comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
E defouea tenebitur alaqueo
slxx. Vaepra euari catoribus¬
s qui prae uaricantur. legem.
timor & fouea. & laqueus¬
e superuos. qui habitatis terram
s& erte qui fugerit timorem¬
s cadet in foueam. & qui exient
Edefouea capietur laqueo:
Haec est causa. luctus & gemi¬
tus mei. propterquam secun¬
do dixi secretum meumhi se¬
cretum meum mihi. quiccom̃s
praeuaricati sunt legem dĩ:
& nequa quam dñi poena
differtur. nec futura prae¬
dicitur. sed inminet. & ha¬
bitatores terrae captoftenet.
Cumque seputauerint fugisse
ex alio incident in aliud.
Et quo cumq: seuerterint : in¬
pendentem iram dñi non eua¬
dent. quia cata ractae de
excelsis apertae sunt & con¬
cutientur fundamenta ter
rae: confractione confringet᷑
terra. contritione conteret᷑
terra. commotione. commo¬
uebitur terra. dgitatione
agitabitur terra. sicut ebrius.
& auferetur quasi taberna¬
culum unius noctis. & gra¬
uabit eam iniquitas sua & cor¬
ruet. & non adiciet ut resur

Expanded text:
 de fovea, tenebitur a laqueo.  de fovea, tenebitur a laqueo. LXX: Vae praevaricatoribus qui praevaricantur legem. Timor et fovea et laqueus super vos qui habitatis terram. Et erit, qui fugerit timorem, cadet in foveam, et qui exierit de fovea, capietur laqueo. Haec est causa luctus et gemitus mei, propter quam secundo dixi, secretum meum mihi, secretum meum mihi: quia omnes praevaricati sunt legem Dei, et nequaquam Domini poena differtur, nec futura praedicitur, sed imminet, et habitatores terrae captos tenet. Cumque se putaverint fugisse, ex alio incident in aliud, et quocumque se verterint, impendentem iram Domini non evadent. Quia cataractae de excelsis apertae sunt, et concutientur fundamerae. Confractione confringetur terra, contritione conteretur terra, commotione commovebitur terra, Agitatione agitabitur terra sicut ebrius, et auferetur quasi tabernaculum unius noctis: Et gravabit eam iniquitas sua, et corruet, et non adjiciet, ut resur
Abbreviated transcription (Latin):
& leuantib uocem suam. atq
laudantibus propheta sibi met¬
ipsi loquitur: Cum in quid haec
audissem & in subuersione
orbis uaticinium prophetarũ
explendum ẽe perspicerem:
locutussum mihi interno cor¬
dis adfectu. non possum cunc¬
ta narrare quaecerno heret ͦ¬
lingua faucibus meis. uox
dolore cluditur: Vae mihi
quantus ordo poenarum
ante oculos uersatur mecis.
Cerno praesentia quae futu¬
rasunt : errant autem qui
hocputant expersonadĩ
debere intellegi. rerumordi¬
nem non sequentes mirorq:
quo sensu propsalmis. & lau¬
dibus quod in hebraico dici¬
tur. temroth lxx por¬
tenta interpraetatisint
nisi forte signumẽ atque
portentũ ut excluso populo
iuda eorum incredula prius
gentiũ turba saluetur.
prae uaricatores. praeuarica¬
Stisunt. & praeuaricatione
trans gressorum praeuaricati
ssunt. formido & fouea & la¬
e queus superte quihabitator
ses terrae. & erit qui fugerit
Fauoce formidinis. Cadecinfo
E ueam. & quise explicđͦierit¬

Expanded text:
et levantibus vocem suam atque et levantibus vocem suam atque laudantibus, Propheta sibimetipsi loquitur: Cum, inquit, haec audissem, et in subversionem orbis vaticinium Prophetarum explendum esse perspicerem, locutus sum mihi interno cordis affectu: Non possum cuncta narrare quae cerno. Haeret lingua faucibus meis, vox dolore concluditur. Vae mihi, quantus ordo poenarum ante oculos versatur meos! cerno praesentia quae futura sunt. Errant autem qui hoc putant ex persona Dei debere intelligi, rerum ordinem non sequentes. Mirorque quo sensu pro psalmis, et laudibus, quod in Hebraico legitur ZEMROTH , LXX portenta interpretati sunt, nisi forte signum est atque portentum, ut excluso populo Judaeorum, incredula prius gentium turba salvetur. Praevaricantes praevaricati sunt, et praevaricatione transgressorum praevaricati sunt. Formido et fovea et laqueus super te, qui habitator es terrae; et erit, qui fugerit a voce formidinis cadet in foveam, et qui se explicuerit
Abbreviated transcription (Latin):
audiuimus spes iusto &dicent
liqua hoc quod dicitur.¬
terium meum mihi. in lxe
non habetur sed detheo dotio¬
nis trans latione ingreco ad¬
ditumẽ rursum proeo quod
illi posuerunt. Vaeut sequen¬
ti uersiculo iungeretur
in hebrascodicitur oili quod
proprie sonat: uaemihi
profinibus quoque. quod
nos propter ex planationem
sensus apercius posuimus
in hebraico habet mecchaf
quod alam̃. non infinem so¬
nat: Hiergo dequibus su¬
pradictum ẽ leuabunt uocẽ
suam atque laudabunt:
Cum hinnierint de mari:
et in doctrinis glorificaue¬
rint dñm & uiderint in in¬
sulis maris laudari nomen
dñidĩ isrł. Tunc consonauo¬
ce cantabunt &dicent: ab alis
terrae hocẽ prophecis. & a scĩs
dñi quiad sumptis alis colum¬
bae ad caelorum rognafestinant
laudem eius audiuimus praedica¬
ri & quod gloria uel spes iusti
non sit inrita sed rebus omnia
conpleantur: dicentibus itaq
haec scis & hinnientibus demari.

Expanded text:
audivimus: spes justo, et dicent audivimus: spes justo, et dicent . Hoc quod dicituterium meum mihi, in LXX non habetur, sed de Theodotionis translatione in Graeco additum est. Rursum pro eo quod illi posuerunt vae, ut sequenti versiculo jungeretur, in Hebraico dicitur OI LI , quod proprie sonat, vae mihi. Pro finibus quoque quod nos propter explanationem sensus apertius posuimus, in Hebraico habetur MECCHENAPH , quod alam, non finem, sonat. Hi ergo, de quibus supra dictum est: Levabunt vocem suam atque laudabunt, cum hinnierint de mari, et in doctrinis glorificaverint Dominum, et viderint in insulis maris laudari nomen Domini Dei Israel, tunc consona voce cantabunt, et dicent: Ab aliis terrae, hoc est, a prophetis et a sanctis Domini, qui assumptis alis columbae, ad coelorum regna festinant, laudes ejus audivimus praedicari: et quod gloria vel spes Justi non sit irrita, sed rebus omnia compleantur. Dicentibus itaque haec sanctis, et hinnientibus de mari,
Abbreviated transcription (Latin):
cum angelis. & eum uiderint
in sua magestate regnantẽ.
Tunc hinnient inequorum
similitudinem laecitia e
magnitudine gestientes.
& hinnient demari huius
saeculi: propterea quinunc
scripturis sc̃is eruditi estis
& sotis uobis tantum gaudium
tantaque praemia reseruari:
indoctrinis glorificate dñm
audientes illud quod scriptũ ẽ.
quia gloriatur. indñoglorie¬
tur: nequa quam in terra
iude aesed in insulis. id ẽ in ec¬
clesus huius maris & socculi
in quibus benedicitur
atque laudatur nomen dñi
dĩ quondam isrł siue homi¬
nis uidentis dñi iuxta loc
omnia quae descĩs intelle¬
ximus. referri possunt
adimpios: quod cum fue¬
rie finita uindemia tunc
illi clament insupplicus
constituti. qui autem euase¬
rint impiorum numerum.
laetentur. ingloriadnĩ & con¬
tur bentur aquae populorũ
a finibus terrae laudes audi¬
uimus gloriam iusti & dixi.
secretum meum mihi. secre¬
tum meum mihi Vae mihi
Lax. ab alis terrae portentie

Expanded text:
eum  Al. cum viderint eum  Al. cum viderint in majestate regnantem, tunc hinnient in equorum similitudinem, laetitiae magnitudine gestientes, et hinnient de mari hujus saeculi. Propterea qui nunc in Scripturis sanctis eruditi estis, et scitis vobis tantum gaudium tantaque praemia reservari, in doctrinis glorificate Dominum, audientes illud quod scriptum est: Qui gloriatur, in Domino glorietur . Nequaquam in terra Judaeae, sed in insulis, id est, in Ecclesiis hujus maris et saeculi, in quibus benedicitur atque laudatur nomen Domini Dei quondam Israel, sive, hominis videntis Deum. Juxta LXX, omnia quae de sanctis intelleximus, referri possunt ad impios, quod cum fuerit finita vindemia, tunc illi clament in suppliciis constituti. Qui autem evaserint impiorum numerum laetentur in gloria Domini, et conturbentur aquae populorum A finibus terrae laudes audivimus, gloriam Justi, et dixi: Secretum meum mihi, secretum meum mihi: vae mihi. LXX: Ab aliis terrae portenta
Abbreviated transcription (Latin):
rea gloria dñi in insulis ertema¬
ris: Nomendñĩ gloriosum erit dñi
dĩ irł:  Relictis hominibus pau¬
cis quando maledictio uora uerit
terram. & urba& fuerit solitudo
& baec uniuersa contigerint
in medio terrae. inmedio popu¬
lorum & gentium tanta erit
scõrum paucitas. dequibus dñs
lo quitur in euangelio multi
uocati. & paucielecti & tam
uehemens praessura iustorum ut
temptentur sifieri potest etiam
electidĩ. & paucitas eorum bacis
Oliuarum rarissimis conparetur.
Quaecum excussae fuerint at¬
que demissae uixpaucae re¬
manent in ramorum cacumine:
Et quo modo cum fuerit finita
uindemia solentpauperes eges¬
tate cogente uacuas circumire
uites. & pauca uuarum grana
collegere hiigitur quireman¬
serint & postuindemiam m un¬
di atq pressuram manus.
quiuenuerint antichristi per¬
sequentis effugere poenas in¬
minentis ardoris: Leuabunt
uocem suam. insublime dm̃q
laudabunt: Qquando uene¬
ritdñs ingloria patris sui

Expanded text:
rea gloria Domini in insulis erit marea gloria Domini in insulis erit maris, nomen Domini gloriosum erit, Domini Dei Israel. Relictis hominibus paucis, quando maledictio voraverit terram, et in urbe fuerit solitudo, et haec universa contigerint in medio terrae, in medio populorum et gentium, tanta erit sanctorum paucitas, de quibus Dominus loquitur in Evangelio: Multi vocati, et pauci electi : et tam vehemens pressura justorum, ut tententur, si fieri potest, etiam electi Dei: et paucitas eorum baccis olivarum rarissimis comparetur, quae cum excussae fuerint atque demessae, vix paucae remanent in ramorum cacumine; et quomodo cum fuerit finita vindemia, solent pauperes, egestate cogente, vacuas circuire vites, et pauca uvarum grana colligere. Hi igitur qui remanserint, et post vindemiam mundi atque pressuram, manus quiverint Antichristi persequentis effugere, sive poenae imminentis ardores, levabunt voces suas in sublime, Deumque laudabunt. Quando venerit
Abbreviated transcription (Latin):
dormierunt somnumsuum
Omnes uiri diuitiarum inma¬
nibus suis. Trans latum est
inquid incaelis gaudium t̾rae.
Etrelicta ẽ in urbe quondã
celeberrima solitudo. & por¬
tas uiarum frequentium per
quas populorum influebant
agmina. opprimet habita¬
torum calamitas. & utscire¬
mus perspicue de totius orbis
interitu nuntiare. Haec
diogentium siue populorum:
quo modo si pauce oliuae
quae remanserunt excuti an¬
Stur exolea. & racemi cum fue¬
rit finita uindemia. hileua¬
bunt uocem suam atque lau¬
dabunt Cumglorificatus fu¬
erit dns hinnient in mari
Propter hoc in doctrinis glori¬
ficate dnm̃ in insulis maris
nomen dñi diisrł: quantũ
ab hebraica ueritate in hoc locõ
Lxx distectrans latio sequentia
uerba monstrabunt:
Quomodo siquis excutiat oli¬
uam. sic excutient eos & siqui¬
escat uindemia. isticlamore
uociferabuntur: Qui autem re¬
licti fuerint. suꝑ terram laeta¬
buntur simul cumgloria dñĩ con¬
turbabitur aquamaris. propte¬

Expanded text:
dormierunt somnum suum, dormierunt somnum suum, omnes viri divitiarum in manibus suis . Translatum est quippe in coelos gaudium terrae, et relicta est in urbe quondam celeberrima solitudo, et portas viarum frequentium per quas populorum influebant agmina, opprimet habitatorum calamitas. Et ut sciremus perspicue de totius orbis interitu nuntiari, intuldio gentium sive populorum. Quomodo si paucae olivae, quae remanserunt, excutiantur ex olea, et racemi cum fuerit finita vindemia. Hi levabunt vocem suam atque laudabunt, cum glorificatus fuerit Dominus, hinnient de mari: propter hoc in doctrinis glorificate Dominum: in insulis maris nomen Domini Dei Israel. Quantum ab Hebraica veritate in hoc loco LXX distet translatio, sequentia verba monstrabunt. LXX: Quomodo si quis excutiat olivam, sic excutient eos: et si quiescat vindemia, isti clamore vociferabuntur. Qui autem relicti fuerint super terram, laetabuntur simul cum gloria Domini, conturbabitur aqua maris, propte
Abbreviated transcription (Latin):
laetantium & trmpanorum
& ci tharae sonitus inplanc¬
tum uertetur. acgemitum:
ingeramus hoctesti monium
his qui in conuiuiis non solum
gula & ebrietatis dataupib
luxonantur sedperomnes sen¬
sus animae fortitudo mol¬
lescat: at teretur ciuitas ua¬
nitatis siue omnis ciuitus
uel spiritalis babylon quae
sedet inseptem montibus
purparata. cuius supplicia
in apoca lipsi iohannis legimus
pulchrȩq dixit urbem ua¬
nitatis. sienim decaelo
& terra & de omnibus quae
terrenasunt. dicitur. ua¬
nitas uanitantium omnia
uanitas: quanto magis deu¬
naurbe dicendũ ẽ quae cotius
orbis pars modicaẽ : Tuncdo¬
mus quarum nunc sunt au¬
rata lequearia. & pauperib
absq tecto. & tugurio frigo¬
re monentibus parietesearũ
tur marmorum crus¬
tis & secti eboris nitore resplen¬
dent remanebunt uacuae.
clamorerit inplaters super
uino non in arta & inangus¬
ta uia quaeducit aduitam.
sed in lata & spatiosa quaeducit
brietate. erroris eorum qui

Expanded text:
laetantium et tympanorum laetantium et tympanorum ac citharae sonitus in planctum vertetur ac gemitum. Ingeramus hoc testimonium his qui in conviviis non solum gula et ebrietate, sed et auribus luxuriant, ut per omnes sensus animae fortitudo mollescat. Atteretur civitas vanitatis, sive omnis civitas, vel spiritualis Babylon, quae sedet in septem montibus purpurata, cujus supplicia in Apocalypsi Joannis legimus . Pulchreque dixit urbem vanitatis. Si enim de coelo et terra, et de omnibus quae terrena sunt dicitur: Vanitas vanitatum, et omnia vanitas ; quanto magis hoc de una urbe dicendum est, quae totius orbis pars modica est! Tunc domus quarum nunc sunt aurata laquearia, et pauperibus absque tecto et tugurio frigore morientibus, parietes earum vestiuntur marmorum crustis, et secti eboris nitore resplendent, remanebunt vacuae. Clamor erit in plateis super vino, non in arcta et angusta via quae ducit ad vitam: sed in lata et spatiosa, quae ducit ebrietate erroris eorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tio. erie inmateria cruciatiãi.
unde & diues ille in conuiuio.
purpuratus qui receperat
bona sua inuita sua eleuans
oculos suos de inferno la zarũ
cernit inqͣuiem & dñs increpans
diuites & luxo riosos atque riden¬
Stes. loquitur in euangelio
Sllȩ uobis diuites. qm̃ recepistis
sconsolationẽ uram: Uaeuobis¬
s qui nunc saturati estis. qm̃esu¬
re tis: uaeuobis quiridetis¬
nunc quia lugebitis & flebitis.
quando igitur fuerit resurrec¬
tiomortuorum. & iudici ad¬
uenerie dies. tunc lugebit
uinum atque uindemia
sdequa morses loquitur. Deui¬
Snea sodomorum uinea eorum.
Suua eorum uua fellis:
botrus amaritudinis eorum.
furor dra conum uinum eorũ.
& furor aspidum insanabi
lis: Tunc omnis potio siue
ut hebraice dicitur. sicera
id.ẽ. ebrietas. quae statum
mentis cuertit & omies
uigilare non patitur:.
Amaritudine commutabit᷑.
quae ad tempus utentibus¬
y. semella mentitur. & in no¬
uissimo amarior felle reppe¬
riecur: tunc omnis dulcedo

Expanded text:
tio erit materia cruciatuum. tio erit materia cruciatuum. Unde et dives ille in convivio purpuratus, qui receperat bona sua in vita sua, elevans oculos suos de inferno, Lazarum cernit in requie . Et Dominus increpans divites et luxuriosos atque ridentes, loquitur in Evangelio: Vae vobis divitibus, quoniam recepistis consolationem vestram. Vae vobis qui nunc saturati estis, quoniam esurietis. Vae vobis qui nunc ridetis, quia lugebitis et flebitis . Quando igitur fuerit resurrectio mortuorum, et judicii advenerit dies, tunc lugebit vinum atque vindemia, de qua Moyses loquitur: De vinea Sodomorum vinea eorum, Uva eorum uva fellis, et botrus amaritudinis eis: furor draconum, vinum eorum: et furor aspidum inlis . Tunc omnis potio, sive ut Hebraice dicitur, sicera, id est, ebrietas, quae statum mentis evertit, et homines vigilare non patitur, amaritudine commutabitur, quae ad tempus utentibus se mella mentitur, et in novissimo amarior felle reperietur. Tunc omnis dulcedo
Abbreviated transcription (Latin):
quam fecerat. sic in consum¬
matione mundi. maledicet
his qui terrenisunt. & non
fuerunt peregrini sed habi¬
tatores terrae & in ea pecca¬
uerint qui obliti conditionis
suae contra semutuo furore
bacchati sunt. & pauci rema¬
nebunt: quihabeant ima¬
ginem super caelestis. si ueiux¬
ta Lxx pauperes erunt habita¬
toresterrae quia spiritales diui¬
tias perdiderunt.
Luxit uindemia infirmata ẽ
uitis. Iingemuerunt omnes
quila e tabantur corde. cessauit
gaudium trmpanorum quie¬
uit sonitus laetantium. conti¬
cuit dulcedo. Citharae cum can¬
tico. non habent uinum. ama¬
raerit potio bibentibus illam.
at trita ost ciuitas uanitatis.
dausa est omnis domus neillo
intro eunte damor erit super
uinum inplateis. deserta ẽ
omnis laecitia. tranlatum
est gaudium terrae :
Et relicta est in urbe solitudo
& calamitas opprimet portas
quia haecerunt in medio terrae
in medio populorum
Inconsummatione mundi prae¬
teritarum. delitiarum recorda¬

Expanded text:
quam fecerat : sic in consumquam fecerat : sic in consummatione mundi maledicet his qui terreni sunt, et non fuerint peregrini, sed habitatores terrae, et in ea peccaverint; qui obliti conditionis suae, contra se mutuo furore bacchati sunt. Et pauci remanebunt qui habeant imaginem supercoelestem: sive, juxta LXX, pauperes erunt habitatores terrae, quia spirituales divitias perdiderunt. Luxit vindemia, infirmata est vitis, ingemuerunt omnes qui laetabantur corde. Cessavit gaudium tympanorum, quievit sonitus laetantium, conticuit dulcedo citharae, cum cantico non bibent vinum, amara erit potio bibentibus illam. Attrita est civitas vanitatis, clausa est omnis domus nullo introeunte. Clamor erit super vino in plateis, deserta est omnis laetitia, translatum est gaudium terrae. Et relicta est in urbe solitudo, et calamitas opprimet portas: quia haec erunt in medio terrae, in medio populorum. In consummatione mundi, praeteritarum deliciarum recorda
Abbreviated transcription (Latin):
propter hoc male dictio
uorabit terram.. & pecca¬
bunt habitatores eius.
ideo insanient cultores eius
& relinquentur homines
pauci. Lxx quia p̃uarica¬
tis unt legem mutauerunt
Praeceptum testamentum
aeternum: propter hoc
maledictio uorabit terrã
quia pecca uerunt habita¬
tores terrae:
Ideo pauperes erunt habita¬
tores terrae: & dimitten¬
tur homines pauci
Audicnt iudaei. quisesolos
accepisse legem dñi gloriantur
quod uniuersae primum gen¬
tes totus que orbis naturalem
acciperit legem & id circo pos¬
tea lex datasit. permoysen
quaa prima lex dissipata est:
daqua apostolus loquitur:
Cum enim gentes quae non
habent legem naturaliter
ea quae legis sunt faciunt.
istilegem non habentes
ipsi sibi sunt lex qui ostelunt
opus legis scriptum in cordib
suis quiigitur hasleges
obseruauerint praemia con¬
sequentur. quinglexerint
eas suftinebunt quae nunc
sermo propheticds commina¬
tur. & quomodo in principio
benedixit ds̃ omni creaturae

Expanded text:
Propter hoc maledictio Propter hoc maledictio vorabit terram, et peccabunt habitatores ejus: ideo insanient cultores ejus, et relinquentur homines pauci. LXX: Quia praevaricati sunt legem, mutaverunt praecepta, testamentum aeternum. Propter hoc maledictio vorabit terram, quia peccaverunt habitatores ejus: ideo pauperes erunt habitatores terrae, et dimittentur homines pauci. Audiant Judaei, qui se solos legem accepisse Domini gloriantur, quod universae primum gentes totusque orbis naturalem acceperit legem, et idcirco postea lex data sit per Moysen, quia prima lex dissipata est. De qua Apostolus loquitur: Cum enim genthabent legem naturaliter, ea quae legis sunt faciunt: isti legem non habentes, ipsi sibi sunt lex: qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis . Qui igitur has leges observaverint, praemia consequentur: qui autem neglexerint eas, sustinebunt quae nunc sermo propheticus comminatur. Et quomodo in principio benedixit Deus omni creaturae
Abbreviated transcription (Latin):
mus imaginem terre ni: por¬
temus & imaginem super¬
scaelestis: unde idem aposta¬
s lus. loquitur.
Caro & sanguis. regnumdĩ
non possidebunt: non quo¬
non quo
secundum hereticos dispe¬
recet natura corporum.
sed quo corruptiuum hocin¬
duct incorruptionem.
& mortale hoc inducit
in mortalitatem:
& haec omnice fiant qui¬
a quod futurum est. per
prophetas. dñs est. locutus.
Luxit & defluxit terrao
S & infirmata est. defluxit
Sorbis infirmata ẽ abatudo
populi terrae. & terra¬
S inter fecta ẽ ab habitatoribus
suis: Lxx huxit terrec
corruptus est orbis.
Luxerunt terrae. terra¬
s autem egit impie propter
Shabitatoresi suos:
dĩ su perbis resistit. humili¬
Sbus datgratiam: unde
prima sententic est contra
eos qui excelsi sunt terra e.
ut infirmentur uniuersa
quae nunc fortia sunt
propter eos. qui sanguinẽ
sanguini miscuerunt in
morem sanguinis abel.
inter fectorum cruorem
adđdm damare fecerunt:
Quitrans gressisunt leges
muta uerunt ius. dissipa¬
uerunt foedus sempiternũ

Expanded text:
mus imaginem terreni, portemus et imaginem supercoelestis . Unde idem Apostolus loquitur: Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Non quod secundum haereticos dispereat natura corporum, sed quod corruptivum hoc induat incorruptionem, et mortale hoc induat immortalitatem. Et haec omnia fient: quia quod futurum est, per prophetas Dominus locutus est. Luxit et defluxit terra, et infirmata est: defluxit orbis, infirmata est altitudo populi terrae, et terra interfecta est ab habitatoribus suis. LXX: Luxit terra, corruptus est orbis, luxerunt excelsi terraa autem egit impie propter habitatores suos. Deus superbis resistit, et humilibus dat gratiam . Unde prima sententia est contra eos, qui excelsi sunt terrae, ut infirmentur universa quae nunc fortia sunt propter eos qui sanguinem sanguini miscuerunt, et in morem sanguinis Abel, interfectorum cruorem ad Deum clamare fecerunt . Quia transgressi legem sunt, mutaverunt jus, dissipaverunt foedus sempiternum.
Abbreviated transcription (Latin):
pectu senum suorum fuerit
glorificatus: pro eo quod
nos inter p̃tatisumus. eru¬
bescet luna & confundetur
fieri laterem & cadere murũ
quae autem erroris causasit.
sequentia uerba monstra bunt
sol lingua hebraica tribus no¬
minibus appellatur senes
ẽrh anna quod interp̃tatur
calor et ueres. quod oet pa¬
Non id est testam uel aridita¬
tem sonat. nõa autem quod
grece qͥ a cinp̃. latinedicitur
luminare soli lunae quae com¬
mune est rursum luna uo¬
catur. lareẽ quae grece dici¬
tur mitri. eo quod triginta
dierum circuitu mensẽ effici¬
at. eclabanã id ẽ albauel
candida. in p̃sentiigitur loco
quae hebraice appellatur.
lebanã. uerbi ambiguitate
decepti. rursum pro ham̃a
id ẽ. calore ꝑ quod intellegit᷑
sol posuerunt murum qui
hebraice dicitur. Nonã
est autem hic sensus totius
capituli fenestrae caeli aper¬
taesunt. ut prospiciente
dño terrena peccata. omnis
figura terrenorum operum
praeteriret & corrueret.
& nequa quam ultra in pris¬

Expanded text:
erit glorificatus. Pro eo quod nos interpretati sumus, et erubescet luna, et confundetur fieri laterem, et cadere murum: quae autem erroris causa sit, sequentia verba monstrabunt. Sol lingua Hebraica tribus generibus appellatur: SEMES , et HAMMA , quod interpretatur calor, et HERES , quod ὄστρακον, id est, testam vel ariditatem sonat. MAOR autem, quod Graece φωστὴρ, Latine dicitur luminare, soli lunaeque commune est. Rursum luna vocatur JAREE , quae Graece dicitur μήνη, eo quod triginta dierum circuitu mensem efficiat, et LABANA , id est, alba vel candida. In praesenti igitur loco qui Hebraice appellatur LEBENA, verbi ambiguitate decepti. Rursum pro HAMMA, id est, calore, per quem intelligitur, sol, posuerunt murum, qui Hebraice dicitur HOMA . Est autem hic sensus totius capituli: Fenestrae coeli apertae sunt, ut prospiciente Domino terrena peccata, omnis figura terrenorum operum praeteriret, et corrueret, et nequaquam ultra in pris
Abbreviated transcription (Latin):
pristini auiatore deseritur :
ita nullum uestigium remane¬
at praetentae mansionis. sic
transibit figura huius mundi:
Erit terra deserta qua egrauata
est in iniquitate sua. cuius pon¬
dus. & grauissimũs onus inra¬
charia scribitur. quae sedebat
super talentum plumbi & cor¬
ruit inquit & non adiciet
ut resurgat non quo resurrec¬
tio negetur hominum.
Etomnium quiuersabantur
ininterra: sed nequaqua m
erie terrena conuersatio &
pristinae uitae status. Cum
ad hoc humana resurgant
corpora. & animae eisdem
quae prius deposuerant cor¬
poribus uestiantur. ut recipi¬
ant ado siue bona siue mala
quae egerunt superterrão:
Et erit in dieilla uisitabit
dñs supermilitiam caeli in
excelso & super reges terrae
qui sunt super terram. & con¬
gregabuntur in congrega¬
stionem unius fascis in lacũ
& cdudentur ibi in carcere:
& post multos dies uisitabun¬
Itur. & erubescet luna & con

Expanded text:
pristini a viatore deseritur, pristini a viatore deseritur, ita ut nullum vestigium remaneat praeteritae mansionis: sic transibit figura hujus mundi, et erit terra deserta 336 quae gravata est iniquitate sua, cujus pondus et gravissimum onus in Zacharia scribitur: Quae sedebat super talentum plumbi . Et corruet, inquit, et non adjiciet ut resurgat. Non quod resurrectio negetur hominum, et omnium qui versabantur in terra, sed nequaquam erit terrena conversatio, et pristinae vitae status, cum ad hoc humana resurgant corpora, ut animae eisdem, quae prius deposuerant, corporibus vestiantur, et recipiant a Deo sive bona, sive mala, quae egerunt super terram. et erit in die illa visitabit Dominus super militiam caeli in excelso et super reges terrae qui sunt super terram et congregabuntur in congregationem unius fascis in lacum et cludentur ibi in carcerem et post multos dies visitabuntur et erubescet luna et con
Abbreviated transcription (Latin):
nullus euadet. quia catarac¬
tae de excelsis. siue utlxx
manifestius transtulerunt
fenestrae caeli apertae sunt
ut dis piceret dñs hominum
uniuersa peccata. quae pri¬
us quia non puniebat:
uidebatur peccatoribus ignosce¬
rare: post quam autem aꝑ¬
tis fenestris uidit opera cunc¬
ta mortalium. concussa sunt
fundamenta terrae iuxta
illud quod in alio loco dedĩ in¬
tuitu scriptum ẽ qui respicit
terram & facit eam tremere:
Tunc confringetur & contere¬
tur & commouebitur atque
agitabitur terra insimilitu.¬
dinem ebrei nonipsa terra
redigatur inpuluerem. & ni¬
hili. sed quo uniuersa terrena
pertranseat. & succedat
alia conuersatio. quo modo
ebrius nescit quid agat
sed habentibus ebriecate mem¬
bris neruis. necpes nec mens
stat in suo officio. si comnis
terra id ẽ omnes homines
quiuer santur interra.
malorum magnitudine at¬
que poenarum aebruerunt.¬
cernent & sicut unius noc¬
tis. tabernaculũm atq ten¬
torium transfertur delocoa
in locum & locus tencoru

Expanded text:
nullus evadet, quia cataractae de excelsis, sive ut LXX manifestius transtulerunt, fenestrae coeli apertae sunt, ut despiceret Dominus hominum universa peccata, quae prius, quia non puniebat, videbatur peccatoribus ignorare. Postquam autem apertis fenestris vidit cuncta opera mortalium, concussa sunt fundamenta terrae, juxta illud quod in alio loco de Dei intuitu scriptum est: Qui respicit terram, et faciet eam tremere ; tunc confringetur et conteretur, et commovebitur atque agitabitur terra in similitudinem ebrii: non quod ipsa terra redigatur in pulverem, et in nihili; sed quod universa terrena pertranseant, et succedat alia conversatio. Et quomodo ebrius nescit quid agat, sed hebescentibus ebrietate nervis, nec pes nec mens stat in suo officio: sic omnis terra, id est, omnes homines qui versantur in terra, malorum magnitudine atque poenarum ebrii erunt,cernent. Et sicut unius noctis tabernaculum atque tentorium transfertur de loco ad locum, et locus tentorii
Abbreviated transcription (Latin):
& semper cum eo futurisint. pro
dissipata terra septuaginta
corruptum orbem interp̃ta¬
tisunt. & pro adflicta facier
illius id. ẽ terrae idem transtu¬
lerunt: Et reuelauit faciem
cius & procedant mortui
desepul chrissuis. siue nudauit
eam. ut omnia opera eius
proferantur. inpublicum
& dispergantur habitatores
eius indiuersa loca¬
E praemus uel suppliciis destina¬
ti: Tunc nulla erte diuersi¬
tas internobilem & ignobile
sacer dotem. & laicum. seruum.
& dominum. ancillam. & do¬
minam. diuitem. & pauperem
faeneratorem & eum
ante tribunal xp̃i
Nec erit acceptio personarũ
apud dm̃: De quo & iob eisde
prope modum uerbis loquitur:
Paruus & magnus ibi sunt
& seruus non timens dominum
suum. & saluator in euan¬
gelio cuiomne iudicium
traditum est pleno sermo¬
ne testatur. Dissi pabitur
ergo terra & omnice terrena
operc redigentur ad nihilũ.
ut ab olita imagine choici.
Permaneat imago super¬
caelestis primus enim

Expanded text:
no in aera, et semper cum eo futuri sint . Pro no in aera, et semper cum eo futuri sint . Pro dissipata terra, septuaginta corruptum orbem interpretati sunt: et pro afflicta facie illius, id est, terrae, iidem transtulerunt, et revelabit faciem ejus; ut procedant mortui de sepulcris suis: sive nudabit eam, ut omnia opera ejus proferantur in publicum, et dispergantur habitatores ejus in diversa loca, praemiis vel suppliciis destinati. Tunc nulla erit diversitsacerdotem et laicum, servum et dominum, ancillam et dominam ejus, divitem et pauperem, feneratorem et eum ante tribunal Christi; nec erit acceptio personarum apud Deum . De quo et Job eisdem propemodum verbis loquitur: Parvus et magnus ibi sunt, et servus non timens Dominum suum . Et Salvator in Evangelio, cui omne judicium traditum est, pleno sermone testatur. Dissipabitur ergo terra, et omnia terrena opera redigentur ad nihilum, ut abolita imagine χοϊκοῦ, permaneat imago supercoelestis. Primus enim
Abbreviated transcription (Latin):
sic ille quiuendit sicut fenerator
sic is quimutuũ accipit. sicut qui
reppetit sic quidebet dissi patione
dissi pabitur terra: & direptione
prae dabitur. Dñs enim locutus
est uerbum hoc: Postspecialem
singularum gentium correptionẽ
iude ae babyllonis. philisthum.
moab. damasci. israbel. aegrpti
deserti maris. idumeae. & arabiȩ
uallis uisionis & ad extre mum
trri. inquarum explanatione
quae potuimus diximus. Nunc
quid totus orbis in consummatione
passurus sit propbeticus sermo
di scribit & nequa qua desingu¬
lis gentibus sed decunctis pariter
prophetatur. Et primũ quidem
quae impii tormenta passuri sunt
& quomodo iuxta euangeliũ &
apostolum pertranseat. caelum
peccatores in infernum: Dequibus
scriptum ẽ ingredientur ad extre¬
materrae tradentur inmanus gla¬
Edu partes uulpium erunt.
De inquia proqualitate meritoꝵ
Multae sunt mansiones apud pa¬
trem dicitur eẽ quomodo sc̃ĩ ra¬

Expanded text:
sic ille qui vendit sicut fenerator sic ille qui vendit sicut fenerator sic is qui mutuum accipit: sicut qui repetit, sic qui debet: dissipatione dissipabitur terra, et direptione praedabitur: Dominus enim locutus est verbum hoc. Post specialem singularum gentium correptionem, Judaeae, Babylonis, Philistiim, Moab, Damasci, Israel, Aegypti, deserti maris, Idumaeae et Arabiae, vallis visionis, et ad extremum Tyri: in quarum explanatione quae potuimus diximus: nunc quid totus orbis in consummatione passurus sit, propheticus sermo describit, et nequaquam de singulis gentibus, sed de cunctis pariter prophetatur. Et primum quidem quae impii tormenta passuri sint: et quomodo juxta Evangelium et Apostolum, pertranseat coelum epeccatores in infernum , de quibus scriptum est: Ingredientur ad extrema terrae, tradentur in manus gladii, partes vulpium erunt . Deinde quia pro qualitate meritorum multae sunt mansiones apud patrem, dicitur quomodo sancti ra
Abbreviated transcription (Latin):
Praesens opus id est octauus
Iliber ad coeptam interp̃tationẽ
reuertitur. et historiam &tro¬
phologiam iuxta utramqu& edi¬
tionem pariter disserat: Quae
si longatibi uidebuntur:
Ouirgo xp̃i eusto chium. non
mihi inputes. sed scripturae
scãe difficultati. precipueque
isaiae prophetae. quitantis
obscuritatibus inuolutus est.
ut prae magnitudine reibreuẽ
explanationem putem quae
perse longa ẽ: Certenos studi¬
osis scribimus & sanctã scriptu¬
ram scirecupientibus non fafti¬
diosis & adsingula nausiantib
quisi flu men eloquentiae &
concinnas declamationes
desiderant. legant tullium
quintilianum. gallionem
minucium. Arnobium. lactantũ
hilarium. nobis propositum ẽ. isaiã
pernos intellegi & nequaquam sub
isaiae occasione nr̃a uerba laudari:¬
Eccedñs dissipabit terram. & nu¬
dabit eam. & adfliget faciem eius.
& disꝑget habitatores eius. &erit
sicut populus. sic sacerdos. & sicut
seruus. sic dominus eius. & sicut
ancilla sic domina eius sicut emens

Expanded text:
sens opus, id est, octavus liber, ad coeptam interpretationem revertitur, ut et historiam et tropologiam juxta utramque editionem pariter disserat. Quae si longa tibi videbitur, o virgo Christi Eustochium, non mihi imputes, sed Scripturae sanctae difficultati, praecipueque Isaiae prophetae, qui tantis obscuritatibus involutus est, ut prae magnitudine rei, brevem explanationem putem, quae per se longa est. Certe nos studiosis scribimus, et sanctam Scripturam scire cupientibus, non fastidiosis, et ad singula nauseantibus. Qui si flumen eloquentiae, et concinnas declamationes desiderant, legant Tullium, Quintilianum, Gallionem, Minutium, Arnobium, Lactantium, Hilarium. Nobis propositum est Isaiam per nos intelligi, et nequaquam sub Isaiae occasione nostra verba laudariecce Dominus dissipabit terram et nudabit eam et adfliget faciem eius et disperget habitatores eius et erit sicut populus sic sacerdos et sicut servus sic dominus eius sicut ancilla sic domina eius sicut emens
Abbreviated transcription (Latin):
chiȩ regis iuda non crubuerit
nudus incedere. sed dĩ
praeceptis ni hil honestus
iudicans deposuerit saccũ quo
abiecto nudus fuerit . unam
prius habens tonicam ipsã
cilicinam. quod autem dicit᷑
trium annorũ signũ & portentũ
erit suꝑ egrptũ & super& hi¬
opiã. hoc significat quod tri¬
bus annis ab assyrur ȩgyptis
uastanda sit. &ȩthiopia ⁊ unci
quid dicit habitator insulȩ huus
hoc est hicrusalem quo e ui

Expanded text:
chiae regis Juda non erubuerit chiae regis Juda non erubuerit nudus incedere; sed Dei praeceptis nihil honestius judicans, deposuerit saccum, quo abjecto nudus fuerit, unam prius habens tunicam, et ipsam cilicinam. Quod autem dicitur: Trium annorum signum, et portentum erit super Aegyptum et super Aethiopiam, hoc significat, quod tribus annis ab Assyriis Aegyptus vastanda sit et Aethiopia. Tunc, inquit, dicet habitator insulae hujus, hoc est, Jerusalem 212 qu
Abbreviated transcription (Latin):
li delicta plangentis & calciam̃¬
tis epedibis quȩ lactilicas
uocant. Nudus & discalciatꝰ
inceder& typum prȩsens cap¬
tiuitatis egrptiȩ. & ethio pum
quia egrptus iadiutorium
fuerant. Quod quomodo esaias
nudus ambular&. & foeditatẽ
ita omnis grptus at que & hiopia
populante assyrio nudi fuerint
nec hocaliquis put& superiori
felicitate quac egrptus re ꝓ¬
mittitur esse contrariũ quia
ibi postmala futura beatitudo
p̃dicatur. hic autem praerens
Narratur captiuitas perquã
del&o irrł & damarco. & philis¬
tum rectauia perrexit aegrp¬
tum etipsos pariter. a & hio¬
pasq: superauit. quod necui ui¬
deatur am biguum. ipsius is aiȩ
ponamus testimonium: Re¬
uersus autem rapsaces inuenit
regẽ assyriorũ proeliantem
contra lopniam: Audierat
enim quia ꝑfectus esset de
lachis & audiuit dethara¬
discimus oboedientiã prophe¬
tarum. quoduir nobilis tra¬
dunt enim hobraei Isaiam
socerũ fuisse manasse filieze¬

Expanded text:
li delicta plangentis, et calceameli delicta plangentis, et calceamentis e pedibus, quae LXX caligas vocant, nudus et discalceatus incederet, typum praebens captivitatis Aegyptiae et Aethiopum, qui Aegyptiis in adjutorium fuerant: quod quomodo Isaias nudus ambularet, et foeditatem ita omnis Aegyptus atque Aethiopia, populante Assyrio, nudae fierent, Nec hoc aliquis putet superiori felicitati, quae Aegyptiis repromittitur, esse contrarium: quia ibi post mala de futura beatitudine praedicatur: hic autem praesens narratur captivitas, per quam deleto Israel et Damasco, et Philistiim, recta via perrexit Aegyptum, et ipsos pariter Aethiopesque superavit. Quod ne cui videatur ambiguum, ipsius Isaiae ponamus testimonium: Reversus autem Rapsaces, invenit regem Assyriorum proeliantem adversus Lobna audierat enim quia profectus esset de Lachis et audidiscimus obedientiam prophetarum, quod vir nobilis tradunt enim Hebraei Isaiam socerum fuisse Manasse filii Eze
Abbreviated transcription (Latin):
fecit sic uadens nudus & discal¬
ciatus. dixit dñs sicut ambula¬
uit seruus i eus esaias nudus
& dis calciatus trium annorũ
signũ & portentũ erit super
egrptum & super a& hiopiam
sicminabit rex assyriorum
captiuitatẽ ȩgrpti & trans¬
migrationem ȩthiopiȩ. iuue¬
num & senum nudam & dis¬
calciatam disco opertis natib:
ignominiã egrpti & timebunt
& confundentur abȩt hiopia spe
sua. & obegrpto gloria sua.
& dic& habitator insulȩ huius:
Indie illa hȩcerit spes nr̃a ad
quos confugimus auxilium ut
liberar& nos a facie regis assrrio¬
rũ & quomodo effugor e poteri¬
singulas disseramus: A rotis quȩ
hebrȩice dr̃ es dodi urbs fuit po¬
tentis sima palestinȩ. dequinq:
urbibis hanc argon rex assrriorũ.
Quiuii nominibus appellatur mis¬
soduce exercitus sui. cui nom̃
erat tar tan coepit & tenuit:
Eoigitur tempore quouicina aui¬
tas capta ẽ. prȩcipit᷑ isaiȩ ut de¬
posita saccea tonica. hic enim
erat habitus ꝓph&alis popu¬

Expanded text:
cit sic vadens nudus et disculciatus et dixit Dominus sicut ambulavit servus meus Isaias nudus et disculciatus trium annorum signum et portentum erit super Aegyptum et super Aethiopiam sic minabit rex Assyriorum captivitatem Aegypti et transmigrationem Aethiopiae iuvenum et senum nudam et disculciatam discopertis natibus ignominiam Aegypti et timebunt et confundentur ab Aethiopia spe sua et ab Aegypto gloria sua et dicet habitator insulae huius in die illa ecce haec erat spes nostra ad quos confugimus in auxilium ut liberaret nos a facie regis Assyriorum et quomodo effugere poterisingula disseramus. Azotus quae Hebraice dicitur ESDOD  , urbs fuit potentissima Palaestinae de quinque urbibus: hanc Sargon rex Assyriorum, qui septem nominibus appellatur, misso duce exercitus sui, cui nomen erat Thartan, cepit et tenuit. Eo igitur tempore quo vicina civitas capta est, praecipitur Isaiae, ut deposita saccea tunica hic enim erat habitus prophetalis popu
Abbreviated transcription (Latin):
tias & quic quid dixerint uesti hnstul¬
ticiã dũ stupeant tanta gentes con¬
uersione & mirent᷑ adq: intellegatł.¬
fateat᷑ : Indie illa erunt quinq ciui¬
tates in terra ȩgr̃pti loquentes lin¬
gua chanaan & iurantes ꝑ dnmex¬

Expanded text:
tias, et quidquid dixerint verti in stultias, et quidquid dixerint verti in stultitiam, dum stupeant tantam gentis conversionem, et mirentur atque intelliganfateatur. In die illa erunt quinque civitates in terra Aegypti loquentes lingua Chanaan, et jurantes
Abbreviated transcription (Latin):
quiillius fuerit recordatus paue¬
bit a facie consilii exercituũ qđ ipse
cogitauit suꝑ eã : Melius reo&iã
ꝓpriũ errorem rep̃ hendere quã
dũ erubes co iperitiã confitere
inerrore ꝑsistere : In eo qđ trans¬
tuli & erit terra iuda egyptoi
festiuitatem: ꝓ festiuit ate in he¬
potest & festiuitas ut aggeus in
festiuũ uestit᷑ &timor qđ signifi¬
cantius aquila transtulit.
qr̃ RΟGΙΝ. Cumaliquis pauidus & timens
circum fest oculos & aduenientẽ formi¬
dat inimicum: Ergosi uo lucrimur
in bonã pastẽ accipere qđ recordatio
iudȩe egrpto sit gaudii. roctefestiui¬
tas dr̃ : Sinaut ut arbitror intimorẽ :¬
pauorem qđ cũ nabugo donosor ue¬
nerit & om̃s uirorũ fortiũ manus
quasi muli erũ fuerint dissolutȩ
&iã uocabulũ iudȩ t̃rorissitȩ gr̃p¬
to qr dũ ei uult auxiliũ tribuere
mala tanta ꝑpessasit : Denr̃is tẽpo¬
ribis nemo dubitat qđ c̃paratione
xp̃i anorũ om̃s & hnici quasi muli¬
eressint infirmas habentes senten¬

Expanded text:
t recordatus, pavebit a facie consilii Domini exercituum, quod ipse cogitavit super eam. Melius reor etiam proprium errorem reprehendere, quam dum erubesco imperitiam confiteri, in errore persistere. In eo quod transtuli, Et erit terra Juda Aegypto in festivitatem, pro festivitate in Hepotest et festivitas unde et Aggaeus in festivum vertitur et timor, quod significantius Aquila transtulit γύρωσιν, cum aliquis pavidus, et tremens circumfert oculos, et advenientem formidat inimicum. Ergo si voluerimus in bonam partem accipere, quod recordatio Judae Aegypto sit gaudii, recte festivitas dicitur. Sin autem, ut arbitror, in timorem pavorem, quod cum Nabuchodonosor venerit, et omnes virorum fortium manus quasi mulierum fuerint dissolutae, etiam vocabulum Judae terrori sit Aegypto, quia dum ei vult auxilium praebere, tanta mala perpessa sit. De nostris temporibus nemo dubitat, quod comparatione Christianorum omnes Ethnici quasi mulieres sint, infirmas habentes senten
Abbreviated transcription (Latin):
tuta erit eius conditionis cuius &
ae grptus & assyrii &benedicit᷑
in omnit̾ra. Quia exsion exi¬
uit lex & uerbum dñi ex hie¬
rus alem. Tuncdicitur ad nõbe¬
nedictus populus m̃aegipti. quan
infinita hominũ milia soltudinss repleuer̃
& pharaone submerso dixer̃ indeserto.
Cantemꝰ dñ oglorioscenĩ magnificatus est.
aequum & ascensorem ꝓiecit in
mare : Tunc & opus manuũ dñi erit
masspris haccenim uel maxime
gentes monachorum. florent ex¬
animabus egrptus mesopotamias
natiuitatis &crucis. & resur¬
rectionis ascensionisq: eiꝰ loca
adq: de toto orbe concutitur:¬
Anno quo egressus. est. tarthan
inaz otũ cum misis s& eũ sar¬
gon rexassyriorum & pugnas¬
s& contra azotum & coepiss&
eam. Intempore illo locutus
ẽ dñr̃ inmanu esaiȩ filiamos
dicens. uade & solue saccum

Expanded text:
tuta, erit ejus conditionis, cujus et Aegyptus et Assyrii, et benedicetur in omni terra. Quia ex Sion exibit lex, et verbum Domini de Jerusalem. Tunc dicetur a Domino: Benedictus populus meus Aegypti: quandinfinita hominum millia solitudines repleverint, et Pharaone submerso, dixerint in deserto: Cantemus Domino, gloriose enim magnificatus est: equum, et ascensorem dejecit in mare . Tunc et opus manuum Domini erit in Assyriis; hae enim vel maximae gentes monachorum florent examinibus, Aegyptus, et Mesopotamia, nativitatis, et crucis, et resurrectionis, ascensionisque ejus loca, ad quae de toto orbe concurrituranno quo ingressus est Tharthan in Azotum cum misisset eum Sargon rex Assyriorum et pugnasset contra Azotum et cepisset eam in tempore illo locutus est Dominus in manu Isaiae filii Amos dicens vade et solve saccum
Abbreviated transcription (Latin):
cipiendũ quo romanelegionis. srrohis¬
tructo milite aegyptd̃ custodiunt. Aut
ciuitates : Sic̃ e c̃trario palestinȩ & pheni¬
cis bonis ȩ grptus in rig&: Quidã nostroꝵ
malehaec admilleannos refer̃. & more
udaico in consummationem mun
di futura p̃nuntiant quando an¬
tix p̃r de assy rus ueniens a egyptũ.
a&hipiamq: possederit: Indie
illa erit isrł t̃tius in aegptus. &
assyrio benedictio in medio terrȩ
cuibenedixa rit dñs exercituũ

Expanded text:
cipiendum, quod Romanae legiones Syro inscipiendum, quod Romanae legiones Syro instructae milite Aegyptum custodiant, aut civitates, sicut econtrario Palaestinae et Phoenicis bonis Aegyptus irrigetur. Quidam nostrorum male haec ad mille annos referunt, et more Judaico in consummatione mundi 210 futura pronuntiant, quando Antichristus de Assyriis veniens, Aegyptum Aethiopiamque possederit. In die illa erit Israel tertius Aegyptio et Assyrio, benedictio in medio terrae, cui benedixit Dominus exer
Abbreviated transcription (Latin):
& hostia tantũ a sacerdotib: leuiti¬
ci generis immolent᷑ : & ecceisaias
aꝑte doc& qđ egyptu cognoscant
dnm & colant eũ & hostias & mu¬
nera offerant. & uota uoueant atq
ꝑ soluant : Si aegyptu sacerdotiũ
habent impl&ur & h illis pauli
enim diligit dñs corripit castigat aũm
omnẽ filiũ quem recipit. ꝑ secutio
non ad negationẽ credentiũ. sed ad
ꝓbationẽ ꝑtin& & coronã : Indieilla
crituia deegrpto massyrios. & in¬
trabit as syrius hiegypto & egypti¬
us ias syrius. & serui entȩgrptii
assur: Ante aduentũ xp̃i unaqua¬
q: gens suũ habebat regem. & dea¬
lia ad aliam nullus irepoterat.
nationem: In romano imperio
unũ facta sunt om̃a doct̾ lector
u& eras reuoluat historias. & ab
eu fraten usq: ad tegrim omnẽ
inmedio regionẽ assyriorũ fuisse
cognoscat : Ergo quos u& eres as¬
syrios nuncnos uocamus syror.
aꝑte totũ appellantes. qđ autẽ
dicit᷑ ȩgrpti seruient syris uelsicac¬

Expanded text:
 hostiae tantum a Sacerdotibus Levitici generis immolentur . Ecce Isaias aperte docet quod Aegyptii cognoscant Dominum, et colant eum, et hostias, et munera offerant, et vota voveant atque persolvant. Si Aegyptii sacerdotium habent, impletur et in illis Pauli enim diligit Dominus, corripit, castigat autem omnem filium quem recipit. Persecutio non ad negationem credentium, sed ad probationem pertinet, et coronam. In illa die erit via de Aegypto in Assyrios, et intrabit Assyrius in Aegyptum, et Aegyptius in Assyrios: et servient Aegyptii Assur. Ante adventum Christi unaquaeque gens suum habebat regem, et de alia ad aliam nullus ire poterat nationem: in Romano autem imperio unum facta sunt omnia. Doctus lector veteres revolvat historias, et ab Euphrate usque ad Tigrim, omnem in medio regionem Assyriorum fuisse cognoscat. Ergo quos veteres Assyrios, nunc nos vocamus Syros, a parte totum appellantes. Quod autem dicitur: Aegyptii servient Syris, vel sic ac
Abbreviated transcription (Latin):
Lxx int̃p̃tatis̃ a sedech. quã quidã nr̃orũ
urbẽ iustitiȩ int̃ p̃tant᷑ & ductꝰ erro¬
requo luxta hebraicũ ares scriptũ sit.
t̃rã putat quȩ aliis lit teris scribit᷑ : mo¬
liurergo transtulit simachis ciuitas so¬
lis uocabit᷑ una ares enĩ uerbũ ambigu¬
ũ & tosta dicit᷑ & sol coqđ utrũq: areat:
& siccũ sit hunclocũ ñ intellegens: ho¬
nias tẽplũ extruxit iȩgrpto inoppi
ostracinen : intelligiuolunt & c&eras
iuxta rino cururã & cassiũ ciuitatir.
quasusq: hodie inȩ grpto lingua char¬
naaniti de hoc ẽ srra loqui manifesta
tumẽ & put ant uuicino srros adq:ara¬
bar anabugo donosor i illã terrã
fuisse tranrlatos. porro quun aduen¬
tũ xp̃i & romano imperio ꝓph&iã dir¬
seruñ quinq: ciuitates uł legẽ dñi quȩ
i alex andria primũ int̃p̃tataẽ .u.
spiritalem legir intellegentiã de
qua & apstł ait . uolo quinq: uerbis

Expanded text:
t asedec, quam quidam nostrorum urbem justitiae interpretatur, et ductus errore, quod juxta Hebraicum ARES   scriptum sit, terram putat, quae aliis litteris scribitur. Melius ergo transtulit Symmachus, civitas solis vocabitur una: ARES enim verbum ambiguum et testa dicitur et sol, eo quod utrumque areat, et siccum sit. Hunc locum non intelligens Onias, templum exstruxit in Aegypto in oppiOstracinem intelligi volunt, et caeteras juxta Rhinocoruram, et Casium civitates, quas usque hodie in Aegypto lingua Chananitide, hoc est, Syra loqui manifestum est: et putant e vicino Syros atque Arabas a Nabuchodonosor in illam terram fuisse translatos. Porro qui in adventu Christi, et Romano imperio prophetiam disserunt, quinque civitates, vel legem Domini, quae in Alexandria primum interpretata est,spiritualem legis intelligentiam, de qua et Apostolus ait: Volo quinque verbis
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝑ eandem trans lationem de¬
monstrat. qđ a cunctis gentibis
uastandus sit. In tempore illo de
fertur munus dño exercituum
apopulo diuulso & dilacerato:
a populo terribili post quẽ non fuit
alius agente expectante . expec¬
tante conculcata cuius diripue¬
runt. flumina terram eius adlo¬
cũ nominis dñĩ exercituũ montem

Expanded text:
aut per eamdem translationem deaut per eamdem translationem demonstrat, quod a cunctis gentibus vastandus sit. In tempferetur munus Domino exercituum a populo divulso et dilacerato a populo terribili post quem non fuit alius a gente expectante expectante et conculcata cuius diripuerunt flumina terram eius ad locum nominis Domini exercituum montem