comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatum. Adorare cupi¬
unt infantem lactentem:
nec adorant regem populiᷤ
imꝑantem. Nã et de herode
regẽ indeorum filii iam fu¬
erant nati. qui erant mor¬
tuo patre regnaturi. Mor¬
laus in iudea regnauit: et
galilee principatum iuni-¬
or berodes obtinuit. Arche¬
laus natus est in palacio:
xp̃s in diuersorio. Archela¬
us natus. in lecto est argẽ¬
in presepio est breuissimo
collocatus. Ille forsitan p̾¬
ciosis inuolutus est sericis.
iste uilissimis inuolutuᷤ
est pannis. Et tamen ille
natus in palacio contep̃¬
nitur: iste natus in diuer¬
sorio queritur. Ile a ma¬
gis nullatenus nomina¬
tur: iste inuentus suppli¬
citer adoratur. Omnino
spernitur primogenitus
regis: et muneribus ado¬
ratur primog aitus pau¬
percule mulieris. Quis ẽ
iste rex uideorum: Pauꝑ
et diues. humilis et subli¬
mis. Quis est iste rex iude¬
orum. qui portatur ut par¬
uulus. adoratur ut deus:
Parus in prescpio. inmẽ¬
sus in celo: uilis in pannis

Expanded text:
ordinatum. Adorare cupiordinatum. Adorare cupiunt infantem lactantem, nec adorant regem populis imperantem. Nam et de Herode rege Judaeorum filii jam fuerant nati, qui erant patre mortuo regnaturi. Morlaus in Judaea regnavit, et Galilaeae principatum junior Herodes obtinuit. 4. Archelaus natus est in palatio, Christus in diversorio. Archelaus natus, in lecto est argenin praesepio est brevissimo collocatus. Ille forsitan pretiosis involutus est sericis, iste vilissimis involutus est pannis. Et tamen ille natus in palatio, contemnitur; iste natus in diversorio, quaeritur. Ille a Magis nullatenus nominatur; iste inventus, suppliciter adoratur. Omnino spernitur primogenitus regis, et muneribus adoratur primogenitus pauperculae mulieris. Quis est iste rex Judaeorum, pauper et dives, humilis et sublimis? Quis est iste rex Judaeorum qui portatur ut parvulus, adoratur ut Deus? parvulus in praesepio, immensus in coelo; vilis in pannis,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m natum angelus nũ¬
ciauit. Alter paries adduc¬
tus est: quando gentilib
magis nouum sydus a¬
paruit.Illi fuerunt primi¬
cic uideorum: isti facti pri¬
micie gentium. Illi de pro¬
xio adducti: isti de lon¬
ge reducti. Prope enim crãt
iudei qui deum colebant:
longe erant gentes que y¬
dolis seruiebant. Hoc itaq
significabãt pastores qui
nascente xp̃o prope sunt
inuenti. et magi qui sũt
de longinquis partibus¬
orientis adducti. Qui ta¬
men uenientes. cum ipsi
iudei non essent. regem iu¬
deorum se querere profes¬
si sunt: et ad ipsum ado¬
randum se uenisse dixer̃t
Ait enim euuangelista: qr
magi ab oriente uenerũt
ierosolimain dicentes. Ubi
est qui natus est rex iudeo¬
rum: Uidimus enimstel¬
lain euis in oriente: et ue¬
minus adorare cum. Qd
est hoc dilectissimi fratres ut
isti magi regem iudeorum
essent:Et quem regem:
tiqz non herodem: scd xp̃m.
uolunt adorare regem mi¬
per natum: nec adorant
regem ante annos aliqͦt

Expanded text:
Christum natum angelus nunChristum natum angelus nuntiavit; alter paries adductus est, quando gentilibus Magis novum sidus apparuit. 3. Illi fuerunt primitiae Judaeorum, isti facti sunt primitiae gentium; illi de proximo adducti, isti de longinquo reducti. Prope enim erant Judaei qui Deum colebant, longe erant gentes quae idolis serviebant. Hoc utique significabant pastores, qui nascente Christo prope sunt inventi, et Magi, qui sunt de longinquis partibus adducti. Qui tamen venientes, cum ipsi Judaei non essent, regem Judaeorum se quaerere professi sunt, et ad ipsum adorandum se venisse dixerunt. Ait enim evangelista, quia Magi ab Oriente venerunt Hierosolymam dicentes: Uudaeorum? Vidimus enim stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . Quid est, dulcissimi fratres, ut isti Magi regem Judaeorumessent? Et quem regem? Utique non Herodem, sed Christum. Volunt adorare regem nuper natum, nec adorant regem ante annos aliquot
Abbreviated transcription (Latin):
primicias suo cultuui dedi¬
cauit. Apostolica uero te¬
statur auctoritas: quia
unus est deus qui iustifi¬
cat circumcisionem ex fide
et prepucium perfidem:
cicumcisioiis nomine
ideos. prepucii nomine
gentes: indubitanter ostẽ¬
dens. isti sunt duo parieteᷤ
qui ex diuerso uenerunt:
et in lapidem qui factus
est in caput anguli ĩ uni¬
tate fidei conuenerunt. Unꝰ
paries uenit ex iudeis: alt
uenit ex gentibus. Longe
a se diuersi crant:quãdo
diuersa credebant. Positus
est in medio lapis angu¬
lanis. qui ad se utrumq
panetem du ceret: et utrũq
uno nomine nũcuparet
essentqz unum cõmunio¬
ne uocabuli: qui fierent
in una gracia sacramẽti.
Per xp̃m enim qui est pax
idei et gentiles facti sunt
unum: quibus fidei uni¬
tas. unum indidit nois
xp̃iani uocabulum. Ad
lapidem ergo angularem
uterqz paries uenĩt: et uerũ
angulum fidei unitas fe¬
cit. Horum duorum parie¬
tum unus adductus est:
quando pastoribus iuder

Expanded text:
primitias suo cultui dediprimitias suo cultui dedicavit. Apostolica vero testatur auctoritas, quia unus est Deus qui justificat circumcis onem ex fide, et praeputium per fidem : circumcisionis nomine Judaeos, praeputii nomine gentes indubitanter ostendens. 2. Isti sunt duo parietes, qui ex diverso venerunt, et in lapidem qui factus est in caput anguli, in unitate fidei convenerunt. Unus paries venit ex Judaeis, alter venit ex gentibus. Longe a se diversi erant, quando diversa credebant: positus est in medio lapis angularis, qui ad se utrumque parietem duceret, et utrumque uno nomine nuncuparet, essentque unum communione vocabuli, qui fierent unum in una gratia sacramenti. Per Christum enim qui est pax Judaei et gentiles facti sunt unum, quibus 559 fidei unitas unum indidit nominis Christiani vocabulum. Ad lapidem ergo angularem uterque paries venit, et verum angulum fidei unitas fecit. Horum duorum parietum unus adductus est, quando pastoribus Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
quia dies iste qui
nobis in honorem domi¬
ni ꝑ annos singulos cele¬
bratur:ore cunctorum fi¬
delium epyphania uene¬
rabiliter muncupatur. Et
quia grecum probatur ẽẽ
uocabulum: multis est
latinis incognitum. Inde
est ꝙ nomen istud omnes
quidem latimi dicunt: sed
non inueniuntur nosse
quod dicunt. Proinde bo¬
num est. ut cuncti qui di¬
em hodiernum epyphani¬
am mcupant. et cur hoc
dicatur ignorant: sacra¬
mentum diei huns. no¬
minis interpretacione co¬
gnoscant. debet enim dici
brari: et ideo sollempnitatiᷤ
causa non debet ignoran.
hunc ergodiem sicut di¬
ximus epyphaniam uo¬
cat xpĩana religio. Epy¬
phania uero: interpretat̾
manifestacio. Traditum
autem tenemus a pr̃ibi.
quod unigenitus deus pꝰ¬
qmͣ est secundum carnem
temporaliter natus: in isto
die est magis nementib
manifestatus. a quibus¬
est oblatis muneribus sup¬
pliciter adoratus. Lam qr
ipse est deus qui sibi in ue¬
teri testamento primicias
offerri mandauit: idem
us homo natus. gentium

Expanded text:
quia dies iste qui a nobis in honorem Domini per annos singulos celebratur, ore cunctorum fidelium Epiphania venerabiliter nuncupatur. Et quia Graecum probatur esse vocabulum, multis est Latinis incognitum. Inde est quod nomen istud omnes quidem Latini dicunt, sed non omnes inveniuntur nosse quod dicunt. Proinde bonum est ut cuncti qui diem hodiernum Epiphaniam nuncupant, et cur hoc dicatur ignorant, sacramentum diei hujus nominis interpretatione cognoscant. Debet enim diei brari, et ideo solemnitatis causa non debet ignorari. Hunc ergo diem, sicut diximus, Epiphaniam vocat Christiana religio. Epiphania vero interpretatur Manifestatio. Traditum autem tenemus a Patribus quod Unigenitus Dei, postquam est secundum carnem temporaliter natus, in isto die est Magis venientibus manifestatus, a quibus oblatis muneribus suppliciter est adoratus. Nam quia ipse est Deus qui sibi in Veteri Testamento primitias offerri mandavit, idem Deus homo natus gentium
Abbreviated transcription (Latin):
lagellauit autem
dominus pharaonẽ
plagis maximis: et domũ
cius. propter sarai ireorem
abram. Uocauitq pharas
abram: et dixicei. Quid¬
nam est quod fecisti michi.
quare nõ mͣ ĩdicasti ꝙ uxor
tua c̃t. quam ob causamn
dixisti esse sorem tuam. ut
tollerem michi cam uxorẽ:
Nunc igitur cece conux tua.
accipe eam et uade. Precepit¬
q pharao super abram iu¬
ns: et deduxerunt cum. et
uxorem illius. et omnia
que habebat.

Expanded text:
lagellavit autem Deus Pharaonem plagis maximis, et domum ejus, propter Sarai uxorem Abraham. Vocavitque Pharao Abraham, et dixit ei: Quidnam est quod fecisti mihi? quare non indicasti quod uxor tua esset? Quam ob causam dixisti esse sororem tuam, ut tollerem eam mihi in uxorem? Nunc igitur ecce uxor tua, accipe eam et vade. Denique Pharao super Abram viris: et deduxerunt eum, et uxorem illius, et omnia quae habebat.
Abbreviated transcription (Latin):
indicauit tibi ꝙ midus
esses. insi quod ex ligno de
quo preceperam tibi ne co¬
mederes comedisti: dixq
adam. Mulier quam de¬
disti sociam michi: dedit
michi de ligno et comedi.¬
Et dixit dominus deus ad
mulierem. Quare hoc frci¬
sti: Que respondit. Serpẽs
decepit me: et comedi. Et a¬
it dominus deus ad serpẽ¬
tem. Quia fecisti hoc: ma¬
ledictus es. inter omnia a¬
nmancia terre et bestias ciꝰ.
Super pectꝰ tuũ gradicris. ⁊
terrain comedes cunctis di¬
ebus uite tue. Inimicicias
ponam inter te et mulierẽ.
et semeu tuum et semen il¬
lius. Ipsa conteret caput
tuum: et tu insidiaberis
calcanco eius. Mulieri quo¬
q dixit. Multiplicabo crũp̃¬
nas tuas: et conceptus tu¬
os. In dolorc quoqz paries
filios et sub iuiri potestate
cus: et ipse dominabit tui.
audisti uocem uxoris tus.
et comedisti de ligno ex qͦ p̃

Expanded text:
indicavit tibi, quod nudus indicavit tibi, quod nudus esses, nisi quod ex ligno, de quo tibi praeceperam ne comederes, comedisti? Dixit Adam: Mulier, quam dedisti sociam mihi, dedit mihi de ligno, et comedi. Dixitque Dominus Deus ad mulierem: quare hoc fecisti? Quae respondit: Serpens decepit me, et comedi. Et ait Dominus Deus ad serpentem: Quia fecisti hoc, maledictus es inter omnia animantia, et bestias terrae: super pectus tuum gradieris, et terram comedes cunctis diebus vitae tuae inimicitias ponam inter te et mulierem et semen tuum et semen illius ipsa conteret caput tuum et tu insidiaberis calcaneo eius mulieri quoque dixit multiplicabo aerumnas tuas et conceptus tuos in dolore paries filios et sub viri potestate eris et ipse dominabitur tui ad audisti vocem uxoris tuae e
Abbreviated transcription (Latin):
gnorum que sunt in pa¬
radiso uescimur: de fruc¬
tu uero ligni quod est in
medio paradisi: precepit
nobis deus ne comederemꝰ
et ne tangerems illud:
ne forte moriamur. dix
autem serpens ad mulicrẽ.
Nequaqmͣ morte morie¬
mini. scit emim deus ꝙ in
quocumqz die comedentis
ex co: aperientur eculi ur̃i
et eritis sicut duscientes bo¬
gitur mulier ꝙ lonum cĩt
lignum ad uescendum. et
pulchrum oculis: aspectu¬
q delectabile. et tulit de frus¬
tu illius et comedit: dedit¬
q uiro suo. Qui comedit.
et aperti sunt oculi ambo¬
rum. Cumq cognouissẽt
se esse nudos: consuerunt fo¬
lia ficus. et fecerunt sibi pe¬
rzomata. Et cum audissẽt
uocem domini dei deambu-¬
lantis in paradiso ad au¬
ram post incridiem: abscõ¬
dit se adam et uxor eius a
facie domini dei in medio
ligni paradisi. Uocauitq
dominus deus adam: et
dirit ei. Ubi es: Qui ait.
uocẽ tu ã dñe audiui in pa¬
radiso et tuui co quodi
nudus essem; et abscondi
me. Cui dixit. Quis cnim

Expanded text:
gnorum que sunt in paradiso vescimur; de fructu vero ligni quod est in medio paradisi precepit nobis Deus ne comederemus et ne tangeremus illud ne forte moriamur dixit autem serpens ad mulierem nequaquam morte moriemini scit enim Deus quod in quocumque die comederitis ex eo aperientet eritis sicut dii, scientes bogitur mulier quod bonum esset lignum ad vescendum, et pulchrum oculis, aspectuque delectabile: et tulit de fructu illius, et comedit: deditque viro suo, qui comedit. Et aperti sunt oculi amborum: cumque cognovissent se esse nudos, consuerunt folia ficus, et fecerunt sibi perizomata. Et cum audissent vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem, abscondit se Adam et mulier ejus a facie Domini Dei in medio ligni paradisi. Vocavitque Dominus Deus Adam, et dixit ei: Adam, Ubi es? Qui ait: Vocem tuam, Domine, audivi in paradiso: et timui eo quod nudus essem, et abscondi me. Cui dixit: Quis enim
Abbreviated transcription (Latin):
ipse est qui circuit omnem
terram ciulat. ubi nascitur
aurum. Et auruin terre il¬
lius optimum est. Ibiq ĩ¬
uenitur dellium: et lapis:
omichinus. Et nomen flu¬
uii secundi gyou: ipse ẽ qui
cireuit omnem terrain cthy¬
opie. Nomen uero flumimiᷤ
tereu tygris: ipse uadit con

Expanded text:
Ipse est, qui circuit omnem terram Hevilath, ubi nascitur aurum, et aurum terrae illius optimum est, ibique invenitur bdellium, et lapis onychinus. Et nomen fluvii secundi Gehon; ipse est qui circuit omnem terram Aethiopiae. Nomen vero fluminis tertii, Tigris; ipse vadit con
Abbreviated transcription (Latin):
Ee sunt generaciones
thare. Thare genuit a¬
bram. et nachor et aran. Por¬
ro aran: genuit loth. Mor¬
tuusqz est aran ante thare
patren suum: in terra nati-¬
uitatis suc in hur caldeorũ.
duxerunt autem abram et
nachor uxores. Nomẽ uxo
ris abram sarai: et nomen
uxoris nachor melcha filia
aran pris melche et patris
iesche. Erat autem sarai ste¬
rilis: nec habebat liberos.
Tulit itaq thare abram filiũ
suum. et loth filium aran
filii sui. et sarai mrum suã
uxorem filii sui abram: et
couxit cos de hur caldeorum.
ut rret interram chanaã. Ue¬
neruntqz usq aran etha
bitauerunt ibi. Et facti sũt
dies thare ducentorum qͥn¬
ꝙ annorum: et mortuus ẽ¬

Expanded text:
em generationes Thare Thare genuit Abram et Nahor et Aran porro Aran genuit Loth mortuusque est Aran ante Thare patrem suum in terra nativitatis suae in Ur Chaldeorum duxerunt autem Abram et Nahor uxores nomen autem uxoris Abram Sarai et nomen uxoris Nahor Melcha filia Aran patris Melchae et patris Ieschae erat autem Sarai sterilis nec habebat liberos tulit itaque Thare Abram filium suum et Loth filium Aran filium filii sui et Sarai nurum suam uxorem Abram filii sui et eduxit eos de Ur Chaldeorum ut irent in terram Chanaan venbitaverunt ibi. Et facti sunt omnes dies Thare ducentorum quinque annorum, et mortuus e
Abbreviated transcription (Latin):
copiosa. Cum autem appro¬
pinquaret porte ciuitatis:
crce defunctus efferebatur
filius unicus matris sue.
Defunctus hic qui extra por¬
tam ciuitatis multis est ĩ¬
tuentibus clatus significat
hominem letali criminum
funere soporatum: candẽq
insuper mortem non cordiᷤ
adhuc cubili tegentem. s
ad multorum noticiam
ꝑloucionis operis ne iu¬
dicium. quasi per sue cui¬
tatis hostia propalantem.
Qui bene unicus matri
sue fuisse ꝑhibetur: quia li¬
cet e multis collecta ꝑsoms
una sit perfecta et iimacu¬
lata uirgo mater ecclesia:
singuli quiqz tamen fide¬
lium uniuersalis se celesie
filios rectissime fatentur.

Expanded text:
Cum autem appropinquaret portae civitatis, ecce defunctus efferebatur filius unicus matris suae. Defunctus hic, qui extra portam civitatis multis est intuentibus elatus, significat hominem lethali criminum funere soporatum, eamdemque insuper animae mortem, non cordis adhuc cubili tegentem, sed ad multorum notitiam per locutionis operisve indicium, quasi per suae civitatis ostia propalantem. Qui bene filius unicus matris suae fuisse perhibent, quia licet e multis collecta personis, una sit perfecta et immaculata virgo, mater Ecclesia, singuli quique tamen fidelium universalis se Ecclesiae filio
Abbreviated transcription (Latin):
species corum oculis apparet:
sic mens ad desiderium rapi¬
tur. ac si adhuc ab ca nichil
sit contra hec cadem desideri¬
a deliberatum. Et dampnan¬
da agit quicquid egisse se me¬
munt. iamet ipse dampna¬
uit. Sex eciam contra culpaᷤᷤ
conpungimur: et taincn ad¬
exponens dominus dicit.
Quia sollicitudines et no¬
luptates et diuicie suffocãt.
Suffocant enim quia ĩpor¬
tunis cogitaciomibz suis:
guctur mentis strangulãt.
Et dum bonum desiderium
intrare ad cor non sinunt.
quasi aditum flatus intar
nerant. Notandum cciam
ꝙ duo sunt que dinicus
uingit. Sollicitudines in¬
delicit: et uoluptates. Qui¬
a profecto et per curam mẽ¬
tem opprimunt: et perafflu¬
enciam resoluunt. Re cuim
contraria. possessores suos
et afflictos et lubricos facũt
S quia uoluptas non po¬
ne. alio quidem timpore ꝑ
custodie sue sollicitudinem
affligunt: atq alio phabũ¬
danciam ad uoluptates e¬
molliunt

Expanded text:
species eorum oculis apparet, species eorum oculis apparet, sic mens ad desideria rapitur, ac si adhuc ab ea nihil sit contra haec eadem desideria deliberatum; et damnanda agit, quae quidquid egisse se meminit jam et ipsa damnavit. Saepe etiam contra culpas compungimur, et tamen exponens Dominus dicit: Quia sollicitudines et voluptates et divitiae suffocant. Suffocant enim. quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant, et dum bonum desiderium intrare ad cor non sinunt, quasi aditum flatus vitalis necant. Notandum etiam quod duo sunt quae divitiis jungit, sollicitudines videlicet et voluptates, quia profecto et per curam mentem opprimunt, et per affluentiam resolvunt. Re enim contraria possessores suos et afflictos et lubricos faciunt. Sed quia voluptas convene, alio quidem tempore per custodiae suae sollicitudinem affligunt, atque alio per abundantiam ad voluptates emolliunt
Abbreviated transcription (Latin):
qui cunctis aures habenti¬
bus. si quis habet aures au¬
diendi audiat. dicit: aures
proculdubio cordis requint.
Curate ergo ut acceptus ẜ¬
mo in cordis aure remane¬
at. Curate ne semen iuxta
uiam cadat. ne malignus
spus uemiat: et a memoria
uerbum tollat. Curate ne
petrosa terra semen accipiat:
et fructum boni openis sine
perseuerancie radicibus mit¬
tat. Multis enum libet quod
audiunt. bomioperis micia
proponunt: sed mox ut fa¬
tigan adu̾sitatibus ceꝑint.
inchoata derelinquũt. Lc̃o.¬
Etrosa argo ter .ix.¬
ra humorem non
babuit: que hoc quod ger¬
minauerat ad fructum per¬
scuerancie non perduxit. Ml̃¬
ti namqz cum uerbum cõ¬
tra auariciam audiunt:
candem auariciam detestã¬
tur. renmominium con-¬
cemptum laudant: sed mox
ut uiderit animus quods
cupiscat oblunscitur quod
laudabat. multi cum uer¬
bum contra luxuriam au¬
diunt: polluciones carnis
non solum perpetrare non
appetunt. sed eciam ppetrata s
crubescunt. Sz mox ut carmꝰ

Expanded text:
qui cunctis aures habentiqui cunctis aures habentibus Si quis habet aures audiendi audiat dicit, aures procul dubio cordis requirit. Curate ergo ut acceptus sermo in cordis aure remaneat. Curate ne semen juxta viam cadat, ne malignus spiritus veniat, et a memoria verbum tollat. Curate ne petrosa terra semen excipiat, et fructum boni operis 1490 sine perseverantiae radicibus mittat. Multis enim libet quod audiunt, boni operis initia proponunt; sed mox ut fatigari adversitatibus coeperint, inchoata derelinquunt. Petrosa ergo terra humorem non habuit, quae hoc quod germinaverat ad fructum perseverantiae non perduxit. Multi namque cum verbum contra avaritiam audiunt, eamdem avaritiam detestantur, rerum omnium contemptum laudant; sed mox ut viderit animus quod concupiscat, obliviscitur quod laudabat. Multi cum verbum contra luxuriam audiunt, pollutiones carnis non solum perpetrare non appetunt, sed etiam perpetratas erubescunt; sed mox ut carnis
Abbreviated transcription (Latin):
I ergo fratres .uiii.¬
kĩni diuites ẽẽ cupi¬
tis: utras diuicias amate.
Si culmen ueri honoris q̃¬
ntis: ad celeste regnum tẽ¬
dite. Si gloriam dignita¬
tum diligitis: in illa suꝑna
angelorum curia ascribi fe¬
stinate. Uerba dei que aure ꝑ¬
cipitis: mente retincte.Cib
cium mentis est sermo dñ.
Et quasi acceptus cibus sto¬
macho languente reicitur:
quando auditus sermo in
uentre memorie non tenctͤ.
Sed quisquis alimenta nõ
retinct: huius ꝓfecto uita
desperatur. Eterne ergo mor¬
tis ꝑiculum formidate: si
cibum quidem sancte exhor¬
tacionis accipitis. sed ueiba
uite. id est alimenta iusticie
in memoria non tenctis. Et¬
ce transit omne quod agitis.
it ad extremum iudicium
sine ulla momenti interpo¬
sitione cotidie uolentes no¬
lentesqz properatis. Cur g̾
amatur quod relinquitur:
Cur illud negligitur quo
puenitur: Mementote quod
dicitur. Si quis habet aures
audiendi audiat. Omnes
cim qui illic aderant: au¬
res corporis habebant. Sed

Expanded text:
i ergo, fratres charissimi, divites esse cupitis, veras divitias amate. Si culmen veri honoris quaeritis, ad coeleste regnum tendite. Si gloriam dignitatum diligitis, in illa superna angelorum curia ascribi festinate. 2. Verba Domini, quae aure percipitis, mente retinete. Cibus enim mentis est sermo Dei. Et quasi acceptus cibus stomacho languente rejicitur, quando auditus sermo in ventre memoriae non tenetur. Sed quisquis alimenta non retinet, hujus profecto vita desperatur. Aeternae igitur mortis periculum formidate, si cibum quidem sanctae exhortationis accipitis, sed verba vitae, id est alimenta justitiae, in memoria non tenetis. Ecce transit omne quod agitis, et ad extremum judicium sine ulla momenti interpositione quotidie volentes nolentesque properatis. Cur ergo amatur quod relinquitur? Cur illud negligitur quo pervenitur? Mementote quod dicitur: Si quis habet aures audiendi audiat. Omnes enim qui illic aderant aures corporis habebant. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
scipuli: Paruuli in quiunt
sumus. adhuc infirmi et
non dum robusti. ideoq
timemus. ⁊deoqz trepida¬
mus. Necdum iudimus
crucem. nec dum nos con¬
firmauit passiodomini
et resurreccio. non ascẽsio
in excelsis. nec missi descẽ¬
ti: propterea fragilitate
mitamus. propterea et se¬
increpacionem pusille fide¬
i. Suportamus. toleramꝰ
libenter. uoluntarie susti¬
nemus. Unde et nunc au¬
re conturbati estis pusille
fidci: Cur non habetis forti¬
tudinem: Cur non confi¬
denciam et fiduciam apd̃
uos tenctis: Et si mors ir¬
nieret. nonne eam debuis¬
setis. constantissime susti¬
nere: Ad omne enim quic¬
quid euenerit: fortitudo
necessaria est. Ad omne ꝑ¬
iculum uel tribulacionẽ
utiq ad anime exitum
suiliter. Et contra delicia s¬
et cõtra diuicias et honoreᷤ
terrenos amini fortitudo
tenenda est: ut neq extolla¬
ris o homo. neq in suꝑbi¬
am crigaris.

Expanded text:
scipuli? Parvuli, inquiunt, scipuli? Parvuli, inquiunt, sumus adhunondum robusti, ideoque timemus, ideoque trepidamus, necdum vidimus crucem, necdum nos confirmavit passio Domini et resurrectio, non ascensio in excelsis, non missio vel descenti, propterea fragilitate nutamus, propterea et saeincrepationem pusillae fidei. Supportamus et toleramus libenter, voluntarie sustinemus. Unde et nuncQuare conturbati estis, pusillae fidei? Cur non habetis fortitudinem, cur non confidentiam et fiduciam apud vos tenetis? Et si mors irrueret, nonne eam debuistis constantissime sustinere? Ad omne enim quidquid evenerit fortitudo necessaria est, ad omne periculum vel tribulationem usque ad animae exitum. Similiter et contra delicias, et divitias, et honores terrenos, animi fortitudo tenenda est, ut neque extollaris, o homo, neque in superbiam erigaris,
Abbreviated transcription (Latin):
deitate uero concitabat ma¬
re. et iterum deplacabas.
Cormiebat itaq corpore. ut
aplos suscitaret. et eugila¬
re faceret. precipue oumes
animo dormiamns. neq
intellectu aut prudencia:
sed uigilare in omni tem¬
pore. et iubilare domino.
et salutem ab eo postula¬
re studcannus. Nam ipse
qui dormiebat corpore: illud
sanctum uerbum dicit.
Ego dormio et cor meum
uigilat. Ad quem accedẽ¬
tes discipuli: suscitabant
cum dicentes. Domine.
salua nos perimus. Tãto
fucrant metu conterriti. et¬
et pene alienati animo: ut
irruerent in eum. et non
modeste aut leuiter surge¬
rent: sed turbulenter susci¬
tauerunt cum dicentes. Do¬
beati: o u̾aces dĩ disci¬
puli. Dominum salua¬
torem uobiscum habctis.
et piculum tunctis. Uita
uobiscum est et de morte
solliciti estis: Maris turbi¬
nem trementes. creatorem
aius preientem ita suscita¬
tis. quasi non posset dormi¬
ente corpore. fluctus sedare
uel mitigare: Sz quid re¬
spondent hii dilectissimi di¬

Expanded text:
deitate vero concitabat madeitate vero concitabat mare et iterum deplacabat. Dormiebat itaque corpore ut apostolos suscitaret et evigilare faceret. Praecipue autem animo dormiamus, neve intellectu aut prudentia, sed vigilare in omni tempore, et jubilare Domino, et salutem ab eo postulare studeamus. Nam ipse qui dormiebat corpore, illud sanctum verbum dicit: Ego dormio et cor meum vigilat . Ad quem accedentes discipuli suscitabant eum dicentes: Domine, salva nos, perimus. Tanto fuerant metu conterriti et pene animo alieni, ut irruerent in eum, et non modeste, aut leniter suggererent, sed turbulenter suscitarent eum dicentes: Dobeati, o veraces Dei discipuli, Dominum Salvatorem vobiscum habetis, et periculum timetis! Vita vobiscum est, et de morte solliciti estis; maris turbatorem trementes, creatorem ejus praesentem ita suscitatis, quasi non possit dormiente corpore fluctus sedare vel mitigare. Sed quid respondent hi dilectissimi di
Abbreviated transcription (Latin):
huc uemes. et non super¬
gredieris: sedin temet ipõ
confrigentur fluctus tui.
huius ergo iussione et p̾¬
cepto: orta est tempestas in
mari. Propter occasiones
superius memoratas. fr̃a
est tempestas magna et
non pusilla: ut magnũ
opus et non pusillum
ostenderetur. Quantoq
fluctus nauicule irruebãt:
tantomagis timor disci¬
pulos conturbabat: ut
magis considerarẽt ad li¬
berandum se mirabilia
saluatoris. Dominus ue-¬
rodormicbat. Ores mira¬
bilis et stupenda. is qui
nunqm obdormiit dor¬
mit. Is qui celum et ter¬
ram gubanat dormit. Is qͥ
nunqmͣ dormt neq dormi¬
tat. ipse dormire dicitur. dor¬
miebat qui dem corpore: s
igilabat deitate. Dormie¬
bat corpore. sed conturbabat.
marr. Engebacqz fluctus
et aplos cõnterebat: suam
ostensurus potenciam. Dor¬
miebat corpore sicuti et ad
puteum lassus de itincre
uel fatigatus sedebat. de¬
monstrans quia uere hu¬
manum portabat corpus:
quod corruptibile indue¬
rat. Ipse corpore dormiebas:

Expanded text:
huc venies et non superhuc venies et non supergredieris, sed in temetipso confringentur fluctus tui? Hujus ergo jussione et praecepto orta est tempestas in mari, propter occasiones superius memoratas. Facta est tempestas magna et non pusilla, ut magnum opus et non pusillum ostenderetur: quantoque fluctus naviculae irruebant, tanto magis timor discipulos conturbabat, ut plus magis desiderarent ad liberandum se mirabilia Salvatoris. Dominus vero dormiebat. O res mirabilis et stupenda! is qui nunquam obdormiit dormit, is qui coelum et terram gubernat dormit, is qui non dormit neque dormitat, ipse dormire dicitur. Dormiebat quidem corpore, sed vigilabat deitate; dormiebat corpore, sed conturbabat mare, erigebatque fluctus, et apostolos conterrebat, suam ostensurus potentiam; dormiebat corpore sicuti et ad puteum de itinere lassus vel fatigatus sedebat, demonstrans quia vere humanum portabat corpus, quod corruptibile induerat. Ipso corpore dormiebat,
Abbreviated transcription (Latin):
sgrediente donnõ
ni nauiculam: se¬
cuti sunt cum disci¬
puli eius. Non inbecilles
sed firmi et stabiles infide:
mansueti et pii. spernenteᷤᷤ
mundum. Non dupplici
corde: sed simplici. Hii ergo
secuti sunt eum. non tan¬
tum gressus eius sequen¬
tes: s magis scĩtatem co¬
mitantes. et iusticiam il¬
lius consectantes: et ecce
tempestas magna facta ẽ
in mari: ita ut nauicula
operiretur fluctibus. Cũ
enim multa magna et
miranda ostendisset in t̾¬
ra: transiit ad mare. et ibi¬
dem adhuc excellenciora
opera demonstraret.qua¬
tinus terre marisqz domi¬
num se esse: cunctis osten¬
deret. ingressus ergo naui¬
culam fecit turbari mare:
commoint uentos. con¬
citauit fluctus. Cur ergoͦ
Ideo ut discipulos mit̾te¬
ret in timorẽ. ⁊ suum auxi¬
liũ postularent: suamq
potenciam regantibz ma¬
infestart. Illa tempestas
non ex sese oborta est. sz po¬
testati paruit imperantis.
eius qui educit uentos de
thesauns suis. qui termmi
num mari arenã ꝯstituit.

Expanded text:
grediente Domino n naviculam, secuti sunt eum discipuli ejus, non imbecilles, sed firmi et stabiles in fide, mansueti et pii, spernentes mundum, non duplici corde, sed simplici. Hi ergo secuti sunt eum, non tantum gressus ejus sequentes, sed magis sanctitatem comitantes, et justitiam ejus consectantes. Et ecce tempestas magna facta est in mari, ita ut navicula operiretur fluctibus. Cum enim multa magna et miranda ostendisset in terra, transiit ad mare, ut et ibidem adhuc excellentiora opera demonstraret, quatenus terrae marisque Dominum se esse cunctis ostenderet. Ingressus ergo naviculam, fecit turbari mare, commovit ventos, concitavit fluctus. Cur hoc? Ideo ut discipulos suos mitteret in timorem, et suum auxilium postularent, suamque potentiam rogantibus manifestaret. Illa tempestas non ex sese oborta est, sed potestati paruit imperantis, ejus qui educit ventos de thesauris suis, qui termnum mari arenam constituit.
Abbreviated transcription (Latin):
riam. Doce mea ad dñm
clamaui. uoce illa intima ⁊¬
et intentissima. Et cxaudi¬
int me de monte scõ suo.
de ipso per quem nobis sub¬
uenit: et quo meditatore
nos craudit. lc.ui. Ego
dormini ⁊ sõpnũ cepr⁊ exur¬
rexi quomain domins su¬
scipiet me. Quis hoc nõ po¬
test fidelium dicere. recolẽs
mortem peccatorum suorũ.
et donui regeneracions:
Non tiebo milia populi
cucũdãtis me. Exceptis hi ᷤ
que uniuersaliter ecclesia
sustimuit et sustinet: et ha¬
bet eciam unusquisq tẽp¬
taciones. quibus circum¬
uallatus hec dicat. Exsur¬
ge domine saluum me ri¬
fac deus meus. hoc est. fac
me cesurgere. Quoniã tu
percussisti omnes aduersã¬
tes michi sine causa. siecte
in predestinacione dicitur
de dyabolo et angelis eius.
qui non solum in totum
xp̃i corpus. sed cciam in si¬
gulos quosqz priuatum
semunt. dentes peccatorũ
contriusti. Habet umusqͥs¬
qz maledicentes sibi. habet
cciam uiciorum auctores:
conantes cum a xp̃i corpo¬

Expanded text:
riam . Voce mea ad Dominum riam . Voce mea ad Dominum clamavi: voce illa intima et intentissima. Et exaudivit me de monte sancto suo: de ipso per quem nobis subvenit, et quo mediatore nos exaudit. Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me: quis hoc non potest fidelium dicere, recolens mortem peccatorum suorum, et donum regenerationis? Non timebo millia populi circumdantis me. Exceptis his quae universaliter Ecclesia sustinuit et sustinet, habet etiam unusquisque tentationes quibus circumvallatus haec dicat: Exsurge, Domine, salvum me fac, Deus meus; hoc est, Fac me exsurgere. Quoniam tu percussisti omnes adversantes milti sine causa: recte in praedestinatione dicitur de diabolo et angelis ejus, qui non solum in totum Christi corpus, sed etiam in singulos quosque privatim saeviunt. Dentes peccatorum contrivisti: habet unusquisque maledicentes sibi; habet etiam vitiorum auctores conantes eum a Christi corpo
Abbreviated transcription (Latin):
test eciam unusquisq no¬
strum dicere. cum uiciorũ
et cupiditatum multitu¬
do resistentem mentem du¬
at in legem peccati. Domi¬
ne quid multiplicati sunt
qui tribulant me: Multi
insurgunt aduersum ine.
Et quomam plerumq co-¬
acemacione uiciorum sub¬
repit desperacio sanitatis.
tanqmͣ ipsis uiciis insul¬
tantibus amime. uel eciã
dyabolo et angelis cuis.
par nonias suggestiones
ut desperemus õpprantib:
uoissime dicitur. multi
dicunt amime mee. non ẽ
salus illi in deo cius: tu ã
domine susceptor meus es.
tiuam humanam in xpi¬
stum suscipere dignata est
gloriamea. ex illa regula
ne quis sibi aliquid trbu¬
at. Et ecaltans caput me¬
um: siue ipsum quiom¬
mum ñm caput est. siuc
quod caput est amme et
carnis. Caput cnim mult¬
crr uir: et caput uiri xp̃us.
Rxaltatur autem mens.
cum iam dici potist. mẽte
seruio legi dei. ut cettra hoĩs
peccata subdantire. cuim e¬
ciam camis resureccione
absorbetur mors in uicto¬

Expanded text:
Potest etiam unusquisque noPotest etiam unusquisque nostrum dicere, cum vitiorum et cupiditatum multitudo resistentem mentem ducit in lege peccati: Domine, quid multiplicati sunt qui tribulant me, multi insurgunt adversum me? Et quoniam plerumque coacervatione vitiorum subrepit desperatio sanitatis, tanquam ipsis vitiis insultantibus animae, vel etiam diabolo et angelis ejus per noxias suggestiones ut desperemus operantibus, verissime dicitur: Multi dicunt animae meae: Non est salus illi in Deo ejus. Tu autem, Domine, susceptor meus es; turam humanam in Christo suscipere dignatus est. Gloria mea: ex illa regula, ne quis sibi aliquid tribuat. Et exaltans caput meum: sive ipsum qui omnium nostrum caput est, sive quod caput est animae et carnis; caput enim mulieris vir, et caput viri Christus . Exaltatur autem mens, cum jam dici potest, Mente servio legi Dei ; ut caetera hominis pacata subdantur, cum jam carnis resurrectione absorbetur mors in victo
Abbreviated transcription (Latin):
lo dictum est. Surge qui
dormis exurge a mortuis.
et continget te xp̃us: quo¬
mai de p̾eccatoribus as¬
sumptus est; de quibus
gencraliter dictum est. Qui
autem dormiunt. nocte dor¬
miunt. Dicat eciam. Non
tumebo milia populi cutũ¬
dantis me: circumuallan¬
cium scilicet gentium. ad
ne martirum in xp̃m ar̃¬
dor caritatis inflammare¬
tur: Cxsurge domine sal¬
uum me fac deus meus.
Potest hoc ipsi capiti suo cor¬
pus dicere. illo enim exur¬
gente saluum factum est.
Qui ascendit in altũ cap¬
tiuam egit captiuitatẽ.
dedit dona hominibus. Hoc
in predestinacione a ꝓph̾a
dicitur. quousqz ad terras
gelio dicitur. messis ma-¬
tura deposuit: cuius salus
est in eius resurrectione. qͥ
pro nobis dignatus est
mori. Quomam tu percus¬
sisti omnes aduersantes
michi sine causa: dentes
peccatorum contriuisti. Iã
regnante ecclesia. nunc no
cipatus in irritum deducti.
comi est salus. Et tu do¬
mine. sit suꝑ populum be¬
tuum benedicciotua. Po

Expanded text:
lo dictum est: Surge qui lo dictum est: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et continget te Christus ; quoniam de peccatoribus assumptus est, de quibus generaliter dictum est: Qui autem dormiunt, nocte dormiunt . Dicat etiam: Non timebo millia populi circumdantis me; circumvallantium scilicet gentium, ad ne martyrum in Christo ardor charitatis inflammaretur? Exsurge, Domine, salvum me fac, Deus meus: potest hoc ipsi capiti suo corpus dicere; illo enim exsurgente salvum factum est, qui ascendit in altum, captivam egit captivitatem, dedit dona hominibus : hoc enim in praedestinatione a Propheta dicitur, quo usque ad terras gelio dicitur, messis matura deposuit, cujus salus est in ejus resurrectione, qui pro nobis dignatus est mori. Quoniam tu percussisti omnes adversantes mihi sine causa, dentes peccatorum contrivisti: jam regnante Ecclesia, inimici ve principatus, in irritum deducti. mini est salus: et, tu, Domine, sit super populum tuum benedictio tua. 10.
Abbreviated transcription (Latin):
u autẽ dñc susceptorl
in illo homine. et ecclesia
suscepta est a nerbo. quod
caro factum est. et habita¬
uit in nobis. quia et in ce¬
lestibus nos sedere fecit ima
cum illo. Pricedente crm
capite membra cttira con¬
sequenter. Quis enim nos
separabit a caritate xp̃i. Rec¬
te ergodicit eciam cedisia:
susceptor meus. gloria me¬
a. Ronciũ sibi tribuit qd̃
ercellit: cum intelligit cuiꝰ
gracia et miscricordia taliᷤ
est. Et exaltans caput me¬
um. Ipsum scilicet. qui pri¬
mogenitus a mortuis ascẽ¬
dit in celum. Doce mea ad
dominum clamaui. ⁊ ex¬
auduut me de monte scõ
sanctorum odor su auita¬
tis. qui ascendit in conspec¬
tu domini. Iam enim exau¬
ditur ecclesia de ipso monte:
quod eciam caput cius est.
ul de illa iusticia der: qua
et liberantur electi eius: et
persccutores corum puniũ¬
tur. dicat populus dei cciã
illud. Ego dormim et sop¬
num cep̃i. et exsurrexi qm̃
dominus suscipiet me: ut
aduingatur et cohereat ca¬
piti suõ. Huic enim popu¬

Expanded text:
u autem, Domine, susceptor in illo homine et Ecclesia suscepta est a Verbo, quod caro factum est, et habitavit in nobis ; quia et in coelestibus nos sedere fecit una cum illo : praecedente enim capite, membra caetera consequentur; quis enim nos separabit a charitate Christi ? Recte ergo dicit etiam Ecclesia: Susceptor meus es, gloria mea; non enim sibi tribuit quod cellit, cum intelligit cujus gratia et misericordia talis est. Et exaltans caput meum, ipsum scilicet qui primogenitus a mortuis ascendit in coelum. Voce mea ad Dominum clamavi, et exaudivit me de monte sancto sanctorum, odor suavitatis qui ascendit in conspectu Domini: jam enim exauditur Ecclesia de ipso monte, quod etiam caput ejus est; vel de illa justitia Dei, qua et liberantur electi ejus, et persecutores eorum puniuntur. Dicat populus Dei etiam illud: Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me, ut adjungatur et cohaereat capiti suo; huic enim popu
Abbreviated transcription (Latin):
masculinum. et crcuicide¬
tis camem prepucii nr̃t: ut
sit signum federis inter me
et uos. infans octo dicrum
circumcidetur in nobis. om¬
ne masculinum in gencra¬
culus qm empticius arcũ¬
ciditur: et quicumq ⁊ fue¬
tum neum in carne uestra:
in fedus eternum. Mascu¬

Expanded text:
masculinum, et circumcidemasculinum, et circumcidetis carnem praeputii uestri: ut sit in signum foederis inter me et uos. Infans octo dierum circumcidetur in uobis, omne masculinum in generaculus quam empticius circumcidetur et quicumque non fuetum meum in carne vestra in foedus
Abbreviated transcription (Latin):
nonaginta et nouẽ
annorum esse ceperat: appa¬
nut a dominus. dixitq ad
Ambula coram me: et esto
perfectus. Ponamq fedus
neum inter me et te: ⁊ ml̾¬
tiplicabo te uehxmenter m¬
mis. Cecidit abram pronꝰ
in faciem: dixitqz ci dcus.
Ego sum et ponam pactũ
m̃cum tecum: crisqz pater
multarum gentium. Nec
ultra uocabitur nomen tu¬
um abram: sed appellab̾is
abraham. quia patrẽ mul¬
tarum gentium constitui
te. Faciamqz te crescere ue-¬
hementissime. et ponain te
in gentibus. reges qz ex te
ggredientur. Et statuam
pactum meum inter me it
te. et int̾ semẽ tuũ post te ĩ
generacionibus sius sem
tuns et semini tuo post te.
daboq tibi et semumi tuotꝰ¬
ram peregrinacionis tue:
onmem terram chanaan
in possessionem cternam:
irit it eium deus ad
abraham. Et tu cri¬
go custodies pactum mcũ
et semen tuum post te inge¬
neraciombus suis. Hoc est
pactum meum quod ob¬
seruabitis inter me et nos:
et sementuum postte. Cir¬
cumcidetur ex uobis omne

Expanded text:
nonaginta et novem annorum esse coeperat, apparuit ei Dominus: dixitque ad ambula coram me, et esto perfectus. Ponamque foedus meum inter me et te, et multiplicabo te vehementer nimis. Cecidit Abram pronus in faciem. Dixitque ei Deus: Ego sum, et pactum meum tecum, erisque pater multarum gentium. Nec ultra vocabitur nomen tuum Abram: sed appellaberis Abraham, quia patrem multarum gentium constitui te. Faciamque te crescere vehementissime, et ponam te in gentibus, regesque ex te egredientur. Et statuam pactum meum inter me et te, et inter semen tuum post te in generationibus suis, tuus, et seminis tui post te. Daboque tibi et semini tuo terram peregrinationis tuae, omnem terram Chanaan in possessionem aeternam, ixit iterum Deus ad Abraham: Et tu ergo custodies pactum meum, et semen tuum post te in generationibus suis. Hoc est pactum meum quod observabitis inter me et vos, et semencumcidetur ex uobis omne
Abbreviated transcription (Latin):
Ccauit autem nom̃
domini qui loque¬
batur ad cam: tu deus qui
uidisti me. dixit enm. ꝓ¬
fecto hic uidi posteriora u¬
dentis me. Propterea appel¬
lauit puteum illum: pu¬
teum iiuentis et uidentis

Expanded text:
cavit autem nomen Domini qui loquebatur ad eam: Tu Deus qui vidisti me. Dixit enim: Profecto hic vidi posteriora videntis me, propterea appellavit puteum illum Puteum viventis et videntis
Abbreviated transcription (Latin):
dens ex passione su¬
a discipulorum amimos
perturbandos cis longe ãte.
et ciusdem passionis penã
et resurreccioms sue gliam
predicit: ut cum morientẽ
sicut predictum est cernerẽt.
eciam resurrecturum non
dubitarent. Sz qui a camna¬
les adhuc discipuli nullo
modo ualebant capere u̾ba
misterii: uenitur ad mira¬
culum. Ante corum oculos
cecus lumen recepit: ut qui
celestis misterii uerba non
caperent. cos ad fidem celesti¬
a facta solidarent. Sed mi¬
racula domini ac saluatoriᷤ
nr̃i sic accipienda sunt fra¬
tres mei. ut et in ueritate cre¬
dantur fc̃a: et tamen per si¬
gnificacionem nobis ali¬
quid innuant. Opera quip¬
pe cius per potenciam aliud
ostendunt. et ꝑ misterium
aliud loquuntur. Ecce enĩ
quis iuxta hystoriam cecuᷤ
iste fuerit ignoramus: sed
tamen quem per misterĩ
significet nouimus. Cecus
quippe est. genus humanũ
quod in parente primo a pa¬
radisi gaudiis expulsum.
claritatis superne lucis igno¬
rans dampnacioms sue te¬

Expanded text:
 ex passione sua discipulorum animos perturbandos, eis longe ante et ejusdem passionis poenam, et resurrectionis suae gloriam praedicit, ut cum morientem, sicut praedictum est, cernerent, etiam resurrecturum non dubitarent. Sed quia carnales adhuc discipuli nullo modo valebant capere verba mysterii, venitur ad miraculum. Ante eorum oculos caecus lumen recipit, ut qui coelestis mysterii verba non caperent, eos ad fidem coelestia facta solidarent. Sed miracula Domini et Salvatoris nostri sic accipienda sunt, fratres charissimi, ut et in veritate credantur facta, et tamen per significationem nobis aliquid innuant. Opera quippe ejus et per potentiam aliud ostendunt, et per mysterium aliud loquuntur. Ecce enim quis juxta historiam caecus iste fuerit ignoramus, sed tamen quem per mysterium significet novimus. Caecus quippe est genus humanum, quod in parente primo a paradisi gaudiis expulsum, claritatem supernae lucis ignorans, damnationis suae te
Abbreviated transcription (Latin):
Iscricordia dilectissi¬
mi et iusticia dei. for¬
mani retribucionum suax
a mundi constitucione dispo¬
sitam: per doctrinain doni¬
ni nr̃i ihesu xp̃i benignissĩa
nobis exposicione reserauit.
eit acceptis rerum signifi¬
caciomibus que futura cre¬
dimus. iani quasi gesta noᷤᷤ¬
semus. Sciebat emi redẽp¬
tor ñratq saluator quan¬
tos fallacia dyaboli per totũ
mundum spersisset crrores:
et qmͣ multis suspersticõm¬
bus maximam sibi partẽ
humanani generis sub¬
didisset.

Expanded text:
isericordia, dilectissimi, et justitia Dei formam retributionum suarum a mundi constitutione dispositam, per doctrinam Domini nostri Jesu Christi benignissima nobis expositione reseravit, ut acceptis rerum significationibus, quae futura credimus, jam quasi gesta nosceremus. Sciebat enim Redemptor noster atque Servator quantos fallacia diaboli per totum mundum sparsisset errores, et quam multis superstitionibus maximam sibi partem humani generis subdidisset.
Abbreviated transcription (Latin):
archana diuine sublimi¬
tatis minus fortes ad tol¬
leranda aduersa humane
prauitatis. S cis aducnẽ¬
te spiritu cum augnento
diuine agnicionis data ẽ
cciam constancia uincen¬
de humane persecucionis.
rnde illis dominica pro¬
missione nunc dicitur. Cũ
uenerit paraclitus quem
ego mittam uobis a pr̃e
spuitum ucrisatis qui a
patre procedit: ille testimo
num perhibebit de me. Et
uos testimonium pechibe¬
tem in primis quod
dominus spiritum uentatiꝰ.
et a se mittẽ dum esse testatͤ
et cundem mox a patre proce
dere subuingit. Non qui ai¬
dem spiritus aliter a patre
procedit. qmͣ cum a filio n¬
titur: so ideo filius cum a se
mitti et a patre procedere dic:
ut aliam patris. aliam su¬
am esse personam designet.
et ut in candem distinctionẽ
personarum. unam esscope¬
racionem ac uoluntatem
suam: cum patris uolunta¬
te et operacione denunciet.
Cum crm ciusdem spiritus
gracia datur hominibus
nuttitur profecto spiritus
a patre: mittitur et a filio.

Expanded text:
arcana divinae sublimitatis, minus fortes ad toleranda adversa humanae pravitatis, sed eis adveniente Spiritu cum augmento divinae cognitionis, data est etiam constantia vincendae humanae persecutionis. Unde illis Dominica promissione nunc dicitur: Cum venerit Paracletus, quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis, qui a Patibebit de me. Et vos testimonium perhibetem imprimis quod Dominus Spiritum veritatis, et a se mittendum esse testatur, et eumdem mox a Patre prdere subjungit: non quia idem Spiritus aliter a Patre procedit, quam cum a Filio mittitur; sed ideo Filius eum a se mitti, a Patre dicit procedere, ut aliam Patris, aliam suam esse personam designet, et in eadem distinctione personarum, unam esse operationem ac voluntatem suam cum Patris voluntate et operatione denuntiet. Cum enim ejusdem Spiritus gratia datur hominibus, mittitur profecto Spiritus a Patre, mi
Abbreviated transcription (Latin):
cerdos meternum secundũ
ordinem melchisedech. Q
in diebus caris sue preceᷤᷤ
supplicionesqz ad deum qͥ
possit saluum cum facere
a morte cum clamore ua¬
lido. et lacrimis offerens:
exauditus est pro sua re¬
uerencia. Et quidem cum
esset filius dei. didicit ex hi¬
is qui passus est obedien¬
ciam: et consummatus
factus est. omnibus obtẽ¬
perantibus sibi causa salu¬
tis eterne salutis. appellatꝰ
a deo pontifex: iuxta ordi¬
nem melchi sedech

Expanded text:
cundum ordinem Melchisedech. Qui in diebus carnis suae, preces supplicationesque ad eum, qui possit illum salvum facere a morte, cum clamore valido et lacrymis offerens, exauditus est pro sua reverentia. Et quidem cum esset Filius Dei, didicit ex iis, quae passus est, obedientiam: et consummatus, factus est omnibus obtemperantibus sibi, causa salutis aeternae, appellatus a Deo pontifex juxta ordinem Melchisedech
Abbreviated transcription (Latin):
nnunciate in iuda.
et in ierusalem audi¬
sum facite. Loquimin et
canite tuba in terra. clama¬
te fortiter et dicite. Congie¬
gammni et ingrediamiue
ciuitates munitas: leuate
signum in syon. Confor
tãmini nolite stare. quia
malum ego adduco ab a¬
quilone: et contricionem
magnam. Ascendet les de cu¬
bili suo: et predo gentium
se leuabit. Egressus est de lo¬
co suo: ut ponat terrain tu¬
am in desolacionem. Cuu¬
tates iude uastabuntur: it¬
manentes absq habitatore.
cingite uos ciliciis.
plangite et ululate: quia
non est auersa ira furoris.
domini a uobis. Et erit m
die illa dicit dominus: peri-¬
bit cor regis et cor principũ
et obtupescent sacerdotes et
prophete: consternabunt.
deus. ergo ne decepisti ppłm
istum et icrłi dicẽs: pax¬
par erit uobis. Et cece perue¬
int gladius: usqz ad ani¬
main. In tempore illo dice-¬
tur populo huic et iers̾i.
uentus urens in uiis que
sunt in deserto: uie filie po¬
puli mei non ad uentilan-¬
dum et ad purgandum

Expanded text:
nuntiate in Iuda et in Hierusalem auditum facite loquimini et canite tuba in terra clamate fortiter dicite congregamini et ingrediamur civitates munitas levate signum in Siotamini, nolite stare, quia malum ego adduco ab aquilone et contritionem magnam. Ascendit leo de cubili suo, et praedo gentium se levavit: Egressus est de loco suo, ut ponat terram tuam in desolationem s tuae vastabuntur, remanentes absque habitatore. ingite vos ciliciis, plangite et ululate: quia non est aversa ira furoris Domini a nobis. Et erit in die illa, dicit Dominus: Peribit cor regis, et cor principum: et obstupescent sacerdotes, et prophetae consternabuntur. deus —, ergone decepisti populum istum et Hierusalem dicens: par erit uobis? et ecce peruenit gladius usque ad animam in tempore illo dicetur populo huic et Hierusalem ventus urens in viis quae sunt in deserto viae filiae populi mei non ad ventilandum et ad purgandum
Abbreviated transcription (Latin):
omo iste paterfamili¬
as. ipe est qui habebat duoᷤᷤ
filios. et qui i alia parabo¬
la condirrit optranos in uu¬
ncam suam. Qui planta¬
uit iuincam. de qua et ysa¬
ias plenissime percanticũ
loquitur ad extremum in¬
ferens. iunca domini saba¬
och domus est isracl. Et in
psalino. Uincaminquit
de egypto transtulisti. cicci¬
sti gentes: et plantasti cã.
Et sepem circundedit ci uel
murum urbis. nel angu¬
lorum auxilia. Et fodit
in ca torcular. Aut attare.
aut illa torcularia. quoꝵ
haut dubium quin tẽplũ
de quo dicitur per micheam:
it tu turris nebulosa filia
syon. Et locauit cam agr¬
colis: quos alibi uince ope¬
rarios appellaint. qui con¬
ducti fuerant hora prima.
tatia. sexta. nona. undeci¬

Expanded text:
omo iste paterfamilias ipse est, qui habebat duos filios, et qui in alia parabola conduxit operarios in vineam suam, qui plantavit vineam. De qua et Isaias pleniloquitur, ad extremum inferens: Vinea Domini Sabaoth, domus est Israel. Et in psalmo, Vineam inquit de Aegypto transtulisti, ejecisti gentes et plantasti eam. Et sepmurum urbis, vel angelorum auxilia. « Et fodit in ea torcular , » aut altare, aut illa torcularia quorum» haud dubium templum de quo dicitur per Michaeam: « Et tu, turris nebulosa, filia Sion . Et locavit eam agricolis, quos alibi vineae operarios appellavit: qui conducti fuerant hora prima, tertia, sexta, nona et undeci