comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
il defonsus aut̃
x ut in regnũ suũ regressus sẽ. magnis &¬
ultis tã publicis quã domesticis seditionib ꝑtur¬
itꝰ ẽ. Uraca eiũ uxor eiꝰ ꝗͦ filia hildefonsi seni¬
is galicie regis fuerat. consilio & instinctu
pliciensiũ c̃t᷑ maritũ suũ rebellauerat: eiq
niciẽ tã ueneno quã armis machinata

Expanded text:
ildefonsus autem rex, ut in regnum suum regressus est, magnis ultis tam publicis quam domesticis seditionibus perturbatus est. Uraca enim uxor ejus, quae filia Hildefonsi senioris Galliciae regis fuerat, consilio et instinctu Galiciensium contra maritum suum rebellaverat, eique perniciem tam veneno quam armis
Abbreviated transcription (Latin):
Quod audientes sarraceni dira desꝑatione acrio
extitert᷑. ad halin regẽ africȩ denuo legato
misert᷑ & ab aliis regib pͥncipibq: gentiumi
tanto discrimine sibi subsidiũ sũmoꝑe ꝓcurau¬

Expanded text:
Quod audientes Saraceni, dira desperatione acriores Quod audientes Saraceni, dira desperatione acriores exstiterunt, ad Halin regem Africae denuo legatas miserunt, et ab aliis regibus principibusque gentium in tanto discrimine sibi subsidium summoper
Abbreviated transcription (Latin):
rit. ibiq trib c̃tinuis dieb ac noctib in obstante
orauios dimicauit. Rodbtꝰ aut̾ẽ cognom̃to burded
nes t̃racone. aliiq fideles auditis rumorib de
is impugnatione : uelocit᷑ armati laxatis ha¬
is aduolart᷑. in noĩe iñu alte uociferãti st̃ re¬
tino impetu lassatos gentiles ꝑcussert̃. ꝓstͣuer̃t.¬
ietauert̃. & uictoria ꝑacta spolu̾s inimirors
nodũ ditati st̃. uictoriq deo leti gr̃as egert᷑.
erũ qͥa in hoc labenti scło nulla mortalũi potentia
longa ẽ : aduersitas ꝓsꝑitatẽ disponente iusto rec¬
tore deo uelocit̃ ꝓsecuta ẽ. Ciues N. frage urbis
uã rex obsidebat. ad quã omniũ pessimore de ech¬
is seu falsis xp̃ianis refugiũ erat: metuentes
corroboratos exercitꝰ. pacẽ ab eo petiert᷑. & sub iection
ei scdm c̃sidatas conditiones spopondunt. Iue uͦ c̃cor
ab eis reciꝑe spreuit. seseq illos obsidione obten¬
turũ forȩ minitatꝰ iure iurando c̃firmauit

Expanded text:
ebus ac noctibus in obstantes Amoravios dimicavit. Rodbertus autem cognomento Burded, comes Terraconae, aliique fideles, auditis rumoribus de regis impugnatione, velociter armati laxatis habenis advolarunt, in nomine Jesu alte vociferati sunt, repentino impetu lassatos gentiles percusserunt, pret, victoria peracta, spoliis inimicorum admodum ditati sunt, victorique Deo laeti gratias egerunt. Verum, quia in hoc labenti saeculo nulla mortalium potentia longa est, adversitas prosperitatem, disponente justo rectore Deo, velociter prosecuta est. Cives enim Fragae urbis, quam rex obsidebat, ad quam omnium pessimorum ex ethnicis seu falsis Christianis refugium erat, metuentes irtute corroboratos exercitus, pacem ab eo petierunt, et subjectionem ei secundum consideratas conditiones spoponderunt. Ille vero cab eis recipere sprevit, seseque illos obsidione obtenturum fore minitatus, jurejurando confirmavit.
Abbreviated transcription (Latin):
quebant᷑ cateruas refugere moliti st̃. Tunc
numerȩ phalanges in xp̃ianos surrexeñt ꝙ
traniiũ ac naimari rodericũ & centulfu
multis milib occiðunt. Rex aute cũ residuis
qdã colle diutiꝰ dimicauit. nimiaq hostiũ
ultitudine conclusus suos pene om̃s amisit.
iq ad mort̾e usq ꝓ xp̃o confligere ꝓposuit
ntifox autẽ urgelensis regi ut recederet
bi p̃cipio. ut confestim recedas de hoc capo:
te cadente tota paganis subdat᷑ xpianors
egio & cunctis in hac ꝓuincia consistentib
npianis incũbat publica int̃fectio. Deniq pontifical
iussione c̃strictꝰ chedire uoluit : s innumeris mildi
paganoꝵ ambitꝰ difficilẽ exitũ undici circũspeni

Expanded text:
sequebantur catervas refugere moliti sunt. Tunc sequebantur catervas refugere moliti sunt. Tunc innumerae phalanges in Christianos surrexerunt, et Bertrannum ac Haimarum et Centulfum cum multis millibus occiderunt. Rex autem cum residuis in quodam colle diutius dimicavit, nimiaque hostium multitudine conclusus, suos pene omnes amisit, ibique ad mortem usque pro Christo confligere proposuit. Pontifex autem Urgelensis regi ut recederet tibi praecipio, ut confestim recedas de hoc campo, ne, te cadente, tota paganis subdatur Christianorum regio, et cunctis in hac provincia consistentibus Christianis incumbat publica interfectio. Denique pontificali jussione constrictus, obedire voluit, sed innumeris millibus paganorum ambitus difficilem exi
Abbreviated transcription (Latin):
dfragã duo flumina
currt᷑ ab ilende
segrã: & ebura a cess¬
augusta. in cãpo
dolenti int̾ hȩc flun
pugnatũ ẽ. in m̃se iulio ubi multũ sanguis
effusũ ẽ. HNlde fonsus rex ut nimiã multitus
incitauit. Bertͣnnꝰ n. laudunensis comes
drionȩ. & rodicꝰ asturiȩ. naimarus de nar-¬
ma & centulfus guastonis filiꝰ de biara.
arsio adramis aliiq plures bellicosi pocu¬
es in cãpo dolenti certauert᷑.
micaret precepit. Cui bert᷑nnꝰ dixit. Dñe rex pͥ¬
os tͣnsire dimittamꝰ. ut illis ad urbẽ apꝓpiantib :¬
s optime parati simꝰ. & illos si onusti predis re¬
eauerint ferire & caute c̃t᷑ insidias inimicor
mina nr̃a tutare. Interea seqͣntes socios eore
xcũ exclamatione dixit. Ubi ẽ magnanimi¬
stua strenue comes: Huc usq timiditat᷑ẽ
unquã in te reꝑi. His dictis consul animosus eru¬
it. & in echnicos cũ suis cętib acriter irruit.
ptinꝰ terga uertert̃. ac ad innumerabiles que

Expanded text:
Ad Fragam duo flumina Ad Fragam duo flumina currunt, ab Ilerde Segra, et Ebora a Caesaraugusta in Campo Dolenti. Inter haec flumina pugnatum est in mense Julio, ubi multum sanguinis effusum est. Hildefonsus rex ut nimiam multitudiconcitavit. Bertrandus enim Laudunensis, comes Quadrionae, et Rodericus Asturiae, Haimarus de Narbona, et Centulphus Gastonis filius de Biara, Garsio Adramis aliique plures bellicosi proceres in Campo-Dolenti certaverunt.dimicaret praecepit. Cui Bertrannus dixit: Domine rex, primos transire dimittamus, ut illis ad urbem appropiantibus nos optime parati simus, et illos si onusti praedis remeaverint ferire, et caute contra insidias inimicorum agmina nostra tutare. Interea sequentes socios eorum rex cum exclamatione dixit: Ubi est magnanimitas tua, strenue comes? Huc usque timiditatem nunquam in te reperi. His dictis, Consul animosus erubuit, et in ethnicos cum suis coetibus acriter irruit. Illi protinus terga verterunt, ac ad innumerabiles quae
Abbreviated transcription (Latin):
Rodb̵tꝰ scđs dux normannoꝵs .xx .viii. anno ẽ
qͦ apud tener thebraicũ captus t. & in carce
fr̃is sui decentꝰ ẽ. m̃se febr carduili britan
obiit. & in cenobio monachor sc̃i petri ap
gloucestrȩ tumulatꝰ qͥescit Iũnc buchar hal¬
ũħ filiꝰ regis marroch plures undiq bellator
pias collegit. & in hispanias c̃t᷑ xp̃ianos pugna
uenit. Alamimon autẽ cordũbensis &e alcharia
de dalmaria aliiq optimates libiȩ &e hiberiȩ cũm
tis milib ei adiuncti st̃: cetusq suos ad pugnãi¬
diose instruxert. Hi simul conglomerati fri
auxiliati st̃: & qͥnq ꝑtitas acies illuc ꝑduxer
Prima nimirũ acies ducebat ducentos camelo
uictualib & multis specieb necessariis onust
Itͥb releuane nitebant᷑ ob sessos. & m̃dicos xp̃ie¬
las ad irruptionẽ illicere cͣt᷑ pͥmas cohortes p̃
cupidos.Aliȩ uͦ phalanges ꝓcul diuise in insidi
latebant. ac ut fugientũ psecutores excipen
caute manebant

Expanded text:
Rodbertus II, dux Normannorum XXVIII anno ex quo apud Tenerchebraicum captus est, et in carcere fratris sui detentus est, mense Februario Carduili Britanniae obiit, et in coenobio monachorum Suncti Petri apostoli Gloucestrae tumulatus quiescit. Tunc Buchar-Halis, filius regis Maroch, plures undique bellatorum copias collegit, et in Hispanias contra Christianos pugnare venit. Alammion autem Cordubensis et Alcharias de Dalmaria, aliique optimates Libyae et Hiberiae cum multis millibus ei adjuncti sunt, coetusque suos ad pugnam insidiose instruxerunt. Hi simul conglomerati Fragae auxiliati sunt, et quinque pertitas acies illuc perduxerunt. Rima nimirum acies ducebat ducentos camelos victualibus et multis speciebus necessariis onustos quibus relevare nitebantur obsessos, et mendicos Christicolas ad irruptionem illicere contra primas cohortes praedae cupidos. Aliae vero phalanges procul divisae in insidiis latebant, ac ut fugientum persecutores exciperent caute manebant.
Abbreviated transcription (Latin):
tis filiũ ex filia hildefonsi magni regẽ sibi statu
& huc usq paruũ regẽ uocitantes ł ibtatẽ rt
sub eo uirilit᷑ defendunt: Int̾ pfatos reges acn
guerra diu durauit & multa subiectis pl
dana intulit. Prȩfata uͦmulier in maritũ
modis seuit.  nepoti qͥ paternã hȩreditatẽ re
fauit. Tandẽ diuino nutu sic̃ egla uxor dauis po
diutinã cedẽ difficultate partꝰ ꝑuit. Qua defun
bellicosos peges serena par in amiciciã copulaut

Expanded text:
 regem sibi statuerunt, et hucusque parvum regem vocitantes, libertatem regni sub eo viriliter defendunt. In praefatos reges acris guerra diu duravit, et multa subjectis plebibus damna intulit. Praefata vero mulier in maritum omnimodis saeviit, et nepoti, qui paternam haereditatem regebat, favit. Tandem, divino nutu, sicut Egla uxor David, post diutinam caedem difficultate partus periit. Qua defuncta, bellicosos reges serena pax in amicitiam
Abbreviated transcription (Latin):
uret᷑. Hoc &ẽ .xx. optimatib suis iurare p̃cepit.
egati autẽ redeuntes hoc amorauiis renunci¬
runt & illi mox aggregatis õib c̃tubernalibus
ad bellũ conuenert᷑. Deinde fortit᷑ instructa
tiliũ acies exercitui regis occurrit. acriterq
liari cepit. Deniq rex ut ꝑualidũ sibi certamen
unere ꝓspexit. ueredarios suos celerit᷑ direxit. &
amicos atq confines ut sibi suffragarent᷑ exorauit

Expanded text:
aretur. Hoc etiam XX optimatibus suis jurare praecepit. aretur. Hoc etiam XX optimatibus suis jurare praecepit. Legati autem redeuntes hoc Amoraviis renuntiaverunt, et illi mox aggregatis omnibus contubernalibus suis ad bellum convenerunt. Deinde fortiter instructa gentilium acies exercitui regis occurrit, acriterque praeliari coepit. Denique rex, ut pervalidum sibi certamen imminere prospexit, veredarios suos celeriter direxit, et omnes amicos atque confines, ut sibi suffragarentur, exoravit
Abbreviated transcription (Latin):
abundantia in accessibiliq ut rebantꝰ firmitate glas
p̃cepit. ut sese indẽnes dederent o in pace õib secut
septimanas fortit᷑ illos coartauit ee ext̃iorẽ mus¬
nis partẽ uiolent᷑ optinuit. Castellani gͦ ꝑt̃ritis
ꝑmicteret rogauert᷑. Quib iratꝰ rex respond
Hoc qd nc̃ poscitis. a pͥmordio sponte optuli uobis
Meinde suis iussit ut p̃paratas machinas eriges
&e ualidos assultꝰ in oppidũ darent. Quo factes
rt̃. magnũq terrorẽ uicinis sic intuleruns
ictor itaq rex inde in ciuitatẽ flagran
i africȩ ut illis succurreret mandauert᷑. At ille
orauioꝵ decẽ milia tͣns frecũ eis destinauit. Qui
ispaniã uenientes ꝑ iiii. ꝓceres regi mandauere. ut
maret de obsidione urbis recedere. Protinꝰ rex
sibi de capella sua reliqͥas deferri p̃cepit. quibus
atis corã õib urauit. qͦd obsidionẽ ñ dimitteret.
ciuitas sibi reddet᷑. aut ipse leco p̃pediret᷑. aut bello¬

Expanded text:
t ciborum abundantia, inaccessibilique, ut rebantur, firmitate gloriabantur, praecepit ut sese indemnes dederent, et in pace omnibus secum rebus septimanas fortiter illos coarctavit, et exteriorem munitionis partem violenter obtinuit. Castellani ergo perterriti mitteret, rogaverunt. Quibus iratus rex respondit: Hoc quod nunc poscitis a primordio sponte obtuli vobis.Deinde suis jussit ut praeparatas machinas erigerent, et validos assultus in oppidum darent. Quo facto, averunt, magnumque terrorem vicinis sic intulerunt. Victor itaque rex in civitatem Fragam regi Africae, ut illis succurreret mandaverunt. At ille Amoraviorum decem millia transfretum eis destinavit. Qui in Hispaniam venientes per IV proceres regi mandavere ut festinaret de obsidione urbis recedere. Protinus rex sanctas sibi de capella sua reliquias deferri praecepit, quibus allatis coram omnibus juravit, quod obsidionem non dimitteret, nisi civitas sibi redderetur, aut ipsi letho praepediretur, aut fug
Abbreviated transcription (Latin):
laborabant ꝑ tenuiorẽ hostiũ craten sibi callen
apuiti & cũ sũma difficultate cũ decẽ cõmilito¬
b euasit. p̃sulẽtꝰ p̃dictũ cũ qͥnqͣginta pugnato¬
b pẽptũ reliquit. Iali euentu gentiles elati lm
ot xp̃iani uehement̃ contristati st̃ Rexcũ magri
merone ad amicos ut remeauit. cesar augustan
foncti lugebant. Sidentes uͦ regẽ confortam
conati st: seset ad imꝑiũ eiꝰ sponte optulerir

Expanded text:
i callem aperuit, et cum summa difficultate cum X commilitonibus evasit, praesulemque praedictum cum quinquaginta pugnatoribus peremptum reliquit. Tali eventu gentiles elati sunt, et Christiani vehementer contristati sunt. Rex cum magno moerore ad amicos ut remeavit, Caesaraugustanis fracti lugebant. Videntes vero regem, confortare se conati sunt, seseque ad imperium ejus sponte obtule
Abbreviated transcription (Latin):
criminum esse uoluit corm omni populo in basili¬
cabeati petricpostoli euangelium portans am¬
bonem conscendit. iniuocatoq: scẽ crinitatis nomi¬
monte oliu&i. altero descõ scba de oriente reuer¬
sus romamuenit. quos patri archa hiero solymita¬
nuscum tachacria adregemmisit. Quibenedic¬
tionis causco sepulchridominici clicues acloci calua¬
riae. claues &i cmciuitats & montis cum uex illo
deculerunt. Quos rex benigne suscipiens aliquot
dies secum decenuit et aprili mense remuneratos
ab soluit. Celebrauitq Natalem dñi romae
tus .ẽ. quotota italia grauiter concussu. ẽ. quo
motu tectum basilicae beccti pauli apostoli

Expanded text:
criminum esse voluit, coram omni populo in basilicriminum esse voluit, coram omni populo in basilica beati Petri apostoli evangelium portans ambonem conscendit, invocatoque sanctae trinitatis nomimonte Oliveti, altero de sancto Saba, de Oriente reversus Romam venit, quos patriarcha Hierosolimitanus cum Zacharia ad regem misit, qui benedictionis causa claves sepulchri dominici ac loci calvariae, claves etiam civitatis et montis cum vexillo detulerunt: quos rex benigne suscipiens, aliquot dies secum detenuit, et Aprili mense remuneratos absolvit; et celebravit natalem Domini Romaetus est, quo tota Italia graviter concussa est. Quo motu tectum basilicae beati Pauli apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
terras pracedatum ire iussit. Romam uero cum
uenis sec occurricei pridiae leo papa &romam
cum eo apud nomentum duo decimo ub urbe lapide
& summaeum humilitate. summoq honore sus¬
coepit. Prendensq cum illo in loco prredicto
statimeum adurbem praecessit. Et in crastinum
ingradib: basilicae becti petria postoli stans mis¬
sis obuiam romanȩ urbis uexillis. or dinatis eciam
atq dispositis percongrua loca. tam peregrinõr
quam ciuium turmis : quiuenienti laudes dicereNT
Ipse cumdero et episcopis equodescendentem. gra¬
dusq: ascendentem suscoepit. Dutaq orcocione
inba silicam becti petri apostoli pscellentib: cunc¬
tis introduxit. Facta sunt haec sub die
fecit. Et exinde quottidie ad ea quae uenerat
faccienda opercm dedit. Interquae uel maximũ
uel difficillimum erat quod primum inchoatum
ẽ. dediscutiendis quae pontifici obiecta sunt cri¬
minib: Quitamen post quam nullus probutor

Expanded text:
terras praedatum ire iussit. Romam vero cum terras praedatum ire iussit. Romam vero cum venisset, occurrit ei pridie Leo papa et Romani cum eo apud Nomentum, duodecimo ab urbe lapide, et summa eum humilitate summoque honore suscepit; prandensque cum illo in loco praedicto statim eum ad urbem praecessit. Et in crastinum in gradibus basilicae beati Petri apostoli stans, missis obviam Romanae urbis vexillis, ordinatis etiam atque dispositis per congrua loca tam peregrinorum quam civium turmis, qui venienti laudes dicerent, ipse cum clero et episcopis equo descendentem gradusque ascein basilica beati Petri apostoli psallentibus cunctis introduxit. Facta sunt haec sub VIIIfecit et exinde cotidie in ea quae venerat facienda operam dedit. Inter quae vel maximum vel difficillimum erat, quod primum incoatum est, de discutiendis, quae pontifici obiecta sunt, criminibus. Qui tamen, postquam nullus probator
Abbreviated transcription (Latin):
b: transmisic. Celebratusq: ẽ dies natalis dñi in
Dccc Pexcebsolutum hiero solymitanum mona¬
chum reuera fecit mittens cum eo zachariam
praes biterum depalatio suo quidonaria eius per
erct classem instituit pracesidia disposuit. Pascha
incentulo cpud scm̃ richarium celebrtuit. Indeq¬
iterum perlitus ocecini ratumagum ciuitatem pro¬
fectus ẽ ibiq sequana amne transmisso turonis
functa & humata ẽ.: Obi itautem die. IINΟ
ΙΩΝ. Inde percurelianos acpurisios regres¬
sus coquas grani reuersus ẽ. &II NONIUL
Insolito more asperc pruina erat. & UII ID
IUIsimiliter. quaetamen nihil in commoditio¬
tis fructib adtulit. Et mense cugusto inchoaente
mogontacum ueniens iter in italiam condixit
atq: inde profectus cum exercitu rauennam uenit
Ibi ordinata in beneuentanos expedicione post
septem dierum inducias romam iter conuertit. &
exercitum cumpippino filio suo in beneuentanorũ

Expanded text:
bus transmisit. Celebratusque est dies natalis Dbus transmisit. Celebratusque est dies natalis DDCCC. rex, absolutum Hierosolchum reverti fecit, mittens cum eo Zachariam presbiterum de palacio suo, qui donaria eius per erat, classem instituit presidiaque disposuit. Pascha in Centulo apud siterum per litus oceani ad Rotomagum civitatem pervenit ibique Sequana amne transmisso Turonis functa et humata est; obiit autem die II. Non. Iunii. Inde per Aurelianos ac Parisios regressus Aquasgrani reversus est. Et pridie Non. Iul. insolito more aspera pruina erat et VII. Id. Iul. similiter, quae tamen nihil incommoditatis fructibus attulit. Et mense Augusto inchoante Mogontiacum veniens iter in Italiam condixit atque inde profectus cum exercitu Ravennam venit. Ibi ordinata in Beneventanos expeditione post septem dierum inducias Romam iter convertit et exercitum cum Pippino filio suo in Beneventanorum
Abbreviated transcription (Latin):
tra auicres proelio cecidit. In sulȩ bale ares quae
amccuris & sarracenis anno priore de prredictaes
Poscolicto atq accepto a nr̃is cuxilio nobisse de¬
diderunt. &cumdĩ auxilio anr̃is a pntedonum
INcurseone defensi sunt. Signa quoq: maurorum
inpugna sublata & domno regi prresenteta sun.
Vuido comes qui in marcam brittanice praesidebeet
unacum sociis comitib brittaniam ingressus cotĩ¬
q: perlustrins indedicionem accepit. Et regi de
scxonia reuerso arma ducum quise dedideranT
inscriptusris singulorum nominib: praesentacuit.
Nam hisse &terram et populum unusquisq illorum
tradidit & tota brittaniorum prouincia quod
num quam antea afrancis subiugata ẽ. Eodem
anno monachus quidam dehiero solimis ueniens
benedictionem & reliquias desepulcro dñi quos
pectri archa hiero solymitanus domno regimise¬
rar deculit. Azcn prrefectus ciuitatis quidicitur
osca claues urbis perlegictum suum cummuneri¬

Expanded text:
tra Avares proelio cecidit. Insulae Baleares, quae tra Avares proelio cecidit. Insulae Baleares, quae a Mauris et Sarracenis anno priore depraedatae sunt, postulato atque accepto a nostris auxilio nobis se dediderunt et cum Dei auxilio a nostris a praedonum incursione defensi sunt. Signa quoque Maurorum in pugna sublata et domno regi praesentata sunt. Wido comes, qui in marcam Brittaniae praesidebat, una cum sociis comitibus Brittaniam ingressus totamque perlustrans in deditionem accepit; et regi de Saxonia reverso arma ducum, qui se dediderant, inscriptis singulorum nominibus praesentavit. Kam his se et terram et populum unusquisque illorum tradidit, et tota Brittaniorum provincia, quod numquam antea, a Francis subiugata est. Eodem anno monachus quidam de Hierosolimis veniens benedictionem et reliquias de sepulchro Domini, quos patriarcha Hierosolimitanus domno regi miserat, detulit. Azan praefectus civitatis, quae dicitur Osca, claves urbis per legatum suum cum muneri
Abbreviated transcription (Latin):
spolecium ẽ deductus : Domnus rex adsiexonicm
profectus hrenum adlippeham transiuit. &in
loco qui uocutur padra brunno positis castris
c̃ sedit. & inde diuiso exercitu curlum filium
suum cum medieticte ad conlo quium sclauorum
&ad recipiendos quide nord liudis uenerunt. scexo¬
nes inbardengauuus direxit. Ipse altera medie¬
tate secum retenta eodem in loco leonem ponti ficẽ
summo cumhonore suscoepit. Ibiq reditum carli
filii sui expectans. Leonem pontificem simili quo
susceptus . ẽ. honore dimisit. qui statim romam pro¬
fectus ẽ. Etrex aquas grani palatium suum reuer¬
siciliae pracefecti nomine danihel addomnum re¬
gem uenit. atq inde iterum cum magno honore di¬
missus ẽ. Lodem annogens auccrupi afide quam
promiserat defecit & ericus dux foro iulensis. Post
tot prospere gescus res iuxta tharsaticam liburniȩ
ciuitatem insidiis oppidanorum oppressus ẽ. &ge¬
roldus comes baio ariae praefectus commisso con¬

Expanded text:
Spoletium est deductus. Domnus rex ad Saxoniam Spoletium est deductus. Domnus rex ad Saxoniam profectus Renum ad Lippeam transivit et in loco, qui vocatur Padrabrunno, positis castris consedit et inde diviso exercitu Carlum filium suum cum medietate ad conloquium Sclavorum et ad recipiendos, qui de Nordliudis venerunt, Saxones in Bardengauwi direxit. Ipse altera medietate secum retenta eodem in loco Leonem pontificem summo cum honore suscepit ibique reditum Carli filii sui expectans Leonem pontificem simili, quo susceptus est, honore dimisit; qui statim Romam profectus est, et rex Aquasgrani palatium suum reverSiciliae praefecti, nomine Danihel, ad domnum regem venit atque inde iterum cum magno honore dimissus est. Eodem anno gens Avarum a fide, quam promiserat, defecit, et Ericus dux Foroiulensis post tot prospere gestas res iuxta Tharsaticam Liburniae civitatem insidiis oppidanorum oppressus est, et Geroldus comes, Baioariae praefectus, commisso con
Abbreviated transcription (Latin):
legctio tantum depicce fuit. Quoscum absoluis¬
s&. Ab soluit &icm cum eis &si sinnium frartrẽ
tarasi contantino politani ep̃i. Iamdudum
initclic proelio cceptum. Hocanno sidus
quod dicitur martis asuperioris anni iulio usq ad
huius anni iulium nusquam in toto cȩlo uideripo¬
tuit. In sulȩ balecires amauris. & scrracenis
de praedatae sunt. Ha defonsus rex galleciae. &
asturiue pntedata olisipona ultima hispaniȩ
ciuitate ir signia uictoriae succe loricas mulos cap¬
tiuosq: mauros domno regi perlegatossuos froiam
& basiliscum hiemis tempore misit. Sicq in hoc
peliccio & natalem dñi & pascha adomno rege
celebrata sunt. Ꝙ ixmutecuit se numerus cñn in
maiore captum excecauerunt. aclingua detrun¬
cauerunt. Qui incustodic̃ missus noctu permurũ
euasit. &ad legatos domni regis quitunc apud
basilicm scĩ petri erant. uuirundum scilicet ab¬
batem. & uuinigisum spolitinum ducem ueniens

Expanded text:
legatio tantum de pace fuit. Quos cum absolvislegatio tantum de pace fuit. Quos cum absolvisset, absolvit etiam cum eis et Sisinnium, fratrem Tarasii Constantinopolitani episcopi, iamdudum in Italia proelio captum. Hoc anno sidus, quod dicitur Martis, a superioris anni Iulio usque ad huius anni Iulium nusquam in toto coelo videri potuit. Insulae Baleares a Mauris et Sarracenis depraedatae sunt. Hadefonsus rex Galleciae et Asturiae, praedata Olisipona ultima Hispaniae civitate, insignia victoriae suae loricas, mulos captivosque Mauros, domno regi Per legatos suos Froiam et Basiliscum hiemis tempore misit. Sicque in hoc palatio et natale Domini et pascha a domno rege celebrata sunt. Et inmutavit se numerus annorum maiore captum excaecaverunt ac lingua detruncaverunt. Qui in custodia evasit et ad legatos domni regis, qui tunc apud basilicam sancti Petri erant, Wirundum scilicet abbatem et Winigisum Spolitinum ducem, veniens
Abbreviated transcription (Latin):
quib: aliqui effugerunt c&eri redempti sunt.
Rex collecto exercitu de haristelli adlocum qui
mimda dicitur perrexit. Et consilio ftccto inde
in de sertores urnia carripuit & totam interiel¬
bir: et uuisuram saxoniam populando peragrio¬
uit. Nord liudi contrathrasiconem ducem
cibo dricorum & eburisum legatum nr̃m com¬
misso proelio acie uicti sunt cȩsc sunt ex eis in lo
co proelii iiii milic. C&eri qui fugerunt et e¬
uaserunt quam quam multi & ex illis cecidisseNt
depiccis condicione tractauerunt. Er ex accep¬
tis obsidibus &iam ethis quosperfidissimos pri¬
mores sixonum consignabant infrenciam reuer¬
sus ẽ. &a quas grani palacium pergens lega¬
tionem grecorum a constantinopoli missam sus
coepit. Erant enim legati michahel paetricius
quondum frigiae. & theo philus presbiter epis¬
tolam herenae imperatricis ferentes. Nam fili¬
us eius constantinus imperator anno superiore
asuis conprrehensus et excecctus ẽ. Haec camen

Expanded text:
quibus aliqui effugerunt, ceteri redempti sunt. quibus aliqui effugerunt, ceteri redempti sunt. Rex collecto exercitu de Heristalli ad locum qui Mimda dicitur perrexit; et facto consilio inde in desertores arma corripuit et totam inter Albin et Wiseram Saxoniam populando peragravit. Nordliudi contra Trasiconem ducem Abodritorum et Eburisum legatum nostrum commissco proelii quattuor milia, ceteri, qni fugerunt et evaserunt, quanquam multi et ex illis cecidissent, de pacis conditione tractaverunt. Et rex acceptis obsidibus, etiam et his, quos perfidissimos primores Saxonum consignabant, in Franciam reversus est. Et Aquasgrani palatium pergens legationem Grecorum a Constantinocepit. Erant enim legati Michahel, patricius quondam Frigiae, et Theophilus presbyter, epistolam Herenae imperatricis ferentes; nam filius eius Constantinus imperator anno superiore a suis conprehensus et excaecatus est. Haec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
regebat nomine theoctis tus uenit imperatoris
epis colam portans. quem magnifice suscipiens posc¬
pacucos dies cebsoluit. & nouembrio mense mediun¬
te adhibernandum cum exercitu saixonicm in¬
trauit. Nositisq castris apud uuisoram fluuiũ
locum castrorum heristelli uocari iussit. Illuc le¬
gacti gentis aucrorum cum munerib magnis ue¬
nerunt. Inde abdellam sarracenum cumfilio
suo hludo uuico inhis panias reuerti fecit. Et fili¬
um suum pippinum aditaliam misit. Ipse ud dis¬
ponendam scxoniam totum hiemis tempus inpen¬
dens. Ibi Natalem dñi ibi pascha celebrauit.
CC XCUIII Uenit &icm edegactus hadefonsi
regis galleciae & csturiae nomine froue par¬
pilonem mire pulchritudinis praesentans. Sed in
ipso paschae tempore. Nord liudi trans albiã
sedentes sedicione commota legictos regios qui
tunc adiustitias ficciendas apud eos conuersaban¬
tur conprtehendunt. Quosdam exeis statim
trucidantes c&eros adredim edum reseruant ex

Expanded text:
regebat, nomine Theoctistus venit imperatoris regebat, nomine Theoctistus venit imperatoris epispaucos dies absolvit. Et Novembrio mense mediante ad hibernandum cum exercitu Saxoniam intravit, positisque castris apud Wiseram fluvium, locum castrorum Heristalli vocari iussit. Illuc legati gentis Avarorum cum muneribus magnis venerunt. Inde Abdellam Sarracenum cum filio suo Lodovico in Hispanias reverti fecit et filium suum Pippinum ad Italiam misit. Inde ad disponendam Saxoniam totum hiemis tempus impendens, ibi natalem Domini, ibi pascha celebravit. CCXCVIII. Venit etiam et legatus Hadefonsi regis Galaciae et Asturiae nomine Froia, papilionem mirae pulchritudinis presentans. Sed in ipso pasche tempore Nordliudi trans Albiam sedentes seditione commota legatos regios, qui tunc ad iusticias faciendas apud eos conversabantur, comprehendunt, quosdam ex eis statim trucidantes, ceteros ad redimendum reservant. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
exercitu in gullices se recepit. &iniquis palictio
filium suum pippinum epannonia redeuntem & par¬
tem thesccuri quae remanserut ad ducentem laetus
cespexit. Atq ibidem Natalem dñi cccpascha cele¬
brccuit. Qinmutauitse Numerus anNorum iN
XCUII Parcinona ciuitas hispaniae quaceim
pridem a nõ bis desciuerat perzaitum praefectum
ipsius nobis ẽ reddita. Nam ipse ad pclatium
ueniens domno regi sem& ipsum cumciuitate com¬
mendauit. Expedicio facta inscxoniam &usq
ad ocecnum trinsomnes padudes et inuiccloca
transitum ẽ. Et rex de hadulo ha regressus hoc
enim loco nomen ubi ocecnus saxonicm allure
tota si ex onum gente in dedicionem perobsides
accepta transrenum ingcllias reuersus .ẽ. &
incquis pelatio abdellam sarracenum filium
ibi macuge regis quia fnutre regno pulsus inmacu¬
ritania exulabat ipso semet ipsum commendan¬
te suscoepit. Illuc & legatus nic&ȩ quitunc siciliã

Expanded text:
exercitu in Gallias se recepit et in Aquis palatio exercitu in Gallias se recepit et in Aquis palatio filium suum Pippinum e Pannonia redeuntem, et partem thesauri, quae remanserat, adducentem laetus aspexit. Atque ibidem natalem Domini ac pascha celebravit. Et inmutavit se numerus annorum in XCVII. Barcinona civitas Hispaniae, quae iam pridem a nobis desciverat, per Zatun praefectum ipsius nobis est reddita. Nam ipse ad palatium veniens domno regi semetipsum cum civitate commendavit. Expeditio facta in Saxoniam, et usque ad oceanum trans omnes paludes et invia loca transitum est; et rex de Haduloha regressus – hoc enim loco nomen, ubi oceanus Saxoniam alluit – tota Saxonum gente in deditionem per obsides accepta trans Renum in Gallias reversus est. Et in Aquis palatio Abdellam Sarracenum filium Ibin – Mauge regis, qui a fratre regno pulsus in Mauritania exulabat, ipso semetipsum commendante suscepit. Illuc et legatus Nicetae, qui tunc Siciliam
Abbreviated transcription (Latin):
acta dõ lurgitori omnium bonorum graticrum
actione Idem uir prudentissimus atq largissimus
& dĩ dispensator magnam inde paertem romam
cidlimina cipostolorum misit perangilbertum dilec¬
tum ubbatem suum. Porro reliquam partem op¬
timatib clericis siuelacicis c&erisq fidelib suis lur¬
gitus ẽ. IN eodem cenno tudun secundum pollici¬
taccionem suam cum magna parte auarorum
aid regemuenit. secum populo suo & patria regi
dedit. Ipse & populus bapti zactus ẽ & honori fi¬
cemunerib: donati redierunt. Rex collectis exer¬
citib suis sixonium ingressus ẽ. filium suum pip¬
pinum regemitaliae in pannonias cum exercito
misso cuius legationes adeum in eadem saxonia
uenerunt. Vna quȩ dixit occurrisse ei Ragan
cum ceteris optimatib: quem sibi aucres post inter¬
fectionem priorum constituerunt. Altera quae
dixit pippino cum exercitusuo inhringo sedere
Etdomnus rex peragnita saxonia cumintegro

Expanded text:
acta Deo largitori omnium bonorum gratiarum acta Deo largitori omnium bonorum gratiarum actione, idem vir prudentissimus adque largissimus et Dei dispensator magnam inde partem Romam ad limina apostolorum misit per Angilbertum dilectum abbatem suum; porro reliquam partem obtimatibus, clericis sive laicis, ceterisque fidelibus suis largitus est. In eodem anno Tudun secundum pollicitationem suam cum magna parte Avarorum ad regem venit, se cum populo suo et patria regi dedit; ipse et populus baptizatus est, et honorifice muneribus donati redierunt. Rex, collectis exercitibus suis, Saxoniam ingressus est, filium suum Pippinum regem Italiae in Pannonias cum exercitu suo misso. Cuius legationes ad eum in eadem Saxonia venerunt, una quae dixit, occurrisse ei Kagan cum ceteris obtimatibus, quem sibi Avares post interfectionem priorum constituerunt: altera quae dixit, Pippino cum exercitu suo in hringo sedere. Et domnus rex, peragrata Saxonia, cum integro
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi &iam uenerunt missi tudun qui ingente &
regno auccrorum magnam potestatem habebat
quidixerunt quod idem tudun cum terra & popu¬
magna exparte saixonib eorumq terra uacsta¬
ta acceptisq eorum obsidib ingallias rediit.
& ix palatio qui uocatur aquis. Nactalem dñ i
celebrauit . & paschasimił. & in mutacuit senum ãn iN
DCCXC UI Hadrianus pecpa obtit &leo mox
ut in locum eius successit. Misit legitos cummune¬
rib: ad regem. claues &iam confessionis scĩ petri
& uex illum romanȩ urbis eidem direxit. Sed &
heiricus dux furiulensis missis hominib: suis cum
uuo nomyro sdauo in pannonias hringum gen¬
tis auarorum longis retro temporib: qui etum
ciuilibello faccigitis interse principib spolicuit¬
chagun. siue iuguro intestina clicde addictis &
asuis occisis thescurum priscorum regum multa
sȩculorum prolixitate collectum dom̃no regi
curolo ud aquis palacium misit. Quo accepto per¬

Expanded text:
Ibi etiam venerunt missi tudun, qui in gente et Ibi etiam venerunt missi tudun, qui in gente et regno Avarorum magnam potestatem habebat; qui dixerunt, quod idem tudun cum terra et popumagna ex parte Saxonibus eorumque terra vastata acceptisque eorum obsidibus in Gallias rediit et in palatio, qui vocatur Aquis, natalem Domini celebravit et pascha similiter. Et inmutavit se numerus anCVI. Adrianus papa obiit, et Leo, mox ut in locum eius successit, misit legatos cum muneribus ad regem, claves etiam confessionis sancti Petri et vexillum Romanae urbis eidem direxit. Sed et Heirichus dux Foroiulensis, missis hominibus suis cum Wonomyro Sclavo in Pannonias, hringum gentis Avarorum longis retro temporibus quietum, civili bello fatigatis inter se principibus, spoliavit--Chagan seu Iugurro intestina clade addictis et a suis occisis--, thesaurum priscorum regum multa saeculorum prolixitate collectum domno Carolo regi ad Aquis palacium misit. Quo accepto, per
Abbreviated transcription (Latin):
tificib Inde motus ẽ exercitus partib scxoniȩ
perducs turmas inunum fuit domnus cacrolus
gloriosissimus rex inaliam misit domnum cacro¬
lum nobilissimum filium suum percolonicm. Scox¬
onescuitem congreguntesse incampo quidicitur
sinit felt pnrepcrantesse quasi ad pugnam. Cũ
uero ccudissent se exducb partib esse circum dic¬
cos dissipauit ds̃ consiliceorum & quamuis fnru¬
dulenter et xp̃icnosse etfideles domno regi fore
promiserunt. Rexcd palacium quod aquis uo¬
OcCXCv. In quo &iam rexuenit cid locum qui
dicitur cuf sinstain in sub urbium mogontia censis
urbis & tenuit ibi placitum suum. Audiens uero
quod six ones more solito promissionem suam quãc
de habenda xp̃ianitate & fide regis tenendac
fecerant irritam fecissent. cum exercitu in saxo¬
niam ingressus ẽ. &usq ad fluuium albim
peruenit adlocum quidicitur hliuni. in quotunc
uuit zin ab odritorum rex asixonib occisus. ẽ.

Expanded text:
tificibus. Inde motus est exercitus partibus Saxoniae tificibus. Inde motus est exercitus partibus Saxoniae per duas turmas; in una fuit domnus Carolus gloriosissimus rex: in aliam misit domnum Carolum nobilissimum filium suum per Coloniam. Saxones autem congregantes se in campo, qui dicitur Sinitfelt, praeparantes se quasi ad pugnam, cum vero audissent se ex duabus partibus esse circumdatos, dissipavit Deus consilia eorum, et quamvis fraudulenter et Christianos se et fideles domno regi fore promiserunt. Rex ad palatium, quod Aquis voin 795. DCCXCV. In quo etiam rex venit ad locum, qui dicitur Cuffinstang, in suburbium Mogontiacensis urbis, et tenuit ibi placitum suum. Audiens vero, quod Saxones more solito promissionem suam, quam de habenda christianitate et fide regis tenenda fecerant, irritam fecissent, cum exercitu in Saxoniam ingressus est et usque ad fluvium Albim pervenit ad locum, qui dicitur Hliuni; in quo tunc Witzin Abodritorum rex a Saxonibus occisus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Ibiq: missi a postolici cum magnis munerib pnresen¬
tati sunt. Ibi missus nuncucuit saxones iterum
fefellisse. Inde perradiantia in mohin nauili
iter perigens Natalem dñi celebrauit ad sc̃m
chilicnum inuuir tinburg. & in mutatus ẽ.
Numerus uNNorum. iN
DccXCIIIsPaschacelebrictum ẽ infranchono¬
furt ibiq: congregaiti ẽ. synodus magna ep̃orũ
gallicrum germanorum itccliorum. In pnresen¬
cia ium fati principis & missorum domnia posto¬
lici hadriani quorum nominahaec sunt. theo¬
filactus & stephanus ep̃ i. Ibi tercio condemnatio
ẽ heresis feliciuna quam dam nationem pericucto¬
ritatem scõrum pactrum in libro conscripserunt.
Quem librum omnes sacerdotes manib propriis
sub scripserunt. Ibi obiit fastrada regina & iN
scõ iabano honorifice sepulta .ẽ. Pseudo syno
dus grecorum quam falso septimam uocabanit
pro adorandis imaginib: fecerunt reiecta ẽ. a pon¬

Expanded text:
ibiqibiqtati sunt. Ibi missus nuntiavit, Saxones iterum fidem suam fefellisse. Inde per Radantia in Mohin navale iter peragens, natalem Domini celebravit ad sanctum Chilianum in Wirzinbarg. Et inmutatus est numerus annorum in DCCXCIV. Pascha celebratum est in Franconofurt, ibique congregata est sinodus magna episcoporum Galliarum, Germanorum, Italorum, in praesentia iamfati principis et missorum domni apostolici Adriani, quorum nomina haec sunt, Theofilactus et Stephanus episcopi. Ibi tertio condemnata est haeresis Feliciana, quam damnationem per auctoritatem sanctorum patrum in libro conscripserunt, quem librum omnes sacerdotes manibus propriis subscrSancto Albano honorifdus Graecorum, quam falso septimam vocabant, et pro adorandis imaginibus fecerunt, reiecta est a pon
Abbreviated transcription (Latin):
supra scriptus exercitus siciter percgeñs usq: ad
fluuium cuius uocabulum . ẽ. raba. Et ex inde
uterq: exercitus decmbob: ripis ad propria re¬
uersi sunt magni ficantes dm̃ detanta uictoria
Etcelebrruit domnus carolus rex natalem dñi
in regunes burg. pascha similiter. E mutti¬
uitse Numerus annorum iN
CCXCII Natalem dñi & pascha in reganes¬
burg. Heresis feliciana primo ibi condemnati
.ẽ. Quem angilbertus cd praesentiam hadric¬
ni a postolici adduxit. & confessione fcicta
sucm heresim iterum abdicauit. Eodem cn¬
no nullum iter exercitale fictum ẽ. Nons
supernauigia flumina transeuntia fectus
.ẽ. Anchoris & funib: ita coherens utiungi &
dissolui possit. Ibi Natalem dñi. Ibi pascha
celebritum .ẽ. Ꝙ inmut aiuit se numerus añn iN
Oc cxCIII Pex cutum nali tempore deragenes¬
burg. Iter nccuigio ficiens usq cd fossictũm
magnum inter alomana &radancia peruenit.

Expanded text:
Supradictus exercitus sic iter peragens usque ad Supradictus exercitus sic iter peragens usque ad fluvium. cuius vocabulum est Raba; et exinde uterque exercitus de ambobus ripis ad propria reversi sunt, magnificantes Deum de tanta victoriaEt celebravit domnus rex Carolus natalem Domini in Reganesburg, pascha similiter. Et inmutavit se numerus annorum in 792. DCCXCII. Natalem Domini et pascha in Reganesburg. Heresis Feliciana primo ibi condempnata est; quem Angilbertus ad praesentiam Adriani apostolici adduxit, et confessione facta suam heresim iterum abdicavit. expeno nullum iter exercitale factum est. Pons super navigia flumina transeuntia factus est, anchoris et funibus ita coherens, ut iungi et dissolvi possit. Ibi natalem Domini, ibi pascha celebratum est. Et inmutavit se numerus annorum in 793. DCCXCIII. Rex autumnali tempore de Reganesburg iter navigio faciens usque ad fossatum magnum inter Alcmana et Radantia pervenit,
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Ibi constituerunt li&anicis ficiendi per
triduo missarumq: sollemnia celebraentes. dĩ
solacium posto lauerunt prosalute exercitus &
uindicta super ciucros. Su pradictus uero prin¬
ceps deccustrali parte da nubio iter percgens.
scxones autem cum quib: dicm francis & maxi¬
me plurima frisonum deaquilonide purte
da nubii similiter iter peragentes ubi cid loca
peruenerunt ubi iam dicti auari firmitates
habuerunt prepa ratas. Deccustrali uero
parte danubii adcumeobere. declia uero
ripa in loco quidicitur. cump̃. quia sic nomi¬
natur ille fluuius quiccibi confluit indicnu¬
bio. Auccri enim cumuidissent ut raesq ripus
exercitum continentes & nicuigia permediũ
fluuium uenientes. Adño eis terror peruenit dere¬
liquerunt eorum locamunita quaesupra Nomina¬
ta sunt firmitatesq eorum uel machinationes
dimiserunt fugalapsi. Xp̃o perducente popu¬
lo suo utrosq: exercitus sine licesione introduxit

Expanded text:
tes ibi constituerunt laetanias faciendi per tes ibi constituerunt laetanias faciendi per triduo missarumque sollemnia celebrandi; Dei solatium postulaverunt pro salute exercitus etictoria et vindicta super Avaros. Supradictus vero princeps de australi parte Danubio iter peragens, Saxones autem cum quibusdam Francis et maxime plurima Frisonum de aquilonale parte Danubii similiter iter peragentes, ubi ad loca pervenerunt, ubi iamdicti Avari firmitates habuerunt praeparatas: de australi vero parte Danubii ad Cumeoberg, de alia vero ripa in loco, qui dicitur Camp, quia sic nominatur ille fluvius, qui ibi confluit in Danubio. Avari enim cum vidissent utrasque ripas exercitum continentes et navigia per medium fluvium venientes, a Domino eis terror pervenit: dereliquerunt eorum loca munita, quae supra nominata sunt, firmitatesque eorum vel machinationes dimiserunt fuga lapsi; Christo perducente populo suo utrosque exercitus sine laesione introduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
scliuos sub suo dominio conlocccuit. & fueruntcũ
eo in eodem exercitu. franci. suxones frisones cui¬
tem nacuigio perhabola fluuium cumquibus dec̃
francis cdeum coniunxerunt. Fuerunt &iam
sclicui cum eo quorum uocabula sunt suurbi nec
non et cebotriti quorum princeps fuit uuit zcn.
ibiq: obsides receptos sacrimenta conplurima
dño perducente fraenciam peruenit. & celebra¬
uit Ncctalem dñi inuuor matia. Peeschac simili¬
ter. E iNmutauit se Numerus CNNor iN
CCXC INsequenti uero anno nullũ feciter sed ibi
INim dicea ciuitate Iterum nacalem dñi cele
iocriȩ perrexit ad reganes burg peruenit. ibi
exercitum suum coniunxit. Ibiq consilio perio¬
to frencorum scxonum frisonum disposueruNT
propter uimim malitiam et intollerabilem
quam fecerunt auari contrascãm ecclȩsiam uel
populum xp̃ianum unde iustitias impetrare
udiutorio partib iamdictis aucrorum perrex¬
erunt. &d anisam uero fluuium propercn¬

Expanded text:
Sclavos sub suo dominio conlocavit. Et fuerunt cum Sclavos sub suo dominio conlocavit. Et fuerunt cum eo in eodem exercitu Franci, Saxones; Frisiones autem navigio per Habola fluvium cum quibusdam Francis ad eum coniunxerunt. Fuerunt etiam Sclavi cum eo, quorum vocabula sunt Suurbi , nec non et Abotriti, quorum princeps fuit Witzan. Ibique obsides receptos, sacramenta conplurima, Domino perducente, Franciam pervenit. Et celebravit natalem Domini in Wormacia, et pascha similiter. Et inmutavit se numerus annorum in DCCXC. In sequenti vero anno nullum fecit iter, sed ibi in iamdicta civitate iterum natalem Domini celioariae perrexit, ad Reganesburg pervenit, ibi exercitum suum coniunxit, ibique consilio peracto Francorum, Saxonum, Frisonum, disposuerunt propter nimiam maliciam et intolleraquam fecerunt Avari contra sanctam ecclesiam vel populum christianum, unde iustitias per missosadiutorio partibus iamdictis Avarorum perrexerunt. Ad Anisam vero fluvium properan
Abbreviated transcription (Latin):
per fracudem consilicuerunt. Quierta pugna fu¬
it commissa ab auccris qui uoluerunt uindictam
peragere contrabacioarios. Ibi si militer fuerunt
xp̃icnorum aderat auarifugam incipientes
multa stragia ibidem facta. ẽ occidendo. & alii
inda nubio fluuio uitam Necando emiserunt.
sum ad reganes burg peruenit. & ibi fines uel mar¬
cas bacio ariorum disposuit quomodo sccluas dño
protegente contra iam dictos ciuaros esse potuis¬
sent. Inde uero reuersus celebraxuit Nacalem dñi
inaquis palactio. pascha similiter. & inmutauit
se Numerus ueNinorum. iN
DCCLXXXVIIii nde iterpermotum partib: sd¬
uaniȩ quorum uocabulum ẽ. uuilze dño adiu¬
uante et una cum consilio francorum & sixonum
perrexit renenum adcoloniam. transiens per
sceoniam usq ad albim fluuium uenit ibique
duos pontes construxit. quorum uno ex utroq cac¬
pite castellum exligno & terra aedi ficicuit. Ex¬
inde promotus inante dño largiente supradictos

Expanded text:
per fraudem consiliaverunt. Quarta pugna fuper fraudem consiliaverunt. Quarta pugna fuit commissa ab Avaris, qui voluerunt vindictam peragere contra Baioarios. Ibi similiter fuerunt oria christianorum aderat. Avari fugam incipientes, multa stragia ibidem facta est occidendo, et alii in Danubio fluvio vitam necando amiserunt. sum ad Reganesburg pervenit, et ibi fines vel marcas Baioariorum disposuit, quomodo salvas, Domino protegente, contra iamdictos Avaros esse potuissent. Inde vero reversus celebravit natalem Domini in Aquis palatio, et pascha similiter. Et inmutavit se numerus annorum in DCCLXXXIX. Inde iter permotum partibus Sclavaniae, quorum vocabulum est Wiltze, Domino adiuvante; et una cum consilio Francorum et Saxonum perrexit, Renum ad Coloniam transiens, per Saxoniam; usque ad Albiam fluvium venit; ibique duos pontes construxit, quorum uno ex utroque capite castellum ex ligno et terra aedificavit. Exinde promotus inantea, Domino largiente, supradictos
Abbreviated transcription (Latin):
li perdurare uolebant missi sunt in exilio. Eodẽ¬
q anno missum ẽ. bellum inter grecos & lungo¬
bardos id ẽ. duce spolitino nomine hildebraendo
seuduce grimaldo quem domnus rex carolus po¬
suit ducem superbene uentanos & fuit missus
uui neghisus una cumpaucis fraencis ut praceuide¬
r& eorum omnia quae gessissent. Niuxiliun¬
te dño uictoria. ẽ. facta a francis seu supra nomi¬
natis lango bardis. id est. Similiter &clia pugna
commissic̃ ẽ. interauaros in loco cuius uocabulum
nere uidentur opitulante dño uictoriam obtinu¬
erunt frienci: &ccuari cum contumelia reuersi
sunt fugalapsi sine uictoria. Tertia pugna
commissic .ẽ. INterbaio crios & ucros incam¬
po ibosae. & fuerunt ibi missi domni regis
caroli grahamannus. &ccudaccrus cum aliqui¬
b francis dño auxilicente uictoria fuit francõr
seubaciocriorum. Et istacomnia supradictus duxtas¬
silo seumaliuola uxoreius liut berga dõ odibilis

Expanded text:
li perdurare voluerunt, missi sunt in exilio. Eodemli perdurare voluerunt, missi sunt in exilio. Eodemque anno commissum est bellum inter Graecos et Langobardos, id est duce Spolitino nomine Hildebrando, seu duce Grimoaldo, quem domnus rex Carolus posuit ducem super Beneventanos, et fuit missus Wineghisus una cum paucis Francis, ut praevideret eorum omnia quae gessissent. Et auxiliante Domino, victoria est facta a Francis seu supranominatis Langobardis. Idem similiter et alia pugna commissa est inter Avaros in loco cuius vocabulum nere videntur; opitulante Domino, victoriam obtinuerunt Franci, et Avari cum contumelia reversi sunt, fuga lapsi sine victoria. Tertia pugna commissa est inter Baioarios et Avaros in campo Ibose , et fuerunt ibi missi domni Caroli regis Grahamannus et Audacrus cum aliquibus Francis. Domino auxiliante, victoria fuit Francorum seu Baioariorum. Et ista omnia supradictus dux Tassilo seu malivola uxor eius, Liutberga Deo odibilis,
Abbreviated transcription (Latin):
probatus franci & baocrii langobardi &
sixones uel ex omnib: prouinciis qui ad eundem
synodum congregati fuerunt reminiscentes
priorum malorum eius. & quo modo domnum
pippinum regem inexercitum derelinquens. &
ibi quod theo disca lingua hari sliz dicitur. uisi
sunt iudicasse eundem tassilonem admortem.
Seddum om̃s unauoce adclamarene capitale eum
ferire sententium. Iam dictus domnus cacrolus pissi¬
mus rex motus misericordia obamorem dĩ & qui¬
a consunguineus eius erat contenuit abipsis dĩ
ac suis fidelib: ut non moriretur. Et inter roga¬
tus aim fito clementissimo domno rege prre¬
dictus tissilo quidagere uoluisset. Ille uero
posto lauit utlicentiam haber& sibi tonsorin¬
di & inmonasterium intro eundi et protantis
peccictis penitentiam agendi &ut suam sclucr&
animim. Similiter & filius eius theodo deiudica¬
tus ẽ et consorctus et inmonasterio missus. & pau¬
cibiioarii qui inaduersitate domni regis caro¬

Expanded text:
probatus, Franci et Baioarii, Langobardi et probatus, Franci et Baioarii, Langobardi et Saxones, vel ex omnibus provinciis, qui ad eundem synodum congregati fuerunt, reminiscentes priorum malorum eius, et quomodo domnum Pippinibi quod theodisca lingua harisliz dicitur, visi sunt iudicasse se eundem Tassilonem ad mortem. Sed dum omnes una voce adclamarent capitale eum ferire sententiam, iamdictus domnus Carolus piissimus rex motus misericordia ab amorem Dei et quia cumsanguineus eius erat, contenuit ab ipsis Dei ac suis fidelibus, ut non moriretur. Et interrogatus a iamfato clementissimo domno rege praedictus Tassilo, quid agere voluisset; ille vero postolavit, ut licentiam haberet sibi tonsorandi et in monasterio introeundi et pro tantis peccatis poenitentiam agendi, et ut suam salvaret animam. Similiter et filius eius Theodo deiudicatus est, et tonsoratus et in monasterio missus, et pauci Baioarii qui in adversitate domni regis Caro