comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueant ergo ad nomĩ xpĩ ethi¬
opes: ut ad fines orbis fides
eius ꝑuentura signet᷑. Pa¬
ueant ⁊ madianite: ut me¬
dit̾ranee quoq pleles per
hanc insinuent esse saluã¬
de. Quod aũt ait. ethiopes ⁊
madiante expauescent in¬
quit.⁊ tab̾nacła terre madi¬
an: illo locutõuis genẽ dicit.
quo in euanglio dictum est.
Exiit tota ciuitas obinã iħu.
⁊ in psalmo.⁊ poculũ tuũ in¬
ebrians. dum non ipsa ciui¬
tas: sed hii qui erant in ciui¬
cate exirent. neq ipm̃ pocu¬
lum sed hoc qd̾ est in pocło:
soleat mebriare. Que figura
locutõnis grece methonomi¬
a.id est trãnsnominatõ uoca¬
tur: dum ꝑ continentem id
qd̃ continet᷑ ostendit᷑. Nun¬
quid in flumĩb ira tua dñe.
aut in flumĩb furor tiuis.
aut in mari impetus tuus
fluminũ ⁊ maris uocabulo:
corda expͥmunt᷑ infidelium.
ue flumĩa recte uocant᷑. qr to¬
to intentõnis impetu: ad in¬
feriora defluunt. Mare: qui¬

Expanded text:
veant ergo ad nomen Christi Aethiveant ergo ad nomen Christi Aethiopes, ut ad fines orbis fides ejus perventura signetur. Paveant et Madianitae, ut Mediterraneae quoque plebes per hanc insinuentur esse salvandae. Quod autem non ait: Aethiopes et Madianitae expaquit, et tabernacula terrae Madian, illo locutionis genere dicitur, quo in Evangelio dictum est: Et exiit tota civitas obviam Jesu; et in psalmo: Et poculum tuum inebrians , dum non ipsa civitas, sed hi qui erant in civitate exierant; neque ipsum poculum, sed hoc quod est in poculo soleat inebriare: quae figura locutionis Graece metonymia, id est, transnominatio vocatur, dum per continentem id quod continetur ostenditur. Nunquid in fluminibus ira tua, Domine, aut in fluminibus furor tuus, aut in mari impetus tuus? Fluminum et maris vocabulo corda exprimuntur infidelium, quae flumina recte vocantur, quia toto intentionis impetu ad inferiora defluunt; mare, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dei patris. Et quia ꝑ cosde
itinera et̾nitatis eus. cum:
ꝑactis laborib passionis sue
rediit ad patrem. nõ solũ iu¬
deoꝵ sed ⁊ gentiũ ppłs ad reqͥ¬
em erat ꝑuenturus sempit¬
um esse ppłos quis nesciat:
Quoꝵ nonĩb om̃s insinua¬
te sunt gentium natõnes. q̃
audita predicatõne euange¬
lica salubri erant pauore cõ¬
cutiende. ut sicut ꝓpheta fu¬
turũ adhuc auditum audiũ
⁊ timuit. futura consid̾auit
incarnatõnie eius oꝑa et ex¬
pauit: ita gentes annũciato
sibi ꝑ apłos eodem auditu. eiꝰ¬
tis: serire dno in timore. et
exultare ei inciꝑent cum tre¬
more. Et bene ethiopes pͥmo
posuit qui sunt in finibus
mundi. ut insinuaret imsi
ce.ꝙ in omnẽ t̾ram exiturꝰ
esset somis p̾dicatoꝵ:⁊ in fi¬
nes orbis terre u̾ba eoꝵ. In qͥ
misterio et p̾fectus candacis
no filioꝵ abraham ex cethu¬
ra qui uocat᷑ madian: ori¬
ginem duxit. ⁊ est in deser¬
to sarracenoꝵ contͣ oriente
rubri maris in arabia. Pa¬

Expanded text:
quia per eosdem itinera eadem aeternitatis ejus, cum, peractis laboribus passionis suae, rediit ad Patrem, non solum Judaeorum, sed et gentium populus ad requiem erat perventurus sempiterum esse populos quis nesciat? quorum nominibus insinuatae sunt omnes gentium nationes, quae audita praedicatione evangelica salubri erant pavore concutiendae, ut sicut propheta futurum adhuc auditum Domini audivit et timuit, futura consideravit incarnationis ejus opera, et expavit, ita gentes, annuntiato sibi per apostolos eodem auditu, ejutis, servire Domino in timore, et exsultare ei inciperent cum tremore. Et bene Aethiopes primo posuit, qui sunt in finibus mundi, ut insinuaret mystice quod in omnem terram exiturus esset sonus praedicatorum, et in fines orbis terrae verba eorum. In quo mysterio et praefectus Candacis no filiorum Abraham ex Cethura, qui vocabatur Madian, originem duxit, et est in deserto Saracenorum contra Orientem Rubri maris in Arabia. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
tõnis mee: ut ascendã ad
ppłm transingͣtoĩs mee.
Requiescit enim in die nõ
solum retributõnis: sed ⁊
tribłonis. qui ꝑ afflictões
tꝑales: eterna se gaudia
adepturũ esse non dubitat.
Iuxta illud apłi. ꝙpe enim
salui facti sumꝰ. Et iterũ.
&pe gaudentes: in tribuło¬
ne patientes. Hec est autẽ
in hac uita requies ełcroꝵ.
ut relicto infimoꝵ appetitu:
tota mentis intentõne. ⁊ co¬
tidianis lonoꝵ oꝑin gressi
q passionũ agonib: uite
acceꝑant coronã. in exem¬
plo eoꝵ qui quondã trans¬
lati in babilonẽ de uidea.
rirsum sub ducib zoroba¬
lat. magneq instantia de¬
uotõnis restaurasse scã q̃
bostis destruxat refert.que
figura est manife stissimie
status nrĩ. Granslati eni
sumus in pͥmo parente de
patria celesti.⁊ in huiꝰ se¬
culi babilomã. id est conf¬
usione illati. sed donante
dnõ iħu xp̃o rege ac ponti¬
fice magno. cuius zoroba¬
rursus ad prĩam uisionis

Expanded text:
tionis meae, ut ascendam ad tionis meae, ut ascendam ad populum transmigrationis meae. Requiescit enim in die non solum retributionis, sed et tribulationis, qui per afflictiones temporales aeterna se gaudia nacturum esse non dubitat, juxta illud Apostoli: Spe enim salvi facti sumus . Et iterum: Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Haec est autem in hac vita requies electorum, ut, relicto infimorum appetitu, tota mentis intentione et quotidianis bonorum operum gressibque passionum agonibus, vitae accipiant coronam in exemplum eorum qui quondam translati in Babylonem, de Judaea rursum ducibus Zorobalat, magnaeque instantia devotionis restaurasse sancta, quae hostis destruxerat, refert; quae figura est manifestissima status nostri. Translati enim sumus in primo parente de patria coelesti, et in hujus saeculi Babyloniam, id est confusionem illati; sed donante Domino Jesu Christo Rege ac Pontifice magno, cujus Zorobarursus ad patriam visionemque
Abbreviated transcription (Latin):
talic messe putaui. totũ ħ
quasi fragile contremuit.:
tur cum dicit᷑. Et subtꝰ me
turbata est uirtꝰ mea. Ue¬
ne autẽ uirtutẽ suam non
in se: sed subt̾ se dicit eẽ tur¬
batã. quia altus ad concem¬
platõm celestiũ archanoꝵ
esse uidet eleuatũ.⁊ quo al¬
tior efficit᷑ lumĩe contem¬
platõnis: eo se im ꝑfectio
iure de hus que in infimis
gesserat conturbat᷑. Tur¬
bata est autẽ uirtus ꝓph̾e. con¬
tremuerũt ossa. et expauit
uent̾. nõ solũ quia minus
ꝑfectũ se acrione cognou̾:
uerũ etiam quia om̃c qui
secutõnes passuros dicit. sed
⁊ ip̃m xp̃m qui sine pecra¬
to intraret in mundũ: nõ
sine pena pcc̃i exiturum i¬
dit esse de mundo. iuxtaꝙ ĩ
ipõ cantici sui principio de¬
siornauat. Nec tam̃ idem pa¬
uor ac tremor expers conso¬
lacõius remansit: cui p̾sen¬
tia aduersa spes minorauit
ac leuiora redoidit futuroꝵ.¬
Hoc est enm quod sequit᷑.
Requiestam in die tribula¬

Expanded text:
ritualis inesse putavi, totum hoc ritualis inesse putavi, totum hoc quasi fragile contremuit, dtur, cum dicitur: Et subtus me turbata est virtus mea. Bene autem virtutem suam, non in se, sed subter se dicit esse turbatam, quia raptus ad contemplationem coelestium arcanorum per se vidit elevatum; et quo altior efficitur lumine contemplationis, eo se imperfectiorjure de his quae in infimis gesserat conturbatur. Turbata est autem virtus prophetae, contremuerunt ossa, expavit venter, non solum quia minus se perfectum actione cognovit, verum etiam quia omnes quio, persecutiones passuros dicit: sed et ipsum Christum qui sine peccato intraret in mundum, non sine poena peccati exiturum vidit esse de mundo, juxta quod et in ipso cantici sui principio designaverat. Nec tamen idem pavor ac tremor expers consolationis remansit, cui praesentia adversa spes minoravit, ac leviora reddidit futuroenim quod sequitur: Requiescam in die tribula
Abbreviated transcription (Latin):
uentura locutꝰ sum. Uł cer¬
te contemplatꝰ diu̾sum ge¬
ni̾c humani statũ: custõdi
nẽ ue labus p̾dicans: ipse
reꝓbus effice̾r. Et notandũ
quia expanisse se dicit auo¬
ce oroius labioꝵ suoꝵ. cum
nichil prsus orasse in toto h
carmine uideat᷑. sed tm̃mo¬
do timens ac pauens: uen¬
tura xpĩ ⁊ ecclie sacramẽta
describ̾e. Nec tañ fallit̾ qui
carm̃ suũ oratõm nũcupat:
quia deidem talem titulũ
p̾posuit. Oratio abacuch ꝓ¬
ph̾e pro pignoratõnib. qr
quicquid uir sancrꝰ loquit᷑.
totũ ꝓfecto hoc oratio ad de¬
um est. Ome qd̾ agit is cu¬
ius sincera intentio est dño
placendi. hoc pro ip̃o apud
cõmendat. Et introiuit tre¬
mor in ossa mea. Sicut car¬
nis nomĩe aliquociens sc̃p¬
tura carnalet urãs actões
ita ossiũ uocabulo fortia
solet ac sꝑitalia facta d̾sig¬
nare. Expauit ergo inquit
cor meum: ab hic que uen¬
tura in mundũ preuideo.
⁊ quicquid mnͥ urtutis sꝑi¬

Expanded text:
ventura locutus sum. Vel cerventura locutus sum. Vel certe contemplatus diversum generis humani statum: Custodivineve aliis praedicans ipse reprobus efficerer. Et notandum quia expavisse se dicit a voce orationis labiorum suorum, cum nihil prorsus orasse in toto hoc carmine videatur; sed tantummodo timens ac pavens ventura Christi et Ecclesiae sacramenta describere; nec tamen fallitur qui carmen suum orationem nuncupaqui et eidem talem titulum proposuit. Oratio Habacuc prophetae pro ignorationibus, quia quidquid vir sanctus loquitur, totum profecto hoc oratio ad Deum est: omne quod agitis, cujus sincera intentio est Domino placendi, hoc pro ipso apud commendat. « Et introivit tremor in ossa mea. » Sicu carnis nomine aliquoties Scriptura carnales nostras actiones, ita ossium vocabulo fortia solet ac spiritualia facta designare. Expavit ergo, inquit, cor meum ab his quae tura in mundum praevideo, et quidquid mihi virtutis spi
Abbreviated transcription (Latin):
dens ascendes suꝑ equo ᷤ tu¬
os: et nũc de eisdem sb̾ in¬
fert᷑. misisti ĩ mare equoᷤ
tuos. ut ex utraq senten¬
tia colligat᷑. ꝙ ita dñs in
mũdũ p̃dicatorec miẜit:
ut eisdem p̾dicantibꝰ ip̃e
nũqmͣ ab sit. sed sic̃ equis
auriga: ita regendis sẽꝑ
eoꝵ mentib presit. Custo¬
diuit ⁊ expaint uent̾ me¬
us: a uoce oratõnie labio¬
rũ meoꝵ. Uentrẽ suũ mo¬
re ꝓpħis consueto aminũ
suum dicit. quia sic̃ uen¬
tre recipiunt᷑ cibi quibus
uirtus ac uita corporie ie¬
ficiat᷑: ita cogitatões pie
scõ recipiunt᷑ in animo. qͥ¬
bus int̾iorie boĩs uita ne
defice̾ debeat sustentat᷑ et
continet᷑. ẽustodiui ergo¬
inquit ꝓpheta: diligent᷑ ⁊
atrende̾ns futuras xp̃i paᷤ¬
siones ⁊ post̾ĩores o łas. reꝓ¬
batõm ppłi mei.fide gen¬
tium. conturbatie ad no¬
uam p̃dicatõm eisde gen¬
dentes ab infidelib mouẽ¬
dam: et expaint cor meũ
ab ipĩs que ip̃e preuidens

Expanded text:
dens ascendes super equos tuos, et nunc de eisdem subinfertur, misisti in mare equos tuos, ut ex utraque sententia colligatur, quod ita Dominus in mundum praedicatores miserit, ut eisdem praedicantibus ipse nunquam absit, sed sicut equis auriga, ita regendis semper eorum mentibus praesit. « Custodivit et expavit venter meus a voce orationis labiorum eorum. » Ventrem suum more prophetis consueto animum suum dicit; quia sicut ventre recipiuntur cibi, quibus virtus ac vita corporis reficiatur; ita cogitationes piae sancto recipiuntur in animo, quibus interioris hominis vita, ne deficere debeat, sustentetur et contineatur. Custodivi ergo, ait Propheta, diligenter attendens futuras Christi passiones et posteriores glorias, reprobationem populi mei, fidem gentium, conturbatis ad novam praedicationem eisdem gendentes ab infidelibus movendam; et expavit cor meum, ab his quae ipse praevidens
Abbreviated transcription (Latin):
ad agendam pro erratibꝰ su¬
ic penitentia rescindunt. I¬
bissus uero recte uocãt᷑ ob al¬
citudĩem scientie qua ipi in¬
tus implent̾. salomone attes¬
tante qui ait. Aqua ꝓfunda
uerba ex ore uiri. Asꝑgen ᷤ er¬
go aquas in itinerib dat a¬
bissus uocem suam: cum p̾¬
dicatores sancri ꝓfunda ueri¬
tatis scientia mn̾tus in corde
repleti. misteriũ uerbi foris
audientib exhibent. paula¬
tim ⁊ per partes pro capacita¬
te infurmoꝵ ꝓferẽtes: que
ipĩ intus simul ⁊ampla ca¬
piunt. In itinerib autem:
cet docroꝵ: uł auditoꝵ suoꝵ.
Asꝑgunt enim aquas mi
cum ubicũq incedũt: exẽ¬
pla recre uiuendi cum uoce
p̃dicatõnis semꝑ intuentib̾
ostendunt. Asꝑgrunt aquaᷤ¬
⁊ in itinerib incuentium:
cum eis docendo parit̾ et ui¬
uendo. quibus acrionũ iuis
ingredi debeant p̾mõstrãt.
Ei aũt legit᷑ ut quida co¬
dices hñt. disꝑges a quasĩ
itinerib: deo dici manife¬
stũ est. ꝙ ip̃e aquas iute

Expanded text:
o erratibus suis poenitentiam rescindunt. Abyssus vero recte vocantur ob altitudinem scientiae qua ipsi intus implentur, Salomone attestante, qui ait: Aqua profunda verba ex ore viri . Aspergens ergo aquas in itineribus dat abyssus vocem suam, cum praedicatores sancti profunda veritatis scientia intus in corde repleti ministerium verbi foris audientibus exhibent, paulatim et per partes pro capacitate infirmorum proferentes quae ipsi intus multa simul et ampla capiunt. In itineribus autem cet doctorum vel auditorum suorum. Aspergunt enim aquas icum ubicunque incedunt exempla recte vivendi, cum voce praedicationis semper intuentibus ostendunt. Aspergunt aquas in itineribus intuentium, cum eis docendo pariter et vivendo, quibus actionum viis ingredi debeant praemonstrant. Si autem legitur ut quidam Codices habent: Disperges aquas in itineribus, Deo dici manifestum est, qui ipse aquas vitae
Abbreviated transcription (Latin):
nis ingruente romano exer¬
citu. exceptis solũ eis qui in
fidem se euang lice gͣcie se¬
creu̾ant: enormi est clade
dampnata.⁊ ip̃o insuꝑ reg¬
no ac patria pͥuata. Et hoc
est qd̾ ait. Excitasti uinc ła
usq ad ceruicem. Ceruice
iudelicet regni: quo cont᷑
dicit eisdem in se etiã furẽ¬
tib: beatissimꝰ ꝓthomar¬
tir stephanꝰ. Duri ceruice
⁊ incirtũcisi cordib ⁊ auri¬
bus : uos semꝑ sꝑitui scõ

Expanded text:
nis, ingruente Romano exernis, ingruente Romano exercitu, exceptis solum eis qui in fidem se evangelicae gratiae secreverant, enormi est clade damnata, et ipso insuper regno et patria privata; et hoc est quod ait: Excitasti vincula usque ad cervicem; cervicem videlicet regni, quo contradicit eisdem in se etiam furentibus beatissimus protomartur Iudaeis: duri ceruice et incircumcisi corde et auribus, uos semper spiritui sancto
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uocabulo nũcupant.
Unde est illud psalmiste:
de huc qui sancris nocere uo¬
lentes diuina sunt phibi¬
tõne coherciti. Et cõrripinc
pro eis reges. Nolite tange̾
xpõs meos. Galuos autẽ fe¬
inuenit. sed quos egredien¬
do a patre.⁊ in carne appa¬
rendo: ꝑ adoptõnis spiritũ
xpõs. id est unctos suos fec̃.
De qua unctõne monẽs su¬
os auditores iohãnes apłs.
dicit. Et uos unccõm qua
accepistis ab eo: maneat ĩ
uobis. Hic u̾siculus in qui¬
bdã editõnib ita inuenit᷑.
Existi ut saluares ppłm tu
exierit ad saluand̾ ppł su
dum recõcilians sib̾i. Et qr
excitasti uincula usq ad c̾¬
uicem. Qui enim electiꝰ su¬
ta. gaudiũ salutis acrulit.
ip̃e illis qui eius ungi gͣcia
neg ley̾unt: mortem misit
eterna. Quod in ip̃a gente
iudeoꝵ. que dum̃ in carne:
apparentẽ ad mortem usq
ꝑsecuta est: etiam corpora
lit̾ constat esse impletum.
elue postqmͣ eum crucifixit.
non multis int̾ueĩentibꝰ an¬

Expanded text:
nuncupantur; unde est illud Psalmistae de his qui sanctis nocere volentes, divina sunt prohibitione coerciti: Et corripuit pro eis reges. Nolite tangere christos meos . Salvos autem feinvenit, sed quos egrediendo a Patre et in carne apparendo per adoptionis Spiritum christos, id est, unctos, suos fecit. De qua unctione monens suos auditores Joannes apostolus dicit: Et vos unctionem quam accepistis ab eo maneat in vobis . Hic versiculus in quibusdam Editionibus ita invenitur: Existi ut salvares populum exierit ad salvandum populumdum reconcilians sibi, et quia excitasti vincula usque ad cervicem. Qui enim electis suta, gaudium salutis attulit, ipse illis qui ejus ungi gratia neglexerunt, mortem misit aeternam: quod in ipsa gente Judaeorum, quae Dominum in carne apparentem ad mortem usque persecuta est, corporaliter etiam constat esse impletum; quae postquam eum crucifixit, non multis intervenientibus an
Abbreviated transcription (Latin):
dicantib apłis: laude eiꝰ oĩs¬
est terra repleta. Quod ip̃m b ͤ¬
uit̾ sed aꝑtissime eiusde psal¬
ini ⁊ principio ⁊ fine compre¬
hendit᷑ cum dicit᷑. Dñe dñs
nost̾. qmͣ admirabłe̾ est no¬
men tuũ in unuiersa terra.
quĩ eleuata est magnificen

Expanded text:
aedicantibus apostolis, laude ejus omnaedicantibus apostolis, laude ejus omnis terra repleta est: quod ipsum breviter sed apertissime ejusdem psalmi et principio et fine comprehenditur, cum dicitur: Domine Dominus noster, quam admirabile est nomen tuum in universa terra! quoniam elevat
Abbreviated transcription (Latin):
sitientes iusticiam: uerũ eti¬
am umbra sui corporis saluat
languentes. Qui uidelicet scĩ
uiri ac sublimes: possunt eti¬
am austri uocabulo designa¬
ꝓpt̾ indelicet diłcrionẽ qua fer¬
uere in dno: ⁊ doctrina qua
lucẽ hoĩbus solent. A quo ui¬
de licet austro deusuenit: qr
de talib incarnari dignatus
est. A quo austro deus cotidie
uenit. cum nobis borũ dicta
uł exempla legentib siue
audientib: amor aut sciẽtia
ueritatis ꝑ fectius in corde ge
est terra. Descripta dispensati¬
one du̾ĩce incarnatõnis: mox
archanũ ascensionis qua ead̾
humanitas erat clarificanda
subuimxit. Iuxta illud psalmiᷤ¬
te. Asũmo celo egressio eius:
⁊ occursus eius usq ad sum¬
mũ eius. Operuit enĩ celos
maiestas eius. quia qui per
incarnatõm minoratꝰ ẽ pau¬
lominꝰ ab angłis: ip̃e per re¬
surrectõm gloria ⁊ honore co¬
ꝑ oꝑa patris constitutꝰ: et omĩ¬
a subiecta sub pedib eius. A p̃¬

Expanded text:
sitientes justitiam, verum etisitientes justitiam, verum etiam umbra sui corporis salvat languentes . Qui videlicet viri sancti ac sublimes possunt etiam Austri vocabulo designapropter videlicet dilectionem qua fervere in Domino, et doctrinam qua lucere hominibus solent, a quo videlicet Austro Deus venit, quia de talibus incarnari dignatus est. A quo Austro Deus quotidie venit, cum nobis eorum dicta vel exempla legentibus, sive audientibus, amor aut scientia veritatis perfectius in corde genjus plena est terra. Descripta dispensatione dominicae incarnationis, mox arcanum ascensionis, qua eadem humanitas erat clarificanda, subjunxit, juxta illud Psalmistae: A summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum ejus . Operuit enim coelos majestas ejus, quia qui per incarnationem minoratus est paulo minus ab angelis, ipse per resurrectionem gloria et honore co Patris constitutus, et omnia subjecta sub pedibus ejus , ac pr
Abbreviated transcription (Latin):
q ab austro uenit. Et sanct
inquit de monte umbroso ⁊
condenso. Ganctus: id est me¬
diator dei et hominũ. qui su¬
pra manifeste dicit᷑ deus. De
quo uͥgimi matri euangeli¬
zans gabriel ait. Ideoq qd̃ ⁊
lius dei. Nons autez de quo
uenturꝰ idem sanctus camt᷑:
regnũ iudeoꝵ ex quo ille car¬
m̃c originẽ duxit: ualet in¬
telligi. De quo ⁊ damhel ui¬
dit excisum lapidez sine maĩ
cont̾ens: sui gloria nomĩs or¬
bem impłet uniu̾sũ. Qui ui¬
delicet mons: recte umbrosꝰ
uocat᷑ ⁊ condensus. Habet eĩ
multa ligna fructifera. idest
multos uiros scõs: ⁊ uirtutũ
pomis honustos. qui ⁊ nostre¬
mentis esuriem. gustu. suau¬
issimo sue doctrine erudiãt.
⁊ nr̃am fragilitate ne estu tri¬
bulationũ auirore interne di¬
lectõnis arescat: presidio sue
int̾cessionis obumbrent. Cui
figure congruit qd̾ apostolus
petrus arbor utiq huius mon¬
tis eximia. non solũ fructu
doctrine reficit esurientes et

Expanded text:
que ab Austro venit. Et sanctus, que ab Austro venit. Et sanctus, inquit, de monte umbroso et condenso. Sanctus idem Mediator Dei et hominum, qui supra manifeste dicitur Deus, de quo Virgini matri evangelizans Gabriel ait: Ideoque quod lius Dei . Mons autem de quo venturus idem sanctus canitur, regnum Judaeorum, ex quo ille carnis originem duxit, valet intelligi. De quo et Daniel vidit excisum lapidem sine manibconterens, sui gloria nominis orbem impleret universum . Qui videlicet mons recte umbrosus vocatur et condensus; habet enim multa ligna fructifera, id est, multos viros sanctos et virtutum pomis onustos, qui et nostram esuriem gustu suavissimo suae doctrinae erudiant, et nostram fragilitatem ne aestu tribulationum a virore interno dilectionis arescat, praesidio suae intercessionis obumbrent; cui figurative congruit quod apostolus Petrus: arbor utique hujus montis eximia, non solum fructu doctrinae reficit esurientes et
Abbreviated transcription (Latin):
ma eccłie fundam̃ta posue¬
runt. quorũ deinde sonꝰ in
omnẽ t̾ram exut.⁊ in fines
orbis terre uerba eoꝵ: uerũ
etiam ꝑ se ip̃m p̾mo in eod̾
templo fidei que in se esset
habenda testimonũ dedit.
cum duodennis in medio doc¬
toꝵ residens. int̾rogabat eos
quasi homo paruule etatis:
sed respondebat docentib qͣ¬
si deus eterne maiestatis.
Ubi quesitus ⁊ inuentꝰ a pa¬
rentibꝰ. etiam ip̃e ꝑ se ꝙ deuꝰ
ac dei filius esset insimians
ait. Quid est ꝙ me que reba¬
tis : Nesciebatis quia in hus
que patris mei sũt oportet
me esse: Notandũ autẽ ꝙ
bic uersus in hebraica uerita¬
te ita habet̾. Deus a theman.
id est ab austro ueniet. quod
iuxta litt̾am facilem ht̃ sen¬
sum. quia bethleem in qua
natus est dñs: ad austrũ sita
est a ih̾osolimis. Et cum ipo
die quadragesimo natiuita¬
tis adductus est ih̾osolimã a
parentib. ut daret᷑ hostia se¬
cũdũ legem pro eo: deus uti¬

Expanded text:
ma Ecclesiae fundamenta posuema Ecclesiae fundamenta posuerunt, quorum deinde sonus in omnem terram exivit, et in fines orbis terrae verba eorum ; verum etiam per seipsum, primo in eodem templo fidei quae in se esset habenda testimonium dedit, cum duodenis in medio doctorum residens interrogabat eos quasi homo parvulae aetatis, sed respondebat docentibus quasi Deus aeternae majestatis; ubi quaesitus et inventus a parentibus etiam ipse per se quod Deus ac Dei Filius esset insinuans ait: Quid est quod me quaerebatis? nesciebatis quia in his quae Patris mei sunt oportet me esse ? Notandum autem quod hic versus in hebraica veritate ita habetur: Deus a Thaeman, id est, ab Austro veniet, quod juxta litteram facilem habet sensum, quia Bethleem, in qua natus est Dominus, ad Austrum sita est a Jerosolymis. Et cum ipse die quadragesimo nativitatis suae adductus est Jerosolymam a parentibus, ut daretur hostia secundum legem pro eo, Deus uti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑculsus: audito ac sollertiꝰ
consid̾ato dnĩce incarnati¬
ons et passionie euentu.
De hinc latius ex tp̃r descri¬
bit. quis ille auditus. que
oꝑa sint illa diũ: quib ĩ¬
tendens in tantũ fui̾t cõ¬
motus. &equit᷑. Deus a
libano uemiet: et sanctus
de monte umbroso et con¬
denso. Libanus est mons fe¬
nicis altissimꝰ. excelsis ⁊ in¬
putribilib atq aromati¬
cis insignis arborib. de qui¬
bus etiã templũ diuĩ in ihe¬
rosolimis factum scriptura
cestat᷑. Unde solet in scptu¬
ris non nũqmͣ ipm̃ quoq
templũ libam uocabło de¬
signari. Hinc est enĩ illo
zacharie de uenturo aduer¬
sus eum excitu chaldeoꝵ.
Aperi libane portas tuas:⁊
comedat igns cedros tuas.
Deus ergõ a libano uenit:
quia dũs in carne apparẽs.
i ip̃o templo pͥma enãge¬
lu semĩa asꝑsit. atq exin¬
de orbem totũ germĩe sue
fidei ⁊ ueritatis impleuit.
ac resurrectõm eius scõ sꝑitu
repleti. ibidem p̾dicando pri¬

Expanded text:
ertius considerato dominicae incarnationis ac passionis eventu. Deinde latius extemplo describit qui ille auditus, quae opera sint illa Domini quibus intendens in tantum fuerit commotus. Sequitur: Deus a Libano veniet et Sanctus de monte umbroso et condenso. Libanus est mons Phoenicis altissimus, excelsis et imputribilibus atque aromaticis insignis arboribus, de quibus etiam templum Domini in Jerosolymis factum Scriptura testatur; unde solet in Scripturis nonnunquam ipsum quoque templum Libani vocabulo designari: hinc est enim illud Zachariae de venturo adversus eum exercitu Chaldaeorum: Aperi, Libane, portas tuas, et comedat ignis cedros tuas . Deus ergo a Libano venit, quia Dominus in carne apparens, in ipso templo prima Evangelii semina sparsit, atque exinde orbem totum germine suae fidei et veritatis implevit. ac resurrectionem ejus Spiritu sancto repleti, ibidem praedicando pri
Abbreviated transcription (Latin):
te uenie consequar. Ubi ꝯ¬
sid̾anda est mira diuine
pietatis uelocitas. Gurba¬
tum se tm̃ animo ꝓpt̾ irã
diũ dixit: et mox ĩllu ad
miscd̾iam ab ira conu̾sũ sub¬
iunxit. Cui simile est ilo
psaliiste. Dixi ꝓnuĩciabo
adu̾sũ me iniusticias meaᷤ
dño: et tu remisisti impie¬
tatẽ cordis mei. Wed tał mi

Expanded text:
te veniae consequar: ubi cte veniae consequar: ubi consideranda est mira divinae pietatis velocitas. Turbatum se tantum animo propter iram Dei dixit, et mox illum ad misericordiam ab ira conversum subjunxit. Cui simile est illud Psalmistae: Dixi: Pronuntiabo adversus me injustitias meas Domino, et tu remisisti impieta
Abbreviated transcription (Latin):
um suum factũ ex mulie¬
re. factũ sub lege: ut eos qͥ
sub lege erant redim̾et. Q
udelicet tẽpora. quosq an¬
nos: longe adhuc uidit ẽẽ.
atq alonge salutauit pro¬
quau̾nt anni. dumq ad¬
ueniret tempus: ostende̾t᷑
⁊ cognosce̾t᷑ dñs. Nam ⁊ su¬
ꝑiuc audiuit dicente sibi
dño: quia adhuc uisus pro¬
cul. ⁊ apparebit in finem:⁊
nõ mentiet᷑. ꝙi morã fecĩt
expecra illum: quia ueni¬
ens ueniet. et nõ tardabit.
Cuius quidẽ audicum audi¬
enc. cuius oꝑa passionis cõ¬
sid̾anc: timuit et expauit.
quia cõmotus fuit de feli¬
citate transitoria malorũ:
⁊ de tẽporali afflictione bo¬
noꝵ. Attam̃ ubi dignam
pro suis ignoratõnib peni¬
tentiã fecisset: mox se ue¬
niam erratus consequi pos¬
se confisus est. Unde conse¬
quent̾ adiungit. In eo du
conturbata fuerit inquit¬
sa. ob metũ ire ⁊ aĩadu̾sio¬
nis tue. quam ine incautũ
incurrisse ꝑtimesco: credo
ꝙ otius miscd̾ia optate a

Expanded text:
factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . Quae videlicet tempora, quosque annos longe adhuc vidit esse atque a longe salutavit propiarent anni, dumque adveniret tempus, ostenderetur et cognosceretur Dominus. Nam et superius audivit, dicente sibi Domino: Quia adhuc visus procul et apparebit in finem, et non mentietur, si moram fecerit exspecta eum, quia veniens veniet et non tardabit . Cujus quidem auditum audiens, cujus opera passionis considerans, timuit et expavit, quia commotus fuerat de felicitato transitoria malorum et de temporali afflictione bonorum. Attamen ut dignam pro suis ignorationibus poenitentiam fecisset, mox se veniam erratus consequi posse confisus est. Unde consequenter adjungit: In eo dum conturbata fuerit animsa ob metum irae et animadversionis tuae, quam me incautius incurrisse pertimesco, credo quod ocius misericordiam optatae a
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib sue fragilitatis am¬
plius contremiscit. In me¬
dio duoꝵ animaliũ innote¬
ces. Potest in medio duoꝵ
animaliũ: in medio moysi
⁊ helye intelligi. Ibi enm
innotescebat: quia resurrᷤ
turus esset. ⁊ ĩmortalis fu¬
turus. clarificato uultu e¬
ius instar solis: ⁊ uestimẽ¬
tis eius nitentib in sisitu¬
dinez niuis. Ibi innotesce¬
bat quia filius dei erat: di¬
cente ad eum de celis uoce
paterna. Hic est filius me¬
us dilectus in quo inͥ bene
cõplacuit: ip̃m audite .⁊
Potest etiam in medio duo¬
rũ latronũ non inconueni¬
ent̾ accipi. int̾ quos cruci¬
fixus. moriendo in notesce¬
b̾at: quia homo erat. Obs¬
curato autẽ sole terra cõmo¬
ta.⁊ cetis que euangelium
narrat circa crucem factis
miracłic: innotescebat qr
deus erat. Int̾pellando ip̃e
pro int̾fectorib suis: qmͣ
pius esset innotescebat. ⁊¬
&uo etiam exemplo ꝓph̾a
qui hec p̾uidebat in sꝑitu.
admonebat᷑̾ non solũ pati¬

Expanded text:
operibus suae fragilitatis amoperibus suae fragilitatis amplius contremiscit. In medio duorum animalium innotesces. Potest in medio duorum animalium in medio Moysi et Eliae intelligi. Ibi enim innotescturus esset, et immortalis futurus, clarificato vultu ejus instar solis et vestimentis ejus nitentibus in similitudinem nivis. Ibi innotescebat, quia Filius Dei erat, dicente ad eum de coelis voce paterna, « Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui, ipsum audite . » Potest etiam in medio duorum latronum non inconvenienter accipi, inter quos crucifixus moriendo innotescebat, quia homo erat. Obscurato autem sole, terra commota, et caeteris, quae Evangelium narrat circa crucem factis miraculis innotescebat, quia Deus erat, interpellando ipse Patrem pro interfectoribus suis, quam pius esset innotescebat, quo etiam exemplo Propheta, qui haec providebat in spiritu, admonebatur non solum pati
Abbreviated transcription (Latin):
mines deus. Facẽt opera ce¬
lestia. doce̾t p̾cepta celestia.
mors nr̃a morte illiꝰ destru¬
eret᷑. resurgens a mortuis
ascende̾t in celos. ac misso
desuꝑ spũ: mundũ gratia
u̾i̾tatis illustraret. ẽuius
audicus ip̃e sepius in euan¬
gelio meminit dicens. M
qui misit me uerax est. ⁊
ego que audiui ab eo: hec
loquor in mundo. Et iterũ.
uos autẽ dixi amicos. quia
omĩa quecũq audiui a pa¬
tre meo: nota feci uob̾. De
quo ⁊ iohãnes baptista. Qui
de celo uenit inquit super
om̃s est.⁊ quod uidit ⁊ au¬
diuit: hoc testat᷑. Hũc er¬
go auditum om̃ audiuit
in spũ ꝓpheta: et timuit.
quia questus fui̾t de pressu¬
ric iustoꝵ in mundo. cum ⁊
ip̃ius dñi qui prosꝑm iter
faciet nobis salutis ⁊ iute.
d. Simuit: quia de tribło
dño. Consid̾aui opera tua:
et expaui. Illa nimirũ ope¬
ra: quib mundũ redemit.
factus obediens patri uiq
ad mortem: morte aute
tensius consid̾at: tanto de

Expanded text:
mines Deus faceret opera coemines Deus faceret opera coelestia, doceret praecepta coelestia, mors nostra morte illius destrueretur, resurgens a mortuis ascenderet in coelos, ac, misso desuper Spiritu, mundum gratia veritatis illustraret. Cujus auditus ipse saepius in Evangelio meminit, dicens: « Sed qui misit me verax est, et ego, quae audivi ab eo, haec loquor in mundo . » Et iterum: « os autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo nota feci vobis . De quo et Joannes Baptista: Qui de coelo venit, inquit, super omnes est, et quod vidit et audivit hoc testatur . Hunc ergo auditum Domini audivit in spiritu propheta, et timuit, quia questus fuerit de pressuris justorum in mundo, cum et ipsius Domini, qui prosperum iter facit nobis salutis et vitae, do. Timuit, quia de tribulaDomino. Consideravi opera tua et expavi. Illa nimirum opera quibus mundum redemit factus obediens Patri usque ad mortem, mortem autem tentius considerat, tanto de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ respice̾ ad iniquitate ñ
potes. euare non respicis
suꝑ iniqua agentes.⁊ ta¬
ces deuorante impio iusti¬
orem se: Et facies homi¬
nes quasi pisces maris: et
quasi reptile nõ hñs prin¬
cipem. uerum hoc integre
reduxit extimplo ad me¬
moriaz dispensatõmq do¬
minice incarnatõniꝰ ac pa¬
sionis: quam in spũ ꝓphe¬
tie cognou̾at. incelle xitq
acrius multo quã oport̾e̾t
questũ fuisse de afflictõib
m hac uita sanctoꝵ: quib
eterna esset ꝓnussa requies
in futuro. cum nec ip̃e dei
filius in came apparens: si¬
ne pena crucis exiturus ess¬
de mundo. qui de spũ scõ ac
uirgine matre nasciturus.
⁊ absq om̃i pectato erat uic¬
turus in mundo: ⁊ ꝓ iono¬
ratõnib suis faciens orõm
onõ: sic incipit.
omine audiui au¬
ditum tuum. et
timui. Auditus
autẽ diũ saluato¬
ris est: quem audiuit a pa¬
tre ut ueniret in carnem.
nasceret̾ in mundo. conũ¬
saret̾ int̾ infirmos omp̃c.
int̾ pcc̾ores iustus: int̾ ho¬

Expanded text:
respicere ad iniquitatem non potes. Quare non respicis super iniqua agentes, et taces devoranti impio justiorem se, et facies homines quasi pisces maris et quasi reptile non habens principem ? Verum inter haec reduxit extemplo ad memoriam dispensationem dominicae incarnationis ac passionis, quam in spiritu prophetiae cognoverat, intellexitque se acrius multo quam oporteret questum fuisse de afflictionibus in hac vita sanctorum, quibus aeterna esset promissa requies in futura, cum nec ipse Dei Filius in carne apparens sine poena crucis esset exiturus de mundo, qui de Spiritu sancto ac Virgine matre nasciturus, et absque omni peccato erat victurus in mundo, et pro ignorationibus suis faciens orationem Domino, sic incipit. Domine, audivi auditum tuum et timuautem Domini Salvatoris est, quem audivit a Patre, ut veniret, in carnem nasceretur, in mundo conversaretur, inter infirmos omnipotens, inter peccatores justus, inter ho
Abbreviated transcription (Latin):
ensq ꝙ hec ⁊ huiͦmodi in¬
numera. nequaqmͣ absq
diuina ꝓuisione potuissẽt
acced̾e̾: turbabat᷑ multũ
animo. et intimo ex cor¬
de grauit̾ suspirãs: excla¬
mauit ad dũm. usq quo:
dñe clamabo ⁊ non exau¬
dies. uociferabor ad te ui

Expanded text:
e quod haec et hujusmodi innumera nequaquam absque divina provisione potuissent accidere, turbatus multum animo et intimo ex corde graviter suspirans exclamavit ad Dominum: Usquequo, Domine, clamabo, et non exaudies; vociferabo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtatis. suꝑuacuis ymo etiã
noxiis aures atq aim mã¬
cipasse docrorib. Quo aũt
ordine pauꝑtas gentiuu
ad ꝑcipiendas u̾bi epulas
tinꝰ subinfert᷑. Misisti in
mare equos tuos: turban¬
tes aquas multas. Mare
quippe mundũ: equos dei
p̾dicatores scõs. aquas mł¬
tas: ppłos nationũ dicit.
Immissisq equis dei ĩ ma¬
re: turbate sunt aq̃ mul¬
te. quia disꝑsis in mund̃
p̃conib u̾bi: turbata st̃
gentiũ corda. alia ad c̃den¬
dum ac suscipiendũ sacra¬
mentũ fidei: alia uero ad
contͣdicend̾ siue etia ꝑse¬
quendos p̾cones eiusdem
fidei. Ubi bene psalmista.
Gonturbati sunt omnes in¬
quit qui uidebant eos: ⁊
timuit omĩs homo. Et ã¬
nũciaunͣt oꝑa dei: et frã
eius intellex̾unt. Contur¬
omĩs timuennt. ⁊ annũ¬
ciaunͣt oꝑa dei: sed quicũ¬
q hoĩes fuerunt. Quiq
uero ab humana rõne ali¬
enati: comꝑati sunt ium̃tis
insipientib. ⁊ similes facri

Expanded text:
pertatis supervacuis, imo et pertatis supervacuis, imo et noxiis aures atque animum mancipasse doctrinis. Quo autem ordine paupertas gentium ad percipiendas verbi epulas rotinus subinfertur: Misisti in mare equos tuos, turbantes aquas multas. Mare quippe mundum, equos Dei praedicatores sanctos, aquas multas populos nationum dicit. Immissis equis Dei in mare turbatae sunt aquae multae, quia, dispersis in mundum praeconibus verbi, turbata sunt gentium corda, alia ad credendum ac suscipiendum sacramentum fidei, alia vero ad contradicendum sive etiam persequendum praecones ejusdem fidei; unde bene Psalmista: Conturbati sunt omnes, inquit, qui videbant eos, et timuit omnis homo, et annuntiaverunt opera Dei, et facta ejus intellexerunt . Conturomnes timuerunt et annuntiaverunt opera Dei, sed quicunque homines fuerunt, quique vero ab humana ratione alienati, comparati sunt jumentis insipientibus, et similes facti
Abbreviated transcription (Latin):
est ad miratõne siue alienͣ¬
tõne mentis: multi de ppło
ꝓuocati sunt ad credendũ
dño. ced capita potentiũ.
id est pͥncipes sacerdotũ et
seuiores: precisi sunt non
credendo a sorte fidelium.
Mote sunt quoq in ea gen¬
adeo stupefacte et admira¬
te sunt: ut anathematiza¬
tis ab iectisq eis quo ᷤ colu¬
deuota mente suscipent᷑.
De quib apte subdit᷑. Ad¬
aꝑient ora sua: sicut pau¬
per edens in occulto. Micut
enĩ pauꝑ aliqnͣdiu ieiu¬
uus ꝑmanens. si forte ali¬
cubi cibos muem̾t. hus se cõ¬
festim in occulto refice̾ sa¬
tagit. neq eos in publicũ
uult ꝓferre. ne forte ab a¬
lio dirpiant᷑. ⁊ ip̃e fame
pereat: sic nimitũ sic po¬
puli gentiũ oblato sibi ꝑ
apłos pane uerbi. a quo di¬
utius ieiuni ourau̾ant:
⁊ hunc om̃i auiditate gu¬
stare ceꝑunt. Eanto ampli
audiendis siue legendis ⁊¬
scripturis oꝑam dantes:
quanto se meminerũt di¬
utius miserrimo gnͣe pau¬

Expanded text:
est, admiratione sive alienaest, admiratione sive alienatione mentis multi de populo provocati sunt ad credendum Domino, sed capita potentium, id est, principes sacerdotum et seniores praecisi sunt non credendo a sorte fidelium; motae sunt quoque in ea genirtutibus, adeo stupefactae et admiratae sunt, ut anathematizatis abjectisque eis, quos coludevota mente susciperent, de quibus apte subditur: Adaperient ora sua sicut pauper edens in occulto. Sicut enim pauper aliquandiu jejunus permanens, si forte alicubi cibos invenerit, his se confestim in occulto reficere satagit, neque eos in publicum vult proferre, ne forte ab alio diripiantur, et ipse fame pereat: sic nimirum, sic populi gentium, oblato sibi per apostolos pane verbi, a quo diutius jejuni duraverant, et hunc omni aviditate gustare coeperunt, tanto amplius audiendis sive legendis Scripturis operam dantes, quanto se meminerunt diutius miserrimo genere pau
Abbreviated transcription (Latin):
patõnes in ppłis. Ad allis¬
andos reges eoꝵ in compẽ¬
dib: ⁊ nobiles eoꝵ in mani¬
cis ferreis. Ferreis uidelis
quia et̾nis. quibus semel
tenti: nũqmͣ potiuit ab sol¬
ii. Quod si quis numero plu¬
rali legend̾ dix̾it. excitasti
uincła usq ad ceruices: idẽ
sensus est. Dũs enim iust̾
concidet ceruices pccõꝵ. pore
cidisti in alienatõne capi¬
ca potentiũ mouebunt᷑ in
ca gentes. Pro alienatõne
in grecs scriptũ est in ex¬
tasi. quod cum quida in
stupore. alii in excessu mẽ¬
tis dicant: unũ idẽq sig¬
uificat. cam quis repenti¬
no miraculo turbatus ac
stupe facrus: a sensu sue
mentis reddit̾ alienꝰ. Q d̾
accidisse iudeis: crebro eu¬
angelii prodit historia. di¬
cens ꝙ stuꝑent ac mira¬
rent᷑ in doctrina ac uitu¬
tib iħu: dicentes. Unde ⁊
patrẽ ⁊ matrem: Et ĩ ac
tibus apłoꝵ. curato ꝑ pe¬
crũ et ioh̾em clando ad
hostiũ templi: impleti st̃
inquit stupore et extasi.
In qua uidelicet extasi.id

Expanded text:
epationes in populis, ad alligandos reges eorum in compedibus, et nobiles eorum in vinculis ferreis ; ferreis videlicet, quia aeternis, quibus, semel tenti, nunquam possint absolvi. Quod si quis numero plurali legendum dixerit: Excitasti vincula usque ad cervices, idem sensus est. Dominus enim justus concidet cervices peccidisti in alienatione capita potentium, movebuntur in ea gentes. » Pro alienatione in Graeco scriptum est « in exstasi, » quod quidam « in stupore, » alii « in excessu mesis dicatur, unum idemque significat, cum quis repentino miraculo turbatus ac stupefactus, a sensu suae mentis redditur alienus, quod accidisse Judaeis crebra Evangelii prodit historia, dicens quod stuperent ac mirarentur in doctrina ac virtutibus Jesu dicentes: Unde huic patrem et matrem ? Et itibus apostolorum curato per Petrum et Joannem claudo ad ostium templi: « Impleti sunt, inquit, stupore et exstasi , » in qua videlicet exstasi, id
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ce passionis maxime ꝓ
in laudib matutimis per
singłas ebdomadas sollemp¬
ut̾ repeti. Sed et incarna¬
tionis ip̃ius. resurrecrõnis.
⁊ ascensionis in celos. fidei
quoq gentiũ.⁊ ꝑfidie iu¬
deoꝵ: mistice describit euẽ¬
tum. Contemplatꝰ enu ꝓ¬
plieta statum scli̾ p̾sentis.
tiones proboꝵ. uiderat u¬
pios habũdare diuitus : ⁊
innocentes cotidianis sub¬
iectos esse flagellis. Uid̾at
in loco iudicui impietatẽ:
⁊ in loco iusticie iniquita¬
tem. Uiderat lacrimas in¬
nocentiũ: ⁊ consolatorem

Expanded text:
e passionis maxime prin laudibus matutinis per singulas hebdomadas solemniter repeti. Sed et incarnationis ipsius, resurrectionis, et ascensionis in coelos, fidei quoque gentium, et perfidiae Judaeorum mystice describit eventum. Contemplatus enim ropheta statum saeculi praesentis tiones proborum; viderat impios abundare divitiis, et innocentes quotidianis subjectos esse flagellis; viderat in loco judicii impietatem, et in loco justitiae iniquitatem; viderat lacrymas innocent
Abbreviated transcription (Latin):
diũ. ut exaltaret corm. id
est cornu isrł: siue cormu
regis dd. In sorte uicesima
deus meus es tu. Eliba: deus
meus ueni. Obethedom pla
lũt scã scõꝵ: in que erat ar¬
chanũ ꝯsilii. Heliu fr̃ doͬ
pͥnceps iuda. In regu heli¬
ab uocat᷑. Heliab: deus me¬
us pat̾. Heliu: deus meus
dni. Noluit aut̃ eos dd̾ nuĩa¬
aliquo mĩstĩo fungi. Quia
nacõm dei exꝑtus est. In fas¬
tis regis dd̾. qui suꝑueĩente
indignatõne dei. omĩs ille
numerꝰ cõturbatꝰ est: ⁊ nõ
fu̾nt distributi ꝑ mĩstĩa. ne¬
q ad aliqua offitia. Hiis a
thesauris qui erant in urbi¬
bꝰ. Ghesauros in ħ loco non
solũ pecciũam: s ⁊ om̃s sub

Expanded text:
Domini. Ut exaltet cornu, id Domini. Ut exaltet cornu, id est, cornu Israel, sive cornu, regem David. In sorte vicesima Deus meus tu; Eliba, Deus meus veni. Obed-Edom plaglunt Sancta Sanctorum, in quo erat arcanum consilii. Elihu frater David princeps Juda: in Regum Eliab vocatur. Eliab, Deus meus pater, Elihu, Deus meus Dominus. Noluit autem eos David numeraaliquo ministerio fungi. Quia nationem Domini expertus est. In fastis regis David: quia superveniente indignatione Dei, omnis iste numerus conturbatus est, et non fuerunt distributi per ministeria, neque ad aliqua officia. His autem thesauris, qui erant in urbibus. Thesauros in hoc loco, non solum pecuniam, sed et omnes su
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ ad feruente sunilã. et in
quibdã ad feruentẽ tiñm᷑:
error inest. In hebreo nõ ht̃
in hoc loco similã. qr simi
la paulo iam suꝑius nomi¬
nata est. sed ad torrendũ in
hebreo ponit᷑. ut subaudias
⁊ grana comedebant᷑. qd̾
genꝰ cibi uulgo graneas
uocant. In quibdã codici¬
m̃surã. M ed in hoc loco in
m̃suram: gemĩato nomĩe
positã. siue eam q̃ brachiis
manib. aut funib metit᷑:
siue eam que uasis. Princi¬
pes scũarii filui ithamar. ⁊¬
pͥncipes dei de filiis eleazar.
principes sac̾dotũ de eleaar:
⁊ idcuro pͥncipes dei dicunt᷑.
pͥncipes scũarui de ithamar:
qr ibi mĩstrabat. Uicesima
ezechiel. a quo cognom̃ sor¬
titus ẽ ezechiel ꝓph̾a. Galoni¬
ith: de filiis yschar. suꝑiꝰ ge¬
nĩc feminini. solomoch uo
in seqũtib gen̾is mascłini
Filii merari: iabazihau. Hic
iahaziau in uicesima quar¬
ta.mahaziau scribr̾. Maha¬
ziau int̾pretat᷑ de auxilio do¬
mini. Iahaziau: auxilium

Expanded text:
 ad ferventem similam, et in quibusdam ad ferventem tantummodo, error est. In Hebraeo non habet in hoc loco similam, quia simila jam paulo superius nominata est: sed ad torrendum, in Hebraeo ponitur, ut subaudias  grana comedebantur. Quod genus cibi vulgo graneas vocant. In quibusdam codicimensuram: sed in Hebraeo in um geminato nomine positam, sive eam quae brachiis aut manibus, aut funibus metitur, sive eam quae vasis. Principes sanctuarii, filii Ithamar; principes Dei, de filiis Eleazari: principes sacerdotum de Eleazar. Et idcirco principes Dei dicuntur principes sanctuarii de Ithamar, quia ibi ministrabant. Vicesima Ezechiel: a qua cognomen sortitus est Ezechiel Propheta. Salomith de filiis Issahar. Superius generis feminini. Salomoth vero in sequentibus generis masculini. Filii Merari Jaaziahu. Hic Jaaziahu, in vicesima quarta Maaziahu scribitur. Maaziahu interpretatur, de auxilio Dei. Jaaziahu, auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
hunc fuisse e lime lech ui¬
rũ noemi: prẽm maalon
ut tanto miracło uiso: cõ¬
uert̾ent̾ ad dum̃n deũ suũ.
Quod qr face̾ ꝯtempyunt:
idcirco fames inualuit. et
ille qui in tribu iuda pͥor
uidebat᷑: famis mopia cũ
uxore ⁊ filiis nõ solum pa¬
tria pelłet᷑: sed ⁊̃ in ead̾ ꝑe¬
gͥnatõne cũ filus moreret᷑.
Uiros aũt m̃datu: esse ma¬
alon ⁊ chelion. qui ħ securꝰ
⁊ int̾cedens applłant̾. et de
moab: eo ꝙ uxores moabi¬
tides dux̾int. qd̾ in hebreo
exp̃ssuis ponit᷑ ut ab eru¬
ditis ulius lingue didicimꝰ.
ut non pͥncipes sed mariti
panẽ: post inopia famis.
audita ub̾ tate panis: in
bethleem reuse sunc. Et qr
hec ystoria in libro ruchr
scribit᷑: idcirto sub sequit᷑.

Expanded text:
hunc fuisse Elimelech vihunc fuisse Elimelech virum Noemi, patrem Maalon ut tanto miraculo viso, converterentur ad Dominum Deum suum. Quod quia facere contempserunt: idcirco fames invaluit, ut ille, qui in tribu Juda prior videbatur, famis inopia cum uxore et filiis, non solum patria pelleretur, sed etiam in eadem peregrinatione cum filiis moreretur. Viros autem mendacii esse Maalon et Chelion, qui hic, securus et incedens appellantur, et de Moab, eo quod uxores Moabitides duxerint, quod in Hebraeo expressius ponitur, ut ab eruditis linguae illius didicimus, ut non principes, sed mariti panem post inopiam famis audita ubertBethlehem, reversae sunt. Et quia haec historia in libro Ruth scribitur, idcirco subsequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
erit. siue ꝙ doctrina cotidie
gub̾naret. Quod u̾o dicit᷑.
hii aut̃ filii bithia filie pħa¬
onis quã accepit mered.
loco ⁊ matrẽ moysi uocat.
bonã uoluntatẽ ꝙͣ in nutͥ¬
endo puero habuit. ⁊ a me¬
red. id est moyse accepta dr̾:
mi pat̾ ceila. ⁊ estamoa: qͥ
fuit de machati. Ceila: no¬
men loci est.⁊ machati si¬
milit̾. Mimon: pat̾ amon.
iruma: filius fuit estamo¬
filii chana. filii sela. filii
uide. Her pat̾ lecha. idcuto
hic ponit᷑ pp̃ memoria pͥs¬
tini noĩs. Eognatõne ᷤ ergo
domꝰ oꝑantiũ bẏssũ in domo
iuramenti: hii sunt qui cũ
besele hel cõmorati sunt ad
explend̾ opus tab̾nacłi. Iu¬
ram̃ti ⁊ enĩ domꝰ idcuto di¬
in eo fedus essec dei qd̾ cũ¬
iurauit ad abrabã.⁊ ysaac.
⁊ iacob. Quod uõ sequit᷑. qͥ
stare fecit solem: redit ad ꝓ¬
ieniem phares. de quo ortꝰ
est dauid. oportunũ iudic¬
ans. ꝓiemem iuda. de qua
tribus regia orta est: ĩ da¬
uid t̾mĩare. Gradunt enĩ

Expanded text:
it: sive quod doctrina sua quotidie gubernaret. Quod vero sequitur: Hi autem filii Bethiae, filiae Pharaonis, quam accepit Mered: loco matrem Moysi vocat, bonam voluntatem quam in nutriendo puero habuerit, et a Mered, id est, Moyse accepta esse mi pater Ceila et Estamon, qui fuit de Machati. Ceila nomen loci est, et Machati similiter. Simon pater Amnon, et Rena, filius fuit Estamofilii Cenes, filii Sela, filii Judae. Et pater Lecha, idcirco hic ponitur propter memoriam pristini nominis. Cogdomus operantium byssum in domo juramenti, hi sunt, qui cum Beseleel commorati sunt ad explendum opus tabernaculi . Juramenti enim domus idcirco diin eo Deus juravit ad Abraham, Isaac et Jacob. Quod vero sequitur: Qui stare fecit solem: redit ad progeniem Pharez, de quo ortus est David, opportunum judicans progeniem Juda, de qua tribus regia orta est, in David terminare. Tradunt enim Hebraei
Abbreviated transcription (Latin):
gad. Hira getreus filius ie¬
cher. prĩc amase. Urias eche¬
us. uir bethsabee. a loco qui
uocat᷑ eth. etheus uocatus
ad daiid: cum fuget adhͦ
saul. Macha: nom̃ est offi¬
cii feminaꝵ de causis młie¬
brib. Macha: ingeniosa.
celech ammonites: eo ꝙ
in amimon mĩstĩo fung̾et᷑.
Gidina moabites. eo ꝙ mn
moab mĩstĩo fũg̾et᷑. Hacte¬
mic beniamite. Ab helcana
⁊ iosia ⁊ azrabel: incipiũt
leuite. Wed ⁊ de gaddi: tnͣs¬
fug̾unt ad dd̾. De gaddi: idẽ
de tribu gad. Hu p̾buerũt
auxiliũ dauid: adu̾sum la¬
truncłos. id est amalechitas.
qui predati sunt uxores eiꝰ
⁊ eoꝵ qui cũ eo erant. Usq
dum fieret grandis nume¬
rus qiͣ ex̾citus dei. sexcentoꝵ
miliũ nnimerꝰ qui de egip¬
to egressi sunt. Ioiada quo¬
q princeps de sturpe aaron.
dicit cũ eis uenisse. id est sacer¬
dotes. De filus ysachar uiri e¬
ruditi: qui norant singula
tꝑa. Ip̃i enĩ erant doctores. ꝯ¬

Expanded text:
Gad. Hira Jethraeus, filius JeGad. Hira Jethraeus, filius Jether patris Amasae. Uria Ethaeus vir Bethsabee, a loco qui vocatur Eth, Ethaeuscum David cum fugeret ante Saul. Maacha nomen est officii feminarum de causis muliebribus. Maacha, ingeniosa. Selech Ammonites, eo quod in Ammon ministerio fungeretur. Githma Moabites, eo quod in Moab ministerio fungeretur. Hactenus Benjamitae, Elcana, et Jesia, et Azrael. Incipiunt Levitae. Sed et de Gaddi transfugerunt ad David: de Gaddi, id est, de tribu Gad. Hi praebuerunt auxilium David adversum latrunculos: id est, Amalecitas, qui praedati sunt uxores ejus, et eorum qui cum eo erant. Usque dum fieret grandis numerus quasi exercitus Dei. Sexcentorum millium numerus, qui de Aegypto egressi sunt. Joiada quoque princeps de stirpe Aaron, rincipes cum eis venisse, id est, sacerdotes. De filiis Issachar viri eruditi, qui norunt singula tempora. Ipsi enim erant doctores, c