comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
taxat ut quẽ admođu ille in eo qd̾ uerbu caro
factũ ẽ & habitauit in nob̾. & sine peccato cũ
esser peccata nr̃ã suscepit. non attendit sua sed
nr̃a. ita & nos libenter ad eius imitationẽ inui-¬
cẽ onera nr̃a portemus. Huic cogitationi accidic
etiã illa cogitatio. quia ille suscepit hominem.
nos autẽ homines sumus. & considerare debemus
qđ egritudinẽ / aͣnimi siue corporis quã in homi¬
ne alio uidemus. etiã nos hab̾e potuimꝰ aut pos¬
sumus. Hoc gͦ ei exibeamus. cuiꝰ infirmitatem
portare uolumus. qd ab illo nobis uellemꝰ exiberi.
si forte in ea nos ee̾mus. & ipse non ee̾t. Ad hoc
ꝑtinet qd̃ ipse apłs ait. Omnib omĩa factꝰ sum.
ut om̃s lucrifacerẽ cogitando scilicet in eo uicio
etiã se e̾e̾ potuisse unde cupiebat aliũ liberare.
Compatiendo enĩ potius id agebat non menti¬
endo sicut quid̃a suspicant᷑ & hi maxime qui
mendatiis suis defendere quȩ negare non
possunt. alicuiꝰ magni exempli patrocinium

Expanded text:
 ille in eo quod uerbum caro factum est et habitauit in nobis, et sine peccato cum esset, peccata nostra suscepit, non attendit sua, sed nostra, ita et nos libenter ad eius imitationem inuicem onera nostra portemus. Huic enim cogitationi accedit etiam illa cogitatio, quia ille suscepit hominem, nos autem homines sumus et considerare debemus, quod aegritudinem siue animi siue corporis, quam in homine alio uidemus, etiam nos habere potuimus aut possumus. hoc ergo exhibeamus ei cuius infirmitatem portare uolumus, quod ab illo nobis uellemus exhiberi, si forte nos in ea essemus et ipse non esset. ad hoc pertinet quod ipse apostolus ait: omnibus omnia factus sum, utetiam se esse potuisse, unde cupiebat alium liberari. Compatiendo enim potius id agebat, non mentiendo, sicut quidam suspicantur, et hi maxime, qui mendaciis defendendis quae negare non possunt, alicujus magni exempli patrocinium
Abbreviated transcription (Latin):
enarius numerꝰ potest significare uniuer-¬
sitatis scientiã. Quȩ si ad interiora & in telli¬
fit quasi decies sexies. qd̾ ẽ sexaginta. Si autem¬
ad terrena & corruptibilia quȩ octonario nu¬
mero significari possunt. fiunt decies octies qd̵
ẽ octoginta. Regine autẽ sunt anime. regnan¬
tes in intelligibilib & spualib. Concubinȩ: quȩ
mercede accipiunt t̾renoꝵs. de quib dict̾ũ ẽ.
acceꝑunt mercede suã. Adolescentulȩ quaꝵᷤ
non ẽ numerꝰ quaꝵꝰ non ẽ determinata scientia.
& diu̾sis dogmatib ꝑiclitari posst̃. Ut numerꝰ
qd dictũ ẽ significet certã & indubitatã confir¬
mationẽ scientie:¬

Expanded text:
enarius numerus potest significare universitatis scientiam, quae si ad interiora et ad intellisignificatur, fit quasi decies sexies, quod est sexaginta; si ad terrena et corruptibilia, quae octogenario numero significari possunt, fiunt decies octies, quod est octoginta. Reginae ergo sunt animae, regnantes in intelligibilibus et spiritualibus; concubinae, quae mercedem accipiunt terrenorum, de quibus dictum est: Acceperunt mercedem suam adolescentulae, quarum non est numerus, quarum non est determinata scientia, et diversis dogmatibus periclitari possunt, ut numerus, quod dictum est, significet certam et indubitatam confirmationem scienti
Abbreviated transcription (Latin):
qũa si unꝰ tͥstis ee̾t & aliꝰ gauderet. Si autẽ aduer¬
sum se tristes sint. ꝓrsus se tolerare non posst̃¬
Et id̾o in huiꝰmodi affectionib suscipienda est
aliqͣnͣtułu ipsa egritudo de qua uis ꝑ te aliũ
liberari. & sic suscipienda ut ad auxiliũ non ad
ȩqualitatẽ miseriȩ ualeat. Quẽ admodu se in cli-¬
nat qui manũ iacenti porrigit. non enĩ se ꝓicit
ut ambo iaceant. sed incuruat tamen ut iacen¬
tẽ erigat. Neq ulla res officiosũ istũlaborẽ ad
portanda onera alioꝵ libenter facit impendi nisi
cũ cogitamꝰ quanta ꝓ nobis ꝑtulerit dñs. Hinc gͦ
ammonens ait apłs. Hoc sentite in uobis qd & in
xp̃o iħu. Qui cũ informa dĩ e̾e̾t. non rapinam

Expanded text:
quam si unus tristis esset et alius gauderet; si autem aduerquam si unus tristis esset et alius gauderet; si autem aduersum se tristes sint, Et ideo in hujusmodi affectionibus suscipienda est aliquantulum ipsa aegritudo, de qua vis per te alium liberari, et sic suscipienda, ut ad auxilium, non ad aequalitatem miseriae valeat, quemadmodum se inclinat, qui manum jacenti porrigit. Non enim se projicit, ut ambo jaceant, sed incurvat tamen, ut jacentem erigat. Neque ulla res officiosum istum laborem ad portanda onera aliorum facit libenter impendi, nisi cum cogitamus quanta pro nobis tulerit Dominus. Hinc enim admonens ait Apostolus: Hoc sentite in vobis quod et in Christo Jesu. Qui cum in forma Dei esset, non rapinam
Abbreviated transcription (Latin):
firmitatis faciunt. ut onera inuicẽ portare uale-
amus. Uerbi grã. Ira frĩs tui tcͣ portabis cum tu
aduersus eũ non irasceris. ut rursus eo tẽpore qͦ
te ira p̾occupauerit ille te lenitate & tranquilli¬
tate supportet. Exempłu hoc ad hoc ꝑtinet
cũ diuersa sunt tẽpora portantiũ onera sua in uicẽ.¬
quãuis ipsa diuersa nonsit infirmitas in ambobus.
cũ ab inuicẽ ira portat᷑. Ad diuersũ autẽ infirmi
inse loquacitatẽ uicerit. & ꝑtinaciã nondum
ille huiꝰ loquacitatẽ & iste illiꝰ ꝑtinaciã donec illud¬
ẽ in illo ꝙ hoc inisto scã caritate portare. Par qͥppe
infirmitas in duob si uno accidit tẽpore. tolerare
se inuicẽ non ualent cũ aduersu̾ se intendit᷑. Nam
aduerfꝰ aliquẽ t̾tiũ & duo irati sib conueniunt. &¬
se tolerant quãꝗͣ. nec tolerare se inuicẽ dicendi
sunt. sed potiꝰ se inuicẽ consolari. Sicut & tristes
de re una magis se portant & quasi incũbunt sibi.

Expanded text:
firmitatis faciunt ut onera nostra portare invicem valeamus. Verbi gratia, iram fratris tui tunc portabis, cum tu adversus eum non irasceris; ut rursus eo tempore quo te ira praeoccupaverit, ille te lenitate et tranquillitate sua supportet. Hoc exemplum ad id pertinet, cum diversa sunt tempora portantium onera sua, quamvis ipsa diversa non sit infirmitas: in ambobus enim ab invicem ira portatur. Ad diversum autem infiin se loquacitatem vicerit, et pertinaciam nondum ille hujus loquacitatem, et iste illius pertinaciam, donec illud in illo et hoc in isto sanetur, charitatinfirmitas in duobus si uno accidat tempore, tolerare se inuicem non ualent, cum aduersum se intenditur. nam aduersus aliquem tertium et duo irati sibi conueniunt et se tolerant, quamquam nec tolerare se inuicem dicendi sunt, sed potius se inuicem consolari. sicut et tristes de re una magis se portant et quasi incumbunt sibi,
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑ corporeos oculos. s. ꝑ ipsius sui pͥncipale
quo excellit. id ẽ ꝑ intelligentiã suã. Istaᷤ rationes.
qua uisione fit beatissima. quaᷤᷤ ratione ut dictũ
ẽ siue ideas. siue formas. siue species. siue rationes
licet uocare. E multis concedit᷑ appellare qđ libet.

Expanded text:
non per corporeos oculos, sed per ipsius sui principale, non per corporeos oculos, sed per ipsius sui principale, quo excellit, id est per intelligentiam suam, istas rationes, quarum visione fit beatissima. Quas rationes, ut dictum est, sive ideas, sive formas, sive species, sive rationes licet vocare,
Abbreviated transcription (Latin):
condita. nec eade ratione hominũ qua equus.
Hoc enĩ absurdu ẽ existimare. Singula gͥ ꝓpͥis
sunt creata rationib Has autẽ rationes ubi arbi¬
trandu ͤ esse. nͥ in ipsa mente ereatoris. Non enim
extra se quicquã positũ intuebat᷑. ut scđm id con¬
stitueret qd̾ constituebat. Na hoc opinari sacͥ¬
legũ ẽ. Qd si hȩ rerũ om̃iũ creandaꝵᷤ creaturaꝵs¬
ut rationes diuina mente continent᷑. neq diuina
mente quicꝗͣ. nͥ ȩt̾nũ atq in cõmutabile porest
ẽeᷤ. atq has rerũ rationes pͥncipales appellat ideas
plato. non sołu sunt ideȩ. s ipsȩ uerȩ st̃. quia et̃¬
n& sunt atq eiꝰ modi. atq in cõmutabiles manent.
Sed anima rationalis int̾ eas res quȩ sunt a d̾o con¬
ditȩ omĩa suꝑat. & do ꝓxima ẽ qnͣdo pura ẽ. eiq
in qnͣtũ caritate coheserit. in tantũ ab eo illo lumi¬
ne intelligibili ꝑfusa quodamͦ & illustrata. cernit

Expanded text:
condita. Nec eadem ratione homo, qua equus: condita. Nec eadem ratione homo, qua equus: hoc enim absurdum est existimare. Singula igitur propriis sunt creata rationibus. Has autem rationes ubi arbitrandum est esse, nisi in ipsa mente Creatoris? Non enim extra se quidquam positum intuebatur, ut secundum id constitueret quod constituebat: nam hoc opinari sacrilegum est. Quod si hae rerum omnium creandarum creatarumve rationes in divina mente continentur, neque in divina mente quidquam nisi aeternum atque incommutabile potest esse; atque has rerum rationes principales appellat ideas Plato: non solum sunt ideae, sed ipsae verae sunt, quia aeternae sunt, et ejusmodi atque incommutabiles manent; do est. Sed anima rationalis inter eas res quae sunt a Deo conditae, omnia superat; et Deo proxima est, quando pura est; eique in quantum charitate cohaeserit, in tantum ab eo lumine illo intelligibili perfusa quodam modo et illustrata cernit,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi quada facie. uł oculo suo int̾iore atq intelli¬
gibili. Et ea qͥde ipsa rationalis anima non om̃is et
quȩlibet . s quȩ scã & pura fuerit. hec asserit᷑ illi
ui siomi e̾e idonea. id ẽ quȩ illu ipsũ ocułu quo ui¬
dent᷑ ista. sanũ & sincerũ & serenũ & si milẽ hiis
reb qͦs uidere intendit habuerit. G̾s autem
religiosꝰ & uera religione imbutꝰ. quãuis nondu
possit hȩc intueri. negare tamen audeat. immo
non etiã ꝓsiteat᷑ omĩa quȩ sunt. id ẽ quȩcũq in suo ge¬
nere ꝓpͥa quada natura continent᷑ ut sint. auctore dõ
uniuersałe rerũ incolumitatẽ ordinẽq ipsũ quo
ea quȩ mutant᷑ suos tẽporales cursus certo mode¬
ramine celebrare. sũmi di legib contineri & guber¬
nari: Quo conftituto & concesso. qͥs audeat dic̃e
d̾m irrationabilit̾ omĩa condidisse: Qd si recte dici
ꝙ credi non potest. restat ut omĩa ratione sint

Expanded text:
quasi quadam facie vel oculo suo interiore atque intelliquasi quadam facie vel oculo suo interiore atque intelligibili. Et ea quidem ipsa rationalis anima non omnis et quaelibet, sed quae sancta et pura fuerit, haec asseritur illi visioni esse idonea: id est, quae illum ipsum oculum quo videntur ista, sanum, et sincerum, et serenum, et similem his rebus quas videre intendit, habuerit. Quis autem religiosus et vera religione imbutus, quamvis nondum possit haec intueri, negare tamen audeat, imo non etiam profiteatur, omnia quae sunt, id est, quaecumque in suo genere propria quadam natura continuniversalem rerum incolumitatem, ordinemque ipsum quo ea quae mutantur, suos temporales cursus certo moderamine celebrant, summi Dei legibus contineri et gubernari? Quo constituto atque concesso, quis audeat dicere Deum irrationabiliter omnia condidisse? Quod si recte dici vel credi non potest, restat ut omnia ratione sint
Abbreviated transcription (Latin):
noscenda ẽ. ut potestate constitutis uocabulis qd
uellet quisq appellet rem quã cognouerit. Ideas
igit᷑ latine possumꝰ uel formas uel species dicere. ut
uerbu e uerbo tͣnͣsferre uideam᷑. Si autẽ raciones eas
uocemꝰ. ab interp̾tandi qͥde ꝓpͥetate discedimus.
Rationes enĩ grece. logoi appellant᷑ non ideẽ
Sed tam̃ quisqͥs hoc uocabulo uti uoluerit. a re
ipsa non abhorrebit. St̃ nãq ideȩ pͥncipales que-
d̾a formę uel rationes rerũ stabiles atq in cõmu¬
tabiles. quȩ ipse formatȩ non st̃. ac ꝑ hoc ȩterne
ac semꝑ eodẽ modo se se habentes: quȩ diuina in¬
telligentia continent᷑ & cũ ipsȩ neq oriant᷑ neq
in tereant: scđm eas tam̃ formari dr omne qđ oriri
ꝙ interire potest. Et omne quod orit᷑ & interit: mu-¬
tabile est. Anima uͦ negat᷑ eas intueri posse nͥ raciõis
in parte qua excellit. idẽ ipsa mente atq ratione

Expanded text:
noscenda est, in potestate constitutis vocabulis, ut noscenda est, in potestate constitutis vocabulis, ut quod volet quisque, appellet rem quam cognoverit. 2. Ideas igitur latine possumus vel formas vel species dicere, ut verbum e verbo transferre videamur. Si autem rationes eas vocemus, ab interpretandi quidem proprietate discedimus; rationes enim graece λόγοι appellantur, non ideae: sed tamen quisquis hoc vocabulo uti voluerit, a re ipsa non aberrabit. Sunt namque ideae principales formae quaedam, vel rationes rerum stabiles atque incommutabiles, quae ipsae formatae non sunt, ac per hoc aeternae ac semper eodem modo sese habentes, quae in divina intelligentia continentur. Et cum ipsae neque oriantur, neque intereant; secundum eas tamen formari dicitur omne quod oriri et interire potest, et omne quod oritur et interit. Anima vero negatur eas intueri posse, nisi rationalis, ea sui parte qua excellit, id est ipsa mente atque ratione,
Abbreviated transcription (Latin):
deas plato pͥmus appellasse ꝑhibet᷑. Non tam̃
si hoc nomen antequã ipse institueret ñ erat.
id̾o uel res ipsȩ non erant qsͣ ideas uocauit. uł
a nullo erant intellectȩ. s alio fortasse atq alio
nomine ab aliis atq aliis nuncuparȩ st̃ Licet
enĩ cuiq rei cognitȩ quȩ nulłii habet usi-¬
tatũ nom̃: qdlibet nomen imponere. Nam
non ẽ ueri simile. sapientes aut nullos fuisse
ante platonẽ. aut istas qͣs plato ut dictũ ẽ
ideas uocat quȩcũq res sint non intellexisse
Siqͥde tanta in eis uis constituit᷑. ut nͥ his incel¬
iectis sapiens ẽẽ non possit. Credibile ẽ etiã fu¬
isse p̃ter greciã in aliis gentib sapientes. qd̾ euã
ꝑficiende causa satis testatꝰ sed etiã in libris suis cõ¬
memorat. Hos gͦ si qui fuerint non existiman¬
dum ẽ ideas ignorasse quãuis alio fortasse nomi¬
ne uocitauerint. Sed de nomine hactenꝰ dictũ ẽ
Rem uideamꝰ quȩ maxime consideranda atq

Expanded text:
deas Plato primus appellasse perhibetur: non tamen si hoc nomen antequam ipse institueret, non erat, ideo vel res ipsae non erant, quas ideas vocavit, vel a nullo erant intellectae; sed alio fortasse atque alio nomine ab aliis atque aliis nuncupatae sunt. Licet enim cuique rei incognitae, quae nullum habeat usitatum nomen, quodlibet nomen imponere. Nam non est verisimile, sapientes aut nullos fuisse ante Platonem; aut istas quas Plato, ut dictum est, ideas vocat, quaecumque res sint, non intellexisse: siquidem tanta in eis vis constituitur, ut nisi his intellectis sapiens esse nemo possit. Credibile est etiam praeter Graeciam fuisse in aliis gentibus sapientes: quod etiam perficiendae gratia satis testatus est, sed etiam in libris suis commemorat. Hos ergo, si qui fuerunt, non existimandum est ideas ignorasse, quamvis alio fortasse eas nomine vocaverint. Sed de nomine hactenus dictum sit: rem videamus, quae maxime consideranda atque
Abbreviated transcription (Latin):
N pͥncipio erat uerbũ. quod grece logos dicit᷑. latine
& rationẽ & uerbũ significat. Sed hoc loco melius
interpretat᷑ uerbu. ut significet᷑ non solum ad
patrẽ respeceus. sed ad illa etiam quȩ ꝑ uerbũ¬
facta sunt operatiua potentia. Ratio autem et¬
si nichil ꝑ illam fiat. recte ratio dicitur.

Expanded text:
 inquit, erat uerbum": quod graece 'logos' dicitur, latine autem et rationem et uerbum significat sed hoc loco melius 'uerbum' interpretatur ut significetur non solum ad patrem respecfacta sunt operativa potentia. Ratio autem, etsi nihil per illam fiat, recte ratio dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
& regnis cęloꝵ aptos habet. Nã illa similitudo reti¬
culi non indexteram missi simul cępit bonos &
malos. qui separant᷑ in littore. Nunc uero infra re-¬
tia p̾ceptoꝵ & sacramentoꝵ di in ȩcclesia quȩ nunc ẽ.
simul boni maliq uersant᷑. fit autẽ separatio in fine
scłi. tanqu̾a in fine maris. id.ẽ. in littore. cũ regnant
iusti pͥmo temporaliter sicut in apocalipsy. scriptũ
ẽ. deinde in ȩternũ in illa ciuitate quę ibi descri¬
bit᷑ ubi ia conquiescente dispensatione tẽporali quę
quadragenario numero significat᷑. denarius rema¬
net. qua mercede scĩ qui oꝑant᷑ in uinea ꝑcept̾ist᷑.¬

Expanded text:
et regno coelorum aptos habet. Nam illa similitudo retiet regno coelorum aptos habet. Nam illa similitudo reticuli non in dexteram missi, simul cepit bonos et malos, qui separantur in littore . Nunc enim intra retia praeceptorum et Sacramentorum Dei, in Ecclesia quae nunc est, simul boni malique versantur. Fit autem separatio in fine saeculi, tanquam in fine maris, id est, in littore; cum regnant justi primo temporaliter, sicut in Apocalypsi scriptum est, deinde in aeternum in illa civitate quae ibi describitur , ubi jam conquiescente dispensatione temporali, quae quadragenario numero significatur, denarius remanet, quam mercedem sancti qui operantur in vinea percept
Abbreviated transcription (Latin):
quinquagenarius numerus ad eccłam ꝑtinere. sed
etiã purgatã atq ꝑfectã. quȩ temporalis dispensa¬
tionis fide. atq eternitatis futurȩ spem. caritate
amplectat᷑. id ẽ. quasi quadragenariũ numeru᷑
denarit numero copulans. Hȩc autẽ ȩccła ad quã
ꝑtinet quinquagenarius numerus. siue quia ex
trib generib hominũ ęliquat᷑. iudeis. & genti¬
bus. & carnalib xp̃ianis. siue quia sacramento
trinitatis imbuit᷑. numero quo significat᷑. ter ducto:
a d centenariũ & quinquagenarium peruenit:
Qumquaginta enĩ ter ducti fiunt centũ qͥnqͦginta.
Cui cũ addideris ipsa tria. quia insigne & eminens
debet ẽẽ quod in nomine patris. & filii. & sp̃s scĩ. la-¬
uacro regenerationis abluit᷑: fiunt centũ qnͥqͣginta.
tres. qui numerus pisciũ inuenit᷑. quia in dexteram
partẽ missa sunt retia & ideo magnos. id .ẽ. ꝑfectos

Expanded text:
quinquagenarius numerus ad Ecclesiam pertinere, sed quinquagenarius numerus ad Ecclesiam pertinere, sed jam purgatam atque perfectam, quae temporalis dispensationis fidem atque aeternitatis futurae spem charitate amplexatur, id est, quasi quadragenarium numerum denario numero copulans. Haec autem Ecclesia, ad quam pertinet quinquagenarius numerus, sive quia ex tribus generibus hominum eligitur, Judaeis, et Gentibus, et carnalibus Christianis, sive quia sacramento Trinitatis imbuitur, numero quo significatur ter ducto, ad centenarium et quinquagenarium pervenit. Quinquaginta enim ter ducta fiunt centum quinquaginta. Quo cum addideris ipsa tria, quia insigne et eminens debet esse quod in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti lavacro regenerationis abluitur , fiunt centum quinquaginta tres. Qui numerus piscium invenitur, quia in dexteram partem missa sunt retia; et ideo magnos , id est, perfectos
Abbreviated transcription (Latin):
gies. & quatuor quod habent decies. & quinq quod
habent octies. & octo quod habent quinquies.
& decem qd̵ habent quater. & uigniti qd̾ habent
bis: simul ducta fiunt quinquaginta. Nullus enim
alius numerus metiri ꝑ partes ȩqͣles qͣdragenariũ
numerũ potest preter hos qͦs enumerauimus.
& computatos ad quinquagenariũ numerũ duximꝰ.
Pactis ergo his quadraginta dieb. post resurre¬
ctionẽ cũ discipulis suis. idẽ commendans eis qd̾
ꝓ nobis temporaliter gestũ ẽ: ascendit in cęlum.
teporalibq crediderunt. ipsis uidelicet decẽ dieb:
narius computatis ȩqualib partib suis edit. et fit
quinquagenarius. sicut temporali dispensatione cum
ȩquitate amministrata ꝑuenit᷑ ad ꝑfectionẽ. quã
denarius numerus significat. Qui denarius simul cũ
quadragenario. quinquagenarium facit. Ergo
cũ ipsa dispensatione temporali copulat᷑. recte uidetꝰ

Expanded text:
cies, et quatuor quod habent decies, et quinque quod cies, et quatuor quod habent decies, et quinque quod habent octies, et octo quod habent quinquies, et decem quod habent quater, et viginti quod habent bis, simul ducta fiunt quinquaginta. Nullus enim alius numerus metiri per partes aequales quadragenarium numerum potest, praeter hos quos enumeravimus, et computatos ad quinquagenarium numerum perduximus. Peractis ergo Dominus quadraginta diebus post resurrectionem cum discipulis suis, id est, commendans eis quod pro nobis temporaliter gestum est, ascendit in coelum: temporalibusque crediderant. Ipsis videlicet decem diebus narius computatis aequalibus partibus suis edit, et fit quinquagenarius: sicut temporali dispensatione cum aequitate administrata pervenitur ad perfectionem, quam denarius numerus significat, qui denarius simul cum quadragenario quinquagenarium facit. Ergo cum ipsa dispensatione temporali copulatur, recte videtur
Abbreviated transcription (Latin):
amore implicati erant. & temporib subditi. Quadrage¬
narius gͦ numerus ut dictũ ẽ tẽporałe ipsam di-¬
spensatione̾ non in congrue significare credit᷑. Et
ostendens inopiã. & quadraginta dies post resurrec¬
ctionẽ cũ discipulis fuit. hanc ipsam illis credo
dispensationẽ temporalẽ quã ꝓ nr̃a salute gessit
insinuans. Quadragenarius autẽ numerus. partib
suis quȩ illũ metiuntꝰ computatis. usq ad quinqͣ¬
genariũ numerũ ꝑuenit. id ipsũ commendans.
quando qͥđẽ ipsȩ partes quȩ illũ metiunt᷑ ȩquales
inter se sunt. qd̾ cũ ȩquitate amministratȩ corpo-¬
ralis & uisibilis temporaliter actio. ꝑfectionem ho¬
mini comparat. Quȩ ꝑfectio sicut dictũ ẽ. qͣdragena¬
rio numero significat᷑. sicut quadragenarius nume
genariu᷑ numerũ parit. Unũ enĩ quod habent
quadraginta qͣdragies & duo qͦd habent ui-¬

Expanded text:
amore implicati erant, et temporibus subditi. Quadrageamore implicati erant, et temporibus subditi. Quadragenarius ergo numerus, ut dictum est, temporalem ipsam dispensationem non incongrue significare creditur. Et ostendens inopiam: et quadraginta dies post resurrectionem cum discipulis fuit, hanc ipsam illis, credo, dispensationem temporalem, quam pro salute nostra gessit, insinuans. Quadragenarius autem numerus, partibus suis, quae illum metiuntur, computatis, usque ad quinquagenarium numerum pervenit, idipsum commendans; quandoquidem ipsae partes, quae illum metiuntur, aequales inter se sunt: quia cum aequitate administrata corporalis et visibilis temporaliter actio perfectionem homini comparat. Quae perfectio, sicut dictum est, denario numero significatur: sicut quadragenarius numeest, pervenit. Unum enim quod habent quadraginta quadragies, et duo quod habent vi
Abbreviated transcription (Latin):
ducta. quadraginta sunt. Si autẽ quaternarius
numerus recte corpus significat. ꝓpter qͣtuor
notissimas natuturas quib constat. siccã. humid̾a.
longitudinẽ. a longitudine ad latitudinem. a
latitudine ad altitudinẽ. soliditatẽ corporis facit.
quȩ rursus quaternario numero continetur.: non
absurde in telligit᷑ quadragenarius numerus tem¬
porale dispensationẽ significare. quȩ ꝓ salute nr̃a
gesta ẽ cũ dñs corpus assumpsit. & uisibiliter ho¬
minib apparere dignatus ẽ. Unu enĩ. & duo. & tres.
& quatuor quȩ significant creatura. & creatorem
quat᷑ ducti. id eͥ ꝑ corpus temporaliter demon-¬
strati. fiunt quadraginta. Nam inter quatuor
& quater hoc inter ẽ. qd̾ quatuor in statu sunt. quat᷑
in motu. Ergo ut quatuor referunt᷑ ad corpus. ita
quater refert᷑ ad tempus: insinuat᷑q sacramentũ corpo¬
raliter & temporaliter gestũ. ꝓpter eos qui corporum

Expanded text:
ducta quadraginta fiunt. 2. Si autem quaternarius ducta quadraginta fiunt. 2. Si autem quaternarius numerus recte corpus significat, propter quatuor notissimas naturas, quibus constat, siccam et humidamlongitudinem, a longitudine ad latitudinem, a latitudine ad altitudinem, soliditatem corporis facit, quae rursus quaternario numero continetur: non absurde intelligitur quadragenarius numerus temporalem dispensationem significare, quae pro salute nostra gesta est, cum Dominus corpus assumpsit, et visibiliter hominibus apparere dignatus est. Unum enim et duo et tria et quatuor, quae significant Creatorem et creaturam, quater ducta, id est, per corpus temporaliter demonstrata, fiunt quadraginta. Nam inter quatuor et quater hoc interest, quod quatuor in statu sunt, quater in motu. Ergo ut quatuor referuntur ad corpus, ita quater ad tempus: insinuaturque sacramentum corporaliter et temporaliter gestum, propter eos qui corporum
Abbreviated transcription (Latin):
octauas kł ianuarias. quo die natus ẽ. Non ergo
absurde qͣdraginta sex annis dicit᷑ fabricatũ essẽ
templũ. quod corpus eius significabat. ut quot
anni fuerint in fabricatione templi. tot dies fue¬
rint in corporis dominici perfectione.
Si a capite numerent᷑. inueniunt unũ.¬
duo. tres. quatuoItem. caput mulieris uir. caput
niunt᷑ similiter unũ. duo. tres. quatuor. Porro unu.
duo. tres. quatuor. simul ducta: fiunt decẽ. Qua¬
ꝓpter disciplina̾ quȩ insinuat conditorẽ dm & con¬
ditã creaturã. recte significat denarius numerus:¬
& eͣiiis corpus perfectũ atq in exterminabile ⁊
dissimilis aut alterius naturȩ. sed tanquã patri fi-¬
lius. Hoc totũ eode numero denario recte signifi-¬
cat᷑. quod post resurrectionẽ corporis futurũ spe¬
irat᷑ inȩternũ. Et fortasse propterea qui conducunt᷑
ad uineaͣ. denariũ accipiunt mercedis nomine.

Expanded text:
octavum calendas januarias, quo die natus est. Non ergo octavum calendas januarias, quo die natus est. Non ergo absurde quadraginta sex annis dicitur fabricatum esse templum, quod corpus ejus significabat : ut quot anni fuerunt in fabricatione templi, tot dies fuerint in corporis Dominici perfectione. Si a capite numerentur, inveniuntur unuduo, tria, quatuor. Item: Caput mulieris vir, caputniuntur similiter unum, duo, tria et quatuor. Porro unum et duo et tria et quatuor simul ducta fiunt decem. Quapropter disciplinam, quae insinuat conditorem Deum et conditam creaturam, recte significat denarius numerus. Et cum corpus perfectum atque inexterminabile sudissimilis aut alterius naturae, sed tanquam Patri Filius, hoc totum eodem numero denario recte significatur, quod post resurrectionem corporis speratur futurum in aeternum. Et fortasse propterea qui conducuntur ad vineam, denarium accipiunt mercedis nomine .
Abbreviated transcription (Latin):
ex. nouẽ. duodecĩ. decẽ & octo. Hoc in unui. fiunt
quadraginta qͥnq. Adde ergo ipsũ unum.
fiunt quadraginta sex. Hoc sexies. fiunt ducenti
septuaginta sex. Dicit᷑ autẽ conceptio humana
sic ꝓcedere. & ꝑfici. Primis sex dieb. quasi la-¬
ctis habeat similitudin᷑e. Sequentib nouem
dieb conuertat᷑ in sanguine̾. Deinde duodecĩ
dieb solidet᷑. Reliquis decẽ & octo dieb formet᷑
usq ad ꝑfecta liniamenta omiũ menbroꝵ. Et
hinc reliquo tempore usq ad tempus partꝰ
magnitudine auget᷑. Quadraginta ergo qͥnq
dies. addito uno qd̾ significat summa. quia
sex. & nouẽ. & duodecĩ & decẽ & oeto in unum
coacti. fiunt qͣdraginta quinq: Addito ergo ut
ordinationis caput tenet. fiunt ducenti septua
ginta sex. idẽ nouẽ menses. & sex dies. qui com¬
putant᷑ ab octauo kr apͥlis. quo die conceptꝰ
dñs credit᷑. qui eo die etiã passus eͣ. usq ad

Expanded text:
Sex, novem, duodecim, decem et octo, haec in unum fiunt Sex, novem, duodecim, decem et octo, haec in unum fiunt quadraginta quinque. Adde ergo ipsum unum, fiunt quadraginta sex: hoc sexies, fiunt ducenta septuaginta sex. Dicitur autem conceptio humana sic procedere et perfici, ut primis sex diebus quasi lactis habeat similitudinem, sequentibus novem diebus convertatur in sanguinem, deinde duodecim diebus solidetfecta lineamenta omnium membrorum, et hinc jam reliquo tempore usque ad tempus partus magnitudine augeatur. Quadraginta ergo quinque diebus addito uno, quod significat summam: quia sex et novem et duodecim et decem et octo in unum coactis, fiunt quadraginta quinque: addito ergo, ut ordinatiginta sex: id est, novem menses et sex dies, qui computantur ab octavo calendas aprilis, quo die conceptus Dominus creditur, quia eodem die etiam passus est, usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
quãꝙͣ artifices homines easde figuras corporum
& formas in suis oꝑib imitant᷑. Non om̃ĩs enim
numerositas humani corporis inuenit᷑ in statua.
sed tamen quȩcũq ibi inueniunt᷑ ab illa sapi-¬
entia ꝑ artificis animũ trahiciunt᷑. qua ipsũ
corpus humanũ naturaliter fabricat᷑. Nȩc
ido tamen ꝓ magno habendi sunt. qui talia
opera fabricant aut diligunt. quia minorib
reb intenta anima quas ꝑ corpus corporalit᷑
facit. minus inheret ipsi summȩ sapientię
unde istas potentias habet. quib male utit᷑
dũ foris eas exercet. Illa enĩ inquib eas exer-¬
cet diligens: interiorẽ eaꝵ formã ut uilem
negligit. & in anior infirmiorq efficit᷑. Qui
uero talia oꝑa etiã colunt. quantũ deuiaue¬
rint a ueritate hinc in telligi potest. quia si ipsa
animaliũ corpora colerent. quȩ multo excelenti¬
us fabricata sunt. & quoꝵ sunt illa imitamenta.
quid eis infelicius diceremus:

Expanded text:
quam cum artifices homines easdem figuras corporum quam cum artifices homines easdem figuras corporum et formas in suis operibus imitantur. Non enim omnis numerositas humani corporis invenitur in statua; sed tamen quaecumque ibi invenitur, ab illa sapientia per artificis manum trajicitur, quae ipsum corpus humanum naturaliter fabricat. Nec ideo tamen pro magno habendi sunt, qui talia opera fabricant, aut diligunt; quia minoribus rebus intenta anima, quas per corpus corporaliter facit, minus inhaeret ipsi summae sapientiae, unde istas potentias habet: quibus male utitur, dum foris eas exercet; illa enim in quibus eas exercet, diligens, interiorem earum formam stabilem negligit, et inanior infirmiorque efficitur. Qui vero talia opera etiam coluerunt, quantum deviaverint a veritate, hinc intelligi potest, quia si ipsa animalium corpora colerent, quae multo excellentius fabricata sunt, et quorum sunt illa imitamenta, quid eis infelicius diceremus?
Abbreviated transcription (Latin):
pisciũ inuenit᷑. postea quã iussu dñi in dexterã
partẽ missa sunt retia. ubi peccatores qui ad
sinistram pertinent non inueniuntur:Lui.
ns illa sũma om̃ĩpotentis dĩ ꝑ quã ex nichilo facta
sunt omĩa quȩ etiã sapientia eius dicit᷑. ipsa
oꝑat᷑ etiã ꝑ artifices. ut pulchra & congruen¬
tia faciant. quãuis non de nichilo sed de aliqͣ
materia operent᷑. uelut ligno aut marmore
aut ebore. & si quod aliud materię genus
manib artificis subdit᷑. Sed ido non possunt¬
isti de nichilo aliquid fabricare. quia per corpꝰ
operantur. cũ tam̃ eos numeros et conuemen
in animo accipiunt ab illa sũma sapientia. quę
ipsos numeros et ipsã conuenientiã longe ar̃-¬
tifitiosius uniuerso mundi corpori impressit. qđ
de nichilo fabricatũ est: in quo sunt etiã corpora
animaliũ. quȩ iã de aliquo id ẽ de elem̃tis inundi
fabricant᷑. sed longe potentius & excellentius.

Expanded text:
piscium invenitur, posteaquam jussu Domini in dexteram piscium invenitur, posteaquam jussu Domini in dexteram partem missa sunt retia, ubi peccatores qui ad sinistram pertinent, non inveniuntur.entis Dei, per quam ex nihilo facta sunt omnia, quae etiam sapientia ejus dicitur, ipsa operatur etiam per artifices, ut pulchra atque congruentia faciant; quamvis non de nihilo, sed de aliqua materia operentur, velut ligno, aut marmore, aut ebore, et si quod aliud materiae genus manibus artificis subditur. Sed ideo isti non possunt de nihilo aliquid fabricare, quia per corpus operantur; cum tamen eos numeros, et lineamenin animo accipiant ab illa summa sapientia, quae ipsos numeros et ipsam convenientiam longe artificiosius universo mundi corpori impressit, quod de nihilo fabricatum est: in quo sunt etiam corpora animalium, quae jam de aliquo, id est, de elementis mundi fabricantur; sed longe potentius excellentiusque,
Abbreviated transcription (Latin):
susceptio ipsa hominis dicat᷑ tria septies. quia et
pater misit filiũ & pater in filio ẽ: & dono sp̃s
scĩ de uirgine natꝰ est. Hȩc sunt tria. pater & si¬
lius & sp̃s sc̃s. septies autẽ ipse homo tẽporali
dispensatione susceptꝰ ẽ: ut fieret sempiternus.
fit ergo summa numeri uiginti unũ. id ẽ tria
septies. Hȩc autẽ hominis susceptio ad liberationẽ
ualuit ȩcclesiȩ cui caput ẽ xpͣc. ut ipsa ecclesia
ꝓpter animã & corpus in eode septenario nume
simul centũ qͣdraginta septẽ. Cui addit᷑ sena¬
rius numerus signũ ꝑfectionis. quia partib suis
duo quȩ habet ter. & tria quȩ habet bis. Quȩ si¬
mul ducta unũ & duo & tria. sex fiunt: qd̾ fortas¬
sis ad illud sacramentũ ꝑtineat. qd̃ ds die sexta
ꝑfecit omĩa opera sua. Ad centũ gͥ & qͣaragin¬
ta septẽ. cũ sex ad dideris. quod ẽ signũ ꝑfectio¬
nis. fiunt centũ qͥnqͣginta tres. Qui numerus

Expanded text:
susceptio ipsa hominis ducatursusceptio ipsa hominis ducaturPater misit Filium, et Pater in Filio est, et dono Spiritus sancti de virgine natus est. Et haec sunt tria, Pater et Filius et Spiritus sanctus. Septies autem, ipse homo temporali dispensatione susceptus, ut fieret sempiternus. Fit ergo summa numeri viginti unum, id est, tria septies. Haec autem hominis susceptio ad liberationem valuit Ecclesiae, cui caput est ; ut ipsa Ecclesia, propter animam et corpus, in eodem septenario numersimul centum quadraginta septem. Cui additur senarius numerus, signum perfectionis, quia partibus suis, duo, quae habet ter; et tria, quae bis habet: quae simul ducta, unum et duo et tria, sex fiunt. Quod fortasse ad illud etiam sacramentum pertinet, quod Deus sexta die perfecit omnia opera sua . Ad centum ergo et quadraginta septem cum sex addideris, quod est signum perfectionis, fiunt centum quinquaginta tria: qui numerus
Abbreviated transcription (Latin):
constellationes se tenere uoluerint. ipsis gemi
ro. ut hoc temporis interuallũ rursus ad minu-¬
tas minutarũ reuertat᷑. quas tractandas in
constellationib nunqua accipiunt. nec posst̃
tractare. Cum autẽ multa uera eos p̃dixisse di-¬
cat᷑. ido fit. quia non tenent homines memoria
falsitates erroresq eorũ. Sed non intenti nisi in
& ea cominemorant᷑. quȩ non ante illa quȩ nul¬
la eͣ sed quada obscura rerũ sorte contingunt.
Qͦd̃ si peritiȩ illoꝵꝰ uolunt tͥbuere. dicant artifi¬
ciose diuinare etiã mortuas menbranas scriptas
quas libet. de quib plerũq ꝓ uoluntate sors exit.
Quod si non arte de codicib exit sepe uersus
futura pͣnuntians. quid mirũ si etiã ex animo
loquentis non arte sed sorte exit aliqua pre-¬
dicatio futurorum:¬
otest etiã sic numerus iste consideratꝰ occurrere
ternarius animȩ & quaternarius corpori tͥbuit᷑.

Expanded text:
constellationes se tenere uoluerint, ipsis geminconstellationes se tenere uoluerint, ipsis geminro, ut hoc temporis interuallum rursus ad minutas minutarum reuertatur, quas tractandas in constellationibus numquam accipiunt nec possunt tractare. cum autem multa uera eos dixisse praedicatur, ideo fit, quia non tenent hominfalsitates erroresque illorum, sed non intenti nisi in et ea commemorantur que non arte illa, que nulla est, sed quadam obscura rerum sorte contingunt. Quod si peritie illorum volunt tribuere, dicant artificiose divinare etiam mortuas membranas scriptas quaslibet, de quibus plerunque pro voluntate sors exit. Quod si non arte de codicibus exit sepe versus futura prenuntians, quid mirum si etiam ex animo loquentis, non arte sed sorte, exit aliqua predicatio futurorumPotest etiam, si numerus iste consideretur, occurrere ternarius animae et quaternarius corpori tribuitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsumq p̾ciũ quo uendimur a nobis acciꝑe.
nichil breuius & uerius dici potest. quã eos
non respondere acceptis constellationib. In
constellationib autẽ notari partes quales
sexaginta trecentas dicunt. habere signife¬
rum circulũ. Motũ autͣe cęli ꝑ una horam
fieri in quindeci partib ut tanta mora qn¬
decĩ partes oriant᷑. quantũ tenet una hora.
Quȩ partes singuls sexaginta minutas hab̾e
dicunt᷑. Minutas autẽ minutaꝵ iam in constel¬
lationib de quib futura p̃dicare se dicunt. non
inueniunt. Conceptus autẽ geminoꝵꝰ qm̃ uno con¬
cęrtior atq manifestior. tam paruo pͥuncto tem¬
poris contigit. ut in duas minutas minutaru
non tendat᷑. Unde ergo ingeminis tanta diũ¬
sitas. actionũ. euentuũ & uoluntatũ. quos neces¬
se. ẽ eandẽ constellationẽ conceptionałe habere.
& amboꝵꝰ unã constellationẽ dari mathematico
tamqua unius hominis. Si autẽ ad genitales

Expanded text:
ipsumque pretium, quo vendimur, a nobis accipere, ipsumque pretium, quo vendimur, a nobis accipere, nihil verius et brevius dici potest, quam eos non respondere, nisi acceptis constellationibus. In constellationibus autem notari partes, quales trecentas sexaginta dicunt habere signiferum circulum: motum autem coeli per unam horam fieri in quindecim partibus, ut tanta mora quindecim partes oriantur, quantam tenet una hora. Quae partes singulae sexaginta minutas habere dicuntur. Minutas autem minutarum jam in constellationibus, de quibus futura praedicere se dicunt, non inveniunt; conceptus autem geminorum quoniam uno conplina multo est certior atque manifestior, tam parvo puncto temporis contingit, ut in duas minutas minutarum non tendatur. Unde ergo in geminis tanta diversitas actionum, et eventuum, et voluntatum, quos necesse est eandem constellationem conceptionalem habere et amborum unam constellationem dari mathematico tamquam unius hominis? si autem ad genitales
Abbreviated transcription (Latin):
scire ut possent existimare scłm. quomodo non
huius dñm facilius inuenerunt. Hens enim
humana de uisibilibus iudicans. potest agnoscere
omib uisibilib se ipsã ẽẽ meliorẽ. Quȩ tamen cũ
etiã se ꝓpter defectũ ꝓfectũq insapientia fate¬
tur e̾e mutabiłe. iueni supͣ se ee icõmutabiłe ueritatẽ.
atq ita adherens post ipsam. sicut dictũ ẽ
adhesit anima mea post te: beata efficitur
intͥnsecus. inueniens etiã omniũ uisibiliũ cre¬
atorem atq dnm̃: non querens extrinsecus
uisibilia quͣauis cȩlestia. quȩ aut non in ueni¬
unt᷑ aut cũ magno labore frustra inueniunt᷑.
nisi ex eoꝵ quȩ foris sunt pulchritudine in ue-¬
niat᷑ artifex qui intus ẽ. & pͥus in anima suꝑio¬
res. deinde in corpore inferiores pulchritu¬
dines oꝑat᷑. Aduersus eos autẽ qui nunc
appellant᷑ mathematici uolentes actus nostͦs
corporib cȩlestib subdere. & nos uendẽ stelliᷤ.

Expanded text:
scire, ut possent aestimare saeculum; quomodo hujus scire, ut possent aestimare saeculum; quomodo hujus Dominum non facilius inscere omnibus visibilibus se ipsam esse meliorem. Quae tamen cum etiam se propter defectum profectumque in sapientia fatetur esse, mutabilem, invenit supra se esse incommutabilem veritatem: atque ita adhaerens post ipsam, sicut dictum est, Adhaesit anima mea post te ; beata efficitur, intrinsecus inveniens etiam omnium visibilium Creatorem atque Dominum; non quaerens extrinsecus visibilia, quamvis coelestia: quae aut non inveniuntur, aut cum magno labore frustra inveniuntur, nisi ex eorum quae foris sunt pulchritudine, inveniatur artifex qui intus est, et prius in anima superiores, deinde in corpore inferiores pulchritudines operatur. 2. Adversus eos autem qui nunc appellantur mathematici, volentes actus nostros corporibus coelestibus subdere, et nos vendere stellis,
Abbreviated transcription (Latin):
diligitis eu. Non enĩ sic dictũ ẽ hic quasi nesciat
d̾e. sed ut ipsi sciant quantũ in dñi dilectione
ꝓfecerint. quod nisi temptationib quȩ accidunt
non plene ab hominib agnoscit᷑. Et ipsũ tẽptat.
ꝓ eo positũ ẽ qͦd temptari sinit: sic & cũ dr nescire.
aut ꝓ eo dicit᷑ quod non approbat idẽ. in disciplina
& doctrina sua non agnoscit. sicut dictũ ẽ. nescio
uos. aut ꝓ eo quod utiliter nescientes facit quod
scire inutile ẽ. Id̾o bene accipit᷑ & qd̾ dictũ ẽ solũ
scire patrẽ sic dictũ e̾eᷤᷤ quia facit filiũ scire. & qͦd
dictũ ẽ nescire filiũ. sic dictũ eẽ. quia facit nescire
homines ad ẽ non ꝓdesset eis qͦd in utilit̾ scirent.
on eos appellauert mathematicoᷤᷤuet̾es qͥ nc̃ appellant᷑.
s. eo qͥ tẽpoꝵ num̃os motu celi ac siderũ ꝑuestigauert.
De quibus rectissime dicit᷑ inscripturis scĩs.
lterũ nec his debet ignosci.Si enĩ tantũ potuer̾t

Expanded text:
diligatis eum . Non enim sic dictum est hoc, quasi nesciat Deus: sed ut ipsi sciant quantum in Domini dilectione profecerint; quod, nisi tentationibus quae accidunt, non plene ab hominibus agnoscitur. Et ipsum Tentat, pro eo positum est, quod tentari sinit. Sic et cum dicitur nescire, aut pro eo dicitur, quod non approbat; id est, in disciplina et doctrina sua non agnoscit, sicut dictum est, Nescio vos : aut pro eo quod utiliter nescientes facit, quod scire inutile est. Ideo bene accipitur, id quod dictum est, solum scire Patrem, si dictum esse quia facit Filium scire: et quod dictum est, nescire Filium, sic dictum esse quia facit nescire homines, id est, non prodit eis quod inutiliter scirent. on eos appellarunt mathematicos veteres, qui nunc appellantur; sed illos qui temporum numeros motu coeli ac siderum pervestigarunt, de quibus rectissime dicitur in Scripturis sanctis: Iterum nec his debet ignosci. Si enim tantum potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ad humillimas nrãs cogitationes se misedĩa diuina
Porrexit. ut quomodocũq cernere niterem᷑. qd̃
non euidenter atq ꝑspicue cernebamꝰ: cũ facie ad
eẽ quod auferet᷑. Cum autẽ uenerit qd ꝑfectum ẽ.
auferet᷑ qͦd ex parte ẽ. Ita nobis quod̃a modo morit᷑
pater meniginate. & ipse ide fit hereditas. cũ facie
ad faciem possidet᷑. Non quia ipse morit᷑. sed imꝑfecta
in eũ nr̃a uisio. ꝑfecta uisione ꝑinit᷑. Et tamen nͥ
illa prior nos nutriret. ad aliam plenissimam et
euidentissimam non efficerem᷑ idonei. Qͦd si etiam
etate & sapientia. pius intellectus admittit. pro-¬
pria illa susceptione seruata quȩ communis ei
possideat hereditatẽ. manifestũẽ. Non enĩ noᷤ coherede¬
esse eius possumus. nisi & ip̃se heres sit. Si autẽ pie¬
tas non a̾mittit. primo cũ ex parte uideret homo

Expanded text:
ad humillimas nostras cogitationes se misericordia divina ad humillimas nostras cogitationes se misericordia divina porrexit, ut quomodocunque cernere niteremur, quod non evidenter atque perspicue cernebamus. Id ipsum moresse, quod aufertur: « Cum autem venerit quod perfectum est, auferetur quod ex parte est . » Ita nobis quodammodo moritur pater in aenigmate, ut idem ipse sit haereditas, cum facie ad faciem possidebitur . Non quia ipse moritur: sed imperfecta in eum nostra visio perfecta visione perimetur. Et tamen nisi illa prior nos nutriat, ad aliam plenissimam et evidentissimam non efficeremur idonei. Quod si etiam aetate et sapientia, pius intellectus admittitur. Propria illa susceptione servata, quae communis ei t haereditatem, manifestum est. Non enim nos cohaeredesse possumus, nisi et ipse haeres sit. Si autem pietas hoc non admittit, ut primo ex parte videret homo
Abbreviated transcription (Latin):
uũ testamentũ firmatũ ẽẽ asserit. cinus similitu¬
do uetus testamentũ ẽ. in quo mors testatoris ꝑ uicti¬
mã p̃sigurabat᷑. Si ergo querat᷑ quomodo simus scd̾m
uerba eiusde apłi coheredes .xp̃i. & filii atq heredes
di. cũ hereditas etiã morte decessoris firma teneat᷑.
nec ullo alio modo hererlitas possit intelligi.
respondet᷑ ipso qͥde mortuo factos nos e̾e̾ heredes.
quandiu cũ illis ẽ sponsus. Heredes gͦ eiꝰ dic imur.
quia reliquit nobis pacis eccłasticȩ possessionẽ. ꝑ
fide dipensationis temporalis quã in hac uita possi-¬
demus. qđ testatꝰ ẽ dicens. Pacẽ do uobis. pace̾ meã
relinquo uobis. Coheredes eiꝰ efficiemur. cũ infine
scłi absorbebit᷑ mors inuictoriam. Tunc enim
similes ei erimus. qmͣ u̾debimus eum sicuti est
Quã hereditatẽ ños eius patris morte adipisci¬
mur qui mori non potest. quandoquide ipse fit
uuli. & ad spualia contemplanda minus idonei usq

Expanded text:
vum testamentum esse asserit, cujus similitudo vetus testamentum erat, in quo mors testatoris per victimam praefigurabatur. Si ergo quaeratur quomodo simus secundum verba ejusdem Apostoli cohaeredes Christi, fiatque haeres Dei, cum haereditas morte decessoris firma teneatur, nec ullo alio modo haereditas possit intrespondetur ipso quidem mortuo factos nos esse haeredes,quandiu cum illis est sponsus . » Haeredes ergo ejus dicimur, quia reliquit nobis pacis ecclesiasticae possessionem, per fidem dispensationis temporalis, quam in hac vita possidemus, quod testatus est dicens, Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis . Cohaeredes autem ejus efficiemur, cum in fine saeculi mors absorbebitur in victoriam . Tunc enim similes ei erimus, quando videbimus eum sicuti est . Quam haereditatem non ejus Patris morte adipiscimur, qui mori non potest; quandoquidem ipse fit vuli et ad spiritalia contemplanda minus idonei, usque
Abbreviated transcription (Latin):
singuli ad certã sapientiã ꝑuenerunt.
non nisi ab eadẽ ueritate suarũ singillatim
ȩtatũ oportunitate illustrati sunt. Aqua ue¬
ritate ut pls̃ sapiens fieret. ipsius generis hu-¬
mani oportuna ȩtate homo susceptus est¬

Expanded text:
singuli ad certam sapientiam pervenerunt, singuli ad certam sapientiam pervenerunt, nonnisi eadem veritate suarum singillatim aetatum opportunitate illustrati sunt: a qua veritate, ut populus sapiens fieret, ipsius generis humani opportuna aetate homo susceptus est
Abbreviated transcription (Latin):
ia omne pulchrũ a summa pulchritudine
eet quod ẽ d̾s Temporalis autẽ pulchritudo.
reb decedentib succedentibq ꝑagit᷑. Habet
autẽ decorẽ suũ insingulis quibq hominibus
singula quȩq ȩtas. ab infantia usq ad senecłu¬
tem. Sicut ergo absurdus ẽ qui iuuenilẽ tantũ
etatem uellet tantũ e̾e̾ in homine. temporibus
subdito. inuideret enĩ ceteris pulchritudinibus
quȩ cȩteris etatib suas uices atq ordinẽ gerunt.
sic absurdus est qui in ipso uniuerso genere hu¬
mano. una ętatẽ desiderat. Nã & ipsũ tamqua
unus homo ȩtates suas agit. nec oportuit diu
mores optimos formaret᷑. nisi tempore iuiuen¬
tutis. Aa hoc ualet quod apłs dicit. sub lege taꝗͣ
pedagogo paruulos custoditos. donec ueniret
cui seruabat᷑ qui ꝑ ꝓphetas ꝓmissus erat. Aliud
enĩ ẽ quod diuna ꝓuidentia quasi pͥuatim
cũ singulis agit. aliud quod generi uniuerso
tamqu̾a publice consulit. Nam & quicũq

Expanded text:
ia omne pulchrum a summa pulchritudine est, quod Deus est: temporalis autem pulchritudo rebus decedentibus succedentibusque peragitur. Habet autem decorem suum in singulis quibusque hominibus singula quaeque aetas ab infantia usque ad senectutem. Sicut ergo absurdus est, qui juvenilem tantum aetatem vellet esse in homine temporibus subdito; invideret enim caeteris pulchritudinibus, quae caeteris aetatibus suas vices atque ordinem gerunt: sic absurdus est, qui in ipso universo genere humano unam aetatem desiderat; nam et ipsum tanquam unus homo aetates suas agit. Nec oportuit veniimitatione in mores optimos formaretur, nisi tempore juventutis. Ad hoc valet quod Apostolus dicit, sub lege tanquam sub paedagogo parvulos custoditos , donec veniret cui servabatur, qui per Prophetas promissus erat. Aliud enim est quod divina providentia quasi privatim cum singulis agit, aliud quod generi universo tanquam publice consulit. Nam et quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipes scłi iudicart. Quȩ potestas ñ euacuet᷑. cũ ille
ꝑ quẽ facta sunt omĩa ꝓpt̾ea regnat incredentib
quia ita subiectꝰ est potestatib ut diceret homini.
non haberes in me potestatẽ. nͥ data tͥ e̾e̾t desuꝑ.
Quȩ uirtꝰ ñ euacuatꝰ. cũ ipse ꝑ quẽ exli solidati st̃
id̾o regnat in credentib quia usq ad cruee̾ mortẽq
infirmatꝰ ẽ. Hoc autẽ modo filiꝰ ꝓpͥe regnat
in side credentiũ. Non enĩ pat̾ dici aut credi potest
ueritatẽ. Qd̃ autẽ tradet regnũ d̾o & patͥ. afide
incarnationis suȩ ad speciẽ d̾itatis ꝑducet eos qͥ
illi n̾c credt. ñ ipse amittet. s uterq sẽ unũ ad fruen¬
minib nondu ualentib ȩqualitatẽ patris & filii
ꝑspicua m̃tis luce contueri. ꝑ hoc regna̾t .x ͤ. qd̾ tales capere

Expanded text:
i judicaverunt? Quae potestas non evacuetur, cum ipse per quem facta sunt omnia, propterea regnat in credentibus, quia ita subjectus est potestatibus, ut diceret homini, Non haberes in me potestatem, nisi data tibi esset desuper ? Quae virtus non evacuetur, cum ipse per quem coeli solidatad crucem mortemque infirmatus est? Hoc autem modo Filius proprie in fide credentium. Non enim Pater dici aut credi potest,veritatem. Quod autem tradet regnum Deo et Patri, a fide incarnationis suae ad speciem deitatis perducens eos qui sibi nunc credunt, non ipse amittet, sed uterque se unumnibus valentibus aequalitatem Patris ac Filii perspicua mentis luce contueri, per hoc regnet Christus, quod tales capere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑius tractatã. ut sit d̾s omĩa in om̃ib. Ipse ẽ fi¬
nis quẽ suꝑiꝰ cõmemorauit. cũ totũ pͥmo breui¬
ter uellet concludere. Deinde quasi m̃bratĩ
explicare & exponere. Loquebat᷑ enĩ de resur-¬
est. ut sit ds omĩa in om̃ib. Alit̃ enĩ dicit᷑ finis. qui
ꝑtinet ad consũmationẽ. Alit̾ tunica finit᷑ texendo

Expanded text:
atam. Ut sit Deus omnia in omnibus. Ipse est finis, quem superius commemoravit, cum totum primo breviter vellet concludere, deinde quasi membratim explicare et exponere. Loquebatur enim de resurest, ut sit Deus omnia in omnibus. Aliter enim dicitur finis qui pertinet ad consummat