comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Aui. Siquis dolo .i. fecetit ut
testes nonueniant ⁊ ꝑhoc de fici¬
atut ficultas testi faciendi dene¬
gande sunc acciones ei quico lo
fecent siuc legittimus brs sit. si
eius quidolum ad misit. ꝯmis¬
sumẽ ut urdicatem resticueret. ei
srdicas ca dnca cum suis omĩb
fict. ut s modum legis falci̾die
fiscus sentiat. doorantiañt fidei¬
com nissanus.
ꝑdolum quominus ior ꝯtri
cum mucata uotim: ate codicul¬
os ficeret micessets. s ut fieri
assolet offensam agre mulieris
mantalismõe place̾uerit ĩc̾m̃¬

Expanded text:
um.Si quis dolo malo fecerit, ut testes non ueniant, et per hoc deficiatur facultas testamenti faciendi, denegandae sunt actiones ei qui dolo fecerit, siue legitimus heres sit siueeius qui dolum admisit commissum est, ut hereditatem restitueret: ea hereditas caduca cum suis oneribus fiet, ut commodum legis Falcidiae fiscus sentiat, dodrantis autem fideicommissarius.dolum, quo minus uxor, contra eum mutata uoluntate, codicillos faceret, intercesserat, sed ut fieri adsolet, offensam aegrae mulieris maritali sermone plac‹a›uerat, i
Abbreviated transcription (Latin):
colicillis ut ꝓpoĩt᷑ desingnat᷑ ẽ
actice prare tebe¶ Filiam exas
nepocẽ suum ⁊ ita cauit. Siq̃d
abominor n filia mean nepo
m̃s brdes meicrunt. it̃ portioẽ
meã ꝑtis dĩmidie fundi illius.
ad libtos meos ꝑtinẽ uoloã¬

Expanded text:
codicillis, ut proponitur, designatus est, actionem praestare debere. Filiam ex asnepotem suum et ita cavit: "si, quod abominor, neque filia mea neque nepos meus heredes mei erunt, tunc portionem meam partis dimidiae fundi illius ad libertos meos pertinere volo
Abbreviated transcription (Latin):
dib hrdis mei induplum dam
uolo q̃ritut an ex substicutioe.
gato duplicanto testatorẽ iesis¬
phũ gaii seu p̾ca codicillis uet̾u¬
it a scĩo exigi ⁊ ab hrde petiit. ut
cxaltus debitoris debito quẽ co¬
diallis noianit. eamtẽ sũmã¬

Expanded text:
 heredis mei in duplum dari volo". quaeritur, an ex substitutione, gato duplicando testatorem sensisphum Gaii seii': postea codicillis uetuit a Seio exigi et ab herede petit, ut ex alterius debitoris debito, quem codicillis nominauit, eandem summa
Abbreviated transcription (Latin):
ita refeit cum dnc filie patri nece
arias utiles datutum recte poll¬
citum eiq̃ ad brclitate patris acces¬
ẜat tenegaturumq ciqui se ab¬
stinuccĩt.

Expanded text:
ita refert: cum duae filiae patri necesarias utiles daturum recte pollicitum ei, quae ad hereditatem patris accesserat denegaturumque ei quae se abstinuerat.
Abbreviated transcription (Latin):
tam passusẽ. suñ cum patrina¬
sci exemplo captiuoꝵ parẽtu
cum qb tediit./ Ergo siue poste¬
apat cuis post mora maniñttã

Expanded text:
am passus est, suum eum patri nasci exemplo captiuorum parentium, cum quibus rediit. ergo siue postea pater eius post moram manumitta
Abbreviated transcription (Latin):
icientibꝰ põt dici catenus ideil
cribuẽ uoluisse quatens fuinꝰ
cĩ incadẽ ualitudine ꝑseuerass ut
q̃ ad modum uure ciuili pub̾ta¬
te funtur pupillae teͬstin ita un

Expanded text:
icientibus potest dici eatenus id eum tribuere uoluisse, quatenus filius eius in eadem ualetudine perseuerasset, ut, quemadmodum iure ciuili pubertate finitur pupillare testamen
Abbreviated transcription (Latin):
sunt inutile legatum affitiet
duob brdib institutis alteh
stichũ legauit ⁊ idẽ sticho .x. cũ
stic̾ uino testatore adlibtatem
bitsiãm insolidum ꝯstitisse cã
legatum incius ꝑsci bec quoqz

Expanded text:
e legatum efficient. Duobus heredibus institutis alteri Stichum legauerat et eidem Sticho decem. cum Stichus uiuo testatore ad libertatbitur: nam in solidum constitisse causam legati in eius persona hoc quoque
Abbreviated transcription (Latin):
tlibo institutis filus uttiq
seeus. singłos toganit. ut qui si¬
ne lib̾is decedet ꝑtensuam hr¬
ditatis sorori frine testituerẽt an¬
c. si fr̃ soror ue non supeet mat̾
suc. ⁊ hec u̾ba adiecit. uosq libi
educauitis. QQuesitum e siqui
sup stices non reliquerit.an hr¬

Expanded text:
ibus institutis filiis utriusque sexus singulos rogauit, ut qui sine liberis decederet partem suam hereditatis sorori f‹r›atriue restitueret aut, si frater sororue non esset, matri suae et haec uerba adiecit: 'uosque, liberi educaueritis'. quaesitum est, si quis superstites non reliquerit, an her
Abbreviated transcription (Latin):
auit ꝗs ut restitueres tuspõte ati.¬
cris. ⁊ sine deductione quarte parti
resticuenis difficile quide cdic̾oris
ꝑignorantiam magu nõ explẽci
eris petrorem te quaitam nõ reti¬

Expanded text:
tuere tu sponte adieris et, sine deductione quartae partis restitueris, difficile quidem crederis per ignorantiam magis, non explendi eris per errorem te quartam non reti
Abbreviated transcription (Latin):
Sicum suspectauideret brditas
postulante meiussu ptoris atie¬
tit ⁊ restitucris mͥ. ita utat legis
falgi. bnficio. adu̾sus legitanõs
situ quoq ea lege uti pot̾etas na

Expanded text:
Si cum suspectam uideret, hereditatem postulante me iussu praetoris adieris et restitueris mihi, ita utar legis Falcidiae beneficio aduersus legatarios, si tu quoque ‹e›a lege uti poteras et qu
Abbreviated transcription (Latin):
cũs pla ad lorte suum ibec uͥ¬
b scrgsit. Citĩ cornelius urdie
suo lal. ate petocorneli. qm ãte
deuolułae ẽ pars matris mes. Itẽ
pate sempni curatoris quodam
cus asms aput te eẽ sꝑatut. uti

Expanded text:
ulam ad heredem suum ‹in› haec uerba scripsit: 'Titius Corneli‹o› heredi suo salutem. a te peto, Corneli, quoniam ad te deuoluta est pars matris m‹eae›, item pars Sempronii curatoris quondam tus as meus apud te esse sperat
Abbreviated transcription (Latin):
ab hrde. approbatum ꝯtẽp latiõe
sui ẜuum c̾e l̾rde institutum.¬
Rescripto diui antomini signi¬
ficatur ut siquis accepta atit̾io
pecuna que qͣita hrditatis ꝯtin¬
et rogatus sit ei restituere brdita¬
tem licet tardius detut peania¬
sine sine usuriseam dan debete
qr qnto cardius quisꝗs ieciua
dat cũto cardius adfideiꝰ. pileit¬

Expanded text:
robatum contemplatione sui seruum esse heredem institutum.Rescripto diui Antonini significatur, ut, si quis accepta a Titio pecunia, quae quartam hereditatis continet, rogatus sit ei restituere hereditatem, licet tardius detur pecunia, sine usuris eam dari debere, quia quanto tardius quisque pecuniam dat, tanto tardius ad fidei
Abbreviated transcription (Latin):
piu̾s cmtribin aptore eiqui ficei.¬
D. pecit. quatestator uoluit ib sũ¬
dũ ẽ uciq ant testator nisi exple¬
ta sit alicio n scrptũ sorde̾ ad hr¬
dicatẽ uocauit n huc illiuoluit
restitũe hrditate̾. Si indanda pe¬

Expanded text:
im tribui a praetore ei qui fideicommissum petit, quam testator uoluit, a‹b›surdum est: utique autem testator, nisi expleta sit condicio, neque scriptum heredem ad hereditatem uocauit neque per hunc illi uoluit restitui hereditatem.Si dandae pe
Abbreviated transcription (Latin):
uito pubere nolẽnt sibi restitiu
et adite hrditatẽ quẽ ad modu
tes expediri possit difficile ẽ. qr
n cucore desicerante ꝑiculo pupil
locus sit futuns n pupillus ip̃e

Expanded text:
olent‹e› sibi restitui et adire hereditatem, quemadmodum res expediri possit, difficile est, quia neque tutore desiderante periculo pupilltus consulto locus sit futurus neque pupillus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
cibi fuerit nolenti adite brdici¬
ter creclicores tuostalis modo t
fraudare. Et ego nich cipiter fa¬
ciam recipiendo eã Prditate q̃ re¬
mota postulitice hac cteditores
ꝯpelle te ut adires ñpotͣenint.¬
S ⁊ si filuus suus hrs patri roga
sit apatre Ioclitatẽ in restitnere
cum suõꝵ cdicoꝵ fraudandoꝵs
siliũ iiss tanq̃ suspectam exdoc¬
no int̾clicto locus erit qr boĩs parͣ
cius uendĩts nich pprium elito¬
ta cius exea hrditate ferre potue
patrisbonis eiui uo̃ uedere sibi
ꝑmictatur. ¶ Sidoatio nisca su
spectam prlicatem sibi hr̃s di.

Expanded text:
ibi fuerat nolenti adire hereditatem creditores tuos tali commodo fraudare, et ego nihil turpiter faciam recipiendo eam hereditatem, quam remota postulatione mea creditore‹s› compellere te ut adires non potuerint.Sed et filius su‹u›s heres patri rogatus sit a patre hereditatem mihi restituere, cum suorum creditorum fraudandorum consilium inisset, tamquam suspectam erio interdicto locus erit, quia bonis patris eius uenditis nihil proprium creditores eius ex ea hereditate ferre potuerpatris eius bona uendere sibi permitt‹a›tur.Si donationis causa suspectam hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
mintegrum testintus sit ab ĩpa¬
core aquo fuãt deportatus.⁊adi¬
erit hrditatc an isquoq rogat
brde debete prata portione mata
defuncti retum restitutice̾ facere¬

Expanded text:
integrum restitutus sit ab imperatore, ‹a› quo fuerat deportatus et adierit hereditatem, an is quoque rogatus heredem debere pro rata portione maternarum defuncti rerum restitutionem Se
Abbreviated transcription (Latin):
ratibĩtio subsequi potãt exẽplo
boꝵ possonis. ¶Heque int̾ ẽ qd
ad ppositum attinet ipĩdno. an
suo quis togetut resticuere iedi¬
tate. ¶At itiea f dõnienin aut

Expanded text:
ratihabitio subsequi poterit exemplo bonorum possessionis. neque interest, quod ad propositum attinet, ipsi domino an seruo quis rogetur restituere hereditatem, nec in ea re consensu aut
Abbreviated transcription (Latin):
legitime tutores resto uł cocdi¬
cillis datos filus inpubib le
nõ postulauit decreto ꝯ funnan
Sinañt ydocus datis cucoribꝰ
plurib unus cor nł decessit
reporale crcusaticer accepit int¬

Expanded text:
legitime tutores testamento uel condicillis datos filiis impuberibus non postulauit decreto confirmari. Sin autem idoneis datis tutoribus pluribus unus eorum uel decessit uel temporalem excusationem accepit
Abbreviated transcription (Latin):
cidẽ tucelam filioꝵ iniũxit nõ
ꝙ. ilioquin diturus eẽt ⁊ sinc
tucela. idq apparcie potuit. si
posuent testamto legatumas¬
criptum codicillis uero postta
fictis tutorẽ datũ in hoc cñi leg¬
ato põt dici nõ ideo cirelictum
quia cunitutore uoluent cẽte¬
stitõ¬

Expanded text:
eidem tutelam filiorum iniunxit, non quod alioquin daturus esset etiam sine tutel‹a›. id apparere potuit, si posueris testamento legatum adscriptum, codicillis uero postea factis tutorem datum: in hoc enim legato potest dici non ideo ei relictum, quia et tutorem esse uoluerit testato
Abbreviated transcription (Latin):
nam ⁊ prctor qui cumꝰ funna
tucore defuncti sequitur udi¬
cium. Idẽ inmatͣris testam̃to
dicẽdumẽ. Similis ẽ m̾atri
qui uis ext̃neus qui pupillur
Urde instituit ciq ⁊ intutore
dido ꝓspicẽ uoluit quales st̃¬
d alumpni nñ. recte eigo placuꝰ¬
it. cum qui recusat idonus q
testtõ reliqd abeo ꝙ petit ꝙ itẽ
declit᷑ repelli debe ¶Doñ sempe
cũ cristimo cumqui honus

Expanded text:
nam praetor, qui eum confirmat tutorem, defuncti sequitur iudicium. idem in matris testamento dicendum est. similis est matri quiuis extraneus, qui pupillum heredem instituit eique et in tutore dando prospicere uoluit, quales sunt alumni nostri. recte ergo placuit eum, qui recusat id quod testator relinquit ab eo quod petit quod idem dedit repelli debere. non semper tamen existimo eum, qui on
Abbreviated transcription (Latin):
cum qr esicetant
ciendi describendiq pocestatĩ fac¬
tutum se pretor pollicetur. ꝙ ui
suo ni. alieno nomĩne desiderãti
tribucre eum manifestumẽ.
Ratio. aut buius edci minifestaẽ
neq enim sine uidice ttãsigi n
ap̃ udicem exquin uentis. d̾ hiᷤᷤ¬

Expanded text:
cumque desiderant ciendi describendique potestatem facturum se praetor pollicetur: quod vel suo vel alieno nomine desideranti tribuere eum manifestum est. Ratio autem huius edicti manifesta est: neque enim sine iudice transigi neque apud iudicem exquiri veritas de hi
Abbreviated transcription (Latin):
supmam noluntatem ⁊ tã pr̃i¬
cipales quam sede tabule eclicto
ꝯtinẽtur. ¶ Si pla sint testã qu¬
equis exhibe exhiberi de siteret
unin soꝵ ei facultas faciendas.
Sidubitetut uttum nuat ã de¬
cessit iscunis quis ꝙ adcãm te

Expanded text:
supremam voluntatem: et tam principales quam secundae tabulae edicto continentur. Si plura sint testamenta, quae quis exhiberi desideret, universorum ei facultas facienda est. Si dubitetur, utrum vivat an decesserit is, cuius q
Abbreviated transcription (Latin):
sũis quoq bonis cauẽ eiim de¬
be ⁊ cc similcinei quiad opta¬
uit hoc enĩ dii frẽs rescripse¬
runt ut ad collationẽ auis
ꝯpllatur. Giane code rescͥpto
adiectumẽ sic. nisi forte auu
iste nullam exbn bonis fruc¬
tum acquirere uult ꝑatusq
ẽ depotestate nepote dimitte᷑
ut ad cmancipatum omẽ eroo
emancipationẽ nata pattis hr
cxtitĩt iuste queri poterit. ĩ io¬

Expanded text:
suis quoque bonis cauere eum debere et esse similem ei qui adoptauit: hoc enim diui fratres rescripserunt, ut ad collationem auus compellatur. plane eodem rescripto adiectum est sic: 'nisi forte auus iste nullum ex his bonis fructum adquirere uult paratusque est de potestate nepotem dimittere, ut ad emancipatum omne emoluemancipationem nata patri heres exstitit, iuste queri poterit', i
Abbreviated transcription (Latin):
qupotãte remanxĩt ꝑuenat¬
¶Eman cipiti sua boĩ ꝯ ferre cu
uis qui inpotestate fuerunt ir¬
bentur. q̃ te sicut isqui in pote¬
state ẽ dote uxoris precipit. ita
emancipatus quoq qĩ precipia
ietinẽ celrat. ¶ Emancipitus
ipo uire tutusent. S ⁊ si pecuĩa

Expanded text:
tate remanserint, perueniat.Emancipati bona sua conferre cum his, qui in potestate fuerunt, iubentur.Quare sicut is, qui in potestate est, dotem uxoris praecipit, ita emancipatus quoque, quasi praecipiat, retinere debet.Emancipatus ipso iure tutus erit. sed et si pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
cipatu dotem qua m filic sue
noie dedit. ꝯferte nontebere. ꝙ
non sicut inmatris . Fi. bonis
cẽ cos intelligitur ita ⁊ ĩpatti
a quo sit profecta.

Expanded text:
cipatum dotem, quam filiae suae nomine dedit, conferre non debere, quia non, sicut in matris familias bonis esse dos intellegatur, ita et in patris, a quo sit profecta.
Abbreviated transcription (Latin):
tiens. cc̃. ta .bo. p̃o. datur emaci¬
pati boã. sua ꝯferre debent his
soł quimpotestate patris fue¬
runt. ⁊ laoc quẽ ad modum ex¬
peclin oporceat queri soiet. endai
siboã apatre relicta ⁊ emancipa¬
toꝵ inmedium qui ferãtur et
itauiles partes sumintu.
eueni ⁊ ut cmancipatis quoꝙ
conatio ab inipsis facta prosit.
Diteamus etgo ne comolisim
sit emacipato quaitam pntem
exbons patius ferre exsnis t̾riã¬

Expanded text:
o datur, emancipati bona sua conferre debent his solis, qui in potestate patris fuerint. hoc quemadmodum expediri oporteat, quaeri solet: nam si bona a patre relicta et emancipatorum in medium conferantur et ita uiriles partes sumantur, eueniet, ut et emancipatis quoque collatio ab ipsis facta prosit. uideamus ergo, ne commodissimum sit emancipatos quartam partem ex bonis paternis ferre, ex suis tertia
Abbreviated transcription (Latin):
liet. q̃.c. dotis ap̃uirum hale¬
bat diuortio fc̃o.cc. auiro er¬
tante stipłata etat. labo pnt¬
at. quãtados fuifs tantam
deber siue prudens mulrp
pliis cet stipłata siic im pry¬
ces ⁊ labonis siuam probo.
Uꝰ xordiuortio facto partẽ do¬
tis receꝑat partem ap̃uiru
reliquerat deinde alii nup¬
ẜat ⁊ iterum idna fcã. ad
priorẽ uurum redierat. cui .c̃.
oc̃m feceãt diuortio. fc̃o reli¬
quum ex pͥore dote hisdẽ diebꝰ
uitum redliturm.ait labo
quib teddi ss. si supdiuorii¬
um intereos factum non cet
qm prioris dotis cã inseque¬
tem dotis obligationem eẽt
trans fusa. ⁊ hocꝰ um puto.
Siuit soccto inuissu uxoris

Expanded text:
tis apud uirum habebat, diuortio facto ducenta a uiro errante stipulata erat. Labeo putat, quanta dos fuisset, tantam deberi, siue prudens mulier plus esset stipulata siue imprudens: Labeonis sententiam probo. Uxor diuortio facto partem dotis receperat, partem apud uirum reliquerat, deinde alii nupserat et iterum uidua facta ad priorem uirum redierat, cui centuonem fecerat. diuortio facto reliquum ex priore dote iisdem diebus uirum redditurum ait Labeo, quibus reddidisset, si superius diuortium inter eos factum non esset, quoniam prioris dotis causa in sequentem dotis obligationem esset translata: et hoc uerum puto. Si uir socero iniussu uxoris
Abbreviated transcription (Latin):
Scans uroris uir numos ĩ
uestiariũ dedat quo pacto
de inde intͣ mnum diuortĩ
intcesseãt placuit lab̾om ⁊ t¬
batio qualia uestim̃ta post
diuortium eẽnt talia uiro re¬
dcli ĩdem uiris futurum fuiꝰ¬

Expanded text:
oris uir nummos in uestiarium dederat, quo parato deinde intra annum diuortium intercesserat. placuit Labeoni Trebatio, qualia uestimenta post diuortium essent, talia uiro reddi: idem iuris futurum fuis
Abbreviated transcription (Latin):
gir põt qr accõ eidelataẽ adici¬
tut in leg̾e ut ⁊ si dolo .i. aliq
fcm sit q̃nominus ad eum ꝑ¬
ueĩat teneatur. Gi filiumex¬
b̾rdauĩt patronus et adeũ
boã lib̾ti pͥueniãt udendñẽ¬

Expanded text:
gere potest, quia actio ei delata est. Adicitur in lege, ut et, si dolo malo aliquid factum sit, quo minus ad eum perueniat, teneatur. Si filium exheredauerit patronus et ad eum bona liberti pertineant, uidend
Abbreviated transcription (Latin):
g. Sitiadiuortiñ ascio fecit¬
lũc titius in sua potãte cẽ dic̃
⁊ doͣte sibi ieddi p̾tulãt ip̃a ser
matr̃e. Fa dicit.⁊ dedote age inͦ¬
lt. Que situm ẽ. q̃ ꝑtes iu̾diciᷤ
sĩt .iz. patri nisi ꝓbr filiam nõ õ¬
sicuti denegarctut ⁊̃ si ꝯstaret
cam in ꝑot᷑ate ẽc.̃¬
Aul. Nib̾ta q̃ uoluntatͣti a¬
pitro indiscessit. dedote cum co
cẽ põt. ⁊ dos publicafa sit. in to
qd face̾ pot. fisco mantus ꝯtep¬
mulier pũita sit.
uiten int̃r iecepisse. cum cãs
cum abco. ampliore postra sũ¬
ma dotata sit.
cep̃. ineuia tito repudiũ misit
p̾ca pat̾ repudiati. ab sente fili¬
o sponsalia cum cadem. noĩe
filii sui fecit. Mema de inde re¬
pudium spõsalib misit atqr
ita alii nupsit. q̃to simeuia a¬
get cum luto titio quondam
matito ⁊ apatte brde telic̃to de
doce ⁊ ꝓbetur culpa mulictis
ꝯuc̃ĩretur. tñ sisponsalibꝰ nõ
ꝯscnͣsiss. culpam nuiliens
Ap. U iroatq urore more

Expanded text:
. Titia diuortium a Seio fecitnc Titius in sua potestate esse dicit et dotem sibi reddi postulat: ipsa se matrem familias dicit et de dote agere uult: quaesitum est, quae partes iudicis sint. respondi patri, nisi probet filiam non sicuti denegaretur, etiamsi constaret eam in potestate eum. Liberta, quae uoluntate patroni discessit, de dote cum eo cere potest et dos publicata sit, in id quod facere potest fisco maritus condemmulier punita sit. uideri patrem recepisse, cum causacum ab eo postea ampliore summa dotata sit. cepit: Maeuia Titio repudium misit: postea pater repudiati absente filio sponsalia cum ea de nomine filii sui fecit: Maeuia deinde repudium sponsalibus misit atque ita alii nupsit. quaero, si Maeuia aget cum Lucio Titio quondam marito et a patre herede relicto de dote et probetur culpa mulieris conueniretur, tamen, si sponsalibus non consensisset, culpam mulieris . Uiro atque uxore mores
Abbreviated transcription (Latin):
cĩt. id ꝙ muliei expeculio ser¬
in restituidchebit ⁊ idco ⁊ do¬
lum ⁊ culpamͣ meo peculio
uł acquirendo uł ꝯẜuando
maritus prare deb ⁊ fructuᷤ
cxeo ꝑcepti quõ mõ cuius li¬
b reidotalis ad mantum per¬
tinebunt

Expanded text:
 mulieri ex peculio serui restitui debebit: et ideo et dolum et culpam in eo peculio uel adquirendo uel conseruando maritus praestare debet et fructus ex eo percepti quomodo cuiuslibet rei dotalis ad maritum pertinebunt
Abbreviated transcription (Latin):
b. putãt idq um̃ ẽs mancipĩa
indote estimata ẽ accepisti ct
pactum ꝯuentũ de iñ factum
ẽ. ut ut clinortio fc̃o. tantitẽ
estimata redderes nec depatu
dotalum ancillarum mẽtio
fcã ẽ. manebit inquid labeo

Expanded text:
a in dotem aestimata accepisti: pactum conuentum deinde factum est, ut diuortio facto tantidem aestimata redderes nec de partu dotalium ancillarum mentio facta est. manebit, inquit Labeo,
Abbreviated transcription (Latin):
mttnor des su futͥu ntõle: dati
s diuortium int̾uenit. nce
ꝓprictas ici. apͥmatitum uł
mailierem sit. camdotis cc̃i
restitutioerut maritus caue¬
at quim diuiuxent. passux
se uti frui mulierem h̾rdeq
cĩ. Qd an ũn sit circa adicc¬
tioer brdis dubito. s puto ĩt¬
cẽ quẽ adm sit usus frctus
indote datus sicum habe my¬

Expanded text:
ato si diuortium interuenerit nec proprietas rei apud maritum uel mulierem sit, eam dotis esse restitutionem, ut maritus caueat, quamdiu uixerit, passurum se uti frui mulierem heredemque eius. quod an uerum sit circa adiectionem heredis, dubito. interest, quemadmodum sit usus fructus in dotem datus. si, cum habe
Abbreviated transcription (Latin):
ul. Riliemec emancipate ⁊
egre. iurinhoc repudium e¬
misit ut mortua ca dotemi
reddẽtꝰ sab̃ dicebat utile mic¬
hicius dotis recupande inli¬
cium dandumẽc gcauis idem
Rocul. Sifilia .f. nupta dẽ¬
cesseit ⁊ pat fumus ciꝰ fecit. ta¬
⁊ sicidottm post aliqd tͣpc go¬
net reddere debi. tn continuo
soceragendo consequatur ut
impensam funens presente
recipiat cet̾a dotis statuto tp̃o
soluantut.

Expanded text:
. Filiae meae emancipatae et aegrae uir in hoc repudium misit, ut mortua ea dotem redderet. Sabinus dicebat utile mihi eius dotis reciperandae iudicium dandum esse: Gaius idem nupta decesserit et pater funus ei fecerit, tametsi ei dotem post aliquod tempus gener reddere deberet, tamen continuo socer agendo consequetur, ut impensam funeris praesentem recipiat, cetera dotis statuto tempore soluantur.
Abbreviated transcription (Latin):
occodait mulien frinꝙ. eã
pitiatur uisise accomodauĩt
dñs pprietatis uolente eo.i
mulieĩꝰ stituatut. usus. f. e
nam ant fructum fundi ille
mulieri. potit cedere. aut alid
mulictem posse iprictatis.i
dño uende quo cͥasu noniniqͥ
⁊ mulicĩs hr de agẽte uir facc̃
cogetur quipꝑe sĩ morã nõ fe¬
ciss p̾tium fructuum mulłr
Grdi suo reliquiss Qd̃ si fa¬
cultatẽ usus .f uendendi ꝓpri¬

Expanded text:
eam patiatur, uel, si se accommodauit dominus proprietatis, uolente eo mulieri constituatur usus fructus: nam aut fructum fundi ille mulieri poterit cedere aut aliquimulierem posse proprietatis domino uendere. quo casu non inique etiam mulieris herede agente uir facere cogetur: quippe si moram non fecisset, pretium fructus mulier heredi suo reliquisset. quod si facultatem usus fru
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ debi.S ne maritus. aut fa¬
cile repudiando uł temere sus¬
cipiendo incognitã successioe
dotis iuditio uxorisue oblige¬
t᷑ ꝯsulẽdum̾ẽ mulierẽ coram
cestib int̾rogati uttũ uelit di¬
mittẽ an acquirẽ brditatẽ. et si
repudia it sedixĩt facile maĩ
ti ussu rep̾udiabit. Qõ si hr¬
ditatẽ agnosce̾ malĩt irodẽ

Expanded text:
tem. sed ne maritus aut facile repudiando vel temere suscipiendo incognitam successionem dotis iudicio uxori suae obligetur, consulendum est mulierem coram testibus interrogari, utrum uel‹it› omittere an adquirere hereditatem. et si repudiare se dixerit, facile mariti iussu repudiabit. quod si hereditatem agnoscere maluerit,
Abbreviated transcription (Latin):
intelligitur.
cauẽ debi matito qui ediu̾m
noie dampni infecti cauit.i
tito siquo cantitia tibi. ipp¬
ta cẽ desicĩt. dotem dabis lar
gnali gñali cominemorato
q̃ abhõstib̾çiptaca comittẽtũ

Expanded text:
intellegitur. cauere debet marito, qui aedium nomine damni infecti cauit, rito: 'si quo casu Titia tibi nupta esse desierit, dotem dabis?' hac generali commemoratione et ab hostibus capta ea committetur
Abbreviated transcription (Latin):
dem no solet transsie ꝙ si fr¬
di su frctum mułx iuro
cessit restitui is aniro debi cũ
ꝓprictate cm̃ ad hrdem eius
transsiss siuir inreddento
cumnõ feciss moram̃ siucto
alienata sit ꝓprictas anͣt alicᷤᷤ
fundi suu usum .f. mulieris

Expanded text:
edem non solet transire. quod si fundi sui fructum mulier uiro cessit, restitui is a uiro debet: cum proprietate enim ad heredem eius transisset, si uir in reddendo eo non fecisset moram. si uero alienata sit proprietas aut aliquis fundi sui usum fructum mulieris
Abbreviated transcription (Latin):
cũ filia alus apatre b̃rdibom
stitutis actioem de dote sua recu¬
panda. habẽ ceꝑit. nec cẽ bẽbit
matitus. aut exactam dotem
aut actioẽs ei prare. ¶Hec ullã
exccptioem hebunt socetilordeᷤᷤ
adusus cum cui ibͣ surde Id

Expanded text:
cum filia aliis a patre heredibus institutis actionem de dote sua reciperanda habere coeperit, necesse habebit maritus aut exactam dotem aut actiones ei praestare: nec ullam exceptionem habebunt soceri heredes aduersus eum, cum absurde d
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate diuortio sc̃odote
dan. si ꝯ ditiostipulatioĩs p̾¬
pleatut ⁊ postea filia siñelibi
decessit nocit impediendits
pat quominus exsti pulatu
agat. Wiuaaut filia siagere
uult exceptioe submou̾ed̾ eit
D. S ipatignorins ignoras
filiã diuettisse docem ẽxcuisa
pmissiois nũauĩt nõ pinde¬
bitĩ coditioe. s dedote actione
pecunia pecctu
tatoꝰ quidotem ꝓfilia dedit ac¬
tio dotis ad filiam ꝑtinet
diuõtiũquoq patit dampna¬
toquidotem consentientt fi¬
la no petierat cquc iono ac¬
tio mulicĩs ẽ ¶ Sructus Ce

Expanded text:
uoluntate diuortio facto dotem dari. si condicio stipulationis impleatur et postea filia sine liberis decesserit, non erit impediendus pater, quo minus ex stipulatu agat: uiua autem filia si agere uult, exceptione summouendus eritr ignorans filiam diuortisse dotem ex causa promissionis numerauit, non per indebiti condictionem, sed de dote actione pecunia peteturtato, qui dotem pro filia dedit, actio dotis ad filiam pertinet. post diuortium quoque patre damnato, ‹cui› quidem consentiente filia ‹c›onpetierat, aeque dotis actio mul
Abbreviated transcription (Latin):
dotis picłm ꝙ uiti fuisset ad
melius. nec equius eẽt ꝙ ex¬
ige uir ab uxore nõ potiuss
obid quid exdetrmñto uinc
mulicrem locupletan ⁊ hoc-
uerum puto.

Expanded text:
dotis periculum, quod uiri fuisset, ad melius aequius esset, quod exigere uir ab uxore non potuisset, ob id ex detrimento uiri mulierem locupletari: et hoc uerum puto.
Abbreviated transcription (Latin):
dearistoniꝯ sentit egodicere
⁊ sic mancipass pater fibam
titius filie sue noĩe. c. indot̾
ꝑmisit gaio scio. ⁊ mt̾gam
nti diuortio fc̃o solutum est

Expanded text:
dicerem et si emancipasset pater filiam, Titius filiae suae nomine centum doti promisit Gaio Seio: inter riti diuortio facto solutum est
Abbreviated transcription (Latin):
quib ꝯncĩt nepeterent alias¬
nõ nec intelligunͣt᷑ dotis cẽ
Qd̾ simortuõ patre cum brde
cĩ maritus agẽ ccpit ista quoq
pecuia indocem eit ¶ Sinoli¬
tite filie ꝓcutator apatre datuᷤ
licem cedote ꝯtestatus fuĩt ⁊¬

Expanded text:
t ne peterentur, nec intelleguntur dotis esse. quod si mortuo patre cum herede eius maritus agere coeperit, ista quoque pecunia in dote erit. Si uoluntate filiae procurator a patre datus litem de dote contestatus fuerit e
Abbreviated transcription (Latin):
certam pcaniam ꝓmifat qu¬
os dã adhib̾uãt qui stipula¬
o sibi solui. cmulla datadote
obicãt. codẽ manto suo lxitd̃
relicto. isq dam pnosam H̃r¬
ditatẽ cĩ. adicãt. nichominus.
stipłatorib tenebitur᷑. qm̃

Expanded text:
certam pecuniam promiserat, quosdam adhibuerat, qui stipulao sibi solui: ea nulla data dote obierat eodem marito suo herede relicto: is damnosam hereditatem eius adierat. nihilo minus stipulat
Abbreviated transcription (Latin):
si dolo malo fecent quo minus resti¬
tuere possit dãpnanou en ꝙͣtime¬
lier mlite unrauĩt. qr initis nobis¶
res nr̃as alius retinereñd. ¶Sir
post diuoitinz res dotales õterioreᷤᷤ
frẽ sũt aini ĩ retelẽda dote mora fe¬
corit oĩo detrim̃tu ip̃e prãbit. ¶ ñ
qui dotaliu ẜuoꝵ infuga erñt ca¬

Expanded text:
si dolo malo fecerit, quo minus restituere possit, damnandum eum, quanti mulier in litem iurauerit, quia inuitis nobis res nostras alius retinere non debeat. Si post diuortium res dotales deteriores factae sint et uir in reddenda dote moram fecerit, omnimodo detrimentum ipse praestabit. Si qui dotalium seruorum in fuga erunt, ca
Abbreviated transcription (Latin):
batur boi fide ꝑceptos ⁊ muli¬
ens hoñibran cãm libalem ab¬
sumptos quam ius ẜuam fr¬
isse postea ꝯstitit. peti non p̾se
debantur factos ꝯpensatis ftr¬
pctãt gener qui residue dotis
pmisse fenus stipłatus e ita
demum ad finẽ uicc mutuad¬
bite quãtitatis ꝯpensationer
uopponcte iuste uitebitut sipp̃¬
is m̃ptibo urore snam cxhi¬
uuit alsquĩ siꝑattris suꝑti¬
b exhibitasit. manis uẜaꝵ
stipłatio ꝯpesatioĩ nõ ꝓderit.
Aduꝵ uxore post diuortium
auur reu̾sa iiditium accptũ
exstiplatiõe q̃ ext̃neus ꝗdotẽ
dedeit stipulatus fuit nodis¬
soluitur nec officio iurdicis

Expanded text:
tur, bona fide perceptos et mulieris oneribus ante causam liberalem absumptos, quamuis seruam fuisse postea constiterit, peti non posse dotalia uidebantur factos, compensatis frpetat, gener, qui residuae dotis promissae faenus stipulatus est, ita demum ad finem uice mutua debitae quantitatis compensationem opponere iuste uidetur, si propriis sumptibus uxorem suam exhibuit: alioquin si patris sumptibus exhibita sit, inanis usurarum stipulatio compensationi non proderit. Ad uirum uxore post diuor tium reuersa iudicium acceptum ex stipulatione, quam extraneus qui dotem dederit stipulatus fuerit, non diss
Abbreviated transcription (Latin):
ne dolo ⁊ culpauiti p̃tium pe¬
tẽti mulicri. doli .m. exccptioẽ⁊
obee ꝯ sequi em̃cam p̾tium
fundi cucti cuidẽs iniquitas
c̃cum dolus patris ip̃i nocẽ de
cessĩt ut exquacumq cã cos
reddi cebe̾t᷑. ip̃e res restitucrẽtu
tioĩs uin boĩ arbitratu que uõ¬

Expanded text:
petenti mulieri doli mali exceptionem obesse: consequi enim eam pretium fundi euicti euidens iniquitas est, cum dolus patris ipsi nocere decessit, ut, ex quacumque causa dos reddi deberet, ipsae res restituerentur tionis ui
Abbreviated transcription (Latin):
minor ẽ dote recepiss hoc eĩ
Querd nsedum siptum an¬
cillarumꝰ nõ recepisset. aut leg¬
acauł brdit.ateᷤque post duo¬
tiuim pseruos dotales acquisi¬
te mitito fuissent.

Expanded text:
minorem dotem recepisset: hoc enim quemadmodum si partum ancillarum non recepisset, aut legata uel hereditates, quae post diuortium per seruos dotales adquisitae marito fuissent.
Abbreviated transcription (Latin):
diuẽtert mulieractio ꝯpetete
uutetur. ¶S dicendum est
accõ cidirecto nõ ꝯͣpctat acħ
sibi ant ⁊ illi daiͣ . amis stiplã¬
tus eẽc. ¶ S ⁊̃pmittendum.
ẽ nepti. ex hac auita hac auit a¬
quentice ne ꝯmodo dotis de¬
fraudetur. utile̾ actioẽ ħre fa¬
uõre eĩ nuptiaꝵ ⁊ maxime ꝓ

Expanded text:
diuorterit mulier, actio competere uidetur. sed dicendum est actio ei directo non competat, ac si sibi aut illi dari auus stipulatus esset. sed permittendum est nepti ex hac auita conuentione, ne commodo dotis defrudetur, utilem actionem: fauore enim nuptiarum et maxi
Abbreviated transcription (Latin):
atͣ possit. qr id n exbonis
n cetra boãsit. S inc̃tiꝰ
acti᷑o ent cum ħrce ut lega¬
agedi ducendi facultatem
rit legatarim nł. capite dimi¬
nugus ex magn̾a cã fuĩt restiti¬

Expanded text:
id neque ex bonis neque extra bona sit. sed incerti actio erit cum herede, ut legaagendi ducendi facultatem rit legatarius vel capite deminutus ex magna causa fuerit, restit
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it ce dep̾hensus pximũ locu
opanẽ. ¶ Siquis pximior co¬
gnatus nasci spetut inca xlitõe
est ut diqi debrat obstare eu
sequetib: s ubi natus non est

Expanded text:
fuerit tum deprehensus proximum locum optinens. Si quis proximior cognatus nasci speretur, in ea condicione est, ut dici debeat obstare eum sequentibus: sed ubi natus non est
Abbreviated transcription (Latin):
tomũ sen pretorium uxorisd¬
functus transtulit p̾cipueade¬
amtẽ ꝑtinẽ noluit nichil ꝓpo¬
in cur uoluntati ip̃ius standi
nonsii Hecene igitut bt mu¬

Expanded text:
domum seu praetorium uxoris defunctus transtulit, praecipua ad eam pertinere uoluit, nihil proponi, cur uoluntate ipsius standum non sit. necesse igitur habet mu
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas. Sic dem hoc accip¬
endumẽ q̃ ad modum si sub
xlitioe liboꝵ emancipandoru
ei fuiss legatum us ita relictũ
ut eos emanciparet an rciꝯ se

Expanded text:
uoluntas: sic deinde hoc accipiendum, quemadmodum si sub condicione liberorum emancipandorum ei fuisset legatum uel ita relictum, ut eos emanciparet. cui re
Abbreviated transcription (Latin):
a stbstitutõ relictaactionẽ patict̃
dicendumẽ itademum ⁊ eoꝵi
si colo substituti ꝑueniat ad in¬
sticutos hrdicas sinc pecunĩam
Hini sipecumamaccepit substi
tucus ĩpe erit ꝯueniendus. ¶Ite
si solus substitutus possidet sid̾
pecumamaccepta institutis om̃

Expanded text:
a substituto relicta, actionem patietur? dicendum est ita demum etiam eorum, si dolo substituti perueniat ad institutos hereditas sine pecunia: nam si pecuniam accepit substi tutus, ipse erit conueniendus. item si solus substitutus possideret, si quidem pecunia accepta institutus om
Abbreviated transcription (Latin):
alio possidet brditatem s isqui
omisit cam testĩ rectissime ii.
ip̃m quoq legator um actione
utilem. nec enimasꝑnati debi
ꝯbẽe. sibi fcm hrdis scripti cui. ⁊̃
pͥfuit hocañt ita ẽ nisi accepit

Expanded text:
alio possidet hereditatem is qui omisit causam testamenti, rectissime Iuliipsum quoque legatorum actionem utilem: nec enim aspernari debet obesse sibi factum heredi‹s› scripti, cui etiam profuerit. hoc autem ita est, nisi si
Abbreviated transcription (Latin):
Rp̃. Siquis int̾titͥs cutelas
cmãcipati filii sui tutclam adi¬
mim stret anci hecͭ innmenir
pccdit scio dubitatum inuemio
tũ rescriptum ⁊ emancipate fi¬
lie tucclam numetatiint onc¬

Expanded text:
 Si quis inter tres tutelas emancipati filii sui tutelam administret, an ei haec in numerum procedit, scio dubitatum: inuenio tamen rescriptum emancipatae filiae tutelam numerari inter on
Abbreviated transcription (Latin):
enda ꝰ pellanͣt idq principalibꝰ
ꝯstitutionib cauetur on
omnia tam̃ corpora uel collegia
uacitiõem tutelarũ habent q̃uis
mũbꝰ municipabilib obst¬
ncta non sint. nisi nominatim
prim legium cis indultum sit.
¶s qui editat᷑e fungitur põt tutõ
din. namedilitas int̾cos mag¬
istratus babetur quipriuatis c̃¬
munĩb excusati sunt ẜm diuii
marci rescriptum sane notum
cutelaꝵ cedi placiit. ¶Uacare. añ.¬
aũt cos quite primum uocent᷑
ad suscipiendum offitium tutt¬
le cet̾um eos quiiam semi scuer̃.
ad ministrãtioi nec tp̃re quider
magi stratus uacare eque notu
ẽ.¶ Domini nanium nõ uidẽt᷑
halrn intra primlegium ut ati¬
ccla ua̾cc̃t. idq diuus itaumis¬

Expanded text:
enda compellantur: idque principalibus constitutionibus cauetur. Non omnia tamen corpora uel collegia uacationem tutelarum habent, quamuis muneribus municipalibus obstricta non sint, nisi nominatim id priuilegium eis indultum sit. Is qui aedilitate fungitur potest tutor dari: nam aedilitas inter eos magistratus habetur qui priuatis muneribus excusati sunt secundum diui Marci rescriptum. Sane notum tutelarum concedi placuit, uacare autem eos, qui, tunc primum uocentur ad suscipiendum officium tutelae: ceterum eos, qui iam se miscuerint administrationi, ne tempore quidem magistratus uacare aeque notum est. Domini nauium non uidentur haberi inter priuilegia, ut a tutelis uacent, idque diuus
Abbreviated transcription (Latin):
ad .xxx. annum curatore ꝯstito¬
it q̃ro cum liccat egidio acura¬
tios ⁊ citta. appellãtioc̃m scexcus¬
art. cxquadie. tp̃ã que mexcusi¬
tiõib obẜuanda duns marcu
ꝯstituit ꝯputanda sunt utrũ
cxdic aꝑti testam̃ti ancr quo e¬
ad negotia gerenda uocatur .i. p̾c
quartum decimũ annum ĩple¬

Expanded text:
 annum curatorem constituit: quaero, cum liceat Nigidio a curatione etiam citra appellationem se excusare, ex qua die tempora, quae in excusationibus obseruanda diuus Marcus statuit, computanda sunt, utrum ex die aperti testamenti, an ex quo ad negotia gerenda uocatur, id est post quartum decimum annum imple
Abbreviated transcription (Latin):
tama ft̃aui. toti demerunt ma¬
abame fre poãs amita maxima
e abaam soror pitris ui matrs.
amita maio ceccta. ut ĩpatruo.
mirimo inmutato htm ut uͥ¬

Expanded text:
abaui totidem erunt mafratrem ponas. Amita maxima: ea est abavi soror, patris vel matris amita maior: cetera ut in patruo maximo immutato hoc tant
Abbreviated transcription (Latin):
psoã quadrifaria. intelli. nepõs
bifatia geminat᷑. is nus nepote
ducaxat᷑ aninãto ⁊ q̃drupiatu¬
ris qui geminatus etat. duplict᷑
numetatioẽ ꝓpoiiꝰ cxempligĩ

Expanded text:
sona quadrifariam intellegatur, nepotis bifariam, geminatur is numerus nepote dumtaxat adnumerato et quadruplatur is qui geminatus erat: duplicatunumerationem proponimus exempli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯucnin põt sicutor iimicus.
pupillo urtntib necius sit. ⁊
gñasit siquã iustacã ptorẽ mo¬
rescripscrunt epicurior ¶Tuco¬
us quires uecitas sine decreto
distraxerunt. nich quide egisse
Acrum si ꝑfraudem̃ id fecenit.
itmonci cos oportereicutor qui
ad asirata pupillo pranda. copi¬
am sui nõfatiat suspectus ẽ. po¬
s p̃scns nich posse decemu ꝯtẽ

Expanded text:
ueri potest.Si tutor inimicus pupillo parentibusue eius sit et generaliter si qua iusta causa praetorem morescripserunt Epicurio tutores, qui res uetitas sine decreto distraxerunt, nihil quidem egisse, uerum si per fraudem id fecerunt, remoueri eos oportere.Tutor, qui ad alimenta pupillo praestanda copiam sui non faciat, suspectus est pos
Abbreviated transcription (Latin):
repeto apt uillanum sabini⁊
cissii ⁊ ꝑcuu erposita ẽe inque¬
legata que postea quã istituti
mortem obierint eddicusis as¬
cripta uł adempta sunta substi¬
tutis debeantur idẽ anꝑiñ da¬

Expanded text:
repeto apud Uiuianum, Sabini et Cassii et Proculi expositam esse in quaelegata, quae posteaquam instituti mortem obierunt codicillis adscripta uel adempta sunt, a substitutis debeantur, id est an perinde da
Abbreviated transcription (Latin):
cum codiallos. adcũ scripasset
decessit incestatus brde̾ eo reticto ͤ¬
que postea poccanit agnatione
sui hrdis nemo dixit colicillos
humis sꝑau̾it ⁊ codicilli nõ eua¬
nescunt. ⁊ que telicta sũt ꝓparte

Expanded text:
illos ad eum scripsisset, decessit intestatus herede eo et quem postea procreavit. adgnatione sui heredis nemo dixerit codicillos tumis speravit, et codicilli non evanescent et quae relicta sunt, pr
Abbreviated transcription (Latin):
rescripserunt nichil egisse mant
ti insticuto codicii. idiceͣt neq
substitucte directo pt ¶ Codicillos¬
⁊ ⁊̃ piures quis facert põt ⁊ ip̃is
manu nec scribi nec sigin nocesse
ẽ ¶Licet incontrrmatione codig
uł subsci otos cam ualent facti
abco codicilli licet neq ab eo sigͣ¬
ti neq manncuis scupti fueri̾nt᷑
LAimea que postea genintur pri¬
orib derogant. ¶Codicillos isdem
si tmatione coclicilloꝵ ueliti nar
captinitate eius cedicillos ꝯ firmi¬
uerit ⁊ mcapcintatem codicillos
scribat nam nõ ualenqid̃e ẽ siali¬
quo mõ uistestĩ faciendi de sienꝰtꝰ
hr̃e preterea m illis que nõ unsᷤ
s facti sunt non ẽ piñ ħnaum¬

Expanded text:
rescripserunt nihil egisse matreedi instituto codicillis adicere neque substituere directo potest. Codicillos et plures quis facere potest et ipsius manu neque scribi neque signari necesse est. Licet in confirmatione codiciet subscriptos, tamen valent facti ab eo codicilli, licet neque ab eo signati neque manu eius scripti fuerint: nam ea quae postea geruntur prioribus derogant. Codicillos is demirmationem codicillorum, ueluti si ante captiuitatem quis codicillos confirmauerit et in captiuitate codicillos scribat: nam non ualent. idem est, si aliquo modo ius testamenti faciendi desierit habere.Praeterea in illis, quae non iuris, sed facti sunt, non est perin
Abbreviated transcription (Latin):
habebat codicillis fidci ꝯmifsa ħ
modo deditquisquis michi eĩt
honorum ne possessor eius fid̾
ꝯmĩtto fidei ꝯmissa pr̃an debẽt
quia pat fi. qui cesti factiom bt̃
st codicillos factos nacus quis
cẽt proximus agnatus uł sius
srs fidei ꝯmissum pran debebit

Expanded text:
habebat, codicillis fideicommissa hoc modo dedit: 'quisquis mihi heres erit bonorumue possessor, eius fidei committo', fideicommissa praestari debent, quia pater familias, qui testamenti st codicillos factos natus quis esset proximus adgnatus uel suus heres, fideicommissum praestari debebit
Abbreviated transcription (Latin):
stimauit nam hoc̾ casu nichil
alegutimo peti potent uolũtatiᷤ
asit questio exeo scriꝑto plerũq
declabitut Nisi forte acitio
legata reliquid ⁊ substitutum
ascripẜit ħrs sinõ cxtitiss sine
dubio noncodicillos. S cestam̃¬
cum facẽ uoliuss intelligetuir.

Expanded text:
stimauerit: nam hoc casu nihil a legitimo peti poterit. uoluntatis autem quaestio ex eo scripto plerumque declarabitur: nam si forte a Titio legata reliquit, substitutum adscripsit, heres si non exstitisset, sine dubio non codicillos, sed testamentum facere uoluisse intellegetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Eis bonaqui se lpatorer
ficturum hẽdem eẽ iac sauerit
afi sco occupin non possunt.
De liberis ⁊ postumis hr̃dib ĩ¬

Expanded text:
Eius bona, qui se imperatorem facturum heredem esse iactauerat, a fisco occupari non possunt. DE LIBERIS ET POSTUMIS HEREDIBUS IN
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o cestatore anullũm acccpo ⁊
signauo testam̃tum nalet qͣi
a sienõ signañn. ¶Si signa t᷑ũ¬
bta sint abipotestatore nonu
detur signatum. ¶ Siquis exte¬
stib nõm siim nonascripsit
atq si ad bibitus ñ eẽt. ⁊sint
multi faciunt ascripsit se. nõ
tñ signauent adbucidẽ dice
Gignumant utrum. anulo t
imp̾ssum ad hibemus. annõ ⁊
sine. anuło neru malio quõdaꝵ
impesso uane cũ homines sig.¬
nint. ⁊ magis ẽ ut tm̃ amilo
quis possit̾ signart dum tñha¬
ti testim̃tũ milladubitatio est
¶Signatas tabulas accipio port.
⁊ silintco quo tabule inuolutt
sunt signa. imp̾ssa fucnnt.

Expanded text:
ipso testatore anulum accepero et signavero, testamentum valet, quasi alieno signaverim. Si signa turbata sint ab ipso testatore, non videtur signatum. Si quis ex testibus nomen suum non adscripserit, atque si adhibitus non esset: et si, ut multi faciunt, adscripserit se, non tamen signaverit, adhuc idem dicemus. Signum autem utrum anulo tantum inpressum adhibemus, an vero et si non anulo, verum alio quodam inpresso? varie enim homines signant. et magis est, ut tantum anulo quis possit signare, dum taari testamentum nulla dubitatio est. Signatas tabulas accipi oportet et si linteo, quo tabulae involutae sunt, signa inpressa fuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
te non offendit. cq̃ debe ui ec
potit. hr̃s cãti non ẽe cum mĩtur.
sialius uirbonus ⁊ nonĩfestus
agas ut possint. ad filios tuos ꝑ¬
uenite lie non satis crymunt

Expanded text:
te non offenderit', aeque debebitur: nec poterit heres causari non esse meritum, si alius uir bonus et non infestus agas, ut possint ad filios tuos peruenire', licet non satis exprimunt
Abbreviated transcription (Latin):
tamec facti quamanĩmi nã b̃
aĩo ee de bi ut nelit hrs cẽ cebet¬
pietatis cã fecit. siq̃uid custodie

Expanded text:
esse facti quam animi: nam hoc animo esse debet, ut velit esse herepietatis causa fecit, si quid custodi
Abbreviated transcription (Latin):
siqĩ institutus repudiqm̃t qi
legitimus non amittit brdica¬
tem ¶ Snaĩ legittim repudĩ¬
auĩt si quide scit̾ se lrde institu¬
tu cdendumẽ uttumq te puti¬
sasse. Si ignorat ad neutrum
tepudiatio ei nocebit n ad test¬
diauit. n adlegittima qm nõ¬

Expanded text:
si quasi institutus repudiauerit, quasi legitimus non amittit hereditatem: sed si quasi legitimus repudiauit, si quidem scit se heredem institutum, credendus est utrumque repudiasse: si ignorat, ad neutrum ei repudiatio nocebit neque ad testdiauit, neque ad legitimam
Abbreviated transcription (Latin):
tis legatis n papitũ adclitas ki¬
ratum n carte nondum ꝑfecte
ꝯtineb mitũr. ¶ S sibiblo thecĩ
legauit utrum. armanum solũ
larnatia stinebunt anuõlibri
anter nerua ait mt̃ cẽ idꝙ tessa¬
manum sicuti dicimꝰ cbortca
bibliothecã emnt al libros sicu¬
ti dicimus bibliothecã em̃isse.

Expanded text:
legatis neque papyrum ad chartas paratum neque chartae nondum perfectae continebuntur. Sed si bibliothecam legauerit, utrum armarium solum uel armaria continebuntur an uero libri anter Nerua ait interesse id, qmarium, sicuti dicimus 'eboream bibliothecam emit': alias libros, sicuti dicimus 'bibliothecam emisse
Abbreviated transcription (Latin):
rum tuebitut libertato ergo to¬
tiens actio denegͣa lda nonẽ si
omia in integr̃o sint id ẽ ⁊ sipi¬
gnori aliquos exhisẜuis hr̃s
distraxit quos dam retinint ñ
ẽ aucliendus legatanns. siuelit
optate exretentis ab hrde cũ ia¬
qui legati sint decernendum ẽ
canĩs petitione tibi nondatũ inꝰ
Si exquatuor iuriolisduc quaᷤᷤ
elegissem michi legate sint siũ
duẽ sole relicte sĩt si ue abini̾to

Expanded text:
rum tuebitur libertatem? ergo totiens actio deneganda non est, si omnia in integro sint. idem est et si pignori aliquos ex his seruis heres distraxit, quosdam retinuit, non est audiendus legatarius, si uelit optaqui legati sunt, decernendum est averis, petitionem tibi non datu iri. Si ex quattuor viriolis duae, quas elegissem, mihi legatae sint, sive duae solae relictae sint sive a
Abbreviated transcription (Latin):
¶ notiens ẜ iclectio nłop¬
cioditm legatanus opitabit
quem ũelit i ⁊ homine gnalit
legato arbitrium eligendi qr¬
cm accipet. id legatatiimꝰ ꝑtim¬
Sita igitut optĩone siquis oꝑ¬
tauit alienum enum uł uoie
liberum iudendure. an ꝯsũpse.¬
rit oꝑtioe ⁊ pnto non ꝯ sumi.ͣ¬
Cum cuicentum aphotatum se¬
clectõ data sit. acetum eligẽtem
hoc e ante degustationẽ accetu
om̃ibo sciphis exhibitis lega¬
tanus clegiss. integram ei op¬
tione manere placet nisi exhi
dum tarat eligere noluiss cu
sciret ⁊ alios c̃sse

Expanded text:
otiens serui electio uel optio datur, legatarius optabit quem uelit: Sed et homine generaliter legato arbitrium eligendi quem acciperet ad legatarium pertinet.Data igitur optione si quis optauerit alienum seruum uel hominem liberum, uidendum est, an consumpserit optionem: et puto non consumi.Eum, cui centum amphorarum electio data sit, acetum eligentem hoc est ante degustationem acetum eomnibus scyphis exhibitis legatarius elegisset, integram ei optionem manere placet nisi ex his dumtaxat eligere uoluisset, cum sciret et alios esse
Abbreviated transcription (Latin):
ue p̃ses scaibendum principi
int̾ locutusẽ non puto statim
ẜuumpene factum licet incar¬
cc̃ soleant diligẽtioris custodie
cã recipinec hmꝰ moĩ igicur te¬
princẽps deeo supplitium suc¬
pinde siante decessent utiq te¬
stam̃tum cĩ ualebit insi mor¬
tem eisꝯsciuit. nam coꝵ qui
mori magis quamdampãri mi¬
luerint obꝯscientiam criminiᷤᷤ
testam̃tauritas stitutioẽs facin¬
ut licet incinitate decedant.
nis ad uise inpatientia. nł iacta¬
tĩoĩs ut quidamphylosophiãca¬

Expanded text:
eses scribendum principi interlocutus est, non puto statim servum poenae factum, licet in carcere soleant diligentioris custodiae causa recipi. nec huius igitur teprinceps de eo supplicium sproinde si ante decesserit, utique testamentum eius valebit, nisi mortem sibi conscivit. nam eorum, qui mori magis quam damnari maluerint ob conscientiam criminis, testamenta irrita constitutiones faciunt, licet in civitate decedant: nis adversae inpatientia vel iactationis, ut quidam philosophi
Abbreviated transcription (Latin):
Nt siquitẽ obꝯ scientiam delicti
militanis moi̾ maluit iritum
sit cius testam̃tum. Q sicedio
uite ui colore nalere testam̃tupo
aut si inte stato de cessit cognatis
aut si non sint legiom ista sũt
uendicanda ¶ẜuaũt omnes.ia
quorum testam̃tantita dãpãti¬
pite no muuũtur. atq it̾o n te
stamita que. anter fecerunt mita
fient ⁊ tunctestan poterunt. hoc

Expanded text:
licti militaris mori maluit, irritum sit eius testamentum: quod si taedio vel dolore, valere testamentum aut, si intestato decessit, cognatis aut, si non sint, legioni ista sint vindicanda. Hi autem omnes, quorum testamenta irrita damnatipite non minuuntur atque ideo neque testamenta quae antea fecerunt inrita fient et tunc testa
Abbreviated transcription (Latin):
uidebuntur qĩ destatu suo dubi¬
tintes. non lalbere testam̃ti. fac¬
tione. Sunt enĩ ccm status. nͥ
ip̃idese interim incciti. ¶ Quid
tñ si appellatioer eins preses non
recepit. Si inpatori senbendo ꝑ¬
nam itmoritus ẽ pͥnto hunc qͣr
suum statumintenĩ tetinẽ nec
testam̃tum uritum fi Hamut
c̃ oratioẽ diui marchi cryssum
catur applłatio non fucrrat recep¬
ta. pena tñ sustinesida ẽ quoad
princeps tescripscit ad licteras¬
p̃sidis. ⁊ ad ubellum᷑ rei. cũlitte¬
ais missum nisi forte latro ma¬
nifestus. uł seditio p̃tupta facti¬
mox p̾ses licteris excusau̾t. iro¬
tim non recipiat. nonpene festi

Expanded text:
ebuntur quasi de statu suo dubitantes non habere testamenti factionem: sunt enim certi status nec ipsi de se interim incerti. Quid tamen si appellationem eius praeses non recepit, sed imperatori scribendo poenam remoratus est? puto hunc quoque suum statum interim retinere nec testamum, vocatur appellatio non fuerit recepta, poena tamen sustinenda est, quoad princeps rescripserit ad litterassidis et libellum rei cum litteris missum, nisi forte latro manifestus vel seditio praerupta factimox praeses litteris excusabit, moram non recipiant, non poenae festi