comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
offerre non posse. Si inmentem uenerit quod
aliquidhabeat ad u̾sum nos frr: idẽ si nosiualiqͦ¬
eumi lesimus: tunc ipse habet adu̾sum nos si ã
nos habemtis adu̾sus illum: si ille nos lestit. ubi
non opusẽ ꝑgere ad reconciliationem. Non
enun ueniam postulabis. ab eo qui tibi fecit
iniuriam: s tantum dimittisꝰ si tibi a dño di¬
mitti cupis. quod ipse commiseris. ꝑgendum
ẽ gͦ ad reconciliationem cum in mentem uene¬
rit. quod nos forte frẽm maliquo lesinius: ꝑ¬
gendum aut̃ non pedib corporis. s motibus
amii: ut te humili affectu prosternas fr̃i: ad
quem cara cogitatione curris in conspectu eiꝰ
cui munus ob laturus es. Spiritalit̾ templũ
nr̃m. interior homo ẽ altare fides. munus ꝓphia
doctrina. oratio. hymnus. psalmus: & siquid
tale aliud spiritalium donorum. aliquid occur¬
rerit. Ita enim etiam si presens sit poceris eum
non fumilatd animo lenire: atq ingr̃am reno¬

Expanded text:
offerre non posse. Si in mentem venerit, quod offerre non posse. Si in mentem venerit, quod aliquid habeat adversum nos frater, id est, si nos eum aliquo laesimus, tunc enim ipse habet adversus nos, nam nos habemus adversum illum, si ille nos laesit, ubi non opus est pergere ad reconciliationem. Non enim veniam postulabis ab eo, qui tibi fecit injuriam, sed tantum dimittis, sicut tibi a Domino dimitti cupis, quod ipse commiseris. Pergendum est ergo ad reconciliationem, cum in mentem venerit, quod nos forte fratrem in aliquo laesimus. Pergendum autem non pedibus corporis, sed motibus animi, ut te humili affectu prosternas fratri, ad quem chara cogitatione cucurreris, in conspectu ejus, cui munus oblaturus es. Spiritaliter, templum nostrum interior homo est, altare fides, munus, prophetia, doctrina, oratio, hymnus, psalmus, et si quid tale aliud spiritalium donorum aliquid occurrerit. Ita enim etiam si praesens sit, poteris eum non simulato animo lenire atque in gratiam revo
Abbreviated transcription (Latin):
iam cum ipso reo agit᷑ꝰ utrum dampnandꝰ sit.
S int̾ se qui uidicant conferunt: qrio supplicio
dampnari oporteat: quem constat eẽ dampnan¬
dum. Gehenua uͦ ignis. nec dampnationem ha¬
bet dubiam sicut udicium: nec dampnati pe¬
nam sicut concilium. Ingehenna quippe: certa
ẽ & dampnatio & pena dampnati. Gelienna
nomen compositum ẽ: ex ge. & henna. Ge eniͣ
nalus in t̃pretatui: Gehenna aut̃ uallis gracu¬
ita. fuit enim uallis filiorum hennon. iuixta
hierłm: in qua multa iacuere cadauera mortu¬
orum: unde & inferno gehenna congruit no¬
mine. Si offers munus ctrum ad altare. & ibi
recordatus fueris. quia fr̃ tuus habet aliquid
adu̾sum te: relinq ibi munus tuum ante¬
si tu habes aliquid ad u̾sus frẽm cuum: s si frater
tuus habet aliquid aduersum te: ut durior tibi re¬
ter inunera nr̃a offeramus dõ. Docet utiq eun
qui in fr̃e impacificus ẽ: pacis hostiam iuste driõ

Expanded text:
non jam cum ipso reo agitur, utrum damnandus sit, non jam cum ipso reo agitur, utrum damnandus sit, sed inter se qui judicant conferunt, quo supplicio damnari oporteat quem constat esse damnandum: gehenna vero ignis nec damnationem habet dubiam sicut judicium, nec damnati poenam sicut consilium. In gehenna quippe certa est et damnatio et poena damnati, gehenna nomen compositum est ex ge et henna; ge enim vallis interpretatur, gehenna autem vallis gravida; fuit enim vallis filiorum Ennon juxta Jerusalem, in qua multa jacuere cadavera mortuorum: unde et inferni gehenna congruit nomini. Si ergo offeres munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quod frater tuus habet aliquid adsi tu habes aliquid adversum fratrem tuum, sed si frater tuus habet aliquid adversum te, ut durior renter munera nostra offeramus Deo. Docet utique eum qui in fratrem impacificus est, pacis hostiam juste Domino
Abbreviated transcription (Latin):
cem indignantis: ipsa cominotio non significau¬
tem aliquid. s illum animi motum ip̃sa erup¬
tione testantem qua feriatur isie cui irascimur
plus ẽ utiq quam si surgens ira silentio preme¬
retur: Si uͦ non solum uox indignantis audiat᷑.
setiam u̾bum quod iam certam eiꝰ uituꝑatiouẽ
inquẽ profertur designet. & nocet. quis dubitet
amplus hoc esse. quani si solus indignationis sonꝰ
ederetur: Itaq in primo unum ẽ: idẽ ira sola.
In scđo duo: & ira. & uox. quȩ iram significat.¬
Int̾cio cria: & ira & uox. quȩ iram significat. &
inuoce ipsa certe uicuꝑationis expressio. Unde
nunc etiam cres reatus. idẽ iudicii. concilii. ge
henne ignis. nominat. Nam iniudicio: ad huc
defensioni datur locus. Inconcilio aut̾ quͣa quã
et iudicium ee̾ soleat: tamen quia int̾esse aliqͥd
hoc loco fateri cogit ipsa distinctio: uidetur ad
concilium ꝑtinere sententiȩ prolatio: quando

Expanded text:
cem indignantis, ipsa commotio non significancem indignantis, ipsa commotio non significantem aliquid, sed illum animi motum ipsa eruptione testantem qua feriatur ille cui irascimur, plus est utique quam si surgens ira silentio premeretur. Si vero non solum vox indignantis audiatur, sed etiam verbum quod jam certam ejus vituperationem, in quem profertur, designet et notet, quis dubitet amplius hoc esse, quam si solus indignationis sonus ederetur? Itaque in primo unum est, id est, ira sola, in secundo duo, et ira et vox, quae iram significatia, id est, ira et vox quae iram significet, et in voce ipsa certae vituperationis expressio. Vide nunc etiam tres reatus, judicii, consilii, et gehennae ignis. Nam in judicio adhuc defensioni datur locus, in consilio autem quanquam et judicium esse soleat, tamen quia interesse aliquid hoc loco fateri cogit ipsa distinctio, videtur ad consilium pertinere sententiae probatio quando
Abbreviated transcription (Latin):
incelligatur irascisine causa frĩ. quam dicere
racha: & rursus e̾ẽ leuius dicere racha. quam
dicere fatue. Non enini reatus ipse haberet gra¬
diis: nisi gradatim etiam peccata conunemora¬
rentur. Racha enum obscurum ẽ: quia nec gre¬
cumẽ. nec latinum. Non nulli autẽ de greco tra¬
here uoluerunt eius int̾pretationẽ: pucantes
panuusum dict. Grece enim pannus. rachus
dicitur. Probabilius autẽ dicitur. uocem ẽẽ
non signi ficantem aliquid aliud: nisi indignã¬
tis anini motum exprimentemꝰ: ut sunt apud
graminaticos int̾iectiones. cum dicit᷑ a dolen¬
te heu: uel ab irascente hen. Quȩ uoces quaꝵ¬
cumq linguarum sunt ꝓpriȩ: nec malienam
linguam facile tranferuntui: Quȩ causa utiq
coegit tam grecum int̾pretem quam latinum.
ipsam uocem ponere: cum quo modo eam int̾p̃¬
taretur non inueniret. Gradꝰ itaq sunt inistis
peccatis: ut pͥmo quisq irascatur. & eum modũ
retineat. corde conceptum. Iam si extorserit uo¬

Expanded text:
intelligatur irasci sine causa fratri, quam dicere racha, et rursus, levius esse racha, quam dicere fatue. Non enim reatus ipse haberet gradus, nisi gradatim etiam peccata commemorarentur. Racha enim obscurum est, quia nec Graecum est nec Latinum, nonnulli autem de Graeco trahere voluerunt ejus interpretationem, putantes pannosum dici, Graece enim pannus, rachus dicitur. Probabilius autem dicitur vocem esse, non significantem aliquid aliud, nisi indignantis animi motum exprimentem, ut sunt apud grammaticos interjectiones, cum dicitur a dolente, heu, vel ab irascente, hem, quae voces quarumque linguarum sunt propriae, nec in aliam linguam facile transferuntur; quae causa utique coegit tam Graecum interpretem, quam Latinum vocem ipsam ponere, cum quomodo eam interpretaretur, non inveniret. Gradus itaque sunt in istis peccatis, ut primo quisque irascatur, et eum motum retineat corde conceptum. Jam si extorserit vo
Abbreviated transcription (Latin):
so sermone reddituri sumus rationemꝰ quanto
magis de ontumelia: S & signant̃ addicu
tari porest: Quid int̾ est int̾ reum udicio. s
reum concibo. & reum gebenne ignis: Nam
hoc postreinum grauissutu sonat:  a
net gradꝰ quosdam factos a ieuiorib ad grauio¬
raldonee ad gehennam ignis ueniretur. Et
ideo si leuius ẽ reum ẽẽ indicio. quam reuri
ẽẽ concilio: itẽ leuius ẽ reum ce̾ concilio. qii
teum ẽẽ gelienne ignis: oportet ut leriꝰ ã
intelliga¬

Expanded text:
so sermone reddituri sumus rationem, quanto so sermone reddituri sumus rationem, quanto magis de contumelia? Sed et signanter additur, tari potest? Quid interest inter reum judicio, et reum concilio, et reum gehennae ignis? Nam hoc postremum gravissimum sonat, et admonet gradus quosdam factos a levioribus ad graviora, donec ad gehennam ignis veniretur: et ideo si levius est, reum esse judicio, quam esse reum concilio, item levius est esse reum concilio, quam reum esse gehennae ignis, oportet levius esse intelliga
Abbreviated transcription (Latin):
erit abhomicidio. Qua ppt̾ qui docet. ut ñ irasca¬
mur. non soluit legem ne occidams: s implet
potius. ut & foris dum ñ occidumis. & incorde
dum non irascimurꝰ: in nocentiam custodiamꝰ.¬
Unde subditur: Audistis quia dictum ẽ antiquis:
non occides. Qui aut̃ occiderit reris erit iudicio.
In lege enim iudicabatur: ut qui occideret. &
ipse oceideretur. Ego aut̃ dico uob̾: idẽ ego nouus
homo. uobrs nouis noua loquor: quia omnis qui
irascitur fr̾̃i suo reuserit uidicio. Uidendumẽ
quantum int̾sit int̾ iusticiam phariseorum &
xp̃ianorum: quȩ introducit in regno celorum.
Ibi enim occisio reum facit. iudicio: hic aut̃ ira
reum nichilominus facit iudicio. Qui aut̃ dyxe¬
rit fr̃i suo racha: reus erit concilio. Hoc u̾bum
ꝓprie hebreorumẽ Racha enim dicitur. Renos:
idẽ ianis et uacuus quẽ nos possumus uulga¬
ta inuiria. absq cerebro nuncupari. Si de ocio¬

Expanded text:
erit ab homicidio; quapropter qui docet ut non irascaerit ab homicidio; quapropter qui docet ut non irascamur, non solvit legem ne occidamus, sed implet potius ut foris dum non occidimus, et in corde dum non irascimur innocentiam custodiamustodiamus. Audistis, quia dictum est antiquis: Non occides. Qui autem occiderit, reus erit judicio. In lege autem judicabatur, ut et qui occidebat, et ipse occideretur. Ego autem dico vobis. Id est, ego novus homo, vobis novis nova loquor. Quia omnis qui irascitur fratri suo, reus erit judicio. Videndum est, quantum intersit inter justitiam Pharisaeorum et Christianorum, quae introducit in regnum coelorum. Ibi enim occisio reum facit judicio. Hic autem ira reum nihilominus facit judicio. Qui autem dixerit fratri suo racha, reus erit concilio. Hoc verbum proprie Hebraeorum est, Racha enim dicitur κενός, hoc est,inanis et vacuus, quem nos possumus vulgata injuria absque cerebro nuncupare. Si de otio
Abbreviated transcription (Latin):
non possunt eẽ nisi magni. Qui aut̃ fecerit
non soluerit. & docuerit sic: scdm id quod non
soluit: magnus uocabitur in regno celorum.
Qui gͦ magnus uocabrt᷑ in regno celorum: sequit᷑
ut etiam sit in regno celorumꝰ: quo magni ad mit¬
tuntur: Ad hoc enim ꝑtinet quod sequitui: Dico¬
etiam uobis: nisi habundauerit iusticia ur̃a pl
quam scribarum & phariseoꝵ. non iutrabitis in
regnum celorum. Id est nisi non solum illa
mininia legis p̃cepta impleueritis quȩ uicho¬
ant hommes. sed etiam quȩ a me adduntur
in regnum celorum. Iusticia phariseorum est:
ut non occidant. Iustitia eorum qui intraturi
suut in regniun dĩ ẽ: ut ñ irascantur sine causa
Minimum gͦ ẽ non occidere: & qui illud soluerit
minimus uocabitur in regno celorum. Qui aut̃
illud impleuerit. non occidat: non continuo mag¬
nus erit. & idoneus regno celorumꝰ s tam̃ ascen¬
dit aliquem gradum. ꝑficietur aut̃. si nec irasca¬
cur sine causa. Quod si ꝑfecerit: multo remotior

Expanded text:
 possunt. Qui autem fecerit non solverit, et docuerit sic, secundum id quod non solvit, magnus vocabitur in regno coelorum. Qui vero magnus vocabitur in regno coelorum, sequitur ut etiam sit in regno coelorum, quo magni admittuntur: ad hoc enim pertinet quod sequitur. C nisi abundaverit justitia vestra plus quam scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum, etc. Id est, nisi non solum illa minima legis praecepta impleveritis, quae inchoant hominem, sed ista quae a me adduntur,in regnum coelorum. Justitia Pharisaeorum est, ut non occidant; justitia eorum qui intraturi sunt in regnum Dei est, ut non irascantur sine causa: minimum est ergo et non occidere, et qui illud solverit minimus vocabitur in regno coelorum. Qui autem illud impleverit ut non occidat, non continuo magnus erit et idoneus regno coelorum; sed tamen ascendit aliquem gradum; perficitur autem si nec irascitur sine causa: quod si perfecerit multo remotior
Abbreviated transcription (Latin):
si non maledici. non rapaces regnum dĩ posside¬
bunt. Adhȩc gͦ quȩ diximus. pugnandum nob̾
ẽ studio disciplineꝰ ut ꝑueniamus ad locum uitȩ.
Adhibenda magis ẽ itineri nr̃o. pietas. miscđ̾ia.
humilitas. integritas: castitas. sobrietas. pax fideᷤ.
caritas. Non ant̾ prius ad locum ꝓmisse heredi¬
tatis ꝑuenies: nisi sub hoc uitȩ st̾rdio onustum
prius uiciis corpus exueris. Lectio sq̃ euangłii

Expanded text:
si, non maledici, non rapaces regnum Dei possidesi, non maledici, non rapaces regnum Dei possidebunt . Ad haec ergo quae diximus, pugnandum nobis est studio disciplinae, ut perveniamus ad locum vitae. Adhibenda magis est itineri nostro pietas, misericordia, humilitas, integritas, castitas, sobrietas, pax, fides, charitas. Non autem prius ad locum promissae haereditatis pervenies, nisi sub hoc vitae studio onustum prius vitiis corpus exueris. HOMILIA II
Abbreviated transcription (Latin):
Contempletur unusquisq ur̃m diabolicȩ presum¬
tionis offensam: & intelligit quantum suꝑbia gra¬
uet hominem ad suꝑiora tendentemꝰ uel in quo
statu sic positus. cui elationis positus dominatur.
Andite de hoc dñm dicentem. Humilib d̾s dat
grãm: suꝑbis resistit. Sed nec minus impeditur
necessitas huius itineris. uicio cupiditatis: Qnȩ
dum uult nunia pecunia mole gaudere. dun¬
tem in regnoͣ celorum ñ ꝑmittit intrare: ita dũo
dicente. Amen dico uob̾: quia difficile ẽ diuitem
intrare iregnum celorum. Hinc ebrietas. luxurie.
malis conscia: non parum humanis corporibus
oneris indicit. quȩ dum impudicis actib seruit.
infelicem a consortio regni celestis excludit.
Obsidet etiam angusti itineris secretum: crudelitas
cum impietate coniuncta. Quȩ dum cruentis
legib mortis instituit: celestis głȩ clausit uiam:
ita apło dicente. Non fures. non auari. ñ ebrio¬

Expanded text:
Contempletur unusquisque vestrum diabolicae praesumContempletur unusquisque vestrum diabolicae praesumptionis offensam; et intelliget quantum superbia gravet hominem ad superiora tendentem; vel in quo statu sit positus, cui elationis spiritus dominatur. Audite de hoc Dominum dicentem: Humilibus Deus dat gratiam, superbis resistit . Sed nec minus impeditur necessitas hujus itineris vitio cupiditatis: quae dum vult nimia pecuniae mole gaudere, divitem in regnum coelorum non permittit intrare, ita Domino dicente: Amen dico vobis, quia difficile est divitem intrare in regnum coelorum . Hinc ebrietas, luxuriae malis conscia, non parum humanis corporibus oneris indicit: quae dum impudicis actibus servit, infelicem hominem a consortio regni coelestis exclusit. Obsidet etiam angusti itineris secretum crudelitas cum impietate conjuncta: quae dum cruentis legibus mortis instituit, coelestis gloriae clausit viam, ita Apostolo dicente: Non fures, non avari, non ebrio
Abbreviated transcription (Latin):
tolle crucem tuam & sequereme. Facilem ꝓfecto
homo illus ardui itineris non expauescit accessũ.
Quare aut̃ illum labor conturbetꝰ cui ait̃ ma¬
num porrigit: Quisq gͥ ꝑ ardua alterius latere
regitur: necessitatem cepte rei diuisio intineris
laboris hortetur. Et ideo potest fieri ut ad ꝓmissa
regni p̾mia non dubie ꝑueniat: qui ad suꝑiora
dño comitante festinat. Sed deponendum ẽ
prius dilectissum sicut suꝑius diximus. quicqͥd
humanis corporib infelix scł̃i error imposuit.
Ne forte nos peccatorum mole obiecta. ad illa re¬
munerationis tempora. aut non patratur ꝑue¬
nire: aut si ꝑuenerimus celestis regni portas.
non ꝑmittat intrare. Sed dicis. Non possumus
ꝑuenire: certis exꝑimentis agitur Uidemus enĩ
frequent̾ multos in salutato patrefamilias. ianua
teste discedere: quos tam̃ nequitia. aut malitia.
aut ꝑfidia. aut luxuria. aut suꝑbia facit exosos.

Expanded text:
Tolle crucem tuam, et sequere me . Facilem profecto Tolle crucem tuam, et sequere me . Facilem profecto homo illius ardui itineris non expavescit accessum. Quare autem illum labor conturbet, cui alter manum porrigit? Quisque igitur per ardua alterius latere regitur, necessitatem coeptae rei diviso itineris labore hortatur. Et ideo potest fieri ut ad promissa regni praemia non dubie perveniat, qui ad superiora Domino comitante festinat. Sed deponendum est prius, dilectissimi, sicut superius diximus, quidquid humanis corporibus infelix saeculi error imposuit: ne forte nos peccatorum mole objecta ad illa remunerationis tempora aut non patiatur pervenire; aut si pervenerimus, coelestis regni portas non permittat intrare. 6. Sed dicis, Non possumus pervenire: certis experimentis agitur; videmus enim frequenter multos insalutato patrefamilias janua teste discedere; quos tamen nequitia, aut malitia, aut perfidia, aut luxuria, aut superbia facit exosos.
Abbreviated transcription (Latin):
tib undiq ostium legionib ad uictoriam dormi¬
tando ꝑuenit : Parum laudis habet uirtutum.
corona: quȩ ex labore non descendit. Potest quid̾e
habere palmam: s ñ habet głam. Quando fuit ut
agricola horrea sua ociosus impleret: Aut quis
unquam legitimo tempore agri sui fructium re¬
cepitꝰ nisi prus multiplicato rudem t̾ram sulcͦts
confecerit: Hec ẽ aut̃ magnarum ratio uirtutũ:
ut quanto plus homo laborat: tanto plus merce¬
dis acquirat. Uideamus talem̃ qualis ista uiamor¬
tamen desunt suscipere criminosos. Est enum huiꝰ
nature: ut cito ad se perituros inuitet. facile aut̃
se illis p̃bet: quos disciplina destituit. In compa¬
ratione aut̃ plami & augusti itineris. nichil uiator
periculosius spacũf itiuerib: quia sine disciplina
curritur. ubi equoꝵ habene laxantur atq ita fit
ut multos porta mortis recipiat: quia ubi liberiꝰ
ꝑgitur. facilius ꝑuenitur Audite dñm dicentẽ:

Expanded text:
tibus undique hostium legionibus ad victoriam dormitibus undique hostium legionibus ad victoriam dormitando pervenit? Parum laudis habet virtutum corona, quae ex labore non descendit. Potest quidem habere palmam, sed non habet gloriam. Quando fuit ut agricola horrea sua otiosus impleret? aut quis umquam legitimo tempore agri sui fructum recepit, nisi prius multiplicato rudem terram sulco confecerit? Haec est autem magnorum ratio virtutum, ut quanto plus homo laborat, tanto plus mercedis acquirat. 5. Videamus tamen, qualis ista via mortamen desinit suscipere criminosos. Est enim hujus naturae, ut cito ad se perituros invitet: facilem autem se illis praebet, quos disciplina destituit. In comparatione autem plani et angusti itineris, nihil viatori periculosius spatiosis itineribus: quia sine disciplina curritur, ubi equorum habenae laxantur: atque ita fit ut multos porta mortis recipiat; quia ubi liberius pergitur, facilius pervenitur. Audite Dominum dicentem:
Abbreviated transcription (Latin):
amimȩ. ad iudicium etiam leuia quęcumq por¬
tare. Arta & angusta ẽ uia: quȩ ducit ad uitã.
Quic̃q gͦ est sapiens: primo loco iactet a se im¬
pedimenta mundi: & mumat it suum studio
disciplinȩ. Remoueat intercedente penitentia
quȩcuniq ꝑ negligentiam uidentur imposita:
nec secum portandum putet. quicquid gła scła¬
ris imposuit: quia licet sint ꝑse grauia: fiunt ca¬
men itineris difficultate grauiora. forte aliqn¬
ts in hoc scło nunium delicatis. angusti & arduui
itineris. necessitas desꝑationẽ parit: & uere ha¬
bet ratio hoc ut asꝑa quȩq & difficilia rudis a¬
nimus ex pauescat. S quid facimus quod nul¬
la deliciosis militib uirtutum patet ianua:
Quis aut᷑ fructus laboris ecͣsi ꝑ plana discurre¬
ref: Aut qͦndo te adlocum paratum uenisse gaude¬
res:si sine inuiria corporis ꝑuenires: Quis unqͣm
ociosus trophea composuit: Aut quis circumstan¬

Expanded text:
animae ad judicium etiam levia quaecumque poranimae ad judicium etiam levia quaecumque portare. Arcta et angusta est via, quae ducit ad vitam. Quicumque ergo est sapiens, primo loco jactet a se impedimenta mundi, et muniat iter suum studio disciplinae; removeat intercedente poenitentia quaecumque per negligentiam videntur imposita; nec secum portandum putet quidquid gloria saecularis imposuit: quia licet sint per se gravia, fiunt tamen itineris difficultate graviora. Forte aliquantis in hoc saeculo nimium delicatis angusti et ardui itineris necessitas desperationem parit. Et vere habet hoc ratio, ut aspera quaeque et difficilia rudis animus expavescat. Sed quid facimus, quod nulla deliciosis militibus virtutum patet janua? Quis autem fructus laboris esset, si per plana discurreres? aut quando te ad locum paratum venisse gauderes, si sine injuria corporis pervenires? Quis umquam otiosus tropaea composuit? aut quis circumstan
Abbreviated transcription (Latin):
stis ponderib occupata. Similis ẽ dilectissimi
ratio siue his quos iniqui actus onerant. siue
illis quos ueteri exutos culpa penitentiȩ lacri¬
mȩ comiuendant. Debet itaq quȩ sunt onero¬
sa deponere: qui uult ad uidicium securꝰ ueni¬
re. & terrena contempuere: cui ẽ ammus cele¬
stia posfidere. Sane dilectissimi. quo facilius alliꝰ
ardui itincris exuperemus augustias: sincere
mentis adhbenda studia. & remouendum siqͥd
litium aut infelix sermo seruit: aut in obpro¬
brium domus aliene inuirie forte. uenem lin¬
gua couimnouit. Estimari aut̃ non potest: quan¬
tum impediant. uiam uite uicia in disciplinate
lingue: que dum nimium loquendo organum
sui oris exercet: odia aduersum se etiam de ocio¬
sis sermonib excitauit. Nam dicit dñs etiam
de ociosis sermonib rationem ẽẽ reddendam̃. Ui¬
dete gͦ quid illi futurum sit. quẽ causa culpe
printipalis inipugnat: cum ñ sit sine periculo

Expanded text:
stis ponderibus occupata. Similis est, dilectissimi, stis ponderibus occupata. Similis est, dilectissimi, ratio sive his quos iniqui actus onerant, 4 sive illis quos veteri exutos culpa poenitentiae lacrymae commendant. Debet itaque quae sunt onerosa deponere, qui vult ad judicium securus venire: et terrena contemnere, cui est animus coelestia possidere. 4. Sane, dilectissimi, quo facilius illius ardui itineris exsuperemus angustias, sincerae mentis adhibenda sunt studia: et removendum si quid litium aut infelix sermo servit, aut in opprobrium domus alienae injuriae forte veneni lingua commovit. Aestimari autem non potest quantum impediant viam vitae vitia indisciplinatae linguae: quae dum nimium loquendo organum sui oris exercet, odia adversum se etiam de otiosis sermonibus excitavit. Nam dicit Dominus etiam de otiosis sermonibus rationem esse reddendam . Videte ergo quid illi futurum sit quem causa culpae ad principalis impugnat, cum non sit sine periculo
Abbreviated transcription (Latin):
sduos
ad suꝑiora tendentes: quorum unus graui pon¬
dere onustus ꝑgatꝰ alt̾ leui tantum baculo nixꝰ
incedat: et uidebitis quis facilius ad suꝑiora ꝑ¬
ueniat. Respicite prius ad illum qui grauatur
onere. & uidebitis hominis illius pendentia
retrorsum. festinare uestigia: atq ita flȩxo genu
cedere ut putetur redireꝰ. modo descendenti. mͦ
cadenti similis: ita indiu̾sam partẽ penduli
itineris toto corpore ꝑsingula momenta iacta¬
turꝰ ut ipsa necessitas ambulandi pene plus
desꝑationis habeat: quam laboris. Conuertite
modo oculos urõs ad illum cuuis ceruicib nicħ
pondis imminet: & uidetis quam liber in ce¬
dit. quam facile est illi ꝑ ardua exitus ire plan¬
tis. & in locis scrupeis pendulis herere uestigiis:
Nunc leui cursu ꝓcerus attollitur: minc ꝑdi
uersa tota anum alacritate portatur: ut osten¬
dat difficultatem locorum liberis. non impedi¬
re corporib: nec laboriosa ẽẽ cuiqm itinera.
quamnuis suit ardua: si exoneretur mens inui¬

Expanded text:
duos ad superiora tendentes; quorum unus gravi pondere onustus pergat, alter levi tantum baculo nixus incedat; et videbitis quis facilius ad superiora perveniat. Respicite prius ad illum qui gravatur onere; et videbitis hominis illius pendentia retrorsum festinare vestigia, atque ita flexo genu incedere, ut putetur redire. Modo descendenti, modo cadenti similis, ita in diversam partem penduli itineris toto corpore per singula momenta jactatur, ut ipsa necessitas ambulandi pene plus desperationis habeat quam laboris. Convertite modo oculos vestros ad illum, cujus cervicibus nihil ponderis imminet; et videtis quam liber incedit, quam facile illi est per ardua exutis ire plantis, et in locis scrupeis pendulis haerere vestigiis. Nunc levi cursu procerus attollitur, nunc per diversa tota animi alacritate portatur; ut ostendat difficultatem locorum liberis non impedire corporibus nec laboriosa esse cuiquam itinera, quamvis sint ardua, si exoneretur mens inju
Abbreviated transcription (Latin):
septiformam sp̃s gr̃am septem fuisse memorant᷑.
Namquia sporte iunco & palmarum foluis solent
conteri: merito inscõrum significatione ponunt᷑.
Iuncus quippe suꝑ aquas nasci consuenit: palma
uͦ uictricem oruat manum. Et iunceis uasis
recte comparantur electi: cum radicem cordis
ne forte. ab amore et̾nitatis arescat. in ipso iute
fonte collocant. Assimilantur & eis quȩ de pal¬
marum sunt foliis contexta: cum indefectiuã
et̾nę retributionis meinoriam puro incorde re¬
tuient. Et bene turba quamius reliquias dñici
prandii non caperet. manducasse tamen & satu¬
rata ẽẽ narratur: quia sunt non nuuii qui et si
omnia sua reliuquere nequeunt. neq explere
hoc quod deuirginib đr. qui potest capere ca¬
ꝑiat. cet̾aq huiusmodi. tamen esurientos et
sitientes iusticiam saturabunt᷑: cum ay dien¬
do mandata legis di. ad uitam ꝑ ueniunt ȩt̾¬
nani. Erant aut̃ qui manducauerunt: quasi

Expanded text:
septiformem spiritus gratiam, septem fuisse memorantur. septiformem spiritus gratiam, septem fuisse memorantur. Nam quia sportae junco et palmarum foliis solent contexi, merito in sanctorum significatione ponuntur. Juncus quippe super aquas nasci consuevit, palma vero victricem ornat manum. Et junceis vasis recte comparantur electi, cum radicem cordis, ne forte ab amore aeternitatis arescat, in ipso vitae fonte collocant. Assimilantur et eis quae de palmarum sunt foliis contexta, cum in defectivam aeternae retributionis memoriam puro in corde retinet. Et bene turba quamvis reliquias dominici prandii non caperet, manducasse tamen et saturata esse narratur. Quia sunt nonulli qui etsi omnia sua relinquere nequeunt, neque explere hoc quod de virginibus dicitur: Qui potest capere capiat , caeteraque hujusmodi, tamen esurientes et sitientes justitiam saturantur, cum audiendo mandata legis Dei, ad vitam perveniunt aeternam. Erant autem qui manducaverunt quasi
Abbreviated transcription (Latin):
entesꝰ ad ꝓfectum uitę correctioni ꝑ hȩc excita¬
ri atq assurgere festinant. Quib aꝑte congru
& ad laudem non siam s suꝑm largitoris cun¬
cta quȩ bene gerunt referent: unde merito
ad uitam interioris hominis et̾nam utpote pa
& non saturantur: q̃iu panẽ u̾bi dĩ audiendo
degustantꝰ. s ñ faciendo quȩ audiunt. nichil
exhis int̾nȩ dulcedinis quo cor ipsoꝵ confit me¬
tur. inuentre memorie recipiunt. & sustu¬
ley unt quod suꝑanerat de fragmentis septẽ
sportas. Quod turb̾ satirate suꝑerat: apħ su¬
stollunt. & septem sportas implent. quia sunt
altiora ꝑfectioins p̃cepta: nel potitis exhortanĩ¬
ta & consilia quȩ generalis fidelium multitu¬
do nequit seruaudo & implendo attingere. quo¬
rum executio illos ꝓprie respicit. qui maiore
mentis atq sublimitate transcendunt. Qualib
rum sunt condita fragmenta ciborum: ꝓpter

Expanded text:
entes, ad profectum vitae correctionis per haec excitaentes, ad profectum vitae correctionis per haec excitari atque assurgere festinant. Quibus apte congruiet ad laudem non suam, sed superni largitoris cuncta quae bene gerunt referent. Unde merito ad vitam interioris hominis aeternam, utpote panet non saturantur, qui panem verbi Dei audiendo degustant, sed non faciendo quae audiunt, nihil ex his internae dulcedinis, quo cor ipsorum confirmetur in ventre memoriae recipiunt. Et sustulerunt quod superaverat de fragmentis septem sportas. Quod turbis saturatis supererat apostoli sustollunt, et septem sportas implent, quia sunt altiora perfectionis praecepta, vel potius exhortamenta et consilia, quae generalis fidelium multitudo nequit servando et implendo attingere. Quorum exsecutio illos proprie respicit, qui majore mentis atque operis sublimitate transcendunt. Qualibusrum sunt condita fragmenta ciborum, propter
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis institueret. Acceptis aut̃ ad frangen¬
dum panib dñs gr̃as agit: ut &ipse quantũ
de salute generis humani congaudeat ostendatꝰ
reno pane carnem uel anma celesti suꝑna gra
largiente reficimis. & habebant piscirulos
paucos: & ipsos benedixit. & iussit apponi. Si
in pauib septem. scͥptura noui testamenti de¬
nas mentium epulas inuemmus: quid inpis¬
ciculis quos benedicens parit̾ dñs. turbe uissit
appo᷑ ni. nisi scõs accipimus illius temporis qͦ
eadem ẽ condita scͥptura. uel quorum ipsa sc̃p¬
tura fidem. uitam. & passiones continet. qui
decurbulentis huius scłi fluctib erepti. ad di¬
uina benedictione. consccrati. refectionẽ nobis
eternam ne in huius inundi transeuntis excur¬
su deficiamus. exempla sue uel intȩ prebuere
uel mortis: & manducauerunt & saturati st̃.
Manducant le panib dñi ac piscib & satu¬
rantur: qui audientes u̾ba di. & exempla intu¬

Expanded text:
veritatis institueret. Acceptis autem ad frangenveritatis institueret. Acceptis autem ad frangendum panibus, Dominus gratias agit, ut et ipse quantum de salute generis humani congaudeat, ostendat,reno pane carnem, vel animam coelesti superna gratia largiente reficimus. Et habebant pisciculos paucos, et ipsos benedixit, et jussit apponi. Si in panibus septem Scriptura Novi Testamenti depiritus internas mentium epulas invenimus, quid in pisciculis quos beneapponi, nisi sanctos accipimus illius temporis, per quos eadem est condita Scriptura, vel quorum ipsa Scriptura fidem, vitam et passiones continet? qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti ac divina benedictione consecrati, refectionem nobis internam, ne in hujus mundi transeuntis excursu deficiamus, exemplo suae praebuerevel mortis. Et manducaverunt, et saturati sunt. Manducant de panibus Domini ac piscibus, et saturantur, qui audientes verba Dei, et exempla intu
Abbreviated transcription (Latin):
ctissum mala nr̃a sunt : terrens actib enutri¬
ta. Quib dum aliquanti nimium attente ser¬
nrunt: celestia ꝑdiderunt. Si uultis itaq ut
uobis pateat celestis ianua. remouenda sunt oma.
& penitentic deputanda sunt: quec̃q in excidi¬
um uitȩ negligent̾ & in conuenient̾ usitata
sunt. Difficile aut̾ ẽ ut ad ea quȩ p̃parauit dñ
credentib in se. tibi ꝑueniendi sit aditus: ntsi
onustum uiciis pectus exoneres: atq om̃s in iusti¬
ciȩ culpas. religiose discipline auctoritate com¬
pescas. Suꝑftue aut̃ te putas ardui itim̃s& iusiꝰ
senuitas tenere si anime ipediaris errore. Pom¬
te nobis ceuq siuidetur ante oculos duos
ad suꝑ¬

Expanded text:
ctissimi, mala nostra sunt, terrenis actibus enutrictissimi, mala nostra sunt, terrenis actibus enutrita: quibus dum aliquanti nimium attente serviunt, coelestia perdiderunt. 3. Si vultis itaque ut vobis pateat coelestis janua, removenda sunt omnia, et poenitentiae deputanda sunt quaecumque in excidium vitae negligenter et inconvenienter usitata sunt. Difficile autem est ut ad ea quae praeparavit Dominus credentibus in se, tibi perveniendi sit aditus, nisi onustum vitiis pectus exoneres, atque omnes injustitiae culpas religiosae disciplinae auctoritate compescas. Superflue autem te putas ardui itineris et viae asperae semitas tenere, si animae impediaris errore. Ponite vobis denique, si videtur, ante oculos duos ad su
Abbreviated transcription (Latin):
berum autem & exutum omnib impedimentis
illum ẽẽ conuenit: qui iter ardui montis ag¬
greditur:. Sicut aut̃ uidemus in iusto fasce ua¬
ciuare uetig ita multis lapsib subiacet am¬
ina. si fuerit iniquis actib occupata. Unde ex¬
onerandum corpus ẽ scłarib desideriis impedi¬
ditum: nec ꝑ ardua & excelsa tendentib aut
piculum mortis incombat. aut desꝑatio labo¬
ris accrescat. Quis gͥ sapiens. animal suum im¬
peditum sarcina. ꝑ angustum it̃ d̾irigot: Cuius
unu latus excelsi montis moles premat: Aliud
rupes preceps adstituat: ubi si temeritas pre¬
ualuerit. aut reuertendum ẽ. aut euadendũ
Similis ẽ & illuis hominis causa: qui uiam
ieligionis ingressus ẽ. Opus ẽ gͦ ut semꝑ rese¬
cet quȩc̃q aut in honesta uideantur aut tur¬
pia: qui animam suam ad celestem głam deside¬
rat ꝑuenire. Nonsine causa aut̃ dicit dñs: re¬
lĩque bona tua & sequere me. Bona ista dile¬

Expanded text:
berum autem et exutum omnibus impedimentis berum autem et exutum omnibus impedimentis illum esse convenit, qui iter ardui montis aggreditur. Sicut autem videmus injusto fasce vacillare vestigia; ita multis lapsibus subjacet anima, si fuerit iniquis actibus occupata. Unde exonerandum corpus est saecularibus desideriis impeditum, ne per ardua et excelsa tendentibus, aut periculum mortis incumbat, aut desperatio laboris accrescat. Quis igitur sapiens animal suum impeditum sarcina per angustum iter dirigat, cujus unum latus excelsi montis moles premat, aliud rupes praeceps astituat? ubi si temeritas praevaluerit, aut revertendum est, aut evadendum. Similis est et hominis illius causa qui viam religionis ingressus est. Opus est ergo ut semper resecet quaecumque aut inhonesta videantur aut turpia, qui animam suam ad coelestem gloriam desiderat pervenire. Non sine causa autem dicit Dominus: Relinque bona tua, et sequere me . Bona ista, dile
Abbreviated transcription (Latin):
Inquo loco illos specialit̾ mortis in uiria ꝑ sequi¬
tur : quib uanitas & crudelitas dominatur.
Concurrunt int̾ea in pre iuidicium uitȩ dissen¬
siones. emulationes. lites. rixe. sacrilegia adul¬
teria. homicidia. frat̃na odia. parricida consilia
falsitatib armata ꝑ uiria: quȩ non solum ascen¬
dentem impedunt: s etiam in ꝓfundum tar¬
tari mergunt. Quando gͦ fieri potest. ut ille
homo facile ad suꝑiora ꝑueniat. quẽ tanta un
pediunt intus: Arta & angusta uia ẽ quȩ ducit
aduitami. Hȩc illa uia dilectissum ꝑ quam iusti
ꝑgunit: & sc̃i immaculatiq gradiuntur: ꝑquam
illis iter ẽ: qui humilitate integritate sc̾itate pre¬
diti. indefessi xp̃m nr̃m prosequuntur. Huius
ergo ui e & eligendꝰ nobis & muniendus accens
est: quia sicut ẽ ardiuis ita & ꝑuius. Facile aut̃
se uolentib prestat: si non aut uanitas impedi¬
at: aut fallax huuis modi hornatus ȩxistat. Li¬

Expanded text:
In quo loco illos specialiter mortis injuria persequiIn quo loco illos specialiter mortis injuria persequitur, quibus vanitas et crudelitas dominatur. Concurrunt praeterea in praejudicium vitae dissensiones, aemulationes, lites, rixae, sacrilegia, adulteria, homicidia, fraterna odia, parricidalia consilia, falsitatibus armata perjuria, quae non solum ascendentem impediunt, sed etiam in profundum tartari mergunt. Quando ergo fieri potest ut ille homo facile ad superiora perveniat, quem tanta vitia impediunt? Arcta et angusta via est quae ducit ad vitam. Haec est illa via, dilectissimi, per quam justi pergunt, et sancti immaculatique gradiuntur; per quam illis iter est, qui humilitate, integritate, sanctitate praediti indefessi Christum nostrum prosequuntur. 2. Hujus ergo viae et eligendus nobis et muniendus accessus est, quia sicut est arduus, ita et pervius: facilem autem se volentibus praestat, si non aut vanitas impediat, aut fallax hujus mundi ornatus obsistat. Li
Abbreviated transcription (Latin):
legib dilectissimi ficut au¬
distis euuangłistam dicentẽ.
instituit: Et diuer Sis mo¬
dis renascenti ppło tuam
salutis ostenditꝰ. Nichil quȩ
occultum esse uoluit: qͦd¬
Aule  amimam aut saluaret¬
ammam aut saluaret
aut ꝑderet: nẽ res tanto precio comparata. dia¬
bolicis suꝑstitionib ignorantie uicio decepta ser¬
uiret. S quod peuis ẽ parum prodest medicina
morituris: & idõ difficilis ẽ uia salutis. quia facilior
ẽ semꝑ exitus mortis: ita scͥptura dicente. quam
ampla & spaciosa uia ẽ. quȩ ducit ad mortem:
& multi sunt qui intrant ꝑ eam. Quam arta &
angusta uia quȩ ducit ad uitam: & pauci sunt
qui inueniunt eam. Mirantur fortasse aliqui
quare euuangłista amplam & facilem dicat ẽẽ
uam mortis: cum it̾ iitȩ toto arcetur accessu
Cii aut̃ unquam difficilis fuit ad inferiora
descensus. libi homo onere sut trahitur:. &
fascis sui uictus mole portatur:: Muita sunt
aut̃ quȩ uiam ꝓspere salutis impediant:

Expanded text:
 dilectissimi, sicut audistis evangelistam dicentem, instituit; et diversis modis renascenti populo viam salutis ostendit: nihilque occultum esse voluit, quod animam aut salvaret aut salvaret aut perderet; ne res tanto pretio comparata diabolicis superstitionibus ignorantiae vitio decepta serviret. Sed quod pejus est, parum prodest medicina morituris: et ideo difficilis est via salutis, quia facilior est semper exitus mortis, ita Scriptura dicente: Quam ampla et spatiosa via est quae ducit ad mortem, et multi sunt qui intrant per eam! Quam arcta et angusta via quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui inveniunt eam ! Mirantur fortasse aliqui quare evangelista amplam et facilem dicat esse viam mortis, cum iter vitae toto arctetur accessu. Cui autem umquam difficilis fuit ad inferiora descensus, ubi homo onere suo trahitur, et fascis sui victus mole portatur? Multa sunt autem quae viam prosperae salutis impediunt.
Abbreviated transcription (Latin):
culo. uel nudati corporis uestimento. opem
locatur. Si comparemus t̾rems celestia: satis
paruo constat res tam p̾cioso commertio. aut
quanta pars̃ ẽ elemosinȩ ur̃e. ad illa quȩ uide¬
tur mortalib dñs prestitisse: Ecce nos damꝰ
terrena. ille celestia. A nobis temporanea offe¬
runtur ille sempit̾na largitur. Uutis scire
quantum distent. a celestib donis ur̃i censtis :
Incomparatione beneficiorum non est eadem
ratio diuitias accipere ꝑpetuas: & dare quȩ
erant peritura. Ante omnia illis lacrimis
confulandum ẽ: quas nuꝑ furor cruente ho¬
stilitatis indxit. Nec enim deest in quo se
oꝑae bona uoluntas exerceat. Nam quod
peuis ẽ multos uidemus de sua suorum q
redemptione sollicitos: quib manus porri¬
genda ẽ. S dicis. pauꝑ sum. Nec nos quem¬
quam suad emus dare quod non habet. Sed
cuius facultas tam tenus ẽ. ut non possit
redimere captiuum: saltem illud quod ẽ mi¬

Expanded text:
culo, vel nudati corporis vestimento, opem culo, vel nudati corporis vestimento, opem lum saeculi collocatur . Si comparemus terrenis coelestia, satis parvo constat res tam pretiosa commercio; aut quanta pars est eleemosynae vestrae ad illa quae videtur mortalibus Dominus praestitisse? Ecce nos damus terrena, ille coelestia; a nobis temporanea offeruntur, ille sempiterna largitur. Vultis scire quantum distent a coelestibus donis vestri census? In comparatione beneficiorum, non est eadem ratio, divitias accipere perpetuas, et dare quae erant peritura. Ante omnia illis lacrymis consulendum est, quas nuper furor cruentae hostilitatis indixit. Nec enim deest in quo se opere bona voluntas exerceat. Nam, quod pejus est, multos videmus de sua suorumque redemptione sollicitos, quibus manus porrigenda est. Sed dicis, pauper sum. Nec nos quemquam suademus dare quod non habet: sed cujus facultas tam tenuis est, ut non possit redimere captivum, saltem illud quod est mi
Abbreviated transcription (Latin):
aminum excruciare dolore aliem nulneris. s
deneges poculum sanitatis: Non pascunt esu¬
rientem blando colloquia: nec uestiunt alienã
nuditatem. infructuosa consilia. Quid iutiat
fomentis mollib palpasse mendicuniꝰ. si non re¬
ficias fame moriturum: Quod istud genus ẽ
miscdĩȩ. ut hominem uelis uitiereꝰ. & nolis in
necessitate seruare: Credulis ẽ ꝓfecto pietas:
quȩ scit dolere miseris. & nescit sub uenire pe¬
rituris. Quid amplius queritis dilectissimi: ꝓ
erogatione fracti panis. etiam si non fusset uob̾
celestis regni portio repromissa: sufficere pecca¬
torib deberet illa sententia. quȩ mortalib spem
futurȩ salutis & letitiam ꝑpetue detulit securi¬
tatis. Nam si respiciatis ad ur̃i laboris fructꝰ
& celestis indulgentiam pietatis: multum plꝰ
recipitis quam datis. E cce ꝓ pastu pauꝑis in
euangeliis celorum uob̾ regnum promictitur:
ꝓ erogatione fracti panis & hospitii recepta¬

Expanded text:
animum excruciare dolore alieni vulneris, si animum excruciare dolore alieni vulneris, si deneges poculum sanitatis? Non pascunt esurientem blanda colloquia, nec vestiunt alienam nuditatem infructuosa consilia. Quid juvat fomentis mollibus palpasse mendicum, si non reficias fame moriturum? Quod istud genus est misericordiae, ut hominem velis vivere, et nolis in necessitate servare? Crudelis est profecto pietas, quae scit dolere miseris, et nescit subvenire perituris. 6. Quid amplius quaeritis, dilectissimi, pro erogatione fracti panis? etiamsi non fuisset vobis coelestis regni portio repromissa, sufficere peccatoribus deberet illa sententia, quae mortalibus spem futurae salutis et laetitiam perpetuae detulit securitatis. Nam si respiciatis ad vestri 12 laboris fructus et coelestis indulgentiam pietatis, multo plus recipitis quam datis. Ecce pro pastu pauperis in Evangeliis coelorum vobis regnum promittitur; pro erogatione fracti panis, et hospitii recepta
Abbreviated transcription (Latin):
ricordie ẽ.quidem lapso manum porrigere: er¬
ranti uiam salutis ostendere: infirmos uisitare:
intribulatione posito solatiis mnherere. S illa
est p̃cipue expectanda miscd̾ia. esurientẽ pasce¬
re: nudum uestire: captiuum redimere: ad tẽpꝰ
non habenti necessarra commnodare. Inuenimꝰ
aliquotiens preterea multa gen̾ã imiscđiȩ: qͥbs
se uulgo studia humana commendant. quę
cum nullum exhibeant iniscdie fructum: mi¬
sericordie tamen mentiuntur affectum. De
his enim dicit iacob inepła sua. Si fr̃ aut soror
nudi sint & indigeant uictu cotidiano: dicat
aliquis ur̃m. ite inpace. calificimini et satura¬
mini: non dederitis ers quȩ necessaria sunt corpo¬
ri. nichil uob̾ proderit. Quis non oderit tale
genus miscđiȩ: ubi oris elegantia infirmo pietas
ociosa blanditur. & infructuose celo lacrime por¬
riguntur: Quid uiuat alienum fiere naugragi¬
uni si negligas corpus expositum: Ant prodest

Expanded text:
ricordiae est quidem lapso manum porrigere, erricordiae est quidem lapso manum porrigere, erranti viam salutis ostendere, infirmos visitare, in tribulatione positos solatiis inhaerere; sed illa est praecipue exspectanda, esurientem pascere, nudum vestire, captivum redimere, ad tempus non habenti necessaria commodare. Invenimus aliquoties praeterea multa genera misericordiae, quibus se vulgo studia humana commendant: quae cum nullum exhibeant misericordiae fructum, misericordiae tamen mentiuntur affectum. De his enim dicit Jacobus in Epistola sua: Si frater aut soror nudi sint, et indigeant victu quotidiano, dicat aliquis vestrum: Ite in pace, calefacimini et saturamini, non dederitis eis quae necessaria sunt corpori, nihil vobis proderit . Quis non oderit tale genus misericordiae, ubi oris elegantia infirmo pietas otiosa blanditur, et infructuosae coelo lacrymae porriguntur? Quid juvat alienum flere naufragium, si negligas corpus expositum; aut prodest
Abbreviated transcription (Latin):
Quid aut̃ tibi est opus querere. utrum xp̃ianus.
an udeus. utrum hereticus. an gentilis utrum
romanus. anbarbarus. utrum liber an seruus.
sit ille qui postulat: Ubi incombit necessitas.
non opus est ut ꝑsonam discutias ne cum indig¬
nos miscd̾ia segregas. qi filium parit̾ anuttas.
Unde aut̾ scire possinus inqua parte t̾rarum
habitet xp̃s: Ubiq credendus est esse: qui to¬
tum noscitur possidere. Sequitur superiora
Tunc erumpet temporaneum lumen tuum: &
uestiinenta tua ante oriẽtur & preibit te iusti¬
cia. et claritas di. circumdabit te. Tunc clamabis
ad dnmi: & dñs exaudiet te. Adhuc te loquente:
dicet ecce adsum. Et hoc ꝓpt̾ fracti panis parti¬
culam: quam plus putas acquires. si maiora pre¬
staueris. Audite euuangłistam dicentẽ. beati
imisericordes: qm̃ ipsis miserebitur ds. Muiti
quidem gradꝰ sunt miscdiȩ: s requirendum ẽ
qui potissimum existant. Principatus mse¬

Expanded text:
Quid autem tibi est opus quaerere utrum Christianus Quid autem tibi est opus quaerere utrum Christianus an Judaeus, utrum haereticus an gentilis, utrum Romanus an barbarus, utrum liber an servus sit ille qui postulat? Ubi incumbit necessitas, non opus est ut personam discutias: ne cum indignos misericordia segregas, Dei Filium pariter amittas. Unde autem scire possumus in qua parte terrarum habitet Christus? Ubique credendus est esse, qui totum noscitur possidere. 5. Sequitur superiora: Tunc erumpet temporaneum lumen tuum, et vestimenta tua ante orientur, et praeibit te justitia, et claritas Dei circumdabit te. Tunc clamabis ad Dominum, et Dominus exaudiet te. Adhuc te loquente dicet, Ecce adsum . Et hoc propter fracti panis particulam. Quam plus putas acquires, si majora praestaveris? Audite evangelistam dicentem: Beati misericordes, quoniam ipsis miserebitur Deus . Multi quidem gradus sunt misericordiae; sed requirendum est qui potissimum existant. Principatus mise
Abbreviated transcription (Latin):
uestitus. Adhȩc non inuenio. cui ergatio non
cotidiaua suppetat. Si requiras forte horreis
ius annone species erub̾at. & nouas uini cellulas antiqͥ
gustꝰ faina cõm̃dat. Qͥdtͥ ꝓdest seruare ista. si nescias iuc̃¬
cusare te pot̾is qͥbi p̃cia spẽrũ ꝓtẽpor sterilitate dͥepenis: Sine
causa erigititatẽ tuȩ facultatis accusas. Potes hab̾e qͦd uen¬
das. non potes habere quod donas. Non sine
causa dictum ẽ. frange esurienti panem tu¬
um. Ad inhumanos puto ꝑtinere istam sen¬
tentiam: quorum panes reconditos & inconta¬
minatos solet caries ex esa consumere. Frange
gͦ esurienti panem tuum ne pereat: & te a con¬
sortio regni celestis excludat. Addit hec: & do¬
mesticos seminis tui ne despexeris. Qui sunt
domestici nr̃i : Necessario omnes qui nob̾ sunt
nascendi lege conuncti. Quid ẽ qͦd infaciendis
elemosinis non ẽ cuiuisquam excipienda ꝑsona:
ec habendum electionis iudicium: quia resquȩ
necessitati seruit. erogationis ordinem ñ requirit.

Expanded text:
vestitus. Ad haec non invenio cui erogatio non quotidiana suppetat. Si requiras, forte horreis tuis annonae species exuberat, et novas vini cellulas antiqui gustus fama commendat. Quid tibi prodest servare ista, si nescias lucrcusare te poteris, quibus pretia specierum pro temporum sterilitate deponis? Sine causa exiguitatem tuae facultatis accusas: potes habere quod vendas, non potes habere quod dones? Non sine causa dictum est: Frange esurienti panem tuum . Ad inhumanos puto pertinere istam sententiam, quorum panes reconditos et incontaminatos solet caries exesa consumere. Frange ergo esurienti panem tuum, ne pereat, et te a consortio regni coelestis excludat. Addit ad haec, Et domesticos seminis tui ne despexeris . Qui sunt domestici nostri? Necessario omnes qui nobis sunt nascendi lege conjuncti. Quid est quod in faciendis eleemosynis non est cujusquam excipienda persona, nec habendum electionis judicium? Quia res quae necessitati servit, erogationis ordinem non requirit.
Abbreviated transcription (Latin):
opere errauit: tanto abonimpotente dño
longnis recessit. Nam & ꝓdigus filius qui
patrem deseruit. abiit in regionẽ longinquã:
inqua porcos pauit:. quia uicia nutriuit. Den¬
tur gͥ alimenta eis etiam qui delonginquo ue¬
niunt: quia conu̾sis peccatorib doctrine sc̃e
cibi p̃bendi sunt. tt indm̃ uires reparent. qͣs
satieutur: quanto fessi maiorib uiciis uenerant.
Ꝙ cum iam confiteri ceꝑinit malaq̃ cominise¬
rint: atq confitendo relinquere. & fletib pu¬
mreꝰ. necesse ẽ ut doctores sq̃ ꝓeorum peccatis
sollicite. exorent: quatinus mense dm̃ carnes
oblationis portent. Quod quotiens agunt. in
hoc quod ꝓ alienis peccatis int̾ueniunt: sua ance
dĩ oculos deterguntꝰ quia ea ipsa caritate se ui¬
stificant: qu a mira pietate ꝓalienis iniquita¬
tib se in lamentis mactant. Nec laboriosum
debet esse doctorib ꝓ conu̾sis peccatorib lacͥ¬
mas fundere: quando & ipse qui omnia crea¬

Expanded text:
opere erravit, tanto ab omnipotente Domino opere erravit, tanto ab omnipotente Domino longius recessit. Nam et prodigus filius, qui patrem deseruit, abiit in regionem longinquam, in qua porcos pavit, quia vitia nutrivit . Dentur igitur alimenta eis etiam qui de longinquo veniunt, quia conversis peccatoribus doctrinae sanctae cibi praebendi sunt, ut in Deum vires reparentsatientur, quanto fessi majoribus vitiis venerunt. Et cum jam 1418 confiteri coeperint mala quae commiserunt, atque confitendo relinquere et fletibus punire, necesse est ut doctores sancti pro eorum peccatis sollicite exorent, quatenus mensae Domini carnes oblationis portent. Quod quoties agunt, in hoc quod pro alienis peccatis interveniunt, sua ante Dei oculos amplius detergunt, quia ea ipsa charitate se justificant, qua mira pietate pro alienis iniquitatibus se in lamentis mactant. Nec laboriosum debet esse doctoribus pro conversis peccatoribus lacrymas fundere, quando et ipse qui omnia crea