comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ico regi francor &e henrico regi anglore ase¬
retis confed̾atꝰ ẽ. Stephanũ comitẽ holoniensiũ¬
uosq nor mannos qͥ t̾ras habebant in flanoria:
ex henricꝰ ei subiugauit reggali iusticia. Deniq.
uilcherrima uxor eiꝰ quã tunc habebat post
uiqͥt annos occubuit & ipse consilio regis angliȩ
hillã andegauensẽ guilłmi p̃decesioris sui spon
ficientes eũq supplicit᷑ rȩpetentes suscepit. &
uerti benignitate secũ retonciliari c̃sensit.
imꝰ itaq ut supͣdictũ ẽ: guilłmꝰ de rolmara
egi honorifice reconciliatꝰ ẽ. & ex inde famili¬
ris eiꝰ conuiua & amicꝰ factꝰ ẽ. Generosã quoc
iathildẽ filiã ricardi de radueriis illi nex
iugẽ dedit. quȩ filiũ ei speciosũ noĩe guilłmũ
eliã peꝑit. Prȩfatꝰ miles in adolescentia lubricꝰ
imisq libidini deditꝰ fuit . s diumo uerbe plec¬
endus in gͣunsimã ȩgritudinẽ incidit unde cũ

Expanded text:
vico regi Francorum, et Henrico regi Anglorum a sevico regi Francorum, et Henrico regi Anglorum a secretis, confoederatus est. Stephanusque Normannos qui terras habebant in Elandria, rex Henricus ei subjugavit regali justitia. Denique pulcherrima uxor ejus, quam tunc habebat, post aliquot annos occubuit, et ipse consilio regis Angliae Sibyllam Andegavensem, Guillelmi praedecessoris sui sponsam, deficientes, eumque suppliciter repetentes suscepit, et solerti benignitate secum reconciliari consensit. Primus itaque, ut supra dictum est, Guillelmus de Rolmara regi honorifice reconciliatus est, et exinde familiaris ejus conviva et amicus factus est. Generosam quoque Mathildem, filiam Richardi de Radveriis, illi rex conjugem dedit, quae filium ei speciosum, nomine Guillelmum Heliam, peperit. Praefatus miles in adolescentia lubricus, nimisque libidini deditus fuit; sed divino verbere plectendus, in gravissimam aegritudinem incidit. Unde cum
Abbreviated transcription (Latin):
milites armari. &e defuncti cerpꝰ ducis ad
bertinũ fac honorifice deduci. Quad ita mor
pletũ ẽ. Conuentꝰ aut̃e monachors obuiã ꝓcesst
cadauer in basilica suscepit. Ihi secꝰ rodbtũ Su
sepultũ ẽ & in lapide suꝑposito epitaphiũ hi¬
modi exaratũ ẽ. Niles fa mosus guilł mꝰ uirg¬
nerosus. sarc hio flandrensis iacet hic monachus
thiensis. Rodb̾tꝰ zat᷑ huic̃ mat̾ei sibilla fuere:
normannors gentis frenũ tenuere. Luxq hal¬
darũ sextilis qͥnta rediuit : Cũ pugnax apud al
iro plagatꝰ obiuit. Ioħs filiꝰ odonis baiocensis ep̃i pͥmꝰ. De¬
ricũ regẽ adiuit. Ieiq casũ nepotis sui nunciauit.
igillatos apices de parte eiꝰ supplex optulit. in qͥbs
oriens adolescentulus a patruo suo malore qͣ contꝰ
ũ fȩcerat: indulgentiã postulabat. eũq ut om̃s
ad se confugerant si ad illũ remearent benigne
sciꝑet obsecrabat. His itaq rex ꝑceptis annuit:

Expanded text:
milites armari, et defuncti corpus ducis ad Sanctum Bertinum fac honorifice deduci. » Quod ita mox completum est. Conventus autem monachorum obviam processit, et cadaver in basilica suscepit. Ibi secus Rodbertum ducem sepultum est, et in lapide superposito epitaphium hujuscemodi exaratum est: Miles famosus, Guillelmus, vir generosus, Marchio Flandrensis, jacet hic, monachus Sithiensis. Rodbertus pater huic, materque Sibylla fuere, Et Normannorum gentis frenum tenuere. Luxque Kalendarum sextilis quinta redivit, Cum pugnax apud Alst ferro plagatus obivit. Joannes, filius Odonis Bajocensis episcopi, primus Henricum regem adivit, eique casum nepotis sui nuntiavit, et sigillatos apices de parte ejus supplex obtulit, in quibus moriens adolescentulus a patruo suo malorum quae contra illum fecerat indulgentiam postulabat, eumque ut omnes qui ad se confugerant, si ad illum remearent, benigne susciperet, obsecrabat. His itaque rex perceptis annuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ad regendũ ei cõmitteret. Nonmulto post sibil
comitissa ueneno infecta in lectũ decidit & qͣdii¬
gesimali tp̃e multis eã plangentib obut. Guilin
autẽ rotomagensis archip̃sul eiꝰ exetͥas celebras

Expanded text:
ad regendum ei committeret. Non multo post Sibylla ad regendum ei committeret. Non multo post Sibylla comitissa, veneno infecta, in lectum decidit, et Quadragesimali tempore, multis eam plangentibus, obiit. Guillelmus autem, Rothomagensis archipraesul
Abbreviated transcription (Latin):
anslatꝰ ẽ. in introitu uͦ basilicȩ beate uirginis
ariȩ apud longã uillã sopultꝰ ẽ: suꝑ qu̾e huius¬
uȩ meruit uiuens busta: sepultus habet.
strenuũ itaq baronẽ cluniacenses monachi hon¬
ficȩ uenerati st̃: & assiduis p̃cib animã eiꝰ dño di
cõmendauert᷑. memores beneficioꝵ qͥ apuos¬
gã uillã in eiꝰ elemosina ubertim adepti sun
Ignes uͦ uxor eiꝰ anselmi de riboth monte
fuit gualterũq puerũ post xu. annos depo¬
nis sue marito peꝑit. quẽ post mortẽ patris us
ad uirile robur biligent̃ educauit. ce pater
honorẽ ꝑ multos annos prudent᷑ gubnauit ha
feminea cupiditate nimis accensa rodbtũ ducẽ i¬
amauit. ipsũq insidiosis retib amoris illicitt
sibimet illexit. Multa ei ꝑ se ce ꝑ potentes cams¬
tos suos c̃t᷑ om̃s inimicos adiumenta ꝓmisit. qͥb ot
socordẽ ad consensũ ꝑtxit. ut dũ suã coniunx ohs
p̃fatã mulierẽ sibi cõpularet. totaq normant

Expanded text:
roitu vero basilicae Beatae Virginis Mariae apud Longamvillam sepultus est. Super quem hujusuae meruit vivens, busta sepultus habet. Strenuum itaque baronem Cluniacenses monachi honorifice venerati sunt, et assiduis precibus animam ejus Domino Deo commendaverunt, memores beneficiorum quae apud Longamvillam in ejus eleemosyna ubertim adepti sunt. Agnes vero, uxor ejus, Anselmi de Ribothmonte soror fuit, Galteriumque puerum post XV annos desponsionis suae marito peperit, quem post mortem patris usque ad virile robur diligenter educavit, et paternum ei honorem per multos annos prudenter gubernavit. Haec, feminea cupiditate nimis accensa, Rodbertum ducem adamavit, ipsumque insidiosis retibus amoris illicite sibimet illexit. Multa ei, per se et per potentes cognatos suos, contra omnes inimicos adjumenta promisit, quibus cito socordem ad consensum pertraxit, ut dum sua conjux obiret, praefatam mulierem sibi copularet, totamque Normanniam
Abbreviated transcription (Latin):
Iinfortumo circuuentũ sȩ uidens humiliatꝰ
inuictiq regis clementiã supplicare coactꝰ ẽ
uerꝰ econt᷑ rex memor iniuriarũ cũ pugnaci mul¬
itudine decreuit illũ impetere.nec ei ullatero
nsi uictũ se redðet parcere. Ile tanõe tiits
asus sui angore contabuit & consultu ancor
regi iã ꝓpe urbẽ uenienti obuiã ꝓcessit. & erim̃
ꝓditionis confessus claues urbis uictori ex hibuit he
itaꝙ totũ honorẽ redbti &e hominũ eiꝰ qͥ cũ llos
rebeluionȩ ꝑstiterant possedit. ipsũq cũ ȩcͥs &an
incolumẽ abire ꝑmisit saluũq ꝑ angliã usꝙ i
mrare conductũ porrexit. Om̃is anglia ex ulan
crudeli tiranno exultauit. multorq: congti¬
latio regi henrico tunc adulando dixit. Gaude i
henrice. dñoti deo gr̃as age qͥa tu libere cepitir¬
nare ex ͦ rodtũ de belismo uicisti & de finibirm¬

Expanded text:
infortunio circumventum se videns, humiliatus est, invictique regis clementiam supplicare coactus est. Severus econtra rex, memor injuriarum, cum pugnaci multitudine decrevit illum impetere, nec ei ullatenus, nisi victum se redderet, parcere. Ille tandem tristis casus sui angore contabuit, et consultu amicorum, regi jam prope urbem venienti, obviam processit, et crimen proditionis confessus, claves urbis victori exhibuit. Rex itaque totum honorem Rodberti et hominum ejus, qui cum illo in rebellione perstiterant, possedit, ipsumque cum equis et armis incolumem abire permisit, salvumque per Angliam usque ad mare conductum porrexit. Omnis Anglia, exsulante crudeli tyranno, exsultavit, multorumque congratulatio regi Henrico tunc adulando dixit: Gaude, rex Henrice, Dominoque Deo gratias age, quia tu libere coepisti regnare, ex quo Rodbertum de Belismo vicisti, e
Abbreviated transcription (Latin):
magister militũ erat : cuiꝰ p̃cepto malgeri ox¬
mto mala herba p̃dictã munitionẽ seruabat
infortuniũ imminens odibili tiranno plures les
st̃ i acut suꝑ illũ irruerent auide conuenciut
ꝯuilłmꝰ comes ebroicensis & rotro comes mori¬
nie & gisleb̾tꝰ de aqͥla & oximenses cunctism
in illũ cspirauerant .s coñgruente malis q̃ i
ilis multoties intulerat talionẽ exoluere a
libitũ nꝰ poterant Uerũ rodb̵tꝰ de sc̃o serenus
burcardus dapifer ciꝰ & hugo de nonanto diutis
illi restitert̃ & plus õib aliis normannis eunle

Expanded text:
magister militum erat, cujus praecepto Malgerius cogmagister militum erat, cujus praecepto Malgerius cognomento Malaherba praedictam munitionem servabat. Ob infortunium imminens odibili tyranno plures laetati sunt, ac ut super illum irruerent avide convenerunt. Guillelmus comes Ebroicensis, et Rotro comes Moritoniae, et Gislebertus de Aquila, et Oximenses cuncti simul in illum conspiraverant, sed congruentem malis, quae idem illis multoties intulerat, talionem exsolvere ad libitum non poterant. Verum Rodbertus de Sancto Serenico, et Burcardus dapifer ejus, et Hugo de Nonanto diutius illi restiterunt, et plus omnibus aliis Normannis eumdem
Abbreviated transcription (Latin):
o suȩ c̃iugis E at secessit. ibiq usq ad senectut em
nansit. &e uiteifinẽ sortitꝰ filios sibi ꝓbos succes¬
sqͥs ꝑfr̃e suo incãssũ tolerauit. indignatꝰ ad ducẽ sese
ntulit. & castrũ almaniscarũ surreptione capiens
li tͣdidit. & plures de auxiliatorib fr̃is sui secũ c̃ͣtͣxit
nc in sagiensi tritorio nimia turbatio facta est.
lti ꝓuincialiũ cũ arnulfo rodbtũ reliquert᷑. & mu¬
cipia sua fautorib ducis reddiðunt. Hodbtꝰ aucẽ qͥ
sertꝰ a ꝓpͥo germano erat. ubiq meticulosus uix in
qͦ c̃fidebat & qͥa pene cunctis t̾ribilis erat de
rodbtꝰ illuc aduolauit & iniecto igne cenobiũ c̃os
Oliuarũ aut̃e de fraxineio aliosq plurȩs cõprehod
quore qͦsdã longo grauiq ergastulo miserabilit̃ affig
reliqͦs uͦ morte seu mẽ broꝵe pͥuatione condẽpnus
Rodbtꝰ dux cũ exercitu normanniȩ oximis uenitius¬
ribq suis fuffragari debuit. Tunc rogeriꝰ delag

Expanded text:
erat, secessit, ibique usque ad senectutem permansit, et vitae finem sortitus, filios sibi probos succesres, quos pro fratre suo incassum toleravit, indignatus ad ducem sese contulit, et castrum Almaniscarum subreptione capiens, illi tradidit, et plures de auxiliatoribus fratris sui secum contraxit. Tunc in Sagiensi territorio nimia turbatio facta est. Multi provincialium cum Arnulfo Rodbertum reliquerunt, et municipia sua fautoribus ducis reddiderunt. Rodbertus autem, qui desertus a proprio germano erat, ubique meticulosus vix in aliquo confidebat, et, quia pene cunctis terribilis erat, de Rodbertus illuc advolavit, et injecto igne coenobium combussit. Olivarium autem de Fraxineio, aliosque plures comprehendit, quorum quosdam longo gravique ergastulo miserabiliter afflixit, reliquos vero morte, seu membrorum privatione condemnavit. Rodbertus dux cum exercitu Normanniae Oximis venit, fautoribusque suis suffragari debuit. Tunc Rogerius de Laceio
Abbreviated transcription (Latin):
tuitu collãta ẽ: ad lares parentũ ł amicoꝵ
fressa ẽ. Emma uͦ abbatissa cũ t̃nis sc̃imonialib
cũ confugit. ibiq in capella ubi scs pat̾ ebrulfus
esti theoriȩ intentꝰ soliturie degebat sex m̃sib
itauit. Porro seqͣnti anno ad eccłam suã rec̃sa
auxilioq dei & fideliũ eiꝰ diruta restaurare
ata ẽ. Hec postmodũ fere x. annis uixit. qͥb
licã uirginis & matris cũ regularib officinis
gent᷑ erexit. & disꝑsas ad septa monastica mona¬
s sũmoꝑe reuocauit. Qua defuncta mathildis
a philippi fr̃is eiꝰ successit. iterũq repentino
i incensũ cũ edib monasteriũ laboriose reparauit.
conchis defuncti st̃: ersq iuuenes successerunt.
lteriꝰ qͥppe gifardꝰ comes bucchingehã in anglia

Expanded text:
fortuitu collata est, ad lares parentum vel amicorum fortuitu collata est, ad lares parentum vel amicorum regressa est. Emma vero abbatissa cum ternis sanctimonialibus Uticum confugit, ibique in capella ubi sanctus Pater Ebrulfus coelesti theoriae intentus solitarie degebat, sex mensibus habitavit. Porro, sequenti anno, ad ecclesiam suam reversa est, auxilioque Dei et fidelium ejus, diruta restaurare conata est. Haec postmodum fere X annis vixit, quibus basilicam Virginis et Matris cum regularibus officinis diligenter erexit, et dispersas ad septa monastica monachas summopere revocavit. Qua defuncta, Mathildis, filia Philippi fratris ejus successit, iterumque repentino igne incensum cum aedibus monasterium laboriose reparavit. Conchis defuncti sunt, eisque juvenes successerunt. Gualterius quippe Gif
Abbreviated transcription (Latin):
calcetã audact᷑ aggressus tandẽ fugauit atis
guilłmũ de conuersana fr̃em sibillȩ comitise
osꝙ plures cõprehendit. Animosiores normo
uehement̃ erubuert. qͦd illi qͥ exterarũ uicas
gentiũ in barbaris regionib: floruert̃ ñc ini
undic normanniã sibi subdert sategit.
Prouinciales autẽ rectore carentes nec belus
utis asꝑã tirannidẽ ferre ualentes sub iugo enus
colla licet inuiti flexert̃. eiq ñ tã amore quã
ore penitꝰ adheserunt. eiꝰq patrocinus fulti
mulos cohabitantes atrocẽ guerrã exercuerunt
imirũ uirib ducis deficientib rodbtꝰ infestior
idit. & collimitaneis qͥritib ad eũ deficientibus
nor munitionẽ optinuit. castellũ qͦq gunt̾ii
lia quã plura in giro sibi municipia mancipatñt
oncremato apud almaniscas sc̃imonialiũ mo¬
nasterio ut dictũ ẽ: tener uirginũ conuentus
misere disꝑsus ẽ. Una qͣͦꝙ ꝓut facultas sibi

Expanded text:
calcetam audacter aggressus, tandem fugavit, atque Guillelmum de Conversana fratrem Sibyllae comitissae, aliosque plures comprehendit. Animosiores Normanni vehementer erubuerunt, quod illi, qui exterarum victores gentium in barbaris regionibus floruerunt, nunc in suae undique Normanniam sibi subdere sategit. Provinciales autem, rectore carentes, nec bellicosi itis asperam tyrannidem ferre valentes, sub jugo ejus sua colla, licet inviti, flexerunt, eique, non tam amore quam timore, penitus adhaeserunt, ejusque patrociniis fultimulos cohabitantes atrocem guerram exercuerunt. Sic nimirum viribus ducis deficientibus, Rodbertus infestior ascendit, et collimitaneis Quiritibus ad eum deficientibus, Oximorum munitionem obtinuit. Castellum quoque Gunterii, et alia quamplurima in gyro sibi municipia mancipavit. Concremato apud Almaniscas sanctimonialium monasterio, ut dictum est, tener virginum conventus misere dispersus est. Unaquaeque, prout facultas sibi
Abbreviated transcription (Latin):
enniũ innun iera ꝑpetriuit facinora. Uille siqͥdẽ
ires depopłatȩ sunt : &e basilicȩ cũ hõib qͥ ad illã
filii admatris sinũ confugerant concrematȩ st̃.
pene normannia in rodb̾tũ surrexerat. pa
coniuratione illi resistere conspirauerat .s frust᷑
capite sano c̃tͣ tantũ p̃donẽ carebat. Nam ipse
rib & ingenio pollebat. & congeriẽ diuitiarum
ia dudũ congesserat : in xxxiiii. fortissimis muni¬
mib ad rebellionẽ olim constructis habebat.
us paternã hereditatẽ penitꝰ possidebat. unde¬
illa p̃fatis fr̃ib ꝓ illo exheredatis partẽ ꝑmittebat

Expanded text:
 perpetravit facinora. Villae siquidem plures depopulatae sunt, et basilicae cum hominibus, qui ad illas, ut filii ad matris sinum, confugerant, concrematae sunt. Tota pene Normannia in Rodbertum surrexerat, parique conjuratione illi resistere conspiraverat; sed frustra, quoniam capite sano contra tantum praedonem carebat. Nam ipse viribus et ingenio pollebat, et congeriem divitiarum, quas jamdudum congesserat, in XXIV fortissimis munitionibus ad rebellionem olim constructis habebat. Solus paternam haereditatem penitus possidebat, nullam praefatis fratribus, pro illo exhaeredati
Abbreviated transcription (Latin):
alũ callẽ uel uicũ nuncupare possunt. Uia enios
nille passus erat caua grandib saxis asꝑa. stri
a qͦt quȩ uix duos parit᷑ eqͥtantes caꝑe ualebat.
i opacũ nemꝰ ex utraq parte obũbrabat ar
sagittari delitesceoant. &e stridulis missilib ł
igittis p̃tereuntes subito multabant. sunc plus
uã lx.milia peditũ erant in expeditionẽ qͥd rex
ssit̾ siluã securib p̃cidere. &e̾ amplissima strata
bi & cunctis tͣnseuntib usq inȩternũ p̃parare.

Expanded text:
malum callem, vel vicum, nuncupare possunt. Via enim per malum callem, vel vicum, nuncupare possunt. Via enim per mille passus erat cava, grandibus saxis aspera, stricta quoque, quae vix duos pariter equitantes capere valebat; cui opacum nemus ex utraque parte obumbrabat, in quo sagittarii delitescebant, et stridulis missilibus vel sagittis praetereuntes subito mulctabant. Tunc plus quam LX millia peditum erant in expeditione, quibus rex jussit silvam securibus praecidere, et amplissimam stratam sibi et cunctis transeuntibus
Abbreviated transcription (Latin):
redrto destinauert ꝑ que e ñ posse ulter
tolerare uiolentiã inuicti p̾icipis mandals
Stipendiorii autẽ milites pace nescient̃ q
opridani om̃s & burgenses pire nobentess
endiarii fidẽ pͥncipi suo seruabant ut decuit eis
irũ cũ coset armis exitũ annuit. Qui egredien
int̾ cat̾uas obsidentiũ plorabant. feset fraudu¬
ca castrensiũ & magistroꝵ male supplanta
nala plangebant. & corã om̃i exercitu ne talis
casus. aliis õꝑꝓbrio eeu ut ipendiariis cõplicũ
los decegobant. Rodbeꝰ ut munitissimũ brugi
prũ in qͦ maxime c̃fidebat reggi subacgũ
diuit arnius ingemuit: oe pene in am̃tiã
rsus qͥd ageret ignorauit. Rex auc̃ẽ pha
nges suas uihit huuel hegen ꝑrronsire.o sero¬
buriã urbẽ in monte sitã obudere : ꝗ in tͣnis
terib circuluit᷑ sabrina flumine. Angli quippe
idã tͣnsitũ ꝑ siluã huuel hegen dicunt. quẽ lacini

Expanded text:
Rodberto destinaverunt, per quem se non posse ulterius tolerare violentiam invicti principis mandaverunt. Stipendiarii autem milites pacem nescierunt, quam oppidani omnes et burgenses, perire nolentes, de rex, quia stipendiarii fidem principi suo servabant, ut decuit, eis liberum cum equis et armis exitum annuit. Qui egredientes, inter catervas obsidentium plorabant, seseque fraudulentia castrensium et magistrorum male supplantatos palam plangebant, et coram omni exercitu, ne talis eorum casus aliis opprobrio esset stipendiariis, complicum dolos detegebant. Rodbertus, ut munitissimum Brugiae castrum, in quo maxime confidebat, regi subactum audivit, anxius ingemuit, et pene in amentiam versus, quid ageret ignoravit. Rex autem phait Huvel Hegen pertransire, et Scrobesburiam urbem, in monte sitam, obsidere, quae in ternis lateribus circumluitur Sabrina flumine. Angli quippe quemdam transitum per silvam Huvel Hegen dicunt, quem Latini
Abbreviated transcription (Latin):
in uicino erat deputauit. Hic suꝑ om̃s rodb̾to no
usq ad deiectionẽ consilus ce armis ꝑtinacit᷑ obsticit
nsules aut̃e & pͥmores regni una conuenert᷑. & de
bacificando discorde cũ dño suo admodũ tͣctauert̃
Dicebant .ni. Si rex magnificũ conit̾e uiolent᷑ sub
sut imbelles ancillas amodo conculcabit. Pacem
aciamꝰ. Quadã gͣ die regẽ om̃is simul adiert̃ &
argum̃tis regiam austeritatẽ emollire
imilitũ stabant. &e optimatũ molimina satis
gentes ad rege uociterando clamabant. Dñc
tollert.Cur audis illos qui suadent tibi tras
parcere. tuȩq mortis comurationẽ impuna
facias donec ipsũ aut uiuũ aut mortuũ in ii
tuis teneus.
sauditis rex animatꝰ ẽ. eoq
recedente
conatꝰ factiosoꝵ adnchilatꝰ¬

Expanded text:
tri, quod in vicino erat, deputavit. Hic super omnes Rodberto nousque ad dejectionem consiliis et armis pertinaciter obstitit. Consules autem et primores regni una convenerunt, et de pacificando discorde cum domino suo admodum tractaverunt. Dicebant enim: Si rex magnificum comitem violenter subit, omnes nos ut imbelles ancillas amodo conculcabit. Pacem faciamus. Quadam ergo die, regem omnes simul adierunt, ac pluribus argumentis regiam austeritatem emollire gensium militum stabant, et optimatum molimina satis intelligentes, ad regem vociferando clamabant: Domintollere. Cur audis illos, qui suadent tibi traditori parcere, tuaeque mortis conjurationem impune illo facias, donec ipsum, aut vivum aut mortuum, in manibus tuis teneas. His auditis, rex animatus est, eoque mox recedente, conatus factiosorum annihilat
Abbreviated transcription (Latin):
retales locutꝰ ẽ. Quid de inimicis meis debeo
re qͥ sine meo cõmeatu suꝑ me ausi st̃ irruere. &
ni mei fines irrũpe: Qui diuersi diuersa regi
pondert̃. Ille autẽm ꝑuatos sacellites obuiam
mano destinauit. ꝑ qͦs ei uelle suũ euident᷑ ostendit.
Pline infrunitꝰ duix elandestinis legationib copo¬

Expanded text:
consecretales locutus est: Quid de inimicis meis debeo consecretales locutus est: Quid de inimicis meis debeo facere, qui sine meo commeatu super me ausi sunt irruere, et regni mei fines irrumpere? Qui diversi diversa regi responderunt. Ille autem privatos satellites obviam germano destinavit, per quos ei velle suum evidenter ostendit. Tunc infrunitus dux clandestinis legationibus co
Abbreviated transcription (Latin):
indictione ix henricꝰ rex angloꝵ pace cũ
rodrto fr̃e suo facta in regnõ confirmatꝰ
ab illo desciuerant paulati ulcisci conatꝰ ẽ.
Nã rodbtũ cognom̃to maletũ &e iuonẽ de
ntemoisnilio. rodbtũ de ponte fracto filiũ il berti
iceio. & potentiorẽ õib illis rodbtũ de bellismo
sq quã plures ad iudiciũ sũmonuit. nec simul
parati uariisq tp̃ib de multimodis uiolatȩ
reatib implacitauit. Quosdã eore qui se de
cco crimine purgare ñ poterant ingenti pe¬
ia condẽnauit. alios uͦ qͦs magis suspectos habe
ducẽ mestꝰ adut. & ingens dãnũ sibi ꝑ illũ eue¬
usse recensuit. qͥa sut hregiȩ comitatũ millȩ
as argenti singłis annis sibi reddentẽ ꝑdidit
tinũ honorẽ eiꝰ optentu recuꝑaret. Porrodux
s huiꝰ modi facile adqͥeuit. & in angliã tͣnsfret᷑a
Quod audiens rex iratꝰ ẽ: & sic ad suos asseclas &

Expanded text:
indictione IX, Henricus, rex Anglorum, pace cum indictione IX, Henricus, rex Anglorum, pace cum Rodberto fratre suo facta, in regno confirmatussuae nequiter ab illo desciverant, paulatim ulcisci conatus est. Nam Rodbertum, cognomento Maletum et Ivonem de Grentemaisnilio, Rodbertum de Pontefracto, filium Ilberti de Laceio, et potentiorem omnibus illis, Rodbertum de Belismo, aliosque quamplures ad judicium submonuparatim, variisque temporibus de multimodis violatae fidei reatibus implacitavit. Quosdam eorum, qui se de objecto crimine purgare non poterant, ingenti pecunia condemnavit, alios vero, quos magis suspectos habebat, ducem, moestus adiit, et ingens damnum sibi per illum evenisse recensuit, quia Suthregiae comitatum, mille libras argenti singulis annis sibi reddentem, perdidpristinum honorem ejus obtentu recuperaret. Porro dux dictis hujusmodi facile acquievit, et in Angliam transfretavit. Quod audiens rex, iratus est, et sic ad suos asseclas et
Abbreviated transcription (Latin):
remor in hoc mundo furit insidiorust mautt aim
lerrigenas furibunda super grassatur eoi
udit or liudit mortalibus amphisilena :
Decipiendo quib paradisi touit amena
Peu mnale uirus eis infundit letifer anguis¬
&r uos face amentes & nutuo se perimentes
Loruos ae pestes sulti subernt oes emerimi
ensuper adiciunt sibi pesima nequiter ipsi
eumꝰ humanos casus miserearruinas
Unde sagax pelles implerr quit sce tr inasi
punle deuersis de rebus nania uerba
humani generis uocitater auidus noꝰ
t caluues aper uulpes canisunsꝰ irudo corasto
t coluben sitatrordum nobis insidide ceras
teitiuma dolo seuui stouois nentatua
⁊ etera mille patent leccoribus ingeniosis
pro uariis quib utitur artibus hostis.
eros fedat uicis & sepe trucidat. ges.
dolor ingentes pereunt plerunq phalan
sacer erue nos. hone iñu. sũme sacerdos.
ecũ dãnandis nos inficiat uetus anguis.
eduicis mundos trahe mundi de pelago nos:

Expanded text:
Daemon in hoc mundo furit insidiosus iniquo. Terrigenas furibunda super grassatur ErinLudit et illudit mortalibus Amphisilena. Decipiendo quibus paradisi tollit amoena. Heu! male virus eis infundit lethifer anguis, Quos facit amentes et mutuo se perimentes. Morbos et pestes stulti subeunt, et iniqui Insuper adjiciunt sibi pessima nequiter ipsi. Cernimus humanos casus, miserasque ruinas, Unde sagax pelles implere quit auctor ovinas. Si vult diversis de rebus inania verba Humani generis vocitatur lividus hos, Milvus, aper, vulpes, canis, ursus, hirudo, cerastes, Et coluber fit atrox, dum nobis insidiatur, Exitiumque dolo seu vi stolidis meditatur. Caetera mille patent lectoribus ingeniosis Nomina, pro variis quibus utitur artibus hostis. Innumeros foedat vitiis, et saepe trucidat. Proh dolor! ingentes pereunt plerumque phalanges. Rex sacer, erue nos, bone Jesu, summe sacerdos, Ne cum damnandis nos inficiat vetus anguis. Sed vitiis mundos trahe mundi de pelago nos,
Abbreviated transcription (Latin):
e denudauert᷑. Ihi nẽpe brugia munidissimũ
trũ suꝑ sabrinã fluuiũ construebat & dotis
resistendũ uirib auxiliarios frustra cͦrebat.
ens itaq defectionẽ suorꝑ ingeniuit. eosq a
ercitũ ꝓmouit. Cui mox gaudentes oppidani

Expanded text:
. Ibi nempe Brugiam, munitissimum castrum, super Sabrinam fluvium construebat, et totis ad resistendum viribus auxiliarios frustra quaerebat. Audiens itaque defectionem suorum, ingemuit, eosque a exercitum promovit. Cui mox gaudentes oppidani
Abbreviated transcription (Latin):
mo genere essent nobilitauit regali auctõritate
imo erecit. in fastigio potestatũ constituit. ipsis etiã
trabailib regni pͥncipim formidabiles effecit.
sic̃ fidelib retributor erat magnificus. sic infidis erat
impacabilis inimicus. & uix sine uindicta in corpore
luel henort uel paunia indul gebat certos reatus
ione pecuniarũ redimi potuert᷑. Rodbtũ de ponte fra
& rodbertũ maletũ placitis impetiuit. & honorib
spoliatos extornes expulit: Iuonẽ qͦq qͥa guerrã io
glia ceꝑat &e uicinor rura luoꝵꝑ incendio c̃obusserat
nilla regione crim ÷ inusitatũ: nec sine gͣui ultione
fie ex pratũ rgious conor accusatũ nec purga
gentis pecuniȩ redditione onerauit &e pluru
gore tribulatũ mestificauit. Unde p̃fat u

Expanded text:
infimo genere essent, nobilitavit, regali auctoritate de infimo genere essent, nobilitavit, regali auctoritate de imo erexit, in fastigio potestatum constituit, ipsis etiam spectabilibus regni principibus formidabiles effecit. At, sicut fidelibus retributor erat magnificus, sic infidis erat implacabilis inimicus, et vix sine vindicta in corpore, vel honore, vel pecunia, indulgebat certos reatus.satione pecuniarum, redimi potuerunt. Rodbertum de Pontefracto, et Rodbertum Maletum placitis impetivit, et honoribus exspoliatos extorres expulit. Ivonem quoque, quia guerram in Anglia coeperat, et vicinorum rura suorum incendio combusserat, quod in illa regione crimen est inusitatum nec sine gravi ultione fit expiatum, rigidus censor accusatum, nec purgatum, ingentis pecuniae redditione oneravit, et plurimo angore tribulatum moestificavit. Unde praefatu
Abbreviated transcription (Latin):
iatꝰ ẽ. Nullus eo fuit rex in albionis retno
ter. nec amplitudine terrarũ infra in sulã
netior. nec abundantia omniũ rerũ qͣ mor
uppeunt felicior. Hoc in subsequentib si
omes fuerit. ouxiliante deo nannatio
manifeste cõpbabit.sũ¬
m̃s mimicos suos
priauel fertituone sibi sibiugauit:
seruientes diuitiis & honorib remunerauit.
blerosq illustres ꝓ temeritate sua de sullimi
&e illustrauit. de puluere ut ita dicã extulu
iq multiplici facultate suꝑ c̃sules & illũstres
danos exaltauit. Inde goisfredꝰ de clintona. ra¬
sus basset i hugo de hocalanda. guillegripo
ieriꝰ de bada . guilłmꝰ trossebot & haimon de
sia. guigan Algaso ce rodbtꝰ de bostare aliiq
res m testes st̃  opib aggregatis & edib c̃structis¬
oĩa qͣ patres eorꝑ habuert. ipsi qͦq qͥ ab eisdẽ sepe
sis uel iniustis occasionib oppressi sunt .Illos nimirũ
isq plures cͦs singillati nõiare tedio ẽ: rex cũ de

Expanded text:
est. Nullus eo fuit rex in Albionis regno potentior, nec amplitudine terrarum infra insulam locupletior, nec abundantia omnium rerum quae mortalibus suppetunt, felicior. Hoc in subsequentibus, si vita comes fuerit, auxiliante Deo, narratio nostra manifeste comprobabit. Omnes inimicos suos sapientia vel fortitudine sibi subjugavit, servientes divitiis et honoribus remuneravit. Unde plerosque illustres pro temeritate sua de sublimi stirpe illustravit, de pulvere, ut ita dicam, extulit, dataque multiplici facultate, super consules et illustres oppidanos exaltavit. Inde Goisfredus de Clintona, Radulfus Basset et Hugo de Bocalanda, Cuillegrip et Rainerius de Bada, Guillelmus Trossebot et Haimon de Falesia, Guigan Algazo et Rodbertus de Bostare, aliique plures mihi testes sunt, opibia quae patres eorum habuerunt; ipsi quoque, qui ab eisdem, saepe falsis vel injustis occasionibus, oppressi sunt. Illos nimirum, aliosque plures, quos sigillatim nominare taedio est, rex, cum de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmalignutate rodbti totã ꝓgeniẽ ce parentela
siuit. Terrã qͦq quã rogeriꝰ senior comes dederat
honialib almaniscarũ. q̃m emma abbatissa erat.
ctore soror comitũ: impatiens uindex ȩccłȩ uirginũ¬

Expanded text:
pro malignitate Rodberti, totam progeniem et parentelam pro malignitate Rodberti, totam progeniem et parentelam ulsavit. Terram quoque, quam Rogerius senior comes dederat sanctimonialibus Almaniscarum, quoniam Emma abbatissa erat praedictorum soror comitum, impatiens vindex, ecclesiae virginu
Abbreviated transcription (Latin):
ibt in anglia nullus postea rebellare cont̃ eu aus
fuit. nec munitionẽ aliquã c̃tͣ llũ tenuit Roditis
autẽ a & dolore plenꝰ in reustriã tͣnsfrecauta
copatrictas suos qͥ mollẽ dñm adiuuare suins
iohs in apocalipsi scrihit : de celo piectꝰ in trigenis
pabiẽ luã feralit̃ exercuit : sic seuus lanista de bitano
fugarꝰ in normannos furibundꝰ inruit: Rur perurs
dis oreptis ignib conflagͣuit & milites uel alio n
cape ualebat usti ad mortẽ seu debilitationĩe nehius
cruciatib afflixit. Tanta n in illo erat scuitua. ut
mallet captis inferre torm̃ta . quã ꝑ ridẽptiont
Aloro multa ditari pecunia ¶ Sogeriꝰ pictauinꝰ
oe arnulfus fr̃s rodbtiman. Hglia comuitu or¬
fuliã regis hiberniȩ nõiȩ lafea cothurorẽ habuis
ꝑ quã soceri sui regnũ oꝑtinere concupiuit in¬
mnodata cupiditas plus quã debet querit inde Neriss
Ed iuste adipiscunt᷑ subito tollit. Portis rex angie

Expanded text:
ibus in Anglia nullus postea rebellare contra eum ausus fuit, nec munitionem aliquam contra eum tenuit. Rodbertus autem, ira et dolore plenus, in Neustriam transfretavit, et compatriotas suos, qui mollem dominum adjuvare suum nisi Joannes in Apocalypsi scribit, de coelo projectus, in terrigenas rabiem suam feraliter exercuit, sic saevus lanista, de Britannia fugatus, in Normannos furibundus irruit. Rura eorum, praediis direptis, ignibus conflagravit, et milites, vel alios, quos capere valebat, usque ad mortem seu debilitationem membrorum cruciatibus afflixit. Tanta enim in illo erat saevitia, ut mallet captis inferre tormenta, quam pro redemptione illorum multa ditari pecunia. Rogerius Pictavinus et Arnulfus, fratres Rodberti, in Anglia comites opufiliam regis Hiberniae, nomine Lafracoth, uxorem habuit, per quam soceri sui regnum obtinere concupivit. Immoderata cupiditas plus quam debet quaerit; inde plerisque quod juste adipiscuntur, subito tollit. Fortis rex Anglorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ferati st̃: nurꝰe pestmodũ tim̃tes crudele gis
peximense᷑ pagũ cepunt. Rodłtꝰ aute de qui¬
maisnilio & hugo de monte pincionis at u res
dublici hostes p̃dis illecti atrociores in sunres
de castelios gunterii atq: furcaiarg ensemus¬
o rex anglore ñ ocio ut fr̃ eiꝰ torpuit. sed
tiꝰ angliȩ legiones in autũno adunauit. & in
ionẽ merciore minauit. ibiq brugiam trib
ulgerioq uenatd cõmiserat. qͥb lxxx. stipen¬
s milites coniunxerat. Pacẽ qͦq cũ gualis
os resi sibi asciuerat. qͦs cũ suis copiis exercitũ
exturbare frequent᷑ dirigebat. Gũilłmũ uͦ
sa se ꝓpulsauerat. Ille aut̾e a rodbto c̃teptus

Expanded text:
stmodum timentes, crudelem guerram per Oximensem pagum coeperunt. Rodbertus autem de Grentemaisnilio, et Hugo de Monte Pincionis, atque RoVerum publici hostes, praedis illecti, atrociores insurrexerunt, et Castellum Gunterii atque Furcas, ArgentomumPorro rex Anglorum non otio, ut frater ejus, torpuit; sed totius Angliae legiones in autumno adunavit, et in regionem Merciorum minavit, ibique Brugiam tribus Ulgerioque Venatori commiserat, quibus LXXX stipendiarios milites conjunxerat. Pacem quoque cum Guallis atum, filios Resi, sibi asciverat, quos cum suis copiis exercitum regis exturbare frequenter dirigebat. Guillelmum vepenitus a se propulsaverat. Ille autem, a Rodberto contemptus
Abbreviated transcription (Latin):
uasset. eadẽt accepta egressus purgari se
iectis criminib ñ posse agnouisset: equis
it ascensis ad castella sua pauidus & anhelus
lit.unc delusũ se rex doluit .s tẽpins ultionis
bius expectauit Rodbtũ itaq publicis qͥstib
ucũ hostẽ iudicauit. Iterũ rebelle ad concionẽ
tauit .s ille uenirẽ ꝓrsus refutauit: inmo
ala fua uallis & muris undiq muniuit & &
natis normanis extͣneisq gualis & a cunctis
uib suis adminic̾ula pectiuit. Rex autẽ exer
angliȩ c̃uocauit &e arundellũ castellũ qd¬
litꝰ maris sitũ ÷ obsedit. ibiq castris dstru
stratores cũ familiis sus trib m̃sib dimisit
rea inducias humilit̾ arege petiert̃ custodes
nitionis: ut a dño suo exigerent uel auxiliũ de

Expanded text:
asset, eademque accepta, egressus, purgari se de objectis criminibus non posse cognovisset, equis celeriter ascensis, ad castella sua pavidus et anhelusretulit. Tunc delusum se rex doluit; sed tempus ultionis non dubius exspectavit. Rodbertum itaque publicis questibus publicum hostem judicavit. Iterum rebellem ad concionem invitavit, sed ille venire prorsus refutavit; imo, castella sua vallis et muris undique munivit, et a cognatis Normannis, extraneisque Guallis, et a cunctis affinibus suis adminicula petivit. Rex autem exercitum Angliae convocavit et Arundellum castellum, qlittus maris situm est, obsedit, ibique castris constructis, stratores cum familiis suis tribus mensibus dimisit. Interea inducias humiliter a rege petierunt custodes munitionis, ut a domino suo exigerent vel auxilium de
Abbreviated transcription (Latin):
ensci datis munerib cẽ ꝓmissis demulcens dost¬
surmpuit. sueq parti cũ uirib suis associs
sres qͦq p̃cipuos municipes mandauit & a
cunotis iurauit. qͦd nͥ oppidũ intriduo sibi
deranit. om̃s qͦsoũt de illis cape posset sust
pirert. Ternitiuͦ tanta obstinatione
salurs sue consiliũ indagare ceꝑunt &a¬
mediator accessit. & facete cõposita oratis
ao rebdendã legitimo regi munitionẽ
nuit. cuiꝰ ex parte t̃ra centũ librarĩ funs
eoꝵ augendos iur irando pmsit. Oppias¬

Expanded text:
e datis muneribus et promissis demulcens, hostsubripuit, suaeque parti cum viribus suis associavit. Tres quoque praecipuos municipes mandavit, et coram cunctis juravit quod nisi oppidum in triduo sibi redderent, omnes quoscunque de illis capere posset, suspendio perirent. Territi vero tanta obstinatione regis, salutis suae consilium indagare coeperuntmediator accessit, et facete composita oratione ad reddendam legitimo regi munitionem commonuit, cujus ex parte terra centum librarum fundos eorum augendos jurejurando promisit. Oppi
Abbreviated transcription (Latin):
o ab incarnatione dñi mcii. indictione x:
mricꝰ rex rodbtũ de bellismo potentissimũ comi
adcuriã suã asciuit & xlu. reatꝰ in faccis¬
eu dictis ctͣ se uel fr̃em suũ normanniȩ ducẽ
os obiecit & de singłis eũ ꝑalã responde p̃ce

Expanded text:
o ab Incarnatione Domini 1102, indictione X, Henricus rex Rodbertum de Belismo, potentissimum comitem, ad curiam suam ascivit, et XLV reatus in factis seu dictis contra se vel fratrem suum, Normanniae ducem, commissos objecit, et de singulis cum palam respondere
Abbreviated transcription (Latin):
rabiẽ incitare. Consiliis itaq huiꝰ modi di¬
mnannꝰ adqͥeuit. Iccepta gͦ strenui ducs
familiaritate in dolo sua ĩa de cõmuni pse
libert imꝑabat & de thesauris suis iam larti
exp̃ianis ultro dona erogabat. captiuos qͥ
ꝑ totã regionẽ suã om̃s liberari p̃cipiebat
bnixe uͦ querunt᷑ inuenti adducunt᷑ adal¬
manno bene uestiunt᷑ & buamundo tͣdun
billo ꝓtinꝰ cõpatriotis associant᷑ ac ꝑ duen
officia deputant᷑. ad augmentũ & tuteiã sociꝰ
ne quolibet maligno deludant᷑ sophismate pagans
icardus &e sartis c̃sũmata legatione post au
dies reuersi st̃: & copiosã xp̃ianor militiam
adduxert̃. Quos dalimannꝰ cũ in gentius
Shonore recipi & uberrima illis scđm ri
patrios obsonia p̃parari & qͦq illis necessaris
essent affluent̃ tribui: Tunc buamundus & bal¬
mannꝰ ꝑpetuã int̃sȩ pacẽ firmauent tribq di¬
b cõpetentẽ illis in õib apparatũ pparauerlus

Expanded text:
rabiem incitare. Consiliis itaque hujusmodi Dalimannus acquievit. Accepta ergo strenui ducis familiaritate, in domo sua jam de communi profectu libere imperabat, et de thesauris suis jam larga Christianis ultro dona erogabat. Captivos quoque per totam regionem suam omnes liberari praecipiebat. Obnixe vero quaeruntur, inventi adducuntur, a Dalimanno bene vestiuntur, et Buamundo traduntur. Ab illo protinus compatriotis associantur ac per diversa officia deputantur, ad augmentum et tutelam sociorum, ne quolibet maligno deludantur sophismate paganorum. Richardus et Sarcis, consummata legatione, post XV dies reversi sunt, et copiosam Christianorum militiam adduxerunt. Quos Dalimannus cum ingenti jussit omnes honore recipi, et uberrima illis, secundum ritus patrios, obsonia praeparari, et quaeque illis necessaria essent affluenter tribui. Tunc Buamundus et Dalimannus perpetuam inter se pacem firmaverunt, tribusque diebus competentem illis in omnibus appara
Abbreviated transcription (Latin):
bie suia tiuĩ salua numen ꝑscła regnans
ontia eruim sathane qͥ seuit uugiter inote:
Nũ farnuios uerare tuos molitur aibios
plote quero tibi iure placere laboro
tificũ regũq senex nunc scriptito gesta
xagenus ego pueris ea do manifesta
ert istis liquido noua signa diebuns deller¬
cer illa meis ueragter indene aeebus ilag
ouod artmagis presentib ataꝰ fudurisa¬
ta ferent si piche ꝓficerent: aliisq placerent.
de terrenuis excursibus. atti caducis
natib frustra rimari uel dare lata
a dũ spiro mirandaq scribere uellem:
igiis implens in xp̃i nomine pellem
mo laudes cui totus subiacet orbis.
potis ÷ cunctis leuiter nos demere morbis
nur atra loqui quȩ cernimus aut toleramus.
pbiles actus mutabilium memoramus.
mundanus amor hominũ trahit agm̃ ad ima.
iciȩ nec eos polit a rubigine limã.
ula procliui quȩ terrea sunt meditantur.
ca contẽpnunt. ea curui non speculantur

Expanded text:
sma tuum serva, numen per saecula regnans. Contere vim Satanae, qui saevit jugiter in te, Dum famulos vexare tuos molitur ubique.colo, te quaero, tibi jure placere laboro. Pontificum, regumque senex nunc scriptito gesta; Sexagenus ego pueris ea do manifesta.Si fierent istis liquido nova signa diebus, Niterer illa meis veraciter indere rebus. Credo quod arcta magis praesentibus atque futuris Grata forent, mihi proficerent, aliisque placerent, Quam de terrenis excursibus, atque caducis Stemmatibus frustra rimari, vel dare lata; Inclyta dum spiro, mirandaque scribere vellem, Prodigiis implens in Christi nomine pellem. Ejus amo laudes, cui totus subjacet orbis, Qui potis est cunctis leniter nos demere morbis. Cogimur atra loqui, quae cernimus aut toleramus, Instabiles actus mutabilium memoramus Nam mundanus amor hominum trahit agmen ad ima, Justitiae nec eos polit a rubigine lima. Ad mala proclivi, quae terrea sunt meditantur, Coelica contemnunt, ea curvi non speculantur.
Abbreviated transcription (Latin):
benoũ. Rogeriꝰ gͥ puellã honorifice cũ gaudio Sei¬
sauit. & nuptias cũ ingenti plausu &e tripudio teti
antiochie celebrauit. qͥb dapifer buamunduls
p̃cipuis patriȩ pͥmorib ministrauit. Iste siqͥdẽ is
post sex annos buamundo &etancreoo defunct
cipat̾u antiochiȩ potitꝰ ẽ. & post duos annoł in cas
sarmatan cũ uii milib xp̃ianoꝵ ab amir mcs
persa occisus est Ne
&e casib hominũ iã dixi plurima & mulas
siuita comes fuerit in sequentib adhuo restani
dicenda: hic libor eco ł asticȩ historiȩ tenminas
& michi iam fesso requies aliquantula decis¬

Expanded text:
heroum. Rogerius igitur puellam honorifice cum gaudio desheroum. Rogerius igitur puellam honorifice cum gaudio desponsavit, et nuptias cum ingenti plausu et tripudio totius Antiochiae celebravit; quibus dapifer Buamundus cum praecipuis patriae primoribus ministravit. Iste siquidem Rogerius post sex annos, Buamundo et Tancredo defunctis, principatu Antiochiae potitus est, et post duos annos in campo Sarmatan cum VII millibus Christianorum ab Amirgazis Persa occisus est. et casibus hominum jam dixi plurima, et multa, si vita comes fuerit, in sequentibus adhuc restant dicenda. Hic liber Ecclesiasticae historiae terminatur, et mihi jam fesso requies aliquantula de
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedentib debitores sumꝰ. in pͥmis ingum
audi c̃siliũ qͦd tibi dulcis amicasꝑo ꝓricuũ
Michi qdẽ faceor a tuo data es gentore s opto tibi
iruethetꝰ homosũ or in laborib ui uens molero gau
pessussũ guiora qͦq aohuc timeo me palsursus
certam̃ cũ imꝑatore. & cũ paganis undiqr
acͥtaniȩ. has excusationes elicio tibi ex sinr
oiletcione qͥa nolote plusquã filia uei sonor
iea qͦlibet modo desclatã uide. nec coniugu con
inire unde paulo post peniteatet anugi con¬
seu delectatio tibi eẽt in nr̃a copulatione. dĩ i
post nuptias oporteat me ꝑpelagus & arua ime¬
apiterinire & in longinqua ꝑegro ꝓficiscia in¬
ppo fines trȩ: :His ita ꝑspectis oña eligei tiboii
rib meliora. Ecce rogeriꝰ ricardi pͥncipis sobules
sobriꝰ meus ÷ me iunior ȩtate excellens uenuis
par nobilitate. diuitiis &e potestate. Hunc lauias
Prudens uirgo tantorũ c̃sensui facile adquiaus

Expanded text:
cedentibus, debitores sumus. In primis meum nunc audi consilium, quod tibi, dulcis amica, spero proficuum. Mihi quidem, fateor, a tuo data es genitore; sed opto tiirrequietus homo sum, et in laboribus vivens, multa gravia perpessus sum, graviora quoque adhuc timeo paest cum imperatore et cum paganis undique in partibus Aquitaniae. Has excusationes elicio tibi ex sincera dilectione, quia nolo te plus quam filiam vel sororem meam quolibet modo desolatam videre, nec conjugii copulam inire, unde paulo post poeniteat te. seu delectatio tibi esset in nostra copulatione, dum statim post nuptias oporteat me per pelagus et arva immensum iter inire, et in longinquam peregre proficisci pe fines terrae? His perspectis, domina, elige tibi de pluribus meliora. Ecce Rogerius, Richardi principis soboles, consobrinus meus, est me junior aetate, excellens venustate, par nobilitate, divitiis et potestate. Hunc laudo uPrudens virgo tantorum consensui facile acquievit
Abbreviated transcription (Latin):
ent̃ tam̃ qͥa obit̃ qͦlibet modo xp̃ianos lebere
chinati st̃. sed deo suos ꝓtegente non potuert᷑
deles hoc idẽ mecuebant. ideoq armati &e qͣsi
bellũ parati ꝓcedebant. ohsides qͦt securitatis
iec ad tuta qͦ decreuerant loca ꝑuenirent obnixe
uabant. Tandẽ dalimannꝰ a confedatis remeandi
ntiã ut amicꝰ reqͥsiuit qͦ accepta mestus qͦd
ullo sophismate inuia nocere potuisset rediit.
rouida melaz cũ pedissequis & eunuchis nobiliq
familia sua de domo patris sui egressa ẽ. & om̃i
ꝓgenie sua sponte xp̃icolis deuote comuncta ẽ. sicuti
rit̃ comitata ẽ. Antiocheni gaudentes obuiã diu
mundꝰ rcardũ captiuitatis suȩ soc̃iũ in gallias
tinauit. & argenteas ꝑ eũ cõpedes sc̃o confessori
asfatꝰ ẽ. Nobilis uirgo quȩ nohis adhuc pagana
insꝑato mire subuenisti. quȩ dñm ũm omni
rentelȩ tue prudent᷑ p̃posuisti. & ipsũ in nobis

Expanded text:
dulenter tamen, quia obiter quolibet modo Christianos laedere machinati sunt. Sed, Deo suos protegente, non potuerunt. Nam fideles hos idem metuebant, ideoque armati et quasi ad bellum parati procedebant; obsides quoque securitatis, donec ad tuta quae decreverant loca pervenirent, obnixe servabant. Tandem Dalimannus a confoederatis remeandi licentiam ut amicus requisivit; qua accepta, moestus quod eis nullo sophismate in via nocere potuisset, rediit. Provida Melaz cum pedisequis et eunuchis, nobilique familia sua, de domo patris sui egressa est, et cum omni progenie sua, sponte Christicolis devote conjuncta est, sicuti lubriter comitata est. Antiocheni gaudentes obviam diu Buamundus Richardum, captivitatis suae socium, in Gallias destinavit, et argenteas per eum compedes sancto confessori sic affatus est: Nobilis virgo, quae nobis adhuc pagana ex insperato mire subvenisti, quae Dominum Jesum omni parentelae tuae prudenter praeposuisti, et ipsum in nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
atatis uerbant᷑ &e clementiã conditeris cęl esti
e afflicti lacrimabilit̃ exorare cogunt᷑. Heus
Iclat filia dalimanni pͥncipis pulchra erat &
uultũ sapiens. & in õi domo patris sui magna
potestatẽ habens. multasq diuit as & plures
famulatũ seruos possidens. Hec auditis streni
in tantũ quesiuit. ut largit᷑ erogata custob
suspiriis inde inuestigaret. Affectuosam dula
eoꝵs om̃i parentũ suoꝵ dilectioni p̃posuit
qͦ aduictũ seu uestitũ cõpetebant illis abund
hec aut ignorabat. aut fortassis ꝓ dilectȩ sobols
bata frugalitate ñ curabat.
& aggregata ingenti armators multitude
lãtꝰ certaminib c̾ruentis mnhiauit. ac adui
conflictꝰ hora paratus cũ suis legionib n
a multis ia dudũ audiui. quã nc̃ in genidi
mei instanti necessitate uellẽ exꝑim ut s
ꝓbat auditꝰ. ꝓbet exꝑientia uisus. Puamis
respondat Felix era & honorabilis. si placio

Expanded text:
tatis verberantur, et clementiam Conditoris, coelesti verbere afflicti, lacrymabiliter exorare coguntur. DeusMelaz, filia Dalimanni principis, pulchra erat et multum sapiens et in omni domo patris sui magnam potestatem habens, multasque divitias et plures ad sui famulatum servos possidens. Haec, auditis strenuiin tantum quaesivit ut, largiter erogata custodibus s interdum suspiriis inde investigaret. Affectuosam dulcedinem eorum omni parentum suorum dilectioni praeposuit ad victum seu vestitum competebant, illis abundeegotiis intentus, haec aut ignorabat, aut fortassis pro dilectae sobolis approbata frugalitate, non curabat. rrexit, et, aggregata ingenti armatorum multitudine, elatus, certaminibus cruentis inhiavit, ac, adveniente conflictus hora, paratus cum suis legionibus in a multis jamdudum audivi, quam nunc in genitoris mei instanti necessitate vebat auditus, probet experientia visus. Buamundus respondit: Felix hera et honorabilis, si placet
Abbreviated transcription (Latin):
aliiq sc̃i p̃dicãtores feliciter sensert̃. qͥ multoties
biles ut aduene & mendici habiti st̃ : paulo post
rt̃. & incolas antea indomitos ad om̃e honũ sub̃
acrȩ legis edomuert.Sic nimirũ ille ꝗͥ dixit. pat̾
re benignitatis suȩ ubert̃ĩ lȩtificauit. Flagel

Expanded text:
aliique sancti praedicatores feliciter senserunt, qui multotiedespicabiles ut advenae et mendici habiti sunt; paulo post, paruerunt, et incolas antea indomitos ad omne bonum sub jugo sacrae legis edomuerunt. Sic nimirum ille, qui dixit: Pater nectare benignitatis suae ubertim laetificavit. Flagel
Abbreviated transcription (Latin):
chia ce õs uicłos eiꝰ ac oppida in circũitu dili
nit rgaudens legatos cũ plurib exenus dalimann
rexit ad modũi obsecrans ut maximã ꝓbua¬
do reðẽptionẽ reciꝑet. ipsũq acceptis centũ
i philippeor sibi redðet. Hoc nimirũ egit
uinctũ duc̃e libaret. ac ad tutandã xp̃iani
pstinȩ libtati restauraret : sed ut suis eũ
is ꝑpetuo illaqueatũ coartaret. Uehement᷑
blebat qd antiochiã sibi abstulerat. Certũẽ
uolentia turcor xiiii. annis ante quam
pini capta urbe cassianũ occidissent augusto
racta ẽ Idẽ pͥnceps uis suũ sẽꝑ caluniatꝰ ẽ
atate normannors acrit᷑ obstante libitus
explere ꝓhibitꝰ ẽ. Multifariã multisq
Itẽptauit p̃ce p̃cioq erga paganos &
uintute deuictis agareris eandẽ nacti fuerant. & q

Expanded text:
chiam et omnes viculos ejus ac oppida in circumitu diligcomperiit, gaudens legatos cum pluribus xeniis Dalimanno direxit, admodum obsecrans ut maximam pro Buamundo redemptionem reciperet, ipsumque acceptis centum millibus Philippeorum sibi redderet. Hoc nimirum egit, non ut vinctum ducem liberaret, ac ad tutandam Christianitatem pristinae libertati restauraret, sed ut suis eum vinculis perpetuo illaqueatum coarctaret. Vehementer enim dolebat quod Antiochiam sibi abstulerat. Certum eso est; sed violentia Turcorum, XIV annis antequam Cisalpini, capta urbe, Cassianum occidissent, Augusto subtracta est. Idem princeps jus suutate Normannorum acriter obstante, libitus suos explere prohibitus est. Multifariam, multisque modis tentavit; prece pretioque erga paganos etvirtute devictis Agarenis eamdem nacti fuerant, et o