comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gł̾ium dedit. Serue male &e piger.
Relieͣ. Seruus malus appellatur:
quia calumpniã dño facit. Piger:
quia salentum noluit dupplicare.
Inaltero igitur suꝑbia: in altero
quare nõ tibi istius modi cogitatio
incussit timorem. ut scires me mea
diligentius exquisiturũ. & dares pe.¬

Expanded text:
m reddat. Serve male et piger, t, cum usura. Malus appellatur, quia calumniam Domino facit; piger, quia talentum noluit duplicare, ut ut in altero superbiae, in altero quare non tibi instiusmodi cogitatio incussit timorem, ut scires me mea diligentius quaesiturum, et dares pe
Abbreviated transcription (Latin):
Ira inquit &e suscipe quenec oculus
udit nec auris audiuit: nec ĩ cor
hominis ascendit. Quid autẽ po¬
test maius dari fideli seruo. quã. ẽe.
lum dño o̾ uidere gaudium dsũ
sui: Accessit autẽ oe qui ꝑinum
talentũ acceꝑat: ce. ait. Oñe scio
quia homo durus es: metis ubi ñ

Expanded text:
 suscipe quae nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt . Quid autem potest majus dari fideli servo, quam esse cum Domino, et videre gaudium Domini sui? Accedens autem et qui unum talentum acceperat, ait: Domine, scio quia homo durus es: meti
Abbreviated transcription (Latin):
ominicus sermo quẽ¬
debemus om̃s nõ solũ
studiose uerum etiam
sapienter audire. cui nos oportet hu¬
militer ac delectabilit̾ obedire: mo¬
derationis suc fenens ubiq temperi¬
em. ut nec ouibz desint pabula nec
pastorib alimenta: quedam speci¬
aliter solis precipit nobis quedam ñ
generaliter ce̾ nobis c̾ nobis. Nobis
namq id. ẽ. seruis. quos pater ille fa¬
milias rerum omnium dñs. ad hoc ĩ
sua magna domo constiauit: ut ppłõ
eiꝰ uerbum gratie ministremus: spe.¬
tialiter iniungitur. sc̃e predicationis
officium. Generaliter uero & nobis et
uobis: salutaris inlicitur obedientia
mandatorum. Inquib denuo man¬
datis: tamqͣm ditissimis ferculis:
sic celestium deliciaꝵe copia spiritat
etiam qd̃ parulus fugat. Ibi ẽ em̃
simul cr lacteus potus quo tenera fi¬
delium nutriatur infantia: &e solidus
tib quo robusta ꝑfectorum iuuent᷑.
spiritalia sc̃ẽ iuirtutis accipiat ĩcre¬
menta. Ibi prorsus adsalutem consili¬

Expanded text:
ominicus sermo, quedebemus omnes, non solum studiose, verum etiam sapienter audire, cui nos oportet humiliter ac delectabiliter obedire, moderationis suae tenens ubique temperiem, ut nec ovibus desint pabula, nec pastoribus alimenta, quaedam specialiter solis praecipit nobis, quaedam vero generaliter et nobis et vobis. Nobis namque, id est servis quos pater ille familias, rerum omnium dominus, ad hoc in sua magna domo constituit, ut populo ejus verbum gratiae ministremus, specialiter injungitur sanctae praedicationis officium: generaliter vero nobis et vobis, salutaris indicitur obedientia mandatorum. In quibus denuo mandatis, tanquam ditissimis ferculis, sic coelestium deliciarum copia spiritalis etiam quod parvulus sugat. Ibi est enim simul et lacteus potus, quo tenera fidelium nutriatur infantia, et solidus cibus, quo robusta perfectorum juventus spiritalia sanctae virtutis accipiat incrementa. Ibi prorsus ad salutem consuli
Abbreviated transcription (Latin):
lis unda ꝑ funderet. Transiebat
ꝑignem a aquã cum uim furen¬
tis incendii. diuini fontis clemen¬
tia temperabat. Ardebat gͦ lauren¬
tius: seduincebat ignis ille: dequo
ait saluator. Ignem ueni mittere
interram quẽ uolo ut ardeat. Ono¬
demꝙ uiri. & flãmis corpꝰ urelitur:
& arclentis fidei calore. mens ignita
feruelat: sic̃ loquebantur acdinuicẽ
euuangłici illi uiri dicentes. Nõne

Expanded text:
lis unda perfunderet. Transibat per ignem et aquam, cum vim furentis incendii divini fontis clementia temperaret. Ardebat ergo Laurentius, sed vincebat ignis ille de quo ait Salvator: Ignem veni mittere in terram, et quam volo, ut ardeat . O nousdemque viri et flammis corpus urebatur, et ardentis fidei calore mens ignita fervebat; sicut loquebantur ad invicem evangelici viri dicentes: Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
mundum multimoda passioneum¬
samus. Cecinit quondam uariis
tribulationib coartatus: ille claris¬
simus ꝑphaꝵ patriarcha dauid di¬
cens. Concaluit cor meum ĩtrame:
& inmeditatione mea exardescet ig¬
nis. Quã sententam: euã uenera.¬
bili laurentio conuenire manifestõ
est. cuius cor tanta inficde xp̃i mag¬
nanimitate concaluit: ut despectis
ꝓprii corporis cruciatib insanissimo

Expanded text:
mundum multiplici passione vmundum multiplici passione vincamus. Cecinit quondam variis tribulationibus coarctatus ille clarissimus prophetarum patriarcha David, dicens: Concaluit cor meum intra me, et in meditatione mea exardescet ignis . Quam sententiam etiam venerabili Laurentio convenire manifestum est: cujus cor tanta in fide Christi magnanimitate concaluit, ut, despectis proprii corporis cruciatibus, insanissimo
Abbreviated transcription (Latin):
ardentius ueritatis radiis eiꝰ mens
accensa feruebat. Unde nec potuit
de infatigabili eiꝰ pectore: calorem
diuinitus infusum corporeus ille ce̾
mortalium ministratus manib ig¬
nis excludexe. De hoc ualidissimo xp̃i
milite illud credendum. ẽ. cdictum:
qd̃ ante multa annorũ nilia p̾nun¬
tiatum. ẽ ꝑ propħam dicentẽ. Et si
transeas ꝑignem: flãmate nõ cõbu¬
ret. Ecce enim beatus laurentius. tͣn¬
siuit ꝑignem. quo nõ adustusi hor¬
ruit. sed illuminatus effulsit. Transi
uit ꝑignem mom̃taneum atq terre¬
num: sed flãma gehenne ꝑpetuo ex¬
urentis euasit. Quid hoc beatius
iuro qui miserantis dei dispensãte
grã: arsit ne groleret. & ne ureretur
erustus. ẽ: Qui si nullis esset ig¬
nib ac suppliciis traditus: fuerat
quidem securitas libertatis: sed nulla
extiterat gloria dimicantis. Ad hoc
enim nos exemplis atq doctrinis in
eccłia sua xp̃c erudit: nõ ut nichil
mali paciamur inmundo. sed ut

Expanded text:
ardentius veritatis radiis mens ejus ardentius veritatis radiis mens ejus accensa fervebat; unde nec potuit de infatigabili ejus pectore calorem divinitus infusum corporeus ille et mortalium ministratus manibus ignis excludere. De hoc validissimo Christi milite illud credendum est dictum, quod ante multa annorum millia praenuntiatum est per prophetam dicentem: Et si transeas per ignem, flamma te non comburet . Ecce enim beatus Laurentius transivit per ignem, quo non adustus inhorruit, sed illuminatus effulsit, transiit per ignem momentaneum atque terrenum, sed flammam gehennae perpetuo exurentis evasit. Quid hoc beatius viro, qui miserantis Dei dispensante gratia arsit ne arderet, ut ne ureretur exustus est? Qui 244 si nullis esset ignibus et suppliciis traditus, fuerat quidem securitas libertatis, sed nulla exstiterat gloria dimicantis; ad hoc enim nos exemplis atque doctrinis in Ecclesia sua Christus erudit, non ut nihil mali patiamur in mundo, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
knu: annua semꝑq
noua festiuitas. eccl̃am
de iugit᷑ ingaudia leticie spiritalis
accenddit. Admonens uniu̾sitatẽ
credentium: ut sĩc ille ꝑfecte. de¬
uotionis ardore furentib ñ cessit
incendiis: ita nos diuersarum
tribulationum ignis &e maloꝵ
seculariũ flamina: a xp̃i societa¬
te non moueat. Ut ait ille myst̾i¬
orum celestium doctor. ac totius
uirtutis eemplum głosissimus
paulus. Quuis nos separabit a
caritate xp̃i: tribulatio an angus¬
tia. anꝑsecutio. an fames. annu.¬
cditas. anꝑiculum. angladius:
Et uere nullis presentium ꝑse¬
cutionum potest indinari ꝑicu¬
lis: qui semel ꝓmissa om̃ĩpotentis
dei. eteena largissimi redemptoris
premia. fide stabili. &e inconcussa ñ¬
te concepit. Neq enĩ potest ardiũ
illud. precelsumq bonoꝵ ĩ mortaliũ
iter: debilis animus cr̾ fides clauda
conscendere. Ideo & fortissimum mar¬
tyrem incumbentium tormenta pe¬
narum. &̾ seuissimi ꝑsequutoris su¬
perare flãma non potuit: quia lõge

Expanded text:
 annua semperque nova festivitas Ecclesiam Dei jugiter in gaudia laetitiae spiritualis accendit, admonens universitatem credentium, ut sicut ille perfectae devotionis ardore furentibus non cessit incendiis; ita nos diversarum tribulationum ignis, et malorum saecularium flamma a Christi societate non moveat, ut ait ille mysteriorum coelestium doctor, ac totius virtutis exemplum gloriosissimus Paulus: Quis nos separabit a caritate Christi, tribulatio, an angustia, an 243 persecutio, an fames, an nuditas, an periculum, an gladius ? Et vere nullis praesentium persecutionum potest inclinari periculis qui semel promissa omnipotentis Dei, et aeterna largissimi Redemptoris praemia, fide stabili et inconcussa mente concepit. Neque enim potest arduum illud praecelsumque bonorum immortalium iter debilis animus, et fides clauda conscendere. Ideo et fortissimum martyrem incumbentium tormenta poenarum, et saevissimi persecutoris superare flamma non potuit; quia longe
Abbreviated transcription (Latin):
triumphum beati laurentii. totꝰ
ubiq mundus consona hodie de¬
uiotione concebrat. Hinc quod in¬
suꝑabilem fidem eius letior roma
miratur. Quia radiis et̾nisolis
accensus: ignem setuli pacient̾ sus¬
tinuit. & confidenter euasit.
xprs de eadem festiuitate.¬

Expanded text:
triumphum beati Laurentii totus ubique mundus consona hodie devotione concelebrat, hinc quod inseparabilem fidem ejus laetior Roma miratur, qui radiis aeterni solis accensus ignem saeculi patienter sustinuit, et confidenter evasit, XVI. De eodem
Abbreviated transcription (Latin):
tistam. Deicit pueritiam ꝑdit iu¬
uentutem. illicite inquietat emor¬
tuam senectitẽ. Premonita inqͥt
amatre sua. La michi inquid ĩ dis

Expanded text:
tistam, dejicit pueritiam, perdit juventutem, illicit et inquietat emortuam senectutem. Praemonita a matre sua, Da mihi, inquit, in dis
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis. quid. ẽ. qd̾ dedilec¬
tione quasi desingulari mandato
dñs dicit. Hoc. c. preceptum meũ.
ut diligatis inuicem. Nisi quia
omne mandatum de sola dilectio¬
ne.ẽ. omnia unũ preceptum sunt.
Quia quicquid precipitur. ĩ sola
caritate solidatur. Ut enĩ multi
arboris rami exuna radice prode¬
unt: sic multe uixtutes una cari¬
tate generantur. Sec habet ali¬
quit uiriditatis ramus bom oꝑis:
si non manet inradice caritatis.
Precepta ergo dominica: &e multa
sunt ce unum. Multa ꝑdĩuersi¬
fatem oꝑis unum in radice dilec¬
tionis. Qualider autẽ ista dilectio¬
sit tenenda: ip̃e insinuat qui im
plerisq scripture sue sententiis:¬

Expanded text:
est quod de dilectione, quasi de singulari mandato, Dominus dicit: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, nisi quia omne mandatum de sola dilectione est, et omnia unum praeceptum sunt, quia quidquid praecipitur, in sola charitate solidatur? Ut enim multi arboris rami ex una radice prodeunt, sic multae virtutes ex una charitate generantur. Nec habet aliquid viriditatis ramus boni operis, si non manet in radice charitatis. Praecepta ergo dominica et multa sunt, et unum: multa per diversitatem operis, unum in radice dilectionis. Qualiter autem ista dilectio tenenda sit, ipse insinuat, qui in plerisque Scriptur
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: relictis temꝑalib mercemur
et̾̃na. Si autem nec dũ possumus
relinquere ꝓpria: saltim non cõcu¬
piscamus aliena. Si nec dum mens
nr̃a accenditur igne caritatis: iam¬
bitione sua habeat frenũ timoris.
At ꝓfectus sui passib uegetata.
dum ab alienorum appetiti cõpes¬
citur. quando qͥue adppria cõtemp¬
nenda ꝑducatur. Ipso auxiliante

Expanded text:
sunt, relictis temporalibus, mercemur sunt, relictis temporalibus, mercemur aeterna. Si autem necdum possumus relinquere propria, saltem non concupiscamus aliena. Si necdum mens nostra accenditur igne charitatis, in ambitione sua habeat frenum timoris, ut profectus sui passibus vegetata, dum ab alienorum appetitu compescitur, quandoque ad propria contemnenda perducatur, adjuvante
Abbreviated transcription (Latin):
diegere: studuerunt inhocselo nichil
amare. nichil umquã appet̾e: ni
chil sine appetitu possidere. Quos
bene ysaias intuens ait. Qui sãt¬
isti qui ut nubes uolant. ce sieut
columbe adfenestras suas: Uidit
quippe eos terrena dispicere. mente¬
celestib ꝓpinquare: uerbis pluere
miratulis coruscare: ee quos ater¬
renis contagiis sc̃a predicatio. et
sublimis uita suspendit: hos uo¬
lantes pariter ce nubes appellat.
Fenestre autẽ nr̃e sunt ocuui: quia
ꝑ ipsos anima respicit qd̾ extersus
concupiscit. Columba uero simplex
est animal: atq amalicia fellis
alienũ. Quasi columbe etgo ad
fenestras suas sunt: qui nichil in
hoc mundo concupiscunt. qui oĩa
simpliciter aspiciunt: &e inhis que
iuident rapatitans studio nõ tra¬
huntur. At contra nuiliuuis ce non
columba. ad fenestras suas. ẽ. qui ad
ea que oculis considerat. rapine desi¬
derio anhelat. Quia ergo fratris
colimus. Ostendat nr̃e obsequium
deuotionis: inmutate sollempni¬
tas m̃tis. Oespiciamus ꝙ terrena

Expanded text:
igere studuerunt in hoc saeculo nihil amare, nihil unquam appetere, nihil vel sine appetitu possidere. Quos bene isti, ait, qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas ? Vidit quippe eos terrena dcoelestibus propinquare, verbis pluere, miraculis coruscare. Et quos a terrenis contagiis sancta praedicatio et sublimis vita suspenderat, hos volantes 1453 pariter et nubes appellat. Fenestrae autem nostri sunt oculi, quia per ipsos anima respicit quod exterius concupiscit. Columba vero simplex est animal, atque a malitia fellis alienum. Quasi columbae ergo ad fenestras suas sunt, qui nihil in hoc mundo concupiscunt, qui omnia simpliciter aspiciunt, et in his quae vident rapacitatis studio non trahuntur. At contra milvus et non columba ad fenestras suas est, qui ad ea quae oculis considerat rapinae desiderio anhelat. Quia ergo, fratrescolimus. Ostendat nostrae obsequium devotionis immutatae solemnitas mentis; despiciamus quae terrena
Abbreviated transcription (Latin):
mando uerũ consubstantialẽꝙ pa¬
tri dei filium negabant: sic here¬
tici preterea negando mariã semꝑ
tee nascituro exhumanis membris
unigenito deo. carnis sue mat̾iam
ministrasse: uerum consubstanti¬
alemq matrifilium hominis fa¬
teri non debere dixerunt. Sed si
caro uerbi dei scd̃m carnẽ nascẽtis
a carne uirginis matris ꝓnuntiat᷑
extranea. sine causa uenter qui eã
portasset ce ubera que lactassent
beatificantur. Qua enim consequen¬
tia eius lacte credatur nurritus. uiꝰ
semine negat᷑. et̃. conceptus. cũ exumꝰ
eiuscdemq fontis origine. scd̾m fisi¬
tos ut̾q liquuor emanare ꝓbeturͤ
nisi forte putanda. ẽ. iurgo sementi¬
uam sue carnus mat̾iam nutrien¬
do incarne dei filio suggerere potu¬
isse: incarnando autẽ. quasi ma¬
iori &e inusitato miraculo minime
potuisse. Sed huic opinioni obstat
apłs dicens. Quia misit d̾s filium
suum fc̃m exmuliere. factum sub
lege. Neq enĩ audiendi sunt qui
legendum putant. natũ exmuliere

Expanded text:
mando verum consubstantialemque Patri Dei Filium negabant, sic haeretici postea negando Mariam sempevirtute nascituro ex humanis membris unigenito Deo carnis suae materiam ministrasse, verum consubstantialemque matri filium hominis fateri non debere dixerunt. Sed si caro Verbi Dei secundum carnem nascentis a carne Virginis matris pronuntiatur extranea, sine causa venter qui eam portasset, ubera quae lactassent, beatificantur. Qua enim consequentia ejus lacte credatur nutritus, cujus semine negatur esse conceptus? Cum ex unius ejusdemque fontis origine secundum physicos uterque liquor emanare probetur. Nisi forte putanda est virgo sementivam suae carnis materiam nutriendo in carne Dei Filio suggerere potuisse, incarnando autem quasi majori et inusitato miraculo minime potuisse. Sed huic opinioni obstat Apostolus dicens: Quia misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege . Neque enim audiendi sunt, qui legendum putant, natum ex muliere,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓp̾c sine dubio qui sius discipłis art.
Uocatis me magister &e dñe: se beni
dicitis. sum &r enĩ. Que. ẽ. etã huiꝰ
dm̃ familia: Nimirum illa .ẽ. quã
ip̃e dñs demanu inimici redemit:
oe suo dñomã cipauit. Hec au¬
tem familia sc̃a. ẽ. eccłia catholica:
que ꝑorbem terre copiosa fertilita¬
te diffunditur: & redemptam se p̾¬
tioso sui dñi sanguine głatur. Ellius
enĩ hominis sicut ip̃e ait uenit nõ
ministrari: sed ministrare. es dare
animam suam redemptionem pro
multis. Ip̃e. ẽ. etiam pastor bonus qu
animam suam posuit ꝓouib suis
Grex ergo boni pastoris: np̃a. ẽ fam¬
lia redemptoris. Dispeni nor uer
quissit quem oportet. cẽ. delem
riter &e prudentem: paulus nobic
ostendit apłs. Qui de se suisꝙs
ciis loquens ait. Sic nos existime
homo ut ministros xp̃i: & dispens¬
tores mysteriorum dei. Hic iam
queritur inter dispens. atores: ut
fidelis qui inueniatur: Nlequis ai¬
tem nr̃m solos apłos dispensatores

Expanded text:
s discipulis ait: Vos vocatis me Magister et Domine; et bene dicitis: sum etenim . Quae est etiam hujus Domini familia? Nimirum illa est quam ipse Dominus de manu inimici redemit, et suo dominio mancipavit. Haec autem familia sancta est Ecclesia catholica, quae per orbem terrae copiosa fertilitate diffunditur, et redemptam se pretioso sui Domini sanguine gloriatur. Filius enim hominis, sicut ipse ait, venit non ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis . Ipse est etiam Pastor bonus qui animam suam posuit pro ovibus suis. Grex ergo boni Pastoris ipsa est familia Redemptoris. Dispensator vero quis sit, quem oportet esse fidelem pariter et prudentem, Paulus nobis ostendit apostolus, qui de se suisque sociis loquens ait: Sic nos existimet homo ut ministros Christi et dispensatores mysteriorum Dei. Hic jam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur . 3. Ne quis autem nostrum solos apostolos dispensatores
Abbreviated transcription (Latin):
officium demonstrare: ait qđ exiuin¬
gelio modo audiuimus. Quis puc.
.ẽ. fidelis dispensator ar prudens quen
constituit dñs supra familiam suã
lit det illis intemꝑe tritici mensurã¬

Expanded text:
officium demonstrare, ait, quod ex Evangelio modo audivimus: Quis putas est fidelis dispensator et prudens, quem constituit Dominus supra familiam suam, ut det illis in
Abbreviated transcription (Latin):
habere cernebat adheserit. Ip̃e enĩ
dñs qui eum foris uerbo uocauit.
intus inuisibili instinctu ut se se¬
queretur edocuit̃. Infundens ñ¬
ti illius lumen gr̃e spiritalis: qua
intelligeret. quia is quia tempora¬
tibiles incelis dare thesauros ua¬
lexet. Surgens inquit. secutꝰ. ̃. eũ.
Surrexit ut sequeretur: Ounisit
caducam: querebat ut conseque¬
retur eterma. adq̃ illum ueritas ĩ¬
uitabat. Quale. ẽ. illud. Surge

Expanded text:
habere cernebat, adhaeserit. Ipse enim habere cernebat, adhaeserit. Ipse enim Dominus, qui eum foris verbo vocavit, intus invisibili instinctu ut sequeretur edocuit, infundens menti illius lumen gratiae spiritualis, qua intelligeret, quia is a temporatibiles in coelis dare thesauros valeret. Surgens, inquit, secutus est eum. Surrexit, ut sequeretur; dimisit caduca quae gerebat, ut consequeretur aeterna, ad quae illum veritas invitabat, quale est illud Ephe
Abbreviated transcription (Latin):
tes saluos facere: quoꝵ primiis ego
sum. Sedideo misciam consecutꝰ
sum: utinme primum ostenderit
plum eorũ qui credituri sunt illi
canum. Et quia miserando atꝙ eli¬
gendo iudit. Ait illi. dequere me.
Sequere autẽ dixit: imitare: Se¬
quere dyxit: non tam incessu pedũ:
quam exẽcutionemorum. Qui eñ
dicit se in xp̃o manere: debet sicut
ille ambulauit. ce ip̃e ambulare:
Quod. ẽ. non ambire terrena: nõ
caduca lucra sectari. fugere hono¬
res infimos. contemptum mundi
omnẽ ꝓcelesti gła libenter amplec¬
ti cunctis ꝓdesse. amare. iniurias nu¬
ferre. Ded or inferentib: a cdnõ ue
suã: sed conditoris semꝑ głam que¬
rere. Quot quot ualet secum ad
amorem suꝑnoꝵ eg erigere. Hecz
huius modi gerere: xp̃i. ẽ. uestigia
sequi. Et surgens inquit: secutus
est eum. Non est mirandum qd̃
publicanus ad primam ubentis
dñi uocem: terrenaq̃ curabat lucͣ
reliquerit. opib q neglectis: illius
comitatui quem nil diuitiarum

Expanded text:
e, quorum primus ego sum. Sed ideo misericordiam consecutus sum, ut in me primo ostenderet plum eorum qui credituri sunt illi canum, et quia miserando atque eligendo vidit, ait illi, Sequere me. Sequere autem dixit imitare. Sequere dixit non tam incessu pedum, quam executione morum. Qui enim dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit, et ipse ambulare: quod est non ambire terrena, non caduca lucra sectari, fugere honores, contemptum mundi omnem pro coelesti gloria libenter amplecti, cunctis prodesse, amare, injurias nuferre, sed et inferentibus a Domino vesuam, sed Conditoris semper gloriam quaerere, quotquot valet secum ad amorem supernorum erigere. Haec est hujusmodi gerere, Christi est vestigia sequi. Et surgens, inquit, secutus est eum. Non est mirandum quod publicanus ad primam jubentis Domini vocem terrena quae curabat lucra reliquerit, opibusque neglectis, illius comitatui, quem nil divitiarum
Abbreviated transcription (Latin):
caui: non tunt solummodo cum
dño discumbebant uerũ ⁊ deĩceps
abiectus secularib negotiis: adi¬
mitationẽ mather illum sequi
gaudebant. Cestante euuangłis¬
ta marco qui dicit. Multi pub¬
licani & peccatores discumbebãt
cum iħu cd̾ discipłis eius. Erant
enũ multi qui &e sequebantur eũ.
Notandum autẽ qd̃ lucas hecre¬
ferens dicit. quia dñs indomo e¬
iusdem mathei cum publicanis
discubuerit: quia ip̃e conuiuũ
illi magnum parauerit. Qui
enuangłista quantum ad gene-¬
rale uidicium respicit: congruã

Expanded text:
cani non tunc solummodo cum cani non tunc solummodo cum Domino discumbebant, verum et deinceps, abjectis saecularibus negotiis, ad imitationem Matthaei illum sequi gaudebant, teste evangelista Marco, qui dicit: Multi publicani et peccatores discumbebant cum Jesu et discipulis ejus . Erant enim multi qui et sequebantur eum. Notandum autem quod Lucas haec referens dicit quia Dominus in domo ejusdem Matthaei cum publicanis discubuerit, et quia ipse convivium illi magnum paraverit. Qui eus, quantum ad generale judicium respicit, congrua
Abbreviated transcription (Latin):
multi publicani &e petcatores ue¬
nientes: ddiscumbebant cum iħu.
et discipliᷤᷤ eius. Unius publicani
conu̾sio: multis exemplum penitẽ¬
tie & indulgentie. publicanis ac p̾¬
cacorib tribuit. Non enĩ dubitan¬
dum quia publicani ac peccatoris
.ẽẽ desierant: qui cum iħu & dis¬
cipłis euis discumbebant: nec si
inpeccatis ꝑseuerarae decernerent:
ei qui sine peccato. ẽ. conuesci aude.¬
rent. Publicani quippe uocant᷑.
qui uel publice scelerib fedantur:
uel publicis implicantur negoti¬
is. que sine peccato. aut uix: aut
nullatenus ualent administrari.
Et pulchro uere p̾sagio. qui apłs
& doctor gentium erat fitturus:
inprima sua conuersione peccanti¬
um post segregem trahit ad salu¬
tem. Officuimq enuangłitandi.
qd̃ ꝓficiente merito urtutũ erat
expleturus: aprimis iam fidei
sue rudimentis incipit. Neq e¬
nim solum qui fratrem u̾bo eru¬
dit: sed etiam qui exemplo adme¬
liora conuertit: mynisterͥum ge¬
rit doctoris. Denĩq idempubli¬

Expanded text:
multi publicani et peccatores venientes discumbebant cum Jesu et discipulis ejus. Unius publicani conversio multis exemplum poenitentiae ac indulgentiae publicanis et peccatoribus tribuit. Non enim dubitandum quia publicani ac peccatores esse desierant, qui cum Jesu et discipulis ejus discumbebant; nec si in peccatis perseverare decernerent, ei qui sine peccato est, convesci auderent. Publicani quippe vocantur, qui vel publice sceleribus foedantur, vel publicis implicantur negotiis, quae sine peccato aut vix aut nullatenus valent administrari. Et pulchro satis praesagio, qui Apostolus et doctor gentium erat futurus, in prima sua conversione peccantium post se gregem trahit ad salutem, officiumque evangelizandi, quod proficiente merito virtutum erat expleturus, a primis jam fidei suae rudimentis incipit. Neque enim solum qui fratrem verbo erudit, sed etiam qui exemplo ad meliora convertit, ministerium gerit doctoris. Denique iidem publi
Abbreviated transcription (Latin):
qui ambulat intenebras: nescit qͦ
uadat. Pic potest offendere ĩ lapi¬
Dem offensionis &ꝰ petram scandali
qd̾ fuit dñs cecis iuuideis: sic̃ credenti¬
b lapis quem reprobauerunt edi.¬
ficantes. hic factus est incaputan
sit mortuum risit occisum. Et
ipsa erat mors grani multipli¬
candi: et exaltatio trahentis post
cis sitis. Cum aliquid ueriaudi¬
tum habetis credite inu̾itatem:
ut renascamini inueritate.

Expanded text:
qui ambulat in tenebris, nescit quo vadat. Sic potest offendere in lapidem offensionis, et petram scandali , quod fuit Dominus caecis Judaeis, sicut credentibus lapis quem reprobaverunt aedificantes, factus es contempsit mortuum, risit occisum: et ipsa erat mors grani multiplicandi, et exaltatio trahentis post ii lucis sitis. Cum aliquid veri auditum habetis, credite in veritatem, ut renascamini in veritate.
Abbreviated transcription (Latin):
nem adño: e additus adnumeꝵe
gradus apłici. Hoc audẽ illũ marcꝰ
nomine. ce lucas in hac lectione ma¬
gis appellare uoluerunt. ne cõsortẽ
opus euuangłici: deprisca conu̾sa¬
tione palam notabilem redderent.
At uero. ubi addescribendũ duode¬
cu apłorum catalogum ꝑuenert̃:
t̃acito leui uocabulo: matheum il¬
lum aꝑte nuncupauerunt. Porro
ipse matheus: uixta hoc qd̾ scrip¬
tũ est. iustus prior accusator ẽ. sui.
Uenit amicus eus & inuestigauit
eum: uilgat᷑um se nomine appel¬
lat: cum de theloneo uocatũ nar
rat. Sed cc̾ incatalogo apłorum cũ
additam̃to se publicanum cognomis.¬
nat. Thomas inquit & matheus
publicanus. Quatinus maiorem
ꝑhoc publicanis & pectatorib: adi¬
piscende sauitis confidentiam pre-¬
beat: Quam docendi formuiam:
paulus quoꝙ secutusait. Quia xͦ¬

Expanded text:
nem a Domino, et additus ad numerum nem a Domino, et additus ad numerum gradus apostolici. Hoc autem illum nomine Marcus et Lucas in hac electione magis appellare voluerunt, ne consortem operis evangelici de prisca conversatione palam notabilem redderent. At vero ubi ad describendum duodecim apostolorum catalogum pervenerunt, tacito Levi vocabulo, Matthaeum illum aperte nuncupaverunt. Porro ipse Matthaeus, juxta hoc quod scriptum est, justus prior accusator est sui, venit amicus ejus et investigavit eum, vulgato se nomine vocat, cum de telonioat, et in catalogo apostolorum se etiam publicanum cognominat. Thomas, inquit, et Matthaeus publicanus, quatenus majorem per hoc publicanis et peccatoribus adipiscendae salutis confidentiam praebeat. Quam docendi formulam Paulus quoque secutus, ait: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
mine: se artilli. Pequere me. Ui¬
dit autẽ non tam corporeo intuitu:
quam int̾ne miserationis aspe¬
b. quib &ꝰ petrum negantẽ ut re¬
acum suũ cognosceret ac deflere pos¬
set: respicere dignatus .ẽ. Q uib
popłm suũ egyptia seruitute dep̃s¬
sum ut eriperet aspexit dicens admo¬
ysen. Uidens uidi afflictionẽ po¬
puu mei qui .ẽ. inegypto. & gemi¬
tum eoꝵ audiui c̾ descendi liperare
ei. qui humanis tantumstudiis
deditus: nec dum que angłico noie
dignus extiterat: Uidit sedentem
intheloneo ꝑtinaci iuidelicet animo
temporalib licris inhiantẽ. Ma¬
theum inquit nomine. Matheus
ebraice: larine dicitur donatus.
Quod ꝓfecto nom̃ ili apte cõgruit
qui tantum gratie suꝑne munus
accepit. Hec pretereundũ. quod
idem matheus erat binomius. Nã
q leui: uocabatur. Quod etiam
nomen idem gr̃e qua donatꝰ. ẽ. testi¬
monium ꝑ hibet. Interpretatur
enim additus sue assumptus: Sig¬
nificans qui assumptꝰ est ꝑelectio¬

Expanded text:
lli: Sequere me. Vidit autem non tam corporei intuitus, quam internae miserationis aspectibus, quibus et Petrum negantem ut reatum suum cognoscere ac deflere posset, respicere dignatus est: quibus populum suum Aegyptia servitute depressum, ut eriperet aspexit, dicens ad Moysen: Videns vidi afflictionem populi mei, qui est in Aegypto, et gemitum ejus audivi, et descendi liberare atus est eum qui, humanis tantum studiis deditus, necdum angelico nomine dignus exstiterat. Vidit sedentem in telonio, pertinaci, videlicet, animo temporalibus lucris inhiantem, Matthaeum, inquit, nomine. Matthaeus Hebraice, Latine dicitur donatus: quod profecto nomen illi apte congruit qui tantum gratiae supernae munus accepit. Nec praetereundum est quod idem Matthaeus erat binomius, nam et Levi vocabatur, quod etiam nomen eidem gratiae, qua donatus est, testimonium perhibet. Interpretatur enim additus, sive assumptus, significans quia assumptus est per electio
Abbreviated transcription (Latin):
gła dei. Iustificat gratis ꝑgrãm
ip̃ius. Qui er iterum inestima¬
bilem eiuscdem gre magnitudinẽ
cõmendans ait. Ubi autẽ habun¬
dauit pectatum: suꝑhabundauĩt
giñ. Quia ninirum quanto gra¬
luorem ddñs inelectis sius peccatoꝵ
languorem curauit: tanto am¬
sedentem intheloneo inatheum.
ac temꝑalib turis intentum. re
tib eiusdem gratie increͣnͣs: de co¬
muni discipłorum numero ad apł̃a¬
tus gradum ꝓmouit. Nec solum p̾¬
dicandi: uerum etiam scribendi exsñ¬
gelium illi ministerium cõmisit. ut
Quod obidutiq ꝓuidentia suꝑna
fieridisposuit: ut nullum enormitaᷤ
suorum. nullũ numerositas sceler
asperanda uenia reuocaret. Cũ hunc
tantis mundi nexib absolum: tã
celestem factum conspiceret: ut cõ¬
munitato cum angłitis spicitibus
uocabulo: enuangłista nominaret᷑
ceꝰ essit. Uidit inquit ih̾s hominsẽ

Expanded text:
a Dei, justificati gratis per gratiam ipsius. Qui et iterum inaestimabilem ejusdem gratiae magnitudinem commendans, ait: Ubi autem abundavit peccatum, superabundavit et gratia ; quia nimirum quanto graviorem Dominus in electis suis peccatorum languorem curavit, tanto amsedentem in telonio Matthaeum, ac temporalibus curis intentum, reptibus ejusdem gratiae incrementis, de communi discipulorum numero ad apostolatus gradum promovit, nec solum praedicandi, verum etiam scribendi Evangelium illi ministerium commisit, ut Quod ob id utique providentia superna fieri disposuit, ut nullum enormitas peccatorum suorum, nullum numerositas scelerum, a speranda venia revocaret, cum hunc tantis mundi nexibus absolutum, tam coelestem factum conspiceret, ut, communicato cum angelicis spiritibus vocabulo, evangelista nominaretur et esset. Vidit, inquit, Jesus h
Abbreviated transcription (Latin):
adorauit. eiq de sua mancipati¬
one factum cyrographum tra¬
didit anulo suo signatũ. Postea
uero facti penitens multumq
seanimi angens quid faceret.
quo se uerteret. tandem collectis
fidei &e. spei uirib cõfugit adeccli¬
am quandam inbeate marie
matris dnũi memoria dedicatam.
tatus. animo contrito nom̃ euis
inuocabat iugiter: ac patrocũn¬
um implorabat: quid multa:
deimpietate coarguit. ad xp̃i cõ¬
fessionem reconfortauit: consolata
est dolentem pollicendo ueniam.
ce ne dubitaret deꝓmisso supra¬
dictum cyrographum diabolo po¬
tenter ereptum captiuo reddidit
ipignus lib̾tatis. Ded cum eui¬
gilans supra pectus suum posi.¬
tum inueniret. quam letus
extiterit quam pio affectu uo¬
ces exultationis cꝰ confessionis
ediderit. non̾ facile dictu. Noctẽ
est: qua theophilus quasi cũ
popło presentauit. & rem sic̃ erat
exposuit. Uideres popłm modo
Crauditu tam horrendi sceleris ex¬
pauere: modo considerata macie

Expanded text:
adoravit, eique de sua mancipatiadoravit, eique de sua mancipatione chirographum tradidit annulo suo signatum. Postea vero facti poenitens, multumque se animo angens quid faceret, quo se verteret, tandem collectis fidei et spei viribus, confugit ad ecclesiam quamdam beatae Mariae matris Domini memoriae dedicatam, tatus animo contrito nomen ejus invocabat jugiter, ac patrocinium implorabat. Quid multa? de impietate coarguit, ad Christi confessionem excitans. Consolata est dolentem pollicendo veniam, et ne dubitaret de promisso, supradictum chirographum diabolo potenter ereptum captivo reddidit in pignus libertatis. Quod cum evigilans supra pectus suum positum inveniret, quam laetus exstiterit, quam pio affectu voces exsultationis et confessionis ediderit, non est facile dictu. Noctem  dies, qua Theophilus, quasi cum populo praesentavit, et rem sicut erat exposuit. Videres populum modo ex auditu tam horrendi sceleris expavere, modo considerata macie
Abbreviated transcription (Latin):
hac nempe dignitate uenerabił
festo declarauit ille magnus at¬
q fortis archangłs gabriebͥ qui
eam ante quã dei mater fieret
quia futuram nouerat tanta sa¬
Hac eadem diguutate facta est.
etiam imꝑiosa scd̾m caritatem
erga suꝑos: ac suꝑ inferos ꝑdis¬
trictionem. Unde plurima scͥp.¬
ta sunt exemplorum argumenta.
de quib ad presens utrimq suffi¬
ciat memorare. Illa igitur olim
inauxilium magni patris basilii
citauit: qui male uiuentẽ pessũ¬
toria notissima est. Illa etiam
te opectator quondam theophi¬
le penitentẽ ce se supplicit̾ ĩuo¬
santem. ab ipsis diaboli fautib
potenter eripuit. Sed quid gra.¬
uemur huius lapti reparationsẽ
pautis affari. cum audire sit
oꝑe precium: His ergo theophi
ciliciorum ut scriptura testatur.
propt̾ infortunia sua ĩ tristiciã
decidit. Unde contuut sese adquẽ¬
dam iudeum maleficum. eiꝰ consi-¬
lium ce aucilium petens. Hoc
mediatore loquutus cũ diabolo
xp̃ianitatẽ ab negauit: diabolũ

Expanded text:
hac nempe dignitate venerabilifesto declaravit ille magnus atque fortis archangelus Gabriel, qui eam antequam Dei mater fieret, quia futuram noverat, tanta vehac eadem dignitate facta est etiam imperiosa, secundum charitatem erga superos, ac super inferos per discretionem. Unde plurima scripta sunt exemplorum argumenta, de quibus ad praesens quaedam sufficiat memorare. Illa igitur olim in auxilium magni Patris Basilii citavit, qui male viventem pessumtoria notissima est. Illa etiam te, o peccator quondam Theophile, poenitentem et suppliciter invocantem ab ipsis diaboli faucibus potenter eripuit. Sed quid gravemur hujus lapsi reparationem paucis effari, cum audire sit operae pretium? Is ergo Theophilciliciorum, ut scriptura quaedam testatur, propter infortunia sua in tristitiam cecidit, unde contulit sese ad quemdam Judaeum maleficum, ejus consilium et auxilium petens. Hoc mediatore locutus cum diabolo Christianitatem abnegavit, diabolum
Abbreviated transcription (Latin):
do conuertit. Ablucam q fonte
baptismatis defusta. formosam
reddit. Quia uitiorum nigredine
exuit acuirtutum decorauit orna¬
tu. Uocet oc ip̃m euuangłium. inqͦ
scribendo noui testamenti consecra¬
uit exordium. Qui speciali priui

Expanded text:
do convertit, ablutamque fonte do convertit, ablutamque fonte baptismatis, de fusca formosam reddidit, quia vitiorum nigredinem exuit, ac virtutum decoravit ornatu: docet ipsum Evangelium, in quo scribendo Novi Testamenti consecravit exordium, cui sp
Abbreviated transcription (Latin):
Quamus cr ita rectepossit ĩtel¬
ligi qd̃ ait. Non ueni uocare ius¬
tos: sed pectatores. Quia nõ illos
uocauerit qui suam iusticiã uolen¬
tes consticuere: iusticie dei nõ sunt
subiecti. Sed eos potius qui fragili¬
tatis sue conscii non erubescunt ꝓ¬
fiteri. quia inmultis offendimus
omnes. Si quos autẽ ce̾ de illis qui
fallaciter sunt uisti correctos uocat
adueniam: etiam millis implebit᷑
eus sermo. quia non uenerit uocare
iustos: sed peccatores. Id. ẽ. non elatos:
sedhumiles. Non de sua iusticia
inflatos: sed ei qui iustificat impi¬
um deuota mente substratos. Nã
ceᷤ tales ubi conu̾tuntur: ne qua¬
quam se iustos. sedpeccatores: neces¬
se. ẽ. sincero corde festentur. Libet
quem depublicanis actib elegit ut
spem remissionis pectatorib ampli¬
aret aduexerit. Qualis namq
sit factus: ip̃e apłoꝵ numerus cui
insertus. ẽ. docet. Docet ceꝰ ip̃agens
ethyopum: quã definib terre ulti¬
mis. ad sc̃e eccł̃ic societatem p̾dican¬

Expanded text:
 ita recte possit intelligi quod ait: Non veni vocare justos, sed peccatores, quia non illos vocaverit qui, suam justitiam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti, sed eos potius qui fragilitatis suae conscii non erubescunt profiteri, quia in multis offendimus omnes. Si quos autem et de illis qui fallaciter sunt justi correctos vocat ad veniam, etiam in illis implebitur ejus sermo, quia non venerit vocare justos, sed peccatores, id est, non elatos, sed humiles; non de sua justitia inflatos, sed ei qui justificat impium devota mente substratos. Nam et tales ubi convertuntur, nequaquam se justos, sed peccatores necesse est sincero corde testentur. Libet quem de publicanis actibus elegit, ut spem remissionis peccatoribus ampliaret, advexerit. Qualis namque sit factus, ipse apostolorum numerus cui insertus est, docet: docet et ipsa gens Aethiopum, quam de finibus terrae ultimis ad sanctae Ecclesiae societatem praedican
Abbreviated transcription (Latin):
more iusticie flagrauerint docue¬
rint. cum ad testimonium p̾curso¬
ris continuo dñm uidere: &e au¬
dire gauisi sunt. Quomodo ergo
non uotare iustos sed pectatores
nisi quia lucas hec referens aꝑtiuꝰ
dicit: non ueni uocare iustos. s
pectateres inpenitentia: Omnes
namq electos ad regnũ celeste dñsuo.¬
cat: sed illos solum adpenitentiam
uocat. quos peccatis grauiorib in¬
uolutos inuenit. Quos uero iusti¬
tie oꝑib deditos repperit: non eosad
penitentiam preterite conu̾sationis:
sed ad ꝓfectum magis uite ꝑfectioris̾
inuitat. Uocat peccatores: ut ꝑpe

Expanded text:
more justitiae flagraverint, docuemore justitiae flagraverint, docuerunt cum ad testimonium praecursoris continuo Dominum videre et audire gavisi sunt. Quomodo ergo non venit vocare justos, sed peccatores, nisi quia, sicut Lucas haec referens apertius dicit, Non veni vocare jussos, sed peccatores in poenitentiam ? Omnes namque electos ad regnum coeleste Dominus vocat, sed illos solum ad poenitentiam vocat, quos peccatis gravioribus involutos invenit. Quos vero justitiae operibus deditos reperit, non eos ad poenitentiam praeteritae conversationis, sed ad profectum magis vitae perfectioris invitat. Vocat peccato
Abbreviated transcription (Latin):
etiam rep̾hensorib suis quare cũ
publicanis & petratorib mandu¬
saret rationem reddere nõ dispexit.
Ut uel sic eos asuꝑuacua muꝵ¬
muratione cohiberet: atq asseqͦn
da pietatis sue dona ꝓuocaret.
Non enĩ inquit ueni uocare iu¬
stos: sedpetiatores. Idcirco igiur¬
dñs peccatorũ coniuiua frequen¬
sabat: ut inuitatores suos docen¬
do celestes inuitaret adepulas:
Sed mouet forte aliquem: quomͦ
dñs dixerit siõ se uenisse ad iustos.
sed magis ad peccatores uocandos:
cum cunctis legentib constet. qd̃
etiam illos quos scd̾m mosaice le¬
gis instituta iustos iuenit: ade.
uuangłice ꝑfectionis culm̃ płimos
uocauit. Si enĩ solos peccatores et
non etiam iustos uocaret. ne qͣ qͣm
nathanahel discipulatꝰ illius con¬
sors existeret: quẽ ad se primo ueni.¬
entem tanta laude dignũ putauit.
ut diceret. ecce uere ifrahelita: in qͦ
dolus non est. Pi nõ uistos uocart.
petrum &̃ andream in apostolatus
arce non haberet: qui quanto a¬

Expanded text:
etiam reprehensoribus suis quare cum publicanis et peccatoribus manducaret, rationem reddere non despexit, ut vel sic eos a supervacua murmuratione cohiberet, atque ad sequenda suae pietatis dona provocaret. Non enim, inquit, veni vocare justos, sed peccatores. Idcirco igitur peccatorum convivia frequentabat, ut insidiatores suos docendo coelestes invitaret ad epulas. Sed movet forte aliquem quomodo Dominus dixerit non se venisse ad justos, sed magis ad peccatores vocandos, cum cunctis legentibus constet quod etiam illos quos secundum Mosaicae legis instituta justos invenit, ad evangelicae perfectionis culmen plurimos vocavit. Si enim solos peccatores, et non etiam justos vocaret, nequaquam Nathanael discipulatus illius consors existeret, quem ad se primo venientem tanta laude dignum putavit, ut diceret: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Si non justos vocaret, Petrum et Andream in apostolatus arce non haberet, qui quanto a
Abbreviated transcription (Latin):
ergo coctus bistingitur. quandoer¬
ga se & proximum ex amore u̾ita¬
tis animus inflammnatur. Sedint̾
hec sciendum. ẽ: ut sic exercentur
delus rectitudinis. contra praua asta
proximorum quatinus inferuore dis¬
tinctionis. nullo modo relinquatur
uirtus mansuetudinis. Ira &e enim
sacerdotis: nequaquam debet esse
preceps ce ꝑturbata: sed magis excon¬
silii grauitate metuenda. Et porta.¬
re igitur debemus quos corrigimus:
&e corrigere quos portamus. Nesi

Expanded text:
ergo coccus bis tingitur, quando erergo coccus bis tingitur, quando erga se et proximum ex amore veritatis animus inflammatur. 12. Sed inter haec sciendum nobis est ut sic exerceatur zelus rectitudinis contra prava acta proximorum quatenus in fervore districtionis nullo modo relinquatur virtus mansuetudinis. Ira etenim sacerdotis nequaquam debet esse praeceps et perturbata, sed magis ex consilii gravitate mitiganda. Et portare ergo debemus quos corrigimus, et corrigere quos portamus, ne si
Abbreviated transcription (Latin):
tinuo ingressum et̾ne introitus obser¬
uant. Moyses gͦ labrum sat̾dotib
despitulis mulierum fecit. quia lex
dei lauachrum compunctionis pecta.¬
torum nr̃orum maculis exhibet. dũ
ea ꝑque sc̃e anime suꝑnosponsopla¬
cuerunt: intuenda nobis celestia pre-¬
cepta prebet. quibꝰ sidiligenter inten-¬
dimus. interne nr̃e ymaginis ma¬
culas uidemuo. Uidentes autẽ ma
autẽ ualde necessarͥum. ut cum de
nobis incompunstione afficimur.
etiam cõmissorum nob̃ uitã ⁊ elem᷑.
Sic ergo amaritudo compunctionis
afficiat. ut tamen aꝓcimorum cus¬
todia non au̾tat. Quid enuĩ ꝓdest si
amantes nosmet ipsos. relinquamꝰ
proximos. uel quid rursum ꝓdest
si amantes uel zelantes ꝓximos re¬
linquinniᷤᷤ nosmet ip̃os: inornam̃¬
to quippe tabernatuli. bistinctus
coctus offerri precipitur. utante d̾i
otulos caritas nr̃a dei ce proximi a¬
more coloretur. Ille autẽ uere se dili¬
git. qui pure diligit auctorẽ. Qũc

Expanded text:
tinuo ingressum aeterni introitus obsertinuo ingressum aeterni introitus observant. Moyses ergo labrum sacerdotibus de speculis mulierum fecit, quia lex Dei lavacrum compunctionis peccatorum nostrorum maculis exhibet, dum ea per quae sanctae animae superno sponso placuerunt intuenda nobis coelestia praecepta praebet. Quibus si diligenter intendimus, internae nostrae imaginis maculas videmus. Videntes autem macautem valde necessarium ut cum de nobis in compunctione afficimur, etiam commissorum nobis vitam zelemus. Sic ergo nos amaritudo compunctionis afficiat, ut tamen a proximorum custodia non avertat. Quid enim prodest, si, amantes nosmetipsos, relinquamus proximos? Vel quid rursum prodest, si, amantes vel zelantes proximos, relinquamus nosmetipsos? In ornamento quippe tabernaculi bis tinctus coccus offerri praecipitur , ut ante Dei oculos charitas nostra Dei et proximi amore coloretur. Ille autem vere se diligit, qui pure diligit auctorem. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
quem fecit despeculis mulicrum qu
excubant inostio tabernaculi. La¬
brum quippe eneum moyses ponit.
inquo sacerdotes lauare debeant. et
sc̃a sc̃orum ingredi. Quia lex dei
prius nos lauari ꝑcompunctionẽ
precepit: ut nr̃a immundicia. ad
penetrandam secretorum d̃i mundi¬
ciam non sit indigna. Quẽ bene
ĩabrum despeculis mulierum ꝑ¬
hibet factum: que adtabernatuli
ostium indesinent̾ excubabant.
precepta dei. inquib se sc̃e animi
semꝑ aspiciunt:  sique mens sũt
feditatis matule deprehendunt
Cogitationum uicia corrigunt
&ᷤ quasi remittentes uultus uel¬
ut ex reddita ymagine cõponum
Qua dum preceptis dominicis
sollerter intendunt in eis procul
dubio uel quid inse celesti uirro
placeat. uel quid displiceat agnos¬
cunt. Que quam du in hacuita sñt
et̾num tabernacilũ ingredi nequa¬
quam possunt. sed tamen ad ostium
tabernacłi mulieres excubant. quia sc̃ẽ
anime etiam cum infirimitat ad huc
carnis grauantur. amore tamen con¬

Expanded text:
quod fecit de speculis mulierum quae excubabant in ostio tabernaculi . Labrum quippe aeneum Moyses ponit, in quo sacerdotes lavari debeant et sancta sanctorum ingredi, quia lex Dei prius nos lavari per compunctionem praecipit, ut nostra immunditia ad penetrandam secretorum Dei munditiam non sit indigna. Quod bene labrum de speculis mulierum perhibet factum quae ad tabernaculi ostium indesinenter excubabant. 1501 praecepta Dei, in quibus se sanctae animae semper aspiciunt, et si quae in eis sunt foeditatis maculae, deprehendunt. Cogitationum vitia corrigunt, et quasi renitentes vultus velut ex reddita imagine componunt, quia dum praeceptis dominicis solerter intendunt, in eis procul dubio vel quid in se coelesti viro placeat, vel quid displiceat agnoscunt. Quae quandiu in hac vita sunt, aeternum tabernaculum ingredi nequaquam possunt. Sed tamen ad ostium tabernaculi mulieres excubant, quia sanctae animae etiam cum infirmitate adhuc carnis gravantur, amore tamen con
Abbreviated transcription (Latin):
unum quemq qualiter moneat.
ut quisquis sacerdoti iungitur.
quasi ex salis eactu et̾ne uite sa¬
pore condiatur. Sal & enĩ terreñ
sumus. si corda aucdientium non
condimus. Quod ꝓfecto condim̃¬
tum ille ueraciter ꝓximo impendit.
qui preduationis uerfum no sub¬
trahit. Sed tunc uere aliis recte pre¬
dicamus: sidicta reb ostendimus.
si nos ip̃i diuino amore compungi¬
mur. & humane uite que sine culpa
transire nequaquã potest. cotidiana
maculas lacrimis lauamus. Tunc
autẽ uere de nobis compungimu
sistudiose patrum precedentium
facta pensamꝰ. Ut ex conspecta il¬
uita sordescat. Tunc uere cõpungi¬
mur. cum precepta dei studiose per¬
scrutamur. Et ꝑ hec ꝓfitere ip̃i cont¬
dimus: ꝑ que iam ꝓfecisse nouimꝰ
quos ueneramur. Minȩ. ẽ. enĩ quod
demoyse scriptum. ẽ. Posuit ceꝰ la¬

Expanded text:
unumquemque qualiter admoneat, unumquemque qualiter admoneat, ut quisquis sacerdoti jungitur, quasi ex salis tactu, aeternae vitae sapore condiatur. Sal etenim terrae non sumus, si corda audientium non condimus. Quod profecto condimentum ille veraciter proximo impendit qui praedicationis verbum non subtrahit. 10. Sed tunc vere aliis recta praedicamus, si dicta rebus ostendimus, si nosipsi divino amore compungimur, et humanae vitae, quae sine culpa transire nequaquam potest, quotidianas lacrymis maculas lavamus. Tunc autem de nobis vere compungimur, si studiose patrum praecedentium facta pensamus, ut ex conspecta ilvita sordescat. Tunc vere compungimur, cum praecepta Domini studiose perscrutamur, et per haec proficere ipsi contendimus, per quae jam profecisse novimus quos veneramur. Hinc est enim quod de
Abbreviated transcription (Latin):
inpredicatione laboramus. Pretones
namq uenturi uidicis sumus. Qͥs
ergo uenturum iuidicem nuntiet si
preco tacet: Proinde considerandũ
nobis. ẽ. ut inquantum ualet qͥsq
inquantum sufficit. ceꝰ terrorẽ uen
turi iudicii &e dulcedinem regni sꝰ¬
cepte eccłie insinuare contendat. Et
quia una eademq exortationis uoce nõ
sufficit simul cunctos amonere. de¬
bet singulos inquantum ualet in¬
struere priuatis locutionib edifica¬
re. exortatione simplici fructum in
filiorum suoꝵ cordib querere. Debemꝰ
fidelium debemus. Uos igitur qui
pastores estis: pensate quia deiani¬
malia pascitis. De quib ꝓfecto ani-¬
malib deoꝑ salmistaidicitur. Ani-¬
maliatua inhabitabunt inea. Et se.¬
pe iudemus: qd̃ petra salis brutis
ansmalib ponitur. ut exeadem sa¬
lis petra lanbere debeant: ce melio¬
rari. Quasi ergo interbruta ani¬
malia: petra salis debet. ẽẽ. sacer¬
dos inpopłis.Curare namq sacer¬
dotem necesse.ẽ: que singłis dicat.

Expanded text:
in praedicatione laboramus. Praecones namque venturi judicis sumus. Quis ergo venturum judicem nuntiet, si praeco tacet? 9. Proinde considerandum nobis est ut, in quantum valet quisque, in quantum sufficit, et terro dulcedinem regni, susceptae Ecclesiae insinuare contendat. Et qui una eademque exhortationis voce non sufficit simul cunctos admonere, debet singulos, in quantum valet, instruere, privatis locutionibus aedificare, exhortatione simplici fructum in filiorum suorum cordibus quaerere. Debemus fidelium debemus. Vos igitur, qui pastores estis, pensate quia Dei animalia pascitis. De quibus profecto animalibus Deo per Psalmistam dicitur: Animalia tua habitabunt in ea . Et saepe videmus quod petra salis brutis animalibus ponitur, ut eamdem salis petram lambere debeant, et meliorari. Quasi ergo inter bruta animalia petra salis debet esse sacerdos in populis. Curare namque sacerdotem necesse est, quae singulis dicat,