comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quod ad locũ ipsum parietei que prodierit uel confugerit. quibus eclesi¬
ae congreigatio continetur : scriptum : &iã : & offundens sanguinẽ qui fraudat
mercedem mercen arii mercedem sanguinẽ dixit : qn in ea sustentatur uita
qua e nomine sanguinis appellatur : sed cũ dñsdicat nisimanduc aueritis carnẽ meam
& biberitis sanguinem meũ non habelitis in uobis uitam. Quid sibi uult quod
sangune sacrificiorũ quae ꝓ peccatis offerebantur tantõ pere populus ꝓhibetur
sullis sacrificiis unum boc sacrificium significabatur in quouera sitremissio
peccatorũ : acuius tamen sacrificii sanguine in alimentũ sumendo non solũne no
ꝓhibetur. sed adbibendum potius omnes exhortatur quiuolunt habere uitam:
quaerendumigitur quid signific& quod homo ꝓhibetur inlege sanguinem man¬
ducare eumq: dõ fundere iubetur : nam de animae natura curꝑ sangunem

Expanded text:
nisi qui ad locum ipsum parietesque prodierit uel confugerit, quibus ecclesinisi qui ad locum ipsum parietesque prodierit uel confugerit, quibus ecclesiae congregatio continetur. scriptum est etiam: et effundens sanguinem qui fraudat mercedem mercenarii. mercedem sanguinem dixit, quoniam ea sustentatur uita, quae nomine sanguinis appellatur. Sed cum dominus dicat: nisi manducaueritis carnem meam et biberitis meum sanguinem, non habebitis in uobis uitam, quid sibi uult quod a sanguine sacrificiorum, quae pro peccatis offerebantur, tanto opere populus prohibetur, si illis sacrificiis unum hoc sacrificium significabatur, in quo uera fit remissio peccatorum? a cuius tamen sacrificii sanguine in alimentum sumendo non solum nemo prohibetur, sed ad bibendum potius omnes exhortantur, qui uolunt habere uitam. quaerendum igitur quid significet, quod homo prohibetur in lege sanguinem manducare eumque deo fundere iubetur. nam de animae natura, cur per sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
mentis animadictus est :uerũ siquis quam putat animã pecoris eẽ sanguinẽ non
est in ista quaestione laborandũ : tantum neanima hominis quaȩ carnẽ humanã
uiuificat & est rationalis sanguis putetur. ualdecauendum est : & hicerrur modis
continetur : ut qm̃ anima sanguine tenetur in corpore. namsi fuerit effusus abs¬
cedit ꝑ ipsum aptius significatasit anima. & eius nomen sanguis acceperit. sicut
ecdesia dicitur locus quo ecdesia congregatur: nam etdesia homines sunt:
de quibus dicitur. ut exhiber& sibi gloriosam ecclesiam: hostamen uocari &iam
ipsam domũ orationum idem apłs testis est : ubi ait : Numquid domos nonbabetis
ad manducandũ & bibendum. an ec desiamdĩ contempnitis : & hoc cotidianus lo¬
quendi usus obtinuit ut et desiam ꝓdire aut ad et desiam confugere nondicatur :

Expanded text:
mentis anima dictus est. uerum si quisquam putat animam pecoris esse sanguinem, non mentis anima dictus est. uerum si quisquam putat animam pecoris esse sanguinem, non est in ista quaestione laborandum: tantum ne anima hominis, quae carnem humanam uiuificat et est rationalis, sanguis putetur ualde cauendum est et hic error modis net significetur id quod continetur, ut, quoniam anima sanguine tenetur in corpore — nam si fuerit effusus abscedit — per ipsum aptius significata sit anima et eius nomen sanguis acceperit. sicut ecclesia dicitur locus, quo ecclesia congregatur; nam ecclesia homines sunt, de quibus dicitur: ut exhiberet sibi gloriosam ecclesiam. hoc tamen uocari etiam ipsam domum orationum idem apostolus testis est, ubi ait: numquid domus non habetis ad manducandum et bibendum? an ecclesiam dei contemnitis? et hoc cotidianus loquendi usus obtinuit, ut in ecclesiam prodire aut ad ecclesiam confugere non dicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
lumus exorari : ab surdũ est hoc sed multo est᷑ ab surdius ut sanguis pecoris exoret
panima hominis quae mori non potest. cummani festã scriptura testetur inepis¬
tola adebreos illum sanguinem uistimarum nihil pro fiuisse ad exorandum dm̃ ꝓpecca¬
tis hominũ sed significasse aliquid qđ ꝓdesset: in possibileest enim inquit sanguinẽ
diator ille quiomnibus illis sacrificiis qui propeccatis offerebantur praefigura¬
batur. illud appelletur anima quod significat animam: solet autem res quae signi¬
ficat. eiusrei Nomine quam signi sicat nuncupari. sicut siriptem est: septem spicae. septẽ
anni sunt : non enim dixit septem annos significatit : & septem boues septem anni sunt :¬
& multa haius modi: hinc est qđ dictũ est: petra erat xp̃s : non enimn dixit p&ra signifi¬
onem : sic & sanguis qm̃ ꝓpt̃ uitalem quandam corpulentiã animã significat in sacra¬

Expanded text:
lumus exorari? absurdum est hoc. Sed multo est absurdius, ut sanguis pecoris exoret lumus exorari? absurdum est hoc. Sed multo est absurdius, ut sanguis pecoris exoret pro anima hominis; quae mori non potest, cum manifeste scriptura testetur in epistula ad Hebraeos illum sanguinem uictimarum nihil profuisse ad exorandum deum pro peccatis hominum, sed significasse aliquid quod prodesset. inpossibile est enim. inquit. sanguinem diator ille. qui omnibus illis sacrificiis quae pro peccatis offerebantur praefigurabatur, illud appelletur anima quod significat animam. Solet autem res quae significat eius rei nomine quam significat nuncupari; sicut scriptum est: septem spicae septem anni sunt; non enim dixit: septem annos significant, et: septem boues septem anni sunt et multa huius modi. hinc est quod dictum est: petra erat Christus; non enim dixit: petra signifiionem. sic et sanguis, quoniam propter uitalem quandam corpulentiam animam significat, in sacra
Abbreviated transcription (Latin):
ne dicimus sttem uitam tẽporalem ee non &ernã mortrelem non inmorta¬
lem cum sit immortidis animae natura quae ablataest ab angelis insinu
abrahae & cui dicitur hodie mecũ eris inparadiso. & quae intormetis arde¬
bat infernis: secundũ istã ergo significationẽ qua ꝑhibetur anima &iam
haertem poralis uita . dixit apłs paulus: non enĩ facio animã meã p̃tiosam
mihi ubise ostender euoluit & mori paratũ ꝓ euangelio: nã sicundũ significatione
qua animadicitur illa quaemigrat excorpore magis eã practiosam faciebat
cuitantũ meritũ conqui rebat : sunc & aliae liuius modilocutionessuita itaq
ista tẽporalis maxime sanguine continetur in corpore: sed quid est quod aitadedi
uobis eum ad altacredi exor& panima ur̃a tãquã anima ꝓanima exor& : pũ¬
quid sanguis ꝓ sanguine quasi denro sanguine solliciti sumus. cũꝓanimanra uo¬

Expanded text:
ne dicimus istam uitam temporalem esse, non aeternam, mortalem, non inmortane dicimus istam uitam temporalem esse, non aeternam, mortalem, non inmortalem, cum sit inmortalis animae natura, quae ablata est ab angelis in sinu Abrahae, et cui dicitur: hodie mecum eris in paradiso, et quae in tormentis ardebat inferni. secundum istam ergo significationem, qua perhibetur anima etiam haec temporalis uita, dixit apostolus Paulus: non enim facio animam meam pretiosam mihi. ubi se ostendere uoluit et mori paratum pro euangelio. nam secundum significationem, qua anima dicitur illa quae migrat ex corpore, magis eam pretiosam faciebat, cui tantum meritum conquirebat. sunt et aliae huius modi locutiones. uita itaque ista temporalis maxime sanguine continetur in corpore. sed quid est quod ait: dedi uobis eum ad altare dei, exoret pro anima uestra? tamquam anima pro anima exoret. numquid sanguis pro sanguine, quasi de nostro sanguine solliciti simus, cum pro anima nostra uo
Abbreviated transcription (Latin):
faciemmeã suꝑ animã quaem anducat sanguinẽ & ꝑdamillã depopulo suo anima enim
omnis carnis sanuis eius est : & ego dediillud uobis exorari ꝓ animaib: ur̃is sanguis enim
eius ꝓ anima ex orabit: ꝓpterea dixi filiis i srł: omnis anima ex uob non ed& sanguinẽ
& oproselitus quiad pasitus est in uobis non ed& sanguinẽ : nũ quid namsianimã pecoris
sanguinẽ dicimus &iã anima hominis sanguis putanda est: absi t quomodo erguiait
non anima omnis carnis pecoris sanguis eius estised anima inquit omnis tarnis
sanguis eius est ͤ in omniutiq: carne &iam hominis carodeputatur : anquia uita¬
le aliquid est insanguine quia ꝑ ipsum maxime in haccarne uiuitur. qui in
omnes uenas ꝑcorporis cunctios diffunditur ipsam uitam corporis uocauit
animam non uitam quaemi grat excorpore sedquȩ mortefinitur : qualocutio¬

Expanded text:
faciem meam super animam quae manducat sanguinem et perdam illam de populo suo. anima enim faciem meam super animam quae manducat sanguinem et perdam illam de populo suo. anima enim omnis carnis sanguis eius est. et ego dedi illum uobis exorare pro animabus uestris: sanguis enim eius pro anima exorabit. propterea dixi filiis Israhel: omnis anima ex uobis non edet sanguinem, et proselytus qui adpositus est in uobis non edet sanguinem. numquidnam si animam pecoris sanguinem dicimus. etiam anima hominis sanguis putanda est? absit. quomodo ergo non ait: anima omnis carnis pecoris sanguis eius est, sed: anima, inquit, omnis carnis sanguis eius est? in omni utique carne etiam hominis caro deputatur. an quia uitale aliquid est in sanguine, quia per ipsum maxime in hac carne uiuitur, qui in omnibus uenis per corporis cuncta diffunditur, ipsam uitam corporis uocauit animam, non uitam quae migrat ex corpore, sed quae morte finitur? qua locutio
Abbreviated transcription (Latin):
natus est merito quaeritur quomodo licite sacrificauerit helias extratẽplũdĩ
quando & ignem decaelo impetrauit & ꝓphetas dȩ moniorũ conuicrt: qđ mihi non ui¬
detur alia ratione defendi quã illa qua defenditur & abra hae factũ qđ filium dõ ius¬
sus uoluit immolare: cũ enĩ iubet ille quilegẽ constituit aliquid fieri quod in lege
prohibuit. iussio ipsa prolege habetur. q̃m̃ austar est legis: nonen im deẽẽ possent
miracula alia praeter sacri ficium quibus separarentur & conuincerentur ꝓphȩto
lucorum sed sp̃sdĩ quifuerat in helia quicquid in bac re fecii contralegem esse non
potest: quiadator est legis. LUII Quid est quod ꝓhibens edendũ sanguinẽ dicit.
anima omnis carnis sanguis eius est: quem totũ locũ sic explicat: homo filiorũ i srł¬
aut deꝓselitis qui appositi sunt in uobis quicumq: ederit omnem sanguinẽ & statuam

Expanded text:
natus est — merito quaeritur quomodo licite sacrificauerit Helias extra templum dei, natus est — merito quaeritur quomodo licite sacrificauerit Helias extra templum dei, quando et ignem de caelo impetrauit et prophetas daemoniorum conuicit. quod mihi non uidetur alia ratione defendi quam illa, qua defenditur et Abrahae factum, quod filium deo iussus uoluit immolare. cum enim iubet ille qui legem constituit aliquid fieri quod in lege prohibuit, iussio ipsa pro lege habetur, quoniam auctoris est legis. non enim deesse possent miracula alia praeter sacrificium, quibus superarentur et conuincerentur prophetae lucorum; sed spiritus dei, qui fuerat in Helia quidquid in hac re fecit, contra legem esse non potest, quia dator est legis. Quid est quod prohibens edendum sanguinem dicit: anima omnis carnis sanguis eius est? quem totum locum sic explicat: et homo homo filiorum Israaut de proselytis qui adpositi sunt in uobis quicumque ederit omnem sanguinem, et statuam
Abbreviated transcription (Latin):
Illud quod dirit quicũq occiderit uitulũ aut ouem aut capram in castris. & qui¬
cũq occiderit extracastra &ostium tabernaculi testimonii non attulerit. & in hoc
constituit percatum & comminatur facienti non dehis dicit quaeocciduntur
adusum uescenrdi uel si quid aliud. sed desa crificus: ꝓhibuit enĩ priuata sacrificia
nesibi quisq: quod am modo sacerdos ẽẽ audeat : sed illud afferat ubi ꝑsa cerdo¬
tẽ offera turdõ ita enĩ nec uanis sacrificabunt : nã & hoc in ea consuetudine ca¬
uendũ praemonuit : cũ ergo non licer& offerri sacrificia nisi in taberna culo cuitẽ¬
plũ postea successit unde &rex isrł iero boam uaccasfacere ausus est quib: populus
sacrificar& ne huius legis necessitate seducerentur ab eo qusubregnoeius erapł
dũ ꝑgunt hierusalen ut intẽ plodĩ offerrent sacrificia sua : in quo facto ad nõ condẽp¬

Expanded text:
Illud quod dicit: quicumque occiderit uitulum aut ouem aut capram in castris et quiIllud quod dicit: quicumque occiderit uitulum aut ouem aut capram in castris et quicumque occiderit extra castra et ad ostium tabernaculi testimonii non adtulerit. et in hoc constituit peccatum et comminatur facienti, non de his dicit quae occiduntur ad usum uescendi uel si quid aliud. sed de sacrificiis. prohibuit enim priuata sacrificia, ne sibi quisque quodam modo sacerdos esse audeat, sed illuc adferat, ubi per sacerdotem offerantur deo. ita enim nec uanis sacrificabunt; nam et hoc in ea consuetudine cauendum praemonuit. cum ergo non liceret offerri sacrificia nisi in tabernaculo, cui templum postea successit — unde et rex Israhel Hieroboam uaccas facere ausus est, quibus populus sacrificaret, ne huius legis necessitate seducerentur ab eo qui sub regno eius erant, dum pergunt Hierusalem, ut in templo dei offerrent sacrificia sua, in quo facto a domino condem
Abbreviated transcription (Latin):
rica significtione tractandaest : item cũ constituiss& diem deximũ septi mo
mensis sabbato sabbatorũ qđ ficr& supradicta purgatio a sacerdote illo uno qui
patri siccedit. loquens decodem sacer dote ait: exorabit scm scii qđ iam nescio utrũ
ality accipiendu sit quã ex orabit inscm̃ sc̃i quodã genere locutionis in illo scili
casto quosolus ipse summus sacerdos in trabat a uod est intra uolum ubi arca erit
ꝑstimonii & altare incons: on enim eundom locum tamꝰ quã dm̃ sedex orabit
sed quia ibi exorabit dm̃ata pasitumest ex orabit sc̃m sc̃rnam & hoc genere
pncumatu tuagiuaheui: anpotius ex orabit dictũ est exorando purggabit : nam sic
uerba contexit: & exorabit sc̃m sc̃i &taeber naculũ testimonii & altare exoralut.
& ꝓsacer dotibus &x ꝓomni synagoga ex orabit : quo modo exorabit tabernaculum
& alticre nisuit dictum est intelli gamus exorando purgabit: LUI

Expanded text:
rica significatione tractanda est. item cum constituisset diem decimum septimi rica significatione tractanda est. item cum constituisset diem decimum septimi mensis sabbato sabbatorum, quo fieret supra dicta purgatio a sacerdote illo uno qui patri succedit, loquens de eodem sacerdote ait: exorabit sanctum sancti. quod iam nescio utrum aliter accipiendum sit quam" exorabit in sancto sancti" quodam genere locutionis; in illo scilicet sancto, quo solus ipse summus sacerdos intrabat. quod est intra uelum, ubi arca erat testimonii et altare incensi. non enim eundem locum tamquam deum exorabit, sed quia ibi exorabit deum, ita positum est: exorabit sanctuman potius "exorabit" dictum est "exorando purgabit" ? nam sic uerba contexit: et exorabit sanctum sancti et tabernaculum testimonii et altare exorabit et pro sacerdotibus et pro omni synagoga exorabit. quomodo ergo exorabit tabernaculum et altare nisi, ut dictum est, intellegamus "exorando purgabit" ?
Abbreviated transcription (Latin):
neutro genere graecedictũ est tꝯagion utrumergo exorans dñm ꝑfici& sc̃m id est
dimĩtendo quem a popompeum uocant. sol& esse disceptatio : & a quibus dã ille
immolandus inbono accipitur. Ile autẽ dimittendus in malo: non tamen iste sen¬
sus ideo confirmandus est : quia homo in cuius manu inheremum hircus dimitti¬
tur. cumredierit lauare iussus est uestimenta sua & corpus suum aqua & sic in¬
gredi incastra. tam quã & hoc sit indicium cur in malosit ille hircus accipiendus
acuius contagione homo abluendus est : sic enimdicit abluendum & qͣui alterius
hirci quiꝰ in loco acceperit carnes extracastra combusserit : quiaut deillo
& deuitulo fieri iub& dequorũ immolatorum sanguinefit aspersio. & suntp
percatis : ac ꝑhoo non neglgenter istorũ duorũ hircorũ distinetio in allego¬

Expanded text:
neutro genere graece dictum est τὸ ἅγιον. utrum ergo exorans dominum perficiet sanctuneutro genere graece dictum est τὸ ἅγιον. utrum ergo exorans dominum perficiet sanctudimittendo, quem ἀποπομπαῖον uocant, solet esse disceptatio, et a quibusdam ille immolandus in bono accipitur, ille autem dimittendus in malo. non tamen iste sensus ideo confirmandus est, quia homo, in cuius manu in heremum hircus dimittitur, cum redierit, lauare iussus est uestimenta sua et corpus suum aqua et sic ingredi in castra — tamquam et hoc sit indicium cur in malo sit ille hircus accipiendus, a cuius contagione homo abluendus est; sic enim dicit abluendum et qui alterius hirci <uitulique> acceperit carnes <et> extra castra combusserit — quia ita de illo et de uitulo fieri iubet, de quorum immolatorum sanguine fit aspersio, et sunt pro peccatis. ac per hoc non neglegenter istorum duorum hircorum distinctio in allego
Abbreviated transcription (Latin):
gatredicitur. to pͥneumato agion :et forte hoc est : sitamen ille cudex uerior est quiemen
neutro dici non potest: quamuis & intrilius aliis cadicib: unoigrero & drobus latinis
non in uenimus nisi qđ supra diximus ex orabit ꝓsc̃ĩs: qđ potest & sic accipi : ut non pro
sc̃is hominibus sed pridas quae sca sunt intolligatur ad est ttebernaculo ipso & quaecũ¬
que in eis essent sc̃ificatad ño. ut hoc sit. ex orciliit proscĩs ab in munditus filiori isrł
ꝓpiti abit dñm ꝓhis quae sc̃i ficata sunt dño ab in mnunditiis filiorũ isrł: quia in medio
eorum erat tabernatulũ : sic enim sequitur . Namcum dixisset. ex orcibit proscĩs¬
& ita faci& tabernaculo testimonu quod creatum est in eis inmedio inmunditiae eorũ
quae ineo scã dicuntur : nam & paulo post hoc dicit dealtari. quod aspersione sangui¬
nis mundar& illud sacerdos & scĩ ficar& ab in munditiis filiorum is rahel. Liiii

Expanded text:
aece dicitur τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον. et forte hoc est — si tamen ille codex uerior est, qui emeneutro dici non potest. quamuis et in tribus aliis codicibus, uno graeco et duobus latinis, non inuenerimus nisi quod supra diximus: exorabit pro sanctis. quod potest et sic accipi, ut non pro sanctis hominibus, sed pro his quae sancta sunt intellegatur. id est tabernaculo ipso et quaecumque in eis essent sanctificata domino: ut hoc sit exorabit pro sanctis ab inmunditiis filiorum Israhel: propitiabit deum pro his quae sanctificata sunt domino ab ieorum erat tabernaculum. Sic enim sequitur: nam cum dixisset, Exorabit pro set ita faciet tabernaculo testimonii quod creatum est in eis in medio inmunditiae eorum, quae in eo sancta dicuntur. nam et paulo post hoc dicit de altari. quod aspersione sanguinis mundaret illud sacerdos et sanctificaret ab inmunditiis filiorum Israhel. Et
Abbreviated transcription (Latin):
reautem contritione conteretur : consequenter adiungit dicens: peccatũ eius in illo:
ac ꝑ hoc sittli peccato debitam contritionem ipsesibi adhibeat paenitendo. corcontri¬
tum ut dictum est ds̃ non spernit quamuis in graeco non dictumsit hocloco contritione
conteretur. sed extritione exteretur anima illa :: quod ita accipi potest. quasi omni modo
terendo extinguatur. ac non sit: sed prius natura in mortalitatis animae hunc intellectũ
recusat : deinde si quod exteritur omnimodo efficeretur ut non sit. non dicer& desapi¬
ente & gradus ostiorum eius exterat pestuus: uerum illa dis crecio magis magis que con¬
sideranda est utrum nemo pecc& nisi aut ignarus aut contẽpnens : undenunc longum est

Expanded text:
re autem contritione conteretur, consequenter adiungit dicens: peccatum eius in illa. re autem contritione conteretur, consequenter adiungit dicens: peccatum eius in illa. ac per hoc, si tali peccato debitam contritionem ipse sibi adhibeat paenitendo, cor contritum, ut dictum est, deus non spernit. quamuis in graeco non dictum sit hoc loco: contritione conteretur, sed: extritione exteretur anima illa: quod ita accipi potest, quasi omni modo terendo extinguatur ac non sit. sed prius natura inmortalitatis animae hunc intellectum recusat; deinde si quod exteritur, omni modo efficeretur, ut non sit, non diceret de sapiente: et gradus ostiorum eius exterat pes tuus. uerum illa discretio magis magisque consideranda est, utrum nemo peccet nisi aut ignarus aut uictus aut contemnens: unde nunc longum est
Abbreviated transcription (Latin):
quirantur : In eis inueniri poterit purgatio peccatorũ : qd ergo scriptũ est peccator cum
uenerit in ꝓfundum malarũ contempnit : Iste significatus est quem scriptura hoclo codicit
in manu suꝑbiae derelinquere : hocigitur sinepoena eius qui cõmittit non potest abole¬
ri : atq: ideo non potest eẽ impunitum: & cum paenitendo sanatur. ipsa enim afflic¬
tio poenitentis poena peccati est : quamuis medicinalis & salubris: merito quippe mag¬
num iudicatur peccatũ cum suꝑbia praeceptum contempnit : sed e contrario ut sa nari
possit cor contritum & humiliatũ ds̃ non sꝑnit : uerũ tamen quia sinepoena non fit : ideo
talia hinc dicta sunt : dm̃ inquit hic exa cerbat: quia ds̃ suꝑbis resistit : & exterminabitur
anima illa depopulo suo : qm̃ttelis omnino innumero eorũ qui addm̃ ꝑtinent non est : qm̃
uerbum dñi contempsit. & mandata eius disꝑsit: contritio conteretur anima illa : qua¬

Expanded text:
quirantur, in eis inueniri poterit purgatio peccatorum. quod ergo scriptum est: peccator cura uenerit in profundum malorum contemnit, iste significatus est, quem scriptura hoc loco dicit "in manu superbiae" delinquere. hoc igitur sine poena eius qui committit non potest aboleri; atque ideo non potest esse inpunitum et cum paenitendo sanatur. ipsa enim adflictio paenitentis poena peccati est quamuis medicinalis et salubris. merito quippe magnum iudicatur peccatum, cum superbia praeceptum contemnit; sed e contrario, ut sanari possit, cor contritum et humiliatum deus non spernit. uerum tamen quia sine poena non fit, ideo hinc talia dicta sunt. deum, inquit, hic exacerbat, quia deus superbis resistit. et exterminabitur anima illa de populo suo — quoniam talis omnino in numero eorum qui ad deum pertinent non est — quoniam uerbum domini contemsit et mandata eius dispersit; contritione conteretur anima illa. qua
Abbreviated transcription (Latin):
Chaleb & ibs naue loquentes ad populũ isrł netimerent in grediterrã ꝓmissionis. di¬
Xerunt interc&era: uos autem netimueritis populũ terrae. qm̃ cibus nobissunt: absces¬
sit enim tempus ab eis : dñs autem in nobis: netim ueritis eos: quod dictũ est cibus nobis sunt
intellegi uoluerunt consumemus eus : quod uero ad iunxerunt. abscessit tẽpus
ab eis dñs autẽ in nobis : satis diligenter non dixerunt abscessit dñs abeis :impii quippe
ant quitus suerunt : sed qm̃ & impiis occulta dispensatione diuinȩ ꝓ̃uĩdentiae datus
absces sit tepus ab eis & nr̃m successit : dñis autẽ in nobis non tempus: illienĩ tempus babuer̃ :
istidñm dm̃ tẽporum creatorem & ordinatorem & quibus quae ut eiplac& distributorem:
Quod p̃cipitur quomodo expientur peccata quȩnon sponte committuntur.¬

Expanded text:
Caleb et Jesus Nave loquentes ad populum Israel ne timerent ingredi terram promissionis, dixerunt inter caetera: Vos autem ne timueritis populum terrae, quoniam cibus nobis sunt. Abscessit enim tempus ab eis, Dominus autem in nobis; ne timueritis eos. Quod dictum est, Cibus nobis sunt, intelligi voluerunt, consumemus eos. Quod vero adjunxerunt, Abscessit enim tempus ab eis, Dominus autem in nobis: satis diligenter non dixerunt, Abscessit Dominus ab eis; impii quippe antiquitus fuerunt: sed quoniam et impiis occulta dispensatione divinae providentiae datur abscessit tempus ab eis et nostrum successit, sed: dominus autem in nobis, non tempus. illi enim tempus habuerunt, isti dominum deum temporum creatorem et ordinatorem et quibusque, ut ei placet, distributorem. Quod praecipitur quomodo expientur peccata quae non sponte committuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ditteri ladiue nom passent sicue serpentium morsibus. sicut strage mortium quad s̃
quem uolebat sicut uolebat alio ꝑcutiebat intacto. non sicut aqua diluui aut ignea pluuia
aut a quamaris aut hiatu terrae quae ꝑ mixtos pariter absumer& Nonquia & ibi
ds̃ suos conseruare nom posset. sed quia opus erat temptatione miraculi. ubise paratio
furi poterat ut uel aqua uel ignis uelbiatus terrae quos in uenisset aufer& : Sic &
infine. ziz anis separabuntur frumenta ut malos cremantibus flammis iusti fulge

Expanded text:
clitari laediue non possent, sicut serpentum morsibus, sicut strage mortium, qua deus clitari laediue non possent, sicut serpentum morsibus, sicut strage mortium, qua deus quem uolebat, sicut uolebat, alio percutiebat intacto; non sicut aqua diluuii aut ignea pluuia aut aqua maris aut hiatu terrae, quae permixtos poterat pariter absumere. non quia et ibi deus suos conseruare non posset; sed quid opus erat tentatione miraculi ubi separatio fieri poterat. ut uel aqua uel ignis uel hiatus terrae quos inuin fine a zizaniis separabuntur frumenta, ut malos cremantibus flammis, justi fulge
Abbreviated transcription (Latin):
modus uerbi alius palio positus est. ut non dicerent non ascenderemus sed nan as cendimus
quodamgenere locutionis. XXXII. Et locutus est dñs admorsen & a arondicens:
ascenditeuos demedio sinagogȩ istius : notandũ est tunc iubere dñm separationẽ fieri
corporalem cumiam uindicta inmin& malis: sic noe cũ domosua separatur ac&eris
diluuuo perituris. sic loht cumsuis separatur a sod omis igne caelitus consumendis:
sic ipse populus ab aegyptus marinis fluctibus obruendis sic isti nunc asinagogachare
abiron & dathan quise primitus ꝑseditionẽ abrumpere uoluerunt : cum quibus tamenr
sc̃i ante auiuentes & conuersantes & cum c&eris quos reꝓbat ds̃ secundũ uerba quae
in eos increpans dicit. Contaminaritamen ab eis minime potuerunt nec separare seius¬
si sunt : quando uindictã dñs siue differebat siue talẽ adhibebat qua in nocentis peri¬

Expanded text:
modus uerbi alius pro alio positus est, ut non dicerent: non ascenderemussed: non ascendimus, modus uerbi alius pro alio positus est, ut non dicerent: non ascenderemussed: non ascendimus, quodam genere locutionis. Et locutus est dominus ad Moysen et Aaron dicens: abscindite uos de medio synagogae istius. notandum est tunc iubere dominum separationem fieri corporalem, cum iam uindicta imminet malis. sic Noe cum domo sua separatur a ceteris diluuio perituris; sic Lot cum suis sepaiatur a Sodomis igne caelitus consumendis; sic ipse populus ab Aegyptiis marinis fluctibus obruendis; sic isti nunc a synagoga Core, Abiron et Dathan, qui se primitus per seditionem abrumpere uoluerunt: cum quibus tamen sancti antea uiuentes et conuersantes et cum ceteris quos reprobat deus secundum uerba quae in eos increpans dicit contaminari tamen ab eis minime potuerunt. nec separare se iussi sunt, quando uindictam dominus siue differebat siue talem adhibebat, qua innocentes peri
Abbreviated transcription (Latin):
disputtre: XXUI. Quid est quod dathan& abiron cum inseditionẽ consurrexis¬
sent uocatiam ossen ac suꝑbe & in iuriose respondentes. nũ quid pussillũ hoc qm̃ eduxis¬
tinos interrã fluentẽ lac & mel interficerenas inheremo qm̃ praees nobis. princeps &tu
in terrã fluentẽ lac& mel induxistinos & dedisti nobis sortẽ agri & uineas. post haet
ad diderunt oculos hominum illorum alis cidis ses non ascendimus quorũ oculos homi¬
num dixerunt : utrũ populi isrł tamquam dicentes susta praestitisses. oculos hominũ illorũ
abscidisses id est ita tediligerent ut oculos eruerent &darent tibi : qđ indicium magnum
deinde plenam contumaciã addiderunt. non ascendimus. id est non ueniemus. quia uoca¬
uerat eos: anpatius oculos hominum illorũ dicit hostium quinimis acres & terribiles
fuerant nuntiati tam quam dicerent & sihoc fecisses nontibi optempera remus. nisi quod

Expanded text:
disputare. Quid est quod Dathan et Abiron, cum in seditionem consurrexissent, uocati a Moyse ac superbe et iniuriose respondentes: numquid pussillum hoc, quoniam eduxisti nos in terram fluentem lac et mel interficere nos in heremo, quoniam praees nobis, princeps es? in terram fluentem lac et mel induxisti nos et dedisti nobis sortem agri et uineas, post haec addiderunt: oculos hominum illorum abscidisses; non ascendimus? quorum oculos hominum dixerunt? utrum populi Israhel tamquam dicentes: si ista praestitisses, oculos hominum illorum abscidisses, id est ita te diligerent, ut oculos suos eruerent et darent tibi? quod indicium magnum deinde plenam contumaciam addiderunt: non ascendimus, id est "non ueniemus", quia uocauerat eos. an potius "oculos hominum illorum" dicit hostium, qui nimis acres et terribiles fuerant nuntiati? tamquam dicerent: etsi hoc fecisses, non tibi obtemperaremus; nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
est itacq leuis impietas quae uerbere digna est : & et grauior quae mortedigna est : ita&iã
illapeccata quae non indm̃ sed in hominem uidentur ad mitti sunt moste digna quȩ¬
dam: sunt alia correptione seu uerbere . seu uenia faciliore: Ita enim locutas esse¬
septuaginta inter praetes constat. ut &icm illius quiplagis dignus est inpietatem
uocauerint
Si autem habitauerint fr̃s in unum & mortuus fuerit
unus ex eis. semen autem nofuerit ei: uxor defuncti foris non a Pꝑpiantie frater
uiri eius intrabit adeam. & accipi& eam sibi uxorem. & cohabitabit ei: erit infans
quicumque natus fuerit constituetur ex defunsti nomine : & non delebitur nom̃ eius
ex isrł : uidetur hoc praecepisselex defratris uxore ducenda non ob aliud nisi ut se¬
men suscit& fr̃i quis ine liberis defunctus est: quod autem ait constituetur ex de

Expanded text:
Est itaque levis impietas, quae verbere digna est; et est gravior quae morte digna est: ita etiam Est itaque levis impietas, quae verbere digna est; et est gravior quae morte digna est: ita etiam illa peccata quae non in Deum, sed in hominem videntur admitti, sunt morte digna quaedam; sunt alia correptione, seu verbere, seu venia faciliore. Ita enim locutseptuaginta interpretes constat, ut etiam illius qui plagis dignus est inpietatem uocauerint. Si autem habitauerint fratres in unum et mortuus fuerit unus ex eis, semen autem non fuerit ei, non erit uxor defuncti foris non adpropianti; frater uiri eius intrabit ad eam et accipiet eam sibi uxorem et cohabitabit ei. et erit infans quicumque natus fuerit constituetur ex defuncti nomine et non delebitur nomen eius ex Israhel. uidetur hoc praecepisse lex de fratris uxore ducenda non ob aliud, nisi ut semen suscitet fratri, qui sine liberis defunctus est. quod autem ait: constituetur ex de
Abbreviated transcription (Latin):
telli gendisunt iudicare. non illi quidicti sunt altercationem habere: dein de
sequitur : & repraehenderint impium: erit sidignus fuerit plagis quim pio agit.
constitues eum in conspectũdicum. & flagellabunt eum anteso: secunda in pie¬
tatem eius numero qua draginta flagellabunt eum. non adponent: si autem apposuerint flagel¬
lcre eum suꝑ has plagces plures. detur babitur fratertuus ceramte ualde: aduertendum est
cumea percata placgis emendanda praece perit quaedigna non sunt mortis supplicio uindi¬
cari & hoctam paucis plagis. eum tamen quiaceditur appellccuit impium uel impie agin¬
tem : ut nouerimus non sicut plurimi loquuntur locutas eẽ scripturtes quas incuriosius le¬
gimus. cdmputtomus adulterium non eẽ impietatem. quia in hominẽ uidetur peccas se
qui hoc fecerit. cum illud peccatum morte plecti iubeat lex: & his peccatis grauiores eẽ dixi
mus inpietates cum sint earum quaedam quae flagelli pligis quad raginta puniuntur :

Expanded text:
tellegendi sunt iudicare, non illi qui dicti sunt altercationem habere. deinde sequitur: et reprehenderint inpium et erit si dignus fuerit plagis qui inpie agit, constitues eum in conspectu iudicum et flagellabunt eum ante se secundum inpietatem eius. numero quadraginta flagellabunt eum, non adponent; si autem adposuerint flagellare eum super has plagas plures, deturpabitur frater tuus coram te. ualde aduertendum est. cum ea peccata plagis emendanda praeceperit, quae digna non sunt mortis supplicio uindicari, et hoc tam paucis plagis, eum tamen qui caeditur appellauit inpium uel inpie agentem, ut nouerimus non, sicut plurimi loquuntur, locutas esse scripturas. quas incuriosius legimus, cum putamus adulterium non esse inpietatem, quia in hominem uidetur peccasse qui hoc fecerit, cum illud peccmus impietates, cum sint earum quaedam quae flagelli plagis quadraginta puniuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
modo scriptum sit dñm dm̃tuum ad orabis & illi soli seruies cum abraham sic honorauit popu¬
lum quendam gentiunrut &iã adoraret : sed anim aduertendũ est in eodem precepto nondictũ

Expanded text:
scriptum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies, cum Abraham sic honorauerit popuscriptum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies, cum Abraham sic honorauerit populum quendam gentium, ut etiam adoraret. sed animaduertendum est in eodem praecepto non dictu
Abbreviated transcription (Latin):
congruenter hocdier: uidetur : nam secundũ huius rei futurȩ ꝓphetiã illud est in psal¬
mo : dñs dixit aadme filius meus es namneq: in ipso euangelio facile inueni mus axp̃o dm̃ patrẽ
tur refertur : Id est dixiti ñ s̃ domino meo paterscilic& filio : & pluit dñs adnõ quiscribebat
dixit ut dñs eius ad nõ eius id est dñs noster ad ño nr̃o pluisse intellegatur silius apatre¬
LxiIIi. Quod in his quinuntiauerunt abrahae natos eẽ filios melchȩ nominatur & chamu¬
el pater syroruminonutiq quinuntia uerunt nunticre patrem syrorum potuerunt : exo¬
rigine quippe illius syrorũ genus longe postea propagatũ est sed dictum est apersona scriben¬
tis qui post omnia illa tempora haec scribendo narrauit quem ad modum supra diximus depu¬
teo iurationis Ix. Ex surgens autem abraham ad orauit populum terrae : quȩritur quo¬

Expanded text:
congruenter hoc dici videtur. Nam seeundum hujus rei futurae prophetiam illud est in Psalcongruenter hoc dici videtur. Nam seeundum hujus rei futurae prophetiam illud est in Psalmo, Dominus dixit ad me, Filius meus es tu . Nam neque in ipso Evangelio facile invenimus a Christo Deum Pattur refertur, id est: dixit dominus domino meo, pater scilicet filio, et "pluit dominus a domino" qui scribebat dixit, ut dominus eius a domino eius, id est dominus noster a domino nostro pluisse intellegatur, filius a patre. Quod in his, quos nuntiauerunt Abrahae natos esse filios fratri eius, nominatur et Camuel pater Syrorum, non utique illi, qui nuntiauerunt, nuntiare patrem Syrorum potuerunt; ex origine quippe illius Syrorum genus longe postea propagatum est. sed dictum est a persona scribentis, qui post omnia illa tempora haec scribendo narrauit, quemadmodum supra diximus de puteo iurationis. Exsurgensautem Abrahamadorauit populum terrae. quaeritur quo
Abbreviated transcription (Latin):
estenim nunc cognoui qm̃times dm̃ tu : quod significat nunc te feci cognoscere : In conse
quentibus autẽ hoc genus locutionis euidenter appteret ubidicitar : & uocauit abra¬
ham nomen loci illius dñs uidit. Vtdicant hodie inmonte dñs appacruit : uidit proeo
quod est apparuit hoc est uidit proeo quod est uniderifecit : significans ꝑ efficientem
id qd efficitur sicut frigus pigrum quod pigros facii LXIII Et non peper cisti filio
tuo dilecto ꝓpt̃ me : Numquid abraham ꝓpt̃ angelũ non pepercit filiosuo & non ꝓpter
aꝓph&a dictus magni consilii angelus : aut qd ds̃ erat in angelo & ex ꝑsonadi angelus
loquebatur sicut in ꝓphetis &ic̃ solet : Nã in consequentib: hoc magis uidetur appare¬
re ubilegitur : & uocauit angelus dñi abra hã iterũ decaelo : ꝑmem& ipsũ iuraui
sertim tempore antequã sumer & carnẽ Na secundũ id quod formã serui accepit non in¬

Expanded text:
est enim, Nunc cognovi, quoniam timeas Deum tu, quod signest enim, Nunc cognovi, quoniam timeas Deum tu, quod signquentibus autem hoc genus locutionis evidenter apparet ubi dicitur: Et vocavit Abraham nomen loci illius, Dominus vidit, ut dicant hodie: In monte Dominus apparuit. Vidit pro eo quod est; apparuit, hoc est, vidit, pro eo quod est; videri fecit, significans per efficientem id quod efficitur, sicut frigus pigrum quod pigros facit. Et non pepercisti, inquit, filio tuo dilecto propter me. Nunquid Abraham propter angelum non pepercit filio suo, et non proa propheta dictus magni consilii angelus , aut quod Deus erat in angelo, et ex persona Dei angelus loquebatur, sicut in prophetis etiam solet. Nam in consequentibus hoc magis videtur apparere ubi legitur Et vocavit angelus Domini Abraham iterum de coelo: Per memetipsum juravi, sertim tempore antequam sumeret carnem. Nam secundum id quod formam servi accepit, non in
Abbreviated transcription (Latin):
& ab rabã sibi &iã iurauer̃ LvI. Et tẽpticuit ds̃ abrahã : quȩrisolet quomodo hoc uerũ sit
cũdicat in epistolasuc iacobus quod ds̃ neminẽ tẽpt& nisi qđ locutione siripturarũ solet
dicitẽptat proeo quod est ꝓbact: Tepiatio uero illa dequa la cobus dicit non in telligitur
nisi quit quisq: peccato implicatur: undea postolus dicit: neforte temptauerit uos isqui
temptat: nam & cclibi scriptum est, Temptat uos dñs ds̃ uester. ut sciat sidiligatis eũ
xerrabat in illa regione ubi puteus iurcetionis factus ẽ qucũus puticus postecist fuctus
sed longe ante.¬
dilectionis suȩ hominem latent. nimio experimento &iã eidem in notescant. Luii
Vox angeli decaelo ad abrabam: neinicices manum in puerumneq facias eiquic quam:
modo enim cognoui qm̃times dm tu : & iccm iste quȩstio simililocutione soluitur : hoc

Expanded text:
et Abraham sibi etiam iurauerunt. Et tentauit deus Abraham. quaeri solet qet Abraham sibi etiam iurauerunt. Et tentauit deus Abraham. quaeri solet qcum dicat in epistola sua Iacobus, quod deus neminem temtet, nisi quia locutione scripturarum solet dici "temtat" pro eo quod est "probat". temtatio uero illa, de qua Iacnisi qua quisque peccato implicatur: unde Apostolus dicit: Ne forte tentet vos is, qui tentat ; nam et alibi scriptum est, Tentat vos Dominus Deus vester, ut sciat si diligatis eum errabat in illa regione, ubi puteus iurationis factus est, quamuis puteus postea sit factus, sed longe antedilectionis suae hominem latent, nisi divino experimento etiam eidem innotescant. LVIII. Ib. XXII, 12. Vox angeli de coelo ad Abraham, Ne injicias manum in puerum, neque facias ei quidquam. Modo enim cognovi, quoniam timeas Deum tu; etiam ista quaestio simili locutione solvitur: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
lationẽ postra cõmemoratũ quod egit abraham cũ ab ime labisi forte quilonge postra librã
scripsit ex nomine putei iurationis appellauit regionẽ in quacũ filio mater errabat : tã¬
capiulationẽ quȩ stio dissoluatur : nec mouere deb& quo modo puteũ que foderat abrahã nesci¬
ebat agir siante ẽ ille fossus quã illit expulsa : ualdeeñ fieri potun. ut pecorũ suorũ causa
longe adomo inqua cũ suis habitabat puterim foder& quẽ illa nescir& LU
Quȩ ripotest quomodo ad puteum iuramenti agrũ plantauerit abrabam : si int̃ra illa quẽ¬
admodũ stephanus dicit non acceperat hereditatẽ nec spatiũ pedis: Sed eaẽ intellegenda
hereditas qua ds̃ munere suo fuert daturus non empta p̃tio: Intellegintur autẽ spatiũ circa
puteũ ad illud emptionis pactũ ꝑtinere in quo fuerant agnȩ septẽ datȩ quando abi meleth

Expanded text:
lationem postea commemoratum quod egit Abraham cum Abimelech ? nisi forte qui longe postea librum lationem postea commemoratum quod egit Abraham cum Abimelech ? nisi forte qui longe postea librum scripsit ex nomine putei iurationis appellauit regionem, in qua cum filio mater errabat, tamut per recapitulationem quaestio dissoluatur. nec mouere debet quomodo puteum, quem foderat Abraham, nesciebat Agar, si ante est ille fossus quam illa expulsa. ualde enim fieri potuit, ut pecorum suorum causa longe a domo, in qua cum suis habitabat, puteum foderet, quem illa nesciret. Quaeri potest quomodo ad puteum iuramenti agrum plantauerat Abraham, si in terra illa, quemadmodum Stephanus dicit, non acceperat hereditatem nec spatium pedis. sed ea est intellegenda hereditas, quam deus munere suo fuerat daturus, non empta pretio. intellegitur autem spatium circa puteum ad illud emptionis pactum pertinere, in quo fuerant agnae septem datae, quando Abimelech
Abbreviated transcription (Latin):
& tamquã pelita toloco ubisolus remanserat fleuit : q̃uodergo postta dicitu
puriminin it cum deterra uelut iacentem toller& dictum est : sedutei conunger&ur & tum ma¬
nutineret deinceps comitem sicut erat: quod plerũq faciunt simulambulantes cuius lib& eta¬
tis .liiii. ẜ actũ est aute inteporeillo &dỹ abimelah. & cetera: queri potest quandocũ isto¬
abi melech pactũ fecit abraham & appellatus est puteus que fodit puteus iurationis: quomodo
congruat ueriticti : Agrenĩ dercbrabaedomo expulsa cufilio luxta puteũ sicuti dictuẽ iura¬
tionis errabat quiualde posteadicitur factus ab abrahã ꝑbienĩ abi melech & ab rabã iura¬
uer̃ : qđ nondũ utiq factũ fuerat. cũ dedomo a b rocbȩ agarcũ filio suo fuis set ex pulsa: quomo¬
do ergo erribat ux in puteũ iurationis : an factũ iam fuisse intellegendumest & precapitu¬

Expanded text:
et tamquam perdita eo loco, ubi solus remanserat, fleuit? quod ergo postea dicituet tamquam perdita eo loco, ubi solus remanserat, fleuit? quod ergo postea dicitur: accipe puerum, non ut eum de terra uelut iacentem tolleret, dictum est, sed ut ei coniungeretur et eum manu teneret deinceps comitem, sicut erat: quod plerumque faciunt simul ambulantes cuiuslibet aetatis. Factum est autem in tempore illo et dixit Abimelech et cetera. quaeri potest, quandoAbimelech pactum fecit Abraham, et appellatus est puteus quem fodit, Puteus jurationis, quomodo congruat veritati. Agar enim de Abrahae domo expulsa cum filio, juxta puteum, sicuti dictum est, jurationis errabat, qui valde postea dicitur factus ab Abraham: ibi enim Abimelech et Abraham jurauerunt, quod nondum utique factum erat, cum de domo Abrahae Agar cum filio fuisset expulsa. quomodo ergo errabat iuxta puteum iurationis? an factum iam fuisse intellegendum est et per recapitu
Abbreviated transcription (Latin):
illũ : sol& quaeri quomodo cũ puer ẽ& annorũ amplius quindecim ꝓiecł eũ mater
sub arborẽ &ierit longe quantũ arcus mittit. neui der& eũ morientẽ : quasieni quem
postabat pieterit It a uidetur sonare qđ dicitur: maxime quia sequitur flcuit puer:
sed intellegendum est proiettũ ẽẽ non aportante sedut fit ab animo tã quã moriturũ:
rei enum qđ seriptũ ẽ pro ueltus sum a facie oculorũ tuorit porteebatur quihoc dix
et est in cotidiano loquendiusu cum proicitur aliquis ab aluuo cũ quoerat ne abillo
udeatur aut cum illo maneat: ntellegendu e autepr qđ scriptura tatiut st adiscessisse
matiemafibcnat puor ignorar& quomater abierit & eã in siluetrib srpibus laritusus
nefilium siti deficiente uider&: ille autẽ & iã illa &ate quid mrĩ simatre diutiur ninuisa

Expanded text:
illum. solet quaeri quomodo, cum puer esset annorum amplius quindecim, proiecerit eum mater illum. solet quaeri quomodo, cum puer esset annorum amplius quindecim, proiecerit eum mater sub arborem et ierit longe quantum arcus mittit, ne uideret eum morientem. quasi enim quem portabat proiecerit, ita uidetur sonare quod dicitur, maxime quia sequitur: fleuit puer. sed intellegendum est proiectum esse non a portante, sed. ut fit, ab animo tamquam moriturum. neque enim quod scriptum est: proiectus sum a facie oculorum tuorum, portabatur qui hoc dixit. et est in cotidiano loquendi usu, cum proici dicitur aliquis ab aliquo cum quo erat, ne ab illo uideatur aut cum illo maneat. intellegendum est autem, quod scriptura tacuit, ita discessisse matrem a filio, ut puer ignoraret quo mater abierit, et eam in siluestribus stirpibus latuisse, ne filium siti deficientem uideret. ille autem etiam illa aetate quid mirum, si matre diutius non uisa
Abbreviated transcription (Latin):
&ic̃ sic amplius quã xiii. annorũ puer inumero matris cũ utre & panib: nimis
ab surdũ est ut impositus eẽ credatur : quã facileaũt soluitur quȩstio si non sub audiam
imposuit sed dedit : dedit enĩ abrahã sicut scriptũ ẽ matrieius panes & utrẽ. quae illa in po¬
suit inumeros suos : Cũ autẽ adiunctũ & dictũ e& puerũ sub audimus dedit qui panes & u¬
Defecit autẽ aqua deutre . & ꝓiecit puerũ sub unũ abietem : & discessit & sedere c̃oepit con¬
ttcillũ longe quantũ arcus mittit : dix̃ enim: non uidebo mortẽ filume : & sedit contra eũ :
exclecmans autẽ puer. plorauit : & ex audiuit ds̃ uocẽ pueri deloco ubierat: & utcauit
an gelusdi agar decuelo & dixei : quidestagar : nolitimere : exaudiuit enĩds uocẽ fi¬
sidẽ loco
licłt  eeiuo ẽ : surge & accipepuerũ & teneillũ in manutua: inmagna enĩgente faciã

Expanded text:
etiam sic amplius quam tredecim annorum puer in humeros matris, cum utre et panibus, nimis etiam sic amplius quam tredecim annorum puer in humeros matris, cum utre et panibus, nimis absurdum est ut impositus esse credatur. Quam facile autem solvitur quaestio, si non subaudiamus, imposuit; sed, dedit. Dedit enim Abraham, sicut scriptum est, matri ejus panes et utrem, quae illa imposuit in humeros suos. Cum autem adjunctum et dictum est et puerum, subaudimus dedit, qui panes et uDefecit autem aqua de utre, et projecit puerum sub unam abietem, et discessit, et sedere coepit contra illum longe quantum arcus mittit; dixit enim, Non videbo mortem filii mei: et sedit contra eum. Exclamans autem puer ploravit; et exaudivit Deus vocem pueri de loco ubi erat: et vocavit angelus Dei Agar de coelo, et dixit ei, Quid est, Agar? Nolitui de loco in quo est. surge et accipe puerum et tene illum manu tua; in magnam enim gentem faciam
Abbreviated transcription (Latin):
illud quod sic accipiendum doc& apłs quod dictũ ẽ. in is a ac uocabitur tibi semon:
non filii carnis sed filii ꝓmissionis deputantur insemine. ut hoc proprie per¬
tinecet adisaac : quinon filius carnif sedfilius promissionis suit. ubi promissio fit
aquȩ & delit agror & in posuit inumero& puerũ & dimis it illcc̃ : fieri sol& ques¬
tio quomodo imposuir inumeros & puerũ tã grandẽ : nc̃c qui fuerat antea quãna¬
tus cã isaac tredecũ annorũ circũ cisus cũ es̃ abrecham non aginta nouemi
& natussit isaaccentenario patre. Ludebat autẽ is ma hel cum is aac quando sara camo
taẽ utiq cũ grandius culo quiiam fuerat ab lactatus : ꝓfecto annorũ fuit is mahel
quando cũ matre sua dedomopatris ex pulsus ẽ amplius .xVi: sed uthoc qđ cũ paruulo
lu sit ꝑ recapitulationem dictũ accipiamus ante quã ab lactareturisaao: ꝓfecuo

Expanded text:
illud quod sic accipiendum docet Apostolus quod dictum est, In Isaac vocabitur tibi semen; id illud quod sic accipiendum docet Apostolus quod dictum est, In Isaac vocabitur tibi semen; id est, non filii carnis, sed filii promissionis deputantur in semine : ut hoc proprie pertineat ad Isaac, qui non fuit filius carnis, sed filius promissionis, ubi promissio fit aquae, et dedit Agar, et imposuit in humeros, et puerum, et dimisit illam. Fieri quaestio solet quomodo imposuerit in humeros et puerum tam grandem. Nam qui fuerat antea quam natus esset Isaac, tredecim annorum circumcisus, cum esset Abraham nonaginta novem, et natus sit Isaac centenario patre, ludebat autem ta est, utique cum grandiusculo, qui iam fuerat ablactatus, profecto annorum fuit Ismahel, quando cum matre sua de dolusit, per recapitulationem dictum accipiamus, antequam ablactaretur Isaac; profecto
Abbreviated transcription (Latin):
die quo ciblc̃ tus est epulum fecerit : quod nisi adceliquã spiritalem significationem
referctur nulla solutio quȩstionis est : tuncscilic& eẽ debere magnum gaudium
spiritolis & atis quan do fuerit factus bomo nouus spiritalis. idest nontelis queclib:
dioit apłs lac uobis potũ dedi non escam: nondũ enĩ poteratis. sed neo adhuc potestis :
estis enĩ adhuc carnccles. L Quȩritur sara dicente eice ancillã & siliũ eiuf ñ enĩ heres
erit filius anuillȩ cũ filio meo isaae quacrecontristrotus sit abrahã : cũ istasuerit
ꝓph&ioc quã utiq: magis debuit nosse ipse quã sara : sed intellegrndũ ẽ uel ex reuela¬
tione hocd ixisse sarã quia prius illi fuerat reuelatũ illũ uero quẽ debac postea
dñs instruit pat̃no affectu ꝓfilio fuisse cõmotũ uel cmbos prius nescisse quid nam
illud eẽt & ꝑ scerã noscientẽ hoc ꝓphetice dictũ eẽ cũ illa mott e& muliebri animo

Expanded text:
die quo ablactatus est epulum fecerit. quod nisi ad aliquam spiritalem significationem referatur, nulla solutio quaestionis est; tunc scilicet esse debere magnum gaudium spiritalis aetatis, quando fuerit factus homo nouus spiritalis, id est non talis qualibus dicit apostolus: lac uobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis. sed nec adhuc potestis; estis enim adhuc carnales. Quaeritur Sarra dicente: eice ancillam et filium eius; non enim erit heres filius ancillae cum filio meo Isaac, quare contristatus sit Abraham, cum ista fuerit prophetia, quam utique magis debuit nosse ipse quam Sarra. sed intellegendum est uel ex reuelatDominus instruit, paterno affectu pro filio fuisse commotum; vel ambos prius nescisse quidnam illud esset, et per Saram nescientem hoc prophetice dictum esse, cum illa mota esset muliebri animo