comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Mperatores qñ
pro falsitate cõ¬
tra ueritatem cõstitutu
malas leges. probatur
bene credentes et coionã¬
tur per seuerantes: qñ at
pro ueritate contra fal¬
sitatem constituunt bo¬
nas leges: terrentu se¬
uientes et corrigũtur
intelligentes. Quidĩq
ergo legibus impcator
qu̾e pr̃o dei ueritae fe¬
runtur obtemperae nõ
Uult: acquerit grinde
uero legibus impratoꝵ
que cõtra uolunt. tem
dei feruntur obtenpera¬
re non uult: acqurit
pulo dei non prchibue¬
runt nec euerterint que
contra dei precepa fue¬
rant instituta cupant.
et qui prohibuunt et
cuerterũt: supenliorũ
merita laudantir. Et
rox nabuchodo osorcũ
seruus esset ydlorũ cõ¬
stituit sacrilegm legẽ:
ut simulachrẽ doraret:
sed cius impic onstitu¬
ciom qui ei ololire no¬
luerunt: pie tleliterq
fecerũt. Idem amẽ rex
diuino correcus mira¬
culo: piam et laudabi
lem pro ueritate cõsti¬
diceret blaphemiã in
deũ sydrac: misac: et
abdenago: cũ domo
sua penitus interiret.

Expanded text:
mperatores quando pro falsitate contra ueritatem constituunt malas leges, probantur bene credentes et coronantur perseuerantes. quando autem pro ueritate contra falsitatem constituunt bonas leges, terrentur saeuientes et corriguntur intellegentes. quicumque ergo legibus imperatorum, quae contra dei ueritatem feruntur, obtemperare non uult, adquirit grande vero legibus imperatorum, quae contra veritatem Dei feruntur, obtemperare non vult, acquirit pulo dei non prohibuerunt nec euerterunt, quae contra dei praeceptum fuerant instituta, culpantur et, qui prohibuerunt et euerterunt. super aliorum merita laudantur. et rex Nabuchodonosor cum seruus esset idolorum, constituit sacrilegam legem, ut simulacrum adoraretur; sed eius impiae constitutioni qui oboedire noluerunt, pie fideliterque fecerunt. idem tamen rex diuino correctus miraculo piam et laudabilem legem pro ueritate constidiceret blasphemiam in deum uerum Sidrac, Misac et Abdenago, cum domo sua penitus interiret.
Abbreviated transcription (Latin):
pi benedictionem non eli¬
gitur ᷑: omm enim tẽpoꝵ eͣ
benedicũtur: dũ modo iciu¬
mi et hora tercia benedictio¬
nem accipiant. ¶nde
anacletus papa scribit oĩbo

Expanded text:
pi benedictionem non elgitur. Omni enim tempore benedicantur, dummodo jejuni et hora tertia benedictionem accipiant. Unde Anacletus Papa scribit ad
Abbreviated transcription (Latin):
ligandi soluendiq po¬
testatẽ primus accep
dem pplm̃ sue predica¬
tiomis uirtute addux.¬
teri Uero apli cũ eodẽ
pari con sortio honorẽ
et potestatem accepert:
ip̃mq pricipẽ cor esse
uoluerũt: qui etiam
iibente dño i toto
orbe terrarũ dispersi
debet ficri ordine et
modo quos qui reci¬
pit et uerba coꝵ: dcũ
recipit: qui autẽ res¬
puerit cos: eũ a quo
missi sunt: et cuius
legatione funguntur
multã & operarios
paucos: rogauerunt
dnm̃ messis ut mitte¬
ret operarios in messẽ
suam unde ab eis ele¬
cti sunt.lxxii. discipli

Expanded text:
ligandi solvendique potestatem primus a Domino dem populum suae praedicationis virtute adduxteri vero apostoli cum eodem pari consortio honorem et potestatem acceperunt, ipsumque principem eorum esse voluerunt. Qui etiam jubente Domino in toto orbdebet fieri ordine et modo, quos qui recipit et verba eorum, Deum recipit: qui autem spernit eos, eum, a quo missi sunt et cujus legatione funguntur,multam et operarios paucos, rogaverunt dominum messis, ut mitteret operarios in messem suam; inde ab eis electi sunt LXXII discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil enim impudlentiꝰ.
arrogantia rusticorũ: qui
gartulitatem auctorita¬
tem putant: & parati ad
lites in subiectos tumide

Expanded text:
Nihil enim impudentius est arrogantia rusticorum, qui garrulitatem auctoritatem putant, et parati ad lites in subjectos tumide
Abbreviated transcription (Latin):
Tmã omi tẽpore
ieuinare possemꝰ.
quod in actibo apostolor
diebus pent hecostes et dic
dm̃co apostolũ paulũ et
cum eo credentes fecisse
tates auferam: sed una¬
ꝙq prouintia Habũder
in suo sensu. et precepta
maior leges apostolicas
tino.

Expanded text:
m omni tempore jejunare possemus, quod in Actibus apostolorum diebus pentecostes et die dominico apostolum Paulum et cum eo credentes fecisse as auferam; sed unaquaeque provincia abundet in suo sensu, et praecepta majorum leges apostolicas tino.
Abbreviated transcription (Latin):
um debetur. ¶ Si em̃
ad honores mundi sme
suffragatione temporis:
sine mcrito laboris in¬
dignum est perucniri:
et notari ambitus so¬
lent. quos probitatis do¬
cumenta non adiuuãt:
quam diligens et quã
prudens habenda est
dispensatio diuinorũ
muner et celestiũ digni¬
tatum¬
Non sunt eli¬
gendi ad cp̃atum: insi
quos ꝑro babilis uita

Expanded text:
um debetur. Si enim ad honores mundi sine suffragio temporis, sine merito laboris indignum est pervenire, et notari ambitus solent, quos probitatis docquam diligens et quam prudens habenda est dispensatio divinorum munerum et coelestium dignitatuNon sunt eligendi ad episcopatum, nisi quos probabilis vita
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint sacramento.Sed
intelligere dehemus: ꝗr
mbapłismo culpa omit¬
ti potest: lex aboleri nõ
potest: in cõuigio non
culpa: sed lex est. EO
culpe est igitur in hap¬
tismo relaxatur: quod
legis est in coniugio nõ
dissoluitur. Quomodo
autẽ potest esse hortator
Uiduitatis qui et ipse cõ¬
iugia frequentauerit.
dum herodẽ ab incestu
prohiberet dicens. Non
licet tibi habere uxorẽ
fratris tui: euidenter
ostenoit int̾ ĩ fideles
cõuigia esse. Unde cãt
intelligi ꝙ bigami dicũ¬
tur non solũ qui post
baptisma coniugia fre¬
quentant: sed etiam qui
ante baptismũ Unam
et post baptismũ alterã
habuisse probantur.
Bigamus uero in sacer¬
dotem ordinari nõ debet:
nõ quia dereliquerit se¬
cundam accipiendo uxo¬
rem: s quia prerogati¬
ua exutus est sacerdo
i¶Non peccat bi¬
gamus sed prerogatiua
Tacerdotis exuitur.

Expanded text:
fuerint sacramento. Sed intelligere debemus quia, si baptismo culpa dimitti potest, lex aboleri non potest. In conjugio non culpa, sed lex est. Quod culpae est igitur, in baptismo relaxatur; quod legis est, in conjugio non solvitur. Quomodo autem potest hortator esse viduitatis, qui ipsa conjugia freqdum Herodem ab incestu prohiberet dicens: Non licet tibi habere uxorem fratris tui, evidenter ostendit inter infideles conjugia esse. Unde datur intelligi quod bigami dicuntur non solum qui post baptisma conjugia frequentant, sed etiam qui ante baptismum unam, et post baptismum alteram habuisse probantur. § 1. Bigamus vero in sacerdotem ordinari non debet, non quia deliquerit secundam accipiendo uxorem, sed quia praerogativa exutus est sacerdotNon peccat bigamus, sed praerogativa sacerdotis exuitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Tudii vestri sit
ctiam alium qͥ
aptus sit prouidere: ut
si forte petrus quem a
uobis electum asseri¬
us huic ordimi non ui¬
deatur ydoncus: sit in
ue eleri illius erit oppro¬
brium ut si hic fortas¬
se probatus nõ fuerit

Expanded text:
tudii vestri sit, etiam alium, qui aptus sit, providere, ut, si forte Petrus, quem a vobis electum asseritis, huic ordini non videatur idoneus, sit, in ve cleri illius erit opprobrium, ut si hic fortasse approbatus non fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
Ontumaces cle¬
bia cõmumone̾ fortasse
contempserint:aut eccle¬
siam frequentare uel of¬
ficium suum implere
neglexerintꝰ. peregrinaᷤᷤ
cis cõmumo tribuatur:
ita ut cum cos penitẽtia
correxerit: rescripti ĩ ma

Expanded text:
ontumaces veerbia communionem fortasse contempserint, aut ecclesiam frequentare, vel officium suum implere neglexerint, peregrina eis communio tribuatur, ita ut cum eos poenitentia correxerit, rescripti ma
Abbreviated transcription (Latin):
pronunciant non intel¬
ligere perturbateq distĩ¬
gliereͥ: non quia ista mi¬
mme corrigenda sunt:
Ut populus ad id quod
plane intelligit oicatꝰ
amenͤ: sed quia pie tole¬
randa sunt ab cis: qui di¬
dicerunt ut sonoꝰm foro:
sic uoto in ecclelia bene¬
dici: itaq forensis illas
nõ nũqͣm forte bonaoictio
nunquã tamẽ benedictio

Expanded text:
pronunciant, non intelligere, perturbateque distinguere, non quia ista minime corrigenda sunt, ut populus ad id quod plane intelligit, dicat Amen; sed quia pie toleranda sunt ab eis qui didicerunt ut sono in foro, sic voto in ecclesia benedici. Itaque forensis illa nonnunquam forte bona dictio nunquam tamen benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
Ndignum Uehe¬
menfer ex istimo
ut uerba celestis oraculi
restringam sub regulis
Outio oiuinar
scripturaꝵ se¬
cunoum cuiusq lingue
proprietatem accipienda
est habet enim omnis li
gua quedam propria lo
cutionum genera que
cum in alia transferũt᷑.
uidentur absurda.

Expanded text:
ndignum vehementer existimo ut verba caelestis oraculi restringam sub regulis cutio divinarum Scripturarum secundum cujusque linguae proprietatem accipienda sit. Habet enim omnis lingua sua quaedam propria genera locutionum, quae cum in aliam linguam transferuntur, videntur absurda.
Abbreviated transcription (Latin):
precepit multomais
di et sacrificandi uge¬
sacrificiũ est: sempr
obebunt ab huii mo¬
di consortio abstinxe

Expanded text:
praecepit: multo magis orandi, et sacrificandi jugiter officium est, semper debent ab hujusmodi consortio abstine
Abbreviated transcription (Latin):
Enere debet ecc̃a¬
dotes et leuite cũ uxori¬
bus suis nõ misccãtur:
qui a ministerii diuim
quotidiaĩs neccessitatb
occupantur. Scrotum
est enim sancti etote:
cebant: sicut de acha¬
ria legimus: nec omu
suamꝰ omĩno targebãt:
quibus utiq proter so¬
bolis successionen uxo¬
ris usus fuerat reaxatꝰ.
quia ex alia trili pre¬
terꝙͣ ex semine oiron
am ex die ord̾mtioĩs
sue seruare deben: qͥbꝰ.
uel sacerdotiũ uemimi¬
steriũ smne succesione
est: nec preterit  des qͣ
uel a sacrificiis ouimis
uela baptismatis fficõ

Expanded text:
enere debet Eccledotes et levitae cum suis uxoribus non misceantur, quia ministri divini quotidianis necessitatibus occupantur. Scriptum est enim: Sancti estote, debant, sicut de Zacharia legimus, nec domum suam omnino tangebant, quibus utique propter sobolis successionem uxoris usus fuerat relaxatus , quia et ex alia tribu et praeter ex semine Aaron,am ex die ordinationis suae servare debent, quibus vel sacerdotium vel ministerium sine successione est, nec praeterit dies, qua vel a sacrificiis divinis, aut a baptismatis officio
Abbreviated transcription (Latin):
Ulli Saccrdotũ¬
liceat canones
ignorare: nec quicquã
facere quod patrũ possit
reguhis obiuare: que cmñ
a nobis res digne Serua¬
bitur: si oxcrctaliũ nor¬
ma constitutoꝵ pro a¬
lioꝵ libitu licentia po

Expanded text:
ulli sacerdotuliceat canones ignorare, nec quicquam facere quod Patrum possit regulis obviare. Quae enim a nobis res digne servabitur, si decretalium norma constitutorum pro aliquorum libitu licentia po
Abbreviated transcription (Latin):
Ancipia cristia¬
um comparasse patuerit.
ad libertatẽ iuxta legũ
precepta sine omni am¬
biguitate perduciteꝰ. ne

Expanded text:
ancipia Christiaum comparasse patuerit, ad libertatem juxta legum praecepta sine omni ambiguitate perducite, ne,
Abbreviated transcription (Latin):
Uoniam multi
sub regula con¬
stituti auariciam de tur¬
pia lucra sectantur: o¬
blitiq diuine scripture
dicentis. Qui pecumã
suam non dedit ad usu¬
ram mutuum dantes cẽ¬
tesimas Usuras exigũt:
iuste censuit magnꝰa et
sancta synodus: ut si qͥs
muentus fuerit post hãc
diffinitionem usuras ac¬
cipiens: aut aliquẽ ad in¬
uentionem faciens uel
quolibet modo negotia
transigens aut ennolia
i. sescupla exigens: uel
aliquod tale prorsus ex¬
cogitans turpis lucri giã¬

Expanded text:
uoniam multi, sub regula constituti, avaritiam et turpia lucra sectantur, oblitique divinae Scripturae, dicentis: Qui pecuniam suam non dedit ad usuram, mutuum dantes centesimas exigunt: juste censuit sancta et magna synodus, ut si quis inventus fuerit, post hanc definitionem, usuras accipiens, aut ex adinventione aliqua, vel quolibet modo negotium transigens, aut hemiolia, id est sescupla, exigens; vel aliquid tale prorsus excogitans turpis lucri gra
Abbreviated transcription (Latin):
amicitias habere: festiẽt
citius recõciliari ei qui
omni b preest: et per hoc
redeat ad salutem: cum
obedire ceperit monitis
prcsidentis.Si uero quis
amicus fuerit his quib
termmare ecclesiam dei¬
uolunt: et cum corpore
mente tamen et animo
contra nos est: et est mul¬
to nequior hostis hic qmͣ
illi qui foris sunt: et eiu¬
denter mimici sunt: hic
cnim per amiciciar lpe¬
ciem que inimica sunt¬
gerit: et ecclesiam disp¬
git et uastat. Ideoq hũ
mus: ut effecta certior
Charitas uestra sollicitiẽ
deinceps agere stuodeat
et cautius. ne peruersi et
infideles homines leolen¬
di fideles et bemuolos
habeant facultatẽ Utẽ
A nullo debet
Suscipi quem romana
depellit ecclesia

Expanded text:
amicitias ferre, festinet citius reconciliari ei qui omnibus preest; et per hoc redeat ad salutem, cum obedire cpraesidentis. Si vero quis amicus fuerit his, quibterminare Dei ecclesiam volunt, et quum corpore mente et animo contra vos est. Et est multo nequior hostis hic, quam illi, qui foris sunt, et evidenter inimici sunt; hic enim per amicitiarum speciem quae sunt inimica gerit, et ecclesiam dispergit ac vastat. Ideoque, cmus, ut effecta certior caritas vestra sollicitius deinceps agere studeat et cautius, nec perversi et infideles homines laedendi fideles ac benevelos habeant facultatem. C. A nullo debet suscipi, quem Romana depellit ecclesia.
Abbreviated transcription (Latin):
in leticiam et gaudiũ et solẽ¬
ntates esse uertendas: ita
dum taxat: si ueritatem
diligatis et pacem uixta
anadogemꝰ quia tunc iciu¬
namus quando sponsus
aufertur a nobis: et non
meremux eius habere pre¬
sentiam. ¶Cum reuersꝰ
cogitauerit ut benefaciat
nõbis: omĩs tristicia uer¬
tetur in gaudium: et fame
pristma sermonis domini
presentia: doc trmarũ ci.
et celestis ꝓanis saturita¬
te compensabitur.¶ Ion
quarti mensis posse cele¬
brari ante diem pentheco¬
stes: a die enim dominice
resurrectioms usq in dic̃
penthecostes non molicũ¬
tur ob scruanda iciuma¬

Expanded text:
in laetitiam et gaudium et solennitates esse vertendos; ita duntaxat, si veritatem diligatis et pacem. Juxta anagogem, quia tunc jejunamus, quando sponsus aufertur a nobis, et non meremur ejus habere praesentiam, quum reversus cogitaverit, ut benefaciat nobis, omnis tristitia vertetur in gaudium, et fames pristina sermonis Dei praesentia doctrinarum ejus et coelestis panis saturitate pensabitur. III. quarti mensis posse celebrari ante diem pentecostes. A die enim dominicae resurrectionis usque in diem pentecostes non inducuntur observanda jeju
Abbreviated transcription (Latin):
sic incipit. ¶ De eodem.
Cire debet sanc ti¬
tas uestra per hos
quinquaginta dies no¬
bis esse ugis et cõtinua¬
ta festiuitas: ita ut hoc
omin tempore: neq ad
obseruandũ mdicamus
iciuma: neq ad exoran¬
dum dnm̃ genib succe
celebrantur: et onmes
isti dies uelut dommici
deputantur: resurrectio
enm dominica dies est
in dm̃ca enim resurgens
saluator reuersus eł ł ad
honnes: et post resurrec¬
tionem tota qͥnquagezi¬
ma cum homimibo dom¬
moratus est equalis corͦ
ergo necessarium est ut¬
sit festiuitas: quorum
equalis est et sanctitas

Expanded text:
II. De eodem. Scire debet sanctitas vestra. Per hos quinquaginta dies nobis est jugis et continuata festivitas, ita ut hoc omni tempore neque ad observandum indicamus jejunia, neque ad exorandum Deum genibus succedcelebrantur, et omnes isti dies velut dominici deputantur. Resurrectio enim dominica est. Nam in dominica resurgens salvator reversus ad homines est, et post resurrectionem tota quinquagesima cum hominibus commoratus est. Aequalis ergo eorum necessarium ut esset festivitas, quorum aequalis esset
Abbreviated transcription (Latin):
omnes in solitudine ca¬
derent et in hoc mense: a
na buchodonosor: et mul¬
ta post secula a tyto et ues¬
pasiano templũ iherolo¬
inmis incensum est atq
destructum capta urbe
bet hel: ad quam multa
apud nos appellatur octo
cipium: ezcchiel in capti¬
uitate positus audiuit
et cunctus populus cap¬
tiuorum quinto mẽse
templum esse submer¬
sum: quod plenissime
in eodem propheta cogno¬
uimus. Hoc ĩgitur est¬
onme quod dicitur

Expanded text:
omnes in solitudine caderent . In hoc mense, et a Nabuchodonosor , et multa post saecula a Tito et Vespasiano, templum Jerosolymis incensum est, atque destructum, capta urbs Bether, ad quam multa apud nos appellatur Octobncipium, Ezechiel in captivitate positus audivit, et cunctus populus captivorum quinto mense templum esse subversum, quod plenissime in eodem propheta cognoscimus. Hoc est igitur omne quod dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
et inter se dissonantia.
tatem de fonte magis ꝗͣ
de riuulis querereᷤ. Icii¬
mensis illudd arbitram.
quando descendens moy¬
ses de monte synai tabu¬
las legis abiẽcit atq cõ¬
fregit. et iuxta ihercimã
muri primum rupti sũt
ciuitatis In quinto ue¬
ro mense qui apud nos
appellatur augustus:
cum per expldratores
terre sancte seditio orta
esset in populo: iussi sũt
montem non ascendere.
sed per .lx. annos longis
a terra sanc ta circuire
dispendiis: ut exceptis
duob caleph et iosue

Expanded text:
et inter se dissonantia. tatem de fonte magis quam de rivulis quaerere. Et pmensis illud arbitrantur, quando descendens Moyses de monte Sina tabulas legis abjecit atque confregit, et juxta Hieremiam muri primum rupti sunt civitatis. In quinto mense, qui apud Latinos appellatur Augustus, quum propter exploratores terrae sanctae seditio orta esset in populo, jussi sunt montem non ascendere, sed per quadraginta annos longis a terra sancta circumire dispendiis, ut exceptis duobus, Chaleb et Josue
Abbreviated transcription (Latin):
Uxta̾ sanctorũ
patrũ et canonuĩ
instituta om̃s ep̃i qui
huius apostolice sedis
ordmationi subiacent:¬
et qui propinqui sunt
annue circa idus maii
tentur: ommi occãsione
seposita: qui uero de lo¬
rographum suum mi¬
pleant. Qui autem hu¬
iusmodi constitutionis
contemptor extiterit.
preterquam si egritu

Expanded text:
sanctorum Patrum et canonum instituta omnes episcopi, qui hujus apostolicae sedis ordinationi subjacent, qui propinqui sunt, annue circa idus maii tentur omni occasione seposita. Qui vero de lorographum suum impleant. Qui autem hujus constitutionis contemtor exstiterit, praeterquam si aegrit
Abbreviated transcription (Latin):
Sius papa fuit
filius stephani
subdiacom. Bomfacius
papa fuit filius iocũ di
pb̃ri. Felix enim tertius
natione romanus &
patre felice ꝓbr̃o fuit.
rio natus est. Item aga¬
pitus nationc romanꝰ:¬

Expanded text:
sius Papa fuit filius Stephani subdiaconi. Bonifacius Papa fuit filius Jucundi pi. » « Felix enim tertius, natione Romanus, ex patre Felice presbytero fuit. rio natus est. Item Agapitus, natione Romanu
Abbreviated transcription (Latin):
culpas istie redarguere
presumit mortaliũ nul¬
lus: quia cunctos ipse
iudicaturus a nemineᷤ
est iudicandus: insi de¬
prchendatur a fiodeꝰ exui.
pro cuius perpetuo statu
umuersitas fidelium tã¬
to instantius orat: quã¬
to suam salutẽ post ocũ
ex illius incolumitate
ammaduertit propẽsiꝰ
uite merita nos deo cõ

Expanded text:
culpas istic redarguere praesumit mortalium nullus, quia cunctos ipse judicaturus a nemine est judicandus, nisi deprehendatur a fide devius; pro cujus perpetuo statu universitas fidelium tanto instantius orat, quanto suam salutem post Deum ex illius incolumitate animadvertit propensiusd vitae merita nos Deo co
Abbreviated transcription (Latin):
Uomam quidã
metropolitanoꝵ
fidem suam secundum
priscam consuetudinẽ
sancte sedi apostolice ex¬
ponere detractantes
usum pallii neq expetũt:
neq percipiunt: ac per
hoc episcopoꝵᷤᷤ consecral¬

Expanded text:
uoniam quidam metropolitanorum fidem suam, secundum priscam consuetudinem, sanctae sedi apostolicae exponere detrectantes, usum pallii neque expetunt, nec percipiunt; ac per hoc episcoporum consecra
Abbreviated transcription (Latin):
Era iusticia cõ¬
passionem ht̃:
falla uerõ dedignationẽ
quãius & iusti soleant
recte peccatoribus indi¬
gnari. Sed aliud est qđ
agitur typo superbie: a¬
liuid quod zelo disciplmi.
iusticia superbire solent:
peccatores esse non credũi
eo cdeterius peccatores fuĩt.¬
mansuetudine prouocẽt᷑:

Expanded text:
era justitia compassionem habet, falsa vero dedignationem, quamvis et justi soleant recte peccatoribus dedignari. Sed aliud est, quod agitur typho superbiae, aliud, quod zelo disciplinae. justitia superbire solent, peccatores esse non credunt, eo deterius peccatores fiunmans
Abbreviated transcription (Latin):
Eccrmius ut
hi qui in ordi¬
ne suboiaconus et sup̃.
Uxores duxerint aũt
cõcubinas habuerint:
officio atq ecclesia¬
stico beneficio careãtꝰ.
Cum enim ipsi tẽplũ
et uasa dñ: sacrariũ
spiritus sancti cebeãt
esse et dici: indignũ
eos est cubilib et im¬
mundiciis ceseruire.

Expanded text:
ecernimus ut hi qui in ordine diaconatus vel supra uxores duxerint aut concubinas habuerint officio et ecclesiastico beneficio careant. Cum enim ipsi templum Dei, vasa Domini, sacrarium Spiritus sancti debeant esse et dici, indignum est eos cubilibus et immunditiis deservire.
Abbreviated transcription (Latin):
Unt nãq nõnulli
ita districti. Ut
omem benignitatis amit¬
tant: et sunt nõnulli ita
mansueti: ut perdant di¬
stricti iura regiminis:
Unde cunctis rectorib
utraq sũmopere sunt te¬
nenda: ut nec in discipli¬
ne uigore hengnitatem
mansuetudimis: nec rursꝰ¬
i mansuctudine distric¬
tionem deserant discipli¬
ne: quatemis nec a com¬
passione pietatis obdure
scant cum contumacem
corrigunt: nec disciplie
mone uigorem: et sic al¬
terum cõmendetur eN
altero: ut nec uigor sit
rigidus: nec man suetu¬
do dissoluta.
Nere uistus miseris cõ¬
patitur: eximquentibus
indignatur.

Expanded text:
unt namque nonnulli ita districti, ut dinem benignitatis amittant; et sunt nonnulli ita mansueti, ut perdant districti jura regiminis. Unde cunctis rectoribus utraque summopere sunt tenenda, ut nec in disciplinae vigore benignitatem mansuetudinis, nec rursum mansuetudine districtionem deserant disciplinae, quatenus nec a compassione pscatis, cum contumacem corrigitis, nec disciplinae mone terum commendetur ex altero, ut nec vigor sit rigidus, nec mansuetudo dissoluta. Vera justitia miseris compatitur, delinquentibus indignatur.
Abbreviated transcription (Latin):
rimaccum ep̃is mĩsterior
cõmunis sit dispensatio:
hibita nouerint: sicut
est presbitcroꝵ: dyacono¬
rum et uirginũ cõsecra
tio: constitutio altaris
ac benedictio: uel unctio.
si quidem nec erigere al¬
taria: nec ecelesias conse
per impositionem ma¬
mum fidelibus bapti¬
zatis: uel conuersis heticiͤ.¬

Expanded text:
rima illis ministeriorum communis sit dispensatio, hibita noverest presbyterorum et diaconorum, aut virginum consecratio, sicut constitutio altaris, ac benedictio vel unctio. Siquidem nec erigere eis altaria, nec ecclesias vel aper impositionem manuum fidelibus baptizatis vel conversis haeretici
Abbreviated transcription (Latin):
Sed post hoc peruemt add
nos quod sme uerecun¬
dia memorare nõ possu
leste suscepimus: ac sum
ychementer aspernati: ut
ca que prius dicta fuerãt
in gemitũ et tristiciã uer¬
teremus : quia in uno ore
laudes non capiuntꝰ. Et
sidera
Niberalem quoq neces¬
sitatem ꝑatientihy sacer¬
dotem esse oportet: alius
autem uacuum portabit

Expanded text:
Sed post hoc pervenit ad nos, quod sine verecundia memorare non possumleste suuehementius aspernati, ut ea quae prius dicta fuerant, in gemitum et tristiciam uerteremus, quia uno se ore laudes non capiunt. Et qsideraiberalem quoque necessitatem patientibus sacerdotem esse oportet; alias autem vacuum portabit
Abbreviated transcription (Latin):
Ulla ratio smit
ut mrer epos ha¬
beantur: qui nec a elcri¬
cis sunt clecti: nec aple¬
bibus sunt expetiti: nec
a cõprouincialib epĩs
cum sepe questio de ma¬
le accepto honore nasci¬
tur: quis ambigat neqͣ¬
quam ab istis esse tribu¬
endum quod nec docet᷑.¬

Expanded text:
ulla ratio sinit , ut inter episcopos habeantur, qui nec a clericis sunt electi, nec a plebibus sunt expetiti, nec a provincialibus episcopis ccum saepe quaestio de male accepto honore nascatur; quis ambigat, nequaquam istis esse tribuendum, quod non docet
Abbreviated transcription (Latin):
dictionẽ quam uiaticũ
dicimus per cõmumont̃
acceperit: postmodũ ucõ¬
ualescens si caput pemtt¬
tie in ecclesia publice nõ
subdidrit: si prohibitis
Uitiis non detmetur ob¬
noxius: admittatur ad

Expanded text:
nem quam viatico deputamus per communionem acceperit, et postmodum reconvalescens caput poenitentiae in ecclesia publice non subdiderit, si prohibitis vitiis non detinetur obnoxius, admittatur ad
Abbreviated transcription (Latin):
supradicti imperato¬
ris. Ip̃e cm̃ dedit facul¬
tatem cristianis libere
congregari: sub hoc ctiã
sancti patres in concilio
niceno de omĩ orbe ter¬
rarum cõuementes: iux
fidem euangelicã et apo¬
stolicã sedin post apłosͤ
Rymbolũ tradiolerũt.¬
¶ Inter cetera autẽ con¬
silia quatuor sũt ue¬
nerabiles synodi que
totã principaliter ficẽ
cõplec tuntur quasi qͣ¬
tuor cuangelia uel to¬
tidem paradisi flunnĩa
synodus. Ccc.XUiii.
cp̃oꝵ sub cõstantio
augusto imperatore
peracta est: in qua ar¬
riane perfidie condẽ¬
nata est blaphemia.
quã ode mequalitate¬
sanc te trmmitatis iodem

Expanded text:
supradicti imperatoris. Ipse enim dedit facultatem Christianis libere congregari. Sub hoc etiam sancti Patres in concilio Nicaeno de omni orbe terrarum convenientes juxta fidem evangelicastolicam, secundum post Apostolos symbolum tradiderunt. Inter cetera autem concilia quattuor esse venerabiles synodos, quae totam principaliter fidem conplectunt, quasi quattuor evangelia, vel totidem paradisi flumina. synodus CCCXVIII episcoporum sub Constantino Augusto imperatore peracta est, in qua Arianae perfidiae condemnata est blasphemia, quam de inaequalitate Trinitatis idem
Abbreviated transcription (Latin):
smne tua culpa esse cogno¬
scas: qui eũ obiurgare
atq cõhercere ut ddignũ
est distulisti. Uolumus¬
itaq ut eum corã aliis
sacerdotibᷤ et quibusdã
de filiis suis nobilibus
contestari prohac re de¬
beas et hortari. Si uero
quod non credimus
post hanc alhortatio¬
nem uestram: solito
ad huc more negligẽs
esse tentauerit: ad nos
mittendus: ut hic posi¬
tus discere possit quid
uel qualiter sccundũ
dei timorem agere cõue¬
mat sacerdotem¬
De eodem

Expanded text:
sine culpa tua esse cognoscas, qui eum objurgare atque coercere, 1236 ut dignum est, distulisti. Qu, ut eum coram aliis sacerdotibus et quibusdam de filiis suis nobilibus contestari pro hac re debeas et hortari. Si vero quod non credimus post hanc adhortationem nostram solito adhuc more negligens esse tentaverit, ad nos mittendus, ut hic positus discere possit, quid vel qualiter secundum Dei timorem agere conveniat sacerdotemDe eodem
Abbreviated transcription (Latin):
Icut stellas celi
non extinguit nox: sic
mentes fidelium et inhe¬
rentes firmamento sancte
scripture non obscurat
munoana iniquitas.¬
Ignorantia scripturar

Expanded text:
icut stellas coeli non exstinguit nox, sic mentes fidelium firmamento inhaerentes sanctae scripturae non obscurat mundana iniquitas.Ignorantia scripturar
Abbreviated transcription (Latin):
locis ut ad nos refertᵃ.
neq magistros neq
curam mueniri pro
stuoio lr̃ar. Idcirco
ab Umuersis epĩs sub¬
icc tiseplebibus et aliis
locis: in quib necces¬
sitas occurrerit: om̃o
cura et diligentia ha¬
beatur: ut magistriͤ
et doctores constituã¬
tur: qui studia lr̃ar¬

Expanded text:
locis ad nos refertur non magistros neque curam inueniri pro studio litterarum. Idcirco uniuersis episcopis subiectisque plebibus, et aliis locis in quibus necessitas occurrerit, omnino cura et diligentia habeatur, ut magistri et doctores constituantur qui studia l
Abbreviated transcription (Latin):
ita est: neq super hoc am¬
bigi poterit: omm metu
ac suspitione quam ex
admisse rei discrimine
sustiet: secundũ id qõ
annotatione nr̃a cõpre¬
hensum est. uolumus li¬

Expanded text:
ita est neque super hoc ambigi poterit, omni metu ac suspicione, quam ex admissae rei discrimine sustinet, secundum id quod adnotatione nostra comprehensum est volumus li
Abbreviated transcription (Latin):
nostris non dubitatur
esse concessum: bene re¬
colitis. Quia ergo tante
temeritatis ausus leuiter
non est attendendus:
cum omni hoc fraterin¬
tas uestra subtilitate per
te presumpserit: nobis
subtiliter innotescat.
male usurpantur omitti¬
mus: excessus uiamsaliis
aperimus. ¶Ntem. Ioan.¬

Expanded text:
stris non dubitatur esse concessum, bene recolitis. Quia ergo tantae temeritatis ausus non est leviter attendendus, cum omni hoc fraternitas vestra subtilitate perqte praesumpserint, nobis subtiliter innotescat, male usurpantur omittimus, excessus viam aliis aperimus. Mense Jun
Abbreviated transcription (Latin):
ut helyeᷤ idest iherosoli¬
mor epo honor deferat.
habeat consequenter ho¬
norem: manente tamẽ
metropolitam licẽtia
fuerit orolmatus: infra
constituta tempora eiꝰ
se representet conspec¬
tibus. ¶Inde in terra¬

Expanded text:
ut Aeliae, id est Hierosolymorum episcopo honor deferatur, habeat consequenter honorem, manente tamen metropolitani licentia fuerit ordinatus, infra constituta tempora ejus se repraesentet aspectibus. Unde in Tarra
Abbreviated transcription (Latin):
ccterũ an in diuersis
cadẽ di spensatio locũ
habeat Uidelicet ut cõ¬
mittamus minora ne
alii grauioribus impli¬
centur incrito querit᷑.
Ce his ita scriboit.
super genesi.li .i. No¬

Expanded text:
Ceterum an in diversis eadem dispensatio locum habeat, videlicet, ut committamus minora, ne alii gravioribus implicentur, merito quaeritur. De his ita scribit super Genes
Abbreviated transcription (Latin):
Rubescant mi¬
pii et aperte intelligant
iuditio sancti spũs: cos
gradib .s. presbiteratu:
oyaconatu: subdiaco¬
natu: positi muliercu

Expanded text:
rubescant impii et aperte intelligant nos iudicio sancti Spiritus eos gradibus, scilicet presbyteratu, diaconatu, subdiaconatu positi, muliercu
Abbreviated transcription (Latin):
S
intatem uel cõ¬
tmentiam professus in¬
minabiles nuptias iu¬
dicat: et non propter
hoc solum ꝙ contmẽtie
et uirginitatis bonum
sanctũ propositũ sit:
anathema sit. ¶tem¬

Expanded text:
Si nitatem vel continentiam professus,minabiles nuptias judicat, et non propter hoc solum quod continentiae et virginitatis bonum sanctum propositum est, anathema sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ad thimotheũ. Attẽde
lectiom et exhortatio
m coctrine: et sempar
permanc i his. Sciãt
Scripturas et canõnes:
et om̃e opus corũ in
preoicatioẽ et coctriã
consistat: atq edificit
cunctos tam ficxi scĩã
quã operũ disciplina.¬
Officialem libellũ
ab ep̃o accipiant ꝓbrĩ
cum ordinantur.

Expanded text:
e lectioni, exhortationi et doctrinae, et: semper permane in his. Sciant sanctas et canones, ut omne opus eorum in praedicatione et doctrina consistat, atque aedificent cunctos tam fidei scientia quam operum disciplina.Officialem libellum ab episcopo accipiant presbyteri, quum ordinantur.
Abbreviated transcription (Latin):
lia dm̃ce resurrec tiõis
ee eolem principe aplor
scribit oicens. ¶¶ Peri
post culpam negatiois
princeps apostoloꝵ ado¬
mino est institutus
Onsideran dum
nobis est: cur ope¬
ocus eum quem cuncte
ccelesie preferre dispo¬
suerat: ancille uocempa¬
timescere et scip̃m nega¬
re permisit᷑. Quod mͦmi¬
rum magne esse actũ
pietatis spenlationcco¬
gnoscimꝰ: ut his qui fu¬
turus erat pastor ecclie
in sua culpa diccret qua¬
liter aliis misereri debu¬
issetͥ prius itaq eũ osti¬
Dit sibi. et tũc preposut
ceteris: ut ex sua nfir¬
mitate cognosceret. qua
miscricorliter alienas
infirmirates toleraret.

Expanded text:
lia dominicae resurrectionis de eodem principe apostolorum scribit, dicens: C. LIII. Petrus post culpam negationis princeps Apostolorum a Domino est institutus. Considerandum nobis est cur ous eum quem cunctae Ecclesiae praeferre disposuerat, ancillae vocem pertimescere, et seipsum negare permisit. Quod nimirum magnae actum pietatis dispensatione cognoscimus, ut is qui futurus erat pasin sua culpa disceret qualiter aliis misereri debuisset. Prius itaque eum ostendit sibi, et tunc praeposuit caeteris, ut ex sua infirmitate agnosceret quam misericorditer aliena infirma toleraret.
Abbreviated transcription (Latin):
uersa disposuit: ut qui
maioremꝰ se crediderit
minor esset: et qui mior¬
uideretur maior existe¬
ret.Deniq quomodo hoc
uerum sit: tu ipse perpẽ¬
dotib cum sacramẽta
bencdicunt assistunt:
leuite ante sacerdotes
orant᷑. Et si distinctio
tamen in altari dei ui¬
deant sibi cpi qui super¬
bi sunt lyãcones ante¬
pom:si huilitatem dili¬
res se else mn eo ꝙ sunt
humiles recognoscant:
tunc demum ut aures
habxamus ad deum

Expanded text:
ersa disposuit, ut qui majorem se esse crediderit minor sit, et qui videretur minor major exsisteret. Denique quam hoc verum sit ipse perpendotibus, dum sacramenta benedicunt, assistunt, Levitae ante sacerdotes orant, ut si distinctio iam in altari Dei videant sibi episcopi, si superbi sunt, diaconos anteponi. Si humilitatem dilires se esse in eo, quod sunt humiles, cognoscant. Tunc demum, ut aures habeamus ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
non offitiũ. hic mĩster̾
dei dicitur quia scriptũ
est. Na ior est qui mini¬
strat ꝙͣ cii ministratur:
et sicut est in sacerdote
ditus fuerit a dyacoĩb:¬

Expanded text:
non habet. Hic minister Dei dicitur, quia scriptum est: Quis major est, qui ministrat, an cui ministratur? Et sicut in sacerdotio ditus fuerit a diaco
Abbreviated transcription (Latin):
Smael ut separe¬
tur a populo dai
non obfuit mater ancil¬
la sed obfuit fraterna di¬
scordia nec profuit ptãs
uxoris cuius magis filiꝰ
erat quia per ipsius iura
comugalia et in ancilla

Expanded text:
smael ut separaretur a populo Dei, non obfuit mater ancilla, sed obfuit fraterna discordia; nec profuit potestas uxoris, cujus magis filius erat, quia per ipsius jura conjugalia et in ancilla
Abbreviated transcription (Latin):
Us naturale᷑ est
cõmune omniũ
nationũ: eo ꝙ ubiq in¬
stine tu nature non cõ¬
¶ Ut uiri et lemme cõ¬
una libertas: acquisitio
corum que celo: terra
mariq capiuntur. Item
depositeᷤ rei uel cõmenda¬
te pecunie restitutio. uio¬
lentie per uimꝰ repulsio.

Expanded text:
us naturale est comune omnium nationum, eo quod usque instinctu nature, non conr, ut viri et femine conuna libertas, acquisitio eorum que celo, terra marique capiuntur. Item deposite rei vel commodate pecunie restitutio, violentie per vim repulsio.
Abbreviated transcription (Latin):
tem recẽpille monstrã¬
tur. Alistica uero quan¬
tum a luperticiem a na¬
turali iure probantur
alicna. quantũ ad mo¬
ralem intelligentiam
inueniuntur sibi ãne¬
xa: ac per hoc et si scd̃m
superficiem uideantur
esse mutata. tamen se¬
cundũ moralẽ intelli¬
gentiam mut abilitatẽ
nescire ꝓbantur .s. latu¬
tale ergo ius ab exor¬
dio rãtionalis creature
incipiens. Ut supra di¬
Ctum est manet ĩmo¬
bile. lus uero cõsuctu¬
dins post naturalem
legem exordium habuit
ex quo honnes conuem¬
entes munũ ceperunt
simul habitare.qd ex
co tempore fac tũ esse¬
creditur ex quo cayn
ciuitatem edificasse le¬
gitur: quod cum in di¬
ĩuiuo propter hoĩm ra¬
ritatem fere uidebatur
extine tu postea a
tẽpore nemroth repara¬
tum siue potius inimu¬
tatum existimatur:
cum ipse simul cum
aliis alios cepit oppͥmere¬
et xlii sua imioccillitate
corum ditiomi ceperũt
esse subiec ti. Unde in
genesi legitur de eo: cepͥ
nẽ roth robustus uenã¬
tor esse coram deo.i.

Expanded text:
tem recepisse monstrantur. Mystica vero, quantum ad superficiem, a naturali jure probantur aliena, quantum ad moralem intelligentiam, inveniuntur sibi annexa; ac per hoc, et si secundum superficiem videantur esse mutata, tamen secundum moralem intelligentiam mutabilitatem nescire probantur. § 1. Naturale ergo jus ab exordio rationalis creaturae incipiens, ut supra dictum est, manet immobile. Jus vero consuetudinis post naturalem legem exordium habuit, ex quo homines convenientes in unum coeperunt simul habitare; quod ex eo tempore factum creditur, ex quo Cain civitatem aedificasse legitur, quod quum diluvio propter hominum raritatem fere videatur exstinctum, postea a tempore Nemroth reparatum sive potius immutatum existimatur, quum ipse simul cum aliis alios coepit opprimere; alii sua imbecillitate ejus ditioni coeperunt esse subjecti, unde in Genesi legitur de eo: Coepit Nemroth robustus venator esse coram Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
piscopus guber¬
nationẽ udua¬
rum et pupilloꝵ: ac pe¬
regrinoꝵ non per scipͥm:
sed per archipbr̃m aut
archidiaconum agat.

Expanded text:
piscopus gubernationem viduarum et pupillorum aut peregrinorum non per se ipsum, sed per archipresbyterum vel archidiaconum agat.
Abbreviated transcription (Latin):
N utile et ua lde
la boriosum est hoĩem
litterar ratiocimorum
causas assumere: et in
eis. quod non expedit

Expanded text:
nutile et valde laboriosum est, hominem literatum ratiociniorum causas assumere, et in eis se, quod non expedit
Abbreviated transcription (Latin):
Asci de adultcrio
non est eius culpa
qui nascitur sed illius qͥ
gencrat. quomodo in scmi¬
mb non peccat terra que
confouet: non semen qd
i sulcis iacitur: non hu¬
mor uel calor quibr tem¬
perata frumenta in germẽ
pullulant: seo uerbi gr̃ã
fur et latro qui fraude et
ui cripit semma: sic genꝰ
humanuĩ recipit terra id
est uuluã quod suũ est:
et receptum confouet: et
confotum corporat: cor¬
poratum in membra di¬
stinguit: et inter illas la¬
cri uentris angustias dei
mams semper operatur
idemq corporis creatox
et amme est. Noli despi¬
cere bomitatem figuli id
est dei qui te plasmauit
et fecit ut uoluit. Ipse ẽ
dei Uixtus et dei sapiẽtia
qui in utero uirginis mͤ¬
coificauit sibi domũ. lep¬
te inter uiros sanc tos
apostoli uoce mĩeratos
meretricis est filius
corpore: quasi bonĩ tri¬
ticum inter solium ame¬
nasq degenerat. Quia
non in semimbo sed m
uolũtate nascentis cau¬
sa uitioꝵ est atq uirtu¬
tum.Ai
¶Imquitates parentũ:

Expanded text:
asci de adulterio non est ejus culpa qui nascitur, sed illius qui generat. Quomodo in seminibus non peccat terra, quae confovet; non semen quod in sulcis jacitur; non humor et calor quibus temperata frumenta in germen pullulant, sed, verbi gratia, fur et latro qui fraude et vi eripit semina. Sic genus humanum recipit terra, id est vulva, quod suum est, et receptum confovet, confotum corporat, corporatum in membra distinguit. Et inter illas secretas ventris angustias, Dei manus semper operatur: idemque est corporis et animae Creator. Noli despicere bonittui, qui te plasmavit et fecit ut voluit. Ipse est Dei virtus et Dei sapientia, qui in utero virginis aedificavit sibi domum. Jephte, inter viros sanctos Apostoli voce numeratus, meretricis est filius.corpore, quasi bonum triticum in lolium avenasque degenerat, quia non in seminibus, sed in voluntate nascentis causa vitiorum est atque virtutum. C. VI. Iniquitates parentu
Abbreviated transcription (Latin):
tet uti orariis: ncc
aut psalimstas orariisuti:
et sic legere: aut psallere.
conuentu uiros docere
non permittitur

Expanded text:
tet uti orariis, nec  psalmistas orariis uti, et sic legere aut psaltere. conventu viros docere no permittitur
Abbreviated transcription (Latin):
in acculatioe
duxerit: mulicrem
fidelem ac xeligiosã
cum uiro suo dormi¬
entẽ abommnandam
crediderit: aut etiã
accusandam tanꝙͣ¬
Q

Expanded text:
in accusatione duxerit, et mulierem fidelem ac religiosam cum viro suo dormientem abominandam crediderit, aut etiam accusandam tanq
Abbreviated transcription (Latin):
tecum sit in perditionẽ:
corenim tuũ non est
rectum coram deo. pe¬
intentiam itaq age de
hac iiquitate tua et ro¬
ga deũ ut forte remiitã¬
tur tibi cogitationes
cordis tui: in felle enim
amaritudinis et obliga¬
tione iniquitatis iudro
te esse. ldeo tales insi re¬
sipiscant spirituali gla¬
dio percutere censemus
Nõ enim fas est spiritui
sancto mentiri sicut a¬
namas et saphira men¬
titi sunt et statim perie¬

Expanded text:
tecum sit in perditione. Cor enim tuum non est rectum coram Deo. Poenitentiam itaque age de hac nequitia tua, et roga Deum ut forte remittatur tibi cogitatio cordis tui. In felle enim amaritudinis et obligatione iniquitatis video te esse . Ideo tales, nisi resipiscant, spirituali gladio percutere censemus. Non enim fas est Spiritui sancto mentiri, sicut Ananias et Saphira mentiti sunt, et statim perie
Abbreviated transcription (Latin):
Acerdotibus ut
semper ualcant
altari assistere semper
ab Uxorib est abstinẽ¬
dum: semperq castitas
obseruanda precipitur

Expanded text:
acerdotibus ut semper altari queant assistere, semper ab uxoribus continendum, semper castitas observanda praecipitur
Abbreviated transcription (Latin):
Ptatũ sibi palli¬
um nunc cõfer¬
re nequiuimus: quia fi¬
dei tue pagmam mimis
quã opordeat cõtmere
reperiius: cum uidelicet
um uersaliũ synodorũ.
in quib fidei nostre sym¬
bolum contmetur. nec
Oecretalium pontificum
romanor constitutoꝵ
secundũ morẽ feceris mẽ¬
tionemꝰ Sed nec illam
propria subscriptione
mumeras: nec aliquemͦ
qui hanc iure iurando
firmaret miserias tẽ¬

Expanded text:
ptatum tibi pallium nunc conferre nequivimus quia fidei tuae paginam minus quam oporteat continere reperimus, quum videlicet universalium synodorum, in quibus fidei nostrae symbolum continetur, nec decretalium Pontificum Romanorum constitutorum secundum morem feceris mentionem, sed nec illam propria subscriptione munieris, nec aliquem, qui hanc jurejurando firmaret, miseris
Abbreviated transcription (Latin):
Icuius uxorem¬
adulteriũ cõmi¬
sisse cum esset laicus eui¬
denter fuerit probatũ:
hic ad miisteriũ ecclia¬
sticum admittiꝰ non pt̃.
Qli in clericatu eo iam
constituro adulterauit.
oato repuodio dimittere
eam cebet. Si Uero retiẽre
cuis consortiũ uelit: nõ
potest suscepto ministe¬
rio perfrui.

Expanded text:
cujus uxoremadulterium commisisse cum esset laicus fuerit comprobatum, hic ad ministerium ecclesiasticum admitti non potest. Quod si, in clericatu jam constituto eo, adulteravit, dato repudio dimittere eam debet: si vero retinere ejus consortium velit, non potest suscepto ministerio perfrui.
Abbreviated transcription (Latin):
temporalibus le¬
gibus qmͣqmͣ de his ho¬
mines iudicent cum eas
instituunt: tamen cum
fuerint institute et fir¬
mate non licebit᷑ iudici
de ipsis iudicare: sed se
instituũtur cum promł¬
gantur. firmantur. cum
moribus ytentiũ appro¬
bantur. Sicut enim mo¬
ribus utenciũ in cõtra¬
rium nonulle leges ho¬
die abrogateᷤ sunt: ita
moribus utentiũ iple
leges confirmantur
Unde illud telesphori
rici generaliter a quinqͣ¬
gesima i ciunandi propo

Expanded text:
temporalibus legibus, quamquam de his homines judicent, quum eas instituunt, tamen quum fuerint institutae et firmatae, non licebit judici de ipsis judicare, sed secinstituuntur, quum promulgantur; firmantur, quum moribus utentium approbantur. Sicut enim moribus utentium in contrarium nonnullae leges hodie abrogatae sunt, ita moribus utentium ipsae leges confirmanturUnde illud Thelesphori rici generaliter a quinquagesima ieiunandi propo
Abbreviated transcription (Latin):
carmbus et deliciis ab¬
stincrent. quia morib
Utentiũ approbatũ non
est: aliter agentes trans¬
gressiomis reos non ar
rus Urbis rome archiep̃s
omnibus epĩs.¬

Expanded text:
carnibus et deliciis jejunent quia moribus utentium approbatum non est, aliter agentes transgressionis reos non argrus urbis Romae Episcopus omnibus epis
Abbreviated transcription (Latin):
Cimus autem
multos ob ied infestare
doc tores suos: ut cos per¬
uolũtatis adimpleant:
non propterca tamen co¬
Ctores inquantũ uires
suppetũt a recta emu¬
lationeᷤ et bona inten¬
tione recedereꝰ odebent:
scientes quia leati qui
persecutionem patiũtur
propter iusticiam  tẽ

Expanded text:
cimus autem multos ob id infestare doctores, ut eos pervoluntatis placita adimpleant. Non propterea tamen doctores inquantum vires suppetunt a recta aemulatione, et bona intentione recedere debent, scientes quia « beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam . »
Abbreviated transcription (Latin):
ristiam corporis cristi¬
populo si necessitas co¬
git iuissus eroget᷑ tẽ
quolibet loco.tem
Oyaconus in cõuentu
pbrõꝵ interrogatus lo¬
quaturꝰ: alba Uero tm̃¬
tempore oblatiom et¬
¶Dyacones pbris se
superiores nõ cognoscãt.

Expanded text:
ristiam corporis Christpopulo, si necessitas cogat, jussus eroget. C. Xquolibet loco jubeItem diaconus in conventu presbyterorum interrogatus loquatur. Alba vero tempore oblatioDiaconi presbyteris se superiores non cognoscant.
Abbreviated transcription (Latin):
tio Uero romam pontificis¬
ctiam cum deliberatione
predecessoris fieri debet.
sui successoris ante decer¬
nere non potuerit.E

Expanded text:
tio vero Romani Pontificis cum deliberatione praedecessoris fieri debet. sui successoris ante decernere non potuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
Iquis pecuma uel
gratia humana
aut populari seu milita
et canonica electione: et¬
non apostolicus sed apo¬
staticus habeatur: liceat¬
q cardinalih et aliis cle¬
ricis deum timentib: et
laicis maiorem illũ ana¬
thematizare.et humano
auxilio a sede apostolica
tate extra urbem congre¬
gati loco quo cis placue¬
rit.electionẽ faciant. cõ¬
cessa elccto auctorita¬
te regendi et disponendi
Res in utilitatem
romane ccclesie iuxta

Expanded text:
quis pecunia vel gratia humana, aut populari seu militaret canonica electione stolicus, sed apostaticus habeatur. Liceatque cardinalibus et aliis clreicis Deum timentibus, et laicis, invasorem illum anathemauxilio et studio a sede apostolica ca extra Urbem congregati in loco, qui eis placuerit, electionem faciant, concessa electo auctoritate regendi et disponendi res ad utilitatem sanctę Romanę ecclesię iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
l qui uero sunt
clerici extra sa¬
cros ordines constituti
qui se continere nõ possũt.
sortiri AXores debent: &
stipendia sua exteruis ac¬
cipere: quia et de ciscem¬
tum ꝙ diuidebant singu¬
lis prout cuiq opus ciat:
de coꝵ ergo stipendiis co¬
gitandũ atq prouicẽdũ
Est: et sub ecclesiastica re¬
gula sunt tenendi: ut bo¬
ns morib uiuant. et
canendis psalmis mui¬
gilentꝰ. et ab omnibus
Alicitis et cor et linguã
et corpus deo auetdre cõ¬

Expanded text:
 qui vero sunt clerici extra sacros ordines constituti, qui se continere non possunt, sortiri uxores debent, et stipendia sua exterius accipere. Quia et de hisdemtum quod dividebatur singulis prout cuique opus erat. De eorum ergo stipendio cogitandum atque providendum est, et sub ecclesiastica regula sunt tenendi, ut bonis moribus vivant, et canendis psalmis invigilent, et ab omnibus illicitis cor et linguam et corpus Deo auctore con
Abbreviated transcription (Latin):
Efensionis ꝓpric¬
desolatis auxilio
et qui suis actib adesse
pro ctatis infirmitate nõ
possunt. exoratum pon¬
tificem decet subuemre:
tuitionem etiam duuim¬
tas uissit impendi. Et
id co maximo: et ianua¬
rio clericalis offitii: qui
se solatio parentum uel
propinquoꝵ asserunt
destitutos: auxiliũ ex
nr̃a delegatione presta¬
bis ut aduersus impro¬
bitates aduersarioꝵ suo¬
rum protecti: tuc exc¬
cutionis ᷤ insu noxia co¬
menta non sentiant. na¬

Expanded text:
efensionis propriadesolatis auxilio, et qui suis actibus adesse pro aetatis infirmitate non possunt, exoratum pontificem decet subvenire, tuitionem etiam divinitas jussit impendi. Et ideo Maximo et Januario clericalis officii qui se solatio parentum vel propinquorum asserunt destitutos auxilium ex nostra delegatione praestabis, ut adversus improbitates adversariorum suorum protecti tuae exsecutionis annisu noxia commenta non sentiant.
Abbreviated transcription (Latin):
tractentur et cũ purga¬
tus fuerit᷑: sub aspec fu
publico ita demũm or¬
dmetur. Si hoc cũ uestre
sanctitatis ammo con¬
cordat: corroboretur
uestre dignitatis respon¬
sione. Ab unuersis epĩs
dictũ est satis placet.

Expanded text:
tractentur. Et cum purgatus fuerit sub conspectu publico, ita demum ordinetur. Si hoc cum vestrae sanctitatis animo concordat, roboretur vestrae dignationis responsione. Ab universis episcopis dictum est: Satis placet.