comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Id onrcionem populi in quadixerrt quarenos errare
f&cistidñe deuiatua indunaisticon nr̃m ut nontimere
rigidus & crudelis qui malo paenitentiam pecatoris
quam mostem n& repello filios pȩnitentes quitantum sui no¬
minis seruacuerint dignitatem ut &icmalienos saluare uelĩ
quienimmne non querebant nec dicere potenant quemscripsit
morsos in lego& proph&is inuenimus ihm̃ ipsis apparui
Dequibus & ulibi proph&atestatus est Quibus tionest ad nun¬
tiatum deeoaudient & qui non audieront intellegent u¬

Expanded text:
imoniis, in qua dixerat: Quare nos errare fecisti, Domine, de via tua: indurasti corda nostra, ut non timeremrigidus et crudelis, qui malo poenitentiam peccatoris, quam mortem: nec repello filios poenitentes, qui tamen sui nominis servaverint dignitatem, ut etiam alienos salvare velim . Qui enim me non quaerebant, nec dicere poterant: Quem scripsit Moyses in Lege, et prophetae, invenimus Jesum ; ipsis apparui, de quibus et alibi Propheta testatus est: Quibus non est annuntiatum de eo, audient: et qui non audierunt, intelligent
Abbreviated transcription (Latin):
Lu& enim imitator sis scẽnum totum sempet gnetiat reputa
uia usc̃a aliqudnli quumintegattia inquia di nontuum mȩ¬
ritum fecit Eccetotum reputa quodiustus es piouucri Quod
autem peoator es quiccimi quitati ad seribe Esto accusitor
tuus e illeert indultortuus omneenim crimen facinus ued
peccatum nostuxest neglegentiae ce ominisuirtus &e scĩtas dĩ
est indulgentice

Expanded text:
 enim imitator sanctorum sis, totum semper gratiae reputa: quia ut esset aliquid reliquum, gratia in te Dei, non tuum meritum fecit. Deautem peccator es, tuae iniquitati adscribe. Esto accusator tuus, et ille erit indultor tuus. Omne enim crimen facinus, vel peccatum, nostrae est negligentiae: et omnis virtus et sanctitas, Dei est indulgentiae
Abbreviated transcription (Latin):
iudiat & frequenter uituperut ÷ non ẽe opert iustitiae quȩ
uindantur in lege : sed ea inquibus hi qui sccundum carnem lo¬
gitustodiunt & gloriantur Id est uel circumcisio cernis uel
sacrificiotumritus uel obseruatio sabbattrum & neo menia¬
rum haec & huiusmodi ergosunt opento &x quibus dicit Nemi¬
nem potuis se saluari & dequibus in prresenti lo codicit quia
non exoperibus Alio quingurtia iamnon sit grartue sienim
per hacc quis iustificatur non gratis iustificatur Quiautemꝑ
pirtiam iustificatur ista quidemopent ab eominime querun¬
tir sed obieruc redeb& ne acceptie grrtiu inanifiat in eo
uod autem̃ ait Num quid reppulit dĩ plebemisuam
absit Nam&ego isitebelita sum ex semine aburbam
d& ibu beniamin ad hoc refestur quod superius dixit
Non potest uitem excidere uerbumdĩ Nonenimom¬
nes qui sunt isre hol hisunt is nrhelitae Nequequia semensunt
a bnrbam omnes filii sed inisaa cuoc abitur tibi semen ut deipso

Expanded text:
repudiat, et frequenter vituperat, non esse opera justitiae quae mandantur in lege: sed ea in quibus hi qui secundum carnem legem custodiunt gloriantur, id est circumcisio carnis, vel sacrificiorum ritus, vel observatio sabbatorum et neomeniarum. Haec et hujusmodi ergo sunt opera ex quibus dicit neminem potuisse salvari, et de quibus in praesenti loco dicit, quia non ex operibus: alioquin gratia, jam non fit gratia. Si enim per haec quis justificatur, non gratis justificatur. Qui autem per gratiam justificatur, ista quidem opera ab eo minime quaeruntur; sed observare debet ne accepta gratia inanis fiat in eouod autem ait, Numquid repulit Deus plebem suam? Absit. Nam et ego Israelita sum, ex semine Abraham, de tribu Benjamin, ad hoc refertur quod superius dixit, Non potest autem excidere verbum Dei. Non enim omnes qui sunt ex Israel, hi sunt Israelitae; neque quia sunt semen Abraham, omnes filii; sed in Isaac vocabitur tibi semen: ut de ipso
Abbreviated transcription (Latin):
tur dicentem Quodenimdicit apostolus deesicue quia au¬
d& &dicit hoc indicat quia mortem contempnens & persecu¬
tiones quace in serebantun quamuis scir& sibi inminerepericu¬
lum aud& tamen & predicat uerbum dĩ sicut & ipsepaulus dice¬
bat scio quice uincula &canceres manent me in hrerosolimis
sed ego non facio cocriorem animammecm mibi: sic ergo & esa¬
is sciebat quidem s&candum se ẽs & interficiendum ab impiis
aud& tantum & expersonu xp̃idicit inuentus sum anoquaere p¬
non me Cestum est autem quam gentes eraent quue xp̃m nex
quaerere nouentnt pec ideo inter rogare didicenrnt Inuene¬
nunt tañtu quem quesierunt. quia ipseeos que su it prior
pastor est enimbonus & ouem quiceperienit requisiuit : Iudȩ¬
uero cum pendẽr& incruce illi non solum non inuenerunt
eum sed in super & dixerunt si filius dĩ es descende nunc de
cruce & credimustibi

Expanded text:
tabant. Quod enim dicit Apostolus de Isaia, quia audet et dicit, hoc indicat quia mortem contemnens et persecutiones, quae inferebantur, quamvis sciret sibi imminere periculum, audet tamen et praedicat verbum Dei; sicut et ipse Paulus dicebat: Scio quia vincula et carceres manent me in Hierosolymis, sed ego non facio chariorem animam meam mihi ; sic ergo et Isaias sciebat quidem secandum se esse, et interficiendum ab impiis; audet tamen, et ex persona Christi dicit: Inventus sum a non quaerentibus me. Certum est autem, quod gentes erant quae Christum nec quaerere noverant, nec de eo interrogare didicerant. Invenerunt tamen quem non quaesierant, quia ipse eos prior quaesivit. Pastor est enim bonus, et ovem quae perierat requisivit; eest cum penderet in cruce, illi non solum invenerunt eum, sed insuper dixerunt ei: Si Filius Dei es, descende nunc de cruce, et credimus. I
Abbreviated transcription (Latin):
quidems quipet sideti saluantur pergynotiam sine dubio saluantis
quidut mpge. dectionemr pntiae seliuantio: pense trors qu¬
nus inhiuidentur ostendi sicut etim isitbeldieitor omnis ati¬
lescendit degenere isiehel ille autemuerus is nhelie acsl
quimente purto &corde sincero uida dĩ ira & dehoc accipi
possumus quod omnes quidem qui ad fidem ueniunt xp̃i pen
grtiamueniunt qui uero donum grotiae operibus uirtutes
& puritate condis exonnatiste non solum pergnatiam sed& pen

Expanded text:
quidem qui per fidem salvantur, per gratiam sine dubio salvantur: qui autem per electionem gratiae salvantur perfectiores animae mihi videntur ostendi. Sicut enim Israel dicitur omnis descendit de genere Israel; ille autem verus Israel est, qui mente pura, et corde sincero videt Deum: ita et de hoc accipere possumus, quod omnes quidem qui ad fidem veniunt Christi, per gratiam veniunt: qui vero donum gratiae operibus virtutis, et puritate cordis exornat, iste non solum per gratiam, sed per
Abbreviated transcription (Latin):
ntequam noncrederentdõ noneront gensdĩ Queasi er¬
godicat. Eos qui nongens mea sunt uocabo & credent
mii aduest namirntationem utquibus maiores debuistis ẽe
gaudecctis uequari
erirm hic hominem debemus accipere qui & audire
possit &credere sonus uero fama minaculorum est
quicepro ipsic noui tate pergentes singulus &xcellentio pini¬
onecurrebat fines autem terrae sunt reges quiqua si termi¬
ni agrorum suci regna custodiunt Vt non solum ad humiles
uerum dicem ad principes gentium euaengelium uerba perue¬
nis se delarentur

Expanded text:
ntequam crediderunt Deum, non erant gentes Dei. Quasi ergo dicat, eos qui non sunt gens mea, vocabo: et credent mihi ad vestram irritationem, ut quibus majores debuistis esse, gaudeatis aequariTerram hic hominem debemus accipere, qui et audire possit et credere. Sonus vero miraculorum fama est, quae pro ipsa novitate per gentes singulas excellenti opinione currebat. Fines autem terrae sunt reges, qui quasi termini agrorum sua regna custodiunt; ut non solum ad humiles, verum etiam ad principes gentium Evangelii verba pervenisse declare
Abbreviated transcription (Latin):
quasi simile est xpmre uoacre a mortius. Ita subiun¬
git. Hoc est xp̃m reducere amortus. sed ita in quiđ de
ocoquetntur sedubiq ud sunt Neque ubinfernis
lociseuo cante sed mente solu in lectuque capiuntur
tam quemuerbum ergo & supientiu prope est inore

Expanded text:
quasi simile sit Christum revocare a mortuis, ita subjunquasi simile sit Christum revocare a mortuis, ita subjungit, hoc est Christum reducere a mortuis. Sed ita, inquit, deloco quaeruntur, sed ubique adsunt, neque ab infernis locis evocantur, sed mente sola intellectuque capiuntur. Tanquam verbum ergo et sapientia prope est in ore
Abbreviated transcription (Latin):
ta sint &u postolus scribat quia uistitia quȩ exfide est
ipsa haec dicit quae est xp̃s. sine dubioquȩ inde utero¬
nomio dicuntur: apõs axp̃odicta esse pronuntiauit
Ipse est ergo quidixit mandatum hoc quod egodo uobis
hodie non est suꝑ exultatum ate: neque longeate & e&e¬
ra que sequuntur. Quid ergo est quod ꝑhoc apostolus doc&
nescilic& dicamus in corde nr̃o & putemus quod xp̃s in loco
aliquo continetur & nonubiq: ẽ ac pomnia ipsediffunditur
quippe quicumess& interris dicebatquiu ess& & incȩ¬
lo sic enimlo quebatur ad a postolossuos Nemo ascend&
in cadũ nisiquideacelo descendit. filius hominis qui est
incado Nondixit quifuit sed quiesł inccelo & rursus ne
putemus rum incado esse tantum modo uocare autem pre¬
sentia eius abissum. Ideo iustitia que exfide est dicit. Nedi¬
xeris incordetuo quis ascendit incocelum & quasi simile
ned escendat in abrssum patansibi tantum contineri x pm̃

Expanded text:
ta sint, et Apostolus scribat quia justitia, quae ex fide est, ipsa haec dicit, quae est Christus; sine dubio quae in Deuteronomio dicuntur, Apostolus a Christo dicta esse pronuntiat. Ipse est ergo qui dixit: Mandatum hoc, quod ego do tibi hodie, non est superexaltatum a te, neque longe a te, et caetera quae sequuntur. Quid ergo est, quod per hoc Apostolus docet? ne scilicet dicamus in corde nostro, et putemus quod Christus in loco aliquo contineatur, et non ubique sit, ac per omnia ipse diffundatur. Quippe qui cum esset in terris, dicebat quia esset et in coelo. Sic enim loquebatur ad apostolos suos : Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo; non dixit, qui fuit, sed qui est in coelo. Et rursus, ne putemus eum in coelo esse tantummodo, vacare autem ejus praesentia abyssum, ideo justitia quae ex fide est, dicit: Ne dixeris in corde tuo: Quis ascendit in coelum? et quasi simile ne descendat in abyssum, putans ibi tantum contineri Christum,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam& ego isi tohelitasum & semine a bntham de cribubenu¬
Quod simibi non obfur̃ qm̃ sumi sihelita ex semine abnt ban
quominus xp̃o crederẽ & xfide eius iustificarer cestumest
quia non reppu lit ds̃ plebemsuam quam presciit Verum¬
ne paruum uider&ur quod xxemplosui non cẽ repulsam ple¬
bem dĩ docebat a postolas ualidiorte requirit &emplu & diei
Annescitis in helia quod dicit scriptunt quo modo interpellat

Expanded text:
ibu BenjQuod si mihi non obfuit quia sum Israelita, ex semine Abraham, quominus Christo crederem, et ex fide ejus justificarer; certum est enim quia non repulit Deus plebem suam quam praescivitne parvum videretur, quod exemplo sui non esse repulsam plebem Dei docebat Apostolus, validiora requirit exempla, et dicit: An nescitis in Elia quid dicit Scriptura? Quemadmodum inte
Abbreviated transcription (Latin):
onsequenter deco qui supriodixerrt Ego ipsequi
lo quebar ecceadsum pune prophouie testatur quo
ipse supermontes euangelium prrediccr& id est suꝑ
a postolos dequibus scriptum est Ad propinquate montibus
aernis & quorum doctrina in luminatio diest undeced
eum in psad modicitur In lumincnstum in biliter a mon¬
tibus cc&ernis hic adnuntiauit & pnredicuit pacem his
quiemunt longe id est gentibus & prope hoc est iudcceis mundũ
ixoncilicns dõ De quo sub nomine sidominis in psal mocunitur
Ori&ur indiebus eius iustitia & babundantia pacis donec aufe¬

Expanded text:
onsequenter de eo qui supra dixerat: Ego ipse qui loquebar, ecce adsum, nunc Propheta testatur quod ipse super montes Evangelium praedicarit, id est, super Apostolos, de quibus scriptum est: Appropinquate montibus aeternis ; et quorum doctrina illuminatio Dei est. Unde ad eum in Psalmis dicitur: Illuminans tu mirabiliter a montibus aeternis . Hic annuntiavit et praedicavit pacem his qui erant longe, id est, gentibus; et prope, hoc est, Judaeis: mundum reconcilians Deo, de quo sub nomine Salomonis in psalmo canitur: Orietur in diebus ejus justitia, et multitudo pacis, donec aufe
Abbreviated transcription (Latin):
oc sine loco satis ostenditur. bnchium dñ ipsumd
filium nuncupatum Non quod ds̃ pater figuned&er¬
min& unccrnis humanae ei que filius tamquam mem¬
brum corporis henetct sed quicc omnia peripsum fagta sunper
ideobitechium dñi dictum estsicut enim btuum bitechium per
qued operas isͫ . sicdi buediium dictum est eius uerbum quia peo
nendo
similes sint ipsis iudieis de quibus dictum
est
& bntchiumdñi cui relielactum est

Expanded text:
m est? Ubi satis ostendit brachium Domini ipsum m est? Ubi satis ostendit brachium Domini ipsum Filium Dei nuncupatum; non quod Deus Pater figura determinetur carnis humanae, eique Filius tanquam membrum corporis haereat: sed quia omnia per ipsum facta sunt, ideo brachium Domini dictum est. Sicut enim tuquod operaris, sic Dei brachium dictum est ejus verbum, quia per nendo, similes sint Judaeis ipsis, de quibus dictum est, Et brachium Domini cui revelatum est
Abbreviated transcription (Latin):
postolus uero quod ait ad romanos Quo modo in uoca¬
bunt inquem non crediderunt : aui quomocredent
quem non audierunt: de gentibidixit Nonde iudue¬
Ais: sicut hicsonat. eosenim uolebat refellere doccor
gentium quiputabunt gentit antum modo iudaeorum non &i¬
cm incircumcisis gentibus euangelium prredicandum quod
uolens ostendere ponadiudiceos tantum sedudomnes gentes
pestmere pruspesunt testimonium deproph&tuerit
Gmnis qui inuoccuerit nomendñ saluuserit Aed einde
cumdixisse& Quomodo autem in uocabunt in quem non cre¬
didenunt Aut quomodo credent quemnon audierunt  conti¬
quo subiunxit Quomodo autem audient si ne prodiecente
aui quomodo pnrediccebunt nisimittantur e ta refutans
os quinegabunt ad incircumcisus gentes prtedicatores esse
mittendos
o cabunt inquemnoncrediderunt Ad ha
ergo credunt qui rec tecredunt ut inuocent inque mere¬
diderunt & uedecent facere quod in pieceptis logiti¬
nis acceperunt. qnm̃ id quod lex impertet fides imp&nrt Qs¬
Ns qtis credidit audiruitos¬

Expanded text:
postolus vero quod ait ad Romanos, Quomodo invocabunt in quem non crediderunt? aut quomodo credent quem non audierunt? de Gentibus dixit, non de Judaeis, sicut hic somniat. Eos enim volebat refellere Doctor Gentium, qui putabant genti tantummodo Judaeorum, non etiam incircumcisis Gentibus Evangelium praedicandum. Quod volens ostendere, non ad Judaeos tantum, sed ad omnes gentes s posuit testimonium de propheta, Erit, omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus erit: ac deinde cum dixisset, Quomodo autem invocabunt in quem non crediderunt? aut quomodo credent quem non audierunt? continuo subjunxit, Quomodo autem audient sine praedicante? aut quomodo praedicabunt, nisi mittantur ? Ita refutans eos qui negabant ad incircumcisas gentes praedicatores Christi esse mittendos inquit, in quem non crediderunt? ad hoc ergo credunt, qui recte credunt, ut inuocent, in quem crediderunt, et ualeant facere, quod in praeceptis legitimis acceperunt, quoniam id, quod lex imperat, fides impetauditui nos
Abbreviated transcription (Latin):
inquitdĩ babent. Noui scio apudillos fiũ T alis fuite¬
lumdĩ habent sed non secundum scientiam. Quid est
hoc apostole non secundum scientiam: ex pone nobis quã
commedes scientiam quamdoleas in illis nonesse. & in
nobis uellis esse. sctutus diunxit. & quod eluusum posu¬
enit aperuit Quid t̃ ⁊ dumdĩ bubent sed non secundũ
scientiame ignorantes enimdi iustitiam & suum uolen¬
tes constituere iustiriȩdĩ non sunt subiecti. Ignorare
ergodĩ iustitiam & suumuelle constituere hoc ẽ glo¬
riam ab inuicem ex pectare & gloriam quae a soso dõ
ẽ non requirere hoo ẽ fermentum phariseorum
Iuaesit autem iustitia dĩ dequahio loquitur. cons¬
tanter aperit adiungens finis enim legis xp̃s
adiustitiam omnicredenti. Hano itaq: iustitiamdĩ
non in precepto logis quotimor incutitur. sed in adiu
teuo gratiae xp̃i adquum solam utiliter legis ue¬
lut pedagogi timor ducit constitutom es se qui in¬
tellegit si pse intellegit quuresit xp̃iunus: Nam

Expanded text:
inquit, Dei habent: novi, scio, apud illos fui, talis fui. Zelum Dei habent, sed non secundum scientiam? Quid est hoc, Apostole, non secundum scientiam? Expone nobis quam commendes scientiam, quam doleas in illis non esse, et in nobis velis esse. Secutus adjunxit, et quod clausum posuerat, aperuit. Quid est, Zelum Dei habenscientiam? Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Ignorare ergo Dei justitiam et suam velle constituere, hoc est, gloriam ab invicem exspectare et gloriam quae a solo Deo est non requirere, hoc est fermentum Pharisaeorum. quae sit autem iustitia dei de qua hic loquitur consequenter aperit adiungens: finis enim legis Christus ad iustitiae omni credenti. hanc itaque iustitiae dei non in praecepto legis, quo timor incutitur, sed in adiutorio gratiae \'Christi, ad quam solam utiliter legis uelut paedagogi timor ducit. constitutam esse qui intellegit, ipse intellegit quare sit Christianus. nam
Abbreviated transcription (Latin):
sistilim xp̃i h ac ergo iustitia nontamen uitam preb&
sedaet nimuitam illu muero legis iustitiam qui fece¬
sitt siemo nondixit in a & numuiu& sed tantum modo
uiu& inea. Quod si finis legis ut u postolus dicit xp̃s
est nec ipsam quȩ exlege est iustitiã sine xp̃oudim¬
plere poterit quifinem legis non suscipit xpm̃. Haec
er goquȩ exfide est iustitiaquȩ est xp̃s tamquum uitens
& subsistens hec inquid dicit. Nedixeris incorde

Expanded text:
istum . Haec ergo justitia non tantum vitam praebet, sed aeternam vitam. Illam vero legis justitiam « qui fecerit homo, » non dixit in aeternum vivet, sed tantummodo « vivet in ea. » Quod si finis legis, ut Apostolus dixit, Christus est, nec ipsam, quae ex lege est justitiam sine Christo adimplere poterit, qui finem legis non suscipit Christum. Haec ergo, quae ex fide est justitia, quae est Christus, tanquam vivens et subsistens, dicit: Ne dixeris in
Abbreviated transcription (Latin):
rogabant apostolus paulus scribens ad romanos cum
supergentium pensona exposuiss& idioent: Ad isnehel autẽ
dicitur Ex pandimanus mous ad populum non credentem
& contii dicentem Quicum beneficiis dñi uincer&ur &ul¬
trao hominem signaconspicer& loquebatur Istenon eicit
demonia nisi inbelxebue principe demoniorum & alia multa¬
quac longuniest texere ð enique cum ille incruce ex tender&
erun tamplucndĩ & intribus diebus edificat illud De hoc &¬
sumus expaensus maenus & in laergitate doncntis accipere quod
nihil eis p&entibus denegant sed flatim roganti leprosored¬

Expanded text:
rebant, apostolus Paulus scribens ad Romanos, cum super gentium persona exposuisset, adjecit: Ad Israel autem dicit: Expandi manus meas ad populum incredulum et contradicentem , qui cum beneficiis Domini vinceretur, et ultra hominem signa conspiceret, loquebatur: Iste non ejicit daemonia, nisi in Beelzebub principe daemoniorum . Et itquae longum est texere. Denique cum ille in cruce extenderet truit Templum, et in tribus diebus aedificat illud: descsumus expansas manus et in largitate donantis accipere, quod nihil eis petentibus denegarit: sed statim roganti leproso red
Abbreviated transcription (Latin):
fidein nt̃o resurrectio corporis dñẽ Naminor¬
tuam es scillum carnem incruce passionis: &dun
inimicieius credunt: sed resurrexisse non creduni
tionem expeciamus redemptionem corpous ñ
quia hoc in imenbris xp̃i spenemus e quaenos ipso

Expanded text:
fidei nostrae resurrectio corporis Domini est. Nam mortuam esse illam carnem in cruce passionis, etiam inimici ejus credunt, sed resurrexisse non credunt. tionem exspectamus redemptionem corporis nostri ; quia hoc in membris Christi speramus, quae nos ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
uod autem dicit secundum testimonium morsi Ego
ad emulutionem uos perducumim non gentem in
gentem insipientem in ritabo uos dicendo gentem in¬
sipientem ex posuit quod dixerit in nongentem qua si quod
negens dicendusit quacoinsipiens est decuiustamenfide irri¬
andum dicit populum populum iudicicum qui a illiad p̃¬
bendenunt quod isti res puerunt uel cestemn nongentem in
popipui si pientem quia cumẽ& gens insipiens omnis
populus idlu colens tamengentilitatem credendodepo

Expanded text:
dum testimonium Moysi, Ego ad aemulationem vos perducam in non gentem; in gentem insipientem irritabo vos; dicendo, gentem insipientem, exposuit quid dixerit, in non gentem: quasi quod nec gens dicenda sit quae insipiens est. De cujus tamen fide irritandum dicit populum Judaicum, quia illi apprehenderunt quod isti respuerunt. Vel certe in non gentem, in gentem insipientem; quia cum esset gens insipiens omnis populus idola colens, tamen gentilitatem c
Abbreviated transcription (Latin):
ost uerba patris quibus filium suum mundo nuntia ue¬
urt eẽ uenturum &ante scandilum crucis de quo dic¬
Iturus eraot inglonius eraet aspectuseius & formaccius p̃
filuis hominum glonam p̃misciret resurrationis exaltabit᷑
& eleucbitun & sublimis eritucdde ut humilitatis crucis re¬
surrationis gloriam prreuenir& espondit proph&urum
chorus seimples se officium & quantum in sefuit bnrchium
illius atque uistutam omnibus nunticsie In eutem quod dicit
quiscredidit auditui nostro & brahium dñicui reuelatum est
roritatẽ credentium significat &iudieis Quo testimonio¬

Expanded text:
ost verba Patris, quibus filium suum mundo nuntiaverat esse venturum; et ante scandalum crucis, de quo dicturus erat: Inglorius erit aspectus ejus, et forma ejus prae filiis hominum, gloriam praemiserat resurrectionis: Exaltabitur et elevabitur, et sublimis erit valde: ut humilitate crucis resurrectionis gloriam praeveniret, respondit Prophetarum chorus se implesse officium, et quantum in se fuit, brachium illius atque virtutem omnibus nuntiasse. In eo autem quod dicit: Quis credidit auditui nostro, et brachium Domini cui revelatum est? raritatem credentium significat ex Judaeis. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
postulundum si cut in eiuangelio secundum lucom tenetur
scriptum propter aduer sarium quiu subtilis &ues su¬
tus est semꝑ orandum ẽt. Crȩdentibus autem: solada¬
tur remissic peccatorum sequitur autem ut precibus
deditus liberetur ammalo & possit consequi quod promisit
ds̃ toto cor de uigiluntibus Oerxꝑsenim qicumqu

Expanded text:
postulandum, sicut in Evangelio secundum Lucae tenetur postulandum, sicut in Evangelio secundum Lucae tenetur scriptum propter adversarium, quia subtilis et versutus est, semper orandum esse: credentibus autem sola datur remissio peccatorum. Sequitur autem ut precibus deditus liberetur a malo, et possit consequi quod promisit Deus toto corde vigilantibus . Omnis enim quicumqu
Abbreviated transcription (Latin):
enenditer omnes aut confundi propter diffi¬
dentiam dicit Aut sublimari causu credulita¬
tis Quiasine xp̃o cpud dm̃ nulla salus est: imino
pornaest aui mors: Nec enim iudueos cominen deere
poterit prit erogatiua patrum aut logis latio qui meri¬
tum & promissio nempatrum non recepera secindum¬
tes autem nullum habent testimonium quo uel secundum
carnem commendentur nificredant in xpm̃¬
pestinere siue iudacos siuegrecos Quia sine in uocatio
udm̃i xp̃i nemouiuit apuddm̃ Cum ergo omnium
dñs sit consentiente p&ro apostolo & dicente hic est
inquit omnium dñs: diuestu mennon est nisiinbis qui
inuocant illum: quia ipsi accipient remunerationem
Per fidis uero non est diues: quia participes non sunt bono¬
rum cius Nequeenim accipient quod dlaturum illũ
non crediderunt. & tamen non dixit dm̃ diuitem cre¬
dentibus: sed inuocantibus illum. Ut postquum credidit
non desinat animus id postulure quodudõ semꝑ doctus ẽ

Expanded text:
eneraliter omnes aut confundi propter diffidentiam dicit, aut sublimari causa credulitatis; quia sine Christo apud Deum nulla salus est, immo poena est, aut mors. Nec enim Judaeos commendare poterit praerogativa Patrum; aut enim legislatio, qui meritum et promissionem Patrum non receperunt. Gentes autem nullum habent testimonium, quo vel secundum carnem commendentur, nisi credant in pertinere, sive Judaeos sive Graecos; quia sine invocatione Domini Christi nemo vivit apud Deum. Cum ergo omnium Dominus sit, consentiente Petro apostolo, et dicente: Hic est, inquit, omnium Dominus; dives tamen non est, nisi in iis qui invocant illum, quia ipsi accipient remunerationem. Perfidis vero non est dives; quia participes non sunt bonorum ejus; neque enim accipient, quod daturum illum non crediderunt. Et tamen non dixit Deum divitem credentibus, sed invocantibus illum; ut postquam credidit, non desinat animus id postulare, quod a Deo semper doctus est
Abbreviated transcription (Latin):
ut ictarret Hic isurbel curnalisest. hoc est
abnhae filius sed non secundum fidem. Nam isitchel ue¬
rus & spiritalis est : quic nedendo uid& dm̃. Totadie semper
significat semper correctisunt: propterea increpantur nan
creditum ut scient quia ipsi sibi causa sunt perditionis
Potest boc & desiduatore accipi qui incrure & tensis manib
interficientium eum peccatum arguit. Causa enimilla la¬
mat scdenatum facinus iuduecrum superius quod ausus est
dicere escias dehis quidĩ fuenrnt inimici ostendit hos ami¬
cos futuros Ncos qui ismheliiae dicebuntur propter
quod i noboedientes intnt ut inimicos abiciendos
Quo crodo engo inuor abutir in quiti
anifeste in his per hoc quoddicit quomodo
engo inuocabunt inquem non crediden unt
enimquicumque inuocauerit nomen dñi saluus erit. subiungn
Quoniodo ergo inuocabunt  in quem noncrediderunt¬

Expanded text:
i. Hic Israel carnalis est, hoc est Abrahae filii, sed non secundum fidem; nam Israel verus et spiritualis est qui credendo videt Deum. Tota die, semper significat; semper enim correpti sunt. Propterea increpantur non credituri, ut sciant quia ipsi sibi causa sunt perditionis. Potest hoc et de Salvatore accipi, qui, in cruce extensis manibus, interficientium eum peccatum arguit. Causa enim illa clamat sceleratum facinus Judaeorum superius, quod ausus sit dicere Isaias de his, qui Dei fuerant inimici, ostendit hos amicos futuros, et eos qui Israelitae dicebantur, propter quod inobedientes erant, ut inimicos abjiciendosQuomodo ergo invocabunt in quem anifeste per hoc, quod dicit, quomodo ergo invocabunt in quem non crediderunt? quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit, subjungit: Quomodo ergo in
Abbreviated transcription (Latin):
Er&un quemdixit dñe quiscredidit auditui nostro &t
burchium dñi cuireuelactum est Quibus respondemus dm̃
prescium futurorum perproph&am predixisse infedelita temiu¬
diccerum preredixisseta mon non fecisse Nonenim propte¬
rea quemquamds̃ ad poccandum cogit quia futuae hominum
faccre noncompulit cui poccatum nom plac& sed facturos es se
puredixit queminihil lata Id eosi non malum sed bonum face¬
ne uoluissent non prohiberentur & hoc facturi preuideren¬
tur ab eoqui nouit quid sit quisque facturus & quid eisit pro
nus opore redditurus Quisupra¬
nomnemterram exiuit sonus eorum & infines orbisterrȩ
uerbacorum. Ideo & nos loquimur hi quia enim ille ad nos
usque peruenit. sonus qui i nomnem terram exiuit & her&i¬
cus ad ecclesicm nonintrrt Ideo sonus in omnem terram
exiuit: ut tu in cadum intres. Opestilenti a litigiosa pessi¬
mu & id huc ernare uolens superbe fili auditestamentum pa¬
mstui excequid plicnius quid cpestius In omnemter¬

Expanded text:
dixit, Domine, quis credidit auditui nostro? et brachium Domini cui revelatum est? Quibus respondemus, Dominum praescium futurorum, per Prophetam praedixisse infidelitatem Judaeorum; praedixisse tamen, non fecisse. Non enim propterea quemquam Deus ad peccandum cogit, quia futura hominufacere non compulit, cui peccatum non placet, sed facturos esse praedixit, quem nihil latet. Et ideo, si non malum, sed bonum facere uoluissent, non prohiberentur. Et hoc facturi praeuiderentur ab eo, qui nouit, quid quisque sit-facturus et quid ei sit pro eius opere redditurus." Iomnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Ideo et nos hic loquimur: sonus enim ille ad nos usque pervenit, sonus qui in omnem terram exiit, et haereticus Ecclesiam non intrat. Ideo sonus in omnem terram exiit, ut tu in coelum intres. O pestilentiose, litigiose, pessime, et adhuc errare volens; o superbe fili, audi testamentum patris tui. Ecce, quid planius, quid apertius? In omnem ter
Abbreviated transcription (Latin):
⁊amiiasuos tag Indignantis uenla
sunt: propter quod semper diffidentes inuenti sunt iudaci
& omnibus malis unamad signat genenrtionem & causcm
dum presentes increpat ibidem tangit magis futuros
ad quos hoc pestin& Omnium enin horum una diem¬
natio est a si per manent indiffidentiu Emulutioergo
illis nata ost inuidentiae: dumuident gentem quaeprius
quia sinedõ fuit sensubruta erat : dm̃ suum appelliere
qui fuenrt iudiceorum & donum illis promissum se ad secu¬
tam: perquam relum passi in rcundiua diftenderentur
ut malitiae & incrodulitatis suae mencedes & soluereã
Nulla enimnes sic consumit hominem nisi aelus Quem
ideo ds̃ ultorem posuit incredulitatis: qui a giteue peccatum est
Nam semper in intinis si excruciantur: quando uidiunt lax̃
a proph&as ad nos pesbinere quix p̃meridinus ona¬

Expanded text:
am vos mittam . Indignantis verba sunt, propter quod semper diffidentes inventi sunt Judaei: et omnibus malis unam assignat generationem et causam; dum praesentes increpat, ibidem tangit magis futuros, ad quos hoc pertinet. Omnium enim horum una damnatio est si permanent in diffidentia. Aemulatio ergo illis nata est invidentiae, dum vident gentem, quae prius quia sine Deo fuit, sensu bruta erat, Deum suum appellare, qui fuerat Judaeorum; et donum illis promissum esse assecutam, per quam zelum passi iracundia distenderentur, ut malitiae et incredulitatis suae mercedes exsolverent. Nulla enim res sic consumit hominem, ut zelus, quem ideo Deus ultorem posuit incredulitatis, quia grave peccatum est. Nam semper in iram missi excruciantur, quando audiunt Legem et prophetas ad nos pertinere, qui Christum
Abbreviated transcription (Latin):
montes sicut pedes euangelitantes auditum pacis & reliqua
paulus sequens sensum hebnrice ueritatis ponit in epistola ad ro¬
manos quamspexiosi pedes euangelixantium bona euange¬
li tcantium pacem a postolos intellegiuolens quorum dñs
lauit pedes ut mundi & pulchri essent ad pntedicandum &
in toto cabodis uir rerent breuique doctrina xp̃i implerent
mundum

Expanded text:
 Sicut pedes evangelizantis auditum pacis, et reliqua, Paulus sequens sensum Hebraicae Veritatis, ponit in Epistola ad Romanos: Quam speciosi pedes evangelizantium bona, evangelizantium pacem : Apostolos intelligi volens, quorum Dominus lavit pedes , ut mundi et pulchri essent ad praedicandum, et in toto orbe discurrerent, brevique doctrina Christi implerent mundum
Abbreviated transcription (Latin):
confessio fit ad sulutem Dera dicecor¬
us surgit ista confessio aliquando udis confi¬
item & nescis credentem sed nec debes
diredentem Hoc estenim confiteri dicere
od hubes incorde si autem ulud in corde habes
ud dicis loqueris non confiteris Cumet
tinuitus. Qui autem trchitur tum quam
iuitus cogi uidetur. Quomodo istam. soluimus
questionem : Nemouenit ud me nisi paterlqu

Expanded text:
confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis confitentem, et nescis credentem. Sed nec debes redentem. Hoc est enim confiteri, dicere quod habes in corde: si autem aliud in corde habes, aliud dicis; loqueris, non confiteris. Cum ecit invitus, qui autem trahitur, tanquam invitus cogi videtur; quomodo istam solvimus quaestionem, Nemo venit ad me nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Inmichea dic¬
tum est. Ipse enimds̃ quiui sus t̃ morsidicit nomen mihi
dñs est. Hic est filius dĩ Quideo & angelus & ds̃ et̃.
dictus est ut non ipse a quosunt omnia puta retur. sed hic
esse ꝑquem sunt omnia ut ud idpestineat quiads̃ dictus ẽ
quod unumsunt pater & filius. Angelus autem ad hoc
quia nuntius promissȩ salutis est missus a patre &mis¬
sus ideo dicitur . ut non ipse pater eẽ credatur sed habeo ge¬
nitus. Ideoque quicumque in uocauerit nomendni suluus
erit. Hoc sensu & morses loquutus est. Quicum queait ñ
audierit prophacm illum ex terminubitur deplebe:
supse estomniumdñs: i pscinuocatur a seruis : & quia

Expanded text:
In Michaea dictum est. Ipse enim Deus, qui visus est Moysi, dicit: Nomen mihi Dominus est . Hic est Filius Dei, qui ideo et Angelus et Deus esse dictus est; ut non ipse esse, a quo sunt omnia, putaretur: sed hic esse per quem sunt omnia, ut ad id pertineat, quia Deus dictus est, quod unum sunt Pater et Filius: Angelus autem ad hoc, quia nuntius promissae salutis est missus a Patre. Et missus ideo dicitur, ut non ipse Pater esse credatur, sed ab eo genitus. Ideoque quicumque invocaverit nomen Domini salvus erit. Hoc sensu et Moyses locutus est: Quicumque, ait, non audierit prophetam illum, exterminabitur de plebe . Si ipse est omnium Dominus, ipse invocatur a servis. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
Vi debitur enim quibusdum ꝑ hocquico &iam¬
si desint alicuibonioperis p̃uilegia. & icm¬
si uirtutibus operdon non dederitꝰ boc ipso
tñ quodcredidit non pereat sed saluãtus
tetur & habeat sulutem &icm sibeatitudinis
gloriam habere non poterit: sed uidenem agis
illud intellegi debeat: quodquuere & non fal¬
neq auaritiam sibi ultra neque iniustitiam
neque inpudicitiam neque mendacium domi
li horum seseruire profitetur. sed & credens
incorde suo quodd r̃ cum suscitauit a moriuis. cer¬
tus ẽ quia susotatum eum adiustificationem
sui credit. Alio quin quid proderit soireme
& credere quod ilm̃ ds̃ suscitauit amortuis. si
in meipso eum non habeam suscitatum Ergo
si non in nouitatae uitae umbulo. &ueus tamper¬
candiconsu&udinem fugio nondum mihi xp̃s re¬
surrexita mortuis. Adhunc autem sensum&lã¬
enim scriptura. Quia omnis qui credit in cumnon
erubesc& erubesc& aute momnis qui peccat sicut
adam peccauit: & erubuit & absconditse : qui

Expanded text:
Videbitur enim quibusdam per hoc, quia etiamsi desint alicui boni operis privilegia, etiamsi virtutibus operam non dederit, hoc ipso tamen quod credidit, non pereat, sed salvetur et habeat salutem, etiamsi beatitudinis gloriam habere non poterit. Sed vide ne magis illud intelligi debeat, quod qui vero, et non fal, id est, neque avaritiam sibi ultra, neque injustiam, neque impudicitiam, neque mendacium dominli horum servitutem profitetur, sed et credens in corde suo quod Deus eum suscitavit a mortuis, certum est, quia suscitatum eum ad justificationem sui credit: alioquin quid proderit scire me et credere quod Jesum Deus suscitavit a mortuis, si in meipso eum non habeam suscitatum? Ergo si non in novitate vitae ambulo, et vetustam peccandi consuetudinem non fugio, nondum mihi Christus resurrexit a mortuis. In corde autem fidelIsaia: Quia omnis qui credit in eum, non erubescit . Erubescit autem omnis qui peccat, sicut et Adam peccavit, et erubuit, et abscondit se. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Dicitur prope est dñs omnibus in uocantibus eum in
ueritate ubi tetrir grammonest quodhebrei trdunt
dĩ nomen in effabile designari & in ulicosoriptura legitur
inuocabunt me &egonon ex uudium cos. Quomodo hio ab¬
solute ponitur qui inuocauerit. nomen dñi saluus erit.
Nisihane inuocationem intellegamus significatam
fuisse sincenrm Id est cumhumilitatis cordis expres

Expanded text:
Dicit: Prope est Dominus omnibus invocantibus eum in veritate. Ubi tetragramaton est, quod Hebraei tradunt Dei nomen ineffabile designari, et in alia scriptura legitur: Invocabunt me, et non exaudiam eos; qui modo hic absolute ponitur, qui invocaverit nomen Domini salvus erit, nisi in hac invocatione intelligamus significatam fuisse sinceram, id est, cum humilitate cordis expres
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ihs &tredi deris in cordetuo qui ads̃ illum
suscitauit amortuis: suluus eris corde enimcre¬
ditur adiustitiam: ore autem confessio fit insalu¬
tem totus hic locus adillud refertur quod su¬
perius dixit uerbum enim consũmatum &breui¬
ans faci& dñs suꝑterram: Remotis enim
innume nabilib: & multiplicibus sac ramentis
quibus iudaicus populus premebatur : ꝑmiseri¬
cordiam dĩ factum est ut breuitate confessionis
fidȩi ad salu tem ꝑueniremus

Expanded text:
uo quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit in salutem; » totus hic locus ad illud refertur quod superius dixit, Verbum enim consummans et brevians faciet Dominus super terram . Remotis enim innumerabilibus et multiplicibus sacramentis quibus Judaicus populus premebatur, per misericordiam Dei factum est ut brevitate confessionis fidei ad salutem perveniremus
Abbreviated transcription (Latin):
commendandam hoc proph&icum commnemoras s&
testimonium continuos subiecii : quo modo autem in uo¬
cabunt inquem non crediderum: propter hoc sym¬
bolum inhis duob: intuere triailla : fidescredit spes
ecaritas orant sed sine fide esse non possum ac ꝑ hoc
& fidesorat. propterta quippedictume quomodo
inuocabunt inquem non crediderum :¬
Nonutique salut ecorporis quam multi

Expanded text:
ommemorasset testimonium, continuo subjecit, Quomodo autem invocabunt, in quem non crediderunt ? propter hoc Symbolum. In his duobus tria illa intuere: fides credit, spes et charitas orant. Sed sine fide esse non possunt; ac per hoc et fides orat. Propterea quippe dictum est, Quomodo invocabunt, in quem non crediderun
Abbreviated transcription (Latin):
in sesta sunt udut semina quae auditu & uoluntate exculta
fructificant testimonium creatoris hoceaturula
si aei gnce predicamus Nullumopus dicit legis sed solũ
fidemdundum in ciusu xp̃i. Quraricontat apto¬

Expanded text:
inserta sunt velut semina, quae auditu et voluntate exculta inserta sunt velut semina, quae auditu et voluntate exculta fructificant testimonium Creatoris. Hoc est verbum fidei, quod praedicamus. Nullum opus dicit Legis, sed solam fidem dandam in causa Christi. Quia si confitea
Abbreviated transcription (Latin):
proprium a postoliest. Itaque iustitiã hanc diciteẽ fidei
Quis potuit ascendere i ncclum Quia ideo pas sus est. ut
expoliatis inferis uir tutepatris. deuicta morte resurgens
cum animabus ereptis incadũ ascender& Omnis eñim qui¬
cumque cso saluatore apud inferos spenruit deillo salutem
libenrtus est. ꝑ &ro a posto lo hoctestante : dicit enim. Quia
& mortuos pnredicatus ẽ. Qui de his ergo incor desuo non dubi
tat. iustificatus exfide. ex lege autemiustificaritimor facit
Tim& enimlegem quiuid& illum poenam inferre peccantib:
Ideo non magna iustitia legis est: nec meritum collocat apud
dm̃ sedud presens Fides autem quia incredulis stultitia
est mercedem hab&upud dm̃ de dño quod non uid &ur
tum est indeutero nomio quia non est longe abanimonr̃o
udore quod nobis dicitur ut credamus quumuis enimoculis
non uideatur a natunt tamen animorum & loquendiora¬
tione non discordat quod credimus In ipsa enimnatunt

Expanded text:
proprium Apostoli est. Itaque justitiam hanc dicit esse fidei, Quis potuit ascendere in coelum? quia ideo passus est, ut exspoliatis inferis virtute Patris, devicta morte resurgens, cum animabus ereptis in coelum ascenderet. Omnis enim quicumque viso Salvatore apud inferos, speravit de illo salutem, liberatus est, Petro apostolo hoc testante; dicit enim quia et mortuis praedicatus est I Petr. IV, 6. Qui de his ergo in cotat, justificatus est ex fide. Ex lege autem justificari timor facit. Timet enim legem, quia videt illam poenam inferre peccantibus, ideo non magna justitia legis est, nec meritum collocat apud Deum, sed ad praesens: fides autem, quia incredulis stultitia est, mercedem habet apud Deum, de quo quod non videtur tum est in Deuteronomio, quia non est longe ab animo nostro vel ore, quod nobis dicitur, ut credamus; quamvis enim oculis non videatur, a natura tamen animarum et loquendi ratione non discordat, quod credimus. In ipsa enim natura
Abbreviated transcription (Latin):
hic quem ponit apostolus. id est quicumque in uoca uerit
nomendñi saluus erit Apudiohel proph&um hoc
modo scriptus est & dubo prodigia in caclo sursum:
& interra deor sum sanguinem &ignem &uaporem
fumi solconuerte intenebras & luna in sanguinem
prius quumueni & dies dñimagnus & nobilis &crit
qui cumque inuocauerit nomen dñ saluus erit. Vi¬
deturta menmihi grandecdiquid inscripturis diui¬
nis sub hoc inuocationis nomine designari Non
enim dequulib: cumque uiris sed in gentib: & prȩci¬
piuis scribitur qui xenos primus spentui in uocare
facer dotibus eius & su mubd in his quiinuocant no¬
meneius. In uocabant dnm ipse exaudiebat eos in
columnanubis loquebatur ad eos

Expanded text:
hic, quem ponit Apostolus, id est, « quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit, » apud Joel prophetam hoc modo scriptus est: Et dabo prodigia in coelo sursum, et in terra deorsum, sanguinem et ignem et vaporem fumi, sol convertetur in tenebras, et luna in sanguinem, priusquam veniat dies Domini magnus, et horribilis, et erit, quicunque invocaverit nomen Domini salvus erit ; videtur mnis sub invocationis nomine designari: non enim de qualibuscunque viris, sed ingentibus et praecipuis scribitur, quia Enos primus coepit invocare sacerdotibus eius, et Samuel inter eos qui inuocant nomen eius; inuocabant Dominum et ipse exaudiebat eos | in columna nubis loquebatur ad eos.
Abbreviated transcription (Latin):
iut autrei. Quaccumque superius loquutus est
hic illumanifestuuit hanc tẽ regulam fidei crederit
dñm eẽ ilim̃ & non erubescer profiteri quiud s̃ illum ex
mortuis reducens. Deduxit inaielum cum corpore und euenenit
in carnandus Neincurrat sententiũ euungelicam dicentem
Multi inquiđ ex principibus crediderunt in ibm̃. sed pulum non
profitebantur propter iuducos M aluerunt enim gloriam ho¬
minum magis quum gloriumdĩ Dic it euimactisrura
Per esaium Scoxis quio redir ix illum cox consun¬
duruy Cumenim exumen coeperit fie romnium rerum
indie iudicii. &omnia fulsu commentu uel dogmatua in confusi¬
onem deduci tunc in xp̃m credentes tripudiubit Viden¬
tes omnibus manifestaeri quia quod crediderunt uerũ est.
& prudens quod putubatur stultum. Aspioient tnim su¬
terc&eros sesolos gloriosos & prudentes quia esti tifur
rant comtemtibiles &stulti. Illic enim estuoit probatio
ubi remunenatio & condemnatio

Expanded text:
utem. Quaecumque superius locutus est, hic illa manifestavit, hanc esse regulam fidei, credere Dominum esse Jesum, et non erubescere profiteri quia Deus illum ex mortuis reducens, deduxit illum in coelum cum corpore, unde venerat incarnandus; ne incurrat sententiam Evangelicam dicentem: Multi, inquit, ex principibus crediderunt in Jesum, sed palam non profitebantur propter Judaeos. Maluerunt enim gloriam hominum magis, quam gloriam Dei . Dicit enim Scriptura per Esaiam: Omnis qui credit in illum, non confundetur . Dum enim examen coeperit fieri omnium rerum in die judicii, et omnia falsa commenta vel dogmata in confusionem deduci; tunc in Christum credentes tripudiabunt, videntes omnibus manifestari quia quod crediderunt, verum est: et prudens, quod stultum putabatur. Aspicient enim inter caeteros se solos gloriosos et prudenrant contemptibiles et stulti. Illic enim vera probatio ubi remuneratio et condemnatio
Abbreviated transcription (Latin):
suso ituuit amortuis. Iintantum iustus inquan¬
tum saluus: Perhano enimfidem credimus
quod &ium nos ds̃ amortuis excite interim
spũ in nouitate eĩ gnatiae si tempe ranter&
iuste & pieuiua mus in hoc seculo. Post &iũ
tarne nñt in mortalitatem resur rectura quod
ei meritum sp̃s qui eam in resurrectione sibi
congrua hoc ẽ ⁊ iN ⁊ iustificationẽ p̃cedit

Expanded text:
s, sauus eris. in tantum iustus, in quantum saluus. per hanc enim fidem credimus, quod etiam nos deus a mortuis excitet: interim spiritu, ut in nouitate eius gratiae temperanter et iuste et pie uiuamus in hoc saeculo, post etiam carne nostra a.l inmortalitatem resurrectura, quod ei meritum spiritus facit, qui eam in resurrectione sibi congrua, hoc est in iustifieatione, praecedit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficiens finis quousq: amemus non ubi pereamus
sic omnino intellegendum est paschanr̃mimmolatus
est xp̃s ipse est finis noster in illum est trarnsitus noster
inis perficiens non interficiens. finis quippe dicit᷑
propt̃ quem fiunt omnia quecumque aliquo fiunt officio
Nam inter officium & finem hocdistat. quod officium ÷
in eis q̃ facere debemus. finis propter quem facimus
Quia itaq illa omnia propter xp̃m fiebant quemfilu
is rabd incis q̃ fiebant non in tellegant hoc significabat
uelamen quod eo usque infinem nonsinebat intendere
id ÷ usque ad faciem morsi quȩ significabat xp̃m¬

Expanded text:
ficiens: finis quo usque eamus, non ubi pereamus. ficiens: finis quo usque eamus, non ubi pereamus. Sic omnino intelligendum est, Pascha nostrum immolatus est Christus . Ipse est finis noster, in illum est transitus noster. Finis perficiens, non interficiens. Finis quippe dicitur propter quem fiunt omnia quaecumque aliquo fiunt officio. Nam inter officium et finem hoc distat, quod officium est in eis quae facere debemus, finis propter quem facimus. Quia itaque illa omnia propter Christum fiebant, quem filii Israel in eis quae fiebant non intelligebant; hoc significabat velamen, quod eos usque in finem non sinebat intendere, id est, usque ad faciem Moysi, quae significabat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑse ergo nostrir iustitia unde & tanti iustiante in car¬
nationẽ uerbi in hac fide xp̃i & hac uera iustitia
quod est nobis xp̃siustificati sunt. hoc credentes fu¬
uirum quod nos credimus factum E ipsigratia
salui facti ꝑfidem non ex sem & ipsis sed dĩdono
Von exoperibus ne forte extollerentur. Bona quip¬
peopenr eorum non praeuenerunt dĩmiseri cordiã
sed subsecut a sunt. Ipsi quippe audierunt ipsi scrip¬
serunt longe antequum xp̃s ueniss& in carne mi¬
serebor cuimisertus ero & misericordicom prarestabo
cumi sericorsfuero. Ex quibus dĩ uerbis tanto post
apostolus paulus dicer& igitur non uolentis neque
dirtentis sed miserentis .ẽ. dĩ. Ipsorum &iumuoxẽ lon¬
e antequam xp̃s ueniss& in carne ds̃ meus misericor¬
lacius prireueni & me. Quo modo autem possunt
alieni esse a fidexp̃i quorum caritate &ium nobis prre¬
nuntictus. ẽ xp̃s. sinecuius fide quis quam mottulium nec
fuit nec est nec eẽ aliquando poterit iustus¬

Expanded text:
est ergo nostra iustitia. Vnde et antiqui iusti ante incarnationem uerbi in hac fide Christi et in hac uera iustitia, quod est nobis Christus, iustificati sunt, hoc credentes futurum quod nos credimus factum: et ipsi gratia salui facti per fidem non ex semet ipsis, sed dei dono, non ex operibus, ne forte extollerentur. bona quippe opera eorum non praeuenerunt dei misericordiam, sed subsecuta sunt. ipsi quippe audierunt, ipsi scripserunt longe antequam Christus uenisset in carne: miserebor, cui misertus ero, et misericordiam praestabo, cui misericors fuero. ex quibus dei uerbis tanto post apostolus Paulus diceret: igitur non uolentis neque currentis, sed miserentis est dei. ipsorum etiam uox est longe antequam Christus uenisset in carne: deus meus, misericordia eius praeueniet me. quomodo autem possent alieni esse a fide Christi, quorum caritate etiam nobis praenuntiatus est Christus, sine cuius fide quisquam mortalium nec fuit nec est nec esse aliquando poterit iustus
Abbreviated transcription (Latin):
ducere Nec mireris quod cum xp̃s ipsesit iustitia
quasi decclio itade se heł dicere uideatur: In mul
scripta sunt quod ergoat Nedixeris incor d&uo
quis a scendit incaelum aut descendit in abrssum
exceptis his que mȩdio interserit hoc est xpm dedu¬

Expanded text:
ur. Nec mireris quod cum Christus ipse sit justitia, quasi de alio ita de se haec dicere videatur. In multscripta sunt. Quod ergo ait, ne dixeris in corde tuo, Quis ascendit in coelum? aut quis descendit in abyssum? exceptis his quae medi
Abbreviated transcription (Latin):
sub iati Ignorantes quod dr̃ sola fide iustificat &iustos
se ex legis operibus quam non custodierunt. ẽẽ putantos
noluerunt sere promissioni subicere peccatorum nepec¬
catores fuisse uiderentur. sicu soriptum ẽ pharisei
autem spernentes consilium dĩ insem & ipsis noluerunt
inis udelic& non qui consumit: sed qui ꝑficit: Tuno
ncan. tami legem ꝑfecit: cum sicut lex predixenet
incornatus apparuit ÷ sed ud huc decius iudicio :¬
qual erioiouum testumentum loquitur Adhuc mulico
Tregnoillius namit quae necdum uidemusi m pletĩ¬

Expanded text:
os se ex legis operibus, quam non custodierunt, esse putantes: noluerunt se remissioni subjicere peccatorum, ne peccatores fuisse viderentur, sicut scriptum est: Pharisaei autem spernentes consilium Dei in semetipsis, noluerunt Finis videlicet, non qui consumit, sed qui perficit. Tunc etenim legem perfecit, cum, sicut lex praedixerat, incarnatus apparuit. Sed adhuc de ejus judicio multa Novum Testamentum loquitur, adhuc multa de regno illius narrat, quae necdum videmus implet