comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ debemꝰ putare s corpꝰ. Qͥs porro audeat opinari uel xp̃i
corpꝰ ñ spĩtale resur rexisse. uel spĩtale resurrex̃. ñ iã corpꝰ
fuisse s spñ. c̃ hanc opinionẽ discipłoꝵ refellat. ubi c̃eũ
uidentes existimarent se sp̃m uidere aita salpate ꝙ uidete
qͥa sp̃s ossa ꝙ carnẽ ñ habet. sic̃ me uidetis hab̾e. Iãgͥ illa caro
sp̾itale erat corpꝰ. nectam̃ sp̃s erat. s corpꝰ: nulla ulteriꝰ morte
abanima resoluendũ atq seꝑandũ: sic corpꝰanimale qͣle ani¬
matũ ẽ di flatu c̾factꝰ ẽ honio in animã uiuã. etiã ipsũ ex
aĩali spĩtale sine mortis int̾uentu futurũ. nͥ transgressio
p̃cepti pͥus cõmisso peccato infligeret penã: quã d̾s seruate
iustitie daret coronã. Unde dñs xp̃c ꝑnos ad nos uenit. c̃
peccatores iustꝰ inuenit: ꝑ sttũ qͦdã mͦ hunulitatis nr̃e. s ñ cũ
morbo iniqͥtatis nr̃e. Nã ꝑ animale nob̾ hoc ẽ ꝑmortale corpꝰ

Expanded text:
spiritus, sed corpus. quis porro audeat opinari uel Christi corpus non spiritale resurrexisse uel, si spiritale resurrexit, non iam corpus fuisse, sed spiritum, cum hanc opinionem discipulorum refellat, ubi, cum eum uidentes existimarent se spiritum uidere, ait: palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere? iam igitur illa caro spiritale erat corpus; nec tamen spiritus erat, sed corpus,> nulla ulterius morte ab anima resoluendum atque separandum, sicut corpus animale, quale animatum est dei flatu, cum factus est homo in animam uiuam, etiam ipsum ei animali spiritale sine mortis interuentu futurum, nisi transgressio praecepti prius commisso peccato infligeret poenam, quam deus. seruatae iustitiae daret coronam. Vnde dominus Christus per nos ad nos uenit, cum peccatores iustus inuenit, per stratum quodam modo humilitatis nostrae, sed non cum morbo iniquitatis n
Abbreviated transcription (Latin):
q̃stio. qm̃ caro sod̃m sub stantiã. scdm quã dictũ ẽ. sp̃s ossa ꝙ
carnẽ ñ habet. si c̃ me uidetis hab̾e. possidet regnũ aĩ. Caro
aut̃ cũ scd̾m corruptionẽ intellig̾ĩ: ñ possidebit. Hoc enĩ
expositũ ẽ c̃dic̾et᷑ caro & sangͥs regnũ ãi ñ possidebit̃. in
eo qd̾ continuo adai tũ ẽ. neq corruptio in corruptionẽ pos¬
latim a creatore dõ corpoꝵ limam̃ta forment᷑.

Expanded text:
ro secundum substantiam, secundum quam dictum est: Spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere, possidet regnum dei, caro autem curo secundum corruptionem intellegitur, non possidebit; hoc enim expositum est, cum diceretur: Caro et sanguis regnum dei non possidebunt, in eo, quod continuo additum est: Neque corruptio incorruptionem poslatim a creatore deo corporum liniamenta forment
Abbreviated transcription (Latin):
tale hoc in mortalitatẽ. Ñ ut opinor dubitandũ ẽ scd̾m hoc
dicꝰtũ caro ꝙ sangũs regnũ di ñpossidedunt: Qͥa ñ ibi er it cor¬
ruptio. ꝙ. nortalitas carnis & sangͥnis. Scd̾m has enĩ qͣlitates:
hoc loco carnẽ ꝙ sanguinẽ ñ cupauit. ͦcca ut aliqͥd exẽpli
gr̃a ponã qd interĩ occurrit. sic̃ scͥptũ ẽ. Neforte tẽpta¬

Expanded text:
tale hoc induere immortalitatem. non, ut opinor, dubitandum est secundum hoc tale hoc induere immortalitatem. non, ut opinor, dubitandum est secundum hoc dictum: caro et sanguis regnum dei non possidebunt, quia non ibi erit corruptio et mortalitas carnis et sanguinis; secundum enim qualitates hoc loco carnem et sanguinem nuncupauit. Quocirca, ut aliquid exempli gratia ponam quod interim occurrit, sicut scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
le egerunt inresur rectionẽ iuaicii Iudiciũ appellans pe
ruptelam: q̃ nec doloris corruꝑtionẽ pati potest. Illa nãq¬
fideliũ ẽ atq scõꝵ: isti uͦ ꝑpetua corruptione eruciabunt᷑
qͥa ignis eoꝵ ñ extinguet᷑. ꝙ u̾mis eoꝵ ñ moriet᷑. Eͥd sibi gͦ
uult ista distinchio. ꝙ mortui resurgent incorrupti ꝙ nos
cõmutabim̃. nͥ qͥa õs in corrupti resurgent e. S ex his
iusti ꝙ̃ inmutabunt᷑ in illã incorrupteła: cui oĩno nulla
possi noc̃e corruptio. Ae ꝑ hoc qͥ in eã ñ cõmutabunt᷑. in
corrupti qͥdẽ resurgent in integͥtatẽ m̃broꝵ. s tam̃ corrũ¬
pendi dolore penarũ: c̃ audierint ite in ignẽ et̾nũ. qͥ pa¬
ratꝰ ẽ aiabolo ꝙ. angłis eiꝰ. aͥ qͦ auditu malo. iustꝰ ñ tmebit. De il
mꝰ qͦmͦ istud fiat. uel qlis illa cõmutatio fut᷑a sit: adiung̃ ꝙ dic̃.
Oportet enĩ corrupti bile hoc induere in corrupti onẽ: ꝙ. mor¬

Expanded text:
ans poeruptelam, qfidelium est atque sanctorum. isti uero perpetua corruptione cruciabuntur, quia ignis eorum non extinguetur et uermis eorum non morietur. Quid sibi ergo uult ista distinctio: et mortui resurgent incorrupti, et nos commutabimur, nisi quia omnes incorrupti resurgent, sed ex his iusti etiam immutabuntur in illam incorruptelam, cui omnino nulla possit nocere corruptio? ac per hoc qui non commutabuntur in eam, incorrupti quidem resurgent in integritate membrorum, sed tamen corrumpendi dolore poenarum, cum audierint: ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. a quo auditu malo iustus non timebit. de illam quaereremus, quomodo istud fiat uel qualis illa commutatio futura sit, adiungit et dicit: oportet enim corruptibile hoc induere incorruptionem et mor
Abbreviated transcription (Latin):
pentes. In malo aut̃. serpens euã sedux̃ in astuti asua.
Inbono panis. Ego sũ panis uiuus. qͥdecelo descendi:
Inmalo panis. panes occultos libent̃ edite. Sic & alia
plurima. ꝙ hec qͥdem q̃ cõmemoraui minime dubiã
sig̃cationẽ gerunt: qͥa exempli gr̃a cõmemorari ñ
nͥ m anifesta debuer̃. Sunt aut̾ que incertũ sit.
in qu̾a part̾e accipi debeant: sicut calix in manu ani
uini meri plenꝰ ẽ mixto. Incertũ ẽ enĩutrũ irã dĩ sig¬
nificet. ñ usq ad nouissimã penã. idẽ usq ad fecẽ: an
potiꝰ gr̃am scͥpt᷑arũ uideis ad gentes tͣnseunt̾e. qͥa incli¬
nauit ex hoc in hoc. remanentib apd̾ iudeos. obser¬
uationib quas carnalit̃ sapiunt: qͥa fex eiꝰ ñ est ex in¬
anita

Expanded text:
pentea, in malo autem: serpens Euam seduxit astutia sua. pentea, in malo autem: serpens Euam seduxit astutia sua. in bono panis: ego sum panis uiuus, qui de caelo descendi,. in malo panis: panes occultos libenter edite; sic e.t alia plurima. et haec quidem quae commemoraui minime dubiam significationem gerunt, quia exempli gratia commemorari non nisi manifesta debuerunt. sunt autem quae incertum., sit in quam partem accipi debeant, sicut: calix in quam domini uini meri plenus est mixto. incertum est$nim, utrum iram dei significet non usque ad nouissimam poenam id est usque ad faecem, an potius grnavit ex hoc in hoc, remanentibus apud Judaeos observationibus quas carnaliter sapiunt, quia faex ejus non est exinanita
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ multis modis ressimiles afparent. ñ pute-¬
mꝰ ẽeᷤ p̾scͥptũ . qͣd in aliqͦ loco res aliqͣ ꝑsimilitu¬
dinẽ significauerit. hoc eã semꝑ sig̾care credamꝰ.
Nã & inuituꝑatione posuit fermentũ dñs cũ dic̃et. cauete
aferm̃to phariseoꝵ: . in laude cũ dicẽt. simile e̾eᷤᷤ reg¬
nũ celoꝵ mulieri que abscondit ferm̃tũ intͥb mensu
ris farine. donec totũ fermentaret᷑. Huiꝰ gͥ uarietatis
obseruatio: auas habet formas. Sic enĩ aliud atq aliud
res q̃q significant: ut aut contͣria aut tantũ mͦ diu̾s a
significent. contraria scilicet. cũ alias in bono. alias in
malo res eadem ꝑsimilitudinẽ ponit᷑. sicut hoc ẽ qd fer¬
nento supͣ atximꝰ. T̾ale ẽ etiã qd̾ leo significat xp̃m uͥ
dicit᷑. uicit leo detͥbu iuida:. significat diabolũ ubi scͥp¬
tũ ẽ. ad u̾sariꝰ ur̃ diabolus tanꝗͣ leo rugiens circuit que¬
rens que deuoret. Ita serpens inbono ẽ astuti ut ser¬

Expanded text:
m multis modis res similes apparent, non putemus esse praescriptum ut quod aliquo loco res aliqua per similitudinem significauerit, hoc eam semper significare credamus. nam et in uituperatione posuit fermentum dominus, cum diceret: cauete a fermento Pharisaeorum, et in laude, cum diceret simile esse regnum caelorumris farinae, donec totum fermentaretur. Hujus igitur varietatis observatio duas habet formas: sic enim aliud atque aliud res quaeque significant, ut aut contraria, aut tantummodo diversa significent: contraria scilicet, cum alias in bono, alias in malo res eadem per similitudinem ponitur, sicut hoc est quod de fermento supra diximus. Tale est etiam quod leo significat Christum ubi dicitur: Vicit leo de tribu Juda; significat diabolum, ubi scripuersarius uester d\\. bolus tamquam leo rugiena circuit, quaerens quam <deuoret. ita serpens ia bono est: astuti ut şer
Abbreviated transcription (Latin):
ces. regnũ dĩ possidebunt. Nait qͥ hec om̃ia uitia simul
habuerint regñ dĩ ñ possidebunt: neq illi neq illi. ut
singulis hoc subatidias. ꝗd nulli eoꝵ regñ dĩ possidebunt.
Sic̃ gͦ heretiei regñ ai ñ possideb̾t: sic auari regñ aĩ ñ
possidebunt. Nec dubitandũ ẽ qͥdem penas ipsas qͥb
cruciabunt᷑ qͥ regñ dĩ ñ possidebt̾. ꝓdiu̾sitate crimi¬
nũ e̾e̾ diu̾sas. & alias aliis acͥores: ut in ipso igne et̃no
ꝓdisparib pondĩb pecc̃oꝵ. sint disparia torm̃ta pe¬
narũ. Nleq enĩ frustra ipse adñs ait. Tolerabiliꝰ erit so¬
domis. ꝗͣ uob̾. in die udicii.

Expanded text:
ces regnum dei possidebunt. non ait: "qui haec omnia uitia simul ces regnum dei possidebunt. non ait: "qui haec omnia uitia simul habuerint, regnum dei non possidebunt", sed: neque illi neque illi, ut singulis hoc subaudias, quod nulli eorum regnum dei possidebunt. sicut ergo haeretici regnum dei non possidebunt, sic auari regnum dei non possidebunt. nec dubitandum est quidem poenas ipsas, quibus cruciabuntur qui regnum dei non possidebunt, pro diuersitate criminum esse diuersas et aliis alias acriores, ut in ipso igne aeterno pro disparibus ponderibus peccatorum sint disparia tormenta poenarum. neque enim frustra ipse dominus ait: tolerabilius erit Sodomis quam uobis in die iudicii.
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ di ñpossidebunt: Si hoc dicimꝰ.: nos ipsos
seducimꝰ. Nã sermo di ñ nos seducit. qͥ nec tacet.
nec parcit: nec ulla adulatione nos decip̃. Id̾o
qͥppe ꝙ alibi dicit. hoc aut̃ scitote cognoscentes.
qm̃ om̃is fornicator aut inmundꝰ aut auarus
qd̾ ẽ idolox seruitꝰ.: ñ habet hereditatẽ in regno¬
dic̃ eos qͥ male uiuunt. ad regñ ai ñ ꝑtin̾e. his gͥ.
om̃ib uitiis cͥcũ septũ catholicũ ñ adulem᷑: Nec ei qͥa
xͥanus catholicꝰ ẽ. impunitatẽ ꝗͣ scͥpta diuina ñ ꝓmit¬
tit. ꝓmitt̾e audeamꝰ. Nec si aliqͥd iniũ habeat exhis
qͣdicta sunt. debemꝰ ei societatẽ suꝑne illiꝰ patͥe polli¬
ceri. Ad chorinthios enĩ singula enum̃at: in qͥb sin¬
gulis subaudit᷑. qd̾ regnũ qi ñ possid ebunt. Nolite in¬
qͥd errare. Neq fornicatores neq idolis seruientes. ne¬
q ad ult̾i. neq molles. neq mascłoꝵ concubitores. neq¬
fures neq auari. neq ebͥosi. neq maledici. neq rapa¬

Expanded text:
regnum dei non possidebunt? si hoc dicimus, nos ipsos seducimus. nam sermo dei non nos seducit, qui nec tacet nec parcit nec ulla adulatione nos decipit. ideo quippe et alibi dicit: hoc autem scitote cognoscentes, quoniam omnis fornicator aut immundus aut auarus, quod est idolorum seruitus, ndicit eos qui male uiuunt ad regnum dei non pertinere. His igitur omnibus uitiis circumseptum catholicum non adulemus nec ei, quia christianus catholicus est, impunitatem, quam scriptura diuina non promittit, promittere audeamus; nec si aliquid unum habeat ex his quae dicta sunt, debemus ei societatem supernae illius patriae polliceri. ad Corinthios enim singula enumerat, in quibus singulis subauditur, quod regnum dei non possidebunt: nolite, inquit, errare: neque fornicatores neque idolis seruientes neque adulteri neque molles neque mascfures neque auari neque ebriosi neque maledici neque rapa
Abbreviated transcription (Latin):
intͣuit abram in egyptũ: iudentes egyptii
mulierẽ qr speciosa erat ualde. Qm accipiat᷑. qͦd abra¬
hã ueniens in egiptũ celare uoluit uxore suã ẽẽ sarrã:
Scd̾m nomina quȩ de hac re scripta st̃ utrũ hoc conue¬
nerit tã sco uiro ansub defectione fidi eiꝰ intelligatur.
sic̃ ñ nulli arbit᷑ti st̃ ĩa qͥdẽ & contͣ faustũ de hac re
ẽ: qͣre ñ sit consequens ut cũ aliqͦt dies apud regem
egypti sarra fecerit: etiã eiꝰ cõcubitu credat᷑ polluta
esse. Qm̃ mos erat regius uicib ad se admittere uro¬
res suas: & nͥ lom̃tis & ungentis dui pͥus accurato cor¬
ꝑe nulla iitͣbat ad regẽ. Quȩ dũ fierent afflictꝰ ẽ pharao
manu di ut uiro redhiberet intactã. ꝗͣ ipsi d̾o manitꝰ
qͣntũ homo potãt: & d̾o cõm̃daret qͦd cauere ñ potãt.
Nesi & illa quȩ cauere ñ potãt. do tantũ dimitter&e

Expanded text:
intrauit Abram in Aegyptum, uidentes Aegyptii mulierem quia speciosa erat ualde. quomodo accipiatur quod Abram ueniens in Aegyptum celare uoluit uxorem suam esse Sarram secundum omnia, quae de hac re scripta sunt? utrum hoc conuenerit tam sancto uiro an subdefectio fidei eius intellegatur, sicut nonnulli arbitrati sunt? iam quidem et contra Faustum de hac re ositum est, quare non sit consequens, ut. cum aliquot dies apud regem Aegypti Sarra fecerit, etiam eius concubitu credatur esse polluta, quoniam mos erat regius uicibus ad se admittere mulieres suas et nisi lomentis et unguentis diu prius accurato corpore nulla intrabat ad regem. quae dum fierent, adflictus est Pharao manu dei, ut uiro redhiberet intactam, quam ipsi deo maritus quantum homo poterat, et deo commendaret quod cauere non poterat, ne, si et illa quae cauere po
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ considande si: qͣlis illa ẽ ad thesal onicenses spt̾ea
consolati sumꝰ fr̾s inuob̾. Dubiũ enĩ utrũ o fr̃es: an
hos frẽs. Neutrũ aut̃ hoꝵ ẽ. contͣ fidẽ. S greca lingua
hoscasus pares ñ habet: ꝙ id̾o illa inspecta. renuntiat᷑.
nr̃i. Nemo enĩ fere ãbiger& uocatiuũ casũ ẽeᷤ.Cũ

Expanded text:
nt: qualis illa est ad Thessalonicenses: Propterea consolati sumus fratres in vobis. Dubium est enim utrum, o fratres, an, hos fratres. Neutrum autem horum est contra fidem, sed Graeca lingua hos casus pares non habet, et ideo illa inspecta renuntiatur vnostri, nemo enim fere ambigeret vocativum casum esse, cum
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ambiguitas insono dubio sillabaru  & hec uti¬
q ad ꝓñtiati one ꝑtinens. Nã qd̾ scͥptũ ẽ ñ ẽ abscondi¬
tũ ate os meũ qd̾ fecisti in abscondito: ñ eliieet le
corripiat abeo qd̾ sunt ossa. si aut̃ ꝓducat ab eo
qd̾ sunt ora: intelligit᷑ numerꝰ singularis. S talia:
lingue p̃cedentis iuspechone diuidicant᷑. Nã in
Ioquendi consuetudo uulgaris utilior ẽ significan¬
dis reb ꝗͣ integͥtas litt̃ã ͣ M allẽ qͥppe c̃ barbaris¬
mo dici. ñ ẽ absconditũ ate ossũ meu̾. qu̾a ut id̾o
ẽet̃minꝰ aꝑtũ. qͥa magis latinũ ẽ. S aliqu̾ado dubi¬
us sillabe sonus etiã uicino u̾bo adeandẽ senten¬
tiã ꝑtinente diuidicat᷑. sicuti ẽ illud apłi. qͦͤ p̾dico

Expanded text:
barum, et haec utique ad pronuntiationem pertinens: nam quod scriptum est, non est absconditum a te os meum, quod fecisti in abscondito, non elucet legcorripiat, ab eo quod sunt ossa, si autem producat, ab eo quod sunt ora intelligitur numerus singularis. Sed talia linguae praecedentis inspectione judicantur. Nam in loquendi consuetudo uulgaris utilior est significandis rebus quam integritas litterata. mallem quippe cum barbarismo dici: non est absconditum a te ossum meum, quam ideo esset minus apertum, quia magis latinum est. sed aliquando dubius syllabae sonus etiam uicino uerbo ad eandem sententiam pertinente diiudicatur; sicuti est illud apostoli: quae praedico
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ita ut pꝰ ꝑcunctationẽ qͣ dicimꝰ qͥs accusabit ad¬
u̾sus electos diillud qd̾ seqͥr. Sono int̾rogantis enuin¬
tet᷑. a̾s qͥustificat: ut tacite respondeat᷑ non. ꝙ.
mꝰ xp̃c iħc qͥ mortuus ẽ: Magis aut̃ qͥ resurrex̃ qͥẽ
indext̾a di. qͥ &. int̾pellat ꝓnobis. ut ubiq tacite
respondeat᷑ nonat uͦ illo in loco ubi ait. Qͥd gͦ dicemꝰ.
qͥa gentes qͦ ñ sectabant᷑ iustitiã. app̾hender unt
iustitiã . nͥ pꝰ ꝑcunctationẽ qͦdictũ est. Qͥagͦ dice

Expanded text:
go ita, ut, post percunctationem qua dicimus: Quis accusabit adgo ita, ut, post percunctationem qua dicimus: Quis accusabit adversus electos Dei? illud quod sequitur sono interrogantis enuntietur: Deus qui justificat? ut tacite respondeatur, Non: e qui mortuus est, magis autem qui resurrexit, qui est in dextera Dei, qui et interpellat pro nobis ? ut ubique tacite respondeatur, Non. At vero illo loco ubi ait, Quid ergo dicemus? Quia gentes quae non sectabantur justitiam, apprehenderunt justitiam ; nisi post percontatio
Abbreviated transcription (Latin):
lectoris nimia uitient᷑ incuria: aut regulis fid̾i
corrigunt᷑. aut p̾cedentis uel consequentis sermo¬
nis conexĩone. Aut si neutrũ hoꝵ adhibet᷑ ad cor¬
rectionẽ. nichilhominꝰ dubie remanebunt: ut qͦ¬
libet mͦ lector ꝓnuntiauerit. ñ sit in culpa. Nisi
enĩ fides reuocet qͦcredimꝰ đm ñ accusaturũ
adu̾sus electos suos .&. xpͣm ñ condẽpnatur̃ elec¬
tossuos: potest illudsic ꝓnuntiari. qͥs accusabit ad¬
ũsus electos diꝰ: ut hanc int̾rogationẽ qͦsi respon¬
sio cõseqͣt᷑. ds qͥ iustificat. & itẽ int̾ roget᷑ qͥs ẽ qͥ
cõdẽpnet: & respondeat᷑ xp̃c iħc qͥmortuuis ẽ.
Qd̾ credere qͥa dementissimũ ẽ: ita ꝓnuntiabit᷑ ut
p̃cedat ꝑ cunctatio. sequat᷑ int̾rogatio. Int̾ ꝑcunc¬
tatione aut̃ & int̾rogationẽ. hoc ueteres int̾ ẽeᷤᷤ
dixerunt. q̃d̾ ad ꝑcunctationẽ multa respondi pos¬
sunt: ad int̾rogationẽ uͦ. autͫ aͣut etiã. ẜñtiabit᷑

Expanded text:
m et ipsae, nisi lectoris nimia vitientur incuria, aut regulis fidei corriguntur, aut praecedentis vel consequentis connexione sermonis, aut si neutrum horum adhibetur ad correctionem, nihilominus dubiae remanebunt, ut quolibet modo lector pronuntiaverit, non sit in culpa: nisi enim fides reuocet, qua credimus deum non accusaturum aduersus electos suos et Christum non condemnaturum electos suos, potest illud sic pronuntiari: quis accusabit aduersus electos dei? ut hanc interrogationem quasi responsio smortuus est. quod credere quia dementissimum est, ita pronuntiabitur, ut praecedat percontatio, sequatur interrogatio. inter percontationem autem et interrogationem hoc ueteres interesse dixerunt, quod ad percontationem multa responderi possunt, ad interrogationem uero aut
Abbreviated transcription (Latin):
qu̾a habeo in xp̃o ih̃u.Ait enĩ qͥdã int̾ pres. Cotidie
morior ꝑur̃am iuro głam: qͥa in greco uox iuran¬
tis manifesta ẽ. sine ãbiguo sono. Rarissime & difficil¬
lime inueniri potest ambiguitas in ꝓpͥis u̾bis. qu̾a¬
tũ adlibros diuinarũ scͥpt᷑arũ spectat: ꝗͣ ñ aut cir¬
cũ stantia ipsa sermonis. qͣ cognoscit᷑ scͥptoꝵ inten¬
ł. tio. aut in t̾̃pretũ conlatio. aut p̃cedentis lingue
soluat inspectio
in qͥb cauendũ p̾monet. ne figata locutio ad lit¬
t̾am. accipiatur: ex eodẽ libro de doctna xͥana

Expanded text:
quam habeo in Christo Iesu, ait enim quidam interpres: cotidie morior per uestram iuro gloriam, quia in graeco uox iurantis manifesta est sine ambiguo sono. rarissime igitur et difficillime inueniri potest ambiguitas in propriis uerbis, quantum ad libros diuinarum scripturarum spectat, quam non aut circumstantia ipsa sermonis, qua cognoscitur scriptorum intentio, aut interpretum collatio aut praecedentis linguae soluat inspectio. IN QVIBVS CAVENDVM PRAEMONET, NE FIGVRATA LOCVTIO AD LITTERAM ACC
Abbreviated transcription (Latin):
ci qͦs misit. Sculdubio questio soluta ẽ de hora do¬
ñcȩ passionis: q̃ maxime solet cqͣtentiosors̾ conci¬
tare inpudentiam. & infirmors imꝑitiã ꝑtͣbare : cluͫ¬
luce: qͥ dic̃ unũ eoꝵ insultasse. alt̾um credidisse.

Expanded text:
ci, quos misit: procul dubio quaestio soluta est de hora doci, quos misit: procul dubio quaestio soluta est de hora dominicae passionis, quae maxime solet et contentiosorum concitare inpudentiam et infirmorum inperitiam perturbare. Lucae, qui dixit unum eorum insultasse, alterum credidisse.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo audiebat᷑. ꝙ dixer̃. Reus ẽ mortis. qd̾ apd̃ mat¬
theũ & marcũ inuenit᷑. ut recapitulando intelligan¬
tͣ de petͥ negatione pꝰea dixisse. qd̾ antea factũ erat.
Nenĩ absurde conicit᷑ eotẽꝑȩ quando ut dixi reum
mortis ꝓnuntiauer᷑. nonã horã noctis e̾eᷤᷤ potuisse.
sexta hora fuit. ñ diei s parasceues. idẽ in molatio¬
nis añĩ qd̾ uer̃ pascha ẽ. ut plena sexta eiusdẽ pa¬
rasceues. qͦ plena diei t̃tia occurrebat. añs. suspen¬
de̾t᷑ in ligno. Siue gͦ hoc pocius intelligendũ
eligat᷑. siue marcꝰ tertiã horã recoluerit. eamq
maxime ad cõ dẽpnationẽ uideoꝵ in dñi erueifixio¬
ne cõmemorare uoluerit. qͣ in telligunt᷑ clamare
potuisse ut crucifigeret᷑. ut ipsos pocius crucifixis¬
se acciꝑemꝰ. quͣa eos quoꝵ manib suspensus in ligno
ẽ. sic̃ ille centurio magis accessit ad dñm ꝗͣ illi ami¬

Expanded text:
primo audiebatur, et dixerunt: reus est mortis, quod apud Matprimo audiebatur, et dixerunt: reus est mortis, quod apud Matthaeum et Marcum inuenitur, ut recapitulando intellegantur de Petri negatione postea dixisse quod antea factum erat. non enim absurde conicitur eo tempore, quando, ut dixi, reum mortis pronuntiauerunt, nonam horam noctis pli, quasi sexta hora fuit, non diei, sed parasceues, id est immolationis domini, quod uerum pascha est, ut plena sexta eiusdem parasceues, quae plena diei tertia occurrebat, dominus suspenderetur in ligno. siue ergo hoc potius intellegendum eligatur, siue Marcus tertiam horam recoluerit eamque maxime ad condemnationem Iudaeorum in domini crucifixione commemorare uoluerit, qua intelleguntur clamare potuisse, ut crucifigeretur, ut ipsos potius crucifixisse acciperemus quam eos quorum manibus suspensus in ligno est, sicut ille centurio magis accessit ad dominum quam illi ami
Abbreviated transcription (Latin):
lando cõmemorauerit. qͦ clamauer̾ iudei crucifi¬
ge crueifige. s eã ꝓrsꝰ horã t̾tiã dixerit qͦ dñs ẽ
crucifixus in ligno. Qs fidelis nͣ huic faueat solu¬
tioni qͣstionis Si mͦ possit aliqͥs articulus comei
abhora nona noctis. unde cȩpisse parasceuen pas
chȩ nr̃i adẽ p̃ꝑationẽ mortis xp̃i congruent̾ intelli¬
gamꝰ  Si enĩ dicamꝰ eam cepisse quando a uideis appre¬
hensus ẽ dñs. ad huc noctis pͥme partes erant. Si
quando ad donũ ꝑaductꝰ ẽ soceri carphȩ. uͥ ꝙ auditꝰ
est apͥncipib sacerdotũ. ad huc giullus ñ cantau̾at
qd̾ expetͥ negatione colligimꝰ: qͣ ẽ iã audiret᷑ facta
est. Si aut̃ qñ pilato tͣditꝰ eͣ iam mane fuisse. aꝑtis¬
sime scͥptũ ẽ. Restat gͦ ut intelligamꝰ t̾e cepisse is¬
tã parasceuen paschȩ. idẽ pͣꝑationẽ mortis anĩ.
quando responder om̃s pͥncipes sacerdotũ ap̃d qͦs

Expanded text:
lando commemorauerit, qua clamauerunt Iudaei: crucifilando commemorauerit, qua clamauerunt Iudaei: crucifige, crucifige, sed eam potius horam tertiam dixerit, qua dominus est crucifixus in ligno. quis fidelis non faueat huic solutioni quaestionis, si modo possit aliquis articulus conici ab hora nona noctis, unde coepisse parasceuen pas praeparationem mortis Christi, congruentur intelligamus? Si enim dicamus eam coepisse quando a Judaeis apprehensus est Dominus; adhuc noctis primae partes erant: si quando ad domum perductus est soceri Caiphae, ubi et auditus est a principibus sacerdotum; adhuc gallus non cantaveratquod ex Petri negatione colligimus, quae cum iam audiretur facta est; si autem, quando Pilato traditus est, iam mane fuisse apertissime scriptum est. restat ergo, ut intellegamus tunc coepisse istam parasceuen paschae, id est praeparationem mortis domini, quando responderunt omnes principes sacerdotum, apud quos
Abbreviated transcription (Latin):
ceue quã ioħs cõmemorauit dicens. erat aut̃ pa¬
rasceue hora quasi sexta. hora diei t̾tia uelint
cõpleta uideat᷑ quando erucifixus ẽ. atq illo iam
pendente in ligno aliȩ tres hore ꝑacte sint. &
reddidit spm̃. ut ab ea hora qua defunctꝰ ẽ id ẽ
diei sexta. tenebrȩ fierent usq ad nonã. Diẽt
enĩ die qͥdem illo quȩ dies sabbĩ sequebat᷑. paras¬
ceuen fuisse pascha uideoꝵ. qd̾ ab eo de sabb̾o mei¬
ꝑent azima: s tam̃ uer̃ pascha qd̃iam iupassione
diũ gerebat᷑. ñ udoꝵ s xp̃ianoꝵ cepisse p̃parari.¬
idẽ parasceuen hab̾e abhora noctis nona. in eo
qd̾ añs a uideis occiaendꝰ p̃ꝑabat᷑. Parasceue
qͥppe int̾p̃tat᷑ p̃ꝑatio. Ab illa gͦ nona hora noeͤ¬
tis.usq ad eiꝰ crucifixionẽ. occurrit hora paras¬
ceue sexta scd̾m ioħem. ꝙ hora diei t̾tia sed̾m
marcũ: ut ñ marcꝰ horam illã recordat᷑a recapitu¬

Expanded text:
ceues — quam Iohannes commemorauit dicens: erat autem paceues — quam Iohannes commemorauit dicens: erat autem paraertia completa uideatur, quando crucifixus est, atque illo iam pendente in ligno aliae tres horae peractae sint, et reddiderit spiritum; ut ab ea hora, qua defunctus est, id est diei sexta, tenebrae fierent usque ad nonam. dicunt enim die quidem illo, quem dies sabbati sequebatur, parasceuen fuisse paschae Iudaeorum, quod ab eodem sabbato inciperent azyma, sed tamen uerum pascha, quod iam in passione domini gerebatid est parasceuen habere ab hora noctis nona, ideo quod dominus a Iudaeis occidendus praeparabatur. parasceue quippe interpretatur praeparatio. ab illa ergo nona hora noctis usque ad eius crucifixionem occurrit hora parasceue sexta secundum Iohannem et hora diei tertia secundum Marcum, ut non Marcus horam illam recordatam recapitu
Abbreviated transcription (Latin):
udeoꝵ. ꝗͣmilitũ manꝰ. facile aut̃ uidebat qͥ sine
impietatis duricia uoluerit attendẽ. ꝗͣoportuno
loco marcꝰ hoc det̾tia hora posuerit. ut qͥsq ibi
recordet᷑ qua hora udei erucifixer̃ dñm. qͥ uolebant
in romanos uel pͥncipes uel milites tͣnsfere ipsũ
facinꝰ. uͥ factũ ministroꝵ militũ ẽ memoratũ ẽ.
Ait enĩ. Et crucifigentes eũ diuiser̃ uestim̃ta eiꝰ
mittentes sortẽ suꝑ eis: qͥs qd̾ tolłet. gͥhoc nͥ mili¬
tes sic̃ ioħ̾es manifestat:. Ergo neqͥs qua cogitati¬
onẽ tanti cͥminis au̾sus a iudeis. inmilites illos
conu̾t᷑et: erat aut̃ in qͥd hora t̃tiaq erueifixer
eũ ut illi eũ poeiꝰ crueifixisse inueniant᷑. quos
hora tͣtia ut erucifig̾et᷑ clamare potuisse diligẽs
inqͥsitor inueniet: eũ aduͣt̾it hoc qd amlitib
factũ ẽ hora sexta factũ ẽeᷤᷤ. quaꝗͣ nͣdesint qͥ paras¬

Expanded text:
Iudaeorum quam militum manus. Facile autem uidebit qui sine Iudaeorum quam militum manus. Facile autem uidebit qui sine impietatis duritia noluerit attendere, quam opportuno loco Marcus hoc de tertia hora posuerit, ut quisque ibi recordetur, qua hora Iudaei crucifixerint dominum, qui nolebant in Romanos uel principes uel milites transferre ipsum facinus, ubi factum ministrorum militum commemoratum est. ait enim: et crucifigentes eum mittentes sortes super eis, quis quid tolleret. qui hoc, nisi milites, sicut Iohannes manifestat? ergo ne quisquam cogitationem tanti criminis auersus a Iudaeis in milites illos conuerteret, erat autem, inquit, hora tertia et crucifixerunt eum, ut illi eum potius crucifixisse inueniantur quos hora tertia, ut crucifigeretur, clamare potuisse diligens inquisitor inueniet, cum aduerterit hoc quod a militibus factum est hora sexta factum esse. Quamquam non desint qui paras
Abbreviated transcription (Latin):
erat. qͦhora anͣs ligno suspensus ẽ. unde poss huiꝰ
uel error corrigi. uel mendaciũ re futaris. S quia
crueifixisse qͥclamauer̾ ut crucifiget᷑. qũa illos
qͥministeriũ pͥncipi suo scãm suũ officiũ p̾̃buer̃.¬
Intellig̾r gͦ fuisse hora t̃tia. ẽ clamauer᷑ uidei ut
dñs erucifig̾et᷑. ꝙ ueracissime demonstrat᷑. tunc
eos crueifixisse quando olamauer̃. maxime qͥa
nolebant uideri se hoc fecisse. Et ꝓpt̾ea eũ pila¬
to tͣdiderant: qd̾ eox u̾ba satis indicant sed̾m ioħ̾em.
Cũ enĩ dixisset eis pilatꝰ qu̾a accusationẽ affertis
ad u̾sus hominẽ hunc: Responder̃ & dixer ei.
Si ñ e̾et᷑ hic male factoꝵ: ñ tͥ tͣdidissemus eñ. Dixͣ
iudicate eũ. dixer̃ gͦ iudei. Nob̾ ñlicet uit̾¬
fic̃̾e qu̾ȩꝗͣ. Qd̃ gͦ maxime uideri fecisse nolebant.
hoc eos hora tertia fecisse mareꝰ ostenait. ueris¬
sime udicans magis fuisse añi necatͥcem ling̃ã

Expanded text:
erat. qua hora dominus ligno suspensus sit, unde posset huius erat. qua hora dominus ligno suspensus sit, unde posset huius uel error corrigi uel mendacium refutari? sed quia crucifixisse qui clamauerunt, ut crucifigeretur, quam illos qui ministerium principi suo secundum suum officium pintellegitur ergo fuisse hora tertia, cum clamauerunt Iudaei, ut dominus crucifigeretur; et ueracissime demonstratur tunc eos crucifixisse, quando clamauerunt, maxime quia nolebant uideri se hoc fecisse; et propterea eum Pilato tradiderant, quod eorum uerba satis. indicant secundum Iohannem. cum enim dixisset eis Pilatus: quam accusationem affertis aduersum hominem hunc? responderunt et dixerunt ei: si non esset hic malefiudicate eum. dixerunt ergo Iudaei: nobis non licet interficere quemquam. quod ergo maxime uideri fecisse nolebant, hoc eos hora tertia fecisse Marcus ostendit, uerissime iudicans magis fuisse domini necatricem linguam
Abbreviated transcription (Latin):
telligere qũȩ ad modũ loqͥ sept᷑e solent sic̃ dixi.
aꝑte totũ. ut ꝑ acta qͥnta ꝙ inadiͦcata sexta. gereren¬
t᷑ hec. q̃ narrant᷑ incrucifixione añi nr̃i: aonee
cõpleta sexta illo pendente fierent tenebrȩ. qͥb
tres ȩungłiste at testant᷑. matħus marcꝰ ꝙ lucas.
Queramꝰ iam consequent̾ cur dixerit mareꝰ. cͥ ꝯme¬
morasset qd̾ erucifigentes eũ aiuiser̃ uestim̃ta eiꝰ.
mittentes sortẽ suꝑ eis qͥs qͥd tolłet. ꝙ secutꝰ ad un¬
xerit. erat aut̃ hora t̾tia: & crucifixer᷑ eũ. Iam
certe dixerat. ꝙ crucifigentes eũ diuiser̃ uestim̃ta
eiꝰ. sc ꝙͣ cet̾i attestant᷑ qd̾eo erucifixo uestim̃ta
aiuisa s̃. Si eiꝰ rei geste tẽpꝰ uoluit cõmemora¬
re marcꝰ. suffice̾t dice erat aut̃ hora t̾tia. Ut qͥd
ad iunxit ꝙ crucifixer᷑ eñ ͥnͥ qr uoluit aliqͥd reca¬
pitulando sig̾care qd̾ quesitũ inueniret᷑. ẽ seͥpt᷑a
ipsa illis t̾ẽporib leg̾et᷑. qͥb uniu̾se ecełȩ notũ

Expanded text:
telligere, quemadmodum loqui Scripturae solent sicut dixi a parte totum, ut peracta quinta, et inchoata sexta, gererentur haec quae narrantur, in crucifixione Domini nostri, donec completa sexta, illo pendente fierent tenebrae, quibus tres evangelistae attestantur Matthaeus, Marcus et Lucas. Quaeramus jam consequenter cur dixerit Marcus, cum commemorasset quod crucifigentes eum, diviserunt vestimenta ejus, mittentes sortes super eis, quis quid tolleret, et secutus adiunxerit: erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum. iam certe dixerat: et crucifigentes eum diuiserunt uestimenta eius. sic etiam ceteri attestantur, quod eo crucifixo uestimenta diuisa sunt. si eius rei gestae tempus uoluit commemorare Marcus, sufficeret dicere: erat autem hora tertia; ut quid adiunxit: et crucifixerunt eum, nisi quia uoluit aliquid recapitulando significare, quod quaesitum inueniretur, cum scriptura ipsa illis temporibus legeretur, quibus uniuersae ecclesiae notum
Abbreviated transcription (Latin):
peccator utiq in miseria. & ordinauit cherubim.
& flãmeã rũpheã. quȩ u̾tit᷑ custodire uiã ligni uitȩ.
Hoc ꝑcelestes utiq potestates etiã in uisibili para¬
dyso factũ ẽẽ credendũ est. ut ꝑ angłicũ ministe¬
factũ ẽẽ. nͥ quia significat aliqͥd etiã de spĩtali para
ctus ut dicit apłs. cũ idẽ dicat eũ p̾uaricatorẽ. ex

Expanded text:
peccator utique in miseria. et ordinauit cherubim peccator utique in miseria. et ordinauit cherubim et flammeam romphaeam, quae uertitur, custodire uiam ligni uitae. hoc per caelestes utique potestates etiam in paradiso uisibili factum esse credendum est, ut per angelicum ministefactum esse, nisi quia significat aliquid etiam de spiritali paradictus, ut dicit Apostolus, cum idem dicat eum praevaricatorem, ex
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba dĩ sunt. Hoc autẽ factũ est ꝓpt̾ ipsa u̾ba. Se¬
cutũ est. Alienatũs ẽ autẽ auita: non solũ quã fue¬
rat si p̾ceptũ seruasset cũ angłis accepturꝰ. s ab
illa etiam quã ducebat in paradyso felici quodã
corꝑis statu. Seꝑari utiq debuit aligno uitȩ: siue
quod ex ipso illi subsisteret. felix ille ipse status
corꝑis ex re uisibili uirtute inuisibili siue quod
in eos esset sacram̃tũ uisibile. inuisibił sapien¬
tiȩ. Alienandꝰ inde utiq fuerat uł ia̾ moriturꝰ.
u̾el etiã tanqͣm excõmunicatꝰ. sic̾ etiã in hoc pa¬
radyso udẽ in ȩccłia solent. a sacram̃tis altaris ui¬
sibilib homines disciplina eccłiastica remoueri. Et eie¬
cit adã & collocauit eũ contͣ paradysũ uoluptatiᷤᷤ.
Et significandi gr̾a factũ ẽ hoc. ut contra paradisũ
quo beata uita etiã spi̾talit̾ significabat᷑ habitaret

Expanded text:
uerba dei sunt; hoc autem factum propter ipsa uerba seuerba dei sunt; hoc autem factum propter ipsa uerba secutum est. alienatus enim a uita non solum quam fuerat, si praeceptum seruasset, cum angelis accepturus, sed ab illa etiam, quam ducebat in paradiso felici quodam corporis statu, separari utique debuit a ligno uitae . siue quod ei ipso illi subsisteret felix ille ipse status corporis ex re uisibili, uirtute inuisibili, siue quod in eo esset et sacramentum uisibile inuisibilis sapientiae, alienandus inde utique fuerat uel iam morituuel etiam tamquam excommunicatus, sicut etiam in hoc paradiso, id est ecclesia solent a sacramentis altaris uisibilibus homines disciplina ecclesiastica remoueri. et eiecit Adam et collocauit eum contra paradisum uoluptatis. et hoc significandi gratia factum est, ut contra paradisum, quo beata uita etiam spiritaliter significabatur, habitaret
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quod libet & qͦmͦ libet dictũ sit. d̾s tam̃
dix̃. Non aliter intelligendũ ẽ qͦd ait unꝰ ex nobis.
n ꝓpt̾ tͥnitatẽ numerus plurał accipiatur. Sicut
dictũ erat faciamꝰ hominem: sic̃ etiã dñs de se & pa¬
tre. Ueniemꝰ ad eũ. & mansione apud eũ faciemꝰ.
Replicatũ est gͥ in caput suꝑbi qͦ exitu concupiuerit
quod a serpente suggestũ ẽ eritis sic̃ dii. Eoce inquit
adam factus ẽ tanquã unꝰ ex nob̃ Uerba enĩ sunt di
ñ tam huic insultantis quã ceteros ne ita suꝑbi¬
ant det̾rentis: ꝓpt̾ quos ista conscripta sunt. fac¬
tus est inqͥt tanquã unꝰ ex nob̾. in cognoscendũ bo¬
nũ & malũ. Quod aliud intelligendũ ẽ nͥ exemplu̾
timoris incutiendi ẽẽ ꝓpositũ. quod ñ solũ ñ fuerit
conseruauit: Ꝙñc inquit ds ne aliqͥndo extendat
manũ & sumat de ligno uite. & edat. & uiuat
in et̾nũ. & dimisit illũ dñs ds̃ de paradyso uo¬
luptatis: oꝑari t̾ram ex qua factus est. Suꝑiora

Expanded text:
bet dictum sit, deus tamen dixit, non aliter intellegendum est quod ait: unus ex nobis, nisi propter trinitatem numerus pluralis accipiatur, sicut dictum erat: faciamus hominem, sicut etiam dominus de se et patre: ueniemus ad eum et mansionem apud eum faciemus. replicatum est igitur in caput superbi, quo exitu concupiuerit quod a serpente suggestum est: eritis sicut di: ecce, inquit, Adam factus est tamquam unus ex nobis. uerba enim sunt haec dei non tam huic insultantis quam ceteros ne ita superbiant deterrentis, propter quos ista conscripta sunt: factus est, inquit, quasi unus ex nobis in cognoscendo bonum et malum. quid aliud intetimoris incutiendi esse propositum, quod non solum non fuerit conservavit? Et nunc, inquit Deus, ne aliquando extendat manum, et sumat de ligno vitae, et edat, et vivat in aeternum, et dimisit illum Dominus Deus de paradiso volup
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sps fac̃ boñ opꝰ: ñ ꝯsentiendo concupiscentie male. S ñ¬
ꝑfic̃. qͥa ipsamala desidia ñ assumit: & caro fac̃ malũ de¬
sideriũ. s nec ipsa ꝑficit. qͥa ñ sibi consentiente spũ. ꝙ ipsa
ad oꝑa dãpnanda ñ ꝑuenit. Iste gͦ conflictus ñ uid̾oꝵ nec
quoꝵ libet alioꝵ.s plane x̾anoꝵ fideliũ ꝙbene uiuendo

Expanded text:
s facit bonum opus non consentiendo concupiscentiae malae, non perficit; quia ipsa mala desideria non absumit: et caro facit malum desiderium, sed nec ipsa perficit, quia non sibi consentiente spiritu et ipsa ad opera damnanda non pervenit. Iste ergo conflictus non Judaeorum, nec quorumlibet alio
Abbreviated transcription (Latin):
cati. Sigͦ hec ẽ conãttio in corꝑe mortis huiꝰ qͤ utiq ñ fuit
inꝑadyso incorꝑe uite illiꝰ pculdubio satis euident̃ apparꝙ.
unde tͣhant paruuli obligationẽ peccati. c̃carnalit̾ nas¬
cunt᷑. qͦ ñ soluit᷑ nͥ c̃ sp̃italit̃ renascant᷑. N enĩ hanc tͣhũt
exoꝑe qͦ humanã ds nat᷑am fec̃ : s exuuln̾e qd̾ natͣe huma¬
nȩ hostis inflix̃. ñ hostis scd̾̃m manicheos ꝓsiliens ex
nat᷑a mali. ꝗͣ ñ ꝯdidit as. s hostis angłs quondã ex oꝑe
di bonꝰ. exoꝑe suo factꝰ malꝰ. qͥ se pͥmũ uul n̾ando ꝓstͣuit.
ut elisus eliderq: & ꝑmalã ꝑsuasionẽ uulnꝰ p̃uaricationis
infligeret: unͣ genꝰ humanũ etiã in his qͥ uiã di abulant
subtitulis xuresponsa seĩ augustini ex libro ad paulũ
& eutropiũ ep̃os de ꝑfectione iustitiȩ hominis.

Expanded text:
cati. Si ergo haec est condicio in corpore mortis huius, quae utique non fuit in paradiso in corpore uitae illius, procul dubio satis euidenter apparet, unde trahant paruuli obligationem peccati, cum carnaliter nascuntur; quae non soluitur, nisi cum spiritaliter renascuntur. non enim hanc trahuntex opere quo humanam Deus naturam fecit, sed ex vulnere quod naturae humanae hostis inflixit: non hostis secundum Manichaeos prosiliens ex natura mali quam non condidit Deus, sed hostis angelus, quondam ex opere Dei bonus, ex opere suo factus malus, qui se primum vulnerando prostravit, ut elisus elideret et per malam suasionem praevaricationis volnus infligeret. Unde genus humanum, etiam in his qui viam Dei ambulant,sub titulis XV, responsa sancti Augustini ex libro ad Paulum et Eutropium episcopos, de Perfectione justitiae. An
Abbreviated transcription (Latin):
riis eiꝰ. Sienĩ ñ ob ediat᷑ ꝯcupiscentiis qͣs necesse ẽ e̾e̾ in car¬
ne peccati atq in corꝑe mortis huiꝰ. ñ ꝑficiet᷑ qd̾ ꝑfici uetat
apłs dicens. ꝯcupiscentias carnis ne ꝑfeceritis. Ipsa qͥppe
sunt oꝑa: de qͥb seqͥt᷑ ꝙ dic̃. Manifesta aut̃ sunt oꝑa car¬
nisque s̃ fornicati ones inmunditie. luxurie. idoloꝵ seruitꝰ:

Expanded text:
cupiscentiis, quas necesse est esse in carne peccati atque in corpore mortis huius, non perficietur quod perfici uetat apostolus dicens: concupiscentias carnis ne perfeceritis. ipsa quippe sunt opera, de quibus sequitur et dicit: manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicationes, immund
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ carnis ꝯcupiscentia. cũ ꝯsentit ei sp̃c ad oꝑa mala. ut ñ
ꝯcupiscat adũsus illã s c̃illa: sic ꝙ bona oꝑa nr̃a cunc ꝑfiunt᷑.¬
ꝗͣdo ita spũi caro ꝯsenserit. ut adũsuseũ etiã ipsa ñ concu¬
piscat. hoc enĩ uolumꝰ. c̃ꝑfectionẽ iustitiȩ c̃cupiscimꝰ:
hoc intentione ñ int̾ missa. uelle debemꝰ. s qͥa id ꝑfic̾e in
ista corruptibili carne ñ possumꝰ. id̾o dix̃ ad romanos. uelle
adiacet mͥ ꝑ fic̾e̾ aut̃ bonũ ñ inuenio: uelsicut habent
codices greci. uelle adiacet mͥ. ꝑfic̾e aut̃ bonũ.ñ. idẽ ñ mͥ
ꝯcupiscentias ñ ire. ꝑfic̾e aut̃ boñ ẽ. ñ ꝯcupisce̾̃. ꝗd̾ gͦ ẽ ad
galat᷑as co cupiscentias carnis ne ꝑfec̃eͥtis. hoc a cont᷑rio
ẽ ad romanos. ꝑficẽ aut̃ bonũ ñ inuenio: qͥa nec illȩ ꝑficiunt᷑
inmalo. quãdo eis ñ accedit nr̃e uoluntatis ꝯsens. nec nr̃a

Expanded text:
tur carnis concupiscentia, cum consentit ei spiritus ad opera mala, ut non concupiscat aduersus illam, sed cum illa: sic et bona opera nostdo ita spiritui caro consenserit, ut aduersus eum etiam ipsa non concupiscat. hoc enim uolumus, cum perfectionem iustitiae concupiscimus; hoc intentione non intermissa uelle debemus. sed quia id perficere in ista corruptibili carne non possumus, ideo dixit ad Romanos: uelle adiacet mihi, perficere autem bonum non inuenio,. uel, sicut habent codices graeci: uelle adiacet mihi, perficere autem bonum non, id est: concupiscentias non ire; perficere autem bonum, est non concupiscere. Quod ergo est ad Galatas: Concupiscentias carnis ne perfeceritis; hoc a contrario est ad Romanos: Perficere autem bonum non invenio. Quia nec illi perficiuntur in malo, quando eis non a
Abbreviated transcription (Latin):
ecole qͥd apłs dicat ad galathasc̃erte hoĩnes baptira¬
tos. Dico aut̃ in qͥt spu ambulate : ꝙ concupiscentias
carnis neꝑfeceretis. Nait nefeceritis. qͥa eas ñ hab̾e
ñ pot̾ant: s ne ꝑfeceritis. id ẽ ne oꝑa eoꝵ consensu uoluntatis
ĩpleatis. Caro enĩ inqͥt cõcupiscit adu̾sus spm̃i. ꝙ sp̃s adu̾sus
carnẽ. ħec inuicẽsa du̾susant᷑: ut ñ ea qͤuultis faciatis. Nide
siñ hoc ẽ adromanos. Nenĩ qd̵ uolo facio bonũ s qd̾ nolo mialũ
hoc ago. Deinde adgalathas ad dit ꝙ diẽ. Qd̾ si spũ aucii¬
ni: ñ adhuc estis sublege. Hide si ñ hoc ẽ ad romanos. Iã ñ
ego oꝑor illud. ꝙ c̃ delector legi di scãm int̾iorẽ hoi̾̃nẽ: &

Expanded text:
olus scribat ad Galatas, certe homines baptizatos. Dico autem, inquit, spiritu ambulate, et concupiscentias carnis non perfeceritis: non ait, Ne feceritis, quia eas non habere non poterant, sed, Ne perfeceritis, id est ne opera earum consensu voluntatis impleatis. Caro enim, inquit, concupiscit adversus spiritum, et spiritusquae vultis faciatis. Vide si non hoc est ad Romanos. Non enim quod volo, facio bonum, sed quod nolo malum, hoc ago. Deinde ad Galatas addit et dicit: Quod si spiritu ducimini, non adhuc estis sub lege. Vide si non hoc est ad Romanos: Jam non ego operor illud, et condelector legi Dei, secundum interiorem ho
Abbreviated transcription (Latin):
tͥna sp̃itali. qua creatoris tͥnitas p̃dicat᷑. magne
angustiȩ sunt in homine. que p̾mit erũna mor¬
talis. c̃ abhis qͤforis delectant. p̃cipit᷑ abstinentia :¬
ꝙ intꝰ ñ ẽ refectio delȩtitia doctrine salutaris:
ꝙ ꝓpsa angustia ẽ media nox. qua cogit᷑ uehem̃t᷑
instare petendo. ut accipiat tres panes. Qd̃ aut̃
ei dicit᷑ deintꝰ. iam ostiũ clausũ ẽeᷤᷤ puerosq eiꝰ ẽ eo
eeᷤᷤ in cubili. significat tempꝰ famis u̾bi. cũ intelligen

Expanded text:
trina spiritali, qua creatoris trinitas praedicatur, magnae trina spiritali, qua creatoris trinitas praedicatur, magnae angustiae sunt in homine, quem premit haerumna mortalis, cum ab his quae foris delectant praecipitur abstinentia et intus non est refectio de laetitia doctrinae salutaris. et ipsa angustia est media nox, qua cogitur uehementer instare petendo, ut accipiat tres panes. quod autem ei dicitur de intus iam ostium clausum esse puerosque eius cum eo esse in cubili, significat tempus famis uerbi, cum intellegen
Abbreviated transcription (Latin):
micus ad quẽ uenit᷑ media nocte ut
accõmodet tres panes. utiq adsimilitu¬
dinẽ ponit᷑. sed̾m quã quis dm̃ rogat in
media tͥbulatione constitutꝰ. ut ei tͥbuat intelligen¬
tiam tͥnitatis. qua p̃sentis uite consolet᷑ labores. s
comꝑatio ẽ aminore. Si enĩ amieus hõ surgit de
lecto. & dat nͣ amicitia s tedio conpulsus. quanto
magis aat qͥ sine tedio largissime donat qd̾ petit᷑:
S: ad hoc se peti uult. ut capaces donoꝵs eiꝰ fiant qͥ
petunt. Intͥbus aut̃ panib etiã illud significat᷑. imiꝰ
ẽe ᷤ substantiȩ tͥuitatẽ. Amicus aut̃ que diẽ ille qͥ
petit uenisse deuia. uͦt ñ se hab̾e qd̾ ponat ante il¬
lũ. intellig̃r hominis appetitꝰ. qͥ deb& obtẽꝑare rati¬
oni. seruiebat aut̃ consuetudini t̾eꝑali. quã uiam
uocat ꝓpt̾ omia ꝑtẽpꝰ transeuntia. Conu̾so aut̃
homine ad d̃m. etiam ille appetitꝰ a consuetudine
reuocat᷑. S si ñ cosolat᷑ int̾ius gandiũ dedoc¬

Expanded text:
micus ad quem venitur media nocte ut accommodet tres panes, utique ad similitudinem ponitur, secundum quam quis Deum rogat in media tribulatione constitutus, ut ei tribuat intelligentiam Trinitatis, qua praesentis vitae consoletur labores. Sed comparatio est a minore. Si enim amicus homo surgit de lecto, et dat, non amicitia, sed taedio compulsus; quanto magis Deus dat, qui sine taedio largissime donat quod petitur, sed ad hoc se peti vult, ut capaces donorum ejus fiant qui petunt? In tribus autem panibus etiam illud significatur, unius esse substantiae trinitatem. amicus autem, quem dicit ille qui petit uenisse de uia et non se habere quod ponat ante illum, intellegitur hominis appetitus, qui debet obtemperare rationi. seruiebat autem consuetudini temporali, quam uiam uocat propter omnia per tempus transeuntia; conuerso. autem homine ad deum etiam ille appetitus a consuetudine reuocatur. sed si non consolatur interius gaudium de doc
Abbreviated transcription (Latin):
gisq in his om̃ib ipsa spectacła ueritatis sepe delec¬
tant. ꝗͣ ex eis indisputando aut iudicando ad uiuam᷑:
nͥ forte qd̾ exercitatiora reddunt ingenua. si etiã
maligniora aut inflatiora ñ reddant. hoc ẽ. ut
aut deciꝑe ueri simili sermone atq int̾rogatio¬
nib ament: aut aliqͥd magnũ qͦ se bonis atq in no¬
centib ante ponant se assecutos putͤant. qͥista didi
insticuta. s potiꝰ indagata ⁊ inuenta. ⁊ ad di laud̃

Expanded text:
gisque in his omnibus ipsa spectacula veritatis saepe delecgisque in his omnibus ipsa spectacula veritatis saepe delectant, quam ex eis in disputando aut judicando adjuvamur: nisi forte quod exercitatiora reddunt ingenia, si etiam maligniora aut inflatiora non reddant, hoc est ut aut decipere verisimili sermone atque interrogationibus ament, aut aliquid magnum quo se bonis atque innocentibus anteponant, se assecutos putant qui ista didicinstituta, sed potius indagata et inventa, et ad Dei laudem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ista didicerent. quaꝗͣ plerũq accidat. ut
faciliꝰ hoĩnes res eas assequant᷑. ꝓpt̾ qͣs asse qͥuen-¬
das ista discunt᷑. qu̾a talioũ p̃ceptoꝵ nodosissi¬
mas & spinosissimas disciplinas. tãꝗͣ si qͥspiã
dare uolens p̃cepta ambulandi. moneat ñ esse
leuandũ post̾iorem pedem. nͥ cũi posueris pͥorem:
De inde minutatĩ qu̾e admodũ articłoꝵ ꝙ popli¬
tũ cardines oporteat mouere de scͥbat. llera
enĩ dicit.: nec alit̃ abulari potest. S facilius¬
homines hec faciendo ãbulant. qͣm anĩadũtunt
cũ faciunt. aut intelligunt ẽ audiunt. Qͥ aut̃ ãbu¬
lare ñ possunt: multo minꝰ ea curant. qͦ nec ex pe¬
riendo possunt attende̾. Ita plerũq eitiꝰigenio¬
sus uidet ñ e̾eᷤᷤ ratã conclusionẽ: ꝗͣ p̃cepta eiꝰ capit.
Tardꝰ aut̃ ñ eã uidet. s multo minꝰ qd̾ deilla p̃cipit᷑. ma¬

Expanded text:
cum ista didicerint. Quanquam plerumque accidat, ut cum ista didicerint. Quanquam plerumque accidat, ut facilius homines res eas assequantur, propter quas assequendas ista discuntur, quam talium praeceptorum nodosissimas et spinosissimas disciplinas. Tanquam si quispiam dare volens praecepta ambulandi, moneat non esse levandum posteriorem pedem, nisi cum posuerit priorem: deinde minutatim, quemadmodum articulorum et poplitum cardines oporteat movere, describat: vera enim dicit, nec aliter ambulari potest, sed faciliushomines haec faciendo ambulant, quam animadvertunt cum faciunt, aut intelligunt cum audiunt; qui autem ambulare non possunt, multo minus ea curant, quae nec experiendo possunt attendere. Ita plerumque citius ingeniosus videt non esse ratam conclusionem, quam praecepta ejus capit: tardus autem non eam videt, sed multo minus quod de illa praecipitur, ma
Abbreviated transcription (Latin):
disputationis que iani eloquentia nominat᷑. que
nichil hominꝰ uera sunt: qͣuis eis possint etiã falsa
ꝑsuaderi. S qͥa ꝙ uera possunt. ñ ẽ facultas ipsa
culpabilis. s male utentiũ ꝑu̾sitas. Nã neq hoc
ab hõib insitũ ẽ. ut caritatis exp̾ssio coneiliet
auditore: aut ut facile qd intendit. insinuet bre¬
uis & aꝑta narratio. & uarietas eiꝰ sine fastidio te¬
neat intentos. ꝙ cetere huiꝰ nͦii obseruationes qͦ
siue infalsis. siue inueris causis uere sunt: tam̃ qͣu̾a¬
tũ uelsciri ueleredi aliqͥd facrunt. aut expetendũ
fugiendũ ue animos mouent: ꝙ inuente potiꝰ qd̾
ita se habeant. qu̾a ut ita se hab̾ent institute.S
hec pars cũ dr magis ut ꝑferamꝰ ea q̃ intellecta s.
qu̾a ut intelleg̾amꝰ. adhibenda ẽ. Illa uͦ conclusi
onũ. ꝙ definitionũ. & distͥbutionũ: plurimũ intel¬
lectore adiuuat. tantũ absit error. qͦ uident᷑ si¬
bi hoĩnes ipsam beate uite ueritat̾e didicisse.

Expanded text:
disputationis, quae iam eloquentia nominatur, quae nihilominus uera sunt, quamuis eis possint etiam falsa persuaderi; sed quia et uera possunt, non est facultas ipsa culpabilis, sed male utentium peruersitas. nam neque hoc ab hominibus institutum est, ut ueritatis expressio conciliet auditorem aut ut facile quod intendit insinuet breuis et aperta narratio et uarietas eius sine fastidio teneat intentos et ceterae huius modi obseruationes, quae siue in falsis siue in ueris causis uerae sunt tamen, quantum uel sciri uel credi aliquid faciunt aut ad expetendum fugiendumue animos mouent, et inuentae potius, quod ita se habeant, quam ut ita se haberent, institutae. Sed haec pars cum discitur, magis ut proferamus ea quae intellecta sunt, quam ut intellegamus adhifinitionum, et distributionum, plurimum intellectorem adjuvat, tantum absit error, quo videntur sibi homines ipsam beatae vitae veritatem didicisse,