comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
interfecti sunt uulneratiq gladio.
Et licet inrexcelso posuerint ossuũ: tam̃
descenderunt immundi ⁊ in circũcisi
ad terrã ultimã. t quanto subli¬
mius fuerant eleuati. tanto fortius
caderent. Isti posuerunt t̾rorẽ suum
non semel. sed scdo in terra uiuentiũ.
Quis enĩ ȩccłasticoꝵ ab huiuscemodi
ȩlamitarũ terrore securus ÷:⁊ ñ aliquẽ
sui ꝑdidit gregis : Pulchreq eccła
xp̃i appellaturꝰ terra uiuentium: ut
econtrario hereticoꝵ conciliabula
mor tuoꝵ terra esse credantur. Et
portauerunt inquit ignominiam¬
suã siue tormentũ stium. cũ his quos
secum de traxerunt in lacũ. ⁊ nn pro¬
fundũ inferni. Quoꝵ cubile in medio
interfectoꝵ est: eoꝵ uidelicet quos
suo mucrone iugularunt ⁊ circum¬
dantur huiusce modi popłis Hi popłi.
assyrii regis popłi sunt. Et licet circũ¬
cisos esse se iactent: tam̃ in circũcisi in¬
terfectiq sunt gladio. Et t̾cio dedert̃

Expanded text:
interfecti sunt vulneratique gladio. interfecti sunt vulneratique gladio. Et licet in excelso posuerint os suum, tamen descenderunt immundi, et incircumcisi ad terram ultimam, ut quanto sublimius fuerant elevati, tanto fortius caderent. Isti posuerunt terrorem suum non semel, sed secundo in terra viventium. Quis enim Ecclesiasticorum ab hujuscemodi Aelamitarum terrore securus est, et non aliquem sui perdidit gregis? Pulchreque Ecclesia Christi appellatur terra viventium, ut e contrario haereticorum conciliabula mortuorum terra esse credantur. Et portaverunt, inquit, ignominiam, sive tormentum suum cum his, quos secum detraxerunt in lacum, et in profundum inferni: quorum cubile in medio interfectorum est: eorum videlicet quos suo mucrone jugularunt, et circumdantur hujuscemodi populis. Hi populi, Assyrii regis populi sunt, et licet circumcisos esse se jactent: tamen incircumcisi interfectique sunt gladio, et tertio dederunt
Abbreviated transcription (Latin):
moyse: nec audire qui statis in domo
dñi: sed om̃s uulnerati interfectiq st̃
et cadentes. Qui quondã dederant for¬
midinem int̾ra uiuentium. formidinẽ
autẽ his qui erant ȩccłiis p̃positi: ne in
terra uiuentium facerent popłos mor¬
tuoꝵ: &. simplices quosq deciperent.
Unde ⁊ paulus aiebat. Timeo aut̃ ne
forte sicut serpens decepit ęuã in ma¬
litia sua: corrumpantur sensus ur̃i
ꝑ simplicitatem quȩ est in xp̃o. S hic
timor spe dm̃ mittigatur : dicente ȩc¬
clesiastico uiro. Dñs illuminatio mea
&. salus mea: quem timebo: Dñs ꝓ tec¬
tor uitȩ meȩ: a quo trepidabo: Post
ꝑ gyrũ sepulchri eiꝰ haud dubiũ qͥn assyrii
Aelã in lingua nr̃a uertit᷑ ascens eoꝵ. Om̃s
enim qui xp̃i humilitate contempta
diaboli ascendere suꝑbiam. et se in fal¬
Isi nominis scientia esse aliquid ęstima¬
runt. ȩlamitȩ sunt nuncupandi : qͥ
assyrii regis sepulchrum ambiunt.

Expanded text:
Moyse, nec audire: Qui statis in domo Moyse, nec audire: Qui statis in domo Domini ; sed omnes vulnerati interfectique sunt, et cadentes qui quondam dederant formidinem in terra viventium, formidinem autem his qui erant Ecclesiis praepositi, ne in terra viventium facerent populos mortuorum, et simplices quosque deciperent. Unde et Paulus aiebat: Timeo autem, ne forte sicut serpens decepit Evam malitia sua, ita corrumpantur sensus vestri a simplicitate quae est in Christo . Sed hic timor spe Domini mitigatur, dicente Ecclesiastico viro: Dominus illuminatio mea, et salus mea, quem timebo? Dominus protector vitae meae, a quo tper gyrum sepulcri ejus, haud dubium quin Assyrii. Aelam in linguam nostram vertitur, ascensus eorum. Omnes enim qui Christi humilitate contempta, diaboli ascendere superbiam, et se in falsi nominis scientia esse aliquid aestimaverunt, Aelamitae sunt nuncupandi, qui Assyriis regis sepulcrum ambiunt, 391 et
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis calorem sp̃s auferunt: peccatoreᷤᷤ
cunctiq heretici fodiunt. Et quantũ
in mea memoria ẽ: nullũ scõꝵ lacũ i
idest cisternam fodisse. scriptura testa¬
tur sed om̃s peccatores. Quoꝵ fuit
orias rex leꝓsus: et qui ꝑ suam suꝑbiã
corruit. De quo scribitur. quod hõ
fuerit terrȩ oꝑib in cubans : ⁊ mul¬
tas suꝑbiȩ turres ȩdificaret in anguliᷤᷤ.
& lacus foderit. E contrario ad iustũ
dicit᷑. Bibe aquas de tuis uasis: &
de puteoꝵ tuoꝵ fontib Et rursũ.
Fons aquȩ tuȩ sit ꝓprius. Unde loqͥt᷑
&. dñs. Me dereliquerunt fontẽ aquę
uiuȩ : et foderunt sibi lacus idest cist̃¬
nas. quȩ aquas continere non possunt.
Sequitur. Et facta est multitudo eiꝰ
ꝑ gẏrum sepulchri eius. Hi om̃s cin¬
gunt assyrium: et est eoꝵ plurima
multitudo. Qui uniuersi uulnera¬
ti sunt. et interfecti: et cadentes gla
dio. Nemo enĩ eoꝵ stare potest cũ

Expanded text:
ab eis calorem spiritus auferunt, peccatores ab eis calorem spiritus auferunt, peccatores cunctique haeretici fodiunt. Et quantum in mea memoria est, nullum sanctorum lacum, id est, cisternam fodisse Scriptura testatur, sed omnes peccatores quorum fuit Ozias rex lepresus , et qui per suam superbiam corruit. De quo scribitur, quod homo fuerit terrae operibus incumbens, et multas superbiae turres aedificarit in angulis, et lacus foderit. E contrario ad justum dicitur: « Bibe aquas de tuis vasis, et de puteorum tuorum fontibus . » Et rursum: « Fons aquae tuae sit proprius. » Unde loquitur et Dominus: « Me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi lacus, id est cisternas, quae aquas continere non possunt . » Sequitur: « Et facta est multitudo ejus per gyrum sepulcri ejus. » Hi omnes cingunt Assyrium, et est eorum plurima multitudo, qui universi vulnerati sunt et interfecti, et cadendio. Nemo enim eorum stare potest cum
Abbreviated transcription (Latin):
sermo demonstrat. Ibi assur ⁊ om̃is
multitudo uł synagoga eius. Prin¬
ceps enĩ hereticoꝵ diabolus. Cuius
uere congregatio synagoga est. de
qua in apocalipsi dr̃. Qui sunt sy¬
nagoga sathanȩ. Sequentes aut̃ uer¬
siculos qui obelo p̾notantur p̃tere¬
undos puto. dicendũq qđ habetur in
hebraico. In circuitu illius sepulchra
eoꝵ: uidelicet deceptoꝵ ab eo. Qui
om̃s uulnerati uł interfecti sunt gla¬
dio: et id̾o corruerunt. Quoꝵ sepul¬
chra data sunt in nouissimis laci. Qd̾
autẽ lacus uocetur infernus. ꝑ spicuȩ
psalmus de monstrat ille: in quo pęni¬
tens loquitur. Assimilatus sum cũ his
qui descendunt in lacum. Quẽ neqͦ ꝙͣ
debemus iuxta latini sermonis ꝓprie¬
tatem eum intelligere. qui grece Aydeiti¬
dr̃. ut est lacus tiberiadis et lacus la¬
rius et benacus multiq alii: sed quaᷤᷤ
nos solemus appellare cisternas. Quos
lacus qui aquas refrigerant. et omnẽ¬

Expanded text:
sermo demonstrat: Ibi Assur, et omnis sermo demonstrat: Ibi Assur, et omnis multitudo ejus, vel synagoga ejus. Princeps enim haereticorum diabolus, cujus vere congregatio synagoga est, de qua in Apocalypsi dicitur: Qui sunt synagogae Satanae . Sequentes autem versiculos, qui obelo praenotantur, praetereundos puto, dicendumque quod habetur in Hebraico: In circuitu illius, sepulcra eorum, videlicet deceptorum ab eo. Qui omnes vulnerati, vel interfecti sunt gladio, et ideo corruerunt, quorum sepulcra data sunt in novissimis laci. Quod autem lacus vocetur infernus, perspicue psalmus ille demonstrat, in quo poenitens loquitur: Assimilatus sum cum his qui descendunt in lacum 390 . Quem nequaquam debemus juxta Latini sermonis proprietatem eum intelligere qui Graece λίμνη dicitur, ut est lacus Tyberiadis, et lacus Larius, et Benachus, multique alii, sed quas non solemus appellare cisternas. Quos lacus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Nbata. innitens suꝑ fratruelem suum:.
post ea uł fornicatione. uł aliis ui¬
ciis sordidatus. eicitur de eccła:. &. dr
ad eum. De a qua pulcerrima descen¬
de et dormi cũ in circũcisis. id est cũ
immundis: iuxta illũ sensum. quem
ponit apłs. Nos sumus circũcisio. qͥ
mino. et non in carne confidentes.
Hi om̃s in medio uulneratoꝵ siue int̾¬
fectoꝵ cadent cũ pharaone. illo gla¬
dio: quẽ uenit mittere dñs suꝑ t̾rã.
Sicut enim xp̃i gladius bonos a malis
separat dicens. non ueni pacem mitte¬
re suꝑ terrã. sed gladium: sic hereti¬
Isti sunt gygantes potentissimi &. re¬
Nbelles: et ponentes in excelsum ossuũ.
Et quanto ꝑ suꝑbiam se ad excelsa sus¬
tollunt : tanto ad ꝓfundum foueȩ
et in inferni nouissima detrahuntur.
Qui om̃s interfecti sunt gladio. Et ut
sciret uł pharao uł om̃is ȩgypti for¬
titudo quȩ ad inferna de tracta est
quos haberet in penis socios: seques

Expanded text:
bata, innitens super fratruelem suum ? bata, innitens super fratruelem suum ? postea vel fornicatione, vel aliis vitiis sordidatus, ejicitur de Ecclesia, et dicitur ad eum: De aqua pulcherrima descende, et dormi cum incircumcisis, id est, cum immundis, juxta illum sensum quem ponit Apostolus: Nos sumus circumcisio , qumino, et non in carne confidentes. Hi omnes in medio vulneratorum, sive interfectorum cadent cum Pharaone, illo gladio quem venit mittere Dominus super terram. Sicut enim Christi gladius bonos a malis separat, dicens: Non veni pacem mittere super terram, sed gladium : sic haeretiIsti sunt gigantes potentissimi, et rebelles, et ponentes in excelsum os suum, et quanto per superbiam se ad excelsa sustollunt, tanto ad profundum foveae, et inferni novissima detrahuntur, qui omnes interfecti sunt gladio. Et ut sciret vel Pharao, vel omnis Aegypti fortitudo, quae ad inferna detracta est, quos haberet in poenis socios, sequens
Abbreviated transcription (Latin):
siue infoueam ꝓfundissimã: signifi¬
cantur animȩ in egypto huiꝰ scłi
cõmorantes quȩ ꝑdiderunt eum
qui dicit. ego sum uita. Et pecca¬
tis mortuȩ pondere eoꝵ ad inferõ
detrahuntur: dicente peccatore.
Qm̃ iniquitates meȩ suꝑ gressȩ st̃ caput
meũ. sicut onus grauę grauatȩ sunt
suꝑ me. Istȩ sunt de quib scriptũ ẽ
in alio loco. Ingredientur in inferio¬
ra terrȩ. tradentur inmanus gladii:
partes uulpium er̃t. Qui enĩ fo¬
dit foueam: incidet in eam. Unde
& legimus. Lacũ aperuit et effo¬
dit eum: et in cidet in foueam quã
fecit. Quodq sequit᷑. quo pulchrior
es descende. &. dormi cũ in circu̾ei¬
sis: ꝓprie ad pharaonem regẽ egyp¬
ti sermo dirigitur. Siue ut inlxx
de theodotione est additum. ad ipsã
egyptũ de aqua pulcherrima des¬
cende .&. dormi cum in circũcisis.
specialiter adeum ꝑtinet qui in bap¬
tismate xp̃i renatus et audiens cũ
ȩccła. quȩ est ista quȩ ascendit de al¬

Expanded text:
mam, significantur animae in Aegypto hujus saeculi commorantes quae perdiderunt eum qui dicit: Ego sum vita : et peccatis mortuae, pondere eorum ad inferos detrahuntur, dicente peccatore: Quoniam iniquitates meae supergressae sunt caput meum, et sicut onus grave gravatae sunt super me . Istae sunt de quibus scriptum est in alio loco: Ingredientur in inferiora terrae, tradentur in manus gladii, partes vulpium erunt . Qui enim fodit foveam, incidet in eam . Unde 389 et legimus: Lacum aperuit, et effodit eum, et incidit in foveam quam fecit. Quodque sequitur: Quo pulchrior es descende, et dormi cum incircumcisis, proprie ad Pharaonem regem Aegypti sermo dirigitur, sive ut in LXX de Theodotione additum est, ad ipsam Aegyptum: De aqua pulcherrima descende, et dormi cum incircumcisis. Quod specialiter ad eum pertinet, qui in baptismate Christi renatus, et audiens cum Ecclesia: Quae est ista quae ascendit deal
Abbreviated transcription (Latin):
nitates apud hebreos uł maxime
sunt. Fit autẽ planctus suꝑ fortitu¬
dinem ȩgẏpti. ut fortis in malo esse
desistat et recipiat infirmitatem:
&. quando infirmior fuerit tunc
fortior sit. Pro fortitudine ȩgypti.
inhebraico habet multitudinem.
Lata enim & spaciosa uia quȩ ducit
ad mortem: et multi ingrediuntur
enĩ uirtus rara est : et arta & angusta
uia quȩ ducit ad uitam. et pauci st̃
qui ingrediuntur ꝑ eam. Quod aut̃
egyptus plangitur et mortuȩ filiȩ eiꝰ¬

Expanded text:
nitates apud Hebraeos vel maximae nitates apud Hebraeos vel maximae sunt. Fit autem planctus super fortitudinem Aegypti, ut fortis in malo esse desistat, et recipiat infirmitatem, et quando infirmior fuerit, tunc fortior sit. Pro fortitudine Aegypti in Hebraico habet multitudinem. « Lata enim et spatiosa via, quae ducit ad mortem, et multi ingrediuntur enim virtus rara est, « et arcta et angusta via, quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui ingrediuntur per eam. » Quod autem Aegyptus plangitur, et mortuae filiae e
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis gentib prebuerunt mor¬
tui sint et interfecti gladio. ⁊ posu¬
erint gladios suos sub capitib suis.
endũ est : tu solus poteris non eadẽ sus¬
tinere : Quin potius cũ uideris tantã
tecum apud inferos multi tudinem
dormientium. et sepulchrũ tuũ for¬
tissimoꝵ quondã principũ circũ¬
dari memoriis: habebis consolationẽ.
Ileuiora tormenta ȩstimans consor¬
tio plurimoꝵ. Hȩc interim iuxta
simplicem sensũ strictim dixisse suf
ync eadem breuitateficiat.
quantũ ex planationis patitur diffi¬
cultas: spiritalis intelligentiȩ sũma
quȩq carpamus. Supra. una m̃sis
die factus ẽ sermo dñi ad ꝓpħam
Hic. quinta decima. In prima aut̃ẽ
die. hoc est in kalendis: mensis ex¬
ordium est. In quinta decima.
quando totius lunȩ orbis implet᷑.
Et siquidem primꝰ mensis fuerit: a¬
Zimorũ est prima dies. Sin autem
septimus: scenophegiarũ. quando
figuntur tabernacula. Quȩ sollẽp¬

Expanded text:
cunctis gentibus praebuerunt, morcunctis gentibus praebuerunt, mortui sint, et interfecti gladio, et posuerint gladios suos sub capitibus suis, endum est, tu solus poteris non eadem sustinere? Quin potius cum videris tantam tecum apud inferos multitudinem dormientium, et sepulcrum tuum fortissimorum quondam principum circumdari memoriis, habebis consolationem, leviora tormenta aestimans consortio plurimorum. Haec interim juxta simplicem sensum strictim dixisse sufficiat. Nunc eadem brevitate, quantum explanationis patitur difficultas, spiritualis intelligentiae summa quaeque carpamus. Supra una mensis die factus est sermo Domini ad Prophetam: hic quinta decima. In prima autem eis, hoc est, in kalendis, mensis exordium est: in quinta decima, quando totus lunae orbis impletur, et siquidem primzymorum est prima dies; qui autem septimus Scenophegiarum, quando figuntur tabernacula, quae solem
Abbreviated transcription (Latin):
cheoꝵ sequantur errores in eo im¬
peritoꝵ animas cõmouent. si de ue¬
teri quippiam monstrare potue-¬
rint mutatũ consuetudine. libent̃
errare cupientes. quã aliquid ab ȩmu¬
lo uerum discere. Et interim iuxta his¬
toriam manifestus ẽ sensus. In eodem
enĩ anno duodecimo et in eodẽ ut
putamus mense. sed non in una ut supͣ
mensis uerum in quinta decima die
nequaꝗͣ suꝑ pharaone sed suꝑ fortitu¬
dine siue multitudine ȩgypti planctꝰ
assumitur. Quȩ detrahitur de suꝑbia
sua cum uniuersis filiab suis. siue gen¬
tiũ robustarũ ÷ ad terrã ultimam
id est in ꝓfundũ inferni. Dicit᷑q ad
regem ȩgypti. Quo melior es: ut mor¬
tem merearis euadere : Cũ enĩ assur
&. elam. id est ꝑsȩ & mosoch qui int̾¬
Ipretantur capadoces. et thubal quos
alii hiberos alii italos intelligi uo¬
lunt. idumei quoq et principes a qͥ¬
lonis ac sydonii cum uniuersis exer¬
citib suis quoꝵ auxilio horrorem

Expanded text:
chaeorum sequantur errores, in eo imchaeorum sequantur errores, in eo imperitorum animas commovent, si de veteri quidpiam monstrare potuerint mutatum consuetudine, libentius errare cupientes, quam aliquid ab aemulo verum discere. Et interim juxta historiam manifestus est sensus. In eodem enim anno duodecimo, et in eodem, ut putamus, mense, sed non in una, ut supra, mensis, verum in quinta decima die, nequaquam super Pharaone, sed super fortitudine, sive multitudine Aegypti planctus assumitur, qui detrahitur de superbia sua cum universis filiabus suis, sive gentium robustarum ad terram ultimam, id est, in profundum inferni, diciturque ad regem Aegypti: Quo melior es, ut mortem merearis evadere? Cum enim Assur, et Aelam, id est, Persae, et Mosoch, qui interpretantur Cappadoces, et Thubal, quos alii Iberos, alii Italos intelligi volunt: 388 Idumaei quoque et principes Aquilonis, ac Sidonii cum universis exercitibus suis, quorum auxilio horrorem
Abbreviated transcription (Latin):
sti cũ uulneratis dormierunt : cum
his qui descenderunt in foueam. Ibi
principes aquilonis om̃s: uniuersi ma¬
gistratus assur. Qui descender̃t uul¬
nerati cum t̾rore suo: et infortitu¬
dine sua confusi dormierunt in cir¬
cũcisi cũ uulneratis gladio: et abs¬
tulerunt tormentũ suũ cũ descen¬
dentib infoueam. Uidebit eos pha¬
rao. et consolationem accipiet suꝑ
om̃i fortitudine eoꝵ uulnerati gla¬
dio : pharao et om̃is fortitudo eius.
dicit dñs: quia dedi fortitudinem
eius suꝑ terrã uitȩ. et dormiet in
medio in circũcisoꝵ cũ uulneratis
gladio. pharao & om̃is multitudo
eius. dicit dñs ds̃.
oN ignoro fastidiosam fore delicato
lectori tantã int̾ duas ȩditiones dis¬
crepantiam. Sed quid faciã caluni¬
atorib meis: qui si aliquid de lxx
interp̃tũ trans latione sub traxero.
me sacrilegum et absq timore dñi
uociferantur. maxime qui cũ infi¬
dei ueritate discordent. & mani¬

Expanded text:
isti cum vulneratis dormierunt cum isti cum vulneratis dormierunt cum his qui descenderunt in foveam. Ibi principes Aquilonis omnes universi magistratus Assur, qui descenderunt vulnerati cum terrore suo, et in fortitudine sua confusi dormierunt incircumcisi cum vulneratis gladio, et abstulerunt tormentum suum cum descendentibus in foveam. Videbit eos Pharao, et consolationem accipiet super omni fortitudine eorum: vulnerati gladio Pharao, et omnis fortitudo ejus, dicit Dominus Deus. Quia dedi formidinem ejus super terram vitae, et dormiet in medio incircumcisorum cum vulneratis gladio, Pharao et omnis multitudo ejus, dicit Dominus Deus. Non ignoro, fastidiosam fore delicato lectori tantam inter duas editiones discrepantiam. Sed quid faciam calumniatoribus meis, qui si aliquid de LXX interpretum translatione subtraxero, me sacrilegum et absque timore Domini vociferantur, maxime qui cum in fidei veritate discordent, et Mani
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ. Ibi ȩlam et om̃is fortitudo eiꝰ
in circuitu sepulchri eius om̃s uul¬
nerati ⁊ cadentes gladio . &. qui des¬
cendunt in circuncisi in terrȩ ꝓfun¬
dum. qui dederunt timorem siũ in
terra uitȩ : &. acceperunt torm̃tũ
suum cũ his qui descendunt in foueã.
in medio uulneratoꝵ. Ibi dati sunt
mosoch et thubal &. om̃is fortitudo
eoꝵ : in circuitu sepulchri eius om̃s
uulnerati eius. uniuersi in circum¬
cisi &. uulnerati gladio. qͥ dedert¬
terrorẽ suũ suꝑ terrã uitȩ. et ñ dor¬
mierunt cũ gygantib qui cȩciderant
ab ȩterno. qui descenderunt in infer¬
num cũ armis quib utebantur ad bel¬
la. et posuerunt gladios suos sub capi¬
tib suis. et factȩ sunt iniquitates eoꝵ
in ossib eoꝵ. quia t̾ruerant gygantes
in uita sua. Et tu in medio in circũ¬
cisoꝵ contereris : et dormies cũ uulne¬
ratis gladio. Ibi edom. reges eiꝰ. &.
om̃s principes assur : qui dederunt
fortitudinem eius in uulnere gladii.

Expanded text:
 et omnis fortitudo ejus in circuitu sepulcri ejus, omnes vulnerati, et cadentes gladio: et qui descendunt incircumcisi in terrae profundum, qui dederunt terrorem suum in terra vitae, et acceperunt tormentum suum cum his qui descendunt in foveam in medio vulneratorum. Ibi dati sunt Mosoch, et Thubal, et omnis fortitudo eorum in circuitu sepulcri ejus, omnes 387 vulnerati ejus, universi incircumcisi, et vulnerati gladio, qui dederterrorem suum super terram vitae, et non dormierunt cum gigantibus qui ceciderunt ab aeterno: qui descenderunt in infernum cum armis quibus utebantur ad bella, et posuerunt gladios suos sub capitibus suis, et factae sunt iniquitates eorum in ossibus eorum, quia terruerunt gigantes in vita sua. Et tu in medio incircumcisorum contereris, et dormies cum vulneratis gladio. Ibi Edom, et reges ejus, et omnes principes Assur, qui dederunt fortitudinem ejus in vulnere gladii:
Abbreviated transcription (Latin):
peccauerit. Etiam si dixero iusto. quod uita
uiuat. ⁊ confisus in iusticia sua fecerit
iniquitatẽ : om̃s iusticiȩ eiꝰ obluuoni
tradentur: et in iniquitate sua quam
oꝑatus est. in ipsa morietur. Sin autẽ
dixero impio. morte morieris. et egerit
pęnitentiam a peccato suo. feceritq ui¬
diciũ &. iusticiam. pignus restituerit.¬

Expanded text:
peccauerit. etiamsi dixero iusto quod uita peccauerit. etiamsi dixero iusto quod uita uiuat, et confisus in iustitia sua fecerit iniquitatem, omnes iustitiae eius obliuioni tradentur et in iniquitate sua, quam operatus est, in ipsa morietur. si autem dixero impio: morte morieris, et egerit paenitentiam a peccato suo feceritque iudicium et iustitiam, pignus restituerit
Abbreviated transcription (Latin):
serit. De magistris negligentib salo¬
mon loquit᷑. Sapientia abscondita ⁊
thesaurus occultus: quȩ utilitas in u¬
gelio: quod qui scandalizauerit unum
de minimis ȩccłȩ. expediat ut alliget᷑
ad collũ eiꝰ mola asinaria ⁊ abiciatur
in ꝓfundũ. quã in specula ẽstitutꝰ plu¬
rimis noceat.
Ugͦ fili hominis. dic ad domũ isrł. Sic lo¬
cuti estis dicentes. Iniquitates nr̃ȩ &. pec¬
cata nr̃a suꝑ nos sunt. et in ipsis nos tabesci¬
mus. Quomͦ gͦ uiuere poterimus : Dic
ad eos. Uiuo etgo dicit dñs ds̃: nolo mor¬
tem impii. sed ut reuertatur impiꝰ a uia
sua et uiuat. Conuertimini auiis ur̃is
pessimis. Et quare moriemini domꝰ isrł:
Tu itaq fili hominis. dic ad filios popłitui.
Iusticia iusti ñ liberabit eũ in quacũq
die peccauerit: et impietas impii ñ noce¬
bit ei. in quacũq die conuersus fuerit
ab impietate sua. Et iustus ñ poterit
uiuere in iusticia sua: in quacũq die

Expanded text:
serit. De magistris negligentibus Saloserit. De magistris negligentibus Salomon loquitur: « Sapientia absconsa, et thesaurus occultus, quae utilitas utriuin eum, qui scandalizaverit unum de minimis aecclesiae: Expedit, ut alligetur ad collum eius mola asinaria, ut abiciatur in profundum, quam in specula constitutrimis noceat.ergo, fili hominis, dic ad domum Israhel: sic locuti estis dicentes: iniquitates nostrae et peccata nostra super nos sunt et in ipsis nos tabescimus: quomodo ergo uiuere poterimus? dic ad eos: uiuo ego, dicit dominus deus, nolo mortem impii, sed ut reuertatur impius a uia sua et uiuat: conuertimini a uiis uestris pessimis: et quare moriemini, domus Israhel? tu itaque, fili hominis, dic ad filios populi tui: iustitia iusti non liberabit eum, in quacumque die peccauerit, et impietas impii non nocebit ei, in quacumque die conuersus fuerit ab impietate sua, et iustus non poterit uiuere in iustitia sua, in quacumque die
Abbreviated transcription (Latin):
nũ incentiua suscipiat : sed uidicet atq
discernat quȩ sectanda sibi. quȩ ue fu¬
gienda sint. Speculator t̾rȩ iudeȩ. uł
rex potest intelligi uł ꝓpheta. Specu¬
a popło electus. et seripturarũ lectio¬
ne cognoscens ⁊ p̃uidens quȩ futura
sint. ad nuntiet popło: et corrigat de¬
linquentẽ. Unde magnoꝑe formidan¬
dũ est. ne ad hoc officiũ accedamꝰ in dig¬
ni: et assũpti a popło. negligentiȩ nos
demus atq desidiȩ. et quod his peius ẽ
deliciis uentriq et ocio seruientes. ho¬
norem nos accepisse putemus ñ ministe¬
riũ: siquidẽ filius hominis ñ uenit mi¬
nistrari sed ministrare. et pedes discipu¬
loꝵ lauit : ut ostenderet om̃s sordes &.
uicia a magistro in discipłis debere di¬
lui atq purgari. Nec statim res¬
pondeamꝰ. Quid ꝓdest dicere. si noluit
auditor facere qđ docueris : Unꝰqͥsq
enĩ ex suo animo atq officio udicat᷑.¬
Tu si locutus ñ fueris. ille si audire contẽp¬

Expanded text:
num incentiva suscipiat, sed judicet atque discernat quae sectanda sibi, quaeve fugienda sint. Speculator terrae Judaeae, vel rex potest intelligi, vel propheta: specua populo electus, et Scripturarum lectione cognoscens, et praevidens, quae ventura sunt, annuntiet populo, et corrigat delinquentem. Unde magnopere formidandum est, ne ad hoc officium accedamus indigni, et assumpti a populo negligentiae nos demus atque desidiae, et, quod his prius est, deliciis, ventrique et otio servientes, honorem nos accepisse putemus, non ministerium; siquidem Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare ; et pedes discipulorum lavit , ut ostenderet omnes sordes et vitia a magistro in discipulis debere dilui atque purgari. Nec statim respondeamus: Quid prodest docere, si nolit auditor facere, quod docueris? Unusquisque enim ex suo animo atque officio judicatur-tu, si locutus fueris, ille si audire contemp
Abbreviated transcription (Latin):
eum suꝑ se speculatorẽ. et ille uiderit
gladium uenientẽ suꝑ terrã. ⁊ cecinerit
bucina. et adnuntiauerit popło. audi¬
ens autẽ quisqͥs ille est sonitũ bucinȩ
non se obseruauerit ueneritq gladiꝰ
et tulerit siue cõprehenderitꝰ eum: san¬
guis ipsius suꝑ caput eius erit. Sonitũ
uł uocemꝰ bucinę audiuit. et non se ob¬
seruauit: sanguis eius in ipso erit. Sin
autẽ scustodierit: animã suã saluabit.
Qđ si speculator uiderit gladiũ uenien¬
tem. ⁊ non insonuerit bucina. ⁊ po¬
pulus ñ se custodierit. ueneritq gla

Expanded text:
eum super se speculatorem, et ille uiderit eum super se speculatorem, et ille uiderit gladium uenientem super terram et cecinerit bucina et adnuntiauerit populo, audiens autem quisquis inon se observaverit: veneritque gladius, et tulerit sive comprehenderit eum: sanguis ipsius super caput ejus erit. Sonitum vel vocem buccinae audivit, et non se observavit, sanguis ejus in ipso erit: si autem se custodierit, animam suam salvabit. Quod si speculator viderit gladium 394 venientem, et non insonuerit buccina; et populus
Abbreviated transcription (Latin):
& illos confundi in suppliciis et t̾ro¬
rib suis. suꝑ uniuersa multitudine
sua quȩ interfecta ẽ gladio. pharaoniᷤᷤ
scilicet. uł om̃iũ socioꝵ eius. p̃cipueq
assyrii regis. &. mosoch et thubal. &.
idumeoꝵ et principũ aquilonis. &
sydonioꝵ. Hi enĩ dederant terrorem
suũ int̾ra uiuentiũ. Quod quinto
dr̃. ut om̃s istius modi nationes caue¬
re ⁊ fugere debeamus. quȩ cunctis
nos sensib deceperunt: &. scire esse
horribiles nec facile posse uitari. nͥ¬
om̃i custodia seruauerimꝰ cor nr̃m.
Dormiuit inquit et ipse pharao. cũ
sociis suis interfectis gladio. Qui socii
multitudo eius st̃. ꝑ latã et spaciosã
uiam ꝑ gentes. ad supplicia sempit̾na.
Tfac tum ẽ uerbũ dñi ad me dicens.
fili hominis. loquere ad filios popłi
tui: et dices ad eos. Terra cũ induxe¬
ro suꝑ eam gladiũ. et tulerit popłs
terrȩ uirũ unũ de nouissimis suis. siue
hominẽ unũ de suis. et constituerit

Expanded text:
et illos confundi in suppliciis et terroet illos confundi in suppliciis et terroribus suis super universa multitudine sua quae interfecta est gladio, Pharaonis sciliceAssyrii regis, et Mosoch et Thubal et Idumaeorum, et principum Aquilonis, et Sidoniorum. Hi enim dederant terrorem suum in terra viventium. Quod quinto dicitur, ut omnes istiusmodi nationes cavere, et fugere debeamus, quae cunctis nos sensibus deceperunt, et scire esse horribiles, nec facile posse vitari, nomni custodia servaverimus cor nostrum. Dormivit, inquit, et ipse Pharao cum sociis suis interfectis gladio, qui socii, multitudo ejus sunt, per latam, et spatiosam viam pergentes ad supplicia sempiterna. Et factum est verbum Domini ad me, dicens: Fili hominis, loquere ad filios populi tui, et dices ad eos: Terra cum induxero super eam gladium, et tulerit populus terrae virum unum de novissimis suis sive hominem unum de suis, et consti
Abbreviated transcription (Latin):
qui descenderunt in lacum: de quib
supra diximus. In ipso comitatu ert̃
&. principes aquilonis. aquo ex ardes¬
cent mala suꝑ terrã: et a quo ił in
plena carnium ossuũq succenditur.
Et non solum principes aquilonis: uerũ
om̃s magistratus assur. Pro quo in he¬
braico uerius positum est: uniuersi
sydonii. Quos nos in uenatores uertimꝰ:
iuxta illud qđ scriptum est. Anima
nr̃a sicut passer erepta ẽ de laqueo
uenantiũ. Pro quo inhebraico positũ
est sydonioꝵ. Qui sydonii siue uena¬
tores deducentur ad inferos pauentes:
in sua quondã confisi fortitudine. Et
dormient immundi. et portabunt con¬
fusionem siue tormentũ suum. haben¬
tes male conscientiȩ pęnitudinẽ sempi¬
ternã: ita ut ignis eoꝵ non ex tingua¬
tur. et uermis eoꝵ non moriatur. Qͦs
om̃s cũ uiderit pharao consolabitur:
uł habens adhuc malitiam pristinã.
& multos pęnȩ suȩ socios habere se cer¬
nens. Uł certe consolatus est : uidens

Expanded text:
qui descenderunt in lacum. De quibus qui descenderunt in lacum. De quibus supra diximus, in ipso comitatu erunt, et principes aquilonis, a quo exardescunt mala super terram, et a quo vel in plena carnium ossiumque succenditur. Et non solum principes Aquilonis, verum omnes 393 magistratus Assur, pro quo in Hebraico verius positum est, universi Sidonii, quos nos in venatores vertimus, juxta illud quod scriptum est: Anima nostra sicut passer erepta est de laqueo venantium , pro quo in Hebraico positum est, Sidoniorum. Qui Sidonii, sive venatores, deducentur ad inferos paventes, in sua quondam confisi fortitudine, et dormient immundi, et portabunt confusionem sive tormentum suum, habentes malae conscientiae poenitudinem sempiternam: ita ut ignis eorum non exstinguatur , et vermis eorum non moriatur . Quos omnes cum viderit Pharao, consolabitur, vel habens adhuc malitiam pristinam, et multos poenae suae socios habere se cernens, vel certe consolatus est, videns
Abbreviated transcription (Latin):
de regione uiuentiũ sua ꝑuersitate
t̾rerent. dum descendunt ad infernum
cũ armis suis & ponunt gladios sub
capitib suis. & iniquitas eoꝵ usq ad
ossa ꝑuenit. Post hȩc scriptũ est. Et
tu gͦ in medio in circũcisoꝵ contereris.
Qđ uel ad pharaonem. uł ad fortitudi¬
nem siue multitudinẽ ȩgẏpti dicit᷑.
quod & ipsa conteratur. iuxta illud
qđ scriptum ẽ. Ds̃ aut̃ conterat satha¬
nan sub pedib ur̃is uelociter. Et dor¬
mies inquit cum int̾fectis gladio. som¬
no ꝑpetuo. Ibi cũ assyrio et cũ ȩgyp¬
tia erit multitudine. idumea ⁊ re¬
ges eius: om̃s qui t̃renis oꝑib seruie¬
runt. siue sanguine delectati sunt
Et enĩ idumea. & terrenã & sangui¬
nariam sonat. Om̃s reges & uniuersi
principes de quib crebro & apłs lo
quitur t̾renis oꝑib in cubantes.et
effundentes cotidie sanguinẽ eoꝵ. qͦs
sua fraude deceperint. cũ in circũcisis
et immundis dormierunt. &. cui his

Expanded text:
de regione viventium, sua perversitate de regione viventium, sua perversitate terrerent, dum descendunt ad infernum cum armis suis, et ponunt gladios suos sub capitibus suis, et iniquitates eorum usque ad ossa tu ergo in medio incircumcisorum contereris, » quod vel ad Pharaonem, vel ad fortitudinem sive multitudinem Aegypti dicitur, quod et ipsa conteratur, juxta illud quod scriptum est: « Deus autem conterat Satanam sub pedibus vestris velociter . » Et dormies, inquit, cum interfectis gladio. » Somno perpetuo ibi cum Assyrio et cum Aegyptia erit multitudine Idumaea et reges ejus omnes, qui terrenis operibus servierunt, sive sanguine delectati sunt. Etenim Idumaea, et terrenam et sanguinariam sonat. Omnes reges et universi principes, de quibus crebro et Apostolus loquitur, terrenis operibus incubantes, et effundentes quotidie sanguinem eorum quos sua fraude deceperunt, cum incircumcisis et immundis dormierunt, et cum his
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitates eoꝵ in ossib eoꝵ : quia
terror fortium facti sunt in terra
uiuentium. Hi inquit qui hereticoꝵ
principes ex titerunt. ad tantũ ma¬
liciȩ ꝑ uenere culmen atq cruciatum:
ut nec cum fortib atq gygantibus
qui a principio corruerunt. similia
mereantur ferre supplicia. Qui ne¬
quaꝗͣ erroris sui acta pęnitentia. des¬
cenderunt ad inferos cum armissuis.
rebelles contra dm̃ et ȩccłam: eius secũ
animos deferentes. de quib scriptũ ẽ
F ilii hominũ dentes eoꝵ arma &. sa¬
gittȩ. Et posuerunt ait gladios suos
sub capitib suis. requiescentes in ani¬
mo ꝑduelli: & ꝓ sũma uictoria sen¬
tentiarũ suarũ iacula complexantes:
intantũ ut iniquitates eoꝵ fuerint
in ossib eoꝵ. hoc est fortissima figm̃¬
ta et erroris sui dogmata possidentes.
Quia terror fortium facti sunt in uita
sua: siue in t̾ra uiuentium. Quod qͦr¬
to dr̃ : ut fortissimos quosq &. haben¬
tes scientiam scripturarũ. et qui essent

Expanded text:
eorum; quia terror fortium 392 facti sunt in terra viventium. Hi, inquit, qui haereticorum principes exstiterant, ad tantum malitiae pervenere culmen atque cruciatum, ut nec cum fortibus atque gigantibus, qui a principio corruerunt, similia mereantur ferre supplicia. Qui, nequaquam erroris sui acta poenitentia, descenderunt ad inferos cum armis suis, rebelles contra Deum, et Ecclesiam ejus; secum arma deferentes, de quibus scriptum est: Filii hominum dentes eorum arma et sagittae ; et posuerunt, ait, gladios suos sub capitibus suis, requiescentes in animo perduelli; et pro summa victoria, sententiarum suarum jacula complexantes: in tantum ut iniquitates eorum fuerint in ossibus eorum, hoc est, fortissima figmenta, et erroris sui dogmata possidentes. Quia terror fortium facti sunt in vita sua, sive in terra viventium. Quod quarto dicitur, ut fortissimos quosque, et habentes scientiam Scripturarum, et qui essent
Abbreviated transcription (Latin):
eiecta est de paradyso di: ꝓpt̃ impi¬
etatem suã. Et succident illã alieni.
et crudeles siue pestilentes in gentib:
ut impleatur illud quod scriptũ ẽ
Pestilente flagellato. stultꝰ astutior
fiet. Et iterũ. lam securis ad radices
arboris posita est. Quin prȩcident eã
suꝑ montes: ut corruat in suꝑbia sua.
Incunctis autẽ conuallibus corruent
rami eius. ut ad tartarũ deducantur
om̃s qui in eius fuere comitatu. ⁊ re¬
cedant de umbraculo illius. ut relin¬
quant eam: ut uolatilia cęli et bestiȩ
terrȩ quȩ prius sub illa fuerant. ⁊ illiꝰ
umbraculo tegebantur. post ea pęnȩ
eius participes sint. Cumq uiderinł
çȩtera ligna siluarũ siue paradysi.
assur cyparissum dñi sententia corru¬
isse : non eleuabunt᷑ in suꝑbiam. nec se
aliquid ȩstimabunt. nec irrigationẽ
aquarum suarũ ꝓprias arbitrabunt᷑
diuitias: eo quod om̃s rami ⁊ uolati¬
lia cęli et bestiȩ terrȩ quȩ erant sub

Expanded text:
ejecta est de paradiso Dei propter impiejecta est de paradiso Dei propter impietatem suam; et succident illam alieni et crudut impleatur illud quod scriptum est: « Pestilente flagellato stultus astutior fiet . » Et iterum: « Jam securis ad radices arboris posita est . » Qui praecident eam super montes, ut corruat in superbia sua. In « cunctis autem convallibus corruent rami ejus, » ut ad tartarum deducantur omnes qui in ejus fuere comitatu. « Et recedant de umbraculo illius ut relinquant eam, » ut volatilia coeli et bestiae terrae, quae prius sub illa fuerant, et illius umbraculo tegebantur, postea poenae ejus participes sint. Cumque viderint caetera ligna silvarum sive paradisi, Assur cyparissum sententia Domini corruisse, non elevabuntur in superbiam, nec se aliquid aestimabunt, nec irrigationem aquarum suarum proprias arbitrabuntur divitias, eo quod omnes rami et volatilia coeli et bestiae terrae, quae erant sub
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur. & ȩ̨mulata sunt eã om̃ia
ligna deliciarũ. quȩ erant in para¬
dyso: sic esse disserimus. Emulata
sunt ligna paradysi multitudinẽ
ramoꝵ eius. multi enim uocati ⁊
pauci electi. et lata ⁊ spatiosa uia
quȩ ducit ad mortem: cupit enĩ
tantos habere in salutem. quantos
assur habuit in ꝑditionem. Unde
assur quia sublimatus est in alti¬
tudine. et dedit sublimitatẽ suã
uirentem atq condensam. siue usq
ad nubes cacumen erexit. et eleuatũ
est cor eius ut diceret. ero similis al¬
tissimo: ꝓpterea traditus ẽ in ma¬
nu fortissimi gentium. Quã in tel¬
ligamus aliam de testabilem potestatẽ.
cui traditur ad puniendũ. Ipse est
enim inmicus &. ultor. Ut assur
intelligatur antixp̃c. et fortissimus
gentium cui traditus est sathanas.
iuxta illud. apłi. quos tradidi satha¬
nȩ. ut discant non blasphemare.
Qui faciens faciet ei. quȩcũq ei a dño
fuerint imꝑata. Ista autẽ cyparissus

Expanded text:
sequitur: Et aemulata sunt eam omnia sequitur: Et aemulata sunt eam omnia ligna deliciarum quae erant in paradiso, sic edisserimus: Aemulata sunt ligna paradisi multitudinem ramorum ejus: Multi enim vocati, et pauci electi . Et; Lata et spatiosa via quae ducit ad mortem . Cupit enim tantos habere in salutem, quantos Assur habuit in perditionem. Unde quia Assur sublimatus est in altitudine; et dedit sublimitatem suam virentem atque condensam, sive usque ad nubes cacumen erexit, et elevatum est cor ejus ut diceret: Ero similis Altissimo , propterea traditus est in manu fortissimi gentium: quam intelligimus aliam detestabilem potestatem, cui traditur ad puniendum: ipse est enim inimicus et ultor; ut Assur intelligatur Antichristus, et fortissimus gentium cui traditus est, Satanas, juxta illud Apostoli: Quos tradidi Satanae, ut discant non blasphemare : Qui faciens faciet ei quaecumque ei a Domino fuerint imperata. Ista autem cyparissus
Abbreviated transcription (Latin):
conditio est. Alii habitant in ramis
eius quasi uolatilia: scientiam sibi
in philosophia &. in hereticoꝵ dog¬
matib pollicentes. Alii quasi bestiȩ.
feri. immites. atq crudeles. Alii qͦi
multitudo gentium plurimarum:
ut commixtos diuersis uiciis signi¬
ficet atq peccatis. Erat aut̃ assur
pulcherrimꝰ in magnitudine sua:
et in dilatatione arbustoꝵ suorũ:
quia aquis multis radix eius fuerat
irrigata. in tantũ ut in paradyso
dei nulla cedroꝵ ⁊ cyparissoꝵ esser
altior. nec abietes piniq ad ȩq̾rent
sublimitatẽ eius. siue platani ñ
essent ȩquȩ frondib illius. Idcir¬
co autẽ nulla arboꝵ in paracdyso
plantatarũ ei fuerat ad ȩquata:
quia om̃e lignũ paradysi di. non ẽ
assimilatum illi ⁊ pulchritudini
eius. Nequaꝗͣ enĩ erectȩ st̃ ꝑ suꝑ¬
biam. sed scierunt humilitatẽ suã:
neq similitudinem di. sacrilego sibi
animo uendicare conatȩ sunt. Qd̃q

Expanded text:
conditio est. Alii habitant in ramis conditio est. Alii habitant in ramis ejus quasi volatilia, scientiam sibi in philosophia, et in haereticorum dogmatibus pollicentes. Alii quasi bestiae ferae, immites atque crudeles: alii quasi multitudo gentium plurimarum; ut commixtos diversis vitiis significet atque peccatis. Erat autem Assur pulcherrimus in magnitudine sua, et in dilatatione arbustorum suorum, quia aquis multis radix ejus fuerat irrigata, in tantum ut in paradiso Dei nulla cedrorum et cyparissorum esset altior, nec abietes pinique adaequarent sublimitatem ejus; sive platani non essent aequae frondibus illius. Idcirco nulla arborum in paradiso plantarum ei fuerat adaequata, quia omne lignum paradisi Dei non est assimilatum illi et pulchritudini ejus. Nequaquam enim erectae sunt per superbiam, sed scierunt humilitatem suam, neque similitudinem Dei sacrilego sibi animo vindicare conatae sunt. Quodque
Abbreviated transcription (Latin):
cȩli. Om̃is enĩ qui facit peccatum.
de diabolo natus ẽ: &. de ramoꝵ
eiꝰ numero cõputatur. Illa autẽ
uolatilia fecerunt nidos in ramis
eius. quȩ iuxta uiam ȩuangłicã co¬
medere sementẽ : siue qm̃ om̃s pecca¬
uerunt et indigent miscđia dđi. de
quib dictũ est. om̃s declinauerunt
simul in utiles facti sunt. id circo in
ramis eius fecerunt nidos. Sequit᷑.
Et sub frondib eius genuert̃ omnes
bestiȩ saltuum: quȩ xp̃i mansuetu¬
dinem ꝑdiderunt. Et sub umbra¬
culo eius habitabat cętus gentium
plurimarũ: ut nullus esset qui ñ
eius tangeretur umbraculo. p̃ter
eum qui dixit. Ecce uenit pͥnceps
mundi istius : ⁊ inueniet in me
nichil. Punũ enĩ hominẽ pecca¬
tũ intrauit in mundo. et ꝑ peccatũ
mors: et sic in om̃s homines mors
ꝑtransiit. in quo om̃s peccauimus:
&. in adam om̃s morimur. cunctiq
peccauimus. & indigemus gła đi.
Et tam̃ in ipsa habitatione: diu̾sa

Expanded text:
coeli. Omnis enim qui facit peccatum , coeli. Omnis enim qui facit peccatum , de diabolo natus est, et de ramorum ejus numero computatur. Illa autem volatilia fecerunt nidos in ramis ejus, quae juxta viam Evangelicam comedere sementem , sive quia omnes peccaverunt, et indigent misericordia Dei , de quibus dictum est: Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt : Idcirco in ramis ejus fecerunt nidos. Sequitur: Et sub frondibus ejus genuerunt omnes bestiae saltuum, quae Christi mansuetudinem perdiderunt, et sub umbraculo illius habitabat coetus gentium plurimarum, ut nullus esset, qui non ejus tegeretur umbraculo, praeter eum qui dixit: Ecce venit princeps mundi istius: et inveniet in me nihil . Per unum enim hominem peccatum intravit in mundum, et 375 per peccatum mors ; et sic in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccavimus, et in Adam omnes morimur, cunctique peccavimus, et indigemus gloria Dei . Et tamen in ipsa habitatione diversa
Abbreviated transcription (Latin):
quib scriptũ est. Quid tibi ut bi¬
bas aquã geon. siue syor: Quod aqͣs
turbidas sonat. Abyssus quoq exal¬
tauit eum: suꝑ quã in pͥncipio mun¬
di tenebrȩ ferebantur. Et ad quã
in ȩuangłio dȩ mones nemittantur
rogant. flumina eiusdẽ abyssi: in
aquas fluminũ : Et in alio loco.
Ecce dñs inducet suꝑ uos aquã flu¬
minis fortẽ et multã: regẽ assyri¬
orũ. et omnẽ głam eiꝰ. Riuos quoq
suos emisit abẏssus ad uniuersa lig¬
na regionis: ut non solum pͥncipẽ
mundi huiꝰ. sed &. socios illius irri¬
garet. Propt̾ea eleuatus ẽ. ⁊ super
om̃ia altissima ligna succreuit ⁊ &
multiplicata sunt arbusta eiꝰ. &
totius orbis possedit imꝑiũ dicens.
Hȩc om̃ia mͥ tradita suntͥ. Et eleua¬
ti sunt rami eiꝰ: qui aquis abyssi
fuerant irrigati. Qui extendit si¬
ue dilatauit umbraculũ suũ: ut
om̃s suȩ subiceret ditioni. In ramiᷤ
eiꝰ fecerunt nidos om̃ia uolatilia

Expanded text:
quibus scriptum est: Quid tibi ut biquibus scriptum est: Quid tibi ut bibas aquas Geon , sive Sior? quod aquas turbidas sonat. Abyssus quoque exaltavit eum super quam in principio mundi tenebrae ferebantur , et ad quam in Evangelio daemones ne mittantur, rogant . Flumina ejusdem abyssi in caquas fluminum ? Et in alio loco: Ecce Dominus inducet super vos aquam fluminis fortem et multam, regem Assyriorum et omnem gloriam ejus . Rivos quoque suos emisit abyssus ad universa ligna rmundi hujus, sed et socios illius irrigaret. Propterea elevatus est, et super omnia altissima ligna succrevit: « Et multiplicata sunt arbusta ejus, » et totius orbis possedit imperium dicens: Haec omnia mihi tradita sunt: « Et elevati sunt rami ejus, » qui aquis abyssi fuerant irrigati: qui extendit sive dilatavit umbraculum suum ut omnes suae subjiceret ditioni. In ramis ejus fecerunt nidos omnia volatilia
Abbreviated transcription (Latin):
uocati.&. pauci electi. Et in lege
scriptũ est. Non eris cũ multitudi¬
ne in malo. Dicit᷑q ad regẽ ȩgypti.
cui similis factus es in magnitudine
siue altitudine tua: quod ⁊ ipse se
exaltauerit.&. sub iaceat illi senten¬
tiȩ. Omĩs qui se exaltat : humilia¬
altitudini qui quasi cedrus siue
cyparissus in libano fuerit pul¬
cher ramis. &. frondib nemoro¬
sus. excelsusq altitudine. ⁊ ad
nubes usq erexerit caput. ad quã
quib mandatur ne pluant super
isrł ymbrem. Pulchritudo quoq illiꝰ
predicat᷑. quȩ in turpitudinẽ praua
uoluntate mutata est: ita ut dicat᷑
de eo. confringet dñs cedros libani:
Et excelsus ipse in altissimo montium
libano constitutus : quanto sublimi¬
or fuerat. tanto fortius caderet. Cuiꝰ
scriptura sacra uolens altitudinẽ
de monstrare : appellat eum sensũ
magnũ. Quẽ nutrierunt aquȩ. N
aquȩ syloe quȩ uadunt cũ silentio:
sed aquȩ rasin. et aquȩ egypti. de

Expanded text:
vocati, et pauci electi . Et in lege vocati, et pauci electi . Et in lege scriptum est: Non eris cum multitudine in malo. Diciturque ad regem Aegypti: Cui similis factus es in magnitudine, sive in altitudine tua? Quod et ipse se exaltaverit, et subjaceat illi sententiae: Omnis qui se exaltat, humiliasimilis, qui quasi cedrus, sive cyparissus in Libano fuerit, pulcher ramis et frondibus nemorosus; excelsusque altitudine et ad nubes usque erexerit caput, ad quas quibus mandatur ne pluant 374 super Israel imbrem. Pulchritudo quoque illius praedicatur, quae in turpitudine prava voluntate mutata est ; ita ut dicatur de eo: Confringet Dominus cedros Libani : et excelsus ipse in altissimo montium Libano constitutus, quanto sublimior fuerat, tanto fortius caderet. Cujus Scriptura sancta volens altitudinem demonstrare, appellat cedrum magnam, quam nutrierunt aquae, non aquae Siloe quae vadunt cum silentio , sed aquae Rasin, et aquae Aegypti, de
Abbreviated transcription (Latin):
uolumine continentur. Et apłi
duodecim sunt. Quoꝵ qͥa unus iu¬
das ꝓditor fuit: in locum eiꝰ mathiaᷤᷤ
eligitur. Et archisynagogi filia an
sanitatem. Sed quia corripitur pha¬
rao. et postea plangitur: ꝓpterea
t̃cius mensis &. unus dies. undecĩ
annoꝵ numero copulantur. Unde
et in consequentib duodecimo an¬
no. mense duodecimo. una mensis.
fit uerbũ dñi ad iezechiel dicens.
Fili hominis: assume planctũ super
pharao regem ȩgypti: ⁊ dices ad eũ.
Qui enĩ plangitur. idõ plangitur:
ut intelligat quanta bona ꝑdide¬
rit. Et tamen quia pharao erat.
⁊ brachium eiꝰ necdũ fuerat colliga¬
tum. nec pristinã receperat fortitu¬
dinẽ: ꝓpt̾ea in anno & in mense
duo decimo uiginti nouẽ dies ad¬
huc remanent. ut duodecĩ annoꝵ
numerus impleatur. Uno gͥ m̃sis
ut loquatur regi ȩgypti &. multi¬
tudini eius. In quo mirandũ. qđ
quatuor interp̃tes non popłm dixe¬
rint. sed multitudinẽ. Multi enĩ

Expanded text:
volumine continentur. Et Apostoli volumine continentur. Et Apostoli duodecim sunt , quorum quia unus Judas proditor fuit, in locum ejus Matthias eligitur. Et archisynagogi  Al. arcsanitatem. Sed quia corripitur Pharao, et postea plangitur, propterea tertius mensis et unus dies undecim annorum numero copulantur. Unde et in consequentibus duodecimo anno, mense duodecimo, una mensis, fit verbum Domini ad Ezechiel, dicens: Fili hominis, assume planctum super Pharaonem regem Aegypti, et dices ad eum. Qui enim put intelligat quanta bona perdiderit, et tamen, quia Pharao erat, et brachium ejus necdum fuerat colligatum, nec pristinam receperat fortitudinem: propterea in anno et in mense duodecimo, viginti novem dies adhuc remanent, ut duodecim annorum numerus compleatur. Uno igitur mensis ut loquatur regi Aegypti et multitudini ejus. In quo mirandum quod quatuor interpretes non populum dixerint, sed multitudinem. Multi enim
Abbreviated transcription (Latin):
dicta sint. Qͤ pleriq ĩ c̃sũmatiõe mundi fu¬
t᷑a ĩtelligurł : et regem pharao. hoc ẽ
eam potestatem cui ȩgyptus subiec¬
ta sit cõparari regi assyrioꝵ potentis¬
simo. id est anticristo. Quod si ille
corruerit. utiq et alii rectores te-¬
nebrarũ istarũ. et principes mundi
facilius corruant. Dicamus gͦ de sin¬
gulis. breuiter om̃ia ꝑstringentes:
ut non tã disseramus et ex planemꝰ
obscura. quã explanare cupientib
materiam dedisse uideamur. Pri¬
mũq discutiendum cur undecimo
anno. t̃cio mense. una die mensis.
factũ ẽ u̾bũ dñi ad ierechielẽ dicens.
F ili hominis. dic pharaoni regi ȩgyp¬
ti .&. multitudini eius. Locuturo
ad pharaonẽ: undecimo anno sermo
fit dñi. Necdũ enĩ uenerat ad duo¬
decimũ: qui numerus plenȩ consũ¬
matȩq uirtutis est. Unde ⁊ duo¬
decim sunt filii iacob aquib pꝰea
duodecim nomina ꝓpħarũ. uno

Expanded text:
dicta sint, quae plerique in consummatione mundi fudicta sint, quae plerique in consummatione mundi futura intelligunt; et regem Pharaonem, hoc est, eam potestatem cui Aegyptus subjecta sit comparari regi Assyriorum potentissimo, id est, Antichristo. Quod si ille corruerit, utique et alii rectores tenebrarum istarum et principes mundi facilius corruant. Dicamus ergo de singulis, breviter omnia perstringentes, ut non tam disseramus et explanemus obscura, quam explanare cupientibus materiam dedisse videamur. Primumque discutiendum cur undecimo anno, tertio mense, una die mensis, factum est verbum Domini ad Ezechielem dicens: Fili hominis, dic Pharaoni Aegypti et multitudini ejus. Locuturo ad Pharaonem, undecimo anno sermo fit Domini: necdum enim venerat ad duodecimum, qui numerus plenae consummataeque virtutis est. Unde et duodecim sunt filii Jacob , a quibus postea duodecim nomina Prophetarum uno