comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uc ex fructibꝰ .c. fierẽt titium
c accepturum sipo st acccptu
legatum ꝯfestim decessiss leg¬
atatius titu fidci.ꝯmissum
cxtingni qr placet nonplus.
fidei ꝯmissumtitiodandum.
s cantioe exaͣctaquato. ampli
ceꝑit recddiq̃ cantioer ita ꝯmir¬
ti si prius legatanus deceñ
q̃ ex fructib centũ papes. S¬
ure ut legitanum cxredditi

Expanded text:
ut ex fructibus centum fierent, Titium centum accepturum: si post acceptum legatum confestim decessisset legatarius, Titii fideicommissum extingui, quia placet non plus pfideicommissum Titio dandum, sed cautione exacta quanto amplius ceperit reddi: quam cautionem ita committi, si prius legatarius decesserit, quam ex fructibus centum perciperet. seu
Abbreviated transcription (Latin):
titio uendidit. cum electio cite¬
linqui tur uttũ malit dandi ni
tu alterum solidum prẽt p̃tor¬
ottõ ꝯuenire existimont sipecũ¬
mamtituis ofterit. in hibeat
fundi ꝑsecutioer. Ita eni eate
ca ꝯstitucretur. qͥ futura eẽt. sia¬
lienatus furidus non fuiss. qr̃
sifundus non pratet̾ neq ułis¬

Expanded text:
Titio uendidit: cum electio ei relinquitur utrum malit dandi, ut tamen alterum solidum praesteto conuenire existimo, ut, si pecuniam Titius offerat, inhibeat fundi persecutionem. ita enim eadem causa constitueretur, quae futura esset, si alienatus fundus non fuisset, quasi fundus non praestaretu
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ facẽ pot ¶ Si libtusab inte¬
stato cecesẜit. apatrono pot iłlq̃r
ad ꝑtẽ cebitam fidci ꝯ missu
relinqie quia si testm̃n face̾t l¬
cebatei pat᷑ debitam solam rel¬
queit. ¶ Qui intestato decedu
⁊ sit boi sua adfiscum puẽturã
uacantia fite fisci ꝯmutẽ por¬

Expanded text:
m facere potest.Si libertus ab intestato decesserit, a patrono potest usque ad partem debitam fideicommissum relinquere, quia, si testamentum faceret, licebat ei partem debitam solam relinquere.Qui intestato decedit et scit bona sua ad fiscum peruentura uacantia, fidei fisci committer
Abbreviated transcription (Latin):
it tniꝰ brs quamuis ignorauĩt
asccum legatum fuine ¶Si ita
legatũ fu̾it titio cum seio cole¬
go̾ uttis q legatum ẽ. sic utrũq̾
legatum ẽ cum fund̾ cumdomo

Expanded text:
 heres, quamuis ignorauerit a se eum legatum esse.Si ita legatum fuerit 'Titio cum Seio do lego', utrisque legatum est, sicut utrumque legatum est, cum fundus cum domo
Abbreviated transcription (Latin):
bi gr̃a penum̃ argcteum uestẽ
orna m̃cum insfrum̾ta agri.
auc domus nec m̃initũ morib̾
ciuili ⁊ usu terũ appllatioẽ emꝰ
mutatã eẽ nam fictilia aut lig̾¬
a aut utrea. añ erea deiq sup̃¬
pellec cili utebarit nuĩc cxͤ boẽ
atq testudĩem adq argeto iam
quã materiam incueri oportet¬
gentian uestis sint ẜuius fatet̃
sentetiã cius qui leganãt aspi¬
ti oportẽ inqua tatioe easolitus
sit refecte uerum sica dequibꝰ

Expanded text:
bi gratia penum argentum vestem ornamenta instrumenta agri aut domus. nec mirum est moribus civitatis et usu rerum appellationem eius mutatam esse: nam fictili aut lignea aut vitrea aut aerea denique supellectili utebantur, nunc ex ebore atque testudine quam materiam intueri oportetgenti, an uestis sint.Seruius fatetur sententiam eius qui legauerit aspici oportere, in quam rationem ea solitus sit referre: uerum
Abbreviated transcription (Latin):
Ani. Et mulieti quieutiose
uiuit bonis int̾dici pot ¶Il
oms curatoris priulegili
fuso funose ue seruatur.c
incdicto non sit coꝵ m̃tio. ĩboi
curatoris decreto primlegmi
con se quuntur.

Expanded text:
.Et mulieri, quae luxoriose uiuit, bonis interdici potest.In bonis curatoris priuilegium furiosi furiosaeue seruatur: in edicto non fit eorum mentio, in bonis curatoris decreto priuilegium consequuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Siplos sint instituti exdiu̾¬
sis ẜ tib ⁊ oms mince substicuti
b substicutos ex quib instituti
sut ut si forte mnis exũciã. scd̾s
exoccottiꝰs exquadrãit sic institi¬
tus repudiantettio. ĩ.uiiii. ꝑte

Expanded text:
 Si plures sint instituti ex diversis partibus et omnes invicem substituti, bus substitutos, ex quibus instituti sint, ut, si forte unus ex uncia, secundus ex octo, tertius ex quadrante sit institutus, repudiant
Abbreviated transcription (Latin):
to. possõnem petierit. tuendos
quide ubgos ⁊ parentes ꝯstat
S ⁊ siarle conatum fu̾it excep¬
tis ꝑsonis atestatore mortis cã
donata conferrent. adiuruem e¬
cmancipato. sicut acccdit in põ¬
tionib brditans ⁊ legatis inte¬
stato aũt mortuo pacte supet do¬
nationibꝰ mortis cã fcis non po¬

Expanded text:
ossessionem petierit, tuendos quidem liberos et parentes constat. sed si varie donatum fuerit exceptis personis a testatore mortis causa, pro rata conferent ad virilem emancipato, sicut accidit in portionibus hereditariis et legatis. Intestato autem mortuo patre super donationibus mortis causa factis non po
Abbreviated transcription (Latin):
te exeode filio nepoter ꝓeanu¬
erat unum ples ue in dubicia¬
te pea parte tuendui ẽ ꝓ qua pace
tuctut si cxfilia neposant mac̾
defuncti hrdes instituti essent

Expanded text:
te ex eodem filio retinuerat nepotem unum pluresve, indubitate pro ea parte tuendus est, pro qua parte tueretur, si ex filia nepos aut mater defuncti heredes instituti essent
Abbreviated transcription (Latin):
rat inpocestate testõ filiumi
crbrdauit nepotem eriliqna
pute instituit brccm ⁊ alium
filium emancipatum p̃cerut
põt. defendi nepotem quaꝵ. u.¬

Expanded text:
rat in potestate, testamento filium exheredauit, nepotem ex aliqua parte instituit heredem et alium filium emancipatum praeteriit. potest defendi nepotem quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
Efrĩe. Depos qui inpotestate.
mansit ⁊ filium sui urdes i¬
stituti sunt nepoti legatum de¬
dit. ⁊ pater ciuscmanc̾ipatus pe
fetatur ⁊ cmancipatus filii sii
gatoꝵ nonꝯsteret. S recte dice¬

Expanded text:
estionum Nepos qui in potestate mansit et filius suus heredes instituti sunt: nepoti legatum dedit: pater eius emancipatus petferatur et emancipatus partem filii sui gatorum non
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ in sas retinuit utił. accodotis
cl dabitut ꝙ siratum ñ bãt de fẽ¬
diquidẽ debebit lors auito qui
se defensuꝰ ꝓmisit¶ S sitotam
licẽ uit solus subie̾tit᷑. icco ioi¬
cati sicanturi noncĩt pea qñtiti¬
te que uire falcidie ꝑetendi ẽ ad¬
u̾sus brdẽ dabitur E S si prins¬
q̃ legatum filio soluẽt̾ muliei¬
diu̾cit quaq̃ ipa nondũ pcipete
dotem possit nopideo tñ.iccioͣ fi¬
lu diffcitur qulali hisdem dieb
filio solui docẽ. ixsumẽ. cum pi¬
docsie luto matrimonio post q̃
eirore cautio defensiois omissa.
solutioẽ moratur non in debitũ
facit. ꝙ fuit debitũ s noneĩt ini¬
quũ lrdi subueniti. ¶Q ergo si
patris hrs soluendo nonsit nne
iuste mulicti dabitit adusus
uirũ utił accio dotis ellidos ꝑire
nondebet᷑ quia non int̃posuit ꝑ
etrorem heres cautioncm.

Expanded text:
 heres retinuerit, utilis actio dotis ei dabitur. quod si ratum non habeat, defendi quidem debebit heres a uiro, qui se defensurum promisit: sed si totam litem uir solus subierit, actio iudicati, si cautum non erit, pro ea quantitate, quae iure Falcidiae petenda est, aduersus heredem dabitur Sed si, priusquam legatum filio solueretur, muliediuertit, quamquam ipsa nondum praecipere dotem possit, non ideo tamen actio filii differtur: quia tunc isdem diebus filio solui dotem responsum est, cum padotis soluto matrimonio, postquam errorem cautio defensionis omissa solutionem moratur, non indebitum facit quod fuit debitum: sed non erit iniquum heredi subueniri.Quid ergo si patris heres soluendo non sit? nonne iuste mulieri dabitur aduersus uirum utilis actio dotis? cui dos perire non debet, quia non interposuit per errorem her
Abbreviated transcription (Latin):
ut. Ouidotemamatie uro¬
nis accepetat ⁊ stipulãti eipro¬
misetat testamento uxori co¬
tem legauit cum qĩtum essit
anuxor dotis summam conse
daniuxori quod nec̾esse sit ma¬
tr reddi alias sic. ixz. nondeberi
nisimanifeste uixor docuissec
eam testatoris uoluntatem c¬
fuisse ut onerate bereces dup¬
lici prestatione cotis uellet
et quod michi cedit emedio
sibi sumat quero. ancos piegta

Expanded text:
um.Qui dotem a matre uxoris acceperat et stipulanti ei promiserat, testamento uxori dotem legauit. cum quaesitum esset, an uxor dotis summam conseq uideri dari uxori, quod necesse sit matri reddi. alias sic respondit non uideri, nisi manifeste uxor docuisset eam testantis uoluntatem fuisse, ut onerare heredes duplici praestatione dotis uellet.et quod mihi dedit e medio sibi sumat': quaero, an dos pra
Abbreviated transcription (Latin):
d. Icrecli postumo ficcis miss
dini põt. sola cium uoluntas ẜ¬
uatur infidci cõmissis. ⁊ õptrrm¬
it galli siĩa alienos quoq post
contea .se. ꝯ sultum uxore duxit
hibitas nuptias contrabunt.
et mento punenli sunt qd
inputari non põt mulienque
atutore decepta est

Expanded text:
 fratris postumo fideicommissum dari potest: sola enim uoluntas seruatur in fideicommissis, et optinuit Galli sententia alienos quoque postcontra senatus consultum uxorem duxit, hibitas nuptias contrahunt et merito puniendi sunt: quod imputari non potest mulieri, quae a tutore decepta est
Abbreviated transcription (Latin):
militid pict᷑atis
ratio inparentibꝰ
ꝯstat᷑e debet qͣt si
turam salua ẽẽ cebebit.¬
¶Si filius patrem ⁊ matrez
quos uenati᷑ oportet ꝯtune¬
lus afficit. uł inpias minus
cuis inicar p̾fectus utb. delit¬
cum ad publicam utilitatem
dignus militia uidicandus ẽ¬
filius qui patrẽ ⁊ matrẽ a quib
seeducatum dixit maleficos
nec actio dedoloͣ .m. aut in uirła¬
ru ineos detut/ licet enim uerb
edc̃i non hãntut Infames itã
hominu non effuguit infaĩe᷑
nocam inclictum quoq umi

Expanded text:
militibus pietatis ratio in parentes constare debet: quare si turam salua esse debet.Si filius matrem aut patrem, quos uenerari oportet, contumeliis adficit uel impias manus eis infert, praefectus urbis delictum ad publicam pietatem dignus militia iudicandus est, qui patrem et matrem, a quibus se educatum dixerit, maleficos nec actio de dolo aut iniuriarum in eos detur: licet enim verbis edicti non habeantur infames ita hominum non effugiunt infamiae notam. Interdictum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
lp. Patens patronus patroa
ubi ue aut parentes patroni
pitrone ue. n siob negotium
fatiendum us nonfatlendu
pecumim accepisse dicentu
infactũm accioe tenentur s ñ
famõse actiones adiisuscos

Expanded text:
.Parens, patronus patrona, liberiue aut parentes patroni patronaeue, neque si ob negotium faciendum uel non faciendum pecuniam accepisse dicerentur, in factum actione tenentur.Sed nec famosae acti
Abbreviated transcription (Latin):
Lp Iicct famose ñ sint ⁊iqu¬
cum facere possunt da nantur
nec crceptiones do̾li patumtin
nec referentes iusin randum
decalumpnia intant. nec ño i
uentris noie in ponẽ calupne

Expanded text:
 licet famosae non sint. Et in quantum facere possunt, damnantur. Nec exceptiones doli patiuntur Nec deferentes iusiurandum de calumnia iurant. Nec non et si ventris nomine in possessionem
Abbreviated transcription (Latin):
drodrante substitutus sit. fictid̃
questioẽ eẽ uerum recte dicitur.
si quidẽ primus adierit eq̃les a¬
partes habituros. sieͣpudiallcĩt
quincccm partes fututis erꝗb̾
uiiii. quidem laturum ttiũ sexs¬

Expanded text:
dodrante substitutus sit, facti quidem quaestionem esse: uerum recte dicitur, si quidem Primus adierit, aequales partes habituros, si repudiauerit, quindecim partes futuras, ex quibus nouem quidem laturum Tertium, sex
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽq purat. Et sicrpleto. asse onos
sine parte hetedes scriꝑsent. n pyᷤ
ee n illos ꝯupctos s siasse ꝯpleto
alium sine luntt brcem scapscĩt
mnalium assem uemietianit̾ atq
suta scripsi si ex pieto asse exscliq̃
parte h̃rs esto. qm̃ cum nichil re-¬
liquum ẽ ex nulia parte hrs ĩstitu¬
tus ẽ S si expleto asse. duo sine
partib scribantur. uttum singło ᷤ
asses istiduo aninumim asse cõ¬
ungat̾ queritut ⁊ putat labeo et
uerius e inunũ asse uenut  lã
⁊ sumus si ne partȩ duo ꝯm̃cti siñ
purte insticuant nontres tiẽtes

Expanded text:
putat et si expleto asse duos sine parte heredes scripserit, neque hos neque illos coniunctos.Sed si asse expleto alium sine parte heredem scripserit, in alium assem ueniet. aliter atque si ita scripsisset expleto asse: 'ex reliqua parte heres esto', quoniam, cum nihil reliquum est, ex nulla parte heres institutus est.Sed si expleto asse duo sine partibus scribantur, utrum in singulos asses isti duo an in unum assem coniungantur, quaeritur. et putat Labeo, et uerius est, in unum assem uenire: nam et si unus sine parte, duo coniunctim sine parte instituantur, non tres trientes
Abbreviated transcription (Latin):
exquadrantib br des scripsit triu
sine parte ꝙ assi deẽ feret. hoc ⁊ labo¬
duos sine ꝑarte scripsit᷑ moxun.
exhis qui sine parte fuerunt rep¬
udiauerit utrumomnnb. sem¬
untia. anadsolum sine parte s¬
senius omnib adcresce̾ ait q̃ sẽtẽ¬
ci ĩueriorẽ putotiam q̃tum ad ui¬

Expanded text:
sit, tertium sine parte: quod assi deest, feret: hoc et Labeoduos sine parte scripsit, mox unus ex his, qui sine parte fuerunt, repudiauerit, utrum omnibus semuncia an ad solum sine parte Seruius omnibus adcrescere ait, quam sententiam ueriorem puto
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ deportato cotribiit eligendi
filio. iam parere ꝯlitioni non uo¬
cent decessisse que sine libis ui¬
cetut. S cum deceit clectione
illam q̃ pãp deportato celit huic

Expanded text:
 deportato ei tribuit eligendi filio iam parere condicioni non poterit decessisseque sine liberis videtur. sed cum decedit, electionem illam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
m̃o simni cum patre perierit.
anꝯditio defecit iudca mus eor
magis noncefecisse arbitror qr
non ẽ ue ꝵ filium cłus suꝑ iuxi¬
⁊ extĩtit condicio Cum aut qs
añ ⁊quis postea decefẜit ñ appa¬
ret extitisse xlitioe fidei .Ø. ma
gis dicen dume ¶ Si quis ita e¬

Expanded text:
rit, an condicio defecerit, videamus. et magis non defecisse arbitror, quia non est verum filium eius supervixis extitit condicio: cum autem, quis ante et quis postea decesserit, non apparet, extitisse condicionem fideicommissi magis dicendum est. Si quis ita
Abbreviated transcription (French):
ce qñtũ efficit ꝓportioe ꝯputa¬
tio. ¶ Diuis pͥius cubrio cui¬
dam tales foro rescuipsisꝯsuleꝰ
uocatis is. iquibꝰ uobalim̾ta
butioe quis. ⁊ aquibꝰ papiatis
abeo uob̾ debetut cxemplum

Expanded text:
ntum efficiet pro portione computatio'. Diuus Pius Rubrio cuidam Telesphoro rescripsit: 'Consules uocatis his, a quibus uobis alimenta butione quis et a quibus percipiatis, ab eo uobis deberetur, exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
uĩt supma noluntas. potior hẽ¬
tur. Slemo cium eam sibi pot̃
fleg̃e dicẽ. ut apriore ei rece dẽ non
liccat s hoc ita locum. hẽbit. si spã¬
⁊litet cdixit prioris uoluntatis se
penitri tuisse ⁊ uoluisse ut legati¬
tiuis plura legata accipiat ¶M¬
les ineum exmilitan delicto ca¬
quam mora fiat fidciꝯmissanu
solus ꝑititur licet. alienus relĩq̃¬
Et inꝑfecto testõ legata. ui¬

Expanded text:
verit, suprema voluntas potior habetur: nemo enim eam sibi potest legem dicere, ut a priore ei recedere non liceat. sed hoc ita locum habebit, si specialiter dixerit prioris voluntatis sibi paenituisse et voluisse, ut legatarius plura legata accipiat. Miles in eum ex militari delicto caquam mora fiat, fideicommissarius solus patitur, licet alienus relinqEx imperfecto testamento legata
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dam sunt q̃ non nͥ post mortẽ
testatoris ueluti si .x. dederit sica¬
pitolium ascendit na uͦt par¬
uisse me quis glitioni uideat
nam sifato fecit. nonudetur
obtempetasse uolutati.

Expanded text:
quaedam, quae non nisi post mortem testatoris "si decem dederit" "si Capitolium ascenderit": nam ut paruisse quis condicioni videatur, nam si fato fecerit, non videtur obtemperasse voluntati.
Abbreviated transcription (Latin):
inc̾tum mors bt cĩ. ⁊ io silegas¬
tatus in decesẜit ad brdẽ cius
legatum. nõ transsit. qr nõ cess¬
sit oies inuo eo qͣuis certum
fu̾it moriturum brde. ¶Inẽ
aut xlitio legatis ueluti cum
ita legamus. ꝙ exaretusa natũ
fuit hrs dato uit fructus qui
cxeo fundo pcepti fuint hrs da¬

Expanded text:
o si legatarius ante decesserit, ad heredem eius legatum non transit, quia non cessit dies vivo ea, quamvis certum fuerit moriturum heredem. Inest autem condicio legati, veluti cum ita legamus: "quod ex Arescusa natum fuerit, heres dato" aut "fructus, qui ex eo fundo percepti fuerint, heres da
Abbreviated transcription (Latin):
legatarius mntilit legetur tñ
cantionis mutiane̾ temedi¬
alicũius non faciendi legato¬
legato locum ht. ¶ Q uftandẽ
legis ad impediendas nuptias
scciptum ẽ nuillam uim. ht̃

Expanded text:
legatarius, inutiliter legetur, tamen cautionis Mucianae remedialicuius non faciendi legato locum habet.Quod in fraudem legis ad impediendas nuptias scriptum est, nullam uim h
Abbreviated transcription (Latin):
¶siduorũ ẜuo legatum sit sub
Alitione dandi nonposse. p pã¬
tes alitiomi paren quidame
auit s semel dandim pecuĩa
s ego cc̃ pnto ¶Si pars rei legate
usn captasit In insolidũm
parcuidum sit dubito ⁊ põt dici
coris ¶Plntius uni exhrdib
funclum legatut. si .c. hrdib
deducet dediss suam part̾e hr¬
ditariam̃ ⁊ reliquam sumaħr

Expanded text:
.Si duorum seruo legatum sit sub condicione dandi, non posse per partes condicioni pareri quidam aiunt, sed semel dandam pecuniam: sed ego contra puto.Si pars rei legatae usucapta sit, an in solidum parendum sit, dubito. et potest dici toris.Plautius.Uni ex heredibus fundum legaui, si centum heredibus dedisset: deducet suam partem hereditariam et reliquam summam
Abbreviated transcription (Latin):
uia q̃ nepotem sub sdicio¬
nem emãcipationis ꝓ parte he¬
dem instituẽrat ita postea codi¬
cilł sccipsit hoc amplius nepo
placi quis auia nullam in lega¬
tis ut in hrditate substitutioẽr
feciss nam ⁊ cum euuspurei
scriptuse. ⁊ si brs non crtitĩt

Expanded text:
nepotem sub condicione emancipationis pro parte heredem instituerat, ita postea codicillis scribsit: 'hoc amplius nepotplacet, quamuis auia nullam in legatis, ut in hereditate, substitutionem fecisset. nam et cum seruus pure scriptus
Abbreviated transcription (Latin):
ato repetitam iudi libtãtẽ dinꝰ
pius rescripsit ¶ Mutiaña cab¬
tio locum non b̃t si paliã sli¬
tioem actio legati differi pꝰsit
en titius restituẽ rog̃atus ẽ. si
nuprit mułr die legati cedẽte
legatatius exc̃plũ mutiae cautio

Expanded text:
to repetitam uideri libertatem diuus Pius rescribsit.Muciana cautio locum non habet, si per aliam condicionem actio legati differri possit.eri Titius restituere rogatus est. si nubserit mulier die legati cedente, legatarius exemplum Mucianae cautio
Abbreviated transcription (Latin):
nis non habebit ¶ Pat ex hre¬
te filie cutores dcdit eosque si
uita decessifs ad rẽ gc̃ndam acͣ¬
cedere iuisit cumueorimãdats
eet ut moriens filic coĩ denͣa te¬
stitueret non sub ꝯditione tutõe
uidebuntur dati. nec siquid ali¬
ut int̾ ea puella q̃siss cinsadmi¬
nistrationem ꝓhibi. cautio uõ¬

Expanded text:
nis non habebit. Pater exheredatae filiae tutores dedit eosque, si vita decessisset, ad rem gerendam accedere iussit, cum uxori mandatum esset, ut moriens filiae communi decies restitueret. non sub condicione tutores videbuntur dati nec, si quid aliud interea puella quaesisset, eius administratione
Abbreviated transcription (Latin):
sticũtioe temisse cautioĩs locĩ
hre non potint. qm̃ uiuo co cus
relictum ẽ. inpleti ꝯditio potu.¬
it. Quid ergo suta scriptum sit
peto post mortem tuam restici¬
as hrdicatẽ ita. nesatis. ficei.s.
petatur neue ro exigatut siñ dy¬

Expanded text:
ionis locum habere non potuit, quoniam uiuo eo, cui relictum est, impleri condicio potuit.Quid ergo, si ita scriptum sit: 'peto, post mortem tuam restituas hereditatem ita, ne satis fideicommissi petatur neue ratio exigatur'. sine d
Abbreviated transcription (Latin):
pot. inisi totam pecumam nuas¬
s lissimilis cãẽ cum duob ca¬
de res sub ꝯditione legataẽ. In hr
oditõ appoĩta ẽ. diuisa quoque
insingas ꝑsoãs uderi pot. ⁊ ido
singuli ꝓsua parte ⁊ ꝯdicioni
patere ⁊ legatum cape possunt

Expanded text:
si totam pecuniam numerasset. dissimilis est causa, cum duobus eadem res sub condicione legata est: in hac condicio adposita est, divisa quoque in singulas personas videri potest, et ideo singuli pro sua parte et condicioni parere et legatum capere possunt:
Abbreviated transcription (Latin):
alitionem eates nonfaciet non
enm defitiet. siquis cauẽi deside¬
tauĩt onere cautionis ñ secuto.
ꝙad usus inpitum hodie iuẽ
ꝑub lico seqti nonpot postea¬
q̃ temitti p̃se cantionẽ placuit.

Expanded text:
icionem ea res non faciet: non enim deficiet, si quis caueri desiderauerit, onere cautionis non secuto, quod aduersus inuitum hodie iure publico sequi non potest, postquam remitti posse cautionem placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
minus industrio ꝓspectum ẽẽ
uoluit int̾ ẽẽ hrͣdis credẽdu ẽ
atq iõ cantionem int̾ponẽda
ut ⁊ fundus ꝯpãreturac postea
ñ alicarent᷑insitio .ẽ. relicta sũt
ita meuiam uroreͤm que uidua est
ducat aditio non remittetuꝵ ⁊
ideo nec cantio temittenda ¶u¬

Expanded text:
rospectum esse voluit, interesse heredis credendum est atque ideo cautionem interponendam, ut et fundus comparetur ac postea non alienaretur. Titio centum relicta sunt ita, ut Maeviam uxorem quae vidua est ducat: condicio non remittetur et ideo nec cautio remittenda
Abbreviated transcription (Latin):
n soluento. sit mimquid ad¬
n̾sus hordem mulieri q̃ nchil
celiquit succuiti debeat obear
pecumim q̃doti fuit destinata
S qm ambo legati petitioem
libuerunt saluam babebit ñ
soluta ꝓecuma uiro imulierac
ceͭ relictum titie aliberis non
disceffit negancrunt eam ret¬
te cãuẽ qr in mortuis liberis
legati ꝯlitio possit existere. Se
displicuit snia nonem̃ uoco
matris ⁊ opponi tam honerosa
non intponende cantionis in¬
t̾pretatio debuit. Et cum pacto¬
nus certam pecuniam lib̾to le¬
gafs. si alibis cins non discessifs¬
cautionẽ offeri fuit cm̃ picu¬
losum ac tristelibtum quine¬
tum patroniliberis eoꝵ dcm wõ¬
tẽs erpectare. ¶ Citins brdẽm ĩ¬
stitutum roganit post mortẽ
snam brditãtẽ restituẽ fitci.ꝰ.¬

Expanded text:
 soluendo sit, numquid aduersus heredem mulieri, quae nihil deliquit, succurri debeat ob eam pecuniam, quae doti fuerat destinata? sed quoniam ambo legati petitionem habuerunt, saluam habebit, non soluta pecunia uiro, mulier acset relictum Titiae 'si a liberis non discesserit', negauerunt eam recte cauere, quia uel mortuis liberis legati condicio possit exsistere. sed displicuit sententia: non enim uoto matris opponi tam ominosa non interponendae cautionis interpretatio debuit.Et cum patronus liberto certam pecuniam legasset, si a liberis eius non discessiscautionem offerri: fuit enim periculosum ac triste libertum coniunctum patroni liberis eorundem mortem exspectare.Titius heredem institutum rogauit post mortem suam hereditatem restitue
Abbreviated transcription (Latin):
cransiatum eet. legatarius de
non delibando satis dedit ⁊ le¬
gatum accepit ⁊ postea libañ
non manumifit satis datioẽ
int̾posita acciꝑpe ab brde legati
potit ⁊ si postea ẜuum mam̾uĩs¬
it omissa stipłatioẽ brdi ul fũ¬
dum quati ea tes ẽ. restituet eoꝵ
cañ hrs cici exsequenti alitiͣ¬
sciss alterum. nim̾. erit expectã¬
dum nchilq int̾cfit nttim t¬
uiuo testatore anpost morte
ca iterim nupserit.

Expanded text:
translatum esset, legatarius de non liberando satisdedit et legatum accepit et postea liberauit: non manumiserit', satisdatione interposita accipere ab herede legatum poterit et, si postea seruum manumiserit, commissa stipulatione heredi uel fundum uel quanti ea res est restituet eoque casu heres ei, cui ex sequenti condicscisset, alterum matrimonium erit exspectandum nihilque intererit, utrum uiuo testatore an post mortem ea iterum
Abbreviated transcription (Latin):
naptus in pedintum infet
S sititius uino testatore dece¬
dat licct ꝯlitio deficit. qr tñ
suspensa quoq glitio ynich¬
ilo foret mulieri sũcturetimr
Meuic si non npẜit fundũ
cum morictur lego põt dici ⁊̃
sinupfit eamꝯfestim ad lega¬
locum labebit. Si phetutai
legaturu nonfuisse ¶Falsa᷑
ꝯditioer cassuis ⁊ casselim ⁊
ueluti ꝑamphilus siꝙͣ titio
fuit debitum ꝙ si post testin
factum testator potumam.
ex soluit defecisse glitionem
incelligi ¶ Salsam legati de¬
monstrationem non facere
gam quinqu gintabrs scio
dato io que sumpsit exdefuc¬
ti uolintate. qr non ad legãs¬
di. S simimeisdi legatum
ꝙ falso datum eristimaret ita

Expanded text:
nuptiis impedimentum inferatur. sed si Titius uiuo testatore decedat, licet condicio deficit, quia tamen suspensa quoque pro nihilo foret, mulieri succurretur. 'Maeuiae, si non nubserit, fundum cum morietur lego.' potest dici et si nubserit, eam confestim ad legalocum habebit, si probetur alias legaturus non fuisse.Falsam condicionem Cassius et Caelius ueluti: 'Pamphilus, si quod Titio fuit debitum: quod si post testamentum factum testator pecuniam exsoluit, defecisse condicionem intellegi.Falsam legati demonstrationem non facere gaui, quinquaginta heres Seio dato' idque sumpsit ex defuncti uoluntate, quia non animo legandi, sed deminuendi legatum, quod falso datum existimaret, ita
Abbreviated transcription (Latin):
nonẽ ueti simile ut matunus
uoluisse cestatrix. ad substituit
io trans ferre. nec quicq̃ mutet.
qd̾ seꝑcitia. an decessit. nã ⁊ si pr¬
cruiuẽt. nonprius leꝑtitie hrde¬
nuuttẽ non potetat leganit
ita ut cum legatatius manu¬
tet ⁊ sialegato non repellati
toris face̾̃ ꝯpellitur quotiens

Expanded text:
non est uerisimile, ut maturius uoluerit testatrix ad substitutos id transferre. nec quicquam mutat, quod Septicia ante decessit: nam etsi puer uiueret, non prius Septiciae henumittere non poterat, legauerit ita, ut eum legatarius manumitteret, etsi a legato non repellatur, toris facere compellitur, quotiens
Abbreviated transcription (Latin):
hi bence muliere titio recte sol¬
uetut hoc eni ⁊ mulieris m̃terẽ
ut incipiat esse dotata namet
siquis ipam quoq petitionem
doli sumo uebitut exceptiore

Expanded text:
hibente muliere Titio recte soluetur: hoc enim et mulieris interest, ut incipiat esse dotata. nam et si quis ipsam quoque petitionem doti
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Inc̾cidit legatii siea ꝑso¬
na decesẜit cui legatum ẽ sub
xlitioẽ quid ergo si non decessic
s inciuiatẽ ee desierit puta ali¬
cui legatum sis sul fuit ⁊ is ĩ
insulam deportatus fuĩt. nũt
ñ intetim extinguitur legatu¬

Expanded text:
.Intercidit legatum, si ea persona decesserit, cui legatum est sub condicione.Quid ergo, si non decesserit, sed in ciuitate esse desierit? puta alicui legatum 'si consul fuerit' et is in insulam deportatus est: numquid non interim exstinguitur legatu
Abbreviated transcription (Latin):
di matrimoni pene metu lib¬
catem anferti aliud ad tescm̃n¬
mi. certa lege inuitati¶Ti¬
tio .c. relicta sunt ita. utamo¬
num̃to n mo non recedat uł
it milla csuitate domiciliu
bat. põt dici non ẽẽ locum can¬
tioni ꝑ quaius lib̾tatisinfrin¬
¶ ͣgatur. S indefucti lib̾tisalio

Expanded text:
di matrimonii poenae metu libertatem auferri, aliud ad testamentum certa lege invitari. Titio centum relicta sunt ita, ut a monumento meo non recedat vel uti in illa civitate domicilium habeat. potest dici non esse locum cautioni, per quam ius libertatis infringitur. sed in defuncti libertis
Abbreviated transcription (Latin):
U. Sicui libeitas data sit ditto¬
ddidiss abittium aꝯsulibus
diuuspĩ dati ꝑmisit. hisu̾bis¬
iditi auob ãpussimi ꝯ sules¬
arbitr um̾dabunt. qui excus

Expanded text:
.Si cui libertas data sit direcddidisset', arbitrum a consulibus diuus Pius dari permisit his uerbisditi a uobis amplissimi consulesarbitrum dabunt, qui excuss
Abbreviated transcription (Latin):
birdes instituit cisq plutium
terum ꝓceptioẽs pnͣte cedit br¬
ditatem adietunt patrealega¬
tor comodo illaquoq tõdebet
sumo uẽre ꝙ emacipando filios
obsecuim uoluritati suppmũ
uiditiũ uxoris suc custodiri e¬

Expanded text:
heredes instituit eisque plurium rerum praeceptiones pure dedit: hereditatem adierunt. patrem a legatorum commodo illa quoque ratio debet summouere, quod emancipando filios obsecutus uoluntati supremum iudicium uxoris suae custodiri
Abbreviated transcription (Latin):
legato adiccta eẽt. ꝯ ego sentio
qr fele dies poĩtut ad prorogan¬
infucuꝵ legata sũt diesq pub¬
tatis. ht auiquam tp̃is demon¬
¶ istratioẽ. ¶ Duob eade res si
brdi .c. dedissent legataẽ: Si
alt exbis quin quaginta ddit
partem lega terr ꝯseq̾uitut rer¬
⁊ pars ciui qui non dederit alti
cum sua conditione ac̃cescit.

Expanded text:
legato adiecta esset. contra ego sentio, quia fere dies ponitur ad proroganin futurum legata sunt, diesque pubertatis habet aliquam temporis demonstrationem.Duobus eadem res, si heredi centum dedissent, legata est: si alter ex his quinquaginta dederit, partem legati consequetur et pars eius, qui non dederit, alteri cum sua condicione adcrescit.
Abbreviated transcription (Latin):
dies adiccta indeĩmus inꝗt¬
labo ne io fłm sit. qr nicħ int̾¬
sit ucrum ita scribatur. quas
simat mãmoritur datoanita
nͣisi mat̾ mea moritut ne dato

Expanded text:
di adiecta. uideamus, inLabeo, ne id falsum sit, quia nihil intersit, utrum ita scribatur: 'quas si mater mea moritur, dato' an ita: 'nisi mater mea moritur, ne dato':
Abbreviated transcription (Latin):
illo dicendum int facere olit¬
qnez quicqu michi ephesi opor es¬
qt dati. hocdo lego S sificlogi
nas esto secundusa dare ⁊ priro
hrs extitit legatum non debet¬
nasi primus adicrit cum ẜo no
extitifse gditio nẽ nequaq̃ ãbigẽ¬

Expanded text:
illud dicendum erit facere condicionem: 'quidquid mihi Ephesi oportet dari, hoc do lego'. sed si sic leget: nas esto secundus dare' et Primus heres exstitit, legatum non debebitur: si Primus adierit cum Secundo, non exstitisse condicionem nequaquam ambigen
Abbreviated transcription (Latin):
cuilega te uoluĩt ꝑ iñ ualt
legatum. ac si nullus eitor int̾¬
ueniret ꝙant iurisẽ in ealla ꝯ¬
demonstratioẽ. hoc uł magis ẽ
qr negotia meacutanit. It fũdũ
titiuis filius meus pcipito. qr fr¬

Expanded text:
cui legare uoluerit, perinde ualet legatum ac si nullus error interueniret.Quod autem iuris est in falsa demonstratione, hoc uel magis est quia negotia mea curauit', item 'fundum Titius filius meus praecipito, quia fr
Abbreviated transcription (Latin):
Lp. Sunt uxori ad tp̃e liboru
legauit dubitati potandebis
dum taxat filiis sensifs testa¬
cor qui post mortem euis nati
fuissent an ⁊ cebis qui nuo
eo sũscepti fuissent post testm̃
factum cum manete. mio. dece¬
siss uerum ẽ equum ꝓficere.
sine uiuo maĩto

Expanded text:
 uir uxori ad tempus liberorum legauerit, dubitari potest, an de his dumtaxat filiis sensisset testator qui post mortem eius nati fuissent an et de his, qui uiuo eo ab eo suscepti fuissent post testamentum factum, cum manente matrimonio decessisset: uerum aequum est proficere, siue uiuo marito
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯscqui exca legati possit qi nori
capiat. idꝙ eroget. anno id adͤ
crctaxit nec io magis exbonis te¬
statoris ampliuscapiat qua cap¬
curus eet si sine xlitioe legatu
ec̃t. Et suł rcctissime sccibit. cato
amplius captutus quantum¬

Expanded text:
sequi ex causa legati possit quasi non capiat id quod ‹e›roget an uero id extra sit nec ideo magis ex bonis testatoris amplius capiat, quam capturus esset, si sine condicione legatum esset. et Iulianus rectissime scribit tanto amplius eum capturum, quan
Abbreviated transcription (Latin):
si pecinĩam expeculio suo cet. ext̃¬
neo ad micti cumao libtatẽ. ita
⁊ siopas prestitĩt necesse sit cum
admittiad libtate. itaq ⁊ ipo⁊¬
si co sapienͣter faciet brs sim pe¬
dierit eum quomiñ pr̃et opa⁊¬

Expanded text:
niam ex peculio suo det extraneo, admitti eum ad libertatem, ita et, si operam praestiterit, necesse sit eum admitti ad libertatem. itaque et in proposito sapienter faciet heres, si impedierit eum, quo minus pra
Abbreviated transcription (Latin):
iin hoclegatum sit. ut excoali¬
ꝗd faceret̾ ueluti monuim̾tu
testatori uł opus. ant epulum
muncipib facẽt uł ut exeo ꝑ
tem alu restituẽt sub mo lega¬
tum idetuir

Expanded text:
i in hoc legatum sit, ut ex eo aliquid faceret, ueluti monumentum testatori uel opus aut epulum municipibus faceret, uel ex eo ut partem alii restitueret: sub modo legatum uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
erat ut aliquid inforo ftn
ait sinonappireat. ꝙ mortiuu
serisit incius mimicipũ foro f¬
ciendum in quo hic qui tȩstam¬
tũ fecit domici lium bint quã

Expanded text:
erat 'ut aliquid in foro fiatait, si non appareat, quid mortuus senserit, in eius muni cipii foro faciendum, in quo is qui testamentum fecerit domici
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ꝯpellit̾ut facete io ꝙ factuꝵ ⁊
se uitare uissuse solo ure uicã¬
do remifso. ¶Cum cade res alz¬
gati us brditatis ceficientes
dicione accrescit ⁊ brdi cius
cuipure legatum ułhrdita
scriptat ut sibimom̃tum ad
gni pecuma multarentur.⁊Os
lo monumtum publu meuis¬
i sepcitu demecrii nullum rꝑ¬
iebatut. s yubli scptimi da. ⁊
me etatad qd crempli suspicał¬
bantur. cum qui testin fecetat
monum̃tum ficti uoluisse.q

Expanded text:
pellitur facere id quod facturum se iurare iussus est solo iureiurando remisso.Cum eadem res algati uel hereditatis deficiente condicione adcrescit etiam heredi eius, cui pure legatum uel hereditas serat, ut sibi monumentum ad gna pecunia multare et cum id monumentum Publii Septimii Demetrii nullum repperiebatur, sed Publii Septimii Damae erat, ad quod exemplum suspicabatur eum qui testamentum fecerat mon
Abbreviated transcription (Latin):
uissus e ⁊ fundum sibĩħr̃e it̾us¬
araue ẽ ut ꝯditionem scindere nõ po ꝰ¬
sit ne ⁊ͣ legatum scindatut ig
miauit aut illo omittente hr¬
dipate. ei qui solusadienit tota¬

Expanded text:
ussus est et fundum sibi habere, verius est, ut condicionem scindere non possit, ne etiam legatum scindatur. ig numeraverit aut illo omittente hereditatem ei, qui solus adierit
Abbreviated transcription (Latin):
Rilie sue itaqis lega ũ
Sititia filia mea arbittatu luci
ticu npsit ei tot brs m̃s dato
⁊ agatbeam anillamqui meio
crunt cum moriat isqui testm̃
fecit agatheam quam testĩ tp̃r¬

Expanded text:
iliae suae ita quis legauit: 'si Attia filia mea arbitratu Lucii Titii nubserit, ei tot heres meus dato', Agatheam ancillam, qui mei erunt cum moriar': is qui testamentum fecit Agatheam, quam test
Abbreviated transcription (Latin):
Monnum quã ꝯtingit. ut
quc̃dam noĩnitim expssa offi¬
ciant quanisomissa tacite ĩtłłi¬
gi potiussent nec essent obfu¬
tuta ꝙ euenit sialicui ita legã

Expanded text:
onnumquam contingit, ut quaedam nominatim expressa officiant, quamuis omissa tacite intellegi potuissent nec essent offutura. quod euenit, si alicui ita legatur:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas defũcti optinet. caq
egit ꝯditionesdemq ⁊ inca cõ¬
rditione. Si filia mea cumcitio
nuptactit᷑ placinit non sẽpeiz
mortis cortp̃s. obẜuati ẜuolũ¬
crate ꝑatrocinãte tarlins ꝓdira¬

Expanded text:
uoluntas defuncti optinet eaque regit condiciones. denique et in ea condicione 'si filia mea cum Titio nupta erit' placuit non semper mortis tempus obseruari, sed uoluntate patrocinante tardius
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ sine condit̾ione ci dedit dem̃
cum alicãuit. dehebitur dño e
legatum uł lrreditas ⁊ uissuc
ad in potĩt nam id exp̃ssit. sim̃s
cĩt inlib̾tate danda quo futuꝵ
erit ut in pediretut libtas. ꝑ¬

Expanded text:
ne condicione ei dedit: deinde eum alienauit. debebitur domino eius legatum uel hereditas et iussu eius adiri poterit: nam id expressit 'si meus erit' in libertate danda, quo futurum erat ut impediretur libertas,
Abbreviated transcription (Latin):
faciendõ xepte sũt. ut puta si
incapitolium no ascederit sisti¬
lum inlegatis placut uctum
nuntiare cum posse coheredi.
se accepto nitum ficert dotem

Expanded text:
faciendo sunt conceptae, ut puta 'si in Capitolium non ascenderit' 'si Stilum in legatis placuit, uerununtiare eum posse coheredi paratum se accepto facere dot
Abbreviated transcription (Latin):
secunt. ¶Siquis legauit rem
ira simortis tp̃r euisetit nec tẽ ei
inuenitut necextimatio legari
icebit᷑. Ed ergo siquis ita sc̃p¬
fit stichũ ⁊ papylii titio do lego

Expanded text:
is legauerit rem ita, si mortis tempore eius erit, nec tunc eius inuenitur, nec aestimatio eius legari uidebitur.Quid ergo, si quis ita scribserit: 'Stichum et Pamphilum Titio do lego,
Abbreviated transcription (Latin):
liberũ foret insi ⁊ ita obẜuetiu
neĩnem qui sub oditioe ita ma¬
numissuseẽt ũqmad lib̾tater
puenturum si p̃ inprudentia
minus solutũ seẽt. hẽo ita accipi¬

Expanded text:
liberum fore: et nisi ita obseruetur, neminem, qui sub condicione ita manumissus esset, umquam ad libertatem peruenturum, si per inprudentiam minus solutum esset. haec ita accipi
Abbreviated transcription (Latin):
cum conditio hec tał ẽ ut scme
ꝯuinctiones ĩplent olitione
puta enim nõtum nubił craciꝰ
indomũ mariti deducta non pã
postea parẽ aliciomi possit q̃
⁊ sicestitor deprimo nuptiali
iugo sensent puco defegtario¬
dum inpletam alicioc̾ deftã¬
Si sic legatum sit sinauis cxa

Expanded text:
cum condicio haec talis est, ut semel coniunctiones implent condicionem: puta enim nondum nubilis aetatis in domum mariti deducta non parupostea parere condicioni possit, quasi et si testator de primo nuptiali iugo sensit, puto defectam codum impletam condicionem defectam.Si sic legatum
Abbreviated transcription (Latin):
iegauit ut exusutiseius sũme
libtis cibatia ⁊ uestiatia pr̃aret
que statuerat codicillau̾t candẽ
summã uecuit date gaio scio ⁊t et
diri publio neuno uoluit. Qõ
ñ libtetur doceat sibi ꝓtestatore

Expanded text:
legauit, ut ex usuris eius summae libertis cibaria et uestiaria praestaret, quae statuerat: codicillis autem eandem summam uetuit dari Gaio Seio, sed dari Publio Maeuio uoluit: quaero, deliberaretur, doceat sibi a testatore
Abbreviated transcription (Latin):
is cibana ⁊ uestiatia ⁊ aniuia cet̾e¬
rũ nũmoꝵ relqd. ⁊ postĩore pãte
cestam̃tiita cauit obligãtos cẽ
uium ⁊ ilum. ut exredditł coꝵ
aumita supra sccipta ꝑcipiãt. Q̾¬

Expanded text:
is cibaria et uestiaria annua certorum nummorum reliquit et posteriore parte testamenti ita cauit: 'obligatos eis illum et illum, ut ex reditu eorum alimenta supra scripta percipiant'. qu
Abbreviated transcription (Latin):
cce maubitate dicitur siqns
intestatus cecedẽs. ibco qui prio
gracda ci succete potut fide̾i.ꝯ
reliqrit. si illo repudiante ad se¬
qnͣtem gradum deuoluta sitc

Expanded text:
rte indubitate dicitur, si quis intestatus decedens ab eo, qui primo gradu ei succedere potuit, fideicommissum reliquerit, si illo repudiante ad sequentem gradum deuoluta sit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃gnante. Eciantergo si pieno¬
uncre sit mulr. nñe iniquueĩt¬
suo telinquẽte nicħ. Et iõ decretõ
ci na scatur. siue non nascatur pa¬
tribrs futuris ẽ. cademq tõticit
ut emãcipato quor subuenin deb¬
at qui al tntro casu ran om̃ino¬

Expanded text:
eno sit mulier, nonne iniquum esuo relinquere nihil? et ideo decreto fue frater ei nascatur siue non nascatur, patri heres futurus est. eademque ratio facit, ut emancipato quoque subueniri debeat, qui alterutro casu r
Abbreviated transcription (Latin):
libtͣatis cͣxistenttͣm cum hoc
ignoraret adutide co qui hr̃s ĩ¬
stitutus abaliqlio dabitat. anͭ
rit cum nesciat alitionemliẜ¬
tis extitisse. in hrditattm aditã
anad cundo hr̃s fiat indendũ¬
Arcell. Ex semisse tituis lors sc̃¬
ꝑtiis ẽ quadrantis bonorũ possõ¬
cum exsemisse scriptus brs exq̃¬
drante pendremadiit hritate

Expanded text:
libertatis existentem, cum hoc ignoraret, adiit. De eo, qui heres institutus ab aliquo dubitat, an lrit, cum nesciat condicionem libertatis exstitisse uel hereditatem aditam, an adeundo heres fiat, uidendurum Ex semisse Titius heres scriptus est: quadrantis bonorum possescum ex semisse scriptus heres ex quadrante per errorem adiit hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
Op. U entre p̾terito si filins qui
fuit emancipatus ant ext̃neus
brs institutus sit. quamdin rũ¬
pi cesti põt non defertur extestõ
hrditas. ¶S si nacuo uentre o¬
muler fuit ⁊ inccitõ eo filius in
familia retentus uta decessit brꝰ
fuisse intelugitur. Emanciꝑatu¬
uõaut extriẽus non alit possũt

Expanded text:
 Ventre praeterito si filius qui fuit emancipatus aut exter heres institutus sit, quamdiu rumpi testamentum potest, non defertur ex testamento hereditas. sed si vacuo ventre mulier fuit et incerto eo filius in familia retentus vita decessit, heres fuisse intellegitur: emancipatus aut exter non aliter po
Abbreviated transcription (Latin):
brditatem suspensacognitiones
filius emancipatus ciñ depatris
innocentia liquet põt quere re
ꝓhrde gessisse filium placuit. Q
moriens sptõ mattemsuam in¬
testato nitade cessisse codicił pe¬
q suis. in possõe mãtrismonu¬
mentum extrueret.

Expanded text:
ditatem suspensa cognitione filius emancipatus, cui de patris innocentia liquet, potest quaerere. Pro herede gessisse filium placuit, qui moriens comperto matrem suam intestato uita decessisse codicillis pesque suis in possession‹e› matris monumentum exstrueret.
Abbreviated transcription (Latin):
putat nonẽe brditanam. Siqs
igit non aio. anmouendi nec u
brditati dampnum det rẽ abstu
lic̾dum putat non ee brditanã
dicedum cum amouisse noui¬
deni. Dec uerbã edicti. adcũ ꝓti¬
se. abstinet Eeterum siañ se

Expanded text:
putat non esse hereditariam. si igitur non animo amouendi, nec ut hereditati damnum det, rem abstulit, sed dum putat non esse hereditariam, dicendum est eum amouisse non uideri. Haec uerba edicti ad eum pertise abstinet: ceterum si
Abbreviated transcription (Latin):
xlicioe datus michiẽ ad m̃e solũ
ꝑtinet. ¶It ñ tusextinnĩtequo ĩ¬
stitutus eẽs br̃s omris aditioẽ
Num quid dubitas quin ex sub
to quin si prima institutioẽ adi¬
cũdohrs esse possim in pocesta¬
te mãnsit q̃ ptem hrditatis aut
am̃ictẽ uelimaut uendicare.

Expanded text:
us mihi est, ad me solum pertinet. Item si tu sextantis, ex quo institutus esses heres, omiseris aditionem, numquid dubitas, quin ex substo, quin, si prima institutione adeundo heres esse possim, in potestate mea sit, quam partem hereditatis aut amittere uelim aut uindicare.
Abbreviated transcription (Latin):
sit ⁊ postea sit᷑ flatum mateĩa tñ
maneat ei ei debẽtt᷑r. S ut legatĩ.
ualeat mortis tp̃ruxoremee de be
ꝓcul scripsit ⁊ uetumẽ/ seꝑãtio
em̃ dissoluit legatum ¶Hoc le¬
gatum ⁊ filu ⁊ filic reluiqui por¬

Expanded text:
sit et postea sit conflatum, materia tamen maneat, ea ei debetur.Sed ut legatum ualeat, mortis tempore uxorem esse debere Proculus scribsit et uerum est: separatio enim dissoluit legatum.Hoc legatum et filio
Abbreviated transcription (Latin):
decrate cum sensisse. qͥcaret in mo¬
crgrum resticutioe. Ideq ⁊ siqui
tat᷑e põt nonininus q̃ suta sgip¬
seĩt. cuminste etatis sit fr̃s ul cu
mature etatis sit ulcum adole

Expanded text:
sisse, quae caret in integrum restitutione.Idem et si quis tate potest, non minus quam si ita adscripserit 'cum iustae aetatis sit factus' uel 'cum maturae aetatis' uel 'cum adole
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽdum. ꝙ̃ suncodicibꝰ sint m̃bã¬
ncis. us cartanes us ⁊ eboneis ul
alterĩmatene uł inceratis codicil.¬
lis andebeant iudcamus gaĩ̾ cas¬
sius scripit debi ⁊ m̃branas libris
sũt legati.c. uolumina cidabiz¬
ñ .c. quequis ingeno suo mͤtit
c̃. qui ad libri scripturam suffice¬
tent. utputa cum bret bomeru
e Sihomen corpus sit legatr̃.
bodie innemant ceretur. ¶Libri
aut legatis. bibliot hec̾is ñ ꝯtin¬
m. sab. scribit. ¶d̃ ⁊ cassiusait en¬

Expanded text:
dicendum. quod si in codicibus sint membraneis uel chartaceis uel etiam eboreis uel alterius materiae uel in ceratis codicillis, an debeantur, uideamus. et Gaius Cassius scribit deberi et membranas libris sint legati, centum uolumina ei dabintum, quae quis ingenio suo metitus est, qui ad libri scripturam sufficerent: ut puta cum haberet Homerum est.Si Homeri corpus sit legatum et sodiae inueniantur, debentur.Libris autem legatis bibliothecas non contineri Sabinus scribit: idem et Cassius: ait en
Abbreviated transcription (Latin):
hrs scriptus rogatun cet cum uel¬
let alii resticuere hrditatẽ inti
nonẽ ꝯpellendus. adfideis clax¬
dius post mor̾tem em̃ utiq c̾dit̃
ditum Prdis scripti fidci .S. ut sc̃¬

Expanded text:
heres scriptus rogatus esset, cum uolet, alii restituere hereditatem, interim non est compellendus ad fideicommissum.Claudius: post mortem enim utique creditur datum.Heredis scripti fidei c
Abbreviated transcription (Latin):
spsmocanm renrnaoẽ
stea ꝯ piuiss. Excoant legto
caꝑtinẽt aduxorem q̃ eins cãr
empta s ꝑata q̃q tetenta sunt
filie neptis. uł nurus fuetũt
tinentur ¶Int̃ emptum ⁊ pa¬
tum qd interẽ q̾ritur ⁊ Rensu
luti si quis q̃ prioris uxoris cã
emiss postetiori uxori tradid
aꝑ quam ismanitus posteri¬
oris uxoris cã nichil cimit. tnͣ

Expanded text:
ei stea parauisset. ex eo autem legato ea pertinent ad uxorem, quae eius causa empta comparata quaeque retenta sunt:filiae neptis uel nurus fuerunt continentur.Inter emptum et patum quid interest, quaeritur: et responsum veluti si quis quae prioris uxoris causa emisset, posteriori uxori tradidique quamvis maritus posterioris uxoris causa nihil emerit, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
S. Pam n idquidẽ ꝙ traclitũ
c̃ si postca ademptum sit. lega
ticatii qui solam matiem .f. põ¬
cabunt. Ictm ium̃t̾i uł iecticã
uł sella ul bardones. ¶tẽ mang¬
pia alia puella fortafsis q̃ sibi

Expanded text:
.Nam ne id quidem quod traditum est, si postea ademptum sit, legatticarii, qui solam matrem familias portabant. item iumenta uel lectica uel sella uel burdones. item mancipia alia, puellae forta
Abbreviated transcription (Latin):
Eis Sifilic pater dotẽ marbĩ¬
cãtu tutoris dariussisset. tubx¬
to pinte hoc ndumait. ac sibo¬
m uiri arbitratu legatum sit¬
labeo quent que ad modum apa¬
ret q̃tam dotem cuuisq filic.i
uin boĩ arbittatu ꝯstitm opor¬
cet ⁊ ait noncẽ difficile ⁊ digra¬
te exfacultatib cxnumcto libe¬

Expanded text:
i filiae pater dotem arbitratu tutorum dari iussisset, Tubero perinde hoc habendum ait ac si uiri boni arbitratu legatum sit.Labeo quaerit, quemadmodum apparet, quantam dotem cuiusque filiae boni uiri arbitratu constitui oportet: ait id non esse difficile ex dignitate, ex facultatibus, ex numero libe
Abbreviated transcription (Latin):
urore id pit. f paniss anpostca
an ⁊ erhis reb quib ipe utif
solẽt ireori. aliquio. issignass
dum id mulicris usibꝰ pprie
ficãt᷑. ⁊ siquid ptcrea q̃ dcã fuñt

Expanded text:
 an postea an etiam ex his rebus quibus ipse uti soleret uxori aliquid adsignauisset, dum id mulieris usibus proprie ficat et si quid praeter ea quae dicta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
seia. peco. ut quicquid ate exhr¬
tibi supri legam reliquum. cẽc
teddas restitias meine infanti
dulcissime aq̃ scĩa satis exigi ue¬
to cum sciam cãpotius remacti

Expanded text:
d te ex hertibi supra legaui, reliquum omne reddas restituas Maeuiae infanti dulcissimae. a qua Seia satis exigi ueto, cum sciam eam potius rem
Abbreviated transcription (Latin):
Sorori legauit boics quos
ret resticucret. q̃ sicum ẽ ãgͣnati
exhuis defuncti filus anbrdibꝰ
restituẽda sint post mortem le¬
gitarie anremaneãt aphrte¬

Expanded text:
Sorori legauit homines quoret restitueret. quaesitum est, adgnata ex his an defuncti filii heredibus restituenda sint post mortem legatariae an remaneant ap
Abbreviated transcription (Latin):
mo publio.⁊ gaĩo trans scribĩ
uolo ꝓtio sto intiboni arbititi
steros ue ciꝰ nonꝑuenturam q̃¬
q̃ ratioe q̃ situmẽ inlegatũ uale¬
at cum publius emẽte uelit
diam ciꝰ agriquilegatus c̃ petẽ
quanus. at ꝑsequĩ nolit Iter
quesitum ẽ cantio q̃ int̾ pomi¬

Expanded text:
uiis Publio et Gaio transcribi uolo, pretio facto uiri boni arbitratu sterosue eius non peruenturam quaqua ratione.' quaesitum est, an legatum ualeat, cum Publius emere uelit, diam eius agri qui legatus est petere, quamuis alter persequi nolit. item quaesitum est, cautio, q
Abbreviated transcription (Latin):
cui doãtio q̃sita c̃. ita tñ siadillũ
res puemĩt accio datur. Cum oe
negotiũ eius uoluntate gestu
sic in ꝯtẽpnatioe eiꝰ ꝯferatur nec
possidet cum actioe mandata ꝯ̃ se¬
qui posse ita ut aut ipẽ patrono
restituat. ul cũ cũqͦ mandatum
ꝯxit resticuere cogat. Quid eni
dicemus sud qui uire inc̾po ĩtus
c̃. ncħ dolo fecerit nõ dubitari

Expanded text:
cui donatio quaesita est, ita tamen si ad illum res peruenerit, actio datur, cum omne negotium, quod eius uoluntate gestum sit, in condemnationem eius conferatur. nec possidet, cum actione mandati consequi rem possit, ita ut aut ipse patrono restituat aut eum cum quo mandatum contraxit restituere cogat. quid enim dicemus, ‹si› is, qui in re interpositus est, nihil dolo fecit? non dubitabi