comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tauit accedere. s tipicus in eo
ordo seruatus ẽ. Noneñ dño
scli motus tempestatesq cal¬
canti. quisꝙͣ passionis ẽẽ par¬
ticeps poterat. Solus eñi pas¬
surus ꝓ om̃ibꝰ. omr̃iũ peccata
soluebat. nec sociũ admitit.
quicqͥd unu̾sitati pr̃atur ab
uno. ita cum eẽt ipse redemp¬
cio uniu̾soꝵ erat Etiampetrꝰ
ant̾ redimendus. ad redemp
sid̾andum ẽ: fide eum cet̾os
ante isse. Nam ignorantibꝰ
cet̾is. pͥmus respondit. tues
filiꝰ dei uiui: pͥmꝰ passionẽ
dũ malũ putat detestatus ẽ.
pͥmꝰ moriturũ se ⁊ nõ negat᷑¬

Expanded text:
tavit accedere, sed et typicus in eo tavit accedere, sed et typicus in eo ordo servatus est. Non enim Domino saeculi motus tempestatesque 743 calcanti, quisquam passionis esse particeps poterat; solus enim passurus pro omnibus omnium peccata solvebat: nec socium admittit, quidquid universitati praestatur ab uno. Ita cum esset ipse redemptio universorum, erat etiam Petrus ante redimendus, ad redemptonsiderandum est, fide eum caeteros anteisse: nam ignorantibus caeteris, primus respondit: Tu es Filius Dei vivi . Primus passionem, dum malum putat, detestatus est . Primus et moriturum se, et non negatu
Abbreviated transcription (Latin):
petrus aud. ⁊ iuberi sibint sr̃
aqs̃ ad dñm ueniat p̾catur: paᷤ¬
sioius cp̃re uoluntatis sue de¬
signat affectum. eũ cum solus
retro ueniens ⁊ uestigiis dm̃
in herens. contẽptis seli ut ma¬
ris motibꝰ: pari ad contemp¬
nendam mortẽ uirtute comita¬
tus ẽ: s infirmitatẽ future
tẽptationis. timiditas ciꝰ ostẽ¬
dit. Nam quãuis incedere au¬
sus ess : sub mergebatur. ꝑ ĩ¬
becillitatẽ enĩ carnis ⁊ metum
mortis: etiã usq ad negandi
necessitatẽ coactus ẽ: s ꝓcla¬
mat.⁊ salutẽ orat adño. Cla¬
mor iste. penitentie sue genuitꝰ
ẽ. Noc dum enĩ passõ dño. in
confessionẽ reu̾sus ẽ ⁊ negan¬
diueniam habuit in tp̃re: xͦ
postea ꝓut uniu̾soꝵ redemp¬
tionẽ passuro. Quod aũt tre¬
pidanti illi. nõ uirtutẽ ꝑue¬
mendi.ad se dñs indulsit. s
manũ extendit. app̾hensũq
sustinuit. Hec ratio ẽ. Non
erat quidẽ petrus dñi sui in¬
dignus accessur: nam ⁊ temp¬

Expanded text:
us audet, et juberi sibi ut super aquas ad Dominum veniat precatur ; passionis tempore voluntatis suae designat affectum, tum cum solus retro veniens, et vestigiis Domini inhaerens, contemptis saeculi, ut maris, motibus, pari ad contemnendam mortem virtute comitatus est: sed infirmitatem futurae tentationis timiditas ejus ostendit. Nam quamvis incedere ausus esset, tamen submergebatur : per imbecilitatem enim carnis et metum mortis, etiam usque ad negandi necessitatem coactus est. Sed proclamat, et salutem orat a Domino. Clamor iste, poenitentiae suae genitus est. Nondum enim passo Domino in confessionem reversus est, et negandi veniam habuit in tempore; Christo postea pro universorum redemptione passuro. 16. Curpidandi illi, non virtutem perveniendi ad se Dominus indulsit, sed manum extendit, apprehensumque sustinuit; haec ratio est. Non erat quidem Petrus Domini sui indignus accessu, nam et ten
Abbreviated transcription (Latin):
um subuentio ẽ: incussum
cordibꝰ expellere timorẽ. scđa.
tempestatũ furias sue p̾sen¬
tie uirtute compescere. Nec
mirandũ si ascendente uix
clam dño. uentus cessauit.
Inquocũq enĩ corde ds ꝑ
gram sui adest amoris. mox
mundi siue sp̃uũ malignoꝵ
bella comp̾ssa quiescũt. seli.¬
ad te suꝑ aquas. At ipse ait.¬
solidabuntur unde. Leue
fiet corpꝰ: qd̾ ꝑ se graue est.
Et descendens petrus dena¬
uicła: ambulabat suꝑ aquã
ut ueniret ad iħm. Qui pu¬
tant dñi corpꝰ ido nõ ẽẽ ue

Expanded text:
um subventio est, incussum um subventio est, incussum cordibus expellere timorem. Secunda tempestatum furias suae praesentiae virtute compescere. Nec mirandum si, ascendente in Domino, ventus cessavit. In quocunque enim corde Deus per gratiam sui adest amoris, mox mundi, sive spirituum malignorum bella compressa quiescunt. Ead te super aquas. Tu prasolidabuntur undae: et leve fiet corpus quod per se grave est. Et descendens Petrus de navicula, ambulabat super aquam, ut veniret ad Jesum. Qui putant Domini corpus ideo non
Abbreviated transcription (Latin):
moueat. p̾cauendũ ẽ qd̾ mar¬
chus dixit de dño: cũ ambu¬
laret suꝑ aq̃s: ⁊ uolebat pre¬
terire eos. Quomͦ enĩ hoc in¬
telligere potuer̾. nͥ qr in diu̾¬
sum ibat: eos uolens tamꝙͣ
alienos p̾terire. a quibꝰ ita
nõ agnoscebatur. ut fantas¬
ma putaret᷑. Qd̾ ad misticã
significationẽ referri quis
usq ad eo tarduse̾: ut noll
aduertere. s tam̃ curbatis
⁊ exclamantibꝰ subuenit¬
nolite timece. Qͦmgͦ ẽos uo¬
lebat p̾terire quos pauen¬
tes ita confirmat. nͥ qr illa
uoluntas p̾tereundi. ad e¬
liciendũ illũ clamorẽ uõle¬
bat. cui subuenin oporte
tur in causa occurrit. ⁊ tim̃¬
cibꝰ p̾cepit dicẽs. habete fi¬
duciam. nolite cuere. Et
qd̾ seqr. ego sũ nec subiung̃
quid sit: uł ex uoce sibi no¬
ta poterant eũ intelligere.
qui ꝑ obscuras noctis tenebraᷤᷤ
loquebatur: uł ipsũ eẽ repete¬
bant quẽ locutũ admoysẽ no¬
uerant. hec dices filiis i frł. qͥ¬
ma trepidantiũ ⁊ ꝑiclitanti¬

Expanded text:
moveat praecavendum est, quod Marcus dixit de Domino, cum ambularet super aquas, et volebat praeterire eos. Quomodo enim hoc intelligere potuerunt, nisi quia in diversum ibat, eos volens tanquam alienos praeterire, a quibus ita non agnoscebatur, ut phantasma putaretur? Quod ad mysticam significationem referri, quis usque adeo tardus est, ut nolit advertere? Sed tamen turbatis et exclamantibnolite timere. quomodo ergo eos uolebat praeterire quos pauentes ita confirmat, nisi quia illa uoluntas praetereundi ad eliciendum illum clamorem ualebat, cui subueniri oportetur in causa, hoc curat, et timentibus praecipit dicens, habete fiduciam. Nolite timere, et quod sequitur, ego sum, nec subjungit quis sit: vel ex voce nota poterant eum intelligere, quia per obscuras noctis tenebras loquebatur, vel ipsum esse scire poterant quem locutum ad Moysen noverant, haec dices filiis Ima trepidantium et periclitanti
Abbreviated transcription (Latin):
t̾na horarũ spacia diuiduntꝰ
Quando gͦ dicit .iiii. iugłia
noctis uenisse ad eos dñm:
ostendit tota nocte ꝑiclita¬
tos. ⁊ extremo noctis tp̃re.
eis auxiliũ p̾bitum. Labo¬
rabant gͦ toto noctis o pache
tp̃re. s dilucło aꝓpinquante.
⁊ lucifero solis dieiq exortũ
ꝓmittente: uenit dñs. et
suꝑ ambulans cumida freti
terga cõpͥmit: qr cũ p̾ssuris
obfita fragilitas humana:
pusillitatẽ uiriũ suaꝵ consi¬
derat: nil erga se aluid ꝙͣ te¬
nebras angustiaꝵ. ⁊ estus
cernit hostiũ confligentiũ
Cum uͦ m̃tem ad suꝑni lum̃
p̾sidii ⁊ ꝑpetue dona retribu¬
tionis erexerit: quasi inter
umbras noctis repente exor¬
tum luciferũ conspicit.: qui
diẽ ꝓximũ nuntiet. Lucif
namq plurimũ tres horas
noctis. id ẽ totam uigiliam
matutinam. illuminare ꝑ¬
hibetur. Aderit ꝰ qd̾ dñs qui
sopitis temptationũ ꝑicłis.
plenam liberatis fiduciam
sue ꝓtectionis actribuat. Sq̃r.

Expanded text:
terna horarum spatia dividuntur. terna horarum spatia dividuntur. Quando ergo dicit quarta vigilia noctis venisse ad eos Dominum, ostendit tota nocte periclitatos et extremo noctis tempore eis auxilium praebitum. Laborabant ergo toto noctis opacae tempore, sed diluculo appropinquante, et lucifero solis dieique exortum promittente, venit Dominus, et superambulans tumida freti terga comprimit: quia cum pressuris obsita fragilitas humana pusillitatem virium suarum considerat, nil erga se aliud quam tenebras angustiarum et aestus cernit hostium confligentium. Cum vero mentem ad superni lumen praesidii, et perpetuae dona retributionis erexerit, quasi inter umbras noctis repente exortum luciferi conspicit, qui diem proximum nuntiat. Lucifer namque cum plurimum tres horas noctis, id est, totam vigiliam matutinam illuminare perhibetur; aderitque Dominus qui, sopitis tentationum periculis, plenam liberatis fiduciam suae protectionis attribuat. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
gemebundo clamare querẽ¬
tis. Ut qͣd dñe recessisti lõ¬
ge. despicis in oportunita¬
tibꝰ intribulatione: Que
parit̾ uocem inimici ꝑseꝙ̃.¬
tis exponit. in sequentibus
psalm subiciens. Dixit eĩ
incorde suo oblitus ẽ. auer
tis faciem suam ne iudeat
usq infinẽ. Uerũ ille nõ
obliuiscitur orationũ pau¬
ꝑum. neq au̾cit faciẽ suã
a sꝑantibꝰ in se. qͥn potius
⁊ certantes cũ hostibꝰ ut
uincant adiuuat. ⁊ iuctor¬
es inet̾nũ coronat. Unde
tes inmari. quãuis ipse po¬
situs int̾ra. qr ⁊ si ad horam
differre uidetur auxilium
tribulatis impendere. nicħ
ominꝰ eos ne in tribulatio¬
nibꝰ deficiant sue respectu
pietatis corroborat. ⁊ aliqñ
etiã manifesto adiutorio uic¬
tis aduersitatibꝰ. qͣsi cal¬
catis sedatisq fluctuũ uo¬
luminibꝰ liberat: sic̃ hic
quoq subsequent᷑ in finu¬
atur cũ dr̃. Quarta aũt ui¬
gilia noctis. uenit ad eos am¬
bulans supͣ mare. ¶h. Stati¬
ones ⁊ iugilie militares. in

Expanded text:
quaerentis: Ut quid, Domine, recessisti longe? Despicis in opportunitatibus, in tribulatione . Quae pariter vocem inimici persequentis exponit, in sequentibus psalmi subjiciens: Dixit enim in corde suo, Oblitus est Deus, avertit faciem suam ne videat usque in finem. Verum obliviscitur orationem pauperum, neque avertit faciem suam a sperantibus in se; quin potius et certantes cum hostibus, ut vincant adjuvat, et victores in aeternum coronat. Unde tes in mari, quamvis ipse positus in terra, quia etsi ad horam differre videtur, auxilium tribulatis impendere, nihilominus tamen eos ne in tribulationibus deficiant, suae respectu pietatis corroborat, et aliquando etiam manifesto adjutorio victis adversitatibus, quasi calcatis sedatisque fluctuum voluminibus liberat. Sicut hic quoque subsequenter insinatur, cum dicitur: Quarta autem vigilia noctis venit ad eos ambulans supra mare. Stationes et vigiliae militares in
Abbreviated transcription (Latin):
nũ uideri potest. nͥ qd̾ math
dimissis turbis eum dic̃. astẽ¬
disse in montẽ: ut illic solus
oraret. Iohes aũt inmonte
fuisse cum eqͥsdẽ curbas qͣs¬
de qͥnq panibꝰ pauit. S cũ
⁊ ipse iohes dicat. pꝰ illũ mi¬
raculũ fugisse cum in montẽ
ne a turbis teneretur que eũ
uolebant regẽ facere: utiq mͣ¬
nifestum ẽ qd de monte in.
planiora descenderant: ꝗͣ do
illi panes curbis in inistrati
sũt. Et ideo nõ est contrari¬
um qd̾ ascendit rursus in

Expanded text:
rium uideri potest, nisi quod Mattheus dimissis turbis eum dicit ascendisse in montem, ut illic solus oraret, Iohannes autem in monte fuisse, cum easdem turbas de quinque panibus pauit. sed cum et ipse Iohannes dicat post illud miraculum fugisse eum in montem, ne a turbis teneretur, quae eum uolebant regem facere, utique manifestum est, quod de monte in planiora descenderant, quando illi panes turbis ministrati sunt. et ideo non est contrarium, quod ascendit rursus in
Abbreviated transcription (Latin):
Labor discipłoꝵ in remigã¬
do. ⁊ contrariꝰ eis uentus:
labores scẽ eccłie uarios de¬
signat. que int̾ undas scłi
aduersantis. ⁊ in mundoꝵ
flatus sp̃uum: ad quietem
patue celestis quasi ad fidã
littoris stationẽ ꝑuenire co¬
natur. Ybi bene dicit᷑. qui¬
a uauis erat in medio mari:
eccłia tantis gentiliũ p̾ssur¬
is nõ solum afflicta. s ⁊ fe¬
data ẽ: ut si fieri possit. re¬
demptor ipsi eam ꝓrsꝰ dese¬
iuisse ad tempꝰ uideretur.
Unde ẽ illa uox erꝰ int̾ un¬
das ꝓcellasq temptationũ
ueirentiũ dep̾hense : atq¬

Expanded text:
 discipulorum in remigando et contrarius eis ventus labores Ecclesiae sanctae varios designat, quae inter undas saeculi adversantes et immundorum flatus spirituum ad quietem patriae coelestis, quasi ad fidam littoris stationem, pervenire conatur. Ubi bene dicitur quia navis erat in medio mari, nquam Ecclesia tantis gentilium pressuris, non solum afflicta, sed et foedata est, ut si fieri posset, redemptor ipsius eam prorsus deseruisse ad tempus videretur. Unde est illa vox ejus inter undas procellasque tentationum verrentium, deprehensa, atq
Abbreviated transcription (Latin):
cerent cum rogem: fugiiti¬
terum in montẽ ipse solus
Neq enĩ cause orandi contͣ¬
ria ẽ causa fugiendi. qͣndo qͥ¬
dem ⁊ hinc dñs transfigurãs
in se corpꝰ humilitatis nr̃e.
ut conformẽ faceret corpori
głe sue: id quoq doceat. hãc
ẽẽ nob̃ magnã causã orandi.
quando ẽ causa fugiendi. Nec
ascendere innauicłam. ⁊ p̾¬
cedere eum tranffretũ donec
diitteret turbas: ac deui¬
de dimissis turbis ascendisse
inmontẽ solum orare. Ioħs
fugisse cõmemorat: ac deind̾¬
ut aut sero factum e̾ inquit.
descender discipłi eiꝰ ad mare.
Et cum descendissent inna¬
uem. & cet̾a. Quis enĩ non
iudeat hoc recapitulando io¬
hannẽ postea dixisse factum
a disciplis qͥ iam iħs uisserat
ante ꝙͣ fugiss mmontẽ s cl.¬

Expanded text:
cerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus. Neque enim causae orandi contraria est causa fugiendi: quandoquidem et hinc Dominus, transfigurans in se corpus humilitatis nostrae, ut conforme faceret corpori gloriae suae , id quoque docebat, hanc esse nobis magnam causam orandi, quando est causa fugiendi. Nec ascendere in naviculam, et praecedere eum trans fretum, donec dimitteret turbas, ac deinde dimissis turbis ascendisse in montem solum orare; Joannes fugisse commemorat solum ininquit. descenderunt discipuli eius ad mare, et cam ascendissent nauem, et cetera. quis enim non uideat hoc recapitulando Iohannem postea dixisse factum a discipulis quod iam Iesus iusserat, antequam fugisset in montem, sic
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit in montẽ orare. nõ ad
cum referas qui de qnq pani
morte iohis secessit in solicudi¬
orat. ascendit in montẽ. Est
enĩ oracio. que peccatũ facit.
S qr bene orat qui dm̃ oran¬
do querit: Hic a terrenis ad su¬
ꝑiora ꝓgrediens: uerticẽ cu¬
re sublimioris ascendit. Qui
uͦ de duitiis aut de honore se¬
culi. aut certe de inimici mor¬
te sollicitus obsecrat: ipse in
infimis iacens. ules ad dm̃
p̾ces mittit. Orat au̾t dñs
nõ ut ꝓ se obscͣcet: s ut ꝓme
impetret. Nam ⁊ si om̃ia po¬
sucrit pat̾ in potestatẽ filii:
filiꝰ tam̃ ut formã hominis
impleret. obsecrandum patre
est nr̃. Aduocatum enĩ in qͥt
habemus a pd̾ patrẽ. xp̃m ihe¬
sum. Si aduocatus ẽ: deb
ꝓmeisint̾uenire poccatis.
Non gͦ quasi infirmus: s qͣsi

Expanded text:
ascendit solus orare, non ad eum referas qui de quinque pamorte Joannis recessit in solitudiorat, ascendit in montem. Est enim oratio quae peccatum facit. Sed qui bene orat, qui Deum orando quaerit, hic a terrenis ad superiora progrediens, verticem curae sublimioris ascendit. Qui vero de divitiis, aut de honore saeculi, aut certe de inimici morte sollicitus obsecrat, ipse in infimis jacens, viles ad Deum preces mittit. Orat autem Dominus, non ut pro se obsecret, sed ut pro me impetret. Nam et si omnia posuerit Pater in potestate Filii, Filius tamen ut formam hominis impleret, obsecrandum Patrem est noster: Advocatum enim, inquit, habemus apud Patrem Jesum Christum . Si advocatus est, debet pro meis intervenire peccatis. Non ergo quasi infirmus, s
Abbreviated transcription (Latin):
phariscoꝵ scribaꝵq stultici¬
a.dĩ filiũ arguunt: quare
hominũ traditionos ⁊ p̾cep¬
sũt: ut fiat in illis uerbũ dei.
Ipseaũt responde̾s ait illis.
Quare ⁊ uos transgredimi¬
nimandatũ dĩ. ꝓpt̾ traditi¬
onẽ urãni : Falsam calump¬
mam u̾a responsione confu¬
tat. Cum inquit uos ꝓpt̾
traditionẽ hominũ p̾cepta
dnui negligatis: quare discipu
los meos arguendos creditis.
ut dĩ scita custodiant: Nã
ds̃dixit. Honora patrẽ et
matrẽ. ⁊ qui male dixerit
patri uł matrr: morte mori¬
acur. Honor in scripturis.
nõ tantũ insalutationibꝰ
⁊ officiis deferendis: qnͣtũ
oblatione sentit᷑. Honora
num intelligitur. E ma
lio loco. Idresbit̾i sũt dupli¬
ci honore honorandi. maxiͦ
qui laborant inuerbo ⁊ doc¬
trina dñi. Et ꝑ hoc mãda¬
tum iubem᷑ boui trituranti
os nõ claudere: ut dignus
sit oꝑariꝰ mercede sua. Uos

Expanded text:
Pharisaeorum Scribarumque stultitia, Dei Filium arguunt, quare hominum traditiones et praecept, ut fiat in illis verbum Dei. Ipse autem respondens, ait illis: Quare et vos transgredimini mandatum Dei, propter traditionem vestram? Falsam calumniam vera responsione confutat. Cum, inquit, vos propter traditionem hominum praecepta Domini negligatis, quare discilos meos arguendos creditis, ut Dei scita custodiant? Nam Deus dixit: Honora patrem et matrem; et qui maledixerit patri vel matri, morte moriatur. Honor in Scripturis, non tantum in salutationibus et officiis deferendis, quantumoblatione sentitur . Honornum intelligitur. Et in alio loco: Presbyteri duplici honore qui laborant in verbo et doctrina Domini . Et per hoc mandatum jubemur bovi trituranti os non claudere , ut dignus sit operarius mercede sua . Vos
Abbreviated transcription (Latin):
tuit turbare formido: clamã¬
do enĩ dũ m̾gitur dñe liba
me: de se diffisus ẽ. nõ de dño
dubitauit. Nequis gͦ timo¬
rem hunc glosissimi pet̾ du¬
cat inuiciũ. qm̃ timor iste.
quãuis pͥmam erꝰ turbau̾it
fidem. confidentiam tam̃ in
eo reparate credulitatis orna¬

Expanded text:
tuit turbare formido: clamantuit turbare formido: clamando enim dum mergitur, Domine, libera me , de se diffisus est, non de Domino dubitavit. Ne quis ergo timorem hunc gloriosissimi Petri ducat in vitium: quoniam timor iste quamvis primam ejus turbaverit fidem, confidentiam tamen in eo reparatae credulitatis orna
Abbreviated transcription (Latin):
Et cũ cepiss mergi: clama¬
uit dicẽs. Dñe saluu̾me fac.
Arclebat animu fides. s hu¬
mana infirmitas inꝓfundũ
trahebat. Paululũ gͦ relin¬
quitur temptationi: ut au¬
geat᷑ fides. ut intelligat se
nõ facilitate postulationis.
s potentia dm̃i conseruatu.
Et continuo iħs extendẽs ma¬
nũ. app̾henditeum: ⁊ ait illi.
confidentissimũ. subiecta ues¬
tigiis eius maria ꝓbauerunt.
Nam a dño suo. nouos sibida¬
ri in fluccibꝰ gressꝰ ut fidelis
poposcit: ⁊ ut dilectus emeru¬
it. Qui ob hoc solum trepidaᷤ
dum aggrauata pecc̃ĩs caro m̾¬
gitur. ⁊ in maculati nescit plã¬
ta residere. Siml ⁊illud ne
dũ suꝑ aquas ambulãs pettꝰ.
tredidasse cũ pia trepidatio su¬
a maiorẽ ꝓfocit ad fidẽ : Ut
enĩ credidit petrus imꝑio dñi
sui posse afluctibꝰ sustentari.
ita nichominꝰ dum m̾gitur:
credidit ipsius dñi se uirtute
saluandum. Uere b̃i petri
⁊ dũ crepidat. mirabilis fideᷤ.
quã nec ꝑurgentis ꝑidi po¬

Expanded text:
 mergi, clamavit, dicens: Domine, salvum me fac. Ardebat animi fides, sed humana fragilitas in profundum trahebat: paululum ergo relinquitur tentationi, ut augeatur fides, et intelligat se non facilitate postulationis, sed potentia Domini conservatum. Et continuo Jesus extendens manum, appreconfidentissimum subjecta vestigiis ejus maria probaverunt. Nam a Domino suo novos sibi dari in fluctibus gressus, ut fidelis poposcit, et ut dilectus emeruit: qui ob hoc solum trepidassdum aggravata peccatis caro mergitur, et immaculati nescit planta desidere: simul et illud, ne, dum super aquas ambulans Petrus trepidasse, cum pia trepidatio sua majorem profecit ad fidem? Ut enim credidit Petrus imperio Domini sui posse se a fluctibus sustentari, ita nihilominus dum mergitur, credidit ipsius Domini sui se virtute salvandum. Vere beati Petri et dum trepidat mirabilis fides, quam nec urgentis periculi po
Abbreviated transcription (Latin):
sauit uentus. Qui aũt erãt
eum dicentos. Uere filiꝰ dĩ
es s iħ. Ad unũ signũ tran¬
quillitate maris reddita. q̃
pꝰ nimias ꝓcellas int̾dũ ⁊ ca¬
su fieti solet. Naute atq uec¬
tores. uere dei filiũ confitent᷑.
⁊aitius inoccłia p̾dicat creatꝰ¬

Expanded text:
 erant, eum dicentes: Vere Filius Dei es. Ad unum signum tranquillitate maris reddita, quae post nimias procellas interdum et casu fieri solet, nautae atque vectores vere Dei filium confitentur, et Arius in Ecclesia praedicat creat
Abbreviated transcription (Latin):
crogauerit: hoc ẽ uł ẜmoni
diuini uł exempli sui regu¬
lam monstrauerit. Qn etiã
mus ab apło castigatos. qd̾
trem̃tes atq anxii crederẽt
instare diem dnĩ: quẽ ipse
in opinatum ꝓmiserat ẽẽ uent᷑¬
um. Unde optimũ ẽẽ ꝓbatur.
licet. tantum in exemplũ boni
serui suie ꝓpe suie ꝓcul sit. pa¬
ratos expectare ⁊ diligere ad¬
uentum eiꝰ. Tleniet dñs ser¬
ui illiꝰ in die qua nõ sꝑat. et
hora qua ignorat: ⁊ diuidet e

Expanded text:
erit, hoc est, vel sermonis divi, vel exempli sui regulam monstraverit. Quinetiam mus ab Apostolo castigatos, quod trementes atque anxii crederent instare diem Domini, quem ipse inopinatum promiserit esse venturum . Unde optimum esse probatur, liceat, tantum in exemplum boni servi sive prope seu procul sit, paratos exspectare, et diligere adventum ejus. Veniet dominus servi illius in die qua non sperat, et hora q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bibat cum ebriis. Sicut ĩ
uno fideli dispensacore. totꝰ
bonoꝵ rectoꝵ quomodo uel
uiuat uł remuneretur ordo
docetur: sic ⁊ in hoc neqͥssio
seruoꝵ cunctoꝵ p̾sulum ma¬
loꝵ dampnandũ parit̾ opꝰ.
⁊ dampnatio nairatur eter¬
na. qui neglecto dñi timore.
nõ modo ipsi luxurie uoͣcãt.
s subditos iniuriis stimu¬
lant. quãuis ⁊ typice possit
intelligi pueros ꝑcutere. cor¬
da infirmoꝵ nec ad huc fide.
re aũt ⁊ bibere. ⁊ in ebriari:
cunctis facinoribꝰ ⁊ scłi ille¬
cebris que m̃tem dem̃tent
⁊ eirare faciant. occupari. No¬
ta sane int̾ uitia serui mali
asscriptum: q̃ tardum dñi
sui redicum pͥutauerit. Nõ
aũt int̾ boni uirtutes adm

Expanded text:
 bibat cum ebriis. Sicut in uno fideli dispensatore totus bonorum rectorum, quomodo vel vivat vel remuneretur ordo docetur; sic et in hoc nequissimo servo cunctorum praesulum malorum damnandorum pariter opus, et damnatio narratur aeterna, qui neglecto Domini timore, non modo ipsi luxuriae vacant, sed et subditos injuriis stimulant. Quamvis et typice possit intelligi pueros et ancillas percutere, corda infirmorum nec adhuc fide, re autem, bibere et inebriari, cunctis facinoribus et saeculi illecebris quae mentem dementent, et errare faciant, occupari. Nota sane inter vitia servi mali ascriptum quod tardum domini sui reditum putaverit, non autem inter boni
Abbreviated transcription (Latin):
ypocritis.h. Hoc ipsum do¬
cent ut sciant qñ nõ putatur
dñs tunc eum ẽẽ uenturũ: ⁊ ui¬
gilantie ac sollicitudinis dis¬
pensatores ammonet. Porro
qd̾ dicit diuidet. nõ qd gladio
eum de seecet. s quo a sc̃oꝵ con¬
sortio separet. Quare: Qͥa
aduentum desꝑauerit. quia
mandatum non obtemꝑau̾it:
miliam. fam᷑. siti. cede uexa¬
ponet cum ypocritis. Cũ his
udelicet qui erant mnagro.⁊
qui molebant. ⁊ nichominꝰ
derelicti sunt. Sepe diximꝰ
ypocritam aliud eẽ: aliud oł¬
cendere. sic̾ ⁊ in agro ⁊ in mo¬
la idem uidebatur facere qd̃
eccłiasticꝰ uir: s exitus diuꝰ¬
se uoluntatis apparuit. Illic¬

Expanded text:
tium. Hoc ipsum docet ut sciant quando non putatur Dominus, tunc eum esse venturum. Et vigilantiae ac sollicitudinis dispensatores admonet. Porro quod dicit: Dividet eum, non quod gladio eum dissecet, sed quod a sanctorum consortio separet. Quare? Quia adventum desperaverit, quia mandatis non obtemperaverimiliam fame, siti, caede vexaponet cum hypocritis, cum his videlicet qui erant in agro, et qui molebant, et nihilominus derelicti sunt. Saepe diximus hypocritam, aliud esse, aliud ostendere. Sicut et in agro, et in mola, idem videbatur facere quod ecclesiasticus vir, sed exitus diversae voluntatis apparuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Rectas facite semitas eiꝰ. A¬
iumas credentiũ p̾parabat.
inquibꝰ ambulaturꝰ erat
dñs. ut put ꝯ inuiis purissimi
ambularet dicẽs. habitabo
ineis ⁊ mambulabo: ⁊ ero ds̃¬

Expanded text:
rectas facite semitas ejus. Animas credentium praeparabat, in quibus ambulaturus erat Dominus, ut purus in viis purissimis ambularet, dicens: Habitabo in eis, et inambulabo: et ero D
Abbreviated transcription (Latin):
de sauitate aride manꝰ. Idro¬
inde qd̾ ait matħs.⁊ cũ inde
transiss uenit in synagogam
coꝵ. Non quidemuenit nisi
cum inde transiss: s post di¬
es insy nagoga eoꝵ uenerit.
postea ꝙͣ a segete illa tr̃asit.
an recta p̾continuo que il¬
luc ierit non exp̾ssũ est. Ac ꝑ
hoc locus datur narrationi
luche: qui dic̾ alio salbato h¬
uiꝰ manũ sanatam. Figura¬
liter hoõ qui manũ habebat
aridam. humanũ genꝰ in¬
dicat. infecunditate boni
oꝑis a refaccum. s dñi miẜ¬
atione curatũ. Cinꝰ dext̾a
que in pͥmo parente dũ ue¬
tite arboris poma decerperz
aruerat: ꝑ redẽptoris grãm
dum in sontes manꝰ incruciᷤ
arbore tenderet. bonoꝵ oꝑũ
sucis ẽ restituta saluti. Et
bñ insynagoga manꝰ erat a¬
rida. qr ubi scientie donum
marꝰ: ibi grauiꝰ ẽ mexcusa¬
bilis noxe ꝑiculũ. Et int̾ro¬
eum. s ih. Quia destructionẽ
salbi quã indisciplis argue¬
bant. ꝓbabili magr̃ excusa¬
uerat exemplo: nũc ipsum

Expanded text:
de sanitate aridae manus. proinde quod ait Mattheus: et cum inde transisset, uenit in synagogam eorum, non quidem uenit nisi cum inde transisset, sed post quot dies in synagogam eorum uenerit, posteaquam a segete illa transiit, an recta continuoque illuc ierit, non expressum est. ac per hoc locus datur narrationi Lucae, qui dicit alio sabbato huius manum sanatam. e qui manum habebat aridam, humanum genus indicat infecunditate boni operis arefactum, sed Domini miseratione curatum. Cujus dextera quae in primo parente dum vetitae arboris poma decerperet, aruerat, per Redemptoris gratiam, dum insontes manus in crucis arbore tenderet, bonorum operum succis est restituta saluti. Et bene in synagoga manus erat arida, quia ubi scientiae donum majus, ibi gravius est inexcusabilis noxae periculum. Obserlum. Quia destructionem Sabbati quam in discipulis arguebant probabili magister excusaverat exemplo, nunc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
militudinẽ dicẽs. quis erit ex
uob hõo qui habeat ouẽ unã.
⁊ si cecid̾it hec sabbatis infoue¬
am. nonne tenebit ⁊leuabit
eam: Qnͣto melior ẽ hoo oue :
Itaq licet sabbato benefacere.
cum marchꝰ ⁊ luchas illos po¬
cius a dño int̾rogatos eẽ ꝑhi¬
beant: lic sabbato benefac̾e̾
an male. animam saluam fa¬
cere anꝑdere. Itaq intelligẽ¬
dum ẽ: qd̾ illi int̾rogauer̃t᷑¬
dñm. si licet sabbato curare:
deinde qd̾ intelligens cogita¬
ciones eoꝵ. aditum accusan¬
di querentiũ. constituerit
inmedio illoꝵ quẽ fuerat
sanaturꝰ: ⁊ interrogauent
que marchus ⁊ luchas eum
int̾rogasse cõmemorant. At
tunc illis tacentibꝰ ꝓposuisse
similitudinẽ deoue: ⁊ conclu¬
sisse qd̾ licet salbato bñfacere.
Postremo circun spectis eis
cum ira. sic̃ marchꝰ dic̃ con¬
cristatum suꝑcecitate cordiᷤᷤ
eoꝵ dixisse homini: exten¬
de manũ tuam.

Expanded text:
militudinem dicens: quis erit ex militudinem dicens: quis erit ex uobis homo qui habeat ouem unam, et si ceciderit haec sabbatis in foueam, nonne tenebit et leuabit eam? quanto melior est homo oue? itaque licet sabbatis bene facere, cum Marcus et Lucas illos potius a domino interrogatos esse perhibeant: licet sabbato bene facere an male? animam saluam facere an perdere? itaque intellegendum est quod illi Dominum, si licet sabbato curare? Deinde quod intelligens cogitationes eorum, aditum accusandi quaerentium, constituerit in medio illum quem fuerat sanaturus, et interrogaverit quod Marcus et Lucas eum interrogasse commemorant. At tunc illis tacentibus proposuisse similitudinem de ove, et conclusisse quod liceat sabbato benefacere. Postremo circumspectis eis cum ira, sicut Marcus dicit, contristatum super caecitatem cordis eorum dixisse homini, Extende manum tuam.
Abbreviated transcription (Latin):
teram habere uidebat᷑ Tũc
cum saluatoris. arida manꝰ
insynagoga uideoꝵ fuit: et
dĩ oꝑa non fiebant inea. Pꝰ¬
ꝙͣ illeuenit int̾ra. reddita
est in apłis credentibꝰ dexte¬
ra: ⁊oꝑi pristino resticuta.
B. Sananda manꝰ aucla iu¬
betur extendi: qr infructuo¬
se debilitas anĩe. nullo me¬
liꝰ ordine quã elemosmna ꝵ
largitate curatur. Unde
ioħs baptista turbis sciscitan¬
tibꝰ quid facerent ut nõ ułut
arbores aride mitterentur in
ignẽ: hoc solum p̾cepit. qui
habet duas tunicas. det non
habenti.⁊ qui habet escas
similit̾ faciat. Et in eccłiasti¬
co dr̃. Fili nõ sit manꝰ tua ad
accipiendum porrega: ⁊ ad
dandum corlecta. Frustra eĩ
manꝰ ad dm̃ ꝓ pec̾cis rogaturꝰ
expandit: qui nõ has ad uidu¬
am rogantem beneficiũ latu¬
mouere qͦm matħs dixerit. qͥ
ipsi inc̾rogauerant dñm: si li¬
cet sabbato curare. uolentes
inuenire accusandi occasionẽ
Ipse uͦ illis de oue ꝓposuerit si¬

Expanded text:
teram habere videbatur. teram habere videbatur. tum Salvatoris arida manus in synagoga fuit Judaeorum, et Dei opera non fiebant in ea: postquam ille venit in terras, reddita est in apostolis credentibus dextera, et operi pristino restituta.. Sananda manus arida jubetur extendi, quia infructuosae debilitas animae nullo melius ordine quam eleemosynarum largitate curatur. Unde Joannes Baptista, turbis sciscitantibus quid facerent ut non velut arbores aridae mitterentur in ignem, hoc solum praecepit: Qui habet duas tunicas det non habenti, et qui habet escas similiter faciat . Et in Ecclesiastico dicitur: Fili, non sit manus tua ad accipiendum porrecta et ad dandum collecta . Frustra enim manus ad Deum pro peccatis rogaturus expandit, qui non has ad viduam rogantem beneficium latumouere, quomodo Mattheus dixerit, quod ipsi interrogauerant dominum, si licet sabbato curare, uolentes inuenire accusandi occasionem, ipse uero illis de oue proposuerit si
Abbreviated transcription (Latin):
non: id est qd̾ p̾miserat be¬
nefacere an male: Non qd̾
deus sũme bonus auctor ma¬
li nob̾ aut ꝑdicionis ẽẽ possit.
s quod eiꝰ nõ saluare scripte
consuerudine ꝑdere dicitur:
sic̃ dr̃ indurasse cor pharao
nis. nõ quod molle obdura¬
uenit: s qd̾ meritis p̾ceden¬
tibꝰ obduratum. micłiter
emollire noluerit. & noscũ
rogamꝰ ne nos inducat intẽ¬
ptationẽ: ꝓtinꝰ addendo s
libanos a malo. manifeste
docemur inducere intẽpta¬
tionẽ. non eẽ aliud ꝙͣ non li¬
berare amalo: euis ꝑdere
animã ẽẽ. a ꝑditione nõ sal
uare. Si que uͦ mouet. qͣre
dñs cum corpꝰ ẽẽt curaturꝰ
de aĩe saluatione int̾rogaue¬
rit: intelligat uł animam
more scripturaꝵ ꝓ homine
que exierunt de femore iacob:
uł quod illa miracła ꝓpter
auĩe salutẽ faciebat. uł qd̾
ipsa manꝰ sanatio: salutẽ
anie significabat. que abo¬
nis ut predixi cessans oꝑi¬
bus: aridam quod ammͦ dex¬

Expanded text:
non? Idem est quod praemiserat, Benon? Idem est quod praemiserat, Bene facere, an male? Non quod Deus summe bonus, auctor mali nobis aut perditionis esse possit, sed quod ejus non salvare Scripturae consuetudine perdere dicatur. Sicut dnis, non quod molle obduraverit, sed quod meritis praecedentibus obduratum misericorditer emollire noluerit. Et cum rogamus, Ne nos inducas in tentationem, protinus addendo, Sed libera nos a malo , manifeste docemur, ejus inducere in tentationem non esse aliud quam non liberare a malo; ejus perdere animam esse a perditione sali quem vero movet, quare Dominus cum corpus esset curaturus, de animae salvatione interrogaverit, intelligat vel animam more Scripturarum pro homine quae exierunt de femore Jacob , vel quod illa miracula propter animae salutem faciebat, vel quod ipsa manus sanatio salutem animae significabat, quae a bonis ut praedixi cessans operibus, aridam quodammodo dex
Abbreviated transcription (Latin):
andam. De isto qui manum
habebat andam. etiã marchꝰ
⁊ luchas nõ tacent. Poss aũt
putari eo die factum. ⁊ de spi¬
cis ⁊ isto sanato: qm̃ sabbi¬

Expanded text:
anato, qui manum habebat aridam, etiam Marcus et Lucas non tacent . Posset autem putari eo die factum et de spicis et de isto sanato, quonia
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ illicite factum uidebatꝰ
uidis. qd̾ discipłi sabbato spi¬
cas cuulsissẽt: unũ exemplũ
datum ẽ regie potestatis de
dd̃: alterũ sacerdotalis. de hiᷤᷤ
qui ꝑ ministeriũ templi sab¬
batum iuolant: ut multo mi¬
questione cõmemoratur: et
a marcho ⁊ a lucha. S illi nõ
dicũt in illo tp̃re. Unde fortaᷤ¬
sis magis magis matħs rei geᷤ¬
te hic ordinẽ tenuit: illi aũt
recordationis sue. nͥ latiꝰ accipi¬
cur qd̾ dictum ẽ in illo tp̃re:
id est qd̾ hoc multa ⁊ diuersa

Expanded text:
d illicite factum videretur Judaeis, quod discipuli sabbato spicas evulsissent, unum exemplum datum regiae potestatis de David, alterum sacerqui per ministerium templi sabbatum violant, ut multo miquaestione commemoratur et a Marco et a Luca : sed illi non dicunt, In illo tempore. Unde fortassis magis Matthaeus rei gestae hic ordinem tenuit, illi autem recordationis suae: nisi latius accipiatur quod dictum est, In illo tempore, id est, quo haec multa et di
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ esurientos sicientesq
iusticiã. suauitatis int̾ne da¬
pibꝰ pascant. Uerũ hec mẽ¬
cium refectio. stultis quid ẽ
salbi defensoribꝰ displicet: s
a dño sabbati ꝓbatur. qr qui
solam lite suꝑficie sec̾untur:
nec uerã m̃tium refectionẽ
nosse. nec ad int̾nam ꝑueni¬
re animaꝵ requiẽ uolunt.
Ande temeritas eoꝵ meritoue¬
titatis ore confunditur: dum
subditur. Atille dixit eis. Nõ
legistis quid fecerit dã qnͣdo
esuriit ⁊ qui cum eo erant. qͦ¬
modo intrauit indomũ dĩ. ⁊¬

Expanded text:
fidelium esurientes sitientesque fidelium esurientes sitientesque justitiam suavitatis internae dapibus pascant. Verum haec mentium refectio stultis quidem sabbati defensoribus displicet, sed a Domino sabbati probatur: quia qui solam litterae superficiem sequuntur, nec veram mentium refectionem nosse, nec ad internam pervenire animarum requiem norunt. nde temeritas eorum merito Veritatis ore confunditur, dum subditur: At ille dixit eis: Non legistis quid fecerit David, quando esuriit, et qui cum eo erant: quomodo intravit in domu
Abbreviated transcription (Latin):
ces imꝑiis. solert̾ eloqͥa sacra
meditare delectantur. Esu¬
runt in satis: cum in eisdem
sacris eloquiis que lugendo
ꝑtranseunt. panẽ uite inue¬
nire desid̾ant. hoc ẽ ad illa
curant uerba ꝑuenire. quibꝰ
ampliorẽ inse sui conditoris
amorẽ incendant. Et hoc in
sabbatis. cũ sopita m̃te a tur¬
bulentis cogitatiomibꝰ uacca
tis ⁊ humilitatis habitu: ad
requiem animarũ suarum
attingere contendũt. Uel¬
lunt spicas que forte occurit̃.
⁊ tamdui uersant manibus
contritasqz purgant donec
ad escam ꝑueniant: cũ cestiõ¬
uia scripturaꝵ acq legentos
ꝑueniunt. meditando assu¬
munt. ⁊ tãdi scrutatione
sedula discutiunt. douocin
eis medullam dilectionis q̃
lacere uidebatur: inuenien¬
ces extrahant. Sic̃ enĩ asꝑi¬
tate anstaꝵ que horrent ue¬
lantꝰ grana triticiq reficiut᷑.
ita sep̾e sub ea que uidebatur
uilitate littere. tegunt᷑ dona
diuine dilectionis. que m̃tos

Expanded text:
tes imperiis, solerter eloquia sacra tes imperiis, solerter eloquia sacra meditari delectantur. Esuriunt in satis, cum in eisdem sacris eloquiis, quae legendo pertranseunt, panem vitae invenire desiderant, hoc est ad illa curant verba pervenire quibus ampliorem in se sui Conditoris amorem incendant. Et hoc in sabbatis, cum, sopita mente a turbulentis cogitationibus, vacartis et humilitatis habitu, ad requiem animarum suarum attingere contendunt: vellunt spicas quae forte occurrunt, et tandiu versant manibus contritasque purgant, donec ad escam perveniant: cum testimonia Scripturarum, ad quae legentes perveniunt, meditando assumunt, et tandiu scrutatione sedula discutiunt, donec in eis medullam dilectionis, quae latere videbatur, invenientes extrahant. Sicut enim asperitate aristarum, quae horrent, velantur grana tritici quae reficiunt, ita saepe sub ea quae videbatur vilitate litterae, teguntur dona divinae dilectionis, quae mentes
Abbreviated transcription (Latin):
quã si ueteribꝰ abdicatis concu¬
piscentiis: nouo dilectionis
mandato. nouus homo fu̾it
factus. Uellere itaq spicas
ẽ. h̾mmes a t̾rena incentione
qua solũ m̃tis quasi radicẽ fixe¬
rant eruere. Fricare aũt maĩ¬
bus. exemplis uirtutũ ab ipsa
etiã carius concupiscentia: qͣsi
folliculis acq integum̃tis aris¬
tarũ: puritatẽ mentis exuere.
Grana uͦ manducare ẽ: enrun¬
datũ quẽq a sordibꝰ uitioꝵ.
ꝑora p̾dicantium eccłie m̃bris
incorporari. Et bene hoc disci¬
płi p̾gredientes ante dũm fe¬
cisse memorantur. qr doctoris
necesse ẽ sermo p̾cedat. ⁊ sic cor
auditoris subsequens gr̃e suꝑ¬
ne uisitationis illustret. Be
quietis laborant. Et auditoreᷤ
eque suos ãmonent. nõ ꝓpter
amorẽ scłi suꝑuacuis insistere
negotiis: s potiꝰ ꝓeterna reqͥ¬
e bonis insudare laboribꝰ Itẽ
ꝑsata ambulabant cũ dño. qͥ
diuinis obtemꝑare studen¬

Expanded text:
quam si, veteribus abdicatis concuquam si, veteribus abdicatis concupiscentiis, novo dilectionis mandato novus homo fuerit factus. Vellere itaque spicas, est homines a terrena intentione qua solum mrant, eruere. Fricare autem manibus, exemplis virtutum ab ipsa etiam carnis concupiscentia, quasi folliculis atque ex tegumentis aristarum puritatem mentis exuere. Grana vero manducare est emundatum quemque a sordibus vitiorum per ora praedicantium Ecclesiae membris incorporari. Et bene haec discipuli praegredientes ante Dominum fecisse commemorantur. Quia doctoris necesse est sermo praecedat, et sic cor auditoris subsequens gratia supernae visitationis illustret. Benquietis laborant, et auditores aeque suos admonent non propter amorem saeculi supervacuis insistere negotiis, sed potius pro aeterna requie bonis insudare laboribus. Item per sata ambulant cum Domino qui, divinis obtemperare studen
Abbreviated transcription (Latin):
tet. mercedẽ accip̃. Cum doc¬
tores scĩ quos in fide ueritatiᷤ
instruere quer̃. cura pie solli¬
citudinis inspiciunt: ⁊ qua¬
liter unũquẽq quo ue ordi¬
ne ad salutẽ attrahere clebe¬
ant. sedula consid̾atione ꝑ¬
pendunt. Atq id̾o nicħ me¬
lius esurire. quã salutẽ in¬
telligunt᷑ hominũ: quã ipse
messoꝵ pͥmus qͦndam int̾
p̾ces esuriens. mox oblatis sͥ
eis qͣs desid̾abat dapibꝰ au¬
diuit. Surge petre: occide
⁊ manduca. Et mira sacra¬
m̃ti concordia. qr ⁊ ibi mac¬
tan ac manducari uibent᷑
anĩalia celitꝰ missa: ⁊ hic spi¬
cas dño lustrante consecrataᷤᷤ
uulsisse discipli. Atq uixta
alioꝵ nairationẽ eugłistaꝵ
confucantes in anibꝰ. mandu¬
casse ꝑhibent̾. Hoc est enĩ qͦd
ait apłs mortificate membra
ur̃a que sũt suꝑ t̾ram: ⁊ exuite
uos ueterem hominẽ cum ac¬
tibꝰ eiꝰ qr nõ alit̾ transit quis¬
q incorpꝰ xp̃i: non alit̾ docto¬
rem ꝓfectus sui fructibꝰ pasc̾.

Expanded text:
tit, mercedem accipiet, cum doctores sancti eos quos in fide veritatis instituere quaerunt, cura piae sollicitudinis inspiciunt, et qualiter unumquemque quove ordine ad salutem attrahere debeant, sedula consideratione perpendunt: atque ideo nihil melius esurire, quam salutem intelligunt hominum. Quam ipse messorum primus quondam inter preces esuriens, mox oblatis sibi eis, quas desiderabat, dapibus, audivit, Surge, Petre, occide et manduca . Et mira sacramenti concordia. Quia et ibi mactari ac manducari jubentur animalia coelitus missa, et hic spicas Domino lustrante consecratas evulsisse discipuli, atque juxta aliorum narrationem evangelistarum, confricantes manibus manducasse perhibentur. Hoc est entificate membra vestra quae sunt super terram, et exuite vos veterem hominem cum actibus ejus . Quia non aliter transit quisque in corpus Christi, non aliter doctorem profectus sui fructibus pascit,
Abbreviated transcription (Latin):
minis: ⁊ salbi¶M̾ Si inquit
dd rex sac̾dotali cibo pastus ex¬
cusabilis ẽ: ⁊ iuxta alteriꝰ eu¬
glie narrationẽ sacdote salba¬
tum ꝑ templi ministeriũ uio¬
lantes crimine carẽt. qnͣtomiͣ¬
gis filiꝰ hominis. qui uerus ẽ
rex ⁊ uerꝰ sac̾dos : Et icdeo

Expanded text:
minis, etiam Sabbati. Si, inquit, David rex sacerdotali cibo pastus excusabilis est, et juxta alterius evangelistae narrationem sacerdotes sabbatum per templi ministerium violantes crimine carent, quanto magis Filius hominis qui verus rex est et verus sacerdos, et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
in causa ẽ: cur eandẽ famẽ
nõ ꝓbatis in aplis. qmͣ ꝓba¬
multa distantia sit: isti sp̃i¬
cas in sabbato manu confri¬
cant. il li panes come derũt¬
leuiticos: ⁊ ad salbati sollẽp¬
nitatẽ accedebant.ẜsͣ. Co¬
quebantur enĩ panes ꝓposi¬
tionis ante sabbatum: ⁊ sab¬
bato mane oblati suꝑ sacrã
m̃sam ponebantur. bis seni
ad alt̾utros conu̾si: duabus
patenis aureis suꝑ positis tͥu¬
re plenis. que ꝑmanebant
illis alii deportabant᷑. Illi
uͦ sacerdotibꝰ exibebantur:
⁊ t̾ure incenso iigne sacro ĩ
quo om̃ia holocausta fieri sole
bant. aliud thus suꝑ alios. xii.
panes adhitiebatur. Qua ho¬
ra suꝑ ueniens dauid panes.
secratos accipiens. sã. osten¬
dit figurate sacerdotalẽ cibũ¬
adusum transiturũ eẽ ppłoꝵ
siue qd̾ om̃s uitam sacerdotalẽ
deͬmus inutari. siue qr om̃s fĩ¬
lii eccłie sacerdotes sũt. U n¬
gimur enĩ in sac̾dotium scm̃.
offerentes nos metipsos deo
hostias sp̃ũales.I cxu. Aut ñ¬

Expanded text:
in causa est, cur eamdem famem non probatis in apostolis quam probamulta distantia sit. Isti spicas in Sabbato manu confricant, illi panes comederuntLeviticos. Ibi et ad Sabbati solemnitatem accendebantquebantur enim panes propositionis ante sabbatum, et sabbato mane oblati super sacram mensam ponebantur, bisseni ad alterutros conversi, duabus patinis aureis superpositis, thure plenis, quae permanebant illis alii deportabantur: illi vero sacerdotibus exhibebantur, et thure incenso in igne sacro in quo omnia holocausta fieri sobant, aliud thus super alios duodecim panes adjiciebatur. Qua hora superveniens David, panesque consecratos accipiens, ostendit figurate sacerdotalem cibuad usum transiturum esse populorum, siue quod omnes uitam sacerdotalem debemus imitari siue quia omnes filii ecclesiae sacerdotes sugimur enim in sacerdotium sanctum, offerentes nosmetipsos Deo hostias spirituales. De qua
Abbreviated transcription (Latin):
dotibꝰ. Ad confutandã calũp¬
niam phanseoꝵ. ueteris recor¬
datur hystorie: qnͣ dauid fu¬
giens saulem. uenit in nobe:
⁊ ab abimelech sacerdote sus¬
ceptos postulauit cibos. qui¬
cum panes laicos nõ haberet:
dedit ei ꝯsecratos. quibꝰ non
licebat uesci. nͥ solis sacerdoti¬
bus ⁊ leuitis. Et hoc tantum
int̾rogauit: si munli eeñt
pueri a mulieribꝰ. ⁊ illo respõ¬
dente ab heri ⁊ nudiꝰ t̾cius:
nõ dubit auerit panes dare.
meliꝰ. arbitratꝰ ꝓpħa dicente.
Misceliam uolo ⁊ nõ sacrifi¬
um. de famis ꝑicło homine̾
libare: qmͣ dõ offerre sactifi¬
um. Hostia enĩ deo placabił
hominũ salus ẽ. Opponit
⁊ abimalech pontifex a uob̾

Expanded text:
tc.? Ad confutandam calumniam Pharisaeorum veteris recordatur historiae, quando David fugiens Saulem venit in Nobe, et ab Abimelech sacerdote susceptus postulacum panes laicos non haberet, dedit ei consecratos, quibus non licebat vesci nisi solis sacerdotibus et Levitis . Et hoc tantum interrogavit, si mundi essent pueri a mulieribus, et illo respondente ab heri et nudius tertius, non dubitaverit panes dare, melius arbitratus, propheta dicente: Misericordiam volo, et non sacrificium , de famis periculo homines liberare quam Deo offere sacrificium. Hostia enim Deo placabilis hominum salus est. Opponit et Achimelech pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
Legimꝰ insequentibꝰ. qr erãt
qui ueniebant ⁊ rediebant mł¬
ti: ⁊ nec manducandi quidẽ
spatiũ habebant.⁊ ideo qͣsi
homines esuriebat. Quoãt
spicas segetum manibꝰ con¬
fricant. ⁊ inediam consolan¬
tur: uite austerloris indici¬
um ẽ. nõ p̾paratas epłas. s
cibos simplices querentiũ.
saluatoris littam salbati deᷤᷤ¬
tiuunt. adu̾sũ hebionitas.
qui cũ ceteros recipiant apłos.
paulũ quasi transgressorẽ le¬
gis repudiant. Quate pha

Expanded text:
Legimus in sequentibus quia erant qui veniebant et redibant multi, et nec manducandi quidem spatium habebant, et ideo quasi homines esuriebant. Quod autem spicas segetum manibus confricant, et inediam consolantur, vitae austerioris indicium est, non praeparatas epulas, sed cibos simplices quaerentium. Salvatoris litteram Sabbati destruunt adversum Hebionitas. qui cum caeteros recipiant apostolos, Paulum quasi transgressorem legis repudiant. Mystice a
Abbreviated transcription (Latin):
dotos intemplo sabbatũ uiolãt.
⁊ sine crimine sũt S iħ. Calũp¬
nianuum inqͥt discipłos meos
cur ꝑsegetes transeuntes spi¬
cas triuerint. ⁊ hoc fecerut
famis necessitate cogente. cũ
ipsi salbm uoletis intemplo
unmolantes metimas. ceden¬
tes tauros. holocausta super
lignoꝵ stiuẽ incendio concre¬
mantes. Et iuxta alterius
euglii fidem. circumcidentes
paruulos isalb̾o. ut dũ aliã
legẽ seruare cupitis: salbatũ
destruatis. Numꝙͣ enĩ leges
dei sibi contrarie sũt. ⁊ pruden¬
ter ubi transgressionis discipli
sui argui poterant. dđ ⁊ abima¬
lech dic exempla sectatos. Ue¬
rum aũt ⁊ absq necessitatis
obtentu. sabbati p̾uaricationẽ
in ipsos refert qui calũpniã
fecerant. Dico aũt uob qr tem¬
plo maiorẽ hic. Hic: non ꝓ¬
ẽ: qd̾ maior templo sit: locus
qui dñ templi teneat.¶hił.
Se ipsum scilicet indicans. in
quo aplicam doctrinã ppło le¬
gis infidelit̾ ociante. salus gẽ¬
tibus datur qr maior ipse sit

Expanded text:
dotes in templo sabbatum violant, et sine crimine sunt? Calumniamini, inquit, discipulos meos, cur per segetes transeuntes, spicas triverint, et hoc fecerint famis necessitate cogente, cum et ipsi sabbatum violetis in Templo, immolantes victimas, caedentes tauros, holocausta super lignorum struem incendio concremantes: et juxta alterius Evangelii fidem , circumcidentes parvulos in sabbato, ut dum aliam Legem servare cupitis, sabbatum destruatis. Numquam autem Leges Dei sibi contrariae sunt. Et prudenter ubi transgressionis discipuli sui argui poterant, David et Achimelech dicit exempla sectatos: veram autem et absque necessitatis obtentu, sabbati praevaricationem in ipsos refert, qui calumniam fecerant. Dico autem vobis, quia templo major est hic. Hic, non pquod major templo sit locus, qui Dominum templi teneat. Si se ipsum scilicet indicans, in quo per apostolicam doctrinam, populo legis infideliter otiante, salus gentibus datur: quia major ipse sit
Abbreviated transcription (Latin):
eris in uineam aut segetem
amici tui. comede qnͣtum a
nima tua: falcẽ nõ mittas.
nec foris eicias. Et id circo
de solo salbato calumpniam¬
Mͦ istice aũt discipłi ꝑsata
transeunt. illa uidelicet de

Expanded text:
eris in vineam aut in segetem amici tui, comede quantum vult anima tua; falce autem non metas, neque foras ejicias . Idcirco de solo sabbato calumniaMYSTICE discipuli per sata transeunt, cum d
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ ẽ ꝑgere ad reconciliationẽ.
Non enĩ ueniã postulabis ab
dimittis sic̃ tͥ dimitti a dño cu¬
pis qd̾ ipse cõmiseris. ꝑge̾dũ
ẽgͦ. ad reconciliationẽ. cum in
mentẽ uenerit qd nos forte:
frẽm in aliquo lesimꝰ. ꝑ gen¬
dum ẽ gͦ non pedibꝰ corporis.
s motibꝰ animi: ut te humili
affectu ꝓstnas fr̃i. ad quẽ cara
cogitatione cucurreris incons¬
pectu erꝰ: cui munꝰ oblaturꝰ
es. Ita enĩ etiã si p̾sens sit po¬
teris eũ nõ simulato anĩo le¬
nire: atq in grãm reuocare
ueniã postulando. si hoc priꝰ
corã feceris. ꝑgẽs ad eũ nõ pigro
motu corporis. s celerrimo di¬
lectionis affoctu. atq inde ue¬
niens id ẽ intentionẽ reuocãs
ad id qd̾ agere ceꝑas offeres
facit ut fr̃i suo uł non irrscatꝰ
sine causa: uł racha nõ dicat
mittit᷑. Uel forte si in hoꝵ a
liquo lapsꝰ fu̾it. qd̾ ẽ unum re¬
mediũ supplici animo ueniã
de p̾cetur. ñ quisq̃s inanis iac¬

Expanded text:
opus est pergere ad reconciliationem. Non enim veniam postulabis ab dimittis sicut tibi dimitti a Domino cupis, quod ipse commiseris: pergendum est ergo ad reconciliationem, cum in mentem venerit quod nos forte fratrem in aliquo laesimus; pergendum autem non pedibus corporis, sed motibus animi, ut te humili affectu prosternas fratri, ad quem chara cogitatione cucurreris, in conspectu ejus cui munus oblaturus es. Ita enim etiam si praesens sit, poteris eum non simulato animo lenire, atque in gratiam revocare veniam postulando, si hoc prius coram Deo feceris, pergens ad eum non pigro motu corporis, sed celerrimo dilectionis affectu; atque inde veniens, id est, intentionem revocans ad id quod agere coeperas, offeres facit, ut fratri suo vel non irascatur sine causa, vel Racha non dicat mittitur; vel forte si in aliquo horum lapsus fuerit, quod est unum remedium, supplici animo veniam deprecetur; nisi quisquis inanis jac