comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Color cirtis fit ab humoꝵ habun¬
dantia aut ab eqͣlitate uel in eqͣli¬
tate. Ab eqͣlitate est ille qͥ cõpositus
est ex albedine ⁊ rubedine. ab me¬
rubeus. glaucus ⁊ alb. Color qͥdem
rubeus et niger et citrinus signͣ
calorem dñantẽ corꝑi. Citrinus ũ
solus designat coleram rubeam.
Niger uͦ solus. colerã ngram. su¬
beus solus. sangu̾s habundanti¬
am. Albus aũt ⁊ glaucus habũ¬
dantẽ frigiditatẽ. S alb ex felle.
glaucus ex melancolia suas cas
hr̃e designant. Ab ext̾iorib płmq
colores adueniunt ut ex frigore sco¬
tis. Ex calore ethyopib: ⁊ ex alis
multis accidentib. Sunt et alii
spũales colores ut extimore uel
ira uel tristicia. uel ex aliis anii
motionib. Colores capilloꝵ. iiͦii
sunt. Scilz nig̾ rubeus glaueus
canus. Niger ex habundantia co¬
lerici humoris intensi. uel adus¬
tione multa sanguu̾is. aut multi¬
tudine caloris nõ adusti. unde sẽ¬
ꝑ fuint capilli rubei. Elaueus aũ

Expanded text:
Color cutis fit ab humorum abundantia, aut ab equalitate, vel inequalitate. Ab equalitate est ille qui compositus est ab albedine et rubedine. Ab inerubeus, glaucus et albus. Color quidem rubeus et niger et citrinus, significant calorem dominantem corpori. Citrinus autem solus designat choleram rubeam. Niger vero solus choleram nigram. Rubeus solus, sanguinis abundantiam. Albus autem et glaucus, abundantem, frigiditatem, sed albus ex felle, glaucus ex melancholia suas causas habere designant. Ab exterioribus plerumque colores adveniunt, ut ex frigore Scotis, ex calore Ethyopibus et ex aliis multis accidentibus, sunt et alii spiritales colores, ut ex timore, vel ira, vel tristitia, vel ex aliis animi motionibus. Colores capillorum quatuor sunt, scilicet niger, rubeus, glaucus, canus. Niger ex abundantia cholerici humoris incensi, vel adustione multa sanguinis, aut ex multitudine caloris non adustivi, unde, semper fiunt capilli rubei. Glaucus aute
Abbreviated transcription (Latin):
lescentia ut mortẽ negligamꝰ
Sine q meditatõe tnqͥllo nẽo aĩo ee
potest. cũ cͥtissime moriendũ sit. ⁊
qͣ icertũ tempore. Sapientissimꝰ qͥs¬
q eqͥssimo aĩo morit: nͨ eũ uixisse
penitet qͥ ita uixit ut nõ frustra
se natũ existimet et ex hac uita di¬
scedit tanqm ex hospicio nõ ex do-¬
mo. Cõmorandi .n. diu̾soriũ nat᷑a
nob̃ dedit: nõ habitandi. Id̾ in li¬

Expanded text:
lescentia, ut mortem negligamus; sine qua meditatione tranquillo animo nemo esse potest, cum certissime moriendum sit et quo incertum tempore. Sapientissimus quisque equissimo animo moritur, nec eum vixisse penitet, qui ita vixit, ut non frustra se natum existimet; et ex hac vita discedit tamquam ex hospitio, non ex domo: commorandi enim diversorium natura nobis dedit, non habitandi. Ci
Abbreviated transcription (Latin):
sine ꝓcc̃o fit. qm sine pcc̃o a uigilan-¬
te dr᷑ ꝙ ut dicetur sine dubio cogita
nam q̃ desiderio meliore mundata
multas interficit cupiditates que
casti uigilantes cohibent dormien¬

Expanded text:
sine peccato fiat, quam sine peccato a uigilante dicitur, quod ut diceretur sine dubio cogitatnem bonam, quae desiderio meliore mundata multas interficit cupiditates, quatinent, quem casti uigilantes cohibent e
Abbreviated transcription (Latin):
Enua st̾: cõmissiones femoꝵ
n. ibi sibi: et cognota st̃ oculis
genis genua dicunt᷑. Deniq cõ¬
plicatum gigni formariꝙ hoĩem
ita ut genua sursum sint: qͥb oculi
na. Inde est ꝙ hõies clũ ad genua
se ꝓst̾nunt: statim lacͥmant᷑. Uoluit
n. eos naͣ uteꝵ mat̾nũ remememo¬
rare: uͥ qiͣ in tenebris cõsedebant añ¬
qmͣ uenirent ad lucẽ.¬

Expanded text:
enua sunt commissiones femoruenim ibi sibi, et cognata sunt oculis, genis genua dicuntur. Denique conplicatum gigni formarique hominem, ita ut genua sursum sint, quibus oculi na. Inde est quod homines dum ad genua se prosternunt, statim lacrimantur. Voluit enim eos natura uterum maternum rememorare, ubi quasi in tenebris consedebant antequam venirent ad lucem.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ in adolescentia paruͣ gn̾ant qͦꝵ
cõplexio nimis est calida et sicca ⁊
incensiua. Cũ aũt ad etatẽ uenitur
mento frigide. Ideoq qͥdam in ado-¬
lescentia feminas tm̃ gnan̾t: ĩ eta
te ꝑfecta mascłos. qm̃ in adolescentia
cõplexio ip̃oꝵ atq testicłoꝵ frigida est
et humida: in iuuentute aũ ⁊ senec¬
nute calefit et paꝵ desiccat᷑. ideoq
mascłi. gn̾ant᷑. Aliq̃n etiã ex muta¬
tõne diete h̾ ꝓuenit.

Expanded text:
entia parum generant, quorum complexio est nimis calida, et sicca, et incensiva: cum autem ad etatem venerint, mento frigide. Item quidam in adolescentia feminas tantum generate perfecta masculos: quoniam in adolescentia, complexio eorum, atque testiculorum frigida est et humida: in iuventute autem et senectute, calefit et desiccatur, ideoque masculi generantur. Aliquando etiam ex mutatione diete provenit.
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑ ⁊ testicłi calidiores efficiunt᷑.i
deo geniture tũc idonei fiunt. Aliꝙͣ
do etiam idẽ cõsequnt᷑ ex imitatiõe
diete frigide et humide in calidã ⁊ sic¬
cam. Quidã aũ in adolescentia sua
multũ gn̾ant: qr testicłoꝵ cõpłonẽ
calidã ⁊ humidã hñt. In inuentuee
teu⁊ senectute calor augm̃tat᷑ ac de

Expanded text:
tatur et testiculi calidiores efficiuntur; ideoque geniture tunc idonei fiunt. Aliquando vero etiam idem consequuntur ex mutatione diete frigide et humide, in calidam et siccam. Quidam autem in adolescentia sua multum generant, quia testiculorum complexionem calidam et humidam habent: in iuventute vero et senectute, calor augmenta
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnq modi. Uidel crassituco ni¬
mia. macies. extenuata synche¬
do fit ex frigiditate suꝑhabun¬
ex frigiditate et intensa siccitate.
Synthesis ex caliditate et siccita¬
te. sqͣlilitas ex frigiditate et in¬
tensa humiditate. Eqͣlitas uͦ fit
ex humoꝵ eqͣlitate. Et hee sunt

Expanded text:
 modi, scilicet crassitudo nimia, macies extenuata, sinthedo fit ex frigiditate et inex caliditate et intensa siccitate. Synthesis ex caliditate et humiditate. Squaliditas ex frigiditate et intensa humiditate. Equalitas vero fit ex humorum equalitate. Et he sunt
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aduentu suo xp̃c implesset abla¬
ntilitate meliora. actu faciliora nu¬
mero pauciora. tanqͣm iusticia fid̾i
reuelata: et in lib̾tatem uocatis d̾i¬
filiis. iugo seruitutis ablato ꝙ du¬
i et carni declito ppło cõgruebat. I¬

Expanded text:
uo aduentu Christus inpleuisset. ablautilitate meliora. actu faciliora. numero pauciora, tamquam iustitia fidei reuelata et in libertatem uocatis filiis dei iugo seruitutis ablato. quod duro et carni dedito populo congruebat.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ sedeat. manũq suam suꝑ hu¬
merũ eius ⁊ ylia ducat. Sine aũ
difficillius sit ꝑtus. siue fetus in
utero mortius siue post ꝑtũ scd̃me
remansit: unicuiq ꝓprio subuen¬
endũ est medicine remedio. ¶¬

Expanded text:
eius sedeat, manumque suam super ueius sedeat, manumque suam super uterum eius et ilia ducat. Sive autem difficillimus sit partus sive fetus in utero mortuus sive post partum secundina remanserit, unicuique proprio subveniendum est medicine remedio.
Abbreviated transcription (Latin):
appinqͣuit. ꝑturiens ĩ bal¬
neo miti debet ⁊ in tina cotidie se¬
dere uentrem et costas cũ oleo sỹ
hñtia saporem ac lenientia su¬
mere. Cumq ꝑtus aduenit ho¬
ra. coste mulieris ⁊ ĩferiores ꝑte
inungi debent cũ oleo de aleheiri
et oleo sambacino calefcĩs: ip̃a
paulatĩ incedere. Qͤ postqͣm paꝵ
ambulau̾it sedeat. ⁊ pedes equa¬
lit̾ tendat. Seinde uͦ suꝑ utros
subleuet. ⁊ si dolor ꝑtus fortis
fu̾it nares ⁊ os apprehendendo
se p̾mat. Obstetͥx quo costas eiꝰ
extendat: ⁊ humeros yliaq in¬
ferius p̾mat. Et si diu taliter
se habuerit: iffidane unctuosũ
de pullis fc̃m in qͦ adeps galline
pinguis ⁊ anatis ponat᷑. in po¬
tu sumat. uinũq boni odoris
bibat. Si uͦ in ptu scd̃ina remã¬
sit. ꝓuocanda est cũ cõsidi ster¬
nutatio nares apprehendendo.
deat suꝑ scannũ. Cũq dolor cre¬
uerit spiritũ suũ arceat et ĩelu¬
dat. ⁊ ad intĩora impellat. In¬
fantem uͦ susceptura post tͥgum

Expanded text:
averit, parturiens in balneo mitti debet et in tina quotidie sedere, ventrem et costas cum oleo sysae bonum habentia saporem ac lenientia sumere. Cumque partus advenerit hora, coste mulieris et inferiores partes inungi debent, cum oleo dealcheiri et oleo sambacino calefactis, ipsisque paulatim insedere, que postquam parum ambulaverit, sedeat et pedes equaliter tendat, deinde vero super utrosque se sublevet et si dolor partus fortis fuerit, nares et os apprehendendo se premat. Obstetrix quoque costas eius extendat et humeros, iliaque inferius premat; et si diu taliter se habuerit, iffidebeg unctuosum de pullis factum, in quo adeps galline pinguis et anatis ponattu sumat, vinumque boni odoris bibat. Si vero in partu secundina remanserit, provocanda est cum confidi sternutatio, nares apprehendendo. deat super scamnum. Cumque dolor creverit, spiritum suum arceat, et includat, et ad interiora impellat: infantem vero susceptura, post tergum
Abbreviated transcription (Latin):
mundi st̃ qͦmͦ placeat uiro. s spe¬
ciosũ forma p̾ filiis hoĩm sic ama¬
uit. ut qͥa sicut maria carne illũ
cõciꝑe nõ posset: ei corde cõcepto ⁊
carnẽ integram custodit. H̃ gͥ a¬
am sublimitatis pede humilitar ᷤ:
descende nõ piguit adiacentes. Eo¬
na eiꝰ illi seruanda cõmittite: for¬
titudinẽ ur̃am ad illũ custodite.
Nc̃s mali ipp custodiente nor
cõmittitis: tãqmͣ remissũ ab illo
deputate ne modicũ uob̾ existima¬
tes dimissũ modicũ diligatis:⁊
fundentes pectora ⁊ publica nos
iactantia cõtempnantis. De uiri¬
b urĩs exꝑtis cauete. ne quia alip
ferre potuistis ĩflemini. De inexp¬
tis aut̃ orate ne supͣ qmͣ porestiss
re temptemini. Existimate aliqͥͦo
in occulto suꝑiores: qͥb estis ĩ ma¬
nifesto meliores. ꝑseuerantes in¬

Expanded text:
mundi, quomodo placeat uiro, sed speciosum forma prae filiis hominum sic amauit, ut, quia eum sicut Maria concipere carne non posset, ei corde concepto etiam carnem integram custodiret. Hoc am sublimitatis pede humilitatis. descendere non piguit ad iacentes. dona eius illi seruanda committite, fortitudinem uestram ad illum custodite. quidquid mali ipso custodiente non committitis, tamquam remissum ab illo deputate, ne modicum uobis existimantes dimissum modicum diligatis et tundentes pectora publicanos ruinosa iactantia contemnatis. de uiribus uestris expertis cauete, ne, quia ferre aliquid potuistis, inflemini; de inexpertis autem orate, ne supra quam potestis ferre temptemini. existimate aliquos in occulto superiores, quibus estis in manifesto meliores. cum ali
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓb uultꝰ. ñ ocłi uagi. ñ ĩfrenis lin¬
gua. ñ peculans risus. nõ scurilis
iocus. nõ uidecens hĩtus. ñ tumi¬
dus aut fluxꝰ ĩcessus. Hec addita uͥ
ginitati: angl̾icã uitã hoĩb ⁊ celi
mores exhibẽt ĩ t̾ris. Si nuptias ꝯtẽpsi¬
stis filioꝵ hoĩm. toto corde amate speciosũ¬

Expanded text:
 uultus, non uagi oculi, non infrenis lingua, non petulans risus, non scurrilis iocus, non indecens habitus, non tumidus aut fluxus incessus; iam ginitati, Angelicam vitam hominibus, et coeli mores exhibent terris. Si ergo nuptias contempsistis filiorum hominum: toto corde amate speciosu
Abbreviated transcription (Latin):
in singłis q̃ nobis mancipant᷑. us
nostri tarditas ⁊ ad motũ cełem
difficultas eqũ nob̾ adhibere ꝓuidẽ¬
tiam fecit. q̃ et ĩ ãnuis lanaꝵ red¬
ditib ea q̃ nature deerant supple-¬
menta ꝓspexit. Ex aliis qͦ causis
canũ natura suppleuit. ꝓcornib l¬

Expanded text:
in singulis quae nobis mancipantur usunostri tarditas et ad motum celerem difficultas, equorum nobis adhibere providentiam fecit, quin etiam annuis lanarum reditibus ea quae naturae deerant supplementa prospiciens: ex aliis quoque causis canum natura supplevit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
te dignus ẽẽ uideat᷑. Non eñ arma¬
tur ꝓductõe cornuũ nõ unguiũ uł
dentiũ tuitõne munit᷑: nͨ aliqͦ acu¬
leo letiferũ uirus infundit qͥbus
reb pleraq feraꝵ atq serpentiũ
in ultionẽ sui naliter instruunt᷑.
Nec pilis corpus obtegit᷑: cũ eũ qͥ
mis naturali ꝓuisione uallari o-¬
portet. ne ad eũstodiam sui alioꝵ
adminicłis ĩ diget. Nam leo qͥdem
salute uͥtut̾e naturalit̾ possidet: et
tauro sũt cornua. ⁊ ꝑnicitas lepori.
cuoq saltꝰ ⁊ c̾cus ĩtuitus. ⁊ aliis a¬
minalib magnitudo et cetis ꝓmi¬
nens oris officiũ. Uolatilib ⁊ pen¬

Expanded text:
te dignus esse videatur. Non enim armatur productione cornuum, non unguium vel dentium tuitione munitur, nec aliquo aculeo lethiferum virus infunditur; quibus rebus pleraque ferarum atque serpentium in ultionem sui naturaliter instruuntur; nec pilis corpus obtegitur, cum oportemis naturali provisione vallari, ne ad custodiam sui aliorum adminiculis indigeret. Nunc autemsalute sua virtutem naturaliter possidet; et tauro cornua sunt, et pernicitas lepori, cervoque saltus et certus intuitus, et aliis animantibus magnitudo, et caeteris prominens oris officium, quod p
Abbreviated transcription (Latin):
intellectiue aĩe intellectu ĩpractio
phantasmata ut sensibilia sunt.
Et ꝓsequit᷑ bonum et malũ ĩ phã¬
tasmatib. Sicut .n. aer idem in
cõꝑatum ad practicum intellectũ

Expanded text:
intellectivae enim animae intellectu practico phantasmata ut sensibilia sunt, et prosequitur bonum et malum in phantasmatibus. Sicut enim aër idem in comparatum ad practicum intellectum,
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Deinde ponit cõuenientiam ĩ¬
tellc̃s practici ad sensum cõmunẽ.
dicens ꝙ qñ sensus cõis est neg̾as
uel affirmans letũ uel triste. tũc
ĩmittat᷑ letum nel fugit triste. Cuĩ
ꝓbatio est ꝙ letari nõ accidit aĩa¬
lib nisi mediante sensibili accep
hiꝰ ptinens ad opus uel appetitũ
⁊ ñ ad apprehensionẽ tm̃. Iterũ fu¬
ga et appetitus in gn̾e sunt id̾ ĩ

Expanded text:
onit convenientiam intellectus practici ad sensum communem, dicens quod ‘quando sensus communis est negans aut affirmans laetum vel triste, tunc imitatur laetum vel fugit triste’. Cuius probatio est quod laetari non accidit animalibus nisi mediante sensibili acceptdi aliquid pertinens ad opus vel appetitum et non ad apprehensionem tantum. Item, fuga et appetitus in genere sunt idem in
Abbreviated transcription (Latin):
pulant᷑. Massagete ⁊ derbites mi¬
serrimos putant qͥ egrotatione mo-¬
cũ ad senectam uenint ugulatos
deuorant. rectius ẽẽ dicentes ut a se
potius qm a u̾mib assumantur.
Cibarini qͦs dilexerunt senes sus¬
pendunt in patibulo. hyrcani uo¬
lucrib ⁊ canib seminiuos ꝓieiĩt.
aspii isdem bestiis mortuos. Sci¬
te eos qui a defunctis amati sunt:
uiuos infodiunt cũ ossib mortuoꝵ.¬

Expanded text:
pulantur. Messagetae et Derbices miserrimos putant, qui aegrotatione morcum ad senectam venerint, jugulatos devorant: rectius esse ducentes, ut a se potius, quam a vermibus comedantur. Tibareni quos dilexerint, senes suspendunt in patibulis. Hircani volucribus et canibus semivivos projiciunt: Caspii iisdem bestiis mortuos. Scythae eos qui a defunctis amati sunt, vivos infodiunt cum ossibus mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
nis q̃ añ pcc̃m ĩ cõiugio officiũ fuit.
⁊ pt pcc̃m in eodem ꝓ remedio cõ¬
cessa est: sic utrobiq cõiungio ad¬
iungit᷑. ut cũ cõugio ip̃a sit. ñ con¬
iugiũ ex ip̃a. enIã et añ ipãm cõm¬

Expanded text:
nis quae ante peccatum in conjugio officium fuit, et post peccatum in eodem pro remedio concessa est, sic utrobique conjugio adjungitur, ut cum conjugio ipsa sit, non conjugium ex ipsa. Nam et ante ipsam co
Abbreviated transcription (Latin):
remitit᷑: ꝓ eodẽ deinceps cõiugan
firmũ stat ⁊̃ sic cõiugii sacram̃tũ:
cuiꝰ uͥtutẽ copula carnis sicut nõ
efficit cũ eadẽ. ita etiã si defu̾it tol¬
lere ñ potest. Talis itaq cõsensus
ĩdiuidualẽ uite cõsuetudĩem reti¬

Expanded text:
ab firmum stat etiam sic conjugii sacramentum cujus virtutem copula carnis sicut non efficit cum adest, ita si defuerit tollere non potest. Talis itaque consensus individualem vitae consuetudinem reti
Abbreviated transcription (Latin):
uent bella horrida feruent ossib
inclusa fremit et discordib armis.
Non simplex nͣa hõis. nã iuscen
limo. effigiata pͥmunt aĩmun
c̃õtra illa sereno. editus afflatur
nigrantis carce̾ cordis estuat. ⁊¬
sordes arcta int̾ iuncta recusar.

Expanded text:
ent bella horrida, fervent Ossibus inclusa: fremit et discordibus armis 664 Non simplex natura hominis: nam viscera limo Effigiata premunt animum: contra ille, sereno Editus afflatu, nigrantis carcere cordis Aestuat, et sordes arcta inter vincla recusat.
Abbreviated transcription (Latin):
humorales aut cõpłonales aut cõ¬
positõnales ex qͥb aduenit disposi¬
tio aduentu. nõ ꝑͥmo. scil mediã¬
te aliqͦ. Cause cõuincte sunt corꝑa
ue uͦ sunt cause nõ corꝑales ex qͥb
adueniunt dispõnes aduentu pͦ uł
opiũ cũ infrigidat. aut ẜ accidens
ut aqua frigida cũ calefacit eo ꝙ¬

Expanded text:
t compositionales, ex quibus advenit dispositio adventu non primo, sed mediante aliquo. Cause coniuncte sunt corporve sunt cause non corporales, ex quibus adveniunt dispositiones adventu primo, vel opium cum infrigidat: aut secundum accidens, ut aqua frigida cum calefacit, eo
Abbreviated transcription (Latin):
Orporis aũt humai¬
ni dispositõnes ẜ galienũ
sũt tres. Prima est sanitas q̃ ẽ dispõ
tõnes om̃s ꝓueniant ĩ columes
Scd̾a est egͣritudo q̃ est dispõ in corr¬
ꝑe hoĩs huic cõtraria. Tercia uͦ nͦ

Expanded text:
orporis humani dispositiones secundum Galenus sunt tres. Prima est sanitas, que est disptiones omnes proveniant incolumes. Secunda est egritudo, que est dispositio in corpore hominis huic cont
Abbreviated transcription (Latin):
ualescentiũ ⁊ pu̾ox. aut qr ambere
in uno temꝑe in duob copulate st̾
m̃bris. uel in uno m̃bro. s in duob
te ac situ. Aut qͥ est sanus in dua¬
bus qͣlitatib passiuis: et nõ in
duab actiuis. Aut nicissitudine
duaꝵ rex in duob tẽꝑib. ut qui¬

Expanded text:
um; aut quia ambe res in uno tempore in duobus copulate sunt membris; vel in uno membro, sed in duobus te ac situ; aut qui est sanus in duabus qualitatibus passivis et non in duabus activis; aut vicissitudine duarum rerum in duobus temporibus; ut
Abbreviated transcription (Latin):
sequentis comitatur nat᷑am huiꝰ
accidentis. aut remouetur essentia¬
liter nõ casu. et tunc erit ħ conceptio
adepta ex sensu et sillogisino. Quartũ
est u̾ba. q̃b facile assentit aĩa eo ꝙ

Expanded text:
sequentis comitatur naturam huius antecedentis, aut removetur essentialiter , non casu. Et tunc haec conceptio erit adepta ex sensu et syllogismo’. ‘Quartum est verba, quibus facile assentit anima, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
nes hĩtudĩem t̾mĩoꝵ in gen̾e et peneᷤ
hĩtudĩem eoꝵ in spe̾. Ex pͥmo mͥ egre¬
dietur modꝰ scd̃s. qui ꝑ se nota cõponit
statim oꝑĩabłia nõ componit ante
inuentõem medii termini. Habitu¬
do aũt t̾minoꝵ in sp̾e est duob mo¬
dis. Scilicet ꝑ modum ueritatis et
sic egredit᷑ modus t̾cius. et ꝑ modũ

Expanded text:
 in genere et penes habitudinem eorum in specie. Et primo modo egreditur modus secundus, qui per se nota componit statim, opinabilia autem non componit ante inventionem medii termini. Habitudo autem terminorum in specie est duobus modis, scilicet per modum necessitatis, et sic egreditur modus t
Abbreviated transcription (Latin):
druplicẽ. Prima est ꝙ intellẽs se¬
ꝑat unũqd̾q uniu̾saliũ a singła¬
rib abstrahendo intentiones eõꝵ
seqñtib eam et cõsiderat in quo cõ¬
ueniunt et in quo differunt. Et
eiꝰ ẽẽ est essentiale et eiꝰ accidẽtale ac¬
affirmatio uel negatio ꝑ se nota
percipiet. eꝓ aũt nõ fu̾it ita dim̃¬
tet qͦusq inueniat mediũ termi¬
nũ. Terriũ est acquire̾ ꝓposinones

Expanded text:
rum ‘prima est quod intellectus separat unumquodque universalium a singularibus abstrahendo intentiones eorumsequentibus eam, et considerat in quo conveniunt et in quo differunt, et cuius esse est essentiale et cuius accidentaleaffirmatio vel negatio per se nota, percipiet; quod autem non fuerit ita, dimittet | quousque inveniat medium terminum’. ‘Tertium est acquirere propositiones
Abbreviated transcription (Latin):
supplicãtem. nõ dep̾hensã ĩ adlt̾io
ñ sedẽte ĩ thelonẽo ñ supplicatõe plibli¬
caũ ñ negatẽ discipłm. nõ ꝑsecuto¬
rem discipłoꝵ: nõ ipõs crucifixores
tuos. In odore hoꝵ currimꝰ.¬

Expanded text:
hensam in adulterio, non sedentem 1337 in telonio, non supplicantem publicanum, non negantem discipulum, non persecutorem discipulorum, non ipsos crucifixores tuos. In odore horum currim
Abbreviated transcription (Latin):
¶orbi ex saturitate nimia con¬
citant᷑: multiq ĩpacĩam guleuo¬
mitu remediantꝰ ⁊ qd̾ turpit̾ ĩges¬
serunt: turpius egerunt. Hy potra¬
tes ⁊ in afforismis docet crassa ⁊
obesa corꝑa q̃ crescendi m̃suram
ĩpleuerint. nisi cito ablatione sã¬
gu̾is ĩminuant᷑: in ꝑalysim et
pessuma morboꝵ gu̾a erumpere
et idcirco neciam eẽ demptionẽ¬

Expanded text:
orbi ex saturitate nimia concitantur, multique impatientiam gule vomitu remediantur; et quod turpiter ingesserunt, turpius egerunt. Hippocrates in affobesa corpora, quae crescendi mensuram compleverint, nisi cito ablatione sanguinis imminuantur, in paralysim et pessima morborum genera erumpere; et idcirco esse necessariam demptione
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ nõ sentit᷑. Cõmunes cause
sanitati et egritudini ꝑticipate
sunt res nõ naͣles corpͥus mu-¬
tantes: qͦꝵ usũ sanitati etͣ egri¬
tudini ꝑticipate sunt res nõ nͣaͣleᷤ
corpus mutantes: qͦꝵ usũ sani¬
tͣaa cõgruũ ẽẽ oportet. Hee uͦ sũt
aer circundans nos. ex̾citum. fri¬
catio balneũ. cib ⁊ potus. somp¬
nus. ⁊ uigilie. mundatio corꝑis.
accidentia aĩe speculatio ꝙͦ cõsue¬
tudinũ ĩ hiis causis. Razi in al¬

Expanded text:
 nobis est. Communes itaque cause sanitati et egritudini; participate, sunt res naturales corpus mutantes, quorum usum sanitati congrsunt res naturales corpus mutantes, quorum usum sanitati congruum esse oporteret. He vero sunt aer circundans nos, exercitium, fricatio, balneum, cibus et potus, somnus et vigilie, mundatio corporis accidentia anime, speculatio quoque consuetudinum in his causis. Isi
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ cõmunes cãs eãs qͥb ꝑticipãt
sanitas et ĩfirmitas. Propria
uͦ biꝑtita est. Una est corpoꝵ q̃
sũt temꝑate cõplexionis et eqͣ¬
lis ꝑfecteq cõpositionis. Altera
uͦ corpoꝵ extra temꝑantiam po¬
sitoꝵ in cõplexione uel cõpositõ

Expanded text:
 communes causas quibus participant sanitas et infirmitas. Propria vero bipartita est, una: est corporum, que sunt temperate complexionis et equalis perfecteque compositionis: altera vero corporum extra temperantiam positorum in complexione vel compos
Abbreviated transcription (Latin):
aut in ultimo est ita ut om̃s
actiones naͣles ꝑfc̃e sint in idad
qͦd possibile est. Nec dico tẽꝑanti¬
am ĩ ultimo q̃ oĩno ueraciterq
fit in extremitate cũ eam nõ sit
inuenire. s q̃ ꝓpria est hõis.¬
aut est deficiens ab ea q̃ in ul¬
timo est. Ita tñ ut hic de fectus¬

Expanded text:
 in ultimo est ita ut omnes actiones naturales perfecte sint, in id ad quod possibile est, nec dico temperantiam in ultimo, que omnino veraciterque sit in extremitate cum eam non sit invenire. Sed que propria est hominis, est deficiens ad ea que in ultimo est, ita t
Abbreviated transcription (Latin):
Anxii nãq semꝑ ⁊ ad ip̃a letioꝵ no¬
ta suspensi qͦdam fluctuamꝰ inc̾to:
sꝑantes dubia ꝓ c̾cis. ĩcõmoda pro
scd̾is. caduca ꝓ solidis. nicħ hñtes
potestatis in arbit̾o firmitatis in-
uoto. plusq adu̾soꝵ doloꝵ frangi¬
mur: qm scd̾oꝵ fructu potim᷑. Cu.¬

Expanded text:
Anxii enim semper et ad ipsa letiorum vota suspensi, quodam fluctuamus incerto, sperantes dubia pro certis, incommoda pro secundis, caduca pro solidis, nihil habentes potestatis in arbitrio, firmitatis in voto: plus enim adversorum dolore frangimur, quam secundorum fructu potimur. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
dispositõ sit oĩm ꝑtiũ cõgruentia
da maior sit utilitatis hĩta rõ ꝙͣ
utilitatis cã creatũ : ꝙ nõ habeat
⁊̾ decoris locũ. Plus aũt id nobis
apparẽt. si numeros mensurax
qͥb inter se cuncta cõnexa sunt¬

Expanded text:
di, ita omnium partium congruentia do major sit utilitatis habita ratio, quam utilitatis causa, quod non habeat etiam decoris locum. Plus autem nobis id appareret, si numeros mensurarum, quibus inter se cuncta conexa sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
attingam tñ q̃ tantꝰ uir in doc¬
trinis nõ spreuit. Igit᷑ uite bre¬
uis signũ ponit: raros dentes.
plongos digitos. plũbeũ colorẽ.
pluresq in manu incisuras: nͨ
ꝑpetuas. Contra longe esse uite:
incuruos humeris et ĩ manu
duas incisuras longas hñtes et
plures qmͣ. xxxiiͦ. dentes aurib am¬
mͦ apo̾ nos trogus ⁊ ip̃e actor s ueriᷤ¬
simus. quos uerbis eius subiciam.
inlicant. Q̾ carnosos narib an¬
gulos hñt: malicie nota pͥuenti.¬

Expanded text:
attingam tamen, quia tantus vir in doctrinis non sprevit. 274 igitur vitae brevis signa ponit raros dentes, praelongos digitos, plumbeum colorem pluresque in manu incisuras nec perpetuas. contra longae esse vitae incurvos umeris et in manu unam aut duas incisuras longas habentes et plures quam XXXII dentes, auribus ammodo apud nos Trogus, et ipse auctor e severissimis, quos verbis eius subiciam: indicant; qui carnosos a naribus angulos habent, malitiae notam prae
Abbreviated transcription (Latin):
tenclitur aũt pͥncipalit̾ ad tria .s.
ad bonũ et ad actuale uel oꝑabłe
et ad appetitũ. Eonũ .n. est primũ
mouens. Primus aũt boni motꝰ
est eius cui sit iunctũ de ip̃o. Et h̾
est intellẽs practicꝰ: nõ in quantũ¬

Expanded text:
tenditur autem principaliter ad tria, scilicet ad bonum, et ad actuale sive operabile, et ad appetitum. Bonum enim est primum movens; primus autem motus boni est eius cui fit nuntium de ipso, et hoc est intellectus practicus non in quantu
Abbreviated transcription (Latin):
ta et boni rõ. Nec ibi fit excensio
ad ꝑticularia. nec ad appecitũ eo
ꝙ speculatinus nicħ actuale con
mͦ est ut actuale bonũ et appetibi
le. ⁊ scd̃o mͦ ut scibile de quo est ue¬
chil aut pax ꝓdest ad uͣtutem. uel¬
le autẽ ac ꝑseuerare in omĩb mul
medicos quidem studiose auliũt

Expanded text:
ita et ratio boni. Nec fit ibi extensio ad particularia nec ad appetitum, eo quod speculativus nihil actuale consmo enim modo est ut actuale bonum et appetibile . Secundo modo est ut scibile, de quo est hil vel parum prodest ad virtutem, velle autem et perseverare in operibus multmedicos quidem audiunt
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ nam. spuales uͦ eruditores
suos ꝓfusius ꝓpt̾ grãm: atq in
hũc modũ ad cet̾a q dei ordinatõ
ĩtendat amore t̾rain despiciẽs ce¬
sitoria tnͣsitorie: ⁊ ad id dũtaxat

Expanded text:
pirituales vero eruditores suos profusius, propter gratiam; atque in hunc modum ad caetera quaeque Dei ordinato intendat amore, despiciens tensitoria transitorie, et ad id duntaxat
Abbreviated transcription (Latin):
in secreco altoq silentio: tamdin sal¬
tem potest cogitari qm diu potest il¬
le cautꝰ aucliri. Tam̃ qd̃ inde rapu̾it.
et si transiẽs aspectus mẽtis et qͣsi
glutiens ĩuentre fit in memoria re¬
ruminare et ĩ disciplinã ꝙ sic clidi¬
cit traicere. Ex si fu̾it oĩmodo dele¬

Expanded text:
 secreto altoque silentio, tamdiu saltem cogitari potest quamdiu potest ille cantus audiri: tamen quod inde rapuerit etsi transiens mentis aspectus, et quasi glutiens in ventrem ita in memoria reruminare, et in disciplinam quod sic didicerit trajicere. Quod si fuerit omnimod
Abbreviated transcription (Latin):
gnitudo qͥdem capitis ut ĩnanis et
homulis. Magnũ enĩ caput cõti¬
net magnũ ce̾brũ: cuiꝰ multa frigi¬
ditas diu uincit calidũ cũ nut̾mẽ¬
to eleuatũ. ꝑ oppositũ aũt ꝑnitas
capitis pp̃ ꝑuũ cerebrũ et siccũ: erit
causa excitabilitatis facilis. Itẽ cau¬
sa ꝑ accidens est frigiditas cirra loq
digestionis ꝑ qmͣ nõ possũt eleuari
euaporationes ad caput sicut est in
melancolicis. ut p̾abitum est. Item
cã ꝑ accidens est motus uiolentus:
qui euocat aĩam ab interiorib ad
exteriora. Et sic etiam cã ꝑ accidens
est infirmitas: q̃ nõ ꝑmittit aĩam¬

Expanded text:
gnitudo capitis, ut in nanis et homullis. Magnum enim caput continet magnum cerebrum, cuius multa frigiditas diu vincit calidum cum nutrimento elevatum. Per oppositum autem parvitas capitis propter parvum cerebrum et siccum erit causa excitabilitatis facilis. Item, causa per accidens est frigiditas circa locum digestionis, propter quam non possunt elevari evaporationes ad caput, sicut est in melancholicis, ut supra habitum est. Item, causa per accidens est motus violentus, qui evocat animam ab interioribus ad exteriora, et sic etiam causa per accidens est infirmitas, quae non permittit animam
Abbreviated transcription (Latin):
excitatiua .s. per se et ꝑ accidens. Per
se cã est cõplemẽtũ digestionis: qr tc̃
segregat᷑ tenuis et purus sanguis
ab ĩpuro et corpulento et purus ele¬
uatur sursũ ĩpurus aũt descendit de¬
orsum. Primo eñi in pr̃icipio digesti¬
onis calor est uehemens et eleuat pu¬
rũ et ĩpurũ simul ad suꝑiora. Et pp̃
hoc in uigilia illa grossa fortificatꝰ
frigus cerebri expulso calido: et gra¬
uat sensus et facit sompnũ. Sang̾s
aũt subtilis eleuat᷑ in fine digestiõn
qnͣdo remittit᷑ calidũ: et ille de facile
descendit ꝑ uenas a capite qr nõ diu
manet ibi nec ĩfrigidat᷑ et inclucit ci
lidũ in neruos sensibiles et causat
uigiliam. Causa uͦ ꝑ accidens: mulu¬

Expanded text:
atis per se et per accidens. Per se causa est complementum digestionis, quia tunc segregatur purus et tenuis sanguis ab impuro et corpulento , et purus elevatur sursum, impurus autem descendit deorsum. Primo enim in principio digestionis calor est vehemens et elevat purum et impurum simul ad superiora , et propter hoc in materia illa grossa fortificatur frigus cerebri expulso calido et gravat sensus et facit somnum. Sanguis autem subtilis elevatur in fine digestionis , quando remittitur calidum, et ille de facili descendit per venas a capite, et quia non diu manet ibi, non infrigidatur et inducit secum calidum in nervos sensibiles et causat vigiliam. Causa vero per accidens
Abbreviated transcription (Latin):
S
a supplemento ex cõtraria
ꝑte iecoris ne nacua existeret quẽ
qͥdem ⁊̃ risus cãm fcm existimãt.
Nam splene ridemus felle irasci¬
mur: corde sapimꝰ. iecore amamꝰ
qͥb quatuor elementis cõstanti¬

Expanded text:
s a supplemento, ex contraria parte jecoris, ne vacua existeret, quem quidam risus causa factum existimant; nam splene ridemus, felle irascimur, corde sapimus, jecore amamus, quibus quatuor elementis constanti
Abbreviated transcription (Latin):
caro ium̃tum spc̃ erat. pp̃ea qrͣad
uidẽt ne defice̾t: et hoc solum fortas¬
sis tũc suffic̾e̾ potuisset. Nam mͦ p̾¬
ter pabulũ freno et caldarib nc̃ce
ht̃. Freno qͥdem ut furentẽ ⁊ p̾cipi¬
tent a malo cohibeat: calcarib aũ
ut ad bonũ faciendũ excitet pigrã
Tũc gͦ solũ pabulũ nũstrans. sñ
freno et calcarib suauiter portare¬
tur. ⁊ si forte frenũ ibi eẽt qͦ ꝑ se ĩ
pus hr̃et qr nõ eẽt pigra. nͨ choibe¬
ri qr nõ eẽt ĩpetuosa. Qͥa gͥ sp̃e ses¬
sor erat ĩiunctũ est ei offm ut iu¬
mento suo pabulũ ꝓuidẽt. Ne u̾o
ĩ illo exequendo si sola hoc p̾ceptõ¬

Expanded text:
caro jumentum spiritus erat. Propterea ad suo pabulum provideret ne deficeret: et hoc solum fortassis tunc sufficere potuisset. Nam modo praeter pabulum, et freno et calcaribus opus habet. Freno quidem ut ferventem, et praecipitem a malo cohibeat; calcaribus autem ut ad bonum faciendum excitet pigrum. Tunc ergo solum pabulum ministrans sine freno et calcaribus suaviter portaretur; et si forte frenum ibi esset quo per opus haberet quia non esset pigra; nec cohiberi, quia non esset impetuosa. Quia ergo spiritus sessor erat, injunctum est ei officium ut jumento suo pabulum provideret. Ne ergo in illo exsequendo si sola praeceptio
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ studio uita. humana si nõ peccas¬
set hõ ex̾cenda ⁊ colenda fuisset: n
inconuenierit̾ drͣ᷑. Pret̾ int̾na et spi¬
ritualia studia sapientie: ⁊ diuine
cõtemplatõis. foris ⁊̃ in t̾re cultura
siue in arando siue ĩseminando siue
Primũ hoĩem ñ ad laborẽ s ad delec¬
tatõem ex̾cendũ. ut ⁊ opꝰ eẽt ad dele¬
ctatõem: ⁊ exemplũ ad eruditionẽ
Sic nãq ext̾ior hõ ex̾cendus erat:¬
ut ab ip̃o studio ext̾ioris oꝑis forma
bñ excoleretur adhuc melior ẽẽ pote¬
rat q̃ culta fructus bonos daret: ne¬
glecta uͦ mala et noxia gͥmina ꝓfer¬

Expanded text:
quo studio vita humana si homo non peccasset colenda et exercenda fuisset; non inconvenienter dicitur praeter interna et spiritualia studia sapientiae et divinae contemplationis, foris etiam in terra culturas sive in arando, sive in seminando, sive primum homines non ad laborem, sed ad delectationem exercendum, ut et opus esset ad delectationem, et exemplum ad eruditionem. Sic namque exterior homo exercendus erat ab ipso studio exterioris operis, ut forma bene excoleretur adhuc melior esse poterat; quae culta fructus bonos daret, neglecta vero mala et noxia germina profer
Abbreviated transcription (Latin):
humiditates płime añ cõplemen¬
tũ fetus. ⁊ sic euasionẽ ĩueniat.
Causa porro uicinantiũ fit: ut si
ĩ uesica sit apostema uel aliud nocu¬
mentũ ex fixione neͤ ⁊ alui. aut sit
in intestino fex sicca płima uel a¬
postema uel colica alt̾ius generis
aut emorroides aut ragadie ani.
uel si mulieris ylia sint sb̃tilia.
Causa aũt hore ꝑtus est. ut si¬
sit fetus uelox in administracd̃e ꝑ
tus et ordinatõe. ⁊ nõ depastus est
a qͣlibet gͣuedine rei suꝑ se. Propt̾
cansas deniq p̾mitiuas fit. ut si for¬
te fiat frigus et inde fortis cõstrictio
inflatõem uentris et ĩflatõem mi¬
rach. aut si calor fiat fortis: et inde
fiat fortis mollificatõ u̾ͥtutis. Aut
si adueniat ei tͥsticia. uel si mulier
płimũ sit utens a romaticis fiat q
ma eiꝰ assidue attractõis ad suꝑiora.¬

Expanded text:
humiditates plurime ante complemenhumiditates plurime ante complementum fetus et sic evasionem inveniat. Causa porro vicinantium sit, ut si in vesica sit apostema, vel aliud nocumentum ex fixione nature, et aliis aut sit in intestino fex sicca plurima, vel apostema, vel cholica alterius generis, aut hemorrhoides, aut ragadie ani, vel si mulieris ilia sint subtilia. Causa autem hore partus est, ut si fetus velox in administratione tus et ordinatione, et non depastus est a qualibet gravedine rei super se. Propter causas denique primitivas fit, ut si forte fiat frigus et deinde fortis constrictio ificationem ventris et inflationem mirach. Aut si calor fiat fortis, et inde fortis fiat mollificatio virtutis; aut si adveniat ei tristitia, vel si mulier plurimum sit utens aromaticis, fiatque matrix eius assidue attractionis ad superiora
Abbreviated transcription (Latin):
pita: uel cõprimat eũ numeratis
embrionũ forsitan .n. in uno uentͤ
terea q̃n fit difficultas ꝑtus quia
mortuus est fetus. ideoq nõ fit ei
tus suũ: eiꝰq manꝰ suꝑ coxas płica¬
te sunt. Ꝙ fit pp̃ corruptõem motꝰ
embrionis. aut pp̃ multã inqͥetudi¬
nem ꝑientis. Ex hiis autẽ q̃ securi¬
tatẽ huiꝰ faciunt est ut inqͥetuto ꝑ¬
tus et dolor ad inferiora decliues sint
hanelitus qͦ sit bonus. ausauͥ
mr̃icis est: ut si sꝑma sit in qͣ cõan¬
gustetꝰ᷑ incessus. aut ualde sicta in qͣ
nõ sit lubricitas. aut cõstricta ual¬
de in creatione. aut pp̃ cõsolidationẽ
ab ulcerib ⁊ reliquiis sꝑ̾eb cõstrictõ¬
nis aut in ea sit aliqͣ malaꝵ eg̾tu¬
dinũ: sicut fleginon. aut ulcera uł
ragadie. uł emorroides ĩ mr̃ice Cau¬
sa u̾o scd̃ine fit: ut si nõ disrumpã¬
tur pp̃ suam grossitudĩem et ideo nͦ
fetus inueniat euasionem: aut si
rũpant᷑ ab eo uelocit̾ et egrediant᷑

Expanded text:
t eum numeratio embrionum; forsitan enim in uno ventre reterea quandoque fit difficultas partus, quia motus est fetus, ideoque non fit ei latus suum, eiusque manus super coxas plicate sunt. Quod fit propter corruptionem motus embrionis, aut propter multam inquietudinem parientis. Ex his autem que securitatem huiusmodi faciunt, est, ut inquietudo partus et dolor ad inferiora declives sint, anhelitus quoque sit bonus. Causa vero matricis est, ut si parva sit in qua coangustetur incessus; aut valde sicca, in qua non sit lubricitas, aut constricta valde in creatione, aut propter consolidationem ab ulceribus et reliquis speciebus constrictionis: aut in ea sit aliqua malarum egretudinum, sicut phlegmon, aut ulcera, vel ragadie et hemorrhoides in matrice. Causa vero secundine fit, ut si non disrumpatur propter suam crassitudinem; et ideo nec fetus inveniat evasionem. Aut si rumpatur ab eo velociter et egrediantur
Abbreviated transcription (Latin):
ifficultas uͦ ꝑtus fit. aut cã
p̾gnantis: aut cã fetus aut
mr̃icis aut scd̾ine. aut cã uicinã¬
tiũ ⁊ cõmunicantiũ. aut hore ꝑtͦ
aut obstetricis. aut pp̃ cãs pͥmi¬
tiuas. Causa p̾gnantis ut qñ stͥ¬
cta est aut debilis egritudines ⁊
famẽ passa. aut timida. aut ĩp̾¬
gnatõi uel ꝑtui nõ cõsueta. aut
est anus debilis. aut płl̾ime adipiᷤ
aut uehementis pinguedinis hñs
strictũ almezem: aut est ꝑue tole¬
rantie in dolore ⁊ cet̾is. ¶ausa fetꝰ
aut est pp̃ genus eiꝰ. femina nãz
penitus difficilioris est ꝑtus qmͣ
mascłs. aut pp̃ magnitudĩem eiꝰ
uel capitis ip̃ius. aut grossitudi¬
nem corꝑis eiꝰ. aut pp̃ multã eius

Expanded text:
ifficultas autem partus fit, aut causa pregnantis, aut causa fetus, aut matricis, aut secundine, aut causa vicinantium et communicantium, aut hore partus, aut obstericis, aut propter causas primitivas. Causa pregnantis, ut quando stricta est aut debilis, egritudines et famem passa, aut timida, aut impregnationi vel partui non consueta: aut est anus debilis, vel plurime adipis, aut vehementis pinguedinis, habens strictum almezem, aut est parve tolerantie in dolore et cetera. Causa fetus, aut est propter genus eius, femina namque penitus difficilioris est partus quam masculus: aut propter magnitudinem eius, vel capitis ipsius, aut crassitudinem corporis eius; aut propter multam eius
Abbreviated transcription (Latin):
de ul̾ frigide. aut humide ul̾ sicce.
aut est ĩ m̃bris gn̾atõis. ut in ma-¬
trice uł u̾ga uel ĩstrum̃tis sꝑmatis.
sicut est debilitas uł corruptõ: bre-¬
ĩ pͥncipiis. ut est t̾sticia uel timor.
dolores capitis. debilitas digestõis
⁊ sacietas nausiatã. Ad hoc .n. ut
cõceptio fiat: oportet ꝙ m̃bra dige¬
stionis ⁊ m̃bra sp̾itium sint for-
cia. Aut est pp̃ errorẽ accidẽtem: ut
qñ sꝑmatis emissio fit ante com¬
plem̃tũ: ut post illud siue qñ uir
⁊ mulier diu̾si sũt in coitus tẽpore.¬

Expanded text:
de et frigide, aut humide vel sicce: aut est in membris generationis, ut in matrice, vel virga: vel instrumentis spermatis, ut est debilitas aut corruptio, brein principiis, ut est tristitia vel timor, dolores capitis, et debilitas digestionis, et satietas nauseativa. Ad hec enim ut fiat conceptio, oportet quod membra digestionis, et membra spirituum fortia sint: aut est propter errorem accidentem, ut quando spermatis emissio fit ante complementum, aut post; sive quando vir et mulier diversi sunt in tempore
Abbreviated transcription (Latin):
salomon aut. Consida opa dei ce
nemo possit corrig̾e̾ quẽ ille despe¬
xit. Nec mirũ si a corde reꝓbo pͥ-¬
dicator minime audiat᷑ dum nõ
Hinc est .n. ꝙ cain et diuina uoce
ãmoni potuit et mutari nõ potu¬
it. qr exigente culpa malicie iã
intꝰ d̾s cor relinq̃rat: cui foras ad
testimoniũ u̾ba faciebat. Bñ aũ
subdit᷑. Si incluserit hoĩem: nul¬
lus est qͥ aꝑiat. Q̾a oĩs hõ ꝑ id
qͦd male agͥit. qͥd sͥ aliud qmͣ con¬
scĩe sue carcem facit. ut hunc aĩ
tẽ sibi cõtra pcc̃m᷑ intulit. ad eter
ne mortis supplicia ꝑuenit. ⁊ pe
ius de pcc̃o penituit qm peccauit.
Dicatur gͦ. Si incluserit hoĩem:
nullus est qͥ aꝑiat. Q̾a sicut ne¬
mo obsistit largitati uocantis:i¬
ta nullus obiuiat iusticie relinq̃¬
tis neludere ntacꝑ de est:elaniis
nõ aꝑire. Unde ⁊ ad moysen drͣ de
pharaone. Ego obdurabo cor eius
reꝓbũ ꝑ grãm nõ emollit᷑. Hoĩem¬
itaq recludit: quẽ in oꝑum suoxti

Expanded text:
t: Considera opera Dei quod nemo possit corrigere quem ille despexerit . Nec mirum si a corde reprobo praedicator minime auditur, dum nonHinc est enim quod Cain et divina voce admoneri potuit, et mutari non potuit, quia exigente culpa malitiae, jam intus Deus cor reliquerat, cui foris ad testimonium verba faciebat. Bene autem subditur: Si incluserit hominem, nullus est qui aperiat. Quia omnis homo per id quod male agit, quid sibi aliud quam conscientiae suae carcerem facit, ut hunc alitiae suae caecitate relinquitur, quasi intra semetipsum clauditur, ne evadendi jus de peccato poenituit quam peccavit. Dicatur ergo: Si incluserit hominem, nullus est qui aperiat. Quia sicut nemo obsistit largitati vocantis, ita nullus obviat justitiae relinquentis. includere itaque Dei, est clausis non aperire. Unde ad Moysen dicitur de Pharaone: Ego obdurabo cor ejus. fitque modo miserabili, ut quod exiSic videlicet reprobus Judas, cum mo
Abbreviated transcription (Latin):
carius cõpetur equs qmͣ seruus g̃ema
na qmͣ famula. Ita lib̾tate iudicandi
płimũ distat rõ cõsiderantis a ncẽta¬
te incdigentis: seu uoluptate cupien
cogitat et illa qͥd uerum lucimentis
apparrat uoluptas aũ qͥd iocundũ
anpio sensiuz blandiat exirctat. P
⁊ tm̃ uallet in natis rõnalib qͦdd̃am
uelut pondus uoluntatis et amoris
ferant᷑.¬
Igit᷑ aliter estimat ratõ alit̾ usus.
Nõ qͥdem estimat luce u̾itatis ut re¬
cto iudicio minora maiorib subdat.
¶sus aũ cõsuetudine cõmoditatis
plerũq inclinat᷑. ut ea płi̾s estim
q̃ u̾itas minora ẽẽ cõuincit. Cũ .n.

Expanded text:
carius conparetur equus quam seruus, gemma quam famula? Ita libertate iudicandi plurimum distat ratio considerantis a necessitate indigentis seu uoluptate cupientcogitat, et ista quid uerum luci mentis appareat. uoluptas uero quid iucundum corporis sensibus blandiatur expectat. Sed tantum ualet in naturis rationalibus quoddam ueluti pondus uoluntatis et amoris,ferantenim aestimat ratio, aliter usus. Ratio aestimat luce veritatis, ut recto judicio subdat minora majoribus: usus autem consuetudine commoditatis plerumque inclinatur, ut ea pluris aestimet quae veritas minora esse convincit. Cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
tiscat arentẽ rigant. Ecce qͦmͦ ĩ hũa¬
ni corꝑis fabrica iuncturas ossiũ iũ¬
cula neruoꝵ ligant ⁊ mecdullis intͦ
per fistulas tybiaꝵ diffusis canalia
corpus deducũt: ac deinde teneritude¬
nem carniũ cutis teginen ĩuoluit:
ut et rigor et ossiũ intͥnsecus corpus
sustineat et pellis munim̃ foris defẽ¬
dendo custodiat.

Expanded text:
tiscat arentem rigant. Ecce quomodo in humatiscat arentem rigant. Ecce quomodo in humani corporis fabrica juncturas ossium vincula nervorum ligant, et medullis intus per fistulas tibiarum diffusis, canalescorpus deducunt, ac deinde teneritudinem carnium cutis tegmen involvit, ut et rigor ossium intrinsecus corpus sustineat, et pellis munimen foris defendendo custodiat.
Abbreviated transcription (Latin):
prudentia: ut nõ solũ adĩuicem com¬
mune societatis uineulũ nõ dissipã
possint uitale nut̾mentũ submistiec.
Qͥd de humani corꝑis cõpage loqr.
at᷑ pr̃are ãminiełm sic oĩs naͣ se diligͥ.
et myro qͦdãmodo płium dissimilium
et ĩ unũ redactoꝵ cõcordia unã in oĩb
armoniã facit. Apta est gͦ ⁊ cõueniẽs
nõ uideat qͥs nõ miret᷑. Eece celi qͥ am¬
bitu suo cõcludũt omĩa qͦmͦ solidi st
et qiͣ ex ere fusiles: desuꝑ circũ qͣ oppãli
Terra uͦ in medio pondere suo liberta
semꝑ ĩmobilis ꝑseuerat ut cet̾a ĩ me¬
dio fluctuantia hirc soliditas celoꝵ
illinc t̾re stabłitas in unũ coherreant
⁊ cõstringant. ne citra legittimos tͥn¬
nos diffusa cõcordiam cliu̾sitatis dutũ¬
pant. Ecce qͦmͦ ꝑ uiscera telluris intͥnseꝰ
tracones aqͣꝵ sꝑsi. ⁊ foris ꝑ alueos suo
ad diu̾sa loca declucti intꝰ fatissentẽ ne
dissoluat᷑ cõglutinant: et foris ne fa-¬

Expanded text:
prudentia, ut non solum ad invicem commune societatis vinculum non dissipentpossint vitale nutrimentum subministrent. Quid de humani corporis compage loquar, atur praestare adminiculum? Sic omnis natura se diligit, et miro quodam modo plurium dissimilium et in unum redactorum concordia unam in omnibus harmoniam facit. Apta est ergo et conveniens non videat? quis non miretur? Ecce coeli qui ambitu suo concludunt omnia, quomodo solidi sunt, et quasi ex aere fusiles desuper circumquaque oppansi. Terra vero in medio, suo pondere librata, semper immobilis perseverat, ut caetera in medio fluctuantia, hinc soliditas coelorum, illinc terrae stabilitas in unum coarctent et constringant, citra legitimos terminos diffusa concordiam universitatis disrumpant. Ecce quomodo per viscera telluris intrinsecus tracones aquarum sparsi et foris per alveos suos in diversa deducti, intus fatiscentem ne dissolvatur conglutinant, et foris ne fa
Abbreviated transcription (Latin):
fcã sit et qmͣ apta qmͣ cõgrua qmͣ
decora: qm cunctis ꝑtib suis absolu¬
ta. in qua nõ solũ cõcordiam seruã
similia: s ea etiam q̃ creante potẽ¬
tia diu̾sa atq repugnantia. adeẽ¬

Expanded text:
a sit, quam apta, quam congrua, quam decora, quam cunctis partibus suis absoluta, in qua non solum concordiam servant similia, sed etiam quae creante potentia diversa atque repugnantia ade
Abbreviated transcription (Latin):
lia nõ accipiunt tm̃ cibi ꝙ uent̾ eo¬
lius. sicut fit in hiis que hñt pedes
paucos uł nullos. Alia est qi ta¬
lia aĩalia fere omĩa sũt testea. ⁊ cũ
testa semꝑ cõtinua debeat ẽẽ a dorso
descendens impediet motũ curnũ
si collectatõ eẽt ad dorsũ. Notandum
est ⁊ ꝙ om̃e aĩal organa ꝓcessiui
motus ht̃ paria. ⁊ ẜ nam motus

Expanded text:
lia non accipiunt tantum cibi quod venter eolia non accipiunt tantum cibi quod venter eolius, sicut fit in his quae habent pedes paucos vel nullos. Alia est, quia talia animalia fere omnia sunt testea, et cum testa semper continua debeat esse a dorso descendens, impediret motum crurium, si colligatio esset ad dorsum. Notandum etiam est quod omne animal organa processivi motus h
Abbreviated transcription (Latin):
dam cib est multũ sparsꝰ. ⁊ illaĩ¬
autem hñt corꝑa excellent̾ longa
et illa mouent᷑ a nulo uel costis.
quia si nat᷑a fecisset eis pedes fa¬
ctum fuisset corpus eoꝵ minus
ossium ita ꝙ impedita fuissent
spũalia et nut̾tiua eoꝵ. Si aũ
paucos pedes habuissent fuisset
corpus in alia ꝑte tractũ in t̾ra
et in alia ꝑte eleuatũ. Scribitur
tñ in libro de aĩalib de carabo et
cancro et aliis que multos hñt
pedes et dicuntur multipedia et
uermes multos hr̃e pedes ut erucã
et huiꝰ. S in omĩb himodi aĩalibꝰ
accidit cõtrariũ eiꝰ ꝙ est in bipedibꝰ
uel qͣdrupedib uel natatilib. In
omĩb .n. talibꝰ nicha q̃ iucariꝰ est
cerebri. qnͣtũ ad posteriorem ꝑtem
locus sp̃ualiũ est inferius. S in-
figunt᷑ in ip̃a pedes mobiles ꝑ lon¬
gitudinẽ totius corꝑis ex utraq
ꝑte. Et suꝑ illud disponũtur spña¬
lia et nutritiua. Causa aũt huiꝰ e̾
duplex. Quaꝵ una est ꝙ aĩalia ta¬

Expanded text:
est cibus multum sparsus, et illa inautem habent corpora excellenter longa, et illa moventur anulis vel costis, quia si natura fecisset eis pedes, factum fuisset corpus eorum ni|mis osseum, ita quod impedita fuissent spiritualia et nutritiva eorum. Si autem paucos pedes habuissent, fuisset corpus in aliqua parte tractum in terra et in aliqua parte elevatum. Scribitur tamen in libro de animalibus de carabo et cancro et aliis quae multos habent pedes et dicuntur multipedia , evermes multos habere pedes, sicut eruca et huiusmodi. Sed in omnibus his animalibus accidit contrarium eius, quod est in bipedibus vel quadrupedibus vel natatilibus. In omnibus enim talibus nucha, quae vicarius est cerebri , quantum ad posteriorem partem locus spiritualium est inferius. Sed in figuntur in ipsa pedes mobiles per longitudinem totius corporis ex utraque parte, et super illud disponuntur spiritualia et nutritiva. Causa autem huius est duplex. Quarum una est quod talia anima
Abbreviated transcription (Latin):
aũt oris altitudinis t̾cia ꝑs est: ab
imom̃to ad imas nares. Nasũ abi¬
mis narib ad finẽ mediũ suꝑcilioꝵ:
tĩndem ab eoꝵ aũt fine ad imas ra¬
dices capillox frons efficit᷑. Reliqua¬
qͦ membra suos hñt cõmensus ⁊ ꝓ¬
portiones. qͥb ⁊ antiqͥ pictores et sta¬
tuarii nobiles usi magnas laudes
collocatus fu̾it supinus manib ⁊ pe
datõem. utraꝵ q manuũ et pedum
natõ: in eo inuenit᷑. Nam si apedi¬
bus imis ad sũmũ caput mẽsura
do uti et altitudo

Expanded text:
autem oris altitudinis tertia est pars ab imo mento ad imas nares, nasum ab imis naribus ad finem mediûm superciliorum tantundem, ab ea fine ad imas radices capilli frons efficitur iquoque membra suas habent commensus proportiones, quibus etiam antiqui pictores et statuarii nobiles usi magnas et infinitas laudes conlocatus fuerit supinus manibus et pdationem utrarumque manuum et pedum natio in eo invenietur. nam si a pedibus imis ad summum caput mensum edo uti altitudo