comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
̃ip̃m quedam pparatõ ad sus¬
apiendam lege frã ẽ. ꝙ̃ ad mod̾
enim mĩc in nouo testamento
ymium hõ unda baptismatis
ablutꝰ signum ⁊ nomẽ sue pro¬
fessi õis accipit. ac deinte mim¬
cro fidelium associatus ⁊ p̃cep¬
tis diuinis instructꝰ ad eõ plẽ¬
dam confessionẽ suam accedit.
legeminforinatꝰ¬

Expanded text:
ipsum quaedam praeparatio ad suscipiendam legem facta est. Quemadmodum enim nunc in Novo Testamento, primum homo unda baptismatis ablutus, signum et nomen professionis suae accipit, ac deinde numero fidelium associatus, et praeceptis divinis instructus ad complendam professionem suam accedit; legem informat
Abbreviated transcription (Latin):
Imor ẽ affc̃us mentis. quo
mouetur ut superiori ce dat.
Aindre eĩ ixͤceclit. timore recedit.
Si enim in iusticia ꝑstitiss hoo
ex uolun tͣtͣe subieeretur melio¬
ri. samcaũt ex ncc̃ctate subicit᷑
fortiori. hec ẽ pena illa timoris ex

Expanded text:
imor est effectus mentis quo movetur ut superiori cedat: amore enim accedit, timore recedit. Si in justitia perstitisset homo, ex voluntate subjiceretur meliori; nunc autem ex necessitate subjicitur fortiori. Haec est poena illa timoris, ex
Abbreviated transcription (Latin):
subiectõem nolun taria facit.
qͣntoniͣg̃ creceit caritas tanto
magis creccit uoluntas. qnto
mag̃̾ creeit uoluntas. tantom̃¬
gis decreccit necc̃itas. Et iam
ꝑfrã caritate. amat ad reu̾entiã
meliorem uolinitaris ñ timet
ad penamfortior ẽ uuitus. Que¬
runt de xp̃o homine quõ cimor¬
em dñi hũit. s facile ẽ demostr¬
are quomo uoluntrie pr̃ĩ in qn¬
tum ip̃e ho erat sibi superiore su¬
biciebatur. ⁊spontanea reu̾en¬
tia cedebat illi q̃m aiperiorem.
cogngrebat. dicẽs pat̾ m̃ior me
qualitates diu̾sa nomina sor
otusmentis uaturalit̾ unus.se¬
bꝯ habetur uł opatur. diu̾sis no¬

Expanded text:
m voluntariam facit. Quanto magis crescit charitas, tanto magis crescit voluntas; quanto magis crescit voluntas, tanto magis decrescit necessitas. Et jam perfecta charitate amat ad reverentiam meliorem voluntarius; non timet ad poenam fortiorem invitus. Quaerunt de Christo homine quomodo timorem Domini habuerit. Sed facile est demonstrare quomodo voluntarie Patri in quantum ipse homo erat sibi superiori subjiciebatur, et spontanea reverentia cedebat illi quem superiorem cognoscebat, dicens: Pater major me qualitates diversa nomina sortotus mentis naturaliter unus, seus habetur, vel operatur
Abbreviated transcription (Latin):
dia ubertas post reparatõe añ
confirinatc̃e habet grãm ĩ bon¬
o. infirmmtatem inmalo gũmiu ĩ
bono adiuuante ꝓpt̾ libertate.
et gr̃am contra malum adiuiiã¬
tem pp̃ infuriitate. ut sit ĩ ea
posse peccare pp̃ lib̾tatem ⁊ infir¬
mitate.⁊ posse non peccare pp̃
lib̾tͣtem ⁊ gr̃am adiuuantẽ. nõ¬
unt̾te adhuc petfõẽ nõ ablatã.
⁊ pp̃ grãm confirmantez adhuc
ꝑfecte consimm̃tam. Cuin ãt
infirmitas tota emedio sub¬
lata fu̾it. et gra confirmãs fu̾it
consummata. er̃ noupose pecca¬
re. non quiaul tunc aut arbit̾¬
libertas. aut nature habiitas
destiuatur. S quiͦd gr̃a confir¬
mans qua presente poc̃m neqͣꝙͣ
in ẽẽ potest. ampliꝯ non auferat᷑¬
.Dx uirtute

Expanded text:
dia libertas post reparationem, ante dia libertas post reparationem, ante confirmationem habet gratiam in bono, infirmitatem in malo: gratiam in bono adjuvantem propter libertatem; et gratiam contra malum adjuvantem propter infirmitatem, ut sit in ea posse peccare propter libertatem et infirmitatem, et posse non peccare propter libertatem et gratiam adjuvantem, nontem adhuc perfecte non ablatam; et propter gratiam confirmantem adhuc rfecte non consummatam. Cum autem infirmitas tota e medio sublata fuerit, et gratia confirmans fuerit consummata, erit non posse peccare. Non quia vel tunc aut arbitlibertas aut naturae humilitas destruatur, sed quod gratia confirmans qua praesente peccatum nequaquam inesse potest amplius non auferatu. De virtute
Abbreviated transcription (Latin):
millatenus ambigendum ẽ ca
aaue libertate qua potut siue
ad bonum siũ ad mͣlum uolũt᷑¬
tio sue appetitum indiuare. ad
ũ cogente. prima ergo lib̾tas ar¬
bitrii fuit posse peocare ⁊ posse ñ
peccare. si c̃ ultima er̃ lib̾tas nõ¬
posse non peccare ⁊ uon posse p᷑¬
care. prima libertas ad bouum
quidem ad iutorium hũit. Sed
ad malum infirmitate ũhũit.
sictũ ut nec ad bouum cogetur.
nec contra malũ ten̾etur. Ulti¬
malib̾tas inbõa grã habebit. ĩ
malo infirmitatem nõ habebit.
nec solum gruãm in bono adiu¬
uantem. s ⁊̃ contramalum cõ¬
firmantem. adiuiantez ut sit
posse non peccare. confirmãtem
n sit non posse peccare. Melia li¬
bertas post poc̾ꝯ quide añ reꝑa¬
cõez grãm non h̃t in bono. s in¬
firmmitatem iuinalo. ⁊ idecͥo ĩ ca
ẽ posse peccare. et ñ posse ñ pecca¬
re. posse peccare quia li berttͣem
h̾t s ui grã confirmnante. nou
posse non peocare. quia inf̾iita¬

Expanded text:
llatenus ambigendum est, ea sane libertate qua potuit sive ad bonum sive ad malum voluntatis suae appetitum inclinare. Ad ittente non cogente. Prima ergo libertas arbitrii fuit posse peccare et posse non peccare, sicut ultima erit libertas posse non peccare et non posse peccare. Prima libertas ad bonum quidem adjutorium habuit, sed ad malum infirmitatem habuit; sic tamen ut nec ad bonum cogeretur, nec contra malum teneretur. Ultima libertas in bono gratiam habebit, in malo infirmitatem non habebit, nec solum gratiam in bono adjuvantem, sed etiam contra malum confirmantem; adjuvantem, ut sit posse non peccare: confirmantem, ut sit non posse peccare. Media libertas post peccatum quidem ante reparationem gratiam non habet in bono, sed infirmitatem in malo, et idcirco in ea est posse peccare, non posse non peccare. Posse peccare, quia libertatem habet sine gratia confirmante; non posse non peccare, quia infirmita
Abbreviated transcription (Latin):
luntate postea fecit ut boã eent
que ee bomimerat si cut uiderat
⁊ uolu̾at. ⁊ ꝑmisit ut mala c̾ẽnt
que ẽẽ bonumerat. que cũ bo¬
nis futura ẽẽ preuid̾at. et ut ẽẽnt
cumbonis uolu̾at. quia bonũ erͣt.

Expanded text:
luntate postea fecit ut bona essent luntate postea fecit ut bona essent quae esse bonum erat, sicut viderat et voluerat. Et permisit ut mala essent quae esse bonum erat, quae cum bonis futura esse praeviderat, et ut essent cum bonis voluerat q
Abbreviated transcription (Latin):
t fuit maius bonũmisit.¬
cẽ bonum ex bono ⁊ maloqͣ
ex sodo malono. proquo noluit
summũ bonum ut ẽẽt hoc bonũ.
⁊ꝙ uoluit fuit bonum. Sic̃ ergo
potuit omne ꝙ futurum fuit. Sͦ
coet̾ne uoluntatieius displicere
non potint omne quod bonuz¬
rum fuit. et bonũ eẽ hoc totum
ut ẽẽt totum. et uoluit ut eẽt to¬
cum. quia bonum fuit ut eẽt to
erant. ⁊ considauit quia malis
a diunctis bona cõmendarent᷑.
⁊pulcͥora sierent comparatiõe
malorum. ⁊ boã eẽnt mala ĩt̾
boã que non erant bcã. qm̃ exh
iis ornaretur boã ⁊ comendarẽ¬
tur. ⁊ amplio bonun acciperent.
ad decorem ⁊ pulcritudinem imi¬
u̾sorum. ⁊ respexit cuncta mordi¬
ne suo. ⁊ uidit boã ibi. ⁊ que sibi
ut bonum suit quia ita bonum
fuit ut uidit. ⁊ uoluit quod fu¬
turum fuit. ⁊ pensauit eq̃ iudicio
unu̾sa que uidit in complacito
uno. qd̾ bonum fuit ⁊ iustum to¬
tum eẽ ⁊ ncħ̾ aliud ẽẽ. ⁊ uoluit
totum ⁊ aliud no ẽẽ. Et hac uo¬

Expanded text:
t Fuitque majus bonum esse bonum ex bono et malo quam ex solo bono; pro quo voluit summum bonum ut esset hic bonum, et quod voluit fuit bonum. Sicut ergo potuit omne quod futurum fuit, sic coaeternae voluntati ejus displicere non potuit omne quod rum fuit, et bonum esse hoc totum ut esset totum, et voluit ut esset totum, quia bonum fuit ut esset toerant et consideravit, quod his malis adjunctis bona commendarentur, et pulchriora fierent comparatione malorum, et bona essent mala inter bona quae non erant bona. Quoniam ex eis ornarentur bona et commendarentur, et amplius bonum acciperent ad decorem et pulchritudinem universorum. Et respexit cuncta in ordine suo: et vidit bona ibi, et quae bona ut bonum fuit, quia ita bonum fuit ut vidit et voluit quod futurum fuit. Et pensavit aequo judicio universa, quae vidit in complacito uno quo bonum fuit et justum totum esse, et nihil aliud esse; et voluit totum esse et aliud non esse. Et hac vo
Abbreviated transcription (Latin):
ram h̃t sigtõe. speculum cor .t. si
tamen mumndumfu̾it et t̾sum
et clarificatu. y mago inspeclo
fides ẽ incorde tuo. Xp̃a eiuifides
y̾mago ẽ et sacrauĩtum. Contẽ¬
platio autem sutima: res et utꝰ
aacrument. Qui fidem ñ hñt
nich̾ uident. Qui fidem hñt iã
aliquid uicle incipiunt.s ymͣ¬
ginem solam. Si eium fidelis
nicħ inderet ex fide illuminͣtio
non eẽt. nec dic̾entur illumina¬
ci fideles si ã. iamip̃am remuide¬
rent. ⁊ non ampliꝯ uidend̾ ad:
expectarẽt. ñ per speclin in euigmͣ¬
te s facie ad faciem uid̾ent. Figo

Expanded text:
ationem. Speculum est cor tuum, si tamen mundum fuerit et extersum et clarificatum. Imago in speculo fides in corde tuo. Ipsa enim fides imago est, et sacramentum. Contemplatio autem futura, res et virtus sacramenti. Qui fidem non habent nihil vident; qui fidem habent jam aliquid videre incipiunt, sed imaginem solam. Si enim fidelis nihil videret, ex fide illuminatio non esset, nec dicerentur illuminati fideles. Si autem jam ipsam rem viderent, et non amplius videndum aliquid exspectarent, non per speculum in aenigmate, sed fac
Abbreviated transcription (Latin):
uid̾e ymaginemuidere. Quid e
facie ad faciemuide. Remuid̾e̾.
pra ce au̾sꝯes ab illo. necuides
facie ad faciez. facies tua a facie:
uliꝯ auersa ẽ. nõ facies tua ab il¬
lo et si forte ille respicit ad te nõ¬
ens non pot̾is illum uide facie
ad fa. Exibe speculum ⁊ poue añ
te statun uidebis in eo ymagiẽ
illiꝯ qui est ad dorsum tuumuł
nesua nondum infacie sua. Nõ¬
dum cognoscis sic̃ cognaxis. Nõ¬
dum uides sicut uideris. Uideris
mre. uides in ymagine. Ille ad
te respieit qui te uides. tu aũt au̾¬
sus es ab illo. Conu̾te ad illum
et poue faciem ad faciem ⁊uide¬
bis iam nõ ymaginẽ. s ip̃amrẽ
pͥ indisti illum s ymaginem:
sui. mͦ ui des illum in facie sua. tũ
tump̾an rem uid̾e̾ incipis aguos¬
as qr aliqͥ sumlitudinis fuit
illi qd̾ uisum ẽ in ymagine ad:
id quod ui decur uire. Ꝙ uidetur
in ymagĩe sacramentu ẽ. Ꝙ ur¬

Expanded text:
maginem videre. Quid est facie ad faciem videre? Rem videre. pra te, aversus es ab illo, nec vides facie ad faciem, facie tua ad faciem illius. Aversa est enim facies tua ab illo: et si forte ille respicit ad te, noeris, non poteris illum videre facie ad faciem. Exhibe speculum et pone ante te, statim videbis in eo imaginem illius, qui est ad dorsum tuum, vne sua, nondum in facie sua. Nondum cognoscis sicut cognosceris; nondum vides, sicut videris. Videris in te, vides in imagine. Ille ad te respicit qui te videt; tu autem aversus es ab illo. Converte te ad illum, et pone faciem ad faciem; et videbis jam non imaginem, sed ipsam rem. Prius vidisti illum, sed in imagine sua: modo vides illum in facie sua. Tamen cum ipsam rem videre incipis, agnoscis quia aliquid similitudinis fuit illi quod visum est in imagine, ad id quod videtur in re. Quod videtur in imagine sacramentum est: q
Abbreviated transcription (Latin):
caꝑe pꝯsiniꝰ. Siergo suminũ bo¬
num hominis contempło c̾ator¬
is sui ñto cditur ñ inconuẽiẽt
fides per quam abgentem qͦdãmͦ
uid̾e incipit inicum bomi ⁊ prin¬
cipium restaurationis elꝯ meni¬
oratur. ꝙ uidelicet restauratõ ẜ¬
ꝙ incrementa fidei c̾scit dũ hõ ⁊¬
per agnitionem amplio illiũñt᷑
ut plenius agngxat et ĩflãmatꝰ
per diłct̾oe ut arlcntio diligati sͦ
ergo iustus qͣmdiu ĩ hec mundo¬
corpore subsistens pegnatur a dño
uiu̾e habet exfide qmad̾in cũ edue¬
tus de hoc ergastulo fuit ⁊ intro¬
ductus in gaudiũ dm̃ slu uiue̾
habebit ex contemploue. s⁊ mira¬

Expanded text:
capere possimus. Si ergo summum bonum hominis contemplatio creatoris sui merito creditur, non inconvenienter fides per quam absentem videre quodammodo incipit, initium boni, et principium restaurationis ejus memoratur. Quae videlicet restauratio secundum incrementa fidei crescit, dum homo per agnitionem amplius illuminatur, ut plenius agnoscat, et inflammatur per dilectionem, ut ardentius diligat. Sic ergo justus, quandiu in hoc corpore existens, peregrinatur a Domino, vivere habet ex fide, quemadmodum cum eductus de hoc ergastulo fuerit, et introductus in gaudium Domini sui, vivere habebit ex contemplatione. Sed mira
Abbreviated transcription (Latin):
enda sunt et ad sanccificationẽ
fi deliumpparata sunt. Nam ⁊ q̃¬
dam sacramenta militaria dicũ¬
tur quib milites in sua cceliti¬
one imperatori suo ad fidem cõ¬
seruandam obligantur. ⁊ infi
o execrationes pociꝯ ⁊ abhomiiͣ¬
toes quibo non sa crantt᷑a hoies
s polluunt᷑. tamẽ ad horũ diffe¬
rentiam sacram̃tafidei dcã ĩtłłi¬
gi post̾ que a fidelibꝰ tractantur

Expanded text:
enda sunt, et ad sanctificationem fidelium praeparata sunt. Nam et quaedam sacramenta militaria dicuntur, quibus milites in sua conditione imperatori suo ad fidem conservandam obligantur; et infiSed exsecrationes potius et abominationes: quibus non sacrantur homines, sed polluuntur. Tamen ad horum differentiam sacramenta fidei dicta intelligi possunt quae a fid
Abbreviated transcription (Latin):
tis yae sidei. stu¬
dio quorũdã scr¬
ibe compulsꝯ sui
in quo nõnlła q̃
autea sparsim di
te sermo simplicior colorem diet¬
amimis ẜuare non potint. ñ mul¬
tum intẽe putam ead u̾itate cos¬
tantie. Hoc aut magis me mo¬
distassem. ut pote nondum adhuc
futur oꝑis ꝓpositumhns. passim tr¬
anscribenda exposin. suffic̾e̾ tunc
arbitratus eiusmodi minima ul
annotata in noticia uenire. qr S
quia pꝰmodum cum eadem huio
oꝑis textui iuseres. quedam ĩ ip¬
sis mutare. quedam uero adideur
detrahere rõ postulabat. lectorem
amonitũ ẽẽ uolo. ut sic ubiea ext̃
operis huio ieriez aluid aut alit̾
auquid habentia mueniit. hãc di¬
u̾sitatis cãm ẽẽ sciat. ⁊ si qd̾ forte
in eis emendãdum fu̾it. ad hiꝯ
operis formam comirãt. Saneh
op in duos libros distinxi. qͣti¬
uus in tanta rerum mutitudĩe
et prolixitate incisio narra toĩs
legentib tedium tolleret. ⁊ simul
utrumq scribe non ualẽtibꝰ aut

Expanded text:
tianae fidei studio quorumdam scribere compulsus sum; in quo nonnulla quae antea sparsim dicte sermo simplicior colorem dictaminis servare non potuerit, non multum interesse putavi, eadem veritate constante. Hoc autem magis me modictassem utpote nondum adhuc futuri operis propositum habens, passim transcribenda exposui: sufficere tunc arbitratus ejusmodi minima vel adnotata in notitiam venire. Sed, quia postmodum cum eadem hujus operis textui insererem, quaedam in ipsis mutare, quaedam vero adjicere vel detrahere ratio postulabat. Lectorem admonitum esse volo, ut sicubi ea extra operis hujus seriem aliud aut aliter aliquid habentia invenerit, hanc diversitatis causam esse sciat, et si quid forte in eis emendandum fuerit, ad hujus operis formam componat. Sane hoc opus in duos libros distinxi; quatenus in tanta rerum multitudine et prolixitate incisio narrationis legentibus taedium tolleret, et simul utrumque scribere non valentibus aut
Abbreviated transcription (Latin):
mordialis cais rerum omniũ. T¬
qualit̾ ab mnicio manifestatꝰ est
ctat de uoluntate dei. ⁊ de diu̾sis
modis quib sa crascuptura de u¬
oluntate dei loqui consueuit.i
angłorum. confirinatõe. ⁊ lapsu.⁊
de cet̾is que ad ipõs ꝑtinent. Sex
ta pars tractat dec̾atione hom̃is.
⁊ de statu ei ꝯ ante pcc̃m. Septima¬
tractat de lapsu. Ettaua de repati
ma de sacramentis naturalis le¬
gis. Duodecima de sacramẽtis
scripte legis. huius lib̾ capitula.
ꝑ singulas partes subt̃ ordiñm¬
mus inhunc modum.

Expanded text:
is rerum omnium. Tqualiter ab initio manifestatus est ta de voluntate Dei et de diversis modis, quibus sacra Scriptura de voluntate Dei loqui consuevit. angelorum, et confirmatione et lapsu, et de caeteris quae ad ipsos  Sexta de creatione hominis, et de statu ejus ante peccatum. Septima de lapsu. Octava de reparatioma de sacramentis naturalis legis. Duodecima de sacramentis scriptae legis. Hujus libri capitula per singulas partes subter ordinavimus in hunc modum:
Abbreviated transcription (Latin):
iunguntur. Tamenh̾ ubiq q̃¬
rendum non ẽ. ut quod credere
uibemur nostra semper rõe dis¬
cute̾ conemur. scriptura sacrai
magr̃a fidei nre hec nob̾ dicit.
Duid amplius querimꝰ susci¬
piamꝰ non contradicamo. be¬
a tus gg̾.dicit. quia in eo arlẽt
qud̃ se arclentes uident. Q̾dsi¬
biuult putatis hoc qued ardor¬
em suum uident. In reb corpor
omne hoc cerce qd ad penamni¬
det. Anqz senso anime qñ per
corpo egreditur id̾o diu̾sis mo¬
dis pcipit quia ꝑdui̾sa instrã¬
pcipit. Et obhoc quedam emi¬
nus constituta corporali sẽsu
ñ ꝑcipit quia ad peipienda illa
instrumentum corporalis sẽsꝰ
non suffic. Ibi eĩ senso deficit u̾
amplio instrum̃tum non suffi¬

Expanded text:
jungantur? Tamen hoc ubique qujungantur? Tamen hoc ubique quaerendum non est, ut quod credere jubemur, nostra semper ratione discutere conemur. Scriptura sancta magistra fidei nostrae hoc nobis dicit: Quod autem plus quaerimus, suscipiamus, non contradicamus. Beatus Gregorius dicit quia in eo ardent quod se ardentes vident. Quid sibi vult putatis hoc quod dem suum vident? In rebus aliis omne hoc certe quod ad poenam videt? An quia sensus animae quando per corpus egreditur ideo diversis modis percipit; quia cipit, et ob hoc quaedam eminus constituta, corporali sensu non percipit, quia ad percipienda illa instrumenta corporis sensus non sufficit? Ibi enim sensus deficit ubi amplius instrumentum non suffi
Abbreviated transcription (Latin):
idem sit illic ud̾e qd̾ tange̾.
tang̾e qd̾ dole. hoc tũ ñ nͥ de il¬
lis intlłigendumẽ qui ide̾co a
torm̃tis affici posunt. quia hĩc
exeuntes in corruptõe incioꝵ
quia sensum anime enuinis
affici dicimꝰ idecͥo it̾ penas cor¬
porales ⁊ip̃am ammam qͣ̃i ali¬
qua locorum spacia collocamo
quia np̃a que in suinatura ulła
dimensione deciditur u̾cumq

Expanded text:
it illic videre quod tangere, tangere quod dolere? Hoc tamen non nisi de illis intelligendum est qui idcirco a tormentis affici possunt, quia hinc exeuntes in corruptione vitiortamen quia sensum animae eminus affici dicimus, idcirco inter poenas corporales et ipsam animam quasi aliqua locorum spatia collocamus, quia ipsa quae in sui natura nulla dimensione tenditur, ubicunque
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ lociis int̾ ip̃am ⁊ locum
nullo ẽ locus. ħ tamen omma
quiaut dcm̃ ẽ rõe humana in¬
uestigari non posunt. in hiis̃
mentem solidemus que fides
non dubia probat. quia seili¬
cet pecratrices amine que cul¬
pai non correxerunt in hac
uita. penam hñt post hanc in¬
tain que liez qualit ab illis sẽ¬
tiatur a nob̾ non intlłigatur
quid interẽ cum nõ ideo mi¬
mis ab illis sentiatur qͣuis a
nob̾ non intlligatur. Nil ⁊ el
reff̾t̾ a quib reb paciantur.
s quantum paciantur.qr ius
doloris non in tormento sz ĩ
ꝓdeẽt etiam si elementorum
foris cruciantium mat̾ia ab
ac slammam times. Siuuln̾a
aut cela tiuiet ide ergo quia
ominah a quib dolor eẽ pot̃̾
non timentur nͥ pp̃ ip̃m dolo¬
rem. Tolle sensum doloris
nonẽ quidem quod timeas
matĩalib animab cruciãdis
sensum doloris dare. s dignũ
ẽ ut ineis pumantur in quibꝰ
peccau̾unt. pͥꝯ quidem sĩ cor¬
poribꝰ sieut imp̃is pu̾se sunt¬

Expanded text:
ipsam et locum nullus est locus. Haec tamen omnia quia dictum est ratione humana investigari non possunt; in his mentem solidemus, quae fides non dubia probat, quod scilicet peccatrices animae quae culpam non correxerunt in hac vita, poenam habent post hanc vitam, quae licet qualiter ab illis sentiatur a nobis non intelligatur, quid interest cum non ideo minus ab illis sentiatur, quamvis a nobis non intelligatur? Nil etenim refert a quibus rebus patiantur, sed quantum patiantur; quia vis doloris non in tormento sed inid enim prodesset etiamsi elementorum foris cruciatuum materia abeac flammam times, nisi quiaaut tela timeret? Vide ergo, quia omnia haec a quibus dolor esse potest non timentur, nisi propter dolorem. Tolle sensum doloris, non est quod timeas.materialibus animabus cruciandis sensum doloris dare, sed dignum est ut in eis puniantur in quibus peccaverunt, prius quidem sine corporibus, sicut in ipsis p
Abbreviated transcription (Latin):
bonitas erat. ⁊ si hoc dicetur scãda¬
lum pciebatur ueritas. ⁊ uinitas
sciscionez nec pot̾at intribꝰ ꝑfcũs
dici unus. cuppͥ̾um decẽt aliquid
q alt̾um singulare habe̾t. ꝓpte̾a
pocentia pr̃is erat. ⁊ filii erat. ⁊ sp̃e¬

Expanded text:
bonitas erat; et si hoc diceretur scandalum patiebatur veritas, et unitas scissionem; nec poterat in tribus perfectus dici unus, cui proprium deesset aliquid, quod alter singulare haberet. Propterea potentia Patris erat, et Filii erat, et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
muliere formandum crẽlpitur.
qd̃ etiam mulier non nisi ain¬
ro cc̃cipe dr̃. licet tam de se qͣm
de uiro accipiat unde fecũ dat᷑.
Et recte de solo uiro cccipit it
ne uiri sumitur. In altõ uo̾ ꝑ
amorem uiri ministratur. Nõ
iraq hoc solum de uiro cccipit
q de unx accipit. s hoc ⁊̃ de ui¬
io concipit ꝙ ex se de amore
pis: S quia per amore oꝑatõe
sr̃ sc̃i ex carne uirginis diuino ꝑ¬
tin natura subam ministranit.
sancti singularit anlebat. ideo
corde illio nõ suscepit socrũ eiꝯ
oꝑatio in carue illiꝯ ñ habebat
cremplum. hoogͥ solum uirgo
corepit ꝙ de sua carne ꝑ amorẽ¬

Expanded text:
muliere formandum concipitur, muliere formandum concipitur, d etiam mulier non nisi a viro concipere dicitur, licet tam de se quam de viro accipiatur unde fecundatur. Et recte de solo viro concipit, qne viri sumitur, in altero vero per amorem viri ministratur. Non itaque hoc solum de viro concipit, quod de viro accipit, sed hoc etiam de viro concipit perit, sed quia per amorem et opesancti ex carne virginis divino partui natura substantiam ministravit. sancti singulariter ardebat, ideo corde illius non suscepit socium, ejus operatio in carne illius non habebat exemplum. Hoc igitur solum virgo concepit
Abbreviated transcription (Latin):
e formͣta ẽ caro. Tamẽ hoc uetci¬
gal qud̃ natura qiͣ debitũ qd̾dã
er instituto creatoris ad fab¬
cam humani corporis ad soluen¬
dam impendit. ita proisꝯ siñ
Ulla neõcitate aut coactione ab
illa requiritur: ut nͥ sola dilecti¬
p̃t̾ solam dilectionem qued hoc
debitum a natura extor q̃re ce¬
pit. S cum spontanea fuerit
caritate ꝑsuasa tunc uimirũ
mandum ex utraq parte lib¬
enter atq gratanter occurrit.
Sane quicquid uiolent̾ uol¬
enti abripitur ad eiꝯmõĩ cã e
effc̃m in cõgruum ꝓrsꝯ atq in¬
efficax demonstratur. Sola gͥ
dilectio ẽ que naruram ꝑsuade
et uolentem quodammꝰ cog̾e pͭ.
ad seminandũ partu. Et ꝗdẽ
inmulre amor uiri In uiro at
amor mułris id age̾ solet. ut.
quia in altõ solum natura sibi
sufficiens quõe alt̾utruz sibi
ꝑdilectionem subuemiat. ut
quod innentra ꝑ se potuit. in
utraq ꝑ se cum altera possit.
gͥ semen humamparto a sola

Expanded text:
e formanda est caro. Tamen hoc vectie formanda est caro. Tamen hoc vectigal quod natura quasi debitum quoddam ex instituto Creatoris ad fabricam humani corporis absolvendam impendit ita prorsus sine ulla necessitate aut coactione ab ea requiritur, ut non nisi sola dilectisolam dilectionem, quod hoc debitum a natura extorquere possit; sed cum spontanea fuerit charitate persuasa, tunc nimirum mandum ex utraque parte libenter atque gratanter occurrit. Sane quidquid violenter nolenti abripitur, ad ejusmodi causae effectum incongruum prorsus atque inefficax demonstratur. Sola ergo dilectio est, quae naturam persuadere, et volentem quodammodo cogere potest ad seminandum partum. Et quidem in muliere amor viri, in viro autem amor mulieris, idem agere solet, ut quia in altero solum natura sibi sufficiens non est; alterutrum sibi per dilectionem subveniat, ut quod in neutra per se potuit, in utraque per se cum altera possit. Igitur semen humani partus a sola
Abbreviated transcription (Latin):
mus: Qu̾o maria de sp̃uscõ ꝯ¬
fuit. hec omnia magna indig
humanus aliꝙͥ ampliꝯ sua pos¬
siblitate presumͣt. Nec ideo de
hus dubitandumẽ quia oly¬
cura sunt. nec ideo aliqͥ tsmeie
diffimendũ quia c̾clenda sũt. q̃¬
ranuis ergo quid cccepit mͣria
aut earnez ñ oc̃cepit et carnẽ ñ
genuit. aut si carnẽ genuit:
carnez occepit. Qd̾ enim occ̃ep̃
hoc genuit. Sed quo caruem mi¬
iustrare potuit ũ caro. Aut ñ
carnemgigne caro: Ista pplexͣ
inquisitio siũ querendiratio
quemadinodũ sane ⁊ competẽt
intlłigi ualeat consideremus.
⁊ primumqui dem in ea que ẜz
solitam ac usitatam nature cõꝑa¬
tionem ꝑagirur ccceptione eio¬
deui nature opo quom̾o comple¬
atur incueunur. In parentibo
carnalit generantibꝯ ⁊ ꝑ carn¬
is coitum nascituraz carnez ex
carne fabricantib utrobiq nͣ¬
turam su b̾am ministrat par¬
tui creando ut ex utrioq carne
ꝓcedat que solumin unꝰ carui¬

Expanded text:
mus? Quomodo Maria de Spiritu mus? Quomodo Maria de Spiritu fuit? Haec omnia magna considhumanus aliquid amplius sua possibilitate praesumat. Nec ideo de his dubitandum est, quia obscura sunt, nec ideo aliquid temere definiendum, quia credenda sunt. Quaeramus ergo quid concepit Maria. Aut enim carnem non concepit, et carnem non genuit; aut si carnem genuit, carnem concepit. Quod enim concepit, hoc genuit? Sed quomodo carnem ministrare potuit non caro, aut non carnem gignere caro? Ista perplexa inquisitio sive quaerendi ratio, quemadmodum sane et competenter intelligi valeat consideremus. Et primum quidem in ea quae secundum solitam ac usitatam naturae operationem peragitur conceptione ejusdem naturae opus quomodo compleatur intueamur. In parentibus carnaliter generantibus et per carnis coitum nascituram carnem ex carne fabricantibus utrobique natura substantiam ministrat partui creando, ut ex utriusque carne procedat, quae solum in unius carn
Abbreviated transcription (Latin):
ceptus memorat᷑. ħ quidem sic̃
et cetera eque de ip̃o dũr hunͣmna
intlłigentia timide contingit. S
deuocio fidei ampliꝯ p̾sumens se¬
cundum puram conscientiam fi¬
dent̾ inquirit. Querend̾ itaq ĩ¬
primis ẽ quomo intlłigio porte
iam frequentissimo usuna ture
diclicimus ꝙ cum mulier a uiro
cõcepisse clicitur. non aliud nͥ
subam carins ad gen̾andã car¬
nem ꝑ carnis cobitum suscepis¬
se memoratur. Et ħ̾ quidẽ carius
subã de carne uiri per ip̃m carnis
cohitum transfusa cum carne in¬
ulieris una caro efficiturut id
ergo mulier auiro cccipit cum
a carue uiri per cohitum carius
semen suscepit ad gn̾andã car¬
nem. Nec aliud cõcipit q̃ͣ ille:
a quo cõcipit. aut ip̃a que cc̃cipit
et ꝙ cccipit hoc parit. Quid ergo
dicemus. Nunquid spẽsc̃s de
aluo uirginis. Qũo ergo sem̃
carius ministrare potuit suba
sp̃ualis au forte semencarnis
uon fuit qd̾ cc̃ceptum ẽ et caro
fuit quod natumẽ. Quid dice¬

Expanded text:
ceptus memoratur. Haec quidem sicut et caetera quae de ipso dicuntur, humana intelligentia timide contingit, sed devotio fidei amplius praesumens secundum puram conscientiam fideliter inquirit. Quaerendum itaque inprimis est quomodo intelligi oportejam frequentissimo usu naturae didicimus, quod cum mulier a viro concepisse dicitur, non aliud nisi substantiam carnis ad generandam carnem per carnis coitum suscepisse memoratur. Et haec quidem carnis substantia de carne viri per ipsum carnis coitum transfusa cum carne mulieris una caro efficitur, ut id ergo mulier a viro concipit, cum a carne viri per coitum carnis semen suscipit ad generandam carnem. Nec aliud concipit quam ille est, a quo concipit, aut ipsa quae concipit; et quod concipit, hoc parit. Quid ergo dicemus? Nunquid Spiritus sanalvo virginis? Quomodo ergo semen carnis ministrare potuit substantia spiritualis? An forte semen carnis non fuit quod conceptum est, et caro fuit, quod natum est? Quid dici
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯugłarit dicitur. In sũma tũ
non singularit̾ s pluralir̾ pr¬
onunciatur. Que aũt scdmn re¬
lationem dicuntur ad se dñt᷑
et de singulis singularit᷑ dicũt᷑.
Insumma tñ nec singularit̾
nec pluralit̾ pronunciatur. qm̃
ad sedcã sunt. et ideo ad inuicẽ
dici non possunt. It qd̾ ẽ patrẽ
ẽẽ a se ip̃o est ẽẽ. quod est filium

Expanded text:
ariter dicitur. In summa tamen non singulariter, sed pluraliter pronuntiatur. Quae autem secundum relationem dicuntur, ad se dicuntur; et de singulis singulariter dicuntur, in summa tamen nec singulariter nec pluraliter pronuntiantur; quoniam ad se dicta sunt, et ideo ad invicem dici non possunt. Item quod est Patrem esse, a seipso est esse: quod est Filium
Abbreviated transcription (Latin):
ute ommnen c̾aturam cator
erat solus quidem s tñ nõ
Solitariꝰ quia ciup̃o erat sapi¬
entia sua.in qua omnia ab etũo
ꝑ ꝓuidentiam suam fu̾nt que ab
ip̃o intempore ꝑ eẽntiam frasũt.
quia aliena societate ñ eguit qui
sibi suffĩciens fuit. cuinich̾ defuit.
qm̃ sicut dictumẽ totumm ip̃o per
ꝓuidentiam fuit. q ab ip̃o ꝑeẽnti¬
am faciendum f̾uit. ħ ergo duo
diligent̾ et int̾ se listingnenda
ꝯunt et in se consid̾anda cieator .s.
et creatura. ne ułc̾atura et̾na c̾clat̾
uł c̾ator cemporalis. In hiis emm
duob. omnis cognitio u̾itatis cõ¬
sistit. IDrimum enim consid̾are
oportet que de c̾atore dicenda sũt
uł credenda. c̾atoreing̾ ominum
rerum. unũ conficemur. ⁊ trinu.
quia eẽntia deitatis unaẽ.⁊ in es
mens ẽ. ⁊ intłłctus.⁊ gaudium.
⁊ mens quidem a se est. Intlłetꝰ
uero de sola mnte est. de mente
aũt et intłłctu gaudiuĩ. ⁊ ħ tria
prima ẽẽ ad subam. dein de form̃.

Expanded text:
te omnem creaturam Creator erat solus quidem, sed tamen non solitarius, quia cum ipso erat sapientia sua in qua omnia ab aeterno per providentiam fuerunt quae ab ipso in tempore per essentiam facta sunt. uia aliena societate non eguit qui sibi sufficiens fuit; cui nihil defuit, quia, sicut dictum est, totum in ipso per providentiam fuit, quod ab ipso per essentiam faciendum fuit. Haec ergo duo diligenter et inter se distinguenda sunt et in se consideranda; Creator scilicet et creatura; ne vel creatura aeterna credatur, vel Creator temporalis. In his enim duobus omnis cognitio constat veritatis. Primum ergo considerare oportet quae de Creatore dicenda sunt vel credenda. Creatorem igitur omnium rerum unum confitemur et trinum, quia essentia deitatis una est, et inmens et intellectus et gaudium; et mens quidem a se est; intellectus vero de sola mente est; de mente autem et intellectu gaudium: et haec tria prima esse ad substantiam, deinde forma,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ spiratur in aliquo. Id̾o supsũp¬
ca sunt uocabula ad significand̾
aͥd quod dicendum erat de dõ. ut ĩ¬
tlligi aliquatenus potusset. ⁊ id cõ¬
prehendi non poterat. It̾ sic ab
mitio deus suam noticiam tẽ
ꝑauit ab homine ut nec totus
manifestus ẽẽt. nec totus aby¬
conditus. Si enimtotus mani¬
festus ẽẽt.fides non exceretur.
et infidelitas coniuncẽtur. Si
eniiͣn totus eẽt alyocelitus fides
noniuuareturet infitelitas ex¬
cusaretur. Item quatuor mõĩs
inuisibilis deus ad noticiam ho¬
minis egreditur. duob intus.
duobꝯ foris Intus per rõnem ⁊
aspirationem. foris per c̾atura
⁊ doctͥnam. Ex hiis duo ad natur
⁊ doctͥna ad gr̃am. ꝓpterea post
hec in doctrina aspicienda sunt q̃
auctoritas probat. quia rõ hum¬

Expanded text:
et spiratur in aliquo. Ideo sumpta sunt vocabula ad significandum id quod dicendum erat de Deo, ut intelligi aliquatenus posset quod comprehendi non poterat. Item sic ab initio suam notitiam Deus temperavit ab homine, ut nec totus manifestus esset nec totus absconditus. Si enim totus manifestus esset, fides non exerceretur et infidelitas convinceretur. Si vero totus esset absconditus, fides non juvaretur et infidelitas excusaretur. Item quatuor modis invisibilis Deus ad notitiam hominis egreditur: duobus intus, duobus foris. Intus per rationem et aspirationem; foris per creaturam et doctrinam. Ex his duo ad naturaet doctrina ad gratiam. Propterea post haec in doctrina aspicienda sunt quae auctoritas probat, quia ratio hum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ s igulis in unitate totũ ium¬
mensitate plenum. in ef̾initͣte ꝑfec¬
tum. tres aũt persoas nich alid̾
ẽẽ qͣm eẽntiam unam quia tribꝰ
ẽẽ unum ẽ. ⁊ una eẽntia ẽ. Qua¬
ꝓpt̃ tres unum sunͭ. s tres unꝰ
non sunt. quia sitres unum
noneẽnt. una eentia triumñ
eẽt. ⁊ sitres unus eent. tres non¬
eẽnt. Ideco tres unum sunt ne.
substantia diuidatur. ⁊tres unꝰ
non sunt ne ꝑycẽ confundantur.
Qs̾ ergo pater ẽ filiꝯ ẽ. quia
una ẽ natura patris ⁊ filii. s q
non pat̾ ẽ filiꝯ ẽ. quia alia ẽ per¬
soã patris. alia filii. Item que

Expanded text:
 singulis unitate totum, immensitate plenum, aeternitate perfectum. Tres autem personas nihil aliud esse quam essentiam unam, quia tribus esse unum est et una essentia est. Quapropter tres unum sunt, sed tres unus non sunt; quia, si tres unum non essent una essentia trium non esset, et si tres unus essent non tres essent. Idcirco tres unus non sunt, ne substantia dividatur; et tres unum non sunt, ne personae confundantur. Quod ergo Pater est, Filius est; quia una est natura Patris et Filii. Sed non qui Pater est, Filius est; quia alia est persona Patris et Filii. Item quae
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum de singulis singularit̾
dicuntur non minꝯ dicitur. ⁊
cium de omnib comiñt̾ dicunt᷑
non amplius pronunciantur.
Tota enim deitas in patre que
et tota infilio et tota in sp̃uscõ.
nec minor in pr̃e solo. qͣi simł

Expanded text:
Et cum de singulis singulariter dicuntur non minus dicitur; et cum de omnibus communiter dicuntur, non amplius pronuntiatur. CTota enim deitas in Patre, et tota in Filio, et tota in Spiritu sancto, nec minor in Patre solo, quam simul
Abbreviated transcription (Latin):
filios .i. siue secundũ solam
ammã sine secundũ solam
caruez. siue secunduz utrũq.
Quitam originale poco non
solum percarnem. s ⁊̃ ꝑ aĩaz
a patrib infilios descende pu¬
tauunt. quia non solum carn¬
eui. s aimã quoq extͣduce
mat̾ia eẽ c̾eliderunt. Sicut eĩ
in gen̾ation prolis de carne
etiam degignentis anma aĩa
geuiti eẽntialit̾ deduci ab biis
estiuitur. pp̃ quod sicut de cor¬
rupta carne caro corrupta se¬
minatur. ita ⁊̃ de amima pecra¬
trice amina peccatͥe cormptõe

Expanded text:
um secundum solam animam, an secundum solam carnem, an secundum utrumque. Quidam originale peccatum non solum per carnem sed etiam per animam a patribus in filios descendere putaverunt, quoniam non solum carnem sed animam quoque ex traduce materiae esse crediderunt. Sicut enim icaro, ita etiam de gignentis anima anima geniti essentialiter deduci ab his existimabatur. Ideoque sicut de corrupta carne caro corrupta seminatur, ita etiam de anima peccatrice anima peccatrix, corruptione
Abbreviated transcription (Latin):
Semper sine tempore. Ubiq si ñ
loco. In omnib ꝯmne termino
⁊ cliffinitione. Et nos quidem ho¬
rum considerationem sublimẽ
nequa qm falsitatis arguimus.
Werla tamen surpra capacitatẽ
⁊ possiblitatem minorũ ⁊ simpli¬
ciuminelligentie fortia nimis ĩ¬
dicims¬

Expanded text:
Semper sine tempore, ubique sine loco, in omnibus sine termino et definitione. Et nos quidem horum considerationem sublimem nequaquam falsitatis arguimus; verba tamen supra capacitatem et possibilitatem minorum, et simplicium intelligentiae fortia nimis judicam
Abbreviated transcription (Latin):
Ost has mutatoe̾s corporũ
quibus subiacent que cor¬
poraliter mutantur om̃ia. transi
At in illam cadat. Et uidemꝰ qr
sp̃x omnino n augnento partiũ
creccere pot quĩ corpo non ẽ nec
decreere dimimicione qm̃ sim¬
plex ẽ natura. ⁊ tamen affeũ ⁊ cogͥ¬
suscipit gaudii ⁊ doloris. ⁊ penitu¬
diuis ⁊ uoluntatis. ⁊ cresxit scĩa.
⁊ obluno in eumcadit. et uariat
agitationes. et sucredent᷑ intllig¬
it. ⁊c̃ quasi forme mutatio. i sta
in eo mutatio scĩe et affcus. ⁊ seq̃
istam temporał mutatio. ⁊ subia¬
cet tempori ꝓpt̾ ista que uariant᷑
in eaͣ. Nec autem dignũ h ulli est
imp̃o. de mutatione uero loci mͣg¬
na int̾ conquirentes ambiguitͣ
genatur. quĩ sunt qui clicũt spõ
nullum mutari loco posse qũi locꝰ
it aliquid locus. s qͣi mane et
est corpus ip̃e. nec tũ uocatur lo¬
ipyo est secundum sinez dimen¬
si ouis ubi desunt corp. ⁊ ulcra
nonẽ. siũ scđin corpo quod lecũ¬

Expanded text:
ost has mutationes corporum quibus subjacent quae corporaliter mutantur omnia transimaturam sit, in illam cadat. Et videmus quod spiritus omnino nec augmento partium crescere potest quoniam corpus non est, nec decrescere diminutione, quoniam simplex natura est; et tamen affectu et cognsuscipit gaudii, doloris et poenitudinis et voluntatis; et crescit scientia et oblivio in eum cadit; et variat cogitationes et succedenter intelligit; et est quasi formae mutatio ista in eo mutatio scientiae et affectus. Et sequitur istam temporalis mutatio; et subjacet tempori propter ista quae variantur in eo. Nec ambiguum hoc ulli est in ipso. De mutatione vero loci magna inter conquirentes ambiguitas generatur; quoniam sunt qui dicunt nullum spiritum mutari loco posse; quoniam locus it aliquid locus; sed quasi inane et est corpus ipse. Nec tamen vocatur loipso est secundum finem dimensionis ubi desinit corpus et ultra non
Abbreviated transcription (Latin):
lero nisi quoel dimensionem h̃t
corporalem ⁊ cirrimiscupt̾oem. qũ
locus secuirdum dimensi onem
corporis constat et cͥruniscriptõ¬
nem. ⁊ non posse ullo m̾o huie spi¬
ritii comieuire qui corporalis
qͣntitatis expeis est. ꝓpt̾ea corpꝰ
solum in loco ẽẽ et loco ĩ auitari⁊
tempore. Sp̃maũt creatum ĩ lo
mutari s tempore. Sip̃m autez
c̾atorem nec in loco eẽ nec loco
mutari. qui corpo nonẽ. nec cp̃r
ꝓpt̾ea soli corpori recte assignͣri.
bile est. Sp̃inuero creato con¬
uenire et hoc aliquid ẽẽ qm̃ di
abilis ẽ. s non hic alicubiẽe

Expanded text:
loco nisi quod dimensionem habet corporalem et circumscriptionem; quoniam locus secundum dimensionem corporis constat et circumscriptionem; et non posse ullo modo hoc spiritui convenire qui corporalis quantitatis expers est. Propterea corpori soli in loco esse et loco mutari et tempore. Spiritmutari sed tempore. Spiritum autem creatorem nec in loco esse nec loco mutari, quoniam corpus non est, nec tempore Propterea soli corpori recte assignari; bile est. Spiritui vero creato convenire; et hoc aliquid esse quoniam abilis est; sed non hic alicubi ess
Abbreviated transcription (Latin):
prro sciendumẽ duo ẽẽ tẽp̃¬
tationum gen̾a. Uniũ nt̾iꝰ
ciendum sugg̾itur. Int̾ior tẽp¬
tatio ẽ: qñ ex motu praue delẽ¬
tationis in cuius animꝰ ad pͦ¬
cand̾ sollicittur. ħ autem tẽp¬
tatio difficiliꝯ uincitur. quia ĩ¬
teriꝯ oppugnans de nro contrͣ
nos roboratur. pp̃ea dyabꝰ ue
niam meruit. quia sine ulla
cemptatione peccauit. homo
uero quia sola extĩori tempta
tione pulsatus cecidit tanto
grauiꝰ plectendꝯ erat qͣntogr¬
auiori leuiori impulsu prostra¬
deigrã ad ueniam erexit. Nos
uero quanto grauiorem in pec¬
cando temptationis molẽtiã
patimus. tanto leuiori piaculo
ad gr̃a amissã reuoram̃.¬

Expanded text:
rro sciendum est duo esse tentationum genera, unum exterius, ibiliter faciendum suggeritur. Interior tentatio est quando ex motu pravae delectationis intus animus ad peccandum sollicitatur. Haec autem tentatio difficilius vincitur, quia interius oppugnans de nostro contra nos roboratur. Propterea diabolus veniam non meruit, quia sine ulla tentatione peccavit. Homo vertione pulsatus cecidit, tanto gravius plectendus erat, quanto leviori impulsu fueraDei gratia ad veniam erexit. Nos vero quanto graviorem in peccando tentationis violentiam patimur, tanto leviori piaculo ad gratiam amissam renovam
Abbreviated transcription (Latin):
ait xp̃c nr̃. in qua mensura mẽ¬
etietur uob. si temporale põem
supplicio punitur et̾no. hoc att
nemmali .i. ut qui mala feci̾t mͣ¬
ꝓinde qui iudicat et condempn¬
at imuste si uidicatur et con dẽp¬
natur iuste in ea dẽ mensura re¬
cipit. qͣmus non hor quod dedit.
Iudicio ⁊ enim fecit iudicio pati¬
censerit tamcito nocentium fini¬
endaẽe tormenta qͣmcito fcm̃ẽ ho
micidiumuł adultium uł sacri¬
legium. uł quodlibet aliud scelꝰ
non temporis longitudine. s ũ¬
quittͣis ⁊ ĩpiettis magnitudine
metiendum

Expanded text:
vester. In qua mensura menetietur vobis , si temporale peccatum supplicio punitur aeterno? Nec attenem mali, id est, ut qui mala fecerit, mainde qui iudicat et condemnat iniuste, si iudicatur et condemnatur iuste, in eadem mensura recipit, quamuis non hoc quod dedit. Iudicio enim fecit, iudicio paticenseret tam cito nocentium finienda esse tormenta, quam cito factum est vel homicidium, vel adulterium, vel sacrilegium, vel quodlibet aliud scelus, non temporis longitudine, sed iniquitatis et impietatis magnitudine metiendum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ẽẽ debere qͣmdiu fecit uñ m̾int
alligari cum ustissime aunosas
penas seruis in compedib pẽdat
qui uerbo aut ietu celerrime trã¬
agauit. ꝙ gͥ de sempit̾no suppli¬
cio dampnatorum ꝑ suuꝓphe¬
tam dominꝯ dixt. fiet omnino
fiet. u̾mis eorum ñ morietur. ⁊
ignis eorum non extinguetur.
non ad corporis ꝑtin̾e. Quia scrip¬
tum ẽ. sicut tinea uestimẽtũ ⁊ u̾¬
mis lignum sie meror excruciat
coruii. Quiu̾o penas ⁊ anime ⁊
corporis in illo supplicio futuras
non dubitant igne uri corpus
auimamaũt rodi queclammo
u̾me meroris affirmãt. Ꝙ ⁊ si ẽ¬
dibłiꝯ dicitur quia utiq absur¬
dumẽ ibi dolerez aut corporis
aut auuni defutur̃ ego tr̃ faciliꝰ
estimo ut ad corpꝰ dicamutr̃q¬
ꝑtine qͣmuentur. legitur quippe
inuet̾ib scriptis uindcã carius
upii igins ⁊u̾mis. potuit bre¬
uius dici. uindeã impii. Curgͦ¬

Expanded text:
est esse debere quandiu fecit unde meruit est esse debere quandiu fecit unde meruit alligari, cum justissime annosas poenas servus in compedibus pendat qui verbo aut ictu celerrime tranagavit? Quod ergo de sempiterno supplicio damnatorum per suum prophetam Dominus dixit fiet omnino fiet: Vermis eorum non morietur; et ignis eorum non exstinguetur .non ad corporis pertinere quia scriptum est: Sicut tinea vestimentum et vermis lignum, sic moeror excruciat cor viri . Qui vero poenas et animae et corporis in illo supplicio futuras non dubitant, igne uri corpus; animam autem rodi quodammodo verme moeroris affirmant. Quod etsi credibilius dicitur, quia utique absurdum est ibi dolorem aut corporis aut animae defuturum. Ego tamen facilius existimo ut ad corpus dicam utrtia crucietur. Legitur quippe et in ueteribus scripturis: Vindicta carnis inpii, ignis et uermis. Potuit breuius dici: Vindicta inpii. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ quisq cogitat que sunt deiqͦ¬
m̾o placeat deo. quoel suꝑeliffic¬
auit merre dem accipies .i. unde
cogitaint hoc sumet. si cuius op᷑
arserit dampnimi pacietur qm̃
qd̾ dilex̾at non habebit. ip̃e aũt
saluus erit quia nulla eum tri¬
bulatio ab illius fundamenti st¬
abilitrͣe se mouit. Sie tñ qͣi ꝑig
nem. Qd̃ enim sine illiciente am¬
ore uon huit smneurente dolo¬
ir nonpdit. E cce qͣntum muidẽ
iuuentus ẽ ignns qui nullũ eoꝵ
dampu s unũ ditet alt̾um damp¬
nificet. ambos ꝓbet. Nullas qui¬
dempenas uiu purgatorias uo¬
luit ẽẽ post mortem qm̃ tertis
superiora sunt elementa. a qͣ aer
ignis. ex aliquo hoium mũdet᷑
ꝑ expiatorias penas quod t̾r̃ena ꝯ¬
tagione contractumẽ. Unde gen¬
gurgite uasto infestũ eluitur sce¬
lus aut exuratur igne Iniustũ¬
enim putant ut pro pedeatis ꝙͣ¬
tanta mora temporis quis puua¬
tur qͣnta mora temporis uñ pu¬
uiretur amisit. Nunquid tam

Expanded text:
d quisque cogitat quae sunt Dei quomodo placeat Deo , quod superaedificavit, mercedem accipiet , id est unde cogitavit, hoc sumet. Si cujus opus arserit, damnum patietur ; quoniam quod dilexerat non habebit: Ipse autem salvus erit ; quia nulla eum tribulatio ab illius fundamenti stabilitate semovit. Si tamen quasi per ignem . Quod enim sine illiciente amore non habuit sine urente dolore non perdit. Ecce, quantum mihi videtur, inventus est ignis, qui nullum eorum damnet, sed unum ditet, alterum damnificet, ambos probet. Nullas quidem poenas nisi purgatorias voluit esse post mortem, quoniam terris superiora sunt elementa aer, aqua, ignis. Ex aliquo horum mundetur per expiatorias poenas quod terrena cogitatione contractum est. Unde gengurgite vasto. Infectum eluitur scelus, aut exuritur igni. VIRG. Am putant, ut pro peccatis qutanta mora temporis quisque puniatur quanta mora temporis, unde puniretur admisit. Nunquid in
Abbreviated transcription (Latin):
bulonis igis exierit. Quiam̃t¬
ẽ me cdignus. U̾n qui has ne¬
cessitudines sic amat carnalr
uus. Quia et earum amissiõe
tantum necc̾e ẽ urat dolor qͣn¬
cum heserat amor. ac ꝑħ eĩ qui
edifficauit. erit edifficatõ ista d¬
dampnosa. quia non habebit
qd̾ suꝑedifficauit. ⁊ eonimamis¬
si one cruetab̾r quib fruendo
utiq delectabatur. Uide in apos¬
coli uerb̾ homine edifficantẽ
ouꝑ fundamentũ lapides p̃cio¬
sos. aurum argentũ. Qui sĩ
uuore ẽ iniquit eogitat quest̃
dei quomo placeat deo/. uide aliui
eclifficantem ligna fenum stipłã.
Qui aũt matrimõio unctus est
inquit. cogita que sunt mundoͣ
quonĩo placeat uxori. Uasa figuli¬

Expanded text:
bulationis ignis exuret. abulationis ignis exuret. aest me dignus. Verum qui has necessitudines sic amat carnalituus, quia et earum amissione tantum necesse est urat dolor, quantum haedificavit erit aedificatio ista damnosa, quia non habebit quod superaedificavit, et eorum amissione cruciabitur quibus fruendo utique laetabatur. Vide in Apostoli verbis hominem aedificantem super fundamentum, lapides pretiosos, aurum, argentum . Qui sine uxore est, inquit, cogitat quae sunt Dei quomodo placeat Deo . Vide alium aedificantem ligna, fenum, stipulam . Qui autem matrimonio junctus est, inquit, cogitat quae sunt mundi, quo placeat uxori
Abbreviated transcription (Latin):
re s magna sp̃x largitt᷑e oppͥmãt
quicquid in eis posset carnali
delectone dominari. płimi uero
p̃cepto legis accepto cum prius
uaricatores eiꝯ effei sunt ad gr̃ã
confugiũt adiuuantez qua slãt
⁊amariꝯ penitendo. ⁊ uehemen¬
tiꝯ pugnando prius d̾o subditi
atq ita carin pp̃ositamẽte uic¬
tores. Quis ꝗs ergo cupit pẽas¬
sempitu̾as euad̾e sẽpit̾. nonso¬
lumraptiz etur u̾um ⁊̃ instificet᷑
in xͦ. ac si u̾e transeat a dyabolo
fundam̃to Inueniemꝯ ergo qui
posit saluari ꝑ ignem si prius
inuẽinius quid sit habe̾ infũ¬
damento xp̃m. Si quos itaqi
xͥanus diligit metricẽ eiq adhe¬
⁊gentes que ignorant dm̃ ⁊ ħ
secundum uẽiam occ̾elit apłs
damento hr̃e xp̃m. Si enim nicħ
ei talis affectionis uolupttisq p̃¬
ponat qͣniuis supereclifficet lig
licias quippe huiusmiuidi amo¬
resq t̾reuos pp̃ conugalem qdẽ
copulam non dampnablłes tri¬

Expanded text:
re, sed magna spiritus largitate opprimant re, sed magna spiritus largitate opprimant quidquid in eis posset carnali delectatione damnari. Plurimi vero praecepto legis accepto cum prius varicatores ejus effecti extunc ad gratiam confugiunt adjuvantem, qua fiant et amarius poenitendo et vehementius pugnando prius Deo subditi, atque ita carni praeposita mente victores. Quisquis ergo cupit poenas evadere sempiternas, non solum baptizetur, verum et justificetur in Christo; ac sic vere transeatfundamento. Inveniemus ergo qui possit salvari per ignem, si prius invenerimus quid sit habere in fundamento Christum. Si quis itaque Christianus diligit meretricem, eique adhaeet gentes quae ignorant Deum, etiam hoc secundum veniam concedit Aposdamento habere Christum. si enim nihil ei talis affectionis uoluptatisque praeponat, quamuis superaedificet lignlicias quippe huius modi amoresque terrenos propter coniugalem quidem copulam non damnabiles tri
Abbreviated transcription (Latin):
lata .s. a pott̾ate tenebrarum
in regnum dei non solum peĩs
non iparetur etius.s ne illa pͦ
mortem purgatoriatormenta
paciatur. oufficit enim solai
sp̃italis regeneratio ne post
mortem absit quot carnalis
genãtõ traxit cum morte. cu
antemuentum suit ad etate
di iampot̃ legis imperio sus¬
cipiendum ẽ bellum ꝯͣuicia et
gendum acrit̾. ne ad dampñbłia
poc̃a pelucat. Et si quidẽ nõdu
uictoriarum consuetucline rob¬
orata sunt facilius uincuntur
etcedunt. sinaũt uinc̾e atq ĩꝑa¬
re consueu̾unt laboriosa diffic¬
ultate uincunt᷑. hoc aũt bellũ
numqͣm ullũ eẽt si natura hiĩa
na ꝑlib̾um arbitrium rectitu¬
dine in qua fcã ẽ ꝑstitiss. Nũc
uero qua pacẽ felix br̃e noluit
secum pugnat infelix. paucissi¬
mi aũt sunt tante felicitͣtis ut
abip̃a in eunte a doleccetia nlła
dampnablia pocã comittãt. uł ĩ
flagiciis uł infacinoribo. uł in
nepharie cuiusqͣm impiettis erro¬

Expanded text:
lata scilicet a potestate tenebrarum lata scilicet a potestate tenebrarum in regnon praeparetur aeternis, sed nec illa post mortem purgatoria tormenta patiatur. Sufficit enim sola spiritualis regeneratio, ne post mortem obsit quod carnalis generatio traxit cum morte. Cum autem ventum fuerit ad aetatem di jam potest legis imperio, suscipiendum est bellum contra vitia et gerendum acriter ne ad damnabilia peccata perducat, et si quidem nondum victoriarum consuetudine roborata sunt, facilius vincuntur et cedunt. Si autem vincere atque imperare consueverunt, laboriosa difficultate vincuntur. Hoc autem bellum nunquam ullum esset, si natura humana per liberum arbitrium in rectitudine in qua facta est, perstitisset. Nunc vero quae pacem felix habere noluit, secum pugnat infelix. Paucissimi autem sunt tantae felicitatis ut ab ipsa ineunte adolescentia, nulla damnabilia peccata committant, vel in flagitiis vel in facinoribus vel in nefariae cujusdam impietatis erro