comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adpenderent: Quinquagenario nanque numero
solet inscripturis remissio peccatorum: & gr̃a sp̃s sc̃ĩ:
est psalmus penitentiȩ & remissionis quinquagesimꝰ
annus iubeleus: qͣuinquagesima die post pasca sp̃ssc̃s
quagenorum erant sielorum claui singuli: quibus
laminȩ auree ad figebantur inparietibus domus dñi:
Quianimirum uerba caelestia quib in amore bonoꝵ¬
operum proficimus & conseruamur: ueniã nobis pro
futuro pollicentur ȩternum Et hi quidem sunt
claui dilectionis Sunt uero ahi claui dimoris. quibuᷤᷤ
incipientes quique & necdum ad perfectionẽ perue¬
nientes. in lecebras uitiorũ carnaliũ que uolupta¬
tum mortificant. Illouidelicet sermone ueritatis.
instititione carnem nr̃am crucifigere
cum uitis & concupiscentis edocemur: quds habere
desiderabat propheta cipmait Confige claus
atimnort tuo casnesmeas auudiens enũ tuist mu
Quirursum adperfectiora perueniens. dicit de

Expanded text:
appenderent . Quinquagenario namque numero appenderent . Quinquagenario namque numero solet in Scripturis remissio peccatorum, et gratia Spiritus us Psalmus est poenitentiae et remissionis, quinquagesimus annus jubilaeus, et quinquagesima die post Pascha Spiritusquagenorum erant siclorum clavi singuli, quibus laminae aureae affigebantur, in parietibus domus Domini; quia nimirum verba coelestia, quibus in amore bonooperum proficimus et conservamur, veniam nobis promfuturo pollicentur aeternum . Et hi quidem sunt clavi dilectionis. Sunt vero alii clavi timoris, quibus incipientes quique et necdum ad perfectionem pervenientes, illecebras vitiorum, carnaliumque voluptatum mortificant: illi videlicet sermones veritatis, quorum institutione carnem nostram crucifigere cum vitiis et concupiscentiis edocemur: quos habere desiderabat Propheta, cum ait: « Confige clavis a timore tuo carnes meas, a judiciis enim tuis timui . » Qui rursum ad perfectiora perveniens, dicit de
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc quȩ ueritas ipsa diligentibus se pollicetur
dicens Qui autem diligit me diligetur apatre
meo. & ego diligam eum. & manifestabo ei me ipsũ
Et iterum uenit hora. cũ iam non in ꝓuerbus
loquar uobis. sed palam depatre meo. adnunti¬
abo uobis. Domus ergo ante oraculum auro
tecta est: quia perfecti quique iusti in hac
nec dum palam iudere que unt fidem & opus
iustitie diuino ornant amore. perquẽ & plenam
operta est domus: operationes sunt multi farie pie¬
tatis. quas in obsequiũ uel sui creatoris uel frater
ne necessitatis. amor castus exhibet Claui aurei
quib erant ad fiace lamine: ipsa sunt precepta cari¬
tatis. siue ꝓmissa ȩternȩ claritatis: ꝑquȩ in exer¬
citio studioq uirtutũ nedeficiamus. donante xp̃i
gr̃a continemur: Unde bene deisdem clauib in li¬
bro paralypomenon scriptũ est Sed & clauos fecit
aureos. ita ut singuli calui: siclos quinquagenos

Expanded text:
hoc quod Veritas ipsa diligentibus se pollicetur, hoc quod Veritas ipsa diligentibus se pollicetur, dicens: Qui autem diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum ; et iterum: Venit hora cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis . Domus ergo ante oraculum auro tecta est, quia perfecti quique justi in hac necdum palam videre queunt, fidem et opus justitiae divino ornant amore, per quem perfectacooperta est domus, operationes sunt multifariae pietatnae necessitatis, amor castus exhibet. Clavi aurei, quibus erant affixae laminae, ipsa sunt praecepta charitatis, sive promissa aeternae claritatis, per quae in exercitio studioque virtutum ne deficiamus, donante Christi gratia, continemur. Unde bene de eisdem clavis in libro Paralipomenon scriptum est: Sed et clavos fecit aureos, ita ut singuli clavi siclos quinquagenos
Abbreviated transcription (Latin):
onum inse mactare opus habent: sed orati
orati¬
onẽs spiritualiũ ꝰ & cȩlestium desideriorũ odoram̃¬
ta. per ignẽ eterni amoris in conspectu sui condito¬
ris offerunt Quid aut̃ in hiuus modi altari. lapt̾
cedrus. & aurum figurent. ex his quȩ superius
dictasunt facile potest intellegi Domum quoq
ante oraculum operuit auro purissimo & fixit
laminas clauis aureis. Domũ ante oraculũ prȩ¬
sentis eccłe typũ tenere diximus. Ubi ita re¬
demptoris nr̃i amore flagramus ut necdũ ipsũ
hȩc auro quidem purissimo cooperta. sed inter
posita erat medio pariete ab oraculi secreto
Oraculum namque uocatur: cũ diuina hominib:
uel angelica allocutio. cũ secretorũ quorũ que
reuelatio conceditur. Vnde bene oraculum in
aditis hoc est in interiore domo factũ est:quia
insuperna patria. & angelorũ nobis uisio atque
allocutio. & ipsa dĩ presentia reuelabitur. Iuxta

Expanded text:
onum in se mactare opus habent, sed tantum onum in se mactare opus habent, sed tantum orationum spiritualium et coelestium desideriorum odoramenta, per ignem aeterni amoris in conspectu sui Conditoris offerunt. Quid autem in hujusmodi altari lapis, cedrus, et aurum figurent, ex his quae superius dicta sunt, facile potest intelligi. Domum quoque ante oraculum operuit auro purissimo, et fixit laminas clavis aureis. Domum ante oraculum praesentis ecclesiae typum tenere diximus, ubi ita Redemptoris nostri amore flagramus, ut necdum ipsum hposita erat medio pariete ab oraculo secreta. Oraculum namque vocatur, cum vel divina hominibus, vel angelica allocutio cum secretorum quorumque revelatione conceditur. Unde bene oraculum in abditis, hoc est, in interiore domo factum est, quia in superna patria et angelorum nobis visio et allocutio, ipsaque Dei praesentia revelabitur; juxta
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in superna illa patria. ubi regẽ xp̃m indecore
suo uident oculi sc̃orum : sola caritatis diuine: ac
fraterne gr̃a per omnia fulger:. Quesequentibusque¬
que uerbis astruitur eũdicitur: & operuit illud:
at que uestiuit auro purissimo Quͦͣ est aperte
dicere: quia superne menia ciuitatis. gr̃a carita¬
tis impleuit Sed & altare: uestiuit cedro Altare
dicit timiamatis: quoderat ante oraculum dequo
paulo post sub infertur. Sedͣtotum altare oracule
texit auro Unde intellegi datur: quia idem altare
delapide quidem fuerit factũ & cedro uestitum.
acde inde coopertũ Significat autẽ typice per¬
fectorũ uitan iustorum qui quasi inineinꝰ ora¬
culi sunt positi. qui desertis infimis delectationib
desolo regni cȩlestis in gressu. curã omnẽ inpenduas
Unde bene in hoc altari. non carnes uictimarum.
sed sola incendebantur tymiamata: Quia tales
non adhue peccata carnis & in lecebras cogitati¬

Expanded text:
quia in superna illa patria ubi regem in decore quia in superna illa patria ubi regem in decore suo vident oculi sanctorum, sola charitatis divinae ac fraterna negotia per omnia fulgent: quod sequentibus quoque verbis astruitur, cum dicitur: « Et operuit illud atque vestivit auro purissimo. » Quod est aperte dicere, quia superna moenia civitatis gratia charitatis implevit. « Sed et altare vestivit cedro. » Altare dicit thymiamatis quod erat ante oraculum. De quo paulo post subinfertur: Sed et totum altare oraculi texit auro. Unde intelligi datur, quod idem altare de lapide quidem fuerit factum, et cedro vestitum, ac deinde auro coopertum. Significat autem typice perfectorum vitam justorum, qui quasi in vicinia oraculi sunt positi; quia desertis infimis delectationibus, de solo regni coelestis ingressu curam omnem impendunt. Unde bene in hoc altari non carnes victimarum, sed sola incendebantur thymiamata; quia tales non adhuc peccata carnis et illecebras cogitati
Abbreviated transcription (Latin):
auri lãminas. quibus decorentur expectant. st̃
inadtris templi lapioes pretiosi sunt tabulȩ
ligni aromatiei. utraque auro cooperta Quia & illi
qui inlege dni in maculati ambulauerunt : & quigram
euangelii perfecte suscͤ perant pariter ȩternaui¬
ta perfruuntur Oraculum autẽ inmedio domus in
interiori parte fecerat: ut poneret ibi arcã federis
dñi hoc superius pre occupando expositũ est. Qiua
uidelicet interior domus secreta patriȩ celestis.
arca federis dñm saluatorẽ: in quo solo fedus pacis
apud patrẽ habemus designaret. Qui post resurrecti¬
onem suã ascendens incȩlumꝰ carnẽ quã ad sũpserat
exiurgine : in patris dextra collocauit: Porro ora¬
cubitos altitudinis parietem significat cedrinum:
qui oraculum idest sc̃a scorũ ab ede exteriori se¬
gregabat: sicut & supra diximus: Oraculum ergo
ubierat arca. habebat uicenos cubitos in longitu¬
dine. & latidine & altitudine : id est per quadrum:

Expanded text:
auri laminas quibus decorentur, exspectant, sunt auri laminas quibus decorentur, exspectant, sunt in abditis templi lapides pretiosi, sunt tabulae ligni aromatici, utraque auro cooperta: quia et illi, qui in lege Domini immaculati ambulaverunt, et qui gratiam Evangelii perfecte susceperant, pariter aeterna vita perfruuntur. Oraculum autem in medio domus in interiori parte fecerat, ut poneret ibi arcam foederis Domini. Hoc superius praeoccupando expositum est, quia videlicet interior domus secreta patriae coelestis, arca foederis Dominum Salvatorem, in quo solo foedus pacis apud Patrem habemus, designaret; qui post resurrectionem suam ascendens in coelum, carnem, quam assumpsit ex Virgine, in Patris dexteram locacubitos altitudinis parietem significat cedrinum, qui oraculum, id est, Sancta sanctorum ab aede exteriori segregabat, sicut et supra diximus. Oraculum vero ubi erat arca habebat vicenos cubitos in longitudine, et latitudine et altitudine, id est, per quadrum:
Abbreviated transcription (Latin):
nudus. Hi qui ante manifestata tẽpora euuange¬
h uitã duxere euuangelicã quid nisi amte ingirᷤ¬
sum tẽpli tabulata cedrina inportieufulgebant
Quos utrosq quia idem regnũ celeste communiter
quã ius in mansionib discretis recipit. quasi porticus
tẽpli post lapidem & cedrũ. intrinsecus est auro co¬
oꝑta Sunt hoc intẽpore ꝑplures. quilegalib con¬
tenti preceptis que supra cõmemorauimnus. suffice¬
se sibi eredunt: tantũ si ad uitam ꝑuenire mereant:
Sunt alii qui : ad ꝑfectionẽ nitunt᷑ uenditis quȩ
inresuerectione non solum uitam sed & specialem
p̃dixit honorẽ essetribuend ᷑ in Amendico uobis¬
rit filius hominis insede maiestatissuȩ. sed ebitiꝰ
& uos suꝑ sedes duodecĩ. iudicantes duodecĩ trib
isra hel Hni ad parietes templi albo delapide
factos. illi figuraliter ad cedrinas ꝑtinent tabu¬
las: U trique premia adño perpetuȩ lucis qͣsi

Expanded text:
mundus . Hi qui ante manifestata tempora Evangemundus . Hi qui ante manifestata tempora Evangelii, vitam duxere evangelicam, quid nisi ante ingressum templi tabulata cedrina in porticu fulgebant? Quos utrosque, quia idem regnum coeleste communiter, quamvis in mansionibus discretis recipit, quasi porticus templi, post lapides et cedrum, intrinsecus est auro cooperta. Sunt autem hoc in tempore perplures, qui legalibus contenti praeceptis, quae supra commemoravimus, sufficere sibi credunt tantum, si ad vitam venire mereantur. Sunt alii qui ad perfectionem nitentes, venditis quae in resurrectione non solum vitam, sed et specialem praedixit honorem esse tribuendum: Amen dico vobissede majestatis suae, sedebitis et vos super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel . Hi ad parietes templi albo de lapide factos, illi figuraliter ad cedrinas pertinent tabulas. Et quia utrique praemia a Domino perpetuae lucis, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
incelis premia designare. cũ idem parietes tẽpli &
in porticu & in ipso tẽplo & in sc̾is scͥorũ pari fuent̃s
modo. delapidib & lignis & auro compactt. multiplea
nãq est indiuersis reb earundem repetitio figu¬
rarũ Sed &. hoc dicendum quia fuerunt minle¬
ge o ante scriptam legem plurimi. qui legalit᷑
dño deseriurent: N on oceidentes: Non fornican¬
tes hon funtũ facientes. Monfalsun testi¬
monium contra ꝓximũ loquentes. honorantes pa¬
trem &c matre : ae diligentes ꝓximos sicut seipsus
Hii ad parietes porticus lapideos pertine bant :
fuerunt alii qui maiora ꝑfectione relictis nund
negoti is. & ad sũpta cruce sua sequebantur
dñm qui ut apostolus seribit. ludibria & uerbe¬
ra expti. in suꝑ & iuncula & carceres: lapidatist᷑
secti sunt: temptati sunt : in occisione gladii mor
tui sunt. In melotis cireuierunt: inpellib caprini
egentes: angustiati: afflicti: quib dignus non erat

Expanded text:
in coelis praemia designare, cum iidem parietes templi et in coelis praemia designare, cum iidem parietes templi et in porticu, et in ipso templo, et in sanctis sanctorum pari fuerint modo. « De lapidibus et lignis et auro compacti. » Multiplex namque est in diversis rebus eorumdem repetitio figurarum. Sed et hoc dicendum, quia fuerunt et in lege et ante scriptam legem plurimi qui legaliter Domino deservirent, non occidentes, non fornicantes, non furtum facientes, non falsum testimonium contra proximum loquentes, honorantes patrem et matrem, et diligentes proximos sicut seipsos: hi ad parietes et porticus lapideos pertinebant. Fuerunt aliqui majore perfectione, qui, relictis mundi negotiis, et assumpta cruce sua, sequebantur Dominum, qui, ut Apostolus scribit, « Ludibria et verbera experti, insuper et vincula et carceres, lapidati sunt, secti sunt, tentt in melotis, in pellibus caprinis, egentes, angustiati, afflicti, quibus dignus non erat
Abbreviated transcription (Latin):
possunt non in congrue parietes tẽpli lapider siue
paiumtum preciosissimo marmore stratũ eorũ qui
in lege fideliter acꝑfecte iuxert typũ gerere :
tabule uero cedrine siue ab iegnȩ noui testam̃
iustos indicare: qui uolentes post cdĩm uenire ab¬
negant semet ipsos & sũpta cruce sua cotidie
sequuntur illũ  Et quoniã utriusq tẽporis iustoᷤᷤ
communis gła suꝑne manet retributionis lapi¬
dibus aclignis pretiosis tertia est species aurearũ
ad iuncta lãminarũ Nec contrariũ debet uideri
qd supra dixcimus porticũ quȩ erat ante teplũ
antiquorũ figurã gestare fidelium ipsum uero tẽplũ
eorũ qui post incarnationis dominice tẽpus inmun¬
dum uenert᷑. porro domũ interiorem regni cęlestiᷤᷤ
gaudia quȩ utriusq uistis dantur figurare nune
aut̃ dicanus parietes lapideos antiquũ dĩpopulum
tabula cędrina nouum: aureas lãminas utriusq

Expanded text:
Possunt non incongrue parietes templi lapidei, sive Possunt non incongrue parietes templi lapidei, sive pavimentum pretiosissimo marmore stratum, eorum qui in lege fideliter ac perfecte vixerunt, typum tenere; tabulae vero cedrinae sive abiegnae, Novi Testamenti justos indicare, qui volentes post Dominum venire, abnegant semetipsos, et sumpta cruce sua quotidie, sequuntur illum. Et quo utriusque temporis justos communis gloria supernae manet retributionis, lapidibus ac lignis pretiosis tertia est species aurearum adjuncta laminarum. Nec contrarium debet videri, quod supradiximus: porticum, quae erat ante templum, antiquorum figuram gestare fidelium; ipsum autem templum eorum qui post Incarnationis Dominicae tempus in mundum venerunt; porro domum interiorem regni coelestis gaudia, quae utriusque justis dantur, figurare; nunc autem dicamus parietes lapideos antiquum Dei populum, tabulata cedrina novum, aureas laminas utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
eandemq regulam sibinet agglutinati. tabulȩ
cędrine siue abiegnę sint sc̃i lati tudine: uaria¬
rũ uirtutũ seđm donationes sc̃ĩ sp̃s inuna eadẽq
fide sibim& alterutrũ connexi. auree lãmine sint
iusq fulgore gra tissimo ad inuicẽ congaudentes
Quȩ triabeatus apostolus una sententia conple¬
xus est dicens Nam in xp̃o ihũ neq circũcisio ali¬
quid ualet: neq prepucium: seo fides quȩ ꝑdilecti¬
onẽ operatur Fidei namq in uicte lapis figuram
tenuit: cedrus actionis odoriferȩ aurũ transcen¬
dentis oma dilectionis. yefti turq lapide panes¬
&e tabulis cedrinis. cũ ꝓfessio fideibonis ornatur
operib: ne sine operib otiosa iudicetur aut mor¬
tua: Uerũ quia lex in lapide scripta: doctrina uero
euuangelii ꝑlignuest dominice passionis confirma¬
ta unde & populus ille lapide circũ cide batur
in pͥpucio nos signo crucis consecramur infrontẽ:

Expanded text:
eamdemque regulam sibimet agglutinati; tabulae eamdemque regulam sibimet agglutinati; tabulae cedrinae sive abiegnae sint sancti, latitudine variarum virtutum, secundum donationes sancti Spifide sibimet alterutrum connexi. Auri laminae sunt sa, hujusque fulgore gratissimo ad invicem congaudentes. Quae tria beatus Apostolus una sententia complexus est, dicens: « Nam in Christo Jesu neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed fides, quae per dilectionem operatur . Fidei namque invictae lapis figuram tenuit, cedrus actionis odoriferae, aurum transcendentis omnia dilectionis. Vestiturque lapideus paries tabulis cedrinis, cum professio fidei bonis ornatur operibus, ne sine operibus otiosa judicetur aut mortua. Verum quia lex in lapide sEvangelii per lignum est Dominicae passionis confirmata: unde et populus ille lapide circumcidebatur in praeputio, nos signo crucis consecramur in fronte.
Abbreviated transcription (Latin):
cȩ laturas eminentes. cũ opera uirtutũ scĩ nequaquã
occulta tegunt. sed manifesta expressione omnib
foris quales sint ipsi: qui agant : in exeplũ uiuendi
ꝓfert. ꝗuomodo fecit apostolus paulus. quinon solũ
predicando gentib xp̃m & patiendo ipse ꝓdxep̃o quan¬
tũ emineroe ostendebat. uerũ etiam inepistolis ad
ecclesias destinatis quot pericula ꝓxp̃o toleraret
quantis reue lationib sit axpͥo sublimatus felici
glorificatione declarabat. Qui cũ dicere suis audi¬
toribus non dubitaret imtratores mei estote siet
& ego xp̃i. quid indomo dñ nisi cȩlaturas eminentes
ostendit. Quia singulari culmine uirtutis sẽse
cunctis imitabilem prebuit: Omnia cedrinis tabu¬
lis uestiebantur: nec omnino lapis apparere pote¬
rat inpariete & lapides parietis siue paim̃ti
nant. Sed ea utiq deͥstinctione partter ponunt
ut lapides uiui sint sc̃i fortitudine fidei in una

Expanded text:
caelaturas eminentes, cum opera virtutum sancti nequaquam caelaturas eminentes, cum opera virtutum sancti nequaquam occulte tegunt; sed manifesta expressione omnibus foris, quales sint ipsi, quid agant in exemplum vivendi, proferunt; quo modo fecit apostolus Paulus, qui non solum praedicando gentibus Christum; et patiendo ipse pro Christo quantum emineret ostendebat, verum etiam in Epistolis ad Ecclquantis revelationibus sit a Christo sublimatus, felici glorificatione declarabat, qui cum dicere suis auditoribus non dubitaret: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Quid in domo Domini, nisi caelaturas eminentes ostendit, quia singulari culmine virtutis se cunctis imitabilem praebuit? Omnia cedrinis tabulis vestiebantur, nec omnino lapis apparere poterat in pariete. Et lapides parietis sive pavimentvitam designant. Sed ea utique distinctione, cum pariter ponuntur, ut lapides vivi sint sancti, fortitudine fidei in unam
Abbreviated transcription (Latin):
pascentes sursum cor Et cedro omnis domus intrin¬
secus uestiebatur. habens tor naturas suas & uinctu¬
ras fabre factas & cȩ laturas eminentes. Diximus
decedro qd insuperabilem uirtutũ uenustat̾e signa¬
ret: quo nimirũ ligno. omnis domus dñi intrinsecus
uestitur. cũ corda iustorũ. solo bonoru̾ operũ amore
nitescunt. habetq domus intabulis cedrinis. tor¬
naturassuas & iuncturas fabre factas. cu idẽm elec¬
tise se inuicẽ. pulcherrima cartratis copu¬
laconectunt : aut cũ innumera sit multitu¬
do fidesiũ. unũ tamen cor unã habere anima
ꝓ cõmunis fidei acdilectionis societate. merito dican¬
tur: Namq tornature quȩ iuncturis tabularũ appo¬
nebantur ut unũ exomnib fieret tabulatum.
ipsasunt officia caritatis. quib inuieẽ frater¬
nitas sc̃a copulatur. atq in unã xep̃i domũ toto
terrarũ orbe componitur. Que etiã domus habet

Expanded text:
pascentes sursum est cor. Et cedro omnis domus intrinpascentes sursum est cor. Et cedro omnis domus intrinsecus vestiebatur, habens tornaturas suas et conjuncturas fabrefactas, et caelaturas eminentes. Diximus de cedro quod insuperabilem virtutum venustatem signaret, quo nimirum ligno omnis domus Domini intrinsecus vestitur, cum corda justorum solo bonorum operum amore nitescunt; habetque domus in tabulis cedrinis tornaturas suas, et conjuncturas fabrefactas, cum iidem electi se ad invicem pulcherrima charitatis copula connectunt, ita ut cum innumera sit multitudo fidelium, unum tamen cor, unam habere animam pro communis fidei ac dilectionis societate merito dicantur. Namque tornaturae quae juncturis tabularum apponebantur, ut unum ex omnibus fieret tabulatum, ipsa sunt officia charitatis, quibus ad invicem fraternitas sancta copulatur, atque in unam Christi domum toto terrarum orbe componitur. Quae etiam domus habet
Abbreviated transcription (Latin):
& reficitur manna ut sit illud apostoli. spe gau
dentes: intribulationͤ patientes. Inqua figura & dñs nr̃
quadraginta dieb ieuinauit ante mortẽ carnis sue
quadraginta etiã epulabatur cũ discipulissuis post
resurredionẽ carnis sues apparens eis inmultis argumͣ¬
tis. & loquens deregno dĩ & conuescens: Ieuinando &¬
enĩ ostedebat nr̃m inse laborẽ. manducando aut̃ ꝙ
bibendo cũ discipulis ostendebat in nobis suã cͣsolati¬
onẽ Ieui nans uelut elamabat: at tendite negrauen¬
tur corda ur̃a incrapula & ebrietate & curis huuis
uite. manducans aut̃ & bibens uelut clamabat. Ecce
ego uobiscũsũ omnib dieb usq ad consũmationẽ scłi¬
& iterũ uidebo uos & gaudebit cor ur̃m & gaudiũ
ur̃m ne mo tollet auobis Simul enĩ cũ uiã dnũ car¬
pimus & uanitatẽ presentis escłi ieninamus & futura
ꝓmissione reficimur. hic non apponentes eor illie

Expanded text:
et reficitur manna, ut sit illud Apet reficitur manna, ut sit illud Apdentes, in tribulatione patientes . In qua figura et Dominus noster quadraginta diebus jejunabat ante mortem carnis suae : quadraginta etiam epulabatur cum discipulis suis post resurrectionem carnis suae, apparens eis in multis argumentis, et loquens de regno Dei, et convescens. Jejunando etenim ostendebat nostrum in se laborem, manducando autem et bibendo cum discipulis, ostendebat in nobis suam consolationem. Jejunans velut clamabat: Attendite ne graventur corda vestra in crapula et ebrietate, et curis hujus vitae : manducans autem et bibens, velut clamabat: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem stem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum non tolletur a vobis ; simul enim cum viam Domini carpimus, et a vanitate praesentis saeculi jejunamus, et futura promissione reficimur, hic non apponentes, quia illic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ad quirenda eadem uita certamus Unde &
psalmista. congregandã degentibus ecclesiam
preuidens azebat:. Deregionibus congregauit eos.
asolis ortu & occasu. ab aquilone & mari Dec̾e̾ aut̃
quater ducta. quadraginta faciunt:. Unde populił
abȩgyto liberatus. infigurã pre sentis eccłs quadra¬
ginta annis inheremo multis laborib exercebatur.
simul & pane cęlesti reficiebatur. acsietandem ad
repmissam olim patriã ꝑuenit Edcercetur enĩ tẽp¬
tationib quadraginta annis: ut labores ecełe qͥ b
totũ ꝑorbem: in obseruãda dĩ lege desud. et insinu¬
entur Pascitur manna decȩlo ꝑ eosdẽ quadraginta
annos ut ostendant᷑ ipsȩ quas eccła tolerat passi¬
iustitiã saturabuntur. sicut eadem eccła suocant
redemptori Ego aut oũ iustitia apparebo in con¬
spectu tuo satiabor dũ manifestabitur gła tua:
Pariter ergo populus di. & afficitur aduersis

Expanded text:
pro acquirenda eadem vita certamus. Unde et pro acquirenda eadem vita certamus. Unde et psalmista congregandam de gentibus Ecclesiam praevidens, aiebat: De regionibus congregavit eos, a solis ortu et occasu; ab aquilone et mari . Decem autem quater ducta quadraginta facab Aegypto liberatus, in figuram praesentis Ecclesiae, quadraginta annis in eremo multis laboribus exercebatur, simul et pane coelesti reficiebatur, ac sic tandem ad promissam olim patriam pervenit. Exercetur enim tentationibus quadraginta annis, ut latores Ecclesiae, quibus totum per orbem in observanda Dei lege desudat, insinuentur: pascitur manna de coelo per eosdem quadraginta annos, ut ostendantur ipsae, quas Ecclesia tolerat passijustitiam saturabuntur ; et sicut eadem Ecclesia suo canit Redemptori, Ego autem cum justitia apparebo conspectui tuo; satiabor dum manifestabitur gloria tua. Pariter ergo populus Dei et afficitur adversis
Abbreviated transcription (Latin):
ciniores celesti patrie cõmorantur: tanto citius
adño cuncta que poscunt accipiuit Bene aut̃ in¬
terior domus iuginti cubiti s longa factaẽ ꝓpter
misteriũ scilicet geminȩ dilectionis dequo supra
diacimus quȩ in hac interim uita. exparte
maxima electoꝵ illustrat mentes: sed in illa¬
patria cessantib aliꝙͦꝵ uirtutũ operib sola ꝑpetuo
regnat: Porro quadraginta cubitoꝵx erat ipsum tẽplũ
ꝓforib oraculi diximus ipsum tẽplũ ꝓforibus oraeu¬
li. pręsentis eccłẽ typũ gessisse Unde recte fuit
quatdraginta cubitoꝵ:. qui numerus sepe insignifi¬
catione ponitur pͥsentis fideliũ laboris. quo modo
quinquagenarius significat: future quietis & paciᷤᷤ
Denario nãq numero continentur pͥcepta: quorũ
obseruationẽ aduitã ꝑuenitur. denario ȩque sig¬
nificatur ipsa quã desideramꝰ & ꝓ qua laboramus
uita ꝑ ennis quadratus uero est mundus. in quo

Expanded text:
ciniores coelesti patriae commorantur, tanto citius ciniores coelesti patriae commorantur, tanto citius a Domino cuncta, quae poscunt, accipiunt. Bene autem interior domus viginti cubitos longa facta est, propter mysterium scilicet geminae dilectionis, de quo et supra diximus. Quae in hac interim vita ex parte maxima electopatria, cessantibus aliarum virtutum operibus sola perpetuo regnat. Porro quadraginta cubitis erat ipsum templum pro foribus oraculi. Diximus ipsum templum pro foribus oraculi, praesentis Ecclesiae typum gessisse. Unde recte fuit quadraginta cubitorum, qui numerus saepe in significatione ponitur praesentis fidelium laboris, quo modo quinquagenarius in significatione futurae quietis et pacis. Denario namque numero continentur praecepta, quorum observatione ad vitam venitur; denario aeque significatur ipsa quam desideramus, et pro qua laboramus, vita perennis. Quadratus vero est mundus, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
celi. quorũ nobis aꝑtionẽ cotidie suspiramꝰ & quan
antur: ut intrare liceat pulsamus Ubi &e sinecdũ
ante solutionẽ corporũ intrare ꝑmit timur: aꝑtam
tam̃ habemꝰ ianuã diuine pietatis. qua orationum
nus domus interioris ianuã habebat insuperiorib pͥer
totũ sumus incensorũ intraret: quia oculi dñi aꝑ¬
tisunt suꝑ domũ eiꝰ nocte acdie: & aures eiꝰ inoratio¬
nes seruox suoꝵ intendentes & hoc ꝑtotã latitudi
riori sed ꝓpe ostiũ stabat domus interioris. typus
fuit ꝑfectoꝵ iustoꝵ qui carne quidem adhuc inmundo
retenti: sed omni desiderio sunt ad celestia suspensi:
&uelut incenso ture. fumũ ascendentẽ in sc̃a sẽoꝵ
emit tunt: qui a superno anore flagrantes. crebris
orationũ uocib aures sui pulsant auctoris: aꝑtamq
late ianuã. fumus incensorũ insuperiobus inuenit.
Quia quanto mundiores quiq interris. & quasi ui¬

Expanded text:
coeli, quorum nobis apertionem quotidie suspiramus, et qucoeli, quorum nobis apertionem quotidie suspiramus, et quantur, et intrare liceat, pulsamus. Ubi etsi necdum ante solutionem corporum intrare permittitur, apertam tamen habemus januam divinae pietatis, qua orationum nus domus interioris januam habebat in superioribus per totum, ubi fumus incensorum intraret, quia « Oculi Domini aperti sunt super domum ejus nocte ac die, et aures ejus in orationes servorum suorum intendentes ; » et hoc per totam latitudinriori, sed prope ostium stabat domus interioris, typus fuit perfectorum, qui carne quidem adhuc in mundo retenti, sed omni desiderio sunt ad coelestia suspensi, et, velut incenso thure, fumum ascendentem in Sancta sanctorum emittunt, quia superno amore flagrantes, crebris orationum vocibus aures sui pulsavit auctoris. Apertamque late januam fumus incensorum in superioribus invenit, quia quanto mundiores quique in terris et quasi vi
Abbreviated transcription (Latin):
incensox de altari tẏmiamatis solebat in sc̃a scͥorũ
ascendere. & ad arcã dñi operiendã penetrare In qua
distinetione domus dñi patet figura misteri i &
apostolo exponente luce clarior est quia prior
domus inqua semꝑ introibant sacerdotes. saeri¬
ficiorũ officia consum mantes. presens ẽ eocła ubi
cotidie pus insistentes operib dño sacrificia laudiˢᷤ
offerimus Interior uero domus quȩ ad posteriorẽ
partẽ tẽpli erat facta ipsa est ꝓmissa nobis uita
incelis Interior quidem a conuersatione nr̃i ex¬
ilii quia inpͣsentia regis sũmi ꝑ pes beatorũ:
os angelorũ. & hominũ solẽnitas agitur: unde de
ea bene merito seruo dieitur intra ingaudiũ dñi tui
sed posterior tẽporȩ quia post huius scłi labores ad
illius ingressum ꝑducimur. Tabulata aut̃ que
utranq domũ ab inuicẽ diuidunt. ipsa sunt claustra

Expanded text:
incensorum de altari thymiamatis solebat in Sancta sanctorum incensorum de altari thymiamatis solebat in Sancta sanctorum ascendere, atque ad arcam Domini operiendam penetrare. In qua distinctione domus Domini patet figura mysterii, Apostolo exponente, luce clarior: quia prior domus, in quam semper introibant sacerdotes, sacrificiorum officia consummantes, praesens est Ecclesia, ubi quotidie piis insistentes operibus, Domino sacrificia laudis offerimus. Interior vero domus, quae ad posteriorem partem templi erat facta, ipsa est promissa nobis vita in coelis. Interior quidem, quoad conversationem nostri exsilii, quia in praesentia Regis summi perpes ibi beatorum et angelorum, et hominum solemnitas agitur. Unde de ea bene merito servo dicitur: « Intra in gaudium domini tui . » Sed posterior tempore, quia post hujus saeculi labores ad illius ingressum perducimur. Tabulata autem, quae utramque domum ab invicem dividunt, ipsa sunt claustra
Abbreviated transcription (Latin):
modestiam. sufferentes inuicẽ & donantes uobil¬
metipsis. siquis aduersus aliquẽ habet querelam sicͬt
c xp̃s donauit uobis. ita & uos facite. repente uelut
desuꝑ addendo auri uelamine: sub uinxit. psuꝑ omĩa
aut̃ caritatẽ habentes. qd ẽ uinculũ ꝑfectionis edi
gressũ habebat tẽplũ : & ab occasu domũ interio¬
rem: hocẽ sc̃a sc̃orũ Quod aut̃ tabulata quȩ in¬
teriorẽ domũ ab exteriore separabant apauimͣ¬
to usq ad superiora eẽ dicit ȩdificata. ñusq ad la¬
quearia significat: quȩ triginta cubitis erant insub¬
lime apauimento suspensa ut supra iã dictũ est sed
tantũ usque ad cubitos uigiti altituduus. ut inse¬
quentib aꝑte legitur. Relictũ uero erat supra hȩc
tabulataꝗͣ aꝑtũ & in ane usq ad laquearia cubitoꝵ
decẽ altitudinis & cubitoꝵ uiginti longitudinis iux¬
ta latitudinẽ domus ꝑ quã nimirũ ianuã fumus

Expanded text:
modestiam, sufferentes invicem, et donantes vobismodestiam, sufferentes invicem, et donantes vobismetipsis, si quis adversus aliquem habet querelam: sicut Christus donavit nobis, ita et vos facite ; repente, velut desuper addendo auri velamine subjunxit: Super omnia autem charitatem habentes, quod est vinculum perfectionis. gressum habebat templum, et ab occasu domum interiorem, hoc est, Sancta sanctorum. Quod autem tabulata, quae interiorem domum ab exteriore separabant, a pavimento usque ad superiora esse dicuntur aedificata, non usque ad laquearia significat, quae triginta cubitis erant in sublime a pavimento suspensa, ut supra dictum est, sed tantum usque ad cubitos viginti altitudinis, in sequentibus aperte legitur. Relictum vero erat super haec tabulata apertum et inane usque ad laquearia cubitorum decem altitudinis, et cubitorum viginti longitudinis, juxta latitudinem domus: per quam nimirum januam fumus
Abbreviated transcription (Latin):
sinon misticũ aliquid tacite signabat acbonorũ am¬
plitudinẽ operũ. fortitudine fidei intemerate suf¬
fulciendam eẽ docebat: Abies uero ꝓpter altitudi¬
nem sui & robur diu durabile: mentẽ electorum:
infima quȩq desideria spernentẽ. & ce lestiũ con¬
tẽ plationi sẽper intentam: uirtute quoq pati¬
entie sigulariter excellentẽ: non in congrue de¬
monstrat: Auri aut̃ lãmine quȩ marmori actabu¬
lis sunt abiegnis suꝑ posite: ipsa est latitudo carita¬
tis: decorde puro & conscientia bona: & fide nͥ
ficta Que sicut aurũ ahis p̃tiosius est metallis.
ita ceteris eximior uirtutib intẽplo dĩ. singulari
luce refulget: Unde bene apostolus cũ plurima ur¬
tutũ bona que humilibus corde essent seruan¬
da. quasi pauimenti ornatus enumeraret dicens
Induite uosergo sicut electi dĩ sc̃i & dilecti uiscera
nisericordie benignitatẽ. humilitatẽ. patientiam

Expanded text:
si non mysticum aliquod tacite signabat, ac bonorum amsi non mysticum aliquod tacite signabat, ac bonorum amplitudinem operum fortitudine fidei intemeratae subfulciendam esse docebat? Abies vero propter altitudinem sui et robur diu durabile, mentem electorum infima quaeque desideria spernentem, et coelestium contemplationi semper intentam, virtute quoque patientiae singulariter excellentem, non inmonstrat. Auri autem laminae, quae marmori ac tabulis sunt abiegnis superpositae, ipsa est latitudo charitatis, de puro corde, et conscientia bona, et fide non ficta; quae sicut aurum aliis pretiosius est metallis, ita caeteris eximior virtutibus, in templo Dei singulari luce refulget. Unde bene Apostolus, cum plurima virtutum bona, quae humilibus corde essent servanda, quasi pavimenti ornatus enumeraret, dicens: Induite vos ergo, sicut electi Dei, sancti et dilecti, viscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, patientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
las suꝑ posuit. ac tertium hi s duob auri uesti¬
tũ suꝑ ad didit. ut insequentib legitur. Sicut
aut̃ altitudo parietis inaltũ exe surgenł atq
usque adlaque aria ꝑueniens ꝓfectus uirtutum quibu
electi adregnũ cęleste ꝑ ueniunt uel certe ipsos
electorũ choros. sibimet ꝑ tẽpora uariantia succe¬
dentes significant: ita equalitas pauim̃ti: concordẽ
eorundem humilitatẽ. qua intẽporali ad huc uita
positi. socialiter inuicẽ caritate dictante c̃uersan¬
tur ñ immerito demonstrat Quod uidelicet paum̃tũ
p̃tiosissimo marmore stratũ decore multo: idemq
marmor murtabulis tectũ ab iegnis. ÷ua nimirũ utã designat
iustorũ primo fidei firmita te pͥmunĩdã in corde. aode¬
inde aiii uirtutũ spiritualiũ latitudine est ador¬
nandã in opere Alioquin quid utilitatis habebat
de cor marmoris pͣtiosissimi lignorũ tabulis obtectꝰ

Expanded text:
las superposuit, ac tertium his duobus auri vestilas superposuit, ac tertium his duobus auri vestitum superaddidit, ut in sequentibus legitur: Sicut autem altitudo parietis in altum exsurgens, atque usque ad laquearia perveniens, profectus virtutum, quibus electi ad regnum coeleste perveniunt, vel certe ipsos electorum choros, sibimet per tempora variantia succedentes significant, ita aequalitas pavimenti concordem eorumdem humilitatem, qua in temporali adhuc vita positi, socialiter invicem charitate dictante conversantur, non immerito demonstrat. Quod videlicet pavimentum pretiosissimo erat marmore stratum, decore multo, idemque marmor mox tabulis tectum abiegnis; quia nimirum vita justorum primo fidei firmitate praemunienda in corde, ac deinde virtutum spiritualium latitudine est adornanda in opere; alioquin quid utilitatis habebat decor marmoris pretiosissimi lignorum
Abbreviated transcription (Latin):
pice denuntiat. ita etiã locis oportunis celsitu¬
dinẽ uirtutũ. quib ad eandem ꝑfectionẽ uenit̾
non immerito designat: Teguntur aut̃ omnia
lignis apauim̃to domus. usq ad sũmitatẽ parietum¬
& usque ad laquearia: cũ electi aprimis fidei rudi¬
mentis usq ad ꝑfectionẽ bone actionis. & usq ad
ingressum patrie celestis bonis insudare ñdesis¬
tunt operib cũ aprimis iustis usq adultimos in
consumatione scłi om̃s uirtutib student. quarum
merito uire ualeant ꝓtestari. quia xp̃i bonus odor
sumus do in omniloco E t texit pauimentum. tabu¬
latis abirgnis. Hoc quomodo factum. sit. plenius in li¬
bro paralypomen explicatur ubi seriptũ est. Strauit
quoq pauim̃tũ tẽpli pͥtiosissimo marmore. decore
multo. Unde patet qđ tabulas ab iegnas quibus
paiuim̃tũ tegeret. nequaquã interra posuit:
sed primo illud marmore ꝓtexit. acdeinde tabu¬

Expanded text:
pice denuntiat, ita etiam locis opportunis celsitupice denuntiat, ita etiam locis opportunis celsitudinem virtutum quibus ad eamdem perfectionem venitur, non immerito designat. Teguntur autem omnia lignis a pavimento domus usque ad summitatem parietum, usque ad laquearia, cum electi a primis fidei rudimentis, usque ad perfectionem bonae actionis, et usque ad ingressum patriae coelestis, bonis insudare non desistunt operibus, cum a primis justis usque ad ultimos in consummatione saeculi, omnes virtutibus student, quarum merito jure valeant protestari quia « Christi bonus odor sumus Deo » in omni loco . « Et texit pavimentum tabulatis abiegnis. Hoc quomodo factum sit, plenius in libro Paralipomenon explicatur, ubi scriptum est: Stravit quoque pavimentum templi pretiosissimo marmore, stratum decore multo . Unde patet quod tabulas abiegnas, quibus pavimentum tegeret, nequaquam in terra posuit; sed primo illud marmore praetexit, ac deinde tabu
Abbreviated transcription (Latin):
dinibus lapidum suꝑ inuicẽ positis constat. prę¬
sentis statum eccłe significat ubi electi suꝑ fun¬
damentũ xp̃i omnes edificati. sibi inuicẽ in ordi
ne ꝑtemporũ currieula suecedunt: seseque in uicẽ
portantes. legem xpͥi quȩ est caritas adimplent:
dum enĩ hi qui nunc prȩce dentib erudurtur
magistris Rursum ipsi alios erudiunt: quasi suꝑ iniuc̃ẽ
positis ordinib quique lapidum uiuorũ indomodĩ.
sic ab ahis fixa constantia portantur: ut ad portan¬
dos alios & ipsi sufficiant. usq adultimos qui infine
mundi nascituri sunt iustos Qui quasi insum mo
domus dĩ cacumine locati docentur quidem & por¬
tantur ab aliis. sed quos doceant. quoru̾ue fragili¬
tatẽptolerent. ipsi non habent Qui uidelicet pari¬
etes intrinsecus tabulatis cedrinis operiuntur: cũcor¬
da fideliũ: amore uirtutũ redundant Sicut enĩ
cedri natura ꝑfectos homines ut supra docuimus ty¬

Expanded text:
dinibus lapidum super invicem positis constat, praedinibus lapidum super invicem positis constat, praesentis statum Ecclesiae significat, ubi electi, super fundamentum Christi omnes aedificati, sibi invicem in ordine per temporum curricula succedunt, seseque invicem portantes, legem Christi, quae est charitas, adimplent . Dum enim qui nunc a praecedentibus erudiuntur magistris, rursum ipsi alios erudiunt, quasi super invicem positis ordinibus quique lapidum virorum in domo Dei, sic ab aliis fixa constantia portantur, ut ad portandos alios et ipsi sufficiant usque ad ultimos, qui in fine mundi nascituri sunt, justos. Qui quasi in summo domus Dei cacumine locati docentur quidem et portantur ab aliis, sed quos doceant quorumve fragilitatem tolerent ipsi non habent. Qui videlicet parietes intrinsecus tabulatis cedrinis operiuntur, cum corda fidelium amore virtutum redundant. Sicut enim cedri natura perfectos homines ut supra Dominus ty
Abbreviated transcription (Latin):
bat tẽplũ culmen insuperioribus sicut nec taber¬
naculũ : sed erat ȩquale quomodo omnibus inpalestina
&e gyto domos ȩdificantib facere moris est Id ipsum
autͣ tabulatũ quo oꝑta est domus qͦ & laquearia.
designat. eximios quosq in resurrectionis gła
uiros & singulari scitate. ad ipsum uirtutis apicem
ꝑuenientes: dequorũ uno dicitur Internatos muli¬
erum nonsurrexeit maior iohanne baptista: Cuuis
si comparem magnitudinis scire uis. audi quid patri
Intrinsecus quidem domus cedro erat uestita. nam
forinsecus. tanto nitore lapis ipse dequo facta erat
fulgebat. acsi calculo esset candido tecta Iuxta
sensus uero mysticos. parietes tẽpli sunt populi
fideliũ ex quib sca uniuersalis eecła consistit quoꝵ
dilata tionẽ ꝑ orbem latitudo designat parietum.
spem uero & intentionem omnẽ. ad cȩlestia erectã
altitudo uelcerte altitudo parieris. que exor¬

Expanded text:
bat templum culmen in superioribus, sicut nec taberbat templum culmen in superioribus, sicut nec tabernaculum; sed erat aequale, quomodo omnibus in Palaestina et Aegypto domos aedificantibus facere moris est. Idipsum autem hoc tabulatum, quo operta est domus et laquearia, designat eximios quosque in resurrectionis gloria viros, et singulari sanctitate ad ipsum virtutis apicem pervenientes; de quorum uno dicitur: Inter natos mulierum non surrexit major Joanne Baptista . Cujus si comparem magnitudinis scire vis, audi quid Patri Intrinsecus autem domus cedro erat vestita. Nam forinsecus tanto nitore lapis ipse, de quo facta erat, fulgebat, ac si calculo candido esset tecta. Juxta sensus vero mysticos, parietes templi sunt populi fidelium, ex quibus sancta universalis Ecclesia consistit, quorum dilatationem per orbem latitudo dspem vero et intentionem omnem ad coelestia erectam altitudo. Vel certe altitudo parietis, quae ex or
Abbreviated transcription (Latin):
munimur ut nec uelimus ultra peccare nec possimꝰ
neq ullo mortis. siuedoloris. siue tẽptantis ad uer¬
saru metu afficitu᷑ Depresentib dni audilus.
quasi delaterib tabulatorũ: dicit ipse dñs loquenᷤ
depopulo suo. Inuocabit me ae ego exaudiam eũ eũ
ipso sum intribulatione: eripiã eum & glorifica
bo eũ: Defutura aut̃ eiꝰ gr̃a qua suꝑna illaciuita ᷤᷤ
in lustratur. dicit eidem eiuitati ꝓpheta Lauda
hierusalem dñm & cetera usq finestuos pacem
Bene autͣ hoc tabulatũ intecto domus dn̾i
quinq cubitt s altũ esse memoratur : quianimir̃
ita nos in illa patria diuine presentie claritas
adimplet: ut nihil aluid uisus noster. nihil audi¬
tus: nihil ol factus: nihil gustus. nihil tactus dulce
nos ipsos Etoperuit domũ lignis cedrinis Hic sup premũ
ipsum domus tectum dicitur. idest tabulatũ illud.
qd̃ suppre mis trabib suꝑ positũ erat. Non aut̃ habe¬

Expanded text:
munimur, ut nec velimus ultra peccare, nec possimus, munimur, ut nec velimus ultra peccare, nec possimus, neque ullo mortis sive doloris, sive tentantis adversarii metu afficiamur. De praesentibus Domini auxiliis quasi de lateribus tabulatorum, dicit ipse Dominus loquens de populo suo: Invocabit me, et ego exaudiam eum, cum ipso sum in tribulationbo eum. De futura autem ejus gratia, qua superna illa civitas illustratur, dicit eidem civitati propheta: Lauda, Hierusalem, Dominum, et caetera usque: Fines tuos pacem. Bene autem hoc tabulatum in tecta domus Domini quinque cubitos altum esse memoratur, quia nimirum ita nos in illa patria divinae praesentia claritatis adimplet, ut nihil aliud visus noster, nihil auditus, nihil olfactus, nihil gustus, nihil tactus, dulce t proximum tanquam nos ipsos. Et operuit domum lignis cedrinis. Hic supremum ipsum domus tectum dicit, id est, tabulatum illud, quod supremis trabibus superpositum erat. Non autem habe
Abbreviated transcription (Latin):
caueris inquiens domũ nouã facies murũ tecti ꝑcir¬
euitũ: ne effundatur. sanguis indomo tua. & sis reus
labente alio & in preceps ruente Ubi cũ dictũ ess&
& e dificauit suꝑparietẽ tẽpli tabulata ꝑgẏrũ in
parietib domorũ ꝑcircuitũ tẽpli & oraculi. cͣtinuo
subiunctũ est & fecit latera in circuitu In quibus
nimirũ lateribus. intelleximꝰ diuina eẽ p̾sidia designa¬
ta: que nos in hoc adhuc scło laborantes. acꝓ captu
nr̃o adsuperiora nitentes: cotidie nedeficiamus ad¬
uiuant Ad cuius formã sensus. etiã hune locũ in¬
tellegere debemus sed e distinctione qđ in hac uita
inter erebra uelhostis inpacata tẽptamͣta. uel
nr̃e fragilitatis obstacula crebro immo continuo
suꝑ nȩ pietatis munere ne corruamꝰ defendimur.
In illa uero uita quȩ sup premũ tẽpli tectũ ut su¬
pra docuimus insinuat. tanta dĩ presentis gr̃a

Expanded text:
caveris, inquiens, domum novam, facies murum tecti per circaveris, inquiens, domum novam, facies murum tecti per circuitum; ne fundatur sanguis in domo tua, et sis reus labente alio gyrum in parietibus domus per circuitum templi et oraculi; continuo subjunctum est, Et fecit latera in circuitu. In quibus nimirum lateribus intelleximus divina esse praesidia designata, quae nos in hoc adhuc saeculo laborantes, ac pro captu nostro ad superiora nitentes, quotidie ne deficiamus adjuvant; ad cujus formam sensus etiam hunc locum intelligere debemus, sed ea distinctione, quod in hac vita inter crebra vel hostis impacata tentamenta, vel nostrae fragilitatis obstacula, crebro, immo continuo supernae pietatis munere, ne corruamus defendimur. In illa vero vita, quam supremum templi tectum, ut supra docuimus, insinuat, tanta Dei praesentis gratia
Abbreviated transcription (Latin):
in scã eccła. iustos significape credamus quoꝵ opus
&. doctrina cunctis in exemplo ꝓposita quasi longiuᷤᷤ
in alto pre minet: quique sus intercessionib: & exor¬
tationib animos infirmorũ. ne intemptationibus
deficiant ꝓtegunt: Quȩ nimirũ laquearia. recte
cedrina eẽ describuntur Cedrus namq arbor est
inputribilis omnino naturȩ : odoris iocundi. aspec¬
tus nitidi serpentes accensa nidore fugans acperi
precunctis gratissima bonis auctoritas. ad reuincendoᷤᷤ
confitandosq eos qui ueritati resistunt constan¬
tissima. qui &e in hac uita & infutura singulari
pͥceteris scis eminentia fulgent. Et edificauit ta¬
bulatũ suꝑ omnẽ domũ quinq cubitoͣ altitudinuis
Liuriculas significat. quȩ insuppremo domus tecto
ꝑ circuitũ erant factȩ: nequis ad altiora ꝑueni¬
ens. repente laberetur adima quod in omni domo
qu̾a quisq edificaret moyses fieri pͥcepit: Cũ edifi¬

Expanded text:
in sancta Ecclesia justos significari credamus? Quorum opus in sancta Ecclesia justos significari credamus? Quorum opus et doctrina cunctis in exemplo proposita, quasi longius in alto praeeminent, quosque suis intercessionibus et exhortationibus animos infirmorum, ne in tentationibus deficiant, protegunt. Quae nimirum laquearia recte cedrina esse describuntur. Cedrus namque arbor est imputribilis omnino naturae, odoris jucundi, aspectus nitidi, serpentes accensa nidore fugans ac perimpraesentia cunctis gratissima, in bonis auctoritas, ad revincendos, confutandosque eos qui veritati resistunt, constantissima: qui et in hac vita et in futura, singulari prae caeteris sanctis eminentia, fulgent. « Et aedificavit tabulatum super omnem domum, quinque cubitis altitudinis . » Loriculas significat, quae in supremo domus tecto per circuitum erant factae, ne quis ad altiora perveniens, repente laberetur ad ima: quod in omni domo, quam quisque aedificaret, Moyses fieri praecepit: « Cum aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
onis gła complebitur: Ad qđ misteriũ ȩque ꝑti¬
net ut diximus. qđ resurgens amortuis dñs. atq
adcęlos ascendens. huic numero iurorũ sp̃m scm̃
in linguis igneis misit : eosq qui diuersitate lin¬
guarũ ab iuiẽẽ discrepauerant repente omniu̾
cognitione loquel arui cõmunẽ in laude fecit ha¬
bere sermone: Nam & eccła suo tepore resur¬
ascendens. plene ꝑfecte dono sc̃i sp̃s inlustrabitur: quan¬
do iuxta ꝓmissum apostoli. erit d̃s omĩa in omnibus.
Tunc plena erit ad unatio linguarũ in omnib ad pͣ¬
dicanda magnalia dĩ. quia consonamente acuoce
om̃s diuine głam maiestatis. quia presentẽ uident¬
mauit eam: teoit quoq. domũ laquearib cedri¬
conposita & ornata ab inferiori parte trabibus
ad figuntur E t quia terne altitudinis domus dñi
facta erat : terna nimirũ habebat laque aria: Quid
aut̃ aptius ꝑ laquearia. quã sublimiores quos que

Expanded text:
onis gloria complebitur. Ad quod mysterium aeque pertionis gloria complebitur. Ad quod mysterium aeque pertinet, ut diximus, quod resurgens a mortuis atque ad coelos ascendens, huic numero virorum Spiritum sanctum in linguis igneis misit; eosque qui diversitate linguarum ab invicem discrepaverant, repente omnium cogitatione loquelarum communem in laude sua fecit habere sermonem. Nam et Ecclesia suo tempore resurascendens, plene ac perfecte dono sancti Spiritus illustrabitur, quando secundum promissum apostoli erit Deus omnia in omnibus. Tunc plena erit adunatio linguarum in omnibus ad praedicanda magnalia Dei, quia consona mente ac voce omnes divinae gloriam majestatis, quam praesentem vimavit eam. Texit quoque domum laquearibus cedricomposita et ornata, ab inferiore parte trabibus affiguntur: et quia ter geminae altitudinis domus Domini facta erat, terna nimirum habebat laquearia. Quid autem aptius per laquearia quam sublimiores quosque