comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loci maxime ualeant dictũ in his inquib: deom̃i
ratione dicendi. Poratio autẽ & alia quaedã hab&.
& maxime amplificationẽ Cuiꝰ effectus hc deb& eẽ
ut aut ꝑturbent᷑ animi. aut tranquillent᷑ : Etsita
iã affecti ante sint ut augeat eoꝵ motꝰ aut sedetora

Expanded text:
loci maxime valeant dictum est in eis in quibus de omni ratione dicendi. Peroratio autem et alia quaedam habet et maxime amplificationem, cuius effectus hic debet esse, ut aut perturbentur animi aut tranquillentur et, si ita adfecti iam ante sint, ut aut augeat eorum motus aut sedet ora
Abbreviated transcription (Latin):
uera sit negatio particularis ex simplicibus terminis iuncta ut est quidã hõ la¬
nanimal non lapidẽ non eẽ. Id enũ conuersio ista significat qđ res
quȩ dã quȩ animal nonsit lapissit: hoc est enĩ eẽ lapidẽ qđ non et̃ non lapiden
Quodsi particularis simplex negatio ꝑ oppositionẽ ꝓpriȩ conuersioni & inueri¬
tatis et infalsitatis significatione concordat : non est dubium particular em
simplicẽ negationẽ certo sibi & stabili modo ꝑ oppositionẽ terminorũ posse con¬
peripetua neq sida conuersio. Quod quidem fallere poterit siquis ad solã re¬
spieit conuenientiã falsitatis. Nã cũ sit falsa simplex uniuersalis negatio
quȩpponi. nullũ hoem eẽ animal : falsaẽ quȩ & ꝑoppositionẽ conuertitur

Expanded text:
 non hominem. At si vera sit negatio particularis ex simplicibus terminis iuncta, ut est quidam lapis anit, quoddam non animal non lapidem non esse. Id enim conversio ita significat, quod res quaedam quae animal non sit lapis sit, hoc est enim esse lapidem quod non esse non lapidem; quod si particularis simplex negatio per oppositiones propriae conversioni et in veritatis et in falsitatis significatione concordat, non est dubium particularem simplicem negationem certo sibi ac stabili modo per oppositionem terminorum posse coneque fida conversio. Quod quidem fallere poterit, si quis ad solam respiciat convenientiam falsitatis. Nam cum sit falsa simplex universalis negatio quae proponit nullum hominem esse animal, falsa est quae ei p
Abbreviated transcription (Latin):
dubitat᷑ Partiũ ꝗꝗenumeratio. eundẽ terminũ
claudit. quẽ partiũ collestione c̃iungit Ipsaq
partiũ enumeratio resquedã : sioratioreb: an¬
c̃uentꝰ partiũ iungit. necesse eũ qͦq locũ qui
a c̃iunctione partiũ ipsullit̃mino de qͦ quaerit᷑
inherere Nota &iãrẽ designat. & significatione¬

Expanded text:
dubitatur. Partium quoque enumeratio eumdem terminum claudit, quem partium collectione conjungit. Ipsaque partium enumeratio res quaedam est, si oratio rebus anconventus partium jungit, necesse est eum quoque locum qui est a conjunctione partium ipsi illi termino de quo quaeritur inhaerere. Nota etiam rem de
Abbreviated transcription (Latin):
alt̃õ dicto intelligit᷑ alterũ Nãsud deqͦ quaerit᷑
eiꝰq affecta ꝑpendas. eaquȩ ꝑhibent᷑ affecta. extra
id deqͦambigit᷑ positaẽe c̃sideres Nihil peoꝵ quae st̃
adaliqͥd exseipso eẽ potest. s ẽ semꝑ exaltõ Vt enĩ in
p̃dicam̃tis ostendit᷑ om̃a quae ad aliqͥd dñr oppositast̃
ñ tam̃ ita disiunctast. ut omi nosint distributa Sed
exeo ad qd affectũ suscipit formã. & sine eo ee ñ
potest: Et dicto alto. alteriꝰsestati subicit intelletꝰ
Vt cũ dixero dimidiũ duplũ intelligit᷑. & cũ
patrẽ nominauero filiꝰ ad intelligentiã uenit
& omã quaecũq ad aliqͥd st̃. a sesependent. nec a se
inuicẽ deserunt᷑ Igͥ om̃e affectũ & ad ipsũ respicit
ad qđ refert᷑ & in ipso : Ad ipsũ qui dẽrespicit
qm̃ ad affectũ suũ uelut ad aliud relatiuae more

Expanded text:
altero dicto intelligitur alterum. Nam si id de quo quaeritur, ejusque affecta perpendas, ea quae perhibentur affecta, extra id de quo ambigitur, posita esse consideres, nihil enim eorum quae sunt ad aliquid, ex se ipso esse potest, sed est semper ex altero: ut enim in praedicamentis ostenditur, omnia quae ad aliquid dicuntur, opposita sunt, non tamen ita disjuncta sunt ut omnino sint distributa, sedex eo ad quod affectum est suscipit formam, et sine eo esse non potest, et dicto altero, alterius se statim subjicit intellectus, ut cum dixero dimidium, duplum intelligitur, et cum patrem nominavero, filius ad intelligentiam venit. Et omnia quaecunque ad aliquid sunt, ex sese pendent, nec a se invicem deseruntur. Igitur omne affectum, et ad ipsum respicit ad quod refertur, et in ipso est. Ad ipsum quidem respicit, quoniam ad affectum suum velut ad aliquid relative more
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑ i ꝑinmanꝰ conuentionẽ ut quaecũq st̃ mulieris
uiri fiant dotis nome Ergo cũ ea quae mulieris fuere
uir nominedotis adipiscit᷑ mulierẽ in manũ neces¬
se.. conuenire Quaestioitaq demuliere an in
si fuerit argum̃tũ quaestio erit inminorib: ut siquȩrat᷑
aninurbe a qͣdebeat arceri. defendat᷑q minime de¬
bere neq ifines regunt᷑. Ita in a qͣ arcenda qđ minꝰ¬
quaestio : Locuꝰ in finib: regendis qđ maiꝰ : Contra¬
rie uͦ si aminore argum̃tũ ducat᷑ erit id qđ dubitat᷑
in remaiore ut sidubit& anfine s inciuitate regant᷑
responde amꝰ minime qm̃ ne a qͦ quidẽ arc& Ita id qđ
dubitat᷑ in remaiore c̃sistit: Illud uͦunde argum̃tũ
sumit᷑ inminore in cõparatione pariũ similis. ratio

Expanded text:
onventionem, ut quaecunque sunt mulieris, viri fiant dotis nomine; ergo cum ea quae mulieris fuere, vir nomine dotis adipiscatur, mulierem in manum viri necesse est convenire. Quaestio itaque est de muliere, an in si fuerit argumentum, quaestio erit in minoribus, ut si quaeratur an in urbe aqua debeat arceri, defendaturque minime debere, neque enim fines reguntur; ita in aqua arcenda, quod minquaestio est, locus vero in finibus regendis, quod majus est. Contrariae vero, si a minore argumentum ducatur, erit id quod dubitatur in re majori, ut si dubitetur an fines in civitate regantur, respondeamus minime, quoniam ne aqua quidem arcetur. Ita id quod dubitatur, in re majore consistit, illud vero unde argumentum sumitur, in minori. Et in comparatione parium similis ratio
Abbreviated transcription (Latin):
antecedenti in eoscilic& anex dote ꝓlibis aliqͥd ma
tib .i. inmuliere quaenuptaẽ cũ eo cũ qͦnulla erant
arepugnanti minime posse inuitã reddere qr recte
argum̃ tũuͦ in altõ repugnanti .i. in eo qđ intelligit᷑
recte acciꝑe Pugnat urinuitã reddere. & recte acciꝑe
S⁊ quaestio inuno eoꝵ. locꝰ in altero. Quotiens uͦ
a causis efficientib ducit᷑ argum̃tũ quaestionẽ tn
effectis ẽẽ necesse : ut in exẽplo qͦ quaerit᷑ anqͥsatis
dederit dãni in fecti uiciũ pari&isp̃stare cogatur
gum̃tũ. Or enĩ ñ oportere p̃stare . qm̃ natura pari¬
& is. causafuerit uici ñis qͥ de praestando iuciosatis
dediss&. Effectũ igͥ causae uiciũ pari &is fuit Itaq
ab effectis aliqͥd apꝓb&. locꝰ in effecto quaestio in causa
c̃stituta. ueluticũ quaerit᷑ anmulier quaedã cuiꝰbona
uiri facta sint dotis nomine in uirimanũ c̃uenerit

Expanded text:
antecedenti est, in eo scilicet an ex dote pro liberis maantecedenti est, in eo scilicet an ex dote pro liberis matibus, id est in muliere quae nupta est cum eo cum quo nulla erant a repugnanti, minime posse invitam reddere quod rectargumentum vero in altero repugnanti, id est in eo quod intelligitur recte accipere. Pugnat enim invitam reddere et recte accipere, sed quaestio in uno eorum est, locus in altero. Quoties vero a causis efficientibus ducitur argumentum, quaestionem in effectis esse necesse est, ut exemplo quo quaeritur an qui satis dederit damni infecti, vitium parietis praestare cogatur.gumentum. Dicitur enim non oportere praestare, quoniam natura parietis causa fuerit vitii, non is qui de praestando vitio satis dedisset. Effectum ergo causae, vitium parietis fuit. Itaque ab effectis aliquid approbetur, locus in effecto, quaestio in causa est constituta, veluti cum quaeritur an mulier quaedam cujus bona viri facta sint, dotis nomine in viri manum convenerit
Abbreviated transcription (Latin):
tib: Nã qđ quaerit᷑ analiqͥd dotis nom̃ẽ ꝓliberis ma¬
ne reoporteat sumit᷑ argum̃tũ nullomͦ manere
oportere exantecedentib qđ uiri culpa factũ
diuortiũ Locꝰ itaq in antecedenti. quaestiouͦꝰ inc̃se¬
quenti. Consecutũ it nihilapud patrẽ ꝓliberis ꝑma
nere. cũ uriculpa p̃cesserit A c̃ sequentib uͦsi sit
argum̃tũ resquae dubia . in antecedentib ẽẽ de¬
p̃hendit᷑ uelut cũ quaerit᷑ andiuortio facto cũ eo
manereo porter& qr patrẽ liberi sequerent᷑ cũ eo
nupta ẽet mulier. qͥcũ conubii iuseet hic antece¬
dens si qͥd exdote ꝓlibis manereo porter& & dieo
quaestio analiqͥd manere oporteat Consequens uͦ.
cũ eomuliernupta qͥcũ conubii iuscet A qͦsumit᷑
argum̃tũ iđ a c̃sequenti. Nã cũ mani festũ sit ñcũ
eo ẽẽ nuptã cũ qͦ conubii iuserat. ostendit᷑ qđ munime
patrẽ liberi sequant᷑ atq id circonihil ꝓliberis
manereo portere: Hicigͥ resquidẽ quae dubitat᷑ in

Expanded text:
 Nam cum quaeritur an aliquid dotis nomine pro liberis manere oporteat, sumitur argumentum nullo modo manere oportere ex antecedentibus, quod viri culpa factum est divortium; locus itaque in antecedenti, quaestio vero in consequenti. Consecutum est nere, cum viri culpa praecesserit. A consequentibus vero si sit argumentum, res quae dubia est in antecedentibus esse deprehenditur, velut cum quaeritur an divortio facto, cum eomanere oporteret, quia patrem liberi sequerentur, cum eo nupta esset mulier, quicum connubii jus esset, hic antecest, si quid de dote pro liberis manere oporteret, et in eo quaestio an aliquid manere oporteat. Consequens vero, cum eo mulier nupta, quicum connubii jus esset, a quo sumitur argumentum, id est a consequenti. Nam cum manifestum sit, non cum eo nupta esse cum quo connubii jus erat, ostenditur quod minime patrem liberi sequantur, atque idcirco nihil pro liberis manere oportere. Hic igitur res quidem quae dubitatur in
Abbreviated transcription (Latin):
uͦꝰ asimilitudine qr ñ o port& haeredẽ aedesrestituere
sic̃ necmancipiũ si. aliqͣratione depereat Cũigit᷑
similissit aediũ usus fructus atq mancipii qđ quȩ rit᷑
cipii indifferentia qͦq idẽ : Eoꝵnãq quae differt:
inaltero positũ id qđ quaerit᷑ in altero uͦ a qͦid qđ¬

Expanded text:
vero a similitudine, quia non oportet haeredem aedes restituere, sicut nec mancipium, si id aliqua ratione depereat. Cum igitur similis sit aedium ususfructus atque mancipii, quod quaeritur, cipii. In differentia quoque idem est: eorum namque quae differunt in altero positum est id quod quaeritur, in altero vero i
Abbreviated transcription (Latin):
intat᷑ In eo uͦ qđ abłi differt locꝰ. Aqͥ ostendit᷑ minime
legatũ eẽ argentũ qđ in nominib: debeat᷑. qi multũ
differt in arcane sitpositũ. an in nominib: scriptũ
Ac̃trario qͦq idẽ . ut in eo qđ quaerit᷑ anususfructus
locꝰ eodẽmͦ ab eo qđ quaerit᷑ segregatꝰ utinuno ad¬
iuncto q̃stio in altero uͦsit locꝰ Nã cũ quaerat᷑ anscđłm¬

Expanded text:
itatur. In eo vero quod ab hoc differt, locus est a quo ostenditur minime legatum esse argentum quod in nominibus debeatur, quia, multum differt in arca ne sit positum, an in nominibus scriptum. A contrario quoque idem est, ut in eo quod quaeritur an ususfructus locus in eodem modo ab eo quod quaeritur segregatus est, ut in uno adjuncto quaestio, in altero vero
Abbreviated transcription (Latin):
rebat᷑ anius eet cõpascere: Tractũuͦ argum̃tũ
a cõpascuo Itaq t̃minꝰ quidẽ deqͦfuit quaestio. in altõ
c̃iigatopositꝰ dep̃hendit᷑ .i. incõpascendo Locusuͦ
unde argum̃tũ tractũ  in alto id incõpascuo Itẽ
formahaererenecesse: Vtcũostendit᷑ legata eẽ nu¬
merata pecunia qm̃ fuerit argentũ om̃elegatũ Quȩ¬
rit᷑ enĩ denumerata pecunia quae.speciesargenti
intũ fiat conuersomꝰ : Id quidẽ qđ quaerit᷑ ingnre
eẽ monstrat᷑ ipsũ uͦ unde sũptũ .ar. gum̃tũ informa
eẽ ꝑpendit᷑ Nãcũ quaerat᷑ anlegatiũ sit uxori argen¬
tũ. ostendit᷑ n ẽe legatũ qr ñ fuerituxori tantũ lega
milias uxoris Quaerit᷑ igͥ deuxore .i. degenere Argu¬
m̃tũ factũ. amatrefamilias .i. aforma. Quotiens uͦ a
similitudine trahit᷑ argum̃tũ qm̃id qđ simile. ñ¬

Expanded text:
rebatur an jus esset compascere, tractum vero est argumentum a compascuo; itaque terminus quidem de quo fuit quaestio, in altero conjugato positus deprehenditur, id est in compascendo; locus vero unde argumentum tractum est, in altero est, id legata esse numerata pecunia, quoniam fuerit argentum omne legatum. Quaeritur enim de numerata pecunia, quae est species argentire esse monstratur, ipsum vero unde sumptum est argumentum, in forma esse perpenditur. Nam cum quaeratur an legatum sit uxori argentum, ostenditur non esse legatum, quia non fuerit uxori tantum legatmatrifamilias uxoris. Quaeritur igitur de uxore, id est de genere. Argumentum factum est a matrefamilias, id est a forma. Quoties vero a similitudine trahitur argumentum, quon
Abbreviated transcription (Latin):
nãq: memoria rep&itio breue monstrat ẽe
qđ colligit. qđq diligentiae sibi fuerint man¬
data trebatii & qđ ad excitandã suime mo¬
riã quasipignus amico aliqđ atq monim̃tũ
uoluis s& extare Cui adicit illud & si ammo

Expanded text:
namque memoriae repetitio breve monstrat esse quod colligit. Quodque diligentiae sibi fuerint mandata Trebatii, et quod ad excitandam sui memoriam quasi pignus amico aliquod atque monimentum voluisset exstare. Cui adjicit illud, et si admo
Abbreviated transcription (Latin):
euentuũ causa sit monstrat Nec me sceue hominũ m̃tes
arrogantia notent. qđ uelut affectata auctoritate
tullianis sententiis pugnẽ cũ aduersiss eassi qͥd ui¬
debit᷑ ñ nras ab antiquissimis tractata cõpensẽ: Qđ
si nra qͦq diceremꝰ oporter & tam̃ eos ñ ꝑsonarũ uecit¬
state s eoꝵ quae opptinunt᷑ considerareratione. nec

Expanded text:
eventum causa sit, monstrat. Nec me saevae hominum mentes arrogantiae notent, quod velut affectata auctoritate Tullianis sententiis pugnem, cum adversus eas si quid videbitur non nostra, sed ab antiquissimis tractata compensem. Quod si nostra quoque diceremus, oporteret tamen eos non personarum vetustatem, sed eorum quae opponunt
Abbreviated transcription (Latin):
Sintiiduo quaedã humanis reb: ac cõmodata . quarũ
una pͥncipib: atq ipsi &iã rer publicae ac cõmodatior
hicigͥ uidicabimꝰ eãre eẽ melioiẽ quae meliorib ꝓdest.
iđ ut rei publicae uł pͥncipib: adiunctasit Haecigͥres¬
reliquoꝵ &iã cmtinent statũ Codẽmͦ stꝰ quȩ sequuđt
ut quae iocundiora plurib: quae clariora int̃ multos
quȩ plurib: cõꝓbata stꝰ meliora ducant᷑ Nã &iã siminꝰ
ipsahuiꝰ naturae sint s affectione tam̃ ut dictũ eoꝵ¬

Expanded text:
Sint enim duo quaedam humanis rebus accommodata, quarum Sint enim duo quaedam humanis rebus accommodata, quarum una principibus atque etiam ipsi reipublicae accommodatior: hic igitur judicabimus eam rem esse meliorem quae melioribus prodest, id est ut reipublicae vel principibreliquorum etiam continent statum. Eodem modo sunt quae sequuntur, ut quae jucundiora sunt pluribus, quae clariora inter multos, quae pluribus comprobata sunt, meliora ducantur. Nam etiamsi minus ipsa hujus naturae sint, affectione tamen, ut dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
Nla qui ppestolidaẽ atq immota. nec aliqͥd efficiens
nisi formã ab artifice .i. ab efficiente causa suscipiat
Itẽ quae se ipsis contentast᷑. melioraeẽ his uident᷑ quae
dig& & ipsocuncta st̃ indiga. Itẽ quaȩ innra st᷑ pote¬
state magis eligendastꝰ. quã quae in aliena manupo¬
sita facilelabunt᷑ Qfit. ut siturtꝰ melior ꝗ diuitiae
Nã uirtꝰ innrã est potestate diuitiarũ fortuna do¬
minae᷑¬
lau̾stabilia incertis. quae eripiꝰposst᷑ hnsquae posst᷑ sitam̃
bonast᷑ qͥs ñ intelligat ẽe meliora : quoꝵ tam̃lo coꝵ pars
contraria ẽtrariũten& in spectis quippehis quameli¬
orast᷑. si hoꝵ aduersa uideamꝰ de teriorast᷑ Restat in
affectione posita cõparatio quae ita tractat᷑ ut ñ ꝑsem&¬
ipsã resquae alii confert᷑. s ex alterꝰ cuiꝰ lib& considera¬
tione pens&̃ uelut in trib: qͥb dã reb: siduae ad se
inuiaẽ cõparent᷑ eo qđ ad t̃ciã plus minꝰue iungant᷑

Expanded text:
la quippe stolida est atque immota. Nec aliquid efficiens, nisi formam ab artifice, id est ab efficiente causa, susceperit.  quae se ipsis contenta sunt meliora quam quae llo indiget, et ipso cuncta sunt indiga. Item quae in nostra sunt potestate magis eligenda sunt quam quae in aliena manu posita facile labuntur. Quo fit ut sit virtus melior quam divitiae; nam virtus est in nostra potestate, divitiarum fortuna dominat, si tamen bona sunt, quis non intelligat esse meliora? Quorum tamen locorum pars contraria contrarium tenet: inspectis quippe his quae meliora sunt, si horum adversa videamus, deteriora sunt. Restat in affectione posita comparatio quae ita tractatur, ut non per semetipsam res quae alii confertur, sed ex alterius cujuslibet consideratione pensetur, velut in tribus quibusdam rebus si duae ad se invicem comparentur, eo quod ad tertiam plus minusve jungantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ad aliqͥdẽe intelligit᷑ sia da latũ consider&
Illa qͦq exaffectione uident᷑ ẽe meliora. quae ab eo
laudatast᷑ contraque dialectica oratione uł retho¬
rica facultate disserit᷑ Nã utreuincere aduersa¬
riũ possis. satest si eũtibi c̃sensisse monstraueris atq
id aliqđo uelut optimũ p̃dicasse qđ tumeliꝰre ꝓpo¬
sita monstrare c̃tendas. Dictis gͦ om̃ib: melioꝵ locis

Expanded text:
si ad alatum consideretur. Illa quoque ex affectione videntur es e meliora quae ab eo laudata sunt, contra quem dialectica oratione vel rhetorica facultate disseritur. Nam ut revincere adversarium possis, sat est si eum tibi consensisse monstraveris, atque id aliquando velut optimum praedicasse, quod tu melius re proposita monstrare contendas. Dictis igitur omnibus meliorum locis
Abbreviated transcription (Latin):
mationũ conuersiones. inquib: id quod p̃dicatur ad subiectũ nullo tempẽ
ueredici potest ut siquis dicat. omuis homo lapis est. falsa est. &itẽ om̃is b¬
dicabitur : In particularib: uero negatiis. contrariaẽ. Hãtũ falsesuit
tuntur ut uerȩsuit cũ ꝓpriũ p̃dicant: Tũ sibi conuertuntur ut falsesint.

Expanded text:
mationum conversiones, in quibus id quod praedicatur ad subiectum nullo tempore vere dici potest, ut si quis dicat, omnis homo lapis est, falsa est. Et iterum, omnis lmo vere praedicabitur. In particularibus negativis contrarium est; nam aut falsae sunt, tuntur ut verae sint cum proprium praedicant, tum sibi convertuntur, ut falsae sint
Abbreviated transcription (Latin):
nontamen omẽ dubitabile ambiguum. hec onĩ quȩ dicta sunt dubitabilia qui
unus potest intelligere quod grecos uicerint troianbs. alius quod troianos greci
uicerint. & uterq hoc dicentis ipsius sermonibus rationabiliter intelligunt. Cũ
aut̃ dico damͥ. quid dari debeat. nullus ex ipsis rationabilitem  intelligit. Cum

Expanded text:
non tamen omne dubitabile ambiguum, haec enim quae dicta sunt dubitabilia quidem unus potest intelligere quod Greci Troianos S, ET UTERQUE HOC DICENTIS IPSIUS SERMONIBUS RATIONABILITER INTELLEGUNT. CUM AUTEM DICO: "DA MIHI!" QUID DARE DEBEAT NULLUS EX IPSIS SERMONIBUS RATIONABILITER AU
Abbreviated transcription (Latin):
&iã fieri ut cũq c̃tigerit posst᷑ Bene aut᷑ ac facile
nemoefficit nisi artis ratione fuerit instrustus
Cũ igͥtotꝰ oꝑis haec sit intentio. ut argum̃ta quaȩ con

Expanded text:
iam fieri, utcunque contigerit, possunt. Bene autem ac facile nemo efficit, nisi artis ratione fuerit instructus. Cum igitur totius operis haec sit intentio, ut argumenta quae con
Abbreviated transcription (Latin):
Et eã quã bene merita ẽẽ autumat maledeea me
reriturpeẽ. Et siid qđ scitqͥsq in causa ꝓderit oberit

Expanded text:
et eam quam bene meritam esse autumat, male mereri de ea turpe est; et si id quod scit quisque in causa proderit, oberit
Abbreviated transcription (Latin):
mereri. Atqͥbene meritã ee autumas Ñmalegͥ
mereri Qdenty̧mema exeaꝓpositione conexa
ꝓficiscit᷑ quae c̃stat exaffirmatione & negati¬
oneita. Si bene meritã e̾e autumas. ñ maleme¬
reri: Cuiꝰ exposteriore parte dẽptanegatione
totaq ꝓpositione denegata fi& ꝓpositio ñsi
benemeritã autumas malemereri. Qđ in int̃¬
rogatione deductũ facitenthẏmema. Bene
talinestit᷑ syllogismo t̃id qđ scis ꝓdest & id qđ
nescis ñobẽ. Atqͥid qđ scis ꝓdest. ob eigͥid qđnescis

Expanded text:
i bene meritam esse autumas, non male igitur mereri. Quod enthymema ex ea propositione connexa perficitur, quae constat ex affirmatione et negatione, ita: si bene meritam esse autumas, non male mereri. Cujus ex posteriore parte dempta negatione, totaque propositione denegata, fiet propositio: non si bene meritam esse autumas, male mereri; quod in interrogationem deductum facit enthymema: bene tali nectitur syllogismo: non id quod scis prodest, et id quod nescis non obest. At id quod scis prodest, obest i
Abbreviated transcription (Latin):
iua &ratione ꝑueniat Posthancbeniuolentiȩ
captationẽ trebatiilaudẽ subuingit. qđ eius
uerecundiã in his cõmemorat expetendis quae
si postulanti amico cicero prestitiss&. & głae p̃miũ
ferr& & grãe Sed qđ p&enti trebatio ut er topica
trader&minime concessit id ñ ꝓprii laboris fuga

Expanded text:
 ratione perveniat, post hanc benevolentiae captationem, Trebatii laudem subjungit, cum ejus verecundiam in his commemorat expetendis, quae si postulanti amico Cicero praestitisset et gloriae praemium ferret et gratiae, sed quod petenti Trebatio, ut ei Topica traderet minime concessit. Id non proprii laboris fuga
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ Atsi c̃ ditio cess& exipsis ꝓfectũ uidebit᷑ argum̃¬
tũ. Qđsi ꝓpositione conditio copulauerit ipsa qͥdẽ

Expanded text:
onem; at si conditio cesset, ex ipsis profectum videbitur argumentum. Quod si propositionem conditio copulaverit, ipsa quide
Abbreviated transcription (Latin):
ũ triꝑtito igͥ distribuat᷑ locͦꝰ ino in c̃secutionẽ.
antecessionẽ repugnantiã reperiendi argu¬
m̃tilocꝰ simplex tractan di triplex Nã qͥdint̃
cũ hoc sũpseris pecuniã numeratã mulieri des¬
beri cuisit argentũ om̃e legatũ utrũ hoc mͦ con¬
cludas argum̃tũ Si pecunia signata argentũ
legata ẽmulieri : Eaut̃ pecunia signata argentũ
Legata igͥ eꝰ. Anillomꝰ Sinume rata pecunia ñ

Expanded text:
um tripartito igitur distribuatur locus hic in consecutionem, antecessionem, repugnantiam, reperiendi argumenti locus est simplex, tractandi triplex: nam quid interest, cum hoc sumpseris, pecuniam numeratam mulieri deberi, cui sit argentum omne legatum, utrum hoc modo concludas argumentum: Si pecunia signata argentum est, legata est mulieri; est autem pecunia signata argentum, legata igitur. A
Abbreviated transcription (Latin):
qđ de altã specialit̃ dr̃ id in aliã ñ possetransferri
uelut qđ de homine dr̃ specialit̃ idẽ deeqͦ atq boue
ñ possit intelligi. Or̾ aut̃ despecie quotiens gẽnus
ipsũ uelutimnquandã ẽ trahit᷑ portionẽ uelut siqͥs
dicat illud animalsibi adducidebere qđ sit rati¬
onabile uł mortale ñ utiq: de equo ułboue autdecete¬
ris nisi tantũ de homine dictũ ẽe intelligit᷑. Vt igͥ gene¬
ralit̃ dictũ genꝰ om̃sspecies elaudit. cũ qͥsdicit om̃e ani¬

Expanded text:
se transferri, velut quod de homine dicitur specialiter, idem de equo atque bove non possit intelligi. Ducitur autem a specie quoties genus ipsum veluti in quamdam contrabitur portionem. Velut si quis dicat illud animal sibi adduci debere, quod sit rationale et mortale, non utique de equo, vel bove, aut de caeteris, nisi tantum de homine dictum esse intelligitur. Ut igitur generaliter dictum genus omnes species claudit, cum q
Abbreviated transcription (Latin):
formae. Vna matrũ familias Haestꝰ quae inmanũ
c̃uener᷑ Altera earũquae tantũ mͦ uxores ha¬
bebant᷑ quam parte cũ fueritfabia legatũ
ei non iudetur
Species. quaȩ ꝓpͥis differentus nformata sub p̃dica
sit animalisspecies differentus puͥis informat᷑ ra¬
tionabilitatis atq mortalitatis & seuingit᷑ abhis
animalib quae &et̾nast᷑̾. uelut sol aplatonicis cre

Expanded text:
formae: una matrumfamilias, eae sunt, quae in manum convenerunt; altera earum, quae tantum modo uxores habentur. Qua in parte cum fuerit Fabia, legatum ei non videturSpecies est, quae propriis differentiis informata sub praedicsit animalis species, differentiis informatur rationabilitatis atque mortalitatis, et sejungitur ab his animalibus quae
Abbreviated transcription (Latin):
niũ facit hoc modo: Exhis inquit locis inqub argumenta indusa sunt. alii
in eo ipso herent dequo agitur. aliiassumuntur extrinsecꝰ : Duas igitur spe¬
cies locorũ facit. Alios enĩ in ipsis quȩstionũ terminis hȩrere proposuit
alios extrinsecus assumi : atq: eos quidẽ quidẽ qui in ipsis herent dequib:
quȩritur. tali diuisione partitur. In ipso inquit tũ extoto tũ expartib:
eius tũ ex nota. tũ exlus rebus quȩ quodã modo affectȩ sunt. ad id de quo
quȩrit᷑. Extrinsecus aũt̃ eadicuntur quȩ absunt longe disiuncta sunt.
Post hȩc eũ locũ qui ab affectis ducitur. in cõuenientia menbra partitus est
hoc modo Alia enĩ eius inquit sunt coniugata. alia in genere alia informa
alia ex similitudine. alia ex differentia. alia excontrario alia ex conuinctis
alia ex antecedentib: alia ex consequentib: alia expartib: alia ex causis ali

Expanded text:
nium facit hoc modo: "ex his, inquit, locis in quibus argumenta inclusa sunt, alii in eo ipso horum species fecit, alios enim in ipsis quaestionum terminis haerere proposuit, alios extrinsecus assumi. Atque eos quidem qui in ipsis haererent de quibus quaeritur, tali divisione partitur. Ius, tum ex nota, tum ex his rebus quae quodammodo affectae sunt ad id de quo quaeritur. Extrinsecus autem ea dicuntur quae absunt longeque disiuncta sunt. Post haec eum locum qui ab effectis ducitur, in convenientia membra partitus est, hoc modo: alia enim, inquit, sunt coniugata, alia ex genere, alia ex forma, alia ex similitudine, alia ex differentia, alia ex contrario, alia ex coniunctis, alia ex antecedentibus, alia ex consequentibus, alia ex repugnantibus, alia ex causis, ali
Abbreviated transcription (Latin):
alii scđi atq cõpositi . In angulorũ etiã multis modis fieripartitionẽ. geome¬
tricȩ disciplinȩ tenor ostendit. Id tamen in oninibus p̃eruidendum est.
sinihil extra inqualib& diuisionis formare linquitur. nihil ultra suꝑfluũ.
acp̃ter quã necesseẽ aggregatur. Quainre quid mirũ uideri deb&. sicũ an
ũ de promamus : Cuus proposita breuiter particione atq: exẽplis conue¬
nientibus expedita : tum demũ qͦuid differat ł quo congruat superius di¬
gestȩ diuisioni quo modo etiã altera daudat alterã cõmemorabo Nã cum
m̃ tullius omnẽ logicã facultatẽ quã rationẽ diligentẽ disserendiduas
habere þere partes proposuerit. unã inuenuendi. alterã iudicandi cũq lo¬
coseẽ diffinierit argumenti sedes dequib: scilic& argumenta promuntur.

Expanded text:
alii secundi atque compositi. Triangulorum etiam multis modis fieri partitionem geometricae disciplinae tenor ostendit. Id tamen in omnibus pervidendum est, ut nihil extra in qualibet divisionis forma relinquatur, nihil ultra superfluum ac praeterquam necesse est, aggregetur; quare quid mirum videri debet, si cum anum depromamus? Cuius proposita breviter partitione, atque exemplis convenientibus expedita, tum demum quo differat, vel quo congruat superius digestae divisioni, quo etiam altera claudat alteram commemorabo. Nam cum M. Tullius omnem logicam facultatem, quam rationem diligentem disserendi dixit, duas habere partes proposuerit, unam inveniendi, alteram iudicandi; cumque locos diffinierit esse argumenti sedes a quibus scilicet argume
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ sidestruere uelis. ñ sufficit ostendere. aut censu
aut uindicta. aut testam̃to liberũ ñ ẽefactũ. sed
mullo eoꝵ m̾ adlib tat̃ uenuisse Itiq inhis partib quȩ
speciest̃ si destruere uelis cunctis utendũ Siastru¬
ere una suffici& Atu̾hae partes quaestꝰ mẽbra contra¬
riomꝰ st̃ Sidestruere uelis saterit unã seiungas
Siastruere cuncta ad eẽ necessario c̃oꝓbabis. Nã
siuelis ostendere ñ ẽẽ domũ. sufficit ut aut fundam̃ta
ñ ee dicas aut pari&es auttecta Nã quicqͥd hox de¬
fuerit domꝰ ñ potest appellari. At siuelis ostendere
domũ eẽ nisi cuncta in unũ conunxeris. id qđ ꝓpo
meratione dicunt᷑ qđ in his partib quȩ speciesstꝰ.
cunctae partes enumerant᷑ ut destruas in his uͦ quȩ
mẽbrast̃. cunaae partes enumerant᷑ ut astruas
a partiũ enumeratione deducti. anis quẽ seruũ
fuis se c̃stitit. lib̵ sit Is quẽ seruũ fuis se constitit.¬

Expanded text:
quod si destruere velis, non sufficit ostendere, aut censu, quod si destruere velis, non sufficit ostendere, aut censu, aut vindicta, aut testamento liberum non esse factum, sed nullo eorum modo ad libertatem venisse. Itaque his partibus quae species sunt, si destruere velis, cunctis utendum est; si astruere, una sufficiet. At vero hae partes quae sunt membra, contrario modo sunt: si destruere velis, sat erit unam sejungas; si astruere, cuncta adesse necessario comprobabis. Nam si velis ostendere non esse domum, sufficit ut aut fundamenta non esse dicas, aut parietes, aut tecta: nam si quid horum defuerit, domus non potest appellari. At si velis ostendere domum esse, nisi cuncta in unum conjunxeris, id quod prmeratione ducuntur, quia in his partibus quae species sunt, cunctae partes enumerantur, ut destruas; in his vero quae membra sunt cunctae partes enumerantur, ut astruas.a partium enumeratione deducti: An is quem servum fuisse constitit, liber sit: is quem servum fuisse, subjec
Abbreviated transcription (Latin):
uł mẽbra. Species. qua nom̃ totiꝰ integrũ capit.
tegronomine animalia nuncupant᷑: Est ꝑhomo ani¬
mal &rursus equus animal. Itẽ mẽbrast̃. qua cũ
totũ efficiunt coniuncta. totiꝰ capiunt nom̃. Sin¬
gula uͦnullomꝰ. utcũ fundam̃tũ pari& es ⁊tecta
ab eo de qͦdubitat᷑ ab iunxeris. ñ possis totũ abesse
monstrare. Dictũ . enĩ unã quãq partẽ totius
uocabulũ integrũ capere. Vt qm̃ faciendi liberi
tres st̃ species censu. uindicta. testam̃to si qͣs lib&
duas remoueris. una tam̃ ꝑmanserit. liberũ neces¬
sario c̃fitebere: Si uepcensu tantũ. siue uindicta siue
testam̃to sit lib̾factus liberũ eẽ constat Ergo in his
nisi om̃s species se moueris. ñ potes destruere qđ in q̃sti¬
one positũ.. At si affirmare uelis atq: astruere.
sufficit tantũ unã quãlib& speciem de monstrare.
ut si uelis ostendere liberũ. satest ut monstres aut
uindicta. autcensu testam̃toue liberũ factum

Expanded text:
vel membra. Species est quae nomen totius integrum capit, tegro nomine animalia nuncupantur. Est enim homo animal, et rursus equus animal. Item membra sunt quae cum totum efficiant, conjuncta totius capiunt nomen, singula vero nullo modo, ut cum fundamentum, parietes et tecta ab eo de quo dubitatur abjunxeris, non possis totum abesse monstrare. Dictum est enim unamquamque partem totius vocabulum integrum capere. Ut quoniam faciendi liberi tres sunt species, census, vindicta, testamentum, si quaslibet duas removeris, una tamen permanserit, liberum necessario confitebere. Sive enim censu tantum, sive vindicta, sive testamento sit liber factus, liberum esse constat. Ergo in his nisi omnes species semoveris, non potes destruere quod in quaestione propositum est. At si affirmare velis atque astruere, sufficit tantum unam quamlibet speciem demonstrare, ut si velis ostendere liberum, sat est, ut monstres, aut vindicta, aut censu, testamentove liberum factum;
Abbreviated transcription (Latin):
concubuisse. tamensipeperit niodis omnibi cũ iuiro concubuit et ut p̃¬
cedente & prius posito. illud necesse est intelligatur Aliquociens uero si¬
mulsunt. ut si sol ortus est. dies est. Aliquotiens pruũ pfȩcedit posterius

Expanded text:
concubuisse. Tamen si peperit, modis omnibus cum viro concubuit, et hoc praecedente et prius posito, necesse est illud intelligatur. Aliquoties vero simul sunt, ut: si sol ortus est, dies est; aliquoties prius est quod praecedit, posterius
Abbreviated transcription (Latin):
nexa Iuae uͦst adiuncta nihiloptinent necessi¬
tatis qr & iungi sibiin& & a se separari queunt
Quaecũ itasint quaestio difficilis uehem̃ter oborit᷑

Expanded text:
nexa; quae vero sunt adjuncta nihil obtinent necessitatis, quia et jungi sibimet, et a se separari queunt. Quae cum ita sint, quaestio difficilis vehementer oboritu
Abbreviated transcription (Latin):
porib posteriora p̃cedunt et quaesimul tẽ porib st᷑
alias p̃cedunt. alias uͦ consequunt᷑ ut suꝑiꝰ qͦq sepiꝰ
diximꝰ Amplius Quae antecedentiast᷑ & c̃sequen¬
tia. relinquere sese ñ posstꝰ. nec sibi repugnantia

Expanded text:
poribus posteriora praecedunt, et quae simul temporibus sunt, alias praecedunt, alias vero consequuntur, ut superius quoque saepe diximus. Amplius, quae antecedentia sunt et consequentia relinquere sese non possunt, nec sibi repugnantia
Abbreviated transcription (Latin):
tiales inseparabilestam̃. aliaȩ neq substantiales neq
in separabiles. Contrarioꝵ alia dnr aduersa. alia
pͥuantia alia negantia alia relatiua. Adiunctoꝵ uͦ
aliastꝰ quae ante re existunt alia quaecũ re. aliauͦ
quae postrẽ Locus uͦ conditionalis diuidit᷑ in antece¬
dens consequens ⁊ repugnans Causarũꝗq multi¬
plex locus .: Aliaenãq st᷑. quae uisua efficiunt aliae
sine quib efficiñ potest : Earũ uͦ quae uisua efficiunt
aliae stꝰ necessariae nihilo indigentes ut efficiant.
ñ efficit᷑. aliaest᷑ mobiles alie immobiles : Itẽ causarũ
aliae st᷑ spontanee alie ex uoluntate. aliae exꝑtur¬
batione alia ex habitu. aliaȩ exnatura aliae ex
arte aliaȩ ex casu. Rursus causarũ aliaest c̃stantes

Expanded text:
tiales, inseparabiles tamen, aliae neque substantiales neque inseparabiles. Contrariorum alia dicuntur adversa, alia privantia, alia negantia, alia relativa. Adjunctorum vero alia sunt quae ante rem existunt, alia quae cum re, alia vero post rem. Locus vero conditionalis dividitur in antecedens, consequens et repugnans. Causarum quoque multiplex locus est: aliae namque sunt quae vi sua efficiunt, aliae sine quibus effici non potest. Earum vero quae vi sua efficiunt, aliae sunt necessariae nihilo indigentes ut efficiant, non efficitur, aliae sunt mobiles, aliae immobiles. Item causarum aliae sunt non spontaneae, aliae ex voluntate, aliae ex perturbatione, aliae ex habitu, aliae ex natura, aliae ex arte, aliae ex casu. Rursus causarum aliae sunt constantes,
Abbreviated transcription (Latin):
ferendosputo multoq in me libentiꝰ de torserĩpͣuae
opinionis in uidiã ac nr̃is eos diffidere uirib facil

Expanded text:
ferendos esse puto. Multo quoque in me libentius detorserim pravae opinionis invidiam, ac nostris eos diffidere viribus facil
Abbreviated transcription (Latin):
Crassus igͥ multa ꝓtulit exẽpla. qͥb: ita institutꝰ
heres optinuiss& hereditatẽ. Quae exeploꝵ cõ¬
memoratio. iudicesmouit Dicit &iã ipsosqͦq
sitio ut casus de qͦagit᷑ ꝑsimilitudinẽ intelligat᷑¬
hocmͦ Si qͥsinuris peritꝰ adiciat id qđ ñiure ẽtractũ
ẽ. nulliꝰ eẽ mom̃ti. adhibeatq exẽplũtale. uelut
siqͥsre ñ mancipi mancipauerit nũ id circo autre
alienauit. aut serro facto potuit nꝰ obligasse :
mitatis. Et alia huiꝰ modi apudiuris peritos inue¬
niunt᷑ in qͥb oatores maximeualent: Quib: &iã
in tantũ fingerelic& ut eoꝵ oratione &iã mortui
saȩpe abinferis excitent᷑. Qđ tullius inea facit ora¬
tione qͣceliũ defendit S latior inqͥt. illoꝵ cãpꝰ¬
.i. oratoꝵ. qͥb spaciari ad deuagarilic& Necid
ueniunt Quo fit ut lociqͦq argum̃toꝵ diuersarũ
artiũ quaestionib: ac cõmodent᷑¬

Expanded text:
Crassus, igitur multa protulit exempla, quibus ita institutus Crassus, igitur multa protulit exempla, quibus ita institutus haeres obtinuisse haereditatem, quae exemplorum commemoratio judices movit. Dicit etiam ipsos quoque sitio, ut casus de quo agitur per similitudinem intelligatm jurisperitus adjiciat id quod non jure contractum est nullius esse momenti, adhibeatque exemplum tale, velut si quis rem non mancipi mancipaverit, num idcirco aut rem alienavit, aut se reo facto potuit obligasse? ml retinet firmitatis. Et alia hujusmodi apud jurisperitos inveniuntur, in quibus oratores maxime valent, quibus etiam in tantum fingere licet, ut eorum oratione etiam mortui saepe ab inferis excitentur, quod Tullius in ea facit oratione qua Coelium defendit. Sed latior, inquit, est illorum camp oratorum, quibus spatiari ac devagari licet: nec idveniunt; quo fit ut loci quoque argumentorum diversarum artium quaestionibus accommodent
Abbreviated transcription (Latin):
dicisol& ubi siex aliquo aqͣ pluuia colligat᷑. & de¬
fluens in cãposuicin ipas cua frugesue corrũpat. ar¬
bitri arcendȩ aquȩ amagistratibstatuebant᷑. Quȩ¬
rit᷑ gͦ aninurbe arcendȩ aquae arbitrũ possimꝰad¬
igere et argum̃tũ capit᷑ exsimilitudine: Si regen¬
doꝵ fimũ qr solius a grisint in urbe arbitrũ adi¬
gere ñ possis neaquae quidẽ arcendae qr soloꝵẽẽ
uid et᷑ agroꝵ in urbe arbitrũ possis adigere
Hicigͥ unares um reisimilitudine coniuncta ẽ.s
Exeodẽ &iã similitudinis loco illa sumi ꝓponit
quae uocant᷑ exẽpla : ueluti crassus in causa curia¬
na. quaȩ fuit huꝰmodi. Quidã pregnantẽ uxor̃e
rel inquens scripsitheredẽ posthumũ. eiq aliũ
substituit secundũ qͥcurius uocabat᷑: ea c̃ditione
heres succeder&. Qđsia did tẽpus ꝑueniss& qͦiã
firmoidicio insuã tutelã receptus. iure ciuili
instituto poss& herede defungi. scđs heres iđ
laris. Quesitũ anualer& ita institutaratio

Expanded text:
dici solet, ubi si ex aliquo loco aqua pluvia colligatur, et defluens in campos vicini pascua frugesve corrumpat, arbitri arcendae aquae a magistratibus statuebantur. Quaeritur ergo an in urbe arcendae aquae arbitrum possimus adigere. Et argumentum capitur ex similitudine. Si regendorum finium, quia solius agri sunt, in urbe arbitrum adigere non possis, ne aquae quidem arcendae, quia solorum esse videtur agrorum, in urbe arbitrum possis adigere. Hic igitur una res uni rei similitudine conjuncta est. Ex eodem etiam similitudinis loco illa sumi Cicero proponit quae vocantur exempla, veluti Crassus in causa Curiana, quae fuit hujusmodi: Quidam praegnantem uxorem relinquens scripsit haeredem posthumum, eique alium substituit secundum, qui Curius vocabatur, ea conditione,haeres succederet; quod si ad id tempus pervenisset quo, jam firmo judicio in suam tutelam receptus, jure civili instituto posset haerede defungi, secundus haerelaris: quaesitum est an valeret ita instituta ratio.
Abbreviated transcription (Latin):
circũ stantiis inuolutȩ sunt om̃s. aut in scripti alicuius controuersia uersatur
Aut preter scriptũ exre ipsa sununit contentionis exordiunt . Ee illȩ quidẽ
quȩstionos quȩ inscriptosunt quinque niodis steri possunt. Vno modo cumluc
scriptoris uerba defendit ille sententiã. at quȩ hic appellatui scrip¬
tum & uoluntas. Aiouero sunter seleges quadã contrarietate disfenti
uascũ ex aduersa parte defendunt. faciunt controu
hic uocatur status leges contrariȩ. Tertio cũ scriptũ deqͦ contenditur sen¬
tentiã daudit ambiguã. hȩc suo nonune ambiguitas nuncupatur Quar¬
touero. cũ exeo quod scriptũ est. aliud nomen seriptũ intellitur. quod quia ꝑ

Expanded text:
circumstantiis involutae sunt omnes, aut in scripti alicuius controversia versantur, circumstantiis involutae sunt omnes, aut in scripti alicuius controversia versantur, aut praeter scriptum ex re ipsa sumunt contentionis exordium. Et illae quidem quae in scripto sunt, quinque modis fieri possunt. Vno quidem, cum hic scriptoris verba defendat, ille sententiam: atque hoc appellatur scriptum et voluntas. Alio modo, si inter se leges quadam contrarietate dissentiant, quas cum ex adversa parte defendunt, faciunt controversiam: atque hic vocatur status legis contrariae. Tertio, cum scriptum, de quo contenditur, sententiam claudit ambiguam: haec suo nomine ambiguitas nuncupatur. Quarto vero, cum ex eo quod est scriptum, aliud non scriptum intelligitur: quod quia
Abbreviated transcription (Latin):
cȩ partes ut inueniat. eloquatur. disponat meminerit. pronuntiet
nisul agdt orator. Eodẽq: modo et reliquȩ fere partes instrumenti nisi¬
om̃s hab eat rethoricȩ partes frustra sunt: huius aũt facultatis effector orato
est cuius est officiũ dicere apposite ad persuasionẽ F inis tũ in ipso tũ in al¬
tero. In ipso quidẽ bene dixisse. id est dixisse apposite ad persuasionem. in al¬
tero uero persuasisse. Heq enĩ siqua impediant oratorẽ quo minus persua¬
deat : facto officio finis non est consecutus. Sedis quidẽ qui officio fuit conti
guus. & cognatus: factd̃ consequitur officium. is uero qui extra est sepe ñ
quidem ita sunt mixta. ut rediorica insit speciob species uͦ insint causis :
Causarũ partes status eẽ dicuntur. quos etiã aliis nominib: tũ constitutiones
tũ quȩstiones nomi nare lic&. Qui quidẽ diuiduntur ita utrerũ quoq natura diuisa ẽ
Sed a principio quȩstionũ differentias ordiamur. Qm̃ redioricȩ quȩtiones

Expanded text:
e partes, ut inveniat, eloquatur, disponat, meminerit, pronuntiet, nil agat orator. Eodemque modo eae quae fere partes instrumenti, nisi habeant omnes orationis partes, frustra sunt. Hujus autem facultatis effector orator est, cujus est officium dicere apposite ad persuasionem. 8. Finis tum in ipso, tum in altero. In ipso quidem, ut bene dixisse, id est dixisse apposite ad persuasionem; in altero vero, persuasisse. Neque enim si qua impediant oratorem quominus persuadeat, facto officiguus et cognatus, consequitur, facto officio; is vero qui extra continetur, quidem ita sunt mista, ut rhetorica insit speciebus, species vero insint causis. Causarum vero partes status esse dicuntur, quos etiam aliis nominibus, tum constitutiones, tum quaestiones nominare licet; qui quidem dividuntur ita ut rerum quoque natura divisa est. Sed a principio, quaestionum differentias ordinamur: quoniam rhetoricae quaestiones
Abbreviated transcription (Latin):
intellestus qͥdã & simplexm̃tis ẽceptio: qua adres
quippe intelledus. ad plures differentias ꝑtin&. ad
rationalescilic& atq: inrationale. ad moitale&iã
atq in mortale & ambilabile. reptabile. uolatile
nabile Et est eoꝵ om̃ium qua subinis differentiis sita

Expanded text:
intellectus est quidam et simplex mentis conceptio, quae ad res intellectus est quidam et simplex mentis conceptio, quae ad res quippe intellectus ad plures differentias pertinet, ad rationale scilicet atque irrationale, ad mortale etiam atque immortale, ad ambulabile, reptibile, volatile, natabile, et est eorum omnium quae sub his differentiis sita
Abbreviated transcription (Latin):
pͥusẽ totũ uͦsis partib: posteriꝰ inuenit᷑. Nisi enĩ
partes fuerint. totũ ñ potest iungi. Quofit ut si
genꝰpereat speciesqͦq ꝑimant᷑. Sispecies int̾eat
maneatgenꝰ qđ in partib: totoq: ẽtrariũ : Nã
sipars quae lib& unaꝑeat. totũ necessee᷑ interire
Siuͦ totũ qđ partes iunxerant dissi p& partes ma¬
neant distribuita uelutisidomꝰ testa & pari&es
& fundam̃ta asem & ipsis extrinsecꝰ posita intelligađ
domꝰ quidem ñ erit qr c̃iundeio distracta ẽ partes
tam̃ manebunt. Propͥis igit᷑ nominib: atullius
partes quidẽ ueluti totiꝰ mẽ bra appellat. Species
id circo cõmoditatẽ indicendo ut ipseait ñ arbi¬
tratꝰ negligendã ut formas uocar&. in cuiꝰ nomi¬
nis casib: nulla eẽ sentit᷑ asperitas Et qm̃ formap̃ter
genꝰe̾e ñ potest. nihl ip̃ter suũ potest c̃e pͥncipium.
ut roꝵq apposuit diffinitiones dicens genꝰẽe noti¬
onẽ ad plures differentia sꝑtinentẽ : Notio uͦ est

Expanded text:
st, totum vero suis partibus posterius invenitur. Nisi enim partes fuerint, totum non potest conjungi. Quo fit ut si genus pereat, species quoque perimantur; si species intereat, maneat genus quod in partibus totoque contrarium est. Nam si pars quaelibet una pereat, totum necesse est interire; si vero totum, quod partes junxerant, dissipetur, partes maneant distributae: veluti si domus, tecta et parietes, et fundamenta a semetipsis extrinsecus posita intelligantur, domus quidem non erit, quia conjunctio destructa est, partes tamen manebunt. Propriis igitur nominibus M. Tullius partes quidem veluti totius membra appellat, species idcirco commoditatem in dicendo, ut ipse ait, non arbitratus est negligendum, ut formas vocaret in cujus nominis casibus nulla sentitur asperitas. Et quoniam forma praeter genus esse non potest nihil enim praeter suum potest esse principium, utrorumque apposuit definitiones, dicens genus esse notionem ad plures differentias pertinentem. Notio vero
Abbreviated transcription (Latin):
queunt: Om̃is nãq p̃dicatiua ꝓpositio inc̃ditionalẽ
uerti potest hmͦ. Om̃is homo animal p̃dicatiua ẽ
hoc. Sipeperit cũ uiro concubuit Ne mondicere
potest ipsũ peperisse id ẽẽ qđ cũ uiro concũbere . qͥmͦ
dicimꝰ hominẽ idẽẽ qđ animal sit Alia itratio ẽ in inis
ꝓpositionib: quae ita dñr. Quae peperit cũ uro con
concubuit. S p̃dicatiua ꝓpositio id ẽe subiectũ dicit

Expanded text:
queunt. Omnis namque praedicativa propositio in conditionalem verti potest, hoc modo: omnis homo animal est, praedicativa est; haec: si peperit, cum viro concubuit. Nemo enim dicere potest ipsum peperisse, id esse quod cum viro concumbere, quo modo dicimus hominem id esse quod animal sit. Alia enim ratio est in his propositionibus quae ita dicuntur, quae peperit, cum viro concconcubuit, sed praedicativa propositio id esse subjectum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ cicero diffinuuit diligentẽ disserendi rati¬
onẽ Hui uno qͥdemmꝰ trina partitio  : Om̃isnãq
uis logicae disciplinae. Aut diffinit aliqͥd autpar¬
tit᷑. aut colligit Colligendi aut̃ facultas triplici
diuersitate tractat᷑. Aut inueris ac necessarus
argum̃ tationib: disputatio decurrit & disciplina
uł demonstrationuncupat᷑. au̾t tantũ ꝓbabilibus

Expanded text:
t Cicero definivit diligentem disserendi rationem. Et hujus uno quidem modo trina partitio est: omnis namque vis logicae disciplinae aut definit aliquid, aut partitur, aut colligit. Colligendi autem facultas triplici diversitate tractatur: aut enim veris ac necessariis argumentationibus disputatio decurrit, et disciplina vel demonstratio nuncupatur; aut tantum probabilibus
Abbreviated transcription (Latin):
ut albũ atq nigrũ Quaelic& in uno qͣlitatis genere
ponant᷑ a se tam̃ quã longissime recedunt. eaqͦq
ad sereferrinullus ignorat. Aliud n qđ st̃. aliud
q̃ uiꝰcuiꝰq reifinitimã naturã tenent uelut timori
pallor adiunctus : Haectalia st̾. ut sapiꝰquidem
adiunctis sibi coherescant. neq tam̃ exnecessitate
his qͥb uicina stꝰ ad eẽ cogant᷑ Nã scepetimori pallor
assistit ñ tam̃sẽꝑ. ueluti cũ dissimulatione p̃mit᷑
metꝰ atq idõ uerisimilia exadiunctis argum̃ta
nascunt᷑ Nã q̃ cũq c̃iunctast̃ eahis qͥb adhaerent
inditio eẽ solent S dehis in posteriore disputatione
diligentiꝰ disserã Antecedentia uͦst᷑ qͥb: positis aliud

Expanded text:
ut album atque nigrum, quae licet in uno qualitatis genere ponantur, a se tamen quam longissime recedunt, ea quoque ad se referri nullus ignorat. Aliud est enim quae unicuique rei finitimam naturam tenent, velut timori pallor adjunctus est. Haec talia sunt ut saepius quidem adjunctis sibi cohaerescant, neque tamen ex necessitate his quibus vicina sunt, adesse cogantur. Nam saepe timori pallor assistit, non tamen semper, veluti cum dissimulatione premitur metus, atque ideo verisimilia ex adjunctis argumenta nascuntur. Nam quaecunque conjuncta sunt ex his quibus adhaerent, indicio esse solent. Sed de his in posteriore disputatione diligentius disseram. Antecedentia vero sunt quibus positis aliud
Abbreviated transcription (Latin):
simplex locus.: Ab affectis aut̃ aliistꝰ a coniugatis
aluagnr̃e. alii a forma. aliiasimili. ali adifferen¬
tia. alii a contrariis alii ab ad iunctis. aliia consequen¬
tib antecedentib & repugnantib alii acausis. alii
ab effectis. alii a cõparatione pariũ maioꝵ uł minoꝵ
quae &iã gn̾ra ẽe possint Similiũ qͦq alia insingulis
considerant᷑ & uocant᷑ exẽpla alia in plurib: & ap¬
pellat᷑ inductio alia in coniunctis. & uocat᷑ ꝓpottio

Expanded text:
simplex est. Ab affectis autem, alii sunt a conjugatis, alii a genere, alii a forma, alii a simili, alii a differentia, alii a contrariis, alii ab adjunctis, alii a consequentibus, antecedentibus et repugnantibus, alii a causa, alii ab effectis, alii a comparatione parium, majorum vel miquae etiam genera esse possunt. Similium quoque alia in singulis considerantur, et vocantur exempla, alia in pluribus, et appellatur inductio; alia in conjunctis, et vocatur proportio
Abbreviated transcription (Latin):
dies luc& Die sautẽ : Luc& igͥ Inueniunt᷑ tam̃ in
qͥb: a quomͦ ual& assũptio siue p̃cedens siue subse¬
quens assũmat᷑ ut in homine atq risibili Sienĩ
atq risibile & quist̃ t̃mini atq: idcir connoposito al¬
atq c̃sequenti qđ ante cesserat aufert᷑ hoc modo
Sidies luc& hicsi assumamꝰ ñ iucere c̃trariomꝰ
atqͣ in propositione ꝓlatũ.. assũmemꝰ dicentes

Expanded text:
dies autem est, lucet igitur. Inveniuntur tamen in quibus aequo modo valet assumptio, sive praecedens, sive subsequens assumatur, ut in homine atque risibili. Si eniatque risibile aequi sunt termini, atque idcirco uno posito alatque consequenti quod antecesserat aufertur, hoc modo, si dies est, lucet; hic si assumamus non lucere, contrario modo atque in propositione prolatum est;