comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o fructiis ẽ hille plantabit uosrigato dñ sincrementũ clabithancmihi ilis: ꝓeo uulncre qđ diabolus inli¬
xerat presticit uitã reddendo ꝓmortua huc ego ut agit genulis peta om̃a &iamtutati m eoscitis ipsilubricũ
ad olescontiae. interinquo & egolapsus sũ uos non sinetimore transistis hoc illa cũmaxime ingrediensom¬
fulcienda p̃ceptis omniũ ẽ sustenda solatis id est crebris uestrȩ sc̃itudinis epistolis roboranda& quia caritas
mnia sustin& obsecro ut &iam apapa ualeri anoadeã confortandã litteras exigatis nostis puellares
animos his reb: plerũ que solidari si seintellant cure ẽẽ maiorib: in mea eni patria rusticitatis. uerna uila
ds̃uenter est & dedieiuuitur sanatior est illequidiciors ẽ. accessit huic patelle iuxtatrium pupuliser¬

Expanded text:
in Christo fructus est: ille plantavit, vos rigate, dominus incrementum dabit. Hanc mihi Iesus pro eo vulnere, quod diabolus infliin Christo fructus est: ille plantavit, vos rigate, dominus incrementum dabit. Hanc mihi Iesus pro eo vulnere, quod diabolus inflixerat, praestitit vivam reddendo pro mortua. Huic ego, ut ait gentilis poeta, omnia etiam tuta timeo. Scitis ipsi lubricum adolescentiae iter, in quo et ego lapsus sum fulcienda praeceptis, omnium est sustentanda solaciis, id est crebris uestrae sanctitudinis epistulis roboranda. et quia caritas omnia sustinet, obsecro ut etiam a papa Valeriano ad eam confortandam litteras exigatis. nostis puellares animos his rebus plerumque solidari, si se intellegant curae esse maioribus. In mea enim patria rusticitatis uernacula deus uenter est et de die uiuitur: sanctior est ille, qui ditior est. accessit huic patellae iuxta tritum populi ser
Abbreviated transcription (Latin):
niat au aliummnin. illem termina cesseculifluctus incuco in sole Irec clesiae gremio sedens
Ad exem luichunnis librũ forteiam deuo ratego in scelerũ meoꝵ sepuldro iacense peciatorũiunculis
olligatus lominiuu detuuanglio expecioclamore hne ronime uenuiscras bunosus in qua quia secundũrphie cam¬
omsdi aboliurcus inluboe transeus sratentulit lũbalẽ suũ ibiillud inforamine p&re ab scondens & postea scisurep¬
periens cecinit dñẽ tuposse distirenesieos disrupistiuinculam catibi sacrificabo hostiã laudis meuero nabu¬
chodo nosor ad babillonẽ idẽ confusio nẽ menitismeicatenat̃ duxit. limihi captiui tatis iugũin posuit ibi cireu
lũ ferrin nec tens decanticission cantare p̃cepit. cuiegodixi dñs salu& conpeditos dñ sinluminatiaecos
cut breu cerco eptã dissimilitudinẽ finiã ego ueniã dep̃cor. ille expectat coronã soror mea sc̃iiuliañ

Expanded text:
niat auxilium mihi. ille inter minaces saeculi fluctus in tuto insulae, hoc est ecclesiae gremio, sedens niat auxilium mihi. ille inter minaces saeculi fluctus in tuto insulae, hoc est ecclesiae gremio, sedens ad exemplum Iohannis librum forte iam deuorat, ego in scelerum meorum sepulchro iacens et peccatorum uinculis. conligatus dominicum de euangelio expecto clamoreomnis diaboli virtus in lumbo est—trans Euphraten tulit lumbare suum ibi illud in foramine petrae abscondens et postea scissum repperiens cecinit: Domine, tu possedisti renes meos; disrupisti vincula mea; tibi sacrificabo hostiam laudis, me verus Nabuchodonosor ad Babylonem, id est confusionem mentis meae, catenatum duxit; ibi mihi captivitatis iugum inposuit, ibi ferri circulum innectens de canticis Sion cantare praecepit. Cui ego dixi: Dominus solvit conpeditos, dominus inluminat caecos; et, ut breviter coeptam dissimilitudinem finiam, ego veniam deprecor, ille expectat coronam. Soror mea sancti Iuliani
Abbreviated transcription (Latin):
meus miria dusis & &cam̃ rex achalus membnina sepergamo miserat ut penuria carte pellibus peuisarit᷑
tinas se quãuis longeaepis tole una uox sufficit anuos aliqua occupatione decentas nulla neceru tas maias
ẽcaricacerestant duo aut uos piguerit aut ego ñ meruerĩ aeꝗb: malo uos incessere tarditatis quã mecon¬
dẽpnare. ñ meriao facilius eni neglogentia em̃ dari pote quaame nasci bonosus ut scripsistis quasi filus
T oroc̃ aquosa p& ut nos pristina concagionesorden tesquasi reguli & scopiones arentia que fuc
sentam ur illeiam calcat suꝑ colubri caput: nosserpentiterram ex diuina sententia comecieti ad¬
nuerdiuis suiu illeiam potẽst somnũ graduum psalnum ascendere nabis adhuc in primo as¬
censusuenaibus nescio andicereal. quando continget. Leua uioculos neo sad montes undeue¬

Expanded text:
maeus maria clausisset, tamen rex Attalus membranas e Pergamo miserat, ut penuria chartae pellibus pensaretur; maeus maria clausisset, tamen rex Attalus membranas e Pergamo miserat, ut penuria chartae pellibus pensaretur;  baiulum festinasse? quamuis longae epistulae una nox sufficit. an uos aliqua occupatione detentos? nulla necessitas maior est caritate. restant duo, ut aut uos piguerit aut ego non meruerim. e quibus malo uos incessere tarditatis, quam me condemnare non meriti. facilius enim neglegentia emendari potest, quam amor nasci. Bonosus, ut scribitis, quasi filius lyaco? aquosa petiit, nos pristina contagione sordentes quasi reguli et scorpiones arentia quaeque sectamur. ille iam calcat super colubri caput, nos serpenti terram ex diuina sententia comedenti adhuc cibo sumus. ille iam potest summum graduum psalmum scandere, nobis adhuc in primo ascensu flentibus nescio an dicere aliquando contingat: leuaui oculos meos in montes, unde ue
Abbreviated transcription (Latin):
conuderint ego uicerim& lic& supradictus frat̃ saepemeiu site aq: mesta ut sua inxp̃ouiscera foucat Tamen
longo a mespaciose iunctus nonminus mhireliquid abeudo de sideriũ quã adtulerat ueniͦ dol&iciã Nunc cũ
uris litteris fabulor illas amplexor ille mecũlo quuntur illchic tantũ latine sciunt hicenim autharba¬
rus semiser modiscenđd est aut tacenduẽ quotienscũq carissimosinihi uultus noto maniu s resert. in pres saues¬
gia ronens aut egohic non sumaut uos hicestis. creditanioriueradicen& cũhaci scribereuiosiuidebã quibus o
priniũ que roruirtot int̃ iacentibus spatiis maris atq terrarũ tã paruam epistola miseritis nisi quoditim¬
riu quobisut seribitis anteron scripsi cartam desiiseñ putẽ aggy pcomiisimnte cormertia &si alicuediolo¬

Expanded text:
conciderunt, ego uicerim. et licet supra dictus frater saepe me uisitet atque ita ut sua in Christo uiscera foueat, tamen conciderunt, ego uicerim. et licet supra dictus frater saepe me uisitet atque ita ut sua in Christo uiscera foueat, tamen longo a me spatio seiunctus non minus mihi dereliquit abeundo desiderium, quam adtulerat ueniendo laetitiam. Nunc cum uestris litteris fabulor, illas amplexor, illae mecum loquuntur, illae hic tantum Latine sciunt. hic enim aut barbarus seni sermo discendus est aut tacendum est. quotienscumque carissimos mihi uultus notae manus referunt inpressa uestigia, totiens aut ego hic non sum aut uos hic estis. credite amori uera dicenti: et cum has scriberem, uos uidebam. quibus hoc pnmum queror, cur tot interiacentibus spatiis maris atque terrarum tam paruam epistulam miseritis, nisi quod ita merui, qui uobis, ut scribitis, ante non scripsi. chartam defuisse non puto Aegypto ministrante commercia. et si aliqui Ptolo
Abbreviated transcription (Latin):
piecutiꝵ auredu uetors historia simulque epistol as nouatian ut dũ csmati cis ominis uere nator¬
noscimu libentius scĩm artrris uiprianbibamis antidotũ misimus interimtib idt pauosem paulumsmor
in quo ꝓpt̃ simpliciores quos que multũin deiciendo sermone l aborauimus sed nescio quomodo &i an siaqua plenia
sit tameneundẽodorelagoena seruat quodurudis eẽ in bu taẽ si hoc munusculu pla cuerith abenus elian
ondeb&charta diuiderequos amrmutius copuluit ne ꝑ singula: FIVMIOVINIANuAIIT EVSCTIV
officiameisunt parcienda senonis cũsic iniucẽ uos ametis ut non minustrescarita siugat. quã duos
natura sociabit quin potiussi rei condtiorater&ur subuno literule aprcenomina indiuisa concludere Vr
quoq itamelitteris ꝓuocantib ut diut inuno tres& trosiniino  intrib unũ putart̃ . Nam post quã sco euagarios
diem romane selicitatis quo prinũ marcelliapud nolã p̃elso post cannense pugnam suꝑhan mibalis agmina

Expanded text:
ut, dum scismatici hominis uenena cognoscimus. libentius sancti martyris Cypriani bibamus antidotum. misimus interim tibi, id est Paulo seni, Paulum seniorem, in quo propter simpliciores quosque multum in deiciendo sermone laborauimus. sed nescio quomodo, etiam si aqua plena sit, tamen eundem odorem lagoena seruat, quo, dum rudis esset, inbuta est. si hoc munusculum placuerit, habemus etiam on debet charta diuidere, \'quos amor mutuus copulauit, nec per singulos officia mei sunt partienda sermonis, cum sic inuicem uos ametis, ut non minus tres caritas iungat, quam duos natura sociauit. quin potius, si rei condicio pateretur, sub uno litterulae apice nomina indiuisa concluderem uestris quoque ita me litteris prouocantibus, ut et in uno tres et in tribus unum putarem. nam postquam sancto Euagrio diem Romanae felicitatis, quo primum Marcelli apud Nolam proelio post Cannensem pugnam superba Hannibalis agmina
Abbreviated transcription (Latin):
& illialligatus. & solues debtũ & non habe stui corporis potestaitẽ atq
ut manifestiusloquar seruis uxoris esnolippt hochabereinsi ciã nec
de anussa uirgini tacesus piressed &iã sipotes causas aliquasinuenire
discidu ut libertat ẽpuditiciae ꝑfruaris nolis alutetuacũ alterius inur¬
t dñ porpuã tamutabi turir soro reineoquoq: loc oubi tractauimus cur digisse paulus de uirginib¬

Expanded text:
es, inquit, uxorem et illi alligatus es et soluis debitum et non habes tui corporis postestatem, atque ut manifestius loquar, seruus uxoris es, noli propter hoc habere tristitiam nec de amissa uirginitate suspires. Sed etiam si potes causas adiscidii, ut libertatem pudicitiae perfruaris, noli salutem tuam cum alterius intetienter, coniux mutabitur in sororem. In eo quoque loco, ubi tractauimus, cur dixisset apostolus: de uirginib
Abbreviated transcription (Latin):
at ueritati italegere . Om̃s quidẽ dormiemus non omne simmutabimur maxime quia. sequitur mor¬
uire surgent incorrupti& nosimmutabimur : Si enĩ om̃s sunt in mutandiuixta alteramle¬
tionẽ quomodo posteadicitur quia sip̃cipuum atq priuatũ & propriae apostorũ & nosimmutabimir
uando autem dicit nos scõs quosque significat quȩ ritis quomodo intellegendũ sit illud quodin
prima adthesa lonicenses epistolascribitur hoc eni uolis dicimus in uerbũ dñ non preueniemus
tui qui in xposunt resurgent primi &theodorus ad seruit quosdã non eẽ morituro &dep̃sentiui¬
ta rapiendos in futurã ut mutatis glorificatisq: corporibus sint cũxp̃o: Quod nunc deo noch & helia
credimus : Di dimus non pedibus sedbis inorrigenis sententiam transiens contrariauia graditu
Eccemisteriumuobis loquor om̃s quidem dormiemus non om̃s aut̃e immutabimur. Quoditadis¬

Expanded text:
iet ueritati ita legere: omnes quidem dormiemus, non omnes autem inmutabimur, maxime quia sequitur: moriet ueritati ita legere: omnes quidem dormiemus, non omnes autem inmutabimur, maxime quia sequitur: mortui resurgent incorrupti et nos inmutabimur. si enim omnes sunt inmutandi iuxta alteram lectionem, quomodo postea dicitur quasi praecipuum atque priuatum et proprie apostolorum: et nos inmutabimur? quando autem dicit \'nos\', sanctos quosque significat\'. Quaeritis, quomodo intellegendum sit illud, quod in prima ad Thessalonicenses epistula scribitur: hoc enim uobis dicimus in uerbo domini, quia  aliis eadem, quae Theodorus, adseruit: quosdam non esse morituros et de praesenti uita rapiendos in futuram, ut mutatis glorificatisque corporibus sint cum Christo, quod nunc de Enoch et Helia credimus. Didymus non pedibus, sed uerbis in Origenis sententiam transiens contraria uia graditur. ecce mysterium uobis loquor: omnes quidem dormiemus, non autem omnes inmuta b imur. quod ita
Abbreviated transcription (Latin):
b&ur &queliter &omines partterre surrecturi sunt aliiin confusionẽ a&̃ namalii ex eoqđ credunt
insempiter nã uitam & sic starepostut qui credit in xp̃ononmoriecur & elam simortuus suerit uiue
in ꝑp&uum qđ iuxta corporalem mortẽ excepto enoch. & alia nulli contigisse. ꝑspicuum ẽ. qui aut̃
deimagnitudine semꝑuiuut in xp̃onon dormient non morientur sedimitatore serunt uitae apo¬
licae qui absque ullacul pauixerunt in lege iustitiae & ad fide dñi transeuntes credentes que ineo qui
ita uocatur & resurrectionũ quã dor mirenũ quam mortiui sunt : Anima eñi quae pecca uert
ipsamori&ur. Sicut legitur anima quae peccatuiuente corpore mortuaẽ Readem quapec ca¬
uerit dormit in mortẽ dicente ecclesi aste. qiuipeccauit mortuus est extunc : Sic anima quae xp̃ĩp̃sicaep¬
a seruauerit &iam si corpus mortuũ fuerit uiiuit in aeternum. Hoc autẽ suendũ qđ magis conuen¬

Expanded text:
ur aequaliter; et omnes pariter resurrecturi sunt, alii in confusionem aeternam, alii ex eo quod credunt, in sempiternam vitam. Et sic stare potest, ut qui credit in Christo, non moriatur; et etiamsi mortuus fuerit, vivat in perpetuum, quod iuxta corporalem mortem excepto Enoch et Helia nulli contigisse perspicuum est. qui autem fidei magnitudine semper uiuunt in Christo, non dormient, non morientur, sed imitatores erunt uitae apostolicae, qui absque ulla culpa uixerunt in lege iustitiae et ad fidem domini transeuntes credentesque in eo, qui uita uocatur et resur.rectio, numquam dormiere, numquam mortui sunt. anima enim, quae peccauerit, ipsa morietur. sicut igitur anima, quae peccat, uiuente corpore mortua est et eadem die, qua peccauerit, dormit in mortem dicente Ecclesiaste: qui peccauerit, mortuus est ex tunc, sic anima, quae Christi praecepta seruauerit, etiam si corpus mortuum fuerit, uiuet in aeternum. hoc autem sciendum, quod magis conuen
Abbreviated transcription (Latin):
aergencea sede lignea & fictalia & super sundamentum xp̃i. Quod paudius arcdntectus posuit alius su ꝑ aedisicat aurum
a a entt̃& pidos p̃ciosos alius aecancrario fancon lignas tipulam nongnoramus honorabiles nuptis & cubilein macula¬
tumlegos primandi sentntiam erescto &mulci plicamini &im plete cerrã seditanuptus recipim ut uirginia¬
cem quedlemiptusius citur p̃serenios num quid ar gencum nonent argentim siuurom irgnop ciosus õ autar ltas
&scg&cis contumnidiae siridici & folis culmo aristis pomap̃serintur eestuetis et poru ⁊ nbore frurt ntu

Expanded text:
et argentea, sed et lignea et fictilia, et super fundamentum Christi, quod Pauet argentea, sed et lignea et fictilia, et super fundamentum Christi, quod Pau, argentum, lapides pretiosos: alios e contrario foenum, ligna, stipulam. Non ignoramus honorabiles nuptias, et cubile immaculatum. Legimus primam Dei sententiam: Crescite et multiplicamini, et replete terram . Sed ita nuptias recipimus, ut virginitatem, quae de nuptiis nascitur, praeferamus. Numquid argentum non erit argentum, si aurum argento pretiosius est? aut arboris et segetis contumelia est, si radici et foliis, cu
Abbreviated transcription (Latin):
rib sui siet in intenturiurgineã castitatẽ & idipsũ uolunt ee maritas qdđ urgines aut iunganur tiaqriuorib
suusquid penuntia uerantaus se abstenuert quasitacentes consitebuntur Ncliuis c̃ẽ qđ naptia rũo perirep̃tule¬
purt a non rudis inscripturis &nun primũ facra uolimina legenslinca &utita dica Tenuem dicendsilunt
uirginitã & muptias ser uarenon potui lid elica nacitam diccim ndies seusto silat ut claminol itusitego
confossaunt nonnequa oslatim in prinȩipio operis meuista p̃fadius sim nequequeromartioni samanichci dogm sectants
nuptus detrahimus necamnitiani principis en carditarũ egroredecep tiomnem coitum spur conpucimus qui no nsolur
nupti as sedocibos quoq quos dr̃ creauit aducendum damnat orepbat scimus indomomagna non soluĩuasa cẽtiunta

Expanded text:
ribus suis, ut imitentur uirginum castitatem, et id ipsum uolunt maritos esse, quod uirgines? aut iungantur itaque uxoribus ribus suis, ut imitentur uirginum castitatem, et id ipsum uolunt maritos esse, quod uirgines? aut iungantur itaque uxoribus suis, quibus renuntiauerant, aut, si se abstinuerint, etiam tacentes fatebuntur melius esse, quod nuptiarum operi praetulerunt. an rudis in scripturis et nunc primum sacra uolumina legens lineam et, ut ita dicam, tenue dicendi filum inter uirginitatem et nuptias seruare non potui? uidelicet nesciebam dictum: noli esse iustus multum et, confossa sunt. nonne, quaeso, statim in principio operis mei ista praefatus sum? neque uero Marcionis et Manichei dogma sectantes nuptiis detrahimus. nec Tatiani, principis Encratitarum, errore decepti omnem coitum spurcum putamus, qui non solum nuptias, sed cibos quoque, quos deus creauit ad utendum, damnat et reprobat. scimus in domo magna non solum uasa esse aurea
Abbreviated transcription (Latin):
n in teriounianũ &nos ista contentiõe qđ ille exequet iuiginitatinupti asnos subitiamus ide ul parũ uł
nihil nos multũ int̃ eẽdicamus deniq: idcircunt post dñm facientedã nacuseit qđ au sussit ꝑ rsiuaȩ cas¬
uutuna timoniũ comparari aut siidipsuuir goputatur & nupta curpia culũ uocishuius romeuictori¬
nus audire non potuit uirgo aiuiro nonurgo a partume diu ẽe nihil portest autmea sententia: sequenda
ẽ aut iouimani sirep̃hendor qđ nuptia suir geitati subiciolaucs&ur ille qui con parat si aut łanatuise
uiequalesputabatdanatio eius meio peris testimoniu sitsi scłihominesindignantir: in minori gradus esse
quã uirgines miror dericos &monachos & continente sidnonlauda roqđ faciunt castant se abiao¬

Expanded text:
mini, inter Iouinianum et nos ista contentio est, quod ille exaequet uirginitati nuptias, nos subiciamus; ille uel parum uel mini, inter Iouinianum et nos ista contentio est, quod ille exaequet uirginitati nuptias, nos subiciamus; ille uel parum uel nihil, nos multum interesse dicamus. denique idcirco te post dominum faciente damnatus est, quod ausus sit perpetuae castitati matrimonium conparare. aut, si id ipsum uirgo putatur et nupta, cur piaculum uocis huius Roma audire non potuit? uirgo a uiro, non uirgo a partu. medium esse nihil potest: aut mea sententia sequenda est aut Iouiniani. si reprehendor, quod nuptias uirginitati subicio, laudetur ille, qui conparat; si autem damnatus est, qui aequales putabat, damnatio eius mei operis testimonium sit. si saeculi homines indignantur in minori gradu se esse quam uirgines, miror clericos et monachos et continentes id non laudare, quod faciunt. castrant se ab uxo
Abbreviated transcription (Latin):
dib que scoꝵ &operam anuũ e : ipse dirigat faciatq: ẽꝑpeua ipsi que consirm& quicquid in scisiude crbonis
rmpprespittria pologiticumad pamnia ciirvm. Quod ad tehucusq non scripsi causa fuit silentiũ
tuũ uerebar enim nesi tacentiscriberẽ molestũ me magisq i officio sũputares : Nunc autẽ ꝓuocatus dulcis¬
simis ltteristius ꝗhuiuscemodileoteris quaeme adphilo sophiã nr̃is dogmatis puo carent & condiscipulũ quondã & soda¬
lem & amicũ obuissi anteteplacatũ iudicem habueroim mosi horatorẽmeũ suꝑ omnibus que in nie arguuntur insos¬
ro hoceñi& pilliustuus & anteillũ in lreui & solo uo lumine scripsitanto nnius primã causã eẽ. Victori ae diligenĩ
in laude uis ginĩuił in sigullatione nuptiarũ & aiunt condẽpnationẽ quod ã modo ẽe matrimani in tantũ pudi¬
iã p̃dicarẽ ut nulla posse uideatur iñt uxoi E&uirginẽ conparatio der elinqui egosi bone pbla matis me¬

Expanded text:
 et opera manuum eorum ipse dirigat, faciatque esse perpetua: ipseque confirmet quidquid in sanctis videtur boni. APOLOGETICUM AD PAMMACHIUM. Quod ad te huc usque non scripsi, causa fuit silentium tuum. uerebar enim, ne, si tacenti scriberem, molestum me magis quam officiosum putares. nunc autem prouocatus dulcissimis litteris tuis et huiuscemodi litteris, quae me ad philosophiam nostri dogmatis prouocarent, et condiscipulum quondam et sodalem et amicum obuiuxero. hoc enim et Tullius tuus et ante illum in breui et solo uolumine scribit Antonius, primam causae esse uictoriam diligenter uel in laude uirginum uel in suggillatione nuptarum, et aiunt condemnationem quodammodo esse matrimonii in tantum pudicitiam praedicari, ut nulla posse uideatur inter uxorem et uirginem conparatio derelinqui. ego si bene problematis me
Abbreviated transcription (Latin):
nonestatim curhaec dixerim subiecimus si quidem & illã in euuangeliosamaritana sextũm aritũ
habere sedicens arguitur adño quod non sit uireius ego &iam nunclibera uoce proclamononda¬
nari inecclesia digamiam inimonec trigamiam. &italicerequinto & sexto &ul traquomodo& secundo
maritonubere p̃dicantur solatiomodo nondam nantur heae nuptiae ita nec p̃dicantur solatio
misese sunt. le s on barde i ortimnentie uindes inaliolocodix. Vbiunus maritus exceditur nihl

Expanded text:
nonne statim, cur hoc dixerim, subiecimus: siquidem et illa in euangelio Samaritana sextum maritum nonne statim, cur hoc dixerim, subiecimus: siquidem et illa in euangelio Samaritana sextum maritum habere se dicens arguitur a domino, quod non sit uir eius? ego etiam nunc libera uoce proclamo non damnari in ecclesia digamiam, immo nec trigamiam, et ita licere quinto et sexto et ultra, quomodo et secundo marito, nubere; sed quomodo non damnantur hae nuptiae, ita nec praedicantur. solacio miseriae sunt, non laudi continentiae. unde et in alio loco dixi: ubi unus maritus exceditur, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
nũ uiregregius e eruditus inscripturis & uirgo ec clesiae uirginis doctor Aliquidin illo sermonerep̃¬
hendit in libro quoque ad e usthochiũ mul toduriora de nuptiis diximus & nemo suꝑ hacrelesus est
amatorquippe castitatis pconium puditiciae intenta aure captabat. lege tertuli anum legecyprianũ
lege ambrosium & cũ illis me uelaccusa uellibera. inuente sunt plautine sabule eesciositntmãa
de trahendũ quii neo sedoctos ostenta re uelint. Siomniũ dictalacerant & inuna atque eadẽ iausci&
me & aduersariũ id ẽ utrũ que rep̃hendant. Vt cum euidentib: alterũ necesse sit uincere. Ambo
uictos ẽẽ contendant porro ubi dedigami &trigamis disserentes diximus meliuis estlic& alterum
& tertiũ unũ uirũ nossequã plurimos id est colerabilius esthuni homini ꝓstitutam eẽ quã pluri

Expanded text:
num uir egregius et eruditus in scripturis et uirgo ecclesiae uirginis doctor aliquid in illo sermone reprenum uir egregius et eruditus in scripturis et uirgo ecclesiae uirginis doctor aliquid in illo sermone reprehendit? in libro quoque ad Eustochium multo duriora de nuptiis diximus et nemo super hac re laesus est; amator quippe castitatis praeconium pudicitiae intenta aure captabat. lege Tertullianum, lege Cyprianum, lege Ambrosium, et cum illis me uel accusa uel libera. inuenti sunt Plautinaefamiliae et scioli tantum ad detrahendum. qui in eo se doctos ostentare uelint, si omnium dicta lacerent et in una atque eadem causa et me et aduersarium, id est utrumque, reprehendant, ut, cum e duobus alterum necesse sit uincere, ambos uictos esse contendant. porro, ubi de digamis et trigamis disserentes diximus: melius est, licet alterum et tertium, unum uirum nosse quam plurimos, id est: tolerabilius est uni homini prostitutam esse quam multis,
Abbreviated transcription (Latin):
trs qd si non repererit quic quid uel austerũ ẽẽ iud&ur uel durũ id non scriptoris auc coritate sedinto¬
prai sofsicio deput& illud uero ferre quis possit quodin merephenditur quiare exponens capitulum
ipostoli inquo de coniugib scripsit tribulatio est carnis habebunt huius odidixerim. Nosignarir¬
rum putabanus nuptias saltim carnis haberel&iciam: Si autem nubentib: &d ncarnetribulatio ẽ in
qua sola uidebantur habere delitias quiderit reliquum ꝓpt̃ quodnubant cũ & inspiritu& in anima
&inipsa carnȩ tribulatio sit quae hic condenatio matrimonii est Sin fantũ uagitus siliorũ morte suxi
netae menoriaenu r ginafãs ꝑ brũ comtrabel iudiũ debcatemariac uirginitate ꝑpecua scripsi mus
in quo neces senolis suitadurginitat sb catitudinem p̃dicandã multa denia lestihis dicerenupei arum

Expanded text:
tias. quod si non reppererit, quidquid uel austerum uidetur esse uel durum, id non scriptoris auctoritati, sed intetias. quod si non reppererit, quidquid uel austerum uidetur esse uel durum, id non scriptoris auctoritati, sed interpretis officio deputet. Illud uero ferre quis possit, quod in me reprehenditur, quare exponens capitulum apostoli, in quo de coniugibus scripsit: tribulationem carnis habebunt huiusmodi, dixerim: nos ignari rerum putabamus nuptias saltim carnis habere laetitiam. si autem nubentibus et in carne tribulatio est, in qua sola uidebantur habere delicias, quid erit reliquum, propter quod nubant, cum et in spiritu et in anima et in ipsa carne tribulatio sit? quae hic condemnatio matrimonii est, si infantum uagitus, filiorum mortes, sanctae memoriae Damasus, librum contra Heluidium de beatae Mariae uirginitate perpetua scripsimus, in quo necesse nobis fuit ad uirginitatis beatitudinem praedicandam multa de molestiis dicere nuptiarum.
Abbreviated transcription (Latin):
conparatur sidixeromelius est iurginemẽe quanuptam bono meluis p̃tulisi autem alterum gradum fecero
melius nubere quã fornicaribi non bomelius sedmalobonũ p̃tuli multa diuersitas est interid melius quod
nuptus & interid qđ fornicationi anteponitur obseciote qui in hac dissertione peccaui ꝓpositũmihi
erat non ad mea uoluntatẽ scripturastrahere sed id dicere quod siripiura s uelle intellegebã com¬
mentatoris officiun ẽ non quid ipse uelit sed quid senti at illequem interp̃tatur exponere alioquin si
contraria dixerit nontam interpresseriquã aduersarius eius quemnititur explanare cerieubiuĩ que
scripturas non interp̃tor & libere demeo sensu lo quor arguat mequi lib& durũ quid dixisst contranup¬

Expanded text:
conparatur. si dixero: \'melius est uirginem esse quam nuptam\', bono melius praetuli; si autem alterum gradum fecero: - conparatur. si dixero: \'melius est uirginem esse quam nuptam\', bono melius praetuli; si autem alterum gradum fecero: - \'melius est nubere quam fornicari\', ibi non bono melius, sed malo bonum praetuli, et multa diuersitas est inter id melius, quod nuptiis, et inter id, quod fornicationi anteponitur. obsecro te, quid in hac dissertione peccaui? propositum mihi erat non ad meam uoluntatem scripturas trahere, sed id dicere, quod scripturas uelle intellegebam. commentatoris officium est non, quid ipse uelit, sed, quid sentiat ille, quem interpretatur, exponere; alioquin, si contraria dixerit, non tam interpres erit quam aduersarius eius, quem nititur explanare. certe, ubicumque scripturas non interpretor et libere de meo sensu loquor, arguat me quilibet durum quid dixisse contra nup
Abbreviated transcription (Latin):
cas incendio conparare sed dic simplic terbonũ c̃nubere suspectamihi estbonita seius reiquar huignitu¬
do al terius malimalum cogit eẽ inferius ego autẽ non leuius malused simplex ꝑsebonũ uolo uilta pos¬
tolus innuptas &uiduas abs que corruptioneꝑ manenere &ad exemplũ sui ꝓuocat efeliciore suocatsi sic
ꝑmanserint : Si autẽ sicontinere non possunt & ardorẽ libidinis non tã in continentiauolunt quam fornica¬
tione restinguero Melius ee possenubere quã uriad quotno intulimus id eo melius est nuberequi a pe¬
ius est uri. Non nostrã sententiã. ꝓferentes sed in t̃pretantes apłi meliusẽ nubere quãuri idẽ melius ẽ
maritũ ducere quã fornicari siuri uel fornicaribonũ eẽ docueris tuncbo nomilius prȩferetur si aut̃ nubere
neius est quod malo p̃fertur non est germane & purae incegritatis Nec eius beatitu dinis quae angelis

Expanded text:
eas incendio conparare, sed dic simpliciter: bonum est nubere. suspecta est mihi bonitas eius rei, quam magnitudo alterius mali malum esse cogit inferius.ego autem non leuius malum, sed simplex per se bonum uolo. uult apostolus innuptas et uiduas absque coitu permanere et ad exemplunt sui prouocat et felices uocat, si sic permanserint. si autem se continere non possunt et ardorem libidinis non tam continentia uolunt quam fornicatione restinguere, melius eis \'esse nubere quam uri. ad quod nos intulimus: ideo me-lius est nubere, quia peius est uri, non nostram sententiam proferentes, sed interpretantes apostoli: melius est nubere quam uri, id est: melius est maritum ducere quam fornicari. si uri uel fornicari bonum esse docueris, tunc bono melius praeferetur; si autem uri malum est, quod malo praefertur, non est germanae et purae integritatis nec eius beatitudinis, quae angelis
Abbreviated transcription (Latin):
in continentiã ur̃am. anquia dixi& musi tamus ad huc nuptias nonuiocare indulgentiã sed pre¬
ceptũ  dsidurũ est inpũ atur apostolo qui ait hocdico aut̃ secundũ indulgentiã non secundũ¬
periũ & nonmihi qui ex cepto p̃postero ordine nec sensũ nec uerba mutauitran se amus adreliqu
epistolari eñibre uitatȩ festinat oratio dico inquid a postoluis in nuptis & uiduis. ꝑonum est cissisic
bmanserint. ut ego si autẽ senon continent nubant melius ẽ eni nubere quã uiri qđ capitulũ nos
in conscau sumus post quã nuptiis concesseratusũ coniugii&costenderat sequidisell& quidue¬
si aoti cescer& transitad in nuptas & uiduas & sui ꝓponit exemplũ felicesuo cat sisi ꝑ manserint

Expanded text:
rincontinentiam uestram? an quia dixi: et mussitamus adhuc nuptias non uocare indulgentiam, sed praerincontinentiam uestram? an quia dixi: et mussitamus adhuc nuptias non uocare indulgentiam, sed praeceptum? quod si durum est, inputetur apostolo, qui ait: hoc autem dico iuxta indulgentiam, non iuxta imperium, et non mihi. qui excepto praepostero ordine nec sensum nec uerba mutaui. Transeamus ad reliqua - epistolari enim breuitate festinat oratio-: dico, inquit apostolus, innuptis et uiduis: bonum est eis, si sic permanserint ut ego. si autem non se continent, nubant: melius est enim nubere quam uri. quod capitulum nos sic interpretati sumus: postquam nuptis concesserat usum coniugii et ostenderat se, quid uellet quidue concederet, transit ad innuptas et uiduas et sui proponit exemplum et felices uocat, lsi \'sic permanserint;
Abbreviated transcription (Latin):
ariolismeis eius dẽ a postolicarpitur inquib dixiuerũ nequis puc& exeo qđ sequitur utuaceusoratimni
aiterũ a didipsu a postolũ uelle hoc & non ppt̃ maiore ruinã concederestatim in fert netẽpte uossa
inaspp̃t in continentiã ur ampulchranimiruindulgentia &iterũ adidipsũ qđ erubescit sucoo¬
re nomine qđ emptationi p̃sent satane qđ caus a hab& incontinentia laboramus quasi obscurumdis¬
musi tamus adhuc nuptias nonuo carein clugentiã Sed p̃ceptũ quu si non eodemmodo & ecunda
estertia matrimonia concedantur & reliqua quidlocutussum qđ apostolus non dexerte ⁊ im¬
rũllus quod erubescit suouocari nomine egoarbitror quando dicut adidiypsum & rẽipsãtac& non c̃un
nominare palã cortuim seduere cunde ostendere anquia sequitur qe cemptationem psert satane¬

Expanded text:
ariolis meis eiusdem apostoli carpitur, in quibus dixi: uerum ne quis putet ex eo, quod sequitur: \'ut uacetis orationi ariolis meis eiusdem apostoli carpitur, in quibus dixi: uerum ne quis putet ex eo, quod sequitur: \'ut uacetis orationi et iterum ad id ipsum\', apostolum hoc uelle et non propter maiorem ruinam ctanas propter incontinentiam vestram. Pulchra nimirum indulgentia, et iterum ad ipsum. Quod erubescit suo vocare nomine, quod temptationi praefert satanae, quod causam habet incontinentiam, laboramus quasi obscurum dismussitamus adhuc nuptias non vocare indulgentiam; sed praeceptum: quasi non eodem modo, et secunda, et tertia matrimonia concedantur, et reliqua? Quid hic locutus sum, quod Apostolus non dixerit? Nimirum illud, Quod erubescit suo vocare nomine? » Ego arbitror quando dicit, ad idipsum, et rem ipsam tacet, non eum nominare palam coitu
Abbreviated transcription (Latin):
habundant sed ipsorũ conscientia conuenio quie odẽ diep coitũ cõmunicant & iuxta psium noctem
Numine purgant. quare admartyresi renondent quare non in grediuntur ecclesias an aliusin publico
pudeum ꝓba seunus quisq: & sic adcorpxp̃i accedant non qđ dilate cõmunionisunidies aut biduiu
sanctiore mesficiat xp̃ianũ ut qđ hodie non meriui crasul ꝑendie mere ar sed quodũ doleo non comu¬
nicas se me corporixp̃ialistine ã mepaulus ꝑabuxoris amplexuut amori coniugis amorẽ xp̃ip̃feran
durũe & nonferendũquis hoc secula riũ sustinere potest quipotes sistinere sustine at qu non potest ipse uide¬
rit nobis curae non quidunus quisq possitaut uelit sed quid scripture precipiant dicere illud quoq in comen¬

Expanded text:
abundat Sed ipsorum conscientiam convenio, qui eodem die post coitum communicant, et juxta Persium, noctem abundat Sed ipsorum conscientiam convenio, qui eodem die post coitum communicant, et juxta Persium, noctem flumine purgant ; quare ad Martyres ire non audent? quare non ingrediuntur Ecclesias? An alius in publicopud eum. probet se unusquisque etsic ad Christi corpus accedat, non quo dilatae communionis unus dies aut biduum sanctiorem efficiat Christianum, ut, quod hodie non merui, cras uel perendie merear, sed quo, dum doleo non communicasse corpori Christi, abstineam me paulisper ab uxoris amplexu, ut amori con-. iugis amorem praeferam Christi. \'durum est, non ferendum; quis hoc saecularium sustinere potest?\' qui potest sustinere, sustineat; qui non potest, ipse uiderit. nobis cura est non, quid unusquisque possit aut uelit, sed, quid scripturae praecipiant, dicere. Illud quoque in comment
Abbreviated transcription (Latin):
nuit enquandoim pleo maritiofficiũ non impleo continentis ubatide apostolus inalioreco uie se pe
porenius si semꝑ orandũ estnũ quã ergo coniugio seruiendũ Qm̃ quocions ũqueuxor debitũred¬
ed oo rare nonpos suhoe quare dixirim ꝑspicuũ ẽquia int ptabar illuds apostolidictũ nolite fraudere
iniln uiseminisi ferteex consensuad tempis ut uaceuis orationi: paulus a postolus dicit quando coinui
Quiediis que so peccatũ mcu ẽ quid iom merui quid deliquisi turbide ⁊ nebulo sa caque fluunt: non et a¬
si cionis exlege non potius seco mederedauid& socios ciusnisi setri duo mundos amulieribulires ponaus sr
nonutique merdricibus qđ d ã nabatur in lege sedabuixoribus quib licitoiumge hantur populus quoque
quando accepturus erat dlegem in montesina gibus dieb iussumee abuxorib alstineri. scioro mabitnt ceios¬

Expanded text:
mittit? quando inpleo mariti officium, non inpleo continentis. iubet idem apostolus in alio loco, ut semper oremus. si semper orandum est, numquam ergo coniugio seruiendum, quoniam, quotienscumque uxori debitum reddo, orare non possum. hoc quare dixerim, perspicuum est, quia interpretabar illud apostoli dictum: nolite frau d are inuicem nisi forte ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi. Paulus apostolus dicit, quando coimus strae: quod hic, quaeso, peccatum meum est? quid commerui? quid deliqui? si turbidae et nebulosae aquae fluunt, non est apositionis ex lege non potuisse comedere Dauid et socios eius, nisi se triduo mundos a mulieribus respondissent, non utique a meretricibus, quod damnabatur in lege, sed ab uxoribus, quibus licito iungebantur. populum quoque, quando accepturus erat legem in monte Sina, tribus diebus iussum esse ab uxoribus abstineri. scio Romae hanc esse con
Abbreviated transcription (Latin):
Nsurger enippriae dictaur quipris noriendo ceciditunde &paulumuolunt sceribere inprima agiesalonicen¬
sescpistola Nos quiuui mus quiresi diui erimusinaduentũ dñ nonp̃ueniemus cas quidor inierut qñmipse
in sinusu& inuoce archangelintubadidescendit decelo & mortui in xp̃oresur ģem primum deii denosqu
hisdictis probare conantur paulũ & qui cũ eoscribebant epistul ãputassese non eemorituros sedrepperiendo
die comsũmationis in corpore qđ si uerume errauit paulus & human a estimatione deceptus e ut arbitrare¬
tur sc inueniendum in corpore quod alsũ uerũ exitus ad ybauit : Hoc intellexerant &cipsete salonicen¬
sessacramenta sermonis misticinescientes e coniecturis uariis fluetuabant dicbantq si paulusinuenie¬
dus in corpore esti pximus ẽ diesiudicu : Vnde corrigit eossecundũ epistolã scribens. Rogouos sitresper

Expanded text:
resurgere enim proprie dicitur, qui prius moriendo cecidit. unde et Paulum uolunt scribere in prima ad Thessalonicenresurgere enim proprie dicitur, qui prius moriendo cecidit. unde et Paulum uolunt scribere in prima ad Thessalonicenses epistula: nos, qui uiuimus, qui residui erimus in aduentu domini, non praeueniemus eos, qui dormiunt, quoniam ipse dominus in iussu, in uoce archangeli, in tuba dei descehis dictis probare conantur Paulum et, qui cum eo scribebant epistulam, putasse se non esse morituros, sed repperiendos die consummationis in corpore. quod si uerum est, errauit Paulus et humana aestimatione deceptus est, ut arbitraretur se inueniendum in corpore; quod falsum rerum exitus adprobauit. hoc intellexerant et ipsi Thessalonicenses sacramenta sermonis mystici nescientes et coniecturis uariis flundus in corpore est, proximus est dies judicii. Unde corrigit eos, secundam Epistolam scribens: Rogamus vos fratre
Abbreviated transcription (Latin):
surgentaliiiigloriã a&ernã Alu in confusionẽ & obprobnũ sempiternum. quienim resurgent in confusionẽ
&ob pbrium sempiternum nonresurgent in aeternam glori ã inquã pauluse quicũ eosunt mutabuntur que
cũ ita sehabeam & sic intella tasint a nolis eorum tantum commutationem suscipere qui resurgent inglo¬
riã Peccatorum autẽ & in fidelium qui mortui appellantur & resurgent in corrupti nequa quã commuta¬
tionem sed poenas ꝑpacuas ẽe dicendas transcamus ad sccundã lectione quacita fertur in pleris quie iodicus
non quidemem̃i dornue nius om̃s aut imimutabimur Ex qua non nulli a ds runt mul tosiuiuo sincotporibusre¬
perendos & si non dormiantomnes non om̃s ẽc̃ morituro : si autẽ non mori anturom nes nonoms resue recturo

Expanded text:
surgent, alii in uitam aeternam, alii in confusionem et obprobrium sempiternum. qui enim resurgent in confusionem surgent, alii in uitam aeternam, alii in confusionem et obprobrium sempiternum. qui enim resurgent in confusionem et obprobrium sempiternum, non resurgent in aeternam gloriam, in qua Paulus et, qui cum eo sunt, mutabuntur. quae cum ita se habeant, et sic intellecta sint nobis: eorum tantum commutationem suscipere, qui resurgent in gloriam, peccatorum autem et infidelium, qui mortui appellantur et resurgent incorrupti, nequaquam commutationem, sed poenas perpetuas esse dicendas. Transeamus ad secundam lectionem, quae ita fertur in plerisque codicibus: non quidem omnes dormiemus, omnes autem inmuta b imur. ex qua nonnulli adserunt multos uiuos in corporibus repperiendos et, si non dormiant omnes, non omnes esse morituros, si autem non moriantur omnes, non omnes resurrecturos.
Abbreviated transcription (Latin):
corruptierunt mortui quomodo non inmu tabuntur. cũ incorruptioipsami mutatiosit sedhic commuta¬
tio psamutatio sit quã paulus mutandus &escĩsunt glorificatiointellegtiur incorruptio utte idi r cocam¬
munis est omnium quia in eomiserabiliore ser̃ pec catore sut adtormenta pp&uisint & nonmortala &aor¬
ruptili incorpore disoluantur Legimus in ea dẽ epistola a postolo disserente sacratã diuersetateresur¬
rec tionis non in nittura corporũ sed inuariae ate gloriaedũ alure surgunt adpoenas ꝑp&uas alii adglori
am Mia enim caro uolatilium aliapisciũ alia iumentorũ & corporaa colestia & corporaterrena sic¬
quiderie&resurreitiomortuorũ cuiseñti ae magis ad quie scit etdesia ut om̃ scominuni morte moria¬
mur di nonom̃ smutemur in gloriã Iuxta illud qđ danihel scribit multidor miente sinaerrȩ puluere re¬

Expanded text:
incorrupti erunt mortui, quomodo non inmutabuntur, cum incorruptio ipsa mutatio sit ? sed hic commutaincorrupti erunt mortui, quomodo non inmutabuntur, cum incorruptio ipsa mutatio sit ? sed hic commutatio, qua Paulus mutandus et sancti sunt, glorificatio intellegitur. incorruptio autem idcirco communis est omnium, quia in eo miserabiliores erunt peccatores, ut ad tormenta perpetui sint i et non mortali et corruptibili corpore dissoluantur. legimus in eadem I,epistula apostolo disserente sacratam diuersitatem resurrectionis non in natura corporum, sed in uarietate gloriae, dum alii resurgunt ad poenas perpetuas, alii ad gloriam sempiternam: alia autem caro uolatilium, alia piscium, alia iumentorum et corpora caelestia et corpora terrena. squit, erit et resurrectio mortuorum. Icui sententiae magis adquiescit ecclesia, ut omnes commune morte moriamur et non omnes mutemur in gloria iuxta illud, quod Danihel scribit: multi dormientes in terrae puluere re
Abbreviated transcription (Latin):
uptiuum statons mot ale c̃orruptiua quipꝰ sunt corpora quae carent animasctam en non suntm¬
raliaoquia nũ qũa halue reuita quac ꝓpriac animantium est: Vnde signaonter apostlus corruptio¬
nuusorsuptao nem e mortalitatin moralitater esurrectionis futuram bttem pore topuiscorri ptle
acius cesarce quiprius turris stratonis uocabatur posteusebium pamphiliepiscopusti quarto
ue iu scipiens qđ inter seui detur ee. conrariũ. post principiũ qđ oniis inls spigautus estraon¬
camus primũ deeo quod magi s in plurimiscodicib inuenitur eccemiscerium diuobis : Oñis quidem dor¬
uenus non oms aute in mutabimur nisteriũ dixitut ad tn cores fucer& auditores dero surrectio
plenius disierturus Dormitio aitenortemistam quȩ cominunis eomniu significat: Underectissimo
oir̃s inusicabuntur Cũcrgo om̃s moriturisint aud tesacramentaquae dico loms pus nortiem trr ln otr
onos inut alimur cano&deñituba aut dibiũ qum angelusseptimus & morcu resurgent in cor rapi. Sluaũ

Expanded text:
uptiuum, statim et mortale. corruptiua quippe sunt corpora, quae carent anima, et tamen non sunt mortalia, quia numquam habuere uitam, quae proprie animantium est. unde signanter apostolus corruptionacius, Caesareae, quae prius Turris Stratonis uocabatur, post Eusebium Pamphili episcopus, in quarto que suscipiens, quod inter se uidetur esse contrarium, post principium, quod omisimus, sic locutus est: \'dicamus primum de eo, quod magis in plurimis codicibus inuenitur: ecce mysterium dico uobis: omnes quidem dormiemus, non omnes autem inmutabimur. mysterium dixit, ut adtentiorêS faceret auditores de resurrectione plenius disserturus. dormitio autem mortem istam, quae communis est omnium, significat. unde rectissimeomnes uiuificantur. cumergo omnes morituri sint, audite sacramenta, quae dico: omnes quidem moriemur, sed non omnes inmutabimur. canet enim tuba — haud dubium, quin angelus septimus — et mortui resurgent incorrupti. si autem
Abbreviated transcription (Latin):
a magistro om̃s ita que non dormiemus quie ñi omnicustodia seruat corsuum &c ad xp̃ip̃cepta uigilat
mandatique eius memor estdicentis : Vigilate qui a nescitis quuhora furueniat & inalioloconede¬
de somnum oculistius & pal pebristius dormitationẽ ut saliussi as Quasicap̃adeiunculis &c quasi
auis dela quei siste nondor mie lũigitur quid ã non dormiant qui semꝑ in xp̃ouiuunt &uigilant se
ꝓpriac scis deb&ur sed ea in mutatione quacorruntiuum hoc in corruptiuum efficitur ut uel poe
uitur ut nequaquam omnes dormiant &e contrario om̃ s inmutentur non inmutatione gloriaequ¬
mierit : Debac audire qđ scriptiimẽ numquid qui dormit non resurg& : qui uero non dormit sedui¬
lidormientibuslataruserat dequo d ñ sait : Latarus amicus nr̃t domit de hoc dormiente diceba
ad marthã qui credit in me &iamsi mortuus fuerituiu& &omnis quiuiuit & credit inmo norimo

Expanded text:
a magistro. omnes itaque non dormiemus. qui enim omni I custodia seruat cor suum et ad Christi praecepta uigilat mandatique I eius memor est dicentis: uigilate, quia nescitis, qua hora fur ueniat, et in alio loco: ne dederis somnum I oculis tuis et palpebris tuis dormitationem, ut saluus fias quasi caprea de uinculis et quasi auis de laqueis, iste non dormiet. cum igitur quidam non dormiant, qui semper in Christo uiuunt et uigilant, seprie sanctis debetur, sed ea inmutatione, qua corruptiuum hoc incorruptiuum efficitur, ut uel poeuitur, ut nequaquam omnes dormiant et e contrario omnes inmutentur non inmutatione gloriae,mierit, debet audire, quod scriptum est: numquid, qui dormit, non resurget ? qui uero non dormit, sed ui de istius modi dormientibus Lazarus erat, de quo dominus ait: Lazarus, amicus noster, dormit. etde hoc dormiente dicebat ad Martham: qui credit in me, etiam si mortuus fuerit, uiuet et omnis, qui uiuit et credit in me, non mo
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ qđ theo dorus herad eotes quȩ urbsolim ꝑ inchus uocabatur in comentariolis apł sicdouitus ottis
staut erant iicorporibus deterrȩna conuersatio ad celestia regna trans lati sunt V : de & sciqui
die consũmationis atq iudici icorporibus repperien sunt cũ aliis scĩs qui exm irtuis surrecturi
dño grauissima mortis necessitate calcata. unde ait apostolus : Qm̃s quidẽ non dormiemus om̃s
autem in mutabimur quieni exmortuis respexerint & in nubibũsiuuente s rapti fuerintiransibi
ad incorrubtionem & mor ialitatem in morta lita tennu cabunc:

Expanded text:
super quo Theodorus Heracleotes, quae urbs olim Perinthus uocabatur, in commentariolis apostoli sic locutus super quo Theodorus Heracleotes, quae urbs olim Perinthus uocabatur, in commentariolis apostoli sic locutus ita, ut erant in corporibus, de terrena conuersatione ad caelestia regna translati sunt. unde et sancti, qui die consummationis atque iudicii in corporibus repperiendi sunt, cum aliis sanctis, qui ex mortuis resurrecturi domino grauissima mortis necessitate calcata. unde ait apostolus: omnes quidem non dormiemus, omnes autem inmutabimur. qui enim ex mortuis resurrexerint et in nubibus uiuentes rapti fuerint, transibunt ad incorruptionem et mortalitatem inmortalitate mutabunt
Abbreviated transcription (Latin):
ueram uobis confectam transmisi ut quicquid mihidẽẽ ur̃o texatur eloqio prudentes
estis & eruchti& decanina ut ait appius facundia achxpĩ desertitudinẽ transmigrastis nec
magno mihiapuduos labore opus e quod philo sophũ quendam in suadendo rus tico ẽe ꝑ possũnar¬
rant fabulite uixdũ donidium in quid dixerant iamintellexerat : Itaque & egotem poreioar¬
titus singulor ũ uobis qui in sa crim scripturam commontariolos reliquerunt sententias ꝓtuli&
ad uerbũ plera que in terp̃tatiis sum ut & meliberem questionẽ & uobis u&erũ tractatorũ nit tatur
auc toritis qui in legendis singulis ac probandis non meae uoluntati sed uestrum ad quie scotis
arbitro qqueritis quo sensudictũ sit & quomodo in prima cal corintheos. epistola pauli apostolisit legen¬
du nom̃s quide dor memus non om̃s autẽ in mutabimur utrũ que em̃ ingrecis codicibus inuenituir

Expanded text:
ueram, uobis confecta transmisi, ut, quicquid mihi deest, uestro texatur eloquio. prudentes ueram, uobis confecta transmisi, ut, quicquid mihi deest, uestro texatur eloquio. prudentes estis et eruditi et de canina, ut ait Appius, facundia ad Christi disertitudinem transmigrastis. nec magno mihi apud uos labore opus est; quod philosophorum quendam in suadendo rustico esse perpessum narrant fabulae: uixdum dimidium, inquit, dixeram, iam intellexerat. itaque et ego tempore coartatus singulorum uobis, qui in sacram scripturam commentariolos reliquerunt, sententias protuli et ad uerbum pleraque interpretatus sum, ut et me liberem quaestione et nobis ueterum tractatorum mittatur auctoritas, quo in legendis singulis ac probandis non meae uoluntati, sed uestro adquiescatis arbitrio. Quaeritis, quo sensu dictum sit et quomodo in prima ad Corinthios epistula Pauli apostoli sit legendum: omnes quidem dormiemus, non autem om