comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neq sp̃e sẽs s filiꝰ cantũ. ut qui erat indiuinitate
patris dĩ filius. ipse fieret in homine hom̃is filiꝰ
neq filii nomen ad alterũ cransiret. qui non eẽt
natiuitate filiꝰ. deig̾ natiuitate filiꝰ. hom̃is fact᷑¬
ut uericas geniti non ad optiõe nec appellatione
s inutraq natiuitate filii nomen nascendo habet:
duos ap̃os neq duos filios. s am̃ ⁊ hominẽ unũ
filiũ quẽ propterea unigenitũ dicinꝰ manentẽ
induabus substantiis. sicut ei nature ueritas
contulit. ñ confusis naturis neq unmitis: ita¬

Expanded text:
nctus: sed Filius tantum, ut qui erat in divinitate Patris Dei Filius, ipse fieret in homine hominis filius: ne filii nomen ad alterum transiret qui non esset nativitate filius. Dei ergo filius, hominis fact., veritas geniti non adoptione, neque appellatione, sed in utraque nativitate Filii nomen nascendo haberet, duos Christos, neque duos filios; sed Deum et hominem unum Filium: quem propterea Unigenitum dicimus manentem in duabus substantiis, sicut ei naturae veritas contulit; non confusis naturis, neque immistis,
Abbreviated transcription (Latin):
totũ ex uno ⁊ unũ non tantũ solitariũ. Item
Omoussion gͦ is ẽ. indiuinitate patri filiꝰ. Omousy¬
manens as̃ inhoĩe. suo ingła patris desidabilis
sed homo indeum. ⁊ in homine deus. Qd̃ uendu

Expanded text:
totum ex uno, et unum, non tamen solitarium. Item: totum ex uno, et unum, non tamen solitarium. Item: Homousion ergo imanens Deus in homine suo. In gloria Patris desiderabilis sed homo in Deo, et in homine Deus. IN
Abbreviated transcription (Latin):
quilibet homo: anima scilicet rationalis ⁊ caro.
quia inunitate ꝑsone accessit. dĩ uerbo anima ra.¬
tionał ⁊ cato: ⁊ qui unigenitus: dĩ filiꝰ etiam¬
filiuas homĩs. idc̃ ipse utrũq exutroq unus ap̃s. unꝰ
sili:. tem. ds̃ hominẽ assũpsit. homo indm̃ tran¬
siuit. non nature uersibilitate. s dĩ dignatione.
ut nec ds̃ mucaretur inhumana substantia. assum̃¬
do hominẽ. nec homo indiuna glorificatus indm̃.
quia mutatio uł uersibilitas nature. uł diminuti¬
oñe ⁊ abolitionẽ facit. Creditur anobis sine con¬
fusione coniincta trinitas. sine seꝑatione distinc.¬
ta. Ntem. Nichil ereatũ aut seruiens intrinitate
credendũ: nichil inequale. nichil gr̃e inequale.
neũ aut officiale alcĩ. nich sibi inuisibile. nicħ
creaturis uisibile. nichil moribus uł uoluntate
diuersũ. nichil decrinitatis essentia ad creaturar̃
naturã deductũ. nichil officio singulare nec alt̾i
cõmunicabile. nicħ confusũ s totũ ꝑfectũ. quia

Expanded text:
quilibet homo, anima scilicet rationalis et caro, quia in unitate personae accessit Dei Verbo, anima rationalis et caro. Et qui unicus Dei Filius es, unus Filius. Idem: Deus hominem assumpsit, homo in Deum transivit, non naturae versibilitate, sed Dei dignatione, ut nec Deus mutaretur in humanam substantiam assumendo hominem, nec homo in divinam glorificatus in Deum; quia mutatio vel versibilitas naturae, vel diminutionem vel abolitionem facit. Creditur a nobis sine confusione conjuncta Trinitas, sine separatione distincta. Idem: Nihil creatum, aut serviens, in Trinitate credendum est; nihil inaequale, nihil gratiae aequale; neum aut officiale alteri, nihil sibi invisibile, nihil creaturis visibile, nihil moribus vel voluntate diversum, nihil de Trinitatis essentia ad creaturarum naturam deductum, nihil officio singulare, nec alteri communicabile, nihil confusum, sed totum perfectum: quia
Abbreviated transcription (Latin):
quale uł quantũ: etiã ineo aliud quod quid: uñ
non simplex s comporitũ: Nã cũ aliquis homo dicat᷑
corpus. ⁊ rationalis ⁊ homo. ñuno mͦ ł una considãtiõe
hec tria dñr. Sedm aliud eñ corpꝰ. ⁊ scđ̃m aliud rati.¬
sũma eẽntia. sũma uita. sũma iusticia. sũma sapi¬
entia: sũma magnitudo. sũma et̾nitas: ⁊ alia simi¬
lit̾ quecũq sint inuocabulis multiplitia. ñplura
significant s unũ Idem. Neq ꝑsona patris. neq
inteligas. In anima÷ ratio. ꝙ cũsint unũ aliuo
anima agit. aliud ratio. Anima uiuimꝰ. ratione
stantia. tota trinitas oꝑata: hominẽ. qͣ m assũpsic.
eũ quẽ non cota trinitas assũpsit. s sola ꝑsona filii.
laem inlibro .u. detrinitate. Deo aliquid accide
non pocest. Dicit᷑ adaliquid sicut pat̾ ad filiũ. ⁊ filiꝰ
ad pacrẽ: qđ accidens non÷ quia ⁊ ille semꝑ pat̾.
⁊ ille semꝑfiliꝰ. Si uͦ pat̃ adse ipsũ diceretur. scdm

Expanded text:
quale vel quantum, est etiam in eo aliud quod est, unde non simplex, sed compositum est. Nam cum aliquis homo dicatur corpus et rationalis et homo, non uno modo vel una consideratione haec tria dicuntur; secundum aliud enim corpsumma essentia, summa vita, summa justitia, summa sapientia, summa magnitudo, summa aeternitas; et alia similiter quaecunque sint in vocabulis multiplicia; non plura significant, sed unum. Idem: Neque persona Patris neque intelligas. In anima est ratio: et cum sint unum, aliud anima agit aliud ratio: Anima vivimus, ratione stantia: tota Trinitas operata est hominem quem assumpsit, eumque non tota Trinitas assumpsit, sed sola persona Filii. Idem in libro quinto de Trinitate: Deo aliquid accidere non potest. Dicitur ad aliquid: sicut Pater ad Filium, et Filius ad Patrem, quod accidens non est, quia ille semper Pater, et ille semper Filius. Si vero Pater ad seipsum diceretur, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
nonsit dr̃. cũ aut̃ relatuiũ negat᷑. quia ipsũ rela¬
cuũi non scd̾m substantiuͣ. dr̃. Item. Qiuio tres
magna ꝓrsus laborat. in opia. humanũ eloqͥum.
Dictũ: tres. ꝑsone nonut illud diceretur. s nec ca-¬
ceretur. Idm. Trinitas filius dici nullo mͦ pot̃.¬
łtem. facendũ. ẽ. pacrẽ ⁊ siliũ principiũ sp̃c sc̃i
Ndem. filius non cam̃ ut sic filiꝰ qđ relatiue dicit᷑.
s om̃ino ut sic ipsit ipsa substancia nascendo
habet. Item. Cũ conar̾etur humana inopia.
liquendo ꝓ ferre quod cenet: de dño dõ cimuit
aic̃e. tres essentias: ne incelligeretur i illa sũ
equalitate ulla diuersitas. Item. Ioõ dicimiꝰ cresꝑso.¬
nas non ut aliqua intelligatur diuersitas cẽntis.
scilicet ut ł uocabulo responcdi possit. cũ dicit᷑ quio
tres. uł quis tria. Iheronimus. Unũ intribꝰ ꝑsonis

Expanded text:
um substantiam negatur, quia ipsum relativum non secundum substantiam dicitur. Idem: Quid tres? Magna prorsus laborat inopia humanum eloquium. Dictum est tres personae: non ut illud diceretur, sed ne taceretur. Idem: Trinitas nullo modo Filius potum principium Spiritus sancti. Idem: Filius non tantum ut Filius, quod relative dicitur: sed omnino ut sit ipsa substantia nascendo habet. Idem: Cum conaretur humana inopia loquendo proferre quod tenet de Domino Deo, timuit dicere tres essentias, ne intelligeretur in illa summa aequalitate ulla diversitas. Idem: Ideo dicimus tres personas non ut aliqua intelligatur diversitas essentiae, sed ut vel uno vocabulo responderi possit cum dicitur, quid tres, vel quid tria. HIERONYMUS. Unum in tribus personis
Abbreviated transcription (Latin):
certa m̃sura tẽꝑauit: qͣtenꝰ ei ad fom̃tũ ⁊ pauca fuffi¬
cere potiussent. ⁊ ad satietatẽ modica. Itaq ꝓuiden¬
tia carnis nontã labor ꝗ oblectam̃tũ ⁊ exercitacio
fut᷑a foret: si hõ iusticiã tenuisset. S qi sp̃e supͣse¬

Expanded text:
certa mensura temperavit, quatenus ei ad fomentum et pauca sufficerta mensura temperavit, quatenus ei ad fomentum et pauca sufficere potuissent, et ad satietatem modica. Itaque providentia carnis non tam labor quam oblectamentum et exercitatio futura foret, si homo justitiam tenuisset. Sed, quia sp
Abbreviated transcription (Latin):
curã ⁊ officiũ. sp̃u qui corpori p̃sidebat
terea ad sessorẽ ꝑtinebat. ut ium̃to suo pabulum
ꝓuideret: nedeficet. Et hoc solũ fortasis tunc
suffic̾e potuisset. Nã mͦ pret̾ pabulũ etiã freno
i callearibus necesse habit: freno quidc̃ ut fer
bonĩ facituaũ cretet pigra. Tuneg̾ solũ ꝑobu¬
lũ ministrans sine freno ⁊ calcaras suauit̃ porta.¬
reg̾etur. nee pungi tam̃ opꝰ habci. qi non esset
pigra. nec cohiberi: qr ñ eẽt inpctuosa. Quiagͥ sp̃e
sessor erat. in iunctũ: ei officiũ. ut ium̃to suo pa¬
bulũ ꝓuidet. Ne uͦ in illo exequendo si sola hoc p̃¬
ceptione non etiã ex amore inpleret seruiui condi¬
tione p̾met᷑: dedit eid̃s affectũ quocorpꝰ suũ ama¬
ret. ut sicut eiꝰ inegͥtatẽ ⁊ sanitatẽ dilig̾et. sic etiã
oĩa q̃ ad illã conseruandã ualerent. libent̃ ꝓuidet.
Rursũ ne uł millis querendis labor ec̃t. ł insum̃¬
dis ꝑicł̾m. indigentiã simł ⁊ appetitũ carnalem

Expanded text:
curam et officium spiritui qui corpori praesidebaterea ad sessorem pertinebat ut jumento suo pabulum provideret ne deficeret: et hoc solum fortassis tunc sufficere potuisset. Nam modo praeter pabulum, et freno et calcaribus opus habet. Freno quidem ut ferbonum faciendum excitet pigrum. Tunc ergo solum pabulum ministrans sine freno et calcaribus suaviter portarregeretur, neque pungi tamen opus haberet quia non esset pigra; nec cohiberi, quia non esset impetuosa. Quia ergo spiritus sessor erat, injunctum est ei officium ut jumento suo pabulum provideret. Ne ergo in illo exsequendo si sola praeceptione non etiam amore impleret servili conditione premeretur; dedit ei Deus affectum quo corpus suum amaret, ut sicut ejus integritatem et sanitatem diligeret, sic etiam omnia quae ad illam servandam valerent libenter provideret. Rursum ne vel in illis quaerendis labor esset vel in sumendis periculum; indigentiam simul et appetitum carnalem
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis human. ⁊ obhoc pluribꝰ iã fom̃tis indiget.
quã priꝰ. tã ad reꝑandã incolumitatẽ qͣntũ ꝑiit.
ꝗͣ ad conseruandũ quantũ remansit. Hinc illa
dira necessitas gignit᷑. ut extra ordinẽ prime dis¬
positionis necessario appetitũ extendat. quatenꝰ
scilic& non solũ naturã custodiat. s ut etiã ipsuis
nat᷑e uiciũ ⁊ corruptionẽ expellat. Sp̃c eñi sicut¬
ei naturalit̾ datũ est cõmodũ carnis sue dilig̾e.
sic naturalit᷑ etiã habet. ut eiꝰ in cõmodũ ñ possit
qm̃ hec necessitas concupiscendi ñ ioo eus
necessitas causa fuit s uoluntas. S quid dicemꝰ:
Si hoc naturalit̾ habet homo ut inc̃omodũ suũ
a mare non possit. neq cõmodũ suũ fastidire:
gͦ quicqͥs appetit cõmodũ illiẽ. ⁊ non appetit nͥ

Expanded text:
fomentis indiget quam prius tam ad reparandam incolumitatem quantum periit quam ad conservandam, quantum remansit. Hinc illa dira necessitas gignitur, ut extra ordinem primae dispositionis necessario appetitum extendat, quatenus scilicet non solum naturam custodiat, sed etiam ut ipsius naturae vitium et corruptionem expellat. Spiei naturaliter datum est commodum carnis suae diligere; sic naturaliter etiam habet ut ejus incommodum non possit haec necessitas concupiscendi non ideo cunecSi hoc naturaliter habet homo ut incommodum suum amare non possit neque commodum suum fastidire. Ergo quidquid appetit commodum illi
Abbreviated transcription (Latin):
uł iacinctina. cuiꝰ colo speciẽ celi serenissimi.
imitat᷑. ut ꝓhoc intelligi actur. qr pontifeo.
plus debet de celestibꝰ cogitare ꝗͣ act̾renis. Nectꝰ
ordo. Primũ intunica linea ⁊ rona ⁊ feminalibꝰ
ex primit᷑ mundicia carnus. de inde ꝑtunicã
intĩorẽ uł iacinctinã significat᷑ mundicia cor

Expanded text:
hyacinthina cujus color speciem coeli sereni imitatur, ut per hoc intelligi detur, quod pontifex plus debet de coelestibus cogitare quam de terrenis. Rectus ordo: prius in tunica linea et zona et feminalibus exprimitur munditia carnis; deinde per tunicam interiorem vel hyacinthinam signif
Abbreviated transcription (Latin):
considirandũ÷ qđ nonqu̾e admodũ suꝑiꝰ
uidetur soli uiro p̃ceptũ datũ: Ipsa eñi mulier
hic testatur. sibi quoq mandatũ ut lignũ scientie
boni ⁊ mali nontangẽt. S uoluit script᷑a ostende.
quia mulier que uiro subiecta fuit duun̾man¬
dͥatũ non nͥ mediante uiro acciꝑe debuit. ut sõrio
dĩprimũ quasi inmediate ad iurũ fieret. de inde
mediante uro admulierẽ quoq que subiecta ui¬
ro fuit. ⁊ consilio uiri instituenda: ꝑueniret.

Expanded text:
considerandum quod non quemadmodum superius videtur soli viro praeceptum datum sit. Ipsa enim mulier hic testatur sibi quoque mandatum, ut lignum scientiae boni et mali non tangeret. Scilicet voluit Scriptura ostendere quod mulier quae viro subjecta fuit divinum mandatum non nisi mediante viro accipere debuit, ut sermo Dei primum quasi immediate ad virum fieret, deinde mediante viro ad mulierem quoque, quae subjecta viro fuit et consilio viri instituenda perveniret.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse saluator manifestat dicens. Caro nichil
spiritalis refectionis. q̃ in corpore ⁊ sanguine
ap̃iẽ. ꝑspeciem quidẽ panuis ⁊ uini significat᷑.
in ꝑceptione aut̃ gr̃e. infusione interne ⁊ et̾ne
refectionis ꝑficitur. Et sic quidẽ. cũtria inuno
ibisint: inprimo quidẽ. signũ inuenit᷑. scdi.
inscdo aũt causa t̾erciĩ. intercio aũt̃ uirtus
scdi. ⁊ ueritas primi: ⁊ hec tria inunofant.
⁊ unũ sacram̃tũ. Claret itaq qm̃ diuitussi.¬
me eucharistie assũptio. sacram̃tũ÷ ⁊ymago.
participacionis iħu: qr hoc qđ eiꝰ sacram̃tũ
iusibilit᷑ ꝑcipiꝰ signũ ÷ qd ei spiritaliter
gr̃a. ipsa scilicet hostia sacra. diuinissima
uocatur. qm̃ diuinos facit. ⁊ participes di¬
unitatis eos quise digne participant: ⁊ qi
ipsa signũ ÷ ⁊ ueritas. in qua uera caro apĩ
sub specie panis sumitar. ⁊ incarne eius dig¬
ne sũpta. ipsius etiã diuinitatis susceptio

Expanded text:
idem Salvator manifestat dicens: « Caro nihilidem Salvator manifestat dicens: « Caro nihilspiritalis refectionis, quae in corpore Christi equidem panis et vini significatur; in perceptione autem gratiae infusio internae et aeternae refectionis perficitur. Et sic quidem cum tria in uno ibi sint, in primo quod signum invenitur secundi, in secundo autem causa tertii; in tertio vero virtus secundi, et veritas primi: et haec tria in uno sunt, et unum sacramentum. Claret itaque, quando divinissimae eucharistiae assumptio sacramentum est, et imago participationis Jesu, quia hoc quod ejus sacramentum visibiliter percipimus signum est, quod ei spiritaliter gratia; ipsa scilicet hostia sacra divinissima vocatur; quoniam divinos facit, et participes divinitatis eos qui se digne participant. Et quia ipsa signum est et veritas, in qua vera caro Christi sub specie panis sumitur; et in carne ejus digne sumpta, ipsius etiam divinitatis susceptio
Abbreviated transcription (Latin):
cibꝰ ⁊ refectio Et ꝓpterta carnẽ assũptã in edu.¬
liũ ꝓposuit: ut ꝑcibũ carnis aogustũ inuitani.
diuinitatis. S ne rursũ humana infirmitas
contactũ carnis iassũptione horreret. consu¬
eti ⁊principał eduliĩ specie illã uelauit:¬
⁊ sic sumendã ꝓposuit: ut sensus in unofo
ueretut. ⁊fides in altero edificaretur. fouit᷑
eñ sensus inuno: dũ solita tantũ ⁊ consueta
ꝑcipit. ẜ dificat᷑ aut̃ fides in alc̾o: dũ ineo
qđ uidet. qualesit illuo qđ ñ uidet agnoseit.
Proponit gͥ species panis ⁊ uini. ut doceatur
plena ⁊ ꝑfecta refectio eẽ. insũptione corpis
⁊ sanguinis ip̃i. ex diuinitate ip̃i. Plena aũt
principali substancia refectionis. ut in easu¬
matur. ⁊ ꝑeã ueritas corporis ⁊ sanguinis. ap̃i
significetur. sicut ipse testatur dicens. Caro
ma uere: cibus. ⁊ sanguis meus uerer potus.
Que tam̃ corporis ⁊ sanguinis sũptio. quia sola
sine spĩtali effectu salutẽ non conferat: idem

Expanded text:
tam in edulium proposuit, ut per cibum carnis ad gustum invitaret Divinitatis. Sed, ne rursum humana infirmitas contactum carnis in assumptione horreret, consueti et principalis edulii specie illam velavit, et sic sumendam pveretur, et fides in altero aedificaretur. Fovetur enim sensus in uno dum solita tantum et consueta percipit. Aedificatur autem fides in altero, dum in eo quod videt quale sit illud quod non videt agnoscit. Proponitur igitur species panis et vini, ut doceatur plena et perfecta refectio esse in assumptione corporis et sanguinis Christi, ex divinitate Christi. Plena autem principali substantia refectionis, ut in ea sumatur, et per eam veritas corporis et sanguinis Christi significetur. Sicut ipse testatur, dicens: Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus . Quae tamen corporis et sanguinis sumptio quia sola sine sp
Abbreviated transcription (Latin):
sibi incorporaret. Noc ÷ sacram̃tũ corporis api.
ires sacramenti corꝑis ap̃i. Qui manducat
u ncorporat᷑. sacramentũ habet. ⁊ rẽsacram̃ti
habet. Quimanducat ⁊ ñ incorporat᷑: sac̃m̃tũ
habet. s rẽ sacramenti ñ habq sieut qͥ incorpo¬
ratur etiã si manducare non contingat. rem
sacram̃ti habet. quãuis sacram̃tũ nhabeat.
Quisumit sacram̃tũ habet. qui credit ⁊ dilig̾
rem sacramenti habet. Melnis gͦ illi qͥ credit
⁊ diligit. etiã si sumere ⁊ manducart ñ possit.
quã illi qui sumit ⁊ manducat. ⁊ñcredit nec
diligit: uł si credit. non disigia. eod saena

Expanded text:
sibi incorporaret, hoc est sacramentum corporis Christi, sibi incorporaret, hoc est sacramentum corporis Christi, et res sacramenti corporis Christi. Qui manducat et incorporatur habet. Qui manducat et non incorporatur, sacramentum habet, sed rem sacramenti non habet. Sicut qui incorporatur etiam si manducare non contingat, rem sacramenti habet quamvis sacramentum non habeat. Qui sumit sacramentum habet, qui credit et diligit, rem sacramenti habet. Melius ergo est illi qui credit et diligit, etiamsi sumere et manducare non possit, quam illi qui sumit et manducat et non credit, nec diligit; vel si credit non diligit. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
NCUT eirtũcisio olĩ quantũ ad ertectũ
remissionis peccatoꝵ baptismi uice gere¬
bat. mare rubrũ aut̃ eidẽ similitudinẽ ⁊ sigãm
p̃fcrebat: ita agnꝰ paschalis cuiꝰ carnes appło ede¬
dant᷑. ⁊ sanguine postis domoꝵ signabantur:
infigura sacram̃ti corporis ap̃i p̃cessit. Postquã
aut̃ ueritas uenit. signũ emedio sublatũ est.
ex quo iã nonerat res que futura significaret᷑.
s que presens ꝑcipet᷑. Mansit tam̃ figura quã¬
diu res nondũ fuit: ⁊ ex hibitũ÷ prius uisimili¬
tudine quod postmodũ conplendũ erat inueri¬
tate. Egrptꝰ mundus. exterminator diabolus.
agnus ap̃s. sanguis agni p̾assia ip̃i. domꝰ animar̃
coipora. oomus cogitacionũ corda. hec sanguine
opponentes cont̾ aduersarias potestatis. Demiq
incorporamur. Alibi qđ manducat᷑ in corporat.
Quando aut̃ apĩ caro manducatur. ñ qͥmandu¬
catur. s qui manducat ei qͣ manducat in corꝑat᷑.
Iecuxo uoluit ap̃e a nobis manducari: ut nos

Expanded text:
cut circumcisio olim quantum ad effectum remissionis peccatorum baptismi vicem gerebat, mare Rubrum autem ejusdem similitudinem et figuram praeferebat, ita agnus paschalis cujus carnes a populo edebantur, et sanguine postes domorum signabantur, in figura sacramenti corporis Christi praecessit. Postquam autem veritas venit, signum e medio sublatum est: ex quo jam non erat res quae futura significaretur, sed quae praesens perciperetur. Mansit tamen figura quamdiu res nondum fuit; et exhibitum prius est in similitudine quod postmodum complendum erat in veritate. Aegyptus mundus, exterminator diabolus, Agnus Christus, sanguis agni passio Christi, domus animarum corpora, domus cogitationum corda. Haec sanguine opponentes contra adversarias potestates. Denique incorporamur. Alibi. Quod manducatur incorporatur. Quando autem Christi caro manducatur, non qui manducatur, sed qui manducat ei quem manducat incorporatur. Idcirco voluit Christus a nobis manducari, ut nos
Abbreviated transcription (Latin):
guinẽ consecrari: ⁊speciem quidẽ uisibilẽ
sacram̃tũ cẽ ueri corporis ⁊ ueri sanguinis. cotpꝰ
aut̃ ⁊ sanguiẽ sacram̃tũ cẽ grẽ spĩtalis. Et qũe¬
admodũ species illic cernit᷑. cuiꝰ res uł substanciã
ibiet̃ ñcredit᷑: sic res ibi ueracit ⁊ substancialit̃
presens creditur. cuiꝰ species ñcernit᷑. uidetur
enĩ species panis ⁊ uini: ⁊ substancia panis i ui¬
ni ñ credit᷑. Creditur aut̃ substancia corporis

Expanded text:
isibilem sacramentum esse veri corporis et veri sanguinis, corpus autem et sanguinem sacramentum esse gloriae spiritalis, et quemadmodum species illic cernitur, cujus res vel substantia ibi esse non creditur, sic res ibi veraciter et substantialiter praesens creditur, cujus species non cernitur. Videtur enim species panis et vini; et substantia panis et vini non credit
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ꝑfecto huno ertor laqueũ ñinciderent. si
uł sacram̃ta dĩ recta ⁊ humuili fide susciperent.
aut scripturas conuenienti intelligencia trac¬
tarent. Nunc aut̃. qr insacram̃tis di. sensũsuũ
fidĩ p̃ferunt. inscripturis sacris sanã int̾p̃taciõis
formã tenere concẽpnunt. ⁊ fit ut sermo uerita¬
tis. ampliꝰ eos caligare faciat. dũ ñ recte intellec¬
tus etrore ꝓueritate ministrat. Quod tam̃ scͥptẽ
Hic au̾t ꝑiculose errauer̃. tet manifestis sentenciis
⁊ assercionibꝰ ñ dubũs. quedã ambigua p̃ferentes.
⁊ in ipsis magis mendaciũ quã ueritatẽ eligentes.
ñ qr hoc ibi magis aicebat᷑. s qi hoc ab illis magͥ
credebat᷑: Quis eñi. Nũ qͥd idõ sacram̃tũ altaris

Expanded text:
Qui perfecto in hoc erroris laqueum non inciderent, si vel sacramenta Dei recta et humili fide susciperent, aut Scripturas convenienti intelligentia tractarent. Nunc autem quia in sacramentis Dei sensum suum fidei praeferunt, in Scripturis sacris sanam interpretationis formam tenere contemnunt: et fit ut sermo veritatis amplius eos caligare faciat, dum non recte intellectus errorem per veritatem ministrat. Quod tamen ScriptuHic autem perniciose erraverunt tot manifestis sententiis et assertionibus non dubiis quidam ambigua praeferentes, et in ipsis magis mendacium quam veritatem eligentes, non quia hoc ibi magnum dicebatur, sed quia hoc ab illis magnum credebatur. Quid enim? Nunquid sacramentum altaris
Abbreviated transcription (Latin):
homo ipse ꝑsona. hec aũt cantũ astectiones quedã
adherentes ꝑsone. ⁊ circa ipsã eustentes inueniant᷑:
nont om̃mo eis ꝓpriũ esle ꝑsona. s ꝓsone inẽe
tantũ. Cũ aũt que indeo sunt aliuo ab ipso ẽt
non poisint. nec quasi accidentia aut affectioẽs
ex tempore mutabiles aut separabiles natura:
inc̾mutabili essentie. ⁊ cui icdem sit. totũ eise
quod÷ conuotuire tria ineo ueratit̃ predicant᷑.¬
⁊ tribus unũ esse propriũ. idẽ eise. ⁊ cternum
i perscctã assericur: ⁊ dicutitur cria tresꝑsone
nontres eisentie. quia natua intribus ẽ ꝑfecta
singulis. ⁊ tribus indiuisa. Et idõ dicunt᷑ ꝑsone
singule. quia deus sunt. ⁊ unꝰ dẽ tres. quia una

Expanded text:
homo ipse persona, haec autem tantum affechomo ipse persona, haec autem tantum affeca ipsam existentes inveniantur; non est omnino eis proprium esse persona, sed personae inesse tantum. Cum antem quae in Deo sunt aliud ab ipso esse non possunt, quasi nec accidentia aut affectiones ex tempore mutabiles sive separabiles natura incommutabili essentiae, et cui idem sit totum esse quod est: Convenire tria in eo veraciter praedicantur, et tribus unum esse; et proprium idem esse aeternum et perfectum asseritur. Et dicuntur tria tres personae, non tres essentiae; quia natura in tribus est perfecta singulis, et tribus indivisa. Et ideo dicuntur personae singulae, quia Deus sunt et unus Deus tres, quia una
Abbreviated transcription (Latin):
t surgit rursus ex adu̾so. alia dubietas.
ipulsat mentẽ ꝓfundo rerũ caligantiũ. Et
ext quistio. ⁊ interrogat se ipsa ratio quare illa
tria que indeitate reꝑtasunt ꝑsone dicant᷑ cũ in
criutate illa quã inscinet ipsa prunũ mens repꝑit
tria similit̾ inuentasint: nec tam̃ tresꝑsonas.
inse mentẽ rationalẽ continere. aut tribus ꝑsoniᷤ
constare animũ. rationabilis consideratio patiat᷑:
⁊ diligenter conquirit ratio quare ita sit. ẽnec
ita esst dubitare liceat: nec quomꝰ sit facile sciri
poisit. Et tam̃ uidet aliquis ereo quod totum
ñ uidet. nec ignorare ꝑmictitur: quodñsinit᷑
ioemsunt. quod ipsa mans. Separant᷑ em̃ am̃¬
te bec aliquando: ⁊ cũ asuerint recedunt. ⁊ re¬
deunt iterũ eũ abierint: ⁊ uariant᷑ cirea ipsã.
nec uere sunt idĩ cũ ipsa. s quasi affectiones.
quedã ⁊ strme ipsius. quibꝰ nonsit hoc aliqͥs
cise s ad eist tantũ ei quod÷ hoc aliqͥd. Itaq eũsic

Expanded text:
t surgit rursus ex adverso alia dubietas, et pulsat mentem profundo rerum caligantium; et exit quaestio et interrogat seipsam ratio, quare tria illa quae in Deitate reperta sunt personae dicantur; cum in trinitate illa quam in semetipsa primum mens reperit tria similiter inventa sint, nec tamen tres personas in se mentem rationalem continere, aut tribus personis constare animam rationabilis consideratio patiatur. Et diligenter conquirat ratio quare ita sit, cum nec ita esse dubitare liceat, nec quomodo sit facile sciri possit. Et tamen videt aliquid ex eo quod totum non videt, nec ignorare permittitur quod non sinitur idem sunt quod est ipsa mens. Separantur enim a mente haec aliquando; et cum adfuerint recedunt, et redeunt iterum cum abierint et variantur circa ipsam, nec vere sunt idem cum ipsa, sed quasi affectiones quaedam et formae ipsius, quibus non sit hoc aliquid esse, sed ad esse tantum ei quod est hoc aliquid. Itaque cum sit
Abbreviated transcription (Latin):
corpori iuuificando. siue quia et̾ creatam ad uiui¬
ficandũ inmisit. siue quia ibidẽ fecit. ubi posuit.
⁊ abintꝰ creatã inuinificatione ꝓdire iussit. nec alia
fuit inspuratio quã ipsa uiuficat̾io: Dig̾ nescitur
quomꝰ inspirat᷑. quomꝰ seiri potist qualit ex yngt̃ :¬

Expanded text:
corpori vivificando, sive quia extra creaturam ad vivificandum immisit, sive quia ibidem fecit ubi posuit, et ab intus creatam vivificationem prodire jussit, nec alia fuit inspiratio, quam ipsa vivificatio. Si ergo nescitur, quomodo inspiratur, quomodo sciri potest qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
dĩaẽ inqͣ dies dñ incip̃. dies hoĩs finẽ accipit. In
aic suo hõ sibi relinqͥt. ut qđ uult oꝑet᷑. indic uꝰ¬
qͥñi iã inpotestate sua nont hõ. s m illiꝰ potestate
ad qu̾e uenit ut remun̾et᷑. Proptẽa ad hoĩem ꝑturi
ut solũ qđ sibi c̃missũ: bñ dispone studeat. ild̃
aĩar quomͦ acorporibꝰ egrediant᷑ aĩe. Siue scilie:
ħmͦ ut eẽntialit᷑ ⁊ localit̾ foras egrediant᷑. ut extra
ẽe incipiant quasi exclise. siue hoc solũ ilł egredi
sit qđ se auuuificatione corpoꝵ retͣunt: ⁊ qͣsi se ad se
colligentes. a uegetaciõe corpori cessant. ut ĩsemet¬
ipsis subsistant. Uerbi gr̃a. Quando flatꝰ iste cor¬
poreꝰ spirat᷑ egredit᷑ acorꝑe. ⁊ incip̃ eẽntialit̾ atq¬

Expanded text:
dia est, in qua dies Domini incipit, dies hominis finem accipit. In die suo homo sibi relinquitur, ut quod vult operetur; in die ni jam in potestate sua non est homo, sed in illius potestate ad quem venit ut remuneretur. Propterea ad hominem pertinet ut id solum quod sibi commissum est bene disponere studeat; illudanimarum quomodo a corporibus egrediantur animae, sive scilicet hoc modo ut essentialiter et localiter foras egrediantur, ut extra esse incipiant, quasi exclusae: sive hoc solum eis egredi sit, quod se a vivificatione corporum subtrahunt, et quasi ad se colligentes a vegetatione corporum cessant, ut in semetipsis subsistant. Verbi gratia: Quando flatus iste corporeus spiratur, egreditur a corpore, incipit essentialiter atq
Abbreviated transcription (Latin):
uosuntas ꝑ malitiã ad alino mutatasit. nata tm̃
rtia post adẽ ꝑͥmansit. Animarũ quoꝙ nunc
lis recte ꝑhibet᷑: quia nunc acor ꝑibꝰ solut insola
sp̃itali nat᷑a illic intorm̃tis eccinent᷑ Et icuto
contĩemor at̃. merito non corꝑalit̾ s̃ sp̃italit̃ inceł.¬

Expanded text:
voluntas per malitiam ad aliud mutata sit, natura tamen etiam post eadem permansit. Animarum quoque nunclis recte perhibetur, quia nunc a corporibus solutae, in sola spirituali natura illic in tormentis detinentur et idcirco commemoratur, merito n
Abbreviated transcription (Latin):
õpotentis iusticia fut᷑oꝵ p̃sciaeseat. uiii¬
upsa mundi origine gebenne ignem
ut cẽ ignis ualeat corꝑtis indiget fom̃tis qͥcũne¬
cesseẽ ut seruet᷑. ꝑ congesta ligna ꝓeuldubionũ¬
trit᷑. nec ualet nisi succensusẽe. ⁊nͥ reso sibsisiẽ¬

Expanded text:
potentis justitia futurorum prescia ab ipsa mundi origine gehennae ignemut esse ignis valeat, corporeis indiget fomentis: qui cum necesse est ut servetur per congesta ligna, procul dubio nutritur, nec valet nisi succensus esse, et nisi re
Abbreviated transcription (Latin):
ex crucians torm̃to ñ irrationabilit̾ putat᷑. Qđ ꝓx¬
qđ quedã ñba script̾ar̃ quasi idẽ asserentia inue
quoq itorm̃ta ñ corꝑalia s spũalia cogitanda. ẜiꝰ¬
modi ambiguitatib᷑ uetboꝵ fluctuant. qͥ nonfc̃
radie ati infide. Quis eñi necesse fuit. ꝓpt̾ca torñta
gehente spualia tantũ ered̾e: qi substancia in fetoꝵ

Expanded text:
excrucians, tormento esse non irrationabiliter putatur. Quod prquod quaedam verba Scripturarum quasi idem asserentia invenquoque et tormenta non corporalia, sed spiritualia cogitanda ejusmodi ambiguitatibus verborum fluctuant qui non sunt radicati in fide. Quid enim necesse fuit propterea tormenta gehennae spiritualia tantum credere, q
Abbreviated transcription (Latin):
uitã carualit̃ contra p̃cepta condais amanerant.
ipson quoq int̾uitꝰ cos inagñto sue dãpnitionis
itam̃ ardere ad suppliciũ nescit: ⁊ta ediuerso
gehenne flãma repbis. ⁊ neqͥꝗͣ lucet ad consolatiois
gr̃ãm. ⁊ tm̃lacet adpenã. ut dãpnatoꝵ ocłis igni
supplicii ⁊ nulla cdaritate candeat. ⁊ addoloris en¬

Expanded text:
 contra praecepta Conditoris amaverant, ipsorum quoque intuitus eos in augmento suae damnationis tium, et tamen ardere ad supplicium nescit, ita e diverso gehennae flamma reprobis, et nequaquam lucet ad consolationis gratiam, et tamen lucet ad poenam, ut damnatorum oculis ignis supplicii et nulla claritate candeat,
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ conseiꝰ uidebat᷑. eũd̃ falsa eriminatiõe penã
exposcunt. Ille dũ innocentiã sua sine causa ꝑieli¬
tari cerneret. ⁊ diuinũ aualiũ intima cordis de¬
uotiõe sibi adẽẽ inploraret. ecce subito qͥ mortuus
suerat surrent. ⁊ re̾ gestã cunctis astantibꝰ utu
rantibꝰ ciponens. innocentẽ absoluit. ħͥ eferibat
se ab eodẽ angło malo aquo ad utt̾ fectionẽ siu ꝑ¬
suasus suerat: adtorm̃ta acductũ. S dũ ducerit᷑

Expanded text:
iliter conscius videbatur, eamdem falsa criminatione ad poenam iliter conscius videbatur, eamdem falsa criminatione ad poenam exposcunt. Ille dum innocentiam suam sine causa periclitari cerneret et divinum auxilium intima cordis devotione sibi adesse imploraret, ecce subito qui mortuus fuerat surrexit et rem gestam cunctis astantibus et mirantibus exponens innocentem absolvit. Referebat se ab eodem angelo malo a quo ad interfectionem sui persuasus fuerat ad tormenta deductum. Sed dum duceretur
Abbreviated transcription (Latin):
quasi bene placito ⁊ grato uenisse obuiã. Dcuotio¬
nẽ laudat. bonũ ꝓpositũ comendat. p̃miũ apuose
magnũ parari. nec longe ia remunationẽ ẽ M ul¬
tis pꝰ hec uerbis hinc inde curtenti tam̃ miseri¬
as ⁊ dolores uite huiꝰ quales aut qͣnti sint expoñ.
Om̃e qđ hie amat᷑ ꝗ̃ cito fugiat. ⁊ pari mͦ õe qdti¬
met᷑ uł dolet᷑. quomͦ sine mora ꝑtranseat. Int̾ hec¬
⁊ ei modi qͣsi rationabili ꝑsuasione paulati menti
hõĩs nicħ sinstrũ suspicantis. contẽptũ uite in¬
gerit. metũ mortis tollit. Postremo testat᷑ nicbil
lacessat. ⁊ ñ ꝑmittat se inhis doloribꝰ qui ten̾ qui
gaudiũ sibi paratũ ẽẽ ñdubitat. Quio multa.:
Deceptꝰ fraudulente ꝑsuasioni assensũ p̃bet. ⁊ in¬
iecto ferro. semet ipsũ uigulat. Comites eiꝰ diu ꝑ
deuia quesitũ tandẽ extunictũ inueniunt aducũ
im̃n exerant. eacdauer exaĩe repoitant Et qr hspeᷤ
apł̾ quẽ nocte illa manserat hiuꝰ sceleris ueri sim¬

Expanded text:
ro quasi beneplacito et grato venisse obviam. Devotionem laudat, bonum propositum commendat, praemium apud se magnum parari, nec longe jam esse remunerationem. Multis post haec verbis hinc inde currentibus, tandem miseriam et dolores vitae hujus quales aut quanti sunt exponit. Omne quod hic amatur quam cito fugiat, et pari modo omne quod timetur vel doletur, quomodo sine mora pertranseat. Inter haec et hujusmodi rationabilihominis nihil sinistrum suspicantis contemptum vitae ingerit, metum mortis tollit. Postremo testatur nihil lacessat; et non permittat se in his doloribus diu teneri, qui gaudium sibi paratum esse non dubitat. Quid multa? Deceptus fraudulentae persuasioni assensum praebet, et injecto ferro semetipsum jugulat. Comites ejus diu per devia quaesitum tandem exstinctum inveniunt, ad vicum unde exierant cadaver exanime reportant: et quia hospes apud quem nocte illa manserat hujus sceleris verisim
Abbreviated transcription (Latin):
ita qͥq iinꝰ mali dinc egrediuit᷑ ꝙͣuis dãpnandi
culpar̃ disposite. ñ statĩ adtorm̃ta inferni descen¬
dant. deꝑfectis qͥppe bonis dubiũ ñ÷ qͥn egredien¬
tes stati ad gaudia tͥnseant. Simiłr ⁊ de ualde
n torm̃ti aescendant. de inꝑfectis qͥꝙ. honis c̃cir
qđ nc int̾im qͥbrla penis usq ad plenã uidelicet
purgationẽ. auenturis gaudiis diferunt᷑. De mꝑ¬
fectis siue minꝰ mał certũ nonẽ uͥ ñc̃ sint. donec ui
tepo e uiniu̾sał resurrectiõis receptis corꝑibꝰ adilla
ñ differri. eredi qr dapnandist. Quidem̃ faciat di¬
latio uͥ em̃datio ł purgatio ẽe nompot : Qd tm̃q

Expanded text:
damnandi, culparum dispositis non statim ad tormenta inferni descendant. De perfectis quippe bonis dubium non est quin egredientes statim ad gaudia transeant. Similiter etiam etni tormenta descendant. De imperfectis quoque bonis cernc interim quibusdam poenis usque ad plenam videlicet purgationem a venturis gaudiis differantur. De imperfectis sive minus malis certum non est ubi nunc sint, donec in tempore universalis resurrectionis receptis corporibus ad illanon differentur credi quia damnandi sunt. Quid enim faciat dilatio, ubi emendatio et purgatio esse non potest? Q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbant spm̃ localit̃ nonmou̾. quãuis icorpore sit:
qł localit mouet̃. temꝑalit tam̃ mou̾ qi uicissita¬
dim subiacens de alio inaliud mutat᷑. S nos inoc¬
enltos nimis curiosos ẽe ñ oportet. ne forte plus p̃¬
cũ. Nos aut̃ neꝙ scimꝰ quomͦuent. neꝙ eomp̃enti i¬

Expanded text:
ocaliter non moveri, quamvis in corpore sit quod localiter movetur, temperaliter tamen moveri, quia vicissitudini subjacens de alio in aliud mutatur. Sed nos in occultis nimis curiosos esse non oportet, ne forte plus preum. Nos autem neque scimus quomodo venit neque
Abbreviated transcription (Latin):
reredens acorpore qd ÷ inloco: nec loco mouet᷑ acced cas
ad eorp: qd÷ inloco. Nleq en̾i loco mouet̃ q̃n recedit
aloco. neq it̾m alocomouet᷑. q̃n accedit ad locũ. etiã
qͣn incorpore posita aĩa corpꝰ localit indret. ĩ psatm̃
localit ñ mouet᷑. ⁊ ieñ icento localit mou̾i exstima¬

Expanded text:
ens a corpore quod est a loco, nec loco movetur accedens ad corpus quod est in loco. Neque enim movetur, quando recedit a loco; neque iterum loco movetur, quando accedit ad locum. Etiam quando in corpore posita anima corpus localiter movet, ipsa tamen localiter non movetur. Si enim idcirco localiter moveri aestima
Abbreviated transcription (Latin):
a cor pore recedit. neq ꝑcorpꝰ ad corpꝰ accedit. Ꝙ: icsonce
loco mouet ut recedat. acorpore qđ ÷ inloco. nec lo co
mouet᷑ ut accedat ad corpꝰ qd ÷ inloco. Int̾ em̃ om̃em
locũ ⁊ id qd̾ innullo loco nullus: loc. Prop̃t hocitaq
dictũ putant qđ sp̃c ereatꝰ tempore qͥdẽ mouetur.¬

Expanded text:
a corpore recedit, neque per corpus ad corpus accedit. Et ideo nec loco movetur, ut recedat a corpore quod est a loco; nec loco movetur ut accedat ad corpus quod est in loco. Inter omnem enim locum et id quod est in nullo loco nullus est locus. Propter hoc itaque dictum p
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ noc̾e potest aĩe si corpꝰ uitã suã ꝑdit. q̃n ipsa uitã
suã infide ⁊ spe. ⁊ caritate ꝑsistens ñ amittit. Nemo
gͥ mͥdicat. Qui paruã fidẽ. ⁊ sp̃e paruã. ⁊ parua ca¬
ritatẽ habent. ñ saluant̃. E go ñ m̃suro. crescant
quantũ uolunt. Quanto maiores tanto meliores.
Tam̃ ego illos condenpnare ñ audco. quantũ uspar¬

Expanded text:
 nocere potest animae, si corpus vitam suam perdit, quando ipsa vitam suam, in fide, et spe et charitate persistens, non amittit. Nemo ergo mihi dicat: Qui parvam fidem, et spem parvam et parvam charitatem habent, non salvantur. Ego non mensuro. Crescant quantum volunt. Quanto majores, tanto meliores. Tamen ego illos condemnare non audeo quantumvis par
Abbreviated transcription (Latin):
sunt nullisunt. nec seribi aut num̾ari habent qͥ
nicħ habent. G õi habenti dabit᷑ ⁊ habundabit. Oĩ
habenti mitũ. dabit᷑ p̃miũ. Nondint habenti mag.¬
nũ m̾itũ p̾miũ dabit᷑. ⁊ paruũ mitũ habenti non
dabit᷑. s õi inqͥs habenti dabit̃ ⁊ habundabit. Ergo
babebit. quanius ñ tantũ habebit quantu̾ ille qͥ¬
magnũ m̾itũ habebit. Sob ille excludit᷑. aꝑcipi¬
endo p̾mio: qͥ nicħ habet ac mi̾to. Om̃s gͦ qͥin dño
moriunt᷑ beatisunt. qr post meritũ uirtutis. ad

Expanded text:
sunt, nulli sunt, nec scribi aut numerari habent, qui nihil habent. Ergo Omni habenti dabitur et abundabit : Omni habenti meritum, dabitur praemium. Non dixit habenti magnum meritum, praemium dabitur, et parvum meritum habenti non dabitur; sed omni, inquit, habenti dabitur et abundabit. Ergo habebit, quamvis non tantum habebit, quantum qui magnum meritum habebit. Solus ille excluditur a percipiendo praemio, qui nihil habet de merito. Omnes ergo qui in Domino moriuntur beati sunt; quia post meritu
Abbreviated transcription (Latin):
nascinit᷑. ipsas utiq aĩas eta acorꝑ ile sepatas corꝑa
a̾. ⁊ adsinilituamẽ corpoꝵ m̃bris ꝯpactas atqi distinc¬
tas confitemͣ. Ego qͥd dã qd dehac re audim. tactre
ñdebeo. Quidã ꝓbati testimotiñ fr̃ nartait mͥse
q̃stis abbate u̾atit ħ assir mante audisse qr ille cũ

Expanded text:
 ipsas utique animas etiam a corporibus separatas corpora esse, et ad similitudinem corporum membris compactas atque distinctas confitemur. Ego quiddam quod de hac re audivi tacere non debeo. Quidam probati testimonii frater narravit mihi se a suo abbate, veraciter hoc affirmante, audisse quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc unũ scimꝰ quia recedente aĩa corpꝰ mort᷑. ⁊ ipsa
seꝑatio aĩe mois corꝑis⁊ hoc nob̾ sufficit scire. quia
maloꝵ sitic bonoꝵ p̃sentiã adee. qͥ illas ꝓmetitis
uł ad torm̃ta ꝑtrahant uł adreqͥc̃ deducant. S
ipsas aĩas adhuc incorꝑe positas. añ entũ multa
Aiq̃n de his que futͣst suꝑ eas siue er responso consci¬
entie it̾iori. siue ꝑ reuelationes sit̾t fitas. pscusse

Expanded text:
Hoc unum scimus, quia, recedente anima, corpus moritur, et ipsa separatio animae mors corporis est. Hoc nobis sufficit scire, quia malorum sive bonorum praesentiam adesse, qui illas pro meritis vel ad tormenta pertrahant, vel ad requiem deducant. Sed et ipsas animas adhuc in corpore positas ante exitum multa aliquando de his quae futura sunt super eas, sive ex responso conscientiae interiori, sive per revelationes exterius factas praecise
Abbreviated transcription (Latin):
ent huitior ab illo. ⁊ contͣhit᷑ ad itiora neq foras e¬
gredit᷑. ut extͣsit. s untiꝰ reman: in eo qđ int̾: siue
inligno siue inmedulla. ut in cortiec ipso ñ sit. ĩ am̃
om̃o exit a cortice ut ĩ cortice ĩa ñsit. neq ent qͣsa¬
ad ert̾iora effusus. s oat qͣsi ad int̾iora collectꝰ. Et si
fotte humor rursũ ab int̾iori suo ꝓdeat. ut scit̾m
ꝯfundat ĩcorticẽ. rurs reuirescit cortexipse qͣmhu¬
mor inipso: uita eiꝰ. Sic quert de aĩa qn exit acor¬
pore utcũ hoc solũ illi exre sit qđ se rechit ad se
aniuficatiõs corꝑis: ⁊mb ipso ia in eorpore nont̃

Expanded text:
ab illo, et contrahitur ad interiora, neque foras egreditur ut extra sit, sed interius remanet in eo quod intus est, sive in ligno, sive in medulla, ut in cortice ipso non sit. Tunc omnino exit a cortice, ut in cortice non sit, neque extra quasi exteriora effusus, sed exit quasi ad interiora collectus. Et si forte humor rursum ab interiori suo prodeat, ut se iterum effundat in corticem, rursum revirescit cortex ille, quoniam humor in ipso est vita ejus. Sic quaerunt de anima quando exit a corpore utrum hoc solum illi exire sit, quod se retrahit ad se a
Abbreviated transcription (Latin):
ad illuminandũ mundũ. anteꝗͣ solem crearet.
propterea quod iam nulla eius uestigia repperiri posst̃.
ex quosolis claritas illur. Alii dicunt. disꝑsam per
ampla acris spacia. iũlucẽdi ⁊ inluminandi ami¬
sisse: suꝑ eẽ tñ adhuc quasdã tenues reliquias.
que in ambitu firmamenti in trunsecus huc illucq
parsim diligentius intuentibꝰ nocte demonstrent᷑.
die uͦ maiori eas ne uideri ualeant soł claritate
abscõdi. Sic quisq suas opiniones prout possibile :
confingunt. s quisseit si ipsa eademlux. postea
in soł sustãciã trans latasit. ⁊ ampliata claritate.
formã meliorẽ acceperit: quc̃ admodũ innupciis
iħs de aquis uinũ fecit. ut reformationis statũ
in melius: ⁊ restaurationis sacramentũ demons¬
trarit. Nã qđ erat lux. anteq̃ sol factus ẽ. hoc
erat aqua priꝰ quã iniuñ mutata.ĩ: ut ñ aliud

Expanded text:
ad illuminandum mundum antequam solem crearet opropterea quod jam nulla ejus vestigia reperiri possunt ex quo solis claritas illuxit. Alii dicunt dispersam per ampla aeris spatia vim lucendi et illuminandi amisisse; superesse tamen adhuc quasdam tenues reliquias quae in ambitu firmamenti intrinsecus huc illucque sparsim diligentius intuentibus nocte demonstrentur; die vero eas majori ne videri valeant solis claritate abscondi. Sic quique suas opiniones prout possibile est confingunt. Sed quis scit utrum ipsa eadem lux postea in solis substantiam translata sit, et ampliata claritate formam meliorem acceperit, quemadmodum in nuptiis Jesus de aquis vinum fecit, ut reformationis statum in melius et restaurationis sacramentum demonstraret? Nam erat lux antequam sol factus est; hoc erat aqua priusquam in vinum mutata est, ut non aliud
Abbreviated transcription (Latin):
Saprincipio ꝓposuise animas corporibꝰ.
uiuificandis sotiare: ⁊ corpoꝵ quidẽ generandoꝵ
homini officiũ inuupasse. animarũ aũt erean¬
darũ ꝓotestatẽ sibi retinuisse. ut homo iustus
corpora munda gen̾aret. Ds̃ aut̃ iustꝰ animas
m̃undas crearet. ⁊ corporibꝰ sotiaret. ⁊ si homo
opus suũ corrupit. ds̃ ppositũ suũ mutare non
mundas ercare. ⁊ corporibꝰ sotiare. inquibꝰ dũ
corruptionẽ inueniunt. ⁊ corruptionẽ trahunt.
non hoc erdõ et̃ qui sine corruptione illas fecit. s
ex homine qui corpoꝵ nat᷑am corrupit. Quigͦ hoc
dicunt ratione diuine iusticie non exponunt. quia
sicut ad diuinã bonitatẽ nonꝑtinuit. ut eas malas
faceret. sic nec conuenire uidebat᷑. ut ꝓpon̾et illic
collocare ubi malas fieri necesse cẽt. Nongͥ magno¬
pere insistendũẽ ut ratione inuestigetur. quod
fide magis quã ratione serutari opetet:¬

Expanded text:
principio proposuisse animas corporibus vivificandis sociare, et corporum quidem generandorum homini officium injunxisse, animarum autem creandarum potestatem sibi retinuisse, ut homo justus corpora munda generaret: Deus autem justus animas mundas crearet et corporibus sociaret. Et si homo opus suum corrupit, Deus propositum suum mutare non mundas crearet et corporibus sociaret, dum in quibus corruptionem inveniunt et corruptionem trahunt non hoc ex Deo esse qui sine corruptione illas facit; sed ex homine qui corporum naturam corrupit. Qui ergo hoc dicunt rationem divinae justitiae non exponunt; quia, sicut ad divinam bonitatem non pertinuit ut eas malas faceret, sic nec convenire videbatur ut proponeret illic collocare ubi malas fieri necesse esset. Non igitur magnopere insistendum est ut ratione investigetur, quod fide magis quam ratione scrutari oportet
Abbreviated transcription (Latin):
animã qn conmiscet᷑ corpori uoluntade quadã
ad delectacionẽ culpe inclinari: iã nonoriginali
tm̃ s actuali quoq peccato obnoxiã ẽe demonstra¬
uimꝰ. Siuͦ necessitate aliqua ad consortiũ corport¬
⁊ ad contagiũ uicii corporalis de trusã confitem.
ex ipsa necessitate areatu absolutã c̃e ostendimus.
Quod eñ om̃ino necessitatis ÷ inputabile non est.
Quod au̾̃t uoluntatis: non originale s: ꝓpriũ est
Constat gͥ quia rationalis ania corpori humano
infusa. nec uoluntate corrũpit᷑. ne pece gtũ sit achi¬
ale: nec nocessitate corrũptt᷑. neuiciũsit ñ inpu¬
tabile. Non itaq malũ illi: aut mała uoluntas.
quia necdũ uelle accepit: aut opꝰ malũ. quia
ñdũ adhuc bone uł male ag̾e potuit. s malũ
illi: quia talisẽ que nͥ ꝑ grãm adiuuet᷑. neq cogni¬

Expanded text:
 commiscetur voluntate quadam ad delectationem culpae inclinari; jam non originali tantum sed actuali quoque peccato obnoxiam esse demonstramus. Si vero necessitate aliqua ad consortium corporis et ad contagium vitii corporalis detrusam confitemur, ex ipsa necessitate a reatu absolutam esse ostendimus. Quod enim omnino necessitatis est, imputabile non est; quod autem voluntatis est non originale est, sed proprium est. Constat igitur quod anima rationalis corpori humec voluntate corrumpitur ne peccatum sit actuale, nec necessitate corrumpitur ne vitium sit non imputabile. Non itaque malum illi est aut mala voluntas quia nondum velle accepit, aut opus malum quia nondum adhuc bene vel male agere potuit; sed malum illi est quia talis est quae nisi per
Abbreviated transcription (Latin):
fiat illiꝰ uici qđ ꝑsolã carnẽ adducitur. digñ
in quisitione eẽt. si aliqua hoc diligentia inuestiga¬
ri potuisset. Nunc aũt quia scientie humane
expositũ non:÷ ad cognitionẽ: fide a nobis creden

Expanded text:
fiat illius vitii quod per solam carnem adducitur, dignum fiat illius vitii quod per solam carnem adducitur, dignum inquisitione esset, si aliqua hoc diligentia investigari posset. Nunc autem quia scientiae humanae expositum non est ad cognitionem; fide
Abbreviated transcription (Latin):
Que tñ exeitacio ⁊ erudicio nat᷑alit̃ ⁊ sine labore ho¬
mini ad ec̃t. sisensus hominis in carne mortali ꝑ
peccatũ corruptꝰ non fuisset. utt tunc pleñ ac ꝑfec¬
tũ constaret qđ ait apł.. In uisibilia eiꝰ acrit᷑a mun
ai ꝑca que factasunt intellecta conspiciuntur:
Unde cõcosiscenciaslascit᷑ Unde lonorancia.xxxiii
Nearne gͥ mortali ex sensualitate corrupta. nascit᷑
niciũ concupiscentie: ex sensu corrupto uiciũ igno¬
rantie. Ibi quia appeticꝰ querende necessitatis ultͣ
mensurã seextendit. Hic aũt qr instrum̃tũ c̃cipi¬
ende ueritatis. ab integritatis uigore deficit. Hoc
aut̃ difficultatẽ questionis maxmã adducit. qđ
originale peccatũ ñ nisi insolo carnał corruptio¬
nis uicio assignare uidem᷑. qđ tñ usq ad partici¬
pationẽ amme rationalis extendi necesse ẽ confi¬
quemunda ac sine uicio creat᷑ particepᷤ

Expanded text:
Quae tamen excitatio et eruditio naturaliter et sine labore hoQuae tamen excitatio et eruditio naturaliter et sine labore homini adesset, si sensus hominis in carne mortali per peccatum corruptus non fuisset, ut tunc plenum ac perfectum constaret, quod ait Apostolus: Invisibilia ejus a creatura mundi per ea quae facta sunt iUnde concupiscentia nascitur et unde ignorantia. In carne igitur mortali ex sensualitate corrupta nascitur vitium concupiscentiae, ex sensu corrupto vitium ignorantiae. Ibi quia appetitus quaerendae necessitatis ultra mensuram se extendit; hic autem quia instrumentum concipiendae veritatis ab integritatis vigore deficit. Hoc autem difficultatem quaestionis maximam adducit, quod originale peccatum, non nisi in solo carnalis corruptionis vitio assignari videmur, quod tamen usque ad participationem animae rationalis extendi necesse est confimunda ac sine vitio creatur, particeps
Abbreviated transcription (Latin):
gnorantia aut non ꝓpterea uiciũ ineisest quia
cũ nascunt᷑ ueritatẽ non cognoscunt. qñ nonde¬
bent: s quia tunc cũ nascunt᷑ uiciũ ineis: qͦ postea
inpeduntur ne ueritatẽ agnoscant qñ debent.
Nasci quippe sine cognitione. natura: non culpa.
s in eouicio nasci quo postea acognitione ueritatis
inpediant᷑. culpa÷ non nat᷑a. Hoc aut uiciũ incor¬
ruptione carnis: ⁊ incorruptione sensus carnał.
citatꝰ indiciũ ueritatis. postta que foris uide¬
rentur ãmonitꝰ sm labore c̃ciꝑet. Quia uero ex
carne corrupta integͥtate sua pͥnatꝰ: purã siñ confu¬
grrors uertatẽ aurire non potest: Quod ansłi
abintꝰ eruditisunt. Nominesaũt ex¬
cepto dũtarat primoillo quisic̃ suo mͦ ꝑfectus
factꝰ. ita ⁊ ipse quoq abintꝰ eruditꝰ ẽ. qi ꝑint̾ ual¬
la tempoꝵ ad cognitionẽ ꝓmoueri debuerunt:
ꝑspecies rerũ temporaliũ ⁊ uisibiliũ foris ad
cognitionẽ uertatis excitandi ⁊ erudiendi fuert̃.

Expanded text:
ntia autem non propterea vitium est in eis, quia cum nascuntur veritatem non agnoscunt quando non debent; sed, quia tunc cum nascuntur vitium in eis est, quo postea impediuntur ne veritatem agnoscant quando debent. Nasci quippe sine cognitione natura est, non culpa. Sed in eo vitio nasci quo postea a cognitione veritatis impediantur, culpa est non natura. Hoc autem vitium in corruptione carnis est et in corcitatus, judicium veritatis per ea quae foris viderentur admonitus, sine labore conciperet. Quia vero ex carne corrupta integritate sua privatus est, puram sine confuerroris veritatem haurire non potest. CAP. XXXIIIab intus eruditi sunt; homines autem excepto duntaxat primo illo, qui sicut suo modo perfectus factus est, ita et ipse quoque ab intus eruditus est, quia per intervalla temporum ad cognitionem promoveri debuerunt, per species rerum temporalium et visibilium foris ad cognitionem veritatis excitandi et erudiendi fuerunt.