comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intellexerunt: nã omni superiore sermone confitentẽ missũ esse sefrequen¬
t̃ audierant: sed audieutes ado &isse. naturã in eodi &operib cernentes
naturȩ ueritatem ꝑ id qđ ađo xut recognoseunt cũ dicunt: Nuncer¬
goscimꝰ quia nostiomnia & non habes necesse ut aliquiste in t̃rog&
a dõ exisse consũmat: Deniq hoc qđ nunc primũ audiunt Confir¬
matur ad fidem: Nãcũ dñs utrũq dixiss&. E go ado &x iui & apatre
dierant & apatre ueni in hunc mundũ. Nesponsio aũ eorũ fidem & intellegen¬
tiã huius dist contestata ẽ e goado &xiui nã adidtantũ responsũ est cũ di cunT
in hoc credimus quoniã adõ&ist Neq addunt & apatre uenisti
in hunc mundu & cũ alterum in ꝑfessione alterũ insilentio ẽ ꝓfessio¬
nis causã disti nouitas exegit ꝓfitendi aũ contestationẽ intellegent aue¬
ritatis elicuit: sciebant quidem eũ omnia ut dm̃ posse sed ñdũ ratio¬

Expanded text:
intellexerunt; nam omni superiore sermone confitentem missum esse se frequenter audierant: sed audientes a Deo exisse, naturam in eo Dei ex operibus cernentes, naturae veritatem perid quod a Deo exiit recognoscunt, cum dicunt: Nunc ergo scimus, quia nosti omnia, et non habes necesse, ut aliquis te interroget: a Deo exisse consummat. Denique hoc, quod nunc primum audiunt, confirmatur ad fidem. Nam cum Dominus utrumque dixisset: Ego a Deo exivi, et a Patre  fidem et intelligentiam hujus dicti contestata est, Ego a Deo exivi. Nam ad id tantum responsum est, cum dicunt, In hoc credimus quoniam a Deo existi; neque addunt, Et a Patre venisti in hunc mundum. 159 Et cum alterum in professione, alterum in silentio est; professionis causam dicti novitas exegit, profitendi autem contestationem intelligentia veritatis elicuit. Sciebant quidem eum omnia ut Deum posse, sed nondum ratio
Abbreviated transcription (Latin):
Quid licher&icorũ furto locirelistũe filiussuus ẽ filius eius ẽ. Nonad¬
optio eius est. ereaturaei: ẽ nomen naturã loquitur. ueritatẽ ꝓpri&as
enuntiat fidem confessio testatur. Non intellego quid ad di possit adna¬
turã silequã qđ filius eius ẽ quiesse pat̃ creditur: Non incerta & infirma
ille quielestionis ẽuas locutusẽ nec magis tergentiũ & apostolus xp̃i
ambiguȩ dostrinȩ suȩ errorem reliquið: scitquisint adoptionis filii &
quihoc esse aenuncupari ꝑ fidem meriti sunt Ait nãq q̃t qt᷑ enĩ spũdi
aguntur. hi filii suntdi Nonenĩ accepistis sp̃m seruitutis iterũ intimo

Expanded text:
Quid hic haereticorum furto loci relictum est? Filius suus est, filius ejus est: non adoptio ejus est, non creatura ejus est. Nomen naturam loquitur, veritatem proprietas enuntiat, fidem confessio testatur: non intelligo quid addi possit ad naturam filii. Nam quod filius ejus est, qui esse pater creditur; non incerta et infirma ille, qui electionis est vas, locutus est: nec Magister gentium et Apostolus Christi ambiguae doctrinae suae errorem reliquit. Scit qui sint adoptionis filii, et qui hoc esse ac nuncupari per fidem meriti sunt. Ait namque: Quotquot enim spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei. Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in tim
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ diligens mundũ filiũ nonadoptiuũ sed suũ sedui genitũ dedithine
ꝓpri&as ẽ. natiuitas ẽ. uerita sẽ : ñ creatio ẽ ñ ad optio ẽ ñ falsitas ẽ hunc
tisse. Pret̾mitto omnes defilio nuncupationes ñ ẽdamnos a dissimulatio
ubi decopia ẽ elestiorei ꝓfestussemꝑ &x causa ẽ &omne opus manifestam
hab& suscepti negotii necessitatẽ: scribens utiqi euangelia seribendi debuit
nitodo gead optionis consu&udine qđ ꝓpriũẽ ad salutẽ, Siergo salus
in confesione nominis ẽ q̃ rocur in nomi ne ueritas ñ sit qđ si in nomine
ueritas ẽ qua austoritate creatio ess edic&ur: cũ noncreationis conses¬

Expanded text:
Deus diligens mundum, filium non adoptivum, sed suum, sed unigenitum dedit. Hic Deus diligens mundum, filium non adoptivum, sed suum, sed unigenitum dedit. Hic proprietas est, nativitas est, veritas est: non crria. --Praetermitto omnes de Filio nuncupationes. Non est damnosa dissimulatio, ubi de copia est electio. Rei profectus semper ex causa est, et omne opus manifestam habet suscepti negotii necessitatem. Snito Deo ex adoptionis consuetudine, quod proprium est ad salutem. Si ergo salus in confessione nominis est; quaero cur in nomine veritas non sit. Quod si in nomine veritas est; qua auctoritate creatio esse dicetur, cum non creationis confes
Abbreviated transcription (Latin):
sinupatris. Hab& int̃̾rogatio ista suũ ordinẽ:q̃ roquid uni geniti signisi¬
catio sibi postul&. Ꝙuid eamꝰ anhoc sit qđ tuesse ꝓfiteris: id ẽ creatu¬
ramdĩ ꝑ festã ut ꝑ festa ꝑ tineat adunigenitũ creatura uero referatur
ad filiũ. sed dm̃ uni genitũ filiũ iohannes dix̃. Noncreaturã ꝑfestã ñ ig¬
norauit hȩeblas phemiȩ nomina dicens quiẽ insinupatris & adũosuo audi¬
ens. Sicenĩ dilexit mundũ đs. ut filiũ suũ unigenitũ dar&. ut omnis qui
credit in eũ non pereat sed habeat uitã a& nã: Ds̃ mundũ diligens hocdi¬
lestionis suȩ in eũtestimoniũ ꝓtulit: ut unigenitũ filiũ suũ dar& Sidi¬
lestionis hinc fides ẽ creaturã creaturis prestitisse & ꝓmundo dedisse
lo substitit p̃buisse non ffacit magni meriti fidemuilis & sꝑuenda iastuta:
p̃tiosa aũ sunt q̃ cõmen dant caritatẽ & in gentia in gentib estimantur.

Expanded text:
sinu Patris; habet interrogatio ista suum ordinem: quaero quid unigeniti signifisinu Patris; habet interrogatio ista suum ordinem: quaero quid unigeniti significatio sibi postulet. Et videamus an hoc sit, quod tu esse profiteris, id est, creaturam Dei perfectam; ut perfecta pertineat ad unigenitum, creatura vero referatur ad filium. Sed Deum unigenitum filium Joannes dixit, non creaturam perfectam. Non ignoravit haec blasphemiae nomina, dicens: Qui est in sinu Patris; et a Domino suo audiens: Sic enim dilexit mundum Deus, ita ut filium suum unigenitum daret: ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam . Deus mundum diligens, hoc dilectionis suae in eum testimonium protulit, ut unigenitum filium suum daret. Si dilectionis hinc fides est, creaturam creaturis praestitisse, et pro mundo dedisse lo substitit praebuisse: non facit magni meriti fidem vilis et spernenda jactura. Pretiosa autem sunt quae commendant charitatem, et ingentia ingentibus aestimantur.
Abbreviated transcription (Latin):
fides alia sieritalius apostolatus ligata & soluta ꝑ se int̾raligans ingelo atq
soluens Sitfides alia sixp̃s alius difilius p̃terquã qui ẽ p̃dicabitur: sinuero
nonadepta & & trafidem acuirtutẽ a postolicã constituta nec ecclesi a sit illa
fitentes ponad optionis in eonomen sednaturae ꝓpri&atẽ confitentur
nueq creationis in eo ignobilitatẽ seduatiuitatis gloriã ꝓtestantur. Loqua¬
tur ioliannes sicusq ad ad uentũ dñi manens. & subsacramento diuinȩ uo¬
luntatis relistus & deputatus dũneq ñ moridicitur nec manere: loquatur
ergosua ut sol& uoce : Dm̃nemo uidit umquã nisi unigenitus filius qui ẽ
insinupatris: Naturaefides ñ satis & plicit a uidebatur & nomine nisi ꝓ¬
pri&atis &x trinsecus uirtus ꝑ eceptionis significantiã adder&ur p̃terfi¬
liũ enĩ & uni genitũ cognominans. suspitionẽ penitus adoptionis ececuit cũ

Expanded text:
fides alia, si erit alius apostolatus, ligata et soluta per se in terra, ligans in coelo atque fides alia, si erit alius apostolatus, ligata et soluta per se in terra, ligans in coelo atque solvens. Sit fides alia, si Christus alius Dei filius, praeter quam qui est, praedicabitur. Sin vero non adepta, et extra fidem ac virtutem apostolicam constituta, nec Ecclesia sit illa, fitens, adoptneque creationis in eo ignobilitatem, sed nativitatis gloriam protestantur. Loquatur Joannes sic usque ad adventum Domini manens, et sub sacramento divinae voluntatis relictus et deputatus, dum non neque non mori dicitur et manere. Loquatur ergo sua, ut solet, voce: Deum nemo vidit umquam, 163 nisi unigenitus filius, qui est in sinu Patris . Naturae fides non satis explicata videbatur ex nomine filiprietatis extrinsecus virtus per exceptionis significantiam adderetur. Praeter filium enim, et unigenitum cognominans, suspicionem penitus adoptionis exsecuit: cum
Abbreviated transcription (Latin):
anne. Omiser quis quis hodiees hereticebeatiorem p&rũ sutur ũfuise
rs omnib fastura & qui e nihilo esse coepist & ꝑbonitatedi quibo ñ
solus e nomen filia doptione meruist & quimñ &x do natus esi quȩroate
quid auditurus fuerit hȩedicens Quiauditapassione rosponden ꝓ
pitius tibidñs ũerit istud: Audieritsibidici: uader&ro pͥmesatanas.
scandalum mihies. Nec paro tamenhumana ignoranta ꝓfieitadꝰ
eruner. Nonenĩ ei pater ad huc omne passionis mysteriũ reuelauerat
sed sid es peruasententiã damnationis excepit. Cur igitur ĩ hane con¬
fessionis fidem pater p&ro reuelauit ereaturã scilic& & adoptionẽ.
inuidit credo lnc p&ro dr̃ ut intempora posteriora dissimulans hȩe nunc uo¬
bis nou p̃dicatorib reseruar&: sitplanefides alia sialiȩ claues regnicelorũ sunt
sitfidesalia siecelesia alia ẽ futura aduersũ quãporteinferni ñ p̃ualebunt sit

Expanded text:
An ne, o miser, quisquis hodie es, haeretice, beatiorem Petrum futurum fuissris omnibus factura, et qui ex nihilo esse coepisti, et per bonitatem Dei, qui bonus solus est, nomen filii adoptione meruisti, et qui non ex Deo natus es? Et quaero a te, quid auditurus fuerit 162 haec dicens, qui audita passione respondens, Propitius tibi, Domine, non erit istud , audierit sibi dici: Vade retro post me, satanas, scandalum mihi es ? Nec Petro tamen humana ignorantia profecit ad crimen; non enim ei Pater adhuc omne passionis mysterium revelaverat: sed fides parva sententiam damnationis excepit. Cur igitur non hanc confessionis fidem Pater Petro revelavit, creaturam scilicet et adoptionem? Invidit, credo, hic Petro Deus, ut in tempora posteriora dissimulans, haec nunc vobis novis praedicatoribus reservaret. Sit sane fides alia, si aliae claves regni coelorum sunt. Sit fides alia, si Ecclesia alia est futura, adversum quam portae inferni non praevalebunt. Sit
Abbreviated transcription (Latin):
tũ Percia int̾rogatione congenuit ꝑ id quoq ad ño p̾terciã tempta¬
tionis purgationẽ in firmitatis pasce ouesieas termeritus audire qui
incunstorũ aposto lorũ silentio difiliũ reuelatione patris intellegens
ultrahumane in firmitatis modũ suꝑ eminentẽ gloriã beatȩsidei suȩ
confessione ꝓmeruit. Inquã nunc int̃p̃tandȩ uocissuȩ deducimur ne¬
cessitatẽ ille confessus ẽ xp̃mfiliũ di. a t̾ mihihodie noui apostolatus
mendax sacerdotiũ ingeris xp̃m &x inhilo creaturã quã uim ad fers
distis gloriosii. s iliũ dĩ confessus obhocbeatus ẽ. Hȩcreuelatio patris
elioc ecclenie funda mentũ ẽ. Hȩx securitas a&̾intatis ehinc reguicelo¬
rum hab& clauẽ hinc trena eius iuditia cȩlesta sunt saeramentũ oe
cultũ a seculis ꝑ reuelationẽ dȩdieit fidemlocutus ẽ. naturã enuntia¬
uirtd̃ifiliũ confensuiẽ & hoc qui cria turã potius confitens negatprius

Expanded text:
rogatione congemuit ; per id quoque a Domino post tertiam tentationis purgationem infirmitatum, Pasce oves meas, ter meritus audire: qui in cunctorum apostolorum silentio Dei filium revelatione Patris intelligens, ultra humanae infirmitatis modum, supereminentem gloriam beatae fidei suae confessione promeruit! In quam nunc interpretandae vocis suae deducimur necessitatem? Ille confessus est Christum filium Dei: at mihi tu hodie, novi apostolatus mendax sacerdotium, ingeris Christum ex nihilo creaturam. Quam vim affers dictis gloriosis? Filium Dei confessus, ob hoc beatus est. Haec revelatio Patris est, hoc Ecclesiae fundamentum est, haec securitas aeternitatis est. Hinc regni coelorum habet claves, hinc tem didicit, fidem locutus est, naturam enuntiavit, Dei filium confessus est. Hoc qui creaturam potius confitens negat, prius
Abbreviated transcription (Latin):
tat adoptionẽ. filios enĩdĩ opera secundũ sp̃mdĩ gesta conuuncupant¬
& clamatur a nob potius abbapat̃ quã & naturȩ man& ꝓpri&atẽ quia
&tranaturȩ ꝓpri&atẽ ẽ uocis officiũ & dici adq esseñidem ẽ: At uero
qĩ defilio di apostoli fidessit. Intellegamꝰ: nãcũ omni quẽ habuit ad ecclesiȩ
dostrinã sermone. Nũquã patrẽ sinefilii confessioue loq r&ur tamen
ut ueritatẽ nominis huius quđ tapossit humani sermonis significatione
mostra petaitquid adhȩc. Sids ꝓnob̃ quis contranos q̃uifilio ꝓprio ñ pe¬
peit sed tradidit eũ ꝓ nob̃ Nũquid nã &iã nunc adoptionis in eoerit
nuncupatio. inquo ꝓpri&atis ẽ nomen a postolus enĩ uolens caritatẽ
erga nos di ostendere. ut magnificentia dĩ dilestionis ex conͣparatio¬
nis genere noscer&ur. Non peꝑcisse dm̃ ꝓprio filiosuo docuit ñ
utiq ꝓad optandis ad optat oneq pereatis creaturȩ sed ꝓalienis suo

Expanded text:
tat adoptionem. Filios enim Dei, opera secundum spiritum Dei gesta connuncupant: et clamatur a nobis potius Abba pater, quam ex naturae manet proprietate; quia extra naturae proprietatem est vocis officium, et dici atque esse non idem de filio Dei Apostoli fides sit, intelligamus. Nam cum omni, quem habuit ad Ecclesiae doctrinam, sermone numquam Patrem sine Filii confessione loqueretur; tamen ut veritatem nominis hujus quanta posset humani sermonis significatione monstraret: ait, Quid ad haec? Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui filio proprio non pepercit, sed tradidit eum pro nobis . Num quidnam etiam nunc adoptionis in eo erit nuncupatio, in quo proprietatis est nomen? Apostolus enim volens charitatem erga nos Dei ostendere, ut magnificentia Dei dilectionis ex comparationis genere nosceretur, non pepercisse Deum proprio filio suo docuit: non utique pro adoptandis adoptato, neque pro creatis creaturae, sed pro alienis suo
Abbreviated transcription (Latin):
uo cẽmutorũ linguas solutas & incursũ claudorũ pedes alacres & coeco¬
rum oculos cernenter & mortuorũ uitas reuertentes f&ens iam lazarus
constiterat aduocẽ sepulchro uocatus nullo int̃ uallo uocis & uitacitus
fuerat egressus & adhuc odorẽ mortis insensũ nariũ sp̃uagente ipse
iam uiuus ad stit erat: taceo dec&eris magnarũ uirtutũ & diuinarx
operationib Nuncergo primũ intellegitis qͥ sithiemissus ecȩlis

Expanded text:
ocem mutorum linguas solutas, et in cursum claudorum pedes alacres, et caecorum oculos cernentes, et mortuorum vitas revertentes. Foetens Lazarus constiterat ad vocem, et e sepulcro vocatus, nullo intervallo vocis et vitae, citus fuerat egressus, et adhuc odorem mortis in sensum narium spiritu agente, ipse jam vivus adstiterat . Taceo de caeteris magnarum virtutum et divinarum operationibus. Nunc ergo primum intelligitis qui sit hic missus e coelis,
Abbreviated transcription (Latin):
tas ueritassit: Hȩc enĩ apudte omnia demutantur in falsa apostolus
concessa sibi optima intellegentia ułrũ dĩfiliũ dicit: Tuad firmas
creationẽ tup̃dicas adoptionẽ. Tunegas natiuitatẽ : & cũ hic uerus
surrectio. cuille ñuerus ẽ. Et hȩc quidem iohannes discipulus ad nõ

Expanded text:
tas veritas sit ? Haec enim apud te omnia demutantur in falsa. Apostolus tas veritas sit ? Haec enim apud te omnia demutantur in falsa. Apostolus concessa sibi optima intelligentia verum Dei filium dicit: tu affirmas creationem, tu praedicas adoptionem, tu negas nativitatem. Et cum hic verus surrectio, cui ille non verus est. Et haec quidem Joannes discipulus a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
ens & nesciens ad sacra mentũ salutis urȩ difiliũ uenisse ꝑ hoc indigna opti¬
mȩ huius intellegentiȩ sensu creaturȩ potius adoptiuũ nomen quã ue
secr&is ed ostaes : uelquis hodie nouus huius scientiȩ tuȩ austorẽ: an ne
seer&o tibihoc ꝑ familiaritatẽ amoris recũbenti inpestussuũ dñs
ostendit᷑ Autsolus ad erucem sequens int̃c&era suscipiendȩ tibi inmatrẽ
mariȩ p̃ceptahȩe quoquilla specialis inte amoris contestatione dȩdi¬
cist ad sepul crum prior quoq p&ro currens adeptus es uel intra con¬
senus angelorũ & signatorũ librorũ in solubiles nexus & signorũ cęlest¬
um multiformes potestates & nouarũ at̃q in conp̃ hensi biliũ cantio¬
nũ hymnos sempit̃nos. tampiatibi hȩc ꝑ agnũ ducẽ reuelata doc¬
trina ẽ nepat᷑ pat̃sit. nefilius filius sit ne natura naturasit. neueri¬

Expanded text:
m ac nomen proficiens, et nesciens ad sacramentum salutis nostrae Dei filium venisse per hoc indigna optim ac nomen proficiens, et nesciens ad sacramentum salutis nostrae Dei filium venisse per hoc indigna optimae hujus intelligentiae sensu, creaturae potius adoptivum nomen quam versecretis edocta es? vel quis hodie novus hujus scientiae tuae auctor est? An ne secreto tibi hoc per familiaritatem amoris recumbenti in pectus suum Dominus ostendit ? Aut solus ad crucem sequens, inter caetera suscipiendae tibi in matrem Mariae praecepta, haec quoque in illa specialis in te amoris contestatione didicisti ? Vel ad sepulcrum prior quoque Petro currens adeptus es ? Vel intra consessus angelorum 166 et signatorum librorum insolubiles nexus, et signorum coelestium multiformes potestates, et novarum atque incomprehensibilium cantionum hymnos sempiternes, tam pia tibi haec per Agnum ducem revelata doctrina est, ne Pater pater sit, ne Filius filius sit, ne natura natura sit, ne veri
Abbreviated transcription (Latin):
quid agis tuadsertor ereaturȩ & de ñ extantib xp̃i nouus condi¬
tor sipfessionẽ tenes ꝓfitentes nomen recognosce: ancũ crea¬
torem & ereaturã patrẽ & filiũ p̃dicabis ꝑ ad simulatas nominũ uoces & clu¬
dere poise teeredis ncesse antixp̃s intellegaris siinfide tua ꝑ naturã patest &
ꝑ naturã filius em̃aledilus egosũ obꝓbriũ intealieni nominis refereus:
sin uero simulata omnia sunt & potius nuncupata quã ꝓpria fidei
tuȩ ab apostolo disce cognomen &audiq̃: sit crediti filifides sequitur
enĩ quinegatsiliũ neqi patrẽ hab& qui confit&urfiliũ & filiũ & patrẽ
hab&: Negans siliũ car& patre. confiteni filiũ atq habens hab& pa¬
trẽ q̃ rohic quid ad optiua nomina locihabeant Nũquid ñ naturş
filiusdi uenit & concarnatus c̃ ꝓpt̃nos & passus ẽi & resurgeus demor¬
tuis ad sum psitnos & dedit nob̾ intellestũ optimũ ut intellegam̃ uerũ &

Expanded text:
Quid agis tu assertor creaturae, et de non exstantibus Christi novus conditor? Si 165 professionem tenes, profitentis nomen recognosce. An cum creatorem et creaturam Patrem et Filium praedicabis, per assimulatas nominum voces excludere posse te credis, ne esse antichristus intelligaris? Si in fide tua per naturam pater est, et per naturam filius est; maledicus ego sum, opprobrium in te alieni nominis referens. Sin vero simulata omnia sunt, et potius nuncupata quam propria; fidei tuae ab apostolo disce cognomen, et audi quae sit crediti Filii fides. Sequitur enim, Qui negat Filium, neque Patrem habet: qui confitetur Filium, et Filium et Patrem habet . Negans Filium caret Patre: confitens Filium atque habens, habet Patrem. Quaero hic quid adoptiva nomina loci habeant. Numquid non naturae filius Dei venit, et concarnatus est propter nos, et passus est, et resurgens de mortuis assumpsit nos, et ded
Abbreviated transcription (Latin):
dostrina apostolicae p̃dicationis arguitur. natiuitatẽ quidẽ confessa sed& ni¬
tatẽ natiuitatis ꝓfen& a & natiui tas testar&ur austorem& &̾nitas insacramen¬
todiuinȩ natiurtatis sensũ humanȩ opini onis & ceder &pfertur eñ aduersũnos
sapientiȩ deseꝓtestati o. q̃iereatã sedocuer it hisdictis. Dñsereauit me in itiũuia
rũ suarum s otemiserheretice qui indulta eclesi̧ aduersussinagogã arma con¬
trafidem ecclesiasticȩ p̃dicationis inuadis & dostrinȩ salutaris munitissimã m¬
tellegentiua rapis aduersũ uniuersorũ salutẽcreaturã xp̃mꝑhȩc uerbaese con¬

Expanded text:
doctrina apostolicae praedicationis arguitur, nativitatem quidem confessa, sed aeternitatem nativitatis professa: ut et nativitas testaretur auctorem, et aeternitas in sacramento divinae nativitatis sensum humanae opinionis excederet. Profertum enim adversum nos Sapientiae de se --Et o te miser, haeretice, qui indulta Ecclesiae adversum Synagogam arma, contra fidem ecclesiasticae praedicationis invadis: et doctrinae salutaris munitissimam intelligentiam rapis adversum universorum salutem; creaturam Christum per haec
Abbreviated transcription (Latin):
ris li uinanis ẽnequntellegentia & tamen in hoc ꝓfessionib desedi creditur:
a& naesse apostolica fides cũ locuta sit idrur sũ ñ fuisse antequã nascitur ꝑ
sensũ humanȩ iutellegentie nr̃i tẽporis infidelitas eloquitur. cũ qđ ante tẽpusna¬
tũ ẽsemꝑ ẽ natũ quia id qđ est ante a & nũ tẽpus. hoc semꝑ ẽ qđ aũ semꝑẽnatũ ñ ad
ditinsensũ utũ fuerit autequã natussit quia quiante tẽpora & nanatusẽ.
natus esse sẽꝑ insensuẽ: cũtamen ante tẽpora natũ esseñ subeat insensũ nã
siqđ iliq conuenit antecreaturã. seumuisibilem seu corporalem & ante
omia secula & tẽpora a& na & antesensũ omne natus confitendus ẽesse.
quiꝑ id qđ ita natus ẽ semꝑẽ concipiquoq nullo sensulic& utñ fuerit
antequã nascitur: quia & ante sensuo mnẽ ẽquiante tẽpora & nanatus ẽ:

Expanded text:
is est, neque in intelligentia; et tamen in hoc professionibus de se Dei creditur: ante tempora aeterna esse, apostolica fides cum locuta sit; id rursus non 425 fuisse ante quam nascitur, per sensum humanae intelligentiae, nostri temporis infidelitas eloquitur? cum quod ante tempus natum est, semper est natum: quia id quod est ante aeternum tempus, hoc dit in sensum, ut non fuerit ante quam natus sit: quia qui ante tempora aeterna natus est, natus esse semper in sensu est; cum tamen ante tempora natum esse non subeat in sensum. Nam si, quod utique convenit, ante creaturam seu invisibilem seu corporalem, et ante omnia saecula et tempora aeterna, et ante sensum omnem natus confitendus est esse, qui per id, quod ita natus est, semper est; concipi quoque nullo sensu licet, ut non fuerit ante quam nascitur; quia et ante sensum omnem est, qui ante tempora aeterna natus est,
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ dehussit & sint insigua & tempoia & annos: Sed quiante caelũ ẽ qđ secun¬
dũ uos &iam antetẽpusc̃idem & ante seculũ ẽ ꝓieq solum ante sȩculum ẽ sed &iam
ante generatiouis generationũ sȩcula p̃euntes : quid caducis & t̾renis & angustis
diuna & infinita condudis nescit paulus in xp̃o nisi tẽporum a&iutatẽ ñ postali¬
quid essesapientia sed anteo iniua loquitur: tecũ asole acluna. tempora instituta st̃
xpmaudauid ante solem ꝑ manere significat dicens: Antesolem nomenei: Qne
resdi mundiistius origine incb̾atas arbitrarerisidem ait: & antelunã generatio¬
& tendatsedhune modũ tantũ habcat religiosȩ opini oiis fides: ut dñmihiinxp̃m

Expanded text:
scriptum de his sit: Et sint in signa et tempora et annos . Sed qui ante coelum est, quod secunscriptum de his sit: Et sint in signa et tempora et annos . Sed qui ante coelum est, quod secundum vos etiam ante tempus est, idem et ante saeculum est. Neque solum ante saeculum est, sed etiam ante generationes generationum saecula praeeuntes. Quid caducis et terrenis, et angustis divina et infinita concludis? Nescit Paulus in Christo nisi temporum aeternitatem. Non post aliquid se esse Sapientia, sed ante omnia loquitur. Tecum a sole ac luna tempora instituta sunt: Christum autem David ante solem permanere significat dicens: Ante solem nomen ejus . Et ne res Dei mundi istius origine inchoatas arbitrareris, idem ait: Et ante lunam generatioextendat: sed hunc modum tantum habeat religiosae opinionis fides, 428 ut Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
quia siquid defilio mens r&ro asta scrutabitur nibil aliud scrutantis sen¬
ita & filio debitũe ꝑ natiui tatẽ semꝑ esse natiuntas aũ nihil aliud quã patrẽ
neq pat̃ aliud quã natiuitatẽ enuntiabit mediũ enĩ nihil quiequã noim¬
semꝑ & filius quia quantũ filio tẽporis neseꝑ filius fuerit ab negitur tantũ
patrideẽ ne sẽꝑ pater sit: ut lic& sẽꝑ dis nontamen & pat̾ in ea fueritin
natiuitatis sed patri generationes ad scribat quia generationis modos
tepiũ ẽ paulũ impi&atis necesse ẽ filiũ ante tẽpora a& na essedicentẽ co¬
demisnes & iam ipsã testantẽ desepͣientiã qđ ante sȩcula fundatasit
criminerisꝙ̃. patriaderat tunccũcȩlũ p̃parar& sedta utđo intiũ tribuas quo pat̃
ẽprius tem poribinitiũ decernequocoep sint.ꝙ̃. sico epta sunt mendax ẽ apostolus
qui easit ꝓfeisus a& na sol&is enĩ tẽpora desolis aclunae creationẽ numera requia

Expanded text:
quia si quid de Filio mens retroacta scrutabitur, nihil aliud scrutantis sener nativitatem semper esse. Nativitas autem nihil aliud quam patrem, neque pater aliud quam nativitatem enuntiabit. Medium enim nihil quidquam nomit si semper Pater, semper et Filius: quia quantum Filio temporis, ne semper filius fuerit, abnegabitur; tantum Patri deest, ne pater semper sit: ut licet semper Deus, non tamen 427 et pater in ea fuerit innativitatis, sed Patri generationem adscribat: quia generationis modus te pium est, Paulum impietatis necesse est, Filium ante tempora aeterna esse dicentem , condemnes: etiam ipsam testantem de se Sapientiam, quod ante saecula fundata sit, crimineris: quae Patri aderat tum, cum coelum praepararet. Sed tu, ut Deo initium tribuas quo pater est, prius temporibus initium decerne quo coepta erunt: quae si coepta sunt, mendax est Apostolus, qui ea sit professus aeterna. Soletis enim tempora de solis ac lunae creatione numerare, quia
Abbreviated transcription (Latin):
pora enĩ omiua uel opinione conplestimur uel scientia cũqđ nuncẽ sci¬
mꝰ ñ &iam pridie fuisse quia qđ pridiefuerit nuncñ sit qđ aũ nuncẽ
nunctantũ sit ũ & pridie fuerit: opinione uero it ap̃terita in&i¬
mur. uanteurbeni aliquã insticutã ñ ambigauir tẽpusfuisse quo urbs
instituta ñ fuerit: cũergo uel scientiȩ uel opinioni nr̃s subiaceñtẽ pora sensu huma¬
uş intelle gentiȩ iudicamꝰ. Vt dealiquare rationẽ dixisseeistimeniur ñ fuit
ut autequãnatus ẽ cuiq aute tẽpora a& na ꝓmissum &nũ sit secundũbeati

Expanded text:
pora enim omnia vel opinione complectimur, vel scientia: cum quod nunc est, scimus non etiam pridie fuisse, quia quod pridie fuerit, nunc non sit: quod autem nunc est, nunc tantum sit, non et pridie fuerit. Opinione vero ita praeterita metimur, ut ante urbem aliquam institutam non ambigatur tempus fuisse, quo urbs instituta non fuerit. Cum ergo vel scientiae vel opinioni nostrae subjacent tempora, sensu humanae intelligentiae judicamus; ut de aliqua re ratione dixisse existimemur, non fuit ut ante quam natus est, cuique ante tempora aeterna promissum est aeternum, si
Abbreviated transcription (Latin):
argute huius int̾rogationis calũnia antefertur sunquit in sensũ ñca¬
dit ñ fuisse antequã nascitur reliquũ hoc sensui ẽ utquierat natussit:
nũ quid antetẽpora a&naesse id ipsũ sitqđ ẽ eũ quieratnasci qͥuia nasci qđ
erat. iamũ nasciẽ sed seipsũ demutare nascendo Natũ aũ. semꝑesse
hocẽ sensũ tẽporum nascendo p̃currere: neq intellegentiae patere aliquaꝵ¬
dofuise ũ natũ ñ ẽitaq id ipsũnatuĩ ante tẽpora & na semꝑesse& esse ante
quã nascinatũ aũ antetẽpora ad nasem ꝑesse e cludit ñ fuisse antequã nas
citur coerũ ñ reliquit prius esse quãnas ci quia qui ultra sensũ ẽinnullo

Expanded text:
argute hujus interrogationis calumnia antefertur: « Si, inquit, in sensum non cadit non fuisse ante quam nascitur, reliquum hoc sensui est, ut qui erat natus sit.numquid ante tempora aeterna esse, id ipsum sit quod est, eum qui erat nasci? quia nasci quod erat, jam non nasci est, sed se ipsum demutare nascendo. Natum autem semper esse hoc est, sensum temporum nascendo praecurrere, neque intelligentiae patere aliquafuisse non natum. Non est itaque id ipsum, natum ante tempora aeterna semper esse, et esse ante qua. --Caeterum non relinquit prius esse quam nasci: quia qui ultra sensum est, in nullo
Abbreviated transcription (Latin):
cui qđ ẽ ꝓpriũ ꝓpriu &nũ. Neminiaũ dubiũ qͣuin generatio signifi c& natiui¬
tatẽ &̾ natiuitas manentẽ doceat ñ &iã ñianentẽ: Porro aũambigiñpotest nemi¬
nẽquierat nascrnã nascendi a deũ ̃ ꝓficit causa quiꝑ se maneat a&nus seduii¬
genitus ds̃qui & disapientia & diuirtus & uerbũ ẽ cũnatussit patrẽ testatur aue¬
torẽ cũ & manente natus e. ñ ẽnatus & nihilo &cũante tẽpora & nauatus. om¬
nascer&ur Sienĩ seusui nr̃o subiac& ut ñfuerit antequã natus ẽ iamuatiui¬
tate eius & sensus uoster & tẽpus anterius ẽ quia omne qđ ñ fuit ĩam & sensui ob¬
noxiũ & tẽporiẽ in eaipsa significatione qua ñ fuit quia ñ fuisse parstẽporis ẽ
a & nir tẽpora confitemur: quia confiteri necesseẽ inquonos a postoli carũ aç ꝓ¬
f&icarũ p̃dicationũ dicta concludunt cũ tamen seusus humanuf intellegen¬
ti am intẽporalis natiuitatis ñ adp̃hendat: quia aliquid innaturis t̃renifan¬

Expanded text:
generatio significet nativitatem, 423 et nativitas manentem doceat , non etiam non manentem. Porro autem ambigi non potest, neminem qui erat nasci. Nam nascendi ad cum non proficit causa, qui per se maneat aeternus. Sed unigenitus Deus, qui et Dei Sapientia et Dei Virtus et Verbum est, cutorem; cum ex manente natus est, non est natus ex nihilo; et cum ante tempus natus est, omSi enim sensui nostro subjacet, ut non fuerit ante quam natus est; jam nativitate ejus et sensus noster et tempus anterius est: quia omne, quod non fuit, jam et sensui obnoxium et tempori est in ea ipsa significatione qua non fuit; quia non fuisse, pars temporis est. aeterna tempora confitemur; quia confiteri necesse est, in quo nos apostolicarum ac propheticarum praedicationum dicta concludunt: cum tamen sensus humanus intelligentiam intemporalis nativitatis non apprehendat, quia aliquid in naturis terrenis an
Abbreviated transcription (Latin):
naturi. Ad oraturis dũt in spu dm̃ sp̃m: alter in officio alt̃ in honiore est: quia dis¬
inuisibilem at̃q in comphensibilem in his q̃i in uisibilia & in conp̃hensibilia sunt
adorandũatq ita natura et muneris & honoris significata ẽ. cũ in sp̃u dm̃
sp̃m docuit adorandum: & libertatem acscientiã adorantium & ad orandi
haberiq unũ ẽ ñequeadem si gnificatio contin&eum atq eius: itacũ ait dr spi est¬
is deindea postolis c&erisq credentib: ad cognitionẽ eiusq̃ : indulta ẽ ueritatis
Quod aũsit offitiũ eius in nob̵ uerbis ipsius dñi audiamus. Ait enĩ adhucitiulta
habeo q̃ dicam uob̃sed non potestis illa modoportare. & pedit enĩ uobis. ut ego
tam sneromittã uob aduocatũ: Et rursum: egoro gabo patrẽ meũ & aliũ¬

Expanded text:
oraturi. Adoraturis autem in Spiritu Deum Spiritum, alter in officio, alter in honore est; quia disoraturi. Adoraturis autem in Spiritu Deum Spiritum, alter in officio, alter in honore est; quia disinvisibilem atque incomprehensibilem in iis quae invisibilia et incomprehensibilia sunt adorandum. Atque ita natura et muneris et honoris significata est, cum in Spiritu Deum Spiritum docuit adorandum, et libertatem ac scientiam adorantium, et adorandi haberique unum est, neque eadem significatio continet eum atque ejus. Ita cum dicit, Domitus deinde apostolis caeterisque credentibus, ad agnitionem ejus quae indulta est veritatisQuod autem sit officium ejus in nobis, verbis ipsius Domini audiamus. Ait enim: Adhuc multa habeo quae dicam vobis, sed non potestis illa modo portare . Expedit enim vobis ut ego eam; si iero, mittam vobis Advocatum . Et rursum: Ego rogabo Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
respondit crede mihi mulier quoniã uenidiora & nuncẽ quando ne¬
q inistomonte neq in hierus olimis ad orabitis patrẽ : Vos ad oratis
qđ nescitis nos adoramus qđ scimus q̃m̃ salus &x iudeis ẽ seduenithora &
nuncẽ cũ ueri adoratores ad orabunt patrẽ in sp̃u & ueritate: Renĩ
Iulier igitur traditionũ memorpat᷑ narum. uel tã quã samana
inmonte uel tã quã hierusalen in templo ad orandũ dm̃ & sistima¬
bat qđ samaria ad orandũ dm̃ ꝑtrans gressionẽ legis locũ montis ele¬
gerat. Iudeiuero templũ a solomone conditum. religionissedem ecisti¬
mabant. quorũ utrorũ q p̃sumptio autꝰ collis edito. autin& struc¬
te domus conca uodm̃ intraquẽ omnia & traquẽ nihil eius capa x
nec tenetur quia ꝑ naturaesue uirtutẽ: ubiqẽ nequsquã ab est. in omñib
omnis &uberans: hosigitur ueros esse adoratores qui in spũ & ueritate sint ad¬

Expanded text:
respondit: Crede mihi, mulier, quoniam venit hora, quando neque in isto monte, neque in Jerosolymis adorabitis Patrem. Vos adoratis quod nescitis, nos adoramus quod scimus, quoniam salus ex Judaeis est. Sed venit hora, et nunc est, cum veri adoratMulier igitur traditionum memor paternarum, vel tamquam Samaria in monte, vel tamquam Jerusalem in templo adorandum Deum existimabat: quod Samaria ad adorandum Deum per transgressionem legis locum montis elegerat, Judaei vero templum a Salomone conditum religionis sedem existimabant: quorum utrorumque praesumptio, aut collis edito, aut exstructae domus concavo, Deum intra quem omnia et extra quem nihil ejus capax nec tenetur, qui per naturae suae virtutem ubique est, neque usquam abest, in omnibus omnis exuberans: hos igitur veros esse adoratores, qui in Spiritu et veritate sint ad
Abbreviated transcription (Latin):
particeps ñ ẽparticeps tamenei ȩxea nascer&iur adumiptione qͣ a roẽ unctioenillo
ñbeate illi& in corruptȩ& innaturadi manenti natiuitate ꝓfecit sed corporis sacramento &
sanctificationi hominis a ssupti: p&ro a postolo testante cũait : conuenerunt enĩuere
inentũ carnis regeneratȩ & que admodũ in spudi & uir tute unctussit ñambiguũ
łunscũ ascendente eodeior dane uox dipatris auditasit Filius meus estu ego hodie
noscer&ur. C&erum cũmn principio apud dm̃ eratdis uerbũ ñ hab& ullam aut
causã autenanretionẽ naturȩcius unctio ꝙ̃ nihilaliud quã esse in principio nuntia¬

Expanded text:
ps tamen ei ex ea nosceretur assumptione qua caro est. Unctio enim illa non beatae illi et incorruptae et in natura Dei manenti nativitati profecit, sed corporis sacramento et sanctificationi hominis assumpti, Petro apostolo testante, cum ait: Convenerunt enim in mentum carnis regeneratae. Et quemadmodum spiritu Dei et virtute unctus sit, non ambiguum est, tum cum adscendente eo de Jordane vox Dei patris audita est: Filius meus es tu, ego hodieeus. --Caeterum cum in principio apud Deum erat Deus Verbum, non habet ullam aut causam aut enarrationem naturae ejus unctio, quae nihil aliud quam esse in principio nuntia
Abbreviated transcription (Latin):
ds itaut nouissima ab eo mors inimica uincatur dehine sub iestis omnib
eip̃ter eũqui sub iccitei omnia: t unc subici&ur ipse subicienti sibi omnia

Expanded text:
Deus ita, ut novissima ab eo mors inimica vincatur. Dehinc subjectis omnibus Deus ita, ut novissima ab eo mors inimica vincatur. Dehinc subjectis omnibus ei, praeter eum qui subjecit ei omnia; tunc subjicietur ipse subjicienti sibi omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tur: primũ finis deinde traditio deinde sub iestios ut ꝑ hȩc autdesinat xp̃s
infine. aut regnũ tradendo ñteneat. aut & tra dinaturã do subiestus &c istae¬
Ac primũ noscendũe. ñ huncordinẽ a postolioȩ esse dostrinȩ. Primũem̃ regui
craditio ẽ deinde subiestio p̾tremofinis. sed singulis quib:q. causis ꝓpriaqua¬
rumq causarũ genera subiesta sunt: utdũ ressingulȩ inresalias desinant
habeat semꝑ sub iacentẽ sibi causam causa p̃cedens: finisenĩerit. sed cũ tradi¬
derit regnũ dotrad& aũregnũ. sed cũ cuacuauerit omnẽ magistratũ & om¬
nẽ potestatẽ euacuabit aũ omnẽ magistratũ & potestatẽ quia oport& eũ res
nare Negnabit aũdonecponat om̃s inimicos sub pedib suis: Ponst uero
inimicos subpedib suis quia dsei subiecit omnia subpedib eiꝰ Subiecit aũ

Expanded text:
tur, primum finis, deinde traditio, deinde subjectio: ut per haec aut desinat Christus tur, primum finis, deinde traditio, deinde subjectio: ut per haec aut desinat Christus in fine, aut regnum tradendo non teneat, aut extra Dei naturam Deo subjectus exsistacendum est, non hunc ordinem apostolicae esse doctrinae. Primum enim regni traditio est, deinde subjectio, postremo finis. Sed singulis quibusque causis propria quarumque causarum genera subjecta sunt: ut dum res singulae in res alias desinant, habeat semper subjacentem sibi causam causa praecedens. Finis enim erit; 392 sed cum tradiderit regnum Deo. Tradet autem regnum; sed cum evacuaverit omnem magistratum et omnenare. Regnabit autem, donec ponat omnes inimicos sub pedibus suis. Ponet vero inimicos sub pedibus suis; quia Deus ei subjecit omnia sub pedibus ejus. Subjecit autem
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓbabile ad fer&ur ñpudeat eos secundũ a postolũ ꝑ reulationẽdi sapere ꝑfelis
neq magis ament ueritatẽ nescisse quanon oderint ꝑ mansisse ñ ueriseo senĩ qui
alit̾ sapiunt & quib idds reuelauit mon& inid festinare in quoiu gresi fuerunt
utr elistoprimõ ignorantie sensusecundũ ꝓposite festinationis in gressũ reuelans¬
nẽ ꝑfeste intellegentiȩ consquamur: in grediamur itaq in quo festinabimus
& si forte festinationẽ nram deu ii itineris error moratur ꝑreuelationẽ ta¬
inquo restaurata sunt omnia incelis & int̾ra. cui constant omuia inquo & cũqus
qd ꝑfeste sapitur reuelabit: Itaq secundũ apostolica sidẽ sacramentũ diftorũ
p̃sentiũ r& rastemꝰ & eomodo quo superius a nob̵ trastata sunt omnia utom¬
nẽ impiȩ uoluntatis sensũ subdictis apostolicis p̃ceptũ & ipsa fidei apostolicȩ

Expanded text:
et probabile afferetur; non pudeat eos secundum Apostolum per revelationem Dei sapere perfecte: et probabile afferetur; non pudeat eos secundum Apostolum per revelationem Dei sapere perfecte: Neque magis ament veritatem nescisse quam oderint permansisse non veris. Eos enim, qui aliter sapiunt, et quibus id Deus revelavit, monet in id festinare, in quo ingressi fuerint: ut relicto primae ignorantiae sensu, secundum propositae festinationis ingressum, revelationem perfectae intelligentiae consequantur. Ingrediamur itaque in quo festinavimus. Et si forte festinationem nostram devii itineris error moratur; per revelationem tain quo restaurata sunt omnia in coelis et in terra, cui constant omnia, in quo et cum quo eus nobis id quod perfecte sapitur revelabit. Itaque secundum apostolicam fidem sacramentum dictorum praesentium retractemus; et eo modo, quo superius a nobis tractata sunt omnia, ut omnem impiae voluntatis sensum sub dictis apostolicis praeceptum ex ipsa fidei apostolicae
Abbreviated transcription (Latin):
nis mnerer&ur: Ergositimotheus apostolico testimonio homodi& legitimꝰ pau¬
lo secundũ fidem filius. lintellegat admon&ur: quia e dñs intellegentiã inom¬
nib sit daturus nos quoq adinoneri ꝑ apostolũ ad intellegentiã meminerimꝰ.
scientes dñm nob̃ intelle gentiã onnniũ prȩstaturũ & siforte humanȩ condi
tionis errore p̃sũpto aliquid sensu tenebimꝰ. ꝓfestũ intellegentiȩ ꝑreuelatio¬
nis gratiã ñ recusemꝰ: nemitellexisse aliquid seiel suo sensu adidualeatũ pu¬
deat restius aliquid demutando sentire: ob qđ prudent̃ consulteq inode¬
raudum hȩc ad phil ippenses quoq idembeatus a postolus scribit. Quot
anterior d̃i reuelationi pãapostolus nouit in quosapiant quis apiunt ꝑ fec¬
suuda hancarehanȩ scientiȩ dis pensationẽ alit̃ intellexerunt & ꝑ nosrestũ aliqu

Expanded text:
nis meretur. Si ergo Timotheus apostolico testimonio homo Dei , et legitimus Paunis meretur. Si ergo Timotheus apostolico testimonio homo Dei , et legitimus Paulo secundum fidem filius, ut intelligat admonetur, quia ei Dominus intelligentiam in omnibus sit daturus; nos quoque admoneri per Apostolum ad intelligentiam meminerimus, scientes Dominum nobis intelligentiam omnium ptionis errore praesumptum aliquid sensu tenebimus, profectum intelligentiae per revelationis gratiam non recusemus: Ne intellexisse aliquid semel suo sensu ad id valeat, ut pudeat rectius aliquid demutando sentire. Ob quod prudenter consulteque moderandum haec ad Philippenses quoque idem beatus Apostolus scribit: Quotqanterior Dei revelationi. Nam Apostolus monuit in quo sapiant, qui sapiunt perfechanc arcanae scientiae dispensationem aliter intellexerunt, et per nos rectum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ili in xp̃m elestus gentiũ magist. quantapo test ab soluti sermonis significa¬
tione demonstrat& qui in euarranda usq ad terciũ cȩlũ raptus audiss&::
eatantũ quorũ natura humana capaxess&: sensui humane intellegentiȩ
reuelauit ũ ignorans tamenq̃ dã ñstatim posseeaq̃. audiuntur in¬
tellegi quia insirmitas nr̃a alit̃ inuerũ atq absolutũ mentis iudiciũ
eaq̃ in aures trans funderentur acciper&. longiore ad cunctandũ mora
seusui potiusquã aud itui derelicta cũ & audisse uocissit & intellexisse
rationi fdotamen intellegentiȩ cupidis intellegentiã reuelante: Nãq¬
q ad timohieũ ꝑ auiȩ ac matris. glori ꝯsamfidemsacris ab iufan¬
tia litteris institutũ seribens plurima hocquoq ad didit: intelleges q̃edico labit
enitibidis inomnib intellesti: ad monitio intellegendi &x difficultate intelle gentiş
eantellegentiş uero ado donũsidei munus ẽꝑ quã firmitas sensus gratiã reuelatio¬

Expanded text:
m electus gentium magister, quanta potest absoluti 390 sermonis significatione demonstrat. Et qui inenarranda usque ad tertium coelum raptus audisset, ea tantum, quorum natura humana capax esset, sensui humanae intelligentiae revelavit: non ignorans tamen quaedam non statim posse atque audiuntur intelligi, quia infirmitas nostra serius in verum atque absolutum mentis judicium ea, quae in aures transfunderentur, acciperet; longiore ad cunctandum mora sensui potius quam auditui derelicta, cum et audisse vocis sit, et intellexisse rationis, Deo tamen intelligentiae cupidis intelligentiam revelante. Namque ad Timotheum per aviae ac matris gloriosam fidem sacris ab infantia litteris institutum scribens plurima, hoc quoque addidit: Intellige quae dico, dabit enim tibi Deus in omnibus intellectum . Admonitio intelligendi ex difficultate intelligentiae est. Intelligentiae vero a Deo donum, fidei munus est, per quam infirmitas sensus gratiam revelatio
Abbreviated transcription (Latin):
inomnib & ꝙ̃ reudũ nunc ante omnia ẽ anfinis defestiosit antraditio amis¬
siosit ansubiestio infirmitassic qͣ sihis sibi coutrarus non subia cebuut eruni
ait. Nonuenilegem soluere sedadimplere. Finis ndefestioẽ sed consũmata ꝑfec

Expanded text:
i. --Et quaerendum nunc ante omnia est, an finis defectio sit, an traditio amissio sit, an subjectio infirmitas sit. Quae si his sibi contrariis non subjacebunt, erunt ait: Non veni legem solvere, sed adimplere ; finis non defectio est, sed consummata pe
Abbreviated transcription (Latin):
guatur & causã ñad id ꝗd in cremento ñ eg& spestat unctionis ꝓfestused adid qđ
ꝑ incrementũ sacramenti pfestueguit unstionis. idẽ utꝑunctionẽ scificatus ho
tratu ob qũ adõ suo p̃participes un guitur & ꝓpterea quia iustitiã dilexe¬
rit& iniquitatẽ oderit unguiturcurꝓf& ȩ sermo ñ ad eã xp̃iuaturã
ꝑtinebit in quaei sunt & carnis ad suptione participes cũp̃sertim Ita se

Expanded text:
gitur ex causa; non ad id, quod incremento non eget, spectat unctionis profectus, sed ad id, quod gitur ex causa; non ad id, quod incremento non eget, spectat unctionis profectus, sed ad id, quod per incrementum sacramenti profectu eguit unctionis, id est, ut per unctionem sanctificatus homtratur, ob quam a Deo suo prae participibus ungitur; et propterea, quia justitiam dilexerit et iniquitatem oderit, ungatur: cur prophetae sermo non ad eam Christi naturam pertinebit, in qua ei sunt ex carnis assumptione participes? cum praesertim ita se
Abbreviated transcription (Latin):
res oelegesunt xp̃ixp̃s nuncqui participes unguitur posterior intẽporeẽ diunstis
participib antesertur deuiq ille ꝓf&iae sermo posteriorẽ unctionẽ hancꝙ̃. intẽ¬
pore ess& ostenditdicens Dilex isti iustitiã & odistiiiiquitatẽ. ꝓpterea unxitteds
dstuus oleo &ultationis p̃consortes tuos: Consequens & p̾terior causa nũ quã refer¬
tur ut prior sit quia meruisse aliquid posterius e quã esse qui possit mereri: mererieũ
eĩẽ qui sibipsemeriti ad quirendi austor &xistat Siigitur natiuitati uni geuitidi
unstionẽ deputabimꝰ. ꝙ̃. unstio obmeritũ dilectȩ iustitiȩ & ꝑoseimquitatis indul¬
tasit ꝓuestus potius ꝑ unstionẽ unigenitus dĩ quã genitus intellegitur Iamq ꝑ in¬
creuienta & ꝓfestũ dsconsũ mabitur qui ñ natus disit sed indm̃sit unstusex meri¬
indiñ ꝑcausã ꝓfecit sedineo qd natusẽ uihil aliud ẽ nascendo quã ds ẽ. cũuero un¬

Expanded text:
 prae participibus ungitur, posterior in tempore est, dum unctis participibus antefertur. Denique ille prophetiae sermo posteriorem unctionem hanc, quae in tempore esset, ostendit dicens: Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem; propterea unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae consortibus tuis . Consequens et posterior causa numquam refertur ut prior sit: quia meruisse aliquid, posterius est, quam esse qui possit mereri. Mereri enim ejus est, qui sibi ipsi meriti acquirendi auctor exsistat. Si igitur nativitati unigeniti Dei unctionem deputabimus, quae unctio ob meritum dilectae justitiae et perosae iniquitatis indulta sit; provectus potius per unctionem unigenitus Deus, quam genitus intelligetur: jamque per incrementa et profectus Deus consummabitur, qui non natus Deus sit, sed in Deum sit unctus ex meriam profecit: sed in eo, quod natus est, nibil aliud est nascendo, quam Deus est. Cum vero un
Abbreviated transcription (Latin):
iħis ds̃ uerbũ esse ñ destitit cõmunio nob& illi ad patrẽ& dm̃ex ea tantũ ẽ natura
qua frat̃ ẽ quia asceudo ad patrẽ meũ & ad patrẽur̃m & ad dm̃ meũ & ad diñ
fratrib nuntiatũ. Nonin cautis aũ neq ad occasionẽ impi&atis incer¬
tis significationib sermo a postolicus loquitur: u nunc euan gelist dic¬
tum dñ aꝓfessone fratrũ incipiens. totius disti ꝓfesionẽ ad eius nature consor¬
tũ docuode quafratest ꝑtinerequia serno ẽ distiunatus ad frs̃neaiddimu¬
nitatis contumeliã reputar&ur. quod ad sacramentũ pi&atis pdicabatum

Expanded text:
s Deus Verbum esse non destitit; communio nobis et illi ad patrem et Deum ex ea tantum est natura, qua frater est: quia adscendo ad patrem meum et ad patrem vestrum, et ad Deum rvo Deus est. --Non incautis autem neque ad occasionem impietatis incertis significationibus sermo apostolicus loquitur. Ut nunc Evangelista dictum Domini a professione fratrum incipiens, totius dicti professionem ad ejus naturae consortium docuit, ex qua frater est, pertinere, quia sermo est destinatus ad fratres: ne ad divinitatis contumeliam reputaretur, quod ad sacramentum pietatis praedicabatur;
Abbreviated transcription (Latin):
unctioẽ. &cũnon ea uerbi natiuitas qđ in principio apud diñ dserat
unstasit indm̃ necesseẽ unguatur qđ posterius sit in dispensatione
cranentũ qđ manifestatũ in carneẽ sensu impio uiol& nec sequis quã
uni genito ꝑ substantiũ diuinitatis &ęqu&: sit nob̾ ille& frat̃& parti¬
finis: autuaturȩ abolitio autpotestatis defestio. aut diuinitatis infir¬
mitas sit intellegen dãpleriq eni Itauolunt ut aut dũ subiestis omnib: đo subi¬
citur: ꝑ conditionẽ sub iestionis ds̃ ñ sit autdũ regnũ tradit. ñ sit iu regno aut¬
tolici sermonis sensũ r&ractare ut singulorũ quorũq distorũ ratione & posi¬
ta at̾q edita sacrainenti totius capaces ꝑ uniuersitatis intellegentiã

Expanded text:
cum non ea Verbi nativitas, quod in principio apud Deum Deus erat, uncta sit; id in Deo necesse est ungatur, quod posterius sit in dispensatione cramentum, quod manifestatum in carne est, sensu impio violet, nec se quisquam Unigenito per substantiam divinitatis exaequet. Sit nobis ille et frater et partifinis, aut naturae abolitio aut potestatis defectio aut divinitatis infirmitas sit intelligenda. Plerique enim ita volunt, ut aut dum subjectis omnibus Deo subjicitur, per conditionem subjectionis Deus non sit; aut dum regnum tradit, ntolici sermonis sensum pertractare: ut singulorum quorumque dictorum ratione exposita atque edita, sacramenti totius capaces peruniversitatis intelligentiam