comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ra ꝑsecutionẽ. & illa trat sc̃a quȩ faciebat.
illa miqua quȩ patiebatur. Numquid huic
ꝑsccutioni quã passa ẽ agar comparandus ẽ
sc̃s dauid. quẽ ꝑsecutus ẽ iniquus saul ual¬
de utiꝙ distat. nͥ quia patiebat᷑. sed qr ꝓptͣ ui¬
stinã paniebatur. Et ipse dñs cum latronibus
crucifiocus ẽ. sed quos passio ungebat. causa
separabat. ldeo in psalmo uax illa intelligen¬
da ẽ uerorum martirum. uolentium se di¬
scerni a martiribus falsis. ludica me ds odi¬
scerne causam mcã de gente ñsc̃ã. Nondixit
discerne pȩnam mẽa. sed discernt causã meã.
Potest enim impioꝵ ẽẽ similis pena. sca dissi¬
milis ẽ marurum causa. Quoꝵ & illa uarẽ.
iniuste ꝑsecuti sunt me adiuua me. Ideose
dignum excistimauit qui adiuuaretur uiste.
qr illi ꝑsequebantur inuiste. Nam si uisit il¬
li ꝑsequerentur. ñ suerat adiuuandus sed
corrigendus. Si aut̃ putant qđ nemo pos¬

Expanded text:
rra persecutionem et illa erat sancta, quae faciebat, rra persecutionem et illa erat sancta, quae faciebat, illa iniqua, quae patiebatur. numquid huic persecutioni, quam passa est Agar, comparandus est sanctus Dauid, quem persecutus est iniquus Saul? ualde utique distat, non quia patiebatur, sed quia propter iustitiam patiebatur. et ipse dominus cum latronibus crucifixus est; sed quos passio iungebat, causa separabat, ideo in psalmo uox illa intellegenda est uerorum martyrum uolentium se discerni a martyribus falsis: Iudica me, deus, et discerne causam meam de gente non sancta; non dixit discerne poenam meam" sed \'discerne causam meam. potest enim esse impiorum similis poena, sed dissimilis est martyrum causa, quorum et illa uox est: Iniuste persecuti sunt me, adiuua me; ideo se dignum existimauit, qui adiuuaretur iuste, quia illi persequebantur iniuste; nam si iuste illi persequerentur, non fuerat adiuuandus sed corrigendus. Si autem putant, quod nemo pos
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate c̃stituit. ut quicumq diceret blas¬
phemiã in dm̃ uerũ sidrach misach. & ab̃ de¬
nagho. cum domo sua penitus interiret.
łtanc lege̾ si qui contempserunt: & i qđ fue¬
rat c̃stitutum merito ꝑpessi sunt. debuer̃
dicere qđ isti dicunt se iustos ec̃. qr ex lege
regis ꝑsecutionẽ patiebantur. Qđ utiꝙ di¬
cerent si tta insanirent sicut isti insamunt
qui diuidunt membra xp̃i. exsufflant sa¬
hibentur ista facere legibus imperatoꝵ. quaᷤ
c̃stituerunt ꝓunitate xp̃i. & iactant falla¬
cit̾ innocentiã suã. & quã ñ possunt a dño
accipere ab hominibꝰ quer̃ martirũ
głam. Ueri autẽ martires illi sunt
de quibꝰ dñs ait. Beat qui ꝑsccutionẽ paniun¬
tur ꝓpt iustitiã. Nongͦ qui ꝓpt̃ iniquitatem
et ꝓpt̾ apͣianȩ unitatis impiã diuisionem.
sed qui ꝓpt᷑ iustitiã ꝑsecutionẽ patiuntur. hi
martires ueri sunt. Nam & agar passa ẽ asa¬

Expanded text:
ueritate constituit, ut, quicumque diceret blasueritate constituit, ut, quicumque diceret blasphemiam in deum uerum Sidrac, Misac et Abdenago, cum domo sua penitus interiret. hanc legem si qui contempserunt et id, quod fuerat constitutum. merito perpessi sunt, debuerunt dicere, quod isti dicunt. se iustos esse, quia ex lege regis persecutionem patiebantur. quod utique dicerent, si ita insanirent, sicut isti insaniunt. qui diuidunt membra Christi et exsufflant saprohibentur ista facere legibus imperatorum, quas constituerunt pro unitate Christi. et iactant fallaciter innocentiam suam et, quam non possunt a domino accipere, ab hominibus quaerunt martyrum gloriam. Yeri autem martyres illi sunt, de quibus dominus ait: Beati, qui persecutionem patiuntur propter iustitiam. non ergo qui propter iniquitatem et propter Christianae unitatis impiam diuisionem, sed qui propter iustitiam persecutionem patiuntur, hi martyres ueri sunt. nam et Agar passa est a Sa
Abbreviated transcription (Latin):
tuunt malas leges. ꝓbantur benecredentes.
&e coronantur ꝑscuerantes. Quando autẽ ꝓ
ueritate contra falsitatẽ c̃stituunt bonas le¬
ges. trentur seuientes. & corrigunt᷑ intelligen¬
tes. Quicumq gͦ legibus imperatoꝵ que con¬
tra dĩueritatẽ feruntur obtemperars ñuult
adquirit grande p̃mium. quicumꝙ autẽ le¬
gibus imperatoꝵ que ꝓdĩ ueritate feruntur
obtemperare ñuult. adquirit grande suppli¬
cium. Nam & temporibꝰ ꝓpħarum om̃s regeᷤᷤ
qui inpopłõ dĩ ñ ꝓhibuerunt nec euerteruis
quȩ contra dĩ p̃ceptum fuerant instituta
culpantur. & qui ꝓhibuerunt & euerterunt
suꝑ alioꝵ merita laudantur. Et rex nabucho¬
donosor cum seriuis eẽt idoloꝵ constuit sacri¬
legã legẽ. ut simulachrum adoraretur. sed
eius impiȩ c̃stitutioni qui obedire noluerutͭ̃
pie fidelit̾ꝙ fecerunt. Idem tam̃ rex diuino
correctus miraculo piã & laudabilẽ legẽ ꝓ

Expanded text:
tuunt malas leges, probantur bene credentes tuunt malas leges, probantur bene credentes et coronantur perseuerantes. quando autem pro ueritate contra falsitatem constituunt bonas leges, terrentur saeuientes et corriguntur intellegentes. quicumque ergo legibus imperatorum, quae contra dei ueritatem feruntur, obtemperare non uult, adquirit grande praemium: quicumque autem legibus imperatorum, quae pro dei ueritate feruntur, obtemperare non uult, adquirit grande supplicium. nam et temporibus prophetarum omnes reges, qui in populo dei non prohibuerunt nec euerterunt, quae contra dei praeceptum fuerant instituta, culpantur et, qui prohibuerunt et euerterunt. super aliorum merita laudantur. et rex Nabuchodonosor cum seruus esset idolorum, constituit sacrilegam legem, ut simulacrum adoraretur; sed eius impiae constitutioni qui oboedire noluerunt, pie fideliterque fecerunt. idem tamen rex diuino correctus miraculo piam et laudabilem legem pro
Abbreviated transcription (Latin):
ista potius falsa masuenido crudelis ẽ. Si enĩ
equus & mulus quibꝰ nẽ intellectus morsibus
& calcibꝰ resistunt hominibus. a quibus eoꝵ
curanda uulnera c̃trectantur. & cum inter
dentes eoꝵ & ungulas sepe homines perieli¬
tentur. & aliquando uexentur. ñ tam̃ eos
deserunt donce ꝑ dolores & molestias medi¬
cinales reuocent ad salutt̃. quantomagis ho
at nẽ deserendus. qui correctus intellegere
potest. quantum sibi pͣstabatur beneficium.
quando se ꝑsecutionẽ ꝑpeti querebatur:
Sicut gͦ apłs dicit. infatigabiles cum tempus
habemus operemur bonum adom̃s. quipos¬
sunt catholicoꝵ p̃dicatoꝵ sermonibꝰ. qui pos¬
sunt catholicoꝵ pͥncipum legibꝰ. partim ꝑeos
qui diuinis admonitionibꝰ. partim ꝑ eos qui
iussis imperialibus parent. om̃s ad salutem
uocentur. om̃s aꝑnitie reuocentur. qr & impe¬
ratores quando ꝓfalsitate contra ueritate c̃sti¬

Expanded text:
ista potius falsa mansuetudo crudelis eat. si enim ista potius falsa mansuetudo crudelis eat. si enim equus et mulus. quibus non est intellectus, morsibus et calcibus resistunt hominibus, a quibus eorum curanda uulnera eontrectantur. et. cum inter dentes eorum et ungulas saepe homines periclitentur et aliquando uexentur, non tamen eos deserunt. donec per dolores et molestias medicinales reuocent ad salutem. quanto magis homat, non est deserendus, qui correctus intellegere potest, quantum sibi praestabatur beneficium, quando se persecutionem perpeti querebatur! Sicut ergo apostolus dicit, infatigabiles, cum tempus habemus, operemur bonum ad omnes. qui possunt catholicorum praedicatorum sermonibus, qui possunt catholicorum principum legibus partim per eos, qui diuinis admonitionibus, partim per eos, qui iussis imperialibus parent, omnes ad salutem uocentur, omnes a pernicie reuocentur, quia et imperatores quando pro falsitate contra ueritatem consti
Abbreviated transcription (Latin):
tum. aut siñbabet. potest facillune accipe¬
re de ȩclĩa sitifensi. quando quidẽ euiã liber
iste iam sua ꝓlixitate curis tius forsitan one¬
rosus ẽ. Noc enim contigit donatistis: qđ ac¬
cusatoribus sci danihelis. Sicut enim in illos
lrones. sic inistos conuerse sunt leges. quibus
quȩ illis uidentur aduerse. qm̃ multi ꝑ illaᷤᷤ
correcti sunt. & cotidie corriguntur. & se c̃ẽ
correctos atq ab illa furiosa ꝑnitie libera¬
tos gr̃as agunt. & qd erantꝰ diligunt. mole¬
stasꝙ sibi fuisse saluberrimas leges quantũ
ininsania detestabent᷑ tantum recepta sani¬
tait gratulantur. & inresiduos cum quibus
fuerant perituri iam sinili dilectione nobi¬
scum ut parit᷑ instemus ne illi pereant exci¬
tantur. Aolestus ẽ enim & medicus furenti
frenetico. & pater indisciplinato filio. ille
ligando. iste cȩdendo. sed ambo diligendo. Si
autẽ illos neglegant & perire ꝑmittant.

Expanded text:
tum aut, si non habet, potest facillime accipetum aut, si non habet, potest facillime accipere de ecclesia Sitifensi. quando quidem etiam liber iste iam sua prolixitate curis tuis;; forsitan onerosus est. Hoc enim contigit Donatistis, quod accusatoribus sancti Danihelis. sicut enim in illos leones, sic in istos conuersae sunt leges, quibus quae illis uidentur aduersae, quoniam multi per illas correcti sunt et cotidie corriguntur et se esse correctos atque all ill\'1 furiosa pernicie liberatos gratias agunt. et, qui oderant. diligunt molestasque sibi fuisse saluberrimas leges. quantum in insania detestabantur, tantum recepta sanitate gratulantur et in residuos, cum quibus fuerant perituri, iam simili dilectione nobiscum, ut pariter instemus, ne illi pereant, excitantur. molestus est enim et medicus furenti phrenetico et pater indisciplinato filio, ille ligando ille caedendo. sed ambo diligendo. si autem illos neglegant et perire permittant.
Abbreviated transcription (Latin):
micos ap̃i aliquid aap̃ianis imperatoribus
postulare. ipsi pͥmores fecerunt. Qđ etiam
incollatione quã simul apud kartaginẽ ha¬
biumus negare nͣausi sunt. immno & gloriari
ausi sunt qđ apud imperatorem maioreseoꝵ
criminalit᷑ cecilianum fuerunt insecuti. insu-¬
ꝑ addentes m̃dacium qđ cum illic uicerint
fecerintq damnan. Quomͦ gͦ ipsi ñsunt ꝑse¬
cutores. qui cum accusando ꝑsecuti sunt ce¬
cilianum & abeo fuerint superati falsã sibi
głam impudentissimo m̃dacio arrogare uo¬
luerunt:: Non solum culpã ñputantes uerũ
etiã ꝓsua laude iactantes si ꝓbarent cecilia¬
num maioribus suis accusantibus fuisse dã
natum: Qur̃admodum autẽ in ipsa collati¬
one modis om̃ibus ucti sint. qm̃ ualde ꝓli¬
xa sunt gesta. & tibi aliis rebus romanȩ paci
necessarus occupato multume̾ ut legant᷑. bre¬
uiarium eoꝵ ÷ legi forsitan poterit. qđ cre¬
do habere frẽm a coepiscopum meum opta¬

Expanded text:
nimicos Christi aliquid a Christianis imperatoribus nimicos Christi aliquid a Christianis imperatoribus postulare, ipsi priores fecerunt. quod etiam in conlatione, quam simul apud Carthaginem habuimus, negare non ausi sunt, immo et gloriari ausi sunt, quod apud imperatorem maiores eorum criminaliter Caecilianum fuerint insecuti. insuper addentes mendacium, quod eum illic uicerint fecerintque damnari. quo modo ergo ipsi non sunt persecutores, qui cum accusando persecuti sint Caecilianum et ab eo fuerint superati. falsam sibi gloriam inpudentissimo mendacio adrogare uoluerunt non solum culpam non putantes uerum etiam pro sua laude iactantes, si probarent Caecilianum maioribnatum? Quemadmodum autem in ipsa collatione modis omnibus victi sint, quoniam valde prolixa sunt Gesta, et tibi aliis rebus Romanae paci necessariis occupato, multum est ut legantur, Breviarium eorum tibi legi forsitan poterit, qdo habere fratrem et coepiscopum meum Opta
Abbreviated transcription (Latin):
usꝙ admare. & a flumine usq ad tͣmlnos
orbis terre. ꝑ psalinum ds̃ diocit. Fructi
ficans & crescens inuniuerso mundo. ẜ.
in tota uidea & samaria musq infines
t̃rȩ. Filius dĩ ore suo dixit. Cccilianus
ȩoclie kartagensis ep̃s humanis litibus
accusatur. eccłia xp̃i in om̃ibus gentibus con¬
stituta diuinis uocibus comm̃datur. Ipsa
pietas. uertras. caritas nos ñꝑmittit contra
cecilianum eoꝵ hominum accipere testimo¬
mum. quos in ꝑecłia ñ uidimus cui ds̃ ꝑbibet
testimonium. Qui enim diuina testimonia
ñ sequuntur. pondus humani testimonu ꝑ¬
diderunt. Addo qđ ceciliani causã ipsi ad
imperatoris constantini uidicium accusan¬
do miserunt. unmo uͦ ipsum cecilianum post
episcopalia uidicia ubi eum oppͥmere ñ po¬
tuerunt. ad supradicti imperat᷑is exam̃ ꝑti¬
nacissimis ꝑsecutoribus ꝑduxerunt. Et qde
in nobis modo rẽp̾hendunt ut decipiant im¬
peritos dicentes. ñ debere xp̃ianos contrami¬

Expanded text:
rum orbe diffusam. cui non communicat testimonia consona uoce proclamant. in semine tuo benedicentur omnes gentes, lex in tota et Samaria et usque in fines terrae, filius dei ore suo dixit. Caecilianus, ecclesiae Carthaginensis episcopus. humanis litibus accusatur, ecclesia Christi in omnibus gentibus constituta diuinis nocibus commendatur. ipsa pietas, ueritas, caritas nos non permittit contra Caecilianum eorum hominum accipere testimonium, quos in ecclesia non uidemus, cui deus perhibet testimonium; qui enim diuina testimonia non sequuntur, pondus humani testimonii perdiderunt. Addo. quod Caeciliani causam ipsi ad imperatoris Constantini iudicium accusando miserunt, immo uero ipsum Caecilianum post episcopalia iudicia, ubi eum opprimere non potuerunt, ad supra dicti imperatoris examen pertinacissimis persecutoribus perduxerunt. et quod in nobis modo reprehendunt, ut decipiant inperitos, dicentes non debere Christianos contra i
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiam xp̃i quȩ nͣlitigiosis opinionibus
singitur. sed diuinis attestationibus comꝓba¬
tur ꝓpt̾ quelibet hominẽ relinquere non
debemus. quia bonum ẽ confidere indño
quã c̃fidere in homine. Neq enim qđ si¬
ne iniuria innocentiȩ illius dixerim. si
peccauit cecilianis ideo hereditatẽ suam
falsa de altero homine credere. sed scelera¬
tȩ impudentiȩ ẽ ꝓpt᷑ crimina hominis quȩ
orbi t̃rarun ñ possis ostendere. communi¬
onẽ orbis tͣrarum uelle damnare. lltrum
ceciliamis atraditoribus diuinoꝵ codicũ
fuerit ordinatus nescio. ñuidi. sed ab imi¬
micis cuis audiui. Nonmͥ delege dĩñde

Expanded text:
ecclesiam Christi. quae non litigiosis opinionibus ecclesiam Christi. quae non litigiosis opinionibus fingitur, sed diuinis adtestationibus comprobatur, propter quemlibet hominem relinquere non debemus, quia bonum est confidere in domino. quam confidere in homine. neque enim, quod sine iniuria innocentiae illius dixerim, si peccauit Caecilianus, ideo hereditatem suam falsa de altero homine credere, sed sceleratae inpudentiae est propter crimina hominis, quae orbi terrarum non possis ostendere. communionem orbis terrarum uelle damnare. Utrum Caecilianus a traditoribus diuinorum codieum fuerit ordinatus, nescio; non uidi, ab inimicis eius audiui: non mihi de lege de
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃dicari in nomine euis penitentiã & re¬
missionẽ peccatoꝵ ꝑoñis gentes. incipienti¬
bus abiherłm. Et innumerabilia sunt te¬
stimonia scoͣꝵ libroꝵ quȩ in hunc librum
coartare ñ debui. in quibus sicut apparet
dñs xp̃e siue sedm̃ diuinitatẽ equalẽ pa¬
tri quȩ inprincipio erat uerbum. & uer¬
bum erat apud dm̃ &ds erat uerbum. si¬
ut scdm susceptȩ earnis humilitatẽ quia
uerbum caro factum ẽ & habitauit in no¬
bis. sic apparet etiã cuis ꝑccłĩa ñ insola af¬
frica sicut isti impudentissima uanitate
delirant. sed toto tͣrarum orbe diffusa.
Testimonus crm diuinis litessuas p̃fert᷑.
qr in causa ceciliam quondã ȩcdĩȩ karta¬
ginensis epi cui crimina obiecerunt que
nec potuerunt ꝓbare nec possunt. se ab
ȩcełia catholica hoc ẽ abunitate om̃ium gen¬
tium duuiserunt. Quamius & si uera cẽnt
que abtis obiecta sunt ccciliano. & nobis
possent aliquando monstrari. ipsum iam
mortuum anathematiz aremus. Sedtam̃

Expanded text:
nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem. et innumerabilia sunt testimonia sanctorum librorum, quae in hunc librum coartare non debui. in quibus sicut apparetsiue secundum diuinitatem aequalem patri. quae in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum, siue secundum susceptae carnis humilitatem, quia uerbum caro factum est et habitauit in nobis. sic apparet etiam eius ecclesia non in sola Africa, sicut isti inpudentissima uanitate delirant, sed toto terrarum orbe diffusa. Testimoniis enim diuinis lites suas praeferunt, quia in causa Caeciliani, quondam ecclesiae Carthaginensis, episcopi, cui crimina obiecerunt, quae nec potuerunt probare nec possunt, se ab ecclesia catholica, hoc est ab unitate omnium gentium diuiserunt. quamuis et si uera essent, quae ab eis obiecta sunt Caeciliano, et nobis possent aliquando monstrari, ipsum iam mortuum anathematizaremus. sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
eloquio recitatur. fcłiam uͦ toto terra¬
rum orbe diffusam cui ñ communicat
pars donati. uniuersarum scripturarũ
testimonia consona uoce ꝓclamant. In
semnt tuo benedicentur om̃s gentes. lea
di dicit. Ab ortu solis usꝙ ad occasum sa¬
crificium mundum offertur nomini meo.
qm̃ glorificatumẽ nom̃ intum ingenibꝰ.¬

Expanded text:
eloquio recitatur. ecclesiam uero toto terrarum orbe diffusam. cui non communicat pars Donati, uniuersarum scripturarum testimonia consona uoce proclamant. in semine tuo benedicentur omnes gentes, lex dei dixit: ab ortu solis usque ad occasum sacrificium mundum offertur nomini meo. quoniam glorificatum est nomen meum in genteloquio recitatur. ecclesiam uero toto terra
Abbreviated transcription (Latin):
credunt. Sed maioꝵ suoꝵ auctoritate
uincuntur. quia nec donatus ipse sic cre¬
didisse asseritur. de cuius parte se eẽ glori¬
antur. Nonte autẽ ista conturbent filidi¬
lectissime. sereses enim & scandala futura
p̃dicta sunt. ut int̃ inmicos erudiamur.
ac sic & fides & dilectio nr̃a possit ẽẽ ꝓba¬
tior. Fides utiq ne ab eis decipiamur. dile¬
ctio autẽ ut etiã ipsis corrigendis quantũ
possumus consulamus. non solum instantes
ne infirmis noceant atꝙ ut ab errore nefa¬
rio liberentur. sed etiã orantes ꝓeis ut ape¬
riat illis dñs sensum & intellegant scriptu¬
ras. quia in scĩs libris ubi manifestatur dñs¬
mirabili cęcitate eum ipsum xpmͣ preter
scripturas nesciant. eiꝰ tam̃ ȩccłiam ñ diui¬
narum litterarum auctoritate cognoscun.
sed humanarum calumniarum uanitate
confingunt. Agnoscunt nobiserm axpm
in co qđ legitur foderunt manus meas &
pedes meos. dinumerauerunt om̃a ossa

Expanded text:
credunt. sed maiorum suorum auctoritate credunt. sed maiorum suorum auctoritate uincuntur, quia nec Donatus ipse sic credidisse adseritur, de cuius parte se esse gloriantur. Non te autem ista conturbent, fili dilectissime. haereses enim et scandala futura praedicta sunt, ut inter inimicos erudiamur ac sic et fides et dilectio nostra possit esse probatior, fides utique, ne ab eis decipiamur, dilectio autem, ut etiam ipsis corrigendis, quantum possumus, consulamus non solum instantes, ne infirmis noceant atque ut ab errore nefario liberentur, sed etiam orantes pro eis, ut aperiat illis dominus sensum et intellegant scripturas, quia in smirabili caecitate, cum ipsum Christum praeter Scripturas nesciant, ejus tamen Ecclesiam non divinarum Litterarum auctoritate cognoscunt, sed humanarum calumniarum vanitate confingunt. 3. Agnoscunt nobiscum Christum in eo quod legitur, Foderunt manus meas et pedes meos; dinumeraverunt omnia ossa
Abbreviated transcription (Latin):
paudo & gratulor & admiror fili dile¬
ctissune bonefaci. qđ inter curas belloꝵ
& armoꝵ. uehem̃ter desideras ea nosse
quȩ dĩ sunt. Uere hinc te apparet etiã
dc ipsa uirnite militari. fidei seriure qͣm
babes in xp̃o. llt gͦ br̃cuit᷑ insinuem dilceti¬
oni tux int̃ arrianoꝵ & donatistarum quid
intͣsit crrorem. arriani patris & filir&. sp̃c
sci diuersas substantias eẽ dicunt. donatistę
autẽ ñhoc dicunt. sedunã trinitatis substan¬
tiã confitentur. Et si aliqui ipsoꝵ minore̾
filium ẽẽ dicerunt quã pat̃ ẽ eiusdẽ tam̃
substantiȩ ñnegarunt. Plurimm uͦ in eis
hoc se dieunt om̃ino credere de patre &
Noc ipsa cum illis uertitur questio. sed de so¬
la communione infelicit᷑ litigant. & con¬
tra unitatẽ xp̃i rebelles inimieitias ꝑuer¬
sitate sui erroris exercent. Aliquando autͣ
sicut audimus ñnulli exipsis uolentes sibi
gothos conciliare. quando eos uident ali¬
quid posse. dicunt hoc se credere qđ illi

Expanded text:
audo et gratulor et admiror, fili dilectissime Bonifati, quod inter curas bellorum et armorum uehementer desideras ea nosse, quae dei sunt. uere hinc te apparet etiam de ipsa uirtute militari fidei seruire, quam habes in Christo. ut ergo breuiter insinuem dilectioni tuae, inter Arrianorum et Donatistarum quid intersit errorem, Arriani patris et filii et spiritus sancti diuersas substantias esse dicunt, Donatistae autem non hoc dicunt, sed unam trinitatis substantiam confitentur. et si aliqui ipsorum minorem filium esse dixerunt, quam pater est, eiusdem tamen substantiae non negarunt; plurimi uero in eis hoc se dicunt omnino credere de patre etnec ipsa cum illis uertitur quaestio, sed de sola communione infeliciter litigant et contra unitatem Christi rebelles inimicitias peruersitate sui erroris exerent. aliquando autem, sicut audiuimus. nonnulli ex ipsis uolentes sibi Gothos conciliare, quando eos uident aliquid posse, dicunt hoc se credere, quod et illi
Abbreviated transcription (Latin):
homo pumiretur. etiam mitius cum illo actũ
quã dignus futrat diceret᷑. Quamius in
spatio tẽporali longitudo penȩ cum breui¬
tate facmoris nullomͦ sit comparanda Qd
gͦ c̾trarium ẽ sierunt parit᷑ longa uł etĩa
parit̃ et̃na supplicia. sed aliis aliã mitiora
uł acriora ut quibꝰ tempus ȩqualee̾ nonsit
equalis asperitas. ꝓpt̃ m̃surã cuiã peccatoꝵ
ñin ꝓductione tempoꝵ sed inuoluntate
peccantium. Uoluntas quippe ipsa puni¬
tur. siuie animi supplicio siut corporis. ut
que delectatur inpeccatis ipsa delcctur in
penis & ut qui uidicat sint miscdĩa. sine
miscdĩa iudicetur. Et in hac quippe sentntia
adhoc solum cadem m̃surae̾. ut qł ñp̃sitat¬

Expanded text:
homo puniretur, etiam mitius cum illo actum, homo puniretur, etiam mitius cum illo actum, quam dignus fuerat, diceretur, quamuis in spatio temporali longitudo poenae cum breuitate facinoris nullo modo sit comparanda. quid ergo contrarium est, si erunt pariter longa uel etiam pariter aeterna supplicia sed aliis alia mitiora uel acriora, ut, quibus tempus aequale est, non sit aequalis asperitas propter mensuram etiam peccatorum non in productione temporum sed in uoluntate peccantium? Voluntas quippe ipsa punitur sine animi supplicio sine corporis, ut, quae delectatur in peccatis, ipsa plectatur in poenis et ut, qui iudicat sine misericordia, sine misericordia iudicetur. et in hac quippe sententia ad hoc solum eadem mensura est, ut, quod non pra
Abbreviated transcription (Latin):
insura factoꝵ. ẽtinuo pena sequit᷑ culpã. ple¬
rumq maior ñ sentientif. cecitato grauiore.
ldeo cum diacisset in quo uidicio uidicaueri¬
tis iudicabimini. secutus adiunxit. Et in¬
qua m̃sura m̃si fueritis. metietur uobis. In
uoluntate quippe ꝓpͥa metietur bonus ho¬
mo bona facta. & mea metictur ei beatitudo
ltemq inuoluntate ꝓpͥa metiet᷑ malus homo
mala opera. & in ea metietur ei miseria.
etiam malus ẽ cum male uult. Ac ꝑhoe ibi
etiã sit ut beatus ut miser. hocẽ in ipso suȩ
uoluntatis affectu. quȩ om̃ium factoꝵ meri¬
torumq m̃sura ẽ. Ea qualitatibus quippe
uoluntatum ñea tempoꝵ spacus. siue re¬
cte facta. siue peccata metimur. Alioquin
mauis peccatum haberetur arborẽ deicere.
quã hominẽ occidere. Illud enim fit lon¬
ga mora. ictibus multis. hoc uno ictu breuis¬
simo tempore. ꝓ quo tam̃ earigui tẽporis
tã grandi peccato si ꝑpetua deportatione

Expanded text:
mensura factorum, continuo poena sequitur culpam, plemensura factorum, continuo poena sequitur culpam, plerumque maior non sentientis caecitate grauiore. ideo cum dixisset: In quo iudicio iudicaueritis, iudicabimini, secutus adiunxit: Et qua mensura mensi fueritis, metietur uobis. in uoluntate quippe propria metietur bonus homo bona facta et in ea metietur ei beatitudo, itemque in uoluntate propria metietur malus homo mala opera et in ea metietur ei miseria, etiam malus, cum male uult. ac per hoc ibi etiam fit uel beatus uel miser, hoc est in ipso suae uoluntatis affectu, quae omnium factorum meritorumque mensura est. ex qualitatibus quippe uoluntatum non ex temporum spatiis siue recte facta sine peccata metimur. alioquin maius peccatum haberetur arborem deicere quam hominem occidere; illud enim fit longa mora ictibus multis, hoc uno ictu breuissimo tempore. pro quo tamen exigui temporis tam grandi peccato si perpetua deportatione
Abbreviated transcription (Latin):
iniquo iudicio iudicabunt. iniquo uidica
bittur: Absit. Nulla quippe iniquitas apud
am̃. Sedita dictumẽ. in quo iudicio iudica¬
ueritis in eo uidicabimini. tamquã diceret᷑.
In qua uoluntate bene feceritis in ipsa libera
bimini. uł in qua uoluntate male feceritis.
in ipsa puniemini. Uelut si quispiã ad tur¬
pem concupiscentiã oculis utens earecari
iuberetur. recte utiq audiret. In qͥbꝰ oculis
peccasti. in eis supplicium meriusti. Iudicio
enim quisq animi sui seu bono scu malo.
utit᷑ uł adbenefaciendum ut ad peccandũ.
llnde ñiniquum ẽ ut in quo uidicat in eo ui¬
dicetur. hocẽ ut iipso animi sui uidicio¬
pȩnasluat. cum ea nala patitur. quȩ male
uidicantem animum c̃sequunt᷑. Alia nãꝙ
sunt manifesta torm̃ta quȩ post futura
pͣparantur. etiã ipsa ex eodem malȩ uolunta¬
tis cardine attracta. In ipso autẽ animo ubi
apptutus uoluntatis humanoꝵ om̃ium est

Expanded text:
iniquo iudicio iudiniquo iudicio iudbuntur? Absit! Nulla quippe iniquitas apud Deum, sed ita dictum est: In quo judicio judicaveritis, in eo judicabimini, tanquam si diceretur: In qua voluntate benefeceribimini\', uel: In qua uoluntate malefeceritis, in ipsa puniemini\', uelut, si quispiam ad turpem concupiscentiam oculis utens excaecari iuberetur, recte utique audiret: In quibus oculis peccasti, in eis supplicium meruisti\'. iudicio enim quisque animi sui seu bono seu malo utitur uel ad benefaciendum uel ad peccandum. unde non iniquum est, ut, in quo iudicat, in eo iudicetur, hocpoenas luat, cum ea mala patitur quae male judicantem animum consequuntur. 26. Alia namque sunt manifesta tormenta quae post futura praeparantur, etiam ipsa ex eodem malae voluntatis cardine attracta: in ipso autem animo, ubi appetitus voluntatis humanorum omnium est
Abbreviated transcription (Latin):
m̃si futritis metietur uobis. cumq manife¬
stum sit aliua tͣt m̃suram in qua metitur ali¬
qͥd aliud ipsam rem quȩ metit᷑. iã fieri po¬
test ut in qua msura homines m̃si eẽnt uerbi
gr̃ã modium tritori. in ea illis metirentur
milia modioꝵ. ut os tam multum int̃eet
in quantitate frumͣti & nichil in m̃sura.
ut taceã de ipsarum rerum diuersitate. qr
ñ solum fieri potest ut in qua m̃sura quisꝙ
m̃sus fuerit hordeum in illa illi metiatur
triticum. sed inqua m̃sura m̃sus fuerit fru¬
mͣtum inea illi metiatur aurum. & frumti
sit unus modius. auri autẽ quam plurimi.
lta cum sine comparatione rerum ipsarum
& genus &t quantitas differat. dici tam̃ rectis¬
sime potest. in qua m̃sura m̃susẽ. in ea illi
metitum tͣ. Unde autẽ hoc dixerit xxp̃c pau¬
lo superius satis elucet. Nolite inquit uidi¬
care. ut ñ uidicemin. In quo enim udicio
uidicaueritis uidicabimini. Numquid si

Expanded text:
mensi fueritis, metietur uobis cumque manifemensi fueritis, metietur uobis cumque manifestum sit aliud esse mensuram, in qua metitur aliquid, aliud ipsam rem, quae metitur, iam fieri potest, ut, in qua mensura homines mensi essent uerbi gratia modium tritici, in ea illis metirentur milia modiorum, ut et tam multum interesset in quantitate frumenti et nihil in mensura, ut taceam de ipsarum rerum diuersitate, quia non solum fieri potest, ut, in qua mensura quisque mensus fuerit hordeum, in ea illi metiatur triticum, sed in qua mensura mensus fuerit frumentum, in ea illi metiatur aurum et frumenti sit unus modius auri autem quam plurimi. ita cum sine comparatione rerum ipsarum et genus et quantitas differat, dici tamen rectissime potest: In qua mensura mensus est, in ea illi metitum eat.\' unde autem hoc dixerit Christus, paulo superius satis elucet: Nolite, inquit, iudicare, ut non iudicemini; in quo enim iudicio iudicaueritis, iudicabimini. numquid si
Abbreviated transcription (Latin):
to isto fecit legi. hoc eileao faciat. idest
qr legẽ talia ꝓhibentẽ de sua uita abstu¬
lit. auferat eum etiã ipsa lea. de homi¬
num uita quã degit. ltẽ si diacisset quan¬
tumm̃si fueritis tantum metietur uobis.
neo sic eẽt consequens ut om̃imͦ ȩquales
peccatis pęnas intellegere deberemꝰ. Neq
eium ȩquales sunt uerbi gr̃a triticum &
hordeum. & ꝓfecto dici posset quantum
de dolaribus ageret᷑. atꝙ diceret᷑ qͣntum
dolorẽ ingesserits tantus ingeret᷑ uobis.
fieri posset ut tantus dolor eẽt quaniu̾s
tempore diuturmor. hoc ẽ mora maiore
itipar. Neq enim si de duabꝰ lucernisdi¬
camus tantum ignis iste caluit qͣntum ille
ideo falsum erit. q una earum forte citius
extincta ẽ. Non itaq si aliqͥd scd̃m aliud
tantum ẽ. scd̃m aliudñ ẽ tantum. qͥa non
om̃im iantum ẽ. ideo falsus ẽ modus in qͦ
tantum ẽ. Cum uͦ direrit inqua m̃sura

Expanded text:
to isto fecit legi, hoc ei lex faciat, id est to isto fecit legi, hoc ei lex faciat, id est quia legem talia prohibentem de sua uita abstulit, auferat eum etiam ipsa lex de hominum uita, quam regit. item si dixisset: \'Quantum mensi fueritis, tantum metietur uobis\\ nec sic esset consequens, ut omni modo aequales peccatis poenas intellegere deberemus; neque enim aequalia sunt uerbi gratia triticum et hordeum et profecto dici posset: \'Quantde doloribus ageretur atque diceretur: \'Quantum dolorem ingesseritis, tantus ingeretur uobis\\ fieri posset, ut tantus dolor esset quamuis tempore diuturnior, hoc est mora maior, ui par. neque enim, si de duabus lucernis dicamus: \'Tantum ignis iste caluit, quantum ille\\ ideo falsum erit, quia una earum forte citius extincta est. non itaque, si aliquid secundum aliud tantum est secundum aliud non est tantum, quia non in omni modo tantum est, ideo falsus est modus, in quo tantum est. > Cum uero dixerit: In qua mensura
Abbreviated transcription (Latin):
tam sui orbis habere m̃suram. Quia &e si
comp̃hendunt quantus sit. m̃surã eius
comp̃hendunt. & si hoc ñ assequuntur
m̃surã eius utiq ñ comp̃hendunt. Nec
ideo nulla ẽ. qr homines eã nosse ñ possunt
Potest gͥ aliquid & sempit̾num eẽ. & cer¬
tam siu modi habere m̃surã. Scdm ipsos
enim de solis gc̃nitate locutꝰ sum. ut sua
sententia coniuncant᷑. atꝙ concedant
eẽ posse aliquid cum msura semptt̾num.
Ao sic ñideo putent ñt̾e credendum de sup
hoc metietur uobis. etiã sic ñ om̃ino ade¬
andem re̾ ex om̃i parte necesse eẽt referre
sententiã. Possumus enim recte dicere.
qͥd plantaueris hoo decerpes. quamuis
pomum magis quã lignum. Sed illud
dicimus scđm arboris genus. qr ñficum
plantat unde nucẽ decerpat. Ita dici
posset. qđ feceris patieris. ñut si stuprũ
fecerit stuprum patiatur. sed qđ pecca¬

Expanded text:
tamen propriam sui orbis habere mensuram, quia et, si tamen propriam sui orbis habere mensuram, quia et, si comprehendunt, quantus sit, mensuram eius comprehendunt et, si hoc non adsequuntur, mensuram eius utique non comprehendunt nec ideo nulla est, quia homines eam nosse non possunt. potest igitur aliquid et sempiternum esse et certam sui modi habere mensuram. secundum ipsos enim de solis aeternitate locutus sum, ut sua sententia conuincantur atque concedant esse posse aliquid cum mensura sempiternum. ac sic non ideo putent non esse credendum de supphoc metietur uobis, etiam sic non omnino ad eandem rem ex omni parte necesse esset referre sententiam. possumus enim recte dicere: \'Quod plantaueris, hoc decerpes\', quamuis rpat autem pomum magis quam lignum; sed illud dicimus secundum arboris genus, quia non ficum plantat, nnde nucem decerpat. ita dici posset: \'Quod feceris, patieris,\' non ut, si stuprum fecerit, stuprum patiatur, sed quod pecca
Abbreviated transcription (Latin):
am nune deinde uideamus. quale sit qđ
de mensura peccati atꝙ supplicu ꝓposuit.
bi ait. Inqua mensura m̃si fueritis. reme¬
tictur uobis. Satis inquit ridicule atꝙ
contrarie. Nam si adm̃surã redditurus
t᷑ penam. & om̃is m̃sura circumscripta ẽ
fine temporis. quid sibi uolunt minȩ in¬
finiti supplicii: Istam questionẽ aquali¬
cumꝙ philosopho cẽ obiectã atꝙ ꝓposi¬
tã. difficile ẽ credere. quippe qui ait.
om̃is m̃sura circum scribitur tẽpore. qͣsi
n̾soleat nͥ tempoꝵ c̃ẽ m̃sura. sicut hora¬
rum & dierum & annoꝵ. & sicut dicimꝰ
breuẽ sẏllabam simplum habere tempo¬
ris. ad syllabam longã. Puto enim modi¬
os &. rabones. urnas. & amphoras. ñ tem¬
porum c̃ẽ m̃suras. Quomꝰ gͦ om̃is m̃sura
circum scribitur tempore : Nonne ipsi
dicunt solem istum sempit̾num ẽẽͣ Qui
tam̃ quantus sit ad t̾ram m̃suris geome¬
tricis ꝑscrutari audent & renuntiare.
Qd siue possit siue ñ possit᷑. constat eum

Expanded text:
am nunc deinde uideamus, quale sit, quod de mensura peccati atque supplicii proposuit sbi ait: In qua mensura mensi fueritis, in ea remetietur uobis, satis, inquit, ridicule atque contrarie; nam si ad mensuram redditurus est poenam et omnis mensura circumscripta est fine temporis, quid sibi uolunt minae infiniti supplicii?\' Istam quaestionem a qualicumque philosopho esse obiectam atque propositam difficile est credere, quippe qui ait: <Omnia mensura circumscribitur tempore,1 quasi non soleat nisi temporum esse mensura sicut horarum et dierum et annorum. uel sicut dicimus breuem syllabam simplum habere temporis ad syllabam longam. puto enim modios et rabones, urnas et amphoras non temporum esse mensuras. quo modo ergo omnis mensura circumscribitur tempore? nonne ipsi dicunt solem istum sempiternum esse? qui tamen quantus sit ad terram, mensuris geometricis perscrutari audent et renuntiare. quod siue possit siue non possit, constat eum
Abbreviated transcription (Latin):
qđ soletis acriore animo quã soletis. & inter
om̃s scłi huius molestias apłicam exhortati¬
onem corde retinete. ubi ait. Dñ sin ꝓarimo ẽ.
nichil solliciti fueritis. Lalia michi de uobisnun¬
tientur. qualia nourrim ñ ꝓpt̃ meam p̃sentiam
sed ꝓpt̃ dĩ p̃ceptum quinum quã ẽ absens uos
facere soltre. qđ multis annis me p̃sente & ali¬
quando etiam me absente fecistis. Os̃ uos in
pace conseruet. dilectissimi fr̃s. Orate ꝓnobis.

Expanded text:
quod soletis, alacriore animo, quam soletis, et inter quod soletis, alacriore animo, quam soletis, et inter omnes saeculi huius molestias apostolicam exhortationem corda retinete, ubi ait: Dominus in proximo est; nihil solliciti fueritis. talia mihi de uobis nuntientur, quibus nouerim non propter meam praesentiam sed propter dei praeceptum, qui numquam est absens, uos solere facere, quod multis annis me praesente et aliquando etiam me absente fecistis. dominus uos in pace conseruet, dilectissimi fratres; orate pro nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
ne uos uincat & pigros faciat contritio mun¬
dihuuis. cuitalia uidetis accidere. qualia
dñs & redemptor nr̃ quim̃tiri ñ potest uen¬
tura p̃diccit. Non solum gͦ ñ debeus minusfa¬
cere opera miscdĩȩ. sed etiam debetis ampli¬
us quam soletis. Sicut enim ad loca muniti¬
ora festinantius migrant qui ruinam domus
uident contritis parietbus imminere. sic
corda cop̃iana quantomagis sentiunt mun¬
dihuius ruinam crebrescentibus tribulati¬
ombus ꝓpinquare. tanto magis debent bo¬
na quȩ int̾ra recondere disponebant inthe¬
saurum celestem impigra celeritate trans¬
ferre. ut si aliquis humanus casus acciderit.
gaudeat qui de loco ruinoso emigrauit. Si
autẽ nichil tale fuerit subsecutum ñ contri¬
stetur. qui quandoq moriturus un mortali
dño adquem uenturusẽ. bona ꝓpͥa comm̃¬
dauit. ltaq fr̃s mei dilecti. ex eo qđ quisꝙ
habet scđm suas uires quas ipse nouit. facite

Expanded text:
ne uos uincat et pigros faciat contritio munne uos uincat et pigros faciat contritio mundi huius, cui talia uidetis accidere, qualia dominus et redemptor noster, qui mentiri non potest, uentura praedixit. non solum ergo non debetis minus facere opera misericordiae, sed etiam debetis amplius, quam soletis. sicut enim ad loca munitiora festinatius migrant, qui ruinam domus uident contritis parietibus imminere, sic corda Christiana quanto magis sentiunt mundi huius ruinam crebrescentibus tribulationibus propinquare, tanto magis debent bona, quae in terra recondere disponebant, in thesaurum caelestem inpigra celeritate transferre, ut, si aliqui humanus casus acciderit, gaudeat, qui de loco ruinoso emigrauit, si autem nihil tale fuerit subsecutum, non contristetur, qui quandoque moriturus inmortali domino, ad quem uenturus est, bona propria commendauit. itaque, fratres mei dilectissimi, ex eo, quod quisque habet, secundum suas uires, quas ipse nouit, facite,
Abbreviated transcription (Latin):
gelicȩ. Suios aliqua molestia temporalis exa¬
gitat. ipsauos magis admonere debet quem
admodum de illa uita cogitare debetis. ubi sine
aliquo labore uiuatis. cuadentes ñ molestias
angustias temporis pͥraui. sed horrendas pe¬
nas ignis ȩtͣni. Nam simͦ tanta cura tanta
intentione. tanto labore agitis. ne in aliquos
cruciatus transitorios incidatis. quantum uos
oportet ẽẽ sollicitos. ut sempi̾nas miscrias fugi¬
atis: Et simors sic tumetur que fiit tempo¬
ralem laborem. quomͦ tim̃da ẽ quȩ mittitin
ei̾num dolorem: Et sidelitie scłi huius bre¬
ues& sordidȩ sic amantur. quanto uehem̃tiꝰ
futuri scłi gandia pura & infinita querenda
funt.: Ista cogitantes nolite ẽẽ pigrun ope¬
ribus bonis. ut adur̃i seminis messem suo
tempore ueniatis. Nuntiatumẽ enim michi
q d morem ur̃m de uestiendis pauperibus fue¬
ritis obliti. Ad quam miscđĩam cum presens
ecm uos exortatus sum & nunc exhortor.

Expanded text:
gelicae. si uos aliqua molestia temporalis exagelicae. si uos aliqua molestia temporalis exagitat, ipsa uos magis admonere debet, quem ad modum de illa uita cogitare debeatis, ubi sine aliquo labore uiuatis euadentes non molestas angustias temporis parui sed horrendas poenas ignis aeterni. nam si modo tanta cura, tanta intentione, tanto labore agitis, ne in aliquos cruciatus transitorios incidatis, quantum uos oportet esse sollicitos, ut sempiternas miserias fugiatis! et si mors sic timetur, quae finit temporalem laborem. quo modo timenda est, quae mittit in aeternum dolorem! et si deliciae saeculi huius breues et sordidae sic amantur, quanto uehementius futuri saeculi gaudia pura et infinita quaerenda sunt! ista cogitantes nolite esse pigri in operibus bonis, ut ad uestri seminis messem suo tempore ueniatis. Nuntiatum est enim mihi, quod morem uestrum de uestiendis pauperibus fueritis obliti, ad quam misericordiam, cum praesens essem, uos exhortatus sum et nunc exhortor,
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimis fr̃ibus plebem.¬
conclericis uniuersȩ plebi. augu¬
stinus in dño salutem. In primispe¬
to caritatem ur̃am & ꝑ xp̃m obsecro ne uos
mea contristet absentia corporalis. Nã spu
& cordis affectu puto uos ñ dubitare nullomͦ
me auobis posse discedere. quamius me am¬
plius contristet quam forte uosipsos. qđ in¬
firmitas mea sufficere ñ potest om̃ibus curis
quas de me eocigunt membra xp̃i. quibus
me & timor eius & caritas eius seriure com¬
pellit. Illud enim nouerit ur̃a dilectio. num¬
quamme absentem fuisse licentiosa liberta¬
te sed necessaria seruitute. quȩ sepe sc̃os fr̃s
& collegas meos ctiam labores marinos & trans¬
marinos compulit sustinere. a quibꝰ me semꝑ
ñ indeuotio m̃tis sedminus idonea ualitudo
corporis excusauit. dinde dilectissimi fr̃s sic
agite. ut qđ ait apłs siur adueniens & uidenᷤ
uos siue absens audiam de uobis. quia statis
inuno sp̃u. uno animo collaborantes fidei euan¬

Expanded text:
ILECTISSIMIS FRATRIBUS CONCLERICIS ET UNIVERSAE PLEBI AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. In primis peto caritatem uestram et per Iesum obsecro, ne uos mea contristet absentia corporalis. nam spiritu et cordis affectu puto uos non dubitare nullo modo me a uobis posse discedere, quamuis me amplius contristet quam forte uos ipsos, quod infirmitas mea sufficere non potest omnibus curis, quas de me exigunt membra Christi, quibus me et timor eius et caritas seruire compellit. illud enim nouerit uestra dilectio numquam me absentem fuisse licentiosa libertate sed necessaria seruitute, quae saepe sanctos fratres et collegas meos etiam labores marinos et transmarinos compulit sustinere, a quibus me semper non indeuotio mentis sed minus idonea ualitudo corporis excusauit. proinde, dilectissimi ro fratres, sic agite, ut, quod ait apostolus, siue adueniens et uidens uos siue absens audiam de uobis, quia statis in uno spiritu uno animo conlaborantes fidei euan
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimo & spectabili uiro filio bonifa
fidei murum aries ruperit inimici.
rapiusti: Tuus si de tuo amico forte p̾sumeret
fugitiuus. posset ꝓculdubio int̾cessoris causa ueni¬
am ꝓmereri. Ergo si amicus intenditur. cur ds of¬
fenditur. Sedsi de potestate p̾sumitur. nabuchodo¬
sor regem intende. qui causa suꝑbiȩ inbouem ẽ ex
homine comnutatus. Non ut confundam te hȩc
scribo. sedut filium meum carissimum moneo.
fccłiȩ gͥ illesum reuoca. quem ut inreligiosissimus
rapiusti. Oblatio uͦ domus tuȩ acdericis ne suscipi
atur indixi. Communionemꝙ tͥ mĩdico. donec ꝑ¬
acto pausibus uł errore ame definito tibimet
pęnitentiȩ tempore condonato. ꝓhoc facto cor¬
de conirito & humiliato. dignum offeras sacri¬
umilis saluto qđ primumẽ. Suscepiaut̃
tremens sc̃itatis tuȩ uerba uerberibus

Expanded text:
ilectissimo et spectabili viro filio Bonifacfidei murum aries ruperit inimici. rapuisti? Tuus si de tuo amico forte praesumeret, fugitivus, posset procul dubio intercessoris causa veniam promereri. Ergo si amicus intenditur, cur Deus offenditur? Sed si de potestate praesumitur, Nabuchodonosor regem intende qui causa superbiae in bovem est ex homine commutatus . Non ut confundam te haec scribo, sed ut filium meum charissimum moneo. Ecclesiae igitur illaesum revoca, quem ut irreligiosissimus rapuisti. Oblatio vero domus tuae a clericis ne susciatur, indixi; communionemque tibi interdico, donec peracta pro ausibus vel errore a me definita tibimet poenitentia, et tempore condonato, pro hoc facto corde contrito et humiliato dignum offeras sacriHumilis saluto, quod primum est: suscepi autem tremens Sanctitatis tuae verba verberibus
Abbreviated transcription (Latin):
plena. Scio qđ utniȩ pͣparatur. qui ab
casus. Ipse enim sibi denegat curam. qui suam
medico ñ publicat causam. Nominem gͦ pussime
pater elimmibus ęccłiȩ raptum. tuissc̃is aspe¬
etibus ussio mea furorꝙ subduxit. Alieno ñ sunt
dixim̃sis de ecłiȩ foribus furor abstraxit. uitȩ
tius iussionibus donamus illesum. Agosco cul¬
pas: In digie meȩ lacrimȩ iungantur tins fle¬
tibus iustis. quopossit hȩc nota nigro scriptatiti¬
one deleri. Ecclĩe michi introitus m̃negetur. Illic
spero ueniam. ubi admisi culpam. Oblatiouͦ do
musmee. ut tua sc̃itas uissit adcelestis regism̃sam
eus manibus offeretur. Expł epła bonifacu

Expanded text:
plena. Scio quod veniae praeparatur, qui ab casus: ipse enim sibi denegat curam, qui suam medico non publicat causam. Hominem ergo, piissime pater, e liminibus ecclesiae raptum, tuis sanctis aspectibus jussio mea furorque subduxit. Alieno non sunt dixi, meus de ecclesiae foribus furor abstraxit, vitae tuis jussionibus donamus illaesum. Agnosco culpas: indignae meae lacrymae jungantur tuis fletibus justis, quo possit haec nota nigro scripta titione deleri. Ecclesiae mihi introitus non negetur: illic spero veniam, ubi admisi culpam. Oblatio vero domus meae, ut tua Sanctitas jussit, ad coelestis regis mensam ejus manibus offeretur. EPISTOLA VI
Abbreviated transcription (Latin):
uersam consuetudinem relinquentes paci x̃pia
unitati consensertus. deura correctione gaude¬
bimus. & sacram̃ta xp̃i quȩ insacrilegio scisma¬
tis adiudicium habetis utilia & salubria uobis
erunt. cum in catholica pace habueritis caput
xp̃m ubi caritas cooperit mulutudinẽ peccatoꝵ.
łtec aduos scripsimus xuiii. kalendas uilias. pus¬
simo honorio augusto nouies consule. ut quando
possent ad quosq ur̃m istȩ littere ꝑuenirent.

Expanded text:
uersam consuetudinem relinquentes paci Christi et uersam consuetudinem relinquentes paci Christi et unitati consenseritis, de uestra; correctione gaudebimus et sacramenta Christi, quae in sacrilegio schismatis ad iudicium habetis, utilia et salubria nobis erunt, cum in catholica pace habueritis caput Christum, ubi caritas cooperit multitudinem peccatorum. Haec ad uos scripsimus XVIII Kal. Iulias piissimo Honorio Augusto VIIII cons., ut, quando possunt, ad quosque uestrum istae litterae peruenirent.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mio anobis eẽ corruptum. ipsi tam̃multa quȩ ꝓ
nobis contrascipsos dixerunt & recitautrunt.
gratis nobis om̃a p̃stiterunt : Aut certe si ꝓpt̃ea
dicunt qđ nos uicerint. quia melius egerunt
causam ceciliani quam nos: hoc plane credite illis.
Nosenim duas lectiones ꝓ illo sufficere putauera¬
mus. illi autẽ quatuor ꝓtulerunt. Sed quid plu¬
ribus litteris onrremus :: Siuultis nobiseredere
credit. & tencamus parit unitatẽ. quam iubet
& diligit ds̃. Si enim nobis ñ uultis credere. gesta
ipsa legut. aut uobisut legantur admutite. &
anuera sint quȩ scripsimus ipsi uobis ꝓbate. Si
autemnichil horum facere uultis. & manifestis¬
sima ueritate conuictam partis donati falsitatẽ
adhuc sequi desideratis. mundi sumus a pęnau̾ra
quando uossero postea penitebit. Siuͦ id qđ uobis
pͥstitit as̃ ñ contempseritis. & post causam tamdi¬
ligent̃ actam & tam diligent̃ manifestatam per¬

Expanded text:
praemio a nobis esse corruptum, ipsi tamen multa, quae pro praemio a nobis esse corruptum, ipsi tamen multa, quae pro nobis contra se ipsos dixerunt et recitauerunt, gratis nobis omnia praestiterunt? aut certe, si propterea dicunt, quod nos uicerint, quia melius egerunt causam Caeciliani quam nos, hoc plane credite illis; nos enim duas lectiones pro illo sufficere putaueramus, illi autem quattuor protulerunt. Sed quid pluribus litteras oneremus? si uultis nobis credere, credite et teneamus pariter unitatem, quam iubet et diligit deus. si autem nobis non uultis credere, gesta ipsa legite aut, uobis ut legantur, admittite et, an uera sint, quae scripsimus, ipsi uobis probate. si autem nihil horum facere uultis et manifestissima ueritate conuictam partis Donati falsitatem adhuc sequi desideratis, mundi sumus a poena uestra, quando uos sero postea paenitebit. si uero id, quod uobis praestitit deus, non contempseritis et post causam tam diligenter actam et tam diligenter manifestatam per
Abbreviated transcription (Latin):
rũ satis ostendit᷑ fallacit᷑ eos &. calimiose diacisse.
qł imperator misso ad comitatũ ingentio uidi
ciũ mutaũ. execilianũ quẽ pͥus purgaurrat po¬
ftea c̃demnauit. Nonsolũ autẽ nichil dehac rele¬
gere potuerunt. & contra se ipsos tanta
legerunt. sed etiam p ordinem consulum cuiden¬
tis conuincuntur post causam felicis ꝓconsu¬
larisuidicio t̃minatam in qua uissum ẽ ut ad
comitatum in gentius mitteretur. nec paruo int̃¬
uallos ed longe postea memorati imperatoris ui¬
dicio int̃ partes habito cecilianum fuisse purga¬
tum. Non gͦ uobis dicant. quia pͥmio corrupimꝰ
iudicem. Quid enim aliud solent uicti homines
dicere : Aut si aliquid dedimus uidici ut contra
illos ꝓ nobis ꝓnuntiaret. ipsis quid dedimus.
ut contra se ꝓnobis tanta ñ solum dicerent. ue¬
rum etiam recitarent: Anforte uolunt ut eis
apuduos gr̃as agamus. quia eum dicant udicem

Expanded text:
rum satis ostenditur fallaciter eos et calumniose dixisse, rum satis ostenditur fallaciter eos et calumniose dixisse, quod imperator misso ad comitatum Ingentio iudicium suum mutauit et Caecilianum, quem prius purgauerat, postea condemnauit. non solum autem nihil de hac re legere potuerunt et contra se ipsos tanta legerunt, sed etiam per ordinem consulum euidentius conuincuntur post causam Felicis proconsulari iudicio terminatam, in qua iussum est, ut ad comitatum Ingentius mitteretur, nec paruo interuallo sed longe postea memorati imperatoris iudicio inter partes habito Caecilianum fuisse purgatum. Non ergo uobis dicant, quia praemio corrupimus iudicem. quid enim aliud solent uicti homines dicere? aut si aliquid dedimus iudici, ut contra illos pro nobis pronuntiaret, ipsis quid dedimus, ut contra se pro nobis tanta non solum dicerent, uerum etiam recitarent? an forte uolunt, ut eis apud uos gratias agamus, quia, cum dicant iudicem