comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
coq ferotior: nullam dilationem patiebatur.Quod inter trebiã
padumq agri est: galli tum incolebant in duorum prepotenti¬
um populorum certamine:ꝑ ambiguum fauorem haud dubie
gratiam uictori spectantes. Id Romani ne quid mõ mouerent
dum cos dictitans. Ob eam iram simul ut praeda militem aler
duo milia peditum et mille equites numidas plerosq mixtos quos¬
dam etiam gallos populari omnem deinceps agrum usq ad padi ri¬
pas iussit. Egentes ope galli cum ad id dubios seruassent animos.
coacti ab auctoribus iniuriae aduindices futuoros declinant
Legatisq ad consulem missis: auxilium romanorum terrae ob
nimiam cultorum. fidem in romanos laboranti orant. Corne¬
lio nec causa nec tempus agende rei placebat: suspectaq ei gẽs
rat cum obinfida multa facinora tum ob utilia uetustate ab¬
soluissent obrecentem boiorum ꝑfidiam. Sempronius con¬
tra contimendis infide socus maximum periculum esse:primos¬

Expanded text:
eoque ferocior nullam dilationem patiebatur. quod inter Trebiam eoque ferocior nullam dilationem patiebatur. quod inter Trebiam Padumque agri est Galli tum incolebant, in duorum praepotentium populorum certamine per ambiguum fauorem haud dubie gratiam uictoris spectantes. id Romani, modo ne quid mouerent, dos eos dictitans. ob eam iram, simul ut praeda militem aleret, duo milia peditum et mille equites, Numidas plerosque, mixtos quosdam et Gallos, populari omnem deinceps agrum usque ad Padi ripas iussit. egentes ope Galli, cum ad id dubios seruassent animos, coacti ab auctoribus iniuriae ad uindices futuros declinant legatisque ad consulem missis auxilium Romanorum terrae ob nimiam cultorum fidem in Romanos laboranti orant. Cornelio nec causa nec tempus agendae rei placebat suspectaque ei gens erat cum ob infida multa facinora, tum, ut alia uetustate obsoleuissent, ob recentem Boiorum perfidiam: Sempronius contra continendis in fide sociis maximum uinculum esse primos
Abbreviated transcription (Latin):
consuli excensio hostium in agrum uiuonensem facta nuntiat᷑:
littereq a senatu de transitu in ytaliam hannibalis & ut primo
quoq tempore college ferret auxilium:misse traduntur.M¬
tis simul anxius curis exercitum extemplo in naues impositum
ariminum supero mari misit. Sexto pomponio legato cum. xxu
longis nauibus: uibonensem agrum maritimamq oram italiae
tuendam attribuit.M. emilio praetori quinquaginta nauiu
classem expleuit. Ipe compositis sicilie rebus decem nauibus oram
italie legens ariminum peruenit.Inde cum exercitu suo profe¬
ctus adtrebiam flumen college coniungitur. Iam ambo coñs
et quicquid romanorum uirium erat hannibali oppositum
aut illis copus defendi posse romanum imperium aut spem nul¬
lam aliam eẽ declarabat tamen coñs alter equestri praelio uno
& uulnere suo minutus trahi rem mallebat. Recentis animi alitea

Expanded text:
consuli escensio hostium in agrum Uibonensem facta nuntiatur, consuli escensio hostium in agrum Uibonensem facta nuntiatur, litteraeque ab senatu de transitu in Italiam Hannibalis et ut primo quoque tempore collegae ferret auxilium missae traduntur. multis simul anxius curis exercitum extemplo in naues impositum Ariminum mari supero misit, Sex. Pomponio legato cum uiginti quinque longis nauibus Uibonensem agrum maritimamque oram Italiae tuendam attribuit, M. Aemilio praetori quinquaginta nauium classem expleuit. ipse compositis Siciliae rebus decem nauibus oram Italiae legens Ariminum peruenit. inde cum exercitu suo profectus ad Trebiam flumen collegae coniungitur. iam ambo consules et quidquid Romanarum uirium erat Hannibali oppositum aut illis copiis defendi posse Romanum imperium aut spem nullam aliam esse satis declarabat. tamen consul alter, equestri proelio uno et uolnere suo comminutus, trahi rem malebat; recentis animi alter
Abbreviated transcription (Latin):
ulybeum classe peteret. Et rex regiaq classis una profecti nauigan¬
tes inde pugnatum ad lylibeum fusaq et captas hostium naues ac¬
cepere. Allybeo cons hyeronem cum classe regia dimisso relictoq
pretore ad tuendam sicilie oram ip̃ẽ insulam melitam quae a
carthaginensibus tenebatur traiccit. Aduenienti hamilcar giso¬
gonis fulius prefectus presidii cum paulo minus duobus milibus mi¬
litum opidumq cum insula traditur. Inde post paucosdies ad lily¬
beum reditum:captiuiq & a consule et apraetore preterisigne
nobilitate uiros: subcorona uenierunt.Postꝗͣ ab ca parte satis tutã
siciliam censebat coñs ad insulas uulcani quia fama erat stare ibi
punicam classem traiecit. Nec quisꝗ hostium circa eas in sulas in¬
uentusiam forte transmiserant aduastandam ytalie oram depos¬
latoq uiuonienso agro urbem etiam terrebant.Repetenti siciliã

Expanded text:
Lilybaeum classe peteret. et rex regiaque classis una profecti. nauiganLilybaeum classe peteret. et rex regiaque classis una profecti. nauigantes inde pugnatum ad Lilybaeum fusasque et captas hostium naues accepere. a Lilybaeo consul, Hierone cum classe regia dimisso relictoque praetore ad tuendam Siciliae oram, ipse in insulam Melitam, quae a Carthaginiensibus tenebatur, traiecit. aduenienti Hamilcar Gisgonis filius, praefectus praesidii, cum paulo minus duobus milibus militum oppidumque cum insula traditur. inde post paucos dies reditum Lilybaeum captiuique et a consule et a praetore, praeter insignes nobilitate uiros, sub corona uenierunt. postquam ab ea parte satis tutam Siciliam censebat consul, ad insulas Uolcani, quia fama erat stare ibi Punicam classem, traiecit; nec quisquam hostium circa eas insulas inuentus; iam forte transmiserant ad uastandam Italiae oram depopulatoque Uibonensi agro urbem etiam terrebant. repetenti Siciliam
Abbreviated transcription (Latin):
runt. mille . &. dec fuere in nauibus capti milites nautaeq in
his tres nobiles carthaginensium classis romana incolumis u¬¬
na tantum perforata traui. Sed ea quoq ip̃a reduce in portũ
rediit. Secundum hanc pugnam non dum gnaris eis qui o¬
messana ierant. L. Sempronius consul messenam uenit
Et fretum intranti rex hycro classem ornatam obuiam duxit. lrãs¬
gressusq ex Regia in piactoriam nauem gratulatus sospitem cu
Sxcrcito et nau̾ibus aduenisse: prȩcatusq p̾rosperum ac felicem in
siciliam transitum: statum de inde insulae et carthaginensium co¬
nata exposuit pollicitusq ẽ ut quo animo priore bello populum Ro.
uiienis aduuisse eo senex aduturum frumenta uestimentaqi
se legionibus coñs socusq naualibus gratis prebiturum grande peri¬
culum lilybcorum maritimisq ciuitatibus ẽẽ et quibusdam uolen¬
tibus nouas res fore obhacc consuli nihil cunctandum uisum quin

Expanded text:
runt. mille et septingenti fuere in nauibus captis milites nautaeque, in runt. mille et septingenti fuere in nauibus captis milites nautaeque, in his tres nobiles Carthaginiensium. classis Romana incolumis, una tantum perforata naui sed ea quoque ipsa reduce, in portum rediit. secundum hanc pugnam, nondum gnaris eius qui Messanae erant Ti. Sempronius consul Messanam uenit. ei fretum intranti rex Hiero classem ornatam obuiam duxit, transgressusque ex regia in praetoriam nauem, gratulatus sospitem cum exercitu et nauibus aduenisse precatusque prosperum ac felicem in Siciliam transitum, statum deinde insulae et Carthaginiensium conata exposuit pollicitusque est, quo animo priore bello populum Romanum iuuenis adiuuisset, eo senem adiuturum; frumentum uestimentaque sese legionibus consulis sociisque naualibus gratis praebiturum; grande periculum Lilybaeo maritimisque ciuitatibus esse et quibusdam uolentibus nouas res fore. ob haec consuli nihil cunctandum uisum quin
Abbreviated transcription (Latin):
rem fore haud cum imparatis cernebant usq: ad luce portu se
abstinuerunt: demendis armamentis eo tempore aptandaq
adpugnam classe assumpta ubi illuxit recepere classem ĩ altũ
it spatium pugnȩ eẽt exitumq: liberum e portu naues hostiu
hr̃ent. Nec romani detractauere pugnam et memoria circa
ea ip̃a loca loca gestarum rerum freti et militum multitudiẽ
c uirtute ubi in altum euecti sunt romanos conserere pu¬
gnam et expropinquo uires conferre uelle: Contra eludere
pcenus et arte non uim remgerere nauiuniq ꝗͣ uirorumcaut
armorum malle certamen facere. Nam ut socunaualibus af¬
fatim minus instructam classem ita inopem militem habe¬
bant et sicubi conserta nauis eẽt haud quaꝗͣ par numerus ar¬
matorum ex ea pugnabat. Quodubi animaduersum est et ro¬
manis multitudo sua auxit animum et paucitas illius minuit
xtemplo.uii. naues punace circumuente fugam caetere: cȩp¬

Expanded text:
rem fore haud cum imparatis cernebant, usque ad lucem portu se rem fore haud cum imparatis cernebant, usque ad lucem portu se abstinuerunt, demendis armamentis eo tempore aptandaque ad pugnam classe absumpto. ubi inluxit, recepere classem in altum ut spatium pugnae esset exitumque liberum e portu naues hostium haberent. nec Romani detractauere pugnam et memoria circa ea ipsa loca gestarum rerum freti et militum multitudine ac uirtute. ubi in altum euecti sunt, Romanus conserere pugnam et ex propinquo uires conferre uelle; contra eludere Poenus et arte non ui rem gerere nauiumque quam uirorum aut armorum malle certamen facere. nam ut sociis naualibus adfatim instructam classem, ita inopem milite habebant et, sicubi conserta nauis esset, haudquaquam par numerus armatorum ex ea pugnabat. quod ubi animaduersum est, et Romanis multitudo sua auxit animum et paucitas illis minuit. extemplo septem naues Punicae circumuentae: fugam ceterae cepe
Abbreviated transcription (Latin):
tam. Hec sicut audita erant rex messane aemilio pretori cuius
sicilia erat prouintia prȩscribit monetq ut lybeum firmote¬
neret praesidio. Ex templo et circa pretorem a ciuitate missi
legati tribuniq suos adcuram custodie intenderent: ante omĩa
lylibeum teneri apparatum belli edicto proposito ut socii naua¬
les.x. dicrum coacta cibaria ad naues deferrent. Et ubi signu
datum eẽt ne quid moram conscendendi facer& per omnemora
qui ex speculis conspicerent aduentantem hostium classem. Si¬
mili itaq quanꝗ̃ de industria morati cursum nauium erant car¬
haginenses ut ante lucem accederent lybicum. Presensum tam
est quia et luna per nox erat et sublatis armamentis ueniebant
Ex templo datum signum ex speculis et in oppido ad arma concla¬
matum est & in naues conscensum. Pars militum in muris porta¬
rumq instationibus pars in nauibus erant. Et carthaginensese

Expanded text:
tam. haec, sicut audita erant, rex M. Aemilio praetori, cuius tam. haec, sicut audita erant, rex M. Aemilio praetori, cuius Sicilia prouincia erat, perscribit monetque et Lilybaeum firmo teneret praesidio. extemplo et circa a praetore ad ciuitates missi legati tribunique suos ad curam custodiae intendere, et ante omnia Lilybaeum tueri apparatu belli, edicto proposito ut socii nauales decem dierum cocta cibaria ad naues deferrent et ubi signum datum esset ne quis moram conscendendi faceret, perque omnem oram qui ex speculis prospicerent aduentantem hostium classem missis. itaque quamquam de industria morati cursum nauium erant Carthaginienses ut ante lucem accederent Lilybaeum, praesensum tamen est quia et luna pernox erat et sublatis armamentis ueniebant. extemplo datum signum ex speculis et in oppido ad arma conclamatum est et in naues conscensum; pars militum in muris portarumque in stationibus, pars in nauibus erant. et Carthaginienses, quia
Abbreviated transcription (Latin):
fecto prȩsidui corrupto traditur hannibali clastidium. Id hor¬
rendum fuit penis sedentibus ad trebiam. Incaptiuos ex tra¬
dito presidio ut fama clementiae in principio rerum collig¬
retur. nihil seuitum e. Cum adtrebiam terrestre constitisset
bellum. Interim circa siciliam insulasq italiȩ imminentes
et a sempronio consule et ante aduentum eius terra mariq:
oram it aliȩ a carthaginensibus misse nouem liparias.uiii ad
insulas uulcam tenuerunt tres in fretum aduertit estus. Ad
cas conspectas a messana xii naues abhyerone rege siracusa.¬
norum misse qui tum forte messane erat consulem romani
opperiens nullo repugnante captas naues messenam in portũ
deduxerunt. Cognitum ex captiuis preter.xx. naues cuius
remes siciliam petere ad solicitandos ueteres socios. Lilybei oc¬
cupandi precipuam curam ẽẽ credere eadem tempestate
qua ipsi disiecti forent eam quoq classem de gadis insulam deiecꝰ¬

Expanded text:
fecto praesidii corrupto traditur Hannibali Clastidium. id horfecto praesidii corrupto traditur Hannibali Clastidium. id horreum fuit Poenis sedentibus ad Trebiam. in captiuos ex tradito praesidio, ut fama clementiae in principio rerum colligeretur, nihil saeuitum est. cum ad Trebiam terrestre constitisset bellum, interim circa Siciliam insulasque Italiae imminentes et a Sempronio consule et ante aduentum eius terra mariqueoram Italiae a Carthaginiensibus missae; nouem Liparas, octo ad insulam Uolcani tenuerunt, tres in fretum auertit aestus. ad eas conspectas a Messana duodecim naues ab Hierone rege Syracusanorum missae, qui tum forte Messanae erat consulem Romanum opperiens, nullo repugnante captas naues Messanam in portum deduxerunt. cognitum ex captiuis praeter uiginti naues, cuius  quinqueremes Siciliam petere ad sollicitandos ueteres socios; Lilybaei occupandi praecipuam curam esse; credere eadem tempestate qua ipsi disiecti forent eam quoque classem ad Aegates insulas deiec
Abbreviated transcription (Latin):
agmen: n auiditate predae in uacua romana castra numide
deuertisset Ibi dum ꝑscrutantes omnia loca castrorum nullo
satis digno more pretio tempus terunt: emissus hostis ẽ de ma¬
nibus. Et cum iam transgressos trebiam romanos. metantesq
castra conspexissent paucos moratorum. occiderunt circa flum
interceptos: Scipio nec uexationem uulneris iac tantis ultra pa¬
tiens & collegam iam enim et reuocatum ex sicilia audierat¬
ratus expectꝰandum. locum qui prope flumen tutissimus statu¬
us est uisus dilectum communiuit. Nec procul inde hannibal
cum consediss&: quantum uictoria equestri elatus tantum
anxius inopia quȩ ꝑ hostium agros euntem nusꝗ̃ preparatis co¬
meatibus. maior in dies excipiebat ad clastidium uicum quo ma¬
gnum frumenti numnerum congesserant romani mittit. Ibi o¬
cum ium pararent. spes facta proditionis. Nec sane magno
pretio nummis aureis quadringentis latis pro brundisino pre¬

Expanded text:
agmen, ni auiditate praedae in uacua Romana castra Numidae agmen, ni auiditate praedae in uacua Romana castra Numidae deuertissent. ibi dum perscrutantes loca omnia castrorum nullo satis digno morae pretio tempus terunt, emissus hostis est de manibus; et cum iam transgressos Trebiam Romanos metantesque castra conspexissent, paucos moratorum occiderunt citra flumen interceptos. Scipio, nec uexationem uolneris in uia iactati ultra patiens et collegam— iam enim et reuocatum ex Sicilia audierat—ratus exspectandum, locum qui prope flumen tutissimus statiuis est uisus delectum communiit. nec procul inde Hannibal cum consedisset, quantum uictoria equestri elatus, tantum anxius inopia quae per hostium agros euntem, nusquam praeparatis commeatibus, maior in dies excipiebat, ad Clastidium uicum, quo magnum frumenti numerum congesserant Romani, mittit. ibi cum uim pararent, spes facta proditionis; nec sane magno pretio, nummis aureis quadringentis, Dasio Brundisino prae
Abbreviated transcription (Latin):
placentia castra communuit: & postero die in conspectu hos¬
tium acic directa potestatem pugnae fecit. In sequenti nocte
cedes in castris romanis tumultu tamen ꝗ re maior ab auxilia¬
ribus gallis facta ẽ. Ad duomilia peditum et ducenti equites. ui¬
gilibus adportas trucidatis ad hannibalem transfugint. oͦs
oenus benigne allocutus & spe ingentium donorum accen¬
sos in ciuitates quemq suas ad sollicitandos popularium ani¬
mos dimisit. Scipio cedem eam signum defectionis omnium
gallorum eẽ ratus contactosq eo scdere uelud iniecta rabrae
ad arma ituros. quãꝗ grauis adhuc uulnere erat tamen o¬
quarta iugilia noctis insequentis tacito agmine proffectus adtre¬
biam fluiium iam loca altiora locus que impediniores equite so¬
castra mou& minusꝗ̃ ad ticinum fefellit. Missisq hann̾iba pri¬
mumnumidis: de inde omni equitatu. turbass& utiq nouissimũ

Expanded text:
Placentia castra communiuit et postero die in conspectu hosPlacentia castra communiuit et postero die in conspectu hostium acie directa potestatem pugnae fecit. insequenti nocte caedes in castris Romanis, tumultu tamen quam re maior, ab auxiliaribus Gallis facta est. ad duo milia peditum et ducenti equites uigilibus ad portas trucidatis ad Hannibalem transfugiunt; quos Poenus benigne adlocutus et spe ingentium donorum accensos in ciuitates quemque suas ad sollicitandos popularium animos dimisit. Scipio caedem eam signum defectionis omnium Gallorum esse ratus contactosque eo scelere uelut iniecta rabie ad arma ituros, quamquam grauis adhuc uolnere erat, tamen quarta uigilia noctis insequentis tacito agmine profectus, ad Trebiam fluuium iam in loca altiora collesque impeditiores equiti castra mouet. minus quam ad Ticinum fefellit; missisque Hannibal primum Numidis, deinde omni equitatu turbasset utique nouissimum
Abbreviated transcription (Latin):
tota rate in secundam aquam labentem. Caelius auctor est
magonem cum: equitatu & hyspanis peditibus flumen extem¬
plotransnatasse ipsum hannibalem per supiora padi uada ex¬
ercitum traduxisse elefantis in ordinem adsustinendum impe¬
tum fluminis oppositis ea pertis amnis eiusuix fecerint.Namq:
equites armis equisq saluis uim fluminis superasse uerisimile est¬
Ut iam hyspanos omnis inflati trauexerint utres sed multorum o¬
dierum circuitu padi uada petenda fuerint qua exercitus gra¬
uis impedimentis traduciposs&. Iosteriores apud me auctores
sunt: qui biduo uix locum ratem ungendo flumi inuentum
tradunt: Ea cum magone equites hyspanorum expeditos pre¬
missos dum hanibal circa flumen legationibus gallorum audiẽ¬
dis moratus traicit grauius peditum agmen. Interim mago e¬
quitesq ab transitu fluminis: dici unius itinere placentiam ad
hostem contendunt. Hannibal paucis post dichus sex milia a

Expanded text:
tota rate in secundam aquam labente. Coelius auctor est tota rate in secundam aquam labente. Coelius auctor est Magonem cum equitatu et Hispanis peditibus flumen extemplo tranasse, ipsum Hannibalem per superiora Padi uada exercitum traduxisse, elephantis in ordinem ad sustinendum impetum fluminis oppositis. ea peritis amnis eius uix fidem fecerint; nam neque equites armis equisque saluis tantam uim fluminis superasse ueri simile est—ut iam Hispanos omnes inflati trauexerint utres—, et multorum dierum circuitu Padi uada petenda fuerunt qua exercitus grauis impedimentis traduci posset. potiores apud me auctores sunt qui biduo uix locum rate iungendo flumini inuentum tradunt; ea cum Magone equites <et> Hispanorum expeditos praemissos. dum Hannibal, circa flumen legationibus Gallorum audiendis moratus, traicit grauius peditum agmen, interim Mago equitesque ab transitu fluminis diei unius itinere Placentiam ad hostes contendunt. Hannibal paucis post diebus sex milia a
Abbreviated transcription (Latin):
Alius confertus equitatus consulem in me dium acceptum non
armis modo sed etiam corporibus suis protegens in castra nus¬
qͣ trepide neq effuse cȩdendo reduxit.Seruati consulis des
cęlitus ad seruum natione ligurem designat. Malimus e¬
quidem de filio uerum eẽ qdod et plures tradidere auctores
sed fama obtinuit hoc primum cum hannibale prelium fuit
Quod facile apparuit et equitatu meliorem penum eẽ et ob id
campospatentes quales sunt inter padum absq: bello gerendo
romanis aptosnon eẽ.Itaq praxima nocte iussis militibus ua¬
sa silentio colligere:castra obticino mota festinatumq ad padũ
est. ut ratibus quibus uĩxerat flumen non dum resolutis: sine
tumultu atq insectatione hostis copias traiceret:prius placentia
peruenere ꝗͣ satis sciret hannibal ab ticino profectos. Iamen
ad haec moraturum in citeriore ripa segniter ratem soluentes
coepit transire. Non potuit pontem ut extrema resoluta erãt

Expanded text:
alius confertus equitatus consulem in medium acceptum, non alius confertus equitatus consulem in medium acceptum, non armis modo sed etiam corporibus suis protegens, in castra nusquam trepide neque effuse cedendo reduxit. seruati consulis decus Coelius ad seruum natione Ligurem delegat; malim equidem de filio uerum esse, quod et plures tradidere auctores et fama obtinuit. hoc primum cum Hannibale proelium fuit; quo facile apparuit et equitatu meliorem Poenum esse et ob id campos patentes, quales sunt inter Padum Alpesque, bello gerendo Romanis aptos non esse. itaque proxima nocte iussis militibus uasa silentio colligere castra ab Ticino mota festinatumque ad Padum est ut ratibus, quibus iunxerat flumen, nondum resolutis sine tumultu atque insectatione hostis copias traiceret. prius Placentiam peruenere quam satis sciret Hannibal ab Ticino profectos; tamen ad sescentos moratorum in citeriore ripa Padi segniter ratem soluentes cepit. transire pontem non potuit, ut extrema resoluta erant
Abbreviated transcription (Latin):
lo scse expediebant. Scipio iaculatores et gallos equites infronte
locat romanos sociorumq quod roboris fuit in subsidus. Fa¬
nibal frenatos equites in medium accipit:cornua numidis fi¬
mat. Uix dum clamore sublato iaculatores fugerunt inter
subsidia ad secundam aciem: Inde equitum certamen erat a¬
liquandiu anceps.De in quia turbabant equos pedites permixti
multis labentibus ex cquis aut desilientibus ubi suos primi circũ¬
uentos uidissent iam magna ex parte anceps pugna erat do¬
nec numide qui in cornibus erant cirtumuecti paululum ab
tergo se ostenderunt is pauor preculit romanos.Auxitq pai¬
rem consulis uulnus periculumq intercursu:tum primum
pubescentis filii pulsatum.Hic erat iuuenis penes quem per¬
fecti huiusce belli laus:Africanus ob egregiam uictoriam de
hannibale & de penis appellatus. Fuga tamen effusa iacul¬
torum maxime fuit quos primos numidae inuaserunt.o

Expanded text:
proelium sese expediebant. Scipio iaculatores et Gallos equites in fronte proelium sese expediebant. Scipio iaculatores et Gallos equites in fronte locat, Romanos sociorumque quod roboris fuit in subsidiis; Hannibal frenatos equites in medium accipit, cornua Numidis firmat. uixdum clamore sublato iaculatores fugerunt inter subsidia ac secundam aciem. inde equitum certamen erat aliquamdiu anceps; dein quia turbabant equos pedites intermixti, multis labentibus ex equis aut desilientibus ubi suos premi circumuentos uidissent, iam magna ex parte ad pedes pugna abierat, donec Numidae qui in cornibus erant circumuecti paulum ab tergo se ostenderunt. is pauor perculit Romanos, auxitque pauorem consulis uolnus periculumque intercursu tum primum pubescentis filii propulsatum. hic erit iuuenis penes quem perfecti huiusce belli laus est, Africanus ob egregiam uictoriam de Hannibale Poenisque appellatus. fuga tamen effusa iaculatorum maxime fuit quos primos Numidae inuaserunt;
Abbreviated transcription (Latin):
iouem cacterosq deos prrtuts ita se mactarent que madmodum
ip̃e agnum mactass&:et secundum precationem caput pecudis
saxo elidit. Tum uero omnes uelud diis auctoribus in spem suam
quisq acceptis id more quod non dum pugnarent ad potienda
sperata rati praelium uno animo & uoce una poscunt. Apd
Romanos haud quaꝗ̾ tanta alacritas erat: super caetera recen¬
bus etiam territos prodigiis. Nam & lupus intrauerat castra
laniatisq obuiis ipẽ intactus euaserat. Examen apium in arbo¬
re pretorio imminente consederat. Quibus procuratis. scipio cũ
equitatu iaculatoribusq expeditis profectus ad castra hostiũ
ex quo propinquo copias quante et cuius generis essent speculã¬
das obuius fit hannibali et ip̃i cum equitibus ad exploranda
circa loca progresso. Neutri alteros primos cernebant: densi¬
or de in incessu tot hominum equorumq oriens puluis sign
propinquantium hostium fuit consistit utrumq agmen et p̃

Expanded text:
Iouem ceterosque precatur deos ita se mactarent quemadmodum ipse agnum mactasset, et secundum precationem caput pecudis saxo elisit. tum uero omnes, uelut dis auctoribus in spem suam quisque acceptis, id morae quod nondum pugnarent ad potienda sperata rati, proelium uno animo et uoce una poscunt. apud Romanos haudquaquam tanta alacritas erat, super cetera recentibus etiam territos prodigiis; nam et lupus intrauerat castra laniatisque obuiis ipse intactus euaserat, <et> examen apum in arbore praetorio imminente consederat. quibus procuratis Scipio cum equitatu iaculatoribusque expeditis profectus ad castra hostium exque propinquo copias, quantae et cuius generis essent, speculandas obuius fit Hannibali et ipsi cum equitibus ad exploranda circa loca progresso. neutri alteros primo cernebant; densior deinde incessu tot hominum <et> equorum oriens puluis signum propinquantium hostium fuit. consistit utrumque agmen et ad
Abbreviated transcription (Latin):
re adurbem pergit.mago cum equitatu tectus collibus ad
tegendas insidias subsistit obposiris. Attinius peditum tantu
agmine per exploratores comperto copias in aciem educit
et fraudis intestine et hostium in sidiarum iguarus pede.¬
tre praelium fuit in signe paueis in prima acie pugnanti¬
bus. Romanis thurinis expectantibus magis ꝗͣ adiuuanti¬
bus euentum. Et carthaginensium acies de industria pe¬
dem referebat:ut ad terga collis ab equite suo in sessi hoste
ertraheret: Quo ubi uentum cohorti cum clamore eꝗtel
prope in conditam thurinorum turbam:nec satis fido aĩo
unde pugnabat.stantem ex templo in fugam auerterũt
Romani quanꝗͣ circumuentos. hinc pedites.hinc equites
irgebant. tamen aliꝗͣdu pugnam traxere: postremo et
ipi terga uertunt atq ad urbem fuguint. Ibi proditores

Expanded text:
ire ad urbem pergit, Mago cum equitatu tectus collibus ap<te ad> ire ad urbem pergit, Mago cum equitatu tectus collibus ap<te ad> tegendas insidias oppositis subsistit. Atinius peditum tantum agmine per exploratores comperto in aciem copias educit, et fraudis intestinae et hostium insidiarum ignarus. pedestre proelium fuit persegne paucis in prima acie pugnantibus Romanis, Thurinis exspectantibus magis quam adiuuantibus euentum; et Carthaginiensium acies de industria pedem referebat, ut ad terga collis ab equite suo insessi hostem incautum pertraheret. quo ubi est uentum, coorti cum clamore equites prope inconditam Thurinorum turbam nec satis fido animo unde pugnabat stantem extemplo in fugam auerterunt. Romani, quamquam circumuentos hinc pedes, hinc eques urgebat, tamen aliquamdiu pugnam traxere; postremo et ipsi terga uertunt atque ad urbem fugiunt. ibi proditores
Abbreviated transcription (Latin):
ad transeundum hiostes uocabant solicitabantq & erat sa¬
sualidum praesidium traductis ad artem tarenti tuenda¬
liberati adhannibalem defecere Hoc idem eadem hora
& turini fecerunt. Nouit eos non tarentinorum magis de¬
efectio methapontinorumq quibus indigene ex achai
oriundi etiam in cognatione uincti erant ꝗͣ ira in roma¬
nos propter obsides nuper infectos. Eorum amici cognati¬
q litteras ac nuntios ad hannonem magonemq: qui in ꝓ¬
pinquo in brurus eyant: miserunt si exercitum ad moe¬
nia admouissent se in potestatem eorum urbem tradituros
eẽ. M.anthimus thuris cum modico praesidio erat: quem
facile elici ad certamen temere ineundum rebantur:no
ilitum quos per paucos habebat fidutia ꝗͣ iuuenturis thiur¬
ne. Eam ex industria centuriauerat armaueratq ad ta¬
lescasus. diuisis copiis inter se duces peni cum agrum thurinũ
ingressi ẽẽnt.Hanno cum peditum agmine infestis signis

Expanded text:
ad transeundum hostes uocabant sollicitabantque. et erat satiad transeundum hostes uocabant sollicitabantque. et erat satis ualidum praesidium traductis ad arcem Tarenti tuendaliberati ad Hannibalem defecere. hoc idem eadem ora maris et Thurini fecerunt. mouit eos non Tarentinorum magis defectio Metapontinorumque, quibus indidem ex Achaia oriundi etiam cognatione iuncti erant, quam ira in Romanos propter obsides nuper interfectos. eorum amici cognatique litteras ac nuntios ad Hannonem Magonemque, qui in propinquo in Bruttiis erant, miserunt, si exercitum ad moenia admouissent, se in potestatem eorum urbem tradituros esse. M. Atinius Thuriis cum modico praesidio praeerat, quem facile elici ad certamen temere ineundum rebantur posse, non militum quos perpaucos habebat fiducia quam iuuentutis Thurinae; eam ex industria centuriauerat armaueratque ad tales casus. diuisis copiis inter se duces Poeni cum agrum Thurinum ingressi essent, Hanno cum peditum agmine infestis signis
Abbreviated transcription (Latin):
de legatos ad hannibalem miserunt qui nuntiarent duos
consules ad beneuentum eẽ diei iter a capua tantum. nõ
ad portas et muros bellum eẽ n propere subueniat celeiꝰ
capuam ꝗͣ arpes in potestate hostium uenturam. Nec ta¬
rentum quidem non modo arcem tanti debere eẽ ut ca¬
puam ꝗ carthagini equare sit solitus desertam indefensã¬
q populo romano tradat.Hannibal curae sibi fore rem
campanam pollicitus in presentia duo milia equitum cum.
legatis mutit. quo presidio agros populationibus possent ꝓ¬
hibere: Romanis interim sicut aliarum rerum arcis ta¬
rentine praesidiq quod ibi obsideretur cura ẽ. Cserui¬
lius legatus ex auctoritate patrum a.p. Cornelio p̃tore
in etruriam ad frumentum coemendum missus cum aliqͦt
nauibus onustis in portum tarentinum inter custodias hosti
iperuenit:cuius aduentum qui ante in exxigua spe uocat
sepe ad transitionem ab hostibus per colloquia erant ultro

Expanded text:
de legatos ad Hannibalem miserunt qui nuntiarent duos de legatos ad Hannibalem miserunt qui nuntiarent duos consules ad Beneuentum esse, diei iter a Capua; tantum non ad portas et muros bellum esse; ni propere subueniat, celerius Capuam quam Arpos in potestatem hostium uenturam. ne Tarentum quidem, non modo arcem, tanti debere esse ut Capuam, quam Carthagini aequare sit solitus, desertam indefensamque populo Romano tradat. Hannibal, curae sibi fore rem Campanam pollicitus, in praesentia duo milia equitum cum legatis mittit quo praesidio agros populationibus possent prohibere. Romanis interim, sicut aliarum rerum, arcis Tarentinae praesidiique quod ibi obsideretur cura est. C. Seruilius legatus, ex auctoritate patrum a P. Cornelio praetore in Etruriam ad frumentum coemendum missus, cum aliquot nauibus onustis in portum Tarentinum inter hostium custodias peruenit. cuius aduentu qui ante in exigua spe uocati saepe ad transitionem ab hostibus per conloquia erant ultro
Abbreviated transcription (Latin):
taq momento temporis uelut in plano sita. castra nec permu
nita. Cedes inde non iam pugna erat omibus intra uallum pei¬
mixtis. Supra sex milia hosfiuim cęsa supra septem milia cap¬
ta cum frumentatoribus campanis omniq plaustrorum et
iumentorum apparatu capta et alia ingens preda fuit. ꝗͣ
hanno populabundus passim cum eẽt ex sociorum populi
Romani agris traxerat. Iude deiectis hostium castris be¬
neuentumꝰ reditum est. predamq ibi ambo. consules. nam
et appius claudius eo post̾ paucos dies uenit uendiderunt. di¬
uiseruntq et donati.quorum oꝑa castra hostium capta
erant. Ante alios urbius peliguus pedanius princeps tertie
legionis. Hanuo ab Comino Otrico: quo nuntiata est clades
castrorum cum paucis frumentatoribus quos forte. secũ
habuerat fuge magis modo ꝗͣ iineris in brutios rediit. Et
legati campani audita sua suorumq pariter sociorĩq cla¬

Expanded text:
itaque momento temporis uelut in plano sita nec permunita itaque momento temporis uelut in plano sita nec permunita castra. caedes inde, non iam pugna erat omnibus intra uallum permixtis. supra sex milia hostium occisa, supra septem milia capitum cum frumentatoribus Campanis omnique plaustrorum et iumentorum apparatu capta; et alia ingens praeda fuit quam Hanno, populabundus passim cum isset, ex sociorum populi Romani agris traxerat. inde deletis hostium castris Beneuentum reditum praedamque ibi ambo consules—nam et Ap. Claudius eo post paucos dies uenit—uendiderunt diuiseruntque. et donati quorum opera castra hostium capta erant, ante alios Accaus Paelignus et T. Pedanius , princeps tertiae legionis. Hanno ab Cominio Ocrito, quo nuntiata castrorum clades est, cum paucis frumentatoribus quos forte secum habuerat fugae magis quam itineris modo in Bruttios rediit. et legati Campani, audita sua pariter sociorumque cla
Abbreviated transcription (Latin):
irrumpit. Iamq intra uallum peligni pugnabant cum al¬
tera parte Ualerio flacco tribuno militum tertie legionis
exprobrante romanis ignauiam qui socuis captorum cas¬
trorum concederent.Ipedanius pruceps primus centui
cum signifero signum ademisset. iam hoc signum et h
centurio inquit intra uallum hostium erit. Sequantur
qui capi signum ab hoste prohibituri sunt.Manipula¬
res sui primum transcendentem fossam de in legio tota
setuta est. lam et consul ad conspectum transgredientium Ø¬
uallum mutato consilio ac reuocando ad incitandos hortã¬
dosq uersus milites ostendere in quanto discrimine ac
riculo fortissima cohors sociorum et ciuium legio esset.Ita
prose quisq omnes per equa atq: iniqua. loca cum undiq te¬
la conicerentur armaq et corpora hostes obicerent peruadt̃
irtumpuntq Nulti uulnerati etiam quos iures sanguinis.¬
serent ut intra uallum hostium caderent nitebantur.Cap¬

Expanded text:
inrupit. iamque intra uallum Paeligni pugnabant, cum alinrupit. iamque intra uallum Paeligni pugnabant, cum altera parte, Ualerio Flacco tribuno militum tertiae legionis exprobrante Romanis ignauiam qui sociis captorum castrorum concederent decus, T. Pedanius princeps primus centurio, cum signifero signum ademisset, 'iam hoc signum et hic centurio' inquit 'intra uallum hostium erit; sequantur qui capi signum ab hoste prohibituri sunt.' manipulares sui primum transcendentem fossam, dein legio tota secuta est. iam et consul ad conspectum transgredientium uallum mutato consilio ab reuocandoque ad incitandos hortandosque uersus milites, ostendere in quanto discrimine ac periculo fortissima cohors sociorum et ciuium legio esset. itaque pro se quisque omnes per aequa atque iniqua loca, cum undique tela conicerentur armaque et corpora hostes obicerent, peruadunt inrumpuntque; multi uolnerati etiam quos uires et sanguis desereret, ut intra uallum hostium caderent nitebantur; capta
Abbreviated transcription (Latin):
peni sed ut quibus locus equior eẽt deturbant itentes per ar¬
dua hostes. Uicit tamen omnia pertinax uirtus et aliquot si¬
mul partibus ad uallum. ac fossas peruentum ẽ. sed cum mul'¬
tis uulnẽibus et militum pernitic.Itaq conuocatis militibus
tribunis militum consul absistendum temerario incepto ait.
tutius sibi uideri reduci eo die exercitum beneuentum de¬
inde postero castris se hostium iungi. ne exirc inde campa
ne ue hanno regredi posset id quo facilius obtineatur.colle¬
gam quoq et exercitum se eius acciturum totumq co uer¬
suros bellum. Haec consilia ducis cum iam receptin canẽt
clamor militum aspernantium tam segne impium disie
proxime porte hostium erat cohors peligna. cuius pre¬
fectus uibius ereptum uexillum transualium hostiumØ
traiecit. execratus inde seq: et cohortem si eius ue xilli ho¬
stes potin cent.Princeps ipẽ per fossam uallumq: in casti

Expanded text:
Poeni sed, ut quibus locus aequior esset, deturbant nitentes per arPoeni sed, ut quibus locus aequior esset, deturbant nitentes per ardua hostes. uincit tamen omnia pertinax uirtus, et aliquot simul partibus ad uallum ac fossas peruentum est sed cum multis uolneribus ac militum pernicie. itaque conuocatis <legatis> tribunisque militum consul absistendum temerario incepto ait; tutius sibi uideri reduci eo die exercitum Beneuentum, dein postero <castra> castris hostium iungi, ne exire inde Campani neue Hanno regredi posset; id quo facilius obtineatur, collegam quoque et exercitum eius se acciturum totumque eo uersuros bellum. haec consilia ducis, cum iam receptui caneret, clamor militum aspernantium tam segne imperium disiecit. proxima forte hostium erat cohors Paeligna, cuius praefectus Uibius Accaus arreptum uexillum trans uallum hostium traiecit. exsecratus inde seque et cohortem si eius uexilli hostes potiti essent, princeps ipse per fossam uallumque in castra
Abbreviated transcription (Latin):
rentur: et inter se comparassent:ut alter in campamã
exercitum duceret:fuluius: cui ea proumntia abuene¬
rat. profectus nocte beneuentum moenia est in gres¬
sus. Ex propinquo cognoscit haunonem cum E x¬
ercitus parte profectum frumentatum duo milia
per tumultum ac trepidationem omnia agi.castrorumq for¬
mam et militarem ordinem in mixtis agrestibus his ex ter¬
ris sublatum. His satis compertis consul militibus edicit.signa
tantum armaq in proximam expediret noctem castra pu¬
nica expugnanda eẽ. quarta uigilia profecti sarcinis omibus
impedimentisq bencuenti relictis.paulo ante luccin cum ad
castra peruenissent.tantum pauoris muterunt ut si in plano
castraposita eẽnt. haud dubie primo impetu capi potuissent
altitudo loci et muimenta defenderunt quac nulla ex ꝑtc
adiri nisi arduo ac difficili aditu sine ascensu poterant. Luce
prima praclium ingens accensum est. nec uallum modo tutãt᷑

Expanded text:
rentur inter se comparassent ut alter in Campaniam rentur inter se comparassent ut alter in Campaniam exercitum duceret, Fuluius, cui ea prouincia obuenerat, profectus nocte Beneuenti moenia est ingressus. ex propinquo cognoscit Hannonem cum exercitus parte profectum frumentatum; per quaesper tumultum ac trepidationem omnia agi, castrorumque formam et militarem ordinem immixtis agrestibus iis externis sublatum. his satis compertis, consul militibus edicit, signa tantum armaque in proximam noctem expedirent; castra Punica oppugnanda esse. quarta uigilia profecti sarcinis omnibus impedimentisque Beneuenti relictis, paulo ante lucem cum ad castra peruenissent, tantum pauoris iniecerunt ut, si in plano castra posita essent, haud dubie primo impetu capi potuerint. altitudo loci et munimenta defendere quae nulla ex parte adiri nisi arduo ac difficili adscensu poterant. luce prima proelium ingens accensum est. nec uallum modo tutantur
Abbreviated transcription (Latin):
Ianno ex brutiis profectus cum exercitu uitabundus
stra hostium consulesq qui in samnio erant: cum beneuen¬
to iam appropinquaret .Xxx. passuum milia ab ip̃a urbe
loco edito castra posuit. Inde ex soens circa populis quod es¬
tate comportatum erat deuchi frumentum in castra iuss
praesidus datis quac commeatus eos prosequerentur.Capuã
inde nuntium misit: qua die in castris ad accipiendum frum¬
tum presto eent. omni undiq genere uehiculorum iumen¬
toq ex agris contracto id pro caetera secordia negligen¬
et pauca praeterea iumenta. Ob id castigati sunt abhan¬
none: ꝙ ne fames quidem quae mutas accenderet bestia
curam eorum stimulare posset.Alia prodicta dies ad fru¬
mentum maiore apparatu petendum. Ea omnia sicut
acta erant cum enuntiata beneuentanis essent.Legati
x. extemplo ad consules bouianum ubi castra romãoru
erant: miserunt.Qui cum auditis que ad capuam age¬

Expanded text:
Hanno ex Bruttiis profectus cum exercitu, uitabundus Hanno ex Bruttiis profectus cum exercitu, uitabundus castra hostium consulesque qui in Samnio erant, cum Beneuento iam appropinquaret, tria milia passuum ab ipsa urbe loco edito castra posuit; inde ex sociis circa populis quo aestate comportatum erat deuehi frumentum in castra iussit praesidiis datis quae commeatus eos prosequerentur. Capuam inde nuntium misit qua die in castris ad accipiendum frumentum praesto essent omni undique genere uehiculorum iumentorumque ex agris contracto. id pro cetera socordia neglegenet pauca praeterea iumenta. ob id castigatis ab Hannone quod ne fames quidem, quae mutas accenderet bestias, curam eorum stimulare posset alia prodicta dies ad frumentum maiore apparatu petendum. ea omnia, sicut acta erant, cum enuntiata Beneuentanis essent, legatos decem extemplo ad consules—circa Bouianum castra Romanorum erant—miserunt. qui cum auditis quae ad Capuam age
Abbreviated transcription (Latin):
aurata ludos pretor in circho maximo. cum facturos o¬
eet. edixit: ut populus per eos ludos stipem apollini quan¬
tum commodum eẽt. conferre Haec est origo ludorum
uictoriae non ualitudinis ergo ut pleĩq rentur uotorum fa¬
ctosq populus spectauit cordnatus. matronae supplicauere
uulgo apertis in propatulo cpulati sunt celebreq dies om̃i
cercioniarum generc fuit. Cum hanuibal cirta tarctu
consules ambo in samnio eent sed circumsessuri capuam
uiderentur: ꝙ malum duturne obsidionis ec solet.iam
famem campani sentiebant quia sementem facere ꝓhibue¬
rat eos. Ro. exercitus. Itaq legatos adhannibalem misert
orantes ut postꝗͣ consules in agros suos educerent legiones
uiacq: omnes hostium presidiis insiderentur frumentu
ex propinquis locis conuehi iuberet capuam. HannibalØ
hannonem ex brutus cum exercitu in campaniam transi¬
ret dare operam. ut frumenti copia ficr&x campanis iussit

Expanded text:
aurata. ludos praetor in circo maximo cum facturus eaurata. ludos praetor in circo maximo cum facturus esset, edixit ut populus per eos ludos stipem Apollini, quantam commodum esset, conferret. haec est origo ludorum victoriae, non valetudinis ergo, ut plerique rentur, votorum factorumque. populus coronatus spectavit, matronae supplicavere; vulgo apertis ianuis in propatulo epulati sunt, celeberque dies omni caerimoniarum genere fuit. cum Hannibal circa Tarentum, consules ambo in Samnio euiderentur, quod malum diuturnae obsidionis esse solet, iam famem Campani sentiebant, quia sementem facere prohibuerant eos Romani exercitus. itaque legatos ad Hannibalem miserunt orantes ut priusquam consules in agros suos educerent legiones uiaeque omnes hostium praesidiis insiderentur, frumentum ex propinquis locis conuehi iuberet Capuam. Hannibal Hannonem ex Bruttiis cum exercitu in Campaniam transire et dare operam ut frumenti copia fieret Campanis iussit.
Abbreviated transcription (Latin):
ludos. qui quot annis comitui appollini fiant cum popuł
dederit expublico partem priuatis uti conferant pr̃o se
suisq us ludis faciendis preerit pretor is qui ius popul
plebeiq dabit summum. decem uiri grecoritu hostiis
sacra faciant. Hoc si recte facietis gaudebitis semper
fietq res urã melior erit. Nam is dui extinguet pet di¬
elles ur̃os. qui ur̃os campos pascit. placide ad id certamẽ
explanandum diem unum sumpserunt. Postero die se¬
natus.C. factum est ut decemuiri de ludis apollini req:i
diuina facienda inspicerent. Ea cum inspecta relataq:
senatum eẽt: censuerunt patres appollini ludos uouendos
faciendosq et quando ludi facti eent duodecim milia¬
eris praetori ad rem diuinam et duas hostias maiores dã¬
das. Alterum senatus consultum factum ẽ: ut decem uir
sacrum graeco ritu facerent.hisq hostiis appollim boue
auratoq et capris duabus albis auratis latone boue feĩna

Expanded text:
ludos, qui quotannis comiter Apollini fiant; cum populus ludos, qui quotannis comiter Apollini fiant; cum populus dederit ex publico partem, privati uti conferant pro se atque suis; iis ludis faciendis praeerit praetor is qui ius populo plebeique dabit summum; decemviri Graeco ritu hostiis sacra faciant. hoc si recte facietis, gaudebitis semper fietque res vestra melior; nam is deum extinguet perduellis vestros qui vestros campos pascit placide. ad id carmen explanandum diem unum sumpserunt; postero die senatus consultum factum est ut decemviri de ludis Apollini reque divina facienda inspicerent. ea cum inspecta relataque ad senatum essent, censuerunt patres Apollini ludos vovendos faciendosque et, quando ludi facti essent, duodecim milia aeris praetori ad rem divinam et duas hostias maiores dandas. alterum senatus consultum factum est ut decemviri sacrum Graeco ritu facerent hisque hostiis, Apollini bove aurato et capris duabus albis auratis, Latonae bove femina
Abbreviated transcription (Latin):
tori suille tradiderat. Ex hoc marcũ duobus carinibus
altẽius posteros aucta dediti curato auctoritas euentu o¬
alteri quoq cuius non dum tempus uenerat. afferebat fi¬
dem pr̃iore carmine canensis predicta clades in haec f¬
re uerba erat. Amnem triugena cannam romanae¬
fugae. nec te alienigene cogant in campo diomedis cõ¬
serere manus. Sed neq credes tu mihi donet comple
ueris sanguine campum.multaq milia occisa tua de¬
ferat amnis in pontum magnum. Extra frugiferai
piscibus atq auibus feris quoq incolunt terras ius fluat
esca caro tua. Nam mihi ita iupiter fatus ẽ et diome¬
dis argiui campos et canna flumini qui militaueran
in us locis iuxta atq ip̃am cladem agnoscebant. Tum al¬
terum carmen recitatum non eo tantum obscimus ꝗa
incertiora futura preteritis sunt. sed perple xius etiam
scripture genere. hostes romani si expellere uultisi
micãm q̃ gentium uenit longe apollim uouendos censeo

Expanded text:
tori Sullae tradiderat. ex huius Marci duobus carminibus tori Sullae tradiderat. ex huius Marci duobus carminibus alterius post rem actam editi comperto auctoritas euentu alteri quoque, cuius nondum tempus uenerat, adferebat fidem. priore carmine Cannensis praedicta clades in haec fere uerba erat: 'amnem, Troiugena, fuge Cannam, ne te alienigenae cogant in campo Diomedis coserere manus. sed neque credes tu mihi, donec donee compleris sanguine campum, multaque milia occisa tua deferet amnis in pontum magnum ex terra frugifera; piscibus atque avibus ferisque quae incolunt terras iis fuat esca caro tua. nam mihi ita Iuppiter fatus est. et Diomedis Argivi campos et Cannam flumen ii qui militaverant in iis locis iuxta atque ipsam cladem agnoscebant. tum alterum carmen recitatum, non eo tantum obscurius quia qma incertiora futura praeteritis sunt, sed perplexius etiam scripturae genere. hostis , Romani, si expellere vultis, vomicam quae gentium venit longe, Apollini vovendos censeo
Abbreviated transcription (Latin):
stra iunctaqu inter se et machine ad subducendas naues ad¬
mote munitumq: iter quo faciliora plaustra minorq moles
in transitus eẽt.Iumenta inde et homines contracti et opus un¬
pigre ceptum. paucosq post dies classis instructa atq parata
circum uehitur arcem et ante ipm portum anchoras iacit. Hc̃
statum rerum haniubal tarenti reliquit regressus ipe in hi¬
berna. Caeterum defectio tarentinorum utrum priore a¬
no an haet facta sit in diuersum auctores trahunt plures
prosperesq aerate memoriae rerum hoc anno tradunt fac¬
ias latine tenuerunt: eo die perpetrato sacro inmonte in
suas quisq proficiscuntur proiuntias. Religio de in noua
obiecta est ex tarminibus martianis. Uates hic martius
illustris fuerat et cum inquisitio priore anno ex senatu
.c. talium librorum fieret in M.emilii pretores urbis ꝗ
eam rem agebant: manus uenerat. Is protinus nouo pre¬

Expanded text:
stra iunctaque inter se et machinae ad subducendas naues adstra iunctaque inter se et machinae ad subducendas naues admotae munitumque inter quo faciliora plaustra minorque moles in transitu esset. iumenta inde et homines contracti et opus impigre coeptum; paucosque post dies classis instructa ac parata circumuehitur arcem et ante os ipsum portus ancoras iacit. hunc statum rerum Hannibal Tarenti relinquit, regressus ipse in hiberna. ceterum defectio Tarentinorum utrum priore anno an hoc facta sit, in diuersum auctores trahunt; plures propioresque aetate memoriae rerum hoc anno factam traias Latinae tenuerunt; eo die perpetrato sacro in monte in suas quisque prouincias proficiscuntur. religio deinde noua obiecta est ex carminibus Marcianis. uates hic Marcius inlustris fuerat, et cum conquisitio priore anno ex senatus consulto talium librorum fieret, in M. Aemili praetoris urbem, qui eam rem agebat, manus uenerant; is protinus nouo prae