comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inreligiosis hominib saluti fera eẽ probantur. lic& eas uitia esse stultitia quorundam sapientium huius mundi
So Moruerunt illi quiuitus plcisquam c&aeri homines restiterunt: itaq apostolus paulus detimore sic loquitur. Timeo
autam nesi cut serpens seduxit aeuã astutia sua sic &ur̃ĩ sensus corrumpantur acastitate quȩ cẽ. in xp̃o. Idem decupiditate
isse cum xp̃o sed & de tristitia quam alii dolorem appellant idem doctor gentium
ut quia tristitia ẽ mihi magna & continuus dolor cordi meo ꝓfr̃ĩb meis qui sunt cognatimei secundũ carnẽ Num &
ad roma nos scribens uit Gau deo inquit in uobis seduolo uos sapientes. eẽ. in bono & simplices in malo: Dauid quoque pro¬
Baeristitia uero ita dicit contristatus sum in exercitatione mea item de concupiscere idem dicit. concupiuit anima mea

Expanded text:
in religiosis hominibus salutifera esse probantur, licet eas vitia esse, stultitia quorumdam sapientum hujus mundi in religiosis hominibus salutifera esse probantur, licet eas vitia esse, stultitia quorumdam sapientum hujus mundi Deo placuerunt illi, qui vitiis plus quam caeteri homines restiterunt. Itaque Paulus apostolus de timore sic loquitur. Timeo autem ne sicut serpens seduxit Evam astutia sua, sic et vestri sensus corrumpantur a charitate quae est in Christo. Idem de cupiditate Sed et de tristitia, quam alii dolorem appellant, idem doctor gentium ait: Quia tristitia est mihi magna et continuus dolor cordi meo, pro fratribus meis qui sunt cognati mei secundum carnem. Nam et ad Romanos scribens ait: Gaudeo in vobis, sed volo vos sapientes esse in bono et simplices in malo. David quoque proDe tristitia vero ita ait: Contristatus sum in exercitatione mea. Item de concupiscere idem dicit: Concupivit anima mea
Abbreviated transcription (Latin):
sarude nomen dus dunsumqun abui postolo dicuntue edelesta eedlia sroerlos aslesta asae quantum sont se dinec iuouie¬
laud& nomen dnilere sentire &intellegere in quibus omnis creatura subsistit. Nam alia tantum sunt sed nec uiuunt
ner sendust seq ue dis cesnunt ut sunt lapides alie quippe sunt &uiuund sed nerei sertiaut neque discer nunt uiliu au
ueb ista llom ni ge t inina ierrae. alia uego sunt inunt s sentiunt sed nomdis cernunt uees uut bricta ammalia quiban ue
asb sentiendisednonsub ẽ ratio intellegendi. alia autem sunt uiuunt sentiunt ato. discernunt uts untiangeli & homines
qui esseretia ssab sisti ut uita uiuunt sensu sentiunt intellestu discer nunt. Sunt eipsius anim aerquatnor affaetioneo t
quibisanim antia uel adbona utuntur uel ad mala has &antiqui subtiliter inuenerual eceorum inuentuꝑ robantes poster
susdeperunt idẽ timere ac dolere cupere atque le&ari hae ergo si scaẽ crucis p̃sidio ordinantur atque muniuntur

Expanded text:
laudet nomen Domini . » Rursumque ab Apostolo dicuntur coelestia et alia supercoelestia. Nam quia in die judi esse, vivere, sentire, et intelligere, in quibus omnibus creatura subsistit. Nam alia tantum sunt, sed nec vivunt, nec sentiunt, neque discernunt, ut sunt lapides. Alia sunt et vivunt, sed nec sentiunt neque discernunt, ut sunt arbusta et omnia germina terrae. Alia vero sunt, vivunt et sentiunt, sed non discernunt, ut sunt bruta animalia, quibus vis est sentiendi, sed non subest ratio intelligendi. Alia autem sunt, vivunt, sentiunt et discernunt, ut sunt angeli et homines, qui essentia subsistunt, vita vivunt, sensu sentiunt, intellectu discernunt. Sunt et ipsius animae quatuor affectiones, quibus animantia vel ad bona utuntur vel ad mala. Has et antiqui subtiliter invenerunt, et eorum inventa probantes posteri susceperunt, id est, timere, ac dolere, cupere ac laetari. Haec ergo si sanctae crucis praesidio ordinantur atque muniuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
nardus spicoma & ap̃sus odorisboni maxtix quoq gutta lentisci. &tus arabica gutta in diae
& ammomum syria cum. balsamũ iudeae & bidellium fisonis maies tatem tuã uerentes suꝑ se
uotis exaltant nominelic& sisasperior ipsis cum cruciatũ resones uir tute tamen redemptio¬
nis nraẽ ipsis prȩstas. quae concedis fidelibus ante xp̃i tribunalbonorum operũ fructus ꝑciper
DETERTIAE FISURE SPEUE IN QUA NOUẼ ORDINES ANGE LORŨ DESCRIPTISUNT:

Expanded text:
nardus spicoma et cypressus odoris boni, mastix quoque, gutta lentisci et thus Arabica, gutta Indiae nardus spicoma et cypressus odoris boni, mastix quoque, gutta lentisci et thus Arabica, gutta Indiae et amomum Syriacum, balsamum Judaeae, bdelium Physonis, majestatem tuam verentes, super se votis exaltant. Nomine licet sis asperior ipsis, dum cruciatum resones, virtute tamen redemptionis nostrae ipsis praestas, quae concedis fidelibus ante Christi tribunal bonorum operum fructus percipere. as! CAPUT III. De tertiae forma figurae, in qua novem ordines angelorum depicti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ xp̃m confiteamur & ꝑhancfidem adipsum ꝑuenire mereamur: Ocrux xp̃i quaȩ ꝑdesi¬
deratam eius uictoriam es benedicta quamclaram & quã magnã suo amore tẽ omnium
conditorreddidit uiuificationis enim munere teditauit & ad hoc salubriter erexit
ne dnti quus hostis qui primum parentem nr̃m sibi consentientem depara diso eiecit diutius
iñ risionis elogio progeniem eius in exilio dampnatam fatigar&: opia crux dñi quiste de¬
cantuns metro digne resonare ual& & totam potentiam tuam uerbi
nites ornatu. teq cernentibus gloriosa appares : taxus mortifera longe ate fugit. calamus¬
q dromaticus & pinus semꝑ uirens honorituo sesubiciunt: cedrus quoq: diuturna & uer¬
mibus in ꝑforabilis myrra gutti flua & meliro odoris iocundissimi adodorentuũ stupent :

Expanded text:
Deum Christum confiteamur et per hanc fidem ad ipsum pervenire mereamur. O crux Christi, quae per desiDeum Christum confiteamur et per hanc fidem ad ipsum pervenire mereamur. O crux Christi, quae per desideratam ejus victoriam es benedicta, quam claram et quam magnam suo amore te omnium conditor reddidit! Vivificationis enim munere te ditavit, et ad hoc salubriter erexit, ne antiquus hostis, qui primum parentem nostrum sibi consentientem de paradiso ejecit, diutius irrisionis eulogio progeniem ejus in exsilio damnatam fatigaret. O pia crux Domini, quis te decantans metro, digne resonare valet, et totam potentiam tuam verbis enarrare! Pulchra nites ornatu, teque cernentibus gloriosa appares. Taxus mortifera longe a te fugit, calamus aromaticus et pinus semper virens honori tuo se subjiciunt. Cedrus quoque diuturna, et vermibus imperforabilis, myrrha guttiflua et meliro odoris jucundissimi ad odorem tuum stupent:
Abbreviated transcription (Latin):
lorum arce superna caelorum potens regis agmina quia crucifixi interegis uirtus &
diuinitas totam te potentem & totam scãm fecit. maxime cum passionis eius indicium
lestis aditum ꝑte primum meruimus dumq humanitatis eius acdiuinitatis gratiã ipsũ
portans ꝓmeruisti. in unius dĩ omnipotentis laudem sacra confessione xp̃icolas soci asti
nam multiplices laudes dõ inscis angelorum coetibus excitas & simili ratione addglori¬
ficandũ dm̃ deuotos reddis terrarũ incolas : tegeneraliter totus orbis der mare &ignea
celorum sidera scificant. dc specialiter unaquȩq species creature exquattuor mundi parti¬
bus magna deuotione celebrant: hoc quoq omnium adunata confessio
terno lumine inlustrata nobiscaelestis regnigauidia demonstres & demonst eta piequeren¬
tibus dones cum utrumq: facis dispensatione diuina. ut & corde credulo &uera confessione

Expanded text:
lorum arce superna, coelorum potens regis agmina: quia crucifixi in te regis virtus et divinitas totam te potentem et totam sanctam fecit, maxime cum passionis ejus indicium amus, quia regni coelestis aditum per te primum meruimus: dumque humanitatis ejus ac divinitatis gratiam ipsum portans promeruisti, in unius Dei omnipotentis laudem sacra confessione Christicolas sociasti. Nam multiplices laudes Deo in sanctis angelorum coetibus excitas, et simili ratione ad glorificandum Deum devotos reddis terrarum incolas. Te generaliter totus orbis, aer, mare et ignea coelorum sidera sanctificant, ac specialiter unaquaeque species creaturae ex quatuor mundi partibus magna devotione celebrat. Hoc quoque omnium adunata confessio profitetur, quod ab aeterno lumine illustrata, nobis coelestis regni gaudia demonstres, et demonstrata pie quaerentibus dones: cum utrumque facis dispensatione divina, ut et corde credulo et vera confessione
Abbreviated transcription (Latin):
& in latitudine iste
UERA SALUS ISTAESTBENEDICTIO SANCTA SALUTIS.
Nam in
sinistrae crucis longitudine talis est uersus. IN IOTO IΡSEMANENS TENET IPSEQVE UIUIT
atque in latitudine talis.
FONS BONITATIS AMORPIETAS QUEREDEMPTIO UERA

Expanded text:
 in latitudine iste: Vera salus ista est benedictio sancta salutis. Nam in sinistrae crucis longitudine talis est versus: In toto ipse manens tenet ipseque vivit in omni. Atque in latitudine talis: Fons bonitatis amor pietasque redemptio vera
Abbreviated transcription (Latin):
Notandum autẽ quod priores uersus quia .c. literam quae inmedio e agonorum est sibi ad trahunt .Xc.ii. litteras habent. sequen¬
tes uero .xci. illi autem duo ex agoni quitrans uersam partem crucis faciunt m&ro elegi aco conpositi sunt. quorum prior
Ab&. STIRPS QUOQUE SANCTA CRUCIS CONPLET CERTO ORDINE

Expanded text:
Notandum autem quod superiores versus, quia C litteram, quae in medio hexagonorum est, sibi attrahunt, XCII litteras habent, sequentes vero XCI. Illi autem duo hexagoni, qui transversam partem crucis faciunt, metro elegiaco compositi sunt, quorum prior hos versus habet: Stirps quoque sancta crucis complet certo ordine
Abbreviated transcription (Latin):
ante omnia uidelic& secula ex dõ patre genitus. hoc .ẽ. desubstantia patris qui innouissima a&atũ saeculi ex uirginem atrenatus.
turam in sesuscepit humanam ad debellandũ scilic& mundi principem mi
palmam trium phans eos insem & ipso quem pater suscitauit amortuis. & constituens ad dex teram suam in caelestib
supra omnem principatũ & potestatẽ & uirtutem & dominationem. & omneno men quod nomin atur non solum in
oc saeculo sed &iam in futuro. omnia sub iecit sub pedibus eius. & ipsu
corpus ipsius : Nouem ergo litterae maiores quae in hac pagina speciem crucis faciunt hoc sonant c
CRUX SALUS.

Expanded text:
ante omnia videlicet saecula ex Deo Patre genitus, hoc est, de substantia Patris, qui in novissima aetatum saeculi ex virgine matre natus, ante omnia videlicet saecula ex Deo Patre genitus, hoc est, de substantia Patris, qui in novissima aetatum saeculi ex virgine matre natus, naturam in se suscepit humanam, ad debellandum scilicet mundi principem mionstituens ad dexteram suam in cœlestibus, supra omnem principatum & potestatem, & virtutem, & dominationem, & omne nomen quod nominatur non solum in hoc seculo, sed & in futuro. Et, omnia subiecit sub pedibus eius, & ipsucorpus ipsius. Novem ergo litterae majores, quae in hac pagina speciem crucis faciunt, hoc sonant, CRVX SALVS
Abbreviated transcription (Latin):
amare usque ad mare & a flumineusque ad terminos orbis terrae. Throniergo in medio crucis posit quem alium in se sederenotaN
illum cuidictum ẽ. a postolo teste thronustuus ds̃ in saeculum saculi uirgai¬
suꝑ thronos qui udicas aequitatem. & quem cherubin sera phinque significant in arcecrucis posit nisi dequodicit a postolus in quo
sunt omnes thesauri sapienticce & scientiae abscondiq & item ds̃ nr̃ignis consumens . ẽ. cheru binquippe plenitudo scientiae
phin ardentes uel incendentes inter pr&lantur. Sed haec non ita p̃dicamus c
aequemus sed ꝑ subiectae creaturae officia & nomina dispensationis illius sacramenta ueneramur. est enim ipsed s̃ & dñs angelorum.

Expanded text:
a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos or bis terrae. Throni ergo in medio crucis positi, quem alium in se sedere notant? nisi a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos or bis terrae. Throni ergo in medio crucis positi, quem alium in se sedere notant? nisi illum cui dictum est Apostolo teste: Thronus tuus, Deus, in saeculum saeculi, virga thronos, qui judicas aequitatem. Et quem cherubim seraphimque significant in arce crucis positi? nisi eum de quo dicit Apostolus: In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Et item: Deus noster ignis consumens est. Cherubim quippe plenitudo scientiae, et seraphim ardentes vel incendentes interpretantur. Sed haec non ita praedicamus de ordinibus angelorum, quasi unigenito illos coaequemus; sed per subjectae creaturae officia et nomina dispensationis, illius sacramenta veneramur. Est enim ipse Deus et Dominus angelorum,
Abbreviated transcription (Latin):
species scaẽ crucis in inferioresua parte duos ordines id .ẽ. angelos & archangelos. in brachio dextro duos hoc .ẽ. uirtutes & potestates
io sinistro item duos id .ẽ. principatus & dominationes in medio unum id .ẽ. thi¬
randam decenter coñpetunt. Quem enim angeli & archangeli infima parte crucis positi denuntiant nisi eum qui decaelo interram
& quem alium uirtutes potestates principatus & dominationes p̃dicant in brachus crucis posit ñisi eum dequo scriptum. ẽ. dextera
dñi fecit uir tutem. & item. data .ẽ. Inquit mihi omnis potestas in caelo & interra. Itemque & factus.ẽ. principatus suꝑ humerũ¬
eius & uocabitur nomen eius ad mirabilis consiliarius. ds̃ fortis pater futuri saeculi princeps pacis. & item. & dominabitus

Expanded text:
species sanctae crucis in inferiori sua parte, duos ordines, id est, angelos et archangelos; in brachio dextro duos, hoc est, virtutes et potestatespecies sanctae crucis in inferiori sua parte, duos ordines, id est, angelos et archangelos; in brachio dextro duos, hoc est, virtutes et potestates; in brachio sinistro item duos, id est, principatus et dominationes; in medio unum, id erandam decenter competunt. Quem enim angeli et archangeli in infima parte crucis positi denuntiant, nisi eum qui de coelo in terraEt quem alium virtutes, potestates, principatus et dominationes praedicant in brachiis crucis positi? nisi eum de quo scriptum est: Dextera Domini fecit virtutem. Et item: Data est tur
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur tu signaculũ similitudinis plenus sapientia & ꝑ fectus decore indilicus paradisidĩ fuisti. quo notandum quod ñ ad similitu
dinem dĩ factus sed sign aculum similitudinis dicitur ut quo subtilior .ẽ. natura eo in illum imago similius in sinu&ur ex pressa.
quo in loco mox subditur omnis lapis p̃tiosus operimentũtuũ sardius topatius & ias pis chrẏ solitus onix & byrillus saffyrus car¬
bunculus & sma ragdus. eccenouem dixit nomina lapidum qđ pro fecto nouem surt ordines angelorũ quibus nimirũ ordinib:
ille primus angelus ideo ornatus & opertus &titit qui a dum cunctis agminibus angelorũ p̃latus . ẽ ex eorum conparatione
clarior fuit. Sed haec dispositio in crucenouem ordinum angelorum quid nobis sacrament innuat ꝑ sequamur. ten& ergo haec

Expanded text:
dicitur: Tu signaculum similitudinis, plenus sapientia et perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti. Quo notandum, quod primus angelusdicitur: Tu signaculum similitudinis, plenus sapientia et perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti. Quo notandum, quod primus angelus non ad similitudinem Dei factus, sed signaculum similitudinis dicitur, ut quo subtilior est natura, eo in illo imago similius insinuetur expressa. Quo in loco mox subditur: Omnis lapis pretiosus operimentum tuum, sardius, topazius, et jaspis, chrysolitus, onix, et berillus, saphirus, carbunculus, et smaragdus. Ecce novem dixit nomina lapidum, quia profecto novem sunt ordines angelorum. Quibus nimirum ordinibus ille primus angelus, ideo ornatus et coopertus exstitit, quia dum cunctis agminibus angelorum praelatus est, ex eorum comparatione clarior fuit. Sed haec dispositio in cruce novem ordinum angelorum quod nobis sacramenti innuat, prosequamur. Tenet ergo haec
Abbreviated transcription (Latin):
tur cherubin quoque atque seraphin saepe ut notum .ẽ. libri ꝓph&arum loquuntur. quattuor quoque ordinum nomina
paulus a postolus ad effesios enumerat dicens supra omnem principatum & potestatem & uirtutem & dominationẽ qui
rursus ad colosen ses scribens ait siue throni siue dominationes siue principatus siue potestates. doi¬
potestates lam adeffesios loquens descripserat sedea quoque colosensibus dicturus p̃misit thronos dequibus nec dum quic quameffe¬
susfuerat loquutus dumergo illis quattuor quȩ ad effesios dixit id .ẽ. principatibus & potestitibus uirtutibus atque dominationi¬
bus coniunguntur throni quinquesunt ordines qui specialiter ex primuntur quibus dum angi¬
adiunat sunt ꝓculdubio nouem. eẽ. angelorũ ordines inueniuntur unde & ipsi angelo qui primus conditus .ẽ. ꝑ proph&am

Expanded text:
tur. Cherubim vero atque seraphim saepe, ut notum est, libri prophetarum loquuntur. Quatuor quoque ordinum nomina 1604 tur. Cherubim vero atque seraphim saepe, ut notum est, libri prophetarum loquuntur. Quatuor quoque ordinum nomina 1604 Paulus apostolus ad Ephesios enumerat, dicens: Supra omnem principatum, et potestatem, et virtutem, et dominationem . Qui rursus ad Colossenses scribens, ait: Sive throni, sive potestates, sive principatus, sive dominationes . Dojam ad Ephesios loquens descripserat, sed ea quoque Colossensibus dicturus praemisit thronos, de quibus nec dum quidquam Ephesiis fuerat locutus. Dum ergo illis quatuor, quae ad Ephesios dixit, id est, principatibus et potestatibus, virtutibus atque dominationibus, conjunguntur throni, quinque sunt ordines, qui specialiter exprimuntur; quibus dum angadjuncta sunt, procul dubio novem esse angelorum ordines inveniuntur. Unde et ipsi angelo, qui primus conditus est, per prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
hic OCRVX VEXILLVMS ANCTO ETPIA CAUTIOSȨELO Notandum autem qđi
olitterã quȩ circuli hab& similitudinem id circo in iiii. angulis t&ragoni &iniui cornib erucis nec non &mnmedia
cruce posuimus ut ostender&ur omnia scãm crucẽsua potentia ꝯcatenare & ĩ ueneratione xp̃icopulare qy sursũ &e que deor sũ¬
I sunt.
in deserdo ill minis tras se sacer euangelii tectus commemores. uerum &iam intempore passionis ac resurrectionis eius debito ei
ofieio ipsos ad fuisse manifestissi me narr&. maximeq illos credi oporte huius rei. eẽ deuotos quia quanto dignius in eius
militia militant tanto deuotius eius trium phum laudant. Nouem ergo sur ordines angelorum ut scae scripture nobis commen¬
dat auctoritas hoc .e. angeli archangel uirtutes potestates principatus dominationes throni cherubin & sera phin. sed adhac
eponenda beat papae gregorii uerba ponamus. esse namque angelos & archangelos pene omines sacrielo quii paginȩ testan¬

Expanded text:
hic: O Crux vexillum sancta et pia cautio saeclo. Notandum autem quod O litteram, quae circuli habet similitudinem, idcirco in quatuor angulis tetragoni et in quatuor cornibus crucis, nec non et in media cruce posuimus, ut ostenderetur omnia sanctam Cru cem sua potentia concatenare, et in veneratione Christi copulare quae sursum et quae deorsum sunt. in deserto illi ministrasse sacer Evangelii textus commemoret, verum etiam in tempore passionis et resurrectionis ejus, debito ei officio ipsos affuisse manifeste narret; maximeque illos credi oportet hujus rei esse devotos, quia quanto dignius in ejus militia militant, tanto devotius ejus triumphum laudant. Novem ergo sunt ordines angelorum, ut sancta Scriptura nobis commendat: hoc est, Angeli, Archangeli, Virtutes, Principatus, Potestates, Dominationes, Throni, Cherubim, et Seraphim. Sed ad haec exponenda beati Gregorii papae verba ponamus: Esse namque angelos et archangelos, pene om
Abbreviated transcription (Latin):
rus electorum pontificum prȩmonstrar& a&ernum xp̃i sacerdotium. qui ponti fex factus secundum ordinẽ m¬
sedech in aracrucis in maculatam se obtulit hostiam dõ a&ernumuidelic& illum qui abstulit peccata mundi
cuius sanguinis aspersione sancta & scã scõrum mundata sunt & uera ex piatiane peccatorum omnium sordes ablu¬
procedunt fulgura uoces & tonitrua sedisse describuntur ȩclesiam uidelic& designantes pergeminum testamentũ
depatriarchis &x apostolis generattm quae obiudi cariam eius in xp̃o dignitatem incircuitu illius sedis secernitur dequa
ipsum traxit quippe ad secuncta saluator cum Incruce positus omnem sibi subiecit potestatem. dequa resurgens
tertiadie discipulissuis locutus est data est inquit mihi omnis potestas incaelo & interra. dequa & a postolus

Expanded text:
rus electorum pontificum praemonstraret aeternum Christi sacerdotium, qui pontifex factus secundum ordinem Melchirus electorum pontificum praemonstraret aeternum Christi sacerdotium, qui pontifex factus secundum ordinem Melchisedech, in ara crucis immaculatam se obtulit hostiam Deo, agnum videlicet illum qui abstulit peccata mundi, cujus sanguinis aspersione sancta et sancta sanctorum mundata sunt, et vera expiatione peccatorum omnium sordes abluprocedunt fulgura, voces et tonitrua, sedisse describuntur, Ecclesiam videlicet designantes per geminum testamentum de patriarchis et apostolis generatam, quae ob judiciariam ejus in Christo dignitatem in circuitu illius sedisse cernitur. De qua ipsum. Traxit quippe ad se cuncta Salvator, cum in cruce positus, omnem sib subjecit potestatem, de qua resurgens tertia die, discipulis suis locutus est: Data est, inquit, mihi omnis potestas in coelo et in terra. De qua Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce crucis dñi quattuor cornua senarius numerus decenter condudit & tottẽ perfectionem per p&rat operis ostendit
quia inipsa rerum conditor consum mationis suce fecit indicium cum accepto poculo consum matum est dixit reste enim¬
ibi consun matum esse scriptum est ubihumanum genus liberatum est quia nonsolum hominibus passionis xp̃i factum
ofuit cumipsi redemptionis gratiam consequiti sunt sed &iam caelestibus angelorum turbis in eo numeri sui pleni¬
tudinem adepti sunt quater enim seni .xx iiii. reddunt quonumero horarum caelestis sperae ambitus circum fertur.
& natur alis diei cursus indicio siderum circum euntium deprehenditur. quo numero libriues eris testament incano¬
nicam auctoritatem apudebreos recipiuntur ruth & cinoth librorum uice connumeratis. quonumero i sortes
leuitica tribus perdauid distributa est & cunctos filios a aron peruicesdõ ministrare decr&um est & merito ut nume¬

Expanded text:
cce crucis Domini quatuor cornua senarius numerus decenter concludit, et totam perfectionem perpetrati operis ostendit: quia in ipsa rerum conditor consummationis suae fecit judicium, cum, accepto poculo, Consummatum est, dixit. Recte enim consummatum esse scriptum est, ubi humanum genus liberatum est; quia non solum hominibus passionis Christi factum profuit, cum ipsi redemptionis gratiam consecuti sunt, sed etiam coelestibus angelorum turbis, cum in eo numeri sui plenitudinem adepti sunt. Quater enim seni XXIV reddunt; quo numero horarum coelestis spherae ambitus circumfertur, et naturalis diei cursus judicio siderum circumeuntium deprehenditur; quo numero libri Veteris Testamenti in canonicam auctoritatem apud Hebraeos recipiuntur, Ruth et Cynoth librorum vice connumeratis; quo numero in sortes Levitica tribus per David distributa est, et cunctos filios Aaron per vices Deo ministrare decretum est, et merito, ut nume
Abbreviated transcription (Latin):
gora uoces & tonitrua quia post passionem saluatoris resurrectionem &
ascensionem ad celos discipulieius sicut marcus scribit profecti prȩdicauerunt ubique dõcooperante & ser
confirmante sequentibus signis: quorum unus congregatis aduer
nomen aliudest sub caelo datum hominibus in quo oport& nos saluos fieri & doctor gentium corinthiis
ait non enim iudico aliquid me interuos scire nisi xpm ihm̃. & hunc crucifixum & rł: & item ad galatts ait.¬
inmodum foliorum repandi lilii & percornua dilatat & a medio scilic& sui incipiens hoc est aduobus
igono in alium quorum iste est textus in longitudine.
FORTIS CONPLEUIT CHRISTUS SUA
FAMINA VIRTUS

Expanded text:
gura, voces et tonitrua, quia post passionem Salvatoris, resurrectionem et ascensionem ad coelos, discipuli ejus, sicut Marcus scribit, profecti praedicaverunt ubique, Deo cooperante et sermonem confirmante, sequentibus signis. Quorum unus congregatis adverst in alio aliquo salus nec enim nomen aliud est sub caelo datum hominibus in quo oportet nos salvos fieri videntait: Non enim judico aliquid me inter vos scire nisi Christum, et hunc crucifixum, et reliqua. Et itin modum foliorum repandi lilii per cornua dilatat, et a medio scilicet sui incipiens, hoc est, a duobu ab uno trigono in alium, quorum iste est textus in longitudine: Fortis complevit Christus sua famina virtus
Abbreviated transcription (Latin):
ad huius instar moyses manus extendens In amalech uictoriam coepit : & ꝑ eam ueri ama
trum inuecte portabant duos populos significant qui gaudia suꝑna ꝑpassionem
xp̃i incruce completa quosq credentes promereri possep̃dicant: ocrux benedicta dĩ
quis bene mysteria tua noscens tanta & tam p̃clara donasalutis satisenarrare ual&:
cui nulla lingua creature ad laudes debitas celebrandas idonea ẽ: te patrisae terni
hostia In odorem sauissimum oblata sacrã aram dicauerat. uiuificantem ex altasti
serpentem . & uitale signum demonstrasti populo quo saluari laesus ab hostib possit.
& quidamplius dete dicere possum nisihoc quod cuncta bona dederas & mala cunc¬
ta auferebas:

Expanded text:
Ad hujus instar Moyses manus extendens in Amalec victoriam cepit, et per eam veri Amalec Ad hujus instar Moyses manus extendens in Amalec victoriam cepit, et per eam veri Amalec epromissionis, qui botrum in vecte portabant, duos populos significant, qui gaudia superna per passionem Christi in cruce completa quosque credentes promereri posse praedicant. O crux benedicta Dei! quis bene mysteria tua noscens, tanta et tam praeclara dona salutis satis enarrare valet, cui nulla lingua creaturae ad laudes debitas celebrandas idonea est. Te Patris aeterni hostia, in odorem suavissimum oblata, sacram aram dicaverat: vivificantem exaltasti serpentem, et vitale signum demonstrasti populo, quo salvari laesus ab hostibus possit. Et quid amplius de te dicere possum, nisi hoc quod cuncta bona dederas et mala cuncta auferebas.
Abbreviated transcription (Latin):
gine armorũ scã crũx. nr̃m p̃tium euexerit ut dote sanguinis sui sponsus suꝑnus exhiber&
sibi sponsã aecclesiam non habentem maculam autrugam. hincplebs israhelitarum dõ in
aegrpto coniuncta & ꝑrubrum mare translata laudes uictrices redemptori suo decanta
mara quiꝑlignum mysticum indulcatus. ẽ igitur pharao & agyptii ꝑsequentes quiprius
populo dĩ quasiiam capto & reducto insultabant. submersi maris fluctibus sera poeniten¬
tia doluerunt. israhelitae autem uisis magnalibus ductori suo trium phanti dõ uidelic&
patrum suorum canticum gloriae concinebant. & in conditoris sui amore feruentes laudes.
trium phales exsoluebant: porro mare orientale hoc testatur. cum orbitas curruum
aegyptiorum hactenus in profundo & litore seruat deniq ueteris legis abyssum
sca crux immissa dulcauit & petram solidissimã excidens fontem uiuentis aquȩ produxit

Expanded text:
gine armorum sancta crux nostrum pretium evexerit, ut dote sanguinis sui sponsus supernus exhiberet gine armorum sancta crux nostrum pretium evexerit, ut dote sanguinis sui sponsus supernus exhiberet sibi sponsam, Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam. Hinc plebs Israelitarum Deo in Aegypto conjuncta, et per Rubrum mare translata, laudes victrices Redemptori suo decantaper lignum mysticum dulcatus est. Igitur Pharao et Aegyptii persequentes, qui prius populo Dei quasi jam capto et reducto insultabant, submersi maris fluctibus sera poenitentia doluerunt: Israelitae autem visis magnalibus, ductori suo triumphanti, Deo videlicet patrum suorum, canticum gloriae concinebant, et in conditoris sui amore ferventes laudes triumphales exsolvebant. Porro mare orientale hoc testatur, cum orbitas curruum Aegyptiorum hactenus in profundo et in littore servat. Denique veteris legis abyssum sancta crux immissa dulcavit, et petram solidissimam excidens fontem viventis aquae produxit.
Abbreviated transcription (Latin):
doctor & rector & inchoato operipius. & demens annuas. sensum opifici & uerba sobria
tribuens. ut possim fideliter pandere ad scaẽ crucis aeternam laudem &ad gloriam noui
testamenti: quidlex prisca figuris signific& modo ingratia ipsis rebus spiritaliter obser¬
uandum. nam cum primum haec maxim a rerum machina ab inuisibili & impene trabili
profunditate consilii dĩ uisibilis effecta . ẽ. & para disus cum germine suo floridus & io¬
cundus apparuit. statim inligno uite quod ẽ inmedio para disi. uitale lignũ scae crucis
p̃sigurabatur quod inmedio gentium positum p̃cedentes & subsequentes se uiuificat &
scificat generationes: cuius beneficio recreati quiq bom & scĩ uiri. spintales & uitales uir¬
tutum proferunt fructus: hoc etiã lignum passionis xp̃i p̃figurabat isa ac patri archa
cum patre imponente propriis humeris ligna portabat dd locum immolationis suae:
sicut liber genesis testatur sic & ex odus & caeteri librilegis edisserant. quod forti compa¬

Expanded text:
doctor et rector, inchoato operi pius et clemens annuas sensum opifici, et verba sobria tribuens, ut possim fideliter pandere ad sanctae crucis aeternam laudem, et ad gloriam Novi Testamenti, quid lex prisca figuris significet, modo in gratia ipsis rebus spiritualiter observandum. Nam cum primum haec maxima rerum machina ab invisibili et impenetrabili profunditate visibilis effecta est, et paradisus cum germine suo floridus et jocundus apparuit, statim in ligno vitae, quod est in medio paradisi, vitale lignum sanctae crucis praefigurabatur: quod in medio gentium positum praecedentes et subsequentes se vivificat et sanctificat generationes, cujus beneficio recreati quique boni et sancti viri spirituales et vitales virtutum proferunt fructus. Hoc etiam lignum passionis Christi praefigurabat Isaac patriarcha, cum patre imponente propriis humeris ligna portabat ad locum immolationis suae, sicut liber Genesis testatur. Sic et Exodus et caeteri libri legis edisserunt, quod forti compa
Abbreviated transcription (Latin):
& spiritales dilicias regi xp̃o exhiberent: hosergo fructus primum fides & religio xp̃iana
ostendit. dehinc paaentia sc̃orum in tribulationibus probauit. pactum quoque & so¬
cietas uerȩ concordiȩ coadunatos & inseparabiles demonstrado stabiliuit ex in modo
uir tute constantiae fortiter roborantur. & ꝑ ueram humilitatem illȩsi custodiunt᷑ ut ꝑ
discretionem inaugmentum proficere ualeant & ꝑ longanimem perseuerantiam usque
ad congruam maturitatem ꝑueniant. posthac quidem iam ultimi iudici falx mittenda
ẽ ut messis albens quam granum frumenti ꝑaratrum crucis interra conditum gloriosũ
& multipli catum ꝓtulit apparente ipso iudice uiuorum & mortuorum ꝑ angelorum mi¬
nisteria colligatur & ꝑsententiam eiusdem iusti iudicis inhorrea caelestiã feliciter collo¬

Expanded text:
et spirituales delicias regi Christo exhiberent. Hos ergo fructus primum fides et religio Christiet spirituales delicias regi Christo exhiberent. Hos ergo fructus primum fides et religio Christiostendit: dehinc patientia sanctorum in tribulationibus probavit; pactum quoque et societas verae concordiae coadunatos et inseparabiles demonstrando, stabilivit: exin modo virtute constantiae fortiter roborantur, et per veram humilitatem illaesi custodiuntur, ut per discretionem in augmentum proficere valeant, et per longanimem perseverantiam usque ad congruam maturitatem perveniant. Post haec quidem jam ultimi judicii falx mittenda est, ut messis albens, quam granum frumenti per aratrum crucis in terra conditum gloriosam et multiplicatam protulit, apparente ipso judice vivorum et mortuorum, per angelorum ministeria colligatur, et per sententiam ejusdem justi judicis in horrea coelestia feliciter collo
Abbreviated transcription (Latin):
sectandum utilia consilia . hoc. ẽ doctrinam mandatorum dĩ. ut fraudem maligni depene¬
concupiscentias doceat: ipseque amorꝑ uniuersam mundi latitudinem scõs predicatores du¬
cit arguentes uitia. &uirtutes commendantes. docentesq ꝑeuangelium redemptori: gra¬
tiasagendum qui secundum ueterum proph&iam nouissimis temporibus incarnatus ẽ &
mandata tradens euangelica. signis & miraculis uerus ds̃ in notuit concedens omnibus fideli¬
bus sibi ut ꝑfidem plenam &baptismum lucem &e ternam conquirerent. illisque quilnitentis
auribus cȩlestem doctrinam capiebant dedit inmodum bonȩ terrae uberem ex uerbi se¬
mine uirtutum fructum proferre. & si qualncentiua naturȩ ln eis orirentur. abscisa
euangelu cultro flam ma sp̃sscĩ concremarent. ut sine ullolmpedimento diuinũ germen

Expanded text:
sectandum utilia consilia, hoc est, doctrinam mandatorum Dei: ut fraudem maligni de penesectandum utilia consilia, hoc est, doctrinam mandatorum Dei: ut fraudem maligni de pene praemia, superare carnis concupiscentias doceat; ipseque amor per universam mundi latitudinem sanctos praedicatores ducit, arguentes vitia, et virtutes commendantes docentesque per Evangelium Redemptori gratias agendum, qui secundum veterum prophetiam novissimis temporibus incarnatus est, et mandata tradens evangelica signis et miraculis verus Deus innotuit: concedens omnibus fidelibus sibi ut per fidem plenam et baptismum lucem aeternam conquirerent, illisque qui intentis auribus coelestem doctrinam capiebant, dedit in modum bonae terrae uberem ex verbi semine virtutum fructum proferre, et si qua incentiva naturae in eis orirentur, abscisa Evangelii cultro flamma Spiritus sancti concremaret, ut sine ullo impedimento divinum germen
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia xp̃e filidĩ tuesuerus dñs qui totum mundum adornas decore scãe crucis. dispen¬
sasq pie tuisscĩs pia donasalutis. nam quadriga uirtutum quattuor cornibus sce crucisde¬
center aptata. ostendit sacram seriem specierum ex ipsa ꝓcedentem intrium phouictoriae
regis xp̃i consecratam. & ꝑ eiuis passionem ꝓficuam. eẽ toto orbi ad impe trandum fructum
pietatis Radipiscendam aeternam beatitudinem: uirtus ẽ animi habitus. naturae decus. uitae
atio morum nobilitas & linguae moderatio. haec quippe cuncta o
iusta laude probanda tutra dis. cuncta simulbene placita dõ depromens & singula scdubria
ẽẽ prodens. tuascã prudentia tenerum mundum abinitio docuit. quando ꝑmartyrium abel
iusti ꝓlnnocentia ponendam animam de monstrauit: dete iustitia bene zeloferuens. di aboli
pompam spernendam & xp̃i gratiae obsequendum sua sit. ꝑte castus amor inscĩs dĩerigit se ad

Expanded text:
sapientia, Christe Fili Dei, tu es verus Dominus qui totum mundum adornas decore sanctae crucis, dispensasque pic tuis sanctis pia dona salutis. Nam quadriga virtutum, quatuor cornibus sanctae crucis decenter aptata, ostendit sacram seriem specierum ex ipsa procedentem, in triumpho victoriae regis Christi consecratam: et per ejus passionem proficuam esse toto orbi, ad impetrandum fructum pietatis, et adipiscendam aeternam beatitudinem. Virtus est animi habitus, naturae decus, vitae ratio, morum nobilitas et linguae moderatio. Haec quippe cuncta, o sancta crux, religiosis hominibus justa laude probanda tu tradis: cuncta simul beneplacita Deo depromens, et singula salubria esse prodens. Tua sancta prudentia tenerum mundum ab initio docuit, quando per martyrium Abel justi pro innocentia ponendam animam demonstravit; de te justitia bene zelo fervens, diaboli pompam spernendam et Christi gratiae obsequendum suasit. Per te castus amor in sanctis Dei erigit se ad
Abbreviated transcription (Latin):
ultimus
&iam qui inultimote tragono id ẽ. in base crucis descriptus est ita sonat: NAMDEUTER NÕMIUMRENO¬
UANTIS CAUDIA DICIT I

Expanded text:
Ultimus etiam qui in ultimo tetragono, id est, in base crucis descriptus est, ita sonat: Nam Deuteronomiumvantis gaudia dicit
Abbreviated transcription (Latin):
mensium orbibus eunt. Annus quoque abeo quod semper uertatur & inse redeat nomen accepit. Dicitur
orbis terrȩ &uertigo poli terras atque aequora circum uol&. girans girando uadit sp̃s & incirculos suos
reuertitur quinq tenent zonȩ cȩlum obliquus quase signorum uerterit ordo. Sunt quoque &ipsi uersu
in rotis conscripti sperici siue circularis numeri id est .xxxui. qui ꝑsenarium senario multiplicato insena¬
rium terminat. quorum primus insupremo circulo hic estuersus
UERORIENSIENIS AURORAHAC
PARTERELUCENT

Expanded text:
mensium orbibus eunt. Annus quoque ab eo quod semper vertatur, et in se redeat nomen accepit. Dicitur mensium orbibus eunt. Annus quoque ab eo quod semper vertatur, et in se redeat nomen accepit. Dicitur et orbis terrae et vertigo poli terras atque aequora circumvolvere. Gyrans gyrando vadit spiritus, et in circulos suos revertitur. Quinque tenent zonae coelum, obliquus qua se signorum verterit ordo. Sunt quoque et ipsi versus in totis conscripti sphaerici sive circularis numeri: id est, triginta sex qui per senarium senario multiplicato in senarium terminat, quorum primus in supremo circulo hic est versus: Ver oriens ignis aurora hac parte relucent
Abbreviated transcription (Latin):
mundi depinxerim haec roctio est. quia omnis mundi machina temporeclis est. & quadam ꝑmixtione
elementorum atque successu temporum uari abilis siue mutabilis. salamone attestante qui ait. omnia
shabent & suis spatiis transeunt uniuersa subcaelo. Nunc ignis aeri
facit. Nunc tera aquarum alluuionibus afficitur Nunc solis ardoresiccatur aqua quippe naturoc mo¬
bilis est &quendam circulum cursu conficit omnia flumina ait ecclesi astes. intront inmare & mare non
dat ad locum unde exeunt flumina reuertuntur. ut iterum fluant.
unt flumina reuertuntur ut iterum fluant. ignis quoque similiter naturoclẽ
motum hab& unde ad altiora sesem pererigit accensus & locum sibi suꝑ aeroc quaerit. Discurrunt fulgora
& crebris micat ignibus aher. Tempora namque circulis troenseunt &uicissi tudines quattuor ternorum

Expanded text:
mundi depinxerim, haec ratio est, quia omnis mundi machina temporalis est, et quadam permistione mundi depinxerim, haec ratio est, quia omnis mundi machina temporalis est, et quadam permistione elementorum atque successu temporum variabilis sive mutabilis, Salomone attestante, qui ait: Omnia tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Nunc ignis aerem siccat, aqua humidiorem facit, nunc terra aquarum alluvionibus afficitur, nunc solis ardore siccatur. Aqua quippe natura mobilis est, et quemdam circulum cursu conficit. Omnia flumina, inquit Ecclesiasticus, intrant in mare, et mare non redundat, ad locum unde exeunt flumina revertuntur, ut unt flumina revertuntur, ut iterum fluant. Ignis quoque similiter naturalem motum habet unde ad altiora se semper erigit accensus, et locum sibi super aera quaerit. Discurrunt fulgura, et crebris micat ignibus aether. Tempora namque circulis transeunt, et vicissitudines quatuor ternorum
Abbreviated transcription (Latin):
feruorem austro comparantur quia dum in hisdem caeli partib solerigitur flagrantiore mundum torr&
calore autumnus namq: & uespera iure occidenti mancipantur. eo quod tunc omnium frugtuum tercȩ
finitur. & totadiei spatia terminantur. niems ergo &intem pestum septemtrioni assimilantur eo quod tune
terra frigore torpeat & magis qui&i quam alicus operi tempus oportunum sit. Igitur dumomnia perucem¬
quia ipse est cumpatre & spũ scõ unus ds̃ cui soli beneditiones illȩ conp&unt quas tres pueri incamino ignis
ardentis omnes creaturas ad laudem creatoris exhortando concinnebant atque dicebant. Benedi cite
quae in eis sunt. Quia secundum apostolum exipso &peripsum. &in ipso sunt omnia ipsi honor &gloria
insȩcula sȩculorum Cur uero in rotis quattuor elementa siue quattuor tempora seu quattuor plagas

Expanded text:
fervorem austro coaptantur, quia dum in eisdem coeli partibus sol erigitur, flagrantiore mundum torret fervorem austro coaptantur, quia dum in eisdem coeli partibus sol erigitur, flagrantiore mundum torret calore. Autumnus namque et vespera jure occidenti mancipantur, eo quod tunc omnium fructuum terrae messis finitur, et tota diei spatia terminantur. Hiems ergo et intempestum septentrioni assimilantur, eo quod tunc terra frigore torpeat, et magis quieti quam alicui operi tempus opportunum sit. Igitur dum omnia per cquia ipse est cum Patre et Spiritu sancto unus Deus, cui soli benedictiones illae competunt, quas tres pueri in camino ignis ardentis, omnes creaturas ad laudem Creatoris exhortando, concinnebant atque dicebant: Benedicite, quae in eis sunt: quia, secundum Apostolum, ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia, ipsi honor et gloria in saecula saeculorum. Cur vero in rotis quatuor elementa sive quatuor tempora seu quatuor plagas
Abbreviated transcription (Latin):
terram uero quaegrauissima est &amum in creaturis ten& locum inferiori pasti crucis deputemus. haee
quippe omnia edementa sicut quadam naturoe propinquitate sibim& commiscentur ut mundi integri¬
tatem conficiant ha &aam quattuor partes crucis sibim & sociantur utperfectam speciem eius demonstrea
Si autem quattuor plagis eam orbis uelimus assignare iacentem m&iamus neresse est ita ut primam partem
eius orienti ex tremam occidenti dextram aquiloni sinistram austro deputemus. Similiter quoque quattuo
uicissitudines temporum seu iii partes naturalis diei eadem dispositione incruce possunt adunari utuna
species anni siue diei congrue in his queat ostendi uer enim atq aurora ortum lucis & coalescentia in terra
e suo proferunt & obhoc bene orienti deputantur. aestas autem atq meridies propter

Expanded text:
terram vero, quae gravissima est et imum in creaturis tenet locum, inferiori parti crucis deputemus. Haec terram vero, quae gravissima est et imum in creaturis tenet locum, inferiori parti crucis deputemus. Haec quippe omnia elementa sicut quadam naturae propinquitate sibimet commiscentur, ut mundi integritatem perficiant: ita etiam quatuor partibus crucis sibimet sociantur, ut perfectam speciem ejus demonstrent. Si autem quatuor plagis orbis eam velimus assignare, jacentem metiamur necesse est ita: ut primam partem ejus orienti, extremam occidenti, dextram aquiloni, sinistram austro deputemus. Similiter quoque quatuor vicissitudines temporum naturalis diei, eadem dispositione in cruce possunt adunari, ut una species anni sive diei congrue in his queat ostendi. Ver enim atque aurora ortum lucis et coalescentia in terra germina ordine suo proferunt, et ob hoc bene orienti deputantur. Aestas autem atque meridies propter
Abbreviated transcription (Latin):
este igitur quater narium numerum ꝓfestione sacrtetum pene nullus ignorat &ideo bene illum in forma
ceucis npi trans figuratam totus orbis uenerctur. Siquidem mundumꝰ quattuor edementis constaauo
manifestum est id est igne aere aqua & terra & totum orbem quattuor terminari
notum est oriente scilic& & occidente aquilone &meridie. Quattuor quoque sunt uicissitudines
temporum id est uer aestas autumnus hicins. & quattuor quad rantes naturalis diei id est quater saene
orde quae tamen his initiis dinoscuntur mane uidelic& &aneridie uespere & intempesto sed quomodo
cruci conuenienter possit haec dispositio coaptari intimandum est. Siergo erectam crucem uolue¬
rimus aspicere ignem quod su premum est elementorum in arce illius conlocemus aerem quoque &aquam
quaemedia sunt inelementis in trans uerso crucis ligno quod permedium stipitis eresti ducitur consignemus.

Expanded text:
ecte igitur quaternarium numerum perfectione sacratum pene nullus ignorat, et ideo bene illum in forma crucis Christi transfiguratum totus orbis veneratur. Siquidem mundum quatuor elementis constare manifestum est, id est, igne, aere, aqua et terra. Et totum orbem quatuor terminari partibus sive angulis notum est, oriente scilicet et occidente, aquilone et meridie. Quatuor quoque sunt vicissitudines temporum, id est, ver, aestas, autumnus, hiems; et quatuor quadrantes naturalis diei, id est, quater senae horae, quae tamen his initiis dignoscuntur, mane videlicet et meridie, vespere et intempesto. Sed quomodo cruci convenienter possit haec dispositio coaptari, intimandum est. Si ergo erectam crucem voluerimus aspicere, ignem, quod supremum est elementorum, in arce illius collocemus; aerem quoque et aquam, quae media sunt in elementis, in transverso crucis ligno, quod per medium stipitis erecti ducitur, consignemus;
Abbreviated transcription (Latin):
TIA SISTIT. In infimo autem trigono incipit uersus hic ad extro angulo desubtus & uadit per c&eros
circum usque ad ipsum aquo in itium capiebat ita: IUSTITIA ET PRONAMANDAT SEPARTETENENDA
Dextrȩ autem partis trigonus contin& hunc uersum ab infimo angulo primum sursũ ascendendo sicque circũ¬
eundo c&eros usq ad initium suum ita. FORTI SEDINDEXTRO CORNUFERT SPICULATUDO. Sinistro uero
anguli uersus a medio angulo initium sumit gradiens primũ ascendend¬
sincopam scripta pro temperantia ponitur species progenere:¬

Expanded text:
tia sistit. In infimo autem trigono incipit versus hic, a dextro angulo desubtus, et vadit per caeteros circum, usque ad ipsum a quo initium capiebat, ita: Justitia et prona mandat se parte tenendam. Dexterae autem partis trigonus continet hunc versum, ab infimo angulo primum sursum ascendendo, sic circumeundo caeteros usque ad initium suum, ita: Forti sed in dextro cornu fert stipulatu do. Sinistri vero trianguli versus, a medio angulo initium sumit, gradiens primum ascendendsyncopam scripta, pro temperantia ponitur, species pro genere
Abbreviated transcription (Latin):
amento fundati: Nr̃i autem tamquã lapidũ uiuorũ suꝑ edificatorũ suꝑs¬
ẽ. xp̃s ihs̃. qui propterea recte fundamentum domus dñi potest uocari quia sicut ait p&rus ñ ẽ. aliud sub cęlo datum nomen¬
ninib: in quo oporteat nos saluos fieri. & item adquem inquit accedentesl¬
adõ autem electũ & honorificatũ &ipsi tamquam lapides uiui suꝑ aedificamini domus spiritalis insacerdotiũ scm̃ offeren
tes spiritales hostias acceptabiles dõ ꝑ ihm̃ xp̃m. possunt ergo huius fundament primi lapides ac fundationi habiles
damenta nobis iecerunt & quorum auctoritatem indostrina exempla in actib: imitationem into lerantia cecera turba fideliũ
sequit᷑ Nam sic̃ apłi & martyres post saluatoris incarnationem passionem &resurrectionem atque ascensionem incaelos ꝑ¬

Expanded text:
fundamento fundati; nostri autem tanquam lapidum vivorum superaedificatorum sufundamento fundati; nostri autem tanquam lapidum vivorum superaedificatorum suest Christus Jesus. Qui propterea recte fundamentum domus Domini potest vocari: quia, sicut ait Petrus, Non est aliud sub coelo nomen datum hominibus in quo oporteat nos salvos fieri. Et item: Ad quem, inquit, accedentes honorificatum, et ipsi tanquam lapides vivi superaedificamini domus spiritualis in sacerdotium sanctum, offerentes spirituales hostias acceptabiles Deo per Jesum Christum. Possunt ergo hujus fundamenti primi lapides ac fundationi habiles,icando, sive operando, sive patiendo, fidei fundamenta nobis jecerunt, et quorum auctoritatem in doctrina, exempla in actibus, imitationem in tolerantia caetera turba fidelium sequitur. Nam sicut apostoli et martyres post Salvatoris incarnationem, passionem et resurrectionem atque ascensionem in coelos
Abbreviated transcription (Latin):
Ix hac igitur pagina crux scã permedium tendit quattuor quad rangulas formas circa latera eius positas habens ad
ostendendum utique cȩlestis aedificii structuram. Ecclesiȩ uidelic& dĩ uiui quȩ &domus eius est columna & firma¬
mentum ueritatis. ad hanc ergo domum pertinent electi angeli quorum nobis similitudo in futura uita gꝑomittitur
dicente dño illi autem qui digni habentur sȩculo illo &resurrectione ex mor tuis neque nubunt. neque ducunt uxores.
enim ultra mori poterunt aequales enim angelis sunt. & filii sunt dĩ¬
ꝑtin& ipse mediator dĩ &hominum homo xp̃s ihs ipso attestante cumait. soluite templum hoc & intribus dieb: excitabo illud
qđ exponens euangelista subiunxit. hoc autem dicebat de templo corporis sui dicit autẽ apostolus denobis nescitis ꝗ templũ
teriale tenuit qđ salomon rex aedificauit inhierus alem. sed ipsius tamquam lapidis angularis singulariter electi & pretiosi

Expanded text:
In hac igitur pagina crux sancta per medium tendit, quatuor quadrangulas formas circa latera ejus positas habens: ad ostendendum utique coelestis aedificii structuram, Ecclesiae videlicet Dei vivi, quae et domus ejus est, columna et firmamentum veritatis. Ad hanc ergo domum pertinent electi angeli, quorum nobis similitudo in futura vita praemittitur, dicente Domino: Illi autem qui digni habentur saeculo illo et resurrectione ex mortuis, neque nubunt, neque ducunt uxores, neque enim ultra mori poterunt: aequales enim angelis sunt, et filii sunt D in tribus diebus excitabo illud. Quod exponens evangelista subjunxit: Hoc autem dicebat de templo corporis sui. Dicit autem Apostolus de nobis: Nescitis quia tempteriale tenuit, quod Salomon rex aedificavit in Hierusalem; sed ipsius tanquam lapidis angularis singulariter electi et pretiosi in