comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nisi forit inquid adiecta cã quis uendi
⁊ pomponuis ⁊ sentire recte erncgisse
nit enim adiccta causa ex lege qͥuiiti n
nem nõ solum singiae res uendicibun¬
tur si posse ⁊̃ gregmi uenditar pompo
mento ⁊ decquicio cereris q que greg¬
atim hñtur dicenditmest s entmgre¬
gem sufficiet ip̃m ur̃m ẽẽ licet singula
pita uenditabntur
Uauł E et et sipar miicrꝰ duoꝵ intfũ¬
it uelit᷑ sollidum gregtm s nccͣ ꝑtem
dumdiam tocuis cuis quis uẽdicabit¬
Is isimaiorem nuuuerum alter hãt
ut detracto alicno nichisominus
gregem uendiͣtinu sit mrestitutõ¬
gregem habebat capiitum. ccͦcͣ amis¬
sis ssci redamerit tondem capitta a¬
liena abeo qui dominrum eoꝵ haltbat
iss aliena ab eo quibona fide ei possi¬
debat ⁊ hutiẜ groggogis inquid uen¬
ditarẽe ꝯtinebiitur s ⁊ siea solla su¬
ꝑ suit caputa que reddempta sunt
ad hut posse cum grogem uendita¬
rearmancnta nauis singula crunt
uendicanda stapha quo seꝑatim ũt¬

Expanded text:
nisi forte, inquit, adiecta causa quis uindicet pomponius consentire recte eum egisse: ait enim adiecta causa ex lege Quiritium nem non solum singulae res uindicabuntur, sed posse mento et de equitio ceterisque, quae gregatim habentur, dicendum est. sed enim gregem sufficiet ipsum nostrum esse, licet singula rpora uindicabuntur duorum interfuerit, neuter solidum gregem, sed ne partem dimidiam totius eius uindicabitsed si maiorem numerum alter habeat, ut detracto alieno nihilo minus gregem uindicaturus sit, in restitutiogregem habebat capitum trecentorum, amissis centum redemit totidem capita aliena ab eo, qui dominium eorum habebat uel aliena ab eo, qui bona fide ea possidebat: et haec utique gregis, inquit, uindicatione continebuntur. sed et si ea sola supersint capita, quae redempta sunt, adhuc eum posse gregem uindicare. Armamenta nauis singula erunt uindicanda: scapha quoque separatim uin
Abbreviated transcription (Latin):
lucionem ¶ Si ꝓto qui temporali actõne
tenerett. mulier int̃cesserit: temporał at¬
tõ restrtuetim sic tantũut ex p̃cadẽticã cõni¬
nua tempora nrruerẽtur. post restitutio¬
actõe inoria tenebittux/ ꝙ sipeo fide iuss¬

Expanded text:
ctione teneretur, mulier intercesserit, temporalis actio restituetur, sic tamen, ut ex praecedenti causa continua tempora numerarentur post restitutioactione honoraria tenebitur. Quod si pro eo fideiuss
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sud deprehenserit p̃stituendum modio
tempins ĩta ꝙ sind fu̾it ꝯrestatum iube¬
at iudicem lib̾tatis partib suis fungi
¶Quociens autem quispatit᷑ ꝯtrouer¬
sicm lib̾tatis ⁊ heditatis sise non cẽ excesta¬
mento libumdicit si alias uł auino resta¬
tore manumissum nõ debere inpedirili¬
b̾tatis causam licet iuudicium detestam̃¬
to moueri speretur duiuis pius cescripsit
ad iecit sane iures cripto dum modo p̃dita¬
tire iudici lib̾tatis ct̃ ne ullũ adminicu¬
lum ubtatis extestamento aminutet

Expanded text:
i id depraehenderit, praestituendum modicum tempus, intra quod si non fuerit contestatum, iubeat iudicem libertatis partibus suis fungi. Quotiens autem quis patitur controuersiam libertatis et hereditatis, sed se non ex testamento liberum dicit, sed alias uel a uiuo testatore manumissum, non debere impediri liberalem causam, licet iudicium de testamento moueri speretur, diuus Pius rescripsit: adiecit plane in rescripto, dummodo praedicatur iudici liberalis causae, ne ullum adminiculum libertatis ex testamento admitt
Abbreviated transcription (Latin):
ans  i is qui admatitur ad actussa¬
tõnem nolit aut nõ possit acussare an
sequens admutatur uidendum est ⁊ p¬
lacuit posse utfiat sucessiomi lotus
Qsitum ad mofficiosi liboꝵ ⁊ parertum
querelam ꝑtinet nichil int̃ est quis sutᷤ
scciptus ex liberis an cytrantis uł muniti

Expanded text:
Si is qui admittitur ad accusationem, nolit aut non possit accusare, an sequens admittatur, uidendum est. et placuit posse, ut fiat successioni locus. Quantum ad inofficiosi liberorum uel parentium querellam pertinet, nihil interest, quis sit heres scriptus ex liberis an extraneis uel munici
Abbreviated transcription (Latin):
is ordinato iitariumemere aureis ot¬
to ille .x. cmerit et tͥ rastripstrit se
octo emisse tnt ei ꝑmisseris cos osto ex
tua petimia soluere etis .x. soluecit ħ nom¬
me duos auros tãm̃uenditabis s huũe¬
ditori p̃stabuntur dumͥ tarat ᷑ depeculie
serin ¶Siumcomnintm quamcimtitio¬

Expanded text:
miseris uicarium emere aureis octo, ille decem emerit et tibi scripserit se octo emisse tuque ei permiseris eos octo ex tua pecunia soluere et is decem soluerit, hoc nomine duos aureos tantum uindicabis, sed hi uenditori praestabuntur dumtaxat de peculio serui. Seruum communem, quem cum Titio
Abbreviated transcription (Latin):
ħ uire utimur ¶ Nontm̃ autem qui¬
ies ceditor ꝯncuduore trante gesto ag̾e
ꝙͣ et ceducere ip̃e põt aduersus aium ex¬
tet siseriis dedutto paulionenditus sit
ꝓcedit ut uenditor ordedinõne ipossit
¶etsipost uenditõnemceꝑitaliquid uẽ¬
nõ dominocebet ¶ Que diximus intm¬
piore et̾ienditore cadam sunt etsialiqͦ qͦ¬
iis gn̾t dñium mutatum situt legato d¬
iis datõne qr ꝙ̃ patriuronium ub̃i homin¬
is pecłium serui untllgitur ubi tummq¬

Expanded text:
hoc iure utimur. Non tantum autem quivis creditor cum venditore ex ante gesto agere  et deducere ipse potest aduersus alium atet. Si seruus deducto peculio uenditus sit, procedit, ut uenditor et deductione uti possit, et, si post uenditionem coeperit aliquid uennon domino debet. Quae diximus inptore et venditore, eadem sunt et si alio quovis genere dominium mutatum sit, ut legato, dotis datione, quia quasi patrimonium liberi hominis peculium servi intellegitur, ubicumq
Abbreviated transcription (Latin):
cit moritur eridto eloganter papinus frõ¬
to dicebit potulrum simile cẽ ħomini¬
¶ Quomodo autem paulim nascitur
que siminest erita ueteres distingunt sud
ad quissunt serus ꝙ dominis necesse
rotumnͣtas aut aliquid simile ꝙ tuominꝰ

Expanded text:
cit moritur, et ideo eleganter Papirius Fronto dicebat peculium simile esse homini. Quomodo autem peculium nascitur, quaesitum est. et ita ueteres distingu‹u›nt, si id adquisiit seruus quod dominus necesse ro tunicas
Abbreviated transcription (Latin):
si potest ut eampnatõ sequatit namet
atõnis cãnonuidetur latitare tamenet
tut quo actõms accipi possit sranen
Sit accptus cst ¶ Sicceditor patrem
quidepetulio tenebatur hedaminstiu̾it
qr mortis iempusinfaltidie ratõnemsp¬
ectatur illius temporis pecutium cõsida¬
biture ¶Ñ post ꝙͣ dominꝰ cepetulio mñe¬
nis e fide iussor ꝓseruo accipi potest it
ꝯdco quaratõnt᷑ sipost actõnem dictatã
seruus petimiam ex solurrit nõ urigͥ
repot̃e põt quamiuditium dictatrm

Expanded text:
i potest, ut damnatio sequatur: nam et ationis causa non uidetur latitare, tametsiturae quoque actionis accipi possit, si tamen sic acceptus est. Si creditor patrem, qui de peculio tenebatur, heredem instituerit, quia mortis tempus in Falcidiae ratione spectatur, illius temporis peculium considerabitur. Etiam postquam dominus de peculio conuentus est, fideiussor pro seruo accipi potest et ideo, qua ratione, si post actionem dictatam seruus pecuniam exsoluerit, non magis repete
Abbreviated transcription (Latin):
ionem eastimait deducto eo ꝙ ap me
e cinnemptire exꝑni ¶ Siquis cran seruo
dum tarit patulirrato hñ debet qr ipd
qui apud altinlnt tamenres dampnosa
futuraẽ ei quiꝯ dampnatur tumpossit rur
si apud alterũ qͦue fuit pculiumeo tasu
soluando quisq socium ⁊̃ ere alieno lib̾are
uidetur ꝙ si nullum sit apudalt̃m peculi
no euruntelligitur

Expanded text:
ionem existimat deducto eo, quod apud me re cum emptore experiri. Si quis cum seruo dumtaxat peculii ratio ha beri dquod apud alterum. nec tamen res damnosa futura est ei qui condemnatur, cum possit rurssi apud alterum quoque fuit peculium, quia eo casu solvendo quisque etiam socium aere alieno liberare videtur: at si nullum sit apud alterum pecuno eum intellegitur
Abbreviated transcription (Latin):
r̃tapituis diminittõnem cum uero amuit¬
timus cuutatẽ. libra ¶tẽ retinemus
mediaraee᷑ capitris di ẜ mrtutõiuem cũ

Expanded text:
apitis deminutionem: cum uero amittimus ciuitatem, libertatem retinemus, mediam esse capitis deminutionem: cum
Abbreviated transcription (Latin):
nrt̾ ⁊ tseruorum quidemima est ꝯditio.
¶ui aũt indominium nr̃m reddiguntur aut
uire cuissi aut gencium ire tiunli siquis
maior .xx. annis ad p̾̃cium participandum
stuetre passusest. ure gentum sermunr̃i
sunt quiab hostib capiuntur aut quier
ancilł nr̃is nascumtur ¶nigenui sunt qui
ex matre lilira nati sunt sufficit eminlibã
fiusse irc̃mto tempore quo nascitur licit
ancillagteꝑit eitcontrario silibera ꝯcepit
deude antila fcãparat platuit eumquinas¬
citur lib̾m iscunt interest uistis imiptus an¬
ꝯcepit antuulgo qr nondebet calamittas
matris notere eiquunucire est ex ħ quo
quesmmmiest si ancillap̃gñas manuinissa sit
pinde antillapostea ftãaut expłsa aciuitate
peptrit lib̃m aut scrnum pariat ⁊ rtamtunt
cuis ꝓbatum est liberum nasci eisuficge ei
qui inuentre estquilibam matrem uł med

Expanded text:
t seruorum quidem una est condicio: Serui autem in dominium nostrum rediguntur aut iure ciuili aut gentium: iure ciuili, si quis se maior uiginti annis ad pretium participavenire passus est: iure gentium servi nostri sunt, qui ab hostibus capiuntur aut qui ex ancillis nostris nascuntur. Ingenui sunt, qui ex matre libera nati sunt: sufficit enim liberam fuisse eo tempore quo nascitur, licet ncepit. et e contrario si libera conceperit, deinde ancilla pariat, placuit eum qui nascitur liberum nasci. nec interest iustis nuptiis concepit an uolgo, quia non debet calamitas matris nocere ei qui in uentre est. Ex hoc quaesitum est, si ancilla praegnas manumissa sit, deinde ancilla postea facta aut expulsa ciuitate ‹pe›pererit, liberum an seruum pariat. et tamen rectius probatum est liberum nasci et sufficere ei qui in uentre est
Abbreviated transcription (Latin):
ui in ntero sunt intototnaitur
nut cihintciliguntur inrermuatu¬
racẽ nasura et legtitime nr̃itates hiscalit¬
ostib capta sit id ꝙ natim crit post lunimũ
habit itempatris uł mr̃is ꝯdicionem scqui¬
turip̃tcitasi ãcillapͥgnas sb̾ repta fu̾it cprm¬
ins apnd boncfidci emptorem poꝑit id qued

Expanded text:
ui in utero sunt, in toto paene iure civili intelleguntur in rerum natura esse. nam et legitimae hereditates his restithostibus capta sit, id quod natum erit postliminium habet, item patris vel matris condicionem sequitur: praeterea si ancilla praegnas subrepta fuerit, quamvis apud bonae fidei emptor
Abbreviated transcription (Latin):
¶eisus Qunlegitime nuptie fc̃e sunt
prẽm useri scrimtur nulgo quisitus matrẽ
futet magastraturm et gotestatem iudetur re¬
tncie sicut reisue dominium retmet
numussils nonadsium statum reueratur
quose ab ditat s efficitur lib̾tine ꝯdici

Expanded text:
um legitimae nuptiae factae sint, patrem liberi sequuntur: volgo quaesitus matrem fuit et magistratum et potestatem videtur retinere, sicut rei suae dominium retinetnumissus non ad suum statum reuertitur, quo se abdicauit, sed efficitur libertinae condici
Abbreviated transcription (Latin):
tus qutritur quaniquam alii aiitꝙͣ nascat᷑
nequa quam prosit.
male concepti
auł umquuuiuente patre etignorã¬
te deꝯuinctõne filit ꝯceptus est licet po¬
ar quig iustis iuptus septuno mensc

Expanded text:
partus quaeritur: quamquam alii antequam nascatur nequaquam prosit. male concepti.qui uiuente patre et ignorante de coniunctione filiae conceptus est, licet poum, qui ex iust‹i›s nuptiis septimo mense
Abbreviated transcription (Latin):
uub untaꝵ coiumofficiatur ⁊ego ꝑ statu¬
tum tempus frnestras meas p̃fias habue¬
ro ⁊ obsinixo ita demum ius intumu amit¬
to sira ꝑlxc tempusedes tuias alitiuis sub¬
latas hũis auoquim sunchil noitͥfiteris
retinto seruitintultem si tigni iminissi
eccstut scruitutem deltat ⁊ ego excie¬
ro tignum ita demum amito ius meũ
situ foramen exempitum est tignum ob¬
turaueris ⁊ ꝑ ꝯstitutum tempus ita hab¬
ueris aloquim sinichil noui fitens urte¬
grum uis suum ꝑmanet

Expanded text:
um aedium officiatur, et ego per statutum tempus fenestras meas praefixas habuero vel obstruxero, ita demum ius meum amitto, si tu per hoc tempus aedes tuas altius sublatas habueris: alioquin si nihil novi feceris, retineo servitutem. item si tigni immissi aedes tuae servitutem debent et ego exemero tignum, ita demum amitto ius meum, si tu foramen, unde exemptum est tignum, obturaveris et per constitutum tempus ita habueris: alioquin si nihil novi feceris, integrum ius suum permanet
Abbreviated transcription (Latin):
ipͣ. I nt̃er senutites ncluminibus
offictatur ⁊ e ꝓspetus offendatur ali¬
nora siant. Qr camq igitur fiat ad lum¬
¶ Siscruitus dedeatur opus qͥ tino¬
uum munciri potest si qu modo sit
faciat ut lumim noctat

Expanded text:
num. Inter seruitutes ne luminibus officiatur et ne prospectui offendatur aliriora fiant. quodcumque igitur faciat ad lum, si servitus debeatur, opusque ei novum nuntiari potest, si modo sic faciat, ut lumini noceat
Abbreviated transcription (Latin):
auł ꝑꝰ arierem qui naturali ratc̃t
coĩs est alterutri uicmoꝵ danoliendi eum
⁊ refiticndi ius nonest qr ñ solus dñs ẽ¬
dart̃ ¶Ninas edes habit arteras tibilegoꝰ s
es alirris altius tollit ⁊ luminib dłlit¬
tius osficit quid cumicllo agere potes⁊ ã:
uittrcẽ potest. suas edes toslat an seditaria
et deilo quero. anꝑalienas edes accessu ha
heres ad camtem que legatur p̃stare debẽt
sicut solet qutricũ usufr̾ lociligatrs ẽ
adqm̃ locum accedi nisi ꝑ alienum nonp
¶ Idẽ ditendum cst si aꝑtcri edes alteri alia¬
similt est itiuens argumentum qr sn
accessu nullus est fuuitbas legatario. ha¬
bitare autem potecit. ⁊ edib obscumti
celtrum fuictu soci logato ⁊̃ accessus dã¬
dus est qr ⁊ haustu aque relicto: It̾ ꝙͣ
adͥauriendum p̃staretur s ita offite
luminib ⁊ ob scurare logatas edes⁊ ted¬
itur ut ũpenitus lum̃ reclaudatur s
tantum relinquatur quantum suffi¬
quid facere ꝯtra ꝯmodum eoꝵ uellet

Expanded text:
ciale: Parietem qui naturali ratione communis est alterutri vicinorum demoliendi eum et reficiendi ius non est, quia solus dom binas aedes habeo, alteras tibi lego, heres aedes alteras altius tollit et luminibus tuis officit: quid cum illo agere potes? et an interesse putes, suas aedes altius tollat an hereditarias? et de illo quaero, an per alienas aedes accessum heres ad eam rem quae legatur praestare debet, sicut solet quaeri, cum usus fructus loci legatus est, ad quem locum accedi nisi per alienum non p: idem dicendum est, si alteri aedes, alteri aliasimile est itineris argumentum, quia sine accessu nullum est fructbitare autem potest et aedibus obscuratis. ceterum usu fructu loci legato etiam accessus dandus est, quia et haustu relicto iter quoque ad hauriendum praestaretur. sed ita officere luminibus et obscurare legatas aedes conceditur, ut non penitus lumen recludatur, sed tantum relinquatur, quantum suffiquid facere contra commodum eorum uellet,
Abbreviated transcription (Latin):
rocuł  undam yberus nõie quiht̃ ꝑt
st hortea mea insulam balueartiam fe¬
cit scdm parietem ꝯnuncan non litet tͥu
bulos hr̃e adiotos ad pariettmm miñe
situti nec panietem quidem suum ꝓpari¬

Expanded text:
rum Quidam Hiberus nomine, qui habet post horrea mea insulam, balnearia fecit secundum parietem communem: non licet autem tubulos habere admotos ad parietem communem, sicuti ne parietem quidem suum per pari
Abbreviated transcription (Latin):
etan exstruendo ¶ parletem ⁊ mu¬
nem incrustare licet secumdum capi¬
toms surãm sicut licit michi p̃ciosisi¬
mas puturas hr̃e inpariers ꝯmunice¬
terum sidemollit᷑s et uitinus exstipn¬
latuacc̃e dampni infecti agatur ñ plu¬
risꝙͣ uulgaria tecboria extimari debe¬
at quod olsecuari ⁊ incrustatr̃e dport¬

Expanded text:
etem extruendo. Parietem communem incrustare licet secundum Capitonis senteniam, sicut licet mihi pretiosissimas picturas habere in pariete communi: ceterum si demolitus sit vicinus et ex stipulatu actione damni infecti agatur, non pluris quam vulgaria tectoria aestimari debent: quod observari et in incrustatione opor
Abbreviated transcription (Latin):
naus ¶mminum senuitute ⁊stituta idad¬
quisitũ. iudctur ude ut uitinus iuminan¬
ostri acciprat ꝯ autem seruitus inponitur
ne luminib officiatur ħmaxunt adepti ui¬
demur neuis sit uicino inurtis nob
alcuis edifficare attr ita minuere lu
ciperẽ debemus ñ tamtum qrm qui cc̃ditt

Expanded text:
num in seruitute constituta id adquisitum uidetur, ut uicinus lumina nostra excipiat: cum autem seruitus imponitur, ne luminibus officiatur, hoc maxime adepti uidemur, ne ius sit uicino inuitis nobis altius aedificare atque ita minuere lumcipere debemus no eum qui contra dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
enim debet nouissimã uiit ttmpus extim¬
armeaderignum p̃cium extimatõ reidu¬
tatur inscruo forte mortifere uuln̾ato
nutroq autem sipost moram detĩor re
nccub̾ari eum quare ad rempus more.: inhis

Expanded text:
enim debet nouissimum uitae tempus aestimari, ne ad exiguum pretium aestimatio redigatur in seruo forte mortifere uulnerato. in utroque autem, si post moram deterior res nec liberari eum: quare ad tempus morae in his
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ P arui refert ad toicndan. Siti.¬
diͨtõntm anofferatur setuul furtumu
aninaliud nomen alm̃q statumoblig¬
apõpis tranfferatur. uet me mouet p̾sẽ¬
nͣ ł homo fint. nec ne. cummorique euet¬
ebat exfurtoueluti quadam delegatõne fi¬
m̃ fantiunfit cuamquas indebitos numimo̾
sciens acteꝑit. idendimm sipcurato sues
imimosfolut amp̃ifurtum fiat: et poni

Expanded text:
 Parui refert ad tollendam condictionem, offeratur seruus furtiuus an in aliud nomen aliumque statum obligationis transferatur: nec me mouet, praesens homo fuerit nec ne, cum mora, quae eueniebat ex furto, ueluti quadam delegatione fim furtum fit, cum quis indebitos nummos sciens acceperit, uidendum, si procurator suos nummos soluat, an ipsi furtum fiat. et Pompo
Abbreviated transcription (Latin):
tum is deportatus est bona enmcuis ꝑ¬
illicata sinit ntrum ne ip̃i ħ tddenda
anmnpublicum deftranda sunt si
tantum naturile ⁊ gentium nns ĩ¬
tue amur ciqui dadit istituenda su¬
nt sicuult ins ⁊ legnm ordinem im¬
gis inpublicumdeserandasunt nam
male mitus publite utexemploalus¬
⁊ ad deterandamalefina sit ⁊̃ cgestaiꝑla¬
borare detsincurat ut ħ ⁊ alia uspeci
obonam fidam intercos tantu quos
ꝯtractum̃ est nulo extruisetus ad sũp¬
to extimare debemus anies poctu ⁊̃ al
iarim ꝑ sonarum adquas id geritur
ꝙ ꝑtinet exempli locolatro spolaque
michi abstulit posuit apud scui iustia¬
num ac maliciaaponentis uttumlat¬
toni anmͥ restitucie stuis debeat sĩꝑsc
m dantet accnentemq intiramur i¬

Expanded text:
 is deportatus est, bona eius publicata sunt: utrumne ipsi haec reddenda an in publicum deferenda sint? si tantum naturale et gentium ius intuemur, ei qui dedit restituenda sunt: si ciuile ius et legum ordinem, magis in publicum deferenda sunt: nam male meritus publice, ut exemplo aliis ad deterrenda maleficia sit, etiam egestate laboraos tantum, quos contractum est, nullo extrinsecus adsumpto aestimare debemus an respectu etiam aliarum personarum, ad quas id quod geritur pertinet? exempli loco latro spolia quae mihi abstulit posuit apud Seium inscium de malitia deponentis: utrum latroni an mihi restituere Seius debeat? si per se dantem acc
Abbreviated transcription (Latin):
eatibi itoderetur situam ẽẽ ꝓbasses sim
umis. ut tins redderetur. posse dicicum
eo apud ꝙͣ deposita eẽt interti ag̾e : dẽm
ad exibendum ⁊ exibitam uendicare qr
seruns indeponendo numins deccrus¬

Expanded text:
ea tibi redde retur, si tuam esse probasses, si minus, ut Attio redderetur. posse dixi cum eo, apud quem deposita esset, incerti agere, id est ad exhibendum, et exhibitam uindicare, quia seruus in deponendo tu
Abbreviated transcription (Latin):
ulpami dolum cẽ ꝓculo displicebat nͥ ũ¬
issimum uidetur narnsiquis nõ adeũ
modũ cp̃oĩm natura desiderat diligen
cit msi tũ ad suum modum cͤam incepo¬
sito p̃stareͭ frande nontaret nec enim sa¬
Am fice minorem is ꝙͣ sius reb diligen¬
Iciam p̃stabit ¶ialto¬

Expanded text:
ulpam dolum esse, Proculo displicebat, mihi uerissimum uidetur. nam et si quis non ad eum modum quem hominum natura desiderat diligens est, nisi tamen ad suum modum curam in deposito praestat, fraude non caret: nec enim salua fide minorem is quam suis rebus diligentiam praestabit. 33 L
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam que snum cuiq ita tribiit Et
nondistrrabatur abullus ꝑsone iustori
e pentione ꝙ sicgo ad petendata nomut¬
niam nichilominus pa restituendast̃
qui deposuuit quimuis male quisita depos¬
uit ꝙ ⁊ marcelł inp̃done ⁊ fire scribit
sitantum̃ ignoeans latro ciuius faio ułs
erno rem abstuliss apud p̃torem pr̃e¬
dum̃ ue eius ceposuit ignorantem tut
exiure gencium ꝯsistet depositum cuĩ
ħest potestas ut ali non dño suaip̃nus tes
qĩaliena seruanda denir ⁊ sur̃ meam fu
rꝙ̃ intignorante suruipuit apud me
⁊̃ nunc deliclum euf ignorante depo¬
suit recte oicetur nontchi depositum

Expanded text:
iustitiam, quae suum cuique ita tribuit, ut non distrahatur ab ullius personae iustiore repetitione. quod si ego ad petenda ea non ueniam, nihilo minus ei restituenda sunt qui deposuit, quamuis male quaesita deposuit. quod et Marcellus in praedone et fure scribit. si tamen ignorans latro cuius filio uel seruo rem abstulisset apud patrem dominumue eius deposuit ignorantem, nec ex iure gentium consistet depositum, cuius haec est potestas, ut alii, non domino sua ipsius res quasi aliena, seruanda detur. et si rem meam fur, quam me ignorante subripuit, apud me etiamnunc delictum eius ignorantem deposuerit, re
Abbreviated transcription (Latin):
it p̃torꝙ quis ꝯmodasse dicetur
onem cum patinins utendifstit ¶Inr̃ꝰ¬
modatum aut̃ datum ntendum labeõ¬
rem mobilem uoncciam solstendamda
luis am habit atõnciu ꝯmodarposseat.¬
¶inpubes ꝯmodatiadĩe no ituentur qm̃¬
si ꝯftitir att ꝯmodatim inpupilliꝑsonã
sint tirtoris actoris actoritate usq adront
ñsi pubes sẽsdoim aut cupam pmisse¬
rit hac actũ nontenctur qr abũtio instint.¬

Expanded text:
 'Quod quis commodasse dicetur,onem, cum Pac‹o-› nius utendi fecit menmodatum autem et utendum darem mobilem, non etiam soli, utendam dalius etiam habitationem commodari posse ait.Impuberes commodati actione non tenentur, qstitit commodatum in pupilli persona sine tutoris auctoritate, usque adeo ut, etiamsi pubes factus dolum aut culpam admiserit, hac actione non tenetur, quia ab init
Abbreviated transcription (Latin):
Saut eonoĩe satis fcm̃ eẽ. ut naserͣtur pigno¬
 raticta actõfatis ftm̃ aut̃ accipimus q̃m¬
admodum uotu̾ittredio. liceͭ nonsit souitũ¬
solinm siue aliis. pignorib sibi caueti
uoluit. it ab ħ recedat. siue fide iussorib.
suit reo dato. sit p̃cio aliquo uł nudas
uericione: nascitur pignoraticia ⁊ actõ.¬
nore. iuderiei satis fcm̃ sus ut ip̃e uoluit si¬
bicanit. sicet. inħ deteptus sit. ¶ isquor
quiꝑ rem alienam pignoridedit solrta
pecimia poti pignoraticia exꝑitiaicet¬
niam pctimuam debet rem pignoratam.
et ꝙ sua int̾ea ꝯsequi.

Expanded text:
pigneraticia actio. satisfactum autem accipimus, quemadmodum uoluit creditor, licet non sit solutum: siue aliis pignoribus sibi caueri uoluit, ut ab hoc recedat, siue fideiussoribus siue reo dato siue pretio aliquo uel nuda conuentione nascitur pigneraticia actio.nore, uideri ei satisfactum, si ut ipse uoluit sibi cauit, licet in hoc deceptus sit.Is quoque, qui rem alienam pignori dedit, soluta pecunia potest pigneraticia experiri.Qniam, debet rem pigneratam et quod sua interest consequi.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽitons ꝯtineantirs isi creditoris dũ¬
tarat ꝑ sonafũit ꝯphensaetiam hr̃es eui
iure irenderẽt. si nichilctͣtium. actumeẽt.¬
¶cumpignus expactõne ucnire põt nõ
solum ob sortem non solutam uenire pot̃¬
it s obcetir ⁊ quo: ueluriusuras etõp⁊ in
idipensasunt
ip̃s i remanenam michidebit or pigno¬
ridẽdit aut maliciose inpignors mpig¬
nore uersatus sit. dicendũ estiocumhrecc̃¬

Expanded text:
es contineantur: sed et si creditoris dumtaxat persona fuerit comprehensa, etiam heres eius iure uendet, si nihil in contrarium actum esset.Cum pignus ex pactione uenire potest, non solum ob sortem non solutam uenire poterit, sed ob cetera quoque, ueluti usuras et quae in id impensa suntSi rem alienam mihi debitor pignori dedit aut malitiose in pignore uersatus sit, dicendum est locum
Abbreviated transcription (Latin):
istte sunt actõnes quib loquimmr. uecir̃i
legis aquslie t̃acto ⁊ si quataꝵ actumfu̾it.
aut tolłuntar ¶ possunt iuste cause m¬
fnenire ex quib climeo qui ꝯmodassiagideb¬
¶t ueliti deipensis inualutidinẽ serufci.
qͣut post fugara itquendi efiend. redu¬
ecudiq: euis causa fcã teñt. nã tibarioꝵ im

Expanded text:
stae sunt actiones, de quibus loquimur, uerum etiam legis Aquiliae: sed si qua earum actum fuerit, aliae tolluntur.Possunt iustae causae interuenire, ex quibus cum eo qui commodasset agi deberet: ueluti de impensis in ualetudinem serui factis quaeue post fugam requirendi reducendique eius causa factae essent: nam cibari
Abbreviated transcription (Latin):
tionem habebo singe eniminedico cum
egrotaret seruus dedisse me petrinia⁊
tamidecessisse htem insulam fulsisse uł
refecisse et postea deustam tẽ. fi serem
ꝙꝙ possem retinere ¶sipignori plura man¬
cipia data sunt et csuedam c̾ tip̃cii ua
uendicerit creditorut euctõnem eorũ p̃¬
staret ettreditu surm hat. reliqua
mancipia põt retinero donet ei cauea¬
tur ꝙ euictõnis nomine ꝓmissit ind¬
inpnenieum futurum: ¶Siimius ex
heredib cebrrtoriporcionem suam solu

Expanded text:
tionem habebo: finge enim medicis, cum aegrotaret seruus, dedisse me pecuniam et eum decessisse, item insulam fulsisse uel refecisse et postea deustam esse, nec habere quod possem retinere.Si pignori plura mancipia data sint, et quaedam certis pretiis ita uendiderit creditor ut euictionem eorum praestaret, et creditum suum habeat, reliqua mancipia potest retinere, donec ei caueatur, quod euictionis nomine promiserit, indemnem eum futurum.Si unus ex here
Abbreviated transcription (Latin):
dem quamiusꝯ uenerit unt fundum
idcaucatim s. ntilicimus extã cogendũ
creditoremeẽ aduendendum dicit. Q
errim simulto minus sirꝙ debeaturex
rodit plurisuenire possit pigis qm̃ po¬
stea meluis aute mest dirieum quidede¬
rit pignus posseuendere. ⁊ acceptapetuna
isoluere id ꝙ debeatur. itatamen utᷤ. c̾di¬
tor necessitatẽ hãt. ostendere rem pign¬
oratam debitori. simobilisi sitprrus
ydonea cautela adebit ore ꝓindampi¬
tate ei p̃standa inuitumenintreontorẽ
coginendere. satis in humanum est:¬
¶ Sicreditor pluris fundum pignoratũ
uendicerit. sud feneret. usuras eius

Expanded text:
m Quamvis convenerit, ut fundum id caveatur. sed Atilicinus ex causa cogendum creditorem esse ad vendendum dicit: quid enim si multo minus sit quod debeatur et hodie pluris venire possit pignus quam postea? melius autem est dici eum, qui dederit pignus, posse vendere et accepta pecunia solvere id tor necessitatem habeat ostendere rem pigneratam, si mobilis sit, prius idonea cautela a debitore pro indemnitate ei praestanda. inuitum enim creditorem cogi uendere satis inhumanum est. Si creditor pluris fundum pigneratum uendiderit, si id faeneret, usuram eius
Abbreviated transcription (Latin):
forte naͣr: facisitaterr tocius tocius reier¬
stituende nec fatiat. tunt enim ⁊dampn¬
atur in sondumcumh boni indicis arbitrio.
dum tartat depetulio agendum erit cum
filio autemf amilias p̃o ⁊ dicecto quispot̃
tarat depeculio erit agrndum s non tantũ
extansa dou. ansa carum ꝑ sonaru pater¬

Expanded text:
 totius rei restituendae nec faciat: tunc enim condemnatur in solidum, quasi hoc boni iudicis arbitrio dumtaxat de peculio agendum erit: cum filio autem familias ipso et directo quis potetaxat de peculio erit agendum.Sed non tantum ex causa doli earum personarum pater
Abbreviated transcription (Latin):
nit Im ammodaporec pacto ne dolus
p̾stitur ratanont̃ ¶contraria ꝯmodatiat
officumagis qmͣ nctessitatis est quan ꝯm¬
odare ita modum ⁊ modati finem q  p̃sc¬
ribere eiusẽ quibñficium tribuit. cum⁊
autenud fecit. id ẽ post quamomodauit.
tunc finem p̃scrilere. et retroagere
atq intempestiut usum ⁊ modate rei
aufferre non offitium tantum in pdit s
⁊̃ suscepia obligatõ. uitdand̾ accipieudũ¬
qꝵ geritur enm neg̃m innicem et adeo
unucem ꝓpossite sunt actõnesut appareat
tis fiat: ꝯuerti inmutias p̃statõne factõ¬
nesqt tiules maccidit in eo quiabsentiꝰ
nogota g̾ere: untoauit neꝙ enim inpu¬
ne ꝑitura desent suscepisset eium fortas¬
sis aimi᷑ sus noncepiss uolum. tatis estem̃

Expanded text:
In commodato haec pactio, ne dolus praestetur, rata non est.Contraria commodati actio officii magis quam necessitatis est commodare, ita modum commodati finemque praescribere eius est qui beneficium tribuit. cum autem id fecit, id est postquam commodauit, tunc finem prae scribere et retro agere atque intempestiue usum commodatae rei auferre non officium tantum impedit, sed et suscepta obligatio inter dandum accipiendumque. geritur enim negotium inuicem et ideo inuicem propositae sunt actiones, ut appareat, tis fuerat, conuerti in mutuas praestationes actionesque ciuiles. ut accidit in eo, qui absentis negotia gerere inchoauit: neque enim impune peritura deseret: suscepisset enim fortassis alius, si is non
Abbreviated transcription (Latin):
ne doui soluraire ꝯmodata quiroga¬
uit. prabit. ut paitasiquis ita ꝯuen̾it uł
si sua dum tauxat causa ꝯmodauit. sp̃o¬
se fortesne. uł uxoriquo honestius culta
ad sc deducecetur uł siquis ludo sed tus
b dubit atum ¶ Remͣtibi dedi¬
itdo ut creditori tuo pignoridares. de¬
distinonrt pignoras ut michireodasla¬
beo ant. ꝯmo dati actõnem iocumhrẽ ꝙ
ego puto uerum eẽ nisi mertes interue¬
nit tunt enumuł inftm̃ uł ey iocato etꝰ¬
ducto agendum erit plane siego ꝓterẽ
pignori deacto tuauolum tate manda
tierit actõ ¶ Item isbto recbe dicit siamc
culpa absit repigntad iereditor ãr no¬
eum ⁊gnoscere qui ⁊modatum acces¬
it. ¶ Sunt rogauens ut seruum tͥ cumi
lance ꝯ modartet scruus iantem ꝑdide¬

Expanded text:
ne dolum solum in re commodata qui rogauit praestabit, ut puta si quis ita conuenit: uel si sua dumtaxat causa commodauit, sponsae forte suae uel uxori, quo honestius culta ad se deduceretur, uel si quis ludos edens iebus dubitatum. Rem tibi dedi, ut creditori tuo pignori dares: dedisti: non repigneras, ut mihi reddas. Labeo ait commodati actionem locum habere, quod ego puto uerum esse, nisi merces interuenit: tunc enim uel in factum uel ex locato conducto agendum erit. plane si ego pro te rem pignori dedero tua uoluntatti erit actio. idem Labeo recte dicit, si a me culpa absit repignerandi, creditor autem noeum adgnoscere, qui commodatum accepit.Si me rogaueris, ut seruum tibi cum lance commodarem et seruus lancem perdide
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ trump̃sente debitore. an ar absẽ¬
te ꝯstituat quis paruirefeit. hampluis⁊̃ in
uito s stiture eum ꝓosse:¬
damdamnet inmetito pmponius nantum
semelsitobligatus qui ꝯftituit stm̃ debiito¬
ris nõ. dd einnextussare:¬

Expanded text:
praesente debitore an absente constituat quis, parui refert. hoc amplius etiam inuito constituere eum possedandam: nec immerito Pomponius: nam cum semel sit obligatus qui constituit, factum debitoris non debet eum excusare
Abbreviated transcription (Latin):
quo p̃standamp̃iane siseriis cumea
fugit enmqui ⁊modatumattepit. nõ
tener. nsi fuge. p̃stitit cisspanssice me
petisses utcricinum t̾ stern̾em ⁊ arg̾e¬
tum ⁊dministenum p̃bereme t fecero deĩ
petissesutidem sequentidit fate̾m nectũ p̃õ¬
iede argrutum domireferre possemibiħ
reliqueto᷑. ⁊ ꝑieistae ua actõnc agipossitn
tuus eẽt ꝑitilum iabeo deꝑitulo scripsitan¬
ustumintet̃ custodiã pssu an nonsiposui.
relictimit᷑ ꝙopitto ꝯmodati quidemagen¬
dinnutrium custodiam cum p̃stare debete.
pones quemrestelte sinit nͥaluid nomina¬
tun ꝯuen̾it ¶ Siduob nchiculum modatũ
sit uł locatunsimi celsus filius. scribit .s.¬

Expanded text:
standam. plane si seruus cum ea fugerit, eum qui commodatum accepit non teneri, nisi fugae praestitit culpam.Si de me petisses, ut triclinium tibi sternerem et argentum ad ministerium praeberem, et fecero, deinde petisses, ut idem sequenti die facerem et cum commode argentum domi referre non possem, ibi hoc reliquero et perierit: qua actione agi possit et cuius esset periculum? Labeo de periculo scripsit multum interesse, custodem posui an non: si posui, relictum est. ego puto commodati quidem agendum, uerum custodiam eum praestare debere, penes quem res relictae sunt, nisi aliud nominatim conuenit.Si duobus uehiculum commodatum sit uel locatum simul, Celsus filius scribit
Abbreviated transcription (Latin):
tuꝵ eẽmputandim eiqui ꝯ modatum actep¬
it. iisialiquaculpaint̃uemat pinde ⁊ suncẽ¬
dio nł ruina aliquid ꝯngit uł aliquid damp¬
num fatale nontenebitur. nisiforte tum
possit res ꝯmodatas saluas facere suas p̃tulit.¬
custodram plane.⁊modate rei ⁊ diligt  tr
debet p̾stare ¶S an ĩ hominis ꝯmodati
custodia p̾stecur. apudueteres dubit. atũ
ẽnam intdumethomnniscustodia p̃standa
ẽ si uinctus ꝯmodatusẽ uł ĩ etatiser. n tus¬
todiaindig̾et. certe si ħ actum est. ut ettustodi¬
liũ duxisꝯ modati tenebeta idem erit. etin
hoĩe. plant. si sit ꝯmodam utad bellum du¬
teres ieumerit ꝑiculli namet siserium
tcc̾torem  modauero et de mathina cetiderit.
⁊ itaħ uerumputo sitͥ ꝯmodauartimnath¬

Expanded text:
 inputandum ei qui commodatum accepit, nisi aliqua culpa interueniat. proinde et si incendio uel ruina aliquid contigit uel aliquid damnum fatale, non tenebitur, nisi forte, cum possit res commodatas saluas facere, suas praetulit.Custodiam plane commodatae rei ‹e›tiam diligentem debet praestare.Sed an etiam hominis commodati custodia praestetur, apud ueteres dubitatum est. nam interdum et hominis custodia praestanda est, si uinctus commodatus est, uel eius aetatis, ut custodia indigeret: certe si hoc actum est, ut custodillum duxeris, commodati teneberis: idem erit et in homine. plane si sic commodaui, ut ad bellum duceres, meum erit periculum. nam et si seruum tibi tectorem commodauero et de machina ceciderit,  ita hoc uerum puto, si tibi commodaui, ut
Abbreviated transcription (Latin):
anusalterumt non ꝯstituit solitit possit.
quesitum ẽ dixinon audiendum surent no¬
die fidemꝯ stitucte reistangere ¶ Siunre uirã¬
detuldinsmrandim s referendi necessitate.
pulsus id fecero qr nemo dubiat modestius
fac̾tꝙꝓrestrat. qm̃nt ip̃e iuret nulla distinttõ
adilrtur timi. ⁊si obtuam facisitatem ad meam
uere tumdiam subsecurasit referendi neces
que lucius ticiis erarcha tuamutua accepat.
saluaratd̾nt isurarum penes nomine eiͦ

Expanded text:
 possit, quaesitum est. dixi non esse audiendum, si uelit hodie fidem constitutae rei frangere.Si iureiurandetulero iusiurandum, sed referendi necessitate compulsus id fecero, quia nemo dubitat modestius facere qui referat, quam ut ipse iuret, nulla distinctio adhibetur, tametsi ob tuam facilitatem ac meam uerecundiam subsecuta sit referendi necessquae Lucius Titius ex arca tua mutua acceperat, salua ratione usurarum habes penes
Abbreviated transcription (Latin):
uire est tamen alienatõt mec ꝑrũ
exut decosone uirum aũt unꝰ heres
Nquo exheditate ixreditaua cẽ desut¬
agstur admissio tamdifficił sicutgen
inuiis ꝑsonam totam dampnatc̃em

Expanded text:
ue est, tamen alienatione meae partis exit de communione. utrum autem unus heres quo ex heredibus hereditaria esse desagatur et diuisio tam difficilis sit, ut paene unius personam totam condemnationem
Abbreviated transcription (Latin):
teo quentur ãcõĩdiuidñdo uditõ agipo¬
ibit ⁊ ait mela itadeĩ posse sisolumcẽ
cõe sitł Hos iudiciumbont fideiest
qr sumares itiduisa relicta sit ualcbit
utiq ⁊̃ cercrarum diuisio ⁊ potent it̃¬
indiuisa mansit ¶ Sicut ant ip̃ius
reidiuisio uenit inconimundũdo¬

Expanded text:
teo quaeritur an communi diuidundo iudicio agi possit: et ait Mela ita demum posse, si solum eius commune sit. Hoc iudicium bonae fidei est: quare si una res indiuisa relicta sit, ualebit utique et ceterarum diuisio et poterit iteindiuisa mansit. Sicut autem ipsius rei diuisio uenit in communi d
Abbreviated transcription (Latin):
dsea ne ccͣ pudititiam sexui igruent¬
enualitnus cauis stimmisceant nit
uitslib offirui su anttt mulieres
cectumde postulans ⁊ riagistratumir¬
quictaus cam dedit edc̃o. ¶ calumdum

Expanded text:
est, ne contra pudicitiam sexui congruentem, alienis causis se immisceant, nec virilibus officiis fungantur mulieres. nverecunde postulans et magistratum inqu
Abbreviated transcription (Latin):
nonmuis ⁊ extit quidem exempluis
cus ꝯcits publicis int̾̃ crat ⁊ insenatu
sentrissimam dixit sinãm. depirris cap¬
ut dicamus ictinere: quid um cptũ
plis. ¶ Remouet autem apostulando ꝓe
alnẜcum qui corpore suo muliedrupa¬
stium stup̃nis est non debet notari. iit
e pompomus ait ¶ Et qui cͥapittali i¬
mine cranine dampnatus est nondełit
tudices pedaneos postulare pohibetur.

Expanded text:
mus. exstat quidem exemplum cus consiliis publicis intererat et in senatu seuerissimam dixit sententiam de Pyrrhi caput dicamus retinere quidem iam coeptum robatur exemplis.Remouet autem a postulando pro aliis et eum, qui corpore suo muliebria pastium stupratus est, non debet notari, ut et Pomponius ait. et qui capitali crimine damnatus est, non debet iudices pedan
Abbreviated transcription (Latin):
ris sui causa. ne sn ccletotu  passim ap̾se
postuletur. Ea pꝑtres ficit᷑ ordinesnam q¬
uoseam intotum ꝓhibuit postulare qui
bedam prose ꝑmlit quibdam ⁊ pro-
ceitis omintarat ceterr ꝑsonis ⁊ peo se
 ꝑmislit ¶ postulare autem est deside¬
rium sium. uł atti sui ⁊̃ uire apud
cum qui nitis dc̃õni pre est exponere uił
altuis desuerio ⁊ͣ dice. Initium autem
secit p̃torabhis qui ui totum ꝓhibert᷑
compieuit: ꝓhibet postulare qr mode¬
ratam hãc etatem p̾tor ratus est. ad pro¬
cedendimimn pusblitum qͣ etate aut
paiio maiore fert᷑ neuia filius. ⁊ pub¬
lice. de uire respondisse ¶ ꝓp̃ casñ surdũ
qui prorsus non audit. prohibe̾t ap̃ se po¬
stusare Nec ir erat ꝑmutendum xip¬
ostulare. quidecretum p̃toris exandire
non poterat: cp ⁊ ip̃i erat ꝑiculosum
futittum. Nam nõ exaudito decreto
mai plecteretur. ¶ ait p̾tor sinon
hacebunt ad uocatir ego deibo net solũ
nispsonis haix humanitattptor

Expanded text:
ris sui causa, ne sine delectu passim apud se postuletur.Eapropter tres fecit ordines: nam quosdam in totum prohibuit postulare, quiel pro se permisit, quibusdam et pro certis dumtaxat personis et pro se permisit. Postulare autem est desiderium suum vel amici sui in iure apud eum, qui iurisdictioni praeest, exponere: vel alterius desiderio contradicere. Initium autem fecit praetor ab his, qui in totum prohibentur compleuit, prohibet postulare, quia moderatam hanc aetatem ratus est ad procedendum in publicum, qua aetate aut paulo maiore fertur Nerua filius et publice de iure responsitasse. propter casum surdum qui prorsus non audit prohibet apud se postulare: nec enim erat permittendum ei postulare, qui decretum praetoris exaudire non poterat, quod etiam ipsi erat periculosum futurum: nam non exaudito decreto max plecteretur. Ait praetor: 'Si non habebunt aduocatum, ego dabo.' nec solum his personis hanc humanitatem pr
Abbreviated transcription (Latin):
nemdare ꝙ̃ uulgo actorem sed̾m uocant
adumest ¶Simpubcris nomine
tutor uendiderit eiuictõe secuta pap̃
utilem actõem s adicit ĩd deuĩ ꝙ iatõib
ciꝰ actepto latuẽs an intotum situtor
rum dixit siuicarius euictus sit nichiluẽ¬
it imprtusio ñ accisserit suit fu̾it inuiri¬
am auidut empior passuscst aliterat

Expanded text:
dum uocant. actum est. Si impuberis nomine tutor uendiderit, euictione secuta Papinutilem actionem, sed adicit in id demum, quod rationibus eius accepto latum est. sed an in totum, si tutor rum dixit. si uicarius euictus sit, nihil praesit in peculio, non accesserit, siue fuerit, iniuriam
Abbreviated transcription (Latin):
uł q uiꝰ apupillo sp̃stiitum ser̾uum
cͣicmert agere cum sb̾stirto cxemꝑ¬
to põt ⁊ exstipnlatu deeuichõe cumneu¬
tram carum actõem adilsus pupillum
hr̃e potuerit ¶dem

Expanded text:
 Qui a pupillo substitutum ei seriuum emerit, agere cum substituto ex empto potest et ex stipulatu de euictione, cum neutram earum actionum aduersus pupillum habere potuerit. 8 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
¶Si filiusfamiles a cõmilitone hres
ĩfritius nestiat sibi ⁊̃ sine patit licere
adire. ꝑꝯstiturõs principales usign¬
s fcĩgnorantiaitadeĩ cuiq ñnocet. si
nõ ei sumina negligencia obitiatur qͥd
eninsiomĩs utiutate sciamt ꝙ ille solꝰ
ĩgnorat ⁊ reclt labro diffiniuir scĩam.

Expanded text:
Si filius familias miles a commilitone heres institutus nesciat sibi etiam sine patre licere adire per constitutiones principales, ius ignfacti ignorantia ita demum cuique non nocet, si non ei summa neglegentia obiciatur: quid enim si omnes in civitate sciant, quod ille solus ignorat? et recte L
Abbreviated transcription (Latin):
extestam̃to eius pecumam ad opius aq̃
ductus rei p᷑ cirenensium relictam
soluerint. ñ solum cautiones nõ exege¬
tunt q̃ int̃poni solent in ꝙ ampluiꝰ
cepissent ininutipesꝙͣ ꝑ lagem falci¬
diam lituissi redderetur. uerum ⁊̃ stip
ulati sf̃. ne easũma ĩ alidͦ usus ꝯu̾tere¬
tur ⁊ scicures pͣrdentesq passist
eam pecuniam inopus aq̃ ductus in¬
pendi frust᷑ postillant rc̃di sibiare. p
q̃ adopus aqueductus data est repeti
⁊ rem .p. excorpore patrimonii suũ
scint ignorantiam fc̃i ñ iuris ꝓ desse
lex stuitis sollere succurri s cerantib¬
¶ Et licet iunicipium mencio ĩ hic

Expanded text:
ex testamento eius pecuniam ad opus aquae ductus rei publicae cirtensium relictam solverint, non solum cautiones non exegerunt, quae interponi solent, ut quod amplius cepissent municipes quam per legem Falcidiam liulati sunt, ne ea summa in alios usus converteretur et scientes prudentesque passi sunt eam pecuniam in opus aquae ductus impendi, frustra postulant reddi sibi a re pquae ad opus aquae ductus data est, repeti et rem publicam ex corpore patrimonii sui sciant ignorantiam facti, non iuris prodesse nec stultis solere succurri, sed errantibus". Et licet municipum mentio in hac
Abbreviated transcription (Latin):
eam rem diligẽt᷑ inquirẽdo notam
pr̃e possit. ¶ Suiris ignoranciamñ
ꝓdcsse. labxo na accipiendam existim¬
at maxĩt suuris ꝯsulti copiam hrĩt. ꝓ
sua prudencia instuctus situtini fatile
sit scire ademrimentũ sit uiris ignoran¬
tia ꝙꝑ raro accipiendum ẽ¶ quugno
exͣfimet senõ adomino eincre. tñ sia
dño ei tradatur dñs efficitur. ¶ Si quis
nis ignorans lege facidia usus ñ sit. fa¬
nocere eidicit epistola dimpis impe¬

Expanded text:
do notam habere possit. Sed iuris ignorantiam non prodesse Labeo ita accipiendum existimat, si iuris consulti copiam haberet vel sua prudentia instructus sit, ut, cui facile sit scire, ei detrimento sit iuris ignorantia: quod raro accipiendum est. Qui igexistimet se non a domino emere, tamen, si a domino ei tradatur, dominus efficitur. Si quis ius ignorans lege Falcidia usus non sit, nocere ei dicit epistula divi P
Abbreviated transcription (Latin):
ssessionem p̃tor ꝓ mitiit. cedit eitẽ¬
pus. qr iniure erat. cemẽ. si fier  cum᷑¬
sangniueus. defuncti credat matrtm po¬
ciorem ec̃ ¶ Siqiis nesciat setoguntũ
namisrilibermise eẽ exquib natus sit
scat. niraant̃ cognatõ is se hr̃e nesciat.
inine erratI. Ac siquis forte expositus.
quoꝵ pareatum ec̃t. ignoret fortisse ⁊
seruiat alicuputans sescrium ẽt in
ns p̃terisse bonoꝵ possessionis infc̃o
ecrratħdem ⁊ siputet. eumbonoꝵ posse¬
ssionem accepisse s sisciat eum ñ peti¬
sse tempusq eipterisse ignoret aut
sibiex successorto capine bonorum ipt¬
tere possessionem cod it ci tempusqi
uuire errat ħ demditemus siexase
hes institutus nonpuret sebonoꝵ po¬
ssessionem pecere posse. ante aꝑtas ta¬

Expanded text:
ssessionem praetor promittit, cedit ei tempus, quia in iure errat. idem est, si frater consanguineus defuncti credat matrem potiorem esse. Si quis nesciat se cognatum m se esse et ex quibus natus sit sciat, iura autem cognationis habere se nesciat, in iure errat: at si quis forte expositus quorum parentium esset ignoret, fortasse et seruiat alicui putans se seruum esse, in  tempus praeterisse bonorum possessionis, in facto errat. idem est, si putet eum bonorum possessionem accepisse. sed si sciat eum non petisse tempusque ei praeterisse, ignoret autem sibi ex successorio capite competere bonorum possessionem, cedet ei tempus, quia in iure errat.Idem dicemus, si ex asse heres institutus non putet se bonorum possessionem petere posse ante apertas ta
Abbreviated transcription (Latin):
anis liqñ litet alienã obligatõnẽ
quidem alienam reuera autẽ suam
obligatõnem suscͥipiat ut ecce si an¬
cilla ob pac̾tõnem n b̾ratis ex ꝓmssore
dato post manumiss ionenlid ip̃m̃ sustͥi¬
piar ꝙ exꝓmissor debeat ÷ aut sihedi¬
tatem emerit eres alienum h̾ad itari¬
uminse tͣnstoibegant siͥpro fict iusse¬
re suo untccdat depignorib prioris de¬
butoris nonẽ creditori noua actõne
opus cũ ꝙĩ sexurana q̃ et ypotecharia
uocatim ĩ. hi utił sit. qr ucrum t̾ cͥp¬

Expanded text:
Aliquando, licet alienam obligationem quidem alienam, re uera autem suam obligationem suscipiat. ut ecce si ancilla ob pactionem libertatis expromissore dato post manumissionem id ipsum suscipiat quod expromissor debeat, aut si hereditatem emerit et aes alienum hereditarium in se transcribat, aut si pro fideiussore suo intercedat. De pignoribus prioris debitoris non est creditori noua actione opus, cum quasi Seruiana quae et hypothecaria uocatur in his utilis sit: quia uerum est c
Abbreviated transcription (Latin):
ab alit conatã sibi ptumam faius credito¬
risoluit anpat̃ uendicare uł rempese possit
etait uił siquidam hac ꝯdirõne eidonatasit
pocunia in treditori soluat uideri adonatore
ꝓftãm ꝓtimis adcreditorem ⁊ fĩ nimmos
accipit᷑ntis siuͦ siplicit᷑ ei donauit aliena¬

Expanded text:
 sibi pecuniam filius creditori soluerit, an pater uindicare uel repetere possit? et ait Iulianus, si quidem hac condicione ei donata sit pecunia, ut creditori soluat, uideri a donatore profectam protinus ad creditorem et fieri nummos accipientis: si uero simpliciter ei donauit, aliena
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet si ad firmetur ornamenta exea petim
creto amplissimi orduus actõ denegatur nec
inter ẽ ꝯsumpti suit uummi anextent in
petulio multo gͥ magis seueritait seantus
quifait famutuum dedit ¶nonsolum
fuio faetpatri cus succuritut uerum fide¬
nissori quo etmnandatori eius qui et ip̃i mã¬
datihañt regressumnisi forte doãndi amn¬
mo urt̃cesserunt tunt enim cum nullum regͥ
setͥsinondonandi aio patris tam̃ucro uolũ¬
tate int̃tisscrunt totus ꝯtractus apritͣ iudb¬

Expanded text:
pertinet, si adfirmetur ornamenta ex ea pecunia creto amplissimi ordinis actio denegatur nec interest, consumpti sint nummi an exstent in peculio. multo igitur magis seueritate senatus ae familias mutuum dedit. Non solum filio familias et patri eius succurritur, uerum fideiussori quoque et mandatori eius, qui et ipsi mandati habent regressum, nisi forte donandi animo intercesserunt: tunc enim, cum nullum regrebebit. sed et si non donandi animo, patris tamen uoluntate intercesserunt, totus contractus a patre uideb
Abbreviated transcription (Latin):
tulit᷑ sibi placere ¶ Sodum aditiser¬
uitimbꝰ posst ꝯstat uelimi quo gn̾e ne¬
hiculi agatur uł ñ agatur ueluti ut
equo dum taxat uł in certum pand̾
uehatur ut̃ res ille transducantur. int
carbo portetur ¶Interualla dicrũ ⁊
horarum ñad temporis cãm s ad modũ
emporib secerin porest forte ut quispo¬
st horam tertiam usq adoram detinam
nitti qm̃ ꝯstitui potest

Expanded text:
ttulit et sibi placere.Modum adici seruitutibus posse constat: ueluti quo genere uehiculi agatur uel non agatur ueluti ut equo dumtaxat uel ut certum pondus uehatur uel grex ille transducatur aut carbo portetur.Interualla dierum et horarum non ad temporis causam, sed ad modum emporibus secerni potest, forte ut quis post horam tertiam usque in horam decimam mitti quam constitui potest
Abbreviated transcription (Latin):
umi ꝯsequatur siũenim us sueuis cumꝰ
inporestait sit negͥm gestum finat inso¬
liduco noĩe indicum pollicetur siũinõ
uissi. S tam̃uiremeius ilsum fu̾it eate¬
nis introducit actc̃e quatenus inremeiꝰ
u̾sum fu̾it suit neutrumeoꝵ sit depetu¬
lio actõnem ⁊sticuit

Expanded text:
sequatur. siue enim iussu eius, cuius in potestate sit, negotium gestum fuerit, in solidum eo nomine iudicium pollicetur: siue non iussu, sed tamen in rem eius uersum fuerit, eatenus introducit actionem, quatenus in rem eius uersum fuerit: siue neutrum eorum sit, de peculio actionem constituit