comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ON SURAE
ana coreis nisi fallor exostus
est: qui prius crine seruato
denuo postuitae magnȩ conti¬
nentiam deuotione conpl&a
caput radebant: & capillos in
igne sacrificii ponere iubeban¬
tur scilic& ut ꝑfectionem de¬
uotionis suae dño consecrareNt.
Huius ergo exempliusus ab
a postolis introductus .ẽ : Vthni
patidño consecrantur: quasi
nis. sume tibi gladium acu¬
tum : & duces ꝑ caplittuum &
barbam: Videlica. quia &
ipse sacerdo taligenere dõm
ministerium scificationis
deseruiebat: Hoc & naza¬
reos illos priscillam &aqui¬
lam in actibus a postolorũ
primum fecisselegimus
paulum quoq: a postolum
& quosdam discipulorũ xp̃i
quiinhuius modi cultuimi¬
tandi exciterunt ⁊ Estautẽ
indericis tonsura signũ quod¬
uam quod incorpore figura¬
tur. sed inanimo agitur :
Scilica ut hoc signo in religione
uitia resecentur: & criminib
carnis nr̃ae quasi crinib: exua¬
mur : atq indeinnouatis sen¬
sibus ut comis rudibus enites¬
camus : Expoliantes nos iux¬

Expanded text:
onsurae a Nazaraeis, nisi fallor, exortus est: qui prius crine servato, denuo post vitae magnae continentiam, devotione completa caput radebant, et capillos in igne sacrificii ponere jubebantur, scilicet ut perfectionem devotionis suae Domino consecrarent. Horum ergo exempli usus ab apostolis introductus est, ut hi qi Domino consecrantur, quasi nis, sume tibi gladium acutum, et duces per caput tuum et barbam . Videlicet quia et ipse sacerdotali genere, Deo in ministerium sanctificationis deserviebat. Hoc et Nazaraeos illos Priscillam et Aquilam in Actibus apostolorum primos fecisse legimus: Paulum quoque apostolum, et quosdam discipulorum Christi, qui in hujusmodi cultu imitandi exstiterunt. Est autem in clericis tonsura signum quoddam quod in corpore figuratur, sed in animo agitur; scilicet ut hoc signo, in religione vitia resecentur, et criminibus carnis nostrae quasi crinibus exuamur, atque inde innovati sensibus, ut comis rudibus enitescamus, Exspoliantes nos, jux
Abbreviated transcription (Latin):
Qui se mel inelero deputatis:
aut monachorũ uitã ex p&iuer:
statuimus neq: ad militiã
neque ad dignitatem aliquã
uenire munda nami Aut hoc
temptantes & nonagentes
puenitentiã quominus rede¬
ant ad hocquod ꝓpt̃ dm̃ pri¬
mitus elegerunt. anathematirare :¬

Expanded text:
qui semel in clero deputati sunt, aut monachorum vitam expetiverunt, statuimus neque ad militiam, neque ad dignitatem aliquam venire mundanam, sed hoc tentantes, et non agentes poenitentiam, quominus redeant ad hoc, quod propter Deum primitus elegerunt, anathematizar
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝓhib&ur. Neꝓfecto diluere
aliena delicta non ualeat : isquẽ
adhuc ꝓpria deuastant. Cum
sacerdos non aitbona quaeloquit᷑
ei &iam sermo subtrahitur. nelo¬
qui audeat quod nonoperatur.
sicut ꝑ ꝓpha&um dicitur
Peccatori autem dixitdr̃ : quare
tuenarras iustitias meas. & ad¬
sumis testam̃ tũ meũ ꝑ ostuum
bum facientib: tribuit. & non faci¬
entib: tollit . Quiergo hocdeoresuo
non auferri p&iit. quid aliud¬
quã gratiã bonae operationisi
quaesiuit acsi a peste dicer&
Abonoo pere errareme nonsinas.
nedum amitto ordinem be¬
neui uendi rectitudinem ꝑ¬
dam loquendi. Plerum quȩ
doctor quid ocere aud& quod
neglegitagere : cum deserit
bonaloqui qua e operari con¬
tempsit. docere subiectos in¬
cipit praua quae agit. Vtiusto
omni potentis dĩ iudicio in bo
nonec linguãhabeat : qui ha

Expanded text:
re prohibetur, ne profecto diluere re prohibetur, ne profecto diluere aliena delicta non valeatis, quem adhuc propria devastant. . Cum sacerdos non agit bona quae loquitur, ei etiam sermo subtrahitur, ne loqui audeat quod non operatur, sicut per Prophetam dicitur: Peccatori autem dixit Deus, Quare tu enarras justitias meas, et assumis ts veritatis verbum facientibus tribuit, et non facientibus tollit. Qui ergo hoc de ore suo non auferri pquam gratiam bonae operationis quaesivit? Ac si aperte diceret: A bono opere errare me non sinas, ne, dum amitto ordinem bene vivendi, rectitudinem perdam loquendi. Plerumque doctor qui docere audet quod negligit agere, cum desierit bona loqui quae operari contempsit, docere subjectos incipit prava quae agit: ut justo omnipotentis Dei judicio, in bono jam nec linguam habeat, qui ha
Abbreviated transcription (Latin):
quia aestuanti animo excul¬
paabundantiam ꝓmittit:
Decor mem brorum ꝑ imp&i¬
ginem ꝑdit᷑: quia aliarũ quoq
uistutum ꝑ auaritiã pulchri¬
tudo deprauatur⁊ Et quasi
totum corpus exasperat. quia
ꝑ uniuersauitia animum sub¬
plantat. paulo ad testante quiait
Radixomnium malorum. ẽcu¬
piditas ⁊ Pondero sus ẽ : quitur¬
pitudinem non exert& opere
sed tam̃ ab haccogitatione conti¬
nuata sine moderamine grauat᷑
imm̃ten Quinequa quã usque ad
opus quidẽ ne farium rapitur:
s eius animum uoluntate luxorȩ
sineullo repugnationis stimulo
delectatur: Clitium quippeest
ponderis : cum humoruiscerum
ad uires labitur quia ꝓfecto cum
molestia dedecoris intum escuNt
Ponderosus ẽ : qui totis cogita¬
tionib: ad lusciuiã defluens.
pondus turpitudinis gestatin
corde Etquã uis praua non exer
ual& ad surgere : quia grauat¬
hunc in abditis pondus turpe:
Quis quis ergo quolib& horũ ui¬
tio subigitur : panes dño offer¬

Expanded text:
quia aestuanti animo ex culquia aestuanti animo ex culpa abundantiam promittit. Decor membrorum per impetiginem perditur, quia aliarum quoque virtutum per avaritiam pulchritudo depravatur; et quasi totum per universa vitia animum supplantat, Paulo attestante, qui ait: Radix omnium malorum est cupiditas . Ponderosus vero est qui turpitudinem non exercet in opere, sed tamen ab hac cogitatione continua sine moderamine gravatur in mente, qui nequaquam quidem usque ad opus nefarium rapitur, sed ejus animus voluptati luxuriae sive ullo repugnationis obstaculo delectatur. Vitium quippe est ponderis, cum humor viscerum ad vires labitur, quae profecto cum molestia dedecoris intumescunt. Ponderosus ergo est qui totis cogitationibus ad lasciviam defluens, pondus turpitudinis gestat in corde, et quamvis prava non exercvalet assurgere, quia grahunc in abditis pondus turpe. Quisquis ergo quolibet horum vitio subigitur, panes Domino offer
Abbreviated transcription (Latin):
Iugem hab& scabiem incorpore.
cui carnis p&ulantia sinecessa¬
tione dominatur inmente :
Inscabie & enim feruorius ccrũ
ad cutẽ trahitur : ꝑ quã recte
luxoria de signatur: Quia si
cordis temptatio usque ado pe¬
rationẽ ꝓsilit : nimirũ feruor
intimus usq: ad cutis scubiem
prumpit foras corpus scabies
sauciat: quiadũ incogitatione
uoluntas ñ reprimit᷑. &iã in ac¬
tione domina tur
Quasi enim cutis pruriginem
paulus curabat abstergere :
cum dicebat : Temptatio uos
non ad p̃hendat : nisi humana:
Acnapestedicer&: Humanũ
Inp&iginem hab& in corpore
quis quis auaritia uastatur
inmente : Quuesi in paruis ñ
conpescitur: nimirum sine
mensura dilatatur: Inp&igo
quippe sinedolore corpus
occupat: &ubsq: occupati
taedio excrescens membrorũ
decorem fedat: Quiad auari¬
tium captianimũ dumquasi
delectat exulcerat : dũ adipis¬
cendam quaeq: cogitationi
obicit. ad in imicitias accendit.
& dolorem in uulnere ñ facit.

Expanded text:
Jugem habet scabiem in corpore, Jugem habet scabiem in corpore, cui carnis petulantia sine cessatione dominatur in mente. In scabie etenim fervor viscerum ad cutem trahitur. Per quam recte luxuria designatur, quia si cordis tentatio usque ad operationem prosilit, nimirum fervor intimus usque ad cutis scabiem prorumpit: foras corpus scabies sauciat, quia dum in cognitione voluptas non reprimitur, etiam in actione dominatur. Quasi enim cutis pruriginem Paulus curabat abstergere, cum dicebat: Tentatio vos non apprehendat, nisi humana ; ac si aperte diceret: Humanum Impetiginem habet in corpore quisquis avaritia vastatur in mente, quae si in parvis non compescitur, nimirum sine mensura dilatatur. Impetigo quippe sine dolore corpus occupat, et absque occupati taedio excrescens membrorum decorem foedat; quia et avaritia capti animum, dum quasi delectat, exulcerat; dum adipiscenda quaeque cogitationi objicit, ad inimicitias accendit, et dolorem in vulnere non facit,
Abbreviated transcription (Latin):
ciat : qui uidere recta subtiliter
ꝑ ingeniũ poterant. sed usupra¬
uorum acciũ caligant: Lippus
itaq: ẽ: cuius sensum natura exa¬
cuit. s conuersationis prauitas¬
confundit, Cuibene ꝑ angelum
dicitur: Collirio inungi eoculos
tuos ut uideas: Collirio quippe
oculos ut uideamus. in unguim::
cum ad cognoscendam uerilu mi¬
nis claritatẽ intellectus. nr̃i aciẽ
lucẽ uidere nonsinitur. quiarro¬
gantia sapientiae siue iustitiae¬
Depupilla caecatur: Pupilla namq oculi
nigra : uid& Albuginem tole¬
ran snibiluid& : quia uidelica
sensus humane cogitationis.
si stultum si peccatorẽq in telle¬
git : cogitationẽ intimȩ clari¬
tatis adp̃hendit: Si autem
candorem sibi iustitiae. siue
sapientiae tribuit. aluce se
suꝑnȩ cognitionis excludit. &
eo cluritatẽ ueriluminis nequa¬
quũ pen&rat. quo se apud se
ꝑ arrogantiã exultat. Sicut sent̃
dequib: dam dicitur: Dicentes
enim se eẽ sapientes : stulti factis:

Expanded text:
ciat, qui videre recta subtiliter ciat, qui videre recta subtiliter per ingenium poterant, sed usu pravorum actum itaque est, cujus sensum natura exacuit, sed conversationis pravitasconfundit. Cui bene per angelum dicitur: Collyrio inunge oculos tuos, ut videas . Collyrio quippe oculos, ut videamus, inungimus, cum ad cognoscendam veri luminis claritatem, intellectus nostri aciem lucem videre non sinitur, quia arrogantia sapientiae, sive justitiae caecatur. Pupilla namque oculi nigra, videt: albuginem tolerans, nihil videt: quia videlicet sensus humanae cogitationis, si stultum se peccatoremque intelligit, cognitionem intimae claritatis apprehendit; si autem candorem sibi justitiae, sive sapientiae tribuit, a luce se supernae cognitionis excludit, et eo claritatem veri luminis nequaquam penetrat quo se apud se r arrogantiam exaltat; sicut de quibusdam dicitur: Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt .
Abbreviated transcription (Latin):
suue rectitudinẽ ipsa confundit:
Fracco pede uel manu. ẽ : quiuia
dĩ ꝑgere omnimodo non uul&
atq: ab onis accibus funditus ex¬
sors uacat. quatenus haec non ut
claudus saltim cum infirmitate
teneat. sed ab his omnimodo alie
Degrb nus existat: Gibb uero ẽ : quẽ
terrenae solliciti dinis pondus
deprimit. neum quam adsuꝑna
respiciat s solis his quae in in¬
fimis calcantur intendat: Qui&
si aliquando aliquid exbonopatriae
cuelestis audierit: ad hocnimirũ
ꝑuersae consua &udinis pondere
p̃grauatus cordis faciem non ad¬
collit. quia cogitationis statũ
erigere non ual&. quẽ t̃renae¬
delippo Lippus namq: ẽ : cuius quidem
ingenium adagnitionẽ uerita¬
tis emicat. s tam̃ hoc carnaliu
opera obscurant: In lippis quip¬
peoculis pupillȩ sanae sunto
sed humore defluente. infirman
tia pal pebra grossescunt ⁊
Quorum quia in fusio necrebro at
tiatur: Sunt non nulliquorum
sensum carnalis uitae operatio sau¬

Expanded text:
suae rectitudinem ipsa confundit. suae rectitudinem ipsa confundit. Fracto autem pede vel manu est, qui viam Dei pergere omnimodo non valet, atque a bonis actibus funditus exsors vacat, quatenus haec non ut claudus saltim cum infirmitatem teneat, sed ab his omnimodo alieenus existat. Gibbus vero est, quem terrenae sollicitudinis pondus deprimit, ne unquam ad superna respiciat, sed solis his quae in infimis calcantur intendat. Qui etsi aliquando aliquid ex bono patriae coelestis audierit, ad hoc nimirum perversae consuetudinis pondere praegravatus, cordis faciem non attollit: quia cogitationis statum erigere non valet, quem terrenaetenet. Lippus namque est, cujus quidem ingenium ad agnitionem veritatis emicat, sed tamen hoc carnalia opera obscurant. In lippis quippe oculis pupillae sanae sunt, sed humore detia palpebra grossescunt. Quorum quia infusione crebro atttiatur. Sunt nonnulli quorum sensum carnalis vitae operatio sau
Abbreviated transcription (Latin):
tes titubant : in p̃cipiti pedẽ
ponant ⁊ Caecus pastor est:
qui suꝑ naelum̃ contempla¬
tionis ignorat. qui p̃sentis ui¬
tae tenebris prsus dũ uen¬
turam lucẽ nequaquã diri¬
uero rectorẽ : qui quidem
quoꝑ geredebeat aspicit.
s ꝑ infirmitatem mentis uitȩ
uiamꝑfecte non ual& tenere
quam uid& : Quiaduistutis
statumdum fluxa consuu&u¬
do non erigitur: quod exde¬
siderio innititur. illuc gres
sus efficaciter non sequint᷑
Paruo autem naso ẽ : qui ad
tenendam mensurã discre¬
tionis idoneus non ẽ : Na so
quippeodores fo&ores quie
discernimus : Recte ergo ꝑ
nasum discr&io exprimitur:
ꝑ quã uistutes eligimus. delic¬
ta reꝓbamus : Sunt ñ nulli
quidum aestimari seheb&es¬
nolunt saepe se in quib: dam
inquisitionib: plus quam ne¬
cesse ẽ exercentes. exnimia
subtilitate falluntur : Vnde
tonaso. Nasus & enim gran¬
tilitas in moderata: Quȩdũ plus¬
quam necesse ẽ creuit : actionis

Expanded text:
tes titubant, in praecipiti pedem tes titubant, in praecipiti pedem ponant. Caecus pastor est qui supernae lumen contemplationis ignorat, qui praesentis vitae tenebris pressus, dum venturam lucem nequaquam dirivero rector est qui quidem, quo pergere debeat, aspicit, sed per infirmitatem mentis, vitae viam perfecte non valet tenere quam videt; quia ad virtutis statum dum fluxa consuetudine non erigitur, quo per desiderium innititur, illuc gressus operis efficaciter non sequuntur. Parvo autem naso est, qui ad tenendam mensuram discretionis idoneus non est. Naso quippe odores fetoresque discernimus. Recte ergo per nasum discretio exprimitur, per quam virtutes eligimus, delicta reprobamus. Sed sunt nonnulli qui dum aestimari se hebnolunt, saepe se in quibusdam inquisitionibus plusquam necesse est exercentes ex nimia subtilitate falluntur. Unde to naso. Nasus enim grantilitas immoderata, quae dum plusquam decet excreverit, actionis
Abbreviated transcription (Latin):
senesciens : Namcum plus quã
necesse ẽ se exteriorib: implicat :
quasi occupata. Itinere obliuis¬
citur quotendebat. ita ut abstu¬
dio suae inquisitionis aliena.
nei psaquidem quae patitur
damna considerat. & ꝑ quanta
delinquat ignorat: Et eze¬
chius rex peccare seminime
credidit : cumuenientibus ad
se alieni genis. cellas aromatũ
ostendit: Sed indamnatione
s. ecuturae ꝓlis ex eo iram iudicis
ta supp&unt dum quae agi
possunt subiectiqͣ ac ta sunt
ammirantur : in cogitatione
seanimus eleuat. & plene in
seiram iudicis ꝓuocat ⁊
Quam ius ꝑ iniqua fora sopera.
nonerum pat: Intus quippe
ẽ quiiudicat : intus quiludicat᷑ ⁊
Cumergo in corde delinquimꝰ :
lat& hominibus quid apud nos
agimus sed tamen ipso iudice
teste peccamus : Haec ꝓferen¬
tes. non potestatem regiminis
rep̃hendimus : s ab app&itu
illius cordis infirmitatemu¬
nimur. nein ꝑfectiquique
culmen arripere regiminis
audeant: Et qui in planisstan¬

Expanded text:
se nesciens. Nam cum plus quam se nesciens. Nam cum plus quam necesse est se exterioribus implicat, quasi occupata in itinere, obliviscitur quo tendebat: ita ut ab studio suae inquisitionis alienata, ne ipsa quidem, quae patitur, damna consideret, et per quanta delinquat, ignoret. Ezechias rex peccare se minime credidit, cum venientibus ad se alienigenis, cellas aromatum ostendit: sed in damnationem secuturae prolis, ex eo iram judicis ta suppetunt, dumque agi possunt, subjecti quae acta sunt admirantur, in cogitatione se animus elevat, et plene in se iram judicis provocat, quamvis per iniqua foras opera non erumpat. Intus quippe est qui judicat, intus quod judicatur. Cum ergo in corde delinquimus, latet homines quod apud nos agimus: sed tamen ipso judice teste peccamus. Haec proferentes, non potestatem regiminis reprehendimus, sed ab appetitu illius cordis infirmitatem munimus, ne imperfecti quippe culmen arripere regiminis audeant: et qui in planis stan
Abbreviated transcription (Latin):
sumunt : Nemo amplius¬
noc& in ecclesia : quam qui ꝑuer¬
sie agens nomen uel ordinem
scĩ tatis hab& Delinquentem
namq: hunc redarguere nullus
p̃sumit : & in exemplũ culpa
uehem̃ t̃ extenditur. quando
ꝓreuerentia ordinis peccator
honoratur. Qui ad sc̃i tatis spe¬
ciem deductus. uel uerbo ca&e¬
ros destruit uel exemplo : melius
ꝓ fecto fuerat ut hunc ad mostẽ
sub exteriori habitu terrena ac¬
ta constringerent. quam sac ra
officia inculpacu& eris imitabilẽ
de monstrarent. Quia nimi¬
rum si solus cader& : utcumq
hunctolerabilius infernipoena
berat: Etimparquisq: inue¬
nitur ad singulu dum confusa
mente diuiditur ad multa¬
señt Vnde quidam supiens ꝓuide
ꝓhib&dicens fili : nein mul¬
tis sint actustu quae udelic&¬
nequaquam pleneuinius cuĩsq
operis ratione colligitur: dum
atimoris intimi solidi tate uacuat᷑:
Dummens in exteriorũ fitdispo¬
sitione sollicita : sui ẽ solum mͦ
ignara. & scit multa cogitare

Expanded text:
sumunt. Nemo ampliussumunt. Nemo amplius in Ecclesia nocet quam qui perverse agens nomen vel ordinem sanctitatis habet. Delinquentem namque hunc redarguere nullus praesumit, et in exemplum culpa vehementer extenditur, quando pro reverentia ordhonoratur. Qui ad sanctitatis speciem deductus, vel verbo caeteros destruit, vel exemplo, melius profecto fuerat, ut hunc ad mortem sub exteriori habitu terrena acta constringerent, quam quem sacra officia in culpa caeteris imitabilem demonstrarent: qui nimirum si solus caderet, utcunque hunc tolerabilior inferni poenaberat; et impar quisque invenitur ad singula, dum confusa mente dividitur ad multa. Unde quidam sapiens provide admonet, dicens: Fili, ne in multis sint actus tui . Quia videlicnequaquam plene in uniuscujusque operis ratione colligitur, dum a timoris intimi soliditate vacuatur. Dum etiam mens in exteriorum fit dispositione sollicita, sui est solummodo ignara, et scit multa cogitare,
Abbreviated transcription (Latin):
UN T NON NUILI
qui sollesticura spiritalia
p̃cepta ꝑscrutantur: Sedq̃
intellegendo pen&rant : ũi¬
uendo conculcant: ꝑ epente
docent: quae non õpere sed
meditatione didicerant :
Et quod uerbis p̃dicant : morib:
inpugnant: Vndefit : ut cũ
pastor ꝑ abrupta graditur:
ad p̃cipitium grex sequatur :
Per ꝓphu&am dñs contra contẽp¬
tibilem pastorum scientiam
quaeritur dicens: Cumipsi
lrmpidissimam aquam bibe¬
r&is: reliquam pedib: ur̃is
turbabatis : Etoues meae
Etquae pedes ur̃i turbauerunt:
haecbibebant: A quam quis¬
pelimpidissimam pastores
bibunt : cum fluent auerita¬
tis recte intellegentes hauri¬
unt Sed eandem aquam ꝑtur
bare ẽ : scaẽ meditationisstu¬
dia maleuiuendo corrum pe¬
resAquam scilic& pastorũ
turbat ampedibus ouesbi¬
bunt : cum subiecti quiq: non
sectantur uerba quae audiuNt
sed sola quae conspiciunt
exemplu prauitatis imitaNT
Quicum dicta situnt quue ꝑ
opera uestuntur : quasicor¬
ruptis fontib: in potib: lutũ

Expanded text:
unt nonnulli qui solerti cura spiritualia praecepta perscrutantur, sed quae intelligendo penetrant vivendo conculcant. Repente docent quae non opere, sed meditatione didicerunt, et quod verbis praedicant moribus impugnant. Unde fit ut cum pastor per abrupta graditur, ad praecipitium grex sequatur. Per prophetam Dominus contra contemptibilem pastorum scientiam queritur, dicens: Cum ipsi limpidissimam aquam biberetis, reliquam pedibus vestris turbabatis, et oves meae,et quae pedes vestri turbaverant, haec bibebant . Aquam quippe limpidissimam pastores bibunt, cum fluenta veritatis recte intelligentes hauriunt, sed eamdem aquam pedibus turbare est sanctae meditationis studia male vivendo corrumpere. Aquam scilicet pastorum turbatam pedibus oves bibunt, cum subjecti quique non sectantur verba quae audiunt, sed sola quae conspiciunt exempla pravitatis imitantur. Qui cum dicta sitiunt, quia per opera pervertuntur, quasi corruptis fontibus in potibus lutum
Abbreviated transcription (Latin):
nemea : sacculustuus plenꝰ sit ⁊
Nemomea : melius meseruare po¬
test: Ipse est optimus dis¬
pensator : quinihilsib re¬
Aut enim nihil scribendũ fuit.
ne hominum iudiciũ subire¬
mus quod tu facere uoluisti :
aut scribens norse aduersũ
nos cunctorũ maledicorũ
tela eẽ torquenda : Quos ob¬
secro utquiescant : & desinant
maledicere : Non enim ut
aduersariis: s ut amicis scrip¬
simus :Nec inuenti sumus
in eos qui peccant : sednepec¬
cent monemus : Neque
in illis tantũ sed innos ipsos
seueri iudices fuimus : Volen¬
tes que festucam deoculo alte¬
rius tollere : nostram prius
trabem eiciamus : Nullum
luesi : nullius nomende mea
scriptura de signatũ ẽ Nemi¬
nem speciaditer : meus sermo
pulsauit : Generalis dediuitiis
dis putatio ẽ ⁊S ed quimihi
ira sciuoluerit : prius ipse
dese qđ talis. ẽ confitebitur :¬

Expanded text:
ne mea, sacculus tuus plenus sit. ne mea, sacculus tuus plenus sit. Nemo mea melius me servare potest. Ipse est optimus dispensator, qui nihil sibi reAut enim nihil scribendum fuit, ne hominum judicium subiremus, quod tu facere prohibuisti: aut scribentes nosse, adversum nos cunctorum maledicorum tela esse torquenda. Quos obsecro ut quiescant et desinant maledicere. Non enim ut adversariis, sed ut amicis scripsimus. Nec invecti sumus in eos qui peccant, sed ne peccent, monuimus: neque in illos tantum, sed in nos ipsos severi judices fuimus, volentesque festucam de oculo alterius tollere, nostram prius trabem ejecimus. Nullum laesi, nullius nomen mea scriptura designatum est. Neminem specialiter meus sermo pulsavit. Generalis de vitiis disputatio est. Qui mihi irasci voluerit, prius ipse de se, quod talis sit, confitebitur. C
Abbreviated transcription (Latin):
demulierũ formis dispu¬
tes ⁊ Necquid incuiudam
domo agatur. Aliudomꝰ
anorum domos: quusi ꝓpri¬
as ama: Facilius contem¬
nitur clericus: qui sȩpeuo¬
catur ad prandium & non
recusat: Numquũ pue¬
tentes: raro accipiamus
rogut : Beatius ẽ magis
dare quam accipere: Nes¬
cio quo enim modo &ium
ipsiquide p̃catur ut tribuat.
cumacceperis uiliorẽ te
iudicat : Et mirum in modũ¬
si eum rogantem contemp¬
seris : plus tepotius uenerat᷑ :
Procuratores at quedis pensa
tores domorũ alienarũ atq
clerici quiꝓprius iubentus
contemnere facultates::¬
tũ ẽ Ecclesiam fraudare:
sacrilegium ẽ ⁊ Accepis se
pauperib: erogandum & esu¬
rientib plurimis: uel cautũ
eẽ uelle uel timidũ  Aut quod
aptissimi sceleris ẽ : ex inde¬
aliquid subtrahere omnium
Alter fame torquetur: & tu
iudicasqm̃ uentris eius satissit
aut diuidestatim quod accipis
aut sitimidus dispensator es
dimite largitorie ut suaipse
distribuat: Nolo sub occasio¬

Expanded text:
de mulierum formis dispude mulierum formis disputes, nec quid in cujusquam domo agatur, alia domus anorum domos quasi proprias ama. Facilius contemnitur clericus, qui saepe vocatur ad prandium et non recusat. Nunquam petentes, raro accipiamus rogati. Beatius enim est magis dare quam accipere. Nescio enim quomodo etiam ipse qui deprecatur ut tribuat, cum acceperis, viliorem te judicat. Et mirum in modusi eum rogantem contempseris, plus te posterius veneratur. Procuratotores domorum alienarum atque clerici, qui proprias jubentur contemnere facultatestum est, ecclesiam fraudare sacrilegium est. accepisse pauperibus erogandum et esurientibus plurimis uel cautum esse uelle uel timidum aut — quod apertissimi sceleris est — aliquid inde subtrahere omnium Alter fame torquetur, et tu judicas, quantum ventri ejus satis sit. Aut divide statim quod acceperis: aut, si timidus dispensator es, dimitte largitorem, ut sua ipse distribuat. Nolo, sub occasio
Abbreviated transcription (Latin):
Dnm habere fautorem. non
as pecius hominum. uisscire
Hab&o iustitiam prudentiã
temperantiũ fostitudinem:¬
Hiscaeli plagis includere :¬
haectequadriga uelutau¬
rigum xp̃i ad m&a concitũ
ferat ⁊ Nihil hoc monili
p̃tiosius : nihil hac gemma¬
rum uariu&ate distine¬
tius : Ex omni paste deco¬
raris: cingeris atq ꝓtege¬
ris . Et or namentotibis :
autaures habeas prurientes:
Iid ẽ : neaut ipse alis detra¬
has: autalios audius de¬
trahentes: Sedens inquit
aduersus fratrem tuum
aduersum filium matristuue
ponebasscandalum & cu&ene ⁊
Parceade tractione linguue :
Custodi sermonestuos: & sci¬
to quia cuneta quaede aliis
loqueris tua sententiaui¬
dicaris: Etin his ipsede p̃hen¬
dendus eris : quue inaliis
arguaebas: Neq uero illa
iustaẽ. excusatio referen¬
tibus : aliis in iuriã facere
non possum : Nemo inuito
auditori libent̃ refesti
Officuergotui sit cme: non
solum oculos castos seruare.
sed & linguã : Numquam

Expanded text:
Deum habere fautorem, non Deum habere fautorem, non aspectus hominum? Vis scire Habeto justitiam, prudentiam, temperantiam, fortitudinemHis coeli plagis includere, quae te quadriga velut aurigam Christi, ad metam concita ferat. Nihil hoc monili pretiosius, nihil hac gemmarum varietate distinctius. Ex omni parte decoraris, cingeris, atque protegeris, et ornamento tibi suaut aures habeas prurientes, id est, ne aut ipse aliis detrahas, aut alios audias detrahentes. « Sedens, inquit, adversus fratrem tuum adversus filium matris tuae ponebas scandalum: Parce a detractione linguae, custodi sermones tuos, et scito quia cuncta quae de aliis loqueris, tua sententia judicaris: et in his ipse deprehendendus eris, quae in aliis arguebas. Neque vero illa justa est excusatio: Referentibus aliis injuriam facere non possum. Nemo invito auditori libenter refert. Officii ergo tui sit, charissime, non solum oculos castos servare, sed et linguam. Nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
& panis Sed quiagloriam non
uiuimus: quasi publicum &
cõmuneieiunium non putatur ꝯ
Cauenehominum rumusculis
aucuperis. ne in offensa dĩ popu¬
lorum laudẽ commũtes : Si ad¬
huc inquid a postoł hominibus
placerem : xp̃i seruus nones¬
sem⁊ Desiuit placere hominib:
& malam famam : ad extris
& usinistris xp̃imiles gradit᷑
N eclaude ex tollitͥ: nec uituperatione
frangitur
Non diuitus tum& non contra¬
hitur pauꝑtate & lu&u con¬
temnit & tristia ⁊ Perdiem
solnonurit eum . neq: luna
ꝓnoctem: Nolo tẽorare in
angulis platearũ : nerectũ
iter p̃cum tuarum frangat
aura popularis : Nolo tẽ
dilatare fimbrias & osteñ¬
tui habere filacteria. & cons¬
cientia repugnante. pharisa¬
ica ambitione circumdari ⁊
Independ& euangeliũ inde
crux & ꝓpha&e: Fidelis me¬
cum lector: intellegis quid
taceam & quid magistacendo
loquar : Tot tegulue : quot
species gloriarum : Quanto
melius erat haec non incor¬
pore sed in corde gesture :

Expanded text:
et panis. Sed quia gloriam non et panis. Sed quia gloriam non vivimus, publicum et commune jejunium non putatur. Cave ne hominum rumusculos aucuperis, ne in offensam Dei populorum laudem commutes. Si adhuc, inquit Apostolus, hominibus placerem, Christi servus non essem . Desiit placere hominibus, et malam famam, a dextris et a sinistris Christi miles graditur: nec laude extollitur, nec vituperatione frangitur: non divitiis tumet, non contrahitur paupertate: et laeta contemnit et tristia. Per diem sol non urit eum, neque luna per noctem. Nolo te orare in angulis platearum, ne rectum iter precum tuarum frangat aura popularis. Nolo te dilatare fimbrias, et ostentui habere phylacteria, et conscientia repugnante, pharisaica ambitione circumdari. Inde pendet Evangelium, inde lex et prophetae. Fidelis mecum lector intelligis quid taceam et quid magis tacendo loquar. Tot te regulae, quot species gloriarum percurrant. Quanto melius erat haec non in corpore, sed in corde gestare?
Abbreviated transcription (Latin):
ut uinum iNee hocdico: qđ
Si quidem & dñs uinipotator
iẽ appellatus : &timoheo
dolentisto machũ. modica¬
uini sorbitio relaxatu est
t dinis. ꝓcorporũ qualitate
exigimus in potando Quod
si absque uino ardeo & ãdoles¬
centis in flãmoncalore :&¬
tenuato sanguine suculento
ualidoq: sum corpore : li¬
bent̃ cauebo poculũ: inquo
sus picio ueneni ẽ ⁊ Pulchre
dicitur apud grecos: sed nescio
utrum apud nos aeq reson&
ferre potes: Sinttibi ieiu¬
nia pura. casta. simplicia.
moderata . & non suꝑstitiosa ⁊
Quid ꝓdest oleo non uesci&
molestias quasdã difficulta¬
tesque ciborum querere :
carigas piper. nuces pal¬
marum fructus . simila.
mel pistatia : tothostorum
cultura uexatur lit cibario ñ
ues camur pane:Audio p̃terea
quosdam contrarerum homi¬
numq naturamẽ aquam non
bibere nec uescipane. Sedsor¬
bi qunculas delicatas & contri¬
taolera betarumq sucum ñ
calice sorbere sed conca ⁊
Fostis simum ieiuniũ ẽ: aqua

Expanded text:
ut vinum. Nec hoc dico quod ut vinum. Nec hoc dico quod Si quidem et Dominus vini potator est appellatus : et Timotheo dolenti stomachum vini modica sorbitio relaxata est dinis, et corporum qualitate exigimus in potando. Quod si absque vino ardeo adolescentia, et inflammor calore sanguinis, et succulento validoque sum corpore, libenter carebo poculo, in quo suspicio veneni est. Pulchre dicitur apud Graecos, sed nescio utrum apud nos aeque resoneferre potes. Sint tibi jejunia pura, casta, simplicia, moderata, et non superstitiosa. Quid prodest oleo non vesci, et molestias quasdam difficultatesque ciborum quaerere, caricas, piper, nuces, palmarum fructus, similam, mel, pistacia? Tot hortorum cultura vexatur, ut cibario non vescamur pane. Audio praeterea quosdam contra rerum hominumque naturam, aquam non bibere, nec vesci pane, sed sorbitiunculas delicatas, et contrita olera, betarumque succum non calice sorbere, sed concha. Fortissimum jejunium est aqua
Abbreviated transcription (Latin):
melius uis apudte prañdere
quam in palatio: Quod siob¬
tenderis facere tehȩc utro¬
ges ꝓmiseris atque subiectis
iudex saeculi plus defer&
clerico continenti. ꝙ diuiti:
Et magis sc̃ĩtatẽ tuã uenerat᷑
quã opes: A ut sitalis ẽ qui
non audiat dericos nisi int̃
potest citius sub uenire
Melius ẽ enim confidere in dño.
quã confidere in homine
Melius ẽsperare indno: quã
sperare in principibus
Numquam uinum redoleas :
neaudias illud philo sophi
hocnonẽ osculum porrigere.
s. ꝓpinare : Vinolentos sa¬
cerdotes : &upostolus dãnat
ũtario seruiunt: uinum& si¬
ceram non bibunt: Sicera :
hebreo sermone omnispo¬
tionuncupatur qua in ebri¬
ari potest si ueilla quae fer¬
mento conficitur. siue po¬
morũ suco aut fauideco¬
quuntur indulce & barbanã
potionem aut palmarum
fructus exprimuntur
inliquorem coctisq frugib
naqua pinguior coloratur
quic quid in ebriat & statum
mentis euestit: fuge similit̃

Expanded text:
melius apud te prandere melius apud te prandere quam in palatio. Quod si obtenderis facere te haec, ut roges pro miseris atque subjectis, judex saeculi plus defert clerico continenti quam diviti, et magis sanctitatem tuam venerabitur quam opes. Aut si talis est qui non audiat clericos nisi interpotest et citius subvenire. Melius est enim confidere in Domino quam confidere in homine. Melius est sperare in Domino quam sperare in principibus. Nunquam vinum redoleas, ne audias illud philosophi: Hoc non est osculum porrigere, sed vinum propinare. Vinolentos sacerdotes et Apostolus damnat altario serviunt, vinum et siceram non bibant . Sicera, Hebraeo sermone, omnis potio nuncupatur quae inebriare potest, sive illa quae frumento conficitur, sive pomorum succo, aut cum favi decoquuntur in dulcem et barbaram potionem, aut palmarum fructus exprimuntur in liquorem, coctisque frugibus, atque pinguior coloratur. Quidquid inebriat, et statum mentis evertit, fuge similiter
Abbreviated transcription (Latin):
alius in eccła oculus ẽ. alius
lingua. alius manus alius
peg. Auris. uenter . & ce¬
unũ corpus efficiunt :
Necrusticus & simplex fr̃
ideo sescm put&. sinihil
nouerit : Nec peritus &elo¬
quens lingua : existim& scĩ¬
đ tatem Multoque melius ẽ
eduob: in ꝑfeccis . rusticitatẽ
habere scãm : quã eloquen¬
tiam peccatricẽ : Multi
aedificant pariu&es : & co¬
lumnas ecclesiae subtrahuNt:¬
cõpr̃ Marmora nitentauro. splen¬
dendaquearia geminis :¬
Alta redistinguitur: & mi¬
nistrorum xp̃i nulla electio
ẽnNunc uero postemus cru¬
cem xp̃i : & diuitias lutũ
putemus : Quid miramur
quod xp̃s uocat iniquum
mammona: quid suscipi¬
mus &umamus. quod pe¬
trus. non habere testatur:¬
conuiuia tibi d&estanda sunt
saeculartum maxi mehoꝵ
qui honorib: tument: TurpeN
ẽ ante fores dñi sacerdotiscru¬
cifixi & pauperis & quicibo
quoque uescebatur alieno. bc¬
tores consulũ & milites excu¬
bare ⁊ Iudicemq ꝓuintiae

Expanded text:
Alius in Ecclesia oculus est, alius Alius in Ecclesia oculus est, alius lingua, alius manus, alius pes, auris, venter et caeunum corpus efficiunt. Nec rusticus tamen et simplex frater ideo se sanctum putet si nihil noverit, nec peritus et eloquens lingua aestimet sanctitatem: multoque melius est e duobus imperfectis rusticitatem habere sanctam quam eloquentiam peccatricem. Multi aedificant parietes, et columnas ecclesiae substruunt, marmora nitent, auro splendent laquearia, gemmis altare distinguitur, et ministrorum Christi nulla electio est. Nunc vero portemus crucem Christi, et divitias lutum putabimus. Quid miramur quod Christus vocat iniquum mammona ? quid suspicimus et amamus, quod Petrus se non habere testaturConvivia tibi detestanda sunt saecularium, maxime horum qui honoribus tument. Turpe est ante fores sacerdotis Christi crucifixi et pauperis, et qui cibo quoque vescebatur alieno, lictores consulum et milites excubare: judicemque provinciae
Abbreviated transcription (Latin):
& ciborũ meraritas acnouis¬
si medamna ipsadelectant ⁊
Tuquidẽ diuinas scripturas
saepius lege : immonumꝙ
demanib: tuis sacralectio
deponatur: Disce qđ
doceus : obtine cum
qui secundũ doctri¬
nam ẽ fidelem ser¬
monem ut possis ex¬
hostari in doctrina sana. &
contradicentes reuincere ⁊
Perma neinhis quae didicisti.
& credita s unt tibi Sciens
oquo didiceris paratus sẽꝑ
idsitis factionẽ omnipostenti
terationem decaque inte ẽ spe:
Non confundanto pera sermo¬
nemtuũ necum in ecł ęlo¬
queris tacitus qui lib& res¬
pondeat: Curergo haecquȩ
dicis ipse non facis: Delica¬
tus magister ẽ : quipleno
uentre deieiuniis disputat :
Accusare auaritiam: & la¬
suscipe a mare filioꝵ.
timere seruorũ ẽ ⁊
Si patersũ inquit.
ubi ẽ honor meus:
cribuas quam in pudenter
p&ere quoddes Sed & ge¬
nus arrogantia e. ẽ: cdem̃¬
tiorem teuelle uideri.
quam pontifex xp̃i est.
Non omnia possumus om̃s

Expanded text:
et ciborum me raritas ac noviset ciborum me raritas ac novissime damna ipsa delectant. Tu quidem divinas Scripturas saepius lege, imo nunquam de manibus tuis sacra lectio deponatur. Disce quod doceas, obtine eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut possis exhortari in doctrina sana, et contradicentes revincere. Permane in his quae didicisti ac credita sunt tibi, sciens a quo didiceris, paratus semper ad satisfactionem omni poscenti te rationem de ea, quae in te est, spe. Non confundant opera sermonem tuum, ne cum in ecclesia loqueris, tacitus quilibet respondeat: Cur ergo haec quae dicis, ipse non facis? Delicatus magister est, qui pleno ventre de jejuniis disputat. Accusare avaritiam et lasuspice. Amare, filiorum; timere, servorum est. Si pater sum, inquit, ubi est honor meus? tribuas, quam impudenter petere quod des. Sed et genus arrogantiae est clementiorem te velle videri quam pontifex Christi est. Non omnia possumus omnes.
Abbreviated transcription (Latin):
Tales que hab&o socios: quoꝵ¬
contubernio non in famẽris :
Silector si accolitus. sipsulces
sequitur : nonornentur ueste.
sed moribus : Neccala mistro
crispent comas: sed pudicitiã
habitu polliceantur : Solus cũ
sola secr&o. & ubsq: arbitre
uel teste : non sedeas : Si fami¬
liurius ẽ aliquid loquendum :
hab& nutricem maiorem domꝰ.
uirginẽ uiduum maritatam :
Non ẽ tam in humana. ut nullũ
pra& tehabeat. cui si debeat
Ecredere ⁊ Caueto oms suspi¬
uones : & quicquid ꝓbabilit̃
fingi potest non fingatur
amedeuita ⁊ Crebramunus¬
cula & sudariola & fasciolas
& uestes oriadplicitas & oblatas.
acdegusta coscibos.blandasq:¬
hab& : Melmeũ. lum̃ meum.
meum que desiderium xp̃s ẽ
Natus in paupere domo & in
tugurio rusticano. quiiuix
milio & cibario panerugien¬
tem satiare uentrem poterã:
nunc simila & melle fastidio
Noui& genera & nomina
piscium in quolitore conca
lecta sint : Calleo saporib:
auium. discerno ꝓuintias.

Expanded text:
talesque habtalesque habcontubernio non infameris. Si lector, si acolytus, si psaltes te sequitur, non ornentur veste, sed moribus; nec calamistro crispent comas, sed pudicitiam habitu polliceantur. Solus cum sola secrete et absque arbitro vel teste non sedeas. Si familiarius est aliquid loquendum, habet nutricem, maiorem domus uirginem, uiduam, maritatam; non est tam inhumana, ut nullum praeter te habeat. cui se audeat credere. caueto omnes suspiciones et, quidquid probabiliter fingi potest, ne fingatur, ante deuita. crebra munuscula et orariola et fasciolas et uestes ori adplicatas et degustatos cibos blandasquhabet. Mel meum, lumen meum, meumque desiderium, Christus Natus in paupere domo, et in tugurio rusticano, qui vix milio et cibario pane rugientem satiare ventrem poteram, nunc similam et mella fastidio. Novi et genera et nomina piscium, in quo littore conchae lectae sint calleo, saporibus avium discerno provincias,
Abbreviated transcription (Latin):
tum illi loquacitas: Adtrita
fons fora placent & platcȩ
& medicorum tabernae :l
Intanta morũ discordia. qua
potest eẽ concordia: hospitiolũ
tuũ : autraro aut nũquam
mulierũ pedes terant n
Omns puellas & iurgines xp̃i.
aut aequalit̃ ignora. autuequa¬
literdilige Nesubeb dem
tes. eẽ sapientiorMeniento
semꝑ : quod paradisi colonũ
depossessione sua muliere¬
iecerit: Egrotantitibi sc̃s
quilib& fr̃adsistatd & germa¬
na uelmater. aut ꝓbata quaȩ¬
lib& apudomues fideuti
quod si huidis cẽmodi non fuerint
consanguinitatis castimonuq
ꝑ sona e t̃imulta sanus nutrit
ecclesia. quae & officiũ p̃beant.
u& beneficiũ accipiant miius¬
trando utin firmitis quoqitua
fructũ habeat elȩmosdae
Sicio quosdã conualuis se corpore.
& animo aegrotare coepisse
Periculo se tibiministrat cdũ
ruultũ frequent̃ ad tendis
Sipptofficiũ lericatus. autiu¬
dditaiusitatur aut uirgo.
Numquam domum solus introeas :¬

Expanded text:
tum: illi loquacitas, attrita tum: illi loquacitas, attrita frons, fora placent, et plateae, et medicorum tabernae. In tanta morum discordia quae potest esse concordia? Hospitiolum tuum aut raro, aut nunquam mulierum pedes terant. Omnes puellas et virgines Christi, aut aequaliter ignora, aut aequaliter dilige. Ne sub tes esse sapientior. Memento semper, quod paradisi colonum de possessione sua mulier eiecerit. aegrotanti tibi sanctus quilibet frater adsistat et germana uel mater aut probatae quaelibet apud omnes fidei. quodsi huiusce modi non fuerint consanguinitatis castimoniaeque personae, multas anus nutrit ecclesia, quae et officium praebeant et beneficium accipiant ministrando, ut infirmitas quoque tua fructum habeat elemosynae. scio quosdam conualuisse corpore et animo aegrotare coepisse. periculose tibi ministrat, cuius uultum frequenter adtendis. si propter officium clericatus aut uidua tibi uisitatur aut uirgo, numquam domum solus introeas
Abbreviated transcription (Latin):
Verbi gratia. si aurũ si argentũ.
si possessiones siuariam
suppleccilem cũ istis pastib:
. dñs pars eius fieri nondignat᷑ :
Si autemergo parsdñi sũ
& funiculus hereditatis
eius necaccipio pastem
intercu&erastrib: sed quasi
leuita & sacerdos uiuo dede¬
cimis & altari seruiens al¬
turis oblatione sustentor
Habens uictũ & uestitum his
contentus ero & nudã crucem.
dinidus sequar: Obsecro itaq
te & rẽp&ens iterũ iterumq
monebo neofficiũ clericatus.
genus antiquae miltiȩ putes.
rasmilitia Neplus habeas
quam quando dericus eẽ
caepisti: & dicaturtibi ⁊
Clerici eorũ non ꝓderunt eis ⁊
Mensulã tuã . pauperes & pe¬
regrini & cumillis xp̃m con¬
uiuam nõueris: Negotia¬
torẽ dericum & exinopedi
quasi quandam pestẽ fuge ⁊
Corrum punt moresbonos con¬
fabulationes pessimȩ ⁊
Tuaurum contẽnis alius
diligit : Tucalcas opes
ille sectatur Tibi cordis est
mansua& udo silentiũ sebre¬

Expanded text:
Verbi gratia: Si aurum, si argentum, Verbi gratia: Si aurum, si argentum, si possessiones, si variam supellectilem, cum istis partibus Dominus pars ejus fieri non dignatur. Si autem ego pars Domini sum, et funiculus haereditatis ejus: nec accipio partem inter caeteras tribus, sed quasi levita et sacerdos, vivo de decimis; et altari serviens, altaris oblatione sustentor; habens victum et vestitum, his contentus ero, et nudam crucem nudus sequar. Obsecro itaque te, et repetens iterum iterumque monebo, ne officium clericatus, genus antiquae militiae putes: ras militia; nec plus habeas quam quando clericus esse coepisti, et dicatur tibi: cIeri eorum non proderunt eis. mensulam tuam pauperes et peregrini et cum illis Christus conuiua nouerit; negotiatorem clericum et ex inope quasi quamdam pestem fuge. Corrumpunt mores bonos confabulationes pessimae . Tu aurum contemnis, alius diligit. Tu calcas opes, ille sectatur. Tibi cordi est mansuetudo, silentium, secre
Abbreviated transcription (Latin):
litteris trans marinis. &cre¬
bropais : ut tibi breui uolumine
digeram prȩcepta uiuendi ⁊
Et quaratione is qli scłi militia
rectum xp̃itramitẽ teneat.
luimn eaddiuer sa uitiorum diuer¬
ticulu rapiatur Scio quidẽ
maba uanculotuo beato helio doro
quinunc pontifex xp̃i ẽ te
& didicisse quae scã sunt. & co¬
tidiae discere. normãq teeiꝰ¬
u exemplo habere iustutum
Sed & nr̃a qualia cumq s̃ suscipe.
& libellũ hunc libello illius
copulato. ut cũ ille temona
chum crudierit. hicdericũ
doceat eẽ ꝑ fectum: Igitur
clericus quixp̃i seruit ecclesiae
int̃ precetur primo uocabulũ
suũ : & nominis diffinitione
p̃latanitat᷑ eẽ . quod dicitur:
Sienim leros grece. latinesors
appellatꝰ : ꝓpterea uocantur
clerici quia desoste sunt dñi
uel quia dñs ipse sors id ẽ pars
clericorũ ẽ Etquia uelut ipse
talemse exhibere deb& : ut
ipse possideat dñm & ipse
quippiã aliudhabuerit p̃t̃
dñm: pars eius nonerit dñs

Expanded text:
litteris transmarinis, et crebro petis, ut tibi brevi volumine digeram praecepta bene vivendi; et qua ratione is qui, saeculi militia rectum Christi tramitem teneat, ne ad diversa vitiorum diverticula rapiatur. Sab avunculo tuo, beato Heliodoro, qui nunc pontifex Christi est, te et didicisse, quae sancta sunt, et cotidie discere normamque vitae eius exemplum habere virtutum; sed et nostra, qualiacumque sunt, suscipe et libellum hunc libello illius copulato, ut, cum chum erudierit, hic clericum doceat esse perfectum. Igitur clericus, qui Christi seruit ecclesiae, interpretetur primum uocabulum suum et nominis definitione praelata nitatur esse, quod dicitur. sappellatur, propterea vocantur clerici, quia de sorte sunt Domini: vel quia ipse Dominus sors, id est, pars clericorum est. Et quia vel ipse talem se exhibere debet, ut ipse possideat Dominum, et ipse quippiam aliud habuerit praeter Dominum, pars ejus non erit Dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
bsecrote carissime : ut
multitudines hominũ.
& officia & salutationes
& conuiuia. uelitu qua sdã
catenas fugias uoluptatũ ⁊
Sito uilistibi ues ꝑtinus cibus
olera & legumina : Int̃dum¬
q: pisculos : ꝓ summis du¬
cas delitiis : Quixp̃m desi¬
derat & illopane uescitur:
non quaerat magnopere.
quam de p̃tiosiscibis st̃cus
conficiat. Quicquid pꝰgulã
non sentĩtur : idemtibi sit
quod panis & ligumina ⁊
Semꝑinmanutua sacrasi tlectio
frequent᷑ orandũ & flexo
corpore menserigenda ad
dñm⁊ Crebrae iugiliue :¬
& uentre uacuo sepius dor¬
rolas & palpantes ado lato¬
res : quasi hostes deuita ⁊¬
Pauperibus & fratribus : re¬
frigeria sumꝑtuũ manuꝓ
priadistribue. Humilita¬
cem uestiũ : tumenti animo
non app&us :Saeculariũ
& maxime potentium con¬
sostium : deuita : Hab& o
simplicitatẽ columbae :
necuiquã machinerisdolos:
Et serpentis astutiũ : neulioꝵ
sub plantẽris insidiis ⁊
Illam exorna illum uesti ill
offerdo naria in illaxp̃m

Expanded text:
bsecro te, charissime, ut multitudines hominum, et officia, et salutationes, et convivia, veluti quasdam catenas fugias voluptatum. Sit vilis tibi et vespertinus cibus. Olera et legumina, interdumque pisciculos, pro summis ducas deliciis. Qui Christum desiderat, et illo pane vescitur, non quaerit magnopere, de quam pretiosis cibis stercus conficiat. Quidquid post gulam non sentitur, idem tibi sit quod panis et legumina. Semper in manu tua sacra lectio sit. Frequenter orandum, et flexo corpore mens erigenda ad Dominum. Crebrae vigiliae, et ventre vacuo saepius dorriolas, et palpantes adulatores quasi hostes fuge. Pauperibus et fratribus refrigeria sumptuum manu propria distribue. Humilitatem vestium tumenti animo non appetas. Saecularium et maxime potentium consortium devita. Habeto simplicitatem columbae, ne cuiquam machineris dolos, et serpentis astutiam, ne aliorum supplanteris insidiis. Nillam exorna, illam vesti, illi offer donaria, in illa Christum
Abbreviated transcription (Latin):
unt: Qquos sedemanu nr̃a dñs requi
siturũ t̃ribilit̃ cõminat᷑ dicens:
Requirã oues meas demanu pastoꝵ
&cessare eos faciã utultraiã ñ pascant
greges meos : Quod quid ẽ aliud quã
pastores qͥ sem&i psos ñ greges meos
pascunt sublimitate suȩ dignitatis expoliẽ
& int̃ reꝓbos quia honorem suum
noluerunt custo dire piciam
Horũ & his similiũ consideratione

Expanded text:
unt, qunt, qsiturum terribiliter comminatur, dicens: Requiram oves meas de manu pastorum, et cessare eos faciam, ut ultra jam non pascant greges meos. Quod quid est aliud, quam pastores qui semetipsos, non greges meos, pascunt, sublimitate suae dignitatis exspoliabo, et inter reprobos, quia honorem suum noluerunt custodire, projiciam? Horum et his similium consideratione
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quido ñ credit : qđ aut̃ dic̃
uie pastorib: istud uȩ ꝓmale¬
dietoponi& pastoꝵ nomina
nos significari quis non intel¬
legat nisi qui futura non cogi¬
tat : Treges dñi pascendos pas¬
tores facti suscipimus: & nos
ipsos puscimus quando ñ gre¬
gũ utilitati prospicimus s qđ
foueat &augeat nr̃as uolun¬
tates attendimus : Lac& la¬
nasouiũ xpĩ oblationib: quo¬
tidianis. ac decimis fideliũ gau¬
dentes accipim:: & curã pascen¬
ritali consilio : peccatis infirmũ
Non sacerdo tali ope consolidam:
aut reficim: diuersis tribulatio¬
nib fractũ : ñ aduiã salutis: re¬
uocamus . erroneũ ñ requirim:
sollicitudine pastorali ueniae
disperatione iam ꝑditum:
Ad hoc tantũ potentes effecti : uł
nob̵ in subiectosdominationẽ
tirannicã iuindicem: Vt ñ afflictos
c̃trauiolentiã potentũ qͥ in eos ferarũ
more seuiunt defendam: Indeẽ qđ tã
a potentib: huiꝰ mundi quã a nob̃ qđ
peius ẽ ñ nulli grauit̃ fatigatide pere¬

Expanded text:
isi qui Deo non credit? Quod autem dicit: Vae pastoribus, istud vae pro maledicto poni, et pastorum nomine nos significari quis non intelligat, nisi qui futura non cogitat? Greges Domini pascendos pastores facti suscipimus; et nos ipsos pascimus, quando non gregum utilitati prospicimus, sed quid foveat et augeat nostras voluptates attendimus. Lac et lanas ovium Christi, oblationibus quotidianis ac decimis fidelium gaudentes accipimus, et curam pascenrituali cNon sacerdotali ope consolidamus, aut reficimus, diversis tribulationibus fractum. Non ad viam salutis revocamus erroneum. Non requirimus sollicitudine pastorali veniae desperatione jam perditum. Ad hoc tantum potentes effecti, ut nobis in subjectos dominationem tyrannicam vindicemus, non ut afflictos contra violentiam potentum, qui in eos ferarum more saeviunt, defendamus. Inde est quod tam a potentibus hujus mundi, quam a nobis, quod pejus est, nonnulli graviter fatigati depere
Abbreviated transcription (Latin):
ergo istadicuntur: de quo nob
inani appellationeblandimur
Haecdicit dñs ds̃ : Vepastoribi srł:
qui pascebant sem&ipsos: Non¬
negreges pascunt᷑ apastorib:
lac cõmedebatis & lunisoperie¬
bamini ⁊ Quod crassum erat
occidebatis: gregẽ autem meũ
non pascebatis: quod infirmũ
fuit non consolidastis : & quod
aegrotum non sanastis: Quod
fractũ ẽ non alligastis: & quod
abiectum non reduxistis ⁊
Quod perierat non quue sistis si
cũ austeritate imperabatis eis &¬
cũ potentia & dis ꝑses̃ oues ineae

Expanded text:
ergo ista dicuntur, de quorum nobis ergo ista dicuntur, de quorum nobis inani appellatione blandimur: Haec dicit Dominus Deus: Vae pastoribus Israel, qui pascebant semetipsos. Nonne greges pascuntur a pastoribus? Lac comedebatis, et lanis operiebamini, quod crassum erat occidebatis; gregem autem meum non pascebatis, quod infirmum fuit non consolidastis, quod aegrotum non sanastis, quod fractum est non alligastis, et quod abjectum non reduxistis, quod perierat non quaesistis; sed cum austeritate imperabatis, et cum potentia, et dispersae sunt oves meae,