comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dones ꝓpt̃ ragnũ cȩlorum: potest tamen garrula cȩcitas &iam hoc in apostolo reprehendere.
contendens quod non debuerit rem honestã turpi uerbo enuntiare: possunt & ipsum dnm qui
eiusdem continentiȩ donũ commendans ait: sunt quise ipsos castrauerunt ꝓpt̃ regnũ cȩlorũ
legunt quippe istilitteriones. sic enim potius qua litterati appellandi sunt: Quilegendo litte¬
ratos pihil sapere didicerunt: Legunt ergo apud cicerone talealiquid. unde sibi uid eantur docio
xp̃i uerba culpare : ꝑditipotius quã periti: illenaq cũ docer& intrans latione. uerboru obscenita¬
temeẽ uitandam: Nolsinquit dicimoste africani castratã eẽ rempublicam: sedsi hoc uerbũ ipse
qđ uitare uolebut utuitandum ostender& nonuitauit & qđ dici noluit coactus ẽ dicere: quanto ma¬

Expanded text:
dones propter regnum coelorum; potest tamen garrula caecitas etiam in Apostolo hoc reprehendere, dones propter regnum coelorum; potest tamen garrula caecitas etiam in Apostolo hoc reprehendere, contendens quod non debuerit rem honestam turpi verbo enuntiare. Possunt et ipsum Dominum, qui ejusdem continentiae donum commendans ait, Sunt qui seipsos castraverunt propter regnum coelorum . Legunt quippe isti litteriones: sic enim potius quam litterati appellandi sunt qui legendo litteratos, nihil sapere didicerunt: legunt ergo apud Ciceronem tale aliquid, unde sibi videantur docte Christi verba culpare, perditi potius quam periti. Ille namque cum doceret, in translatione verborum obscoenitatem esse vitandam, Nolo, inquit, dici, morte Africani castratam esse rempublicam . Sed si hoc verbum ipse quod vitari volebat, ut vitandum ostenderet, non vitavit, et quod dici noluit, coactus est dicere; quanto ma
Abbreviated transcription (Latin):
as iparprol aomnmentem utdicat quȩ non conuenunt : sicenimoportec hereset
esse: ut probati inaquit a postolus manifesti fiant inuobis ncuas ar locircongru
utetempertibus or dmantur ut auã d ipns notos faciat di dintias gloriaesua e
inua simiscricondiae: quaedem assa ciusdẽ damnationis fiunt in honorem. gratia illius
non meritissuis : Illequippedonat ꝓdesse nobis: nonsolũ quod doc& ueritas. uerum &ũ
quod obstrepit uanitas: Vtcũ respond&ur inqui &issimȩuanitati: auscult&ur since¬
rissi meueritati: D&urpimaledicto arguit uanitas. sedturpenonesse quibusdã rebustur¬
pibus nominatis cauende t ostendere turpitudinẽ. misericors indicat ueritas & uȩ cors uincit᷑ uanitas
Namn da urpi maledicto potest a uerbosis impis reprebendi & a postolus paulus ubiait: Vtina & absci¬
dintur quiuos conturbant: Quod & sibene intellegentibus benedictio magis appar& ut fiant spa¬

Expanded text:
Deus in reprobam mentem, ut dicat quae non conveniunt? Sic enim oportet haereses esse, ut probati, inquit Apostolus, manifesti fiant in vobis . Sic vasa irae locis congruis et temporibus ordinantur, ut etiam de ipsis notas faciat Deus divitias gloriae suae in vasa misericordiae, quae de massa ejusdem damnationis fiunt in honorem, gratia illius, non meritis suis . Ille quippe donat prodesse nobis, non solum quod docet veritas, verum etiam quod obstrepit vanitas; ut cum respondetur inquietissimae vanitati, auscultetur sincerissimae veritati. 52. De turpi maledicto arguit vanitas: sed turpe non esse, quibusdam rebus turpibus nominatis cavendam ostendere turpitudinem, misericors indicat veritas, et vecors vincitur vanitas. Nam de turpi maledicto potest a verbosis impiis reprehendi et apostolus Paulus, ubi ait, Utinam et abscindantur qui vos conturbant ! quod etsi bene intelligentibus benedictio magis apparet, ut fiant spa
Abbreviated transcription (Latin):
dulitas illorũ fidẽdĩ euacuabit. deindehic quod commemorarecoeperã sequitur & dici
Quod sialiqui exrami fracti sunt. tu autẽ cũ esses ol caster insestuses in illis & socius
radicis factuses pingued inisoleae : Noligloriari aduersus ramos: quod sigloriaris.
Nonturadi cẽpostas sed radixte : Dici sergo fracti sunt rami ut ego in serar: bencin credu¬
litate fracti sunt. tuautẽ fide stas: noli altũ sapere sedtime: Nãsids̃ naturalib. ramis
nonpepercit. Neque tibi pare&. Videsergobonitatẽ & scueritatẽdĩ: Ineos quidẽ quiceci¬
der̃ scueritatẽ : inte aute bonitatẽ si permanseris in bonitate. Alioquin &tuexcidẽ

Expanded text:
tur, et dicit: Quod si aliqui ex ramis fracti sunt, tu autem cum esses oleaster, insertus es in illis, et socius radicis factus es et pinguedinis oleae, noli gloriari adversus ramos. Quod si gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te. Dicis ergo, Fracti sunt rami ut ego inserar. Bene, incredulitate fracti sunt: tu autem fide stas; noli alium sapere, sed time. Nam si Deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet. Vides ergo bonitatem et severitatem Dei: in eos quidem qui ceciderunt, severitatem; in te autem bonitat
Abbreviated transcription (Latin):
demonẽ uerĩ de iãceretis deomonib omnia. ponmi sencordiua conputiente sicutueritas osten¬
dt : selastutia fallente sicut istedesipit factuserat. Nonpotius illorũ demonũ quoscole¬
hntromans quos demones putit istemitiores scruũ sece confinxit uttficres tãqua illi
ae siceosluen factr&s : nonnaitẽdicit ad ephesios: Propterqual memortsestis quiauos
quan dogentes eratis in carne. quidicimini p̃putiũ abea quaedicit᷑ circũcisio incarnemanu
ficta quieratis illo imteporesinexpõ alienati a soc & ite is rahel. & peregrini testimentorũ
& promissionis spem p̃habentes & sinedõ in hocmundo. Nuncautẽ nxp̃oihũ. uos qui ali

Expanded text:
olus, qui omnibus omnia, non misericordia compatiente, sicut veritas ostendit, sed astutia fallente, sicut iste desipit, factus erat, non potius illorum daemonum quos colebant Romani, quos daemones putat iste mitiores, servum se esse confinxit, ut fieret tanquam illi, ac sic eos lucrifaceret? 5. Nonne item dicit ad Ephesios: Propter quod memores estis, quia vos quando Gentes eratis in carne, qui dicimini praeputium, ab ea quae dicitur circumcisio in carne manu facta; qui eratis illo in tempore sine Christo, alienati a societate Israel, et peregrini testamentorum et promissionis, spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo: nu
Abbreviated transcription (Latin):
Illerespondens dixiteis: benȩpph& auit esaias deuobis hypoeritis sicut scriptũest. popu¬
lus hic labii s inchonorat : corautẽcorũ longeestame : Inuanũ autẽ mecolunt docentes
doctrinas praecepta hominũ. Relinquente senĩ mandatũdĩ ten&is traditionchominũ:
baptismata urceorum & calicẽ & alia similia his factis multa. Et dicehat illis: Beneir¬
ritũ facitis pracceptũ dĩ. ut traditionẽuram̃ seru&is: Mor sesenĩdixit: honora patrẽ
tuũ & matrẽtuã : & quimaled ixerit patri autmatri. mostemoriatur Vosautẽ dicitis
sid ixerithomo patri aut matri corban quod estdonum quod cũ queex me tibi ꝓfuerit:
&ultrañ dimittitis eum quicquã facere patrisuo autmatri rescindentes uerbũdĩ per
traditioneuram̃ quã tradidistis: & similia huius modi multa facitis: Vbieuident̃¬

Expanded text:
ille respondens dixit eis: Bene prophetavit Isaias de vobis hypocritis, sicut scriptum est, Popuille respondens dixit eis: Bene prophetavit Isaias de vobis hypocritis, sicut scriptum est, Populus hic labiis me honorat cor autem eorum longe est a me in vanum autem me colunt docentes doctrinas praecepta hominum relinquentes enim mandatum Dei tenetis traditionem hominum baptismata urceorum et calicum et alia similia his facitis multa et dicebat illis bene irritum facitis praeceptum Dei ut traditionem vestram servetis Moses enim dixit honora patrem tuum et matrem tuam et quiSi dixerit homo patri aut matri: Corban quod est donum quodcumque ex me, tibi profuerit: et ultra non dimittitis eum quidquam facere patri suo, aut matri, rescindentes verbum Dei per traditionem vestram, quam tradidistis: et similia hujusmodi multa facitis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
dorelat noncruciatur. & cruciat: Numquid autẽ iplibris testamenti noui desunt
hiec uerba: quae siaccipiantur sicut in hominibus intellegi solent: nullo modo
congruunt diuinitati. & grauẽ pariunt offensionẽ. Cũenĩ dexp̃o uerissimedi¬
cateuangelista. quod nonopus habebut uteiquisquã testimoniũ ꝑhiber& deho¬
mine. Ipscenĩ sciebat quid ec̃t in homine: Curipsequibuidã dicit pesciouor
Ipios deniq scõssuos cũ praescierit & clegertante mundi constitutionẽ. quid est

Expanded text:
do zelat, non cruciatur, et cruciat. 41. Numquid autem in libris Testamenti novi desunt do zelat, non cruciatur, et cruciat. 41. Numquid autem in libris Testamenti novi desunt haec verba, quae si accipiantur sicut in hominibus intelligi solent, nullo modo congruunt divinitati, et gravem pariunt offensionem? Cum enim de Christo verissime dicat evangelista, quod non opus habebat ut ei quisquam testimonium perhiberet de homine; ipse enim sciebat quid esset in homine ; cur ipse quibusdam dicit, Nescio vos ? Ipsos denique sanctos suos cum praescierit et elegerit ante mundi constitutionem: qui
Abbreviated transcription (Latin):
loquens ad qued ĩ eum uerbud esaendit quȩ um hominibus &ipsiscarnalibus cũ dedõ sermo
est uidentur ab surd a &indigna utcũ timentur ista sic accipi quomadoin hominib solent.
& discutiunt᷑ quẽ admodũ dedõbene accipi possint: ibidiscatur &iam illaque humanis sen¬
sibus ineisdem scripturis dõdigna uidelunt᷑. pon sccundũ hominũ mores intellegi ul
credi oportere: Citoenĩ uid&ur poęnitentia. sicut ab hominibus agitur poncaderem
dm̃: sed noncit ouid&ur &iam miseri cordia. sicut hominesmiserentur. Noncadereindm̃
EVIllo ergo quod requirendũ fa&ur: discithomo & hac requirere. quodiam sufficere
ibitralutur: Sicergo quando cũ penit& ponmutatur & mutit. Sicut quando iras¬
ctur non mouetur & uindicat: & quandomiser&ur.: nondol& &liberat: &quan¬

Expanded text:
o ineffabili loquens ad quaedam etiam verba descendit, quae jam hominibus et ipsis carnalibus, cum de Deo sermo o ineffabili loquens ad quaedam etiam verba descendit, quae jam hominibus et ipsis carnalibus, cum de Deo sermo est, videntur absurda et indigna: ut cum timentur ista sic accipi, quomodo in hominibus solet, et discutiuntur quemadmodum de Deo bene accipi possint, ibi discatur etiam illa quae humanis sensibus in eisdem Scripturis Deo digna videbantur, non secundum hominum mores intelligi vel credi oportere. Cito enim videtur poenitentia, sicut ab hominibus agitur, non cadere in Deum: sed non cito videtur etiam misericordia, sicut homines miserentur, non cadere in Deum. Ex illo ergo quod requirendum fatetur, discit homo et hoc requirere, quod jam sufficere arbitrabatur. Sic ergo quando eum poenitet, non mutatur, et mutat; sicut quando irascitur, non movetur, et vindicat; et quando miseretur, non dolet, et liberat; et quan
Abbreviated transcription (Latin):
nominimeo & hostiapura qui a magnũ est nomenincũ ingentib: Non enĩ sicuthominẽ
penit& dm̃: sed sicutdm̃: Que ad modũ nonsicut homo nra scitur. Nec sicut homo misera
nec sicuthomo relat: sed omã sicutds̃: Penitentiadĩ ponpo st errorem: iradip̃
hab& perturbati animiardorem : miseri cordia di non hab& compatientis miscrũ cor. Vp¬
dem latinalingua nomen acepit: Telusdĩ. non hab& mentis liuorem: Sed penitentia
dĩdicitur : rerũ inenis potestate constitut arũ hominib: inopinat amutatio aradĩestum¬
dicta peccati : Misericordiadĩ estbonita s opitulandi:Telusdi est prouidentia qu a
nonsinit cos quos subditos hab& ipͣpune amare quod prohib&: Vndeiste quita loqua¬
ater exigitauit dipaenitentia. discat primouix inueniri aliquid quod digne dedo dici
possit sedplurima & piencomnia posdeillo dicereloquendineaessitate que magis lomi¬

Expanded text:
nnpoenitet Deum; sed sicut Deum: quemadmodum non sicut homo irascitur, nec sicut homo miseretur, nec sicut homo zelat; sed omnia sicut Deus. Poenitentia Dei non est post errorem: ira Dei non habet perturbati animi ardorem: misericordia Dei non habet compatientis miserum cor, unde in latina lingua nomen accepit: zelus Dei non habet mentis livorem. Sed poenitentia Dei dicitur, rerum in ejus potestate constitutarum hominibus inopinata mutatio: ira Dei est vindicta peccati: misericordia Dei est bonitas opitulandi: zelus Dei est providentia, qua non sinit eos quos subditos habet, impune amare quod prohibet. Unde iste qui tam loquaciter exagitavit Dei poenitentiam, discat primo, vix inveniri aliquid quod digne de Deo dici possit; sed plurima et pene omnia nos de illo dicere loquendi necessitate, quae magis homi
Abbreviated transcription (Latin):
significatio est. quia hoc sacerdotiũ nonmutabit: Mutauit quippesacerdotiũ secun¬
dũ ordinẽ aaron: Vnd ealius ꝓpheca dicitadcũ. qui carnalit̃ estis rahel. Non estmihi
ad eccasũ glorificatũ est nomenincũ ingentibus & inomniloco incensũ offestur pom
nimeo & hostiapura qui a magnũ est nomen ineũ ingentib. dicitdñ somnp̃s: Eccequed
est secundũ ordinẽmdchisedech Incensuenĩ quod est grecetr miama: sicut ex ponit
iohannes in apocalypsi. orationes sunt scorũ : Dĩ quippeille sicut canitur in psalmo.qui
uocauit terrã a solisostuusqueadoccasũ. cuiterrac ioestcupopulo diffuso ab ostu solis usq
adec casũ dicer&. Non accipiã dedomotua uitulos. immoladõ sacrificiũ laudis: ipsep
huncpph&ĩ quod cestissimefuturũ erat iamudut factũ praedicansait: Abostu solis
us quea doccasũ glorificatũ est nomenieũ ingentibus: & inomni loco incensũ offerur

Expanded text:
significatio est quia hoc sacerdotium non mutabit. Mutavit quippe sacerdotium secunsignificatio est quia hoc sacerdotium non mutabit. Mutavit quippe sacerdotium secundum ordinem Aaron. Unde alius propheta dicit ad eum qui carnaliter est Israel: Non est mihiad occasum glorificatum est nomen meum in gentibus, et in omni loco incensum offerturd est secundum ordinem Melchisedec. Incensum enim quod est graece θυμίαμα, sicut exponit Joannes in Apocalypsi, orationes sunt sanctorum . Deus quippe ille, sicut canitur in Psalmo, qui vocavit terram, a solis ortu usque ad occasum; cui terrae, id est, cui populo diffuso a solis ortu usque ad occasum, diceret, Non accipiam de domo tua vitulos; immola Deo sacrificium laudis : ipse per hunc prophetam quod certissime futurum erat jam velut factum praedicans ait, Ab ortu solis usque ad occasum glorificatum est nomen meum in gentibus, et in omni loco incensum offertur
Abbreviated transcription (Latin):
pracommemoraui: Dehuius enĩdomo nonaccipit uitulos: nequed e gregibus
cius hrrcos : Isteim molatdõ sacrificiũ laudis: non secundũ ordinẽ aaron. sed se¬
cundũ ordinẽ melchi sedeth Quod in copsalmo positũ est. quẽ d ñ sihs incuangelio
dese com scriptũ cẽtestatur. quȩrens aiudcis respondentib. xpm̃ filiũ eẽdauid.
quod solũ deillo carnaliter nouerant: quomodo eũ dauid inspũ dixeritdnm̃:
Tuncenĩ huius psalmi commemorauit exordium: Dixit dñs dñomeo. sede
ad extrismeis: Donec ponã inimicostuos scabellũ pedũtuorũ: Ibiquippe&
hoc dictũ est : Iurauitdñs & nompenitebiteũ : tues sacerdos in a&ernũ. secundũ
ordinẽmdchis edech: Nouerunt quilegunt quidptulent melchi sedech: quando bene¬
dixit abrahũ &siam sunt pasticite scius. uident tales acrificiũ ngnofferrdõ toto
orbeterrarum : Dĩ aute iuratio. incredulorũ estincrepatio: & quod dm̃ non penitebn

Expanded text:
pra commemoravi. De hujus enim domo non accipit vitulos, neque de gregibus pra commemoravi. De hujus enim domo non accipit vitulos, neque de gregibus ejus hircos. Iste immolat Deo sacrificium laudis, non secundum ordinem Aaron, sed secundum ordinem Melchisedec. Quod in eo psalmo positum est, quem Dominus Jesus in Evangelio de se conscriptum esse testatur, quaerens a Judaeis respondentibus Christum filium esse David, quod solum de illo carnaliter noverant, quomodo eum David in Spiritu dixerit Dominum. Tunc enim hujus psalmi commemoravit exordium: Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. Ibi quippe et hoc dordinem Melchisedec . Noverunt qui legunt, quid protulerit Melchisedec, quando benedixit Abraham : et si jam sunt participes ejus, vident tale sacrificium nunc offerri Deo toto orbe terrarum. Dei autem juratio incredulorum est increpatio. Et quod Deum non poenitebit,
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificiũ : Nandũ suscitauerat suicorporis tẽplũ: Nedeillo tẽplocicien seos. qui
boues & colũ bas uendebant dixerat: domus mea domus orationis uocabitur: uos
sub nominibus a postolorũ andreae iohannisq conscripta sunt: Quȩsullorũ essent:
recepta essent ab ecdesia. Quacabillorũ tẽporib ꝑepiscoporũ successi ones cestissimas.
usquea d nra & deinceps tempora perseuerat. &immolatdo incorpor exp̃i sacrifici¬
ulaudis ex quods̃ deorũ locutus. uocauit terram a solisortuus queadoc casu:
hec qui ppe ecdesia est isra el secundũ spm: aquo distinguit᷑ illeis rahel secundum
carnẽ quis eruiebat inumbris sacrificiorũ: Quibus significabatur singula¬
resacrificiũ quod punc offest is rahel secundũ spm̃: cuidietũ atquepraedictũ est:
audipopulus meus &loquartibi israhel & testificabortibi: & c&cera quȩiam su¬

Expanded text:
sacrificium, nondum suscitaverat sui corporis templum. Nec de illo templo ejiciens eos qui sacrificium, nondum suscitaverat sui corporis templum. Nec de illo templo ejiciens eos qui boves et columbas vendebant, diceret: Domus mea domus osub nominibus apostolorum Andreae Joannisque conscripta sunt. Quae si illorum essent, recepta essent ab Ecclesia, quae ab illorum temporibus per episcoporum successiones certissimas, usque ad nostra et deinceps tempora perseverat, et immolat Deo in corpore Christi sacrificium laudis, ex quo Deus deorum locutus vocavit terram, a solis ortu usque ad occasum. Haec quippe Ecclesia est Israel secundum spiritum; a quo distinguitur ille Israel secundum carnem, qui serviebat in umbris sacrificiorum, quibus significabatur singulare sacrificium quod nunc offert Israel secundum spiritum, cui dictum atque praedictum est, Audi, populus meus, et loquar tibi; Israel, et testificabor tibi : et caetera, quae jam su
Abbreviated transcription (Latin):
hoc diceret abi dolo latria prohibebat. unde locus iste sermoniscius sicut commemo¬
raui sumpsitȩxordium. Neputarent id eononeẽturandũ sidesacrificiis edertn
idolorũ qui a idolũ nihilest exestimantes sibihace udut suꝑflua non nocert
confirmauit quidem & ipsenihilet idolũ: pecideo scista prohibere quiaidolis immo¬
lntur quenon habent sensũ : sed quia queimmolant inquit. idẽ idolorũ cultores. dȩ¬
moniis & nondõ immolant: polouos socios demoniorũ fieri: Istũ sensũ ueritas ipsa
dedarat : quia intẽplo cuiseruiebat carnaliter istahel. nonutiq idolũ colebatur. pã
si sacrificia quȩ millo tẽplo secundũ u& erẽlegẽ offerebantdõ. tã quã idolorũ sacrifi¬
quẽ mundauerat dicer& : Vad costendete sacerdoti: & offermunus quod praecepit
morses in testimoniũ illis  Nandũ enĩ dederat ꝓsacrificiis illis omnib. sui corporis

Expanded text:
hoc diceret, ab idololatria prohibebat; unde locus iste sermonis ejus, sicut commemohoc diceret, ab idololatria prohibebat; unde locus iste sermonis ejus, sicut commemoravi, sumpsit exordium: ne putarent ideo non esse curandum, si de sacrificiis ederent idolorum, quia idolum nihil est, existimantes sibi haec velut superflua non nocere, confirmavit quidem et ipse nihil esse idolum: nec ideo se ista prohibere, quia idolis immolantur quae non habent sensum; sed quia quae immolant, inquit, id est, idolorum cultores, daemoniis, et non Deo, immolant. Nolo vos socios daemoniorum fieri. Istum sensum veritas ipsa declarat: quia in templo cui serviebat carnaliter Israel, non utique idolum colebatur. Nam si sacrificia quae in illo templo secundum veterem Legem offerebantur Deo, tanquam idolorum sacrifiquem mundaverat, diceret: Vade, ostende te sacerdoti, et offer munus quod praecepit Moyses in testimonium illis . Nondum enim dederat pro sacrificiis illis omnibus sui corporis
Abbreviated transcription (Latin):
dit carnaliter uel secundũ carnẽ: quia est is rahel spiritaliter uelsecundũ spm̃. qui
ueteres umbras iam non sequitur : sed eã consequente quȩ illis umbris prȩcedentibus
significata est ueritatẽ: hincenim coepit ut hoc dicer&: propter quod dilectissimi
mihi fugite abidolorũ cultura: Dem desecutus ostendit ad quod sacrificiũ ia debe¬
ant pertineredicens: quan prudentibus dico: iudicateuos quoddico: calixbenedie¬
tionis quem benedicimus. ponne communicatioest sanguinis xp̃i : panisquẽfrin¬
gimus. Non ne communicatio est corporisdñi. quiaunus panis. unũ corpus multi
sumus : Om̃s enĩdeuno pane pasticipamus, & ꝓp̃thoc subiunxit: Videceis rahel se¬
cundũ carnẽ: Nonnequides acrificiis mandu cant socii sunt altaris: ut intellege¬
rent itasciam socios et corporis xp̃i quem ad modũ illis ocii sunt altaris: & qui aut

Expanded text:
dit, carnaliter, vel, secundum carnem; quia est Israel spiritualiter, vel secundum spiritum, qui dit, carnaliter, vel, secundum carnem; quia est Israel spiritualiter, vel secundum spiritum, qui veteres umbras jam non sequitur, sed eam consequentem quae illis umbris praecedentibus significata est veritatem. Hinc enim coepit, ut hoc diceret: Propter quod, dilectissimi mihi, fugite ab idolorum cultura. Deinde secutus ostendit, ad quod sacrificium jam debeant pertinere, dicens: Quasi prudentibus dico, judicate vos quod dico. Calix benedictionis quem benedicimus, nonne communicatio est sanguinis Christi? Panis quem frangimus, nonne communicatio est corporis Domini? Quia unus panis et unum corpus multi sumus; omnes enim de uno pane participamus . Et propter hoc subjunxit, Videte Israel secundum carnem: nonne qui de sacrificiis manducant, socii sunt altaris? Ut intelligerent ita se jam socios esse corporis Christi, quemadmodum illi socii sunt altaris. Et quia ut
Abbreviated transcription (Latin):
immolatũ estaliquid minus ille posuerit. autminus codex eius habuerit: & ideo tan¬
tũ modo posuit. quia idolũ estaliquid: quod uero sequitur multũ adremꝑtin& qua
id aliter posuit: a it enĩ a pls̃: sed quia queimmolant dae moniis & nondõ immolin
Iste autẽ dixit : sed quis acrificant dȩ monib sacrificant: quasi om̃s qui sacrificant
p̃sacrificent nisi de monibus: Nonenĩ aitapls̃ qui sacrificant: sed quae sacrificant.
uel sicut amepositũ ẽ immlant: Iliscilic& quiidola colunt: quȩ sacrificant de moni¬
is a nondos acrificant. siucimmolant: &id cosubiunxit: Nolo uossofios dȩ momori
ficri cos quippe abidolatria prohibebat. propter quodeis ostendere uoluit. itallo
fieri socios dȩmoniorũ. siid olotita sacrificia manducauerint: Quomodo is rahl cun¬
nalis socius erat altaris intẽplo. quides acrificiis manducabat: Ideo quippe addi¬

Expanded text:
immolatum est aliquid? minus ille posuerit, aut minus codex ejus habuerit; et ideo tanimmolatum est aliquid? minus ille posuerit, aut minus codex ejus habuerit; et ideo tantummodo posuit, quia idolum est aliquid. Quod vero sequitur multum ad rem pertinet, quia id aliter posuit. Ait enim Apostolus: Sed quia quae immolant, daemoniis, et non Deo, immolant. Iste autem dixit, Sed qui sacrificant, daemonibus sacrificant: quasi omnes qui sacrificant, non sacrificent nisi daemonibus. Non enim ait Apostolus, Qui sacrificant; sed, quae sacrificant; vel, sicut a me positum est, immolant: illi scilicet qui idola colunt; quae sacrificant, daemoniis, et non Deo, sacrificant, sive, immolant. Et ideo subjunxit, Nolo vos socios daemoniorum fieri: eos quippe ab idololatria prohibebat. Propter quod eis ostendere voluit, ita illos fieri socios daemoniorum, si idolothyta sacrificia manducaverint, quomodo Israel carnalis socius erat altaris in templo, qui de sacrificiis manducabat. Ideo quippe addi
Abbreviated transcription (Latin):
Adhibuitenĩ aplm̃ testem eoquoddixerit. uideis rahel carnalit̃, Nonnequiedunt
uostias pasticipessunt altaris. Quidergodico quod idolũ sit aliquidi sed quisa¬
enfirat dȩmonib sacrificant: Quod nonita scriptũ est. sedita. Vid&eis rahel
sccuñdũcarnẽ: nonnequide s acrificiis manducant soci sunt altaris. Quidergo dico
qui adolis immolatũ est aliquid autidolũestaliquid, sed quia quȩimmolant
demoniis & nondõ immolant. Nolo uossatios demoniorũ fieri Potuit autem
accidere aut secundũ inter pr&ationẽ uari & atẽ non in rebus sed in uerbis. quod egodi¬
Xisecundũ carnẽ. alii codices habeant carnaliter: Et quod egodixi quides icrificuis
manducant. aliqui habeant. edunt hostias. quod ipseposuit : Et quod ego socii sunt al¬
taris. habeant aliqui pasticipessunt altaris: & quod posui. quidergodicoquia idolis

Expanded text:
Adhibuit enim Apostolum testem, eo quod dixerit, Videte Israel carnaliter: nonne qui edunt Adhibuit enim Apostolum testem, eo quod dixerit, Videte Israel carnaliter: nonne qui edunt hostias, participes sunt altaris? Quid ergo? dico quod idolum sit aliquid? Sed qui sacrificant, daemonibus sacrificant. Quod non ita scriptum est: sed ita, Videte Israel secundum carnem: nonne qui de sacrificiis manducant, socii sunt altaris? Quid ergo? dico quia idolis immolatum est aliquid, aut idolum est aliquid? Sed quia quae immolant, daemoniis, et non Deo, immolant. Nolo vos socios daemoniorum fieri. Potuit autem accidere, ut secundum interpretationum varietatem non in rebus, sed in verbis, quod ego dixi, secundum carnem; alii codices habeant, carnaliter: et quod ego dixi, qui de sacrificiis manducant; aliqui habeant, edunt hostias; quod ipse posuit: et quod ego, socii sunt altaris; habeant aliqui, participes sunt altaris: et quod ego posui, Quid ergo? dico quia idolis
Abbreviated transcription (Latin):
Sacrificiũ inquit laudis honor ficabitme: & ibiuia qua ostenda illi s alutaredĩ: lam
dehior saluta ꝑlĩ quadipsesit xp̃s supra cmimemoraui atquemonstraui: Quod est
autẽ sacratius liudis sacrificiũ quã mactione gratiarũ. &undemaiores agende sunt
inficio sciunt : cuiu sumbaefuerant omnia priorũ genera sacrificiorum: Istiautem
umiloqui reprehensores u&eris testamenti &iã sie&era quȩcommemoraui dehoc psal¬
nrcorũ : talẽquippecũ nouerint sc̃i quiplenicius pũista dicebunt: Vndeillud quod
duud obtilit utpopulo pircer&ur. umbraerat futuri qua significatũ est. quod pue
nũ sicrificiũ cuius illa figuraerat. suluti populi spiritalit parcitur: Ipsceni xp̃sihĩ¬
qutraditusest sicutapłs̃dicit ꝓpadelictanrã & resurrexit ꝓp̃t iustificaaionẽn ram̃:
usest euidenter seruis se dȩmonis qui sacrificus ea promeruit. uoles hoc intellegi
descõdauid ibi cuidentius quanta fraudeimpenitorũ animis insidieur ostendit:

Expanded text:
me, et ibi via qua ostendam illi salutare Dei . Jam de hoc salutari Dei, quod ipse sit Christus, supra commemoravi atque monstravi . Quod est autem sacratius laudis sacrificium, quam in actione gratiarum? Et unde majores agendae sunt s in Ecclesiae sacrificio sciunt, cujus umbrae fuerunt omnia priorum genera sacrificiorum. Isti autem vaniloqui reprehensores Veteris Testamenti, etiam si caetera quae commemoravi de hoc psalhircorum. Talem quippe eum noverant sancti, qui pleni ejus Spiritu ista dicebant. Unde illud quod David obtulit, ut populo parceretur, umbra erat futuri, qua significatum est, quod per unum sacrificium, cujus illa figura erat, saluti populi spiritualiter parcitur. Ipse esus dicit, propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram : tus est, evidenter servisse daemoniis, qui sacrificiis ea promeruit, volens hoc intelligi de sancto David, ibi evidentius quanta fraude imperitorum animis insidietur ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
tus est & uocauit terrim: A soli sostu usqueadoccasũ. ex sionspecies de coriscius. &
paulo post in eodẽpsalmo: Audipopulusmcus &loquar tibi istahel & cestificabor
nconspectum eo sunt semperi nonaccipiã dedomotua uitulos. Nequed e grrgibustuis

Expanded text:
tus est, et vocavit terram, a solis ortu usque ad occasum; ex Sion species decoris ejus. Et tus est, et vocavit terram, a solis ortu usque ad occasum; ex Sion species decoris ejus. Et paulo post in eodem psalmo: Audi, populus meus, et loquar tibi; Israel, et testificabor in conspectu meo sunt semper. Non accipiam de domo tua vitulos, neque de gregibus
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt sibi&iam suꝑbie fastu homines arrogare: Rarissime autẽ cõmemorantur quisi¬
biut sacrificar& cũ regia potestate possent. ausi fuerant imperare: Quicũquetamq au¬
si sunt perhoc sed eos haberi uoluerunt: Sacrificiis autẽ dm̃ non egerequis nesciat.
sed nec laudibus nr̃iseg&: uerũ sicut nobis nonilliutileestlaudaredm̃: si c nobis ponill
utilast offerresacrificiũdõ : quõ singulari & sdoueresacrificio ꝓnobis xp̃isanguis
effusus est: Ioco primis c̃poribus ad hoc sacrificium talibus significationib. ꝓphetan¬
dũ in maculatorũ animaliũ sacrificiadĩ sibiius sit offerri: utquẽ admadũ illa mma¬
culata erant a corporũ uitis. itasperaret immolandus cẽ pronebis qui solus in macula¬
tus fuerat apeccatis Quactẽpora ꝑproph &ã sic praenuntiant᷑: Dĩd eorũ dñs loquu¬

Expanded text:
si sunt sibi etiam superbiae fastu homines arrogare. Rarissimi autem commemorantur, qui sisi sunt sibi etiam superbiae fastu homines arrogare. Rarissimi autem commemorantur, qui sibi ut sacrificaretur, cum regia potestate possent, ausi fuerint imperare. Quicumque tamen ausi sunt, per hoc se deos haberi voluerunt. Sacrificiis autem Deum non egere, quis nescit? Sed nec laudibus nostris eget. Verum sicut nobis, non illi, utile est laudare Deum; sic nobis, non illi, utile est offerre sacrificium Deo. Quoniam singulari et solo vero sacrificio pro nobis Christi sanguis effusus est: ideo primis temporibus ad hoc sacrificium talibus significationibus prophetandum, immaculatorum animalium sacrificia Deus sibi jussit offerri; ut quemadmodum illa immaculata erant a corporum vitiis, ita speraretur immolandus esse pro nobis, qui solus immaculatus fuerat a peccatis. Quae tempora per prophetam sic praenuntiantur: Deus deorum Dominus locu
Abbreviated transcription (Latin):
respondimus: Desacrificioautẽ uald eistenilsapit. & id eofallitur. quiaiam sacrificia ta¬
lia non offestdĩpopulus dõ postea quã uenitunicũ sacrificiũ cuiusumbrae fuerunt illa
omnia. Non hocimprobantia. sed hoc significantia: Sicutenim resuna multis locittio¬
nibus. & multis linguis significari potest. sicunũ uerũ & singulare sacrificiũ multis ẽ
antea sacrificiorũ significatũ figuris: De quibus singulis hicdisputare quã sidongũ
uid&is: Vnũ tamensciant insipientes tardi ad intellegendũ & prȩcipites ad rep̃hen¬
dendũ quod de monsibi sacrificiũ nonexiger&. nisi uerodõ beriscir&, Palsusenids̃
sic seuult honorari ab eis quos decipit: quomado uerusds̃ ab eisconsulit: & maximesacri¬
ficiũ est quod praecipuedeb&urdõ: Namobsequia c&era quȩdiuinitati exhibentus. au¬

Expanded text:
respondimus. De sacrificio autem valde iste nihil sapit: et ideo fallitur, quia jam sacrificia tarespondimus. De sacrificio autem valde iste nihil sapit: et ideo fallitur, quia jam sacrificia talia non offert Dei populus Deo, posteaquam venit unicum sacrificium, cujus umbrae fuerunt illa omnia, non hoc improbantia, sed hoc significantia. Sicut enim res una multis locutionibus et multis linguis significari potest; sic unum verum et singulare sacrificium multis est antea sacrificiorum significatum figuris. De quibus singulis hic disputare quam sit longum, videtis. Unum tamen sciant insipientes, tardi ad intelligendum, et praecipites ad reprehendendum, quod daemon sibi sacrificium non exigeret, nisi Deo vero deberi sciret. Falsus enim Deus sic se vult honorari ab eis quos decipit, quomodo verus Deus ab eis quibus consulit: et maxime sacrificium est quod praecipue debetur Deo. Nam obsequia caetera quae divinitati exhibentur, au
Abbreviated transcription (Latin):
ligata& incado: quiabona est & uindicandiiustitia. Illudeni quodait. sinec
edesiuam audient sitabitã quã oeimicus & publicanus: Erauius est quã sigladio
senr&ur. si flammis ab sumerecur. si feris subriger&ur: Namibiquoq subiun
e& sicinc mandota saluatoris accepimus iubentis. Neminired dideritis malũ p
malo: sed siquisuos ꝑcussent in unã maxillã pracb& e&alteram. & dimittite in¬
urias fragrib ur̃is: Cerab hominbus p̃readdentib. malĩ pͥmalo. alligatur
mantinis pexibus: Absit inquit ut hacdicã: quõ xp̃ĩanussũ: hoc si ueret& necilla di
sacrificio : ut hominib. qui non peccauerant parcer&ur: &id eonon est credendus uerus ds̃
qui sacrificiis delectatur: Iamde pana occisorũ hominũ. quib. quandoq morituris mors
illa nonoffuit. & corũ timq mostibus contris sescextollentis mentouapulauit. superius

Expanded text:
ligata et in coelo; quia bona est et vindicandi justitia. Illud enim quod ait, Si nec ligata et in coelo; quia bona est et vindicandi justitia. Illud enim quod ait, Si nec Ecclesiam audierit, sit tibi tanquam ethnicus et publicanus; gravius est quam si gladio feriretur, si flammis absumeretur, si feris subrigeretur. Nam ibi quoque subjcet, Siccine mandata Salvatoris accepimus jubentis, Nemini reddideritis malum pro malo; sed si quis vos percusserit in unam maxillam, praebete et alteram; et, Dimittite injurias fratribus vestris ? Ecce ab hominibus non reddentibus malum pro malo, alligatur mantinis nexibus. Absit, inquit, ut hoc dicam, quoniam christianus sum. Hoc si vere esset, nec illa disacrificio, ut hominibus qui non peccaverant, parceretur : et ideo non est credendus Deus verus, qui sacrificiis delectatur. Jam de poena occisorum hominum, quibus quandoque morituris mors illa non obfuit, et eorum tamen mortibus cor regis sese extollentis merito vaputavit, superius
Abbreviated transcription (Latin):
locutionis humang& fieri & creari. non solũ filii quos desem& ipsoquisque generat
uerũ &iã magistratus dicunt᷑. atqueurbes & quȩque & aliaquȩ non excunt degig¬
nente. sed forinsecus fiunt: Si autẽ quomodo scripturaescȩ̃ quibu si ste insidiat᷑
loqui soleant perscrutemur: aut hoc est facere quod creart. a quotamq distingui¬
tur gignere &uariandi uerbi causa nonadaliquã rerũ differentiã dicipotuit
faciensbona & creansmala. cũ dici&iã poss& creansbona & faciens mala : aut si
ullã uoluiss& proph&icus sp̃s hiccẽ distantiã. multo accomodatius sic acciperent᷑¬

Expanded text:
locutionis humanae, et fieri et creari, non solum filii quos de semetipso quisque generat, locutionis humanae, et fieri et creari, non solum filii quos de semetipso quisque generat, verum etiam magistratus dicuntur atque urbes, et quaecumque alia quae non exeunt de gignente, sed forinsecus fiunt. Si autem quomodo Scripturae sanctae, quibus iste insidiatur, loqui soleant, perscrutemur, aut hoc est facere quod creare, a quo tamen distinguitur gignere; et variandi verbi causa, non ad aliquam rerum differentiam dici potuit, faciens bona et creans mala; cum dici etiam posset, creans bona et faciens mala: aut si ullam voluisset propheticus Spiritus hic esse distantiam, multo accommodatius sic acciperent
Abbreviated transcription (Latin):
cit Ego sũ ds̃ faciens bimna & creans mala: Itaplane : Ipscestenĩ ds̃ dequodicit apl
Videsergo bomnitatẽ & scueritatẽ dĩ : Haec autẽ seueritascius dam nabilib mala est
quiamalũ illis damnationes inpostat: Nãquiaiusta est aliomodo repperiturbo¬
na: Omne enĩ iustũbonũ. Quã uerodeganter sibi uid& iste uerba discutere atq
discernere nesciens quidloquatur: Quando quidẽhocipsũ quod itaposuit hatesti¬
moniũ. ut nondicer& faciens bona &mala. aut creans bon a&mala. aut creans
bona & faciens mala. sed faciens bona & creansmala. uult uestere in crimep: &
conatur ostendere quod fit forinsecus fieri : quod autẽ creatur. apud ipsũ eẽ
creatorẽ.: At queinde procedere: ut uidelic& ds̃ ꝓph&arũ. tãquã extraneus
a seboni factor aliquando fuisseuideat᷑ : treator autẽmali. łãquã natura ma¬
lus. descipso ꝓferens quad creauit : Quae uerbi si ex consu&ud ineconsideremus

Expanded text:
 de quo dicit Apostolus, Vides ergo bonitatem et severitatem Dei . Haec autem severitas ejus damnabilibus mala est, quia malum illis damnationis importat. Nam quia justa est, alio modo reperitur bona: omne enim justum bonum. Quam vero eleganter sibi videtur iste verba discutere atque discernere, nesciens quid loquatur? Quandoquidem hoc ipsum quod ita posuit hoc testimonium, ut non diceretur, Faciens bona et mala; aut, creans bona et mala; aut, creans bona et faciens mala; sed, faciens bona et creans mala: vult vertere in crimen; et conatur ostendere, quod fit, forinsecus fieri; quod autem creatur, apud ipsum esse creatorem, atque inde procedere: ut videlicet Deus Prophetarum tanquam extranei a se boni factor aliquando fuisse videatur, creator autem mali tanquam natura malus de se ipso proferens quod creavit. Quae verba si ex consuetudine consideremus
Abbreviated transcription (Latin):
umest inutrtq diunius testamento. & imandã bonitatẽ. Stimend ã scuer comm
quãuisenĩ mnueen testimento pp̃t tẽporaliũ bonorũ promis sionẽ m algrun. comi nu

Expanded text:
non est, in utroque Dei unius Testamento et amandam bonitatem et timendam severitatem. non est, in utroque Dei unius Testamento et amandam bonitatem et timendam severitatem. Quamvis enim in Vetere Testamento propter temporalium b
Abbreviated transcription (Latin):
quitas inmanibus meis. sired didi r&ribuentibus mihimala: Nonncibi prius hieremi¬
as pph& adeseribit scĩ patientiã. prębentis ꝑcutienti semaxillã: Non neibi prius per
alium ꝓph&am praccipitur. ut malitiã unusquisq fratrissui nonreminiscatur.
Quidestergo quod istebla sphemus haectã quã contraria ueentestamento denouo
colligit. aututrasq litteras nesciens aut ut decipiat imperitos sescire dissimulans
A quo tamen siqueratur utrũ nonreddat malũ ꝓmalo. qui procibo ponacupto
inignẽmittit a&ernũs. ꝓfecto turbabitur & am monebitur in cõparabiliter eẽ
mitius. oculũ poculo. dentẽ pradente homini auferre. ubi mensura uindictȩ
madũ nontransit in iuriar quã qued ꝓptex hibitã humintate cantat eprepende¬
re scuerititẽ ubitransitoriaest culꝑa & finẽ hale& poena : tquenta disce si peruien

Expanded text:
quitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi mala? Nonne ibi prius Jeremiquitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi mala? Nonne ibi prius Jeremias propheta describit sancti patientiam praebentis percutienti se maxillam? Nonne ibi alium prophetam praecipitur, ut malitiam unusquisque fratris sui non reminiscatur ? Quid est ergo quod iste blasphemus haec tanquam contraria Veteri Testamento de Novo colligit, aut utrasque Litteras nesciens, aut ut decipiat imperitos, se scire dissimulans? A quo tamen si quaeratur, utrum non reddat malum pro malo, qui pro cibo non accepto in ignem mittit aeternum; profecto turbabitur, et admonebitur incomparabiliter esse mitius oculum pro oculo, dentem pro dente homini auferre , ubi mensura vindictae modum non transit injuriae, quam propter non exhibitam humanitatem, tantam rependere severitatem, ubi transitoria est culpa, et finem non habet poena: atque ita discet, si pervicax
Abbreviated transcription (Latin):
quã seuo & crudelicon&ur auestere & addm̃ prophetarũ miseri cordẽmitẽq con¬
uestere: Nonne&huic ipsi qui hoc facit u&eri testamento. quod ab hominesimilit̃
sacrilego poss& fieri nouo: impurus atquemmpius apparebit. Qui autẽ rectecolitdm̃
& ꝓfecto utriusq. testamenti inuenit unũ dm̃: &ciusdẽuniusdĩ inutroq diligitbo¬
nitatẽ . Inutroq. meuit seueritatẽ: In illo intellegens ꝓmissũ xp̃m̃. ipistoaccipi¬
es redditũ xp̃m̃. Nonneprius in illis u&eribus libris lectũ est. Nonreddendũmalũ¬
pmalo. ubi praccipitur ut siiumentũ in imici sui errarequisquemn uenerit. reuoe&m̃õ
cius & sicecidisseinuia p̃ ꝑtranseat sedleu&cũ illo : Non neibiprius scriptumest
qued apls̃ ponit. Sicsurierit in imicustuu scibaillũ. si sitit potũdulli: Nonneibi
prius homadĩ dõsuo quod eiutiq scit placeredicit. Dne ds̃ meus si fecuistud. si est ini¬

Expanded text:
quam saevo et crudeli conetur avertere, et ad Deum Prophetarum misericordem mitemque conquam saevo et crudeli conetur avertere, et ad Deum Prophetarum misericordem mitemque convertere; nonne et huic ipsi qui hoc facit Veteri Testamento, quod ab homine similiter sacrilego posset fieri Novo, impurus atque impius apparebit? Qui autem recte colit Deum, et profecto utriusque Testamenti invenit unum Deum, et ejusdem unius Dei in utroque diligit bonitatem, in utroque metuit severitatem: in illo intelligens promissum Christum, in isto accipiens redditum pro malo, ubi praecipitur, ut si jumentum inimici sui errare quisque invenerit, revocet Domino ejus, et si cecidisset in via, non pertranseat, sed levet cum illo? Nonne ibi prius scriptum est quod Apostolus ponit: Si esurit inimicus tuus, ciba illum; si sitit, potum da illi? Nonne ibi prius homo Dei Deo suo quod ei utique scit placere dicit: Domine Deus meus, si feci istud, si est ini
Abbreviated transcription (Latin):
nenosus is temisericordiae. Qui non infinẽ irasc&ur. Nec in&ernũ indignabitur.
ui non setundũ peccata nrã facit nobis. Neque secundũ iniquitates nr̃as r&ribuit nob.
Slquantũ distat oriens ab ocuidente. longefecit᷑ nobis peccata pr̃a. Quisi cutmise¬
talentũ qua dicceperat. tantũ qui inon amplius adquisuit. Lagatis manib. & pedib.
picuussit intenebras exteriores. ubi c& eifl&us. & stridordentiũ: Et qui hominẽ
nom habentẽuestẽ puptialem de conuiuiosuotollit: & similiter alligatũ simili supp¬
ciopunit. Et quiuqpientibus ad se &pulsantibus & dicentib. dñe aperinobis. responde.
non uos noui : tantũ qui a oleũ secum quod infunderent suis lãpadibus nontulerant
Etquis p̃t unũ contumeliosũ uerbũ mitait ingehennã: & quitem poralicibo ñaccq¬
delenia. hincas peracolligat. acsichomines utrarũq. litterarũ imperitos. axp̃otam¬

Expanded text:
et multae misericordiae; qui non in finem irascetur, neque in aeternum indignabitur; qui non secundum peccata nostra fecit nobis, neque secundum iniquitates nostras retribuit nobis; sed quantum distat oriens ab occidente, longe fecit a nobis peccata nostra; qui sicut misetalentum quod acceperat, tantum quia non amplius acquisivit, ligatis manibus et pedibus projici jussit in tenebras exteriores, ubi esset ei fletus et stridor dentium : et qui hominem non habentem vestem nuptialem de convivio suo tollit, et similiter alligatum simili supplicio punit : et qui venientibus ad se, et pulsantibus, et dicentibus, Domine, aperi nobis; respondet, Non vos novi; tantum quia oleum secum, quod infunderent suis lampadibus, non tulerunt : et qui propter unum contumeliosum verbum mittit in gehennam : et qui pro temporali cibo non accepde lenia, hinc aspera colligat; ac sic homines utrarumque Litterarum imperitos a Christo tan
Abbreviated transcription (Latin):
hab& ipsclingua corpoxeas. quiascriptũ ẽ mors & uita in manib: lin¬
guae : Puto &iã rontibi uideri uel esse increatore uel corpus essepec¬
catũ Curergo hub& fuciem: An non audis in psalmo nonẽ pax os¬
sib meis a fucie peccatorũ meorũ. Quoduero illũ abra he sinum:
Exestimas essec orporeũ & ꝑipsum asseris totũ corpus eiꝰ agnosci. uexe¬
Forne in retinta ioculariter atq inridenter. non serio grauiter¬
que a gexe credaris: Neq enimusq adeo desiperes. ut arbitre ris
corporeum unius hominissinum. ferre cotanimus : Immout secun¬
dũ teloquar. ferre totcor porrbene meritorum. quos illuc ange¬
lisicut luzarũ ꝑferunt: Nisiopinaris fortasse illum unã animã
solam ad eundẽ sinum ꝑ uenipe meruisse: Sinon iocurise terrare
pueri litornonuis. sinon abrahe intellege. remotã sedẽ qui&is atq
sec retã ubiẽ abrahã : & ideo abrahe dictũ non qđ ipsius tuntũ¬

Expanded text:
habet ipsa lingua corporeas, quia scriptum est: mors et uita in manibus linhabet ipsa lingua corporeas, quia scriptum est: mors et uita in manibus linguae. puto etiam non tibi uideri uel esse in creaturam uel corpus esse peccatum: cur ergo habet faciem? an non audis in psalmo: non est pax ossibus meis a faeie peccatorum meorum ? Quod uero \'illum Abrahae sinum\' existimas -esse corporeum et per ipsum\' asseris totum corpus eius agnosci\', uereor, ue in re tanta ioculariter atque inridenter, non serio grauiterque agere credaris. neque cnim usque adeo desiperes, ut arbitrareris corporeum unius hominis sinum ferre tot animas, immo, ut secundum te loquar, \'ferre tot corpora bene meritorum, quos illuc angeli sicut Lazarum perferunt\'. nisi opinaris fortasse illam unam animam solam ad eundem sinum peruenire meruisse. si non iocaris et errare pueriliter non uis, sinum Abrahae intellege remotam sedem quietis atque secretam, ubi est Abraham. et ideo Abrah
Abbreviated transcription (Latin):
uasse oculos suos linguã fiuices perdigitũ manũ quiadictũẽ mit¬
teluzurũ ut intinguat extremum digiti sui in aqua ut refriginxeo
lingaiamea. Tamen ne ꝑ memborum nomina dedõtibi corpore
prescributur dicis ꝑhaec in corponeas intellegendas esse uirtutes
qui adm̃ rectis si me defendis nonessetor poreum quidigitur cause
ẽ quur nomina ista menbrorũ indõ tibi corpus non fuciant. in
anima faciant: Anuero quan dodecreuturte haec dicuntur ꝓpri¬
e accipiendu sunt. quando aut̃ decreatore tropice atq trans¬
lute : Pinnas itaq corporeas duturuse nobis quoniã ÷ non cye¬
a torsed cyeutura idẽ homo dicit. Si as sũsero pinnas meas sicuicolũ¬
ba. Porro aut̃ sippterculin gua habeat diuesi le corporea quoniã dixit
refrigeret linguã meam : In nobis quoq adhuc in carneuiuentib: manꝰ

Expanded text:
uasse oculos suos, \'per linguam fauces, per digitum manum\', quia dictum est: mituasse oculos suos, \'per linguam fauces, per digitum manum\', quia dictum est: mitteLazarum, utintinguat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam. tamen, ne per membrorum nomina de deo tibi corporeo praescribatur, dicis \'per haec incorporeas intellegendas esse uirtutes\', quia deum rectissime defendis non esse corporeum. quid igitur causae est, cur nomina ista membrorum in deo tibi corpus non faciant, in anima faciant? an uero quando de creatura haec dicuntur, proprie accipienda sunt, quando autem de creatore, tropice\' atque translate? pinnas itaque corporeas daturus es nobis, quoniam non creator, sed creatura, id est homo dicit: si assumsero pinnas meas sicut columba? porro autem, si propterea linguam habebat diues ille corpoream, quoniam dixit: refrigeret linguam mea, in nobis quoque adhuc in carne uiuentibus manus
Abbreviated transcription (Latin):
recm quia dicipotuit puter abrahum. Iam diximus &icim
ubi corpus nullumẽ es seformum: siuutem appellutionẽ no¬
minum nihilputus agene ubi non sunt corpora. Numera istu
nomina que sote : Fructus aut̃ sp̃s estcaritus gaudium pux loga¬
nimitus benignitas. bonitus fides munsuetudo continentia &
dicmihi utrũ resipsas non agnoscas quurum istu sunt nomina:
Vel sicagnoscus ut aliquu linia menta corporũ uideus. Ecceut
ulia tuceũ dicmihi configurãquȩ membyt quẽ colerẽ curitas
habeat quȩ certe supse innanis nones in ane aliquid tibi uide¬
rinon potest : Cuius auxilium in plorirtũ est inquis corporeiꝰ
utiq uisus ẽ atq formutus Audiante homines: &d nemo
in plor& auxilium quia nemo potes ł uidexe corporeum. De¬
niq: inquis mẽ byit illic anime describuntur ut ueresitcor¬
pus &uis ꝑ oculum totũ caput intellegi quia dictus est le¬

Expanded text:
ream, quia dici potuit, Pater Abraham. Jam diximus, etiam ream, quia dici potuit, Pater Abraham. Jam diximus, etiam ubi corpus nullum est, esse formam. Si autem appellationem nominum nihil putas agere, ubi non sunt corpora; numera ista nomina, quaeso te: Fructus autem spiritus est charitas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia : et dic mihi utrum res ipsas non agnoscas, quarum ista sunt nomina, vel sic agnoscas, ut aliqua lineamenta corporum videas. Ecce, ut alia taceam, dic mihi quam figuram, quae membra, quem colorem caritas habeat, quae certe, si ipse inanis non es, inane aliquid tibi uideri non potest. cuius auxilium inploratum est, inquis, corporeus utique uisus est atque formatus. audiant te homines et dei nemo inploret auxilium, quia nemo eum potest uidere corporeum. Denique, inquis, membra illic animae describuntur, ut uere sit corpus, et uis \'per oculum totum caput intellegi\', quia dictus est le