comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siprobus curaecusas perenumerationẽ inqua plurib reb inductis una heces¬
sario confirmatur. hoc pacto necesse autem in imicitiarum causa abihoc ei
hun anssum aut metus aut spei aut alicuius amioi causa & sidioronpot
nilis erouiqustur abeohuno non eẽ occisum. Nam frustra horo occidi nonpotes
Fersimplicem condusionem hoc modo siuos meistuc eo tempore dicitis hoc
saria sunt sed & ut uideo diligent̃ uidendũ ẽ nequo paeto hocgenus ar
in opinione alia insimilitudine Inopinione ut inferna ee sub terra. simili¬
tudo in contrariis & inparib spectatur .Κ. Quo modo in contrariis & in parib:¬
A. In contrariis hoc modo namsihis qui imprudenter laeserunt ignosci conuenit
u necessario profuerunt haberi gratiam non o port&
ut locus sine portu nauib eẽ non potesttutus sic animur sinefide stabilisami¬

Expanded text:
Si probus, cur accusas? Per enumerationem, in qua pluribus rebus inductis una necesSi probus, cur accusas? Per enumerationem, in qua pluribus rebus inductis una necessario confirmatur, hoc pacto: Necesse, aut inimicitiarum causa ab hoc esse hunc occisum, aut metus, aut spe lucri, aut alicujus amici causa; et si horum nihil est, relinquitur, ab eo hunc non esse occisum; nam frustra homo occidi non potest. Per simplicem conclusionem, hoc modo: Si vos me isthuc eo tempore dicitis hocsaria sunt; sed et ut video, diligenter videndum est, ne quo pacto hoc genus arin opinione; alia in similitudine. In opinione, ut, inferna esse sub terra Similitudo in contrariis et in paribus spectatur. CAR. Quomodo in contrariis et in paribus?--ALB. In contrariis hoc modo: Nam si iis qui imprudenter laeserunt, ignosci convenit, illis qui necessario profuerunt, haberi gratiam non oportet? Ex pari sic: Nam ut locus sine portu navibus esse non potest tutus, sic animus sine fide stabilis ami
Abbreviated transcription (Latin):
rem quod solurierit quod sociu m reliquerit quod cruentum gladium habueru
Est quoq quartum quod ad negotium ꝑtinet id est quae lexsit eius rei uel qui
sint auctores eius uel quo id namine quod factum est appellari debe at
ante enimrem causa facti consideranda ẽ idest anspe lucri uelenusa
tempus orcasio modus facultas considerarisolet᷑ id est inquoloco ueđ
in quotem pore uelperquem modum uelqua occasiononauta sacultate reci¬
aquetem pos eneq uaquendumõ: pose gestam rem considera buntunrosi gma
memimen tatio qunenisu locis quos commemorauimus conficituon pdte pro¬
babilis autnocos saria debec ẽe. Necessaria ẽ quaealiter seri non poter
me eunẽ uol persimplicem conclusione fiunt percoopple onẽ inquo
utram conces spris roprȩhenditur ad hunc modũ simprobuetã cina necoꝰ

Expanded text:
rem: quod solus ierit, quod socium reliquerit, quod cruentum gladium habuerit. rem: quod solus ierit, quod socium reliquerit, quod cruentum gladium habuerit. Est quoque quartum, quod ad negotium pertinet, id est, quae lex sit ejus rei; vel qui sint auctores ejus; vel quo id nomine, quod factum est, appellari debeat. Ante enim rem causa facti consideranda est, id est, an spe lucri, vel causa tempus, occasio, modus, facultas considerari solet, id est, in quo loco, vel in quo tempore, vel per quem modum, vel qua occasione, aut facultate occiderit hominem, quaerendum est. Post gestam rem considerabuntur signa argumentatio, quae ex his locis quos commemoravimus, conficitur, aut probabilis aut necessaria debet esse. Necessaria est, quae aliter fieri non potest, merationem seu per simplicem conclusionem fiunt. Per complexionem, in qua, utrum concesseris, reprehenditur in hunc modum: Si improbus est, cur tueris?
Abbreviated transcription (Latin):
optimis uiris esse perniciosum ut malitiosus quis lib& bonos insimulare
& in ante acta uita aliquae turpitudines erunt. haeaut imprudentiae necessitudim er
aut adoliscentiae persuasione perpetrasse aut aliquorũ inuidia fictas aut falsa opini¬
one inlatas ee dicendumerit. si uero nullo modo uitae turpitudo aut hfamia leni
crimine dequo arguatur quare ante actis omissis illud quod inftat agi oportere
EtIDixisti quod alia argumenta apersonis alia a negotus haecenim a ꝑsonis sent
contro uersia est dum uero exnegotiis argumenta sumenda erunt iuͦiͦ consi¬
deranda sunt primo quid sit anterem quid inre quid postrem ut lnfacto
cauponis anterem fuit quodinitinere illi duo famili ariter ibant quod simul
diuerterent in hospitiũ & simulcenarent. in re nox somnium occisio. Loso

Expanded text:
optimis viris esse perniciosum, ut malitiosus quislibet bonos audeat insioptimis viris esse perniciosum, ut malitiosus quislibet bonos audeat insimulare. Si autem et in ante acta vita aliquae turpitudines erunt, has eum aut imprudentiae necessitudine, aut adolescentiae persuasione perpetrasse; aut aliquorum invidia fictas, aut falsa opinione illatas esse dicendum erit. Si autem nullo modo vitae turpitudo, aut infamia leniri crimine, de quo arguatur. Quare anteactis omissis illud, quod instat, agi oportere. CAR. Dixisti, quod alia argumenta a personis, alia a negotiis sintcontroversia est. Cum vero ex negotiis argumenta sumenda sunt, tria consideranda sunt. Primo, quid sit ante rem, quid in re, quid post rem? Ut in facto cauponis  Edit., causae ponis. Ante rem fuit, quod in itinere illi duo familiariter ibant; quod simul diverterent ad hospitium; quod simul coenarent. In re: nox, somnus  Edit., somnium, occisio. Post
Abbreviated transcription (Latin):
non sittalem hominem adtale facinus ꝓruisse. quantum enim dehonestate & tucto
eius qui arguit᷑ d&ractũ erit tantum erit de facultate totiuseius defensionis deinmi¬
nutum. Si nullo ante acta peccatoreus infamari poterit. hostan di sunt iudices non uee
considerare. Sed superiorem uitã ex hac turpitudine imꝓbare Si ħom̃a accussator
Sepẽuno ꝓtegente scut omulte multa nocentis repelluntꝰ spicula. de fensor primosisutert
de bebit eius uitam honestissimam fidebissima demonstrare. aut inrempublicam aut
in parentes cognatos amicos. & eius bene gesta fideliter ac fortiter sique sunt ꝓferen
di &miserumes se tam in signia bona tam paruo reatu obscurari. Nec hoc ipsumaliqua
cupiditate uelmalitia. seu infidelitate ꝑ prxrasse sed casu &ignorantia. aut alterius
suggestione fecisse nułłmq patriaȩ ꝑfectibus ł pi&ate parentum ł dignitate morũ¬
sudere uelle Si quolib& paruo ł leui reatu priorabona ad nullanda sunt & hoc

Expanded text:
non sit talem hominem ad tale facinus proruisse. Quantum enim de honestate et auctoritate ejus qui arguitur, detractum erit, tantum erit de facultate totius ejus defensionis diminutum. Si nullo ante acto peccato reus infamari poterit, orandi  Ms., hortandi sunt juconsiderari; sed superiorem vitam ex hac turpitudine improbandam  Ms., debere coeus locus ei. Saepe enim uno protegente scuto multa nocentis repelluntur spicula. Defensor primo, si poterit, debebit ejus vitam esse honestissimam, fidelissimam demonstrare, aut in rempublicam, aut in parentes, cognatos, amicos; et ejus bene gesta fideliter ac fortiter, si qua  Ms., quae sunt, proferenda; et miserum esse, tam insignia bona tam parvo reatu obscurari. Nec hoc ipsum aliqua cupiditate vel malitia, seu infidelitate perpetrasse, sed casu et ignorantia, aut alterius suggestione fecisse, nullumque 323 patriae profectibus vel pietate parentum, vel dignitate se, si quolibet parvo vel levi reatu priora bona annullanda sunt; praeterea et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Seddũ forte in sono aliquo dubitat᷑ quot sit : tũ a semitonis quibus constat sẽꝑ deuterũ
tritũq disiungi toni in ordine rim̃t᷑ et moxquis ille fuerit agnoscet᷑. donec sonos posse
notare ł canere : ñminꝰ quã litteras scribere ł legere ipse usus efficiat: Eg hȩc
ut cũq dicta sint : ad studia incipientiũ adiuuanda : Quomodo exsonorũ ui.

Expanded text:
Sed dum forte in sono aliquo dubitatur quotus sit, tum a semitoniis, quibus constat semper deuterum tritumque disjungi, toni in ordine rimentur, et mox, quis ille fuerit, agnoscetur: donec sonos posse notare vel canere, non minus, quam litteras scribere vel legere, ipse usus efficiat. Et haec utcumque dicta sint ad studia incipientium adjuvanda. CAPUT VIII.
Abbreviated transcription (Latin):
quaerendopin etiuca ordouiuendi in logi caratio intellogendi uersatur Re. Anq̃uot spares
hisquippe generibus tribus pͥhilo sophiȩ & iameloquia diuina consistunt i esuomodo
ANam auc dsenatura disputaresolent utin genesi &c inecclȩsi asten aut demoribus : ut in
prouerbuis & inomnibus sparsim libris: aut delogica. proquanri theo logiȩam sibi

Expanded text:
quaerendi, in ethica ordo vivendi, in logica ratio intelligendi versatur. C. In quot species his quippe generibus tribus philosophiae etiam eloquia divina consistunt. C. Quomodo?-- A. Nam aut de natura disputare solent, ut in Genesi et in Ecclesiaste; aut de moribus, ut in Proverbiis et in omnibus sparsim libris; aut de logica, pro qua nostri theologicam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
uoculã metiaris a quanta met aris quintã ł quinta metiat᷑ cũ quarta:
ita cõpletꝰ semper duabus symphoniis una¬
Quod ñfieree sieeñt ł alie quȩ cõplerent ł aliȩ¬
quȩ cõplerentꝰ : De his quoq boetius : Int̃ om̃s¬
inquit quas retulimꝰ consonantias habendũ iudiciũ
est. et inaure at in ratione quã harũ meliorẽ oporteat arbitrari. Cõ
nã qimꝰ auris ad ficit᷑ sonis ł oculus aspectu : qͦ animi iudiciũ num ero ł c̃tiniua
quontitate. Eroposito erĩ numero ł nuimero pilil ẽ facilius ꝗ eius duplũ oculo. it

Expanded text:
voculam metiaris, a quarta metiaris quintam, vel quinta metiatur cum quarta, voculam metiaris, a quarta metiaris quintam, vel quinta metiatur cum quarta, ita completur semper duabus symphoniis unQuod non fieret, si essent vel aliae quae complerent, vel aliquae complerentur. De his quoque Boetius, inter ominquit, quas retulimus, consonantias habendum judicium est, et in aure, et in ratione, quam harum meliorem oporteat arbitrari. Eo namque modo auris afficitur sonis, vel oculus aspectu, quo animi judicium numero, vel continua quantitate. Proposito enim numero vel linea, nihil est facili
Abbreviated transcription (Latin):
disdiapason ad aliũ diapente. ad aliũ diatessaron. ad aliũ subdia pason
ad alum subdiatessaron. ad aliũ subdiapente : qđ nonfieree nisi adrationem
multiplicis et suꝑ particularis habituoinis sua eent̃ cõmensura litate
cognati.
VNIOS SCIAT̃ SECUNDŨ QUAM EROPORTONEA
QUE LIBET FORMETUR SYMENONIA
um satis monstratũ sit qđ cõmensuralitatis ratio musicas uoces ad¬
inuicẽ ad societ unde tam̃ sciri ualet cui ꝓportioni quȩ que symphonia
deputa noa sit : Ex quo enĩ cognoscit᷑ diapason duplȩ habitudini
depuranoa diapente fescuple diatessaron epitrito diapente
acdiapason triplȩ oisoia pason quad ruplȩ :  Estprima huiꝰre ꝓbatio
quod quem ad modum semper unum duplum ses qualtero. et ses¬
quitertio cõpletur ut modo dictũ est : Ita unũ diapason quod octo
uoculas continet due minores symphoniȩ idẽ oiapente atq diatessaron
cõplent. Siur enĩ a grauiore siue ab acutiore parto ł quartã

Expanded text:
disdiapason, ad alium diapente, ad alium diatessaron, ad alium subdiapason, ad alium subdiatessaron, ad alium subdiapente; quod non fieret, nisi ad rationem multiplicis et superparticularis habitudinis sua essent commensuralitate cognati, unde sciatur, secundum quam proportionem quaelibet formetur symphonia. D. Cum satis monstratum sit, quod commensuralitatis ratio musicas voces adinvicem associet, unde tamen sciri valet, cui proportioni quaeque symphonia deputanda sit? Ex quo enim cognoscitur, diapason duplae habitudini deputanda, diapente sescupiae, diatessaron epitritae, diapente ac diapason triplae, disdiapason quadruplae? M. Est prima hujus rei probatio, quod quemadmodum semper unum duplum sesquialtero et sesquitrito completur, ut modo dictum est, ita unum diapason, quod octo voculas continet, duae minores symphoniae, id est, diapente atque diatessaron complent. Sive enim a graviore, sive ab acutiore parte, vel quartam
Abbreviated transcription (Latin):
gulo missa suꝑ ypotenusa perpendicularis & singulae praecisiurȩ de siderabunt᷑. sq̃ ut pu¬
ta trigonum . & hostogonũ &chathetus sint. pẽduĩs. basis pẽd .x. ypotenusae pẽd xli.

Expanded text:
gulo missa super hypotenusam perpendicularis et singulae praecisurae desiderabuntur. SQ. Vt pugulo missa super hypotenusam perpendicularis et singulae praecisurae desiderabuntur. SQ. Vt puta trigonum orthogonium, et cathetus sint ped. VIII, basis ped. X, hypotenusa ped. XII.
Abbreviated transcription (Latin):
in hoctollo de .ccclxu reliquumfit cxl huiussemꝑ sumopastem dimidiã fit .lxx. hoc partor
adbasem id est ad xiiii. & fit .u. eritminor praecisura eius dem oxygoni quae hypotenus a¬
erit ꝑpendicularis.
ato pari numero trigonum hortogoniũ instituere datus numeris sit .iii. sq̃ datũ
numerũ idest .iii. insefit .uiiii. hinc semꝑ tollo assemfit .uiii. hius sumo pastem
tem pari numero trigonum hostogonium influtuere ut putasit parnumerus .vI. huuis
sumo pastem dimidiã fit .iii.iii. insefitnouem hinc sẽꝑ tollounũ & fit .uiii. erit basistri¬
gonii.¬
Iomneme trigonum una ratiane podismare. ut puta orthogonium oxygonium.
& ambligoniũ sq cuius lib& extribus triangulis . .iii. numeros iungo in unũ idest hor¬
reliquumpono sub . ui. hẏ potenusa pẽd .x. tollo .dxii. reliquiduo pono sub quattuor.
ultiplico.ui. ꝑ .iiii. fiunt .xxiiii. hocduco .ni. fit xluiii. hoc
mabunt.
Sidatum fuerit trigonum & ortogonium &datifuerint omnes numerieius ad recto an¬

Expanded text:
 hoc tollo de CCCLXV, reliquum CXL. Hujus semper sumo partem dimidiam, fit LXX, hoc partior ad basim, id est ad XIIII, et fit V: erit minor praecisura ejusdem oxygoni, quam de baerit perpendicularis. Dato impari numero trigonum orthogonium instituere; datus numerus sit tres. SQ. Datum numerum, id est III, in se, fit VIIII; hinc semper tollo assem, fit VIII; hujus sumo, sempItem pari numero trigonum orthogonium instituere; ut puta: sit par numerus VI. Sfit III; hoc. in se, fit VIIII; hinc semper tollo unum, et fit VIII: erit basis trigoni.Omnem trigonum una ratione podismare, ut puta: orthogonium, oxygonium et amblygonium. SQ. Cujuslibet ex tribus triangulis tres numeros jungo in unum. Sit orthogreliquum pono sub VI; hypotenusam ped. X tollo de XII, reliquum II pono sub IIII. Deinde multiplico VI per IIII, fit XXIIII; hoc duco II, fit XLVIII; hoc mabuntur. Si datum fuerit trigonum orthogonium et dati fuerint omnes numeri ejus, a recto an
Abbreviated transcription (Latin):
& basem hoc est xxͦ⁊ xxu. separatim. sequitur. semꝑ multiplico hypotenusã insesit . dexxu.
adhanc summã adicio .iiii. embeda quae faciunt. pedes .dc. mitto utrumq inunum fiunt
pedes. cõ cc xxv. huiussumolatus quod fit .XXXU. de inde ut institio duarum rectarum
ur faciã hypote nusaenumerũ insesit. Dc xxu. hinc tollo .iiii.¬
xXU. huius v erit in t̃stitio mitto adduas iunctas idestad. xxxu. fiunt pedes . xl. huius
sumo semꝑpastem dimidiã fiunt pedes .xx. eritbassistrigoni sitollo de .xx. interstitionẽ

Expanded text:
 cathetum et basim separatim. SQ. Semper multiplico hypotenusam in se, fit DCXXV, ad hanc summam adjicio IIII embada, quae faciunt ped. DC, utrumque in unum, fiunt ped. MCCXXV, hujus sumo latus, quod fit XXXV. Deinde ut interstitio duarum rectarum inveniatur, faciam hypotenusae numerum in se, fit DCXXV, hinc tollo IIII hoc semper adjicio ad duas junctas, id est ad XXXV, fiunt ped. XL. Hujus sumo semper partem dimidiam, fit ped. XX: erit basis trigoni. Si tollo de XX interstitionem,
Abbreviated transcription (Latin):
Sidatum fuerit trigonũ hostogoniũ & datifuerint cath&us & basis insepedes .xiii.
embadũ huiustrigonĩ pedes .lx. & hypotenusua pedes .xuii. dicere cat&u & base sepa¬
ratim sequitur. facio hypote nusae numerũ insefit. colxxxviiii. hinctollo quattuor
embada quotfit .ccxl. reliquum . xluiiii. huiussemꝑ sumolatur fit .uii. hoc semper
adicio ad duas iunctas idest ad .xxiii. fiunt pedes .xxx. huiussemꝑ sumo dimidi am
eritbasis eiusdẽ trigoni deduas iunctas. id ẽ. dxxiii. tolle pẽd .xv. reliqui pẽd .uiii.
Sidatum fuerit trigonum oxygonum cuiustris numeri datisunt minor latuseiꝰ
pẽd .xiii. bases pẽd .xiiii. maior lat̾ pẽd .xu. reflat dicere ꝑpendicularem eiusdem oxy¬
goni & praecisuras singulas. sequit̃ facio .xiii. inse fit . clxuiiii. Xxiiii. insefit . cxcui.
utrumq inunũ fit ccclxu. exhac summa semꝑtollo .xu. & in se multiplice fit .cexxu.¬

Expanded text:
Si datum fuerit trigonum orthogonium et dati fuerint cathetus et basis in se ped. XXIII, embadum hujus trigoni ped. LX et hypotenusa ped. XVII, dicere cathetum et basim separatim. SQ. Facio hypotenusae numerum in se, fit CCLXXXVIIII, hinc tollo IIII embada, quod fit CCXL, reliquum XLVIIII. Hujus semper sumo latus, fit VII; hoc semper adjicio ad duas junctas, id est ad XXIII, fiunt ped. XXX; hujus semper sumo dimidiam, fit XV: erit basis ejusdem trigoni. De duabus junctis, id est de XXIII, tollo ped. XV, reliqui ped. VIII: erit Si datum fuerit trigonum oxygonium, cujus tres numeri dati sint, minus latus ejus ped. XIII, basis ped. XIIII, majus latus ped. XV, dicere perpendicularem ejusdem oxygoni et praecisuras singulas. SQ. Semper facio XIII in se, fit CLXVIIII, et XIII in se, fit CXCVI, utrumque in unum, fit CCCLXV; ex hac summa semper tollo XV in se, fit CCXX
Abbreviated transcription (Latin):
tius questionibus tam praesentes quam obsentes cumfelicitate exerceatis & romanorum
diligenti ã uestrorũ adartessuorũ alacriores reddatis auctorem. quibus solis c&eras eum
gradisgentes superasse noscuntur. quarum duces & munimen industriaurĩnititur culminis.
iabuno admilies mille numeri notent᷑ apud latinos nonplus tredecim
eos figuris notari inuenimus. Nã principales rep&untur. quat̃ singuli. tam ante qui¬
narios qui sunt medii numeros quã posteos. suntigit᷑ principaliũ figurae .vii. mediorum
ro sex quorũ rationes diuexqui sitas ut poterobreuiter dissera
anti quomore atticorum quisolebant principalem nominisnulitteram ponere & signi¬
tatione scribebant quam habebant NEΚΑΤΟΝ in principio de sic
uelsiex ᷑ qđ significat de HA RiCxIΛIΑ quidam autem & nc̃ scribebant.: Enon in congruum

Expanded text:
tius quaestionibus tam praesentes quam absentes cum felicitate exerceatis et Romanorum tius quaestionibus tam praesentes quam absentes cum felicitate exerceatis et Romanorum diligentiam uestrorum ad artes suorum alacriorem reddatis auctorum, quibus solis ceteras cum Graiis gentes superasse noscuntur. quarum decus et munimen industria uestri nititur culminis.  sciendum quod, cum ab uno ad milies mille numeri notentur, apud Latinos non plus tredecim eos figuris notari inuenimus. nam principales repetuntur quater singuli tam ante quinarios, qui sunt medii, numeros quam post eos. sunt igitur principalium figurae septem, mediorum uero sex, quarum rationes diu exquisitas ut potero breuiter disseram. una per I scribitur antiquo more Atticorum, qui solebant principalem nominis numeri litteram ponere et signi pro aspiratione Η scribebant, quam habebant Ηεκατόν in principio et sic uel sic , quod significat δεκάκις χίλια; quidam autem et sic scribebant . non incongruum
Abbreviated transcription (Latin):
florentem iustissimaeq ꝓspera fartunae meritisuite ꝓbantem: famaquidem antea nob
absentem uenerabilem faciebat. Nuncautẽ prae sent̾em ueritas suꝑgressu iaudes p̃dicati¬
onis ostendit medio oritatis enimaltissimae quam su ꝑbiae caleas tumores & picoatis ponderibus
grauissime superas om̃a łtq gloriosũ mihi eredens aliquidatanta auctoritatt int̾rogationismerer
defiguris ncutius nsti numerorum breuiter collecta demonstrabo. & denummis ł ponderibus.
Preterea terrentum &ris necñ &iã deprae exercitamentis r&horicis quaegraeci ꝓ gymmas mata
iuuenes ad omnraoriae genus exposuisse credunt̾: E&imtigit᷑ sapientem eloquentiam
urãm hacenĩ dignitate nihil in homine melius nauimus. ut& nos huius cemodi frequen¬

Expanded text:
um disciplinarumque florentem iustissimeque prospera fortunae meritis uitae probantem fama quidem antea nobis um disciplinarumque florentem iustissimeque prospera fortunae meritis uitae probantem fama quidem antea nobis absentem uenerabilem faciebat; nunc autem praesentem ueritas supergressum laudes praedicationis ostendit. mediocritatis enim altissimae, qua superbiae calcas tumores, et pietatis ponderibus grauissimis superas omnia. itaque gloriosum mihi credens aliquid a tanta auctoritate interrogationis mereri, de figuris, sicut iussisti, numerorum breuiter collecta demonstrabo et de nummis uel ponderibus; praeterea de Terentii metris, nec non etiam de praeexercitamentis rhetoricis, quae Graeci progymnasmata onibus ad exercendos iuuenes ad omne rhetoricae genus exposuisse creduntur. petimus igitur sapientem eloquentiam uestram hac enim dignitate nihil in homine melius nouimus ut et nos huiuscemodi frequen
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnqͣginta duoꝵ ꝙ semis ꝑuenire. Similit̾ si basim a fronte hinc inde uenier
cum rateto contuleris. uidebis etiã ẏpotemisas a frontib ꝓcedentes in centu
qͥnqͣginta duo semis porrigi. Quȩ autẽ a lateralib ueniunt᷑ ypotemise unui¬
ginti nouem & semis extendunt᷑. habentes bases uignti quinq cubitoꝵ.
Cegula inuenien di ypotemisam hȩc ẽ. ut ratecum in se multiplices. simili
basim in se & has sũmas simul cõponas ⁊ illiꝰ numeri qui in de excrescit
latꝰ. ꝓ ypotemisa habeto. In hac archa autẽ ypotemise uicem gerunt tigna
d sup̃mũ cubitum. Basis ẽ linea iacens ab angule arche usq ad ratecũ
porrecta. Diagonalis linea uocat᷑ quȩ ꝓtendit᷑ de angulo in angulum illi op¬
positum.
PRISCIANUS GRAMMATICUS SPMMACTIO
mnite sỹmache nobilitatis nobilitatis splendore celebratum omninature pres

Expanded text:
quinquaginta duorum, et semis provenire. Similiter si basim a fronte hinc inde venientem quinquaginta duorum, et semis provenire. Similiter si basim a fronte hinc inde venientem cum rateto contuleris, videbis etiam hypotemisas a frontibus procedentes in centum quinquaginta duo semis porrigi. Quae autem a lateribus veniunt hypotemisae in viginti octo, et semis extendentur habentes bases viginti quinque cubitorum. Regula inveniendi hypotemisam haec est ut ratetum in se multiplices, similiter basim in se, et has summas simul componas, et illius numeri, qui inde excrescit latus pro hypotemisa habeto. In hac autem arca hypotemisae vicem gerunt tigna s usque ad supremum cubitum. Basis est linea jacens ab angulo arcae usque ad ratetum porrecta. Diagonalis linea vocatur, quae protenditur ab angulo in angulum illi oppositum. Priscianus grammaticus Symmacho omni te, Symmache, nobilitatis splendore celebratum, omni naturae mu
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq latus id est maius si minꝰ unũ qd̃q ꝑ se. ac deinde illiꝰ sũme quȩ in de
excrescit in unũ eoaceruate latꝰ quere.ꝙ. hoc ꝓdiagonio habeto.Uerbi grã.
Dic treenties trecenti . fiunt nonaginta milia. Dĩc qͥnquagies qͥnquaguita fi¬
unt duo milia qͥngenti. Huius sume latꝰ ẽ trecenti .iiiͦiͬ. &ͦ semis unum id est
non integrum. Si dimidium huiꝰ sum is. habes centũ qͥnq̃ginta duo q semis.
unum minꝰ. Hȩc est quȩ extendit᷑ ab angulo usq ad mediũ. Si hanc ꝓ base
habueris. & in medio arche in altitudine triginta cubitoꝵ ratecũ erexeris. ꝙ
de ipso rateco a supmo tertie mansionis sursũ qͥndecĩ sũpseris. & id pro
rateco habueris. eiq pedetenꝰ hanc basim scđ̾m geometricalem regłam.
cõꝑaueris: udebis mirabili ratione om̃s angłares ypotemisas. in m̃surã centũ

Expanded text:
utrumque latus, id est majus, unumquodque per se, ac deinde illius summae, quae inde utrumque latus, id est majus, unumquodque per se, ac deinde illius summae, quae inde excrescit, in unum coacervatae latus quaere, et hoc prodiagonio habeto. Verbi gratia. Dic trecenties trecenti fiunt nonaginta millia: Dic quinquagies quinquaginta fiunt duo millia quingenti. Hujus summae latus est trecenti quatuor et semis unum, hoc est non integrum. Si dimidium hujus sumis, habes centum quinquaginta duo et semis uno minus. Haec est, quae extenditur ab angulo usque ad medium. Si hanc ha, et in medio arcae in altitudinem tringinta cubitorum ratetum erexeris, et de ipso rateto a supremo tertiae mansionis sursum quindecim sumpseris, et hoc pro rateto habueris, eique pedetenus hanc basim secundum geometricalem regulam comparaveris, videbis mirabili ratione omnes angulares hypotemisas in mensuram centum
Abbreviated transcription (Latin):
hac ratione quatuor digiti faciunt palmũ unũ. iiͦii. palmi faciunt pede unũ
Pes s dimidiꝰ cubitũ paruũ: sex parui cubiti cubitũ magnũ. Ec sic magnꝰ cubitꝰ
gnoꝵ m̃surã habebat. paruos cubitos mille ocfingentos pedes duo milia septin¬
gentos. palmos autẽ decẽ milia octingentos. digitos uͦ septuagiita duo milia.
dcto stadiamiliare unũ. Ac ꝑhoc patet quod hec archa in lon gitudine sua
habuit passus qͥngentos q̃draginta. stadia autẽ.iiii. idẽ dimidiũ miliare. ꝙ. ꝗdraguita
passꝰ Simili ratione possunt ista in latitudine & altitudine reppiri. Qͦđ si etiã scire
⁊ siue pedũ. siue cubitoꝵ fuerit embaldũ. idẽ arca. multipl¬
ca emaiꝰ latꝰ ꝑminꝰ. ꝙ quota sũma inde exexcuerittot quadratoꝵ erit arca. Uerbi grã.
Dic qͥn quagies trecenti. fiunt qͥndecĩ milia. Tot cubitoꝵ quadratoꝵ ẽ arca. Et sic de aliis.
Si huius tretragoni diagonalem lineam queris. hȩc tibi sit regula. M ult

Expanded text:
haec ratione quatuor digiti faciunt palmum unum, quatuor palmi faciunt pedem unum. Pes et dimidius cubitum parvum, sex parvi cubiti cubitum magnum, et sic magnus cubitugnorum habebat parvos cubitos mille octingentos. Pedes duo millia, et septingentos. Palmos autem decem millia et octingentos, digitos vero quadraginta tria duoocto stadia milliare unum. Ac per hoc patet, quod haec arca in longitudine sua habuit passus quingentos quadraginta, et stadia quatuor id est dimidium milliare et quadraginta passus. Simili ratione p sive pedum, sive cubitorum fuerit embadion, id est arca, multiplica majus latus per minus, et quot a summa inde excreverit, tot quadratorum erit arca. Verbi gratia: Dic quinquagies trecenti fiunt quindecim millia, tot cubitorum quadratorum est arca. Et sic de aliis: Si hujus tetragoni diagonalem lineam quaeris, haec tibi sit regula. Multiplica
Abbreviated transcription (Latin):
notant̃ pͥ ini eurcum scriptã exutro quolatere quomo mille idest xialala pdecer m¬
surierat priteuq lettere sicen a hoçe adimnationẽ grecorum quia MPpia eã litteraon
habent princi palem su in ominis sed difforenticȩ causi medialingaa uor pra ta brtero
qui amilies quoq mille ꝑ cs̃ eircums eriptam sol& notari sic coro ergo quinq milia cuim̃
limidia pardem miliũ dimidiã partem soriptiuere seruaueruno q unq muloaodo
quinqua gintamilia dimidia pars centummiliũ quinumerus peas deumnigenta ace
miliq̃ lerbit adatustamem ex utroq lateresingulis areũ senetio nibu s uqum genta milua

Expanded text:
notantur per M circumscriptam ex utroque latere quomodo mille, id est χίλια, per notantur per M circumscriptam ex utroque latere quomodo mille, id est χίλια, per utroque latere sic: ; et hoc ad imitationem Graecorum, quia μύρια eam litteram habent principalem sui nominis, sed differentiae causa media linea altior facta est, quia milies quoque mille per M circumscriptam solet notari, sic «I». ergo quinque milia cum sint dimidia pars decem milium, dimidiam partem scripturae seruauerunt sic: I», quomodo quinquaginta milia dimidia pars centum milium, qui numerus per eandem notam decem milium scribitur, additis tamen ex utroque latere singulis circumscriptionibus. quingen
Abbreviated transcription (Latin):
ł osigit᷑ latini quoq implerisq imitati sunt nampera. unũnotant illos secuti quinq. ꝑ.u.
quinta est uocalis. a e iou. decemꝑx quia decima est consonans apugrecos. BT A ⁊ o
quagima ponebant᷑ teste &apollonide. & lucio tarreo unde latini quo quolypha
manibus lymphas cereremq canistris etcentum is q̃ principalem nominisut teritta al
quinquaginta ꝑsequentem literam consom nantem. nã post c̃d̃ sequitꝰ mille secundũ
atticos ꝑ cõgraecam sedut sit differentia addecem circum scriptis sateribus quinque mili
pi &duas indextera parte a postrophos N: decẽmiba ꝑsupra ci dictam forma additis
unius nota subdita linea Nunc quoq seribunt sic ca quinquaginta milia ꝑinediam
nes hidextera paurte tresa postrophos .VXI. centũmilia ꝑimediã &tres indextera parte
a postrophos &nsinistra totidem contranias cecixꝰ ł quodueri similius efi decemmilia

Expanded text:
 igitur Latini quoque in plerisque imitati sunt. nam per I unum notant illos secuti, quinque per V, quia quinta est uocalis a e i o u, decem per X, quia decima est consonans apud Graecos β γ δ quaginta, ponebatur teste et Apollonide et Lucio Tarrhaeo, unde Latini quoque lymphamanibus lymphas Cereremque canistris». centum autem per principalem nominis litteram C, quingenta per sequentem litteram consonantem; nam post C D sequitur. mille secundum Atticos per Graecam, sed, ut sit differentia ad decem, circumscriptis lateribus. quinque milia per I et duas in dextera parte apostrophos: I. decem milia per supra dictam formam additis tationem Graecorum, qui μύρια unius nota subdita linea nunc quoque scribunt sic: . quinquaginta milia per I et in dextera parte tres apostrophos: I. centum milia per I mediam et tres in dextera parte apostrophos et in sinistra totidem contrarias: I. uel, quod uerisimilius est, decem milia
Abbreviated transcription (Latin):
plusquã semel eteius ł duas ł tres ł quot libet plures particulas. scđm
numeri suꝑ partientis figurã : Vocabunt᷑ qi hii scđm ꝓprias partes
duplex suꝑbi partiens. ut uiuad iii cõparati: Continent enĩ bis ternoscũ
duabus partib suis Similit̃ xui. aduii collati. Item duplex supertripar¬
sese habet in inuicẽ : Et multiplicem quidem in equalitatem constat ut
dictũ est adnumeralem quantitatẽ: quantitas uero inspacus

Expanded text:
plusquam semel, et ejus duas vel tres vel quotlibet plures particulas, secundum plusquam semel, et ejus duas vel tres vel quotlibet plures particulas, secundum numeri superpartientis figuram, vocabunturque hi secundum proprias partes duplus superbipartiens, ut VIII. ad III. comparati; continent enim bis ternos cum duabus partibus suis: similiter XVI. ad VII. collati. Item duplus supertriparsese habet in invicem. Et multiplicem quidem inaequalitatem constat, ut dictum est, ad numeralem pertinere quantitatem; qu
Abbreviated transcription (Latin):
OEMULTIELICI. SUPER PARTICULARI
Tost tres simplices habitudines secunt᷑ ouȩ quȩ exsuꝑiorib: cõponunt᷑ quarũ
por multiplex super particularis dr̃. Quȩ exutriusq consistit ut ii. ad .u.
ut iu adui. ut iiii adunii. ut u adxi: Qđ enĩ cõparatũ numerũ plusquã
semel hab: multiplicis ẽ : Qdminor ẽ in habonda parte transcend: suꝑ parti¬
cularis Dicit᷑ aut̃ qđ duplicẽ habuerit aliũ numerũ eteiꝰ mediã partem
du plex sesqualt̃ qui tertiã duplex sex quit̃tius qui quartã duplex sexqui iiiͦ
tede incers Sit̃ habuerit et on mediã partẽ ł tertiã ł quartã : dr̃ tmplex sexqualt᷑
tripł ses quitertius tmpł ses qui quartꝰ et de inceps et de hacetiã inequalitato
satis sit. Autiq satis DEMUITICIEII SUEER PARTIENTE
uinta est in gqualitas quȩ multiplex super partiens appellat᷑ Fafit :
quotions numerus adnumerũ cõparatꝰ hab in se aliũ numerũ totũ

Expanded text:
De mutiplici superparticulari. De mutiplici superparticulari. M. Post tres simplices habitudines sequuntur duae, quae ex superioribus componuntur, quarum prior multiplex superparticularis dicitur, quae ex utrisque consistit, ut II. ad V. et III. ad VII. et IIII. ad VIIII. et V. ad XI. quod enim comparatum numerum plus quam semel habet, multiplicis est, quod minorem in habenda parte transcendit, superparticularis. Dicitur autem, qui duplicem habuerit alium numerum, et ejus mediam partem, duplex sesquialter; qui tertiam, duplex sesquitertius, qui quartam, duplex sesquiquartus; et deinceps. Si ter habuerit, et ejus mediam partem, vel tertiam, vel quartam, dicitur triplus sesquialter, triplus sesquitertius, triplus sesquiquartus, et deinceps. Et de hac etiam inaequalitate satis sit. D. Utique satis. De multiplici superpartiente. M. Quinta est inaequalitas, quae multiplex superpartiens appellatur. Ea fit, quotiens numerus ad numerum comparatus habet in se alium numerum totum
Abbreviated transcription (Latin):
uel quarta. Sicut iiii.u. sicut unii x. Sicut xui xu. Sedmaior est ad minorẽ
suum pars media quam tertia tertia quam quarta. quarta quam
quinta: Etsio in infinitum pars amaiore numero dinumerata ipsa
decrescit
DESUPER¬
PARTIENTE
AC Attende et tertiam in cequalitatis formam.
quȩ super partiens appellatur. quae fit ubi
numerus adaliũ cõparatꝰ in feriorem numerum¬
totũ in se continetiet suꝑ hoc alteras partes eiusduas aut tres aut quattuor
autquinq: aut quod alias : Vt uerbi grã iII continẽtur aucum aliis duobus
et uocatur suꝑbi partienss .IIII. continentur .auii. cumtribus partibus
suis. et uocatur super tripartiens: ũ. Continent᷑ auiiii. cumquattuor partibus suis
et uocatur suꝑ quadri partiens : et sic de inceps : Minor uero qui amaioit condudit
sub sue partiens appellat᷑. Et de hac q̃q in ȩqualitatis forma siuid et ista sufficiapt
Puto sufficere

Expanded text:
vel quarta, sicut IIII. V. sicut VIII. X. sicut XII. XV. Sed major est ad minorem vel quarta, sicut IIII. V. sicut VIII. X. sicut XII. XV. Sed major est ad minorem suum pars media quam tertia, tertia quam quarta, quarta quam quinta, et sic in infinitum pars a majore numero denominata ipsa decrescit. De superpartiente. M. Attende et tertiam inaequalitatis formam, quae superpartiens appellatur, quae fit, ubi numerus ad alium comparatus inferiorem numerumtotum in se continet, et super hoc alteras partes ejus, duas, aut tres, aut quatuor, aut quinque, aut quotlibet alias; ut verbi gratia, III. continentur a V. cum aliis duobus, et vocatur superbipartiens. IIII. continentur a VII. cum tribus partibus suis, et vocatur supertripartiens. V. continentur a VIIII. cum quatuor partibus suis, et vocatur superquadripartiens: et sic deinceps. Minor vero, qui a majore concluditur, subsuperpartiens appellatur. Et de hac quoque inaequalitatis forma, si videtur, ista sufficiant. D. Puto sufficere.
Abbreviated transcription (Latin):
particularis uocatur inqua numerus adnumerũ comparatus habet inse
totum minorem et cius aliquam partem : Qui siminoris habeat medietate :
uocatur sesqualter : Si partẽ tertiam : uocatur ses quitertius : Siquartã :
uocatur sos qui quartus : Etsi quintam : uocatur ses quiquintus : atq ita
in infinitum supor particularium forma ꝓgrediente nõa in infinitũ ducentur
M inores ũ qui comitat᷑ et habent᷑ totreteorũ aliqua pars : unus sub sosqui quintus¬
qualt̃ dicitur alt̃ subses quitertius. alius subses qui quartus. alius subses¬
qui quintus atq idem socundum maiorum normam multitudinemque
ꝓgreditur : hocq genus satis nunc a superiore dinoscis. A binosco itaquo
quia pon sicut in primo gonere tota sui quantitate maiorẽ numerũ metitꝰ
minor : seduna qualibet parte ł dimedia sicut duo tria. Sicut ui .uiiii.
Sicut xii xumi. Seu tertia sicut ui uur Sicut unii .xii. Sicut xxii .xiii.

Expanded text:
particularis vocatur, in qua numerus ad numerum comparatus habet in se particularis vocatur, in qua numerus ad numerum comparatus habet in se totum minorem, et ejus aliquam partem. Qui si minoris habeat medietatem, vocatur sesquialter; si partem tertiam, vocatur sesquitertius; si quartam, vocatur sesquiquartus: et si quintam, vocatur sesquiquintus: atque ita in infinitum superparticularium forma progrediente nomina in infinitum ducentur. Minores vero, qui comitantur et habentur toti, et eorum aliqua pars, unus subsesquialter dicitur, alter subsesquitertius, alius subsesquiquartus, alius subsesquiquintus, atque secundum majorum normam multitudinemque progreditur. Hocque genus satis nunc a superiore differre dignoscis. D. Dignosco utique, quia non sicut in primo genere tota sui quantitate majorem numerum metitur minor: sed unaqualibet parte, vel dimidia, sicut duo, tria, sicut VI. VIIII. sicut XII. XVIII. seu tertia, sicut VI. VIII. sicut VIIII. XII. sicut XII. XVI.
Abbreviated transcription (Latin):
ultiplex ẽ in ȩqualitas : ubi maior numerus habet inse minorem bis aut ter
aut quater aut multipliciter. ut ouo ad unum oum comparata fuerint duplex est¬
duplex est
tria adunum triplex. quattuor adunum quadruplex. et de inceps:
Comitatur sub multiplex qui scilicet infra multiplicem continetur bis aut ter
aut quater aut multipliciter : Vuerbi gratia unũ aduobus continet᷑ .bis. et uocatur
sub duplus a tribuster etuocatur subtriplus a quatuor quater et uocat᷑ sub quad ruplus:
etitͥqua adidgenus unde ut cognoscis paulo nobis superius sermo fuit A R cognosco ȩquidem
hano inequalitatẽ deillo eẽ quantitatis genere : cuiꝰ maiorm partẽ posse in infinitum
crescert supra si metadictũ est. DESVEER PARTICULARI
t tene etaliã inequalitatẽ deillo quantitatis genere: cuius e contrario
Imaiorem partem constat in infinitũ decrescere : Haec est enĩ quȩ super¬

Expanded text:
Multiplex est inaequalitas, ubi major numerus habet in se minorem bis aut ter Multiplex est inaequalitas, ubi major numerus habet in se minorem bis aut ter aut quater aut multipliciter: ut duo ad unum dum comparata fuerint, duplex est; tria ad unum triplex; quatuor ad unum quadruplex, et deinceps. Comitatur submultiplex, qui scilicet infra multiplicem continetur bis, aut ter, aut quater, aut multipliciter. Verbi gratia, unum a duobus continetur bis, et vocatur subduplus; a tribus ter, et vocatur subtriplus; a quatuor quater, et vocatur subquadruplus; et reliqua ad id genus; unde, ut cognoscis, paulo nobis superius sermo fuit. D. Recognosco equidem hanc inaequalitatem de illo esse quantitatis genere, cujus majorem partem posse in infinitum crescere supra dictum est. De superparticulari. M. Attende et aliam inaequalitatem de illo quantitatis genere, cujus e contrario majorem partem constat in infinitum decrescere. Haec est enim, quae super
Abbreviated transcription (Latin):
Nullus enĩ dicere potest. qđ aequalitas quidẽ hoc tale est. Illud uero huius modi:
ACertũ est Quȩ ibi enim eẽ alia species potest. ubi unum tale est quale et aliud
t in aequalis relationis quȩ sint diuisiones uideto : Primum quidem secatur
in mais atqminus. deinde maioris quinq sunt species : Est enim una quȩr
uocatur multiplex, alia superparticularis tertia super partiens : quarta
multiplex super particularis qunta multiplex suꝑ partiens: His uero
quinq: partibus maioris inaequalitatis oppositȩ sunt singillatĩ aliȩ quinq partes
ris ita : utisdem nominibus nuncupentur. sola sub prȩpositu
Dicit᷑ enim submultiplex sub super particularis. sub super patiens
multiplex sub suꝑ particularis multiplex sub suꝑ partiens. Has nunc utrius o¬
Has nunc utriusq
inȩqualitatis species quȩ sint singulȩ uideamus. de muitieuci inreuautatt̃

Expanded text:
Nullus enim dicere potest, quod aequalitatis hoc quidem tale est, illud vero hujusmodi. Nullus enim dicere potest, quod aequalitatis hoc quidem tale est, illud vero hujusmodi. D. Certum est; quae ibi enim esse alia species potest, ubi unum tale est, quale et aliud? M. At inaequalis relationis quae sint divisiones, videto. Primum quidem secatur in majus atque minus; deinde majoris quinque sunt species. Est enim una, quae vocatur multiplex, alia superparticularis, tertia superpartiens, quarta multiplex superparticularis, quinta multiplex superpatiens. His vero quinque partibus majoris inaequalitatis oppositae sunt singulatim aliae quinque partes minoris, ita ut iisdem nominibus nuncupentur, sola sub praepositione distinctae. Dicitur enim submultiplex, subsuperparticularis, subsuperpartiens, multiplex subsuperparticularis, multiplex subsuperpartiens. Has nunc utriusHas nunc utriusque inaequalitatis species, quae sint singulae, videamus. De multiplici inaequalitate.
Abbreviated transcription (Latin):
alia sunt immobilia. alia mobilia : Alia sunt perse. ut populus chorus mons
mile. duomilia ⁊tria milia : Alia perse ipsa non constant. sed adaliud restruntur
ut triplũ duplum. quao ruplum : Seo de immobilibus tractae geo metrica
quia peream diuinitus armonica moderatur suauitas. comtemplemur:
Omisnumerus et quod cumq scdm numerum dicitur : aut perse est. autcum relatione
aliqua dicitur : Perse numerus ẽ : quisine relatione dicitur :
ut .i.ii. iii .iIII. et cetr̃ : Porro quod cumq relatiue dicitur : aut gquale est. aut
in aequale :: Et aequale quidem est : quod aliquio comparatum Neq minore
sũma infra est neq maiore trans greditur. ut denarius denario ł ternarius
ternario. ł cubitus cubito ł pes pedi ethissimilia. Hanc autem partem
relate ad aliqubd quantitatis. id est aequalitatẽ: constat naturaliter indiuisam:

Expanded text:
alia sunt immobilia, alia mobilia; alia sunt per se, ut populus, chorus, mons, alia sunt immobilia, alia mobilia; alia sunt per se, ut populus, chorus, mons, mille, duo millia, tria millia; alia per se ipsa non constant, sed ad aliud referuntur, ut duplum, triplum, quadruplum. Sed de immobilibus tractat Geometrica; quia per eam divinitus harmonica moderatur suavitas, contemplemur. Omnis numerus, et quodcunque secundum numerum dicitur, aut per se est, aut cum relatione aliqua dicitur. Per se numerus est, qui sine relatione dicitur, ut I. II. III. IIII. et caetera. Porro quodcunque relative dicitur, aut aequale est, aut inaequale. Et aequale quidem est, quod ad aliquid comparatum neque minore summa infra est, neque majore transgreditur, ut denarius denario, vel ternarius ternario, vel cubitus cubito, vel pes pedi, et his similia. Hanc autem partem relate ad aliquid quantitatis, id est, aequalitatem, constat naturaliter indivisam.
Abbreviated transcription (Latin):
fundit: et miro modo per utrarumq contrarias passiones melodas uoces
suaui concordatione disponit: Qđ enĩ uox ad uocemi aut duplo crescit. aut
triplo aut quad ruplo quod sonat diapason. diapason acdiapente. bisq diapason:
naturã seruat numeraris quantitatis : qđ uero ł dimidio minoris suporat ł par¬
te tertia. ł quarta ł octaua. qđ sonat diapente. datessaron et tonum : con¬
tinuȩ habet quantitatis imaginem: Cũ ergo uocum uarietates in quantitate
consistant : hoc modo scđm contrarias bi fariȩ quantitatis naturas dulci ad in¬
uicem commixtiono adsentiunt:
quomodo et quo ordine ꝑhas bifarias quantitates¬
sonorum disponatur
concordia prosequaris
Id haet donante dñõ explicanda pauca ut proposuimus
denumerorum natura premittamus : Diximus quantitatis duas esse species
multitudinem et magnitudinem : Rursus magnitudinis ł multitudinis

Expanded text:
fundit, et miro modo per utrarumque contrarias passiones melodas voces fundit, et miro modo per utrarumque contrarias passiones melodas voces suavi concordatione disponit. Quod enim vox ad vocem aut duplo crescit aut triplo aut quadruplo, quod sonat diapason, diapason ac diapente, bisque diapason, naturam servat numeralis quantitatis. Quod vero vel dimidio majoris superat, vel parte tertia, vel quarta, vel octava, quod sonat diapente, diates saron et tonum, continuae habet quantitatis imaginem. Cum ergo vocum varietates in quantitate consistant hoc modo, secundum contrarias bifariae quantitatis naturas dulci ad invicem commixtione assentiunt. Qusonorum disponatur concordia, prosequaris. M. Ad haec donante Domino explicanda, pauca, ut proposuimus, de numerorum natura praemittamus. Diximus, quantitatis duas esse species, multitudinem et magnitudinem. Rursus multitudinis vel magnitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
A Quae suam liqueant : restantia ꝓsequamur: Aliquet quidẽ quod hoc genus
id eo numerali deputatur quantittti : quia numeroꝵ ordine ipsȩ auctiones
crescunt. hoc aut̃ id circo continuȩ quantitati conuenit : quia ȩque numeroꝵ
ordine diminutionibus dotrescit : Nã sicut illud duplo superat : ita istud sĩpli
dimidio uincit. Sicut illud triplo ł quadruplo maius fit : ita istud
eregione tertia ł quarta fit parte propensius: Restat uero ut
tudo infinita pluralitate succresoit : magnitudo infinita participatione minu¬
itur. hoc est multitudo adunum expluralitatibus tendens auget᷑ spatio:
Al agnitudo ab uno in pluralitatẽ tenoons unitate spaciis minuit᷑. ut pote
lapis arbor quominore diuiditur numero diuisionũ spacia maiora fiunt :
Quoaut̃ implura partiunt᷑ : eo ipsa minuunt᷑ spacia Vt uerbi grã. Deuiginti
quattuor dimidium duodetim. pars tertia octo. pars quarta sex
Item deduo decim medietas sex: pars tertia quat tuor : pars quarta tria

Expanded text:
 Quae si jam liqueant, restantia prosequamur. D. Liquet quidem, quod hoc genus ideo numerali deputatur quantitati, quia numerorum ordine ipsae auctiones crescunt. Hoc autem idcirco continuae quantitati convenit, quia numerorum aeque ordine diminutionibus decrescit. Nam sicut illud duplo superat, ita istud simpli dimidio vincit; sicut illud triplo vel quadruplo majus fit, ita istud e regione tertia vel quarta fit parte propensius. Restat, ut tudo infinita pluralitate succrescit, magnitudo infinita partitione minuitur. Hoc est, multitudo ad unum ex pluralitatibus tendens augetur spatio; magnitudo ab uno in pluralitatem tendens unitatum spatiis minuitur: utpote lapis, arbor, quo minore dividitur numero, divisionum spatia majora fiunt; quo autem in plura partiuntur, eo ipsa minuuntur spatia: ut verbi gratia de viginti quatuor dimidium duodecim, pars tertia octo, pars quarta sex: item de duodecim medietas sex, pars tertia quatuor, pars quarta tria.
Abbreviated transcription (Latin):
tempoꝵ uices ꝑ astroꝵ ratos diffinitosq cursus.per inter uallorũ spacia
moderatas intellexit nihil aliud quam illã dimemsionem numerosq:
dominari
Quae similtter diffiniendo a secernendo in ordine
nectens. astrologiam genuit:Ho
Hoc itaq modo in matho os
disciplinis occurnunt omã numerosa. et immortalium numerorũ¬
disciplinis occurrunt
potius etimagines sunt. Quis ergo rationem numeroꝵ mutabilẽ dixerit.
aut artem quam libet non perhunc constare. Aduffienter nc̃ uide tur
insinuatũ non musicã solum. sed etalias tros disciplinas magisterio c̃stare
numeroꝵ
Sed quȩ so plenius incipias denumerorũ natura tractare.
reꝑtasq: singula quȩ piemissa sunt. quo ad intuenoa utcũq musi cȩrationis
in numeris et immo alib: Nã quantitas numeralis ꝓprie dicitur
muledoudo. quȩ unitatibus congregatur: Quantitas spacialis.
quȩ immolibus fit dicitur magnitudo quģ inunitates diuiditur : Nã multi

Expanded text:
temporum vices, per astrorum ratos definitosque cursus, per intervallorum spatia moderata intellexit nihil aliud, quam illam dimensionem, numerosque dominari. Quae similiter diffiniendo ac secernendo in ordinem nectens, Astrologiam genuit. Hoc itaque modo in matheseos disciplinis occurrunt omnia numerosa, et immortalium numerorudisciplinis occurrunt potius et imagines sunt. Quis ergo rationem numerorum mutabilem dixerit, aut artem quamlibet non per hanc constare? D. Sufficienter nunc videtur insinuatum, non musicam solum, sed et alias tres disciplinas magisterio constare numerorum. Sed quaeso plenius incipias de numerorum natura tractare, repetasque singula, quae praemissa sunt, quo utcunque ad intuenda musicae rationis in numeris, et in mobilibus. Nam quantitas numerabilis proprie dicitur multitudo, quae unitatibus congregatur. Quantitas specialis, quae in mobilibus fit, dicitur magnitudo, quae in unitates dividitur. Nam multi
Abbreviated transcription (Latin):
quinto loeo suporior. Similit̃ principali uoce perdia pason geminata. non sint
eadẽ ad extremas uoces uoci mediȩ int̃ ualla patentor poteris intellegere
qualit̃ uirtus dia pason symphoniȩ quȩ utrasq uocos multiplicat etiam
quo̧ principales quȩqi sint organales ꝑ certa intor ualla disponat A Quaro
non potostindiatessaron symphonia uox organał sic absolute conuonire cũ uoce
principali sicut in symphoniis aliis: NQũo ut dictum est ꝑ quartanas
regiones ñ idẽ reperiunt᷑ t̃ropi : diuersorumq troporũ modi pertotũ simul
orgnał quartana regione consentiunt. A uellẽ quoq: dinoscere quo modo
ꝑquarta loca troporũ sit genus dissimile. N Facile idsenties. Si ue
onim uno tono altius transponat᷑ seu quarto loco inferius mođ diuersi tropi
aꝑto auditu fit discornibilis Canat᷑ ad infra scriptum modum

Expanded text:
quinto loco superior: similiter principali voce per diapason geminata, cum non sint quinto loco superior: similiter principali voce per diapason geminata, cum non sint eadem ad extremas voces voci mediae intervalla; patenter poteris intelligere, qualiter virtus diapason symphoniae, quae utrasque voces multiplicat, etiam quae principales, quaeque sint organales, per certa intervalla disponat. D. Quare in Diatessaron symphonia vox organalis sic absolute convenire cum voce principali non potest, sicut in symphoniis aliis? M. Quoniam, ut dictum est, per quartanas regiones non iidem tropi reperiuntur, diversorumque troporum modi per totum ire simul xque organalis quartana regione consentiunt. D. Vellem quoque dinoscere, quomodo per quartana loca troporum sit genus dissimile? M. Facile id senties; sive enim uno tono altius transponatur, seu quarto loco inferius, modus diversi tropi aperto auditu fit discernibilis. Canatur ad infra scriptum modum