comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
die cognominat᷑ qui q̃m cantandi ĩ eccłia
erat ꝑitissimꝰ recuꝑata ꝓꝰ modũ pace in
ꝓuintia. ⁊ crescente numo fideliũ. etiã
magister eccłiastice cantionis iuxta
morẽ romanoꝵ siue cantuarioꝵ mul¬
tis cepit exift̾e.⁊ ip̃e senex ac plenus
dierum. iuxta scͥpturas patrũ uiã
secutꝰ est.

Expanded text:
die cognominatur. Qui quoniam cantandi in ecclesia die cognominatur. Qui quoniam cantandi in ecclesia erat peritissimus, recuperata postmodum pace in provincia, et crescente numero fidelium, etiam magister ecclesiasticae cantionis juxta morem Romanorum seu Cantuariorum multis coepit existere: et ipse senex ac plenus dierum, juxta Scripturas, Patrum viam secutus est.
Abbreviated transcription (Latin):
cem magnã aureã ⁊ calicẽ aureũ ꝯse¬
tratũ administ̾iũ altaris que actenꝰ
in eccłia cantie conseruata monstͣnͣ¬
tur. Quo intempore hrofensis eccła
pastorem minime habebat: eo qd̃ ro¬
manus illiꝰ p̾sul ad honoriũ papdan
a iusto archiep̾o legatariꝰ missus ab¬
sortus fuerat fluctib italici maris:
ac ꝑ hoc curã illiꝰ p̾fatꝰ paulinꝰ inui¬
tatione honorii antistitiꝰ ⁊ eadbaldi
regis suscepit ac tenuit. usq dum
& ip̃e suo tempore ad celestia regna
cum głosi fructu laboris ascendit.
n qua eccłia moriens palliũ quoq qd̵
a romano papa acceꝑat reliquit. Re¬
liquerat aũ in eccłia sua eboraci iaco-¬
bũ diaconũ. uirũ utiq eccłiasticũ
⁊ sc̃m. qui multo exhinc tempore
in ecelia manens. magnas ab antiqͥ
hoste p̃das docendo ⁊ baptirando eripu¬
it. Quiꝰnomĩe uicus in quo maxime so¬
lebat habitare. iuxta caractã usq ho¬

Expanded text:
cem magnam auream, et calicem aureum consecem magnam auream, et calicem aureum consecratum ad ministerium altaris, quae hactenus in ecclesia Cantiae conservata monstrantur. Quo in tempore, Hrofensis Ecclesia pastorem minime habebat, eo quod Romanus praesul illius ad Honorium papam a Justo archiepiscopo legatarius missus, absorptus fuerat fluctibus Italici maris: ac per hoc curam illius praefatus Paulinus, invitatione Honorii antistitis et Eadbaldi regis suscepit ac tenuit, usquedum et ipse suo tempore ad caelestia regna cum gloriosi fructu laboris ascendit. In qua Ecclesia moriens, pallium quoque, quod a Romano papa acceperat, reliquit. Reliquerat autem in Ecclesia sua Eburacensi Jacobum diaconum, virum utique ecclesiasticum et sanctum, qui multo exhinc tempore in Ecclesia manens, magnas antiquo hosti praedas, docendo et baptizando eripuit: cujus nomine vicus in quo maxime solebat habitare, juxta Cataractam, usque ho
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunicare quã paganis. Allatum ẽ
aũ caput eduuine regis eboracũ. ⁊ il¬
latum pꝰ ea mneccłiam beati petͥ apłi
quam ip̃e cepit s successor osuuald ꝑfe¬
cit. ut supͣdocuimꝰ. Positum ẽ in porti¬
cu scĩ pape gregorii. acuiꝰ ip̃e disci¬
płis ũbum uite susceꝑat. Turbatis
itaq reb norcłanhum broꝵ huiꝰ arci¬
culo cladis cum nicb alicubi p̾sidii nͥ
in fuga eẽ uidetur: paulmꝰ assũpta
secũ regina adilburge quã pͥdem ad¬
duxerat rediit cantiã nauigio atq
abhonorio archie p̾o ⁊ rege adbaldo mul¬
tũ honorfice susceptꝰ ẽ. Tenit autẽ
illuc duce basso milite regis de duurne
fortissimo habens secũ candfleadan
regũ misit in galliã nutͥendos regi
bo in infantia defuncti. ⁊ iuxta ho¬
norem uł regiis pueris uł innocen¬
tib xp̃i congruã in eccłia sepulti
sunt. Attulit aũ secũ uasa p̾ciosa
eduuine regis ꝑplura in quib ⁊ cru¬

Expanded text:
communicare quam paganis. Adlatum est communicare quam paganis. Adlatum est autem caput Aeduini regis Eburacum, et inlatum postea in ecclesiam beati apostoli Petri, quam ipse coepit, sed successor ejus Osualdus perfecit, ut supra docuimus, positum est in porticu sancti papae Gregorii, a cujus ipse discipulus verbum vitae susceperat. Turbatis itaque rebus Nordanhymbrorum hujus articulo cladis, cum nil alicubi praesidii nisi in fuga esse videretur, Paulinus adsumpta secum regina Aedilberge quam pridem adduxerat, rediit Cantiam navigio, atque ab Honorio archiepiscopo et rege Eadbaldo multum honorifice susceptus est. Venit autem illuc duce Basso, milite regis Aeduini fortissimo, habens secum Eanfledam regum, misit in Galliam nutriendos regi bo in infantia defuncti, et juxta honorem vel regiis pueris, vel innocentibus Christi congruum, in ecclesia sepulti sunt. Attulit quoque secum vasa pretiosa Aeduini regis perplura, in quibus et cru
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ex̃citul. In quo etiã bello ante illũ
unꝰ filiꝰ eius offrid uuienis bellicosus de¬
cidit: alter eadfrid necessitate cogente
ad pendã regem tͣnfsugit. ⁊ abeo pꝰ mo¬
dum regnante osuualdo contͣ fidẽ ui¬
ris urandi ꝑemptꝰ ẽ. Quo tempore ma¬
xima ẽ fact᷑a strages in eccl̃ia uł gente
nordanhumbroꝵ. maxime qd̃ unꝰ ex
ducib a quib acta ẽ paganꝰ. alfquia
barbarus erat pagano seuior. Siqͥdẽ
penda cum omĩ mercioꝵ gente idol
deditus ad xp̃ian erat nominis igna¬
sionem hab̃et xp̃iani adeo tam̃ ere
animo ac mor̃ib barbarus: ut ne sexui
qͥdem muliebri: uł innocue paruuloꝵ¬
totas eoꝵ ꝓuntias de bachando ꝑua¬
gatus ac̃ totũ genꝰ angloꝵ bͥtannie
finib erasurũ se ẽẽ delib̾ans: sed nec
religioni xp̃iane que apd̃ eos exorta
erat aliquid unpendebat honoris.
quippe cũ usꝙ hodie moris sit britco¬
nũ fidem religionẽq angloꝵ ꝓni
chiloͥ habe. neq in aliquo eis magis

Expanded text:
t exercitus. In quo etiam bello, ante illum unus filius ejus Osfrid juvenis bellicosus cecidit, alter Eadfrid necessitate cogente ad Pendam regem transfugit, et ab eo postmodum regnante Osualdo, contra fidem jurisjurandi peremptus est. Quo tempore maxima est facta strages in Ecclesia. vel gente Nordanhymbrorum, maxime quod unus ex ducibus a quibus acta est, paganus, alter quia barbarus erat pagano saevior. Siquidem Penda cum omni Merciorum gente idolis deditus, et Christiani erat nominis ignasionem haberet Christiani, adeo tamen erat animo ac moribus barbarus, ut ne sexui quidem miliebri, vel innocuae parvulototas eorum provincias debacchando pervagatus, ac totum genus Anglorum Brittaniae finibus erasurum se esse deliberans. Sed nec religioni Christianae, quae apud eos exorta erat, aliquid impendebat honoris. Quippe cum usque hodie moris sit Brittonum, fidem religionemque Anglorum pro nihilo habere, neque in aliquo eis magis
Abbreviated transcription (Latin):
rex idem contͣ barbaros pugnaturꝰ erexerat
cens brachii sui sit languore curatus. sgis.¬
It idem rex postulans de gente scotoꝵ antisti¬
tem. acceꝑit aydanũ eidemq insula bandiffar¬
nensi sedem ep̃atus donau̾at. S d̾o uirginib.¬

Expanded text:
idem rex contra Barbaros pugnaturus erexerat, cens brachii sit languore curatus. OsUt idem rex postulans de gente Scottorum antistitem, acceperit Aedanum, eidemque in insula Lindisfarnensi sedem episcopatus donaverit. Idem ergo O
Abbreviated transcription (Latin):
consiliariꝰ eĩdem apłice sedis. Scͥpta
que ꝑ latores ad scẽ memorie seuerinũ
grante reciꝓca responsa. adea q̃ postu¬
lata fu̾int siluerunt. Quib reseratis
nedui tante questionis caligo indiscus¬
sa reman̾e̾t. reppimꝰ quosdã ꝓuincie
nr̃e contͣ orthodoxam fidẽ nouam heresiͤ
lebrare nitentes. Quo epłe pͥncipio ma¬
nifeste deolaratur. ⁊ nuꝑrime tẽporib
illis hanc apud eos heresim exhortã:
⁊ ñ tam eoꝵ gentẽ. s quosdã in eis hac
fuisse implicatos. Exposita aũ ratiõe
paschał obseruantie ita de pelagianis
ineadem epła subditur: ⁊ hoc quoq
cognouimus qd̃ uirꝰ pelagiane hereseoˢ.
apud uos denuo reuiuiscit. qd̃ om̃io¬

Expanded text:
consiliarius ejusdem apostolicae sedis. Scripta consiliarius ejusdem apostolicae sedis. Scripta quae perlatores ad sanctae memoriae Severinum grante, reciproca responsa ad ea quae postulata fuerant siluerunt. Quibus reseratis, ne diu tantae quaestionis caligo indiscussa remaneret, reperimus quosdam provinciae vestrae contra orthodoxam fidem novam ex veteri lebrare nitentes. » Quo epistolae principio manifeste declaratur, et nuperrime temporibus illis hanc apud eos haeresim coortam, et non totam eorum gentem, sed quosdam in eis hac fuisse implicitos. Exposita autem ratione Paschalis observantiae, ita de Pelagianis in eadem epistola subdunt: « Et hoc quoque cognovimus, quod virus Pelagianae haereseos apud vos denuo reviviscit: q
Abbreviated transcription (Latin):
dium pullulat. conualescendo am¬
pluis extendatur ut ip̃a uos dñici
eloquii ꝓmissa in futuro respiciant:
uosq uox ip̃a ad et̾nam festiuitatẽ
euocet. Uenite adme om̃s qui labo¬
ratis ⁊ onerati estis ⁊ ego reficiã uos.¬

Expanded text:
dium pullulat, convalescendo amdium pullulat, convalescendo amplius extendatur, ut ipsa vos dominici eloquii promissa in futuro respiciant, vosque vox ista ad aeternam festivitatem evocet: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ in epła ad eduuine regẽ missa decre¬
uerat. Scilicet ut cum doruuernensis
uł eboracensis antistites de hac uita tͣn¬
sierit is qui suꝑ ẽ consors eiꝰdem gradꝰ
habebat potestatẽ alt̾m ordinandim
loco eiꝰ qui tͣnsierat sacerdotẽ. ne sit
do archiep̃o semꝑ fatigari. Quarũ ⁊̃
textum litt̾arũ in nr̃a hac hẏstoria po
honorio. honorius inter płima que
redẽptoris nr̃i misccłia suis famulis
dignatur bonoꝵ mun̾a p̃rogare illd̃
etiã element̃ collata sue pietatis mu¬
nificentia tͥbuit. quoties ꝑfr̃nos af
rep̾sentant. ꝑ quib malestati eius
gĩas indesinent̃ exsoluimꝰ eumq uo¬
tis supplicib exoramꝰ ut ur̃am dilec¬
tionem in p̃dicatione eungłii elabo¬
rantẽ ⁊ fructificantẽ sectantẽq ma¬
gistri. ⁊ capitis sui scĩ gregorii regu¬
lam ꝑpeti stabilitate confirmet ⁊ ad
augnentũ eccłie sue potiora ꝑuos
suscitet incrementa sua ut fide ⁊ oꝑe
intimore dei ⁊ caritate ur̃a adquisitio

Expanded text:
quod in epistola ad Aeduinum regem missa decreverat: scilicet ut cum Doruvernensis vel Eburacensis antistes de hac vita transierit, is qui superest consors ejusdem gradus, habeat potestatem alterum ordinandi, in loco ejus qui transierat, sacerdotem; ne sit do archiepiscopo semper fatigari. Quarum etiam textum literarum in nostra hac Historia ponHonorio, Honorius. « Inter plurima quae Redemptoris nostri misericordia suis famulis dignatur bonorum munera praerogare, illud etiam clementer collata suae pietatis munificentia tribuit, quoties per fraternrepraesentat. Pro quibus majestati ejus gratias indesinenter exsolvimus, eumque votis supplicibus exoramus, ut vestram dilectionem in praedicatione Evangelii elaborantem et fructificantem, sectantemque magistri vestri et capitis sui sancti Gregorii regulam perpeti stabilitate confirmet. Et ad augmentum Ecclesiae suae potiora per vos suscitet incrementa, ut fide et opere in timore Dei et charitate vestra acquisitio
Abbreviated transcription (Latin):
firmus abig̾e. qd̾ firma fortiũ manus
multũ laborando nequiuerat. Nec
mora uentꝰ qui a meridie flans urbi
incendia sparserat: contͣmeridiem
reflexul. pͥmo ur̃ luifurors alesi
locoꝵ que contͣ erant abstraxit. ae mox
funditus quiescendo flãmis partter
sopitis: atq extinctis compescuit.
Et quia uir dei igne diuine caritatis
tatum aeriarũ in sua suoꝵq lesione
crebris orationib. ut ex hortationib
repellere consuerat. merito uentis
flãmisꝙ mundialib p̃uałe. ⁊ ne sibi
siusq nocerent obtinere pot̾at. Et hic
gͦ postqͣm annis quinq rexit eccłiã
cadbaldo regnante migrauit ad ce

Expanded text:
firmus abigere, quod firma fortium manus multum laborando nequiverat. Nec mora, ventus qui a meridie flans, urbi  Al., ubi incendia sparserat, contra meridiem reflexus, primo vim sua furoris a laesione locorum quae contra erant, abstraxit, ac mox funditus quiescendo, flammis pariter sopitis atque extinctis compescuit. Et quia vir Dei igne divinae caritatis tatum aeriarum a sua suorumque laesione crebris orationibus vel exhortationibus repellere consueverat, merito ventis flammisque mundialibus praevalere, et ne sibi suisque nocerent, obtinere poterat. Et hic ergo postquam annis quinque rexit Ecclesiam, Aeodbaldo regnante migravit ad cael
Abbreviated transcription (Latin):
na misodia ad suã gr̃am uocare dig¬
nata ẽ. sollicita intentione ⁊ assidu¬
isorationib seruare om̃im᷑ festine
tis. ut qui uos in p̃senti scło om̃i er¬
rore absolutos. ad agnitionem suz
nominis ẽ dignatus ꝑduc̾e. ⁊ celes¬
tis patrie uob̃ pꝑaret mansionem.
ne occupati: p̃ocłis affectum doctri
exercuit. habetote quatinꝰ eiꝰ oratio
⁊ regnũ urm popłmq augeat. ⁊ uos
om̃ipotenti deo irrep̃hensibiles re¬

Expanded text:
na misericordia ad suam gratiam vocare digna misericordia ad suam gratiam vocare dignata est, sollicita intentione, et assiduis orationitis; ut qui vos in praesenti saeculo ex omni errore absolutos, ad agnitionem sui nominis est dignatus perducere, et coelestis patriae vobis praeparet mansionem. ne occupati, prae oculis aexercuit habetote, quatenus ejus oratio et regnum vestrum populumque augeat, et vos omnipotenti Deo irreprehensibiles re
Abbreviated transcription (Latin):
humbroꝵ cum suo rege ad fidem con¬
fessionẽq xp̃i paulino eungłiran¬
te conũsam ẽẽ didicit. Misit eidem
paulino palliũ. misit ⁊ regi eaduino
litt̾as exhortatorias. pat̾na illũ
caritate accendens. ut in fide ueri¬
tatis quam acceꝑant ꝑsift̾e semꝑ
lentissimo atq p̾cellentissimo filio
toris cultũ fidei ẽ ardore succensa.
ut longe lateq respondeat. ⁊ ĩ om̃i
mundo anmintiata ur̃i oꝑis mul¬
tipliciter referat fructũ. Sic enim
uos reges eẽ cognoscitis dum creato
tione edocti. dm̃ uenerando creditis.
eiq qd̃ humana ualet conditio m̃tis
ur̃e sinceram deuotionẽ exoluitis. Qd
enum deo nr̃o aliud offerre ualebimꝰ
nisi ut in bonis actib ꝑsistentes ip¬
sumq actorem humani genis confi¬
tentes. eum colere eiq uota nr̃a red¬
dere festinemꝰ: Et ideo excellentissi¬
me fili pat̾na uos caritate qua ꝯue-¬
nit exhortamur. ut hoc qd̃ uosdiui¬

Expanded text:
hymbrorum cum suo rege ad fidem conhymbrorum cum suo rege ad fidem confessionemque Christi, Paulino evangelizante conversam esse didicit, misit eidem Paulino pallium, misit et regi Aeduino literas exhortatorias, paterna illum caritate accendens, ut in fide veritatis quam acceperant  Al., lentissimo atque praecellentissimo filio toris sui cultum fidei est ardore succensa, ut longe lateque resplendeat, et in omni mundo annuntiata, vestri operis multipliciter referat fructum. Sic enim vos reges esse cognoscitis, dum regem tione edocti, Deum venerando creditis, eique, quod humana valet conditio, mentis vestrae sinceram devotionem exsolvitis. Quid Duo nostro aliud offerre valebimus, nisi ut in bonis actibus persistentes, ipsumque auctorem humani generis confidentes, eum colere, eique vota nostra reddere festinemus. Et ideo, excellentissime fili, paterna vos charitate, qua convenit, exhortamur, ut hoc quod vos divi
Abbreviated transcription (Latin):
dionis auctoritatẽ: positis deo placi¬
tam ordinationẽ effic̾e: quia itt ħ¬
uob̾ ꝯced̾emꝰ longa t̾rarum marisꝙ
int̾ualla que int̾ nos ac̃ uosobsis¬
tunt. adhec nos condescende coegert̃:
lit nulla possit eccłiarũ ur̃aꝵ iac¬
tura ꝑ cuuslibet occasionis obten¬

Expanded text:
tionis auctoritatem possitis Deo placitam ordinationem efficere; quia ut oncederemus, longa terrarum marisque intervalla, quae inter nos ac vos obsistunt, ad haec nos condescendere coegerunt, ut nulla possit Ecclesiarum vestrarum jactura per cujuslibet occasionis obten
Abbreviated transcription (Latin):
ueniret. Non enĩ licuerat pontificem
am in manu. ⁊ ascendens emissariũ re¬
gis ꝑgebat ad ulola. Quod aspicien uil¬
gus estimabat eũ inisanire. Hec distu¬
ꝓfanare illd̾ iniecta ineo lancea quã te¬
nebat. multũ gauisus deagnitiõe ueri
dei cultus iussit sociis destruere ac suc¬
cend̾e fanũ cũ om̃ib septis suis. Ostendi¬
turaũ locus ille quondã idoloꝵ ñ longe
ab eboraco. adorientẽ ultͣ amnẽ doru¬
uentionẽ. ⁊ uocatur hodie god mun¬
dingahan. ubi pontifex ip̃e inspiran-¬
te deo uero polluit ac destruxit eas qͦs
ip̃e sacrauerat aras.
anno regni sui undecimo. qui ẽ annꝰ

Expanded text:
enit. Non enim licuerat pontificem am in manu, et ascendens emissarium regis, pergebat ad idola. Quod aspiciens vulgus, aestimabat eum insanire. Nec distuprofanare illud, injecta in eo lancea quam tenebat: multumque gavisus de agnitione veri Dei cultus, jussit sociis destruere ac succendere fanum cum omnibus septis suis. Ostenditur autem locus ille quondam idolorum non longe ab Eburaco ad orientem, ultra amnem Dorwentionem, et vocatur hodie Godmunddingaham, ubi pontifex ipse inspirante Deo vero polluit ac destruxit eas quas ipse sacraverat aras. anno regni sui undecimo, qui est annus
Abbreviated transcription (Latin):
inter eos assedit. Anno octauo im¬
perii focatis pͥncipis indictiõe .xiii.¬
te subsebens ꝯfirmaret: ac bͥctanniã
rediens secum angloꝵ eccłiis man¬
una cum epłis quas ioem pontifex
plũ rome. quod paritheon uocabatur
abantiquis. qi simulas hrũ eẽt oĩũ
deoꝵ. In quo ip̃e eliminata om̃i spur¬
citia. fecit eccłiam scẽ dei genitricis.
atꝙ om̃tũ martyrũ xp̃i: ut exclusa
multitudine demonũ. multitudo
ibi scõꝵ memoriã hab̾et.

Expanded text:
inter eos adsedit anno octavo iminter eos adsedit anno octavo imperii Focatis pte subscribens confirmaret, ac in Britanniam rediens, secum Anglorum Eccuna cum epistolis quas idem pontifex plum Romae quod Pantheon vocabatur ab antiquis, quasi simulacrum esset omnium deorum: in quo ipse, eliminata omni spurcitia, fecit ecclesiam sanctae Dei genetricis, atque omnium martyrum Christi; ut exclusa multitudine daemonum, multitudo ib
Abbreviated transcription (Latin):
uerso orbe t̾rarum in hisoccidius
partib ad p̃dicandũ gentib paga¬
nis diriget. atq in hanc insulã que
bͥttannia nũcupatur contigit intͦ¬
isse. anteqͣm cognosc̾emus creden¬
tes qd̃ uixta morẽ uniũsał eccłie in¬
gredentur. in magna reuentia scĩ¬
tatis tam brectones quã scotos ue¬
nerati sumꝰ. s cognoscentes brectoneᷤᷤ
scotos meliores putauimꝰ: scotos uͦ ꝑ
daganũ ep̃m in hanc quã suꝑius
memorauimꝰ insulã. ⁊ colũbanum
abb̃enr in galliis uenientẽ nicħ dis¬
crepare abrectonib in eoꝵ ꝯũsatiõe
didicimꝰ. Nam daganꝰ ep̃s ad nos ueni¬
ens ñ solum cybum nob̃cũ: s nec in
eodem hospitio quo uescebam᷑ sum̾e
noluit. Misit idem laurentiꝰ cũ coep̾is
suis et iãm brectonũ sac̃dotib litt̾as
suo gradui condignas: quib eos in
unitate catholica confirmate sata
adhue plentia tempora declarant.
his temporib uenit mellitꝰ lundo
cum ioem papa reu̾entissimꝰ cogeret

Expanded text:
verso orbe terrarum, in his Occiduis partibus ad praedicandum gentibus paganis dirigeret, atque in hanc insulam, quae Brittania nuncupatur, contigit introisse antequam cognosceremus: credentes quod juxta morem universalis Ecclesiae ingrederentur, in magna reverentia sanctitatis tam Brittones quam Scottos venerati sumus; sed cognoscentes Brittones, Scottos meliores putavimus. Scottos vero per Daganum episcopum in hanc, quam superius memo ravimus, insulam, et Columbanum abbatem in Gallis venientem, nihil discrepare a Brittonibus in eorum conversatione didicimus. Nam Daganus episcopus ad nos veniens, non solum cibum nobiscum, sed nec in eodem hospitio quo vescebamur, sumere voluit. » Misit idem Laurentius cum coepiscopis suis, etiam Brittonum sacerdotibus literas suo gradui condignas, quibus eos in unitate catholica confirmare satagadhuc praesentia tempora declarant. His temporibus venit Mellitus, Lundcum idem papa reverentissimus cogeret
Abbreviated transcription (Latin):
tioq que nũqͣm uiuentẽ sp̃m habu¬
it. nec sensibilitatẽ a suis factorib po¬
tuit quolibet mͦ susciꝑe. uob̃ patent̃
insinuet. quã nicħ erat qd̵ eatenꝰ cole¬
batis. dum ꝓfecto meliores uos qui sp̃m

Expanded text:
tioque, quae nunquam viventem spiritum habutioque, quae nunquam viventem spiritum habuit, nec sensibilitatem a suis factoribus potuit quolibet modo suscipere, vobis patenter insinuet quam nihil erat quod eatenus colebatis: dum profecto meliores vos qui spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ euaginata sub ueste sica impetũ fe¬
cit in regẽ. Quod cuni uidet lilla mi¬
tũ ⁊ manũ quo regẽ abnece defend̾et.
mox int̃posine corpꝰ liuĩ ante ictũ pum¬
gentis. s tanta iũ hostis ferrũ infixit. uͥ
ꝑ corpꝰ militis octisi etiã regẽ uulnera¬
ut Quicum mox undiq gladiis impe¬
teretur. in ip̃o tumultu etiã aliũ de
da ꝑemit. Eadem aũ nocte satro scã
dñici pasche. peꝑit regina filiã regicui
nom̃ eanflead. Cũq idem rex p̃sente
paulino ep̃o gr̃as ag̾et. diis suis ꝓnata
sibi filia. econtra ep̃c grãs cepit agere
suis apud illũ obtinuerit. ut regina sos¬
pes ⁊ absq dolore gͣui sobolẽ ꝓerearet.
Quiꝰ ũbis delectatꝰ rex ꝓmisit se abre¬
nuntratis idolis xp̃o seruiturũ. siui¬
tamsͥ ⁊ uictoriã donaret pugnandi ad-¬
uersus regem a quo homicida ille qui
eum uuln̾au̾at missus ẽ. ⁊ inpignꝰ un
Que baptizata ẽ die scõ pentecostes pri-¬

Expanded text:
et evaginata sub veste sica, impetum feet evaginata sub veste sica, impetum fecit in regem. Quod cum videret Lilla mitum ad manum quo regem a nece defenderet, mox interposuit corpus suum ante ictum pungentis: sed tanta vi hostis ferrum infixit, ut per corpus militis occisi etiam regem vulneraret. Qui cum mox undique gladiis impeteretur, in ipso tumultu etiam alium de da peremit. Eadem autem nocte sacrosancta Dominici Paschae pepererat regina filiam regi, cui nomen Eanfled. Cumque idem rex, praesente Paulino episcopo, gratias ageret diis suis pro nata sibi filia, e contra episcopus gratias coepit agere suis apud illum obtinuerit, ut regina sospes et absque dolore gravi sobolem procrearet. Cujus verbis delectatus rex, promisit se abrenunciatis idolis Christo serviturum, si vitam sibi et victoriam donaret pugnanti adversus regem, a quo homicida ille, qui eum vulneraverat, missus est: et in pignus quae baptizata est die sancto Pentecostes, pri
Abbreviated transcription (Latin):
gine ad regem eadpine qͣi comes co¬
pule carnał aduenit. S ip̃e potiꝰ toto
animo intendens. ut gentẽ quã adibat¬
iã ad agnitionẽ ueritatis aduocans.
uixta uocẽ apłi uni uiro sponso uirginẽ
ueniss laborauit multũ. ut & eos qui
secũ uenerant. ne afide defic̾ent año
posset de paganis ad fid̾i gr̃am p̃dicã¬
multo tẽpore illo laborante in ũbod̃s
scłi huiꝰ excecauit m̃tes infideliũ. ne
eis fulg̾et illuminatio eungłii głe xͥ.¬
Anno aũ sequente uente in ꝓuinti¬
am qͥdam sicariꝰ uocabulo ẽumer.
missus a rege occidentaliũ saxonũ
noĩe quichelmo sꝑans se regẽ eadpine
regno simul ⁊ urta pͥuaturũ. Qui ha¬
bebat sicã bicipitẽ toxicatã. ut si fer¬
ri uulnꝰ minꝰ ad mortẽ regis suffic̾et.
peste uiuaret᷑ ueneni. ꝑuenit aut̃
ad regẽ pͥmo die pasche uixta amnẽ
regał. intͣuitq qiͣ nuntiũ dñi sui re¬
ferens. ⁊ cũ simulatã legationẽ ore
astuto uolueret. exsurrexit repente.

Expanded text:
gine ad regem Aeduinum quasi comes copulae carnalis advenit. Sed ipse potius toto animo intendens, ut gentem quam adibat, ad agnitionem veritatis advocans, juxta vocem Apostoli, uni viro sponso  venisset, laboravit multum, ut et eos qui secum venerant, ne a fide deficerent  Alposset, de paganis ad fidei gratiam praedicanmulto tempore illo laborante in verbo, deus saeculi hujus excaecavit mentes infidelium, ne eis fulgeret illuminatio Evangelii gAnno autem sequente venit in provinciam quidam sicarius, vocabulo Eumer  Al., Eumerus, missus a rege Occidentalium Saxonum, nomine Cuichelmo, sperans se regem Aeduinum regno simul et vita privaturum: qui habebat sicam bicipitem toxicatam; ut si ferri vulnus minus ad mortem regis sufficeret, peste juvaretur veneni. Pervenit autem ad regem primo die Paschae, juxta amnem regalis, intravitque quasi nuncium domini sui referens: et cum simulatam legationem ore astuto volveret, exsurrexit repente,
Abbreviated transcription (Latin):
gressib sanus alacrit t̾rena queq
transiliens. atq ad celestia semꝑ amã¬
da petenda. ⁊ q̃renda ꝑuolans. Erat car¬
nis origine nobilis. s culminis m̃te
nobilior. Demq ut unũ uirtutis eiꝰ
unde cet̾a intelligi possunt testimoniũ¬

Expanded text:
 Al., sanus, alacriter terrena quaeque transiliens, atque ad caelestia semper amanda, petenda et quaerenda pervolans. Erat carnis origine nobilis, sed culmine mentis nobilior. Denique ut unum virtutis ejus, unde caetera intelligi possint
Abbreviated transcription (Latin):
trinitas ab ortu solis usq ad oecasũ.
humanũ genꝰ quippe ut creatorem
om̃iũ atq factorem suũ salutifera
confessione fide uenatur ⁊colit. Cui
etiã sũmitates imꝑii rerũq potes¬
tates submisse sunt. quia eiꝰ dispo¬
sitione oĩum p̃latio regnoꝵ ꝯced̾et᷑.
Eius gͦ bonitatis miscdia. totiꝰ crea¬
ture sue dilatandi subdi etiã in ex-¬
tremitate t̾re positarũ gentiũ cor-¬
da frigida scĩ sp̃c feruore in sui qͦq
agnitione mirabilit̃ ẽ dignata suc¬
cende. Que enĩ in głosi filii nr̃i aeudu¬
Paldi. regis gentib q ei sub positis
illustratione clementia redẽptori
fu̾it oꝑata pleniꝰ ex uicinitate locoꝵ
ur̃am głam conicimꝰ cognouisse. Eius
gͦ mirabile donũ. ⁊ in uob̃certa spe ce

Expanded text:
Trinitas, ab ortu solis usque ad occasum, humanum genus, quippe ut creatorem omnium atque factorem suum, salutifera confessione fide veneratur et colit: cui etiam summitates imperii rerumque potestates submissae sunt, quia ejus dispositione omnium praelatio regnorum conceditur. Ejus ergo bonitatis misericordia totius creaturae suae dilatandi subdi etiam in extremitate terrae positarum gentium corda frigida, sancti Spiritus fervore in sui quoque agnitione mirabiliter est dignata succendere. « Quae enim in gloriosi filii nostri Andubaldi regis, gentibusque ei subpositis illustratione, clementia Redemptoris fuerit operata, plenius ex vicinitate locorum vestram gloriam conjicimus cognovisse. Ejus ergo mirabile donu
Abbreviated transcription (Latin):
bili uniro paulmo rationẽ fidei edis¬
cere. & cum sius pͥmatib quos sapien¬
tiores nouerat eurauit conferre. qͥd
dehis agendũ arbitrarent᷑. d ⁊ ip̃e
cum eẽt uir natura sagacissimꝰ. sepe
diu solus residens ore qͥdem tacito. sed
inuitimis cordis multa secum ꝯloqͦns
quid sͥ eẽt faciendum. que religio ser¬
uanda tractabat.

Expanded text:
bili viro Paulino rationem fidei ediscere, et cum suis primatibus quos sapientiores noverat, curavit conferre, quid de his agendum arbitrarentur. Sed et ipse cum esset vir natura sagacissimus, saepe diu solus residens, ore quidem tacito, sed in intimis cordis multa secum conloquens, quid sibi esset faciendum, quae religio servanda tractabat.
Abbreviated transcription (Latin):
uitta. a quo reges orientaliũ angloꝵ
uuffingas appellant. Uerũ eoxpuuald
ñ multo postqͣm fidem accepit tempore
occisus ẽ. a uiro gertili nomine ricbeto
re uersata ẽ. donec accepie regnũ fr̃
xp̃ianissimꝰ ac doctissimus. qui uuuen¬
te adhuc fr̃e cum exularet in gallia
fidei sacram̃tis imbutꝰ ẽ: quoꝵ parti¬
cipem mox uͥ regnare cepit totã suã
ꝓiuntiã fac̾e̾ curauit. Quiꝰ studiis
głosissime fauit felix ep̃e. qui de bur
gundioꝵ partib ubi ortus ⁊ ordinatꝰ
ẽ. cum ueniss ad honoriũ archiep̃m
eiq indicassec desidium suũ. misit
eum ad p̃dicandum u̾bũ uite p̃fate
nationi angloꝵ. Nec uota ipsĩ meas¬
sum cecid̾e. quinpodiꝰ fructũ in eamul¬
tiplicẽ credentiũ popłoꝵ pĩ agri spiri¬
talis cultor inuenit. Siqͥdem totam
illam ꝓuintiã iuxta sui nontĩs sacͣ¬
mentum. a longa iniquitate atq in¬
felicitate lib̾atam. ad fidem ⁊ oꝑa

Expanded text:
Vuffa, a quo reges Orientalium Anglorum Vuffa, a quo reges Orientalium Anglorum Vuffingas appellant. Verum Eorpuald non multo postquam fidem accepit tempore, occisus est a viro gentili, nomine Ricberctre versata est, donec accepit regnum frater ianissimus atque doctissimus, qui vivente adhuc fratre cum exsularet in Gallia, fidei sacramentis imbutus est, quorum participem, mox ubi regnare coepit, totam suam provinciam facere curavit. Cujus studiis gloriosissime favit Felix epipartibus, ubi ortus et ordinatus est, cum venisset ad Honorium archiepiscopum, eique indicasset desiderium suum, misit eum ad praedicandum verbum vitae praefatae nationi Anglorum. Nec vota ipsius in cassum cecidere; quin potius fructum in ea multiplicem credentium populorum pius agri spiritalis cultor invenit. Siquidem totam illam provinciam juxta sui nominis sacramentum, a longa iniquitate atque infelicitate liberatam, ad fidem et opera
Abbreviated transcription (Latin):
loidis. Euasit ignem aũaltare quia
lapideum erat ⁊ seruatur adhuc in
monaftio reu̾entissimi abb̃is ⁊ prb̃i
antum aũ deuotionis eduuine
erga cultum ueritatis habute.
ut etiam regi orientalium anglorum
relictis ydoloꝵ suꝑsticionib. fidem &
sacramenta xp̃i cum sua ꝓuintia sus¬
ciꝑe. Et quidem pater eiu̾is
iam dudum in cantia sacram̃tis xp̃ia¬
ne fidei imbutus ẽ s frustra. nam redi¬
ens domũ abuxore sua ⁊ quibdã ꝑu̾sis
doctorib seductus ẽ atq a since ritate
sidei depͣuatus. habuit pꝰteriora peiora
pͥorib. ita ut in morem antiquoꝵ sa¬
maritanoꝵ ⁊ xp̾o seruire uidetur.
⁊ diis quib antea seruiebat. atq mneod̃
fano ⁊ altare hab̾et ad sacͥficium xp̃i:
⁊ arulam ad uictimas demoniorũ.
um tempꝰ ꝑdurasse. ⁊ se in puericia
uidisse testabat᷑. Prat aut̃ p̃fatꝰ rex
racliuado uatu nobil̃ qualibet accu
ignobił. filius tytil cuiꝰ pater fuit

Expanded text:
Loidis. Evasit autem ignem altare, quia Loidis. Evasit autem ignem altare, quia lapideum erat: et servatur adhuc in monasterio reverentissimi abbatis et presbyteri antum autem devotionis Aeduini erga cultum veritatis habuit, ut etiam regi Orientalium Anglorum relictis idolorum superstitionibus, fidem et sacramenta Christi cum sua provincia suscipere. Et quidem pater ejus Reduald jamdudum in Cantia sacramentis Christianae fidei imbutus est, sed frustra: nam rediens domum, ab uxore sua et quibusdam perversis doctoribus seductus est, atque a sinceritate fidei depravatus habuit posteriora pejora prioribus; ita ut in morem antiquorum Samaritanorum et Christo servire videretur, et diis quibus antea serviebat, atque in eodem fano et altare haberet ad sacrificium Christi, et arulam ad victimas daemoniorum. um tempus perdurasse, et se in pueritia vidisse testabatur. Erat autem praefatus rex Reduald natu nobilis quamlibet actu ignobilis, filius Tytili, cujus pater fuit
Abbreviated transcription (Latin):
tus ⁊ ffi filiꝰ offrid̃i s ⁊ alii nobiles ac
tunc fuisse feruor fid̾i ac desid̾ium
lauacͥ salutaris genti nord̾an hũbroꝵ
ut qͦdam tempore paulmꝰ ueniens cũ
cio deditus moraret᷑. quib dieb cũc̃¬
tis a mane usq ad uesꝑam nil aluid
agͥet. quam confluentẽ eo de cunctis
uicł ac locis plebem xp̃i ũbo salutis
instruere: atq instructã in fliuuo
greni. qui ꝓximꝰ erat lauachro re¬
missionis abluere. Hec uilla tẽpore
sequentiũ  deserta: ꝓilla ⁊ alia
ẽ facta in loco qu uocatur maelmin.¬
hec qͥdem in ꝓuintia b̾nitioꝵ: s et ĩ
uere solebat. baptirabat influuuio su
ip̃o exordio nascentis ibi eccłie pot̾ant
edificari. At tñ in campo dono uͥtune
etiã uilla regia erat fecit basilicdan
quã pꝰ modũ pagani aquib eduine
rex occisus ẽ cum tota eadẽ uilla suc¬
cend̾ant. ꝓ qua reges posteriores fec̾e
sibi uillam in regione que uocatur

Expanded text:
tus est et Yffi filius Osfridi, sed et alii nobiles ac tus est et Yffi filius Osfridi, sed et alii nobiles ac tunc fuisse fervor fidei ac desiderium lavacri sut quodam tempore Paulinus veniens cum cio deditus moraretur: quibus diebus cunctis a mane usque ad vesperam nil aliud ageret quam confluentem eo de cunctis viculis ac locis plebem Christi verbo salutis instruere, atque instructam in fluvio Gleni, qui proximus erat, lavacro remissionis abluere. Haec villa tempore sequentium regum deserta, et alia pro illa est facta in loco qui vocatur MaelminHaec quidem in provincia Berniciorum; sed et in rege solebat, baptizabat in fluvio Suaipso exordio nascentis ibi Ecclesiae poterant aedificari. Attamen in Campodono, ubi tunc etiam villa regia erat, fecit basilicam, quam postmodum pagani a quibus Aeduini rex occisus, cum tota eadem villa succenderunt: pro qua reges posteriores fecere sibi villam in regione quae vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
de ligno cum cathecizaret᷑ atq ad ꝑci¬
piendum baptisma imbuerent᷑ citato
oꝑe ꝯstruxit. in qua etiã cuutate ip̃i
doctoriatq antistiti suo paulino. se¬
dem ep̃atus donauit. Mox aũ u̾bap¬
tisma consecutꝰ ẽ curauit docente eo¬
dem paulino maiorẽ ip̃o in loco ⁊ au¬
gustiorem de lapide fabricare basili¬
cam. incuiꝰ medio ip̃m qd̃ pͥus fec̾at
oratorium includetur. Preꝑatis gͦ
fundam̃tis. in gẏro pͥoris oratorii
ꝑ quadrũ cepit edificare basilicã.
s priqͣm altitudo parietis eẽt consũ¬
nata. rex ip̃e impra nece occisus.
opidem successori suo olyyaldo ꝑfi¬
ciendum reliquit. Paulmꝰ aũ ex eo
ente ac fauente ip̃o in ea ꝓuntia p̃di¬
cabat. credebantq ⁊ baptizabantur
quotqͦt erant p̃ordinati ad uitã eter¬
nam. in quib erant osfrid ⁊alfricł
filii regis eduineᷤ. qui ambo ei exul
nati sunt. de quenburga filia cear li
ta ⁊ eboraci in eccłia sepulti. Baptira¬

Expanded text:
de ligno cum catechizaretur atque ad percipiendum baptisma imbueretur, citato opere construxit. In qua etiam civitate ipse doctori atque antistiti suo Paulino sedem episcopatus donavit. Mox autem ut baptisma consecutus est, curavit, docente eodem Paulino, majorem ipso in loco et augustiorem de lapide fabricare basilicam, in cujus medio ipsum quod prius fecerat, oratorium includeretur. Praeparatis ergo fundamentis in gyro prioris oratorii per quadrum coepit aedificare basilicam. Sed priusquam altitudo parietis esset consummata, rex ipse impia nece occisus opus idem successori suo Osualdo perficiendum reliquit. Paulinus autem ex eo ente ac favente ipso, in ea provincia praedicabat: credebantque et baptizabantur quotquot erant praeordinati ad vitam aeternam: in quibus erant Osfrid et Eadfrid filii regis Aeduini, qui ambo ei exuli nati sunt de Quoenburga filia Cearli rita, et Eburaci in ecclesia sepulti. Baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
qui erat lundonie ep̃c sedem doruũnen¬
sis eccłie. t̾cio abaugustino suscepit. iustꝰ
aũ adhuc suꝑstes rhofensẽ regebat eccłã.
Qui cum magna eccłiã angloꝵ cura ac
labore gub̃narent: susceꝑunt scͥpta
exhortatoria apontifice romans et
apłice sedis bonifacio. qui pꝰ dsdedit
eccłie p̃fuit. anno incarnatioĩs dñce¬

Expanded text:
qui erat Lundoniae episcopus, sedem Doruvernensis Ecclesiae tertius ab Augustino suscepit: Justus autem adhuc superstes Hrofensem regebat Ecclesiam, qui cum magna Ecclesiam Anglorum cura ac labore gubernarent, susceperunt scripta exhortatoria a pontifice Romanae et apostolicae sedis Bonifacio, qui post Deusdedit Ecclesiae praefuit, anno incarnationis d
Abbreviated transcription (Latin):
neqͣqm ita fieri posse ut absq purga¬
tione sacro sc̃a quis oblatiõe sacro scã
tam facili causa quã petimꝰ. ñ po¬
teris iam in nr̃a ꝓuintia demorari.
inde uenit cantiã tͣctaturus cũ lau¬
rentio ⁊ iusto coep̃is quid in bis eẽt
agentũ. Decretũꝙ ẽ cõmuni ꝯeilio
quia latĩeẽt ut om̃s patͥam redeuntes
lib̾a ibi dño m̃te deseruirent. quam
int̾ rebelles fidei barbaros sine fructu
resid̾ent. Discessere itaq pͥmi mellitus
⁊ iustus atq ad partes gallie secessere ibi
terũ finem expectare disponentes: s
tatis expułunt. demonicis cultib im¬
pune seruiebant. Nam egressi contͣ
gentẽ genuissoꝵ in p̾liũ. om̃s pariter
cum sua militia corruert̃. Nec licet
sidei ⁊ caritatis q̃ ẽ in xp̃o reuocari.

Expanded text:
nequaquam fieri posse ut absque purganequaquam fieri posse ut absque purgatione sacrosancta quis oblationi sacrosanctatam facili causa quam petimus, non poteris jam in nostra provincia demorari. inde, venit Cantiam, tractaturus cum Laurentio et Justo coepiscopis, quid in his esset agendum. Decretumque est communi consilio, quia satius esset ut omnes patriam redeuntes, libera ibi mente Domino deservirent, quam inter rebelles fidei barbaros sine fructu residerent. Discessere itaque primo  Al., primi Mellitus ac Justus, atque ad partes Galliae successere, ibi rerum finem exspectare disponentes. Sed Al., depulerant, daemonicis cultibus impune serviebant. Nam egressi contra gentem Genissorum in praelium, omnes pariter cum sua militia corruerunt, nec, licet fidei et caritatis quae est in Christo, revocari.
Abbreviated transcription (Latin):
obdormisset: apparuit ei beatissimus
secrece noctis flagellis artiorib affi¬
ciens sciscitabat᷑ apłica diftrictione.
qͣre gregẽ quã sͥ ip̃e credid̾it relinq̃ret.
ł cui pastoꝵ oues xp̃i in medio lupoꝵ.
positas. fugiens ip̃e dimitt̾et. An mei
inquit oblitꝰ es exemplo qui ꝓ pariui¬
lis xp̃i quos mͥ inuidiciũ sue dilectio¬
afflictiones. ip̃am postremo mortẽ:
mortẽ aũ crucis ab urfidelib ⁊ immicis
beati petͥ flagellis simul & exhorta¬
tionib aninat᷑ famuł xp̃i lauren¬
tius. mox mane facto uenit ad regẽ:
ceratus ostendit. Qui multũ ⁊ inqui¬
rens quis tanto uiro tales ausus eẽt
menta plagasq ꝑpessus. extimuit mul¬
tũq anathematizato om̃i idolatͥe cul¬
tu abdicatu conubio ñ legitimo susce¬
pit fidem xp̃i. ⁊ baptizatus eccłie reb
qͣntum ualuit iom̃ib consulere aut
fauere curauit. Misit etiã galliam
& reuocauit mellitũ ⁊ uiftũ. eosq
rep̃cepit. Qui pꝰ annũ ex quo abiert

Expanded text:
obdormisset, apparuit ei beatissimus secretae noctis flagellis artioribus afficiens, sciscitabatur apostolica districtione, quare gregem quem sibi ipse crediderat, relinqueret, vel cui pastorum oves Christi in medio luporum positas fugiens ipse dimitteret. « An mei, inquit, oblitus es exempli, qui pro parvulis Christi, quos mihi in indicium suae dilectioadflictiones, ipsam postremo mortem, mortem autem crucis, ab infidelibus et inimicis beati Petri flagellis simul et exhortationibus animatus famulus Christi Laurentius, mox mane facto venit ad regem, ceratus ostendit. Qui multum miratus, et inquirens quis tanto viro tales ausus esset menta plagasque perpessus, extimuit multum; atque anathematizato omni idolatriae cultu, abdicato connubio non legitimo, suscepit fidem Christi, et baptizatus, Ecclesiae rebus quantum valuit, in omnibus consulere ac favere curavit. Misit etiam Galliam, et revocavit Mellitre praecepit: qui post annum ex quo abierun
Abbreviated transcription (Latin):
crebrescentib cepit flãmis consumi. qͥb
cum nullo aquarũ iniectu poss aliqͥs
obsift̾e. iamq ciuitatis ẽẽt pars uasta¬
ta ñ minima usq ad ep̃iũ furens se
flãma dilataret. confidens ep̃c in di¬
uinũ uͥ humanũdeerat auxilium.
iussit se obuiã seuientib ⁊ huc illuc¬

Expanded text:
crebrescentibus coepit flammis consumi: quibus cum nullo aquarum injectu posset aliquis obsistere, jamque civitatis esset pars vastata non minima, atque ad episcopium furens se flamma dilataret, confidens episcopus in divinum, ubi humanum deerat, auxilium, jussit se obviam saevientibus, et huc illuc
Abbreviated transcription (Latin):
qui om̃s de labore manuũ suarũ ui-¬
uere solebant. Hoꝵ gͦ płimi ad memo¬
ratam aciem ꝑacto ieuinio tduano
cum aliis orandi causa ꝯuenerunt.
habentes defensorẽ noie brocinailũ.
qui eos intentos p̃cib a barbaroꝵ gla¬
diis ꝓteg̾et. Quoꝵ causam aduentus
cum intellexisset edilfrid ait. gͦ siad¬
ũsum nos ad dm̃ suũ clamant. ꝓfec¬
to & ip̃i quanuis arma ñ ferant: cẽ
Es pugnant. qui aidit̾sus nolimp̃ca¬
tionib ꝓsecunt᷑. Itaq in hos pͥmũ ar¬
ma ũti iubet: ⁊ sic ceteras nefande
militie copias ñ sine magno ex̃citꝰ
sui dampno deleuit. Extinctos in
ea pugna ferunt: de his qui ado
brocunail ad pͥmũ hostiũ aduentũ
cum suis terga uertens. eos quos de¬
fende debuerat. mermes ac nudos
ferientiũ gladiis reliqͥt. Sicq ꝯple¬
tum ẽ p̃sagiũ scĩ pontificis augusti¬
ni. quantus ip̃o iam multo tempore ad

Expanded text:
qui omnes de labore manuum suarum viqui omnes de labore manuum suarum vivere solebant. Horum ergo plurimi ad memoratam aciem, peracto jejunio triduano, cum aliis orandi causa convenerant, habentes defensorem nomine Brocmailum, qui eos intentos precibus a barbarorum gladiis protegeret. Quorum causam adventus cum intellexisset rex Aedilfrid, ait: « Ergo si adversum nos ad Deum suum clamant, profecto et ipsi quamvis arma non ferant, contra nos pugnant qui adversis nos inprecationibus persequuntur. Itaque in hos primum arma verti jubet, et sic ceteras nefandae militiae copias non sine magno exercitus sui damno delevit. Exstinctos in ea pugna ferunt, de his qui ad oBrocmail ad primum hostium adventum cum suis terga vertens, eos quos defendere debuerat, inermes ac nudos ferientibus gladiis reliquit. Sicque completum est praesagium sancti pontificis Augustini, quamvis ipso jam multo ante tempore ad
Abbreviated transcription (Latin):
hosꝓ nichilo ꝯtempnet: Quib
uir dñi augustinꝰ fert᷑ minitans
p̃dixisse: quia si pacem acciꝑe cũ
acceꝑturi. ⁊ si nationi angłoꝵ no¬
luissent uiã uite p̃dicare: ꝑ hoꝵ msa¬
nus ultionũ eẽnt mortis passuri.
Qd̾ ita ꝑ om̃ia ut p̃dixerat diuino agẽ¬
te udicio patratũ ẽ. Siqͥdem post hec
ip̃e de quo diximꝰ rex angloꝵ fortis¬
simus edilfrid collecto grandi ex̾ti¬
tu ad ciuitatẽ legionũ que agente
angloꝵ legacestir a brectonib aũ
rectius carlegion appellat᷑. maximã
gentis ꝑfide stragem dedit. Cunꝙ
bellũ agente ꝯuenert̃: seorsũ intu¬
tiore loco consist̾e sciscrcabat᷑ qui eẽnt
h̃i. quidue ac̾turi illo ꝯuensfent.
Erant aũ płimi eoꝵ de monaft̾io
bancor in quo tantus fertur fusse
numerꝰ monachoꝵ. ut crim in .uii.
portiones ẽẽt cum p̃positissͥ rectorib
monast̾ium diuisũ. nulla harũ por¬
tio minꝰ quã trecentos homines hab̾et.

Expanded text:
nos pro nihilo contemnet. Quibus nos pro nihilo contemnet. Quibus vir Domini Augustinus fertur minitans praedixisse, quia si pacem cum fratribaccepturi; et si nationi Anglorum noluissent viam vitae praedicare, per horum manus ultionem essent mortis passuri. Quod ita per omnia, ut praedixerat, divino agente judicio patratum est. Siquidem post haec ipse de quo diximus, rex Anglorum fortissimus Aedilfrid, collecto grandi exercitu, ad civitatem Legionum, quae a gente Anglorum Legacaestir, a Brittonibus autem rectius Carlegion appellatur, maximam gentis perfidae stragem dedit DCXIIIbellum agente convenerant, seorsum in tutiore loco consistere, sciscitabatur qui essent hi, quidve acturi illo convenissent. Erant autem plurimi eorum de monasterio Bancor, in quo tantus fertur fuisse numerus monachorum, ut cum in septem portiones esset cum praepositis sibi rectoribus monasterium divisum, nulla harum portio minus quam trecentos homines haberet,
Abbreviated transcription (Latin):
offerendum notat. sinaũt̃ ĩmitis ac̃
suꝑb ẽ. constat quia ñ ẽ de deo. neq
aiebant. Et unde uł hoc dinoscere
ualemꝰ: Ocurate inquit ut ip̃e pͥor
cum suis ad locum synodi adueniat.
⁊ si uob̃ appropinquantib assurre.
spreuerit. nec coram uob̃ assurg̾e uo¬
luerit. cum sitis numo plures ⁊ ip̃e
spernat᷑ a uob̾. fecerẽ ut dixerat. fãc¬
tumꝙ ẽ ut uenientib illis sederet
aug̾tinꝰ in sella. Quod illi uidentes
mox mirã conũsi sunt. eumq no¬
tantes suꝑbie. cunctisq dicebat
contͣdic̾e laborabant. Dicebat aut̃
eis qd̃ in multis qͥdem nr̃e ꝯsuetudi
tis. ut pascha suo tempore celebretis.
ut minist̾iũ baptizandi quo deo re
nr̃is contͣria equanumt̃ cuncta to¬
lerabunꝰ. At illi nicħ hoꝵ se factu¬
ros neq illũ parchiepo habituros eẽ
respondebant: conferentes adinui¬
cem qr simͦ nob̃ assurgere noluit
qͣntomagis si ei subdi ceꝑimꝰ iam

Expanded text:
offerat: sin autem inmitis ac offerat: sin autem inmitis ac superbus est, constat quia non est de Deo, neque aiebant; « Et unde vel hoc dinoscere valemus? Procurate, inquit, ut ipse prior cum suis ad locum synodi adveniat, et si vobis adpropinquantibus adsurrexespreverit, nec coram vobis adsurgere voluerit, cum sitis numero plures, et ipse spernatur a vobis. » Fecerunt ut dixerat. Factumque est ut venientibus illis sederet Augustinus in sella. Quod illi videntes, mox in iram conversi sunt, eumque notantes superbiae, cunctis quae dicebat contradicere laborabant. Dicebat autem eis: Quia in multis quidem nostrae consuetudintis, ut Pascha suo tempore celebretis; ut ministerium baptizandi, quo Deo rennostris contraria, aequanimiter cuncta tolerabimus. At illi nil horum se facturos, neque illum pro archiepiscopo habituros esse respondebant: conferentes ad invicem, Quia si modo nobis adsurgere noluit, quanto magis si ei subdi coeperimus, jam
Abbreviated transcription (Latin):
ac uerꝰ sũme lucis p̃co abom̃ib p̃di¬
catur augꝰtinꝰ. Lunc bͥctones ꝯfitent᷑
qͥdem intellexisse se ueram eẽ uiam
⁊ticie quam p̃dicaret augͥtinꝰ: sed ñ
se posse absq socioꝵ suoꝵ ꝯsensu ac
licentia pͥscis abdicare morib: unde
statutum uenert̃ ut ꝑhibent .uii.
bͥctonũ ep̃i. ⁊ plures uiri doccissi¬
mi. maxime de nobilissimo eorũ
monasterio. qd̃ uocatur lingua an¬
gloꝵ bancornaburg: cui tempore
primo ad qͦndam uirũ se̾m ac̃ pru¬
dentẽ. qui apud eos anachoritã du¬
cere uitã solebat: ꝯsulentes an ad p̃¬
dicationẽ augustini suas deserere tra¬
ditiones deb̾ent. Qui respondebat.
Si homo dei ẽ: sequimini illũ. Dixe¬
runt. Et unde hoc possumꝰ ꝓbare. At
ille. dñs inquit ait: tollite iugum
meũ suꝑ uos. ⁊ discite ame qr mitis
sum ⁊ humił corde. Sigͦ augustinꝰ
ille mitis ẽ ⁊ humił corde: credibile
ẽ quia uigum xp̃i ⁊ ip̃e portet ⁊ uob̾¬

Expanded text:
ac verus summae lucis praeco ab omnibus praediac verus summae lucis praeco ab omnibus praedicatur Augustinus. Tum Brittones confitentur quidem intellexisse se veram esse viam justitiae quam praedicaret Augustinus: sed non se posse absque suorum consensu ac licentia priscis abdicare moribus. Undestatutum, venerunt, ut perhibent, septem Brittonum episcopi et plures viri doctissimi, maxime de nobilissimo eorum monasterio, quod vocatur lingua Anglorum Bancornaburg, cui tempore primo ad quemdam virum sanctum ac prudentem, qui apud eos anachoreticam ducere vitam solebat, consulentes, an ad praedicationem Augustini suas deserere traditiones deberent. Qui respondebat: « Si homo Dei est, sequimini illum. » Dixerunt: « Et unde hoc possumus probare? » At ille: « Dominus, inquit, ait: Tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde . Si ergo Augustinus ille mitis est et humilis corde, credibile est quia jugum Christi et ipse portet, et vob
Abbreviated transcription (Latin):
ne habita. neq p̃cib neq hortam̃tis.
neq increpationib augustimi ac so-¬
cioꝵ eiꝰ assensũ p̾be uoluissent: sed
suas potiꝰ traditiones uniũsis que ꝑ
orbem sͥ in xp̃o ꝯcordant eccłiis p̃fer¬
rent. Sc̃s pat̾ augͦtirꝰ hc̃ laboriosi
ac longi certaminis finem fec̃ ire
nob insimare celestib signis dig¬
netur. q̃ sequenda traditio. quib
sit uiis ad ingressũ regni illiꝰ ꝓpan¬
dum. Adducat᷑ aliquis eger ⁊̃ ꝑcinꝰ
p̾ces fuerit curatꝰ: huiꝰ fides ⁊ oꝑa¬
tio deo deuota atꝙ om̃ib sequenda
credattur. Quod cum adũsarii licet
inuiti ꝯced̾ent: allatus ẽ qͥdam de
gen̾e angloꝵ ocłoꝵ luce priuatꝰ.
Quicũ oblatꝰ b̾tonum sacerdotib.
nil curationis uł sanationis horum
mist̾io ꝑciꝑet: tandem aug̾tinus
i̾ta necessitate ꝯpulsus. flectit ge
rat restitueret: ⁊ ꝑ illuminationẽ
illiꝰ hominis corporalẽ in plurimoꝵ
corde fidelium sp̃itał gr̃am lucis ac¬

Expanded text:
bita, neque precibus, neque hortamentis, neque increpationibus Augustini ac sociorum ejus assensum praebere voluissent, sed suas potius traditiones universis, quae per orbem sibi in Christo concordant, Ecclesiis praeferrent, sanctus Pater Augustinus hunc laboriosi atque longi certaminis finem fecit, ut nobis insinuare caelestibus signis dignetur, quae sequenda traditio, quibus sit viis ad ingressum regni illius properandum. Adducatur aliquis aeger, et per cujus preces fuerit curatus, hujus fides et operatio Deo devota atque omnibus sequenda credatur. » Quod cum adversarii inviti licet concederent, allatus est quidam de genere Anglorum, oculorum luce privatus: qui cum oblatus Brittonum sacerdotibus, nil curationis vel sanationis horum ministerio perciperet; tandem Augustinus justa necessitate compulsus, flectit genrat, restitueret, et per illuminationem unius hominis corporalem, in plurimorum corde
Abbreviated transcription (Latin):
p̃senti stilo głosius uos adhortandos
cũ om̃i affectũ intime caritatis euraui¬
mus. quatinꝰ abhominatis ydoł eoꝵq
cultu spretisq fanoꝵ fatuitatib. &
augurioꝵ deceptabilib blandim̃tis.
a diabolice captuuitatis nexib scẽ ⁊ in¬
diuidue tͥnitatis cooꝑante potentia
absoluti. et̃ne iuite possitis eẽ partici¬
pes. Quanta aũ reatitudinis culpa te¬
neantur obstricti. hi qui idolatͥarum
plectuntur. eoꝵ quos colt̾ exempla
ꝑditiois insinuant. Uñ de eis ꝑ psal¬
mistã dr̃: om̃s dii gentiũ demonta:

Expanded text:
 gloriosius vos adhortandos cum omni affectu intimae caritatis curavimus; quatenus abominatis idolis, eorumque cultu, spretisque fanorum fatuitatibus, et auguriorum deceptabilibus blandimentis, a diabolicae captivitatis nexibus, sanctae et individuae Trinitatis cooperante potentia absoluti, aeternae vitae possitis esse participes. « Quanta autem reatitudinis culpa teneantur obstricti hi qui idolatriarumplectuntur, eorum quos colunt, exempla perditionis insinuant; unde de eis per Psalmistam dicitur: Omnes dii gentium daemonia,