comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bili stabilitate cuitentis. q̃i quedã
eius alibi magis alibi minussus
inp̾ssa uestigia colligamus. innob
au̾t ip̃is eius ymagĩne ꝯtue̾tes tã¬
ꝙͣ minor ille euagesicus filius ad no¬
metipos reu̾si ẜgamus et adillum
camus a quo peccando recesseramꝰ
ibi ẽẽ ntm no habebit morte ibi no¬
se nostiu nõ habebit ertore.ibi. a¬
mate nim no habebit offesioẽ et in

Expanded text:
bili stabilitate, currentes quasi quaedam eius alibi magis, alibi minus inpressa uestigia colligamus; in nobis autem ipsis eius imaginem contuentes tamquam minor ille euangelicus filius ad nosmet ipsos reuersi surgamus et ad illum redeamus, a quo peccando recesseramus. Ibi esse nostrum non habebit mortem, ibi nosse nostrum non habebit errorem, ibi amare nostrum non habebit offensionem. N
Abbreviated transcription (Latin):
sima et sincenissima ẽ uei̾tas xpia¬
na cuius auctoritati tãto deuotiꝰ
obtẽꝑari oportet ꝙͣto iudemus ⁊¬
nulluziam errorez se audẽ extollẽ

Expanded text:
simae atque sincerissimae ueritatis. cuius auctoritati tanto deuotius obtemperari oportet, quanto uidemus nullum iam errorem se audere extollere
Abbreviated transcription (Latin):
xultatioĩs uia deẜatur. et inĩ sidia
nitas et uita. xp̃s excelsus et deuꝰ
Si ambules etiaz humili ꝑuenies
ad excelsum. si infumum humilẽ¬
q non spreueris in excelso fortissimꝰ
ꝑ maneb̾. Que eĩm cã humilitati
xp̃i nisi in firmitas tua. Uenit doce

Expanded text:
xsultationis via deseratur, et in insidias veritas et vita, Christus excelsus et Deus. Si ambules in humili, pervenies ad excelsum. Si infirmus humilem non asperneris, in excelso fortissimus permanebis. Quae enim causa humilitatis Christi, nisi infirmitas tua? Valde
Abbreviated transcription (Latin):
No façiunt bonos mores nisi bo¬
ni amores tollatur aux de rebu
hũanis ĩ mo assit anꝵ iit probes
res humanas p̾cidatur lingua ⁊¬
humana ꝑꝑ dei blasphematores
et nbi erunt dei landatores quid
michi fecit lingua scit q̃ bñ cãtet
et bonu ẽ organum. da mẽtẽ ho¬
na ad lĩgua bona dicũtur. discõ¬
des cõcordantur lugẽtes cõsolãt᷑
lusiuiosi corripiuntur iracũdi re¬
frenantur. deus landatur. xp̃s cõ¬
medatur et mes adamore ĩflã¬
matur. s diuinu nõ hũanu sp̃ua
nõ carnale hoc honum facit lĩgna
q̃e qr bona ẽ mes que utiturling¬
gua da malum hoĩe et linguam.
erunt blasphematores litigatoͬe
calũpiatores delatores/ oĩa mala
de lingua qr malus ẽ qui utitur
lingua. nõ ergo tollantur res d̾te
eñ bona quenõ sunt nisi in bonis
pietas et fides iustitia castitas
malis pecunia honor huius scłi
potestas ad ministratio salus ip̃i
runt.

Expanded text:
n faciunt bonos mores, nisi boni amores. Tollatur aurum de rebus humanis: imo adsit aurum, ut probet res humanas. Praecidatur lingua humana propter Dei blasphematores: et unde erunt Dei laudatores? Quid tibi fecit lingua? Sit qui bene cantet, et bonum est organum. Da mentem bonam ad linguam: bona dicuntur, discordes concordantur, lugentes consolantur, luxuriosi corripiuntur, iracundi refrenantur; Deus laudatur, Christus commendatur, mens ad amorem inflammatur; sed divinum, non humanum; spiritualem, non carnalem. Haec bona facit lingua. Quare? Quia bona est mens quae utitur lingua. Da malum hominem ad linguam: erunt blasphematores, litigatores, calumniatores, delatores. Omnia mala de lingua, quia malus est qui utitur lingua. CAPUT XII. Non tollantur res deis. Bona quae non sunt nisi in bonis, pietas, fides, justitia, castitas,malis, pecunia, honor, hujus saeculi potestas, administratio, salus ipsarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quod uerum non ẽ. sie ita libẽs as¬
sentior. quid cum ueru ẽ u̾bũ nim
sic illiro u̾bum dei maxime dicitur
maximeq dicẽdum ẽ.I

Expanded text:
quod verum non est. Si ita, libens assentior. Quid, cum verum est verbum nostrum,sicut illud Dei Verbum maxime dicitur maximeque dicendum est?
Abbreviated transcription (Latin):
uroꝵ a hyitoꝵ. s insanguine suo se¬
mel intrauit ĩ sc̃a. Qõ tune pontifex
ille significabat. qui cũ sanginĩe. sc̃a
gͥ ẽ qui ĩse uno totũ ex hibuit. ꝙ ẽẽ ne¬
cessanũ adredẽptionis nr̃e sciẽbat eẜ¬
fectũ.

Expanded text:
um et hircorum, sed in sanguine suo semel introivit in sancta . Quod tunc pontifex ille significabat, qui cum sanguine in sancgitur est, qui in se uno totum exhibuit, quod esse necessarium ad redemptionis nostrae sciebat effectum;
Abbreviated transcription (Latin):
Sie ẽ ẜmo dei et sic ẽẽ debet fi delib
tã ꝙ̃ pisci hamus. tẽ capit quãdo
capitur. nec fir in uina illis qui capi¬
unt᷑. ad salute quippe non adꝑiutier
capiunt. uñ dũs ad disçipulos suos
dixit. Uenite post me. ⁊c̃. E¬

Expanded text:
sermo Dei, et sic esse debet fidelibus, tanquam pisci hamus; tunc capit quando capitur. Nec fit injuria illis qui capiuntur: ad salutem quippe, non ad perniciem capiuntur. Unde Dominus discipulis suis ait: Venite post me, et
Abbreviated transcription (Latin):
multi ipam correptioe que modeste
fit. uł peccatis sui fauentes. uł
ad respon deant nõ inueniẽtes
nec tn ueritati acꝗescẽtes onoro¬
nise ac moleste fennt. eos ꝗ secũ
sedulo agunt. nee abeoꝵ ꝯuin¬
cendo errore dissimulant. litigi¬
osos et cõtẽptio sos uocant. fłitas
uero que nudan et redargui me¬
dãpnat diligentia uentatis ac¬
cusat.

Expanded text:
multi et ipsam correptionem, quae modeste fit, uel peccatis suis fauentes uel quid respondeant non inuenientes nec tamen ueritati adquiescentes onerose ac moleste ferunt, eos, qui secum sedulo agunt nec ab eorum conuincendo errore dissimulant. litigiosos et contentiosos uocant. falsitas enim, quae nudari et redargui medamnat, diligentiam ueritatis accusat.
Abbreviated transcription (Latin):
mũe tue niscera. eñrda uita meam
meliora actus. cõpone mores. tolle
deme qd̾ michi nocet et tibi displicet¬
et da gd̾ nosti tibi placẽ et m prodesse
nisi tu solus. tu es deus oipos infini¬
te pietatis qui iustificas impios ⁊
uuuficas mortuos qui mutas pecea¬
tores et nõ sunt tolle deme qcquid
tibi difplicet iime inꝑfecta ei mã
plurima uroent oculi tui micte q̃so
manu pietatis tue ĩme et tolle de
me ꝯcquid offẽdit oculos pietatis ⁊¬
tue uime. cora te dne ẽ sanitas et
infumutas mea illa p̃cor ẜua ista
sana sana medue et sanabor. saluũ
me fac et saluus ero. tu qui infinna
sanas et sanata cõẜuas. tu qui solo
nutu tuo restanras dirupta releuaᷤᷤ
collapsa.

Expanded text:
e tuae viscera, emenda vitam meam, meliora actus, compone mores, tolle de me quod mihi nocet et tibi displicet: da quod nosti tibi placere, et mihi prodesse.nisi tu solus? Tu es Deus omnipotens infinitae pietatis, qui justificas impios, et vivificas mortuos, qui mutas peccatores et non sunt. Tolle ergo de me quidquid tibi displicet in me; imperfecta enim mea plurima vident oculi tmanum pietatis tuae in me, et tolle de me quidquid offendit oculos pietatis tuae in me. Coram te, Domine, est sanitas et infirmitas mea. Illum, precor, serva, istam sana. Sana me, Domine, et sanabor; salvum me fac, et salvus ero ; tu qui infirma sanas, et sanata conservas, tu qui solo nutu tuo restauras diruta et collapsa.
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ aduiru alienu s ad̾ suum
meu eo. Tu dicis. nõ ẽ uxor al¬
tur tibi/ nõ ẽ iuir alienus adq̃
xp̃iana q̃ dolet fornicãte uirum
S qr tibi nõ expedit. siam si ppea
nõ facit. ut tuno facias si fece̾is
faciet. Et si fornicaturuir ca
stitatez femila illa deo exhibet.
feminaꝵ. Loquitur intus. et ta
male facias. s ip̃e imitur te ut
bñ faciat. nã in eo ꝙ male facit
noli eum putare capud tuũ set
ẜuare põt eo qd̾ multa illi custo¬
dia ẽ legis yceptum diligẽtia i¬
mantalis t̾ror etia legum publi
magnum munim̃tu. multe cu¬
stodie faciunt feminar castiorẽ¬
Ergo niru castum faciat ip̃a ⁊¬
ior custodia qr maior ẽ infirmi¬
tas. Illa enbescit uiro. tuno eni¬
bescis xp̃o. Tu libenior. qr facili¬
or or facile uincis. ideo tibi cõ¬
missum est ẽẽ suꝑ illa et dili¬
gentia uiri et t̾ror legum et con¬
suetudo moꝵ et uerecudia ma¬

Expanded text:
o ad virum alienum, ad servum meum eo? Dicis, Non est uxor altur tibi, Non est vir alienus ad quem Christiana, quae dolet fornicantem virum sed quia tibi non expedit. Nam si propterea non facit ut tu non facias, si feceris faciet, stitatem illa femina Deo exhibet. feminarum; loquitur intus ubi nonmale facias, sed ipse te imitetur in bono: nam in eo quod male facit, noli eum putare caput tuum sed facere posse, quia multa illi custodia est, legis praeceptum, diligentia maritalis, terror etiam legum publicmagnum munimentum. Multae custodiae faciunt feminam castiorem, virum castum faciat ipsa jor custodia, quia major infirmitas. Illa ebescis Christo? tu liberior, quia fortior; quia facile uinces, ideo tibi commissus es. super illam et diligentia uiri et terror legum et consuetudo morum et uerecundia ma
Abbreviated transcription (Latin):
ibis ad aliꝙ̃ alia p̾t̾ usore tuaz
⁊n au̇t exigis hoc abuxore ⁊no
uis reodere hoc uxori. Et cũ debe¬
as inuirtute ycede uicorez qũor
castitatis uirtus ẽ. tu sẜuno ĩpe¬
tu libidinis cadis. et uis uxore
tua ictrice ẽẽ. tu uictus iace̾s
Et tu cum cap sis uxcoris tue p̾¬
cedit te ad deu cĩ capird es .ui
domũ tuar capite de orsum pẽdeͬ
capud ẽ eĩ mulieris uir ubiaũt
melius muit mulier ꝙͣ uir. ca¬

Expanded text:
ibis ad aliam aliquam praeter uxorem tuam. Tu autem exigis hoc ab uxore, et non vis reddere hoc uxori? Et cum debeas in virtute praecedere uxorem quoniam castitas virtus est tu sub uno impetu libidinis cadis, et vis uxorem tuam victricem esse, et tu victus jaces? Et cum tu caput sis uxoris, praecedit te ad Deum, cujus caput es . Vis tuam domum capite deorsum pendere? Caput est enim mulieris vir . Ubi autem melius
Abbreviated transcription (Latin):
aĩe. alia quã uiuit ĩ came alia q̃
uint indeo. duo siquide sunt sen¬
sus ĩ hoĩe unus ĩtenor et alius ex¬
terior. et ut̾q bonũ siu ht. ĩ quo re¬
extei̾or ĩ cõteplatioe huaitatis ꝓpea

Expanded text:
mae; alia qua vivit in carne, et alia qua vivit in Deo. Duo siquidem in homine sensus sunt, unus interior, et unus exterior, et uterque bonum suum habet in quo reeficitur in contemplatione
Abbreviated transcription (Latin):
escẽs suꝑ illas. Nõ attedes ab sẽtia
bom sui inteioris eo ꝙ cõsolationesᷤ
suas cẽnẽt ĩ bonis alieĩs nã cũ exte¬
nor sẽsus camalis bono suo utitura
Int̾ior sensus m̃tis obdormit nõ eĩ
cognoscit bona inteioris sesus q̃ io¬
cuditate bonoꝵ extioꝵ capitur. sar
qui cãne muit ĩcame sentit. et dolo
quenit in eis. Cumaũt mortuus
fu̾it sensus aĩe quo nuuit ĩcãne. tuc
uiuificãi incipiet sẽsus ille quo sẽti¬
et semetp̃m. et tũc sciet dolores suo
et sẽtire incipiet uulne̾a sua tãto gã¬
uius quãto ꝓpͥus. magis obest ma¬

Expanded text:
tiam boni sui interioris, eo quod consolationes suas cerneret in bonis alienis. Nam cum exterior sensus carnalis bono suo utitur, interior sensus mentis quasi obdormit. Non enim cognoscit bona interioris sensus, qui jucunditate bonorum exteriorum capitur. Nam qui in carne vivit, in carne sentit, et dolorquaerit in eis. Cum autem mortuus fuerit sensus animae, quo vivit in carne, tunc vivificari incipiet sensus ille, quo sentit semetipsum, et tunc sciet dolores suos, et sentire incipiet vulnera sua tanto gravius quanto propius. Magis enim obest ma
Abbreviated transcription (Latin):
Cuid dedo nõ spetand̾ tibi difficile⁊
nichil ẽ qui sic facit magna quo ꝑua
sic suscitat mortuos quõ creat uiuo
Si pictor eade arte facit mure qͦ elephã¬
ds̃ dix̃ et fc̃a sunt mãdat et creata
sũt. quro difficile facit. qui u̾bo faẽ
litate pisces in mari ea facilitate ãbo¬
res et aĩalia ĩ tra. ea facilitate magͦ
q̃ pua cui ergo cũcta facillimu fui̾t¬
facẽ de nichilo mirãduz ẽ qr dedit se¬
nĩb filium.¬

Expanded text:
 Deo non sperandum, cui difficile nihil est: qui sic facit magna, quomodo parva; sic suscitat mortuos, quomodo creat vivos? Si pictor eadem arte facit murem, qua elephanDeus qui dixit, et facta sunt; mandavit, et creata sunt ? Quid difficile facit, qui verbo facilitate pisces in mari, ea facilitate arbores et animalia in terra: ea facilitate magna, qua parva. Cui ergo cuncta facillimum fuitfacere de nihilo, mirandum est quia dedit senibus filium
Abbreviated transcription (Latin):
uitia ꝑderentur. nam si xͥana discipli¬
na omĩa bella culparet. hoc potins mi¬
litib consiliũ salutis potentib ĩ euã¬
gelio dicẽtur. ur abicerent. arma. se¬
q militic omĩo subtraheͣnt. Dictu
ẽ aũt eis. nemine cõcusseritis. nul¬
li calũpniam fecentis. sufficiat
uobis stipendium ur̃m. Quibus
proprium stipendium sufficere te¬
bere p̃cepit. militare unq nõ pro¬
hibuit. proinde qui doctunam xp̃ĩ
aduersam dicunt ẽẽ rei publicetẽt
ex̾citum talem q̃ les doctina xͥ eẽi
milites iussit. dent tales prouĩcia¬
les rales martos. tales coiges.
rales parentes. tales filios. tales
seruos. rales reges tales uidices.
rales demiq debitores ipĩns fici.¬
et audeant cam dicere adu̾sam rei
publice.ĩmou̾o nõ dubitent cõfite¬
n magn̾a si ei obtempetur salatẽ et̃
rei publice.

Expanded text:
uerunt. Nam si Christiana disciplina omnia bella culparet, hoc potius militibus consilium salutis petentibus in euangelio diceretur, ut abicerent arma see militiae omnino subtraherent. dictum est eis autem: Neminem concusseritis, nulli calumniam feceritis, sufficiat uobis stipendium uestrum. quibus proprium stipendium sufficere debere praecepit, militare utique non prohibuit. proinde, qui doctrinam Christi aduersam dicunt esse rei publicae, dent exercitum talem, quales doctrina Christi esse milites iussit; dent tales prouinciales, tales maritos, tales coniuges, tales parentes, tales filios, tales dominos, tales seruos, tales reges, tales iudices, tales denique debitorum ipsius fisciet audeant eam dicere aduersam esse rei publicae, immo uero dubitent confiteri magnam, si ei obtemperetur, salutem esse rei publicae.
Abbreviated transcription (Latin):
traxxent eum. non dicit duxent.
s traserit. Ista molẽtia cordi fit.
non cami. Quid ergo miraris cẽ¬
de. et uenis. ama. et traheris ne ã¬
bitrens istam asꝑam molestaꝙ
molentia dulcis est suais est.
ip̃a suanitas te trahit . Nõne oui
trahitur. cui esurẽti herba demõ¬
stratur. Et puto qr nõ corpore in¬
peslitur s de sideno colligatur. Sie
et tu ueni ad xp̃m. noli songa iti¬
nera meditan ubi credis ibi ueĩ.
ad illum eũm qui ubio ẽ amando
nentur nõ nanigando. S qm̃ etiã
in tali itinẽ hñdant fluctus et tẽ¬
pestates diu̾saꝵ teptationu ĩ cu¬
cifixum crede. ut fides tua lignũ
po ssit ascẽdẽ. Non megei̾s si signo
portabieris. Sic sic in huius selii
fluctib nauigabat ille qui dice¬
bat. michi aute ab sit głian ⁊ ẽ.¬

Expanded text:
traxerit eum . Non dixit, Duxerit; sed, traxerit. Ista violentia cordi fit, non carni. Quid ergo miraris? Crede, et venis; ama, et traheris. Ne arbitreris istam asperam molestamque violentiam: dulcis est, suavis est; ipsa suavitas te trahit. Nonne ovis trahitur, cum esurienti herba monstratur? Et puto quia non corpore impellitur, sed desiderio colligatur. Sic et tu veni ad Christum: noli longa itinera meditari; ubi credis, ibi venis. Ad illum enim qui ubique est, amando venitur, non navigando. Sed quoniam etiam in tali itinere abundant fluctus et tempestates diversarum tentationum; in crucifixum crede, ut fides tua lignum possit ascendere. Non mergeris, sed ligno portaberis. Sic, sic in hujus saeculi fluctibus navigabat ille, qui dicebat, Mihi autem absit gloriari,
Abbreviated transcription (Latin):
hac uita q̃ nouimus an q̃ aohue
sumus eius tẽptatioes.imo ꝙͣ to¬
ta tẽptatioe ꝙͣ diu in ea sumus
ꝙͣ tũlibet proficiamus ꝑpeti nõ de¬
sinimus. que sint iuditia cͣc genꝰ
humanu bonitatis dei quis pote¬
gine ꝑtinet. oẽm mortaliũ propa¬
ginare fuisse dãpnata. hec ip̃a ui
ta dicenda ẽ tot et tantis malis i¬
plena testatur. Quid eĩz aluro in¬
dicat horrẽda quedar profiurdita
ignorantie ex qua oĩs error existit.
qui oes filios adam tenebroso qͦ¬
dam sym suscipit. ut hõ abillo libe¬

Expanded text:
hac quam novimus, in qua adhuc sumus, cujus tentationes, imo quam totam tentationem, quamdiu in ea sumus, quantumlibet proficiamus, perpeti non desinimus, quae sint indicia circa genus humanum bonitatis Dei, quis poteginem pertinet, omnem mortalium progeniem fuisse damnatam, hoc ipsa vita, si vita dicenda est, tot et tantis malis plena, testatur. Quid enim aliud indicat horrenda quedam profunditas ignorantie, ex qua omnis error existit, qui omnes filios Adam tenebroso quodam sinu suscipit; ut homo ab illo,
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ ⁊ p̃ciꝑimus. ut qñ auditis exp̃oi
sacram̃tum scripture nãrãtis que gesta
sut. prins illud quod fcm̃ ẽ credatis sic
gestum quõ lectũ ẽ. ne subtracto funda¬
m̃torei geste. qͣi ĩaere. queratis edifica

Expanded text:
 praecipimus, ut quando auditis exponi sacramentum Scripturae narrantis quae gesta sunt, prius illud quod lectum est credatis sic gestum, quomodo lectum est; ne subtracto fundamento rei gestae, quasi in aere quaeratis aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
neamus ab oĩ pec̃co et iniquita¬
te. inu̾bo in fc̃o incogitatioẽ in
ma nib et pedib inuisu et au
dei filius. descẽdit de celo ĩ t̾ram.
ut nos de t̾ra ad celũ secu porta¬
ret. pro nob̾ pec̃corib cuce asce̾¬
dit. ut nos actuçia tu dyabo li⁊
liberaret. Ab inimicis pena su¬
scepit. nos de pena sempitema e¬
riꝑet morte suscepit. ut demor¬
te erueret amortuis reẜrexit
ut nos reẜgamus aĩa et corpõe
in die magn̾o iuditii.

Expanded text:
nos ab omni peccato et iniquitate, in verbo, in facto, in cogitatione, in manibus, in pedibus, in visu, in audDei Filius, descendit de coelo in terram, ut nos de terra ad coelum secum portaret; pro nobis peccatoribus crucem ascendit, ut nos de cruciatu diaboli liberaret; ab inimicis poenam suscepit, ut nos de poena sempiterna liberaret; mortem suscepit, ut nos de morte eriperet; a mortuis resurrexit, ut nos resurgamus anima et corpore in die magno judicii.
Abbreviated transcription (Latin):
Cum igitur suꝑbia sit amor exel¬
letie proprie. inuidia ũo sit odiu
felicitatis aliene. quid iuurde nas¬
catur satis in prõptu ẽ. amãdo ei
quis excellẽtia sua.ul paĩb ĩuidet

Expanded text:
Cum igitur superbia sit amor excellentiae propriae, invidia vero sit odium felicitatis alienae, quid unde nascatur satis in promptu est: amando enim quisque excellentiam suam, vel paribus invidet,
Abbreviated transcription (Latin):
creatura suie inangelico sp̃n. sine in
aĩa humana. ita facta est. ut sibi ip̃a
bonũ quo bta fiar ẽẽ non possit. Set
mutabilitas eius si conuertatur. ad
in cõmurabilem boñi. fiat br̃a. un
adusĩo eiꝰ uitiũ eius. ⁊ cõuersio eius.

Expanded text:
creatura siue in angelico spiritu siue in ma humana ita facta est, ut sibi ipsa bonum, quo beata fiat, esse non possit, sed mutabilitas eius, si conuertatur ad incommutabile bonum, fiat beata; unde auersio eius uitium eius et conuersio uirtus
Abbreviated transcription (Latin):
Ita sunt inute palmites ut inti
nichil ꝯferant. s inde accipiant ⁊¬
unde uiuant. Sic quippe uitis estĩ
palmitib ut uitale alim̃tum sbmi¬
nistret eis nõ sumat ab eis. Ac pe
q nõ xp̃o. slam p̾ciso palmite potest
de mua radiçe alius pululare qui
autem precisus est sine radice ⁊¬
non potest.
.xxͦii.

Expanded text:
Ita sunt in vite palmites, ut viti nihil conferant, sed inde accipiant unde vivant. Sic quippe vitis est in palmitibus, ut vitale alimentum subministret eis, non sumat ab eis. Ac perque, non Christo. Nam praeciso palmite potest de viva radice alius pullulare: qui autem praecisus est, sine radice non potest CLXVII.
Abbreviated transcription (Latin):
da ẽ. deo sbiecta sbiectis sibi cete¬
ris dña tur. ea uõ que peccauit ĩ
ordinata ẽ ubi eẽ tales decet utꝯ
dictore atq rectore uniusitatis d¬
cor̾a sint oĩa. Et est pulctitudo uni¬
u̾se creature ꝑ hec tria incul pabili
dãpnatioẽ peccatoꝵ. excitatioẽ in¬
stoꝵ et ꝑfectioe bratoꝵ.¬

Expanded text:
da est, Deo subjecta, subjectis sibi ceteris dominatur. Ea vero, quae peccavit, ibi ordinata est, ubi esse tales decet, ut Deo conditore atque rectore universitatis decora sint omnia. Et est pulchritudo universae creaturae per haec tria inculpabilis, damnatione peccatorum, exercitatione justorum, perfectione beato
Abbreviated transcription (Latin):
Si aliquis insultatiões ł tͥbulatioeᷤ¬
pro nonune xp̃i passus nõ defeceĩs
afide nec abona uita deuiaueis ma¬
iore meicede accepturus es. qui ãt
inhiis dyabolo cesserint. etia mino¬
re ꝑdunt. S humilis estodeo ut nõ
ꝑmictat te tẽptan ulẗ uires tuas⁊¬

Expanded text:
 aliquas vel insultationes vel tribulatiopro nomine Christi passus non defeceris a fide, nec a bona via deviaveris, majorem mercedem accepturus es: qui autem in his diabolo cesserint, etiam minorem perdunt. Sed humilis esto Deo, ut non te permittat tentari ultra vires tuas
Abbreviated transcription (Latin):
iyo nõ quider eẽ ꝯsequẽs ut etiã
uideant deum. qui uoces ab eo
fcãs aliqñ audiunt neq eĩ in¬
denunt eum qui audier̃t qñdi
xit ad filiu et clanficani ⁊iteꝵ
clanficabo. u̾intñ non ẽe miran¬
dum si aliqui etia nõ mundo
corde uideĩt deun in sp̃e qua uolũ¬
tas eis fuei̾t latẽre in insibili
et ard̾se manẽte in cõmutabili

Expanded text:
o non quidem esse consequens, ut etiam uideant deum, qui uoces ab eo factas aliquando audiunt; neque enim uiderunt eum, qui audierunt. quando dixit ad filium: Et clarificaui et iterum clarificabo; uerum tamen non esse mirandum, si aliqui etiam non mundi corde uident deum in specie, quam uoluntas eius fecerit, latente inuisibili et apud se in
Abbreviated transcription (Latin):
netur. airditur affatu. nec senti¬
tur incessu. Unigenitus aut filiꝰ
qui est in synu pattis deitatis ⁊¬
ua tura atq sb̾a insonabilit̾ nã¬
rat. ut iõ dignis ydeneis q tã to
aspectu oculis etia inuisibiliter
mostrat ip̃i aũt sunt oculid̾ ꝗb¬

Expanded text:
netur, nec auditur affatu, nec sentitqui est in sinu Patris, deitatis naturam atque substantiam insonabiliter narrat et ideo dignis idoneisque tanto conspectu, oculis etiam invisibiliter monstrat. Ipsi enim sunt oculi
Abbreviated transcription (Latin):
nos adorãt apices scripture diune le¬
guntur. u̾ba dĩ tonãt. ip̃ẽ dñs quodã
m̃o p̃sens p̃sentib loquitin ⁊ nõ au¬
ditur. aut fastidiose hoiẽs andiunt.
aut quod peius ẽ sedentes fabulis
uacant. Imꝑator longe positus. de
inilla carra adoratur. testimoniũ dñi
głia locuntur ⁊ ꝑ se ip̃m hominib ẜa¬
bulatur ⁊ nõ auditur.

Expanded text:
Scripturae divinae leguntur, verba Dei tonant, ipse Dominus quodam modo praesens praesentibus loquitur; et non auditur, aut fastidiose homines audiunt, aut quod pejus est, sedentes fabulis vacant. Imperator longe positus de in illa chartula adoratur: Testamentum Domingelia loquuntur, per se ipsum hominibus confabulatur; et non auditur.
Abbreviated transcription (Latin):
noluntate. ⁊p̃a ẽ que põt sufficẽ.
si cetera no sint. Si aut sola de¬
sit nichil prodest ꝯcꝗd hĩtumi
res indomo tua theçauros unde
seciuus eẽs. gauderes exultareᷤ
Incorde tuo bes bona uolutatez
et tristis. In archa posses timẽ

Expanded text:
voluntatem habet. Ipsa est quae potest sufficere, si caetera non sint: si autem sola desit, nihil prodest quidquid habitum res in domo tua thesauros unde securus esses, gauderes et exsultares: In corde habes bonam voluntatem, et tristis es? In arca posses timere
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ eĩ caste ille moritur et sic̃ illa
caste mat̾ sic et ille caste pat̾ qui
ergo dicit nõ debet dici pat̾ qr non
sic̾ generauit filium. libidinẽ q̃nt
in procteandis filus caitatis affc̃m.
melius ille Malius carne ĩ plere de¬
siderat aĩo implebat. nã etqui ad¬
optant filios castius eos corde gig¬
nũt ꝙ carne nõ possunt. uidete fte
nide iura adoptionis quo fit hõ eiꝰ
filius cuius semine nõ est natus

Expanded text:
sic ille caste maritus: et sicut illa caste mater, sic ille caste pater. Qui ergo dicit, Non debuit dici pater, quia non sic genuerat filium; libidinem quaerit in procreandis filiis, non charitatis affectum. Melius ille, quod alius carne implere desiderat, animo implebat. Nam et qui adoptant filios, castius eos corde gignunt, quos carne non possunt. Videte, fratres, videte jura adoptionis, quomodo fit homo filius cujus semine natus
Abbreviated transcription (Latin):
debet ẽẽ pat̾ iosephs maxime dici¬
debet. nam et defeminis q̃ uxcẽs
nõ suennt generant hoĩes filios ⁊
carnis equalif nati sunt. unde isti
p̃ponũtur nisi qr castior ẽ uxoris i¬
caritas de qua liben procteantur. ñ
illic actẽditur ꝯmixtio camis que
inutraq femina par ẽ ubi uincit
uxor nisi affectu fidei affectu ꝯm¬
gii affcu sincenori castioris q ca¬
nitatis. Si ergo posset de uxore ꝯs¬

Expanded text:
debuit esse pater Joseph, sed maxime debuit. Nam et de feminis quae uxores non sunt, generant homines filios, et carnis, aequaliter nati sunt: unde isti praeponuntur, nisi quia castior est uxoris charitas, de qua liberi procreantur? Non illic attenditui commixtio carnis, quae in utraque femina par est. Ubi vincit uxor, nisi affectu fidei, affectu conjugii, affectu sincerioris castiorisque charitatis? Si ergo posset de uxore quis
Abbreviated transcription (Latin):
creandos iugebantur et misçebã¬
tur feminis magnu illis eẽ gau
adillõ nõlibidine ruebant set i¬
offitio descẽdebant. ppea ioseph spõ
xp̃i qr sine concupiscĩa carnis su¬
sceꝑat filiu. abf it ut hoc sentiat
bat diligite uxores ur̃as s caste
diligite ad eum modũ carnale o¬
pus expetite. ut filios progreetis.
et qr no alit̾ potestis hr̃e filios ad
illud opus cum dolore descendite.
pena ẽ eĩm illii s ade de quo eten¬
tisumus nõ ertollamur de pena
nr̃a. pena ẽ illius qui meruit mo¬
talit᷑ gign̾ẽ. qr peccato mortalis

Expanded text:
creandos jungebantur et miscebancreandos jungebantur et miscebantur feminis; magnum illis esset gaudad illud non libidine ruebant, sed officio descendebant. Propter hoc quia sine concupiscentia carnis susceperat filium? Absit ut hoc sentiat bat. Diligite uxores vestras, sed caste diligite. Usque ad eum modum carnale opus expetite, ut filios procreetis. Et quia non aliter potestis habere filios, ad illud cum dolore descendite. Poena est enim illius Adam, de quo exorti sumus. Non extollamur de poena nostra. Poena est illius qui meruit mortaliter gignere; quia peccato mortalis
Abbreviated transcription (Latin):
um. ut quo cadẽ nõ ꝯsueuennt.
neq desçedere cogerentur set sẽp
suspendencur iidño nõ de ponẽt
eoꝵ intẽtioes neccitatis corporiᷤ¬
accepisse qñ accepit calice aq̃⁊
maducabat et bibebat tẽpta hoc
p̾stare si possis hoĩ ami beatitirdi¬
ne tota et felicitate ĩepuł tã¬
ꝙͣ pecus imp̃sepi ostituit odit be
dinosi hoĩes uxores nõ queñt ꝑꝑ
sunt aut nolunt librome no ul¬
cõtẽditur. S plane si ta li hoĩ di¬
ceres quare oucit uxore/ respõ¬
dit tibi fortasse uerecundatus
confiteat̃ ergo in fumitatem
accipiat ꝙoffitiose accipẽ p̃tem¬
filios querebant et filios suscipẽ
bantur ut filios proctearent. Io
illis ꝑmissum ẽ ut plures uxões¬
haberent. nam si libido inmodera¬
ta placẽt deo sic ꝑmictereturillo
tp̃re ut una femina heret plures
nros quõ unus uir plures femi
prolis nuositater / una aũt femĩa
nõ quo plures hũĩt uuros plures p̃t

Expanded text:
um, ut quo cadere non consueverunt, um, ut quo cadere non consueverunt, nec descendere cogerentur; sed semper suspenderentur in Domino, non deponeret eorum inteaccepisse, quando accepit calicem aquae et upiscentiae, manducabat et bibebat. Tenta hoc praestare, si possis, homini qui beatitudinem totam et felicitatem in epulis, tanquam pecus in praesepi, constituit. Odit bendinosi homines uxores non propter alsunt aut nolunt libidinem, non ulconceditur. Sed plane tali homini si diceres, Quare ducis uxorem? responderet tibi fortasse verecundatus,Confiteatur ergo infirmitatem: accipiat quod officio se accipere praetenfilios quaerebant, filios susciperebantur, ut filios procrearent. Ideo illis permissum est ut plures haberent. Nam si libido immoderata placeret Deo, sic permitteretur illo tempore, ut una femina haberet plures viros, quomodo unus vir plures feminprolis numerositatem; una autem femina non quo plures habuerit viros, plures poterit
Abbreviated transcription (Latin):
sut alia gerat alia de iecit et ea
que sƀ oriuntur succẽdunt menti¬
foliis uestita est sie et genus hũa¬
nu cotidie moriẽtiuz detrimtañ
sentit ꝑ suplem̃ta nascẽtim et sic
pro modo suo stat uniu̾sa spẽs ge¬
netis humani. et siẽ folia mnarbo¬
re sẽꝑ uidẽtur ita plena hoĩb tra
nascerentur uelud arbores quedar¬
Enz ergo sie stet genus humanu
et pridens et fidelis officio desçẽ¬
dit nõ libidine cadit admaduc̃a¬
dum et bibendũ ꝙ multi tiupitẽ¬
tota uita ꝙͣ ip̃a ca uiuẽdi na¬
putat se uine̾ ut mãducẽt istos
oẽs sapientes rep̃hendũt et maxi¬
me diuina senptura edaces ebrio
tia camis. nõ indigentia refectiõi
ita q isti cadunt in escam et potu.
illi aũt qui descendunt ex oftõ mn¬
uẽdi. nõ ideo uuũt ut comedant.
s iõ ꝯmedunt ut uiuant itaqui
istis prirdẽtib et tp̃rãtib si offerẽ¬
t᷑ͣut sine cibo et potu uiuerent. ꝙͣto
gaudio amplecterẽtur hoc bñfiti¬

Expanded text:
st, alia generat, et alia dejicit : quia ea quae suboriuntur, succedunt ruentifoliis vestita est. Sic et genus humanum quotidie morientium detrimenta non sentit, per supplementa nascentium: et sic pro modo suo stat universa species generis humani; et sicut folia in arbore semper videntur, ita plena hominibus terra nascerentur; velut arbores quaedaCum ergo sic subsistat genus humanum, e sapiens et prudens et fidelis officio descendit, non libidine cadit. Ad manducandum et bibendum quam multi voracitetotam vitam, quasi ipsam cauputant vivere, ut manducent. Istos omnis sapiens reprehendit, et maxime divina Scriptura, edaces, ebriotia carnis, non indigentia refectionis. Itaque isti cadunt in escam et potum. Illi autem qui descendunt ex officio vivendi, non ideo vivunt, ut comedant; sed ideo comedunt, ut vivant. Itaque istis prudentibus et temperantibus si offerretur ut sine cibo et potu viverent; quanto gaudio amplecterentur hoc benefici
Abbreviated transcription (Latin):
tantur hoies ꝙ ad se ipõs ꝑtinet.
successioni aut nõ cosulunt man¬
ducando et bibẽdo. suxores ducẽ¬
do sic eĩm cõstat genus humanũ
p. ut inuant hoĩes s qr diligẽtia
ut nascẽtes su credant moriẽtib
quita ẽ genus humanu qũo folia¬

Expanded text:
tantur homines quod ad se ipsos attinet: successioni autem non consulunt manducando et bibendo; sed uxores ducendo. Sic enim constat genus humanum, primo ut vivant homines: sed quia diligentia ut nascentes succedant morientibus. Quia ita est genus humanum, si
Abbreviated transcription (Latin):
ulcra debitum infirmitate suam
in se cõsolentur nõ erat ille adalte¬
ram et illa ad alt̾um. Uñ appellatũ
ẽ adulteium qͣi ad alt̾um / et si egẽ¬
diunt᷑ metas macttimonialis pacti.
nõ egcediantur metas ꝯingalis
thori. Si nõ quro hoc nõ est pecm ã¬
plius ꝙͣ liberor procreandoꝵ nece¬
sitas cogit exige̾ acõige debitu.
ẽ quide pecm. s ueniale. apłs cu¬

Expanded text:
femina et vir infirmitatem suam in se consolentur. Non eat ille ad alteram, et illa ad alterum: unde appellatum est adulterium, quasi ad alterum. Et si egrediuntur metas matrimonialis pacti, non egrediantur metas conjugalis tori. Numquid hoc non est peccatum, amplius quam liberorum procreandorum necessitas cogit, exigere a conjuge debitum? Est quidem peccatum, sed veniale. Apos
Abbreviated transcription (Latin):
noie x ox coͣsẽsu ab inuice ꝯtinẽ
cõcupisqa carnis. nõ ant ꝯtinere
illa reprimitur. tanta fortius ista¬
cõfirmatur. nõ ne sunt Ꝯinges q
sie niuãe nõ querẽtes ad ĩuicem
fiuctum camis nõ exigẽtes adin¬
uice debi tum ꝯcupisciẽtie corpo¬
ralis et tnilla sẜiecta ẽ uiro sic
deçet et tanto sbiectior ꝙ̈to casti¬
or et ille uxorez diligit uere ut
scniptum ẽ ĩ honore et scĩficatioẽ

Expanded text:
i ex consensu ab invicem continere concupiscentiam carnis, non autem continere illa reprimitur, tanto ista fortius confirmatur. Nonne sunt conjuges qui sic vivunt, non quaerentes ab invicem fructum carnis, non exigentes ab invicem debitum concupiscentiae corporalis? Et tamen illa subjecta est viro, quia sic decet; et tanto subjectior, quanto castior: et ille uxorem diligit vere, ut scriptum est, in honore et sanctificatione ,
Abbreviated transcription (Latin):
nicores tmmodo habent. si eis pos¬
set p̃stan ut br̃ent filios ꝯcubitu.
none in effabili gaudio tm bñfi¬
tium amplecterentur nõ ne cũ in¬
genti letitia suscipẽnt duo eim
sunt oꝑa camalia quibicostat ge¬
nus humanui in que duo opa p̾ru¬
dentes et scĩ ex offitio discẽdunt. ĩ

Expanded text:
uxores habent, si eis posset praestari ut haberent filios sine concubitu; nonne ineffabili gaudio tantum beneficium amplecterentur? nonne cum ingenti laetitia susciperent? Duo sunt enim opera carnalia, quibus constat genus humanum: in quae duo opera prudentes et sancti ex off
Abbreviated transcription (Latin):
hic intellige quro senserit scrip¬
quererent tã caste eĩm habebant
illi qui pro tẽpore et pro more gẽ¬
tis sue etiaz plures hu bebant uxo¬
res. iit nõ acçederent ad camalez
cõmixtioe nisi procreatioĩs cã/
uere hntes eas ĩ honorẽ ceteru
qui uxoris carnez amplius appe¬

Expanded text:
 mei, quid senserit Scripquaererent. Tam caste enim habebant illi, qui pro tempore et pro more gentis suae etiam plures habebant, ut non accederent ad carnalem commixtionem, nisi procreationis causa, vere habentes eas in honore. Caeterum qui uxoris carnem amplius appe
Abbreviated transcription (Latin):
Post reẜ¬
rectionem ꝑ quadraginta dies iħx¬
ducans ⁊ bibens. nõ quidem hñs
esuri endi ac sitiendi egestatẽ. s
usq ad ista camis insinũas nita¬
tem. que cibandi ac porandi ia
non habebat necessiratẽ s porãtẽ.¬

Expanded text:
t resurrectionem quadraginta dies ducans et bibens : non quidem habens esuriendi ac sitiendi egestatem, sed usque ad ista carnis insinuans veritatem, quae cibandi ac potandi jam non habebat necessitatem, sed pote
Abbreviated transcription (Latin):
discrectio diffici. xxͦ
quillus agit.ac sine aliqua uexa
lucis ad hoc ut cum illi inma in¬
festis bonis creditum fueĩt. sedn¬
cat ad sua. Hunc discemi nõ arbi¬
tror. nisi dono illo de quo diẽ apłs.¬

Expanded text:
Discretio sane difficillima quillus agit, ac sine aliqua vexatlucis , ad hoc ut cum illi in manifestis bonis creditum fuerit, seducat ad sua. Hunc discerni non arbitror, nisi dono illo de quo ait Apos
Abbreviated transcription (Latin):
magnu ẽ tũe eum digͦsçẽ. cũ ad a¬
liqua ꝑuenei̾t uł ꝑ duxcerit. que st̃
cotra bonos mores uł regula fidei
tunc eĩm amultis discemit. Illor
aũt dono inp̃o primordio quo mł¬
tis ad huc bonus apparet cõtinuo
diuidicat᷑.an malus sit. tñ et ꝑcor¬
poralez uisioẽ et ꝑ ymaginationes
corporaliũ q̃ demosẗnt uspũ et bo¬

Expanded text:
est tunc eum dinoscere, cum ad aliqua peruenerit uel perduxerit, quae sunt contra bonos mores uel regulam fidei; tunc enim a multis discernitur. illo autem dono in ipso primordio, quo multis adhuc bonus adparet, continuo diiudicatur an malus sit. Tamen et per corporalem uisionem et per imagines corporalium, quae demonstrantur in
Abbreviated transcription (Latin):
fit questio de cõ sensionib sõpmãtiũ
cum etia ꝯcubẽ sibi uidet᷑ uł cõtͣ pro¬
positum fuum.uł ꝯ̃ etia licitos more
ꝙ nõ cõuenit. et nisi cum ea que uigi¬
lantes etia cogimus. no cum placito
cõsẽtioĩs s sic̃ etia talia ꝑꝑaliquid⁊
loquimur. sic admonẽtur in sõpnis
et exprimũt᷑ ut eis caro nãlit̾ moue¬
atur. et q nõ licet colligit ꝑ genitaleᷤᷤ
uias emictat sic̃ hoc ĩp̃m dice̾ utique
nõ possez nisi etiaz cogitarez. porro y

Expanded text:
io de consensionibus somniantium, cum etiam concumbere sibi uidentur uel contra propositum suum uel contra etiam licitos mores: quod non contingit, nisi cum ea, quae uigilantes etiam cogitamus, non cum placito consensionis, sed, sicut etiam talia propter aliquid loquimur, sic admonentur in somnis et exprimuntur, ut eis caro naturaliter moueatur et, quod naturaliter conligit, per genitales uias emittat, sicut hoc ipsum dicere utique non possem, nisi etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tur corpora ugilantib. fie̾t istuo ꝙ
sine pecco fiei auigilate nõ posset q
ei uł cum loquit᷑ et postulante nece¬
sidate ẜmonis de suo cõcubitu aligo
dici possit. non cogitare qd dicit por¬
to ip̃a fantasia que fit incognitione
ẜmocinantis cumita exp̃ssa fuerit
inuisiõe sõpmantis. ut int̾ illa et
uera cõmixticez corpor nõ discema¬
tur cõtuuo mouẽt caro. et sequitũ
qd̾ eum motu sequi solet. cum hoe
tñ sine peccato fiat ꝙ sine peccato ⁊
auigilãte dicit᷑ ꝙ ut diceret᷑ sinedu
ta multas int̾ficit cupiditates que
ad nale camis motu nõ ꝑtinẽt q̃
casti uigilãtes coibẽt et refrenãt dõ¬
miẽtes aũt ideo nõ possunt qr nõ
hñt un potestate q̃ ad moueatur
exp̃ssio corporalis ymaginis q̃ di¬
scerni nõ possit acorpore ꝑꝑ illã ego
affectioe aĩe bonai aũt ĩ sõpnis qͥdã
eius meĩta clarẽt.

Expanded text:
ur corpora uigilantibus, fieret illud, quod sine peccato fieri a uigilante non posset. quis enim uel cum loquitur et postulante necessitate sermonis de suo concubitu aliquid dicit, possit non cogitare, quod dicit? porro ipsa phantasia, quae fit in cogitatione sermocinantis, cum ita expressa fuerit in uisione somniantis, ut inter illam et ueram conmixtionem corporum non discernatur, continuo mouetur caro et sequitur, quod eum motum sequi solet, cum hoc tam sine peccato fiat, quam sine peccato a uigilante dicitur, quod ut diceretur sine duta multas interficit cupiditates, quae ad naturalem carnis motum non pertinent, quem casti uigilantes cohibent et refrenant, dormientes autem ideo non possunt, quia non habent in potestate quae admoueatur expressio corporalis imaginis, quae discerni non possit a corpore: propter illam ergo adfectionem animae bonam etiam in somnis quaedam eius merita clarent.
Abbreviated transcription (Latin):
Nullo m̃o dĩ scĩa naniatũ. ut aliud ĩ
illo faciant q̃ nõ dñ sũt. aliud q̃ iã st̃
aluid que fuenĩt nõ eĩ more nostro
alio modo quodã anr̃arũ cogiratõnu
cõsuetudine longe alteq diu̾so. Ille
quippe nõ ex hoc ĩ illud cogitatiõe mu¬
rara. s oĩo ĩcõmurabilit̾ uidet. ita ut
illa quidẽ q̃ tp̃ralit̾ fu̾int ⁊ futura non¬

Expanded text:
a uarietur, ut aliud in ea faciant quae nondum sunt, aliud quae iam sunt, aliud quae fuerunt; non enim more nostro alio modo quodam a nostrarum cogitationum consuetudine longe alteque diuerso. Ille quippe non ex hoc in illud cogitatione mutata, sed omnino incommutabiliter uidet; ita ut illa quidem, quae temporaliter fiunt, et futura non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ ad̃m temporalia mouet. nulł sius tẽ¬
poralib motib. Ibi ergo uidit bonum
qd̾ fecit uͥ bonũ eẽ idit. ut facẽt. neq
exaliqua ꝑte auxit tãquã minoris scĩe
fu̾it priusqua facẽt qd̾ inderet ꝗtam

Expanded text:
am temporalia movet, nullis suis temporalibus motibus. Ibi ergo vidit bonum esse quod fecit, ubi bonum esse vidit, ut faceret, nec ex aliqua parte auxit, tanquam minoris scientiae fuerit priusquam faceret quod videret, qui tam
Abbreviated transcription (Latin):
terra intelliguntur oremus.i
Oremus ergo nõ solum pro no¬
lẽtib uerũ etia pro repugnian¬
tib et oppugnãtib. Quid ergo
petimus miłi ut fiãt ex uolẽtib
uoletes ex reyugnatib ꝯsẽtiẽte e
oppugnãtibamantes etaqͦ nͥ¬

Expanded text:
terra intelliguntur, oremus. Oramus ergo non solum pro nolentibus, verum etiam pro repugnantibus et oppugnantibus. Quid ergo petimus, nisi ut fiant ex nolentibus volentes, ex repugnantibus consentientes, ex oppugnantibus amantes? A
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ regnum celoꝵ ium ꝑatirur. Re¬
gnum celeste o hõ alid̃ nõ querit p̃¬
tiũ nisi teip̃m. tantũ ualet quãru
hẽs. teda. ⁊ habebis illuo. Quid tur¬
baris dep̾rio. xp̃c semetip̃m tradidit
ut acquireret te regnn deo ⁊ patri.
ita tutemetip̃m da ut sis regñn eiꝰ.
et nõ regnet pecc̃m ĩ tuo morrali cor¬
pore. s sp̃e sc̃s in acquisirionẽ uite.

Expanded text:
ur . Regnum coelorum, o homo, aliud non quaerit pretium nisi teipsum. Tanti valet, quantum es. Te da, et habebis illud. Quid turbaris de pretio? Christus semetipsum tradidit, ut acquireret teregnum Deo Patri. Ita tu temetipsum da, ut sis regnum ejus, ac non regnet peccatum in tuo mortali corpore, sed spiritus in acquisitionem vitae
Abbreviated transcription (Latin):
tuz nominata sola aĩa totus hõ i¬
intelligit᷑ siẽ ẽ illd̾ tot aĩe descẽ¬
derunt᷑ in egyptum. sic nirsus aꝑ
te totum etia noĩa sola came hõ ĩ¬
telligitur.¬

Expanded text:
ue nominata sola anima homo intelligitur, sicut est illud, Tot animae descenderunt in Aegyptum : sic rursus a parte totum, etiam nominata sola carne homo intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
accepit formaz ẜui nõ ex eo qo in
illam forma aliqua mutatioe Ꝯu̾
de inde si uͥcũq caro fueiͣt noĩata
et aĩa tacita sic inteligẽdum est
ut aĩa ibi eẽ nõ credatur nec illi

Expanded text:
accepit formam servi, non ex eo quod in illam formam aliqua mutatione conDeinde si ubicumque caro fuerit nominata et anima tacita, sic intelligendum est ut anima ibi non esse credatur, nec illi
Abbreviated transcription (Latin):
hiis uins cũ oratorib gentili poetisq
cõmunia. Illud mag̃ admiror ⁊ stupeo
quod ista nostra eloquẽtia ita usi sunt
palram quãdã eloquẽriam suã. ut nec
deeẽt eis nec emineret ĩ eis. qr eam nec
inproban abillis nec honestan oporte¬
bat. quoꝵ altin fieret si uitaret᷑. aln̾
puran poss si facile agnosce̾t. Et ĩ qͥb
forte locis agnoscit᷑ a tactis tales res di¬
cũt᷑. ut u̾ba quib dicũt ñ adicẽte adhy¬
bita s ip̃is reb uelud sp̃ore sb̾ĩta uite¬
atii. qͣi sapĩam dedomosua .i. pectore sa¬
piẽtis procetẽ intlłigas. ⁊ rãquã ĩ sepa¬
bilem famulã ⁊̃ nõ uocatã sequi elqque̾¬
tiam.

Expanded text:
his viris cum oratoribus Gentilium poetisve communia: illud magis admiror et stupeo, quod ista nostra eloquentia ita usi sunt per alteram quamdam eloquentiam suam, ut nec deesset eis, nec emineret in eis: quia eam nec improbari ab illis, nec ostentari oportebat; quorum alterum fieret, si vitaretur; alterum putari posset, si facile agnosceretur. Et in quibus forte locis agnoscitur a doctis, tales res dicuntur, ut verba quibus dicuntur, non a dicente adhibita, sed ipsis rebus velut sponte subjuncta videantur: quasi sapientiam de domo sua, id est, pectore sapientis procedere intelligas, et tanquam inseparabilem famulam etiam non vocatam sequi eloquentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ solũ ĩuẽtione. neꝵ q̃ excitatione debe¬
ret. Possẽ quitem si uacarer os nĩ tute
⁊ornam̃ta eloquetie d̾qb ĩ flãtur isti. q
linguã suã nr̃oꝵ auctoꝵ lĩgue nõ magͥtu¬

Expanded text:
non solum inventione, verum etiam exercitatione debenon solum inventione, verum etiam exercitatione deberet. Possem quidem, si vacarer, omnes virtutes et ornamenta eloquentiae, de quibus inflantur isti, qui linguam suam n
Abbreviated transcription (Latin):
metũ quod dico facilime soluit. Na
ubi eos intlłigo. nõ solũ nicħ eis sapi¬
entiꝰ. uerũ q̃ nicħ eloquẽtius mͥ uideri
põt. Et audeo dicere. os ꝗ recte ĩ tiłigũt
qd̾ illi locũtur simł ĩtlłigere nõ ałis
eos loqui debuisse. Sicur em̃ ẽ qued̃ã
eloqueria que mag̃ eratẽ inuenise de
cet quã semle. nec iã dicẽda ẽ elqqũe¬
na siꝑsone nõ cõgruat eloqũetis ira ẽ
quedam que uiros sũma aucroritate di¬
gnissimos planeq diuinos decer. hac i¬
illi locuti sunt nec ipõs decet asia. nec
alios ip̃a. ip̃is eñi congruit. alios aũt
quãto uidet hũilior tanto alti nõ uẽtosi¬
tte s soliditate transcẽdit. U uo nõ e¬
os ĩ telligo minꝰ quidẽ m apparet. eoru
elcquenia. s eã nõ dubito ẽẽ talẽ. qualis
ẽ uͥ intelligo. Ip̃a quoq obscuritas diui¬
noꝵ salubrĩq dictoꝵ rali elcqũetie mi¬
scenda fuerat ĩ qua ꝓfice̾ uidet᷑ intelłctꝰ.

Expanded text:
salvitur. Nam ubi eos intelligo, non solum nihil eis sapientius, verûm etiam nihil eloquentius mihi videri potest. Et audeo dicere, omnes qui recte intelligunt quod illi loquuntur, simul intelligere non aliter eos loqui debuisse. Sicut est enim quaedam eloquentia, quae magis aetatem iuvenilem decet, est quae senilem, nec iam dicenda est eloquentia, si personae non congruat eloquentis: ita est quaedam quae viros summa authoritate dignissimos planeque divinos decet. Hac illi locuti sunt, nec ipsos decet alia, nec alios ipsa. ipsis enim congruit: alios autem, quanto videtur humilior, tanto altius non ventositate, sed soliditate transcendit. Ubi vero non eos intelligo, minus quidem mihi apparet eorum eloquentia: sed eam tamen non dubito esse talem, qualis est, ubi intelligo. Ipsa quoque obscuritas divinorum salubriumque dictorum tali eloquentiae miscenda fuerat, in qua proficere noster intellectus,
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ nolite bap̃m dare. s nolite ĩ
scismate dare nec eis quos indẽtũ bap¬
tiçatun dicimꝰ. nolite accipe. s nolite
ĩscismate acciꝑe. nã siꝙ̃ forte cocgent
extrema necciras. uͥ catholicũ ꝑ quem
accipiat nõ ĩuen̾ĩt. ⁊ ĩ aĩo pacem ca
tholicam custodiat. ꝑ aliquẽ ex̃ um¬
tatẽ catholicã põitũ accepit ꝙ era in
ip̃a catholica unitate accepturus.
si statim ⁊̃ de hac uita emigrau̾it. ñ
eũ nisi catholicũ depuramꝰ. Si autẽ
fui̾t acorporali morte lib̾atꝰ. eñ se a
catholice congregationi q̃ p̃sentia cõ¬
porali reditennt. Un de nũquam cord
discesẜat. nõ solu nõ ĩprobamus qd̃
fecit. s q̃ securssime uissimeq lauda¬
mus. qr p̃sentẽ dm̃ credroit cordi suo
ubi unitarem serabat ⁊ sine sci baptis¬
mi sacram̃to quod ubicũq ĩueĩt non
hõiũ s dĩ ẽẽ cognonit noluit exhacui¬
ta enugrare. Siquis aũt cũ possir in
qr certus ẽ ibi ꝓdeẽ sacram̃tum qd̾

Expanded text:
dicimus, Nolite dare: sed, nolite in schismate dare. Nec eis quos videntur baptizaturi dicimus, Nolite accipere: sed, Nolite in schismate accipere. Nam si quem forte coegerit extrema necessitas, ubi catholicum per quem accipiat non invenerit, et in animo pace catholicam custodiat, per aliquem extra unitatem catholicam positum acceperit quod erat in ipsa catholica unitate accepturus, si statim etiam de hac vita emigraverit, non eum nisi catholicum deputamus. Si autem fuerit a corporali morte liberatus, cum catholicae congregationi etiam praesentia corporali redierit, unde nunquam corde discesserat, non solum non improbamus quod fecit, sed etiam securissime verissimeque laudamus, quia presentem Deum crediderit cordi suo, ubi unitatem servabat, et sine sancti baptismi sacramento, quod, ubicumque invenit, non hominum, sed Dei cognovit, noluit ex hac vita migrare. Si quis autem, cum possit in quia certus est ibi prodesse sacramentum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
nĩt. tñ qr illustris pͥpͥ romani senator
erat. colebar quod reprehendebar age¬
bar quodargnebat. quod culpabat. ato¬
rabat. quia ut magnũ aliquid cũ pħya
docuerat ne suꝑ stitiosus eẽt in mũdo.
dem ageret fingentẽ scenicũ intheatro
s inmitaretur intẽplo. eo dãpnabilui
quo illa que m̃daciter agebat sic ageͣt.
ut cũ ppłos ueracit̾ agerẽ ex isti marer.
scemcus ant ludendo potins delectaret
fallendo deci pet¬

Expanded text:
rat, tamen quia illustris populi Romani senator erat, colebat quod reprehendebat, agebat quod arguebat, quod culpabat adorabat: quia videlicet magnum aliquid cum philosophia docuerat, ne superstitiosus esset in mundo, dem ageret fingentem scenicum in theatro, sed imitaretur in templo: eo damnabilius, quo illa, quae mendaciter agebat, sic ageret, ut eum populus veraciter agere existimaret; scenicus autem ludendo potius delectaret, quam fallendo decipe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ẽ. aliquando aũt ille qui introgat
inirgandus ẽ alird. qd̾ tam̃ si dixe¬
rir. ip̃e sibi ad id quod intenoga¬
uit respondear. Si aut dicere ⁊¬
noluent nõ indeatur hiis quiad¬
sunt ĩ iustum si ⁊p̃e quod int̾ro¬

Expanded text:
. Aliquando autem ille qui interrogat, interrogandus est aliud, quod tamen si dixerit, ipse sibi ad id quod interrogavit, respondeat: si autem dicere noluerit, non videatur iis qui adsunt injustum, si et ipse quod interro
Abbreviated transcription (Latin):
bet respondere. uł ꝑꝑ alios quibus
desperatio sub orirur. siproposira
hoc dereb utilibus ⁊̃ ad instiuctione
que inq̃niri ab otiosis possunt. sr̃¬
uacua ⁊ mania et plerumq noxia
de quibus nichil dicendum est. s
hoe ip̃m aꝑiendũ ⁊ ex plicandũ. cur
inquin talia nõ oporter. De rebus
uõ utilibus aliquando respõdendũ
est adro ꝙ introgamus. sic̃ dñs fe¬
cit. cũ eum saduca demuliere ĩ ter¬
regassent que seprẽ uiros habue

Expanded text:
bet respondere, vel propter alios, quibus desperatio suboritur, si propositamhoc de rebus utilibus, et ad instructionem quae inquiri ab otiosis possunt, supervacua et inania, et plerumque noxia, de quibus tamen nonnihil dicendum est: sed hoc ipsum aperiendum et explicandum, cur inquiri talia non oporteat. De rebus ergo utilibus aliquando ad id respondendum est quod interrogamur: sicut Dominus fecit, cum eum Sadducaei de muliere interrogass