comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ rofecto qd̾ antiqtus scͥptura sacͥficiũ qđ pro peccato fiebat:
peccationẽ appellabat. Unde ⁊ hic propħa dic̃. Si posueris
habebit. Et xp̃c ꝑ sacͥficium corꝑis sui ⁊ mortẽ suam sem̃ mag¬
num uidit ⁊ heredes. młtos habuit. & elongatum ẽ. tempꝰ. et
uoluntas dñi in eo completa fuit.  Ex labore aĩȩ suȩ uidebit
⁊ sat᷑abit᷑. Ac si dicẽt. Adeo laborabit aĩa sua. qđ cum uide¬
bit laborẽ illum quia tantꝰ sit sacabit᷑ .i. nirniꝰ sibi uidebit᷑ sic̃¬

Expanded text:
profecto quod antiquitus Scriptura sacrificium quod pro peccato fiebat, peccati nomine appellabat. Unde et hic propheta dicit: Si posueris, hristus per sacrificium corporis sui, et mortem suam, semen magnum vidit, et haeredes permultos, et elongatum est tempus, et voluntas Domini in eo completa fuit: Ex labore animae suae videbit, et saturabitur. Ac si diceret: Adeo laborabit anima sua, quod cum videbit laborem illum quia tantus fuit, saturabitur, id est, nimius si
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃a. Et Disciplina pacis nr̃e suꝑ eum. Id⁊ Disciplinã & correctio¬
nẽ qͣm ut pacẽ hab̾emꝰ passuri eramꝰ. ꝓ nobis ip̃e sustinuit: ut
milericors ⁊ benignus. Unde sequit᷑. Et liuore eiꝰ sanati sumꝰ.
leuoie scit flagelloꝵ ⁊ elnerũ quȩ pro nobis ⁊ ꝑpessus Item
sequit᷑. Om̃i nos qͣsi oues errauimꝰ: & unqͥso inuia fuam decli

Expanded text:
tra. Et disciplina pacis nostrae super eum, id est, disciplinam et correctionem quam ut pacem haberemus passuri eramus, pro nobis ipse sustinuit, ut misericors et benignus. Unde sequitur, quia livore ejus sanati sumus, livore scilicet flagellorum et vulnerum, quae pro nobis est perpessus. Item se
Abbreviated transcription (Latin):
tit. quam dui in hac nequicia ꝑmanebunt. Quodaut̃ & rei & m̾ito sĩt
uos seorsum hab̾et. ⁊ fibi delignis carbonẽ fac̾et. Hoc autẽ eo co¬
gitante : quidam inimicꝰ ip̃i noͨtu ad nauẽ uenit ÷ & nesciꝰ huiꝰ uo-¬
luntatis eam ꝓ odio combussit. Mane autẽ facto: homo p̃dictꝰ ut
uolebat. clauos quidẽ nauis suẽ in parte una ĩ alia uͦ carbonem
olapidib aliud edificium fac̾et : forte quidã hostis eiꝰ ita deie
sit. nec ille qui domum deiec̃. ñ prouoluntate hostis sui complenda.
s ex odio inuidiaq fec̾int : quid de eis iudicabis: õ Ego eos & reos
dubio rei ẽent: si eo modo hoc quo dicis fecisient. Neqͣqͣm uͦ sic fece¬
runt: immo iusto eum iudicio occiderunt. ꝑ Quam ei culpam im¬
eos ipe adduen̾it. Hoc namq de eis Oseẽ propħauit. Ue eis qm̃ reces¬
serunt a me. Uastabunt᷑ : qr p̃uaricati sunt in me. Et ego redemi

Expanded text:
nt, quandiu in hac sua nequitia permanebunt. Quod autem et rei et merito sint nt, quandiu in hac sua nequitia permanebunt. Quod autem et rei et merito sint llam, ut et clavos seorsum haberet, et sibi de lignis carbonem faceret. Hoc autem eo cogitante, quidam inimicus ejus noctu ad navem venit, et nescius voluntatis hujus, odio eam combussit. Mane autem facto, homo praedictus ut volebat clavos quidem navis suae in parte una, in alia vero carbonem oddam aedificium faceret, forte quidam hostis ejus ita die sit, nec ille qui domum dejecit pro voluntate hostis sui complenda, sed ex odio invidiaque fecerit, quid de eis judicabis? MOYSES. Ego sane dubio rei essent, si hoc modo quo dicis fecissent. Nequaquam vero sic fecerunt, imo usto eum judicio occiderunt. PETRUS. Et quam ei culpam imeos ipse advenerit. Hoc namque de eis Osee prophetavit: Vae eis quoniam recesserunt a me. Vastabuntur, quia praevaricati sunt in me. Et ego redemi
Abbreviated transcription (Latin):
redimendo occumberet. ab om̃i delicto inmunẽ ẽẽ oporteret: Si
enĩ non: peccata ꝓpͥa morte sua redimere indigeret. Hoc uͦ ĩ aliqͦ
qui tm̃ homo ẽẽt. reꝑiri ñ posiet. Nat᷑a enĩ corꝑis a peccato sibi ca
sapientia fuit ut u̾bum suum corpꝰ humanum acciꝑet ⁊ qd̵ tociꝰ
ꝯcagionis ⁊ peccati expers seruaret. qͣtinꝰ ipm̃ ita mundtum ⁊ ab
om̃i uitio purum. illud gen̾ale delictũ redim̾e poss & ip̃m ab
eo qui rerumẽ pͥncipium. allumptũ pͥmum omniũ peccatum
deleret : ⁊ ut sine carnali pr̃e progenitum. cõmislum eiꝰ qui
sine pr̃e factꝰ ẽ auferret. Dreterea ut ds eos qui morte filii sui a
diaboli laqueo lib̾ati essent propaq deinceps inqͥtate ĩ ip̃m reci¬
dissent: ĩ die iudicii rationabilit̾ dampnaret. Cur pumant᷑ iudi¬
redemptione humana uoluntate ꝓpͥa occubuisse afseratis.
& rei sunt ⁊ nec inp̾̃senti scło nec in fut᷑o miseriã ⁊ trbulationẽ exibu¬

Expanded text:
redimendo occumberet, ab omni esse delicto immunem necesse fuisset. Si enim non peccata propria morte sua redimere indigeret, hoc vero in aliquo qui tantum esset homo reperiri non posset. Natura enim corporis a peccato sibi cavsapientia fuit, ut Verbum suum corpus humanum acciperet, quod totius contagionis et peccati expers servaret, quatenus ipsum ita mundum et ab omni vitio purum, illud generale delictum redimere posset, et ipsum ab eo qui rerum est principium assumptum, primum omnium peccatum deleret, quin et ut sine carnali patre progenitum, commissum ejus qui sine patre factus est auferret. Praeterea ut Deus eos qui cum morte filii sui a diaboli laqueo liberati essent, propria deinceps iniquitate in ipsum recidissent, in die judicii rationabiliter damnaret. MOYSES. Cum illone humana voluntate spontanea occubuisse asseratis, t nec in praesenti saeculo, nec in futuro, miseriam ac tribulationem exibu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonȩ. M̾ Cum ex nominib ci ostñsum sit unũ esse dm̃ in plu¬
tabo. M Ego certe neque duas neq tres nec ullũ credo numerũ
ꝑsonarum. Hoc uͦ quȩsiui. ut tuis rõnib contra.irem¬
rinitas quidem subtile est quid in effabile ⁊ adexplanan¬
dum difficile. de qua ñnisi occulte locuti sunt ⁊ sub uelamĩe
quo adusq uenit xp̃c: qui de trib una ꝑsonis. fidelium illã
mentib pro eoꝵ reuelauit capacitate. Si tñ attendas subtiliꝰ. ⁊
illud dei nomen quod in secretis secretoꝵ explanatũ inuenit᷑
inspicias: nom̃ in quam triũ lict̾arũ. qͣmius .iiͦii. figuris. una
namq de illis geminata bis scͥbit᷑. si illud inqͣm inspicias. ui¬
debis quia iđ nom̃ & unum sit. &.iii S quod unũ adunita¬
tem substantiȩ: qđ uͦ cria. ad crinitatẽ respic̃ ꝑlonarũ. Con¬

Expanded text:
personae. MOYSES. Cum ex nominibus Dei ostensum sit, unum esse Deum in plutabo. MOYSES. Ego certe neque duas neque tres, nec ullum credo numerum personarum, hoc vero quaesivi, ut tuis rationibus contrairemrinitas quidem subtile quid est et ineffabile, et ad explanandum difficile, de qua prophetae non nisi occulte locuti sunt et sub velamine, quoadusque venit Christus, qui de tribus una personis, fidelium illam mentibus pro eorum revelavit capacitate. Si tamen attendas subtilius, et illud Dei nomen, quod in secretis secretorum explanatum invenitur, inspicias, , nomen inquam trium litterarum, quamvis quatuor figuris, una namque de illis geminata bis scribitur, si inquam illud inspicias, videbis quia idem nomen et unum sit et tria. Sed quod unum est, ad unitatem substantiae, quod vero tria, ad Trinitatem respic
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ carnis uelamine latuerit. ⁊ nicħ aliud quam p̃cepit ei ds̃
pat̾ ip̃e docuerit ip̃o attestante in e&angłio & dicente sermo¬
nem quẽ audistis ñ ẽ meꝰ. s eiꝰ qui misit me pr̃is. cum & ip̃e nul
MAdhuc restat unum de quo uolo michi respondeas. Cum
enim xp̃c ut credis dĩ simł ⁊ homo fuerit: quomodo eum ꝓpħam
mis. Sed neqͣquam. Immo propħa appellat᷑. qͥsqͥs ea quȩ porro it̃
N i saia quoq sic legit᷑. Ecce seruꝰ meus suscepi eum. Clectꝰ meus
complacuit sibi in illo anĩa m̃a. Dedi sp̃m meũ suꝑ eum iudici¬
um gentibꝰ ꝓferet. Nonclamabit. nec exaltabit᷑: aut audiet᷑ foris

Expanded text:
ejus carnis velamine latuerit, nihilque aliud quam praecepit Deus ejus carnis velamine latuerit, nihilque aliud quam praecepit Deus Pater, ipse docuerit, ipso attestante in Evangelio et dicente: Sermonem quem audistis, non est meus, sed ejus qui misit me Patris , eum ipse nullt. MOYSES. Adhuc restat unum, de quo mihi volo respondeas. Cum enim Christus, ut credis, Deus simul et homo fuerit, quomodo eum prophetam sit, sed nequaquam, imo propheta appellatur quisquis ea quae porro sunt n Isaia quoque sic legitur: Ecce servus meus, suscepi eum, electus meus, complacuit sibi in illo anima mea. Dedi spiritum meum super eum, judicium gentibus proferet. N
Abbreviated transcription (Latin):
de Iosue sunt dicta. In illa namiq habet᷑. qui u̾ba eiꝰ audire nolue¬
rit: ego ultor existam. De Iosue iͦ legit᷑. Qui contͣdixerit ori tuo et
non obedierit cunctis sermonib quos p̃ceꝑis ei: morte moriat᷑. Pacet
P. De xp̃o. qui moisi similis fuit: qi sic̃ moises ita ⁊ ip̃e legem de¬
audirent. aut tantum ignem ne morerent᷑ aspicerent. Contͣ quod
dic̃ ds̃ ad moisen. Ophetam suscitabo illis de medio fr̃m suoꝵ si¬
rare. ꝑ ip̃m loqͣr eis. sub carnis uelamine. Loquetq: ad eos om̃ia q̃
p̃cepero illi. Ac si aꝑte diceret. Pret̾ id qđ uolam & ỹcipiam nicħ
omnino dicet. Qui autẽ uba eiꝰ quȩ loquet᷑ in nomine Audtire no.¬
luerit. ego ultor existam: idẽ. qͥ p̃ceptis eiꝰ parere noluerit non
occidet᷑. nec alio modo carnalit᷑ punet᷑: s ego ip̃e uixta placitũ
meum misericordit̾ uindicabo ĩ ip̃m. Cumgͥ xp̃c et de iudeoꝵ¬
natꝰ ꝓgenie. & tanqͣm moises legis lator extit̾it. ⁊ u̾bum dĩ sub

Expanded text:
de Josue sunt dicta. In illa namque habetur, qui verba ejus audire noluerit, ego ultor existam, de Josue vero legitur, qui contradixerit ori tuo, et non obedierit cunctis sermonibus quos praeceperis ei, morte moriatur. Patet . De Christo, qui Moysi similis fuit, quia sicut Moyses et ipse legem deaudirent, aut tantum ignem ne morerentur aspicerent. Contra quod dicit Dominus ad Moysen : Prophetam suscitabo eis de medio fratrum suorum sirare, per ipsum loquar eis sub carnis velamine. Loquetur ad eos omnia quae praecepero illi. Ac si aperte diceret: Praeter id quod volam et praecipiam, nihil omnino dicet: Qui autem verba ejus quae loquetur in nomine meo audire noluerit, ego ultor existam, id est, qui praeceptis ejus parere renuerit, non occidetur, nec alio modo carnaliter punietur, sed ego ipse juxta placitum meum misericorditer vindicabo in ipsum. Cum igitunatus progenie, et tanquam Moyses legislator exstiterit et Verbum Dei sub
Abbreviated transcription (Latin):
er reprobare malũ & e .b. derelinquet᷑ t̾ra quã tu detestaris a facie
auoꝵ regum suoꝵ  Quid ĩ quã ꝑ huiꝰmodi u̾ba uoluit intelligi ꝓpħia
Innuũt enĩ u̾ba ista ÷ puerum de quo ẽ. propħia tempore illo fuisse
somnium u̾ba eoꝵ: & sic̃ u̾ba hominũ tebri acuta laborantium. uł
alio moibo delirantium nullo ordine sunt conexa: sic & propbar u̾ba
dit᷑ quã comedat. sciet rexbare . m. & elig̾e bonum. Hȩc enĩ ẽ. bebrai¬
ca ueritas ⁊ hic demũ finit᷑ illa quȩ ꝓpt̾ incredulitatẽ acha⁊ ad domũ

Expanded text:
estaris a facie duorum regum suorum . Quid inquam per hujusmodi verba voluit intelligi propheta? Innuunt enim verba ista puerum de quo est prophetia tempore illo fuisse somnium verba eorum, et sicut verba hominum febri acuta laborantium, vel alio morbo delirantium, nullo ordine sunt connexa, sic et prophetarum verba ditur quam comedat, sciet reprobare malum et eligere bonum. Haec enim est hebraica veritas, et hic demum finitur illa quae propter incr
Abbreviated transcription (Latin):
Et ascendet inqͥd sic̃ uirgultum corã eo ⁊ sic̃ radix de t̾ra stei¬
radix sine humore possit procteari. Humor enĩ. quasi mas ẽ ipiꝰ soli.
Xp̃c autẽ qͣsi radix aut uirgultum de ficca t̾ra coram año ascendit:
ẽ de uirgine sine maris copula ds̃ pat̾ eum produxit. Quod autem
aadidit nonẽ. ei spes neque decor ⁊ uidimꝰ eum & ñ erat aspectꝰ. et
desid̾auimꝰ eum de spectum & nouissimũ uiroꝵ: ad ostñdñdum
humilitatẽ suam addidit ⁊ pompȩ mundanȩ contemptum. Cum
inquit uirum doloꝵ. Uir sane doloꝵ fuit : quia necͥ infantia nec¬
in puericia nec in iuuentute. maliuoloꝵ infidiis cariit & labore.
unde ⁊ maioris famȩ fuit. ⁊ maioris noticiş ꝗͣd ẽ cognita in infirmi¬
tate. Hic namq ꝑ infirmitatẽ i stam nil aliud ꝓpłia ĩcelligi uoluit.
quam miserias ⁊ labores. qͦs scđm carnẽ in mundo xp̃c sustinuit.

Expanded text:
Et ascendet, inquit, sicut virgultum coram eo, et sicut radix de terra sitiEt ascendet, inquit, sicut virgultum coram eo, et sicut radix de terra sitique virga, neque radix sine humore possit procreari. Humor enim quasi mas est ipsius soli. Christus autem quasi radix aut virgultum de sicca terra coram Domino ascendit, cum de carne Virginis sine maris copula Deus Pater eum progenuit. Quod autem addidit, non est species ei neque decor, et vidimus eum et non erat aspectus, et desideravimus eum despectum, et novissimum virorum, ad ostendendam humilitatem suam addidit, et pompae mundanae contemptum. Eum, inquit, virum dolorum. Vir sane dolorum fuit ipse, quia nec in infantia, vel pueritia, nec in juventute, malevolorum insidiis caruit, ac labore, unde et majoris famae fuit, et majoris notitiae, quod est cognitum infirmitate. Hic namque per infirmitatem istam nil aliud propheta intelligi voluit, quam miserias et labores, quos secundum carnem in mundo Christus sustinuit.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ de młti: sic in gloriosus erit int̾ uiros aspectꝰ. ⁊ forma eiꝰ int̾ fi
ticȩ genti quasi pluuiam magnã pluit: cum int̾ eos qͣsi in ꝓpͥa ue¬
nit. ⁊ eisoꝑa ac magnalia sua ostendit. Alias autẽ gentes młtas
asꝑsit : qđ easñ signoꝵ p̃ sentia s eoꝵ auditu & fama qͣsi rore qͦdã
de longe irrigauit. & om̃s stupidos ac p̃ ammiratiõe tacit᷑nos red¬
didit. Unde ẽ. Suꝑ ip̃sum continebunt reges os suum. qi qd̃ ñ
est narratum eis uiderunt. ⁊ qd̃ ñ audierunt ꝯtẽplati sunt sic̃ iu-¬
deis narratum fuit de eo ⁊ audierunt. Quod ⁊ ip̃e ꝓpħa ammirans
miranda sunt quȩ p̃dico esse uentura ÷ qđ inx erunt qui iudicent ẽẽ
credenda. scił qđ brachium dñi debeat reuelari. idẽ. filiꝰ eiꝰ debe-¬
at in carnari: ⁊ sic ꝑ assumptam carnẽ mundo uifibilit̾ ostñdi.

Expanded text:
super te multi, sic ingloriosus erit inter viros aspectus ejus, et forma ejus inter fisuper te multi, sic ingloriosus erit inter viros aspectus ejus, et forma ejus inter fiticae genti quasi pluviam magnam pluit, cum inter eos tanquam in propria venit , et eis opera et magnalia sua ostendit. Alias autem gentes multas aspersit, quia eas non signorum praesentia, sed eorum auditu et fama quasi rore quodam de longe irrigavit, et omnes stupidos ac prae admiratione taciturnos reddidit. Unde est: Super ipsum continebunt reges os suum, quia quod non est narratum eis viderunt, et quod non audierunt contemplati sunt, sicut Judaeis narratum fuit de eo, et audierunt. Quod et ipse propheta admirans, sunt miranda quae praedico esse ventura, quod vix erit qui judicet esse credenda, scilicet quod brachium Domini debeat revelari, id est Filius ejus debeat incarnari, et sic per assumptam carnem mundo visibiliter ostendi.
Abbreviated transcription (Latin):
etiam beati Ieronimi licet ueram longe tñ deserui tͣns latio¬
nem. Hoc autẽ feci ut om̃es occasiones tuas auferrẽ. Quam
qr xp̃o applicamꝰ ⁊ cũ forsitan non conceds. uelim dicas de quo
ip̃am dictam ẽẽ intelligis. M Doctoꝵ profecto quidã nt̃oꝵ eã
esse. Neutro namq ꝓphetiam totã istam pot̾is applicare. Nam si de Iere¬
mia intelligis: Ieremias quidẽ flagella. carcerẽ. ⁊ młtam afflictionẽ
sustinuit s nec occisus fuit. nec flagellatꝰ conticuit. nec peccata nr̃a
in propłua habeat᷑ potuisse dici inuemes: p̃t̾ id qđ sc̃s & iustus. et ꝓ
popłi scelere fuit int̾fectus. M De quo gͦ propħiam dictam intelli¬
gis. cui partes eiꝰ omnes applicare possis: P̾ De xp̃o. Quod enim cdix̃¬
Ecce seruꝰ m̃s intelliget. exaltabit᷑. & eleuabit᷑ et sullimis erit ualde:
omnes seruos d̃i sullimis & exaltatꝰ. Cuiꝰ oꝑa mira fuerunt ⁊ stupñ¬
da: & nunqͣm głs fuit sibi cura. Et hoc ẽ. Sicut obstupuerunt

Expanded text:
etiam beati Hieronymi licet veram deserui translationem. Hoc autem feci, ut occasiones tuas omnes auferrem. Quam quia Christo applicamus, et tu forsitan non concedis, velim dicas de quo illam dictam esse intelligis. MOYSES. Doctorum profecto quidam nostrorum eam esse. Neutri namque prophetiam totam poteris applicare. Nam si de Jeremia intelligis, Jeremias quidem flagella, carcerem, et multam afflictionem sustinuit, sed nec occisus fuit, nec flagellatus conticuit, nec peccata nostra in prophetia habeatur potuisse dici invenies praeter id quod et sanctus, et pro populi scelere fuit interfectus. MOYSES. De quo ergo prophetiam dictam intelligis, cui partes ejus omnes applicare possis? PETRUS. De Cet servus meus, exaltabitur et elevabitur, et sublimis erit valde, omnes servos Dei sublimis et exaltatus. Cujus et opera mira fuerunt ac stupenda, et nunquam gloriae fuit sibi cura. Et hoc est, sicut obstupuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
& in dimidio ebdomadis deficiet hostia ⁊ sacͥficium. & in templo
erit abhominatio desolationis ⁊ usq ad consummationẽ & finẽ
ꝑseuerabit desolatio.  ꝓ rophetia sane ista õ moises clausa ẽ.
dum ẽ. qi ebdomades istȩ annoꝵ sũt ebdomades. Cum gͥ ait. Sep¬
tuaginta ebdomades constitutȩ sunt suꝑ popłm cuum ⁊ suꝑ ur¬
bem sanctuarii tui ut consũmet᷑ p̃uaricatio & finem accipiat

Expanded text:
in templo erit abominatio desolationis, et usque ad consummationem et finem perseverabit desolatio . Prophetia sane ista, o Moyses, clausa est, dum est, quia hebdomades istae annorum sunt hebdomades. Cum igitur ait: Septuaginta hebdomades constitutae sunt super populum tuum, et super urbem sanctuarii tui, ut consummetur praevarica
Abbreviated transcription (Latin):
ta sint et Mariam. cum ab achar usq ad Mariam młta ut ip̃e
⁊ hoc uel ꝑ imperitiam astrititis uł qr do nec reuerentiã necho¬
norẽ exbibetis. qͥn de eo mentiri ⁊ male sentire p̃sumatis. Conãq
temꝑe quo hȩc ad achaz dicta sunt. iam erat rex ip̃e : & filiꝰ eiꝰ E re¬
chias .ix. iam annos tͣnsierat. Die & enĩ pͥma regni achar erat
nare cȩꝓit. Nouem̃ itaq annos habebat ezechias: quando patẽr
suus rex esfectꝰ est. Hec igit᷑ de qua agimꝰ ꝓpħia neq propt᷑ uxoiẽ

Expanded text:
ta sint et Mariam, cum ab Achaz usque ad Mariam multa, ut ipse et hoc per imperitiam astruitis, vel quia Deo nec reverentiam nec honorem exhibetis, quin de eo mentiri et male sentire praesumatis. Eo namque tempore quod haec ad Achaz dicta sunt, jam erat rex ipse, sed et filius ejus Ezechias novem jam annos transierat. Die etenim prima regni Achaz erat nare coepit. Novem itaque annos habebat Ezechias, quando pater suus rex effectus est. Haec igitur de qua agimus prophetia, neque propter uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
mus dñi. & uidebit omnis caro parit̾ qaͣ os dñi locutum. ẽ. Docest
quippe uox rei sp̃uał audiri. sic̃ filii isrł uocem dñi audierunt in
monte synai. Loquentẽ uͦ non uidebis: nͥ fuerit res carnalis.
Item zacharias. In die illa ꝓteget dominꝰ habitatores ierłm. Et erit
ret᷑ deus. Quod etiã ait qͣsi d̃i & ñ posuit simplicit᷑ di. infinuat
qđ is qui de domo dd erat oriturꝰ in aliquo minor esset quã deus
Quod & d in psalmo cestat᷑ c̃ dic̃. A Minitisti eũ paulominꝰ

Expanded text:
o pariter quod os Domini locutum est . Potest quippe rei vox spiritualis audiri, sicut filii Israel vocem Domini audierunt in monte Sinai . Loquentem vero non videbis, nisi fuerit res carnalis. Item aliud quod ait Zacharias: In die illa proteget Dominus habitatores Hierusalem, et erit retur Deus. Quod etiam ait, quasi Dei, et non posuit simpliciter Deus, insinuat quod is qui de domo David erat oriturus, in aliquo minor esset, quam Deus . Quod et David in Psalmo testatur cum dicit: Minuisti eum paulo minus
Abbreviated transcription (Latin):
& pꝰquã occidet᷑ xp̃c. Ciuitatẽ ⁊ sc̃uarium dissipabit popłs scit
Romanꝰ. cum duce uenturo. id ẽ. cum titho ⁊ finis eiꝰ uastitas. et post
finem belli statuta desolatio. Quod autẽ sequit᷑. Confirmabit pac¬
tum ml̃tis ebdomada una. illa ꝓfecto ebdomada una .uii. sunt an¬
ni obsidionis. Septẽ enĩ anns obsefsa ẽ. cuntas ab exercitu Roma¬
noꝵ: & infra illos .uii. annos ado coacti fuerunt & afflicti. qd̾ nõ
haberent unde sacficium fac̾e possent. & hoc ẽ. qd̾ ait. Indimidio
ebdomadis id ÷ infra ebdomadẽ deficiet hostia ⁊ sacficiũ. ⁊ incẽ¬
plo erit abhominatio desolationis. Quod &̃ adit᷑ usq ad consũ
mationẽ & finem ꝑseuerabit desolacio ⁊ ĩsinuat qđ captiuitas
⁊ delolatio illa ẽ. fine caritura. Septẽ gͥ ebdomades usq ad

Expanded text:
t Romanus, cum duce venturo, id est cum Tito, et finis ejus vastitas, et post finem belli statuta desolatio. Quod autem sequitur, confirmabit pactum multis hebdomada una, illa profecto hebdomada una septem sunt anni obsidionis. Septem enim annis obsessa est civitas ab exercitu Romanorum, et infra illos septem annos, adeo coacti fuerunt intus et afflicti, quod non haberent unde sacrificium facere possent, et hoc est quod ait: In dimidio hebdomadis, id est infra hebdomadem, deficiet hostia et sacrificium, et in templo erit abominatio desolamationem et finem perseverabit desolatio, insinuat quod captivitas, et desolatio illa fine foret caritura. Septem ergo hebdomades usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
dñi in ħ u̾ba. Cum compleueris dies cuos. ut uadas ad pr̃es tuos
suscitabo sementuum pꝰ ce qđ erit. de filiis cuis. & statuam regnum
feram ab eo: sic̃ abstuli ab eo qui aute te fuit. Et statuam eum ĩ
domo m̃a & regno mõ usq in sempit̾nũ. Et chronꝰ eiꝰ firmissimꝰ
Neq̃qͣm hoc potest ẽẽ. Quod enĩ ait. cũ compleueris dies tuos:
ut uadas ad pr̃es tuos qđ ẽ. cum mortuꝰ fueris. suscitabo sem̃ cuũ
mon. uiuente ahuc pr̃e. Quod si de Salomone uellet dic̃e. utiq
eiꝰ firmisłimꝰ ĩ ꝑpetuñ: patũt᷑ cognoscit᷑ ñ de Salomone esse dictũ
Salomon namq nec in domo cͣi siuie regno ẽ. statutꝰ: nec fuit
inꝑpecuum firmissimꝰ chronꝰ eiꝰ. Et cum hoc queniat deo soli. cẽ

Expanded text:
Domini in haec verba: Cum compleveris dies tuos ut vadas ad patres tuos, suscitabo semen tuum post te, quod erit de filiis tuis, et statferam ab eo, sicut abstuli ab eo qui ante te fuit. Et statuam eum in domo mea, et in regno meo, usque in sempiternum: et thronus ejus erit firmissimus hoc esse. Quod enim ait, cum compleveris dies tuos, ut vadas ad patres tuos, quod est, cum mortuus fueris, suscitabo semen tuum mon vivente adhuc patre suo. Quod si de Salomone vellet dicere, utique ejus firmissimus in perpetuum, patenter agnoscitur non de Salomone esse dictum. Salomon namque nec in domo Dei sive regno est statutus, nec fuit in perpetuum firmissimus thronus ejus. Et cum hoc conveniat Deo soli, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
qui ẽ. ammirabilis. qͥ ẽ. deus. qͥ ẽ. fortis ⁊ qui : pat̾ futͣi scłi: ille ĩ¬
hoc lingua bñ pacit᷑ hebraica sic̃ ĩ libro num̃i inuenit᷑. Ista ẽ. lex consecͣ¬
tionis. Cum dies quos ex uoto compleuerat complebunt᷑: adducet eũ ad
ostium tab̾ nacłi fȩtis. Be eodem namq dictũ ẽ. & ad̾ducet: ⁊ eum. S ⁊
quod in eodem loco ait ꝓpħia multiplicabit᷑

Expanded text:
arius, qui est Deus fortis, qui est pater futuri saeculi; ille, inhoc lingua bene patitur Hebraica, sicut in libro Numeri invenitur: Ista est lex consecrationis: Cum dies quos ex voto decreverat complebuntur, adducet eum ad ostium tabernaculi foederis . De eodem namque dictum est, et adducet, et eum. Sed et quod in eodem loco ait propheta: Multiplicabitur
Abbreviated transcription (Latin):
quęri eum ꝓpħa & inuocari p̃cepit cumdixit. Querite dominum &
cet̾a: Nam ⁊ hoc sp̃u sc̃o reuelante fut᷑m esse p̾uicit. Snae et in
cet ne de eo inique cogitarent aut dm̃ ẽẽ propt̾ assumptã carnem
dubitarent. immo fidelit᷑ credent. Nam & fides in sola cogitatiõe
ESc cogitatio hominis diu̾sa quidẽ a cogitatiõs dei. ẽ. Unde
sequit᷑. Non enim cog̃ .m. cogitationes. ur̃e. neq .i. in .ii. ut̾s¬

Expanded text:
t, quaerite Dominum, etc. Nam et hoc Spiritu sancto revelante futurum esse praevidit, unde et in cet ne de eo inique cogitarent, aut Deum esse eum propter assumptam carnem dubitarent, imo fideliter crederent, nam et fides in sola cogitatione est . Et cogitatio hominis diversa quidem est a cogitatione Dei. Unde et sequitur: Non enim cog
Abbreviated transcription (Latin):
neq enim ignis substanciam absq claritate & calore: nec sine ig¬
nis substancia claritatẽ simul inuenies ẽ calore. qerũ ẽ certe qd̾
uidemꝰ claritatẽ. ⁊ ñ sentimꝰ calorẽ. d ñ uideo de calore qͣlit᷑ ad nos
ueniat sine daritate. ¶ hoc ꝑ facillime possũ ostñde di enĩ de metal¬
lis aliquid acceꝑis. & illud sic calefeceris. ut inde
aliud corpꝰ caletace possis: si eidẽ te adhibueris. calorẽ quidẽ senci¬
es. s claritatẽ ñ uidebis. M̾ Iam exũbis tuis inderis
ñ separant᷑ ab igne: ita ⁊ filiꝰ absq pr̃e ⁊ sp̃u sc̃o carnẽ accep̃. nec¬

Expanded text:
ue enim ignis substantiam absque claritate et calore, nec sine igue enim ignis substantiam absque claritate et calore, nec sine ignis substantia claritatem simul invenies cum calore. Venit autem videmus claritatem, et non sentimus calorem. Sed non video de calore qualiter ad nos veniat sine claritate. PETRUS. Hoc facillime possum ostendere. Si enim de metallis aliquod acceperis, et illud sic calefeceris, ut inde aliud corpus calefacere possis, si eidem te adhibueris, calorem quidem senties, et claritatem non videbis. MOYSES. Jam ex verbis tuis videris non separantur ab igne, ita et Filius absque Patre et S
Abbreviated transcription (Latin):
id fieri potuerit rõe. P Nulla certe fieri debuit necessaria ẜone:
qđ solo nutu dei factũ fuit & bonitate. Nm enĩ ip̃e uoluiss hu¬
manȩ naturȩ ñ se miscuisset. Ueruntam̃ nulla rõe ꝓhibet᷑ fieri
debuisse. Sic̃ enim anĩa. quȩ simpla ẽ. adiungit᷑ corꝑi cõposito.
& fiunt duo illa unus homo. & hoc abͤq r̾onis ꝯtͣ dicto: ita qͦ nulla
obstante ratiõe. potuit ds homini se unire. M Aiiud quoq abste
si placet uolo audire. Cum enĩ patrẽ. & filiũ. & sp̃m. sc̃m dire
ris ⁊ credas. esse unũ dm̃: dicas uolo quonãmͦ solum filiũ credas ĩ car¬
isi puto certe mirum ẽ. & impossibile. quod nos mirũ ñ credimꝰ
esse. Licet enim hoc ostñdi neqͣat indeitate: q subtile qͥd ẽ ⁊ sp̃ua¬
te: in reb tñ corporeis simile possumꝰ inuenire. ꝑ qd̾ & illud potes
agnosce: sic̃ ĩ igne qui ẽ. substantia semꝑ inest claritas c̃ calore. Neq¬

Expanded text:
id fieri potuit ratione. PETRUS. Nulla certe fieri debuit necessaria ratione, id fieri potuit ratione. PETRUS. Nulla certe fieri debuit necessaria ratione, quod solo Dei nutu factum fuit atque bonitate . Nisi enim ipse voluisset, humanae se naturae non uniret. Verumtamen nulla ratione perhibetur fieri debuisse. Sicut enim anima, quae simpla est, adjungitur corpori composito, et fiunt duo illa unus homo, et hoc absque rationis contradicto, ita nulla quoque obstante ratione, potuit Deus homini se unire. MOYSES. Aliud quoque abs te, si placet, volo audire. Cum enim Patrem et Filium et Spiritum sanctum dixeris et credas esse unum, dicas velim quonam modo Filium solum credas incarTibi, puto, certe mirum est et impossibile, quod nos mirum non credimus esse. Licet enim ostendi nequeat hoc in Deitate, quia subtile quidem et spirituale, in rebus tamen corporeis simile possumus invenire, per quod et illud potes agnoscere, sicut in igne qui est substantia, semper inest claritas cum calore. Neq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hoc quodait ego dñs creaui eum: minuit᷑ qđ abq pr̃is carnalis
auxilio. dñs eum ꝓ genuit. Unde & ꝯtͣ illos qui hoc ñ credunt
intulit insequentib. Ue qui ꝯcͣdicit fictori suo. testa de samiis t̾re
et. Hũquid ic̃ lutũ figulo suo quid me facis ⁊ opꝰ tuum abq
manib ẽ: Ue qui dic̃ pr̃i quid generas. ⁊ mulieri quid parturis:
eum genuerit: & beatam causant᷑ Mariam qđ absq uiri com¬
mixtiõe peperit. It̾um ꝯtͣ incredulos loq̃ns ꝓpħa ait. Nunqͥd
ego qui alios pare facio. ip̃e ñ pariam dic̃ dñs: Si egoꝰ qui ge
neratiõe aliis tͥbuo. sterił ero ait dñs ds̃ cuuꝰ: Sic namq oftñ¬
dit᷑ qd̾ ds̃ eum sine carnali matre genuerit. Hȩc sane intelligñ¬
tib credo suffic̾e̾: qd̾ de matre sine carnali pr̃e natꝰ fũit puer ille
de ꝓueri gen̾ationẽ: & satis patit᷑ r̃o sic fieri potuisse. d om̃ib
adiungi potuerit & uniri. Precor gͦ ut edisseras sic̃ ꝓmisisti qua

Expanded text:
per hoc quod est: Ego Dominus creavi eum, innuitur, quod absque patris carnalis auxilio, Dominus eum progenuit . Unde et contra illos qui hoc non credunt intulit in sequenti: Vae qui contradicit fictori suo, testa de Samiis terrae, et nunquid dicet lutum figulo suo: Quid facis, et opus tuum absque manibus est? et: Vae qui dicit patri: Quid generas; et matri: Quid parturis? eum genuerit, et beatam causantur Mariam, quod absque viri commistione peperit. Iterum contra incredulos loquens propheta, ait: Nunquid ego, qui anerationem aliis tribuo, sterilis ero, ait Dominus Deus tuus? Sic namque ostenditur quod Deus eum sine carnali patre genuerit. Haec sane intelligentibus credo sufficere, quod de matre sine carnali patre natus fuerit puer illede pueri generatione, et satis patitur ratio sic fieri potuisse, sed omnibuadjungi potuerit et uniri. Precor ergo, ut promisisti, edissere qua
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ scił ut p̃diximꝰ similitudinẽ rei hr̃e nulliꝰ & Moisen ueracit᷑
dixisse nouimꝰ qđ adimaginẽ ⁊ similitudinẽ suam creauit ds̃ ho¬
minem. Ueridicꝰ enim fuit ip̃e in omnib. S ꝑ imaginẽ di de qͣ
locutꝰ ẽ. Moises. imaginem illam id ẽ. formam humanã necefse
ẽ. intelligamꝰ. quam assumpsit ds̃ dei filiꝰ incarnatꝰ. M̾ Et qͦmͦ¬
hoc stare pot̾it. cum eo temꝑe quo factꝰ ÷ Adam. it undum imagi¬
nem illam qͣm dm̃ creditis assumpsisie. ip̾e assumpserit : De⁊ Rꝰ
quin imago sua semꝑ fuisse credat᷑. Et hoc quipye alibi inueni¬
mus in ꝓpħ̃is. qđ de fut᷑a re qͣsi p̃t̾ita sint locuti. sic̃ ysaias sub
ꝑsona dñi ait. Dies ultionis in corde meo: annus retͥbutionis
meȩ uenit. Dies ꝓfecto uł annus nondum uenerat: quẽ tñ qr
ĩ corde suo iam erat. iam uenisse dicebat. M Habes adhuc aliqͣm alia¬
de ꝓpħis auctoritatẽ. ꝑ quã aꝑtiꝰ possis ostñde puerum illũ debuisse

Expanded text:
Moysen veraciter dixisse novimus, quod ad imaginem et similitudinem suam creaverit homines Deus. Veridicus enim fuit ipse in omnibus. Sed per imaginem Dei de qua Moyses est locutus, imaginem illam, id est, formam humanam necesse est intelligamus, quam assumpsit Dei Filius incarnatus. Mhoc stare poterit, cum eo tempore, quo factus est Adam, nondum imaginem illam, quam Deum creditis assumpsisse, ipse assumpserit? PETRUS. quin imago sua semper fuisse credatur. Et hoc quippe alibi invenimus in prophetis quod de futura re quasi praeterita sint locuti, sicut Isaias sub persona Domini, ait: Dies ultionis in corde meo, annus retributionis meae venit . Dies profecto vel annus non venerat, quae tamen quia in corde suo jam erat, jam venisse dicebat. MOYSES. Habes adhuc aliquam aliam auctoritatem, per quam apertius possis ostendere puerum illum esse Deum
Abbreviated transcription (Latin):
qd̵ miserute. Sed non est. Educto enĩ popło de egipto. ⁊ moise
qd̃ pꝰ dixisset. Quod si ꝯtͣdicas ⁊ qͣle signum illud fu̾it q̾ras: scias
esse illud signũ qd̾ ait. Ego ero cecũ. aͣ. Si ita ẽ. quid ẽ. qđ ĩ se¬
quentib legit᷑ : Anteqͣm s̃ciat puer uocare pr̃em suũ & matrẽ
suam: auferet᷑ fortitudo damasci. & spolia samariȩ. coram rege assirioꝵ
Nonne enim de eodem puero dicta sunt hȩc omnia. illo scił qui ante
festina p̃dari. ł de aliquo alio. Mͥ Illum certe puerũ qui emmanu
de aduentu regis assur suꝑ t̾ram luda: ait de eo. Et erit extensio
alarum eiꝰ. implens lacitudinẽ t̾rȩ tuȩ. Demmanuhel. hinc namq ofti¬
Emmanuhel tc̃ temꝑis natum. Neque enim fuit hoc nom̃ eiꝰ scdm corpꝰ¬
si qͣndo illud quęsieris : De hoc non quȩro ad p̃sens. Immo uͦ pͥus

Expanded text:
d miserim te, sed non est. Educto enim populo de Aegypto et Moyse quod prius dixisset. Quod si contradicas, et quod signum illud fuerit quaeras, scias esse signum illud quod ait: Ego ero tecum . MOYSES. Si ita est, quid est quod in sequentibus legitur, antequam sciat puer vocare patrem suum et matrem suam, auferetur fortitudo Damasci, et spolia Samariae coram rege Assyriorum? Nonne enim de eodem puero dicta sunt haec omnia, illo scilicet qui efestina praedari , vel de alio aliquo. MOYSES. Illum certe puerum qui Emmanuede adventu regis Assur super terram Juda, ait de eo: Et erit extensio alarum ejus, implens latitudinem terrae tuae, o Emmanuel . Hic namque osteEmmanuel tunc temporis natum fore. Neque enim fuit hoc ejus nomen secundum corpusi quando illud quaesieris. MOYSES. De hoc non quaero ad praesens ego, imo prius
Abbreviated transcription (Latin):
licto errore ⁊ expulsis tenebris incredulitatis sue luce legis xp̃i
sunt resꝑsȩ. Eđ ad hoc misit eum ut aꝑiret occłos eecoꝵ & edu¬
& de pulia umbra legis lumen ostñdit. De conclusiõe unctũ
eduxit: q in se credentes de captiuitate om̃i usq hodie lib̾at¬
⁊ emittit. Eduxit etiam de domo carceris sedentes in tenebris
q eos qui in tenebro so carc̾e inferni tenebant᷑. descendens ad¬
inferos exc̃xit. Głam ⁊ laudẽ suam alc̾i quã xp̃o non dedit

Expanded text:
licto errore, et expulsis tenebris incredulitatis suae, luce legis Christi sunt respersae. Et adhuc misit eum, ut aperiret oculos caecorum, et eduet depulsa umbra legis lumen ostendit. De conclusione vinctum eduxit, quia in se credentes de captivitate omni usque hodie liberat et emittit. Eduxit etiam de domo carceris sedentes in tenebris, quia eos qui in tenebroso carcere tenebantur infer
Abbreviated transcription (Latin):
ita u̾ba ꝯfundis ⁊ scͥpt᷑as ꝑu̾tis. Neque enim ut ip̃e nosti posuit ꝓpba
agnosse uidis. Mulier namq siue iuuenis siue anno sa. qͣm dui uir¬
corupta: potest nuncupari nabra. Halma uͭ uocat᷑ nulla: nͥ & uiue
mis sit ⁊ intacta. ¶ Quod̾ autẽ adididit ꝓpħ̃a de puero dicens. bu¬
tirum. & mel comedet ut sciat .r. malũ & e.b: dic quelo o moy¬
re allegoriã uł mel simplicit ꝓculit ⁊ butirũ : cͣ ħos illud ñ hͥ¬

Expanded text:
ita verba confundis, et Scripturas pervertis. Neque enim, ut ipse nosti, posuit propagnoscere videris. Mulier namque sive juvenis sive annosa; quandiucorrupta, potest nuncupari nahra. Halma vero vocatur nulla, nisi sit et juvenis et intacta. Quod autem addidit propheta de puero dicens: Butyrum et mel comedet, ut sciat reprobare malum et eligere bore allegoriam, vel mel simpliciter protulit et butyrum? MOYSES. N
Abbreviated transcription (Latin):
isrł in hec u̾ba. De filiis meis filios enĩ młtos dedit mͥ dominꝰ. ele¬
git Salomonẽ filium meum. Et hic quidẽ sermo ddđ ad Salomonem
omnino diu̾sus ẽ ab illo: quẽ dixit Nachan ad dd de xp̃o. Hic namq
legit᷑. natꝰ ẽ. tͥ filiꝰ. & Salo mon uocabit᷑. Ibi autem qr suscitabo sem̃
tuum pꝰ te. qđ erit de filiis tuis. Et nullum ei nom̃ actͣbuit. Ibi &̾
ait. Et statuam eũ in domo m̃a & in regno m̃o usq in sempit̾num:
& chronꝰ eiꝰ firmissimꝰ inꝑpetuũ. Hic uͦ solũm. firmabo solium eiꝰ
xp̃i regnũ sine ꝯditiõe. Saloͣms autẽ ꝓmissũ ẽ. sult ꝯdicione.
tͣe dicens. Si custodierint filii tui legẽ meã. & ambislat̾unt corã¬

Expanded text:
 in haec verba. De filiis meis, filius enim multos dedit mihi Dominus, elegit Salomonem filium meum . Et hic quidem sermo David ad Salomonem omnino diversus est ab illo, quem dixit Nathan ad David de Christo. Hic gitur, natus est tibi filius, et Salomon vocabitur: ibi autem, quia suscitabo semen tuum post te, quod erit de filiis tuis; et nullum ei nomen attribuit. Ibi etiam ait, et statuam eum in domo mea, et regno meo usque in sempiternum, et thronus ejus firmissimus in perpetuum. Hic vero solummodo, firmabo solium ejus Christi regnum sine conditione, Salomonis autem promissum est sub conditione. me dicens: Si custodierint filii tui legem meam, et ambula
Abbreviated transcription (Latin):
de fratribꝰ tuis sic̃ me suscitabit tͥ dñs ds̃ tuus. ip̃m audies : ut pe¬
tisti a dño dõ cuo in Oreb. qͣndo contio ꝯgregata ẽ: atq dixisti. Ul¬
tra non audiam uocẽ dñi dei mei. & ignem hunc maximum ampliꝰ
non uidebo: ne moriar. Et ait mͥ dominꝰ. Bene om̃ia sunt locuti
ꝑphetam suscitabo eis de medio fr̃m suoꝵ similẽ cui:. & ponã ũba
m̃a in ore eiꝰ. Loqnet᷑q ad eos omnia quȩ p̃cȩꝑo illi. Qui autẽ uba
eiꝰ quȩ loquet᷑ in nomine m̃o audire toluerit: ego ultor existam
Moisen in ip̃iꝰ loco surrexit. ¶ ꝑfecto de Iosue nullatenꝰ dici potuit
De eo qͥppe patent̾ scͥpt᷑a loquit᷑. sic̃ in libro num̾i legit᷑. Respon¬
sit suꝑ młtitudinẽ hãc ⁊ possit exire ⁊ intͣre ante eos. & educ̾e eos
uł introduc̾e: ne sit popłs dm̃ sic̃ oues sine pastore. Dix̃q dñs ad eũ
lolle Iosue filium num uirum ĩ quo ẽ sp̃s dĩe & pone manũ cuã

Expanded text:
nus Deus tuus. Ipsum audies, ut petisti a Domino Deo tuo in Horeb, quando concio congregata est atque dixisti: Ultra non audiam vocem Domini Dei mei; et ignem hunc maximum amplius non videbo, ne moriar, et ait mihi Dominus: Bene omnia sunt locuti: Prophetam suscitabo eis de medio fratrum suorum similem tui: et ponam d eos omnia quae praecepero illi. Qui autem verba ejus quae loquetur in nomine meo audire noluerit, ego ultor existam Moysen et in ipsius loco surrexit. PETRUS. Profecto de Josue mullatenus potest esse. De eo quippe patenter Scriptura loquitur, sicut in lib. Numsit super multitudinem hanc, & possit exire, & intrare ante eos; & educere eos vel introducere, ne sit populus Domini sicut oves absque Pastore: Dixitque Dominus ad eum: Tolle Josue fi
Abbreviated transcription (Latin):
tatis excellentiam pot̾it allegorizaris̃ Qđ si quid suꝑ his aliud nota¬
nr̃i qͥppiam notandum esse dixerunt ꝑ e ⁊R
uid etiam nͥ tͥnitas ꝑsonarũ in eo quod dĩc ysayas ꝓpħa no¬
Ses. sc̃s. Scs. dominus ds̃ sabahoth. Cur enimter tantũmͦ sc̃s dicũt
magis quam semel. uel bis. uł decies. ł centies. uel alio aliquo
numero: Cur si breuit̾ laudare uellent. semel sc̃s ñ dic̾ente Di
quam ce uictum & ꝯtͣtrenescientẽ fat̾is : Testat᷑ sane & dd ꝑ sonar̃
trinitatẽ: cum dicit. Quȩrite dñm & uirtutẽ eiꝰ. quęrite faciẽ eiꝰ

Expanded text:
nitatis excellentia poterit allegorizari? Quod si quid aliud super his notanitatis excellentia poterit allegorizari? Quod si quid aliud super his notanostri quidpiam notandum esse dixerunt. PETRUS. Quid etiam nisi trinitas personarum in eo quod dicit Isaias propheta nos, sanctus, Dominus Deus Sabaoth? Cur enim ter tantum sanctus dicunt magis quam semel, vel bis, vel decies, vel centies, vel alio numero aliquo? Cur si breviter laudare vellent semel sanctus non dicerent? Si quam te victum et contraire nescientem fateris? Testatur sane et David personarum trini
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ duplicitatem. dies. ⁊ nox: uidelicet ut. iiͦii. anni temꝑib id ẽ. toto
anno. nocte quoq ⁊ die dei mandatoꝵ memores essent. HIam ꝑ tres
nodos suꝑiores. trinitas ꝑsonarũ: ꝑ duos autẽ inferiores. duo infinu¬
ant testamenta lex scił Moysi & ewangłium.  Notat᷑ quoq tͥnitas
in tͥb benedictionib. quib. quib a aron & filii eiꝰ bene dicebant filiis
isrł ex p̃cepto dñi dicentis ad moysen. Loquere aaron & filiis eiꝰ.
Sic benedicetis filiis isrł & dicetis eis. Benedicat tib dominꝰ ⁊ cus
nedicens. ꝓtensas ante uultum suũ palmas utsq tenebat. Cum uͦ dice¬
bat dominus. quẽ hebraice illo qd̵ supͣ diximꝰ trino & uno nomine expͥ¬
mebat. tres digitos pͥores. pollicem uidelicet & indicẽ & mediũ manꝰ
utriꝰq rectos altiꝰ erigebat. ⁊ dicto ita dño. digitos ut pͥus remitte¬
bat. S dic modo õ moyses quid tͥum digitoꝵ elatiõe meliꝰ qͣm t̾m¬

Expanded text:
 duplicitatem dies et noctes, videlicet ut quatuor anni temporibus, iidem toto anno, nocte quoque et die, Dei mandatorum memores essent. Nam per tres nodos superiores, Trinitas personarum, per duos autem inferiores, duo insinuantur Testamenta, lex scilicet Moysis, et Evangelium. Notatur quoque Trinitas in tribus benedictionibus, quibus Aaron et filii ejus benedicebant filiis Israel ex praecepto Domini dicentis ad Moysen: Loquere Aaron et filiis ejus: Sic benedicetis filiis Israel, et dicetis eis: Benedicat tibi Dominus, et cnedicens, protensas ante vultum suum palmas utrasque tenebat. Cum vero dicebat Dominus quem Hebraice illo quod supra diximus trino et uno nomine exprimebat, tres digitos priores, pollicem videlicet, indicem, atque medium manus utriusque rectos altius erigebat, et dicto ita Domino, digitos ut prius remittebat. Sed dic mihi, o Moyses, quid trium digitorum elatione melius quam Tri
Abbreviated transcription (Latin):
Licet enim add achar loqueret᷑ ꝓpłia: ñ tñ solum adeum uł de suo temꝑo
dicta ẽ. ꝓpħia. ⁊ pt hoc enuim diccum.ẽ. audite domꝰ dd̃. non auda cu
solum hoc fursse dictum. S & quod sequt᷑. Eece uirgo concipiet et
.p. F.&u.n. eiꝰ Cminanuel patent̾ insinuant ñ de uxore achar uł
filio eiꝰ dixisse ꝓpħam. Nam neq mulierẽ maritatã uirginem
uocasiet: nec miracłm aliquod esset uł signũ mulierẽ uirum habũ¬
tem ꝯcepturam. uel filium fore pariturã. Suinetiam hoc quod ibi¬
uolebat. & quod sine carnali pr̃e uirgo foret puerũ genita. Apcͥ
hoc dixit uocabit ac si dic̾et. Ip̃a tm̃ uocabit: & ñ ꝑat᷑. Nouimꝰ d¬

Expanded text:
 ad eum, vel de suo tempore dicta est prophetia. Propter hoc enim dictum est : Audite, domus David, non, Audi, tu, solum hoc fuisse dictum. Sed et quod sequitur: Ecce virgo concipiet et ejus Emmanuel, patenter insinuat non de uxore Achaz, vel filio ejus dixisse prophetam. Nam neque mulierem maritatam virginem vocasset, nec miraculum aliquod esset sive signum, mulierem virum habentem concepturam, vel filium forte parituram. Quin et in hoc quod ibivolebat, et quod sine carnali patre virgo foret puerum genitura. Propter hoc enim ait, vocabit, ac si diceret, ipsa tamen vocabit. et non pater. Novim
Abbreviated transcription (Latin):
in ordinẽ conexueris:. non erit nͥ nom̃ unum sic̃ in ista patet
geometricali figura.
e apende itaq o Moyses
quam se cretũ
sit & subtile nomen i stud & ineffabile. & qđ non nͥ ꝑspicaci mẽtis
intuitu & ꝓ funda ualeat agnosci indagatiõe. testante Moyse
qui ait in de ut̾o nomio. Scito tu hoddie & cogita cu in corde
cuo. qd̾ dominꝰ ip̃e ẽ. deus incȩlo sursum ⁊ ĩ t̾ra deorsũ & ñ
qd̾ płaritatẽ sigͣcat. Ut autẽ patesc̾et eundẽ esse dm̃ qͥ ⁊ singła¬
ri ꝓpͥo. & płali appellatiuo nuncupat᷑ uocabulo: ⁊ ne deos plu
res esse putarent: adiunexit. & ñ sit aliꝰ. Quod uͦ dixit Moyses.
scito tii. ⁊ cogita in corde tuo. reuera insinuat. qr nõis huiꝰ ar¬
inmultis aliis tͥnitas denotari. sic̃ infimbriis qͣs dͥñs filiꝰ isrł in uestim̃tis
suis ꝑ moy sen hr̃e p̃cȩpit dicens. Loquere filiis isrł. & dices ad eos. ut

Expanded text:
in ordine connexueris, non erit nisi nomen unum, sicut in ista patet geometrali figura. Perpende itaque o Moyses quam secretum sit et subtile nomen istud et ineffabile, et quod non nisi perspicaci mentis intuitu, et profunda valeat agnosci indagatione, testante Moyse qui ait in Deuteronomio: Scito hodie et cogita tu in corde tuo, quod Dominus ipse est Deus, in coelo sursum, et in terra deorsum, et non quod pluralitatem significat. Ut autem patesceret eumdem esse Deum qui et singulari pres deos fore putarent, adjunxit, et non sit alius. Quod vero dixit Moyses, scito et cogita tu in corde tuo , revera insinuat quia nominis hujus arin multis aliis Trinitas denotari, sicut in fimbriis quas Dominus filios Israel in vestimentis suis per Moysen habere praecepit dicens: Loquere filiis Israel, et dices
Abbreviated transcription (Latin):
dicendum. quȩ harũ scił sapientiȩ ⁊ uoluntatis dicat᷑ofiliꝰ.
enĩ nilla earũ anterior. alia sit tempore. neq substãtia antenͥor ip̃is.
potest. ne aliqđ hoꝵ triũ anterius esse aliquo locutionis ordine:. Po¬
test equidẽ ⁊ est ordine nominũ non natura. In substãtia enim
sunt sapientia. & uoluntas. & ideo est prima  apientia uero ĩo
prior ⁊ uoluntate. quia priusquã creator aliquid uelit: oportet
eundope quaduelie: Iac itaq nominũ ordinata rõne: substan¬
cla sapiencia ee uoluntate antior ẽ. & sapientia antior uobua¬
qiui suibriliora si ꝓerpas. tsto saltẽ m aliquid inde posses ꝑcipe
Quod si ẽ ꝓliquo inde loqueremur x p̃ianot mus po sues ꝑcipid

Expanded text:
dicendum, quae harum, scilicet sapientiae et voluntatis, dicatur Filius, dicendum, quae harum, scilicet sapientiae et voluntatis, dicatur Filius, ergo nulla earum anterior alia sit tempore, neque substantia anterior ipsis, potestne aliquod horum trium anterius esse aliquo locutionis ordine. PETRUS. Potest equidem, et est ordine nominum, non natura. In substantia enim sunt sapientia et voluntas, et ideo est prima. Sapientia vero ideo prior est voluntate, quia, priusquam creator aliquid velit, oportet eum sapere quid velit. Hac itaque nominum ordinata ratione, substantia, sapientia et voluntate anterior est, et sapientia anterior volunqui subtiliora non percipis, isto saltem modo quidquam inde posses percipere. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
um habuerint. M Donat᷑ mͦ quia initium habuerint. P lunc u̾ba
tua łͥ sint repugnantia. Dixisti enĩ. qͥa ds ñ potest ẽẽ ñ sapiens
pꝰqͣm esset sapiens: nec sine uoluntate pꝰqͣm habuit uoluntatẽ. Deĩ¬
de quia posuisti eas hr̃e pͥncipium: tunc aliqͣndo ĩ eo sunt aliqͣn¬
do non M Hoc assertiom meȩ minime ÷ ꝯtͣrium. Dixi em̃ suꝑtus
easdem pͥncipiũ hr̃e concessi: neq̃qͣm ꝯtͣdixi eum posse hr̃e qd ñ
aut ip̃e se. S Proculdubio eas creauit ds: qi nulla res se ip̃am
ip̃e creator alia sapientia & uoluntate quib eas crearet: ⁊ ut
dictum ẽ. necesse. ẽ. oꝑatori sapientiam hab̾e ⁊ uoluntatẽ. Ante¬
quã quid oꝑet᷑: ⁊ sic intinitum . ł. Iecesse ÷ eͦs ut sapientia &
uoluntas etͣnalit̾ in do sint: ⁊ ab eo inseparabiles. nec ante¬
rior illĩ sit temꝑe: & hoc. ẽ. qd cupimꝰ explanare. QWerum
est. Rectum : enim ⁊ utile ueritati nos annuere. D restat

Expanded text:
atur modo quia initium habuerint. PETRUS. Tunc verba tua sibi sunt repugnantia. Dixisti enim, quia Deus non potest esse non sapiens, postquam esset sapiens, nec sine voluntate, postquam habuisset voluntatem. Deinde, quia posuisti easdem habuisse principium, tunc aliquando in eo sunt, aliquando non. MOYSES. Hoc assertioni meae minime est contrarium. Dixi enim superius. easdem principium habere concessi, nequaquam contradixi eum posse habere, quoaut ipsae se. MOYSES. Procul dubio Deus eas creavit, quia nulla res seipsam cipse Creator alia sapientia, et voluntate, quibus eas crearet, et, ut dictum est, necesse est operatori sapientiam habere et voluntatem, antequam quid operetur, et sic in infinitum. Necesse ergo est ut sapientia et voluntas aeternaliter in Deo sint, et ab eo inseparabiles, nec anterior illis sit tempore. Et hoc est quod cupimus explanare. MOYSES. Verum est, rectum enim est et utile veritati nos annuere. PETRUS. Sed restat
Abbreviated transcription (Latin):
erit unꝰ ds. aut plures. In d̾o autẽ ñ ẽ. hoc ꝯtͣrium. Qd̾ enĩ
se singłari noĩe appellauit: ad unam ꝓfecto respiẽ substan¬
coactus regulis. s scđm placitum suũ fecit. Et placitũ qͥ dẽ
ubi singłatit᷑ ꝓferunt᷑ ÷ singłaritatẽ: ubi uero płatit᷑: plurali¬
tatẽ significant. Quemadmodum inuenimus in Genesi loch
angelos apparuisse adonai hoc est domini mei: qͥa angłi duo
ꝓfecto erant. Et alias ĩ eodem libro. Laban ĩcrepans lacobait Cur
furatꝰ es. Clohahi .i. deos meos: Et in psalmis ĩuenit᷑ scͥpt. Ego
dixi elo ymaten idẽ. dii estis. Et ad israeliticũ popłm dñs ꝑ
Moysen. loq̃ns ait. Non habebis heloym herim. hoc. ẽ.
deos alienos. Similtb quoq cestimoniis libri ꝓpħarum
nay pluralitatẽ sig̾care: ẽ tñ de d̾̃o dicunt᷑. singłaritatẽ

Expanded text:
s, aut plures. In Deo autem non est hoc contrarium. Quod enim se singulari nomine appellavit, ad unam profecto respicit substanllavit, nullis coactus regulis, sed juxta placitum suum fecit, et placitum quidem ubi singulariter proferuntur, singularitatem, ubi vero pluraliter, pluralitatem significant, quemadmodum invenimus in Genesi, Lot angelos appellasse Adonai , hoc est Domini mei, quia angeli duo profecto erant. Et alias in eodem libro Laban increpans Jacob, ait: Cur furatus es Elohai , hoc est, deos meos? Et in Psalmis invenitur scriptum: Ego dixi Elohimatem , id est, dii estis. Et ad Israeliticum populum Dominus per Moysen loquens, ait: Non habebis Elohim Mermi , hoc est, deos alienos. Similibus quoque testimoniis libri prophetanai pluralitatem significare, cum tamen de Deo dicuntur, significant
Abbreviated transcription (Latin):
quens ad̃ ait. factꝰ ẽ. inqͥt sermo dñi ad me dicens. Młtum sangͥnẽ
effudisti ⁊ plurima bella bellasti. ñ pot̾is edificare domũ nomim
m̃o. tanto esfuso sanguine coram me. Coce natꝰ ẽ. tͥ filiꝰ uir qͥecisu¬
mus. faciam enĩ eum requiesc̾e ab omnib inimicis luis ꝑcirciuui¬
tum qi Salomon uocabit᷑: ⁊ pacẽ ⁊ ocium dabo in iscł cunetis
eiꝰ dieb. Ip̃e edificabit domum nom̃i m̃o. Et ip̃e erit mn infiliũ
⁊ego ero illi in patrẽ. firmaboq solium regnieiꝰ suꝑ isrł ingtnum. Et

Expanded text:
e David: Factus est, inquit, sermo Domini ad me dicens: Multum sanguinem effudisti, et plurima bella bellasti; non poteris aedificare domum nomini meo, tanto effuso sanguine coram me. Ecce natus est tibi filius, vir quietissimus, faciam enim eum requiscere ab omnibus inimicis suis per circuitum, quia Salomon vocabitur, et pacem et otium dabo in Israel cunctis diebus ejus. Ipse aedificabit domum nomini meo, et ipse erit mihi in filium, et ego ero illi in