comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ moyses ait ponebat uelam̃ suꝑ faciẽ
suã non intuerentur filii isrł. Idõ pone¬
bat uelamẽ. qm̃ splendorẽ uultus eiꝰ
ferre ñ poterant causa peccati. Iuo sub¬
lato potestas datur uidendi głam dĩ.
Isq ad fune eiꝰ quia tam du ñ reuelat᷑
quã diu relicta lege conu̾tantur ad gra¬
ciam fidĩ. ⁊ sic ͤ uacuatur. Accedente em̃
dignitate. ꝑ fidem. euacuatur indigni¬
tas. S obtunsi sũt sensꝰ eoꝵ usq ĩ ho¬
diernũ diẽ. Tamdiu obtunsos dic̃ quã¬
diu ñ credunt. Que obtunsio in fideli

Expanded text:
faciem suam, ne intuerentur filii Israel . Ideo ponebat velamen, quoniam splendorem vultus ejus ferre non poterant, causa peccati, quo sublato, potestas datur videndi gloriam Dei usque ad finem ejus; quia tamdiu non revelatur, quamdiu relicta lege, convertantur ad gratiam fidei, et sic evacuatur. Accedente enim dignitate per fidem, evacuatur indignitas. Sed obtusi sunt sensus eorum usque in hodiernum diem. Tamdiu obtusos dicit, quamdiu non credun
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ferri ꝑsonã patris. qui reconsiliaũ nos
conciliationis. Qm̃ quidẽ ds erat in xͦ
mundũ reconsilians s̾. non reputãs illi
delicta ipsoꝵ. Et ponensinnobis uerbũ
reconciliationis ꝓ xp̃o. pro quo legatio
cerat errore caduca fuissent effecta creato¬
inspecie hominis. ut fõrma eẽt hominibꝰ
quẽ admodũ sibi dm̃ creatorẽ suũ pacifi¬
cum facerent. Ds̃ gͦ eint in xp̃o quomodo:
qua si inuicario aut legato sic̃ fuit inꝓ
phetis. aut alit̾ nõ sicut fuit in ꝓpħis. sic
intellegi pot fuisse ⁊ infilio. filiꝰ enĩnat᷑a¬
lit̾ legatus ẽ patris dĩ. unde dicit. quia

Expanded text:
praeferri personam Patris. Qui reconciliavit nos praeferri personam Patris. Qui reconciliavit nos conciliationis; quoniam quidem Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi, non reputans illis delicta ipsorum, et ponens in nobis verbum reconciliationis pro Christo, pro quo legationcerat, errore caduca fuissent effecta, creatoin specie hominis; ut forma esset hominibus quemadmodum sibi Deum creatorem suum pacificum facerent. Deus ergo erat in Christo. Quomodo? Quasi in vicario aut legato, sicut fuit in prophetis, aut aliter? Non sicut fuit in prophetis sic intelligi potest fuisse et in Filio? Filius enim naturaliter legatus est Pa
Abbreviated transcription (Latin):
at. ut ostendat qua deuotione obsequẽ¬
dum ẽ xp̃o. Pro salute enĩ hominũ
ñ solũ hominem se nasci ñ dedignatꝰ
illi seruiant. ñ quasi homini uicẽ red¬
dentes s dõ. Quia unicuiq pro ꝑsona
eiꝰ ⁊ meritis refinidenda obsequia sũt.
Qua re si qua ẽ in xp̃o noua creatura ue¬
tera transierũt. ecce facta sũt om̃a no¬
ua. Manifẽstum ẽ quia ꝑ xp̃m reno¬
uata sunt om̃a. si animadu̾tant dig¬
nitatẽ eiꝰ. Nouus enĩ fic his quibꝰ pri¬
us homo tantũ udebatꝰ. cũ intelle̾git᷑
esse ds̃. Ut recedente infirmitate ag¬
noscat᷑ diuinitas. Et cessante errore
ueteri qui introducta multoꝵ dõꝵopi¬
mone ab unꝰ ueri dĩ fide trãslux̾at
genꝰ humanũ: reu̾tantur om̃a ad si¬
plicitatis ꝓfessionẽ unũ dm̃ adorãtia
intrinitate. Gm̃ia aũt ex dõ. quãuis uꝰ
nos redemerit. om̃ia tam̃ ex dõ. quia ab
ipso ẽ om̃is pat̾nitas. Idõq necesse est

Expanded text:
at, ut ostendat qua devotione obsequenat, ut ostendat qua devotione obsequendum est Christo. Pro salute enim hominum non solum hominem se nasci non dedignatuilli serviant, non quasi homini vicem reddentes, sed Deo; quia unicuique pro persona ejus et meritis refundenda obsequia sunt. Quare si qua est in Christo nova creatura, vetera transierunt, et ecce omnia facta sunt nova. Manifestum est quia per Christum renovata sunt omnia, si animadvertant dignitatem ejus. Novus enim fit his, quibus prius homo tantum videbatur, cum intelligitur esse Deus: ut recedente infirmitate, agnoscatur divinitas, et cessante errore veteri, qui introducta multorum deorum opinione, ab unius veri Dei fide transduxerat genus humanum, revertantur omnia ad simplicitatis professionem, unum Deum adorantia in Trinitate. Omnia autem ex Deo. Quamvis Christus nos redemerit, omnia tamen ex Deo; quia ab ipso est omnis paternitas : ideoque necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
tuosa uideretꝰ. ut nõ laus apłoꝵ nos
ceretur. ꝑ mericũ enĩ ⁊ glam apłoꝵ
agnoscitur xp̃i gr̃a.⁊ beneficiũ dĩ. Er
go om̃s mortui sũt ⁊ ꝓ om̃ibꝰ mortuꝰ
dõqui ꝓ ipsis mortuus ẽ ⁊ resurrexit.
Quia om̃s necesse ẽ mori causa ade. ꝓ
om̃ibꝰ mortiis ẽ xp̃s: ur eos a secun¬
da morte lib̾aret. Idõq qui uiuunt
incorpore. scientes xp̃m mortuũ esse
ꝓ se. sint ei subdici ꝓfitentes hunc do¬
minũ. Quia enĩ ꝓdest mors eiꝰ. tes¬
timoniũ ꝑhibet resurrectio eiꝰ Igitꝰ
hic sͥ ñ uunt. qui paratꝯ ẽ dñi sui face¬
re uoluntatẽ. Itaq nos ex hoc tpr̃e¬
neminẽ nouimꝰ. ⁊ si cognouimꝰ scđ
uerum ẽ quia xp̃o resurgente amor¬
tius. iam cessat meo carnalisnatiuitas.
cessat infirmitas corporis. cessat passi¬
o mortis. Usq ad crucẽ suspicio fuit ĩ¬
firmitatis iuxp̃o. Post aũt apparuit
ẽẽ qd̾ nõ credebat᷑ sic̃ ⁊ ipse ait. Cũ exal¬
taueritis filiũ hominis. tũc cognoscetiᷤ

Expanded text:
on in corde. Hoc dicit, quoniam multi per elationem gloriabantur in se de apostolis, profitentes se ab iis doctos, qui semper cum Domino fuerunt: ideoque hic dicit dare se his rationem, ei qui pro ipsis mortuus est, et resurrexit. Quia omnes necesse est mori causa Adae, pro omnibus mortuus est Christus; ut eos a secunda morte liberaret; ideoque qui vivunt in corpore, scientes Christum mortuum esse pro se, sint ei subditi, profitentes hunc Dominum. Quia enim prodest eis mors ejus, testimonium perhibet resurrectio ejus. Igitur hic sibi non vivit, qui paratus est domini sui facevobis. Hoc dicit, quia si elate vel superbe putatur locutus; quia laudare se visus est, Verum est, quia Christo resurgente a moruis, jam cessat in eo carnalis nativitas, cessat infirmitas corporis, cessat et passio mortis. Usque ad crucem enim suspicio fuit infirmitatis in Christo: postea autem apparuit esse, quod non credebatur, sicut et ipse ait: Cum exaltaveritis
Abbreviated transcription (Latin):
atur. Securꝰ tam̃ de resurrectione ꝓ¬
missa. Licec si ext̾ior homo nr̃ corrũpi¬
tur. s int̾ior renouatur dedie indiem.
Pressuris plagis. fame siti. frigore. nu¬
ditate caro corrũpitur. s anma spe
futuri p̾mii renouatur: Quia assudu¬
is tribul ationibꝰ purgatur. ꝑficit
enĩ mp̾ssura ñ interit. Ita ut accedẽ¬
ab temꝑtationibꝰ cotidie adquirat ad
meritũ. Quia ⁊ corpori corruptio hec ꝓfi¬
at ad inmortalitatẽ merito anime. Id
eni qd̾ inp̾senti ẽ mom̃taneũ ⁊ leue
p̾ssure nr̃e sup̃modũ in sublimitatẽ e¬

Expanded text:
us tamen de resurrectione promissa. Et licet si exterior homo noster corrumpitur; sed interior renovatur de die in diem. Pressuris, plagis, fame, siti, frigore, nuditate caro corrumpitur, sed anima spe futuri praemii renovatur; quia assiduis tribulationibus purgatur. Proficit enim in pressura, non interit, ita ut accedentibus tentationibus quotidie acquirat ad meritum; quia et corpori corruptio 181 haec proficit ad immortalitatem merito animae. Id enim quod in praesenti est momentaneum et leve pressurae nostrae, supra modum in sublimitate ae
Abbreviated transcription (Latin):
se dicit ad sensũ bonum ⁊ uitã ut audi¬
tores en securi sint de pena futura. Et
ipse głetur in his hñs fructũ laborũ
suoꝵ quia quoꝵdã prauiloquio dies
iudicii dĩ indubiũ deducitur. Corrũ¬
punt enĩ mores bonos coliloquia ma¬
la. hominibꝰ suademꝰ ait ut credant.
⁊ ꝓuideant ne incurrãt: ⁊ tũc penite¬
ant qñ penitentia fructũ ñ habet. Dõ
aũt manifesti sumꝰ. Hoc enĩ p̾dicabt̃¬

Expanded text:
se dicit ad bonum sensum et vitam; ut auditores ejus securi sint de poena futura, et ipse glorietur, in his habens fructum laborum suorum; quia quorumdam praviloquio dies judicii Dei in dubium deducitur: Corrumpunt enim mores bonos colloquia mala . Hominibus suademus, ait; ut credant, et provideant, ne incurrant, et tunc poeniteant, quando poenitentia fructum non habet. Deo autem manifesti sumus; hoc enim p
Abbreviated transcription (Latin):
num ẽ. Deniq male agentibꝰ dicit.
Nescio uos. Sꝑo inquit ⁊ in ꝯscientii¬
ur̃is nos manifestos eẽ. Manifesta e¬
rat puritas eoꝵ corinchiis. quia nap
aliqñ in adulatione fuerant dep̾hensi
neq p̾dicatio eoꝵ displicuerat scĩs. Noc
ib aliquo illoꝵ quicqm̃ ut ad solet occł¬
te elicere tẽptauerat ut foris simplices
apud turbas. iitus uͦ inpostres ceñt. Iõ
conscientias illoꝵ pulsat. ut ipsi sibimz
testes eeñt de u̾itate coꝵ. Non icerum
ut gaudeant integrã se p̾dicationem
addidisse his adnunciantibꝰ. S ce¬
casionẽ damꝯ uob̃ głandi ꝓ uob. ut

Expanded text:
. Denique male agentibus dicit: Nescio vos. Spero autem et in conscientiis vestris manifestos nos esse . Manifesta erat puritas eorum Corinthiis; quia neque aliquando in adulatione fuerant deprehensi, neque praedicatio illorum displicuerat sanctis, nec ab aliquo illorum quidquam, ut adsolet, occulte elicere tentaverant; ut foris simplices apud turbas, intus vero impostores essent. Ideo conscientiam illorum pulsat, ut ipsi sibimet testes essent de veritate eorum. Non iterum ut gaudeant integram praedicationem se addidicisse, his annuntiantibus. Sed occasionem damus vobis gloriandi de nobis; ut
Abbreviated transcription (Latin):
le exlud̃e. S inmanifestatione ue¬
ritatis ꝯm̃dantes nosmetipsos ad om¬
nẽ consciam hominũ corã dõ. Hoc di¬
cit quia in p̾dicatione euglica nulli se
fecit suspectũ. Ad deis ampliꝰ cũ dic̃
coram dõ. ut hoc ipsũ non solũ homi¬
nibꝰ manifestũ ꝓbet. s etiã dõ cui ni¬
chil occultũ ẽ. Gestimoniũ gͦ dĩ un¬
plorat. ut uł ipsi credatur. quia ita pre¬
dicat sic̃ datũ est ab auctore. Et ds ħ
mͦ testisẽ. dum dat signa ⁊ ꝓdigia fie¬
nr̃m inhisqui peunt. Uerũ est quia
increduli ñ uident. ꝑfidia obcecante splẽ¬
dorẽ iurtutis dĩ. Nelam̃ enĩ est supͣ cor
eoꝵ ⁊ obtunsio infidelitatis uid̾is maxi¬
me. Inquibꝰ ds̃ scli huiꝰ obcecauit sẽ¬
sus in fideliũ ut ñ p̾uideant lum̃ eugłii¬

Expanded text:
. Sed in manifestatione veritatis commendantes nosmetipsos ad omnem conscientiam hominum coram Deo. Hoc dicit, quia in praedicatione evangelica nulli se fecit suspectum, addens amplius, cum dicit: Coram Deo; ut hoc ipsum non solum hominibus manifestum probet; sed etiam Deo, cui nihil occultum est. Testimonium ergo Dei implorat, ut vel sibi credatur, quia ita praedicat, sicut datum est ab Auctore: et Deus hoc modo testis est, dum dat signa et prodigia fierum, in his qui pereunt. Verum est, quia increduli non vident, perfidia obcaecante, splendorem virtutis Dei; velamen enim est supra cor eorum, et obtusio infidelitatis, in Judaeis maxime. In quibus Deus saeculi hujus obcaecavit sensus infidelium; 179 ut non pervideant lume
Abbreviated transcription (Latin):
tur ⁊ hic ⁊ illic placebimus. Quia qui
hic placet. illic ñ displicebit. Om̃s enĩ
nos mainfestari oportet añ tribunal
xp̃i ut recipiat unꝰ quisq ꝓp̾a corporis.
ꝓ utgessit siue bona siue mala. Igitur
siiudicante xp̃o unꝯquisq nr̃m facta
corporis recipiet. Nonutiq sine corpo¬
re adiudicabit᷑ bono uł malo. ⁊ nõdrẽ
facta carnis. quia carnis uita punien¬
da semꝑ ẽ s facta corporis quia aliqñ¬
sp̃alit̾ aliqñ carnalit̾ oꝑatur. Scien¬
tes gͥ timorẽ dñi hominibꝰ suademꝰ

Expanded text:
tur, et hic et illic ei placebimus; quia qui tur, et hic et illic ei placebimus; quia qui hic placet, illic non displicebit. Omnes enim nos manifestari oportet ante tribunal Christi ut recipiat unusquisque propria corporis, prout gessit, sive bona, sive mala. Igitur si judicante Christo; unusquisque nostrum facta corporis recipiet; non utique sine corpore adjudicabitur bono aut malo. Et non dixit; facta carnis; quia carnis vitia punienda semper: sed facta corporis; spiritaliter, aliquando carnaliter operatur. Scientes igitur, timorem Domini hom
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑ p̾sentiã. Ac phoc pegrinamur ñ
fide s specie. Et quare cũ idẽ dicat ĩ
actibꝰ apłoꝵ. In ipso enĩ uiuimꝰ et
mouem᷑. ⁊ sumꝰ. Hoc loco pegrinari
nos a dño dicat: si ubiq ẽ quomodo
hic positi pegrinamur a domino: si¬
ne dubio ubiq ymino om̃ia indõ st̃.
S quia sedes dĩ incelis ẽ. ⁊ illic sẽꝑ
uidetur. Idõ hic positi ubi nõ uidet᷑.
ꝑegrinari ab eodicunur. Quando enĩ
non eũ uidemꝰ licet p̾sens sit. absẽtes
ab eo sumꝰ. Audemꝯ gͦ ⁊ consentimus
em̃ fiduciã ꝓmissionis dĩ. ⁊ scientes
multũ expedire illic ẽẽ quã in seculo.
consentiunt ⁊ optant excede de cor¬
pore ut requiescat usq ad diẽ resurrec¬
tionis sub altare dĩ. Idõ enim conten¬
dimꝰ siue p̾sentes siue ꝑegrinante
placere illi. Id agendum dic̃ ⁊ bonis
oꝑibꝰ insistendum. ut siue in hac adhꝰ
uita positi. siue ante tribunal xp̃i p̾sen¬
tes placeamꝰ ei unde si disciplina ẜue¬

Expanded text:
 praesentiam: ac per hoc peregrinamur non fide, sed specie. Et quare, cum idem dicat in Actibus apostolorum: In ipso enim vivimus, et movemur, et sumus ; hoc loco peregrinari nos a Domino dicit? Si ubique est, quomodo hic positi, peregrinamur a Domino? Sine dubio ubique, immo omnia in Deo sunt: sed quia sedes Dei in coelis est, et illic semper videtur; ideo hic positi, ubi non videtur, peregrinari ab eo dicimur. Quando enim non eum videmus, licet praesens sit, absentes ab eo sumus. Audemus ergo et consentimus enim fiduciam promissionis Dei, et scientes multum expedire illic esse, quam in saeculo, consentiunt et optant excedere de corpore; ut requiescant usque in diem resurrectionis sub altare Dei. Et ideo contendimus sive praesentes, sive peregrinantes placere illi. Id agendum dicit, et bonis operibus insistendum; ut sive in hac adhuc vita positi, sive ante tribunal Christi praesentes, placeamus ei. Unde si disciplina serve
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ acceptabile. ecce nũc dies salutiᷤ
Nlemini dantes ullã offensionẽ. ne
intupetur ministeriũ nm. Tempꝰ
ad eẽ dic̃ quo possint ad indulgentiã
ꝓficere peccatores. Tempꝰ.ad eẽ dic̃. quo
ne forte neglegentia aliqua medicine
gr̃a effẽctu careret bone uolũtatis sue.
Fide gͦ ⁊ugilantia sua omnẽ offensio
nem amputat: ne horum forte segni¬
cia occasionẽ offẽnsionis pareret dici¬
pulis. Ac ꝑ hoc libos ẽẽ significant.qr
qd̃ salutare ẽ simplicit̾ om̃i instantia
p̾dicant. unde subiecit. Ne uitupetur
munsteriũ nr̃m. Uicuꝑaretur enĩ mi¬
nisteriũ ipsoꝵ. si ea que uerbis docebãt
oꝑibꝰ suis ut fierent exempla nõ darẽt.
S iom̃ibꝰ comiñdemꝰ nos metipso ͤ.
ut dĩministri. Deimiustri sine adu¬
latione docent. ut ei curꝰ ninistrisũt
bant. In multa pacientia. Pacientia
ẽ que saluat homines. nisi enĩ pacientia
abusus cẽt. quomodo saluass corithioᷤᷤ
quos pꝰ p̾dicationẽ suã tantis uicuꝰ mo¬

Expanded text:
dies salutis; nemini dantes ullam offensionem, ne vituperetur ministerium nostrum. Tempus adesse dicit, quo possint ad indulgentiam proficere peccatores: tempus adesse dicit, quo ne forte negligentia aliqua medicinae gratia effectu careret bonae voluntatis suae. Fide ergo et vigilantia sua omnem offensionem negligentibus amputat; ne horum forte segnitia offensionis occasionem pareret discipulis: ac per hoc liberos se significant; quia quod salutare est simpliciter omni instantia praedicant. Unde subjecit: Ne vituperetur ministerium nostrum; vituperaretur enim ministerium ipsorum, si ea quae verbis docebant, operibus suis, ut fierent, exempla non darent. Sed in omnibus commendemus nosmetipsos ut Dei ministros. Dei ministri sine adulatione docent, ut ei cujus ministri sunt, bant. In multa patientia. Patientia est, quae salvat homines; nisi enim patientia abusus esset, quomodo salvasset Corinthios, quos post praedicationem suam tantis vitiis mo
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentes uerũ dicunt ẽẽ falsũ. In
co ipso adiuuantꝰ ne posse̾nt cred̾e qd uo¬
lunt. Xpm aũt cũ sic unago dĩ corpore¬
um tantũ adser̃ relinquẽtes gesta eius
soliꝯ carnis faciunt m̃tionẽ. De quibꝰ di¬
xit ysaias. Obcecaiit oclos eoꝵ ne uide¬

Expanded text:
dicunt esse falsum, in eo ipso adjuvantur; ne possint credere, quod nolunt. Christum autem, cum sit imago Dei, corporeum tantum asserunt: et relinquentes gesta ejus, solius carnis faciunt mentionem, de quibus dixit Esaias: Obcaecavit oculos eorum, ne vide
Abbreviated transcription (Latin):
est ut elati uidͬem̾ quasi aut ꝓnr̃a ꝓpria
utilitate p̾dicare ut głosi appareamꝰ:
nistrũ se hoꝵ inp̾dicacione testetur. uͥ
ꝓutilitate horũ subiecti sint hi mini¬
sterio eugłii seruos dicẽs ministros. S¬

Expanded text:
est ut elati judicemur quasi pro nostra propria utilitate praedicare, ut gloriosi appareamus?nistrum se horum in praedicatione testetur; ut pro utilitate horum subjecti sint in ministerio Evangelii. Servos ergo dicens, ministros s
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o. qd̃ credentibꝰ manifẽstat᷑. Incre¬
sic̃ thesaurꝰ in occulto ponit᷑. Ita ⁊ sacͣ¬
m̃tum dĩ intra hominẽ. idẽ incorde
humano absconditur. Hunc gͦ thesau¬
ium in animo ⁊ corpore dic̃ ẽẽ a dõ datũ
ut eminentia uirtutis eiꝰ appareat ꝑ
homines p̾dicatores dũ taxat. ut reco¬
cilietur om̃is lingua creatori suo ñ adho¬
norificentiã hominũ s dĩ qui se mani¬
festat ꝑ homines qui cũ humiles ⁊ im¬
piti essent accepunt potestatẽ ad eo &
loquendi magnalia ⁊ agendi. ficciliagͣ
uasa dicẽs in firmitatẽ nate significat.¬

Expanded text:
quod credentibus manifestatur, incresicut thesaurus in occulto ponitur, ita et sacramentum Dei intra hominem, id est, in corde humano absconditur. Hunc ergo thesaurum in animo et corpore dicit esse a Deo datum, ut eminentia virtutis ejus appareat per homines praedicatores dumtaxat; ut reconcilietur omnis lingua Creatori suo, non ad honorificentiam hominum, sed Dei, qui se manifestat per homines: qui cum humiles et imperiti essent, acceperunt potestatem a Deo et loquendi magnalia, et agendi. Fictilia ergo vasa dicens, infirmitatem natura
Abbreviated transcription (Latin):
Gantam spem dic̃ administrationis
huiꝰ ut ñ deficiat in p̾ssuris conforta¬
tus. si ꝓmissionũ unde suꝑius dicit.
mlta fiducia utam̃. Fidentes eñ in
his que ꝓmissa sunt quicqͥd adu̾ sũ accide¬
rit tolerant. Quod nõ humanis meri¬
tis deputat s miscd̾ie dĩ. que hominẽ
primo abluit. deinde iusti ficat ad op¬
tans filiũ dõ ut donet eũ gła similigle
filii ꝓprii dĩ. S renunciamꝰ occultis
dedecoris. Ut illi gle dignus sit homo:
om̃a turpia ⁊ polluta que fieri ⁊ cogita¬
ri possunt amouenda docet ut nõ solũ
de oꝑe. s ⁊ de cogitatione pellant. In ui¬
tantis uerba sũt. Sub sua enĩ ⁊ suorũ
ꝑsona admeliorẽ uitã hortatur ꝓpter
supͣdicta uicia que in his sepe rep̾hend̾
Possunt ⁊ hec occulta dedecoris eẽ. q̃
pͣuo sensu ad p̾dicandũ meditant᷑ ut
fallant. unde subiecit. Non ambulan¬
tes inastucia neq adult̾antes u̾bũ dĩ.

Expanded text:
Tantam spem dicit habere administrationis Tantam spem dicit habere administrationis hujus, ut non deficiat in pressuris, confortatus fide promissionum. Unde superius dixit: Multa fiducia utamur ; fidentes enim his, quae promissa sunt, quidquid adversum acciderit, tolerant. Quod non humanis meritis deputat, sed misericordiae Dei, quae hominem primo abluit, deinde justificat, adoptans Filium Deo; ut donet eum gloria simili gloriae Filii proprii Dei. Sed renuntiamus occultis dedecoris. Ut illius gloriae dignus sit homo, omnia turpia et polluta, quae fieri et cogitari possunt, amovenda docet; ut non solum de opere, sed et de cogitatione pellantur. Invitantis verba sunt; sub sua enim et suorum persona ad meliorem vitam hortatur, propter supradicta vitia, quae in his saepe reprehendit. Possunt et haec occulta dedecoris esse, quae pravo sensu ad praedicandum meditantur ut fallant; unde subjecit: Non ambulantes in astutia, neque adulterantes verbum Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
dedit sp̃s. Non luteris litiq scriptã s
ꝑ fidẽ animis incimatam. Nonque
uisibilia doceat. s in uisibilia credi su¬
adeat que animꝰ sp̃alit̾ collẽgat neq
ocds cernat. Hec lex dat lib̾tatẽ solam
fidem poscens. ut quia que ñ uidet cre¬
dit. de cõdicione erui mereat᷑. Nos aũ
ꝑ fidem speculantes ad eandẽ imaginẽ
trãfformari quã sꝑamꝰ. Idẽ ut simile̾
inueniamur transacta hac uita ima
inquit quia cũ apparuerit. similes eie
cus causa cernere neqͥbamꝰ. Granffor¬
manur ad głam quã credimꝰ darino¬
bis a dñi sp̃u. Tantum enĩ dabitur głe.
ret talem głam dari. que sublimitati
congruat clantis. Moysi enĩ gła nec
tanta fuit nec ꝑẽnis. ꝑꝓmodo enĩ legis
⁊ głam ꝑcepit. ita ⁊ ꝓ modo legis fidei
inqͣ sp̃s dĩ est. dabitur gła credentibꝰ
Tantum enĩ ꝯcessit ds̃ fidelibꝰ ut sp̃m
Quare habentes hanc ministracionem.
ꝓut miscd̃iam ꝯsecuti sumꝰ ñ deficimꝰ.

Expanded text:
dedit Spiritus: non litteris utique scriptam, sed per fidem animis intimatam; non quae visibilia doceat, sed invisibilia credi suadeat; quae animus spiritaliter colligat, non quae oculus cernat. Haec lex dat libertatem, solam fidem poscens; ut quia quae non videt, credit, de conditione erui mereatur. Nos itaam Domini per fidem speculantes, ad eamdem imaginem transformari, quam speramus: id est, ut similes inveniamur, transacta hac vita, imainquit, quia cum apparuerit, similes ei etus causa cernere nequibamus, transformamur ad gloriam, quam credimus dari nobis a Domini Spiritu. Tantum enim dabitur gloriret talem gloriam dari, quae sublimitati congruat dantis. Moysis enim gloria nec tanta fuit, nec perennis; pro modo enim Legis et gloriam accepit; ita et pro modo legis fidei, in qua Spiritus Dei est, dabitur gloria credentibus. Tantum enim concessit Deus fidelibus, ut Spiritum omisit. CAPUT IV. Quare habentes hanc administrationem, prout misericordiam consecuti sumus, non deficiamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sup̃ cor eoꝵ. Manifestum ẽ quia cũ
legitur hec pars legis sententia eorũ
recitatur qui sũt sub lege. Cum autẽ
ouersꝯ fuerit ad dñm auferet᷑ uelam̃.
Conuerti ad dñm hoc est crede ĩxp̃m.¬

Expanded text:
 supra cor eorum. Manifestum est, quia cum legitur haec pars Legis, sententia illorum recitatur, qui sunt sub Lege. Cum autem conversus fuerit ad Dominum, auferetur velamen. Converti ad Dominum, hoc est, crede
Abbreviated transcription (Latin):
uini luminis splendorẽ. Id ipsũ ue¬
lam̃ in lectione ueteris testam̃timanz.
dum ñ reuelat᷑ quia in xp̃o euacuatur
Obtunsio ait hec in lectione exodi ma¬
net quã dui credant. Non enĩ reuelat᷑
nisi credant. In xp̃o enĩ euacuatꝰ hoc
ẽ ꝑ fidem xp̃i auferetur uelam̃. Amo¬
to enĩ delicto incipient uid̾e qd̾ obstã¬

Expanded text:
inis splendorem. Hoc ipsum velamen in lectione veteris Testamenti manet, dum non revelatur; quia in Christo evacuatur. Obtusio, ait, haec in lectione Exodi manet, quamdiu credant. Non enim revelatur, nisi credant; in Christo enim evacuatur, hoc est per fidem Christi aufertur velamen; amoto eni
Abbreviated transcription (Latin):
dauit administratio iusticie ĩgła. Hoc
dic̃ quia ampli ẽ donũ iusticie dĩ ꝑ fi¬
dem xp̃i quã legis ueteris: quia mag
gła insalute ẽ. quã in morte. Quãius
iuste dãpnet. tam̃ ad laudẽ ꝓfic̾ ma¬
gis si indulgeat: ut possit reus corrige¬
re se. Nec enĩ glosum factũ est id est
glificatum ẽ. in hac parte ꝓpt̾ excellẽ¬
tem głam. Manifestũ est. nõ ẽẽ factũ
gloriosuĩ qd̾ uisũ est inuultu moy siglo
obfuit licet ñ suo uicio s peccantium
Tam̃ in hac parte gła nõ ẽ illa aũ est
magis gła que habundat ingr̃a. uͭ pu¬
rficati homines dono dĩ abstersaca
ul inuultu moysi. s ñ ꝑmasit inmoy se.¬
quia fig̾a erat in moyse ñ ueritas. Idõ
adueniente saluatore cessauit figura.
quia apparuit ueritas manens semꝑ.
Te quantum ut̾ ẽ int̾ imaginẽ ⁊ ueri¬
tatẽ. tantũ int̾ sit int̾ głam uultꝰ morsi

Expanded text:
administratio justitiae in gloria. Hoc dicit, quia amplius est donum justitiae Dei per fidem Christi, quam legis veteris; quia magis gloria in salute est, quam in morte: quamvis juste damnet, tamen ad laudem proficit magis, si indulgeat; ut possit reus corrigere se. Nec enim gloriosum factum est id, quod glorificatum est in hac parte, propter excellentem gloriam. Manifestum est non esse factum gloriosum, quod visum est in vultu Moysi glororiae, licet non suo vitio, sed peccantium; tamen in hac parte gloria non est. Illa autem est magis gloria, quae abundat in gratia; ut purificati homines dono Dei, abstersa vel in vultu Moysi, sed non permansit; quia futura erat in Moyse, non veritas. Ideo adveniente Salvatore, cessavit figura; quia apparuit veritas manens semper; ut quantum interest inter imaginem et veritatem, tantum intersit inter gloriam vultus Moysi
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ enĩ uesꝑe stelle głose sunt. Oriente aũ
sole euacuatur carũ daritas. Ita ⁊ mor¬
mur. Spem habe nos dic̃ uidendi nos¬
glam nõ talẽ qualis fuit inuultu moysi
s eam quã uider tres apli inmonte reue¬
lantes se dõ. Hinc igitur conicere debe¬
mnꝯ quantũ nob ꝯtulerit diuina clemẽ¬
tia. Quantũ que nos suꝑioris gr̃e dono
ditare dignata ẽ. quã dederat uideis. iu¬
dei enĩ cũ minor eẽt gła uultus moy si e¬
am speculari ñ poterant. Nosuͦꝰ non mo¬
i si glam que inferior ẽ s excollentẽ sal¬
uatoris głam uisuros nos credimꝰ. Indi
gͦ serui głam ñ meruer uid̾e. Nos aũt
dĩi cõmuni głam sumꝰ uisuri. Ideoq
⁊ nos uicẽ redd̃e in quantũ possumus
debemꝰ beniuolentie dĩ. ut ꝓpensiores
simꝰ meiꝰ amore qui nob̃ fiduciã dedit
abluens nos a poccatis uidendi glam
dĩ. Nunc itaq opꝰ ẽ ut crescat in nob
fiducia bonis actibꝰ parata. Tantũ e¬
nim uidebimꝰ quantũ credimꝰ. Et ñ

Expanded text:
cut enim vespere stellae gloriosae sunt, oriente autem sole evacuatur earum claritas; ita et Moymur. Spem habere nos dicit videndi gloriam, non talem qualis fuit in vultu Moysi: sed eam quam viderunt tres apostoli in monte, revelante se Domino . Hinc igitur conjicere debemus, quantum nobis contulerit divina clementia, quantumque nos superioris gratiae dono ditare dignata est, quam dederat Judaeis. Judaei enim, cum minor esset gloria vultus Moysi, eam speculari non poterant: nos vero non Moysi gloriam, quae inferior est, sed excellentem Salvatoris gloriam visuros nos credimus. Judaei ergo servi gloriam non meruerunt videre: nos autem Domini communis gloriam sumus visuri. Ideoque et nos vicem reddere, in quantum possumus, debemus benevolentiae Dei; ut propensiores simus in ejus amore, qui nobis fiduciam dedit, abluens nos a peccatis, videndi gloriam Dei. Nunc itaque opus est, ut crescat in nobis fiducia bonis actibus parata; tantum enim videbimus, quantum credimus. Et non
Abbreviated transcription (Latin):
dentis descendentis cũ lege accepta ĩ
tabulis intueri ñ poterant. quia glori¬
osa facta erat facies eiꝰ ne a pecc̃oribꝰ
poss aspici quia digni erant morte. Q
nũc gła euacuatꝰ᷑ ꝑlegẽ sp̃s. cũ accep¬
ta remissione pẽccoꝵ facti iusti: dig¬
ni sũt aspice̾ ⁊ possunt głam di. Sic̃
uiderũt inmonte petrus ⁊ ioħs ⁊ iacobꝰ¬

Expanded text:
dentis de monte cum lege accepta in dentis de monte cum lege accepta in tabulis, intueri non poterant; quia gloriosa facta erat facies ejus ne a peccatoribus posset aspici, qui digni erant morte . Quae nunc gloria evacuatur per legem Spiritus, cum accepta remissione peccatorum facti justi, digni sunt aspicere et possunt gloriam Dei, sicut viderunt in monte Petrus et Joannes, et Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
asseribes s eius gr̃e qui dignatus ẽ pro
uita humana salutarẽ p̾dicationem
ordinare. Que quos lexuetus reos tene¬
bat saluaret: data remissione pec̾coꝵ
est lex fidĩ que scribitur s animo cõti¬
netur iiuificat reos mortis. conu̾ten¬
tes tam̃ se ut iustificati de cet̾o ñ pec¬
cent. Recte gͦ data fuerat lex ut timor
eẽt peccandi. S quia fragile ẽ genus
mortẽ credentes in xp̃o. Hoc ẽ p̾dica¬
tio noui te stam̃ti quod ꝓmiserat ds̃¬
luteris formata in lapidibꝰ fuit ĩgła.
ita ut nõ possent intueri filu isrł̃ infa
ciem mor si ꝓpt̾ głam uultꝯ enꝰ que euacu¬
atur. Quomodo ñ magis ad ministra
ysi ut ꝓdess. contẽpta tam̃ facta ẽ lex
mortis. ergo quia peccatoribꝰ ꝓuidere
nõ potuit. lex fidĩ que hos saluaret. ñ
solũ ignosces s ⁊ iustificãs eos. Mul¬
tum gͦ int̾ est int̾ legẽ ⁊ legem. Tiic
enĩ maclati peccato nultũ moysi descẽ¬

Expanded text:
ascribens, sed ejus gratiae, qui dignatus est pro ascribens, sed ejus gratiae, qui dignatus est pro vita humana salutarem praedicationem ordinare, quae quos lex vetus reos tenebat, salvaret, data remissione peccatorest, lex fidei quae non scribitur, sed animo continetur, vivificat reos mortis; convertentes tamen se, ut justificati, de caetero non peccent. Recte ergo data fuerat Lex, ut timor esset peccandi: sed quia fragile est genusmortem credentes in Christo. Haec est praedicatio novi Testamenti, quod promiserat Deulitteris formata in lapidibus, fuit in gloria; ita ut non possent intueri filii Israel in ciem Moysi, propter gloriam vultus ejus, quae evacuatur: quomodo non magis administratiysi, ut prodesset: comtempta tamen, facta est lex mortis. Ergo quia peccatoribus providere non potuit, venit lex fidei, quae hos salvaret, non solum ignoscens, sed et justificans eos. Multum ergo interest 177 inter legem et legem; tunc enim maculati peccato in vultum Moysi, descen
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝓmissa sũt et̾na sunt. id cuto dĩ sp̃u
scripta dicuntur qui semꝑẽ. Tempor ali
aut atram̃to qd obsolescit ⁊ ꝑdit memo¬
riam. Non in tabuł lapideis s intabul
cordis carnalib. Nunc legẽ ueterẽ pul¬
sat que pͥmũ data in lapideis tabłis abo¬
lita ẽ fractis tabulis submonte a moyse.
Noua aũt lex in animo scribitꝰ hoc ẽ in
Uetera aũt p̾cepta deficiente mundo
cessabunt. quomodo ergo diffẽit lex
a lege. ita diffẽrunt dispensatores illiꝰ
Quanta dignitas sit in apłis manifes¬
tat cum dicit. fiduciam aũt talẽ habe
ñ hanc habuissẽ fiduciã ad dm̃ quia mi¬
nor fuit ad ministratio. Non qd̾ suffici¬
entes sumꝯ estimare aliquid a nob̾ tã¬
quã a nobis sit. s sufficientia nr̃a ex dõ
ẽ. Quiꝙ idoneos nos fec̃ ministros no¬
ui testam̃ti. nõ littera s sp̃u. Lutera enĩ
occidit. sp̃s aũt uiuificat. Quamuis p̾¬
ferat aplicam dignitatẽ. In dĩ tamen
laude ꝓrũpit ñ istud meritis humanis

Expanded text:
quae promissa sunt aeterna sunt; idcirco Dei Spiritu scripta dicuntur, qui semper est: temporalia autem atramento, quod obsolescit et perdit memoriam. Non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus. Nunc legem veterem pulsat, quae primum data in lapideis tabulis abolita est, fractis tabulis sub monte a Moyse. Nova autem lex in animo scribitur , hoc estvetera autem praecepta, deficiente mundo, cessabunt. Quomodo ergo differt lex a lege; ita differunt dispensatores illius Quanta dignitas sit in apostolis, manifestat cum dicit: Fiduciam autem talem habeeteres non hanc habuisse fiduciam ad Deum; quia minor fuit administratio. Non quod sufficientes simus aestimare aliquid a nobis, tamquam a nobis sit: sed sufficientia nostra ex Deo est, qui et idoneos nos fecit ministros novi Testamenti, non littera, sed spiritu. Littera enim occidit, spiritus autem vivificat. Quamvis praeferat apostolicam dignitatem, in Dei tamen laudem prorumpit, non istud meritis humanis
Abbreviated transcription (Latin):
erimus: quia quicũq in xp̃o baptizatur
xp̃m induit. Sutaq si informa baptis¬
mi ⁊ tradicionis in anserimꝰ expoliati
corpore ĩnuidi inuenim̃. quia in interi¬
ore homine habitat xp̃s. Quẽ cũ inlu¬
ti siue sp̃u scõ dato nob̃ uidebimur. eri¬
mus digni suꝑ indui ꝓmissa celesti gła.
millũ enĩ decidet ꝓmissa claritas. quẽ
uiderit signũ ad optionis habe. Nam
cũ sumꝰ inisto corpore idẽ in mortaliã
gemiscunꝰ grauati eo quod nolumus
exui. s suꝑindui. ut ab sorbeat᷑ mortale
hoc auita. Idem sensꝰ ẽ. Idõ enĩ dicit
grauatos nos passionibꝰ corporis. ⁊ ipsi
mundi tẽ pestatib postulationẽ ad de¬
um dirigere. Ne minutemur uicti et
indigni efficiamur: s ut ꝯaigerit exitꝰ
pseuerantes in fioe induti inueniam̃
scõ sp̃u. qui insubstantia xp̃s ẽ Gunc
enĩ suꝑudui ꝓmissa gła poterimꝰ. si
exuti corpore ñ dispoliati a scõ sp̃u fu¬

Expanded text:
erimus; quia quicumque in Christo baptizantur, erimus; quia quicumque in Christo baptizantur, Christum induunt . Itaque si in forma baptismi et traditionis manserimus, exspoliati corpore, non nudi invenimur; quia in interiore homine habitat Christus, quem cum induti, sive Spiritu sancto dato nobis videbimur, erimus digni superindui promissa coelesti gloria. In illum enim decidet promissa claritas, quem viderit signum adoptionis habere. Nam cum sumus in hoc corpore, id est, mortali, ingemiscimus gravati; eo quod nolumus exui, sed superindui; absorbeatur mortale hoc a vita. Idem sensus est, ideo enim dicit gravatos nos passionibus corporis, et ipsius mundi tempestatibus, postulationes ad Deum dirigere, ne immutemur victi, et indigni efficiamur: sed ut contigerit exitus, perseverantes in fide, induti inveniamur ncto Spiritu, qui in substantia Christus est. Tunc enim superindui promissa gloria poterimus, si exuti corpore, non despoliati a sancto Spiritu fu
Abbreviated transcription (Latin):
berrestre enim domũ carnẽ hanc dic̃.
quia mortalis est. Ut si de hac dissolu¬
ti fuerimus. quia edificatã inuenienus
incelis domũ eternã. Hec domꝰ corpus
in mortale significat in quo resurgens
semꝑ erimus cuiꝰ forma iã incelis ẽ in
dñi corpore declarata. Et enĩ in hoc in¬
gemiscimꝰ habitacło nr̃o. qd̾ de celo est
suꝑ indui cupientes. siquidẽ induti ñ
nudi inueniam᷑. P ropt̾ea dic̃ inp̾cibuᷤ
ingenisci. ut gła ꝓmissa de cel possit re¬
surgentes induere. Hoc gͦ desid̾antes in¬
sistunt p̾cibꝰ ne surgentes recepto utiq
corpore. nudi id ẽ aliena ꝓmissa gła in¬
ueniantꝰ. hoc enĩ opꝰ ẽ. ut induta aĩa
corpore dĩ in iudicio suꝑ induatur głaq̃
ẽ in mutatio inclaritatẽ. Mors enĩ de
terra ẽ resurrectio enĩ decelis. Si tamẽ
iunutem̃ ingłam. Alii codices sic hñt
si quidẽ ex poli ati nonnudi inueniam̃.
Idẽ siexeuntes de corpore xp̃m uestiti fu¬

Expanded text:
Terrestrem enim domum carnem hanc dixit, Terrestrem enim domum carnem hanc dixit, quia mortalis est: ut si de hac dissoluti fuerimus, aedificatam inveniemus in coelis domum aeternam. Haec domus corpus immortale significat, in quo resurgentes, semper erimus, cujus forma jam in coelis est in Domini corpore declarata. Etenim in hoc ingemiscimus habitaculo nostro, quod de coelo est, superindui cupientes; siquidem induti, non nudi inveniamur. Propterea dicit in precibus ingemisci, ut gloria promissa de coelis possit resurgentes induere. Hoc ergo desiderantes insistunt precibus; ne resurgentes, recepto utique corpore, nudi, id est, alieni a promissa gloria inveniantur. Hoc enim opus est, ut induta anima corpore, Dei judicio superin immutatio in claritatem. Mors enim de terra est, resurrectio vero de coelis; si tamen immutetur in gloriam. Alii codices sic habent: Siquidem exspoliati, non nudi inveniamur: id est, si exeuntes de corpore Christum vestiti fu
Abbreviated transcription (Latin):
an patientibꝰ. Parius enĩ laboribꝰ
magna redditur merces. ⁊ ꝓleui tri¬
bulatione supͣmodũ sublimitas gle
pensabitur ꝓpetue. Non contẽplanti¬
bꝰ que uidentur. s que nõ uidentur.
Que enĩ uidentur temporalia sũt: q̃
uͦ nõ uidentur eterna sũt. Desid̾ium
celestiũ ⁊ sp̃alium habentes. hec p̾sen¬
tia ⁊ t̾rena spuere ꝓficetur. Quia ad
comparatione sp̃alium hec nulla sũt.
Sic enĩ sunt hec ad suꝑna. quomodo
figura ad u̾itatẽ. Eigura deꝑit. u̾itas
metuunt iusti s gaudent. Scimꝰ ãt
qr si t̾restris domꝰ nr̃a huiꝰ habitati¬
onis dissoluatur. quia edificationẽ
ex dõ habemꝰ domũ ñ manu factã e¬
ternã in celis. Hac fiducia dic̃ nõ timẽ¬
dum dissolui de corpore molentia infi¬
deliũ aut forte uite. quia p̾parata ẽ huiꝰ¬
modi hominibꝰ habitatio incelis eter¬
naut de tẽporali ⁊ terrena expulsi. in ꝑ¬
petua dono recipiantur. Unde hoc et
reat si tam̃ acciderit libent̾ ferendũ ẽ.

Expanded text:
 patientibus. Parvis enim laboribus magna redditur merces, et pro levi tribulatione supra modum sublimitas gloriae pensabitur perpetuae. Non contemplantibus quae videntur; sed quae non videntur; quae enim videntur, temporalia sunt:untur, aeterna sunt. Desiderium coelestium et spiritualium habentes, haec praesentia et terrena spernere profitetur; quia ad comparationem spiritualium haec nulla sunt. Sic enim sunt haec ad superna, quomodo figura ad veritatem: figura deperit, veritas metuunt justi, sed gaudent. Chujus habitationis dissolvatur, quia aedificationem ex Deo habemus, domum non manufactam, aeternam in coelis. Hac fiducia dicit non timendum dissolvi de corpore violentia infidelium, aut sorte vitae; quia praeparata est hujusmodi hominibus habitatio in coelis aeterna, ut de temporali et terrena expulsi, in perpetuam domum recipiantur. Unde et hoc reat; si tamen acciderit, libenter ferendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
humanũ ex quibꝰ quidã zelũ habentes
traditiones uidaice. nec de xp̃o bene doce¬
bant. Idõ minus ideoneos hos dic̃. Apoꝰ¬
tolus aut sincerit̾ p̾dicasse sic̃ ex dõ da¬
tum ẽ ante dm̃. Idẽ quomodo ds̃ dedit
ipso teste uxp̃o loquebatur. Non suam
querentes głam s dĩ. hoc ẽ inrxp̃o loqui.
eiꝰ honorem ⁊ pocentiam p̾dicare. Inci¬

Expanded text:
humanum. Ex quibus quidam zelum habentes humanum. Ex quibus quidam zelum habentes traditionis Judaicae, nec de Christo bene docebant, ideo minus idoneos hos dicit: apostolos autem sinceriter praedicasse, sicut ex Deo datum est, ante Deum, id est, quomodo Deus dedit, ipso teste, in Christo loquebantur, non suam quaerentes gloriam, sed Dei. Hoc est in Christo loqui ejus honorem et potentiam praedicare.
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ dĩ ⁊ patris eiꝰ. Inunitate fi
dei salutaris. ad salutẽ credentiũ ⁊ ꝑdi¬
cionẽ diffidentiũ. Aliis quidẽ odormor¬
cis inmortẽ. Hoc dic̃ quia incredulis pre¬
dicatio crucis xp̃i odor mortis ẽ. Audien¬
tes enĩ uerbũ dĩ sic accipiunt quasipestẽ
ex qua oritur mors. Et necesse ẽ ut uixta
fidẽ illoꝵ fiat eis. Aliis aũt odor uite ad
uitã. Uerũ ẽ quia fidis ẜmo auditꝰ dei
nunciꝰ ẽ salutis et̾ne. Et scđm fidẽ eoꝵ
ꝯtinget eis. siue gͦ nihis qui ꝑeunt. suie
in his qui salui fuint xp̃i bonus odor deo
enĩ ñ credebant. ipsi sͥ laqueũ cutũdabãt
his liberis sic̃ dic̃ dñs ad ezechielẽ ꝓpħam
bu pͥdica si te audierint lucralieris. nãs
eoꝵ. Si quonimꝰ ip̃i sibi uiderint tu tnͣ
apłos tangit diu̾sos qui corrupta doctri¬
na uerba dĩ ꝑmalã int̾pretationẽ adul¬
terabat. tollentes diuinũ sensũ ponebat᷑

Expanded text:
voluntatem Dei voluntatem Dei salutem credentium, et perditionem diffidentium. Aliis quidem sumus odor mortis in mortem. Hoc dicit, quia incredulis praedicatio crucis Christi odor mortis est; audientes enim verbum Dei, sic accipiunt quasi pestem, ex qua oritur mors: et necesse est ut juxta fidem illorum fiat eis. Aliis autem odor vitae ad vitam. Verum est, quia fidis sermo auditus Dei nuntius est salutis aeternae, et secundum fidem tinget eis. Sive ergo in his, qui pereunt, sive in his, qui salvi fiunt, Christi bonus odor Deo enim non credebant; ipsi sibi laqueum circumdabant, his liberis, sicut dicit Dominus ad Ezechielem prophetam: Tu praedica, si te audierint, lucraberis animas eorum: sin quominus, ipsi sibi viderint; tu tamen apostolos tangit hic versus, qui corrupta doctrina, verba Dei per malam interpretationem adulterabant, et tollentes divinum sensum, ponebant
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inhis qui pereunt. Odor noticie dĩ in
quia sic qued am res. que cũ nõ uideant᷑
ꝑ ocdorẽ tam̃ cognoscuntur. ⁊ in tellegis
ligi ut p̾dicatio xp̃i que utiq inuisibi¬
liter sic̃ adnares odor. ita ad aures ꝑ¬
uenit. dm̃ patrẽ ĩ sinuaret creatorẽ ⁊
filiũ eiꝰ uingenitũ. cuiꝰ rei legatione
dũ. ita ⁊ ego eos muto in hunc mũdũ.
dit nec uituꝑabił in illo qui nõ credit.
Quiũ nõ recte ad serit xp̃m malus odor
ẽ dõ tam inhis qui fidi sunt quã illis qͥ
diffidũt ꝓutrisq enĩ reus erit. qui enĩ
hostias bono uoto offerebat bonꝯ odor
odor erat dõ ⁊ acceptabił. Ita ⁊ nũc p̾di¬
cationis uir doctine odorẽ prestat fla¬
grantẽ dõ. quã obcausã auxiliis sus
totꝯ p̾stabat ds̃ apłos ut uerba cogniti¬
onis eiꝰ in funderent patentibꝰ auribꝰ
Siue uideis siue gentilibs addito hic
sacram̃to natiuitatis dñi ihu scđm uo

Expanded text:
et in his qui pereunt. Odor notitiae Dei inet in his qui pereunt. Odor notitiae Dei inquia sicut quaedam res, quae cum non videantur, per odorem tamen cognoscuntur, et intellligi; ut praedicatio Christi quae utique invisibiliter, sicut ad nares odor, ita ad aures pervenit Deum Patrem insinuaret createrem, et Filium ejus unigenitum. Cujus rei legatione dum, ita et ego eos mitto in hunc mundum dit, nec vituperabilis in illo qui non credit: qui vero non recte asserit Christum, malus odor est Deo, tam in his qui fidi sunt, quam in illis qui diffidunt; pro utrisque enim reus erit. Qui enim hostias bono voto offerebat, bonus odor erat Deo et acceptabilis: ita et nunc praedicationis virtus doctrinae odorem praestat flagrantem Deo. Quam ob causam auxiliis suis tutos praestabat Deus apostolos, ut verba cognitionis ejus infunderent patentibus auribus, sive Judaeis, sive gentilibus, addito his sacramento nativitatis Domini Jesu secundum
Abbreviated transcription (Latin):
habui requiẽ spĩu meo eo qd̾ nõ inuenirẽ
cetũ fr̃em meũ. s uale illis dixi ⁊ ꝓfectus
sum inmacedonia. Troadẽ se prexisse
significat ad p̾dicandum eis eugłmn xp̃i.
bum fidĩ. S quia solatiũ ticide fuit. In¬
tolerabilis erat labor ꝑstrepentiũ causa.
Quauis enĩ quidã eoꝵ apuerant corda
sua ad recipiendũ ẜmonẽ dĩ.T̃am̃ in¬
pudentia infideliũ nõ minima existe¬
bat. In surges in aplin zelo credentiũ s
hoc duo ab uno impleri ñ pot̾ant. aut fid¬
les instrueret. aut incredulis repugnare.
Idõ qͦue ualere illis facto qui suscepant
eum ꝓfectus ẽ in macedoniã. Deo autẽ
grãs qui semꝑ triuphat nos in xp̃o ihu.¬
res illos facere infĩde xp̃i. Ut calcata ꝑ¬
fidia tropheũ habeat fides dũ exfidis fi¬
unt fideles. ⁊ maliuoli ñ ꝓficiunt in ꝑse¬
quendo credences. Et odorem noticie su¬
e mani festaͭ ꝑnos mom̃i loco. quia xp̃i
bonꝰ oc̾or sumꝰ dõ in his qui salui fiunt.

Expanded text:
eo, eo quod non invenerim Titum fratrem meum: sed vale illis facto, profectus sum in Macedoniam. Troadem se perrexisse significat ad praedicandum eis Evangelium 17rbum fidei: sed quia solatium Titi defuit, intolerabilis erat labor perstrepentium causa. Quamvis enim quidam eorum aperuerant corda sua ad recipiendum sermonem Dei; tamen impudentia infidelium non minima existebat, insurgens in Apostolum zelo credentium: et haec duo ab uno impleri non poterant, nempe et fideles instruere, et incredulis repugnare. Ideoque, vale illis facto, qui susceperant eum, profectus est in Macedoniam. Deo autem gratias, qui semper triumphat per nos ires illos facere in fide Christi; ut calcata perfidia, trophaeum habeat fides, dum ex perfidis fiunt fideles, et malevoli non proficiunt in prosequendo credentes. Et odorem notitiae suae manifestare per nos in omni loco; quia Christi bonus odor sumus Deo in his, qui salvi fiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate doctrine animas eoꝵ saluabat.
Nong̾ carnalit̾. s sp̃alit̾ se comiñdabat.
ad ꝓfectum salutis illoꝵ ut hoc de illo cre¬
derent qd̾ erat. Quia qui de bono male sẽ¬
tit peccat. ac ꝑ hoc cõmendatio hec istis magis
te eoꝵ cogitabant. Cum gͦ incorde sunt
apłi ⁊ eoꝵ qui cũ ipso erant epła sũt scͥp¬
ta incordibꝰ eoꝵ. quia qui semꝑ alicuiꝰ
memor ẽ scͥptus ẽ in animo eiꝰ. Que cog¬
noscitur ⁊ legitur ab om̃ibꝰ hominibus.

Expanded text:
t. Non ergo carnaliter sed spiritualiter se commendabat ad profectum salutis illorum, ut de illo hoc crederent, quod erat; quia qui de bono male sentit, peccat: ac per hoc commendatio haec istis magis re eorum cogitabant. Cum ergo in corde sint Apostoli, et eorum qui cum ipso erant, epistola sunt scripta in cordibus eorum; quia qui semper alicujus memor est, scriptus est in animo ejus. Quae cognos
Abbreviated transcription (Latin):
psendo apłos notat praua coꝵ cõmentade¬
signans se aũt uerũ p̾dicatorẽ testatur.
Tidetur iterũ cominlare se sic̃ dic̃ in pri¬
ma epla. & ne hoc uersutia aliqua terreᷤ¬
tris lucri gr̃a facere uideret᷑ adiecit. Aut¬
nũqͥd indigemꝰ sic̃ quidam cõmendaticis
eplis aduos aut ex uob hoc dicẽs ⁊ siui
sensũ piurgat. & adbuc pseudo. apłos notat̃.
qͥs ꝓprii honoris ⁊ questus causa circuire.
eccł̃as ꝓbat ad auferendam ñ ad tribuen¬
dum salutẽ. ex hiserant quibꝰ dic̃ dñs. Co¬
meditis domos uiduarũ ⁊ pupilloꝵ or̃one
longa orantes. ꝓpt̾ea accipietis maius iu¬

Expanded text:
pseudoapostolos notat, prava eoram commenta designans, se autem verum praedicatorem testatur; videtur iterum commendare se, sicut in prima epistola. Et ne hoc versutia aliqua terrestris lucri gratia facere videretur, adjecit: Numquid indigemus, sicut quidam, commendatitiis epistolis ad vos, aut ex vobis. Hoc dicens, suum sensum purgat, et adhuc pseudoapostolos notat, quos proprii honoris et quaestus causa circuire Ecclesias probat, ad auferendam, non ad tribuendam salutem. Ex his erant quibus dicit Dominus: Comeditis domos viduarum et pupillorum oratione longa orantes, propterea accipietis majus
Abbreviated transcription (Latin):
fruatur qui de spe futuri p̾mn deiectꝰ
nitentia data erat ut ꝯu̾sus reformarꝙ.
se. sic̃ dic̃ ezechiel ꝓpħa. Nolo mortẽ mo¬
nentis. quantũ ut reu̾tatur ⁊ uiuat.
& iterum. Conu̾tentꝰ inquit & replãta

Expanded text:
fruatur, qui de spe futuri praemii dejecfruatur, qui de spe futuri praemii dejecnitentia data erat, ut conversus reformaret se, sicut dicit Ezechiel propheta: Nolo mortem morientis, quantum ut revertatur, et vivat . Et iterum: Con
Abbreviated transcription (Latin):
ius dũ taxat. Idõ obsecratur ut dimi̾tãt
illi. signi ficans din illi ignouisse quia i¬
chil sine dĩ sp̃u agebat apłs. Et enĩ ego
xp̃i. Hec dicto grauat illos quia si magr̃
petentib discipłis donauit cui uoluerũt
pecem quantomagis obaudire debent di¬
scipli magistrũ ⁊ ut ratum ei cui donauit
ostend̾et apã diñ. ait In ꝑsona xp̃i se do¬
nasse qd̾ donauit. hoc ẽ accepto tulisse xͣ
factũ sic xp̃i. sic̃ dix̃. Quecũq solueritis
supt̾ram. er̃ soluta ⁊ in celo. Si gͦ huic ꝓ¬
erat cui ut donẽt etiã ipsi hortatur. Ne
possideanur. a sathana. nec enĩ ignora¬
mus uersutias eiꝰ Hoc dic̃ qd̃ sup̃ memo¬
taui quia ꝯsolatio debet subsequi frẽm de¬
lictum flentẽ. Nien diu contristatus et¬
⁊ contẽptus a karitate ecłe. incipiat de¬
spare de se: ⁊ uides qui semꝑ minsidus
&. subtilis diabolꝰ mentẽ eiꝰ uilem effec¬
tam accẽdat ⁊ suggerat ei. ut uł p̾sentibꝰ

Expanded text:
jus dumtaxat: ideo obsecrat ut dimittant jus dumtaxat: ideo obsecrat ut dimittant illi, significans Deum illi ignovisse; quia nihil sine Dei Spiritu agebat Apostolus. Eteniti. Hoc dicto gravat illos; quia si magister petentibus discipulis donavit, cui voluerunt, peccatum; quanto magis obaudire debent discipuli magistro? Et ut ratum ei, cui donavit, ostenderet apud Deum, ait in persona Christi se donasse, quod donavit: hoc est, accepto tulisse Chrfactum sit Christi, sicut dixit: Quaecumque solveritis super terram, erunt soluta et in coelo . Si ergo herat, cui ut donent ipse etiam hortatur? Ne possideamur a satana; non enim ignoramus astutias ejus. Hoc dicit quod supra memoravi, quia consolatio debet subsequi fratrem delictum flentem; ne diu contristatus, et contemptus a charitate Ecclesiae, incipiat desperare de se, et videns qui semper in insidiis est subtilis diabolus, mentem ejus vilem effectam, accedat, et suggerat ei; ut vel praesentibus
Abbreviated transcription (Latin):
iã cessare a peccato. Sic enĩ dolere se sibi.
si de cetero desinat. Propt̾ qd obsec᷑uos
ut confirmetis millo k aritatẽ. Ad hoc
enĩ ⁊ scripsiut scirem an mom̃ibus
odedientos estis quantũ datur intelleͥgi ole¬
dientes hos factos mocteris ꝓbat. Em̃da¬
uerant enĩ que ad ordinem ecclasticũ ꝑti¬
nent. Unde etiã in hoc uult illos ẽẽ obe¬
dientes. ut confirmẽt frẽm in karitate. s¬
apientes eũ incõmunione. Si cui aũt a
liqͥd donatis. ⁊ ego. Manifestũ ẽ. quia
qd iubet fieri ipse fac. Nec potest hoc ab¬
nuere quod etiã obsecrans ut fiat scribit.
cũ habet potestatẽ iubendi. S quia in
pͥma epła graue eiꝰ crim detulit. ut horre¬
rent illum om̃s. Nũc recipi illũ uult orat
ne adhuc exulcerato ammo adu̾sũ illum
durũ illis eẽt habe cum illo cõmunionẽ
eccle. Nleq eñ tanta meis erat. quanta
in a pło ꝓuidentia ut statĩ incellegerẽt
faciendũ eẽ qd̃ dicebat apłs incausa hu¬

Expanded text:
am cessare a peccato; sic enim probat dolere se sibi, si de caetero desinat. Propter quod obsecro vos, ut confirmetis in illum charitatem: nam ad hoc scripsi, ut probarem an in omnibus obedientes sitis. Quantum datur intelligi; obedientes hos factos in caeteris probat; emendaverant enim quae ad ordinem ecclesiasticum pertinent. Unde etiam in hoc vult illos esse obedientes, ut confirment fratrem in charitate, suscipientes eum in communionem. Si cui autem quid donastis, et ego. Manifestum est quia quod jubet fieri, ipse facit: nec potest hoc abnuere, quod etiam obsecrans ut fiat, scribit; cum haberet potestatem jubendi. Sed in prima epistola grave ejus detulit crimen, ut horrerent illum omnes: nunc cum recipi illum vult, orat ne adhuc exulcerato animo adversus illum, durum illis esset habere cum illo communionem Ecclesiae. Neque enim tanta in eis erat, quanta in Apostolo providentia; ut statim intelligerent faciendum esse, quod dicebat Apostolus in causa hu