comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciens: flagellis suis custodiam ꝑmis¬
cet: atq inꝑcussione sua electis filiis.
mũc misericorditer uistus ẽ: ut sint qͥbꝰ
postea debeat iuste misereri. Unde ue¬
nerabilem senẽ dum exterioribꝰ tene¬
bris premeret: interna nũquã luce
destituit. Qui cũ flagello fatigaretur
quadragesimi fuisset in necessitate tẽ¬
pus expletum: ei dñs lum̃ reddidit: ui
cinum suũ obitum suũ denũciauit:
atq ut monasteriis circumquaq cons¬
tructiis: u̾bum uite p̾dicaret amonuit:
quatinꝰ corporis recepto lumine. uisita¬
tis incircuitu fr̃ibꝰ cordis aꝑiret lum̃.
Qui statim uissis obtemꝑans: fratrum
cenobia circuiuit: mandata uite que
agendo clidicerat p̾dicauit. Quinto de¬
cimo igitur die: ad monasteriũ suũ ꝑ¬
acta p̾dicatione reu̾sus est. Ibiq fr̃ibuᷤ
conuocatis: a stans in medio. sacramẽcũ
dĩci corporis ⁊ sanguinis sumpsit. Mox¬
q cumeis misticos psalmoꝵ cantus ex¬

Expanded text:
ciens, flagellis suis custodiam permisciens, flagellis suis custodiam permiscet, atque in percussione sua electis filiis nunc misericorditer justus est, ut sint quibus postea debeat juste misereri. Unde venerabilem senem dum exterioribus tenebris premeret, interna nunquam luce destituit. Qui cum flagello fatigaretur quadragesimi 388 fuisset in caecitate tempus expletum, ei Dominus lumen reddidit, et vicinum suum obitum denuntiavit, atque ut monasteriis circumquaque constructis verbum vitae praedicaret admonuit, quatenus corporis recepto lumine, visitatis in circuitu fratribus, cordis lumen aperiret. Qui statim jussis obtemperans, fratrum coenobia circuivit, mandata vitae quae agendo didicerat praedicavit. Quinto decimo igitur die ad monasterium suum peracta praedicatione reversus est, ibique fratribus convocatis astans in medio, sacramentum dominici corporis et sanguinis sumpsit, moxque cum eis mysticos psalmorum cantus ex
Abbreviated transcription (Latin):
Dhuc in monasterio meo positus:
cuiusdam ualde uenerabilis uiri
relatione cognoui qd dico. Aiebat enĩ
quia uenerabilis pater. nomine spes
monasteria construxit in locũ cui uoca¬
bulũ campleẽ: qui sexti ferme miliarii
ungitur. hunc om̃ps ⁊ misericors d̃s
ab eterno uerbere flagellando protex.
eiq dispensationis sue maximã securi¬
tatem seruauit. ⁊ grãm. Quantũcũq
eum prius flagellando diligeret: pꝰ¬
modum ꝑfecte sanando monstrauit.
Cuis namq ocłos ꝑ quadraginta an¬
noꝵ spaciũ continue cecitatis teneb̾s
pressit: nullũ ei lum̃. uł extreme ui¬
siomis apiens. S qui a nemo in uer¬
bere illius gr̃a se destituente subsis¬
tit.⁊ nisi idem misericors pat̾ qui pes¬
nam irrogat. pacientiam p̾stet: mox
ꝑ inpacientiam. peccatum nob̃ ipsa:
auget correptio peccatoꝵ. Fitq modo
miserabili. ut culpa nr̃a unde seruare
debuit terminũ: inde sumat augniẽ¬
tum. Idcirco nr̃a deus in firma conspi¬

Expanded text:
dhuc in monasterio meo positus cujusdam valde venerabilis viri relatione cognovi quod dico. Aiebat enim quia venerabilis Pater nomine Spes, monasterium construxit in loco cui vocabulum Cample est, qui sexti ferme milliarii urbe disjungitur. Hunc omnipotens et misericors Deus ab aeterno verbere flagellando protexit, eique dispensationis suae maximam severitatem servavit et gratiam; quantumque eum prius flagellando diligeret, postmodum perfecte sanando monstravit. Ejus namque oculos per quadraginta annorum spatium continuae caecitatis tenebris pressit, nullum ei lumen vel extremae visionis aperiens. Sed quia nemo in verbere illius gratia se destituente subsistit, et nisi idem misericors Pater qui poenam irrogat patientiam praestet, mox per impatientiam peccatum nobis ipsa auget correptio peccatorum, fitque modo miserabili ut culpa nostra unde sperare debuit terminum, inde sumat augmentum; idcirco nostra Deus infirma conspi
Abbreviated transcription (Latin):
ed neq hoc sileam qd uir .xii.
uenerabilis albas stephanus qui
non longe ante hoc inhac urbe de func¬
tus ẽ: quẽ ipse etiam bñ nosti: in eadẽ
puincia nursie contigisse referebat.
Aiebat eium: qd̾ illic p̾br quidã. com¬
missam sibi cũ magno cuore dñi re
sui accepti. p̾b̾ram suã ut sororem di¬
ligens: s quasi hostem p̾cauens. ad se
ꝓprius accedere nunquã sinebat: eam¬
q sibimet ad ꝓpinquare. nulla occasio¬
ne ꝑmittens. ab ea sibi cõmunionem
funditus familiaritatis absciderat. Ha¬
bent quippe scĩ uiri hoc ꝓpriũ. Namũ
semꝑ abillicitis longe suit: a se plerũq
ne ꝑ eam incurreret culpam: sibi etiã
ria. Hic gͦ uenerabilis p̾br cũ longã
uite implesset etatẽ: anno quadrage¬
simo ordinationis sue in ardescente gͣ¬
uiter febre correptus. ad extrema deduc¬
tus ẽ. Sed cum eũ p̾bra sua conspic̾e̾t
solutis iam membris quasi in morte diᷤ¬
tensum: si quod ad huc ei uitale spiram̃¬

Expanded text:
ed neque hoc sileam quod vir venerabilis abbas Stephanus, qui non longe ante hoc tempus in hac urbe defunctus est, quem ipse etiam bene nosti, in eadem provincia Nursiae contigisse referebat. Aiebat enim quod illic presbyter quidam commissam sibi cum magno timore Domini regionis acceptae presbyteram suam ut sororem diligens, sed quasi hostem cavens, ad se propius accedere nunquam sinebat, eamque sibimet propinquare nulla occasione permittens, ab ea sibi communionem funditus familiaritatis absciderat. Habent quippe sancti viri hoc proprium; nam ut semper ab illicitis longe sint, a se plerumque , ne in aliquam per eam incurreret culpam, sibi etiam ria. Hic ergo venerabilis presbyter cum longam vitae implesset aetatem, anno quadragesimo ordinationis suae inardescente graviter febre correptus, ad extrema deductus est. Sed cum eum presbytera sua conspiceret solutis jam membris, quasi in morte distentum, si quod adhuc ei vitale spiram
Abbreviated transcription (Latin):
lis uiuit. Nam si eundem infidelẽ
ꝑcunctari uoluero. quẽ patrẽ. uł quã
matrẽ habuerit: ꝓtimis respondet.
illũ atq illam. Quẽ si statim requirã
utrũ ne nouerit quando conceptus sit¬
se uł nosse. uł uidisse fatebitur: et tam̃
qd̾ non uidit credit. Nam illũ patrem.
unfideles fidem: s utinam ind̾o.
Quam si utiq haberent: infideles
nõ essent. Sed hinc insua ꝑfidia re¬
darguendi sunt. hinc ad fid̾i grãm ꝓ
uocandi: quia si de ipso suo uisibili
corpore credũt. quod minime uider̃t:
cur inuisibilia nõ credunt. que cor¬
poralit̾ uideri nõ possunt:¬

Expanded text:
s vivit. Nam si infidelem percunctari velis, quem patrem vel quam matrem habuerit, protinus respondet illum atque illam. Quem si statim requiras, utrum noverit quando conceptus sithorum se nosse fatebitur, et tamen quod non vidit credit. Nam illum patrem nfideles fidem, sed utinam in Deum. Quam si utique haberent, infideles non essent. Sed hinc in sua perfidia redarguendi sunt, hinc ad fidei gratiam provocandi, quia si de ipso suo visibili corpore credunt quod minime viderunt, cur invisibilia non credunt, quae corporaliter videri non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
alicia remanentiũ meretur: uͭ hi
qui ꝓdesse poterant: festine subtra¬
hantur. Et cũ mundi finis ad ꝓpinquat:
electi tollũtur ne deteriora uideant. H¬
rursum scriptum ẽ. Aꝑite ut exeant qͥ
conculcent ea. Tollite deuia lapides.
Hinc salomon ait. Tempꝰ mittendi la¬
pides: ⁊ tempꝰ colligendi. Quo igit᷑ mũ
di finis urget: eo necesse ẽ. ut uiui lapi¬
des adedificium celeste colligant᷑: qua¬
tinus ihrłm nr̃a in mensura sue construc¬
tionis excrescat. Nec tam̃ electos om̃s.
ita subtrahi credimꝰ: ut soli inmundo
ꝑu̾si remaneant: qr nunquã pcc̃ores
ad lam̃tum penitentie redirẽt: si nul¬
la essent bonoꝵ exempla: que eoꝵ mẽtem
traherent. petrus In cassum subtͣ¬
hi bonos queror: qui cateruatim ꝑis¬
se ⁊ malos uideo.

Expanded text:
alitia remanentium meretur ut hi qui prodesse poterant festine subtrahantur, et cum mundi finis apropinquat, electi tolluntur, ne deteriora videant. Hrursus scriptum est: Aperite, ut exeant qui conculcent eam, tollite de via lapides . Hinc Salomon ait: Tempus mittendi lapides, et tempus colligendi . Quo igitur 368 finis mundi urget, eo necesse est ut vivi lapides ad aedificium coeleste colligantur, quatenus Jerusalem nostra in mensuram suae constructionis excrescat. Nec tamen ita omnes electos subtrahi credimus, ut soli in mundo perversi remaneant, quia nunquam peccatores ad lamentum poenitentiae redirent, si nulla essent bonorum exempla, quae eorum mentem traherent. PETR. Incassum subtrahi bonos queror, qui perire catervatim et malos video.
Abbreviated transcription (Latin):
to uiro mͥludere p̾sumpsiss expauit:
om̃sq qui cũ eo ad d̾i hominẽ ueniebãt¬
int̾ram consternati sũt. Surgentes
aũt ad cum ꝓpinquare minime p̾sũp¬
serunt: s ad suũ regem reuersi nuncia¬
uerunt trepidi. inquanta uelocitate
fuerant dep̾hensi.

Expanded text:
to viro illudere praesumpsisset, expavit: to viro illudere praesumpsisset, expavit: omnesque qui cum eo ad hominem Dei veniebant, terrae consternati sunt. Surgentes autem, ad eum propinquare minime praesumpserunt, sed ad suum regem reversi, nuntiaverunt trepidi in quanta velocitate fuerant deprehensi.
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc maiora agnoscas. Gothoꝵ hẽsa.
namq temporibꝰ cũ rex eoꝵ totila scm
uirum ꝓphetie habere sp̃m audisset:
ad eiꝰ monasteriũ ꝑgẽs paulo longius
explorare conatus ẽ. Quidam uͦ ei spa¬
tarius riggo dicebatur. cui calciamẽta
fecit: quẽ quasi in ꝑsona sua ꝑgere ad dei:
hominẽ p̾cepit. Incuius obsequio tres
qui sibi p̾ceteris aderere consueuerant
conites misit. scilicet uult. ruder. & bli¬
din. uͭ ante serui łi ocłos ipsum esse re¬
gem totilam simulãtes. erꝰ lateri ob¬
ambularent. Cui alia quoq obsequia
atq spatatios prebuit. ut tam exeisdemn
obsequiis quã ex purpureis uestibꝰ rex
esse putaret᷑. Cumq isdem riggo deco¬
ratus uestibꝰ obsequenti frequentia co¬
mitatus. monasterium fuisset ingres¬
sus: uir di eminus sedebat: quẽ ueni¬
entẽ conspiciens cũ iam ab eo audiri
potusset: clamauit dicẽs. Pone fili.
pone: hoc qd̃ portas nonẽ cuũ. Qui
riggo ꝓtinꝰ int̾ram cecidit: ⁊ quia tan¬

Expanded text:
adhuc majora cognoscas. Gothorum namque temporibus, cum rex eorum Totila sanctum virum prophetiae habere spiritum audisset, ad ejus monasterium pergens, paulo longius explorare conatus est. Quidam vero ejus spatharius Riggo dicebatur, cui calceamenta sua fecit, quem quasi in persona sua pergere ad Dei hominem praecepit. In cujus obsequio tres qui sibi prae caeteris adhaerere consueverant, comites misit, scilicet, Vult, Ruderic, et Blidin, ut ante servi Dei oculos ipsum regem Totilam esse simulantes, ejus lateribus obambularent; cui alia quoque obsequia atque spatharios praebuit, ut tam ex eisdem obsequiis quam ex purpureis vestibus rex esse putaretur. Cumque idem Riggo decoratus vestibus, obsequentum frequentia comitatus monasterium fuisset ingressus, vir Dei eminus sedebat. Quem venientem conspiciens, cum jam ab eo audiri potuisset, clamavit, dicens: Pone, fili, pone hoc quod portas: non est tuum. Qui Riggo protinus in terram cecidit, et quia tan
Abbreviated transcription (Latin):
natur: Que uidelicet torta pulcritudi¬
ni suꝑ humeralis innectitur: qr tũc cas¬
timonia ad ꝑfectũ mundicie candorem
ducit᷑: cũ ꝑ abstinenciã caro fatigatur.
Cumq int̾ uirtures cet̾as etiam afflicte
carnis meritum ꝓficit: quasi indiu̾sa suꝑ¬
bumeralis specie bissus torta candescit.

Expanded text:
natur? Quae videlicet torta, pulchritudinatur? Quae videlicet torta, pulchritudini superhumeralis innectitur; quia tunc castimonia ad perfectum munditiae candorem ducitur, cum per abstinentiam caro fatigatur. Cumque inter virtutes caeteras etiam afflictae carnis meritum proficit, quasi in diversa superhumeralis specie byssus torta candescit.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sũmis¬
palit̾ erigitur: cum exteruis ꝑpeti abiecta
cermint᷑. Auro aũt. iacincto. ac purpure.
bistinctus coctꝰ adiungitur. Ut ante in¬
cerni iudicis oculos: om̃ia uirtutũ bona
excaritate decorentur. Et cuncta q̃ corã
hominibꝰ rutilant. hec in conspectu occul¬
ti arbitri flãma intimi amoris accendat̃.
Que scilicz karitas quia dm̃ siml ac ꝓxi¬
mum diligit: quasi ex dupplici tinctura.
fulgescit. Qui igitur sic ad auctoris speciẽ
anelat. ut ꝓximoꝵ curã negligat: uł sic
ꝓrimoꝵ curã exequit᷑. ut adiuino amore
torpescat. Iuia unũ horum qdlibet neg¬
segit: in suꝑ humeralis ornam̃to habere
cocum bistuctũ nescit. S cum mens ad
pcepta karitatis tendit᷑: restat ꝓculdu¬
bio ut̃ abstinentiam caro maceret᷑. Und̾¬
bene ⁊ bis tincto cocco. torta bissus adiun¬
gitur. De t̾ra ⁊ enim bissus: nitenti spe¬
cie orit᷑. Et̃ quid ꝑ bissum. inisi candens
decore mundicie corporalis castitas desig¬

Expanded text:
in summis erigitur, cum exterius perpeti abjecta cernuntur. Auro autem, hyacintho ac purpurae bis tinctus coccus adjungitur, ut ante interni judicis oculos omnia virtutum bona ex charitate decorentur; et cuncta quae coram hominibus rutilant, haec in conspectu occulti arbitri flamma intimi amoris accendat. Quae scilicet charitas, quia Deum simul ac proximum diligit, quasi ex duplici tinctura fulgescit. Qui igitur sic ad auctoris speciem anhelat, ut proximorum curam negligat, vel sic proximorum curam exsequitur, ut a divino amore torpescat, quia unum horum quodlibet negligit, in superhumeralis ornamento habere coccum his tinctum nescit. Sed cum mens ad praecepta charitatis tenditur, restat procul dubio ut per abstinentiam caro maceretur. Unde et his tincto cocco torta byssus adjungitur. De terra etenim byssus nitenti specie oritur. Et quid per byssum, nisi candens decore munditiae corporalis castitas desig
Abbreviated transcription (Latin):
rem celestiũ surgat. Ne dum suis ĩ cautis
laudibꝰ capitur. ipso etiam ueritatis in¬
tellectu uacuetur. Auro quoq atq iacinc¬
to purpura ꝑmiscet᷑: ut uidelicet sac̾dota¬
le cor cũ suma que p̾dicat sꝑat. in semetip¬
so etiã suggestionẽ uicioꝵ rep̾mat: eisq ue¬
lut ex regia potestate contradicat. Quati¬
nus nobilitatẽ semꝑ intime gen̾ationis
aspiciat: et celestis regni sibi abitũ moribꝰ
defendat. De hac quippe nobilitate sp̃s:
cia subigimꝰ. Iohis uoce roboranur. qui
ait. Quot quot aũt receperunt eñ: dedit
eis potestatẽ filios d̾i fieri. Hanc diu̾ini¬
tatẽ fortitudinis psalmista consid̾at di¬
cens. Michi aũt nimis honorificati sũt
amici tui d̾s: nuis confortatus ẽ pͥncipa

Expanded text:
rem coelestium surgat; ne dum suis incautus rem coelestium surgat; ne dum suis incautus laudibus capitur, ipso etiam veritatis intellectu vacuetur. Auro quoque et hyacintho purpura permiscetur; ut videlicet sacerdotale cor, cum summa quae praedicat sperat, in semetipso etiam suggestiones vitiorum reprimat, eisque velut ex regia potestate contradicat, quatenus nobilitatem semper intimae regenerationis aspiciat, et coelestis regni sibi habitum moribus defendat. De hac quippe nobilitate spirittia subigimus, Joannis voce roboramur, qui ait: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Hanc dignitatem fortitudinis Psalmista considerat, dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus, nimis confortatus est princi
Abbreviated transcription (Latin):
Inde suꝑne quoq uocis imꝑio inut᷑q
humero sac̾dos uelamine suꝑ humera¬
lis astringitur: ut contra adu̾sa ac ꝓs¬
ꝑa urtutũ semꝑ ornamento muniat᷑.
uisticie. a dextris ⁊ a sinstris gradiens.¬
cum ad sola que anteriora sunt nititur
innullo delectationis in fime latere flec¬
tatur. Non hunc ꝓspa eleuent: nõ adu̾¬
sa ꝑturbet̃. Non blanda usq ad uolim¬
tatem demulceant: nõ asꝑa ad desꝑatio¬
nẽ p̾mant. Oc dum nullis passionibꝰ in¬
tencionem m̃tis humiat: quanta mutͦq
humero suꝑ humeralis pulcritudine te¬
gat᷑ ostendat. Quod recte etiam suꝑ hume
rale ex auro iacinctoq purpura. bistinc¬
to cocco. ⁊ retorta fieri bisso p̾cipitur: ut
ppe habitu añ om̃ia aurũ fulget: ut in
eo intellectꝰ sapĩe principalit̾ emicet. Cu¬
i iacinctus qui aereo colore resplendet ad¬
iungitur. Ut ꝑ om̃e qd̾ intelligendo pe¬
netrat. nõ ad fauores infimos. s ad amo¬

Expanded text:
Unde supernae quoque vocis imperio, in utroque Unde supernae quoque vocis imperio, in utroque humero sacerdos velamine superhumeralis astringitur, ut contra adversa et prospera virtutum semper ornamento muniatur, justitiae a sextris sinistrisque gradiens,cum ad sola quae anteriora sunt nititur, in nullo delectationis infimae latere flectatur. Non hunc prospera elevent, non adversa perturbent, non blanda usque ad voluptatem demulceant, non aspera ad desperationem premant; ut dum nullis passionibus intentionem humiliat, quanta in utroque humero superhumeralis pulchritudine tegatur, ostendat. Quod rrale ex auro, hyacintho, purpura, bis tincto cocco, et torta fieri bysso habere praecipitur; ut ppe habitu ante omnia aurum fulget, ut in eo intellectus sapientiae principaliter emicet. Cui hyacinthus, qui aereo colore resplendet, adjungitur; ut per omne quod intelligendo penetrat, non ad favores infimos, sed ad amo
Abbreviated transcription (Latin):
ascende tu: qui euuãgłizas syon. Ut u¬
delicec qui celesti p̾dicatione utitur: una
iam terrenoꝵ oꝑum deserens: inrerũ cul¬
mine stare uideatur. Tantoq facilius
subditos ad meliora ꝑtrahat: qͣnto ꝑ uite
meritum de suꝑnis clamat. Hinc diuinͣ
lege armum sac̾dos in sacrificiũ. ⁊ dextrũ
accepit. ⁊ separatum: ut nõ solum sit eiꝰ
oꝑacio utilis. s etiam singłaris. Nec int̾
malos tantũmodo que recta sunc faciã:
s bene quoq oꝑantes subditos. sic̃ hono¬
re ordinis suꝑac. Ita etiam moꝵ uirtu¬
te transcendat̾. Cui in esu quoq pectus¬
culũ cũ armo tribuit᷑: ut qd̾ de sacrifici¬
o p̾cipitur sumere. hoc de semetipso. auͦ
tori discat immolare. Et nõ solũ pecto¬
re que recta sunt cogitet: s expectatoreᷤ
suos ad sublumia armo oꝑis inintet. Nł¬
la p̾sentis uite appetat: nulla ꝑtimecat.
blandim̃ta mundi respectu intimi ter¬
roris despiciat: terrores aũt consid̾ato
int̾ne dulcedinis blandim̃to ꝯtẽpnat.

Expanded text:
cende tu qui evangelizas Sion. Ut videlicet qui coelesti praedicatione utitur, ima jam terrenorum operum deserens, in rerum culmine stare videatur, tantoque subditos facilius ad meliora pertrahat, quanto per vitae meritum de supernis clamat. Hinc divina lege armum sacerdos in sacrificium et dextrum accipit et separatum, ut non solum sit ejus operatio utilis, sed etiam singularis; nec inter malos tantummodo quae recta sunt faciat, sed bene quoque operantes subditos, sicut honore ordinis superat, ita etiam morum virtute transcendat. Cui in esu quoque pectusculum cum armo tribuitur, ut quod de sacrificio praecipitur sumere, hoc de semetipso discat Conditori suo immolare. Et non solum pectore quae recta sunt cogitet, sed spectatores suos ad sublimia armo operis invitet. Nulla praesentis vitae appetat, nulla pertimescat, blandimenta mundi, respecto intimo terrore, despiciat, terrores autem considerato internae dulcedinis blandimento contemnat.
Abbreviated transcription (Latin):
licie delectationis subigat. Cumq hec
ab. animo tarde repellitur: inucrone
sensus occidat.
ic rector opatione p̾cipuus: ut scẽ¬
uite uiam subditis uiuendo demin¬
Et grex qui pastoris uocem moresq sequit᷑:
ꝑ exempla melius quã ꝑ uerba gradiat᷑.
Qui enum loci sui necessitate exigitur sũ¬
ma dicere: hac eadem necessitate compel¬
licur sũma monstrare. Illa namq uox li¬
bencius. anditoꝵ cor penetrat: quã dicen¬
tis uita cõmendat. Quia qd̾ loquendo im¬
pat: ostendendo adiuuat ut fiat. Hinc

Expanded text:
litie delectationis subigat, cumque haec litie delectationis subigat, cumque haec ab animo tarde repellitur, mucrone consensus occidat.it rector operatione praecipuus, ut vitae viam subditis vivendo denunet grex qui pastoris vocem moresque sequitur, per exempla melius quam per verba gradiatur. Qui enim loci sui necessitate exigitur summa dicere, hac eadem necessitate compellitur summa monstrare. Illa namque vox libentius auditorum cor penetrat, quam dicentis vita commendat, quia quod loquendo imperat, ostendendo adjuvat ut fiat. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ. Sacerdotis quippe iudicium filio¬
ꝵ isrl in pectore coram dñi conspͣtu geᷤ¬
tare ẽ: subiectoꝵ causas ꝓsola interni:
uidicis incentione discutere. Ue nil seei
humanitatis ad misceat: in hoc quoddi¬
uina positus uice dispensat. nec correcci¬
onis studia: p̾natus dolorexasꝑet. Cũq
contra aliena iudicia emulator ostendi¬
tur. que sua sunt exequatur. ne tranq̃l¬
litatẽ iudicii. aut latens inuidia macu¬
let: aut p̾ceps ira ꝑturber. S dum con¬
sid̾.atur t̾ror eius qui suꝑ om̃ia p̾sidet. ui¬
delicet uidicis intum: nõ sine magno re¬
guantur timore subiecti. Qui nimirũ
tunor dũ mentẽ rectoris humiliat: pur
delectatio inquinet. aut ꝑterrenarum
rerum cupidinẽ. importuntas pulueree
cogitationis obscuree. Que tam̃ nõ pulsa¬
re rectoris animũ nequeunt: s festina¬
re necesse est. ut repugnatione uincant᷑.
ne uiciũ qd̾ ꝑ suggestionẽ temptat: mol¬

Expanded text:
semper . Sacerdotem quippe judicium filiosemper . Sacerdotem quippe judicium filiorum Israel in pectore coram Domini conspectu gestare, est subjectorum causas pro sola interni judicis intentione discutere, ut nihil se ei humanitatis admisceat in hoc quod divina positus vice dispensat, ne correctionis studia privatus dolor exasperet. Cumque contra aliena vitia aemulator ostenditur, quae sua sunt exsequatur, ne tranquillitatem judicii aut latens invidia maculet, aut praeceps ira perturbet. Sed dum consideratur terror ejus qui super omnia praesidet, videlicet judicis intimi, non sine magno regantur timore subjecti. Qui nimirum timor dum mentem rectoris humiliat, purgnis delectatio inquinet, aut per terrenarum 15 rerum cupidinem importunitas pulvereae cogitationis obscuret: quae tamen non pulsare rectoris animum nequeunt, sed festinare necesse est, ut repugnatione vincantur, ne vitium quod per suggestionem tentat, mol
Abbreviated transcription (Latin):
Inquo etiã racionali uigilant̾. idiungit᷑:
ut duodecim patriarcharum nomina des¬
cribantur. Asscriptos et enum patres sẽp
mnpectore ferre ẽ: antiquoꝵ uitam sine ĩ¬
temissione cogitare. Nam tunc sac̾dos
irre p̾hensibilit̾ graditur: cum exempla
patrum p̾cedentium indesinenter incu¬
etur. Cum scoꝵ uestigia sine cessatione
consid̾at. ⁊ cogitationes illicitas dep̾mit:
ne extra ordinis limitẽ opis pedem ten¬
dat. Quod bene etiam racionale iudicui¬
uocatur. Quia debet rector subtili semꝑ
examine bona malaqz discernere. ⁊ que
ul quibus. quando. uł qualit̾ ꝯgruant.
studiose cogitare. Nichilq ꝓprium que¬
rere. s sua cõmoda ꝓpinquoꝵ bona depu¬
tare. Unde illic scriptum ẽ. Pones aũt
inxacionale iudicii doctrinã ⁊ ueritatẽ.
que erunt inpectore. a aron: qͣnͣdo ingre
ditur coram domino. ⁊ gestabit iudiciũ
filioꝵ isrł inpectore suo. in conspͨtu dñi

Expanded text:
In quo etiam rationali vigilanter adjungitur, In quo etiam rationali vigilanter adjungitur, ut duodecim patriarcharum nomina describantur. Ascriptos etenim patres semper in pectore ferre, est antiquorum vitam sine intermissione cogitare. Nam tunc sacerdos irreprehensibiliter graditur, cum exempla patrum praecedentium indesinenter intuetur, cum Sanctorum vestigia sine cessatione considerat, et cogitationes illicitas deprimit, ne extra ordinis limitem operis pedem tendat. Quod bene etiam rationale judicivocatur, quia debet rector subtili semper examine bona malaque discernere, et quae vel quibus, quando vel qualiter congruant, studiose cogitare; nihilque proprium quaerere, sed sua commoda propinquorum bona deputare. Unde illic scriptum est: Pones autem in rationali judicii doctrinam et veritatem, quae erunt in pectore Aaron quandicium filiorum Israel in pectore suo in conspectu Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ect orr semꝑ
cogitatione sic mundus: quatinꝰ nul¬
la hunc in mundicia polluat: qui hoc sus¬
cepit officium: ut in alieius quoq cordi¬
bꝰ pollucionis maculas tergat. quia ne¬
cesse ẽ ut ẽẽ munda studeat. inanus que
diluere sordes curat. Ne tacta queq dete¬
rius inquinec: si sordida in se que ẽ lutũ
mini qui fertis uasa dñi. Domini ⁊ eñi
uasa ferunt: qui ꝓximoꝵ animas adin¬
tna sacraria ꝑducendas in sue ꝯuersaci¬
onis suscipiunt. Apud semetipsos ergo
quantũ debeant mundari conspiciant:
qui ad et̾nitatis templũ. uasa uiuencia in
sinu ꝓpriar sponsionis portant. Hinc di¬
uina uoce p̾cipitur: ut in aaron pectore
racionale uidicii uittis ligantibꝰ in pͥma¬
tur. Quatinꝰ sacerdotale cor nequaquam
cogitationes fluxe possideant: s racio so¬
la constringat. Nec indiscretum quid uel
mutile cogitet. qui ad exemplũ aliis cons¬
titutus. ex grauitate uite semꝑ deb ostẽ¬
dere: quantã inpectore racionem portet.

Expanded text:
ector semper cogitatione sit mundus, quatenus nulla hunc immunditia polluat, qui hoc suscepit officii, ut in alienis quoque cordibus pollutionis maculas tergat, quia necesse est ut esse munda studeat manus, quae diluere sordes curat: ne tacta quaeque deterius inquinet, si sordida insequens lutum mini qui fertis vasa Domini . Domini etenim vasa ferunt, qui proximorum animas ad aeterna sacraria perducendas in suae conversationis fide suscipiunt. Apud semetipsos ergo quantum debeant mundari conspiciant, qui ad aeternitatis templum vasa viventia in sinu propriae sponsionis portant. Hinc divina voce praecipitur , ut in Aaron pectore rationale judicii vittis ligantibus imprimatur, quatenus sacerdotale cor nequaquam cogitationes fluxae possideant, sed ratio sola constringat; nec indiscretum quid vel inutile cogitet, qui ad exemplum aliis constitutus, ex gravitate vitae semper debet ostendere quantam in pectore rationem portet.
Abbreviated transcription (Latin):
popli accio trãscendere p̾sulis: qntũ
distare solet agrege uita pastoris. O por¬
tet namq ut metiri sollicite studeat. quã¬
ta tenende rectitudinis necessitate cõstru¬
gitur: sub cuius estuatione popls grex
nocatur. Sit ergo necesse est cogitatione
mundꝰ accione p̾cipuus. Discretus insi¬
lentio. utilis inuerbo. Singulis compas¬
sione ꝓximus: p̾cunctis contem platioe
suspensus. Bene agentibꝰ ꝑ humilitatẽ
socius: contra delinquentiũ uicia ꝑ zelũ
iusticie erectus. Int̾noꝵ curara mnext̾ioꝵ
occupatione nõ minues. ext̾ioꝵ ꝓuiden¬
tiam int̾noꝵ sollicitudine nõ relinques.

Expanded text:
populi actio transcendere praesulis, quantum distare solet a grege vita pastoris. Oportet namque ut metiri sollicite studeat quanta tenendae rectitudinis necessitate constringitur, sub cujus aestimatione populus grex vocatur. Sit ergo necesse est cogitatione mundus, actione praecipuus, discretus in silentio, utilis in verbo, singulis compassione proximus, prae cunctis contemplatione suspensus, bene agentibus per humilitatem socius, contra delinquentium vitia per zelum justitiae erectus, internorum curam in exteriorum occupatione non minuens, exteriorum providentiam in internorum sollicutidine non reli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpha: ait. Qui excutit manꝰ suas ab om̃i
mun̾e. Neq enim dic̃. qui excutit manꝰ
suas amunere: s adunxit ab om̃i. Qa
aliud ẽ munꝰ ab obsequio aliud munꝰ ama¬
nu: aliud munꝰ alingua. Munus quippe
ab obsequio ẽ subiectio in debite inpensa.
opͣius amanu peccunia. munꝰ alingua
fauor. Qui gͦ sacros ordines tribuit: cuc
ab omni muere manus excutit. qnͣdo in

Expanded text:
propheta ait: 'Qui excutit manus suas ab omni propheta ait: 'Qui excutit manus suas ab omni munere'. Neque enim dixit: Qui excutit manus suas a munere, sed adiunxit: 'ab omni'. quia aliud est munus ab obsequio, aliud munus a manu, aliud munus a lingua. Munus quippe ab obsequio est subiectio indebite inpensa; munus a manu pecunia; munus a lingua favor. Qui ergo sacros ordines tribuit, tunc ab omni munere manus
Abbreviated transcription (Latin):
potestate p̾dicationis. concessis uirtutu
miraculis. quid redemptor nr̃ subiungat
audiamꝰ. Gratis accepistis: gratis date:
Presciebat namq innullos hoc ipsũ do¬
num accepti sp̃s mnusum negotiatioĩs in¬
flectere: ⁊ miraculoꝵ signa ad auaricie ob¬
sequiũ declinare. Hinc est enu quod sy
la concupiscẽs: ꝑcipere donũ sp̃s sc̃i ꝑpoc¬
cumã uoluit. scilicet ut deterius uender.
qd̃ male comparass. Hinc de templo re¬
demptor nr̃ flagello de resticulis facto tur¬
bas eiecit. Cathedras uendentiũ colum¬
bas eu̾tit. Columbas quippe uendere est.
inpositionẽ manuũ qua sp̃s accipitur ñ
non nulli qui quidem nũmoꝵ p̾mia exor¬
dinatione ñ accipiunt. ꝙ tam̃ soctos ordi¬
nes ꝓhumana gr̃a largiuntur: atq de
largitate eadem laudis solum mͦ retribu¬
tionẽ querunc. Hi nimirũ qd̾ gratis acce¬
ptum ẽ gratis ñ tribuunt: quia dempẽ¬
unde bene cum uistum uirum describerz

Expanded text:
potestate praedicationis, concessis virtutum potestate praedicationis, concessis virtutum miraculis, quid Redemptor noster subjungat audiamus: Gratis accepistis, gratis date. Praesciebat namque nonnullos hoc ipsum donum accepti Spiritus in usum negotiationis inflectere, et miraculorum signa ad avaritiae obsequium declinare. Hinc est enim quod Sila conspiciens, percipere donum Spiritus sancti pecunia voluit , scilicet ut deterius venderet quod male comparasset. Hinc de templo redemptor noster flagello de resticulis facto turbas ejecit, cathedras vendentium columbas evertit . Columbas quippe vendere est impositionem manus qua Spiritnonnulli, qui quidem nummorum praemia ex ordinatione non accipiunt, et tamen sacros ordines pro humana gratia largiuntur, atque de largitate eadem laudis solummodo retributionem querunt. Hi nimirum quod gratis acceptum est gratis non tribuunt, quia de inpenUnde bene cum iustum virum describeret,
Abbreviated transcription (Latin):
tum tenẽt: ⁊ signa uirtutũ nõ habent.¬
Quia frustra miraculum foras ostendit᷑.
si de ẽ quod intus oꝑetur. Nam iuxtamͣ¬
gistri gentiũ uocem. lingue insignum
sunt nõ fidelibꝰ. s infidelibꝰ Unde et
ens.⁊ plenam infidelibus insulam sciẽs:
patrẽ publi dissenteria febribꝰq uexa¬
tum orando saluauit. ⁊ scẽ p̾dicationis ad¬
iutorẽ timotheum᷑ infirmitate stomachi
lassecentẽ non u̾bo curat. s medicinali ar¬
te mederi parat dices. Modico uino ute¬
re ꝓpt̾ stomachii ⁊ frequentes cuas infir¬
mitates. Quigͦ infirmum infidelem una
p̾ce saluat. cur egrotum socium prece nõ
roborat. Quia nimirũ ille foras ꝑmiracu¬
lum sanandus erac. qui uiuus incenus
non erat. Ut ꝑ hoc quod exterior potestã¬
ostenderec: hunc ad uitam interior uir¬
tus animaret. Egrotanti aũt fideli socio
exhibenda foras signa nõ fuerant: quia sa¬
lubrit̾ ⁊ ꝑfecte intus uiuebat. S concessa

Expanded text:
tum tenetum tenequia frustra miraculum foras ostenditur, si deest quod intus operetur. Nam juxta magistri gentium vocem, linguae in signum sunt infidelibus, non fidelibus; atens, et plenam infidelibus insulam sciens, patrem Publii dysenteria febribusque vexatum orando salvavit: et sanctae praedicationis adjutorem Timotheum ex infirmitate stomachi lassescentem non verbo curat, sed medicinali arte mederi parat, dicens: Modico vino utere propter stomachum, et frequentes tuas infirmitates . Qui ergo infirmum infidelem una prece salvat, cur et aegrotum socium prece non roborat? Quia nimirum ille foris per miraculum sanandus erat, qui interius vivus non erat, ut per hoc quod exterior potestaostenderet, hunc ad vitam interior virtus animaret. Aegrotanti autem fideli socio exhibenda foris signa non fuerant, qui salubriter intus vivebat. 4. Sed concessa
Abbreviated transcription (Latin):
ut fidem u̾bis daret uirtꝰ ostensa: ⁊ no¬
ua facerent qui noua p̾dicarent: sic̃ in
hac eadem lectione subuingit᷑. In firmõ
curate. mortuos suscitate. lepsos munda¬
te. demones eicite. E lorente mundo. cre¬
scente humano gen̾e. dui in acuta sub
siste subsistente carne exuberante reꝵ
opulentia. quis cum audiret uitam ẽẽ
aliam crederet: Quis inuisibilia uisibi¬
bilia p̾ferret: S ad salutem redeunti¬
bꝰ infirmis. auita surgentibꝰ mortus.
carns mundiciam recipientibꝰ leꝓsis.
creptis auire inmundoꝵ sp̃uum demo¬
niacis: tot uisibilibꝰ miraculis exactis.
quis nõ crederet qd de inuisibilibꝰ audi¬
ret: Ad hoc quippe uisibilia miracula
coruscant: ut corda audientiũ ad fidem
inuisibili ꝓtrahant. Tt̃ ꝑhoc qd̾ mirũ
foras agitur. hoc qd intus ẽ longe mira¬
bilius esse sentiatur: Unde nunc quoq
cum fideliũ numerositas excreuit. intra
scãm eccłiam multi sũt qui uitã uirtu¬

Expanded text:
ut fidem verbis daret virtus ostensa, et nout fidem verbis daret virtus ostensa, et nova facerent qui nova praedicarent, sicut in hac eadem lectione subjungitur: Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, daemones ejicite. Florente mundo, crescente humano genere, diu in hac vita subsistente carne, exuberante rerum opulentia, quis cum audiret vitam esse aliam crederet? Quis invisibilia visibilibus praeferret? Sed ad salutem redeuntibus infirmis, ad vitam resurgentibus mortuis, carnis munditiam recipientibus leprosis, ereptis a jure immundorum spirituum daemoniacis, tot visibilibus miraculis exactis, quis non crederet quod de invisibilibus audiret? Ad hoc quippe visibilia miracula coruscant, ut corda videntium ad fidem invisibilium pertrahant, ut per hoc quod mirum foris agitur hoc quod intus est longe mirabilius esse sentiatur. Unde nunc quoque cum fidelium numerositas excrevit, intra sanctam Ecclesiam multi sunt qui vitam virtu
Abbreviated transcription (Latin):
liũ taceat mundus clamat. Quine ua¬
q illius uoces sũc. Qui enim tot attritũ
ꝑcussionibꝰ agła sua cecidit: quasi iã no¬
bis e ꝓximo regnũ aliud qd̾ sequit᷑ ostẽ¬
dit. Ipsis iam ⁊ a quibꝰ amatur: ama
rus ẽ. Ipse ruine eius p̾dicant: quod a¬
mandus nõ est. Si enim ruinam sui do¬
mus quassata minaret᷑: quisquis ab il¬
la habitarec fugeret. Et qui stantẽ di¬
lex̾at: recedere quam tocuis a cadente
festin aret. Si igitur mundus cadit et
nos eum amando amplectimur: obpͥ¬
mi uolumꝰ pocius quã habitare. Quia
nulla nos ratio aruina illuis separat: qͦs¬
in eius passionibꝰ amor ligat. Facile gͦ
ẽ nunc iam cum destructura om̃ia cerni¬
mus: animum nr̃m ab eius dilectione
disiungere. S hoc illo intp̃re difficillimũ
fuit. quo tunc p̾dicare celoꝵ regnum in¬
uisibile mutebant᷑: cum longe lateq õs
cernerent florere regna t̾rarum. Un de
⁊ adiuncta sũt p̾dicatoribꝰ scĩs miracła.

Expanded text:
lium taceat, mundus clamat. Ruinae nalium taceat, mundus clamat. Ruinae namque illius voces sunt. Qui enim tot attritus percussionibus a gloria sua cecidit, quasi jam nobis e proximo regnum aliud, quod sequatur, ostendit. Ipsis rus est. Ipsae ejus ruinae praedicant quod amandus non est. Si enim ruinam sui domus quassata minaretur, quisquis in illa habitaret fugeret; et qui stantem dilexerat, recedere quantocius a cadente festinaret. Si igitur mundus cadit, et nos cum amando amplectimur, opprimi volumus potius quam habitare, quia nulla nos ratio a ruina illius separat, quos ejus passionibus amor ligat. Facile est ergo nunc jam cum destructa omnia cernimus animum nostrum ab ejus dilectione disjungere. Sed hoc illo in tempore difficillimum fuit, quo tunc praedicare coelorum regnum invisibile mittebantur, cum longe lateque omnia cernerent florere regna terrarum. 3. Unde et adjuncta sunt praedicatoribus sanctis miracula,
Abbreviated transcription (Latin):
rari mererent᷑. nec tam̃ grauius de con¬
tempta p̾dicatione uidicari. Subtili gͦ
occultoq iudicio aquoꝵdam auribus.
p̾dicatio scã subtrabitur. quia suscitari
ꝑ grãm nõ merent᷑. Unde necesse est fr̃s¬
domini uidicia occulta tuneamꝰ. Nle dũ
mẽs nr̃a exterius fusa a sua se uoluntate
non reuocat: intus contra eam uidex ter¬
rbilit̾ adu̾sa disponat. Quod bene psal¬
mista intuens ait. Uenite ⁊ uidete opa
dĩ: quam t̾ribilis inconsiliis suꝑ filios ho¬
minũ. Uidit namq qd̃ alius misericordi¬
t̾ uocatur. alius iusticia exigente repelli¬
tur. Et quia alia parcẽdo. alia dominus
irascendo disponnt: ex pauit qđ penetrare
nõ potuit. Et quẽ non solum inuestigabi
flexibilem uidit: terribilem inconsiliis eẽ
memorauit. Missis uͦ p̾dicatoribꝰ: quid
p̾cipiatur audiamus. Euntes p̾dicate
dicentes. Appropinquabit regnũ celoꝵ.
Hoc iam fr̃s dilectissim. etiam si euage¬

Expanded text:
rari merebantur, nec tamen gravius de conrari merebantur, nec tamen gravius de contempta praedicatione judicari. Subtili ergo occultoque judicio a quorumdam auribus praedicatio sancta subtrahitur, quia suscitari per gratiam non merentur. Unde necesse est, frDomini consilia occulta timeamus; ne, dum mens nostra exterius fusa a sua se voluntate non revocat, intus contra eam judex terribiliter adversa disponat. Quod bene Psalmista intuens ait: Venite et videte opera Domini, quam terribilis in consiliis super filios hominum . Vidit namque quod alius misericorditer vocatur, alius justitia exigente repellitur. Et quia alia parcendo Dominus, alia irascendo disponit, expavit quod penetrare non potuit. Et quem non solum investigabilflexibilem vidit, terribilem in consiliis esse memoravit. 2. Missis autem praedicatoribus, quid praecipiatur audiamus. Euntes praedicate, dicentes quia appropinquabit 163 regnum coelorum . Hoc jam, fratres charissimi, etiamsi Evange
Abbreviated transcription (Latin):
ieritis: ⁊ in ciuitates samaritanoꝵ ne i¬
traueritis. s pocus ite ad oues que peri¬
erant domꝰ isrł. nisi hoc qd̾ ex facti fine
colligimꝰ: quia prius soli uidee uoluit
⁊ postmodum cunctis gentibꝰ predicari:
Pc dum illa conu̾ti uocata renueret: pre¬
dicatores scĩ aduocationẽ gentium ꝑ or¬
dinẽ uenirẽt. Quatenꝰ redemptoris nr̃i
pͥdicatio a ꝓp̾is repulsa: gentiles popłoᷤ
q̃si extraneos quereret ꝙ quod uidee fie¬
bat intestimoniũ: hoc gentibꝰ gr̃e essec
increm̃tum. Erant etiam tunc q̃ de iude¬
lia. ꝙ postea qnq milia credidisse. ꝙ cũ
p̾dicare apli gentibꝰ masia uoluissent ꝑ¬
sp̃m ꝓhibiti eẽ memorant᷑. ꝙ tam̃ ipse spꝰ
qui prius p̾dicationẽ ꝓhibuit. hanc asi¬
anoꝵ cordibꝰ postinodũ infudit. Nã du
ẽ. qd̾ asia cuncta iã credidit. Idcirco ergo
pͥus ꝓhibuit qd̾ postinodum fecit: quia
tũc in illa erant qui saluandi nõ erant.
T̃ unc m illa erant: qui nec ad uitã repa¬

Expanded text:
in civitates Samaritanorum ne intraveritis, sed potius ite ad oves quae perierunt domus Israel? Nisi hoc quod ex facti fine colligimus, quia prius soli Judaeae voluit, et postmodum cunctis gentibus praedicari, ut dum illa converti vocata renueret, praedicatores sancti ad vocationem gentium per ordinem venirent, quatenus Redemptoris nostri praedicatio a propriis repulsa, gentiles populos quasi extraneos quaereret; et quod Judaeis fiebat in testimonium, hoc gentibus gratiae esset incrementum. Erant enim tunc qui de Judaellia, et postea quinque millia credidisse . Et cum praedicare apostoli gentibus in Asia voprohibiti esse memorantur ; et tamen ipse Spiritus qui prius praedicationem prohibuit, hanc Asianorum cordibus postmodum infudit. Nam diu est quod Asia cuncta jam credidit. Idcirco ergo prius prohibuit quod postmodum fecit, quia tunc in illa erant qui salvandi non erant. Tunc in illa erant qui necdum ad vitam repa
Abbreviated transcription (Latin):
dati fuerant: certatim ei offerre inmu¬
nere uolebant. Sed uir dñi tale munꝰ
suscipere renuit: munus aũt bone mer¬
cedis quesuiit dicẽs. Si michi aliquid
uultis concedere: om̃s captiuos qͦs habe¬
tis m̃ tribuite. uͭ habeam unde ꝓuobis
debeam orare. Factumq est ut omnes
captu ab eo dimissi essent: atq suꝑna
gr̃a disponente. cũ se unus ꝓ uno morti
obculit: multos amorte lib̾auit. petrꝰ
ira res quamuis ꝙ hanc ab aliis ip̃e
cognouerim: uere tam̃ fateor quia mͥ qͦ¬
ciens narratur inuenit᷑.

Expanded text:
dati fuerant, certatim ei offerre in mudati fuerant, certatim ei offerre in munere volebant; sed vir Domini tale munus suscipere renuit, munus autem bonae mercedis quaesivit, dicens: Si mihi aliquid vultis concedere, omnes captivos quos habetis mihi tribuite, ut habeam unde pro vobis debeam orare. Factumque est; et omnes captivi cum eo dimissi sunt, atque, superna gratia disponente, cum se unus pro uno morti obtulit, multos a morte liberavit. PETR. Mira res, et quamvis hanc ab aliis et ipse cognoverim, vere tamen fateor quia mihi quoties narratur inn
Abbreviated transcription (Latin):
erecto incelũ gladio. brachium in flexi¬
bile remansit. G̃unc om̃is langobar¬
doꝵ turba que ad illud mortis specta¬
culum ad erat: in laudis fauorẽ conu̾¬
sa. mirari cepit. uirũq di cũ tumore
uenerari: quia ꝓfecto claruerat cuiꝰ
scĩtatis eẽt. qui carnificis sui brachi¬
um in aera ligasset. Itaq postulatꝰ
ut surgeret: surrex̃ postulatus uͭ bra¬
chium sui carnificis sanaret. Nega¬
uit dicens. E go pro eo nullomodo
orabo: nisi michi ante iuramentũ
dederit: quia cum manu ista xp̃ia¬
nũ hominẽ non occidat. Sed lan¬
gobardus isdem. qui ut ita dicam bra¬
chium contra dm̃ tendendo ꝑdid̾at:
pena sua exigente compulsus est:
uirare se xp̃ianum homine nũqmͣ
occidere. Tunc uir dñi precepit dicẽs
Depone manũ deorsum. Qui statĩ
deposuit. atq ilico adiunxit: remite
gladium inuaginam. Et statun remi¬
sit. Om̃s igitur tante uirtutis hominẽ
cognoscentes. boues ⁊ ium̃ta que depre¬

Expanded text:
erecto in coelum gladio brachium inflexierecto in coelum gladio brachium inflexibile remansit. Tunc omnis Langobardorum turba quae ad illud mortis spectaculum aderat, in laudis favorem conversa, mirari coepit, virumque Dei cum timore venerari, quia profecto claruerat cujus sanctitatis esset, qui carnificis sui brachium in aere ligasset. Itaque postulatus ut surgeret, surrexit; postulatus ut brachium sui carnificis sanaret, negavit, dicens: Ego pro eo nullo modo orabo, nisi mihi ante juramentum dederit quia cum ista manu Christianum hominem non occidat. Sed Langobardus idem, qui, ut ita dicam, brachium contra Deum tendendo perdiderat, poena sua exigente, compulsus est jurare se Christianum hominem nunquam occidere. 365 Tunc vir Domini praecepit, dicens: Depone manum deorsum. Qui statim deposuit. Atque illico adjunxit: Remitte gladium in vaginam. Et statim remisit. Omnes ergo tantae virtutis hominem cognoscentes, boves et jumenta quae deprae
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibꝰ qui illic aderant langobardis pla¬
cuit. uͭ eum capite truncare debuissẽt:
quatinꝰ sine gram cruciatu uitã eius
conpendiose terminarẽt. Cognito ita¬
q qd̾ scũlus qui int̾ eos ꝓ scĩtatis reu̾¬
entia magni honoris habebatur. oc¬
cidendus esset: om̃s qui in eodẽ loco ĩ¬
uenti sunt langobardi conuenerunt:
sic̃ nimie crudelitatis leti. ad specta¬
culũ mortis. Circũsteterunt undiq a¬
atq ex om̃ibꝰ uiris fortibꝰ electus est
unus: de quo dubiũ nõ esset. qd̃ uno
ictu caput erꝰ abscĩcderet. Uenerandꝰ
igitur uir int̾ armatos deductus: ad
sua arina statim cucuirit. Nam peci
in terram se strauit. Qui dum paulo
dutius oraret: hunc electus int̾ fec¬
tendit. Sed tenso collo eductam cõtra
se spatam intuens: hoc unũ fert᷑ pu¬
electus carnifex euaginatum gladiũ
tenens. ad nisu forti inaltum brachiũ
ꝑcussurus leuauit: s deponere nullo
modo potuit. Nam repente riguit: &

Expanded text:
omnibus qui illic aderant Langobardis plaomnibus qui illic aderant Langobardis placuit ut eum capite truncare debuissent, quatenus sine gravi cruciatu vitam ejus compendiosa morte terminarent. Cognito itaque quod Sanctulus qui inter eos pro sanctitatis reverentia magni honoris habebatur occidendus esset, omnes qui in eodem loco inventi sunt Langobardi convenerunt  sicut sunt nimiae crudelitatis laeti ad spectaculum mortis. Circumsteterunt itaque aatque ex omnibus viris fortibus electus est unus, de quo dubium non esset quod uno ictu capud eius abscideret. Venerandus igitur vir inter armatos deductus, ad sua arma statim cucurrit. Nam petii in terram se stravit et oravit. Qui dum paulo diutius oraret, hunc electus interfectendit, sed tenso collo eductam contra se spatam intuens, hoc unum fertur puelectus carnifex evaginatum gladium tenens, nisu forti in altum brachium percussurus levavit, sed deponere nullo m
Abbreviated transcription (Latin):
conum in suam suscepit fidem: quem
nocte media cum longobardos om̃s som¬
no graui depressos aspiceret: excitauit
& ait. Surge & concitus fuge: liberet
te om̃ps d̾s. Sed isdem diaconus ꝓmis¬
sionis eius. nõ inmemor: respondit cli¬
cens. Fugere pater nõ possum: quia si
fugero. ꝓme sine dubio ipse morieris.
Quem uir dñi sculus ad fugiendũ con¬
pulit dicens. Surge ⁊ uade: te om̃ps
d̾s eripiat. Nam ego in manii eus sũ:
tantum in me possunt facere. qnͣtum
ipse ꝑmiserit. Fugit itaq diaconus. et
quasi deceptus in medio fideiussor remã¬
sit. Facto aũt mane. langobardi qui
diaconum ad custodiendũ dederant
uenerunt: ⁊ quẽ dederant pecierunt:
sed hunc uenerandus pb̃r fugisse respõ¬
dit. c̃unc illi inquiunt: scis ipse meli
quid conuenit: Seͥnus aũt dñi constan¬
ter ait. Scio. Cui dixerunt. Bonꝰ hõo
es. nolumus te ꝑ uarios cruciatus mo
ce occidite: qua me occidi ꝑmiserit. Tuc

Expanded text:
conum in suam suscepit fidem; quem conum in suam suscepit fidem; quem nocte media cum Langobardos omnes somno gravi depressos aspiceret, excitavit et ait: Surge, et concitus fuge, liberet te omnipotens Deus. Sed idem diaconus 364 promissionis ejus non immemor, respondit dicens: Fugere, Pater, non possum, quia si ego fugero, pro me sine dubio ipse morieris. Quem vir Domini Sanctulus ad fugiendum compulit, dicens: Surge, et vade, te omnipotens Deus eripiat; nam ego in manu ejus sum, tantum in me possunt facere, quantum ipse permiserit. Fugit itaque diaconus, et quasi deceptus in medio fidejussor remansit. Facto igitur mane Langobardi, qui diaconum ad custodiendum dederant, venerunt, quem dederant petierunt; sed hunc venerandus presbyter fugisse respondit. Tunc illi inquiunt: Scis ipse melius quid convenit. Servus autem Domini constanter ait: Scio. Cui dixerunt: Bonus homo es, nolumus te per varios cruciatus morme occidite qua me occidi ipse permiserit. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
pse petre multos de uno pane pauit ꝑ
seruũ: qui ex quinq panibꝰ qͥnq milia
hominũ saciauit ꝑ semetipsum. Qui
panca seminũ grana: in innumera sege¬
tum frumenta multiplicat. qui ipsa qͦq
semina ꝓduxit: ⁊ t̾ram simul ⁊ omnia cre¬
auit exnichilo. Sed ne diutius quid in
uirtute din uenerandus uir scũlus exte¬
rius fecerit immoremur: audi exuirtu¬
te din qualis interuis fuit. Die ⁊ enim
quadã. a longobardis captus quidã dia¬
conus tenebatur ligatus. Cumq ipsi ꝙ̃
tenuerant inter ficere cogitarent: adues¬
ꝑascente die uir d̾i scũlus ab eisdem lan¬
gobardis peciit. ut relaxare. eiq uitam
concedere debuissent. Quod posse se face¬
re: om̃ino negauerũt. Cumq mortem
illius delib̾asse eos cerneret: pecut ut s
ad custodiam tradi debuiss. Cui ꝓturꝰ
responderunt. T̃ibi quidem ad custodiẽ¬
dum damus: s ea conditione int̾ posita.
uͭ si iste fugerit. ꝓ eo ipse moriaris. Quod
uir dñi libent̾ accipiens: p̾dictum dia¬

Expanded text:
pse, Petre, multos de uno pane pavit per servum, qui ex quinque panibus quinque millia hominum satiavit per semetipsum, qui pauca seminis grana in innumera segetum frumenta multiplicat, qui ipsa quoque semina produxit ex terra et simul omnia creavit ex nihilo. Sed ne diutius mireris quid in virtute Domini venerandus vir Sanctulus exterius fecerit, audi ex virtute Domini qualis interius fuit. Die etenim quadam a Langobardis captus quidam diaconus tenebatur ligatus, eumque ipsi qui tenuerant, interficere cogitabant. Advesperascente autem die, vir Dei Sanctulus ab eisdem Langobardis petiit ut relaxari eique vita concedi debuisset, quod posse se facere omnino negaverunt. Cumque mortem illius deliberasse eos cerneret, petiit ut sibi ad custodiam tradi debuisset. Cui protinus responderunt: Tibi quidem eum ad custodiendum damus, sed ea conditione interposita, ut si iste fugerit, pro eo ipse moriaris. Quod vir Domini libenter accipiens, praedictum dia
Abbreviated transcription (Latin):
cendit sepẽ: ⁊ dũ mortum pedẽ depone¬
ret: uidit subito quia tensus serpẽs clau¬
sisset uiam. ⁊ treme factus post semet¬
ipsum concidit: eiusq pes ꝑcalciamen¬
tum insude sepis mesit. Sicq usq dũ
hortolanus rediret:deorsum capite pe¬
pendit. Consueta hora uenit hortola¬
nus: pendentẽ in sepe furẽ repꝑit. Ser¬
penti aũt dix̃. Grãs d̾o: implesti quod
uissi: recede modo qui ilico abscessit.
Ad furẽ uero ꝑueniens: ait. Quid est
frat̾. tradidit temͥ d̾s. Quare in labore
monachoꝵ furtũ tociens facere p̾sump¬
sisti: Qui hec dices. pedem illiꝰ a sepe in
qua inheserat soluit: eũq sine lesione
deposuit. Cui ⁊ dixit. sequere me. Quẽ
sequentẽ duxit adhorti aditum: ⁊ olera
que fuito appetebat auferre. ei cũ magna
dulcedine p̾buit dicẽs. Uade. ⁊ post hec
furtũ nõ facias. S cum necesse habes. ħ
adme ingredere: ⁊ que tu cum peccatola

Expanded text:
cendit sepem; et cum in hortum pedem deponecendit sepem; et cum in hortum pedem deponeret, vidit subito quia tensus serpens clausisset viam; et tremefactus post semetipsum concidit, ejusque pes per calceamentum in sude sepis inhaesit, sicque usque dum hortulanus rediret, deorsum capite pependit. Consueta hora venit hortulanus, pendentem in sepe furem reperit, serpenti autem dixit: Gratias Deo, implesti quod jussi; recede modo. 164 Qui statim abscessit. Ad furem vero perveniens, ait: Quid est, frater? Tradidit te mihi Deus. Quare in labore monachorum furtum toties facere praesumpsisti? Et haec dicens, pedem illius a sepe in qua inhaeserat, solvit, eumque sine laesione deposuit. Cui dixit: Sequere me. Quem sequentem duxit ad horti aditum, et olera quae furto appetebat auferre, ei cum magna dulcedine praebuit, dicens: Vade, et post haec furtum non facias; sed cum necesse habes, huc ad me