comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et certamen. transtuli me ad leti¬
ciam ut luxu fruerer. congrega¬
rem opes. diuicus habundarem.
et ꝑituras uoluptates capem añ¬
qm morerer. s in hec uanitatem
meam ip̃e pspexidum p̾t̾itas uo¬
luptates p̾sentem nõ uiuat. ⁊ ex¬
hausta non satiat. Non solu aut
corporalis leticia. set etiam spat
ẽ temptatio possidenti. ut indige¬
am corripienti mestimulo. ⁊ an¬
glo sathane qui me cola fizat. ne¬
Quomodo gͦ hii qui cͥrum ferũt᷑
om̃iuento doctrine. instabiles
sunt et indiuersa fluctuant. si
qui illo risu cachumant.quẽ doꝰ
in eugłio fletu dic̾ eẽ mutandũ
tes breuabona esse ppetua. et in
his exultantes que magis sunt
am. et cor meum de duxit me in
sapientiam ut obtin̾em stultiria
donec uid̾em quid eẽt boni filus ho¬
minum. quod facent sub sole mi¬
mero dierum uite sue. Uolui ui¬
tam trad̾e̾ delicus. ut carnem meã
ab om̃ibus curis lib̾arem. Qua

Expanded text:
e certamen, transtuli me ad laetitiam, ut luxu fluerem, congregarem opes, 396 divitiis abundarem, et perituras voluptates caperem, antequam morerer. Sed et in hoc vanitatem meam ipse perspexi, dum praeterita voluptas praesentem non juvat, et exhausta non satiat. Non solum autem corporalis laetitia, sed etiam spiritualis est tentatio possidenti, ut indigeam corripiente me stimulo, et angelo Satanae, qui me colaphizet, neQuomodo igitur hi, qui circumferuntur omni vento doctrinae, instabiles sunt, et in diversa fluctuant : sic qui illo risu cachinnant, quem Dominus in Evangelio fletu dicit mutandum, tes brevia bona esse perpetua, et in his exsultantes, quae magis digna am, et cor meum deduxit me in sapientiam, et ut obtinerem in stultitiam, donec viderem quid esset bonum filiis hominum, quod facerent sub sole numero dierum vitae suae. Volui vitam tradere 397 deliciis, et carnem meam ab omnibus cu
Abbreviated transcription (Latin):
ingredi. et serpentib labi d̾o artifi¬
ce concessum ẽ. Huic quid simile
sententie et conicꝯait. Nicħ est
dcm. qd̾ nonsit dcm prius. Londe
p̾ceptor meus donatꝰ.cum ip̃m
uersiculũ expon̾et. peant inquit qͥ
ante nos nr̃a dixerunt. Quod si
iseruionib nicħ nouum dici po¬
ut requiesc̾et deus ab oꝑibz suis
indie septima: Est ne uerbum¬

Expanded text:
ingredi, et serpentibus labi, Deo artifiingredi, et serpentibus labi, Deo artifice concessum est. Huic quid simile sententiae et Comicus ait: Nihil est dictum, quod non sit dictum prius. . Unde praeceptor meus Donatus, cum istum versiculum exponeret: Pereant, inquit, qui ante nos nostra dixerunt. Quod si in sermonibus nihil novum dici pout requiesceret Deus ab operibus suis in die septima! Legi in qu
Abbreviated transcription (Latin):
supti sunt redeant. et torrenteᷤ
uecentur non flumina. eo qd̵ cito
int̾eant. nec nouimpleatur t̾ra a
multitudine mortuorũ. Omnes¬
sermones graues non pot̾it uir lcqͥ.
non saciabitur cecłs uidendo. et nõ
implebitur auris audiendo. Scire
tueri. nec auris instituente docto¬
re ad sũmam scĩam puenire. Si
sermo pot̾ explicare qud̃ nescit. nec
occłos in quo cecus fit aspit̾e. nͦ au¬
us dequo dubitat impleri. Quid¬
ẽ quod fuit: Ip̃m qd̾ erit. Quid
est quod fcm̃ est: Ip̃m quod fiet.
et non ẽ omne recens subsole.
Hidetur mͥ de his que supͣ numera¬
uit. generatione ⁊ generatione.
mole t̾rarum. ortu solis ⁊ occasu. cͦ¬
sum fluminum. magnitudine
gitatione. aut uisu. aut auribus
discinꝰ. minc comunit̾ loqui. ꝙ
nicħ sit nouum in natura rerum.
mundi et homines uati ⁊ mortui
sunt. et t̾r̾as suꝑ aquas librata cõ¬
sistit. et sol ortus occubuit. et ne
plura ꝑcurrami et auibus uolare.
et natare piscibus et t̾restribus

Expanded text:
sumpti sunt, redeant: et torrentes vocentur, non flumina, eo quod cito intercidant, nec tamen impleatur terra multitudine mortuorum. sermones graves non poterit vir loqui. Non satiabitur oculus videndo, et non implebitur auris auditu. Non tueri, nec auris, instituente doctore, ad summam scientiam pervenire. Si sermo potest explicare quod nescit; nec oculus, in quo caecutit, aspicere; nec auris, de quo dubitat, impleri. Siest quod fuit? ipsum quod erit. Et quid est, quod factum est? ipsum quod fiet. Et non est omne recens sub sole. Videtur mihi de his quae supra enumeravit, generatione et generatione, mole terrarum, ortu solis et occasu, cursu fluminum, magnitudine cogitatione, aut visu, vel auribus discimus, nunc communiter loqui, quod nihil sit in natura rerum, mundi et homines nati et mortui sunt, et terra super aquas librata constitit, et sol ortus occubuit. Et ne plura percurram, et avibus volare, et natare piscibus, et terrestribus
Abbreviated transcription (Latin):
xime cum ex omni labore nicħ
int̾ra unde sumpti sunt. Gen̾a¬
tio uadit. et gen̾atio uenit. et
fra inscłm stat. Alus morientus.
nascunt᷑ alii. et quos uideras nõ
uides. incipies uide qui nõ erant
tram man̾e. que hominũ causa
fcã ẽ. et ip̃m hominu t̾re dñm in
pulũem repente dissolui: alit̾.
tio degentibus congregata ad fi¬
demeiꝰ. Terra aũt tanidiu stat.

Expanded text:
xime cum ex omni labore nihilxime cum ex omni labore nihilm redeant, unde sumpti sunt. Generatio vadit, et generatio venit: et terra in saeculum stat. Aliis morientibus, nascuntur alii; et quos videras, non videns, incipis videre quos non videras. terram manere, quae hominum causa facta est: et ipsum hominem terrae dominum, in pulverem repente dissolvi? Aliter, tio de gentibus congregata: terra autem tamdiu stat,
Abbreviated transcription (Latin):
mundum. celum. et t̾ram. mare.
et omnia. que mboc cͥculo continẽ¬
tur. bona quidem ꝑse dicere. s ad i¬
diñ compata eẽ ꝓuichilo. Et qu¬
omodo siigniculũ lucerne uidẽs
contentꝰ eẽn eiꝯ lumine. et pos¬
tea orto solo non cern̾em qd̾ luceb¬
at. stellaꝵ quoq lumina iubar¬
e solis uid̾em abscondi. ita aspici¬
eus elementa. et rerum multip¬
licem uarietatem. ad miror qͥde
opum magnitudinem. recogitas
hec om̃ia ꝑtransire. et mundu
suo fiue senesc̾e. solumq diñ idẽ
semꝑ eẽ quod fu̾it. compellor dr̃e
non semel set bis uanitas uan¬
tatum. et omnia uanitas. Qd¬
suꝑ ẽ homini monini labore suo.
quod laborat sub sole: Post ge¬
neralem sententiam qd uana
qd̾ frustra inmundi istiꝯ labore de¬
sudent congregantes dimittas.
erudientes liberos. ambientes ad
honorem. edificia construentes.
et inmedio oꝑe subito certe subir¬
actati audiunt. Incipiens hac
nocte auferetur anima tua ate.
que aũt parasti cuiꝯ erunt. ĩna¬

Expanded text:
modum, coelum, terram, maria, et omnia quae in hoc circulo continentur, bona quidem per se dicere, sed ad Deum comparata, esse pro nihilo. Et quomodo, si igniculum lucernae videns, contentus essem ejus lumine, et postea, orto sole, non cernerem, quod lucebat, stellarum quoque lumina jubare viderem solis abscondi: ita aspiciens elementa et rerum multiplicem varietatem, admiror quidem operum magnitudinem; recogitans autem omnia pertransire, et mundum suo fine senescere, solumque Deum id semper esse, quod fuerit, compellor dicere non semel, sed bis: Vanitas vanitatum, et omnia vanitas. superest homini in omni labore suo, quo laborat sub sole? Post generalem sententiam, quod vana t: quod frustra in mundi 387 istius labore desudent; congregantes divitias, erudientes liberos, ambientes ad honorem, aedificia construentes, et in medio opere subita morte subtracti audiant: Insipiens, hac nocte auferetur anima tua a te: quae autem parasti, cujus erunt ? ma
Abbreviated transcription (Latin):
gnitatis eu̾sa sunt. dum ad eius
iustinctuni. pocis pc̃ca cunuilant᷑.
Deniq tantus ẽ numero sedue¬
corum. et eorum qui degrege dnũ
ab errati sunt. ut supputatione
nequeant conp̾hendi. In multi¬
tudine sapientie. multitudo fu¬
roris. et qui apponit scĩam. appo¬
uit dolorem. Qnͣto magis quis
sapientiam fu̾it ꝯsecuto. tanto
plus indignatur subiac̾e uicus.
et ꝓcul eẽ auirtutibus. quas re¬

Expanded text:
gnitatis eversa sunt, dum ad ejus gnitatis eversa sunt, dum ad ejus instinctum peccatis peccata cumulantur. Denique, Tantus est numerus seductorum et eorum qui de grege Domini ab eo rapti sunt, ut supputatione non queat comprehendi. Locuttudine sapientiae, multitudo furoris: et qui apponit scientiam, apponit dolorem. Quanto magis quis sapientiam fuerit consecutus, tanto plus indignatur subjacere vitiis, et procul esse a virtutibus, quas re
Abbreviated transcription (Latin):
electi funt in xp̃o. aute constitutio¬
nem mundi inpriorib scłis iam fu¬
erunt. Non ẽ memoria primis. et
quidez no uissinus que sunt nõ erit
eis memoria. aput eos qui fu turi
sunt in nouissimo. Quomͦ p̃t̾ita
aput nos abscondit obliuio. sic
hii qui nasci habent scire nõ poter
Cuncta silentio p̾tenbunt.⁊ qiͣ nõ
fu̾int abscondentur et oplebitur
illa siia. Uanitas uanitatũ. oĩa
ornari. et mminumitio non poterit
numerari. Qui ꝑu̾sus ẽ. nisi ante
corrigarit᷑. non pot̾it ad ornari.
Rectum ornatum accipit. cur¬
ua correctionem. Pũsus nõ dr̃.
insi qui depͣuatur arecto. Pot̾ ⁊¬
di huiꝯ capatitate uersat᷑. ut ad
integrum boni statum mundꝰ
redire uix ualeat. nec possit facile
recipere ordinem. et ꝑfectionem
suam. inquib primũ conditus
fuit. Alit̾. Omnib ꝑ penitentia
in integrum restitutis. solus dia¬
bolus in suo ꝑmanebit errore.
Cuncta enum que sub sole fcã
sunt. in illiꝯ arbitrio et spũ mali¬

Expanded text:
electi sunt in Christo ante constitutionem mundi, in prioribus saeculis jam fuerunt. Non est memoria primis, et quidem novissimis quae futura sunt, non erit eis memoria apud eos qui futuri sunt in novissimo. Quomodo praeterita apud nos 392 abscondit oblivio: sic hi qui nasci habent, scire non poterunt, et cuncta silentio praeteribunt, et quasi non fuerint abscondentur: et complebitur illa sententia: Vanitas vanitatum et omnia ornari, et imminutio non poterit numerari. Qui perversus est, nisi ante corrigatur, non poterit adornari. Recta ornatum recipiunt, curva correctionem. Perversus non dicitur, nisi qui depravatus a recto est. di hujus capacitate versatur, ut ad integrum boni statum mundus redire vix valeat, nec possit facile recipere ordinem et perfectionem suam, in quibus primum conditus est. Aliter, Omnibus per poenitentiam in integrum restitutis, solus diabolus in suo permanebit errore. Cuncta enim, quae sub sole facta sunt, illius arbitrio et spiritu mali
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝯ nuncupare concionatorẽ
qui loquitur ad pplm. et sermo eiꝯ
non specialit̾ ad unũ. s aduniu̾sos
geueralit̾ dingitur. Porro pacificꝰ
et dilectꝰ dei abeo quod in regno eiꝯ
pax fu̾it. et eum dñs dilexerit. appe¬
llatꝰ ẽ. Is itaq iuxta nuumerum uo¬
cabulorum. tria uolumina edidit.
Prou̾bia eccliasten. canticum cau¬
ticorum. Inprou̾bus parinilum
decens. et quasi de osficus p̾sentibꝰ
erudiens. uide ad filium ei crebro ẜ¬
mo repetitur. In eccłiasten u̾o mate̾
uirum etatis instituens. nec quicꝙͣ
in mundi rebus putet ẽẽ ppetuum. s
caduca et breuia uniiersa que cer¬
nimꝯ. Ad extremum uirũ consum¬
matum et calcato sclł̃o p̾paratum. in
cantico canticorum sponsi uingit a¬
mplexibus. Nisi enum prius uici-
ciantes. expeditos nos ad aduentũ¬

Expanded text:
ncionatorem, qui loquitur ad populum, et sermo ejus non specialiter ad unum, sed ad universos generaliter dirigitur. Porro pacificus et dilectus Domini, ab eo quod in regno ejus pax fuerit, et eum Dominus dilexerit, appesunt. Is itaque juxta numerum vocabulorum tria volumina edidit, Proverbia, Ecclesiasten, et Cantica Canticorum. In Proverbiis parvulum docens, et quasi de officiis per sententias erudiens. Unde, et ad filium ei sermo crebro repetitur. In Ecclesiaste vero maturae virum aetatis instituens, ne quidquam in mundi rebus putet esse perpetuum, sed caduca, et brevia universa, quae cernimus. 384 Ad extremum jam consummatum virum, et calcato saeculo, praeparatum, in Cantico Canticorum sponsi jungit amplexibus. Nisi enim prius reliquntiantes, expeditos nos ad adventu
Abbreviated transcription (Latin):
Ouitur sol. et cocidit sol. et ad loc̾
suũ ducit. et ontur ip̃e sͥ. Soliste
qui in lucem mortalib datꝰ est.
et eccasu. Qui postqmͣ ardentẽ
rotam oceano tinxerit. ꝑ incogni¬
tas nob̾ uias ad locum nude exi¬
erat regreditur. expleitq nectis
circulo. nirsum de talamo suo fe¬
co ut doceat mutationib tempo¬
rum. et ortu ectasuq siderun.
humanam ecatem habire. et ĩ¬
t̾ire dum nesciat. Alit̾. sol usti¬
cie incuiꝯ ẽ alis sauitas. tim̃tibꝰ
dĩ orit᷑. Et ip̃e pseudo ꝓpħis. oc¬
cidit meridie. Cum aũt ortus
fu̾it. ad lccum suũ nos trahit.
Quo uidelicet ad patrẽ. Ad ħ
enim uenit: ut nos de t̾ra ad celũ
leuet. et dicat. Cum exaltatus
fu̾it filiꝯ hominis. omnia trahet

Expanded text:
Oritur sol, et occidit sol, et ad locum suum ducit, et oritur ipse ibi. Sol ipse, qui in lucem mortalibus datus est, et occasu. Qui postquam ardentem rotam Oceano tinxerit, per incognitas nobis vias ad locum, unde exierat, regreditur: expletoque noctis circulo, rursum de thalamo suo feco, ut doceat, mutationibus temporum, 388 et ortu occasuque siderum, humanam aetatem labi et interire, dum nesciat. Aliter, Sol justitiae, in cujus alis est sanitas, timentibus Deum oritur, et pseudoprophetis occidit meridie. Cum autem ortus fuerit, in locum suum nos trahit. Quo? videlicet ad Patrem. Ad hoc enim venit, ut nos de terris ad coelum levet, et dicat; Cum exaltatus fuerit Filius hominis, omnia trahet
Abbreviated transcription (Latin):
salomonis filii dauid regis isrł. In
canticorum salomonis. Sicut enĩ
ꝓuerbia. et rudis institucio. ad .xii.
tribꝰ et ad totum ꝑtinent isrł. et quo¬
modo contemptus mundi nõ nisi
metropolitis conuenit. hoc ẽ habi ta¬
toribus ihrłm. ita canticum canti¬
corum. ad eos ꝓprie facit mentionẽ.
tas. ad ꝑfcõs uero ubi non timore er¬
uditur discipulus. set amore ꝓpriũ
nomen sufficit. et equalis magist̾
est. et nescit se eẽ regem. Hec interĩ
iuxta litt̾am. ceterum scd̾m in tellig¬
entiam spͣalem. pacisicus et dilectus
dio pariete destructo. et iinicicias
in carne euacuans. fecit utraq unũ
diceus. Pacem meam do uob. pacẽ¬

Expanded text:
 in canticorum Salomonis. Sicut enim Proverbia, et rudis institutio, ad duodecim tribus, et ad totum pertinent Israel; et quomodo contemptus mundi, non nisi metropolitis convenit, hoc est, habitatoribus Hierusalem; ita et Canticum canticorum ad eos proprie facit mentionem, tas. Ad perfectos vero, ubi non timore eruditur discipulus, sed amore, proprium nomen sufficit, et aequalis magister est, et nescit se esse regem. 412 Haec interim juxta litteram. Caeterum secundum intelligentiam spiritualem: pacificus et dilectus dio pariete destructo, et inimicitias in carne evacuans, fecit utrumque unum, dicens: Pacem meam do vobis, pace
Abbreviated transcription (Latin):
s illiꝯ ꝑ quam iurauerat qr sit ciui¬
cas magni regis. Hic ẽ filius dauid.
quem ceci in euglio clamant. misere¬
re nri filii dauid. et omnis turba cõ¬
sona et una uoce resonabat. osanna
filii dauid. z eniq non ad eumi fit
uerbum dei. sicut adieremiam et
ad cet̾os ꝓphas. s quia diues ẽ. ⁊ rex
De quibus cantatur. In omnen
opmantur nos exhoc libio. aduo¬
luptatem et luxuriam ꝓuotari.
cum econtrano omnia que cerni
Nec nos debere ea debere studiose
appetere. que dum tenent᷑ int̾eant.

Expanded text:
 illius per quam jurari vetat, quia sit civitas magni regis. Hic est filius David, ad quem caeci in Evangelio clamabant: Miserere nostri, fili David ; et omnis turba consonabat, et una voce respondebat: Hosanna filio David . Denique non ad eum fit verbum Dei, sicut ad Hieremiam et ad caeteros prophetas; sed quia dives est, et de quibus cantatur in Psalmo:opinantur, nos ex hoc libro ad voluptatem et luxuriam provocari: cum e contrario omnia, quae in NEC DEBERE EA nos studiose appetere, quae, dum tenentur, intereant.
Abbreviated transcription (Latin):
Ribus nomin¬
ibus uocatum
fuisse salonion¬
em scripture m¬
ani festis sime
docent. Pacifi¬
cum. idest salo¬
monemi. et ididam hoc ẽ dilectum
dñi. et quod nunc dr̃ celeth. id est
eccłiasten. Eccli̾astes aũt grece cõ

Expanded text:
ribus nominibus vocatum fuisse Salomonem, Scripturae manifestissime docent: pacificum, id est, SALOMONEM  ; et IDIDIA  , hoc est, dilectum Domini; et quod nunc dicitur COELETH  , id est, Ecclesiasten. Ecclesiastes autem Graeco
Abbreviated transcription (Latin):
re. et t̾re ꝑstrato corpore. mentem
ad celum enget. Quo fit ut ad
stare festinat. et mixta sompno co¬
gitatonum fantasmata subminis¬
trat. Quecienscumq enĩ cccultꝰ
hostis dormitantis cocłos palpitare
conspexerit: mox tedioso cordi ia¬
culum praue crgitatonis infigit.
Quia tunc iut̾elicet oportumum
nccendi iccum callidus insidiato ĩ¬
uenit. cum mentem nr̃am acusto¬
die sue cͥcum fpectione languesce
ꝓ coculi ext̾ioris indiciũ dep̾hendit.
Sepe mano ad oronem inmodu
signi salutaris extende. ut dum
crucis ymaginem conaris expͥm̾e:
merito aput crucifixum uenia
de beas facilius impetrare.

Expanded text:
re, et terrae prostrato corpore, mentem re, et terrae prostrato corpore, mentem ad coelum erige. Quo fit, ut et stare festinat, et mista somno cogitationum phantasmata subministrat. Quotiescunque enim occultus hostis dormitantis oculos palpitare conspexerit, mox taedioso cordi jaculum pravae cogitationis infigit. Quia tunc videlicet opportunum nocendi locum callidus insidiator invenit, cum mentem nostram a custodiae suae circumspectione languescere per oculi exterioris indicium deprehendit. Saepe manus ad orationem in modum signi salutaris extende, ut dum crucis imaginem conaris exprimere merito apud Crucifixum veniam debeas facilius impetrare.
Abbreviated transcription (Latin):
mittitur. cuiꝯ se auctorem calli¬
dus in sidiator astuta ꝑsuassionͤ
mentitur. nesilicet bonũ fiat. qd̾
tecepta mens abad ũsario suges
bolo uehementius expugnamur.
ut dum mens nr̃a qiͣ pumi quid¬
se cogitare consicerat. ab intellig¬
endo ꝙ psallit ceclos licent̾ auer¬
tat. Porro dum psallimꝰ. dõ ur̃o
cio pestilens spẽ uelut arpige cir¬
cum uolat. et p̃uas iugerendo co¬
gita tõnes ramꝙ̃ miectis illud
qͥbusdam stertoribus fẽdat. aut c̃¬
te om̃ino diripit. si temptatõnibꝰ
infestanto nos ab orone conpescit.
S sicut sacrificia sinb rapta sũt
inquinata. auctorem mundicie
placare non possut.Uñ pari mͦ
cauendũ ẽ. ne ul nos acquiescamꝰ
in tẽptatõne defic̾e. ul oͥstis insiliẽs
sacrificiu nrm cogitatõnis fede cõ¬
gitatõnus tagione ualeat in quin¬
are. Siue scripturaꝵ meditatõĩ
deditus. siue oꝑi qͦui piam sis in¬
tentus. freqnt ad oronem recur¬

Expanded text:
mittitur, cujus se auctorem callimittitur, cujus se auctorem callidus insidiator astuta persuasione mentitur; ne scilicet bonum fiat, quod decepta mens ab adversario suggestbolo vehementius oppugnamur; ut dum mens nostra quasi pium quid cogitare se considerat, ab intelligendo, quod psallit, oculos licenter avertat. Porro dum psallimus, Deo nostcio pestilentes spiritus, velut harpyiae circumvolant, et pravas ingerendo cogitationes tanquam injectis illuc quibusdam stercoribus foedant: aut certe omnino diripiunt, si tentationibus nos infestando, ab oratione compescunt. Sed siinquinata, auctori munditiae placere non possunt. Unde pari modo cavendum est, ne vel nos acquiescamus in tentatione deficere, vel hostis insiliens sacrificium nostrum cogitationis foedae contagione valeat inquinare. Sive autem Scripturarum meditationi deditus, sive operi cuipiam sis intentus, frequenter ad orationem recur
Abbreviated transcription (Latin):
certo disfĩmias. s potius si d̾o placere
cegnoius. cũ qͣdam indencet consue¬
tudine disponas.omemq uolũtatez
tuam. ad dei uolutatem suspendas.
Sic itaq ad agendum aliꝙͥ extrin¬
secꝰ satage. ut supne dispositionis:
arbit̾um. assidue u̾setur in mente.
Quatino si cognatus tius obuiã¬
te cuiꝰlibet disficultatis obstaculo
frangit᷑. menstua ꝓtinꝰ ad diuine
ꝓuitentie iuudiciu reu̾tatur. Int̾
fluctuantes plane cegita tõnũ in¬
uudatiũ impetꝰ.mentẽ tua quaĩ
retͥe constitue. que uidelicet recta
congilia nelut pisces retincat. ⁊ ua¬
nas cegitatõnes esflũe atq elabi
ꝑmittat. Uisce̾ cogitatõnes. ⁊ nõ
solum que ad mente ueniant. s ⁊̃
unde ueniant. iugilant ad̾tende.
animadũte quid lcquor. Sepe nã¬
q malignus hostis ptita pcca ad
Et cum una cademq res ad diu̾¬
sos exitus tendat: plerũq mens
inꝓuida quid cͥca se agatur igno¬
rat. Sepe a bono spu bona cegita¬
tio pagende indelicet pietatis in¬

Expanded text:
certo definias: sed potius, si Deo placere cognoveris, cum quadam videlicet conditione disponas, omnemque voluntatem tuam a Dei voluntate suspendas. Sic itaque ad agendum aliquid extrinsecus satage, ut supernae dispositionis arbitrium assidue versetur in mente: quatenus si conatus tuus obviante cujuslibet difficultatis obstaculo frangitur, mens tua protinus ad divinae providentiae judicium revertatur. Inter fluctuantes plane cogitationum inundantium impetus, mentem tuam quasi rete constitue: quae videlicet recta consilia, velut pisces, contineat; et vanas cogitationes effluere, atque elabimittat. Discerne cogitationes, et non solum quae ad mentem veniant, sed etiam unde veniant, vigilanter attende. Animadverte quod loquor; saepe namque malignus hostis praeterita pecet cum una eademque ad diversos exitus tendat, plerumque mens improvida, quid circa se agatur ignorat. Saepe a bono spiritu bona cogitatio peragendae videlicet pietatis im
Abbreviated transcription (Latin):
cordis querite illum. Quĩ iuueĩ¬
tur ab his qui non temptant illũ
Nisi forte dicamꝯ quia temptatꝯ
quidem diĩm adierit. Set audito
eiuis responso correctꝰ mox ad pie¬
itats gran teddierit. Et que pͥꝯ
temptando decipiendum puta¬
bant. poit modum amplectendo
sequendu ce cognouent. Aut
certe ipam temptatonem non
accipiamꝯ malam. tanqͣ de cipe
uo lentis inimicui. set cauta potiꝰ
tanq̃. experui ampliꝯ uo lentis ig¬
notum. Neq enim frustra scͥp̃¬
tum est qui facile credit leuis cor
de miuorabit᷑. Et nemo iam au¬
de bat eum iut̾rogare. P harisei
et saducei et ceti̾ principes uidoꝵ
querentes cccasionem ca lumpine
et uerbũ aliquod inuenire qui pa¬
ter et msĩdus que insermomibꝰ
tradint potestati. Ex quo intelli¬
gimꝰ uenena inuidie posse quidez
supau s dificile estꝰ quiescere. Et
respondens ih̾us dicebat doceus in
templo quomodo dicunt scuibe xͫ¬

Expanded text:
ite illum; quoniam invenitur ab iis qui non tentant illum . Nisi forte dicamus quod tentaturus quidem Dominum adierit, sed audito ejus responso correptus, mox ad pietatis gratiam redierit; et quem prius tentando decipiendum putabat, postmodum amplectendo sequendum esse cognoverit. Aut certe ipsam tentationem non accipiamus malam, tanquam decipere volentis inimicum; sed cautam potius, tanquam experiri amplius volentis ignotum. Neque enim frustra scriptum est, Qui facile credit, levis est corde, et minorabitur . Et nemo jam audebat eum interrogare. Pharisaei et Sadducaei, et caeteri principes Judaeorum, quaerentes occasionem calumniae, et verbum aliquod invenire quod pateret insidiis: quia in sermonibus tradunt potestati. Ex quo intelligimus, venena invidiae posse quidem superari, sed difficile conquiescere. Et respondens Jesus dicebat, docens in templo: Quomodo dicunt scribae
Abbreviated transcription (Latin):
quia scriba hic siue legis doctor ut
ip̃e appellat temptans dnũm demã¬
dato primo siue maximo in t̾rogͣ¬
uerit. Quem scd̃m deuni hunc
euange listam. domino nõ longe
eẽ aregno dei asseuerat. Cum cõ¬
itet eos quitemptando sapiencia
nire non potuisse. Idecq nec reg

Expanded text:
quod scriba hic sive legis doctor ut quod scriba hic sive legis doctor ut ipse appellat tentans Dominum, de mandato primo sive maximo interrogaverit, quem secundum hunc evangelistam Dominus non longe esse a regno Dei asseverat, cum constet eos qui tentando sapientiam nire non posse, ide
Abbreviated transcription (Latin):
sacuficuis. Sitendit᷑ ex hac respon¬
sione scube grauem. sepe int̾ scri¬
bas et pharisses questionem esse
uersatam. Qui ad eet mandatũ¬
mimi primũ siue maxinuui diuine
legis quibdam uidelicet hostiaset
sa sacrificia laudantibꝰ. Alus uero
maiore auctoritate fidei et dilectõ¬
nis oꝑa p̾ferentib et quid plimi
patriun aute legem absq omne
uirtunarũ et sacrificiorum cõsue¬
tudinem ex fide tantu que ꝑdilec¬
tonem opatur .. Iolacent do sumi¬
q aput ip̃m loci haberentur. Ne¬
mo aut unꝙͣ absq fide et dilecto¬
ne. ꝑ holocausta solum et sacrificiͣ
deo placuisse inueniret᷑. in qͣ sentẽ¬
cia scriba iste etiam se fuisse dec la¬
rauit. Iħs autẽ uidens ꝙ sapient᷑
respondisset dixit illi: Non es lõ¬
ge aregno tuo dei. non longe fuit
aregno dei quia sentencia illiꝯ q̃
noui testamenti et enauge lisce
ꝑfectõnis est ꝓpͥa fantor extitisse
ꝓbatꝰ est. Uude sollertius inqui¬
rendum quomodo dicat matheus

Expanded text:
atur. Ostendit ex hac responsione scribae gravem saepe inter Scribas et Pharisaeos quaestionem esse versatam, quod esset mandatum primum sive maximum divinae legis. Quibusdam videlicet hostias et sacrificia laudantibus, aliis vero majore auctoritate fidei et dilectionis opera praeferentibus, eo quod plurimi patrum ante legem absque omni victimarum et sacrificiorum consuetudine ex fide tantum, quae per dilectionem operatur, placerent Deo, summique apud ipsum loci haberentur: nemo autem unquam absque fide et dilectione per holocausta solum, et sacrificia Deo placuisse inveniretur. In qua sententia scriba iste etiam se fuisse declaravit. Jesus autem videns quod sapienter respondisset, dixit illi: Non es longe a regno Dei. Non longe fuit a regno Dei, quia sententiae illius, quae Novi Testamenti et evangelicae perfectionis est propria, fautor exstitisse probatus est. Unde solertius inquirendum quomodo dicat Matthaeus
Abbreviated transcription (Latin):
dinemi fabule opponunt ut resu¬
rexionis deuegent uentatem. Ue¬
rum mistice septem hifr siue filiꝯ
de functi reprobis. quib congru¬
unt qui ꝑ totam huio scłi uitãq
septem dicbꝯ uo luit᷑ abonis opilꝯ
steriles existunt. Quibꝯ iurit ĩ mi¬
sera morte prereptis. ad ultuũ et
ipã mundana conu̾satõ quã illi
absq fructu uitalis oꝑis exegerant
quasi uxoribꝰ infecunda transibit
Et respondens ih's ait illis. Non
ideo erratis non scientes scripturas
neq uirtutem dei.. Propt̾ea er¬
rant quia scripturas nesciunt et
quia scripturas ignorant.con¬
sequent nesciunt uirtutem dei
tina consuetudo greco ydiomati
nõ respondet. Nub̾e enui ꝓpͥe di¬
cunt᷑ mulieres et nui uxores du¬
cere. set nes simp licit᷑ dictum in¬
telligamꝰ que nubere deuiris et
mibi de uxoribꝰ scriptum sit. Si
inre surexione non nubent neqz
nubent᷑. resurgent ergo temꝑa¬
corpora que possunt nubere et
nubi. Nemo quippe dicit de lapi¬

Expanded text:
dinem fabulae opponunt, ut resudinem fabulae opponunt, ut resurrectionis denegent veritatem; verum mystice septem hi fratres sine filiis defuncti, reprobis quibusque congruunt, qui per totam hujus saeculi vitam quae septem diebus volvitur, a bonis operibus steriles existunt. Quibus viritim misera morte praereptis, ad ultimum et ipsa mundana conversatio, quam illi absque fructu vitalis operis exegerant, quasi uxor infecunda transibit. Et respondens Jesus, ait illis: Nonne ideo erratis, non scientes Scripturas neque virtutem Dei? Propterea errant quia Scripturas nesciunt. Et quia Scripturas ignorant, consequenter nesciunt virtutem Dei,tina consuetudo Graeco idiomati non respondet. Nubere proprie dicuntur mulieres, et viri uxores ducere. Sed nos simpliciter dictum intelligamus, quod nubere de viris, et nubi de uxoribus dictum sit. Si in resurrectione non nubent neque nubentur, resurgent ergo corpora quae possunt nubere et nubi. Nemo quippe dicit de lapi
Abbreviated transcription (Latin):
is una pharisseorum et alt̾am ad¬
duc eorum. Pharissei traditõnu
et obseruatõnuz quas illi deuotõis
uocant. iusticiam p̃fere bant. mi¬
de et diuisi uocabant᷑ apopulo. S¬
aduc hei aut que init̾ ptant᷑ iusti
et ip̃i uindicabant sibi quia non
erant prioribꝰ et corporis et animĩ
resurecxionem credentibꝰ confitẽ¬
tibꝰ que angelos et spe sequentes
iuxta acta apłorum omuia dene¬
miserit uxorem et filics nõ re li¬
querit accipiat fr uxorem eras ⁊¬
resuscitet semen fri sui. Septem
ergo fratres erant et primꝰ accep̾
uxorem et mortuo est non relic¬
onem corporum nõ credebãt aui¬
mas iudicautes int̾ire cum corpibꝰ
recte istiꝯ modi fingunt fabulãq
deleramenti arguat ess qui resur¬
tonem ad serat corporum. Potest
aut fieri ut uere ingente eorum
aliquando hoc acciderit. In resurͤ¬
tone ergo cum resurexerit cuiꝯ
de his ent uxor septem enun ha¬
buerunt eam uxorem. Turpitu¬

Expanded text:
is, una Pharisaeorum, et altera Sadis, una Pharisaeorum, et altera Sadducaeorum. Pharisaei traditionum et observationum quas illi deuterosis vocant, justitiam praeferebant, unde et divisi vocabantur a populo. Sadducaei autem qui interpretantur justi, et ipsi vendicabant sibi quod non erant. Prioribus et corporis et animae resurrectionem credentibus, confitentibusque et angelos et spiritus, sequentes, juxta Acta apostolorum, omnia denemiserit uxorem, et filios non reliquerit, accipiat frater ejus resuscitet semen fratri suo. Septem ergo fratres erant, et primus accepit uxorem, et mortuus est non reliconem corporum non credebant, animas judicantes interire cum corporibus, recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos qui resurrectionem asserant corporum. Potest autem fieri ut vere in gente eorum aliquando hoc acciderit. In resurrectione ergo cum resurrexerint, cujus de his erit uxor? Septem enim habuerunt eam uxorem. Turpitu
Abbreviated transcription (Latin):
tur que sunt cesaris cesari mimu
tributum et peccumam. et qr sũt
et ip̃e reddit tributa ꝓse et petro
⁊ deo reddidit que dei sunt patris
Quem ad icdum cesar auo bis
exigit inp̃ssionem im magnus:
sue sic et deus. Ut quem ad mod̾
nata. Un psalmista signatum est
inquid innobis lumen uulto tui
domine: Hec queq lumen est to¬
tum hominis et uerum bonum
que nõ coculis. set mente conspi¬
citur. Signatum aut est. dixerunt
innobis tamꝙͣ denariꝯ sĩgnatꝰ re¬
gis ymagine: Homo eium facto ẽ
ad ymaginem et similitudinemdĩ
quam pcͨando corrupit boni ergo
eius est. uerumatq et̾inĩ sirenas¬
cendo signet᷑. Et nurabant᷑ sup eo
Qui credere de buerant adtantam
sapientiam mirati sunt ꝙ callidi¬
tas eorum insidiandi non inueni¬
sset locuui. et sicut matheꝯ scri¬
bit. Relicto eorum abierunt: In¬
fide litatem paut̾ cum miraculo
reportantes. Et uenerunt ad euz
sad ducei qui dicunt resurrexionẽ
non ee. Uue erant hereses in uide¬

Expanded text:
te quae sunt Caesaris Caesari, nummum, tributum, et pecuniam; et quae sunt et ipse reddit tributa pro se et Petro, et Deo reddidit quae Dei sunt, patrisQuemadmodum Caesar a nobis exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus, ut quemadmodum inata. Unde Psalmista: Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tui, Domine . Hoc quoque lumen est totum hominis, et verum bonum, quod non oculis sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine. Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei, quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est verum atque aeternum si renascendo signetur. Et mirabantur super eo. Qui credere debuerant ad tantam sapientiam, mirati sunt, quia calliditas eorum insidiandi non invenisset locum. Et, sicut Matthaeus scribit, relicto eo abierunt, infidelitatem pariter cum miraculo reportantes. Et venerunt ad eum Sadducaei, qui dicunt resurrectionem non esse. Duae erant haereses in Judae
Abbreviated transcription (Latin):
siue romanis patriam gentem
et regnum. Augustũ quoq cũ
sua religione templum insuper
ipam lucem pderet q tributa:
pendere maluerunt
u neuientes dicunt ei ma¬
gist scunꝯ quia uexax es et
non curas queR. Nec enu uides
infaciem hominis s inueritate
domini deces. licet dare tributu
cessari anno dabimo. Blanda ⁊
fraudulenta intirgate. Illuc ꝓ¬
uocat et respondentem ut mag̾
dũm quani cesarem timeat. Et
dicat node bere tributa solui. ut
statim audientes herodiani sedi¬
toni contra romanes auctorem
teneant. Qui sciens uersuciam
eorum. Ait illis quid me temp¬
tatores ẜmonibo confutent᷑. Ad¬
ferte inquit mͥ denarium hoc est
genꝯ nũmi qui prodecem mĩmuᷤ
iputabat᷑ et habebat ym̃iginẽ
cesaris. et ait illis cuio est yma¬

Expanded text:
s Romanis, patriam gentem, s Romanis, patriam gentem, et regnum, augustum quoque illud cum sua religione templum, insuper ipsam lucem, perdere, quam tributa pendere, maluerint. Qui venientes dicunt ei: Magister, scimus quia verax es, et non curas quemquam. Nec enim vides in faciem hominis, sed in veritate viam Domini doces. Licet dari tributum Caesari, an non dabimus? Blanda et fraudulenta interrogatio illuc provocat respondentem, ut magis Deum quam Caesarem timeat, et dicat non debere tributa solvi, ut statim audientes Herodiani, seditionis contra Romanos auctorem eum teneant. Qui sciens versutiam eorum, ait illis: Quid me tententatores sermonibus confutentur. Ostendite, inquit, mihi denarium, hoc est, genus nummi, quod pro decem nummis imputabatur, et habebat imaginem Caesaris. 179 Et ait illis Jes
Abbreviated transcription (Latin):
eum capent inu̾bo. Herodianos
dicit mlites herodis te tarche qͥ
et ipẽ tunc temporis erat hiero¬
so liis atq insꝑnendo et uiridẽ¬
do douimui pilato et iideis conse¬
ciebant ut luchas enuange li st̾
testatur. Querentes ergo dñm
comp̃hendere sumii sac̾ dotes scͥ¬
be et semores tunuerunt turbam
atq ideo que ꝑse non potuerant
terrene potestatibo manilo esfice
temptabant ut uelut ipe amorte
sb cesare angusto iudea sb̾iectis ro¬
manis quando in toto orbe est.n
ce lebrata descupto stipendiaria fcã
fuerat et erat in ppło magna sedi¬
to. Uicentib alus ꝑ securitate
et quiete qua romani proomĩb
militarent de bere tributa ꝑsolui
Phariseis uero qui sibi aplaude¬
bant iusticiam econtrario niten¬
tib non debere ppłm dei. Qui de¬
cunas so lueret et primicias daret
et cetera que uilege scripta sunt
humanis legili sb̾iacere cuiꝯ sedi¬
tõns adeo formes inualuit ut pꝰ
diũ resurectõnem insistentibus¬

Expanded text:
eum caperent in verbo. Herodianos eum caperent in verbo. Herodianos dicit milites Herodis tetrarchae, qui et ipse tunc temporis erat Jerosolymis, atque in spernendo et irridendo Dominum Pilato et Judaeis consentiebat, ut Lucas evangelista testatur. Quaerentes ergo Dominum comprehendere summi sacerdotes, scribae, et seniores timuerunt turbam. Atque idea quia per se non poterant, terrenae potestatis manibus efficere tentabant, ut velut ipsi a morte gusto Judaea subjecta Romanis, quando in toto orbe est celebrata descriptio, stipendiaria facta fuerat, et erat in populo magna seditio, dicentibus aliis: pro securitate et quiete, qua Romani pro omnibus militarent, debere tributa persolvi. Pharisaeis vero, qui sibi adplaudebant in justitia, e contrario nitentibus, non debere populum Dei, qui decimas solveret, et primitiva daret, et caetera quae in lege scripta sunt, humanis legibus subjacere. Cujus seditionis adeo fomes invaluit, ut post Domini resurrectionem, insistentibu
Abbreviated transcription (Latin):
fructu accipiant. Cum lex psal¬
modia ꝓphetia. Quarum admno¬
iutenem bene agendo sequatur
legitur s misso seruus contume li¬
is afectꝰ uel cesus eicit᷑. Cum ẜ̃mo
audito. uł contempnit᷑ nel quod
peius e etiam blasphematur. Mi¬
ssum insuꝑ hedem quantũ inseẽ
eccidit qui et filium dei conculca¬
uerit et spũi gracie quo sauctifica¬
tus est. contumeliam fecerit ꝑdi¬
to malo cultore uinea dabitur al¬
humilis quisque dabit᷑ sedet hec
quia principes sac̾dotum scribe.
et semiores manu mut̾e querente
in ihm tunore. turbe retinente᷑ co¬
tidie gerit᷑ in eccã. C umquilibet
propt̾ quod habitancium friu bo¬
norum multitudinem aut erube¬
cit. aut tunet inpugnare. Quis
tamem destulticiam auium. stru¬
tonem dominꝯ ait. Cuintempo
fui̾t in altum alas erigit. Quia
ꝑsequendo ecca quasi dĩmi ciici
at dicere et ostendentui gaude bit
habere. Et nuttunt adeun quos¬
dam exphariseis et herodianis ut

Expanded text:
fructu accipiant, cum lex, psalfructu accipiant, cum lex, psalmodia, prophetia, quarum admonitionem bene agendo sequatur, legitur. Sed missus servus contumeliis affectus vel caesus ejicitur, cum sermo auditus vel contemnitur, vel, quod pejus est, etiam blasphematur. Missum insuper haeredem quantum in se est occidit, qui et Filium Dei conculcaverit, et Spiritui gratiae quo sanctificatus est, contumeliam fecerit. Perdito malo cultore, vinea dabitur alhumilis quisque ditabitur. Sed et hoc quod principes sacerdotum, scribae, ac seniores manum mittere quaerentes in Jesum, timore turbae retinentur, quotidie geritur in Ecclesia, cum quilibet propter cohabitantium fratrum bonorum multitudinem aut erubescit, aut timet impugnare. Qui tamen sicut de stultissima avium struthione Dominus ait, cum tempus fuerit, in altum alas erigit, quia persequendo Ecclesiam quasi Dominum cruci addicere et ostentui gaudebit habere. Et mittunt ad eum quosdam ex Pharisaeis et Herodianis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cipiebant᷑. Unde et aplis fide lilꝰ
scribens ait. Uei agricultura dei
edificato estis. Set qui fructũ uin̾e
quasi pessimi coloui reddere magno
patri familias negabant. Idem qͣ¬
si mali cem̃tarii laborabant dom¬
ui dei lapidem p̾̃ciosum electum
qui uel infundamentis uel inan¬
gulo ponendus erat. subtrahx hec
eit fidem xpi auditoribo sius coñ¬
bãtur enpere.
t querebant enm tenere et
tunuerunt turbam. Nogno¬
uerunt enim quin adecs para bo¬
lam hanc dixerit. et relicto eo abi¬
erunt. Principes sac̾dotum et scͥbe
quasi mentientem ccͣ scd̃m que
do doce bant uera esse que dixerat
Ip̃e quippe est heres ciuio inistum
nec agebat eẽ uindicandam apa¬
tre. Illi nequam coloni qr cocidẽ¬
codeo dei filio admodicum quidẽ
tunore humano retardari donec¬
ueniret horacius. Nuinq̃ uo
diuino amore potuere cohiberi
MNorali sane indellectu cuiq fi¬
de lium cum misterium baptismi
que exͥceat opaudo comnutti tur
quasi uinea que excolat locat᷑.

Expanded text:
. Unde et Apostolus fidelibus scribens, ait: Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Sed qui fructum vineae Dei quasi pessimi coloni reddere magno patrifamilias negabant, iidem quasi mali caementarii laborant domui Dei lapidem pretiosum et electum, qui vel in fundamentis, vel in angulo ponendus erat, subtrahere, hoc est fidem Christi auditoribus suis conabantur eripere. Et quaerebant eum tenere, et timuerunt turbam. Cognoverunt enim quoniam ad eos parabolam hanc dixerit, et relicto eo abierunt. Principes sacerdotum et scribae, quasi mentientem contra se Domim quaerendo, docebant vera esse quae dixerat. Ipse quippe est haeres, cujus injustam necem aiebat esse vindicandam a patre. Illi nequam coloni, qui ab occidendo Dei Filio ad modicum quidem timore humano retardari, donecveniret hora ejus, nunquam vero divino amore potuere cohiberi. Morali sane intellectu, cuique fidelium cum mysterium baptismi quod exerceat operando committitur, quasi vinea quam excolat locatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sticuendam lib̾tati. ut sepe stin
sacra istoria refert set et̾na pociꝰ
dampnatone fenenda. Arefca ẽ
radicito. ut uitimaretur nefan¬
do pleb. Non so lum hum ana
gła foriusecꝰ. Uerum et iam
diuino iutꝰ fanore fudito eẽ des¬
tituenda. Nam et salutem uitã¬
q quam acciꝑe poterat incelis ⁊
quam iam ꝑcepat patriam ꝑdi¬
dit iut̾ris.
t respondens ihs ait illis. h

Expanded text:
stituenda libertati, ut saepe factum stituenda libertati, ut saepe factum sacra historia refert; sed aeterna potius damnatione ferienda, arefacta est radicibus, ut intimaretur nefanda plebs non solum humana gloria forinsecus, verum etiam divino intus favore funditus esse destituenda. Nam et salutem vitamque quam accipere poterat in coelis, et quam jam perceperat patriam, perdidit in terris. Et responde
Abbreviated transcription (Latin):
sequi. aut dantes spirita lit uocare
templum quoq et domꝰ deiẽ. ipa
mens adq consciencia fide lium
que siquando iuleũone ꝓximi ꝑ¬
uersas cogitatõnes ꝓfert quasi ĩ
spellunca latrones resident. et sim¬
plicit᷑ gradientes int̾nĩciunt. Nũ
in eos qui innuillo rei sunt lesioniᷤ
gladios de figunt mens enim fide¬
uecabit᷑ set spelunca latronis est
Quando relicta innecencia et sĩ¬
plicitate sanctitatis. illud conatur
agere. Unde ualeat ꝓximis noce¬
re. Et cum mane trausirent uide¬
unt ficum aridam fcam aradicibꝰ¬
Non ranu tantum aut scͥpes in¬
fiuctuose fici. set ip̃a etiam ra¬
dix arefiendo sentenciam dĩne
nisereprobatonis ostendit. Et
hio annes ait. Quia securis ad ra¬
dicem arborum poũta est. are¬
facta est. itaq ficus aradicibus
ut ostenderetur gens impia.n
Non ad tempo uel exparte cor¬
ripiendam et̾norum incursibꝰ
et mox miserante domino post
actam penitenciam. Prisce re¬

Expanded text:
persequi, aut dantes spiritaliter necare. persequi, aut dantes spiritaliter necare. Templum quoque et domus Dei est ipsa mens atque conscientia fidelium, quae si quando in laesione proximi perversas cogitationes profert, quasi in spelunca latronum resident. Et simpliciter gradientes interficiunt, quando in eos qui in nullo rei sunt laesionis gladios defigunt. Mens enim fideonis, sed spelunca latronum est, quando, relicta innocentia et simplicitate sanctitatis, illud conatur agere, unde valeat proximis nocere. Et cum mane transirent, viderunt ficum aridam factam a radicibuNon rami tantum aut stipites infructuosae fici, sed ipsa etiam radix arefiendo, sententiam divinae in se reprobationis ostendit. Et Joannes ait quia securis ad radicem arborum posita est . Arefacta est itaque ficus a radicibus, ut ostenderetur gens impia, non ad tempus vel ex parte corripienda externorum incursibus, et mox, miserante Domino, post actam poenitentiam priscae re
Abbreviated transcription (Latin):
emp lum. Quando non so luin de
eccͣca omnes repellit ac de turbat
reprolis. Uerum etiam neultͣ
ad turbandam eccam intrent et̾¬
no eer uerbere cõpescit. set et in
psenti hec est uera domꝯ domiui
Id eit cordis fidelium purificatio.
ut nõ tantum pccã que iuerant
diuinitꝰ innussa compicto tolla¬
t. Set etiain ne hec ultra repetãt
diuina meis grã ꝑsenerans ad iu¬
uet. Et doce bat dicens eis. Nam
scriptumest qr domꝯ mea domus
oratonis uocabitur omibꝰ genti¬
aulꝯ inquit gentib nõ
uingenti indee nec u uno
hieroso lune urbis leco. s uitoto
or be t̾rarum. Et neqͣqua tauro¬
rum et hyrcoꝵ et arietum set o¬
ratones. Ues autẽ fecistis eam:
spe liuicam latromim. Quia ad
accipienda munera intemplo re¬
side bant.. Profecto quia quibꝯ¬
dani uondantili leucues exqui¬
rerent dubimi nõ erat. Uomꝰ
ergo or̃onis speliuica latronũ frã
fuerat quia ad hoc intemplo ad¬
sistere uouerant. Ut aut nõ dan¬
tes munera studerent corpalit p

Expanded text:
et, quando non solum de Ecclesia omnes repellit ac deturbat reprobos, verum etiam ne ultra ad turbandam Ecclesiam intrent, aeterno eos verbere compescit. Sed et in praesenti haec est vera domus Domini, id est, cordis fidelium purificatio, ut non tantum peccata, quae inerant, divinitus immissa compunctio tollat, sed etiam ne haec ultra repetant, divina in eis gratia perseverans adjuvet. Et docebat, dicens eis: Nonne scriptum est quia domus mea domus orationis vocabitur omnibus gentibus, inquit, gentibus non uni genti Judaicae, nec in uno Jerosolymae urbis loco, sed in toto orbe terrarum, et nequaquam taurorum et hircorum et arietum, sed orationis. Vos autem fecistis eam speluncam latronum. Qui ad accipienda munera in templo residebant, profecto quin quibusdam non dantibus laesiones exquirerent, dubium non erat. Domus ergo orationis spelunca latronum facta fuerat, quia ad hoc in templo assistere noverant, ut aut non dantes munera studerent corporaliter
Abbreviated transcription (Latin):
Scdm̃ au̾t simile est illi. Dilige ᷤᷤ¬
ꝓximũ tiui tanqua te ip̃m. Pori¬
mũ om̃iim maximũ omui mã¬
datum dicit᷑. hoc est quia ante
omnia de leamꝯ intima incorde¬
suo singuli quasi unicũ pietatis
fundamentũ laquare quia ꝑtius
niconc lusione demonstraut cũ
ait maius horum aliud maudat᷑

Expanded text:
m autem simile est illi: Diliges proximum tuum tanquam teipsum. Primum omnium et maximum mandatum dicit, hoc est, quod ante omnia debeamus intimo in corde singuli, quasi unicum pietatis fundamentum locare. Quod apertius in conclusione demonstravit, cum ait: Majus horum aliud ma
Abbreviated transcription (Latin):
mõ inquit imple bit᷑ hec ꝓphe¬
cia quẽ lapidem ab hedisicantibꝰ
repbatum incaput anguli dicit᷑
gentibꝰ p̃dicando. Ut quasi lapis
angularis duos cumdat insemetip¬
sum̾ atq exutitq ppło unam sibi
fidelium ciuitatem unũ templũ
dedificet. Eq dem eni sinagoge ma¬
gistros quos supͣ co lonos dixe̾rat.
Nuic edifi cautes appellat quia
qui sb̾ditam sibi plebemi ad ferẽ¬
dos uite fructꝰ quasi uineam inbe¬
domino inhabitatore dignã qua

Expanded text:
o, inquit, implebitur haec prophetia, quae lapidem ab aedificantibus reprobatum, in caput anguli dicit gentibus praedicandus? ut quasi lapis angularis duos condens in semetipsum, ex utroque populo unam sibi fidelium civitatem, unum templum aedificet. Eosdem enim Synagogae magistros, quos supra colonos dixerat, nunc aedificantes appellat, quia qui subditam sibi plebem ad ferendos vitae fructus quasi vineam Deo inhabitatore
Abbreviated transcription (Latin):
terium ueccͣa eenͣt eiusdem tem¬
pli: Iuxta hoc quod alias factũ
legimo. Cum idem templum ĩ¬
grediens un uenit meo uenden¬
tes ⁊ ementes oues et boues et
co lumbas que nimirũ omia no
nisĩ ut osferent᷑ uidomo domini
eg qui de longe uenerant ab in¬
digenis comparare crecendume
dis quia ꝓpͥum solet ee negociã¬
cium facimꝯ. quauta putas ani¬
mi aduersionem puniret si ĩue¬
uisset aliquos ibi risui uel loquio
uacantes. aut alicui libet uitio
mancipato. Sienim eaq alibi
libere geri poterant cominꝯ ĩ
dono sua temporalia negocia
geri non patit᷑. quanto magis
eaq nuiꝙ fieri licet plus celestis
ire meretur. siuedib deo sacratis
agunt᷑. uerum qr sp̃x sanctꝰ in
co lumba suꝑ dum apparuit . r¬
te ꝑ colum bas saucti sp̃c crisma¬
ta signant. Qui aut sunt intẽ¬
plo dei hodie qui co lumbas uen¬
dunt nisi qui in eccã pcium de
inpositone manũ accipunt ꝑ
quam inde licet inpositonem.

Expanded text:
terium necessaria essent ejusdem temterium necessaria essent ejusdem templi, juxta hoc quod alias factum legimus, cum idem templum ingrediens invenit in eo vendentes et ementes oves et boves et columbas. Quia nimirum haec onisi ut offerrentur in domo Domini eos qui de longe venerant ab indigenis comparare credendum est. dis, quod proprium solet negotiantium facinus, quanta putas animadversione puniret, si invenisset ibi aliquos risui vel vaniloquio vacantes, aut alii cuilibet vitio mancipatos? Si enim ea quae alibi libere geri poterant, Dominus in domo sua temporalia negotia geri non patitur, quanto magis ea quae nusquam fieri licet plus coelestis irae merentur, si in aedibus Deo sacratis aguntur? Verum quia Spiritus sanctus in columba super Dominum apparuit, recte per columbas sancti Spta significantur. Qui autem sunt in templo Dei hodie, qui columbas vendunt, nisi qui in Ecclesia pretium de impositione manus accipiunt, per quam videlicet impositionem
Abbreviated transcription (Latin):
lariorum. et cathedras uende cuiꝰ
columbas euertit. Quod male¬
dicendo ficum infructuosam per
figuram sĩcit domino. hocide mox
aptius ostendit. eiciendo imꝓ bo¬
se templo. Neq eium aliꝙͦ pec¬
cauit arbor. que esuriente domino
poma non habuit. quoꝵ n duz
tempo aduenerat. set pecrauere
sac̾dotes. qui iudouio diũ scłaria
negecia gerebant. et fructum pi¬
etatis quem de buerant queq in
eis domiuo esuriebat ferre super¬
sederant. Are fecit donunꝰ arbo¬
rem maledicto. ut homines hec
nidentes suic audientes. multo
mag̾ intelligerent sese diuini u̾¬
condempnandos eẽ iudicio si abs
opum fructu deplausu tantum
sibi religiosi x̃monis uł ut deso¬
nitu et tegumento blaudirent᷑
rerum humauaꝵ de domo illa
inq̃ diuinas tantu res agi.Hos¬
tias et orõnes deo osferri. uerbu
dei legi audiri et decantari pcep¬
tum erat. Et quidem credendu
est quia ea tantu uendi ue lemi
reperit intemp lo que ad minis¬

Expanded text:
ulariorum, et cathedras vendentium ulariorum, et cathedras vendentium columbas evertit. Quod maledicendo ficum infructuosam per figuram fecit Dominus, hoc idem mox apertius ostendit, ejiciendo improbos e templo. Neque enim aliquid peccavit arbor, quod, esuriente Domino, poma non habuit, quorum necdum tempus advenerat; sed peccare sacerdotes qui in domo Domini saecularia negotia gerebant, et fructum pietatis quem debuerant, quemque in eis Dominus esuriebat, ferre supersederant. Arefecit Dominus arborem maledicto, ut homines haec videntes sive audientes, multo magis intelligerent sese divino condemnandos esse judicio, si absque operum fructu de plausu tantum sibi religiosi sermonis, vel ut de sonitu et tegumento blandirenturrerum humanarum de domo illa, in qua divinas tantum res agi, hostias et orationes Deo offerri, verbum Dei legi, audiri et decantari, praeceptum erat. Et quidem credendum est quia ea tantum vendi vel emi repererit in templo, quae ad minis