comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ W ilfaresdũ .i. mons Wilfari. ⁊ ẽ aui¬
co cataractone. decem ferme milib ꝯtra
solsticialem occasum: uidens se ossyine
imparem uirib remittens ex̾citum:
abscondit se in domo hunwaldi comitis
quẽ sͥ amicissimũ putabat: cum uno t̾m
milite nomine tondhere. S ab eodem co¬
mite ꝓditꝰ ẽ os wine ⁊ detestanda oĩb
morte cũ eodem milite ꝑ p̃fectũ eiꝰ ed̃¬
utriusq regis anima .i. occisi ⁊ eiꝰqui
occid̾e uissit eccłia ꝯstructa ẽ. Erat aũ
rex osuuine aspectu uenustus. sta¬
tura sullimis. affatu iocundꝰ. morib
latu inter scĩ aydani dͥ dilectissimi oꝑa
referemꝰ. Scd̃o aũ anno os i regis: fuec̃
patri magno paulino itamar ep̃s in
rouensi eccł̃ia. Tunc temꝑis regnoori¬
entaliũ angloꝵ pꝰ erwaldum redral-¬
di successorẽ sib̃t fr̃ eius p̃erat: homo re-¬
ligiosus. Qui in gallia exulans. ꝓmi¬
micicia redcaldi baptitatꝰ fuerat. Rexq

Expanded text:
apud Wilfaresdune, id est montem Wilfari, et est a viapud Wilfaresdune, id est montem Wilfari, et est a vico Cataractone decem ferme millibus contra solstitialem occasum, videns se Oswine imparem viribus, remittens exercitum, abscondit se in domo Hunwaldi comitis, quem sibi amicissimum putabat, cum uno tantum milite nomine Tondehere; sed ab eodem comite proditus est Oswio, et detestanda omnibus morte cum eodem milite per praefectum ejus Edeutriusque regis anima id est occisi et ejus qui occidere jussit, ecclesia constructa est. Erat autem rex Oswine aspectu venustus, statura sublimis, affatu jucundus, moribus latu inter sancti Aidani sibi dilectissimi opera referemus. Secundo autem anno Oswi regis successit patri magno Paulino Ithamar episcopus in Rovensi ecclesia. Tunc temporis regno orientalium Anglorum, post Carpwaldum Redwaldi successorem, Sigbert frater ejus praeerat homo religiosus: qui in Gallia exsulans pro inimicitia Redwaldi baptizatus fuerat. Rexque
Abbreviated transcription (Latin):
rex anna ad monast̾iũ briges seruien¬
dum deo. Que utͣq cum eẽt ꝑegͥna meri¬
to uirtutũ bͥgensis abbissa effecta ẽ. Tc̃
siquidem mitcebant nobiles anglie filiaᷤᷤ
suas erudiendũ in brige ⁊ in kala. ⁊ unan¬
dilegum monast̾ia. Misit ⁊ ercenb̃rt łrige
filiam suam ercungotã uirginẽ xp̃i. uir¬
ginẽ sc̃am ⁊ p̃claram. Cuiꝰ oꝑa iurtutũ
cuiꝰ signa miracłoꝵ ab incolis loci illius
usq hodie narrantur. De cuiꝰ laude in
libro miracłoꝵ dicemus.
o quoq tpr ossyald cũ regnass .ix.
ann̾ int̾ num̾ato anno illo alioꝵ
p̃dicto occisus ẽ etiam apenda strenuo
Campꝰ masefeld scoꝵ canduit ossib. Oe¬
culto aũ dei uidicio inuisi deo pagani
dilectos mactauerunt. ⁊ escas uolatilib
celi dederunt. In loco auĩ cedis illiꝰ mira¬
tia b̾nitiorum. S in ꝓuintia d̾irorum
os wine filiꝰ osrici regis de quo p̃dictũ ẽ
.uii. anñ regnauit. Ingͣuescentib uero
causis cum reges simul conflicturi eẽnt

Expanded text:
x Anna ad monasterium Bruges ad serviendum Domino: quae utraque cum esset peregrina merito virtutum Bregensis abbatissa effecta est. Tunc siquidem mittebant nobiles Angliae filias suas erudiendas in Bruge et in Kala et in Andilegum monasterio. Misit et Ercembert Bruges filiam suam Erchengotam Christi virginem sanctam et praeclaram. Cujus opera virtutum, cujus signa miraculorum ab incolis loci illius usque hodie narrantur; de cujus laude in libro Miraculorum dicemus. Eo quoque tempore Oswaldus, cum regnasset novem annis internumerato illo anno aliorum praedicto, occisus est etiam a Penda Strenuo Campus Mesafeld sanctorum canduit ossibus. Occulto autem Dei judicio invisi Deo pagani dilectos ejus mactaverunt, et escas volatilibus coeli dederunt. In loco autem caedis illius miracia Berniciorum. Sed in provincia Deirorum Oswine filius Osrici regis, de quo praedictum est, VII annis regnavit. Ingravescentibus vero causis, cum reges simul conflicturi essent
Abbreviated transcription (Latin):
torium ⁊ eoꝵ dogniata. Et it̾m in constan¬
tinopol .S. congregati st̃ ꝯcilio in tempore¬
lum. Et paulopꝰ. Et synodum que facta ẽ in
urbe roma in tempore martin pape bea¬
dissim in dictione pͥma: in tempore con¬
stantino piissimo augusto anno nono.
Suscepimus ⁊ glificamꝰ dñm nr̃m iħm¬

Expanded text:
torium, et eorum dogmata; et iterum in Constantinopoli, quinto congregati sunt concilio, in temporelum. » Et paulo post: « Et synodum quae facta est in urbe Roma, in tempore Martini papae beatissimi, indictione octava, imperante Constantino piissimo anno nono. Suscepimus et glorificamus Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
tentͥonalib pictis .i. eis qui arduiᷤ atq
horrentib montiũ uigis ab australib
pictis seꝑantur. Australes enĩpicti pͥus
me edoctũ. Euiꝰ sedem ep̃atus scĩ martini
nomine uͥ ip̃e columba sepultus ẽ iam
nunc anglorum gens obtinet. Qui locus
ad ꝓuintiam b̃nitiorum ꝑtinens: uul¬
go uocatꝰ ad candidam casam. eo qd̃ ibi
eccłiam de lapide insolito bͥtonib more fe¬
cerit. Genit aũ columba regnante ꝑictis¬
bridio filio meilocon rege potentissimo
pit. Que ẽ qͣi familiarũ .u. iuxta estima¬
tionem angloꝵ quam successores eius
usq hodie tenent. uͥ ⁊ ipse sepultus ẽ.
Erat aũ ⁊ aliud monast̾uim nobile in

Expanded text:
tentrionalibus Pictis, id est iis qui arduis et tentrionalibus Pictis, id est iis qui arduis et horrentibus montium jugis ab australibus Pictis separantur. Australes enim Picti prius mae edoctum. Cujus sedem episcopatus Sancti Martini nomine, ubi ipse Columba sepultus est, jam nunc Anglorum gens obtinet. Qui locus ad provinciam Berniciorum pertinens vulgo vocatur. Ad Candidam Casam, eo quod ibi ecclesiam de lapide insolito Britonibus more fecerit. Venit autem Columba, regnante Bridio, filio Meilocon rege Pictorum potepit, quae est quasi familiarum quinque juxta aestimationem Anglorum, quam successores ejus usque hodie tenent, ubi et ipse sepultus est. Erat autem et aliud monasterium nobile in
Abbreviated transcription (Latin):
swaldus gͥ rex ut fidem
aug̾et misit scothiam uͥ exulau̾at.
Accepteq pontificem aẏdanũ sũmum
uirum quanuis pascha ñ recte celebra¬
ret more septẽtͥonalium feochoꝵ. Austra¬
les enim hib̃me insule partes iam dudũ
ammonitione pape rectum paschasus-¬
ceꝑant. Uenienti gͥ ep̃o rex sedem ep̃a¬
lem in insula lindis farnensi tͥbure. Igitͤ
fides cepit dilatari. Pulchroq spectacło
sepe ꝯtigit ut euͣnglizante aydano qui
Longo enĩ exilii surtp̾r linguã scothoꝵ
plene didicerat. Crescebat gͥ fides mo¬
nachisq uenientib de scothia feruen¬
ter docebatur. Monachuis enim ip̃eep̾s
erat. de insula que uocatur .si. cuiꝰ mo¬
nafł̾ium septemtͥonalium scothorum
⁊ õĩum pictorum artem tenebat. Que
insula adius quidem bͥtannie ꝑtinei.
ñ magno ab ea freto discreta. s de natio¬
ne pictorum qui illas bͥtannie plagas
incolunt: monachis scothoꝵ tradita.
iustinianũ ustino minore uenie
de hib̾nia abbas columba p̾dicandũ sep¬

Expanded text:
fidem augeret, misit in Scotiam ubi exsulaverat, accepitque pontificem Aidanum summum virum, quamvis pascha non recte celebraret more septentrionalium Scotorum. Australes enim Hiberniae insulae partes jamdudum admonitione papae rectum pascha susceperant. Venienti ergo episcopo rex sedem episcopalem in insula Lindesfarnensi tribuit. Igitur fides coepit dilatari, pulchroque spectaculo saepe contigit ut, evangelizante Aidano, quiLongo enim exsilii sui tempore linguam Scotorum plene didicerat. Crescebat igitur fides, monachisque venientibus de Scotia, ferventer docebatur: monachus enim ipse episcopus erat de insula, quae vocatur Hii, cujus monasterium septentrionalium Scotorum et omnium Pictorum arcem tenebat. Quae insula ad jus quidem Britanniae pertinet, non magno ab ea freto discreta; sed donatione Pictorum, qui illas Britanniae plagas incolunt, monachis Scotorum tradita, Justinianum Justino Minore, venerat de Hibernia abbas Columba ad praedicandum sep
Abbreviated transcription (Latin):
cespitib firmanit. Dix̃q flectamus om̃s¬
genua. ⁊ dm̃ om̃ipotentem uiiũ ac̃ ue¬
rum in cõmune dep̃eemur ut nos abho¬
ste ferocras suꝑbo sua miseratione de¬
fendat. Seit enim qr iusta ꝓsalute gen¬
tis nr̃e bella suscipimus. Quo fẽo incipi¬
ente diluculo ꝯgressi cedsx allã ⁊ copias
illas quib nicħ̃ resist̾e posse iactabat: ceci¬
durte aip̃ denisesburne .i. tuus demsi. Uñ¬

Expanded text:
cespitibus firmavit, dixitque: Flectamus cespitibus firmavit, dixitque: Flectamus genua, et Deum omnipotentem vivum ac verum in commune deprecemur ut nos ab hoste feroci ac superbo sua miseratione defendat. Scit enim quia justa pro salute gentis nostrae bella suscipimus. Quo facto, incipiente diluculo congressi Cedwallam et copias illas, quibus nihil resistere posse jactabat, ceciderunt apud Denisesburne, id est rivus Denisii. Un
Abbreviated transcription (Latin):
adsymo regi successit osric cogna¬
tus eius in ꝓruntia deirorum. An¬
frid uͦ filius ⁊ &delfridi regis suscep̃ reg¬
num b̃nitiorum. Nam in has duas
ꝓuntias gens nordhumbroꝵ antiqui¬
tus diuisa erat. Hi aũ iuuenes tp̃r re-¬
gis ead wini ap̃ scothos ⁊ pictos exulan¬
ces baptizati sunt. Ubi aũ reges facti
surit adidola ꝯũsisunt. Quos rex cedwal¬
la impie s iuste ꝑeriit. Et pͥmo qͥdem
ꝓxima estate os ricũ dum se in oppido
inunicipio temerio obsidisset: erũpenᷤ
subito cum suis om̃ib imꝑatũ destru-¬
xit. Post annum uͦ occidit enfridum ad
se postulande pacis gr̃a uenientẽ cum
.xii. militib. Infaustus ille annus ha¬
quam ꝓpt̾ cediyalle tyrannidem. qu a
ñ t̾ras ut uictor adquirebat: s uͭ pestis
destruebat. Uñ ille annus sequentis re-¬
gis os waldi regno assignatur. Qui post
occisionem fris enfridi suꝑueniens cũ
paruo exercitu signum sc̃e erucis ma.¬
nib siuis erexit. ac fouee impositam

Expanded text:
adwino regi successit Osric, cognatus ejus in provincia Deirorum. Eanfrid, filius Edelfridi regis, suscepit regnum Berniciorum. Nam in has duas provincias gens Nordhumbrorum antiquitus divisa erat. Hi autem juvenes tempore regis Edwini apud Scotos et Pictos exsulantes baptizati sunt; ubi autem reges facti sunt ad idola conversi sunt. Quos rex Cedwalla impie, sed juste peremit, et primo quidem proxima aestate Osricum, dum se in oppido municipio temerario obsedisset, erumpens subito cum suis omnibus imparatum destruxit. Post annum vero occidit Enfridum ad se postulandae pacis gratia venientem cum duodecim militibus. Infaustus ille annus quam propter Cedwallae tyrannidem, qua non terras ut victor acquirebat, sed ut pestis destruebat: unde ille annus sequentibus regis Oswaldi assignatur. Qui, post occisionem fratris Enfridi, superveniens cum parvo exercitu signum sanctae crucis manibus suis erexit, ac foveae impositam
Abbreviated transcription (Latin):
bangor. inqua tantus fuisse fertur nu-¬
merusmonachoꝵ. ut cum in .un.portio¬
nes eẽt. cum p̃positis sͥ pͥorib monaft̾iũ
diuisum nulla harum portio minꝰ quã
trecentos monachos hab̾et.qui om̃s la

Expanded text:
Bancor, in quo tantus fertur fuisse numerus monachorum, ut cum in septem portiones esset cum praepositis sibi rectoribus monasterium divisum, nulla harum portio minus quam trecentos homines haberet, qui omnes de
Abbreviated transcription (Latin):
burgũ qd uocatur huntendona in aug
tenuit curiã suam ap̃ londoniam in
sollẽpnitate paschali qua nũqͣm fue¬
rat splendidior in anglia multitudi¬
ne. magnitudine. auro. argento. gẽ¬
mis uestib. om̃imoda dapsilitate. Ad
rogationes uͦ diulgatũ ẽ regẽ mor¬
tuũ eẽ. Quod audiens hugo bigod
in castello nore U ic subint᷑uit nec red¬
dere uolurt: nisi ip̃i regi aducuen¬
re. Eepitgͥ rex castellũ de bakentun.
cuiꝰ dominꝰ Rob̃tus quã ꝓditor a rege
discesserat. Inde obsedit urbẽ ex secestre
multas ꝯstruendo. multũ thesauri
sui absũpsit. Sero taisi redditumẽ ei
castellum. ⁊ uindictam ñ ex̾cuit in
ꝓditores suos pessimo ꝯsilio usus. Si
enim eam tunc ex̾cuisset: pꝰ eaꝯtra.
eũ tot castella retenta ñ fuissent. G
inde rex ꝑrexit in insulam uectam
⁊ abstulit eam baldsino de reduers
de quo p̃diximus. ⁊ exulauit eũ ab
anglia. Elatus gͥ rex his ꝓsꝑe gentis
uenit uenit uenatum ap̃ bͥtanniãq̃

Expanded text:
burgum, quod vocatur Huntendonia in augtenuit curiam suam apud Londoniam in solemnitate Paschali, qua nunquam fuerat splendidior in Anglia multitudine, magnitudine, auro, argento, gemmis, vestibus, omnimoda dapsilitate. Ad Rogationes vero divulgatum est regem mortuum esse. Quod audiens Hugo Bigot in castellum Nordwic subintravit, nec reddere voluit, nisi ipsi regi advenienre. Cepit igitur rex castellum de Bathentune, cujus dominus Robertus quidam proditor a rege desciverat. Inde obsedit urbem Execestre, multas construendo, multum thesauri sui absumpsit. Sero tamen redditum est ei castellum, et vindictam non exercuit in proditores suos pessimo consilio usus; si enim eam tum exercuisset, postea contra eum tot castella retenta non fuissent. Inde igitur rex perrexit in Insulam Vectam, et abstulit eam Baldwino de Redvers, de quo praediximus et exsulavit eum ab Anglia. Elatus igitur rex hisce prospere gestis venit ve
Abbreviated transcription (Latin):
morer: Om̃s qui sacram̃tũ uirauerãt
tam p̃sules quã ꝯsules ⁊ pͥncipes assen¬
sum ftephano p̃buert ⁊ hominiũ fece¬
runt. hoc uͦ signum malũ fure quod
tam repente om̃is anglia. sine mora.
sine labore. qiͣ in ictu ocłi ei subiecta ẽ.
Diadematꝰ curiã suam tenuit ad nata¬
le ap̃ londoniam. Corpꝰ aũ henrici re¬
gis ad huc insepultũ erat in normannia.
Rex nãq henricus pͥma die decembris
pulta sunt. Reliquũ aũ corpꝰ cultellis circumqͣq
dissecatũ ⁊ multo sale asꝑsum coriis
taurinis reconditũ ẽ causa fetoriꝰ eui¬
tandi qͥ mnultꝰ ⁊ infinitꝰ iam cridunstan¬
tes inficiebat. Uñ ⁊ ip̃e qͥ magno p̾tio
ꝯductus secͣi caput eiꝰ diffid̃at ut fetidis

Expanded text:
morer? Omnes qui sacramentum juraverant morer? Omnes qui sacramentum juraverant tam praesules quam consules et principes assensum Stephano praebuerunt, et hominium fecerunt. Hoc vero signum malum fuit, quod tam repente omnis Anglia sine mora, sine labore, quasi in ictu oculi ei subjecta est. Diadematus igitur curiam suam tenuit ad Natale apud Londoniam. Corpus autem regis Henrici adhuc insepultum erat in Normannia. Rex namque Henricus prima die Decembris pulta sunt. Reliquum autem corpus cultellis circumquaque desecatum, et multo sale aspersum, coriis taurinis reconditum est causa fetoris evitandi, qui multus et infinitus jam circumstantes inficiebat. Unde et ipse qui magno pretio conductus s
Abbreviated transcription (Latin):
Successu uͦ temꝑis atrocissimi qd̃ post ea
ꝑ normannoꝵ rabiosas ꝓditiones exar¬
sit quicqͥd henricus fecerat uł tyranni¬
ce uł regie aꝑatione det̾ioꝵ uisum ẽ ꝑop¬
tusi. Uenit enim sine mora stephanus
tedbaldi blesensis ꝯsulis fr̃ iunior eo.
uir magne strenuitatis ⁊audacie. ⁊
glici regni filie regis henrici: fretus¬
ma din temptans inuasit. Willmus
cantuariensis archiep̃s qui primꝰ sacͣ
mentũ filie regis fec̾at: eum ꝓhdolor
in regem benedix̃. Uñ uidiciũ illud
d̾s ineum statuit: qd̃ sac̃ doti magno ie¬
remie ꝑcussori statuerat: scił ne pꝰannũ
uiu̾et. Rogerꝰ magnꝰ salesbiriensiᷤ ep̃s
qui scd̾̃s sacram̃tũ illd̾ p̾dictũ fec̾at.
⁊ om̃ib aliis p̾dictau̾at: diadema ei
& uires auxilii sui ꝯtͥbuit. Uñ post ea
iusto dĩ rudicio ab eodem quẽ creauit
in regem captꝰ ⁊ excruciatus miseran¬
dum sortitus ẽ ext̃minium. S quid

Expanded text:
Successu vero temporis atrocissimi, quod postea Successu vero temporis atrocissimi, quod postea per Normannorum rabiosas proditiones exarsit, quidquid Henricus fecerat vel tyrannice vel regie comparatione deteriorum visum est peroptimum. Venit enim sine mora Stephanus Tedbaldi Blesensis consulis frater junior eo, ir magne strenuitatis et audacie. glici regni filie regis Henrici, datia sua invasit. Willermus Cantuarieamentum filiae regis fecerat, eum, proh dolor! in regem benedixit, unde judicium illud Deus in eum statuit, quod sacerdoti magno Jeremiae percussori statuerat, scilicet nec post annum viveret. Rogerus magnus Salesburiensis episqui secundus sacramentum illud praedictum fecerat, et omnibus aliis praedicaverat, diadema ei et vires auxilii sui contribuit: unde justo Dei judicio postea ab eodem, quem creavit in regem, captus et excruciatus miserandum sortitus est exterminium. Sed quid
Abbreviated transcription (Latin):
haurire. dones tͣuam benignus ali
quando ad te fontem om̃is scientie
ꝑuenire ⁊ parere semꝑ ante faciem
tuam. Precerea om̃s ad quos hec¬
eadem hystoria ꝑuenire potuerit
nr̃e nationis legentes siue audien¬
tes suppliciter precor. ut pro meis
infirmitatib ⁊ mentis ⁊ corporis. apd̃
suꝑnam clementiam sepius inter-¬
nis uicem rependant: ut qui de sin¬
gulis ꝓuintiis siue locis sublimiori-¬
bus que memoratu digna atq inco-¬
lis grata credideram diligenter ad¬
notare curaui. apud om̃s fructum
pie intercessionis inueniam. amͣ:
delatoriis hamis int̾cipiebat. Crude¬
litate ⁊̃ qua ꝯsulem de moretuil cog¬
natum suũ incaptione positũ exocula.¬
uit. Nec sciri facinus tam horrendũ po-¬
tuit: usq quo mors secreta regis aꝑuit.
Nec minꝰ ⁊ alia ꝓponebant exem pla q̃
tacemꝰ. Luxuria quoq qr mulierum
ditioni reg̾ more salomonis ꝯtinue sub¬
racebat. Ialia uulgꝰ lib̃m dis̃sificabat.

Expanded text:
haurire, dones etiam haurire, dones etiam quando ad te fontem omnis scientiae pervenire, et parere semper ante faciem tuam. Praeterea omnes ad quos haec historia 85 pervenire potuerit nostrae nationis, legentes sive audientes, suppliciter precor, ut pro meis infirmitatibus et mentis et corporis apud supernam clementiam saepius interverationis vicem rependant, ut qui de singulis provinciis, sive locis sublimioribus, quae memoratu digna atque incolis grata credideram diligenter annotare curavi, apud omnes fructum piae intercessionis inveniam. » delatoriis hamis intercipiebat: crudelitate etiam, qua consulem de Moretoil cognatum suum in captione positum exoculavit, nec sciri facinus tam horrendum potuit usquequo mors secreta regis aperuit, nec minus et alia proponebant exempla, quae tacemus; luxuria quoque, quia mulierum ditioni regis more Salomonis continue subjacebat. Talia vulgus liberum diversificabat.
Abbreviated transcription (Latin):
metrico paulini oꝑe in ꝓsam tͣns.¬
tuli. Libr̃ uite ⁊ passionis sc̃i anas¬
tasii male de greco tͣnsiatum. ⁊ peiꝰ
a quodam imꝑito emendatũ ꝓut
patris monachi simul ⁊ antistitis
cudb̾cti. ⁊ prius eroico metro ⁊ post¬
modum plano sermone flescripsi.
Hystoriam abbatũ monasterii huiꝰ
in quo suꝑne pietati deseruire gau¬
deo benedicti. ceolfridi. ⁊ hub̾cti. in
libellis duob. Hystoriam eccłiasti.
logium de nataliciis scõꝵ martyrũ
dieb in quo om̃s quos inuenire po¬
tui ñ solum qua die uerum etiã quo
notare studui. Iibrum hymnoꝵ
diuerso metro sine rithino. Libr
epigͣma cum eroico metro siue ele-¬
giaco. De natura rerum ⁊ de tem¬
porib libros singulos. Item detẽpo¬
rib librum unum maiorem. Libr̃
de ortho graifia alfabeti ordine dis¬
tinctum. Item librum demetrica
matib siue tͦpis libellum ħ est de fi¬
guris modisq locutionum quib¬
precor bone iħu ut cui ꝓpitius do

Expanded text:
metrico Paulini opere in prosam transmetrico Paulini opere in prosam transtuli. Librum vitae et passionis sancti Anastasii, male de Graeco translatum, et pejus a quodam imperito emendatum, prout Patris, monachi simul et antistitis, Cudbercti, et prius heroico metro, et postmodum plano sermone descripsi. Historiam abbatum monasterii hujus, in quo supernae pietati de servire gaudeo, Benedicti, Ceolfridi, et Huaetbercti in libellis duobus. Historiam Ecclesiastilogium de natalitiis sanctorum martyrum diebus; in quo omnes quos invenire potui, non solum qua die, verum etiam quo notare studui. Librum Hymnorum, diverso metro, sive rhythmo. Librum Epigrammatum heroico metro, sive elegiaco. De Natura rerum, et de Temporibus libros singulos. Item, de Temporibus librum unum majorem. Librum de Orthographia, alphabeti ordine distinctum. Item, librum de metrica matibus sive Tropis libellum, hoc est, de figuris modisque locutionum, quibuprecor, bone Jesu, ut cui propitius don
Abbreviated transcription (Latin):
abacuc. lib̃ .i. In librum beati pa¬
tris tobie explanationis allegorice
de xp̃o ⁊ eccłia libr̃ .i. Item capitła
lectionum in pentateucum moysi.
iosue. iudicum. In libroᷤᷤ regum ⁊
uerba dierum. In libr̾ beati patris
iob. In parabolas eccłiasten ⁊ canti¬
ca canticorum. In ysaiam ꝓph̃am.
ezram q̃q̃ ⁊ neemiam. Ineuͣngłiũ
marci lib̃ .iiii. In euangłiũ luce
lib̾ .ui. meliarum euangłii. libͦs
.Ii. In apłm quecunq in opusculis
sc̃i augustim exposita inueni cunc¬
ta ꝑ ordinem transcribe curaui. In
actus apłorum libros .ii. In epłas
septem catholieas libros singulos.
In apocalipsm scĩ Ioħis libros.iii.
tem capitula lectionum in totum
nouum testamentũ excepto eunͣgłio.
tem librũ epłarum ad diũsos quar̃
sionib filioꝵ isrł una. una de eo qd̃
ait ysaias. ⁊ claudent᷑ ibi in oarce¬
tur. De ratione bissexti una De
equinoctio iuxta anatolium una.
tem de hystoriis sc̃oꝵ libr̃ uite. ⁊
passionis sc̃i felicis confessoris de-

Expanded text:
abacum, librum I. In librum beati Patris Tobiae, explanationis allegoricae de Christo et Ecclesia, librum I. Item, capitula lectionum in Pentateuchum Mosi, Josue, Judicum. In libros Regum, et Verba dierum. In librum beati Patris Job. In Parabolas, Ecclesiasten, et Cantica canticorum. In Isaiam Prophetam, Ezram quoque, et Neemiam. In Evangelium Marci, libros IV. In Evangelium Lucae, libros VI. Omeliarum Evangelii, libros duos. In Apostolum quaecunque in opusculis sancti Augustini exposita inveni, cuncta per ordinem transcribere curavi. In Actus apostolorum, libros duos. In Epistolas septem canonicas, libros singulos. In Apocalypsim sancti Joannis, libros tres. Item capitula lectionum in totum Novum Testamentum, excepto Evangelio. Item librum Epistolarum ad diversos, quarum sionibus filiorum Israel una; una de eo quod ait Isaias, et claudentur ibi in carcetur ; De rAequinoctio, juxta Anatolium, una. Item, de historiis sanctorum; librum vitae et passionis sancti Felicis confessoris de
Abbreviated transcription (Latin):
diocris ⁊ int̾fisus. Duo uero ultimi exi¬
tiales ⁊ p̃rupti.
tephanꝰ rex impiger t̾cio anno inip̾o
ingressu anglie ꝓuolauit ad bedefordiã.
⁊ inuigilia natalis dñi ⁊ in toto natali
obsedit eam. Quod ⁊̃ multis deo displi¬
cuisse uisum ẽ. Quia sollempnitates sol¬
lẽpnitatum paruul uł nichili pen¬
debat. Reddita aũ ei bedefordia: in sco¬
tiam promouit excercitum. Rex
namq scotorũ qr sacͣmentum fece
rat filie regis henrici qi sub uelam̃to
sc̃itatis ꝑ suos execrabilit̾ egit. Mulieres
enu gͣuidas fundebant. ⁊ fetus antiei¬
patos abstrahebant. Pueros suꝑ acumi¬
na lancearum iactabant. Orb̾os suꝑ al¬
taria detruncabant crucifixoꝵ capita
abscisa suꝑ cesorum corpora ponebant.
Mortuoꝵ capita mutuantes suꝑ crucifi¬
xa reponebant. Quẽcũq gͥ scoti attinge¬
bant: om̃ia erant plena horroris. pleua

Expanded text:
diocris et intercisus; duo vero ultimi exidiocris et intercisus; duo vero ultimi exitiales et praerupti. Stephanus rex impiger tertio anno in ipso ingressu Angliae provolavit ad Bedefordiam, et in vigilia Natalis Domini et in toto Natali obsedit eam: quod etiam multis Deo displicuisse visum est, quia solemnitatem solemnitatum parvi vel nihili pendebat. Reddita autem Bedfordia in Scotiam promovit exercitum. Rex namque Scotorum, quia sacramentrat filie regis Henrici, quasi sub velamento sanctitatis per suos execrabiliter egit. Mulieres enim gravidas findebant, et fetus antipatos abstrahebant, pueros super acumina lancearum jactabant, presbyteros super altaria detruncabant, crucifixorum capita abscissa super caesorum corpora ponebant, mortuorum vero capita mutuantes super crucifixa reponebant. Quaecunque igitur Scoti attingebant, omnia erant plena horroris, plena
Abbreviated transcription (Latin):
res cũ eo. Ubi rex martiis alt̾catioĩb
assolitꝰ omĩa que incepit: luculente
ꝑfecit. hostiũ circunuerteꝰ reppulit.
hostilia castella depulit egregie int̾
sũmos splenduit. Concordiã cũ rege
francoꝵ ꝯposuit. ⁊ eustaciꝰ filiꝰ eius
homo regis frãcorum effectus ẽ denor¬
mannia que francorũ ad iacet imꝑio.
Quod uidens ꝯsul andegauensis qui
sup̾mus eius hostis erat. qu nimirũ
filiam regis henrici duxerat que un¬
ꝑatrix alemannie fuerat. ⁊ sacram̃ta
de regno anglie acceꝑat: unde ⁊ angli¬
am calũpniabantur sponsus ⁊ spon¬
sa cepit tam̃ induclas cum rege ste¬
phano. Uidebat enĩ se ad p̃sens regiaᷤᷤ
ures ñ posse ꝑfring̾e tam ꝓ multitu¬
dine ꝓbitatis: quã pecunie que adhuc
ex abundantia thesauri reg̾ defuncti
suꝑ erat. Cunctis gͥ ꝓsꝑe gestis in ip̃o
uestibulo natalis rediit rex in angliã
clarus. Hĩgͥ duo anni stepħo regi ꝓsꝑi¬
ni fuerũnt. Terciꝰ uͦ de quo dicemus me¬

Expanded text:
res cum eo. Ubi rex Martiis altercationibus assolitus omnia, quae incaepit, luculenter perfecit, hostium circumventus repulit, hostilia castella depulit, egregie inter summos splenduit, concordiam cum rege Francorum composuit, et Eustachius filius ejus homo regis Francorum effectus est de Normannia, quae Francorum adjacet imperio. Quod videns consul Andegavensis, qui supremus hostis ejus erat qui nimirum filiam regis Henrici duxerat, quae imperatrix Alemanniae fuerat, et sacramenta de regno Angliae acceperat; unde et calumniabantur Angliam sponsus et sponsa cepit tamen inducias cum rege Stephano. Videbat enim se ad praesens regias vires non posse perstringere, tam pro multitudine probitatis quam pecuniae, quae adhuc ex abundantia thesauri regis defuncti supererat. Cunctis igitur prospere gestis in ipso vestibulo Natalis Domini rediit rex in Angliam clarus. Hi ergo duo anni Stephano regi prosperrimi fuerunt. Tertius vero, de quo dicemus, me
Abbreviated transcription (Latin):
non: ut eum unm̾ito redini̾ent. Tercio
uouit qd̃ denegeldũ .i. duos solidos ad
hildam quos antecessores sui acciꝑe sole¬
bant singuł annis: inet̾num ꝯdonauit.
Hec pͥncipalit dõ uouit ⁊ alia s nicħ
horum tenuit.
tephanꝰ rex pͥmo anno regni sui¬
audiuit nũtium dicentẽ s. Rex scotoꝵ
simulans se pacifice uenire ad te gr̃a
hospitandi ueniens in carloil ⁊ in nouũ
castellũ: dolose cepit utͣq. Qui rex ste¬
phanꝰ. Que dolose recepit: uictoriose re¬
cipiam. Smoute gͥ rex impiger ex̾citũ

Expanded text:
non, ut eum immerito redimerent. Tertio non, ut eum immerito redimerent. Tertio vovit, quod danegeldum, id est duos solidos ad hidam, quos antecessores sui accipere solebant, singulis annis in aeternum condonaret. Haec principaliter Deo vovit et alia, sed nihil horum tenuit. Stephanus rex paudivit nuntium dicentem sibi: Rex Scotorum simulans se pacifice venire ad te gratia hospitandi, veniens in Karloil et novum castellum dolose cepit utraque; cui rex Stephanus: Quae dolose cepit, victoriose recipiam. Promovit igitur rex impiger exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
euentũ ex quo semꝑ pendet uidiciũ. Et
disce ꝯtempn̾e: quicquso sic distermina¬
tur. quicqͥd sic adnithilatur. Iandẽ reli¬
quie regalis cadau̾is allate sunt in an
fundauerat. ⁊ multis possessionib di¬
tauerat. Ibiq rexuenit stephanꝰ a cu¬
ra sua quam tenuerat londoniam in
ricũ cum debita tanto uiro reueren
nationis sue. Que sunt hec. Primo uo¬
uit qd̃ defunctis ep̃is nũqͣm recineret
eccłias in manu sua. s statim electio¬
ni canonide ꝯsentiens: ep̃is eas inuesti¬
ret. Sod̾o uouit qd̾ nulliꝰ cłici uł laici
siluas in manu sua retuiẽt: sic̃ rex hen¬
ricus fecerat qui singłis annis inplaci¬
tauerat eos. si uł uenationẽ cepissent
in siluis ꝓpͥis. uł si eas ad necessitate
suã exstirparent uł diminuerent. Qd̃
placiti ne fandi genꝰ. ad eo fuit exetra¬
bile. ut si alicuiꝰ lucũ quem h̃r̃e peccu¬
niam estimarent alonge ospicent:
statim uastatũ ꝑhib̾ent. siue eẽt siue

Expanded text:
eventum, ex quo semper pendet judicium. Et eventum, ex quo semper pendet judicium. Et disce contemnere quidquid sic disterminatur, quidquid sic annihilatur. Tandem reliquiae regalis cadaveris allatae sunt in Angfundaverat, et multis possessionibus ditaverat. Ibique rex Stephanus venit a curia sua quam tenuerat apud Londoniaricum cum debita tanto viro reverentnationis suae. Quae sunt haec: Primo vovit, quod defunctis episcopis nunquam retineret ecclesias in manu sua, sed statim electioni canonicae consentiens episcopis eas investiret. Secundo vovit, quod nullius clerici vel laici silvas in manu sua retineret, sicut rex Henricus fecerat, qui singulis annis implacitaverat eos, si vel venationem cepissent in silvis propriis vel si eas ad necessitates suas exstirparent, vel diminuerent. Quod placiti nefandi genus adeo fuit exsecrabile, ut si alicujus lucum, quem habere pecuniam aestimarent, a longe conspicerent, statim vastatum perhiberent sive esset sive
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ea causa p̾cio male gauisus ẽ. hic
ẽ ultimꝰ e multis quẽ rex henricꝰ occidit.
Inde uͦ corpꝰ regiũ cadomũ sui deportaue¬
runt. Ubi diu in eccł̃ia positũ in qua
pat̾ eiꝰ sepultꝰ fuerat: qnͣuis multo sale
repletũ eẽt: ⁊ multis coriis reconditũ:
tam̃ ꝯtinue ex corpore niger humor ⁊hor¬
ribilis coria ꝑtͣnsiens decurrebat. ⁊ ua¬
sis sub feretro susceptus a ministris
horrore faticentib abiciebat᷑. Uide gͥ
quicũq legis quomͦ reg̾ potentissimi corpꝰ
cuiꝰ ceruix diadematirata auro ⁊ gẽmis
electissimis qiͣ dei splendore ũnauerat.
cuiꝰ utraq manꝰ sceptris p̾radiauerat.
cuiꝰ reliqua suꝑficies auro textili tota
rutilauerat. cuiꝰ os tam deliciosissimiᷤ ⁊ ex¬
qͥsitis cybis pasci solebat. cui om̃s assur¬
gere. om̃s expauescere. om̃s ꝯgaudẽ. õs
admirari solebant: uide inquã quo cor¬
iud pusilt̾deuenit quam horribilit̃ delicuerit.
quã miserabilit̃ adiectũ fu̾it. Uide rerũ

Expanded text:
io male gavisus est. Hic est ultimus e multis, quem rex Henricus occidit. Inde vero corpus regium Cadonum sui deportaverunt, ubi diu in Ecclesia positum, in qua pater ejus sepultus fuerat, quamvis multo sale repletum esset, et multis coriis reconditum, tamen continue ex corpore jugiter humor et horribilis scoria pertransiens decurrebat, et vasis sub feretro susceptus a ministris fetore et horrore fatiscentibus abjiciebatur. Vide igitur quicunque legis, quomodo regis potentissimi corpus, cujus cervix diadematizata auro et gemmis electissimis, quasi Dei splendore vernaverat; cujus utraque manus sceptris praeradiaverat, cujus reliqua superficies auro textili tota rutilaverat, cujus os tam deliciosissimis et exquisitis pasci solebat cibis, cui omnes assurgere, omnes expavescere, omnes congaudere, omnes admirari solebant: vide, inquam, quo corpus illud devenerit, quam horribiliter delituerit, quam miserabiliter abjectum fuerit. Vide rerum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ idem causa infirmitatis ibidẽ detentꝰ ⁊ in¬
cendia domorũ orando restinxerit ⁊ ip̃e ꝑui-¬
sionem a suo sit languore curatꝰ.
t renascentib uirguitis pelagiane pestis
germanꝰ cum seu̾o bͥtanniam reũsus prius
claudo uiueni incessũ deinide ⁊ popło dĩ con¬
dẽnatis siuie em̃datis heticis gressũ recuꝑa¬
dbrectones qͥescentib ad tẽpꝰ Srit fidei.¬
ext̾is ciuilib sese bellis contͥu̾int simul ⁊ ma¬
iorib flagitiis submerserint.

Expanded text:
idem causa infirmitatis ibidem detentus, et incendia domorum orando restinxerit; et ipse per visionem a suo sit languore curatus. t renascentibus virgultis Pelagianae pestis Germanus cum Severo Brittaniam reversus, prius claudo juveni incessum, deinde et populo Dei, condemnatis sive emendatis haereticis, gressum recuBrittones, quiescentibus ad tempus exteris, civilibus sese bellis contriverint, simul et majoribus flagitiis submerserint.
Abbreviated transcription (Latin):
t ueniens bͥtanniã augꝰtinꝰ pͥmo in insula
tanato regi cantuarioꝵ p̃dicau̾it ⁊ sic accep¬
ta ab eo licentia cantiã p̃dicaturꝰ intͣuerit.
It sdem in cantia pͥmitiue eccłie ⁊ doctͥnã
sit imitatus ⁊ uitã: atq in urbe regiꝰ se¬
dem ep̾atus acceꝑite.

Expanded text:
t veniens Brittaniam Augustinus, primo in insula Tanato, regi Cantuariorum praedicaret; et sic accepta ab eo licentia, Cantiam praedicaturus intraverit.Ut idem in Cantia primitivae Ecclesiae et doctrinam sit imitatus et vitam, atque in urbe regis sedem episcopatus acceperit.
Abbreviated transcription (Latin):
tannia tyranni creati. & mox prior ib̾tan¬
nia. sed̃s ingallia sine initerempti.
Yt b̾tones a scotas uastati pictiso roma¬
norum auxilia quesiert̃. qui scd̾o uenientes
murũ tͣns insulã ferer̃t s hoc cõfestim a p̾fa¬
Ut regnante theodosiominore S pressi.
ciũ tempore palladiꝰ ad scottos in xp̃m creden¬
tes missus ẽ brettones aboecio consule auxiliũ
flagitantes ñ impet᷑uerunt. S tũ sit.¬
t brectones fame famosa coatti barbaros suis
confinib repulerint nec mora frugũ copia
luxuria pestilentia ⁊ ext̾miniũ gentis secu

Expanded text:
Brittania tyranni creati; et mox prior in Brittania, secundus in Gallia, sint interempti.ttones a Scottis vastati Pictisque, Romanorum auxilia quaesierint, qui secundo venientes, murum trans insulam fecerint; sed hoc confestim a praefauujus tempore Palladius ad Scottos in Christum credentes missus est, Brittones ab Aetio consule auxilium flagitantes non impetraverint. Anno t Brittones fame famosa coacti Al., fame coacti, Barbaros suis e finibus pepulerint; nec mora, frugum copia, luxuria, pestilentia, et exterminium gentis secu
Abbreviated transcription (Latin):
Solsticia ⁊ eqͥnoctia bina putant᷑.
octobres. octauis scił in partib capͥcor¬
nii. cancri. arietis ⁊ libre. S eqͥnoctia¬
lis dies omĩ mundo equał ẽ uario aũ
lucis incremento in meroe longissimꝰ
dies.xii. horas equinoctiales. ⁊ uii. par¬
tes uniꝰ hore colligit. alexandrie uͦ .xiiii.
horas. In italia .xu. In britannia .xui.
ubi estate lucide noctes haut dubietes¬
tantur. Id qd̃ cogit ratio credi. solsti¬
cii dieb accedente sole ꝓpius ũticem
mundi: augusto lucis ambitu sub¬
iecta t̾re ꝯtinuos dies hab̃e senis men¬
sib. noctesq ediũso ad brumã remoto
Quod fieri in insulatyle. pyteas massi¬
liensis scͥbit. sex dierũ nauigatione in
septemtͥone abritannia distante.
mutationũ quib sol accedendo ułre.¬
cedendo anm temꝑat orbem. Hyems
enĩ longius morante frigida ẽ ⁊ hu¬
mida. Uer illo redeunte humidũ &
calidũ. Estas illo suꝑferuente. cali¬
da ⁊ sicca. Autunnꝰ illo decedente.

Expanded text:
Solstitia et aequinoctia bina putantur, Octobris, octavis scilicet in partibus Capricorni, Cancri, Arietis, et Librae. Sed aequinoctialis dies omni mundo aequalis est. Vario autem lucis incremento in Meroe longissimus dies XII horas aequinoctiales, et octo partes unius horae colligit: Alexandriae vero XIV horas, in Italia XV, in Britannia XVII. Ubi aestate lucidae noctes haud dubie testantur, id quod cogit ratio credi: solstitii diebus accedente sole propius verticem mundi, angusto lucis ambitu subjecta terrae continuos dies habere senis mensibus, noctesque e diverso ad brumam remoto, quod fieri in insula Thule Pythias Massiliensis scribit, sex dierum navigatione in Septentriones a Britannia distante. mutationum, quibus sol accedendo vel recedendo anni temperat orbem. Hiems enim illo longius morante, frigida est et humida: ver, illo redeunte, humidum et calidum: aestas vero, illo superfervente, calida et sicca: autumnus, illo decedente,
Abbreviated transcription (Latin):
lem celi locum oriens intͣuerit. in hc̃
anno sequente meridie. t̃cio uesꝑe.
qͣrto medio noctis. qͥnto rursũ in ex¬
ortu recurrens. necessario diem p̃mo¬
nec augendũ. ne si forte ñ addatur
ꝑ .ccc lxxi. annos equinoctiũ uernale
brumal die ꝓuenrat. Quẽ egyptii
cepit int̾ponunt. Breuiori aũ ⁊uul¬
gari ratione bissextũ retardatioge¬
nerat solis ñ ad eandem lineã. ꝑ cec.¬
lxu. dies plene redeuntis. Quem si
ũbi gr̃a in equinoctio uernal. qd̵
nit surgentẽ a medio orientis dĩligẽ¬
tex annotaueris. Hc̃ anno seq̃nte
t̾cio ⁊ qͣrto. qͥutoq anno eandẽ dimi.¬
nutionem in tantũ augeri reꝑies at
equinoctium facturꝰ sol a medio sur¬
gat orientis. eandem scił tarditatẽ.

Expanded text:
lem coeli locum sol oriens intraverit, in hunc lem coeli locum sol oriens intraverit, in hunc anno sequenti meridie, tertio vespere, quarto medio noctis, quinto rursum in exortu recurrens, necessario diem praemonet augendum: ne si forte non addatur, per CCCLXV annos aequinoctium vernale brumali die proveniat. Quem Aegyptii cepit, interponunt. Breviori autem et vulgari ratione bissextum retardatio generat solis, non ad eamdem lineam per CCCLXV dies plene redeuntis: quem si, verbi gratia, in aequinoctio vernali, quod nit, surgentem a medio orientis diligenter adnotaveris, hunc anno sequenti, tertio, quarto, quintoque anno eamdem diminutionem in tantum augeri reperies, ut  Aprilis aequinoctium facturus sol e medio surgat orientis, eamdem scilicet tarditate
Abbreviated transcription (Latin):
choabant. ut solsticia ⁊ equinoctia ĩ¬
in medio eẽnt tempoꝵ. Uerũ aũ orien¬
ti cõoꝑatur. qr t̾c ex t̾ris omĩa oriunt᷑.
Estas aũ meridiano. eo qd̃ pars eiꝰ calo¬
re flagrantior sit. Autunnꝰ occiduo.
eoqd̃ obconfiniũ caloris ⁊ frigoris gra-¬
ues morbos habeat. hyenis septem¬
trioni. eo qd̃ frigore torpeat. De Ani¬
¶Annͣis solaris uł cuut ẽ dũ sol. occ.¬
lxu. dieb & quadrante ⁊odiacum ꝑagit.
Quem romam abruma. hebrei ab equi¬
noctio uerno. grecia solsticio. egyptii
inchoant abautunno. Annꝰ lunaris cõ¬
munis .xii. lunis. idẽ. dieb. eccluii. Em
tes inicium. Annꝰ magnꝰ ẽ dũ omĩa
sẏdera certis cursib exactis. ad locum
suũ reu̾tuntur. quem sexcentis anniᷤᷤ
issextus ex quadrantis ratiõe to.¬
ꝑ quadrienniũ conficitur. dum solad
id signum ex quo egressus ẽ ñ in. coc lxu.
dieb s qͣrta diei parte suꝑadiecta
reu̾titur. Uerbi gr̾a si nc̃ equinoctia¬

Expanded text:
choabant, ut solstitia et aequinoctia in medio essent temporum. Ver autem orienti comparatur, quia tunc ex terris omnia oriuntur: aestas meridiano, eo quod pars ejus calore fragrantior sit: autumnus occiduo, eo quod ob confinium caloris et frigoris graves morbos habeat: hiems septentrioni, eo quod frigore torpeat. Cchoabant, ut solstitia et aequinoctia Annus solaris vel civilis est, dum sol CCCLXV diebus et quadrante zodiacum peragit, quem Romani a bruma, Hebraei ab aequinoctio verno, Graeci a solstitio, Aegyptii inchoant ab autumno. Annus lunaris communis XII lunis, id est, diebus CCCLIV. Emtes initium. Annus magnus est, dum omnia sidera, certis cursibus exactis, ad locum suum revertuntur, quem sexcentis annis sDe Bissexto. Bissextus ex quadrantis ratione per quadriennium conficitur, dum sol ad id signum, ex quo egressus est, non in CCCLXV diebus, sed quarta diei parte superadjecta revertitur. Verbi gratia: si nunc aequinoctia
Abbreviated transcription (Latin):
num hocẽ. Cueris ame warine
bͥto uircomis ⁊ facete cur patrie nr̃e
gesta narrans. Atemꝑib iulii cesa¬
ris inceꝑim: ⁊ florentissima reg¬
na que a bruto usq ad iuliũ fuerunt
ta ꝑnicies obliuonis mortaliũ głam.
successu duturnitatis obumbrat ⁊ ex¬
tinguit. Hoc tam̃ anno cum yomã ꝓfi

Expanded text:
NUM. Queris a me, Warine Brito, vir comis et facete, cur patrie nostre gesta narrans, a temporibus Julii Cesaris inceperim, et florentissima regna, que a Bruto usque ad Julium fuerunt, ta pernicies oblivionis mortalium gloriam successu diuturnitatis obrumbrat et extinguit. Hoc tamen anno, qui est ab i
Abbreviated transcription (Latin):
ri eẽnt. ⁊ adiũsis gentib digna ⁊ tͥciõe
sc̃s cũ .y. anñ regnass: occisus est
ꝓditione gentis sue ꝑfide. die aduesꝑas¬
cente ap̃ coruesgate. Et inimicicias qͦs
uiuenti ingesserant in mortuũ ꝓcelan¬
tes. sepeliert̃ eum sine regio honore ap̃
⁊ nom̃ eius extinguerent. Hic uͦ comꝑtũ
ẽ contͣ diuinã ꝓuidentiã ñ suffic̾e pͣuũ
cor hominis ⁊ inserutabile. Quẽ enĩ t̾ris
ꝑfidi abiecerarit: d̾s incelogłose suscepit.
Et memoria et̾na in signiũ eum dñs: cuiꝰ
mentionẽ ꝓditores obnubilare studuerãt.
Inde dominus ttm ad iram ꝓmotꝰ ⁊ plus
solito irricatus: genti pessime malũ in
tus ẽ. in regem ap̃ kingestune omine
sinistro. Sic̃ de eo cum paruuilus ẽt ses

Expanded text:
ri essent, et a diversis gentibus digna contritione ri essent, et a diversis gentibus digna contritione cum quinque annis regnasset, occisus est proditione gentis suae perfide, die advesperascente, apud Corvelgate; et inimicitias, quas viventi ingesserant, in mortuum protelantes, sepelierunt eum sine regio honore apud et nomen ejus exstinguerent. Hic vero compertum est, contra divinam providentiam non sufficere pravum cor hominis et inscrutabile. Quem enim perfidi terris abjecerant Deus in coelo gloriose suscepit, et memoria aeterna insignivit eum Dominus, cujus mentionem proditores obnubilare studuerant. Inde Dominus iterum ad iram promotus et plus solito irritatus genti pessimae malum ineratus est in regem apud Kingstun omine sinistro sicut de eo, cum parvulus ess
Abbreviated transcription (Latin):
Hic alter salomon legum pater orbita pacis.
Q uod caruit bellis. clanit inde magis.
d̃ empladeo templis: monachoᷤ monachiꝰᷤ dedit agros.
Nequitie lapsum iusticieq locunz.
Nouit enim regno uerum ꝑquirere falso.
Lmmensum modico ꝑpetuumq breu.
DWardus filiꝰ edgari regis qui dr̃ sc̃s
apparuit cometa. signũ scił maxime famiᷤᷤ
que in anno seq̃nte secutaẽ. Tunc uͦ qͥdam¬
consul ne quissimus aelfere nomĩe abbras
plures quas rex edgarus. & edeliuoldep̾s
ꝯstruxerant: quoꝵdam potentũ ꝯsensui
⁊ factione destruxit. Inde dñs ad iram
ꝓmotus pͥstinam renouare statui oladeꝰ
Dwardi sc̃i regis anno. iiiͦi.
omĩs optimates angloꝵ cecid̾unt a
quodam solio ap̃ calne. pret̾ sc̃m dunstan¬
nũ qui trabe qͦdam app̃hensa restitit. Sñ
qͥdam eoꝵ ualde lesi sunt: qͥdam uͦ motus
Signum scił dei excessi fuit. quod ꝓditiode
⁊ int̾fectione regis sui abamore di casu¬

Expanded text:
Hic alter Salomon, legum pater, orbita pacis Hic alter Salomon, legum pater, orbita pacis Quod caruit bellis claruit inde magis. Templa Deo, templis monachos, monachis dedit agros, Nequitiae lapsum, justitiaeque locum. Novit enim regno verum perquirere falso, Immensum modico, perpetuumque brevi. Edwardus filius Edgari regis, qui dicitur apparuit cometa, signum scilicet maximae famis, quae in anno sequente secuta est. Tunc vero consuquidam nequissimus Elfere nomine abbatias plures quas rex Edgarus et Edelweld episcopus construxerant, quorumdam potentum assensu et factione destruxit. Inde Dominus ad iram permotus pristinam renovare statuit cladem. Edwardi sancti regis anno quarto, omnes optimates Anglorum ceciderunt a quodam solio apud Talne praeter sanctum Dunstanum, qui trabe quadam apprehensa restitit. Unde quidam eorum valde laesi sunt, quidam vero mortui: signum scilicet Dei excelsi fuit, quod proditione et interfectione regis sui ab amore Dei casu
Abbreviated transcription (Latin):
rex malo mala puniens.
dearus rex .xiii. ann̾ regni sui: sacra¬
tus ẽ indie pentecosten ap̾ bahan.
Inde uͦ post pentecosten duxit ex̃citũ suũ
ad legeceast̾. ubi uenert̃ contͣ eum .ui. re¬
ges. Qui om̃s eius ditioni subiecti sunt
⁊ om̃s illi debitam decłunt fidem se t̾ra
⁊mari seruituros ei ad eiꝰ imꝑium.
dearus pacificus. rex magnificus:
Salomon scd̃s: cuiꝰ tp̃r nũqͣm ex̾citus
aduenarũ uenit in angliã. cuiꝰ dominio
reges ⁊ pͥncipes anglie fc̃ subiecti: cuiꝰ po¬
tentie scochi ⁊ colla dedere: cum regnas¬
felicit̾ ob̾. Nec potuit male mori qͥ bene
uixerat. Qui tot eccłias deo fundau̾at
qui tot bona ꝑhennia breui tp̃r statue¬
rat. Cuiꝰ plantationũ greges qͣnto instan-¬
tius dm̃ laudare ñ cessant: tantibeati
regis incelestib gła cresc̾e ñ desistit.
De cuiꝰ laude musã aliqͣntulũ dicere ꝑ
meritis ꝓmouimus.
utor opum. undex sçelerũ. largitor honorũ.
Eceptriger edgarus. regna suꝑna petit.

Expanded text:
rex malo mala puniens. dgarus rex XIII anno regni sui sacratus est in die Pentecostes apud Baham: inde vero Pentecosten duxit exercitum suum ad Legececestre, ubi venerunt contra eum sex reges, qui omnes ditioni ejus subjecti sunt, et omnes illi domino debitam dederunt fidem se terra et mari servituros ei ad ejus imperium. Edgarus pacificus rex, magnificus, Salomon secundus, cujus tempore nunquam exercitus advenarum venit in Angliam, cujus dominio reges et principes Angliae sunt subjecti, cujus potentiae Scoti etiam colla dedere, cum regnasfeliciter obiit; nec potuit male mori, qui bene vixerat, qui tot ecclesias Deo fundaverat, qui tot bona perennia brevi tempore statuerat: cujus plantationum gratiae quanto instantius Deum laudare non cessant, tanto beati regis in coelestibus gloria crescere non desistit. De cujus laude musam aliquantulum dicere pro meritis promovimus: Auctor opum, vindex scelerum, largitor honorum, Sceptriger Edgarus regna superna petit.
Abbreviated transcription (Latin):
nordhumbre explicit.
e regno uͦ m̃ce paucis dicendũ ẽ. Bri¬
tyulf nãq rex ñre t̾cio anno aregni sui fu¬
gatus ẽ adacis. Burhred ⁊̃ cum regnass¬
.xxii. ann̾ fugatꝰ ẽ a regno. Dacigͦ reg¬
num illuds ꝯquisitũ. post ceolwlfo ad
seruandũ tradid̾unt. Postea uͦ ÷ͥ minu¬
te diuisert̃. ita qd̃ pars patͥe ⁊ ꝓcerum
qñq erat sub regib Westsexe. Edmundꝰ
uͦ rex westsexe totam sͥ indominiũ sub¬
didit. hic gͥ regnum m̃ce dnĩo Westsexe
penitꝰ subditũ explicit.
egnum uͦ estangle qd̾ dudum regnis
aliis ut p̃dictũ ẽ uariis modis subiectũ
fuerat: nc̃ reges Westsexe uł canciein
aliq̃n. multi aliqñ regul. Ultimꝰ tam̃
angloꝵ sub rege westsexe regnauit ibi¬
dem sõs edmundꝰ. Quo int̾fecto: regnaũ
Godrun dacus. Postea regnũ minutũ daci
partiti sunt. fũitq sub eis usq dũ regi
edwardo ex maxima parte subiecta est.
Hic gͥ regnũ est sexe dominio w estsexe

Expanded text:
Nordhumbre explicit. Nordhumbre explicit. De regno vero Werce paucis dicendum est. Britulf namque rex Werce tertio anno regni sui fugatus est a Dacis. Burhred etiam, cum regnass annis, fugatus est a regno. Daci ergo regnum illud sibi conquisitum prius Ceolwlfo ad servandum tradiderunt; postea vero sibi minute diviserunt: itaque pars patriae et procerum quandoque erat sub legibus Westsexe. Edmundus vero rex Werce Westsexe totam sibi in dominium subdidit. Hic igitur regnum Werce dominio Westsexe penitus subjectum explicit. Regnum vero Estangle, quod dudum regnis aliis, ut praedictum est variis modis subjectum fuerat, nunc reges Westsexe vel Cantiae in aliquando multi alii reguli; ultimus tamen Anglorum sub rege Westsexe regnavit ibidem S. Edmundus: quo interfecto regnavit Godrun Dacus; postea regnum minutim Daci partiti sunt, fuitque sub eis usquedum regi Edwardo ex maxima parte subjecta est. Hic igitur regnum Estangle dominio Westsexe
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ suꝑ dacos .u. urbes cepit ⁊ eiͤdem uictis
nordhumbrã in dominio tenuit.
E dredꝰ fr̃ edmundi .ix. anñ. om̃s anglie
partes felicit̃ optinuit.
E dsyi filiꝰ edmundi: uii. annꝰ eodẽ spa.¬
tio & potentia tenuit.
Edgarus filius edmundi .xui. anñ &
pacttice ⁊ głosius om̃ib aliis imꝑauit.
regñ tenuit ⁊ felicit̃ occisus ẽ.
a delred fr̃ eiꝰ ira dei ꝑturbatꝰ erumpno¬
se regnauit. De qͦ nob multa restant
dicenda.
Ne regno uͦ nordhumbre paułꝑ tan¬
gendũ ẽ. Osbrictus nãq tempore re¬
gis athelwifi regnauit ibidem. Quẽ more
suo abicientes: ꝯstituerunt &llam regẽ.
Qui utͥq cum a dacis occisi fuissent: reg¬
nauerunt daci multo tempore in nord¬
humbre. Scił rex haldene & gudfert. &
nigellus. ⁊ sydric ⁊ reginaldꝰ. ⁊ anlaf. Con¬
fuse aũ regnauert̃ daci. ita qd̃ mͦ ibi rex
unꝰ erat. mͦ duo. mͦ reguli multi. Postea
uͦ edredo regi Westsexe in dominiũ ꝯtigit.
⁊ successorib eius. Hic gͥ omĩo regnum

Expanded text:
qui super Dacos V urbes cepit, et eisdem victis Nordhumbram in dominio tenuit. Edredus frater Edmundi, IX annis omnes Angliae partes feliciter obtinuit. Edwi, filius Edmundi, IV annis eodem spatio et potentia tenuit. Edgarus, filius Edmundi, XVI annis pacifice et gloriosius omnibus aliis imperavit. regndelred, frater ejus, ira Dei perturbatus aerumnose regnavit, de quo nobis multa restant dicenda. De regno vero Nordhumbre paulisper tangendum est. Osbrictus namque tempore regis Athelwlfi regnavit ibidem, quem more suo abjicientes constituerunt Ellam regem: Qui utrique cum a Dacis occisi fuissent, regnaverunt Daci multo tempore in Nordhumbre, scilicet rex Haldene, et Gudfert, et Nigellus, et Sidric, et Reginaldus, et Aulaf. Confuse autem regnaverunt Daci, ita quod modo ibi rex unus erat, modo duo, modo reguli multi. Postea vero Edredo regi Westsexe in dominium contigit, et successoribus ejus. Hic igitur omnino regnum