comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cius ÷ colorata. Itt̃alia contraeststella mediagenuorũ custodis arcti quiarcturus dicit᷑
estibidedicatus. Fregione capitis septentrionis transuersus ad pedesgeminorum hau¬
riga stat insũmocornu tauri. Itẽq: in sũmo cornulȩuo & uiriga pedes unaten& par¬
testellã & appellantur aurigemanus. hedicapraleuo humero tauriquidem &ari&is
in suꝑ perscus dexteriorib: subtercurrens basem uirgilias asinisterioris caput ari&is¬
& manud extra innitenscassiopiȩ simulacro laeua supra aurigãten& Gorgoneũ
ad sũmũ caput subiciensq an dromedȩpedib. Itẽpisces supra andromedc̃ẽ &eius
uentris &equiques supraspinã equi. cuius uentris lucidissimastella finit uentrẽ equi
& caputandromedȩ. Manus andromedȩ dextra supracassiope simulacrum est

Expanded text:
eius est colorata. item alia contra est stella media genuorum custodis arcti: qui arcturus dicitur eius est colorata. item alia contra est stella media genuorum custodis arcti: qui arcturus dicitur est ibi dedicatus. E regione capitis septentrionis transversus ad pedes geminorum auriga stat in summo cornu tauri—ita quae in summo cornu laevo est, aurigae pedis una tenet partem stella—et adplicantur aurigae manui haedi, capra laevo umero. tauri quidem et arietis insuper Perseus—dexterioribus subter currentis basem vergiliis, at sinisterioribus caput arietis—et manu dextra innitens Cassiepiae simulacro, laeva supra tauri tenet gorgoneum, ad summum caput subiciens Andromedae pedibus. Item pisces supra Andromedam ex aequis ventris ex aequisque sunt supra spinam equi, cuius ventris lucidissima stella finit ventrem equi et caput Andromedae. manus Andromedae dextra supra Cassiepiae simulacrum est
Abbreviated transcription (Latin):
pars est attributa capricorno ad pastẽ octauã breuissimũ caeli ꝑcurrit spatiũ
exeo abreuitate diurnabruma at diesbrumales appellantur: e capricorno
autẽ transiens in aquariium ad aug& exequat sagit tarii longitudine diei spati¬
ũ Aba quario cũ in gressus est in pisces fauonio flantescorpionis conparat
aequalem cursum Itasolea signa circũ ꝑuagando ceftis tẽporib aug& autmi¬
nuit dierũ & horarũ spatia. Nunc deceteris siderib quae surt dextra acsinistra
⁊ omĩsignorũ meridana septentrionaliq pastemun distellis disposita figuratique dicã.
Nãq septentrio quẽ greci nominant arctũ siuchelicen hib& postseconlocatũ custodem
non longe conformata ÷ uirgo cuiussuprahumerũ dextrũ lucidissimastella nititur
quã nostriꝓuidentuã muores greci ꝓpr gethon uocant. Candens autẽ migis species

Expanded text:
pars est attributa capricorno, ad partem octavam, brevissimum caeli percurrit spatium. pars est attributa capricorno, ad partem octavam, brevissimum caeli percurrit spatium. ex eo a brevitate diurna bruma ac dies brumales appellantur. e capricorno autem transiens in aquarium adauget et aequat sagittarii longitudine diei spatium. ab aquario cum ingressus est in pisces favonio flante, scorpionis comparat aequalem cursum. ita sol ea signa circum pervagando certis temporibus auget aut minuit dierum et horarum spatia. Nunc de ceteris sideribus, quae sunt dextra ac sinistra zonam signorum meridiana septentrionalique parte mundi stellis disposita figurataque, dicam. Namque septentrio, quem Graeci nominant a/rkton sive eli/khn, habet post se conlocatum custodem. ab eo non longe conformata est virgo, cuius supra umerum dextrum lucidissima stella nititur, quam nostri provindemiatorem, Graeci protrughth/n vocant; candens autem magis spica
Abbreviated transcription (Latin):
partes cancro sunTt attributȩ. Epcetor eautem leonis & finib: cancrisolis exitus
ꝑcurrens reliquas pastes leonis inminuit diei magnitudinẽ &circinatonis redit¬
q ingeminorũ aequalẽ cursũ. Tunc uero aleone transiens in uirginẽ ꝓgrediens¬
q ad signũ uestis eius contrahit circinationẽ &equatadeã quãtaurus habe
cursum rationẽ: Euirgineautẽ ꝓgrediens ꝑsinũ. quisinus librȩ partes primas
in librȩ parte UIII ꝑficit. &qui noctiũ autẽ talequicursus equat aequat eam
cirtinationem. quae fuerat in ari&is signo. Scorpionẽ autẽ cũ solingressus
fuerit occidentib uergiliis minuit: ꝓgrediens meridianas pastes longitu¬
dinesdierũ. Escorpione cũ ꝑcurrendo initinsagittariũ ad femina eius con¬
tractiorẽ diurnũ ꝑuolat cursum. Cũ autẽ incipit cefeminib sagittariiq

Expanded text:
partes cancro sunt attributae. E pectore autem leonis et finibus cancri solis exitus partes cancro sunt attributae. E pectore autem leonis et finibus cancri solis exitus percurrens reliquas partes leonis inminuit diei magnitudinem et circinationis reditque in geminorum aequalem cursum. tunc vero a leone transiens in virginem progrediensque ad sinum vestis eius contrahit circinationem et aequat ad eam, quam taurus habet, cursus rationem. e virgine autem progrediens per sinum, qui sinus librae partes habet primas, in librae parte VIII perficit aequinoctium autumnale; qui cursus aequat eam circinationem, quae fuerat in arietis signo. Scorpionem autem cum sol ingressus fuerit occidentibus vergiliis, minuit progrediens meridianas partes longitudines dierum. e scorpione cum percurrendo init in sagittarium ad femina eius, contractiorem diurnum pervolat cursum. cum autem incipit a feminibus sagittarii, quae
Abbreviated transcription (Latin):
celi medis regiones. & id qđ spectat ad solem id hab& lucidũ reliquus obscura
Itẽ cotidie cursũ faciendo circiter octauo &ucesimodie subit subradios solis & ita
menstruas ꝑficitrationes. Nuncutinsingulis mensib solsignaꝑ uadens auget
&minuit dierũ & horarũ spatia dicã INãq cũ ari&is signũiit & pastẽ octauã
ꝑuagatur. ꝑ ficit equinoetiũ uernũ cũ ꝓgreditur ad caudã tauri sidusq uergilia¬
rũ equib emin& dimidia pars priortauri in maiusspatiũ mundi quã dimidium
procurrit ꝓcedens adseptentrionalẽ partem. Etauro cũ ingredit᷑ ingeminos
exorentib uergiliis magis crescit suprat̾rã. &auget spatia dierũ. Deinde gemi¬
nis cũ in ut ad cancrũ qui breuissimũ ten&cȩlispatiũ. cũ peruenit in partem oc¬
tauã ꝑficitsolstitiale tẽpus& peragens ꝑueniens ad caput & pectus leonis qđ hȩ

Expanded text:
caeli medias regiones, et id quod spectat ad solem, id habet lucidum reliquis obscura. caeli medias regiones, et id quod spectat ad solem, id habet lucidum reliquis obscura. item cotidie cursum faciendo circiter octavo et vicensimo die subit sub radios solis, et ita menstruas perficit rationes. Nunc, ut in singulis mensibus sol signa pervadens auget et minuit dierum et horarum spatia, dicam. Namque cum arietis signum iniit et partem octavam pervagatur, perficit aequinoctium vernum. cum progreditur ad caudam tauri sidusque vergiliarum, e quibus eminet dimidia pars prior tauri, in maius spatium mundi quam dimidium procurrit procedens ad septentrionalem partem. e tauro cum ingreditur in geminos exorientibus vergiliis, magis crescit supra terram et auget spatia dierum. deinde e geminis cum iniit ad cancrum, qui brevissimum tenet caeli spatium, cum pervenit in partem octavam, perficit solstitiale tempus, et peragens pervenit ad caput et pectus leonis, quod eae
Abbreviated transcription (Latin):
qđ mensibus subrotam solis radiosq unodie antequã preterit latens obscura¬
tur. cũ est cũ sole nouauocatur. postero ccutẽdie quodnumeratur secunda
preteriens absole uisitationẽ facit tenuem extreme rotundationis cũ triduũ
recessit ab sole crescit & plusinluminitur. Cotidieuero discedens cũꝑuenit
ad diem septimũ distans a sole occidente circitermedias celiregiones dimidia
luce &eius queidsolẽ parsspectat. eaest inluminata. Quartoautẽ decimo
die cũ indiam&ro spatio totius mundi absit absoleꝑficitur plena &oritur cũ
solsit adoccidentẽ. Ideo qđ totũ spatium mundi distins consistit contrah&
imp&u solis totius orbis in se recepit splendorẽ. septimo decimodie cũ soloriat᷑
eapressaest ad occidentẽ uicesi mo& altero diȩ cũ solest exortus. lunaten& circiter

Expanded text:
quot mensibus sub rotam solis radiosque uno die, antequam praeterit, latens obscuraquot mensibus sub rotam solis radiosque uno die, antequam praeterit, latens obscuratur. cum est cum sole, nova vocatur. postero autem die, quo numeratur secunda, praeteriens ab sole visitationem facit tenuem extremae rotundationis. cum triduum recessit ab sole, crescit et plus inluminatur. cotidie vero discedens cum pervenit ad diem septimum, distans a sole occidente circiter medias caeli regiones, dimidia lucet, et eius quae ad solem pars spectat, ea est inluminata. Quarto autem decumo die, cum in diametro spatio totius mundi absit ab sole, perficitur plena et oritur, cum sol sit ad occidentem, ideo quod totum spatium mundi distans consistit contra et impetu solis totius orbis in se recipit splendorem. septumo decumo die cum sol oriatur, ea pressa est ad occidentem. vicensimo et altero die cum sol est exortus, luna tenet circiter
Abbreviated transcription (Latin):
cã secund cc̃ uocari cotidiana autẽ uersationis remissione tertiã quartam indies
dimidia partecaeli spatio distar& asole. Item dimidia candentiȩ conuersam
haibere ad terrã. In t̃solẽ uero & lunã cũ dist& totũ mundispatium & lunȩ
orientis soltrans cũ transit ad occidentem eã quo longiusarsit aradis remissam
xIIii. plenarota totiusorbis mittere splendorẽ. Reliquosq dies decrescenti¬
a cotidiana ad ꝑfectionem lunarism̃sis uersationibus & cursuasolȩ reuocati¬
onib subire subrotã. Radiosq eius &ĩ menstruas dierũ efficere rationes.
uti autẽ aristharcus. samius. mathemaiticus uigore magnorationes uarietates
disciplinis decadem reliquid ex ponam: Nonenim lat& lunã suũ ꝓpriũq habe¬
relum̃ sed ẽc̃uti speculũ & absolis imp&u reciperesplepidorem. Nam que luna
deseptẽ astris circulũ ꝓximũ terre incursibus minimũ periugitur łta

Expanded text:
eam secundam vocari. cotidiana autem versationis remissione tertiam, quartam in dies eam secundam vocari. cotidiana autem versationis remissione tertiam, quartam in dies dimidia parte caeli spatio distet a sole, item dimidiam candentiae conversam habere ad terram. inter solem vero et lunam cum distet totum mundi spatium et lunae orienti sol trans contra sit ad occidentem, eam, quo longius absit, a radiis remissam XIIII die plena rota totius orbis mittere splendorem, reliquosque dies decrescentia cotidiana ad perfectionem lunaris mensis versationibus et cursu a sole revocationibus subire sub rotam radiosque eius, et ita menstruas dierum efficere rationes. Uti autem Aristarchus Samius mathematicus vigore magno rationes varietatis disciplinis de eadem re reliquit, exponam. non enim latet lunam non suum propriumque habere lumen, sed esse uti speculum et ab solis impetu recipere splendorem. namque luna de septem astris circulum proximum terrae in cursibus minimum pervagatur. ita
Abbreviated transcription (Latin):
circuitũ eorũ utia preceptoribus accepi ex posui Nunc decrescenti luminae
lunȩ deminutioneq utitraditũ ÷ nobis amaiorib dicam. Berosus qͥ ab chalde¬
orũ ciuitate siue natione ꝓgressus. inasia &um disciplinã chaldiçicam patefe c̃¬
ita est ꝓfessus. pilãcẽ exdimidia paste candentem. reliqui habere ceruleo colore
Cũ autẽ cursũ itinerissui ꝑagenssubir& suborbemsolis. tunccãridis &im p&uc&lo¬
ris corripi conuertiq candentẽ ꝓptereius ꝓpri&atẽ luminis adlum̃ Cũ autẽ
ea uocata ad solisorbis superiora spestent. tunc inferiorẽ partẽ eius quod eandens
tũ lumen ad superiorẽ speciem retineri. & tunc eam uocari primã cũ preteriens
uadit adorientis calipastes relaxari abimpetusolis extremcẽque eius pcer tem
candentie oppido quãquã tenui linia adterrã mittere splendorẽ. &itaexeo

Expanded text:
circumitum eorum, uti a praeceptoribus accepi, exposui; nunc de crescenti lumine circumitum eorum, uti a praeceptoribus accepi, exposui; nunc de crescenti lumine lunae deminutioneque, uti traditum est nobis a maioribus, dicam. Berosus, qui ab Chaldaeorum civitate sive natione progressus in Asia etiam disciplinam Chaldaicam patefecita est professus: pilam esse ex dimidia parte candentem, reliqua habere caeruleo colore. cum autem cursum itineris sui peragens subierit sub orbem solis, tunc eam radiis et impetu caloris corripi convertique candentem propter eius proprietatem luminis ad lumen. cum autem ea vocata ab solis orbi superiora spectent, tunc inferiorem partem eius, quod candens tum lumen ad superiorem speciem retineri, et tunc eam vocari primam. Cum praeteriens vadat ad orientis caeli partes, relaxari ab impetu solis extremamque eius partem candentiae oppido quam tenui linea ad terram mittere splendorem, et ita ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
nitentia contramundicursũ suis itinerib ꝑficiunt circuitũ: sed cęliuersatione re¬
dundati onib referuntur cotidianatẽporis circũ latione. Esseautẽ alius stellas
temperatas alias feruentes. &iãq frigidas. haec essecaus auidetur. qđ omnis ignis
insuperiora loca hab& scandentem flammã. Ergo sola &hera qui est suprase radiis
exurens effecit candentẽ. in quib: locis hab&cursũ martisstella itaq feruens
ab ardor esolis efficitur. Saturniautẽ quod ÷ ꝓxima extremomundo tangit
congelatas caliregiones uehementes est frigida exeo iouis cũ int̃ utriusq circui¬
tiones hab& cursum arefrigeratione caloreq: eorũ medio conuenientes tẽpera¬
tissimosq habereuidetur effectus. Dezona xii signorũ & septem astrorum
contrario opere accursu. quib rationib: & numeris transeunte signis insigna &

Expanded text:
nitentia contra mundi cursum suis itineribus perficiunt circumitum, sed caeli versatione renitentia contra mundi cursum suis itineribus perficiunt circumitum, sed caeli versatione redundationibus referuntur cotidiana temporis circumlatione. Esse autem alias stellas temperatas, alias ferventes, etiamque frigidas haec esse causa videtur, quod omnis ignis in superiora loca habet scandentem flammam. ergo sol aethera, qui est supra se, radiis exurens efficit candentem, in quibus locis habet cursum Martis stella; itaque fervens ab ardore solis efficitur. Saturni autem, quod est proxima extremo mundo tangitque congelatas caeli regiones, vehementer est frigida. ex eo Iovis, cum inter utriusque circumitiones habeat cursum, a refrigeratione caloreque earum medio convenientes temperatissimosque habere videtur effectus. De zona XII signorum et septem astrorum contrario opere ac cursu, quibus rationibus et numeris transeunt e signis in signa, et
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ po&ȩ idostendit. non puto aliter oportereiudicari. nisiquẽ ad modum de eare
suprascriptũ habemus. Iouis autẽ intermartis &saturni circinationẽ currens. maio¬
rem quã mars. minorẽ quã saturnus peruolatcursum. Itẽ reliq stellȩ quomaiore abs̃
spatio abextremocaelo proximãq habent terrae circinationẽ celerius uidentur quod
quaecũq eorũ minorẽ circinationẽ peragens sepius subiens preterit superiorẽ
Quẽ ad modũ sun rota quafiguliutuntur in positefuerint. septem formicȩ canalesq
totidem in rotafactisint circũ centrũ inimo ad crescentes ad extremũ. in qͥb: hac cogan¬
tur circinationems uerseturq rota in alterã pastem. necesseerit eascontra rotae
uersationem nihilminus aduersus itinera ꝑficere & quȩꝓximũ centrũ habuert
celerius ꝑuagari quȩq extremũ orbem roteꝑagat. &iamsiȩq celeriter ambul&
ꝓptermagnitudinẽ circinationis. multo tardius ꝑficerecursũ. Similit̃ astra

Expanded text:
is id ostendit, non puto aliter oportere iudicari, nisi quemadmodum de ea re supra scriptum habemus. Iovis autem inter Martis et Saturni circinationem currens maiorem quam Mars, minorem quam Saturnus pervolat cursum. item reliquae stellae, quo maiore absunt spatio ab extremo caelo proxumamque habent terrae circinationem, celerius pervagari videntur, quod quaecumque earum minorem circinationem peragens saepius subiens praeterit superiorem. Quemadmodum, si in rota, qua figuli utuntur, inpositae fuerint septem formicae canalesque totidem in rota facti sint circum centrum imo adcrescentes ad extremum, in quibus hae cogantur circinationem facere, verseturque rota in alteram partem, necesse erit eas contra rotae versationem nihilominus adversus itinera perficere, et quae proximum centrum habuerit, celerius pervagari, quaeque extremum orbem rotae peragat, etiamsi aeque celeriter ambulet, propter magnitudinem circinationis multo tardius perficere cursum: similiter astra
Abbreviated transcription (Latin):
nemo propt̃ eã causam. sedlauationib & reliquis reb utuntur: bibuntautẽ exputeis
&itauiuant corũuitu: T roezeni non potest iduitari. qđ omnino aliud genus aque
non iepperitur. nisi qđ cibdeli habeant. Itaq in eaciuitate autom̃s autmaxima
pastesuñ pedib uitiosi Ciliciuauero ciuntas tharso flum̃ est nomine cydnos. in quo
podagrici crura maceraontes leuuantur dolore. Sunt autẽ &alia multagenera.¬

Expanded text:
nemo propter eam causam, sed lavationibus et reliquis rebus utuntur, bibunt autem ex puteis nemo propter eam causam, sed lavationibus et reliquis rebus utuntur, bibunt autem ex puteis et ita vitant eorum vitia. Troezeni non potest id vitari, quod omnino aliud genus aquae non reperitur, nisi quod Cibdeli habeant; itaque in ea civitate aut omnes aut maxima parte sunt pedibus vitiosi. Cilicia vero civitate Tarso flumen est nomine Cydnos, in quo podagrici crura macerantes levantur dolore. Sunt autem et alia multa genera
Abbreviated transcription (Latin):
Estautẽ aquae frigide genus nitrosũ uti pinnȩ uestinȩ cutilus alusq locis similibusque
potionib depurgait ꝑ aluũq transeundo &iuamstrumarũ minuit tumores : Vbi uero
saurũ argentũ ferrũ aes plũbũ reliqueq res earũ similesfodiantur. fontes inueniunt᷑
copiti si. sedhimaxime suNt uitiosi habentenim uitia aquaecalidȩ sulphuralum̃
longitudine contrahuntur. &ita autneruicos autpoda gricos efficiunt homines:
ideo qđ ex durissimis & spissionib frigidissimisq reb intinctas habent uenarũ rarita¬
tes A quae autẽ species ÷ quatũ habeat nonsatis ꝑlucidas & ipsauti flosnatat
in sũ mocolore similis uitri purpurei: hec maxime considerantur athenis. Ibi
enĩ excius modilocis & fontib inasts &idportũ pirȩũ ductis uNt silientes equib bibit

Expanded text:
Est autem aquae frigidae genus nitrosum, uti Pinnae Vestinae, Cutiliis aliisque locis similibus, quae Est autem aquae frigidae genus nitrosum, uti Pinnae Vestinae, Cutiliis aliisque locis similibus, quae potionibus depurgat per alvumque transeundo etiam strumarum minuit tumores. ubi vero aurum, argentum, ferrum, aes, plumbum reliquaeque res earum similes fodiuntur, fontes inveniuntur copiosi, sed hi maxime sunt vitiosi. habent enim, uti aquae calidae sulphur alumen longitudine contrahuntur et ita aut nervicos aut podagricos efficiunt homines, ideo quod ex durissimis et spissioribus rigidissimisque rebus intinctas habent venarum raritates. Aquae autem species est, quae cum habeat non satis perlucidas et ipsa uti flos natat in summo, colore similis vitri purpurei. haec maxime considerantur Athenis. ibi enim ex eiusmodi locis et fontibus in asty et ad portum Piraeum ducti sunt salientes, e quibus bibit
Abbreviated transcription (Latin):
tollens operculũ & crescens abundat Sublatoautẽ operculo emissis inflationib in
acre patenti rursus ad suũ locũ resedit:  Ad eundẽmodũ cacipita fontiũ cũ sunt angus¬
tus conpresser̃ in sũmo spiritus a quebullitus  Simulautẽ sunt latius aꝑti exanimati ꝑ
raritates liquidepotestatis residuNt & restituunt᷑ in libram̃ti ꝓpri&ate I Omnisautem
a quacalida ideo qđ ÷ medicam̃ tosa qđ im prauisreb ꝑ cocta aliã uirtutẽ recipit adusum
Nãq sul ꝑhuro si fontes neruorũ labores reficiunt ꝑcalefaciendo exurendoq caloribus
ecorporib humores uitiosos Aluminosiautem cũ disso luta membra corporũ parar¬
lysi. autaliqua uim orbi receper̃ fouendo ꝑpatentes uenas refrigeratione contraria
caloresui reficiunt. & hoc continenter restituuntur in antiquã mẽbrorum cura¬
tionem: bituminossautẽ interioris corporis uitu potionib purgando solent mederi

Expanded text:
tollens operculum et crescens abundat, sublato autem operculo emissis inflationibus in tollens operculum et crescens abundat, sublato autem operculo emissis inflationibus in aere patenti rursus ad suum locum residit: ad eundem modum ea capita fontium cum sunt angustiis compressa, ruunt in summo spiritus aquae bullitus, simul autem sunt latius aperti, exanimati per raritates liquidae potestatis residunt et restituuntur in libramenti proprietatem. Omnis autem aqua calida ideo quod est medicamentosa, quod in pravis rebus percocta aliam virtutem recipit ad usum. namque sulphurosi fontes nervorum labores reficiunt percalefaciendo exurendoque caloribus e corporibus umores vitiosos. aluminosi autem, cum dissoluta membra corporum paralysi aut aliqua vi morbi receperunt, fovendo per patentes venas refrigerationem contraria caloris vi reficiunt, et hoc continenter restituuntur in antiquam membrorum curationem. bituminosi autem interioris corporis vitia potionibus purgando solent mederi.
Abbreviated transcription (Latin):
men albula &inardeatino fontes frigidi eodem odore qui sulphurati dicuntur. & reliquis
locis similibus:. Hiautẽ cũ sunt frigidi id eo uidentur aspectu feruere. qđ cũ in arden¬
gore ualidos recipiunt inse spiritus. utita inflati uiuenti coacti bullientes crebrȩ perii
fontes egrediuntur Exhisautẽ qui non sunt aperti. sedaut saxis continentur
ꝑangustas uenas uehementia spiritus extruduntur ad sũ mos grumorũ tumd̃ los:
Itaq putantse altitudine qua sunt grumi capita fontiũ fossehabere cũa periunt i¬
fossuras latius decipiuntur. Namq utieneũ uas noninsũmis labris plenum
sedea qua mensurȩ suȩ capacitatis habens tribus duaspartes opertũq in coconlocatũ
cũ ignis uchementi feruore tingatur percalefieri cogitaquã Eaautẽ ꝓpt̃ naturalem
raritatẽ inserecipiens feruoris ualidam inflationẽ. non modo impl&uas sed spiritib ex¬

Expanded text:
men Albula et in Ardeatino fontes frigidi eodem odore, qui sulphurati dicuntur, et reliquis men Albula et in Ardeatino fontes frigidi eodem odore, qui sulphurati dicuntur, et reliquis locis similibus. hi autem, cum sunt frigidi, ideo videntur aspectu fervere, quod, cum in ardenementi fragore validos recipiunt in se spiritus, et ita inflati vi venti coacti bullientes crebre per fontes egrediuntur. ex his autem qui non sunt aperti, sed grumis aut saxis continentur, per angustas venas vehementia spiritus extruduntur ad summos grumorum tumulos. Itaque qui putant se altitudine, qua sunt grumi, capita fontium posse habere, cum aperiunt fossuras latius, decipiuntur. namque uti aeneum vas non in summis labris plenum sed aquae mensurae suae capacitatis habens e tribus duas partes operculumque in eo conlocatum, cum ignis vehementi fervore tangatur, percalefieri cogit aquam, ea autem propter naturalem raritatem in se recipiens fervoris validam inflationem non modo implet vas, sed spiritibus ex
Abbreviated transcription (Latin):
tus & c̃mixtus ÷ ꝓpternaturȩ raritatẽ. NSunt autem &iã nonnulli fontes calidi
ex quib ꝓfluitaqua saporeoptimo: quae in potionenta est suauis uti nec fontalis abca¬
menis nec marciasaliens desideretur. haȩcautem abnatura perficiunt᷑ hisrationibus.
Cũ inimo ꝑalum̃ authitumen scu sulphur ignis excitatur ardore. ꝑ candefacit terrã quȩ est
supra seautẽ feruidũ emittit insuperioraloca uaporẽ. &ita siquiinhis locis qui sunt supra
fontes dulcis aquȩ nascuntur. offensi eouapore efferuescunt int̾uenas & ita ꝓfluunt in¬
corrupto sapore. Sunt&iã odore &sapore nonbono. frigidifontes qui ab inferiorib
locis pȩnitus ortiperloca ardentia transeuNTt &ab eo perlongũ spatiũ t̃rȩ ꝑcurrentes
refrigerati ꝑueniunt supra t̃rã. sapor eodore. coloreq corrupto . utiintiburtina uia flu¬

Expanded text:
tus et commixtus est propter naturae raritatem. Sunt autem etiam nonnulli fontes calidi, tus et commixtus est propter naturae raritatem. Sunt autem etiam nonnulli fontes calidi, ex quibus profluit aqua sapore optimo, quae in potione ita est suavis, uti nec fontalis ab Camenis nec Marcia saliens desideretur. haec autem ab natura perficiuntur his rationibus. cum in imo per alumen aut bitumen seu sulphur ignis excitatur, ardore percandefacit terram, quae est supra se; item fervidum emittit in superiora loca vaporem, et ita, si qui in îs locis, qui sunt supra, fontes dulcis aquae nascuntur, offensi eo vapore effervescunt inter venas et ita profluunt incorrupto sapore. Sunt etiam odore et sapore non bono frigidi fontes, qui ab inferioribus locis penitus orti per loca ardentia transeunt et ab eo per longum spatium terrae percurrentes refrigerati perveniunt supra terram sapore, odore coloreque corrupto, uti in Tiburtina via flu
Abbreviated transcription (Latin):
descriptionib: aseptentrionẽ uideantur ꝓfluere. afriq: cãpi qui sunt in meridianis partib:
subiecti soliscursui latentes penitus habenthumores. nefontes crebros amnesq raros.
Rlinquitur utimulto meliora inueniant᷑ capitafontiũ. quead scptentrionẽ autaqui¬
lonẽ spectant. Nisi sunciderint insulphurosũ locũ autaluminosum seubituminosũ
Tuncenĩ permutantur autcalidȩ aque aut frigidȩ odoremalo: & sapore ꝓfundunt
fontes. Neq enĩ calidȩ aquae estulla ꝓpri&as. sed frigidaaqua cumincidit ꝑcurrens
in ardentẽ locũ efferuescit. & percale facta egreditur peruenas extraterrã. Ideo diu¬
tius non potestꝑ manere. sed breui spatio fit frigidi. Nãq sinaturalit̃ ẽ& calida
non refrigerar& calcoleius. Saporautẽ & odor & caloreius non restituitur qđ intinc¬

Expanded text:
descriptionibus a septentrione videantur profluere Afrique campi, qui sunt in meridianis partibus descriptionibus a septentrione videantur profluere Afrique campi, qui sunt in meridianis partibus subiecti solis cursui, latentes penitus habeant umores nec fontes crebros amnesque raros, relinquitur, uti multo meliora inveniantur capita fontium, quae ad septentrionem aut aquilonem spectant, nisi si inciderint in sulphurosum locum aut aluminosum seu bituminosum. tunc enim permutantur et aut calidae aquae aut frigidae odore malo et sapore profundunt fontes. Neque enim calidae aquae est ulla proprietas, sed frigida aqua, cum incidit percurrens in ardentem locum, effervescit et percalefacta egreditur per venas extra terram. ideo diutius non potest permanere, sed brevi spatio fit frigida. namque si naturaliter esset calida, non refrigeraretur calor eius. sapor autem et odor et color eius non restituitur, quod intinc
Abbreviated transcription (Latin):
appellant eox monte athlante dryis. quiortus exseptentrionali regione
ꝓgreditur ꝑoccidentem adlicũeptagonũ. & mutito nomine dicitur agger. Deinde
eslacu eptabolo submontes desertos. subterfluens permeriduna loca manat & in¬
flint in paludem queappellatur: Circũ cingit meroen qđ est & hiopum meridia¬
norũ regnũ ab hisq paludib secircũ agens perflumi na hastansobã & ad stoboam
&alia plura ꝑuenit ꝑ montes adcatarctã abeoq seprecipitans ꝑseptentrionalẽ
peruenit inter dephantida & sienen thebecicosq in egrptũ campos &ibi
nilus appellatur Ex mauritania autẽ caput nili ꝓfluere exeomaxime
cognoscitur qđ exiltera piste montis athlantis aliacapita. Itẽ ꝓfluentia
ad occidentem occinũ. ibiq nascuntur ichncumones crocodili aliȩsimiles bestiarũ pisciũq
naturȩ prȩter hippo potamos Ergo cũ omnia flumina magnitudinib: in orbis trarum

Expanded text:
appellant, ex monte Atlante Dyris, qui ortus ex septentrionali regione appellant, ex monte Atlante Dyris, qui ortus ex septentrionali regione progreditur per occidentem ad lacum Eptagonum et mutato nomine dicitur Agger, deinde ex lacu Eptabolo sub montes desertos subterfluens per meridiana loca manat et influit in Paludem quae appellatur, circumcingit Meroen, quod est Aethiopum meridianorum regnum, ab hisque paludibus se circumagens per flumina Astansobam et Astoboam et alia plura pervenit per montes ad cataractam ab eoque se praecipitans per septentrionalem pervenit inter Elephantida et Syenen Thebaicosque in Aegyptum campos et ibi Nilus appellatur. Ex Mauretania autem caput Nili profluere ex eo maxime cognoscitur, quod ex altera parte montis Atlantis alia capita item profluentia ad occidentem Oceanum petunt, ibique nascuntur ichneumones, crocodili, aliae similes bestiarum pisciumque naturae praeter hippopotamos. Ergo cum omnia flumina magnitudinibus in orbis terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
excalore emit utsudores: Indicesautem suNt eius reiuenti. ex quib qr frigidissimis is¬
partib ueniunt ꝓcreati septentrio &iquilo & tenuatos siccitatib in acre flatus spirant
austeruero & reliqui qr soliscursu impetũ faciunt sunthumidissimi & semperad¬
portint imbres qđ ꝑcalefacti ab regionib feruidis adueniunt exomĩbterris laben¬
tes cripiunthumores. &itieos ꝓfunduNt̃ ad septentrioniles regiones : haecautem
sic fieri testimonio possuNt eẽ capita fluminũ que orbeterrarũ choro graphis: pic¬
ta tẽq scripta plurima maximaq inueniuntur egressa ad septentrionem:
Primũq ininda ganges &indus abcaucaso monteoriunt᷑. syria tigris ereuphaates
asiȩ id ẽponto borysthenes hypanis tanais conchis phasis. gallurhodanis celtica
rhenus citra al pestimaudos &padus. itiliatiberis. maurusia quã nr̃i mauritaniam

Expanded text:
ex calore emittit sudores. Indices autem sunt eius rei venti, ex quibus qui a frigidissimis ex calore emittit sudores. Indices autem sunt eius rei venti, ex quibus qui a frigidissimis partibus veniunt procreati, septentrio et aquilo, extenuatos siccitatibus in aere flatus spirant; auster vero et reliqui, qui a solis cursu impetum faciunt, sunt umidissimi et semper adportant imbres, quod percalefacti ab regionibus fervidis adveniunt et omnibus terris lambentes eripiunt umores et ita eos profundunt ad septentrionales regiones. Haec autem sic fieri testimonio possunt esse capita fluminum, quae orbe terrarum chorographiis picta itemque scripta plurima maximaque inveniuntur egressa ad septentrionem. primumque in India Ganges et Indus ab Caucaso monte oriuntur; Syria Tigris et Euphrates; Asiae item Ponto Borysthenes, Hypanis, Tanais; Colchis Phasis; Gallia Rhodanus; Celtica Rhenus; citra Alpis Timavos et Padus; Italia Tiberis; Maurusia, quam nostri Mauretaniam
Abbreviated transcription (Latin):
nesq &aquirũ mugnũ mulitudinem exeocũ efrigeratum noctusoloritis impetutinrit
orbẽ terre. &uentorũ flatus oriuntur ꝑtenebras abhumidis locis egrediunt᷑ in altitudinẽ
nubes: Acrautẽ cũa sole ꝑcalefactus cũ rationeb tollit exterrahumares. lic& exbalincis
exemplũ capere  Nullȩ enĩcamerȩ quae sunt caldariorũ suprast possunt habere fontes
& iuiferesecũ incamararũ curuaturas & sustin& ideo qđ semꝑ uapor calidus in altitudi¬
nẽ setrudit & primonon remittit ꝓpt̃ breuitatẽ. Simulautẽ plus humoris hab&
congestũ. non potest sustinere ꝓpter grauitatẽ. sedstillat supralauantiũ capita. Idemeadem
ratione celestis xer cũ absoleꝑcipit calorem exomnib: locis hauriendo tollit humores
& congregat ad nubes Ita cnĩ terra feruore tacta cicit humores. &iam corpus hominis

Expanded text:
nesque et aquarum magnam multitudinem. ex eo, cum refrigeratum noctu sol oriens impetu tangit nesque et aquarum magnam multitudinem. ex eo, cum refrigeratum noctu sol oriens impetu tangit orbem terrae et ventorum flatus oriuntur per tenebras, ab umidis locis egrediuntur in altitudinem nubes. aer autem cur a sole percalefactus cum rationibus tollit ex terra umores, licet ex balineis exemplum capere. Nullae enim camerae, quae sunt caldariorum, supra se possunt habere fontes,et aufert secum in camararum curvaturas et sustinet, ideo quod semper vapor calidus in altitudinem se trudit. et primo non remittit propter brevitatem, simul autem plus umoris habet congestum, non potest sustinere propter gravitatem, sed stillat supra lavantium capita. item eadem ratione caelestis aer, cum ab sole percepit calorem, ex omnibus locis hauriendo tollit umores et congregat ad nubes. ita enim terra fervore tacta eicit umores, ut etiam corpus hominis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpestatib liquescendoꝑuenitad terrã. etũ que ñ crebriter in cãpis confluuntimbies sedin
montib: autadipsosmontes ideo qđ humores exterramatutino solisortu moti cũ sunt egressi
inquãcũq pastem caelisunt ꝓclinati trudunt aera deindecũ sunt moti ꝓpt̃ uacuitatem
loci postserecipiunt acrisruente sundas .IV. Aerautem quiruit trudens quocũq humorẽ
humores conglobatiex fontib exfluminib: & paludib & pelago cũ tẽpore solis colli¬
gunt &exauriunt . &ita tollunt in altitudinẽ nubes : Deindecũ aeris undanitentes cum
peruentũ ad montes abeorũ offensa & ꝓcellis ꝓpter plenitatẽ & grauitatẽ liquescendo
dispargunt . & ita diffunditur interras. Uaporẽ autẽ &nebulas &humores exterra nasci
haecui detur efficre ratio qđ ca hib& in se &calores feruidos & spiritus in manes refrigeratio¬

Expanded text:
tempestatibus liquescendo pervenit ad terram. etiamque non crebriter in campis confluunt imbres, sed in tempestatibus liquescendo pervenit ad terram. etiamque non crebriter in campis confluunt imbres, sed in montibus aut ad ipsos montes, ideo quod umores ex terra matutino solis ortu moti cum sunt egressi, in quamcumque partem caeli sunt proclinati, trudunt aera; deinde, cum sunt moti, propter vacuitatem loci post se recipiunt aeris ruentis undas. Aer autem, qui ruit, trudens quocumque umorem umores conglobati ex fontibus et fluminibus et paludibus et pelago, cum tepores solis colligunt et exhauriunt et ita tollunt in altitudinem nubes. deinde cum aeris unda nitentes, cum perventum ad montes, ab eorum offensa et procellis propter plenitatem et gravitatem liquescendo disparguntur et ita diffunditur in terras. Vaporem autem et nebulas et umores ex terra nasci haec videtur efficere ratio, quod ea habet in se et calores fervidos et spiritus inmanes refrigeratio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ siluarũ crebritatẽ niues abumbris arborũ & montiũ ibidiutius conseruantur. deinde
liquatȩ ꝑterrae uenas ꝑcolantur. & itaꝑueniuNt ad infimas montiũ radices ex quib: ꝓfluenes
fontiũ erũ punt fructus. Campestrib autẽ locis. contrario nom possunt habere copias
namq cũ quesunt non possunt̃ habere salubritatem qđ solisuchemens imp&us ꝓpter nullã
obstantiam umbrarũ cripit exhauriendo feruens explanitie camporũ humorẽ & sique
suñ aquae apparentes ex his qđ ÷ leuissimũ tenuissimũq & subtilisa lubritate aeracuocans
dissi pat inimpetũ caeliquaq grauissime dureq & insuauessunt pastes. hȩ in frontib: campestri¬
b relinquuntur P Itaq que eximbrib a quacolligit᷑ silubriores hab& uirtutes qđ eligitur
exomnib fontib leuissimis subtilibq tenuitatib: deindeꝑacris exercitationẽ ꝑcolata

Expanded text:
propter silvarum crebritatem nives ab umbris arborum et montium ibi diutius conservantur, deinde propter silvarum crebritatem nives ab umbris arborum et montium ibi diutius conservantur, deinde liquatae per terrae venas percolantur et ita perveniunt ad infimas montium radices, ex quibus profluentes fontium erumpunt ructus. campestribus autem locis contrario non possunt habere copias. nam quaecumque sunt, non possunt habere salubritatem, quod solis vehemens impetus propter nullam obstantiam umbrarum eripit exhauriendo fervens ex planitie camporum umorem, et si quae sunt aquae apparentes, ex his, quod est levissimum tenuissimumque et subtili salubritate, aer avocans dissipat in impetum caeli, quaeque gravissimae duraeque et insuaves sunt partes, eae in fontibus campestribus relinquuntur. Itaque, quae ex imbribus aqua colligitur, salubriores habet virtutes, quod eligitur ex omnibus fontibus levissimis subtilibusque tenuitatibus, deinde per aeris exercitationem percolata
Abbreviated transcription (Latin):
indicabiteũ locũ hiboreaquã id eo qđ omnistepor ad sedueit humores. ltẽ in coloco ignis factus sifu¬
erit & ꝑcilfacta t̾ra &idusti iuporẽ nebulorũ exsesuscitiuerit. islocus habebit aquã. Cum hacc
itaerutt ꝑ tẽptata & que suprascriptas̃ signainuenta tũ deprimendus: puteus. in eoloco & sierit
cuput aquemuentũ plures circa sunt fodiendi & ꝑspicuus in unũ locũ om̃s conducendi. haecautẽ
maxime in montib &regionib septentrionalib suntquerenda eoqđinhis & suauiora & salu¬
briora & copiosiora inueniuntur. Auersi eni sunt soliscursui & in his locis primũ crebrest̃
arbores & siluose ipsiq montes suas habent umbras obstantes & radisolis nondireeti ꝑ ueniunt
ad terrã. nec possunt humores exurere interuallaq montiũ maximerecipiunt imbres. &

Expanded text:
indicabit eum locum habere aquam, ideo quod omnis tepor ad se ducit umores. item in eo loco ignis factus si fuindicabit eum locum habere aquam, ideo quod omnis tepor ad se ducit umores. item in eo loco ignis factus si fuerit et percalefacta terra et adusta vaporem nebulosum ex se suscitaverit, is locus habebit aquam. Cum haec ita erunt pertemptata et, qua supra scripta sunt, signa inventa, tum deprimendus est puteus in eo loco, et si erit caput aquae inventum, plures circa sunt fodiendi et per specus in unum locum omnes conducendi. Haec autem maxime in montibus et regionibus septentrionalibus sunt quaerenda, eo quod in his et suaviora et salubriora et copiosiora inveniuntur. aversi enim sunt solis cursui, et in his locis primum crebrae sunt arbores et silvosae, ipsique montes suas habent umbras obstantes et radii solis non directi perveniunt ad terram nec possunt Intervallaque montium maxime recipiunt imbres et
Abbreviated transcription (Latin):
cus latus neminus pedes quinq in eoq collocetur circiter solisoccasũ scaphium acreum
autplũbeũ autpeluis exhis qđ̾erit paratũ. idq intrinsecus oleoungat᷑. ponaturq in uersũ
& sũma fossura opereatur harundinib: autfronde suꝑterra obrueͥtur. Tũ postero die
aperutur &siinuaso stillȩ sudorisq er̃ islocus habebitaqiuĩ Itẽ siuis excreta factũ p̃coctũ
in ea fossione eadẽ ratione opertũ positũ fucrit. siis locus a quã habuerit cũ aꝑtũ fuerit uas
humidũerit &iã dissolu&ur ab humore uellusq lanȩ sicollo catũerit in cafossura
insequenti autẽ die de coaqua expressaerit. significabit eũ locũ haberecopum. ponminus
silucerna concinnata oleiq plena &iccensi in eoloco opertafuerit collocata. & poste¬
rodie nonerit exusta sedhabuerit redliquusolei &in lychni ipsaq humidi in ueni&ur

Expanded text:
cus latus ne minucus latus ne minuaut plumbeum aut pelvis. ex his quod erit paratum, id intrinsecus oleo ungatur ponaturque inversum, et summa fossura operiatur harundinibus aut fronde, supra terra obruatur; tum postero die aperiatur, et si in vaso stillae sudoresque erunt, is locus habebit aquam. Item si vasum ex creta factum non coctum in ea fossione eadem ratione opertum positum fuerit, si is locus aquam habuerit, cum apertum fuerit, vas umidum erit et iam dissolvetur ab umore. vellusque lanae si conlocatum erit in ea fossura, insequenti autem die de eo aqua expressa erit, significabit eum locum habere copiam. non minus si lucerna concinnata oleique plena et accensa in eo loco operta fuerit conlocata et postero die non erit exusta, sed habuerit reliquias olei et enlychnii ipsaque umida invenietur,
Abbreviated transcription (Latin):
b autem fontib salse grauestepidȩ non suauis. nisiquae exmontib subterra submanentes
erũpunt in mediocãpo sibiq arborũ umbris contectȩ prestant montanorũ fontium sua¬
uitatẽ: Signa autẽ quib terrarũ generib supra scriptũ ÷ eainuenientur. Nascentua
tenuis iuncissaliserratica alnus uitex. harundo hedera aliaq quae cius modisunt quae
non possunt nasciperse sinehumore : Solentautem in lacunis eademnata esse quȩ se¬
dentes preter reliquũ agrũ excipiunt eximbrib &agris ꝑ hiemem ꝓpt̃q capacitatem
diutius conseruant humorẽ qͥb non estcredendũ. Sed quib regionib & terris non lacu¬
nis ea signanascuntur nonsata. sed naturaliter ꝑse ꝓcreata ibiest querenda inquibus
si hae significabuntur inuentiones. sicerunt experiundȩ Fodiaturquoq uersus lo¬

Expanded text:
bus autem fontibus salsae, graves, tepidae, non suaves, nisi quae ex montibus sub terra submanantes bus autem fontibus salsae, graves, tepidae, non suaves, nisi quae ex montibus sub terra submanantes erumpunt in medios campos ibique arborum umbris contectae praestant montanorum fontium suavitatem. Signa autem, quibus terrarum generibus supra scriptum est, ea invenientur nascentia: tenuis iuncus, salix erratica, alnus, vitex, harundo, hedera aliaque, quae eiusmodi sunt, quae non possunt nasci per se sine umore. solent autem eadem in lacunis nata esse, quae sidentes praeter reliquum agrum excipiunt ex imbribus et agris per hiemem propterque capacitatem diutius conservant umorem. quibus non est credendum, sed quibus regionibus et terris, non lacunis, ea signa nascuntur, non sata, sed naturaliter per se procreata, ibi est quaerenda. In quibus si eae significabuntur inventiones, sic erunt experiundae. fodiatur quoquoversus lo
Abbreviated transcription (Latin):
aduertendũ ÷ querentib aquã quo generes int loca. certaenĩ sunt in quibi nascitur increita
tenuis & exilis &non altaestcopia eaerit nonoptimo sapore. Item sibulone soluto tenuis. sed in¬
ferioris loci inueni&ur. eaeritlimosa & insuauis. terraautt̃ nigrasudoris &stille exiles inueniunt᷑
quae exhibernis tempestatib: collectȩ in spissis &solidis locis subsidunt. hechabent optimũ saporẽ
Glarea uero mediocres & nonincerte uenae reperiuntur. haecquoq sunt egregia suauitate. Itẽ
sabulone masculo harenaq arbunculo certiores sunt copie ȩquesunt bonosapore . Rubro
saxo & copiosȩ & bonȩ si non ꝑ interuenia dilabantur &liquescunt. subradicib autẽ montiũ
& insaxis silicib uberiores & m afluentiores aeq frigidioressunt & salubriores. Campestri¬

Expanded text:
advertendum est quaerentibus aquam, quo genere sint loca; certa enim sunt, in quibus nascitur. in creta advertendum est quaerentibus aquam, quo genere sint loca; certa enim sunt, in quibus nascitur. in creta tenuis et exilis et non alta est copia; ea erit non optimo sapore. item sabulone soluto tenuis, sed inferioris loci invenietur; ea erit limosa et insuavis. terra autem nigra sudores et stillae exiles inveniuntur, quae ex hibernis tempestatibus collectae in spissis et solidis locis subsidunt; haec habent optimum saporem. glarea vero mediocres et non certae venae reperiuntur; hae quoque sunt egregia suavitate. item sabulone masculo harenaque carbunculo certiores et stabiliores sunt copiae; eaeque sunt bono sapore. rubro saxo et bonae et copiosae, si non per intervenia dilabantur et liquescant. sub radicibus autem montium et in saxis silicibus uberiores et affluentiores; eaeque frigidiores sunt et salubriores. campestri
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc oportere deinuentionib aquae quasq habeat in locorũ ꝓprietatib uirtutes
quibiq rationib ducatur &quemad modũ inteꝓb&ur scribere. Estenĩ maxime neces¬
saria & iduitã & ad delectationes & adusũcotidianũ. ea autẽ facilior sier̃ fontes aperti
& fluentes. Sinautem non profruent quierenda subt̃ rasurt capita & colligenda
quesicer̃ experienda. Vtiꝓcũbat᷑ indentes anteqiã solex ortus fuerit in locis quibuserit
quaerendũ. & int̃ram̃to collocato & fulto ꝓspiciantur heregiones. sic eni nonerrabit
excelsius quũ oporteit uisus. cũerit in motũ mentũ sedlibratã altitudinem
in regionibuscerta finitione designabit. Tunc in quib: locis uidebuntur humores concris pan¬
tes & iaera surgentes ibi foditur. Nonenĩ insiccoloco hocpotest signũ fieri. Itẽ anim¬

Expanded text:
in hoc oportere de inventionibus aquae, quasque habeat in locorum proprietatibus virtutes, in hoc oportere de inventionibus aquae, quasque habeat in locorum proprietatibus virtutes, quibusque rationibus ducatur, et quemadmodum ante probetur, scribere. Est enim maxime necessaria et ad vitam et ad delectationes et ad usum cotidianum. Ea autem erit facilior, si erunt fontes aperti et fluentes. sin autem non profluent, quaerenda sub terra sunt capita et colligenda. quae sic erunt experienda, uti procumbatur in dentes, antequam sol exortus fuerit, in locis, quibus erit quaerendum, et in terra mento conlocato et fulto prospiciantur eae regiones; sic enim non errabit excelsius quam oporteat visus, cum erit inmotum mentum, sed libratam altitudinem in regionibus certa finitione designabit. tunc, in quibus locis videbuntur umores concrispantes et in aera surgentes, ibi fodiatur; non enim in sicco loco hoc potest signum fieri. Item anim
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s. adrestituendũ aer ad signatus id prestat. Apparatus autem adaiuxilia coloris solis
imp&us &ignis inuentus. tutiorem efficit uitam. Itẽ t̾renus fructꝰ escarũ piȩstans copus
suꝑ uacuis desiderationib alit & nutrit animales pascendo continent̃. a quauero non solũ
potus sed infinitas usu praebendonecessitates gratas qđ ÷ gratuita prestat utilitates
Exeo &m qui sacerdotia gerunt moribus egyptiorum ostendunt omnes res liquo¬
ris potestate consistere: Itaq cũ hydrio quemad templũ ȩdemq casta religione refert᷑
tuncinterra ꝓcũbentes manib adcelũ sublatis inuentionib gratiasagunt diuine benig¬
nitati. ICũ uero &iphisicis &philosophis & absacerdotib iudic&ur & potestate aquȩ
om̃s res constareputaui. quõ in priorib septẽ uoluminib rationes edificiorũ s̃ exposite

Expanded text:
spiritus, ad restituendum aer adsignatus id praestat. apparatus autem ad auxilia caloris solis spiritus, ad restituendum aer adsignatus id praestat. apparatus autem ad auxilia caloris solis impetus et ignis inventus tutiorem efficit vitam. item terrenus fructus escarum praestans copiis supervacuis desiderationibus alit et nutrit animales pascendo continenter. aqua vero non solum potus sed infinitas usu praebendo necessitates, gratas, quod est gratuita, praestat utilitates. Ex eo etiam qui sacerdotia gerunt moribus Aegyptiorum, ostendunt omnes res e liquoris potestate consistere. itaque cum hydria aqua ad templum aedemque casta religione refertur, tunc in terra procumbentes manibus ad caelum sublatis inventionis gratias agunt divinae benignitati. Cum ergo et a physicis et philosophis et ab sacerdotibus iudicetur ex potestate aquae omnes res constare, putavi, quoniam in prioribus septem voluminibus rationes aedificiorum sunt expositae,
Abbreviated transcription (Latin):
spĩ redundintu. non possunt hibereuitã. nisuer influens cũ incremento fecert auctus &re¬
mis siones continenter Colorisuero si non fuerit in corpore iusti conparatio poneritsp̃s
animilis. Neq erectio firma cibiq uires non poterunt hibere coctionis temperaturam:
Itẽ sinon terrestricibo membra corporis aluntur. deficientur. &ita a terrem principii
mixtione er̃ descita. Animilia uero sifuerint sinehumeris potestate ex sanguinata
& ex suciti a principiorũ liquore iter arescent. Igiturdiuinamens quae ꝓpriȩ necessaria
eent gentib non constituit difficilia & cara uti suÑ marga oyritȩ aurum argentum
ceteriq quaeneq corpus necnatura desiderat. sed sinequib mortaliũ uita pompotest ẽẽ
tutae fudit ad manũ parata peromnem mundũ. Itaq exhis siquid forte defit incorpore

Expanded text:
spiritus redundantia non possunt habere vitam, nisi aer influens cum incremento fecerit auctus et respiritus redundantia non possunt habere vitam, nisi aer influens cum incremento fecerit auctus et remissiones continenter. caloris vero si non fuerit in corpore iusta comparatio, non erit spiritus animalis neque erectio firma, cibique vires non poterunt habere coctionis temperaturam. item si non terrestri cibo membra corporis alantur, deficient et ita a terreni principii mixtione erunt deserta. Animalia vero si fuerint sine umoris potestate, exsanguinata et exsucata a principiorum liquore interarescent. igitur divina mens, quae proprie necessaria essent gentibus, non constituit difficilia et cara, uti sunt margaritae, aurum, argentum ceteraque, quae neque corpus nec natura desiderat, sed sine quibus mortalium vita non potest esse tuta, effudit ad manum parata per omnem mundum. itaque ex his, si quid forte defit in corpore