comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
esultores nominati. quad olim proue qͥsq
ad sinem cursus uenerat. dissiliebat et
currebat siue qd̃ de equo in equũ transiliebat
pede currere quia pedibus cur¬
ritur mortalitati: ob hoc a su¬
periore parte currunt ad in¬
feriora. idest ab oriente ad occi-¬
dentem. quia mortales oriunt᷑ et
occidunt: Nudi currunt. qua et hominiᷤ
in seculo nulle relliquie sunt: Necto
spatio currunt. qui a int̾ uitam et mar-¬
ut uanitates suas et sacrilegia excusare
conent᷑
De coloribus eQuoru. xu.
Irca causas quoq elementorum idem
gentiles etiã colores equorum uinxert̃.
Noseos enĩ soli. idest igni. albos aeri. prasmoᷤ
terre uenetos mari adsimilantes. Itẽ ro-¬
seos ȩstati currere uoluerunt. qd̃ ignei
coloris suͥnt. et cuncta tunc flauescãt.
Albos hiemi. qd sit glacialis. ⁊ un iuersa
frigorib canescant Ueri prasinos uindi co¬
lore. quia tunc pampinus densatur Itẽ
roseoᷤ currere marti sacrauerunt. a quo
romani exoriunt᷑. et quia uexilla roma-¬

Expanded text:
esultores nominati quod olim, prout quisque ad finem cursus venerat, desiliebat et currebat; sive quod de equo in equum transiliebat.ropterea pede currere quia pedibus curritur mortalitati. Ob hoc a superiori parte currunt ad inferiora, id est ab oriente ad occidentem, quia mortales oriuntur et occidunt. Nudi currunt, quia et homini in saeculo nullae reliquiae sunt. Recto spatio currunt, quia inter vitam et mora fingunt ut vanitates suas et sacrilegia excusare conentur. De coloribus equorum . Circa causas quoque elementorum idem gentiles etiam colores equorum iunxerunt, russeos enim soli, id est igni, albos aeri, prasinos terrae, venetos mari adsimilantes. Item russeos aestati currere voluerunt, quod ignei coloris sint, et cuncta tunc flavescant. Albos hiemi, quod sit glacialis, et frigoribus universa canescant. Veri prasinos viridi colore, quia tunc pampinus densatur. Item russeos currere Marti sacraverunt, a quo Romani exoriuntur, et quia vexilla Roma
Abbreviated transcription (Latin):
illa maga famosissis ma circe. que
socios quoq ulixis mutasse fert᷑ in bes.¬
tias. et de archadib qui sorte clucti
transnatabant quoddam stannum.
adq ibi conuertebant᷑ in lupos Nã
et diomedis socioᷤᷤ in uolucres fuisse
conuersos non fabuloso mendacio.s:
hystorica affirmacione confirmant.
Si quidamasserunt strigas ex homi¬
nibus fieri: Ad multa enim latrocinia
sigure sceleratorum mutantur. et
siue magicis cantibus. sie herbarũ
uenesicio totis corporibus in feras tͣn.¬
seunt: Si quidem et ꝑ naturam ple.¬
raq mutacionem accipiunt. et cor.
Ii De pecorib et iuim̃tis.
II De bestiis. de minutis animantib

Expanded text:
illa maga famosissima Circe, quae illa maga famosissima Circe, quae socios quoque Ulixis mutasse fertur in bestias: et de Arcadibus, qui sorte ducti transnatabant quoddam stagnum atque ibi convertebantur in lupos. Nam et Diomedis socios in volucres fuisse conversos non fabuloso mendacio, sed historica adfirmatione confirmant. Sed et quidam adserunt Strigas ex hominibus fieri. Ad multa enim latrocinia figurae sceleratorum mutantur, et sive magicis cantibus, sive herbarum veneficio totis corporibus in feras transeunt. Siquidem et per naturam pleraque mutationem recipiunt, et cosicut de vitulorum carnibus putridis apes, sicut de equis scarabei, de mulis locustae,
Abbreviated transcription (Latin):
bestiam. ore leo. extremis partibus dra¬
co. media caprea: Quã quidam phisio¬
logi non animal s cilicie montem esse¬
esse auint. quibuslam locis leones. et
capreas nutrientem. quibusclã ardentẽ.
quib dum plenum serpentib Nunc bel¬
lorofontis habitabilem fecit. Uñ chime¬
ram dicitur occidisse: Centauri aũ spẽs
uocabulum indidit .i. hominem equo
mixtum. quos quidam fuisse equites
tessalorum dicunt .s pro eo qd̃ discur¬
rentes in bello uelut unum corpꝰ equoꝵ
et hominum uiderentur: in centauro
fictos asseruerunt: Porro minotaurũ
nom̃ sũpsisse ex tauro et homine qua¬
lembestiam licunt fabulose in labe.¬
rinto inclusam fuisse: De qͣ ouidius:
media hominis specie. media asini ẽẽ
dicatur. sicut et ipocentauriis. quod
equoꝵ hominumq in eis natura con¬
uncta esse putatur.
.DE TRan̾formatis᷑
cribuntur aũ et quedam monstru.¬
ose hominũ transformaciones. ⁊
cominutaciones in bestiis. sicut de

Expanded text:
bestiam: ore leo, postremis partibus drabestiam: ore leo, postremis partibus draco, media caprea. Quam quidam Physiologi non animal, sed Ciliciae montem esse aiunt, quibusdam locis leones et capreas nutrientem, quibusdam ardentem, quibusdam plenum serpentibus. Hunc Bellorophontes habitabilem fecit, unde Chimaeram dicitur occidisse. Centauris autem species vocabulum indidit, id est hominem equo mixtum, quos quidam fuisse equites Thessalorum dicunt, sed pro eo quod discurrentes in bello velut unum corpus equorum et hominum viderentur, inde Centauros fictos adseruerunt. Porro Minotaurum nomen sumpsisse ex tauro et homine, qualem bestiam dicunt fabulose in Labyrintho inclusam fuisse. De qua Ovidius media hominis specie, media asini esse dicatur; sicut et Hippocentauri, quod equorum hominumque in eis natura coniuncta fuisse putatur. De transformatis . Scribuntur autem et quaedam monstruosae hominum transformationes et commutationes in bestiis, sicut de
Abbreviated transcription (Latin):
frerum siculi maris. in qͦ nauiganteᷤᷤ
uerticibus in se concurrentium un¬
darum ext̾riti: latrare estimant
undas. quas sorbentes estus uora go
conlidit : fingunt et mont̾ra quedã
irracionabilium animantium ut
cerberum infernorum canẽ uͦi capi¬
ta habentẽ significantes peũ tres
etates. per quas mors deuorat homi¬
putant dictum quasi creuoros .i.
carnem uorans: Picunt et hy̧dram
serpentẽ cum nonem capitib que
latine sceclra dicitur. qd̾ uno ceso .iii.
capita succrescebant: S: constat hydram
locum fuisse euomentẽ aquas. uastantẽ
incinam ciuitatẽ. in quo imo meatu clau¬
so multi erumpebant: Qd hercules ui:¬
dens loca ipsa exussit. et sic aque clausit
meatus: Nã hylra ab aqua dicta est: huiꝰ
mentionem facit ambrosius in similitu.¬
dinem heresium dicens. Heresis enim
ribus suis creuit. et dum sepe reciditur
pullulauit. igni debita incendioq pe¬
ritura fingunt chimeram triformẽ

Expanded text:
fretum Siculi maris, in quo navigantes fretum Siculi maris, in quo navigantes verticibus in se concurrentium undarum exterriti latrari aestimant undas, quas sorbentis aestus vorago conlidit. Fingunt et monstra quaedam inrationabilium animantium, ut Cerberum inferorum canem tria capita habentem, significantes per eum tres aetates per quas mors homiputant, quasi creovorum, id est, carnem vorans. Dicunt et Hydram serpentem cum novem capitibus, quae Latine Caedra dicitur, quod uno caeso tria capita excrescebant. Sed constat Hydram locum fuisse vomentem aquas vastantes vicinam civitatem, in quo uno meatu clauso multi erumpebant: quod Hercules videns loca ipsa exussit et sic aquae clausit meatus; nam hydra ab aqua mentionem facit Ambrosius in similitudinem haeresium dicens: Haeresis enim ribus suis crevit, et dum saepe recipitur, pullularitura.' Fingunt et Chimaeram triformem
Abbreviated transcription (Latin):
tantur. ut gerionem regem hispanie
triplici forma proditum: fuerunt
enim tres frates tante concordie. ut
in tribus corporibus lina anima eẽt.
Gorgones quoq meretrices crinitas ser¬
pentib que aspicientes conuertebant
in lapides. habentes imũ oculum qͦ
inuicem utebantur. fuerunt aũ treᷤᷤ
sorores unius pulchitudinis quasi uniꝰ
oculi. que ita spectatores suos stupesce
faciebant. ut uertere eos putarentur
in lapides. Sirenas tres fingunt fuiꝰ¬
se ex parte uirgines et ex parte uolu¬
cres habentes alas. et ungulas. quarũ
una uoce. altera tibiis. t̾cia lira cane¬
bat. que in lectos nauigantes sub can-¬
tu in naufragio trahebant: Scd̾m
ueritatem aũ meretrices fuerunt.
que transeuntes qm̃ ducebant ad ege.¬
statẽ his mdine sicte sunt inferre nau¬
fragia: Alas aũ habuisse et ungulas. q
amor et uolat et uulnerat. que inde
ferunt feminã capitibus succinet ã
caninis cã latratib magnis propt̃

Expanded text:
tantur, ut Geryonem Hispaniae tantur, ut Geryonem Hispaniae regem triplici forma proditum. Fuerunt enim tres fratres tantae concordiae ut in tribus corporibus quasi una anima esset. Gorgones quoque meretrices crinitas serpentibus, quae aspicientes convertebant in lapides, habentes unum oculum quem invicem utebantur. Fuerunt autem tres sorores unius pulchritudinis, quasi unius oculi, quae ita spectatores suos stupescere faciebant ut vertere eos putarin lapides. Sirenas tres fingunt fuisse ex parte virgines, et ex parte volucres, habentes alas et ungulas: quarum una voce, altera tibiis, tertia lyra canebat; quae illectos navigantes sub cantu in naufragia trahebant. Secundum veritatem autem meretrices fuerunt, quae transeuntes, quoniam deducebant ad egestatem, his fictae sunt inferre naufragia. Alas autem habuisse et ungulas, quia amor et volat et vulnerat; atque in am quoque ferunt feminam capitibus succinctam caninis, cum latratibus magnis, propter
Abbreviated transcription (Latin):
similes. quarum m solituline antoniꝰ
sanctus uidit: Quietiam int̾rogatus
di seruo respondisse fertur dicens: Mor¬
taliꝰego sum unus ex accolis heremi qͦ
uario delusa errore gentilitas faunos
satirosq colit: Dicuntur quidam et
siluestres homines. quos ñnulli faunoᷤᷤ
ficarios uocant Scinopodum gens fert᷑
in ȩthiopia singulis cruribus. et celeri¬
ni iacentes pecdum suorum magnitu¬
dine adumbrent᷑ Antipędes in libya
plantas uersas habent post crura et
octonos digitos in plantis: Sppopode ᷤᷤ
in scithia sunt humanan formã
et equinos pecles habentes: In india
ram habentes Est et gens ibi statu.¬
ra cubitaliꝰ. quos greci a cubitu pig¬
meos uocant. de qua supra diximus:
Ni montana in die tenent. quibus est
uicinus oceanus.: Phbent et in eadẽ
ilia esse gentẽ feminarum. que quin
quennes concipiunt. et octauum uite
annum ñ excedunt: Picuntur aũ ⁊
alia hominum fabulosa portenta. qͦ
non sunt.s ficta in causis rerum in t̃p̃¬

Expanded text:
similes, qualem in solitudine Antonius sanctus vidit. Qui etiam interrogatus, Dei servo respondisse fertur, dicens: Mortalis ego sum unus ex accolis eremi, quos vario delusa errore gentilitas Faunos Satyrosque colit. 22. Dicuntur quidam et silvestres homines, quos nonnulli Faunos ficarios vocant. 23. Sciopodum gens fertur esse in Aethiopia, singulis cruribus, et celerini jacentes, pedum suorum magnitudine adumbrentur. 35 24. Antipodes, in Libya plantas versas habent post crura, et octenos digitos in plantis. 25. Hippopodes in Scythia sunt, humanam formam et equinos pedes habentes. 26. In India ram habentes. Est et gens ibi statura cubitalis, quos Graeci a cubito Pygmaeos vocant, de qua supra diximus. Hi montana Indiae tenent, quibus est vicinus Oceanus. 27. Perhibent et in eadem India esse gentem feminarum, quae qquennes concipiunt, et octavum vitae annum non excedunt. Dicuntur autem et alia hominum fabulosa portenta, quae non sunt, sed ficta in causis rerum interpre
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod t̾rã terat. quasi terionem:
rusticus: cuuis latitudo pelliũ ÷¬
a mento ad crura: Palearia dic̃t᷑
a pelle ipsa quasi palearia. qd̃ gene¬
rositatis in boue signũ. Boũ in sociis
eximia pietas Nã alt̾ alterũ inqͥrit
cũ qͦ ducere collo aratra consueuit:
et frequenti mugitu piũ testat᷑
affectum si forte defecerit: Uacca dicta qͦͣsi
boaca: Est enim ex qualitate mobiliũ
nominum. ut leoleena. draco dracena:
uitulus uitula a uiriditate uocatist̃.
.i. etate uiridiᷤ sicut uirgo Uitulã gͦ
paruam esse et nondũ enixam. Nã eni

Expanded text:
eo quod terram terat, quasi terionem. eo quod terram terat, quasi terionem. rusticus. Cuius latitudo pellium a mento ad crura palearia dicuntur, a pelle ipsa, quasi pellearia; quod est generositatis in bove signum. Boum in sociis eximia pietas; nam alter alterum inquirit, cum quo ducere collo aratra consuevit, et frequenti mugitu pium testatur affectum si forte defecerit. Vacca dicta, quasi boacca. Est enim ex qualitate mobilium nominum, sicut leo leaena, draco dracaena. Vitulus et vitula a viriditate vocati sunt, id est aetate viridi, sicut virgo. Vitulam ergo parvam esse et nondum enixam: nam eni
Abbreviated transcription (Latin):
escas exquirat. Uerreᷤᷤ. eoqd̃ grandes ha-¬
beat uires: Parcus quasi spurcꝰ Ingur¬
gitat enim se ceno. luto inmergit. li
patur : Porcorum piloꝰ setas uocamꝰ.
et setas a sue dictas: aquibus et suto.¬
res uocantur. qd̃ ex setis suant .i. con¬
suant pelles: Aper a feritate uocatur.
ablata f. litera. et subrogata pe Uñ
apud grecos suagroᷤᷤ .i. ferus dicitur: oẽ
enim qd̃ ferũ ÷ et inmitte. ab usiue
a greste uocamus: Iuuencꝰ dictus qd̃
uiuare incipiat hominum usus in
colenda t̾ra. uel qd ap̃ gentiles ioui
semper ubiq uiuencꝰ in molabat᷑.
ñ ꝗͣ taurus.: Nã in uictimis etiã etaᷤ
considerabatur : Laurus grecũ nom̃÷
sicut et bos: Indiciꝰ s taurin color
fuluus est uolucris pernicitas. pilis
in contrariũ uersis: Caput circũ¬
fectunt flexibilitate. qua uolut̃.
t̃gi duricia ome telum respuut᷑
inmitti feritate:. Houẽ greci boeti
dicunt. Nunc latini trionẽ uocant.

Expanded text:
escas inquirat. Verres, quod grandes haescas inquirat. Verres, quod grandes habeat vires. Porcus, quasi spurcus. Ingurgitat enim se caeno, luto inmergit, limpatos. Porcorum pilos setas vocamus, et setas a sue dictas: a quibus et sutores vocantur, quod ex setis suant, id est consuant, pelles. ablata f littera et subrogata p. Unde et apud Graecos suagros, id est, ferus dicitur. Omne enim, quod ferum est et inmite, abusive agreste vocamus. Iuvencus dictus, quod iuvare incipiat hominum usus in colenda terra, vel quia apud gentiles Iovi semper ubique invencus inmolabatur, numquam taurus. Nam in victimis etiam aetas considerabatur. Taurus Graecum nomen est, sicut et bos. Indicis tauris color fulvus est, volucris pernicitas, pilis in contrarium versis; caput circumflectunt flexibilitate qua volunt; tergi duritia omne telum respuunt inmiti feritate. Bovem Graeci βοῦν dicunt. Hunc Latini trionem vocant,
Abbreviated transcription (Latin):
eo pasti excuciunt exceptas sagittas:
Mirantur aũ sibilum fistularũ. rectsꝰ¬
aurib acute audiunt. sũmissis ni.¬
chil. Si quando immensa flumina uł
maria transnatent: capita clumbꝰ pͣce den¬
tium suꝑponunt: sibiq inuicẽ succedentes.
nullũ laborẽ pondere senciunt. Tragella-¬
phi a grecis nominati. qui dũ eadẽ specie
sint ut cerui: iullosos tamen habent ar.¬
mos ut hyrci. et menta ꝓmissis hirsuta
harbis. qui non alibi sunt quã circa fas¬
sidẽ. Hin nuli filii sunt ceruoꝵ. Dãmula
animal et imbelle: de quo martialis.
dente timet᷑ aper. defendunt cornua cer¬
uum. imbelles dãmȩ qͥd nisi preda sumꝰ¬
Lepris leuipes quia uelocit᷑ currit. unde
& grece ꝓ cursu lagos dicit᷑. uelox ẽ enĩ
animał et satis tumidũ. Cuniculi genus
a grestium animalium dicti quasi ca¬
niculi. eoquod canum indagine capi¬
antur uł exdudant᷑ a speluncis: Sus
clicta qd̃ pascua subigat .i. t̾ra subacta

Expanded text:
eo pasti excutiunt acceptas sagittas. eo pasti excutiunt acceptas sagittas. Mirantur auauribus acute audiunt, submissis nihil. Si quando immensa flumina, vel maria transnatant, capita clunibus praecedentium superponunt, sibique invicem succedentes nullum laborem ponderis sentiunt. 20. Tragelaphi a Graecis nominati, qui dum eadem specie sint, ut cervi, villosos tamen habent armos, ut hirci, et menta promissis hirta barbis, qui non alibi sunt quam circa Phasidem. 21. Innuli filii sunt cervorum, ab innanimal et imbelle; de quo Martialis: Dente timetvum; imbelles dame, quid nisi preda sumpes, quia velociter currit. Unde et Graece pro cursu λαγώς dicitur; velox est enim animal et satis timidum. Cuniculi genus agrestium animalium dicti quasi caniculi, eo quod canum indagine capiantur vel excludantur ab speluncis. Sus dicta, quod pascua subigat, id est terra subacta
Abbreviated transcription (Latin):
a carpendis uirgultis quidam dixert᷑.
Alii quod carpant aspera ñ nulli a
crepitu crurum. uñ eas capreas uo¬
citatas que sunt a grestes capre. qͦs
Morantur enĩ in excelsis montib et
quãuis de longinquo uident tam̃
om̃s qui ueniunt: Idemaũ et cap̃eȩ. Idẽ
ibices quasi auices eoquod ad instar auiũ
ardua et excelsa teneant et in sublime ha¬
bitent. ita ut de sublimitate uix huma¬
nis oculis obtutib: pateant: Uñ⁊ meri.¬
diana pars ibices aues uocat. que nili flu¬
entis in abitant: Nec itaq animalia ut
diximꝰ in petris altissimis cõmorantur
et si qñ ferarum uł hominũ aduersita:¬
tem ꝑsenserint. cle altissimis saxorum ca¬
cuminib sese p̃cipitantes in suis se corni¬
b inlesa suscipiunt. Cerui dicti a poton
cũ se granatos inft ttos infirmitate
perspexerint spũ narium eos extraht̃
de cauernis. et suꝑata ꝑnicie eorum
ueneni pabulo reparantur: Dictan¬
num herbam ipsi prodiderunt. nã

Expanded text:
a carpendis virgultis quidam dixerunt. a carpendis virgultis quidam dixerunt. Alii quod captent aspera. Nonnulli a crepitu crurum, unde eas crepas vocitatas; quae sunt agrestes caprae, quallaverunt. Morantur enim in excelsis montibus, et quamvis de longinquo, vident tamen omnes qui veniunt. Idem autem et capreae: idem ibices, quasi avices, eo quod ad instar avium ardua et excelsa teneant et in sublime inhabitent, ita ut de sublimitate vix humanis obtutibus pateant. Unde et meridiana pars ibices aves vocant, qui Nili fluentis inhabitant. Haec itaque animalia, ut diximus, in petris altissimis commorantur, et si quando ferarum vel hominum adversitatem persenserint, de altissimis saxorum cacuminibus sese praecipitantes in suis se cornibus inlaesa suscipiunt. Cervi dicti ἀπὸ τῶν cum se gravatos infirmitate persenserint, spiritu narium eos extrahunt de cavernis, et superata pernicie veneni eorum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt; nam
Abbreviated transcription (Latin):
ribus dictus qd̃ ceteris ouibus sit forcior
uł quod sit uir .i. masculus. uł quod uer.¬
mem in capite habeat. cinus excitati pru-¬
ritu inuicem se concuciunt. et pugnan:¬
tes cum magno impetuferiunt: Aries
in gregibus masculi mares dicuntur. siue
qd̃ hoc pecus a gentilib primũ aris mmo¬
latimi aũ hoc nom̃ habere putant. eo q̃uod
p̃ceteris animantib is matrẽ agnoscat
adeo ut etiã si in magno grege errauerit.
statĩ balatu recognoscat uocem parentiꝰ:
heli abedenlo uocati: Parui enim pin¬
gnissimi sunt. et saporis iocundi. uñ ⁊
edere. Iñ ⁊edulium uocatur: hircus
lasciuum animal et petulcũ. et feruenꝰ
semꝑ ad colitũ. cuius oculi ob libilinẽ
in transuersum aspiciunt. uñ ⁊ nom̃
est. ut ad amantẽ lapidẽ quem nec igniꝰ
nec ferri ualet domare materia. solus
huius cruor dissoluat: Maiores hirci
cinisi dicuntur a fluuio cinife in liby¬
a ubi grandes nascunt᷑. Capros et caprã

Expanded text:
ribus dictus, quod ceteris ovibus sit fortior; ribus dictus, quod ceteris ovibus sit fortior; vel quod sit vir, id est masculus; vel quod vermem in capite habeat, quorum excitati pruritu invicem se concutiunt, et pugnantes cum magno impetu feriunt. Aries  apud nos in gregibus masculi mares dicuntur: sive quod hoc pecus a gentilibus primum aris est immoLatini autem ideo hoc nomen habere putant, eo quod prae ceteris animantibus matrem agnoscat; adeo ut etiam si in magno grege erraverit, statim balatu recognoscat vocem parentis. Haedi ab edendo vocati. Parvi enim pinguissimi sunt et saporis iucundi, unde et edere, unde et edulium vocatur. Hircus lascivum animal et petulcum et fervens semper ad coitum; cuius oculi ob libidine in transversum aspiciunt, unde et nomest ut adamantem lapidem, quem nec ignis, nec ferri domare valet materia, solus huius cruor dissolvat. Maiores hirci Cinyphii dicuntur a fluvio Cinyphe in Libya, ubi grandes nascuntur. Capros et capras
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt. pecules aũ tantum illa
animalia que ecluntur quasi pecue¬
des Generalit̃ aũ omne animal pecꝰ
a pascendo uocatum.: Ium̃ta inde nõa
traxerunt. qd̾ nrm laborẽ uł onus suo
aduitorio sub uehendo uł arando ni.¬
uent: Nam bos carpenta trahit. et du¬
rissimas t̾re glebas uomere uertit: Cqͥ
et asinus portant onera. et hominũ
in gra diendo laborem temperant: Uñ
et ium̃ta appellantur ab eo quod iu¬
uent homines. Sunt enim magna¬
rum uirium animalia: Item quoq:
arm̃ta uł quod sint apta armis .i. bel¬
lo uł quod his in armis utimur: A¬
arm̃ta equorũ et boũ sunt. greges uͦ
caprarum et ouiũ Ouis molle pecꝰ
lanis corpore merme. animo placidũ
ab oblacione dictũ eoquod apud ue.¬
teres inicio ñ tauris oues in sacrisi¬
cio mactarent᷑: Ex his quasdã biden-¬
tes nocant eas que int̾ Uiu dentes du¬
os altiores habent. quas maxime gentiles
in sacrificium offerebant: Ueruex uł aui.¬

Expanded text:
dixerunt; pecudes autem tantum illa dixerunt; pecudes autem tantum illa animalia quae eduntur, quasi pecuedes. Generaliter autem omne animal pecus a pascendo vocatum. Iumenta nomina inde traxerunt, quod nostrum laborem vel onus suo adiutorio subvectando vel arando iuvent. Nam bos carpenta trahit, et durissimas terrae glebas vomere vertit; equus et asinus portant onera, et hominum in gradiendo laborem temperant. Unde et iumenta appellantur ab eo quod iuvent homines: sunt enim magnarum virium animalia. Item quoque armenta, vel quod sint apta armis, id est bello; vel quod his in armis utimur. Aarmenta equorum et boum sunt, greges vero caprarum et ovium. Ovis molle pecus lanis, corpore inerme, animo placidum, ab oblatione dictum; eo quod apud veteres in initio non tauri, sed oves in sacrificio mactarentur. Ex his quasdam bidentes vocant, eas quae inter octo dentes duos altiores habent, quas maxime gentiles in sacrificium offerebant. Vervex vel a vi
Abbreviated transcription (Latin):
UI De piscibus. de auibus.¬
De Pecoribus et lumentis
minib: animantib adam primꝰ
uocabula indidit. appellans uni-¬
cuiq nom̃ ex p̃senti institucione iuxta
condicionem nature cui seruiret. Gen¬
tes aũ uncuiq animalium. ex propͥa
lingua dederunt uocabula. Non aũ
secundũ latinam linquam adq g̾cã
aut quarumlibet gentiũ barbararũ
nomina imposuit adam. s illa lin-¬
qua que ante diluuiũ omnium una
fuit. que ebrea ñcupat᷑  liatina aũ
animalia siue animantia dicta qd̵
sub cura humana non sunt. ut cerui dã¬
me. onagriet cetera: S neq bestie sunt
ut leonẽs. neq ium̃ta. ut usus hominũ
niuare possint: Pecus dicimus omne
quod humana lingua et essigie caret::
Proprie aũ pecorum nom̃ his animan¬
tib accõmodari solet. que sunt aut
aduescendum apta. ut oues et sues. aut
in usu hominum cõmoda. ut equi et
boues. Differt autẽ int̾ pecora et pecu¬
des: Nam ueteres communit̾ in signifi¬
cacione ommum animalium pecora

Expanded text:
de cancris scorpiones. Ovidius: ConDe pecoribus et iumentis . Omnibus animantibus Adam primum vocabula indidit, appellans unicuique nomen ex praesenti institutione iuxta condicionem naturae cui serviret. Gentes autem unicuique animalium ex propria lingua dederunt vocabula. Non autem secundum Latinam linguam atque Graecam aut quarumlibet gentium barbararum nomina illa inposuit Adam, sed illa lingua quae ante diluvium omnium una fuit, quae Hebraea nuncupatur. Latine autem animalia sive animantia dicta, quo, tamen sub cura humana non sunt; ut cervi, dammae, onagri, et cetera. Sed neque bestiae sunt, ut leones; neque iumenta, ut usus hominum iuvare possint. Pecus dicimus omne quod humana lingua et effigie caret. Proprie autem pecorum nomen his animalibus adcommodari solet quae sunt aut ad vescendum apta, ut oves et sues; aut in usu hominum commoda, ut equi et boves. Differt autem inter pecora et pecudes: nam veteres communiter in significatione omnium animalium pecora
Abbreviated transcription (Latin):
nis sin originem recipit. eris flos sit seu
gignitur conflacionibus resoluto atq ere
reliqͥto super susa frigida Repentina e-¬
nim densacione tanquam de sputo re-¬
paratur flos Eruginem quoq es creat
nã laminȩ aureȩ suꝑ uasaceti asꝑrimi
sarmentis suꝑposite atq ita distillantib
quod ex eo ceridit in ipsum acetum terit᷑
et cribratur.
DE FeRRO.

Expanded text:
nis sui originem recipit. Aeris flos fit seu nis sui originem recipit. Aeris flos fit seu gignitur conflationibus, resoluto atque reliquato aere, superfusa frigida. Repentina enim densatione tamquam de sputo reparatur flos. Aeruginem quoque aes creat. Nam lamminae aereae super vas aceti asperrimi sarmentis superpositis atque ita distillantibus, quod ex eo cecidit in ipsum acetum teritur et cribratur. De ferro
Abbreviated transcription (Latin):
aliis ductile appellat᷑. quale omne cipriũ÷
Ductile autem dicit᷑. eo quod malleo ꝓdu¬
catur sicut contra fusile. quod tantũ
omne es diligentius purgatis igne uicisᷤᷤ
excoctisq regulare dicit᷑ efficit᷑: Campa¬
num quoq int̾ genera eris uocatur a cã¬
pania scilicet prouintia. que est in ita¬
lie partibus ut ensilibus et uasis omnib
probatissimum: Es omine frigore magno
melius sundit᷑: Es rubiginem celeruis
tralnt. nisi oleo perungat᷑ Seruari aũ
optime id etiam in lidia ida pice tradt̃.
Int̾ ominia metalla es uocalissimum est
et maxime potestatis: Ideo et enea limina:
Unde et uirgilus. In foribus cardo stridebat
eneis Origo ȩris catmia et calciteus. purga¬
menta eris catmia. et origo eris flas catmia.
Gignitur in metallorum eris atq argenti
fornacibus. desinente nitore Hãq ut ip¬
se lapis ex quo sit ȩs catinia uocatur:
Sic rursus in fornacibus existit. et nomi¬

Expanded text:
aliis ductile appellatur, quale omne Cyprium est. aliis ductile appellatur, quale omne Cyprium est. Ductile autem dicitur eo quod malleo producatur, sicut contra fusile qui tantum fuomne aes diligentius purgatis igne vitiis excoctisque regulare efficitur. Campanum quoque inter genera aeris vocatur a Campania scilicet provincia quae est in Italiae partibus, utensilibus et vasis omnibus probatissimum. Aes omne frigore magno melius funditur. Aes rubiginem celerius trahit nisi oleo perunguatur; servari autem id optime etiam in liquida pice tradunt. Inter omnia metalla aes vocalissimum est et maximae potestatis. Ideo et aenea limina; unde et Vergilius Aen. 1, 449: In foribus cardo stridebat aenis. Origo aeris cadmea et chalcitis. Purgamenta aeris cadmea, et aerugo, et aeris flos. Cadmia gignitur in metallorum aeris atque argenti fornacibus insidente nidore. Namque ut ipse lapis, ex quo fit aes, cadmia vocatur, sic rursus in fornacibus existit et nomi
Abbreviated transcription (Latin):
censa. Nã dum hanc ciuitatem hannibal cepis-¬
set. et omnes statuas eneas. et aureas et ar-¬
genteas in unum rogum congessit et eas maen-¬
dit. Ita ex hac cõmixtione fabri sustulert̃
et fecerunt parapsides: Se corintea nata st̃
ex ommnibiis in unũ nec hoc nec illud. Unde
et usq in hadiernum diem. siue ex ipso siue.
ex inuitacione eius es corinteũ uł corintea
uasa dicunt᷑ Huius tria genera. Candidũ
unum ad argenti nitorem accedens. alte:¬
rum. in quo ipsius auri sulua natura est.
Tcium in quo equalis cunctorum tempe¬
ries. Coronarium ex ductili ere tenuat᷑
in laminas tanrorũq felle tinctum speci-¬
em auri in coronis histrionum p̃bet. unde
et appellatum Piropũ igneus color uoca.¬
uit. Nãq insingulas uncias eris additis
auri scripulis senis p̃tenui brattea ignes¬
cit. flaminasq unitatur. unde et piro¬
pũ dicit᷑: Regulare ȩs dicitur. quod ab

Expanded text:
censa. Nam dum hanc civitatem Hannibal cepiscensa. Nam dum hanc civitatem Hannibal cepisset, omnes statuas aeneas et aureas et argenteas in unum rogum congessit et eas incendit: ita ex hac commixtione fabri sustulerunt et fecerunt parapsides. Sic Corinthea nata sunt ex omnibus in unum, nec hoc nec illud. Unde et usque in hodiernum diem sive ex ipso sive ex imitatione eius aes Corintheum vel Corinthea vasa dicuntur. Huius tria genera: candidum unum, ad argenti nitorem accedens; alterum, in quo ipsius auri fulva natura est; tertium, in quo aequalis cunctorum temperies. Coronarium ex ductile aere tenuatur in lamminas, taurorumque felle tinctum speciem auri in coronis histrionum praebet; unde et appellatum. Pyropum igneus color vocavit. Namque in singulas uncias aeris additis auri scripulis senis praetenui brattea ignescit flammasque imitatur; unde et pyropum dicitur. Regulare aes dicitur quod ab
Abbreviated transcription (Latin):
es a splendore aeris nocatum. sicut au-¬
rum et argentũ. Aput antiquos aũ
prior ȩris quam ferri cognitꝰ usus ł¬
re quippe primi proscindebant t̾ram. et
certam ina belligerabant. eratq mn p̃cio
magis es: Aurum uero et argentum pꝑ
suit in p̃cio sit nullo: Deniq honor et usus
eris ȩxis postea transiit in simulacris in uasis
in edisiciorum structuris. maxime et ad ꝑpe¬
tuitatem monumentorum. etiã publice
in eis constituciones serꝙte sunt Cipriũ
ȩs in cipro insula prius inuentum. unde et
uocatum factum ex lapide eroso quem cad¬
miam uocant. et est ductile huic si addat᷑
plumbum colęre purpureo sit: Auricalao
dictum quod et splendorem auri. et du¬
riciam ȩris possideat: Est autem nom̃ compo¬
situm ex lingua latina et greta: Es enim
sermone grecorum calcon uocatur: sit aũ
ex ere et igne multo ac medicaminibus
ꝑducitur ad anreum colorem: Corinteũ ÷
cõmixtio omnium metallorũ. quod cas
primum miscuit corinto cum caperetur in¬

Expanded text:
es ab splendore aeris vocatum, sicut aurum et argentum. Apud antiquos autem prior aeris quam ferri cognitus usus. Aere quippe primi proscindebant terram, aere certamina belli gerebant, eratque in pretio magis aes; aurum vero et argentum propter fuit in pretio fit nullo denique honore. Usus aeris postea transiit in simulacris, in vasis, in aedificiorum structuris; maxime et ad perpetuitatem monumentorum etiam publicae in eis constitutiones scriptae sunt. Cyprium aes in Cypro insula prius repertum, unde et vocatum, factum ex lapide aeroso, quem cadmiam vocant; et est ductile. Huic si addatur plumbum, colore purpureo fit. Aurichalcum dictum quod et splendorem auri et duritiam aeris possideat. Est autem nomen compositum ex lingua Latina et Graeca; aes enim sermone Graecorum χαλκὸς vocatur. Fit autem ex aere et igne multo, ac medicaminibus perducitur ad aureum colorem. Corintheum est commixtio omnium metallorum, quod casus primum miscuit, Corintho, cum caperetur, in
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ ipse scripsit georgica sic que uari& as significationis & fastidiumtollit &or¬
natũ inducit. Pro nomina aũt aut finita sunt aut infinita Finita pronomina
dicta eo quoddiffiniunt personã cestã ut egome enimstatim intellogir : In finita
dicuntur quia non sunt cestȩ personae. De absentibur enim dr̃ & incestir utquis q̃:
quodiminus quam finita appellantur quia commo morationen faciunt
Notaẽ personae ut ipse iste cestũest enim dequo dt. Porser siua dicuntur eo qđ

Expanded text:
n, ipse scripsit et Georgica; sic varietas significationis, et fastidium tollit, et ornatum inducit. 2. Pronomina autem aut finita sunt, aut infinita. Finita pronomina dicta, eo quod definiunt certam personam, ut ego. ME enim statim intelligis. Infinita dicuntur, quia non sunt certae personae. De absentibus enim dicuntur et incertis, ut quis, quae, quod. Minus quam finita appellantur, quia commemorationem faciunt notae personae, ut ipse, iste, certum est enim de quo dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
sima est Species enis foliis gladioli simi¬
lis. radice aromatica. odoris boni: Aco-¬
rum faliis iridis similibus. radicibus
acerrimi odoris. s iocundi. ꝓp qd̾ et aro¬
matica est: Meu cardamoniũ. Squi¬
num melior est quod in eufrate na̾¬
cit᷑. quam qd̃ in arabia. fuluum. mul¬
tiflorum. purpureum tenue odoris
rosei. cum manu confricat᷑. gustu mul¬
tum incendit linguam atq mordet:
enim grece flos nuncupatur: Timũ
appellatum. quod flos euis odorem
refert: de quo uirgilius: Redolentq
timo flagrantia mella: Epitimum
grecum nomen. quod latine dicit᷑
cuius nominis usum uirgilius etiã
ad uenerem referens ait Ubi molliᷤᷤ
amaracus illum floribus aspixãs

Expanded text:
sima est. Species eius foliis gladioli simisima est. Species eius foliis gladioli similis, radice aromatica, odoris boni. Acorum foliis iridis similibus; radicibus acerrimi odoris, sed iucundi; propter quod et aromatica est. Meu. Cardamomum. Squinum melius est quod in Euphrate nascitur quam quod in Arabia, fulvum, multiflorum, purpureum, tenue, odoris rosei cum manu confricattum incendit linguam, atque mordet. enim Graece flos nuncupatur. 12. Thymum appellatum, quod flos ejus odorem refert. De quo Virgilius: Redolentque thymo fragrantia mella. 13. Epithymum Graecum nomen, quod Latine dicitur Cujus nominis usum Virgilius etiam ad Venerem referens ait: Ubi mollis amaracus illum Floribus
Abbreviated transcription (Latin):
tibus crocim ungenti. atq in formato
redimine in panniculos sit. et ideo
sic appellatum. Asarum nascitur in
umbrosis montibus frondibus casie
similibus. int̾que flos uixta radicem
purpureus in quo semen continecur
uuarum simile. radicibus plurimis.
atq tenuissimis. et bene redolentibus.
et est uirtute similis nardo: su nas¬
citur in ponto foliis oleastro similibus
qui parum a grecis uocat᷑. qd̃ habeat
uirtutem feruentem: Nadix est un-¬
ci trianguli. foliis porri similibus. ra¬
dicibus ngris. siue contiguis in simili¬
tudinem oliuarum odorissimis atq
acerrimis: Nascit᷑ in paludibis atq ua¬
cuis locis Traditur etiã alia species
et appellat᷑ lingua eorum gingiber: Iris
ilirica a similitu dine iridis celestis nom̃
accepit: unde et a latinis arcumen dr᷑.
quod flos enis coloris uarietate eundẽ
arcum celestem mutetur. Ilirica aũ dr᷑
quia in ilirico plurima et iuolentis¬

Expanded text:
tibus crocini unguenti atque informato tibus crocini unguenti atque informato sedimine in panusculos fit; et ideo sic appellatum. Asarum nascitur in umbrosis montibus, floribus casiae similibus; inter quae flos ipurpureus, in quo semen continetur uvarum simile, radicibus pluribus, atque tenuissimis, et bene redolentibus, et est virtute similis nardo. Phu nascitur in Ponto, foliis oleastro similibus. 8. Cyperus a Graecis vocatur, quod habeat virtutem ferventem. Radix ejus est junci trianguli, foliis porri similibus, radicibus nigris, sive contiguis, in similitudinem olivarum odoratissimis, atque acerrimis. Nascitur in paludibus, atque vacuis locis. Traditur etiam alia specieset appellatur lingua eorum zinziber. Iris Illyrica a similitudine Iris caelestis nomen accepit. Unde et a Latinis arcumen dicitur quod flos eius coloris varietate eundem arcum caelestem imitetur. Illyrica autem dicitur quia in Illyrico plurima et olentis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is. Costum radix herbe est nascentis in
india. arabia. et siria. s melius arabicũ.
est enĩ album. leue. aridum. gustu in¬
cendens: Crocum lictum. ab oppido ci¬
licie quod uocat᷑ ciricium. quãꝗͣ et ali.¬
bi nascat᷑. s. ñ tantum uł tale quale in
cilicia. unde et a pociore parte nomen
accepit: Nam multe res nomina sũp.¬
serunt a locis ubi plus proueniunt.
et melius aliqñ: Optimum aũ est
quod fuerit recens. odaris boni. albedi¬
ne parua. porrecte longitudinis. in¬
tegrum. et neq in fragmenta cõmi¬
nutum. inspiracione bona. et cũ
carpit᷑ manus inficiens. et leniter
acre: Quod si enis modi non fuerit
aut uetustum aut insusum agnos¬
citur: adulteratur aũ admixto croco¬
magnato: Angendi quoq ponderis
causa. spuma argenti contrita adicit᷑.
et prodit᷑ si puluerulentum repperit᷑.
ater: decoctum ab odore proprio fuerit
lapsum. Croco magnato exp̃ssis a roma:¬

Expanded text:
nostris. Costum radix herbae est nascentis in nostris. Costum radix herbae est nascentis in India, Arabia et Syria: sed melius Arabicum. Est enim album ecendens. Crocum dictum ab oppido Ciliciae qui vocatur Corycium, quamquam et alibi nascatur, sed non tantum vel tale quale in Cilicia: unde et a potiori parte nomen accepit. Nam multae res nomina sumpserunt a locis, ubi plus provenit et melius aliquid. Optimum autem est quod fuerit recens, odoris boni, albedine parva, porrectae longitudinis, integrum et neque in fragmenta comminutum, inspiratione bona, et cum carpitur manus inficiens et leviter acre. Quod si eiusmodi non fuerit, aut vetustum aut infusum agnoscitur. Adulteratur autem admixto crocomagmate: augendi quoque ponderis causa spuma argenti contrita adicitur. Ea proditur si pulverulentum reperitur atque decoctum ab odore proprio fuerit lapsum. Crocomagma expressis aroma
Abbreviated transcription (Latin):
Ixtant et quarundam herbarum
nomina. que ex aliqua sui causa
resonant. habentes nominum expla
cis mutantur etiã nomina: folium
dictum . qd̾ sine ulla radice innatans in i¬
die lit toribus colligat᷑. quod ꝑforato ligno
secant indi. atq reponunt: fert᷑ autem
paradisi esse herba. gustu nardum referens:
Nardus herba est spicosa. unde et a grecis nar-¬
dostacos appellata. Quarum alia indica
alia firiaca uocatur. non qd̃ in siria nas-¬
catur .s quod mons in quo inuenit᷑ alio
latere indiam expectat. alio siriam. Est
aũ dicum multiforme .s melius siriacũ
leue. suluum. comosum. spica paruum
odorissimum. ciperum simulans qd si
multum in ore tardauerit: lin guam
siccat Nardum celticum a regione galliȩ
nom̃ traxit. Nascit᷑ autem sepius in ligu¬
riȩ alpibus. et in siria frutice paruo. radi:¬
cibus in manipulo collectis ligamentis.
flos eius tantum ꝑꝑ odorem bonum. tir¬
si eis atq radicule utiles probant᷑ usibus

Expanded text:
xtant et quarundam herbarum nomina, quae ex aliqua sui causa resonant, habentes nominum explancis mutantur etiam nomina. Folium dictum quod sine ulla radice innatans in Indiae litoribus colligatur. Quod lino perforatum siccant Indi atque reponunt. Fertur autem Paradisi esse herba gustu nardum referens. Nardus herba est spicosa, unde et a Graecis ναρδόσταχυς appellata; quarum alia Indica, alia Syriaca vocatur; non quod in Syria nascatur, sed quod mons, in quo invenitur, alio latere Indiam spectat, alio Syriam. Est autem Indicum multiforme, sed melius Syriacum, leve, fulvum, comosum, spica parvum, odorissimum, cyperum similans. Quod si multum in ore tardaverit, linguam siccat. Nardum Celticum a regione Galliae nomen traxit; nascitur enim saepius in Liguriae Alpibus et in Syria, frutice parvo, radicibus in manipulo collectis ligamentis. Flos eius tantum propter odorem bonus: thyrsi eius atque radiculae utiles probantur usibus
Abbreviated transcription (Latin):
comsacra doquia transtulerunt sicut al quila simmacur & theudotion sicut &iuam &uulgarir
illa interptatio cuius auctor nonappar& & ob hoc sine nomine interptir. quinta editio nun
ditionibur ꝯparauit : Praebiter ꝗꝗ hieronimur iͦ. linguarum peritur ex hobreo in la
tinum eloquium eardem scripturar ꝯuertit . oloquentq: trar fudit. cuiur interp̃tatiome¬
rito caeterirante festur : nam ÷ auerboruitenatior & ꝑ spfcuitate sententie clarior:

Expanded text:
cam sacra eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Symmachus et Theodotion: sicut etiam est vulgaris cam sacra eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Symmachus et Theodotion: sicut etiam est vulgaris illa interpretatio cujus auctor non apparet, ditionibus conparavit. Presbyter quoque Hieronymus trium linguarum peritus ex Hebraeo intinum eloquium easdem scripturas convertit, eloquenterque transfudit; cuius etiam interpretatio merito ceteris antefertur. Nam est et verborum tenacior et perspicuitate sententie clarior
Abbreviated transcription (Latin):
deiroi grenfuirsent inbierusalem diuino afflactus spũ
reparauit cuntaq legir acꝓphetarum uolumina quae fuerant a genlb: corruptacorrexitto
tur & litere. Apud grecor autẽ bibliothecam primur instituis se pissi traturcreditur athe¬
nien siumtyrannur quamdeincepr abatheniensibur auctamexesser incensir athenir
euexit in ꝑsar. longoq: posttempore seleucurnicanorrursur ingreciã r&ulit :
Hinc studium regib urbib:q caeter ir natum ÷parandi uomina diuersarũgentiũ.
& ꝑ interp̃ter in grecã linguã uertendi: De hino magnur alexander ł succorsores
eorũ instruendis omniũ librorũ bibliothecir animũ intende runt. maximae ptolo¬
meurcognom̃to philtedel phiur omnir literaturae sagacirsimurcumstudio biblio¬
thecarumpisirtratũ emula retr : ñ solum gentium scripturar sedetiam & diuinarlit¬
inuenta sunt. Hinc &iam ab eleataro pontifice p&enr scripturar u&crir testamen
na bibliotheca habut: si quidem singuli in singulir cellulir separati. It aomnia ꝑspm̃

Expanded text:
essi fuissent in Jerusalem, 250 divino afflatus Spiritu, reparavit; cunctaque legis ac prophetarum volumina, quae fuerant a gentibus corrupta, correxit, ttur et litterae. 3. Apud Graecos autem bibliothecam primus instituisse Pisistratus creditur, Atheniensium tyrannus; quam deinceps ab Atheniensibus auctam Xerxes, incensis Athenis, avexit in Persas, longoque postHinc studium regibus urbibusque caeteris natum est comparandi volumina diversarum gentium, et per interpretes in Graecam linguam vertendi. Dehinc Magnus Alexander, vel successores eorum instruendis omnium librorum bibliothecis animum intenderunt, maxime Ptolomaeus, cognomento Philadelphus, omnis litteraturae sagacissimus, cum studio bibliothecarum Pisistratum aemularetur; non solum Gentium scripturas, sed etiam et divinas lits Alexandriae inventa sunt. Hic etiam et ab Eleazaro pontifice petens, scripturas Veteris Testamentna bibliotheca habuit. Siquidem singuli in singulis cellulis ut quidam asserunt separati ita omnia per Spi
Abbreviated transcription (Latin):
maiorib sequentes minores qua siclausulae recinunt Claus ul asb lipiciappellant qua si p̃cirsor
xut prisca gens mostaliũ sic & deinceps alt̃ niquib: aliqua de est pr s & ipsi p̃cidentib: similes sed
minores: Centones apud grãmaticos uocarisolent quide carminib: omeriscuuergilii ad pro¬
pria opera more centenario ex multis hincinde o .po sitis in unũ s arciunt corpus ad fa¬
cultatẽ cuiusq materiae. Deniq: proba uxor a delficentonẽ ex uirgilio defabricamundi¬
& euangelis plenissime exp̃sit materia compossita secundũ uersus &uersib secundũ materiã
concinnatis sic quoq: & quidã põponius ex eodẽ po&a int̃ c&era suistiliotia titirẽ inxp̃i
honorẽ compossuit similit̃ & dore neꝗdos

Expanded text:
maioribus sequentes minores quasi clausulae recinunt. Clausulas autem lyrici appellant quasi praecisos de sequitur praecisus: Ut prisca gens mortalium; sic et deinceps alterni, quibus aliqua pars deest, et ipsi praecedentibus similes, sed minores. Centones apud Grammaticos vocari solent, qui de carminibus Homeri seu Vergilii ad propria opera more centonario ex multis hinc inde conpositis in unum sarciunt corpus, ad facultatem cuiusque materiae. Deniqet Evangeliis plenissime expressit, materia composita secundum versus, et versibus secundum materiam concinnatis. Sic quoque, et quidam Pomponius ex eodem poeta inter caetera styli sui otia Tityrum in Christi honorem composuit; similiter et de Aeneide.
Abbreviated transcription (Latin):
iui Generec causcerũ tria s̃ deliberatiuũ demonstrectiuũ iudi cicle: Deliberectiuũ
genus in quo de quibus lib& utilitectib uitae quid oui: autdebeat aut non debeat fe¬
ritree ctect. Demons treetiuuest in quo lacudebilis ꝑ sonce autre p̃hinsibilis demons¬
trectur: Iudiciale in quod eipsius ꝑ sonae facto : autpoenȩ autp̃mi sententia
electur: Dictũ aũ iudiciale. eoq iudic& hominẽ & sententia succ ostendat utrulcuda¬
bilis p̃mio digꝵ st : acut certe reus conemp nari libe rccriq: subplicio: Deliber a

Expanded text:
 Genera causarum tria sunt: deliberativum, demonstrativum, judiciale: deliberativum genus est in quo de quibuslibet utilitatibus vitae, quid aut debeat aut non debeat fieri, tractatur. Demonstrativum, in quo laudabilis persona aut reprehensibilis ostenditur. Iudiciale, in quo de ipsius personae facto aut poenae aut praemii sententia datur. Dictum autem iudiciale eo, quod iudicet hominem, et sententia sua ostendat utrum laudabilis praemio dignus sit, aut certe reus condemnari liberarique supplicio. Deliberati
Abbreviated transcription (Latin):
tatis aepistolae meinurb& ol& anã inuenerunt . Nam ꝑ motus fueram
causa concilii sed quamuisius sio principis initinerepositum remeareme ad¬
monuis s& egotamenquia propinquior eram presentiae ipsius quam regres¬
sionismallui &iamcursumitineris potius non intercluderẽ. Ueniad presentiã

Expanded text:
tatis epistolae me in urbe Toletana invenerunt. Nam permotus fueram causa concilii. Sed quamvis jussio principis in itinere positum remeare me admonuisset, ego tamen, quia propinquior eram praesentiae ipsius quam regressioni, malui potius cursum itineris non intercludere. Veni ad praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
rum trahens ut pactolus. Nabet pronin¬
tias sex tarraconensem cartagimiensem.
liusitaniam galliciam. beoetiã. et trans
freta in regione africe tinguitaniam: Oue
sunt aũ hispanie. citerior. que in septem:¬
trionis plagam a pirineo usq ad Rartagi¬
nem porrigitur. Uterior. que in meridi¬
em aceltiberis usq ad gaditanũ fretũ
extenditur: Citerior aũ ⁊ ulterior quasi¬
cttra ⁊ ultra .s. citra quasi circa t̾ram.
et ultͣim uel quod ultima. uł qd̾ ñ sit
post hanc ulla. hac ÷ͥ alia terra.
De ly

Expanded text:
rum trahens, ut Pactolus. Habet provinrum trahens, ut Pactolus. Habet provincias sex: Tarraconensem, Cartaginensem, Lusitaniam, Galliciam, Baeticam, et trans freta in regione Africae Tingitaniam. Duae sunt autem Hispaniae: Citerior, quae in septentrionis plagam a Pyrenaeo usque ad Cartaginem porrigitur; Ulterior, quae in meridiem a Celtiberis usque ad Gaditanum fretum extenditur. Citerior autem et Ulterior dicitra et ultra; sed citra quasi circa terras, et ultra vel quod ultima vel quod non sit post hanc ulla, hoc est alia, terra. De l
Abbreviated transcription (Latin):
tania. Negio gleba uberi ac pabulosa. et ad
usum animantium apta. fluminib qͦ
et fontib: rigua persusa duobus magnis
reno ⁊ rodano fluuiss: Belgis aũ ciuitas ÷
galliȩ a qua belgica prouintia licta est.
Cisalpina. quia cirta alpes: Trans alpina:
.i. trans alpes. contra septentrionem. Naecia
uͦ qd̾ sit uixta rhenũ: Aquitania ab obli.¬
quis aquis ligeris fluminis appellata. qͥ
ex plurima parte t̾minꝰ eius est. eamq
pene in orbem cingit: Inspania prius ab
hibero amne hiberia nuncupata est. p̾ea
ab hispano hispania cognominata est. Ipsa ÷
et uera hesperia a uespero stella occiden¬
tali dicta. Sita est aũ int̾ africam ⁊ gal.¬
liam. a septentrione pirineis montib dau-
sa reliquis partib undiq mari conclusa. salit¬
britate cȩli equalis. omnium frugum generi:¬
bus fecunda gemmarum. metallorũq co¬
piss ditissima In terfluunt eam flumina
magna boetis. mineus hiberus ⁊ tagus au¬

Expanded text:
itania est; regio gleba uberi ac pabulosa et ad itania est; regio gleba uberi ac pabulosa et ad usum animantium apta, fluminibus quoque et fontibus rigua, perfusa duobus magnis Rheno et Rhodano fluviis. Belgis autem civitas est Galliae, a quo Belgica provincia dicta est. Cisalpina, quia citra Alpes. Transalpina, id est trans Alpes, contra septentrionem. Raetia vero, quod sit iuxta Rhenum. Aquitania autem ab obliquis aquis Ligeris fluminis appellata, qui ex plurima parte terminus eius est, eamque pene in orbem cingit. Hispania prius ab Ibero amne Iberia nuncupata, postea ab Hispalo Hispania cognominata est. Ipsa est et vera Hesperia, ab Hespero stella occidentali dicta. Sita est autem inter Africam et Galliam, a septentrione Pyrenaeis montibus clausa, a reliquis partibus undique mare conclusa, salubritate caeli aequalis, omnium frugum generibus fecunda, gemmarum metallorumque copiis ditissima. Interfluunt eam flumina magna: Baetis, Mineus, Iberus et Tagus au