comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in dñica die de illo psalmo horas iustituit. qui
lege di scilicet caritatẽ innuit. qͥa in resurrectio¬
ne ds qui est caritas omĩb hic pie in lege ꝑ cari¬
tatem laborantib p̃mũ & reqͥes erit. Ad pͥmã aut̃ qua¬
t̾na ađ religuas u̾ horas nouena capitula psallunt. qͥa¬

Expanded text:
in Dominica die de illo psalmo horas instituit, qui in Dominica die de illo psalmo horas instituit, qui legem Dei, scilicet charitatem innuit, quia in resurrectione Deus, qui est charitas, omnibus hic pie in lege per charitatem laborantibus praemium et requies erit. Ad Primam autem quaterna, ad reliquas vero horas novena capitula psallunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd cd̃r ds extollit᷑. Cant᷑ etiã in dño ꝯfido. qui
chare &e saluu mefac qui abraham demonstrant.
qui t̾tia etate in hac uinea desudabant. Quarta¬
die us queq dñe c̃ reliqͥs instituit. qͥ ioseph & filios
isł in egypto ꝑegrinantes insinuant. qui quar¬
ta ctate quasi sexta hora pondꝰ diei & estus porta
cantari uoluit. qui sacerdotes. udices. reges ex¬
pͥmunt. qui qͥnta etate quasi nona hora sub le
celi enarrant qͥ apłos. atq exaudiat. qui mres
designant. qͥ sexta etate quasi hora undecina
hanc uineã excolebant: Hore.
a tres horas scilicet. t̾ciam. sextã. nonã. psal¬
mos de qͥndecim gradib cantari statuit.¬
quatinꝰ ꝑ qͥndecim gradus caritatis iͥnitatem ad¬
iri docuit. Uesꝑas quat̾uis psalmis celebraride¬
creuit. qͥa ꝑ qͣtuor euangłia denariũ ad ipiscimo¬
nuit. Completoriũ tͥb psalmis t̾minari censu¬
tate. compleri uoluit. hunc aut̃ ordinem psal¬
morũ tracit᷑ a beato ambrosio accepisse. Porro

Expanded text:
 Deus, extollitur. Canitur etiam In Domino confido , qui Thare, et Salvum me fac , qui Abraham demonstrat, quia tertia aetate in hac vinea desudabant. die, Usquequo, Domine , cum reliquis instituit, qui Joseph et filios Israel in Aegypto peregrinantes insinuat, qui quarta aetate velut sexta hora pondus diei et aestus portabcantari voluit, qui sacerdotes, judices, reges exprimunt, qui quinta aetate, quasi nona hora, sublegCoeli enarrant , qui apostolos, atque Exaudiat , qui martyres designant, qui sexta aetate quasi hora nona hanc vineam excolebant. De horis. Ad tres horas, scilicet Tertia, Sexta, Nona, psalmos de quindecim gradibus cantari statuitquia per quidecim gradus charitatis Trinitatem adiri docuit. Vesperas quaternis psalmis celebrari decrevit, quia per quatuor Evangelia denarium adipisci monuit. Completorium tribus psalmis terminari censutate compleri voluit. Hunc autem ordinem psalmorum traditur a beato Ambrosio accepisse. Porro
Abbreviated transcription (Latin):
clie baptiratus est. ideo ea die ad nocturnam dñs
illuminatio mea cantamꝰ. inqua dr. Uox dm̃i suꝑ aqͥs
dñ pat̾ uoce. filius tactu. sp̃e sc̃s specie. sc̃ificabat
illas. In uesꝑa aut̃. placebo dño filiꝰ dicit. ⁊ pater.
hie est filius ns dilectus. in qͦ mͥ uñ complacui. sonui

Expanded text:
est baptizatus, ideo ea die nocturnum, Dominus illuminatio mea cantamus. In qua dicitur, Vox Domini super aquas , dum Pater voce, Filius tactu, Spiritus sanctus specie, sanctificabat illas. In Vespera autem: Placebo Domino Filius dicit; et Pater: Hic est Filius meus dilectus in quo mihi bene complacu
Abbreviated transcription (Latin):
dies ꝯputant᷑. Hebreus ppłs a die ĩmolationis agnai
pentecostes num̾abat. ecclia aut̃ a dñica resurreti¬
one ꝯputat. qua die ꝯcordiam linguarũ ꝑ sp̃m
tur. Hoc septimꝰ anniꝰ olim p̾fig̾abat. quẽ lex annũ

Expanded text:
. Hebraeus populus a die immolationis agni Pentecosten numerabat, Ecclesia autem a Dominica Resurrectionis computat, qua die concordiam linguarum per Spitur. Hoc septimus annus olim praefigurabat, quem lex annum
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ dona sp̃c sc̃i mores fidelib dant᷑. Hanc cantic̃
sequit᷑. qͥa bonos mores gaudia sequunt᷑. Quarta
lectio audi ifrł. anagogen sonat. ubi dicit. Disce
ubi sit sapientia. ubi uͥtus. ubi prudentia. ubi lu¬
m̃ ⁊ pax. Quã canticã sequit᷑. grua in illa uita cã¬
ticũ leticie sine fine cantabit᷑. Tituli ideo ñ ꝓmĩ¬
ciant᷑. qͥa auctores scͥpture a cathetuminis adhuc
ignorant᷑. Aligui in hac uigilia tres lectiones leg̃t.
⁊ .iiii. cant̾ica cant̾. qͥa fidem tͥnitatis lex. psalmodi
a. ⁊ ꝓpħia instruunt. & qͥtuor eugl̃ia ad leticiam et̃¬

Expanded text:
septem dona Spiritus sancti mores fidelibus dantur. Hanc Canticum sequitur, quia bonos mores gaudia sequuntur. Quarta Lectio: Audi, Israel , anagogen sonat, ubi dicitur: Disce, ubi sit sapientia, ubi virtus, ubi prudentia, ubi lumen, et pax . Quam Canticum sequitur, quia in illa vita canticum laetitiae sine fine cantabitur. Tituli ideo non pronuntiantur, quia auctores Scripturae a cathecumenis adhuc ignorantur. Aliqui in hac Vigilia tres Lectiones legunt, et quatuor Cantica cantant, quia fidem Trinitatis, lex, psalmodia et prophetia instruunt, et quatuor Evangelia ad laetitiam aete
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor lectiones. ꝓpt̾ .iiii. causas. quas in irigłia
pasche diximꝰ. In illa uigłia legebat᷑. In pͥncipio
cauit ds̃ celũ ⁊ t̾rã. In ista legit᷑. T emptauit ds. ab̾.
Hee due lectiones reducunt nob̾ in memoriam
duos patres. unũ carnalem:⁊ aliũ sp̃ualem.
Au adam om̃s sũpsimꝰ carnalis genatioĩs iniciũ.
ab abraham uͦ sp̃alis regen̾atõnis exordiũ. Ille ĩ

Expanded text:
ausas, quas in Vigilia Paschae diximus. In illa Vigilia legebatur: In principio creavit Deus coelum et terram . In ista legitur: Tentavit Deus Abraham . Hae duae Lectiones reducunt nobis in memoriam duos patres, unum carnalem, et alium spiritualem. Ab Adam sumpsimus omnis carnalis generationis initium, ab Abraham vero sp
Abbreviated transcription (Latin):
uer̃t. ꝑ tres septi manas infra pascha. apokał. le¬
gitur. inqua uisio xͥ ⁊ angłorũ collocutio memo¬
rat᷑. qͥa in illa uita quã paschale tempus desig¬
nat. anime de uisione trinitatis ⁊ angłoꝵ ꝯsortio
gratulantur. Uñ ⁊ responsoria in hystoria dignꝰ
es dñe plena gaudio cantant᷑.¬

Expanded text:
er tres septimanas infra Pascha Apocalypsis legitur, in qua visio Christi et angelorum collocutio memoratur, quia in illa vita, quam Paschale tempus designat animae de visione Trinitatis et angelorum consortio gratulantur. Unde et Responsoria in historia, Dignus es, Domine , plena gaudio cantant
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ mulieris ꝯpat̾: ⁊ ideo in directa. sine enĩgenti
siue accessouia ꝯpat̾nitate: ꝯpat̃ eiꝰ es: nͨ mortua
uxoie tua. eã pot̾is hr̃e uxorẽ. Sic̃ aut̃ sp̃ualis¬
ꝓximitas contrahit᷑. filiũ cuilibet de baptisma¬
te suscipiendo: sic ĩ efficit᷑ ante ep̃m ad ꝯfirmañ¬
dũ tenendo: ⁊ pt ꝯsignationẽ cͥsmatis ligando:

Expanded text:
dem mulieris compater, et ideo indirecta sive emergenti dem mulieris compater, et ideo indirecta sive emergenti sive accessoria compaternitate compater ejus es, nec mortua uxore tua potismate suscipiendo, sic etiam efficitur, ante episcopum ad confirmandum tenendo, et post consignationem chrismatis ligando.
Abbreviated transcription (Latin):
usqi ad qͥrtũ ꝓtendit᷑ gdũ. t̃ erciũ genꝰ affinitatiᷤᷤ
contrahit᷑ ꝑ carnalẽ copulam. eiꝰ qͥ iã in sedõ genẽ
erat affinis. Et ħ usq ad scd̾m solũ mͦ gͣdũ ꝓce¬
dit. Hec tria tͥb declaremꝰ exemplis Uxoris tue
filiꝰ de alio marito: tͥ ẽ affinis affinitate pͥmi
gerũs. Oxor illiꝰ: affinitate scd̃ĩ genis. Scd̃s ma¬
ritus uxoris filii tue uxoris: tͥ tenet᷑ affinitate t¬
cu genis. Hec aut̃ siqͥs plemꝰ nosse desiderat: in lib̵
decretoꝵ gratiani. causa. xxxx. & iii.i iiii. reqͥtat.
directa siue pͥncipalis: q̃dã em̃gens siie accessoria.
Directa: int̾ eos cͦꝵ alt̾ alt̾ius filiũ sac defonte sus xxi.¬
cep̃. Accessoria: ꝑ carnalem ꝯtrahit᷑ copulã. cũ alt̾a
taliu ꝑsonarũ. U̾bi gr̃a. Uxor tua suscepit sũ
te de sacro fonte. filiũ alt̾ius mulieris: Ecce uxor
tua direc̾te ꝯmat̾ ẽ illiꝰ. cuiꝰ filiũ leuauit. Tu uͦq
una caro es cũ uxore tua. mediante ea factus es eiꝰ:¬

Expanded text:
tenditur gradum. Tertium genus affinitatis contrahitur per carnalem copulam ejus qui jam in secundo genere erat affinis. Et hoc usque ad secundum solummodo gradum procedit. Haec tria tribus declaremus exemplis: Uxoris tuae filius de alio marito tibi est affinis affinitate primi generis; uxor illius affinitate secundi generis; secundus maritus uxoris filii tuae uxoris tibi tenetur affinitate tertii generis. Haec autem si quis plenius nosse desiderat, in libro Decretorum Gratiani, causa 35, q. 3 et 4 requirat. directa, sive principalis, quaedam emergens sive accessoria. Directa, inter eos quorum alter alterius filium aut ficepit. Accessoria, per carnalem contrahitur copulam cum altera talium personarum. Verbi gratia: Uxor tua suscepit sine te de sacro fonte filium alterius mulieris. Ecce uxor tua directa commater est illius cujus filium levavit. Tu vero quia una caro es cum uxore tua, mediante ea factus es e
Abbreviated transcription (Latin):
tas. parib passib cũ cognatione ꝓcedit: ⁊ ad mod̾¬
dognationis. usq ad septimũ ꝓtendit᷑ gͣaũ. In hoc
aut differt̃.: qͦd cognatio totũ ꝑcurrit. Affinitas
ant̃ ꝑsonã. ꝑ quã ipsa ẽ: non excedit: U̾bi grã. Tu
uinculo consangiun itatis impediente. ñ potesdu¬
xxe. in ꝯuige̾ soriorẽ tuã: ne filiꝰ tuus filiã eiꝰ: nec
nepos tuus neptẽ illiꝰ. ⁊ sic usq ad septimũ gͣdũ.
In affinitate ñ sic. Tu enĩ om̃ib uxoris tue ꝯsang̃¬
neis es affinis: s filiꝰ tuus siue nepos siue ĩ fr̃ nł
u eoꝵ ꝓpt̾ hoc erit asfinis. Sic aut̃ tota cognatio
uroris tue tͥ ẽ affinis: sic tota cognatio tua uxori
tue affinis erit. s non eius cognationiͥ qͥa ut dic¬
tũ ẽ affinitas ꝑsonã non excedit. Scd̃m genꝰ affini¬

Expanded text:
cognatione procedit, et ad eumdem modum usque ad septimum protenditur gradum. In hoc autem differunt quod cognatio totum percurrit; affinitas autem personam per quam ipsa est non excedit. Verbi gratia: Tu vinculo consanguinitatis impediente non potes ducere in conjugem sororem tuam, nec filius tuus filiam ejus, nec nepos tuus neptam ejus, et sic usque ad septimum gradum. In affinitate non sic. Tu enim omnibus uxoris tuae consanguineiopter hoc erit affinis. Sicut autem tota cognatio uxoris tuae tibi est affinis, sic tota cognatio tua uxori tuae affinis erit, sed non ejus cognatione, quia, ut dictum est, affinitas personam non excedit. Secundum genus affini
Abbreviated transcription (Latin):
cũ e ex institutione. Necessitate tu iustante. bap¬
tirare possunt alii altaris ministri. ordine ser¬
uato dignitatis. ut p̾sente diacono. subdiaronꝰ
baptitare ñ p̾fumat :i sic in ceteris.: Absentib
altaris ministris & cłicis om̃ib ⁊i urgente neces¬
sitate: laicus. Bapti rare potest Sin laicus p̾sto
fuerit: mulier baptiret. Si nulla alia repperiri
potuerit: mat̾ ipsa baptiret. Nec ꝓpt̾ hoc a ui¬
ro suo separabit᷑: qͥa ꝑ necessitatẽ excusat᷑. Nix¬
tutẽ aut̃ ⁊ efficatiam dat baptismo: ⁊ bap̃s ⁊ͥ
haberent: ñ tñ ex seipsis: s ex gr̃a oꝑante ꝑ sangͥnẽ
fusũ ꝓpeccatis. In cuiꝰ figura qm̃ sacrificioꝵ. sangͥs
fundebat᷑ sub lege: ⁊̃ exipso remissionis efficatiam .xu¬
habuisse credit᷑. Tempꝰ baptismi incepit: qñ dictũ
ẽ. Ite docete omĩs gentes bapt̃. ⁊c̃. Qui tñ pͥusqͣm

Expanded text:
tum est ex institutione. Necessitate tamen instante, baptizare possunt alii altaris ministri ordine servato dignitatis, ut praesente diacono subdiaconus baptizare non praesumat; sic in caeteris. Absentibus altaris ministris, et clericis omnibus, et urgente necessitate, laicus baptizare potest. Si nec laicus praesto fuerit, mulier baptizet. Si nulla alia reperiri potuerit, mater ipsa baptizet. Nec propter haec a viro suo separabitur, quia per necessitatem excusatur. Virtutem autem et efficaciam dat baptismo, et baptismuhaberent, non tamen ex seipsis, sed ex gratia operante per sanguinem fusum pro peccatis. In cujus figura quoniam sacrificiorum sanguis fundebatur sub lege, etiam ex ipso remissionis efficaciam habuisse creditur. Tempus baptismi incoepit quando dictum est: Ite, docete omnes gentes
Abbreviated transcription (Latin):
mous diu̾. Huic enĩ sp̃u septiformi. cedit qͥcqͥd qtͣ
d̾m se erigit: Sicut & in cͥcuitu septimo. muri ie¬
richo corruisse legunt᷑. As ꝑgit᷑ aut̃ aqua. ysopo.
que ẽ herba hunulis: purgans pectus: ⁊ duritiã
ad mortem curauit: ⁊ duritiã cordiũ nr̃oꝵ sue
humilitatis intuitu emollit. Dehinc cͥcuit totã
eccłiam uitus ter: & aqua parietes asꝑgit. Easy¬
sio templi ũ manu facti emũdationẽ sig̾c intio¬
rem: que cotidie fit ꝑ ueram penitentiam. Sicut
eiũ asꝑsio aque ext̾ĩor sig̾cat baptismi ablutionẽ.

Expanded text:
moris Domini . Huic enim spiritui septiformi cedit quidquid contra Deum se erigit. Sicut et in circuitu septimo muri Jericho corruisse leguntur. Aspergitur autem aqua hyssopo, quae est herba humilis, purgans pectus et duritiam ad mortem curavit et duritiam cordium nostrorum suae humilitatis intuitu emollivit. Dehinc circuitu totam ecclesiam intus ter, et aqua parietes aspergit. Quae aspersio templi non manufacti emundationem significat interiorem quae quotidie fit per veram poenitentiam. Sicut enim aspersio aquae exterior si
Abbreviated transcription (Latin):
b albis cooꝑitur: quib ⁊ sacram̃tũ nouita¬
d intelligit᷑ in baptizatis: ⁊ p̾nuntiat᷑ głia futͦe
incorruptionis. que erit in dedicatione illa gło¬
tis ratio poscebat egimꝰ: sũb eadem cõ¬
pendu regula. de eis que ineclia ge¬
runtat aliꝗo dicamꝰ. Septem pͥncipalia st̃¬
sacram̃ta: que in eccłia ministiantur. Eͦrũ qͥn¬
& genalia sunt: qͥaͣ eis nullus sexsus. nulla e¬
sirmatio. eucharistia. penitentia. uncdio iitir
Duo particularia sunt: eocͥs non tbuant. omub¬

Expanded text:
r, quibus et sacramentum novitatis intelligitur in baptizatis, et praenuntiatur gloria futurae incorruptionis, quae erit in dedicatione illa glotis ratio poscebat, egimus, sub eadem compendii regula de eis quae in Ecclesia geruntur, aliquid dicamus. Septem sunt principalia sacramenta quae in ecclesia ministrantur, quorum quinque generalia sunt, quia ab eis neuter sexus, nulla aemus, confirmatio, Eucharistia, poenitentia, unctio infirmorum. Duo particularia sunt, eo quod non tribuantur om
Abbreviated transcription (Latin):
cram̃tũ ficłi accipio: qͥa hic sic̃ dicit augustinꝰ.
sacram̃tũ fidi. fides appellat᷑. Qͦd aut̃ in ꝑsona
pueri dũt. ab reniuitio sathane. ⁊ c̾:spondent
puerũ si ad annos discretionis uenerit. sici sic
facturum. ꝑque u̾ba puer obligat᷑ in posterũ: ut nͥ
sic fecerit ꝓmissionis iuolate reus habeat᷑. ¶Nul¬
lus baptitari potest in uto matͥs. Non enĩ renaᷤ¬
ci pot̾. nũdũ natꝰ. Eͦd aut̃ iheremias ⁊ ioħes ĩ
ut̾o scĩficati st̃: in miracłis ẽ habendũ diuine po
testatis. De qua tñ scĩficatione: du̾si diu̾sa sentũt.
Na qͥa scĩficatio c̃ peccõ originali ñ ẽ: dñt qͥdem
eos sc̃ificatos in ut̾o: id ẽ a pecc̃o originali mun¬
datos. Michi sñ potioriᷤ sententie preuidicio

Expanded text:
cramentum fidei accipio, quia hic, sicut dicit Augustinus, cramentum fidei accipio, quia hic, sicut dicit Augustinus, sacramentum fidei fides appellatur. Quod autem in persona pueri dicunt: Abrenuntio Satanae, etc., spondent puerum, si ad annos discretionis venerit, sic et sic facturum. Per quae verba puer obligatur in posterum, ut nisi sic fecerit, promissionis violatae reus habeatur. Nullus baptizari potest in utero matris, non enim renasci potest nondum natus. Quod autem Jeremias et Joannes in utero ificatione diversi diversa sentiunt. Nam quia sanctificatio cum peccato originali non est, dicunt quidam eos sanctificatos in utero, id est a peccato originali mundatos. Mihi sine potioris sententiae praejudicio
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ab adu̾sa parte obiectũ ẽ. Nisi qͥs renatꝰ. Aͦs
sic intelligendũ: docent ipsa aug̾tini u̾ba. Ere
nasci ꝯtempserit ex aqua ⁊ sp̃u: ñ intrabit in
regnũ celoꝵ. Qͦd aut̃ martiriũ. locũ baptismi fu.xui¬
ticis informa a xp̃o tradita. scił c̃ inuocatiõe
tͥnitatis: ũ rebaptixant᷑. Si pret̾ formã illam.
rebaptitant᷑. ĩmo uere baptirant᷑: qͥa pͥꝰ bapti¬
i sacerdos siue aliꝰ in baptitando corrup¬
te ꝓferat u̾ba. Ut in nomi̾e patͥa ⁊ filia.
⁊ sp̃u sc̃a. ñ tñ errorẽ aut heresim in¬
duce intendens. s ex ignorantia: ñ ẽ rebapti¬
randũ. Ideo ñ in uino ł oleo s in aqua t̾m in¬
stitutũ ẽ bap̾m celebrari: ut sacram̃tũ cũ re
sacram̃ti ꝯuenientiã hr̾et ei ꝑ iusibile sacram̃¬
tum res inuisibilis possit intelligi. Ablutio eni ex¬
t̾ior: emunlationẽ sig̾cat int̾i̾orem. Ad abluend̃
aut̃: nichil accomodatius aqua pot̾ inueniriz
N ꝑsona pueri respondent pat̾ni. credo. id ẽ sa¬

Expanded text:
quod ab adversa parte objectum est: Nisi quis renatus. Quod sic intelligendum docent ipsa Augustini verba: Qui renasci contempserit ex aqua et Spiritu, non intrabit in regnum coelorum. Quod autem martyrium locum baptismi supticis in forma a Christo tradita, scilicet cum invocatione Trinitatis, non rebaptizantur. Si praeter formam illam, rebaptizantur, imo vere baptizantur: quia prius baptiSi sacerdos sive alius in baptizando corrupte proferat verba, ut in nomine patria et filia et spiritu sancta, non tamen errorem aut haeresim intendens, sed ex ignorantia, non est rebaptizandus. Ideo non in vino vel oleo sed in aqua tantum institutum est baptismum celebrari, ut sacramentum cum re sacramenti convenientiam haberet, et per visibile sacramentum res invisibilis possit intelligi. Ablutio enim exterior emundationem significat interiorem. Ab abluendum autem nil accommodatius aqua potest invenirim pro puero. In persona pueri respondent patrini Credo, id est sa
Abbreviated transcription (Latin):
liqͣs ianib meis ministrari ꝯtirgit. Auoqͥnao
uisut alioꝵ pͥanes porto. nͨ gusto aduunat ũ gĩa
sua non deserente sacram̃ta. Notandũ g qoͥ¬
pecca:⁊ ouginale ⁊ act̾ualia. Et ẽ baptismꝰ in¬
trantiui eccłiam. Confirmatio stantiu. Esi ui
pugna. Penitentia: lapsoꝵ s resurgentur. Ent¬
charistia: manentiũ in eccłia. Unctio: exeunte¬
ũ ab hac uuita. Que qͥdẽ remedia: ante legẽ fie¬

Expanded text:
eorum manibus meis ministrari contingat. Alioquin ad usus aliorum panes porto, nec gusto, divina tamen gratia sua non deserente sacramenta. Notandum iginalia, et actualia. Et est baptismus intrantium Ecclesiam: confirmatio stantium quasi in pugna, poenitentia lapsorum sed resurgentium, eucharistia manentium in Ecclesia, unctio exeuntium ab hac vita. Quae quidem remedia ante legem fie
Abbreviated transcription (Latin):
crucẽ facit de crismate in medio altaris
Dem ꝑ iiii. ipsiꝰ comua. sicut pͥuis fecerat
di aqua ꝯsetrata. Et ẽ ordo ꝯgriuis. ut ꝑt entũ¬
dauionse ꝑ aquã. ⁊ p̾t alia que dicta sunt. oleũ ad
sic unctione cͥsmatis inͣgnitur ꝑ manꝰ pontisi¬
ulmo eiatur idem sp̃s̃ ad remissionẽ peccõꝵ. Ungtẽ
g alt are: ⁊i cantat᷑ antiphona. UInxit te dñs oleos
sec̃cie p̃ consortib tiusͥ ut in hac unctione ila intel¬
ligamꝰ gr̃e plenitudirẽ. que p̾cessit in capite. & tul¬
so sipu sco die pentecostes. refulsit in apłis. Deq &̃
altari: eruces undiq crismant᷑ in parietibes

Expanded text:
crucem facit de chrismate in medio altarist prius fecerat de aqua consecrata. Et est ordo congruus, ut post emundationem per aquam et post alia quae dicta sunt, oleum adhmatis, et sic unctione chrismatis insignitur per manus pontifitismo datur idem Spiritus ad remissionem peccatorum. Ungitur ergo altare et cantatur Antiphona: Unxit te Dominus oleo laetitiae prae consortibus tuis . Ut in hac unctione intelligamus gratiae plenitudinem quae praecessit in capite, et misso Spiritu sancto die Pentecostes refulsit in apostolis. De altari cruces undique chrismantur in parietibus
Abbreviated transcription (Latin):
sangͥne hostiarũ digito sacerdotis. asꝑgebat᷑ o¬
tra dm: uł in cornib altaris ꝑ nebat᷑. iuxta sa¬
cͥficioꝵ diu̾sitatẽ ⁊ qͦd reliquũ erat. ad basim al¬
taris fundebat᷑: qͥa sacerdotũ ẽ qͥcqͥd possunt ad
utilitatẽ gregis. sͥ ꝯmissi facere: Qs aut̃ iures
suas excedit: dũo deuotissime ꝯm̃dare. Qmfu
mã sũmꝰ pastor cet̾is reliquit: cũ passioni apptꝰ¬
pinqͥns patͥ dix̃. Pat̾ serua eos qͦs dedisti in Cͦ
magistri formã secutꝰ paulus: in articulo uite
p̃sentis dicebat discipłis suis. Et nc̃ ꝯmends

Expanded text:
s aspergebatur contra Deum; vel in cornibus altaris ponebatur juxta sacrificiorum diversitatem, et quod reliquum erat, ad basim altaris fundebatur, quia sacerdotum est quidquid possunt ad utilitatem gregis sibi commissi facere; quod autem vires suas excedit, Domino devotissime commendare. Quam formam summus Pastor caeteris reliquit, cum passioni appropinquans Patri dixit: Pater, serva eos quos dedisti mihi . Quam Magistri formam secutus Paulus in supremo articulo vitae praesentis, dicebat discipulis suis: Et nunc commendo
Abbreviated transcription (Latin):
simtꝰ. Innuentes nullũ adeo ꝓtegi: n eũ qui de sus
uirib ñ p̾sumens. dĩ aduitoriũ implorauĩt. Hi
ꝑactis pontifex ad orationẽ se ꝯfert: petens ut os
qui eandem domũ intraiu̾nt: exauditos seẽĩ
Itiphonam. cũ psalmoi nt̾ibo ad altare di.
Et quod remanet de molta qua condite suntt sõ¬
rũ reliqͥe: fundit ad basim altaris: qͥa qͦd ipse ue
quit. humilit̾ deo ꝯmittit: & purgationẽ scił sub¬

Expanded text:
 innuens nullum a Deo protegi, nisi eum qui, de suis viribus non praesumens, Dei adjutorium imploraverit. His peractis, pontifex ad orationem se confert, petens ut omnes qui eamdem domum intraverint exauditos se essetiphonam cum psalmo: Introibo ad altare Dei . Et quod remanet de molta qua conditae sunt sanctorum reliquiae, fundit ad basquit, Domino humiliter committit, purgationem scilicet sub
Abbreviated transcription (Latin):
cantiũ. Aueluia aut̃. laus angłoꝵ ẽ. Ad homines ꝑ io¬
ħem in apocalipsi delata: nͥ se ꝑhibet uocẽ angłoꝵ au¬
disse. dicentiũ all̃a. Est aut̃ uox leticie sp̃ualis. Un
in tempore luctus. scił a septuagesima usq ad pas¬
cha: in eccłia ñ cantat᷑. Pontifex gͦ qui cũ subditoꝵ ĩ¬
ꝑitia adhuc certat. ⁊ adhuc iunfig̃a ii fidelem eccl̃iam
ad fidem uocat. uł lapsos ad penitentiã: adiutoriũ
quidem dĩ postulat: s alła ꝓ eis uon decantat: de

Expanded text:
uia autem laus angelorum est, ad homines per Joannem in Apocalypsi delata, ubi se perhibet vocem angelorum audisse dicentium alleluia . Est autem vox laetitiae spiritualis. Unde in tempore luctus, scilicet a Septuagesima usque ad Pascha, in Ecclesia non cantatur. Pontifex ergo, qui cum subditorum imperitia adhuc certat, et adhuc in figura non fidelem Ecclesiam ad fidem vocat, vel lapsos ad poenitentiam, adjutorium quidem Dei postulat, sed alleluia pro eis non de
Abbreviated transcription (Latin):
cui admiscent᷑ sal& cinis: i ad ultimũ uinũ.
Aqua. expiationẽ sig̾̃rat: quia ꝑ aquã comi¬
quinata emundari ⁊ ablui solent. Expiatio aut̃
pecc̃oꝵ recte fit: si adhibeat᷑ sal sapientie. qui cor¬
ruptibilia a corruptione ꝯseruat. Uñ in lege p̾ci¬
pit᷑. In om̃i sacrificio offeres sal: nec auferes salfe¬
deris dñi dĩ tui de sacͥficio eius. Qͦd est. Nichil
deo tem̾ẽ offeras. Illa enĩ oꝑa placent illi: que
sale sapientie st̃ ꝯdita. Cinis uͦ sig̾rat reliqͥas. id
ẽ memoriam. diu̾ce passionis: qͣm etiã sig̃cabat ci¬
sionis. Nel cuiis qui de carbonib efficit᷑ extinctis:
mortificationẽ uicioꝵ sig̾̃cat.⁊ extinctionẽ. Hinũ.¬
dulcedinẽ sp̃ualen sig̾cat: qua ab ub̾tate domꝰ d̃i
ũites sobrie inebriantur: ad quã ꝑ p̾dict̾a uenitꝰ.
sic̃ ꝓmittit᷑ in figura: cũ uinũ pꝰt cet̾a omĩa infũ¬
dit᷑. Potest etiã dici qͦd aqua ⁊ uinũ. duas in xp̃o

Expanded text:
cui admiscentur sal et cinis, et ad ultimum vinum. Aqua expiationem significat, quia per aquam coinquinata emundari et ablui solent. Expiatio autem peccatorum recte fit, si adhibeatur sal sapientiae, qui corruptibilia a corruptione servat. Unde in lege praecipitur: In omni sacrificio offeres sal; nec auferes sal foederis Domini Dei tui de sacrificio ejus . Quod est: Nihil Deo temere offeras. Illa enim opera placent illi quae sale sapientiae sunt condita. Cinis vero significat reliquias, id est memoriam Dominicae passionis; quam etiam significabat cisionis. Vel cinis, qui de carbonibus efficitur exstinctis, mortificationem vitiorum significat et exstinctionem. Vinudulcedinem significat, quia ab ubertate domus Dei mentes sobriae inebriantur, ad quam per praedicta venitur, sicut promittitur in figura, cum vinum post caetera omnia infunditur. Potest etiam dici quod aqua et vinum duas in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
tantes manu ⁊ uoce incitat. est seruuis qui bo¬
ues stimubo minans. dulci uoce bobus iubilit
Lector legem dñ dat auditorib qui nuꝑ uocat
sunt ꝑ officia cantoꝵ. in scolam dĩ ad nuptias
Scola dr uocatio. in qua si quis adhuc surdis an

Expanded text:
tantes manu et voce incitat, est servus qui botantes manu et voce incitat, est servus qui boves stimulo minans dulci voce bobus jubilat. Lector, legem Domini dat auditoribus qui nuper vocati sunt per officia cantorum in schola Dei ad nuptias. Schola, dicitur vocatio, in qua si quis adhuc surdis a
Abbreviated transcription (Latin):
hi qui gradale cantant. significant eos qui in acti¬
ua uita xͦ seruiunt. In gradib cantantes stabunt
quia iusti de uͥtute in uͥtutem in scala uͥtutis ibunt
Qui alła cantant. designant eos qͥ contemplatiu
uita xp̃m laudant. Hii cantantes altiꝰ ꝯfistunt. qͥ
tales in celsitudinem uͥtutum celestia contempla¬
do scandunt. Sequentiã chori alt̾natim iubilant
quia frequentie angłoꝵ uł hominũ. in domo di
seruo arante. qͦd ꝑ acto oꝑe de agro domũ redeat
⁊ pꝰt seruitiũ dño suo impensum ad conuiuium
recubat. Ager di sunt corda fidelium. seruus aran
est ordo predicantium. ꝑ lectorem epłe. doctors
expͥmunt᷑. qͥ agrum cdĩ p̾dicando docuerunt.
responsum fideles. qui bonam oꝑationem respo¬
dentes fructum iusticie ꝓtuleruit. Aratrum est
nr̃m seruitium. Boues hinc iide trahentes. sunt
utrimq totis uirib dño canentes. Precentor qͥ ca¬

Expanded text:
Hi qui Graduale cantant, significant eos qui in actiHi qui Graduale cantant, significant eos qui in activa vita Christo serviunt. In gradibus cantantes stabunt, quia justi de virtute in virtutem in scala charitatis ibunt. Qui Alleluia cantant, designant eos qui in contemplativa vita Christum laudant. Hi cantantes altius consistunt; quia tales in celsitudine virtutum coelestia contemplando scandunt. Sequentiam chori alternatim jubilabunt, quia frequentiae angelorum et hominum in domo Dei eracto acto opere de agro, domum redeat, et post servitium Domino suo impensum ad convivium recumbat . Ager Dei sunt corda fidelium, servus arans est ordo praedicantium; per lectorem Epistolae doctores exprimuntur, qui agrum Dei praedicando coluerunt; per responsionem, fideles qui per bonam operationem respondentes fructum justitiae protulerunt. Aratrum, est nostrum servitium. Boves hinc inde trahentes sunt utrinque totis viribus Domino canentes. Praecentor qui can
Abbreviated transcription (Latin):
diacono legente solemꝰ sedere. Lectio est predi¬
catio. sessio obauditio. Responsorium: credentiũ
ꝯfessio. Lectores ⁊ cantores sunt dñi negotiatores.
Subdiacono epłam legente cerei u̾so ordine ab o¬
riente in occidentem tͣnsponunt᷑ quia lumen
doctrine ab oriente in occidentem id est ꝑ totũ
orbem ꝑ apłos diffundebat᷑. ꝑ gradale conu̾sio
eccsiȩ de udeis intelligit᷑. E u̾sum. ꝯuersio ecl̃ie¬
de gentib arcipit᷑. ⁊ all̃a. utͥusq infide leticia ex¬
pͥmitur. Sequentia cantum uictore designat.
qua iustorum anime in deo uiuo sua plib̾atiõe
exultant. sicut filii isrł ꝓ sua ereptione canticum i¬
torie canebant. unde quidam longam netimam cũ
organis iubilant. que iubilum uocat᷑ quia plausũ
sedens u̾sa facie ad chorum laborantes intuet᷑. qͥa xp̃
da intuet᷑. ⁊ ꝓ se laborantes remunerat. Unde cũ ai
st̃ apłi qui eccłias ad laudes di instruxerun

Expanded text:
diacono legente, solemus sedere. Lectio, est praedidiacono legente, solemus sedere. Lectio, est praedicatio; sessio et auditorum responsio, credentium confessio. Lectores et cantores sunt Domini negotiatores. Subdiacono Epistolam legente, cerei verso ordine ab oriente in occidentem disponuntur, quia lumen doctrinae ab Oriente in Occidentem, id est per totum orbem per apostolos diffundebatur. Per Graduale, conversio Ecclesiae de Judaeis intelligitur. per Versum, conversio de gentibus accipitur. Per Alleluia utriusque in fide laetitia exprimitur. Sequentia, cantum victoriae designat, qua justorum animae in Deo vivo pro sua liberatione exsultant, sicut filii Israel pro sua ereptione canticum victoriae canebant. Unde quidam longam pneumam cum organis jubilant, quae jubilum vocatur; quia plausum sedens, versa facie ad chorum laborantes intuertur, quia Crda intuetur, et pro se laborantes remunerari pollicetur: stoli qui Ecclesias laudes Dei instruxerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
potestas qua animam ꝓ oiib in morte posuit.
Si uͦ una t̾m linea sustentat᷑. designat qͦd ipse so¬
lus absq sorde a uͥgine generat᷑. & solus int̾ mor¬
tuos liber p̾dicat᷑. Circulus cui hec omĩa innec¬
tunt᷑. est ditas a qua omĩa ꝯtinent᷑. cuiꝰ maiestaᷤᷤ
uullo t̾mino claudetuNDe scd̾o officio.
N suꝑtori officio de capite nr̃o xͦ agebatur: in se¬
quenti uͦ de corpore eiꝰ eccl̃ia agitur. Quam ma¬
ria soror moysi p̾figurabat: que ppłõ liberato p̃¬
cinebat. & turba canticum respondebat. Sic ep̃o
residente lector epłam in pulpito recitat. & chorꝰ
canticum resonat. quia xͦ in celis residente doc¬
torum ordo scripturam mundo intonuit. ⁊ omĩs
uͥq ppłs laudem xͦ sonuit. Altior locus ponit᷑ ep̃o
ut suꝑ intendat. & tamqͣm ppłm custodiat. ut
untori altior locus sit. ut uineam custodiat.
Sic dñs in alta celoꝵ sedens custodit currum

Expanded text:
potestas quae animam pro ovibus in morte posuit. potestas quae animam pro ovibus in morte posuit. Si vero tantum una linea sustentatur, designat quod ipse solus absque sorde a virgine generatur, et solus liber inter mortuos praedicatur. Circulus, cui haec omnia innectuntur, est divinitas a qua haec omnia continentur, cujus majestas nullo termino clauditur. CAP. XIII.In superiori officio de capite nostro Christo. In sequenti vero de corpore ejus Ecclesia agitur. Quam Maria soror Moysi praefigurabat, quae populo liberato praecinebat, et turba canticum respondebat. Sic, Christo residente, lector Epistolam in pulpito recitat et chorus cantum resonat; quia, Christo in coelis residente, doctorum ordo Scripturam mundo intonuit, et omnis ubique populus laudem Christo sonuit. Altior locus ponitur episcopo, ut superintendat, et tanquam populum custodiat, ut vinitori locus sit ut vineam custodiat. Sic Dominus in alto coelorum sedens custodit currum
Abbreviated transcription (Latin):
fert thuribulum designat ioseph: qui undiq cir
Sex uł quatuor uł duob ministrare non licet. qi¬
diuidi par numerus potest. & ecclia scindi non deb&.
sum eius diuinitatem. ignis sp̃m sc̃m. Si est aure¬
um significat eiꝰ diuinitatem. omĩa precellentem. si
argenteum: demonstrat eiꝰ humanitatem. om̃i scĩ¬
tate nitentem. si cup̾um declarat eiꝰ carnem ꝓ no¬
bis fragilem. si ferreum. insinuat eiꝰ carnem mor¬
tuam resurrectione mortem suꝑantem. Si qͥtuor
lineas habet thuribulum. significat elem̃tis ꝯstare
corpus dm̃cum qͦd qͦtuor uͥtutib. prudentia. forcitu¬
dine. iustia. temꝑantia fuit phęnum. Quinta line¬
a que thuribulum ab inuicem separat. designat
animam xp̃i. que se in mortem a corpore scquestra¬
uerat. Si aut̃ tͥb lincis continet᷑. sig̃c qͦd huma¬
na caro ⁊ anima rationalis ⁊ u̾bi diuinitas una
ꝑsona xͥ efficit᷑. Quarta que partes diuidit. est

Expanded text:
fert thuribulum, designat Joseph qui undique circfert thuribulum, designat Joseph qui undique circSex, vel quatuor, vel duobus ministrare non licet, quia par numerus dividi potest, et Ecclesia scindi non debet,sum, ejus divinitatem; ignis, Spiritum sanctum. Si est aureum, signat ejus divinitatem omnia praecellentem; si argenteum, demonstrat ipsius humanitatem omnium sanctitate nitentem; si cupreum, declarat ejus carnem pro nobis fragilem; si ferreum, insinuat ejus carnem mortuam in resurrectione mortem superantem. Si quatuor lineas habet thuribulum, significat quatuor elementis constare corpus Dominicum, quod quatuor virtutibus, prudentia, fortitudine, justitia, temperantia fuit plenum. Quinta linea, quae thuribulum abinvicem separat, designat animam Christi, quae se morte a corpore sequestraverat. Si autem tribus lineis continetur, significat quod humana caro, et anima rationalis, et verbi divinitas una persona Christi efficitur, quarta quae partes dividit, est
Abbreviated transcription (Latin):
tem subcliaconi seruiunt: quia hec sacramenta qͥn¬
q partes scͥpture docuerunt. Uetus enĩ testam̃tũ
in legem & ꝓpħas diuidit᷑: nouum in actus apłoꝵ.
a coliti sunt: quia qͥnq libri moysi hec mysteria
testificati sunt: De trib diaconib¬
res diaconi si ministrant: sig̾tant tres apłos
qui dño uui monte tͦnffigurato ad erant. Tres
fubdiaconi st̃. quia lex & psalmi & ꝓpħe hec saciam̃ta
predixerunt. Tres acoliti seruiunt: quia fides & spes
& caritas hec mysteria ꝑficiunt. De uno diacono.¬
Nus diaconꝰ si ministrat: illũ adolescentem
mũsitas scͥpt̾e hoc sacram̃tum docuit. Ab uno a co¬
lito seruit᷑. quia inimitate tm̃ eccłȩ. hoc sacram̃tũ
res illuminatores eccłiȩ u̾bo & exemplo lumen
fidelib p̾bere debent: qͥad usq ipsi dm morib inuo¬
care incipiant. & xp̃m ueram lucem omnẽ animã
alluminare cognoscant. Septem cerei st̃ septem do¬
minaria ordinatim u̾sus ep̃m disponunt᷑. quia

Expanded text:
ec sacramenta quinque partes Scripturae docuerunt. Vetus enim Testamentum in legem et prophetas dividitur: Novum in Actus apostolacolythi sunt, quia quinque libri Moysi haec mysteria testificati sunt. Tres diacones si ministrant, significant tres apostolos qui Domino in monte transfigurato aderant. Tres subdiacones sunt, quia lex et psalmi et prophetae haec sacramenta praedixerunt. Tres acolythi serviunt, quia fides, spes et charitas haec mysteria perficiunt. Unus diaconus si ministrat, illum adolescentem niversitas Scripturae hoc sacramentum docuit. Ab uno acolytho servitur, quia in unitate tantum Ecclesiae hoc sacramentum res, illuminatores Ecclesiae, verbo et exemplo lumen fidelibus praebere debent, quoadusque ipsi Domini moribus invocare incipiant, et Christum veram lucem omnem animam illuminare cognoscant. Septem cerei sunt septem dominaria ordinatim versus episcopum disponuntur; quia
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd obseruare discipłos p̃monẽt. Hinc ẽ qͦd eodẽ
die altaria. templiq parietes. ⁊ pauimĩta la¬
uantur: uasaq purificant᷑. que sunt dño ꝯ
secrata. Qua die ꝓuide etiã scm̃ crhisma con¬
ficit᷑: qͥa ante bidu u̾ pasche. maria¬
caput ac pedes dũi mi ungento ꝑ¬
fudisse ꝑhibet᷑. Inde & dñs. discipłis su¬
is dixit. Scitis qͥa p̾t biduui pascha fiet:
& filius hominis tradetur : de parascerien.

Expanded text:
quod observare discipulos praemoneret. 2. Hinc est quod eodem die altaria templique parietes et pavimenta lavantur, vasaque purificantur, quae sunt Domino consecrata. Quo die proinde etiam sanctum chrisma conficitur, quia ante biduum paschcaput ac pedes Domini unguente perfudisse perhibetur. Unde et Dominus discipulis suis dixit: Scitis, quia post biduum pascha fiet, t Filius hominis tradetur, ut cruci
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am ꝑcipiendam festinant. fidẽ quã ꝯfitent᷑
agnoscant. Uulgus aut̃ ideo eundẽ capitila¬
uiũ uocat: qͥa tunc moris ẽ lauandi capita
deis accep̃. & xp̃i sangͥnẽ uendidit. Eo &̃ die
saluator surgens a cena. pedes disciploꝵ lauit:

Expanded text:
gratiam percipiendam festinant, fidem quam confiteantur gratiam percipiendam festinant, fidem quam confiteantur agnoscant. Vulgus ideo eum diem capitilavium vocant, quia tunc moris est lavanddaeis accepit, et Christi sanguinem vendidit . Eo etiam die Salvator surgens
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ostensus: siue qͦo ea die sderis ortu
magis ẽ ꝓditꝰ. siue qͦd pͥmo signo ꝑ aquã in ui¬
nũ t̾isam multis ẽ manifestatus. Refert aut̃ cas¬
sianꝰ. apud egyptios. natiuitatis diẽ. & epypha¬
nioꝵ sollẽpnitatẽ. ñ bifarie. ut in occidius pro¬
uinciis. s diei unius festiuitate celebrari. Epłe
qͦ pontificis alexandrini ad uniu̾sas egypti ec¬
cłias. uł monasteria dirigunt᷑. qͥb & iniciũ qͣ¬
dragesime. & dies pasche denuntiantusi:
se ꝑhibetur. Func gaudens cũ ramis palmar̃
multitudo plebiũ. obuiã ei clamauert̃. osamia
benedictus qui uenit in nomine dũi rex isrł.
In ramis palmarũ sig̾cabat᷑ uictoria. qua erat
dñs mortẽ moriendo suꝑaturꝰ: & tropheo cru¬
plicia corda gentilitatis: quã p̃sidendo acq
regendo ꝑducebat ad uisionẽ pacis. Hoc aut̃
dic sẏmbolũ cõpetentib traditur. ꝓpt̾ confi¬
nẽ du̾ici pasche sollempnitatẽ: ut qͥ iam ad d̾i

Expanded text:
fuerit ostensus, sive quod ea die sideris ortu magis est proditus, sive quod primo signo per aquam in vinum versam multis est manifestatus. 3. Refert autem Cassianus apud Aegyptios Nativitatis diem, 394 et epiphaniorum solemnitatem non bifarie, ut in occiduis provinciis, sed sub diei unius festivitate celebrari. Epistolae quoque pontificis Alexandrini per universas Aegypti Ecclesias vel monasteria diriguntur, quibus et initium Quadragesimae, et dies Pse perhibetur: tunc gradiens cum ramis palmarum multitudo plebium obviam ei clamaverunt: Hosanna, benedictus qui venit in nomine Domini, Rex Israel . In ramis enim palmarum significabatur victoria, qua erat Dominus mortem moriendo superaturus, et trophaeo crut, indicavit simplicia corda gentilitatis, quae praesidendo atque regendo perducebat 395 ad visionem pacis. Hoc autem die symbolum competentibus traditur, propter confinem dominicae paschae solemnitatem; ut quia jam ad Dei
Abbreviated transcription (Latin):
fructuosas: dicentes uira temerare diuina.
qui noctẽ fecit ad reqͥem: sic̃ diem ad labo¬
rem. Qͥ heretici greco sermone nictaxontes.
id ẽ somniculosi uocantuR De matutiuis.
e matutinoꝵ antiqͥtate. et autoritate.
testis ẽ. idẽ dauid ꝓpħa dicens. In ma¬
tutinis meditabor inte: quia fuisti aduitor
nis dñe. & alibi. Preuenert̃ oculi mei ad te
diluculo. ut meditaret᷑ eloquia tua. Cassi¬
anꝰ aut̃ dicit. matutine sollempnitatis offm
nouo adhuc tp̃r iustitutũ. pͥmitꝰ in bechlehẽ
ne salutis ex uͥgine nasci dignatus ẽ: sic q ex
illo ꝑ uniu̾sum mundũ eiꝰdẽ celebrationis in¬
ualuit consuetudo. Diluculo aut̃ ꝓinde ora¬
t᷑: ut resurrectio xp̃i celebret᷑. Matutina au¬
t̃ luce radiante. dũs ⁊ saluator ab inferis re¬
surrexit: qñ cepio oriri fidelib lux q̃ ĩ oriente
xp̃o occidãt peccatorib. Siqͥdẽ ⁊ eo tp̃i cunc¬
t̾is spes fut᷑e resurrectionis credit᷑: cũ iusti.

Expanded text:
fructuosas, dicentes jura temerari divina, fructuosas, dicentes jura temerari divina, qui noctem fecit ad requiem, sicut diem ad laborem. Qui haeretici Graeco sermone νυκτάζοντες, hoc est somniculosi, vocantur. De matutinis. De matutinorum antiquitate et auctoritate testis est idem David propheta, dicens: In matutinis meditabor in te, quia fuisti adjutor meus . Et alibi: Praevenerunt oculi mei ad te diluculo, ut meditarer eloquia tua . Cassianus autem dicit: Matutinae solemnitatis officium, novo adhuc tempore institutum, primitus in Bethlehem e salutis ex Virgine nasci dignatus est: sicque ex illo per universum mundum ejusdem celebrationis invaluit consuetudo. Diluculo autem proinde oratur, ut resurrectio Christi celebretur. Matutina enim luce radiante, Dominus et Salvator ab inferis resurrexit, quando coepit oriri fidelibus lux, quae moriente Christo, occiderat peccatoribus. Siquidem et eodem tempore cunctis spes futurae resurrectionis creditur, cum justi,
Abbreviated transcription (Latin):
mi p̃sepio iacentẽ. & ad orauert̃ enĩ. offerentes
ei competentia munera tͥnitatis. aurũ. chis.
& inꝓrra. regi deo atq passuro. Ialeo gͦ die
hunc annua celebritate satrauert̃: ut mun¬
runt. Siqͥdem eodẽ die idẽ ihe etiã iordanis
lauatro tingere: diuuiso q celo sp̃s scĩ descen¬
dentis testimonio. dĩ ec̃ filiꝰ declarat᷑. Cuiꝰ
diei nom̃: ex eo qͦd apparuit gentib. epxpha¬
nia nuncupat᷑. Epr phania eni g̾ce appari

Expanded text:
in praesepe jacentem adoraverunt eum, offerentes ei competentia munera Trinitatis, aurum, thus, et myrrham, regi Deo atque passuro. Ideo ergo diem hunc annua celebritate sacraverunt, ut munrunt. 2. Siquidem eodem die idem Jesus etiam Jordanis lavacro tingitur, divisoque coelo Spiritus sancti descendentis testimonio Dei esse Filius declaratur ; cujus diei nomen, ex eo quod apparuit gentibus, Epiphania nuncupatur. Epiphania enim Graece, Lati
Abbreviated transcription (Latin):
cultib icdoloꝵ. Uolens gͦ d̾s t̾minare pecẽm
confuluit ũbo. lege. ꝓpħis. siguis. plagis ꝓdi¬
giis. S cũ nec sic quidẽ errores suos amoni¬
tus agnosceret mundꝰ: misit dꝰ̃ filiũ suũ ut
carne indueret. & homib appareret. & pecco¬
res sanaret. Qͥideo in hominẽ uenit: dͥa ꝑ
seipsii ab homib eoguosei nͥ potuit. Ot auͥt
uicdet᷑. ũbũ caro factũ ẽ. assimĩdo carne.¬

Expanded text:
re peccatum, re peccatum, consuluit verbo, lege, prophetis, signis, plagis et prodigiis. Sed cum nec sic quidem errores suos admonitus agnosceret mundus, misit Deus Filium suum, ut carne indueretur, et hominibus appareret, et peccatores sanaret. Qui ideo in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Ut autem videretur, Verbum caro factum est, ass
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ apłos sp̃s sc̃s descendit manna eodẽ lie
in heremo pͥmũ de celo datũ ẽ. Sic enĩ dicit
añs. Sex dieb colligetis manna: in die aut̃
sexto duplũ colligetis. Sextꝰ enĩ dies paras¬
cheue. que ante sabbatũ ponit᷑. sabbatũ au¬
manna de celo uenit. Unde intelligant ui¬
dei. iam t̾e p̃latũ ẽẽ uidaico sabbato dr̃ca
nr̃am: iã tunc indicatũ. qͦd in salb̾o ipsoꝵ
gr̃a clĩ de celo ad eos nulla descend̾it. s in
nitatis institutus est: quia in eo xp̃c ꝓ redẽp¬
tione mundi nasci corporalit̾ uoluit. ꝓdiens
ex iͥigiuis uteroi qͥ erat in pat̾s imꝑio. Euiꝰ
suscepte carnis causa. hec ẽ. Postqͣm enĩ in¬
uidia diaboli parens ille pͥmꝰ sꝑe seductus in¬
ani cecidit: ꝯfestim exul & ꝑditꝰ. in onũ genẽ
suo radicẽ malicie & peccati transdux̃. Cres¬
cebat ꝙ in malũ uehem̃tiꝰ oñe genꝰ mottali¬
uni: diffusis uͥq scelerib. & qͦd ẽ nequiꝰ oĩũ¬

Expanded text:
super apostolos descendit, manna in eo die in eremo primo de coelo datum est. Sic enim dicit Dominus: Sex diebus colligetis manna, in die autem sexto duplum colligetis . Sextus enim dies est parasceve, qui ante sabbatum ponitur, sabbatum aumanna de coelo venit. Unde intelligant Judaei jam tunc praelatam esse Judaico Sabbato Dominicam nostram; jam tunc indicatum est quod in Sabbato ipsorum gratia ad eos de coelo nulla descenderit, sed in nitatis institutus est, quia in eo Christus pro redemptione mundi nasci corporaliter voluit, prodiens ex virginis utero, qui erat in Patris imperio. Cujus susceptae carnis causa haec est. Postquam enim invidia diaboli parens ille primus spe seductus inani cecidit, confestim exsul, et perditus in omni genere suo radicem malitiae et peccati transduxit, crescebatque in malum vehementius omne genus mortalium diffusis ubique sceleribus, et, quod est nequi
Abbreviated transcription (Latin):
nificationẽ dicit᷑: da illi septẽ. & illi octo.
Drmo eni solũ celebrandũ sabbatũ tditũ
e qͥerat antea reqͥes mortuoꝵ. Resurrecti¬
gens a mortius ñ morietur. mors illi ultrañ
onabit᷑. Iam pꝰtqͣm facta ẽ talis resurrectio
in corpore xp̃i. ut p̾iret in capite eccłie. qͦd
corpus eccłie sꝑaret infinẽ: dies dĩcus idẽ
octaius. qͥs. pͥmꝰ in festiuitate succesłit. Appa¬
cet aut. hunc diẽ. &̃ sc̃ĩs scͥpturis eẽ sollep

Expanded text:
nificatione dicitur illi septimus, et illi octavus. Primum enim solum celebrare Sabbatum traditum est, quia erat antea requies mortuorum, resurrectigens a mortuis jam non morietur, mors illi ultra non dominabitur. Jam postquam facta est talis resurrectio in corpore Domini, ut praeiret in capite Ecclesiae, quod corpus Ecclesiae speraret in fine, dies Dominicus idem octavus, qui et primus in festivitate successis. Apparet autem hu
Abbreviated transcription (Latin):
tate ñ amisit diuinitatẽ. Ita idẽ es ⁊ dẽ
homo. in nat᷑a di equał patri. in naca ho¬
uñs factus ẽ mortał. in nobis. ꝓ nobis. de
nobis. manens qͦd erat. suscipiens qͦd nerdi.
natalis dicit᷑. Quẽ q ideo obseruare ꝑ reuolu¬
tũ ceulũ anni festa sollepnitate debem̾: ut ĩ

Expanded text:
tem. Ita idem Deus et idem homo, in natura Dei aequalis Patri, in natura hominis factus mortalis 393 in nobis pro nobis, de nobis, manens quod erat, suscipiens quod non erNatalis dicitur; quemque ideo observare per revolutum circulum anni festa solemnitate solemus, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
leuithes sunt:. Ipsis enĩ uissũ ẽ custo dire
nis conflictũ iam qͥeti mundo corpore partt̃
⁊ mente deo deseruiant: p̾ferentes speciem
guitatis. ne fallant᷑ consilio: ne fidẽ deserant:
ne qͥcquã intemperantius agant. De subdi
nuntur: appellant᷑q ibi natinueil idest in
humilitate deo seriuientes. Ex eorũ ordine
fiteri:. quiq etiã ad pͥmũ dinitatis indici¬
um fidelis enituit: ꝓtestante deo ac dicente.
Ecce uir isrłita:. in quo dolus non ẽ. Deniq
isti oblationes intemplo diũ suscipiunt a
ppłis. Isti obediunt officiis leutharũ. Isti qͦq ua¬
sa corporis & sangͥnus xp̃i diaconib ad altariũ
offerunt: Dequib quidẽ placuit placuit pa¬
tͥb. ut qͥa sacra misteria contrectant. castr ⁊ ꝯ¬
tinentes ab uxorib sint.:⁊ ab omĩ carnali un¬
munditia lib̾i sint: uixta qͦd illis ꝓpħa docen¬
te iubetur. Mundamini: qui fertis uasa

Expanded text:
Levitae sunt. Ipsis enim jussum est custodire nis conflictum, jam quieti, mundo corpore pariter et mente Deo serviant, praeferentes speciem gravitatis, ne fallantur consilio, ne fidem deserant, neque quidquam intemperantius gerant. CAPUT X. De niuntur, appellanturque ibi Nathinaei, id est, in humilitate Domino servientes . Ex eorum ordine fiteri, quique etiam ad primum divinitatis indicium fidelis enituit, protestante Domino ac dicente: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . 2. Denique isti oblationes in templo Domini suscipiunt a populis, isti obediunt officiis Levitarum, isti quoque vasa corporis et sanguinis Christi diaconibus ad altaria Domini offerunt. De quibus quidem placuit Patribus ut, quia sacra mysteria contrectant, casti et continentes ab uxoribus sint, et ab omni carnali immunditia liberi, juxta quod illis, propheta dicente, jubetur: Mundamini. 430 qui fertis vasa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ apłi petͥ seueritatis cultͦ succisũ est. Qͥq ab eo
qͥd semet ipsos a cenobiali discipliua sequestrant.
suas q libere appetunt uoluptates: egyptioꝵ lin¬
gua. sarabaite sibi renuite nuncupati sunt. Cõ¬
struunt enĩ ÷ͥ cellulas. easq falso nomine mona¬
stĩa uocant: liberi q ab imꝑio senioꝵ. arbitͥo suo
uiuunt: c̾tatĩ in oꝑib laboiantes: ñ ut indigen¬
tib distͥbuant: s ut acqͥrant pecunias qͦs recon¬
dant. & sic̃ ait de ipsis sc̃s iheronimꝰ quasi ars
sit sc̃a non uita: qͥcqͥd uendiderint maioris ẽ pͣ¬
cui. Rieuera ut idẽ dicit solent certare ieiunis:
⁊ rem secreti uictune facunit. Apud eos affecta¬
ta sunt onũa. fluxe manice. calige follicantes.
uestis grossior. Crebra suspiria. uisitatio uͥgniũ:
detractio cłicorũ : ⁊ si qͦtido dies festus uenerit.

Expanded text:
et apostoli Petri severitate succisum est; quique ab eo et apostoli Petri severitate succisum est; quique ab eo quod semetipsos a coenobiali disciplina sequestrant suasque liberi appetunt voluntates Aegyptiorum lingua sarabaïtae, sive renuitae nuncupati sunt. Construunt sibi cellulas easque falso nomine monasteria nuncupant. Liberique ab imperio seniorum, arbitrio suo vivunt, certatim in operibus laborantes, non ut indigentibus distribuant, sed ut acquirant pecunias quas recondant. Et sicut ait de ipsis Hieronymus, quasi ars sit sancta, non vita, quidquid vendiderint, charioris est pretii. Revera, ut idem dicit, solent certare jejuniis, et rem secreti, victoriae faciunt. Apud hos affectata sunt omnia, fluxae manicae, caliguestis grossior, crebra suspiria, uisitatio uirginum, detractatio clericorum, et si quando festior dies uenerit,