comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃em ut pociꝰ multa saluentur ⁊
nos ꝑeamꝯ qͣmmultipeant ⁊ noc
saluemur. S considerate qm̃
dilectõnis ordo talis ñ ẽ ut añ
se diligat homo xp̃m suum. ciuo
dilectionem a sua trah̾e ⁊ forte iu¬
betur cumdicit᷑. iliges ꝓximũ
tuum sicut ceip̃m. Si enim ꝓxim̃
suum sicut seip̃m diligit. quomͦ
Si enimprorimunsium diligit
sicut seip̃m ꝓ fc̃o hoc illi caͣpit et op¬
tat qd̾ sibi. Si autem hoe illi eueĩ¬
re desiderat quod sibi. quomͦ illio
salutem desiderat. qui suam ꝑditi¬
bene cliligat ex et ꝓximum suũ.:
Si aũt płe se uult ut saluun fa¬
ciat ꝓximũ siumm non ẽ ordmnͣta
dilectio. quia nullam cõnuitatõẽ
dare pot̾ homo ꝑ animasua. hox
euimprimum a te inquirit deus.
ut animam tuam des illi. deinde
cet̾a adicias. Si quis pro isto:
dare uolueris ñ accipitur nͥ de¬
deris ⁊ istud. primum isteł. reliqͣ c̃
isto. Nonitaq dico duos aut tr¬
es aut quatuor homines.sz nec
cotum mund̃ contra amiã tua

Expanded text:
 ut potius multi salventur et nos pereamus, quam multi pereant, et nos salvemur. Sed considerate quoniam dilectionis ordo talis non est, ut ante se diligat homo proximum suum cujus dilectionem a sua trahere et formare jubetur, cum dicitur: Diliges proximum tuum sicut teipsum. Si enim proximum suum sicut seipsum diligit, quomodo Si enim proximum suum diligit sicut seipsum, profectu hoc illi cupit et optat quod sibi. Si autem hoc illi evenire desiderat quod sibi, quomodo illius salutem desiderat qui suam perditbene diligat et proximum suum. Si autem se perdere vult ut salvum faciat proximum suumdilectio, quia nullam commutationem dare potest homo pro anima sua. Hoc enim primum requirit a te Deus, ut animam tuam des illi, deinde caetera adjicias. Si quid pro isto dare volueris, non accipitur nisi dederis et istud. Primum istud, reliqua cum isto. Non itaque dico duos aut tres aut quatuor homines, sed nec totum mundum contra animam tuam
Abbreviated transcription (Latin):
celebratur m̃iori indeatur reuerẽ¬
tia colendum. s ħ duo ita ꝯuĩc¬
ta sunt in oꝑatc̾e salutis. ut msi
morte int̾ueĩ ente omnino sepa¬
ri nou pꝯsunt

Expanded text:
celebratur, majori videatur reverentia colendum, sed haec duo ita conjuncta sunt in operatione salutis, ut nisi morte interveniente omnino separari non possint
Abbreviated transcription (Latin):
nͣtionis num̾ientur. Namq ex
hiis palani intellige̾ ꝙ admod̾
uiteriores grado numerare de¬
beamꝰ. Generata quidem ꝑuã
les gradus quales isti comp¬
utant. non tantũ usq ad .ui.¬
grado ult̾i̾ores num̾andos esse
alios eẽ numerandos. ut ergo
ueridice leges sis et ueraces
sint canones. dicamo hoc qd̃

Expanded text:
nationis numerentur, namque ex nationis numerentur, namque ex iis palam eue gradus numerare debeamus. Generata quippe persoles gradus, quales isti computant, non tantum usque ad gradus numerandos esse alios numerandos. Ut ergo veridicae leges sint, et veraces sint canones, dicamus hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
aliam et aliam cãm alt̾am legu.
alt̾am canonum fi computatõ¬
nem. In legibꝰ siquidem ob in¬
cħ aliud iporum grad̾um mĩto
fcã ẽ insi ut hrditas uł successio
ab una ad alt̾am ꝑsonam int̾
consanguineos deferat᷑. hac gͥ
decã quia hr̃ditates neq̾unt
differri uisi de una ad alt̾am ꝑ¬
soãm. Ideo curauit secularis iꝑ¬
ator insingłis ꝑronis singłos
p̃sigẽ grado. Quia uero nupie
nonualent sine duabꝰ fiper¬
sonis. Ideo sacͥ canones duas¬
atrente at subtiliter fuerit ꝑspec¬
ca ⁊dem sensisse et eandẽ ẽe in oe
tentia atq ad eindem camuuin
conuieĩre manifestumer. Iusti¬
manus namq usq ad quem
gradum consanguinitas ip̃a
pduret. in suis legibꝰ nõ diffi¬
nunt. Canones uero ultra .uii.
nullam uum̾are gen̾atõe. Sex¬
co quippe gradu determinato.
in ip̃is legibꝰ subintulit impe¬
rator. hactemis ostendisse suf¬
ficiat quenia dinclũ gradꝰ cogi¬

Expanded text:
aliam atque aliam causam alteram legum, aliam atque aliam causam alteram legum, alteram canonum fieri computationem. In legibus siquiden ob nihil aliud ipsorum graduum mentio facta est, nisi ut haereditas vel successio ab una ad alteram personam inter consanguineos deferatur. Hac igitur de causa quia haereditates nequeunt deferri nisi de una ad alteram personam, ideo curavit saecularis imperator in singulis personis singulos praefigere gradus. Quia vero nuptiae non valent fieri sine duabus personis, ideo sacattente ac subtiliter perspecta fuerit, idem sensisse, et eandem esse in eis ntentia atque ad eumdem terminum convenire manifestum erit. Justinianus namque usque ad quem gradum consanguinitas ipsa perduret in suis legibus non definivit. Canones vero ultra septem nullam numeravere generationem. Sexto quippe gradu determinato in ipsis legibus subintulit imperator. Hactenus ostendisse sufficiat quemadmodum gradus cog
Abbreviated transcription (Latin):
nouit̾ exorta de gradibꝰ ꝯsan¬
guinitatis. qm̃ quidam legũ ⁊
canonum ĩpertiti. existimantes
eosdemppinquitatis gradꝰ ꝯͣ
sacros canones et eccłiasticum
morem nini̾are intuntur. nou.¬
o et mandito errore affirman
eorumuł filie inquarta. Nepo¬
ces. Gicunt deinceps uires ac
mulres int̾ se posse nuprialia ni¬
ra contrah̾re.⁊ adhunismoi ꝓpha¬
numerrorem confirmandumĩ
argumentũ assumunt seculares
leges quas iustimanus imꝑator
ꝓmulgauit de suocessiomiby cõ¬
sanguineorum. quibꝯ confisi ꝯ¬
tendẽ moliuntur frẽs in sccło gn¬
a du eẽ num̾ãtos. filios eorum
in quarto. Nepotes in sexto. sic se¬
nem genealogie tĩminantes. nu
tate disturbare nituntur. Nosuͦ
deo anmiente hanc q̃õnẽ discu¬
t̾e curauimꝰ in synodo habita ĩ
la t̾auensi consistorio conuocatis
ad hec opo ep̃is et cli̾cis. atq uidi¬
cib diuersarum ꝓunciaꝵ. We¬
niq diuuentilatis legib ⁊ sacͥs
canomib. distincte inuenimꝰ ob

Expanded text:
noviter exorta de gradibus consanguinitatis; quoniam quidam legum et canonum imperiti existimantes eosdem propinquitatis gradus contra sacros canones et ecclesiasticum morem numerare nituntur; novo et inaudito errore affirmanteorum vel filiae in quarta; nepontes. Dicunt deinceps viros ac mulieres inter se posse nuptialia jura contrahere, et ad hujusmodi profanum errorem confirmandum in argumento assumunt saeculares leges quas Justinianus imperator promulgavit de successionibus consanguineorum, quibus confisi ostendere moliuntur, fratres in secundo gradu esse numeratos, filios eorum in quarto, nepotes in sexto. Sic seriem genealogiae terminantes, numtate disturbare nituntur. Nos vero Deo annuente hanc quaestionem discutere curavimus in synodo habita in Lateranensi consistorio, convocatis ad hoc opus episcopis et clericis atque judicibus diversarum provinciarum. Denique diu ventilatis legibus et sacris canonibus, distincte invenimus ob
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ filium genu̾it et ido filius
ñ sit quipat ẽ. filiusq apre sit
genitus et idõ pr̃ ñ sit qui fuliꝰ
filius. s tantum pr̃is et filii sp̃c.¬
coequalis ⁊ ad trimttis ꝑtinẽs

Expanded text:
r Filium genuerit, et ideo Filius non sit qui Pater est, Filiusque a Patre sit genitus, et ideo Pater non sit qui Filius Filius, sed tantum Patris et Filii Spiricoaequalis et ad Trinitati
Abbreviated transcription (Latin):
onsiderandũ ẽ ⁊̃ hocm̃o qͦ¬
m̾o inuisibiles illas ⁊ sp̃ĩ¬
tuasos naturas in ocłãtur deus.
Si enim libi arbitrii sunt. faci¬
unt quod uolunt. ⁊ si faciunt
qd̃ uolunt quomo ex sina dei
peudet quod faciunt. Nam
si dicimiꝰ qm̃ ideco hoc faciunt
ꝙ uult ds. quia non aliud uo¬
lunt. aut ulłe possunt ꝙͣ qud̃
uult deus. qui rip̃m ulle tri¬
uint oieut posse creedit. hꝰ cst
⁊ si debonis aliquomio ccceditur.
de malis nulla ir̃e approbatur.
Ualis siquidez deus pottatem
cribuit solam non uoluntatem.
quialicet ex ip̃io ꝑmissiõe sit ꝙ
malum possunt. ex impiratione
tamen eius nonẽ ꝙ maliunu
olunt. Malarum enim uolunt᷑¬
tum orinator ẽ deus. non c̾ator¬

Expanded text:
onsiderandum est etiam hoc quomodo invisibiles illas et spirituales naturas moderatur Deus. Si enim liberi arbitrii sunt, faciunt quod volunt; et si faciunt quod volunt, quomodo ex sententia Dei pendet quod faciunt? Nam si dicimus quoniam idcirco hoc faciunt quod vult Deus, quia non aliud volunt aut velle possunt quam quod vult Deus, qui et ipsum velle tribuit si de bonis aliquando conceditur, de malis nulla ratione approbatur. Malis siquidem Deus potestatem tribuit solam non voluntatem; quia licet ex ipsius permissione sit quod malum possunt, ex inspiratione, tamen ejus non est quod malum volunt. Malarum enim voluntatum ordinator est Deus, non Creator
Abbreviated transcription (Latin):
at. Iusta dĩ mocłatõgub̾nat.
Hine consid̾amus quatuor
genales moclos gub̾nationis
diuine in p̃is. quib dispomit᷑
⁊ ordinantur in omnib que ag¬
unt. ut et ip̃amala que contra
deuiolunttem sunt quoel sunt.
quia non approluntur a deo qd̾
mala sunt extraeiꝯ dispositõe
non effluit. In quib hoc bonũ
est ⁊ placet quod ordinata oũt.
Mudatur ergo deus et irgit se¬
cundum suamuoluntͣtez eos ꝗ
praua ⁊ imusta uoluntate con¬
tra suam intuntur uolut᷑tͣe.
ut coducantur et clisponan tur
scclm ip̃am. qui surgunt contra
ip̃am ad perficiendũ quod illi
fieri placet. uolũtrͣe q̃ illi displicet.

Expanded text:
gubernat. Hinc consideramus quatuor generales modos gubernationis divinae in ipsis quibus disponuntur et ordinantur in omnibus quae agunt, ut et ipsa mala quae contra Dei voluntatem sunt quod sunt quia non approbantur a Deo quod mala sunt extra ejus dispositionem non effluant, in quibus bonum est et placet quod ordinata sunt. Et moderatur ergo Deus et regis secundum voluntatem suam eos qui prava et injusta voluntate contra suam nituntur voluntatem, ut conducantur et disponantur secundum ipsam qui surgunt contra ipsam ad perficiendum quod illi fieri placet voluntate quae illi displicet.
Abbreviated transcription (Latin):
tiam difficilimumẽ iuuenire pe¬
r culosissimũ defiuire. Ego cte
usq ad hoc tempo cum iñ satage¬
rem ad eorumindagine ꝑuẽi¬
ueniał iniquitatis ⁊̃ si ꝑreu̾et
ignoratur medus. ꝓst̾o ⁊ studi¬
um inmeliora proficiendi or¬
ando⁊ instando uigilantio ad
hibetur et faciendi demãmo¬
na iniquitͣtis ocõs amicos cͤa
non sꝑnitur. uerum istaliba¬
tio que fit siñ suis quibꝰq or̃o¬
nib siue incc̃elentib scĩs id
agit ut in ignem non mitta¬
tur et̾num ut ñ cum fu̾it minꝰ
pꝯ qͣntumẽq tempꝰ in de erua¬
tur.
De codem.

Expanded text:
tiam: difficillimum est invenire, petiam: difficillimum est invenire, periculosissimum definire. Ego certe usque ad hoc tempus cum inde satagerem ad eorum indaginem perveniuenialis iniquitatis, etiamsi perseueret, ignoratur modus, profecto et studium in meliora proficiendi orando et instando uigilantius adhibetur et faciendi de mammona iniquitatis sanctos amicos cura non spernitur. Verum ista liberatio quae fit sive suis quibusque orationibus sive intercedentibus sanctis, id agit ut in ignem non mittatur aeternum; non ut cum fuerit missus post quantumcunque tempus inde eruatur. De eodem
Abbreviated transcription (Latin):
caimale ut hiis qui ea
uiuũt nicħ ꝓsit ad capescendu
regnum celorum. largitas elem¬
osinaꝵ quib ⁊̃ iustorum susten¬
tatur inopia ⁊ fiunt amiciqui
in tab̾na eterna suscipiant nec
cambone ut ad tantam btĩtudi¬
uem adipiscendameis ip̃a suffi¬
repperiri istam sententiam uͥait.
facite ub̾ amicos de mammona ũ¬
quitatis ut et ip̃i recipiant uos
in ecn̾a taberna cula. Naincuz
elisios campos poeta ille describe¬
rec uͥ putant habitare aminas
bõꝵ. non solum ibi posuit eos q
ꝓpriis m̾itis ad illas sedes ꝓue¬
ire potuerunt. s adiecit atq
ait. quiqz sui memnores ꝓm̃eudo
fecerunt. ꝓrsus tanqͣm dicitur
eis quod freq̾ntatur ore xͥano
cum se cuiq sanctorum hũilis
quisq comendat et dicit. mem¬
or esto mei atq ut id eẽ posit ꝓ¬
merendo efficit. S quis iste sit
inclus.⁊ que sint ip̃a pecçata q̃
ita impediunt ꝓuentionẽ adie¬
giui dei ut tantum scorĩ amuico¬
rum mitis inpetrent indulgen¬

Expanded text:
alae, ut his qui eam uiuunt nihil prosit ad capessendum regnum caelorum largitas elemosynarum, quibus etiam iustorum sustentatur inopia et fiunt amici qui in tabernacula aeterna suscipiant, nec tam bonae, ut ad tantam beatitudinem adipiscendam eis ipsa suffireperiri istam Domini sententiam, ubi ait: Facite uobis amicos de mammona iniquitatis, ut et ipsi recipiant uos iElisios campos poeta ille describeret, ubi putant habitare animas beatorum, non solum ibi posuit eos qui propriis meritis ad illas sedes pervenire potuerunt, sed adjecit atque ait: Quique sui memores aliofecerunt. Prorsus tanquam diceretur eis quod frequentatur ore Christiano cum se cuique sanctorum humilis quisque commendat, et dicit: Memor esto mei atque ut esse possit promerendo efficit. Sed quis iste sit modus et quae sint ista peccata quae ita impediunt perventionem ad regnum Dei, ut tamen sanctorum amicomeritis impetrent indulgen
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ⁊ ppõiti ẽ. totum in ip̃a ẽ ⁊ ad ꝑ
ip̃a sũ bonũ sit sũ malu.⁊ nõ
tenetur ut inseet qͣnͣtum ĩ se
ẽ tantum tenet᷑. Cũ aũt ꝓmis¬
sio secuta fin̾̃t post ꝓpoĩtumiam
obligari incipit adu̾sus aliu.
spõsor ⁊ debitor fit ꝓmissiois sue.
bonũ ẽ. ⁊qr ꝓunsit. Si at malũ

Expanded text:
 totum in ipsa est, et ad ipsam sive bonum sit sive malum, et non tenetur nisi in se; et quantum in se est, tantum tenetur. Cum autem et promissio secuta fuerit post propositum, jam obligari incipit adversus alium sponsor, et debitor fit promissionis suae bonum est q
Abbreviated transcription (Latin):
tare aliquid. atq aliud ulle ꝙ
cogitauis. Nam zecgitare pot¬
es qd̾ nõuis. Ulłe aũt nĩ potes
nͥ cum placet id qued cogitan¬
is. U̾m aliqueciẽs contĩgit ut
id ꝙ scdin delectatc̃em placet.
secundum rõem non placeat.
ld̾ ut faciat ip̃m ꝙ delectat. Et
ẽ quidem in ip̃a delc̾tatõe qͣsi
quedam uoluntas fei. s ĩ ip̃a

Expanded text:
tare aliquid, atque aliud velle quod cogitaveris. Nam et cogitare potes quod non vis, velle autem non potes nisi cum placet id quod cogitaveris. Verum aliquoties contingit ut id quod secundum delectationem placet, secundum rationem non placeat, escat ad illud ut faciat ipsum quod delectat. Et est quidem in ipsa delectatione quasi quaedam voluntas facti, sed in ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ec uestis .i. tunca linea c̾ca
renes sortit̾ astrmgitur. uͭ
castitas sac̾clotis nullo incenti¬
uorũ estu dissoluatur. sic̃ scͥptũẽ.
Sint lumbi urĩ peuicti. uestis
quippe candicla mundiciã. zoñ
uero contine̾tiam sigͣt. ut illic ñ
sordesrat. ħ non eshiat uita spi¬
cam̃to quatuor coloribꝯ distĩcta
inuenitur .i. bisso. purpura iacĩc¬
to cocͦo. que naria int̾pretatõe. si¬
ue ad quatuor elementa quoꝵ
complexione natura humauͣ cõ¬
⁊ cohibeatur a fluxu uiciorũ. Siue¬
so quatuor perieipales itutes
animmi quibꝰ homo ex onũ paite cĩ¬
gi debet et imuit᷑ari. refferenda exis¬

Expanded text:
ec vestis, id est tunica linea circa renes fortiter astringitur, ut castitas sacerdotis nullo incentivorum aestu dissolvatur, sicut scriptum est: Sint lumbi vestri praecincti . Vestis quippe candida munditiam, zona vero continentiam significat, ut illic non sordescat, hic non effluat vita spior coloribus distincta invenitur, id est bysso, purpura, hyacintho, cocco, quos varia interpretatione sive ad quatuor elementa, quorum complexione natura humana con cohibeatur a fluxu vitiorum, sive quatuor principales virtutes animi, quibus homo ex omni parte cingi debet et mu
Abbreviated transcription (Latin):
fidei satis ẽ q̃ramus agngoẽ
et ea que curiositas sola per¬
scrutar suadet. desistamus ĩ¬
uestigare. Creaint deus aĩa
primi hominis deuichilo. ⁊ ĩ¬
spirauit ĩ eam corpori de tr̃a ꝑ
mat̾iam sumpto ⁊ formato.
dans ei sensum ⁊ discretioẽ
boni ⁊ mali. ut corpo ip̃m sͥ
scciatumꝑ sensum uiuificͣ¬
ret. per r̾one rege̾t. ⁊im pso
homine sensus eẽt subiect᷑
nem corpo mou̾etur persẽ¬
sunrõ antem libõ arbitrio

Expanded text:
fidei satis est, quaeramus agnoscere, fidei satis est, quaeramus agnoscere, et ea quae curiositas sola scrutari suadet, desistamus investigare. Creavit Deus animam primi hominis de nihilo, et inspiravit eam corpori de terra per materiam sumpto et formato, dans ei sensum et discretionem boni et mali; ut corpus ipsum sibi sociatum per sensum vivificaret, per rationem regeret, et in ipso homine sensus esset subjectus ionem corpus moveretur per sensum; ratio autem libero arbitrio
Abbreviated transcription (Latin):
creata fuit. ⁊ uũ c̾at a
fuit. ⁊ qualis c̾ata fuit. Nos uͦ
ciplices opiniones ꝑrequi suꝑ¬
uacuum ⁊ infructuosum estim̃¬
nius.⁊ hoc solum nob sufficẽ
putaiis.siea tr̃ que sentien¬
da sunt et asserendapponimꝯ.
Inhus ergo fides catholica hor¬
pcciꝰ elegit. et u̾itati mag̾ consẽ¬
taneum iudicauit. ut creclam᷑
ammamprimi hominis qñ fa¬
cta ẽ. ñ de preiacenti aliqua ma¬
frãm aprincipio qñ angłi fcĩst̃.
s postea cum corpꝯ ip̃m cuiin¬
fundenda fu̾at fuerat format¬
uinẽ ab ip̃o c̾atore simul ⁊ fcã
⁊ corpori acciatam. Utrum u̾o ĩ
corpore uł exͣ corpus c̾ãta sit.
qͣuto difficiliꝯ ẽ scire tantom¬
inus peticulosumẽ ignorare.
neq uero in hoc iugenium ho¬
minis approbandum estimet᷑.
o hiis que difficilia sunt perti¬
nacit̾ insistit. S pociꝰ si ea q̃
ꝯcienda sunt prudent discer¬
nit. equalis enim stulticie ẽ p̃¬
sum̾e in hiis que non pꝰsĩt
sciri. ⁊ defic̾e̾ inhiis que non de¬

Expanded text:
creata fuit, et unde creata fuit, et qualis creata fuit, nos ver tam multiplices opiniones prosequi supervacuum et infructuosum existimamus; et hoc solum nobis sufficere putamus si ea tantum quae sentienda et asserenda sunt proponimus. In his ergo fides catholica hopotius eligit, et veritati magis consentaneum judicavit, ut credamus animam primi hominis quando facta est, non de praejacenti aliqua maa principio quando angeli facti sunt, sed postea cum corpus ipsum cui infundenda fuerat formatum est ab ipso creatore simul et factam et corpori sociatam. Utrum vero in corpore an extra corpus creata sit, quanto difficilius est scire, tanto minus est periculosum ignorare. Neque vero in hoc ingenium hominis approbandum existimetur, si in iis quae difficilia sunt pertinaciter insistit; sed potius si ea quae scienda sunt prudenter discernit. Aequalis enim est stultitiae praesumere in iis quae non possunt sciri, et deficere in iis quae non de
Abbreviated transcription (Latin):
Ex scripta tria continet. p̃¬
cepta. Sacramenta. ꝓmissa.
in preceptis ẽ mitũ. In promis¬
sis ẽ m̃itũ p̾mium. In sacramẽ¬
fuat:. ad promissa. S quia hȯ
pse infirmꝯ erat uen̾unt sacra¬
meuta media in t̾precepta et
pmissa que illuz adinuarent ⁊
io pcepta ꝑficienda ⁊ ad pmissa
obtinenda. Sub lege naturali
panca erant sacramenta. Sb
accessiss totum eccupau̾at mor.¬
bꝰ q̃m totum relinq̃rat salus.
⁊ apposint incorpore gn̾s huãi.
In primis pauca antidota. ⁊ pa¬
ucis mẽbris. hoc ẽ pponis pau¬
cis ut paulatiz morbo defice̾t
et salus creoet. postea sub lege
scuipta plura remedia contulit
sacramenta. duo p̾cepta. & tͥ nõ
uis fi alii ne feceris. Et quecq̃
uultis ut faciant uob homi¬
nes eadem ⁊ uos facite ilł. Tria
sac̾menta. decune oblatd̃es ⁊
aacrificia. Necime in portiõibꝰ
oblationes in reb. Sicrificia
in animalibꝰ. Sub lege scrip¬
ta multa fu̾nt p̾cepta ⁊ sacram
enta multa. p̃cepta enim legis

Expanded text:
ex scripta tria continet: Praecepta, sacramenta, promissa. In praeceptis est meritum, in promissis est praemium, in sacramenfuerat ad promissa. Sed quia homo per se infirmus erat, venerunt sacramenta media, inter praecepta et promissa quae illum adjuvarent, et ad praecepta perficienda, et ad promissa obtinenda. Sub lege naturali pauca erant sacramenta, sub accessisset, totum occupaverat morbus, quem totum reliquerat salus. Et apposuit in corpore generis humani in primis pauca antidota, et paucis membris, id est paucis personis, ut paulatim morbus deficeret et salus cresceret. Postea sub lege scripta, remedia plura contulit, sacramenta. Duo praecepta: Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris . Et quaecunque vultis ut vobis faciant homines, eadem et vos facite illis . Tria sacramenta: decimae, oblationes, et sacrificia. Decimae in portionibus, oblationes in rebus, sacrificia in animalibus. Sub lege scripta multa fuerunt praecepta, et multa sacramenta. Praecepta enim legis
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. cuius participatõ in
nomine designatur. quĩ axp̃o
tis participib suis secundum
pleni tudinem accepit. et cunc¬
tis participibꝰ suis qĩ caput
membris secundũ participa¬
coe̾m transfudit. Sicut unguẽ¬
tumin capite. quod decceudit a
capite in barbam. ⁊ deiũ usq in
oram. hxc ẽ in extremitatemues

Expanded text:
accepit. Cujus participatio in nomine designatur, quando a Chteris participibus suis secundum plenitudinem accepit, et cunctis participibus suis quasi caput membris secundum participationem transfudit . Sicut unguentum in capite quod descendit a capite in barbam, et deinde usque in oram , hoc est extremitatem
Abbreviated transcription (Latin):
celia sancta corpo xp̃i est.
ca si de una et sanctificata. h
corporis membra. singłi quiq
unam. Quenia dincdum aũt
in corpore humauo singula
q̃q membra propria ac discre
s soli agit qued solum agit. s̾ ĩ
corpore see ecc̃e dona grãrim
distributa sunt. et tñ unꝯꝗsq
lus h̾t. Soli ceuli uident et tñ
sͥ solũmͦ non uident. s toti cor¬
pori. Sole aures audiunt ⁊s̾
bulant.s toti corpori.⁊ ad hũe
modum unumqd̃q qd̾ ħt solũ
inse. non ht solumin̾o pp̃se qua¬
cinus secundu dispensation¬
em optimi largitoris ⁊ distri¬
butoris aapientis simi. singła
suit omnium. ⁊ om̃ia singulo¬
rum. Quisꝗs ergo donum.
gracie dei ꝑcipere meruit. siat
non ãse solum pertin̾e ꝙ ht. ⁊̃ si¬

Expanded text:
esia sancta corpus est Christi ta fide una, et sanctificata. Hujus corporis membra singuli quiqueunam. Quemadmodum autem in corpore humano singula quaeque membra propria ac discretque non sibi soli agit quod solum agit, sic in corpore sanctae Ecclesiae dona gratiarum distributa sunt, et tamen unusqulus habet. Soli enim oculi vident; et tamen sibi solummodo non vident sed toti corpori. Solae autem aures audiunt nec bulant, sed toti corpori. Et ad hunc modum unumquodque quod habet solum in se non habet solummodo propter se quatenus secundum dispositionem optimi largitoris, et distributoris sapientissimi, singula sint omnium, et omnia singulorum. Quisquis ergo donum gratiae Dei percipere meruit sciat non ad se solum pertinere quod
Abbreviated transcription (Latin):
Imlirde qui sp̃ualem ht̃ cõ¬
patrem geñ eiꝰ si non ꝓhi¬
betur. de illa dunitaxͣt filia qͣm
ip̃e de sa crofonte non suscepit.
Spĩalium quoq parentum .i.
compatrum filii uł filie añ siũ
post compr̃intatem geiti le¬
gittime coniungiposunt. pret
illas ꝑsoas quibus comp̃res

Expanded text:
ione qui spiritualem habet compatrem, gener ejus fieri non prohibetur; de illa duntaxat filia quam ipse de sacro fonte non suscepit. Spiritualium quoque parentum, id est compatrum filii vel filiae ante sive post compaternitatem geniti, legitime conjungi possunt. Praeter illas personas quibus co
Abbreviated transcription (Latin):
dominꝰ qui sunt eio. horũ fites
que perclilectionem oꝑatu. hoꝵ
ficit. aut oi qui sunt quorũ de¬
ficit. reparatur anteꝙ̃ uita ista
fimiatur ⁊ deleta que int̾curuert̃
nuquitt̃e. us infine ppeueranti¬
a deputatur. Qui uero geuerͣ¬
eos uitey̾lis sinis iue̾iat. ꝓ¬
cul dubio neculo tempor e quo
bene pieq urceiant iistorum
uimero computandi sant fõ
enun sunt amassa ssla ꝑdiei õs.
s̾cientia dei et p̃destinatione dis¬
eos elctos cran c̾dunt et papti¬
antur et sodm dñ uinunt. plane
dicunt᷑ elcti anegcientib quid
fu turi sunt. ñ ab illo qui eos n¬
ouit non habere ꝑreuerãtiã que
ad bt̃amuitam pelucit. ełeto ecit¬
q illos itastare ut p̃scierunteos¬
ce casuros. hic si ame queratur
cur eis deus preuerantiã non
ponteo. Rndeant et ip̃i si posiit.¬
cur illos deus cum fidelit ⁊ pie
uiu̾ent. ñ tẽ de uite hꝯ periculis
rapuit. ne malicia mutaret in¬
cellectum eorum. ⁊ ne fict̾o decipet
animas eonim. Utriun hoc in po¬

Expanded text:
 fides, quae per dilectionem operatur , ficit, aut si qui sunt quorum deficit, reparatur antequam vita ista finiatur, et deleta quae incurrerat iniquitate, usque in finem perseverantia deputatur. Qui vero perseveraeos vitae hujus finis inveniat, procul dubio nec illo tempore quo bene pieque vivunt in istorum numero computandi sunt: non enim sunt a massa illa perditionis praescientia Dei et praedestinatione diselectos cum credunt, et baptizantur, et secundum Deum vivunt? Plane dicuntur electi a nescientibus quid futuri sunt, non ab illo qui eos novit non habere perseverantiam quae ad beatam vitam perducit electos, scitque illos ita stare, ut praescierit esse casuros . Hic si a me quaeratur, cur eis Deus perseverantiam non pondeo. cur illos Deus cum fideliter et pie viverent non tunc de vitae hujus periculis rapuit, ne malitia mutaret intellectum eorum, et ne fictio deciperet animas eorum? Utrum hoc in po
Abbreviated transcription (Latin):
qui dempetrus intus ĩ corde ha¬
buit. si quod foris loq̃batur in
ore loquebatur. quitus incor¬
de dommabatur. Qincorrege¬
bat linguam mouebat. S di¬
cent foite. spc qui dem dñi re¬
cessit. S caritas remansit. Con¬
siderate utrum u̾itas hoc dcm̃ pa¬
ciatur. Apłs dicit. caritas diffus¬
a est incordibo urĩs ꝓ sp̃m sanctũ¬
qui datus ẽ uobis. Nos carita¬
temnon habemo. nisi in quantũ
sp̃m sc̃m habemus. ⁊ tudicis qr re¬
cedente et abrente sp̃usco carit¬
as mauet: Et dicunt quid gͦ
nulla scintilla pietatis. nlla as¬
fectio dilectionis in dauid zi
pecro remansit. qũ alter moles
ore fractus quodanmꝰ utq in¬
uictus peccauit. inm o uolun¬
tarie ut̾q peceauit. qr siuolu¬
issent ut̾q ñ peceassent s qr
semetip̃os magis qͣm deum di¬
lexerunt suam peciꝰ qͣm deiuo¬
uintatem impleuerunt. Caro
aliud suadebat. et aliud deus
p̃cipiebat et eleg̾iuit mag̃ obe¬
dire cari qͣm c̾atori. Si uoluiss¬
ent carius uoluntatem cõtẽp¬

Expanded text:
quidem Petrus intus in corde habuit; sed quod foris loquebatur inore loquebatur, qui intus in corde dominabatur. Qui cor regebat, linguam movebat. Sed dicent forte: Spiritus quidem Dei recessit, sed charitas remansit. Considerate utrum veritas hoc dictum patiatur. Apostolus dicit: Charitas Dei diffusa est in cordibus nostrisqui datus est nobis . Nos charitatem non habemus, nisi in quantum Spiritum sanctum habemus; et tu dicis: quod recedente et absente Spiritu sancto charitas manet? Et dicunt: Quid ergo? Nulla scintilla pietatis, nulla affectio dilectionis in David et in Petro remansit, quando alter molestore fractus, quodammodo uterque invitus peccavit. Imo voluntarie uterque peccavit; quia si voluissent utrique non peccassent. Sed quia semetipsos magis quam Deum dilexerunt, suam potius quam Dei voluntatem impleverunt. Caro aliud suadebat, et aliud Deus praecipiebat; et elegerunt magis obedire carni quam Creatori. Si voluissent, carnis voluntatem contemp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si fuissent er nob̾. ꝓmansissẽt
utiq nob̾eum. Et quid aliud
dicit. nisi nou erant filii ⁊̃ qñ
erant iuprofessione et noĩe filio¬
rum. non quia iusticia simula¬
Seq etum ait. Nainsi fuissent
er nob ueram non sicta iustiei
am tenuissent utiq nobcũ.
qm̃ qui uere filii sunt p̃sciti ⁊p̃des¬
tinati.⁊ scd̾m ꝓpoitum uorati oũt
ut sint elecci. Non eĩ periit filio
ꝓmissiouis s ꝑditionis. ac per
hec nullus p̃destinatoru ex bono
in malum mutatus fuit hanc ui¬
datus. ut ñ peat. s hãt uitam
et̾uam. de quibz ait iohannes¬

Expanded text:
d si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum . Et quid aliud dicit, nisi non erant filii etiam quando erant in professione et nomine filiorum? Non quia justitiam simulaNeque enim ait: Nam si fuissent ex nobis, veraam tenuissent utique nobiscuquoniam qui vere filii sunt praesciti et praedestinati et secundum propositum vocati sunt, ut sint electi. Non enim periit filius promissionis, sed perditionis. Ac per hoc nullus praedestinatorum ex bono in malum mutatus finit hanc vidatus, ut non pereat, sed habeat vitam aeternam. De quib
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Et forte cumeo etat. s in
eo ñ erat. Cum eo erat ad cus¬
cediam. s in eo nõ erat adiusti¬
ciam. Non emintunc iustus erͣt
tratus erat. n ad eumtunc per¬
tinut quod scriptum ẽ. Iustus
in die septies eadit. tiñ iusti n¬
ut peccando nõ periret. nllate¬
nus tñ sic eratut dampna błr
non peccaret. Siile ẽ qd̾ de
petronegante asserere negãt᷑
conant᷑. ꝙ etiam tune caritate

Expanded text:
ret et forte cum eo erat, sed in ret et forte cum eo erat, sed in eo non erat. Cum eo erat ad custodiam, sed in eo non erat ad justitiam. Non enim tunc justus erat tratus erat, neque ad eum tunc pertinuit quod scriptum est: Justus in die septies cadit, et tamen justi nut peccando non periret; nullatenus tamen sic erat, ut damnabiliter non peccaret. Simile est quod de Petro asserere negantes conantur, quod etiam tunc charitate
Abbreviated transcription (Latin):
as recessit. qu̾o sp̃c domini re¬
mansit e Quai u̾o sp̃r dominise¬
cundum multa alia remane
non potu̾it. etiam si ẜ donu
caritatis caritatis recessit. Nõ¬
ne ⁊ in illis siue cum illis teu¬
net quos cadentes custodit
ne peant. quos tamen stãtes
non custelit necatant. Iustꝰ
cum ceciterit non collidetur¬
quia dominus supponit ma¬
minisuam. Quid ergo si p̾cẽs
erat dominꝰ stanti quare lapco
est. et si psens non erat cadenti
collisusnon ẽ. quia cecidit super
manum. si manꝯ super eũ cecidis¬
s. collisus fuiss. Qui cecrõit inqt¬
suꝑ faciem lapidemistum confrĩ¬
getur. suꝑ q̃ aũt occiderit contẽt
eum. pp̃ hoc ergo domiꝰ manun¬
suam non iacenti superposint.
ut prem̾et. s suppõuit ut releu¬
aret. Supposuit ut adiuuando
repararet. ñ supposuit ut uidi¬
cando condempũret. Sic itaq
spe dominiñ recessit adauid.
quia cum eo erat. ut abeuntez
re duce̾t. ⁊ penitentem iustifica¬

Expanded text:
as recessit, quomodo spiritus Domini reas recessit, quomodo spiritus Domini remansit? Quasi vero spiritus Domini secundum multa alia remanere non potuerit, etiamsi secundum donum charitatis recesserit. Nonne et in illis sive cum illis remanet quos cadentes custodit ne pereant, quos tamen stantes non custodit ne cadant? Justus cum ceciderit non collideturquia Dominus supponit manum suam . Quid ergo? Si praesens erat Dominus stanti, quare lapsus est! Et si praesens non erat cadenti, collisus non est; quia cecidit super manum. Si manus super eum cecidisset collisus fuisset: Qui ceciderit, inquit, super lapidem istum confringetur, super quem autem ceciderit conteret eum . Propter hoc ergo Dominus manum non jacenti superposuit, ut premeret; sed supposuit, ut relevaret. Supposuit ut adjuvando repararet, non superposuit ut judicando condemnaret; sic itaque spiritus Domini non recessit a David, quia cum eo erat, ut abeuntem reduceret, et poenitentem justifica
Abbreviated transcription (Latin):
que sua sunt. qñ aliena rapũt᷑.
ostendant mͥ sion posunt ħͥ di¬
lectõem que plenitudo legis est.
Uͥ ⁊p̃cepta legis molantur. etiꝯ
nature corrumpitur. lex dicit.
ñ occites. ñ mechabetis. ñ ecc̃u¬
pisces urorem ꝓximi tui. Sica¬
ritas legis hic est. plenituto le¬
gis hic ẽ. Si plenitudo legis ẽ.
lia facientez caritatem habuisse
dñt. quare non ⁊̃ in hoc faciẽdo
nich pecrasse dñt q̃uia ocripturͣ
dicit. Qui natus ẽ ex dõ ñ pec¬
oat. Et quia rursum alibi dr̃
habe caritatem. ⁊ facqeꝗduis.
Si eĩ hoc uerumẽ ꝙ talia faciẽtes
caritatez retin̾e pꝯsunt. cũ hiis
qui caritatez hñt quicquid ag̾e
cc̃ce ditur ꝓfc̃õ quicquid eg̾i̾nt
prr̃m non ẽẽ comprobatur. Eãt
ergo nunc cum caritate sua et
faciant quiequid uolunt quia
magnos defensores hũt aliq
qui dem defendentes ꝙ carit̾¬
tẽ non amittant. alios autez
cõcetentes ut quicquid uolũt
cum caritate faciant. s dicũt
die et deinceps: Sienum carit¬

Expanded text:
quae sua sunt, quando aliena rapiuntur. Ostendant mihi hic si possunt dilectionem quae plenitudo legis est, ubi et praecepta legis violantur; et jus naturae corrumpitur. Lex dicit: Non occides. Non moechaberis. Non concupisces uxorem proximi tui . Si charitas hic est, plenitudo legis hic est. Si plenitudo legis est, lia facientem charitatem habuisse dicunt; quare non etiam in hoc faciendo nihil peccasse dicunt, quia Scriptura dicit: Qui natus est ex Deo non peccat ; et quia rursum alibi dicitur: « Habe charitatem et fac quidquid vis? Si enim hoc verum est quod talia facientes charitatem retinere possunt, cum iis qui charitatem habent quidquid libet agere conceditur, perfecto quidquid egerint, peccatum non esse comprobatur. Eant ergo cum charitate sua et faciant quidquid voluerint; quia magnos defensores habent alios quidem defendentes, quod charitatem non amittant, alios autem concedentes, ut quidquid volunt cum charitate faciant. Sed dicunt: die et deinceps? Si enim charit
Abbreviated transcription (Latin):
ex dõ ñ peccat. dauid grauit̾ pec¬
cauit. S quia ex dõ natus ad so¬
cietatem filionum dei ꝑtinebat.
non pecrauit usq ad mortez.s
uemam penitendo m̾uit. De hoc¬

Expanded text:
 Non peccat. David graviter peccavit, sed quia ex Deo natus ad societatem filiorum Dei pertinebat, non peccavit, ad mortem, sed veniam poenitendo meruit. Se
Abbreviated transcription (Latin):
qones finem accipere. sitũ anẽ
int̾rogant utrum dauid ⁊ petrꝰ
dampnari debuissent. si aũ pei¬
tentiam inpceis sius mortu fu¬
issent. Q̾ questio quali reusione
digna sit utnamuideposent. Qrͣ
enim perire ñ debuissẽt. siiupcc̃is
suis mortui fuissent.s penre ĩq¬
uiit non potuerunt qũ adint¬
am p̃destinati fu̾it. quare gͦ ñ
similit̾ non peccare ñ potuerũt.
qm̃ peccaturi p̾ritifuerũt: Si eł p̃¬
destinatio impediri non potest:
tateni: nec p̃destinato tampna¬
cõis tollit possibilitatem. uis ad¬
huc au dire quid dicat augꝰ. qr
diligunt. ⁊ qui sunt qui perse¬
u̾aturi sunt. ⁊ quesit unitas di¬
dilectõnis. ⁊ que sit unitas p̃.¬
destinatõis. Scuno quĩ diligẽ¬
ꝯuũ. s deiqui ⁊̃ p̃destinati atq
ut etramsiqui eorum deuant et
exobitant. etiam hccip̃m eis faciat
ꝓsicẽ in bonum. quia humilior¬
es redleunt atq dectiores. hoꝵ
siquisq̃ petit. fallitur deus. ⁊ ui¬
cio humano uincitur. Q ueo eo¬

Expanded text:
n finem accipere poterant. Interrogant utrum David et Petrus damnari debuissent, si ante poenitentiam in peccatis suis mortui fuissent. Quae quaestio quali responsione digna sit utinam videre possent! Quare enim perire non debuissent si in peccatis suis mortui fuissent? Sed perire, inquiunt, non potuerunt quoniam ad vitam praedestinati fuerunt. Quare ego similiter non peccare non potuerunt, quoniam peccaturi praesciti fuerunt? Si enim praedestinatio impediri non potest, tatem, nec praedestinatio damnationis tollit possibilitatem. Vis adhuc audire quid dicat Augustinudiligunt, et qui sunt qui perseveraturi sunt; et quae sit unitas dilectionis, et quae sit unitas praedestinationis. Scimus quoniam diligensuum sed Dei. Qui etiam praedestinati atque ut etiam si qui eorum deviant et etiam exorbitant, hoc ipsum eis faciat proficere in bonum; quia humiliores redeunt atque doctiores. Horum si quisquam perit, fallitur Deus; et vitio humano vincitur. Sed nemo eo
Abbreviated transcription (Latin):
tem pr̃ ñ mea uoliutas fiat s
tua. Et fi pot̾ qd̾ ip̃am carnis uo¬
luntatẽ cuius uiolentiamçen¬
serunt. aut nullã aut tamino¬
lentã ẽẽ uoluerunt. tũ ꝙ eide
temptanti ⁊ fatiganti cg̃esert.
non mͥ uolentes fecerunt quia
mag̃ c̾atorem offendere quam ip¬
sam molestiam ⁊ fatigatõe tole¬
rare uolunt. Q si uoluissẽt. oĩo
non fecissẽt ergo inihar qued uo¬
lentes id quod carouoluit fec̾¬
unt. id quod c̾a tor noluit uol¬
uerunt. qui a si illd̾ uoluissent.
ad istud faciendum uoluntͣrie
ñ consensissent. Cum eĩ eluo¬
bo que simul fi ñ posunt unũ
uoluntarie eligitur. ꝓculdubio:
altum inuolinitate ñ eẽ ꝯprobã.
In ea ergo uoluntte qua contra
deum carui consentire eleg̾unt. ca¬
ritatem utiq dei nlłatenꝰ hũe-¬
runt. qͣmuis tam̃ in eo ip̃o ꝙ mͣg¬
nam in temptatõez uiolẽtiam¬

Expanded text:
ter, non mea voluntas fiat, sed tua . Et fieri potest quod ipsam carnis voluntatem, cujus violentiam senserunt, aut nullam aut non tam violentam esse voluerunt; tamen quod eidem tentanti et fatiganti consenserunt, non nisi volentes fecerunt, quia magis Creatorem offendere quam ipsam molestiam et fatigationem tolerare voluerunt; quod si noluissent omnino non fecissent. Ergo in hoc volentes id quod caro voluit fecerunt, id quod Creator voluit, noluerunt; quia si illud voluissent, ad istud faciendum voluntarie non consensissent. Cum enim e duobus quae simul fieri non possunt unum voluntate eligitur, procul dubio alterum in voluntate non esse comprobatur. In ea ergo voluntate qua contra Deum carni consentire elegerunt, charitatem utique Dei nullatenus habuerunt, quamvis tamen in eo ipso quod magnam in tentatione
Abbreviated transcription (Latin):
caritas que ñ amittitur. ñ ĩueĩ¬
unt quid dicant nͥ illa que ꝑfeã
est. Ita circulum faciunt inuol¬
uentes semecip̃os. quia quo exe¬
aut non habẽt postremo tanta
erroris caligine inuoluuntur.
ut dumꝑtinaciter caritatẽ sel
hĩtam contendunt ñ pose amit¬
ti asserere incipint eam aqba¬
dam non solum inuira pec̃a. ꝯzc
minalia quoq ⁊ dampnablia ex
delibãtione ppetrantib retiu̾.
Sauid adulterum ⁊ homicidã
caritatem dei habuisse dicunt.
qũ libidim ẜuiens muxorem
proxum sui uiolandam turpi¬
tudini frena larauit. et ad eand̃¬
postea turpitudinez tegendaz
illum ip̃m cuius thorum fide ui¬
olau̾at innocentez ⁊ iustum er¬

Expanded text:
charitas quae non amittitur, non invenicharitas quae non amittitur, non inveniunt quid dicant nisi illa quae perfecta est. Ita circulum faciunt, involventes semetipsos, quia quo exeant non habent. Postremo tanta erroris caligine involvuntur, ut dum pertinaciter charitatem semel habitam contendunt non posse amitti, asserere incipiant eam a quibusdam non solum minora peccata, sed criminalia quoque et damnabilia ex deliberatione perpetrantibus retineri. David adulterum et homicidam, charitatem Dei habuisse dicunt, quando libidini serviens in uxorem proximi sui violandam turpitudini frena relaxavit; et eamdem turpitudinem tegendam illum ipsum cujus torum foede viola
Abbreviated transcription (Latin):
tõe aluid caritatẽ sonare putet.
quia alt̾um latinum alt̾m grecũ
cra nob dicit. quia diłctõ caritas
ẽ. ⁊ quia dilectio dei semperlune
⁊ quia iste diligit male facit. au¬
gotinus dicit apłm scisse quos¬
dam deuin diligẽ. ⁊ in eobono n¬
usq in finem ñ ꝑmanẽ ⁊ bona
urat dilecrõem dei ⁊ in hiis qui
ñ sunt ꝑmansuri milla. ⁊ isti:
neccio quot species caritatu in¬
uen̾i̾nt more pigm̃tariorum ĩ
nundinis declarationũ stultoꝵ
dicunt de oĩ caritate intlłigẽd̃ eẽ¬
ꝙ dicitur. Cantas semł habita
non amittitur. s de perfeã tĩ.
Et siego illas int̾irgo que sit
illa perfc̃ã caritas. non micħ ren¬
dent nsi illa que non amittit᷑
Non enim audent dic̾e de illa se
turo ha bebr ne srfluo de illa loq
conuineãt᷑ que ad hanc uita
non ꝑtimz ergo non inuẽĩunt
qͣm caritatem ħ ꝑfc̃am dicant nͥ
illam queñ amittitur. Et ruisũ
cum assign̾re uolunt que sit illa

Expanded text:
tionem, aliud charitatem sonare putet, quia alterum latinum, alterum graecum ura nobis dicit, quod dilectio charitas est, et quod dilectio Dei semper bona bene facit, et quia iste diligit male facit. Augustinus dicit Apostolum scisse quosdam Deum diligere, et in bono usque in finem non permanere; et bonam vocat dilectionem Dei, etiam in iis qui non sunt permansuri in illa; et isti nescio quot species charitatis invenerunt, more pigmentariorum in nundinis declamationum stultarum. Dicunt non de omni charitate intelligendum, quod dicitur charitas semel habita non amittitur, sed de perfecta tantum. Et si ego illos interrogo quae sit illa perfecta charitas, non mihi respondent, nisi illa quae non amittitur. Non enim audent dicere de illa; sturo habebitur, ne superfluo de illa loqui convincantur quae ad hanc vitam non pertinet. Ergo non inveniunt quam charitatem hic perfectam dicant nisi illam quae non amittitur. Et rursum cum assignare volunt quae sit illa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ peceare consentiunt. et tamẽ
dolore quodam affici non desistũt.
diuis eristimetur. Si eĩ iuhiis
qui ab unquitate ad iusticiam
com̾tuntur. affcũs quidam ⁊ di¬
lectiones pret̾itoru mͣlorum re¬
manẽt. qui tam̃ in bono ꝓposito
constitutis ad iniquitatez non
imputantur. q̃r nõ similr ĩ hiis
ꝓposito affectones quedam am¬
issi siũ corrupti boni aliqũ srẽẽ
dicantur. que quidaz sine ꝓpoĩ¬
co bone uoluntatis ex usustũ
ex natura in eẽposunt. s siñ ip̃o
unum enunhoe ẽ ꝓpõitum. scil
uolunttis. siĩ consenso anun ex
uoluntate surgẽs. cui soli iudici¬
um ẽ cum dõ. Et hoc solum si bon¬
um ẽ ñ ẽ ad malum quicꝗd ĩ hõie
ẽsiue bonunisit siue malum. ⁊i¬
tem simalum ẽ non ẽ ad bonum
quicquid reliquumẽ siue bonũ
siuĩ malum. Ad hunegͦ ocłmn ex
quo eolo totum corpo lucet respi¬
cere debunt. quim affectõibus:
necio qualib qͣset medul ⁊ ĩiiqs¬
exusu meẽ uidemꝰ meritũ hõis

Expanded text:
 peccare consentiunt, et tamen dolore quodam affici non desistunt; nus existimetur. Si enim in iis qui ab iniquitate ad justitiam convertuntur, affectus quidam et dilectiones praeteritorum malorum remanent; qui tamen in bono proposito constitutis ad iniquitatem non imputantur; quare non similiter in iis m in malo proposito affectiones quaedam amissi sive corrupti boni aliquando superesse dicantur, quae quidem sine proposito bonae voluntatis ex usu sive ex natura inesse possunt; sed sine ipso Unum enim hoc est propositum scilicet voluntatis sive consensus animi ex voluntate surgens cui soli judicium est cum Deo, et hoc solum si bonum est non est ad malum quidquid in homine est sive bonum sit sive malum; item si malum est, non est ad bonum quidquid reliquum est, sive bonum sive malum. Ad hunc ergo oculum ex quo solo totum corpus lucet respicere debuerunt, qui in affectionibus nescio qualibus quas et incredulis et ie
Abbreviated transcription (Latin):
qued aũt ꝑ quatuor colores in
zona sigͥcari diximus. id ip̃m in
superhumerali ꝑ eosdez quatu¬
or colores figuratum inueuimꝰ.
Significat autez superhiunera¬
le sortitudinez operum. ⁊ pacien¬
tiam laborum. pro eo qd̾ ad portã¬
da honera humeri supponuntur.
dcͥco in ip̃o superhumerali duo¬
l lapidiln preciosis. quorum
uno a dextro hum̾o alt̾ uero a
sinistro superpositus fuerat. no¬
mina .xii. patriarcharum inscrip¬
ta erant .ui. in uno ⁊ ui. in alt̾o.
memoria ꝯcorum indłigitur. ꝙͣ¬
ꝓspeus et adu̾sis cordi impres
su̾m sꝑ habere et portare debet.
mag̾ simpliciueritati stud̾e de¬
beat qͣm supersticioni

Expanded text:
Quod autem per quatuor colores in zona significari diximus, idipsum in superhumerali per eosdem quatuor colores significatum invenimus. Significat autem superhumerale fortitudinem operum, et patientiam laborum, pro eo quod ad portanda onera humeri supponuntur. Idcirco in ipso superhumerali duobus lapidibus pretiosis, quorum unus a dextro humero, alter vero a sinistro superpositus fuerat; nomina duodecim patriarcharum inscripta erant, sex in uno, et sex in altero, memoria sanctorum intelligitur, qosperis et adversis cordi impressam semper habere et portare debet. magis simplici veritati studere debeat quam superstitioni
Abbreviated transcription (Latin):
nouot. solo utuntur pontifices.
⁊ merito pontifex duab tumcis
inluitur. qui debet de chesauro
celi sereni unitatur. Ut perhoc in¬
clligatur. quia pontifex plus d
de celestily cogitare qͣm de terren¬
is. rectus ordo. pͥmũ in tunica li¬
nea ⁊ zona ⁊ feminalibo. ex prum¬
itur iundicia carnis. Qein̾ per
tunicam int̾iore uł ia cinetiua.
significatur mundicia cordis.
camento uet̾i̾ soli pontifices ute¬
bantur. eisdem quiba ⁊zona dis

Expanded text:
nto soli utuntur pontifices. Et merito pontifex duabus induitur tunicis, qui debet de thesauro coeli sereni imitatur, ut per hoc intelligi detur, quod pontifex plus debet de coelestibus cogitare quam de terrenis. Rectus ordo: prius in tunica linea et zona et feminalibus exprimitur munditia carnis; deinde per tunicam interiorem vel hyacinthinam significatur munditia cordis. tamento Veteri soli pontifices utebantur; eisdem quibus et
Abbreviated transcription (Latin):
qr ei qui cor intuetur nõ ẽ satis
ad ꝓbatõne simnccẽs fu̾it ac¬
tio. insi ⁊̃ ip̃a cordis cogitatõ añ
eio oculos cincera ⁊ inpolluta
appareat. Quia ergo illi dispi¬
c̃e metuit. qui uidet totum ad ꝓfec¬
cam inuccentiam corameo ne¬
cesse cẽ ostent erat ut mũdet to¬
cum. ⁊ ido iste timor iniciał dr̃. qr¬

Expanded text:
quia ei, qui cor intuetur, non est satis quia ei, qui cor intuetur, non est satis ad probationem, si innocens fuerit actio, nisi etiam ipsa cordis cogitatio ante ejus oculos sincappareat. Quia ergo illi displicere metuit qui videt totum ad perfectam innocentiam coram eo necesse esse considerat ut emendet totum. Et ideo iste timor initialis
Abbreviated transcription (Latin):
sa cra scriptura disceruit. ser¬
uilem. mundanũ. inicialez. filia¬
lem. Seriuł timor ẽ. pro euitãda
pena abstin̾e a malo. retenta uolũ¬
tate mala. Mundano tuor est.
pro euitanda pena abstin̾e abo¬
no recenta uoluntate boã. Unici¬
alis timor ẽ pro euitanda pena.
cumperũso oꝑe ⁊̃ prauas cogit᷑tõ¬
nes resecare. Nlial timor ẽ. bon¬
o firmit᷑ adh̾ere. qr illd̾ anutt̾e
uolis. Ex hiis quatuor timori¬
et filiatis. Seruilis tior penã
que ab hominib infertur me¬
tuit. ⁊ idcirco ei sufficit cessare a
malo opere. qr ad cculum famu¬
latur. ⁊ reatum conscĩe ñ metu¬
it hominibꝰ place̾ uolẽs. Enũ¬
damis ño tunor ex hom̃ib pla¬
cere non q̃res tñ displioe metu¬
ens. et ip̃e fingit qd̾ nonẽ. tã
mendax in negantau̾itate.ꝙͣ
fallax alt̾ in falsitate tegentu.
quia timide negat ꝙẽ. alt̾ qr ꝑ
comnat᷑ penam declinare sata¬
git. neq̃ꝙͣ sͥ suffic̾e̾uidet ut ab
ulicita se opatione contincat.

Expanded text:
sacra Scriptura discernit: servilem, mundanum, initialem, filialem. Servilis timor est, pro evitanda poena abstinere a malo, retenta voluntate mala. Mundanus timor est pro evitanda poena abstinere a bono, retenta voluntate bona. Initialis timor est pro evitanda poena, cum perverso opere etiam pravas cogitationes resecare. Filialis timor est bono firmiter adhaerere, quia illud amittere nolis. Ex his quatuor timoriet filialis. Servilis timor poenam, quae ab hominibus infertur, metuit, et idcirco ei sufficit cessare a malo opere: quia ad oculum famulatur, et reatum conscientiae non metuit, hominibus placere videns. Mundanus vero timor hominibus placere non quaerens, tamen displicere metuens, et ipse fingit quod non est, tam mendax in neganda veritate, quam fallax alter in falsitate tegenda, quia timide negat quod est: altercomminatur, poenam declinare satagit, nequaquam sibi sufficere videt, ut ab illicita se operatione contineat;
Abbreviated transcription (Latin):
subiectõem nolun taria facit.
qͣntoniͣg̃ creceit caritas tanto
magis creccit uoluntas. qnto
mag̃̾ creeit uoluntas. tantom̃¬
gis decreccit necc̃itas. Et iam
ꝑfrã caritate. amat ad reu̾entiã
meliorem uolinitaris ñ timet
ad penamfortior ẽ uuitus. Que¬
em dñi hũit. s facile ẽ demostr¬
are quomo uoluntrie pr̃ĩ in qn¬
tum ip̃e ho erat sibi superiore su¬
biciebatur. ⁊spontanea reu̾en¬
tia cedebat illi q̃m aiperiorem.
otusmentis uaturalit̾ unus.se¬
bꝯ habetur uł opatur. diu̾sis no¬

Expanded text:
m voluntariam facit. Quanto magis crescit charitas, tanto magis crescit voluntas; quanto magis crescit voluntas, tanto magis decrescit necessitas, et jam perfecta charitate amat, ad reverentiam meliorem voluntarius, non timet ad poenam fortiorem invitus. Quaeem Domini habuerit, sed facile est demonstrare quomodo voluntarie Patri, in quantum ipse homo erat, sibi superiori, subjiciebat, et spontanea reverentia cedebat illi quem superiorem cotus mentis naturaliter unus, seus habetur, vel operatur
Abbreviated transcription (Latin):
Deq euim idoco deus hõ int̾
homines cõuersari uolint. ut
qĩ per int̾ualla temporu sapĩa
u̾itute proficiens m̃itum sibi
nitate sua pleuaz ⁊ ꝑfcãz semel
et sinul accepit clispensatoez ai¬
lutis humane scdm ineffable
ordinationez suam compleret.
Quapp̃ id qued dicit euũgelistͣ
quia proficiebat ih̾s etate et sa¬
pientia et grã non ita accipitur
quasi semetip̃o melior fcus oit.
s quia hominibꝰ qͣm ip̃e hebat
s latebat sapientiam et grãm
ꝓut io temporum postulabat mͣ¬
ap̃ hom̃ies ip̃e proficiebat qũ
homines ip̃i in ciꝯ cognitione
proficeũt. Apcl̾ deum aũt profe¬
cit q in eo qued dum se sapia et
grã dei plenum ostend̾et eos ad
laudem dei prĩs a quo hoc ee test¬
abatur.mag̃ sꝑ ac mag̾ prouo¬

Expanded text:
 enim idcirco Deus homo inter homines conversari voluit, ut quasi per intervalla temporum sapientia aut virtute proficiens meritum sibi nitate sua plenam et perfectam semel et simul accepit, dispensationem salutis humanae secundum ineffabileordinationem suam compleret. Quapropter id quod dicit evangelista, quia proficiebat Jesus aetate, sapientia et gratia, non ita accipitur, quasi semetipso melior factus sit; sed quia hominibus quam ipse habebat, sed latebat sapientiam et gratiam, prout ratio temporum postulabat, maapud homines ipse proficiebat, quantum homines in ejus cognitione profecerunt: apud Deum autem profecit in eo quod, dum se sapientia et gratia Dei plenum ostenderet, eos ad laudem Dei Patris, a quo hoc esse testabatur, magis semper ac magis provo