comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sum filiũ matris tuae ponebas scandalum. Nȩc fecisti
& tacui. Existimasti inique quod eo tui similis.
Arguã & statuam contra fatiem tuam: ut inte uideas
condemnata. quae falso in aliis criminaris: Audio p̃
baptismate. dixerim uniuersa peccata dimitti. & mor¬
tuo bimarito nouũ uirum inxp̃o resurgere. Atq. istuis¬
modi sacerdotes ineccłiis esse non nullos. Cui breui
sermone respondeo. Hab& libellum. quẽ incrimen
uocant. Illi respondeat. hunc sua disputatione subũtnͥ
a scripta scriptis arguat. &uid austeritate frontis
& contractis rugatis q naribus concaua uerba trutinatur.
& scttatem apud uulgus ignobile simulato rigore mentit᷑
Audiat nositerum ꝓclamantes ueterẽ adã in lauachro totũ
mori. & nouum cum xp̃o inbaptissnate suscitari Perire
chaicum. &e nasci suꝑcȩlestẽ Faec dicimꝰ non quo ipse pri¬
tio xp̃o hac questione teneamur. sed interrogati a fribus.
quia nob uideret᷑ respondimus nulli p̃uidicantes sequi

Expanded text:
scandalum. Haec fecisti et tacui: existimasti, inique, quod ero tui similis; arguam te, et statuam contra faciem tuam ; ut in te videas condemnata, quae falso in aliis criminaris. 32. Chrysbaptismate dixerim universa peccata dimitti, et mortuo bimarito, novum virum in Christo resurgere: atque istiusmodi Sacerdotes in Ecclesiis esse nonnullos. Cui 489 brevi sermone respondebo: habent libellum , quem in crimen vocant: ille respondeat, hunc sua disputatione subvertat, et scripta scriptis arguat. Quid austeritate frontis, et contractis rugatisque naribus, concava verba trutinatur, et sanctitatem apud vulgus ignobile simulato rigore mentitur? Audiat nos iterum proclamantes, Veterem Adam in lavacro totum mori, et novum cum Christo in baptismate suscitari: perire choicum, et nasci supercoelestem. Haec dicimus, non quod ipsi, propitio Christo, hac quaestione teneamur, sed interrogati a fratribus, quid nobis videretur, respondimus, nulli praejudicantes sequi
Abbreviated transcription (Latin):
cem aiam anima deffundatur & hoc quib. poterant as¬
sertionibus confirmabant: quod puto inter latinos ter
tullianum sensisse. uł lactantium. fortassis a alios non¬
nullos. Alii asserunt. quod formatis mnutero corporib
as cottidie faciat ammas & infundat: Alii factas iam
olim. id ẽ. tunc cum om̃a ds̃ creauit exnihilo. nunc eas
uiditio suo nasci dispens& in corpore. Hoc sentit ae orisͤ¬
nes & non nulli alii grecorum. E go uero cum haet suni

Expanded text:
cem etiam anima diffundatur: et hoc quibus poterant ascem etiam anima diffundatur: et hoc quibus poterant assertionibus confirmabssis et alios nonnullos. Alii asserunt, quod formatis in utero corporibus, Deus quotidie faciat animas et infundat: alii quod factas jam olim, idest, tunc cum omnia Deus creavit ex nihilo, nunc eas judicio suo dispenset in corpore. Hoc sentit et Origenes, et nonnulli alii Graecorum. Ego
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ. non heresinaeternum. C ex ꝑsona dñi loquentis
adiob de diabolo. Ecce spes frustrabitur eum. & uiden¬
tibus cunctis p̃cipitabitur. Non quasi crudelis suscita¬
bo eum:. quis enim resistere potest uultui meo: Auis
ante dedit mihi ut credam ei: Om̃a quae sub caelo
sunt mea sunt. Non parcam ei & uerbis potentibus.
&ad dep̃candum compositis. Uerum haec possunt
quasi simplicis hominis excusari. & cum eruditos non
subterfugiant : apud indoctos p̃ferre in nocentiȩ simili¬
tudinem: Quod sequitur de ammarum statii. excusari om̃ui no
non potest Dicit enim. Audio &de anima questiones
esse commotas. dequa re utrum recipi debeat querimonia
aut abici: uos ꝓbate. Si aut̃ & deme quid senentiam
quȩritur fateor me de hac questione apud quam pluri¬
mos tractatorum diuersa legisse. Legi quosdam dicen¬
tes quõ pariter cum corpore ꝑhuman corporis tradu¬

Expanded text:
factus es: et non eris in aeternum ; et ex persona Domini loquentis factus es: et non eris in aeternum ; et ex persona Domini loquentis ad Job de diabolo: Ecce spes ejus frustrabitur eum, et videntibus cunctis praecipitabitur . Non quasi crudelis suscitabo eum. Quis enim resistere potest vultui meo? Quis ante dedit mihi ut reddam ei? Omnia quae sub coelo sunt, mea sunt. Non parcam ei, et verbis potentibus, et ad deprecandum compositis . Verum haec possunt quasi simplicis hominis excusari: et cum eruditos non subterfugiant, apud indoctos praeferre innocentiae similitudinem. 8. Quod sequitur de animarum statu, excusari omnino non potest. Dicit enim: « Audio et de anima quaestiones 497 esse commotas: de qua re utrum recipi debeat querimonia aut abjici, vos probate. Si autem et de me quid sentiam quaeritur, fateor me de hac quaestione apud quamplurimos Tractatorum diversa legisse. Legi quosdam dicentes, quod pariter cum corpore per humani seminis tradu
Abbreviated transcription (Latin):
guctur . & adbabilonem scriptum . ẽ. Habes carbo¬
nes ignis. sedebis suꝑ eos. hi erunt tibi in ad uitorio
& in spalmo põemtens audiat. Quid detur tibi aut qiđ
ãpponatur tibi adlinguã dolosam: Sagitȩ potentis
acutȩ . cum carbonibus desolatoris: ut linguã dolosam :
sagite p̃ceptoꝵ dĩ. de quib inalio loco ꝓpheta dicat
uersatus sum ininemioria. dum configiatur mihi spina: iul¬
nerent atq confodiant. & peccatoꝵ in ea solitudinẽ facian
lllud quoq testimonium in quo dñs loquitur ignem ueni
mittere suꝑ terram. & quãm uolo ut ardeat. sic int̾p̃tatur
Om̃s cupio agere penitentiam: & ex quoquere sp̃u sc̃õ uitia
atq peccata. Ipse enim sum de quo seribitur. ds ignis
consumens Non ergo grande ẽ. hoc de diabolo dicere.
quod & hominibus p̃paratum ẽ. Magis debueras ut su¬
spitionem salutis diabolicȩ declinares dicere ꝑditio ẽ.¬

Expanded text:
guetur : et ad Babylonem scriptum sit: Habes carboguetur : et ad Babylonem scriptum sit: Habes carbones ignibus, sedebis super eos: hi erunt tibi in adjutorio : et in Psalmo poenitens audiat: Quid detur tibi, aut quid apponatur tibi, ad linguam dolosam: Sagittae potentis acutae cum carbonibus desolasagittae praeceptorum Dei de quibus in alio loco Propheta dicit , Versatus sum in miseria, dum configitur mihi spina  vulnerent atque confodiant, et peccatorum in ea solitudinem faciant. Illud quoque testimonium in quo Dominus loquitur: Ignem veni mittere super terram, et quam volo ut ardeat , sic interpretatur: « Omnes cupio agere poenitentiam, et excoquere Spiritu sancto vitia atque peccata. Ipse enim sum de quo scribitur: Deus ignis consumens est . Non ergo grande est hoc de diabolo dicere, quod et hominibus praeparatum est. » Magis debueras ut suspicionem salutis diabolicae declinares dicere: Perditio
Abbreviated transcription (Latin):
inquit satanȩ. ut discant non blasphemare: & in alio
lao  Pradidi huiusmodi satanȩ in interitũ carnis. ut
sp̃s aluus fiat: Tradidit eos satane quasi tortori ad
puniendum. quia antequam traderentur uoluntate
ꝓpria blasphemabant Et dauid. Ab ocultis inquit
meis munda me dñe. x abalienis parce scruo tuo
breuit̃ & suae uoluntatis errorem. & uitiorum incentiua
significans. Meccłaste quoq legimus: Si sp̃s potestatt̃
nos peccasse qui dederimus. & ascendentem muros
hostem non p̃cipitem deturbauerimus. Quod aut̃
in p̃caris fr̃ibus. hoc .ẽ. criminatoribus tius aeternos
ignes cum diabolo : non tam fr̃smihi uideris p̃mere.
quam diabolum subleuare: cum hisdem quib: homines
xp̃iam ignibus puniendus sit Ignes aut̃ aeternos
quos intellegere sol& origenes puto qđ te non fugiat¬
conscientiam uidelico peccatorum. & paenitudinẽ
interna cordis urentem. Dequa & isaias loquitur
Uermis eorum non morietur. & ignis eorũ non extin¬

Expanded text:
t discant non blasphemare . Et in alio loco: Tradidi hujusmodi Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat . Tradidit eos Satanae, quasi tortori ad puniendum, qui antequam traderentur, voluntate propria blasphemaverant. Et David, Ab occultis, inquit, meis munda me, Domine, et ab alienis parce servo tuo : breviter et suae voluntatis errorem, et vitiorum incentiva significans. In Ecclesiaste quoque legimus: Si spiritus potestatem nos peccasse qui dederimus, et ascendentem muros hostem non praecipitem deturbaverimus. Quod autem imprecaris fratribus, 496 hoc est, criminatoribus tuis, aeternos ignes cum diabolo, non tam fratres mihi videris premere, quam diabolum sublevare, cum iisdem quibus homines Christiani ignibus puniendus sit. Ignes autem aeternos, quos intelligere solet Origenes, puto qconscientiam videlicet peccatorum, et poenitudinem interna cordis urentem: de qua et Isaias loquatur: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstin
Abbreviated transcription (Latin):
do ortam esse discordiam. Quid tibi ꝓdest apud notos
pariter &ignotos innos maledicta congerere. An
quia origenistȩ non sumus. & incelo nos peccasse. nescimꝰ
in terris arguimur peccatores :  Etideo in concordiã
rediuimus ut mihi loqui contra hereticos non licer&:
Ne si illos discripsero tute. appetitum putes : Q uãdui ñ¬
renuebam laudationem tuã: sequebaris me ut magistrũ
frẽm &collegam uocabas. & catholicũ in om̃ib fatebaris
Postquã non agnoui laudes tuas. & me indignũ tanti uiri
p̃conio udicaui : ilico uertis stilum. & om̃a prius lauda¬
ta uituperas. De eodem ore & dulce ꝓferens &amarũ
Sentis ne quid taceam. quod ȩstuanti pectori uerba
non conmodem. & cum psalmista loquar. pone dñe
custodiam ori meo. & ostium munitum labiis meis.
non declines cormeũ in uerba malitiȩ & alibi cum con¬
sister& aduersus me peccator ommutui & humiliatꝰ

Expanded text:
do ortam esse discordiam. Quid tibi prodest, apud notos do ortam esse discordiam. Quid tibi prodest, apud notos pariter et ignotos in nos maledicta congerere? An quia Origenistae non sumus, et in coelo nos peccasse nescimus, in terris arguimur peccatores? Et ideo in concordiam redivimus, ut mihi loqui contra haereticos non liceret, ne, si illos descripsero, tu te appetitum putes? Quamdirenuebam laudationem tuam, sequebaris ut magistrum, fratrem et collegam vocabas et catholicum in omnibus fatebaris. Postquam vero non agnovi laudes tuas et me indignum tanti viri praeconio judicavi, vertis stilum et omnia laudata prius vituperas, de eodem ore et dulce proferens et amarum. Sentisne quid taceam, quod aestuanti pectori verba non commodem? et cum Psalmista loquar: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium munitum labiis meis. Non declines cor meum in verba malitiae . Et alibi: Cum consisteret adversum me peccator, obmutui, et humiliatus
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. & exꝑrecti siccis faucibus aestuant: Tuame som¬
nu exigis sponsionem. ego teuerius strinctiusq conueniũ
Fecisti om̃a quae in baptismate ꝓmisisti : quicquid mona¬
chi uocabulum flagitat. nr̃m uterq conpleuit: Caue
quȩso ne ꝑ trabem tuam festucãmeã uideas. Inuitus loquor
& retractantem linguam dolor inuerba conpellit. Nt
sufficiunt quae de uigilante confingis. nisi & somnia
crimineris.. Tantam habes curiositatẽ meorũ actuũ.
ut quid dormiens fecerim dixerim ue: discutias p̃ter¬
mitto quae contra me loquens tuũ ꝓpositũ de turpasti:
Quae inde pompationẽ om̃ium christianoꝵ & uerb̃ &
opere feceris. Hoc unum denuntio. & repetens uerumq
iterumq monebo Cõnutam bestiam petis. & nisi cauerẽ
illud apł̃i. maledici regnum dĩ non possidebunt:  inor¬
dentes inuicem consumpti estis ab inuicem: iam nunc
sentires de pariuila subdolaq concordia. magnã inmun¬

Expanded text:
bunt; et experrecti, siccis faucibus aestuant. Tu a me sombunt; et experrecti, siccis faucibus aestuant. Tu a me somnii exigis sponsionem: ego te verius strictiusque conveniam. Fecisti omnia quae in baptismate promisisti? Quidquid monachi vocabulum flagitat, nostrum uterque complevit? Cave, quaeso, ne per trabem tuam, festucam meam videas. Invitus loquor, et retrectantem linguam dolor in verba compellit. Non tibi sufficiunt quae de vigilante confingis, 488 nisi et somnia crimineris. Tantam habes curiositatem meorum actuum, ut quid dormiens fecerim, dixerimve, discutias. Praetermitto, quae contra me loquens, propositum tuum deturpasti: quae in depompationem omnium Christianorum, et verbis et opere feceris. Hoc unum denuntio, et repetens iterum iterumque monebo. Cornutam bestiam petis: et nisi caverem illud Apostoli, Maledici regnum Dei non possidebunt ; et, Mordentes invicem consumpti estis ab invicem , jam nunc sentires de parvula subdolaque concordia, magnam in mun
Abbreviated transcription (Latin):
ta tua relegens. quã quã interdum non intellegam quid
loquaris. & heraclitum me legere putem : tam̃ non doleo.
nec me penit& tarditatis. Id enim inlegendo patior. quod
ꝓmisissem. Nunc aut̃ nouum inpudentiae genus. obicit
mihi somniũ meũ Utinam celebritas loci &sc̃orũ deto¬
to orbe conuentus sinera me diuinas scripturas legere:
Intantum spatium non habeo externa meditandi Sed
tam̃ qui somnium criminatur. audiat ꝓphetarum
uoces sonmnus non. ẽẽ. credendum. quia nec adul¬
I terium somni medicit ad tartarum. nec corona
martirii incȩlum leuat. Quotiens uidi esse me mortuũ.
& insepulcro positum: Quotiens uolare suꝑ terras & mon¬
tes ac maria natatu aeris trans fretare: Cogat me ergo
non uiuere uł psnnas habere ꝑ latera. quia uagis imagi¬
nibus menssepe delusa est. Quanti in somnis duutesaꝑ¬
tis oculis repente menidici sunt : Sitientes flumina bi¬

Expanded text:
ta tua relegens, quamquam interdum non intelligam quid ta tua relegens, quamquam interdum non intelligam quid loquaris, et Heraclitum me legere putem: tamen non doleo, nec me poenitet tarditatis: id enim in legendo patior, quod promisissem. Nunc autem, novum impudentiae genus, objicit mihi somnium meum. Utinam celebritas loci, et sanctorum de toto orbe conventus, sineret me divinas Scripturas legere! Intantum spatium non habeo externa meditandi. Sed tamen qui somnium criminatur, audiat Prophetarum voces, somniis non esse credendum, quia nec adulterium somnii ducit me ad tartarum, nec corona martyrii in coelum levat. Quoties vidi me esse mortuum, et in sepulcro positum! Quoties volare super terras, et montes ac maria natatu aeris transfretare? Cogat ergo me non vivere, vel pennas habere per latera, quia vagis imaginibus mens saepe delusa est. Quanti in somnis divites, apertis oculis repente mendici sunt? Sitientes flumina bi
Abbreviated transcription (Latin):
mihi erit de letheo gurgite iuxta fabulas poetarum.
Nearguar scire quod didici Entu qui inme paruã
sabb̃i. responde cur scribere aliqua ausus sis & iurũ
aussertissiuim gregorum pari eloquii splendort trans¬
ferre. Unde tibi tanta uerborum copia sententiarum lumen
trans lationum uarietas homini qui oratoriã uix primis
labris in adolescentia degustasti: Aut egofallor. aut tu
ciceronem occulte lectitas. &ideo tam disertus es.
eccłasticos trac Atatores eloquentiae flumine. glorieris
Lic&e magis philosophos sequi uidearis. spinas cleanthis.
&con torta chrysippi non exarte quam nescis sed de ingeniui
magnitudine. &irm̃ stoici loigicam sibi uindicant. & tu
hulis scientiae deliramenta contemnis: in hac parte epicu¬
reus es. Nec queris quomodo. sed quid loquaris. Quid enĩ
ad te ꝑtin& si alius non intellegat quid uelis dicere.
quia non adom̃s sed ad tuos loqueris: Deniq. & ego scrip¬

Expanded text:
mihi erit de Lethaeo gurgite juxta fabulas poetarum, mihi erit de Lethaeo gurgite juxta fabulas poetarum, ne arguar scire quod didici. En tu qui in me parvamRabbi, responde, cur scribere aliqua ausus sis, et virum disertissimum Gregorium pari eloquii splendore transferre. Unde tibi tanta verborum copia, sententiarum 487 lumen, translationum varietas, homini, qui oratoriam vix primis labris in adolescentia degustasti? Aut ego fallor, aut tu Ciceronem occulte lectitas. Et ideo tam disertus es, er ecclesiasticos tractatores eloquentiae flumine glorieris. Licet magis philosophos sequi videaris, spinas Cleantis, et contorta Chrysippi, non ex arte quam nescis, sed de ingenii magnitudine. Et quoniam Stoici logicam sibi vindicant, et tu hujus scientiae deliramenta contemnis, in hac parte Epicureus es: nec quaeris quomodo, sed quid loquaris. Quid enim ad te pertinet, si alius non intelligat quid velis dicere, quia non ad omnes, sed ad tuos loqueris? Denique et ego scrip
Abbreviated transcription (Latin):
orbilium seuientẽ de auiae sinu tractum. ẽẽ. captiuũ.
& quod magis stupeas: nunc cano & recaluo capite : sepe
mibi in sominis uideor comatulus. & sumpta toga ante
rhetorem controuersiolam declamare. Cumq exper¬
rectus fuero : gratulor me dicendi periculo liberatũ
Crede mihi multa adpurum recordat᷑ infantia
quo semel fuiss& inbuta. Lanarum conchylia
nullae aque deluunt: &iam asini & bruta animalia
quamuis in longo itinere : nouer̃ secundo diuerticula-
Airaris si ego latmas luteras non sim oblitus. cum tu gre¬
cas sine magistro didiceris : Septẽ modos conclusonũ
dialertica me clementa docuerunt. quid significa&
Axũxx quod nos ꝓnuntiatum possunis dicere :
quomodo absq. uerbo & nomine nulla sententia sit.
soritarum gradus. speudo mem argutias. sophismatum
fraudes Surare possum me postquam egressus descõla
sum. haec numquam om̃ino legisse. bibendum igit᷑

Expanded text:
Orbilium saevientem de aviae sinu tractum esse captivum. Orbilium saevientem de aviae sinu tractum esse captivum. Et quo magis stupeas, nunc cano et recalvo capite, saepe mihi videor in somnis comatulus, et sumpta toga, ante rhetorem controversiolam declamare. Cumque experrectus fuero, gratulor me dicendi periculo liberatum. Crede mihi, multa ad purum recordatur infantia. quo semel fuisset imbuta. Lanarum conchylia nullae aquae diluunt. Etiam asini et bruta animalia, quamvis in longo itinere, noverunt secundo diverticula. Miraris si ego litteras Latinas non sum oblitus, quum tu Graecas sine magistro didiceris? Septem modos conclusionum dialectica me elementa docuerunt; quid significet ἀξίωμα, quod nos pronuntiatum possumus dicere: quomodo absque verbo et nomine nulla sententia fit, soritarum gradus, pseudomeni argutias, sophismatum fraudes. Jurare possum me postquam egressus de schola sum, haec numquam omnino legisse. Bibendum igitur
Abbreviated transcription (Latin):
calpurnius qui nob̵ ꝑmagnum oratorẽ non magnam
mouerat questionem. cui breui libello satis fecimus.
Nunc quod instat ꝓsacrilegio atq ꝑiurio somnu respon¬
dendum.ẽ. Dixi me seculareslitteras ñlecturũ¬
lnteras ñ lecturũ
Defuturo sponsio. ẽ. non p̃teri tatȩ memoriȩ¬
tatȩ memoriȩ
ab olitio & quomodo inquies te nes. quod tanto
tempore non relegis: Rursum si aliquid de ueterib
libris respondero. & dixero inteneris consuescere mul¬
tum. ẽ: dum rennuo crimen incurro. & prome testimo¬
nium ꝓferens. hoc ipso arguor quo defendor . Scilic&
nunc longo sermone texendum . ẽ. quod ꝓbant consci¬
entiae singuloꝵ. Quis nr̃m non meminit infantiȩ
suae : Ego certe ut tibi homini seuerissimo risum mo¬
ueam. & uniteris aliquando crassum quem semel inuita
dicit risisse lucilius: memini me puerum curasse per
cellulas seruuloꝵ diem feriatum duxisse lusibus. & ad

Expanded text:
Calpurnius, qui nobis per Magnum Oratorem, non magnam Calpurnius, qui nobis per Magnum Oratorem, non magnam moverat quaestionem, cui libello brevi satisfecimus. Nunc quod instat, pro sacrilegio atque perjurio somnii respondendum est. Dixi me saeculares litteras deinceps non lecturum: de futuro sponsio est, non praeteritae memoriae abolitio. Et quomodo, inquies, tenes, quod tanto tempore non relegis? Rursum si aliquid de veteribus libris respondero, 486 et dixero, adeo in teneris consuescere multum est : dum renuo, crimen incurro, et pro me testimonium proferens, hoc ipso arguor, quo defendor. Scilicet nunc longo sermone texendum est, quod probant conscientiae singulorum. Quis nostrum non meminit infantiae suae? Ego certe, ut tibi homini severissimo risum moveam, et imiteris aliquando Crassum, quem semel in vita dicit risisse Lucilius, memini me puerum cursitasse per cellulas servulorum, diem feriatum duxisse lusibus, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
a asperis locis enauigauit oratio. & hereseos crimen.
cusationis euis partes quibus nos modere intitur tran¬
seamus. Equibus prima .ẽ. me hominem maledicum.
om̃um de tractorem. in p̃cessores meos genuinũ semꝑ
infigere : De unum. cuius inopusculis meis nomenꝰ
taxiuero. uł quem iuxta artem illus figurata laude
ꝑstrmxero. Sin aut̃ contra inuidos loquor & lusciũ
Lamunum ut asinium pollionem. de genere cornelioꝵ
stilimei muchro conuulnerat. si i striculȩ & liuidȩ
mentis homnem ame sum moueo & ad unũ stipitẽ
cuncta iacula dirigo. quid uulnera sua partitur
in multos. qui exinpatientia respondendi ostendit
se ẽe. qui petitur: Obicit mihi & ꝑuiriũ mixtum
sacrilegio. quod in libro quod ad in struendam xp̃i
uirginem loquor ante tribunal uidicis dormiens
pollicitus sim. numquã me secularib litteris datu¬
rum operam. & nihil ominus damnatȩ eruditionis
int̃dum meminerim: Nimirum iste. ẽ. sallus tianꝰ

Expanded text:
et asperis locis enavigavit oratio, et haereseos crimen accusationis partes, quibus nos mordere nititur, transeamus. E quibus prima est, me hominem maledicum, omnium detractorem, in praecessores meos genuinum semper infigere. Det unum, cujus in opusculis meis nomen taxaverim, vel quem juxta artem illius figurata laude perstrinxerim. Sin autem contra invidos loquor, et Luscium Lavinium, vel Asinium Pollionem de genere Corneliorum, styli mei mucro convulnerat, si histriculae et lividae mentis hominem a me submoveo, et ad unum stipitem cuncta jacula dirigo, quid vulnera sua partitur in multos? quid ex impatientia respondendi, ostendit se esse qui petitur? Objicit mihi perjurium, et mixtum sacrilegio, quod in libro quo ad instituendam Christi virginem loquor, ante tribunal judicis dormiens pollicitus sim, numquam me litteris saecularibus daturum operam, et nihilominus damnatae eruditionis interdum meminerim. Nimirum iste est Sallustianus
Abbreviated transcription (Latin):
dignabitur: Ego tam̃ hȩc singula alegisse meuomn
nego: &e adhuc ignorare consiteor p̃ter hoc quoddmuã¬
nefeste tradit eccla. a am̃esse a animairũ a corporũ
conditorem Antequam de sensibus disputem. theo phra¬
sti uerba mirabor. Audio inquit de anima questionis. ẽẽ.¬
cõmotaf̃ de qua re utrũ recipi debeat querimonia aut abici
uos ꝓbate. Si questiones de animȩ statu in urbe cõmote
sunt. quae ẽ ista querimonia uł querela. quȩ utrum
recipi debeat episcoporum uiditio derelinquit. nisi for¬
te questionem & querimoniam idipsum significare putae :
& in capri cõmentariis huiuscemodi figuram reppererit:
Denide ponit. Legi quosdam dicentes qd parit̃ cũ cor¬
pore ꝑ humani seminis traducem &iam animȩ defund ant᷑
& hoc quibus poterant assertionibus confirmabars. Et incon

Expanded text:
Ego tamen haec singula et legisse me non nego, et adhuc ignorare confiteor: praeter hoc quod manifeste tradit Ecclesia, Deum esse et animarum et corporum conditorem. » 9. Antequam de sensibus disputem, Theophrasti verba mirabor: « Audio, inquit, de anima quaestiones commotas esse: de qua re utrum recipi debeat querimonia, aut abjici, vos probate. » Si quaestiones de animae statu in Urbe commotae sunt, quae est ista querimonia vel querela, quae utrum recipi debeat, episcoporum judicio relinquitur? nisi forte quaestionem et querimoniam idipsum significare putat: quia in Capri Commentariis hujusmodi figuram reperit. Deinde ponit, « Legi quosdam dicentes, quod pariter cum corpore per humani seminis traducem etiam animae diffundantur, et haec quibus
Abbreviated transcription (Latin):
nes redditurꝰ ẽ. rationem & cum angłis suis aet̾ni
ignis hereditate pomentur: Noc emͣ deerat ut lominbnis
mibus Accuare . Dicis enim qui om̃ibus exis tit causa
pecesti : aedum inillum refers crimina homines culpar
liberas: Tollisq arbit i potes tatem: saluatore dicente:
quon de cordenno eitant cagitatones fuot d alohema

Expanded text:
o, redditurus est rationem, et cum angelis suis aeterni o, redditurus est rationem, et cum angelis suis aeterni ignis haereditate potietur. Hoc enim deerat, utinibus accusare. Dicis enim, « qui omnibus existit causa peccati; » et dum in illum refers crimina, homines culpa liberas, tollisque arbitrii libertatem, Salvatore dicente, quod de corde nostro exeunt cogitationes malae,
Abbreviated transcription (Latin):
opera eius faciunt id ẽ qui criminant᷑ fr̃s. cum ipso par
aeterni ignis hereditate potientur. Siqui ergo negat
diabolum aeternis ignib mancipari. partem cumipso
aeterni ignis accipiat: ut sentiat quod negauit: Rept¬
Sed quia discipuli eius mirantur eloquentiam p̾cep¬
toris : pauca ꝑstringam. Dixerat iudiciũ futurum.
sed homo cautius timuit solum dicere in quo & posuit
in quo uiditio. ne si non secundo repetiss& uidicium
nos obliti superioꝵ ꝓuidicio asinum putaremus
Illud quoq qđ postea infert qui criminant᷑ fr̃s. cum
ipso pariter acterni ignis hereditate potientur: eiusdẽ
.ẽ. uenustatis. Quis enim umquã audunt potiri ignib
& frui suppliciis. Sed homo grecus uidetur mihi se
ipsum interp̃tari uoluisse: & peo quod apud illos
uerbo dici pptest hereditabunt. compositius dixisse
& acirologiis. om̃is eius scat& oratio. Sed reuertam᷑
om̃ib existit causa peccatisi ꝓoperib suis quasi homi¬

Expanded text:
aciunt, id est, qui criminantur fratres, cum ipso pariter aeterni ignis haereditate potientur. Si quis ergo negat diabolum aeternis ignibus mancipari, partem cum ipso aeterni ignis accipiat, ut sentiat quod negavit. Repesed quia discipuli ejus mirantur eloquentiam praeceptoris, pauca perstringam. Dixerat judicium futurum; sed homo cautus timuit solum dicere, in quo, et posuit, in quo judicio; ne si non secundo repetisset judicium, nos, obliti superiorum, pro judicio asinum putaremus. Illud quoque quod postea infert, « qui criminantur fratres, cum ipso pariter aeterni ignis haereditate potientur, » ejusdem est venustatis. Quis enim umquam audivit potiri ignibus, et frui suppliciis? Sed homo Graecus videtur mihi 495 seipsum interpretari voluisse, et pro eo quod apud eos verbo dici potest, haereditabunt, compositius et ornatet acyrologiis omnis ejus scatet oratio. Sed revertamuromnibus existit causa peccati, si pro operibus suis, quasi hom
Abbreviated transcription (Latin):
sua. ut corruptiuum hoc induat in corruptionem.
& alarum leuitate suspensum inaerem facilius eleuet᷑
quando dico corruptiuũ hoc induat incorruptionẽ.
non muto naturã corpoꝵ. sed augeo głãm. Nec ñ
quod sequitur alarum leuitate suspensum in axrẽ
facilius eleuetur : qui alas assuat idẽ in mortalitatẽ
ut leuius ad celum uol& non ꝑdit. ẽẽ. quod fuerat
Sed dices. Mouent me quae sequunt᷑. Soueamꝰ igit᷑
& uiri uxores & animae nr̃ae corpora. ut & iprores
in uiros. & corpora redigantur in animas. & nequa

Expanded text:
sua, ut corruptivum hoc induat incorruptionem, sua, ut corruptivum hoc induat incorruptionem, et alarum levitate suspensum, in aerem facilius sublevetur. Quando dico corruptivum hoc induat incorruptionem, non muto naturam corporum, sed augeo gloriam. Nec non quod sequitur, alarum levitate suspensum in aerem facilius sublevetur: qui alas assumit, id est, immortalitatem, ut levius ad coelum volet, non perdit esse quod fuerat. Sed dices, movent me quae sequuntur: « Foveamus igitur et viri uxores, et animae nostrae corpora, ut et uxores in viros, et corpora redigan
Abbreviated transcription (Latin):
& iuri uxores x animae nr̃x corpora. ut & uxores inui¬
ros. & corpora redigantur in ammas. & nequa quã sit
sexuum ulla diuersitas. sed quomodo apud angelos
non .ẽ. uir & mulier : ita & nos qui similes angłis futuri
sumꝰ. lam nunc incipiamꝰ esse quod nob incȩlestibis
reꝓmissum .ẽ. Supra simplicem expositionem quae
nob intestimonio isto esse uidebatur exp̃ssimus di¬
centes: Quantum adsimplicẽ intellegentiam ꝑtin& & scãn¬
ut nutriamus & foueamus conuiges. ut scilic& eis uictũ
atq uestitum. &ea quae sunt necessaria p̃beamus.
Haec nr̃a sententia. ẽ. Igitur om̃e quod sequit᷑ dicentes
dicentium intellegi debere ꝑsona. Quae cũ breuissit¬
& absoluta responsio. & uixta id quod supra diximus
&iam allegoriȩ umbris de eo quod ẽ. adid quod non
erat deprauata : tam̃ accedam ꝓprius. & sciscitabor
quid tibi in hac disputatione displiceat. Nempe quia
dixerim animas ut uiros fouere quasi uxores corpora

Expanded text:
ri uxores, et animae nostra corpora, ut et uxores in viros, et corpora redigantur in animas. Et nequaquam sit sexuum ulla diversitas: sed quomodo apud angelos non est vir et mulier: ita et nos, qui similes angelis futuri sumus, jam nunc incipiamus esse quod nobis in coelestibus repromissum est. » 29. Supra simplicem expositionem 484 quae nobis in testimonio isto esse videbatur, expressimus, dicentes: « Quantum ad simplicem intelligentiam pertinet, sanut nutriamus et foveamus conjuges: ut scilicet eis victum et vestitum, et ea quae sunt necessaria praebeamus. » Haec nostra sententia est. Igitur omne quod sequitur deinceps, et dicentium intelligi debere persona. Quae quum si brevis et absoluta responsio, et juxta id quod supra diximus, etiam allegoriae umbris, de eo quod est, ad id quod non erat, depravata: tamen accedam propius, et sciscitabor quid tibi in hac disputatione displiceat. Nempe quia dixerim, animas ut viros fovere quasi uxores corpora
Abbreviated transcription (Latin):
cem expositionem origenis posuerim questionem.
excuius ꝑsona tacito nomine dixerim. opponi nobis
potest quod non sit uera sententia dicentis apłi.
nemo umquã carnem suã odit cum morbo regio
laborantes. p̃hisi &cancere & de stillationibus
mortem uitȩ p̃ferant. & sua oderint corpora: &sta¬
tim quid ipse sentir& ad uinxi. Mlagisitaq ad tro¬
picam intellegentiam sermo referatur. Quando dico
tropice. doceo uerum non. ẽẽ. quod dicitur. sed
alligorie nubilo figuratum. Ponamꝰ tam̃ ipsa ũba
quae in origenis libro tertio continent᷑. Dicamus
quod illã carnem quȩ uisura sit salutare dĩ anima
diligat & nutriat. & foueat eam disciplinis erudiens
& celesti saginans pane & xp̃i sanguine inrigans. ut
refecta &nitida. possit libero cursu uirumꝰ sequi:
& nulla debilitate & pondere p̃grauari. Pulchre &ĩ
insimilitudinem xp̃i nutrientis & fouentis eccłãm &
dicentis ad hierusalem. quotiens uolui congregare filios

Expanded text:
cem expositionem, Origenis posuerim quaestionem, ex cujus persona tacito nomine dixerim: « Opponi nobis potest, quod non sit vera sententia dicentis Apostoli: Nemo unquam carnem suam odit, cum morbo regio laborantes, phthisi, et cancere et distillationibus, mortem vitae praeferant, et sua oderint corpora; et statim quid ipse sentirem adjunxi: Magis itaque ad tropicam intelligentiam sermo referatur. » Quando dico, tropicam, doceo verum non esse, quod dicitur, sed allegoriae nubilo figuratum. Ponamus tamen ipsa verba quae in Origenis libro tertio continentur: « Dicamus quod illam carnem, quae visura sit salutare Dei, anima diligat, et nutriat, et foveat eam, disciplinis erudiens, et coelesti saginans pane, et Christi sanguine irrigans: ut refecta et nitida, possit libero cursu virum sequi, et nullo debilitatis pondere praegravari. Pulchre etiam in similitudinem Christi nutrientis et foventis Ecclesiam, et dicentis ad Jerusalem: Quoties volui c
Abbreviated transcription (Latin):
sepnsmiminc incipiamus. eẽ. quod nobinceles tibus
repmi sumie & uando dico hic et̃ incipiamꝰ interiis.
nomaturam tollo sexuum. sed libidinem &coitũ uri
acnort ufero dicente apło. Tempus breue est re¬
liquum ẽ ut & qui habent uxores. sic sint quasi non

Expanded text:
ssem, jam nunc incipiamus esse, quod nobis in coelestibus repromissum est. Quando dico, hic esse incipiamus in terris, naturam non tollo sexuum; sed libidinem, et coitum viri et uxoris aufero, dicente Apostolo: Tempus breve est: reliquum est, ut et qui habent uxores, sic sint quasi non
Abbreviated transcription (Latin):
surrectione enim neq nubent neq nubentur. sed
crunt sicut angłi dĩ incaelo & reuera ubi int̃ uirũ
& feminam catitas e: nec uir incipit ẽẽ. nec femina.
seđ adhuc incorpore positi mutant᷑ in angelos inquib
non ẽ. uira mulier. Quod & inalio loco ab eodem
apło dicitur. Quicumq. inxp̃o baptizati estis. xp̃m
induistis. Non ẽ uideus neq grecus. non ẽ. seruus

Expanded text:
neque nubentur; sed erunt sicut Angeli Dei in coelo . Et revera ubi inter virum et mulierem castitas est, 485 nec vir incipit esse, nec femina: sed adhuc in corpore positi, mutantur in Angelos: in quibus non est vir neque mulier. Quod et in alio loco ab eodem Apostolo dicitur: Quicumque in Christo baptizati estis, Christum induistis. Non est Judaeus, neque Graecus, non est
Abbreviated transcription (Latin):
& dĩ sapientia : Neque enim ds̃ sapiens & fostis. sine sua po¬
test essesapientia & uistute. Cumergo abintio egohȩc futu¬
ra predixerim. Nullus erit quimeaer enuct uoluntati im¬
mo qua eego fecero possit irrita facere: Hȩc dicit dñsredẽp
traxi uectes uniuersos & chaldeos in nauib: suis gloriantes:¬

Expanded text:
 eos faciet . Neque enim Deus sapiens et fortis, sine sua potest esse sapientia atque virtute. Cum ergo ab initio ego haec futura praedixerim, nullus erit qui meae renuat voluntati: immo quae ego fecero, posset irrita facere. Haec dicuntur quidem traxi vectes universos et Chaldeos in navibus suis gloriantes
Abbreviated transcription (Latin):
gatȩ sunt simul & collectȩ sunt tribus quis in uobis ad nuntie
istud & quȩ prima sunt audirenos faciat : Dent testes corũ
& iustificentur & audiant eedicant uereuos testes inei dic̃
dñs & seruus meus quẽ clegi ut sciatis & credatis mihi &mtel¬

Expanded text:
gatae sunt simul et collectae sunt tribus quis in vobis adnuntiet gatae sunt simul et collectae sunt tribus quis in vobis adnuntiet istud et quae prima sunt audire nos faciat dent testes eorum et iustificentur et audiant et dicant vere vos testes mei dicit Dominus et servus meus que
Abbreviated transcription (Latin):
cũq ex omini paste conbustus sit. nihil in sehabeat sanitatis non
intellex̃ causam poenesuae qđ ideopunitus sit quia dĩ filiũ ñ recepi¬
Et nunc hȩ c dicit dñs creansteia cob & formansteisrł: politi¬
mere quiaredemitẽ : & uocaui nomin&uo meus estu: Cũ tran¬
sieris ꝑ aquas tecumero & flumina non operientte : Cũ ambu¬
laueris inigne non conbureris & flamma non ardebit inte.
aegi ptum a& huopiam & saba prote: ex quo hon oraibilis factuses
in oculis ineis &gloriosus ego dilexite &x dabo homines prote
& populos procnimatua: nolitimere quõ egotecum aborien¬
teadducam sementuum : & aboccidente congregabote :¬
Dicam aqui lonida & austro noli prohibere : Adferfilios
meos delonginquo. & filics mea sabextremis terrȩ : &om¬
nẽ quiuocat nomen meum. Ingloria mea creauieum. for¬
mauieum & fecieũ: Educ foras populum cȩcum &oculos
habentem surdum & cures ei sunt. Omnes gentescongre¬

Expanded text:
Cumque ex omni parte combustus sit, et nihil in se habeat sanitatis, tamen non intelligit causam poenae suae quod idcirco punitus sit, quia Dei Filium non recepHec dicit Dominus. Creans te Jacob et formans te Israel. Noli timere quoniam redemi te: et vocavi te nomine tuo: meus es tu. Cum transieris per aquam tecum ero: et flumina non operient te. Cum ambulaveris in igne non combureris: et flamma non ardebit in te. am Aegyptum Aethiopiam et Saba pro te ex quo honorabilis factus es in oculis meis et gloriosus ego dilexi te et dabo homines pro te et populos pro anima tua noli timere quoniam tecum ete adducam semen tuum et ab occidente congregabo te dicam aquiloni da et austro noli prohibere adfer filios meos de longinquo et filias meas ab extremis terrae et omnem qui invocat nomen meum in gloriam meam creavi eum et formavi eum et feci eum educ foras populum caecum et oculos habentem surdum et aures ei sunt omnes gentes congre
Abbreviated transcription (Latin):
suam & dicitei : Eccecd sunt filiitiu quos tibi permeam donau
uncc urbs est sic & una eclesiaest Omnes igitur gentes
cant unde sint: & hȩcerit uniuerscirum responsio quia om¬
nesuanitatem sequuntur &uentos. & ad orent opera manuum

Expanded text:
suam et dicet ei: Ecce adsunt filii tui, quos tibi per meam donavsuam et dicet ei: Ecce adsunt filii tui, quos tibi per meam donavut una urbs, sic et una Ecclesia est. Omnes igitur gentes,ant unde sint. Et haec erit universarum responsio, quod omnes
Abbreviated transcription (Latin):
sent eIgitur iuta hominum simulacra ieebene possunt
facerenee mede nec pr&cerita nossonet futurto pisi pos far¬
nonest & nontaim ipsa quam ille quiec colit ab ominutione
o ueluit plastes conculcans humum: Quisadhuntiaut abex¬
orehio ee seicimus & a principio utdicamus iustusestac poner
ne que ad nuntians ne que predicens nequecudiens seromos¬
res uestros. Primus cud siondic& ecce ad sumisẽ hierusedem
suan gebistam dabo&iudi & nonerat. Nequeex istes qusquon
quim r & consilum & interro gatus es pondereiseris qmn
ecceomnes iniusti. & uanaoperceorum uentus & in anesimula cra
corum: ad huc contrcudola loquitur. & eosqui postaduentũ xp̃i
ea relinquerenoluerint. illis que ꝑ manentibus inerrore ipse
abaquilone fuscitas sedicit ad populum nationum : ab aquilon eenĩ
lictis simula cris unum colant dm̃ : Ipse principes & magistra¬
gentilium cordccagnouerunt errorem suum & fed sauatio¬
nia relinquentur : Prius qued ñs loquitur cadsion id est ad ecdesu

Expanded text:
ne possint facere, nec male, nec praeterita nosse, nec futura,non est, et non tam ipsa, quam ille qui ea colat, abominatione et velut plastes conculcans humum quis adnuntiavit ab exordio ut sciamus et a principio ut dicamus iustus es non est neque adnuntians neque praedicens neque audiens sermones vestros primus ad Sion dicet ecce adsunt et Hierusalem evangelistam dabo et vidi et non erat neque ex istis quisquam qui iniret consilium et interrogatus responderet verbum ecce omnes iniusti et vana opera eorum ventus et inane simulacra os. Adhuc contra idola loquitur, et eos qui post adventum Christi, ea relinquere noluerunt. Illisque permanentibus in errore, ipse ab Aquilone suscitasse se dicit populum nationum. Ab Aquilone enim lictis simulacris, unum colant Deum. Ipse enim loquitcorda gentilium intellexerunt errorem suum, et falsa vaticinia reliquerunt. Primusque Dominus loquetur ad Sion, id est, ad Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
Hac breui ꝓut potui sermone inisaiam delacinioso higronimi
tractai sicut dilectisime magister albinei sisti deuotus
excerpsi itc enim mihi p̃cipiebas ut in cunctis ꝑ necessarium
tantum sensum & hebraice ueritatis tramitem sequens¬
tem lac. quã aliorum interpr&um & tractorũ incestcc& c̃fu¬
sec declinarẽ uestigice Ducibus autem causis ut reoe hac

Expanded text:
Haec brevi, prout potui, sermone in Isaiam de lacinioso Hieronymi tractatu, sicut, dilectissime magister Albine, jussisti, devotus excerpsi. Ita enim mihi praecipiebas, ut in cunctis pernecessarium tantum sensum et Hebraicae veritatis tramitem sequens, tanquam aliorum interpretum et tractatuum incerta et confusa declinarem vestigia. Duabus autem causis, ut reor, haec
Abbreviated transcription (Latin):
obliuiscipotert mulier infantem suum ut non misereatur filio
uterisiu &si illa oblitafuerit egot amen non obliuis cartui
ecce inmanibus meis discripsite muritui corã oculis meis
semper : uenerunt fructore stui destruente ste & dissi¬
omne sisti congregati sunt uenerunt tibi uiuo ego dicitdñs
quia omnibushis uelut ornamento uestieris & circumdabis
tibi eos quasi sponsa quia de sertatua & solitudinestuae
& terraruinae tuae nunc angustaerunt prehabitatoribus
& longe fugabuntur qui absor bebantte . adhucdicent in au¬
ribustuis filiisterilitatistuae : angustus mihiest locus fac spa¬
cium mihi ut habitem & dices in cordetuoquis genuit mihusts
egosterilis & non pariens trans migrata & captiua & istosquis
enutriuit egodeftituta & desoluta & isti ubi hic erant qua

Expanded text:
oblivisci potest mulier infantem suum, ut non misereatur filio uteri sui? et si illa oblita fuerit, ego tamen non obliviscar tui. Ecce in manibus meis descripsi te: muri tui coram oculis meis semper. Venerunt structores tui: destruentes te et dissiomnes isti congregati sunt, venerunt tibi: Vivo ego, dicit Dominus, quia omnibus his velut ornamento vestieris, et circumdabis tibi eos quasi sponsa. Quia deserta tua, et solitudines tuae, et terra ruinae tuae, nunc angusta erunt prae habitatoribus, et longe fugabuntur qui absorbebant te. Adhuc dicent in auribus tuis filiis sterilitatis tuae: Angustus est mihi locus, fac spatium mihi ut habitem. Et dices in corde tuo: Quis genuit mihi istos? Ego sterilis, et non pariens. transmigrata, et captiva: et istos quis enutrivit? Ego destituta et sola: et isti ubi hic erant? Ha
Abbreviated transcription (Latin):
resterram & possideres hereditates dissi patas : ut diceres his
qui iuncti sunt exite & his quin tenebris reuelamin: suꝑuia spas¬
centur & nomnbus planis pascua eorum: nonesurient neque
nequesitient & non percu& eos aestus & sol qui amiseratoreorũ
rege eos & ad pontesa quarumportabit eos: & ponamom̃s
montes mecis inuiam & semitaemeae exaltabuntur: ceceisti de
longeuenient &ecce illi abaqui lone & mari &istide terra au¬
strali : hauda tecaeli & exultaterra Iubilatemontes laudẽ
quia consolatus est dñs populum suum & pauperum suorum
miserebitur : Tempus placitum & dies siluti s est passioxp̃i

Expanded text:
atas ut diceres his qui vincti sunt exite et his qui in tenebris revelamini super vias pascentur et in omnibus planis pascua eorum non esurient neque sitient et non percutiet eos aestus et sol quia miserator eorum reget eos et ad fontes aquarum portabit eos et ponam omnes montes meos in viam et semitae meae exaltabuntur ecce isti de longe venient et ecce illi ab aquilone et mari et isti de terra australi laudate caeli et exulta terra iubilate montes laudem quia consolatus est Dominus populum suum et pauperum suorum miserebitur et
Abbreviated transcription (Latin):
&rł ilgitur diuersc uehicula quibus hominẽs adducuntur
aed dm̃ uedl angelisant uelscĩ uiri quide hominib: in angelos pfi¬
cerint quod aut̃ unus quisque nr̃m habecit angelum inul¬
tescripturaedocent quantomagis descis ap̃cipuar apłis senti¬
infide equis uehunt᷑ qui multiplices ingratia quadrigis quicon¬

Expanded text:
 quod diversa vehicula, quibus homines adducuntur ad fidem, Angeli sint, vel sancti viri qui de hominibus in Angelos profecerunt. Quod autem unusquisque nostrum habeat Angelos, multae Scripturae docentin fide, equis vehuntur: qui multiplices in gratia, quadrigis: qui con
Abbreviated transcription (Latin):
entiam aut satis faciunit ꝓdelicto ut tũplura sint peccatec
lut bonee operte &utrum u&erte an nouce utrũ del&e pe¬
nitentia annobis scleribus inseciuracta: Postquã aut̃ cogita¬
tiones congregentur accusantes nos uel defendentos. Tunc
om̃s gentes & linguae cũ cogitationib: suis parit̃ adducent᷑
mus sed & cingelortum ex quo intellegitur om̃s creaturtis adno

Expanded text:
entia, aut satisfacit pro delicto, utrum plura sint peccata, an bona opera: et utrum vetera, an nova: utrum deleta poenitentia, an novis sceleribus instaurata, quando dicitint congregatae, accusantes nos vel defendentes: tunc omnes gentes et linguae cum cogitationibus suis pariter adducentur mus, sed et Angelorum . Ex quo intelligi datur, omnes creaturas a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
iusrł Attende decaelo & uide de habitaculos cõtuo e glori&ua
ubiest ⁊elustuus & fortitudotua multitudouiscerũ tuorum
amiserationunituarum superme continuerunt se. tucm̃pat̃
nofuer & abralamnesciuitnos &isr ł ignorauit nos : tud ñe pat̃
noster redemptor noster a seculo nomentuum : quitanta p̃¬

Expanded text:
abitaculo sancto tuo, et gloriae tuae. Ubi est zelus tuus et fortitudo tua? multitudo viscerum tuorum, et miserationum tuarum super me continuerunt se. Tu enim pater noster: et Abraham nescivit nos, et Israel ignoravit nos. Tu Domine pater noster, redemptor noster a saeculo nomen tuum. LXX:
Abbreviated transcription (Latin):
ui: die senimultionis in cordemeo annus redemptionis mea
uenit : circumspexi & non erat auxiliator que siui& non fuit qu
adiuuar&: & salua utmihi brachiummeũ &indignatiomea
ipsa auxiliatae st mihi: &comnculcauipopulos infurore meo &i
ebriauieos in indignatione mea &de traxi inerrã uirtutem
eorũ : In quot orculari & malis supplicia & bonis premia axp̃o
calcantur solus ipsecal cauit nullum que habuit adiutorem

Expanded text:
redemptionis meae venit. Circumspexi, et non erat auxiliator: quaesivi, et non erat qui adjuvaret. Et salvavit mihi brachium meum, et indignatio mea ipsa auxiliata est mihi. Et conculcavi populos in furore meo, et inebriavi eos in indignatione mea, et detraxi in terram virtutem eorum. calcantur. Solus ipse calcavit, nullumque habuit adjutorem.
Abbreviated transcription (Latin):
metur ingentibus: quare errare nos fecistidñe
deuiis tuis indurasti:¬
Cornostrũ n&imere murte : Conuestere ꝓpt̃ seruostuos
tribus hereditatistua quis innihilum possiderunt populum scm̃tuum.
hostes nostri conculciuerint scificationem tucim factisumus sicut
in principio. cum non dominaris. Neq: inuocar&ur nomen¬
tuum suꝑ nos: Prȩsens capitulum quod omne exoratione
uel peccatorum: & nunc laudareth̃m: nunc moueredño questionem
ris causasit & duritiae sed quod eius patientiam nr̃am expec¬
tans salutem dum non corripit delinquentes causa erro¬
qui non cognouer̃nos uel quos eẽ in populo credimus quasi
adnihilenim & abs quel ahore populumtuum scm possider̃

Expanded text:
metur in gentibus. Quare errare nos fecisti. Domine, in viis tuis: indurastinostrum ne timeremus te convertere propter servos tuos tribus hereditatis tuae quasi nihilum possederunt populum sanctum tuum hostes nostri conculcaverunt sanctificationem tuam facti sumus quasi in principio cum non dominareris nostri net: sic praesens capitulum, quod ex oratione vel peccatorum: et nunc laudare Dominum, nunc movere Domino quaestionem, ris causa sit et duritiae, sed quo illius patientia, nostram exspectantis salutem, dum non corripit delinquentes, causa erroqui non cognoverunt nos, vel quos esse in populo credimus. Quasi ad nihil enim et absque ullo labore populum tuum sanctum possederunt
Abbreviated transcription (Latin):
quitatis uinculis resoluti & animas suas effundentes dõ
fessione sua aurum fidei &tus sacrificudeferent interimꝓ
ficientes ut & aliis predicent salutaredĩ ut omne saues
cedar congregentur inecdesiam & deerroristenebris
adlucem transeant: ari&esque profetarum ueniat &¬

Expanded text:
iquitatis vinculis resoluti, et animas suas effundentes Deo,iquitatis vinculis resoluti, et animas suas effundentes Deo,versione sua aurum fidei et thus sacrificii deferent: intantum proficientes, ut et aliis praedicent salutare Dei. AsCedar congregentur in Ecclesia, et de erroris tenebris ad lucem transeant. Arietesque Prophetarum, de
Abbreviated transcription (Latin):
surgent : signif quodanimae in xp̃o lactantes &in baptismate
piriulorum sugant lac a postolorum : Tuncuidebire applues¬
audientes a postolumdilatamini & uos ne in angustia pectorisnon
quic quid in saeculo est suumsit : & fortifide gentium dicat
camelorum operi&te dromedarii maduan & efa: omnesdo
sabluenient aurum &tusdeferentes & laudem dño adnuno¬
antes Omne pecus cedar congrega biturtibi ari&es nabai
minis trabunt tibi: offerentur superpla cabili altarimeo
& domunimaiestatis meae glorificabo: madian &e faregi
auocatur saba unde uenit regina saba ad scclomonem
cedarautẽ regio saracenorume st̃ quiis mahelite dicuntur
& nabõt unusest filiorum his mahel ex quorum nominibus
solitudo uocatur quȩ frugum in opspe corumplena est
per familiaria ergonr̃a barbararum quae uitnȩ sunt his maheli¬
uel totius mundi conuersio predicatur: madianenim in hoc
loco interprȩtatur iniquitas sefaresolutus uel fundens
gregesigitur camelorum idest diuitum & peccatorumin¬

Expanded text:
sugent, significat, quod animae in Christo lactantes, et in baptismate parvulorum sugunt lac apostolorum, quibus parvuli. Audientes Apostolum: Dilatamini et vos , ne angustia pectoris, non quidquid in saeculo camelorum operiet te dromedariae Madian et Efa omnes de Saba venient aurum et tus deferentes et laudem Domino adnuntiantes omne pecus Cedar congregabitur tibi arietes Nabaioth ministrabunt tibi offerentur super placabili altari meo et domum maiestatis meae glorificabo qui sunt isti a vocatur Saba, unde venit Saba regina ad Salomonem. Cedar autem regio Sarracenorum est, qui Ismaelitae dicuntur, et in Nabaioth unus est filiorum Ismael, ex quorum nominibus solitudo vocatur, quae frugum inops, pecorum plena est. Per familiaria ergo nomina gentium barbararum, quae vicinae sunt Ismaelitis, totius mundi conversio praedicatur. Mathan enim in hoc loco interpretatur iniquitas et Epha solutus vel fundens: rophetiae. Greges igitur camelorum, id est, divitum et peccatorum, in
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ pro eo quod duplicẽ habebatis confusionem tam superpopula
duplicem habuistis confusionem & rubar ẽ pectaticorũ superquo i¬
&daboopus eorum inueritate & foedus ꝑ p&uum feriã eis
& sci&ur ingentibus seme neorũ &germeneorum in mediopo¬
pulorum omnes quiuiderint eos cognoscenteos quiaisti sunt se¬

Expanded text:
ia pro eo, quod duplicem habebatis confusionem tam super populo duplicem habuistis confusionem et ruborem peccati eorum, super quo ipdabo opus eorum in veritate, et foedus perpetuum feriam eis. Et scietur in gentibus semen eorum. et germen eorum in medio populorum: Omnes qui viderint eos, cognoscent eos, quia isti sunt se