comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m in nobis & in hereticis: quȩ si bonis
operib diligimꝰ. audiuntur ã dño.
si malis. claudit aures suas. & impioꝵ
cantica non dignat᷑ audire.
t reuelabitur quasi aqua iudiciũ.
& iustitia quasi torrens fortis. Lxx.
t uoluerunt sicut aqua iudicium.
& iustitia sicut torrens uiuus.
icut aqua si labat᷑ in ꝓnũ qđ prius
texerat nudat. & patere facit oculis
omniũ. sic iudiciũ dĩ atq iustitia qua
de suo quondã popło iudicauit. patebit
om̃ib. & feret᷑ instar torrentis for¬
tissimi ꝰ quicqͥd arripuerit secũ trahit.¬
& sibi obsistere non patitur.
sententia : sed circũfert᷑ om̃i uento
doctrinȩ qd ꝓbauerat imꝓbans. & quod
prius laudauerat. putans eẽ ꝓnihili. Iusti¬
ficationes eoꝵ ñ fluminib & purissimis
fontib sed turbidis cenosisq torrentib
cõparant᷑. qui suas aquas ñ habent. sed
Quas qͥ transire uoluerit. statĩ rapietur

Expanded text:
spiritum in nobis et in haereticis, quae si bonis spiritum in nobis et in haereticis, quae si bonis operibus dirigamus, audiuntur a Domino: si malis, concludit aures suas, impiorum cantica non dignatur audire. Et revelabitur quasi aqua judicium, et justitia quasi torrens fortis. LXX: Et volvetur sicut aqua judicium, et justitia sicut torrens invius. Sicut aqua si labatur in pronum, quod prius texerat, nudat, et patere facit omnium oculis: sic judicium Dei atque justitia, quae de suo quondam populo judicavit, patebit omnibus, et feretur instar torrentis fortissimi. Quidquid arripuerit, secum trahit, et sibi obsistere non patitur. sententia; sed circumfertur omni vento doctrinae, quod probaverat improbans, et quod prius laudaverat, putans esse nihili. Justificationes eorum non fluminibus et purissimis fontibus, sed turbidis coenosisque torrentibus comparantur, qui suas aquas non habent; sed Quas qui transire voluerit, statim rapietur
Abbreviated transcription (Latin):
ra cain. Qui bene qͥdẽ unũ dm̃ colunt¬
& recte offerunt. sed in eo ñ recipiunt᷑.
ecclesiȩ quȩ offerimꝰ de pͥmitiuis nr̃is. re.¬
spicit dñs. sicut respexit quondam
sacrificium abel.
ufer a me tumultũ carminũ tuoꝵ. &
cantica lirȩ tuȩ ñ audiã. Ixx.
Ransfer a me sonitũ carminũ tuoꝵ.
& psalmũ organorũ non audiã.
Iolcre cantica leuitarũ qͥb lauda¬
bant dñm tumultũ uocat. sonitũq
confusũ. quia ñ ẽ pulcra laudatio in ore
peccatoris. & hȩc ẽadẽ idolis quoq of
ferre consueuerant. Iudeoꝵ quoq oratio.
& psalmi qͦs in sinagogis canunt. & here¬
ticoꝵ cõposita laudatio. tumultꝰ ẽ dño.
& ut ita dicã grunnitꝰ suũ. & clamor
asinoꝵ. quoꝵ magnis carnib israelis
opera cõparantur. Psalmũ autẽ &
carmina & lirã & organa uł iuxta
litterã accipe in populo israel quȩ olĩ
fiebant in imagine futuroꝵ. uł iuxta

Expanded text:
ra Cain . Qui bene quidem unum Deum colunt, etra Cain . Qui bene quidem unum Deum colunt, et recte offerunt; sed in eo non respiciuntur, Ecclesiae, quae offerimus de primitivis nostris, respicit Deus, sicut respexit quondam sacrificia Abel. 304 Aufer a me tumultum carminum tuorum, et cantica lyrae tuae non audiam. LXX: Transfer a me sonitum carminum tuorum, et psalmum organorum tuorum non audiam. Pulchra cantica Levitarum, quibus laudabant Deum, tumultum vocat, sonitumque confusum; quia non est pulchra laudatio in ore peccatoris, et haec eadem idolis offerre quoque consueverant . Judaeorum quoque oratio et psalmi, quos in synagogis canunt, et haereticorum composita laudatio tumultus est Domino, et ut ita dicam, grunnitus suis, et clamor asinorum, quorum magis cantibus Israelis opera comparantur. Psalmum autem et carmina, lyram et organa, vel juxta litteram accipe in populo Israel, quae olim fiebant in imagine futurorum, vel juxta
Abbreviated transcription (Latin):
rari humana loquit᷑ similitudine. ut
citiã polliceri quȩ holo causta sunt uera.
ñ ea suscipit dñs. nec dignat᷑ aspicere
pinguissimas hostias eoꝵ. Non enĩ sacri¬
ficioꝵ magnitudinẽ. sed offerentium
merita causasq diudicat. Uncle & ui¬
dua quȩ in euangelio in corbanan duo
minuta miseratꝰ. om̃ib a saluatore
p̃fert᷑. qui uota pinguissima & hostias
medullatas se offerre credebant. de
multo dantes parum. cũ illa totum
quod habuerat optuliss&.
anifestius & uerius hec post ad¬
uentũ dñi dicunt᷑ popło iudeoꝵ. qͥ de¬
structo tẽplo & altari hostias offerre
se credunt. quoꝵ ds̃ odit & ꝓicit festi¬
uitates. & non capit odorẽ cetꝰ eorũ.
quando congregati dicunt crucifige
crucifige talẽ. &. Sanguis eiꝰ suꝑ nos
& suꝑ filios nr̃os. Et si optulerint ho¬
locausta in sinagogis. & munera in con¬
ciliis sathanȩ. & uota pinguissima: non
ea respicit dñs sicut ñ respexit mune¬

Expanded text:
rari, humana loquitur similitudine, ut rari, humana loquitur similitudine, ut citiam polliceri, quae holocausta sunt vera, non ea suscipit Dominus, nec dignatur aspicere pinguissimas hostias eorum. Non enim sacrificiorum magnitudinem, sed offerentium merita causasque dijudicat. Unde et vidua, quae in Evangelio in corbonam duo minuta miserat, omnibus a Salvatore praefertur, qui vota pinguissima et hostias medullatas se offerre credebant, de multo dantes parum: cum illa totum quod habuit, obtulisset. Manifestius et verius haec post adventum Domini dicuntur populo Judaeorum, qui destructo templo et altari, hostias offerre se credunt: quorum Deus odit et projicit festivitates, et non capit odorem coetus eorum, quando congregati dicunt: Crucifige, crucifige talem ; et: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Et si obtulerint holocausta in synagogis, et munera in concilis satanae, et vota pinguissima, non ea respicit Dominus, sicut non respexit mune
Abbreviated transcription (Latin):
testat nisi prius dominis suis redder&.
& postea impler& qđ scriptũ ẽ: Honora
dnm̃ de iustis tuis laborib . &. Redẽp¬
tio animȩ uiri ꝓpriȩ diuitiȩ. De mer¬
cede enĩ meretricis ds̃ uota ñ suscipit.
Econtrario iustꝰ dicere potest. Dirigat᷑
oratio mea sicut incensũ in conspectu
tuo. Quȩ oratio iudę ꝓditori uersa
ẽ in peccatũ. Non enĩ habebat bonun
odorẽ. sed opere loquebat᷑. Putruert̃
& corruptȩ sunt cicatrices meȩ. a facie
insipientię meȩ̨.
uȩ omĩa de hereticis dicere possumꝰ
Qui dũ fugiunt leonẽ. incurrunt in
ursũ. & ingressi domũ quã putant
ecclesiã dĩ. innitunt᷑ parietib qͦs ipsi
fecerunt. & a serpente mordentur
Quoꝵ lucẽ & diẽ tenebrȩ eripiunt
& caligo ita ut palpabiles tenebrȩ sint.
& interficiant᷑ primitiua eoꝵ. Horũ ds̃
odit sacrificia. & a se ꝓicit. & quotiens.¬
cũq sub nomine dñi fuerint congrega¬
ti. detestat᷑ fetorẽ eoꝵ. & claudit na-¬

Expanded text:
e, nisi prius dominis suis redderet, et postea impleret quod scriptum est: Honora Dominum de justis tuis laboribus ; et: Redemptio animae viri propriae divitiae : de mercede enim meretricis Deus vota non suscipit . Econtrario justus dicere potest: Dirigatur oratio mea, sicut incensum in conspectu tuo . Quae oratio Judae proditori versa est 303 in peccatum: non quebatur: Putruerunt, et corruptae sunt cicatrices meae, a facie insipientiae meae . Quae omnia et de haereticis dicere possumus, qui dum fugiunt leonem, incurrunt in ursum, et ingressi domum, quam putant Ecclesiam Dei, innituntur parietibus, quos ipsi fecerunt, et a serpente mordentur, quorum lucem et diem tenebrae eripiunt t caligo, ita ut palpabiles tenebrae sint, et interficiantur primitiva eorum. Horum Deus odit sacrificia, et a se projicit, et quotiescumque sub nomine Domini fuerint congregati, detestatur foetorem eorum, et claudit na
Abbreviated transcription (Latin):
uictimas aut hostias obtulistis mihi¬
annis quadraginta in deserto domꝰ isrł:
& suscepistis tab̃naculũ moloc & sidus
dĩ ur̃i rẽpha. figuras quas fecistis ado¬
rare eas. & transferã uos trans babilonẽ.
Nec putand̾ ẽ primꝰ martir errasse. quia
intelligentiã quã uerbũ posuit. quia
trans damascũ ducti sunt in babilonẽ. siue
trans babilonẽ. In eo autẽ loco in qͦ posuit

Expanded text:
s mihi quadraginta annis, domus Israel, et suscepistis tabernacula Moloch, et sidus Dei vestri Rempha: figuras quas fecistis vobis adorare eas, et transferam vos trans Babylonem.Nec putandus est primus martyr errasse, qui intelligentiam quam verbum posuit, quia trans Damascum ducti sunt in Babylonem, sive trans Babylonem. In eo autem loco ubi
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt tabernacula & imaginẽ ido¬
loꝵ suoꝵ statuarũq uenerati sunt. Ꝙ
quȩ ista sit imago uł idolũ. sequenti
sermone demostrat. sidus dĩ ur̃i. Qđ
hebraice dr̃ cochab id ẽ luciferi. quẽ¬
sarraceni hucusq uenerant᷑. Quã ob cau¬
sã migrare eos fecit dñs trans clamascũ
id ẽ in assirios atq chaldeos. cuius omni¬
potentia ex eo qđ dñs ds̃ exercituũ est
demonstrat᷑. Querimꝰ qͦmͦ hostias &
sacrificiũ ñ dõ optulerint in deserto.
sed regi suo. quẽ luciferũ nuncupant.
Ex eo tẽpore quo aurũ in caput uituli
transformarunt. dicentes isti sunt dii
tui isrł qui te eduxerunt de terra
egipti. omĩa quȩ fecerunt ñ dõ. sed idoliꝰ

Expanded text:
ginem idolorum suorum statuarumque venerati sunt. Et quae sit ipsa imago vel idolum, sequenti sermone demonstrat: Sidus dei vestri, quod Hebraice dicitur CHOCAB, id est, Luciferi, queSarraceni hucusque venerantur. Quam ob causam migrare eos fecit Dominus trans Damascum, id est, in Assyrios atque Chaldaeos: cujus omnipotentia ex eo quod Dominus Deus exercituum est, demonstratur. Quaerimus quomodo hostias et sacrificium non Deo obtulerint in deserto; sed regi suo, quem Luciferum nuncupant? Ex eo tempore quo aurum in caput vituli transformarunt, dicentes: Isti sunt dii tui, Israel, qui te eduxerunt de terra Aegypti , omnia quae fecerunt, non Deo, sed idol
Abbreviated transcription (Latin):
in terp̃tans id est mutatos: hoc os¬
tendere uoluit quod suã naturã
mutauerint. & de uiris facti sint
priȩ meretrices appellauit. sep¬
seceratos & initiatos. ut cultores ydoloꝵ
ostenderent. theodotio keroricos ti

Expanded text:
interpretans, id est, mutatos, 42 hoc ostendere voluit, quod suam naturam mutaverint, et de viris facti sint prie meretrices appellavit. Sepsecratos, et initiatos, ut cultores idolorum ostenderent: Theodotion,
Abbreviated transcription (Latin):
rint ignominiã suã. & qͥ se iactabant
ꝑ suꝑbiã qđ ad excelsa conscenderent.
de uoluentur in terrã siue ad inferos
ꝑ trahentur. Uere heretici odio dr̃st̃.
Ropt̃ malitiã ad inuentionũ eoꝵ
de domo mea eiciã eos. Seqͥt᷑. Non
addã ut diligã eos. Om̃s principes

Expanded text:
nt per superbiam, quod ad excelsa conscenderint, devolventur in terram, sive ad inferos pertrahentur. Vere haeretici odio Dei dignPropter malitiam adinventionum eorum de domo mea ejiciam eos. Non addam ut diligam
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. qͥ uere a dño recesserunt.
& appellant᷑ pͥncipes iuxta qđ dr̃s
loquit᷑ in eugłio. Ueniet pͥnceps
mundi huiꝰ. & inueniet in me nihil
Et apłs aduersus potestates. & pͥnci¬
patus & rectores tenebrarũ istarũ
pugnare nos dicit. Quęrit᷑ autem
iuxta historiã. quomͦ de domo sua
eiecerit eos id est decẽ trib. cũ in
domo dĩ non fuerint. Seo domũ
dĩ uel terrã scãm appellabimꝰ. in qua

Expanded text:
erunt, et appellantur principes, juxta quod Dominus loquitur in Evangelio: Veniet princeps hujus mundi, et inveniet in me nihil . Et Apostolus adversus potestates, principatus et rectores tenebrarum istarum pugnare nos dicit . Quaeritur autem juxta historiam, quomodo de domo sua ejecerit eos, id est, decem tribus, cum in domo Dei non fuerint? Sed domum Dei, vel terram sanctam appellabimus, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
tus habundans in ea. Scđ̾m multitu¬
dinẽ fructuũ suoꝵ multiplicauit
altaria. iuxta bona t̾rę eoꝵ edifica¬
Abunt titulos. Pro uite frondosa aqͥ¬

Expanded text:
tus abundans in ea: secundum multitudinem fructuum suorum multiplicavit altaria: juxta bona terrae eorum aedificabunt titulos. Pro vite frondosa, Aqu
Abbreviated transcription (Latin):
esse debuerant & fundati: nemo dubi¬
tat. Qđ & si fecerint. & aliquos uteri
sui fecunditate generarint. dño aduer¬
sante morientur. Siue qr fructꝰ eoꝵ st̃
uniuersa quȩ fingunt & de suo corde
generant. a refient & peribunt: & erit
cunctis ꝑspicuũ siccã radicẽ fruges
afferre ñ posse. Isti abicient᷑. immo ab¬
iecti sunt a dõ. qr ñ audiert̃ eũ di¬
centẽ. Ne transferas terminos qͦs po¬
suert̃ patres tui & id circo uagi er̃t
in nationib. nc̃ ad has nẽ ad illas sen¬
tentias transeuntes dũ ñ eis placet
quod semel repererint. seo sẽꝑ uete¬
ra uetera mutant nouis. & ȩthnicoꝵ
imitantur errores.
itis frondosa isrł. fructꝰ ad ȩquatꝰ
est ei. Scđm multitudinẽ fructus
sui multiplicauit altaria. iuxta u

Expanded text:
esse debuerant et fundati , nemo dubiesse debuerant et fundati , nemo dubitet: quod et si fecerint, et aliquos uteri sui fecunditate generarint, Domino adversante, morientur. Sive quia fructus eorum sunt universa quae fingunt, et de suo corde generant, arefient et peribunt: et erit 105 cunctis perspicuum, siccam radicem fruges afferre non posse. Isti abjicientur, immo abjecti sunt a Deo: quia non audierunt eum dicentem: Ne transferas terminos quos posuerunt patres tui . Et idcirco vagi erunt in nationibus, nunc ad has, non ad illas sententias transeuntes: dum non eis placet, quod semel repererint, sed semper vetera mutant novis, et ethnicorum imitantur errores. Vitis frondosa Israel: fructus adaequatus est ei: secundum multitudinem fructus sui multiplicavit alt
Abbreviated transcription (Latin):
pulũ ut eũ ad mortẽ expeterent.
ꝓpterea eiecit eos de domo sua. & ñ
addet ut ultra diligat eos. Percussit
radicẽ eoꝵ & exsiccauit. & fructum
ultra ñ facient. Qđ & si fecerint. &
uisi fuerint scripturã scãm legẽq
meditati. & quasi amantissimos filioᷤ
aliquio scientiȩ atq doctrinȩ de suo
corde ꝓtulerint : aduersante dño
succidentur. Abiecit enĩ eos ds̃ om̃iũ
ꝓpħarũ. qr ñ audierunt eũ: & uagi
erunt innationib ñ habentes alta¬
re. ñ sedẽ. ñ ciuitatẽ ꝓpriã. Vnde
& dauio loquit᷑ in psalmo. Ne occi-¬
das eos. nequando obliuiscant᷑ popłi
mei. disꝑge illos in uirtute tua.
Et in alio loco. Scd̾m multitudinẽ
impietatũ eoꝵ expelle eos. qm̃ irri-¬
tauerunt te dñe. De hac arbore etiã
in eugło legimꝰ. Iã securis ad radicẽ
arborũ posita ẽ. Om̃is arbor quȩ
ñ facit fructũ bonũ. excidet᷑ & in
ignẽ mittetur. Hereticos fructus

Expanded text:
pulum, ut eum ad mortem expeterent: pulum, ut eum ad mortem expeterent: propterea ejecit eos de domo sua, et non addet, ut ultra diligat eos. Percussit radicem eorum et exsiccavit, et fructum ultra non facient: quod et si fecerint, et visi fuerint Scripturam sanctam, Legemque meditari, et quasi amantissimos filios aliquid scientiae atque doctrinae de suo corde protulerint, adversante Domino, succidetur. arum, quia non audierunt eum: et vagi erunt in nationibus, non habentes altare, non sedem, non civitatem propriam. Unde et David loquitur in psalmo: Ne occidas eos, ne quando obliviscantur populi mei: disperge illos in virtute tua . Et in alio loco: Secundum multitudinem impietatum eorum expelle eos, quoniam irritaverunt te, Domine . De hac arbore etiam in Evangelio legimus: Jam securis ad radices arborum posita est. Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur . Haereticos fructus
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ audierunt eũ. & erunt uagi in
oluit ephraim radices suas. arefact
est. fructꝰ nequaquã affert. Qina &
si genuerint. interficiã desiderabi¬
lia uteri eoꝵ. Repellet eos ds quia ñ
audierunt eũ. & ert̃ uagi innationib.
Metaphorã sumit ab arbore. cuiꝰ si ra¬
dices aruerint fructũ afferre ñ
poterit. & si paulũ fecerit statim
in ipso flore siceabit᷑. Dicit autẽ de
ephraim cuiꝰ radix aruit. qr dm̃ in qͦ
fundatꝰ erat ꝑdidit . siue patres suos
abrahã isaac & iacob in qͥb radicem
miserat habere ñ meruit. & ꝓpt̾ea
fructũ iustitiȩ ñ faciet. Qđ & si fece¬
rit. interficiã inqt amantissima ute¬
ri eiꝰ: iuxta id qđ supra dixerat. si
enutrierint filios suos absq liberis
eos faciã in hominib. Unde & abiecit
eos dñs. & fecit ire captiuos: & errant
uagi in nationib. Possumꝰ hoc ipsum
& de om̃ib udȩis dicere. quoꝵ qr pͥnci-¬
pes a dõ recesserunt cõmouentes po¬

Expanded text:
quia non audierunt eum: et erunt vagi in quia non audierunt eum: et erunt vagi in oluit Ephraim radices suas: arefactus est, fructum nequaquam affert: quia et si genuerint, interficiam desiderabilia uteri eorum. Repellet eos Deus, quia non audierunt eum: et 104 erunt vagi in nationibus. Metaphoram sumit ab arbore, cujus si radices aruerint, fructum afferre non poterit, et si paululum fecerit, statim in ipso flore siccabitur. Dicit autem de Ephraim, cujus radix aruit, quia Deum, in quo fundatus erat, perdidit, sive patres suos Abraham, Isaac, et Jacob, in quibus radicem miserat, habere non meruit: et propterea fructum justitiae non facit; quod et si fecerit, Interficiam, inquit, amantissima uteri ejus, juxta id quod supra dixerat: Si enutrierint filios suos, absque liberis eos faciam in hominibus: unde et abjecit eos Deus, et fecit ire captivos. Et erunt vagi in nationibus. Possumus hoc ipsum et de omnibus Judaeis dicere quorum quia principes a Deo recesserunt, commoventes po
Abbreviated transcription (Latin):
uel qđ ad cos quasi ad popłm dĩ mitte¬
bant᷑ ꝓpħȩ. Qđ autẽ non addat ut di¬
ligat cos. & om̃s reges isrł adõ fuerint
recedentes: ꝑ spicuũ est. Usq hodie eñi
ꝑmanent in captiuitatẽ. Alii hoc quod
scriptũ est. de domo mea eiciã eos. ad
regnũ uida referri arbitrantur: qđ
& ipsi ducendi sint in captiuitatem.
Sed quomͦ eis poterit coaptari. ñ addã
ut diligã cos cũ postea iherusolimã
sint reducti. & om̃s pͥncipes eoꝵ rece
dentes cũ legerimꝰ dauio. asa. iosaphat.
erechiã. iosiam. reges fuisse uistos:
VUnde ad xp̃i tẽpora transeundũ est.
qđ in ad uentu eiꝰ eiecti sint de domo
dĩ. & nequaquã saluent᷑ ut ifrł. sed
ut popłs xp̃ianꝰ. Unde & dñs fecit sibi
flagellũ defuniculis. & eiecit eos de
tẽplo. qr domũ patris eiꝰ fecerant
domum negotiationis.
er cussus ẽ ephrami radix eoꝵ exsic¬
cata est. fructũ nequa quã faciet.
Qđ & si genuerint. interficiã amantis¬
sima uteri eoꝵ. Abiciet eos ds meus.

Expanded text:
quasi ad populum Dei mittebantur prophetae. Quod autem non addat, ut diligat eos, et omnes reges Israel a Deo fuerint recedentes, perspicuum est: usque hodie enim permanent in captivitate. Alii hoc quod scriptum est, de domo mea ejiciam eos, ad regnum Juda referri arbitrantur, quod et ipsi ducendi sint in captivitatem. Sed quomodo eis poterit adaptari, non addam ut diligam eos, cum postea Jerosolymam sint reducti: et omnes principes eorum sint recedentes, cum legerimus David, Asa, Josaphat, Ezechiam, et Josiam reges fuisse justos? Unde ad Christi tempora transeundum est, quod in adventu ejus ejecti sint de domo Dei, et nequaquam salventur ut Israel, sed ut populus Christianus. Unde et Dominus fecit sibi flagellum de funiculis, et ejecit eos de templo: quia domum Patris ejus fecerant domum negotiationis . Percussus est Ephraim: radix eorum exsiccata est: fructum nequaquam facient: quod et si genuerint, interficiam amantissima uteri eorum. Abjiciet eos Deus meus,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ualit̃ in pͥmo aduentu dñi saluatoriᷤᷤ
dicerent ẽẽ cõpletũ: maxime cũ & illi
& nos quȩ ꝓmissa sunt in xp̃o dicamus
ẽẽ cõplenda. in hoc tantũmͦ discrepan-¬
tes qđ illi futura contendunt. nos iam
facta conuincimꝰ. de qͦ in his quȩ sequnt᷑
plenius disserendũ ẽ. Om̃is autẽ caro
suꝑ quã effusurũ se de suo sp̃u dñs polli¬
cetur illa ẽ de qua isaias loqͥt᷑. & uide¬
bit om̃is caro salutare dĩ. Ergo saluta¬
re dĩ uideri ñ potest nisi spͣs sc̃s effun¬
cdat᷑. & qͥcũq credere sedicit in xp̃m

Expanded text:
spiritualiter in primo adventu Domini Salvatoris spiritualiter in primo adventu Domini Salvatoris dicerent esse completum: maxime cum et illi, et nos quae promissa sunt, in Christo dicamus esse complenda: in hoc tantummodo discrepantes, quod illi futura contendunt, nos jam facta convincimus: de quo in his quae sequuntur, plenius disserendum est. Omnis autem caro super quam effusurum se de spiritu suo Dominus pollicetur, illa est de qua Isaias loquitur: Et videbit omnis caro salutare Dei . Ergo salutare Dei videri non potest, nisi Spiritus sanctus effundatur. Et quicumque credere se dicit in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissione dicunt᷑ quȩ in presentiarũ
quȩ sequnt᷑ his quȩ nunc disseruimꝰ coap¬
tanda sint. Alius dicit quȩ generalit᷑
in ultimo tẽpore reꝓmissa sunt nunc
ex parte cõpleta Et quia premiũ futu¬
roꝵ in pͥmo aduentu dñi apłi sentiebant.
libamenta quedã & primitias mirabi¬
liũ expleta memorasse. ut donec ueni&
qđ ꝑfectũ ẽ id qđ ex parte p̾cesserat
sentiremꝰ. Alius uͦ apłicȩ ẽẽ asserit con-¬
suetudinis iuxta illud qđ de sc̃o uiro
scriptũ ẽ dispensabit sermones suos in
iudicio. ut quicqͥd utile audientibus ẽẽ
cernebant. & non repugnare p̾sentibꝰ.
de alterius tẽporis testimoniis robora¬
rent. ñ qͦ abuterent᷑ audientiũ siplicitate
& imperitia ut impius calũpniat᷑ por¬
phyrius. sed iuxta apłm paulũ predica¬
rent oportune importune. & sequenteᷤᷤ
regulã ꝓpħarũ quicqͥd iudei in ultimo
tẽpore sibi carnaliter reꝓmittunt.

Expanded text:
promissione dicuntur, quae in praesentiarum promissione dicuntur, quae in praesentiarum quae sequuntur, his quae nunc disserimus, coaptanda sint. Alius dicit quae generaliter in ultimo tempore repromissa sunt, nunc ex parte completa. Et quia praemium futurorum in primo adventu Domini apostoli sentiebant, libamenta quaedam et primitias mirabilium expletas memorare, ut donec veniat quod perfectum est, id quod ex parte praecesserat, sentiremus. Alius vero apostolicae esse asserit consuetudinis, juxta illud quod de sancto viro scriptum est: Dispensabit sermones suos in judicio : ut quidquid utile audientibus esse cernebant, et non repugnare praesentibus, de alterius temporis testimoniis roborarent, non quod abuterentur audientium simplicitate et imperitia, ut impius calumniatur Porphyrius, sed juxta apostolum Paulum, praedicarent opportune, importune . Et sequentes regulam prophetarum, quidquid Judaei in ultimo tempore sibi carnaliter repromittunt,
Abbreviated transcription (Latin):
& media & quȩ sequnt᷑ usq ad finem
uoluminis sibi ualeant coherere: ne
sub uno textu consequentiaq sermo¬
nis diuisa & dissonans int̾ se explana¬
tio scaterȩ uideat᷑. Apͥncipio gͦusq
ad eũ locũ ubi scriptũ ẽ magnus dies
dñi & terribilis ualde & qͥs sustinebit
eũ. cõminatio ẽ atq descriptio. quȩ pec¬
catori popło dñs illaturꝰ sit. Ab eo autẽ
loco ubi legimꝰ conuertimini ad me in
toto corde & in ieiunio & in fletu & in
planctu usq ad eũ locũ ubi ait. quare
dicunt in populis ubi ẽ ds̃ eoꝵ. cohorta¬
tio dñi ẽ: & post penas atq supplicia
ad penitentiã ꝓuocantis. Rursũ ab eo
loco qͥ sequit᷑ zelatꝰ ẽ dñs terrã suã. & pe-¬
ꝑcit popło suo & respondens dñs dixit
usq ad eũ locũ ubi scriptũ ẽ. & ñ confun¬
detur popłs m̃s in ȩternũ reꝓmissio fu-¬
turoꝵ ẽ. quȩ bona postquã egerint pe¬
nitentiã debeant prestolari. Et post
multa quȩ longũ ẽ texere hȩc quoq in

Expanded text:
 media, et quae sequuntur usque ad finem voluminis sibi valeant cohaerere, ne sub uno textu consequentiaque sermonis, diversa et dissonans inter se explanatio scatere videatur? A principio ergo usque ad eum locum ubi scriptum est: Magnus dies Domini et terribilis valde, et quis sustinebit eum? comminatio est atque descriptio, quae peccatori populo Dominus illaturus sit. Ab eo autem loco ubi legimus: Convertimini ad me in toto corde, et in jejunio, et in fletu, et in planctu, usque ad eum locum, ubi ait: Quare dicunt in populis, ubi est Deus eorum? cohortatio Domini est post poenas atque supplicia ad poenitentiam provocantis. Rursum ab eo loco qui sequitur: Zelatus est Dominus terram suam et pepercit populo suo, et respondens Dominus dixit, usque ad eum locum, ubi scriptum est: Et non confundetur populus meus in aeternum, repromissio futurorum est, quae bona postquam egerint poenitentiam, debeant praestolari. Et post multa quae nunc longum est retexere, haec quoque in
Abbreviated transcription (Latin):
re. sed ꝑ parua & ut ita dicã puncta
corpoꝵ ostendit humanã fragilitatẽ.
Unde & illud solemꝰ martioni & cet̾is
respondere hereticis qͥ uetꝰ laniant
testamentũ. qđ & pulices & culices &
cimices & huiuscemodi animantia
idcirco fecerit ds̃ ut fragilitatẽ &
imbecillitatẽ nr̃ȩ carnis ostender&.
quȩ in tantũ nichil ẽ ut ab his quȩ par¬
ua sunt uulneret᷑. Si autẽ eruca par
uusq uermiculus fortior homine est.
qͥd gloriatur terra & cinis & elata ꝑ
suꝑbiã cũ ex humo sit a qua homo ap¬
pellat̾. humana contẽpnit : Qdã autẽ
istũ locũ sic int̾pretant᷑. A dextris &
sinistris uirtutes & fortitudines dĩ
legimꝰ. quas greti dẏnameis uocant.
Adextris seraphin & cherubin cuncꝰ¬
tasq angłicas potestates. a sinistris
contrarias fortitudines de qͥb scriptũ
ẽ. Misit in eos irã indignationis fsuȩ̨.
furorẽ & irã & tribulationẽ. immis¬

Expanded text:
re; sed per parva, et, ut ita dicam, puncta re; sed per parva, et, ut ita dicam, puncta corporum, ostendit humanam fragilitatem. Unde et illud solemus Marcioni et caeteris respondere haereticis qui vetus laniant Testamentum, quod et pulices et culices et cimices, et hujuscemodi animantia idcirco fecerit Deus, ut fragilitatem et imbecillitatem nostrae carnis ostenderet, quae intantum nihil est, ut ab his quae parva sunvusque vermiculus fortior homine est, quid gloriatur terra et cinis , et elata per superbiam cum ex humo sit, a qua homo appellatur humana contemnit? Quidam autem locum istum sic interpretantur: A dextris et a sinistris virtutes et fortitudines Dei legimus, quas Graeci δυνάμεις vocant. A dextris seraphim et cherubim, cunctasque angelicas potestates, a sinistris contrarias fortitudines, de quibus scriptum est: Misit in eos iram indignationis suae, furorem et iram,
Abbreviated transcription (Latin):
fecit cũ eis mirabilia. & ne qua quam
confundant᷑. & sciant qͥa dñs ds̃ isrł
habitet in medio eorũ & pret̾ illũ
nullus sit alius. qͥa pat̾ in filio & fili¬
us in patre. & ñ confundet᷑ popłs
missa st̃ credimꝰ accidisse. & sterilita¬
tẽ preteritã nouis frugib cõpensatã.
ut quicꝗͥd tropicos locusta & brucꝰ
& rubigo & eruca consũpserat: anniᷤ
sequentib impleretur. Querimꝰ cur
eruca fortitudo uł uirtꝰ dñi appellata
sit. & ñ solũ uirtꝰ. sed uirtus magna.
Quomͦ potentia dĩ in egiptus plagis
ostensa ẽ ꝑ parua animalia & p̾cipue
scẏniphes. qui tã parui st̃ culices. ut uix
cernant᷑ oculis. sic & nunc in paruo tar¬
doq uermiculo qͥ uix moueri potest
& leui tactu conterit᷑. dĩ potentia. &
humana fragilitas demonstrat᷑. non qđ
ds ad nutũ suũ & potentię maiestatẽ
nequeat terras subuertere & operire
cuncta diluuio uł fulmine concrema¬

Expanded text:
fecit cum eis mirabilia, et nequaquam fecit cum eis mirabilia, et nequaquam confundantur: et sciant quia Dominus Deus Israel habitet in medio eorum, et praeter illum nullus sit alius, quia Pater in Filio, et Filius in Patre: et non confundetur populus sterilitatem praeteritam novis frugibus compensatam: ut quidquid locusta, bruchus, et rubigo, et eruca consumpserat, annis sequentibus impleretur. Quaerimus cur eruca fortitudo, vel virtus Domini appellata sit, et non solum virtus, sed virtus magna? Quomodo potentia Dei in Aegyptiis plagis ostensa est per parva animalia, et praecipue ciniphes, qui tam parvi sunt culices, ut vix cernantur oculis. Sic et nunc in parvo tardoque vermiculo, qui vix moveri potest, et levi tactu conteritur, Dei potentia et humana fragilitas demonstratur. Non quo Deus ad nutum suum et potentiae majestatem nequeat terras subvertere, et operire cuncta diluvio, vel fulmine concrema
Abbreviated transcription (Latin):
rat cõminatꝰ. nunc contraria pollice¬
tur. Supra dixerat ignis comedit
speciosa deserti & fłama succendit
om̃ia ligna regionis. & bestię agri
quasi area sitiens imbr̃e suspexerunt
ad te. qm̃ exsiccati sunt fontes a qua¬
rũ & ignis deuorauit speciosa deser-¬
ti: nc̃ letis tristia mitigat. & lacri¬
mas uertit in risũ. Nolite inquit
timere animalia regionis qͥa germi¬
nauert̃ speciosa deserti. quia lignũ¬
attulit fructũ suũ. ficus & uinea
dederunt uirtutẽ suã : & tanta erit
rerũ om̃iũ abundantia ut nequa quã
saturemini. s impleant᷑ aree frum̃to
& redundent torcularia uino & oleo.
ut ñ solum ipsi comedere sed etiam
aliis prebere ualeatis. Ad filios qͦq sion
specialit̾ loquit᷑. ut exultent & gau¬
deant ñ in quacũq re leui. sed in dño
dõ suo qui dedit eis alim̃ta iustitie ut
septuaginta transtulert̃ & imbrẽ tẽ¬
poraneũ & serotinũ. ut comedant atq
letent᷑ & laudent nom̃ dñi dĩ sui qui

Expanded text:
rat comminatus, nunc contraria pollicetur. Supra dixerat: ignis comedit speciosa deserti, et flamma succendit omnia ligna regionis, et bestiae agri quasi area sitiens imbrem suspexerunt ad te: quoniam exsiccati sunt fontes aquarum, et ignis devoravit speciosa deserti. Nunc laetis tristitiam mitigat, et lacrymas vertit in risum. Nolite, inquit, timere, animalia regionis: quia germinaverunt speciosa deserti: quia lignuattulit fructum suum, ficus et vinea dederunt virtutem suam: et tanta erit rerum omnium abundantia, ut nequaquam saturemini; sed adimpleantur areae frumento, et redundent torcularia vino et oleo, ut non solum ipsi comedere, sed etiam aliis praebere valeatis. Ad filios quoque Sion specialiter loquitur, ut exsultent et gaudeant, non in quacumque re levi; sed in Domino Deo suo, qui dedit eis alimenta justitiae: et ut Septuaginta transtulerunt, et imbrem temporaneum et serotinum, ut comedant atque laetentur, et laudent nomen Domini Dei sui, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ritualia nequitie in cęlestib Cum
quoq qui ab aquilone ẽ de qͦ hieremi¬
as loquit᷑. a facie aquilonis exardes¬
cent mala suꝑ om̃es habitatores t̾rę.
de qͦ & salomon scribit. aquilo uen¬
tus durissimus. procul inquit a uob̾
faciã & expellã eũ in t̾rã inuiã &
desertã que ñ habet notitiã dĩ. in qͣ
primo & in mari nouissimo in his qui
aperuerint ei ianuã peccatorũ. & a¬
pud quos usq ad extremũ uite tẽpus
ꝑmanserit. & fetor illius & putredo
ascendet etiã in eos qui sibi magna
promittunt & cadunt ꝑ suꝑbiã. qͥa
nũ quã tuta ẽ humana fragilitas. Et
quantũ uirtutib crescimus. tanto
magis timere debemꝰ. ne de sublimib
corruamꝰ. Iuxta lit terã greges locusta¬
rũ magis auster qũa aquilo consueuit
ad ducere. id ẽ ñ ex frigore ueniunt
sed ex calore. Uerũ qm̃ de assiriis lo¬
quebatur locustarũ ponens similitu¬
dinẽ. idõ aquilonẽ int̾posuit ut ñ
uerã locustã que ab austro uenire c̃¬

Expanded text:
quitiae in coelestibus . Eum quoque qui ab Aquilone est de quo Jeremias loquitur: Ab Aquilone exardescent mala super omnes habitatores terrae : de quo et Salomon scribit: Aquilo ventus durissimus  procul, inquit, a vobis faciam, et expellam eum in terram inviam et desertam, quae non habet notitiam Dei, in quaprimo et in mari novissimo, in his qui aperuerint ei januam peccatorum, et apud quos usque ad extremum vitae tempus permanserint, et fetor illius et putredo ascendit etiam in eos qui sibi magna promittunt, et cadunt per superbiam: quia numquam tuta est humana fragilitas, et quanto virtutibus crescimus, tanto magis timere debemus ne de sublimibus corruamus. Juxta litteram, greges locustarum magis Auster quam Aquilo consuevit adducere, id est, non ex frigore veniunt, sed ex calore: verum quoniam de Assyriis loquebatur, locustarum ponens similitudinem, ideo Aquilonem interposuit, ut non veram locustam, quae ab Austro venire co
Abbreviated transcription (Latin):
serat. suoq eã dignat᷑ alloquio. & di¬
cit. Mittã tibi frum̃tũ. de qͦ scrip¬
tũ ẽ Amen am̃ dico uob̾. nisi granũ
frum̃ti cadens in t̾rã mortuũ fuerit
ipsũ solum manet. si aut̃ mortuũ
fuerit multos fructꝰ facit : & uinũ
qđ letificat cor hominis. & oleum
qđ exhilarat faciẽ. ut uetꝰ tristitia
peccatorũ. frum̃ti & uini & olei id ẽ
uirtutũ letitia tẽperet᷑. Tantãq:
habebunt bonorũ om̃iũ abundantiã.
ut repleant᷑ eis atq saturent᷑. Cũq
hec fuerint consecuti: nequa qũa tra¬
dentur in obprobriũ gentib de qͥb
apłs loquit᷑. Non ẽ nob̾ colluctatio
adũsus carnẽ & sanguinẽ. s aduersus

Expanded text:
serat, suoque eam dignatur alloquio et diserat, suoque eam dignatur alloquio et dicit: Mittam tibi frumentum, de quo scriptum est: Amen amen, dico vobis, nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet: si autem mortuum fuerit, multos fructus facit : et vinum quod laetificat cor hominis, et oleum quod exhilarat faciem, ut vetus tristitia peccatorum, frumenti et vini et olei, id est, virtutum laetitia temperetur, tantamque habebunt bonorum omnium abundantiam, ut repleantur eis atque saturentur. Cumque hoc fuerint consecuti, nequaquam tradentur in opprobrium gentibus, de quibus Apostolus loquitur: Non est nobis colluctatio adversus carnem
Abbreviated transcription (Latin):
lon. azotꝰ quoq & iope & cesarea &
ceterȩ urbes maritime site st̃. Cũq:
lit tora utriusq maris aceruis mortu.¬
arũ locustarũ quos aque euomuerant
ĩplerentur : putredo earũ & fetor
in tantũ noxius fuit ut aerẽ quoq:
corrũperet. & pestilentia tã ium̃to¬
rũ qua hominũ gigneret᷑. Querat
eruditꝰ lector. ubi hoc iuxta litterã
factũ sit de chaldeis. Non multo
post tẽpore quã hec prophetata st̃.
Si quidẽ in isaia legimus centũ oct o¬
ginta quinq milia chaldeorũ sub re¬
ge ezechia in una nocte angło seui¬
ente ꝑ cussa. Hoc iuxta historiã dixe¬
rimꝰ. Ceterũ iuxta tropologiã om̃is
anima terra ẽ dñi. in qua seminat
pat̾ familias sementẽ suã. Que cũ
ꝓ tritico z izania fecerit id ẽ auenas
& loliũ & offenderit dm̃ suũ & postea
egerit penitentiã plangensq dixerit.
parce dñe popło tuo. zelatur dñs
t̾rã suã & parcit ei qua dudũ contẽp¬

Expanded text:
lon, Azotusque et Joppe, et Caesarea, et lon, Azotusque et Joppe, et Caesarea, et caeterae urbes maritimae sitae sunt. Cumque littora utriusque maris acervis mortuarum locustarum, quas aquae evomuerant, implerentur, putredo earum et fetor intantum noxius fuit, ut aerem quoque corrumperet, et pestilentia tam jumentorum quam hominum gigneretur. Quaerat eruditus lector ubi hoc juxta litteram factum sit de Chaldaeis? Non multo post tempore quam haec prophetata sunt, siquidem in Isaia legimus, centum octoginta quinque millia Chaldaeorum sub rege Ezechia in una nocte angelo saeviente percussa . Hoc juxta historiam dixerimus. Caeterum juxta tropologiam, omnis anima terra est Domini, in qua seminat pater familias sementem suam, quae cum pro tritico zizania fecerit, id est, avenas et lolium, et offenderit Dominum suum, et postea egerit poenitentiam, 196 plangensque dixerit: Parce, Domine, populo tuo, zelatur Dominus terram suam, et parcet ei quam dudum contemp
Abbreviated transcription (Latin):
qui ab aquilone ẽ & putredo. qͥa suꝑbe
egit. Sepe cõmonui subtrans latione
locustarũ describi impetũ chaldeoꝵ.
quo iudea uastata ẽ. Itaq seruat mẽ¬
taphorã in reliquis. & iuxta sitũ pro-¬
uintie sic loquitur quasi ñ de hostib
sed de locustis referre uideatur. Etiã
nr̃is tẽporib uidimꝰ agmina locustarũ
terrã texisse iudeã. que postea miscd̃a
dñi int̾ uestibulũ & altare hoc ẽ int̾
crucis & resurrectionis locũ sacerdotin¬
b & popłis dñm dep̃cantib atq dicen¬
tib parce popło tuo. uento sur gente
in mare primũ & nouissimũ p̾cipitate
st̃. Mare primũ qđ iuxta solitudmẽ
ẽ & uergit ad orientẽ. illud intellige
in quo fuit quondã sodoma & gomor¬
ra. ad ama & seboim : qđ nc̃ mortuũ
nominatur eoqđ ibi nulla uiuant
animantia. Mare aut̃ nouissimũ
ẽ qđ ad occidentẽ ẽ & qđ ducit ad
egiptũ. in cuius littore gaza & asca¬

Expanded text:
qui ab Aquilone est, et putredo, quia superbe qui ab Aquilone est, et putredo, quia superbe egit. Saepe commonui sub translatione locustarum describi impetum Chaldaeorum, quo Judaea vastata est. Itaque servat metaphoram in reliquis, et juxta situm provinciae sic loquitur, quasi non de hostibus, sed de locustis referre videatur. Etiam nostris temporibus vidimus agmina locustarum terram texisse Judaeam, quae postea misericordia Domini inter vestibulum et altare, hoc est, inter crucis et resurrectionis locum, sacerdotibus et populis Dominum deprecantibus atque dicentibus: Parce populo tuo, vento surgente, in mare primum et novissimum praecipitatae sunt. Mare primum quod juxta solitudinem est, et vergit ad Orientem, illud intellige, in quo fuit quondam Sodoma et Gomorrha, Adama et Seboim, quod nunc Mortuum nominatur, eo quod nulla ibi vivant animantia. Mare autem novissimum, hoc quod ad Occidentem est, et quod ducit in Aegyptum, in cujus littore Gaza, et Asca
Abbreviated transcription (Latin):
tuo & ne des hereditatẽ tuã in obpro¬
briũ. fecitq popłs qđ p̃ceptũ ẽ. ut sc̃i¬
ficaret ieiuniũ. p̃dicaret curationẽ.
gentes ubera congregaret & egrede.¬
ret᷑ sponsus de cubiculo suo & sponsa
de thalamo suo. & ne qua qũã carni &
uoluptati. sed anime & fletib inserui¬
rent : zelatꝰ ẽ dñs terrã suã qua pͥus
quasi alienã contẽpserat. & passus fu¬
erat lo custa uastante populari. &
in tantũ peꝑcit penitentib. ut eos
dignos sua responsione faceret dice¬
retq. Qm̃ om̃es fruges ur̃as locusta.
idõ dabo uob̾ frum̃tũ & cetera que
propħa describit. & ultra uos ñ tra-¬
dã captiuitati. Et assiriũ atq
popłs multꝰ & fortis. ante faciẽ eiꝰ
ignis uorans & post eũ exurens fłã¬
ma. quasi aspectꝰ equorũ aspectꝰ eoꝵ
Et expellã inquit eũ in terrã solitudi¬
nis. & primę partes illius cadent in
mare orientale & posteriores in mare
nouissimũ. Et ascendet fetor eiꝰ idest

Expanded text:
 ne des haereditatem tuam in opprobrium, fecitque populus quod praeceptum est, ut sanctificaret jejunium, praedicaret curationem, gentes ubera congregaret, et egrederetur sponsus de cubili suo, et sponsa de thalamo suo, et nequaquam carni et voluptati, sed animae et fletibus inservirent. Zelatus est Dominus terram suam, quam prius quasi alienam contempserat, et passus fuerat locusta vastante populari, et intantum pepercit poenitentibus, ut eos dignos sua responsione faceret, diceretque, quoniam omnes fruges vestras, locusta, ideo dabo vobis frumentum, et caetera quae propheta describit, et ultra vos non tradam captivitati. Et Assyrium atquePopulus multus et fortis, 195 ante faciem ejus ignis vorans, et post eum exurens flamma, quasi aspectus equorum aspectus eorum. Et expellam, inquit, eum in terram solitudinis, et primae partes illius cadent in mare Orientale, et posteriores in mare novissimum, et ascendet fetor ejus, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
onfide t̾ra. gaude atq letare: qͥa
magnificauit dñs ut faceret. Con¬
fidite ium̃ta cãpi qm̃ germinauert᷑
cãpi solitudinis. quia lignũ attulit
fructũ suũ : ficus & uinea dedert̾ for¬
titudinẽ suã. Et filii sion gaudete

Expanded text:
Confide, terra, gaude atque laetare, quia magnificavit Dominus ut faceret: confidite, jumenta campi, quoniam germinaverunt campi solitudinis, quia lignum attulit fructum suum, ficus et vinea dederunt fortitudinem suam: et filii Sion, gaudete
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ in uocauerit nomen dñi. saluus erit.
rant & dicerent. Nonne om̃s isti qͥ lo¬
qunt᷑ galilei sunt: & qͦmͦ nos audiuimꝰ
linguã nr̃am in qua nati sumꝰ. parthi
& medi & elamitȩ: & reliqua Alii uͦ
dicebant. Quid uult hoc esse: Irriden¬
tibq aliis atq dicentib. musto pleni-
sunt. stans petrus cũ undecĩ eleuauit
uocẽ suã & ait. Hiri iudei & qͥ habita.¬
tis ierłm uniuersi. hoc uobis notũ sit:¬

Expanded text:
i, salvus erit. rant, et dicerent: Nonne omnes isti qui loquuntur Galilaei sunt; et quomodo nos audivimus linguam nostram in qua nati sumus? Parthi, et Medi, et Elamitae , et reliqui; alii vero dicebant, quid vult hoc esse? Irridentibusque aliis atque dicentibus: musto pleni sunt, stans Petrus cum undecim elevavit vocem suam, et ait: Viri Judaei, et qui habitatis Jerusalem universi, hoc notum
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ : In tantũ enĩ ds̃ recipit penitentes.
ut uoc& eos popłm suũ & nequaquam
asserat cõfundendos. & habitaturũ se
in eoꝵ medio reꝓmittat. nec amplius
eos aliũ habituros dm̃ : sed in eũ toto ani¬
mo confisuros. qͥ in illis maneat in eternũ.¬

Expanded text:
tiae; in tantum enim Deus recipit poenitentes, ut vocet eos populum suum, et nequaquam asserat confundendos et habitatorem se in eorum medio repromittat nec amplius eos alium habituros Deum, sed in eum toto animo confisuros, qui in illis maneat in aeternu
Abbreviated transcription (Latin):
ari frumento & uino & oleo de qͦ sepe
diximꝰ. Ꝙ annos qͦs ꝑturbationib ante
regnantib ꝑdideratis in uobis. quando
consũpserant. dñs uob̾ perire nꝰ passus ẽ.
Tunc comedetis fruges iustitię & satu¬
rabimini. & laudabitis nom̃ dñi dĩ ur̃i.¬

Expanded text:
ari frumento, vino et oleo, de quo saepe ari frumento, vino et oleo, de quo saepe diximus. Et annos quos perturbationibus ante regnantibus perdideratis in vobis, quando consumpserat. Deus vos perire non passus est, tunc comedetis fruges justitiae, et saturabimini: et laudabitis nomen Domini Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ad ordinẽ intelligentiȩ spiritualis.
e timeas terra immo confide atq
letare. quȩ prius sementẽ dñicam tua
ariditate ꝑdideras. quia magnificauit
dñs ut facer& tecũ miscłiam. in tantũ
ut etiã iumenta regionis & solitudines
dona dulcissima suã cunctis tribuerent
largitatẽ. Uos quoq quos iuste post pe¬
nitentiã uoco filios syon & ȩccłiȩ. leta¬
mini atq gaudete. quia dedit uobis ds̃
pat̃ doctorẽ iustitiȩ̨. siue tribuit uobis
alimenta iustitię. & descendere fecit
ad uos pluuias tẽporaneas atq serotinas.
Pluuia tẽporanea ẽ. quando pͥmũ docꝰ¬
trinã suscipimꝰ. Pluuia serotina ẽ. qͣndo
laboris nr̃i fructꝰ recipimꝰ. & ad ꝑfectã
sc̃arũ scripturarũ scientiã ꝑuenimꝰ. Po¬
test pluuia tẽporanea & serotina. uetꝰ
& nouũ accipi testamentũ. Ꝙ ñ solũ inqͥt
hoc dedit. sed & fecit uos nouis uirtutũ
frugib abundare & saturari atq in ebri¬

Expanded text:
ad ordinem intelligentiae spiritualis: ad ordinem intelligentiae spiritualis: Ne timeas, terra, immo confide atque laetare, quae prius sementem dominicam tua ariditate perdideras: quia magnificavit Dominus, ut faceret tecum misericordiam, intantum, ut etiam jumenta regionis et desertae sodona dulcissima suam cunctis tribuerent largitatem. Vos quoque quos juste post poenitentiam voco filios Sion et Ecclesiae, laetamini atque gaudete, quia dedit vobis Deus pater doctorem justitiae, sive tribuit vobis alimenta justitiae, et descendere fecit ad vos pluvias temporaneas atque serotinas . Pluvia 200 tempestiva est quando primum doctrinam suscipimus pluvia; serotina quando laboris nostri fructus recipimus, et ad perfectam sanctarum Scripturarum scientiam pervenimus. Potest pluvia temporanea et serotina, vetus et novum accipi Testamentum. Et non solum, inquit, hoc dedit; sed fecit vos novis virtutum frugibus abundare, et saturari atque inebri
Abbreviated transcription (Latin):
ait. ego decipiã achab. egrediar & ero
sp̃s mendax in ore om̃ium ꝓpħarũ eiꝰ.
Ad quã sinistrã & contrariã potestatẽ
quȩ apta erat ad decipiendũ & exercitata
ad ruinas & multos ante deceperat. lo
de qͦ dixerunt ad eũ pueri sui. ecce
sp̃s dĩ malus obstupescere te facit. de
sinistris partib erat: quȩ ministrant
dño ad puniendos eos qui cruciari
propt̃ peccata meruerunt. Non solũ
enĩ homines ministri sunt & ultores
irȩ eiꝰ in his qͥ male operant᷑. & ñ sine
causa portant gladiũ. sed etiã contra¬
riȩ fortitudines quȩ appellant᷑ furor
& ira dĩ. quas ꝓpħa declinans ait.
Dñe ne in furore tuo arguas me. neq
in ira tua corripias me. Istiusmodi ut
ita dicã questionariis atq tortorib
tradidit apłs peccatorẽ in interitũ
carnis. ut sp̃s saluus fier&. De quibus
& satanas ẽ cui tradidit alios. ut dis¬
cerent ñ blaspemare. Hec de eruca.
cur dĩ appellata sit uirtꝰ. Transeamꝰ

Expanded text:
 egrediar, et ero spiritus mendax in ore omnium Prophetarum ejus. Ad quam sinistram et contrariam potestatem, quae apta erat ad decipiendum, et exercitata ad ruinas, et multos ante deceperat, loqde quo dixerunt ad eum pueri sui: Ecce spiritus Dei malus obstupescere te facit , de sinistris partibus erat, qui ministrant Domino ad puniendos eos qui cruciari propter peccata meruerunt. Non solum enim homines ministri sunt, et ultores irae ejus, in his qui malum operantur, et non sine causa portant gladium; sed etiam contrariae fortitudines, quae appellantur furor et ira Dei, quos propheta declinans ait: Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me . Istiusmodi ut ita dicam quaestionariis atque tortoribus tradidit Apostolus peccatorem in interitum carnis, ut spiritus salvus fieret , de quibus et Satanas est, cui tradidit alios ut discerent non blasphemare . Haec de eruca cur Dei appellata sit virtus. Transeamus
Abbreviated transcription (Latin):
nes. Datur enĩ in obprobriũ hereditaᷤᷤ
dñ i. quando seruierint hostib & dixe¬
rint nationes ubi ẽ ds̃ eorũ. quẽ sibi
presulẽ. quẽ defensorẽ ẽẽ iactabant.
Possumꝰ nationes int̾pretari & adũ¬
sarias potestates. quȩ quãdiu ñ agi¬
mus penitentiã dominant᷑ nr̃i. & ex¬
probrant & dicunt ubi ẽ ds̃ eorũ.
Iudei istũ locũ ad gog & magog
refert̾ ad seuissimas nationes. quas
in ultimo tẽpore contra isrł dicunt
ẽẽ uenturas. De quib plenius scribit

Expanded text:
nes. Datur autem in opprobrium haereditas Domini, quando servierint hostibus, et dixerint nationes: Ubi est Deus eorum, quem sibi praesulem, quem defensorem esse jactabant? Possumus nationes interpretari et adversarias potestates, quae quamdiu non 194 agimus poenitentiam, dominantur nostri, et exprobrant et dicunt: Ubi est Deus eorum? Judaei istum locum ad Gog et Magog referunt, saevissimas nationes, quas in ultimo tempore contra Israel dicunt esse venturas, de quibus plenius scribit
Abbreviated transcription (Latin):
& angustię. quando suã patriã ꝑ¬
diderunt. & qui euasere gladiũ.
in seruitutẽ ꝑpetuã st̃ abducti.
De hereticis facilis intelligentia ẽ.
quod uocent᷑ samaria eo qđ dĩꝓ̃
cepta seruare se iactent: ñ qͦ custo¬
ł custodis
des legis eiꝰ sint. sed qđ hoc ẽẽ se di¬
cant. in similitudinẽ scismatis noua-¬
tianorũ qui & ipsi ratas oẏe id

Expanded text:
et angustiae, quando suam patriam pet angustiae, quando suam patriam perdiderunt, et qui evasere gladium, in servitutem perpetuam sunt abducti. De haerquod vocentur Samaria, eo quod Dei praecepta servare se jactent; non quod custodes sint legis ejus, sed quod hoc esse se dicant, in similitudinem schismatis Novatianorum, qui et ipsi καθαρούς, id
Abbreviated transcription (Latin):
ereat samaria. qm̃ ad amaritudinẽ
concitauit dñm suũ. In gladio pereat.
paruuli eorũ elidant᷑. & fete eius
isꝑdetur sam aria. qm̃ restitit¬
do suo. In gladio peribunt. &
lactentes eorũ elidentur ad petrã:
& habentes in ut ero disrũpentur.
epe diximꝰ decẽ trib appellari
samariã a metropoli samaria.
que ex nomine augusti nc̃ uocat᷑
augusta id ẽ sebaste. Cur autẽ sa¬
maria dicta sit ciuitas. in regũ uo¬
lumine legimꝰ. Imperat igit᷑ ꝓpħa.
& ut uerius dicã optatiuo modo
loquit᷑ ut samaria pereat. cui cũ
ds̃ tanta prepararet bona illa c̃¬
tra dm̃ faciat. & magis demonũ si¬
mulacra sectet᷑. Simacus autẽ ñ
id ẽ aget penitentiã. suiq eã pe¬
nitebit erroris. qđ dulcissimũ dm̃
in amaritudinẽ uerterit. ita ut
bellatores eiꝰ in gladio pereant. par¬
uuli & lactentes elidantur ad t̾rã:
& fete eiꝰ atq pregnantes disrũpan¬
t᷑ in mortẽ. Quȩ om̃ia eis accidis¬
se credendũ ẽ tẽpore captiuitatis

Expanded text:
ereat Samaria quoniam ad amaritudinem concitavit Dominum suum in gladio pereat parvuli eorum elidantur et fetae eius IsDeo suo, in gladio corruent, et lactentes eorum elidentur ad petram, et habentes in utero disrumpentur. Saepe diximus decem tribus appellari Samariam a metropoli Samaria, quae eAugusta, id est Sebastia. Cur autem Samaria dicta sit cilumine legimus. Imperat igitur propheta, et, ut verius dicam, optativo modo loquitur, ut Samaria pereat. Cui cum Deus tanta praepararit bona, illa contra Deum faciat, et magis daemonum simulacra sectetur. Symmachus autem non id est, aget poenitentiam, suique eam poenitebit erroris, quod dulcissimum Deum in amaritudinem verterit, ita ut bellatores ejus in gladio pereant, parvuli et lactentes elidantur ad terram, et fetae ejus atque praegnantes disrumpantur in mortem. Quae omnia ei accidisse credendum est tempore captivitatis