comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
primogenitus tacius crea¬
tionis uolunta tedĩ: Et pca¬
tris sui ante omnia suecula
constitutus. uoluntate & praecepto
ipsius caelestia & terrestria uisibi¬
lic & inuisibilia corporea & spsex
nullis exstantib ut essent sua uirtu¬
te fecit iiII Etantequam fucer&
uniuersc: omnium futuro rum ds̃
dns rex & cregsor erat constitutus
omnium futurrum innaturahu¬
bens prȩscientiam & infaciendo inom¬
nib: exspectuns patris ius sionem
ipseuolum tate & pruecepto patris
descendit decaelo & uenit in hunc mun¬
dum sicut ipseait: Necenim a me ipso

Expanded text:
primogenitus totius creationis. 2. Voluntate Dei et Patris sui ante omnia saecula constitutus. 3. Voluntate et praecepto ipsius, coelestia et terrestria, visibilia et invisibilia, corpora et spiritus ex nullis exstantibus, ut essent, sua virtute fecit. 4. Et antequam faceret universa, omnium futurorum Deus et Dominus, rex et creator erat constitutus, et omnium futurorum in natura habens praescientiam, et in faciendo in omnibus exspectans Patris jussionem; ipse voluntate et praecepto Patris descendit de coelo, et venit in hunc mundum, sicut ipse ait: Nec enim a me ipso
Abbreviated transcription (Latin):
ẽigitur ueruminisĩ quidhabes adhaec
quod respondecs: NDehis quidem quie
concessi hocnatũs eẽ uideo sed ubsurdũ
itu est ut quicquid uis illorum facilius
negem quam hocuerum eẽ concedam:
RNihil repugo: uideergo quid dicereuelis
corporea nisi sensib: uidere posse . sen¬
tire nisi animam aneẽ lapidem uelquid
aliud seduerum non ẽẽ . An̾ ipsum uerũ
alit̃ esse definiendum hystuc ipsum or &te¬
ultimum uidecmus: R. Desiniergo ue

Expanded text:
est igitur verum: nisi quid habes ad haec est igitur verum: nisi quid habes ad haec quod respondeas. A. De iis quidem quae concessi, hoc natum esse video; sed absurdum ita est, ut quidquid vis illorum facilius negem, quam hoc verum esse concedam. R. Nihil repugno. Vide ergo quid dicere velis: corporea nisi sensibus videri posse, an sentire nisi animam, an esse lapidem vel quid aliud, sed verum non esse, an ipsum verum aliter esse definiendum. A. Isthuc ipsum, oro teultimum videamus.
Abbreviated transcription (Latin):
paries non sit non ẽẽ pari&em Nihil
hoc facilius dederim. RNeq quicquã
siuerum corpus non sit corpus eẽ hTale
&iam hocest RErgosinihil uerum ẽ
nisiitasit ut uid&ur Nec quicquum cor¬
poreaũ uidere nisi sensib potest. nec sen¬
tire nisi animari. Necsiuerum corpus
non sit corpus eẽ restat utcorpus esse
non est & nonnisi sensib uideri potest
h&iamiR Non sunt igitur lupides in ab¬
ditissimo terrue gremio nec omnino
ubi non sunt quisentiant. neciste lapis eẽ¬
eẽt nisieum uideremus. nec lapiserit
cumdiscesserimus nemoq: alius cum p̃¬
sens uidebit: Nec sideloculis beneclaudas
quamuis multaineis incluseris. aliquid
habeburt. Nec prorsus iosumlignum in¬
trinsecus lignum est. fugit enim omnis
sensus quidquid in altitudine est corpo¬
ris minime ꝑlucentis. quod non ẽẽ omm¬
no cogitur. &enim si&& uerum ess&.
precuerum quicquam ẽ nisi quodita est
ut uid&ur: Illud autẽ nonuid& ur  pon

Expanded text:
paries non sit, non esse parietem? A. Nihil paries non sit, non esse parietem? A. Nihil hoc facilius dederim. R. Neque quidquam, si verum corpus non sit, corpus esse? A. Tale etiam hoc est. R. Ergo si nihil verum est, nisi ita sit ut videtur; nec quidquam corporeum videri nisi sensibus potest; nec sentire, nisi anima; nec, si verum corpus non sit, corpus esse: restat ut corpus esse non est; et non nisi sensibus videri potest. A. Etiam. R. Non sunt igitur lapides in abditissimo terrae gremio, nec omnino ubi non sunt qui sentiant: nec iste lapis esset, nisi eum videremus; nec lapis erit cum discesserimus, nemoque alius eum praesens videbit. Nec, si loculos bene claudas, quamvis multa in eis incluseris, aliquid habebunt. Nec prorsus ipsum lignum intrinsecus lignum est. Fugit enim omnes sensus quidquid in altitudine est corporis minime perlucentis, quod non esse omnino cogitur. Etenim si esset, verum esset; nec verum quidquam est, nisi quod ita est ut videtur: illud autem non videtur; non
Abbreviated transcription (Latin):
ut estuid&ũr Ablato eo cui uidetur : Nec
fulsum quicquam necuerum ẽ: Adsifid¬
situs inrerum Natura nonsit: uera sunt
omnia. necuideri quicquam nisi uiuenti
animae potest. man&igitur anima in
rerum nutura siauferri fulsitas non
potest man& sĩ potest : HUidoͦ robustius
eẽ fecctum quidẽ quodicm concluserat.
sednihil hac adiectione ꝓhouimus. UI¬
hil ominus enim man& illud quod me¬
plurimum mou& nascianimas & inte¬
rire : utq: ut non desir mundo non earum
in mostalitate sed successione ꝓuenire:
Ridentur ne tibi quaeq: corporea ⁊dest
sensibilic intellectu possẽ conprȩhendi
HNonuidentur: RQuidillud uid&urtibi
sensib: utidm̃ udres cognoscendas : HNI¬
hil audeo decegre temere adsir mare. sed
quantum conicere datur nullomodo ds̃
utitur sensib: RErgo conludimus N
sentire posse nisi animam. H Conclude
interim quantum ꝓbabiliter lic&:R
Quidillud: das neistum pari&em siuerus

Expanded text:
ut est videtur; ablato eo cui videtur, nec ut est videtur; ablato eo cui videtur, nec falsum quidquam, nec verum est. At si falsitas in rerum natura non sit, vera sunt omnia. Nec videri quidquam nisi viventi animae potest. Manet igitur anima in rerum natura, si auferri falsitas non potest; manet, si potest. A. Video robustius esse factum quod jam conclusum erat; sed nihil hac adjectione promovimus. Nihilominus enim manet illud quod plurimum me movet, nasci animas et interire, atque ut non desint mundo, non earum immortalitate, sed successione provenire. 6. R. Videnturne tibi quaeque corporea, id est sensibilia, intellectu posse comprehendi? A. Non videntur. R. Quid illud? videtur tibi sensibus uti Deus ad res cognoscendas? A. Nihil audeo de hac re temere affirmare; sed quantum conjicere datur, nullo modo Deus utitur sensibus. R. Ergo concludimus non sentire posse nisi animam. A. Conclude interim quantum probabiliter licet. R. Quid illud? dasne istum parietem, si verus
Abbreviated transcription (Latin):
possȩ sione homine. eumq: mundum eẽ
sem piternum: RBenequidem uigilas.
sed tam̃ non parumẽ quod confecimus
rerum Naturam sine cnimaeẽ Ñposse.
pisĩ foste inrerum Natura falsitas ali¬
quando nonerit. Histucquidem conse¬
quens eẽ confiteor. sed amplius delibe¬
rundum censeo utrum superius con¬
cessa nonnuten : Nonenim paruum
grudum udanimae inmostaditatem
facctum eẽ uideo. sitis ne considerusti
Nequid temere dederis : Hsc̃ctis quidem
sed nihiluideo quod mearquam temerȩ¬
tatis: RErgo confectum est rerumpa¬
turam sine cnima uiua eẽ non possẽ.
HConfectum actenus. ut possint uicissim
aliue nasci. aliue mori. Ruidsĩdena¬
tura rerum fclsitas auferatur nonne
ficci& utuerasi Ñ omniu. HCon sequi uideo
RResponde undetibi uideatur: paries iste
uerus eẽ: hquianon eius fallor aspectu.
RErgo quiuitaẽ ut uid&ur: H&iam¬
Siigitur indecdiquid falsum est quodali¬
ter uid&ur atq ẽ indeuerum quoita

Expanded text:
posse sine homine, eumque mundum esse posse sine homine, eumque mundum esse sempiternum. R. Bene quidem vigilas. Sed tamen non parum est quod confecimus, rerum naturam sine anima esse non posse, nisi forte in rerum natura falsitas aliquando non erit. A. Istud quidem consequens esse confiteor. Sed jam amplius deliberandum censeo, utrum superius concessa non nutent. Non enim parvum gradum ad animae immortalitatem factum esse video. R. Satisne considerasti, ne quid temere dederis? A. Satis quidem, sed nihil video quo me arguam temeritatis. R. Ergo confectum est rerum naturam sine anima viva esse non posse. A. Confectum hactenus, ut possint vicissim aliae nasci, aliae mori. R. Quid, si de natura rerum falsitas auferatur? nonne fiet ut vera sint omnia? A. Consequi video. R. Responde unde tibi videatur paries iste verus esse. A. Quia ejus non fallor aspectu. R. Ergo quia ita est ut videtur. ASi igitur aliquid inde falsum est quod aliter videtur atque est, inde verum quod ita
Abbreviated transcription (Latin):
quando falsitas non sit. H. Quomodo mibi
hoc uideri potest cumtantasit difficult&
inueniendȩ ueritatis. ut cobsurdiũs dica¬
tur ftlsitatem quam ueritatem eẽ non posse.
R Num quid nam arbitraris eum quiñ
uiui posse sentire : HNon potest fieri:R
Confectum ẽ animam semꝑ uiuere : HNimis
cito urges me ingaudia. ped &em tim quaeso
Raðquisi rectaxe illa concessa sunt. nihil de
hacre dubitandum uideo H Nimiscito
ẽ inquamataoq feccilius adducor ut me
temere aliquid concessisse aarbitrerquũ
utium securus dein mortaditate anim &
fic̃e. tamen euolueistã conclusionem.
& quomodo ideffectum sit ostende.R. fad¬
sitatem dixisti sinesensu eẽ nonposse. &
ecm no essẽ non posse. semꝑigitur
sensus. & nullus sensus sineanimce. Ani¬
maigitur. sempiterna ẽ .necuud& senti¬
re nisiuiuat. semꝑigitur cenimec uiuit:
dere hominem eẽ inmortadem. sitibi con¬
cesissem. Num quam istum mundum eẽ

Expanded text:
quando falsitas non sit. A. Quomodo mihi quando falsitas non sit. A. Quomodo mihi hoc videri potest, cum tanta sit difficultas inveniendae veritatis, ut absurdius dicatur falsitatem quam veritatem esse non posse? R. Numquidnam arbitraris eum qui non vivit, posse sentire? A. Non potest fieri. R. Confectum est animam semper vivere. A. Nimis cito urges me in gaudia: pedetentim, quaeso. R. Atqui, si recte illa concessa sunt, nihil de hac re dubitandum video. A. Nimis cito est, inquam. Itaque facilius adducor ut me temere aliquid concessisse arbitrer, quam ut jam securus de immortalitate animae fiam. Tamen evolve istam conclusionem, et quomodo id effectum sit ostende. R. Falsitatem dixisti sine sensu esse non posse, et eam non esse non posse: semper igitur est sensus. At nullus sensus sine anima: anima igitur sempiterna est. Nec valet sentire, nisi vivat. Semper igitur anima vivit. dere hominem esse immortalem, si tibi concessissem nunquam istum mundum esse
Abbreviated transcription (Latin):
Quidsi agnoscatis aliuduobis uideri quam
est num quidnam fallimini hNonR
Potestigitur & stlsum eẽ quod uid&ur &
non falli cuiuid&ur. ħpotest RConfe¬
tendum est Noneum falli quifalsa uid&.
sed eum qui ad sentitur falsis Hp lane con¬
fitendum Rquidipsum fulsum quare
falsum est HQuodcditer se se hab& quã
uid&ur Rsiergo non sint quib: uideatur
nihilest fulsum H Sequitur RNonigit᷑
ẽ in reb falsitus sed insensum: Non autẽ
fullitur qui ftsis non adsentitur Confi¬
citur ut aliud simus nos. aliud sensus. si¬
quidem cumipsẽ fallitur possum usri
falli . HNihil habeo quod contradicam
RSednum quid cum anima fullitur audes te¬
ẽ edicere non eẽ fulsum  Quo pacto
istud uu deo RAtnullus sensus sine
anima nullũ falsitas sinesensu. autope¬
raturigitur anima aut quo operatur
fulsitifest h Tra hunt praecidentia¬
consensionem R Illud nunc responde.
utrum tibi uideatur posse fieri utalia¬

Expanded text:
Quid, si agnoscatis aliud vobis videri quam Quid, si agnoscatis aliud vobis videri quam est? numquidnam fallimini? A. Non. R. Potest igitur et falsum esse quod videtur, et non falli cui videtur. A. Potest. R. Confitendum est igitur non eum falli qui falsa videt, sed eum qui assentitur falsis. A. Plane confitendum. R. Quid ipsum falsum? quare falsum est? A. Quod aliter sese habet quam videtur. R. Si ergo non sint quibus videatur, nihil est falsum. A. Sequitur. R. Non igitur est in rebus falsitas, sed in sensu: non autem fallitur qui falsis non assentitur. Conficitur ut aliud simus nos, aliud sensus; siquidem, cum ipse fallitur, possumus nos non falli. A. Nihil habeo quod contradicam. R. Sed numquid, cum anima fallitur, audes te dicere non esse falsum? A. Quo pacto istud audeam? R. At nullus sensus sine anima, nulla falsitas sine sensu. Aut operatur igitur anima, aut cooperatur falsitati. A. Trahunt praecedentionem. 4. R. Illud nunc responde, utrum tibi videatur posse fieri ut ali
Abbreviated transcription (Latin):
non ne uerum erit: ueritatẽ occidisse.
H&istud quis negat. Ruerum autẽ non po¬
test eẽ siueritas non sit HIam hoc pau¬
lo ante concessi. RNullomodo igitur
occid& ueritus.
HPerge ut coepisti. Nã
ista collectione nihil est uerius RNuno¬
respondecs mihi uelim utrũ tibi sentire
anima uideatur ancorpus. hanma
intellectum ẽẽ credam: Nam illud ui¬
decimus: sitibi quispicm istum pari&ẽ
non eẽ pcri&em sed arborẽ dicer&
quid putares H Aut eius sensum aut meũ
falli. aut hoc nomine ab eo pari&emuoca¬
ri. Rquidsi & illis pecies arboris in eo ap¬
pcreat & tibi puri&is. Nemo poterit utrũ¬
q: uerum eẽ H Pullomodo quicuna
eudemq: res & arbor & paries ẽẽ non
potest. Quamuis enim singulis nobis sin¬
gulaeẽ uideantur. Necesse ẽ unum
nostrumimaginationẽ fulsũ pati R
Quid sine paries ne arborẽ & umbo fulli¬
mini H Potest idquidem Rhocergo unũ
superius pru&ermiseras nfacteor R

Expanded text:
nonne verum erit veritatem occidisse? A. nonne verum erit veritatem occidisse? A. Et istud quis negat? R. Verum autem non potest esse, si veritas non sit. A. Jam hoc paulo ante concessi. R. Nullo modo igitur occidet veritas. A. Perge ut coepisti, nam ista collectione nihil est veriusrespondeas mihi velim, utrum tibi sentire anima videatur, an corpus? A. Anima intellectum esse credam. R. Jam illud videamus. Si tibi quispiam istum parietem non esse parietem, sed arborem diceret, quid putares? A. Aut ejus sensum, aut meum falli, aut hoc nomine ab eo parietem vocari. R. Quid, si et illi species arboris in eo appareat, et tibi parietis? nonne poterit utru verum esse? A. Nullo modo; quia una eademque res, et arbor et paries esse non potest. Quamvis enim singulis nobis singula esse videantur, necesse est unum nostrum imaginationem falsam pati. R. Quid, si nec paries nec arbor est, et ambo fallimini? A. Potest id quidem. R. Hoc ergo unum superius praetermiseras. A. Fateor. R.
Abbreviated transcription (Latin):
&cliquid in t̃cidat. anminui &iugeri
hicec possint cumomnice mcnsuru
sint nosseuis. H itccẽ Rsiigitur ꝓbaue¬
rimus semꝑnonesse uicturos. sequltur &ia
sem ꝑ futuros: Hsequitur. RRestubit
mum ordinem uideo atq breuissimum. R
Hicergo estonunc ut inter roganti caute firme¬
q: respondeas. HIsticsum Rsĩmanebit semꝑ
mundus isteueruẽ mundũ sẽꝑẽẽ mansurũ hquis
hoc dubit& R Quid siñm anebit. fineitauerũ ẽmun¬
dũ ñeẽ mansurũ ħ Nibi lresistõ R quid cũ interierit
simteriturus ẽ . ñ netunc iderit uerũ mundũ inte¬
risse Nã quã diuuerũ ni ẽmundũ occidisse. Nocci¬
dit. sepugnut igitur ut mundus occide¬
rit : & uerum non sit mundum occidisse
h& hoc concedo. RQuidillud uidetur ne
tibi uerum. aliquid eẽ posse ut ueritas nĩ
sit .s Nullomodo. RErit igitur ueritas
& ium simundus intereat. HMegurenon
possum Rquidsi ipsa ueritas occiderit:

Expanded text:
et aliquid intercidat, an minui et augeri et aliquid intercidat, an minui et augeri haec possint, cum omnia mansura sint, nosse vis. A. Ita est. R. Si igitur probaverimus semper nos esse victuros, sequetur etiam semper futuros. A. Sequetur. R. Restabit mum ordinem video atque brevissimum. R. Hic ergo esto nunc, ut interroganti caute firmeque respondeas. A. Isthic sum. R. Si manebit semper mundus iste, verum est mundum semper mansurum esse? A. Quis hoc dubitet? R. Quid, si non manebit? nonne ita verum est mundum non esse mansurum? A. Nihil resisto. R. Quid, cum interierit, si interiturus est? nonne tunc id erit verum, mundum interisse? Nam quamdiu verum non est mundum occidisse, non occidit: repugnat igitur ut mundus occiderit, et verum non sit mundum occidisse. A. Et hoc concedo. R. Quid illud? Videturne tibi verum aliquid esse posse, ut veritas non sit? A. Nullo modo. R. Erit igitur veritas, etiamsi mundus intereat. A. Negare non possum. R. Quid, si ipsa veritas occidat?
Abbreviated transcription (Latin):
bis & plurimum RNihil iam flebis
HNihil omnino: RQuidsiuita ipsactadis
eẽ inueniatur ut in eanihil tibi amplius
quã nosti nosse liceat. temperabi salacri¬
mis
Himmotantũ flebo ut uit anullusit: RNon
igitur uiuere ꝓpt̃ ipsum ui uerecmcs sed
ꝓpt̃scire. HCedo conclusioni: Rquidsi
ecdem ipscrerum scientia miserũ fucit
HNullo id quidem pacto fieri posse cre¬
do. sed si ita est nemo eẽ bectus potest
Nenimnunc aliunde sum miser : nisire¬
rum ignorantia: quod si & rerum scien¬
tia miserum facit: sempiterna mise¬
ricẽ : RIam uideo totum quod cupis.
Num quonicm Neminẽ fcientia miserũ
eẽ credis. ex quo probabile ẽ ut intellegen¬
tica efficiat becctum: Beatus cuitẽ nemo
nisi uiuens. & nemouiuit quinonẽ. ẽẽuis.
uiuere. & intellegere : sed esse:. ut uiucs uiue¬
scis. uiuerescis intellegere scis. fedutrũ
ista semꝑ futura sint annihilhorum
fucurum sit anmanecNTaliquid semꝑ

Expanded text:
bis? A. Plurimum. R. Nihil jam flebis? bis? A. Plurimum. R. Nihil jam flebis? A. Nihil omnino. R. Quid, si ipsa vita talis esse inveniatur, ut in ea tibi nihil amplius quam nosti, nosse liceat? temperabis a lacrymis? Imo tantum flebo ut vita nulla sit. R. Non igitur vivere propter ipsum vivere amas, sed propter scire. A. Cedo conclusioni. R. Quid, si eadem ipsa rerum scientia miserum faciat? A. Nullo id quidem pacto fieri posse credo. Sed si ita est, nemo esse beatus potest; non enim nunc aliunde sum miser, nisi rerum ignorantia. Quod si et rerum scientia miserum facit, sempiterna miseria est. R. Jam video totum quod cupis. Nam, quoniam neminem scientia miserum esse credis, ex quo probabile est ut intelligentia efficiat beatum; beatus autem nemo nisi vivens, et nemo vivit qui non est: esse vis, vivere et intelligere; sed esse ut vivas, vivescis, vivere te scis, intelligere te scis. Sed utrum ista semper futura sint, an nihil horum futurum sit, an maneat aliquid semper,
Abbreviated transcription (Latin):
tibi. euenire ꝑmittit nisi quod tibi ꝓsit
&icmisinesciasHAudio credo &
quantum possum obtemporo plu
ames desiderus. RBene hab& inter¬
im. ficcics postea quicquidiam uisus ip¬
paciens ẽ amor nec lacrimis modussit
nisi amorid&ur qđ amatur : quare aggre¬
dicmur librum sẽcundum haggredia¬
mur RCredamus dm̃ adfuturum.
Dssemꝑ idem nouerim me. Nouerimte.
oratum est: RTuquiuis tenosre. scis eẽte.
Hscio Rundescis. H nescio.Rsimplicẽte
sentis an ne multiplicem. HNesciO RMΟ¬
uerite scis. H Nescio RCogiture tȩscis
HSciO RErgouerum ẽ cogiture te. Hue¬
rum. Rinmostalemte essescis . Hmescio
Rhorum quaete nescire dixisti: quid scire
prius mauis. MHutrum inmortadissim
Ruiuereigitur amas. ħfateor: RQuidcũ
teipsum inmortadem eẽ diceris. sictiserit
HErit idquidem magnum. sed parum R
hoctam̃ quod parum ẽ quantum guude¬

Expanded text:
tibi evenire permittet, nisi quod tibi prosit, tibi evenire permittet, nisi quod tibi prosit, etiam si nescias. A. Audio, credo, et quantum possum obtempero; plua me desideras. R. Bene habet interim, facies postea quidquid jam visus ipimpatiens est amor, nec lacrymis modus fit, nisi amori detur quod amatur: quare, aggrediamur librum secundum. R. Aggrediamur. A. Credamus Deum affuturum. Deus semper idem, noverim me, noverim te. Oratum est. R. Tu qui vis te nosse, scis esse te? A. Scio. R. Unde scis? A. Nescio. R. Simplicem te sentis, anne multiplicem? A. Nescio. R. Moveri te scis? A. Nescio. R. Cogitare te scis? A. Scio. R. Ergo verum est cogitare te. A. Verum. R. Immortalem te esse scis? A. Nescio. R. Horum omnium quae te nescire dixisti, quid scire prius mavis? A. Utrum immortalis sim. R. Vivere igitur amas? A. Fateor. R. Quid, cum te immortalem esse didiceris? satisne erit? A. Erit id quidem magnum, sed id mihi parum. R. Hoc tamen quod parum est quantum gaude
Abbreviated transcription (Latin):
Nihilautẽ uerum in quo uerit as est. Con¬
ficitur non esse uere nisiquaes unt in¬
mostalia. & omnis stalscarbor Nonẽ
arbor. & falsum lignum non ẽ lignum
& ftalsum argentum non ẽ argentum
&omnino quicquidstlsumẽ. non est.
Omnecutem quoduerum non est. felsu
ẽ pullu igitur recte dicuntur eẽnisi in¬
mostalia. banctuxecum raciunculã
diligenter considera. nequid tibi conce¬
dendum non esse: uidectur. sienimra¬
taest. totum negotium paene confecimus
quod inalio fostasse libro melius cippa¬
rebit : Hhabeo gratium &ista mecum
ctq: adeo tecum Quando insilentio sũ¬
mus diligenter cauteq: tractabo. sinul¬
lice tenebrȩ inmittant᷑ sciã quue&iã¬
÷ quoduehement̃ formido. mihi ficiant
delectationem. RConstant̃ dõ crede
ei quaetȩtotum committe : quantum
potes. uoli ẽẽ uelle quasi ꝓprius & intua
potestacte. sed eius clementis simi & utilis¬
simi dñi teseruum ẽẽ ꝓfitere : Itacenim
te cdse subleuare non desin&. nihilq:

Expanded text:
Nihil autem verum in quo veritas non est. Conficitur itaque non esse vera, nisi quae sunt immortalia. Et omnis falsa arbor, non est arbor, et falsum lignum non est lignum, et falsum argentum non est argentum, et omnino quidquid falsum est, non est. Omne autem quod verum non est, falsum est. Nulla igitur recte dicuntur esse, nisi immortalia. Hanc tu tecum ratiunculam diligenter considera, ne quid tibi concedendum non esse videatur. Si enim rata est totum negotium pene confecimus, quod in alio fortasse libro melius apparebit. 30. A. Habeo gratiam, et ista mecum atque adeo tecum, quando in silentio sumus, diligenter cauteque tractabo, si nullae se tenebrae immittant, suique etiam, quod vehementer formido, mihi faciant delectationem. R. Constanter Deique te totum committe, quantum potes! / Noli esse velle quasi proprius in tua potestate, sed eius clementissimi et utilissimi domini te servum esse profitere! Ita enim te ad se sublevare non desinet, nichilq
Abbreviated transcription (Latin):
multa a curia mecum diu
acpermultos dies sedulo
quccerenti mem&ipsũ
acbo num meum¬
Aquidue mali euitandũ
& Nit mihi subito siue ego ipse siueali¬
us qui extrinsecus siue intrinsecus nescio
Uamhoc ipsum est quod magnopere scire
cui commendebis ut pergas cdalic mie mo¬
riue scilic&. Tanta neillacest ut ex cogtata¬
illaomnia beneseru& VSifficile ẽ im

Expanded text:
multa ac varia mecum diu, ac per multos dies sedulo quaerenti memetipsum ac bonum meumquidve mali evitandum esset; ait mihi subito, sive ego ipse, sive alius quis extrinsecus, sive intrinsecus, nescio: nam hoc ipsum est quod magnopere scire cui commendabis, ut pergas ad alia? A. Mriae scilicet. R. Tantane illa est ut excogitaa omnia bene servet? A. Difficile est, im
Abbreviated transcription (Latin):
siut coꝑtius quod conamur ostendere
HEccum me: loquaere quod uelis : Namego
circuitum istum semel statui tollerare.
neq: in eo defetiscar. spetunta ꝑueniendi
quo nos tendere sentio RB enefaccis. &
adtende utrum tibi uideactur cumoua
similia uidemus aliquod eorum fulsũ
eẽ rectenos possedicere. H Nũllomodo
uid&ur: omniacenim sioua sunt: uera
oua sunt: RQuidcum despeculorȩsulta

Expanded text:
fiat apertius quod conamur ostendere. fiat apertius quod conamur ostendere. A. Eccum, loquere quod vis. Nam ego circumitum istum semel statui tolerare, neque in eo defatiscar spe tanta perveniendi quo nos tendere sentio. R. Bene facis. Sed attende utrum tibi videatur, cum ova similia videmus, aliquod eorum falsum esse recte nos posse dicere. A. Nullo modo videtur. Omnia enim si ova sunt, vera ova sunt. R. Quid, cum de speculo resulta
Abbreviated transcription (Latin):
dibileest quantũ ad testantur ueriati.
quod post uppcrebit . Tam̃ &ium ipse quod
nunc sut est non cbsunt abecrum simi¬
litudine quas uerus uocan: sẽqueris hcec
HEclibentis simae nam nihillaboro ut in¬
tellegam RErgonemoremur : uidetur¬
netibi autlilium alilio posse odorem are¬
aut meltyminum a mell& mino dediuer¬
sis clueariis sapore aut mollitudo plu¬
murum crgni ab anseris tcctu fucile
duudicuri. H Non uid&ur: RQuidcũ
tadia nos uel ol ficcere uelgustacre uel
tangere somniamus. non ne similitudine
imaginum eodeteriore quo incnlore
decipimur : huerum dicis RErgo appa¬
r&nos in omnib: sensib siueccequadib siue
inde teriorib: reb: aut similitudine leno¬
cinante stelli. aut &iam si non fullamur
suspendentes consensionem suade differen¬
tiam dinoscentes. tam̃ eus res fadscs nomi¬
nare quasueri sĩmiles nominemus. dephendimꝰ:
H Dubiture non possum RNuncadten¬
de dum ecdem rursum recurrimus qquo

Expanded text:
dibile est quantum attestantur veritati, dibile est quantum attestantur veritati, quod post apparebit: tamen etiam ipsae, quod sat est nunc, non absunt ab earum similitudine quas veras vocant. Sequeris haec? A. Et libentissime. Nam nihil laboro ut intelligam. R. Ergo, ne moremur, videturne tibi aut lilium a lilio posse odore, aut mel thyminum a melle thymino de diversis alveariis sapore, aut mollitudo plumarum cycni ab anseris tactu facile dijudicari? A. Non videtur. R. Quid, cum talia nos vel olfacere, vel gustare, vel tangere somniamus? nonne similitudine imaginum eo deteriore quo inaniore decipimur? A. Verum dicis. R. Ergo apparet nos in omnibus sensibus sive aequalibus, sive in deterioribus rebus, aut similitudine lenocinante falli; aut etiamsi non fallimur suspendentes consensionem, seu differentiam dignoscentes, tamen eas res falsas nominare quas verisimiles deprehendimus. A. Dubitare non possum. CAde, dum eadem rursum recurrimus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
duemones facciunt. Vmbrȩ autẽ corporũ
quia nonnimis abreeabẽ ut corpori¬
b similes & quasĩ falsa corporadican¬
tur Nec adoculorum iudicium ꝑtinere
negandes unt in illo ets genere pompla¬
c& quodresultando anatura fit. re¬
sultat enim omnecorpus luminiob¬
iectum. &in contraria pcste umbrã
reddit: cantibi aliquid contradicendũ
uid&ur. Hiihiuero nihil. sed quonã
istatendan uehem̃ter expectõ Raðqui
opost& pacient̃ feramus donec nobis¬
& centerisensus renuntient inulrisimili¬
tudine habitare stlsitatem. Nam&
ipso auditu totidem fere genente ueniur
similitudinem uelud cumlo quentis
uocem quem nonuidemus audientes.
putcamus alium quempiam cuiuocem
similis ẽ adindeteriorib uelecho testis
ẽ uel innitus uel ipscrum aumum. uel
inhorologiis merulae aut corui quaedã
imitatio. uelquaesibi somniuntes aut
furentes uidentur audire: stlsice cuitẽ
uoculie quae dicuntur comusicis: INcrȩ¬

Expanded text:
daemones faciunt. Umbrae autem corporum, daemones faciunt. Umbrae autem corporum, quia non nimis ab re abest ut corporibus similes et quasi falsa corpora dicantur, nec ad oculorum judicium pertinere negandae sunt; in illo eas genere poni placet, quod resultando a natura fit. Resultat enim omne corpus lumini objectum, et in contrariam partem umbram reddit. An tibi aliquid contradicendum videtur? A. Mihi vero nihil. Sed quonam ista tendant, vehementer exspecto. 12. R. Atqui oportet patienter feramus, donec nobis caeteri sensus renuntient in veri similitudine habitare falsitatem. Nam et in ipso auditu totidem fere genera veniunt similitudinum: veluti cum loquentis vocem, quem non videmus, audientes, putamus alium quempiam, cui voce similis est; atque in deterioribus vel echo testis est, vel tinnitus ille ipsarum aurium, vel in horologiis merulae aut corvi quaedam imitatio, vel quae sibi somniantes aut furentes videntur audire. Falsae autem voculae quae dicuntur a musicis, incre
Abbreviated transcription (Latin):
anuli . Inde teriorib autem quando
illud quod deterius ẽ simile esse dici¬
mus melioris: qui sẽnim inspeculum
adtendat & recte dicat eẽ illius imagi¬
nis similem anon potius illum sibi.
hocautẽ genus pcrtim est in eo quod ani¬
ma patitur. pcstim uero in his rebus
quae uidentur seipsum quod anima
patitun aut insensu pactitur ut turris
motum quinullus est. aut cpud seipsã
ex eoquodaccepit casensib quadicsunt
furentium. Porro illa quae in ipsis rebus
quas uidemus apparent alice anatura.
c&era ab unimantib: exprimuntur
utq singuntur: Natura ꝯignendo uelre¬
sultundo similitudines d&eriores facit:
ngnendo cum pacrentib sĩmiles nascuntꝰ.
resultundo ut despeculis huius cemodi.
quamuis enim pleraq specula homines
faciant. Nontum̃ ipsi effingur eccsquȩ
redduntur imagines. Iamuero animan¬
tium opercsunt inpicturis & huiusce¬
modi quib: figmentis. in quo genere iN¬
cludi &iam illa possur sitam̃ fiunt quȩ

Expanded text:
annuli. In deterioribus autem, quando annuli. In deterioribus autem, quando illud quod deterius est, simile esse dicimus meliori. Quis enim in speculum attendat, et recte dicat se esse illi imagini similem, ac non potius illam sibi? Hoc autem genus partim est in eo quod anima patitur, partim vero in iis rebus quae videntur. Sed ipsum quod anima patitur, aut in sensu patitur, ut turris motum qui nullus est; aut apud seipsam ex eo quod accepit a sensibus, qualia sunt furentium. Porro illa quae in ipsis rebus quas videmus apparent, alia a natura, caetera ab animantibus exprimuntur atque finguntur. Natura gignendo vel resultando similitudines deteriores facit. Gignendo, cum parentibus similes nascuntur; resultando, ut de speculis cujuscemodi. Quamvis enim pleraque specula homines faciant, non tamen ipsi effingunt eas quae redduntur imagines. Jam vero animantium opera sunt in picturis, et hujuscemodi quibusque figmentis: in quo genere includi etiam illa possunt, si tamen fiunt, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ut uerbi causca homo quem uidemus in
somnis non est utiq uerus homo sed fal¬
suf eoipso quodhab&ur uiri similitu¬
dinem. Qui senim canem uideut & recte
sedicat hominẽ somniusse: Ergo & ille
fclsus cunis ex eo quod similis ułro est
HItuest utdicis RQuiduigilans quisq
siuiso eo quoput&sẽ hominem uidere :
Nonne eo fallitur quodei cppar& ali¬
qua hominis similitudo: Namsinibil
eiuppareat nisi equispeciaes non potest
arbitrari se hominem uidere. ħPror¬
suscedo Ricimus item fulsum crbo¬
rem quampictam uidecmuss & fulsã
facciem quae despeculo r&đditur. & fal¬
sum turrium motum naui guntibus.
concedo RSimilitudoigitur rerum
tis HNegarenon possum R sed huec
omnis silucnissime fullit: induo gene¬
raa diuidi potest. nampastim eccquu¬
lib: inreb: Pastim uero in deteriorib
est: cequalicsunt quando tam hocilli
quam illud huicsimile eẽdicimus ut
degeminis dictum ẽ. uel de inprȩssionib

Expanded text:
Ut verbi causa, homo quem videmus in Ut verbi causa, homo quem videmus in somnis, non est utique verus homo, sed falsus, eo ipso quod habet veri similitudinem. Quis enim canem videat, et recte se dicat hominem somniasse? Ergo et ille falsus canis est, ex eo quod similis vero est. A. Ita est ut dicis. R. Quid, vigilans quisque si viso equo putet se hominem videre? nonne eo fallitur quod ei appareat aliqua hominis similitudo? Nam si nihil ei appareat, nisi equi species, non potest arbitrari sese hominem videre. A. Prorsus cedo. R. Dicimus item falsam arborem quam pictam videmus, et falsam faciem quae de speculo redditur, et falsum turrium motum navigantibus, concedo. R. Similitudo igitur rerum tis. A. Negare non possum. 11. R. Sed haec omnis silva, nisi me fallit, in duo genera dividi potest. Nam partim aequalibus in rebus, partim vero in deterioribus est. Aequalia sunt, quando tam hoc illi quam illud huic simile esse dicimus, ut de geminis dictum est, vel de impressionibus
Abbreviated transcription (Latin):
cisti Nec inuenio prorsus quidrespon¬
deum: Itasit utcum cliter. Noceri nolim
quamistis interro gationib : uere ariam
ta men in terrogari. RDscuiuinos cõ¬
missimus sinedubitatione fest opem
& dehis angustiis liberatnos. modocre¬
dacmus &eum rogamus deuotissime:
HNihil plane libentius hocloco fecerm.
Num nusquum tamquam caliginem
ꝑtuli Ps pater noster quiut oremus
hostaris. qui& hoc quod rogaris pruestas.
sĩquidem cum terogamus melius uiuimꝰ
melioresq sumus. exaudime palpitan¬
tem in histenebris. & mihi dextera por¬
rige. pr&ende mihi lum̃tuum reuoca
me aberrorib teduce & in meredecm
&inte amen: Rhic esto quantum potes
&uigilantissime adtende : H. Dic quae so
si quid tibi suggestum est nepereumus
aliuderit quam quod nonita est ut ui¬
d&ur RVdtende potius & ipsossen¬
sus prius interrogemus. Nam ceste
quod oculi uident. nondicitur fulsũ
nisihabeat aliquã c similitudinem ueri.

Expanded text:
cisti, nec invenio prorsus quid responcisti, nec invenio prorsus quid respondeam. Ita fit ut cum aliter doceri nolim quam istis interrogationibus, verear jam tamen interrogari. CAPUT misimus, sine dubitatione fert opem, et de his angustiis liberat nos, modo credamus, et eum rogemus devotissime. A. Nihil plane libentius hoc loco fecerim; nam nusquam tantam caliginem pertuli. Deus, Pater noster, qui ut oremus hortaris, qui et hoc quod rogaris praestas; siquidem cum te rogamus, melius vivimus, melioresque sumus: exaudi me palpitantem in his tenebris, et mihi dexteram porrige. Praetende mihi lumen tuum, revoca me ab erroribus; te duce in me redeam et in te. Amen. R. Hic esto quantum potes, et vigilantissime attende. A. Dic, quaeso, si quid tibi suggestum est, ne pereamualiud erit, quam quod non ita est ut videtur. R. Attende potius, et ipsos sensus prius interrogemus. Nam certe quod oculi vident, non dicitur falsum, nisi habeat aliquam similitudinem veri.
Abbreviated transcription (Latin):
test cognoscere: Deinde si fadsum est quod
alit̃ quam ẽ uid&ur: Quods̃i aliteuidece¬
tur hiclapis. lapis alteri lignumecdẽ
res & filsa &uera erit : H illudmagis
superius mou& quomodo siqđe cognos¬
ci non potest. eo fict ut uerum nonsit:
Nam quod simul uncres & uera & fal¬
suest nonnimis curo. &enimuideo
unamrẽ diuersis comparatam sĩmul
&iuiorem & minorem eẽ: Sedex
eo istud contingit quod nihil ꝑsemaius
aut minus est. Comparationis enims
ista nomina aut sidicis nihiluerum
esse ꝑse nontimes nesequatur ut nihil sit
hilꝑse: unde enim lignumest hocinde
&ium uerum lignum est: nec fieripo¬
test ut ꝑseipsum idẽ sine cognitore lignũ
sic & uerum lignum non sit : HErgo illud
dico & sic desinio nec uereor. Nedefinitio
mea obhoc in prob&ur quod nimis brebis
ẽ. Namuerum mihi uid&ur eẽ idquod est.
Rnihilergo erit falsum quia quicquid est
uerumest in magnas ungustias meconie¬

Expanded text:
test cognoscere? Deinde, si falsum est quod aliter quam est, videtur; quid, si alteri videatur hic lapis, lapis; alteri lignum? eadem res et falsa et vera erit? A. Illud me magis superius movet, quomodo si quid cognosci non potest, eo fiat ut verum non sit. Nam quod simul una res, et vera et falsa est, non nimis curo. Etenim video unam rem diversis comparatam, simul et majorem et minorem esse. Sed ex eo istud contingit, quod nihil per se majus aut minus est. Comparationis enim sunt ista nomina. R. At si dicis nihil esse verum per se, non times ne sequatur ut nihil sit per se? Unde enim lignum est hoc, inde etiam verum lignum est. Nec fieri potest ut per seipsum, id est sine cognitore lignum sit, et verum lignum non sit. A. Ergo illud dico et sic definio, nec vereor ne definitio mea ob hoc improbetur, quod nimis brevis est: nam verum mihi videtur esse id quod est. R. Nihil ergo erit falsum, quia quidquid est, verum est. A. In magnas angustias me conje
Abbreviated transcription (Latin):
dum antiqua scõrũ patrũ statuta
& totius scaẽ ecdesice consu&udi¬
nẽ hic maxime nouembriomense
notandus eẽ uid&ur. Ego uero u&e¬
ris in memor ꝓuerbii nonferes ligna
insilucm. Has sub munus culi nomine
lit terulas in uestres transmisi diuitias
nuta &illorum quipilos caprocrum
in taber naculi decorẽ adtuleraent¬
& dum omnibus estis benigni omniũ
inuos fauores reuocatis & cunctis co¬
piosae urtce benefaciens pi&us cunc¬
torũ uobis diuiticas ad trochit sicut
apostolus it quiseminat in benedic¬
tione debenedictione m&& uitam

Expanded text:
dum antiqua sanctorum Patrum instituta, dum antiqua sanctorum Patrum instituta, et totius sanctae Ecclesiae consuetudinem, hic maxime Novembrio mense notandus esse videtur. Ego vero veteris immemor proverbii: Non feres ligna in sylvam, has sub munusculi nomine litterulas in vestras transmisi divitias:nuta; et illorum qui pilos caprarum in tabernaculi decorem attulerant . Et dum omnibus estis benigni, omnium in vos favorem revocatis, et cunctis copiose vestra benefaciens pietas cunctorum vobis divitias attrahit, sicut Apostolus ait: Qui seminat in benedictione, de benedict
Abbreviated transcription (Latin):
quece sit causce saltus luncris. Hanc ue¬
rocitior quacedã & uelocior hora in
censionis generart sicut & unde cĩ dies
epactarũ annuis temporibus solent
facere. Uerbi gractia simodo huius lu¬
ne nouembrimens is incensio sextaho¬
ie diei fac ta est. erit sequentianno e¬
iusdem lunce unius horȩ & qui unius
puncti & noncdecima paste unius punc¬
ti incensio ante hort̃ sexic̃ Ita ut tota
sexta horte & unus punctus quiste horȩ
& non adecima pars unius puncti eius¬
dem horace anticip&ur. & sic se cres¬
cere sol& ꝑsingulos annos usque indiem
integrum quifit horacrũ uiginti quat
in memoric̃ reuocare cuncui. Non
ignota ingerens sed nota rep&ens
propter opostunitatẽ p̃sentis lunae
inqua roctio sultus ut uid &ur
maxime considerandaest. Lic& ñ
ignoremus cliter alios saltum
conputare & inserere uelle tam̃
propter ractionẽ pas chalis lunce
quae omnimodis inuio labilis &
inmutabilis ꝑmanere deb& secun¬

Expanded text:
quae sit causa saltus lunaris: hunc vequae sit causa saltus lunaris: hunc vero citior quaedam et velocior hora suae incensionis generat, sicut et undecim dies epactarum annuis temporibus solent facere. Verbi gratia, si modo hujus lunae Novembri mensis incensio sexta hora diei facta est, erit sequenti anno ejusdem lunae unius horae et unius puncti, et nona decima parte unius puncti incensio ante horam sextam: ita ut tota sexta hora et unus punctus quintae horae et nona decima pars unius puncti ejusdem horae anticipetur. Et sic se crescere solet per singulos annos usque in diem integrum, qui fit horarum viginti quatuin memoriam revocare curavi, non ignota ingerens, sed nota repetens propter opportunitatem praesentis lunae, in qua ratio saltus, ut videtur, maxime consideranda est. Licet non ignoremus aliter alios saltum computare, et inserere velle; tamen propter rationem Paschalis lunae, quae omnimodis inviolabilis et immutabilis permanere debet, secun
Abbreviated transcription (Latin):
bis sex tilis inmineat annus quiunũ
adicere sol& seu solari seu lunari an¬
no ut cestimodiem. Qualiter uero
huius pactio saltus singulis annis
cili decim nouennalis indiminutio¬
nem huius diei adcrescat diuersis
modis computatur sed haec facili¬
or uid&ur conputatio. utsciamus
singulis annis cili decimnouennalis
decim ã patẽ unius puncti adcres¬
cere adundecim epacttrũ dies. ex
quibus horis & punctis colligitur
uiginti & quat tuor horae diem in¬
tegrum perficiunt. Quat tuor uero
puncti hortem fecciunt. sede cĩpuncti
quari uonhones efficiunt & tribus puno¬
tis quisupersunt addenon as decinso
partes unius puncti & fiunt quat cuor
cuncti & est unahora hanc siccddide¬
ris quat tuor praescriptis horis fiunt
quinque horie & has quinꝙ honts
si a diuncxeris decim & nouem horis fi¬
unt uiginti quattuor horoce. Vnus dies
integer indecim & nouem annis iuxtaa
& ꝑfectus &ut cestius intellegi possit

Expanded text:
bissextilis immineat annus, qui unum bissextilis immineat annus, qui unum adjicere solet seu solari seu lunari anno, ut aestimo, diem. Qualiter vero hujus ratio saltus singulis annis cycli decennovennalis in diminutionem unius diei accrescat, diversis modis computatur. Sed haec facilior videtur computatio, ut sciamus, singulis annis cycli decennovennalis decimam partem unius puncti accrescere ad undecim epactarum dies. Ex quibus horis et punctis colligitur viginti et quatuor horae diem integrum perficiunt; quatuor vero puncti horam faciunt sedecim puncti quatuor horas efficiunt: et tribus punctis, qui supersunt, adde nonas decimas partes unius puncti, et fiunt quatuor puncti, et est una hora. Hanc si addideris 83 quatuor praescriptis horis, fiunt quinque horae; et has quinque horas si adjunxeris decem et novem horis, fiunt viginti quatuor horae, unus dies integer in decem et novem annis juxta et perfectus. Et ut certius intelligi possit
Abbreviated transcription (Latin):
maius & qu rtũ decimã primi annieius¬
dem circuli quaefit non aprł Nonut cȩ¬
teris cannis communibus undecim sed
duodecim inueniuntur dies. Quatenus
illadies quae in nouembrio mense
lunari u&ati ademptaest. hic in apri¬
lio inter epuctus inuenutur Epacta¬
rum uero poctio est undecĩ diebus singu¬
lis annis adcrescere. Hoc uero annoꝓp¬
ter sultum duo decimdies interquastã
decimã nouis simicnni & quastã de cimã
primi cnni peperiuntur. Quatenus
embo lismus huius annitriginta habeat
dies secundum sectionẽ embolismorum.
Decim &octo nouis simianni epactus
quibus siud dideris unde cim qui singu¬
lis aonnis more solito adcrescunt &unũ
sultus diem fiunt triginta. Id eoq pri¬
mo anno circuli suepe nominati pulle
scribunturepatue &cpueris denul¬
lis inundecim decantantur. sed & si
aquintus decimas kł maias toti¬
us lunccris annidies conputaent
us que innonas aprł. non ut c&e¬
ternidie reperiuntur nisi foste

Expanded text:
Maias, et quartam decimam primi anni ejusMaias, et quartam decimam primi anni ejusdem circuli, quae fit Nonas Aprilis; non ut caeteris annis communibus undecim, sed duodecim inveniuntur dies; quatenus illa dies, quae in Novembrio mense lunari aetati adempta est, hinc in Aprile inter epactas inveniatur, epactarum vero rationem undecim diebus singulis annis accrescere. Hoc vero anno propter saltum, duodecim dies inter quartam decimam novissimi anni et quartam decimam primi anni reperiuntur: quatenus embolismus hujus anni triginta habeat dies secundum rationem embolismorum, decem et octo novissimi anni epactas; quibus si addideris undecim, qui singulis annis more solito accrescunt, et unum saltus diem, fiunt triginta. Ideo primo anno circuli saepe nominati nullae scribuntur epactae, et a pueris de nullis in undecim decantatur. Sed et si a quintas decimas Kalendas Maias totius lunaris anni dies computantur usque in Nonas Aprilis, non ut caeteterni dies reperiuntur. Nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
ris in ianuario februcrio mastio &
ciprile regula ibus conuenit. qui obser¬
uaridebent ꝑdecem & nouẽ aennos ad
cognoscendã diebus halendarũ &atẽ
lunce in mensibus singulis. Est quoque¬
& aliud in huius roctione scltus ali¬
quanto difficilius computundũ. sed
neces sariae sciendũ. Notis simum
uero uncẽ scio accutis sime pruden
fore qđ in communib unnis secundũ
numerum epatarum quaesingu¬
lis annis adcrescunt unde cimdiebus.
Quasta decimaluna paschalis lo¬
cumprioris qua stuedecimae undecĩ
itaque embolismorum decĩ & nouẽ
diebus secundum numerũannorũ
circuli decennouenalis quasta deci¬
ma luna paschelis trans ponitur pri¬
oris anni quatae decimae. uti deri¬
mentũ communium annorũ embo¬
lismis suppleatur. Ꝙ fict cequa¬
lis numerus dierũ indeuem & nouem
solaribus & in decim & nouẽ lunarib
annis. Inter quartã decimã ituque
lunũ nouissimi anni circuli scepe
nominati quaefit quintas decimas Rt

Expanded text:
ris in Januario, Februario, Martio et ris in Januario, Februario, Martio et Aprile, regularibus convenit, qui observari debent per decem et novem annos ad cognoscendam diebus Kalendarum aetatem lunae in mensibus singulis. Est quoque aliud in hujus ratione saltus aliquando difficilius computandum, sed necessario sciendum. Notissimum vero vestrae scio acutissimae prudentiae fore, quod in communibus annis secundum numerum epactarum, quae singulis annis accrescunt undecim diebus; quarta decima luna Paschalis locum prioris quartae decimae undecim itaque embolismorum decem et novem diebus secundum numerum annorum circuli decennovennalis, quarta decima luna Paschalis transponitur prioris anni quartae decimae: uti detrimentum commune annorum embolismis suppleatur, et fiat aequalis numerus dierum in decem et novem solaribus, et in decem et novem lunaribus annis. Inter quartam decimam itaque lunam novissimi anni circuli saepe nominati, quae fit quintas decimas Kal.
Abbreviated transcription (Latin):
natamente facere ne glexerit &¬
magis regulacribus quẽ poctioni
saltus innititur & uult nouẽ bris
mensis lunã triginta haberedies
& in kł decembris sextã eẽ luncm:
magno se mox implicauebit errori
inquastadecima luna paschalis festi
siuero ł decembris sextu computa¬
bitur luna necesse erit ut in Rł
ianuarius octauasit luna & februcrio
nona &inmastio octaua & die kulen¬
dacrum a prilium nona & quastus non
eius dem a prł decima terticsnon as
undecima. pridicos non cis duo decima
Noncs tertia decima quae iuxta puc¬
tionẽ paschalis festi quasta decimade¬
b& fieri sicut aabomnibus in terminis
paschalibus uerissime decantatur
& firmissime ten&ur. &uideri potest
diligenter. consides tentibus quantus er¬
ror &quam ꝑniciosus in luna quartade¬
cima &indue dominico paschae &in &a¬
te lunce eiudem diei oriripoterit. Si
quis non curcuerit unũ diem in a&ate
lunce ractione saltus in nouembrio
mense tracnsilire &ĩ nec &cs lunci¬

Expanded text:
nata mente facere neglexerit, et magis regularibus quam rationi saltus innititur, et vult Novembrii mensis lunam triginta habere dies, et in Kal. Decembris sextam lunam, magno se mox implicaverit errori in quarta decima luna Paschalis festi. Si vero Kal. Decembris sexta computabitur luna, necesse erit ut in Kal. Januarias octava sit luna, et Februario nona, et in Martio octava: et die Kalendarum Aprilium nona, et quartas Nonas ejusdem Aprilis decima; tertias Nonas undecima; pridias Nonas duodecima; Nonas tertia decima, quae juxta rationem Paschalis festi quarta decima debet fieri, sicut ab omnibus in terminis paschalibus verissime decantatur et firmissime tenetur. Et videri potest diligenter considerantibus, quantus error et quam perniciosus in luna quarta decima et in die Dominicae Paschae, et in aetate lunae ejusdem diei oriri poterit, si quis non curaverit unum diem in aetate lunae ratione saltus in Novembrio mense transilire. Etiam nec aetas luna
Abbreviated transcription (Latin):
Numnullo modo inunimum inducã
frustrunos auxilium diuinum imploras¬
se : uideo enim temptatis quantum po¬
tuimus omnib rebus. non remansisse
quod salsumiure dicatur. nisĩ quod aut
se fingit esse quod non ẽ. aut omnino eẽ
tendit & nonest. sed illud superius fulñ
genus uel fallax &iam mendixẽ: Nũ
fellax idrectedicitur quod hũb& quen¬
dam stllendi cipp&itum. qui sine anima
intellegi non potest. sẽd pastim ratione
siti pcartim Natura ratione inanima¬
lib: rationalibus ut in homine. Natu¬
ra inbestiis tam quã inuulpecula
Illudautem quodmendax uoco amenti¬
entib fit. qui hoc differur afallacibus
quod omnis fallax cepp&it stllere. N
autem omnis uult fallere qui mentitur.
Nam& mimi & comedice & multa poe¬
mata mendatiorum plenasunt delec¬
tundi potius qua mfallendi uoluntate
&omnis fere qui io cantur mentiuntur:
sed fallax uel fallens bisrecte dicitur cuius
ne gotium ẽ utquisq fallatur. illaautem

Expanded text:
nam nullo modo in animum inducam, nam nullo modo in animum inducam, frustra nos auxilium divinum implorasse. Video enim, tentatis quantum potuimus omnibus rebus, non remansisse quod falsum jure dicatur, nisi quod aut se fingit esse quod non est, aut omnino esse tendit et non est. Sed illud superius falsi genus, vel fallax etiam, vel mendax est. Nam fallax id recte dicitur quod habet quemdam fallendi appetitum; qui sine anima intelligi non potest: sed partim ratione fit, partim natura; ratione, in animalibus rationalibus, ut in homine; natura, in bestiis, tanquam in vulpecula. Illud autem quod mendax voco, a mentientibus fit. Qui hoc differunt a fallacibus, quod omnis fallax appetit fallere; non autem omnis vult fallere qui mentitur: nam et mimi et comoediae et multa poemata mendaciorum plena sunt, delectandi potius quam fallendi voluntate, et omnes fere qui jocantur, mentiuntur. Sed fallax vel fallens is recte dicitur, cujus negotium est ut quisque fallatur. Illi autem