comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ cui uiciũ hoc nocere posset. Siem̃ non nocuit.
ñ utiq uiciũ fuit. ac per hoc nec mala uoluntas
fuisse dicenda est. Porro si nocuit bonũ aufferen¬
do. uł minuendo utiq nocuit. Non gͥ esse potuit
sempit̾na uoluntas mala in ea re in qua bonũ
naturale p̾cesserat: quod mala uoluntas nocen¬
do possit adimere. Si gͦ ñ erat sempit̾na: qͥs eam
fecerit quero. Restat ut dicatur quod ea res fece¬
rit malã uoluntatẽ: in qua nulla uoluntas fuit.
hec utrũ suꝑior sit reqͥro: an inferior. an equalis.
S sisuꝑior: utiq melior. Quomͦ gͦ nullius: an po¬
cius bone uoluntatis. hoc idẽ ꝓfecto &. equalis.
duo qͥppe quã dui sunt parit̾ uoluntatis bonȩ.
ñ facit alter in altero uoluntatẽ malã. Relinqui¬
tur ut inferior res cui nulla uoluntas ẽ fecerit
angłice naturȩ: que pͥma peccauit uoluntate
mala. S etiã res ipsa quecũq ẽ inferior usq ad

Expanded text:
tamen, cui uitium hoc nocere posset. si enim non nocuit, tamen, cui uitium hoc nocere posset. si enim non nocuit, non utique uitium fuit: ac per hoc nec mala uoluntas fuisse dicenda est. porro si nocuit, bonum auferendo uel minuendo utique nocuit. non igitur esse potuit sempiterna uoluntas mala in ea re, in qua bonum naturale praecesserat, quod mala uoluntas nocendo posset adimere. si ergo non erat sempiterna, quis eam fecerit quaero. restat ut dicatur quod ea res fecerit malam uoluntatem, in qua nulla uoluntas fuit. haec utrum superior sit requiro an inferior an aequalis. sed superior utique melior: quomodo ergo nullius ac non potius bonae uoluntatis? hoc idem profecto et aequalis: duo quippe quamdiu sunt pariter uoluntatis bonae, non facit alter in altero uoluntatem malam. relinquitur ut inferior res, cui nulla uoluntas est, fecerit angelicae naturae, quae prima peccauit, uoluntatem malam. sed etiam res ipsa, quaecumque est inferior usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis efficiens nichil est. qm̃ si res aliqua ẽ
aut habet. aut non habet. aliquã uoluntatẽ.
ita desipiat ut dicat quod bona uoluntas. faciat
uoluntatẽ malã  Erit enĩ si ita ẽ bona uoluntaᷤ
causa peccati. quo absurdius putari nichil potest.
Si autẽ res ista quȩ putat᷑ facere uoluntatẽ malã.
ipsa quoq hab& uoluntatẽ malã: etiã eã quȩ fece¬
rit res consequenter interrogo. atq ut sit aliqͥs
inquirendi modus causam primȩ uoluntatis ma¬
lȩ inquiro. Non ẽ enĩ pͥma uoluntas mala quam
fecit uoluntas mala. s illa pͥma ẽ quã nulla fecit
Nã sip̃cessit qua fieret. illa pͥor ẽ que alterã facit.
Si respondet᷑ quod eã nulla res fecerit. & ido sẽꝑ
fuerit. quero utrũ in aliqͣ nat᷑a fuerit. Sieñ nul¬
la fuit: omĩno ñ fuit. Si autẽ in aliqua iicia¬
bat eã. & corrũpebat. Eratq illi noxia: ac ꝑ
hoc bono pͥuabat. Et ido in mala natura uo¬
luntas mala esse non poterat: se in bona mutabiliꝰ

Expanded text:
uoluntatis efficiens nihil est: quoniam si res aliqua est, aut habet aut non habet uoluntatem aliquam; onam, quis ita desipiat ut dicat quod bona uoluntas faciat uoluntatem malam? erit enim, si ita est, bona uoluntas causa peccati, quo absurdius putari nihil potest. si autem res ista, quae putatur facere uoluntatem malam, ipsa quoque habet uoluntatem malam, etiam eam quae fecerit res consequenter interrogo atque, ut sit aliquis inquirendi modus, causam primae malae uoluntatis inquiro. non est enim prima uoluntas mala, quam fecit uoluntas mala, sed illa prima est quam nulla fecit. nam si praecessit qua fieret, illa prior est quae alteram fecit. si respondetur quod eam nulla res fecerit et ideo semper fuerit, quaero utrum in aliqua natura fuerit. si enim in nulla fuit, omnino non fuit; si autem in aliqua, uitiabat eam et corrumpebat eratque illi noxia ac per hoc bono priuabat: et ideo in mala natura uoluntas mala esse non poterat, sed in bona, mutabili
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb casta ꝯiugia p̃dicant᷑: uͥginitatẽ iuptiis eqͣuer᷑.
bib̾e uinũ. ⁊ ñ nulla similia: creat᷑am dĩ. ꝙ. qͣs uolue¬
runt escas in mundas e̾eᷤᷤ senser̃t. Qͥdã uͦ legentes
oĩs creat᷑a dĩ bona ẽ.⁊ nicħ abitiendũ qd̾ cͣ gr̃arũ
actione accipit᷑: in uoracitatẽ uinolentiãq conlap̃ cciii.¬
si sunt. ñ sibi ualentes auferre uitia: nͥ eis e ꝯtͣrio
ueltata uel maiora suecedent. Sic ꝙͣ in hae causa
q̃ habet᷑ in manib qͥdã intuentes p̾̃cepta seu̾itatis.
qͥb aͣmonem᷑ corriꝑe inqͥetos. ñ dare scm̃ eanib.

Expanded text:
quibus casta coniugia praedicantur, uirginitatem nuptiis aequauerunt. quibus casta coniugia praedicantur, uirginitatem nuptiis aequauerunt. bibere uinum et nonnulla similia, creaturam dei et quas uoluerunt escas inmundas esse senserunt; quidam uero legentes: omnis creatura dei bona est et nihil abiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur, in uoracitatem uinolentiamque conlapsi sunt, non sibi ualentes auferre uitia, nisi eis e contrario uel tanta uel maiora succederent. Sic etiam in hac causa, quae habetur in manibus, quidam intuentes praecepta seueritatis, quibus admonem
Abbreviated transcription (Latin):
ãmonet. eoꝵ qͦs utiq ñ ꝑdendos ẜ corrigendos eu¬
randosq suscipimꝰ. ⁊ aliꝰ sic aliꝰ aut̃ sic sananaꝰ ẽ. Ita
ꝙͣ ẽ ratio dissimulanai ꝙ tolerand malos in gccłã.
Et rursꝰ ẽ rõ castigandi corripiendi. ñ admittendi ad¬
cõmunionẽ. uel a cõmunione remouendi. Fraͣnt aut̃
homines. ñ seruantes modũ. Et c̃ in inam partẽ ꝓ¬
eliuit̾ ire ceꝑint. ñ respitiunt aiumȩ autoritatis alia
testimonia. qͥb possint ab illa intentione reuoeari:
ꝙ in ea q̃ exutͥsq tẽꝑata ẽ u̾itate ac modatione con¬
multis. Nã qͥdã intuentes diuinar᷑ testimonia ut
cont᷑rio laborantes. ẽ attende̾nt ea qb tͥtuitas de¬
cdarat᷑. nec ualerent int ellig̾e. qͦmͦ ar unus ads. ẽ⁊ pat̾
diu̾sitates ꝙͣ substantiar̾ asserendas putarͣ ꝙdã in¬
tuentes inscͥpt᷑is scẽ uirginitatis laudẽ. conubia
da̾nauerͣ. Qͥ da rursus ea testimonia consectantes

Expanded text:
 perdendos, sed corrigendos curandosque suscepimus, et alius sic, alius autem sic sanandus est. ita etiam est ratio dissimulandi et tolerandi malos in ecclesia; et est rursus ratio castigandi, corripiendi, non admittendi uel a communione remouendi. Errant autem homines non seruantes modum; et cum in unam partem procliuiter ire coeperint, non respiciunt diuinae auctoritatis alia testimonia, quibus possint ab illa intentione reuocari et in ea, quae ex utrisque temperata est, ueritate ac moderatione conmultis. nam quidam intuentes diuinarum testimonia licontrario laborantes, cum adtenderent ea, quibus trinitas declaratur, nec ualerent intellegere, quomodo sit unus deus, cum et diuersitates etiam substantiarum asserendas putarunt. quidam intuentes in scripturis sanctae uirginitatis laudem conubia damnauerunt. quidam rursus ea testimonia consectantes,
Abbreviated transcription (Latin):
sue ꝑ occultas obreptiones in uenimꝰ in eccła malos.
qͦ sȩcełastica disciplina corrig̾e aut coherẽe ũ possumꝰ:
t̾e neascendat incor nr̃m ĩpia ꝙ ꝑnitiosa p̾sũptio.
ge qͣsi amalar consortio segregatos. ueniant in mͣtẽ
ille ae scͥpt᷑is similitudines ꝙ aiuima or acłq uel cer¬
tissima exempla. qͥb de monsttũ. p̃nuntiatũ est
ne adu̾sus ĩꝓbos ac nefarios exercendȩ: te rursus neso-¬
cordia segnitiaq dormiamꝰ. aliis aculeis p̃ceptoꝵ qͣ
ad seũitatẽ cohercitionis ꝑtinent exeitan di sumus:
ut gressus nr̃os inuia dñi. exut̾sq testimoniis illo
duce atq ad utore dirigentes. nec patientie nomi¬
ne corpeseamꝰ.: nec obtentu diligentiȩ seuiamꝰ. Non
faciendos hoĩes male sec᷑os. ut ꝓpt̾ rectã ficde. etiã¬
si in cͥminibꝰ ꝑmanserint ñ dampnent᷑: ex eod̾lisꝰ¬

Expanded text:
es inuenimus in ecclesia malos, quos ecclesiastica disciplina corrigere aut cohercere non possumus, tunc, ne ascendat in cor nostrum inpia et perniciosa praesumptio, ge quasi a malorum consortio segregatos, ueniant in mentem illae. de scripturis similitudines et diuina oracula uel certissinae adversus improbos aut nefarios exercendae, tunc rursus ne socordia segnitiaque 12 dormiamus, aliis aculeis praeceptorum quae ad severitatem coercitionis pertinent, excitandi sumus, ut gressus nostros in via Domini ex utrisque testimoniis, illo duce atque adjutore dirigentes, nec patientiae nomine torpescamus, nec obtentu diligentiae saeviamus. CAPUT CCIII. Non faciendos homines male securos, ut propter rectam fidem, etiamsi in criminibus permanserint, non damnentur; ex li
Abbreviated transcription (Latin):
mine ñ ẽ ponenda qͣliscũq ille fuerit. Aliud ẽ enĩ
ille a qͦ iustificam᷑ : aliud illi c̃qͥb iustificam᷑. Non
insultation  ꝙ doloꝵs ꝙ ipsiꝰ mortis. Q eqͥd aut̃ ho passus
peccantes corã om̃ib argue. dño dicenti corripe
eũ int̾ te ⁊ ipsũ solũ: ex libro de fide ⁊ oꝑibus.

Expanded text:
le fuerit: aliud est enim ille a quo justificamur, aliud illi cum quibus justificamur. Non insultationum, et dolorum, et ipsius mortis. Quidquid autem homo passus Peccantes coram omnibus argue, Domino dicente: Corripe eum inter te et ipsum solum; ex libro de Fide et operibus.
Abbreviated transcription (Latin):
mittit᷑. Om̃a uꝰ uisibilia tͣnseunt. ⁊ om̃s huiꝰ scłi
põpe ⁊ delitiȩ ꝙ curiositas int̾ibt̃: ꝙ secũ adint̾itũ
tͣhunt amatores suos. A qͦ ut̾iti. hoc ẽ penis sẽpit᷑¬
nis. a̾s misericors uolens homines lib̾are si sibi ipsi
ñ sint inimici.⁊ ñ resistant miscdie cyeatoris sus:
cedens apatre. nec in aliqͦ mutat. assum̃do tam̃hoĩnẽ
intͣuit ingenꝰ humañ. qͥa ꝯsensit mulieri suȩ sedue¬
te adiabolo ut p̾ceptuͣ aĩ tͣnsgred̾ent᷑. Sic ꝑunũ ho¬

Expanded text:
 uisibilia transeunt et omnes huius saeculi pompae et deliciae et curiositas interibunt et secum ad interitum trahunt amatores suos. a quo interitu, hoc est poenis sempiternis, deus misericors uolens homines liberare, si sibi ipsi non sint inimici et non resistant misericordiae creatoris sui, cedens a patre nec in aliquo mutatus, assumendo tamen hominem intrauit in genus humanum, quia consensit mulieri suae seductae a diabolo, ut praeceptum dei transgrederentur, sic per unum ho
Abbreviated transcription (Latin):
dapnat ẜ punit. ñ eos imiteris: s̃ potiꝰ coniunga¬
ris bonis. qͦs inuent᷑us es facile. si ⁊ tutał fueris:
ut simul colatis ⁊ diligatis q̃m gͣtis.: qͥa totũ p̾miũ
nr̃m ipse erit. ut in illa et̾na u̾ita. bonitate eiꝰ ꝙ.
udet᷑ oclłs.s sic̃ amat᷑ sapientia. ⁊u̾itas: sc̃itas¬

Expanded text:
damnat et punit, non eos imiteris, sed potius coniungadamnat et punit, non eos imiteris, sed potius coniungaris bonis, quos inuenturus es facile, si et tu talis fueris, ut simul colatis et diligatis deum gratis, quia totum praemium nostrum ipse erit, ut in illa aeterna uita bonitate eius et uidetur oculis, sed sicut amatur sapient
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ̃ tͥbulationes ad huc restant: ꝙ iuditii dies qͥseꝑa¬
bit õs impios aiustis in resurrectione mortuoꝵ:
qͣs oportet usq ad nouissimã uentilatione̾ patitissi¬
me sufferat. ad ignẽ debitũ segregabit. Q aut̃ irrident
resurrectionẽ. putantes qd̾ caro ista putrescit. resur¬
g̾e ñ pot̃: adpenas inea resurrect᷑i s̃: ⁊ ostenaꝙ
eis dd qͥa qͥ potuit hȩc corꝑa fac̾e̾ anteꝗͣ e̾e̾nt: pot᷑ ea in
monĩto restituere sicͣ erant. Oñis aut̃ fideles reg
mereant᷑ ad in corruptionẽ angłicã. ut fiant eqͣles an¬
głis ai. sic̃ dñs ipse ꝓmisit: ꝙ laudent eũ sine aliqͦ de
fectu. ꝙ. sine aliqͦ fastidio. semꝑ uiuentes iillo ⁊ de il¬
lo. eͣtali gaudio & beatitudine. qͣlis nec dici nec cogi¬
tari abhominib pot̾. Cu itaq credens sta. caue tẽp¬
uentͥs &gut tͣis. aut impudicos. aut uanis euriosi¬
tatib uel inlicitis deditos. siue spectaelo.. siue re¬
medioꝵs. aut diuinationũ diabolicar. siue in põpa

Expanded text:
torum tribulationes adhuc restant, et iudicii dies, qui separabit omnes impios a iustis in resurrectione mortuorumcclesiae paleas, quas oportet usque ad nouissimam ueutilationem patientissime sufferat, ad ignem debitum segregabit. qui autem irrident resurrectionem putantes, quod caro ista, quia putrescit, resurgere non potest, ad poenas in ea resurrecturi sunt et ostendet eis deus, quia qui potuit haec corpora facere, antequam essent, potest ea momento restituere, sicut erant. omnes autem fideles regnmereantur ad incorruptionem angelicam, ut fiant aequales angelis dei, sicut dominus ipse promisit, et laudent eam sfectu, et sine aliquo fastidio semper viventes cum illo et de illo, cum tali gaudio et beatitudine quali nec dici, nec cogitari ab homine potest. Tu itaque credens cave tentventris, et gutturis, aut impudicos, aut vanis curiositatibus vel illicitis deditos, sive spectaculorum, sive remediorum aut divinationum diabolicarum, sive in pompa
Abbreviated transcription (Latin):
ed faciamꝰ aliquẽ uenisse catheciz andis rudib.¬
ñ tam̃ rusticanoꝵ s tirbanoꝵ. quales apd̾ cartaginẽ
plures exꝑriri te necesse ẽ: int̾rogatũ etiam utrũ
uitã sꝑat᷑. xanꝰ e̾eᷤᷤ desidet. ꝓpt̾ fut᷑am reqͥem respõdis¬
se. tali fortasse a nobis instruret᷑ auoqͥo. Do gr̃as fr̃. ual¬
Nã & in hac uita homines magnis laborib reqͥẽ qͣrunt
ꝙ securitate᷑: s pͣuis cupiditatib ñ inueniunt. Nolunt
enĩ reqͥesecre iireb iuqͥetis ⁊ ñ ꝑmanentib: qͥa ille

Expanded text:
ed faciam aliquem uenisse ad nos, qui uunon tamen rusticanorum, sed urbanorum, quales aput Carthaginem plures experiri te necesse est; interrogatum etiam, utrum istianus esse desiderat, propter futuram requiem respondisse, tali fortasse a nobis instrueretur alloquio: Deo gratias, Prater, valNam et in hac vita homines magnis laboribus requiem quaerunt et securitatem, sed pravis cupiditatibus non inveniunt. Volunt enim requiescere in re
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ nulla uisibilia q̃ ꝓpt̾ infirmitatẽ carnis magna uident᷑ ho¬
minib ñ ualentib et̃na contueri. q̃ ꝑse ipsũ p̃stat dilectorib
sius uerꝰ ds mirantib exhibeant. Hec aut̃ ꝑmittit ds̾ iꝰte
oĩã mod̾ans: ut ꝓcupiditatib ꝙ elecꝰtionib seruitutes eoꝵ
lib̾tatesq distͥbuat. ꝙ si quando inuocatione sũ mi d̃i ali qͥd ꝓsuis
malis cupiaitatib ĩ petrant: uindicta ẽ illa ñ gr̃a. Nenĩ frus¬
tra dic̃ apłs. tͣdidit illos ds indesidia cordis illox. Quoxda enĩ¬
dic̃ ñ potest satanas satanan exclude: neforte qͥsꝗͣ utens noĩb
aliquarũ infimarũ potestatũ. c̃ demon̾ũ excluserit. falsã pu¬
tet e̾eᷤ istã añĩ sentent ã adhoc intelligat dicꝰtũ. qͥa hoc mͦ sa

Expanded text:
nonnulla uisibilia, quae propter infirmitatem carnis magna uidentur hononnulla uisibilia, quae propter infirmitatem carnis magna uidentur hominibus non ualentibus aeterna contueri, quae per se ipsum praestat dilectoribus suis uerus deus, mirantibus exhibent. haec autem permittit deus iuste omnia moderans, ut pro cupiditatibus et electionibus seruitutes eorum libertatesque distribuat. et si quando inuocatione summi dei aliquid pro suis malis cupiditatibus impetrant, uindicta est illa, non gratia. non enim frustra dicit apostolus: tradidit illos deus in desideria cordis illorum. quorundicit: non potest satanas satanan excludere, ne forte quisquam utens nominibus aliquarum infimarum potestatum, cum daemonium excluserit, falsam putet esse istam domini sententiam, ad hoc intellegat dictum, quia hoc modo sa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ honorar ab hõib sic̃ cupiunt: qͥb diuinalege sepe
ꝯcedr. ut eos qͦssibi scd̾m eoꝵ m̃ita subuigauerint. pͥua¬
to illo uire etiã miracłoꝵ aliqͥd p̃stent. in his reb exhiben¬
dor. qͥb sunt infimo s tam̃ ordinatissimo potestatũ gͣ¬
du p̃posite. S ubi diuina tã ꝗͣ publica lex iubet. uincit
salis diuine potestatis ꝑmissione nulla e̾e̾t. Id̾oq fit ut
infimis potestatib ad q̃dã uisibilia facienda miracła.
In illis enĩ d̾s ipse ĩꝑat cuiꝰ tẽplũ sunt ꝙ quẽ ꝯtenta sua
pͥuata potestate ardentissime dilig̃t. In magicis aut̃ ĩ pettio¬
nib ad inlecebrã deceptionis ut sibi subiugent eos qͥb talia
largientes qd̵ sibi licet largir honorantib se. sibiq seruien¬
tib & q̃dã secũ insac̾m̃tis suis pacta seruantib. ꝙ quãdo ui¬
dent᷑ ĩ pare magi ꝑ subliiioꝵ noĩna inferiores t̃rent: ꝙ

Expanded text:
et honorari ab hominibus sicut di cupiunt: quibus diuina lege saepe et honorari ab hominibus sicut di cupiunt: quibus diuina lege saepe conceditur, ut eis quos sibi secundum eorum to illo jure etiam miraculorum aliquid praestent, in his rebus exhibendorum, quibus sunt infimo, sed tamen ordinatissimo potestatum gradu praepositae. sed ubi diuiua tamquam publica lex iubet, uincit salis diuinae potestatis permissione nulla esset. ideoque fit, ut infimis potestatibus ad quaedam uisibilia facienda miracula. in illis enim deus ipse imperat, cuius- templum sunt et quem contemta sua priuata potestate ardentissime diligunt; in magicis autem imperationibus ad inlecebram deceptionis, ut sibi subiugent eos quibus talia largientes quod sibi licet largiri honorantibus se sibique seruientibus et quaedam secum in sacramentis suis pacta seruantibus. et quando uidentur impetrare magi, per sublimiorum nomina inferiores terrent et
Abbreviated transcription (Latin):
niĩs anima partĩ pͥuat Euiꝰdã sui potestatẽ gerit:
partĩ uniu̾sitatis legib sic̃ publicis cohercet᷑ ꝙͦ regi
potestatẽ angłicã sibi p̃positã. sic̃ aliqͦt locis diuina scͥpt̾ã
Potentior ẽ enĩ parte uniu̾sitas. qm̃ & illud qd̾ ibi pͥuatĩ agit.
tantũ agere sinit᷑. ꝗͣtũ lex uniũ sitatissinit. S una q̃q
anima tanto ẽ pietate purgatior. ꝗͣto pͥuato suo minꝰ de¬
lectata. legẽ uniũsitatis intuet᷑: eiq de uote aclibent̃ obtẽ¬
ꝑat. E st enĩlex uniũ̾sitatisaiuina sapientia. Quanto aut̃
ãpliꝰ pͥuato suo gaudet. & neglecto deo qͥ õib animis uti¬
lit̾ acsalubͥt̾ p̃sidet. ipsa sibi uel aliis qͥb potuerit. uult
tatẽ: tãto ẽ sordidior. tãtoq magis penałr diuinis legib.
tãꝗͣ publicis seruire cogit᷑. Quanto gͥ anina humana
deserto do suis honorib uel potestate fuerit delectata.
tanto magis subdit᷑ calib ꝑ otestatib q̃ pͥuato suo gaudent.

Expanded text:
nis anima partim priuati cuiusdam sui potestatem gerit, partim uniuersitatis legibus sicut publicis cohercetur et regipotestatem angelicam sibi praepositam, sicut aliquot locis diuina scriptura potentior est enim. parte uniuersitas, quoniam et illud quod ibi priuatim agit tantum agere sinitur, quantum lex uniuersitatis sinit. sed unaquaeque anima tanto est pietate purgatior, quanto priuato suo minus delectata legem uniuersitatis intuetur eique deuote ac libenter obtemperat. est enim lex uniuersitatis diuina sapientia. quanto autem amplius priuato suo gaudet et neglecto deo, qui omnibus animis utiliter ac salubriter praesidet, ipsa sibi uel aliis quibus potuerit uult tatem, tanto est sordidatior tantoque magis poenaliter diuinis legibus tamquam publicis seruire cogitur. quanto igitur anima humana deserto deo suis honoribus uel potestate fuerit delectata, tanto magis subditur talibus potestatibus, quae priuato suo gaudent
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil e potuit breuius ꝙ meliꝰ. Qͥd enĩ nobis gr̃a ai uti¬
liꝰ confert in hoc p̃senti scło maligno: nͥ ut moriam᷑
pecc̾o s. Ac ꝑ hoc ipsi gr̃e inueniet᷑ ingratꝰ qͥ ꝓpt̾ illã

Expanded text:
nihil dici potuit breuius et melius. quid enim nobis gratia dei utinihil dici potuit breuius et melius. quid enim nobis gratia dei utilius confert in hoc praesenti saeculo maligno, nisi ut moriamur peccato? ac per hoc ipsi gratiae i inuenietur ingratus, qui propter illam
Abbreviated transcription (Latin):
t̃. ꝙ ñ inpꝑat. ꝙ dabit᷑ ei. Qua ꝓpt̃ dilectissimi qͥcuq dicit
uoluntas mea mͥ suffic̃. ad facienda oꝑabona : declinat
indextr̃a. S ruisus illi qͥ putant bonã uit̾a eẽᷤ disseren¬
dã. quando audiunt sic di grãm p̃dicari. ut credat᷑ꝙ
intelligat᷑ uoluntates hominũ ipsa ex malis bonas fac̾ẽ:
ipsa etiã quasfecerit custodire. ꝙ ꝓpt̾ea dicunt faciamꝰ
mala ut ueniant bona: in sinistr̃a declinant. Id̾o uob̾ di¬
xi ñ declinetis indext̾am neq insinistrã:. hoc ẽ nec sic
defendatis liberũ arbitrũr ut ei bona oꝑa sine dĩ gr̃a tͥbu¬
atis. Nec sic defendatis gr̃am. ut quasi de illa securi mala
oꝑa diligatis: qd̾ ipsa gr̃a dĩ aũtat a uob̃. t̃ aliũ qͥppe u̾ba
sibi pponens apłs ait. Qͥ d gͦ dicemꝰ: ꝑmanebimꝰ in pecca
to ut gr̃a habund&. atq his u̾bis hominũ errantiũ e
di grãm ñ intelligentiũ. respondit ut debuit dicens
absit. Si enĩ mortui sumꝰ pecc̃õ qͦmͦ uiuemꝰ in eo :

Expanded text:
n pace producet. Quapropter, dilectissimi, quicumque dicit: \'Voluntas mea mihi sufficit ad facienda opera bona\', declinat in dextram. sed rursus illi, qui putant bonam uitam esse deserendam, quando audiunt sic dei gratiam praedicari, ut credatur et intellegatur uoluntates hominum ipsa ex malis bonas facere, ipsa etiam. quas fecerit. custodire, et propterea dicunt: Faciamus mala, ut ueniant bona, in sinistram declinant ideo uobis dixi: \'Non declinetis in dextram neque in sinistram\', hoc est nec sic defendatis liberum arbitrium, ut ei bona opera sine dei gratia tribuatis, nec sic defendatis gratiam, ut quasi de illa securi mala opera diligatis, quod ipsa gratia dei auertat a uobis. talium quippe uerba sibi proponens apostolus ait: to, ut gratia abundet? atque his uerbis hominum errantium et dei gratiam non intellegentium respondit, ut debuit, dicens: Absit; si enim mortui sumus peccato, quo modo "uiuemus in eo?
Abbreviated transcription (Latin):
b̾r mundꝰ. Ipsa ẽ eñi questio de gr̃a dĩ. qͦ fecit ut homi¬
nes ñ intelligentes putarent apłm paulũ dicere. faci¬
lati & in macłati apd̾ am repꝑiri in pace: &. añi nr̃i pa¬
tientiã salut̾e existimate. sient ꝙ dilectissimꝰ fr̾ nr̃ pau

Expanded text:
bitur mundus. Ipsa est enim quaestio de gratia dei, quae fecit, ut homibitur mundus. Ipsa est enim quaestio de gratia dei, quae fecit, ut homines non intellegentes putarent apostolum Paulum dicere: facilati et immaculati apud deum reperiri in pace et domini nostri patientiam salutem existimare, sicut et dilec
Abbreviated transcription (Latin):
ssecro uos fr̾ssiẽ corinthios obsecrauit apłs ꝑ
paulꝰ. udicabit as̾ mundũ. quando uenturꝰ ẽ. sic̃ tota
seipsos ase ipsis iustaesfieri putantes. quasi hoc eis u̾
sa illius ꝑ ditionis qͤ facta ẽ ex adã. ñ discernit hoine̾. ut
homo carnalis ꝙ in auit̾ inflatꝰ. cũ audiss qͥs enĩ te
discernit. posset respondere ueluoce uel cogitatione.
ꝙ dicere discernit me fides mea. discernit me oratio
mea. discernit me iustitia mea.¶Mox apłs occurrit
cogitationib eiꝰ ꝙ dix̃. Qͥ d enĩ habes qd̾ ñ accepisti:
Si aut̃ accepisti. qͥd głaris qͣsi ñ acceꝑis: Sic enĩ głant᷑¬
qͣsi ñ acceꝑint: qͥse ase ipsis iustificari putant. Ac ꝑ hoc
tũ uelbonũ pioꝵ. uel malũ ĩpioꝵ. Alioqͥn qͦmͦ iudica¬
bit ds mundũ: S miscdĩa ꝙ gr̃a di conũtit homin̾e̾
iustificet᷑ impiꝰ hoc ẽ ex ĩpio fiat ustꝰ. & incipiat ha¬
bere meritũ bonũ. qd̾ dñs coronabit. quando iudica¬

Expanded text:
secro uos, fratres, sicut Corinthios obsecrauit apostolPaulus, iudicabit deus mundum, quando uenturus est, sicut tota se ipsos a se ipsis iustos fieri putantes, quasi hoc eis deus sa illius perditionis, quae facta est ex Adam, non discernit hominem, ut homo carnalis et inaniter inflatus, cum audisset: Quis enim te discernit? posset respondere uel uoce uel cogitatione et dicere: Discernit me fides mea, discernit me oratio mea, discernit me iustitia mea\', mox apostolus occurrit cogitationibus eius et dixit: Quid enim habes, quod non accepisti? si autem et accepisti, quid gloriaris, quasi non accequasi non acceperint, qui se a se ipsis iustificari putant ac per hoc tum uel bonum piorum uel malum impiorum; alioquin quomodo indicabit deus mundiustificetur impius, hoc est ex impio fiat iustus et incipiat habere meritum bonum, quod dominus coronabit, quando iudica
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptũ ẽeᷤ homini: it absq pecẽo sit. Adhoc respon¬
demꝰ. ñ utrũ p̃ceptũ sit q̃rit᷑. qd̾ ualde manifestũ ẽ:
s hoc ipsũ qd̾ p̃ceptũ ẽeᷤ constat. utrũ incorꝑe mortis huiꝰ pos¬
uitã. s qͥ in hac uita susceꝑit gr̃am :ꝙ ne in uanũ suscipiat. bo¬
nis oꝑib egerit. Aliud ẽ enĩ exire de hoc corꝑe. qd̾ om̃s homi¬
nes dies uite huiꝰ ultimꝰ cogit. Aliud ẽ aut̃ lib̾ari de corꝑe mortis

Expanded text:
ceptum esse homini, ut absque peccato sit." ad hoc respondemus: non utrum praeceptum sit quaeritur, quod ualde manifestum est, sed hoc ipsum quod praeceptum esse constat utrum in corpore mortis huius posuitam, sed qui in hac uita susceperit gratiam et, ne in uanum suscipiat, bonis operibus egerit. aliud est enim exire de hoc corpore, quod omnes homines dies uitae huius ultimus cogit, aliud est autem liberari de corpore mortis
Abbreviated transcription (Latin):
re potentiã suã. & obhoc sustinens in multa pa¬
dientia uasa ire quȩ ꝑfecta sunt in ꝑditionem.
ut notas faceret diuitias głȩ suȩ in uasa miscdiȩ¬
nec uideat se nichil aliud dicere. quã non esset ista.x.¬
esse ñ solũ ut sit. ueru̾ etia ut ñ nͥ ab illo bene sibi sit.
alit̾ esse ñ possent nͥ essent & hiinqͥb uindicte ui¬
stitiã demonstraret. Cur enĩ ñ utͥq pocius ẽẽnt. qͣn¬
do mutrisq & bonitas d̃i & equitas uire p̾dicat᷑:
At enĩ si d̾s uellet. etiã isti boni essent. quanto me¬
lius hoc d̾s uoluit. ut quod uellent eẽnt. S boniñ
infruc̾tuose. mali aut̾e inpune ñ ẽe̾nt: & in eo ipso
aliis utiles e̾e̾nt. S p̾sciebat qͦd eoꝵ fut᷑a eẽt uolun¬
tas mala: p̃sciebat sane. E qͥa falli ñ potest eiꝰ p̃sci¬
entia: id̾o non ipsiꝰ s eoꝵ ẽ uoluntas mala. Cur gͦ
rus. Sicͤeos fecit ut eis relinqueret unde & ipsi ali¬

Expanded text:
re potentiam suam et ob hoc sustinens in multa pare potentiam suam et ob hoc sustinens in multa patientia uasa irae, quae perfecta sunt in perditionem, ut notas faceret diuitias gloriae suae in uasa misenec uideat se nihil aliud dicere quam: "non esset ista, sesse non solum ut sit, uerum etiam ut non nisi ab illo bene sibi sit aliter esse non possent, nisi essent et hi in quibus uindictae iustitiam demonstraret. Cur enim non utrique potius essent, quando in utrisque et bonitas dei et aequitas iure praedicatur? - At enim: si deus uellet, etiam isti boni essent. quanto melius hoc deus uoluit, ut quod uellent essent, sed boni infructuose, mali autem inpune non essent et in eo ipso. aliis utiles essent! sed praesciebat, quod eorum futura esset uoluntas mala. praesciebat sane et, quia falli non potest eius praescientia, ideo non ipsius, sed eorum est uoluntas mala. cur ergo rus. sic enim eos fecit, ut eis relinqueret, unde et ipsi ali
Abbreviated transcription (Latin):
puniret᷑. Cũ enĩ ratio certa demonstrat duo quedã
non equalia bona. s unũ suꝑus. alterũ inferius.
ñ intelligunt tardi corde cũ dicunt utrũq tale esset.
nichil se aliud dicere quã solũ illũ esset. ac sic cum
equare uolunt genera. bonoꝵ numerũ minuunt.
& immoderate augendo unũ genus. alterũ tolluns
Quis aut̾ẽ hos audiret. sidicerent qm̃ excellentior
sensus est uidendi quã audiendi. Quatuor oculi
essent. & aures ñ essent: Ita si excellentior ẽ creat᷑a
illa rationalis. quȩ sine ullius pene cõparatione. sine
ulla suꝑbia dõ subditur. alia uͦ in hominib ita
creata est. ut in sede dĩ beneficiũ non possit agno¬
scere. nͥ alti̾us uidendo suppliciũ. ut ñ altũ sapi¬
at s timeat. id est ñ de se prefidat. s confidat in
dm̃. quis recte intelligens dicat talis esset ista. qͣlis illa:ͥ
esse p̾sciebat. uolens ostendere irã & demonstra¬

Expanded text:
puniretur. Cum enim ratio certa demonstrat duo quaedam puniretur. Cum enim ratio certa demonstrat duo quaedam non aequalia bona, sed unum superius, alterum inferius, non intelligunt tardi corde cum nihil se aliud dicere quam: „solum illud esset". ac sic cum aequare uolunt genera bonorum, numerum minuunt et inmoderate augendo unum genus, alterum tollunt. quis autem hos audiret, si dicerent: quoniam excellentior sensus est uidendi quam audiendi, quattuor oculi essent et aures non essent? ita, si excellentior est creatura illa rationalis, quae sine ullius poenae conparatione, sine ulla superbia deo subditur, aliqua uero in hominibus ita creata est, ut in se dei beneficium non possit agnoscere nisi alterius uidendo subplicium, ut non altum sapiat, sed timeat, id est non de se praefidat, sed confidat in deum: quis recte intellegens dicat: "talis esset ista, qualis illa",esse praesciebat, uolens ostendere iram et demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
ne letetur. Cũ gͦhec natura bona sit illa melior: cur
illã solã & ñ utrãq potius faceret ds̾ : Ac ꝑ hoc qui pa¬
rati erant de illa sola dm̃ laudare. uberuis cũ debẽt
laudare de utraq Illa quippe ẽ inscĩs angłis. hȩc in
scĩs hominib Qui aut̾ẽ sibi partes iniqͥtatis elegert
laudabilẽq naturã culpabili uoluntate depraua¬
runt. ñ quia p̾sciti sunt. ido creari minime debuert:
habent enĩ & ipsi locũ suũ. quẽ in reb impleant ꝓ
utilitate scoꝵ. Nam & d̾s nec iustitia cuiusquã recti
hominis eget: quanto minus iniqͥtate ꝑu̾si: Quis
autẽ sobria consideratione dicat. melius non crear&
quẽ p̾sciebat ex alterius iniquitate posse corrigi.
quam crearet etiã quẽ p̃sciebat. ꝓsua iniquitate de¬
bere dãpnari: Hoc est enĩ dicere. melius non esset¬
qui alterius malo bene utendo misericordit̾ corona¬
retur. quã esset etiã malus qui ꝓsuo merito uste

Expanded text:
ne laetetur. Cum ergo haec natura bona sit, illa melior, cur ne laetetur. Cum ergo haec natura bona sit, illa melior, cur illam solam, et non utramque potius faceret Deus? Ac per hoc qui paralaudare de utraque; illa quippe est in sanctis angelis, haec in sanctis hominibus. qui autem sibi partes iniquitatis elegerunt laudabilemque naturam culpabili uoluntate deprauarunt, non quia praesciti sunt ideo creari minime debuerunt; habent enim et ipsi locum suum, quem in rebus impleant pro utilitate sanctorum. nam deus nec iustitia cuiusquam recti hominis eget; quanto minus iniquitate peruersi? Quis autem sobria consideratione dicat: melius non crearet quem praesciebat ex alterius iniquitate posse corrigi, quam crearet etiam quem praesciebat pro sua iniquitate debere daqui alterius malo bene utendo misericorditer coronaretur, quam esset etiam malus qui pro suo merito juste
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑ impios pii ꝓfitiant. frustra d̾r. Non crearet ds̃.
quos p̾sciebat malos futuros. Cur enĩ ñ crearet qͦs
p̾sciebat bonis ꝓfuturos: ut & utiles eoꝵ bonis uo¬
luntatib exercendis ammonendisq nascant᷑. &
uste ꝓsua mala uoluntate puniant᷑. Talẽ inqͥ
nos concedimꝰ meliorẽ esse naturã quȩ om̃ino pec¬
care nolit: concedant & ipsi ñ esse malã naturã
que sic facta est ut posse ei ñ peccare si nollet. & ui¬
stã esse sententiã quȩ punita est. quȩ uoluntate
ñ necessitate peccauit. Sic̃ gͦ ratio uera docet melio¬
rẽ esse creatura quã ꝓrsus nichil delectat illicitum.
ita ratio uera nichilominꝰ docet etiã illã bonã esse.
que habet in potestate illicitã delectationẽ si extite¬
rit tta cohibere. ut ñ solũ de ceteris licitis recteq
factis. uerũ etiã de ipsiꝰ pͣue delectationis cohibitio¬

Expanded text:
ac per inpios pii proficiant, frustra dicitur: non crearet deus, ac per inpios pii proficiant, frustra dicitur: non crearet deus, quos praesciebat malos futuros. cur enim non crearet, quos praesciebat bonis profuturos, ut et utiles eorum bonis uoluntatibus exercendis admonendisque nascantur et iuste pro sua mala uonos concedimus meliorem esse naturam quae omnino peccare nolit; concedant et ipsi non esse malam naturam quae sic facta est, ut posset non peccare si nollet, et justam esse sententiam qua punita est, quae voluntate non necessitate peccavit. Sicut ergo ratio vera docet meliorem esse naturam quam prorsus nihil delectat illicitum; ita ratio vera nihilominus docet etiam illam bonam esse quae habet in potestate illicitam delectationem, si exstiterit, ita cohibere, ut non solum de caeteris licitis recteque factis, verum etiam de ipsius pravae delectationis cohibitio
Abbreviated transcription (Latin):
adsit ut redeat᷑ ad dm̃. Sic aut̾e qͥdã mouentur
de hac pͥmi hominis tẽptatione qͦd eam fieri ꝑmise¬
rit ds. q̃uasi nc̃ ñ uideant uniu̾sũ genꝰ humanum
diaboli insidiis sine cessatione tẽptari. Cur& hoc
ꝑmittit ds : an quia ꝓbatur & exercet᷑ uirtus:  et
est palma gloriosior non consensisse t̾eptatũ. quã
ñ potuis se temptari: cũ etiã ipsi qui deserto creato¬
re eunt pꝰt̾eptatorẽ magis magisq tẽptent eos qͥm
u̾bo dĩ ꝑmanent: p̃be̾ntq illis contra cupiditatẽ de¬
uitationis exemplũ: & incutiant contra suꝑbiam
timor̾e piũ. Unde dicit apłs. Intendens te ipsũ ne-
&. ti tẽpteris. Mirũ ẽ enĩ quantũ ista humilitas qꝗͣ
subdim᷑ creatori. ne tanquã eiꝰ aduitorio ñ egenteᷤᷤ
de nris uirib p̾sumamꝰ ꝑ script᷑as om̃s diuinas
cura c̃tinua comm̃dat᷑. Cũ gͦ etiã ꝑiniustos iusti.

Expanded text:
adsit, ut redeatur ad deum. Sic autem quidam mouentur adsit, ut redeatur ad deum. Sic autem quidam mouentur de hac primi hominis temtatione, quod eam fieri permiserit deus, quasi nunc non uideant uniuersum genus humanum diaboli insidiis sine cessatione temtari. cur et hoc permittit deus? an quia probatur et exercetur uirtus et est palma gloriosior non consensisse temtatum quam non potuisse temtari? cum etiam ipsi, qui deserto creatore eunt post temtatorem, magis magisque temtent eos, qui in uerbo dei permanent, praebeantque illis contra cupiditatem deuitationis exemplum et incutiant contra superbiam timorem. pium. unde dicit apostolus: intendens te ipsum. ne et tu temteris. mirum est enim, quantum ista humilitas, qua subdimur creatori, ne tamquam eius adiutorio non egentes de nostris uiribus praesumamus. per scripturas omnes diuinas cura continua commendatur. cum ergo etiam per iniustos iusti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥa uirtute p̃fidenti. etiã exꝑim̃to pene fuerat de¬
monstratidũ. quã se ñ bene habeat facta natura.
si afaciente recesserit. Hinc enĩ etiã maxime cõm̃¬
datur quale bonũ sit ds̃. quando nulli ab eo rece¬
denti bene est: quia & qui gaudent in mortiferis
uoluptatibꝰ. esse sine doloꝵ timore ñ possunt: & qͥ
omĩno malu̾ desertionis sue maiore suꝑbie stupo¬
re non sentiunt. miseriores ꝓrsus apparent: ut si no¬
lunt recipere medicinã talia deuitandi ualeaNs̃
ad exemplũ quo sint talia deuitari Sic̃ enĩ apłs
iacob dicit unus quisq tẽptat᷑ aconcupiscentia
sua abstractus & illectus: deinde concupiscentia
cũ conceꝑit. parit peccatũ. peccatũ autẽ cũ consũ¬
matũ fuerit generat mort̾ẽ. Unde sanato suꝑbiȩ
tumore resurgitur. si uoluntas ante que ante exꝑi¬
m̃tum defuit ut ꝑmaneret᷑ cũ do salte̾ pꝰ exꝑim̃itũ

Expanded text:
propria uirtute praefidenti etiam experimento poenae fuerat depropria uirtute praefidenti etiam experimento poenae fuerat demonstrandum quam bene non se habeat facta natura, si a faciente recesserit. hinc enim etiam maxime commendatur quale bonum sit deus, quando nulli ab eo recedenti bene est, \'. , quia et qui gaudent in mortiferis uoluptatibus, esse sine dolorum timore non possunt, et qui omnino malum desertionis suae maiore superbiae stupore non sentiunt, miseriores prorsus apparent, ut, si nolunt recipere medicinam talia deuitandi, ualeant ad exemplum, quo possint talia deuitari. sicut enim apostolus Iacobus dicit: unusquisque temtatur a concupiscentia sua abstractus et iniectus; dcum conceperit, parit peccatum; peccatum autem, cum co.nsummatum fuerit, generat mortem. unde sanato superbiae tumore resurgitur, si uoluntas, quae ante experimentum defuit, ut permaneretur cum deo, saltem post experimentum
Abbreviated transcription (Latin):
luntate ꝑ culpam: & ordinandꝰ esset illius equita
te ꝑpęn̾a: ut etiã sic ostenderet animȩ suꝑbe ad
eruditionẽ futuroꝵ scõꝵ. quã recte ipse uteret᷑ ani¬
marũ uoluptatib etiã malis cũ ille ꝑu̾se uterẽt᷑
naturis bonis. Nec arbitrandũ ẽ qͦd esset hominẽ
deiecturus iste tẽptator. nͥ p̾cessisset in anima ho¬
minis quedã elatio cõprim̃da ut ꝑ humiliation̾e
peccati quã de se falso p̾sũpserit disceret. Uerissime
quippe dictũ ẽ. ante ruinã exaltat᷑ cor: & ante głam
humiliatur. & huius forte hominis uox ẽ in psal¬
mo. Ego dixi in habundantia mea: non mouebor
inscłm. Deinde ĩa exꝑtꝰ quid mali habeat suꝑba
p̃sũptio ꝓpͥe potestatis. & quid boni aduitorium
gie dĩ. Dñe inquit in uoluntate tua prestitisti decori
meo uirtutẽ. auertisti faciẽ tuã a me: & factꝰ sũ con-¬
turbatꝰ. S siue illud de hoc homine siue de alio dic̃tũ
est. extollenti se tam̃ animȩ. & nimiũ tanqͣm de

Expanded text:
t illius aequitate per poenam, ut etiam . sic ostenderet animae superbae ad eruditionem futurorum sanctorum, quam recte ipse uteretur animarum uoluntatibus etiam malis, cum illae peruerse uterentur naturis bonis? Nec arbitrandum est, quod esset hominem deiecturus iste temtator, nisi praecessisset in anima hominis quaedam elatio conprimenda, ut per humiliationem peccati, quam de se falso praesumserit, disceret. uerissime quippe dictum est: ante ruinam exaltatur cor et ante gloriam humiliatur. et huius forte hominis uox est in psalmo: ego dixi in abundantia mea: non mouebor in aeternum. deinde iam expertus, quid mali habeat superba praesumtio propriae potestatis et quid boni adiutorium gratiae dei, domine, inquit, in uoluntate tua praestitisti decori meo uirtutem; auertisti autem faciem tuam et factus sum conturbatus. sest, extollenti se tamen animae et nimium tamquam\' de
Abbreviated transcription (Latin):
igͦ aueritu cur d̾s tẽptari ꝑmiserit ho¬
minẽ. quẽ t̾eptatori consensurũ esse p̾sci¬
ebat: altitudinẽ qͥdẽ consilii eius penet᷑¬
re non possum: & longe supͣ uires meas hoc esse con¬
fiteor. Est gͦ aliqua causa fortassis occultior quȩ
meliorib sanctioribꝰq reseratur. illiꝰ gr̃a pocius. ꝗͣ
meritis eorũ. Sed tam̃ quantũ uł donat saꝑe.
uł sinit dicere: ñ mͥ uidetur magne laudis futu¬
rũ fuisse hominẽ. si ꝓpterea posset bene uiuere. qͥa
nemo male uiuere suaderet: cũ &. in natura pos¬
se. & inpotestate haberet uelle. ñ consentire suaden¬
ti. adiuiuante tam̃ illo qͥ suꝑbis resistit. humilib
aut̾e dat gr̃ãm. Cur itaq tẽptari ñ sineret quẽ

Expanded text:
go quaeritur cur deus temtari permiserit hominem, quem temtatori consensurum esse praesciebat, altitudinem quidem consilii eius penetrare non possum et longe supra uires meas hoc esse profiteor. est ergo aliqua causa fortassis occultior, quae melioribus sanotioribusque reseratur illius gratia potius quam meritis eorum; sed tamen, quantum uel donat sapere uel sinit dicere, non mihi uidetur magnae laudis futurum fuisse hominem, si propterea posset bene uiuere, quia nemo male uiuere suaderet, cum et in natura posse et in potestate haberet uelle non consentire suadenti, adiuuante tamen illo qui superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. cur i
Abbreviated transcription (Latin):
ficiis suis: & eduxert̾ ranas suꝑ t̾rã egẏpti. Queri¬
tur unde sicã ubiq factũ fuerat. S similis questio ẽ un¬
de & aquã insanguin̾ẽ uerti̾nt: si tota aqͦ egypti in san¬
guin̾ẽ conu̾sa ĩa fuerat. Pinde intelligendũ est regione
ubifilii isrł habitabant: plagis talib ñ fuisse ꝑcussam.
& inde potuert incantatores uł aquã haurirȩ quã in
sanguin̾e uerterent: uł aliqͥs ranas educere. ad solã de¬
monstrationẽ magicȩ potentiȩ. quã qͣm potuer̾t. etiã pꝰea¬
quã illa cõp̾hensa st̃ facere. s scͥpt᷑a cito narrant᷑e con
& ingͣuatũ ẽ cor eiꝰ & ñ exaudiuit eos: sic̾ dixe

Expanded text:
pti. quaeritur unde, si iam ubique factum erat. sed similis quaestio est, unde et aquam in sanguinem uerterint, si tota aqua Aegypti in sanguinem conuersa iam fuerat. proinde intellegendum est regionem, ubi filii Israhel habitabant, plagis talibus non fuisse percussam; et inde potuerunt incantatores uel aquam haurire, quam in sanguinem uerterent, uel aliquas ranas educere ad solam demonstrationem magicae potentiae. quamquam potuerunt etiam, posteaquam illa compressa sunt, facet ingravatum est cor ejus, et non exaudivit eos, sicut dixe
Abbreviated transcription (Latin):
edificanda. uires ad discipłatũ xͥ obtinendũ. ꝙ decẽ milia
p̃liaturi c̃rege qͥ habet xx milia. siplicitatẽ xͥ dimicatu¬
I.I. c̃duplicitate diaboli. hoc ẽ ẽdolis ꝙ fallaciis eiꝰ in affectu cons¬
tituit renuntiantis oib q̃ sunt eiꝰ. Ita enĩ nẽ claudit. Siͦ gͦ om̃ĩs
ex uob̾ qͥ ñ reñtiat oĩb q̃ sunt eiꝰ. ñ potest mĩs e̾eᷤᷤ discipłs. Int̾ q̃ oĩa
etiã ipsa tẽꝑalis uita intelligat᷑ necesse ẽ. ꝗͣ oportet sic possidẽ ad
tẽpꝰ. ut ñ te ĩpediat ab et̾na. qͥeã fuerit minatꝰ auferre. Sic̃ aut̃
aet᷑ r ⁊ ñ ꝑfecta ꝑ obꝓbriũ det̾ruit dicentiũ qͥa hic homo cep̃ edifi¬
care ꝙ ñ potuit ꝯsũmare: sic in rege c̃ qͦ dimicandũ ẽ ipsã pacẽ
accusauit c̃ ait. Ad huc illo longe agente. legationẽ mittens
rogat ea q̃ pacis sunt: significans etiã minas in minentiũ adia¬
bolo tẽptationũ ñ sustinere hoĩnes. qͥñ renuntiant oĩb q̃ possident:

Expanded text:
 obtinendum — et decem milia proeliaturi cum rege, qui habet uiginti milia — simplicitatem Christi dimicaturi cum duplicitate diaboli, hoc est cum dolis et fallaciis eius — in affectu constituit renuntiantis omnibus, quae sunt eius. ita enim concludit: sic ergo omnis ex uobis, qui non renuntiat omnibus, quae sunt eius, non potest meus esse discipulus. inter quae omnia etiam ipsa temporalis uita intellegatur necesse est, quam oportet sic possidere ad tempus, ut non te impediat ab aeterna qui eam fuerit minatus auferre. sicut autem de turri non perfecta per obprobrium deterruit dicentium: quia hic homo coepit aedificareaccusavit cum ait: Adhuc illo longe agente, legationem mittens rogat ea quae pacis sunt; significans etiam minas imminentium a diabolo tentationum, non sustinere homines, qui non renuntiant omnibus quae possident;
Abbreviated transcription (Latin):
solꝰ omĩno sufficiat: cũ uen̾it ille sp̾s u̾itatis doceb̾
ñdoceat omnẽ u̾itatẽ :. Aut qͦsi hoc impleat sp̃c sẽs:
qd̾ minꝰ potuit docere filiusͦ. Dieant gͦ si placet ma.¬
iorem ẽeᷤ filio spm̃n sc̃m quẽ minor̾e illo solent dic̃e.
amnqͥa ñ dictũ ẽ ipse solꝰ. aut nemo nͥ ipse uos doce¬
bit omnẽ u̾itat̾e Id̾o ꝑmittunt ut cͣ illo docere
his que sunt clĩ. uͥ ait: sic ꝙ q̃ dĩ sunt nemo scit
nͥ sp̃s ai: ut iã isti ꝑu̾si possint ex hoc dic̾e. qd̾ ꝙ
ero. aduocatꝰ ñ ueniet aduos. hoc aut̃ dix̃ ñ ꝓpt̃
ce̾t̾ p̾sentia filii hominis apd̾ eos. qͦminꝰ uenirꝙ
ille qͥ minor ñ e̾e̾t᷑ . qͥa ñ semet ipsii ex in aniuit si¬
cut filiꝰ. formã serui accipiens
dentibꝰ fuerit. ut ad patrẽ in forma serui xp̃o¬

Expanded text:
: cum uenerit ille spiritus ueritatis, docebit non doceat omnem ueritatem ? aut quasi hoc impleat spiritus sanctus quod minus potuit docere filius? dicant ergo, si placet, maiorem esse filio spiritum sanctum, quem minorem illo solent dicere. an quia non dictum est: "ipse solus" aut: "nemo nisi ipse uos docebit omnem ueritatem", ideo permittunt, ut chis quae sunt Dei, ubi ait: Sic et quae Dei sunt nemo scit nisi Spiritus Dei: ut jam isti perversi possint ex hoc dicere, quod ero, advocatus non veniet ad vos. Hoc autem dixit, non propter esset praesentia filii hominis apud eos, quominus ueniret ille qui minor non esset, quia non semet ipsum exinaniuit sicut filius, formam serui accipiens. DENTEBVS FVERIT, VT AD PATREM IN FORMA SEBVI
Abbreviated transcription (Latin):
bulamꝰ: ñ ꝑspeciem. Contẽplatio qͥppe m̃ces ẽ fid̾i:
cui m̃cedi ꝑfide̾ corda mundant᷑. sic̃ scͥptũ ẽ. mund̾as
fide corda eoꝵ. ꝓbat᷑ aut̃ qd̾ illi cont̾e plationi corda
mundent᷑. illa maxime sententia. beati mundi cor¬
des. qm̃ ipsi dm uidebunt. Et qͥa hec ẽ uita et̾na:
dic̃ ds in psalmis. Longitudine dier᷑ replebo eum.
ꝙ ostenda illi salutare meũ. Siuȩ gͦ audiamꝰ osten¬

Expanded text:
es est fidei, cui mercedi per fidem corda mundantur, sicut scriptum est: Mundans fide corda eorum. Probatur autem quod illi contemplationi corda mundentur, illa maxime sententia: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Et quia haec est vita aeterna, dicit Dominus in psalmis: Longitudine dierum replebo eum, et ostendam illi salutare meum. Sive ergo audiamus, Osten
Abbreviated transcription (Latin):
t̃. cũ euacuauerit omnẽ pͥncipatũ ꝙ omnẽ potes¬
tat̾e & uirtut̾e. idẽ ut necessaria n̾sit dispensatio
similitudinũ ꝑ angłicos pͥncipatꝰ. ꝙ potestates ꝙ
un tutes. Exquarũ ꝑsona n̾ in conuenient̾ intellig̾r
dici in cantico canticoꝵ ad sp̾osam. Similitudines
auri faciemꝰ tͥ cũ distincꝰtionib argenti. qͦ adusq
rex in recubitu suo ẽ: id ẽ qͦ adusq xp̃e insecreto

Expanded text:
ter, cum euacuauerit omnem principatum et omnem potestatem et uirtutem, id est ut necessaria non sit dispensatio similitudinum per angelicos principatus et potestates et uirtutes. ex quarum persona non inconuenienter intellegitur dici in cantico canticorum ad sponsam: similitudines auri faciemus tibi cum distinctionibus argenti, quoad usque rex in recubitu suo est, idest quoad usque Chr
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc fiet cũ uen̾it dñs: ꝙ illuminau̾it occulta tenebrar̃.
Cũ tenebre mortalitatis huiꝰ corruptionisq tͣnsierint:
t̾c erit mane nr̃m. de qͦ in psalmo dr. Mane astabo
t᷑. ꝙ. cont̾ẽplabor. Dehac co̾tẽ platione intelligo dic¬
tũ. Cũtradidit regnũ do & patri: idẽ cũ ꝑdux̾it
iustosiqͥb nunc exfide uiuentib. regnat media
patͥs. Si desipio.hic corrigat me qͥ meliꝰ sapit:
mͥ aliud ñ uidet᷑.
Neq enĩ q̃remꝰ aliud. eũ ad illiꝰ contemplationem
peruen̾imꝰ: q̃ ninc n̾ ẽ qu̾a diugaudiũ nr̃m in¬

Expanded text:
nus, et illuminaverit occulta tenebrarum , cum tenebrae mortalitatis hujus corruptionisque transierint. Tunc erit mane nostrum, de quo in Psalmo dicitur: Mane astabo tibi, et contemplabor . De hac contemplatione intelligo dictum, Cum tradiderit regnum Deo et Patri: id est, cum perduxerit justos, in quibus nunc ex fide viventibus regnat mediatem Dei et Patris. Si desipio hic, corrigat me qui melius sapit: mihi aliud non videtur. Neque enim quaeremus aliud, cum ad illius contemplationem pervenerim
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ mittemꝰ: s ita qͦͣsi t̾atũ filiꝰ eũ missurꝰ eẽt. ñ ꝙ
pat̾. Cũ alio loco diẽ hec locutꝰ sũ uob̾ apd̾̃ uos ma¬
noĩne meo. ille uob̾ declarabit oĩa. Hic rursus ita
dictũ ẽ. qͣsi ñ eũ missurꝰ ee̾t᷑ & filiꝰ s tãtũ pat̾. Si ẽ
gͦ ista. ita & illud qd̾ ait. s qͥb paratũ ẽ apatre meo:¬
c̃ patre se intelligi uoluit. parare sedes głe qͥb uel¬
let. S dicit aliqͥs. Illic c̃ de spũ scõ loqueret᷑. ita se
missur̾ ait ut ñ negar q se missur. & alio loco ita
patr̃e. ut ñ negarꝙ se nussur᷑: hic uͦ aꝑte ait. ñ est
meũ dare. atq ita secutꝰ. apatre dix̾ ista p̾ꝑata. S
hoc eͣ qd̾ p̾struximꝰ scd̃m formã serui dictũ. ut ita
intellige̾mꝰ ñ est meu̾ dare uob̾. Ac sielice̾t᷑. N est

Expanded text:
 ita, quasi tantum filius eum missurus esset, non et pater, cum alio loco dicat: haec locutus sum uobis apud uos maet pater in nomine meo, ille uobis declarabit omnia. hic rursus ita dictum est, quasi non eum missurus esset et filius, sed tantum pater. sicut ergo ista, ita et illud quod ait: qcum Patre se intelligi voluit parare sedes gloriae quibus vellet. Sed dicit aliquis: Cum de Spiritu sancto loqueretur, ita se missurum ait, ut non negaret Patrem missurum: et alio loco ita Patrem, ut non negaret se missurum; hic vero aperte ait: Non est meum dare; atque ita secutus a Patre dixit ista praeparata. Sed hoc est quod praestruximus secundum formam servi dictum: ut ita intelligeremus, Non est meum d
Abbreviated transcription (Latin):
Hic iam uitellig̾emꝰ patrẽ. nͥ ad iunger& & dic̃ẽt.:
ũbũ qdđ locutꝰ sũ ipsũ iudicabit illũ in nouissimadie.
Qͥ d gͥ. Iam nec filiꝰ udicabit. qͥa dix̃ ego ñ uidi cabo il¬
lũ necpat̃. s ũbũ qd̾ locutꝰ ẽ filiꝰ : Immo audi adhuc
qd̾ seqͥt᷑. Ea ego inqͥt ñ ex me locutꝰ sum. s ille qͥme
misit pat̾. ille mandatũ mͥ dedit. Qͥd dic̾a ꝙ qͥd lo

Expanded text:
iam intellegeremus patrem, nisi adiungeret et diceret: uerbum, quod locutus sum, ipsum iudicabit illum in nouissima die. quid igitur? iam nec filius indicabit, quia dixit: ego non iudicabo illum, nec pater sed uerbum, quod locutus est filius? immo audi adhuc quod sequitur: quia ego, inquit, non ex me locutus sum, sed ille qui misit me pater, ille mandatum mihi dedit, quid
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ hic t̾aquã abstulit a se fioem homnũ. ꝙ in patre
re. s qͥb paratũ ẽ apatre meo. suto clarere sed̾m qͥd
utrũq accipiendũ sit. Tale ẽ enĩ &. illaid. ego ñ uidi¬
cabo. ẽipse uidicat᷑us sit uiuos & mortuos. s qͥa ñ
expotestate humana. ꝓpt̾ea recurrens ad ditatẽ sur¬
sum erigit corda hominũ. ꝓpt̃ꝗ subleuanda descen¬
dit.

Expanded text:
ergo hic tamquam abstulit a se fidem hominum et in patrem ergo hic tamquam abstulit a se fidem hominum et in patrem re, sed quibus paratum est a Patre meo, puto clarere secundum quid utrumque accipiendum sit. tale est enim et illud: ego non iudicabo, cum ipse iudicaturus sit uiuos et mortuos, sed quia non ex potestate humana, propterea recurrens ad deitatem sursum erigit corda hominum, propter quae subleuanda descendit.