comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hiabolus suꝑbus hominem suꝑbientẽ dedux̃ ad mortẽ xp̃s
humilis homine moboedientẽ redux̃ aduitam: euia sicut
ille elatuscecidit & deiecit consentientem. sicistehumili¬
atus surrexit. &erexit credentem:
nrebus spiritalib: cũminormaioriadher& sicut crea¬
tura creatori illa fitmaior quã erat non ille & hocẽ ma¬
ius eẽ qđ est melius eẽ : Euia adhȩrens creatura creatori
non molȩ autior seduirtute fit maior.
DEINIEFABILI EXEETLENTIADITATIS
ixcedit super eminentia dĩtatis. ñ solũ usitati eloqui nr̃i
sed &iam intellegentiae facultatem : uerius enĩ cogitatur
ds̃ quamdicitur & uerius est quam cogitatur: Non paruae
aũ notitiae pars est si antequũ scire possimus quid sit ds̃.
possumus scire quid ñ sit :
DEUERABEATITUDINE

Expanded text:
iabolus superbus hominem superbientem perduxit ad mortem; Christus humilis hominem obedientem reduxit ad vitam. Quia sicut ille elatus cecidit, et dejecit consentientem; sic iste humiliatus surrexit, et erexit credentem .ntis. In rebus spiritalibus cum minor majori adhaeret, sicut Creatori creatura, illa fit major quam erat, non ille; et hoc est majus esse, quod est melius esse, quia adhaerens creatura Creatori, non mole auctior, sed virtute fit major . LXI. De ineffabili excellentia Deitatis. Excedit supereminentia Deitatis non solum visitati eloquii nostri, sed etiam intelligentiae facultatem. Verius enim cogitatur Deus quam dicitur, et verius est quam cogitatur. Non parva autem notitiae pars est, si antequam scire possimus quid sit Deus, possumus scire quid non sit . LXII. De vera beatitudine
Abbreviated transcription (Latin):
uaesunt r&ributiones iustitiae. cũ aut bona probonis.
aut malared duntur promalis: Tertia est r&ributio
gratiae cũ perregenerationẽ remittuntur mala &re¬
tribuuntur bona atq: ita manifestatur. quia uniuerse
uia ednĩ misericordia & ueritas: Illa mautemimpiorũ¬
r&ributionem qua probonis mala restituunt ds̃ nescit.
quinis ir&ribuer& bona promalis non essent quib: red¬
DESUPERNAEPATRIAECIUIBUS

Expanded text:
uae sunt retributiones justitiae, cum aut bona pro bonis, aut mala redduntur pro malis. Tertia est retributio gratiae, cum per regenerationem remittuntur mala, et retribuuntur bona. Atque ita manifestatur quia universae viae Domini misericordia et veritas. Illam autem impioruetributionem, qua pro bonis mala restituunt, Deus nqui nisi retribueret bona pro malis, non essent quibus retDe supernae patriae civibus
Abbreviated transcription (Latin):
nquibidã a &ernis potest aliqua eẽ distantia. Ipsa aũt
a &ernitas absq inuersitatemen surae est: Multae
quippemansiones inunauita. uariã meritorum sig¬
dilectionis agloria capitis nullaerit aliena pars cor
ideseorum quidm̃ ui surisunt qđ ñ uid& credit : Namsi
Tuid& ñ est fides. Credenti colitur. merreum. uidentired¬
ditur praemium :
aleusurus eo qđ uult accipere dõ potius miserante ñ ac¬
cipit: Pro in desihoc abeo p&itur unde homo ex auditus lue¬
datur . magis i& uendũ est ne qđ possitds̃ ñdare propici
uidiligitme inquit dñs diligitur a patremeo. & ego dili¬
gãeum & manifestabo ei meipsum: Euid est diligã tã quã
tunc dilecturus sit &nunc ñ diligat absit: Puomodo enim
potest nos pater sinefilio & filius sinepatre diligere : quo¬
modo cũ inseparabi liter operentur separabilit̃ diligunt :
Idest adhoc diligã ut manifestem: Nuncenĩ adhoc dili¬
git ut credamus &mandatũ fidei teneamus. Tuncad

Expanded text:
quibusdam aeternis potest aliqua esse distantia: ipsa autem aeternitas absque diversitate mensurae est. Multae quippe mansiones in una vita varias meritorum sigdilectionis, a gloria capitis nulla erit aliena pars corp. De fide. Fides eorum qui Deum visuri sunt, quod non videt credit: nam si videt, non est fides. Credenti pollicetur meritum: videnti redditur praemium . ontraria. Male usurus eo quod vult accipere, Deo potius miserante non accipit. Proinde si hoc ab eo petitur, unde homo exauditus laedatur; magis metuendum est, ne quod possit Deus non dare propitiuQui diligit me, inquit Dominus, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et manifestabo ei me ipsum . Quid est, diligam? tanquam tunc dilecturus sit, et nunc  nos Pater sine Filio, aut Filius sine Patre diligeret? Quomodo, cum inseparabiliter operentur, separabiliter diligunt? id est, ad hoc diligam, ut manifestem. Nunc enim ad hoc dilexit, ut credamus, et mandatum fidei teneamus: tunc ad
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo fidelium quãuis multũ proficerit dicat sufficit mihi:
Nullus ñ indõ locusest nec est quofugiatur ab ipsonisi adip¬
sum : quiuult euadere offensum confugiat ad placatũ
CCXXXIIII

Expanded text:
Nemo fidelium, quamvis multum profecerit, dicat, Sufficit mihi. . De Deo. Nullus in Deo locus est, nec est quo fugiatur ab ipso, nisi ad ipsum. Qui vult evadere offensum, confugiat ad placatum. CCXXXVI
Abbreviated transcription (Latin):
Nemoest cuius animã corruptibilecorpus & in habitatio
terrena ñ ad grau& sed ad nitendum est ut carnescu¬
piditates sp̃suigo resuperentur. & interior homo quisem
nisi dilatato corde non curritur : Qui aiter uirtutum
quo gradiuntur pauperesxp̃i. amplum est fidelium
sesit merces : Nam quidm̃ ideo colit ut aliud magisquã
psum promereatur. nondm̃ colit sed id qđ ad sequi con¬
DEOCCULTIS NONIUDICANDIS
eoccultis cordis alieni temere iudicare peccatum est
& eumcuius nonuidentur operanisibona. Iniquum ẽ
exsuspicione repraehendere cum eorum quae homi
nisunt incognita. solus ds̃ iudex sit iustus. qui inspec¬

Expanded text:
Nemo est cujus animam corruptibile corpus et inhabitatio terrena non aggravet . Sed adnitendum est ut carnis cupiditates spiritus vigore superentur, et interior homo, qui semper nisi dilatato corde non curritur: quia iter virtutum, quo gradiuntur pauperes Christi, amplum est fidelium se sit merces: nam qui Deum ideo colit ut aliud magis quam ipsum promereatur, non Deum colit, sed illud quod assequi conDe occultis non judicandis. De occultis cordis alieni temere judicare peccatum est, et eum cujus non videntur opera nisi bona, iniquum est ex suspicione reprehendere; cum eorum quni sunt incognita, solus Deus judex sit justus, qui inspec
Abbreviated transcription (Latin):
Irdo temporum in a &erna dĩ sapientia sine tempore
est: nec aliqua sunt apud illum noua. qui fecit quae fu¬
tura sunt: DEPRINCIPALIRERUMOMNIUMCAUSA
Uoluntas dĩ est prima & summa causa omniũ corporalium
spiritaliũq motionũ : Nihilenĩ fit uisibilit̃ & sensibili¬
ter qđ ñ de inuisibili atq: intellegibili summi impera¬
toris aula aut iubeatur aut permittatur secundũ ineffa¬
bilem iustitiã praemiorum atq poenarum gratiarum
& r&ributionũ in ista totius creaturae amplissima qua¬
dam inmensaquere publica:

Expanded text:
Ordo temporum in aeterna Dei sapientia sine tempore Ordo temporum in aeterna Dei sapientia sine tempore est, nec aliqua sunt apud illum nova, qui fecit quae futura sunt. LVIII. De principali rerum omnium causa. Voluntas Dei est prima et summa causa omnium corporalium spiritualiumque motionum. Nihil enim fit visibiliter et sensibiliter, quod non de invisibili et intelligibili summi imperatoris aula aut jubeatur, aut permittatur, secundum ineffabilem justitiam praemiorum atque poenarum, gratiarum et retributionum, in ista totius creaturae amplissima quadam immensaque republica .
Abbreviated transcription (Latin):
lata animipuritate &iã corpore intacto
DETORTITUDINE ETIGLERANTIA
Maior animus merito dicendus ẽ quiuitã erũ nosã magis
eligit ferrequã fugere : Et humanũ iudiciũ maximeq uul¬
gare : Quod plerũq caligine erroris inuoluitur praecon¬
scientiae luceacpuritate contemnere :
LIII
DENUAIILITATHIUSLORUM
ustisquid quid malorũ iniquis dominis inrogatur. non
poena est criminis seduirtutis ex amen : Nambonus &iam¬
siseruiat liber est : Malus aũ&iã si regn& seruus est
Nec unius hominis sed qđ est grauius tot dominorum
quot uitiorum:
DEOELITIO UE UOTORUM
Nemo quicquam dõ recteuo uer& nisi abipso acciper& qđ
Omnis substantia quae ds̃ nonẽ creatura est & quȩ cre¬
atura non est ds̃ est Nulluigitur differentia est indĩta¬
te trinitatis quõ quod dõminus est: ds̃ non est:
IUALES NOS. DILICATDS
ales nos amatds̃ quales futurisumus ipsiusdono ñ qua¬
lessumus nr̃o merito: DEINTEAISORALI OPEREDĨ

Expanded text:
lata animi puritate, etiam corpore intacto. LII. De fortitudine tolerantiae. Major animus merito dicendus est, qui vitam aerumnosam magis eligit ferre quam fugere; et humanum judicium, maximeque vulgare, quod plerumque caligine erroris involvitur, prae conscientiae luce ac puritate contemnere. LIII. De humilitate justorum. Justis quidquid malorum ab iniquis dominis irrogatur, non poena est criminis, sed virtutis examen. Nam bonus etiamsi serviat, liber est: malus autem, etsi regnet, servus est; nec unius hominis, sed, quod gravius, tot dominorum, quot vitiorum. LIV. De oblatione votorum. Nemo quidquam Domino recte voveret, nisi ab ipso acciperet quOmnis substantia quae Deus non est, creatura est; et quae creatura non est, Deus est. Nulla ergo differentia est in deitate Trinitatis: quoniam quod Deo minus est, Deus non est. Quales nos diligat Deus. Tales nos amat Deus, quales futuri sumus ipsius dono; non quales sumus nostro merito. LVII. De temporali opere Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
bitur filii quã sibiꝑ tr sacram̃tũ incarnationis uniuit. lp¬
saergo erit iudex quae sub iudicest&it: Ipsa iudicabit
qua eiudicata est : Vt uideant impueius gloriam incu¬
iusman su&ud inẽ sae uierunt : talisergo apparebit iu¬
dex quali suideripossit & abeis quoscoronaturus & ab
eis quos damnaturus est : pat̃aũ non apparebit quifor¬
mãserui ñ est indutus. sed filio qui &iã homofactus est de¬

Expanded text:
bitur Filii, quam sibi per sacramentum incarnationis univit. Ipbitur Filii, quam sibi per sacramentum incarnationis univit. Ipsa ergo erit judex, quae sub judice stetit; ipsa judicabit, quae judicata est: ut videant impii ejus gloriam, in cujus mansuetudinem fremuerunt. Talis ergo apparebit judex, qualis videri possit, et ab eis quos coronaturus, et ab eis quos damnaturus est. Pater autem non apparebit; quia forma servi non est indutus: sed Filio, qui etiam homo factus est, de
Abbreviated transcription (Latin):
Qui supplicaturus dõ locũ scm̃ & aptũ requiris. inte¬
a moratuamunda: & omni indemalicupiditate de¬
pulsa praeparatibi in cordistui pacesecr&um. uolens
intemplo orare interiore : &ita a gesemper ut tem
una facultasest qui añ in deuid&ur undeauditur.
necundesapor inde& odor capitur. nec huministri
& humida discernenda sufficiunt : In corporeus
uero animus suo tantũ sensu diiudicat. & omnes ua¬
ri&ates unomotu ad tingit: & quid quid discretio¬
num interbona & mala iusta & iniusta. rationabilit̃
inuenit. unius est intentionis effectus: ut ubi imago
appareat dĩ. Ibiunum idemq: est qđ mens potest quan
ticipando adeptus ẽ sed nascendo. llitã enĩ genuit pat̃ uita
nec differt in aliquo essentia gignentis & geniti: cũ sic
ex prctresit filius ut consempiternae aequalitatis . non
una quidem persona sed unasit dĩtas:
Cuiuos & mortuos non ipsedicitur sed filius adfutu¬
rus: Quiaibi nec patris nec filii dĩtas. sedilla forma uide¬

Expanded text:
Qui supplicaturus Deo locum aptum et sanctum requiris, interiora tua munda, et omni inde mala cupiditate depulsa, praepara tibi in cordis tui pace secretum. Volens in templo orare, in te ora; et ita age semper, ut Dei um facultas eadem: quia non inde videtur, unde auditur; nec unde sapor, inde et odor capitur: nec hi ministri, umida et sicca, discernenda, sufficiunt. Incorporea vero animus suo tantum sensu dijudicat, et omnes varietates uno motu attingit: 595 et quidquid discretionis inter bona et mala, justa et injusta rationabiliter invenit, unius est intentionis effectus: ut ibi imago Dei appareat, ubi unum idemque est, quo mticipando adeptus est, sed nascendo. Vitam enim genuit Pater vita; nec differt in aliquo essentia gignentis et geniti; cum sic ex Patre sit Filius, ut consempiternae aequalitatis non una quidem persona, sed una sit deitas.vivos et mortuos non ipse dicitur, sed Filius adfuturus: quia ibi nec Patris, nec Filii deitas, sed illa forma vide
Abbreviated transcription (Latin):
qđ uolunt: DEDOCTRINAPATRIS PERUERBUNSO
sillũ doc& pater qui audit uerbũ eius quaerequid sit xp̃s
& inuenies uerbum eius : in principioerat uerbum : Non
autem in principio ds̃ fecit uerbum. sicut in principio.
fecit ds̃caelũ & terram : Verbũ enĩ dĩds̃ est ñcreatura.
nec factũ interomnia. sed ꝑqđ facta sunt omnia : Vter¬
go ad talis uerbi doctrinã homo in carne constitutus pos¬
sit accedere uerbũ carofactũ est. & habitabit innobis :
DE XPLCORPORE

Expanded text:
 De doctrina Patris per Verbum. Si illum docet Pater, qui audit Verbum ejus; quaere quid sit Christus, et invenies Verbum ejus, In principio erat Verbum : non autem, In principio Deus fecit Verbum; sicut, In principio Deus fecit coelum et terram . Verbum enim Dei Deus est, non creatura: nec factum inter omnia, sed per quod facta sunt omnia. Ut ergo ad talis Verbi doctrinam homo in carne constitutus posset accedere; Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . De corpore
Abbreviated transcription (Latin):
emotameruditus Nemotam doctus est: qui superna
in lustratione nonegeat : Non enĩ itaulla diuinorum
bonorum augmenta sufficiunt. ut non semper suꝑsit
quodmens rationalis & intellegendum desider& &ge¬
rendum:

Expanded text:
emo tam eruditus, nemo tam doctus est, qui superna illustratione non egeat. Non enim ita 631 ulla divinorum bonorum augmenta sufficiunt, ut non semper supersit aliquid quod mens rationalis et intelligendum desideret et gerendum.
Abbreviated transcription (Latin):
Iormit adam ut fiat cua: moritur xp̃s utfiat ecdesia:
Dormienteadam fit eua delatere : mortuo xp̃o. lan¬
ceapercutitur latus. ut profluant sac ramenta quibus
form&ur eclesia: Vnde merito a postolus ipsũ ad am
dicit formã futuri quia sicut omnes in adam moriun¬
tur. it a & in xp̃o omnes uiuificabuntur:
DE IN CARNATIONE UERBI
s̃ homo factus ẽ : quid futurus ẽ homo propt̃ quẽ ds̃fac

Expanded text:
ormit Adam, ut fiat Eva: moritur Christus, ut fiat Ecclesia. Dormiente Adam, fit Eva de latere: mortuo Christo, lancea perforatur latus, ut profluant Sacramenta, quibus formetur Ecclesia. Unde merito Apostolus ipsum Adam dicit formam futuri. Quia sicut omnes in Adam moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur. CCCXXX. De incarnatione Verbi. Deus homo factus est: quid fu
Abbreviated transcription (Latin):
Nosseh aberefidem sicut posseh abere caritatem natura
tiae est fidelium: Sed cumuoluntas credendi aliis prae¬
parar&ur aliis ñ praeparar&ur ad nõ. discernendum
ẽ quidueniat demisericordia eius quid deiudicio: Vni¬
uersa e enĩ iuiae dnĩ miseri cordia &ueritas Inuestiga¬
biles aũ sunt ui aeipsius. Inuestigabiles igitur sunt.
& miseri cordia quagratis liberat . & ueritas quaiuste
iudicat:

Expanded text:
osse habere fidem, sicut posse habere charitatem, naturae tiae est fidelium. Sed cum voluntas credendi aliis praeparetur, aliis non praeparetur a Domino; discernendum est, quid veniat de misericordia ejus, quid de judicio. Universae enim viae Domini misericordia et veritas. Investigabiles autem sunt viae ipsius. Investigabiles igitur sunt, et misericordia qua gratis liberat, et veritas qua juste judicat.
Abbreviated transcription (Latin):
tur : Namqui terreno amore obstringitur non pos
titudine filiorũ nec fit angustior numero sitate cohe¬
redum : sed tanta ẽ multis quanta paucis. tanta sin¬
gulis quanta omnibus:
sunt animo secura quã corpori aduersa: priusenĩ
deuenia: Nam ipse se in aeernũ perimit : qui apud
misericordem iuudicem ad poenitentiae remedia ñ re¬

Expanded text:
tur. Nam qui terrenorum amore obstringitur, non postur. Nam qui terrenorum amore obstringitur, non postitudine filiorum, nec fit angustior numerositate cohaeredum: sed tanta est multis, quanta paucis; tanta singulis, quanta omnibus. sunt animo secunda, quam corpori adversa: prius enim de venia. Nam ipse se in aeternum perimit, qui apud misericordem judicem ad poenitentiae remedia non re
Abbreviated transcription (Latin):
entiae quaeinter tribulationum turbines difficult̃
agnoscitur : Nec facile inueniuntur in aduersitate
praesidia quae non fuerint in pace quaesita:
nit quiadhoc praesensiustificatus accedit: Inueni& enĩ
illicuitã suã quihic discreuerit causam suam:
pl&ur : Omnis enimperfectio in ipso est . ultraquẽ non
quacũ ds̃ non hab&ur. consolationonuenitus : &ideo
inuocandus ẽ liberator ut quẽ tribulatio exeruut ad
confessionem confessio perducat adueniam :
sed cum in baptismohocdimittitur. quid non dimit
quia ruminant mundadicuntur ut non sit piger
dehis cogitare quae aluo cordis accepit.: ut cum au¬
dit sit similis edenti cumuero audita in memoriam
reuocat. sit similis ruminanti:
ri nonbene imperabit nisi superiori sedõ tota cari
Gauden dumẽbonis ecclesi aefilus qđ in discretione eorũ
non fallitur diuina iustitia. sed nontemere diuident

Expanded text:
entiae, quae inter tribulationum turbines difficulter entiae, quae inter tribulationum turbines difficulter agnoscitur: nec facile inveniuntur in adversitate praesidia, quae non fuerint in pace quaesita. nit, qui ad hoc praesens justificatus accedit. Inveniet enim illic vitam suam, qui hic discreverit causam suam. pletur. Omnis enim perfectio in ipso est: ultra quem non qua cum Deus non habetur, consolatio non invenitur: et ideo invocandus est liberator, ut quem tribulatio exercuit ad confessionem, confessio perducat ad veniam. Sed cum in Baptismo hoc dimittitur, quid non dimittquia ruminant, munda esse dicuntur: ut non sit piger de his cogitare, quae in alvo cordis accepit: et cum audit, sit similis edenti; cum vero audita in memoriam revocat, sit similis ruminanti. ri non bene imperabit, nisi superiori se Deo tota charGaudendum est bonis Ecclesiae filiis, quod in discretione eorum non fallitur divina justitia. Sed non temere dividant
Abbreviated transcription (Latin):
Deatauit a est gaudium deueritate quod ds̃ est: sed mul¬
tis ueritas odiosa est. quam audire nolunt docentem
& nolentes falsi uolunt mendacia sua ueritatẽ uideri
quibus iuste r&ribuitur ut ipsi ueritatem non lateant
est fortis patientia aliud saecura felicitas : Nec eius¬
Lintellegentiae : Qui a plus loquitur inquisitioquam in¬
quõ ex nulla specie motuuemutatur . nec temporalis ẽ
uoluntatis : Non enĩ in mortalis est uoluntas quae alia &
son est disperandũ demalis sed proipsis ut bonifiant studi¬
osius supplicandum : Quianumerusscõrum denumero
semper est auctus impiorum:
fessione oris. aliud sit incordis arcano : Nihil enim
prodest hoc eẽ incordeqđ uerumẽ. si hoc dicitur uoceqđ
falsumest qui aueritas & credenda est & loquenda:
CLXXIIII
patitur aliquas aduersitates . peramaritudinẽ enim in¬
feriorum doc&ur amare meliora neuiator tendens
ad patriam stabulum prodomo diligat:
Dapud iudicem enimiustum & misericordem. quis eaccu¬

Expanded text:
eata vita est gaudium de veritate, quod Deus est: sed multis veritas odiosa est, quam audire nolunt docentem; et nolentes falli, volunt mendacia sua veritatem videri. Quibus juste retribuitur, ut ipsi veritatem non lateant,est fortis patientia, aliud secura felicitas; nec ejusintelligentiae, quia plus loquitur inquisitio, quam inquoniam ex nulla specie motuve mutatur, nec temporalis est voluntatis. Non enim immortalis est voluntas, quae alia, Non est desperandum de malis; sed pro ipsis, ut boni fiant, studiosius supplicandum: quia numerus sanctorum de numero semper est auctus impiorum .fessione oris, aliud sit in cordis arcano. Nihil enim prodest hoc esse in corde quod verum est, si hoc dicitur voce quod falsum est: quia veritas et credenda est, et loquenda. CLXXXVI. patitur aliquas adversitates: per amaritudinem enim inferiorum docetur amare meliora; ne viator tendens ad patriam, stabulum pro domo diligat..Apud judicem enim justum et misericordem qui se accu
Abbreviated transcription (Latin):
piana obseruantia ad ꝑfectae pi&atisprofectũ. permu¬
tuamm axime peruenit indulgentiã peccatorũ: Dante
nobis dno suae bonitatis exemplũ : Nãsiille in quonullũ
fuit omnino peccatũ interpellat propeccatis nr̃is. Euan¬
tomagis nos in inui cẽproꝓpriis oraredebemus :÷ amplec¬
tenda quippe est homini quiñ omni potest carerepecca¬
to tãbenigna condicio. ut deͥmit tendo delicta aliena
do ds̃ omnia in illis omnibus erit: adquã beatitudinẽ
hu perueniunt. qui huic saeculo anteseparationem
animae carnemoriuntur. nec in eis inuenienturcu¬
piditatibus. quassola superat dilectio dĩ. ut & idpatia¬
tur iniquitas qđ elegit . & eo bono fruatur iustitia qđ
amauit :¬

Expanded text:
iana observantia ad perfectae pietatis profectum, per mutuam maxime pervenit indulgentiam peccatorum, dante nobis Domino suae bonitatis exemplum. Nam si ille, in quo nullum omnino fuit peccatum, interpellat pro peccatis nostris; quanto magis nos invicem pro propriis orare debemus? Amplectenda quippe est homini, qui non omni potest carere peccato, tam benigna conditio; ut dimittendo delicta aliena,do Deus omnia in illis omnibus erit. Ad quam beatitudinem hi perveniunt, qui huic saeculo ante separationem animae carne moriuntur, nec in eis inveniuntur cupiditatibus, quas sola superat dilectio Dei: ut et id patiatur iniquitas, quod elegit; et eo bono fruatur justitia, quod amavit
Abbreviated transcription (Latin):
Cum su perbia sit amor excellentiae propriae inuidentia
uerosit Odiũ felicitatis alienae : quidundenas catur
in promptuest : amando enĩquisq: excellentiam suam
uel paribus inuid& qđ ei cocequentur. uel in ferioribus
nesibi co aequentur uel superioribus qđ eis ñ coaequa&ur :
superinendo igitur quisq: inuidus. non inuidendo suꝑb: ẽ:¬

Expanded text:
ur superbia sit amor excellentiae propriae, inuidentia uero sit odium felicitatis alienae, . quid unde nascatur satis in promtu est. amando enim quisque excellentiam suam uel paribus inuidet, quod ei coaequentur, uel inferioribus, ne sibi coaequentur, uel superioribus, quod eis non coaequetur. superbiendo igitur inuidus, non inuidendo quisque
Abbreviated transcription (Latin):
ess&spiratalis uel corporalis creaturae. quoperprae¬
sens pra&eritis futura succederent tempus ullum om¬
nino non e&: Moueri aũt creatura ñ utiq poss&. si ñ
eẽ : potu sergo tempus acreatura quã creatura coepit
dum inclibanum ipsetamen form& acuestiat. non ne
confirmat ñ solũ totã istã mundi partem rebus mor¬
talib & corruptibilibus deputatam : Verũ &iã uilissi¬
mas eius abiectissimasq particulas diuina prouidentia
regi : nefortuitis pertur barimotibus. ea quorum
causas conp̃hendere non possumus aestimemus:
Animarationalis in ea deb& erigi quae inspiritalium ña¬
tura maxime excellunt . ut quae sursum sunt sapiat
N aturarũ conditor ds̃ nihilinmiraculis contranaturã
facit. nec qđ nouum est consu&udine. repugnans est
bus aliter naturae cursus innotiut ñ aut̃ dõ cuihocest
Omne corpus in omne corpusmutariposse credibile est.

Expanded text:
esset vel spiritualis, vel corporalis creaturae, quo per praeesset vel spiritualis, vel corporalis creaturae, quo per praesens praeteritis futura succederent, tempus nullum omnino esset. Moveri autem creatura utique non posset, si non esset. Potius ergo tempus a creatura, quam creatura coepit dum est in clibanum, ipse tamen formet, ac vestiat : nonne confirmat, non solum istam mundi partem rebus mortalibus et corruptibilibus deputatam, verum etiam vilissimas ejus abjectissimasque particulas divina providentia regi; ne fortuitis perturbari motibus ea, quorum causas comprehendere non possumus, aestimemus?Anima rationalis in ea debet erigi, quae in spiritualium natura maxime excellunt; ut quae sursum sunt sapiat,Naturarum conditor Deus nihil in miraculis contra naturam facit, nec quod novum est consuetudine, repugnans est bus aliter naturae cursus innotuit, non autem Deo, cui hoc esOmne corpus in omne corpus posse mutari credibile est:
Abbreviated transcription (Latin):
ensib: dm̃ praedicansait : In quouiuimus & mouemur &
sumus: quisiopus suum rebus creatis subtraher& nec uiue¬
re. nec moueri nec eẽpossemus : & ideo sic ds̃ intellegen¬
dus est requi euis se ab omnib: operib: suis : Vutiã nullam¬
nouam naturam conder&. nonut conditas continere
tur ablata ꝑp&uũ sabbatũ obseruat quispefuturae qui &is
scis ẽ operib intentus : nec in ipsisbonis actib: suis quasi de
propruis & dehisqua eñ acceperat gloriatur. Illum in seo pe¬
rari cognoscens. quisimul & operatur & qui&us est:
qđipseest nos ipsebonoqđ nossumus : Nã & nos aliquodbonũ
ab ipso sumus qui fecit omniabona ualde inquib: fecit & nos :
porro alia resbona pra&eripsum nulla est quã ipse non
fecit. acperhoc nullo alienobono eg& quibonoquod fe
actaecreaturae. motib coeperunt currere tempora : Vn¬
de& antecreaturã frustratempora requiruntur. quasi
possint in ueniri ante tempora tempora : motusenim sinullus

Expanded text:
ensibus Deum praedicans, ait, In quo vivimus, et movemur, et ensibus Deum praedicans, ait, In quo vivimus, et movemur, et sumus. Qui si opus suum rebus creatis subtraheret, nec vivere, nec moveri, nec esse possemus. Et ideo sic Deus intelligendus est requievisse ab omnibus operibus suis, ut jam nullam naturam conderet, non ut conditas continere, tur, ablata, perpetuum sabbatum observat qui spe futurae quietis sanctis est operibus intentus; nec in ipsis bonis actibus suis quasi de propriis, et de his quae non acceperit, gloriatur; illum in se operari cognoscens, qui simul operatur et quietus est .quod ipse est, non ipse bono quod nos sumus. Nam et nos aliquid bonum ab ipso sumus, qui fecit omnia bona valde, in quibus fecit et nos. Porro alia res bona praeter ipsum nulla est, quam ipse non fecit: ac per hoc nullo bono alieno eget, qui bono quod fecFactae creaturae motibus coeperunt currere tempora. Unde ante creaturam frustra tempora requiruntur, quasi possint inveniri ante tempora
Abbreviated transcription (Latin):
aborpiorum exercitatio est ñ damnatio: Nec enĩ contur¬
bari debemus cũ aliquis sc̃s grauia & indignaꝑ p&itur.
si oblitiñ sumus quae ꝑtulerit iustus iustorũ. sc̃sq scõrum
cuius passio omnes superat passiones: quiacũ auctore
uniuersitatis nulla cuiusquã est cõnparatio creaturae :
DEORIGINALI PECCATO
Miseria generis humani cuius nullũ hominũ abexortu
usq ad obitũ uidemus alienũ ñ pertiner& adistum omni
reatoris omnitenentis omnipotentia. causa ẽ subsistendi
omnicreaturae. quaeuirtussihabeis quae condidit re¬
gendis aliquando cessar& simulomniũ rerũs pecies
usq nunco peratur. continuationẽ quandã operis eius
quosimul omnia contin& atq ad ministrat ostendit.
in quo o pere &iam sapientia ipsius perseuerat. dequa
dicitur pertingita fineusq ad finẽ fortit̃ & disponit
omnia sua uiter : ldq &iã a postolus sentit cum atheni¬

Expanded text:
idelium. Labor piorum exercitatio est, non damnatio. Nec enim conturidelium. Labor piorum exercitatio est, non damnatio. Nec enim conturbari debemus, cum aliquis sanctus gravia et indigna perpetitur, si obliti non sumus quae pertulerit Justus justorum Sanctusque sanctorum; cujus passio omnes superat passiones: quia cum auctore universitatis nulla cujusquam est comparatio creaturae. CCLXXVI. De originali peccato. Miseria generis humani, cujus nullum hominum ab exortu usque ad obitum videmus alienum, non pertineret ad justum OmnipCreatoris omnitenentis omnipotentia causa est subsistendi omni creaturae: quae virtus si ab eis, quae condidit, regendis aliquando cessaret, simul omnium rerum species er meus usque nunc operatur ; continuationem quamdam operis ejus, qua simul omnia continet atque adminin quo opere etiam sapientia ipsius perseveret. De qua dicitur, Pertingit a fine usque in finem fortiter, et disponit omnia suaviter. Idem etiam Apostolus sentit, cum Atheni
Abbreviated transcription (Latin):
uia tmundus increp&linguis corusc& armis quid quid
fecerit quantillũ erit adid qđ accepturi sumus: appen¬
do quodpatior contraid qđ spero : Hoc quidem sentio illud
spero : & tamen in conparabilit̃ maius est qđ speratur quã
quod infertur : Quid quid est quod contranomon xp̃i
saeuit. si potest uinci. tolerabileest: Si non potest proficit
praemium citius consequendo : & finis temporalis mali.
transit inperceptionem a & erniboni:
ph&ue quanto magis & euangelium quolex ñ soluitur
sedimpl&ur: & dequo dñs dicit. mandatũ nouum douob
Quando corripitd s̃ genus humanũ & flagellispie castigatio¬
nis ex agitat: Exerc& anteiudiciũ disciplinã: & plerumq¬
noneligit quẽ flagell& nolens in uenire quemdamn& Fla¬
gellatauit simuł iustos & iniustos quiane moẽ qui possitglo¬
riari castũ sehabere cor. autmundũ secẽ apeccato. Itade
gratia misericordiae eius ueniunt &iã iustorũ coronae :

Expanded text:
 mundus, increpet linguis, coruscet armis: quidquid fecerit, quantum illud erit ad id quod accepturi sumus? Appendo quod patior contra id quod spero; hoc quidem sentio, illud spero: et tamen incomparabiliter majus est quod speratur quam quod infertur. Quidquid est quod contra Christi nomen saevit, si potest vinci, tolerabile est; si non potest, proficit praemio citius consequendo, et finis temporalis mali transit in perceptionem aeterni boni .phetae, quanto magis est Evangelium, quo Lex non solvitur, sed adimpletur; et de quo Dominus dicit, Mandatum novum do vobQuando corripit Deus genus humanum, et flagellis piae castigationis exagitat, exercet ante judicium disciplinam, et plerumque diligit quem flagellat, nolens invenire quem damnet. Flagellat autem simul et justos et injustos; quia nemo est qui possit gloriari castum se habere cor, aut mundum se esse a peccato. Ita de gratia misericordiae ejus veniunt etiam coronae justorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Vthiquim artrrii pondus seposse sufferre
desperant. confessionis gratiã teneant.
Etdantes latus bellantibus xpimilitũ qui
proeius sunt nomine pugnaturi sollicitudine
gerant: Pergant itaque qui uolunt una
cum filiis nostris chromatio & tiburtio.

Expanded text:
ut hi qui martyrii pondus se posse perferre ut hi qui martyrii pondus se posse perferre desperant, confessionis gratiam teneant, et dantes latus bellantibus, Christi militum, qui pro ejus sunt nomine pugnaturi, sollicitudinem gerant. Pergant itaque qui volunt una cum filiis nostris Chromatio et Tiburtio,
Abbreviated transcription (Latin):
tius ut medendi gratia in campano litore
moraretur. in quõ erat lati cespitis dñs
Tribuitq copiam omnixpĩ ano ireuolenti
cum eodem adpersecutionis rabiem declinan¬
dam: Tunc orta ẽ. contentio interscm̃poli
remaner&. & quis ir& cũ chromatio quitantũ¬
populũ susceperat xpĩanũ: Quibus alter¬
cantibus. uenerabilis papagaius dixit:
Dum ambo coronã passionis quaeritis. ad¬
quisitũ xpõ populũ desolatis Vndemihi
uidetur. uttufrater policarpe. qui & sa cer¬
doci rectum tramitem tenes & scientia edĩ
repletus esdonis pergassimul ad confortan¬
das credentiũ mentes. & animos dubios con¬
firmandos. Atille his auditis: adquieuit
blandumq: pape imperiũ aequanim iter
tulit Uenit itaq: dies dominica. in qua
gaius ep̃s agens quaedĩ sunt intradomum
chromatii. hacomnes alloquitur uoce
Ons noster ihs xp̃s praescius fragilitatis hu¬
manae. duos insecredentibus conftituit
gradus confessionis scilic& & martrrii

Expanded text:
tius ut medendi gratia in Campano littore tius ut medendi gratia in Campano littore moraretur, in quo erat lati cespitis dominus, tribuitque copiam omni Christiano ire volenti cum eodem ad persecutoris rabiem declinandam. Tunc orta est contentio inter S. Polycremaneret, et quis iret cum Chromatio, qui tantpopulum susceperat Christianum. Quibus altercantibus venerabilis papa Caius dixit: Dum ambo passionis coronam quaeritis, acquisitum Domino populum desolatis. Unde mihi videtur, ut tu, frater Polycarpe, quia et sacerdotii rectum tramitem tenes, et scientia Dei repletus es, pergas simul ad confortandas credentium mentes et animos dubios aedificandos. At ille his auditis quievit et blandum papae imperium aequanimiter tulit. Venit itaque dies Dominica, in qua Caius episcopus agens quae Dei sunt intra domum Chromatii, hac omnes alloquitur voce: Dominus noster Jesus Christus praescius fragilitatis humanae duos in se credentibus constituit gradus, confessionis scilicet et martyrii,
Abbreviated transcription (Latin):
Eteius intuitu. lenta persecutio diocletiani
circaxp̃ĩanos essecoeperat. quia carinus ha¬
bebat aliquos amicos. quos huius tituli pro¬
fessio decorabat: Igitur occiso carino inci¬
uitate mogontiaco. maximiano & aquilino
consulibus. facta .ẽ. persecutiotalis. ut nul¬
lus emer& ueluenun dar& aliquid. nisiqui
staticulis positis in eolo co ubiemendi gratia
uentum fuiss&. thuris ex hibuiss& incensũ.
Circainsulas. circauicos. circa nrmpheaquo¬
que erant positi conpulsores. quineque ma¬
nendi copiãdarent. authaurientibus a quã
ipsam facultatẽ tribuerent. nisiqui idolis deli¬
bassent Tunc sc̃s gaius ep̃s accepto consilio.
chromatius in lustris uir omnes xpĩanos indomo
sua suscepit. & uniuersos ita fouebat. ut nul¬
lus omnino sacrificandi necessitate succum¬
ber& : Nerum quia tantũ uis persecutionis
extiterat: ut opinio ipsaxp̃ianitatis eius celari
non poss&: meruit ex sacrorescripto chroma¬

Expanded text:
 positus: et ejus intuitu lenta persecutio Diocletiani  positus: et ejus intuitu lenta persecutio Diocletiani circa Christianos esse coeperat; quia Carinus habebat aliquos amicos, quos hujus tituli professio decorabat. 65. Igitur occiso Carino in civitate Maguntiaco Maximiano et Aquilino consulibus, facta est persecutio talis, ut nullus emeret vel venundaret aliquid nisi qui statunculis positis in eo loco, ubi emendi gratia ventum fuisset, thuris exhibuisset incensum. Circa insulas, circa vicos, circa nymphea quoque erant positi compulsores, qui neque emendi copiam darent, aut hauriendi aquam ipsam facultatem tribuerent, nisi qui idolis delibassent. 66. Tunc S. Caii episcopi consilio habito, Chromatius illustris vir omnes Christianos in domo sua suscepit, et universos ita fovebat, ut nullus omnino sacrificandi necessitati succumberet. Verum quia tanta vis persecutionis exstiterat, ut opinio ipsa Christianitatis ejus celari non posset, meruit ex sacro rescripto Chroma
Abbreviated transcription (Latin):
tati renuntio Etqui futurus erã aduocatus
adagendas causas mortaliu. suscipia xpia¬
nitatem ad agendas actiones angelicas.
Cum unus. eẽ coepero ex eorũnu mero qui
a&erna uita accipiunt. & efficiuntur causi¬
dici scĩtatis: Tunc amplexatus .e. eũ beatus
sebastianus: Quem dum baptitas s& scs
policarpus. ipsepater exceptionis eius ẽfactus.
Igitur dumpauci ad modũ transacti fuissent
dies. omnibus rite abrenuntiatis achromatio
mundi negotis. suscepitchromatius sacribap¬
tis matis nouitatem. & cum eodem ex familia
eius promis cui sexus mille quad ragintae ani¬
mae Quos omnes prius manu missionis
gratia a seruitutis nodo absoluit. & donis re¬
dm̃ incipiunt habere patrem. serui hominis
essenondebeant: Eratautem papa urbis ro¬
mae nominegaius. uirmagnae prudentiae
magnaeq: uirtutis: imperantibus tunccarino
diocletiano &maximiano: Diodetianus
in urbeerat cũ maximiano: Carinus autem

Expanded text:
tati renuntio: et qui futurus eram advocatus tati renuntio: et qui futurus eram advocatus ad agendas causas mortalium, suscipiam Christianitatem, ad agendas actiones angelicas, cum unus esse coepero ex eorum numero, qui aeternam vitam accipiunt, et efficiuntur causidici sanctitatis. Tunc amplexatus est eum B. Sebastianus: quem cum baptizasset S. Polycarpus, ipse pater susceptionis ejus est factus. 63. Igitur dum pauci admodum transacti fuissent dies, omnibus rite abrenuntiatis a Chromatio mundi negotiis, suscepit Chromatius sacri baptismatis novitatem; et cum eodem ex familia ejus promiscui sexus mille quadringentae animae, quos omnes prius manumissionis gratia a servitutis nodo exsolvit, et donis oDeum incipiunt habere patrem, servi hominis non debent emae nomine Caius, vir magnae prudentiae, magnaeque virtutis, imperantibus Carino, Diocletiano et Maximiano. Sed Diocletianus in Urbe erat cum Maximiano: Carinus autem
Abbreviated transcription (Latin):
regis caelorũ intrarem N uncautẽ rein¬
duam me non baptizatus. ut i nomnibus
prius quibus sum iratus indulgeam. omni¬
bus meis debitoribus crrografarestituam
Sicui aliquid uiolenter abstuli. integrum
reddi precipiam. Duae mihi post uxoris
obitũ concubinaesunt: &istis donẽ & mari¬
tis tradã ab omni nexu seruili inienuo pri¬
uato uel publico actuum meorũ nodos exsol¬
uam : &itademũ promittam me renuntia¬
turũ omnibus peccatis diabolicis. & uolup¬
tatibus mundi Dicite i policarpus prbt
B eatioremte. caelestis unda perfund&
cum ea qua e arbitriotuo tedicis eẽfacturum
tota festinatione compleueris Nam & qua¬
dragesime tempus ideo baptizandi siniun¬
gitur. ut totis diebus ipsis discant renuntia¬
turos esse omnibus artibus inimici & mun
mus dix̃ Patersitibi prorenuntiandis nego¬
tiis tempus flagitas. ego qui adhuc susceptu¬
rus eram negotia soli susceptionis uolun¬

Expanded text:
regis coelorum intrarem. Nunc autem reinregis coelorum intrarem. Nunc autem reinduam me non baptizatus, ut omnibus prius, quibus sum iratus, indulgeam; omnibus debitoribus meis chirographa restituam; si cui aliquid violenter abstuli, integrum reddi praecipiam: duae mihi post uxoris obitum concubinae sunt, et istis dotem et maritis tradam, ab omni nexu servili, ingenuo, privato, vel publico actuum meorum exsolvam: et ita demum promittam renuntiaturum me omnibus peccatis diabolicis et voluptatibus mundi. Dicit ei Polycarpus presbyter: Beatiorem te coelestis unda perfundet, cum ea quae arbitrio tuo dicis te esse facturum, tota festinatione compleveris: nam et quadragesimae tempus ideo baptizandis injungitur, ut tot diebus ipsi discant renuntiaturos se esse omnibus artibus inimici et mundmus dixit: Pater, si tibi pro renuntiandis negotiis tempus flagitas, ego qui adhuc suscepturus eram negotia fori, soli susceptionis volun
Abbreviated transcription (Latin):
abspectaculis tollere. neque iudicandis nego¬
tiis absentare: Simulans igitur egritudinẽ
tibi ipse postula successorem: ut possis liber
ab occupationibus mundi. futura euitae rudi¬
menta suscipere. & secundã natiuitate iterũ
natus. a &ernis efficiaris parentibus proles¬
ł odem itaq: die misit ad amicos suos inpala¬
tio positos. perquos testimonialia scripta
suscipiens trrociñium diuinaemilitiae ante¬
quã baptitaretur accepit: Quid memorẽ
quam plenissimae fidei fuerit quãq: acris
ingenii contra in fideliũ adserta constuerit:
sequens lectio manifestat: Nam in initio
qualiter sit sacro scifontis unda perfusus
mentis eius fides euidenter enituit: Interro¬
gatus quod creder&: dixit credo: Iterum
interrogatus utrũ renuntiar& omnibus
idolis  Respondit abrenuntio: Prosecu¬
ta ẽ. interrogatio sacerdotis. utrũ renun¬
tiar& omnibus peccatis: Atilleait Ista
debuisti prius inquirere antequã has aulas

Expanded text:
a spectaculis tollere, neque judicandis negoa spectaculis tollere, neque judicandis negotiis absentare. Simulans igitur aegritudinem, tibi ipsi postula successorem, ut possis liber ab occupationibus mundi, futurae vitae rudimenta suscipere, ut secunda nativitate iterum natus aeternis efficiaris parentibus proles. Eodem itaque die mittit ad amicos suos in palatio positos, per quos testimonialia scripta suscipiens, tirocinium divinae militiae antequam baptizaretur accepit. 61. Quid memorem, quam plenissimae fidei fuerit, quamque acris ingenii contra infidelium asserta constiterit? Sequens lectio manifestat. Nam in initio qualiter sit sacrosancti fontis unda perfusus, mentis ejus fides evidenter enituit. Interrogatus si crederet, dixit: Credo. Iterum interrogatus, utrum abrenuntiaret omnibus idolis, respondit: Abrenuntio. Prosecuta est interrogatio sacerdotis, utrum renuntiaret omnibus peccatis; at ille ait: Ista prius debuisti inquirere antequam has aulas
Abbreviated transcription (Latin):
& holo uitrea. & omne illud opus mecanicum.
Etsubito dum scõrũ manibus frangerentur.
apparuit anteo culos chromatii iuuenis.
cuius facies flammeo radiabat aspectu. &
credidisti: ut omniũ membrorũ tuorũ reci¬
pias sanitatem: Ad hanc uocem sanissimus
redditus. coepit currere postiuuene. ut
pedes eius oscularetur:. Atilledixei Uide
ne contingasme : qui a nondũ baptismatis
scĩficatio te absqualoribus abluit idolorũ:
Videns haec tiburtius filius eius. aduolui¬
adstringebat plantas scĩ sebastiani. & ambo
uerus & omnipotens unigenitus filius dĩ
ipsenosti principatũ primae cohortis ago
sed urum sit militia hominis hocscire olim
decreui nec uelle: Ad hoctantũ subclamide
latere uolui. ut nutantiũ animos instruerẽ
& dubitantes constantes efficere. nepassi¬
onũ doloribus cederent. quos fides fecerat
bellatores: Tuautẽ amplissime potesta¬
tis apicem gerens. non potes tem&ipsum neo

Expanded text:
et holovitrea, et omne opus illud mechanicum: et holovitrea, et omne opus illud mechanicum: et subito, dum sanctorum manibus frangerentur, apparuit ante oculos Chromatii juvenis, cujus facies flammeo radiabat aspectu et us, cui credidisti, ut omnium membrorum tuorum recipias sanitatem. Ad hanc vocem sanissimus redditus coepit currere post juvenem, ut pedes ejus oscularetur. At ille dixit ei: Vide ne contingas me, quia nondum baptismatis sanctificatio te a squaloribus abluit idolorum. Videns haec Tiburtius filius ejus, advolvi praefectus astringebat plantas S. Sebastiani, et ambo verus et omnipotens unigenitus Filius Dei, ipse nosti, principatum primae cohortis ago, sed utrum sit militia hominis, nescire olim decrevi, nec vellem. Ad hoc tantum sub chlamyde latere volui, ut nutantium animos instruerem, et dubitantes constantes efficerem, ne passionum doloribus cederent, quos fides fecerat bellatores. Tu autem amplissimae potestatis apicem gerens, non potes temetipsum nec
Abbreviated transcription (Latin):
ille ds̃ .ẽ. quiuos tales probatur habere
cultores N amominis sermo uester.
itarationibus affluit. ut & pecudũ ad
rationem uestrã mentes inclin&: Vnde &xiam
hocipsũ quod ad ornatũ domus uisussũ
excepisse : ne in pediat salutim eae eius in¬
colmitas dissipetur. Credo enĩ& haec
fides mea ẽ. quod his omnibus quaexpĩ¬
merearsalutẽ consequi & futurã Audiens
haec filius eius tiburtius dix̃. Nulla patior
ratione hocopus pretiosũ. & precipuũ &
in conparabiledeici: Sinepaternae s aluti ui
dear contrarius. deferantur duo clibanꝰ
& accensi antei anuã cubiculi praeparentur.
Utdũ destructũ ab eis fuerit. & patermeus
non receperit sanitatẽ: ambo in singulis cli¬
banis ardentibus dimergantur: Audiens
haec pater. prohibebat fieri: Scĩ uero non
solũ metuebant promis sum exitiũ : ueri&iã
constanter praeparari clibanꝰ ortabantur.
Tuncaccesser̃ ad uniuers aidola christallina

Expanded text:
ille Deus est, qui vos tales probatur habere ille Deus est, qui vos tales probatur habere cultores. Nam omnis sermo vester ita rationibus affluit; ut et pecudum ad rationem veram mentes inclinet. Unde etiam hoc ipsum quod ad ornatum domus visus sum excepisse, ne impediat saluti meae ejus incolumitas, dissipetur. Credo enim, et haec fides mea est, quod his omnibus quae Chrismerear salutem consequi et futuram. 58. Audiens haec filius ejus Tiburtius dixit: Nulla patiar ratione hoc opus pretiosum et praecipuum et incomparabile dejici. Sed ne paternae saluti videar venire contrarius, deferantur duo clibani et accensi ante januam cubiculi praeparentur, ut dum destructum ab eis fuerit, et pater meus non receperit sanitatem, ambo in singulis clibanis ardentibus demergantur. Audiens haec pater ejus, prohibebat fieri. Sancti vero non solum non metuebant promissum exitium, verum etiam constanter praeparari clibanos hortabantur. 59. Tunc accesserunt ad universa idola crystallina
Abbreviated transcription (Latin):
ex omni parte collectũ. in quodiuersas e
uarias causas acc̃ipit. ex quibus occastone
capiat dicendi quod uoluerit. Nã futura
dum paenitus preuidere non possunt.
demactericas dixerunt. idest naturae rei
incerta profugia: Namdiuersis tempo¬
ribus nati. uno naufragio perierunt. &¬
unahora diei uel noctis exorti alter admen
Inuno proelio. innumerabilis multitudo
prosternitur. & unodie immouno punc¬
pudicissima. Alteraefficitur inpudica:
Utrisq igitur si stellae meritũ contuler̃.
nec meretrix uituperanda . ẽ. nec casta lau¬
danda Certe legum latores & principes
sacrasua praeuaricata puniunt. &ideoforũ.
ideo iudex. ideo iura. utiusti recte lauden¬
tur. & iniustimerito puniantur: Ethoc
nolo ut otiosum. eẽ. ex istimes. quod te ip¬
sũ nondum saluatũ adtendis. Namsi ex in¬
tegro ate inimicigeneris humani cerimoni¬
as abiceres: inte ipsũ quoduerũ . ẽ. didicisses
Audiens haec chromatius dix̃ Uerus

Expanded text:
ex omni parte collectum, in quo diversas et ex omni parte collectum, in quo diversas et varias causas accipit, et quibus occasionem capiat dicendi quod voluerit. 56. Nam futura dum penitus praevidere non possunt, climactericas dicunt, id est naturae rei incerta profugia. Nam diversis temporibus nati uno naufragio perierunt, et una hora diei vel noctis exorti, alter ad menum: et in uno praelio innumerabilis multitudo prosternitur, et uno die, imo uno puncpudicissima altera, altera efficitur impudica: utriusque stellae si meritum contulerint, nec meretrix vituperanda est, nec casta laudanda. Certe legum latores et principes sacra sua praevaricata puniunt, et ideo forum, ideo judex, ideo jura, ut justi laudentur recte, et injusti merito puniantur. Et hoc nolo ut otiosum existimes, quod te ipsum nondum salvatum attendis. Nam si ex integro a te inimici generis humani caeremonias abjiceres, in temetipso quod verum est didicisses. 57. Audiens haec Chromatius dixit: Verus
Abbreviated transcription (Latin):
Diciteichromatius: Quid. quod nonnum
cognouimus. quae tibi nunc manifestius ape¬
rimus. Precipe hodie ad tematesis uenire
doctorem cuidicas. Illo tempore te asperis
casibus laborasse : & inqui re perquas stellas
hoc tibi euenerit mali. Responsaeius erunt
procul dubiotalia: quod tempustuũ amali¬
tioso martesusceptum . ẽ. Autsaturnus a po¬
catasticvs fuit. autanustuus exdiam &ro
susceptus .ẽ. autdemacterica tibun centro sint
nata. Autsiinditus fuitcũmalo. autinui¬
sibilis. aut instigmate. aut in mobilis circa
te extitit cursus instellis Haec &hissimilia
cum dixerit : rationis tibi uerisimile ad sig¬
nare nittur aliquid exprobare: Agenunc
interroga aliũ mathematicũ. cuuipsas ho¬
ras ipsumq: tempus in boniste exuberas¬
secasibus dicas. Tlico uidebis eũ tibirati¬
onabilia schemata infinita afferre: quib
ad prob&. qua e in ipsis temporibus tibieue¬
nire debuerint bona: Circulũ & enĩten&

Expanded text:
55. Dicit ei Chromatius: Quid? quod nonnumq55. Dicit ei Chromatius: Quid? quod nonnumqisto revelante, cognovimus; quae tibi nunc manifestius aperiemus. Praecipe hodie ad te mathesis venire doctorem, cui dicas, illo tempore te asperis casibus laborasse, et inquire per quas stellas hoc tibi evenerit mali; responsa ejus erunt procul dubio talia, quod tempus tuum a malitioso Marte susceptum est, aut Saturnus catasticus fuit, aut annus tuus ex diametro susceptus est, aut climacterica tibi in centro sunt nata, aut syndetus fuit cum malo, aut invisibilis, aut in schemate, aut immobilis circa te exstitit cursus in stellis. Haec et his similia cum dixerit, rationis tibi verisimile assignare nititur aliquid et probare. Age nunc, interroga alterum mathematicum, cui ipsas horas ipsumque tempus in bonis tibi exuberasse casibus dicas, illico videbis eum tibi rationabilia schemata infinita afferre, quibus approbet, quia in ipsis tibi temporibus evenire debuerint bona. Circulum etenim tenet