comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiũ inxc̃ia ecc̃a possidet. qͣmdiu
quidez ab illa licite pꝯsidentur.
auferri ꝯme culpa non posũt.
S si cã ⁊ rõ postulauerit. ꝑ cõm¬
utationem aut donationez ad
a lienai possõnez transire post.
sicut ergo rapina ẽ et molen¬
tia eiꝯmocli bona homini iuste
possidenti tolłe. Sie sacrilegiũ ẽ
⁊ plus qͣm rapinͣ. ista ecc̃e uste
possidenti auferre. Uecimas ãt
quod̾mͦ usurpare aut retin̾e si¬
ne oacrilegii culpa uou posunt.
insihii soli ad quorum sustẽtatõ¬
nez diuina institutc̃e ordinate

Expanded text:
sive in pecunia Ecclesia possidet, quandiu sive in pecunia Ecclesia possidet, quandiu quidem ab illa licite possidentur, auferri sine culpa non possunt; sed si causa et ratio postulaverit, per commutationem aut donationem, ad alienam possessionem transire possunt. Sicut ergo rapina est et violentia ejusmodi bona homini juste possidenti tollere, sic sacrilegium est et plusquam rapina ista Ecclesiae juste possidenti auferre. Decimas autem quoquo modo usurpare aut retinere sine sacrilegii culpa non possunt, nisi soli ad quorum sustentationem divina institutione ordinatae
Abbreviated transcription (Latin):
sacra ñ sacram̃ta. que ĩ ip̃a
quoq ꝯm̃uis sp̃ualis gr̃e effec¬
tumnon hãnt. nz conferant scĩ¬
ficatrẽ. in hoc cũ sacra sunt qd̃
ad scã pertinent et ilł coherent.
que et sanccitatẽ hũt. et confe
de scõ aust̾ sa crilegium facit.
Quiuero sca ip̃a temerare au¬
dent abhominationẽ cõmittit.
ciꝰmodi gͦ sunt que sc̃a dicunt᷑. ł
s.anctis scĩficata. quecumq cccͣ
posidet insubstantia t̾r̾ena. siũ
inpc̃ia. siũ interra. maxime ĩ de¬
cums que ab inicio itainstitu
te ut nunꝙͣ a ministĩo diuino
siue illoruim qui deo ẜuiunt et
inministĩo diuino deputtͣi st̃.
usu sũ pocõ ab alienan potuissẽt.
Hee quidem in principio obfor¬
mam sa cramenti mag̃ institu
nate. Itaut meis et deuotio of¬
fentium meretur. et accipiẽtui
necc̃itas consolaret. heeg̾ nlło
m̾o ab usu eccłie licite a balienari
pꝯsunt. n inpossoez laycam siũ
mmucatione siũ donatione transi¬
re. Cet̾a corporalia que siũ ĩtris

Expanded text:
quae et ipsa quoque quamvis spiritualis gratiae effectum non habeant, neque conferant sanctificationem, in hoc tamen sacra sunt, quod ad sancta pertinent, et illis cohaerent quae et sanctitatem habent, et conferde sancto aufert, sacrilegium facit. Qui vero ipsa sancta temerare audet, abominationem committit. Ejusmodi ergo sunt quae sancta dicuntur, vel sanctis sanctificata, quaecunque Ecclesia possidet in substantia terrena, sive in pecunia sive in terra, maxime in decimis, quae ab initio ita institutae sunt, ut nunquam a ministerio divino sive illorum qui Deo serviunt et ministerio divino deputati sunt usu sine peccato abalienari potuissent. Hae quidem in principio ob formam sacramenti magis instituvatae, ita ut in eis et devotio offerentium mereretur, et accipientium necessitas consolaretur. Hae igitur nullo modo ab usu Ecclesiae abalienari possunt, neque in poss donatione transire. Caetera corporalia quae sive in terris
Abbreviated transcription (Latin):
mentum constat. Quicumq
uult. beatis athanasiꝯ compo¬
sut. et multi alii sc̃ĩpr̃es alia
atq alia incelebratione diuum
officii ad decoremecc̃e et eruditõ¬
nez fi deliumine ac deuotõe adli¬
derunt.

Expanded text:
amentum constat. Quicunque vult beatus Athanasius composuit. Et multi alii sancti Patres alia atque alia in celebratione divini officii, ad Ecclesiae decorem et eruditionem fidelium ac devotionem addiderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
soes ad sacra pertinent sola poss¬
essione. Alie ergo possões eccłie.
ad alios possõres sine comuta¬
tione rõnali tranferti non pos¬
sunt. Necime aũt ab alienis
omnino posideri non pꝯsunt. Il¬
ꝯi auferantur. In istis si trans¬
ferantur. Decimar aũt et cete¬
raru possõnumeceliasticarũ
ep̃i dispensatores ẽẽ debent. ut
eas hiis qui eccłie degeruiunta
rõnabiliter distribuant. Ex q¬
bꝯ ꝯiquid forte aliqñ ad sustẽ¬
tatoe corum qui in eccliasticis
officiis ñ defuiunt. s tñ in se¬
creto dinino ẜuicio mancipati
sunt accomolatur. indulgẽ¬
tia ẽ ñ debitum. Itatñ ut hec
ip̃m deportione sit pauperũ nõ
de sustentatõe cłicorũ. In eo eĩ
ꝙ ministriꝰ debetur digno est
mercenario mercede sua. nec
bene sꝯtentat egentẽ qui frau¬
dat sicientẽ¬

Expanded text:
e ad sacra pertinent sola possessione. Aliae ergo possessiones Ecclesiae ad alienos possessores sine commutatione rationabili transferri non possunt. Decimae autem ab alienis omnino possideri non possunt. Ilsi auferantur, in istis si transferantur. Decimarum autem et caeterarum possessionum ecclesiasticarum episcopi dispensatores esse debent, ut eas iis qui Ecclesiae deserviunt rationabiliter distribuant, ex quibus si quid forte aliquando ad sustentationem eorum, qui in ecclesiasticis officiis non deserviunt, sed tamen in secreta divino servitio mancipati sunt, accommodatur, indulgentia est non debitum, ita tamen ut hoc ipsum de portione sit pauperum, non de sustentatione clericorum. In eo enim quod ministro debetur, dignus est operarius mercede sua, nec bene sustentat egentem, qui fraudat serviente
Abbreviated transcription (Latin):
uersstt̃e qͣmuis malorum aliis
leuiorem aliis futurũ eẽ graui¬
orem sine ip̃i ꝯ uis atq ardor ꝓ
pena digna cui ꝯq uarietun si¬
ue rp̃e equaliter arclebat. sed
non equa li molestia sentiatur
qͣntum exigit culpa tantum
illie sentietur pena. Nam si cut
in hoe mundo sub uo sole mł¬
ti costituumtur. nec tam eiꝯdem
solis ardorem equalit̾ seutiũt
quia alius plus estuat atq ali
minus ita illic in uno igne nõ
unus ẽ modus in cendii. qr ꝙ hic
diu̾sitas corporum hce illie agit
diu̾sitas pocõrum. ut etigne:
non dissimilez hãnt ⁊ tamen eos¬
dem singulos dissimilit̾ exurat.

Expanded text:
uamuis malorum aliis leuiorem, aliis futurum esse grauiorem, siue ipsius uis adque ardor pro poena digna cuiusque uarietur, siue ipse aequaliter ardeat, sed non aequali molestia sentiaturuantum exigit culpa, tantum illic sentietur poena. Nam sicut in hoc mundo sub uno sole multi consistunt, nec tamen ejusdem solis ardorem aequaliter sentiunt: quia alius plus aestuat, atque alius minus, ita illic in uno igne non unus est modus incendii: quia quod hic diversitas corporum, hoc illic agit diversitas peccatorum; ut et ignem non dissimilem habeant, et tamen eosdem singulos dissimiliter exuret.
Abbreviated transcription (Latin):
tuictum ẽ ut utrumq tͥ faciẽ¬
dum intlłigas. qͣmuis tũ alte¬
rum smne alto̾ face̾ ñ posis. ꝙͣ¬
uis simul sint. tũ duosunt
dilectio dei ⁊ ꝓximi. n id̾o deb¬
uerunt in p̾̃reptõe confundi ꝙͣ¬
uis non possint in accc̃e sepa¬
nari. ⁊ uo gͥ sunt pc̃epta cari¬
tatis. Unuꝰ quo deum dilige̾
pc̃ipinur. alt̾um quo ꝓrimum¬

Expanded text:
ctum est, ut utrumque tibi faciendum esse intelligas, quamvis tamen alterum sine altero facere non possis. Quamvis simul sint, tamen duo sunt dilectio Dei et proximi, neque ideo debuerunt in praeceptione confundi, quamvis non possint in actione separari. Duo igitur sunt praecepta charitatis: unum quo Deum diligere praecipimur, alterum quo pr
Abbreviated transcription (Latin):
go nisi cumboñ diugo. ⁊ cũ boñ
tatem diligo. Si ergobñ dili¬
go sic diligo. Quom̃o: aunc̃
amicum dilig̾e in do̾: Ido dilige¬
qr ht̃ deum. Non in diuiciis su¬
oua. Illa enim ⁊ si adõ sunt ex
deuin liligi posimt et sere cuz¬
diligintur au̾tunt et ꝑu̾tunt
mentẽ diligentumise. ut dm̃
non cliligant. Idecͥo pro hiis la
dantur ab ip̃o dantur quecq ⁊¬
dona eiꝯ sunt. s inhiis non est
non sunt. n bonu faciunt is¬
ta hominẽ ⁊̃ si bundauint.n¬
deus. quia deus bouitas ẽ et
do ẽ hõ ⁊ qũin istis diligitur.
uideo diligitur. quia deus boĩ¬
tas e. et iusticia. ⁊ i̾tas. Siergo
bene diligunꝯ.⁊ bonũ diligimꝰ
boni suma. Non eĩ bonos facit
uisi dilecto boã. ⁊ dilectõ boni.
Si enum bonisumo ulłqs ami
micos nͥ malos. qr si bomi su¬
mo nicħ preter honum diligi¬
Si autem amicos bonos ha¬
bemus ⁊ immnicos malos ami¬
cos quos in bonitate dsua

Expanded text:
go nisi cum bonum diligo; et cum bonum tatem diligo. Si ergo bene diligo, sic diligo. Quomodo? Amicum amicum diligere in Deo? Ideo diligere quia Deum habet. Non in divitiis susua. Illa enim etsi a Deo sunt, extra Deum diligi possunt; et saepe cudiliguntur, avertunt et pervertunt mentem diligentem se, ut Deum non diligant. Ideoque pro his est dantur ab ipso dantur, et dona ejus sunt, sed in his non est non sunt, neque bonum faciunt ista hominem, etiam si abundabonitate, et do in istis diligitur, in Deo diligitur, quia Deus bonitas est, et justitia et veritas. Si ergo bene diligimus, et bonum diligimus, boni sumus. Non enim bonos facit, nisi dilectio bona et dilectio boni. Si autem boimicos nisi malos: quia si boni sumus, nihil praeter bonum diligiSi autem amicos bonos habemus, et inimicos malos; amicos quidem in bonitate sua
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e debet dulcedinem ⁊ boĩtte
⁊u̾itatem. dilige imp̃o illa.⁊ di¬
lige ip̃in pp̃ illa. Si aũt uacuũ
iuenis bonis sius. dole qr re¬
ceptaculuminane uides. ⁊ opta
ut ueniant a deum et intrẽt
in eum boã sua. ut fiat ip̃e bo¬
mis habens boã sua. siĩ ꝗbo
bonꝯ eẽ ñ pot̃. Uilige ergo dm̃
quia bonitas ẽ. dilige proximũ
ut sit qui bonꝯ ẽẽ pot̾. Qui eĩ bõi
sunt. Nec ꝓrimi sunt.sz alieui
et remoti et extranei. Ne des ĩqͥt
alieuis honorem tuum.⁊ ãnos
cuos crudeli. ne forte impleant᷑
extranei uirib tuis. ⁊ labores
tui suit in domo aliena. Isti
ergo sunt alieni et extranei ni¬
mis remoti ⁊ loge fcĩ. quibꝯ amp¬
lius ñ patet reditus ad bonu.
cum demonib dampnati. qui
non sunt. quia ab illo bono pp̃
qd̾ diligitur om̃is qui bñ dili¬
gitur. irrecupabłr corruerunt.
sDusqͣm nob̃ scriptura dicit iͭ¬
demones diligamus. Neq il¬
los hom̃ies qui iam cum demo¬

Expanded text:
habere debet dulcedinem et bonitatem et habere debet dulcedinem et bonitatem et veritatem, dilige in ipso illa et dilige ipsum propter illa. Si autem vacuum inveneris bonis suis, dole, quia receptaculum inane vides; et opta ut veniant ad eum et intrent in eum bona sua, ut fiat ipse bonus habens bona sua, sine quibus bonus esse non potest. Dilige ergo Dquia bonitas est; dilige proximum, ut sit qui bonus esse potest. Qui enim sunt nec proximi sunt, sed alieni et remoti et extranei. Non des, inquit, alienis honorem tuum, et annos tuos crudeli, ne forte impleantur extranei viribus tuis et labores tui sint in domo aliena . » Isti ergo sunt alieni et extranei nimis remoti, et longe facti quibus amplius non patet reditus ad bonum, cum daemonibus damnati. Qui noquod diligitur omnis qui bene diligitur, irrecuperabiliter corruerunt. Nusquam nobis Scriptura dicit daemones diligamus? neque illos homines qui jam cum daemo
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmd̾s ꝙ et in illo diligitur. qr
ẽ. ⁊ in isto diligit᷑ ut Sit. ergo
cum deus diligitur. ⁊ cum ꝓxiꝰ
diligitur. deus diugitur. Qr̃ gͥ
dix̃ script lit et deu̾m diligas
⁊ primmum. S indeo deum d̾ili¬
gis. ⁊ in proximo dĩ diligis.
nec aliud inproximoꝙͣ ĩ do̾ dili¬
catis. Si enuutrobiq deus
diligit᷑. in ntioq unum implet᷑.
minari de opere uno. suffec̾at si
in seip̃o. inpximo. intꝰ ⁊ foris.
sursum ⁊ deorsum. lõge ⁊ ꝓpe.
Si mel dulcee. dulcis ẽ ⁊ faua.
Si mel diligis.diligis ⁊ sauũ
receptaculum melł. S cũ mel
diligitur. Ido diligitur. qr dul¬
cedo ip̃inẽ. Cum uero fanus
diligitur.i do̾ diligiturq dul¬
cedo in ip̃o ẽ. mel ꝓpt̃ se ip̃m di¬
ligitur. fauuo aũt pp̃ mel di¬
ligit᷑. ⁊ si forte uderis fauũ nõ
habentem mel. uides receptacu
sunt. et cupis meltibi ẽẽ qd̾ di¬
ligis.⁊ si uen̾it amplio diligis.
taculumẽ dulcedins bonit᷑tis.
⁊ u̾itͣtͣis. Et si in eo inuen̾is ꝙ

Expanded text:
quod et in illo diligitur quia est, et in isto diligitur ut sit. Ergo cum Deus diligitur et proximus diligitur, cum Deus diligitur, quare dixit Scriptura ut et Deum diligas et proximum? Si in Deo Deum diligis, et in proximo Deum diligis, nec aliud in proximo quam in Deo dilitatis? Si enim utrobique Deus diligitur, in utroque unum impletur, minari de opere uno. Suffecerat si In seipso, in proximo, intus et foris, et sursum et deorsum, longe et prope. Si mel dulce est, dulcis est et favus. Si mel diligis, diligis et favum receptaculum mellis. Sed cum mel diligitur, ideo diligitur quia dulce ipsum est. Cum vero favus diligitur, ideo diligitur, quia dulcedo in ipso est. Mel propter seipsum diligitur. Favus autem propter mel diligitur; et si forte videris favum non habentem mel, vides receptaculsunt, et cupis mel illic esse quod diligis; et si venerit, amplius diligis. taculum est dulcedinis, bonitatis et veritatis; et si in eo inveneris quod
Abbreviated transcription (Latin):
gendꝰ ẽ. quia cumipo indõ ẽ boñ
nr̃m. Illum diliginio ut ad ip¬
sum uẽiamꝯ ⁊ imip̃o gaudeamꝰ.
Istum diliginio ut cum ip̃o cur¬
ramus ⁊ cum ip̃o ꝑueĩamꝯ. Il¬
lum ut gandium istũ ut gau¬
dii socium. Illũut requiem. Is¬
cum ut requiei consortẽ. Quio
ẽ deum dilig̾e. hab̾e̾ utłe. Quid
ẽ deum dilig̾e̾ pp̃ scip̃m: Ideo
dilig̾e ut habeamꝰꝯ ip̃m. Qͥd ẽ

Expanded text:
gendus est, quia cum ipso in Deo est bonum nostrum. Illum diligimus ut ad ipsum veniamus, et in ipso gaudeamus. Istum diligimus ut cum ipso curramus, et cum ipso perveniamus. Illum ut gaudium, istum ut gaudii socium; illum ut requiem, istum ut requiei consortem. Quid est Deum diligere? Habere velle. Quid est Deum diligere propter seipsum? Ideo diligere, ut habe
Abbreviated transcription (Latin):
nob sacra scriptura caritͣtẽ
demonstrat. dei uidelicet et ꝓxumi.
caritatem dei ut sic ip̃m diliga¬
mus ut in ip̃o dõ gaudeamus.
Caritatem ꝓrimi ut sic ip̃m dili¬
indeo gaudeamꝰ. hocẽ ut deu

Expanded text:
nobis Scriptura sacra charitatem commendat, Dei videlicet et proximi. Charitatem Dei, ut sic ipsum diligamus, ut in ipso gaudeamus; charitatem proximi, ut sic ipsum diliin Deo gaudeamus: hoc est ut Deum
Abbreviated transcription (Latin):
tamus cũ ꝙ noust boni eẽ post.
caritatis. dei utelicet et ꝓxi. ut
ꝑ caritatemdei ip̃m bonũ dilig¬
as. per caritatem pũ bonũ qd̃
diligis ꝓximo non inindeas..
poteras aliquid dilige̾ ⁊primo
non dilige. ⁊ pot̾as aliquid ulle
habere et t̃ non ulłe ut illd̾
pot̾as. Non enmpot̾as dilig̾e¬
deum nͥ diligeres ⁊ proximu

Expanded text:
sunt boni esse possunt. charitatis, Dei videlicet et proximi ut per charitatem Dei ipsum bonum diligas, per charitatem proximi bonum quod diligis proximo non invideas. Poteras aliquid diligere et proximo non diligere; poteras aliquid velle habere, et tamen nolle ut illud poteras. Non enim poteras Deum di
Abbreviated transcription (Latin):
itoe criplex nob disctio cecurrit.
quam qũ illuminabãt᷑ criplici¬
et cumquo fcĩ erant simiłi. In eo
ꝙ frierant mali ⁊ bom cognitc̃e
acceꝑant. ut intlligent quid ap¬
peceudũ uł foret uł quid respu¬
endum secundũ potentiã uͥtutis
inse. ⁊ liberttemuoluntatis. S
⁊ ip̃iꝯ a quo frĩ erant cognition¬
cin acceperant. ut inclligerent
principiu ⁊ finem suum. aqͤ ꝯ
dicione processerant. et ad ip̃m de¬
buerant intentione conũti. Il¬
li u̾o cum quo fcĩ erant cog̾tõe
acceperant. ut scirẽt quid uł s̾
inuicem pro diuina dispẽsa t̾oe

Expanded text:
e triplex nobis discretio occurrit. Quoniam illuminabantur tripliciet cum quo facti erant. In eo quod facti erant, mali et boni cognitionem acceperant, ut intelligerent quid appetendum sibi foret vel quid respuendum secundum potentiam virtutis in se et libertatem voluntatis. Sed et ipsius a quo facti erant cognitionem acceprincipium et finem suum a quo conditione processerant, et ad ipsum debuerant intentione converti. Illius vero cum quo facti erant cognitionem acceperant, ut scirent quid vel sibi invicem pro divina dispensatione
Abbreviated transcription (Latin):
Rduum profto ⁊
laboriosum opꝰ:¬
crebra ur̃a pr̃atõe
flem aggredior.
scripturanm seriẽ
non solum restrĩ¬
gendo ad compendium erigẽ redi
g̾e. s exponendo quoq profundi¬
tatis eius archana inluce eucrãe.
Cuius quidem opetis incohatce
prompta deuotione offõ. spem cõ¬
Unum ẽẽ pr¬
incipium a quo fra sunt omnia

Expanded text:
rduum profecto opus et laboriosum crebra vestra praecatione flexus aggredior; Scripturarum seriem non solum restringendo ad compendium redigere, sed exponendo quoque profunditatis ejus arcana in lucem evocare. Cujus quidem operis inchoationem prompta devotione offero, spe conUnum esse principium a q
Abbreviated transcription (Latin):
erant. Non potuit autenc̾ator
optimꝰ auctor malieẽ. ⁊ ido totũ
bonumerat quod ex ip̃o illis
erat.⁊ totum bonumerat qm̃
ex ip̃o totu erat. Hoc mo pro¬
banius qm̃ boni ezant angłiqũ
primum fcĩsunt. et quođ boni
fc̃i sunt omnes qũ a bono fcĩst̃
qui malumfac̾e non pot̃. Sic
itaq bom erant ⁊ non mali.
⁊ qm̃adinodum bonierant. itͣ
⁊iusti erant.⁊ bti erant. sz ea
ronitare et insticia ⁊ bñtiroine
qͣmnatura incipiẽs acceꝑat iĩ si
q̃m fecat ip̃auł metuerat faci¬
endo. Si eumi boui dũr bomer¬
ant q̃madmodũ bonũs erat ꝙ
bomuim fecerat totum.⁊ si meli¬
ores erant sicut erant melior¬
es erant pro eo qd̾ fr̃ĩ erant. nõ
pro eo quod fecerant ip̃i uł qd̃
faciebant. Simłr et qd̾ uisti
dicuntur. solum hoc illis erat in¬
iustos non fusse.⁊ quod bom ñ
misos extitisse. Uerumptũ neq
usti ad meritum. neq iniusti
te expressiꝯ ⁊ ad intlligentiam
euidentiꝰ sit. necbonos nec ma¬

Expanded text:
erant. Non potuit autem Creator erant. Non potuit autem Creator optimus, auctor mali esse; et ideo totum bonum erat quod ex ipso illis erat; et totum bonum erat, quoniam ex ipso totum erat. Hoc modo probamus quod boni erant angeli quando primum facti sunt, et quod boni facti sunt omnes, quoniam a bono facti sunt qui malum facere non potest. Sic itaque boni erant et non mali; et quemadmodum boni erant, ita et justi erant et beati erant. Sed ea bonitate et justitia et beatitudine quam natura incipiens acceperat, non quam fecerat ipsa vel meruerat faciendo. Si enim boni dicuntur boni erant, quemadmodum bonum erat quod bonus fecerat totum. Et si meliores erant sicut erant meliores erant pro eo quod facti erant, non pro eo quod fecerant ipsi vel faciebant. Similiter et quod justi dicuntur, solum hoc illis erat injustos non fuisse; et quod beati, non miseros ex stitisse. Verumtamen neque justi ad meritum, neque injusti te expressius et ad intelligentiam evidentius sit, nec bonos nec ma
Abbreviated transcription (Latin):
curiositas ⁊ humanemẽtis qͥ ta
ẽe non siuit. Intirgant si boĩ
funt uł mali creati angłi. iusti
uł iniusti. beati an misen. ⁊ for¬
tassis alia quedam hiis similia.
Et quia multa sunt alia que
in questione ẜuantrr coacer¬
uantur. nõ posumꝰ nos ad oĩa
plixa responsione occurere.s
breuiter diffinimꝰ. qm̃ tunc
o inchoationis qd̾ humana cõ¬
sideratio ita breue et momenta¬
neum simplicis q iustantis si
cipiat. ut id qd̾ primu õiun
illerat intlligat. hoc solum in¬
uenitur inconditis. ꝙ naturͣ
contulit conditionis. Ꝙ eĩ ac
ceperũt totum acceperunt. ⁊ nõ
pot̾at iniłł ex illis eẽ quioqua.
quĩ omne quoclex ilł ẽ. posti̾o
est ilł. Itaq omne quod fcĩsunt.
totum. Si enim quoel fcĩ sunt.
mali fc̃ĩ sunt culpa ẽ facientis
non fc̃i. quia aliud ẽẽ non potu¬
ut aluid eẽnt quam feĩ sunt Itͣ¬
totum quoclerant.⁊ a se nichil
habebant qui⁊hoc qd̾ erant er
nicħo ⁊ ac̾atore acceperunt qd̃

Expanded text:
curiositas humanae mentis quieta esse non sinitur. Interrogant utrum boni fuerunt an mali creati angeli, justi an injusti, beati an miseri; et fortassis alia quaedam his similia. Et, quia multa sunt alia quae in quaestione coacervantur, non possumus nos ad omnia prolixa responsione occurrere; sed breviter definimus quia tunc o inchoationis quod humana consideratio ita breve et momentaneum simplicisque instantis sincipiat, ut id quod primum omnium illis erat intelligat: hoc solum invenitur in conditis quod natura contulit conditionis. Quod enim ceperunt totum acceperunt. Et non poterat in illis ex illis esse quidquam, quoniam omne quod ex illis est posterius est illis. Itaque omne quod facti sunt ntotum. Si enim quod facti sunt mali facti sunt, culpa est facientis non facti; quia aliud esse non potuut aliud essent quam facti sunttotum quod erant, et a se nihil habebant qui et hoc quod erant, ex nihilo, et a Creatore acceperant quod
Abbreviated transcription (Latin):
contemplonis scienti maĩfeᷤᷤ.¬
cus cemebatur. Sciendum tñ
ẽ ꝙ illam prima cognitdem
hominis qm dec̾atore suo ha.¬
buit. si c̃ maiorẽ et certiorẽ illa
cegͥt̾oe que nunc in sola fide ꝯ¬
postinedũ in excellentia contẽ¬
platõis diuine manifeste reu¬
elabrminorez necc̃e ẽ confitea¬
mur. Cognouit ergo catorez
suum homo. non tñ ita excel¬
lent̾ sicut postea cognqrẽ deb¬
uiss si perstitiss. Sic̃ enim in¬
obedientia hominis ꝑ sulxꝙͣ¬
temignorantia prime cog̾tõi
multum abstulit. Sic eidẽ cog̾¬
tioni sim obedientia h̾o persti¬
tiss. per sulxcquentem iruela¬
tionem płimu addendũ fuit.

Expanded text:
ntemplationis scienti manifestius cernebatur. Sciendum tamen est quod illam primam cognitionem hominis quam de creatore suo habuit, sicut majorem et certiorem illa cognitione quae nunc in sola fide cpostmodum in excellentia contemplationis divinae manifeste revelabitur, minorem necesse est confiteamur. Cognovit ergo creatorem suum homo, non tamen ita excellenter sicut postea cognoscere debuisset si perstitisset. Sicut enim inobedientia hominis per subsequentem ignorantiam primae cognitioni multum abstulit, sic eidem cognitioni si inobedentia homo perstitisset per subsequentem revelationem plurimum addendum fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ccͥo ip̃e c̾ator nõ a se aut abãge¬
lo anquo singłis quibq am¬
malib. s ab hom̃ie nõia fom
uoluit. ut manifeste ostend̾et
q. singlorum naturam ⁊ usiĩ
⁊ officia ex insita sibi rõe homo
cegnouit. Queeĩ pp̃ illum c̾a¬
ta erant auillo regenda ⁊ lis¬
ponenda erant. ⁊ itcco horum
om̃iũ ds illi ⁊ scĩam cribuit.
set prouidentiam reliquit. Ait
um deus hominireliquitut
dominatõi illiꝰ subic̾e̾ntur. et
rõe illio rege̾ntur ut aquibꝰ
debũat obreꝗum accipe. sciret

Expanded text:
rco ipse creator non a se aut ab angelo aliquo singulis quibusque animalibus, sed ab homine nomina formari voluit, ut manifeste ostenderet quod singulorum naturam et usum et officia ex insita sibi ratione homo agnovit. Quae enim propter illum creata erant, ab illo regenda et disponenda erant, et idcirco horum omnium Deus illi et scientiam tribuit et providentiam reliquit. Ait um Deus homini reliquit, ut dominationi illius subjicerentur, et ratione illius regerentur, ut a quibus debuerat obsequium accipere, sciret
Abbreviated transcription (Latin):
bũat. quia hõ peccando ñ ꝑdi¬
dit. idcuro ds̃ postinedũ illu
ꝯcͥpturas suas de enusinelier¬
ndire nõ curauit. Desciẽtia
uero anime sola itrͥco hoõ cũ
reparatur etudiendꝰ fuit. qm̃

Expanded text:
buerat quia homo peccando non perdidit; idcirco Deus postmodum illum per scripturas suas de ejusmodi erudire non curavit. De scientia vero animae sola idcirco homo cum reparabatur erudiendus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
Pe cogntione c̾atoris:
ognitoemuo c̃atoris sin
primum hõiez habuisse
dubium nõ ẽ. qm̃ si prouita
temporali consuanda in reb
transi toriis tã magnam scĩã
accepit: multomĩgis pro uitͣ
et̾na adipiscenda excellẽtio¬
rem ⁊ hũndantiorem ĩ celes¬
tuis eognitõem hre debuit.
Cogͦuit gͦ homo c̾atorẽ sun.
non ea cognitione que foris
ex auditu solo percipit᷑. s ea
ministratut. Non ca q̃ deꝯ¬

Expanded text:
e cognitione creatoris. Cognitionem vero creatoris sui primum hominem habuisse dubium non est. Quoniam si pro vita temporali conservanda in rebus transitoriis tam magnam scientia accepit, multo magis pro vita aeterna adipiscenda excellentiorem et abundantiorem in coelestibus cognitionem habere debuit. Cognovit ergo homo creatorem suum, non ea cognitione quae foris ex auditu solo percipitur, sed ea ministratur. Non ea quide
Abbreviated transcription (Latin):
ueciꝰ simul fc̃a fuisse probure uidea¬
tur. pp̃ has g̾ et huiuscemedi irẽs.
auĩt c̾clendum eẽ imstica illã ĩ ge¬
nesi sex dierum distributo̾e rei
temporis exordio quo es cepit ta¬
lem cepisse. taliq forma qualem
nunc uidetur habere quantũ ad
unu̾sitatis dispõitione ꝑtinet

Expanded text:
a fuisse probare videatur. Propter has igitur et hujusmodi rationes aiunt credendum esse mysticam illam in Genesi sex dierum distributionem, rei temporis exordio quo esse coepit, talem coepisse talique forma, qualem nunc videtur habere, quantum id ad universitatis dispositionem pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
formata. scio quocdam scõrũ pa¬
trum qui aute nos u̾ba dei archa¬
na excellent̾ ecrutati sunt . q. ad¬
u̾sa quedia super hac inquisiti¬
one sccipta reliquisse. aliis ꝗdez
gis probantibout corpora quide
omina que fcã sunt. priꝯ simił ⁊ se¬
mel mat̾i̾alit̾ condita. postinodum
uero ꝑint̾ualla .ui. dierum inform¬
am dispõita fuisse c̾elantur. Ego
puto uiros sapientes. in rebꝰ tam
obscuris ⁊ dubiis atq assensunos¬
tro remotis. nec tem̾e asseruisseꝙ
neccierunt.: neq inhiis que asse¬
ruetunt presertim tanta diligẽtia
prolatis c̾are potuisse Illo̾ mag̾
cͥdim. sub assertionis forma inquisi
nec fła c̾clendo errore incident: nͨ
uerba reprehendendo elationem.
Nos ergo innullam partẽ p̃cipiti
assettõe declinantes: id cui nr̃sẽsꝯ
int̾im magis accedit: quantum acci¬
pere iꝯsumus apperimꝰ. Qui deũ

Expanded text:
uosdam sanctorum Patrum, qui ante vos verbi Dei arcana excellenter scrutati sunt, quasi adversa quaedam super hac inquisitione scripta reliquisse. Aliis quide hoc magis probantibus, ut corporea quidem omnia quae facta sunt, prius simul et semel materialiter condita: postmodum vero per intervalla sex dierum in formam disposita fuisse credantur. Ego puto viros sapientiae in rebus tam obscuris et dubiis atque a sensu nostro remotis, nec temere asseruisse quod nescierint; neque in his quae asseruerunt praesertim tanta diligentia prolatis, errare potuisse. Illud magis crediderim, sub assertionis forma inquisitnec falsa credendo in errorem incidunt, nec vera reprehendendo elationem. Nos ergo in neutram partem praecipiti assertione declinantes, id cui noster sensus interim magis accedit quantum capere possumus aperimus. Qui Deum
Abbreviated transcription (Latin):
quantum ad offm̃ remissi¬
oñs pc̃orum baptisim uicẽ g̾e¬
urat mare rubrũ aũt ei ꝯdẽ sisitu¬
dinem et figuram p̃fẽbat. ĩ agnꝰ
paschał cuius carnes appło e deb¬
ant̾. ⁊sangumne postes domoꝵ
o que p̃cens pcipet᷑. Mansit tñ fi¬
gura q̃indii res nondum fuit. ⁊
exibitumẽ pͥꝯ insimiitudine ꝙ
pomodum complendũ erat ĩu̾i
da. hoc sanguine ungimꝯ ꝑ pas¬
siomis fidem. illa sanguine tĩ¬
giius ꝑ passionis unitõe crucis
signum untus ⁊ foris opponen¬
tes contra aduersarias pottates.
Denq carnes agni comedimꝰ
qñ in sacram̃to uerũ corpo eiꝰ
sumendo. per fidem et dilectõẽ
÷ incortoramur.ali qd̾ mandu¬
catur in corporatur. Qñ aũt
corporis xͥ. ⁊ res sacramẽti corpo¬
Ins xp̃i. Qui manducat ⁊ nõ in¬
corporatur. sacramẽtũ ħ̾t. s rẽ

Expanded text:
quantum ad effectum remissionis peccatorum baptismi vicem gerebat, mare Rubrum autem ejusdem similitudinem et figuram praeferebat, ita agnus paschalis cujus carnes a populo edebantur, et sanguine postes domorused quae praesens perciperetur. Mansit tamen figura quandiu res nondum fuit, et exhibitum prius est in similitudine quod postmodum complendum erat in verda. Haec sanguine tingimus per passionis fidem, illa sanguine tingimus per passionis imitationem: crucis signum intus et foris opponentes contra adversarias potestates. Denique carnes agni comedimus, quando in sacramento verum corpus ejus sumendo, per fidem et dilectionem Christo incorporamur. Alibi quod manducatur incorporatur. Quando aucorporis Christi, et res sacramenti corporis Christi. Qui manducat et incorporatur, sa
Abbreviated transcription (Latin):
illi qͣm transinitt̾et ad om̃s exi
ip̃o nasciturq ⁊ om̃s in p̃a una
forma futuros. ut cum fi delium
num̾ꝯ auge̾tur unitas tñ ficeiñ
multiplicaretur ut primũ ĩ ill̃
forma unum eẽnt qui ex ip̃o nas¬
cerentur. postea ⁊̃ uiiifient qui
in cademfide ip̃i sociarentur. Ex¬
tune ergo unitas ppłi dei cepit.
⁊ untas conu̾sationis fidelis q̃
primũ signata per sa cramẽtu
cͥcumcisionis postea signandaꝑ
gacramentu baptism̃tis prim̃
Signaculum in carne subque
uinendi erant qui incarneue
n̾ant. uñ erant ꝓpte̾a cͥcumcisio da¬
ta non ẽ inisi semii abrahe ut in
carue signarent᷑ qui in carrie uin¬
rentur.I Sostꝙͣ aũt ad hĩc uin¬
tatem accesserunt qui sclui car¬
ms genãtione ex ip̃o nõ fu̾nt
positum ẽ signaculum unonis
extra subam carnis. quia sp̃u ⁊
fi de unũfẽi sunt qui carne ũ fue¬

Expanded text:
forma quam transmitteret ad omnes ex forma quam transmitteret ad omnes ex ipso nascituros; et omnes in ipsa una forma unum futuros, ut cum fidelium numerus augeretur, unitas tamen fidei non multiplicaretur, ut primum in illius forma unum essent, qui ex ipso nascerentur, postea et unum fierent qui in eadem fide ipsi sociarentur. Extunc ergo unitas populi Dei incoepit, et unitas conversationis fidelis, quae primum signata est per sacramentum circumcisionis postea signanda per sacramentum baptismatis. Primum signaculum in carue sub quo uniendi erant, qui in carne unum erant Propterea circumcisio data non erat nisi semini Abrahae, ut in carne signarentur qui in carne unirentur. Postquam autem ad hanc unitatem accesserunt qui secundum carnis generationem ex ipso non fuerunt, positum est signaculum unionis extra substantiam carnis, quia spiritu et fide unum facti sunt, qui unum carne non fue
Abbreviated transcription (Latin):
tus ab adamusq ad
abraham mag̾ ꝓprie
det̾iminatur. qͣmͣuis
ei ꝑ moy sen ler scrip¬
ta data sit ante moysentñ obrer¬
uantia legał incͥciuncisiõe exor¬
dium sumpsit. primũ illd̃. sccłin
sub lege naturali qiͣ in confusio¬
ne qua damtransierat et qui m
eo fideles extit̾ant qiͣ pauca que¬
dam gnͣa in humano gen̾e disꝑ¬
sa et ab nuncem discreta sola nir¬
tus fide unta fu̾ant. Ut ergo ad
int̾iorem unitatem comẽdãdã
extĩor cocleretur et eẽt ĩmanifes¬
to forma fidei ad quam ex disp¬
sione sua que uocandi fu̾ant in¬
uitarentur ꝓpositus ẽ unus adq̃
inimo perficiendo qui assumẽdi
postea fu̾ant om̃s collige̾ntur. u¬
catus ẽ abrahant unus emultis
Unitas principium uniona ut
ad sinum illio collige̾ntur ꝗqq
post illuifide illi et deuccio ne
uing̾entur. Uoratꝰ ẽ ergo ut exi¬
ret de tetra sua et reced̾et auill
quib unitus fuerat. nec uĩge̾¬
tur illis ad quos ibat. ⁊ data ẽ forͣ

Expanded text:
tus ab Adam usque ad Abraham magis proprie determinatur. Quamvis enim per Moysen lex scripta data sit; ante Moysen tamen observantia legalis in circumcisione exordium sumpsit. Primum illud saeculum sub lege naturali, quasi in confusione quadam transierat; et qui in eo fideles exstiterant, quasi pauca quaedam grana in humano genere dispersa. et ab invicem discreta, sola intus fide unita fuerant. Ut ergo ad interiorem unitatem commendandam exterior conderetur, et esset in manifesto forma fidei; ad quam ex dispersione sua qui vocandi fuerant invitarentur; propositus est unus ad quem, in uno perficiendo qui assumendi postea fuerant, omnes colligerentur. Vocatus est Abraham unus ex multis; unitas principium unionis, ut ad sinum illius colligerentur quicunque post illum fide illi et devotione jungerentur. Vocatus est ergo ut exiret de terra sua, et recederet ab illis quibus unitus fuerat, nec conjungeretur illis ad quos ibat. Et data est illi
Abbreviated transcription (Latin):
illi malum erat mou̾i ad quel
mota est. s secundum mensurã
non mon̾i ad qd̾ mota nonẽ.
quia si secundũ mensuram in¬
ota fuisset ⁊̃ adħ in ota pccm nõ
fuisses. extramensuram autẽ
moneriuoluntate erat appetẽ
qd̾ ccr̾essum non erat. In quo
secundum meusura non in¬
oueri erͣt.⁊ id malum erat ip̃o.
aũt eccasio mali. Quia cĩ extͣ
mensuram uolinntas in ota ẽ
secundum in ensuram mota
nouẽ. Nec tamen illi malũ
fiusset malum. malũ nullum
fuisset. hoc itaq malum fcm est
uoluntati au̾tenti se et trans¬
gredi enti mensuram. ꝙ tpͣis frã
est et praua ⁊ mordinata ⁊ eff¬
luens.⁊ non tenens meclũ ⁊le¬
gem puscritudinis sue. Sãt
recie mouebat᷑ et sccłm cãtoris
Uoluntatẽ conformabatur. o¬

Expanded text:
illi malum erat moveri ad quod mota est; sed secundum mensuram non moveri ad quod mota non est quia si secundum mensuram mota fuisset etiam ad hoc mota peccatum non fuisset. Extra mensuram autem moveri voluntate erat appetere quod concessum non erat; in quo secundum mensuram non moveri erat, et id malum erat; ipsum autem occasio mali. Quia enim extra mensuram voluntas mota est, secundum mensuram mota non est. Nes tamen illi malum fuisset, malum nullum fuisset. Hoc itaque malum factum est voluntati avertenti se et transgrediendi mensuram, quod turpis facta est et prava et inordinata, effluens et non tenens modum et legem pulchritudinis suae. Quae autem recte movebatur et secundum Creatoris voluntatem conformabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ad quod ẽẽ debu̾at. nec tu ad
rõnalis sicut uoluntͣtͣem acce¬
pat et moueri uolunttͣe acceꝑat.
s ic et ad q̃ licite uoluntate in¬
oii poss acceperat.⁊ ad illa mo¬

Expanded text:
ad quod esse non debuerat, nec tamen ad rationalis sicut voluntatem acceperat, et moveri voluntate acceperat; sic et ad quae licite voluntate moveri posset acceperat, et ad illa mo
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ualis dignitt̾is in ecłia curam
suscipere. donec ad clerum assu¬
mantur ꝓpt̾ea qd̃ in illis ẽ sac̾
signaculiad indulgentia est
non pro potestate prelationis ĩ
ppło dei.s ne in ipo quoq hĩtu
peiitentie quo se sponte prop¬
ter deun sequestrauennt. sacr¬
oscãm corporis xͥ ⁊ sangͥs cõion

Expanded text:
tualis dignitatis in Ecclesia curam suscipere, donec ad clerum assumantur. Propterea quod in illis est sacri signaculi, ad indulgentiam est, non pro potestate praelationis in populo Dei, sed ne in ipso quoque habitu poenitentiae quo se sponte propter Deum sequestraverunt, sacrosanctam corporis et sanguin
Abbreviated transcription (Latin):
In ħ gͥ uice mediatoris fungũt᷑
sacerdotesqd̾ deum pro pecca¬
tis ppłi exorant et pẽitẽtes ab¬
soluendo deo reccc̾iliãt. quappt̃
cõuẽit ut tanꝙͣ mechiatores boĩ¬
int̾ homines et dm̃. ⁊ p̾cepta dei
ad ppłm defa̾nt ueritatem p̾elicã¬
do et p̃ces ppli deo offant pro pocõ¬
rib intc̃edendo. Mediator at̃
cordes recc̃ciliare non pot̾.qui
utriꝰq sccietatis pace et auncici¬
a uinculo consors ñ ẽ. ⁊ideo sa¬

Expanded text:
In hoc igitur vice mediatoris funguntur sacerdotes, quod Deum pro peccatis populi exorant, et poenitentes absolvendo reconciliant. Quapropter convenit ut tanquam boni mediatores inter homines et Deum, et praecepta Dei ad populum deferant, veritatem praedicando, et preces populi Deo offerant pro peccatoribus intercedendo. Mediator autecordes reconciliare non potest, qui utrinque societatis pace, et amicitiae vinculo concors non est; sed id
Abbreviated transcription (Latin):
unꝯ quis insingulis. iste p̾ordĩa¬
tor est in cunctis. Nullus ep̃e a
met᷑politanus ep̃m ordinare u¬
Cumu̾o ordinatur. duo ep̃i po¬
nnt et tenent euũgliorũ eodi¬
cem super caput et super uerticẽ
eiꝰ et umo super eum fundente
bñdodem. reliqui om̃s ep̃i quias¬
sunt manib sius capus elꝯ tan¬
gunt. Ungit᷑ aũt sacra unctõe.
caput eiꝯ. quia omnis sanccifi¬
catio constat in sp̃uscõ cuius uͥ¬
Quimando autem pontifex ma¬
num imponit. euũgłicam quo
lectionez dyaconꝯ legit. ꝯfirina¬
cionis aut eplamnorariꝰ scribit.

Expanded text:
unusquisque in singulis, iste praeordinaunusquisque in singulis, iste praeordinator est in cunctis. Nullus episcopmetropolitanus ordinare Cum vero ordinatur, duo episcopi ponunt et tenent Evangeliorum codicem super caput, et super verticem ejus, et uno super eum fundente benedictionem, reliqui omnes episcopi qui adsunt manibus suis caput ejus tangunt. Ungitur autem sacra unctione caput ejus, quia omnis sanctificatio constat in Spiritu sancto, cujus viOrdinando autem pontifex manum imponit. Evangelicam vero lectionem diaconus legit; confirmationis autem epistolam notarius scr
Abbreviated transcription (Latin):
quo apparet quanta sit excellẽ
sacdotali offõ breuit̾ pertracttis.
ãmonendisunt xp̃i aicerdot¬
es. quatinus sicut excellunt
ordinis clig̾tate. sic excellẽtiãt
uite sanccitate. ut plebs eis cõĩs¬
sa atq corium cisciplius edet̃
gratant̾ eis obediat. ⁊ eorum um¬
tatione de die in diẽ proficiat.
Acri canones. de epĩs.¬
dift̾imũt nuillum in ep̃m eli¬
gendum. nͥ qui prio in sacris or¬
dinib religiose fu̾it conu̾sato.
Sacris autem ordines dyacoãtꝰ
quia hec solos primitiua legitur
eccłia habuisse.⁊ dehiis solum
p̃ceptum habeinꝰ apłi. Subdya¬
cones tamen qr ⁊ ip̃i sacris altari¬
b aministrant. oportumitate ex¬
igente epõs eligi cc̃cedinit. Sed
rarissime et ip̃m non sine roma
tio. unctio altaris.⁊ consecratio
crisinatis. manus impositio. ⁊ cõ¬
munis super ppłm bñ dco. ip̃ẽ
p̃licta officia et ordines eccłias¬
ticos distribuit. Ip̃e sacras uir¬
gines beñdicit. dum eĩ p̃cessĩt

Expanded text:
quo apparet quanta sit excellentsacerdotali ordine breviter pertractatis, admonendi sunt Christi sacerdotes, quatenus sicut excellunt ordinis dignitate, sic excellant vitae sanctitate, ut et plebs eis commissa, eorum disciplinis edocta, gratanter eis obediat, et eorum imitatione de die in diem profiacri canones definiunt nullum in episcopum eligendum, nisi qui prius in sacris ordinibus religiose fuerit conversatus. Sacros autem ordines diaconatusquia hos solos primitiva legitur Ecclesia habuisse, et de his solis praeceptum habemus apostoli. Subdiaconos tamen quia et ipsi sacris altaribus administrant, opportunitate exigente in episcopos eligi concedunt. Sed rarissime et ipsum non sine Romantio, unctio altaris, et confectio chrismatis, manus impositio, et communis super populum benedictio. Ipse praedicta officio et ordines ecclesiasticos distribuit, ipse sacras virgines benedicit. Dum enim praecessit
Abbreviated transcription (Latin):
motheum deordinatõe ep̃i et
dya com scribit. de pbris taces
qͦs sub nomine eporũ intlligẽ¬
aplicam auctoritatẽ secutitest¬
antur p̃br̃i cum ordinãtur. epõ
eos bñdicente ⁊ manus super

Expanded text:
motheum de ordinatione episcopi et diaconi scribit de presbyteris tacens, quos sub nomine episcoporum intelligenapostolicam auctoritatem secuti testantur. Presbyteri cum ordinantur; episcopo eos benedicente, et manus super
Abbreviated transcription (Latin):
uecatherizandi siũ baptizãdi.
sũ missam celebrandi. ⁊ conse¬
aicerelotily supradr̃a idcco sin¬
gularit̾ reseruata sunt. neead̾
prsꝯ auccoritas poc̾tatis ab õibꝰ
passim uẽdicata. Inferiores erg¬
a supp̃oĩtos insolentes redd̾e̾t. ⁊
ooluto obedientie uinculo scã¬
dalum gen̾aret. p̾br̃i suoc̃ores et
uicarii sunt .lix. discipłorum qͥ
p̃oeclebant dominũihin iõez cun
tum. Ita quippe p̃br̃ĩ qui adutor¬
es sunt ep̃orum rudes ppłos cathe¬
tizando uiciant. baptizando u¬
nitatiecc̃e incorꝑant et in oĩbꝰ¬
sacram̃tis usq ad manis ĩpo¬
sito̾e ppło dei ministrãt. Ep̃i uͦ
necc̃itate ad adiutorium ⁊ sup¬
plementum sui officii intenta
multitudine aplorum regẽdo¬
rum ministerium sͥ expetunt
ꝯacerdotum si cut moyses in
hr̃mo .lix. uiros elegit pruden¬
tes quorum consilio ⁊ auxilio¬
tantã multitudinẽ facilio gu¬
bernaret. siũ superioris suiein¬
delinq̃ntes ad pñiam uocant ⁊

Expanded text:
echizandi, sive baptizandi, sive missam celebrandi, et consesacerdotibus supradicta idcirco singulariter reservata sunt, ne eadem prorsus auctoritas potestatis ab omnibus passim vindicata, inferiores erga superpositos insolentes redderet, et soluto obedientiae vinculo scandalum generaret. Presbyteri successores et vicarii sunt septuaginta discipulorum qui praecedebant turus . Ita quippe presbyteri qui adjutores sunt episcoporum, rudes populo catechizando initiant, baptizando unitati Ecclesiae incorporant, et in sacramentis usque ad manus impositionem populo Dei ministrant. Episcopinecessitate ad adjutorium et supplementum sui officii, in tanta multitudine populorum regendorum ministerium sibi expetunt sacerdotum. Sicut Moyses in eremo septuaginta viros elegit prudentes, quorum consilio et auxilio multitudinem tantam facilius gubernaret. Sive inferioris sive sdelinquentes ad poenitentiam vocant, et
Abbreviated transcription (Latin):
sir scĩ stolan super utrimq hu¬
m̾um accipint. que in madu
sustenta culorum dextrum latꝰ
munis et suinstrum. Ut ex hoc ĩ¬
elligant se per arma iusticie a de¬
xtris ⁊ asinist̾s ee̾ unntq. Ut eos
nec adu̾sa frangant. nec prosp¬
a attollant. Accipunit et calicẽ
cum uino. ⁊ patenam cum hosti¬
is de m̃ni ep̃i. qͣtinꝯ hiis ĩstru¬
mẽtis pott̾atem se accepisse agͦs¬
cant placables dȯ hostias offe̾n¬
do̾. Ad ipõs namq ꝑtin sacram¬
entum corporis et sanguinis xͥ
in altario dei confice̾. orones di¬
ce̾ et bñd̾re doã dei. hoc offõ usꝰ
panẽ et uinũ in corpo ⁊ sangui¬
nẽ suũ cõmutauit. ⁊ut in me¬
moriam sue passionis i dẽ face
tia se ip̃m maracrucis pp̃ prca ge¬

Expanded text:
itus stolam super utrumque humerum accipiunt, quae in modum sustentaculorum dextrum latus munit et sinistrum, ut ex hoc intelligant se per arma justitiae a dextris et a sinistris esse munitos, ut eos nec adversa frangant, nec prospera extollant. Accipiunt et calicem cum vino, et patenam cum hostiis de manu episcopi, quatenus his instrumentis potestatem se accepisse agnoscant, placabiles Deo hostias offerendi. Ad ipsos pertinet sacramentum corporis et sanguinis Domini in altario Dei conficere, orationes dicere, et benedicere dona Dei. Hoc officio usus panem et vinum in corpus et sanguinem suum commutavit, et ut in memoriam suae passionis idem facertia seipsum in ara crucis obtulit
Abbreviated transcription (Latin):
ut iõ ccãu̾it exquiret. quisquis hͦ
partis assertionez eleg̾it.¶ Si cui ãt
ista int̾precatio nimis olxxura ui¬
debitur. marime quol de motu fir¬
manĩti necdum rta sit assertio ad
illam altam quam ꝓposuimo recurr¬
at erpositionem que facilior ẽ. ⁊ se
promptiꝯ ad intelligendũ comod.

Expanded text:
ut ratio dictaverit exquiret, quisquis hujus ut ratio dictaverit exquiret, quisquis hujus partis assertionem elegerit. Si cui autem ista interpretatio nimis obscura videbitur, maxime quod de motu firmamenti necdum rata sit assertio, ad illam alteram quam proposuimus recurrat expositionem, quae facilior est et se promptius ad intelligendum commod
Abbreviated transcription (Latin):
tura eũ septuma c̃ diedemũ requi¬
euisse testatur. Cui q̃oni gemina
iznsione obinanius. Aut enun di¬
cemus deum in illis . ui diebꝰ opati¬
ouem suam ita continua ppeuerã¬
tia produxisse ut nullo temporis
in t̾uallo ab opando desierat. Aut
ita .ui. dieby oꝑatum ut nullum
quidem diem in oꝑando iit̾miẜit.
non qd̾ nullo temporis spacio ope¬
rari cessau̾t. ⁊ si quidem illam asser¬
cionem probare uolumo qd̾ conti¬
nua fu̾it eiꝯ oꝑatio. dic̃e pot̾imꝰ
ꝙ prima die lucem in exortu tpr̃is¬
ip̃ius diei fecit. deĩ ut cuisu suo
tiem noctemq distinguet. primu
de oriente ad cocasum. ⁊ rursum de ce¬
cidente ad ortum direx̃. Nec soluz
op eio fuisse qd̾ lux fc̃a ẽ.⁊ qd̾ direc¬
ta ip̃o gubnante et oingente cur¬
sum sium expleut eodemmͦ de se¬
cunda die dicetur qñ firmamẽtu
fcĩmẽ. ⁊ cͥcum actionis ppetue p̾eeptũ
s imul ⁊ legem accepis. hoc ĩ defcia¬
⁊ quaita. quinta uł sexta die pro¬

Expanded text:
tura septima eum die demum requievisse testetur? Cui quaestioni gemina responsione obviabimus; aut enim dicemus Deum in illis sex diebus operationem suam ita continua perseverantia produxisse, ut nullo temporis intervallo ab operando desierit. Aut ita sex diebus operatum, ut nullum quidem diem in operando intermiserit; non quod nullo temporis spatio operari cessaverit. Quia, siquidem illam assernem probare volumus, quod continua fuerit ejus operatio dicere poterimus, quod prima die lucem in exortu ipsius diei fecit; deinde ut cursu suo diem noctemque distingueret; primum de oriente ad occasum, et rursum de occidente ad ortum direxit. Nec solummodo opus ejus fuisse quod lux facta est, sed quod directa, ipso gubernante et dirigente, cursum explevit. Eodem modo de secunda die dicetur, quando firmamentum factum est, et circumactionis perpetuae praeceptum simul et legem accedit. Hoc etiam de tertia, quarta, quinta, vel sexta die, pro
Abbreviated transcription (Latin):
t surgit rursus ex adu̾so alia
duuietas. et pulsat mentẽ
profundo rerum caligantiu. Et
soue dicantur. cum ⁊̃ triuitate illa
qͣui in semetip̃a primum mens rep¬
perit tria simlit̾ inuenta sunt. nec tñ
tres ꝑsoãs inse mentem rõnalem
contin̾e̾. aut tribo ꝑsonis constare
animũ rationabił consid̾atio pa¬
tiatur. ⁊ diligent̾ inquirit rõ q̃re
ita sit. cum nec ita ẽẽ dubitare lice¬
at. nec quo sit facile sciri possit. et
tamen uidet aliquid ex eo ꝙ totũ
nonuides. nec ignorare ꝑmttit᷑.
sunt idẽ qd̃ est ip̃a mens. Separ
affu̾int recedunt et redeunt. It̾m
cum abierint et uariantur cura
qua si affectões quedam ⁊ forme il¬
liꝯ quibꝰ non sit hoc aliquid eẽ.
s abẽẽ tantũ ei qd̾ ẽ hoc aliquid.
Itaq cum sit homo ip̃e ꝑ sc̃ã. hec ãt
tantum qued am affectiones adh
erentes persone. et circa ip̃am ex¬
istentes inueniantur. nonẽ oĩo

Expanded text:
t surgit rursus ex adverso alia dubietas, et pulsat mentem profundo rerum caligantium; et sonae dicantur; cum in trinitate illa quam in semetipsa primum mens reperit tria similiter inventa sint, nec tamen tres personas in se mentem rationalem continere, aut tribus personis constare animam rationabilis consideratio patiatur. Et diligenter conquirat ratio quare ita sit, cum nec ita esse dubitare liceat, nec quomodo sit facile sciri possit. Et tamen videt aliquid ex eo quod totum non videt, nec ignorare permittitur sunt quod est ipsa mens. Separa et cum adfuerint recedunt, et redeunt iterum cum abierint et variantur circasa, sed quasi affectiones quaedam et formae ipsius, quibus non sit hoc aliquid esse, sed ad esse tantum ei quod est hoc aliquid. Itaque cum sit homo ipse persona, haec autem tantum affectiones quaedam adhaerentes personae et circa ipsam existentes inveniantur; non est omnino
Abbreviated transcription (Latin):
do labor eẽt. uł in sumendis ꝑi¬
culum indigentiam simł ⁊ appeti¬
cum camalem certa mensura tẽ¬
pauit. quatiuꝯ ei et ad fomen¬
tum pauca suffic̾e̾ potuissent.⁊ ad
sa ciettem moliea. Itaq ꝓuidẽtia
canus non tñ labor ꝙͣ oblectam¬
entum et excitatio futura fores
si ho iusticiam temuiss. S qr sp̃ẽ
supra se elato appetitum suum ĩt
mensuram cohibere uoluit idcco
ut iam in appetitu carins sue:
mensuram tenere ñ pos. pp̃ pec¬
catum eĩ spẽ pũẽd̾ fregit deus ĩ¬
mortalitrͣem integͥtatez corporis
humani ⁊ ob ħ plurib iam fom̃¬
cis indiget qͣm pͥo tamad repa¬
randam in columitte qͣntũ piit
ꝙͣ ad confuanda qntu remã¬
sit. hinc illa dura necc̾itas gig¬
nitur. ut exͣ ordinem prime dis¬
turam custecliat. s ut ⁊̃ ip̃iꝰ

Expanded text:
dis labor esset, vel in sumendis peridis labor esset, vel in sumendis periculum, indigentiam simul et appetitum carnalem certa mensura temperavit; quatenus ei ad fomentum et pauca sufficere possent, et ad satietatem modica. Itaque prudentia carnis tam labor quam oblectamentum et exercitatio futura foret si homo justitiam tenuisset. Sed quia spiritus supra elatus appetitum suum intra mensuram cohibere noluit, idc est ut jam in appetitu carnis suae mensuram tenere non posset. Propter peccatum enim spiritus puniendum fregit Deus mortalitate integritatem corporis humani, et ob hoc pluribus jam fomentis indiget quam prius, tam ad reparandam incolumitatem quantum periit quam ad conservandam quantum remansit. Hinc illa dura necessitas gignitur ut extra ordinem tur