comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑. Hostiam puram. qͦntũ ad corpus. hostiam sc̃am. qͦͣn
tũ ad sangͥnem. hostiam ĩmaculatam. qͣntũ ad utrũq¬
Aut̃. Hostiam purã. scił ab aliis hostiis separatam. Hostiã
scãm. id ẽ nos scificantẽ. hostiã ĩaculatam. id ẽ a ma¬
culis mundantem. Pane uite et̾ne. scił qͦ pasti et̾ni effi

Expanded text:
imus hostiam puram, scilicet corpus, hostiam sanctam, id est sanguinem: hostiam immaculatam, quoad utrumque; vel hostiam puram, id est ab aliis hostiis separatam, hostiam sanctam, id est sanctificantem; hostiam immaculatam, id est a maculis emundantem. Morali
Abbreviated transcription (Latin):
siectamꝰ genua dicimꝰ. qͥa corpꝰ ⁊ animã in peniten¬
lla nos humiliare innuimꝰ. Ob tres aut̃ causas ad
t̾ram cadimꝰ. Una ẽ qͦd xp̃m in carne ad oramꝰ. quẽ
des nos uenerando memoramꝰ. Aua ẽ qd̵ ad menioriã
itducmus qͥa qui in paradyso cũ angłis stetimꝰ. ñc̃
int̾ bruta animalia in t̾ra iacemꝰ. ⁊ aniniam nr̃am
corporali mole ad t̾ram depͥmi ingenuscimꝰ. Tercia
causa hec est. Qui stat aliis hominib coequat᷑. qui ĩ
t̾ra iacet. bestiis assimilat᷑. ⁊ nos dũ in iusticia steri¬
mus. rationabilib similes fuimꝰ. Et qͣm uͦ in caruis
defidia cecidimus. cũ bestiis quasi irrationabiles in
luto repputiꝰ. Qͥa gͦ aliis hominib nos dissimil es in fac¬
tis ceruimꝰ. eis &̃ ipso corporis statu equari erubescimꝰ.
Et lapsũ anime nr̃e inuicia penitendo damamꝰ. dũ
corpore ad t̾ram cadiꝰ ⁊ uentrẽ nr̃m t̾re. ⁊ animã¬

Expanded text:
ectamus genua dicimus, quia corpus et animam in poenitentia nos humiliare innuimus. Ob tres causas autem ad terram cadimus. Una est quod Christum in carne adoramus, quem vandos nos venerando memoramus. Alia est quod ad memoriam reducimus, quia qui in paradiso cum angelis stetimus, nunc inter bruta animalia jacemus, et animam nostram corporali mole ad terram deprimi ingemiscimus. Tertia causa haec est: Qui stat aliis hominibus, coaequatur; qui in terra jacet, bestiis assimilatur. Et nos dum in justitia stetimus, rationalibus similes fuimus. Postquam vero in carnis desideria cecidimus, cum bestiis quasi irrationales, in luto reperimur. Quia ergo aliis hominibus nos dissimiles in factis cernimus, eis enim ipso corporis statu aequari erubescimus. Et lapsum animae nostrae in vitia poenitendo clamamus, dum corpore ad terram cadimus. Et ventrem nostr
Abbreviated transcription (Latin):
eccs̃ie acceptat᷑. Ideo corpus dñi suꝑ altare con¬
ficitur. qͥa ppłs in eo credens qͥ ex eo reficit᷑. unũ cũ xͦ
martyres qui ꝓ xp̃o passi legunt᷑. Palle ⁊ uestes qͥb
Rux ob tres causas suꝑ altare erigit᷑. Primo
qd signum regis nr̃i indomo cdi quasi in regia urbe
figitur. ut a militib ad oret᷑. Scd̾o ut passio xͥ semꝑ¬

Expanded text:
Ecclesiae acceptatur. Ideo corpus Christi super altare conficitur, quia populus in eo credens ex eo reficitur: unum cum Chmartyres, qui pro Christo passi leguntur. Pallae et vestes, quibus  CXXXV.-- De cruce. Crux ob tres causas super altare erigitur: primo quod signum Regis nostri in domo Dei quasi in regia urbe figitur, ut a militibus adoretur. Secundo ut passio
Abbreviated transcription (Latin):
ficio misse ad illud tempꝰ respicit. qͦd est a dm̃ca
q̃n pueri obiuauerunt ei. usq ad ascensione eiꝰ si¬
ue pentecosten. Oratio quã prb̃r dicit. a secreta.
usq nobis quoqi. hanc oratione designat. quã iħc
exercebat in monte oliueti. Illud quod sequit᷑. significat
tempꝰ qͣn dñs in sepulcͦ iacuit. Et qñ panis in uinũ
mittit᷑. animam dm̃i ad corpꝰ redire demonstrat. Ed
p̾tea celebrat᷑. significat salutationes illas quai xꝰ fecit
discipsis suis. Fract̾io oblatarũ illã significat fracti
unc dicendum un missa exorciũ habuerit ihͥ
uino corpꝰ ⁊ sangͥnẽ suũ fecit. ⁊ ob memoriam fu
celebrare hoc p̾cepit. Hanc apłi auxerunt. dũ sup¬

Expanded text:
ad illud tempus respicit, quod est a Dominica quando pueri obviaverunt ei usque ad ascensionem ejus, sive Pentecosten. Oratio vero quam presbyter dicit a Secreta usque Nobis quoque, hanc orationem designat, quam Jesus exercebat in monte Oliveti. Illud quod sequitur significat tempus, quando Dominus in sepulcro jacuit. Et quando panis in vinum mittitur, animam Domini ad corpus redire demonstrat. Quod postea celebratur, significat illas salutationes quas Christus fecit discipulis suis. Fractio oblatarum, illam significat fractioNunc dicendum unde missa exordium sumpserit et quis et vino corpus et sanguinem suum fecit, et in memoriam sui, suis celebrare haec praecepit; hanc ap
Abbreviated transcription (Latin):
ninant᷑. qͥa in ore duorũ uł trium testiũ. omẽ u̾di
stare affirmat᷑. ⁊ huic sacram̃to tres ordines. scił dictͥ¬
res ꝯtinentes ꝯiugati testificant᷑. Hic pot̾is nomina
qͥa ꝑ crucẽ ⁊ hoc sacrificium omĩa in celis ⁊ in t̾rspi
cificata denuntiat: De pace.¬
ax dicitur a pacto. quia ds cũ hominib pacti
fecit. qͦd eis ꝑfiliũ suũ ꝓpicius sit. De agnꝰ li¬

Expanded text:
nominantur, quia in ore duorum vel trium testium omne verbum stare affirmatur , et huic sacramento tres ordines, scilicet doctores, continentes, conjugati, testificantur. Hic poteris nominare quia per crucem et hoc sacrificium omnia in coelis et in terris pacificata denuntiat. Pax dicitur a pacto, quia Deus pactum cum hominibus fecit, quod eis per Filium suum propitius sit. CAP. CXI
Abbreviated transcription (Latin):
xanorũ qsi faiorũ. Ido illos qͦsi mittiles seruos de doro
niecit. istis qͥsi filiis ħeditate t̾buit. qͦs ⁊ nc̃ pane angło¬
iũ. & carne saginati uituli pascit. Q es inçelis id ÷ in
sc̃i. Sc̃ificet᷑ nomen tuũ. Nom̃ dĩ sc̃ificat᷑. c nos filio
eiꝰ uniti in regno pat̾s coheredes asiummnꝰ. tunc eiꝰ regñ

Expanded text:
anorum, quasi filiorum. Ideo illos quasi inutiles servos de domo ejecit, istis quasi filiis haereditatem tribuit, quos et nunc pane angelorum, et carne saginati vituli pascit. Qui es in coelis, id est in sanctis. Sanctificetur nomen tuum. Nomen Dei sanctificatur, cum nos Filio ejus uniti in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd in canone nulli aliqͥd dicẽ. uł adic̃e licebit. nͥ qͦd ab
ppsis aplicis iuris positũ fuerit. Qd siqͥs p̾sũpserit. non
deuotioni s p̃sũptioni ascribit᷑: De sater no¬
deo pater nost̾ alta uoce cantat᷑: ut ꝯmunicati ante
alterutrui offensas dimittendo. ꝑ pace reconcilient᷑. Pa

Expanded text:
nulli aliquid dicere, vel adjicere licebit, nisi quod ab apostolicis viris positum fuerit. Quod si quis praesumpserit, non devotioni, sed praesumptioni ascribitur. Ideo Pater noster alta voce cantatur, ut communicaturi ante alterutrum offensas dimittendo per pacem reconcilientur. CA
Abbreviated transcription (Latin):
nacłm ci existens. dm uiuũ ⁊ uerũ laudib iugit᷑.
cebebrat. & ex tab̾naculo templũ fieri desidat. Cui
tab̾nacłi una pars dicebat᷑ scã. in qua ppłs sacficiat
& ẽ actiua uita in qua ppłs in dilectione ꝓximi labi¬
rat. Alt̾a pars dicebat᷑ sc̃a sc̃orũ in gua sacerdotes uli
uithe mnistrabant. ⁊ est ꝯtemplatiua uita in quin
liosorũ sinceritas in dilectione di celestib inhiat. Po¬
ro scd̃m formã tab̾naculi faciunt eccłias xͥani. Si

Expanded text:
naculum Dei existens, Dominum vivum et verum laudibus jugiter concelebrat, et ex tabernaculo templum fieri desiderat. Cujus tabernaculi una pars dicebatur sancta, in qua populus sacrificabat, et est activa vita in qua populus in dilectione proximi laborat. Altera vitae ministrabant, et est contemplativa vita, in qua religiosorum sinceritas in dilectione Dei coelestibus inhiat. Porro secundum formam tabernaculi faciunt ecclesias
Abbreviated transcription (Latin):
ordmes & serus hoc sacram̃tũ ꝯfirmat᷑. Ex euã¬
gliotis quipe iohes qͥ & martus ponit᷑. qͥ alexandre p̃¬
patarchis ignatius. antiocensis ep̃e. Ex papis alexander
romanꝰ pontifex. ex prb̾ris marcellmꝰ. Ex exorcistis petaꝰ.
Ex ꝯugatis flicitas ⁊ perperua. Ex uͥgimib agatha ⁊ re¬
lique. que om̃s hoc sacrificiũ suo sangͥne firmauer̃t.

Expanded text:
hoc sacramentum confirmatur: ex evangelistis quippe Joannes, qui et Marcus ponitur, qui Alexandriae prpatriarchis Ignatius, Antiochenus episcopus; ex papis Alexander Romanus pontifex; ex presbyteris Marcellinus; ex exorcistis Petrus: ex conjugatis Felicitas et Perpetua; ex virginibus Agatha et reliquae, quae omnes hoc sacrificium suo san
Abbreviated transcription (Latin):
emento dñe famulorũ. Hic pot̾is qͦs uis nomi¬
nare. s non in dñica die. Nomina uiuorũ in
lbro scribebant᷑. que ad altare infra canonẽ recitabã¬
t̃. ⁊ħͥ liber uiuentiũ uocabat᷑. Simiłr hic nomina de¬
functorũ de libro recitabant᷑. s hõc dñicis dieb inter¬
mittebant᷑. qͥa a qͥbdam anime ob resurrectionẽ diũ¬
cam reqͥem hab̾e credebant᷑. Cũ apłis & mr̃ib c̃ ioħe.¬
Qͥdam iohem baptistã uolt intelligi. qͥdam marcũ. qͥ &̃
approbat᷑. qͥa ꝑ hoc sacͥficiũ in uii. donis sp̃c sc̃i. ad .uiii.
beatitudines ꝑuenituN: De erdiuib.¬

Expanded text:
Memento, Domine, famulorum. Hic poteris quosvis nominare sed non in Dominica die. Nomina vivorum in libro scribebantur, quae ad altare infra canonem recitabantur, et hic liber viventium vocabatur. Similiter hic nomina defunctorum de libro recitabantur, sed hoc Dominicis diebus intermittebatur, quia a quibusdam animae ob resurrectionem Dominicam requiem habere credebantur. Cum apostolis eQuidam Joannem Baptistam volunt intelligi, quidam Marcum, qui et approbatur, quia per hoc sacrificium in septem donis Spiritus sancti ad octo beatitudines pervenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
mon uͦ mirificũ templũ toto orbe famosũ edifica¬
uit. sicut dñs in carta impauit. Aitare qͦ aureũ
⁊ uasa p̃ciosissima ⁊ uestes sacras fecit. sacer dotes cã¬
tores. letuthas in minist̾ia templi diftͥbunt. ꝓ ut dñs
in breui p̃cepit. Om̃ib rite ꝑactis. templũ maximo
cultui dedicauit ⁊ archam in eo locauit. Ed qͥa utrꝙ¬

Expanded text:
mon vero mirificum templum toto orbe famosum aedificamon vero mirificum templum toto orbe famosum aedificavit, sicut Dominus in charta imperavit . Altare quoque aureum, et vasa pretiosissima, et vestes sacras fecit; sacerdotes, cantores, levitas in ministeria templi distribuit, prout Dominus in brevi praecepit. Omnibus rite peractis, templum maximo cultu dedicavit, et arcam in eo locavit. Quod quia utr
Abbreviated transcription (Latin):
pides erecti intelligunt᷑. Suꝑ qͦs sacficia mactabant.
que supposito igue cremabant. Auq̃n uͦ ignis de celo
descendit. ⁊ oblatũ sacrificiũ ꝯsumpsit. Uñ cayn frẽm
suiii occidit. qͥa ignis celestis abel sacficiũ ꝯsumpsit.
fuũ intactũ remansit. Hec aut̃ differentia est int̾
altare ⁊ aram qͦd altare quasi alta res. uł alta ara cd̾r
in qͦ sacerdotes incensũ adolebant. Ara uͦ quasi area ad
est plana. uł ab arciore d̾r. eoqͥd in ea sacrificia ardebãt.
Ara etiã grece dicitꝰ latine p̾catio. Quando uͭ dñs ppłm¬
monte synai ostendit. ad cuiꝰ exempalar mat̾iale fieri
p̃cepit. Uasa qͦ p̾ciosa ⁊ saeras uestes fieri iussit. altaria
ad sacrificia. sacerdotes ⁊ leuithas in minift̾ia ꝯstituit.
tubas argenteas uł ereas ad conuocandũ ppłm fieri
statuit. Que cunc̾ta moyses scd̾m oftensum exemplar
templũ. atq cartã dd̾ regi ꝑ pphani misit. inqua e¬
rat descriptio. qualit̾ templũ ꝯstitu debuerit. Salo¬

Expanded text:
pides erecti intelliguntur. Super quos sacrificia mactabant, quae supposito igne cremabant. Aliquando vero ignis de coelo descendit, et oblatum sacrificium consumpsit, unde Cain fratrem suum occidit, quia ignis coelestis Abel sacrificium consumpsit, suum intactum remansit . Haec autem differentia est inter altare et aram, quod altare quasi alta res vel alta ara dicitur, in quo sacerdotes incensum adolebant. Ara vero quasi area, id est plana vel ab ardore dicitur, eo quod in ea sacrificia ardebant. Ara enim Graece dicitur, Latine imprecatio. CAP. CXXIImonte Sinai ostendit , ad cujus exemplar materiale fieri praecepit. Vasa quoque pretiosa, et sacras vestes fieri jussit; altare ad sacrificia, sacerdotes et levitas in ministeria constituit, et tubas argenteas vel aereas ad convocandum populum fieri statuit. Quae cuncta Moyses secundum ostensum exemplar templum, atque chartam David regi per prophetam misit, in qua erat descriptio qualiter templum construi debuerit. Salo
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. ita ꝑ u̾ba dm̃ hec speries rerũ nutat᷑ uere in dñi cor¬
Idem calix ẽ in myst̾io. quẽ xp̃c in manib tenuit
quamuis ĩ materia metalli aliꝰ fit. Et et̾ni testam̃ti.
Testam̃tũ illa scͥptura uocat᷑. ꝑ quã mortui hereditas

Expanded text:
dus, ita per verba Domini haec species rerum mutatur vere in Domini cordus, ita per verba Domini haec species rerum mutatur vere in Domini corIdem calix est in mysterio, quem Christus in manibus tenuit, quamvis in materia metalli alius sit. Aeterni Testamenti. Testamentum illa Scriptura vocatur, per quam mortui haereditas
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificiũ de ea mundo genĩat᷑: De apłis.¬
deo aut̃ duodecĩ apłi nominant᷑. qͥa illorũ doctrina
isangͥne hec sacram̃ta affirmarit᷑. ꝓ testimonio nãq
hnuꝰ sacrificii. Petaus. & andreas ⁊ philippꝰ st̃ crucifixi.
lallis ⁊ Iacobus. Matħs ⁊ Baltholonis decollati. Iaco¬
d symon ⁊ Thadeus enecati. Ioh̃es ueneno ⁊ exilio
a extiterunt. qͥa om̃s gradꝰ onĩs q ordines huic sacͤ¬
ñito testimoniũ p̃buert̃. Linus qͥppe ⁊ cletus. ciem̃s
xtus cornelipis. romani pontifices. Cyprianꝰ carcha¬
gimensis archiep̃c. Laurentiꝰ archidiachonꝰ. Grisogo¬
mis. Iohes ⁊ paulus milites. Cosmas ⁊ damianꝰ medi
formatũ. sp̃u sc̃o bñdicendũ repleas. Ascriptã. idẽ ad for¬
mã filii tui signatã diuinitati ascribas. Ratam. id ẽ ue¬
ritate firmam facias. In fide nr̃a rationabilẽ ꝓ deuoti¬
one nr̃a facias acceptabilem. Pridie. id ẽ pͥori die. Hoc ẽ
corpus meũ. Sicut ex u̾bis dñi ex nichilo factus ẽ mũ¬

Expanded text:
sacrificium de ea mundo generatur. Ideo autem duodecim apostoli nominantur, quia illorum doctrina et sanguine haec sacramenta affdreas et Philippus sunt crucifixi, Paulus et Jacobus, Matthaeus et Bartholomaeus decollati, Jacobus, Simon et Thadaeus enecati, Joannes veneno et exsilio  exstiterunt, quia omnis gradus, omnesque ordines huic sacramento testimonium praebuerunt. Linus quippe et Cletus, Clemens, Sixtus, Cornelius, Romani pontifices, Cyprianus Carthaginiensis archiepiscopus, Laurentius archidiaconus, Chrysogonus, Joannes et Paulus milites, Cosmas et Damianus medicformatam Spiritu sancto benedicendo repleas. A + scriptam, id est ad formam Filii tui signatam divinitati ascribas. Ra + tam, id est veritate firmam facias in fide nostra. Rationabilem, proque devotione nostra facias acceptabilem. Pridie, id est priori die. Hoc est corpus meum. Sicut Verbo Domini ex nihilo factus est mun
Abbreviated transcription (Latin):
q sc̃e crucis canit᷑. & infestis scẽmarie. ⁊ in nata¬
liciis apłorum ⁊ in festruitate om̃um sc̃oꝵ. ⁊ in dedi¬
catione templi cantat᷑. qͥa aliqͥd dehis in illo sonare
it. scił. quia ꝑ incarnati. de natiuitate dñi. Q
tecosten. Qui cũ unigenito filio tuo. de tͥnitate. Te
tuã. de sc̃o andrea adiecit. que de uno qͦlibet apło.
usq quaq dici consueuit. Nouit̃ aut̃ urbanꝰ papa

Expanded text:
canetur, et in festis sanctae Mariae, et natalitiis apostolorum, et in festivitate Omnium Sanctorum, et in dedicatione templi cantatur; quia aliquid de his in illo sonare it, scilicet: Quia per incarnati, de Nativitate; Quia cutecoste; Qui cum unigenito filio, de Trinitate; Te, tuam de sancto Andrea adjecit; quae de uno quolibet apostolo usquequaque dici consuevit. Noviter aut
Abbreviated transcription (Latin):
cum deo agit᷑. Hic ob tres causas sub silentio d̃ir. Una
ẽ qͥa cũ deo loqͥmur. cui non ore s corde clamare i¬
cipimꝰ. Ideo aut̃ u̾ba dicimꝰ. ut sciamꝰ qͥd intende
uł petere debeamꝰ. Secunda ẽ ne ppłs tã ꝓlixa
tmsti uilescant. dũ ea uulg̾us ꝑ cotidianũ usũ sei¬
nis ut inconuenientib locis dicat. Un fert᷑ dũ canon
pintis pubsice cotidie recitaret᷑. ab om̃b ꝑ usũ sciret᷑.
e tũ cum pastores in agro suꝑ panẽ ⁊ uinũ dicent repen¬
⁊ carne ⁊ sangnem ante se inuenirent. atq in diuini¬
⁊ꝰ icusũ interirent. Uñ sy nodali decreto sub anathe¬
nate est p̃ceptũ ut nullus canonẽ dicat nͥ ilibro. ⁊ ĩ
cifixũ ideo dȩpingunt. qͥa ꝑ illud passio xͥ oculis cordis
ingerit᷑. Te igit᷑. ido dicit᷑. qͥa d̾m quasi p̾sentẽ aspi¬
cst. Idõ aut̃ ꝑ lit̾am. Tincipit. qͥa hec formã erucis
apmit. Ciem̃s cr quasi clara mens. Dũ homo tumet

Expanded text:
cum Deo agitur. Hic ob tres causas sub silentio dicitur. Una est, quia cum Deo loquimur, cui non ore sed corde clamare praecipimur. Ideo autem verba dicimus, ut sciamus quid intendere vel petere debeamus. Secunda est, ne populus tam prolixa tanti mysterii vilescant, dum ea vulgus per quotidianum usum sciens in inconvenientibus locis dicat. Unde fertur, dum Canon primitus publice quotidie recitaretur, ab omnibus per usum sciretur, et cum eum pastores in agro super panem et vinum dicerent, repente carnem et sanguinem ante se invenirent, atque inde divinitus percussi interirent. Unde synodali decreto sub anathemate est praeceptum, ut nullus canonem dicat nisi in libro, ecifixum ideo depingunt, quia per illud passio Christi oculis cordis ingeritur. Te igitur, ideo dicit, quia Dominum quasi praesentem aspicit. Ideo autem per litteram T incipit, quia haec formam crucis exprimit. Clemens dicitur, quasi clara mens, dum homo timet,
Abbreviated transcription (Latin):
& ne uelato capite ad altare stet: ł definctis.
am desiguat. non cantat᷑. quia luctũ unitat᷑. ⁊ nos
phoc inhunc munctũ ad tͥsiciam uenissẽ & ꝑ luctũ
hinc exire ad monem᷑. C orpora uͦ motuorũ non debent
int̾esse misse uiuoꝵ. qͥa nob̾cũ non respondent. ⁊ cũ

Expanded text:
 ne velato capite ad altare stet. CAP. CXXI.-- am designat, non cantatur; quia luctum imitatur, et nos per hoc in hunc mundum ad trititiam venisse, et per luctum hinc exire admonemur. Corpora vero mortuorum non debent interesse missae vivorum, quia nobiscum non respondent, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ ad alła reu̾tit᷑. Sequentia ideo dr. qͥa neumã
iubili sequit᷑. Tractus a trahendo dr̃. qͥa trahendo
id est tractim canit᷑. Gradale ideo cantamꝰ. qͥa de u̾tu¬
te in uͥtutem gradatĩ ire debemꝰ. Aueliua ideo cani¬
mꝰ. qͥa ad gandiũ angłoꝵ tendimꝰ. Sequentiã ideo ui¬
bilamꝰ. qͥa faciem dñi in iubilo uidebimꝰ. Tractũ i¬
do canimꝰ. qͥa ꝑ laborẽ illuc ꝑuenienus. De euglio¬
uangłm id̾o legimꝰ. qͥa ꝑ eiꝰ doctrinam gaudia ꝑcep
angłim. honũ nuntium. Nuntiat eni uitati pt
mortẽ. reqͥem pꝰt laborem. regnũ pͦt seruitium. Se
torium dicit᷑. quasi offerentiũ cantitũ. Hoc idõ can¬
tamꝰ. qͥa nos ipsos in sacrificiũ deo offerre debemus.
Sacerdos lauat manus. idẽ oꝑa ꝑ lacͥmas ꝯpunctioĩs
hic liber in sinistra parte ponit᷑. ut ex peditior ad sus
Mmolatio dicit᷑ qͥa in mola altaris terebat᷑. Hostia de¬

Expanded text:
iterum ad Alleluia revertitur. Sequentia ideo dicitur, quia neumam jubili sequitur. Tractus a trahendo dicitur, quia trahendo, id est tractim canitur. Graduale ideo cantamus, quia de virtute in virtutem gradatim ire debemus. Alleluia ideo canimus, quia ad gaudium angelorum tendimus. Sequentia ideo jubilamus, quia faciem Domini in jubilo videbimus. Tractum ideo canimus, quia per laborem illuc perveniemus. Evangelium ideo legimus, quia per ejus doctrinam gaudia perceangelon dicitur nuntium. Nuntium enim vitam post mortem, requiem post laborem, regnum post servitium. Seqtorium dicitur quasi offerentium canticum. Hoc ideo cantamus, quia nos ipsos in sacrificium Deo offerre debemus. Sacerdotes lavant manus, id est, opera per lacrymas compunctionis. Hic liber in sinistra parte ponitur, ut expeditior ad suscuasi sacrum factum. Immolatio dicitur quia in mola altaris terebatur. Hostia d
Abbreviated transcription (Latin):
missam ordinasse traditur. ut hodie ꝑ eccł̃iam ca
unde singła dicant᷑. Officiũ quasi efficium
dicitur. Misa quasi transmissio dr. quia in hoc of¬
ficio cathecumini. ex cõmunicati. penitentes. foras
ueliam mittunt᷑. Introitꝰ ab introitu sacerdotis dr.
coqͥd sacerdote ad altare introeunte a choro canit᷑.
supe significamꝰ. Gła patͥ ideo canimꝰ quia tͥnita¬
tem nos ad orare innotescimus De kyrieelson.

Expanded text:
missam ordinasse traditur, ut hodie per Ecclesiam ula dicuntur. Officium quasi officium dicitur. Missa quasi transmissio dicitur; quia in hoc officio catechumeni, excommunicati, poenitentes, foris Ecclesiam mittuntur. Introitus ab introitu sacerdotis dicitur, eo quod sacerdote ad altare introeunte, a choro canitur. cipere significamus. Gloria Patri ideo canimus, quia Trinitatem nos adorare innotescimus CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
aues debet ante ab uxorib abstinere. ⁊ tͣb pꝰt caa
eis uacare. Tot enĩ ppłs dieb csi abstinuit. qͣn legen
acepit. Ter agnꝰ di canit᷑. qͥa corpꝰ xͥ tͥforme intelis¬
t. Iuud qͦd in celo residet. ⁊ qd in t̾ra ambulat. ⁊ qdi
sepiłes reqͥescit. Eucharistia dr bona gr̃a. Culogu
bona benelictio. Cõmunio. participatio. Hanc ids
cem̃. Complendũ ido dicit᷑: qͥa ꝑ illud missa ꝯplet.
te missa est. ẽ licentia ab euncdli. Deo gr̃as. Int̾recdia
nos accepta ultuna b̃ndictione ad patͥam celestem
bimꝰ.⁊ ingr̃arũ actione semꝑ manebimꝰ. Ido ꝓmii
tum puerorũ. scił bndicite. pt missam cantabinꝰ

Expanded text:
es debet ante ab uxoribus abstinere, et tribus postea ab eis vacare. Tot enim diebus populus Dei abstinuit, quando legem accepit. Ter agnus Dei canitur, quia corpus triforme intelligitur: illud quod in coelo residet; et quod in terra ambulat; et quod in sepulcris requiescit. Eucharistia dicitur bona gratia: eulogia bona benedictio: communio participatio. Hanc ideo Complendum ideo dicitur, quia per illud missa completur. Ite, missa est, licentia abeundi. Deo gratias, interjectio tias Deo egit. Ita nos accepta ultima benedictione ad patriam coelestem ibimus, et in gratiarum actione semper manebimus. Ideo hymnum trium puerorum, scilicet Benedicite, pos
Abbreviated transcription (Latin):
gͥnem non sumpserit. Cõmunionem Greg̃. pp̃. cõposu¬
it: ⁊ ad missam cantari instituit. Ite missa est. de uet̾ĩ
testam̃to sũptũ ẽ. ubi scił pharao ppłm de egẏpto ire
uissit. siue ubi cirus ppłm a babylone ire p̾cepit. Sci

Expanded text:
guinem non sumpserit. Communionem Gregorius papa composuguinem non sumpserit. Communionem Gregorius papa composuit, et ad missam cantari instituit. Ite, missa est, de Veteri Testamento sumptum est, ut scilicet Pharao populum de Aegypto ire jussit, sive ubi Cyru
Abbreviated transcription (Latin):
censiuit. sicut & apłica traditio docuit. Siluester
papa lines corporali offerri statuit. sicut ⁊ ioseph do¬
mancũ corpus insyndone munda inuoluit. Drate
tat᷑ ꝯposuisse. s gelasius pp̃. ad missam cantari institu
i. Sc̃o. ẽs sc̃s. Sextꝰ pp̃. dimidiũ de ysaia. dimidiũ
s Gregorus ppa capłm. diesq nr̃os int̾miscuit.
Leo papa sc̃m sacͥficium ĩmaculatam hostiam appo¬
suit. Pater nr̃. dñs qͥdem docuit. s maths ꝯposuit.
G̃reg̃. u ꝙp̃. ad missam cantari censuit. sicut apłica doc¬
auxit. Ambrosius dicere cepit. is ꝙ mos ex eo usq̃qͣm¬
ꝯualuit. Apsi̾tus aut̃ hanc tam̃ que finita missa ar
dicit. Pax dñi sit semꝑ uob̾cum. Innocentiꝰ p̃. pͥmꝰ di¬
ei constituit: ⁊ pace dari cenfuit. Agnꝰ d̃ĩ sergius pp̃ cõ
posuit. ⁊ ad missam cantari instituit. Iuluis pp̃. intinc¬
tionem corporis dñi insangͥnem ꝓhibuit. & gelasius
p̃p illũ exꝯmuncauit. qui corpꝰ dñi acceperit. ⁊ san¬

Expanded text:
censuit, sicut et apostolica traditio docuit. Sylvester papa lineo corporali offerri statuit, sicut et Joseph Dominicum corpus in sindonem mundum involvit . Orate tatur composuisse, sed Gelasius papa ad missam cantari instituctus sanctus. Sixtus papa dimidium de Isaia, dimidium d Gregorius papa capitulum, diesque nostros intermiscuit. Leo papa sanctum sacrificium, immaculatam hostiam apposuit. Pater noster, Dominus quidem docuit; sed Matthaeus composuit; Gregorius vero papa ad missam cantari censuit, sicut apostolica docauxit. Ambrosius dicere coepit, mosque ex eo usque convaluit. Apostolicus autem hanc tantum quae finita missa dicitur dicit, Pax Domini sit semper vobiscum; Innocentius papa dici constituit, et pacem dari constituit. Agnus Dei Sergis papa intinctionem corporis Domini in sanguinem prohibuit, et Gelasius papa illum excommunicavit qui corpus Domini acceperit et san
Abbreviated transcription (Latin):
ppło innotescimꝰ. Sursũ corda iõ dicimiꝰ. qͥa angłorũ er¬
ertitũ ad uentare ñ cubitamꝰ. Hiuc enĩ sacrificio ad¬
erunt. ⁊ nra uota suscipientes ad d̾m ꝑfer̃t̃. Gri̾s
gamꝰ dũo deo nr̃o. ido dicimꝰ. quia ei ꝓ om̃ib bñficis
grates reddimꝰ. Nichil aut̃ sñ causa rationabilis sign¬
ficationis fit in isto sacram̃to. Ideo ⁊ forma huiꝰ lit̾¬

Expanded text:
innotescimus. Sursum corda ideo dicimus, quia angelorum exercitum adventare non dubitamus. Huic enim sacrificio aderunt, et nostra vota suscipientes ad Dominum perferunt. Gratias agamus Domino Deo nostro ideo dicimus, quia ei pro omnibus beneficiis grates reddimus. Nihil autem sine causa rationalis significationis fit in isto sacramento. CAP. C.-- De α et
Abbreviated transcription (Latin):
alii cantum :⁊ alii alia adiecerunt. qui decore donis
ebestinꝰ itaq pp̃ psalmos ad intͦitum misse cn¬
tari instituit. de quib. G6. papa pͦtea anthp¬
nas ad intitui modulando composuit. Unde adhuc pͥ
usus eiꝰdem psalmi ad int̾itum modulando concunt

Expanded text:
alii cantum, et alii alia adjecerunt, qui decorem domus elestinus itaque papa psalmos ad Introitum missae cantari instituit. De quibus Gregorius papa postea Antiphonas ad introitum missae modulando composuit. Unde adhuc primus versus ejusdem psalmi ad Introitum cantatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ea oratio ppłi ꝑ sacerd otẽ ad dm mittit᷑. Hanc in dex¬
tera parte altaris ideo dicimꝰ. quia cũ dextͥs in ui¬
tate sp̾c sc̃i dari credimꝰ. Per eũ qͥ uenturꝰ est ñ nͥ
in exorcismis dicimꝰ. in qͥb diabolũ ꝑ uent᷑m iu-¬
uertimꝰ. cũ oramꝰ: De situ orationum.
disus uncle expulsos nos dolemꝰ. Orantes gͦ ꝯt᷑ͣa ꝑa¬
radysum nos u̾timꝰ. qͥa reditũ illiͥc petimꝰ. Aua ẽ
qͥa moriente surgit. corpꝰ celi. ⁊ lux diei. Ad orien
uera nos adorare significamꝰ. Cuiꝰ debemꝰ ẽt celi. ut eiꝰ
lux in nobis uelit oriri. T ercia est quia in ouente sol
ne gͦ contra ortũ solis nos u̾timꝰ. ut solem angłoꝵ
nos anorare iutelligamꝰ. Et ut ad memoriã glam
nr̃e resurrectionis reuocemꝰ. c̃ solem quẽ in occidente
suꝑ eugł̃m. Hanc ideo legimꝰ. qͥa uiam nobis ꝑ eã ad
Radale a gradib r. quia ingradib camt᷑. Hoc
etiam responsũ uocat᷑. qͥa choro cantante ab uno u̾¬

Expanded text:
ea oratio populi per sacerdotem ad Dominum mittitur: hanc in dextra parte altaris ideo dicimus; quia cum dextris in jutate Spiritus sancti dari credimus. Per eum qui venturus est, nonnisi in exorcismis dicimus, in quibus diabolum per venturum juuramus. CAP. XCV.-- De situ orationis. disus, unde expulsos nos dolemus. Orantes ergo contra paradisum nos vertimus, quia reditum illius petimus. Alia est, quia in Oriente surgit corpus coeli et lux diei. Ad Orient et lux vera, nos adorare significamus, cujus debemus esse coeli, ut ejus lux in nobis velit oriri. Tertia est, quia in Oriente sol ne ergo contra ortum solis vertimus nos, ut solem angelorum nos adorare intelligamus, et ut ad memoriam nostrae gloriam resurrectionis revocemus, cum solem, quem in Occidente um. Hanc ideo legimus, quia viam nobis per eam ad uale a gradibus dicitur, quia in gradibus canitur. Hoc etiam Responsum vocatur, quia choro cantante, ab uno ve
Abbreviated transcription (Latin):
fessionem diaboli dĩio renunciat᷑. sic ꝙ hodtis ad sin¬
łare certam̃ ꝓuocat᷑. Quasi enĩ totis uirib pug¬
nat. dũ cantũ ⁊ orationẽ ⁊ reliqua contͣ diabolũ re¬
citat. Dũ ad euangłm casulam suꝑ humerũ ꝓicit.
quasi gladiũ arripit. dũ legit eugłm. qurasi ense
ciencdũ qͥd his qͥ tragedias intheatͥs recitabãt.
actus pugnantiũ gestib ppło rep̾sentabant.
sib siuis rep̃sentat. ei q uict̾oriã redemptionis sue
immi xͥ in crice pendentis. Decẽ namq psalmos. scił
a deus aͥs ms respice in me usq in manꝰ tuas ꝯm̃¬
do sp̃m meũ. cantauit. ⁊ sic expirauit. ꝑ canonis se¬
crtũ innuit sabbati silentiũ. ẜ pacẽ ⁊ ꝯmunicatio¬
ni designat pacem datam x pͣt resur rectionem.
⁊ gaudii ꝯmunicationẽ. Confecto sacrainto pae n eo¬
nunio ppło a sacerdote dat᷑. qͥa acusatore ur̃s ab ago¬
nitheta nr̃s ꝑ duellũ ꝓstrato. pax ppło a uidice de¬

Expanded text:
icque hostis ad singulare certamen provocatur, quasi enim totis viribus pugnat, dum cantum et orationes et reliqua contra diabolum recitat. Dum ad Evangelium casulam super humerum projicit, quasi gladium arripit. Dum legitur Evangelium quasi ense Sciendum quod hi qui tragoedias in theatris recitabant, actus pugnantium gestibus populo repraesentabant. stibus suis repraesentat, eique victoriam redemptionis suae Christi in cruce pendentis. Decem namque psalmos, scilicet a Deus meus respice usque In manus tuas commendo spiritum meum cantavit, et sic exspiravit. Per Canonis secretum innuit Sabbati silentium. Per pacem, et communicationem designat pacem datam post Christi resurrectionem et gaudii communicationem. Confecto sacramento, pax et communio populo a sacerdote datur, quia accusatore nostro ab agonotheta nostro per duellum prostrato, pax a judice
Abbreviated transcription (Latin):
mortem eiꝰ sui in timore & tremore fuerunt absconditi.
Qnto dicit᷑ pax uob̾cũ. ꝓ dñs uob̾cum. ẽ illud tempꝰ
uintũ donũ est sp̃c scientie. Sp̃c scientie.
quia tunc aꝑuit illis sensũ ut intellig̾ent scͥp¬
turas. Cantꝰ qui sequit᷑. ẽ gaudiũ qͦd habuerunt.
extum donũ est sp̃c pietatis. qͥa maxuua pi¬
etas fuit qd̾ humanã nat᷑am suꝑ astra uexit. O¬
ratio que sequit᷑ ẽ hoc qͥd int̾pellat patrẽ nunc ꝓ
nobis. Septimo dñs uobiscum. in fine misse dicit᷑.

Expanded text:
mortem ejus sui in timore et tremore fuerunt absconditi. mortem ejus sui in timore et tremore fuerunt absconditi. Quinto dicitur Pax vobis pro Dominus vobiscum. est illud tempus Quintum donum est spiritus scientiae, quia tunc aperuit illis sensum ut intelligerent Scripturas. Cantus qui sequitur, est gaudium quod habuerunt uextum donum, est spiritus pietatis, quia maxima pietas fuit quod humanam naturam super astra vexit. Oratio quae sequitur, est hoc quod interpellat Patrem nunc pro nobis. Septimum Dominus vobiscum in fine missae dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Tugł̃m enĩ sig̾tat tempꝰ p̃dicationis xp̃i Sp̃c in¬
S
turbam sͥ cũ palmis obiuam. Cantꝰ offertorii sig̾cat
laridem illiꝰ ppłi. Uñ ⁊ in eadem significaniõe solet
aperuit dĩ. ꝓpt̃ qͦd uenit. scił homines redĩe
sua passione. Silertiũ qͦd sequit᷑. est illud tentpꝰ qͦ xp̃e
in iherłm usq ad passionem que sexto die contigit. qͦsi
paschalis agnꝰ inclusus mansit Sp̃c fortitudinis.¬
Auarto dicit᷑ dñs uob̾cũ in p̾fatione expansis ma¬
nib qͦd significat illud tempꝰ qͦ xp̃c pependit
r cruer extensus. Quartũ donũ est sp̃c fortitudĩs.
qͥa timc expugnauit. diabolũ. Qd p̾fatio alta uoce
dicit᷑. significat decem psalmos qͦs ipse in cruce cla¬
mauit scił a ds a̾s ms̃ respice in me. usq in manꝰ
tuas ꝯmendo ꝯmendo sp̃m meũ. uł sig̾cat strepitũ
qͥ cͥca crucẽ fiebat. turbatis celestib ⁊ t̾restrib. Si¬
lentium canonis qͦs sequit᷑. fuit ilud tempꝰ. qͦ qͥt

Expanded text:
um enim significat tempus praedicationis Christi. Ses, turbam sibi cum palmis obviam. Cantus Offertorii significat laudem illius populi. Unde et in eadem significatione solet aperuit propter quod venit, scilicet homines redimere sua passione. Silentium quod sequitur est illudem usque ad passionem, quae sexta die statim contigit, quasi Paschae agnus inclusus mansit. Quarto dicitur Dominus vobiscum in Praefatione, expansis manibus: significat illud tempus quo Christus pependit in cruce extensus. Quartum donum est spiritus fortitudinis, quia tunc expugnavit diabolum. Quod praefatio alta voce dicitur, significat decem psalmos quos ipse in cruce clamavit, scilicet a Deus Deus meus respice usque In manus tuas commendo spiritum meum, vel significat strepitum qui circa crucem fiebat turbatis coelestibus et terrestribus. Silentium Canonis quod sequitur, fuit illud tempus, quod post
Abbreviated transcription (Latin):
respicit. qͥ cͥca ad uentũ dm̃ erant. Gła in excelsis¬
deo ad ortũ angłorum. qui gaudiũ natiuitatis xͥ
pastorib annun ciaue¬
runt. Prima collecta
ad hoc respicit. qd dñs cca duo¬
decimũ annũ
egit. cũ in medio doct̾orũ audiens eos ⁊ int̾rogans se¬
dit. Epła ad p̾dicatione ioħis ꝑtinet. R esponsum
ad beniuolentiã apłorum. qn uocati a dño secuti

Expanded text:
rant. Gloria in excelsis, ad coetum angelorum, quia gaudium nativitatis Christi pastoribus annuntiatur. Prima Collecta ad hoc respicit quod Dominus circa duodecimum annum egit, cum in medio doctorum audiens eos et interrogans sedit . Epistola ad praedicationem Joannis pertinet. Responsorium ad benevolentiam apostolorum, quod vocati a Domino, secuti
Abbreviated transcription (Latin):
isrł impugnabat. ⁊ demonũ cat̾ua humian
genius uexabat. Hostes ꝯtra ppłm d̃ĩ aciem dircs¬
rant. ⁊ demones ꝯtra iustos tyrannos iicitanert.
Hostes se uallo munieranit. ⁊ demones ꝑ philosepis
⁊ poctas errores firmauert̃. Golias agminib cpli

Expanded text:
Israel impugnabat, et daemonum caterva humanum genus vexabat; hostes contra populum Dei aciem direxerant, et daemones contra justos tyrannos incitaverant; hostes se vallo munierant, et daemones per philosophos et poetas errores firmaverant. Goliath agminibus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
anũ ad singła uicia illicit. Cui fortis armatꝰ animꝰ c̃
scã scͥpt᷑a ut dͥd. cũ mulcro lactis occurrit. funda ⁊ la¬
pide deicit. dũ ꝑ hunianitatẽ .xͥ. qͥ sitienti ppło erat pe¬
tra ⁊ credentib ppłis lapis angularis eũ deuincit. A¬
pͥo ense ꝓstratũ iugulat. dũ hostẽ malignũ fragili car

Expanded text:
anum ad singularia vitia allicit. Cui fortis animus cum sacra Scriptura, ut David, cum mulcro lactis occurrit funda, et lapide, dejecit: dum per humanitatem Christi quae sitienti populo erat petra, et credentibus populis lapis angularis eum devincit, proprio ense prostratum jugulat, dum hostem malignum fragili car
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ans sacͥficiũ istituit᷑. quasi dã a saul ⁊ poło
armis indiut᷑. Cũ oblationes suꝑ altare ponunt᷑. quis
arma a dauid deponunt᷑. Poiro cũ pontifex ad altari
uenit. quasi dauid adu̾sũ philisteũ ꝓcedit. ꝑ calicẽ
mulctrale accipit᷑. ꝑ corporale funda. ꝑ oblatã petra
intelligit᷑. Prefatio que cantat᷑. fuit clamor qͦ prigils
gas ad duellũ ꝓuocat᷑. ꝑ canonis dep̾cationẽ. intellig¬
mꝰ ppłi orationẽ. Sacerdotis indinatio. ẽ funde lapid
imposito rotatio. Panis eleuatio: ẽ lapidis iactatio
Ubi inclinatidenuo. significat qͦd hostis ꝓst̾nit᷑. U
aut̃ diaconꝰ ad sacerdotẽ uenit. ⁊ calicem cũ eo eleum
deponit: designat qͦd dauid ad ꝓstratũ cucurit. extͦ¬
to gladio capud abstulit. Deinde data pace ppłs:
municat. qͥa accepta ꝑ dauid pace. ppłs deo sacrifia
participat. Cantꝰ in ꝯmunione: est latis ppłi ꝑ ue¬
torie exultatione. Oratio ⁊ bndictio que sequit᷑. E

Expanded text:
stituitur, quasi David a Saul et populo armis induitur . Cum oblationes super altare ponuntur, quasi arma David deponuntur. Porro cum pontifex ad altare venit, quasi David adversus Philistaeum procedit. Per calicem mulctrale accipitur, per corporale funda, per oblatam petra intelligitur. Praefatio quae cantatur, fuit clamor quo pugil gigas ad duellum provocabatur, per Canonis deprecationem, intelligimus populi orationem. Sacerdotis inclinatio, est fundae lapide imposito rotatio. Panis elevatio est lapidis jactatio. Ubi denuo inclinatur, significat quod hostis prosternitur. Ubi autem diaconus ad sacerdotem venit, et calicem cum eo elevans deponit, designat quod David ad prostratum cucurrit, extracto gladio caput abstulit. Deinde data pace populus communicat quia accepta per David pace populus Deo sacrificans participat. Cantus in communione, est laus populi pro victoriae exsultatione. Oratio et benedictio quae sequitur, est
Abbreviated transcription (Latin):
tu coram iudicib agit᷑. quia in missa causa ppłi cu
d̃o iudice agit᷑. Cũ campana sonat᷑. quasi ppls ad pa¬
citũ ꝑ p̃conem ꝯuocat᷑. Nempe oratoriũ est. quasi pͥo¬
rium. In qͦ iudex d̾s ꝓ tͥbunali secde creditꝰ. cu
ppłs reus sistit᷑. Diabolus est accusator. sacerdos de¬
fensor. qͥa gͦ accusatione diaboli. a reatu ppłi iudes
offendit᷑. sacerdos qͥ causam ppłi fuscipit. duellũ sub¬
re compellit̾. qͥtinꝰ aelatoris fallatia refutet᷑. ppłi i¬

Expanded text:
missa causa populi cum Deo judice agitur. Cum campana sonatur, quasi populus ad placitum per praeconem convocatur. Nempe oratorium est quasi praetorium in quo judex Deus pro tribunali sedere creditur, cui populus reus sistitur. Diabolus est accusator, sacerdos defensor. Quia ergo accusatione diaboli, et reatu populi judex offenditur, sacerdos qui causam populi suscepit duellum subire compellitur, quatenus delatoris fallacia refutetur, populi i
Abbreviated transcription (Latin):
ultiplici itaq hoste ab iħu qͥ & iosue suꝑato:
& uictori ppło ob pacis hal undantiam negli¬
gentia resu̾luto. rursus philistei ad u̾sus isrł. ꝯueni¬
unt. crudele bellũ indicunt. ex qͥb golias ꝓcedit. du¬
ellũ petit. cui dauid cũ pastorali pera occurit. fun¬
da ⁊ lapide eum deicit. ꝓpͥo mucrone ꝓfodit. P płs
aut̃ lib̾atus ꝓuictoria deo uictimã ĩmolat. ꝓ gr̃ar̃¬

Expanded text:
ultiplici itaque hoste, ab Jesu, qui et Josue, superato, et victori populo ob pacis abundantiam negligentia resoluto, rursus Philistaei adversus Israel conveniunt, crudele bellum indicitur. Ex quibus Goliath procedit, duellum petit. Cui David cum pastorali pera occurrit funda, et lapide cum dejecit, proprio mucrone perfodit. Populus autem liberatus, pro victoria Deo immolat
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe in mundo se abstineat. s etiã ab oculorũ iac¬
tu. & u̾bi. & cogitationis errore: ita ut dũ nullũ
inse uiciũ regnare ꝑmittit: impetrare apud d̾m
ueniã ꝓ subditorũ facinorib ualeat. Qui enĩ is¬
ta sectatꝰ fuerit: & dĩ minister utilis erit: ⁊

Expanded text:
opere immundo se abstineat, sed etiam a jacopere immundo se abstineat, sed etiam a jactu oculi, et cogitationis errore, ita ut dum nullum vitium in se regnare permittit, impetrare apud Deum veniam pro subditorum facinoribus valeat. Qui enim ista sectaverit, et Dei minister utilis erit, et
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatione curã pauperũ gerere. esuiien¬
tes pascere. uestire nudo sisuscipe ꝑegrinos.
captiuos redim̾e: uiduas ac puprilos tuede
ꝑuigilem in cunctis exhibere curaui ꝓiuden¬
tiam. & diftributione discretam. Inqͦ enã⁊
hospitalitas ita erit p̾cipua. ut om̃s cũbe
niguuitate e caritate suscipiat. Si eiuĩ oms̃
fideles illud euuangłicũ audire desid̾ant. hospes
um. cunctoꝵ debet ẽẽ receptaculũ: Laicus enĩ
unũ aut duos suscipiens: impleuit hospitalita¬
tis officiũ. Ep̃c sinon om̃s recipiat: inhumanꝰ
ẽ. In negotus aut̃ scłarib dirimendis: oportet e¬
ũ causam mĩto discerne̾ non gr̃a. Neq enĩ sic de¬
bet ep̃c susciꝑe potentẽ. ut constristet cont᷑ iusti¬
ciã pauꝑem: neq ꝓ pauꝑe auferre iusticiã a
potente. Non defendat imꝓbũ ne scã indigno
ꝯmittenda arbitret᷑. neq arguat & impugnet.
tio. abstinentia. siue pudicitia: ut non solũ ab

Expanded text:
dispensatione curam pauperum gerere, esuriendispensatione curam pauperum gerere, esurientes pascere, vestire nudos, suscipere peregrinos, captivos redimere, viduas ac pupillos tueri, pervigilem in cunctis exhibere curam, providentiam et distributionem discretam. 19. In quo etiam hospitalitas ita erit praecipua, ut omnes cum 424 benignitate et charitate suscipiat. Si enim omnes fideles illud evangelicum audire desiderant: Hospes um cunctorum debet esse receptaculum? Laicus enim unum aut duos suscipiens implevit hospitalitatis officium, episcopus, nisi omnes receperit, inhumanus est. In negotiis autem saecularibus dirimendis oportet eum causam merito discernere, non gratia, neque enim sic debet episcopus suscipere potentem, ut contristet contra justitiam pauperem, neque pro paupere auferat justitiam a potente. 20. Non defendat improbum, nec sancta indigno committenda arbitretur, neque arguat, aut impugnet, tio, abstinentia, sive pudicitia, ut non solum ab
Abbreviated transcription (Latin):
uttatis se gt̾e. tractans demistio legis. de doctri¬
na fiaei. de uͥtute contimentie. de disciplina
nistici e uiiquẽq diu̾sa ammonens erhortai¬
ut prenoscat. quid. cui. quando. uł quomͦ ꝓte¬
rat . Qui pͥceteris speciale officiũ ẽ. septuras le
gere: ꝑcurrere canones. erempla score unsti¬
paco habere: nec quẽ quiã ex menbris suil discer¬
pesnuillĩ damipmare nͥ cõprobatũ. nullũ et¬
comunicare nͥ discussũ. Qui ꝙ ita humilita¬
te parit̾ & auctontate preẽẽ debeti ut neꝙ
ꝑimiam humiliaatẽ suam. subditoꝵ iucia
conualesc̾e faciat: neq ꝑinmoderatã aue¬
toritatẽ seueritatis. potestatẽ exerceat. s
tanto cautiꝰ erga cõmissos agat. qͣnto dur uis
axp̃o iudicari formidat. Tenebit q laui di
eri eustodis humilitas huiꝰ est. Habebit etia i¬
ter hes omia ⁊ casticatis eminentiam: i ta ut uĩs
da i libera. Inter h ec oportebit eũ sollicita

Expanded text:
vitatis et gratiae, tractans de mysterio legis, de doctrivitatis et gratiae, tractans de mysterio legis, de doctrina fidei, de virtute continentiae, de disciplina iustitiae, unumquemque diversa ammonens exhortatiut praenosceret, quid, cui, quando vel quomodo proferret. Prae ceteris speciale officium erat, ut iegere, percurrere canones, exempla sanctorum imitapacem habere, nec quemquam in membris suis despicere, nullum damnare, nisi comprobatum, nullum excommunicare, nisi discussum. Quique ita humilitatem pariter et auctoritatem praestabit, ut neque per nimiam humilitatem suam subditorum vitia convalescere faciat, neque per immoderatam auctoritatem severitatis potestatem exerceat; sed tanto cautius erga commissos agat, quanto durius a Christo judicari formidat. 18. Tenebit quoque iustodis humilitas. Habebit etiam inter haec omnia et castitatis eminentiam, ita ut mens Cda et libera. Inter haec oportebit eum sollicita
Abbreviated transcription (Latin):
gissi ante ordinationẽ peccator iuuentꝰ fuer¬
eatores a sacerdotio remouit. consicẽt seu¬
misq q: ⁊ sciens qͥd potentes potenter tomita
uacientur: retrahat se ab hoc ñ tam honore qͥm
ouere & alioꝵ locũ qui digi sunt non ambi¬
at occupare. Qͥ enĩ in erudiendis atq uistimi¬
indis ad ditutẽ ppłis pre ẽ. necesse ẽ ut ionũ¬
ñi aluũ dde peccatis arguit: ipse a peccatis ẽt
debit aieñ. Nam cũ qua fronte subiectos ar¬
guere poterit: cũ illi statĩ possint correpti aa¬
gerere ante te doce que recła sunt ep̃es. Or¬
pt᷑ quinegligit facere: Aesinat recła docere
Drimitꝰ quidem semet ipsũ corrise debet
emalios ad beneuiuendũ amoriere studet:
ita ud in om̃ib semet ipsũ formã uiden
di p̃beat: eunctos ꝙ ad honũ opus doctrino
iope ꝓuocet. Cui etiã scientia scͥpturarũ ne¬
assaria est: quia si ep̃o tantũ sc̃a sit uitass
soli potest prodesse sic uiuens Porro sust doe¬
fena & sermone fuerit erualitul. potest cefers

Expanded text:
gis ante ordinationem peccator inventucatores a sacerdotio removet, consideret se unusquisque, et sciens, quia potentes potenter tormenta patientur , retrahat se ab hoc non tam honore quam onere, et aliorum locum qui digni sunt non ambiat occupare. Qui enim in erudiendis, atque instituendis ad virtutem populis praeerit, necesse est ut in oenim alium de peccatis arguit, ipse a peccato debet esse alienus. Nam cum qua fronte subjectos arguere poterit, cum illi statim possit correptus ingerere: Ante te doce quae recta sunt, ofacere, desinat recta docere. Prius quippe semetipsum corrigere debet, qui alios ad bene vivendum admonere studet, ita ut in omnibus semetipsum formam vivendi 423 praebeat, cunctosque ad bonum opus doctrina et opere provocet. Cui etiam scientia Scripturarum necessaria est, quia si episcopi tantum sancta sit vita, sibi soli potest prodesse sic vivens. Porro si et doctrina et sermone fuerit eruditus, potest caeteros
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾is tam̃ consentientib testimonio litt̾arũ.
Huic aut̃ dũ consecratur dat᷑ baculus : ut
eiꝰ indicio subditam plebem uł regat. uł cor¬
rigat: ul infirmitates infirmoꝵ sustineat.
Datur ⁊ anulus ꝓpt̾ signũ pontificalis hono¬
ris: uł signadm secretoꝵ. Nam multa sunt.
que a carnaliũ muiꝰq intelligentiũ sensib.
occultantes sacerdotes quasi sub signaculo
condunt: ne indignis quibq sacram̃ta dĩ¬
aꝑiant᷑. Iam uͦ qͦd scłares uiri nequaqͣm ad
mnisteriũ eccłiȩ assumunt᷑: eadem auctori¬
tas apłica monet & dicit. Mauꝰ cito nemmni
imposueris. Et iterũ. Non neophitũ: ne in
suꝑbiam elatus putet se non tã ministĩũ
humilitatis qͣm admuislatione iec aulabi. potet¬
cat la dertuzs condemonatione supbi e sicit

Expanded text:
eris tamen consentientibus testimonio litterarum. 12. Huic autem, dum consecratur, datur baculus, ut ejus indicio subditam plebem vel regat, vel corrigat, vel infirmitates infirmorum sustineat. Datur et annulus propter signum pontificalis honopropter signaculum secretorum. Nam multa sunt, que a carnalium minusque intelligencium sensibus occultantes sacerdotes quasi sub signaculo condunt, ne indignis quibusque sacramenta dnequaquam ad ministerium Ecclesiae admittuntur, eadem auctoritas apostolica docet, dicens: Manus cito nemini imposueris, et iterum: Non neophytum , ne, in superbiam elatus, putet se non tam ministerium humilitatis quam administrationem saecularis potestatis adeptum, et condemnatione s
Abbreviated transcription (Latin):
ca. s et sobria colant. Osuris neqͣ qͣm in com¬
bant. neq tͣpiũ occupationes lucroꝵ fraudis¬
q cuiꝰquã studiũ appetant: amorẽ pecunie
ꝑ ambitiones non subeant: ꝓ beneficiis me¬
dicine di munã ñ accipiant.Dolos ⁊ ꝯuiratio¬
nes caueant: odiũ. emulationẽ. obtrectationẽ¬
q atq inuidiam fugiant. Non uagis oculis.
ñ infreni lingua. aut petulanti timidoq ge¬
stu incedant. s pudorẽ ac uerecundiam m̃tis.
simplici habitu incessuq ostendant. Obsceni¬
tatẽ etiã u̾boꝵ. sic̃ ⁊ oꝑum: penitꝰ execrent᷑. Ui¬
duarũ ac uirginũ iufitationes frequentissi¬
mas fugiant: contub̾nia extranearũ femi
narũ. nullatenꝰ appetant. Castimoniã qͦꝙ
inuiolati corporis perpetuo ꝯseruare stude¬
ant: aut ceree uniꝰ matrimonii uinculo fe¬
derent᷑. Seniorib qͦq debitã p̾beant obedi¬
entiam: neq ullo iactantie studio semetip¬

Expanded text:
ca, sed et sobria colant. Usuris nequaquam incumca, sed et sobria colant. Usuris nequaquam incumbant, neque turpium occupationes lucrorum, fraudisve cujusquam studium appetant. Amorem pecuniaeper ambitiones non subeant, pro beneficiis medicinae Dei, munera non accipiant. Dolos et conjurationes caveant, odium et aemulationem, obtrectationem atque invidiam fugiant: non vagis oculis, n infreni lingua aut petulanti tumidoque gestu incedant, sed pudorem et verecundiam mentis simplici habitu incessuque ostendant. Obscenitatem eciam verborum sicut et operum penitus execrentur, viduarum ac virginum visitaciones frequentissimas fnarum nullatenus appetant. Castimoniam quoque inviolati corporis perpetuo conservare studeant, aut certe unius matrimonii vinculo foederentur. Senioribus quoque debitam praebeant oboedientiam, neque ullo iactantiae studio semetip
Abbreviated transcription (Latin):
De dericis
caaue oomes oui in eccles lastici ministe¬
rii gradibus ordinati suit: generalit̾ cłici no¬
minant᷑. Cleros enĩ uł cli̾cos hinc appellatos.
doctores nr̃i dicinit. qͥa mathias sorte electus
ẽ. quẽ pͥmũ ꝑ apłos legimꝰ ordinatũ: ⁊ sic õs
qͦs illis temporib eccłiarũ pͥncipes ordinabant.
sorte eligebant. Nam cleros sois interp̾tatur.
Unde & hereditas grece. cleronomia appel¬
lat᷑: & heres cleronomius. Prouide gͦ cłicos uo¬
cari aiuint. eo qͦd in sorte heclitatis dĩ dent᷑:
sicut de eis scriptũ ẽ. loquente dño. Ego he¬
reditas eoꝵ. Unde oportet qͥ d̾m hereditate
possident. absq ullo impeduñto scłi. deo
seruire studeant: e pauꝑes spu eẽ contendant:
ut congrue illud psalmiste dicẽ possunt. dñs
is igit᷑ lege patrũ iubet᷑. ut a uulgari
uita seclusi. a niundi uoluptatib sese
abstineant: ñ spectaculis. ñ põpis int̾suit. Con¬
uiuia publica fugiant. pͥuata ñ tantũ pudi¬

Expanded text:
De clericis. Itaque omnes qui in ecclesiastici ministerii gradibus ordinati sunt, clerici generaliter nominantur. Cleros autem vel clericos hinc appellatos doctores nostri dicunt, quia Mathias sorte electus est quem primum per apostolos legimus ordinatum . Sic et omnes quos illis temporibus Ecclesiarum principes ordinabant sorte eligebant. Nam cleros sors interpretatur, unde et haereditas graece cleronomia appellatur, et haeres cleronomos. 2. Proinde ergo clericos vocari aiunt, eo quod in sortem haereditatis Domini dentsicut de eis scriptum est, loquente Domino: Ego haereditas eorum. Unde oportet ut qui Deum haereditate possident absque ullo impedimento saeculi Deo servire studeant, et pauperes spiritu esse contendant, ut congrue illud Psalmistae dicere possint: Dominus is igitur lege Patrum cavetur, ut a vulgari vita seclusi, a mundi voluptatibus sese abstineant. Non spectaculis, non pompis intersint, convivia publica fugiant: privata non tantum pudi