comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiaquȩ doca quaedã fato fiaralia porro exhominũ arbitrio Quoluntatepficisc dandesubeeti tle¬
gesipsas & iura fatalia ilrincipalem ꝗdẽ logẽ qua cunctis animis obuni form̃ enaturã adiurtutis
uindicationẽ ȩ quabilis fato tribut᷑ facultas si necuis quã praeclaratione : Addt scđm legẽ qua
sanctũ est om̃ s animas quȩ comitate diuinũ agmens pecta uerlt ꝓt̃ narũ uereq exsis tentiũ rerum
naturam formã hominis induere ad tuenda terrena& piȩnationis animal hominem significans ideo
qđ in mubtis animalibus nulla sit agitatio dedeo : Porro exhis quȩratione inscrueta sint prestantis simũ

Expanded text:
tia, quae docet quaedam fato fieri, alia porro ex hominum arbitrio et uoluntate proficisci. Deinde subnectit letia, quae docet quaedam fato fieri, alia porro ex hominum arbitrio et uoluntate proficisci. Deinde subnectit leges ipsas et iura fatalia: principalem quidem legem, qua cunctis animis ob uniformem naturam ad uirtutis uindicationem aequabilis fato tribuitur facultas sine cuiusquam praeclaratione. Addit secundam legem qua sanctum est omnes animas, quae comitatae diuinum agmen spectauerint aeternarum uereque existentium rerum naturam, formam hominis induere ad tuenda terrena, «piae nationis animal» hominem significans ideo quod in mutis animalibus nulla sit cognitio de deo. Porro ex his quae ratione instructa sint praestantissimu
Abbreviated transcription (Latin):
ga prolixitas qui a multinulla cura ueri seendi. sed potius ueris rationibus renitendi &
ips̃ fallunt᷑. & ceteros erroris neluctabilis inplicant lubricoquippe qui adunã
ali quam partem mundanȩ adminis trationis respiamtes tamquã desolida atq
uniuers a dispensatione ꝓnunti dnt qđq in una parte inuenerint id esse in omnib quo q mundi
partib asseuerant : Iropt̃taq cũ ali ꝗđ uerũ dicunt uerissimiles habent᷑ : quamuis conpugnantia
inui cẽdicant : Cumaũ departe sentientis pindehabent tã quã deslid unurs q sentiant
mons bratũ est quare qui omni a fito fieridicunt mertorep̃hendunt᷑ ab his qui probantẽ aliqd
in nrã potestate : demũ qui omni a innrã potestate constituunt nec quic quã fatorelinqunt fallidetogun¬
t quis enĩ ignorat ẽ ali ꝗdin fato & extranr̃miuis : Solaigit᷑ uera illaratio ẽ ficaq & stabilis senten¬

Expanded text:
ga prolixitas? Quia multi nulla cura ueri sciendi, sed potius ueris rationibus renitendi et ipsi falluntur et ceteros in erroris ineluctabilis implicant lubrico, quippe qui ad unam aliquam partem mundanae administrationis respicientes tamquam de solida atque uniuersa dispensatione pronuntient, quodque in una parte inuenerint, id esse in omnibus quoque mundi partibus asseuerant; proptereaque, cum aliquid uerum dicunt, ueri similes habentur, quamuis compugnantia inuicem dicant; cum autem de parte sentientes perinde habent tamquam de solido uniuersoque sentiant,uoque uerum esse monstratum est. Quare qui omnia fato fieri dicunt, merito reprehenduntur ab his qui probant esse aliquid in nostra potestate, demum qui omnia in nostra potestate constituunt nec quicquam fato relinquunt, falli deteguntur; quis enim ignoret esse aliquid in fato et extra nostrum ius? Sola igitur uera illa ratio est fixaque et stabilis senten
Abbreviated transcription (Latin):
eosconfitotur sineulloqq̃ ortu c̃cedat necesse ÷ : quod uero initiũ non hab&
mentũ uocat rationis potentiã id ł rationẽ: mortalia uero & ad sociata
immo ut ipse ait at texta q̃ sunt opinor inuitiis irã udelice ⁊ uoluptatẽ
Deĩde geniturã humanar̃ ꝓseqͥtur animariẽ ut nataoius liqͥdo cõp̃hen¬
datͦ ⁊ perseuerat in fabula : ꝗ ĩ terposuit ꝓpterea . ut q̃ dñr manifesta sint :

Expanded text:
e confitetur sine ullo quoque ortu concedat necesse est; quod uero initium non habetmentum uocat «rationis potentiam», id est rationem, mortalia porro et associata, immo, ut ipse ait, «attexta», quae sunt, opinor, in uitiis, iram uidelicet et uoluptatem. Deinde genituram humanarum prosequitur animarum, ut natura eius liquido comprehendat
Abbreviated transcription (Latin):
rea. Neq enĩdilectꝰ haberi potest sine affoctꝰ ꝑpessione aetheriũ stem ex loco
ł exqualitate corporis cognominatũ : Diligentiã uero hominb: imꝑtions : ꝓpt̃
dĩ uoluntatẽ quicustodos dedit:: eadem ħ erit diffinitio aerii q̃ꝗ demonis
nisiꝙ hic inaere mansitat. ⁊ qͣnto ÷ terrȩ ꝓpinquior eo passioni affectus ad cõ¬
modatior : Reliqͥ daemones neq ita ꝓbabiles neq: ita cõmodi nec in uisibiles

Expanded text:
 neque enim dilectus haberi potest sine affectus perpessione; «aethereum» item ex loco uel ex qualitate corporis cognominatum; «diligentiam» uero «hominibus impertiens» propter dei uoluntatem qui custodes dedit. Eadem haec erit definitio aerei quoque daemonis, nisi quod hic in aere mansitat et, quanto est terrae propinquior, eo passioni affectus accomodatior. Reliqui daemones neque ita probabiles neque ita commodi nec inuisibiles
Abbreviated transcription (Latin):
se inuicem &aserursum comprehendantur: haec stellȩ: c& eros quoq: siderũ
ortus & ꝓ gressiones diuinae rationis ductu digessit in ordinem : Cuius ex¬
ornationis causam explicare si quis uelit : plus erit opere ipso quod operis
gratia sumitur. UVerũ haec sier adid quodeagitur utilia : post ex se¬
quemur : Igitur singulis uni uersisq apto &decenti sibi motulo catisui¬
deli c& his quȩ consequens erat tempore ꝓuenire . Nexibusq uita libus ubi
constricta corpora facta sanimalia imperatũq didicer eaquȩ diuersȩ naturȩ
motus obliquus ꝑ directũ eiusdẽ naturȩ motũ uertens se m&. ut pote constric¬
tus circũ ferebat: Partim maiore partimminore circulo rotabantur
Citius quidem dim̃sũ spaciũ ꝑagentia quae minore : tardius ue ro. quae
maiore ut pote ambitu circumacta prolixiore. quade causa fiebatut ex

Expanded text:
se inuicem et a se rursum comprehendantur hae stellae. Caeteros quoque siderum se inuicem et a se rursum comprehendantur hae stellae. Caeteros quoque siderum ortus et progressiones diuinae rationis ductu digessit in ordinem. Cuius exornationis causam explicare si quis uelit, plus erit opere ipso quod operis gratia sumitur; uerum haec, si erunt ad id quo de agitur utilia, post exequemur. Igitur singulis uniuersisque apto et decenti sibi motu locatis, uidelicet his quae consequens erat tempore prouenire, nexibusque uitalibus ubi constricta corpora facta sunt animalia imperatumque didicerunt, ea quae diuersae naturae motus obliquus per directum eiusdem naturae motum uertens semet utpote constrictus circumferebat partim maiore partim minore circulo rotabantur, citius quidem dimensum spatium peragentia quae minore, tardius uero quae maiore, utpote ambitu circumacta prolixiore. Qua de causa fiebat, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
fasque paci&ur. Simubut aeuitatis exemplo similis ess& uterque mundus :
arche typus quippe omnia euo semper exsintens ẽ. Hic sensilis i mago¬
que eiusis est qui peromne tempus fuent quippe & futurus sit :
Haec ergo deiratione consilioq huius modi genituram temporis uolen¬
tiscre ari sol & luna & aliae quinque stellȩ quȩ uocantur errati cae
factȩ s̃ : quotam partes temporis notarentur. certa dimensione quam re¬
ditus anfractusq temporarii subnumeri comprehensionem uenirent
Corporaq si derea fabricatus ad signauit uita libus diuersae
naturae motibus numero septem totidem corpora : Lunae quidẽ iuxtaterrã
in prima circũ actione. Solis uero insecunda : Tunc luciferi & mercuri collo¬
cat ignes in eo motu qui concurrit quidem solstitiali circuitioni contraria
tamen abeo circumfertur agitatione: Quarefit ut com prehendant¬

Expanded text:
fasque patietur, simul ut aeuitatis exemplo similis esset uterque mundus; fasque patietur, simul ut aeuitatis exemplo similis esset uterque mundus; archetypus quippe omni aeuo semper existens est, hic sensibilis imagoque eius is est qui per omne tempus fuerit, quippe et futurus sit. Hac ergo dei ratione consilioque huius modi genituram temporis uolentis creari sol et luna et aliae quinque stellae quae uocantur erraticae factae sunt, quo tam partes temporis notarentur certa dimensione quam reditus anfractusque temporarii sub numeri comprehensionem uenirent, corporaque siderea fabricatus assignauit uitalibus diuersae naturae motibus numero septem totidem corpora, lunae quidem iuxta terram in prima circumactione, solis uero in secunda, tum Luciferi et Mercurii collocat ignes in eo motu qui concurrit quidem solstitiali circuitioni, contraria tamen ab eo circumfertur agitatione; quare fit, ut comprehendan
Abbreviated transcription (Latin):
chinȩ ds̃ sociabat : Eamqͣ tempus dicit᷑ aeuo in tacto & in singularitate per¬
seuerante : Dies enim & noctes & menses &annos qui ante cȩleste mex¬
ornationẽ non erat : tunc nascente mundo uissit existere : quȩ omnia :¬
partessunt temporis : Nosq haec cum aeuo as signamus id est solitari ȩ
naturȩ non recte partes in diuiduȩ rei fingimus : Dicimus enim fuit est
erit : a st illi essesolum comp&it iuxtaueram sinceramq rationẽ : fuisse
uero &fore deinceps non comp&it : Haec quippe geniturȩ temporis pro¬
priȩ : Motus enĩ sunus p̃tere untis. alteramminentis. Non aeui sed tẽ¬
poris : Aeui quippe mansio ꝑ p&ua &im mutabilis : ergoneque iunior
se neq: senior nec fuit nec erit. Nec pati&ur eorum aliquid quae sensilis
natura patitur. S& sunt hȩc omnia uices temporis imitantis aeuum ac
de his quidem forserit aptior de inceps disputandilocus : Tempus uero
cȩlo aequi euumest ut unaorta una dissoluantur. si modo dissoluiratio

Expanded text:
chinae deus sociabat eam quae tempus dicitur, aeuo intacto et in singularitate perseuerante. Dies enim et noctes et menses et annos, qui ante caelestem exornationem non erant, tunc nascente mundo iussit existere; quae omnia partes sunt temporis, nosque haec cum aeuo assignamus, id est solitariae naturae, non recte partes indiuiduae rei fingimus. Dicimus enim "fuit est erit", ast illi esse solum competit iuxta ueram sinceramque rationem, fuisse uero et fore deinceps non competit. Haec quippe geniturae temporis proprie, motus enim sunt, unus praetereuntis, alter imminentis non aeui sed temporis; aeui quippe mansio perpetua et immutabilis. Ergo neque iunior se neque senior nec fuit nec erit nec patietur eorum aliquid quae sensibilis natura patitur, sed sunt haec omnia uices temporis imitantis aeuum. Ac de his quidem fors erit aptior deinceps disputandi locus. Tempus uero caelo aequaeuum est, ut una orta una dissoluantur, si modo dissolui ratio
Abbreviated transcription (Latin):
iaccitarił machina qdã facta ad motus ciendos disimillimꝰ queq: adissimillimis pluri¬
mũ. Aliqua uero similitudine sociata nequaꝗ dispͥari. ꝓptereaq sedib: fuisse diuisa
ante mundi scilica ex ornationẽ. actunc quidẽ erat h̃s modirationis expers
rerũ in ordinata confusio : sed ubi cuncta redigiad modũ placuit ignem
primo terramq & dera atq aq continuauit opifex ds̃ nontalia ut nunc
sunt: soꝗ̃ prȩferent elementorũ uestigia in eo squalore acde formitate qui ap¬
par& in his qͥb: diuinaest prospicientia : Nunc uero singulis luce acspecie

Expanded text:
iactari uel machina quadam facta ad motus ciendos dissimillima quaeque a dissimillimis pluriiactari uel machina quadam facta ad motus ciendos dissimillima quaeque a dissimillimis plurimum, aliqua uero similitudine sociata nequaquam disparari proptereaque sedibus fuisse diuisa ante mundi scilicet exornationem. Ac tunc quidem erat huius modi rationis expers rerum inordinata confusio, sed ubi cuncta redigi ad modum placuit, ignem primo terramque et aera atque aquam continuauit opifex deus, non talia ut nunc sunt, sed quae praeferrent elementorum uestigia in eo squalore ac deformitate qui apparet in his quibus diuina deest prospicientia; nunc uero singulis luce ac specie
Abbreviated transcription (Latin):
dum qͥdẽ erit ħ aliud itemq illud aliud neutr̃ in neutroposse consistere
diqq̃ sensilis ex ornationẽ fuisse triaħ existens locũ generationẽ : Igitur
generationis nutriculã hu mectatã modo. modo ignitam : terraeq item &
aeris forms suscipientemi ceterasq pedisequas passiones perpecient ẽ onfor¬
mẽ uisu uideri : quod tñ priuatĩ neq similibus uiribus neq ex aequatis poten¬
tus instruat᷑ nihil eẽ eius aequale sed undiq uergentẽ & in pronũ ł ab sonum
p̃ponder antẽ : agitariquidem materiis agitantibus inuicẽq reciꝓco pulsu pul¬
sare atq agitare materias ex quo fluctu turbatas materias ĩ diuersa rap¬
tari discerniq a se. ꝑ inde ut q̃ in frumenti purgatione pistoriis instru¬
mentis motu & i excussione discerni uidemus. grauia qͥdem & solida seorsũ
tenua uero & leuia in aliã partẽ : sic illa quattuor  lut ĩ euripofluctuante

Expanded text:
dum quidem erit hoc aliud itemque illud aliud, neutrum in neutro posse consistere di quoque sensilis exornationem fuisse tria haec: existens locum generationem. Igitur generationis nutriculam humectatam modo, modo ignitam, terraeque item et aeris formas suscipientem caeterasque pedissequas passiones perpetientem omniformem uisu uideri; quod tamen priuatim neque similibus uiribus neque exaequatis potentiis instruatur, nihil esse eius aequale, sed undique uergentem et in pronum uel absonum praeponderantem agitari quidem materiis agitantibus inuicemque reciproco pulsu pulsare atque agitare materias. Ex quo fluctu turbatas materias in diuersa raptari discernique a se, perinde ut quae in frumenti purgatione pistoriis instrumentis motu et excussione discerni uidemus, grauia quidem et solida seorsum, tenuia uero et leuia in aliam partem; sic illa quattuor uelut in euripo fluctuante
Abbreviated transcription (Latin):
mollitisq & relaxatis conualescit quies : quȩ cũ ÷uehementior motu¬
um reliquis cuius modierunt ꝓbquib in locis reliquiȩ talia. pariaq

Expanded text:
mollitisque et relaxatis conualescit quies. Quae cum est uehementior motuum reliquiis, cuius modi erunt et quibus in locis reliquiae, talia pariaq
Abbreviated transcription (Latin):
tior a prestantissimo auctorefacta. Vt igitur ex eiusdẽ & diuersi natura
cũ essentia istisco acmentata in dig&emotu &orbiculata circũ mitione insẽipsã

Expanded text:
tior a praestantissimo auctore facta. Ut igitur ex eiusdem et diuersi natura cum essentia mixtis coagmentata indigete motu et orbiculata circuitione in se ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa silua ł hu mectat᷑ ł ignit᷑ ĩmutationẽ ue patit᷑ ullã : Omnino enĩ ẽ in cõmu¬
tabilis nec declinat a natura sua sed qͣ: recipiat qualitates & quantitates. humorti

Expanded text:
ipsa silua uel humectatur uel ignitur immutationemue patitur ullam; omnino enim est incommutabilis nec declinat a natura sua, sed ut quae recipiat qualitates et quantitates humori
Abbreviated transcription (Latin):
solao pinatist̃ eẽ sensilia ut᷑ pedolefaliis sola intelligibili aut par menidessiluã
nullus omnino m̃tec̃ceperat ut ipsedixit in superi orib: : Vult aut̃ intelligi
existens quidẽ id eã siue ĩtelligibilẽ speciẽ : Locũ aut̃ siluã. Generationẽił quan¬
titates & qualitates & ceteras sensiles c̃formatiȩ ner& existens quidẽ qui suaptena¬
tura sit idemq alus quoq reb: causa existendi sit : Locũ u ꝓpt̃ea qđ silua receptaculũ ÷
corpox̃ & qualitatũ ceteraꝵ̃q: sensiliũ : Gerationẽ porro qr hat ñ diuꝑseuerant
in uno statu sed alia exaliis ĩ uicẽ subrogant᷑ : Igit᷑ generationis inqiđ nutriculã

Expanded text:
sola opinati sunt esse sensilia, ut Empedocles, alii sola intellegibilia, ut Parmenides; siluam nullus omnino mente conceperat, ut ipse dixit in superioribus. Vult autem intellegi «existens» quidem idean siue intellegibilem speciem, «locum» autem siluam, «generationem» uero quantitates et qualitates et ceteras sensiles conformationes; et «existens» quidem quia suapte natura sit idemque aliis quoque rebus causa existendi sit; «locum» uero propterea quod silua receptaculum est corporum et qualitatum ceterorumque sensilium; «generationem» porro quia haec non diu perseuerant in uno s
Abbreviated transcription (Latin):
tibus repperitur: sicut primus iuxta secundum: sic tertius iuxta quartũ.
Idestocto iuxta quattuor. Ita sex iuxtatria: non enim possumus repe¬
tentes dicere sic quattuor iuxta sex in quibus aeque ut in continui cõ¬
petentis finibus. is qui confit ab extimis. aequalis est ei . quinascitur
ex supputatione mediorum. Ter enim octo uiginti quattuor summã
faciunt: Aeque sexies quattuor eandem sum mã creant: Vti tur
ergo Nuncratione acremedio continui competentis. propterea quod
natura eius coniugabilis est. & ad una trix distantium limitum simi¬
lisq eius rationis. qua deus mundi sensilis fabricator usus est. cum ex¬
timis mundi limitibus igni atq terrȩ. aeris &aquae inser& medietatẽ :

Expanded text:
tibus reperitur: sicut primus iuxta secundum, sic tertius iuxta quartum, id est ut octo iuxta quattuor, ita sex iuxta tria non enim possumus repetentes dicere: «sic quattuor iuxta sex»; in quibus aeque ut in continui competentis finibus is qui confit ab extimis aequalis est ei qui nascitur ex supputatione mediorum, ter enim octo uiginti quattuor summam faciunt, aeque sexies quattuor eandem summam creant. IMG 5 Vtitur ergo nunc ratione ac remedio continui competentis propterea quod natura eius coniungabilis est et adunatrix distantium limitum similisque eius rationis qua deus mundi sensilis fabricator usus est, cum extimis mundi limitibus, igni atque terrae, aeris et aquae insereret medietate
Abbreviated transcription (Latin):
tuest : Est enimqui d aminhiscontiguum quod tactiuresi stit idqsinẽt rena solidita non est : Est et aẽebi¬
dum aliud idemq uisibile : Porro quaetalia suntsi neignȩ c̃ẽ ñ possunt : Est p̃t̃ ea plenũ spusut suint

Expanded text:
tu est. Est enim quiddam in his contiguum, quod tactui resistit, idque sine terrena soliditate non est, est etiam calidum aliud idemque uisibile — porro quae talia sunt sine igni esse non possunt —, est praeterea plenum spiritus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nature genus commentus est. quod medium locauit inter in diuiduã
&item coniugatione corporea diuiduam: substantiam : Iriaque
haec omnia inunã speciem permiscuit : Diuersa illa natura concre¬
tioni atq adunationi generum repugnante : Quibuscum substantia
mictis & extribus inunũ redactis : Rursum totum hocunũ diuisit in
partes competenter. Quo singulȩ partes constarent ex substantia
Diuersi & itemeius quoidemuocatur gemina natura diuisio nem
instaurans : Hacte nus unã sumpsit ex uniuerso primitus portionẽ :
Post quam duplicem eius quam sumpserat: Terciam uero sesqui plam
quidem secundȩ triplam uero primitus sumptȩ : duplicem secunde
quintam triplam tertiae sexta fuit ad sumptio partibus semptem
quam prima propensior : Septima sex & uiginti partibus quam pri¬
ma maior: Quibus ita diuisis consequenter complebat interualla

Expanded text:
naturae genus commentus est, quod medium locauit inter indiuiduam naturae genus commentus est, quod medium locauit inter indiuiduam et item coniugatione corporea diuiduam substantiam triaque haec omnia in unam speciem permiscuit diuersa illa natura concretioni atque adunationi generum repugnante. Quibus cum substantia et ex tribus in unum redactis rursum totum hoc unum diuisit in partes competenter, quo singulae partes constarent ex substantia diuersi et item eius, quod idem uocatur, gemina natura, diuisionem instaurans hactenus: unam sumpsit ex uniuerso primitus portionem, post quam duplicem eius quam sumpserat, tertiam uero sescuplam quidem secundae, triplam uero primitus sumptae, at uero quartam sumpsit duplicem secundae, quintam triplam tertiae, sexta fuit assumptio partibus septem quam prima propensior, septima sex et uiginti partibus quam prima maior. Quibus ita diuisis consequenter complebat interualla
Abbreviated transcription (Latin):
ationi propriȩ. Nec extra ordinario cuiusquã indiger& auxilio:
Amicumq semper sibi ideoq summe beatum diuina potentia preditũ
genuit Nec tameneo quo nos ad p̃sens loqui murordine ortũ animȩ
ds̃ annuit
uniorẽq & posteriorem corporibus e amfecit: Neque
enm decebat remanti quiorem a post genita regi. sed hominibus mos ẽ
passim prae postereq &sine obseruatione ordinis fari : At uero dstam
anti quitatem quã uirtutibus prȩire animam naturȩ corporisius sit
Dominamq eam & principali iure uoluit ẽe circaid quod tuetur
ta que tertium animae genus ex cogitauit. hoc pacto ex in¬
di ui dua semperq in suo statu per se uerante substantia.
Itemq alia quae in separabilis corporum comes pereadem corpora scin
ir Tertium substantiae genus mixtum locauit mediũ
inter utramq substantiam : Eodemq modo ex gemina bi formique
natura quippecuius parsidempars diuersum uoc&ur: Tertium

Expanded text:
ationi propriae nec extraordinario cuiusquam indigeret auxilio, amicumque semper sibi; ideoque summe beatum, diuina potentia praeditum, genuit. Nec tamen eo quo nos ad praesens loquimur ordine ortum animae deus annuit iunioremque et posteriorem corporibus eam fecit -- neque enim decebat rem antiquiorem a post genita regi -- sed hominibus mos est passim praepostereque et sine obseruatione ordinis fari: at uero deus tam antiquitate quam uirtutibus praeire animam naturae corporis iussit dominamque eam et principali iure uoluit esse circa id quod tuetur. Itaque tertium animae genus excogitauit hoc pacto: ex indiuidua semperque in suo statu perseuerante substantia itemque alia, quae inseparabilis corporum comes per eadem corpora scindere se putatur, tertium substantiae genus mixtum lo cau it medium inter u tramque sub s t antiam eodemque mo do ex gemina biformique natura, quippe cuius pars idem, pars diuersum uocetur, tertium
Abbreviated transcription (Latin):
perfeuerentia
temporis enim partes. anni. menses. dies. orae:
A tuero a eui neque initium neque finis ullus. propter eaque in determinat᷑¬

Expanded text:
perseuerantia; temporis enim partes anni menses dies horae, at uero aeui neque initium neque finis ullus proptereaque indetermina
Abbreviated transcription (Latin):
s. Interiorẽ uero scidit septies septẽq in pares orbes fabricatus est iuxta dupli& tripli
Sspatia orbosq̃ ipsos contraria ferri iussit agitationo : Ex quibus soptom
tresquidem pari uelocitate quattuor uero & sibim& ipsis & ad com¬
parationem ceterorum dispari dissimilique sed cum ratione motu:
Rursum quo&iam expertibus astronomie assecutio tradatur. aliqua¬
tenus ea quae ad presentem tractatum pertinent. breuitor dilucideq:
prout natura eorum est explicabuntur : Ait plato mundi formam

Expanded text:
 interiorem uero scidit sexies septemque impares orbes fabricatus est iuxta dupli et tripli spatia orbesque ipsos contraria ferri iussit agitatione, ex quibus septem tres quidem pari uelocitate, quattuor uero et sibimet ipsis et ad comparationem ceterorum dispari dissimilique sed cum ratione motu». Rursum quo etiam expertibus astronomiae assecutio tradatur aliquatenus, ea quae ad praesentem tractatum pertinent breuiter dilucideque, prout natura eorum est, explicabuntur. Ait Plato mundi formam
Abbreviated transcription (Latin):
rotundam ẽe & globo sam cerramaitem globosam in mediotatemundi
si tameto eamq: puncti quidem instar optinere : quod ad positionem
pertin&: Quod uero ad exiguitatom notae cũ uniuersas reim ag

Expanded text:
rotundam esse et globosam, terram item globosam in medietate mundi sitam eamque puncti quidem instar obtinere, quod ad positionem pertinet, quod uero ad exiguitatem, notae cum uniuersae rei mag
Abbreviated transcription (Latin):
tunitatẽ. ut ad sumendos cibos & ad generandã prolẽ paris eiusdẽq
natur& tum ad sentiendũ & translatiuũ ex loco ad locũ ineapi

Expanded text:
tunitatem, ut ad sumendos cibos et generandam prolem paris eiusdemque naturae, tum ad sentiendum et translatiuum ex loco ad locum
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ: aitenim: eadẽ uocis quoq & auditus ratio est ad eosdemusus atq ad plenã uitȩ homi

Expanded text:
tionem. Ait enim: «Eadem uocis quoque et auditus ratio est ad eosdem usus atque ad plenam uitae homitionem. Ait enim: «Eadem uocis quoque et auditus ratio est ad eosdem usus atque ad plenam uitae homi
Abbreviated transcription (Latin):
eaq anaxagoras cũ ab eoqueret᷑ curnatꝰ ess& ostensocaelo siderib:q monstratis respondissefertur:
Athorũ omniũ c̃templationẽ : Aduͦ stoici diñuisũ uocantes qđ optimũ put abant : idemĩpulchro
dĩnomine tribuendũ eẽ dixerũtit : theo phrastus uisus pulchritudinẽ asserens iusũ formȩ no¬
mine appellat. Qđ quorũ extincta est aciesiuue n deuultus in formes sint . & uelut ĩ & na constena¬
tione : Deniq ex oculorũ habitumens atq animꝰ indicatur. irascentiũ muerentiũ. la& antium:
Trascentium quidẽ ut apud homerũ cõmotȩmentis orator. stabat acerbatuens defixo lumine
terrȩ: &item: furor ignealumina uoluit: merentiũ uero. fert podica deeo quiuigis fletu
oculos amiserat. merorẽ lumina linquunt : Itẽ apud ciceronẽ : inhũius amantis simisui fr̃is
gremia merori & lacrimis consenescebat : Tran sitdeinde ad alterius sensus examina¬

Expanded text:
eaque Anaxagoras, cum ab eo quaereretur cur natus esset, ostenso caelo sideribusque monstratis respondisse fertur: «ad horum omnium contemplationem». At uero Stoici, deum uisum uocantes, quod optimum putabant, id enim pulchro dei nomine tribuendum esse dixerunt; Theophrastus uisus pulchritudinem asserens uisum formae nomine appellat, quod quorum extincta est acies uidendi uultus informes sint et uelut in aeterna consternatione. Denique ex oculorum habitu mens atque animus indicatur irascentium maerentium laetantium; irascentium quidem, ut apud Homerum commotae mentis orator: Stabat acerba tuens defixo lumine terrae, et item: Furor ignea lumina uoluit, maerentium uero, ut fert poeta de eo qui iugi fletu oculos amiserat: Maeroreque lumina linquunt, item apud Ciceronem: In huius amantissimi sui fratris gremio maerore et lacrimis consenescebat. Transit deinde ad alterius sensus examina
Abbreviated transcription (Latin):
coartauit curuauitq in orbes quo ad coirent interse capita: orbemq
orbi sic inseruit : ut alt̃ eorũ aduerso alt̃ obliquo circuitu rotarentur: Hoe¬
indig& emotu & orbiculata circuitione inseipsã reuertons. cũ aliquã uł
dissipabilẽ substantiã offenderit uel in diuiduã facile re cognoscit: quid sit
eiusdem indiuidua aeque quid itẽ diuorsȩ dissolubilisq naturȩ oausasque
om̃iũ quȩ proueniunt uid& exhisquȩ accidunt quȩ sint futura metitur :¬
ex quo perspicuum est cum sint antiquissima initiarerũ essentia siue
substantia & hȩc duplex altera indiuidua diuidua s altera: naturȩ que
gemina diuersitatis. longe uecustissima conflatã animã ex utraq:
substantia. eademq: & itẽ diuersa natura. constare ex omnib: origi¬
nib: Idooq naturã oius numerorũ naturȩ maximȩ conuonire :
Quos const& antiquioros ẽẽ &iã ipsis geometrice. formȩ. in aliquonume¬
ro inueniant᷑ Necesse est ut triũ & quattuor & item pluriũ laterum

Expanded text:
coartauit curuauitque in orbes, quoad coirent inter se capita, orbemque orbi sic inseruit, ut alter eorum aduerso, alter obliquo circuitu rotarentur, eindigete motu et orbiculata circuitione in se ipsam reuertens cum aliquam uel dissipabilem substantiam offenderit uel indiuiduam, facile recognoscit, quid sit eiusdem indiuiduaeque, quid item diuersae dissolubilisque naturae causasque omnium quae proueniunt uidet et ex his quae accidunt quae sint futura metiturEx quo perspicuum est, cum sint antiquissima initia rerum essentia siue substantia et haec duplex, altera indiuidua, diuidua altera, naturaeque gemina diuersitas longe uetustissima, conflatam animam ex utraque substantia, eademque et item diuersa natura, constare ex omnibus originibus ideoque naturam eius numerorum naturae maxime conuenire, quos constet antiquiores esse etiam ipsis geometricae formis, quae in aliquo numero inueniantur necesse est, ut trium et quattuor et item plurium laterum
Abbreviated transcription (Latin):
labeͦre Quod ꝓfectonũquã continger & nisi nimium sensib: crederent quinatura plurimũ
inapiendo uigent. at q ue totã rõplane expedir& exemplo quoq: utitur ꝑspicuȩ daritudinis
Sum madem̃ tia est cũ quis non solum ignor& sed ipũ qd ignor& nesciat. Propt̃ eaq falsi sconsentiat
imaginib: : quȩq uerast falsa eõ p̃sumat : Vt cummalitiam quidõ ꝓdesse uirtuto uero obeõ ꝑ¬
nitiẽq adferre ar bi crant᷑ : quȩ quidẽ qpinio usq ad nouis simã &a tõ plerosq comitat᷑ quifa¬
cereiniuriam commodissimũ rectedam nosumputant propt̃ eaq: execrant᷑. hos aris toteles senes

Expanded text:
labore. Quod profecto numquam contingeret, nisi nimium sensibus crederent, qui natura plurimum in decipiendo uigent. Atque ut totam rem plane expediret, exemplo quoque utitur perspicuae claritudinis. Summa dementia est cum quis non solum ignoret sed id ipsum quod ignoret nesciat proptereaque falsis consentiat imaginibus quaeque uera sunt falsa esse praesumat, ut cum malitiam quidem prodesse, uirtutem uero obesse perniciemque afferre arbitrantur; quae quidem opinio usque ad nouissimam aetatem plerosque comitatur, qui facere iniuriam commodissimum, recte damnosum putant proptereaque execrantur. Hos Aristoteles senes
Abbreviated transcription (Latin):
ro & xx partiũ sat̾nino uissimã sectionem.
Quod uero dicit dm̃ septem illos circulos contraria ferriagitationeius sis se:
plerique sic intelligunt. ut om̃s contramundi totiũ moueant᷑ agitationẽ. qm̃ quidẽ
semper eius dem motus conuersio ad extero latere incipiat moueri. ut hae septem con¬
uersiones uni rapienti semet intellegantur occurrere : alunonita redtit ipsorũ pla¬
neͣum sit diuersa contrariaq conuersio. idẽq sibi inuitem occursus obuios faciã ꝓpterea
ꝙ in anfractib: eorumuaria & multi formis inueniatur diuersitas. : siqui demsolis
& lunȩ conuersiones. contes uniuersitaus motus. ecentrisui uł &iã epierdi. quatenꝰ
possunt ab instituto naturaliq: cursu remorentur ꝓgressionẽ.  Aliorum uero
quinq: et naturalis motus is eẽ conprehendantur: qͥ toti mundi c̃uersioneresistat
Lic&eũ p̃potens illa uertigo cormipiat. ex quafit ut subsistere ñ nunꝗ etiare pedare

Expanded text:
 partium Saturni nouissimam sectionem. Quod uero dicit deum septem illos circulos contraria ferri agitatione iussisse, plerique sic intellegunt ut omnes contra mundi totius moueantur agitationem, quando quidem semper eiusdem motus conuersio a dextro latere incipiat moueri, ut hae septem conuersiones uni rapienti semet intellegantur occurrere. Alii non ita, sed ut ipsorum plaum sit diuersa contrariaque conuersio, idemque sibi inuicem occursus obuios faciant, propterea quod in anfractibus eorum uaria et multiformis inueniatur diuersitas, siquidem solis et lunae conuersiones, comites uniuersitatis motus eccentri sui uel etiam epicycli, quatenus possunt ab instituto naturalique cursu remorentur progressionem, aliorum uero quinque naturalis motus is esse comprehendatur qui totius mundi conuersioni resistat, licet eum praepotens illa uertigo corripiat. Ex quo fit ut subsistere nonnumquam etiam repedare
Abbreviated transcription (Latin):
sine phrlosophrae plenetam̃ dignitatis eẽ fundam̃ta ĩ ꝑfectelic& eruditionis:
Hosigit̃ taqua exercitntos inge umatrica uiros ad mon&. quod sciebant huius modi
questionis nonnis. geometrics ꝓbationibus explicarisimul hab&
exhortationẽ sermo ad affectionem institutionis ingenua e

Expanded text:
sine philosophia, plenae tamen dignitatis esse fundamenta, imperfectae licet eruditionis. sine philosophia, plenae tamen dignitatis esse fundamenta, imperfectae licet eruditionis. Hos igitur tamquam exercitatos in geometrica uiros admonet quod sciebant huius modi quaestiones non nisi geometricis probationibus explicari; simul habet exhortationem sermo ad effectionem institutionis ingenuae
Abbreviated transcription (Latin):
quaȩtalis ÷ ut hociuxtaillud sicillud uixta alud: Geniturã uͦ appellat ipsã formã
& effigiẽ dequib secđm geo metricã rationẽ disputaturꝰ. quaeratiomini menutat
sẽꝑq certa s& in expugnaliles ad fert ꝓbationes : Nouã quidẽ aliis & incognitã dic̃ eẽ
hanc eandẽ rationẽ : ipsistam̃ qui aoms ĩgenuae eruditionisuias ꝑ agrauerint neq:
ignotas & exleui admonitionẽ ꝑspicuas & eñi qͥ ad erant om̃s erant ĩstructi p̃cipius
doctrinis quas ĩ genuas disciplinas appellauit: ꝓpt̃ ea qđ apueris aȩtas illa ueluti
principus altioris doctrinae & tã quã gradib: ĩbuet᷑ geo metrica musica aridime¬
tica astro nomia : dequib: cebes ꝓnunciauit si qui dẽ phylo sophy ȩcaus adscant᷑ ut
pereastã quã gradib: ad sũmũ culĩ phylosophre ꝑueniat᷑ Operep̃ciũ feresta

Expanded text:
quae talis est: ut hoc iuxta illud, sic illud iuxta aliud; «genituram» uero appellat ipsam formam quae talis est: ut hoc iuxta illud, sic illud iuxta aliud; «genituram» uero appellat ipsam formam et effigiem. De quibus secundum geometricam rationem disputaturus, quae ratio minime nutat semperque certas et inexpugnabiles affert probationes, «nouam» quidem aliis et «incognitam» dicit esse hanc eaignotas et ex leui admonitione perspicuas». Etenim qui aderant omnes erant instructi praecipuis doctrinis, quas «ingenuas disciplinas» appellauit propterea quod a pueris aetas illa ueluti principiis altioris doctrinae et tamquam gradibus imbuebatur geometrica, musica, arithmetica, astronomia. De quibus Cebes pronuntiauit, si quidem philosophiae causa discantur, ut per eas tamquam gradibus ad summum culmen philosophiae perueniatur, operae pretium fore; si
Abbreviated transcription (Latin):
ordinationis accessit : Eratigit᷑ subiacta silua cũ naturd oportunitate suscipiendae
pul diritudinis acuenustatis : Erant &iã quattuorcorpox̃ potentia seu uestigia c̃fusa
ad huo minimeq ordinata : hac ergo cũ uoluit ds̃ disponens & ordinans ĩ mortale
hoc sensilis mundi animalfigures & qualitatib: c̃uenustauit certis & in aet̃nũ dura¬
turis rationib: Omã porro quaȩ fuint optima diuina m̃te acuoluntate fieri p̃sũ me¬
re nos ube: qua p̃sũptione nihileẽ uerius ad seuerat : Nunciã ordinationẽ geni¬
turãq eoꝵ singillatĩ de monstrari inquit c̃uenit: nouo quidẽ & inusitato gene¬
re demonstrationis uerũ uo qui omĩs eruditionis ingenuae uias ꝑagraueritis
Nequ incognito & ex leui admonitione ꝑspicuo: de monstraturus ratione substantias
quattuor principaliũ corpox̃q censent᷑ elem̃ta :rdinationẽ quidẽ uocat
habitũeoꝵ iuxta se cõmunicationẽq & quasi quandã societatẽ q si a scit᷑ iuxta analagian

Expanded text:
ordinationis accessit. Erat igitur subiecta silua cum naturali opportunitate suscipiendae pulchritudinis ac uenustatis, erant etiam quattuor corporum potentiae seu uestigia confusa adhuc minimeque ordinata. Haec ergo cum uoluit deus disponens et ordinans immortale hoc sensilis mundi animal figuris et qualitatibus conuenustauit certis et in aeternum duraturis rationibus. Omnia porro quae fiunt optima diuina mente ac uoluntate fieri praesumere nos iubet; qua praesumptione nihil esse uerius asseuerat. «Nunc iam ordinationem genituramque eorum singillatim demonstrari, inquit, cre demon strationis, uerum uobis, qui omnes eruditionis ingenuae uias peragraueritis, neque incognito et ex leui admonitione perspicuo». Demonstraturus ratione substantias quattuor principalium corporum, quae censentur elementa, «ordinationem» quidem uocat habitum eorum iuxta se communicationemque et quasi quandam societatem, quae nascitur iuxta analogiam
Abbreviated transcription (Latin):
Quib: plato consentire in ini me uidet᷑ cũ inpolitia trranni animã facit excru¬
cari postmortẽ abultorib: : exqͦ appar& aliã eẽ animã aliũ dȩmonẽ : siꝗdẽ qͥcru¬
ciat᷑ & itẽ ꝙ cruciat᷑ diuorsa õẽ necossesit . ꝙq opi fexds̃ antedȩ mon sinstituitꝰ
quã nr̃as animas creauit : ꝙq has indigere auxilio dȩmonũ illos hisuo¬
luorit p̃beretutelã : quasdã tñ animas qui uitã eximiȩ pertrinã ĩ corpo

Expanded text:
Quibus Plato consentire minime uidetur, cum in Politia tyranni animam facit excruciari post mortem ab ultoribus, ex quo apparet aliam esse animam, alium daemonem, siquidem quod cruciatur et item quod cruciat diuersa esse necesse sit, quodque opifex deus ante daemonas instituit quam nostras animas creauit quodque has indigere auxilio daemonum, illos his uoluerit praebere tutelam. Quasdam tamen animas quae uitam eximie per trinam incorpo
Abbreviated transcription (Latin):
illa uox est seduocis offitũ imitans significatio sicuigilantis socratis mens presenti am
dunitatis signiperspicui notatione augurabatur  : Necuero dubitari fas est
intellegiblem dm̃ ꝓbonitate naturae suae rebus omnibus consulentemopemgeneri
hominum: qđ nulla et̃t sibicumcorpore conciliatio diuinarum potestatum int̃ positio fer¬
re uoluis se : Quarum quidem beneficia satis clarasunt & ꝓdigus & diunatione uel noct᷑¬
na sõmorum ueldiur nafama p̃sciarum morib: uentilante. : Medelis quoque aduer¬
sum morbos intimatis. & ꝓ phetarum inspiratione ueridica .: Multiformis ergo est
ratio somniorũ: si quidem sint. quae uelut percussa grauius uerberata que ment uesti¬
gus doloris pęnitus insignitis ꝑ qui&em refouent. imagines preterita c̃sternationissint:
Itemqr iuxta cognationes rationabilis animae partis uel pure atque inmunis aper

Expanded text:
illa uox est sed uocis officium imitans significatio, sic uigilantis Socratis mens praesentiam diuinitatis signi perspicui notatione augurabatur. Nec uero dubitare fas est intellegibilem deum pro bonitate naturae suae rebus omnibus consulentem opem generi hominum, quod nulla esset sibi cum corpore conciliatio, diuinarum potestatum interpositione ferre uoluisse; quarum quidem beneficia satis clara sunt ex prodigiis et diuinatione - uel nocturna somniorum uel diurna -, fama praescia rumores uentilante, medelis quoque aduersum morbos intimatis et prophetarum inspiratione ueridica. Multiformis ergo est ratio somniorum, siquidem sunt quae uelut percussa grauius uerberataque mente uestigiis doloris penitus insignitis per quietem refouent imagines praeteritae consternationis; sunt item quae iuxta cogitationes rationabilis animae partis - uel purae atque immunis a per
Abbreviated transcription (Latin):
octo insecontin& & eius octauam portiosiẽ idestunum : sic due medi&ates :¬
prȩcellunt limites & alimitibus prȩca lluntur. duplic diuorsaq ratione:
altera partibus altera numeris sicute ostensum est : haec eadem ratio &am
intriplicibus numeris inuenitur : sex enim lima s unus distans adecem
& octo altero limite : Interuallum quod inter iaca triplũ esse : demonserat:
in altero formulȩ latere : sunt hic quoq due mediaates una in nouem
altera induo decimnuneris : Nouẽ medi&as aduersum sex lum tẽ cõparata :

Expanded text:
octonarium in se continet et eius octauam portionem, id est unum. Sic duae medietates octonarium in se continet et eius octauam portionem, id est unum. Sic duae medietates praecellunt limites et a limitibus praecelluntur duplici diuersaque ratione, altera partibus, altera numeris, sicut ostensum est. IMG 8 Haec eadem ratio etiam in triplicibus numeris inuenitur. Sex enim limes unus distans a decem et octo altero limite interuallum quod interiacet triplum esse demonstrat in altero formulae latere. Sunt hic quoque duae medietates, una in nouem, altera in duodecim numeris. Nouem medietas aduersum sex limitem comparata
Abbreviated transcription (Latin):
Quia sex numorus facitunum limitem & ltem duo decimscđm
efficit limitem luxtarationem duplicis quamitatis & a sedistan :
interponuntur duȩ medi &ates una octonaru maneri. altera noue
ergo octo numerus aduersum sex limitem comparatus prȩ¬
cedit eum tertia eiusdem senarii limitis portione id est duobus:
ipsa autem preceditur tertiae portione duo decim limitis id est
quatuor : sicuna medi&as octonumeri quota parte precedit separium
limitem : tata precollit᷑ aduodecim limite Rursũ nouẽ medi&as altera
precedit sex limitẽ trib numeris & prȩcedit᷑ aduodecĩ limite isdem aeque
trib: nec immerito : oeto enũ aduersum sex comparata : eprtrito potiora st̃ :
duo decimlimes aduersũ nouẽ unã ex medi&atibus cõparatus ẽpctritus euis
esse inuenitur : Contin& enĩ totum nouem & eius tertiam portionẽ : Rursũq
duum medi&atũ interuallum epogdo ũ fest : nouem enũ numerus Totum

Expanded text:
Quia sex numerus facit unum limitem et item duodecim secundum efficit limitem iuxta rationem duplicis quantitatis et a se distant, interponuntur duae medietates, una octonarii numeri, altera nouenarii. Ergo octo numerus aduersum sex limitem comparatus praecedit eum tertia eiusdem senarii limitis portione, id est duobus, ipse autem praeceditur tertia portione duodecim limitis, id est quattuor. Sic una medietas octo numeri quota parte praecedit senarium limitem, tota praeceditur a duodecim limite. Rursum nouem medietas altera praecedit sex limitem tribus numeris et praeceditur a duodecim limite isdem aeque tribus, nec immerito, octo enim aduersum sex comparata epitrito potiora sunt; duodecim limes aduersum nouem, unam ex medietatibus, comparatus epitritus eius esse inuenitur; continet enim totum nouem et eius tertiam portionem. Rursumque duum medietatum interuallum epogdoum est; nouenarius enim numerus totum
Abbreviated transcription (Latin):
Quã modomatrẽ alias nutriculã int̃dũtotius generationis gremium nonnũ quam locũ appellat
quãq iuniores hrlen nossiluã uocamus : Vt quod deerat ad der&. hunc desiluatractatum
intiorũ trictit᷑ ungit posteriorẽq diuisionẽ aitopero sius eẽ ordinand̃: Iunc quipperesomĩs induo :
initiadiusa. Quorũ aterũ intellegibilis erat species quã mundi opifex ds menteẽcepit: taq idean

Expanded text:
quam modo «matrem», alias «nutriculam», interdum totius generationis «gremium», non numquam «locum» appellat quamque iuniores ὕλην, nos «siluam» uocamus, ut quod deerat adderet, hunc de silua tractatum initiorum tractatui iungit posterioremque diuisionem ait operosius esse ordinandam. Tunc quippe res omnis in duo fuerat initia diuisa, quorum alterum intellegibilis erat species, quam mundi opifex deus mente concepit, eamque idean
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ possibile motu capitimaturali . hoc est globosa decursione terras
obepiri :: Proptereaq: diuinae potestates uehiculũ consimilis eiusdẽq
naturae capiti C&erũ corpus & quae pastui futura erant necessaria

Expanded text:
igitur impossibile motu capitis naturali, hoc est globosa decursione, terras obiri proptereaque diuinae potestates uehiculum consimilis eiusdemque naturae capiti ceterum corpus et quae motui futura erant necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
bens cũ solstitiali lumine cognationẽ : solis porrolum̃ instrum̃tũ animȩ fore
ad uisibiliũ specierũ contẽ plationẽ : Si quidem ad oculos ferat᷑ quorũ lecuigata
soliditas & t̃sa rotundita s ut pote munita tuni cis textis tenui neruoꝵ subtegmine
fert facile obiuã lucẽ : Medi& as uero inqua constituit᷑ uidendiuis delicaticor¬
poris & sincerȩ propemodũq incorporeaepuritatis admittit contẽplationis
ĩ gressũ : Causaq principalis uidendi lumen est intime iectam̃ usquequaq

Expanded text:
bens cum solstitiali lumine cognationem, solis porro lumen instrumentum animae fore ad uisibilium specierum contemplationem, siquidem ad oculos feratur, quorum leuigata soliditas et tersa rotunditas, utpote munita tunicis textis tenui neruorum subtemine, fert facile obuiam lucem. Medietas uero, in qua constituitur uidendi uis, delicati corporis et sincerae propemodumque incorporeae puritatis admittit contemplationis ingressum; causaque principalis uidendi lumen est intimum nec tamen usque quaq
Abbreviated transcription (Latin):
itineris elationtȩrtã directo despicitnutu: Sed aequidialis quidẽ & quilatera
eius circũ sistunt . tã magnitudinẽ quã positione fixi confirmatiq:
hodia cusaut̃ magnitudine quidẽ fexus & firino cardinepositione &iã uixita
caelũ rata iuxta nostam̃ p̃ponderat pro obliquitate uanaenutans.
alttaque no det q aliter in sistens meridialis quoq & dẽ finalis qđ ad mag¬
nitudinẽ spectat uigorati st̃: quippe maximi. sed positi oneinutant
ꝑ diuersa stertae plagas his itẽ aliisse ad plicantes: Atuero uicimpolis id est septemtrio¬
nalis & huic diuersus antarcticus. neque magni peque positio ne
solida sunt sed ꝓ differentia regionũ. aqui lenta nae. Itemq australis a put
quosdã maiores apud alios minores putantur: contra meditullũ tament̃ re
id ÷ sub meridialẽ circulũ rona se porrigit ex usta. ardore flã manti ꝓp̃t eaq

Expanded text:
itineris elatior terram directo despicit nutu. Sed aequidialis quidem et qui latera itineris elatior terram directo despicit nutu. Sed aequidialis quidem et qui latera eius circumsistunt tam magnitudine quam positione fixi confirmatique, zodiacus autem magnitudine quidem fixus et firmo cardine, positione etiam iuxta caelum rata, iuxta nos tamen praeponderat pro obliquitate, uarie nutans aliterque nobis atque aliter insistens. Meridialis quoque et item finalis, quod ad magnitudinem spectat, uigorati sunt, quippe maximi, sed positione nutant per diuersas terrae plagas his et item aliis se applicantes. At uero uicini polis, id est septentrionalis et huic diuersus antarcticus, neque magnitudine neque positione solidati sunt, sed pro differentia regionum aquilentanae itemque australis apud quosdam maiores, apud alios minores putantur. Contra meditullium tamen terrae, id est ubi sub meridialem circulum zona se porrigit exusta ardore flammanti proptereaq
Abbreviated transcription (Latin):
planetes : Fenon idemq: saturni & pheconiouis: Prro is quoq: martias. itẽ lucifer
ueneris. qui alio quoq censet᷑ hesperi nomine: preterea stilbon.
mercurialesidus dicit᷑ &iã circulis finalis que nr̃ uisus imaginatus :¬
orixongrectͦ nomine limitans mundũ. diuidensq induas partes iuxtaho¬
minũ uisũ quando obiectũ terre solũ id hiemis periũ qđ suꝑne fuerit uid&
Alterũ interim lateat sub australi polo. quȩ̃ ut ait poeta subpedibus
stxxatra uid& manesq: ꝓfundi: magir & ipsemaximꝰ. secanis gemina
sẽctione aequi dialem atq ⁊ odiacũ: Vndefit. ut signorũ diam&ro
ase distantiũ alterũ quidẽ in ortu. alterũ appareat in occa su: Hunc autẽ
i psũibi sariã diuidit meridialis. quimes hemeri nos dicit᷑ maximus:
Hic quoq: ꝑ ambos curuat᷑ polos sed qui rectꝰ intellegatur ad ũ sum fina¬
lẽ quem Nurg& mendialis appellatus Quia medio die percũ solexcelso

Expanded text:
Phaethon Iouis, Pyrois quoque Martius, item Lucifer Veneris, qui alio quoque censetur Hesperus nomine, praeterea Stilbon, Mercuriale sidus. Dicitur etiam circulus finalis, quem noster uisus imaginatur, horizon Graeco nomine, limitans mundum diuidensque in duas partes iuxta hominum uisum, quando obiectu terrae solum id hemisphaerium quod superne fuerit uidetur, alterum interim latet sub australi polo quem, ut ait poeta, Sub pedibus Styx atra uidet Manesque profundi, magnus et ipse et maximos secans gemina sectione aequidialem atque zodiacum; unde fit ut signorum diametro a se distantium alterum quidem in ortu, alterum appareat in occasu. Hunc autem ipsum bifariam diuidit meridialis, qui meshemerinos dicitur, maximus hic quoque per ambos curuatus polos, sed qui rectus intellegatur aduersum finalem, quem urget; meridialis appellatur, quia medio die per eum sol excelso
Abbreviated transcription (Latin):
Itemut pecodes cȩ ditma trẽq patremq nec sentit caros mandens subdentibus artus. It̃
aliolococonprimite gogentes bomicidia non neuidetisinandareuos ꝓpries artꝰ acuisceraura
Secplatoñ pututration abilom animnã nulcti atq osrationetarentis amimalis induer ẽsdaduti
reliquias aaedente corporaleimorporationb auctis nim ȩuitus esserari exns tituto uit epri¬
oris: Etira cundum quide h ominem eundẽ q fortẽpudiusq ad feritateleonis: Faruuo &eundem
rapacem ad praximã luporũ natura e similitu di nẽ pueniro Ceterorũ itẽ: salcum fcredit an¬
mis ad fortunã pmioren: hocuero fieriñ potestnus prius redditus faotusen taceleriens&homi

Expanded text:
item ut pecudes caedit matremque patremque nec sentit caros mandens sub dentibus artus. Item alio loco: Comprimite, o gentes, homicidia! Nonne uidetis mandere uos proprios artus ac uiscera uestra? Sed Plato non putat rationabilem animam uultum atque os ratione carentis animalis induere, sed ad uitiorum reliquias accedente corpore incorporationem auctis animae uitiis efferari ex instituto uitae prioris, et iracundum quidem hominem eundemque fortem prouehi usque ad feritatem leonis, ferum uero et eundem rapacem ad proximam luporum naturae similitudinem peruenire, ceterorum item. Sed cum sit reditus animis ad fortunam