comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est. C&era enim singulos feriunt haec plures pariter inter imit. nã
si arbori in repserit omnia pomã inficit ueneno & eos quiederint
occidit qui&i am siuel in puteo cadat uis uenenieus potantes inter¬
ficit. Ita contra incendia repugnans ignes sola animalium ex tin¬
guit Viuit enim inmedus flammis sinedolore & consum matione
& non solum quia nonuritur sed extinguit incendium. Caura
lacertus qui quando senescit caecantur oculieius &intrat in foramen
pari&is aspiciens contra orientem & orto sole intendit & inlumi¬
natur. Stellio decolore inditum nomen hab& estenim tergore pictus
nomen hab& uariis stellatus corpore guttis. Hic autem scorpionib
adeo contrarius traditur ut uiso eo pauorem his afferat & torporẽ¬
Sunt & alia genera serpentium ut ad moditȩ el efantiȩ came dracon
mnes autem serpentes natura sua frigidȩ sunt nec ꝑcutiunt fusi
quando calescunt nam quando frigidȩ nullum tangunt unde

Expanded text:
est; cetera enim singulos feriunt, haec plurimos pariter interimit. Nam est; cetera enim singulos feriunt, haec plurimos pariter interimit. Nam si arbori inrepserit, omnia poma inficit veneno, et eos qui ederint occidit; qui etiam vel si in puteum cadat, vis veneni eius potantes interficit. Ista contra incendia repugnans, ignes sola animalium extinguit; vivit enim in mediis flammis sine dolore et consummatione, et non solum quia non uritur, sed extinguit incendium. Saura lacertus, qui quando senescit, caecantur oculi eius, et intrat in foramen parietis aspicientis contra Orientem, et orto sole intendit et inluminatur. Stellio de colore inditum nomen habeNomen habet, variis stellatus corpore guttis. Hic autem scorpionibus adeo contrarius dicitur, ut viso eo pavorem his afferat et torporeSunt et alia genera serpentum, ut admordicae, elephantiae, chamedraconteOmnes autem serpentes natura sua frigidi sunt, nec percutiunt nisi quando calescunt. Nam quando sunt frigidi, nullum tangunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
habeat dequa po&a. quam pars pictus maculis theo faunus
obites concolor e sutis atq: indiscr&is harenis ad moditus
eps eigua serpens quae non solum corpus sed &ossa ueneno
consumit Cuius poeameminit. ossaq: desoluens cum corpore
tabificus seps. Dipsa serpens tantȩ exiguiitatis fertur utcum
calc&ur nonuideatur. Cuius uenenũ ante extinguit quam senti¬
atur ut facies prȩuenta morte Nec tristitiam inducat mori¬
torto capłie roro dipsa calcata momordit uixdolor aut sensus
dentis fuit. salpica serpens e quȩ non uid&ur. Caecula dicta
Propterquod paruasit & non habeat oculos. Centũ peda amul¬
titudine pedum dicta. Lacertus reptilegenus est uocatus
tta quod brachia habeat genera lacertorum plura. ut botrax
salamandra saura stelio. botraca dicta quod rane habeat
faciem. Namgreci ranam hotracam uocant. sala mandra uocata
quod contra incendia ualeat. Cuius inter omnia uenenata uis maxima

Expanded text:
habeat. De qua poeta: Quam parvis pictus maculis Thebanus habeat. De qua poeta: Quam parvis pictus maculis Thebanus Ophites Concolor exustis, atque indiscretus arenis Ammodytes. 31. Seps, exigua serpens, quae non solum corpus, sed, et ossa veneno consumit. Cujus poeta sic meminit: Ossaque dissolvens cum corpore tabificus seps. 32. Dipsas, serpens tantae exiguitatis fertur, ut cum calcatur non videatur. Cujus venenum ante exstinguit, quam sentiatur, ut facies prtorto capite retro dipsas calcata momordit: vix dolor aut sensus dentis fuit. Salpuga serpens est quae non videtur. Caecula dicta, propter quod parva sit et non habeat oculos. Centupeda a multitudine pedum dicta. Lacertus reptile genus est, vocatus ita quod brachia habeat. Genera lacertorum plura: ut botrax, salamandra, saura, stellio. Botrax dicta, quod ranae habeat faciem; nam Graeci ranam βάτραχον vocant. Salamandra vocata, quod contra incendia valeat. Cuius inter omnia venenata vis maxima
Abbreviated transcription (Latin):
tem. directus ambulat namsi torserit se dũ currit statr̃t
crepat: Pinatrix serpens aquam ueneno inficiens in
quocũq enĩ fonte fuerit eũ ueneno in misc&: De quo
lucanus Rinatrix uiolator aquae .. Gencris serpens
in flexuosa quae semꝑ restũ iter efficit. dequa lucanus.
& semꝑ recto lapsurus limitecencris. Parias serpens quȩ semper
in cauda ambulat & sulcum facere uideur . Dequo idem lucanus
Quo contemptus iter cauda sulcare parias. Noas anguis italixe
riguisse uberibus in nectit &sugens interimit. Atq inde aboũ¬
depopulatione boas nom̃ accepit. Iaculus serpens uolans. de quo
anmal obuium fuerit iactantse suꝑ eũ &perimunt Vnde &ia¬
culi dictisunt. In arabia autem serpentes sunt albi l cũ
alis quaesirenae uocantur quae plus currunt ab equis sed &iam
& uolare dicuntur quorũ tantum uirus est ut morsũ ante mors
insequatur quam dolor. Obites dicta quod colorem harenȩ

Expanded text:
tem directus ambulat; nam si torserit se, dum currit, statim tem directus ambulat; nam si torserit se, dum currit, statim crepat. Natrix serpens aquam veneno inficiens; in cumque enim fonte fuerit, eum veneno inmiscit. De quo Lucanus 9, 720: Natrix violator aquae. Cenchris serpens inflexuosa, quae semper rectum iter efficit. De qua Lucanus 9, 712: Et semper recto lapsurus limite cenchris. Parias serpens quae semper in cauda ambulat et sulcum facere videtur. De quo idem Lucanus 9, 721: Quo contentus iter cauda sulcare parias. Boas, anguis Italiae e riguis se uberibus innectit et sugens interimit, atque inde depopulatione boas nomen accepit. Iaculus serpens volans. De quo animal obvium fuerit, iactant se super eum et perimunt; unde et iaculi dicti sunt. In Arabia autem sunt serpentes cum alis, quae sirenae vocantur, quae plus currunt ab equis, sed etiam et volare dicuntur; quorum tantum virus est ut morsum insequatur quam dolor. 30. Ammodytes dicta, quod colorem arenae
Abbreviated transcription (Latin):
circulato. haec sola serpentium frigorise committit. prima
uergens caput anfiuena. Cuius oculi lucent ueluti lucernae
nidris colubra in aqua uiuens greci enim aquam idros uocañ.
dros aquatilis serpens a quo icti obturgescunt cuius quidam
morbum boamdicunt eo quod fimobouis remed&ur. Idra
draco multarum capͥtũ qualis fuit inlerna palude prouin¬
ciȩ. arcadiȩ haec latinae excedra dicitur quod uno cęso
tria capita & crescebant. sed hoc fabulosũ est. nam constat idrã
locum fuisse euomentem aquas uastantes uicinam ciuitatẽ
in quo uno meatu clauso multi erum pebant quod hercules
uidens locaipsa exusit &sic aquae clausit meatus. nam idra
ab aqua dicta est. Caelidros serpens qui & cersidros dicitur
cirsondicunt greci terram. Id ros aquam hic ꝑquam labit᷑
terram fumare facit quãsic macer describit. seuterga ex spi¬
rant: spumantia uirus seu terra fumat qua teter labitur¬

Expanded text:
circulato. Haec sola serpentium frigori se committit, prima circulato. Haec sola serpentium frigori se committit, prima vergens caput amphisbaena. Cuius oculi lucent veluti lucernae. Enhydris colubra in aqua vivens; Graeci enim aquam ὑδωρ vocant. Hydros aquatilis serpens, a quo icti obturgescunt; cuius quidam morbum boam dicunt, eo quod fimo bovis remedietur. Hydra draco multorum capitum, qualis fuit in Lerna palude provinciae Arcadiae. Haec Latine excetra dicitur, quod uno caeso tria capita excrescebant. Sed hoc fabulosum locum fuisse evomentem aquas vastantes vicinam civitatem, in quo, uno meatu clauso, multi erumpebant. Quod Hercules videns, loca ipsa exussit, et sic aquae clausit meatus. Nam hydra ab aqua dicta est. 24. Chelydros serpens, qui et chersydros dicitur, cirson dicunt Graeci terram, ydros aquam, per quam labitur, terram fumare facit. Quam sic Macer describit: Seu terga exspirant spumantia
Abbreviated transcription (Latin):
Haec consanguinitas dumse paulatim propaginũ ordinibus dirimensusq adultimũ
gradum subtraxerit & propinquitas eẽ desierit eunrur suslexmatrimonii iunculo
iepait . & quodimmodo reuocatfugientem . Ideo uitem usq ad sea generis
gradũs consanguinitas constituta est ut sicut se& aecatibus mundi generatio & ho¬
minis status finit᷑ Ita propinquitas generis totgradibus terminaretur:¬

Expanded text:
Haec consanguinitas dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradum subtraxerit, et propinquitas esse desierit, eam rursus lex matrimonii vinculo repetit, et quodam modo revocat fugientem. Ideo autem usque ad sextum generis gradum consanguinitas constituta est, ut sicut sex aetatibus mundi generatio et hominis status finitur, ita propinquitas generis tot gradibus terminaretur
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ut palmus pes passus & rł sola pertica portatur est enim x pedũ
ad instarcalami in ex echielo templum men surantis: Actus minimus
Actus duplicatus iugerum facit ab eo quod est uinetum iugeri nomenac¬
cepit Iugerum autem actum constat longitudine pedum. CxI. latitu¬
ne definiunt itaPI Sedporca est quod inarando exstat quod
agrorum iustum candetum uocant. Porro stadialis ager hab& passus
CXXU. id est pedes DCXXV. Cuius mensuraecties computata miliarium
facit qui constat quinq milia pedibus. Centuria autem ager est ducentorum
iugerum quiapud antiquos acentum iugerib uocabatur sed postea duplica¬
ta est nomenq pristinum retinuit innumero enim centuriae multiplica¬
tȩsunt nomen mutare non potuerunt.
XUI DEITI NE NBUS

Expanded text:
sunt, ut palmus, pes, passus, et reliqua; sola pertica portatur. Est enim decem pedum sunt, ut palmus, pes, passus, et reliqua; sola pertica portatur. Est enim decem pedum ad instar calami in Ezechielo templum mensurantis. Actus minimus Actus duplicatus iugerum facit; ab eo quod est iunctum iugeri nomen accepit. Iugerum autem cne definiunt. Sed porca est, quod in arando exstat. Quod ta quadratum iustum candetum vocant. Porro stadialis ager habet passus CXXV, id est pedes DCXXV; cuius mensura octies conputata, miliarium facit, qui constat quinque milia pedibus. Centuria autem ager est ducentorum iugerum, qui apud antiquos a centum iugeribus vocabatur, sed postea duplicata est nomenque pristinum retinuit. In numero enim centuriae multiplicatae sunt, nomen mutare non potuerunt. § 16 De itineribus
Abbreviated transcription (Latin):
adiriprohib&. Trifinium dictum eo quodtrium possessionum fines ad¬
stringit. Hinc & quadrifinium quod quatuor reliqui limites angustio¬
res & inter sedistant in parib: inter uallisnominib: designatis . XU
en sura est quicquid ponde EINGUNS ACRORU¬
re capacitate longitudine altitudine latitudine animoq finit᷑.
Maiores itaq: orbem in partibus. Partes in pro uinciis. prouin
cias inregionibus : Regiones in locis. Loca interritoriis. Territoria
inagris. Agros incenturiis. Centurias iniugeribus : Iugera inclimati¬
bus Deinde climata inactus. Perticas passus gradus cubitos. pedes.
palmos uncias & digitos diuiserunt. Tanta enim fuit solertiaeorum.
Digitus est parsminima agrestium mensurarum inde uncia habens
digitos tres. Palmus autem quatuor digitos hab&. pes xui. Passus
pedes .u. Pertica passus .Ii. Idest pedes .X. Pertica autem a portando
dicta quã siportica. Omnes autem praecedentes mensure in corpore

Expanded text:
adire prohibet. Trifinium dictum eo quod trium possessionum fines adadire prohibet. Trifinium dictum eo quod trium possessionum fines adstringit. Hinc et quadrifinium, quod quattuor. Reliqui limites angustiores et inter se distant inparibus intervallis et nominibus designatis. § ensura est quicquid pondere, capacitate, longitudine, altitudine, latitudine, imo, finitur. Maiores itaque orbem in particias in regionibus, regiones in locis, loca in territoriis, territoria in agris, agros in centuriis, centurias in iugeribus, iugera in climatibus, deinde climata in actus, perticas, passus, gradus, cubitos, pedes, palmos, uncias et digitos dividerunt; tanta enim fuit illorum sollertia. Digitus est pars minima agrestium mensurarum. Inde uncia habens digitos tres. Palmus autem quattuor digitos habet, pes sedecim, passus pedes quinque, perticas passus duos, id est pedes decem. Pertica autem a portando dicta, quasi portica. Omnes enim praecedentes mensurae in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
speculatio nomen accepit profutura uero patria e pace hierusalem uocatur:
Nam hieruialempacis uisio interpretatur ibienim absorpta omniaduersitate
pacem quae est xp̃s p̃senti possidebit obtutu.
Sinagoga grece latine congregatio dicitur quod proprium nomen iudeoꝵ
populus tenuit ipsorum enim propriaesinagoga dici solet quam uis.
& ecclesia dictasit Nram uero a postoli numquam sinagogam dixerunt.
sed semper ecclesiam siue discernendi causa siue quod inter congrega¬
tionem unde sinegoga & conuocationem unde ecclesta nomen accepit
distat aliquid. quod scilic& congregarii &pecora solent quorum & greges.
propria edicimus conuocari autem magis est utetium ratione sieut¬

Expanded text:
speculatio, nomen accepit: pro futurae vero patriae pace Hierusalem vocatur. speculatio, nomen accepit: pro futurae vero patriae pace Hierusalem vocatur. Nam Hierusalem, pacis visio, interpretatur. Ibi enim abolita omni adversitate pacem, quae est Christus, praesenti possidebit obtutu. Synagoga Graece, Latine, congregatio, dicitur. Quod proprium nomen Judaeorum populus tenuit. Ipsorum enim congregatio proprie synagoga dici solet: quamvis et Ecclesia dicta sit. Nostram vero Apostoli nunquam synagogam dixerunt, sed semper ecclesiam: sive discernendi causa: sive quod inter congregationem , unde sinagoga, et convocationem, unde ecclesia nomen accepit, distat aliquid, quod scilicet congregari pecora solent, quorum et greges proprie dicimus, convocari autem magis est utentium ratione sicut
Abbreviated transcription (Latin):
id est secundum totum non en im sicui conuenticula hereticorum
inaliquibus regionum partibus coartatur sed pertotum terrarum orbem.
dilatata diffunditur quod &iam a postolus ad probat ad romanos dicens
gratias agodõmeo pro omnibus uobis quia fidesura adnunciaturinuni uerso
mundo hinc &uniuersitas ab uno cognominata est propterquod inunitatẽ
collegitur. undedĩs in euangello quimecum non collegit spargit:
Curautem ecclesia euimunasit a iohanneseptem scribuntur nisiutuna.
catholica septi formi plena spũ designetur sicut & ded̃o nouimus dixisse
salomonem. sapientia aedificauit sibidomum & excidit columnas septem
quaetamen septem una ẽẽ. non ambigitur dicente apostolo. ecclesia dĩ ui ui.
quae estcolumna & firmamentum ueritatis. inchoauit autem ecclesia
autem p̃sentiecclesiae sion dicitur eoquod ab eius peregrinationis longitu¬
dine posita promissionem rerum caelestium speculetur &idcirconon id est

Expanded text:
id est secundum totum. Non enim sicut conventicula haereticorum in aliquibus regionum partibus coartatur, sed per totum terrarum orbem dilatata diffunditur. Quod etiam Apostolus adprobat ad Roma: Gratias ago Deo meo pro omnibus vobis: quia fides vestra annuntiatur in universo mundo. Hinc et universitas ab uno cognominata est, propter quod in unitate colligitur. Unde Dominus in Evangelio ait: Qui mecum non colligit, spargit . Cur autem, Ecclesia cum una sit, a Joanne septem scribuntur? nisi ut una Catholica septiformi plena Spiritu designetur: sicut et de Domino novimus dixisse Salomonem: Sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas septem . Quae tamen septem una esse non ambigitur, dicente Apostolo: Ecclesia Dei vivi, quae est columna et firmamentum veritatis . Inchoavit autem Ecclesia autem praesenti Ecclesia Syon dicitur: eo quod ab hujus peregrinationis longitudine posita promissionem rerum coelestium speculetur: et idcirco Syon, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
numidiamittit ad catem sutum dimittit croco similem unde & nomen ac¬
cepit non crustis sed inmassa &liminum usuaptum est: Luculleum marmor
nascitur intheo insula cui luculus consulnomen dedit quidelectatus illo primus
romam inuexit solumq penehoc marmoraba matore nomen accepit. est & lini¬
ensis tefragian appellatus a colore cineris cuius lapidis alligatio contra serpen¬
nigris dignissimabarris.¬

Expanded text:
Numidia mittit: ad cutem sucum dimittit croco similem, unde et nomen accepit; non crustis, sed in massa et liminum usu aptum. Luculleum marmor nascitur in Melo insula; cui Lucullus consul nomen dedit, qui delectatus illo primus Romam invexit; solumque pene hoc marmor ab amatore nomen accepit. Est et Lunensis. Tephrias appellatus a colore cineris, cuius lapidis alligatio contra serpennigris dignissima barris
Abbreviated transcription (Latin):
cupant planopedeita. QQua drilatera figura est in plano quadrataque
subiuii rectis lineis iacoita Poit .I Danatoton grã monsigura planaitan
þte tongrimon Ortogonium id est rectiangulum sigura plana est enimtrian.¬
gulum & hib& angulum rectum ita Hissopleros figura planareo¬
ta & subter constituta in solidũita iudiam Sperafiguta inrotundum sor¬
mata partibus cunctis aequalis insolidum ita o uias Esbus est figua
rapro pria solida quae longitudine & latitudine & altitudine continetur.¬
insolidumita. ssi I Cilindrus est figura quatdrãta habens superius semic

Expanded text:
cupant.o Quadrilatera figura est in plano quadrata; quae cupant.o Quadrilatera figura est in plano quadrata; quae sub quattuor rectis lineis iacet, ita.o Dianatheton grammon figura plana, Orthogonium, id est rectiangulum figura plana. Est enim triangulum et habet angulum rectum.o Isopleuros figura plana, recta et subter constituta.o Sphaera est figura in rotundum formata, partibus cunctis aequalis.o Cubus esra propria solida, quae longitudine, latitudine et altitudine continetur. Cylindrus est figura quadrata, habens superius semic
Abbreviated transcription (Latin):
tionis sono cantuq consistens & dictamusica perdiriuati¬
onem amusis. Musae autem appellatȩ AtoTOCΑCΟΝ
id est aquerendo quod pereas sicut antiqui uolu erunt.
uis carminum & uocis modulatio quaereretur quarum sonus quiares est
deapo&is iouis & memoriae filias musas eẽ confictum est. nisi enim memo¬

Expanded text:
est peritia modulationis sono cantuque consistens. Et dicta Musica per derivationem a Musis. Musae autem appellatae ἀπὸ τοῦ μάσαι, id est a quaerendo, quod per eas, sicut antiqui voluerunt, vis carminum et vocis modulatio quaereretur. Quarum sonus, quia sensibde a poetis Iovis et Memoriae filias Musas esse confictum est. Nisi enim ab ho
Abbreviated transcription (Latin):
scriptores sacrorũ librorũ. quiperspm̃ scm̃ loquentes aderuditionẽ nrum
& p̃ceptauiuendi & creden diregulam conscripserunt: Prae terhaec alia
uolumina apogriphanuncũpantur . Apogripha autem dicta idest
secreta quia indubium ueniunt. est enim eorum occulta origonec patet
patribus a quibus usq ad nos auctoritas. ueratium scripturarũ certissima
& notissima suc cessione peruenit. In his a pogriphis & siinueniaturaliqua
ueritas tamen pp̃t multa falsa nulla est in eis canonica auctoritas quae recte
a prudentibus iudicantur non eẽ eorum credenda quibus ad scribuntur
Nammulta & sub nominibus proph&arum &recentiora sub nominibus apłoꝵ
abhereticis proferuntur qua e omnia sub nomine apogriphorũ auctorita¬
te canonica diligenti ex aminatione remota sunt.

Expanded text:
scriptores sacrorum librorum qui per Spiritum sanctum loquentes, ad eruditionem nostram scriptores sacrorum librorum qui per Spiritum sanctum loquentes, ad eruditionem nostram praecepta vivendi et credendi regulam conscripserunt. Praeter haec alia volumina apocrypha nuncupantur. Apocrypha autem dicta, id est secreta, quia in dubium veniunt. Est enim eorum occulta origo; nec patet Patribus, e quibus usque ad nos auctoritas veritatis Scripturarum certissima et notissima successione pervenit. In his apocryphis etsi invenitur aliqua veritas, tamen propter multa falsa nulla est in eis canonica auctoritas, quae recte a prudentibus judicantur non esse eorum credenda quibus ascribuntur. Nam multa et sub nominibus prophetarum, et recentiora sub nominibus apostolorum ab haereticis proferuntur; quae omnia sub nomine apocryphorum auctoritate canonica diligenti examinatione remota sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dissonintiam sermonis. Eandemq Aliibarnaban conscripsisse. Alii aclem̃te
scriptam fuisse suspicantur : P&rus scripsit duas nominissui epistolas
acobus &iohainnes. &iudis suas scripserunt epistolas. qua ecatholicae. Ideo
nominantur quia non uni tintum populo uelciuitati seduni uersis gentibus
generaliter scriptae sunt. Actus a postolorum proͥmordia sidei ap̃i a nae-
ingentibus & nascentis ecclesiae historiam indigerit : Actuũ a postolorum
scriptoremlucam eẽ euangelistam in quo operena scentis ecclesiae in fantia
texitur &apostolorũ historia retinetur unde&ictus ã postolorum dicitur
A poca lipsin librum lohannes euangelista scripsit. eo tempore quo obeuan¬
gelii p̃dicationẽ in insula patmos traditur relegitus. Apocalipsis autem
ea greco in latinũ reuelatio interp̃tatur. Reuelatio enim dicitur mani¬
festatio eorum qua e obseura & abscondita erant iuxta quod &ipseiohannes

Expanded text:
dissonantiam sermonis, eandemque alii Barnaban conscripsisse, alii a Clemente dissonantiam sermonis, eandemque alii Barnaban conscripsisse, alii a Clemente scriptam fuisse suspicantur. Petrus scrJacobus et Joannes, et Judas suas scripserunt Epistolas; quae canonicae ideo nominantur, quia non uni tantum populo vel civitati, sed universis gentibus generaliter scriptae sunt. Actus apostolorum primordia fidei Christianae in gentibus et nascentis Ecclesiae historiam digerit. Actuum apostolorum scriptorem Lucam esse evangelistam legimus; in quo opere nascentis Ecclesiae infantia texitur, et apostolorum historia retinetur: unde et Actus apostolorum dicitur. Apocalypsim librum Joannes evangelista scripsit eo tempore, quo ab Evangelii praedicatione in insulam Pathmos traditur relegatus. Apocalypsis autem e Graeco in Latinum revelatio interpretatur. Revelatio autem dicitur manifestatio eorum, quae abscondita erant, juxta quod et ipse Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
iterum remeasse. Hisunt quatuor cuangelistae quor per et echielem s ps̃ sc̃s
significauit. in .iiii. animalibus propterea autẽ quatuor animalia quia
per .iuii. mundi partes. fides xp̃ianae relegionis eorum p̃dicatione.
deseminata est : animalia autem dicti sunt qm̃ propter animã hominis p̃dicatur
dicta sunt a proph&s & qua e promiseruit in priore. Erura autem eorũ
rectaquianihil prauum in euangeliis est. & alas senes tegentes crura & faciessuas
reuelata sunt enimquȩ tegebantur in aduentũ xp̃i. Euangelium autem inter¬
p̃tatur bona adnuntio grece enĩ eubonũ angelum ad nuntiatiodicitur unde
& angelus nuntius interp̃tatur : Paulus apostolus suas seripsit epistolas .Xiui.
equib nouem septem ecclesis scripsit. reliquas discipulis suis. thimotheo &tito
& filomoni. Adhebreosuitem epistolaplerisque alatinis eius eẽ hicerta ẽpp̃t

Expanded text:
iterum remeasse. 40. Hi sunt quatuor evangelistae, quos per Ezechielem Spiritus sanctus iterum remeasse. 40. Hi sunt quatuor evangelistae, quos per Ezechielem Spiritus sanctus significavit in quatuor animalibus. Propterea autem quatuor animalia, quia per quatuor mundi inata est. Animalia autem dicta sunt, quoniam propter animam hominis praedicatur Evangelia, quae dicta sunt a prophetis, et quae promiserant in priore. Crura autem eorum recta, quia nihil pravum in Evangeliis est. Alas senas habebant tegentes crura et facies suas, sed revelata sunt quae tegebantur in adventu Christi. Evangelium autem interpretatur bona annuntiatio; Ev enim bonum, angelium annuntiatio dicitur. Unde apostolus et angelus nuntius interpretatur. Paulus apostolus suas scripsit Epistolas quatordecim Graece, ex quibus novem septem Ecclesiis scripsit; reliquas discipulis suis Timotheo, TitoPhilemoni. Ad Hebraeos autem Epistola plerisque Latinis eius esse incerta est propter
Abbreviated transcription (Latin):
Secundus marcus plenus spũsc̃o scripsit euangelium xp̃i eloquio greco in italia
secutus p&rum ut discipulus is initiũ aspu prop&ali fecitdicens uox clamatis.
in de serto para teuiam dñi ut ostender&. Xp̃m post ad sumptionẽ carnis
euangelistas greci sermonis. eruditissimus quippeut medicus ingrecia
euangelium scripsit. theophilo ep̃o. in itians a sacerdotalispudicens fuit in
diebus herodis regis iuda eae sacerdos quidam nomine. ⁊ acharias ut manifestaret.
xp̃mpostnatiuita tẽ carnis & p̃dicationẽ euangelis ostiam fuisse effectum
prosalute mundi ipse estenim sacerdos. de quodictum est in psalmis tues sacerdos
in acternum secundum crdinemꝰ melchi sedech ubienim xp̃s aduenitanu
sacerdotium iudeorum obmutuit lex . & proph&ia cessauit
uartus iohannes scripsit euangelium ultimus inasia incipiens a uerbo ut
ostender&. eundem saluatorem qui pro nobis dignatus est. nasci & pati ipsum
antestrecula dĩ. uerbum eẽ ipsum decȩlo uenisse . & postmortem ad caelum

Expanded text:
Secundus Marcus plenus sancto Spiritu scripsit Evangelium Christi eloquio Graeco in Italia, secutus Petrum ut discipulus. Is initium ab spiritu prophetali fecit dicens1, 3: 'Vox clamantis in deserto, parate viam Domino': ut ostenderet Christum post adsumptionem carnis evangelistas Graeci sermonis eruditissimus, quippe ut medicus in Graecia, Evangelium scripsit Theophilo Ediebus Herodis regis Judaeae sacerdos quidam nomine Zacharias, ut manifestaret Christum, post nativitatem carnis et praedicationem Evangelii, hostiam fuisse effectum pro salute mundi. 38. Ipse est enim Sacerdos de quo dictum est in Psalmis: Tu es Sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Ubi enim Christus advenit, sacerdotium Judaeorum obmutuit, lex et prophetia cessavit. 39. Quartus Joannes scripsit Evangelium ultimus in Asia, incipiens a Verbo, ut ostenderet eumdem Salvatorem qui pro nobis dignatus est nasci et pati, ipsum ante saecula Dei Verbum esse, ipsum a coelo venisse, et post mortem ad coelum
Abbreviated transcription (Latin):
unitas. Idem enim unum idem &tria innaturaunum inpersonis tria
unum pp̃t maiestatis communionem. Tria pp̃t personarum ꝓprietatẽ
Nam alius pater aliusfilius alius sp̃s sc̃s sed alius quidem non aliudi quia
pater simplex pariterque in commutabile bonum & co e &ernum :
Patersolus nomn est dealio ideosolus appellatur ingenitus. filius solu sde patre
estnatus ideo solus dicitur genitus. Sp̃s sc̃s solus depatre & filio procedit
& indepropria quia ipsam sub stantiam significant quiaunum sunt :
& relatiua quia ad se inuicem referuntur. Cum enim dicitur cłs essentia est
dicuntur quia ad seinuicem referuntur. Nam paternon ad seipsum¬
sed adfilium relatiuȩ dicitur quia esteifilius sic & filius relatue dicitur
hoc significatur quod ad seinuicem referuntur non ipsa substantia quaunum

Expanded text:
unitas. Idem enim unum, idem et tria: in natura unum, in personis tria: unitas. Idem enim unum, idem et tria: in natura unum, in personis tria: unum propter majestatis communionem, tria propter personarum proprietatem. Nam alius Pater, alius Filius, alius Spiritus sanctus: Sed alius quipariter simplex, pariterque incommutabile bonum et coaeternum. 4. Pater solus, non est de alio, ideo solus appellatur ingenitus. Filius solus de Patre est natus, ideo solus dicitur genitus. Spiritus sanctus solus de Patre et Filio procedit Immortalis, et inde propria, quia ipsam substantiam significant, quia unum sunt. Aet relativa, quia ad se invicem referuntur. Cum enim dicitur Deus, essentia est, us, relative dicuntur, quia ad se invicem referuntur. Nam Pater non ad seipsumsed ad Filium relative dicitur, quia est ei Filius: sic et Filius relative dicitur, hoc significatur, 456 quod ad se invicem referuntur. Nam ipsa substantia qua unum
Abbreviated transcription (Latin):
credentes in eum sedaliud est aqua sacramenti. aliudaqua qua e significat
spm̃dĩ : A quaenim sacramenti uisibilisẽ. Aqua sp̃s inuisibilis est ista ab luit.
corpus & significat quod fit in animã perillum autem spm scm ipsa animamun¬
ditur & saginatur : Qp̃s sc̃s ideo unctiodicitur iohanne testante apostolo
quia si cuto leum naturali pondere superfertur omniliquori. Ita in principio
inquitunctionem quam accepistis abeopermaneat in uobis & necesse non
habetis ut aliquis doceat uos. sed sicut unctio eius docet uos deomni re ipse est
enim sp̃s sc̃sunctio in uisibilis : IIII. DE ESDEM TRINITATE:
rinitas appellata quod fiattotum unum ex quibusdam tribus quasi trimitas
ut memoria intellegentia & uoluntas in quibus mens hab& in sequendam
imaginem diuinȩ trinitatis namdum tria sint unum sunt quia & singula inse
manent. &omnia in omnibus. Paterigitur & filius & sp̃s sertrinitas &¬

Expanded text:
credentes in eum . Sed aliud est aqua sacrcredentes in eum . Sed aliud est aqua sacrSpiritum Dei. Aqua enim sacramenti visibilis est: aqua Spiritus invisibilis est. Ista abluit corpus, et significat quod fit in anima: per illum autem Spiritum sanctum ipsa anima mundatur et saginatur. Spiritus sanctus ideo unctio dicitur, Iohanne testante apostolo, quia sicut oleum naturali pondere superfertur omni liquori, ita in principio inquit, 'unctionem quam accepistis ab eo, permaneat in vobis; et necesse non habetis ut aliquis doceat vos: sed sicut unctio eius docet vos de omni re.' Ipse est enim Spiritus sanctus unctio invisibilis. § 4 De trinitate. Trinitas appellata quod fiat totum unum ex quiut memoria, intelligentia, et voluntas, in quibus mens habet in se quamdam imaginem Trinitatis divinae. Nam cum tria sint, unum sunt; quia et singula in se manent, et omnia in omnibus. Pater igitur et Filius et Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
tolorum actibus perdiuisionem linguarum utignis apparuit qui & insedit
superunũ quemq eorũ propterea autẽ diuersarum sĩguarum gratiã a postolis
dedit utidon eiefficerentur fidelium eruditione populorum quod uero supra
singulos sedissememoratur id causa ẽ ut intellegatur perplures non fuissediuisus
sed mansisse in singulistotus sicut fereignibus mos est hancenim hab&ignis naturam
accensus ut quanti ad eum quantiad crinem purpurei splendoris aspexerint.
tantis uisum suaelucis impertiat tantis ministerium sumuneris tribuat & ipse
nihilominus insua integritate permaneat : Sp̃s sc̃s nomine aquae appellatur
in euangelio dño clamante & dicente siquis sitit ueniat ad ne &bibat qui credit
in me flumina aquae uiuae fluentdeuentie eius. Euangelista autem exposuit
undediceret secutus enimait. hocenim dicebat despũ sc̃oquem accepturi erant

Expanded text:
tolorum Actibus per divisionem linguarum ut ignis apparuit: qui et insedit tolorum Actibus per divisionem linguarum ut ignis apparuit: qui et insedit super unumquemque eorum . Propterea autem diversarum linguarum gratiam apostolis dedit, ut idonei efficerentur fidelium eruditione populorum. Quod vero supra singulos sedisse memoratur, id causae est ut intelligatur per plures non fuisse divisus, sed mansisse in singulis totus, sicut fere ignibus mos est. Hanc enim habet naturam ignis accensus, ut quanti ad eum, quanti ad crinem purpurei splendoris aspexerint, tantis visum suae lucis impertiat, tantis mysterium sui muneris tribuat, et ipse in sua nihilominus integritate permaneat. Spiritus sanctus nomine aquae appellatur in Evangelio, Domino clamante et dicente: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus . Evangelista autem exposuit unde diceret; secutus enim ait: Hoc enim dicebat de Spiritu quem accepturi erant
Abbreviated transcription (Latin):
gratia nuncupatur. Sicut enim unicum dĩ uerbum propria euo camus nomine
propria enuncupatur uocabulo caritatis cum sit & pater & filius uniuersaliter
caritas : Sp̃s sc̃s digitus dĩ eẽ in libris euangeli apertissime declaratur cũ enĩ
lex estdita diequinqua gesimo ab occisione agni &diequinquagesi mouenitip̃s sc̃s
cum patre & filio significetur inde & paulus ait. haecautem om̃a operatur unus
atque idem sp̃s diuidens singulis proutuult. Sicut autemperluptis mũ in ap̃o
morimur & re nascimur ita spũ signamur quiẽ digitus &spirita lesignaculum :
Op̃s sc̃s id circo in columbae speciem uenisse scribitur utnatura eius per auem.
simplicitatis & in nocentia e declararetur . Vnde & dñs estotebquit simplices
sicut columbae. haecautem auis corporaliter fellecaret habenstantam in no
centiam &amorem : Sp̃rsc̃ inde nomineignis appellatur pro eoquod in apos¬

Expanded text:
gratia nuncupatur. Sicut autem unicum Dei Verbum proprie vocamus nomine gratia nuncupatur. Sicut autem unicum Dei Verbum proprie vocamus nomine roprie nuncupatur uocabulo caritatis, cum sit et pater et filius uniuecaritas. Spiritus sanctus Digitus Dei esse in libris Evangelii apertissime declaratur. Cum enim lex est, data die quinquagesimo ab occisione agni; et die quinquagesimo a passione cum Patre et Filio significetur. Unde et Paulus ait: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Sicut autem per baptismum in Christo morimur, et renascimur, ita spSpiritus sanctus idcirco in columbae specie venisse scribitur, ut natura ejus per avem simplicitatis et innocentiae declaretur. Unde et Dominus: Estote, inquit, simplices sicut columbae . Haec enim avis corporaliter ipso felle caret, habens tantum innocentiam et amorem. Spiritus sanctus inde nomine ignis appellatur pro eo quod in apos
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ enimde illo & quae futura sunt adnunciabit uobis &utique angeluis.
grece latinenuntius interpretatur. Vnde & duo angeli apparuerunt¬
loth. in quibus dñs singulariter appellatur quos intellegimus filium
consolatio appellatur. Xp̃s enim eum a postolis lugentibus misit postquam ab eoꝵ
oculisipse in caelũ ascendit. Consolatorenim tristibusmittitur secuindum illã
eiusdem dñi sententiam beatilugentes qm̃ ipsi consolabuntur : Ipse enim dixit:
tunc lugebunt filii sponsi cumabeis sublatus fuerit sponsus: Item paraclitus.
pro eo quod consolationem Animabus praestet qua egaudium temporale
amittunt: AAlii paraclitum latine oratorem uel aduocatum in terp̃tant᷑.
ipse enim sp̃s sc̃s dicit. ipsedocet peripsumdatur sermosapientiae ab ipsoscã
tatis eius plenitudine particulatim quiq ut dignisunt consequi promerentui

Expanded text:
Dictum est enim de illo: Et quae ventura sunt annuntiabit vobis . Et utique angelus Dictum est enim de illo: Et quae ventura sunt annuntiabit vobis . Et utique angelus Graece etLoth, in quibus Dominus singulariter appellatur, quos intellegimus Filium consolatio appellatur. Christus enim eum Apostolis lugentibus misit, pooculis ipse in coelum ascendit. Consolator enim tristibus mittitur secundum illam ejusdem Domini sententiam: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Ipse etiam dixit: Tunc lugebunt filii sponsi, cum ab eis ablatus fuerit sponsus . Item paracletus pro eo quod consolationem praestat animabus, quae gaudium temporale amittunt. AIpse enim Spiritus sanctus dicit; ipse docet; per ipsum datur sermo sapientiae; ab ipso sancta tatis eius plenitudine particulatim quique, ut digni sunt, consequi promerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
Nusca ex greco uenit sicut & mus hae sicut & apes pecatȩ inaqua aliquo¬
tiens postunius horae spatium reuiuiscunt: Cino mia greceuocat᷑
id est musca canina pam cino grece canis uocatur. Cule ab aculeo
dictus quod sanguinem sugit hab& enim in ore fistulam inmodum stimui
quacarnem terebrat ut sanguinẽ bibat. Conifes muscȩ minutissi mȩ
estrus animal armentorum aculeis ꝑ molestum. Oestrũ autem
grecum est quilatine asilus uulgo tabanus uocatur: Bibionessunt qui
inuino nascuntur quos uulgo mustiones amusto appellant unde afro
inuolant. Curgulio dicitur quia penenihilest aliud nisiguitur

Expanded text:
Musca ex Graeco venit, sicut et mus. Haec, sicut et apes, necatae in aqua aliquoMusca ex Graeco venit, sicut et mus. Haec, sicut et apes, necatae in aqua aliquotiens post unius horae spatium reviviscunt. Cynomya Graece vocatur, id est musca canina; nam κύων Graece canis vocatur. Culex ab aculeo dictus, quod sanguinem sugit. Habet enim in ore fistulam in modum stimuli, qua carnem terebrat ut sanguinem bibat. Sciniphes muscae minutissimae s est. Oestrus animal armentorum, aculeis permolestum. Oestrus autem Graecum est, qui Latine asilus, vulgo tabanus vocatur. Bibiones sunt qui in vino nascuntur, quos vulgo mustiones a musto appellant. Unde et Ainvolant. Gurgulio dicitur, quia pene nihil est aliud nisi guttur
Abbreviated transcription (Latin):
saepe nascuntur scarabes unde & cognominati sunt T auri uocant
scarabei terrestres riciniosimiles. Buprestis animalest paruum in italia
simillimum scarabeo longipedum fallit interherbas bouem maxime.
unde & nomen hab& deuoratumq: tato felle ita in flammat utrum pat
icendela scarabeorum genus est eoquod gradiens ueluolans luc&. Blattȩ
acolore nuncupatȩ siquidem & conprehensȩ manum tingunt. unde &blat¬
teum colorem dicunt. hoc autem animal lucem uidere nonpatitur con¬
trarium muscȩ Nam muscalucip&a &blattaluci fuga est ꝑ potem enĩ
tantum ambulat. Papiliones auiculae sunt quaemaxime abundaq̃
florentibus malus quiq: uermiculos exstercoresuo faciunt pasci
Iucusta quod pedibus sit longis uelutihasta unde & eam grecitam
maritimam quam terrestrem hastaco appellant . Cicades ex ciculor ũ
nascuntur sputo haeinitalia apud reginos mutȩ sunt pecusquam alibi:

Expanded text:
saepe nascuntur scarabaei; unde et cognominati sunt. Tauri vocantur saepe nascuntur scarabaei; unde et cognominati sunt. Tauri vocantur scarabaei terrestres ricino similes. Buprestis animal est parvum in Italia simillimum scarabaeo, longipedum. Fallit inter herbas bovem maxime, unde et nomen habet, devoratumque tacto felle ita inflammat ut rumpat. Cicindela scarabaeorum genus est; eo quod gradiens vel volans lucet. Blattae a colore nuncupatae, siquidem et conprehensae manum tingunt; unde et blatteum colorem dicunt. Hoc autem animal lucem videre non patitur, contrarium muscae, nam musca lucipeta, et blatta lucifuga est; per noctem enim tantum ambulat. Papiliones aviculae sunt quae maxime abundant florentibus malvis, quique vermiculos ex stercore suo faciunt nasci. Locusta, quod pedibus sit longis veluti asta; unde et eam Graeci tam maritimam quam terrestrem ἀστακὸν appellant. Cicades ex ciculorum nascuntur sputo. Haec in Italia apud Rheginos mutae sunt, nec usquam alibi.
Abbreviated transcription (Latin):
pes dictȩ uel quod se pedibus inuicem alligent uel proeo quo
si ne pedibus pascuntur Nam postero &pedes epennas accipiut¬
E HaC solertes in generandi mellis officio ad signatas in colunt
sedes domicilic ipenarrabili arte componunt exuariis floribus
fauum condunt textisq: ceris innumera prole castra replent exq¬
citum ereges habent proelia mouent fumum fugiunt tumultũ
exasperantur. Hasplerique expertisunt deboum cada ueribus
nascipam prohis creandis uitulorum occisorum carnes uerberantur ut
eputre facto cruore uermes creentur qui postea efficiuntur apes. Pro¬
prie tamen a pes uocantur ortȩ debobus. sicut crabrones deequis. fuq
ducant Fucus est maior ape crabrone minor dictus autem fucus quod
alienos labores edat quasi focus depascitur enim quod non laborauit
Sequo uirgilius. Ignauum fucos pecus a praesepibus arcent. Uespae
rabrones uocati a cabo id est acab allo quod ex eiscreentur. sicut autem
crabrones pascuntur deequorum carnibus putridis Ita exeis iterum

Expanded text:
pes dictae, vel quod se pedibus invicem alligent, vel pro eo quod sine pedibus nascantur. Nam postea, et pedes, et pennas accipiunt. Hae sotertes in generandi mellis officio, assignatas incolunt sedes, domicilia inenarrabili arte componunt, ex variis floribus favum condunt, textisqrcitum et reges habent, proelia movent, fumum fugiunt, tumultu exasperantur. Has plerique experti sunt de boum cadaveribus nasci. Nam pro his creandis vitulorum occisorum carnes verberantur, ut ex putrefacto cruore vermes creentur, qui postea efficiuntur apes. Proprie tamen apes vocantur ortducant. 104 Fucus est major ape, crabrone minor. Dictus autem fucus, quod alienos labores edat, quasi fagus. Depascitur enim quod non laboravit; de quo Virgilius: Ignavum fucos pecus a praesepibus arcent. 4. Vespae. . Scabrones vocati a cabo, id est a caballo, quod ex eis creentur. Sicut autem scabrones nascuntur de equorum carnibus putridis, ita ex his iterum
Abbreviated transcription (Latin):
anuae cęli duȩ sunt oriens &occasus nam una porta solprocedit alia
se recipit. Cardines autem mundi duo septentio &meridies. in ipsis
tam minutissimas ut necui sui pateant nec ton̾en id est seftio

Expanded text:
anuae coeli duae sunt: Oriens et Occasus. Nam una porta sol procedit, alia anuae coeli duae sunt: Oriens et Occasus. Nam una porta sol procedit, alia se rtam minutissimas ut nec visui pateant nec τομήν, id est sectio
Abbreviated transcription (Latin):
undus est cȩlum & terra mare & quae in eis operadi de quo dicitur¬
& mundus per eum factus est: Mundus latine aphilosophis dictus
quod insempiterno motusit ut celum sol &luna aer &maria
Nulla enim requies eis elementis concessaẽ. Ideoque semper in motuest. Vnde
& animalia uarroni uidentur elementa qm̃ persem& ipsa in quit mouentur
tatem elementorum & pulchritudinem siderum Appellatur enim apud
eos cosmos quod significat ornamentum Nihilenim mundo pulchrius
oculis carnis aspicimus Quattuor autem esseclimata mundi id est plagas
Orientem &occidentem septentrionen &meridiem. Oriens ab ortu¬
solis est nuncupatus . Occidens quoddiem facit occidere atque interire
abscondit enim lumen mundo & tenebras super inducit Septentrio
autem a septem stellis axis uocatus quae in ipso reuolutȩ rotantur
Hic proprie &uertex dicitur eoquoduertitur sicint po&aait. Uertitur
intere cȩlum. Meridies uelquia ibi sol faciat mediumdiem quasi medi¬

Expanded text:
undus est coelum, terra, mare, et quae in eis opera Dei, de quo diciturt mundus per eum factus est. Mundus Latine a philosophis dicitur, quod in sempiterno motu sit, ut coelum, sol, luna, aer, maria. Nulla enim requies ejus elementis concessa est, ideoque semper in motu est. 2. Unde et animalia Varroni videntur elementa, quoniam per semetipsa, inquit, moventurtatem elementorum, et pulchrieos cosmos, quod sigoculis carnis aspicimus. Quattuor autem esse climata mundi, id est plagas: Orientem et Occidentem, Septentrionem et Meridiem. Oriens ab solis est nuncupatus. Occidens, quod diem faciat occidere atque interire. Absconditi enim lumen mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatur, quae in ipso revolutae rotantur. Hic proprie vertex dicitur eo quod vertitur, sicut poeta ait: Vertitur . . Meridies, vel quia ibi sol faciat medium diem, quasi med
Abbreviated transcription (Latin):
ol ories permeri diemiter hab& qui
postquam ad occa sumꝑuenerit &oceano
se in tinxerit perincognitas sub terras uias
uadit & rursus adorientem . recurrit.
XXXI. DELUMINELUNAE
unam quidam philosophidicunt propriũ
lumenꝰ globique eius unam partem eẽ
lucifluam aliam uero obscurã & paulatim
ita seuertendo diuersas formas efficere. Alii econtra aiunt lunam non
suum lumen habere sed solis radiis inluminari unde
& ec lipsinpatitur si interipsam & solem um bra terrȩ
interueniat. Solenim illiloco superior est. hinc euenit
ut quando sub illo est parte superiore luceit inferi ore uero quã hab& adter¬
Vunae primȩ figurȩ bicornis estita : Secunda sectislis. ita.
iterum
sectilis ita.
Septi¬
mabicor

Expanded text:
ol oriens per meridiem iter habet. Qui postquam ad occasum venerit et Oceano se tinxerit, per incognitas sub terra vias vadit et rursus ad orientem recurrit. § 53 De lumine lunae. Lunam quidam philosophi dicunt proprium lumen habere, globique eius unam partem esse lucifluam, aliam vero obscuram, ita: et paulatim se vertendo diversas formas efficere. Alii e contra aiunt lunam non suum lumen habere, sed solis radiis inluminari. Unde et eclipsim patitur, si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Sol enim illi loco superior est. Hinc evenit ut, quando sub illo est, parte superiore luceat, inferiore vero, quam habet ad terunae. Prima figura lunae bicornis est, ita. Secunda sectilis habet,iterum sectilis ita. Septima bicor
Abbreviated transcription (Latin):
nox est sol subterras ex ipso enim sunt hore exipsodies cum a scenderit . ex
ipso iam nox cum occiderit exipsomenses & anninumerantur . ex ipso uicis¬
situdines temporum fiunt. Quando autem permeridiem currit uicinior ter¬
rȩest. Quando uero iuxta septem trionem sublimis attollitur. Cui ideo ds̃
tur locis cotidiano uapore consumat omnia. Sed ut lemensait.
cursus diuersos accipit quibus aeris temperies proratione temporum dis
pensaetur. & ordo uicissitudinem ꝑmutationẽq accipit . Namdumad
superiora conscenderit uertemperat ubi autem ad summum caeliuenerit
aestiuos accendit calores. Descendens rursus autum notem periẽs eddit.
ubiuero ad inferiorem redit circulum ex glatiali cõpage caeli rigorem nobis
hiberni frigoris derelinquit .XX. DEITINERESOTIS IN QUO CURI

Expanded text:
nox est sol sub terras. Ex ipso enim sunt horae: ex ipso dies, cum ascenderit: ex nox est sol sub terras. Ex ipso enim sunt horae: ex ipso dies, cum ascenderit: ex ipso etiam nox, cum occiderit: ex ipso menses et anni numerantur; ex ipso vicissitudines temporum fiunt. Quando autem per meridiem currit, vicinior terrae est; quando vero iuxta septentrionem, sublimis attollitur. Cui ideo Deutur locis, quotidianoo vapore eius consumeret; sed ut Clemens ait: 'Cursus diversos accipit, quibus aeris temperies pro ratione tepensatur, et ordo vicissitudinum permutationumque servatur. Nam dum ad superiora conscenderit, ver temperat; 155 ubi autem ad summum coeli venerit, aestivos accendit calores; descendens rursus autumno temperiem reddit. Ubi vero ad inferiorem reddit circulum, ex glaciali compage coeli rigorem nobis hiberni frigoris derelinquit. CAPUT LII. De itinere solis. 1. Sol ori
Abbreviated transcription (Latin):
U.
Magnitudo quoque lunae minor fertur essequam solisnamdum sol supe¬
riorsit aluna & tamen a nobis maior quam luna uidetur. Iamsi propenobis
acces sis s& multomaior quam luna conspiceretur. Sicut solautem fortior
sit praenimio motu conuersionis suae amplius incalescit cuius ignem di¬
cunt philosophi a quanutriri & e contrario elemento uirtutem luminis
& caloris accipere : Vndeuidemus eum saepius madidum atq rorantem.
uerti namsi fixus caelo maner& omnes dies & noctes aequales existerent.
inae qualibus orbes annuos conficit proptertemporum motationes oriens diem
facit. occidens noctem biducit. Nam uadens longius hiemem facit . ut hiber¬
nis humoribus atq pruinis terra pinguescat. Accedens prop ius ad septẽ¬
trionem aestatem reddit ut fruges maturitate durentur & quae sunt in humi¬
dis incocta ferue factamites can. XUIIII. DE EE FECTU SOLAS¬
oloriens diem facit. occidens noctem inducit. Nam dies est solsuperterras

Expanded text:
. Magnitudo quoque lunae minor fertur esse quam solis. Nam dum sol superior sit a luna, et tamen a nobis major quam luna videatur, jam si prope nos accessisset, multo major quam luna conspiceretur. Sicut autem fortior sit, prae nimio motu conversionis suae amplius incalescit. Cujus ignem dicunt philosophi aqua nutriri, et e contrario elemento virtutem luminis et caloris accipere. Unde videmus eum saepius madidum, atque rorantem154 Nam si fixus coelo maneret, omnes dies et noctes aequales existerent; inaequalibus orbes annuos conficit propter temporum mutationes. Oriens diem facit, occidens noctem inducit. Nam vadens longius ad meridiem hiemem facit, ut hibernis humoribus ac pruinis terra pinguescat. Accedens propius ad septentrionem aestatem reddit, ut fruges maturitate durentur, et quae sunt in humidis incocta, fervefacta mitescant. § 51 De effectu solis. Sol oriens diem facit, occidens noctem inducit; nam dies est sol super terras,
Abbreviated transcription (Latin):
electisunt ad custo diam templi. ut non ingrederetur in eum inmundus.
in omnire. dicti autem hostiarii. quodp̃sint. hostiis templi extramimnim
ipsi enim tenentes clauem omnia intus extraque. custodiunt atq in terbonos
XIII.
DEMONACHIS

Expanded text:
electi sunt ad custodiam templi, ut non ingrederetur in eum immundus in omni re. Dicti autem ostiarii: quod praesint ostiis templi. Ipsi enim Ipsi enim tenentes clavem, omnia intus extraque custodiunt, atque inter bonos XIII. De monachis
Abbreviated transcription (Latin):
bulo imposito aquarum uero summa differentia est quibus ferrum candens me¬
ferro oleo delectatiorsit acies unde & tenuiora ferramenta oleo restringui mos
est neaqua in fragilitatem durentur. a ferro sangius sese ulciscitur : Cont actũ

Expanded text:
bulo imposito. Aquarum vero summa differentia est quibus ferrum candens immebulo imposito. Aquarum vero summa differentia est quibus ferrum candens immeferro oleo delectatior fit acies, unde et tenuiora ferramenta oleo restingui mos est, ne aqua in fragilitatem durentur. A ferro sanguis humanus sese ulciscitur. Contactu