comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dam. modo at texere quamlicet. diuersa : Quia
illa celestia: istate̾restria : tamen corpora & cor
pora. copulare: Ced hoc incredibile fuerit
tum terrenum. xp̃i corpus. in caelũ resur rec¬
tionem carnis & ascensionem in super nar
sedes paucissimis remanentebur: at questu¬
pentibus: uel doctir uel indocti Iam credi¬
derunt & docti & in doccisirem credibilẽ
crediderunt uideant quã sint stolidi qui non
credunt: Qiautem res. incredibiles credita
est etiam hoc utique increlibile est: sicre¬
ditũerre quod incredibile esa :
Haec igitur duo incredibilia resurrectio¬
ne scilicet nr̃i corporis in&ernum : & rem
tic̃ incredibilem munedũ esse erediturum
Iodem łr. antequam uel unum horum fie¬
Iret ambo futuraesse predidixit
Unũ duorũ mner eclibilium iam ficctũ uide¬
mur: uit quod erat incredibile crederet
mundus cur id quod reliquum est des pera¬
tur Ut etiam hoc ueniat quod iner edibile

Expanded text:
dammodo attexere, quam licet diversa, quia dammodo attexere, quam licet diversa, quia illa coelestia, ista terrestria, tamen corpora pora copulare. sed hoc incredibile fuerit tum terrenum Christi corpus in caelum, resurrectionem carnis et ascensionem in supernas sedes paucissimis remanentibus atque stupentibus uel doctis uel indoctis iam crediderunt et docti et indocti. si rem credibilem crediderunt, uideant quam sint stolidi qui non credunt. si autem res incredibilis credita est, etiam hoc utique incredibile est, sic creditum esse quod incredibile est. haec igitur duo incredibilia, resurrectionem scilicet nostri corporis in aeternum et rem tam incredibilem mundum esse crediturum, idem deus, antequam uel unum horum fieret, ambo futura esse praedixit. unum duorum incredibilium iam factum uidemus, ut quod erat incredibile crederet mundus: cur id quod reliquum est desperatur, ut etiam hoc ueniat quod incredibile
Abbreviated transcription (Latin):
attulli se animur omni acperhoc etiam
caelefte corpore praestabilior terreno
corpore. potuit in ligari: ANterrene pasti¬
cula: tam &igua potuit aliquiol caelesti
corpore melius apud setenere ut sensum
haber& & unam & eam sencientem adque
uiuentem odedignabitur Caelum suscipere
aut sus ceptam: non poterit sustinere cum
deresentiat & uiuat ista meliore quam est
corpus omne caeleste seclieleo nunc nonfit
quia non dum est tempus quo id feri uoluit:
Qui hoc quod uidendo iam uiluit: multo mira¬
bilius quam illud quod ab istis non creditur
fecit Cur enim nonuehementius ammira¬
mur incorporeos animos caelesti corpore.
cor porahcet terrenasedibur: quã uisceolestibus tu¬
men corporeis sublimari: Nisiquia hoc uidere con¬
sueuimus & hoc nimus: illud uero : nondũsumus
nec aliquando ad huc uidimus: Nam profecto so¬
bya ratione consulta mirabiliores ess diuini ope¬
ris repperitur. incorporalibur: Corporalia quo¬

Expanded text:
adtolli, si animus omni ac per hoc etiam adtolli, si animus omni ac per hoc etiam caelesti corpore praestabilior terreno corpori potuit inligari? An terrena particula tam exigua potuit aliquid caelesti corpore melius aput se tenere, ut sensum haberet et uitam, et eam sentientem adque uiuentem dedignabitur caelum suscipere aut susceptam non poterit sustinere, eum de re sentiat et uiuat ista meliore, quam est corpus omne caeleste? Sed ideo nunc non fit, quia nondum est tempus quo id fieri uoluit, qui hoc, quod uidendo iam uiluit, multo mirabilius quam illud, quod ab istis non creditur, fecit. Quur enim non uehementius admiramur incorporeos animos, caelesti corpore corpora, licet terrena, sedibus quamvis coelestibus tamen, corporeis sublimari, nisi quia hoc videre consuevimus, et hoc sumus, illud vero nondum sumus, nec aliquando adhuc vidimus? Nam profecto sobria ratione consulta mirabilioris esse divini operis reperitur, incorporalibus corporalia quo
Abbreviated transcription (Latin):
udentur cduersur corporumꝰ resurrec¬
tionem & dicere quod intertio derepuplica¬
libro acicero nec ominemoratum est i.
Ncem cum hrculem. & romolum ex homi¬
nibur. deorerre fector adreue rar&:
Quorum non corpora. inquiel sunt. incaelam:
elata enim natura pater&ur. ut id quoel ess&
& terra nisi interra maner&: Haec est mag¬
na ratio sapientium quorum lomus nouit
cogitationes qnmuanesunt: Sienim
animȩ tantu moelo essemus idest sine illo
corpore sp̃s & incaelo habitanter terrena
animalia nes ciremus. nobis que futurum esse
dicer&ur. ut terrenis corporibus amman¬
dis: Quodam unculo mirabili nec terremur
Nonne multo fortius argumenta remur
id credere recus antes & diceremus naturam
non pati utres incorpore. aligamento corpo¬
reo uincer&ur: Ettamen ƿlenaest terra
uege tantibus ammis: ħ Ec membra terrena
mirosibi modo quonea & implicita: cur ergo
eodem uolente do quifecit hoc animal non po¬
terit terrenum corpus incaeleste corpui

Expanded text:
uidentur aduersus corporum resurrecuidentur aduersus corporum resurrectionem et dicere quod in tertio de repulibro a Cicerone commemoratum est. Nam cum Herculem et Romulum ex hominibus deos esse factos adseueraret: \'Quorum non corpora, inquit, sunt in caelum elata; neque enim natura pateretur, ut id quod esset e terra nisi in terra maneret.\' Haec est magna ratio sapientium, quorum Dominus nouit cogitationes, quoniam uanae sunt. Si enim animae tantummodo essemus, id est sine ullo corpore spiritus, et in caelo habitantes terrena animalia nesciremus nobisque futurum esse diceretur, ut terrenis corporibus animandis quodam uinculo mirabili necteremur: nonne multo fortius argumentaremur id credere recusantes et diceremus naturam non pati, ut res incorporea ligamento corporeo uinciretur? Et tamen plena est terra uegetantibus animis haec membra terrena, miro sibi modo conexa et inplicita. Quur ergo eodem uolente Deo, qui fecit hoc animal, non poterit terrenum corpus in. caeleste corpus
Abbreviated transcription (Latin):
prophi&e : Irtempore illo scelucbitur popu¬
lus tuuo omnir qui inuentur fuerit soripup
in libro & multi dormientium interrȩ pulucre
Siue ut quidacm interpra &atirunt aggere
Exurgent hii inuitam a&erncem & bunobprd¬
brium & in confursionem a&ernaem:
łcclio loco per eundem proph&cem: Ac̃cipient
regnum scĩcltirsimi & obtenebunt illud
us quae in saeculum & urq: inraeculum scłorũ:
Et pcculopost regnum inquit eiur regnum
rempiternum:  clice quae ced hoc ꝑtinenłia
in libro uicesimo porui siue quae nomporui &¬
tcemen in cirdem litteris seriptarunt uenient¬
& haecsicut istauenerunt: quȩ increduli
non putecbeent erre uentura: Idem quippe
dr̃ ut racquae promisit utraq uentu ra
esre precedixit Quemꝑ hor rescunt numi¬
nac paganorum: aetiam teste porphyrio
nobi lirsimo phulo sopho pacganor um
contraium tante auctoritaus: quae
omnia generec hominum. sicut tcento ante
prccedixit: in hoc credendum spercendum¬
quae conuertit: Acute sibiargumentari

Expanded text:
e: in tempore illo saluabitur populus tuus omnis, qui inuentus fuerit scriptus in libro, et multi dormientium in terrae puluere — siue, ut quidam interpretati sunt, aggere — exsurgent, hi in uitam aeternam et hi in opprobrium et in confusionem aeternam. et alio loco per eundem prophetam: accipient regnum sancti altissimi et obtinebunt illud usque in saeculum et usque in saeculum saeculorum; et paulo post: regnum, inquit, eius regnum sempiternum; et alia, quae ad hoc pertinentia in libro uicesimo potamen in eisdem litteris scripta sunt, uenient et haec, sicut ista uenerunt, quae increduli nOli putabant esse uentura. Idem quippe Deus utraque promisit, utraque uentura esse praedixit. quem perhorrescunt numina paganorum, etiam teste Porphyrio, nobilissimo philosopho paganorum. contra uim tantae auctoritatis, quae omnia genera hominum, sicut tanto ante praedixit, in hoc credendum sperandumque conuertit, acute sibi argumentari
Abbreviated transcription (Latin):
uero uoluntatem suam quȩ cum eiur prae¬
scientia semptterna estprofecto incaelo
& interra omnia quȩ cumq uoluit non rolũ
prcc&eritac uel precerentia: seda& iccmsutuy:
cemfecit uerum antequeem ueniat tempus
quo uoluit. utsier&. quod ante temporec
uniuerrec prece sciuit cedq dir poruit
dicimur: si & quaendo dr̃ uoluerit :
Siccutem non rolum tempus quo futurum
est ueruma &icm utrum futurim sit
ignoramur: Dicimur fi& sidr̃ uoluerit:
Nonquiccd̃ noucem uoluntatem quocm non
hicebuit tunc hecbebits. sed quia id quod
ex a &ernitacte in eiur imm utahili prae¬
pccratum est uoluntate. tunc erit:
prec&er ecm sicut nunc inxp̃o iuide¬
mur impleri: quod promi sit abracedicens:
Ins eoni u&uo be nedi centiR ocmues gentes
tacquod eidem seminieiur promisit imple¬
Ibitur ubi ait perprophaccm :
Pesurgent quieraent in munu mentis:
Et quodait: Erit caelum nouum & terra
noua & nonerunt memorer priorum

Expanded text:
uero uoluntatem suam, quae cum eius praeuero uoluntatem suam, quae cum eius praescientia sempiterna est, profecto in caelo et in terra omnia quaecumque uoluit non solum praeterita uel praesentia sed etiam futura iam fecit. uerum antequam ueniat tempus, quo uoluit, ut fieret quod ante tempora uniuersa praesciuit atque disposuit., dicimus: "fiet quando deus uoluerit; si autem non solum tempus, quo futurum est, uerum etiam utrum futurum sit ignoramus, dicimus: „fiet, si deus uoluerit"; non quia Deus nouam uoluntatem, quam non habuit, tunc habebit; sed quia id, quod ex aeternitate in eius inmutabili praeparatum est uoluntate, tunc erit. praeteream, sicut nunc: in Christo uidemus inpleri quod promisit Abrahae dicens: In semine tuo benedicentur omnes gentes: ita quod eidem semini eius promisit inplebitur, ubi ait per prophetam: Heset quod ait: erit caelum nouum et terra noua, et non erunt memores priorum
Abbreviated transcription (Latin):
cogno uisse quod ut cognorcer&ur fecit.
ccquibus ignora bectur nequȩ enim dicente.
apostolo: Nunautem cocnos cextes oc̃
icnmo cogaitia dõ ꝑcesest utcredo mur
quodeor tunc cognouerit dr prace cognitor
ante constitu tionem mundi sed tunc cog¬
nouisr& dictus est quod tunc ut cognor¬
cer&ur effecit: De his locuti onumꝰ modis
iccm & inritperioribus librir. memini dir pu¬
tectum secundum ha ncergo uolu tatem
quecm dm̃ uelle dicimur: quod celior effecit
ueslentquibur futura nesciuntur. mulia uuli
nec seccit multec enim uolunt fieri reĩ eiur abillo
ms pircete sex uoluntecte neesiunt sicut oran
proquiburdam piercãe que & quodoruodu
non feccidcum ipre ineir haene orcendi uoluim¬
tatem s cõspũ nuo fecerit iacperhoc queendo
recundum eum uolunt & oreent scĩ utquisq
sitrccluur porrumur illo modo locutionir
dicere uult dr̃ & non feccit ut iprum dicanur
uelle qui ut uelint istifcccit. recundum illam

Expanded text:
cognouisse quod ut cognosceretur fecit, cognouisse quod ut cognosceretur fecit, a quibus ignorabatur. neque enim dicente apostolo: nunc autem cognoscentes deum, immo cogniti a Deo, fas est ut credamus, quod eos tunc cognouerit Deus praecognitos ante constitutionem mundi; sed tunc cognouisse dictus est, quod tunc ut cognosceretur effecit. De his locutionum modis iam et in superioribus libris memini disputatum. Secundum hanc ergo uoluntatem, qua Deum uelle dicimus quod alios efficit uelle, quibus futura nesciuntur, multa uult nec facit. Multa enim uolunt fieri sancti eius ab illo inspirata sancta uoluntate, nec fiunt, sicut orant pro quibusdam pie sancteque. et quod orant non facit, cum ipse in eis hanc orandi uoluntatem sancto Ssecundum deum uolunt et orant sancti, ut quisque sit saluus, possumus illo modo locutionis dicere: "uult deus et non facit", ut ipsum dicamus uelle, qui ut uelint isti facit. secundum illam
Abbreviated transcription (Latin):
omnio quece uoluriteti ciur uidentur cedue¬
sec tecperhoc qumb mutcredicitur colun¬
taetelat iuit qrubur leupercet uerbi grectio
reddatur ircetur illi potiur quce ipre mutan¬
tuorteitii quodeem modo mutectum insrque
poldiuntur inueniunt Sicut mutatim
soloculir sccuciatir & terper quod tmmodo
exmiti. & exdelectec bili molestur efficitur
umipre apudreiprum maeneat idem qui fuit
dicituria&icom uoluntar dĩ quom foccit in
cordibur oboedi entium mandatir eiur
dequecdicit apostolus: Ds enim qui opȩ¬
ratur in uobir & uelle Sicut iustiticdĩ
non rolum quia i preiustur est dicitur sed
illec a cicm quam in homine quiabillo usti¬
ficatur feccit sic& eceiur uocaetur quocepo¬
tiur est hominum redabi pro elact: ntem utiq¬
homines ercent quiburocit : Ihr̃ inlege
uestra seriptum est. Cum celio locolegoems:
exlĩ eiur in corde eius: Secundum anc
uoluntatem quecid̃ ope ractur in hominib
a&icem uelle dicitur. quod non iprę uult sed
suor iduolenter feccit: Sicut dicitur

Expanded text:
uidentur aduersa. Ac per hoc cum Deus mutare dicitur uoluntatem, ut quibus lenis erat uerbi gratia reddatur iratus, illi potius quam ipse mutantur et eum quodam modo mutatum in his quae patiuntur inueniunt; sicut mutatur sol oculis sauciatis et asper quodam modo ex miti et ex delectabili molestus efficitur, cum ipse aput se ipsum maneat idem qui fuit. Dicitur etiam uoluntas Dei, quam facit in cordibus oboedientium mandatis eius, de qua dicit apostolus: Deus est enim, qui operatur in uobis et uelle. Sicut iustitia Dei non solum qua ipse iustus est dicitur, sed illa etiam quam in homine, qui ab illo iustificatur. facit: sic et lex eius uocatur, \'quae potius est hominum, sfld ab ipso dathomines erant quibus ait Iesus: in lege uestra scriptum est, cum alio loco legamus: lex dei eius in corde eius. secundum hanc uoluntatem, quam deus operatur in hominibus, etiam uelle dicitur quod non ipse uult, sed suos id nolentes facit; sicut dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
Nicut in proximo libro superiore promis simus:
Iste huius. totiur operir ultimur
irputactionem deciuitatir dĩ ae terna
tacti tudine continebit. quae non pro¬
ter ae tectis permulta saecula longitudinem
tamen quando cum quae fimiendam aeter¬
nitatis nomen corpit. reo quem cemmo dum
scriptum est in euaengelio Regn eius uon
erit frrus: Necitee utalur moriendo de

Expanded text:
icut in proximo libro superiore promisimus, iste huius totius operis ultimus disputationem de ciuitatis Dei aeterna beatitudine continebit, quae non propter aetatis per multa saecula longitudinem tamen quandocumque finiendam aeternitatis nomen accepit, sed quem ad modum scriptum est in euangelio, regni eius non erit finis; nec it
Abbreviated transcription (Latin):
nec illi cedemit liberi aerbitrii. potes toctem simul
prcce uidem: quid boni de maclo eiur err& ipre
facturur quidemor tali progenie merito
iuste quedcmnata tantum populum gractia
succ colligit ut inde suppleat & instaur&
pccrtem quae lapra est angelorum: Ac sic illa
dilectec & ruꝑnac ci uiteer no frocud&ur suorũ
uolun tactem dĩ, redtantc&est ille scepientiȩ
tenre quee uiratr. ut in eor exitur siue fonor

Expanded text:
nec illi ademit liberi arbitrii potestatem, simul nec illi ademit liberi arbitrii potestatem, simul praeuidens, quid boni de malo eius esset ipse facturus: qui de mortali progenie merito iusteque damnata tantum populum gratia sua colligit, ut inde subpleat et instauret partem, quae lapsa est angelorum, ac sic illa dilecta et superna ciuitas non fraudetur suorum uoluntatem Dei; sed tantae est ille sapientiae tantaeque uirtutis, ut in eos exitus
Abbreviated transcription (Latin):
uisi enim mccgnum &ipraelico norte quol cor¬
qucom luminis suimclum ciur erre nomporna
Secmsicut caeciter oculi uitium est& idemiprũ
hdicat ecllumen uidendum erre oculum ereatũ:
÷ aeper hoc &iaem. ipro uitio suo excellentiur
ostenditur c&erir membrir membrum capax
luminir non enim alia caura err& uitium eiur
carere lumine itac natura quȩ fruebatur uõ
optimam se institutam doc& &iaem ipro uitio
quo ideo mirerecest quia non fruitur dõ quicasũ
angelor um uoluntcerium iustirrima poena
semꝰpiternae inselicitatir obstrixit:
tque in eo rum mobono ꝑ manentibus c&eris
Autde suarine fine ꝑ macnrione cer tierrent.
tcem quecm iprius prece mium ꝑ manrionis dedit.
qui fecit hominem&iaem iprum rectum cum
eodem libero cerbitrio terrenum quidem ani¬
mal sed caelo dignum siruo co haepre r& autori:
Mireric si militerꝰ sieum dererer& requutur &.
qucclir naturae huius modi conuenir& quem
similiter cum prae uacricatio ne legis dĩ :¬
erdiderertionem peccaturum erre praescir&:

Expanded text:
isi enim magnum et ipsa, licet non aequale Conquam luminis sui malum eius esse non posset. Nam sicut caecitas oculi uitium est et idem ipsum indicat ad lumen uidendum esse oculum creatum ac per hoc etiam ipso uitio suo excellentius ostenditur ceteris membris membrum capax luminis non enim alia causa esset uitium eius carere lumine: ita natura. quae fruebatur Deo, optimam se institutam docet etiam ipso uitio, quo ideo misera est quia non fruitur Deo; qui casum angelorum uoluntarium iustissima poena sempiternae infelicitatis obstrinxit adque in eo summo bono permanentibus ceteris, ut de sua sine fine permansione certi essent, tamquam ipsius praemium permansionis dedit. Qui fecit hominem etiam ipsum rectum cum eodem libero arbitrio, terrenum quidem animal, sed caelo dignum, si suo cohaereret auctori, miseria similiter, si eum desereret, secutura, qualis naturae huius modi conueniret. Quem similiter cum praeuaricatione legis Dei per Dei desertionem peccaturum esse praesciret,
Abbreviated transcription (Latin):
uceronis &io quemiane cicero in plurib suirre. Soieũ
quaiitis erem a cademicũ uult uideri Senl auid at
nos mugerins derebus ipsis iuidicare debemur quã
eromagno dehominib quid quis senserit sciren¬
S. cigo queratus a nobis quit ciuitardi. dele ribuu
inter sogatco sespandeat ac primẽ definibus
honorum madorumq quid sentiat: respondebit Ger¬
nõ uitir̃ es se sũinũ bonũ &er ncc̃ uero mortẽ sũmũ
malum : propter illã Pro inde adipiscendã raaro¬
que uitandam recte nobis erse uuendĩ propter quod

Expanded text:
Ciceronis et suo, quem sane Cicero in pluribus fuisse Stoicum, Ciceronis et suo, quem sane Cicero in pluribus fuisse Stoicum, quam veterem Academicum vult videri. Sed quid ad nos, qui potius de rebus ipsis judicare debemus, quam pro magno de hominibus quid quisque senserit scireSi ergo quaeratur a nobis, quid civitas Dei de his singulis interrogata respondeat, ac primum de finibus bonorum malorumque quid sentiat, respondebit aeternam vitam esse summum bonum, aeternam vero mortem summum malum: propter illam proinde adipiscendam, istamque vitandam, recte nobis esse vivendum. Propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
sum bona. Propter seipsa diligat sicut sua eisq
propter ipsos hocuelit quod sibi siue indomosint
sicut coniux & liber et quicũq domestici siue
in loco ubi domus est eius sicuti est urbr ut sunthir
qui ciues uocantur siue in orbe toto ut sunt genter
quas ei soci&as humana conurigit: siue in ipso.
mundo qui cens&ur xomine caeli & temt sicut essẽ
dicunt deos quoruolunt amicos erse homuus api¬
enti quos nas familiarius atgelor dicimui
Debonorũ autẽ &econtrario malorĩ fimib ngant
ullomodo esse dubitandũ: & hano iterse & nouor
academicor affirmant esse distantiã nec eorũ intec¬
est quicquã siue onico siue alio quolib&. habitu
& uictu in hirfinib: quos ueros putant quisq philo so¬
ph&ur ⁊ & trib porro illis uitȩ generib otioso actu¬
oso & quod eimntoq oompesitũ est: hoc tertiũ sibi plageit
adscueranit: hec sensis de atq docuis seb oeademicos

Expanded text:
rum bona propter se ipsa diligat sicut sua eisque rum bona propter se ipsa diligat sicut sua eisque propter ipsos hoc uelit quod sibi; siue in domo sint, sicut coniux et liberi et quicumque domestici, siue in loco, ubi domus est eius, sicuti est urbs, ut sunt hi qui ciues uocantur, siue in orbe toto, ut sunt gentes quas ei societas humana coniungit, siue in ipso mundo, qui censetur nomine caeli et terrae, sicut esse dicunt deos, quos uolunt amicos esse homini sapienti, quos nos familiarius angelos dicimus. De bonorum autem et e contrario malorum finibus negant ullo modo esse dubitandum et hanc inter se et nouos Academicos adfirmant esse distantiam, nec eorum interest quidquam, siue Cynico siue alio quolibet habitu et uictu in his finibus, quos ueros putant, quisque philosophetur. Ex tribus porro illis uitae generibus, otioso, actuoso et quod ex utroque conpositum est, hoc tertium sibi placere adseuerant. Haec sensisse adque docuisse Academicos
Abbreviated transcription (Latin):
ris bonis sine quib uirturesse non potest : fruitur beto
uel ullis uel plarib: beatior Si autẽ prora onimibus
ut nullũ omnino bonũ dent uelanimi ueł ar etris
beatis sima : Non enĩ hocẽ uita qđ uirtus qm̃ ntis
omnis uita sed sapiens uita uirtus est atamea qualir¬
cũq uita sine ulla uir tute potest esse .
Uir tus uero sine ulla uita: non potest esse: hoc & deme¬
moria. dixerim atq ratione: Et siquidtle ałmdot¬
in homine: Sunt enĩ haec & ante dectrinã : sine hir
autẽ non potest esse ulladoctrina: ac perboc nec uir¬
tus quae utiq discitur: Geneautẽ cusre re pub¬
chrumesse corpose uirib ingentib pre ualere &pe¬
tera huius modi talia sunt ut &iur tus sine his esse
possit. &ipsa sine uirtute : bona sut tamen & secđio
istos &iam ipsa propter seipsã diligit uirtus.
utiturq: illis & fruitur sicut uirtutẽ dec&: banc uitã
beatã &iam socialem perhibentĩ esse quae amico¬

Expanded text:
ris bonis, sine quibus uirtus esse non potest, fruitur, beataris bonis, sine quibus uirtus esse non potest, fruitur, beatauel ullis uel pluribus, beatior; si autem prorsus omnibus, ut nullum omnino bonum desit uel animi uel corporis, beatissima. Non enim hoc est uita, quod uirtus, quoniam non omnis uita, sed sapiens uita uirtus est; et tamen qualiscumque uita sine ulla uirtute potest esse; uirtus uero sine ulla uita non potest esse. Hoc et de memoria dixerim adque ratione, et si quid tale ain homine. Sunt enim haec et ante doctrinam, sine his autem non potest esse ulla doctrina, ac per hoc nec uirtus, quae utique discitur. Bene autem currere, pulchrum esse corpore, uiribus ingentibus praeualere et cetera huius modi talia sunt, ut et uirtus sine his esse possit et ipsa sine uirtute; bona sunt tamen, et secundum istos etiam ipsa propter se ipsam diligit uirtus, utiturque illis et fruitur, sicut uirtutem decet. Hanc uitam beatam etiam socialem perhibent esse, quae amico
Abbreviated transcription (Latin):
uelut artẽ uiuendi quae mnanime bonis est &aellen¬
tissimũ bonũ: quapropter᷑ eadẽ uirtus ro est . ars.
agende uitȩ cum acceperit primanature quȩ sine illa
erant: sed tam̃en erant &iã quando eis doctrina
adhuc de erat: omnia. propter se ipsã app&it simulq
&iã : seipsam omnib: quesi mul& seipsautitur eofine
ut omnib: delect&ur : atq perfruatur magisminusq
ut quȩq: inter semaiora atq minora sinit tamen omnib:
gaudens: & quedã minora sinecessitas postulat prop¬
ter maiora uela dipiscenda uel tenenda contemnens :
omniũ autem bonorum. uel animi uel corporis nihil
sibi uirtus omnino pseponit.: Haecenim bene uti¬
tur seipsa & c&eris quae hominem facunt beatum
iis. ubi uero ipiã non est. quam lib& multa sint
uonbono eius sunt. cuius sunt: acper hoc nec eius bona.
dicenda sunt cui male utenti utilia esse non possuꝗł:
Haec ergo uita hominis que uirtute & aliis auimi & corpo¬

Expanded text:
uelut artem uiuendi, quae in animae bonis est excellenuelut artem uiuendi, quae in animae bonis est excellentissimum bonum. Quapropter eadem uirtus, id est ars agendae uitae, cum acceperit prima naturae, quae sine illa erant, sed tamen erant etiam quando eis doctrina adhuc deerat, omnia propter se ipsa adpetit simulque etiam se ipsam, omnibusque simul et se ipsa utitur, eo fine, ut omnibus delectetur adque perfruatur, magis minusque, ut quaeque inter se maiora adque minora sunt, tamen omnibus gaudens et quaedam minora, si necessitas postulat, propter maiora uel adipiscenda uel tenenda contemnens. Omnium autem bonorum uel animi uel corporis nihil sibi uirtus omnino praeponit. Haec enim bene utitur et se ipsa et ceteris, quae hominem faciunt beatum, bonis. Ubi uero ipsa non est, quamlibet multa sint bona, non bono eius sunt, cuius sunt, ac per hoc iam nec eius bona dicenda sunt, cui male utenti utilia esse non possunt. Haec ergo uita hominis, quae uirtute et aliis animi et corpo
Abbreviated transcription (Latin):
eques dicitor q uod ali quo modo sehab& adequn an corous
solis si hiemo ali quo modo rehabent ad anima s. eutt poc ulu
oratuepoculũ eed calye solur iteo tanen quodpetioii
coiture p esili  accomodatus anueto necanur & sola
uec solũ corpus: sed ñimul utrũq sit homo aauui supars
una: siue anima siue corpus: Ille autẽ totus Qutno qõ
aomnst& ut homosit sicut duos equos iunctos bizas uo¬
camus: Quorũ siue de& ter siue sinister parresibi garũ
unũ uero corũ quo quomodo sehabeat ad alterũ bigus
non dicimus sed ambosimul: Horũ autẽ triũ hoc
ebg& terciũ hominẽ que nec animã solã nec solũ corpus
Sed animã simul &corpuserre arbitraturari Prorote
sũmũ bonũ hominis quo fitbeatus : & utrisq rei
bonis constare dicit Etam me scilic& & corporir :
acperhoc prima illa naturȩ propter seipsa eistimat
& p&enda ipsãq: uir tutẽ quã doctrina inserit

Expanded text:
eques dicitur, quod aliquo modo se habeat ad equum, an corpus eques dicitur, quod aliquo modo se habeat ad equum, an corpus solum sit homo, aliquo modo se habens ad animam, sicut poculum dicitur poculum, sed calix solus; ideo tamen quod potioni continendae sit adcommodatus, an uero nec anima sola nec solum corpus, sed simul utrumque sit homo, cuius sit pars una siue anima siue corpus, ille autem totus ex utroque constet, ut homo sit sicut duos equos iunctos bigas uocamus, quorum siue dexter siue sinister pars est bigarum, unum uero eorum, quoquo modo se habeat ad alterum, bigas non dicimus, sed ambo simul. Horum autem trium hoc elegit tertium hominemque nec animam solam nec solum corpus, sed animam simul et corpus esse arbitratur. Proinde summum bonum hominis, quo fit beatus, ex utriusque rei bonis constare dicit, et animae scilicet et corporis. Ac per hoc prima illa naturae propter se ipsa existimat expetenda ipsamque uirtutem, quam doctrina inserit
Abbreviated transcription (Latin):
uam sit potius eligenda: : Non enĩ uerã plusquam
unã ueram ratio esse ꝑmittit. siue in his trib sit
siue ali cubi alibi qđ post uidebimus: interim debis
trib: quo modo una uarro eligat. quantũ breuiter
aper teq possumus disseramus: iste nemp&ris sec tȩ
ita fiunt cumuel prima natuse psopteruir tutẽ :
uel uirtus psopter primã: nature.÷ uel utraq id est¬
& uirtus et primanature ꝓpter se ipsa sunt & p&enda
Quid ergo istorũ triũ sit uerũ atq: sec tandũ isto modo
per suadere conatur: primũ quia sũ mũbonũ inphi¬
lo sophia non arboris non pecoris uondĩ sed hominis
queritur: quid ipse sit homo querendũ putati sentit
quippe in eius natura duo es sequed a corpus &ammiã
& horũ quidẽ duorũ melius esse animã longeq presta¬
bilius omnino nondubitat: sed utrũ anima solasit
homo ut itasit ei corpus tã quac̃ equus equiti: ẽques
enim non homo &equur sed iolur homo ests Lt eordmen

Expanded text:
aenam sit potius eligenda. Non enim ueram plus quam aenam sit potius eligenda. Non enim ueram plus quam unam uera ratio esse permittit, siue in his tribus sit siue alicubi alibi, quod post uidebimus. Interim de his tribus quo modo unam Varro eligat, quantum breuiter aperteque possumus, disseramus. Istae nempe tres sectae ita fiunt, cum uel prima naturae propter uirtutem, uel uirtus propter prima naturae, uel utraque, id est et uirtus et prima naturae, propter se ipsa sunt expetendaQuid ergo istorum trium sit uerum adque sectandum, isto modo persuadere conatur. Primum, quia summum bonum in philosophia non arboris, non pecoris, non Dei, sed hominis quaeritur, quid sit ipse homo, quaerendum putat. Sentit quippe in eius natura duo esse quaedam, corpus et animam. 6t horum quidem duorum melius esse animam longeque praestabilius omnino non dubitat, sed utrum anima sola sit homo. ut ita sit ei corpus tamquam equus equiti eques enim non homo et equus, sed solus homo est; ideo tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uarro uocat : haec quippe quattuor dũ singillatim uirtu¬
t aliquando subduntur ut non ꝓpter scipsa: sed prepte
officiũ uirturis app&enda uideantur: aliquando prererin¬
turniut non prepter seipsa: sed propter hȩc ad ipiscendo
uel conseruanda necessaria uirtus put&ur : aliquando
iunguntur ut propter seipsa : et uirtus &ista app&en¬
ta credantur quater nariũ numerũ triplũ reddunt:
& ad duodecim sectas perueniunt: &illis autẽ quat¬
tuor reb: uarro tre tollit uoluptatẽ scilic& et qui&t
et utrũq: non quod eas imꝓb&.  sed qđ primigenia illa
naturȩ & uoluptatẽ insehabeant &qui&em
Quidergo opus est & hirduab: tria quedã facere duo scibi¬
Ie& cum singellatim app&untur uoluptas aut qui es
& tertiũ cũ ambȩsimul: quando quidẽ prima naturȩ &ip¬
sas. & preter ipsas alia multa conteneant: D&rib:
o sectis ei plac& diligenter esse tracdandũ qu¬

Expanded text:
Varro uocat. Haec quippe quattuor dum singillatim uirtuVarro uocat. Haec quippe quattuor dum singillatim uirtuti aliquando subduntur, ut non propter se ipsa, sed propter officium uirtutis adpetenda uideantur, aliquando praeferuntur, ut non propter se ipsa, sed propter haec adipiscenda uel conseruanda necessaria uirtus putetur, aliquando iunguntur, ut propter se ipsa et uirtus et ista adpetenda credantur, quaternarium numerum triplum reddunt et ad duodecim sectas perueniunt. Ex illis autem quattuor rebus Varro tres tollit, uoluptatem scilicet et quietem et utrumque; non quod eas inprobet, sed quod primigenia illa naturae et uoluptatem in se habeant et quietem. Quid ergo opus est ex his duabus tria quaedam facere, duo scilicet, cum singillatim adpetuntur uoluptas aut quies, et tertium cum ambae simul, quando quidem prima naturae et ipsas et praeter ipsas alia multa contineant? De tribus ergo sectis ei placet diligenter esse tractandum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ hominir quo ad sequuto sit beatus ut &ceis unã uerã
c&eras falsas ostendat essereuertitur: Namremoto illo
triꝑtito genere uite: duȩ partes huius numeri d&raburur
& sectae monaginta se remanent: Remota uero differentia.
& cynicis atdita ad dimediũ sediguntur & quad raginta
octosiunt: auferamus &iã : quod &aca demicis nouis ad hi¬
bitũ est Rursus dimidia pars reman& : id est uiginti
quat tuor : desociali quoq: uita quod accesserat similiter
auferatur duodecim sunt seliquȩ quasita differentia :
It uiginti &quat tuor ferent. duplicauerat: De his ergo
duodecim. nihil dicipotest: cursectae non sint habendę
Nhil quippe aliud in eis queritur : quã sinis bonorũ & malorũ :
Ix uentis autẽ bonorũ finib: profecto econtrariosunt malorũ:
Haec autẽ ut siant duo decim sectȩ illa quat tuor triplamn¬
tur. uoluptas quies utrũq & primanaturȩ que primi gema

Expanded text:
bonum hominis, quo adsecuto fit beatus, ut ex eis unam ueram, bonum hominis, quo adsecuto fit beatus, ut ex eis unam ueram, ceteras falsas ostendat esse, reuertitur. Nam remoto illo tripertito genere uitae duae partes huius numeri detrahuntur et sectae nonaginta sex remanent. Remota uero differentia ex Cynicis addita ad dimidium rediguntur et quadraginta octo fiunt. Auferamus etiam quod ex Academicis nouis adhibitum est: rursus dimidia pars remanet, id est uiginti quattuor. De sociali quoque uita quod accesserat similiter auferatur: duodecim sunt reliquae, quas ista differentia, ut uiginti quattuor fierent, duplicauerat. De his ergo duodecim nihil dici potest, quur sectae non sint habendae. Nihil quippe aliud in eis quaeritur quam fines bonorum et malorum. Inuentis autem bonorum finibus profecto e contrario sunt malorum. Hae autem ut fiant duodecim sectae, illa quattuor triplicantur, uoluptas, quies, utrumque et prima naturae, quae primigenia
Abbreviated transcription (Latin):
protnus beatũ facit: inotio autẽ lit terato. uel inneotio pu¬
bhcai uel quando utrũq uicib agitur: non contineo quisq beatus
ese mułi quippe in quo lib& horũ triũ pos sunt uiuere : &inap¬
p&endo bonisine quo sit homobeatus erranr:: Alia estigiur ques¬
tio dlesinib: bonorũ & malorũ quȩ unã quãq philosophorũ
sectã facit : & alie sunt quȩstioner desociali cuta decunstatione
acat emicorũ : deuestitu & uictu cynicorie tgrib: uite generib
otioso ac tuoso &utroq modificato quarũ nullac ẽ enqua
tebonorũ & malorũ finib: dusputatur : Pro in deqm̃. mar¬
cus uarro has quat tuor adhibenr differentias : id est &uita
sociali & a cademicis nouis & cynicis. & isto uite generetriꝑ¬
tito adsectas ducentas oc toginta. octoꝑuenit: & siquȩ aliae
pos sunt similite adici remotis eis omnib: qm̃ desectando
sũ mobono nullã inferunt questionẽ: &i deo sectae nec sut
uec uocande sunt ad illas duodecim : in quib queritur qđ sit

Expanded text:
protinus beatum facit; in otio autem litterato, uel in negotio publico, uel quando utrumque uicibus agitur, non continuo quisque beatus est. Multi quippe in quolibet horum trium possunt uiuere, et in adpetendo boni fine, quo fit homo beatus, errare. Alia est igitur quaestio de finibus bonorum et malorum, quae unamquamque philosophorum sectam facit, et aliae sunt quaestiones de sociali uita, de cunctatione Academicorum, de uestitu et uictu Cynicorum, de tribus uitae generibus. otioso. actuoso, ex utroque modificato; quarum nulla est, in qua de bonorum et malorum finibus disputatur. Proinde quoniam Marcus Varro has quattuor adhibens differentias, id est ei uita sociali, ex Academicis nouis, ex Cynicis, ex isto uitae genere tripertito ad sectas ducentas octoginta octo peruenit, et si quae aliae possunt similiter adici: remotis eis omnibus, quoniam de sectando summo bono nullam inferunt quaestionem et ideo sectae nec sunt nec uocandae sunt, ad illas duodecim, in quibus quaeritur, quod sit
Abbreviated transcription (Latin):
do queramus: neq ipsũꝰ acte uiuere pobis & nobis est.
ruisi credentes atmu& ecorantes qui &iꝑsac̃ fidem
dedit quanos ab illo adiuuandos esse credamus
Ibi auit̃ qui in istauita fines bororũ &malorũ esse

Expanded text:
ramus, neque ipsum recte uiuere nobis ex nobis est, nisi credentes adiuuet et orantes qui et ipsam fidem dedit. qua nos ab illo adiuuandos esse credamus. Illi autem, qui in ista uita fines bonorum et malorum esse
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur esse atq sec tandũ: Deniq fuerunt quicũ di¬
uersa sequerentur bona finalia: aliiuirtutẽ alii uolupta¬
tẽ: eun dem tamen habitũ & consu&udinẽ tenebant : & qua
Mnici appellabantur: itaillud quicquidest undephiloso¬
phi conici discernuntur ac&eris adeligendũ actenat¬
dũ bonũ quo beatifierent.: utiq nil uale bat: uamsiali¬
quid ad hoc inter ess&: profecto idẽ habitus eandẽ sequi
coger&: et diuersus habitus. eundẽ sequi sinẽ non siner&:¬

Expanded text:
uideatur esse adque sectandum. Denique fuerunt, qui cum diuideatur esse adque sectandum. Denique fuerunt, qui cum diuersa sequerentur bona finalia, alii uirtutem, alii uoluptatem, eundem tamen habitum et consuetudinem tenebant, ex qua Cynici appellabantur. Ita illud quidquid est, unde philosophi Cynici discernuntur a ceteris, ad eligendum ac tenendum bonum, quo beati fierent, utique nil ualebat. Nam si aliquid ad hoc interesset, profecto idem habitus eundem finem sequi cogeret, et diuersus habitus eundem sequi finem non siner
Abbreviated transcription (Latin):
quid non deipso sũ mobono questio ẽ sed de assumen dõ sotio
ad huił participationẽ bo nom ꝓpt̃ seipsũ : sed ꝓpter cundẽ
sociũ ut eius bono itagaudeatꝰ. sicut gaud& suo Itẽ cũ quȩ¬
ritur deacademicis uiouis quib: incerta sunt omnia utsũ.
ita sint res babendȩ in quib: philosophandũ est: ansicut
aliis philosophis placuit: certas eas habere pebeamus.
Nonquȩritur quid in bonifine sec tandũ sit sed de ipsius boni
ueritate qđ sec tandũ uid&ur utrũ sit nec nedubi tandum
Hoc est utid planius eloquar : utrum ita sec tandũ sit
ut qui sec tatur dicat es seuerũ: anita ut qui sec tatur dicat
uesum sibi uideri: &iam sifortesit falsum: Tamen ũterq: sec¬
t&ur unũ atq itebonũ: Iuilla &iam differentia quȩ
adhib&ur & habitu & consu&udine eynicorũ : non quȩri tur
quisnã sit sinisbonis: sed utrũ in illo habitu & consu&udino
sit uiuendũ ei quiuerũ sectatur bonũ: quod lib& ei uerũ

Expanded text:
 non de ipso summo bono quaestio est, sed de assumendo vel non assumendo socio ad hujus participationem boni, non propter se ipsum, sed propter eumdem socium, ut ejus bono ita gaudeat, sicut gaudet suo. Item cum quaeritur de Academicis novis, quibus incerta sunt omnia, utrum ita sint res habendae, in quibus philosophandum est, an, sicut aliis philosophis placuit, certas eas habere debeamus: non quaeritur quid in boni fine sectandum sit, sed de ipsius boni ueritate, quod sectandum uidetur, utrum sit necne dubitandum; hoc est, ut id planius eloquar, utrum ita sectandum sit, ut, qui sectatur, dicat esse uerum, an ita, ut, qui sectatur, dicat uerum sibi uideri, etiamsi forte sit falsum, tamen uterque sectetur unum adque idem bonum. In illa etiam differentia, quae adhibetur ex habitu et consuetudine Cynicorum, non quaeritur, quisnam sit finis boni, sed utrum in illo habitu et consuetudine sit uiuendum ei, qui uerum sectatur bonum, quodlibet ei uerum
Abbreviated transcription (Latin):
num sit: & sinem mali non quo esse desinat sed quous ꝙ
uocendo ꝑducat: ꝥ iuesitaq: isti sunt sũ mũbonũ & sũ¬
mũ malũ: dequib: inueniendis atq: inhacuita sũ mo
bono ad ipis cendo uitando autẽ sũmomalo coultũ
sicut dixi laborauerunt qui studiũ sapientiae inseculi
huius uanitate profersi sunt : Nec ta meneos quã uis
diuersis errantes modishaturae limes intantũ ab in¬
nere ueritatis deuiare ꝑmint: ut non alii in animo

Expanded text:
num sit; et finem mali, non quo esse desinat, sed quo usque num sit; et finem mali, non quo esse desinat, sed quo usque nocendo perducat. Fines itaque isti sunt summum bonum et summum malum. De quibus inueniendis adque in hac uita summo bono adipiscendo, uitando autem summo malo, multum, sicut dixi, laborauerunt, qui studium sapientiae in saeculi huius uanitate professi sunt; nec tamen eos, quamuis diuersis errantes modis, naturae limes in tantum ab itinere ueritatis deuiare permisit, ut non alii in animo,
Abbreviated transcription (Latin):
co deciuitaris ur niusq tennenae
scilic& etcelestis debitis finib deinceps
mihi uideo disputandũ ꝑrius &ponenda
sunt quantũ operis huius terminandi ra¬
cio patitur argumentamortaliũ quib: sibi
Sipsi beatitudinem facere in huius uite infeli¬
cittemo litisunt: ut ab eorum rebus uanis spes nostra
quid differat quam dĩ nob̵ dedit & rer ipsa hoc est uesa
beatitudo quam dabit: uontantũ auctoritate diuinas
Sed adhibita &iam ratione qualem propter infideler possu¬
mus adhibere clarfscat:
Definib: enimbonorũ &malorũ multa a multi pliciter
inter se philosophi desputarunt: quã quaestionẽ ma¬
xima intentione uersantes: in uenire conatisunt quides¬
ficiat hominẽ beatũ: illuo enĩ. est finis boni nostriprõp¬
ter quod app&enda sunt c&era ip̃sũ autẽ propter seipsum.
Et illud finis mals propter quoo uitanda sunt c&era ipsũ autẽ
propter seip sum:F inemboniergo nunc dicim
quo consumatur ut non sit : sed quoperficiatur ut ple¬

Expanded text:
 de ciuitatis utriusque, terrenae scilicet et caelestis, debitis finibus deinceps mihi uideo disputandum: prius exponenda sunt, quantum operis huius terminandi ratio patitur, argumenta mortalium, quibus sibi ipsi beatitudinem facere in huius uitae infelicitate moliti sunt, ut ab eorum rebus uanis spes nostra quid differat, quam Deus nobis dedit, et res ipsa, hoc est uera beatitudo, quam dabit, non tantum auctoritate diuina, sed adhibita etiam ratione, qualem propter infideles possumus adhibere, clarescat. De finibus enim bonorum et malorum multa et multipliciter inter se philosophi disputarunt; quam quaestionem maxima intentione uersantes inuenire conati sunt, quid efficiat hominem beatum. Illud enim est finis boni nostri, propter quod adpetenda sunt cetera, ipsum autem propter se ipsum; et illud finis mali, propter quod uitanda sunt cetera, ipsum autem propter se ipsum. Finem boni ergo nunc dicimus, non quo consumatur, ut non sit, sed quo per- ficiatur, ut ple
Abbreviated transcription (Latin):
multipli cauere sec tarũ : quas id eoꝰ mouendas putat.
quia non ineis est finis boni : ueq enĩ gistimat ullã philo sophox
sectã es sedicentã quae non eo dfstat ac&eris: quod diuersor
habeat finerbenorũ & nalorũ quanto quidẽ ulla est homi¬
nicaura philosopbanti nisi utbeatus sit quot autt̃ beatũ
facit ipse est sinis boni: Nulla est igitur causco philosophan¬
oi nasifinir boni: Quam obrem quȩ nullũ bomi finẽ sec tetiu
Qulla philosophiae secta dicendec est: Cumergo quaeritu
desotiali uita. utrũ sit tenenda sapienti : ut sũmũ bonũ quo
fit homobeatus:i tauellit &cur etamicisui quẽ am modũ
suũ :axsuȩ tantũ modo beatitudinis causa faci& quio

Expanded text:
multiplicauere sectarum, quas ideo remouendas putat, multiplicauere sectarum, quas ideo remouendas putat, quia non in eis est finis boni. Neque enim existimat ullam philosophiae sectam esse dicendam, quae non eo distet a ceteris. quod diuersos habeat fines bonorum et malorum. Quando quidem nulla est homini causa philosophandi, nisi ut beatus sit; quod autem beatum facit, ipse est finis boni; nulla est igitur causa philosophandi, nisi finis boni: quam ob rem quae nullum boni finem sectatur, nulla philosophiae secta dicenda est. Cum ergo quaeritur de sociali uita, utrum sit tenenda sapienti, ut summum bonum, quo fit homo beatus, ita uelit et curet amici sui, quem ad modum suum, an suae tantummodo beatitudinis causa faciat qui
Abbreviated transcription (Latin):
peratam n cuthi qui partim erudito otiopartim uetersa¬
sario ngotio alternantia : uitȩ suae tempora tribuerun
propter has differentias potest &iã triplecari numesus¬
Siste sec tarum: & ad ducentas octoginta octo perduci:
Haec deuarronis libro: quantũ potui breuiter ac deluci¬
deposui sententias eius meis &plicans uerbis: quomodo
autẽ refutatis c&eris unã ligat quã uult esse : acade¬
micorũ u&erum quos aplatone institutus : usq ad
pole monẽ qui abillo quartus eius scolã tenuit quae
academia dicta est habuisse certa dogmata uuł uideti:
&ob hoc distinguit ab academicis nouis quib: incesta
sunt omnia: Quod philosophiaegenus. ab arces i la
coepit successore polemonis: eãq sec tã id esł u&erũ
a cademicorũ s̃cut dubitatione ita omnierrore
arere arbitr&ur: longum est ꝑ omnia demor
uec tamen omni &par te resomitenda est
Remou& ergo prius illas omnes differentias quenu mesũ.

Expanded text:
peratam, sicut hi qui partim erudito otio, partim necesperatam, sicut hi qui partim erudito otio, partim necessario negotio, alternantia vitae suae tempora tribuerunt: propter has differentias potest etiam triplicari numerus iste sectarum, et ad ducentas octoginta octo perduci. 3. Haec de Varronis libro, quantum potui, breviter ac dilucide posui, sententias ejus meis explicans verbis. Quomodo autem refutatis caeteris unam eligat, quam vult esse Academicorum veterum, quos a Platone institutos usque ad Polemonem, qui ab illo quartus ejus scholam tenuit, quae Academia dicta est, habuisse certa dogmata vult videri; et ob hoc distinguit ab Academicis novis, quibus incerta sunt omnia, quod phicoepit successore Polemonis, eamque sectam, id est ueterum Academicorum, sicut dubitatione ita omni errore carere arbitretur, longum est per omnia demonstrare; nec tamen omni ex parte res omittenda est. Remouet ergo prius illas omnes differentias, quae numerum
Abbreviated transcription (Latin):
octo illarũ quippe uiginti quattuor:: uuã quãq
sec tarũ potest quisq sic tenere ac defendere ut cestã
quẽ am modũ defenderunt. Stoici qđ bominis bonũ
quod beatus ess&: in animi tan tũ modo uirtũ te
consister&s ꝓorestalius ut incertam sicut de suindest mie ata¬
comici nous quo deis &si noncertũ tamen iuiri simile ui¬
demicunoul iginti quat tuor ergo fiunt pereosqui eas
uelut cerius propitr ueritatẽ daliȩ iugapte quer ⁊i liom
pereo squit abde quã uuis incertar prapterueri sim¬
hru dinses fequendespatan. Rursus quia uda quãꝓ
quasq ita tueri homines porsunt at& pectrodo
aut otioscc̃ diligant uitã sicut hii. quitantũ inono
studiis doc trinȩ uacare uoluerunti atꝙ ualueraut:
ant neotiora ⁊ sicut hii quicũ phileso ꝓbarenturb
tamen amminis tratione reipuplicȩ regendn ꝙ reb
humanis occupatis s̃imi fuerunt: aut & utroꝙ genere ten¬

Expanded text:
octo. Illarum quippe uiginti quattuor unamquamque octo. Illarum quippe uiginti quattuor unamquamque sectarum potest quisque sic tenere ac defendere ut certam, quem ad modum defenderunt Stoici, quod hominis bonum, quo beatus esset, in animi tantummodo uirtute consisteret; potest alius ut incertam, sicut defenderunt Academici noui, quod eis etsi non certum, tamen ueri simile uidebatur. Viginti quattuor ergo fiunt per eos, qui eas uelut certas propter ueritatem, et aliae uiginti quattuor per eos, qui easdem quamuis incertas propter ueri similitudinem sequendas putant. Rquasque ita tueri homines possunt atque sectari, ut aut otiosam diligant vitam, sicut hi qui tantummodo studiis doctrinae vacare voluerunt atque valuerunt; aut negotiosam, sicut hi qui cum philosopharentur, tamen administratione reipublicae regendisque rebus humanis occupatissimi fuerunt; aut ex utroque genere tem
Abbreviated transcription (Latin):
sicut uoluptees uel subdita. uel prelccta uel iuncte
uirtum tes sectas facit Ita quier ita utrumq
Ita prama paturȩ  alias ternas in ueniuntur efficer:
Prouari&te quippe humanarũ opinionũ uist¬
ti aliquando subduntur aliquando prȩferuntur
aliquando uinguntur: ac sic adduo enarium sec¬
tarum. aiumerum ꝑuenitur sed iste quoq nume¬
rus tuplicatur: Adhibita una differentico
sotiedir uidelic& uite : qm̃ quirquis sec tatur aliquã
istasum. duo decim sectam profecto aut propter se
tantumit agit aut &iam propter socium cui deb̵.
hoc uelle quod sibi: Quoeirca duodecĩ sunt eꝵ
qui propter se tantum. unam quãq teendẽ putan
& aliae duo decimeoꝵ: qui non solũ propter sesic uel
sic philosophandum esse decernunt: Sed &iam.
ꝓpter alios quorũ bonũ app&ut sicut suũ: haecaut̃.
secte uiginti quat tuor: Iterũ geminantur adtita:
differentia: &a cademicis nouis & fini quad ragitte

Expanded text:
sicut uoluptas uel subdita uel praelata uel iuncta sicut uoluptas uel subdita uel praelata uel iuncta uirtuti tres sectas facit, ita quies, ita utrumque, ita prima naturae alias ternas inueniuntur efficere. Pro uarietate quippe humanarum opinionum uirtuti aliquando subduntur, aliquando praeferuntur, aliquando iunguntur, ac sic ad duodenarium sectarum numerum peruenitur. Sed iste quoque numerus duplicatur adhibita una differentia, socialis uidelicet uitae, quoniam, quisquis sectatur aliquam istarum duodecim sectam, profecto aut propter se tantum id agit aut etiam propter socium, cui debet hoc uelle quod sibi. Quocirca duodecim sunt eorum, qui propter se tantum unamquamque tenendam putant, et aliae duodecim eorum, qui non solum propter se sic uel sic philosophandum esse decernunt, sed etiam propter alios, quorum bonum adpetunt sicut suum. Hae autem sectae uiginti quattuor iterum geminantur addita differentia ex Academicis nouis et fiunt quadraginta
Abbreviated transcription (Latin):
animi uirtuti: aut subditur: aut prefertur aut iun¬
itur triper trita uariatur diuersitate sec tarũ
Sub ditur autẽ uirtuti: quando inusũ uirtutis as¬
nitur: Per tn& quippe aduirtutis officiũ
uere patriȩ & propter patriam filios procrease
quorum ueutrũ fieri potest sine corporis uolup¬
tate Namsine illa nec cibur potusq: sumitur ut ui¬
uaturo :seiet gon cumbitur ut generatio propg &utri
Cũ uero prestrtur uir tuti ipla app&itur piopte scipst
uirtos autẽ as sumenda creditur prapter illã : io estut
nibib uirtus aat ansi ad consequendaẽ uel conseruans
corpors uo suptatẽ: quae urta deformis est : quidens
quippe ubiuirtus seruit dominae uoluptan: quãuir
uullo modo haec dicenda sit uistus ÷ Sedta me&ia
istahorribibs turpitudo habuit quosdẽ philoso¬
phor patronos & defen sores suor. Uirtuti porro
uoluptas iungitur quando neutra easũ ꝓpter alte¬
rã sed psopt̃ scipsas ambȩ app&untur : quapropt̃

Expanded text:
animi uirtuti aut subditur aut praefertur aut iunganimi uirtuti aut subditur aut praefertur aut iungitur, tripertita uariatur diuersitate sectarum. Subditur autem uirtuti, quando in usum uirtutis adsumitur. Pertinet quippe ad uirtutis officium et uiuere patriae et propter patriam filios procreare, quorum neutrum fieri potest sine corporis uoluptate; nam sine illa nec cibus potusque sumitur, ut uiuatur, nec concumbitur, ut generatio propagetur. Cum uero praefertur uirtuti, ipsa adpetitur propter se ipsam, uirtus autem adsumenda creditur propter illam, id est, ut nihil uirtus agat nisi ad consequendam uel conseruandam corporis uoluptatem; quae uita deformis est quidem, quippe ubi uirtus seruit dominae uoluptati, quamuis nullo modo haec dicenda sit uirtus; sed tamen etiam ista horribilis turpitudo habuit quosdam philosophos patronos et defensores suos. Virtuti porro uoluptas iungitur, quando neutra earum propter alteram, sed propter se ipsas ambae adpetuntur. Quapropter