comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
monsille. nullo umquã tẽprẽ potest carere:.
Secus autẽ locũ illũ habitat qđ dã genꝰ homi¬
nũ. qui mar rones uocant᷑: ⁊ arbitror exma-¬
ronea aquil onali ꝓiunriã. illud nom̃tra¬
xiss& originem: Hi enĩ accepta mercede.
p̾buer ei ducatum. sicut᷑ alus facere consue¬
runt. qr alit̃ hremis tẽprẽ. nemo quidem
p̃dictos montes ual& transir&: Nã ante quam
sollucis t̃ minũ clauder&. illud qđ suꝑerat diei
suꝙquẽ sedebat pat̾ nr̃. tetendit pedẽ in ob¬
uuũ nambosimul mergebant᷑ in p̃cipicuĩ:
unc pat̃ nr̃ relictis habenis: ambas manus dũ ca
pendit. donec eiꝰ clamorib qͥp̃s esserant reuer¬
si fiuissent. ⁊ eũ suscepissent: Ramꝰ ille ampli
ñfuit uisus. q arbor ibi numquã uidetur nec
nascitur. Equus uͦ ultra nusquã cõparuit
e uera cũ ꝓpace regũ & principum. nec¬
non & correptione monasteriorũ. inꝓa¬
cienti amore arder&. et ob hoc huc illucq

Expanded text:
mons ille nullo tempore potest carere. mons ille nullo tempore potest carere. Secus locum autem illum, habitat quoddam genus hominum qui Marrones vocantur, & arbitror ex Marronea aquilonali prouincia illud nomen traxisse originem. Ij enim accepta mercede, præbuerunt ei ducatum, sicut & aliis facere consueuerūt, quia aliter hyemis tempore, nemo quidem prædictos montes valet transire. Nam antequam Sol lucis terminum clauderet, illud quod supererat diei super quem sedebat Pater noster, tetendit pedem in obliquum, & ambo mergebantur in præcipitium. Tunc Pater noster, relictis habenis, ambas manus cum cadpendit, donec eius clamoribus qui præcesserant reuersi fuissent, & eum suscepissent. Ramus ille amplius non fuit visus, quia arbor ibi numquam videtur, nec nascitur. Equus vero nusquam comparuit. Reuera cum pro pace Regum ac Principum, necnon & correptione Monasteriorum impatienti amore arderet, & ob hoc huc illucque
Abbreviated transcription (Latin):
monachus. Que uͦ secuntur ipsebeatꝰ pat̾
r&. comitantib illũ optimatib: regionis
illi. contigit ut dũunꝰ equus aliũ uellec
calce ꝑcũtere. ic tũ fementis nauigi tabula
Ex cepit. illo uidelic& loco ex qͦ rapũ fuerat
cũ dolaretur excisum: Mex euulsus uertex
tanta ꝑ idẽ foram̃ inundatio in gressa est
aquȩ ut subito repleretur nauis usq ad
suꝑficiem. sic tam̃ plena dõ gubnante ad ali¬
am̾ ꝑ uenit ripam: Et enĩ usq ad adeo pater
nr̃ intro stetit. quo om̃s fuissent etgressi Ad post¬
remu cũ fuis s& ille egressus. nauigił abiit in ꝓ¬
fundũ: Qua in re uidelic&. cuiꝰ meria uir
iste fuerit ꝑspicue clar&: qͥ hoc suis obtinere:
ualuit p̾cib qđ prius meruer̃ petrus & paulus e
Dein beat pat̾ benedictus.
grã uenire S ñ multo post dũ patriã reuer¬
ter&. int̾ burdonũ alpes. ob niuis inm̃sita¬
te p̃occupatꝰ & septus est eius iter. qua uidelic&

Expanded text:
monachus. Quæ vero sequuntur, ipse beatus Pater monachus. Quæ vero sequuntur, ipse beatus Pater ret, comitantibus eum Optimatibus regionis illius, contigit vt vnus equus alium vellet calce percutere, ictum ferientis tabula nauigij excepit, illo videlicet loco ex quo ramus fuerat, cum tanta per idem foramen inundatio ingressa est aquae, ut subito repleretur navis usque ad superficiem. Sic tamen plena Deo gubernante ad aliam pervenit ripam. Etenim usque adeo pater Odo intro stetit, quo omnes fuissent egressi. Ad postremum cum fuisset ille egressus, navis abiit in profundum. Qua in re videlicet cujus meriti vir iste fuerit perspicue claret, qui hoc suis obtinere valuit precibus, quod prius meruerunt Petrus et Paulus, dein pater noster Benedictus. n multo post, dū patriam reuerteretur, inter Burdonum Alpes, niuis immensitate præoccupatum & septum est eius iter, qua videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
funditas. ut nullꝰ illud alit̾ nisi nauigio
aut natatu poss& transire.. Distabat auitẽ
aturonia spaciũ itineris octo dierum:. Iã u̾ re¬
uisendi puerũ spes frustrabatur.. Ad stante
itaq muliere in ipso discrimine  subito in¬
spirata ẽ dĩ flãmine : ut arriper& puerũ
& abir& qđ & fecit : Et enĩ tamsecura
ꝑ medium hostium transiuit cat̾uas.ut
non solũ ab aliquo ñfuiss& recenta. uerũ¬
& iã nec in t̾rogata: Prosunditate uero
tanti fluminis: siceis crurib transiuit.
longinquitatẽ tanti itineris. ĩt̃ triduo
ꝑegit  Non esuriens neq sitiens aut lases¬
cens donec turoniã ꝑ uenir& hoc uero
factũ. cui fiuss& meriti statĩ claruit. qr
mox ut puer patri nr̃o delatus fuit.
sacro eũ ferit baptismate tingui de in¬
de ȩleuatis in celũ oculis. ut moreretur
orauit: Atq dehinc post triduum.
cȩlo reddidit sp̃m : Pat̃ uͦ eiꝰ factus est

Expanded text:
rofunditas, ut nullus illud aliter nisi navigio, rofunditas, ut nullus illud aliter nisi navigio, aut natatu posset transire. Distabat autem a Turonia spatium itineris octo dierum. Jam vero revisendi puerum itaque muliere in eodem discrimine, subito inspirata est Dei flamine, vt arriperet puerum & abiret, quod & fecit: etenim tam secura per medias hostium transiuit cateruas, vt non solum ab aliquo non fuisset retenta, verumetiam nec interrogata. Profunditatem vero tanti fluminis, siccis cruribus transiuit, & longinquitatē tanti itineris, in triduo peregit, non esuriens neqcens, donec Turonis perveniret. Hoc vero factum cujus fuisset meriti statim claruit, quia mox, ut puer patri nsacro eum fecit baptismate tingi. Deinde eleuatis in cælum oculis, vt moreretur orauit, atque dehinc post triduum spiritum cælo reddidit. Pater vero eius factus est
Abbreviated transcription (Latin):
peret. inꝰ qͥse de familia patris nr̃is eẽfate¬
batur. et hierosolimã ascendere festinabat.
corã uob depatre nr̃obis terq narrauit :¬
Agebat enĩ. qđ isdem annis quib norhmnan¬
norũ gens turoniȩ de uastabat fines. die
quodã contigit. ut nepotẽ domni Odonis.
nec dũ renatũ fonte babfismatis. una cũ
nutrice sua caperent p̃dicti norhmanni :
Erat autẽ turonie p̃dictus pat̾:. Cũque
hoc ei ibi nunciatum fuiss&. mox ille¬
orationi incubuit. & tandiu dñm orauit.
quo usq liberatũ eẽ cognouit: Non enĩ
pocius de illo. quã ceteris dolebat cap¬
tuus. s ꝓ eiꝰ anima grauissime lam̃ne¬
tabatur. timens ne aliquo casu sine
lauacro fontis puer moreretur. & ei anima
gehenne traderetur: S int̃cetera nons
pretereundũ. illa que nutrix pueri narra¬
bat. Locus ait ille adquẽ captiui ducti fu
erant. ultra qđ dã flum̃ erat. ẽuiꝰ tanta erat ꝓ¬

Expanded text:
peregrinus, qui se de familia Patris nostri esse fateperegrinus, qui se de familia Patris nostri esse fatebatur, & Hierosolymam ascendere festinabat, coram vobis de Patre nostro bis terque narraui. Aiebat enim quod iisdem annis quibus Nortmannorum gens Turoniæ deuastabat fines, die quodam contigit, vt nepotem domni Odonis, necdum renatum fonte baptismatis, vna cū nutrice sua caperent prædicti Nortmanni. Erat autem Turoniæ prædictus Pater. Cumq. hoc ei ibi nuntiatum fuisset, mox orationi incubuit, & tamdiu Dominum orauit, quousque liberatum puerum esse cognouit. Non enim potius de illo, quam de cæteris dolebat captiuis, sed pro eius anima grauissime lamentabatur, timens ne aliquo casu, sine lauacro fontis præmoreretur, & eius anima gehennæ traderetur. Sed inter cætera non sunt prætereunda illa, quæ nutrix pueri narrabat. Locus ille, ait, ad quem captiui ducterant, ultra quoddam flumen erat, cujus tanta inerat p
Abbreviated transcription (Latin):
rie. ibi missã celebrar& & suis manib corpꝰ
& sanguinẽ dñi eos cõmunicar&.. Atille
nonse inquid hoc se facere respondit.. Sed
illis ꝑsistentib tandẽ consensit inuitus de inde
&eccłam ẽ ingressus. & cũ fuiss& paulisꝑ oratũ.
cepit etda egredere Nã uolentes eum
retinere. obseero inquid sinite me abire.
quia duo nr̃i fr̃s positi sunt in extremq uite.
& necesse habeo uelocit ad eosire: ne ex eant
me absente. Dem de adiecit. Ecce
pellit ire:. Nec dũ uerba cõpleuerat. &
missus affuit ut p̃dixerat. & cũ uenisset
ad scm̃ paulũ. mox habut & ꝓfre benedic¬
to mis sã celebrauit. eiq corpus & sangui¬
nẽ dñi uiaticũ tribuit. & sic predictuss
suit dictus. mibiq consobrinꝰ. octauo die
est serutus: Nunc ad prisca quasi incir¬
culo posita reũtam tẽpora. & aliquantu¬
lũ ꝑ maiora curramis exẽpla:.
eminisse uos uolo fr̃s qđ p̃terito anno ille

Expanded text:
riae ibi missam celebraret, et suis manibus corpore riae ibi missam celebraret, et suis manibus corpore et sanguine Domini eos communicaret. At ille non se hoc posse facere respondit. Sed illis persistentibus tandem consensit inuitus. Deinde Ecclesiam est ingressus, & cum fuisset paulisper oratum, cœpit Ecclesiam egredi: nam volentes eum retinere, Obsecro, ait, sinite me abire, quia duo nostri fratres positi sunt in extremo vitæ, & necesse habeo velociter ire ad eos, ne exeant me absente. Deinde adiecit, Ecce pellit ire. Necdum verba compleuerat, & missus affuit vt prædixerat, & cum venisset ad sanctum Paulum mox abiit, & pro fratre Benedicto Missam celebrauit, eique corpus & sanguinem viaticum tribuit, & sic prædictus ffuit dictus, mihique cōsobrinus, qui octaua die est eum sequutus. Nunc ad prisca, quasi in circulo posita reuertamur tempora, & aliquantulum per maiora curramus exempla. eminisse vos volo, fratres, quod præterito anno ille
Abbreviated transcription (Latin):
ge. iterũ securus. & scias quia compleuit
d̾s uotũ tuũ. de inde dimisit eũ. Atille
acepta. benedictio e abiit. & infra spa¬
cuim quinderĩ dierũ. sicut pat̾ nr̃ p̃dixerat
illiꝰ duenit. Qła dere indubitant̾ ꝓferimus.
uir iste sp̃u ꝓphetie non caruisse. euiꝰ uerba
tanta sunt auctoritate firmata:
er idẽ tempus cogente necessitate nr̃i mo¬
nasteru. missussum neapolim. p̃parata tan¬
dẽ queq necessitas exposcerat: competit mihi
cuissem portuensem ciuitatẽ. exceperunt
me uiri nobiles. et ipsi aroma uenerant
ante ipsũ diem:. Quos cũ depatre nr̃o scis¬
citassem. quasi denouo quodã modo gratu¬
lantes amico. int̾ cetera eiꝰ opera ista me
absente illo tẽpr̃e narrauerunt fecisse .:
reterito isto augusto. ipsa die assum tionis
beate marie in aduentino monasterio
fuit pat̾ nr̃.rogatus est autẽ ad omno ab¬
bate balduino ut ipsa die obamorẽ sce ma¬

Expanded text:
Perge iterum securus, & scias quia compleuit Perge iterum securus, & scias quia compleuit Dominus votum tuum. Deinde dimisit eum. At ille accepta benedictione abiit, & infra spacium quindecim dierum, sicut Pater noster prædixerat, illi aduenit. Qua de re indubitanter proferimus, virum istum spiritu prophetiæ non caruisse, cuius verba tanta sunt. authoritate firmata. Per idem tempus cogente necessitate nostri Monasterij, missus sum Neapolim. Pdem quaeque necessitas exposcebat, competit mihi cuissem Portuensem civitatem, exceperunt me viri nobiles, qui et ipsi a Roma venerant ante ipsum diem. Quos cum de patre nostro sciscitassem, quasi de novo quodammodo gratulantes amico, inter caetera ejus opera ista, me absente, illo tempore narraverunt fecisse. Praeterito isto mense Augusto, ipsa die Assumptionis beatae Mariae, in Adventino monasterio fuit pater noster. Rogatus est autem a domno Balduino abbate, ut ipsa die ob amorem sanctae Ma
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eẽt : ueritatẽ reculit ei. & occulta
cordis sui patulȩ reserauit. atque
ut sibi hoc ꝑficiendi dar& licentiam
ex orauit. sciens ꝓcerto scđm institutio¬
nẽ reuule. quia quod sine ꝑmissione pa¬
tris spiritalis monachus agit : presump¬
cioni deputatur & uane gle. non mer¬
cedi  Cui pat̾ nr̃. ait: Restat tit uno
uł amplius tẽpr̃e. iste sp̃s discedat ate :
quã mens tua stimulis saucietur uane
tium. eã rursum ex orando patrem
nr̃m meruit recipere:. Sua nãq uer¬
ba miro grauitatis pondere plena erant.
sũ loqui nesciebat dequo & istud uobis
nar rabo exemplum
rȩteritis his diebus. eorã nr̃is fr̃ibus.
& alus quiaderant nobiscũ : retulit
uss& acceperat. interea domnꝰodo orati¬
enis grã garganũ ibat: Cũq uidiss&
eum tristaem. seiscitauit eũ quidͭ aber&.
Cuuille cũ omã qie sibi aderant retulis¬
s& a quasi spe desolatus. consundebat
tencio romã reuertere. benediẽ ei ⁊ dix̃.

Expanded text:
non esset; veritatem retulit ei, et occulta non esset; veritatem retulit ei, et occulta cordis sui patule revelavit, atque ut sibi hoc perficiendi daret licentiam exoravit, sciens pro certo secundum institutionem Regulae , quia quod sine permissione patris spiritualis monachus agit, praesumptioni deputatur et vanae gloriae, non mercedi. Cui pater noster ait: Restat ut uno vel amplius tempore iste Spiritus discedat a te, quo mens tua stimulis saucietur vanaetium eam rursum exorando patrem nostrum meruit recipere. Sua namque verba miro gravitatis pondere plena erant; sum loqui nesciebat. De quo & istud vobis narrabo exemplum. Præteritis his diebus coram nostris fratribus & aliis qui aderant nobiscum, retulit uisset accipere. Interea domnus Odo orationis gratia Garganum ibat, cumque vidisset eum tristem, sciscitatus est eum quid haberet? Cui ille cum omnia quæ sibi aderant retulisset, & quasi spe desolatus, confundebatur tertio Romam reuerti, benedixit ei, & dixit.
Abbreviated transcription (Latin):
operi ñ lib& intexere. qui ꝓsua grauis sima
infirmitate : crebriꝰ eũ as sue uerant exo¬
rare. ut medicinȩ illis remedia adbibe¬
re iuber&. p̾sum̃tes desãnitate Atille
ñferens eoꝵ imꝓbitatẽ. consensit uolun¬
tati eorũ. Pecitoq medicamine. licenti¬
am tribuit. S prius eos conuotans: sub
similitudine quadã dix̃ illis þoc paradig¬
ma:. Uidi aliquando frm simili ur̃o uul¬
nere cruciatus. & prius mortuus : quã
pristine sit sanitati restitutus: Atlli
nihil dese suspicantes. adhibuer sibi
medicũ. s post sedulos cruciatus. sani¬
tatẽ nũquã retȩperunt :e
Icio & alium frem. qui tempore sue
couersionis dũ studer & p̃teritas flen¬
do delictorũ tergere maculas.
cetera reliquit studia. nuctu dieqiora¬
tionis cõpunctioni & lañtationi in¬
cessanter desudabat. Cũq eũ peri¬
tissim pat̾ requissis&. cur presto cum
aliis ad docendũ uł ad discendum

Expanded text:
operi non libet intexere, qui pro sua grauissima operi non libet intexere, qui pro sua grauissima infirmitate crebrius eum assueuerant exorare, vt medicinæ illis remedia adhiberi iuberet, præsumentes de sanitnon ferens eorum improbitatem, consensit voluntati eorum: petitoque medicamine licentiam tribuit, sed prius eos convocans sub similitudine quadam dixit illis hoc paradigma. Vidi aliquando fratrem simili vestro vulnere cruciatum et prius mortuum quam pristinae sit sanitati restitutus. At illi nihil de se suspicantes adhibuerunt sibi medicum: sed post sedulos cruciatus, sanitatem nunquam receperunt. Scio et alium fratrem, qui tempore suae conversionis dum studeret praeteritas flendo delictorum tergere maculas, caetera reliquit studia, noctu dieque orationi, compunctioni et lamentationi incessanter desudabat. Cumque eum pertissimus pater requisisset, cur praesto cum aliis ad docendum vel discendum
Abbreviated transcription (Latin):
ch&e ap̃teritis ex ordiũ sumens. fu tura
mihi p̃sago spũ ita cepit exponendo
p̃dicere. ħ m̃e fili. ausculta quedico
tibi: Gratias ago dõ quia ex om̃ibus
peccatis. que auiuentute ꝑ petraui. in hac ui¬
ta.iã ultionẽ recepi. excẽptis illis que in ab¬
batẽ. meũ cõmisi. ⁊ sẽꝑ diem illũ & tẽpus ex¬
pectaui. dep̃cans dm̃. ut ea ñ reseruar et
mihi infuturũ. Ꝙnune credo me eẽ ex au¬
ditũ : qr que in illũ gessi. haetrursũ a te recep
Libi autẽ scias ñ red̾ di simplicia. s decupla:
E stonãq fortis ipatiens. ut ea ualeas toleran¬
do quiete portare.. Hac lacrimans dix̃
Deinde ex osculans capud meũ. dño me cõ¬
m̃dauit.. S tu dñe omp̃s. reddenti mihi
ũsa uice cesario pbro centuplicata ac
grauiora misericordit̃ parce. & si ali¬
qua suꝑ sunt. meis merentib malis. propici¬
atus auerte Erant autem nr̃e congre¬
gationi. duo fratres. quorũ nomina hsiic

Expanded text:
chæ, a præteritis exordium sumens, futura chæ, a præteritis exordium sumens, futura mihi, præsago spiritu, ita cœpit exponendo prædicere. Charissime fili, ausculta quæ dico tibi. Gratias ago Deo, quia ex omnibus peccatis quæ a iuuentute mea perpetraui in hac vita, iam vlcionem recepi: exceptis illis quæ in Abbatem meum commisi, & semper illum diem & tempus expectaui, deprecans Deum vt ea non reseruaret mihi in futurum, & nunc credo me esse exauditum, quia quæ in illum egi, hæc rursum ante recepi. Tibi autem scias non reddi simplicia, sed decupla. Esto namque fortis & patiens, vt ea valeas tolerando quiete portare. Hæc lachrymans dixit, deinde exosculans caput meum, Domino me commendauit. Sed tu Domine omnipotens reddenti mihi versa vice Cæsario Presbytero centuplicata ac grauiora misericorditer parce, & si aliqua supersunt, meis mœrentibus malis propitiatus auerte. Erant autem nostræ congregationi duo fratres, quorum nomina huic
Abbreviated transcription (Latin):
fleobo thomi sibi curationẽm udibius set¬
Suꝑ qđ factũ cõmotiis ÷ eiꝰ animꝰ.quia quã¬
iis eũ necessitas coegiss&. tam̃ absq eius
licentiam. hoc non debuit presum mere
Mexuͦ ꝑ quã prius sanguis effluxerat.
disrupta est uena: ⁊̃ quousq redder &
animam. a quocũq medicamine non fu¬
it restricta:. Addebant insuꝑ. qđ siue
prospera seu ad usa cuil ib& indixis set.
nullatenus illis carere potuiss&: qđ uti¬
nã qͥđ ã ex nr̃is. inseipso exꝑtus ñ fuiss&.:
S & felices illi qͥ eius p̃sentiam cernere merue¬
runt quo ad uixit. Infelix ego qui nec
duob expletis annis illi meruꝰ famular.
ꝓpropinquante autẽ tẽpore quo scđm
dĩ dispensationẽ corporali separare¬
potiore m̃tis meȩ amoris inferr& ignem.
quadã die dũ me cerner& nimium
tristẽ. cepit me blande consolare suo mori
S& iũ uider& miserem̃ti meg nec sic
satis facere posse. more ia cõbpatriar¬

Expanded text:
phlebotomiæ sibi curationem adhibere sphlebotomiæ sibi curationem adhibere s factum commotus est eius animus, quia quamuis eum necessitas coegisset, tamen absque licentia hoc non debuit præsumere. Mox vero per quam prius sanguis effluxerat, disrupta est vena, & quousque redderet animam, a quocunque medicamine non fuit restricta. Addebant insuper quod siue prospera, seu aduersa cuilibet indixisset, nullatenus illis carere potuisset, quod vtinam quidam ex nostris in seipso expertus non fuisset. Sed fœlices illi qui eius pręsentiam cernere meruerunt, quoad vixit. Infœlix ego qui nec duobus expletis annis, illi merui famulari. Appropinquante autem tempore quo secundum Dei dispositionem corporali separarepotior menti meæ, amoris inferret ignem, quadam die dum me cerneret nimium tristem, cœpit me blande consolari suo more. Sed cum videret miseræ menti meæ nec sic satisfacere posse, more Iacob Patriar
Abbreviated transcription (Latin):
mane & uespere:. Qui respicit crbũ. consi¬
der& ministrum: Sepe enĩ demones. ho¬
rũ alituum. figuram tenent. Talis enĩ
cibus. coruorũ abtus fuit ministerio.
Et eiꝰ saturitts. uespere & mane meruit
esuriem. At uͦ quando panem comedit: an¬
głm delatorẽ habuit. ⁊ in tantũ conforta
eẽ incrbo uitium : s& in appetitu. Horum
tam̃ in teritus. multoꝵ extitit em̃ datiomoꝵ.
Sic enĩ aput nos ordo monachorũ cecidit.
ficq ⁊ correitus fuit. & frequent̃ multis pro¬
digus corrigitur. ut auctore dõ ꝑseueretur:
S& dũ uitã doctrinãq patris nr̃ĩ plenius
enarrare disposuimꝰ. quasi in ꝓuidi quodam¬
modo nolentes. in orũ in cidimꝰ excessibus.
etͦhoc a nr̃o ꝓpositu longe digressisumus.
adquem ue lociter stilum uertamus:
Iateri autem solent fr̃s nr̃i. qui antenos
lad stiterunt illi. ut fuiss& unꝰ quidam fr̃
expatris nr̃i congregatio ͤ qui licito tẽpr̃e

Expanded text:
mane & vespere. Qui respicit cibum consimane & vespere. Qui respicit cibum consideret ministrum, sæpe enim dæmones horum alituum figuram tenent. Tales enim cibi coruorum apti fuerant ministerio, & eorum saturitas, vespere & mane meruit esuriem. At vero quando panem comedit, angelum delatorem habuit, & in tantum confortatesse in cibo vicium, sed in appetitu. Horum tamen interitus multorum extitit emendatio morum. Sic enim apud nos ordo monachorum recidit, sicque & correctus fuit, & frequēter multis prodigiis corrigitur, vt Deo auctore perseueret. Sed dum vitam doctrinamque Patris nostri plenius enarrare disposuimus, quasi improuidi quodammodo nolentes in horum incidimus excessibus, & ob hoc a nostro proposito longe digressi sumus, ad quem velociter stilum vertamus. Fateri autem solent fratres nostri, qui ante nos astiterūt illi, quod fuisset quidam frater ex Patris nostri congregatione, qui licito tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ni fuis sent ea morte qua ꝑ plexisunt:
Pro paucis lenticulȩ granis. esau pͥmogeni¬
ta ꝑdidit. Nã ⁊israheliticus popłs. dumer¬
bo mannȩ aleretur . reusis corde in agiptũ:
Concupiscentes ollas carnium . quas nuper
sub uigo male seruitutis comederunt:
Dequib m̃tionem facit apłs paulus. Non
simꝰ concupiscentes malorum. sicut & illi
concupierunt & cetera Isti enĩ dixerunt
fastidiri se pisces : illiuͦ mur murauerunt
dicentes. Nonuident oculi nr̃i p̃ter mannu
s male utentibus.. Unde & paulus dicit.¬
Qđ enĩ incuncupiscentis denegat . hoc in
netessitatibus largiturTres namq
pueri missi in camino babils onis ignis. ab¬
dicantes regales crbos. tanto igni euaser̃
inlesi Ipse idemq ignis. quot quot decalde¬
is. reperit : combussit & occidit: Igitur
⁊ nabuzardan princeps coquorũ. destru¬
xit muros iberłm: Ergo neminem mo¬
ueat : qđ helias tẽprȩ famis. carne alitus :

Expanded text:
ni fuissent ea morte qua perplexi sunt. ni fuissent ea morte qua perplexi sunt. Pro paucis lenticulae granis Esau primogenita perdidit. Nam et Israeliticus populus dum cibo mannae aleretur, reversi sunt corde in Aegyptum concupiscentes ollas carnium quas nuper sub jugo malae servitutis comederant. De quibus mentionem facit apostolus Paulus: Non simus concupiscentes malorum, sicut et illi concupierunt . Isti enim dixerunt fastidiri se pisces; illi vero murmuraverunt dicentes: Non vident oculi nostri praeter manna. sed male utentibus. Unde et Paulus dicQuod in concupiscentiis denegat, hoc in necessitatibus largitur. Tres namque pueri missi in camino ignis Babyloniæ, abdicantes regales cibos, tanto igni euaserunt illæsi. Ipse idem ignis quotquot de Chaldæis reperit, cōbussit & occidit. Igitur & Nabuzardam Princeps coquorum destruxit muros Hierusalem. Ergo neminem moueat, quod Helias tempore famis, carne alitus est
Abbreviated transcription (Latin):
lorũ intuitus. circũ ferre. Ibat autẽ circa pę¬
des eiꝰ grex cornicũ. qđ nos gallinas uocamꝰ:¬
&quã ei cõplacuit. acfuribundo ore diceit :
aec erit hodie mihi piscis. Ceteri siquidem
qui circũstabant. cũ quodam rubore ceper̃
ei dicere For tassis lic& tibi carnẽ carnẽ¬
comedere pater: Atille. Uolatilȩ inquit.
non ẽ caro: Uolatilia enĩ & pisces. unam
habent originem. & aqualem creationem
Sic enĩ nr̃ hymnꝰ continet: Adcuiꝰ uerba
conticuer om̃s : Interea apposita est ante
eũ quã occiderat iã assata gallina. Ede qͣ
offam abstulit & momordit. Quẽ morsũ
nec euomere. net glutire potuit. s eũ cũ ui¬
ta priuauit: Pugnos tam̃ ⁊ ceruicatas
ꝓmercedȩ suȩ imꝓbitatis. ĩn ob ꝓbrium
antequã moreretur sumpsit:. Si autem
cõmouet animꝰ tuus supra mortẽ horũ
diorũ frm : simili modo ut unius supe¬
rius. & nunctibi exẽplo ostendimꝰ. dig¬

Expanded text:
lorum intuitus circumferre. Ibat autem circa pelorum intuitus circumferre. Ibat autem circa pedes ejus grex cornicum, quas nos gallinas vocamus quam ei complacuit percussit, ac furibundo ore dixit: « Haec erit hodie mihi piscis. » Caeteri siquidem qui circumstabant, cum quodam rubore coeperunt ei dicere: « Fortassis licet tibi carnem comedere, Pater? » At ille: « Volatile, inquit, non est caro, volatilia enim et pisces unam habent originem et aequalem creationem, sicut noster hymnus continet. Ad cujus verba conticuerunt omnes. Interea apposita est ante eum quam occiderat jam assata gallina, ex qua offam abstulit et momordit. Quem morsum nec evomere, nec glutire potuit, sed eum vita privavit: pugnos tamen et cervicatas pro mercede suae improbitatis in opprobrium antequam moreretur assumpsit. Si autem commovet animus tuus supra mortem horum fratrum duorum, simili modo ut unius superius, et nunc tibi exemplo ostendimus, dig
Abbreviated transcription (Latin):
& qua bora uellet. Ille uͦ quasi indignans
fastidiri se pisces respondit. eo qđ ꝑ tot annos
indesinenter eos comedis s& adierit & non
eos iã se posse uidere dixit : R espondit
soror sua. Ecce inquid in promtu carnem
habemꝰ. Comede gͦ qđ plac&: tunc ille ar¬
nũ sibi p̃cepit ad̾sari cuiꝰdã animalis.:
sibi afferriꝰ iussit  & carnis morsum aui¬
de supsit. s hoc qđ sũpsit. gulã non transut.
net reicere potuit. s&ꝰ uitam cũ crboꝑdidit:
sui parentis. statim sihaberent quod ei ad
comedendũ tribuerent : inqͥsiuit Cuicũ
respondissent. quia nũdũhora edendi eẽt.
adiecit cũ indignatione dicens Hei tota
noc te equitando post in iunctã mihi obe¬
dientiam laboraui. ⁊ non silui: & nune ie¬
iunare cogitisꝰ Afferte gͦ mͥ. si aliquid
habetis: Cui cũ se pisces habere respon¬
dissent : pociꝰ indignatus est. & fastu re¬
pletus ar rogantie huc illucq cepit ocu¬

Expanded text:
& qua hora vellet. Ille vero quasi indignans, & qua hora vellet. Ille vero quasi indignans, fastidire se pisces respondit: eo quod per tot annos indesinenter eos comedisset, adiecit: & non eos iam se posse videre dixit. Respondit soror sua: Ecce, inquit, in promptu carnem habemus, comede ergo quod placet. Tunc ille armum præcepit sibi assari cuiusdam animalis. bi afferri iussit, & carnis morsum auide sumpsit. Sed hoc quod sūpsit, gulam non transiit, nec reiicere potuit, sed vitam cum cibo perdidit. sui parentis, statim si haberent quod ei ad comedendum tribuerent inquisivit. Cui cum respondissent quia nondum hora edendi esset, adjecit cum indignatione dicens: Hei tota nocte equitando per injunctam mihi obedientiam laboravi et non silui, et nunc jejunare me cogitis? Afferte ergo mihi si aliquid habetis. » Cui cum se pisces habere dixissent, potius indignatus est, et fastu repletus arrogantiae, huc illucque coepit ocu
Abbreviated transcription (Latin):
induerentur: Quod una queq suum hab&
colorẽ. opus ac uarieta tem:. Nã et iħm sacerdo¬
tẽ magnũ. tandui auersatus ÷ diabolꝰ. quousque
aliis uestim̃tis ab angło fuit indutus & dđ
cũ suꝑ amal ehitarum popłm uoluiss& insurge¬
re . bis dm̃ consuluit. et responsũ eundi ñ accepit
Cercio ephot indutus ÷ : & ꝓtinꝰ imperantis sibi
audiuit uocem. Net ait. & postbȩcrursũ
adiecit: Uis ne alus docum̃tis ostendã tibi
qr paruũ ẽ qđ multũ dehonestat. atq corrũ¬
pit: Cuicum itame om̃i cũ desidero uel¬
Le respondis se : ⁊ in suis auctoritatib me
ardere cerner&: horũ mihi exẽpla expo¬
suit succincta relatione: Hisdieb duo
fr̃s ista fuer̃ rapidissima rapti morte.
ñ tam̃ uno in loco: nec unodie Ueniens
autẽ unꝰ ex eis addomũ cuidã suẽ sororis.
uehem̃tissime esurire se dix̃. ⁊ refectidnẽ
pecut: Cuiꝓtinꝰ. soror sua pisces se habun¬
dant̃ haberẽ respondit. ut comeder& quales

Expanded text:
uum habet colorem, opus ac varietatem. Nam & Iesum Sacerdotem magnum tam diu aduersatus est diabolus, quousque aliis vestimentis ab angelo fuit indutus, & Dauid cum super Amalecitarum populum voluisset insurgere, bis Deum consuluit, & responsum eundi non accepit. Tertio Ephot indutus est, & protinus imperantis sibi audiuit vocem. Hæc ait, & post hæc rursum adiecit. Visne aliis documentis ostendam tibi, quia perparuum est quod multum dehonestat atque corrumpit? Cui cum ita me omni desiderio velle respondissem, & in suis authoritatibus me ardere cerneret, horum mihi exempla exposuit succincta relatione. His diebus duo fratres ita fuerunt rapidissima rapti morte, non tamen vno in loco, nec vno die. Veniens vnus ex eis ad domum cuiusdam suę sororis, vehementissime esurire se dixit, & refectionem petiit. Cui protinus soror sua pisces se abūdanter habere respondit, vt comederet quales
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ ille suꝑ huiꝰ reifactũ ad mitarꝗ at tonids
Atquẽ rursus ait pat̾ sc̃s: Si suꝑ hoc factum
miraris. ĩ terũ audi: Scias ꝓcerto quia ab
illo die.quo hoc monasteriũ fuit construc¬
tũ.: quot quot fr̃s hic fuer̃ migati. aeter¬
na requie sunt recepti. deinðe adiecit
& ait fr̃ ille : Quia dñe dixisti. hodie no¬
biscũ eẽ debere . quis notã facio& nobis orã

Expanded text:
frater ille super huius rei factum admirari attonitus. frater ille super huius rei factum admirari attonitus. Ad quem rursus ait Pater sanctus. Si super hoc factum miraris, iterum audi. Scias pro certo, quia ab illo die quo hoc Monasterium fuit constructum, quotquot fratres hic fuerunt defuncti, æterna requie sunt recepti. Deinde adiecit, & ait frater ille. Quia domine dixisti hodie nobiscum te esse debere, quis nobis notam fa
Abbreviated transcription (Latin):
beati benedicti. complacuit ptitri
nõstro. ex qͦda monafterio. qđ tunt erat.
ad p̃dictũ ꝓficisci cenobiũ. quatinus an¬
te corpusbeati uiri nocturnas deuote
excubias . celebrar&. qđ & fecit .:
Nocte uͦ illa que sollẽpnẽ p̃cesserat diẽ.
contigit ut ante luçisortũ. matutina
laus celebraretur.. Na cũ quidã efr̃ib
nocturna iuigilia fatigatus. denuose.
sopori dediss&: beatus benedictus. ei ap pa¬
rere est dignatus: Cui cũse prius ag¬
nitũ redili Sdiss&. p̃rotinus sub iunxitꝰ.
uncia in quiens fr̃ib quia hac noc te non
potui cũ illis esse. ero procerto hodie:
ut benedictus In insula ubrittannia.
ille. Quid inquid ibi fecisti: & illeR.¬
rat̃ lithfređ qͥ propt̃ suã suꝑbiã. relinquens
hunc locũ transfretauit maria. hac noc te
fuit defunctus . & ademonib receptus .
ontra quos agonẽ in torsi: eũq ab eorum
potestate liberaui Quo audito. cepit

Expanded text:
B. Benedicti, complacuit Patri B. Benedicti, complacuit Patri nostro ex quodam Monasterio quo tunc erat, ad prædictum proficisci cœnobium, quatenus ante corpus beati viri nocturnas deuote excubias celebraret, quod & fecit. Nocte vero illa quæ solemnem præcesserat diem, contigit vt ante lucis ortum matutina laus celebraretur. Nam cum quidam e fratribus nocturna vigilia fatigatus denuo se sopori dedisset, B. Benedictus ei apparere dignatus est. Cui cum se prius agnitum reddidisset, protinus subiunxit. Nuncia inquiens, fratribus, quia hac nocte non potui esse cum illis, ero pro certo hodie. ait Benedictus. In insula Britanniæ. Et ille. Quid, inquit, ibi fecisti? Et illerater Littifredus, qui propter suam superbiam, relinquens hunc locum transfretauit maria, hac nocte fuit defunctus, & a dæmonibus receptus. Contra quos agonem intorsi, eumq; ab eorum potestate liberaui. Quo audito cœpit
Abbreviated transcription (Latin):
s nec ꝓ ad ipiscendis reb sollicitus eẽt
Ait & bosthaec adienit: Crastina diȩ: mit¬
tam ei centũ solidos . & sequenti ebdoma¬
da tanta ei accomodabo diuersarura
rerãt solatia : ut multis tẽporib sufficere
ꝑquẽant usib fr̃m Qđ & factum est
reterea cepere quã plurimi excircum¬
flius regionib aduestigia uiribeatis si¬
mi concurrere: eiꝰq magisterio placite
obedientie uiã arripere : quo post mo¬
dũ mererentur polorũ scandere sedes
ntantũ igitur scitatis eius fama dilata¬
ta est. ut ñsolũ laici seu canonici ad eũ
ꝓprias sedes relinquerent: eiusq con
gregationi se sociarent: In terea uide¬
Ueflocũ illũ quasi exculta sꝑinis terra.
nouos soboles ceu nouos fruges ꝓferre.
& quasi ext̾ritura aree. crebris uerbo¬
rũ ictib tunsis : sequestratũ auitiorum
paleis. frum̃tũ conferre ad domini¬
cum orreum e.
lio itẽ tẽpore apꝓpinquante die festo

Expanded text:
sed nec pro adipiscendis rebus sollicitus esset, sed nec pro adipiscendis rebus sollicitus esset, ait, et post haec adjecit: Crastina die mittam et centum solidos, et sequenti hebdomada ei tanta accommodabo diversarum rerum solatia, ut multis temporibus sufficere queant usibus fratrum; quod et factum est. 10. Praeterea coepere quamplurimi ex circumfluis regionibus ad vestigia beati viri concurrere, ejusque magisterio placitae obedientiae viam arripere, quo postmodum mererentur polorum scandere sedes. In tantum igitur sanctitatis ejus fama dilatata est, ut non solum laici seu canonici ad eum idam proprias sedes relingregationi se sociarent. Interea videres locum illum, quasi exculta spinis terra, nouas soboles, ceu nouas fruges proferre, & quasi ex tritura areæ, crebris verborum ictibus tunsis sequestratum, a viciorum paleis, frumentum conferre ad Dominicum horreum. Alio item tempore, appropinquante die festo
Abbreviated transcription (Latin):
lner̃ potiꝰ sus fautorib rmmo ꝓfligatoribus.
piiuste possessas. iniq condonare. qũa ui¬
re regiulariter que abrenunciare
ãsolo ꝓdictu id ipsũ qđ abrenuntiauerant
moliebantur mandenðo consumere : cũ ce¬
teris que pat̾ nr̃ secũ tulerat. ut consũp¬
der&: Quadere : in desinent᷑ expetebant
pisces :. E contra piꝰ pater cuncta illis im¬
penderebat cõpetent̃. ut ab uno eos coibe¬
r&̾..Dicq factũ ẽ. ut ille largiendo ip¬
siq mandendo pene cuncta conseimeren¬
tiurs Instabat nimirũ pat̾ nr̃ fide intre¬
pidus speq securꝰ : Carigate munitus. sciens
se scđm illud euuglicũ nequaquã deseri
ponis sũ MNolite solliciti eẽ quid mandu¬
cetis aut nquid bibatis. aut quid operia¬
mini Interea dũ haet agerentur: cuidã
fr̃i. beatus benedictus: Ad est inuisione
eiq int̾cetera imperat. patrinr̃o dicere:
ut pecuue defectu minime trepidar&

Expanded text:
luerunt potius suis fautoribus, imo profligatoribus luerunt potius suis fautoribus, imo profligatoribus injuste possessas inique condonare, quam jure regulariterque abrenuntiare. Nam solo prodictu id ipsum quod abrenuntiaverant moliebantur mandendo consumere cum caeteris quae pater noster secum tulerat, ut consumpderet. Qua de re indesinenter expetebant pisces. Econtra pius pater cuncta illis impendebat competenter, ut ab uno eos cohiberet. Sicque factum est, ut ille largiendo, ipsique mandendo pene omnia consumerentur. Instabat nimirum pater noster fide intrepidus, spe securus, charitate munitus, sciens se secundum illud evangelicum nequaquam deseri promissum. Nolite solliciti esse quid manducetis, aut quid bibatis, aut quo operiamini . Interea dum haec agerentur, cuidam fratri sanctus Benedictus adest in visione, eique inter caetera imperat patri nostro dicere, ut pro pecuniae defectu minime trepidaret;
Abbreviated transcription (Latin):
di uoces post eũ mittentes. S sic̃ scriptu¬
ra ait iustus ut leo confidens absq tero¬
rore erit: arxepto itnere nullomodo
eũ potuer̃ declinare: Mira dicturussũ :¬
ꝓpropinquante autẽ illo & agnitus ab
his. qui ecũ priꝰ nouerant: hi qui tuno resis¬
tebant. ꝓtinꝰ cõmotisunt. & inmutati ita
ut ꝓculdubio dicere possim. haec ẽ inmu¬
tatio dextere excelsi Re uera extim¬
sunt uestigia amplexati: Non parua
siquidẽ leticia. eodie om̃ib ẽ factas:
atre igitur odoñẽ cenobii Recepit claus¬
tra: reliqui om̃s redier̃ in sua:
is p̃terea dieb cepit eis suad ere. ut abe¬
su carniũ recederent. parceq uiuerent.
nibilq ꝓpriũ possiderent. id ipsũ quod
occulte habebant. apłorũ more cora
om̃ib renuntiarent: S& qi resmonas¬
teru nequaquã in cõmune possiderant s&¬
ꝓposse. ilibitu eas int̾se duuserant. cũ. iude¬
rent sibi ultra ĩa ñlicere qđ licauerat . ma¬

Expanded text:
di voces post eum mittentes, sed sicut Scriptudi voces post eum mittentes, sed sicut Scriptura ait, Iustus vt leo confidens absque terrore erit; accepto itinere nullomodo eum potuerunt declinare. Mira dicturus sum. Appropinquante autem illo, & agnitus ab his qui eum prius nouerant, ij qui tunc resistebant, protinus commutati sunt & immutati; ita ut proculdubio dicere possim, hæc est immutatio dexteræ excelsi. Reuera extemsunt vestigia omnibus amplexati. Non parua siquidem lætitia ea die est facta. Patrem igitur Odonem Cœnobij recepit claustrum, reliqui omnes redierunt in sua. His præterea diebus cœpit eis suadere vt ab esu carnium recederent, parceque viuerent, nihilque proprium possiderent: idipsum quod occulte habebant, Apostolorum more coram omnibus renuntiarent. Sed quia res Monasterij nequaquam in commune possederant, spro posse et libitu suo eas inter se diviserant, cum viderent sibi ultra jam non licere quod licuerat, ma
Abbreviated transcription (Latin):
li exalia congregatione ullo umquã
tẽpore licer& eiꝰdem loci prioratũ subire
& cetera.: Cui pater nr̃ inquid. P acifi¬
ce ueni : adõ ut neminẽ ledã. nulli
noceã.s ut incorrettos regularit̃ cor¬
rigã. his & similib uerbis. Lic& ꝑ int̃¬
nuntios. eorũ assidue mulcebat iñtes.:
Atilli cũ uiderent suã null omodo p̃ua¬
lere industriã. uertebant se ad alia
argum̃ta. modo regẽ uocabant. modo
occidere eũ minabantur.. Hoc enim
fiebat ꝑ triduũ: At postremũ pat̃
nr̃ cunctis ignorantib. ascendit asellum
& cepit ire concite ad p̃dictũ monasteriũ:
p̃i uͦ & qui cũ ipsis erant comites. simulcũ
sius currebant postrũ damantes is. Quo
N pater: Anfortassis mortẽ queris. anne
uides qr paratis te int̃ficere Quariedis¬
lica hora ad eos acces seris: statĩ morieris .:
Uelisne eis de tuo in teritu facere gandiũ
& nobis exitialẽ luctũ: his&uiꝰ cemo¬

Expanded text:
li ex alia Congregatione, vllo vnquam li ex alia Congregatione, vllo vnquam tempore liceret eiusdem loci Prioratum subire, & cætera. Cui Pater noster, inquit. Pacifice veni, adeo ut neminem lędam, nulli noceam, sed vt incorrectos regulariter corrigam. His & similibus verbis licet per internuntios eorum assidue mulcebat mentes. At illi cum viderent suam nullomodo præualere industriam, vertebant se ad alia argumenta, modo Regem vocabāt, modo occidere eum minabantur, hoc enim fiebat per triduum. Ad postremum Pater noster cunctis ignorantibus nobis, ascendit asellum & cœpit ire concite ad prædictum Monasterium. Episcopi vero & qui cum ipsis erant Comites, simul cum suis currebant post eum clamantes. Quo is Pater? An fortassis mortem quæris? Anne vides quia parati sunt te interficere? Qua videlicet hora ad eos accesseris, statim morieris. Velisne eis de tuo interitu facere gaudium, & nobis exitialem luctum? Has & huiuscemo
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde sũptis secũ duob comitib itdemq
p̃sulib simul eũ patre nr̃o ꝓfec tisiit.
Quorũ ad uentũ fr̃s cognito: suptis gladus
alii ascender̃ edifitiorũ tectib. quasi
hostes suos lapidib & missilib telis iacu¬
latinos. alii munitis liplis. accintis ensi¬
bus: monasteru obseruabant aditum.
prise mori fatentes. quã eos introire
sinerent. aut abbatẽ alteriꝰ ordinis
susciperent: Interea ꝑpinse. dice¬
bant : Ecce uidemꝰ qđ nobis nuꝑ mina¬
tus ÷ beatꝰ benedictus: heu ꝓͥdolorqua¬
re ñ credebamꝰ fr̃i nr̃o. om̃a nẽpe quȩ
nobis dixit : opere compleuit.
ũquid ñ iste ẽ oddo ille aquitanus.
dehuo frequent̃ suspicati sumus beatũ dixissa
benedictũ. Heu quare ñpri nos adeum
misimꝰ. ac sponte in uitat uimusꝰ
nterea quere bant qua ratione eospos¬
sept ꝓpellere. uer tentesse huc illucq:
int̾ eos discurrer &: miser̃ ei queddm
p̃cepta regalia. in qͥb contnebat᷑ ut nul¬

Expanded text:
umptis secum duobus comitibus, itidēque præsulibus, simul cum Patre nostro profecti sunt. Quorum aduentu fratres cognito, sumptis gladiis alij ascenderunt ædificiorum tecta, quasi hostes suos lapidibus & missilibus telis iaculaturi, alij munitis clipeis & accinctis ensibus, Monasterij obseruabant aditum, prius se mori fatentes, quam eos introire sinerent, aut Abbatem alterius Ordinis susciperent. Interea ad se reuersi dicebant. Ecce videbimus quod nobis nuper minatus est B. Benedictus. Heu proh dolor! quare non credebamus fratri nostro? Omnia nempe quæ nobis dixit, opere compleuit. Numquid non iste est Odo ille Aquitanus, de quo frequenter suspicati sumus dixisse B. Benedictum? Heu! quare non prius nos ad eum misimus, ac sponte inuitauimus? Interea quærebant qua ratione eos possent propellere, vertentes se huc illucque.inter eos discurreret, miserunt ei quædam præcepta regalia, in quibus continebatur, vt nul
Abbreviated transcription (Latin):
positũ. unũ ex nr̃is fr̃ib nomine theodo arđ.
Uidit autẽ ille eo qđ uir tiie nec sc̃itate
abeodẽ uitio eos poss& chorbere. cepit¬
exfinitimis regionib pisces hemere. ut
uel sic uoluntati eoꝵsatis faceret :
Qua & enĩ re: equi quos ei dimiserat pat̾
nr̃. defecerant. huc illuc discur renbes
Hanc eni eorũ imꝓbitatem suũq: laborem
p̃dictus fr̃ patrinr̃o crebriꝰ studuit in¬
notescere : Int̾haec eo adño petente.
uallis ipsa cui monasteriũ p̃min& atꝗ
int̃iac&. non multũ ꝓcul unctis inui¬
cẽ monticulis se ausit. ⁊ par uissimi tor¬
rentis qͥ ꝑ eã defluebat aditũ int̾ dixit.:
q pisces illi emere ul tranecesse ñfuit :
S& hoc factũ cuiꝰ fuiss& meriti. qͥ dam
imperiti nescier̃. eo qđ ꝓlublice qua ra¬
tione sit actũ non uider̃. eo qđ patris
nr̃i orationẽ auditu ñ audier̃. hoc
enĩ rpocritarũ est.non fidelium:
Iidelic& ignorantes qui haec dicunt

Expanded text:
æpositū vnum, e nostris fratribus nomine Theodoardum. æpositū vnum, e nostris fratribus nomine Theodoardum. Vidit autem ille eo quod virtute, nec sanctitate ab eodem ex finitimis regionibus pisces emere, ut vel sic voluntati eorum satisfaceret. Qua etenim re penitus equi quos ei dimiserat pater noster defecerant huc illucque discurrentes. Hanc enim eorum improbitatem, suumque laborem praedictus frater patri nostro crebrius studuit innotescere. Inter haec eo a domino petente, vallis ipsa cui monasterium praeeminet atque interjacet, non multum procul junctis invicem monticulis se clausit, et parvissimi torrentis qui per eam defluebat, aditum interdixit. Dlit, quia pisces illi emere ultra necesse non fuit. Sed hoc factum cujus fuisset meriti, quidam imperiti nescierunt eo quod publice qua ratione sit actum non viderunt, eo quod Patris nostri orationem auditu non audierunt. Hoc enim hypocritarum est, non fidelium, videlicet non ignorantes qui hæc dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tura uͦ ꝑ mansit intacta: Tacto manẽ.
appositus est corã fratribus liber Eũq
attoniti mirarem᷑ om̃s. ait prouiđ pater.:
Quid am miramini. fr̃s: sciatis quia uitã beati
martini. aqua tangere timuit: Et hoc cũ
adiecit In tuemini & uidete qi odix iste.
uetustus ÷. ⁊ atineis demolitus. atq ab aquis
olrmlotus & usq ad eo humectatus. ut iã
squalebat pallorib en indicia cernite .¬
& dicit pater nr̃:: dudũ lotũ librũ. nunc
aqua ex timiusse tangere aliud nãq.
aliud est: Tunc pudicus pater Iace inquid
ista dicere noli .: Nonẽ enĩ similis mar n¬
no. qui possit habere laudẽ in om̃s gentes :
Sic ea que ꝓpt̃ eũ dñs fecit : in laudem
martini con uertit :¬
od̾e quoq tẽpore. concessit nobis iam
p̃fatus Albericus princeps: monasteriũ
meditatri.hos quos ibĩ repperimꝰ monachos
ñ qͥbamꝰ eos subtrahere ab asu carnis.
rdinatut autẽ pat̾ nr̃ in eodẽ cenobio p̃¬

Expanded text:
tura vero permansit intacta. Facto mane tura vero permansit intacta. Facto mane appositus est coram fratribus liber. Cumque attoniti miraremur omnes, ait providus pater: Quid admiramini, fratres? sciatis quia Vitam beati Martini aqua tangere timuit. Et hoc cum adjecit: Intuemini et videte, quia codex iste vetustus est, et a tineis demolitus, atque ab aquis olim lotus, et usque adeo humectatus ut jam squaleat palloribus. En indicia cernite, et dicit pater noster dudum lotum librum nunc aquam extimuisse tangere? aliud namque aliud est. Tunc pudicus pater: Tace, inquit, ista dicere noli. Non est enim similis Marno, qui possit habere laudem in omnes gentes. Sic ea quæ propter eum Dominus fecit, in laudem Martini cōuertit. Eodem quoque tempore, concessit nobis iam præfatus Albericus Princeps Monasterium meditari, hos quos ibi reperimus monachos, nō quibamus eos subtrahere ab esu carnis. Ordinauit autē Pater noster in eodem Cœnobio Pr
Abbreviated transcription (Latin):
tũ pͥaulu. rogauit eũ domnꝰ abbabaldi¬
inus. ut librũ quẽ de uita beatis somumiar¬
tini ep̃i more dialogi gallus sa postumudar
no posuer ei corriger & nglo sulis elensidar
Cui uudelic& uoluntati statim ad sensund
pͣbuit: & accersito fr̃e Othecario eiplandi¬
retur: ut uesꝑtinȩ hore pulsaretur signũ:
Statĩ scđm regule p̃ceptũ relietis qlisn
inmanib tenebantur. ecđam̃ ingresisunt :
Codice ulaꝑtũ. ubi sederant reliqueru obi
tisunt:. Frat autẽ hy emis tempuisit aq¬
anta autẽ ipsa nocte inundatio defluit aq
ut om̃s nr̃i monasteru officinas replereest
Locus auit ille in quo lib fuerat relictus ñta esto
positus. ut aqua que exipsius labitur teto
et ex trib alus tectis que sub ⁊acent supert¬
ori quodã modo una conũsione colleeta
mere torrentis illo uno in loco deridit.
biq usq mane patul. ꝑ mansit lib. atot aqua¬
rũ inundationes incir cuitu eiꝰ cetidere:
Margo nãq p̃dictilibri undiq fuit lota ser ip¬

Expanded text:
tum Paulum Romae, rogavit eum domnus abba Balduinus, ut librum quem de vita beatissimi Martini episcopi more dialogi Gallus et Postumianus composuerunt, ei corrigeret, et glosulis elucidaret. Cujus videlicet voluntati statim assensum praebuit, et accersito fratre Othegario emendandirentur, ut vespertinae horae pulsaretur signum: statim secundum regulae praeceptum relictis quae in manibus tenebantur ecclesiam ingressi sunt, codicem vero apertum ubi sederant reliquerunt; piti sunt. Erat autem hiemis tempus. Tanta autem in ipsa nocte inundatio defluxit aquae, ut omnes nostri monasterii officinas repleret. Locus autem ille, in quo liber fuerat relictus, ita est positus, ut aqua quae ipsius labitur tecto, et ex tribus aliis tectis subjacentibus superiori, quodammodo una conversione collecta more torrentis illo uno in loco decidit, ibique usque mane patulus permansit liber, et tot inundationes aquarum in circuitu ejus cecidere. Margo namque praedicti libri undique fuit lota, scrip
Abbreviated transcription (Latin):
atq electus. in mo & p̃ordinatus. Odo. pater
beatissimus.
uodam uͦ dĩe dũ p̃dicti fr̃s intra claustrã
residentes se inuicẽ corroderent: quidã
ex eis ab obedientia rediens. ob uiumha¬
buit ante fores monasterii benedictũ patr̃e:
Cui mox imperauix.. Uade inquiens dici¬
to his fr̃ib. quia non me qui escere sinunt.
ecoe recedo ab his sedibus &sciant menon
reuersurũ ⁊inhunc Aocũ. quo usq exfnbus
aquitanie. tale uirũ huc deferam. qui fit
scđm cor meũ . Quẽ fr̃ ille cũ denomine
uell& inqui rere : respondit esitationi eiis:
Egosũ scias fr̃ benedictus Ait. &ire cepit :¬
perata fuerant. nunciauit: S miseri tan¬
to patre orbati. non currerunt. ad lacri¬
mas ⁊p̃ces. quȩ ipsã dñi cõminationẽ sepi
sedarisol& : s ascensis equis huc illucque
ceper̃ discurrere. ut eũ inuenirent. inuen¬
tumq ui aut p̾ce reuocarent: S eũ ne¬

Expanded text:
atque electus, imo et praeordinatus Odo pater atque electus, imo et praeordinatus Odo pater beatissimus. Quodam vero die dum praedicti fratres intra claustrum residentes se invicem corroderent, quidam ex eis de obedientia rediens, obvium habuit ante fores monasterii Benedictum patrem: cui mox imperavit: « Vade, inquiens, dicito his fratribus, quia non me quiescere sinunt, ecce recedo ab his aedibus, et sciant me non reversurum in hunc locum quousque ex finibus Aquitaniae talem virum huc deferam, qui sit secundum cor meum. » Quem frater ille cum de nomine vellet inquirere, respondit haesitationi ejus: Ego sum, scias, frater Benedictus. Ait, et ire coepit. Iperata fuerant nuntiavit; sed miseri tanto patre orbati, non cucurrerunt ad lacrymas et preces, quae ipsam Domini comminationem saepius sedare solent: sed ascensis equis, huc illucque coeperunt discurrere ut eum invenirent, inventumque vi aut prece revocarent. Sed cum ne
Abbreviated transcription (Latin):
ã & similit̾ pridẽ fecit. cũ ess& francie.
apꝰ beatũ benedictũ. cuiꝰ rei ratio tanto
secturiꝰ ꝓferimꝰ. quanto exea fideliorem
testẽ eundẽ patrem habemus .: S& pri
fideli ser mone ꝓferendũ est. quẽ ad modũ
p̃dictũ susceperit cenobi ũ. ut ad ea que sunt
sequenda. quasi ꝑ directã lineam. noster
stilus per ueniat .
ost finẽ uͦ iã fate ꝑsecutionis. que facta ẽ
sub norht mundoseiussimo norht mannord
rege. infinib galliȩ. ut ad impler& dñs
aecde sue. qđ ꝑ aesaiã oł im promiserat
Congregati fr̃s inid ipsum ex cenobio beati
benedĩcti. qui bostili metu pridẽ huc illuc¬
q fuerant disꝑsi . ꝓprium repeter̃ cenobiũ.
S & qđ sine dolõre dici non possum. unita
corpora. scissis m̃tib sanctissimũ illũ tantũ
p̃hocupaþant locũ. qđ succinta locutione
transcurrimꝰ : ne intaliũ uita. nr̃stilꝰ in mo
netur : Neuera hoc patent̃ narrare sata¬
ꝗni : qualit̃ ab eato benedicto uocatussit

Expanded text:
iliter pridem fecit cum esset Franciæ apud B. Benedictum. Cuius rei rationem tanto securius proferimus, quanto ex ea fideliorem testem eundem patrem habemus. Sed prius fideli sermone proferendum est, quemadmodum prædictum susceperit cœnobium, vt ad ea quæ sunt sequenda, quasi per directam lineam noster stilus perueniat. Post finem vero iam factę persecutionis, quæ facta est sub Nortmundo sæuissimo Nortmannorum rege in finibus Galliæ, vt adimpleret Dominus Ecclesiæ suæ quod per Isaiam olim promiserat.Congregati fratres in idipsum ex cœnobio B. Benedicti, qui hostili metu pridem huc illucque fuerant dispersi, proprium repetierunt cœnobium. Sed quod sine dolore dicere non possumus. Vnita corpora scissis mentibus sanctissimum illum tantum præoccupabant locum, quod succincta locutione transcurrimus, ne in talretur. Revera hoc patenter narrare satagimus, qualiter a beato Benedicto vocatus sit