comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nequissimũ est pectare. peius est pec¬
cuncli consuetudinez face. Ab illo facile.
ab isto cum laborc surgitur: dũ male cõ
suetudini repugnatur. Male agencli
consuetudine: recessũ eẽ ꝓpħ̾a asẜit in
ꝓfunclũ. Cuiꝰ usu qͣdam lege homo tene¬
tur astrictꝰ ut etiam qũ nõ uult peccatũ
amictat. A lapsu u̾o cito resurg̾e nõ est
in ꝓfunclũ ire. Apłs legem pcc̃i ẽẽ clicit
in menbris mĩs: que lex consuctudo est
ꝙͣ peccando concipimꝰ: et nõ ab ea cũ uo¬
mor agit in hominẽ: S resultat caro ma¬
le consuetucduus lege. Bene aũt audactͤ
pro bona conscĩa exultat qui ualent̾ in
se repͥmit: ꝙ insollenter inpugnat. fre¬
quent̾ pecrure cauendũ est. Nam hoc ip
ꝑmirũ est. Propt̾ea metuendũ est cõ¬
fidere ita saluari. Ne forte dũ expectamꝰ
a uiciis sanari: et uicia multiplicemus
et salutem nõ adipiscam᷑. Ergostude.miꝰ
aut nõ cudere: aut ato conuersi alapsu ꝯ¬

Expanded text:
Nequissimum est peccare, peius est pecNequissimum est peccare, peius est peccandi consuetudinem facere: ab illo facile, ab hoc cum labore resurgitur, dum fortiter male consuetudini repugnatur. Male agendi consuetudinem secessum esse propheta asserit in profundum, cuius usu quasi quadam lege homo tenetur astrictus, ut etiam quando non vult, peccatum admittat. A lapsu vero cito resurgere, non est in profundum ire. Apostolus legem peccati dicit in membris nostris, que lex consuetudo estquam peccando concipimus, et non ab ea, cum vomor agit in homine, sed resultat caro malae consuetudinis lege. Bene autem audacter pro bona conscientia exsultat, qui valenter in se reprimit quod insolenter impugnat. 9. Frequenter peccare cavendum est; nam hoc ipsperrarum est. Propterea metuendum est confidere ita salvari, ne forte dum exspectamus a vitiis sanari, et vitia multiplicemus, et salutem non adipiscamur. Ergo studeamus aut non cadere, aut cito conversi a lapsu c
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ resistimꝰ hosti a quo nõ deuicti sumꝰ
ꝙͣ ei a quo iam suꝑati ac cleuicti cognoᷤ¬
aimur. ¶ Om̃e peccatũ anteꝙͣ admuit¬
tatur: amplius ꝑtimescitur. Quãius
aut graue sit dum ĩ usũ uenerit: leue
existimatur. & sũ ullo metu ꝯmittitur
Istis fomitib: qͣi quib graclib coales¬
cit om̃e pcĩm. Cogitatõ namq praua
delectatõne parit. Delectatõ consensi¬
tuclinez. Consuetudo: nccͣitez. Sicq
hiis uincuł horno inplicatus. qͣdã ca¬
thena intõꝵ tenetur adstrictꝰ: ita ut
ab ea euelli neqͣꝙͣ ualeat: nͥ cliuina
gr̃a manũ iacentis ad p̾bendat. ¶Poc¬
catum admitt̾e: cadere est in puteum
Consuetuclinez u̾o peccandi face̾: os
putei est coangustari: ne hiis qui ceci¬
dit ualeat exire. S int̾clũ etiam tales
deus liberat: dũ eoꝵ desperatõnez ad cõ¬
uersione lib̾tatis cõmutat. Ip̃o enĩ mi¬
serante peccata climittũtur: quo ꝓte¬
gente fit ne indeteriꝰ pecrando eãtur

Expanded text:
quo nondum victi sumus, quam ei a quo superati ac devicti esse cognoscimur. Omne peccatum antequam amittatur amplius pertimescitur, quamvis autem grave sit, et dum in usum venerit, leve existimatur et sine ullo metu committitur. Istis fomitibus quasi quibusdam gradibus coalescit omne peccatum. Cogitatio namque prava delectationem parit, delectatio consensconsuetudo necessitatem, sicque his vinculis homo implicatus quasi quadam catena vitiorum tenetur astrictus, ita ut ab ea evelli nequaquam valeat, nisi divina gratia manum iacentis apprehendat. Peccatum admittere cadere est in puteum, consuetudinem vero peccandi facere os putei est coangustare, ne is qui cecciderit valeat exire. Sed interdum etiam tales Deus liberat dum eorum desperationem ad conversionem libertatis commutat. Ipso enim miserante, peccata dimittuntur, quo protegente fit ne in <de>terius peccando eatur.
Abbreviated transcription (Latin):
na s erectũ pollicẽ cart̾alagini
mectii pectoris ĩmittes. ¶Qua¬
clraginta milia cũ clicis eãdem
in unblico rectã supinabis.
Qͥ nqͣginta milia cũ dicis eidẽ
Ipne s erecte pollicem umbilico
impones. ¶Sexagnita iilia
cũ clicis eadem ꝓna femur leuũ
de suꝑ ꝯprehendes. ¶Septua¬
guita milia cũ dicis eande supi¬
nam femori suꝑ pones. ¶Octo¬
guta uulia cũ clicis eandẽ ꝓnã
femori suꝑ pones. ¶Nonagin¬
ta milia cũ clicis lũbos apprehen¬
des pollice ingenua uerso. At uͦ
centũ milia et clucenta ilia⁊
cet᷑a usq ad. dcccc. milia eod̾ qͦ
cliximꝰ ordine in dext̃a parte cor
poris ꝯpleb̾. Decies aũt et cente¬
na milia cũ clicis ambas sibi ma¬
nus incertis inuicẽ cligitis im¬
plicab̾.
st et alteruis modi ꝯputl
articlantim decurrens qui
ent oportimꝰ explicabitut. Po¬
test aut et de ip̃o ꝙ̃ prenotaui

Expanded text:
cem cartilagini medii pectoris immittes. Quadraginta millia cum dicis, eamdem in umbilico erectam supinabis. Quinquaginta millia cum dicis, ejusdem pronae, sed erectae, pollicem umbilico impones. Sexaginta millia cum dicis, eadem prona femur laevum desuper comprehendes. Septuaginta millia cum dicis, eamdem supinam femori superpones. Octoginta millia cum dicis, eamdem pronam femori superpones. Nonaginta millia cum dicis, eadem lumbos apprehendes, pollice ad inguina verso. At vero Centum millia, et Ducentum millia, et caetera usque ad DCCCC millia, eodem quo diximus ordine in dextera corporis parte complebis. Decies autem Centena millia cum dicis, ambas sibi manus, insertis invicem digitis implicabis. Est et alterius modi computus, articulatim decurrens: quierit, opportunius explicabitur. Potest autem et de ipso quem praenotavi
Abbreviated transcription (Latin):
nu nuipte significant᷑ et induͦ
circulũ faciens expͥmit uirgi
minimũ in leua cligitũ ĩflec¬
tens: in medio palme infiges
¶Cum dicis luos sccłm ami¬
nimo flexũ id̾ impones cũ cli¬
cis tria terciũ siłr adflectes.
dũ taxat solo qͥ medicus appel¬
latur in mecliũ palme fixo. Cũ
clicis .uii. minimũ solũ ceteris
int̾im leuabis suꝑ ꝑ alme radi¬
ce ponis. Iuxta ꝙ cũ clicis oc¬
to medicũ ¶ Cũ licis .ix. ĩpu¬
licũ enige̾ ꝯpones. ¶Cũ dicis
gis artupolicis. ¶ Cũ dicis .xx.
sũmitate pollicis int̾ melios
inclicis et impulici aitꝰ i̾mit¬
tis. ¶ Cũ dicis .xxx. ungues ĩ¬
dicis et pollicis blando ꝯuĩges
dicis supercluces ambobꝰ dũ ta¬
cem ext̾iorez. arcu instar grece
lr̃e ganue curuatũ ad palmã
inclinabis. ¶ Cũ dicis .lx. polli¬
cem ut supͣ curuatũ iclice cir¬
cũflexo cdiligent̾ a fronte p̾cĩgis.¬
¶ Cũ dicis . lxx. indicẽ ut sup̾¬

Expanded text:
nu, nuptae significantur et viduae: nu, nuptae significantur et viduae: cirminimum in laeva digitum inflectens, in medium palmae artum infiges. Cum dicis duo, secundum a minimo flexum ibidem imponens. Cum dicis tria, tertium similiter adflectes. edio duntaxat solo, qui medicus appellatur, in medium palmae fixo. Cum dicis septem, minimum solum, caeteris interim levatis, super palmae radicem pones. Juxta quod. Cum dicis octo, medicum. Cum dicis novem, impudicum, e regione compones. Cum dicis ges artu pollicis. Cum dicis viginti, summitatem pollicis inter medios indicis et impudici artus immittes. Cum dicis triginta, ungues indicis et pollicis blando conjungedicis superduces ambobus duntacem exteriore artu instar Graecae literae Γ curvatum, ad palmam inclinabis. Cum dicis sexaginta, pollicem ut supra curvatum, indice circumflexo diligenter a fronte praecinges. Cum dicis septuaginta, indicem ut sup
Abbreviated transcription (Latin):
clicturi necessariũ cluximꝰ
utilissimã pͥmo ꝓptissimaq fle¬
xis digitoꝵ paucis p̃mostrare
solertia. ut cũ maxima ꝯpu
sacre expositores scripture. nõ
int̾pretes hystorie hũerũt in e¬
uangłice tractatu suĩe huius
adium̃tũ clisciꝑline nõ lubi¬
tauit assum̾e. ¶Centesimꝰ in¬
qͥd et sexagesimꝰ et tricesimus
semente nascantur tñ młtum
cliffert in nũo. ¶Triginca re¬
ferũt ad nupcias. Nam ⁊ ip̃a
cligitoꝵ ꝯuinctõ et quas molli
oscło se ꝯplectens et federãs ma¬
ritũ pingit et ꝯuige. ¶ Sexa¬
gnnta ad uiduas. eo ꝙ ĩ angꝰ¬
tia et tribulatõne st̃ posite et
in suꝑiore cligito uñ depͥmũt᷑
ꝙͣto q maior est difficultas.
ex parte auondã uolũtatis il¬
lecebras sustin̾e tanto mag̾ et
p̾̃miũ. ¶ Porro centesimꝰ nu¬
merus q̃so cliligent̾ lector at¬
tende a sinistͣ tnsfertur ad dex¬
tra et husde quid̃ digitis. S
nõ eadẽ mani quib in leua mͣ¬

Expanded text:
dicturi necessarium duximus, utilissimam primo, promptissimamque flexus digitorum, paucis praemonstrare solertiam, ut cum maximam computsacrae expositores Scripturae, noninterpres historiae Hieronymus, in evangelicae tractatu sententiae hujus adjumentum disciplinae non dubitavit assumere: Centesimus inquit et sexagesimus, et tricesimus semente nascitur, tamen multum differt in numero. Triginta referuntur ad nuptias; nam et ipsa digitorum conjunctio, quasi molli osculo se complectens et foederans, maritum pingit et conjugem. Sexaginta, ad viduas, eo quod in angustia et tribulatione sint positae, unde et in superiore digito deprimuntur, quantoque major est difficultas expertae quondam voluptatis illecebris abstinere, tanto majus et praemium. Porro centesimus numerus quaeso, diligenter lector attende a sinistra transfertur ad dextram, et iisdem quidem digitis, sed non eadem manu; quibus in laeva ma
Abbreviated transcription (Latin):
cuis ĩmiendo significans ł ĩpi¬
tos quoq quasi chiuinando de¬
ludens. cuiꝰ ordo ludi uł loq̃le
tał est. Cũ pͥma alphabeti lit¬
tera intimare cupis unũ manu
tũ ut caute se agat admonere
ostendis. huiꝰ namq orclinis lit¬
t̾e caute agi significãt. põt et ĩ
scribi sitam secrecior exigat. S
disci simł atq agi possũt. Qͥ nõ
ut latini pautis husd̾q gemi̾a¬
tis suos mim̾os solent expͥmere
caractherem in num̾oꝵ figu¬
ras expenso tres ꝙ st̃ plus nu̾o
notis singłis depingũt. E undẽ
pene num̾i tam figurãdi qͣm
scribencli alfabeti orclinẽ seꝙ̃teᷤ

Expanded text:
us innuendo significans, vel imperitos quosque quasi divinando deludens. Cujus ordo ludi vel loquelae talis est: cum primam alphabeti litteram intimare cupis, unum manu tum, ut caute rem agat, admonere ostende. Hujus namque ordinis litterae, Caute age, significant. Potest et ita scribi, si causa secretior exigat. Seddisci simul atque agi possunt, qui non ut Latini, paucis iisdemque geminatis suos numeros solent exprimere charactere in numerorum figuras expenso, tres qui plus sunt numeros notis singulis depingunt, eumdem pene numeri figurandi, quem scribendi alphabeti
Abbreviated transcription (Latin):
cis .lxxx. iuclicez ut supͣ circũfle¬
xũ pollice in longũ impleb̾ un¬
gue uidel illiꝰ in mediũ inclicis
arcũ inflexo. ¶Cũ clicis nona¬
ginta indicis inflexi unguẽ ra¬
clici pollicis erecti ꝯfiges hacte¬
t̾a: quomodo unũ in leua. ¶Ouo

Expanded text:
cis octoginta, indicem ut supra circumflexum pollice in longum tenso implebis, ungue videlicet illius in medium indicis artum infixo. Cum dicis nonaginta, indicis inflexu unguem radici pollicis erecti tera: q
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m ad optõnis. Per ꝙ scil iam nõ pec¬
cati pena ẜuos conpͥmit. s amor iusti¬
cie liberos reddit. Ncc̃e est om̃i ꝯuer¬
so ut post timorez consurg̾e ad carita¬
tem ad caritatem dei debeat qͣiͣ filius
ne semꝑ sb̾ timore iaceat qͣi fuus. Tuc
eñ amor est nr̃e conuersionis ostendi¬
mus: si denuo ut pr̃em diligimꝰ ꝙ̃ pͥ¬
cipiant: ex t̾riti ad p̾ores lapsus recur¬
rant. Qͥ enĩ ꝯuersũ sñ leuitate ᷑ rudit
erasperare pociꝰ quaz corrigere nouit.
¶ Conuersus quisq aña ab opere corri¬
gendus est. postea uero a cogitatione
ut pͥus refrenet pͣuũ actũ deinde appeti¬
tũ ac delictũ ut ꝙ ia in opere no appa¬

Expanded text:
em scilicet jam non peccati poena servos comprimit, sed amor justitiae liberos reddit. 4. Necesse est omni converso ut post timorem consurgere ad charitatem Dei debeat, quasi filius, nec semper sub timore jaceat, quasi servus. Tunc enim amorem nostrae conversionis ostendimus, si denuo ut patrem diligimus, cipiant, exterriti ad priores lapsus recurrant. Qui enim conversum sine lenitate erudit, exasperare potius quam corrigere novit. 6. Conversus quisque antea ab opere corrigendus est, postea vero a cogitatione, ut prius refrenet pravum actum, deinde appetitum delictum, ut quod jam in opere non appa
Abbreviated transcription (Latin):
ecc̃e: qui ad huc uicus sbiacent. Hinc
est ꝙ p̃ceptũ est dauid nõhedificare
iusibile templii qr sanguinũ urbel¬
li freq̃tia eẽt. Qͣ sigura illi sp̃iłr ad
dediti ne templũ hedificent: hoc est
ecc̃as docere presumat. Nõ deb ho¬
noris ducatũ si iscipere qui uescit sub

Expanded text:
esiae, qui adhuc vitiis subjacent. Hinc est quod praeceptum est David non aedificare visibile templum, quia sanguinum vir belli frequentia esset. Qua figura illi spiritualidediti, ne templum aedificent, hoc est, Ecclesiam docere praesumant. 2. Non debet honoris ducatum suscipere, qui nescit sub
Abbreviated transcription (Latin):
uates perusse suspendio ⁊ młtoᷤᷤ
alios int̾ quos priscos et maxi¬
nilla refertur. s negãt eos ac¬
cepisse munera confitent᷑ nõ ẽẽ
approbabo. S ⁊̃ ex aliis fiuctibus

Expanded text:
vates perisse suspendio, et multa alia in quibus de Prisca et Maximilla refert: Si negant eas accepisse munera, confiteantur non esse approbabo. Sed ex aliis fructibus
Abbreviated transcription (Latin):
circulus ex ẽo teriuos qui tropi¬
lonis finib estatem facit. ⁊ ultͣ
eũ circulũ nõ transit. S statim
reuertitur ⁊ inde tropicꝰ appel¬
latur. ¶Tercius circulus hime¬

Expanded text:
circulus ex eo terinos tropilonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hieme
Abbreviated transcription (Latin):
rencare sol ad inferiores ĩcip̾
cutulos. Aliud hyemale octa¬
tp̃r sol altiores incipͦ circulos
pet̾e. Uñ hiemaleis solsticii:
dies numimꝰ sicut estimi maxi¬
quinoctia unũ uernale ⁊ alid̾
olumn tm̃ in duas partes cliui
debatur. hoc est mestiuũ ⁊ hie¬

Expanded text:
remeare sol ad inferiores incipit circulos, aliud hiemale, octatempore sol altiores incipit circulos petere. Unde et hiemalis solstitii dies minimus, sicut aestivi maxiquinoctia: unum vernale, et aliud olim in duas partes tantum dividebatur, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
qus. Nam glisc̾e̾ diamꝰ. cresce.
Hhieme enĩ tota dormiũt. ⁊ ĩmo¬
biles qiͣ mortui iacent. Cempo¬
⁊ estino reinuiscũt. Iriciũ aĩal
&espuns cooꝑtũ. qd exide dicit᷑
noĩtũ: eo qd̾ sb̾rigit qñ spinis
suis elaucłr. qͥb undiq ꝓtectus
est ꝯͣ insidias. Nam statim ut a¬
lod ꝑsenserint pͥmũ se sb̾rigit
atq in globũ cõuerso in sua fe
arma recolligit. Huiꝰ pruden¬
ia quecla est. Nam dum abs¬
adent de uite supinũ sese uolu¬
tat sr̃eam. et sic cam exib uatis
suis. Grillus: nom̃ a sono uocis
ħs. Hic retro anibulat: t̾rã tere¬
brat. studet noctibꝰ. uenatur eũ
formica. circulignta capillo ĩ cau̾¬
nani eiꝰ comiecta. afflato pͥus plꝰ¬
uere ne se abscondat: ita formi¬
ce conplexibꝰ trahitur. Formica
dicta: ab eo qd̾ ferat micas far¬
det enĩ in futurũ: et p̃parat esta¬

Expanded text:
nus; nam gliscere dicimus crescere. Hieme enim tota dormiunt et inmobiles quasi mortui iacent, tempore aestivo reviviscunt. Ericium animal spinis coopertum, quod exinde dicitur nominatum, eo quod subrigit se quando spinis suis clauditur, quibus undique protectus est contra insidias. Nam statim ut aliquid praesenserit, primum se subrigit, atque in globum conversus in sua se arma recolligit. Huius prudentia quaedam est; nam dum absciderit uvam de vite, supinus sese volutat super eam, et sic eam exhibet natis suis. habet. Hic retro ambulat, terram terebrat, stridet noctibus. Venatur eum formica circumligata capillo, in cavernam ejus conjecta, afflato prius pulvere, ne se abscondat: ita formicae complexibus trahitur. Formica dicta ab eo, quod ferat micas fardet enim in futurum, et praeparat aesta
Abbreviated transcription (Latin):
Dũ płuit sr̃ frum̃tũ: totũ clissicit
Dñr in etlnopia ẽẽ formice. ad for¬
nia cauis : q̃ arenas aureas pedi¬
b enuũt. qͣs astoduit neqͥs aufe¬
rat. captantes ad necẽ ꝑsecũtur.
uelut formicaꝵ leo. uł certe for¬
inica pant̾ et leo. Est enĩ aĩal ꝑ¬
uũ formicis satis infestũ qd̾ se ĩ
puluere absconlit. et formicas
de. aũt leo et formica uocatur: qr
aliis aĩalib ut formica est. for¬
micis aũt ut leo.¬

Expanded text:
dum pluit ei super frumentum, totum eicit. Dicuntur in Aethiopia esse formicae ad formam canis quae arenas aureas pedibus eruunt, quas custodiunt ne quis auferat, captantesque ad necem persequuntur. vel formicarum leo, vel certe formica pariter et leo. Est enim animal arvum formicis satis infestum, quod se in pulvere abscondit, et formicas de autem leo et formica vocatur, quia aliis animalibus ut formica est, formicis autem ut leo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ arance forma que solifuga qͥt
qd̾ cliem fugiat. In metall. as¬
fa sit cecitate ꝑpetua. &. tene¬
us. Est enĩ absq ocłis semꝑ ter¬
eqmi fodit. & humũ gerit. Lege

Expanded text:
 aranei forma, quae solifuga dicitur, quod diem fugiat. In metallis ardamnata caecitate perpetua tenebris. Est enim absque oculis, semper terram fodit, et humum egeri
Abbreviated transcription (Latin):
mala ꝑ pcc̃m pͥmi hoĩs pro pena st̾ tnͣs¬
lata in uniu̾sũ genꝰ liumanũ. ꝑinde
quocũq uidentur mala ꝑtim nob̾ se¬
mũt origine: ꝑtim culpa. ¶ Maladi
cunt multa in creaturis ꝑu̾sis ut igne
qr unit. ut ferũ qr occidit. ut fera quia
mortlet. S cũ modos ip̃oꝵ nõ ĩten¬
dens homo. Accusat in ilł ꝙ sibi debet
pociꝰ imputari. Cuiꝰq ꝓ poc̾o: ista ef¬
fecta noria: q̃ illi omĩa exꝑte fuerant
añ peccatũ ibiecta. ¶Nr̃o uicio non
sua natura nob̾ mala st̃: ca q̃ nob̾ no¬
cent. Nam lux duni sit bona infimᷤᷤ
ocuł noxia est. et tũc occłoꝵ uiciũ ñ lu

Expanded text:
mala per peccatum primi hominis pro poena sunt transmala per peccatum primi hominis pro poena sunt translata in universum genus humanum. Proinde quaecunque videntur mala, partim in nobis saeviunt origine, partim culpa. Mcunt multa in creaturis perversi, ut ignem, quia urit; ut ferrum, quia occidit; ut feram, quia mordet, sed commoda ipsorum non intendens homo, accusat in illis quod sibi debet potius imputare; cujus pro peccato ista effecta sunt noxia, quae illi omni ex parte fuerunt ante peccatum subjecta. Nostro vitio, non sua natura, nobis mala sunt ea quae nobis nocent. Nam lux, dum sit bona, infirmis oculis noxia est, et tunc oculorum vitium, non lucis
Abbreviated transcription (Latin):
cħ ꝙ uaturale est nocet. Cum natura bo¬
na dampnatur ꝓpt̾ uolũtutẽ malã: sp̃a
in tanto testatur e. am ẽẽ bonã. ut illani
deus ꝓ malo: nõ relinqͣt multam.
¶Credr ab hrticis mentẽ a d̾e. incia.a dia¬
bolo fuisse creata. ¶Iude et ab ip̃is due
nature bona et masa putant̾. S due na
ture nõ sũt: et dũ uere a diabolo fint ñ
fenuitur. ¶ Ita in rebꝰ ꝑmixtũ est malũ
ut nature bouũ. ad ꝯꝑitõne excelłe̾t mͣ¬
li. ¶ Eecit deus omĩa ualde bona: nichil
ergo natura malũ qñ et ip̃a q̃ in naturis
udetur ẽẽ poenalia. Si bñ utant᷑ ⁊ bonͣ
et ꝓspera sũt. Si male utant᷑ noceant.
lta ergo pendenda est creatura ex nostro
usu nõ bono: Non ex sua natura ualde
bona. ¶Si radas suꝑsiliũ hominis ꝑ¬
uam res demes. s totuis corporis ĩgeris
feditatẽ. Ita et in uniu̾sitate creature
si extremũ ut uĩcł̾m natura mala clix̾is
uniuerse creature muiriã facis. Cũcta

Expanded text:
uod naturale est nocet. 3. Dum natura bona damnatur propter voluntatem malam, ipsa in tantum testatur eam esse bonam, ut illam Deus pro malo non relinquat inultam. 4. Creditur ab haereticis mentem a Deo, vitia a diabolo fuisse creata. Unde et ab ipsis duae naturae, bona et mala putantur. Sed tura non est; et dum vere a diabolo sit, non et in rebus permistum est malum, ut naturae bonum ad comparationem excelleret mali. 6. Fecit Deus omnia valde bona. Nihil ergo natura malum, quando et ipsa quae in creaturis videntur esse poenalia, si bene utantur, et bona, et prospera sunt, si male utantur, nocent. Ita ergo perpendenda est creatura ex nostro usu non bona, nam ex sua natura vabona. Si radas supercilium hominis, parvam rem demes, sed totius corporis ingeris foeditatem. Ita et in universitate creaturae si extremum vermiculum natura malum dixeris, universae creaturae injuriam facis. Cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
dr. ib hrtias mentẽ a d̾o: incia adiabolo fu¬
isse creata. Uñ et ab ip̃is due nature bo¬
na et mala putant᷑: S inciũ natura ñ ẽ
Et dũ u̾o.a diabolo sit: nõ tũ creatũ est.
Non q alicubiaut aliqũ erat malũ uñ
fieret diabolus malus: s qr uiciũ ẽ. Dũ
eẽt angłs malꝰ bomus: suꝑbiendo effec¬
tus est malus. Et id̾o recte dr: ab eom
uentũ malũ. ¶Nullam ẽẽ naturã ma¬

Expanded text:
r ab haereticis mentem a Deo, vitia a diabolo fuisse creata. Unde et ab ipsis duae naturae, bona et mala putantur. Sed vitium natura non est; et dum vere a diabolo sit, non tamen creatum est. Non quia alicubi aut aliquando erat malum, unde fieret diabolus malus, sed quia vitio suo, dum esset angelus bonus, superbiendo effectus est malus; et ideo recte dicitur ab eo inventum malum. 2. Nullam esse naturam ma
Abbreviated transcription (Latin):
di ħ exig̾e̾ pena ut dõ suꝑbiens hõ que ã
te ea infra ip̃m sũt paciatur.adu̾sa. unĩ
et in sapiencialegit᷑ ꝓ deo. Pugnabit
pro eo qrb t̾raꝵ ꝯtra insensatos ¶Me¬
uto ergo p̾catoꝵ h actũ est: ut natura¬
lit̾ ꝓspera inutent᷑ honiini in aduersa
uñ et salomon. Creatura exarcescit
intorm̃tũ adu̾sus miustos: et leuior
est. ad bñfaciend̾. hus qui in d̾m ꝯfidũt

Expanded text:
enam, ut Deo superbiens homo ea quae infra ipsum sunt patiatur adversa. Unde et in Sapientia legitur pro Deo: Pugnabit cum eo orbis terrarum contra insensatos. Merito ergo peccatorum hoc actum est, ut naturaliter prospera mutentur homini in adversa. Unde et Salomon: Creatura exardescit in tormentum, adversus injustos, et lenior est ad benefaciendum his qui in Deo confidunt
Abbreviated transcription (Latin):
Er sensus carnis: morb urepͭ mẽ¬
tis. uñ et per ꝓpħam cdñs clicit. Om̃s
cogitatõnes terre ab aquilone uenient:
et ponet unus quisq soliũ suũ: in intro¬
itum portaꝵ ihrłm. Regna aquilonis
nicia sunt: que sedes suas inportis ponũt:
qũ per sensus carnus labem aĩe ingerunt
Ideoq in ip̃a portis .i. in ip̃is sensib reg¬
nant. ¶Neq enĩ aliunde peccamꝰ: insi
uidendo. aucliendo ad tractando: gustãdo
atq tangendo. Uñ et ał̃ d̾r. Intiauit mo¬
rs ꝑ fenestras nr̃as. Et alibi: et extinnei
ingrechiebantur per portus euis: et super
ihtł̾m mittelunt sortez. Extrancos qͥppe
imũdos eẽ sp̃t: qui tanꝙͣ per portu ita
per sensiro aĩa caruis irrepunt: et cam
illecebrando cleuincũt.

Expanded text:
er sensus carnis morbus irrepit mentis. Unde et per prophetam Dominus dicit: Omnes cognationes terrae ab Aquilone venient, et ponet unusquisque solium suum in introitu portarum Jerusalem . Regna Aquilonis vitia sunt, quae sedes suas in portis ponunt, quando per sensus carnis labem animae ingerunt; ideoque in ipsis portis, id est, in ipsis sensibus regnant. 2. Neque enim aliunde peccamus, nisi videndo, audiendo, attrectando, gustando, atque tangendo. Unde et alias dicitur: Intravit mors per fenestras nostras. Et alibi: Extranei ingrediebantur per portas ejus, et super Jerusalem mittebant sortem. Extraneos quippe immundos esse spiritus, qui tanquam per portas, ita per sensus carnis animam irrepunt, et eam illecebrando devincunt.
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo pacis erit clũ. ad dei ꝯtemplati¬
onem ab sorta carnis infirmitate ꝯualu¬
erunt. ¶ Resurrectõ mortuoꝵ ut apłs
ait. In uirũ ꝑfcm. in mensura etatis ple¬
tutis: que ꝑfedu non inliget. et absq
inclinatõne defectus ꝑfco est ex utraq
parte et plena et robusta. Quãuis nũc
filioꝵ dei nomine om̃s fideles uocentur
tñ ex eo qd̾ hanc ẜuitutem corruptõnis
paciuntur ad huc uigo ẜuitutis ad ducti
sũt accepturi plenam filioꝵ di libtatem
dum corruptibile hoc induerit incorrũp¬
tõnem. Nunc deus per spoculũ. agnoscitur
In futuro aũt quisꝙ electus faciẽ. ad faciẽ
p̃sentabitur ut ip̃am sp̃em ꝯtempletur
ꝙͣ nũc ꝑspeculũ uid̾e conatur. In hac ui¬
ta electoꝵ num̾o ad dexterami ꝑtinenciũ
et reꝓboꝵ qui. ad sinistrã ituri sũt : ecc̃a¬

Expanded text:
plenitudo pacis, dum ad Dei contemplationem absorpta carnis infirmitate convaluerint. Resurrectio mortuorum, ut Apostolus ait, in virum perfectum, in mensuram aetatis pletutis quae profectu non indiget, et absque inclinatione defectus in perfectione ex utraque parte et plena est et robusta. Quamvis nunc filiorum Dei nomine homines fideles vocentur, tamen ex eo quod hanc servitutem corruptionis patiuntur adhuc jugo servitutis addicti, sunt accepturi plenam filiorum Dei libertatem, dum corruptibile hoc induerit incorruptionem . Nunc Deus per speculum agnoscitur , in futuro autem quisque electus facie ad faciem praesentabitur , ut ipsam speciem contempletur, quam nunc per speculum videre conatur. In hac vita electorum numero ad dexteram pertinentium, et reproborum qui ad sinistram ituri sunt, Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
bitur añ inuẽtas lrãs picto
drachone candam suam mor
Dest ab in nouatõe renouatur
net menses. aut magnus õib
planetis in eũdẽ locũ recurrẽti¬
b qui fit per annos solsticia¬
les plurimos. ¶oera singu¬
loꝵ anoꝵ st̃ ꝯstituta a cesare
augusto qũ pͥmũ censũ cxeg̾¬
ac romanoꝵ orbem descͥpsit. dic¬

Expanded text:
batur ante inventas litteras, picto dracone caudam suam mordid est, ab innovatione, renovatur net menses; aut magnus, omnibus planetis in eundem locum recurrentibus, qui fit post annos solstitiales plurimos. Aera singulorum annorum est constituta a Caesare Augusto, quando primum censu exagitato Romanum orbem desc
Abbreviated transcription (Latin):
flore nom̃ accepit. Tunum
lle flos appellatur. Dã clũ
acoie aspirat. Escarus clictus.
oud solus escam ruminare ꝑhi¬
letur. Deniq alii pisces nõ ru¬
uimant. Tracdũt aũt hũs iuge¬
⁊ nassis nõ sponte erũre nͣ in¬

Expanded text:
flore nomen accepit. Thymus quippe flos appellatur, nam dum sodores aspirat. 30. Scarus dictus, eo quod solus escam ruminare perhibetur, denique alii pisces non ruminant. Tradunt autem hunc ingem nassis, non fronte erumpe
Abbreviated transcription (Latin):
constant cõposita ẽẽ. ut gnis cr¬
uus. cignus. pauo. miluꝰ. ulil
cuculus. graculus et c̾. Uaned
enm uocis eaꝵ docuit hoĩes qͥd
noiarentur. Aquila ab acuma
ocłoꝵ uocata. Canti enĩ cõtiu¬
tus ẽẽ dr. ut cũ sr̃ maria immo¬
bili penna feratur nec humas
pateat obtutibus de tanta sub¬
limitate pisciculos natare u¬
at ac tormenti instar descẽdo
rapta predam pennis ad hal
protrahat. Nam et ꝯͣ radiũ lo¬
lis fertur obtutũ nõ flecte. Uiͦ
mobilem tenere aciem: ut ais¬
nos genere conseruat. Si quos l¬

Expanded text:
constat esse conposita: ut grus, corconstat esse conposita: ut grus, corvus, cygnus, pavo, milvus, ulula, cuculus, graculus et cetera. Varietas enim vocis eorum docuit homines quid nominarentur. Aquila ab acumine oculorum vocata. Tanti enim contuitus esse dicitur, ut cum super maria inmobili pinna feratur nec humanis pateat obtutibus, de tanta sublimitate pisciculos natare videat, ac tormenti instar descendens raptam praedam pinnis ad litus pertrahat. Nam et contra radium solis fertur obtutum non flectere; unmobilem tenere aciem, ut dignos genere conservat; si quos v
Abbreviated transcription (Latin):
dũt. ut aignus et merula. Alie
alia sicut genere ita et moribꝰ
inum̾abilia. Nam et uolucrũ
qͦt st̃ genera inuenire qͥsq no
thie. aut ethiopie desertu quis
penetrare potuit: qͥ caꝵ genus
uł clifferencias nocet. Aues lic¬
te eo qd iuas certas nõ hñt. s
perauia q̃q discurrũt. Alites
inia regio alarũ ascendũt. Uo¬
lucres auolando. Nam unde
uolare: inde et ambulare eliara
Uola erũ dr media pars xsie
tantur inde uolucres pulli dos
paruꝰ pullꝰ. Recentes gͥ uati
pulli dñr: eo qd polluti st̃. ui
uestis ingra pulla licta est. al
st̾ in auib penne ꝑ ordinẽ fue
uolandi exibent usum. Uocate
aũt ale. qd his aues ꝯplexos alit
ac foueant pullos. Penna ape¬
dendo: id est a uolando clicta.
uñ et pendere. Uolucres eni pẽ¬
uarũ auxilio mouent᷑: qñ se
aeri mandant. Pluma. qͣi pi¬
luma. Nam sic̾ pili in qͣcdruped
corpore: ita pluma in auib. A¬
uium noĩa młta a sono uocis

Expanded text:
 ut cygnus et merula: aliae ut cygnus et merula: aliaealia sicut genere, ita et moribus innumerabilia. Nam volucrum quot genera sint invenire quemque non thiopiae aut Scythiae deserta quis penetrare potuit, qui earum genus vel differentias nosset. Aves dictae, eo quod vias certas non habeant, sed per avia quaque discurrunt. Alites, blimia remigio alarum conscendant. Volucres a volando. Nam unde volare, inde et ambulare dicimus. Vola enim dicitur media pars pedis itantur; inde volucres. Pulli dicparvus pullus. Recentes igitur nati pulli, eo quod polluti sint. Unde et vestis nigra pulla dicin quibus pinnae per ordinem fixae volandi exhibent usum. Vocatae autem alae quod his aves conplexos alant ac foveant pullos. Pinna a pendendo, id est a volando, dicta; unde et pendere. Volucres enim pinnarum auxilio moventur, quando se aeri mandant. Pluma quasi piluma; nam sicut pili in quadrupedum corpore, ita pluma in avibus. Avium nomina multa a sono vocis
Abbreviated transcription (Latin):
mascłi susceptone concepta. q̃
eedem in sequenti sui seminis
iactu ꝑfuniclũt᷑. & que hoc mu¬
nere fuerint afflata gn̾abilia fi¬
unt que u̾o ꝑfusa nõ fu̾int: ste¬
rilia ꝑseuerant aut putrescũt.
ture diuersitate. Nam alie si¬
plices st̃ ut colube: alie astute 
ut ꝑclix. alie ad manũ se sbici¬
ũt ut accipit̾. alie reformiduant.
ut garamantes. alie hominũ
ꝯuersatõne delectant᷑ ut hirũdo
alie indesertis secretã uitã dele¬
gũt ut turtur. alie solo semine
reꝑto pascunt᷑. ut anc̾. alie car¬
nes edunc et rapinis intẽclũt
ut miluꝰ. alie in curie q̃ manẽt
ticie. que ꝓpͥus temporib reu̾tũ¬
tur ut ciconie. hirũclines. alie ꝯ¬
gregate .i. ꝯgregatim uolantes.
ut sturmi et conturinces. alie soli¬
uage .i. solitarie: ꝓpt̾ insidias de¬
predandi: ut aqͥla. accipit̾.⁊ q̃ꝯ¬
q ita st̃. alie uocib strepũt. ut hi¬
rũdo. alie cantus clulcissimos e¬

Expanded text:
masculi susceptione concepta, qui masculi susceptione concepta, qui idem insequens, sui seminis iactu perfunduntur; et quae hoc munere fuerint afflata generabilia fiunt, quae vero perfusa non fuerint sterilia perseverant aut putrescunt. turae diversitate. Nam aliae simplices sunt, ut columbae; aliae astutae, ut perdix; aliae ad manum se subiciunt, ut accipiter; aliae rut garamantes; aliae hominum conversatione delectantur, ut hirundo; aliae in desertis secretam vitam diligunt, ut turtur: aliae solo semine reperto pascuntur, ut anser; aliae carnes edunt, et rapinis intendunt, ut milvus; aliae enchoriae, quae manent ticiae, quae propriis temporibus revertuntur, ut ciconiae, hirundines; aliae congregae, id est gregatim volantes, ut sturni et coturnices; aliae solivagae, id est solitariae propter insidias depraedandi, ut aquila, accipiter  ita sunt: aliae vocibus strepunt, ut hirundines: aliae cantus edunt dulcissimos,
Abbreviated transcription (Latin):
mherente petris. Uñ et dũ abs¬
ciclitur: sanguinez remittit.
Nam alia st̃ iuuencia ni aqͥs et
cliscurrũt ut pisces. alia q̃ stãt
fixa ut ostroe icitu. yfungie: &
ex huis alias mares dici: eo qd̃
tenue sint fistule spissio resq. a¬
lias feminas q̃ maiorib fistulis
st̃ ac ꝑpetuis alias clurioros qͣs
greci appellant tragos. ⁊ nos hir¬
cosas dicere possumꝰ ob asꝑitatẽ
sui. Mollissimũ genus eaꝵ pe¬
nicille uocatur. eo qd̃ apte suit
ad ocłoꝵ tumores ⁊ ad ext̾gen¬
das lippituclines utiles. Candide
yfungie cura fuĩt. Per estatez
enĩ ad solem asternũtur. ⁊ sicut
cera punica candorez bibũt. Ani¬
maliũ omiũ in aqͥs uiuẽciũ no
ciũ ꝯmuniũ t̾re et aq̃ cancroꝵ ⁊
concharũ locustaꝵ.peloriũ. poli¬
et huic similia. Ex qͥb młta qͦ¬
dam nature intellectu ordinez
tempoꝵ suoꝵ agnoscũt. qͥdã u̾o¬
cib aũt femineis alie ꝯmixtio¬
ne masculini concipiũt et pari¬
unt catulos. Alie ponũt oua sũ

Expanded text:
inhaerente petris. Unde et dum absciditur sanguinem remittit. Nam alia sunt viventia in aquis et discurrunt, ut pisces; alia, quae stant fixa, ut ostreae, echini, sfungiae. Ex his alias mares dici, eo quod tenues sint fistulae spissioresque; alias feminas, quae maioribus fistulis sunt ac perpetuis; alias duriores, quas Graeci appellant τράγους, et nos hircosas dicere possumus ob asperitatem sui. Mollissimum genus earum penicilli vocantur, eo quod aptae sint ad oculorum tumores, et ad extergendas lippitudines utiles. Candidae sfungiae cura fiunt; per aestatem enim ad solem sternuntur, et sicut cera Punica candorem bibunt. Animalium omnium in aquis viventium nomtium communium terrae et aquae, cancrorum, concharum, lucustarum, peloridum, polyet huic similia. Ex quibus multa quodam naturae intellectu ordinem temporum suorum agnoscunt: qucibus autem feminis aliae commixtione masculi concipiunt et pariunt catulos; aliae ponunt ova sine
Abbreviated transcription (Latin):
N. IProprie aũt uerius ĩ came
osfuid a nascitur.tmea in uestuũ¬
ns enica in olere. teredo ĩ ligno
u sepit. qr nõ ẽ illi spine rigor¬
colubri. S inclirectũ corpꝰculi
u pntes gradatim porngendo
et pecus: a pascendo scil.
Septancli hñt sp̃em ⁊ naturrim
nstando repũt. Uñ et cdł. ait.
Hoc mare magnũ ⁊ spatosum
manibꝰ: illic reptilia quoꝵ nõ ẽ
numerus. Amphibia sũt q̃dam
genera pisciũ dicta: eo qd̾ anibu¬

Expanded text:
. Proprie autem vermis in carne putrida nascitur, tinea in vestimentis, eruca in olere, teredo in ligno, bus repit, quia non est illi spine rigor, sed indirectum corpusculi sui partes gradatim porrigendonde et pecus, a pascendo scilicet. reptandi habent speciem et naturam, natando repunt. Unde et David ait: Hoc mare magnum et spatiosum manibus, illic reptilia quorum non est numerus . Amphibia sunt quaedam genera piscium dicta, qu
Abbreviated transcription (Latin):
cignũ ingrũ. Olo enĩ grece to¬
tũ cl̾r. Cignus aũt acimendo
appellatus est: eo ꝙ carminis
dulcedine modulatis uocibus
fundit. Id̾o. aũt suauit̾ eũ can̾c¬
inflexũ ħt. Et necesse est eluc¬
tantez uocez ꝑ longũ et flexu¬
osũ it uanas redd̾e modulatio¬
nes. Fertur in hisꝑboreis ꝑtib
precinentib acliaristis olores
płimos aduolare apteq admo¬
dum conciere. Olores aut la¬
tinũ nom̃ est. uam grece cigni
dm̃r. Naute uero sibi hũc bo¬
nam ꝓgnosiam fac̾e dñt. sic̾
emiliꝰ ait. C ignus in auspicus
semꝑ letissimꝰ ales. Hunc ob¬
tant naute: qr se nõ m̾git in
pennas ħere uidet᷑. tñ deterra
altius nõ eleuatur. Oua sua
uolare ardea. Formidut eĩ im¬
bres et supͣ nubes euolat: ut
procellas nuibiũ sentire nõ pꝰ¬
sit. Cũ aũt alciuis uolauent si¬
gnificat tempestatez. Hãc mł¬
ti tantalũ nominant. Eeuix
arabie auis clicta qd̾ colorẽ fe¬
głaus et unica. Nam arabes
uocant. Hec qͥngentis anius

Expanded text:
lor enim Graece totum dicitur. Cygnus autem a canendo est appellatus, eo quod carminis dulcedinem modulatis vocibus fundit. Ideo autem suaviter eum caninflexum habet, et necesse est eluctantem vocem per longum et flexuosum iter varias reddere modulationes. Fertur in hyperboreis partibus praecinentibus citharoedis olores plurimos advolare, apteque ad modum concinere. Olores autem Latinum nomen est: nam Graece cygni dicuntur. Nautae vero sibi hunc bonam prognosim facere dicunt, sicut Aemilius ait 4: Cygnus in auspiciis semper laetissimus ales; hunc optant nautae, quia se non mergit in pinnas habere videtur; tamen de terra altius non elevatur. Ova sua uodque ausa volare Ardea. Formidat enim imbres, et supra nubes evolat, ut procellas nubium sentire non possit. Cum autem altius volaverit, significat tempestatem. Hanc multi Tantalum nominant. Phoenix Arabiae avis, dicta quod colorem phoegularis et unica. Nam Arabes nicem. Haec quingentis et
Abbreviated transcription (Latin):
Ianus a terrestͥ icmno nom̃ traxit
fula dupͤ spinis aculeata: ĩ mo¬
uͥ castancaꝵ qͣndo adhuc cooꝑte
de arborib cacdũt. Caro eĩ molł
iminio simił. Uris trib modis.
ut testudo ac pelorus. et ꝯchilia
Sam et qd̃ edimꝰ ⁊ uͥ caro mes¬
tutrũq cłr pelorus. Rane aga¬
irulitate uocate. eo qd circa ge¬
dam palustres. quedam rubece¬
dm̃r. ob id q in uepribꝰ uiuunt
dissime mute ⁊ sñ uoce st̃. Egre¬
dule rane parue in sicco uł agͥs
morantes. Uñ et nũcupate. ne¬
gant qͥdam canes latrare qͥb
moffa rana uiua fu̾it clata. U¬
sungia clicta a fing̾e .i. nitidare

Expanded text:
Echinus a terrestre echino nomen traxit, Echinus a terrestre echino nomen traxit, tula duplex, spinis aculeata in modum castanearum, quando adhuc coopertae de arboribus cadunt. Caro eius mollis et minio similis, †uris† tribus modis: ut testudo ac peloris et cochlea. Nam et quod edimus et ubi caro inest utrumque dicitur peloris. Ranae a garrulitate vocatae, eo quod circa geicuntur, quaedam palustres, quaedam rubetae, ob id, quia in vepribus vivunt, dissimae; mutae et sine voce sunt. Agredulae ranae parvae in sicco vel agris morantes; unde et nuncupatae. Negant quidam canes latrare, quibus in offa rana viva fuerit data. Sfungia a fingere, id est nitidare
Abbreviated transcription (Latin):
enuttit. equib purpura tingi¬
cur. & inde ostrum appellatũ:
qd̾ hec tinctura ex teste huore
eliquatur. Cancros uocari qd
conche st̃ crura hñtes mimica
ostreis aĩalia: carũ enĩ carmbꝰ
uiuũt miro ingenio. Na qͥa
ualidam testa eiꝰ aperre non
potest. explorat qͣndo ostrea¬
claustͣ testarũ aperiat. Tũc ca¬
cer latenter lapillũ micit. am
impeclita conclusione ostree ci¬
cancris cũ ocimi mampło alli¬
gatis om̃s qͥ ibi st̃ scorpiones
ad eum locũ coituros. Duosf
Groci enĩ testam ostream uacl̃
Ostrea. aũt neutro carnes ens
prediximꝰ coclee a quoꝵ lacde
concipiũt᷑ ostre: ⁊ clicti musdi
qͣi mascłi. Pelorides a pelors
inouiu dicte. Cestudo dictus.
oo tegmine teste sit adoptus
camere mocdũ. Sunt aũt .iͦii.
renera terrestres maritime. Lu¬
oussi aqͣ uiuũt. T radũt aliqͥ qd̾
mereclibile est. tarcdiꝰ ire naiugia
estudinis pede dextrũ uehẽcia

Expanded text:
emittat, ex quibus purpura tinguiemittat, ex quibus purpura tinguitur, et inde ostrum appellatum, quod haec tinctura ex testae humore elicitur. Canchros vocari, quae conchae sunt, crura habentes, inimica ostreis animalia. Eorum enim carnibus vivunt miro ingenio. Quae cum validam testam ejus aperire non potest, explorat, qclaustra testarum aperiant; et tunc cancer latenter lapillum inicit et, impedita conclusione, ostree cadecem cancris cum ozimi manipulo alligatis, omnes, qui ibi sunt, scorpiones ad eum locum coituros. Duo sunt autem Graeci enim testam ostrea dicunt. Ostrea autem neutro, carnes ejus praediximus § 6, cochleae a quorum lacte concipiunt ostreae; et dicti musculi quasi masculi. Pelorides a Peloro unguium dictae. Testudo dictus, eo quod tegmine testae sit adopertus in camerae modum. Sunt autem quattuor genera: terrestres, maritimae, ludulci aqua vivunt. Tradunt aliqui, quod incredibile est, tardius ire navigia testudinis pedem dextrum vehentia.
Abbreviated transcription (Latin):
cenũ genus. Ore enĩ concipit:
sicut iꝑa cuiꝰ atram̃ti tanta uiᷤ
est. ut lucerne addito. ethiopas
uideri: ablato pͥori lumine qui¬
dam traclũt. Lulligo traclũt in
occano mauritanie nõ ꝓcul ali¬
xo flumine tanta multitudi¬
nez lulliginũ euocari ex aqͣ ut
etiam naues emerg̾e̾ possint.
Conchee et codee ex liac causa
uocate: qr deficiente luna cauãt᷑.
.i. euacuant᷑. Omĩũ enĩ clausoꝵ
maris aialiũ atis conchaꝵ in¬
cremento lime mẽbra turges¬
cũt: lefectu euacuant᷑. Luna
enim cũ incremẽto fuerit. au¬
get humore. Cum u̾o in def¬
fectum uenerit: humores mi¬
nuũtur. Hoc aũt phisici cdñt
Conclie aũt pͥme posi tonifra
nez qͣi concule. Conchatiu i
carne pretosus calculꝰ solidat
um sqͥpsere naturis: eo qd nost¬
no tp̃r littora appetant et ex ce¬
lesti rore margaritũ concipum.
clea est maris clicta ab acumie
et asperitate. que alio uoĩe ꝯchi¬
rro lacrimas purpurei coloris

Expanded text:
cenum genus; ore enim concipit cenum genus; ore enim concipit sicut vipera. Cuius atramento tanta vis est ut lucernae addito Aethiopas videri ablato priori lumine quidam tradant. Lulligo. Tradunt in Oceano Mauretaniae, non procul a Lixo flumine, tantam multitudinem lulliginum evolare ex aqua ut etiam naves demergere possint. Conchae et cochleae hac ex causa vocatae, quia deficiest, evacuantur. Omnium enim clausorum maris animalium atque concharum incremento lunae membra turgescunt, defectu evacuantur. Luna enim cum in augmento fuerit, auget humorem: cum vero in defectus venerit, humores minuuntur. Hoc enim physici dicunt. Conchae autem primae positionis nem quasi ccarne pretiosus calculus solidatur. um scripsere naturis, eo quod nocturno tempore littora appetunt, et ex coelesti rore margaretum concipiunt. chlea est maris, dicta ab acumine et asperitate, quae alio nomine conchyrro lacrymas purpurei coloris
Abbreviated transcription (Latin):
aculeos in braclius ħt ad caudã
spectantos: qͥ dum ꝑcusserit qͣ¬
qͣ ferit uenenũ fũdit. Uñ et uoca¬
tus. Murenam greci mirinam
uocant eo qd ꝯplicet se in arcu¬
los. Hanc feminini tm̃ serus
eẽ traclũt: et concipere a ẜ pẽte¬
fustis difficultũ intimit᷑: feru¬
la ꝓtinꝰ here aĩam in cauda cer¬
tum est. Nam capite ꝑcusso uix
cam int̾imi. cauda: statim exa¬
tipes. plurimos enĩ nexus ħt. Is¬
te ingemiosus liamũ appetẽs: bra¬
chus amplectitur. nõ morsu nec
priꝰ climittit. qͣm escam cicũro¬
serit. Torpedo uocuta: eo qd̵ cor¬
pus torpesce facia ͭ si eam qͥsq ui¬
uentez tangͣt. Narrat plins se
tiam ꝓcul et longinco. uł si asta
uirgaq attinguatur ꝙͣuis pre¬
ualidos lacertos torpesc̾e ꝙͣ liber
ad cursũ ueloces ligare pedes.
Tanta enim uis eius ẽ. ut etiã
aura corporis sui afficiat mẽbra
Sepia dicitur: qr sepib int̾c lu¬
sa faciliꝰ capit᷑. In coeundo obs¬

Expanded text:
aculeos in branciis habet ad caudam aculeos in branciis habet ad caudam spectantes, qui dum percusserit, quaqua ferit, venenum fundit: unde et vocatus. Murenam Graeci minanam vocant eo quod complicet se in circulos. Hanc feminini tantum esse sexus tradunt et concipere a setu autem fustis difficulter interimitur; ferula protinus. Habere animam in cauda certum est; nam capite percusso vix eam interimi dicunt, cauda statim exatipes: plurimos enim nexus habet. Iste ingeniosus hamum appetens, branchiis complectitur, non morsu: nec prius dimittit quam escam circuserit. Torpedo vocata, eo quod corpus torpescere faciat, si eam quisque viventem tangat. Narrat Plinius Stiam procul et e longinquo, vel si hasta virgaque adtingatur, quamvis praevalidos lacertos torpescere, quamlibet ad cursum veloces alligare pedes.' Tanta enim vis eius est ut etiam aura corporis sui adficiat membra. Sepia dicitur, quia sepibus interclusa facilius capitur: in coeundo obs
Abbreviated transcription (Latin):
ant lz uenti seuiantq ꝓcelle
salus tũ qͣsi tadicata in mari.
sare uidetur nec moueri. non
letmẽdo: s tm̃ modo ad herendo
Hũc latini moraz appellauerũt.
eo qd cogat stare nauigia. Ura¬
mscorpus uocat᷑. ab ocło quẽ
in capite ħt. a quo semꝑ supra
intendit. Milago uoĩatus: q
euolat supͣ aꝙͣ. Quociẽs at cer¬
nitur: eẜ̃ aꝙͣ uolitans: tempes¬
cates inutari clñt. Sqͣtus dictꝰ.
qđ sit scamis acutus. Uñ et enꝰ¬
habundat ꝙ̃ lingͣ sua sar ap¬
pellant. Ex quo diriuatũ ẽ. liꝰ
simlitudinis pisciculos sarras
sarcliasq uocari. Allec piscicu¬
lus ad liq̾rem salsam̃toꝵ idoneꝰ
uñ et nũcupatus. Afforrus pis
pi nõ potest. Anguille similitu¬
do.anguis nom̃ dedit. Origo eiꝰ
ex limo. Uñ et qͣndo capit᷑. ad eo
tanto ciciꝰ elab̾r. Ferũt aũt oriẽ¬
cis fluuiũ gangem: Anguillas
tricenis peclibꝰ gignere. Anguil¬
le umo necate: qiui ex eo biberĩt
tediũ iumi hũt. Draco marmꝰ

Expanded text:
ant licet venti, saeviant procellae, navis tamen quasi radicata in mari stare videtur nec moveri, non retinendo, sed tantummodo adhaerendo. Hunc Latini moram appellaverunt, eo quod cogat stare navigia. Uranoscopus vocatur ab oculo, quem in capite habet, a quo semper supra intendit. Millago nominatus, quia evolat super aquam. Quoties autem cernitur extra aquam volitans, tempestates mutari. Squatus dictus, quod sit squamis acutus. Unde et eiuabundat, quem lingua sua 'sar' appellant; ex quo derivatum est huius similitudinis pisciculos sardas sardinasque vocari. Allec pisciculus ad liquorem salsamentorum idoneus; unde et nuncupatus. Aphorus pischamo capi non potest. Anguillae similitudo anguis nomen dedit. Origo huius ex limo; unde et quando capitur, adeo tanto citius elabatur. Ferunt autem Orientis fluvium Gangen anguillas tricenis pedibus gignere. Anguillae vino necatae: qui ex eo biberint, taedium vini habent. Draco marinus
Abbreviated transcription (Latin):
dr upopotamꝰ uocatꝰ ꝙ sit es
simił dorso uilu et humitu rose
resupinato. a pͥnis dentibꝰ caud
grũ id̾o nũcupant. qd̾ cluros dẽ¬
ces h̾eat ita ut ostreis in mari
alatur. Dentrix pro młtitudĩe
et granclicate denciũ dictus. Le¬
pus a similitudine capitis nũ¬
cupatus. Tupũ ut dictũ est. aui¬
ditas appellauit piscẽ in captu¬
ra ingeniosũ. Deniq rete cutũ¬
dacus. fert᷑ arenas. arare caudi
acq ita conclitꝯ transire rete
no necatꝰ. Hu qui inde bilent
tediũ umi hñt.  Mugił nomen
ħt qd̾ sit istũ agił. Nam ubi
clispositas senserit piscutoꝵ
sidias confestun retrorsũ redie
itu transilit rete ut uolare pis¬
cem uideas. Melanurus. eo qͥ
nigram caudũ heat. et pemib
nigras. et in corpore lincas ul¬
gras. Mel. an enĩ greci ngnin
uocant. Glaucus a colore clicdis

Expanded text:
popotamus vocatus, quod sit equo similis dorso, juba et hinnitu, rostro resupinato, aprinis dentibus, cauγρον ideo nuncupant, quod duros dentes habeat, ita ut ostreis in mari alatur. 23. Dentix, pro multitudine, et granditate dentium dictus. Lepus, a similitudine capitis nuncupatus. 24. Lupum, ut dictum est, aviditas appellavit, piscem in captura ingeniosum; denique reti circumdatus fertur arenas arare cauda, atque ita conditus tino necatus, hi, qui inde biberint, taedium vini habent. Mugilis nomen habet quod sit multum agilis. Nam ubi dispositas senserit piscatorum insidias, confestim retrorsum rediens ita transilit rete ut volare piscem videas. Melanurus, eo quod nigram caudam habeat et pinnas nigras et in corpore lineas nigras; μέλαν enim Graeci nigrum vocant. Glaucus a colore dictus,
Abbreviated transcription (Latin):
dicti. qui gerunniĩt pectore:
suaq uoce proditi capĩt᷑. Cin¬
ni grecũ nomẽ hñt. Hu ingre¬
diunt᷑ ueris tp̃r. intrant dextro
lat̾e. leuo exceunt: Hoc inde
credũtur. qd̾ dextris ocłis acuciꝰ
uident ꝙͣ sinistris. Glacliꝰ dr
eo qd̾ rostro mucronato sit. ab
hoc naues ꝑ fossas mergit.
Serra nũcupata qd serratum
secat. Scorpio clictꝰ. qd ledit
dũ manu tolłr. Craclũt decẽ
cancris cũ occimi mamipło al¬
ligatis: om̃s qui ibi st scorpio¬
nes ad eũ locũ ꝯgregari. Ara¬
nea genus piscis dictũ qđ au¬
re feriat. lit enĩ stimulos eqͥbꝰ
ꝑcutit. Cocodillus a croceo co¬
lore dictus. Gignit᷑ in iulo am¬
mal qͣdrupes int̾ra et in aqͥs
ualens in longitudine plerũ¬
q ugniti cubitoꝵ denciũ et

Expanded text:
dicti, quia grunniunt pectore, dicti, quia grunniunt pectore, suaque voce proditi capiuntur. Thynni Graecum nomen habent. Hi ingrediuntur veris tempore, intrant dextro latere, laevo exeunt. Hoc inde creduntur quod dextris oculis acutius videant quam sinistris. Gladius dicitur eo quod rostro mucronato sit: ob hoc naves perfossas mergit. Serra nuncupata, quia serratam secat. Scorpio dictus, quia laedit dum manu tollitur. Tradunt decem cancris cum ocimi manipulo alligatis omnes qui ibi sunt scorpiones ad eum locum congregari. Aranea genus piscis, dictus quod aure feriat; habet enim stimulos e quibus percutit. Crocodillus, a croceo colore dictus, gignitur in Nilo, animal quadrupes in terra et aquis valens, longitudine plerumque viginti cubitorum, den