comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meo ate consurgo sp̃u. et
hoc obseruandum quod in
nocte adhuc positi animo
desideremus dm̃ post¬
quam autem spi noster in
precordiis nostris totasead
dm̃ mente commouerit ma¬
ne uigile mus ad eumatque
ut manifestius dicam ani¬
maenox et desiderium spi¬
ritui autem mane iungitur
etuigiliae. porro spũ inpre¬
cordiis suis euigilat ad dm̃
qui potest dicere depro¬
fundis clamaui adte dñe Cũ
feceris iudiciatua. inter¬
Iraiustitiam discent habita¬
tores orbis mise reamur
impio. Et non discit iusti¬
tiam interras cõrum ini¬
Ique egit & non ui debitglo¬
sriam dñi: Lax iustitiam dis¬
cite qui habitatis super
terram cessauit enim im¬
pius qui non disc& iusti¬
tiam superterram ueri¬
tatem non faci& duferetur
impius. ut non uideat glori¬
am dñi. Dicamus primum
iuxta hebruicum. Et sisen¬
sum prophetae ualueri¬
mus exprimere. Tuncad
Lxx interpretes transea¬
mus quam diu non exerces
iuditiatua su perterram
et necbonis bona nec malis

Expanded text:
meo ad te consurgo spiritu. Et meo ad te consurgo spiritu. Et hoc observandum, quod in nocte adhuc positi, animo desideremus Dominum. Postquam autem spiritus noster in praecordiis nostris tota se ad Deum mente commoverit, mane vigilemus ad eum, atque ut manifestius dicam, animae, nox et desiderium, spiritui autem mane jungitur et vigiliae. Porro spiritu in praecordiis suis evigilat ad Deum, qui potest dicere: De profundis clamavi ad te, Domine . Cum feceris judicia tua in terra, justitiam discent habitatores orbis. Misereamur impio, et non discet justitiam, in terra sanctorum inique egit, et non videbit gloriam Domini. LXX. Justitiam discite, qui habitatis super terram. Cessavit enim impius, et non discet justitiam super terram, veritatem non faciet, auferatur impius, ut non videat gloriam Domini. Dicamus primum juxta Hebraicum, et si sensum Prophetae voluerimus exprimere, tunc ad LXX Interpretes transeamus. Quamdiu non exerces judicia tua super terram, et nec bonis bona, nec malis
Abbreviated transcription (Latin):
brae. protribu latione &
angustiis accipi unde & in
alio psalmo superiusti se curi¬
tate propheta decantat per
diem solnon ur & te nequelu¬
na per noctem id est nec in
prosperis necaduersis um¬
quam de tuomoueris gaudio
Sedet sp̃ũ meo in precor di¬
is meis demane uigilabo adte:
Lxx denocte consurgit sp̃s
meus ad te dr̃ quia lux iuditi¬
a tua su perterram: uolu¬
mus & hebraico in sequi
etuulgatam editionem non
penitus preterire et hacre¬
rum necessitate conpelli¬
mur diuerso ordine atque
sermone diuersas intelle¬
gentias quaerere . Igitur
quod dicitur de nocte iuxta
testimonii. ut sit sensus desi¬
derat animame a te nocte:
Et postea incipiat mane con¬
surgit spĩ meus ad teds̃ ideo
autem mane consurgit qui¬
a lux prae cepta su perter¬
ram  seruans enim man¬
datatua. & in luminatus
eorum lumine de quibus
dR praeceptum dñi luci¬
dum in luminans oculos.
dormire ne queo sedomni
tempore te desiderans

Expanded text:
brae, pro tribulatione et brae, pro tribulatione et angustiis accipi. Unde et in alio psalmo super justi securitate 348 Propheta decantat: Per diem sol non uret te, neque luna per noctem , id est, nec in prosperis, nec in adversis unquam de tuo moveberis gradu. Sed et spiritu meo in praecordiis meis, de mane vigilabo ad te. LXX: De nocte consurgit spiritus meus ad te, Deus: quia lux judicia tua super terram. Volumus et Hebraicum sequi, et Vulgatam editionem non penitus praeterire, et hac rerum necessitate compellimur diverso ordine, atque sermone diversas intelligentias quaerere. Igitur quod dicitur, de nocte, juxta testimonii, ut sit sensus: Desiderat anima mea ad te nocte; et postea incipiat, mane consurgit spiritus meus ad te, Deus. Ideo autem mane consurgit, quia lux praecepta tua super terram. Servans enim mandata tua, et illuminatus eorum lumine, de quibus dicitur: Praeceptum Domini lucidum, illuminans oculos , dormire nequeo, sed omni tempore te desiderans,
Abbreviated transcription (Latin):
tur xp̃i semita omnes iusti¬
tide repperiuntur. et prop¬
terea eam suo calcauit. &
triuit pede ut qui cum que
peream uolueritam bula¬
re cursu ambul& in offenso
in hac semita iuditiorum
dñi sustinuerunt eum scĩ &s
perauerunt in eo qui aspes
non confundit. Et nomen
illius. & me moriale habue¬
runt in desiderio animae
dicentes. Concupiuit anima
mea desiderare. iudicia tua
in omni tempore. Etiterum
desiderat animame a
et defecit insalutare tuo
qui autem nomen dni ha¬
b& in desiderio aliud
non de siderat
et hoc notan dum quod de¬
siderium dĩ. non in carnesit
sedinanima. iuxta illud
quod in alio psalmo legimus
sitiuit animamea ad dnm̃¬
mus illa faci amus. quod
se quitur in nocte iuxta Lxx
sequenti capitulo iungitur
iuxta hebraicum priori ille
autem potest dicere anima
mea de siderauitte in nocte.
qui cum psalmista loquitur
considenter lauabo persin¬
gulas noctes. lectum meum
in lacrimis stratum meum
rigabo potest nox ettene¬

Expanded text:
tur Christi semita omnes justitur Christi semita omnes justitiae reperiuntur, et propterea eam suo calcavit et trivit pede, ut quicumque per eam voluerit ambulare, cursu ambulet inoffenso. In hac semita judiciorum Domini, sustinuerunt eum sancti, et speraverunt in eo, quia spes non confundit. Et nomen illius et memoriale habuerunt in desiderio animae, dicentes: Concupivit anima mea desiderare judicia tua in omni tempore ; et iterum: Desiderat anima mea, et defecit in salutari tuo . Qui autem nomen Domini habet in desiderio, aliud non desiderat. Et hoc notandum, quod desiderium Domini non in carne sit, sed in anima, juxta illud quod in alio psalmo legimus: Sitivit anima mea ad Demus, illa faciamus. Quodque sequitur: In nocte, juxta LXX, sequenti capitulo jungitur, juxta Hebraicum priori. Ille autem potest dicere: Anima mea desideravit te in nocte, qui cum Psalmista loquitur confidenter: Lavabo per singulas noctes lectum meum, in lacrymis stratum meum rigabo . Potest nox et tene
Abbreviated transcription (Latin):
omnis quise ex altathu¬
mili abitur. & qui se hu¬
miliat ex altabitur non
solum hoc adhomines sed&
contrarias quo que fortitu¬
dines possumus. iuxtalxx
laudes dõ propheta de can¬
tat quodomnes superbos
humili & & uniuersarum ur¬
bium munimenta usque ad
solum diruat. Et scõ rumea
mitiumque & humilium cal¬
cent pedes. semita iusti rec¬
taest. rectus callis iusti ad
sambulandum. et insemita
iudiciorum tuorum dnẽ sus¬
tinuimuste. nomentuum
:et memoriale tuum inde
s siderio animae. anima¬
s mea desiderabitte in noc¬
te .Lxx. uia iustorum recta
facta est uiaiustorum prae¬
parata. uia enim dñi iudi¬
uum sperauimus in nomine
Ituo. & in memoria quae
desiderat animanr̃a ad¬
huc propheta dexpolo qui¬
tur. De quo supradixerat.
conculcabiteam pespedes
pauperis : huius ergo iusti
semita recta est. siue utuer¬
bum nouum fingam rectitu¬
dines quas graeciuocant
tates latinius possumus ap¬
pellare. dicitur que hebriu¬
co meosario. in unaigi¬

Expanded text:
Omnis qui se exaltat, huOmnis qui se exaltat, humiliabitur: et qui se humiliat, exaltabitur , non solum hoc ad homines, sed ad contrarias quoque fortitudines referre possumus. Juxta LXX, laudes Deo Propheta decantat, quod omnes superbos humiliet, et universarum urbium munimenta usque ad solum diruat, et sanctorum ea mitiumque et humilium calcent pedes. Semita justi recta est, rectus callis justi ad ambulandum: et in semita judiciorum tuorum, Domine, sustinuimus te, nomen tuum et memoriale tuum in desiderio animae: anima mea desideravit te in nocte. LXX: Via justorum recta, recta facta est via justorum, et praeparata. Via enim Domini judicium, speravimus in nomtuo: et in memoria quam desiderat anima nostra. Adhuc Propheta de Christo loquitur, de quo supra dixerat: Conculcabit eam pes, pedes pauperis. Hujus ergo justi semita recta est, sive, ut verbum novum fingam, rectitudines, quas Graeci vocant tates Latinius possumus appellare, dicunturque Hebraice MESSARIM  . In una igi
Abbreviated transcription (Latin):
lem qua e occidit prophe¬
tas. et lapidauiteos. qui ad
semisi erant. & ad extre¬
mum patris familiae inter¬
fecit filium ut herede iugu¬
lato perir & hereditas. nec
quama quila nΟΛΑΥΝΗΝ
interpretatus est & quam
nos uel ciuitatulam uelui¬
culum uel oppi dum possu¬
mus dicere. et frequenter
inscripturis hoc nomine ap¬
pellatur hierusalem: pul¬
chrae que duplicem humili¬
tatem posuit humiliabit.
humili abite am primum
sub babrllonis quando tem¬
plum destructumest secun¬
do subtito & uespasiano. cu¬
iusruina us que ad finem per¬
man&. Conculcabiteampes
repetit que & copulat
pede spauperis haut dubi¬
um quin xp̃i de quo & su¬
pradiximus factus es for¬
titudo pauperi fortitudo
egeno in tribulationesua
gressus egenorum aposto¬
lorum scilic&. quiimi¬
tantur dñi pau pertatem
&iam uirtutis eius priui¬
legium conse cutisunt qui
non recepti ex cusserunt
super eam poluerem pe¬
dum suorum. Et quias al¬
uatoris dicitur uerbis

Expanded text:
lem, quae occidit Prophelem, quae occidit Prophetas, et lapidavit eos qui ad se missi erant, et ad extremum patrisfamilias interfecit filium, ut haerede jugulato, periret haereditas . Necquam Aquila πολίχνην interpretatus est, quam nos, vel civitatulam, vel viculum, vel oppidulum possumus dicere, et frequenter in Scripturis hoc nomine appellatur Jerusalem. Pulchreque duplicem humilitatem posuit: Humiliabit, humiliabit eam, primum sub Babyloniis, quando templum destructum est, secundo sub Tito et Vespasiano, cujus ruina usque in finem permanet. Conculcabit eam pes, repetitque et copulat pedes pauperis, haud dubium quin Christi. De quo et supra diximus: Factus est fortitudo pauperi; fortitudo egeno in tribulatione sua. Gressus egenorum, Apostolorum scilicet, qui imitantes Domini paupertatem, etiam virtutis ejus privilegium consecuti sunt; qui non recepti, excusserunt super eam pulverem pedum suorum. Et quia Salvatoris dicitur verbis,
Abbreviated transcription (Latin):
Sdeduces us que ad pauimen¬
S tum & conculcabunt ea
pedes mansuetorum & hu¬
milium. et haec propheta
loquitur qui ab eo respon¬
dit loco in quosu pradixe¬
rat. sperate in dño insae¬
culis aeternis. et iungit
ei quod nunc proposuimus
et sũr quod aliod inuisi¬
bilem aliud ineffabilem
aliudrobustum sonat. quo¬
rum primum in alle leia
extrema syllaba ponitur
& hocdiligens lector obser¬
u& quodinterdum tex¬
tum in propositione testi¬
monii diuidamus. qnm
alium. Lix editio & alium¬
& ex hebrȩo aduerbum
expressa trans latio effi¬
cit sensumi: dicit ergo pro¬
pheta. sperate in dño in sae¬
culis aeternis indño dõ for¬
ti inperpetuum cuius au¬
xilium sempiternum. &
enimincuruabit habitantes
in excelso. qui a omnis quise
ex altat humili abitur. qui pa¬
trem abraham sehabere
iactabant. & insiggillatio¬
ne dni loquebantur. nos de
fornicatione nati non sumus
ipseciuitatem subli mem
humiliauit ut iuda ei pu
esse conuincimus hierus a¬

Expanded text:
deduces usque ad pavimendeduces usque ad pavimentum, et conculcabunt eas pedes mansuetorum et humilium. Et haec Propheta loquitur, qui ab eo respondit loco in quo supra dixerat: Sperate in Domino in saeculis aeternis; et jungit ei quod nunc proposuimus:et SUR , quod aliud invisibilem, aliud ineffabilem, aliud robustum sonat, quorum primum in ALLELUIA extrema syllaba ponitur. Et hoc diligens lector observet, quod interdum textum in propositione testimonii dividamus: quoniam alium LXX editio, et alium ex Hebraeo ad verbum expressa translatio efficit sensum. Dicit ergo Propheta: Sperate in Domino in saeculis aeternis: in Domino Deo forti in perpetuum, cujus auxilium sempiternum est. Ipse enim incurvabit habitantes in excelso, quia omnis qui se exaltat humiliabitur; qui patrem Abraham se habere jactabant, et in suggillationem Domini loquebantur: Nos de fornicatione nati non sumus . Ipse civitatem sublimem humiliabit, ut Judaei putesse convincimus, Jerusa
Abbreviated transcription (Latin):
dimus. post populi uer
ba responsionem dĩ. &
rur sum uocempopuli pro¬
phetaloquitur ad credentes:
sperastis uel sperate indño
in saeculis sempiter nis. &
cetera quae secuntur: iuxta
Lxc ille ingreditur portas
dñi qui custodit iustitiam.
in bonis operibus. & seruat
siue amplectitur ueritatem
infidei ueritate ut perbo¬
na opera. et fidem perue¬
niat adpacem. qua eom¬
nem sensum exsuperat. et
ipsam pacem mereatur. ac¬
cipere qui a credidit in dm̃
quiae aeternus bonorum
operum retribut or est:
unde & in alio loco scribitur
desi derasti: sapientiam:
seruamandata: et dñs
tribu & tibi eam: in dño
dõ forti inper petuum
qui a incur uabit habitan¬
tes in excelso: ciuitatem
sublimem humiliabit
humili abit eam usque ad
terram. detrah & eam us¬
sque adpuluerem conculca¬
⁊ bit eampes. pedis paupe¬
ris gressus egenorum Ixc
sdĩ magne aeternae quihu
⁊ mili asti & de traxistieos qui
shabitant in excelsis. ciuita¬
⁊tes robustas destrues. et

Expanded text:
dimus. Post populi verba dimus. Post populi verba et responsionem Domini, et rursum vocem populi Propheta loquitur ad credentes: Sperastis, vel sperate in Domino, in saeculis sempiternis, et caetera quae sequuntur. Juxta LXX, ille ingreditur portas Domini, qui custodit justitiam in bonis operibus, et servat sive amplectitur veritatem in fidei veritate, ut per bona opera et fidem perveniat ad pacem, quae omnem sensum exsuperat, et ipsam pacem mereatur accipere; quia credidit in Deum qui aeternis bonorum operum retributor est . Unde et in alio loco scribitur: Desiderasti sapientiam, serva mandata, et Dominus tribuet tibi eam . In Domino Deo forti in perpetuum: quia incurvabit habitantes in excelso: civitatem sublimem humiliabit, humiliabit eam usque ad terram: detrahet eam usque ad pulverem. Conculcabit eam pes, pedes pauperis gressus egenorum. LXX: Deus magne aeterne, qui humiliasti, et detraxisti eos qui habitant in excelsis, civitates robustas destrues, et
Abbreviated transcription (Latin):
ce. iẽs ser sãmũch. quod
a quila & srmmachus si¬
militer transtulerunt¬
hocẽ error noster ablatus
est siue cogitatio nr̃a firu¬
mata est. quae prius inter
te etidola fluc tuabat.
ut ne qua quam. circum¬
feramur omniuento doc¬
trinae sed inte dñm salua¬
torem totamente creda¬
mus. pro quonos. ut sen¬
sus manifestior fieret.
transtulimus uetus error
abiit quia cogitatio nostra
firmata est proptere a
seruabis nobis pacem quam
apostolis pollicitus es di¬
cens. pacem me am douo¬
bis. pacem meam relin¬
quo uobis et non solum
semel sed secundo ut se¬
cura sit retributio quae
duplici sermone pro¬
mittitur. iuxta quod &
a postolus loquebatur.
gaudete iterum dico
gaudete. hoc autem illi¬
⁊ conse quitur. de quo in
leuitico dicitur. homo¬
⁊ homo filiorum israel
et innu merorum libro
uiriuiri cuius uxor cubi¬
le macularit: ut duplex
homo duplex uir. pacem
duplicem conse quatur
meremur inquiunt pacem
qui a inte totamente confi¬

Expanded text:
ce JESER SAMUCH  , quod ce JESER SAMUCH  , quod Aquila et Symmachus similiter transtulerunhoc est, error noster ablatus est, sive cogitatio nostra firmata est, quae prius inter te et idola fluctuabat, ut nequaquam circumferamur omni vento doctrinae, sed in te Dominum Salvatorem tota mente credamus. Pro quo nos ut sensus manifestior fieret, transtulimus, vetus error abiit. Et quia cogitatio nostra firmata est, propterea servabis nobis pacem, quam Apostolis pollicitus es, dicens: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis ; et non solum semel, sed secundo, ut secura sit retributio quae duplici sermone promittitur, juxta quod et Apostolus loquebatur: Gaudete, iterum dico gaudete . Hoc autem ille consequitur, de quo in Levitico dicitur: Homo, homo, filiorum Israel . Et in Numerorum libro: Vir, vir, cujus uxor cubile macularit : ut duplex homo et duplex vir, pacem duplicem consequantur. Meremur autem, inquiunt, pacem, quia in te tota mente confi
Abbreviated transcription (Latin):
portae quae aperiuntur
ab angelis ut ingrediatur
non populus iud aeorum
qui ab iec tus est. sed gens¬
sloquitur aperite mihi
portas iustitiae. et ingres¬
sus in eas confitebor dño:
has autem portas nullus po¬
terit in gredinisi qui de
portis mortis fuerit libe.¬
ratus Et cum psalmista
dixerit qui a ex altas me
de portis mortis ut adnuna¬
tiem omnes laudes tuas
in portisfiliaesion. cum enĩ
de portis mortis fuerimus
erepti. Tunc inportis
filia esion. nomen laudesq
dñi . cantare poterimus
et quo modo portas mortis
reor eẽ peccata de quibus
ad petrumdicitur. portae
inferni non praeua lebunt
aduersumte sic portas iustitiae
omnia opera uirtutum quas
qui fuerit ingressus unam
inueni & portam. De qua
dicitur. haec porta dñi iusti
intrabunt in ea. & quomo¬
do perplures margaritas
adunum pergitur marga¬
ritum. sic permultas uices
et portas. peruenimus ad eũ
per quam ingredimur ad
patrem : post sermonem dĩ
respondit populus hebrcci¬

Expanded text:
portae, quae aperiuntur portae, quae aperiuntur ab Angelis; ut ingrediatur non populus Judaeorum, qui abjecloquitur: « Aperite mihi portas justitiae, et ingressus in eas confitebor Domino . » Has autem portas nullus poterit ingredi, nisi qui de portis mortis fuerit liberatus, et cum Psalmista dixerit: « Qui exaltas me de portis mortis, ut annuntiem omnes laudationes tuas in portis filiae Sion . » Cum enim de portis mortis fuerimus erepti, tunc in portis filiae Sion omnes laudationes Domini cantare poEt quomodo portas mortis reor esse peccata, de quibus ad Petrum dicitur: Portae inferni non praevalebunt adversum te : sic portas justitiae, omnia opera virtutum, quas qui fuerit ingressus, unam inveniet portam, de qua dicitur: Haec porta Domini, justi intrabunt in eam . do per plures margaritas ad unum pergitur margaritum: sic per multas vias et portas pervenimus ad eum per quam ingredimur ad Patrem. Post sermonem Dei, respondit populus 345 Hebrai
Abbreviated transcription (Latin):
uertimus. antemurale :
srmmachus firmamen¬
tum inter praetatus est.
ut ipsimurimunitionibus
cinctisint. Et uallo fossa¬
que & aliismuris quos
in aedificatione castro¬
rum solent loriculas¬
s dicere. a perite portas
& ingrediatur gens iusta.¬
S custodiens ueritatem:
Iuetus error abiit. ser¬
I uabis pacem qui a inte
sperauimus: speras tis
indño. in saeculis aeternis
Ilxx aperite portas in gredi¬
atur populus custo diens
iustitiam custodiens ueri¬
tatem ad prehendens ueri¬
tatem custodienspacem.
pacem qnm̃ inte speraue¬
runt dñe usque insempiter¬
num: Omne hoccanticum
quod interra confessionis.
et laudis scĩ cantaturi sunt
mutat repente personas
dĩ urbs fortitudinis nrae
s aluator ponetur ine a
muros & ante murale
respondit dñs immo prae¬
cepit non eis qui hoc dixe¬
rant sed angelis qui por¬
tis urbis dominicae praesi¬
debant ut aperiantur por¬
tae et ingrediatur pere as
fides plurali numero.t
non singulari. quae sunt

Expanded text:
ertimus, antemurale, ertimus, antemurale, Symmachus firmamentum interpretatus est: ut ipsi muri munitionibus cincti sint, et vallo fossaque et aliis muris, quos in aedificatione castrorum solent loriculas dicere. Aperite portas, et ingrediatur gens justa, custodiens veritatem. Vetus error abiit, servabis pacem: pacem, quia in te speravimus. Sperastis in Domino in saeculis aeternis. LXX: Aperite portas, ingrediatur populus custodiens justitiam, et custodiens veritatem, apprehendens veritatem, et custodiens pacem: pacem, quoniam in te speraverunt, Domine, usque in sempiternum. Omne hoc canticum quod in terra confessionis et laudis sancti cantaturi sunt, mutat repente personas,Dei: urbs fortitudinis nostrae Salvator, ponetur in ea murus et antemurale. Respondit Dominus, immo praecepit non eis qui hoc dixerant, sed Angelis qui portis urbis Dominicae praesidebant, ut aperiant portas, et ingrediatur per eas fides, plurali numero, non singulari. Quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
raiuda si ueiudaea. quod
inter praetatur utrum que
confessio. ut quomodosion
ethierus alem urbem cae¬
les tem in tell eximus. Ita
et regionem huius urbis intel¬
legamus: denique scĩ interra
aliena carmen iudeae can¬
ta renolentes : dicunt: quo¬
modo cantabi mus canticum
dñi interra aliena : Egopu¬
to hocesse canticum de quo
& alio loco sanctis praecipi¬
tur. cantate dñõ canti cum
nouum. Erit autem canticũ
hoc quod sequitur urbs for¬
titudinis nrãe saluator
qua e est ista urbs quae in
monte sita latere non potest :
de qua & in aliolo co scriptum
est: fluminis impetus laeti¬
ficat ciuitatem dĩ: Etrur¬
sum: glorios adicta sunt de
te ciuitas dĩ: Huius urbis
ille conditorest dequo
lo quitur paterꝰ iste dedi¬
ficabit ciuitatem meam im¬
mourbs fortitudinis nos¬
trae saluator estidem
tae fidei. ut duplici septa
sit munimento : Non enim
sufficit murum habere fidei.
nisi ipsa fides bonis operibus
confirmetur. hic murus &

Expanded text:
ra Juda sive Judaea, quod ra Juda sive Judaea, quod interpretatur utrumque confessio: ut quomodo Sion et Jerusalem urbem coelestem intelleximus, ita et regionem hujus urbis confeligamus. Denique sancti in terra aliena carmen Judaeae cantare nolentes, dicunt: Quomodo cantabimus canticum Domino in terra aliena ? Ego puto hoc esse canticum, de quo et in alio loco sanctis praecipitur: Cantate Domino canticum novum . Erit autem canticum hoc quod sequitur: Urbs fortitudinis nostrae Salvator . Quae est ista urbs? Quae in monte sita latere non potest. De qua et in alio loco scriptum est: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei ; et rursum: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei . Hujus urbis ille conditor est, de quo loquitur pater: iste aedificavit civitatem meam: immo urbs fortitudinis nostrae Salvator est, id tae fidei, ut duplici septa sit munimento. Non enim sufficit murum habere fidei, nisi ipsa fides bonis operibus confirmetur. Hic murus et
Abbreviated transcription (Latin):
praesentia omnino uide a¬
tur neglegere nominamoab
qui fuit inimicus israhel in
tantum ut facer & eos forni¬
cari cum madi anitidis. et
consecrari ido label fegor qui
inter praetatur priapus con¬
traquem & hie remias loquit᷑
egrediaetur chamos in cap¬
tiuitatem sacer dotes illius.
& principes eius simul & ite¬
rum confundetur moab in
chamos. sicut confus a est do¬
mus isrł in bethel & reliqua
hissimilia atque exuno ido¬
la & demone qui huicidola
praesidebat. Omnes in di¬
cat contrarias fostitudi¬
nes humiliandas. & dedu¬
cendas intartarum. &
instar pulueris conteren¬
das. sin autem hocita erit
fortitudinis nr̃ae saluator
poneter in eamuros. & an¬
te murale. Lax in di eilla can¬
tabunt canticum istud super
terram iuda eam & ciuitas
fortis & salutare nostrum
pon&murum: & circum mu¬
rale : Cum humiliatus fue¬
rit moab & detractus in
terram us que adpuluerem
& omnes inimici subtrati
xp̃i pedibus Tunc canta¬
bitur canti cumistud in ter¬

Expanded text:
praesentia omnino videapraesentia omnino videatur negligere, nominat Moab, qui fuit inimicus Israel, in tantum ut 343 faceret eos fornicari cum Madianitis, et consecrari idolo Beelphegor, qui interpretatur Priapus, contra quem Jeremias loquitur: Egredietur Chamos in captivitatem, sacerdotes illius et principes ejus simul ; Et iterum: Confundetur Moab in Chamos, sicut confusa est domus Israel in Bethel , et reliqua his similia: atque ex uno idolo et daemone, qui huic idolo praesidebat, omnes indicat contrarias fortitudines humiliandas et deducendas in tartarum, et instar pulveris conterendas. Si autem hoc ita erit,fortitudinis nostrae, Salvator ponetur in ea murus et antemurale. LXX: In die illa cantabunt canticum istud super terram Judaeam: Ecce civitas fortis, et salutare nostrum ponet murum et circummurale. Cum humiliatus fuerit Moab, et detractus ad terram usque ad pulverem, et omnes inimici substrati Christi pedibus, tunc cantabitur canticum istud in ter
Abbreviated transcription (Latin):
glorificatus. mõab autem
quod inter praetatur
Depatre. it a conteretur ut
solent plaustro paleae
conteri. hoc iuxtaritum
lo quitur palestinae. et mul¬
tarum orientis prouincia¬
rum quae ob pratorum et
faeni penuria paleas prae¬
parant ut animantib :
sunt autem carpenta fer¬
rata rotis. per medium in
serrarum modose uoluen¬
tibus quae stipulam
conterunt et comminuunt
inpaleas. quomodo igi¬
tur plaustris serratis pa¬
le ae conte runtur
sic conteretur moab sub eo
siue subdĩ potentia siue
insem & ipso ut nihil in eo
integreremane at. & si¬
cut sol& quinatat. totũ
corpus extendere. it aille
de sua potentia alli detur
interram: etruens soni¬
tum faci&: Omnia quo¬
que munimenta sublimi¬
um uirorum illius. siue
murorum ut inhebrcco
continetur concident. &
humili abuntur. et detra¬
hentur interram usque
adpuluerem comminu¬
tam. Igitur sermo prophe¬
ticus lic& de consum mati¬
onemundi generaliter te¬
xat uaticinium. tamenne

Expanded text:
glorificatus . Moab autem, glorificatus . Moab autem, quod interpretatur de patre, ita conteretur, ut solent plaustro paleae conteri. Hoc juxta ritum loquitur Palaestinae et multarum Orientis provinciarum, quae ob pratorum et feni penuriam, paleas praeparant esui animantium. Sunt autem carpenta ferrata, rotis per medium in serrarum modum se volventibus, quae stipulam conterunt, et comminuunt in paleas. Quomodo igitur plaustris ferratis paleae conteruntur, sic conteretur Moab sub eo, sive sub Dei potentia, sive in semetipso, ut nihil in eo integri remaneat. Et sicut solet qui natat totum corpus extendere: ita ille de sua potentia allidetur in terram, et ruens sonitum faciet. Omnia quoque munimenta sublimium virorum illius, sive murorum, ut in Hebraico continetur, concident et humiliabuntur, et detrahentur in terram usque ad pulverem comminuta. Igitur sermo propheticus licet de consummatione mundi generaliter texat vaticinium, tamen ne
Abbreviated transcription (Latin):
÷ saluabitnos. is te dñs susti¬
nuimus eum exultabimus
et laetabimur insalutari¬
S eius. quia requi es cet ma¬
nus dñi in monte isto et tri¬
turabitur mõab subeo
si cut teruntur paleae inplaus¬
Itro. Et extendit manussu¬
Ias sub eo si cut extendit na¬
tans ad natandum. et hu¬
I mili abitur gloria eius cum
Iallisione manum eius. Et¬
: munimenta sublimium ui¬
Irorum su orum concident
ethumiliabuntur & detra¬
hentur in terram us que
ad puluerem. dbsorta
morte inperpetuumi popu¬
lus dĩ qui demanu mortis
fuerit liberatus dicit ad
in creduli hominem tantum
putabant. exspectauimus
eum hocest uerbis eius cre¬
didimus. Quisua promis¬
sa compleuit. & saluauitnos
propterea eius auxilio de
faucibus mortis erepti ex¬
ultabimus. & laetabimur
in eo. Et manus eius at que
potentia requi es cat in mon
teisto de quo supr alegimus
Cum regnauerit dñs exer¬
cituum in montesion. et
in hierusalem. & in conspec¬
tu senum suorum fuerit

Expanded text:
 salvabit nos: iste Dominus, susti salvabit nos: iste Dominus, sustinuimus eum, exsultabimus et laetabimur in salutari ejus. Quia requiescet manus Domini in monte isto; et triturabitur Moab sub eo sicut teruntur paleae in plaustro. Et extendet manus suas sub eo, sicut extendit natans ad natandum, et humiliabitur gloria ejus cum allisione manuum ejus. Et munimenta sublimium murorum tuorum concident, et humiliabuntur et detrahentur in terram usque ad pulverem. Absorpta morte in perpetuum, populus Dei qui de manu mortis fuerit liberatus, dicet ad increduli hominem tantum putabant; et exspectavimus eum, hoc est, verbis ejus credidimus, quia sua promissa complebit, et salvabit nos. Propterea ejus auxilio de faucibus mortis erepti, exsultabimus et laetabimur in eo: et manus atque ejus potentia requiescet in te isto. De quo supra legimus: Cum regnaverit Dominus exercituum in monte Sion, et in Jerusalem, et in conspectu senum suorum fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
tutem nec mirum suux¬
ta simmachum domina.
a pella turmors.
Cum beatus a postolus dixe¬
rit regnauit mors ab adã
usque ad morsen etiam suꝑ
eos qui non pecca uerunt insi¬
mili tudinem preuaricatio¬
nis adam dominatorem omni¬
um populorum: siue faciem
tenebrarum super omnes gen
tellegi uolunt. qui in monte
oliueti consumendus sit qđ
et in danihel ultima. diximos
uisione iuxtalix omnibus gen¬
tibus. in monte sion conuiui¬
um lae titiae praeparatur
in quobibent uinum quod se
dñs cũm scĩssuis in regno pa¬
tris bibiturum esse promisit
Et ungentur ungento ut re¬
nati inxp̃o efficiantur po¬
pulus nouus. undedicitur
quae quondam israhel intpo
&i magine celebrabat hoc
enim consilium dñi est. ut cunc¬
ta trans ferantur ad gentes
qui amors absorta est & la¬
crima omnis abstersa. &
obprobrium uniuersae ter¬
ra exp̃i imperio suaedente
deletum est. et dicent
in illadie: Ecce dĩ nos ter
is te exspectauimus eum. et¬

Expanded text:
tutem. Nec mirum si juxtutem. Nec mirum si juxta Symmachum domina appelletur mors, cum beatus Apostolus dixerit: Regnavit mors ab Adam usque ad Moysem, etiam super eos qui non peccaverunt, in similitudinem praevaricationis Adam . Dominatorem omnium populorum, sive faciem tenebrarum super omnes poputelligi volunt, qui in monte Oliveti consumendus sit, quod et in Danielis ultima diximus visione. Juxta LXX omnibus gentibus in monte Sion convivium laetitiae praeparatur, in quo bibent vinum, quod se Dominus cum sanctis suis in regno Patris sui bibiturum esse promisit : et ungentur unguento, ut renati in Christo efficiantur populus novus; unde dicitur: quae quondam Israel in typo et imagine celebrabat. Hoc enim consilium Domini est, ut cuncta transferantur ad gentes, quia mors absorpta est et lacryma omnis abstersa, et opprobrium universae terrae, Christi imperio succedente, deletum est. Et dicent in die illa: Ecce Deus noster iste, exspectavimus eum, et
Abbreviated transcription (Latin):
nominauit. ceterasimili¬
ter pro quo srmmachus
transtulit faciem domina¬
toris quidominatur super
omnes populos. quid autẽ
nia gentibus legenti pers¬
picuum est. quod nonscrip¬
turae uerba sed suum sen¬
sum posuerint eo quod omnia
mis teria legis et templi
trans ferenda sint ad eccle¬
si as. nationum. post passio¬
nem ergo dñi quando eum
a siti & aestu uel turbine
liberauerit faci & dñs ne.¬
qua quam populo iudaeo¬
rum sed omnibus gentibus
in monte sion pingue conui¬
uium holo causta medullata
et uinum uin demiae defe¬
catum ut praecipitet. et ab¬
sorberi faciat faciem mor¬
tis et uinculi quo omnes
populi ligabantur dis¬
rum p& que rete mortis.
et telam quȩ omnes coepe¬
rat nationes iuxta a posto¬
lum ab sorbitur mors in
perpetuum & aufer&
dñs lacrimam ab omnifacie
quando morte super ata
xp̃i aduenerit regnum & ob¬
probrium generis humani
quod adimaginem conditũ
fuerat creator is. Diabo¬
li et mortis effugerit serui¬

Expanded text:
nominavit, caetera similinominavit, caetera similiter. Pro quo Symmachus transtulit, faciem Dominatoris qui dominatur super omnes populos. Quid autem aec gentibus, legenti perspicuum est, quod non Scripturae verba, sed suum sensum posuerint, eo quod omnia mysteria Legis et Templi transferenda sint ad Ecclesias nationum. Post passionem ergo Domini, quando eum a siti et aestu, ac turbine liberaverit, faciet Dominus nequaquam populo Judaeorum, sed omnibus gentibus in monte Sion pingue convivium, holocausta medullata, et vinum vindemiae defaecatae, ut praecipitet et absorberi faciat faciem mortis et vinculi quo omnes populi ligabantur; disrumpetque rete mortis, et telam quae omnes ceperat nationes. Et juxta Apostolum, absorbebitur mors in perpetuum . Et auferet Dominus lacrymam ab omni facie, quando morte superata, Christi advenerit regnum: et opprobrium generis humani, quod ad imaginem conditum fuerat Creatoris, diaboli et mortis effugerit servi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc conuiuium pinguium
conuiuium umndemiae. Pin¬
guium me dullarum uinde¬
miae de fecatae. Et praeci¬
pitabit inmonte isto faciem
uinculi colligati super om¬
nes populos. Et telam quam
orditus est superomnes na¬
tiones praecipitabit mor¬
tem in sempiternum. et
aũfer& dñs ds̃ lacrimam
ab omnifacie. Et obprobri¬
um populi sui auferet
deuniuersa terra qui a dñs
locu tus est. Lxx. Et faci
& dñs sabaoth omnibus
gentibus su per montem
istum habentlaetitiam bi¬
bentui num ungebuntur un¬
guento in monte isto. tra¬
deomnia haec gentibus consi¬
lium enim hoc super omnes
gentes. deuorabit mors
praeualens. & rur sum
abstulit dñs dĩ omnem la¬
Ecrimam ab omni facie & ob¬
pro brium populi sui abstu¬
elit ab omniterra. Os. enim
Edñi locutum est. proeo
*quo dnos uertimus faciem
Suinculi conligati super
omnes populos. a quila in¬
ter praetatus est faciem
te ne brarum super omnes
populos Cum que aquila
bis tenebras dixerit the¬
odotio se mel tenebras

Expanded text:
hoc convivium pinguium, hoc convivium pinguium, convivium vindemiae: pinguium medullatorum, vindemiae defaecatae. Et praecipitabit in monte isto faciem vinculi colligati super omnes populos, et telam quam orditus est super omnes nationes. Et praecipitabit mortem in sempiternum, et auferet Dominus Deus lacrymam ab omni facie, et opprobrium populi sui auferet de universa terra: quia Dominus locutus est. LXX: Et faciet Dominus Sabaoth omnibus gentibus super montem istum, bibent laetitiam, bibent vinum. Ungentur unguento in monte isto. Trade omnia haec gentibus, consilium enim hoc super omnes gentes: devoravit 341 mors praevalens. Et rursum: Abstulit Dominus Deus omnem lacrymam ab omni facie, et opprobrium populi sui abstulit ab omni terra. Os enim Domini locutum est. Pro eo quod nos vertimus, faciem vinculi colligati super omnes populos, Aquila interpretatus est, faciem tenebrarum super omnes populos. Cumque Aquila bis tenebras dixerit, Theodotio semel tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
per hocest. hẽgion su¬
perpullum asinae sedere
describitur fortitudo ege¬
no in tribu latione passi¬
onis suae spes a turbine
patibuli &umbra culum
ab aestu quando lo cutus est
pater inmanustu as commen¬
do spm̃meum. quomo do
enim siuentus inpinguatur
parieti at que per transe at
sic turbo blasphemantium.
iudaeorum. illi nocere non
potuit. et ut alia ut arsimili¬
tu dine. si cut propago gra¬
uissimo torretur aestu at¬
que flaccescit : ita tumultum
alienorum hoc est qui ã te
alieni facti sunt. marcesce¬
re facies & perire iuxta.
Lxx inter praetes non dicosen¬
suum sed uerborum ordi¬
nem et conse quentiam in
hoc loco repperire non potui
et proeolo co ubinos in ter¬
pretati sumus sicut aes¬
tum insiti. proquo in he¬
braicoscriptum est Basccion
quod apud eos inuium uel si¬
tis dicitur. quare illi prom
uio & insiti uerterint insi¬
on error perspicuus est
signatur elementis.
Et
faci & dñs exercituum in¬
omnibus populis. in monte

Expanded text:
per, hoc est EBION , super, hoc est EBION , super pullum asinae sedere describitur . Fortitudo egeno, in tribulatione passionis suae, spes a turbine patibuli, et umbraculum ab aestu, quando locutus est: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum . Quomodo enim si ventus impingatur parieti atque pertranseat: sic turbo blasphemantium Judaeorum illi nocere non potuit. Et ut alia utar similitudine, sicut propago gravissimo torretur aestu, atque flaccescit, ita tumultumalienorum, hoc est, qui a te alieni facti sunt, marcescere facies et perire. Juxta LXX interpretes, non dico sensum, sed verborum ordinem et consequentiam, in hoc loco reperire non potui. Et pro eo loco, ubi nos interpretati sumus, sicut aestum in siti, pro quo in Hebraeo scriptum est BASAION  , quod apud eos invium, vel sitis, dicitur; quare illi pro invio et in siti verterint, in Sion; error perspicuus est, signatur elementis. Et faciet Dominus exercituum omnibus populis in monte
Abbreviated transcription (Latin):
num non aedificetur: ciuitas
quondam fortis hierusalem
intellegitur. quae facta est
domus alienorum. dequib
saluator dicit in psalmo:
filii alieni mentiti sunt
mihi. filii alieni. inue¬
terauerunt & cdaudi¬
cauerunt insemitis suis:
Haec ciuitas cum
destructa fuerit mae¬
ter num non aedificabitur
ut mille annorum regnum:
Et aureae hierusalem at quegem¬
matae somnia conquiescant
destructa autem hierusalem
proimpietate sua laudabit
dm̃ populus fortis. qui
sit autem populus fortis. se¬
quens uersus. ostendit : ciui¬
tas gentium. robustarum
timebitte. illis blas pheman¬
tibus. gentium populusti¬
mebit. principium enim sa¬
pientiae timor dñi. lauda¬
bit que tepopulus fortis etci¬
uitas gentium robustarum
timebitte hoc ẽ ecclesia de
gentibus congregata quia fac¬
tus es fortitudo pauperi.
xp̃o tuo de quo in psalmis legi¬
mus. beatus qui intellegit
superegenum. & pauperem
Et inzacharia secundum
hebruiccam ueritatem pau¬

Expanded text:
num non aedificetur. Civitas num non aedificetur. Civitas quondam fortis Jerusalem intelligitur, quae facta est domus alienorum; de quibus Salvator dicit in psalmo: Filii alieni mentiti sunt mihi, filii alieni inveteraverunt et claudicaverunt in semitis suis . Haec civitas cum destructa fuerit, in aeternum non aedificabitur, ut mille annorum regnum et aureae Jerusalem atque gemmatae somnia conquiescant. Destructa autem Jerusalem pro impietate sua, laudabit Dominum populus fortis. Quis sit autem populus fortis, sequens versus ostendit: Civitas gentium robustarum timebit te. Illis blasphemantibus, gentium populus te timebit. Principium enim sapientiae timor Domini . Laudabitque te populus fortis, et civitas gentium robustarum timebit te, hoc est Ecclesia de gentibus congregata. Quia factus es fortitudo pauperi, Christo tuo, de quo et in Psalmis legimus: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem . Et in Zacharia secundum Hebraicam veritatem, pau
Abbreviated transcription (Latin):
quasi in aestu ardentissimo.
& insiti libera tussit:
Alii uero & melius & recti¬
us expersona prophetae
dici intellegunt propassio¬
ne dñi saluatoris gratics
patri referentis quod fece¬
rit mira bilia & cogitatio¬
nes anti quccs.
Ueritati conpleuerit.
quando stantes addexte¬
ram audient:
Venite bene dicti patris
mei possidete praepara¬
tum uobis regnum a cons¬
titutione mundi:
quod & paulus intelle¬
gens lo quebatur. sicut
elegit nos in ipso ante cons¬
titutione mundi. ess e
nos sanctos. & in macu¬
latos De si derans que
fieri quod prophetat
lungit uerbum hebraicum
transtulerunt fiat & dñs
ineuangelio. saepehocuerbo¬
auutitur:
amen. amen id est uere
ueredico uobis quare au¬
tem laudet & confiteatur
nomini dñi & quaesintis¬
ta mirabilico. & cogitationes
antiquae quas ueras ope¬
re demonstrauit. sequit᷑
Quia posuisti ciuitatem in tu
mulũ urbem fortem in rui¬
nam domum abenorum ut
non sit ciuitas & inaeter¬

Expanded text:
quasi in aestu ardentissimo quasi in aestu ardentissimo et in siti liberatus sit. Alii vero et melius et rectius ex persona prophetae dici intelligunt, pro passione Domini Salvatoris gratias Patri referentis, quod fecerit mirabilia, et cogitationes antiquas veritate compleverit, quando stantes ad dexteram audient: Venite, benedicti Patris mei, possidete praeparatum vobis regnum a constitutione mundi . Quod et Paulus intelligens loquebatur: Sicut elegit nos in ipso ante constitutionemnos sanctos et immaculatos ; desideransque fieri quod prophetat, adjungit verbum Hebraicum transtulerunt fiat. Et Dominus in Evangelio saepe hoc verboutitur: Amen, amen, id est, vere, vere dico vobis . Quare autem laudet et confiteatur nomini Domini, et quae sint ista mirabilia, et cogitationes antiquae, quas veras opere demonstravit, sequitur: Quia posuisti civitmulum, urbem fortem in ruinam domum alienorum: ut non sit civitas, et in sempiter
Abbreviated transcription (Latin):
rum fict.quia posuisti
ciuitates intum ulum
ciuitates fortes caderent
fundamenta earum
impiorum ciuitas in aeter¬
num non aedificabitur.
Propterea benedicet tibi
populus pauperum. & ciuitas
hominum iniquitates susti¬
nentium bene dicet tibi:
fuisti enim omni ciuttati hu¬
mili auxiliator. & tristib
propter in opiam prote e¬
tio ab omnibus  pessimis
liberabis eos umbra culum
sitientium & spiritus
hominum iniqui tatem
sustinentium
quasi homines pusilani¬
mes sicientes insion ab om¬
nibus impiis quibus nos
tradidisti: Duplexhuius
loci expositio ẽ iuda eipu¬
tant uocem scorum esse
populique credentes
cumds̃ aduersum omnem
orbem quae supra dicta
sunt fecerit. & omnium
prophetarum fuerint
conpleta uaticinice ciui¬
tatem que subuersam
romam inter praecantur
quae delenda sit pęnitus
populum que fortem
qui laudet dñm & cai fael¬
tussit dñs fortitudo in tribu¬
latione sua & angustia refe¬
runt adisrahel quideperse¬
cutione gentium

Expanded text:
rum, fiat. Quia posuisti rum, fiat. Quia posuisti civitates in tumulum: civitates fortes, ut caderent fundamenta earum. Impiorum civitates in aeternum non aedificabuntur. Propterea benedicet tibi populus pauperum, et civitates hominum iniquitatem sustinentium benedicent tibi. Fuisti enim omni civitati humili auxiliator, et tristibus propter inopiam protectio: ab hominibus pessimis liberabis eos: umbraculum sitientium, et spiritus hominum iniquitatem sustinentium quasi homines pusillanimes sitientes in Sion ab hominibus impiis, quibus nos tradidisti. Duplex hujus loci expositio est. Judaei putant vocem sanctorum esse, populique credentis: cum Deus adversum omnem orbem quae supra dicta sunt fecerit, et omnium prophetarum fuerint completa vaticinia; civitatemque subversam, Romam interpretantur, quae delenda sit penitus, populumque fortem, qui laudet Dominum, et cui factus sit Dominus fortitudo in tribulatione sua et angustia, referunt ad Israel, qui de persecutione gentium
Abbreviated transcription (Latin):
Cani enim hominis sapienti¬
a eius. quiimitatur uetus¬
tum dierum cuius caesaries
describitur candida. utaeta¬
tis longitudo monstretur:
Poͣst hoc & de ecdesiastico
gradu intellegi. sitamen
non distruant operibus
dignitatem:¬
Dñe dĩ meus estu ex altabo
te. confitebor nominituo
qm̃ fecisti mirabilia cogita¬
tiones antiquas fideles
amen. quia posuisti ciuitatẽ
intumulum urbem fortem
in ruinam domum alienorũ:
ut nonsit uuitas: et insem¬
piternum non aedificetur.
super hoc laudabitte populus
fortis ciuitas gentium robus¬
tarum. timebitte quia factus
es fortitudo pauperi. forti¬
tudo egeno intribulatione sua
spes aturbine umbra culum
ab aestu. sps̃ enim robusto
quasi turbo
rum implens parietem.
sicut aestum insititumultũ
alienorum humiliabis
Et quasi calorem subnube
torrente propaginem inun¬
fortium. mercescere facies:
Lax. dñe dĩ meus glorificabote
laudabo nomentuum qm̃
fecisti ad mirabiles res
consilium antiquum ue¬

Expanded text:
cani enim hominis sapienticani enim hominis sapientia ejus , qui imitantur vetustum dierum, cujus caesaries describitur candida, ut aetatis longitudo monstretur . Potest hoc et de ecclesiastico gradu intelligi, si tamen non destruant operibus dignitatemeus meus es tu, exaltabo te, confitebor nomini tuo: quoniam fecisti mirabilia, cogitationes antiquas, fideles, amen. Quia posuisti civitatem in tumulum, urbem fortem in ruinam; domum alienorum, ut non sit civitas, et in sempiternum non aedificetur. Super hoc laudabit te populus fortis, civitas gentium robustarum timebit te. Quia factus es fortitudo pauperi, fortitudo egeno in tribulatione sua, spes a turbine, umbraculum ab aestu: spiritus enim robustorum quasi turbo impellens parietem. Sicut aestus in siti, tumultum alienorum humiliabis: et quasi calore sub nube torrente, propaginem fortium marcescere facies. LXX: Domine Deus meus, glorificabo te: laudabo nomen tuum, quoniam fecisti admirabiles res, consilium antiquum ve
Abbreviated transcription (Latin):
iustos quo modo si dispensator
& uilicus uenientednõ cer¬
nens familiam uariis subici cru¬
ciatibus & nequaquã sua im¬
plesse praecepta. de hoc eodem
loco plenius saluator in euange¬
Flo docet. solobs curabitur
& luna nondabit lumensuũ:¬
S Etstellae cadent decaelo. & uir¬
S tutes caelorum mouebuntur:
Quando apparuerit signum
filii hominis in caelo:
set planxerint se omnestri¬
Ebus terrae. etuiderint filiũ
Nhominis uenientem cumnu¬
Ebibus caeli. inuirtute. & glo¬
ria multa: Dicimus sub¬
uersionem terrae. uisitatio¬
nem militiae caeli congre¬
gationem regum
& princi¬
pum inunum fascem
Et detrusionem in lacum
& custodiam carceris. & dau¬
sorum post longum tempus
uisitationem ruborem lunae.
& confusionem solis. post haec
Et in conspectu senum suorum.
glorificabitur: qualis senex
fuit abrabam quimortuus ẽ
insenectute bona. & ad posi¬
tus ad patressuos quales iubet᷑.
& morses praesbiteros elegere
quosscit esse praesbiteros:

Expanded text:
justos . Quomodo si dispensator justos . Quomodo si dispensator et villicus, veniente Domino, cernat familiam variis subjici cruciatibus, et nequaquam sua implesse praecepta. De hoc eodem loco plenius Salvator in Evangelio docet: Sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent de coelo, et virtutes coelorum movebuntur, quando apparuerit signum Filii hominis in coelo, et planxerint se omnes tribus terrae, et viderint Filium hominis venientem cum nubibus coeli, in virtute et gloria multa . Didicimus subversionem terrae, visitationem militiae coeli, congregationem regum et principum in unum fascem, et detrusionem in lacum, et custodiam carceris, et clausorum post longum tempus visitationem, ruborem lunae et confusionem solis. Post haec Et in conspectu senum suorum gloriabitur . Qualis senex fuit Abraham, qui mortuus est in senectute bona, et appositus est ad patres suos . Quales jubetur et Moyses presbyteros eligere, quos scit esse presbyteros :
Abbreviated transcription (Latin):
aetenũ quiparatus ẽ dia bolo
& angelis eius. quod autem sequit᷑.
Et post multos dies. uisetabunt᷑:
uidetur ad plaudere amicis meis.
quidiabolo & daemonibus dant
paenitentiã. quod multa post
tempora ad nõ uisitentur
sed considerent quod nondixe¬
rint aperte scriptura diuina:
Visi tabuntur ad ñõ. ueluisita¬
buntur ab angelis. sed absolute
uisitabuntur: Ex qua ambigui¬
tate uerbi. & remediũ potest
intellegi. et correptio quod
postquã iusti praemia recepe¬
rint. illiin poenis perpetuis
uisitentur: et tamensciendũ
quodiudiciũ dĩ humana non
possit scire fragilitas: Nec depoe¬
narum magnitudine atque
mensura ferre sententiam
quaedñi arbitrio derelicta ẽ:
Tunc erubescet luna. & con¬
funde tursol. iua illud quod
a postolus ait: &enim creatura
ipsa congemes cit. & parturit
cernens homines. qui suofru¬
ebantur lumine. nihil dignũ
dĩ bonitate fecisse qui solem suũ
oriri facit super iustos. & in¬

Expanded text:
aeternum, qui praeparatus est diabolo aeternum, qui praeparatus est diabolo et Angelis ejus . Quod Et post multos dies visitabuntur, videtur applaudere amicis meis, qui diabolo et daemonibus dant poenitentiam, quod multa post tempora a Domino visitentur; sed considerent quia non dixerit aperte Scriptura divina, visitabuntur a Domino, vel, Visitabuntur ab avisitabuntur. Ex qua ambiguitate verbi et remedium potest intelligi, et correptio, quod postquam justi praemia receperint, illi in poenis perpetuis visitentur. Est tamen sciendum, quod judicium Dei humana non possit scire fragilitas, nec de poenarum magnitudine atque mensura ferre sententiam, quae Domini arbitrio derelicta est. Tunc erubescet luna, et confundetur sol, juxta illud quod Apostolus ait: Etenim creatura ipsa congemiscit et parturit , cernens homines qui suo fruebantur lumine, nihil dignum Dei bonitate fecisse, qui solem suum oriri facit super justos et in
Abbreviated transcription (Latin):
iaiuaia. scnpturam quasi
egrotantẽ militia & exercitũ
caeli & ferro & cauteriis indigen¬
tem. secundũ illud uisitabo in
uirga peccata eorũ & in flagel¬
lis iniquitates eorum: Nam in
sequentib legimus. in ebriatis
est gladius meus incaelo:
& in io bastra non sunt munda
inconspectu eius. & aduersum
angelossuos. peruersum quid
repperit: Vi sitabit quoque
super reges & princpes terrae:
Rectores tenebrarum istarum.
& spiritalia nequitiae in cae¬
lestibus & in principibus di¬
uersis prouintus praesidentib
exit in occursum mihi prin¬
ceps regni per sarum. & prin¬
ceps regni medorum. & prin
ceps regnigrecorum.
Hos igitur principes quisu¬
ũ non seruauerint gradum
congregabit dñs indie iudicii
quasi in uno fasce partter colli¬
gatos. Et mittet in lacum
inferni ut in illis quoque im¬
pleatur. quod de impio scrp¬
tũ est. lacum a peruit & fo¬
diteum & incidit in foueam quã
fecit. & inludentur in carcere
iuata illud quod ait dñs. ite inignẽ

Expanded text:
idioma Scripturarum, quasi aegrotantem militiam, et exercitum coeli, et ferro et cauteriis indigentem, secundum illud: Visitabo in virga peccata eorum, et in flagellis iniquitates eorum . Nam et in sequentibus legimus: Inebriatus est gladius meus in coelo ; Et in Job: Astra non sunt munda in conspectu ejus. Et: Adversum Angelos suos perversum quid reperit . Visitabit quoque super reges et principes terrae, rectores tenebrarum istarum, et spiritualia nequitiae in coelestibus. De quibus principibus diversis provinciis pit in occursum mihi princeps regni Persarum, et princeps regni Medorum VERS. ceps regni Graecorum . Hos igitur principes, qui suum non servaverunt gradum, congregabit Dominus in die judicii, quasi in uno fasce pariter colligatos, et mittet in lacum inferni, ut in illis quoque impleatur quod de impiis scriptum est: Lacum aperuit, et effodit eum, et incidit in foveam quam fecit . Et includentur in carcere, juxta illud quod ait Dominus: Ite in ignem