comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueniȩ postulatione dam pnauit ñ adspernans em̃dationis humilitatẽ dignita¬
te primatus. sed potius recolens prudens quod scriptum ẽ. Quanto magnus es tan¬
to humilia te in omnib: & coramdõ inuenies gratiã. Istiautẽ ñ inuicẽ apud alios
accus auerant sed aduersus inuicem iudices sederant. Pro inde inuicem dampna¬
uer̃ dampnati concordauer̃. Non inuidemus in partedonati pacem dam pna¬
torum sed xpĩ pacem non respuunt in orbe terrarum. Cernisiam ut arbitror
quam in anit̃ dixeris. quoduide aris tibiadomnia respondisse quae inmea eplã
continentur. Si enim propterea respondisti quia tacere noluisti. Ñ qrdem
adomnia sed tamen respondisti. si autem ad hoc respondisti ut eaquȩ amedic¬
tas euacuares. uid eo tequidem admultares pondisse. sed nilte uideo refellisse.
Esideratis autẽ omnib: quae a medicta s̃ qđ puto facillime intellegas. non deuitan¬

Expanded text:
ueniae postulatione damnauit, non aspernans emendationis humilitatem dignitaueniae postulatione damnauit, non aspernans emendationis humilitatem dignitate primatus, sed potius recolens prudens quod scriptum est: quanto magnus es, tanto humilia te in omnibus et coram deo inuenies gratiam, isti autem non inuicem apud alios accusauerant, sed aduersus inuicem iudices sederant. proinde inuicem damnauerunt, damnati concordauerunt. non inuidemus in parte Donati pacem damnatorum, si et Christi pacem non respuant in orbe terrarum. Cernis iam, ut arbitror, quam inaniter dixeris, quod uidearis tibi ad omnia respondisse quae mea epistula continentur. si enim propterea respondisti, quia tacere noluisti, non quidem ad omnia, sed tamen respondisti. si autem ad hoc respondisti, ut ea quae a me dicta sunt euacuares, uideo te quidem ad multa respondisse, sed nihil te uideo refellisse. consideratis autem omnibus, quae a me dicta sunt, puto quod facillime intellegas non deuitan
Abbreviated transcription (Latin):
et nolui eẽ aduersusme incredulus cumfelicianũ credas primiano fideliter
in esisse qui proximiano tanta crimina in eum sententia dam pnatoria dixerit
contra eundem uero maximianum & ab eo dissociatus aliquid forsitan scripse¬
rit inquem ñ sicutego in illos ad olescens laicus caticuminus in ciderat. sed semex
epistolaem primatisnrũ quia ferisse subedem urbana obuiquitate mentioner
qutam demeille seripsit iratus cum in episcoporum concilio probare quo dinten¬
derat urgueretur ei us i psius sententiã se corrigentis. et dehacre ueniam postu¬
lantis legam cẽ damnatam tuquere utrum possis legere ubi correctus dunta¬
uerit felicianusq non accusans seddam nansdix̃ in primianũ . ut altim ipseprimi¬
anus euacuauerit quȩ dam pnans dixitin felicianum. Quod sunueneris nec
sicprar erit causa quia illeaccusationem instituerat. Quã falsa eẽ ꝑuidens cũ

Expanded text:
et noli esse aduersus me incredulus, cum Felicianum credas Primiano fideliter et noli esse aduersus me incredulus, cum Felicianum credas Primiano fideliter inhaesisse, qui pro Maximiano tanta crimina in eum sententia damnatoria dixerit, contra eundem uero Maximianum et ab eo dissociatus aliquid forsitan scripserit, in quem non, sicut ego in illos, adulescens laicus catechumenus inciderat, sed senex epistulam primatis nostri, quia fecisses sub eadem urbana obliquitate mentionem, quam de me ille scripsit iratus, cum in episcoporum concilio probare quod intenderat urgeretur, eius ipsius sententia se corrigentis et de hac re ueniam postulantis legam esse damnatam, tu quaere utrum possis legere, ubi correctus damnauerit Felicianus quae non accusans, sed damnans dixit in Primianum, uel saltem ipse Primianus euacuauerit quae damnans dixit in Felicianum. quod si inueneris, nec sic par erit causa, quia ille accusationem instituerat, quam falsam esse peruidens cum
Abbreviated transcription (Latin):
cipio litterarum mearum ꝓmiseram quod satanam petilianũ apellauerim. Cgo
Ñ petilianum necquẽ quam hominẽ in parte donati sed ipsum errorẽ partis donati
satane comparaui. excuiꝰ laqueis homines quosdiligo cupio liberari. Nã lege consi¬
deratius inuenies quem quã. & si aliquid duriusdixi legequae ipsenon inerrorem
maximianensium sed im psos homines dixeritis. F elicianum ergo petilianꝰ imitet᷑¬
& mihi pacẽ desideranti nomi rascantur. Tibi certe ipse nonsus censeo quod mihi
ex obliquo manicheos obiciendos putaueris proptes errorẽ adolescentiae meae
unde nonttm doleo confidens deperpetua gloria liberatoris mei. Ei tam̃ siplace¬
atad moneo utqueras et legas quae etquanta et quomodo ad uersus manicheorũ
pestilentissimam heresem scripserim. ibi uidebis quafide contraeos xp̃ianam
defenderim ueritatem eorũ quae fallacias quanta ꝑ spicuitate destruxerim.

Expanded text:
cipio litterarum mearum promiseram, quod satanam Petilianum appellaverim. Ego cipio litterarum mearum promiseram, quod satanam Petilianum appellaverim. Ego non Petilianum nec quemquam hominem in parte Donati, sed ipsum errorem partis Donati, satanae comparavi: ex cujus laqueis homines, quos diligo, cupio liberari. Nam lege consideratius, invenies. Quanquam et si aliquid durius dixi, lege quae ipsi, non in errorem Maximianensium, sed in ipsos homines dixeritis. Felicianum ergo Petilianus imitetur, et mihi pacem desideranti non irascatur. 79. Tibi certe ipse non succenseo, quod mihi ex obliquo Manichaeos objiciendos putaveris, propter errorem adolescentiae meae. Unde non tam doleo, confidens de perpetua gloria Liberatoris mei, quam si placet admoneo, ut qupestilentissimam haeresem scripserim. ibi uidebis, qua fide contra eos christianam defenderim ueritatem eorumque fallacias quanta perspicuitate destruxerim,
Abbreviated transcription (Latin):
pira paces. Quando seductos degrege primiani ad sue concisionis particuilas ꝑtabe¬
bants tegaseas quasdixi trrannicas urorũ  Infundis nealienas dominationes
& bagationes ebrictatum : Nega quantum potes ñ uercor neꝓpterea nobiscum uos
pigeat concordare. Ninuostalealiquid dixi qualiamaximianenses dampnati a uob
audire meruer̃. Negas furorem circum cellionum et p̃cipitatorum ultrocadaue¬
rũ cultꝰ sacrilegos & profanos non tamen negas cum aegrptiorũ ad modũ exemplo
pereuntium funerib: plena eent̃ littora quibus in ipsa morte maior .ẽ. poena
qđ nec ipsam inuener̃ sepulturam. His uos in sepultis cadaueribus inesistis ibienim
iacebant pretexatus et felicianus. Iausi apuduos reuixer̃ quid debaptis moagitis
quem tuncmortui tradider̃ : Ñ dicisme non seruas sepacem aclenitatem quã prin¬

Expanded text:
pi rapaces, quando seductos de grege Primiani ad suae concisionis particulas pertrahepi rapaces, quando seductos de grege Primiani ad suae concisionis particulas pertrahebant? Negas eas quas dixi tyrannicas vestrorum in fundis alienis dominationes et bacchationes ebrietatum . Nega quantum potes: non vereor, ne propterea nobiscum vos pigeat concordare. Non in vos tale aliquid dixi, qualia Maximianenses damnati a vobis audire meruerunt. Negas furorem Circumcellionum, et praecipitatorum ultro cadaverum cultus sacrilegos et profanos: non tamen negas, cum Aegyptiorum admodum exemplo pereuntium funeribus plena essent littora, quibus in ipsa morte major est poena, quod nec ipsam invenerunt sepulturam, his vos insepultis cadaveribus inhaesisse. Ibi enim jacebant Praetextatus et Felicianus: aut si apud vos revixerunt, quid de Baptismo agitis, quem tunc mortui tradiderunt? CAPUT LXIV.--78. Dicis me non servasse pacem ac lenitatem, quam prin
Abbreviated transcription (Latin):
abeis extra et dam̃ sumunt in sit baptismꝰ nec tam̃ ꝓsit. Vnde sicutillis redeuntib
nõ reddit᷑ quod amiser̃ ita et illisũdandũ ẽ quod acceperant. sedagendum cumtisutꝑ¬
signato quo domnino undedictũ sit aũintelligis. si condusus ẽ inquis ortus & fons
signatus quomodo qui extraforisẽ positꝰ et aborto id ẽ. eccła et fonte eiꝰ idẽ
baptis mate separatꝰ potest dare quod ñ habet interroga. Felicianum utrũ in anrto
conduso fuerat quando illireditꝰ quasi a deundẽ ortũ c̃dusũ fuerat dilationis
ianua pandebat᷑ : anforte ex inde furatꝰ ẽ fontẽ ubilaicossuo sin maximiani scis ma¬
te baptizar& qđ suta ẽ. ubitunc urĩ uos abluebant : aneos parit̃ illa dilatione dis
tuler̃ donec fure silli a dortũ cũ fonteremearent : tunc Ñ erantisti seudo ꝓphece
quando primiani criminib: mentiendodeceptos ad suũ sacrilegiũ traducebant lu

Expanded text:
ab eis extra ecclesiam sumunt, insit baptismus nec tamen prosit. unde sicut illis redeuntibus ab eis extra ecclesiam sumunt, insit baptismus nec tamen prosit. unde sicut illis redeuntibus non redditur quod non amiserunt, ita et illis non dandum est quod acceperant, sed agendum cum eissignato, quod omnino unde dictum sit non intelligis. Si conclusus est, inquit, hortus et fons signatus; quomodo qui extra foris est positus, et ab horto, id est, Ecclesia, et fonte ejus, id est, Baptismate separatus, potest dare quod non habet? Interroga Felicianum, utrum in horto concluso fuerat, quando illi reditus quasi ad eumdem hortum conclusum dilationis janua pandebatur. An forte exinde furatus est fontem, ubi laicos suos in Maximiani schismate baptizaret? Quod si ita est, ubi tunc vestri vos abluebant? An eos pariter illa dilatitulerunt, donec fures illi ad hortum cum fonte remearent? tunc non erant isti pseudoprophetae, quando
Abbreviated transcription (Latin):
maioribus nr̃is adecclam̃ redeuntib: baptis mus quẽ ibiacceperant ñ ꝓfuerit.
Hoc sidiceretis nichil internos aliud quereret᷑ nisi quae sit eccłaubibaptis¬
mꝰ ꝓsit. Seduos nondicitis in nobis baptismum eẽ acñ prodesse sed dicitis
omnino Ñ eẽ quod ab eis acceperimus quieũ discedendo ꝑdiderant. Vnde
ner potust ariestenidere tiet poteris adillud quo d ante positum est in eẽ b¬
nsmmuoni diselentibus bine proburi quia redeuntibus nonrea tiuett ce dir
baptisnum felicanus auobistetedendo pliderat cur nondenuo reldiens baptia¬
Sicut ergo ei s redeuntibus redditur ecđa red dat᷑ baptismꝰ baptitent᷑ in quã redeuor¬
tes sibaptismũ amiser̃ abscedentes . Hocqr non facitis etiã uos fatemini ab ecciã
recedentibus in cẽbaptisimũ nec ꝓdesse. Dantergo sicut habent idẽ utctipsi qu

Expanded text:
maioribus nostris ad ecclesiam non redeuntibus baptismus quem ibi acceperant non profuerit. maioribus nostris ad ecclesiam non redeuntibus baptismus quem ibi acceperant non profuerit. hoc si diceretis. nihil inter nos aliud quaereretur, nisi quae sit ecclesia ubi baptismus prosit. sed uos non dicitis in nobis baptismum esse ac non prodesse, sed dicitis omnino non esse, quod ab eis acceperimus, qui eum discedendo perdiderant. unde nec potuisti respondere nec poteris ad illud, quod a me positum est, inesse baptismum discedentibus hinc probari, quia redeuntibus non restituitur. si enim baptismum Felicianus a uobis recedendo perdiderat, cur non denuo rediens baptizadiderunt. sicut ergo eis redeuntibus redditur ecclesia, reddatur baptismus; baptizentur, inquam, redeuntes, si baptismum amiserunt abscedentes. hoc quia non facitis, etiam uos fatemini ab ecclesia recedentibus inesse baptismum nec prodesse. dant ergo sicut habent, id est ut et ipsis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
radicis atq insuis quiq: iacentes et crescentes locis. sed si non ꝑmanserint in infeli¬
citate sicutde i srahelitis dicit apłs inserentur. Potens ẽ en ĩds̃ iterũ in serere illos
Ñutiterũ accipiant sacram̃tũ baptis matis qđ iã tractũ ex arbore ñ mutarunt.
Sed utre uiuscant ex radice caritatis etunitatis aqua separati sterilitate animosita¬
tis arescunt. sicutrursus inserendos putastis p̃textatũ et felicianũ. quos secum
p̃dicerat maxim ianꝰ  nec p̃tiosorũ baptismum reꝓbastis. Quib: uerealiquid
prestaretis siñ eos frum̃to uro sed etuos etllos radici catholicae redderetis
Iã uero ad illud quid respondeam qđ tibi uisus sum dixis se ꝓuobis. qm̃ dixi
ñ prodes sebaptismũ eis qͥ eibunitatediscedunt in eẽ. illis tam̃ hinc probar
quod redeuntibus non restituitur. Firmastienim et uos hoc dicere quod

Expanded text:
radicis atque in suis quique iacentes et arescentes locis. sed si non permanserint in infideradicis atque in suis quique iacentes et arescentes locis. sed si non permanserint in infidelitate, sicut de Israhelitis dicit apostolus, inserentur; potens est enim deus iterum inserere illos, non ut iterum accipiant sacramentum baptismatis, quod iam tractum ex arbore non mutarunt, sed ut reuiuiscant ei radice caritatis et unitatis, a qua separati sterilitate animositatis arescunt; sicut rursus inserendos putastis Praetextatum et Felicianum, quos secum praeciderat Maximianus, nec praecisorum baptismum reprobastis. quibus uere aliquid praestaretis, si non eos fragmento uestro, sed et uos et illos radici catholicae redderetis. Iam uero ad illud quid respondeam, quod tibi uisus sum dixisse pro uobis, quoniam dixi non prodesse baptismum eis qui ab unitate discedunt, inesse illis tamen hinc probari, quod redeuntibus non restituitur? firmasti enim et uos hoc dicere, quod
Abbreviated transcription (Latin):
eiusia cob eteritsem̃tuũ sicutarenaterrae. etdilatabit᷑ supramare & in africũ
& ina quilonem et adorientem & benedicentur in teom̃s tribusterre. Supra
mare autem plerumq: scriptura cumdicit. occidentalem partẽ solere signifi¬
cari nouitquilegit . Huic tutestam̃to siplato consentire noluis ses ñ insola
africa remansisses Nonergo nobis communicant sicutdicis nouaciani arria¬
Ni patripassi aniualentiniani. antroniani. appelliani marcionitae io fite
ceteraq ut uerbistuis utarnefariarum pestiũ ñ sectarum sacriloga nomina
uerũ tam̃ ubicũq: s̃isti illic catholica sicut in a fricaubi etuos ñ autẽ ubicũq catho¬
lica ẽ autuosestis autheresis que libet illarũ. Vnde a paret quesit arbor ramossuos
ꝑ uniuersa t̃rã copiaubertatis extendens. et qui s int ramifracti rĩ habentes uitã

Expanded text:
eius Iacob: et erit semen tuum sicut harena terrae et dilatabitur supra mare et in africum eius Iacob: et erit semen tuum sicut harena terrae et dilatabitur supra mare et in africum et in aquilonem et ad orientem, et benedicentur in te omnes tribus terrae. supra mare autem plerumque scriptura cum dicit, occidentalem partem solere significari nouit qui legit. huic tu testamento si prolato consentire uoluisses, non in solo africo remansisses. Non ergo nobis communicant, sicut dicis, Nouatiani Arriani Patripassiani Ualentiniani Anthropiani Appelliani Marcionitae Ofitae ceteraque, ut uerbis tuis utar, nefariarum pestium, non sectarum, sacrilega nomina. uerumtamen ubicumque sunt isti, illic catholica, sicut in Africa ubi et uos, non autem, ubicumque catholica est, aut uos estis aut haeresis quaelibet illarum. unde apparet, quae sit arbor ramos suos per uniuersam terram copia ubertatis extendens et qui sint rami fracti, non habentes uitam
Abbreviated transcription (Latin):
nũ crescendo ꝑuentura ẽ. Qđ teinquisisse & cõperisse arbitror utdiceres. Omito
gentiũ barbararũ ꝓprias regiones ꝑsarum ritꝰ sidera chaldeorũ aegyptiorũ suꝑsq¬
tiones deo smagorũ ut omã ista ñ sint qr ꝓuiden¬
cotidie uertit᷑ munđ. Haec tuuera dixisti. &
sicim plet᷑ꝓmissioque
data .ẽ. abraham in seminetuo benedicent᷑ om̃s
gentes. Om̃s inquit
crescentis ecđȩ uerum etiã ꝑmixta multitudine in imicorũ eius ꝑ quos pietas eius
exerceri et ꝓbare positus quae in finẽ iudiciarie separationis totus orbis impleat᷑
sic cõmemoratũ ẽ. hoc testam̃to. et ad filiũ eiꝰ isaac dnõ dicente. & statuã uiram̃tũ eiꝰ
qđ iuraui abrahã patrituo. etamplificabo nom̃tuũ tãquã stellascȩli. etdabotibi &
seminituo omnẽ t̃rã. et benedicent᷑ in seminetuo om̃s gentesterrȩ. Sic & nepotẽ

Expanded text:
num crescendo peruentura est. quod et te inquisisse et comperisse arbitror, ut diceres: omitto num crescendo peruentura est. quod et te inquisisse et comperisse arbitror, ut diceres: omitto gentium barbararum proprias religiones, Persarum ritus, sidera Chaldaeorum, Aegyptiorum superstitiones, deos magorum, ut omnia ista non sint, quia prouidencotidie uertitur mundus. haec tu uera dixisti, et sic impletur promissio quae dicta est Abraham: in semine tuo benedicentur omnes gentes. \'omnes\' inquit crescentis ecclesiae, uerum etiam permixta multitudine inimicorum eius, per quos pietas eius exerceri et probari possit, usque in finem iudiciariae separationis totus orbis impleatur. sic commemoratum est hoc testamentum et ad filium eius Isaac domino dicente: et statuam iuramentum meum, quod iuraui Abraham patri tuo, et ampliabo semen tuum tamquam stellas caeli, et dabo tibi et semini tuo omnem terram, et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae, sic et ad nepotem
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit ubi que sustinet scinda lactrum qui abillo uitio maxime supbue p̃cidunt
aliorũ biciliorũ alibi atq alibi Iulos qui partes siuas ostentantes dicunt Ee cehicest
xps etce illic quibus nec credatur ipse premonuit. Nenimostendunt uiam Deqta
propbietatum ẽ in psalmis. Vt tog noscamus in terrauiam tuã in omnib gentib sa¬
lutaretuũ sed suae communionis quisq regiones eccehic etceillic: Vbieni cadunt¬
ibi remanent &ubi separant᷑ ibi arescunt unde ipsa dequa p̃ ciduntur etiã ineas t̃ras
oxtendit᷑ ubuacent illa queq: sua regione fragm̃ta in illa uero singula quacũq ipsa
distenditur ũs sed quãiuis aliquando uix rarissima folia exeorũ ariditateuent᷑ da
tionis inperegrina dispgat. Haecigit᷑ ecclã qua euteius dẽ itide uerbis utar ramossuos
puniuersã terrã copiaubertatis ostendit ad multa setiã barbaras gentes extra orbẽ roma¬

Expanded text:
extendit, ubique sustinet scandala eorum, qui ab illa uitio maxime superbiae praeciduntur, extendit, ubique sustinet scandala eorum, qui ab illa uitio maxime superbiae praeciduntur, aliorum hic, aliorum alibi atque alibi, qui partes suas ostentantes dicunt: ecce hic est Christus, ecce illic, quibus ne credatur ipse praemonuit. non enim ostendunt uiam, de qua prophetatum est in psalmis: ut cognoscamus in terra uiam tuam, in omnibus gentibus salutare tuuibi remanent, et ubi separantur ibi arescunt; unde ipsa de qua praeciduntur, etiam in eas terras extenditur, ubi jacent illa quaeque in sua regione fragmenta: in illa vero singula quacumque ipsa distenditur non sunt, quamvis altionis in peregrina dispergat. Haec igitur ecclesia, quae, ut eiusdem identidem uerbis utar, ramos suos per uniuersam terram copia ubertatis extendit, ad multas etiam barbaras gentes extra orbem Roma
Abbreviated transcription (Latin):
fessio criminis sed fidutia ueritatis. Quidenim commodius quid p̃clarius
quã ut sifieri potest ad¬
uersustelegatꝰ adteꝓferat᷑ : ñ qr ego ñ habeo ꝓime.
sed faciliorẽ cercior¬
q: c̃uicti ut tuhabeas contrate. qđ ꝑtesicor¬
rigaris fiatẽ tra
um uersitatem uero eccłe qc te in ania repe¬
tere libuit. etiam
hictibi respondeo sicutina frica pars donati uos
ex uobis sicut rogatensẽ in mauritania cesariensi urbanenses. in quadã numi¬
die particula etalia tĩnulla sed ubi p̃cisa s tibi remanser̃. Et hincenĩ et eos
a uob exisse ñ uos ab ipsis. Quiauosetiã in his terris estis ubiipsisunt. illiautẽ
qua qua uersus uos  estis rĩnisi forte peregrinantes inueniurt: sic et elesia
cutbolica quaesicutut ciprianus ramossuos peruniuersamterrã copia ubertatis

Expanded text:
fessio criminis, sed fiducia ueritatis. quid enim commodius, quid praeclarius fessio criminis, sed fiducia ueritatis. quid enim commodius, quid praeclarius quam ut, si fieri potest, quod aduersus te legatur a te proferatur? non quia ego non habeo pro me, sed facilior est certiorque conuictio, ut tu habeas contra te quod pro te, si corrigaris, fiat. Contra uniuersitatem uero ecclesiae quia te inania repetere libuit, etiam hic tibi respondeo. sicut in Africa pars Donati uos ex uobis, sicut Rogatenses in Mauritania Caesariensi, Urbanenses in quadam Numidiae particula et alia nonnulla, sed ubi praecisa sunt, ibi remanserunt; et hinc eminet eos a uobis exisse, non uos ab ipsis, quia uos etiam in his terris estis ubi ipsi sunt, illi autem, quaquauersus uos estis, non nisi forte peregrinantes inueniuntur —, sic ecclesia catholica, quae, sicut ait Cyprianus, ramos suos per uniuersam terram copia ubertatis
Abbreviated transcription (Latin):
Ñ estenim alius impius suꝑbiaetumor apudom̃s quis eaxpĩ unitate discindunt
quã sesolos xp̃ianos eẽ iactare & dam pnareceteros ñ solum quib: eorũlis notat̃.
uerumetiã quib: etorum nec nom̃ auditum ẽ. Nam illud quam eleganter
tibi uisus est dicere quod cumegotes tam̃ todĩ dixissem. Nuncunde quae
prolatum est rectetur respondendum putasti quodiam hoc confessio¬
niem criminis habeat & ideo dixerim a quocumq prolatum est reci¬
tetur quia apud me constat et anr̃is exustum et a uobis seruatum atq ꝓlatũ
Ita uero siueritate confixus a maximiano uelis proferre codicm legisunde
recites dathancore etabiron quiuiui terra deiscente sub mersi sunt. quib: istũ
pagagensi sententia comparaũ. Non firmius contraillũ recitabat᷑ qr in eiꝰ codice
repperit᷑. Qđ ergo dixi testam̃to undecũq prolatum ẽ. recitetur. Ñ est con¬

Expanded text:
non enim est alius impiae superbiae tumor apud omnes, qui se a Christi unitate discindunt, non enim est alius impiae superbiae tumor apud omnes, qui se a Christi unitate discindunt, quam se solos christianos esse iactare et damnare ceteros non solum quibus eorum lis nota est, uerum etiam quibus eorum nec nomen auditum est. Iam illud quam eleganter tibi uisus es dicere, quod, cum ego de testamento dei dixissem: nunc undecumque prolatum est recitetur, respondendum putasti, quod iam hoc confessionem criminis habeat et ideo dixerim: a quocumque prolatum est recitetur, quia apud me constat et a nostris exustum et a uobis seruatum atque prolatum. ita uero si ueritate confisus a Maximiano uelis proferri codicem legis, unde recites Dathan, Core et Abiron, qui uiui terra dehiscente submersi sunt, quibus istum Bagaiensis sententia conparauit, non eo firmius contra illum recitabitur, quia in eius codice repperitur? quod ergo dixi: testamentum undecumque prolatum est recitetur, non est con
Abbreviated transcription (Latin):
& ridet᷑ dicit qđ pras donati labores apłorũ ꝑuniuer sum mundum fructisi¬
cantes & crescentes misit foras: & non exoretur. Nequid sane fallaris. aut
sallas qm̃ id qđ tam crebro qđ memoraui non auertens uol certe auertisse
dissimulans. dixisseme ad firmas non eẽ frumenta dominica quã egec clam
catholicã sic ad serui quomodo eã ad serit scriptura diuina. Frumta sola in orreare c̃¬
dent. Nunc eccłam tã quã area cũ palea triturat. hocẽ qđ uos urgu& ac p̃mit &¬
nisi corrigamini extingunt quiauius arexȩpaleã qđ uos eẽ monstrastis. Nonuos
posse tolleraredixistis. purgatũ frum̃tũ inpuderter uos eẽ finxistis. ac siexipsa
orrea uanis calunus teturbulentistã quã leui simustriture puluis ꝑmania sublãt ante
noui simumuenti lationistẽpus existis. Voxdeniq: ad rogantissima adq: falsis si ma

Expanded text:
et ridetur; dicitur, quod pars Donati labores apostolorum per uniuersum mundum fructifiet ridetur; dicitur, quod pars Donati labores apostolorum per uniuersum mundum fructificantes et crescentes misit foras, et non exhorretur. Ne quid sane fallaris aut fallas, quoniam id, quod tam crebro commemoraui, non aduertens uel te aduertisse dissimu lans dixisse me adfirmas non esse frumenta dominica quam ego ecclesiam catholicam sic adserui, quomodo eam non adserit scriptura diuina, frumenta sola in horreo recondentur, nunc ecclesia tamquam area cum palea trituratur. hoc est quod uos urget ac premit et nisi corrigamini extinguit, quia huius areae paleam; quod uos esse monstrastis, non uos posse tolerare dixistis, purgatum frumentum inpudenter uos esse finiistis, ac sic ex ipsa area uanis calumniis turbulenti, tamquam leuissimus triturae puluis per inane sublatus, ante nouissimum uentilationis tempus existis. uox denique adrogantissima atque falsissima
Abbreviated transcription (Latin):
casum ꝓ missã uoce uoritatis & redditã audos eccłam plenariam dicere
nubumere. Ei goneista illã misit foras non iudos sulla mitatur soras lenuui¬
dẽ ad abraam in seminetuo bene dicent᷑ om̃s gentes. dequa p̃dictu legtur÷ ađ
erit in nouisimis diebus mani festus monsdñ & uenient adeũ uniuer segentes
dequa p̃dictũ canit commemor abunt & c̃uertent᷑ ad dnm huni uerse finest̃ re
& adorabunt in conspectueius uni uerse patriaegentiã. dequa predicitur qdđ
intoromundo fruetifice & crescat quã ipse dñs dicit dilatarisuꝑom̃s
gentes incipientib: ab ierusalem: non in quã uides si hec mittit᷑ foras eã cũ le¬
gedĩ cũ ꝓphetis cũpsalmis cũ apłis. cuipso euangelio cũtoto deniq testamen
cis uideubisitis & redite intro qm̃ non misistis seduos pocius existisforas.
Vide quid faciat animo socaec itas dicit᷑ qđ maximian primianũ miserit foras.

Expanded text:
casum promissam uoce ueritatis et redditam audes ecclesiam plenariam dicere casum promissam uoce ueritatis et redditam audes ecclesiam plenariam dicere non sub umero. ergone ista illam misit foras? non uides, si illa mittatur foras, de qudeus ad Abraham: in semine tuo benedicentur omnes gentes, de qua praedictum legitur, quod erit in nouissimis diebus manifestus mons domini et uenient ad eum uniuersae gentes, de qua praedictum canitur: commemorabuntur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae et adorabunt in conspectu eius uniuersae patriae gentium, de qua praedicatur, quod in toto mundo fructificet et crescat, quam ipse dominus dicit dilatari per omnes gentes, incipientibus ab Hierusalem, non, inquam, uides, si haec mittitur foras, eam cum lege dei, eum prophetis, cum psalmis, cum apostolis, cum ipso euangeliocis; vide ubi sitis, et redite intro: quoniam non misistis, sed vos potius existis foras. Vide quid faciat animosa caecitas. Dicitur quod Maximianus Primianum
Abbreviated transcription (Latin):
plurimum ueleatis. & nunc michi hȩc uera eẽ doceatis. dampnamꝰ mortuos
traditores uiuos nonde ferimus in nocentes : Cu mergo dixeris sed si quaue¬
raessent urã documenta eolãe hocẽ chatolicae uos ea ꝓbare debuisse. ut uos
intus eẽtis. illiaut̃ quos conuincereris pellerentur foras. quid est qđ respon¬
dere uoluisti. idõ separationẽ factã qđ nosforas eẽ musꝓpulsi. ur̃i aut̃ in exła
plenaria & catholica remanserunt: hoo sitor idem uerb uob̵ maximianen ses
dicant quid respondub. sufineore fellis dignos sed tantum rideri qui ecđłam
plenariam cũ epis iã minus quã centũ contratantã numerositatem ao
multitudinẽ cui amplius quã trecenti president audeant ad firmare cũꝑ
om̃s a friceregiones ubi maximianen ses st̃ nonde sit &iã communio primiani. ꝑalias
aut̃ multo plures latioresq: a frice partes unũ maximinianen sẽ nemore periat
uisiuix forte peregrinantem: Quoigit᷑ orte contraeclam a solis ortu usq: ad oo¬

Expanded text:
plurimum ualeatis et nunc mihi haec uera esse doceatis: damnamus mortuos traditores, uiuos non deserimus innocentes.\' Cum ergo dixerim: sed si qua uera essent uestra documenta, ecclesiae, hoc est catholicae, uos ea probare debuisse, ut uos intus essetis, illi autem quos conuinceretis pellerentur foras, quid est quod respondere uoluisti ideo separationem factam, quod nos foras essemus propulsi, uestri autem in ecclesia plenaria et catholica remanserunt? hoc si totidem uerbis uobis Maximianenses dicant, quid respondebis nisi nec refelli dignos, sed tantum rideri, qui ecclesiam plenariam cum episcopis iam minus quam centum contra tantam numerositatem ac multitudinem, cui amplius quam trecenti praesident, audeant adfirmare, cum per omnes Africae regiones, ubi Maximianenses sunt, non desit etiam communio Primiani, per alias autem multo plures latioresque Africae partes unum Maximianensem nemo repperiat nisi uix forte peregrinantem? quo igitur ore contra ecclesiam a solis ortu usque ad oc
Abbreviated transcription (Latin):
fraudu lenta osculami micii Ds¬
om̃pscor imperii ur̃i ad intellegenda quȩdicimꝰ ele¬
menter a periat & nobis obaedire dehis inquibus scribimus
imperare intinȩ inspirationis suȩ dignetur xp̃ianis sime
& dilectis si me fili : Quis quis aut̃ hanc epłãnrãm constanti¬
nopolilegerit & augus cissimo filio nr̃o imp̃rimi michahe¬
liquicquã ex hisquȩ in ea scripta sunt occulta uerit si locũ¬
a pud illum potest in uenire sufficientem: anathema sit:
Quis quis &ia inter pretatus eã fuerit & exea quicqua
mut auerit uel subtraxerit aut superaddiderit preter
illud quodi dioma grecedictionis exigituelinter pretanti
scentia intel lrgendi non tribuit: ANATHIE MASIT̃¬

Expanded text:
fraudulenta oscula ins cor imperii vestri ad intelligenda quae dicimus, clementer aperiat, et nobis obedire in his de quibus scribimus, impetrare nutu intimae inspirationis suae dignetur, Christianissime et dilectissime fili. Quisquis autem hanc epistolam nostram Constantinopoli legerit, et augustissimo filio nostro imperatori Michaequidquam ex his, quae in ea sunt occultaverit, si locum potest invenire sufficientem, anathema sit. Quisquis etiam interpretatus eam fuerit, et ex ea quidquam mutaverit, vel subtraxerit, aut superaddiderit praeter illud, quod idioma Graecae dictionis exigit, vel interpretanti scientiam intelligendi non tribuit, anathema sit
Abbreviated transcription (Latin):
sed quid pecca mus sicȩ les tẽ & er nãuos capessere nihi lomi¬
nus exoramus : Qua propterattendat clementiã ura quan¬
tus fueriterga sedis a płic ȩreuerentiã antecessorũ urorũpio¬
rũ dũtaxat im¬
peratorũ & precipue quos loenee suye¬
rius memorauimur amor & studiũ qua literus abnũsiuer
prisigiis raetulerint donis ditauerint. bene ficiis amplia ueros
Qua liter illã litteris suis honorauerint. eius uotis annue¬
rininstituta perficienda mandauerint orationes paiuerint
fidẽs ectandã decreuerint qualiter &iã re legibus suis pro
adunan dseiecclesiis promulgauerint procolli gendis con¬
cilis ac proferendis sententiis non imperauerint. sed p̃¬
ex parte in gratorum &inoboedientium filiorũ existens quod
absit sed hos interc&eros dicultores augustos imitatã quȩ
de creumus de constanti nopolitana eccła oboedienter attendat

Expanded text:
Sed quid peccamus, si coelestem, ac aeternam vos capessere nihilomiSed quid peccamus, si coelestem, ac aeternam vos capessere nihilominus exoramus? Quapropter attendat clementia vestra, quantus fuerat erga sedis apostolicae reverentiam antecessorum vestrorum piorum duntaxat imperatorum, et praecipue quos longe superius memoravimus, amor et studium: qualiter eam diversis privilegiis extulerint, donis ditaverint, beneficiis ampliaverint: qualiter illam litteris suis honoraverint ejus votis annuerint, instituta perficienda mandaverint, orationes petiverint, fidem sectandam decreverint: qualiter etiam legibus suis pro adunandis ei ecclesiis promulgaverint, pro colligendis conciliis, ac proferendis sententiis non imperaverint: sed prex parte ingratorum et inobedientium filiorum existens, quod absit, sed hos inter caeteros Dei cultores Augustos imitata, quae decrevimus de Constantinopolitana Ecclesia, obedienter attendat.
Abbreviated transcription (Latin):
genteme tui m: nec
per has p̃ceptaurã nisi diuinis fuerint
iussis ornata faciemus: Paratiautẽ sumus propter ueritatẽ
sanguinemnrm effundere: & quidẽ plebẽdiuinitus nobis cõ¬
tate itaq dies anti quos. & annos &eternos inmente habecote &
quidimperatores qui persecutifuerunt eccłamdĩ & maxime eccłam
romanã id est nero diocletianus. constantius. a nastasius & ceteri
moris eorũ pertulerint . &ubi modos intadtenditediligenter.
& quatũ sit mecclesi adĩ ex secrabilis fama eorũ & nomendetes¬
tantis theodosii quoque maioris & ualentini ani &ceterorũ laus
inuniuers ali eccła polleat & eorũ p̃conia ubique personent & no¬
men eorũ intersacra misteriaim p̃termis se cõmemoretur. atten¬
tius & sedule recordamini sieq nos audireillos imitantes satagite
ligimus filios. necpos sumus uobis nisiuiã ueritatis osten¬
dere: terrenã gloriã urãm augeridiuinitus exoptamus:

Expanded text:
gente, metuimus, nec gente, metuimus, nec per has praecepta vestra, nisi divinis fuerint jussis ornata, faciemus. Parati autem sumus propter veritatem, sanguinem nostrum effundere, et siquidem plebem divinitus nobis comtate itaque dies antiquos, et annos aeternos in mente habetote : et quid imperatores, qui persecuti sunt Ecclesiam Dei, et maxime Ecclesiam Romanam: id est Nero, Diocletianus, Constantinus, Anastasius, et caeteri moris eorum pertulerunt, et ubi modo sint attendite diligenter, et quantum sit in Ecclesia Dei exsecrabilis fama eorum, et nomen detestantis, Theodosii quoque majoris et Valentiniani, et caeterorum laus in universali Ecclesia polleat, et eorum praeconia ubique personent, et nomen eorum inter sacra mysteria impraetermisse commemoretur, attentius et sedule recordamini: sicque nos audire illos imitantes satagite:ligimus filios: nec possumus vobis nisi viam veritatis ostendere: terrenam gloriam vestram augeri divinitus exoptamus.
Abbreviated transcription (Latin):
itaq inimicitiȩ nõ humanũ odiũ nonullũ dõgratias mã lignũ
desideriũ nos contra prȩfatipartis homines impulit: Sed telus domus
dĩ Telus pater narũ traditionũ or do ecdesi asticus. antiqua consue¬
tudo atq sollicitudo quã circũferimus cunctarũ ecclesiarũdĩ nec¬
non & priuilegia propriȩ sedis que inbe ato p&rosuscepta diuinitus
& in ecclesiã romanã diriuatauniũsalis celebrat & uene¬
ra tur eccła sicut p̃diximꝰ nos accendunt & silere ac des ideseẽ
nequa quã ꝑ mittunt : Ergocũ ita sit qm utueritatẽ di ca m̃
peromnia itaẽ & si tempus indulger& mille quȩdi cimus
ua leremus testimoniis demostra re & uobis ex probabiliũ
dere mul¬
tiplicibus ño lite indignari Nolite adũsus nos frustraausari
nolite perũ sorũ hominũ uerba libenter audire se& potius nos au¬
dite: nolite nobis mi¬
nas pretendere Qm̃nec illas dño prote¬

Expanded text:
itaque inimicitiae, non humanum odium, non ullum Deo gratias malignum itaque inimicitiae, non humanum odium, non ullum Deo gratias malignum desiderium nos contra praefatae partis homines impulit, sed zelus domus Dei, zelus paternarum traditionum, ordo ecclesiasticus, antiqua consuetudo, atque sollicitudo, quam circumferimus, cunctarum ecclesiarum Dei: necnon et privilegia propriae sedis, quae in beato Petro suscepta divinitus, et in Ecclesiam Romanam derivata, universalis celebrat et veneratur Ecclesia, sicut praediximus, nos accendunt, et silere, ac desides esse nequaquam permittunt. Ergo cum ita sit, quoniam, ut veritatem dicamus, per omnia ita est, et si tempus indulgeret, mille quae dicimus valeremus testimoniis demonstrare, et vobis ex probabilium dere multiplicibus: nolite indignari, nolite adversus nos frustra causari, nolite perversorum hominum verba libenter audire, sed potius nos audite. Nolite nobis minas praetendere, quoniam nec illas, Domino prote
Abbreviated transcription (Latin):
penrr le qulmnent se qdes sun incerta slbdita reueli bion¬
tur & manifesta fient quianos hoc semper inuoto habe¬
m̃ & in hianter desideramus ute qualita tt̃ utrisq
partibus seruantes nihilnisi quodsa cricanones nisiquod
e quitas dicta uerit adiuu antechõsta tuamus nullius drtri¬
mentũ uolentes quan tominus periculũ anhelantes : Quã ob¬
rẽ et goiã quia sic seueritas hab& contra partẽ gregonis rra¬
cus anisi mus cõmoti & in flagel lo profecti : siuultis agnos ce¬
redignanteraudite : V de lic& qm̃ non surdi fuimus audito¬
res scĩ euangelis tȩqui nobis refert quod redemptornr̃ fla¬
gellũ fecerĩt deresticulis. & tẽplũin gressus om nes in eo di¬
ũ somodo male operantes exipso proiecerit : qđ cernentes apłi
potuerunt utiq minus ad huc perfectimi rariuelatiforsi¬
tannunc uos quomodo tanta facilitate sacer dotes &cunc¬
tos malos operariosetẽplopepulerit : Sed postea recordati
sunt. quia scriptũerat ⁊ elus domus tuȩ comedit me : Non

Expanded text:
 si qua sunt incerta et abdita, revelabuntur, et manifesta fient: quia nos semper hoc in voto habemus, et inhianter desideramus, ut aequalitatem utrisque partibus servantes, nihil nisi quod sacri canones, nisi quod aequitas dictaverit, adjuvante Domino, statuamus, nullius detmentum volentes, quanto minus periculum anhelantes? Quamobrem ergo jam quia sic se veritas habet, contra partem Gregorii Syracusani simus commoti, et in flagello profecti, si vultis agnoscere, dignanter audite: Videlicet quoniam non surdi fuimus auditores sancti evangelistae, qui nobis refert, quod Redemptor noster flagellum fecerit de resticulis, et templum ingressus omnes in eo diverso modo male operantes ex ipso projecerit . Quod cernentes apostoli, potuerunt utique minus adhuc perfecti mirari, veluti forsitan nunc vos, quomodo tanta facilitate sacerdotes et cunctos malos operarios foras e templo pepulerit. Sed postea recordati sunt quia scriptum erat: Zelus domus tuae comedit me . Neque
Abbreviated transcription (Latin):
concedin us cũ sca sat holica & apłica eccłas pecialite mte nobis cũ
eicusa cerdote nr̃oignatio & cũ parteipsius communionis gratepit¬
ticipandiee cepta communionegregoru srrauusanis& partes
eiusatq consentaneorũ ipsius commꝰ unione: Porrosi fortassis
excellentiȩ ur̃ȩ non pͥac& quod superius scripsimus promittendis
exutraq partebus legatis scito te nos nil conuenientius aut cõ¬
modius quam hoc fieripos sepenitus inuenis sequãuis & ad hoc
ipsum pro ur̃o imperialiamore & nenobis existimentur in nul¬
los atis facer cuelle condescendamus. At que neminus pacẽeccłs
noselle sectari quã semper uoluimus opinemini. Siquideot
pculuimus nullaregula nullaq consuetudo demontrat sedis
apłice semel prolatam sententiã iꝑsa nonanne erpe ał sip
pos senuta rihil preterea ẽ qđ uos auer tere debeat sipla¬
cet tredite quominus p̃fatos uiros in nr̃am presentiã dit a
ud desideriumnisi diligenter in uestigandi& on uenientu

Expanded text:
clesia, specialiter autem nobiscum, et cum consacerdote nostro Ignatio, et cum parte ipsius, communionis gratiae participandi, excepta communione Gregorii Syracusani, et partis ejus, atque consentaneorum ipsius communione. Porro, si fortassis excellentiae vestrae non placet, quod superius scripsimus pro mittendis ex utrisque partibus legatis, scitote nos nil convenientius, aut commodius, quam hoc fieri posse penitus invenisse. Quamvis et ad hoc ipsum pro vestro imperiali amore, ne vobis existimemur in nullo satisfacere velle, condescendamus: Atque ne minus pacem Ecclesiae nos velle sectari, quam semper voluimus, opinemini. Siquidem ut praetulimus nulla regula, nullaque consuetudo demonstrat, sedis apostolicae semel prolatam sententiam, ipsa non annuente, ultra posse mutari. Nihil praeterea est, quod vos avertere debeat, si placet, credite, quominus praefatos viros in nostram praesentiam dirigatvel desiderium, nisi diligenter investigandi et inveniendi
Abbreviated transcription (Latin):
non formidauit apostolus. quos secum uolentes conferre nonrespuit: & ipsi
enĩ fatetur & uerum est nemine ma disputendo ad conclusionem falsã. con¬
sequenter inpellinisi prius consenseritfalsis quibus eademnconclusio uelit
no lit efficitur: ac ꝑ hoc quiç auet noselo quente consequantur falsa quae
nonuult uolens falsa caueat quȩ precedunt. Si autem p̃cedentibus ue¬
ris in heserit quȩ cumq: consequentia perspexerit. quȩ falsa existimabat
ueł de quibus dubitabat ad monitus ampleotatur. Siueritatiȩs pacatissi¬
me amicior quã contentio sissime uanitati : parũe gert̃ nisi hoc qđ dico
in hac eadem quȩ internos uertitur nostrasermotinatione monstra¬
uero : Eccein ea ipsa questione depaptis motuꝓ posiusti amere qui rens.
ubite bapti zari conueniat utrum apud nos anpartem donati: & quia

Expanded text:
non formidauit apostolus, quos secum uolentes conferre non respuit. et ipsa non formidauit apostolus, quos secum uolentes conferre non respuit. et ipsa enim fatetur et uerum est neminem a disputante ad conclusionem falsam consequenter inpelli, nisi prius consenserit falsis, quibus eadem conclusio uelit nolit efficitur. ac per hoc qui cauet, ne se loquentem consequantur falsa quae non uult, uolens falsa caueat quae praecedunt. si autem praecedentibus ueris inhaeserit. quaecumque consequentia perspexerit, quae falsa existimabat uel de quibus dubitabat, admonitus amplectatur, si ueritati est pacatissimae amicior quam contentiosissimae uanitati. Parum egerim, nisi hoc quod dico in hac eadem quae inter nos uertitur nostra sermocinatione monstrauero. ecce in ea ipsa quaestione de baptismo tu proposuisti, a me requirens ubi te baptizari conueniat, utrum apud nos an in parte Donati. et quia
Abbreviated transcription (Latin):
Quamiuis callideatq uersute dolos interrogationũ pretenderint non eosfu¬
isse dialecticos desto icis certe dicipotest nihilquinon solum dia lecti ci
fuerunt sed &iamc&eras philosophorum sectas in haruel arte uel faculta¬
te uicerunt : Stoicus quippe ut mecumre colis fuit ille chrisippus dequo
a cademicus carneades hanc habebant sententiam ut quando
cum illo sibiesset disputandum helle boro purgandum coresse¬
cefiser& c& eros autem uel pransus facile superar&
Siergo uos libristoicorum dialectice disputare do cuerunt
doc trinam pauli contranos proferant episcopiuestri secum ta¬
men nos conferre patiantur. sicue lpsos tunc stoicus illepon
reppulit: Hanc enimartem quam dialecticam uo cant
quenihil aliud doc& quam consequentia de monstrareeuuera ueris
seu falsa falsis numquam doo trina xp̃i anaformidat sicuteã hstoicis

Expanded text:
quamuis callide atque uersute dolos interrogationum praetenderint, non eos fuquamuis callide atque uersute dolos interrogationum praetenderint, non eos fuisse dialecticos. de Stoicis certe nihil dici potest, qui non solum dialectici fuerunt, sed etiam ceteras philosophorum sectas in hac uel arte uel facultate uicerunt. Stoicus quippe, ut mecum recolis, fuit ille Chrysippus, de quo Academicus Carneades hanc habebat sententiam, ut, quando cum illo sibi esset disputandum, helleboro purgandum cor essecenseret, ceteros autem uel pransus facile superaret. si ergo nos libri Stoicorum dialectice disputare docuerunt, doctrinam Pauli contra nos proferant episcopi uestri. secum tamen nos conferre patiantur, sicut ipsos tunc Stoicos ille non reppulit. Hanc enim artem, quam dialecticam uocant, quae nihil aliud docet quam consequentia. demonstrare seu uera ueris seu falsa falsis, numquam doctrina christiana formidat, sicut eam in Stoicis
Abbreviated transcription (Latin):
moliuntur & ibi ostendatur itacumxp̃o egisse iudeos. quostamonille non de¬
cdinauit tacendo sed potius loquendo supera uit. Acsic cogaris fateri
non recte epis copos uros quos doctos atq: sapientes putes &iã cumdia lecticis
nolle habere sermonem quo inuic tam doceant ueritatem. li deo mag¬
nus ȩstus pateris quomododefinias dialecticum ut nec peritus disputatorsit
ne quoduituperasti laudare cogaris nec insidoo susuerborum captator. ne
tibidicatur sicut egit cumtalibus xp̃s sicagat cũ istoxpianus. Pro inde si
plac& istacura liberarieum difinie ẽ dialecticũ cumquo legisperitide parti
donati nolunt habere conloquium. Quidenim tibi aliud sug gerendũ
est homini obiciend nobisdia lecticum & ideo p̃dicantepis copossuos quod no¬
bis cũ nolint habere sermonem : Sed de iu deis fortasse inuenis quid dicas.

Expanded text:
moliuntur, ne tibi ostendatur ita cum Christo egisse Iudaeos, quos tamen ille non demoliuntur, ne tibi ostendatur ita cum Christo egisse Iudaeos, quos tamen ille non declinauit tacendo, sed potius loquendo superauit, ac sic cogaris fateri non recte episcopos uestros, quos doctos atque sapientes putes. etiam cum dialecticis nolle habere sermonem, quo inuictam doceant ueritatem. uideo, magnos aestus pateris, quomodo definias dialecticum, ut nec peritus disputator sit, ne quod uituperasti laudare cogaris, nec insidiosus uerborum captator, ne tibi dicatur: \'sicut egit cum talibus Christus, sic agat cum isto christianus\'. proinde si placet ista cura liberari, eum defini esse dialecticum, cum quo legis periti de parte Donati nolunt habere conloquium. quid enim tibi aliud suggerendum est, homini obicienti nobis dialecticam et ideo praedicanti episcopos suos, quod nobiscum nolint habere sermonem? Sed de Iudaeis fortasse inuenis quid dicas,
Abbreviated transcription (Latin):
nec hoc eis nospotius faciamus. Siautem xp̃mdixerisdia lecticũ laudabds
dia lecticam quã mihi ꝓtrimine o bieceras. Quodne facias. uideo ꝗd for¬
tasse dicturus sis nec illos nec illũ in ea sermocinatione aliꝗdegissedialectice
Siergo nec illiqui captiose atq: insidiose sermocinanturut in uerbo dici piant
eoscũ quib: agunt. nec illiquitale s eorum responsione conuincunt di alecti¬
ce agunt : dic nobis tandem ꝗd sit dialectica & quantũ malihabeat quantũ
noceit quã fugienda sit doce. cuiꝰ nom̃ inuidioe subicis ignorantib: crimosten
querentibus. Nonuis fateri quod dia lectice agat qui homines a uersos
a uero perite recteq: in terro gans ac sponsionib: eorũ ad ducit aduerũ
nedialectice cũ iudeis &iã xp̃megisse fate aris. Itẽ nonuis illosa gere
dulectice quicaptiosis in terrogationibus insidiantes respondentem decipere

Expanded text:
ne hoc eis nos potius faciamus? si autem Christum dixeris dialecticum, laudabis ne hoc eis nos potius faciamus? si autem Christum dixeris dialecticum, laudabis dialecticam, quam mihi pro crimine obieceras. Quod ne facias, uideo quid fortasse dicturus sis, nec illos nec illum in ea sermocinatione aliquid egisse dialectice. si ergo nec illi, qui captiose atque insidiose sermocinantur, ut in uerbo decipiant eos cum quibus agunt, nec illi, qui tales eorum responsione conuincunt. dialectice agunt, dic nobis tandem quid sit dialectica, et quantum mali habeat, quantum noceat. quam fugienda sit doce, cuius nomen inuidiose subicis ignorantibus, crimen ostende quaerentibus. non uis fateri quod dialectice agat, qui homines auersos a uero perite recteque interrogans ex responsionibus eorum adducit ad uerum, ne dialectice cum Iudaeis etiam Christum egisse fatearis; item non uis illos agere dialectice, qui captiosis interrogationibus insidiantes respondentem decipere
Abbreviated transcription (Latin):
inuerbo capere cupiebant. tale senim&iã nosuulti s uderer cureis tamen
dñs res pondit cur eosusque adueritatisconfessionem reddita ratione ꝑ¬
duxit Cur eis dixit quid me temptatis hypocritȩ & non addidit
dia lectici : cursibinumum de monstrari flagitauit ut sententiã suã
uera cem ex primeret &iamde ore fallatiũ. ac non potiusait abscedite
ne que enim loquendum est uobis cumqui captiosas hiterro gationes pro¬
ponitis. quia dialectici mecumagere uultis: nihil tale dix̃ nec aduer¬
suscaptiosos interrogatores & uerborũ nr̃orũ callidos captatores. exemplũ
nobistale pro posuit. Sed ut eos potius &i amueritatis himicosuigllanti
interrogatione & inuictaratione testimonium uerita tiꝑhibere cogamus
Hoc nobisfacianturi sinos malitiosi et dia lectici sumus ansetimere hidicañ.

Expanded text:
in uerbo capere cupiebant — tales enim etiam nos uultis uideri —, cur eis tamen in uerbo capere cupiebant — tales enim etiam nos uultis uideri —, cur eis tamen dominus respondit? cur eos usque ad ueritatis confessionem reddita ratione perduxit? cur eis dixit: quid me temptatis. hypocritae? et non addidit \'dialectici\'? cur sibi nummum demonstrari flagitauit, ut sententiam suam ueracem exprimeret etiam de ore fallacium, ac non potius ait: \'abscedite; neque enim loquendum est uobiscum, quia captiosas interrogationes proponitis, quia dialectice mecum agere uultis\'? nihil tale dixit nec aduersus captiosos interrogatores et uerborum nostrorum callidos captatores exemplum nobis tale proposuit, sed ut eos potius etiam ueritatis inimicos uigilanti interrogatione et inuicta ratione testimonium ueritati perhibere cogamus. hoc nobis faciant uestri. si nos malitiosi et dialectici sumus. an se timere indicant,