comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ idõ uacuũ remansisse monumentũ. ut nẽ beatȩ maRiȩ cer-¬
nit᷑. Quod sane factũ. & de aliis qͥb lib& locis scripturarũ fir-¬
mare conant᷑. qͦd hii iã cũ xp̃o regnent. rescitati in ȩt̾na socretate:
Quod quia dõ nichil ÷ impossibile. nec nos de beata maria factum
teat. quã inconsulte de finire : quod stnẽ ꝑiculo nescit᷑: Uñ de his
ex quib certi sumꝰ tantisꝑ loquam ur ad exortacionẽ uram quali.¬
cũq sermone ad edificationẽ  laudẽ nominis dei. ut religio conser:¬
uetur ꝓfamulatu. ⁊deuocio augeat᷑ ꝓ affectu : qm̃ ħec est uir go
quę sola interemit uniuersam hereticã. prauitatẽ. sola sit post
deum quȩ no confirm& in om̃ni ueritate. susq cõmend& me¬
ritis: ip̃cib auxiliet᷑.s ut d ipsi digni inueniam᷑. in eiꝰ landib.
uod si querit᷑ post as censionẽ dñi quid egerit. unũ ꝓcerto est
quia iurgo sancta corpore ac mente ꝑmansit: Quã sane angltꝰ

Expanded text:
et ideo vacuum remansisse mausoleum, ut hunc beatae Mariae cernitur. Quod sane factum, et de aliis quibuslibet locis Scripturarum affirmare conantur: quod hi jam cum Christo regnent resuscitati in aeterna societate. Quod quia Deo nihil est impossibile nec nos de beata Maria Virgine factum teat, quam inconsulte definire, quod sine periculo nescitur. III. Unde de his ex quibus certi sumus, tantisper loquamur ad exhortationem vestram qualicumque sermone, ad aedificationem et laudem nominis Dei: ut et religio conservetur pro famulatu, et devotio augeatur pro affectu: quoniam haec est Virgo, quae sola interemit universam haereticam pravitatem: sola post Deum quae nos confirmet in omni veritate, suisque commendet meritis, et precibus auxilietur, ut et ipsi digni inveniamur in ejus laudibus. Quod si quaeritur post ascensionem Domini quid egerit, unum pro certo est, quia Virgo sancta corpore ac mente permansit: quam sane angelus
Abbreviated transcription (Latin):
eugłii lectio narrat: ⁊ mulier quedã marcha nomine:
excepit uillĩ indonũ suã Excepit illũ quasi os pitẽ: quasr
ꝑegr inum. quasi illũ qui non haber & ubi capud reclinara
& ad huc excepit illũ. quasi hominẽ magnũ. ppħam: eadem
deuocione. qua uidua sarapthena quondam heliam ꝓpħam susce¬
ꝑat. Suscepit illũ. isiꝗ cipienda ab illo. seminans eĩ sua car na¬
lia. ut meter& illius spũalia. huiꝰ aũt soror erat maria nomi¬
ne.: quia marta ⁊ maria sorores erant nõ solũ sp̃u: s. &iã
carne germane: quarũ frem lazarũ dñs amortius resuscita

Expanded text:
t mulier quaedam Martha nomine, excepit illum in domum suam. » Excepit autem illum quasi hospitem, quasi peregrinum, quasi illum qui non haberet ubi caput reclinaret. Et adhuc excepit illum quasi virum magnum et prophetam eadem devotione, qua vidua Sareptana quondam Eliam prophetam susceperat. Suscepit illum, suscipienda ab illo; seminans et sua carnalia, ut meteret illius spiritalia. Hujus autem soror erat Maria nomine; quia Martha et Maria sorores erant, non solum spiritu, sed etiam carne germanae, quarum fratrem Lazarum Dominus a mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃: & qui appropinquant pedib eiꝰ. accipient de doctri na
eius Sy q omnis qui hospitẽ ⁊ꝑegrinũ suscipit. iuxta pos¬
sibilitatẽ suã eprale subsidium ministrare deb&. mar.¬
tha circa frequens ministeriũ. in cantũ sollicita erat. ut
non solũ contͣ sororẽ.s. &iã contͣ ipsũ dñm querelam as¬
rebiquidie. sola ministrare. Dicͦe illi. ut me ad uuet. iu
ise uero qui nõ ÷ ꝑsonarũ acceptor: s subtilit̾ sineuloꝵ
menita diuidicãt. ⁊ uircute discernit. ut ostender&
ꝗͣ carnalẽ. ita unius opus laudat̾ : ut alterius nõ uituꝑ &:
Ast aenĩ aMartha. marcha sollicita es: ⁊ turbaris er¬
ga plurima. Porro. nnũ est necessariũ Wbi nõ opus mar

Expanded text:
 qui appropinquant pedibus ejus, accipiunt de doctrina ejus . » Sed quia omnis qui hospitem et peregrinum suscipit, juxta possibilitatem suam temporale subsidium ministrare debet, Martha circa frequens ministerium in tantum sollicita erat, ut non solum contra sororem, sed etiam contra ipsum Dominum querelam asuvet. » Ille vero qui non est personarum acceptor, sed subtiliter singulorum merita dijudicat, et virtutes discernit, ut ostenderet m carnalem, ita unius opus laudat, ut alterius non vituperet. « Ait vero: Martha, Martha, sollicita es et turbaris erga plurima. Porro unu
Abbreviated transcription (Latin):
Inde uos ofilie pulsate matrẽ precibꝰ. pulsate ad hosti ũ in-¬
uitantis amici. si quo modo tandẽ ub̾ apperiant᷑. quȩ reserata
sunt matri: Ueruntamen de his quid plura dicã: Omnia
saluatoris gesta .  ibeatȩ mariȩ obsequia. nec nõ actꝰ uitȩ.
id deposcit intencio. p̃sencia absens ub scribe curaui Quȩ
absencia p̃sens deuotꝰ obtuli. ut habeat scm̃ collegi ũ ur̃m in
die tantȩ sollẽpnitatis munꝰ latini sermonis. in quo diseit te¬
nera infaneia lactis exꝑiri dulcedine. ide exignis eximia

Expanded text:
Unde vos, o filiae, pulsate matrem precibus, pulsate ad ostium inUnde vos, o filiae, pulsate matrem precibus, pulsate ad ostium invitantis amici: si quomodo tandem vobis aperiantur, quae reserata sunt matri. Verumtamen de his quid plura dicam? Omnia Salvatoris gesta, et beatae Mariae obsequia, necnon actus vitae id deposcit oratio, praesentia absens scribere vobis curavi, quae absentia praesens devotus obtuli, ut habeat sanctum Collegium vestrum in die tantae solennitatis munus Latini sermonis, in quo discat tenera
Abbreviated transcription (Latin):
uninis gła in excelsis deo ⁊⁊ int̾ra pax hominib bonȩ uoluntatiꝰ¬
cantantẽ audisti.⁊ radiantẽ stellã iudisti. Pastorib insuꝑ euan¬
geli zantib credidisti: Magoꝰ p̃terea tria deferentes munera.
in uisione beatis oculis conspexisti. ipsa eadẽ muera bene intel¬
ligendo uotis omnibꝰ fide dõ obtulisti: Nã c̾ũ eisdẽ magis. dm̃
puerũ inp̃sepe adorasti: S forte conquesta me delatorẽ qͦd te
ꝓdiderim clamabis: Ad quod eggo: Si celatũ. ee̾ uolebas teste
consciencia mͥ narrare ante p̾sepiũ ubi plurimũ lacrimata es.
non deberes Quod ut uerũ fatear. ap̃i p̃eonia .ͣ. si uoluero ad¬
iuratꝰ. neq tuas laudes omnino tacere queo: Id circo. tuȩ te in¬
t̾rogent filiȩ quas lacte nutris: Tuea meluis reserabis. quȩ nes.¬
cio si ꝑspeciẽ aliquã certe aut inspũ uidisti i¬

Expanded text:
nninis, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatinninis, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatiantantium audivisti, et radiantem stellam vidisti. Pastoribus insuper evangelizantibus credidisti. Magos praeterea tria deferentes munera, in visione beatis oculis conspexisti: ipsa eadem munera bene intelligendo votis omnibus fide Deo obtulisti. Nam et cum eisdem magis Deum puerum in praesepio adorasti. Sed forte conquesta me delatorem, qui  Al. quod te prodiderim, clamabis. Ad quod ego: Si celatum esse volebas teste conscientia, mihi narrare ante praesepium, ubi plurimum lacrymata es, non debueras: quod ut verum fatear, Christi praeconia, etiamsi voluero adjuratus, neque tuas laudes omnino tacere queo. Idcirco tuae te interrogent filiae, quas lacte nutris: tu ea melius reserabis, quae nescio si per speciem aliquam, aut certe in spiritu vidisti.
Abbreviated transcription (Latin):
sȩ sẽꝑ uirginis maRiȩ. more eoꝵ qͥ de clamatorio in ecdiis solent
loqui ad ppłm: Quod utiq genꝰ docendi : nec dũ atti geram: S
quia negare ne queo quicquis in iungitis. nimia ur̃a denctus
dilectione. ex ꝑiar quȩ ortamini. affectu infanciũ. ore balbucien¬
cui : quini icũq audierint fari gesti unt: cũ nec dũ possint ad
plenũ uerba for mare : maxime quia ꝓpt̾ simpliciores quosq
occupent laudibꝰ ex eadẽ die : qͥb̾ue di uinis uacent lectionibꝰ:
studia miro cuderint eloquio. quȩ de hac ub̾ius ubiq inscriptu¬
ris diuinis p̃dicta legunt᷑ Quid enĩ alud sonant engłia nͥ
fuit innundo dum taxat.: di uinis effer̃ p̃eoniisii.
or ro ab exor dio scĩ euangłii gabrielẽ archangłm colloquen.¬
tem mariȩ udistis. ⁊ de inceps reliqua omnia plenus legisti.
apresepe quoq opaula teteste nato puero multitudinẽ angłoꝵ¬
uinter. crepundias noui partꝰ. ⁊ querelas nescũ ploratꝰ ꝓphecem¬

Expanded text:
semper Virginis Mariae, more eorum qui declamatorie in Ecclesiis solent loqui ad populum: quod utique genus docendi, necdum attigeram. Sed quia negare nequeo quidquid injungitis, nimia vestra devictus dilectione, experiar quae hortamini affectu infantium, more balbutientium, qui quaecumque audierint, fari gestiunt, cum necdum possint ad plenum verba formare: maxime, quia propter simpliciores quasque occupet laudibus eadem die, quibusve divinis vacet lectionibus: m Patrum studia, miro cuderint eloquio, quae de hac quidem uberius ubique in Scripturis divinis praedicata leguntur. Quid enim aliud sonant Evangelia, fuit in mundo dumtaxat, divinis efferunt praeconiis. Porro ab exordio sancti Evangelii Gabrielem archangelum colloquentem Mariae didicistis, et deinceps reliqua omnia plenius legistis. Ad praesepe quoque, o Paula, te teste, nato puero inter crepundia novi partus, et querelas nescii ploratus, pro fesce
Abbreviated transcription (Latin):
pendat᷑ in laudẽ. ⁊ cũ gaudio celebret᷑ ne forte si uenerit
ur̃is inmarabꝰ illud apoeriphũ de transitu eiꝰdẽ iurginis. du.¬
bia ꝓcertis re cipiatis. Quod multi latinoꝵ pietatis amor e
studio legendi carius amplectunt᷑. p̃s ertim ex ipsis cũ ni¬
chil aliud ex periri potest pro certo: nisi quod hodierna die
głosa migrauit a corpore: Monstrat᷑ aut̃ sepulerũ eiꝰ oer s¬
nentibꝰ nb usq ad p̃sens in auallis iosapbat. medio Quȩ ual¬
lis ÷ int̾ montẽ sion. ⁊ montẽ oli uetiposita. quã ⁊ tu pau
la oculis aspexisti: Ubi in eiꝰ honore fabricata ẽ ecoła.
miro lapideo cabulatu: in qua sẽpulta fuisse ut seire potes.
fuerit. uł ubi trans positũ utrum ne resurrexerit. nesci¬
tur: quã uis nõ nulli astruere uelint: eã iãm resuscitatã. c
beata cũ xp̃o in mortalitate incęlestibꝰ uestiri: Quod &¬

Expanded text:
venerit in manus vestras illud apocryphum, De Transitu ejusdem Virginis, dubia pro certis recipiatis: quod multi Latinorum pietatis amore, studio legendi charius amplectuntur: praesertim cum ex his nihil aliud experiri possit pro certo, nisi quod hodierna die a migrauit a corpore. Monstratur autem sepulchrum eius cernentibus nobis usque ad presens in uallis Iosaphat medio; que uallis est inter montem Syon et montem Oliueti posita, ubi in la, oculis aspexisti, ubi in ejus honore fabricata est Ecclesia miro lapide tabulata: in qua sepulta fuisse ut scire potestifuerit, vel ubi transpositum: utrumne resurrexerit, nescitur: quamvis nonnulli astruere velint eam jam resuscitatam, et beata cum Christo immortalitate in
Abbreviated transcription (Latin):
matħs erat dionimꝰ. nã il eui uocabat᷑. Quod &iã nom̃
eidem grȩ̃ qua donatꝰ ÷ testimoniũ ꝑ ib&. int̾ ꝑtat᷑ enĩ iddit
siue assũpt. significans quia assuptꝰ ÷ ꝑelec̾tionẽ ad nõ.
⁊ ad ditꝰ ad numerũ graduis. apostolicht i¬
oc aut illũ nomine marcus ⁊ lucas in hac lectione
magis appellare uoluer̃. ne consortẽ oꝑis eugłii de pͥsea cõ¬
u̾ sacione. palã notabilẽ redderent. At uͦ ubi ad describen
matħm illũ aꝑte nuncupauer. Porro ipse matħi iurta¬

Expanded text:
uod etiam nomen eidem gratiae, qua donatus est, testimonium perhibet. Interpretatur enim additus, sive assumptus, significans quia assumptus est per electionem a Domino, et additus ad numerum gradus apostolici. Hoc autem illum nomine Marcus et Lucas in hac electione magis appellare voluerunt, ne consortem operis evangelici de prisca conversatione palam notabilem redderent. At vero ubi ad describendMatthaeum illum aperte nuncupaverunt. Porro ipse Matt
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑnebãt cõpellerent᷑. Quib iussis demio incastra ꝑla¬
tis. segregatꝰ atq ꝑcussus ẽ. qui decimꝰ forte obuenerat
Reliqͣ uͦ se misitũ multitudo mutuo sermone instigabat.
ut intap̃claro oꝑe ꝑsisteroe Incitamtũ tam̃ maximũ
fidĩ in illo tpre. penes scm mauriciũ fuit. primiobe¬
riũ tcͣ sic̃ traditur. legionis eiꝰ ꝗͣ exuꝑio. ut in exer-¬
citu appellant campi doctorẽ. ⁊ candido senatore
militum accendebat. ex ortando singulos. ⁊ monendo
fid eliũq commilitonũ. ⁊̃ mrm exempla ingerens.
cub nale̾ suos. qui iã incelo p̃cesserãt. Plagrabat enĩ iã tuc
inbeatisimis uiris marterii glosus ardor: UIII¬
is itaq primorabꝰ suis. atq auctorib animati. in auimia

Expanded text:
spernerent conpellerentur. quibus iussis denuo in castra perlaspernerent conpellerentur. quibus iussis denuo in castra perlatis segregatus atque percussus est qui decimus sorte obuenerat; reliqua uero se militum multitudo mutuo sermone instigabat, ut in tam praeclaro opere persisteret. Incitamentum tamen maximum fidei in illo tempore penes sanctum Mauricium fuit primicerium tunc, sicut traditur, legionis eius qui cum Exuperio, ut in exercitu appellant, campi doctore et Candido senatore militum accendebat exhortando singulos et monendo fideliumque conmilitonum etiam martyrum exempla ingerens; tubernales suos qui iam in caelum praecesserant; flagrabat enim iam tunc in beatissimis uiris martyrii gloriosus ardor. his itaque primoribus suis atque auctoribus animati Maximia
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ cognito maximianꝰ thebeoꝵ responso. p̃cipiti irat
ferudus  ob neglegta imꝑia. decimũ quẽq. ex eadẽ le¬
gione gladio feriri iub&. quo facilius ceteri regiis p̃¬
ceptis tritu metucederent. Red integratisq manda¬
tis. edicit ut reliqͥ inꝑsecucionẽ xp̃ĩanoꝵ cogant᷑:
Ubi uͦ adthebeo denunciacio. iterata ꝑuenit. cognitũq
ab eis ÷ in iungi sͥ rur sũ ꝑsecuciones ꝓfanas. uociferacio
passi actumultꝰ in castris ex orit᷑ affir manciũi nupꝗͣ
se ulli inhec tã sacrilega ministeria cessuroᷤ. Idoloꝵ ꝓpha
gionis cultu institutoꝰ. unũ se ȩtñitatiꝰ dm̃ colere. ex¬
trema exꝑiri sacius ẽẽ. ꝗͣ adu̾sũ xp̃ianã fidẽ uenirexii.
Sis de inde comꝑtis. maximianus omt ni belua cruen¬
tior rurs ad ingenũ seuiciã redit. atq imꝑat ut iterũ
decimꝰ eoꝵ morti det᷑. ceceri nichil ominus ad ħ quȩ

Expanded text:
 cognito Maximianus Thebaeorum responso praecipiti ira  cognito Maximianus Thebaeorum responso praecipiti ira feruidus ob neglecta imperia decimum quemque ex eadem legione gladio feriri iubet, quo facilius ceteri regiis praeceptis territi metu cederent, redintegratisque mandatis edicit ut reliqui in persecutionem Christianorum cogantur. ubi uero ad Thebaeos denuntiatio iterata peruenit cognitumque ab eis est iniungi sibi rursum exsecutiones profanas, uociferatio - passim ac tumultus in castris exoritur adfirmantium numquam se ulli in haec tam sacrilega ministeria cessuros, idolorum se ae religionis cultu institutos unum se aeternitatis deum colere; extrema experiri satius esse quam aduersum Christianam fidem uenire. his deinde conpertis Maximianus omni belua . cruentior rursus ad ingenii sui saeuitiam redit atque imperat, ut iterum decimus eorum morti detur et ceteri nihilo minus ad haec quae
Abbreviated transcription (Latin):
gant: Maximianꝰ nõ longe ab erat. Nam se cirea
octo dierũ itinera. fessus tenebat. Ubi cũ ei ꝑ n unci¬
os delatũ ẽẽt. legionẽ hactid u̾s mandata regia rebellẽ.
in acaunensib angꝰtiis substitisse. furore instinctꝰ. in¬
in dignacione exarsit. S mͥ priꝰ ꝗͣ reliqua cõmeino¬
mor ẽ sitꝰ loci eiꝰ relacioni inserendꝰ uidet᷑.
Acaunus sa sexaginta fere milib. agenauense urbe :
uatuor decim uͦ milib distat acapite li manni la-¬
eus quo influit ħ rodanꝰ. Locꝰ ñ ipse int̾ alpina iuga in
ualle sitꝰ ÷: Ad quã ꝑgentib difficili transitu asꝑũ. atq ar¬
tũ it̃ pandit᷑ Infestus nãq rodanꝰ. saxeis montib radicib uix
ꝑuũ uiantib. aggerẽ relinqͥd. Euictis trans missisq angꝰti¬
arũ faucib subito nec exiguus int̾ monciũ rupes cãpus aꝑi¬
t᷑ in hoc legio scã conseclerat:git᷑ sic̃ supͣduiu

Expanded text:
gant. Maximianus non longe aberat, nam se circa gant. Maximianus non longe aberat, nam se circa Octodorum itinere fessus tenebat. Ubi cum ei per nuntios delatum esset, legionem hanc adversum mandata regia rebellem in Acaunensibus angustiis substitisse, in furorem instinctu indignationis exarsit. sed mihi priusquam reliqua conmemorem, situs loci eius relationi inserendus uidetur. Agaunus sexaginta ferme milibus a Genauensi urbe abest, quattuordecim uero milibus distat a capite Lemanni lacus quem influit Rhodanus. locus ipse iam inter Alpina iuga in ualle situs est ad quem pergentibus difficili transitu asperum atque artum iter panditur. infestus namque Rhodanus saxosi montis radicibus uix peruium uiantibus aggerem reliquit. euictis transmissisque angustiarum faucibus subito nec exiguus inter montium rupes campus ape in hoc legio sancta consederat. igitur, sicut supra
Abbreviated transcription (Latin):
audĩebant. sparsis usq quaq militũ turmis. uł ad supplicia.
uł ad necẽ rapiebant᷑. Ac uelud uacacione barbaris gentib
data. prsus in religione arma cõmouerat: ui.¬
rat eodẽ tpr in excercitu segio militũ. qui thebei appella.
b̾ant᷑. Legio aũt uocabat᷑ quȩ te̾ sexmilia sexcentos uiro
in armis habebat. hii in auxiliũ maximiano aborientis᷑
partib accersiti uenerant Uiri inreb belliciꝰ strenui.
⁊ urtute: Nobile gen̾e. s nobiliores fide: Erga imꝑa-¬
torẽ fortitudine. erga xp̃m de uocione certabant.
Euglici p̃cepti ⁊̃ sub armis nõ in memores : red debant
quȩ dĩ erant dõ. ⁊ quȩ cesariꝰ. cesari restituebant. iiii.
taq cũ ⁊hii sic̃ ceteri milites ad ꝑtrahendã xp̃ianoꝵ mul-¬
Atitudinẽ lestinarent᷑. soli crudelitatis ministerio de trec¬
tare ausi sunt. atq huiꝰ modo p̾ceptis se obtẽꝑaturoᷤ ne-¬

Expanded text:
audebant, sparsis usquequaque militum turmis uel ad supplicia audebant, sparsis usquequaque militum turmis uel ad supplicia uel ad necem rapiebantur, ac uelut uagatione barbaris gentibus data prorsus in religionem arma conmouerat. erat eodem tempore in exercitu legio militum, bantur. Legio autem vocabatur, quae tunc sex milia ac sexcentos viros in armis habebat. Hii in auxilium Mpartibus acciti venerant viri in rebus bellicis strenui et virtute nobiles, sed nobiliores fide; erga imperatorem fortitudine, erga Christum devotione certabant. Euangelici praecepti etiam sub armis non inmemores reddebant quae Dei erant Deo et quae Caesaris Caesari restituebant. 4. Itaque cum et hi, sicut ceteri militum, ad pertrahendam christianorum multitudinem destinarentur, soll crudelitatis ministerium detrectare ausi sunt adque huiusmodi praeceptis se obtemperaturos ne
Abbreviated transcription (Latin):
qui agauni głoso sanguine illustrant᷑. ꝓhonore
gestoꝵ stilo explicen. ea itaq fide qua ad nõ mr u
ordo ꝑuenit: Nã ꝑsuccedenciũ relacionẽ rei
geste memoriã nõ dũ int̾cepit obliuio. Usi ꝓmarty¬
rib singuł singula loca quȩ eo̾ possident. uł singulȩ
urbes insignes habent̾. nec in merito qr ꝓ do̾ sũmo p̃cio¬
sas scĩ animas refundũt. quanta ex colendus : reue¬
rencia sacer ille agaunensuĩ locꝰ. in quo tot ꝓ xp̃o
martyrũ milia ferro cesa referuntur: Nũo iã
ipsam beatissimȩ passionis. causam loqpm. Sub marimia-
Sub marimia.¬
no qui romane rei pub licȩ cũ dio cleciano collega imꝑi.¬
um tenuit. ꝑ di uersas fere ꝓiuncias. lamati aut int̾ fec.¬
anus sic̃ auaricia. libidine. crudelitãte. ceterisq uieus
obsessus furebat. ita ñ exsecrandis gentiliũ ritib deditꝰ.
erga dm̃ cęli ꝓphanꝰ. impietatẽ suã ad extinguendũ xp̃ia¬
nitatiꝰ nom̃. ar mauerat. Si quis tẽ dĩ ueri cultũ ꝓfiteri

Expanded text:
qui Agaunum glorioso sanguine inlustrant pro honore gestorum stilo explicamus, ea utique fide qua ad nos martyrii ordo peruenit. nam per succedentium relationem rei gestae memoriam nondum intercepit obliuio, etsi pro martyribus singulis loca singula quae eos possident uel singulae urbes insignes habentur, nec inmerito, quia pro deo summo pretiosas sancti animas refundunt. quanta excolendus est reuerentia sacer ille Agaunensium locus in quo tot pro Christo martyrum milia ferro caesa referuntur? nunc iam ipsam beatissimae passionis causam loquamur. Sub Maximiano qui Romanae reipublicae cum Diocletiano collega imperium tenuit per diuersas fere prouincias laniati aut interfecanus sicut auaritia, libidine, crudelitate, ceterisque uitiis obsessus furebat, ita etiam exsecrandis gentilium ritibus deditus et erga deum caeli profanus impietatem suam ad extinguendum Christianitatis nomen armauerat. si qui tunc dei ueri cultum profiteri
Abbreviated transcription (Latin):
rat. ce lestiũ ẽẽ talentoꝵ dis pensator in ciꝑ&. A
uod obid utiq ꝓuidencia suꝑna fieri disposuit: ut nullũ
uenia reuocar&. eũ hũc tantis mundi nerib absoluti. tã
cȩ leste factũ conspicer&. ut cõmunicato cũ angliciꝰ sp̃ĩti¬
bus. uocabulo euglista nominaret᷑ ⁊ ess&. Widit inqͥd iħe

Expanded text:
rum, coelestium talentorum dispensator esse inciperet. Quod ob id utique providentia superna fieri disposuit, ut nullum venia revocaret, cum hunc tantis mundi nexibus absolutum, tam coelestem factum conspiceret, ut, communicato cum angelicis spiritibus vocabulo
Abbreviated transcription (Latin):
creaturã mutabilẽ creder& eiꝰ uoluntatẽ. quasi qͥ subito
uellet fac̾ẽ creaturã. quã ab ęt̾no ⁊ nupꝗqͣ ante fecis
manifeste doc&e euuglista factã qͥdẽ intp̃r creaturã.s
qͥd factũ in tp̃r siue uuũ. siue uita carẽs apparuit. oẽ¬
uoluntatis sue. in qͣ ab et̾no habuit ⁊ ht̃. qͥd n qnͣo
crearet. qͣlit̾ creatũrĩ gub̾net ut maneat. ad quẽ¬

Expanded text:
 quasi qui subito vellet facere creaturam quam ab aeterno nunquam ante fecisset, manifeste docet evangelista factam quidem in tempore creaturam, sed quod factum in tempore, sive vivum sive vita carens, apparuit, ovoluntatis suae, in qua ab aeterno habuit et habet quid et quando crearet
Abbreviated transcription (Latin):
tũ : qui de se ipso ait. Nisi gͣ nũ frum̃ti eadẽs in
t̾ra mortuũ fuerit : ipsum solũ manet. Uñ
⁊ natꝰ inp̃sepio reclinatur. ut fideles õs iudelicet
scã aĩalia carnis suȩ frum̃to reficeret: ne ab int̾nȩ
intessigentiȩ ꝓabulo ieiuni remanerent. I uid:
ħ qͦd uigilantibꝰ pastoribꝰ angłs apparet. eosq
dĩ clarit᷑as circũ fulsit. nͥ qͦd illi p̃cetis uidere

Expanded text:
tum, qui de semetipso ait: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet . Unde et natus in praesepio reclinaturt, ne ab aeternae intelligentiae pabulo jejuna remanerent. Quid autem est quod vigilantibus pastoribus angelus apparet, eosque Dei claritas circumfulget, nisi quod illi prae caeteris videre
Abbreviated transcription (Latin):
cũcisos. ⁊ comquinari ammas eoꝵ mõnibꝰ inmundis
mi natioib. ita ut obluuscerent᷑ lege̾. & in mutarẽt
om¬
nes iustificationes dei:  quiẽq nõfecissẽt scđm uer
regis
antiochi : moreret᷑¬
diobus illis surrerit mathathias filius ioħis. filii simeo¬
nis sae̾dos. ex filiis ioiarim abͥierusalẽ. ⁊cõsedit in monte mo.¬
din: Et huic erãt filii qͥnq Iohannan qui cognominabat᷑ gad.¬
dis. & simeon qui cognominabat᷑ thaddis. ⁊ indas qͥuocabat᷑ ma.¬
chabeus ⁊ eleazar qui eognominabat᷑ ab aron. ⁊ ionachas qͥcog

Expanded text:
coinquinari animas eorum in omnibus inmundis minationibus ita ut obliviscerentur legem et inmutarent omnes iustificationes Dei et quicumque non fecisset secundum verbum regis Antiochi moreretdiebus surrexit Matthathias filius Iohannis filii Simeonis sacerdos ex filiis Ioarim ab Hierusalem et consedit in monte Modin et habebat filios quinque Iohannan qui cognominabatur Gaddis et Simeon qui cognominabatur Thasi et Iudas qui vocabatur Macchabeus et Eleazarus qui cognominabatur Abaron et Ionathas
Abbreviated transcription (Latin):
Uiᵈ moues sceptrũ fili mi. succidisti om̃e lignũ: ⁊dedi eũ
adleuigandũ : ut tenieat᷑ mariu. Iste ex acutꝰ ẽ gladius
iste li matꝰ ẽ : ut sit in manu interficientis: Clama plu¬
la fili ho minis quia hic factꝰ ẽ inppło meo. hic incuctis ducibꝰ
isrł. Qui fugerãt glidiũ. craditi s̃ cũppło meo: Herrco
plaude suꝑ fomur : qua ꝓbatꝰ ẽ. ⁊cũ sceptrũ subuerterit. di

Expanded text:
gnum. Et dedi eum ad levigandum ut teneatur manu. Iste exacutus est gladius, et iste limatus est, ut sit in manu interficientis; clama et ulula, fili hominis, quia hic factus est in populo meo. Hic in cunctis ducibus Israel, qui fugerant gladio traditi sunt cum populo meo. Idcirco p
Abbreviated transcription (Latin):
terunt corã rege. & dix ad eos rex. Sidi somnui ae mͥ¬
te coͣfusus. ignoro quid uiderĩ. Responder᷑q chaldei re-¬
gi siriace. Rex inetnũ uiue. Dic somniũ seruis tuis. &e
int̾p̃tacionẽ eiꝰ indicabimꝰ. Xrespondit rex. & ait chal-¬
deis. Sermo recessit ame. Misi indicaueritis mͥ somnium
& c̃õ iecturã eiꝰ. ꝑibitis uos. x domꝰ ure̾ plublicabunt᷑. Si¬
aut sominiũ & cõiec̾turã eiꝰ. narraueritis. pͣmia & dona. &
honor ẽ multũ accipietis ame. Somniũ gͥ & intͣpͣtacionẽ eiꝰ
indicate mͥ. Responderunt sccło. atq dixerunt. Rex
somniũ dicat seruis suis. & int̾p̃tacionẽ eiꝰ indicabimꝰ. Res-¬
pondit rex & ait. Certe noui quia tẽpꝰ redimitis. scien

Expanded text:
somnium et mente confusus ignoro quid viderim responderuntque Chaldei regi syriace rex in sempiternum vive dic somnium servis tuis et interpretationem eius indicabimus et respondens rex ait Chaldeis sermo recessit a me nisi indicaveritis mihi somnium et coniecturam eius peribitis vos et domuautem somnium et coniecturam eius narraveritis praemia et dona et honorem multum accipietis a me somnium igitur et interpretationem eius indicate mihi responderunt secundo atque dixerunt rex somnium dicat servis suis et interpretationem illius indicabimus respondit rex et ait certo novi quia temp
Abbreviated transcription (Latin):
ite me factus ẽ. qͥa pͥor me erat: Post me uenit
iur p̾me natꝰ ẽ in mundo: pꝰmȩ p̃dicare incipios
mundo. Qui ante me factꝰ ẽ: qͥ me potentiã ma¬
iestatis tantũ quantũ p̃conẽ uider: qͣntu sol lucife.¬
rũ lico p̾ apparens ante cellit: Qͥ a pͥor me erat:
qͥa ĩ pͥncipio erat uerbũ: ⁊ u̾bũ erat apud dm̃: ⁊ ds̃
erat uerbũ: Post me ueni uir: tẽpꝰ uinanae nan

Expanded text:
e me factus est, quia prior me erat. Post me venit vir, post me natus est in mundo, post me praedicare incipiet mundo; qui ante me factus est, qui me potentia majestatis tantum, quantum praeconem judex, quantum sol Luciferum, licet post apparens, antecellit. Quia prior me erat, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Post
Abbreviated transcription (Latin):
tis nr̃is insanguinesuo Quando sanguinẽ suũ de¬
dit incruceꝰ ꝓnobis uł quandõi quisq nr̃m inmis.¬
teriũ sacro sc̃e. passionise ilłius baptismi⁊aqu̾is ablu¬
nis ẽ: uerũ & iã condie. tollit. peccata mundi: lauit¬
q n̾o apeccat̾i nr̃ise cotidins insangiune suo: cũ eiꝰ¬
lẽ beate passionis adaltare mnemorie replicat᷑: cuͣ
pani nuini creatura in sacram̃tũ carnis. ⁊ sangiunis.
uͦ meffabili sp̃s scĩficatione trans fertur: Sicq cor¬
uꝰ nsanguis illius nõ infideliũ manib ad ꝑniciem suã
funditur nocciditur: sed fideliũ ore suã sũmitur ĩ
alutẽ: Cuius recte fugurãagnꝰ in lege pascalis
stendit: qͥ semel ppłm. deegyptia seriutute lib̾ans:
n memoriã eꝰiꝰ dẽ lib̾ationis ꝑ om̃s annio̾ in molationẽ
ua ppłm eundẽ scĩficare solebat: donec uenire ip¬
e cui talis talis hostia: testimoniũ dabat: oblatusq
patri ꝓnobis. i hostiã odorẽq suauitatis : inisterium

Expanded text:
tis nostris in sanguine suo, quando sanguinem suum dedit in cruce pro nobis, vel quando quisque nostrum in mysterium sacrosanctae passionis illius baptismi aquis ablutus est: verum etiam quotidie tollit peccata mundi, lavatque nos a peccatis nostris quotidianis in sanguine suo, cum ejusdem beatae passionis ad altare memoria replicatur, cum panis et vini creatura in sacramentum carnis et sanguinis eius ineffabili Spiritus sanctificatione transfertur. Sicque corpus et sanguis illius non infidelium manibus ad pernitiem suam funditur et occiditur, sed fidelium ore suam sumitur in salutem. Cuius recte figuram agnus in lege pascalis ostendit, qui semel populum de Aegyptia servitute liberans, in memoriam eiusdem liberationis per omnes annos immolatione sua populum eunclem sanctificare solebat, donec veniret ipse, cui talis hostia testimonium dabat, oblatusque Patri pro nobis in hostiam odoremque suavitatis, mysterium
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuant. quixiꝰ uulnera ꝑlinge correptionẽ curant Iorest
enã ꝑlinctionẽ canũ lata adulantiũ linga signari Adulan¬
tib & enĩ uulnera nrã lingere ẽ qd plerũq solem etiam ip¬
sa malaquenos inob rep̃erdimꝰ in ꝓbo sauore laudare: Cõ¬
ngit uͦ ut ut̃q morereni: Duies qui indue bat̾ purpura¬
ꝙbisso. sepultus ẽ ininferno. insinuuꝰ abrae lazarus abaneł
ductusẽ Quid abrahe sinus. nisisecreiũ requiẽ signisicit
patris : De quo ueritas Mula inquid urenient abhoriente
&bccidente & cerũbent cũ abraam. ꝙ usaac & iacob u reg

Expanded text:
juvant, quia ejus vulnera per linguae correptionem curant. Potest etiam per linctionem canum lata adulantium lingua signari. Adulantibus etenim vulnera nostra lingere est, quod plerumque solent etiam ipsa mala quae nos in nobis reprehendimus improbo favore laudare. Contigit vero ut uterque moreretur. Dives, qui induebatet bysso, sepultus in inferno; in sinu vero Abrahae Lazarus ab angelis ductus est. Quid Abrahae sinus, nisi secretam requiem significat Patris? de qua Veritas: Multi, inquit, venient ab Oriente et Occidente, et recumbent cum Abraham, et Isaac et Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
dũ doctrinã legis nõ ad caritatẽ aluit s addelationẽ qͣsi
deaccepiis opib tumuit Etqr ei uerba desiue bant desci¬
entia. quasimisce cadebant demensa. at cõtra iacen¬
tis pauꝑis uulnera. lingebãt canes. x¬
onnincquam solent insacro eloquio ꝑcanes p̃dica¬
tores intelligi Cañ ꝙ enĩ uulnus linga dũ lingit curat
qr & doctores sc̃ĩ dũ in cõsessiore peccatinr̃i nos instru¬

Expanded text:
ad elationem, quasi de acceptis opibus tumuit, et quia ei verba defluebant de scientia, quasi micae cadebant de mensa. At contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes. Nonnunquam solent in sacro eloquio per canes praedicatores intelligi. Canum etenim lingua vulnus dum lingit, curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instru
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ : Quẽ u̾ lazarus ailcerib plenus. insi gentilẽ ppłm
siguralit̾ exprimit: Quidũ cõuersus a̾dm̃ peicata sua
cõsiteri nõ erubuit. huis uulnus incute suit Incitiꝰ
quippe uulnere iuris auiscerib init & soris erumpit :
Quidẽ dͦ percattrũ cõfessio. nͥ quedã uuberũ corruptro.
quiã percati uirussalubrit̃ abtt̾ in cõfessione. qđ pestifere¬

Expanded text:
gentilem populum figuraliter exprimit: qui dum, conversus ad Deum, peccata sua confiteri non erubuit, huic vulnus in cute fuit. In cutis quippe vulnere virus a visceribus trahitur, et foras erumpit. Quid est ergo peccatorum confessio, nisi quaedam vulnerum ruptio? quia peccati virus salubriter aperitur in co
Abbreviated transcription (Latin):
dere ad dñm ⁊ eũ rogare asserit. quoꝵ uoluntatẽ in ro-¬
gando prior ẽ conspicit᷑. ⁊ quoꝵ ortatu matrẽ ad rogandũ ee̾ cõ.¬
monitã. Credendũ ÷ aut̃ quod illa maxime causa uł muliebrẽ
matris affectũ : uł carnales adhuc discipłoꝵ animos. adhee pos.¬
culanda concitauerit : quia meminissent sermonis dñi. quo ait
Cũ sederit filius hominis insede maiestatis sae. sedebitis ⁊ uos
suꝑ sedes.xii. uidicantes .xii. trib isrł nossent q se int̾ discipłos
specialius adño diligi. se specialius cũbeato petro conscios sepe
factos archanoꝵ quȩ ignorarent cęceri : quod frequens scĩ

Expanded text:
inum, et eum rogare asserit, quorum voluntatem in rogando potiorem conspicit, et quorum hortatu matrem ad rogandum nomotam. Credendum est autem quod illa maxime causa, vel muliebrem matris affectum, vel carnales adhuc discipulorum animos ad haec postulanda concitaverit, quia meminissent sermonis Domini, quem ait: Cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super sedes duodecim judicantes duodecim tribus Israel , nossentque se inter discipulos specialius a Domino diligi, se specialitus cum beato Petro conscios saepe factos arcanorum, quae ignorarent caeteri, quod frequens sancti
Abbreviated transcription (Latin):
Ns conditor ac redẽptor nr̃ uulnera suꝑbiȩ nr̃e sana¬
re desiderans. ⁊ ipse cũ informa dĩ e̾ẽt: forma homi¬
nis accepta. humiliauit semedipsum. factꝰ obediens usq ad.
morte: ⁊ nos quoq si culm̃ uerȩ sublimitatis ascendere uo¬
lumꝰ: it᷑ humilitatis arriꝑe p̃monet: Nos si uerã uidere
certamina pugnȩ: Dix̃. ꝓmittens: Erit merces ur̃a mul¬
ca: i eritis filii altisimi : s p̃dix̃ iubens: Diligite inimicos

Expanded text:
s conditor ac redemptor noster, vulnera superbiae nostrae sanare desiderans, et ipse cum in forma Dei esset, forma hominis assumpta, humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem: et nos quoque, si culmen verae sublimitatis conscendere volumus, iter humilitatis arripere praemonet; nos, si veram vitam videre certamina pugnae. Dixit promittens: Erit merces vestra magna, et eritis filii Altissimi ; sed praedixit jubens, Diligite inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
ut ⁊ digna premias merita pre monstrte sic intã donat
etna : ut ꝑ angtã uiã. portã ⁊ artã uiã ad hãc ꝑueniendũ eẽ de¬
cernat: Unde ait. Contendite intͣre. ꝑ angꝰtã portã: Conten¬
tione eͥnĩ ñ parua opꝰ ÷ si quis ad alta uelit ascendere Nã sicũ
tanto sudore u̾tices montiũ subimꝰ. quantũ necesse ÷ conari ut
cõu̾sacionẽ incelis hab̾e : ⁊ in monte scõ dñi de qͦcanit spalmis¬
ta. meream᷑ quiescere: Uñ ętiã inhodierna scĩ engłii lectio¬
ne cũ filii Zebedei abeo sedes rogm peterẽt. confestĩ illo adbi¬
bendũ calicẽ suũ : hoc ÷ ad imitandũ suȩ passionis agonẽ re.¬
uocat : ut meminissent qr cȩlesti ũ sũma petere : nõ nͥ ꝑab.¬
iecta ⁊ asꝑa terrestriũ deberent: Accessit inquid
adeũ mater filioꝵ Zebedei cum filiis sus. ad orans ipetẽs
aliquid abeo Qui dix ei: Quid uis: Ait illi: Dic. ut se

Expanded text:
rita praemonstret: sic vitam donat aeternam, ut per angustam portam, et arctam viam ad hanc perveniendum esse decernat; unde ait: Contendite intrare per angustam portam . Contentione etenim non parva opus est, si quis ad alta velit ascendere. Nam cum tanto sudore vertices montium subeamus, quantum necesse est conari ut conversationem in coelis habere et in monte sancto Domini, de quo canit Psalmista, mereamur quiescere. Unde etiam in hodierna Evangelii sancti lectione cum filii Zebedaei ab eo sedes regni peterent, confestim illos ad bibendum calicem suum, hoc est, ad imitandum passionis suae agonem revocat, ut meminissent quia coelestium summa petere non nisi per abjecta et aspera terrestrium deberent. Accessit, inquit, ad eum mater filiorum Zebedaei cum filiis suis adorans, et petens aliquid ab eo. Qui dixit ei:
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ui dere inciꝑent. Tentꝰ enĩ nocte illa auiders.
& in erastinũ crurisicx us. cũsero factũ eẽt depositꝰ ẽ
decrure: & intra septa sepulcri abͥumanis se clusus
obtutib Etiter̃ modicũ erat: usq dũ illũ uideren
Nesurecait enĩ amortuis ⁊̃cia die.: & aparuit eis in
multis argumentis : ꝑ dies q̃ dra ginta. E.x.¬
O uͦRe aũt modicũ eẽt ut nõ uiderent eũ. &
iterũm odicũ & inderent eũ: ad nectit causã dicens
quia uado atpatrẽ: Acfipatent̃ dicat. Ideo pꝰ mo¬
dicũ aur̃is cõspectib in monumenti claustrisal¬
scondor.  iterũ pꝰ modicũ destructo moritis imꝑ¬
io. uob̾ intuendꝰ apareo: quiatẽ pusẽ ut expleta disp¬
satione assũpte mortalitatis. cũ resurrectionis tr¬
umpho : iam re uertar apatrẽ. Potest & alit̃ inte¬
ligi: qͦd ait Modic ũ & iam nõ uidebitis nre: & ite¬
rũ modicũ & iudebitis me. Modicũ quippe ten¬
quo erat quieturus. inmonumento & iterũ mo¬

Expanded text:
enim nocte illa a Judaeis, et in crastinum crucifixus, cum sero factum esset depositus est de cruce, et intra septa sepulcri ab humanis seclusus obtutibus. Et iterum modicum erat, usque dum illum viderent; resurrexit enim a mortuis die tertia, et apparuit eis in multis argumentis per dies quadraginta. Quare autem modicum esset et non viderent eum, et iterum modicum et viderent, annectit causam, dicens: Quia vado ad Patrem. Ac si aperte dicat: Ideo post modicum a vestris aspectibus in monumenti claustris abscondor, et iterum post modicum, destructo mortis imperio, vobis intuendus appareo, quia tempus est ut, expleta dispensatione assumptae mortalitatis cum resurrectionis triumpho, jam revertar ad Patrem. Potest et aliter intelligi quod ait: Modicum et jam non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Modicum quippe tem, triduum quo erat quieturus in monumento. Et iterum mo
Abbreviated transcription (Latin):
tentione ꝑsistere: catenus ad ħ cõtin gere me rea¬
m Ꝙ dẽ enĩ qd̾ merito lecius audiat̾. quã ꝑueni¬
ri posse ad gaudiũ qd nũꝗ possu auferri. No¬
tan dũ aũt quia tota leccionis huius euũgłice
ser res illis cõuenit. quieam p̾sentes sunt audier̃ a
n̾o p̃ars aut̃ illius etiam nob̾ qui pꝰ passionẽ & re¬
surrercionẽ dñi cam atsidẽ uem mus. aptissi me
eogruit. Qed gͦ ait ¶PDũ & iam ñ uidebitis me.¬

Expanded text:
entione persistere, quatenus ad haec contingere mereamur. Quid est enim quod merito laetius audiatur quam perveniri posse ad gaudium quod nunquam possit auferri? Notandum autem quod tota lectionis hujus evangelicae series illis convenit qui eam praesentes audierunt a Domino: pars autem illius etiam nobis, qui post passionem et resurrectionem dominicam ad fidem venimus, aptissime congruit. Quod ergo ait
Abbreviated transcription (Latin):
sentẽ putauit. iiii Qua inre hoc nb sollert intuen dũ ẽ. qͦd sicut
eugłista alio cestante didicimꝰ.: centurio ad dnm uenit dicens: Dñe
puer mis iaeo paralitic iidomo: ⁊ male torquet᷑. Cui ab iħu ꝑtinꝰ
respondet᷑. Ego ueniã: ⁊ curabo eũ: Quid ÷ quod regulus rogat¬
ut ad eiꝰ filuimꝰ ueniat. ⁊ tam̃ ire corporalit̾ recusat. ad seruñ¬
uͦ centurionis nõ inuitat᷑. & cam̃ se cor poralit̾ ire pollic et: Regu¬
li filio ꝑ corporalẽ p̃sentiã nõ dignat᷑ ẽẽ. centurionis seruo nõ dedig¬

Expanded text:
nia creavit. Qua in re hoc nobis solerter intuendum, quod, sicut alio Evangelista testante didicimus: Centurio ad Dominum dixit: Domine, puer meus jacet paralyticus in domo, et male torquetur . Cui Jesus protinus responditut ad ejus filium veniat, et tamen ire corporaliter recusat; ad servum centurionis non invitatur, et tamen se corporaliter ire pollicetur? Reguli filio per corporale
Abbreviated transcription (Latin):
nos nr̃a ang̾tiauit incarne : cep hab̾e humanã patriã. cepit
ẽẽ ciuis uidaicȩ ciuitatis. ut eo̾ de quibꝰ humanitatẽ sũpserat ad
ascendens innaui. trans frecauit : hoc ẽ trans fretũ habuit. Fretũ dr̃ an¬
tũ mare. aferuor e scilie& ebullitione: Qm̃ mare ibi apliꝰ feru&: ubi an¬
g̾tiꝰ habet᷑: L retũ aũt h in loco mare galilee debemꝰ intellige¬
re: quod dns frequent̃ tͣns nauigabat. ut multicudinẽ incolarũ cireũquaa
habitantiũ sua assidua pdicatione ad salutẽ mutar& Siuitas aut dnĩ
scdm carnẽ naz araeh fuisse dr. ẽceptione parit̾ ⁊ nutrim̃to eiꝰ decorata:¬

Expanded text:
ne, coepit habere patriam, coepit esse civis Judaicae civitatis, ut eos de quibus humanitatem assumpserat, adns in navim transfretavit, hoc est, trans fretum abiit. Fretum dicitur angustum mare, a fervore scilicet et ebullitione, quoniam mare ibi amplius fervet, ubi angustius habetur. Fretum autem hoc loco mare Galilaeae debemus intelligere, quod Dominus frequenter transnavigabat, ut multitudinem incolarum circumquaque habitantium sua assidua praedicatione ad salutem invitaret. Civitas autem Domini secundum carnem Nazareth fuisse dicitur, conceptione parit
Abbreviated transcription (Latin):
ciũt: cũ serui qͥse fuerant nati inseruntute moria¬
tur: Haec dẽstella breiuit̃ diximꝰ. nemate mano
stulticiã indiscussã p̃terisseiudeam᷑: Magi u¬
ro: aurũ. thus. ⁊ nurrã defer̃: Aurũ. qui ppe¬
gi cogriuiͭ. thus uͦ indĩ sacͥficiũ ponabat᷑: nurra
aut̃ mortuoꝵ corpora cõdiunt᷑: Cũ ergo magi quẽ ado¬
rant & iã inisticis inunerib p̃dicant. Auro regem: tu-¬
re dm̃ mirra mortalẽ:Sunt uͦ ñ nulli eretci: qui
hunc dm̃ credũt: sed ubiq regnare neqͣqmͣ credũt:
ii ꝓfecto ei thus offerut̃: sed offerre & iã aurũ no¬
lũt:  sunt nõ nulli : qͥ hunc regẽ existimant sed
dm̃ negãt: Hii uidelic& ei aurũ offert̃: s& offerre
thus nolut̃ : Et s nõ nulli . qͥhunc & dmꝰ fetentur.¬

Expanded text:
ciunt, cum servi qui secum fuerant geniti, in servitute morianciunt, cum servi qui secum fuerant geniti, in servitute moriantur. Haec de stella breviter diximus, ne Mathematicorum stultitiam indiscussam praeterisse videamur. 6. Magi vero aurum, thus et myrrregi congruit, thus vero in Dei sacrificium ponebatur, myrrha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum ergo magi quem adorant etiam mysticis muneribus praedicant, auro regem, thure Deum, myrrha mortalem. Sunt vero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique regnare nequaquam credunt. Hi profecto ei thus offerunt, sed offerre etiam aurum nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et Deum et r
Abbreviated transcription (Latin):
tu pungent̾i ẽ: Quibꝰ edi uerso n̾o dicimꝰ: qͥa mag¬
na ẽ mara natiuitat̾i: Sigͥ iictu punrti cõstel¬
latio ꝑmutat᷑ necesse iã erit ut thot dicant fata:
quot s̃ mẽbra nacentiã fatłri etiã matematici
solent: quod qui qu̾i signo aqͣri ĩ nascit: in hac uita
piscatoris ministeriũ sorciat᷑: piscatorẽ uͦ ut fertur.
getulia nõ hab&: Q.XII. Quis igitur dicat
qui nemo illic in. stella aqͣri ĩ nascit᷑  ubi pisca¬
tor pnuno nõ habet᷑: Rursũ qu̾o nasci signo libr
asser̃ ieri÷ treperat̾a futuros dicũt Et trẽps¬
tas multaꝵ gentiũ ꝓuintiae ignorant: Fateant᷑ g
nece̾se ẽ aut hoc meĩ signũ de esse : aut effectũ
fatalẽ nullo modo habere: In ꝑsaꝵ quoq francoꝵ¬
q t̾ra : rege̾ exgenere ꝓdeunt: Quib ꝓfecta ua¬
centib  quisestim& qͣnti eisdẽ moñitis orarũ hac
tp̃r ꝑ inseruili cõdicione nascunt᷑: Ettam̃ regũ
filii uno eodẽq sidere cũseriũ nati adregnũ ꝓfi¬

Expanded text:
cimus quia magna est mora nativitatis. Si igitur in ictu puncti constellatio permutatur, necesse jam erit ut tot dicant fata, quot sunt membra nascentium. Fateri etiam mathematici solent quod quisquis in signo Aquarii nascitur, in hac vita piscatoris ministerium sortiatur. Piscatores vero, ut fertur, Getulia non habet. Quis ergo dicat quia nemo illic in stella Aquarii nascitur, 1470 ubi piscator omnimodo non habetur? Rursum quos nasci sub signo Librae asserunt, trapezitas futuros dicunt; et trapezitas multarum Gentium provinciae ignorant. Fateantur ergo necesse est, aut hoc in eis signum deesse, aut effectum fatalem nullo modo habere. In Persarum quoque, Francorumque terra Reges ex genere prodeunt; quibus profecto nascentibus quis aestimet quanti eisdem momentis horarum ac temporum ex servili conditione nascuntur? et tamen regum filii uno eodemque sidere cum servis nati, ad regnum profi
Abbreviated transcription (Latin):
dã ut sic dieã indocta doctrina. que ideo putãt apm
sub stellaꝵ aecreto ẽẽ natũ : quia scriptũ eͣ in enũg¬
lio ⁊ Euando natꝰ est. stellã eiꝰ magoᷤ inoriente uidis

Expanded text:
dam, ut sic dicam, indocta doctrina, quae ideo putat Christum dam, ut sic dicam, indocta doctrina, quae ideo putat Christum sub stellarum decreto esse natum, quia scriptum est in Evangelio, quando natus est, stellam ejus Magos in Orient
Abbreviated transcription (Latin):
mendaces ase : uerac es contͣ se Quantũ enĩ erat ut
illiꝰ querentibꝰ apm comites fierẽt. cũ ab eis audissent.
quod uisa stella eiꝰ uenirent eũ adorare cupienteꝰ. ipsi eõ
ib& hleẽ iudȩ ꝗͣ de libri diuinis indicauerant duce-¬
le monstrato uitȩ fonte : ipsi s̃ mortui scitate Facli
eis tãqͣm lapides in miliario. Aliatoribꝰ ambulantibꝰ
liquid ostender̾: s ipsi stolidi atq ĩmobiles ꝑ manse-
Magi querebant ut in ue̾nirent. herodeꝰ quere¬
at ut ꝑ der&. Iudei ci uitatẽ nascentis legebant :¬
epꝰ uenientis nõ intelligebant: Int̾ magoꝵ pium
ꝑsecutꝰ ẽ territꝰ  qͣm istoꝵ scientia quos cõsuluit
curbatꝰ: Illi ꝓ xp̃o potuer̃ pati : quẽ ñdũ pote¬
ant confiteri: Isti clocentes nõ cõsecuti s. uerita.¬
sane ad ipsũ ꝓpͥe locũ ubi dĩ u̾bũ infans erat : illue stel¬
la ꝑdux̾ hic iã erubescat stulticia sacrilega : & que¬

Expanded text:
mendaces a se, veraces contra se. Quantum enim erat, ut mendaces a se, veraces contra se. Quantum enim erat, ut illis quaerentibus Christum comites fierent, cum ab eis audissent quod visa stella ejus venirent eum adorare cupientes; ipsi eos ad Bethlehem Judae, quam de Libris divinis indicaverant, ducerdemonstrato vitae fonte, ipsi sunt mortui siccitate. Facti sunt eis tanquam lapides ad milliaria: viatoribus ambulantibus aliquid ostenderunt, sed ipsi stolidi atque immobiles remanserunt. Magi quaerebant, ut invenirent: Herodes quaerebat, ut perderet: Judaei civitatem nascentis legebant, tempus venientis non intelligebant. Inter Magorum pium persecutus est territus, quam istorum scientia quos consuluit perturbatus. Illi pro Christo potuerunt pati, quem nondum poterant confiteri: isti docentis non secuti sunt veritatsane ad ipsum proprie locum, ubi Deus Verbum infans erat, illa stella perduxit. Hic jam erubescat stultitia sacrilega, et quae
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝰ adorare euͣ : Annunciant ⁊ in t̾rogat̃. credunt
& querunt. tã qm significantẽ eos qͥ ãbulãt ꝑfidẽ. ⁊d
siderãt speciẽ: Nõne alii rege̾ iudeoꝵ iã totiens
in uideã uati erant: Qdẽ quod iste ab aliͣgͣeniᷤᷤ ins
io agnoscit᷑ int̾ra querit᷑. in alto fulg&. in humilia
Inoriente magi uident stella. ⁊ in iudeã nati
intellegiit rege: Quis iste rercãparuus. tã magnꝰ.
nondũ interris ioquens. iã incelis &edicta ꝓponens
Uerumptamen ꝓpt̾ nõ quibꝰ descripturis suę scitatiᷤ
innotescere uoluit. ipsos &iã magos quibꝰ tã clarũ sig¬
nũ incȩlo dederat. ⁊ quoꝵ cordib se insinuandũ e̾e̾ re¬
uelauerat. ꝓphetiᷤ tam̃ suis dese credere uoluit . Le.ui¬
UORENDo enĩ ciuitatẽ in qͣnatꝰ erat quẽ uidere atq
adorare cupiebant : necesse habuer̾ ꝑcunctari pͥncipes
iudeoꝵ. ut illi desc̾a seriptura quã inore nõ incorde ges.¬
tabant. insideles fidelibꝰ de grã fidei responderent.

Expanded text:
nterrogant, credunt et quaerunt; tanquam significantes eos qui ambulant per fidem, et desiderant speciem. Nonne alii reges Judaeorum jam toties in Judaea nati erant? Quid est, quod iste ab alienigenis in coelo agnoscitur, in terra quaeritur; in alto fulget, in humili latet? In Oriente Magi vident stellam, et in Judaea natum intelligunt regem. Quis est iste rex tam parvus, tam magnus; nondum in terris loquens, jam in coelis edicta proponens? Verumtamen propter nos, quibus de Scripturis suis sanctis innotescere voluit, ipsos etiam Magos quibus tam clarum signum in coelo dederat, et quorum cordibus se in Judaea natum esse revelaverat, Prophetis tamen suis de se credere voluit. Quaerendo enim civitatem in qua natus erat, quem videre et adorare cupiebant, necesse habuerunt percontari principes Judaeorum; ut illi de sancta Scriptura, quam in ore, non in corde gestabant, infideles fidelibus de gratia fidei responderent,
Abbreviated transcription (Latin):
Quando quidẽ ista senciendo seruoᷤ suo̾ indom
peccantꝰ uerberare ñ sinit᷑. nͥ priꝰ deos suo̾ in
cęlo radiantes blas phemare cogat̾. Apͣm tam̃
isti. nec sedm suas uanissimas con iecturas. q
ñ sane fatidico s plane falsidico libos poss ut
Ideo putare sub stellaꝵ de creto ẽe̾ natũ. quia
eo nato stellãꝵ magi inoriente uider̾ Hic en

Expanded text:
quandoquidem ista sentiendo servos suos in domo peccantes verberare non sinitur, nisi prius deos suos in coelo radiantes blasphemare cogatur. Christum tamen isti nec secundum suas vanissimas conjecturas, et non sane fatidicos, sed plane falsidicos libros, possunt ideo putare sub stellarum decreto esse natum, quia eo nato stellam Magi in Oriente viderunt. Hinc en
Abbreviated transcription (Latin):
uit staellã putant. Sed si euuangelii u̾ba pensamꝰ qͥbus
le eadẽ stella dirinir: Usq dũ ueniens stare supͣ ubi
rat puer dũ nõ puer adstellã. sedstella ad puerũ cu¬
urrit. Sidici liceat nõstella fatũ pueri: sed fatũ stelle
is qui apparuit puer fuit: Ded absit afideliũ cordib.¬
⁊ eẽ aliqͥd fitũ dicant: Witã quipe homunũ: solus hũe
oditoꝵ quicreauit aministrat: Mieq enĩ ꝓpt̾ stellas
omo sed stell& ꝓp̃t hominẽ facte s Et si stella frtũ
hominis dicit᷑: ipsis sus mninisteri is subee. homo
ꝑibet᷑ Certe cum iacob deutero egrederet᷑ ⁊ pri¬
oris fr̃ĩs plaut̾a tener& manii: pͥor ꝑfecte nequa¬
qu̾a egredi potuit: nisi sub sequens in quoass&: Et
tam̃ cũ uno tp̃r eodẽq mom̃to utrũq niat̃ fuderit.

Expanded text:
ngelii verba pensamus, quibus de eadem stella dicitur: Usque dum veniens staret supra ubi erat puer, dum non puer ad stellam, sed stella ad puerum cucurrit, si dici liceat, non stella fatum pueri, sed fatum stellae is qui apparuit puer fuit. Sed a fidelium cordibfatum dicant. Vitam quippe hominum solus hanc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, sed stellae propter hominem factae sunt. Et si stella fatum hominis dicitur, ipsis suis ministeriis subesse homo perhibetur. Certe cum Jacob, de utero egrediens, prioris fratris plantam teneret manu , prior perfecte nequaquam egredi potuit, nisi et subsequens inchoasset; et tamen cum uno tempore, eodemque momento utrumque mater f