comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tllectus : Quod ergo hȩc uirga nuces produx̃ inago dominici corpo¬
risfuit : Nux enim: trnã habet in suo corpore substantiȩ unionem:
Coriũ testa & nucleum Incorio caro Intesta ossa: in nudeo interiora¬
nima conparatur : in corio nucis carnem significat saluatoris. quȩ ha¬
buit asperitatẽ. uel a maritudinem passionis: Innucleo interiora de¬
clarat dulc edinẽ deitatis: quȩ tribuit pastũ : &lumins subminis trat
officium intesta lignũ inserens crucis quȩ nondiscreuit id qđ foris
& intus fuit: Sed quȩ terrena & caelestia fueratit mediatoris ligni
os inquã conuemio oiudȩi: quiusq in hodiernũ negastis filium
dĩ. Non ne uox urã est illa quando cũ uidebatis mira cula fa¬
cientem atq temptantes dicebatis : Qo usq animas nr̃as suspendis ÷
situes xp̃s. dic nobis palam: Ille aũt uos ad considerationẽ mira culorum

Expanded text:
us sapientiae et intellectus . Quod ergo haec virga nuces produxit, imago Dominici corpous sapientiae et intellectus . Quod ergo haec virga nuces produxit, imago Dominici corporis fuit. Nux enim trinam habet in suo corpore substantiae unionem, corium, testam et nucleum. In corio caro, in testa ossa, in nucleo interior anima comparatur. In corio nucis carnem significat Salvatoris, quae habuit in se asperitatem vel amaritudinem passionis. In nucleo interiorem declarat dulcedinem deitatis, quae tribuit pastum, et luminis subministrat officium. In testa, lignum interserens crucis, quod non discrevit id quod foris et intus fuit, sed quae terrena et coelestia fuerunt mediatoris ligni qui usque in hodiernum diem negastis Filium Dei. Nonne vox vestra est illa quando eum vidistis miracula facientem, atque tentantes dicebatis: Quousque animas nostras suspendis? Si tu es Christus, dic nobis palam . Ille autem vos ad considerationem miraculorum
Abbreviated transcription (Latin):
Dĩ enim qui innumeris mirabile signũ ostendit contra naturã ut
asina loqueretur. ⁊psi mirabilius facere uoluit. ut xp̃s deuirgine
Solis radius specular penetrat: & soliditatem eiꝰ insensibili sublimita¬
te ꝑtraicit. Et talis uidetur intrinsecus. qualis extat extrincus.
Itat fr̃s. nec cũ ingreditur. uiolat. Nec cũ ingreditur dissipat: qr
rumpit radiussolis : integritate uirginis ingressus aut egressus.
uitia repotuit deitatis: sed quid ulterius inmoror. Audiat xp̃i¬
anus qđ non uult audire iudeus aut maniche us. ut hic proficiat
infide redemptus. ille aut ille deficiat induratus: Virga illa un¬
de agebamus a aron. uirgomaria fuit. quȩ nobis xp̃m uerũ sacer¬
dotem concepit ecpeperit: De quo modo đd cecinit : tues sacer dos
in acternũ scđm ordinẽ melchis edech: Superiori namq uersu iam
dixerat. uirgã uirtutistuȩ emitt et dñs exsion Et isaias proph&a

Expanded text:
atitur. Deus enim qui in Numeris mirabile signum ostendit contra naturam, ut atitur. Deus enim qui in Numeris mirabile signum ostendit contra naturam, ut asina loqueretur , ipse mirabilius facere voluit, ut Christus de sanSolis radius specular penetrat, et soliditatem ejus insensibili subtilitate pertrajicit; et talis videtur intrinsecus, qualis et extrinsecus. Itaque, fratres, nec cum ingreditur violatur, nec cum egreditur dissipat, quirumpit radius solis; integritatem Virginis ingressus aut regressus vitiare poterat Deitatis? Sed quid ulterius immoror? Audiat Chrianus quod non vult audire Judaeus aut Manichaeus; ut hic proficiat in fide redemptus, ille aut ille deficiat induratus. Virga illa, unde agebamus, Aaron virgo Maria fuit, quae nobis Christum verum sacerdotem concepit et peperit, de quo modo David cecinit, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech: superiori namque versu jam dixerat, Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion . Et Isaias propheta
Abbreviated transcription (Latin):
cere: uel maxime figura interuenit sacram̃ti Uirga hȩc ꝓ¬
tulit qđ ante non habuit: Non radicata plantatione : Non de fossa
sarculo : Non animata suco Nec fecundata seminario: Et cũ illic
deessent uniuersa iura naturȩ Protulit uirga qđ nec semine
suggeri potit nec radice: Virga ergo potuit contra naturã nuces
educere. Virgo non potuit contra naturae iura dĩ filium generare:
Dicat igitur mihiudȩus in credulus quẽ ad modũ arida uirga floru¬
it & fronduit & nuces protulit: & ego dicam ill quẽ ad modũ uirgo con¬
ceperit & peperit : Sed pro fecto iudȩus Nec conceptum poterit uir¬
ge explicari : Nec uirginis pastum Ueniat ad ecclesiam . exponatur
illi : ut agnoscat uerũ ordinem officii naturalis: Uirgo ꝑegit tempo¬
ra pariendi uirga aut̃ non habuit tempora germinandi Illaenĩ
decursis nouem mensibus peperit: uirga alia die qđ natura non ha¬

Expanded text:
cere, ubi maxime figura intervenit sacramenti. Virga ecce pcere, ubi maxime figura intervenit sacramenti. Virga ecce protulit quod ante non habuit, non radicata plantatione, non defossa sarculo, non animata succo, non fecundata seminario: et tamen cum illic deessent universa jura naturae, protulit virga quod nec semine suggeri potuit, nec radice. Virga ergo potuit contra naturam nuces educere: virgo non potuit contra naturae jura Dei Filium generare? Dicat igitur mihi Judaeus incredulus, quemadmodum arida virga floruit et fronduit et nuces protulit; et ego dicam illi quemadmodum virgo conceperit et pepererit. Sed profecto Judaeus nec conceptum poterit virgae explicare, nec virginis partum. Veniat ad ecclesiam, exponatur illi; ut agnoscat verum ordinem officii naturalis. Virgo peregit tempora pariendi: virga autem non habuit tempora germinandi. Illa enim decursis novem mensibus peperit; virga alia die quod natura non ha
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ implec & sp̃is scr̃ Carnẽ xp̃i deserere non potuere. quando indiuini¬
tatis unitate manserunt: Ad hoc ertharã respice : ut musicũ melosto¬
nis dulcibus reddat Ina gpater adessc uidentur : Ars manus & cor
rant᷑ sed sola corda ꝑsonat qđ auditur. Nec ars Nec manus sonũ reddunt:
carne & tam̃ cũ filio pariter operantur : Sonũ sola corda discutit
Carnem solus xp̃s suscrpit : Operatio uitribus constat: Sed quo modo ꝑ
tin& ad solã cordã soni redditio : sic ꝑtinet ad solũ xp̃m carnis huma¬
ne susceptio: Econtra iudȩus : Contranaturã inquid parere uirgo
maria non potuit: & detestandus manicheus : Sicaro erat: uirgo
gas adferni: Allate sunt duodecim uirgȩ : Interquas &iam una
crat quae a aron fuerat sacer dotis: Posite sunt asco morse in
tabernaculo testimonii : Virgo aut aa ron post alterũ diem
inuenitur ꝓduxisse flores etfrondes : & peperisse nuces: Deleo¬
tat hoc mrsteriũ cũ caritate ur̃a contra ꝑfidiã iudeorũ cõmis¬

Expanded text:
s: carnem Christi deserere non potuerunt, quando in divinitatis unitate manserunt. Adhuc citharam respice. Ut musicum melos sonis dulcibus reddat, tria pariter adesse videntur, ars, manus et chorantur; sed sola chorda personat quod auditur: nec ars nec manus sonum reddunt, carnem; et tamen cum Filio pariter operantur. Sonum sola chorda excutit; carnem solus Christus suscepit. Operatio in tribus constat: sed quomodo ad solam pertinet chordam soni redditio, sic pertinet ad solum Christum carnis humanae susceptio. 3. Jud non potuit: et detestandus Manichaeus, Si caro erat, virgogas afferri. Allatae sunt duodecim virgae, inter quas etiam una erat quae Aaron fuerat sacerdotis: positae sunt a sancto Moyse in tabernaculo testimonii. Virga autem Aaron post alterum diem invenitur subito produxisse flores et frondes, et peperisse nuces . Delectat hoc mysterium cum Charitate vestra contra perfidiam Judaicam commis
Abbreviated transcription (Latin):
arbitror ꝑtinere &iam tria genera illa Nomina uirorũ sc̃õrũ
quossolas liberandos et echiel propheta denuntiat Noe danihel &
iob: Videtur enim noe ꝑtinere adeos perquos ecclesia regitur sicut
ꝑillũ in aquis arca gubernata est. quȩ figurã gestabat ecclesiae :
Danihel aut̃ quia elegit celibem uitã idest nuptias terrenas. contẽpsit.
ut sicut dicit apłs sine solliatudine uiuer& cogitans quȩ sunt dĩ ge¬
nus eorum significat qui sunt in otio. sed tamen fortis simi in tempta¬
tionibus ut possint assumi: Iob aũt. quia &uxorẽ habuit etfilios & a in¬
plas terrarũ copias ad illud genus ꝑtinet cui molendinum deputa¬
tũ est : sed tamem ut sint fortissimi in temptationibus sicut ille funit:
Non cnim aliter assumi poterunt: Nec puto alia eẽ genera hominũ
quibus constat ecclesa quã ista tria habentiabinas differentias
propt̃ assumptionem et relictionem quiãuis in singulis multȩ stu¬

Expanded text:
arbitror pertinere etiam tria illa nomina uirorum sanctorum, quos solos liberatum iri Hiezechihel propheta denuntiat, Noe, Danihel et Iob. uidetur enim Noe pertinere ad eos per quos ecclesia regitur, sicut per illum in aquis arca gubernata est, quae figuram gestabat ecclesiae. Danihel autem, quia elegit caelibem uitam, id est nuptias terrenas contemsit, ut, sicut dicit apostolus, sine sollicitudine uiueret, cogitans quae sunt dei, genus eorum significat qui sunt in otio, sed tamen fortissimi in temtationibus, ut possint assumi. Iob autem, quia et uxorem habuit et filios et amplas terrenas rerum copias, ad illud genus pertinet, cui molendinum deputatum est, sed tamen, ut sint fortissimi in temtationibus, sicut ille fuit ; non enim aliter assumi poterunt. nec puto alia esse genera hominum, quibus constat ecclesia, quam ista tria, habentia binas differentias propter assumtionem et relictionem, quamuis in singulis multae stu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt inotio et exillis qui sunt in negutiis scłi & exillis quidõ minis trant
inecdesia aliqui permanent aliqui cadunt: Qui permanent as¬
sumentur . quicadunt relinquentur: Ergo unus as sumitur & unus
relinquetur : Non quasi deduobus hominibus dictum sed deduobus gene¬
ribus affectionum in sigulis gencribis trium professionum: In illa.
pocte ergo dix inilla tribulationt: Atipsa tugenera que assumunt᷑¬

Expanded text:
sunt in otio, et ex illis qui sunt in negotiis saeculi, et ex illis qui Deo ministrant, sunt in otio, et ex illis qui sunt in negotiis saeculi, et ex illis qui Deo ministrant, in Ecclesia aliqui permanent, aliqui cadunt. Qui permanent assumuntur, qui cadunt relinquuntur. Ergo unus assumetur, et unus relinquetur. Non quasi de duobus hominibus dictum, sed de duobus generibus affecnocte ergo dixit "in illa tribulatione". Ad ipsa tria genera, quae assumunt
Abbreviated transcription (Latin):
linquẽtur. Tria genera bominum hic udentor significari Vnum
eorum quiotium & quictum eligunt neque negotus sȩcularibus.
neque negotiis ecclesiasticis occupat quȩ illorũ quies lecti Nomine
significata est. Alterum eorum qui in plebibus constituti reguntur
ad octoribus agentes eaquȩ sunt huius scłi quos & feminarũ Nomine
significauit. Quia consiliis ut dixi peritorum regitis expedit: & molen¬
tes dix̃ : propt̃ temporaliũ negotiorũ orbem atq: circuitum : Quas tamen
in uno molentes dix̃ inquantum deipsis rebus & negotiis suis prebent
usibus ecclesiae. Tertiam eorum quio perantur inecdesiae ministerio
tam quã in agrodĩ dequa agricultura apłs loquitur : In his ergo trib
generibus bina sunt rursus genera hominum in singulis & pro roboro
suarũ uirium discernuntur : Cũ enim om̃s adeclesiȩ menbra ꝑtinere
uideantur adueniente tamen teptatione tribulationis & ex illis qui

Expanded text:
linquentur? Tria genera hominum hic videntur significari. Unum linquentur? Tria genera hominum hic videntur significari. Unum eorum qui otium et quietem diligunt, neque negotiis saecularibus, neque negotiis ecclesiasticis occupati, quae illorum quies lecti nomine significata est. Alterum eorum qui in plebibus constituti reguntur a doctoribus, agentes ea quae sunt hujus saeculi, quos et feminarum nomine significavit, quia consiliis, ut dixi, peritorum regi expedit eis. Et molentes dixit propter temporarium negotiorum orbem atque circuitum. Quas tamen in uno molentes dixit, in quantum de ipsis rebus et negotiis suis praebent usibus Ecclesiae. Tertium eorum qui operantur in Ecclesiae ministerio, tanquam in agro Dei; de qua agri cultura Apostolus loquitur. In his ergo tribus operibus bina sunt rursus genera hominum in singulis, et pro robore suarum virium discernuntur. Cum enim omnes ad Ecclesiae membra pertinere videantur, adveniente tamen tentatione tribulationis, 399 et ex illis qui
Abbreviated transcription (Latin):
arbitror perstrinxis se cũdicit . rotã in medio rotȩ eẽ conexam:
H arum igitur molarũ operatione id est noui ac ueteris testam̃ti hoc
ait scã etclesia cura ꝑuigili ut peccatorũ asperitate discussa exoc cul¬
tis cogitationibus medullã mundi cordis eliciat & cacles tibus mandatis
mundat .ar. Ex intimis spiritalia alimenta producait: Dequibus alim̃tis
paulus upłs uit : Lacuobis potũ dedinonescam : Et iterum: Perfoctorum
Acspm̃nrm corani bum anitate purficans uelut similaginem dõ offerre
contendit sicut dauid ses ait : Sacrificium dõ sp̃s contribulatus : Tanta aut̃
uelocitate circũ fertur euangelium ut non nisis apientes cursũ eius in¬
telligant: Quem beatus paulus intellens ait : Vt sermo dĩ currat. & da¬
rificetur in nobis:¬
ui sunt in illa nocte duo inlecto et due molentes in unũ & duo in
agro : dequibus omnibus binis singuli assumctur. & singulire¬

Expanded text:
arbitror perstrinxisse, cum dicit rotam in medio rotae esse connexam arbitror perstrinxisse, cum dicit rotam in medio rotae esse connexam Harum igitur molarum operatione, id est Novi ac Veteris Testamenti hoc agit sancta Ecclesia cura pervigili, ut peccatorum asperitate discussa, ex occultis cogitationibus medullam mundi cordis eliciat, et coelestibus mandatis mundata ex intimis spiritalia alimenta producat. De quibus alimentis Paulus apostolus ait: Lac vobis potum dedi, non escam . Et iterum: Perfectorum spiritum nostrum omni humanitate purificans, velut similaginem Deo offerre contendit; sicut David sanctus ait: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Tanta autem velocitate circumfertur Evangelium, ut non nisi 12 sapientes cursum ejus intelligant; quem beatus Paulus intelligens ait: Ut sermo Dei curret et clarificetur in vobisui sunt in illa nocte duo in lecto, et duae molentes in unum, et duo in agro, de quibus omnibus binis singuli assumentur, et singuli re
Abbreviated transcription (Latin):
euangelium: Quae lex uelut inferioris molȩ saxũ it a ctat tarda pigras
& peniters otiosa ut quic quid operando ac ceperat idomne ꝑdiderit dicen¬
te dȩiudeis proph&a : Om̃s declinauer̃ simul inutiles facti sunt: Non est
qui faciat bonũ Non est usque ad unum: Ergonisi euangliũ suꝑ positũ fuiss & :¬
Ad huc lex ueluti tarda & grauis iaceret interra iudaica &&umus prouin¬
tiae cooperietur angustis : Nisie uangeliũ inquã datũ esset lex necessa¬
fieri potest : Confringere poterat non ꝓdesse: sicut apłs : Lex enim iram
euangeliũ tamquã superior mola cunctos credentes suscipit om̃s ad¬
uenientes accipit : & ueluti per quasdã cauernulas prȩceptorum¬
acopt ad interiora transmittit Vt hinc indeduorũ testamentorũ
salutarib: mandatis gentilitatis asperitate mollita : producat omne
qđ purũ est : Quã similitudinem testam̃torum ezechielem proph&ã

Expanded text:
Evangelium Quae lex, velut inferioris molae saxum, ita erat tarda, pigra Evangelium Quae lex, velut inferioris molae saxum, ita erat tarda, pigra et penitus otiosa, ut quidquid operando acceperat, id omne perdiderit; dicente de Judaeis propheta: Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt, non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Ergo nisi Evangelium superpositum fuisset adhuc lex veluti tarda, et gravis jaceret in terra Judaica, et unius provinciae cooperiretur angustiis. Nisi Evangelium, inquafieri potest. Confringere poterat, non prodesse, sicut ait Apostolus: Lex iram Evangelium tanquam superior mola cunctos credentes suscipit, omnes advenientes accipit, et velut per quasdam cavernulas praeceptorum ad interiora transmittit: ut ibi hinc inde duorum Testamentorum salutaribus mandatis gentilitatis asperitate mollita, producat omne quod purum est. Quam similitudinem Testamentorum Ezechielem prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectius consumatur : Ita ergo prior lapis stat: iacet & poene nihil ꝓdest:
Ille uero alter :quȩ inferuntur cunsta suscipit. quȩ ueniunt uniuersa com¬
plectitur & ꝑta uernubas quasdã uterq qđ operetur ad quirit : Qui molit
aut̃ hoc habere uidecur officn ut ꝑuigili cura granorũ asperitarte con¬
fracta exintimis eorũ occultisq: uis ceribus simi laginẽ medullãq producat
Et sordiũ leuitate discussa in aꝑtum profert omne qđ purũ est : ex quomim¬
dissimũ panem conficiens gratiam domini consequatur. Hosigitur
duos molares lapides : duo eẽ arbitror testamenta : hoc est legem
morsi &euangelium dnĩ :Quaeita sunt disposita uel parata ut sibi
testumentũ utrũq conueniar : sicut ait saluator: non ueni legem solue¬
re sed adimplere : Et adiucẽ molarim aliud solo positũ : aliud in suꝑ
collocatum: hoc est legem primũ hominibus constittã. de inde ad iestume

Expanded text:
perfectius consummatur. Ita ergo prior lapis stat, jacet, et pene nihil prodest; perfectius consummatur. Ita ergo prior lapis stat, jacet, et pene nihil prodest; ille vero alter, quae inferuntur, cuncta suscipit, quae veniunt, universa complectitur, et per 10 cavernulas quasdam uterque, quod operetur, acquirit. Qui molit autem hoc habere videtur officii, ut pervigili cura granorum asperitate confracta, ex intimis eorum, occultisque visceribus similaginem, medullamque producat, et sordium levitate discussa, in apertum proferat omne, quod purum est, ex quo mundissimum panem conficiens gratiam domini consequatur. Hos igitur duos molares lapides duo esse arbitror Testamenta, hoc est legem Moysis, et Evangelium Domini, quae ita sunt disposita, vel parata, ut sibi Testamentum utrumque conveniat, sicut ait Salvator: Non veni solvere legem, sed adimplere . Et ad vicem molarum aliud prius solo positum, aliud insuper collocatum, hoc est legem primum hominibus constitutam, deinde perfectum
Abbreviated transcription (Latin):
uperiore dominica. capitulũ euangelicũ disserentes. partẽ quandã ex
illo ꝑstrinximus suꝑ est ut sequentia decurramus : Des cripsimus enĩ qͥd
deamus qđ reliquum est : Dicit em̃ icadem diuina sententia : Erunt duȩ
molentes in p̃istino una ad sumet᷑ & una relinquetur : Primũ igitur
considerandumest quomodo constet molentis officium. Deiode quȩ sunt
duȩ quarmolere dicuntur: testio quid pristinũ sit. quid ue molitionis
effectus: Nullidubiũ ẽ qđ molere alt̃ non constat nisi duobus lapidibus
apparatis & conuenientib sibi : ut alteri ex his magnitudo alterius inponat᷑
& illũ quidẽ lapidem qui prior solo sternitur eẽ pigrũ & tardũ: & pene
utita dixerim otiosum : Acnisi superioris participatione lapidis orna¬
retur : forsitan necessarius Nonuideretur. Itadũ ille operatur : &aã iste
circũfertur ut fallens oculos in ipsa celeritate stare credatur ut putet᷑
immobilis eẽ dũ currat: Qui quanto uiolentius actus fuerit tanto opus

Expanded text:
uperiore dominica capitulum evangelicum disserentes partem quamdam ex illo perstrinximus; superest, ut sequentia decurramus. Descripsimus enim quidrgo videamus, quod reliquum est: dicit enim divina sententia: Erunt duae molentes in pistrino; una assumetur, et una relinquetur . Primum igitur considerandum est, quomodo constet molentis officium; deinde quae sint duae, quae molere dicuntur; tertio quid pistrinum sit, quisve molitionis effectus. Nulli dubium est, quod molere aliter non constat, nisi duobus lapidibus apparatis, et convenientibus sibi, ut alteri ex his magnitudo alterius imponatur: et illum quidem lapidem, qui prior sternitur, esse pigrum et tardum, et pene, ut ita dixerim, otiosum ac nisi superioris participatione lapidis ornaretur forsitan necessarius non videretur. Ita dum ille operatur, etiam iste ocitate operis circumfertur, ut fallens oculos in ipsa celeritate stare credatur, et putetur immobilis esse, dum currit. Qui quanto violentius actus fuerit, tanto opus
Abbreviated transcription (Latin):
noscite uenisse scm̃ scõrum : Ipse est enim & lapis ille abscisus demon
fier& et impleret uni uersam faciem terrae: De quo monte dicit
proph&a: Venite ascendamus. in montem dni: Et de quo dauid diat
Mons dĩ mons uber: ut quid suspicamini montes in caseatos Mlontem
in quo placuit dõ habitare in eo : Cũ enim ipse dñs xp̃s discipulos¬

Expanded text:
noscite venisse Sanctum sanctorum. Ipse est enim et lapis ille abscissus de mofieret, et impleret universam faciem terrae. De quo monte dicit Propheta: Venite, ascendamus in montem Domini . Et de quo dicit David: Mons Dei mons uberrimus, ut quid suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit D
Abbreviated transcription (Latin):
dor inluminationẽ non feruorem : suscipit calor feruorẽ inon inlumi¬
nationẽ : Aliud simul aliud singulare agunt : & tamen ab inuicem
non sepurantur : Sic &filius suscepit carnẽ & non deseruit patrem
non susceptione : Visscire quia cũ erat euangelista refera Quia ihs

Expanded text:
dor illuminationem, non fervorem; suscipit calor fervorem, non illumidor illuminationem, non fervorem; suscipit calor fervorem, non illuminationem. Aliud simul, aliud singulares agunt; et tamen ab invicem non separantur. Sic et Filius suscepit carnem; et non deseruit Patrem, non susceptione. Vis scire quia cum eo fuit et Pater? Non s
Abbreviated transcription (Latin):
estnumerus : Optime nostis fr̃s lem̃i : quicorde fortiter tenitis catholicã
ueritatem : Audit tamen breuiter : qđ ad iuuante dño propusui ex¬
planandum : Dsunus est pater : ds̃ unus est filius ds̃unus spĩ scs : Nontres¬
mihi hereticus: Ergosiunũ sunt : om̃s sunt in caruinati : non: ad solũ
xp̃mꝑtinet caro: Nempe aliud estanima : aliud estratio: & tamen
in anima ratio & una est anima : sed aliud anima agit : aliud ratio : Ani¬
ma uiuit : ratio sapit : & ad animã ꝑtinet uita: & ad rationẽ ꝑtinet sapien¬
tia : It cũ unũ sint Anima sola suscipit uitã : ratio sola suscipit sapientiam:
Et tamin Necanima sineratione : Nec ratio sine anima : Sic & pater
ad solã rationẽ ꝑtin& sapientia. Lic& non recedet ab anima : Ecce
aliud in solecalor exsplendor in uno radio sunt : sed calor exsucat
splendor inluminat : Aliud suscipit calor : Aliud splendor & lic&
calor &splendor ab inuicem non que ant separari Suscipit splen¬

Expanded text:
est numerus . Optime nostis ista, fratres charissimi, qui corde fortiter tenetis catholicam veritatem; audite tamen breviter quod, adjuvante Domino, proposui explanandum. Deus unus est Pater, Deus unus est Filius, Deus unus est Spiritusmihi haereticus: Ergo si unum sunt, omnes sunt incarnati. Non. Ad solum Christum pertinet caro. Nempe aliud est anima, aliud est ratio: et tamen in anima est ratio, et una est anima. Sed aliud anima agit, aliud ratio: anima vivit, ratio sapit; et ad animam pertinet vita, et ad rationem pertinet sapientia. Et cum unum sint, anima sola suscipit vitam, ratio sola suscipit sapientiam: et tamen nec anima sine ratione, nec ratio sine anima. Sic et Pater ad solam rationem pertinet sapientia, licet non recedat ab anima. Ecce iterum aliud. In sole calor et splendor in uno radio sunt: sed calor exsiccat, splendor illuminat; aliud suscipit calor, aliud splendor. Et licet calor et splendor ab invicem non queant separari, suscipit splen
Abbreviated transcription (Latin):
ligneã cratem portar& paraliticus quã ut resoluti corporis menbra
& debilitate confracta uelut animȩ suae Necessariũ lectulũ paraliticus
ipse gestaret : & corã positis iudeis proprus abiret pedibus quimanibus
allatus fuerat alienis : In hoc plane sicut dixi completa est prophetica illa
sententia : Versastistratum cĩ in infirmitate ciꝰ Vtuersauice portar&
lectu. in quofuerat ante portatus. Et anima illius quae prius uasculo
corporis ferebatur : postea corpussuũ ipsa ut ilius circũ ferr&: Potest etiã
legetenentur : &uelut simili resurrectionis specie gloriantur : Iunc igit᷑
xpĩanorũ beatus populus assumetur ingłam . iudȩorũ aut̃ execrubi¬
lis conuentus. relinquecur in terra: ORΑ REspicer¬

Expanded text:
ligneam cratem portaret paralyticus, quam ut resoluti corporis membra, ligneam cratem portaret paralyticus, quam ut resoluti corporis membra, et debilitate confracti, velut animae suae necessarium lectulum paralyticus ipse gestaret, et coram positis Judaeis propriis abiret pedibus, qui manibus allatus fuerat alienis. In hoc plane sicut dixi completa est prophetica illa sententia: Versasti stratum ejus in infirmitate ejus; et versa vice portaret lectum in quo fuerat paulo ante portatus, et anima illius, quae prius vasculo corporis ferebatur, postea corpus suum ipsa utilius circumferret. Potest etiam lege tenentur, et veluti simili resurrectionis specie gloriantur. Tunc igitur Christianorum beatus populus assumetur in gloriam, Judaeorum autem conventus relinquetur in terra. HOMI
Abbreviated transcription (Latin):
cados alter relinquetur intirris : Lectius enĩ qudã noster cõun siest
terrs huius amplissimũ solũ Inquo corpora nr̃a deposita tutissima
sede requies cunt: In hoc aut̃ lectulo ille mollius dormit: quisq durus
inuita segesserit: Possumus enĩ ipsa menbra nr̃a lectolos nrõs propriõs
nuncupare: In quib animae nrãe ueluti in quodã strato suauissime de¬
morantur : Quod quidẽ scm̃ prophetã sensisse arbitror cũdict Uniuer¬
sũ stratũ eius uersasti in infirmitate eius Beatus enĩ est ille cuius stra¬
tũ dñs in ipsus infirmitate conuertit: ut qui fuerit paulo apte iracundus
adulter & petulans & cumnstorũ scelerũ in firmitatibus plenus : ad suctum
corpus eiꝰ malouersans dñs fut castus humilis et modestus: Dequo stratu.
spiritaliter ad paraliticũ dictũ ẽ ad ciõ: Surgȩ tolle grabattũtuũ &am¬
bula : Non enim tam in eo ad mirationis aliquiderat. ut confracti lectuli

Expanded text:
tur in terris. Lectus quidem noster communis est terrae hujus amplissimum solum, in quo corpora nostra deposita tutissima sede requiescunt. In hoc autem lectulo ille mollius dormit, quisquis durius in vita se gesserit. Possumus enim ipsa membra nostra lectulos nostros proprios nuncupare, in quibus animae nostrae in quodam strato suavissime demorantur; quod quidem sanctum prophetam sensisse arbitror, cum dicit: Universum 8 stratum ejus versasti in infirmitate ejus . Beatus enim est ille, cujus stratum Dominus in ipsius infirmitate convertit; ut qui fuerat paulo ante iracundus, adulter, et petulans, et cunctorum scelerum infirmitatibus plenus, assuetum corpus ejus malo versans Dominus, fiat castus, humilis et modestus: de quo strato spiritualiter ad paralyticum dictum est a Domino: Surge: tolle lectum tuum, et ambula . Non enim tam in eo admirationis aliquid erat, ut confracti lectuli
Abbreviated transcription (Latin):
ponderunt : Alii heliam . alii hieremiam saut unum exproph&is:
& ille: Vt quid suspicamini montes cͥaseatos. Montem in quo placuit
& dilectus estaueritate : Super petrã fundatus ẽ petrais. ut mostem
susciper& illum amando: quẽ ter nega uerat timendo: Dic &
tu morses legis lator dux populi isrł. testimonium xpõ : Prophe¬
tam uobis exctabi ds̃ defratribus ur̃is : Omnis anima quȩ non au¬
dierit proph&ã illum exterminabitur depopulo suo: Pro phetã
aut̃ dictũ xpmiipsũ audi in euangelio xp̃m: Non est inquid pro¬
pheta sine honore inisi in patria sua : Accedat aut̃ dauid sc̃s testis
fidelis. ex cuius semine processit ipse cuilex & prophete testimo¬
nium dicunt: dicat & ipse dexp̃o: Ad orabunt in quid eum om̃s re¬
ges terrȩ : om̃s seruient illi : Cui seruiunt : dicicuu seruiunt : Vis audi¬

Expanded text:
am, aut unum ex prophetis. Et ille: Ut quid suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit et dilectus est a Veritate. Supra petram fundatus est Petrus, ut mortem susciperet, illum amando quem ter negaverat timendo. Dic et tu, Moyses, legislator, dux populi Israel, testimonium Christo. Prophetam vobis suscitabit Dominus de fratribus vestris. Omnis anima quae non audierit prophetam illum, exterminabitur de populo suo . Prophetam autem dictum Christum, ipsum audi in Evangelio. Non est, inquit, propheta sine honore, nisi in patria sua . Accedat autem David sanctus, testis fidelis, ex cujus semine processit ipse cui lex et prophetae testimonium dicunt, dicat et ipse de Christo. Adorabunt, inquit, eum omnes reges terrae, omnes gentes servient illi . Cui servient? Dic, cui servient? Vis audi
Abbreviated transcription (Latin):
animã tradere & in ignem a &ernum tuis daemoniis darem uoluntatẽ
meam : Anulinus proconsuldixit. Caput tibi incidam sideos uenera¬
biles ad orare dispexeris beata crispina respondit: Gratias ago dõ
meo si hoc fuero consecuta: caput meum perdo semel. sed situri ficauero
idolis. anulinus proconsuldixit. & omnino inisto sensutuo stulto
persistis. beata crispina respondit: ds̃meus quiest & qui fuit ipseme ius¬
sit nasci. ip sed edit mibi tilutem peraquã baptismi. Ipse mecũ est ut ani¬
mã meã sicut tuuis non faciat sacrilegium: Anulinus proconsul dixit.
Quid pluribus sufferimus impiam crispinam acta excodice quaedicta st̃
relegantur &cum relegerentur : Anu linus proconsul sententiam
delibello legit. Crispina in super stitione indigna perdurans quȩ diis
nr̃is sacrificari noluit secundũ augusti legis mandata a caelestilocũ tendit

Expanded text:
animam tradere, et in ignem aeternum, tuis daemoniis darem voluntatem animam tradere, et in ignem aeternum, tuis daemoniis darem voluntatem meam. Anulinus proconsul dixit: Caput tibi incidam, si deos venerabiles adorare dispexeris. Beata Crispina respondit: Gratias ago Deo meo, si hoc fuero consecuta. Caput meum perdo semel: sed si thurificavero idolis . . . Anulinus proconsul dixit: Et omnino in isto sensu tuo stulto persistis? Beata Crispina respondit: Deus meus qui est, et qui fuit, ipse me jussit nasci; ipse dedit mihi salutem per aquam baptismi; ipse mecum est, ut anima mea, sicut tu vis, non faciat sacrilegium. Anulinus proconsul dixit: Quid pluribus sufferimus impiam Crispinam? Acta ex codice quae dicta sunt relegantur. Et cum relegerentur, Anulinus proconsul sententiam de libello legit: Crispina in superstitione indigna perdurans, quae diis nostris sacrificare noluit, secundum Augusti legis mandata a coelesti . . . locum tendit,
Abbreviated transcription (Latin):
& herbas uirides & aridam terram. homines autem facti ab ipso quid
mihi possunt prȩstare : Anu linus pro consuldixit. cole religionẽ
romanam quem & domininostri inuictissimi caesares & nos ip̃si
obseruamus : bcata crispina respondit. dm̃ noui tantum. nam illi
lapides sunt & figmenta manuũ hominũ facta : Anulinus proconsulđ
blas phemia loqueris nam non prosequeris quae salutituae conueniunt
& adiecit a nullinus proconsule conmentariense officio dixit ad omnẽ
deformitionem deducta a nouacula ab latis crinibus decalu&ur ut
eius primũ facies ad pompam perueniat: beata crispina respondit:
Loquantur ipsi di & credam. ego si salutem nonquȩ rerem audiendam
ante tribunal tuum non essem: Anu linus proconsul dixit : Diuuiuere
desideras aut mori inponis sicut & c&erae consortes tuae maxima donat¬
illa & secunda: beata crispina respondit. Simori uellem & in interitũ

Expanded text:
et herbas virides, et aridam terram; homines autem facti ab ipso, quid et herbas virides, et aridam terram; homines autem facti ab ipso, quid mihi possunt praestare? Anulinus proconsul dixit: Cole religionem Romanam, quam et domini nostri invictissimi Caesares et nos ipsi observamus. Beata Crispina respondit: Deum novi tantum: nam illi lapides sunt, et figmenta manuum hominum facta. Anulinus proconsul dixit: Blasphemiam loqueris, nam non prosequeris quae saluti tuae conveniunt. Et adjecit Anulinus proconsul, et Commentariense officio dixit: Ad omnem deformitionem deducta, a novacula ablatis crinibus decalvetur, ut ejus primum facies ad pompam perveniat. Beata Crispina respondit: Loquantur ipsi dii, et credam: ego si salutem non quaererem audiendam, ante tribunal tuum non essem. Anulinus proconsul dixit: Diu vivere desideras, aut mori in poenis, sicut et caeterae consortes tuae Maxima, Donatilla, et Secunda. Beata Crispina respondit: Si mori vellem, et in interitum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ate accepti quibus exhibere cognosceris famulatũ ut salua per
uenias ad deuotionem beata crispina respondit. Nulla deuotio est
qua eo primi cogit inuitos Anu linus pro consuldixit. sed utinam de¬
uota sequeris ut intemplis sacris flexo capite diis romanorũ thura
immoles beata crispina respondit. hoc non feci aliquando ex quona¬
tasum. nec noui nec facio usque quo uita uixero: Anullinus proc̃sul
dixit. sed fac siuis a legum seueritate inmunis euadere. beata crispina
respondit: Quod dicis nontimeo hoc nihil est dm̃ aut̃ qui iicȩlis est si con¬
tempsero sacrilega ero & semel meperd& ut non inueniar in illo die
uenturo: Anulinus proconsuldixit. sacrilega nonerissisacris op¬
tẽperes iussionibus. beata crispina respondit quid uis ut simsacrilega
apud dm̃ & apud imperatores nonsim absit. dsmagnus qui fecit mare

Expanded text:
sunt a te accepti, quibus exhibere cognosceris  f. cogeris famulatumsunt a te accepti, quibus exhibere cognosceris  f. cogeris famulatum, ut salva pervenias ad devotionem. Beata Crispina respondit: Nulla devotio est quae opprimi cogit invitos. Anulinus proconsul dixit: Sed utinam devota sequaris, ut in templis sacris flexo capite diis Romanorum thura immoles. Beata Crispina respondit: Hoc non feci aliquando ex quo nata sum, nec novi, nec facio usquequo vita vixero. Anulinus proconsul dixit: Sed fac, si vis a legum severitate immunis evadere. Beata Crispina respondit: Quod dicis non timeo, hoc nihil est. Deum autem qui in coelis est si contempsero, sacrilega ero, et semel me perdet, ut non inveniar in illo die venturo. Anulinus proconsul dixit: Sacrilega non eris, si sacris obtemperes jussionibus. Beata Crispina respondit: Quid vis? ut sim sacrilega apud Deum, et apud imperatores non sim? Absit. Deus magnus, qui fecit mare,
Abbreviated transcription (Latin):
dixit: Duraes & contemptrix & incipiesuim legũ inuita sustinere:
beata crispina respondit : Qui quidemi serit profidei mea quam
teneo libenterpatiar. Anu linus proconsuldixit. Vanitas est ani¬
mitui utiam non dimissa superstitionẽ sacra nomina uenereris:
beata crispina respondit. Cottidie ueneror sed dñm meũ pra&er
quẽ alium non noui. Anulinus proconsuldixit: Ego sacrum praecep¬
tum offeram quod obserues. beata crispina respondit. praeceptum
obseruo sed dni mei ihũ xp̃i. Anu linus proconsuldixit: Perdens caput
si non oboediens fueris uissis imperatorum dominorum nr̃orum quibus
deseruire cogires subiugata quod & omnis africa fecit nec tibi dubiũ ẽ.
Beata crispina respondit. Num quã sit illis bene ut medaemoniis fa¬
ciant sacrificare. sed sacrifico dm qui fecit caelum & terram mare
& omnia quae in eis sunt. Anulinus proconsuldixit: ergo istidii non

Expanded text:
dixit: Dura es et contemptrix, et incipies vim legum invita sustinere. dixit: Dura es et contemptrix, et incipies vim legum invita sustinere. Beata Crispina respondit: Quidquid emerserit pro fide mea quam teneo, libenter patiar. Anulinus proconsul dixit: Vanitas est animi tui, ut jam non dimissa superstitione sacra nomina venereris. Beata Crispina respondit: Cottidie veneror, sed Dominum meum, praeter quem alium non novi. Anulinus proconsul dixit: Ego sacrum praeceptum offeram quod observes. Beata Crispina respondit: Praeceptum observo, sed Domini mei Jesu Christi. Anulinus proconsul dixit: Perdes caput, si non obediens fueris jussis imperatorum dominorum nostrorum, quibus deservire cogeris subjugata; quod et omnis Africa fecit, nec tibi dubium est. Beata Crispina respondit: Nunquam sit illis bene, ut me daemoniis faciant sacrificare: sed sacrifico Domino, qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt. Anulinus proconsul dixit: Ergo isti dii non
Abbreviated transcription (Latin):
iocletiano ii & maximi anoagusto consolibus dienonarum
decembrium apud coloniam thebestinã in secr&ario protribunal
ad sidente anullino proconsule cõmentariense officiũ dixit: Thaga¬
rensis crispina quilegẽ dominorũ principum contẽpsit siius seris
audiatur: anullinus proconsul dixit: Inducatur: & induota
beata crispina : Anuillinus proconsuldixit: praecepti sacri iam
cognouisti sententiã : beata crispina respondit: quid prae coptũ
sit nescio : Anuilinus proconsuldixit : Vt omnibus diis nr̃is prosa¬
lute principũ sacrificos secundum legẽ datã a d ominis nr̃is dioclici¬
ano & maximia nopiis agustis & constantio nobilissimo cae saribus
beata crispina res pondit: Nũ quã ego sacrificaui nec sacrifico nisi
proconsuldixit : Am̃ puta super futionem & subiuga caputiuũ
ad sacra deorumꝰ nostrorũ : beata crispina rospondit: Cottidis
ueneror dm̃ meũ praeterquẽ alium nõ no ui: a nullinus proconsul

Expanded text:
iocletiano II et Maximiano Augusto consulibus, die Nonarum Decembrium, apud Coloniam Thebestinam, in secretario pro tribunali assidente Anulino proconsule, Commentariense officium dixit: Thagarensis Crispina, quae legem dominorum principum contempsit, si jusseris audiatur. Anulinus proconsul dixit: Inducatur. Et inducta beata Crispina, Anulinus proconsul dixit: Praecepti sacri jam cognovisti sententiam? Beata Crispina respondit: Quid praeceptum sit nescio. Anulinus proconsul dixit: Ut omnibus diis nostris pro salute principum sacrifices, secundum legem datam a dominis nostris Diocliciano et Maximiano piis Augustis, et Constantio nobilissimo Caesare. Beata Crispina respondit: Nunquam ego sacrificavi, nec sacrifico, nisiproconsul dixit: Amputa superstitionem, et subjuga caput tuum ad sacra deorum nostrorum. Beata Crispina respondit: Cottidie veneror Deum meum, praeter quem alium non novi. Anulinus proconsul
Abbreviated transcription (Latin):
nuideret enim eoꝵ głae sia maret. Sed aliȩ sunt terre pugnȩ : aliȩ cȩlestes
uistoriȩ. In proelio xpĩ moriendo uiuitur. cadendo surgitur uictoria
per interitum comparatur.

Expanded text:
invideret enim eorum gloriae si amaret. Sed aliae sunt terrestres pugnae, aliae coelestes invideret enim eorum gloriae si amaret. Sed aliae sunt terrestres pugnae, aliae coelestes victoriae. In praelio Christi moriendo vivitur, cadendo surgitur, victoria per interitum comparatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tempore uno natiuitatem & mostem Ingressum & exitum. Princi¬
pium & occasum. Vt ipsis posset tempore uno & dixi contingert¬
& nascendo in gredimundum & dedicare martrrio cęlum. ꝓbat
uincere qui pugnare non norant: existunt uictoriȩ compotes qui fu¬
erant aetate in belles. Mercantur poena martrrium głam sanguine
cõparant. aeternã uitã temporali morte commutant. Nec timuit
ȩtas illa mortẽ nechorruit. Timere enĩ non potuit quȩ timere non nouit
Trans mitat in fantes. in fans xp̃s ad celum. Offert noua xenia patri
primitias fructuum exhibet genitori. Ostendit futurã fecundissimã
messẽdũ in semina tantum exhibet ubertatem. Diri sit se derisit hostilis
in manitas quȩ putauit turbare posse consilium dĩ głam xp̃ĩ salutẽ
necessaria mundi. Sed contulit in fantibus multis martrrum. Dũ infantẽ
quȩrit ocadere xp̃m. Prestat hostis dũ nocet benesicium tribuit cũ occidit

Expanded text:
tempore uno nativitatem et mortem, ingressum et exitum, princitempore uno nativitatem et mortem, ingressum et exitum, principium et occasum, ut ipsis posset tempore uno, ut dixi, contingere, et nascendo ingredi mundum, et dedicare martyrio coelum. Probat vincere, qui pugnare non norant. Existunt victoriae compotes, qui fuerant aetate imbelles. Mercantur poena martyrium, gloriam sanguine comparant, aeternam vitam temporali morte commutant. Nec timuit aetas illa mortem, nec horruit. Timere enim non potuit quae timere non novit. Transmittit infantes infans Christus ad coelum, offert nova xenia Patri, primitias fructuum exhibet Genitori. Ostendit futuram fecundissimam messem, dum in semine tantam exhibet ubertatem. Derisit se, derisit hostilis immanitas, quae putavit turbare posse consilium Dei, gloriam Christi, salutem necessariam mundo. Sed contulit infantibus multis martyrium, dum infantem quaerit occidere Christum. Praestat hostis dum nocet, beneficium tribuit cum occidit;
Abbreviated transcription (Latin):
luit inquit scriptura consolari. quia non sunt. idest noluit consola¬
riquia sunt. Sud circo noluit consolari quia sunt: quo modo uolu¬
it flere quasi illos qui non sunt : Sedut compendio iamdiuersitatũ
causa reddatur condiio amatre deflet̃. Sed spegłe consolatio hu¬
mana contemnit᷑. Pictatis ad fectus infletibus declaratur. Sed
ocasoꝵ gloria repudium consolationis indititur. Pugnant enim
in matre affectus et fides humanitas cũ deuotione concertat. Plan¬
git affectus sed fides exultat. Deflet humanitas sed deuotio consolat᷑
Licuit enim matri humanitus flere. cui non licuit consolatione humani¬
tus indigere. Adco et dñs xp̃s in lataro fleuit. Nec tamen ipse quoq
cuius quã consolatione indiguit quia hominis fuit qđ fleuit. Cum
manifeste ds̃sit quilatarum suscitauit. Sed obeata lactantium
qloria quibus ꝑxp̃o contingit dedicare martrria. Expungunt

Expanded text:
luit, inquit Scriptura, consolari, quia non sunt, id est, noluit consolaluit, inquit Scriptura, consolari, quia non sunt, id est, noluit consolari quia sunt. Si idcirco noluit consolari quia sunt, quomodo voluit flere quasi illos qui non sunt? Sed ut compendio jam diversitatum causa reddatur, conditio a matre defletur, sed spe gloriae consolatio humana contemnitur. Pietatis affectus in fletibus declaratur, sed occisorum gloria repudium consolationi indicit. Pugnant enim in matre affectus et fides, humanitas cum devotione concertat; plangit affectus, sed fides exsultat; deflet humanitas, sed devotio consolatur. Licuit enim matri humanitus flere, cui non licuit consolatione humanitus indigere. Ideo et Dominus Christus in Lazaro flevit, nec tamen ipse quoque cujusquam consolatione indiguit, quia hominis fuit quod flevit, cum manifeste Deus sit qui Lazarum suscitavit. Sed o beata lactentium gloria! quibus pro Christo contigit dedicare martyria. Expungunt
Abbreviated transcription (Latin):
Licuit sanguine clamare. quibus narrare non licebat uoce. Licuit
sanguine liqui quibus lingua non licuit. Miscent cũ dnõ conloqͥa
quibus humana negata sunt uerba. Sed enim occisis in nocentibus istis
impleta sunt prophetiae uerba dicentis. Nox inrama audita est :¬
fletus et plorationis rachel flentis filios suos. et noluit consolariqr
non sunt. Rachelem primo ecdesiȩ. eẽ ꝑsanam. nemoqui abnuat
niemoqui aliud contra ueritatem defendat. sed duo in illa diuersa
conspicio fletus & consolationis contẽptus. Sienim fleuit cur consola¬
ricontempsit : Aut si consolari contempsit: curfleuit : Aut quo mo¬
do conpetit consolari noluisse cui competit flesse: Cũ aut flere nonde¬
buit : quȩ consolari contempsit : Aut consolari debuit. quȩ ñ flere non
potuit. Cũ manifestũ sit fletus consolatione tergeri. Velcerte cur in¬
indiguit flero quȩ non indiguit consolationis sermone : Sed no¬

Expanded text:
Licuit sanguine clamare, quibus narrare non licebat voce: licuit Licuit sanguine clamare, quibus narrare non licebat voce: licuit sanguine loqui, quibus lingua loqui non licuit. Miscent cum Domino colloquia, quibus humana negata sunt verba. Sed enim occisis innocentibus istis, impleta sunt prophetiae verba dicentis: Vox in Rama audita est fletus et plorationis, Rachelis flentis filios suos, et noluit consolari, quia non sunt . Rachelem primo Ecclesiae esse personam, nemo est qui abnuat, nemo qui aliud contra veritatem defendat. Sed duo in illa diversa conspicio, fletus et consolationis contemptus. Si enim flevit, cur consolari contempsit? Aut quae consolari contempsit, cur flevit? Aut quomodo competit consolari noluisse, cui competit flesse? Cur autem flere non debuit, quae consolari contempsit? aut consolari debuit, quae flere non potuit, cum manifestum sit fletus consolatione tergi? Vel certe cur indiguit flere, quae non indiguit consolationis sermone? Sed no
Abbreviated transcription (Latin):
& quidederat recipit. & qui accepit reddit . Vno in quã tempore sua xp̃o
redduntur dũ eius laudes illi ab in fantib refercintur. Diximus delau¬
de in fantum quid delectantium laudib: ꝓseremus quorũ laude in ue¬
nire non possumus misi eos ipsos qui laud auerint nouerimus. Qui sint
ubi sint quã laudem intulerint quero qui lo qui non norant . Neq
enim aetas illa poterat posse qđ natura non dederat. aut celebrari
atalibus poterat qđ institutio denegabat. Dicunt namq dñõ laudes
trucidati abherode lactantes. loquuntur sanguine qđ lingua non
possunt Passione canunt qđ sermone nonnorunt. Occisi p̃dicant
qđ uiui nom poterant. Nec nouum quid dicitur ut in nocens sanguis
aut dñõ referat laudes aut suas indicet passiones. Cum abel singuis
clamet ad celũ. aut ocosoꝵ anime ab altari uociferentur ad dm̃
Contulit martrrium laudem quibus negauerat natura sermonẽ

Expanded text:
et qui dederat recipit, et qui acceperat reddit; uno inquam tempore sua Christo et qui dederat recipit, et qui acceperat reddit; uno inquam tempore sua Christo redduntur, dum ejus laudes illi ab infantibus referuntur. Diximus de laude infantium, quod de lactentium laudibus, proferemus? quorum laudem invenire non possumus, nisi eos ipsos qui laudaverint noverimus. Qui sint, ubi sint, quam laudem intulerint, quaero, qui loqui non norant. Neque enim aetas illa poterat posse quod natura non dederat, aut celebrari a talibus poterat, quod institutio denegabat. Dicunt namque Domino laudes trucidati ab Herode lactentes, loquuntur sanguine quod lingua non possunt. Passione canunt quod sermone non norunt, occisi praedicant quod vivi non poterant. Nec novum quid dicitur, ut innocens sanguis aut Deo referat laudes, aut suas indicet passiones, cum Abel sanguis clamet ad coelum, aut occisorum animae ab altari vociferentur ad Deum. Contulit martyrium laudem, quibus negaverat natura sermonem.
Abbreviated transcription (Latin):
Primam uocem aperiunt in nocentes funt diserti. laude qui fu¬
crant imperiti sermone. Offerunt dño primitias lingue . Nouos oris
immolant frustus uerborũ principia libant. In fantia enim quȩ ꝑ ȩtatẽ
loqui non poterat glorias dĩ. cũ gaudio resonabat . Norunt laudare xpm̃
quilo qui nonno erant liunt periti laude quifuerant imperiti sermone
Ostendunt laudibus dnm̃. suffragiis p̃dicant xpm̃: fiunt interea pueri
sinee magistro i deserti. docti sine doctore. Periti sine eru
centibus inspirabat. Cessant enimhuma cũ diuina tranctantur
quia humana ipsa ꝓdessẽ non poterunt . nisi diuinoꝵ solatia subleruent᷑
N ecesse est enim terrena subcumbere : cõ celestia predicantur.¬
Naturalia silere cũ uirtutes loquuntur. Erigitur itaque in fantium
actas in laudem quȩ delictoꝵ non nouerat crimen. Dignus adignis
laudatur & in nocens in nocentiũ testimomo predicatur. Accipiua
enim axpo & reddunt consequuntur & referunt . Nno enim tempore

Expanded text:
oriam Domini primam vocem aperiunt innocentes. Fiunt diserti laude, qui fuerunt imperiti sermone. Offerunt Domino primitias linguae, novos oris immolant fructus, verborum principia libant. Infantia enim, quae per aetatem loqui non poterat, glorias Dei cum gaudio resonabat. Norunt laudare Christum, qui loqui non norant. Fiunt periti laude, qui fuerant imperiti sermone. Ostendunt laudibus Christum, suffragiis praedicant Christum. Fiunt interea pueri sine magistro diserti, docti sine doctore, periti sine erudcentibus inspirabat. Cessant enim humana cum divina tractantur, quia humana ipsa prodesse non poterunt, nisi divinorum solatio sublevetur. Necesse est enim terrena succumbere, cum coelestia praedicanturnaturalia silere, cum virtutes loquuntur. Erigitur itaque infantium aetas in laudem, quae delictorum non noverat crimen. Dignus a dignis laudatur, et innocens innocentium testimonio praedicatur. Accipiunt enim a Christo et reddunt: consequuntur et referunt. Uno enim tempore
Abbreviated transcription (Latin):
me quidam magnus xp̃i para nrmphus non patriarcha primus aut pro¬
ph&a egregius sed gabribel ille archangelus facierutilans. ueste chorus¬
chans incensu mirabili as pectu terribili: Visitauit me & ꝑturbauit me
salutauit & grauidauit : dix̃q mihi. Aue gratia plene dñs tecum. Dñs
inquid tecum sed plus quã mecum. Dñs tecũ sed non sicut mecum. in me

Expanded text:
me quidam magnus Christi paranymphus, non patriarcha primus, aut propheta egregius; sed Gabriel ille archangelus, facie rutilans, veste coruscans, incessu mirabili, aspectu terribili, visitavit et perturbavit me, salutavit et gravidavit, dixitque mihi: Ave, gratia plena, Dominus tecum. Dominus, inquit, tecum; sed plus quam mecum. Dominus tecum; sed non sicut mecum. In me