comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrimis exquirunt. qm̃ in his om̃ibꝰ pͥor
suoꝵ carnalium uias secuntur: quasi ue¬
nenati filii deuenenatis parentibꝰ nati
sunt. Sed quia iã peccauimꝰ. quia usu
male ꝯsuetudinis inuoluti sumꝰ: dicat
quid nobis faciendum sit. ut fugere auẽ¬
tura ira ualeamꝰ. Sequit᷑. Facite ergo fr᷑¬
tus dignos penitentie. In quibꝰ uerbis
notandum ẽ: quod amicꝰ sponsi nõsolũ
fructꝰ penitentie. s dignos penitentie
fructũ facere. aliud dignũ penitentie fa¬
cere. Ut enim scd̾m dignos penitentie
fructus loquamur. Sciendum ẽ quia qͥs¬
quis inlicita nulla commisit: huic iure
conceditur ut licitis utatur. sicq pieta¬
tis oꝑa faciat: ut tam̃ si noluerit ea que
mũdi sũt non relinquat. At si quis infor¬
nicationis culpa aut fortasse qd̃ est gra¬
uius inadult̾io lapsus est: tanto a se li
cita debet abscidere. qnͣto se memnic ⁊
uilicita ppetrasse. Neq enĩ par fructꝰ esse

Expanded text:
proximis exquirunt, quoniam in his omnibus priorum proximis exquirunt, quoniam in his omnibus priorum suorum carnalium vias sequuntur, quasi venenati filii de venenatis parentibus nati sunt. 8. Sed quia jam peccavimus, quia usu malae consuetudinis involuti sumus, dicat quid nobis faciendum sit, ut fugere a ventura ira valeamus. Sequitur: Facite ergo fructus dignos poenitentiae. In quibus verbis notandfructus paenitentię, sed dignos paenitentiae fructum facere, aliud, dignum paenitentiae facere. Ut enim secundum dignos paenitentiae fructus loquamur, sciendum est, quia, quisquis inlicita nulla commisit, huic iure conceditur, ut licitis utatur sicque pietatis / opera fadat, ut tamen – si noluerit – ea, quae mundi sunt, non relinquat. At si quis in fornicationis culpa vel fortasse – quod est gravius – in adulterio lapsus est, cita debet abscidere, quanto se meminit et inlicita perpetrasse. Neque enim par fructus esse
Abbreviated transcription (Latin):
nõ potuit. I. bi ergo in hac sententia pro¬
tationis ocłm. nisi ad extremi uidicii di¬
em tendit: Nbi cum aꝑtis celis. ministrã¬
tibus anglis. concedentibꝰ apłis. in sede
maiestatis sue xp̃s apparuerit: omnes
hunc electi ⁊ reꝓbi parit̾ u de bũt. ut ⁊
iusti de mun̾e retͥbutioins sine fine gau¬
deant: ⁊ inusti multione supplicii inꝑ
petuũ gemant. Nam quia ad hoc ista
sententia tendit. quod mextremo exami¬
ne ab om̃i carne uidebitur: recte subum¬
gitur. Dicebat aũt ad turbas que exieb¬
ant ut baptizarent᷑ ab eo. Genimina
uperarũ quis ostendit uob̃ fugere auen¬
tura ira: Uentura enĩ ira est animadu̾¬
tunc fugere peccator nõ ualet: qui nunc
ad lam̃ta penitentie nõ recurrit. Et no¬
tandum quod male soboles malorũ pa¬
rentum acciones immittantes: genimi¬
na uiparum uocantur. Quia ꝑ hoc qd̾
bonis inuident eosq ꝑsecuntur. quod
quibus dam mala retribuũt. qd lesioneꝰ

Expanded text:
non potuit. Ubi ergo in hac sententia pronon potuit. Ubi ergo in hac sententia prooculum nisi ad extremi judicii diem tendit? Ubi cum apertis coelis, ministrantibus angelis, consedentibus apostolis, in sede majestatis suae Christus apparuerit, omnes hunc et electi et reprobi pariter videbunt, ut et justi de munere retributionis sine fine gaudeant, et injusti in ultione supplicii in perpetuum gemant. Nam quia ad hoc ista sententia intendit, quod in extremo examine ab omni carne videbitur, recte subjungitur: Dicebat autem ad turbas quae exibant ut baptizarentur ab eo: Genimina viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Ventura enim ira est animadtunc fugere peccator non valet, qui nunc ad lamenta poenitentiae non recurrit. Et notandum quod malae soboles, malorum parentum actiones imitantes, genimina viperarum vocantur, quia per hoc quod bonis invident, eosque persequuntur, quod quibusdam mala retribuunt, quod laesiones
Abbreviated transcription (Latin):
humilitate ꝑdurauit: ⁊ multi id cirro ce¬
ciderunt. qui apud ipsos elata cogitatiõe
tumuerunt. dicatur recte. Om̃is uallisim¬
plebitur: ⁊ om̃is mons ⁊ collis humilia¬
bitur. Quia humiles donum accipuĩt:
qd̃ a se corda suꝑbientium repellunt. Se
quitur. ꝙ erunt praua indirecta: et as¬
pera inuias planas. Praua indirecta fi¬
unt: cũ maloꝵ corda ꝑ iusticiam detor¬
ta adiusticie regulam diriguntur. Et
aspa inuias planas inmutant᷑: cũ in¬
mites atq iracunde mentes ꝑinfusionẽ
suꝑne gr̃e ad lenitatem mansuetudinis
redeunt. Quando enim u̾bum ueritatis
abiracunda m̃te non recipit᷑: quasi aspe¬
ritas itineris gressum ꝑgentis repellit.
predicator inuenit. ubi prius ꝓ aspitate
itineris ꝑgere. idẽ p̾dicationis gressum
ponere nõ ualebat. Sequit᷑. ꝙ uidebit
om̃is caro salutare di. Quia om̃is caro
accipitur om̃is homo: salutare d̾i uideli¬
cet xp̃m in hac uita om̃is homo uidere

Expanded text:
humilitate perduravit; et multi idcirco cehumilitate perduravit; et multi idcirco ceciderunt, quia apud semetipsos elata cogitatione tumuerunt, dicatur recte: Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur, quia donum humiles accipiunt, quod a se corda superbientium repellunt. 6. Sequitur: Et erunt prava in directa, et aspera in vias planas. Prava directa fiunt cum malorum corda per injustitiam detorta ad justitiae regulam diriguntur . Et aspera in vias planas immutantur cum immites atque iracundae mentes per infusionem supernae gratiae ad lenitatem mansuetudinis redeunt. Quando enim verbum veritatis ab iracunda mente non recipitur, quasi asperitas itineris gressum pergentis repellit. praedicator invenit, ubi prius prae asperitate itineris pergere, id est praedicationis gressum ponere non valebat. 7. Sequitur: Et videbit omnis caro salutare Dei. Quia omnis caro accipitur omnis homo, salutare Dei, videlicet Christum, in hac vita omnis homo videre
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ꝓpter uocem suam sed inuoce sponsi
se gaudere ꝑhibebat: quia non ideo lecaba¬
tur incorde. quĩ aplis humilit̾. iudiebat᷑
loquens: s quia ipse ueritatis uocem au
diebat intus. ut loqueret᷑ foras. Qd̾ bene
gaudium impletum dicit. quia quisquis
de sua uoce gaudet: plenum gaudiũ non
halet. A quo ⁊ subditur. Illum oportec
crescere: me autẽ minui. Qua in requerẽ¬
dum ẽ. in quo creuit xp̃s: in quo iam minu¬
tus ẽ iohannes. Nisi quod ppłs ioħis absti¬
nentiam uidẽs. remotum hunc ab homi¬
nibꝰ esse conspiciens: cum esse xp̃m puta¬
bat. xp̃m uero cum publicanis cõmedentẽ.
int̾ peccatores ambulantẽ intuens: eũ nõ
est qd̾ de xp̃o suus precursor dixit. Illum
oportet crescere. me aũt minui. Inestima¬
tione quippe ppli. ⁊ xp̃s creuit qui est ag¬
nitus quod erat: ⁊ iohs decreuit qui cessa¬
uit dici qd̃ nonerat. Igitur qm̃ ⁊ isdẽ ioh¬
annes id̾o inscĩtate ꝑstitit. quia incordis

Expanded text:
Nec propter vocem suam, sed in voce sponsi Nec propter vocem suam, sed in voce sponsi se gaudere perhibebat, quia non ideo laetabatur in corde, quoniam a populis humiliter audiebatur loquens, sed quia ipse diebat intus ut loqueretur foris. Quod bene gaudium impletum dicit, quia quisquis de sua voce gaudet, plenum gaudium non habet, a quo et subditur: Illum oportet crescere, me autem minui . Qua in re quaerendum est in quo Christus crevit, in quo minutus est Joannes, nisi quod populus Joannis abstinentiam videns, remotum hunc ab hominibus esse conspiciens, eum esse Christum putabat: Christum vero cum publicanis comedentem, inter peccatores ambulantem intuens, eum non est quod de Christo suus praecursor praedixit; Illum oportet crescere, me autem minui. In aestimatione quippe populi et Christus crevit, quia agnitus est quod erat; et Joannes decrevit, quia cessavit dici quod non erat. Igitur quoniam et idem Joannes ideo in sanctitate perstitit, quia in cordis
Abbreviated transcription (Latin):
dibus sius de iohanne. ne forte ipse essec
xp̃s. Quem ⁊ requirebant dicentes. Nun¬
quid xp̃s estu: S nisi isdem ioħs apud se
uallis esset. repletus gr̃e sp̃u non fuiss. Q
ut hoc quod erat ostend̾et: dieit. I.enit
fortior me: cuius nõ sum dignus soluere
corrigiam calciam̃ti eius. Et rursus ait.¬
Qui habet sponsam sponsus ẽ. Amicus
autẽ sponsi qui stat ⁊ audit eum: gaudio
gaudet ꝓpter uocem sponsi. Hoc aũt gau¬
dium meũ impletum ẽ. Illum oportet cres¬
cere: me aũt minui. E cce cum p̾missa ope¬
ratione uirtutum. talis esset ut xp̃s ẽẽ cre¬
deretur: nõ solum xp̃m non se ẽẽ respon¬
dit. s etiam corrigiam calciam̃ti eius sol¬
uere. id est incarnationis eius misterium
ꝑscrutari nõ se dignum esse ꝑhibuit. Cius
esse sponsam eccłam credebant. qui hiĩc
quia xp̃s esset estimabant. S ait. Qui
habet sponsam: sponsus ẽ. Ac si dicerer.
ego non sum sponsus: s amicus. sponsi sũ

Expanded text:
dibus suis de Joanne, ne forte ipse esset dibus suis de Joanne, ne forte ipse esset Christus, quem et requirebant dicentes: Nunquid Christus es tu ? Sed nisi idem Joannes apud se vallis esset, repletus gratiae spiritu non fuisset. Qui ut hoc quod erat ostenderet, dixit: Venit fortior me post me, cujus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus . Et rursuQui habet sponsam sponsus est, amicus autem sponsi qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Hoc autem gaudium meum impletum est. Illum oportet crescere, me autem minui . Ecce cum pro mira operatione virtutum talis esset, ut Christus esse crederetur, non solum Christum non esse se respondit, sed etiam corrigiam calceamenti ejus solvere, id est incarnationis ejus mysterium perscrutari non se dignum esse perhibuit. Ejus esse sponsam Ecclesiam credebant, qui hunc quia Christus esset existimabant. Sed ait: Qui habet sponsam sponsus est . Ac si diceret: Ego sponsus non sum, sed amicus sponsi sum.
Abbreviated transcription (Latin):
minis xp̃i iħu. ⁊ gentilitas plenitudinẽ
grẽ accepit. ⁊ uidea ꝑerrorem ꝑfidie hoc
unde tumebat ꝑdidit. Om̃is enĩ uallis
implebitur: quia corda humiliũ sacre
doctrine eloquio uirtutũ gr̃a replebun¬
tur: uxta hoc qd̾ scriptum ẽ. Qui emit¬
tit fontes in conuallib Et unde rursũ
dicitur. Et conualles abundabunt fru¬
m̃to. Amontibꝰ namq aqua dilabitur:
quia su ꝑbas mentes ueritatis doctrina
deserit. Sed fontes in conuallibꝰ surgune:
qr m̃tes humilium uerbũ predicationis
accipiunt. Iam uidemus. iam conualles frͣ¬
mento abundare conspicimus: quia illoꝵ
ora pabulo ueritas impleta sũt qui mittes
ac simplices ⁊ hinc mundo despicabiles eẽ
iidebant᷑. Ipsum quoq iohm baptistam
montẽ credebat. de quo scriptum ẽ. In no¬
inssuo dierum erit mons domꝰ domini p̾¬
paratus inu̾tice montiũ. Nam hunc esse
mante aũt ppło. ⁊ cogitantibꝰ om̃ibꝰ incor¬

Expanded text:
minis Christi Jesu et gentilitas plenitudinem minis Christi Jesu et gentilitas plenitudinem gratiae accepit, et Judaea per errorem perfidiae hoc unde tumebat perdidit. Omnis enim vallis implebitur, quia corda humilium sacrae doctrinae eloquio virtutum gratia replebuntur, juxta hoc quod scriptum est: Qui emittit fontes in convallibus . Et unde rursum dicitur: Et convalles abundabunt frumento . A montibus namque aqua dilabitur; quia superbas mentes veritatis doctrina deserit. Sed fontes in convallibus surgunt, quia mentes humilium verbum praedicationis accipiunt. Jam videmus, jam convalles frumento abundare conspicimus, quia illorum ora pabulo veritatis impleta sunt qui mites ac simplices huic mundo despicabiles esse videbantur. 4. Ipsum quoque Joannem Baptistam,montem credebat, de quo scriptum est: In novissimo dierum erit mons domus Domini praeparatus in vertice montium . Nam hunc esse mante autem populo et cogitantibus omnibus in cor
Abbreviated transcription (Latin):
uox ac ꝓpha uocatus ẽ: quia u̾bum pre¬
ibat. Quid aũt clamaret. apitur cũ sub
ditur. Parate uiam dñi: rectas facite se¬
mitas eus. Omnis qui fidem rectam et
bona oꝑa p̾dicat. quid aliud quam ueniẽ¬
ti dño ad corda audientiũ uiã parat: Ut
hec ius gr̃e penetret: lum̃ ueritatis inluꝰ¬
tret. ut rectas deo semitas faciat. dũ mũ¬
das in animo cogitationes. ꝑ sermonem
bone p̾dicationis format. Omnis uallis
implebit᷑. ⁊ om̃is mons ⁊ collis humilia¬
bitur. Quid hoc loco. ualliũ nomine. in¬
si humiles: Qui moutiũ ⁊ collũ. nisi su¬
pbi homines designant᷑: In aduentui.¬
gitur redemptoris ualles implete. mon¬
tes uͦ ⁊ colles humiliati sunt: quia iuxta
eius uocẽ omnis qui se exaltat humiliabi¬
tur: ⁊ om̃is qui se humiliat ex altabitur.
Uallis enim impleta crescit: mons autẽ
⁊ collis humiliatus decrescit. quia nimi¬
rum infide mediatoris d̾i ⁊ hominũ ho¬

Expanded text:
vox a propheta vocatus est, quia verbum praevox a propheta vocatus est, quia verbum praeibat. Quid autem clamaret aperitur cum sditur: « Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. » Omnis qui fidem rectam et bona opera praedicat, qui aliud quam venienti Domino ad corda audientium viam parat, ut hanc vis gratiae penetret, lumen veritatis illustret. Ut rectas Deo semitas faciat, dum mundas in animo cogitationes per sermonem bonae praedicationis format? « Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur. » Quid hoc loco vallium nomine, nisi humiles? quid montium et collium, nisi superbi homines designantur? In adventu igitur Redemptoris valles impletae, montes vero et colles humiliati sunt, quia juxta ejus vocem: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et omnis qui se humiliat exaltabitur . Vallis etenim impleta crescit, mons autem et collis humiliatus decrescit, quia nimirum in fide Mediatoris Dei et hominum ho
Abbreviated transcription (Latin):
quet. quia ioħs baptismũ penitentie p̾¬
dicauit.I. crum etiã quibusdam dedit.
Sed tam̃ baptisimĩ suũ in remissionẽ
peccatoꝵ dare nõ potuit. Remissio et¬
enuim peccatoꝵ in solo nob̃ baptismo x
tribuitur. Notandum itaq qđ dicitur.
p̾dicans baptismũ penitentie in remis¬
sionẽ peccatoꝵ: qm̃ baptismũ quod pec¬
cata solu̾et. quia dare nõ poterat. pre¬
dicabat. Ut sic̃ incarnatum u̾bum pa¬
tris p̾currebat uerbo p̾dicationis: it a
baptismũ penitentie quo peccata sol¬
uuntur p̾curret suo baptismate. quo
peccata solui nõ possunt. Ut quia erꝰ
sermo p̾currebat p̾sentiã redemptoris:
ipsum qͦ eius baptisma p̾cedendo fie¬
ret umbra ueritatis. Sequitur. Sicut
scriptum ẽ in libro sermonũ ysaie pro¬
phe. Uox clamantis in deserto: parate
uiam domini. rectas facite semitas eius.
Isdem uͦ ioħs baptista requisitus quis
esset. respondit. Ego uox clamantis ĩ de¬
serto. Qui sicut ante nos dictum ẽ: ideo

Expanded text:
es non solum baptismum poenitentiae praedicavit, verum etiam 1517 quibusdam dedit, sed tamen baptismum suum in remissionem peccatorum dare non potuit. Remissio etenim peccatorum in solo nobis baptismo Christi tribuitur. Notandum itaque quod dicitur: Praedicans baptismum paenitentiae in remissionem peccatorum, quoniam baptismum quod peccata solveret, quia dare non poterat, praedicabat: ut sicut incarnatum Verbum Patris praecurrebat verbo praedicationis, ita baptismum poenitentiae, quo peccata solvuntur, praecurreret suo baptismate, quo peccata solvi non possunt; ut quia ejus sermo praecurrebat praesentiam Redemptoris, ipsum quoque ejus baptisma praecedendo fieret umbra veritatis. Sequitur: 3. Sicut scriptum est in libro sermonum Isaiae prophetae: Vox clamantis in deserto, Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus . Idem vero Joannes Baptista requisitus quis esset, respondit, dicens: Ego vox clamantis in deserto . Qui, sicut ante per nos dictum est, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
de latro. nam latro excrudelitate: uerͤabi¬
lis ex confessione. Cogitate ergo cogitate.
quam sint inconp̾hensibilia mominipo¬
tenti deo miscd̾ie uiscera. Latro iste cruen¬
tis manibꝰ abstractus a facie itineris: suᷤ¬
pensus est inpacibulũ crucis. Ibi cõfess
ibi sanatus: ibi audire meruit. Hodie me¬
cum eris inparadiso. Quid ẽ hoc: quis
tantam bonitatẽ d̾i dicere. quis estima¬
re sufficiat: De ipsa pena criminis. ꝑ¬
uenit ad pͥmia uirtutis. Id circo autem
om̃ps d̾s. clectos suos quibꝰdam lapsibꝰ
cadere ꝑmisit: ut aliis inculpa iacentibꝰ
si coto ad eum corde consurgant spem ue-¬
me redderet: ⁊ eis ꝑ lainta penitentie ui¬
am pietatis aꝑiret. Exerceamus ergo
nos metipsos in lam̃tis: extingamꝰ fle¬
tibus ⁊ dignis penitentie fructibꝰ culpas¬
criminis. Tempora indulta nõ peyeant:
quia qui multos a sius unquitatis iamsa¬
natos aspicimus quid aliuid quã suꝑne
miscd̾ie pignus tenemus.

Expanded text:
de latro: nam latro ex crudelitate, venerabide latro: nam latro ex crudelitate, venerabilis ex confessione. Cogitate ergo, cogitate quae sint incomprehensibilia omnipotenti Deo misericordiae viscera. Latro iste cruentis manibus abstractus est a fauce itineris, suspensus est in patibulo crucis, ibi confessus est, ibi sanatus est, ibi audire meruit: Hodie mecum eris in paradiso. Quid est hoc? quis tantam bonitatem dicere Dei, quis aestimare sufficiat? de ipsa poena criminis pervenit ad praemia virtutis. Idcirco autem omnipotens Deus electos suos in quibusdam lapsibus cadere permisit, ut aliis in culpa jacentibus, si toto ad eum corde consurgunt, spem veniae reddat, et eis per lamenta poenitentiae viam pietatis aperiat. Exerceamus ergo nosmetipsos in lamentis, exstinguamus fletibus, dignis poenitentiae fructibus, culpas, tempora indulta ne pereant, quia qui multos a suis impietatibus jam sanatos aspicimus, quid aliud quam supernae misericordiae pignus tenemus.
Abbreviated transcription (Latin):
uistoꝵ: Solis enim iustis celestis patrie
p̾mia debentur. ut humiles. casti. nuites.
atq misericordes. ad gaudia suꝑna ꝑuẽi¬
ant. Cum u̾o quis uł suꝑbia cumidus. uel
carnis facinore pollutus. uł iracundia ac¬
census. uł crudelitate impiꝰ. post culpaᷤ ad
penitentiam redit: ⁊ uitam et̾nam ꝑcip̃.
quasi in locum peccator intrat alienum.
A diebꝰ gͦ iohis baptiste regnũ celoꝵ uim
catoribꝰ indixit. quid aliud quã regnꝰum
celoꝵ fieri molentiam docuit: Recogie
nosinetipsos assidius lam̃tis atteramus.
Liereditatem iustoꝵ quã non tenuimus
putam: recipiamus ꝑpenitenciam. I. lt
a nobis om̃ps d̾s talem iolentiam ꝑpeti.
nam regnũ celoꝵ rapiuult nr̃is flecibus.
quod m̃is meritis nõ debetur. Abspei gͦ
certitudine nulla nos maloꝵ nr̃oꝵ quali¬
tas. nulla quantitas frangat. Prestat
magnam uenie fiduciam latro ille ue¬
nerabilis. qui nõ ille inde uenerabilis un¬

Expanded text:
justorum? Solis enim justis coelestis patriae justorum? Solis enim justis coelestis patriae praemia debentur, ut humiles, casti, mites, atque misericordes ad gaudia superna perveniant. Cum vero quis vel superbia tumidus, vel carnis facinore pollutus, vel iracundia accensus, vel crudelitate impius, post culpas ad poenitentiam redit, et vitam aeternam percipit, quasi in locum peccator intrat alienum. A diebus ergo Joannis Baptistae regnum coelorum vim catoribus indixit, quid aliud quam regno coelorum fieri violentiam docuit. Recogitefecimus, et nosmetipsos assiduis lamentis atteramus, haereditatem justorum, quam non tenuimus per vitam, rapiamus per poenitentiam. Vult a nobis omnipotens Deus talem violentiam perpeti. Nam regnum coelorum rapi vult nostris fletibus, quod nostris meritis non debetur. A spei ergo certitudine nulla nos malorum nostrorum qualitas, nulla quantitas frangat. Praestat magnam veniae fiduciam latro ille venerabilis, qui non inde vene rabilis un
Abbreviated transcription (Latin):
similit̾ faciat: iam patenter datur in tel¬
ligi. quid ẽ qd̾ ueritas dicit. Adiebꝰ iohis
baptiste usq nũc regnum celoꝵ uim pati¬
tur. ⁊ iuolenti rapiunt illud. Que suꝑne
u̾ba sententie nobis sunt magnopere per
scrutanda. Nam querendum ẽ quomodo
ium ꝑpeti regnum celoꝵ possit. Quis enim
celo uiolentiam ir rogat: Et rursus que¬
rendum est: si pati uim regnũ celoꝵ po̾t.
cur eandem uim a diebꝰ iohis baptiste et
nõ etiam ante ꝑtulerit. Sed cum lex dicat.
siquis hec uł illa fecerit. morte moriet᷑: cũc¬
tis legentibꝰ liquet. quia peccatores quoq
pena sue seu̾itatis ꝑculit: nõ autẽ ꝑ peni¬
centiam aduitam reduxit. Cum uͦ iohes
baptista redemptoris gr̃ãm p̾currens. pem¬
tentiam p̾dicans ut peccator qui exculpa
est mortuus ꝑ conu̾sionẽ uiuat: ꝓfecto a
diebꝰ iohis baptiste regnum celoꝵ uim pa¬
titur. Quid ẽ aũt regnum celoꝵ. nisi locꝰ

Expanded text:
similiter faciat ; jam patenter datur intelsimiliter faciat ; jam patenter datur intelligi quid est quod Veritas dicit: A diebus Joannis Baptistae usque nunc regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud . Quae supernae verba senscrutanda. Nam quaerendum est quomodo vim perpeti regnum coelorum possit? Quis enim coelo violentiam irrogat? Et rursum quaerendum est si pati vim regnum coelorum potest, cur eamdem vim a diebus Joannis Baptistae, et non etiam ante pertulerit. Sed cum lex dicat: Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur; cunctis legentibus liquet, quia peccatores quosque poena suae severitatis perculit, non autem per poenitentiam ad vitam reduxit. Cum vero Joannes Baptista, Redemptoris gratiam praecurrens, poenitentiam praedicat, ut peccator qui ex culpa est mortuus, per conversionem vivat, profecto a diebus Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur. Quid est autem regnum coelorum, nisi locus
Abbreviated transcription (Latin):
uere fid̾i uiriditatẽ consid̾at: esse ipse in¬
fidelis erubescat. Bene ergo discriptis pꝰ
arboribus dicitur. ut uideant.⁊ sciant. ⁊
recogitent. ꝙ intelligant . I. bi ⁊ apte sub¬
iungitur. pariter: quia cum intra sc̃am.
eccłam diu̾si hominũ mores. diu̾si sint
ordines: necesse ẽ ut om̃s simul discant.
dum mea spiritales uiri diu̾se qualitatis.
etatis. ⁊ ordinis. ad imitandũ simul uidẽ¬
tur. Sedecce nos dum monstrare ulmũ
querimꝰ. ꝑ multa arbusta longuis eua¬
gati sumus. Ad hoc itaq ꝓpter quod ꝓ¬
phete testimoniũ ꝓtulimus reu̾tamur.
Qui recipit ꝓpham in nomine ꝓphe: mer¬
cedem ꝓpħe accipiet. Quia ⁊ si fructum
ulmus nõ habet. uitem tam̃ cum fructibꝰ
portans: hec ipsa sua efficit. que bene sus¬
tentat aliena. Quia u̾o ad magna nos oꝑ¬
a ioħs ammonet dicẽs. facite fructus dig¬
nos penitentie: ⁊ rursus. Q ui habz duas
cuncas det nõ habenti. ⁊ qui habet escas

Expanded text:
verae fidei viriditatem considerat, etiam esse ipse inverae fidei viriditatem considerat, etiam esse ipse infidelis erubescat. Bene ergo descriptis prius arboribus dicitur: Ut videant et sciant, et recogitent et intelligant. Ubi et apte subjungitur Pariter, quia cum intra sanctam Ecclesiam diversi hominum mores diversi sunt ordines, necesse est ut omnes simul discant, dum in ea spiritales viri diversae qualitatis, aetatis et ordinis, ad imitandum simul videntur. Sed ecce nos, dum monstrare ulmum quaerimus, per multa arbusta longius evagati sumus. Ad hoc itaque propter quod prophetae testimonium protulimus revertamur. Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet, quia etsi fructum ulmus non habet, vitem tamen cum fructibus 1524 portans, haec ipsa sua efficit, quae bene sustentat aliena. 14. Quia vero ad magna nos opera Joannes admonet, dicens: Facite ergo fructus dignos poenitentiae . Et rursus: Qui habet duas tunicas, det non habenti; et qui habet escas,
Abbreviated transcription (Latin):
ipse quoq exemplo illius discat corda se¬
quentium p̾dicationis u̾bo ⁊pung̾e. Ad
hoc mirtus ponit̾. ut qui in ardore tribula¬
entis temꝑam̃tum ꝯsolationis accepit:
ipse etiam discat quẽ admodum afflictis
ꝓximis sue ꝯsolationis temꝑam̃tũ pro¬
ferat. Ad hoc oluia ponitur: ut qui alie¬
ne miscd̃ie oꝑa cognoscit. discat quemad¬
modũ debeat indigenti ꝓximo ⁊ ipse mi¬
sereri. Ad hoc abies ponitur. ut quisquiꝰᷤ
uim contẽplationis eius agnouerit: ip̃e
quoq ad contemplanda eterna p̾mia suc¬
cendatur. Ad hoc ulmus ponitur. ut quiꝰ¬
quis intuetur eum qui habere u̾tutem
fructuũ spiritaliũ non ualet. s tanie ec̃
eos qui spiritalibꝰ donis pleni sunc sustẽ¬
tat: ipse quoq scoꝵ uite quanta ualet lar¬
gitate in seruiat. ⁊ celestium donoꝵ botroᷤᷤ
quos gignendo nõ ualet: sustinendo fer¬
at. Ad hoc buxis ponit᷑. ut qui habere
multos adhuc ininfirma etate positos

Expanded text:
ipse quoque exemplo illius discat corda seipse quoque exemplo illius discat corda sequentium praedicationis verbo compungere. Ad hoc myrtus ponitur, ut qui in ardore tribulaentis, temperamentum consolationis acceperit, ipse etiam discat quemadmodum afflictis proximis suae consolationis temperamentum proferat. Ad hoc oliva ponitur, ut qui alienae misericordiae opera cognoscit discat quemadmodum debeat indigenti proximo et ipse misereri. Ad hoc abies ponitur, ut quisquis vim contemplationis ejus agnoverit, ipse quoque ad contemplanda aeterna praemia succendatur. Ad hoc ulmus ponitur, ut quisquis intuitus fuerit eum qui habere virtutum fructum spiritalium non valet, sed tamen eos qui spiritalibus donis pleni sunt sustentat, ipse quoque sanctorum vitae quanta valet largitate inserviat, et coelestium bonorum botros quos gignendo non valet sustentando ferat. Ad hoc buxus ponitur, ut qui habere multos adhuc in infirmitate positos
Abbreviated transcription (Latin):
cum fructu solet: quia ⁊ seculares uiri intͣ
scãm ecclam quãuis spiritaliũ urtutum
dona nõ habeant. dum tam̃ scõs uiros do-¬
nis spiritalibꝰ plenos sua largitate sustẽ¬
tant: quid aliud quã uitem cũ brotis por¬
tant: Buxus aũt quos alios designat qͥ
in altum nõ ꝓficit. ⁊ quãuis fructũ nõ ha¬
beat uiriditatem habet: nisi eos qui in¬
tra scãm eccłam adhuc exetatis infirmi¬
tate bona oꝑa ferre nõ ualent. s tam̃ pa¬
rentum fideliumi securitatẽ sequentes. fi¬
dem ꝑpetue uiriditatis tenent: Post que
om̃ia ab te subiungitur. Ic uideant et
sciant. ⁊ recogitent.⁊ intelligant pariter.
Ad hoc enim cedrus ineccła ponit̾: ut quis¬
quis apximo odorem uirtutũ spiritaliũ
trahit. ipse quoq in terrene uite delecta¬
tione non torpeat: s ad donoꝵ celestium
desideria ignescat. Ad hoc spina ponitur.
ut qui pͥcationis eiꝰ uerbo ꝯpunctus fuerͤ.

Expanded text:
cum fructu solet, quia et saeculares viri intra cum fructu solet, quia et saeculares viri intra sanctam Ecclesiam, quamvis spiritalium virtutum dona non habeant, dum tamen sanctos viros donis spiritalibus plenos sua largitate sustentant, quid aliud quam vitem cum botris portant? Buxus autem quos alios designat, quae in altum non proficit, et quamvis fructum non habeat, viriditatem tamen habet, nisi eos qui intra sanctam Ecclesiam adhuc ex aetatis infirmitate bona opera ferre non valent, sed tamen parentum fidelium credulitatem sequentes, fidem perpetuae viriditatis tenent? Post quae omnia apte subjungitur: Ut videant et sciant, et recogitent et intelligant pariter. Ad hoc enim cedrus in Ecclesia ponitur, ut quisquis a proximo odorem virtutum spiritalium trahit, ipse quoque in aeternae vitae dilectione non torpeat, sed ad bonorum coelestium desideria ignescat. Ad hoc spina ponitur, ut qui praedicationis ejus verbo compunctus fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
lationẽ ꝑ compassionẽ temꝑant: Iuxta
hoc quod scriptum ẽ Gracias autẽ deo qui
consolatur nos. in om̃i tribulatione nr̃a:
ut possimus ⁊ ipsi consolari eos qui in oĩ
pressura sunt. Quidum afflictis ꝓximis
uerbũ uel opem consolatioĩs ferunt: cos ꝓ¬
culdubio. ad statum rectitudinis restrĩgũt.
uocatur. ⁊ quasi oliue liquor ante om̃i¬
potentis di oclos miscdie fructꝰ lucet. Cui
adhuc in ꝑꝓmissione subiungitur. Ponã
in deserto abietẽ. ulmum. ⁊ buxũ simul.
aeris alta sustollitur. nisi hii designati
sunt qui intra scãm eccłam adhuc inter¬
renis tẽpita ibꝰ positi. ia celestia contẽplã¬
tur: ⁊ quamuis nascendo deterra exiert.
ꝯtemplando tam̃ iuxta etera u̾ticẽ men¬
tis collunt. Et quid ꝑuliũ nisi sclariũ
mentes ex presse sũt: Que dum terrenis
ad huc curis in seruiunt. nullũ uirtutũ
spiritalium fructũ ferunt. S ⁊ si fructũ
ꝓprium ulmus ñ habet. portare tam̃ uitẽ

Expanded text:
lationem per compassionem temperant? juxta hoc quod scriptum est: Gratias autem Deo, qui consolatur nos in omni tribulatione nostra, ut possimus et ipsi consolari eos qui in omni pressura sunt . Qui dum afflictis proximis verbum vel opem consolationis ferunt, eos procul dubio ad statum rectitudinis restringunt, vocatur, et quasi olivae liquor ante omnipotentis Dei oculos misericordiae fructus lucet. 1523 Cui adhuc in promissione subjungitur: Ponam in deserto abietem, ulmum et buxum simul aeris alta sustollitur, nisi hi designati sunt qui, intra sanctam Ecclesiam adhuc in terrenis corporibus positi jam coelestia contemplantur? Et quamvis nascendo de terra exierunt, contemplando tamen jam juxta aethera verticem mentis extollunt. Et quid per ulmum nisi saecularium mentes expressae sunt? Quae dum terrenis adhuc curis inserviunt, nullum virtutum spiritalium fructum ferunt. Sed etsi fructum proprium ulmus non habet, portare tamen vitem
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cedri signant᷑ nomine hi qui u̾tutes
⁊ signa exhibent in sua opatione. Qui
dicere cũ paulo ualent. xp̃i bonus odor
sumus d̾o. Quorum corda ita ineterno a¬
more solidata sunt: ut ea iam terreni am¬
oris putredo nulla corrũpat. Pspinas u̾
signati sũt doctrine spiritalis uiri. qͥ dũ
de peccatis ac uirtutibꝰ disser̃.⁊ modo et̾¬
na supplicia minant᷑. modo celestis regni
gaudia ꝓmitunt: cor audientiũ pungũt.
sicq mentẽ dolore compunctionis perfo¬
rant: ut ab eoꝵ ocłis quasi quidã sanguiᷤᷤ
anime lacrime decurrant. Mirtus uero

Expanded text:
Sed cedri signantur nomine hi qui virtutes Sed cedri signantur nomine hi qui virtutes et signa exhibent in sua operatione, qui dicere cum Paulo valent: Christi bonus odor sumus Deo . Quorum corda ita in aeterno amore solidata sunt, ut eadem jam terreni amoris putredo nulla corrumpat. Per spinam vero signati sunt doctrinae spiritalis viri, qui dum de peccatis ac virtutibus disserrna supplicia minantur, modo coelestis regni gaudia promittunt, corda audientium pungunt, sicque mentem dolore compunctionis perforant, ut ab eorum oculis, quasi quidam sanguis animae lacrymae decurrant. Per myrtum vero
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmisit dicẽs. Ponam desertũ instãgna a
quarũ. ⁊ t̾ram in uiã in riuos aquarũ. Da¬
bo insolitudine cedrum. ⁊ spinam. mirtũ.
⁊ lignum oliue. Ponam in deserto habie¬
tem. ulmum. ⁊ buxum simul: ut uideat̃.¬
⁊ sciant. ⁊ recogitent. ⁊ intelligant parit̾.
Desertum quippe dñs instangna aquarũ.
et t̾ram inuiã inriuos aquarũ posuit: q¬
gentilitati que prius ꝑ ariditatem m̃tis
nullos bonoꝵ oꝑum fructus ferebat. Flu
prius pͥaspitate sue siccitatis uia pre¬
dicatoribus nõ patebat: doctrine post
modum riuos emanauit. Cui adhuc
ex munere magno ꝓmittitur. Dabo
in solitudine cedrum. ⁊ spinam. Cedrũ
quia magni odoris ẽ atq inputribilis
nature: nire accipimus inꝓmissione. De
spina uͦ cum peccanti homini dictũ sit.
tra tua spinas ⁊ tribulos germinabit tͥ:
quid mirũ si scẽ eccle illud ꝓmittitur qd̾
peccanti homini ꝓ pena multiplicat᷑:

Expanded text:
promittit, dicens: Ponam desertum in stagnum apromittit, dicens: Ponam desertum in stagnum adabo in solitudine cedrum et spinam, myrtum et lignum olivae; ponam in deserto abietem, ulmum et buxum simul, ut videant et sciant, et recogitent et intelligant pariter . 13. Desertum quippe Dominus in stagna aquarum posuit, et terram inviam in rivos aquarum, quia gentilitati, quae prius per ariditatem mentis nullos bonoruprae asperitate suae siccitatis via praedicatoribus non patebat, doctrinae pmodum rivos emanavit. Cui adhuc ex magno munere promittitur: Dabo in solitudine cedrum et spinam . Cedrum, quia magni odoris est, atque imputribilis naturae, jure accipimus in promissione. De spina vero, cum peccanti homini dictum sit: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi , quid mirum si sanctae Ecclesiae illud promittitur quod peccanti homini pro poena multiplicatur?
Abbreviated transcription (Latin):
subtrahitur. Qui igitur alim̃tum ꝓphete
ꝓpter hoc qd̃ ꝓpħa est tribuit. ꝓphetie illiꝰ
uires ad loquendũ dedit. Cum ꝓpħa ergo
m̾cedem ꝓpħe recipiet. qui ⁊ si sp̃u ꝓphetie
plenus nõ fuit. hoc tam̃ ante d̾i oculos ex
hibuit quo adiuuit. Hinc est qd̃ de quibꝰ¬
dam ꝑegrinantibus fratrib. gaio ꝑ ioħm
accipientes agentibꝰ. Nos ergo debemus
suscipe huiꝰmodi ut coopatores simus ue¬
ritatis. Qui enĩ sp̃alia dona habentibꝰ tp̃ra¬
lia subsidia tribuit: impsis donis spiritali¬
bus cooꝑator existit. Nam cũ pauci sint qͥ
spiritalia dona ꝑcipiunt. ⁊ młti qui rebus
tp̃ralibꝰ abundant: ꝑ hoc se diuites uͥtuti¬
bꝰ pauꝑum inser̃. qd eisdem scĩs paupibꝰ
de suis diuiciis solaciant᷑. Unde cũ pesaye
uocẽ dñs derelicte gentilit.ati id ẽ sc̃e eccłie
spiritaliũ uirtutũ merita tanqmͣ deserto
arbusta ꝓmuteret: ulmũ quoq pariter

Expanded text:
subtrahatur. Qui igitur alimentum prophetae subtrahatur. Qui igitur alimentum prophetae propter hoc, quod propheta est, tribuit, prophetię illius vires ad loquendum dedit. Cum propheta ergo mercedem prophetę accipiet, qui, etsi spiritu prophetiae plenus non fuit, hoc tamen ante oculos dei exhibuit, quod adiuvit. Hinc est, quod de quibusdam peregrinantibus fratribus Gaio per Iohannem accipientes a gentilibus. Nos ergo debemus suscipere hujusmodi, ut cooperatores simus veritatis . Qui enim spiritalia dona habentibus temporalia subsidia tribuit, in ipsis donis spiritalibus cooperator existit. Nam cum pauci sint qui spiritalia dona percipiunt, et multi qui rebus temporalibus abundant, per hoc se divites virtutibus pauperum inserunt, quo eisdem sanctis pauperibus de suis divivocem Dominus derelictae gentilitati, id est sanctae Ecclesiae spiritualium virtutum merita tanquam deserto arbusta promitteret, ulmum pariter
Abbreviated transcription (Latin):
non cum eo in necessitate illuis etiam ea
que sibi sunt necessaria partit᷑. Id curo
ergo de diuidendis cum ꝓximo duabus
tunicis datur p̾ceptum: quia hoc de u¬
na dici nõ potuit. qm̃ si una diuiditur
nemo uestitur. Indimidia quippe tuni¬
ca. ⁊ nudus remanet qui accipit. ⁊ nudꝰ
qui dedit. Inter hec aũt sciendum est
quantum miscd̾ie oꝑa ualeant: cũ ad frꝰ¬
tus dignos penitentie ipsa p̾ceteris p̾cipi¬
untur. Hinc etiam ꝑ semetipsam u̾itas
dicit. Date elemosinam. ⁊ ecce om̃ia mũ¬
da sũt uob. Hinc iirsus ait. Date ⁊ dabi¬
tur uob. Luinc scriptum ẽ. Ignem arden¬
tem extinguit aqua. ⁊ elemosina resistit
poccatis. Hinc iterum dicit᷑. Conclude ele¬
mosinam incorde pauꝑis. ⁊ hec ꝓte exora¬
bit. Hinc bonus pat̾ innocentẽ filiũ am¬
monec dicens. Si multũ tibi fuerit abun¬
dant̾ tribue: si exiguum fuerit. etiã exig¬
uum libent̾ stude inꝑtiri. Ut autẽ qnͣta

Expanded text:
non cum eo in necessitate illius etiam ea non cum eo in necessitate illius etiam ea quae sibi sunt necessaria partitur. Idcirco ergo de dividendis cum proximo duabus tunicis datur praeceptum, quia hoc de una dici non potuit, quoniam si una dividatur, nemo vestitur. In dimidia quippe tunica et nudus remanet qui accipit, et nudus qui dedit. Inter haec autem sciendum est quantum misericordiae opera valeant, cum ad fructus dignos poenitentiae ipsa prae caeteris praecipiuntur. Hinc etiam per semetipsam Veritas dicit: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Hinc rursus ait: Date, et dabitur vobis . Hinc scriptum est: Ignem ardentem exstinguit aqua, et eleemosyna resistit peccatis . Hinc iterum dicitur: Conclude eleemosynam in sinu pauperis et haec pro te exorabit . Hinc bonus pater innocentem filium admonet, dicens: Si multum tibi fuerit, abundanter tribue; si exiguum fuerit, etiam exiguum libenter stude impartiri . 12. Ut autem quanta
Abbreviated transcription (Latin):
posita est quia ⁊ si ꝑ pacientiam ex¬
pectat. uidetur tamen quod facturꝰ ẽ. Oĩs
enim arbor nõ faciẽs fructum excidet᷑ et in
ignem mittetur: quia unusquisq puersꝰ
paratam citius gehenne concremationẽ¬
uxta ramos posita. s ad radicem dic̃. Cũ
eium maloꝵ filii tollunt᷑: quid aliud quã
rami infructuose arboris abscidunt᷑: Cũ
u̾o tota simul ꝓgemes cum parente tollit̾.
infructuosa arbor ad radicẽ abscisa ẽ: ne
iam remaneat unde praua iterum soboles
cum ꝓtinus subinfert᷑. Et int̾rogabant
eum turbe dicentes. Quid ergo faciemus:
ꝑcussi enim teirore fuerant. qui ꝯsilium
querebant. Sequit᷑. Respondẽs autem
dicebat illis. Qui habet duas tunicas d
non habenti: ⁊ qui habet escas similit̾ fa¬
ciat. Per hoc qd̾ tuca plus ẽ necessaria
cet uel escã qua carnalit̾ uiuimus. uł tu¬
nicam qua uestimur. Quia ⁊ enĩ in lege
scriptum ẽ. diligis ꝓximum tuũ sic̃ te ip¬
sum. ꝯdinus ꝓximũ amare ꝯuicit᷑. qui

Expanded text:
sita est, quia et si per patientiam exspectat, videtur tamen quid factura est. Omnis ergo arbor non faciens fructum, excidetur et in ignem mittetur. Quia unusquisque perversus paratam citius gehennae concremationerem non juxta ramos positam, sed ad radicem dicit. Cum enim malorum filii tolluntur, quid aliud quam rami infructuosae arboris absciduntur? Cum vero tota simul progenies cum parente tollitur, infructuosa arbor a radice abscisa est, ne jam remaneat unde prava iterum soboles cum protinus subinfertur. Et interrogabant eum turbae dicentes: Quid ergo faciemus? Percussae enim terrore  Respondens autem dicebat illis: Qui habet duas tunicas, det non habenti; et qui habet escas similiter faciat. Per hoc quod tunica plus est necessaria cet vel escam qua carnaliter vivimus, vel tunicam qua vestimur. Quia enim in lege scriptum est: Diliges proximum tuum sicut teipsum , minus proximum amare convincitur qui
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ins actibꝰ. ⁊ exultant. De quibꝰ scriptũ ẽ.
Qͥ letant᷑ cum male fecerint. et exultant ĩ
rebꝰ pessimis. Sepe uͦ iustꝰ qui eos conspic̃.
deflet. S ipsi freneticoꝵ more planguntur.
et rident. A lu indigentibꝰ de rebꝰ ꝓp̾is multa
largiuntur. s cum occasionis tp̃s inuenerĩt.
indigentes oppͥmunt. eosq quibꝰ ualueruit
rapinis deuastant. Ponunt ante cogitatio¬
nis sue ocłos bona que faciunt. ⁊ nõ pomĩt
pessima que cõmittũt. Hi uidelicet coram
facie sua nõ ambulat̃ qr si s̾metipsi pͥsenteᷤ
eeñt: cũcta subtilit̾ que agunt uideret. qͣli¬
ter bona oꝑa. malis actibꝰ ꝑdant agnoscerẽt.
Sic̃ sc̃ptum ẽ. Et qui mercedes ogregauit
misit eas insaculum ꝑtusũ. De pertuso qͥ¬
ppe saculo aliunde ex̃ qd̃ aliunde mutitur.
Q indiscrete. merce dẽ que ex bono oꝑe ad¬
quirit᷑. nõ aspiciunt. qͣmͦ ex malo oꝑe ꝑdat᷑.

Expanded text:
t. De quibus scriptum est: Qui laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis . Saepe vero justus qui eos conspicit deflet, sed ipsi phreneticorum more planguntur, et rident. 10. Alii indigentibus de rebus propriis multa largiuntur, sed cum occasionis tempus invenerint, indigentes opprimunt, eosque quibus valuerint rapinis devastant. Ponunt ante oculos cogitationis suae bona quae faciunt, et non ponunt pessima quae committunt. 1206 Hi videlicet coram facie sua non ambulant, quia si sibimetipsis praesentes essent, cuncta subtiliter quae agunt viderent, qualiter bona opera malis actibus perdant agnoscerent, sicut scriptum est: Et qui mercedes congregavit misit eas in sacculum pertusum . De pertuso quippe sacculo aliunde exit quod aliunde mittitur , quia indiscretae mentes mercedem quae ex bono opere acquiritur non aspiciunt quomodo ex
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ incorde odium fortasse cc̃ ꝓrimum ser¬
uat. & cum scriptum sit. qͥ odit fratrẽ suũ
homicida ẽ: confid̾at qm̃ sit mũdus foris in
corpore. ⁊ non ꝑpendit ꝙͣ sit fid us in mnte. Qd
iste nͥ semetipsi absens ẽ. qui incordis sui
tenebras ambulat ⁊ ignorat: Aliꝰ iam ali¬
ena nõ diripit. iam corpꝰ ab inmũdicia cuᷤ¬
codit. iam nĩte pura ꝓximũ dilig̃: ⁊ ma
loꝵ p̾teritoꝵ cont̾i. lam̃tis se inp̾cibꝰ affi¬
cit. S finita p̾ce leta de quibꝰ in hoc mũdo
gaudeat requirit. ⁊ tp̃ralibꝰ gandiis negli¬
gent̾ ammũ dimittit. Ne curat ne in eo
lacrimarũ m̃suram. inmod̾ata gaudia
tnͣseant. Fitq ut bonum nimie ridendo ꝑ¬
dat. qd̾ plangendo lucratꝰ ẽ. Hic itaq corã
facie sua nõ ambulat: qr dampna q̃ patit̾¬
conspicere recusat. Scriptum q̃ppe ẽ. Cor
sapientiũ ubi tristicia ẽ: et cor stultoꝵ ubi le¬
ticia. Incunctis gͦ que agimꝰ diligent̾ nosinz¬

Expanded text:
asse contra proximum servat. Et cum scriptum sit: Qui odit fratrem suum, homicida est , considerat quam sit mundus foris in opere, et non perpendit quam sit crudelis in mente. Quid iste nisi sibimetipsi absens est, qui in cordis sui tenebris ambulat et ignorat? Alius jam aliena non diripit, jam corpus ab immunditia custodit, jam mente pura proximum diligit, lorum praeteritorum conscius lamentis se in precibus afficit; sed, finita prece, laeta de quibus in hoc mundo gaudeat requirit, et temporalibus gaudiis negligentem animum demittit, nec curat ne in eo lacrymarum mensuram immoderata gaudia transeant; fitque ut bonum nimie ridendo perdat, quod plangendo lucratus est. Hic itaque coram facie sua non ambulat, quia damna quae patituconspicere recusat. Scriptum quippe est: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . In cunctis ergo quae agim
Abbreviated transcription (Latin):
quia utrosq ille locus caꝑet: sic uiuus
ꝓmiserat. mortuus impleuit. S quia
hoc qd̾ p̾dixi apud prenestinam urbẽ
in bcati petri apłi monasterio gestum ẽ.
uis ne aliquid etiam in hac urbe de erꝰ
eccłe custodib ubi sacratissimũ corpus
illius ẽ positum audire:
petrus.

Expanded text:
quia utrosque ille locus caperet, sicut vivus quia utrosque ille locus caperet, sicut vivus promiserat, mortuus implevit. Sed quia hoc quod praedixi apud Praenestinam urbem in beati Petri apostoli monasterio gestum est, visne aliquid etiam in hac urbe de ejus ecclesiae custodibus, ubi sacratissimum corpus illius est positum, audire? PETR.
Abbreviated transcription (Latin):
ego te modo secuturus sum. utrosq nos
caꝑe nõ potest: albas ꝓtinus respondit
dicẽs. Ita fac uͭ dixi: quia sepulcrũ tuũ
ambos nos capiet. Defunctus itaq est:
atq insepulcro eodem qd̃ sibi p̾rb̾r para¬
crescente: citius p̾rbr uitam finiuit.
Cumq ad sepulcrũ quod sibi ipse para¬
uerat. corpus illius fuisset a fr̃ibꝰ de por¬
tatum: aꝑto codem sepulcro. inderũt
om̃s qui aderant locum non eẽ ubi pom
potuisset: quia corpus patris monasten¬
i qd̾ illic ante positum fuerat. om̃e illd̃
sepulcrum tenebat. Cumq fratres qͥ p̾b̃n
corpus detulerant. factam sͥ sepeliendi
difficultatẽ uiderẽt: unus coꝵ exclama¬
uit dicens. Cu pater. ubi est quod dixis¬
ti: quia sepulcrũ istud ambo uos cape¬
ret: Ad cuiꝰ uocem subito cunctis uidẽ¬
tibus albis corpus qd̾ illic ante huma¬
tum fuerat ⁊ suspinũ iacebat: sese uer¬
tit inlatus. ⁊ uacantem sepulcri locum

Expanded text:
ego modo te secuturus sum, utrosque ego modo te secuturus sum, utrosque capere non potest, abbas protinus respondit, dicens: Ita fac ut dixi, quia sepulcrum tuum ambos nos capit. Defunctus itaque est, atque in sepulcro eodem quod sibi presbyter paracrescente citius presbyter vitam finivit. Cumque ad sepulcrum quod sibi ipsi paraverat corpus illius fuisset a fratribus deportatum, aperto eodem sepulcro viderunt omnes qui aderant locum non esse ubi poni potuisset, quia corpus patris monasterii, quod illic ante positum fuerat, omne illud sepulcrum tenebat. Cumque fratres qui presbyteri corpus detulerant, factam sibi sepeliendi difficultatem viderent, unus eorum exclamavit, dicens: O Pater, ubi est quod dixisti, quia sepulcrum istud ambos nos caperet? Ad cujus vocem subito, cunctis videntibus abbatis corpus, quod illic ante positum fuerat, et supinum jacebat, sese vertit in latere, et vacantem sepulcri locum
Abbreviated transcription (Latin):
renestine urbi mons p̾minet: inqͦ
beati petri apłi monasterium sitũ
est: uiroꝵ d̾i quoq relatione adhuc in
monasterio positus. audisse me conti¬
git. magnum hoc qd̾ narro miraculũ:
qd̾ eiusdem monasterii monachi se nos
se testabantur. In eo namq monast̾io
fuit pater uite uenerabilis: qui quen¬
dam monachũ nutriens: usq ad reue¬
rendos ꝓuexit mores. Cumq eum in
timore din uideret excreuisse: in eodẽ
s monasterio tunc p̾rbrm fec̃ ordina¬
ri. Cui post ordinationẽ suam quia nõ
longe abesset eius exitus: reuelatione
indicatum ẽ.. A predicto aũt patre mo¬
nasterii peciit: quatinus ei conced̾et:
ũ sibi sepulcrũ pararet. Cui ille respõ¬
dit. Ante te quidem ego moriturus sũ:
s tam̃ uade: ⁊ sic̃ uis p̾para sepulcrũ
tuũ. Recessit igitur & p̾parauit. c̃ũc
non post multos dies senex pat̾ febre¬
p̾uentus. ad extrema puenit: atq assis¬
tẽti p̾rbro iussit dicens. In tuo sepulcro
me pone. Cumq ille diceret. scis quia

Expanded text:
minet, in quo beati Petri Apostoli monasterium situm est virorum Dei: quorum relatione adhuc in monasterio positus audisse me contigit magnum hoc quod narro miraculum, quod ejusdem monasterii monachi nosse se testabantur. In eo namque monasterio fuit Pater vitae venerabilis, qui quemdam monachum nutriens, usque ad reverendos provexit mores. Cumque eum in timore Domini videret excrevisse, in eodem sibi monasterio tunc presbyterum fecit ordinari. Cui post ordinationem suam, quia non longe abesset ejus exitus, revelatione indicatum est. A praedicto autem Patre monasterii petiit quatenus ei concederet, ut sibi sepulcrum pararet. Cui ille respondit: Ante te quidem ego moriturus sum, sed tamen vade, et, sicut vis, praepara sepulcrum tuum. Recessit igitur, et praeparavit. Cum non post multos dies senex pater febreaeventus ad extrema pervenit, atque assistenti presbytero jussit, dicens: In tuo sepulcro pone me. Cumque ille diceret: Scis quia
Abbreviated transcription (Latin):
bice: nec poterat. Miro itaq modo:
fur qui auiuis uideri tumuerat. hũc
mortuus tenẽbat. Cumq ita greᷤ¬
sus. manusq illus fuissent obstricta:
in mobilis ꝑsticit. Facto aũt mane
expletisq landibꝰ d̾i ab eccła egressi sũt
clerici: ⁊ inuenerunt ignotum hoiẽm.
berbicẽ tenentẽ manu. Que res ueĩt
indubiũ utrũ berbice colleret: an osf¬
ret. Sed culpe reus: citius indicauit pe¬
nam: Mirati sunt õs: quia ingressus
fur. uiri d̾i merito ad predam suam sta¬
bat ligatus. Qui se ꝓeo ꝓtinus mora¬
tionẽ dederunt: suisq p̾cibus uix obtine¬
re potuerunt: ut qui res eoꝵ uenerat ra¬
pe. saltẽ uacuus exire mereret᷑. Itaq fur
qui dui steterat cum p̾da captiuus. qñq
exut uacuus ⁊ liber.
pparet quante sit suꝑ nos dulcedinis

Expanded text:
ce, nec poterat. Miro itaque modo fur, qui a vivis videri timuerat, hunc mortuus tenebat. Cumque ita gressus manusque illius fuissent obstricta, immobilis perstitit. Facto autem mane expletisque laudibus Dei, ab Ecclesia egressi sunt clerici, et invenerunt ignotum hominem vervecem tenentem manu. Res venit in dubium, utrum vervecem tolleret, an offerret, sed culpae reus citius indicavit poenam. Mirati omnes quia ingressus fur viri Dei merito ad praedam suam stabat ligatus. Qui se pro eo protinus in orationem dederunt, suisque precibus vix obtinere valuerunt ut qui res eorum venerat rapere saltem vacuus exire mereretur. Itaque fur, qui diu steterat cum praeda captivus, quandoque exiit vacuus et liber. PETR. Apparet quantae sit super nos dulcedinis
Abbreviated transcription (Latin):
tricesimo cũ hora eiꝰ exitus ꝓpinquaᷤᷤ¬
set: eandẽ bãm di genitricẽ cũ puel¬
lis quas ꝑ uisionẽ uiderat. ad se ueni¬
re conspexit. Cui etiã uocanti se res¬
pondere cepit: ⁊ de pressis reu̾enter o¬
culis. aꝑta uoce clamare. Ecre dña
dit: & ex uirgineo corpore. habitatu¬
ra cũ scĩs uirginibꝰ exiuit. petrus.
Im humanũ genus multis atq ĩ¬
numeris uicus sit subiectum: ihrłm ce¬
lestis maximam partẽ ex pariuilis̾
uł infantibꝰ arbitror posse cõpleri.

Expanded text:
trigesimo cum hora ejus exitus propinquastrigesimo cum hora ejus exitus propinquasset, eamdem beatam Genitricem Dei cum puellis quas per visionem viderat, ad se venire conspexit. Cui se etiam vocanti respondere coepit, et depressis reverenter oculis aperta voce clamare: Ecce, Domidit, et ex virgineo corpore, habitatura cum sanctis virginibus exivit. PETR. Cum humanum genus multis atque innumeris vitiis sit subjectum, Jerusalem coelestis maximam partem ex parvulis vel infantibus arbitror posse compleri.