comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Lucas quia in lucania illos primo
pyrrus in p̃lio obicit romanis: Nã ħ
genus animantis in reb bellicis aptũ ÷
In eis enĩ perse et indi ligneis turrib
collocatis tanquã de muro iaculis di¬
micant: Intellectu aũ et memoria
multa uigent. gregatim incedunt¬
incedunt. motu qͦ ualent salutant:
Murem fugiunt. au̾si coeunt: Qñ aũ
et ab eis implicati necantur: Bien no
aũ portant foctus. nec amplius quã se¬
mel gignunt. nec plures.s tantũ unũ
cam et inliam elefanti prius nascebãt᷑.
nunc sola india eos gignit: Grifes uocat᷑
qd̾ sit animal pennatũ et quadrupes
Noc genus ferarum in hiꝑboreis nascit᷑
montibus: Omni parte corporis leones st̃
alis et facie aquilis similes. equis ue¬
hem̃t̾ infesti: Nã et homines uisos dis¬
cerpunt̃: Cameleon ñ ht̃ unum co¬
loroẽ. s diuersa ẽ uarietate conspers
ut pardus Pictũ aũ ita huius came¬
leontis corpusculũ ad colores quos uid

Expanded text:
Lucas, quia in Lucania illos primus Lucas, quia in Lucania illos primus Pyrrhus in proelio obiecit Romanis. Nam hoc genus animantis in rebus bellicis aptum est; in eis enim Persae et Indi ligneis turribus conlocatis, tamquam de muro iaculis dimicant. Intellectu autem et memoria multa vigent. Gregatim incedunt; motu, quo valent, salutant; murem fugiunt; aversi coeunt; quando autem et ab eis inplicati necantur; biennio autem portant fetus, nec amplius quam semel gignunt nec plures, sed tantum unum; cam et Indiam elephanti prius nascebantur; nunc sola eos India gignit. Grypes vocatur, quod sit animal pinnatum et quadrupes. Hoc genus ferarum in Hyperboreis nascitur montibus. Omni parte corporis leones sunt; alis et facie aquilis similes; equis vehementer infesti. Nam et homines visos discerpunt. Chamaeleon non habet unum colorem, sed diversa est varietate consparsus, ut pardus. Dictus autem ita . . . Huius chamaeleontis corpusculum ad colores quos videt
Abbreviated transcription (Latin):
monoceron .i. unicornrꝰ eo quod unũ cͦnu
in media fronte ht̃ pedũ iii. ita a cutũ
et ualidum. ut quicqͥd impetierit aut
uentilet aut ꝑforet. Nã et cum elefantis
sepe certam̃ ht̃. et in uentre uulneratũ
prostͣnit : Tante aũ esse ͤ fortitudinis. ut
nulla uenantium uirtute capiatur.
s sicut asserunt qui natias animaliũ
scripserunt uirgo puella proponitur. qͦ
uenienti sinum aperit. in qͦ ille omĩ fero¬
citate deposita capt̃ ponit. sicq soporatꝰ
uelut inermis capitur: Ele fantẽ gre¬
ci a magnitudine corporis uocatum pu¬
tant. quod formam montis p̃ferat Gre¬
ce enĩ mons elifio dicitur: Ap̃ inloaũ
a uoce barro uocatur. Uñ ẽ et uox eiꝰ
barritus. et dentes eius ebur: Nostrũ
promuscida dicitur. qm̃ illo pabulũ
ori admouet. et est angui similis. Sal¬
lo munitur eburneo: Hos boues luca
dictos ab antiquis romanis: Houes.
quia nullũ aĩal grandius uidebãt.

Expanded text:
monoceros, id est, unicornis, eo quod unum cornu monoceros, id est, unicornis, eo quod unum cornu in media fronte habeat pedum quatuor, ita acutum et validum, ut quidquid impetierit, aut ventilet aut perforet. Nam et cum elephante semper certamen habet, et in ventre vulneratum prosternit. Tantae autem nulla venantium virtute capiatur; sed, sicut asserunt qui naturas animalium scripserunt, virgo puella praeponitur, quae venienti sinum aperit, in quo ille omni ferocitate deposita caput ponit, sicque soporatus velut inermis capitur. Elephantum Graeci a magnitudine corporis vocatum putant, quod formam montis praeferat; Graece enim mons λόφος dicitur. Apud Indos autem a voce barro vocatur; unde et vox eius barritus, et dentes ebur. Rostrum autem proboscida dicitur, quoniam illo pabulum ori admovet; et est angui similis, vallo munitus eburno. Hos boves Lucas dictos ab antiquis Romanis: boves, quia nullum animal grandius videbant:
Abbreviated transcription (Latin):
grece om̃e dr̃. bestia minutis orbiculis
suꝑpicta. ita ut ocullatis ex fuluo oculis
nigra uel alba distingatur uanetate. ħ
semel omnino parturit: Cuius causera¬
cio manifesta est. Nã cũ in utero matͥs
coaluere catuli. maturisq ad nascen¬
dum uiribus pollent: odiunt temporũ
moras. Itaq oneratã foctibus uuluã
tanquã obstantẽ partui unguibus lace¬
rant: Essundit illa partũ. seu pocius
dimitat dolore cogente: Ita postea cor¬
ruptis. et cicatricosis sedibus genitale se¬
m̃ infusum ñ erit acceptum. s irritum
cutis unguib frequent̾ parere non posse.
iuciantur enini intrinsecus se mouentib ca¬
culis. Parclus secund̾ post pantherẽ est genꝰ
uarium ac uelocissimum et p̃ceps ad san¬
quinem. saltu enim ad mortem ruit: Lieo¬
pardus ex adulterio leene et pardi nascit᷑.
et t̾tiam originem efficit sicut et pliniꝰ
in naturali historia dicit. leonẽ cũ parda
coitu degeneres partus creari: ut mulus.

Expanded text:
 Graece omne dicitur. Bestia minutis orbiculis  Graece omne dicitur. Bestia minutis orbiculis erpicta, ita ut oculatis ex fulvo circulis, nigra vel alba distinguatur varietate. Haec semel omnino parturit; cuius causae ratio manifesta est. Nam cum in utero matris coaluere catuli maturisque ad nascendum viribus pollent, odiunt temporum moras; itaque oneratam foetibus vulvam tamquam obstantem partui unguibus lacerant: effundit illa partum, seu potius dimittit, dolore cogente. Ita postea corruptis et cicatricosis sedibus genitale semen infusum non haeret acceptum, sed inritum cutis unguibus frequentur parere non posse; vitiantur enim intrinsecus se moventibus catulis. Pardus secundus post pantherem est, genus varium ac velocissimum et praeceps ad sanguinem. Saltu enim ad mortem ruit. Lpardus ex adulterio leaenae et pardi nascitur, et tertiam originem efficit: sicut et Plinius in naturali Historia dicit, leonem cum pardo troque coitu degeneres partus creari, ut mulus e
Abbreviated transcription (Latin):
magis. Cũ dormierint. uigilant oculi:
Cũ ambulant. caucda sua cooperiunt ue¬
stigia sua. ne eos uenator inueniat:: Cũ
genuerint catulũ. trib dieb et tͥb noc¬
tibus catulus dormire fertur: Tũc deiñ
patris fremitu ueluti tremefactꝰ cubilis locꝰ
suscitare dicitur catulum dormientem:
queant irasci: Patet enĩ eorũ misericordia
exẽplis assiduis Prostratis enĩ parcunt.¬
captiuos obuios repatriare ꝑmittunt.
hominẽ ñ nͥ in magna fame int̾imunt:
De quib lucreciꝰ: Sonniq leonũ: Tigͥs¬
uocata ꝑꝑ uolucrẽ fugã: Ita enĩ nominãt
ꝑse ⁊ greci et medi sagittã Est enĩ bestia
uariis distincta maculis. uirtute et uelo¬
citate mirabilis: ex cuius nõe flum̃ tigͥs
appellat᷑. qd̃ is rapidissimꝰ sit omniũ fluui¬
orũ: has magis hircania gignie: Panther
dictus siue quod omnium animalium amicꝰ
excepto dracone. siue quia et sui generisso¬
cietate gaudet. et ad eandem similituli

Expanded text:
magis. Cum dormierint, vigilant oculi: magis. Cum dormierint, vigilant oculi: cum ambulant, cauda sua cooperiunt vestigia sua, ne eos venator inveniat. Cum genuerint catulum, tribus diebus et tribus noctibus catulus dormire fertur: tunc deinde patris fremitu vel rugitu veluti tremefactus cubilis locus, suscitare dicitur catulum dormientem. queant irasci. Patet enim eorum misericordia execaptivos obvios repatriare permittunt; hominem 52 non nisi in magna fame interimunt. De quibus Lucretius: Scymnique leonum, vocata propter volucrem fugam; ita enim nominant Persae et Medi sagittam. Est enim bestia variis distincta maculis, virtute et velocitate mirabilis; ex cuius nomine flumen Tigris appellatur, quod is rapidissimus sit omnium fluviorum. Has magis Hyrcania gignit. Panther dictus, sive quod omnium animalium sit amicus, excepto dracone, sive quia et sui generis societate gaudet et ad eandem similitudin
Abbreviated transcription (Latin):
estiarum uocabulum proprie con¬
Iuenit leonib pardis. tigrib lipiꝰ
et uulpib: canibus et simiis ac ceteriꝰ
que uł ore uł unguibus seuiunt ex¬
ceptis serpentibus.: Pestie aũ dicte a
ui qua seuiunt: fere appellate eoqd̃
naturali utũtur libertate. et desiderio suo
ferantur: Sunt enim eoͣꝵ libere uolunta.¬
tes. et huc atq illuc uagantur. et quo
animus duxerit. eo feruntur: Leonis
uocabulum ex greca origine inflexũ ÷
in latinum: Grece enim leon uocat᷑. et
est nom̃ nothũ. quia ex parte corruptũ:
lieena uͦ totum grecũ. sicut et dracena::
Ut aũ leena lea dicatur. usurpatũ: a po¬
etis. Leo enim grece latine rex int̃pͣ. eoqͥ
trifarium dicitur. Equibus breues. et iu¬
ba crispa inbelles sunt. longi et coma sim¬
plici acres: Annos eorũ frons et caula in-¬
dicat: Uirtus eorum in pectore. firmitaᷤᷤ aũ¬
in capite.: Septi a uenatoribus t̾rã contu¬
ent᷑. quo minus conspectis uenabulis t̃re-¬
ant᷑. Notarum timent strepitus. s ignes

Expanded text:
estiarum vocabulum proprie convenit leonibus, pardis, tigribus, lupis et vulpibus canibusque et simiis ac ceteris, quae vel ore vel unguibus saeviunt, exceptis serpentibus. Bestiae dictae a vi, qua saeviunt. Ferae appellatae, eo quod naturali utuntur libertate et desiderio suo ferantur. Sunt enim liberae eorum voluntates, et huc atque illuc vagantur et quo animus duxerit, eo feruntur. Leonis vocabulum ex Graeca origine inflexum est in Latinum. Graece enim leon vocatur, et est nomen nothum, quia ex parte corruptum est: leaena vero totum Graecum est, sicut et dracaena. Ut autem leaena lea dicatur, usurpatum est a poetis. Leo autem Graece, Latine rex interpretaturtrifarium dicitur, e quibus breves, et juba crispa, imbelles sunt: longi, et coma simplici, acres. Animos eorum frons et cauda indicat: virtus eorum in pectore est: firmitas in capite. Septi a venatoribus terram contuentur, quo minus conspectis venabulis terreantur. Rotarum timent strepitus, sed ignes
Abbreviated transcription (Latin):
Solis enim circulis ferreis contexta ẽ:
Squama ẽ lorica ferrea ex lãminis ferreiᷤ
aut ȩreis concatenata in modum quame
piscis. Et ex ipso splendore quamarum et
similitudine ñ cupata: de ciliciis autẽ po
liunt᷑ loricȩ et tegunt᷑:¬

Expanded text:
solis enim circulis ferreis contexta est. solis enim circulis ferreis contexta est. Squama est lorica ferrea, laminis ferreis aut ereis concatenata, in modum squame piscis et ex ipso splendore squamarum et similitudine nuncupata. De ciliciis autem et poliuntur lorice et tegunt
Abbreviated transcription (Latin):
lipeus est scutum mauis. didꝰ
ab eo quad clipet .i. celet corpus. ꝑi.¬
positꝰ enĩ sua defensione ab hastis et ia-¬
culis corpus mimit: Clipeus autẽ pedi-¬
tum est. scutũ equitũ Scutum appel¬
latum. eo qd̃ ex se excuciat telorum
ictum Ut enĩ telis resistatur: dipeus
antefert᷑ Umbo scuti pars mecdia est
quasi umbilicus: Ancile uocatur scu.¬
tum b̃ne et rotundum. de quo uir
le dictum ab ancisione. quod sit ab oĩ
parte ueluti ancisum ac rotundum.
omni parte retisum. quaq: notes ocu:¬
lis angulus omnis abest: Pella scutũ
breuissimum. in modum lune me¬
diģ. de quibus meminit liber regũ:
auro puro. et trecentas peltas ex au¬
ro probato: Scecra scutum loreum
sine ligno. quo utunt᷑ afri et mau
et testudo scutum. nam in modũ testuclinis
sit Clipeus est et testudo scutorũ conexio.
curuata in testudinis modũ: Namq in ar-¬
morum generibus milites etiã in anima-¬
orica nominata est. eo quod loris careat:

Expanded text:
lipeus est scutus maior, dictus ab eo quod clipet, id est celet, corpus peripositus enim sua defensione ab hastis et iaculis corpus munit. Clypeus autem peditum est, scutus equitum. Scutum appellatum eo quod a se excutiat telorum ictum. Ut enim telis resistatur, clipeus antefertur. Umbo scuti pars media est, quasi umbilicus. Ancile vocatur scutum breve et rotundum. De quo Vergle dictum ab ancisione, quod sit ab omni parte veluti ancisum ac rotundum. omni parte recisum: quaque notes oculis, angulus omnis abest. Peltum scutum brevissimum in modum lunae mediae. De quibus meminit liber Regum auro puro et trecentas peltas ex auro probato.' Scetra scutum loreum sine ligno, quo utuntur Afri et Mauret testudo scutum, nam in modum testudinis fit clypeus. Est et testudo scutorum conexio curvata in testudinis modum. Namque in armorum generibus milites etiam ab animaorica vocata, eo quod loris careat:
Abbreviated transcription (Latin):
Nam in pane species eis p̃cipua est: Trim̃se
triticum ideo iuincupatum. quia satum
past tresmenses colligitur: Nlam ubi ꝑꝑ aꝗͣ
aliam uecausam matura sacio amissa est. p̃-¬
sidium ab hoc petitur Alica grecum nom̃ ÷
Alicastrum simile alice pondere et bonitate
p̃cipua: Ordeum dictum quod p̃ ceteris ge¬
neribus frumentiantea fiat aridum. uel

Expanded text:
nam in pane species eius praecipua est. Trimestre nam in pane species eius praecipua est. Trimestre triticum ideo nuncupatum quia satum post tres menses colligitur; nam ubi propter aquam aliave causa matura satio omissa est, praesidium ab hoc petitur. Alica Graecum nomen est. Alicastrum simile est alicae, pondere et bonitate praecipua. Hordeum dictum quod prae ceteris generibus frumenti ante fiat aridum, vel
Abbreviated transcription (Latin):
rima ceres cepit uti frugibus in grecia.
et habere segetes translatis aliunde se.¬
minbus. Fuius meminit ouidi us dicẽs
Prima ceres unco glebam demouit ara-¬
tro: prima dedit fruges. alimentaq mre.¬
tia terris: frumenta sunt proprie. que
aristas habent. fruges autem relique: fru-¬
menta autem uel fruges a fruendo. hoc ÷
a uescendo dicte: Nam srum̃ dicitur sũma
pars gulȩ: Primicie proprie sunt. que fra:
gibus p̃cerpunt᷑: Triticum uel a tritura
dictum. quad purissimum horreo con-¬
datur. uel quia granum eius cõmoliat᷑.
et terit᷑. far dicitur. eo quod inicia frange.¬
retur Aput antiqos enim molarum
usus nondum erat. s frumentum in pi¬
la missum frangebant. et hoc erat genus
molendi Adoreũ tritici geniis. quad idẽ
nulgo sem̃ dicitur. ador quondã appellatũ.
ab edendo quia eo primum usi sunt hoẽs.
siue quia in sacrificio ipsius generis panis
ad aras offerebatur. Unde et adorea sacrificia
dicunt᷑: Siligo genus tritici a selecto dictũ

Expanded text:
rima Ceres coepit uti frugibus in Graecia, et habere segetes, translatis aliunde seminibus. Hujus meminit Ovidius dicens: Prima Ceres unco glebam dimovit aratro; Prima dedit fruges, alimentaque mitia terris. 2. Frumenta sunt proprie quae aristas habent; Fruges autem reliqua. Frumenta autem, vel fruges, a frumendo, hoc est, 312 a vescendo, dictae. Nam frumen dicitur summa parsgibus praecerpuntur. Triticum vel a tritura dictum, quo purissimum horreo condeatur, vel quia granum eius conmolitur et teritur. Far dicitur eo quod initio frangeretur; apud antiquos enim molarum usus nondum erat, sed frumentum in pila missum frangebant; et hoc erat genus molendi. Adoreum tritici genus, quod idem vulgo semen dicitur. Ador quondam appellatum ab edendo, quia eo primo usi sunt homines, sive quia in sacrificio ipsius generis panis ad aras offerebatur. Unde et adorea sacrificia dicuntur. Siligo genus tritici a selecto dictum;
Abbreviated transcription (Latin):
rium uerba intelleguntur ut dareclasibus austrorcumuẽ tisnaues de¬
mus nonna uibus uentos
XXII. DETROpIS.

Expanded text:
rium verba intelliguntur, ut dare classibus austros., cum ventis naves demus, non navibus ventos. CAPUT XXXVII. De tropis.
Abbreviated transcription (Latin):
Uõmune est insulis ut promineant: Inde ⁊
loca earum promontoria dicuntur:
Sic salustuas de sardima in orientẽ. queͤ ad
occidentem latior prominet. Sigeum pro¬
montorium asiȩ. ubi hellespontus latius da¬
latatur: Dictum aũ sigeum ꝑꝑ herculis taci¬
turnitatem. quia prohibitus hospicio a lao¬
medonte troianorum rege simulauit abs.¬
cessum ⁊ inde contra troiam cum silentio uente
qd̃ dicit᷑ sige. Maleum ꝓmontoriũ greciȩ. qd̾ ĩ

Expanded text:
ommune est insulis, ut promineant inde et loca earum promontoria dicuntur. Sic Sallustius de Sardinia: « In orientem quam occidentem latior prominet. » Sigaeum promontorium Asiae, ubi Hellespontus apertius dilatatur. Dictum autem Sigaeum propter Herculis taciturnitatem: quia prohibitus hospitio a Laomedonte, Trojanorum rege, simulavit abscessum, et inde contra Trojam cum silentio venit, quod dicitur sige. Maleum, promontorium Graeciae, quod i
Abbreviated transcription (Latin):
Auctor meigenris mihipater est egoillifilius aut fila
Patrisimcipater mihiauus est egilli nepos autneptis
Patris iei auus mihi pro auur est ego illi pronepos aut proreptir
Patris meipro auurmihi abauuis est egoilli ab nepos aut abneptis
Patris mei ab auur mihi atauus est egoilb adnepos autabneptis
Datris mei at auur mibitritauus est ego illi trinepos aut trineptiis
DO PATRUIS
Patrismei fratr mihi patruus est ego illifratris filuraut filia
Patrismei soror mihi amita est ego illi fratrirfilius aut filia:
Amitae meae mater mihiamita magia est ego illi filiae fratris filiu s autfilia
Amitae meae proauia mibi amita est ego illineptis nepos aut neptis:

Expanded text:
Auctor mei generis mihi pater est, ego illi filius aut filia. Patris mei pater mihi avus est, ego illi nepos, aut neptis. Patris mei avus mihi proavus est, ego illi pronepos, aut proneptis. Patris mei proavus mihi abavus est, ego illi abnepos, aut abneptis. Patris mei abavus mihi atavus est, ego illi adnepos, aut adneptis. Patris mei atavus mihi tritavus est, ego illi trinepos, aut trineptis. De patruis. Patris mei frater mihi patruus est, ego illi fratris filius, aut filia. ius, aut filia. De amitis. Patris mei soror mihi amita est, ego illi fratris filius, aut filia. Amitae meae mater mihi amita magna est, ego illi filiae fratris filius, aut filia. s, aut filia. Amitae meae proavia mihi abamita est, ego illi nepotis, aut neptis
Abbreviated transcription (Latin):
edes sunt quicestis sylla barum temporibus in sistunt Ne. aligitimospatioum¬
quã recidunt Peder dicti eo quod peripsos m&ra : ambulent : Naisi¬
cut nospedibus incẽdimus Ita m&ra quasi pedibus gradiuntur. pedes aũt

Expanded text:
edes sunt, qui certis syllabarum temporibus insistunt, nec a legitimo spatio umquam recedunt. Pedes dicti eo, quod per ipsos metra ambulent. Nam sicut nos pedibus incedimus, ita metra quasi pedibus gradiuntur. Pedes aut
Abbreviated transcription (Latin):
species ex quibus eminent vii. hyronia antiphrasis enigma carienthesmos
habens intellectũ . Hoc enĩtropocallide aut ꝑaccu : sationẽ aut ꝑ insulta
clausouentor carcere regn&. Et quomodo aula sic arcer est soluitur enim¬
pronuntiatione . Nã carcer pronuntiatio est iact& & aula yronia᷑ & totũ
ꝑ contrariã pronuntiationẽ ad nuntiatur ꝑ ironiae speciem quae laud anto
derid&, Antiphra sisest sermo econtrario intellegendus ut luc usꝗtar&

Expanded text:
e, e quibus eminent VII, ironia, antifrasis, enigma, carientismoshabens intellectum. hoc enim tropo callide aut per accusationem aut per insultclauso uentorpronuntiatione. Nam carcer pronuntiatio est: iactet et aula ironia est; et totun per contrariam pronuntiationem adnuntiatur per ironiae speciem, quae laudando deridet. Antiphrasis est sermo e contrario intellegendus, ut 'lucus', qu
Abbreviated transcription (Latin):
& reł : Hic enimin longumua dit sensus usquea dillud horrentiq: atrum
nemus immin & umbris: Polipsinth& on est dictio multis concatenata

Expanded text:
 Hinc enim in longum vadit sensus usque ad illud: Horrentique atrum nemus imminet umbra. 19. Polysyntheton est dictio multis concatenata
Abbreviated transcription (Latin):
plectitꝰ pastes itempar sẽ quae sub ẽ generi: Quinta decima species difinitionis qͣua
subterris, Scireh debemus p̃dictasspecies definitionũ topicis merito ẽẽ sociatas
quo int̃ quaedã argumenta sunt po st itae & non nullis locis cõmemorantꝰ
intopicis. Nunc ad topicã ueniamus que sunt argum̃torũ sedesfotes sensuũ
& origines dictionũ uiII d&opicis t opica est direiplina mueni¬
endorũ argum̃torũ diuisio topicorũ siue locorũ ex quib: argum̃ta ducuntꝰ
Triplexe Nã alia in eo ipso de quo agitherent aliaq: dicunt᷑ ef fecta qua ȩ
quodã modo exreb: aliistracta noscunt᷑. aliaq: ad sumuntꝰ extrinsecu
argum̃taq: in eo ipsode quo agitꝰ herent intrib: diuisa s̃. primara toto
secunda a paste Testia a nota argum̃tũ a toto cũ difinitio ad hib& ad id
q̃ queritꝰ sicut ait cicero. Cloria ẽ lausrecte factorũ magnorq: in republica

Expanded text:
plectitur partes'. Item 'Pars est, quae subest generi'. Quintadecima species definitionis est, sub terris'. Scire autem debemus praedictas species definitionum Topicis merito esse sociatas, quoniam inter quaedam argumenta sunt positae, et nonnullis locis commemorantur in Topicis. Nunc ad Topica veniamus, quae sunt argumentorum sedes, fontes sensuum et origines dictionum. § 30 De topicis. Topica est disciplina inveniendorum argumentorum. Divisio Topicorum, sive locorum ex quibus argumenta dicuntur, triplex est. Nam alia in eo ipso, de quo agitur, haerent; alia, quae dicuntur effecta, quae quodammodo ex rebus aliis tracta noscuntur; alia, quae adsumuntur extrinsecus. Argumenta quae de eo ipso de quo agitur haerent: a toto – a partibus – a nota. Argumentum a toto est, cum definitio adhibetur ad id quod quaeritur, sicut ait Cicero: 'Gloria est laus recte factorum, magnorumque in republica
Abbreviated transcription (Latin):
lune plene Omnia aũ genera sculpturȩ
resistunt. Alabandina dicta ab alaban:¬
da asie regione. cuius color ad calcedoniũ
uadit .s. rarus Pracontites ex cerebro dra-¬
conis eruit᷑. que nisi uiuenti abscissa sue.¬
rit non gemmescit. Iñ et eam magi
dormientibus draconibus amputant
audaces enim uiri explorant dra conum
specus. spargunt ibi gramina medica-¬
ta ad incitandum draconũ soporem.
atq: ita sonno sopitis capita desecant. et
gẽmas detrahunt. Sunt aũ candore
transtucido Usu earum orientis rege̾
p̃cipue gloriant᷑ . Crissopatuis et inopicꝰ ÷¬
tas: Nocte enĩ igneꝰ est. die aureꝰ: Flogites
parte lucane color eius croceus. in tus
stellas continens elanguidas.⁊ sub nubi¬
lo renitentes: Ermiscion int̃ gratissimaᷤᷤ
aspicit᷑ ex igneo colore radians auro par.¬
tans secum in extramitatibus candidã
lucem

Expanded text:
lunae plenae. Omnia autem genera sculpturae lunae plenae. Omnia autem genera sculpturae resistunt. Alabandina dicta ab Alabanda Asiae regione, cuius color ad carchedoniam vadit, sed rarus. Dracontites ex cerebro draconis eruitur. Quae nisi viventi abscisa fuerit, non ingemmescit; unde et eam magi dormientibus draconibus amputant. Audaces enim viri explorant draconum specus, spargunt ibi gramina medicata ad incitandum draconum soporem, atque ita somno sopitis capita desecant et gemmas detrahunt. Sunt autem candore translucido. Usu earum orientis reges praecipue gloriantur. Chrysoprasus Aethiopictas. Nocte enim igneus est, die aureus. 9. Phlogparte Lucaniae. Color ejuscroceus, intus stellas continens elanguidas, sub nubilo renitentes. 11. Hormesion inter gratissimas aspicitur, et igneo colore radians auro portante secum in extremitatibus candidam lucem
Abbreviated transcription (Latin):
quod aues ibi uolare non possent: Iam an-¬
tea siluarum densitate sic ambiebatur. utt
exalantes inde ꝑ angustias aque sulphureȩ
odor grauissimus suꝑuolantes aues alitu
suo necaret. quam rem augustus cesar
intelligens deiectis siluis ex pestilentib
amena reddidit loca Li acus autem idẽ
et stagnum. ubi in mensa aqua conue-¬
nit: Iam dictum est stagnum ab eo qd̃
illic aqua stet. nec decurrat
De ABysSo

Expanded text:
quia aves ibi supervolare non possent. Nam anquia aves ibi supervolare non possent. Nam antea silvarum densiexhalantis inde per angustias aquae sulphureae odor gravissimus supervolantes aves halitu suo necaret: quam rem Augustus Caesar intellegens, deiectis silvis ex pestilentibus amoena reddidit loca. Lacus autem idem et stagnus, ubi inmensa aqua convenit. Nam dictus est stagnus ab eo quod illic aqua stet nec decurrat. De abysso
Abbreviated transcription (Latin):
natare. extincto demergi lumine: Ioc
et mare salinarum dicitur. siue lacꝰ
asfalti .i. bituminis. et est in iuclea ĩt
hericho et zoaram: Li ongitudo eius usq
ad ⁊oaros arabie dirigitur. stadiis dec.¬
cina sodomorum: Liacus tiberiadis ab op-¬
pido tiberiadi uocatus. quod quondam
herodes in honorem tiberii cesaris condid̃
Est autẽ in uidea omnib lacubus salu.¬
brior. et ad sanitatẽ corporum quodãmͦ
funditur crispantibus aquis aura non uen-¬
tis .s̃. de sese ipso excreans. unde et genesar
dicitur greco uocabulo quasi generans s̃
auram: Deniq ꝑ diffusiora spacia lacus
frequentibus auris crispantibus agitat᷑.
uñ ⁊ purior haustus enis et ad potandum
uenecia. de quo fluunis nascitur mincius
qui lacus magnitudine sui tempestates inu¬
tatur marinas liuerinus et auernus lacꝰ
campanie sunt: Liuerinus autem dictꝰ
quia olim ꝑꝑ copiam piscium uectigalia
magna p̃stabat: Auernus aũ lacis uocat᷑.

Expanded text:
natare, extincto demergi lumine. Hoc natare, extincto demergi lumine. Hoc et mare Salinarum dicitur, sive lacus Asphalti, id est bituminis; et est in Iudaea inter Iericho et Zoaran. Longitudo eius usque ad Zoaras Arabiae dirigitur stadiis secina Sodomorum . . . 5. Lacus Tiberiadis ab oppido Tiberiade vocatus, quod quondam Herodes in honorem Tiberii Caesaris condidit. Est autem in Judaea omnibus lacis salubrior, et ad sanitatem corporum quodammodo ginta diffunditur, crispantibus aquis, auram non ventis, sed de seipso sibi excreans. Unde et Genesar dicitur Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram; denique per diffusiora spatia lacus frequentibus auris spirantibus agitatur; 131 unde et purior haustus ejus, et ad potandum in Venetia, de quo fluvius nascitur Mincius, qui lacus magnitudine sua tempestates imitatur marinas. 8. Lucrinus, et Avernus lacus Campaniae sunt. Lucrinus autem dictus, quia olim propter copiam piscium vectigalia magna praestabat. Avernus autem lacus vocatus,
Abbreviated transcription (Latin):
unt autem et quedam maria quȩ non
miscentur oceani fluctib aut magno ma-¬
ri et dicuntur lacus est et stagna: Liacus ÷
receptaculum in quo aqua retinetur
nec miscetur fluctibus. ut lacus asfalti
ut lacus benacus. et laruis et ceteri. quos
buntur in fluuiis. flumina in freta discur-¬
runt li acis stat in loco nec fluit. et dictꝰ
lacus. quasi aque locus: Lacus asfalti idem et
mare mortuum uocatum ꝑꝑ quod nichil
gignit. uiuum nichil recipit ex genere uiuen¬
tium: Nam neq pisces hab. neq assuetas
aquis et letas mergendi usu patitur aues:
S et quecumq uiuentia mergenda temp.¬
taueris quacumq arte demersa statim re¬
siliunt. et quamuis uehement̾ inlisa con-¬
festim excuciuntur .s neq uentis mouet᷑
resistente turbinibus bitumine. quo aqͣ
omnis stagnatur. neq nauigacioni̾bue
paciens est. quia omnia uita carentia
in profuncdum merguntur. nec materiã
ullam sustinet nisi que bitumine illustͣ¬
tur. Liucernam accensam ferunt suꝑ¬

Expanded text:
unt autem et quaedam maria quae non miscuntur Oceani fluctibus aut mari Magno, et dicuntur lacus et stagna. Lacus est receptaculum in quo aqua retinetur nec miscetur fluctibus, ut lacus Asphalti, ut lacus Benacus et Larius, et ceteri quos Gbuntur in fluviis; flumina in freta discurrunt; lacus stat in loco nec profluit. Et dictus lacus quasi aquae locus. Lacus Asphalti idem et mare Mortuum vocatum propter quod nihil gignit vivum, nihil recipit ex genere viventium. Nam neque pisces habet neque adsuetas aquis et laetas mergendi usu patitur aves, sed et quaecumque viventia mergenda temtaveris, quacumque arte demersa statim resiliunt, et quamvis vehementer inlisa confestim excutiuntur; sed neque ventis movetur resistente turbinibus bitumine, quo aqua omnis stagnatur, neque navigationis patiens est, quia omnia vita carentia in profundum merguntur, nec materiam ullam sustinet, nisi quae bitumine inlustratur. Lucernam accensam ferunt super
Abbreviated transcription (Latin):
Ibusinshis litteris eaque facturus erat notabat ignorantibus alis quid sibiuellent hae
litterae: Cerarqq aegustus ad filium: quõ in quit in numerabilia incidunt ad sidu& quȩ
scribi alterutrum oposteat & essesccr& a habea mus internos notas siuis tales ut
cumali quid notis scribendumerit pro una quaque littera scribamus sequentem. hoc
modo proa .b. prob.c& deincepsea demratione c&eras: pro ⁊ aut̃ littera redeun

Expanded text:
i in his litteris ea quae acturus erat notabat, ignorantibus aliis quid sibi vellent haec litterae. Caesar quoque Augustus ad filium, 'quoniam' inquit, 'innumerabilia accidunt assidue quae scribi alterutro oporteat et esse secreta, habeamus inter nos notas si vis tales ut, cum aliquid notis scribendum erit, pro unaquaque littera scribamus sequentem hoc modo, pro a b pro b c et deinceps eadem ratione ceteras; pro z autem littera redeun
Abbreviated transcription (Latin):
sit ȩris simile : Purgam̃ta ferri rubiga et
scoria: Rubigo est uicium rodens ferrum uł.
segetes quasi rodigo mutata una littera. Nec
et erugo ab herendo: Nam erugo uicium est
ferri ab erodendo dicta non ab eramento. Sco
ria uero purgamenta et sordes sunt que
igne ex quocunt᷑. et dicta scoria. quia de
ferro excutitur Nubigine autem caret fer-¬
run. si cerussa et gipso et liquida pice ꝑun¬
gͥatur Item rubigo ferramenta non uiciat
si eadem medulla ceriuna uel certissima
mixta rosacio unguitur

Expanded text:
fit aeris simile. 5. 294 Purgamenta ferri rubigo et fit aeris simile. 5. 294 Purgamenta ferri rubigo et scoria. Rubigo est vitium rodens ferrum ipsum, vel segetes, quasi rodigo mutata una littera: haec et aerugo ab erodendo. Nam aerugo vitium est ferri, ab erodendo dicta, non ab ria vero purgamenta et sordes sunt quae igne exquoquuntur: et dicta scoria quia de ferro excutitur. Rubigine autem caret ferrum, si cerussa et ggitur. Item rubigo ferramenta non vitiat, si eadem medulla cervina vel cerussa mista rosaceo ungatur
Abbreviated transcription (Latin):
uis q caligariis: Aliud rubiginem sentit¬
celeriuis. Stricture uocantur hȩ omnes.
qd̃ in aliis metallis adstringende apte
uocabulo imposito. Aquarum uero st̃
git᷑ in quo utilius siat. sicut birbilis in
hispania. et tirasona comos in italia: In.
acuendo ferro oleo delectabilior sit acies.
Unde et tenuiora ferram̃ta oleo restingui
mos est. ne aqua in fragilitatem diri.¬
uent᷑ A ferro sanguis humanus sese
ulciscitur Contractum nãq celerius
rubiginem trahit Cum ferro magnes
lapis concorcham habet Sola enim hec
materia uim ab hoc lapide accipit. re¬
tinetq longo tempore: Ex eodem la¬
pide architectus quidam alexandrie
templum cõca merauit: Unde in eo simu¬
lacrũ ferrũ in aere pendere uideretur.
ferrum accensum igni nisi duretur ictib
corrũpit᷑. rubens non est halnle ad tun¬
dendum. neq antequam albescere inci¬
piat Acetouel alumine illitum ferrũ

Expanded text:
visque caligariis; aliud rubiginem celeriuvisque caligariis; aliud rubiginem celerius sentit. Stricturae vocantur hae omnes, quod non in aliis metallis, a stringendo apte vocabulo imposito. Aquarum vero summs immergitur, quo utilius fiat, sicut Bilbili in Hispania et Tirasone, Comi in Italia. 4. In acuendo ferro oleo delectatior fit acies, unde et tenuiora ferramenta oleo restingui mos est, ne aqua in fragilitatem durentur. A ferro sanguis humanus sese ulciscitur. Contactum namque celerius rubiginem trahit. Cum ferro magnes lapis concordiam habet. Sola enim haec materia vim ab hoc lapide accipit, retinetque longo tempore. Ex eodem lapide architectus quidam Alexandriae templum concameravit, ut in eo simulacrum ferro in aere pendere videretur. Ferrum accensum igni, nisi duretur ictibus, corrumpitur. Rubens non est habile ad tundendum, neque antequam albescere incipiat. Aceto, vel alumine illitum ferrum
Abbreviated transcription (Latin):
errum dictum quod farra .i. semi¬
na frugum t̾re condat Idem et
calybs a calybe flumine. ubi ferrum op-¬
tima acie temperatur. Unde abusiue
dicitur calybs ipsa materies. ut. Uulnisi¬
cusq calybs ferri usus post alia metalla
reꝑtus est. cuius postea uersa in obpro¬
brium speries: Nam unde pridẽ tellus
tractabatur. inde modo cruor esfunditur:
Nullum autem corpus tam densis int̾ seꝰ
coherentibus et implicitis elem̃tis quã fer¬
rũ. Unde in est illi duricia cum frigore:
ferri autem metallum pene ubiq reꝑit᷑.
s ex omnibus generibus palma serico ferro
datur: Seres enĩ hoc cum uestibus suis pel.¬
libusq mittunt: Secunda parehico: Ne¬
q alia genera ferri ex mera acie temꝑant᷑
Ceteris enĩ ad miscetur mollior complexꝰ.
Differentia ferri plurima uixta t̾re genꝰ:
Nam aliud molle plumbaq uicinum
rotarum et clauorum usib aptum Ali.¬
ud fragile et erosum culture t̾re conue.¬
niens: Aliud preuitate sola placet. cla¬

Expanded text:
errum dictum, quod farra, id est, semina frugum, terrae condat. Idem et chalybs a Chalybe flumine, ubi ferrum optima acie temperatur. Unde et abusive dicitur chalybs ipsa materies, ut: Vulnificusque chalybs. 2. Ferri usus post alia metalla repertus est. Cujus postea versa in opprobrium species. Nam unde prius tellus tractabatur, inde 293 modo cruor effunditur. Nullum autem corpus tam densis inter se cohaerentibus et implicitis elementis quam ferrum; unde inest illi duritia cum frigore. Ferri autem metallum pene ubique reperitur, sed ex omnibus generibus palma Serico ferro datur. Seres enim hoc cum vestibus suis pellibusque mittunt. Secunda Parthico, neque alia genera ferri ex mera acie temperantur. Caeteris enim admiscetur mollior complexus. 3. Differentia ferri plurima juxta terrae genus. Nam aliud molle, plumboque vicinum, rotarum et clavorum usibus aptum; aliud fragile, et aerosum, culturae terrae conveniens; aliud brevitate sola placet, cla
Abbreviated transcription (Latin):
genera sacerclotalium uestim̃¬
torum. Poderis est sacerdotalis li.¬
nea corpori adstricta . et usq ad pedes
descendens. inde et ñcupata. quam
uulgo camisiam uocant: Abanet
cinculum sacerdotale rotundum poli¬
mit᷑a arte ex cocco. purpura iacintoq
contextum. ita ut flores atq gemmnȩ
in eo esse uiderent᷑ distinctę: Pilleũ ÷
ex bysso rotundõ quasi spera media.
caput tegens sacerdotale. ⁊ occipitio
uitta constrictum. hoc greci. et nr̃i
thiaram uł galeariam uocant: Machil
qd̃ est tunica talaris tota iacinctina. habẽs
ad pedes septuaginta duo tintinnabu¬
la totidemq int̾mueta ac dependen

Expanded text:
genera sacerdotalium vestimentorum. Poderis est sacerdotalis linea, corpori adstricta et usque ad pedes descendens; unde et nuncupata; quam vulgo camisiam vocant. Abanet cingulum sacerdotale rotundum, polymita arte ex cocco, purpura, iacinthoque contextum, ita ut flores atque gemmae in eo esse viderentur distinctae. Pilleum est ex bysso rotundum quasi sphaera media, caput tegens sacerdotale et in occipitio vitta constrictum. Hoc Graeci et nostri tiaram vel galerum vocant. Mahil, quod est tunica talaris, tota iacinthina, habens ad pedes septuaginta duo tintinnabula totidemque intermixta ac dependen
Abbreviated transcription (Latin):
n t xxxhierũ autis ol strti clis quixii continet. menses ccutm dnus omnib: planetis ine undẽ locũ recurrenti¬
bus quint postannos s̃l stitceles plurimo. Aere sin gulorũ eennorũ ÷ constitutec ẽ cescere cgusto quando

Expanded text:
nta dierum; aut solstitialis, qui duodecim continet menses; aut magnus, omnibus planetis in eundem locum recurrentibus, qui fit post annos solstitiales plurimos. Aera singulorum annorum est constituta a Caesare Augusto, quando
Abbreviated transcription (French):
uocaont. Ter tice scebbectitertic ferice que diẽilli mcertis uocant: Quartee scebbccti qur¬
tee feric quimet coris diesdr̃ copaganis quinta scbbacti quintec feric ide quintus

Expanded text:
vocant. Tertia sabbati tertia feria, quem diem illi Martis vocant. Quarta sabbati quarvocant. Tertia sabbati tertia feria, quem diem illi Martis vocant. Quarta sabbati quarta feria, qui Mercurii dies dicitur a paganis. Quinta sabbati quinta feria est, id est quintus
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt Primũ enim diem cesole ceppellauerunt quiphncepst omniũ siderũ sicut
&idemdies caput ÷ cunctorũ dierũ : Secundum cclunaq solis& splendore & moegnitu¬
dine ꝓxima ÷ & ex eo indtuat lumen: Tertium cebstella martis quace uesꝑ uocatus:
quaer tũ cebstella mer edni quã quidẽ candidũ circulũdicunt quintũ aebstelloc iouis
quã pͥetontem &iunt: Sextũ ecuentris stella quãc luciferũ cedserunt que interomnia
sidera plus lucis hceb&: Septimũ cobstellac sectur ni que sexto caelolo catec
pusã mercorio ingenium & lingacũ ccuenere uoluntectẽ Amcerte sanguinẽ A noue. tem¬
peraentiã a scctur no hinorem: Tcdis qulpestett gentiliũ stultitic quisibi finxerunt
temridiculo sce siomen tec: aputebreos h dies prime uncsccbbceti dr̃ qͥ epudnos dies dominic̃m
quẽ gentiles solidicceu erunt: Secundaes cebbecti secundac feric quẽ secula pes diemlunae

Expanded text:
verunt. Primum enim diem a Sole appellaverunt, qui princeps est omnium siderum, sicverunt. Primum enim diem a Sole appellaverunt, qui princeps est omnium siderum, sices caput est cunctorum dierum. Secundum a luna, quae soli et splendore et magnitudine proxima est, et ex eo mutuat lumen. Tertium a stella Martis, qui Pyrois vocatur. 3. Quartum a stella Mercurii, quam quidam candidum circulum dicunt. Quintum a stella Jovis, quam Phaethonta dicunt. Sextum a Veneris stella, quam Luciferum asserunt, qui inter omnia sidepus, a Mercurio ingenium et linguam, a Venere voluptatem, a Marte sanguinem, a Iove temperantiam, a Saturno humorem. Talis quippe extitit gentilium stultitia, qui sibi finxerunt tam ridiculosa figmenta. Apud Hebraeos autem dies prima una sabbati dicitur, qui apud nos dies dominicus est, quem gentiles Soli dicaverunt. Secunda sabbati secunda feria, quem saeculares diem Lunae
Abbreviated transcription (Latin):
Ronica grecedicitur queclatine tẽporũ sm es ceppellator quedẽ ceputgre cos euse¬
bius caescciensis ep̃is aedidit & hiero nimꝑ pibĩ inlacti nẽc lingũae conuertit crono
enim grece lectino tempur inter p̃tectur. ITemporeeh momentis horirdiebus¬
mensibus cennis lustis raeculis ae tatibus diuiduntꝰ Momentum ̃e ÷ minimũ ad que
angustis simũ tempus cmotusiderũ dictũ est it extremites horae in breuibus interud¬
iscum ediquid sibicedit cetq succedit: horeegrecũ nñ ÷ & tecmenꝰ locti
sit causc ÷ ccut supracterrã solautsub terris. Peeslegiti mus ÷ horcerũ xxiui
usꝗdũdies & nox spcetiec suigicur sus ceboriente usque ced cclium orientaelẽ solẽ cael
uolubi litecte conl udaet cobusiueh diesunus: spactiũ ceboriente sole usque ced
occidentem: gunt ccũhi diei spaccicduo. interdicnũ cdque noctur nũ & estdies quidiem
so nictios eefflactus sit: Piesdicti cedis quorũ nom̃ a romani quibus dãc sidenbus. seccra¬

Expanded text:
ronica Grece dicitur, que Latine temporum series appellatur. Qualem aput Grecos Eusebius Cesariensis edidit, et Ieronimus presbyter in Latinam linguam convertit; cronos enim Grece, Latine tempus interpretatur. Tempora autem momentis, horimensibus, annis, lustris, saeculis, aetatibus dividuntur. Momentum est minimum atque angustissimum tempus, a motu siderum dictum. Est enim extremitas horae in brevibus intervallis, cum aliquid sibi cedit atque ssit causa est, aut supra terram sol, aut sub terris. Dies legitimus vigiue ad alium Orientem solem coeli volubilitate concludat. Abusive autem dies unus est spatium ab Oriente sole usque ad Occidentem. 2. Sunt autem diei spatia duo: interdianum atque nocturnum, et est dies quidem sonyctius afflatus fit. 5. Dies dicti a diis, quorum nomina Romani quibusdam sideribus sacra
Abbreviated transcription (Latin):
antonius. Ne costenditur in hac ambiguitate ut rum ipsi alios analii ipsos dep̃¬
catisint aut ca lumpniati : Fit & per homenimã quo uno nomine multa significan¬
tur ut acies & non addas aut ferri aut oculorũ autmilitũ otcorta plasoma

Expanded text:
Antonius; nec ostenditur in hac ambiguitate utrum ipsi alios, an alii ipsos deprecati sunt, aut calumniati. 16. Fit et per homonymiam, quando uno nomine multa significantur, ut acies, et non addas, aut ferri, aut oculorum, aut militum. 55 CA
Abbreviated transcription (Latin):
deex specteendo & fugiendo id est defaciendo & non faciendo: sucs saric aũ intribus
locis diuidit honesto utili& pos sibili, haec defert aliquid a delibercetiuc quia sua¬
suricc aeg& caelterẽ prsonaẽ delibercetiuac int̃dũ & cpud sem acgit Insucssuna¬
aũduaesunt quaeplus ueclent spes& metus : De monstrcetiuũ dictũ quodu nã quã¬
ꝗrrem autlaudando ccutuitu perando demonstrat qđ genus duas hab& species
leudẽ &uitu percctionẽ: Hccudis ordotibus tẽporibus distinguitur aentehomint
dum montib umbrelustrabunt semꝑ honos nomenq: tuũ laudesq manebunt
Pariordine econtrano & inuitu perctione hominis haec formacseruecͥde est
Ante hominẽ in homine post homine Hocus cõmonis addemons trectiuu uitupe¬
rectionis genus ꝑtin& quod tamen ab eo in celiquod differt: Nc̃cuitu percctio
quȩ contraria ÷ Iaudis speciclit̃ ad incertẽ facientis ꝑsonaẽ adhibetꝰ cõmbnis ue¬

Expanded text:
de expetendo et fugiendo, id est de faciendo et non faciendo. Suasoria autem in tribus locis dividitur: honesto, utili, et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget alteram personam, deliberativa interdum et apud se agit. In suautem duae sunt quae plus valent: spes et metus. Demonstrativum dictum, quod unamquamque rem aut laudando aut vituperando demonstrat. Quod genus duas habet species: laudem et vituperationem. Laudis ordo tribus temporibus distinguitur: ante dum montibus umbrae lustrabunt, semper honos nomenque tuum laudesque manebunt. Pari ordine e contrario et in vituperatione hominis haec forma servanda est, ante hominem, in hominem, post hominem. Locus communis ad demonstrativum vituperationis genus pertinet. Quod tamen ab eo in aliquo differt. Nam vituperatio, quae contraria est laudis, specialiter in certam facientis personam adhibetur. Communis ve
Abbreviated transcription (Latin):
lectrum uocatum quod ard radium
solis clarius auro argentoq reluceat.
Sol autem a poetis electron uocatur. Defe-¬
cacius est enim hoc metallum ominib me¬
tallis: huius tria genera Inum qd̃ ex
pini arboribus fluie. qd sucinum dicit᷑.
Alterum metallum dicit᷑. quod natu:¬
ralit̾ inuenit᷑. ⁊ in p̃cio habetur: Ter¬
cium quod sit de tribus partibus auri
et argenti una. quas partes etia si na:¬
turale soluas iuenies. Unde nichil int̾ẽe
natum anfactum: Strumq enĩ eiusdẽ
nature est. Plectrum quod naturale est
eiusmodi nature est. ut in conuuio et
ad lumina clariꝰ cunctis in erallis fulgeat
et uenenum prodat Nam si eo infundas
uenenum. stridorem edit et colores ua-¬
rios in modum arcus celestiᷤᷤ emittit :

Expanded text:
lectrum vocatum quod ad radium solis clarius auro argentoque reluceat; sol enim a poetis Elector vocatur. Defaecatius est enim hoc metallum omnibus metallis. Huius tria genera: unum, quod ex pini arboribus fluit, quod sucinum dicitur; alterum metallum, quod naturaliter invenitur et in ptium, quod fit de tribus partibus auri et argenti una; quas partes, etiamsi naturale solvas, invenies inde nihil interesse natum an factum: utrumque enim ejusdem naturae est. Electrum, quod est naturale, ejusmodi naturae est, ut in convivio et ad lumina clarius cunctis metallis fulgeat, et venenum prodat. Nam si eo infundas venenum, stridorem edit, et colores varios in modum arcus coelestis emittit.
Abbreviated transcription (Latin):
aput latinos aeris flos appellatur : fit aũ
nunc in multis regionibus olim hispanie
puteis uł stagnis id genus habentibis.
qñ quoquebant.⁊ in piscinas lineas sunde.¬
bant. appendentes suꝑ eas restes lapillis
Extentas. quib limus insimilitudinẽ
uitrei acini adherebat. Sic eiectum sicca¬
speluncis. quod liquide collectum. dehĩc
dissusum in quodã botros solidatur: sit
et inscrobibus cauatis. quorum elate¬
ribus decadentes qut te coalescunt: sit
et salis modo ex flagrantissimo sole
Adeo aũ constricte uirtutis est. ut in
leonũ et ursorum ora sparsum tantã
iũ habeat ad constringendũ. ut ñ ua¬
leant mordere
De lasibiBus uul

Expanded text:
et apud Latinos aeris flos appellatur. Fit autem et apud Latinos aeris flos appellatur. Fit autem nunc multis in regionibus; olim in Hispaniae puteis vel stagnis id genus aquae habentibus, quam decoquebant et in piscinas ligneas fundebant, adpendentes super eas restes lapillis extentas, quibus limus in similitudinem vitreis acinis adhaerebat, sicque eiectum siccaspeluncis, quod liquide collectum dehinc diffusum in quosdam botros solidatur: fit et in scrobibus cavatis, quorum e lateribus decadentes guttae coalescunt: fit et salis modo ex flagrantissimo sole. Adeo autem constrictae virtutis est ut in leonum et ursorum ora sparsum tantam vim habeat adstringendi ut non valeant mordere. De lapidibus vul
Abbreviated transcription (Latin):
putatur: Nichil enim utilius sale et
sole: Peniq cornea uidemꝰ corpora
nauticorum: Quin etiam pecudes .ar.¬
menta uim̃ta sale maxie prouocãt᷑
ad pastum. multũ largiores lacte. multũq
gratiores casei dote: Corpora etiã sal
astringit ⁊ siccat et alligat. defuncta
enim a putrescendi labe undicat ut
obduret: Nitrũ sũpsit uocabulũ a loco:¬
Nascitur enĩ in oppido uł regione ȩgip.¬
tinitria. ex quo et medicine siunt.¬
et sordes corporũ uestiũq lauantur:
huius natura ñ multũ distat a sale
ht̃ enĩ uirtutem salis.⁊ similiter oritur canes.¬
centibis siccitate littorib Afronitũ grece¬
Nusticus es nescis. quid greco nõe dicar.
Spuma uocor nitri grecus a sronitoee:¬
Colligitur añ in asia in speluncis distillans.
Pehinc siccatur sole. optimũ putatur. si
minime fuerit ponderosum ⁊ maxime
friabile colore pene purpureo: Calecantũ
dictum. quia calcitis est cimũ .i. flos. Uñ

Expanded text:
putatur; nihil enim utilius sale et putatur; nihil enim utilius sale et sole: denique cornea videmus corpora nauticorum. Quin etiam pecudes, armenta et iumenta sale maxime provocantur ad pastum, multo largiores lacte multoque gratiores casei dote. Corpora etiam sal adstringit, siccat et alligat. Defuncta etiam a putrescendi labe vindicat ut durent. Nitrum a loco sumpsit vocabulum; nascitur enim in oppido vel regione Aegypti Nitria, ex quo et medicinae et sordes corporum vestiumque lavantur. Hujus natura non multum a sale distat. Habet enim virtutem salis, et similiter oritur canescentibus siccitate littoribus. Nam sictialis  ait: Rusticus es, nescis quid Graeco nomine dicar. Spuma Colligitur autem in Asia in speluncis distillans, dehinc siccatur sole. Optimum putatur si minime fuerit ponderosum et maxime friabile, colore pene purpureo. Chalcantum dictum quia chalcitis est thymum, id est flos; unde
Abbreviated transcription (Latin):
ligitur crecenis cum lune noctib Nã in
cirene amoniacus sub harenis inuenit᷑
Sunt et montes natiui salis in quib
ferro ceditur. ut lapis renascens maus
tante alicubi duricie ut muros domo̾q
massis salis facie̾nt sicut in arabia.
In natura quoq salis differentie: Nã
alibi suauis. alibi salsissimus: Commune
sal in igne crepitat: Traguseus nec cre:¬
pitat igne nec exilit: agrigentinus sici¬
lie flaminis paciens in aqua exilit un
igne fluit: Contra naturam sunt et
colorum differentie: Memphiticus ru-
fus: In parte quadã sicilie ubi ethna ÷
purpureus: Item in endem sicilia in
bachina adeo splendibdus et lucidus.
ut imagines reddat. In capadocia cro¬
cinus effoditur : Salis natura necessa:¬
ria est ad omnem escam : Pulmentis
enĩ saporem lat: Excitat auiditatẽ.
⁊ appetitum in omnib cibis facit  Ex
eo quippe omnis delectacio ⁊ sũma
hlaritas: Iinc et salus accepisse nom̃¬

Expanded text:
ligitur, crescens cum lunae noctibus. Nam in ligitur, crescens cum lunae noctibus. Nam in Cyrenaea ammoniacus sub arenis invenitur: sunt et montes nativi salis, in quibus ferro caeditur ut lapis renascens majus tanta alicubi duritie, ut muros domusque massis salis faciant, sicut in Arabia. In natura quoque salis differentiae sunt. Nam alibi suavis, alibi salsissimus; csal in igne crepitat; Tragasaeum nec crepitat in igne nec exilit; Agrigentinum Siciliae flammis patiens in aqua exilit, in igne fluit contra naturam. Sunt et colorum differentiae. Memphiticus rufus est; in parte quadam Siciliae, ubi Aetna est, purpureus; item in eadem Sicilia in Pachyno adeo splendidus et lucidus ut imagines reddat; in Cappadocia crocinus effoditur. Salis natura necessaria est ad omnem escam. Pulmentis enim saporem dat, excitat aviditatem, et appetitum in omnibus cibis facit. Ex eo quippe omnis victus delectatio et summa hilaritas. Hinc et salus nomen accepisse