comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mationẽ. q intellectibilium considerationem:
Practice qͦ roẽ. actiue: sunt tres speties. Prima
ẽ quȩ sui curã gerens cunctis sese erigit. exor¬
nat. augetq uirtutib : nichil inuita admit¬
tens qͦ ñ gaudeat: nichil faciens penitendũ:
Scd̾a est quȩ rei publice curã suscipiens: cunctoꝵ
saluti suȩ ꝓuidentiȩ sollercia. ꝙ iusticiȩ libra.
ꝙ fortitudinis stabilitate. ꝙ temperantiȩ pati¬
entia medet᷑. Tercia ẽ: quȩ familiaris rei officiũ.
medioeri componens dispositione. distribuit:
Sunt harũ et aliȩ subdiuisiones: quas nẽ ꝑse¬
qui. suꝑsedendũ est. hucusq boetius:
os uͦ primã spetiem practices possumꝰ appel¬
Tlare solitariam: scdam publicam: terciã fa-¬
miliarẽ. Ad solitariam practicã respicit. qͦd iħc
solitariã uitã duxit in deserto quadraguita di¬
eb ͥ qͦd exiit in montẽ orare. ꝙ erat ꝑnoctans

Expanded text:
mationem, et intellectibilium considerationem. mationem, et intellectibilium considerationem. Practicae quoque, id est activae, sunt tres species. Prima est, quae, sui curam gerens, cunctis sese erigit, exornat augetque virtutibus, nibil in vita admittens quo non gaudeat, nihil faciens poenitendum. Secunda est, quae, reipublicae curam suscipiens, cunctorum saluti suae providentiae solertia, et justitiae libra, et fortitudinis stabilitate, et temperantiae patientia medetur. Tertia est, quae familiaris rei officium mediocri componens dispositione distribuit. Sunt harum et aliae subdivisiones, quas nunc persequi supersedendum est. Hucusque Boetius. Nos vero primam speciem practices possumus appellare solitariam, secundam publicam tertiam familiarem. Ad solitariam practicam respicit, quod Jesus solitariam vitam duxit in deserto quadraginta diebus, quod exiit in montem orare , et erat pernoctans
Abbreviated transcription (Latin):
ca & practica: io ẽ. speculatiua. ꝙ actiua. Theo¬
rices. toẽ. contẽplatiue uel speculatiue tres sp̃es
sunt: una de intellectibilib alia de intelligibi¬
lib. alia de naturalib. Intellectibile ẽ: qͦd unũ
atq idem ꝑ se in ꝓpͥa semꝑ diuinitate consist̃s.
nullis unqũa sensib s sola tm̃ mente intelle¬
ctuq capitur. Quȩ res ad speculationẽ dĩ atq
ad animi incorporalitatẽ ꝑtinet. Hanc partẽ
greci theologiam nominant᷑. Scd̃a pars ẽ intel¬
ligibilis: quȩ intellectibilem intelligentia com-¬
prehendit. Hec ꝑtinet ad om̃s animas rationa¬
les. quȩ tactu corpoꝵ celestiũ.&. terrestriũ. ab in¬
tellectibilib ad intelligibilia degenerauerunt:
ꝙ beatiores sunt. quotiens se intellectibilib ap¬
plicant. Tercia species ẽ. quȩ cirra corpoꝵs cogniti¬
onẽ uersat᷑: phisiologia dicta. Merito intelligi¬
bilis media collocat᷑: qͦd habeat & corpor ani¬

Expanded text:
ca et practica, id est, speculativa et activa. Theoca et practica, id est, speculativa et activa. Theorices id est, contemplativa vel speculativae tres species sunt: una de intellectibilibus, alia de intelligibilibus, alia de naturalibus. Intellectibile est, quod unum atque idem per se in propria semper divinitate consistens, nullis unquam sensibus, sed sola tantum mente intellectuque capitur. Quae res ad speculationem Dei atque ad animi incorporalitatem pertinet. Hanc partem Graeci theologiam nominant. Secunda pars est intelligibilis, quae intellectibilem intelligentiam comprehendit. Haec pertinet ad omnes animas rationales, quae tactu corporum coelestium et terrestrium ab intellectibilibus ad intelligibilia degeneraverunt, ut beatiores sunt, quoties se intellectibilibus applicant. Tertia species est, quae circa corporum cognitionem versatur, physiologia dicta. Merito intelligibiles media collocatur, quod habeat et corporum ani
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qũa ꝓprietas uniusciuiꝰꝙ sermonis distinguitur.
& in qua p̃cipue erudiri conuenit pueros: qͥa qͥ
in his eruditur. necessario rationabilit̾ ꝑ ea quȩ
didicit seipsum gubernat: ꝙ uarias dicendi spe-¬
ties in diuinis elo quiis cognoscit. tropos uidelic&ꝵ
& figuratas loquitiones. Hec triplex philoso¬
phiȩ forma: p̃figurata fuit in trib patriarchis:
In abraham moralis: ꝑ obedientiam ꝗͣ habuit:
In ysaac naturalis fodiendo puteos: & riman¬
do ꝓfunda rerũ. In iacob inspectiua. uidendo
scalam a terris in celum porrectam. & angłorũ
uias: unde ꝙ isrł nominatꝰ est. Hec origenes: ̃¬
petius uͭ in cõmento ad fabianũ suꝑ porfiri¬
um: ita diffinit philosophiam & diuidit.
Philosophia ẽ amor & studium sapientiȩ: non
mens. & sola rerũ primeua ratio ẽ. Est autem
intelligentis animi illuminatio: & ad seipsam
retractatio. P hilosophiȩ duȩ sunt speties. theori¬

Expanded text:
per quam proprietas uniuscujusque sermonis distinguitur, per quam proprietas uniuscujusque sermonis distinguitur, et in qua principue erudiri convenit pueros, quia, qui in his eruditur, necessario rationabiliter per ea quae didicit, seipsum gubernat, et varias dicendi species in divinis eloquiis cognoscit, tropos videlicet et figuratas locutiones. Haec triplex philosophiae forma, praesignata fuit in tribus patriarchis: In Abraham moralis, per obedientiam quam habuit ; in Isaac naturalis, fodiendo puteos et rimando profunda rerum ; in Jacob inspectiva, videndo scalam a terris in coelum porrectam et angelorum vias : unde et Israel nominatus est. Haec Origenes. Boetius vero in Commento ad Fabium super Porphyrium, ita diffinit philosophiam et dividit: « Philosophia est amor et studium sapientiae, non mens et sola rerum primaeua ratio est. Est autempsam retractio. Philsophiae duae sunt species, theori
Abbreviated transcription (Latin):
Unde illuo. Et factus ẽ in agonia. Ꝙ illud. Sp̃e
quidẽ promptꝰ est: caro autẽ infirma. Nox autẽ
animȩ ẽ: ibi. Transeat a me calix iste. Uox uͦ sp̃c:
ibi. Si ñ potest calix transire nisi bibam illũ: fiat
uoluntas tua. Item coniunctim sepe significat᷑
xp̃c in una ꝑsona cum suis: ꝙ tunc qͥd capiti. qͥd
corpori conueniat. prudens lector intelligat:
Destat nunc de disciplinis philosophiȩ dissere¬
Nre. Origenes suꝑ canticũ canticorũ. Generales
inquit disciplinȩ tres sunt: moralis. naturalis. in¬
spectiua. Logicam. idẽ rationalem. Alii quartam
dixerunt. alii non: s ꝑ totũ corpus triũ supradictaꝵ
ẽẽ insertam: nec ab eis separari possẽ. Hec ut mͥ ui-¬
det᷑ greci sumpserunta salomone: & ipse salomon
a sp̃u scõ. Salomon gͦ uolens has tres disciplinas
distinguere. tͥb eas libellis edidit: in ꝓuerbis mo¬
ralem: in eccłiaste natubalem: in hoc libello inspe¬
ctiuam. Et in hoc uidetur mͥ logice meminisse.

Expanded text:
Et factus est in agonia . Et illud: Spiritus quidem promptus est, caro autem infirma . Vox autem animae est ibi: Transeat a me calix . Vox vero Spiritus ibi: Si non potest calix transire nisi bibam illum, fiat voluntas tua . Item conjunctim saepe significatur Christus in una persona cum suis; et tunc quid capiti quid corpori conveniat, prudens lector intelligat. Restat nunc de disciplinis philosophiae disserere. Origenes super Canticum canticorum: « Generales, inquit, disciplinae tres sunt: Moralis, naturalis, inspectiva. Logicam, id est, rationalem, alii quartam dixerunt, alii non: sed per totum corpus trium supradictarum esse insertam, nec ab eis separari posse. Haec, ut mihi videtur, Graeci sumpserunt a Salomone, et ipse Salomon a Spiritu sancto. Salomon ergo volens has tres disciplinas distinguere, tribus eas libellis edidit: In Proverbiis moralem, in Ecclesiaste naturalem, in hoc libello inspectivam. Et in hoc videtur mihi logiciae meminisse,
Abbreviated transcription (Latin):
uenerimꝰ ubi contrarietas solui ñ possit: sci¬
amus ẽẽ aliud factum. ut in matheo. Et cnͣ¬
seunte inde iħu: sequuti sunt eum duo ceci
Duo ceci de quib alii narrant. non sunt isti: s
simile factum est: Has qͦ regulas amodo
scribendi ñ alienas. sumpsimus: t̾um in augu¬
stino de consensu ȩuangłistarũ: tum in aliis

Expanded text:
venerimus, ubi contrarietas solvi non possit, scivenerimus, ubi contrarietas solvi non possit, sciamus esse aliud factum, ut in Matthaeo: Et transeunte inde Jesu, secuti sunt eum duo caeci . Duo caeci de quibus alii narrant non sunt isti; sed simile factum est. » Has quoque regulas a modo scribendi non alienas sumpsimus, tum in Augustino de consensu evangelistarum, tum in aliis
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mundo. Quo uenerit. In sua ꝓpria ue¬
nit. Quomͦ uenerit: Herbũ caro factum est:
Quando uenerit. Iohes baptista dicit. Hic ẽ
de quo dixi. Qui post me uenit. ante me fa¬
ctus ẽ: quia pͥor me erat. Qua causa uenerit:
iohes testat᷑. Ecce agnus dĩ: ecce qui tollit pec¬
cata mundi. Augustinus in libro de concordia
ȩuangłistaꝵ: in matħm. Sciendũ est unum
euangłistam p̃termisisse quȩ alius narrauit.
in qͦ nulla ẽ contrarietas: nec eunde ordinem
in plurib eos seruasse: in quo etiã nulla re¬
pugnantia ẽ. NItem in eodem: parte eadem:
ꝓbabile ẽ qͦd unusquisq ȩuangłistarũ eo se
ordine credidit debuisse narrare: qͦ ds uoluit.
eiꝰ recordationi suggerere. Quappt̾ ubi ordo
tempoꝵs ñ apparet: nichil nr̃a interẽe debet
qũe ordinẽ quilibet eorũ tenuerit. ¶Item eode:
parte eadem. Memoriȩ cõmendare debemus.
ut siquando talia singula apud singłos in¬

Expanded text:
hoc mundo erat, quo uenerit: in sua propria uehoc mundo erat, quo uenerit: in sua propria uenit, quomodo uenerit: uerbum caro factum est. quando uenerit Iohannes testide quo dixi, qui post me venit, ante me factus est, prior me erat; qua causa venerit, Joannes testatur: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. » Augustinus in libro De concordia evangelistarum: « Sciendum est, unum evangelistam praetermisisse quae alius narravit, in quo nulla est contrarietas; nec eumdem ordinem in pluribus eos servasse, in quo etiam nulla repugnantia est. » Item eodem, parte eadem: « Probabile est quod unusquisque evangelistarum eo se ordine credidit debuisse narrare, quo Deus, voluit ejus recordationi suggerere, Quapropter ubi ordo temporum non apparet, nihil nostra interesse debet, quem ordinem quilibet eorum tenuerit. » Item eodem, parte eadem: « Memoriae commendare debemus, ut si quando talia singula apud singulos in
Abbreviated transcription (Latin):
rat: gentib uͦ stulticia. B eda suꝑ marcũ. No¬
tandũ qͥa euangłistȩ uno sp̃u accensi: diu̾sũ
primordiũ narrationis. & diuersũ terminũ
statuere. Matħs a natiuitate humana exordi¬
ens usq ad resurrectionẽ narrauit: marcus
ab ȩuangłica p̾dicatione incipiens. ꝑuenit
usq ad ascensionẽ: lucas a natiuitate pre¬
cursoris inchoans. ȩuangłm terminauit
in ascensione dominica. discipuł expectanti
t̾rena descendit. dicens quando erat uerbũ:
qͦmͦ erat. qͥd erat: quid egerat. qͥd agebat: uͥ
erat: quo uenerit: quom᷑ uenerit. qͦ tempore
uenerte: qua causa uenerit. In principio inqͥt
erat uerbũ: habes quando erat. Et uerbũ
erat apio dm̃: habes qͦmͦ erat. Habes etiã
qͥo erat: ꝙ d̃s in quit erat uerbũ. Qͥd egerat:
om̃ia ꝑ ipsum facta sunt. Quid agebat: Erat
lux uera: quȩ illuminat omnẽ hominẽ ue¬
mentẽ in hunc mundũ. Et ubi erat In

Expanded text:
rat, gentibus vero stultitia . Beda super Marcum: « Norat, gentibus vero stultitia . Beda super Marcum: « Notandum quia evangelistae uno spiritu accensi, diversum primordium narrationis et diversum terminum statuere. Matthaeus a nativitate humana exordiens, usque ad resurrectionem narravit. Marcus ab evangelica praedicatione incipiens, pervenit usque ad ascensionem. Lucas a nativitate praecursoris inchoans Evangelium, terminavit in ascensione Dominica, discipulis exspectanterrena descendit, dicens, quando erat Verbum, quomodo erat, quid erat, quid egerat, quid agebat, ubi erat et quo uenerit, quomodo uenerit, quo tempore uenerit, qua causa uenerit. in principio inquit erat uerbum: habes quando erat, et uerbum erat apud deum: habes quomodo erat. habes etiam quid erat: et deus inquit erat uerbum, quid egerat: omnia per ipsum facta sunt, quid agebat: erat lux uera, quae inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum, et ubi erat: in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑib. siuis ꝑfectus ẽẽ. Dissuasio alttẽ ẽ nolite
purate. Sic de similib. de p̾ceptis & ꝓhibitio¬
nib dicit iheronimꝰ in epła ad cellantiã: quia
tota iusticia in eis dicit. Sicut enĩ mala ꝓhi¬
bent᷑: ita etiam bona precipiunt᷑. Ibi cohercet᷑
ammus: hic incitatur. Ibi fecisse: hic ñ fecisse
culpabile.ẽ. In qua uis ꝓposito. in qͦuis gradu.
equale peccatũ ẽ. uł ꝓhibita aomittere: uel
iussa ñ facere. Trib qͦ figuris. graui scilicos
distinguit᷑: uixta qd̾ augustinus in quarto de
docͥna ranadocet. Dicit enĩ de una ead̃eq re
magna & summisse dicit᷑ si docet᷑: &. tempe¬
rate si predieat᷑: ꝙ grandit̾ si auersus inde ani¬
mus ut conuertat᷑ impellit᷑. At uͦ hii modi. in
euangłio manifestissimi sunt. Predicatio ña¬
q ȩuangłica mundũ docuit qͦd ipse ignora¬
bat: suasit ei qͦd nolebat et tande cõpulit.
eũ głari in cruce xp̃i quȩ scandalũ udeis e¬

Expanded text:
ssuasio autem est: Nolite jurare . Sic de similibus. » De praeceptis et prohibitionibus dicit Hieronymus in epistola ad Cellantiam, quia tota justitia in eis dicitur. « Sicut enim mala prohibentur, ita etiam bona praecipiuntur. Ibi coercetur animus, hic incitatur. Ibi fecisse, hic non fecisse culpabile est. In quovis proposito, in quovis gradu aequale peccatum est, vel prohibita admittere, vel jussa non facere. » Tribus quoque figuris, gravi scilicet, distinguitur, juxta quod Augustinus in  De una eademque magna ot submisse, dicitur, si docetur; et temperare, is praedicatur; et granditer, si adversus inde animus, ut convertatur, impellitur. At vero hi modi in Evangelio manifestissimi sunt. Praedicatio namque evangelica mundum docuit, quod ipse ignorabat; suasit ei, quod nolebat; et tandem compulit eum gloriari in cruce Christi , quae, scandalum Judaeis e
Abbreviated transcription (Latin):
mus te. Pater .i. qui putat᷑ ẽẽ pat̃. Et ibi. Damͥ
in diseo: caput iohis baptistȩ. & contristatus ẽ
rex: idest reputatꝰ est contristari. Sic & similia
epenumero designat᷑ in euangłio causa nõie
sui effectus: ut ab subiectis exemplis apparet.
Exci sp̃e surde ꝙ mute: io est faciens suidum et
mutũ. Ego sum resurrectio: idẽ. faciens resurge¬
re. De die illa uel hora nemo scit: neq angeli.
neq filius. filius nescit: ioẽ ñ facit suos scire. An¬
tequã gallus cantet ter me negabis:i. habebis
causam timorẽ scilie& compellentẽ ad ter negan¬
dum me. Similiter dicit᷑ iam mechatus ẽ muli¬
er̃ẽ: qui eam uiderit ad concupiscendũ. Erat hora
tercia. ꝙ crucifixerunt eum: idẽ ut crucifigeretur.
firmit̾ statuerunt. Regnũ celoꝵ dicct᷑ interdũ¬

Expanded text:
te . Pater, id est, qui putatur esse pater. Et ibi: Da mihi in disco caput Joannis Baptistae. Et contristatus est rex , id est reputatus est contristari. Sic et similia. Saepenumero designatur in Evangelio causa nomine sui effectus, ut a subjectis exemplis apparet: Exi, spiritus surde et mute , id est faciens surdum et mutum. Ego sum resurrectio , id est, faciens resurgere. De die illa vel hora nemo scit, neque angeli neque Filius , Filius nescit, id est, non facit suos scire. Antequam gallus cantet, ter me negabis , id est, habebis causam, timorem scilicet compellentem ad ter negandum me. Similiter dicitur: Jam moechatus est mulierem qui eam viderit ad concupiscendum . Erat hora tertia, et crucifixerunt eum , id est, ut crucifigeretur firmiter statuerunt. Regnum coelorum dicitur interdu
Abbreviated transcription (Latin):
re. crescere q generare precepit: ista continen¬
tiam suasit. Illic predicat᷑ cireumcisio carnis:
hic lauachrũ in ablutione cordis. & corporis:
Illic chanaan regnũ. & ꝓmissiones tempora¬
liũ rerũ continent᷑. hic uita ęt̾na regnũq ce¬
loꝵ ꝓmittitur. Iuic sabb̃i ociũ & requies ce

Expanded text:
re, crescere et generare praecepit, ista continenre, crescere et generare praecepit, ista continentiam suasit; illic praedicatur circumcisio carnis, hic lavacrum in ablutionem cordis et corporis; illic Chanaan regnum et promissiones temporalium rerum continentur, hic vita aeterna regnumque coelorum promittitur. Illic Sabb
Abbreviated transcription (Latin):
nis enĩ. so est finalis causa ȩuangelii ẽ: sane
credere: ꝑfecte diligere÷ sacramentis in signi¬
ri: & horum trium finalis causa ẽ uita ȩcer¬
na. Ad hec quippe adipiscenda: fuit inten¬
tio ȩuangłica predicare et seriberez
unc de excellentia & differentia ȩuan-¬
gelii dicamus. Augustinus de concordia
euangłistarũ. Inter om̃s diuinas auctoritates:
ȩuangłm merito excellit. Quod enim lex et
ꝓpħȩ futurũ prenuntia uerunt: hoc redditũ
atq complecũ in ȩuangłio demonstrat᷑. Ex
libro differentiarũ ysidori. Int̾ legem & euan¬
głium hoc interest: qͦd in lege littera: in ȩuan¬
głio grã. Illa habuit umbram: ista imaginẽ¬
est ꝓꝑter trangressionẽ: ista ꝓpter iustificatio¬
nem. Iua ignoranti demonstrat peccatũ: ista
agnitũ iuuat ut uitet᷑. Illa flagiciis deditos
increpat: ista peccantes bonitate ꝓpͥa liberat:
Illa talionem decreuit reddere: ista eciã ꝓ ini¬
micis orare iussit. Illa comugio multas babe¬

Expanded text:
nim id est finalis causa Evangelii est sane credere, perfecte diligere, sacramentis insigniri; et horum trium finalis causa est vita aeterna. Ad haec quippe adipiscenda fuit intentio evangelica praedicare et scribere. Nunc de excellentia et differentia Evangelii dicamus. Augustinus de concordia evangelistarum: Inter omnes divinas auctoritates Evangelium merito excellit. Quod enim lex de prophetae futurum praenuntiaverunt, hoc redditum atque completum in Evangelio demonstratur. Ex lib. Differentiarum Isidori: « Inter legem et Evangelium hoc interest quod in lege littera, in Evangelio gratia. Illa habuit umbram, ista veest propter transgressionem, ista propter justificationem; illa ignoranti demonstrat peccatum, ista agnitum juvat ut vitetur.; illa flagitiis deditos increpat, ista peccantes bonitate propria liberat; illa talionem decrevit reddere, ista etiam pro inimicis orare jussit; illa conjuges multas habe
Abbreviated transcription (Latin):
gno głȩ. Item cũ iudas accepta bucella exisset:
dixit iħc. Nunc clarificatus ẽ filius hominis:
ioẽ. nunc significata ẽ clarificatio filĩ hominis.
futura scilicꝙ in reꝓborum separatione a scĩs. hĩe
ẽ illud augustini ad bonefacium ep̃m. Si sacra¬
menta quandã similitudinẽ earũ rerũ quarũ
sacramenta sunt ñ haberent: omnino sacram̃ta
ñ eeñt. Ex hac autẽ similitudine: plerũq iam
ipsarũ rerũ nomina accipiunt. Scd̃m quẽ mo¬
dũ: sacramentũ fidei froes dicit᷑. Sic de similib
parte totũ intelligit᷑: ut ibi. Uerbum
caro factum ẽ. Quid hic caro intelligenda ẽ.
nisi homo: Et udebit om̃is earo salutare dei
Quid potest intelligi: nͥ om̃is homo Similit̾
ibi. Erit filius hominis in corde teriȩ tͥb dieb
ꝙ tͥb noctib: id est infra tria spacia. quȩ constãt
ex trib dieb ꝙ trib noctib. Item uespe sabbr:

Expanded text:
t, dixit Jesus: Nunc clarificatus est Filius hominis , id est nunc significata est clarificatio Filii hominis futura, scilicet in reproborum separatione a sanctis. Hinc est illud Augustini ad Bonifacium episcopum: « Si sacramenta quamdam similitudinem earum rerum, quarum sacramenta sunt, non haberent, omnino sacramenta non essent. Ex hac autem similitudine plerumque jam ipsarum rerum nomina accipiunt, secundum quem modum sacramentum fidei fides dicitur. Sic de similibus. » A parte totum intelligitur, ut ibi: Verbum caro factum est . Quid hic caro intelligendo est nisi homo? Et videbit omnis caro salutare Dei . Quid potest intelligi, nisi omnis homo? Similiter ibi: Erit Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus , id est, infra tria spatia quae constant ex
Abbreviated transcription (Latin):
ad hominẽ assumptũ: ut inconfusas eor ꝓpri¬
etates ostendat. Nonñqũa etiam simul utrũq
cõmemorat: ut unitatẽ asserat. Ad diuinitatem
refert᷑: ut ẽ. anteqũa abraham fieret ego sum. Ad
humanitatem ꝑtinet: ut est. tradent eum genti¬
b ad crucifigendũ. Utrumq cõmemorat᷑: ut ibi
Uerbũ caro factum ẽ. Unde sequit᷑. Plenũ gr̃ȩ et
dicta. quȩ ad deitatem sunt pͥncipalit̾ referenda:
ut ẽ. filius hominis qui ẽ in celo. Rursũ diuni¬
tati ñnunquã uident᷑ ad scͥpta. quȩ spetialit̾ refe¬
runt᷑ ad carnẽ: ut est. Si enĩ cognouissent: nũꝙͣ.
xp̃i: queda sidł̃m corpus intelligunt᷑. Ad animã
Sp̃ualis enim ñ corporalis fuit unctio illa. De cor¬
pore accipienda sunt: ut hec. Erit filiꝰ hominis
in corde terrȩ. Si exattatus fuero aterra. Tulerunt
dũm meũ: ꝙ nescio uͥ posuerunt eũ. Idem iuxta

Expanded text:
ad hominem assumptam, ut inconfusas eorum propriad hominem assumptam, ut inconfusas eorum proprietates ostendat. Nonnunquam etiam simul utrumque commemorat, ut unitatem asserat. Ad divinitatem refertur, ut est: Antequam Abraham fieret, ego sum . Ad humanitatem pertinet, ut est: Tradent eum gentibus ad crucifigendum . Utrumque commemoratur, ut ubi: Verbum caro factum est . Unde sequitur: Pdicta, quae ad deitatem sunt principaliter referenda, ut est: Filius hominis quidem in coelo . Rursus divinitati nonnunquam videntur adscripta quae specialitruntur ad carnem ut est: Si enim cognovissent, nunquamChristi, quaedam secundum corpus intelliguntur. Ad animam Spiritualis enim, non corporalis fuit unctio illa. De corpore accipienda sunt, ut haec: Erit Filius hominis in corde terra . Si exaltatus fuero a terra . Tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum . Item, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
cus. Tu es filiꝰ m̃s dilectus: in te complacui
Lucas. Tu es filius m̃s dilectus: in de compla¬
cuit mͥ. Sententia eadem ẽ. Sic q similia u¬
uenit uixta opinionẽ fieri rerũ appellatiões:¬

Expanded text:
cus: Tu es Filius meus dilectus, in te complacui . cus: Tu es Filius meus dilectus, in te complacui . Lucas: Tu es Filius meus dilectus, in te complacui mihi . Sententia eadem est. Sic et similia. Evenit juxta opinionem fieri rerum appellationes
Abbreviated transcription (Latin):
Dlant ȩuangłiste: ut maths qͥ qͦo ante sermo.¬
nẽ habitum in monte uocatus ẽ: post sermoñe
reuocat ad narrationẽ. Et qͦd maria unguento
precioso ꝑfuderit caput dm̃i: in passione recolen¬
do int̾serit. Sic de similibn Sepissime qͦ p̃
occupant euangłiste longe post dicenda ÷ ut
lucas ante baptismũ dñ. ioħis carcere comine¬
morat: nec longe post baptismũ p̾occupando
ponit. Medice cura te ipsum÷ quanta audi-¬
uimꝰ facta in capharnaum: fac &. hic in pat̾a
tua. Sic de similib. inĩHichil in euiꝰq uerbis
debemꝰ inspicere. nisi uoluntatẽ eui habent
uerba seruire: nec mentiri quẽqũa. si aliis
uerbis dixerit quid ille uoluerit. cuiꝰ uerba ñ
dicit. Unde ioh̃is humilitatẽ. & dñi celsitudi¬
ñe: mat̃s sic expͥmit. Cuiꝰ ñ sum dignꝰ calciañta
portare. Alii uͦ sic. Non sum dignus soluere
corrigiam calciamenti eiꝰ. Item matħs. Hic ẽ
filius m̃s dilectus: in quo mͥ complacui. Mar¬

Expanded text:
lant evangelistae, ut Matthaeus, quod ante sermonem in monte habitum vocatus est, post sermonem revocat ad narrationem . Et quod Maria unguento pretioso perfuderit caput Domini, in passione recolendo interserit . Sic de similibus. Saepissime quoque praeoccupant evangelistae longe post dicenda, ut Lucas ante baptismum Domini, Joannis carcerem commemorat, ; nec longe post baptismum praeoccupando ponit: Medice, cura teipsum; quanta audivimus facta Capernaum, fac et hic in patria tua . Sic de similibus. Nihil in cujusque verbis debemus inspicere, nisi voluntatem cui habent verba servire, nec mentiri quemdam, si aliis verbis dixerit quod ille voluerit, cujus verba non dicit. Unde Joannis humilitatem et Domini celsitudinem Matthaeus sic exprimit: Cujus non sum dignus calceamenta portacorrigiam calceamenti ejus . Item Matthaeus: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui , Mar
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ suscipit: ut ibi. Ego sum uttis uera. Dem¬
de. Ego sum uitis: uos palmites. Sic etiã fit
qͦo xp̃e dicit᷑ agnus. petia. siue lapis. leo. uttu¬
lus. aquila: & his similia ix Intelligitur
bam: hoc ẽ sicut rem quȩ uere columba crat ħ
qũe modũ dicit᷑ głam eiꝰ quasi unigentti :.i. uere

Expanded text:
nomen suscipit, ut ibi: Ego sum vitis vera . Deinomen suscipit, ut ibi: Ego sum vitis vera . Deinde: Ego sum vitis, vos palmites . Sic etiam fit quod Christus dicitur agnus, petra sine lapis, leo, vitulus, aquila et his similia. Intelligitur bam, hoc est, sicut rem quae vere columba erat: In quem modum dicitur, gloriam ejus quasi unigenit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ effectu: ut ibi. Qd̃ factum ẽ i ipso uita erat.i.
preordinatũ a uita: quȩ mens uiuax & pͥmeua
rerũ ratio. et̾nitas ẽ. Item eiecit de maria dñs de¬
monia: toẽ. uicia quȩ immittunt᷑ a demoniis:
Item uos duodecim elegi ꝙ unus ex uobis di¬
abolus ẽ: toẽ efficatia diaboli minister eiꝰ est.
Item. sanguis eiꝰ suꝑ nos ꝙ suꝑ filios nrõs: soẽ
ultio cuiꝰ causa erit sangiunis eiꝰ effusio in cũbat
suꝑ nos: ꝙ suꝑ filios nrõs: uiiꝰ De diuersis
in eadem successione positis.: ut de eodem loquit.
sepe scͥptura: ut ibi. Usq ad sanguinẽ ⁊achariȩ
que occidistis int̾ templũ ꝙ altare. Non enim
illi oceiderant: s patres.Idem. Ego ueni in no¬
mine patͥs mei: & ñ accepistis me.Si alius ue¬
nerit in nomine suo illũ accipietis: uidelicae an-
tixp̃m. Item. Ego uob̾cũ sum: usq ad consum¬
mationẽ scł̃i. Sic & cetera uiii P lerumq si¬
gnificata res ex sumlitudine rei fignificantis

Expanded text:
ipso vita erat , id est, praeordinatum a vita, quae mens vivax, et primaeva rerum ratio, aeternitas est. Item: Ejecit de Maria Dominus daemonia , id est vitia quae immittuntur a daemoniis. Item: Vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est , id est, efficacia diaboli, minister ejus est. Item: Sanguis ejus super nos et super filios nostros , id est, ultio cujus causa erit sanguinis ejus effusio, incumbat super nos et super filios nostros. De diversis in eadem successione positis, ut de eodem loquitur saepe Scriptura, ut ibi: Usque ad sanguinem Zachariae quem occidistis inter templum et altare . Non enim illi occiderant, sed patres. Item: Ego veni in nomine Patris mei et non accepistis me: si alius venerit in ntum. Item: Ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi . Sic caetera. Plerumque significata res, ex similitudine rei significantis
Abbreviated transcription (Latin):
e excellentia ȩuange¬
lii et differentia ip¬
sius ad legem: de fi¬
guris ȩuangłistarũ
& eorum mͦ scriben¬
di ÷ de materia ȩuan¬
gelii. intentione. fine.
et ad quas partes philosophiȩ spectet: dictat
ratio prescribere. Materia ȩuangelii sunt:
ꝙ dicta et facta ad ipsum. Intentionẽ uͦ et fi¬
nem aꝑit ioħs dicens. Hec aut̃ẽ scͥpta ft̃ ut
credatis quia iħc ẽ xp̃c filius d̃i: q ut cre¬

Expanded text:
e excellentia Evangelii et differentia ipsius ad legem, de figuris evangelistarum et eorum modo scribendi, de materia Evangelii, intentione, fine et ad quas partes philosophiae spectet, dictat ratio praescribere. Materia Evangelii sunt sque facta et dicta ad ipsum. Intentionem vero et finem aperit Joannes, dicens: Haec autem scripta sunt, ut credatis quia Jesus est Filius D
Abbreviated transcription (Latin):
Legio nomen mihi ẽ. quia multi sumus. Et de p̃ca¬
bat᷑ eum multũ: ne se expelleret extra regionem.
Erat aut̃ ibi circa montẽ grex porcorum magnus
pascens: &. dep̃cabantur eum spiritus dicentes.
Mitte nos inporcos: ut in eos introeamus. Etc̃ces¬
sit eis statim iħc. Et exeuntes spiritus inmundi:
introierunt in porcos. Et magno impetu grex
prȩcipitatus ẽ inmare ad duo milia: & suffocati
sunt inmari. Qui aut̃ pascebant eos fugerunt:¬

Expanded text:
sumus et deprecabatur eum multum ne se expelleret extra regionem erat autem ibi circa montem grex porcorum magnus pascens et deprecabantur eum spiritus dicentes mitte nos in porcos ut in eos introeamus et concessit eis statim Iesus et exeuntes spiritus inmundi introierunt in porcos et magno impetu grex praecipitatus est in mare ad duo milia et suffocati sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
uestitũ & sanementis. & timuerunt & narraue¬
runt illis qui uiderant. qualiter factum ee̾t ei
qui demoniũ habuerat. & de porcis. Et rogare
cum cȩperunt: ut discederet de finib eorum.
Cumq ascenderet nauẽ: cȩpit illũ dẽp̃cari qui
ademonio ueratus fuerat. ut esset cum illo.

Expanded text:
uerunt. Et narraverunt illis, qui viderant qualiter factum esset ei, qui daemonium habuerat, de porcis. Et rogare coeperunt eum, ut discederet de finibus eorum. Cumque ascenderet navim, coepit illum deprecari, qui a daemonio vexatus fuerat, ut esset cum illo.
Abbreviated transcription (Latin):
timuerunt magnotimore. Et dicebant ad alter¬
utrũ. Quis putas est iste: quia uentus &. mare
obȩdiunt ei : Et uenerunt transfretum maris.
in regionẽ gerasenoꝵ & exeunti ei denaui statĩ
occurrit demonumentis homo. in sp̃u in mundo:
qui domiciliũ habebat in monumentis: & neq
catenis iam quisquã eum poterat ligare: quõ
cõminuisset: & nemo poterat eum domare.
Et semꝑ nocte ac die inmonum̃tis & in montibꝰ
erat: clamans & concidens se lapidibꝰ uidens
mans uoce magna. dixit. Iuid mihi & tibi ihu
fili dĩ summi : Adiuro te ꝑdm̃: ne metorqueas.
Dicebat enĩ illi. Exi sp̃s inmunde ab homine. Et
int̾rogabat eum. Quͦd tibi nomen est : Etdic̃ ei.¬

Expanded text:
timuerunt magno timore et dicebant ad altertimuerunt magno timore et dicebant ad alterutrum quis putas est iste quia et ventus et mare oboediunt ei et venerunt trans fretum maris in regionem Gerasenorum et exeunti ei de navi statim occurrit ei de monumentis homo in spiritu inmundo qui domicilium habebat in monumentis et neque catenis iam quisquam eum poterat ligare quoniam comminuisset et nemo poterat eum domare et semper nocte ac die in monumentis et in montibus erat clamans et concidens se lapidibus videns mans voce magna dicit quid mihi et tibi Iesu Fili Dei summi adiuro te per Deum ne me torqueas dicebat enim illi exi spiritus inmunde ab homine et interrogabat eum quod tibi nomen est et dicit ei
Abbreviated transcription (Latin):
sinapis: qđ cum seminatũ fuerit interra. minus
e̾ om̃ibꝰ seminibꝰ quȩ sunt intra. Et cũ seminatũ
fuerit. ascendit. & fit maius om̃il holerib d̾e. fa¬
cit ramos magnos. ita ut possint subumbra cius
aues celi habitare. Et talibus multis parabo¬
lis loquebatur eis uerbum ꝓ ut poterant audire.
Sine parabol autẽ: non loquebatur eis.
Se orsum autẽ. discipulis suis disserebat om̃ia.
Et ait illis indie illa cum sero eᷤ et factũ transca¬
mus contra. Et dimittentes turbã: adsumunt
eum ita ut erat in naui. Et alię naues erant cum
illo & facta est ꝓcella magna uenti: &. fluctus
mittebat innauim: ita ut impleretur nauis.
Et erat ipse inpuppi suꝑ ceruical dormiens &. ex¬
citant cum: & dicunt ei. Magisterꝰ non ad te ꝑti¬
net quia perimus: Et exurgens cõminatus ẽ uen¬
to : & dixit mari. Tace obtumesce. It cessauit
uentus & facta ẽ tranquillitas magna. Etait
illis. Quid timidi estis. Necdũ habetis fidem: &

Expanded text:
seminatum fuerit in terra minus est omnibus seminibus quae sunt in terra et cum seminatum fuerit ascendit et fit maius omnibus holeribus et facit ramos magnos ita ut possint sub umbra eius aves caeli habitare et talibus multis parabolis loquebatur eis verbum prout poterant audire sine parabola autem non loquebatur eSeorsum autem discipulis suis disserebat omnia. Et ait illis in die illa, cum sero esset factum: transeamus contra. Et dimittentes turbam, assumunt eum, ita ut erat in navi: et aliae naves erant cum illo. Et facta est procella magna venti, et fluctus mittebat in navim, ita ut impleretur navis. Et erat ipse in puppi super cervical dormiens: et excitant eum, et dicunt illi: Magister, non ad te pertinet, quia perimus? Et exsurgens comminatus est vento, et dixit mari: Tace, obmutesce. Et cessavit ventus et facta est tranquillitas magna et ait illis quid timidi estis necdum habetis fidem et
Abbreviated transcription (Latin):
qđ in cadem re alius euangelista plus dixit.
in alio quia minus putauerint addiderunt ÷
Uel dum eundem sensum alius aliter expressit.
ille qui unum equattuor primũ legerat. ad
cius exemplum cęteros quoq estimauerit emen¬
dandos. Unde acciditut apud nos mixta
sint omnia: & in Marco plura. luce. atq mathei
Rursum in matheo lohannis &. Marci: &. in
cȩteris reliquorum quȩ in aliis ꝓpria sunt in¬
ueniantur. Cum itaq canones legeris qui sub¬
iectisunt: c̃fusionis errore sublato & similia om¬
niũ scies. & singulis sua quęque restitues.
INCANONEPRINO CONCORDANT QUATTUOR
MAINTUS. MARCUS. IUCAS. IOUANIES.
PUSECUIDO TRES: MAINEUS. RARCUS. IUCAS.
PATERCIO. TRES:MATUIUS. IUCAS. IOUANIIS.
LUQUARTO. TRES: MATUTUS. RARCUS. IONAINIS
PUQINTO DUO: MATUTUS. IUCAS.
LUSIXTO. BUO: MATUEUS. M ARCUIS.
MATNIUS. PIOUAN UES.
LNOCTAXO. IUO.

Expanded text:
quod in eadem re alius Evangelista plus dixit, quod in eadem re alius Evangelista plus dixit, in alio quia minus putaverint, addiderunt. Vel dum eumdem sensum alius aliter expressit, ille qui unum e quatuor primum legerat, ad ejus exemplum caeteros quoque aestimaverit emendandos. Unde accidit, ut apud nos mixta sint omnia, et in Marco plura Lucae atque Matthaei: rursum in Matthaeo plura Joannis et Marci, et in caeteris reliquorum quae aliis propria sunt, inveniantur. Cum itaque Canones legeris, qui subjecti sunt, confusionis errore sublato, et similia omnium scies, et singulis sua quaeque restitues. In Canone primo concordant quatuor, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes. In secundo tres, Matthaeus, Marcus, Lucas. In tertio tres, Matthaeus, Lucas, Joannes. In quarto tres, Matthaeus, Marcus, Joannes. In quinto duo, Matthaeus, Lucas. In sexto duo, Matthaeus, Marcus. Matthaeus, Joannes. In octavo duo,
Abbreviated transcription (Latin):
in ueteri instrum̃to post septuaginta int̃pretes
em̃dare qͥd licuit. nec in nouo ꝓfuit emendasse.:cũ
multarũ gentium linguis scriptura ante translata
doceat falsa c̾e quȩ addita sunt. Igitur hec pręsens
pręfatiuncula pollicetur. quatiuor tantũ euange¬
lia quorum ordo ĩste est. Matheus. Marcus. lucas.
loh innes codicum grecorũ emendata collatione.
sed ueterũqquę nemultũ alectionis latinę consue¬
tudine discreparent: ita calamo imperauimus.
ut his tantũ quȩ sensum uidebantur mutare cor¬
rectis. reliqua manere pateremur ut fuerant.
Canones quoq quos eusebius cęsariensis episco¬
pus alexan drinum secutus ammonium. indecẽ
numeros ordinauit: sicut ingreco habentur ex¬
pressimus. Quosiquis decuriosis nosse uoluerit
quę in euangeliis uel eadem uel uicma uel sola
sint: corum distinctione cognoscat. Magnus
siquidẽ hic in nostris codicib error in oleuit : dũ

Expanded text:
in veteri Instrumento post Septuaginta Interpretes in veteri Instrumento post Septuaginta Interpretes emendare quid licuit, nec in Novo profuit emendasse: cum multarum gentium linguis Scriptura ante translata, doceat falsa esse quae addita sunt. Igitur haec praesens praefatiuncula pollicetur quatuor tantum Evangelia, quorum ordo est iste, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, codicum Graecorum emendata collatione, sed Veterum. Quae ne multum a lectionis Latinae consuetudine discreparent, ita calamo temperavimus, ut his tantum quae sensum videbantur mutare, correctis, reliqua manere pateremur ut fuerant. Canones quoque, quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur, expressimus. Quod si quis de curiosis voluerit nosse, quae in Evangeliis, vel eadem, vel vicina, vel sola sint, eorum distinctione cognoscat. Magnus siquidem hic in nostris codicibus error inolevit, dum
Abbreviated transcription (Latin):
pluribꝰ. eͥ eur ñ ad grecã originẽ reuertentes. ea
quȩ uel auitiosis interprętib male edita. uel a p̃¬
sumptorib imperitis emendata ꝑuersius. uel a
libraris dormitantib aut addita sunt aut mu¬
tata corrigimus;N eq uero ego deueteri disputo
testamento qđ a sepiuaginta seniorib in grecã lin¬
guã uersũ tercio graduad nos usq ꝓuenit. Non
quero quid aquila. quid symmachus sapiant: quare
dieodation inter nouos& uereres medius incedat
sit illa uera int̃prȩtatio quã a postoli ꝓbauerunt.
De nouo nunc loquor testam̃to: qđ grecũ esse ñ dubiũ
ẽ excepto apło matheo qui primus iniudea euange¬
liũ xp̃i hebraicis litteris edidit hoc certecũ in nr̃o
sermone discordat. & diuersos riuuloꝵ tramites
ducit: uno defonte quęrendũs ẽ. Prętermitto cos
codices quos aluciano & esycio nuncupatos paucor.
hominũ asserit ꝑuersa contentio. Quib utiq nec

Expanded text:
pluribus: cur non ad Graecam originem revertentes, ea pluribus: cur non ad Graecam originem revertentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc loquor Testamento: quod Graecum esse non dubium est, excepto apostolo Matthaeo, qui primus in Judaea Evangelium Christi Hebraicis litteris edidit. Hoc certe cum in nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, quos a Luciano et Hesychio nuncupatos, paucorum hominum asserit perversa contentio: quibus utique nec
Abbreviated transcription (Latin):
NOUUM OPUSEIEEREMECOGIS
exuetere: ut postexem plaria scripturarũ toto orbe
dispsa. quasi quidam arbiter sed eam: Et quia in ter
se uariant. quȩ sint illa que cum greca consentiant
ueritate decernã. Pius labor. sed periculosa prȩsũp¬
tio Iudicire decȩteris. ipsũ ab om̃ib iudicandum.
Senis mutare linguã. & canescente mundũ ad inicia
retrahere paruuloꝵ. Quifenĩ doctus pariter uel in¬
doctus cũ in manꝰ uolumen ad sũpserit. & a saliua quã
semel inbibit uiderit discrepare qđ lectitat: ñ statĩ
erũpat in uocẽ. me falsariũ meclamans essesacrile.¬
gũ: qͥ audeã aliqͥd in ueteribꝰ libris addere. mutare.
corrigere᷑. Aduersus quã inuidiã duplex causa me
c̃solatur. qđ & tu qͥ summus sacerdos es fieri iubes.
& uerũ ñ esse qđ uariat. &iam maledicorũ testimo¬
nio cõꝑbatur. Si enĩ latinis exem plaribꝰ fides est ad¬
hibenda: respondeant quibꝰ tot sunt exemplaria.
pene quot codices. Sin aut̃ ueritas est quęrenda de

Expanded text:
Novum opus facere me cogis ex veteri, ut post exemplaria Scripturarum toto orbe dispersa, quasi quidam arbiter sedeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cusemel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices. Sin autem veritas est quaerenda de
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ accipio. sed hȩc dico. ut uossalui si¬
tis. Ille erat lucerna ardens & lucens. Hos aut̃.
uoliustis exultare ad horam in luce eius. Ego
aut̃ habeo testimonium maius iohanne. Ope¬
ra enim quȩ dedit mihi pater ut ꝑficiam ea.
ipsa opera quȩ ego facio testimonium ꝑhibent
deme. quia pater me misit. Et qui misit me pa¬
ter. ipse testimonium ꝑhibuit deme. Neq

Expanded text:
c dico ut vos salvi sitis ille erat lucerna ardens et lucens vos autem voluistis exultare ad horam in luce eius ego autem habeo testimonium maius Iohanne opera enim quae dedit mihi Pater ut perficiam ea ipsa opera quae ego facio testimonium perhibent de me quia Pater me misit et qui misit me Pater ipse te
Abbreviated transcription (Latin):
sunt scripta in libro hoc. Hęc aut̃ scripta
sunt. ut credatis quia iħe est xp̃e filius dĩ
Et ut credentes uitam habeatis. in nomine
eius. Postea Manifestauit se iħc tterũ ad
mare tiberiadis: manifestauit aut̃ sic. Trant
simul simon petrus & thomas quidicitur
didimus. & nathana hel qui erat acana ga¬
lileȩ .&. filii ⁊ ebedei .& alii exdiscipulis eius
duo. Dicit ei simon petrus. Hado piscari.
Dicunt ei. Uenimus& nos tecũ. Et exierunt
& ascenderunt nauem. & illa nocte nihil
prendiderunt. Mane aut̃ iam facto. stetit
iħc inlitore. Non tamen cognouerunt dis¬
cipuli. quia iħc est. Dicit ergo eis iħo. Pue¬
ri. numquid pulmentarium habetis: Re

Expanded text:
c autem scripta sunt ut credatis quia Iesus est Christus Filius Dei et ut credentes vitam habeatis in nomine eius postea manifestavit se iterum Iesus ad mare Tiberiadis manifestavit autem sic erant simul Simon Petrus et Thomas qui dicitur Didymus et Nathanahel qui erat a Cana Galilaeae et filii Zebedaei et alii ex discipulis eius duo dicit eis Simon Petrus vado piscari dicunt ei venimus et nos tecum et exierunt et ascenderunt in navem et illa nocte nihil prendiderunt mane autem iam facto stetit Iesus in litore non tamen cognoverunt discipuli quia Iesus est dicit ergo eis Iesus pueri numquid pulmentarium habeti
Abbreviated transcription (Latin):
buit discipulissuis ut ponerent ante turbas. Et
manducauerunt om̃s. & saturati sunt. Et sublatũ
ẽ qđ suꝑ fuit illis. fragmentorũ cophini duodeci.
Et factum ẽ cum solus eet orans. erant cum illo &
discipuli. Et introgauit illos dicens. Quẽ medicunt
esse turbȩ. At illi responderunt & dixerunt. lohan¬
nem baptistam alii aitt̃ heliam. alii quia ꝓpheta
unus de priorib surrexit. Dixit. aut̃ illis. Nos aut̃
quẽ me eedicitis : Respondenssimon petrus. dr̃ẽ¬
xp̃mdi. At ille increpans illos. pręcepit necui di

Expanded text:
is suis ut ponerent ante turbas et manducaverunt omnes et saturati sunt et sublatum est quod superfuit illis fragmentorum cofini duodecim et factum est cum solus esset orans erant cum illo et discipuli et interrogavit illos dicens quem me dicunt esse turbae at illi responderunt et dixerunt Iohannem Baptistam alii autem Heliam alii quia propheta unus de prioribus surrexit dixit autem illis vos autem quem me esse dicitis respondens Simon Petrus dix
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotum & scribȩ &. principes plebis. quȩre¬
bant illũ ꝑdere. & ñ inueniebant qͥd facerent
illi. Omnis enĩ populus suspensus erat. audi¬
ens illum
Et factum ẽ inunadierũ. docen¬
te illo populum intemplo & euangelizante. con¬
uenerunt principes sacerdotum & scribȩ cũ senio¬
rib & aiunt dicentes ad illum. Dic nobis inqua

Expanded text:
sacerdotum et scribae et principes plebis quaerebant illum perdere et non inueniebant, quid facerent illi. omnis enim populus suspensus erat audiens illum. et factum est in una dierum, docente illo populum in templo et euangelizante conuenerunt principes sacerdotum et scribae cum senioribus et aiunt dicentes ad illum: dio nobis, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
Et si hoc auditum fuerit apręside. nos sua¬
debimus ei & securos uos faciemus. At
illi accepta pecunia. fecerunt sicut erant
edocti. Et diuulgatum est uerbum istud
apud iudeos. usq in hodiernum diem.
Undecim aut discipuli. abierunt ingalileã
in montem ubi constituerat illis iħc. Et
uidentes cumadorauerunt. quidam autẽ

Expanded text:
um fuerit a praeside, nos suadebimus ei, et securos vos faciemus. At illi accepta pecunia, fecerunt sicut erant edocti. Et divulgatum est verbum istud apud Judaeos, usque in hodiernum diem. Undecim autem discipuli abierunt in Galilaeam, in montem, ubi constituerat illis Jesus. Et videntes eum adoraverunt
Abbreviated transcription (Latin):
demonte. occurrit illi turba multa. łt ecce uir
deturba. exclamauit dicens. Magister. obsecro
te. respice infilium meũ. quia unicus ẽ mihi.
Et eccespiritus apprehendit illum. & subito cla¬
mat & elidit & clissipat eum cũ spuma. & uix
discedit dilanians eum. Et rogaui discpłos tuos
ut eicerent illum. & ñ potuerunt. Respondens
aut̃ iħc clixit. Ogeneratio infidelis &. peruersa.
usquequo ero apud uos & patiar uos. Ad duc
huc filium tuum. Et cum accederet. elisit eum
demonium .& dissipauit. Et increpauit iħc sp̃m
inmundũ . & sanauit puerũ. & redelidit illũ

Expanded text:
t ecce vir de turba exclamavit, dicens: Magister, obsecro te, respice in filium meum, quia unicus est mihi: et ecce spiritus apprehendit eum, et subito clamat, et elidit, et dissipat eum cum spuma, et vix discedit dilanians eum: et rogavi discipulos tuos, ut ejicerent illum, et non potuerunt. Respondens autem Jesus, dixit: O generatio infidelis, et perversa, usquequo ero apud vos, et patiar vos? Adduc huc filium tuum. Et cum accederet, elisit illum daemonium, et dissipavit. Et increpavit Jesus spiritum immundum, et sanavit puerum,
Abbreviated transcription (Latin):
runt ergo accipere eum in nauem. & statĩ fuit
nauis ad terram qua ibant. saltera die turba
quȩ stabat transmare. uidit quia nauicula alia
non erat ibi nisi una: & quia ñ introiss& cũ dis¬
cipulis suis iħc innauẽ. sed soli discipuli eius ab¬
issent. Aliȩ uero suꝑ uenerunt naues tatyberia¬
de. iuxta locum ubi manducauerant panẽ. gr̃as
agentes dño. Cum ergo uidiss& turba quia ihe

Expanded text:
 statim fuit navis ad terram quam ibant altera die turba quae stabat trans mare vidit quia navicula alia non erat ibi nisi una et quia non introisset cum discipulis suis Iesus in navem sed soli discipuli eius abissent aliae vero supervenerunt naves a Tiberiade iuxta locum ubi manducaverant panem gratias agen
Abbreviated transcription (Latin):
ei omnẽ ueritatẽ. Ille aut̃ dixit ei. Filia. fides
tua tes aluã fecit. Uade in pace: & esto sana aplaga
tua. Adhuc eo loquente: ueniunt a archisina¬
gogõ dicentes. Quia filiã tua mortua e. Quid
ultra uexas magistrum: Iħ̃c aut̃ uerbo qđ dice¬
batur audito: ait archisinagogo. Noli timere :¬
tantũ modo crede. Et ñ ad misit quẽquã sequi se.
nisi petrum & iacobum & iohannẽ fr̃em iacobi
& ueniunt indomũ archisinagogi: & uidet tu¬
multũ &. flentes & eiulantes multũ: & ingres¬
sus ait eis. Quid turbamini & ploratis : ꝑ uella
ñ eͤ mortua. sed dormit. Etirridelunt eum. Ip¬
se uero eiectis om̃ib. assumit patrẽ & matrẽ pu¬
ellȩ. & qui secum erant. & ingrediunt᷑ ubi erat
puella iacens. Et tenens manũ puellȩ: ait illi.
Thalitha cumi: qđ e̾ interp̃tatũ. puella. tibi di¬
co. surge. Et confestim surrexit puella: & ambu¬
labat. Erat aut̃ annoꝵ duod ecim Et obstupuert̃
stupore maximo. Et p̃cepit illis uehem̃ter ut

Expanded text:
ides tua te salvam fecit vade in pace et esto sana a plaga tua adhuc eo loquente veniunt ab archisynagogo dicentes quia filia tua mortua est quid ultra vexas magistrum Iesus autem verbo quod dicebatur audito ait archisynagogo noli timere tantummodo crede et non admisit quemquam sequi se nisi Petrum et Iacobum et Iohannem fratrem Iacobi et veniunt in domum archisynagogi et videt tumultum et flentes et heiulantes multum et ingressus ait eis quid turbamini et ploratis puella non est mortua sed dormit et inridebant eum ipse vero eiectis omnibus adsumit patrem et matrem puellae et qui secum erant et ingreditur ubi erat puella iacens et tenens manum puellae ait illi talitha cumi quod est interpretatum puella tibi dico surge et confestim surrexit puella et ambulabat erat austupore magno. Et praecepit illis vehementer,
Abbreviated transcription (Latin):
cum. quia non sequitur nobiscũ. Etait ad illum
iħc. Nolite ꝓhibere. Qui enim ñ e̾ aduersũ uos.
ꝓuobis est. Factum e aut̃ dum cõplerent᷑ dies
assumptionis eiꝰ. & ipse faciem suam firmauit
ut iret hierusalem. Et misit nuntios ante con¬
spectum suum & cuntes intrauerunt inciuita¬
tẽ samaritanoꝵ ut pararent illi. Et ñ recepert̃

Expanded text:
um quia non sequitur nobiscum et ait ad illum Iesus nolite prohibere qui enim non est adversum vos pro vobis est factum est autem dum conplerentur dies adsumptionis eius et ipse faciem suam firmavit ut iret Hierusalem et misit nuntios ante conspectum suum et euntes intraverunt in civitatem Samaritanorum ut pararent illi et
Abbreviated transcription (Latin):
futurũ ẽ ut traclatur inmanus hominũ. At illi ig¬
norabant uerbum istud. & erat uelatum ante eos.
ut ñ sentirent illud & timebant int̾rogare eum.
dehoc uerbo. Intrauit. autt̃ cogitatio in eos. quis
eor maior ess&. At iħc uidens cogitationes cor¬
dis illoꝵ. apprehendens puerum statuit cum
secus se .& att illis. Quicumq susceperit puerũ
istum in nomine meo. merecipit. Et quicũq me
receperit. recipit eum qui memisit. Nã qͥ minor
ẽ inter omnes uos. hic maior est. Respondens

Expanded text:
futurum est ut tradatur in manus hominum at illi ignorabant verbum istud et erat velatum ante eos ut non sentirent illud et timebant interrogare eum de hoc verbo intravit autem cogitatio in eos quis eorum maior esset at Iesus videns cogitationes cordissecus se et ait illis: quicumque susceperit puerum istum in nomine meo, me recipit; et quicumque me receperit, recipit eam qui me misit. nam qui minor est inter omnes uos, hic maior est. Et pos