comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rgnorum dicitur obtinere principa tum qui in tel le¬
atur princeps huius mundiRgnans in aula idet
suꝑ terram: Uel quod magis est inuitus carnis.
Et oninum illorun regumꝰ quorum iumi scđm nomi¬
qum suorum inter prtationem iam ante exposu¬
imus. equi ab heesu dicuntur in ter fici
Quorum nos sirec tt sub suesu duce militamus. debe¬
mus uinobis metipsis absꝗdere uitia. & accepto
spiritaligladio subneruare omnem istum acquita¬
tum pessimum uitiorum. Sed & currus debemus inaen¬
dere. id est anobis omnem arrogantiae et elationis
sp̃m resecare.: ut ultia non in equis neque in armis
sed uinomine dĩ nostri in uocemus. Quodo autem
innobis metipsis complebimus et hoc quod dicitur
non remittatur ullus qui respiret : Uidendum est
quisit qui nec respirare quidem ꝑ prȩceptum dnĩ
iubetur. Verbi causa si ira ascenderit incormeũ.
potest fieri ut opera quidem iracundiȩ non implea.
uel metu de territus oeiam futur i iudici timo¬

Expanded text:
regnorum obtinere dicitur principatum: qui intelligitur princeps hujus mundi, regnans in aula, id est super terram, vel, quod magis est, in vitiis carnis; sed et omnium illorum regum, quorum vim secundum nominum suorum interpretationem jam ante exposuimus, et qui ab Jesu dicuntur interfecti. Quorum nos si recte sub Jesu duce militamus debemus in nobismetipsis abscidere vitia, et accepto spiritali gladio, subnervare omnem equitatum istum pessimorum vitiorum; sed et currus debemus incendere, id est, omnem a nobis arrogantiae et elationis spiritum resecare, et ultra non in equis, neque in armis, sed in nomine Domini nostri Dei invocemus. Quomodo autem in nobismetipsis complebitur et hoc quod dicitur: « Non dimittatur ullus qui respiret? » Videndum est qui sit qui ne respirare quidem per praeceptum Domini jubetur. Verbi causa, si ira ascenderit in cor meum, potest fieri ut opera quidem iracundiae non impleam, vel metu deterritus, vel etiam futuri judicii timo
Abbreviated transcription (Latin):
eruemus. sed ut rationem utriusq discen tes illã
Iaitur illan cerran que est tranisior danen moyses
sistribuit. hanc auten quȩ est in teriascã etter¬
n bona disribuit ihsus et pringps tribuũ s ł
putanus qse principes tribuum nram ud edȩ pri
Quia sedebitis & uos suꝑ duo decmn thronos. uidi¬
cantqs quodecim tribus isrł. Ad sumi tur tined
etiam addiuis ionem sacer dos qui est ar cda nus
& misticus sermo di Sic enimdicit. quia conue
Et uideamus quis est qui prinus acceptt
certis quibusdam rationibus et uerlis
qu̧ desgiptasunt. Q uac uerba etia u
possuat instrugi ad salutem. Et pimo

Expanded text:
servemus, sed ut rationem utriusque dicentes, illam Igitur illam terram quae trans Jordanem Moyses distribuit, hanc his quae est in terra sancta et terra bona distribuit Jesus princeps tribuum Israel. putamus esse principes tribuum nostrarum, vel Ecquia sedebitis et vos super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel . » Assumitur tamen ad divisionem etiam sacerdos, qui est arcanus et mysticus sermo Dei: sic enim dicit, quia « cum erram. » Et videamus quis est qui primus accepit primus caeteris, quibusdam rationibus et verbis quae descripta sunt: quae verba etiam nos possunt instruere ad salutem. Et primus
Abbreviated transcription (Latin):
TISI BeLla ISta carnali& fuguram bellorun
spiritalium gererent: numquam opinor iudaicarũ
hstoriarum libri discipulis xp̃i quiuenit pacem doce¬
re legendi ineclesiis fuissent ab apostolis traditi.
Quidenim eis bellorum proficeret ista descriptio.
quib dicitur ab hesu. pacendo uobis pacemmeam
dimĩttouobiss Et quibus ꝑ apostolum uibetur
aedicit᷑ non uos metipsos uindicates. et magis iniuriã
pcipite. et magis fraudem patimini: Unde denque
sciens apostolus nulla nobis iam ultra bella esse carnaliter
ꝑagenda sed animȩ certam uia conta spiritales ad uer¬
sarios desudanda: ueluit migister militiȩ preceptum
dat militibus xp̃i dicens. Induite uos armadi ut pos¬
sitis stare aduersus astutias diabili. Et ut horum spirita

Expanded text:
isi bella ista carnalia figuram bellorum spiritalium gererent, nunquam, ut opinor, Judaicarum historiarum libri discipulis Christi, qui venit pacem docere, legendi in ecclesiis fuissent ab Apostolis traditi. Quo enim eis bellorum proficeret ista descriptio, quibus dicitur ab Jesu: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis? et quibus per Apostolum jubetur et dicitur: Non vosmetipsos vindicantes, sed magis injuriam accipite, et magis fraudem patimini? Unde denique sciens Apostolus nulla nobis jam ultra bella esse carnaliter peragenda, sed animae certamina contra spiritales adversarios desudanda, velut magister militiae praeceptum dat militibus Christi, dicens: Induite vos armaturam Dei, ut possitis stare adversus astutias diaboli? Gratian. His ita
Abbreviated transcription (Latin):
seos qui qant in montanis et eu hees qui qan¬
S sub desetis masgma. Et oxicrunt ipsit regos
q cũ ipsis sicut est bare na naris in mulotu¬
Sdine & cqui et qua drigȩ multȩ nimiꝰ ł teor¬
Set currusete igni exures. Et uenit hiesis
om̃is populos bellatorũ cũ cosuꝑ ipses &¬
s aqua maron. et subito in rut suꝑ cos ins

Expanded text:
maritimis, in montanis, et ad Hevaeos qui erant sub deserto Mosoma. Et exierunt ipsi et reges eorum cum ipsis, sicut est arena maris in multitudine, et equi et quadrigae multae nimis. Et conet currus eorum igni exures. Et venit Jesus et omnis populis bellatorum cum eo super ipsos ad aquam maram, et subito irruit super eos
Abbreviated transcription (Latin):
x mundi creatorẽ acuidicẽ ꝓferentes. uelut
qđ calare hostiũ ceruices iubentur : atq inligno
suspendere reges terrȩ illius quã uiolent᷑̃ inua¬
dunt. Atq utinam dns meus iħius dĩ filius
mn istud concedit. & iubeat pedib meis calcart
spuritum fornuationis. ot calcar e suꝑeeriices
spsi racundi̧ & furoris.  alcare auaritiȩ de¬
manem calceare uccantiã. ẽterere pedibus
suꝑbis spm̃: Et cũheo fec eroioꝑis gesti summẽ
non mubi sederacitius a ppenderosequenti
paulum dicentẽ: quia ꝑ ipsum mihi munđ crucifix¬
usc̃i & ea quȩ iã suꝑius memorauimus qđ ait non
auitẽ ego sed gratia dñi quȩ in me ẽ. Qđ si ita
facert meruero beatus ero. & dicetur & iam
mͥ qđ dic̃ antiquis iesus. U iriliter agite & confor¬
quia dns̃ ds̃ tradidit uob omnes inimicos uestros

Expanded text:
udicem proferentes; velut od calcare hostium cervices jubentur, atque in ligno suspendere reges terrae illius quam violenter invadunt. Atque utinam Dominus meus Jesus Filius Dei istud concedat, et jubeat, pedibus meis conculcare spiritum fornicationis, et calcare super cervices spiritus iracundiae et furoris, calcare avaritiae daemonium, calcare jactantiam, conterere pedibus superbiae spiritum: et cum haec fecero, operis gesti summam non mihi sed cruci ejus appendere! sequens Paulum dicentem, quia per ipsum mihi mundus crucifixus est ; et ea quae superius memoravimus, quod ait, Non ego autem, sed gratia Dei, quae in me est ; quod si ita facere meruero, beatus ero. Et dicitur etiam mihi quod dicebat antiquis Jesus : Viriliter agite, equia Dominus Deus tradidit vobis omnes inimicos vestros
Abbreviated transcription (Latin):
oms accipiat in futuro. Dequo dicit ipsedñis ihũs
Etsicut go uite et in me unũ sumus ut et isti omobis
unũ sunt. Qđ si audiens ꝑstt corũ eteminentiorum
hertditatẽ dos̃ dici ignoras & ambigͥs qidilludsit dñ¬
qđ sub hoc nomine desigetur.: audi quia ihs est
sapientia. Cui ego dicitur hereditas esse dñs
isteheditatem sapientiȩ capit. Dñs uistitia

Expanded text:
onis accipiat in futuro, de quo ipse Dominus Jesus onis accipiat in futuro, de quo ipse Dominus Jesus « Sicut ego in te, et tu in me unum sumus, et isti in nobis unum sint . » Quod si audiens perfectorum et eminentiorum haereditatem Dominum dici, ignoras et ambigis quid illud sit quod sub hoc nomine designatur, audi quia Dominus sapientia est. Cui ergo dicitur haereditas esse Dominus, iste haereditatem sapientiae capit. Dominus justitia
Abbreviated transcription (Latin):
Iste etenim ordoleurticus uel sacerdotalis quidĩsapien¬
tiȩ etscientis operã impendit. non potuit amoyse sortẽ
habitationis accipere. quia ñ erat moises ueritatis
quierat sapientiadĩ ipsehabitacula sapientib p̃bet
Non eni potuit dicere moxses uade et uende omũ tua
quȩ habes & da pauperibus. et habebis thesaurũ in ado
& ueni sequereme. hoc est enĩ partt̃ dareleuitis.
Nec potuit dicere moyses. quia quinon renuntiauerit
om̃ib quȩ possidet. non potes esse meus discipulus.
Nec potuit dicere moises om̃is qui ñ oderit patrem uel
matrẽ et fratres uł sorores ⁊ filios in suꝑctiam &
ammã suã non potest esse meus discipulus. hoc moyses
dicere ñ potuit id crco ipsehabi taculũ sacerdo tum
ctleui tarũ dispensare non potuit. Peatus ergo st
quisc ex hibet talem et inistis om̃ib quȩ prȩ cepit is
inuenitur esse ꝑfectus. ut abihũ sortẽ calestis mansi¬

Expanded text:
Iste enim ordo Leviticus et sacerdotalis, qui Dei sapienIste enim ordo Leviticus et sacerdotalis, qui Dei sapientiae et scientiae operam impendit, non potuit a Moyse sortem habitationis accipere, quia non erat Moyses veritatis, qui erat sapientia Dei, ipse habitacula sapientibus praebet. Non enim potuit dicere Moyses, « Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelis; et veni, sequere me . » Hoc est enim partem dare Levitis. Nec potuit dicere Moyses, quia « qui non renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus . » Non enim potuit dicere Moyses: « Omnis enimatrem, et fratres et sorores, et filios, insuper etiam et animam suam, non potest esse meus discipulus . » Hoc Moyses facere non potuit, idcirco habitacula sacerdotum vel Levitarum dispensare non potuit. Beatas ergo est, qui se exhibet talem, et in istis omnibus quae praecipit Jesus invenitur esse perfectus, ut ab Jesu sortem coelestis mansi
Abbreviated transcription (Latin):
dico quis aluantur maior sine dubio pars ẽ &longe
umerosior e& qui simplicitr credentes intimore dĩ
popera bona ꝑhones tos mores et actus probabiles
dño placent: paaci uͦ suit et ualde rari quisapi¬
sruants. atq om̃ib p̃claris uirtutib: suas ammas
Rcolentes cettris simpliciorib ꝓ doc trine gatiam
in luminat iter quo gradiuntur et ueniunt
ad salutẽ: hi fortassis nunc subleuitarũ &sa cerdotũ
nomine designantur quorũ hereditas ipsedñs est
qui sapientia quã prȩceteris om̃ib: dilexerunt¬
esse ꝑhibetur. Inuenio tam̃ aliquã differentiã uihis
duab semis tribub. terrã distribuers ultra iordanen
ñ dedit leuitis habi taculi portionẽ quȩ cos contingebat
hiesus aut̃ dedit ñ solũ in his tribub. quasipsedispensat
uerũ et in illis quȩ amo ise trans iordanen fuerant conlocato:
habitacula et enimleuitis in singulis tribub: decernunt:
ut ꝑ hoc multo magnificentius misterium nosceremus

Expanded text:
dico qui salvantur, major sine dubio pars est, et longe dico qui salvantur, major sine dubio pars est, et longe numerosior eorum qui simpliciter credentes in timore Dei, per opera bona, per honestos mores, et actus probabiles Domino placent. Pauci vero sunt et valde rari qui sapi omnibus praeclaris virtutibus suas animas excolentes, caeteris simplicioribus per doctrinae gratiam illuminant iter quo gradiuntur et veniunt ad salutem. Hi fortassis sub Levitarum et sacerdotum nomine designantur, quorum haereditas ipse Dominus est, qui est sapientia, quam prae caeteris omnibus dilexisse perhibentur. Invenio tamen aliquam differduabus et semis tribubus terram distribuens ultra Jordanem, non dedit Levitis habitaculi portionem quae eos contingebat. Jesus autem dedit non solum his tribubus quas ipse dispensat, verum etiam illis quae a Moyse trans Jordanem fuerant collocatae. Habitacula etenim Levitis in singulis tribubus decernuntur, ut et permulto magnificentius mysterium nosceremus.
Abbreviated transcription (Latin):
legis ueritas deformatur. Refertur ergo prima etscđa
hereditatis facta diuisio. Pruna quidem ꝑ moyson.
secunda uero quę et potentior est ꝑhiesũ facta
describitur. Et moyses trans isdanen tribui ruben
& tribui gad et dimidiȩ tribui manasse possessitnẽ
deternit. ce teri uero om̃s ꝑhicsũ suscipi unt heredi¬
tatem. Diximus de his ia prius quomodo hiqui plegẽ
placuerant do. precedentes tempore eos quiꝑ
fidem ihũ ad repromissa perueniunt. nondum quae
ꝑfectasunt consequuntur. Ex pectantes eos qui
posteriores diuerso quidẽ tempore sed una fide
placebant. sicut apostolusdicit. uti nesine nobis
endũ est. nisi quod sint incł a diũi quidã qui uir¬
tute animi et meri torũ gratia ceteros om̃s precedunt:
Quib ipse dñs esse hereditas dictur. Et sifas est au¬
dire un talibus et archam regonditi aliquid aperire.
uideamus neforte illud sit qđ sacerdo tũ et leui¬
drũfigura latenter ostendit. quia monĩi populo corũ

Expanded text:
tot saeculis jugulatus. Refertur ergo prima et secunda haereditatis facta divisio. Prima quidem per Moysen, secunda vero, quae et potentior est, per Jesum facta describitur. Et Moyses trans Jordanem tribui Ruben, et tribui Sad et dimidiae tribui Manasse possessionem decernit, caeteri vero omnes per Jesum suscipiunt haereditatem . Diximus jam prius quomodo per legem placuerunt Deo praecedentes tempore eos, qui per fidem Jesu ad promissa perveniunt, nondum ea quae perfecta sunt consequuntur, exspectantes eos qui posteriores diverso quidem tempore, sed una fide placabunt, sicut Apostolus dixit : « Ut non sine nobis endum est, nisi quod sunt in Ecclesia Domini quidam qui virtute animi et meritorum gratia caeteros homines praecedunt: quibus ipse Dominus esse haereditas dicitur. Etsi fas est audire in talibus, et arcani reconditi aliquid aperire, videamus ne forte illud sit quod sacerdotum vel Levitarum figuram latenter ostendit. Quia in omni populo, eorum
Abbreviated transcription (Latin):
altissimi inutero uirginis fabricatum est. dirutum
est templum exlapidibus fabricatum. Aderit
pontifex futu iorum bonorum. cessant pontifices
tauinrum et hyrcorum. Uenit agnus dĩ qui tollit
peccatum mundi destitit agnus expecoribus

Expanded text:
et virtutem Altissimi in utero Virginis fabricatum est, dirutum et virtutem Altissimi in utero Virginis fabricatum est, dirutum est templum ex lapidibus fabricatum: aderat pontifex futurorum bonorum, cessaverunt pontifices taurorum et hircorum; venit Agnus Dei qui tollit peccata mundi, destitit agnus ex pecudibus
Abbreviated transcription (Latin):
Siait umbre et exemplari doseruiunt cad estium
in quilegẽ suscipiunt. qu&e est illius uere legis umbra
ita exemplar et umbram sequuntur diuisio nss cȩlestis
hi qui in iudȩ an hereditate duidunt errã Prat ergo in
cęlis ueritas. umbra uero et exemplar ueritatis in terris.
Et donec umbrahȩc constabat in terris. eat hicrus alem
terrestris. Frat templum. erat altare. erat et nui sibilis
cultus. erant pontifices & sacer dotes. Consistebant
ctiam ciuitates & uici uidep. et omnia haec quę
nunc in hoc libro descipta recitantur. Cum uero
in ad uentu saluatoris nrĩ dĩ ecelis descendens uertas
de terra orta est. et iustica decelo prospexit.
umbrae et exemplaria aetiderunt. Cecidit enim
hicrusalem cetidit templũ. altare sublatum et.
utiam neque in monte gari ⁊in. neq inierosolimis
sit locus ubi oporteat adorare: Sed ueri ado rators
qui adorant patrem. in spũ & ueritate adorant
Sic ergo prȩsente ueritate. typus et umbra cessauit.

Expanded text:
sic umbrae et exemplaria deserviunt coelestium hi qui legem suscipiunt, quae est illius verae legis umbra; ita et exemplar et umbra consequenter sunt divisionis coelestis hi qui in Judaea haereditatem dividunt terrae. Erat ergo in coelis veritas, umbra vero et exemplar veritatis in terris; et donec umbra haec constabat in terris, erat Jerusalem terrestris, erat templum, erat altare, et erat visibilis cultus, erant pontifices et sacerdotes, constabant etiam civitates et vici Judae, et omnia haec quae nunc in lin adventu Salvatoris Dei nostri de coelis descendentis, veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit, umbrae et exemplaria ceciderunt; cecidit enim Jerusalem, cecidit templum, altare sublatum est, ut neque in monte Garizim, neque in Jerusalem sit locus ubi oportet adorare; sed veri adoratores qui adorant Patrem, in spiritu et veritate adorent. Sic ergo praesente veritate typus et umbra cessavit;
Abbreviated transcription (Latin):
habenda sunt ꝓroclia sed aduersus princpitus
aduersus potestates. aduersus mundihiuiu s recto
t̃enebrarum. Iam utiq intellegis in quibus
locis huius eemodi sint tibi mouenda certamina.
Autsiñtibi sufficit intellectus. nisi &uã loca ip̃sa
manifestatibi uoce signentur: audi insequentib
Aduersũ spĩtalia inquit nequitiȩ incȩlestibus.
Audis quisint quitibi inbello el estib ex pellendi
s. uttu possis loca illa regni cȩlorũ hereditatis
uimpatitur. & uimfacientes diripiunt illud :¬

Expanded text:
principatus, adversus potestates, adversus hujus mundi rectores tenebrarum harum . Jam utique intelligis in quibus locis hujusmodi sunt tibi movenda certamina; aut si non tibi sufficit intellectus, nisi etiam loca ipsa manifesta tibi voce signentur, audi in consequentibus; adversus spiritalia nequitiae, inquit, in coelestibus. Audisti qui sint qui tibi bello de coelestibus expellendi sunt, ut tu possis loca illa et regna coelorum haereditatis vim patitur, et vim facientes diripiunt illud
Abbreviated transcription (Latin):
Sid es g̃ quil qui sub iesu militit incolamis deb&
Iedirt depolio. necusꝗ debet ex icalis milo¬
ligni ignitis uulnus ãptrt: Non in corde pollui
non incogitatione maculari. ñ ꝑaliẽ qua lib&¬
occasionẽ. locum demonicis uulnerib dare
Qđ aut̃ addidit quia nullus mutiuit lingua sua.
Sed scientes quia iesus ẽ qui uictoriã tribuit.
ipsi inlingua sua ñ mutiunt. Quod bene in¬
gã dĩ quȩ inme ẽ. Puto aut̃ quia ad hoe respiciat¬
sͦ illad dnĩ mandatũ qđ ait. Cũ aut̃ feccritis
hȩx omã dicite. quia serui inutilessumus. qđ
debuimus facere fecimus. Et in hoc enĩ simili m
rerum ꝓsperegesta rum uidetur ꝓhibert iactan¬
tiã. sed marcion. ualentinus ac basilides. eȩteriq
ium ipsis hereta dum hȩc nobunt sic̃ scõ spũ
dignum ẽ intellegert: dedinauer̃ a fide ounse

Expanded text:
s ergo quia qui sub Jesu militant incolumes debent redire de praelio, nec unquam debent ex jaculis maligni ignitis vulnus accipere, non in corde pollui, non in cogitatione maculari, non per ioccasionem locum daemonicis vulneribus dare. Quod autem addidit quia nullus mutivit in lingua sua, sed scientes quia Jesus est qui victoriam tribuit, ipsi in lingua non mutiunt. Quod bene ingratia Dei quae in me est . Puta autem quia ad hoc respiciat illud Domini mandatum quo ait : Cum autem feceritis haec omnia, dicite quia servi inutiles sumus, quod debuimus facere fecimus; et in hoc enim simili modo rerum prospere gestarum prohibere videtur jactantiam. Sed Marcion, ac Valentinus, et Basilides, caeterique cum ipsis, dum haec nolunt, sicut sancto Spiritu dignum est, inte
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mundo custodierit. atq om̃s aduersarios e
hostessuos subiecerit spiritales ab istis pauas
et malis dieb. pro uehitur et promouet᷑ ad ills
dis acternos etbonos. acternisolis luce signass
Taliergo quodam ordine intellegendus est abis
sus ex diuinis preuectus dierum pronuntias
Uerum qm̃ instituimus quȩ dehiũ dicunt esa
ad dnm̃ et saluatorem nrm̃ referri. quisitapb

Expanded text:
hoc mundo custodierit, atque omnes adversarios et hoc mundo custodierit, atque omnes adversarios et hostes suos subegerit, spiritalis ab istis paucis et malis diebus provehitur, et promovetur ad illos dies aeternos et bonos aeterni solis luce signatos. Talis ergo quodam ordine intelligendus est et Jesus ex divinis responsis provectus dierum pronuntiari. Verum quoniam instituimus quae de Jesu dicuntur, etiam ad Dominum Salvatorem nostrum referri, quis ita
Abbreviated transcription (Latin):
seniorem & prouetum indiebus. Ita emii dixit.
non est prouectus dierum: Non enim se exxtendit
adeaquȩ in antesunt. obliuiscens eaquȩ rotrosunt
sed semꝑ retrõ conuertitur & ad uomi tum suum
redit. et ideo non est aptus regno cȩlorũ Qui aut̃
sun hoc loco illud porest uideri quia hoc dicebat dnis
adhiesũ qđ deetate eius senili om̃s uidebant et
om̃s nouerant. Et que sunt tam ngna ista diuina
responsa quȩ hominib deferuntur. etdicant
seni homini quia senex es quod om̃s uidebant &
om̃s noueraiti: Sed ouhi uidetur magnum̃ aliquo
dicitur quia profectus dierum estu. Et quatum
quidem prolaqui nobis uel aperire diuinis mute¬
rus fas est ergo arbitror quod sicut soliste dies
facit mundo huic. ita et soluisticię facit aliquos
dies spiritales. qui fulgore ueritatis et lampadi
sapientiȩ in lustrentur. Siquiergo in preceptis
dĩ uitã hanc presentẽ quȩ sicuit ĩabdicbat pau

Expanded text:
seniorem provectum in diebus: ita enim dixeratseniorem provectum in diebus: ita enim dixeratnon est provectus dierum. Non enim se extendit in ea quae inante sunt, obliviscens ea quae retro sunt, sed semper retro convertitur, et ad vomitum suum reddit, et ideo non est aptus regno coelorum. Qui autesi in hoc loco illud potest videri; quia hoc dicebat Dominus ad Jesum pro aetate ejus senili, omnes videbant, omnes noverant. Et quae sunt tam magna ista divina responsa, quae homines disserunt, ut dicant homini seni, quia senex es, quod omnes videbant et omnes noverant. Sed mihi videtur magnum aliquod dicitur, « quia provectus dierum es. » Et quantum quidem proloqui nobis vel aperire divinis mysteriis fas est ego arbitror quod sicut sol iste diem facit mundo huic, ita et Sol justitiae facit aliquos dies spiritales, qui fulgore veritatis et lampade sapientiae illustrentur. Si quis ergo in praeceptis Dei vitam hanc praesentem, quae sicut Jacob dicebat, « p
Abbreviated transcription (Latin):
inscripturis quia pręsbiteri uel seniors non exeo
appellantur quod longeuam duxerint uitam. sed
pro maturitate sensus et grauitate uitȩ uenerande
mo iste qui sequitur plenus dierum. Sienim e ui
prolixitate appellandus quis pbr uel semor iude¬
retur. quem mag̾is alium oportebat hoc nomine
censeri quam primum adam. uelcerte mnatusalem
at noe: Quiutiq longe pluribus quamꝰ itri annis
in hotͦ mundo uexisse de clarantur. Sednunc ui¬
demus quod exillis quidem nullus refertur absgip¬
tura pbr aut senior appellatus. Sed qui longe
breuioris temporis uitamduxit. primus inscrip¬
turis sos abraham pƀr uel senior appellatur
Dic tum est ctiam ad moysen adño: elege tibi ab
Somm populo prspeteros quostũ ipse nosti q płrisuã.
S. ed obseruactiam tuõ auditor in om̃ni sriptura
sicubi inuenire potes appellationem. hanc senior a
plenus dierum posi tam suꝑ aliquo peccatore. Nunc
ergoscĩ sp̃s uox est pronuntiantis hiesum pbrm ud

Expanded text:
is erat. » Presbyteri vel seniores non eo nomine appellantur quod longaevam duxerint vitam; sed pro maturitate sensus et gravitate venerandae vitaemo iste qui sequitur: « Plenus dierum. » Si enim aevi prolixitate appellandus qui presbyter vel senior videtur, quem magis alium oportebat hoc nomine censeri, quam primum Adam, vel certe Mathusalem, aut Noe, qui utique pluribus quam caeteri annis in hoc mundo vixisse declarantur. Sed nunc videmus quod quidem ex illis nullus refertur a Scriptura presbyter vel senior appellari; sed is qui longe brevioris temporis vitam duxit, primus in Scripturis sanctis Abraham presbyter vel senior appellatur . Dictum est etiam ad Moysen a Domino: Elige tibi ab omni populo presbyteros, quos tu ipse nosti, qui probi sunt . Sed observa etiam tu, o auditor, in omni Scriptura, sicubi invenire potes appellationem hanc, « senior et plenus dierum, » positam super aliquem peccatorem. Nunc ergo sancti Spiritus vox est, pronuntiantis Jesum presbyterum vel
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos incestatores prȩbuerunt: uel secuti sunt illum
qͥdixit. ponã suꝑ nubes sedem eã & crosimilis aliis¬
simo: Indesortassis ẽ quod et ꝓpheta diait. falsus
equus ad salutẽ. Et iterũ dicit dehis qui indemonibus
confidebant. Hu incurrib ethii mequis nos autẽ in no¬
mine dnĩ dr̃ar̃ inuocabimus. Ncq enĩ currus & cquos
do contulissit: quantũ adinuocandũ expectat. sed unq
hoc ostendit ꝗͥ asicut nos inuocamꝰ dm̃ ueru. ita et illi
inuocant currus & cquos. Ia est deones in uocabant
gentes alx que aduer sus srł bellũ gerebant

Expanded text:
ipsos incentores praebuerunt, et secuti sunt illum ipsos incentores praebuerunt, et secuti sunt illum qui dixit: « Ponam super nubem sedem meam, et ero similis Altissimo . » Inde fortassis est quod et Propheta dicit: « Falsus est equus ad salutem . » Et iterum dicit de his qui in daemonibusine Domini Dei nostri invocabimus . » Neque enim currus et equus Deo contulisset quantum ad invocandum exspectat; sed utique hoc ostendit quia sicut nos invocamus Deum verum, ita et illi invocant currus et equos, id est, daemones, quos invocabant gentes illae quae adversum Israel bellum gerebant
Abbreviated transcription (Latin):
frequen ter abscriptura intipo gentium positi
sicut & saluator ostenditur supra asinuni sedens.
nun quan autem equo sedens refertur. Sed et
cum discipulos mittit ad soluendam asinam.
et pullum asinȩ. dicit eis. Siquis uos in terroga¬
uerit. dicite quia dñs opus habet. Et sedens
suꝑ cum ingreditur hicrusalem. & numquã cquo
sedens ingresus esse dicitur. Sed et propheta de ipso
pronumtauerat: quod sedens asina ueniret ad hec¬
rusalem dicens Fcc rextuus uenit tibi mansuetus se¬
dens supia sub iugalem. et pullũ asine nouellũ cx ex
ter minabit currus efferem. et cquũ ex hierus alem
& ideo uidentur mihi a sini quidẽ ut dixinus figu¬
ram seruare corum quiex ntibus qedunt. suꝑ
quibus sedisse scribitur dñs. E qui uero qui ex terminan¬
tur & curius. figuram tenere illorum quimcelestib
positi ꝑ lasciuiam & superbiam deciderunt.
Q uando uel ad filias hominum concupis cendas semet¬

Expanded text:
frequenter in Scriptura et in typo gentium positi, frequenter in Scriptura et in typo gentium positi, sicut et Salvator ostendit super asinum sedens, nunquam autem equo sedens refertur. Sed et cum discipulos mittit ad solvendam asinam et pullum asinae, dicens eis: « Si quis vos interrogaverit, dicite quia Dominus opus ea habet ; » et sedens super eam ingreditur Jerusalem, et nunquam equum sedens ingressus esse dicitur. Sed et propheta de ipso ita pronuntiaverat, quod sedens asino veniret ad Jerusalem, dicens: « Ecce rex tuus mansuetus, sedens super subjugale .terminavit currus Ephrem et equum ex Jerusalem: et ideo videntur mihi asini quidem, ut diximus, figuram servare eorum qui ex gentibus credunt, super quos sedisse scribitur Dominus. Equi vero qui exterminantur, et currus, figuram tenere horum qui, in coelestibus positi, per lasciviam et superbiam deciderunt, quando vel ad filias hominum concupiscendas semet
Abbreviated transcription (Latin):
sibi mexipsi conferentes. spiritalibus spiritalia com¬
pnantes. roquiramus quid est quod deasinis quidem
non est scriptum quia scibneruati sunt. nẽc madunitarũ
spolia uł animalia int̃emptadicant᷑ scđ prosuisse israhcli
ipse dñsadixit E quos eorũ subnerualitis. Quod et hiqus
sicut adomandatur explcuit. sutanius hec ac¬
cidisse fortuito. ut equi hostiles inter imerentir.
&e asini seruarentur : Et in preceptis dĩ fortuita aliqua
arbitramur incidere. andignius uidetur ut putenus
magis uihis scripturã misticum aliquid indicare : Deniq
& silii assahl numquamn ęquis uliesse referun tur.
Et lex nihil de cquis sed de asinis mandat. ut pote
aninialibus qu&̧ adhumanos labores iuiuandos.
et ob onera deorum portanda uiden tur existere.
Acqui magis ad hominum ꝑditionem. hoc enin est qđ
percos inprelus geritur: Lasciui motus animal:
et suꝑbȩ aer uicis accipitur: Sunt enim asini

Expanded text:
sibimetipsi conferentes, et spiritalibus spiritalia comsibimetipsi conferentes, et spiritalibus spiritalia comparantes, requiramus quid sit quod de asinis quidem non est scriptum quia subnervati sunt, nec Madianitarum spolia et animalia interempta dicuntur, sed profuisse Israelitipse Dominus et dicit: Equos eorum subnervatis, quod et Jesus, sicut a Domino mandabatur, explevit. Putamus haec accidisse fortuitu, ut equi hostiles interimerentur, et asini servarentur? et in praeceptis Dei fortuita aliqua arbitramur incidere? An dignius videtur ut putemus magis in his Scripturam mysticum aliquid indicare? Denique et filii Israel nunquam equis usi fuisse referuntur; et lex nihil de equis, sed de asinis mandat, ut pote animalibus quae ad humanos labores juvandos et onera eorum portanda videntur existere: equi vero magis ad hominum perditionem; hoc enim est quod per eos in praeliis geritur, lascivi motus animal et superbae cervicis accipitur. Sunt ergo asini
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur adõ datum ad hiesum ut postea quam
expugnasset hostes superius memoratos nulli parteret.
sed o quos corum sub neruaret. Vnde uelud mandatum dĩ
implens hiesus fecit sicut precepit eidñs. In quopri¬
noomnium dicimus ad eos qui uolunt scđm litterã
tentum hȩc intellegi quiasiquidem suꝑfuisset aliquis
ex hostibus consequens uidebatur equos subneruari.
nullus relictus est quispiraret in hostib: cups ctuam
equi sulifeuant iubentur. quiutique usui ac ministerio
poterant esse uic torib: Vis autem scre quia solebant
isrlitȩ huius rei & utilitatis habere curam. & ductis
hostilius adsuosusus reseruare iumenta: In numeris
loginus scriptũ quia cum ex prȩceptodĩ processissent
pugnare ad uersus madianitas. deuictis hostibus aliqud
milia asinorum depreda hostium reseruarunt suis usib
profaturos. Nec ominino refertur ibi quia interse¬
cerint asinos hostibus superatis. Nosergoscripturan s cam̃

Expanded text:
dicitur a Deo datum ad Jesum ut posteaquam expugnasset omnes hostes superius memoratos, nulli parceret, sed equos eorum subnervaret. Unde velut mandatum Domini implens Jesus, fecit sicut praecepit ei Dominus. In quo primo omnium dicimus ad eos qui volunt secundum litteram tantum haec intelligi, quia si quidem superfuisset aliquis ex hostibus, consequens videbatur equos subnervari, nullus relictus esse qui spiraret in hostibus, cur etiam equi subnervari jubentur, qui utique usui et ministerio poterant esse victoribus? Vis autem scire quia solent Israelitae hujus rei et utilitatis habere curam, et devictis hostibus, ad suos usus reservare jumenta; in Numeris legimus scriptum: « Qui cum ex praecepto Dei processissent pugnare adversus Madianitas, devictis hostibus, aliquot millia asinorum de praeda hostium reservarunt, suis usibus profuturos ; nec omnino refertur ibi quia interfecerint asinos, hostibus superatis. Nos ergo Scripturam sanctam
Abbreviated transcription (Latin):
amicierant post amicitiã et familiaritatẽ fili&
pacis susceperant iebuseus rexiherusalẽ inuitatis
Seo gabaonitȩ uidentes quainq regesadũsum sc in
prtsspirasse ne quaquã ꝓpriis uiribus copusq
ionfidunt sed mittunt adibesum. dixcilia postu¬
lants. At ille diuino ꝑmissu ad est gabdonitis
laturus augilium. Hic iammirabila clitus osten¬
duntur. Dñs desuꝑ saxa gandinis pluit et qͥnq¬
regum qͥ aduesusi hesũ pugnabant ecercitum
uastat Iunc uͦ ibesus uidens diuinã secum dexterã
pliantem etꝓsperis successib: cuncta procedere
oouã quandã et miram oratio nẽ extulit ad celũ
dueis. Stet sol suꝑ gabaon et luna suꝑ uallẽ elor
donetł expugnẽ popłm istum. Eistetitsol et
ans unuesis secłis predicantur. net inte pre¬
eone ꝯegiis ec̃ indigent in quibus gestorum.
linen coruscat : Quid tamer in his spalisin¬
allctas antincat reqͥramus: Cũ se enimna

Expanded text:
amici erant, post amicitias et familiaritatem filiorpacis acceperant. Jebusaeus rex Jerusalem, invitatis Sed Gabaonitae videntes quinque reges adversum se in praelium conspirasse, nequaquam propriis viribus copiisque confidunt, sed mittunt ad Jesum auxilia postulantes. At ille divino permissu adest Gabaonitis laturus auxilium. Ita vero jam mirabilia coelitus ostenduntur. Dominus desuper saxa grandinis pluit, et quinque qui adversus Jesum pugnant exercitum vastat. Tunc videns Jesus divinam secum dexteram praeliantem, et prosperis successibus cuncta procedere, novam quamdam et miram orationem extollit ad coelum, dicens: Stet sol super Gabaon, et luna super vallem Elon, donec expugnem populum istum. Et stetit sol et tutis universis saeculis praedicant, nec interpretatione extrinsecus indigent, in quibus gestorum lumen coruscat. Quid tamen in his spiritalis intellectus contineatur requiramus. Cum se anima
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlorũ Sed repressit et retinuit dic̃ cõsum¬
mationis et ad c̾ẽ ꝓhibuit. Ui densenĩ dns salutẽ
gentiũ ꝑ solũ ipsũ possẽ constare dicit ad euẽ:
Pete ame et dabotibi gentes inhereditatẽ tudãt
possessionẽ tuã terminos terre. Doncc ergo
patgna pollicitatio cõpleatur et eccłe diũ¬
sis nationib crescat atꝙ intro cat tota gentiũ
dies producit᷑ et diffest occasus Nec umquã
sol occumbit. sed semꝑsol ȩxorit᷑ dũ creden¬
nũ cordib sol iusticiȩ lum̃ ueritatis infundit.

Expanded text:
diem consummationis, et adesse prohibuit. Videns enim Deus Pater salutem gentium per ipsum solum posse constare, dicit ad eum: « Pete a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . » Donec ergo paterna pollicitatio compleatur Ecclesiae, et diversis nationibus crescat, atque introeat tota gentium  dies producitur, et differtur occasus; nec unquam sol occubuit, sed semper oritur, dum credentium cordibus sol justitiae lumen veritatis infun
Abbreviated transcription (Latin):
dicitiam plantat Dequa exrpat ignorantiã. inserut
scientiam Nontibi iudetir talis debgre esse
plantatio quã plintit ds̃. mnags quã nsensiblum
terrenorũq lignorum: Est item inprinis opps
uerbi dĩ destruere ȩdifitia diabolice quȩ manima
consrixit homana. Illȩ o cñ tarres superbiȩ
muno quoq nr̃m & muros elationtꝰ oxtruxit.
hȩr sermodĩ subuertit &c subruit. ut mertto se¬
cundũ ꝓpostoli efficiamur di cultura & dĩ edifi¬
catio. suꝑ fundamentõ a postolorum. & pro¬
phetarũ positi. Ipsosimmo angulisi lapide
xp̃o iħo. ex quo iunctira ȩdificis grescat intem
om̃ib ec ꝑemptis hostib nr̃is. ita ut non relii¬
quatus exeis qui respiret in nobis. Seo solis in¬

Expanded text:
dicitiam plantat; de qua exstirpat ignorantiam, inserit dicitiam plantat; de qua exstirpat ignorantiam, inserit scientiam. Non tibi videtur talis debere esse plantatio quam plantat Deus, magis quam insensibilium terrenorumque lignorum! Est item in primis opus verbi Dei destruere aedificia diaboli quae in anima construxit humana. Ille etenim turres superbiae in unoquoque nostrum et muros elationis exstruxit; haec sermo Dei subvertit et subruit; ut merito secundum Apostolum effici mereamur Dei cultura, Dei aedificatio super fundamentum apostolorum et prophetarum positi, ipso summo angulari lapide Jesu Christo, ex quo junctura aedificii crescat in temomnibus et peremptis hostibus nostris; ita ut non relinquantur ex eis qui respiret in nobis, sed solus
Abbreviated transcription (Latin):
qui acceperat uerba in ossuũ quib subueteret¬
et ȩdficaret. euellertt̃ & plantaret. ita etiam
nunc in hiꝰ quȩ babemus in manibis intellegtnidũ
&c plantart. ita et dehs quȩ ꝑbicsum seribuntur
gesta eredonidũ est. immo potius de his quȩ ꝑnrm
namq opus uerbi et gradicart precedentia mula:
spinas ac tribulos uitiorũ. Dum eñ istȩ milȩ radices
occupatam detinet terraom: non potest semina
bona ac sc̃a suscipere. Netessarium ergo oo
primũ hoc opus uerbidĩ est. plintas cradicare pec¬
citi &omnẽ plinta quam non planta uit pater
cȩl estos euellere igniq consumere. Sccundi um
operiꝰ qt plantart Quid est quod plantit ds̃.
Mloyses dieit quo paradsem plintant dõ
ed & nunc pluntat ds̃ &c coridie plortat inan nabus
credentiũ Ix anma enĩ dequa excidit iram.
man sue cudinẽ plantat. Dequa exeidit suꝑbamu
plantat humuilitatem Pequa qradicat laseiuam. pu¬

Expanded text:
qui acceperat verba in os suum, quibus subverteretqui acceperat verba in os suum, quibus subverteret, aedificaret, evelleret, et plantaret: ita etiam nunc in his quae habemus in manibus intelligendum et plantare ; » ita et de his quae per Jesum scribuntur gesta credendum est, imo potius de his quae per nnamque opus verbi Dei est eradicare praecedentia mala, spinas ac tribulos vitiorum. Dum enim istae malae radices occupatam detinent terram, non potest semina bona et sancta suscipere. Necessarium ergo et primum hoc opus verbi Dei est plantas eradicare peccati, et omnem plantam quam non plantavit Pater coelestis, evellere ignique consumere. Secundi jam operis est plantare. Quid est quod plantat Deus? Moyses dicit, quia « plet nunc plantat Deus, et quotidie plantat in animabus credentium. In anima enim de qua excidit iram, mansuetudinem plantat; et de qua excidit superbiam, plantat humilitatem; de qua eradicat lasciviam, pu
Abbreviated transcription (Latin):
litica & quod sic melius proeluri hiesus putetur oc
destruere urbes ac regna subuertire. Sic enm et
illud dic̃tũ relgiosius &c lementius apparebit
quod dr̃ ita subuertisse & uastosse singulas quasq
urbes ut nihil in ciꝰ relimqueretus quod spiraret
neq qui saluus fieret. neq qui effugerit. Utnam
eni dñs de animabus credentibis sibi. & quas suo
uindicat regno & demea ipsius anima ita ciciat
& extinguat om̃a priora mali. ut nullus in me
malitiȩ sensus ultra respirit nullus irȩ nullis con¬
cupiscentiȩ alicuius malȩ in mȩ saluetur affec¬
tus. Nullus suꝑstt qui effugiat sermo malus de
oremeo Sic enĩ potero hiesu duce purgatus ab
om̃ib prioribuꝰ mals effici inciuitatib filiorum
issł. dequib. scriptũ est. edificabunt᷑ ciuitates iu¬
deȩ & habitabunt᷑ in ei ᷤ. Et enĩ numc unius ciuiꝰq
uestru animã ihs destruit et aedificat
ͥt sicut dicebamus tunc cũ hiertniã dissereremus.

Expanded text:
litica, et quod sic praeliari Jesus putetur, et litica, et quod sic praeliari Jesus putetur, et destruere urbes ac regna subvertere. Sic enim et illud dictum religiosius et clementius apparebit, quod dicitur ita subvertisse et vastasse singulas quasque urbes, ut nihil in eis relinqueretur quod spiraret, neque qui salvus fieret, neque qui effugeret. Utinam enim Dominus de animabus credentibus sibi, et quas suo vindicat regno, et de mea ipsius anima ita ejiciat et exstinguat omnia priora mala, ut nullus in me malitiae sensus ultra respiret, nullus concupiscentiae alicujus malae in me salvetur affectus, nullus supersit qui effugiat sermo malus de ore meo. Sic enim potero, Jesu duce, purgatus ab omnibus prioribus malis, effici in civitatibus filiorum Israel, de quibus scriptum est: « Aedificabuntur civitates Judae, et habitabunt in eis . » Etenim nunc uniuscujusque nostrum animam Jesus destruit et aedificat. Et sicut dicebamus tunc cum super Jeremiam dissereremus,
Abbreviated transcription (Latin):
sbilo ponit᷑. Et iterũ lachi int̃ p̃tatur iter
ut aut oc laudabile. ⁊ cul pabile insgpturis ha¬
ht Quod difficile non c̃ ꝓbare sic̃ dr̃ in psalis
titr impioꝵ peribit Et alib econtrario iter pes¬
ñ fiere pedib urĩs. Potest etiã inrtellegi id quod
ie impieꝵ fuerit primo cinita Iacbis. quo
estructo atq subueso postmodũ issabelitis reg¬
untih aditer ꝑducta sit retũ. Similiter aũt & che¬
soi que interp̃tari dr̃ coniunctionem uel con iu¬
sum Coniunctio uero animȩ nostrȩ fuit primo
malo uro & marito pessimo diabolo Quo de¬
medo et extincto. liberata est anima alege
gtimo. illi dequo dcit apostolis paulus.¬
tuiaut̃ uniuro uos uirginẽ castam exibere
sho Sic etiã nominum ipso intellegentia
ad geminu hunc uniuscuiusq ciutatis consonat sta¬
tum. Ego puto quod sic melius est intellegi bella ssahe¬

Expanded text:
pabilis ponitur. Et iterum Lachis interpretatur iter. pabilis ponitur. Et iterum Lachis interpretatur iter. Iter autem et laudabile et culpabile in Scripturis habetur, quod difficile non est probare, sicut dixit in psalmo: « Et iter impiorum peribit . » Et alibi e contrario: « Iter rectum facite pedibus vestris . » Potest ergo intelligi etiam quod hic iter impiorum fuerit primo civitas Lachis: quo destructo atque subverso, postmodum Israelitis regnantibus ad iter perducta sit rectum. Similiter autem et Hebron, quam interpretari dicitur conjunctionem vel conjugium. Conjunctio vero animae nostrae fuit primo cum malo viro, et marito pessimo diabolo: quo destructo et exstincto, liberata est anima a lege  bono et legitimo, illi de quo dicit apostolus Paulustem vos uni viro virginem castam exhibere Christo . » Sic etiam nominum ipsorum intelligentia ad genuinum hunc uniuscujusque civitatis consonat statum. Ego puto quod sic melius est intelligi bella Israe
Abbreviated transcription (Latin):
fidentiȩ. ex pulso bis et ꝑ emptis facere eas dignetur
seru erant sub rege iniquo iniqͥtati ad inmunditiã
nuc seruant iustitiȩ ad sõficationẽ. Ac ergo in¬
dlge qđ interficit hicsũs regem hiericho & regẽ
ia ec regẽ lemna et regt̃ lachis ⁊ regem ç ebron
in iste oms quȩ ante sub regib pessimis petcatilegẽ
olebant.: nunc sub dĩ legib agant. Sed et de ipsis
interp̃tationib nominũ sicuriosius ac diligentius
pserutemur: Inuenict᷑ significantia nominum
anc ad maliregni. nunc etiã adboni intellegenti¬
in posse c̃serri ut puta lemna candor int̃ptatir
Candor aut̃ diuerse intellegit᷑ Est enĩ cindor
leprȩ et candor lucis. Possibile ẽ ergo iã nomnis
ipsiuꝰ int̃p̃tationt utriusq statuꝰ difftrentis m¬
dicare Ut candort̃ quidẽ habuertt᷑ lẽna subre¬
gib malis. Quo destructo atq sub uersocũ adis¬
nbeliticũ regnũ ꝑuenit lemna candorẽ lucis ac
aperit qr candor in sefipturis &c laudabilis ex cul¬

Expanded text:
fidentiae, expulsis his et peremptis, facere eas dignetur ra quae servierant sub rege iniquo iniquitati ad immunditiam, nunc serviant justitiae ad sanctificationem. Sic ergo intellige quod interfecit regem Jericho, et regem Ahi, et regem Lebna, et regem Lachis, et regem Hebron, ut isti omnes qui ante sub regibus pessimis peccati legem colebant, nunc sub Dei legibus agant. Sed et de ipsis interpretationibus nominum si curiosius ac diligentius perscrutemur, invenietur significantia nominum nunc ad mali regni, nunc etiam ad boni intelligentiam posse conferri. Ut puta Lebna candor interpretatur: candor autem diverse intelligitur, est enim candor leprae, et est candor lucis. Possibile ergo est etiam nominis hujus interpretationem utriusque stratus differentias indicare, ut candorem quidem leprae habuerit Lebna sub regibus malis; quo destructo atque subverso, ad Israeliticum regnum pervenit Lebna, et candorem lucis acturis et laudabilis et cul
Abbreviated transcription (Latin):
morsi : Et atq utinã digni essemus. quib dns̃
ibus sapientiȩ suȩ aulã panderet & introdu¬
& enigmate aliqua ex parte c̃tucri & inspicert
figuras. p̃lenius nob̵ reserare & ꝑfectius digna¬
returaꝑire. Videris quomͦ nob clarescera
cuius potissimũ ex spĩtalib hostib his qͥ nẽ
expugnant isrł spĩtalẽ figurã tenuit iste
princep̃s de mageda & illede lachis & ille de
lemna. Aut cuius intramemet ipsũ uitii uel
derroris quib: anima implicatur. formãtingit
singuli quiq: horũ: quos iħu duce interfic̃
populus dĩ : Hu uidelicet qͥ audiunt mandata¬
& eius p̃cepta cust odiunt. qͥb ipsc tribuit
ficubatt̃ calcandi suꝑ scrpentes a scorpͥones &
suꝑ omẽm porestate ĩnunia. Oremusgͣ at
a nostri pedes tales sint. tamspeciosi tã uilidi
qui posint calcart ceruicesinimicoram qͥ possint
to caput calcare serpentis. ut oalcaneũ nr̃m mor¬
dere ñ possint. Qui enĩ pugnat sub iłu duce ad

Expanded text:
m, » etc. Utinam digni essemus quibus Dominus Jesus sapientia sua aulam panderet, et introdupeculum et in aenigmate, aliqua ex parte contueri et inspicere figuras, plenius nobis reserare, et perfectius dignaretur aperire. Videres quomodo nobis claresceret, cujus potissimum ex spiritalibus hostibus his qui nunc impugnant Israel, spiritalem figuram tenuit ipse princeps de Maceda, et ille de Lachis, et ille de Lebna, aut cujus intra memetipsum vitii vel erroris quibus anima implicatur, formam tenent singuli quique horum quos Jesu duce interficit populus Dei: hi videlicet qui audiunt mandata ejus, et praeceptum custodiunt, quibus ipse tribuit facultatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem potestatem inimici. Oremus ergo ut et nostri pedes tales sint, tam speciosi, tam validi, qui possint calcare cervices inimicorum, qui possint ita calcare caput serpentis, ut calcaneum nostrum mordere non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
illud quod sapientia cõmon& dicens. Bibe aquas
de tuis fontib & de tuis puteis. & sit tibi fons tuus
ꝓprius: Tep̃ta ergo & tuo auditor habere ꝓpriũ
puteũ & propriũ fontẽ. ut & tu cũ adp̃hende¬
ris librũ scripturarũ: incipias &iã ex ꝓprio
sensu proferre aliquem intellectum: &
secundũ ea quȩ in ecła didicisti. tẽpta & tu
bibere de fonte ingenii tui. Est intra te natura
rationabiles sensus : si modo ñ sint t̃ra & ruderib:
obpl&a. Sed satis age fodere terrã tuã & purgare
sordes idẽ ingenu tui a mouere desidiã & torport̃
cordis excutere. Audi eñ qͥud dicit scriptu¬
Ira Punge oculũ: & profer& lacrimam
Punge cor & profert sensũ. Purga gͦ & tuingeniũ
niũ ut aliquando &iã detius fontib bibas & de tuis
puteis haurias aquã uiuã. Si enĩ suscepisti inte
uerbũ dĩ. si accepisti ab iħu aquã uiuã & fideliter
accepisti. fi& in te fons aquȩ salientis in uitã ȩt̃nã¬

Expanded text:
illud quod sapientia commonet dicens: « Bibe aquam de tuis fontibus, et de tuis puteis. Et sit tibi fons tuus proprius. . » Tenta ergo et tu, o auditor, habere proprium puteum et proprium fontem, ut et tu cum apprehenderis librum Scripturarum, incipias etiam ex proprio sensu proferre aliquem intellectum, et secundum ea quae in Ecclesia didicisti. Tenta et tu bibere de fonte ingenii tui. Est intra te natura rationabilis sensus, si modo non sint terra et rudibus completa. Sed satage fodere terram tuam, et purgare sordes, id est ingenium, amovere desidiam et torporem cordis excutere. Audi enim quod dicit Scriptura. « Punge oculum, et profer lacrymam: punge cor, et profer sensum . Purga etiam et tu ingenium tuum, ut aliquando etiam de tuis fontibus bibas, et de tuis puteis haurias aquam vivam. Si enim suscepisti in te verbum Dei, si accepisti ab Jesu aquam vivam, et fideliter accepisti, fiet in te fons aquae salientis in vitam aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ panes nemo saturatur. nemo reficit᷑. nec ipsi
panes uidentur augeri. Considera ergo nunc
quomodo paucos panes frangimꝰ. de scripturis di¬
uinis paucos sermones ad sumimͦ. qt milia hominũ

Expanded text:
sunt panes, nemo saturatur, nemo reficitur; nec ipsi sunt panes, nemo saturatur, nemo reficitur; nec ipsi panes videntur augeri. Considera ergo nunc quomodo paucos panes frangimus in Scripturis divinis. Paucos sermones assumimus, et quot millia hominum
Abbreviated transcription (Latin):
Qui sermo in lege hordeũ seminat. & in euan¬
gelus triticũ: Nlũ enĩ cibũ ꝑfectioribus &
sp̃italib bunc imperitiorib & animalibus
parat. quia scriptũ ẽ. homines & iumenta
saluos facies dñe. lsaac ergo sermo legis hor¬
deũ seminat : & tam̃ in ipso hordeo inuenit cente¬
simũ fructũ inuenis enĩ & in lege martires quo¬
rũ est centesimus fructũs Sed & dñs noster
turbis aut̃ plana & cõmuniã loquebatun
Uis aũt uidere quia &iã ipse hordei cibos incipi¬
entib ex hib& : scriptum ẽ in euangeliis
quia secundo pauerit turbas. sed illos quos pri¬
triiceos eis exib& panes. Sed post hoc dñs inquit
benedix̃ isaac & magnus factus est ualde
P aruus erat isaac in lege. sed ꝓcessa tẽporis¬
ph&is: nã cũ in sola lege ẽ ñdũ magnus est.
quippe quȩ & uelamine tecta est
nus ualpe Tũ coeperit littera legis
panes frangit & quot milia reficit populorũ.
& quanti cofinmi reliquiarũ suꝑsunt. donec integri

Expanded text:
qui sermo in lege Dei ordeum seminat, in Evangeliis triticum illum enim cibum perfectioribus et spiritalibus hunc imperfectioribus et animalibus parat: quia scriptum est: Homines et jumenta salvos facies, Domine . Isaac ergo, sermo legis, ordeum seminat, et tamen in ipso ordeo invenit centesimum fructum. Invenis et in lege martyres, quorum est centesimus fructus. Sed et Dominus nosturbis autem communia plane loquebatur. Vis autem videre quia etiam ipse ordei cibos incipientibus exhibet? Scriptum est in Evangeliis quia secundo paverit turbas, sed illas quas pritriticeos eis exhibet panes. Sed post hoc Dominus, inquit, benedixit Isaac, et magnificatus est valde. Parvus erat Isaac in lege, sed processu temporisphetis: nam cum in sola lege est, nondum magnus est, quippe quae et velamine tecta est.nus valde, cum coeperit littera legis panes frangit, et quot millia refecit populorum, et quanti cophini reliquiarum supersunt. Donec integri