comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enĩ om̃s boncs mores ꝓcu¬
rat et custodit ĩuiris prudentia.
Sic et infemia cũctos honestos
actꝰ fouet et nutrit et custodit pu¬
dicitia. Pudicicia namq castita¬
tẽ ht̃. auariciã refrenat. lites de¬
uitat iram mitigat. libiomẽ occu¬
pat. cupiditatẽ temꝑat. lasciuiã
castigat. ebrietatem cauet. sobe¬
cat. gule cõcupĩas purgat. furt̃
oĩo dãpnat. Quid plura oĩa uicia
restͥngit. et oẽs uͥtutes. et quitqͥd
coram dõ et bonis hoĩb l andabłe
ẽ nutͥt ĩpudica namq uita. nec
reminĩatõem adõ spectat ĩ futuro.
future btĩtudinis gaudet. pñtib
semetip̃am mirabilẽ facit. posti̾s
meõriã amabile dat. et relĩquit.
bonis semꝑ morib delectat᷑. et cõ¬
sentit. et assiduis scripturaꝵ medi¬
rũ p̾cedentiũ exẽpla custodit. et ĩ¬
seꝑabłia ꝑfectis contbernia nectit.
dis constat ue pudicicie exercitaᷤ
.i. corporis hĩtu. et suꝑficie. et aĩ

Expanded text:
Sicut enim omnes bonos mores procurat et custodit in viris prudentia, sic et in feminis cunctos honoris actus nutrit et fovet et custodit pudicitia. Pudicitia namque castitatem custodit, avaritiam refraenat, lites devitat, iram mitigat, libidinem occupat, cupiditatem temperat, lasciviam castigat, ebrietatem cavecat, gulae concupiscentias purgat, furtum omnino damnat. Quid plura? Omnia vitia restringit; et omnes virtutes, et quidquid coram Deo et bonis hominibus laudabile est nutrit. Impudica namque vita nec remunerationem a Deo exspectat in futuro. futurae beatitudinis gaudet. Praesentibus semetipsam imitabilem facit, posteris memoriam amabilem relinquit. Bonis semper moribus delectatur et consentit, et assiduis Scripturarum medirum praecedentium exempla custodit, et inseparabilia perfectis contubernia nectit. dis constat verae pudicitiae exercitatio, id est, corporis habitu et superficie, et a
Abbreviated transcription (Latin):
coram dõ ꝓuidemꝰ bouã oꝑa. Pudi¬
cicia namq corporis ẽ. alienas res
añ horamñ gustare uelle. risum
nõ excitare. uerba uana et falsa
nõ loqui. hĩtum ꝑ omĩa ordinatũ.
decet hr̃e. Cũ ĩdignis cõturber¬
na nõ ĩnire. suꝑcilioso. intuitu
neĩe aspic̾e/ nagari occłos nõ pet¬
mitte̾ põpatico et illecebroso gͤs¬

Expanded text:
coram Deo prouidemus opera bona. pudicitia namque est corporis alienas res nte horam congruam non gustare uelle, risum non excitare, uerba uana et falsa non loqui, habitum per omnia ordinatum decet habere; cum indignis contubernia non inire, supercilioso intuitu neminem aspicere, vagari oculos non permittere, pompatico et illecebroso proces
Abbreviated transcription (Latin):
ccͣ nos scãda¬
la dñant᷑. libe¬
cimꝰ. ꝓ certo d¬
lib̾tatis ma¬
net. qr fidei
dimꝰ cotulis¬
se. ut tũc no¬
b̾ oĩo mlier ñ
noceat. cũ et
ip̃a mors fue¬
rit enacuata
Mã si modo pu¬
tamꝰ nos ĩtẽ¬

Expanded text:
rca nos scandala dominantur, libefecimus pro certo dlibertatis manet quam fidei dimus contulisse, ut tunc nobis omnino mulier non noceat, cum et ipsa mors fuerit euacuata. nam si modo putamus nos intem
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ multi sci hĩtant sine fine. mulli ita¬
q dubium est infraprĩs mansiones
ip̃m unam ex maiorib et sblimiorib
sedib optinere. Cum enim hõ ẜm opa
de maiorib et sblimiorib celestis e¬
et plemꝰ credatur. in mũdo p̾ cuncti.
quoꝵ nr̃a recordatur etas. ualde mi¬
rabił aꝑpet ꝓdigiis insuetis et mira¬
culis infinitis.¬

Expanded text:
ne fine. Nulli itaque dubium est, intra Patris mansiones ipsum unam ex majoribus et sublimioribus sedibus obtinere. Cum enim homo ibidemde majoribus et sublimioribus coelestis Jeet certius credatur, in mundo prae cunctis, quorum nostra recordatur aetas, valde mirabilis apparet prodigiis insuetis, et miraculis infinitis,
Abbreviated transcription (Latin):
admittunt᷑. siue ab heriticis rebapti¬
zati sint. siue prĩ suscepti ad illos redi¬
erunt suie apud illos clici uł laicifu¬

Expanded text:
admittuntur, sive ab haereticis rebaptizati sint, sive prius suscepti ad illos redierint, sive apud illos clerici sive laici fu
Abbreviated transcription (Latin):
egestas nulla est qmͣ ege̾ sapĩa.
et qͥ sapĩa non eget nulla re om̃o
eg̾e põt. Est ergo aĩ egestas nicħ¬
alnd ꝙͣ stłticia. hec ẽ em̃ cõtͣriasa¬
pientie. Ita cõcraria ut mors ui¬
te. ut btã nita misie. Hoc ẽ sine
aliquo medio. Nam ut oĩs non

Expanded text:
egestas nulla est, quam egere sapientia; et qui sapientia non eget, nulla re omnino egere potest. 28. Est ergo animi egestas, iam stultitia. Haec est enim contraria sapientiae, et ita contraria ut mors vitae, ut beata vita miserae; hoc est, sine aliquo medio. Nam ut omnis non
Abbreviated transcription (Latin):
uis planissime dicẽtis u̾sent᷑ elo¬
quio que ĩ ppłi audiẽtiã uł raro
si aliꝙͥ urget uł nũꝙͣ oĩo mitten¬
dasunt. In lib̾s aut qui ita scͥbũt᷑
ut ip̃i sͥ qͦdãmͦ lectorẽ teneant.
cum intelligũt᷑: cũ aũt nõ ĩtelli¬
gunt᷑ molesti nõ sint uolentib
leg̾e. et ĩ aliquoꝵ colloqutõib nõ¬

Expanded text:
issime, dicentis versentur eloquio; quae in populi audientiam, vel raro, si aliquid urget, vel nunquam omnino mittenda sunt. In libris autem, qui ita scribuntur ut ipsi sibi quodammodo lectorem teneant cum intelliguntur, cum autem non intelliguntur molesti non sint molentibus legere, et in aliquorum collocutionib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcepimꝰ. cum qñtocũq labore dis¬
putatõis ad alioꝵ intelligentiam
ꝑducamꝰ. Si tenet audicorem uł
collocutorẽ discendi cupiditas nͤ
m̃tis capacitas desit. que qͦ quomͦ
ĩtimata possit acciꝑe. non curante
illo qui docet qnͣta elcquẽtia doce¬
at. sed qnͣta euidentia. Cuꝰ eidẽ¬
tie diligẽs appetitus alñ negligit
u̾ba culcõra. nec curat quid bene
sonet. S qͥd bñ ĩdicet atq ĩtimet.
qd̃ ostend̾e intendit. Unde ait qͥdã
cũ de geu̾e tali eloqutõis ageret.
eẽ in ea quãdam diligẽte negli¬

Expanded text:
percepimus, cum quantocumque labore disputationis ad aliorum intelligentiam perducamus, si tenet auditorem vel collocutorem discendi cupiditas, nec mentis capacitas desit, quae quoquo modo intimata possit accipere; non curante illo qui docet, quanta eloquentia doceat, sed quanta evidentia. Ctiae diligens appetitus aliquando negligit verba cultiora, nec curat quid bene sonet, sed quid bene indicet atque intimet quod ostendere intendit. Unde ait quidam, cum de tali genere locutionis ageret, esse in ea quamdam diligentem negli
Abbreviated transcription (Latin):
.Dñ est illud qd
dñs monet disciplõs ques ad en¬
uangłiũ p̾dicandũ p̾mitꝰ mittit ut
in quancunq uen̾int ciuitatẽ que¬
rant quis ille dignus sit ut apd̃
eum habitent donec eum ꝓficiscã¬
tur. Profecto ille dignꝰ quis eĩt.
hẽbitur. et quis indignꝰ ti qui ei
malꝰ ĩnotuerit.

Expanded text:
 et illud, quod dominus monet discipulos, quos ad euangelium praedicandum primitus mittit, ut in quamcumque uenerint ciuitatem, quaerant, quis illic dignus sit, ut apud eum habitent. donec inde proficiscantur. profecto ille dignus quis erit, habebitur? et quis indignus, nisi qui eis malus innotuerit?
Abbreviated transcription (Latin):
rit aliquis non cotidie eẽ accipien
puriꝰ homo continẽtiꝰq uiuat. quo
ad tm̃ sacram̃tũ dignus accedat.
Qui enĩ manducauit ĩdigne. in¬
diciũ sibi mãducat. et bibit. Alius
atq ĩpetꝰ morbi. ut medicam̃ta¬
talia differenda sint. aucte antis¬
titis debet quisq ab altario remo¬
u̾i ad agendam pm̃am. et eadem
suo cumliret uł auferat se cõioni
se debere a cotidiana medicina do¬
minici corporis seꝑare. Rectiꝰ int̾
Neuter eniz exhorreret corpus et
sangͥ̾ne dm̃. Sed saluberrimũ sa¬
e̾m̃tũ certatĩ honorare cõtendũt.
Neq em̃ litigau̾unt inter se. aut
qͥsq eoꝵ alteri se p̾posuit. zacheus
et ille centurio cum salnatorem ho
ĩ domũ suam susceꝑit dñm. alter
dixerit. Non sũ dignꝰ ut sb̃ tectũ
meũ intres. ambo saluatorẽ hono¬
rificantes diu̾so et qͣi cõtͣrio mͦ ãbo
Ualet etiam ad hãc siłitudinem
Nam ille honorando nõ audet coti¬
die sum̾i̾e. Et ille honorando non

Expanded text:
rit aliquis non cotidie accipiendam epurius homo continentiusque uiuit, quo ad tantum sacramentum dignus accedat. qui enim manducauerit indigne, iudicium sibi manducat et bibit". alius atque impetus morbi, ut medicamenta differenda sint, auctoritate antistitis debet quisque ab altario remoueri ad agendam paenitentiam et eadem suo, cum libet, uel auferat se communioni iudicetur, non se debere a cotidiana medicina dominici corporis separare". rectius inter neuter autem eorum exhorreat corpus et sanguinem domini, sed saluberrimum sacramentum certatim honorare contendant. neque enim litigauerunt inter se aut quisquam eorum se alteri praeposuit Zacchaeus et ille centurio, cum alter eoin domum suam susceperit dominum, alter dixerit: Non sum dignus, ut sub tectum meum intres, ambo saluatorem honorificantes diuerso et quasi contrario modo, ambo Valet etiam ad hanc similitudineus est mundus. Nam ille honorando non audet quotidie sumere, et ille honorando non
Abbreviated transcription (Latin):
pnatũ apud infõs audire. et diuidi¬
care cãs mortuoꝵ. eo ꝙ maronis in
carmine co legerit. Hic enim errat
duobr moĩs. et qd̃ rem nõ credendã
credit neq io putandñ ẽ credidisse
tam late patens. non tamẽ minus
noxiũ. cum io quod falsum ẽ. ueꝵ
putatur. Id tñ putat᷑. qr etiam ille qͥ
post mortem in eosdem actomes sol¬
ui atq interire ioueꝵ ac si credend̃
arbitret᷑. Nam et hic non minꝰ mi¬
nus miser est. Si de se tanta co quod
falsum ẽ. pro certo sibi ꝑsuasit. ꝙͣꝙͣ
solucretius cuius librĩs deceptus ẽ
oppinatus sit. Quid enĩ huic ꝓdest
pto intelugitur aliquid ueri. cũ hoc
ille qui scripsit non intellexit ĩ quo
genere non parum utilitatis est.
ger. ut si quis epicurũ lecto eiusĩ
libris aliquo loco ubi continentiam
quid obẽ error epicurii. si ille sumũ
bonũ hominis noluptate credidit¬

Expanded text:
amanthum apud inferos audire ac diiudicare causas mortuorum, eo quod Maronis in carmine id legerit. hic enim errat duobus modis: quod et rem non credendam credit neque id putandus est credidisse tam late patens, non tamen minus noxium, cum id quod falsum est uerum putatur, id tamen putatur, quod etiam ille qui post mortem in easdem atomos solui atque interire, id uerum ac sibi credendum arbitretur. nam et hic non minus miser est, si de re tanta id quod falsum est pro certo sibi persuasit, quamquam id Lucretius, cuius libris deceptus est, opinatus sit. quid enim huic prodest ipto intelligitur aliquid veri, cum hoc ille qui scripsit non intellexerit. In quo genere non parum est utilitatis,  si quis Epicurum lecto eius in libris aliquo loco, ubi continentiam quid obest error Epicuri, si summum bonum hominis uoluptatem i
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ pp̃ futurum scłm. Nemo p̾sẽcia bo¬
na sꝑet. Nemo sͥ ꝓmittat felicitatẽ
q sit gratꝰ. nusqmͣ sit iugratus. et
pacri consolanti et blandienti. et
patri emendanti. et flagellanti et
displinam danti gratus sit. amat
enim ille semꝑ siu̾e blandiat᷑ siue
minet᷑.¬

Expanded text:
propter futurum saeculum: nemo praesentia bona speret, nemo sibi promittat felicitatem que sit gratus, nusquam ingratus: et Patri consolanti et blandienti gratus sit; et Patri emendanti et flagellanti et disciplinam danti gratus sit; amat enim ille semper, sive blandiatur, sive minet
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃a q̃ in reb humãi
uocatur felicitas plus ẽ timenda qmͣ
miẜia. Qñ quide mifia pleꝵq affert
ex tribłone fructum bonum. Felicitaꝰ
curitate. et dat locum dyabolo tem¬
ptatori

Expanded text:
ipsa quae in rebus humanis vocatur felicitas, plus sit timenda quam miseria; quandoquidem miseria plerumque affert ex tribulatione fructum bonum, felicitas curitate, et dat locum diabolo tentatori
Abbreviated transcription (Latin):
Imꝑatores si in errore ẽẽnt
qd̃ absit. et pro errore suo leges da
rent. ꝑ quas iusti cõprobarent᷑. et
coronarentͣ. non façiendo quod illi
iuberent. qr deus prohib̾et. sic̃ iusẜat¬
nabugodonosor. ut aurea statua ad¬
oraretur. Qd̾ qui talia facere no¬
luerunt. deo talia prohibenti pla¬
cuerunt. qñ aut imꝑatores u̾ita¬
tem tenent. ꝓ ip̃a u̾itate contraer¬
rorem iubent. qd quisqͥs contẽpẜit
ip̃e sibi iudiciũ acquirit. Nam int̾
hoĩes penas luit. et apud deum frõ¬
dem non hẽbit. qr hoc facere noluit
quod ei ꝑ arbitrium regis ip̃a uitas
iussit. sicut ip̃e nabuchodonosor
post miracula salutis trium pu̾oꝵ
cõmotꝰ acq mutatꝰ prou̾itate contͣ
ercorem edictu ꝓposuit. ut quisq
blasphemaret deum sidrac misac
et abdenago inĩteritum .irent. et

Expanded text:
Imperatores, si in errore essent quod absit, pro errore suo rent, per quas iusti et probarentur et coronarentur non faciendo, quod illi iuberent, qNabuchodonosor, ut aurea statua adoraretur, quod qui facere noluerunt, deo talia prohibenti placuerunt. quando autem imperatores ueritatem tenent, pro ipsa ueritate contra errorem iubent, quod quisquis con tempserit, ipse sibi iudicium adquirit; nam et inter homines poenas luit et apud deum frontem non habebit, quia hoc facere noluit, quod ei per cor regis ipsa ueritas iussit, sicut ipse Nabuchodonosor postea miraculo salutis trium puerorum commotus atque mutatus pro ueritate contra errorem edictum proposuit, ut, quicumque blasphemarent deum Sidrac, Misac et Abdenago, in interitum irent et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtimilia et corm̃to ĩt̾rogemꝰ eũ morte tͣpis¬
sima ꝯdẽpneꝰ eũ. Uinũ seqͥt᷑ furor. ũguẽta
corm̃ta. Sãgius rosas iraleticiã a talibꝰ liga¬
t̾ cesꝰ ĩt̾fectus ẽ dñs iħs. Quis de coronis flo¬
rẽtibꝰ cruenta uĩcła formidaret. Qs d̾ suasu¬
bꝰ pocuł dolores suauissimos p̾uidẽt. Qs de

Expanded text:
tormento interrogemus eum, morte turpissima condemnemus eum. Vinum sequitur furor, unguenta tormenta, sanguis rosas, ira laetitiam. A talibus ligatus, caesus, interfectus est Dominus. Quis de coronis florentibus cruenta vincula formidaret? Quis de suavibus poculis dolores saevissimos praevideret? Quis de
Abbreviated transcription (Latin):
carnis corruptõe ponẽtiũ. Ex hac aũt en̾¬
natõe libidinu et putriu i̾muũ flagitõꝵ
udete ĩ q̃ facinora et ĩꝙͣ ĩmaĩa scelera ꝓsilit᷑.
Exhausti eni atq sb̾u̾si ĩmod̾ataꝵ deliciaꝵ
curpiũ corrupteł. dumi seu̾itatẽ u̾itatis sͥ¬

Expanded text:
nis corruptione ponentium. Ex hac autem immoderatione libidinum et putrentium vermibus flagitiorum, videte in quae facinora et in quam immania scelera prosilitur. Exhausti enim atque subversi immoderatorum delictorum turpium corruptelis, dum severitatem veritatis s
Abbreviated transcription (Latin):
lioris. non quia ille nichil facit.
Idõ tumagnũ aliquid facis. Quiã
quia tanta est st̾ilitas nr̃a. ut ad
mima nr̃a gaudeatur. et qĩ securi
uobis blandinimi. de mĩmis gra¬

Expanded text:
lioris. Non quia ille nihil facit, ideo tu magnum aliquid facis: sed quia quia tanta est sterilitas vestra, ut ad modica gaudeatur, quasi securi vobis blandimini de minimis gra
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Si aũt pͥuatim que nobis
sufficiant possidemus. nõ sũt illa
nr̃a sed paupeꝵ. quoꝵ ꝓcuratõem
quodãmodo geimus. non ꝓpͥetatẽ
nob̃ usurpatione dampnabłi nin¬
dicamꝰ.¬

Expanded text:
rum; si autem privatim quae nobis sufficiant, possidemus, non sunt illa nostra, sed pauperum quorum procurationem quodammodo gerimus, non proprietatem nobis usurpatione damnabili vindicam
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ innicos. S dicit aliquis. Quis
pot̃ diligere ĩiicos. porius te dilex
dus ẽ et iustꝰ. Et tu anteqmͣ iustifi¬
careris. alios ꝓsequebaris. pieras et
ĩuentꝰ es. et ille qui tibi adu̾satur
ieniet᷑. et non ꝑsequet᷑. Noli cogi¬
tare ꝙ tuis mͣitis tał fc̃s sis. qr gr̃a
dei te calem fecit. Et bñ cõstõans

Expanded text:
mus inimicos? Sed dicit aliquis: Quis potest diligere inimicos? Prius te dilexit dum est justus. Et tu antequam justificareris, alios persequebaris; perieras, et inventus es: et ille qui tibi adversatur, invenietur, et non persequetur. Noli cogitare quod tuis meritis talis factus sis; quia gratia Dei te talem
Abbreviated transcription (Latin):
tas nuncupanit. Añ annes aliquot
nr̃a çerte meoria moriẽte.dupplex hõ
natꝰ ẽsuꝑiorib mẽbris ĩferiorib sĩ¬
plex. Nam duo erant capita. duopͤ¬
tutora qͣtuor manꝰ. Uent̾ aũt unus
et pedes duo sicut uni hõi. et tam
diu uixit. ut multos ad eum uidẽd̃
fama cõtrahe̾t. Quis aũt om̃s cõ¬
m̃are possit huanos fetꝰ. longe dissi¬
miles hiis ex quibꝰ eos natos ẽẽ certissi

Expanded text:
Ante annos aliquot, nostra certe memoria, in Oriente duplex homo natus est superioribus membris, inferioribus simplex. Nam duo erant capita, duo pectora, quattuor manus, uenter autem unus, et pedes duo, sicut uni homini; et tam diu uixit, ut multos ad eum uidendum fama contraheret. Quis autem omnes commemorare possit humanos fetus longe dissimiles his, ex quib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣuis nesciens cur ħ fec̾it. Ita et si
mag̾ diu̾sitas oriet᷑. scit ille quid
egerit cuiꝰ opera iuste neõ rep̾hen¬
derit. apud yppone hariẽ. ẽtõ qͣi li¬
matas hñs plantas. et in eis binoᷤ
tm̃mꝰ digitos siłes et manꝰ. si aliagẽs
tał eẽt illi curiose atq mirabili ad¬
deret᷑ hystorie. Non igitur istum
ip̃ ħ̾ negabimus ex illo ino qͥ pͥmꝰ
creatꝰ est ẽẽ ꝓpagatum. Andregini qͦ
etiam hermafroditos nũcupant ꝙͣ¬
uis admod̾ rarisunt difficile ẽ tñ
ut tpr̃ib desint in quib sic uterq
sexꝰ aꝑpet. ut ex quo potĩ debeant ac¬
ccipe nom̃ incertum est. Namnẽo¬

Expanded text:
quamuis nesciens quur hoc fecerit. Ita etsi quamuis nesciens quur hoc fecerit. Ita etsi maior diuersitas oriatur, scit ille quid egerit, cuius opera iuste nemo reprehendit. Aput Hipponem Zaritum est homo quasi lunatas habens plantas et in eis binos tantummodo digitos, similes et manus. Si aliqua gens talis esset, illi curiosae adque mirabili adderetur historiae. Num igitur istum propter hoc negabimus ex illo uno, qui primus creatus est, esse propagatum? Androgyni, quos etiam Hermaphroditos nuncupant, quamuis admodum rari sint, difficile est tamen ut temporibus desint, in quibus sic uterque sexus apparet, ut, ex quo potius debeant accipere nomen, incertum sit; a me
Abbreviated transcription (Latin):
quisquis uspia nascitur homo .i.
imusitata sensib gerat corporis for¬
mam. seucolorem seu motũ sonũ
te nata. ex illo uno ꝓthoplausto
originez ducere. nullus fidelium
dubitau̾it. aꝑꝑet tũ quid inpluribꝰ
natura optinuerit. et quid sit ip̃a
raritate mirabile. Quał aũt rõ
minũ ꝑtub. tał de mõstruosis qͥbꝰ¬
da gentib reddi põt. Deꝰ enĩ cre¬
acor oĩu. qͥ uͥ et qñ creari quid
opporteat. uł opportuerit ip̃e nouit
sciens umu̾sitatis płtritudĩe. qͣꝵ
ꝑtiu uł siłitudine uł diu̾sitate cõ¬
texat. S quid totũ inspicẽ non
pot̃ tanꝙͣ deformitate ꝑtis offen¬
ditur. qm̃ cui congruat. et quo
refat᷑ ĩgnorat. pli̾b ꝙͣ quinis
digitis in manib et pedib nasci
homines nouim̾t hec leuior ẽ ꝙͣ il la
distantia. Sed tñ absit ꝙ aliqͥs
ita desipiat. ut existimet ĩ nũo hu¬
manoꝵ digitoꝵ errasse creatorem.

Expanded text:
quisquis uspiam nascitur homo, id est quisquis uspiam nascitur homo, id est inusitatam sensibus gerat corporis formam, seu colorem, sive motum, sive te naturae, ex illo uno protoplasto originem ducere, nullus fidelium dubitaverit. Apparet tamen quid in pluribus natura obtinuerit, et quid sit ipsa raritate mirabile. 2. Qualis auteminum partubus, talis de monstrosis quibusdam gentibus reddi potest. Deus enim creomnium, qui ubi et quando creari quid oporteat uel oportuerit, ipse nouit, sciens uniuersitatis pulchritudinem quarum partium uel similitudine uel diuersitate contexat. Sed qui totum inspicere non potest, tamquam deformitate partis offenditur, quoniam cui congruat et quo referatur ignorat. Pluribus quam quinis digitis in manibus et pedibus nasci homines nouimus; et haec leuior est quam ulla distantia; sed tamen absit, ut quis ita desipiat, ut existimet in numero humanorum digitorum errasse Creatorem,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾unt. ꝓpagata q̃dam mostruosa
hõmu gnͣa que gentiu narrat
ystoria sicut ꝑhibent᷑ quida hr̃e
plantas u̾sas ẽẽ post crura quibꝰdã
utriusq sexꝰ ẽẽ naturam et dext̾a
mãma uirile. simstram muliebͤ
uicibq int̾ se coeundo. et gignere
cubitales. ques pigmeos a cubitu
greci uocant. alibi qͥnꝙ̃nies conci¬
pe feminas. et octauu anatiuita¬
te uite ãnnũ non excede. Ite ferũt
ẽẽ gente ubi singula crura impedibꝰ
hñt. nec poplite flectunt. et sut
mĩabił celeritatis. ques si opodas
uocant eo ꝙ ꝑ estum interra iacen¬
tes resupini ibra sepedum ꝓte¬
gant. Quosdam sine cernice ocłos
qiͣ hoĩnĩ gnͣa. que in maritina pla¬
tea carthaginis musirio picta sunt.
ex libris deprõta uelut curiosioris
hystorie. Quid dicam de cinocepha¬
lis quoꝵ canina capita. atq ip̃e latͣ¬
tus magis bestias qmͣ homines cõ¬
fitentur. S oĩa gnͣa hoĩnũ que di¬
cinitur eẽ. cred̾e non est nccͣe. Ueꝵ

Expanded text:
aedam monstrosa hominum genera, quae gentium narrat historia: sicut perhibentur quidam unum plantas versas esse post crura: quibusdam utriusque sexus esse naturam, et dextram mammam virilem, sinistram muliebrem, vicibusque alternis coeundo et gignere cubitales, quos Pygmaeos a cubito Graeci vocant: alibi quinquennes concipere feminas, et octavum vitae annum non excedere. Item ferunt esse gentem, ubi singula crura in pedibus habent, nec poplitem flectunt, et sunt mirabilis celeritatis; quos Sciopodas vocant, quod per aestum int erra jacentes resupini umbra se pedum protegant: quosdam sine cervice oculos quasi hominum genera, quae in maritima platea Carthaginis musivo picta sunt, ex libris deprompta velut curiosioris historiae. Quid dicam de Cynocephalis, quorum canina capita atque ipse latratus magis bestias quam homines confitetur? Sed omnia genera hominum quae dicuntur esse, credere non est necesse. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
tasse omẽs traout᷑ si diffinitõe illa mn¬
cliconit᷑ ut rõnalia aĩalia sint acq
mortalia. ex eodem ip̃o uno pͥmo ho
mine pr̃e om̃ium stirpem trahe con¬
fitendu ẽ. Sitũ u̾a sunt q̃ de illaꝵ
natõnũ uarietate. et tanta int̾ se
atq nob̾cu diu̾sitate tradunt᷑. Nõ¬
adiuod̾ in singłis qͥbq gentib q̃¬
da mostruosa sint hoĩm. ita in uni¬
u̾so guͣe humano queda mostruo¬
sa sint gentiu. Quapp̃ ut ista q̃dem¬

Expanded text:
e illa includuntur, ut rationalia animalia sint atque mortalia, ab eodem ipso uno primo patre omnium stirpem trahere confitendum est: si tamen vera sunt quae de illarum nationum varietate et tanta inter se atque nobiscum diversitate traduntur. Nad modum in singulis quibusque gentibus quaedam monstra sunt hominum, ita in uniuerso genere humano quaedam monstra sint gentium. Quapropter ut istam quae
Abbreviated transcription (Latin):
moueat gͦ a consiteratõe sua om̃s
noticias que ꝑ corporis sensus extͣn¬
cecꝰ capimitur. Queq̃ namq corpo¬
ralia. eoꝵ q et similes sẽsus quo
et ymagines in memoria infixe
cum recordãdo reuiniscũt ad ext̾i¬
orem hominem ꝑtinent. ꝙͣꝙ istis

Expanded text:
eat ergo a consideratione sua omnes notitias quae per corporis sensus extrinsecus capiuntur. Quaeque namque corporalia, eorumque similitudines, sensus quoque et imaginationes in memoria infixae, cum recordando reminiscuntur, ad exteriorem hominem pertinent, quanquam istis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ¶uino ẽ aĩal rõnale mortale. hoc
et nũ fugiendũ. Sicut enim ꝓgres¬
sus aiẽ usq ad mortalia lapsus est.
Sic regressꝰ eiꝰ in ratoem esse debe̾t.
qua ĩpugnantib uitiis resistere ua¬
leat. ut ẜm naturam suam uiuat
et ordinari appetat subillo uidelz.
a quo regid. et supra ea q̃ regere
nis. Illud nisi tenuerit bestia erit.
cout homo sibi incognitꝰ se cogno¬
scat. magna opus ht̃ cõsuetudĩe
recederoi asensib ut aĩmũ ad se
colligat. et in seip̃o retineat. Hiis
siqͥde sensib impeditur aĩa. ne cer¬
n̾e semetip̃a ualeat. et creatorẽ
suũ q̃ sola et sĩplex sine istis ccłis
et iceo ꝓxima est qñ ẽ pura. eiq
in qnͣtum caritate cohesit. in tantũ
ab eo lumine illo intellectuali ꝑ¬
fusa quodãmͦ et illustrata. non ꝑ
corporeos eccłos. sed ꝑ ip̃iꝰ sui pͥncipa¬

Expanded text:
 Homo est animal rationale, mortale. Hoc et unde fugiendum. Sicut enim progressus animae usque ad mortalia lapsus est; sic regressus ejus in rationem esse debet, qua impugnantibus vitiis resistere valeat, ut secundum naturam suam vivat, et ordinari appetat sub illo a quo regi debet, et supra ea quae regernis. Illud nisi retinuerit, bestia erit; co ut homo sibi incognitus cognoscat se, magna opus habet consuetudine recedendi a sensibus, ut animum ad se colligat, et in se ipso retineat. His siquidem sensibus impeditur anima, ne cernere semetipsam valeat et Creatorem suum, quem sola et simplex sine istis oculis et Deo proxima est, quando est pura, eique in quantum charitate cohaeserit, in tantum ab eo lumine illo intelligibili perfusa quodam modo et illustrata, non per corporeos oculos, sed per sui ip
Abbreviated transcription (Latin):
aliunde sequerit ꝙͣ seip̃a. Cũ gͦ
querẽte se nouit. se utiq nouit.
et om̃e quod nouit. tota nouit.
ĩuenta nõ se totam q̃rit. tamen
quia totã se querit. tota sibi p̾sto
ẽ. nichil enim seip̃a p̾sentiꝰ ẽẽ põt.
Qd̾ aũt de se querit quid ana
funit. uł quid uentura sit. uł quał¬
qmͣ pura et ꝙͣ sc̃a. Sed qr ĩ istis
est corporalib que cũ amore cogi¬
tat. et cum quib amore assuefa
tĩno amoris ei coheẜunt. ħ q̃ foris
sunt corͣlia. ut etiam cum absint
ibi p̾sto sint. ymagines eoꝵ cogi¬
tari. Qua pp̃ sec̾nere eas a se non
põt. ut se sola ĩspiciat et uideat.
Redeat gͦ ad se. et stet in se. nec sic̃
statuat in seip̃a. et secogitet ut
seip̃am cognoscat. et diligat. ita
nũꝙ̃ nescierit. s alia fecit aman¬
do cum eise confu dit

Expanded text:
aliunde se quaerit quam a se ipsa. cum ergo quaerentem se nouit, se utique nouit et omne, quod nouit, tota nouit. inventa non se totam quaerat, tamen quia se tota quaerit, tota sibi praesto est. Nihil enim sibi se ipsa praesentius esse potest. Quod autem de se quaerit; quid antea fuerit, vel quid quam pura, quam sancta. Sed quia in istis est corporalibus, quae cum amore cogitat, et cum quibus amore assuefactino amoris ei cohaeserunt haec quae foris sunt corporalia, ut etiam cum absint ista, praesto sint imagines eorum cogitanti. Quapropter secernere eas a se non potest, ut se solam inspiciat et videat. Redeat ergo ad se, et stet in se, nec sicutstatuat in se ipsa, et se cogitet, ut se ipsam cognoscat et diligat. Ita nunquam nescierit: sed alia secum amando cum eis se confudit
Abbreviated transcription (Latin):
Potuit deus carnẽ
enĩ sexꝰ infirmior. et mag̾ d̾ car¬
ne ĩfirmita s fieri deburt ꝙͣ de
osse. Ossa enĩ carne firmiora st̃.
Non detraxit carnez uñ faceret
muliere. sed detraxit es. Et detͣc¬
to osse formata ẽ mulier. Et ĩ locũ
ossis caro adĩpleta est. pot̾at pro
osse os redde̾. Poterat ad faciendã
mulierem nõ costam sed carne
detrahere. Quid gͦ significabat.
facta est mulier. et in locum ossis¬

Expanded text:
Potuit Deus carnem enim sexus infirmior, et magis de carne infirmitas fieri debuit quam de osse: ossa enim in carne firmiora sunt. Non detraxit carnem unde faceret mulierem; sed detraxit os, et detracto osse formata est mulier, et in locum ossis caro adimpleta est. Poterat pro osse os reddere, poterat ad faciendam mulierem non costam, sed carnem detrahere. Quid igitur significavit? Facta est mulier in cos
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ apd̾ te ẽ fons uite. Tal ebri¬
etas non eu̾tit mẽtẽ. Seo tñ rapit
sursum. et obliuionẽ p̾stat õium
terrenoꝵ. Sed si possumꝰ toto affcũ
ad fontes aquaꝵ. ita desio̾at aĩma
mea ad te ds̃. Qd̾ forte adhuc pp̃
egritudines aĩe quas de scłi amore
concepit. nec gustare sumꝰ ydonei.
Qmͣ dłcis ẽ dominꝰ uł credamus
scĩs de filio suo qui factꝰ est ẽ ei ex

Expanded text:
am apud te est fons uitae. talis ebrietas non euertit mentem, sed tamen rapit susum et obliuionem praestat omnium terrenorum; sed si possumus toto affectu iam ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, deus. aegritudines animae, quas de saeculi amore concepit, nec gustare sumus idonei quam dulcis est Dominus, vel credamus sanctis de Filio
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in euangłio scriptum ẽ. Et
sine ip̃o fcm̃ est nich. qͥ nr̃e ĩbecilli¬
tatis miẜtꝰ est. quã inbecillitatem
non eiꝰ oꝑe. s nr̃a uolũtate merui¬
mus.

Expanded text:
sicut in Evangelio scriptum est, et sine ipso factum est nihil . Qui nostrae imbecillitatis misertus est; quam imbecillitatem non ejus opere, sed nostra voluntate meruimus.
Abbreviated transcription (Latin):
nͣtũcũq bona ꝙͣuis magna ꝙͣ¬
uis mĩma nisi ex dõ ẽẽ non possunt.
Quid enĩ maiꝰ in creatore qmͣ uita
intelligens. Aut quid minꝰ põt ẽẽ
ꝙͣ corpꝰ. que qnͣtũlib deficiant. et
adid tendãt. ut .s. non sint. tñ aliqͥd
forme. ilł cemanet. ut qͦlib mͦ sint.
QQuidqͥd aũt forme cuiꝰpiam rei de¬
ficienti remanet. ex illa forma ẽ q̃
nescit deficere. Motus q ipõs rerum
bile adu̾tit᷑. in reꝵ natura siue exi¬
gua siue ampla laude digna iudice¬
tur ad excellentissĩa et ĩffabilẽ laudẽ

Expanded text:
ntacumque bona, quamvis magna, quamvis minima, nisi ex Deo esse non possunt. Quid enim majus in creaturis quam vita intelligens? aut quid minus potest esse quam corpus? Quae quantumlibet deficiant, et in id tendant ut non sint; tamen aliquid formae illis remanet, ut quoquo modo sint. Quidquid autem formae cujuspiam rei deficienti remanet, ex illa forma est quae nescit deficere, motusque ipsos rerum bile advertitur in rerum natura, sive exigua, sive ampla laude dignum judicetur, ad excellentissimam et ineffabilem laudem
Abbreviated transcription (Latin):
poris sensꝰ/ et uita ita dicimus cor
dolentia cũ dolor corpori nͥ ab aĩa ẽẽ
non possit. dolet itaq aĩa cum corpo¬
re. ineo loco ubi aliquio concingit
ut doleat. Dolet et sola. ꝙͣuis sit ĩ
corpore. cũ aliqua cansa etiam ĩnisi¬
bili. Tristis est ip̃a corpore ĩcolumi
Dolet etiam nõ in corpore constitu¬
ta. Nam utiq dolebat diues apõ
recte sum̾etur ad morte. ideoq mõs
possit accide̾. quia potuit accid̾e. et
dolor mag̾ ad aĩam ꝑtin̾et et tolore¬
mori. ad quã mag̃ ꝑtinet et dolere
Cũ u̾o illa que mag̾ dolere põt nõ
possit mori. quid morienti affert.
cur illa corpora. qm̃ futura sunt in
dolorib. Ideo eẽ moritura et̃ creda

Expanded text:
pori sensus et uita: ita corpora dicimus et pori sensus et uita: ita corpora dicimus et dolentia, cum dolor corpori nisi ab anima esse non possit. Dolet itaque anima cum corpore in eo loco eius, ubi aliquid contingit ut doleat; dolet et sola, quamuis sit in corpore, cum aliqua causa etiam inuisibili tristis est ipsa corpore incolumi; dolet etiam non in corpore constituta; nam utique dolebat diues ille recte sumeretur ad mortem, ut ideo mors possit accidere. quia potuit accidere et dolor, magis ad animam pertineret mori, ad quam magis pertinet et dolere. Cum uero illa, quae magis dolere potest, non possit mori, quid momenti adfert quur illa corpora, quoniam futura sunt in doloribus, ideo etiam moritura esse creda
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ illo dolore rũpat᷑. Pm̃ etiam¬
si caro nũc tał mulla est. q̃ sensũ
doloris ꝓpeti possit. mortẽq non
possit. erit tñ tũc tał caro quał
aĩma pocit. dni non hũdo nec do¬
lorib cors care̾ moriendo. pͥma
mors aiãm nolentẽ pellit de corpore¬
nolentẽ tenet in corpore Ab utͣ¬
q morte cõit̾ io hẽt᷑. ut quod non
possit. et non attendũt eẽ. tamen
aliqͥd tale. qd̃ corpore maiꝰ sit. Ip̃e
uiuit. et regitur. et dolorẽ pati põt.
et mori non põt. Ecce inuenta est
res que sensum doloris hñs ĩmor¬
tał manet. Hoc erit tunc etiã in
corporib dampnatorũ qd̾ nũc esse
scimꝰ in aĩs õĩum. Si aũt cõfide̾¬
mus diligentiꝰ dolor qui dicit᷑ corͥs.
mag̾ ad aĩam ꝑtinet. Aĩme ẽ enĩ
dolere. non corporis. etiã qñ ei dolen¬
ti cã existit a corpore. cũ in eo loco do¬
let uͥ ledit᷑ corpus. Sicut ergo di¬
cimꝰ corpora seq̃ntia sẽcientia. et
corpora uiuentia. cũ ab aĩma sit cor¬

Expanded text:
llo dolore rumpatur. Proinde etiamsi caro nunc talis nulla est, quae sensum doloris perpeti possit, mortemque non possit: erit tamen tunc talis caro, qualis anima poterit Deum non habendo, nec doloribus corporis carere moriendo. Prima mors animam nolentem pellit e corporenolentem tenet in corpore: ab utraque morte communiter id habetur, ut quod non possit; et non attendunt esse tamen aliquid tale quod corpore majus sit. Ipse vivit et regitur, et dolorem pati potest, et mori non potest. Ecce inventa res est, quae cum sensum doloris habeat, immortalis est. Hoc igitur erit tunc etiam in corporibus damnatorum, quod nunc esse scimus in animis omnium. Si autem consideremus diligentius, dolor, qui dicitur corporis, magis ad animam pertinet. Animae est enim dolere, non corporis, etiam quando ei dolendi causa exsistit a corpore, cum in eo loco dolet, ubi laeditur corpus. Sicut ergo dicimus corpora sentientia et corpora uiuentia, cum ab anima sit cor
Abbreviated transcription (Latin):
credẽt se debere pcͨare. si ĩpudicis
occides. Non adult᷑abis. Non falsũ¬
obsequitur ĩpurgando turpia. et¬
resecando cͥminosa. Nam addit
poĩtꝰ bom oꝑis. s mali. ita ut etiã
uicariũ pene genꝰ exigat. cũ dic̃
ccłm pro ccło. dentẽ ꝓ dente.

Expanded text:
crederet se debere peccare, si impudicis crederet se debere peccare, si impudicis occides, non adulterabis, non fuobsequitur; impugnando turpia, resecando criminosa. Nam adjicit boni 2 operis, sed mali . Ita ut etiam vicarium poenae genus exigat, cum dicit: Oculum pro oculo, dentem pro dente
Abbreviated transcription (Latin):
castum. Quid furi ẽẽt tutũ. Qs
latromi non ꝑuiũ. Quid nõ expa¬
uesce̾t concana litoꝵ. secͤta siluaꝵ.
Quid nõ p̾sũptio posside̾t. nͥ furorẽ
aĩoꝵ sub metu pene disciplina cõ¬
pesceret. ac nisi constitutꝰ ẽẽt ordo
uiuendi nũꝙͣ ꝓfecto finẽ pon̾et
natura peccandi. Nich ẽ quod nõ
gula suadeat. si gule suadeat dis¬
ciplina cõsentiat. Nichil ẽ qd̃ nõ
ꝑdat luxuria si amore uicioꝵ a
te disciplina discedat. Nichil ẽ
na condẽpnet. Omña sub metu
discipline uicia latẽt.iam non
ẽ in quo fides ũqmͣ erubescat. si
hõ futurũ dei iuditiũ respiciat.
et cãm reddẽde rõis intendat.
Nec ẽ ĩ quo iudex sceleꝵ flãma
deseuiat.si intuitu discipline at
aut res que sunt honeste cogites
aut que sunt pudenda castiges.
Multi ibi nomẽ crudelitatis ĩpo¬
nũt. u ꝓ amore discipline cͥmẽ
admissi sceleris suplicio iũdicat᷑.
non solum pñtib. Sed etiã fut᷑is
manũ porrigit. Quis gͥ nõ licite

Expanded text:
et tutum? quid latroni non pervium? quis non expavesceret concava littorum, secreta silvarum? quid non praesumptio possideret, nisi furorem animorum sub metu poenae disciplina compesceret? Ac nisi constitutus esset ordo vivendi, numquam profecto finem poneret natura peccandi. Nihil est quod non gula suadeat, si gulae disciplina consentiat. Nihil est quod non perdat luxuria, si amore vitiorum a te disciplina discedat. Nihil est na condemnet. Omnia sub metu disciplinae vitia jacent. Jam non est in quo fides umquam erubescat, si homo futurum Dei judicium respiciat et causam reddendae rationis intendat; nec est in quo vindex scelerum flamma desaeviat, si intuitu disciplinae aut quae sunt honesta cogites, aut quae sunt pudenda castiges. Multi ibi nomen crudelitatis imponunt, ubi pro amore disciplinae crimen admissi sceleris supplicio vindicatur non solum praesentibus, sed etiam futuris manum porrigat. 3. Quis igitur non licito
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃a ẽ optima gubernatio. ut omĩa
suis temporib distbuta ex ordĩe
gerantur. ne aimiũ huanũ tbulãti

Expanded text:
ipsa est optima gubernatio, ut omnia suis temporibus distributa ex ordine gerantur, ne animum humanum turbulentis
Abbreviated transcription (Latin):
ce et de rapina aliquã spem spem¬
hẽs insi forde hoc dicas. scit deus qr
non de rapinis uolo aug̾e prĩmoĩu
Sed noto es malus. Eiquis tibi
dicat. uende res tuas. Exhortescis
Expanescis maledcõi putas. Cũ
gͦ em̾e cupis nõne hoc optas. ut¬
alii res suas uendant. nã quõ po¬
teris emie si aliꝰ nõ cõpulsus fu̾it uͤ¬

Expanded text:
te et de rapinis aliquam spem habes. Nisi forte hoc dicas: Scit Deus quia non de rapinis volo augere patrimonium sed voto malus es. Si quis tibi dicat, Vende res tuas; exhorrescis, expavescis, maledictum putas. Cum ergo emere cupis, nonne hoc optas, ut res suas alii vendant? Nam quomodo poteris emere, si alius non compulsus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
cõnexione dei sũmi tribuunt uo¬
luntati et potestati. ꝗ optune et
u̾acissime creditur. cum cuncta sci¬
re aũꝙͣ fiant et nichil ĩordinatu
dei sũmi uolinitate cui potestas ĩsu¬
ꝑabilr̃ ꝑ cũcta porrigit᷑. ees appellare
nulla parendi mora ẽ. assu ĩpigͥ. fac
nolle comitabor gemens malꝰq pati¬
ar facere qd̾ licuit bono ducũt uolẽtẽ
fata. nolentẽ trahunt. nẽpe eioentis¬
sime. ħ ultĩo u̾su ea fata appellauit
q̃ supradix̾it sũmi pr̃is uoluntate
cui seꝑatũ obedire dicit. ut uolens
illi qͦ u̾sꝰ hom̾ici. huic suĩe suffragãt᷑
Quos eico in latinũ u̾tit. Difsiłes st̃
hoĩm m̃tes. qualiᷤ pr̃ ip̃e iupit̾ anferas

Expanded text:
connexionem Dei summi tribuunt voluntati et potestati, qui optime et veracissime creditur et cuncta scire antequam fiant, et nihil inordinatum Dei summi voluntatem, cujus potestas insuperabiliter per cuncta porrigitur, eos appellare nulla parendi mora est. Adsum impiger: fac nolle, comitabor gemens, Malusque patiar facere quod licuit bono. Ducunt volentem fata, nolentem trahunt. Nempe evidentissime hoc ultimo versu ea fata appellavit, quam supra dixerat summi patris voluntatem: cui se paratum obedire dicit, ut volens Illi quoque versus Homerici huic sententiae suffragantur, quos Cicero in latinum vertit: Tales sunt hominum mentes, qual
Abbreviated transcription (Latin):
ad suam s ad gentium salute inder
portant. Propt̾ hoc enim illa gens¬
de regno suo expulsa ẽ. et dispsa per
men gen̾q custodiunt. ne ꝑmixti gẽ¬
tib sine discretõne dispeant. et testi¬
moniũ u̾itatis amittant. uelut cay
accipiens in capite signum ut eum
nuillus occidat qͥfrẽ suũ iustũ ĩuidꝰ
et suꝑbꝰ eccioit

Expanded text:
ad suam, sed ad Gentium salutem et Propter hoc enim illa gens regno suo pulsa est et dispersa per men genusque custodiunt; ne permixti gentibus sine discretione dispereant, et testimonium veritatis amittant: velut Cain accipiente signum, ut eum nullus occidat, qui fratrem justum invidus et superbus occidit
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ia aĩalia et corpor alia ĩgnͣe
suo et in ordine suo. et dĩne ꝓuidẽ¬
cie legib sb̾̃dita adm̃strãtur. Idõ
dñs dicit. Nonne duo passeres asse
ueneũt. et unus eoꝵ non cadit in
terra sine uolũtate prĩs nr̃i. Hee
enĩ dixit nolens ostende̾ quiequid
uilissimũ homines putant oĩpotẽ¬
uolatilia celi ab eo pasci. et lilia agͥ
ab eo uestiri ueritas loquitur. quo
Angeł siue in hominib tota sibi uo¬
iuntate ẜuientib. cet̾a u̾o ꝑ ip̃os gu¬
bernat. Derissime dici potuit etiã
cura est deo. Inscripturis enm scĩs
agant cum pecorib suis ip̃i sciunt

Expanded text:
animalia et corporalia, in genere suo et in ordine suo diuinae prouidentiae legibus subdita administrantur. ideo dominus dicit: nonne duo passeres asse ueneunt? et unus eorum non cadit in terram sine uoluntate patris uestri. hoc enim dixit, uolens ostendere quidquid uilissimum homines putant omnipotenuolatilia caeli ab eo pasci et lilia agri ab eo uestiri ueritas loquitur, quae angelis siue in hominibus tota sibi uoluntate seruientibus, cetera uero per ipsos gubernat, uerissime dici potuit etiam cura est Deo . In Scripturis enim sanctis agant cum pecoribus suis, ipsi sciunt
Abbreviated transcription (Latin):
te. grãm u̾o sessori. qr sicut ium̃¬
tu aĩal uiuacissu ut dometur.
tis se ad eĩ ꝑfice̾ uoluntate. ⁊tali
beꝵ arbitriu quod uuln̾atu uiił
in hoĩe grã dei apphendit᷑ d̾ arm̃to
luxuriẽ scłi. in quo pastore dyabolo
uagabat᷑. ꝑ incc̃gruas uoluptates.
Pastorẽ dyabolu dixi. ẜm zacha¬

Expanded text:
te : gratiam vero sessori. Quia sicut jumentum animal vivacissimum, ut dometur atis se ad ejus proficere voluntatem: ita et liberum arbitrium, quod vulneratum vivit in homine, gratia Dei apprehenditur de armento et luxuriae saeculi, in quo pastore diabolo vagabatur per incongruas voluptates. Pastorem diabolum dixi secundum Zacha
Abbreviated transcription (Latin):
ibi te ĩueniam. et si irascens ulto¬
rem te inueĩo. Si placatꝰ es adiu¬
corem. Nichil gͦ m restat. nͥ ad
ce fugere. non a te. ut euadas
hoĩe dñm quicũq ẜuꝰ es fugis
in ea loca ubi nõ est dominꝰ tuus.
et nuda occłis oĩpotentis.¬

Expanded text:
ibi te invenio. Et si irasceris, ultorem te invenio; si placatus es, adjutorem. Nihil mihi ergo restat, nisi ad te fugere, non a te. Ut evadas hominem dominum quicumque servus es, fugis in ea loca ubi non est dominus tuus:et nuda Omnipotentis
Abbreviated transcription (Latin):
Quisquis seip̃m nõ
om̃ amat. nec se amat. Et quisqͥs
deũ. nõ seip̃m amat. ip̃e se amat.
Qui enĩ nõ põt uiu̾e desemo
diligitur de quo uiuitꝰ. Nõ aũt¬
se diligendo mag̾ diligit qͥ pp̃ea
se nõ diligit. ut eũ diligat de q ͦ

Expanded text:
Quisquis se ipsum, non Deum amat, non se amat: et quisquis Deum, non se ipsum amat, ipse se amat. Qui enim non potest vivere de se, mordiligitur, de quo vivitur, non se diligendo magis diligit, qui propterea se non diligit, ut eum diligat de quo
Abbreviated transcription (Latin):
si maledictus est qͥ spem suã ponit in
hoĩe. qnͣtomag̾ qui spem suam ponit
cidat qd scriptum est. Qui confidit
in falsis. ip̃e pascit uentos .i. fit esca
spiritib malis.¬

Expanded text:
si maledictus est qui spem suam ponit in homine, quanto magis qui spem suam ponit incidat quod scriptum est: qui fidit in falsis hic pascit uentos, id est fit esca spiritibus malis
Abbreviated transcription (Latin):
Insticia sic amanda ẽ. ut ab oĩb oꝑ¬
ib et pene corporis nos cohibere nõ
debeat. atq inter manus etia crude¬
liũ inimicoꝵ luceant oꝑa nr̃a co¬
ram hoĩb. et quib placent possint
głificare patrem nr̃m qui in celis ẽ¬

Expanded text:
ia uero sic amanda est, ut ab eius operibus etiam poenae corporis nos cohibere non debeant atque inter manus etiam crudelium inimicorum luceant opera nostra coram hominibus, ut, quibus placere possunt, glorificent patrem n
Abbreviated transcription (Latin):
Duꝰ uerus deꝰ qͥ nec iudi¬
cio nec adiutorio deẜit genꝰ hũͣa¬
num. qñ noluit. et qnͣtum uolu¬
it romaĩs regnu dedit. Qui de¬
dit assiriis uł etiam ꝑsis. ut sic̃¬
gentib sic hom̃ib qui mario ip̃e
gaio cesari. qui augusto ip̃e neroni
qui uespasianis uł patri uł filio
suauissimis ĩꝑatorib ip̃e et domitia¬
no crudelissimo. et ne ꝑ singłes ire
ncc̃e sit. qui cõstãtino xͥano. ip̃e apo¬
regit et gubernat. ut placet. Et

Expanded text:
us uerus Deus, qui nec iudicio nec adiutorio deserit genus humanum, quando uoluit et quantum uoluit Romanis regnum dedit; qui dedit Assyriis, uel etiam Persis, a etiam hominibus: qui Mario, ipse Gaio Caesari; qui Augusto, ipse et Neroni; qui Vespasianis, uel patri uel filio, suauissimis imperatoribus, ipse et Domitiano crudelissimo; et ne per singulos ire necesse sit, qui Constantino Christiano, ipse aporeg
Abbreviated transcription (Latin):
ficia. Hex de domino nro ihu xͦ intel¬
ligimus quẽ sꝑamꝰ de celo ẽẽ uentuꝵ
ad uiues et mortuos iudicandos. maĩ¬
festus enĩ ueniet int̾ iustes et ĩius¬
tos iudicaturꝰ iuste. qui prius ueĩt
iudicis enidens appebit. qui prius
cũueniss occłtꝰ añ iudice siluit. qñ
sicut ouis adĩmolandu ductus ẽ
et sicut agnus corã toudente fuit

Expanded text:
de Domino Iesu Christo intellegimus, quem speramus de caelo esse uenturum ad uiuos et mortuos iudicandos. Manifestus enim ueniet inter iustos et iniustos iudicaturus iuste, qui prius uenit iudicis euidens apparebit, qui prius cum uenisset occultus, ante iudicem siluit, quando sicut ouis ad immolandum ductus est et sicut agnus cora
Abbreviated transcription (Latin):
gat᷑ in eis qui cũ illo iudicati sũt
et t̾ra in eis qͥ uidicandi sunt. potest¬
intelligi. Aduocabit celum sursũ .i. an¬
gelos qui insuꝑuis et excelsis locis st̃.
cum quib descendet ad faciendum
iudicium. Aduccabit et terram .i.
hoĩes interra utiq uidicandos. Qḋ¬

Expanded text:
intellegatur in eis, qui cum illo iudicaturi sunt, et terra in eis, qui iudicandi sunt; utintellegi aduocabit caelum sursum \'aduocabit angelos in supernis et excelsis locis, cum quibus descendat ad faciendum iudicium\'; aduocabit et terram, id est homines in terra utique iudicandos.
Abbreviated transcription (Latin):
claritatis om̃ipotentis dei sincera.
ꝯbi autem quod emanat. et de quo
pidis manat. S sicut lux de luce
Nam quod dictum ẽ. Candor ẽ em̃
lucis eterne. Quid aliud dictum
ẽ. qmͣ lux est lucis eterne. Candor
quippe lucis quid insi lux est. Et
toro coeterna luci de qua lex lux ẽ
Maluit autẽ dicere candor lucis
ꝙͣ lux lucis. ne obscurior putaretꝰ
ista que manat ꝙͣ illa de qua ma¬
nat

Expanded text:
claritatis omnipotentis Dei sincera? Ibi autem quod manat et de quo pidis manat; sed sicut lux de luce. Nam quod dictum est, Candor est enim lucis aeternae; quid aliud dictum est, quam, Lux est lucis aeternae? Candor quippe lucis, quid nisi lux est? Et ideo coaeterna luci, de qua lux est. Maluit autem dicere, Candor lucis, quam, Lux lucis; ne obscurior putaretur ista quae manat quam illa de qua manat
Abbreviated transcription (Latin):
diui qd̾ dico. Nesçio quis negauit
bebatur. et homĩis fidei se ꝯmisit.
Cõmotꝰ ꝓuocauit eum adiusiu¬
randũ. Iurauit ille. Iste ꝑdioit. S
isto ꝑdente ille penitꝰ piit. Dicebat
cũ magno ĩpetu/acq terrore/ pue¬
uisse ad p̾sidente excelsum ꝙ da
et admirabile uiru eui parebat
officiũ siłr excelsoꝵ. Iussum fuis¬
se ꝑturbatu retro renocaria ĩter¬
regatu fuisse hiis uerbis. Quare
ꝓuccasti hoĩe ad iuratõem quẽ sci¬
ebas fłm ẽẽ iuratuꝵ. Respondit
ille negauit mͥ tem mea. Respõ¬
exigebas ꝑdẽs ꝙͣ aĩam hõis istius
sus ẽ cedi. cesus ẽ tam grauit̾ ut ĩ
dorso euigłantiᷤᷤ uestigia plagaꝵ ap¬
uius pcẽm faciet. qui post istũ meũ
ẜmouẽ. et istam meã admor̾tõẽm
et exortatõem tale aliquid fecit. Ca¬
uete afła iuratõe. Cauete a tem̾aria
iuratione. Abistis duob mał securis

Expanded text:
divi quod dico. Nescio quis negavit bebatur; et hominis fidei se commisit. Commotus provocavit eum ad jusjurandum. Juravit ille, iste perdidit: sed isto perdente, ille penitus periit. Dicebat cum magno impetu atque terrore se pervenisse ad praesidentem excelsum quemdam et admirabilem virum, cui parebat officium similiter excelsorum, jussum fuisse perturbatum retro revocari, et interrogatum fuisse his verbis: Quare provocasti hominem ad jurationem, quem sciebas falsum esse juraturum? Respondit ille: Negavit mihi rem meam. Responus sus est caedi. Caesus est tam graviter, ut in dorso evigilantis vestigia plagarum apvius peccatum faciet, qui post istum meum sermonem et istam meam admonitionem et exhortationem tale aliquid fecerit. Cavete a falsa juratione, cavete a temeraria juratio
Abbreviated transcription (Latin):
turũ uincit hoĩcida. qr hoĩcida cor¬
pus occisurꝰ ẽ. Ille aĩam. ymo duas
aĩas. et eius ꝙ̃ iurare ꝓuocauit. et
suam. Scis ueꝵ ẽẽ quod dicis. et
morte satiari uoliusti. aliquid dica¬

Expanded text:
turum, vincit homicidam. Quia homicida corpus occisurus est, ille animam; imo duas animas, et ejus quem jurare provocavit, et suam. Scis verum esse quod dicis, et morte satiari voluisti. CA
Abbreviated transcription (Latin):
in carne. et ex carne. quid emĩ caro
ꝑ seip̃am. sine aĩa uł dolet uł concu¬
piscit. Sed concupisce̾ caro dicitur.
uł dolere. Aut ip̃e homo est. Aut ali
lenis ut uoluptate. Sed dolor car
nobis nolentib acciderunt. S ed¬
tͥsticia pleꝵq precedit metꝰ. qui
et ip̃e in aĩa ẽ non in carne. Dolo¬
rem aũt carnis non p̾cedit ullus
qiͣ metꝰ carnis qͥ ante dolorez ĩ car¬
ne sentiat᷑. uoluptate uͦ p̾cedit appe¬
titꝰ. quida qͥ sentit᷑ in carne. qi cupi¬
ditas eiꝯ sicut fames et sicis.¬

Expanded text:
in carne et ex carne. Quid enim caro per se ipsam sine anima uel dolet uel concupiscit? Sed quod concupiscere caro dicitur uel dolere, aut ipse homo est, sicut dilenis, ut uoluptatem. Sed nobis nolentibus accidunt. Setristitiam plerumque praecedit metus, qui et ipse in anima est, non in carne. Dolorem autem carnis non praecedit ullus quasi metus carnis, qui ante dolorem in carne sentiatur. Voluptatem vero praecedit appetitus quidam, qui sentitur in carne quasi cupiditas ejus, sicut fames et sitis
Abbreviated transcription (Latin):
diamus qui negant diẽ iudicni fu¬
uoicatus est. Dicunt enim si etia
ille qui credit non ueniet ĩiudiciũ
et ille qui non credit iam iudicatꝰ.
dicii. Non intelligunt sic loqui scͥ
sinuent. Sicut supra diximus qd̃
discipłis suis. Onna q̃ audiui a
pr̃e meo nota feci uobis. Et pau¬
lo post dixit. Multa hẽo uobis
dice̾. S nõ potestis illa portare ño.
Qũo ergo dix̾at. Oĩa que audi

Expanded text:
diamus, qui negant diem iudicii fujudicatum esse . Dicunt enim: Si et ille qui credit, non veniet in judicium, et ille qui non credit, jam judicatus dicii? Non intelligunt sic loqui Scriuro tempore insinuent: sicut supra diximus, quod discipulis dixit, Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : et paulo post dicit, Multa habeo vobis dicere; sed non potestis illa portare modo . Quomodo ergo dixerat, Omnia qu