comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liberum uoluntarus castigationib ꝓprrum
corpꝰ afficere. & nunc moderatius. nunc uͦ distri¬
ctius repugnante spũ carnales concupiscenti¬
as edomare: quibdam tamen dieb ab omnib
oportet parit̾ celebrare generale ieuinium. Et
tunc ẽ efficatior sacratiorq deuotio: qͣudo inoꝑi¬
bus pietatis totius eccłie. unus anunus. & unus
est sensus. Publica enim p̃ferenda sunt ꝓpriis.
& ibi intelligenda ẽ p̃cipua ratio utilitatis: nͥ
uigilat cura commimis. Teneat gͥ diligenuã
suam obseruantia singuloꝵ: & concra nequitie
spũalis insidias implorato diuine ꝓtectionis
auxilio. celestia quisq arma arrrpiat. S eccle¬
siasticus miles etiam si spectabilib p̃liis possit
fortit̾ facere. tutius tamen & felicius dimica¬
bit sicontra hostem palam in acie steterit: ubi
ñ sius tantum uirib certam̃ in eatꝰ s sub iti¬
uicti regis imꝑio frat̾ius consociatꝰ agminib

Expanded text:
liberum sit voluntariis castigationibus proprium liberum sit voluntariis castigationibus proprium corpus afficere, et nunc moderatius, nunc vero districtius repugnantes spiritui carnales concupiscentias edomare, quibusdam tamen diebus ab omnibus oportet pariter celebrari generale jejunium, et tunc est efficacior sacratiorque devotio, quando in operibus pietatis totius Ecclesiae unus animus et unus est sensus. Publica enim praeferenda sunt propriis; et ibi intelligenda est praecipua ratio utilitatis, ubi vigilat cura communis. Teneat igitur diligentiam suam observantia singulorum, et contra nequitiae 349 spiritalis insidias, implorato divinae protectionis auxilio, coelestia quisque arma corripiat. Sed ecclesiasticus miles, etiamsi specialibus praeliis possit fortiter facere, tutius tamen et felicius dimicabit, si contra hostem palam in acie steterit: ubi non suis tantum viribus certamen ineat, sed sub invicti Regis imperio fraternis consociatus agminibus
Abbreviated transcription (Latin):
Redicationem ur̃am di¬
lectissimi familiaris uob̾
aduiuat consuetudo: &
ratio temporis comiñ¬
dat officruni sacerdotis:
ne aut onerosum uide
uoluntatis. Quȩ cum inunum gr̃a dĩ auxili¬
ante conuenuint: ñ littera occidit. s sp̃s ui
enim mollit imꝑium: nec dura ibi necessita¬
te seruitur: ubi diligitur quod iubetur. Cũ
gͦ nos dilectissum ad quedam quȩ etiã uet̾¬
testamenti instituta suut cohortamur: ñ uidai¬
cȩ uob̾ obseruantiȩ uigo sub dimus. nec consue¬
tudinem uobis ppłi carnalis indicinnis: excellit
suꝑ illorum ieiuiua. continentia xp̃iana. Et
si quid uobis atq illis commune intemporibẽ.
ñ concordat in morib. Habeant illi nudt peda¬
lia sua: & intristi uultu ostendant ociosa ieiu¬
uias: uos in nullis ad habitus nr̃i honestate dissi¬
miles. nec aiustis et necessarus oꝑib abstinen¬
tiȩ edendi licentiam simplici parcitate cohibemꝰ:
ut inusu ciborum modꝰ eligatur. non creatura

Expanded text:
edicationem nostram, dilectissimi, familiaris vobis adjuvat consuetudo, et ratio temporis commendat officium sacerdotis, ne aut onerosum videavoluntatis: quae cum in unum, gratia Dei auxiliante, conveniunt, non littera occidit, sed spiritus enim mollit imperium, nec dura ibi necessitate servitur, ubi diligitur quod jubetur. Cum ergo vos, dilectissimi, ad quaedam quae etiam in vetTestamento instituta sunt cohortamur, non Judaicae vos observantiae jugo subdimus, nec consuetudinem vobis populi carnalis indicimus. Excellit super illorum jejunia continentia Christiana: et si quid nobis atque illis commune est in temporibus, non concordat in moribus. Habeant illi nudipedalia sua, et in tristitia vultuum ostentent otiosa jejunia; nos in nullo ad habitus nostri honestatem dissimiles, nec a justis et necessariis operibus abstinentes, edendi licentiam simplici parcitate cohibemus: ut in usu ciborum modus eligatur, non creatura
Abbreviated transcription (Latin):
uires: & scit iustus inspector. de qua mensura
quisq quid tribuat. Dissimiles quidem substan¬
tiȩ: simules erogationes habere ñ possunt. Sed
ȩquatur pleruuiq merito: quod distat impen¬
dio. quia potest e̾e̾ par animis: etiam ubi imi¬
par est census. Hȩc itaq ut adiuuante dũo pia
deuotione curentur. quarta & sexta feria ieui¬

Expanded text:
vires, et scit justus inspector de qua mensura vires, et scit justus inspector de qua mensura quisque quid tribuat. Dissimiles quidem substantiae, similes erogationes habere non possunt: sed aequatur plerumque merito, quod distat impendio: quia potest esse par animus, etiam ubi impar est census. Haec itaque ut adjuvante Deo pia devotione curentur, quarta et sexta feria jeju
Abbreviated transcription (Latin):
corde tuo. & diliges ꝑximum tuum sicut teipsũ.
& cet̾a talium mandatorum: ita quod ineisdem
libris de ieuiniorum sc̾ficatione & curatione ñ¬
ceptum ẽ nulia int̾pretatione uacuatur. Inom̃i
enim tempore. omnibq dieb uitȩ istius scł̃i¬
concupiscentias uincunt: temptationes repellunt:
suꝑbiam inclinant: ĩram mitigant: & omnes bo¬
ne uoluntatis effectus ad maturitatẽ tocius
uirtutis enutriunt: si tam̃ in societatem suam be¬
niuolentiam caritatis assumant: & in oꝑib mi¬
secordiȩ se prudent̃ exerceant. Ieiunium enun
sine elemosina. nontam purgatio animȩ quã
carnis afflictio ẽ: magisq ad auaritiam quã ad
contiuentiam referendumꝰ quando aliqͥs sic a
cibo abstinet: ut etiam a pietate se subducat.
Nostra gͦ ieuuia dilectissimi habundent fruc¬
tib largitatis: & in pauꝑib xp̃i benignis surt
secunda munerib. Nec tardentur. in hoc oꝑe
mediocres: quia parum sit quod possint de sua¬
sua facultate decerpere. Nouit dũs omnium

Expanded text:
corde tuo ; et, Diliges proximum tuum sicut teipsum , et caetera talium 47 mandatorum: ita quod in eisdem libris de jejuniorum sanctificatione et curatione praeceptum est, nulla interpretatione vacuatur. In omni enim tempore, omnibusque vitae istius sconcupiscentias vincunt, tentationes repellunt, superbiam inclinant, iram mitigant, et omnes bonae voluntatis affectus ad maturitatem totius virtutis enutriunt; si tamen in societatem sibi benevolentiam charitatis assumant, et in operibus misericordiae se prudenter exerceant. Jejunium enim sine eleemosyna non tam purgatio animae quam carnis afflictio est; magisque ad avaritiam quam ad continentiam referendum est, quando aliquis sic a cibo abstinet, ut etiam a pietate jejunet. Nostra ergo jejunia, dilectissimi, abundent fructibus largitatis, et in pauperes Christi benignis sint fecunda muneribus. Nec tardentur in hoc opere mediocres, quia parum sit quod possint de sua facultate decerpere. Novit Dominus omnium
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ multos hostes frequentesq conflictus. etiam¬
sic sit liber a morte: ut sit immuns auulnere.
Curandis gͥ lesionib quas sepe incidunt qui
cum inuisibili hoste confligunt. trium maxi¬
me remediorum ẽ ad hibenda medicina: in ora¬
tionis instantia: in castigatione ieiunii. in elemo¬
sine largitate. Quȩ cum̾ parit̾ exercentur: ds
ꝓpiciatur: culpa deletur: temptator eliditur: Et
hs quidem presidiis semꝑ fidelis anima debet
sollempne iciumium: quod id̾o negligendum ẽ.
quia de obseruantia uet̾is legis assumptum ẽ
tanquam hoc deillis sit. quę int̾ discretiones ci¬
borum. int̾ baptisinum differentias. & auium
pecudumq hostias destiterunt. Illis enim quȩ
rerum futurarum figuras gerebant impletis:
quȩ significauere. finita sunt. Ieruniorum uero
utilitatem noui testamenti gr̃a non remouit: &

Expanded text:
inter multos hostes frequentesque conflictus, etiaminter multos hostes frequentesque conflictus, etiamsi sit liber a morte, sit quoque immunis a vulnere. Curandis igitur laesionibus quas saepe incidunt qui cum invisibili hoste confligunt, trium maxime remediorum est adhibenda medicina: in orationis instantia, in castigatione jejunii, in eleemosynae largitate: quae cum pariter exercentur, Deus propitiatur, culpa deletur, tentator eliditur. Et iis quidem praesidiis semper fidelis anima debet solemne jejunium, quod non ideo negligendum est, quia de observantia veteris legis assumptum est, tamquam hoc de illis sit quae inter discretiones ciborum, inter baptismatum differentias et avium pecudumque hostias esse destiterunt. Illis enim quae rerum futurarum figuras gerebant, impletis, quae significaverunt finita sunt. Jejuniorum vero utilitatem novi Testamenti gratia non removi
Abbreviated transcription (Latin):
onfidenter dilectissi¬
mi ad oꝑa pietatis
hortamur quia ex¬
perimentis didicimꝰ.
libent̃ uos suscipere
quod monemus. Sci¬
tis namq. & dõ docen¬
te cognoscitis. ad eter¬
num uobis gaudium ꝓ¬
suturam diuinorum obseruantiam mnanda¬
torum: In quib exequendis quia humana
fragilitas plerumq lassescit. et in multis ꝑ
lubricum suȩ infirmitatis offendit: miseri¬
cors & pius dñs remedii nobis aduictoriam
dedit. ꝑ quȩ ueniam obtinere possimus. Quis
cium tot illecebras mundi. tot insidias diaboli.
tot deniq ꝑicula sue mnutabilitatis eua leret:
nisi clementia regis et̃m. mallet nos reꝑare qͣm
ꝑdere: Nam & qui iam redempti. iam regen̾ati.¬
iam filii lucis effecti sunt: quam dui tamen in
hoc mundo qui totus in maligno ẽ positus de
tinentur. quamdui infirmitati carnis corrup¬
cibilia. & temporalia blandiuntur ñ possunt
istos dies sine temptatione transire. Nec fa ile
cuiquã prouenit tam incruenta uictoria: ut

Expanded text:
Confidenter vos, dilectissimi, ad opera pietatis hortamur, quia experimentis didicimus, libenter vos suscipere quod monemus. Scitis namque, et Deo docente cognoscitis, ad aeternum vobis gaudium profuturam 46 divinorum observantiam mandatorum. In quibus exsequendis quia humana fragilitas plerumque lassescit, et in multis per lubricum suae infirmitatis offendit, misericors et pius Dominus remedia nobis et adjutoria dedit, per quae veniam obtinere possimus. Quis enim tot illecebras mundi, tot insidias diaboli, tot denique pericula suae mutabilitatis evaderet, nisi clementia aeterni Regis mallet nos reparare quam perdere? Nam et qui jam redempti, jam regenerati, filii lucis effecti sunt, quamdiu tamen in hoc mundo, qui totus in maligno positus est , detinentur; quamdiu infirmitati carnis corruptibilia et temporalia blandiuntur, non possunt istos dies sine tentatione transire. Nec facile cuiquam provenit tam incruenta victoria, ut
Abbreviated transcription (Latin):
timensis inditimus: in quo ñ solum deciborum
abstinentia. s etiam depietatis oꝑib cominone¬
mus: ut quod tirĩs usib religiosa parcitate subtͣ¬
hitis. inalimoniam pauꝑum. & incibos debil¬
um tranfferatur: Oninib quidem indigentib
generali beniuolentia consolantes:s maxime
eorum memores qui sunt demembris corporis
xp̃i: & nobis uuitate catholice fidei copulantur:
Plus eium debemius nr̃is ꝓconsortio gre̾: quam
alienis ꝓ communione nature. Habundet gͦ¬
recurrentia anui tempora desideratis plena
sunt fructib : ita & corda nr̃a pascendis sint fe¬
cunda pauꝑib. Quib utiq potuit d̾s cuius
sunt omnia. necessariam conferre substantiam:
& tales eis tribuere facultates. ut in nullo urĩs
scĩ pauꝑes. & diuites bomi: qui inuicem sibi ex
ipsa diu̾sicate prodessent: cum ad eterna & in¬
largientes qm̃ sicut scͥptum ẽ. & patientia pau¬

Expanded text:
imi mensis indicimus, in quo vos non solum de ciborum imi mensis indicimus, in quo vos non solum de ciborum abstinentia, sed etiam de pietatis operibus commonemus: ut quod vestris usibus religiosa parcitate subtrahitis in alimoniam pauperum et in cibos debilium transferatis; omnibus quidem indigentibus generali benevolentia consulentes, sed maxime eorum memores qui sunt de membris corporis Christi et nobis unitate catholicae fidei copulantur. Plus enim debemus nostris pro consortio gratiae, quam alienis pro communione naturae. CAP. VI. Abrecurrentia anni tempora desideratis ut plena sint fructibus, ita et corda vestra pascendis sint fecunda pauperibus. Quibus utique potuit Deus, cujus sunt omnia, necessariam conferre substantiam, et tales eis tribuere facultates, ut in nullo vestris sancti pauperes et divites boni, qui invicem sibi ex ipsa diversitate prodessent, cum ad aeterna et inlargientes: quoniam, sicut scriptum est, et patientia pau
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑunt sp̃m sc̃n. & a quib tumor dm non de
pene formidine. s de dĩ caritate conceptusẽ
illesa fide ipsi laqueos talium conterunt cap¬
tiuorum: & creatura omnium pulchritudinũ
ad laudẽ & głam sui utuntur auctoris. eumq
fidelium tendat affectio: de hoc sibi dilectiones
in contaminata castitas mardescat. Ad hoc enĩ
nob̾ tradita sunt exercitia xp̃iana: ut resecata
omni illicita uoluptate in scãs & spñales delic¬
as estuemus. & cum suꝑnos oporteat stude¬
re uirtutib quidem: tamen dies isti ido sunt
ad castigationẽ communis obseruantiȩ conse¬
crati: ut anima quȩ t̾renis adhuc defideriis
implicatui: & curis scłarib impeditui. ex int̾¬
uallo saltem addiuina respiret. & quia portio
diuini agri ẽ: dignos celestib horreis afferat
fructus. Ibi spes est metendi: ubi fuerit diligentia
seminandi. His dilectissimm ad ꝓfectum ur̃m ꝓ
temporis occasione ꝑstrictis: ieuinium uob̃ quar¬

Expanded text:
 et a quibus timor Domini non de poenae formidine, sed de Dei charitate conceptus est, illaeso fidei pede laqueos talium conterunt captionum, ut creaturarum omnium pulchritudine ad gloriam et laudem sui utantur auctoris, eumqueilectissimi, omnium fidelium tendat affectio; de hoc sibi delectationes incontaminata castitas inardescat. Ad hoc enim nobis tradita sunt exercitia Christiana ut, resecata omni illicita voluptate, in sanctas et spiritales delicias aestuemus. 350 Et cum nos oporteat semper studere virtutibus, quidam tamen dies ideo sunt ad castigationem communis observantiae consecrati, ut anima quae terrenis adhuc desideriis implicatur et curis saecularibus impeditur, ex intervallo saltem ad divina respiret; et quia portio Dominici agri est, dignos coelestibus horreis afferat fructus. Ibi enim spes est metendi ubi fuerit diligentia seminandi. CAP. V. His, dilectissimi, ad profectum vestrum pro temporis occasione perstrictis, jejunium vobis sept
Abbreviated transcription (Latin):
non compellit᷑ s ducitur ad salutẽ. & qui cum sua
uoluntate corruisse uidebat᷑: cum sua rursus uolu¬
tate repararetur. ut esset uirtuti ac remuneratio¬
in locus Non gͦ eum pͣripit ꝑuiolentiam: sed po¬
tius ꝑ iustam beniuolentiam sollicitat & erudit i
uitamQ Quia benignitas ꝓuocantis etiam meritũ
desiderat adquiescentis: & dignantissum medici
studium infirum requirit asseusum. Cuius ieffa¬
bilem aderudiendos nos dignationẽ etiam p̃sens
ih̾c ianius clausis: & stetit minedio discipulor.
Quid mirum si dũs ad discipulos głificatum corpꝰ.
claustris stupentib intromisit: qui illeso mat̾ni
pudoris signaculo ianuam nulidi huuis intrauit.
Cuius ortum natura nescit. ñ dubites si potentiuã
exercere uideas triumphantẽ: quẽ tam stui penda
ꝑspicis egisse nascentem. Quiꝰ hic respondebunt il¬
dei sepulto dnoͣ. discedertes. & signantes lapidẽ cũ

Expanded text:
non compellitur, sed ducitur ad salutem: ut qui cum sua non compellitur, sed ducitur ad salutem: ut qui cum sua voluntate corruisse videbatur, cum sua rursus voluntate repararetur; ut esset virtuti ac remunerationi locus. Non ergo eum praeripit per violentiam; sed potius per justam benevolentiam sollicitat et erudit ad vitam: quia benignitas provocantis etiam meritum desiderat acquiescentis, et dignantissimi medici studium, infirmi requirit assensum. Cujus ineffabilem ad erudiendos nos dignationem etiam praesens Jesus januis clausis, et stetit in medio discipulorum. Quid mirum, si Dominus ad discipulos glorificatum corpus claustris stupentibus intromisit, qui illaeso materni pudoris signaculo, januam mundi hujus intravit, cujus ortum natura nescivit. Non dubites, si potentiam exercere videas triumphantem, quem tam stupenda perspicis egisse nascentem. Quid hic respondebunt Judaei, sepulto Domino discedentes, et signantes lapidem cum
Abbreviated transcription (Latin):
reni cum recepta ca̾ptiuitate redire mirata ẽ Ac
sic quem descensione hominẽ nunciauerat: dmͣre¬
gressione cognouit. Potuerat quidem dñs nr fĩs
Rañi. hostem humani genĩs sola maiestate ꝓsterne¬
re sine incarnationis humilitate. sine certamines
passionis: s homo qui ꝓprio transgressionis crimie
tenebatur obnoxius. qui ꝑculpam suã ineur rerat
seruitutem: nͣ molentia liberandus fuit: s miscđu
redimendus. Et quia ds equitas & ustitia ẽ: ipse sͥ
lerest. & quia homo iudicii & iuris sui actiberi
arbitrii preditus uoluntate. qui uoluntarius rue¬
rat ut erigeret᷑ inuitus. iniustum erat: Equius &
salubruis fuit. ut qui ꝑsuꝑbiam a diabolo ꝑsuasus
fuerat ad mortẽ : a d̾o ꝑhumilitatẽ sollicitarecur ad
uitam. Iusto gͦ ordine qui ꝑ calliditatẽ maliuoli
serpentis non impulsus sed seductus fuerat ad ꝑdi¬
tionem: rursum ꝑsapientiã beniuoli redemptoris

Expanded text:
rem cum recepta captivitate redire mirata est; ac rem cum recepta captivitate redire mirata est; ac sic quem descensione hominem judicaverat, Deum regressione cognor, fratres charissimi, hostem humani generis sola majestate prosternere sine incarnationis humilitate, sine certamine passionis: sed homo, qui proprio transgressionis crimine tenebatur obnoxius, qui per culpam suam incurrerat servitutem, non violentia liberandus fuit, sed misericordia redimendus. Et quia Deus aequitas et justitia est, ipse sibi lex est: et quia homo judicii et juris sui ac liberi arbitrii praeditus voluntate; qui voluntarius ruerat, injustum erat ut erigeretur invitus. Aequius et salubrius fuit, ut qui per superbiam a diabolo persuasus fuerat ad mortem, a Deo per humilitatem sollicitaretur ad vitam. Justo ergo ordine qui per calliditatem malevoli serpentis, non impulsus, sed seductus fuerat ad perditionem, rursum per sapientiam benevoli Redemptoris
Abbreviated transcription (Latin):
diues spoluis t̃cia die redaa ta
ẽ. celsitudo deꝑfundis li
de tenebris: inta de morui.¬
i. Scce quantum ꝓpsatite
ouium ꝑditarum benigna pii pastoris sollicitudo
discurrit. Sub uno eodemq tempore. & hominẽ
usq ad ꝑadisum reuocare dignatur: & mortẽ usq
ad inferna ꝑsequiturꝰ Gloriosius captiuandam in
regno suo: & magnificentius insins sedib trium¬
phandam. Addescensum itaq celestis dm̃: ꝓfundum
inferi panditurꝰ peregrinum sͥ lumͣ inferri. nex
et̾na miratur. Expauit gͦ nox subito ñ suũ mor¬
tuum: inmo expauit mortẽ suam. Aderat enim
ille qui dudum ꝑ ꝓpħam suuin dixerat. Omors en
mors tua: ero morsus tuus inferne. Et ideo ñ solũ
inuenire ñ potuit quod teneret: s etiam quos
antea tenebat reuocari ad suꝑos se uolente con¬
sperit. & quẽ debitorẽ suum putabat. ex actorẽ
potius exꝑta ẽ. Et queni captiuum quasi inferni
uinculis ad stringendum e̾ẽ credebat: quasi lib̾ato¬

Expanded text:
dies reddita est, celsitudo de profundis, lux de tenebris, vita de mortuis. Ecce quantum pro salute ovium perditarum benigna pii pastoris sollicitudo discurrit. Sub uno eodemque tempore et hominem usque ad paradisum revocare dignatur, et mortem usque ad inferna persequitur, gloriosius captivandam in regno suo, et magnificentius in suis sedibus triumphandam. Ad descensum itaque coelestis Domini profundum inferi panditur, peregrinum sibi lumen inferni nox aeterna miratur. Expavit ergo nox subito non suum mortuum, imo expavit mortem suam. Aderat enim ille, qui dudum per prophetam suum dixerat: O mors, ero mors tua; ero morsus tuus, inferne . Et ideo non solum in eo invenire non potuit quod teneret; sed etiam quos antea retinebat, revocari ad superos se nolente conspexit: et quem debitorem suum putabat, exactorem potius experta est; et quem quasi captivum inferni vinculis astringendum esse credebat, quasi liberato
Abbreviated transcription (Latin):
titur & resurgitꝰ ut nos inuitam ꝑ ipsum renas¬
camurꝰ intribulationib: ut cum eo inuirtitib
resurgamus. Onnnia enim ꝑ ipsuni in hac nocte
restaurata sunt. In hac quippe nocte quasi prmn
captinitas soluitur: uita in adam amissa restau¬
ratur. In hac notte prothoplastus antiquus pe¬
bin mouente. Abhac enim nocte dominicȩ. re¬
sur rectionis: paradisus patet. Nuul clauditur
nisi aseipso: nulii aꝑitur nisi a xpo. Redeat gͦ¬

Expanded text:
titur et resurgit, ut nos per ipsum in vitam renascamur in tribulationibus, et cum eo in virtutibus resurgamus. Omnia enim per ipsum in hac nocte restaurata sunt. In hac quippe nocte quasi primicaptivitas nostra solvitur, vita in Adam amissa restauratur. In hac nocte protoplastus Adam resurgit, pedisi. Ab hac enim nocte Dominicae resurrectionis paradisus omnibus patet, nulli clauditur, nisi a seipso; nulli aperitur, nisi a Christo. Et
Abbreviated transcription (Latin):
innouantur Cum autem de refurrectione lo¬
queret᷑ apłs dicens. quod seminas ñ uiuificat᷑.
nisi prius moriatur: tudes quia mors quod sus¬
ceꝑit hoc refundit. Se unicuiq inquit semi¬
num ꝓprium corpus: Non ntiq agenere suo ab¬
uim s naturc suȩ ꝓprium: & de materie sue qua¬
litate reparatum. Reuocabit᷑ gͦ incontub̾nium
pristinum anime & corporis unitas: & miltis unqͣm
scłis dissotianda germanitas. Nrm ẽ gr̃a auctoris &
redemptoris inuicr. ut ad illorum numerum ꝑti
erimus. Dignum enum ẽẽ iudicauit. uit gemina
corporis ani̾meq substantia cum xp̃o simul reg

Expanded text:
innovantur. Cum autem de resurrectione loinnovantur. Cum autem de resurrectione loqueretur Apostolus, dicens: Quod seminas, non vivificatur, nisi prius moriatur, vides quia mors quod susceperit, hoc refundit? Et unicuique, inquit, seminum proprium corpus : non utique a genere suo alienum, sed naturae suae proprium, et de materiae suae qualitate reparatum. Revocabitur ergo in contubernium pristinum animae et corporis unitas, et nullis unquam saeculis dissocianda germanitas. Nostrum est gratia Auctoris et Redemptoris inniti: ut ad illorum numerum perterimus . Dignum enim esse judicavit, ut germana corporis animaeque substantia cum Christo simul reg
Abbreviated transcription (Latin):
& dĩ p̾dicat maiestatis. Ubi sunt qui dicunt
animas uouis inquib antea non uxerint corpo¬
in induendas: Ecce inresurrectionis auctorẽ
hoc ipsum iudeo resurrexisse qd̾ cecidit. &ideo
mortiui dormire chicuntur uxta ꝓpħam. sim¬
quud quidormit ñ adiciet ut resurgat: Quare
nortem somuo assimilauit:: Quia inuno eodẽq
homnic. Nunquid alt ẽ qui insomio reuoliitir:
at̃ nͦ qui meuisdẽ somni stupore ad uigilandi
officia suscitatur: Non utiq s ipsa absꝙ didio
membra iugilasse credenda siu: quȩ dormitio¬
nslrpore laxita sinte. Ita mors corporis quod
lipitierem confectura susceꝑt: idipsum discus¬
si restuet nec rude s redinuum uas cignatsco¬
b reccnoscet. & ꝓpt̾ea myst̾ium resurrectionis
itaui de uiniis exponens: ita apħ loquitur
desurerꝰsionẽ grano tritici comparans. Et eni
huos spelitur inseimne: aluid e d uuescit n
mine: S siugula queq corpora. ñ denichilo secd
de sua origine ꝓducunt᷑: & recentia deueterib

Expanded text:
io grano tritici. Ubi sunt qui dicunt animas novis, in quibus antea non vixerint, corporibus induendas? Ecce in resurrectionis auctore hoc ipsum video resurrexisse quod cecidit: et ideo mortui dormire dicuntur juxta prophetam, Numquid qui dormit, non adjiciet ut resurgat . Quare mortem somno assimilavit? Quia in uno eodemque homine numquid alter est qui in somno resolvitur, alter vero qui in ejusdem somni stupore ad vigilandi officia suscitatur? Non utique; sed ipsa absque dubio membra evigilasse credenda sunt, quae dormitionis stupore laxata sunt. Ita mors corporis, quod in pulverem confectura susceperit, idem ipsum discussa restituet: nec rude, sed redivivum vas cognat recognoscet. Et propterea mysterium resurrectionis etiam de minimis exponens ita Apostolus loquitur, resurrectionem grano tritici comparans: Etenim quod sepelitur in semina, aliud quod virescit in germina? Sed singula quaeque corpora non de nihilo; sed de sui origine producuntur, et recentia de veteribus
Abbreviated transcription (Latin):
cum crucifixi corporis faceret. fidem: quia splendor
nonȩ lucis pristinam obduxerat ueritatem: & ag¬
nntionem quodam mͦ claritas obscurauerat. Ui¬
sis gͦ cicatricib. respondit thomas & dix̃. Dñs m̃s¬

Expanded text:
cum crucifixi corporis faceret fidem; quia splendor cum crucifixi corporis faceret fidem; quia splendor novae lucis pristinam obduxerat veritatem, et cognitionem quodam modo claritas obscuraverat. Visis ergo cicatricibus, respondit Thomas, et dixit: Dom
Abbreviated transcription (Latin):
inquit inmanib eiꝰ fixuram clauorum. & mittam
digitum meum in locum clauoꝵ. & mittam manꝰ
meas in latꝰ ciuis. ñ credam. Quam bona ignorantia
quȩ erudiuit ignaros: quȩ introduxit icredulos.
Quam bona infidelitas: quȩ scłoꝵ fidei militauit: Nisi
uidero inquit in manib eius fixuram clauorum
Uor ista inquirentis ẽ: non negantis. Du hoc dicitꝰ
doceri i oluit: confix mari desiderauit. & id̾o ad eñ
dñs ita ait. Infer digium tuum huc: & uide manus
meas. & affer manum tuã & mitte in latiis meum.
Dum benignum p̃bet ueritas ac mod̾atum responsũ
mapło suo: ñ dubitationis uicium. s sollicidinis in¬
srurit affectum. Quia gͦ illa tempore res tanti my¬
terii uersabatui: merito curiose ꝑscrutationis ñ est
ercdusa sedulitas. Accedit quod in his apłi uerbis
mundi utilitas agit᷑. Onius int̾rogatio: uniu̾sitatis
instructio ẽ. Ostendit gͦ mauꝰ & latus. Necessariũ
enim erat. ut manifestartim p̃sers expressio cicatri¬

Expanded text:
nibus ejus fixuram clavorum, et mittam digitum meum in locum clavorum, et mittam manus meas in latus ejus, non credam. Quam bona ignorantia, quae erudivit ignaros, quae instruxit incredulos! quam bona infidelitas, quae saeculorum fidei militavit? Nisi videro, inquit, in manibus ejus fixuram clavorum. Vox ista inquirentis est, non negantis. Dum hoc dicit, doceri voluit, confirmari desideravit; et ideo ad eum Dominus ita ait: Infer digitum tuum huc, et vide manus meas; et affer manum tuam, et mitte in latus meum. Dum benignum praebet Veritas ac moderatum responsum, in Apostolo suo non dubitationis vitium, sed sollicitudinis instruxit affectum. Quia ergo illo in tempore tanti mysterii novitas versabatur, merito curiosae perscrutationis non est exclusa sedulitas. Accedit, quod in his Apostoli verbis mundi utilitas agitur: unius interrogatio, universitatis est instructio. Ostendit ergo manus et latus. Necessarium enim erat ut manifestarum praesens expressio cicatri
Abbreviated transcription (Latin):
ieraerag
pondus sepulchriꝰ immno quomodo eum obserata do¬
mus excludere potuitꝰ quem includere mortis porta
non potuit: Quid mirum si ibi sub stantiã corpo¬
ris nr̃i ꝑclausa ostia transinisit: cui etiam penetra¬
bilia suꝑnorum & solis angłis familiare secretum pa¬

Expanded text:
ercuerat pondus sepulcri? Imo quomodo eum obserata domus excludere potuit, quem includere mortis porta non potuit? Quid mirum, si substantiam corporis nostri per clausa ostia transmisit, cui etiam penetralia supernorum et solis Angelis familiare secretum pa
Abbreviated transcription (Latin):
& ueritatis. hoc ẽ ñ amartudine maliciȩ hunia
ne. s sinceritate diuine sc̃itatis: quȩ ẽ casti¬
tas. humilitas. bonitas mscd̾ia. humanitas
iusticia. lenitas. patintia. ueritas. pax benig¬
aitas. Hȩc ẽ inasa scĩtatis xp̃ĩane: Quam hu¬
nani made fatmentimi corrium it᷑ hocẽ
tibido. suꝑb.a. muida iguitas. a uaritia.

Expanded text:
t, non in amaritudine malitiae humanae, sed in sinceritate divinae sanctitatis, quae est castitas, humilitas, bonitas, misericordia, humanitas, justitia, lenitas, patientia, veritas, pax, benignitas. Haec est massa sanctitatis Christianae quam humanae malitiae fermentum corrumpit, hoc est, libido,
Abbreviated transcription (Latin):
do forte fallit.: la crima omino non fallit. Ser¬
no eninu int̾dum ñ totum ꝓfert negtium:
lacruua semꝑ totum ꝓdit affectum. & idec
petrus iam ñ utitur. sermone quo fefellerat:
quo peccauerat: quo fidem omiserat: ne ꝑ io
ũ credatur ad confitendumꝰ qͦusus fuerat ad ne¬
ginduum. Ac ꝑ hoc mauuit. & causam suã flere
uam dicere: & quod uoce negauierat. lac̾nus
confiteri. Inuenio aut̃ & aluid eur tacuerie
betris: ne tam cito ueniȩ postulatio ꝑ impu¬
lerntiam plus offenderet: qm impetraret. So¬
let eium citius mereri indulgentiam: qui re¬
euulius deprecatur. In omnigͥ cuapa ante
sieudum ẽ sic precandum. Stimis iam hec ex¬
mplo. quemad modum peccata nr̃a cuirmus.
Ete mehal nob̾ apło nocuit quod negauit
plurimum ꝓfuit. quõd emendauit. Deniq
imitemur eum dicentem alibi. Cum enim
ad compensationẽ pͥoris ꝓficit erroris. Qui

Expanded text:
do forte fallit, lacryma omnino non fallit; serdo forte fallit, lacryma omnino non fallit; sermo enim interdum non totum profert negotium; lacryma semper totum prodit affectum. Et ideo Petrus jam non utitur sermone quo fefellerat, quo peccaverat, quo fidem amiserat; ne per id ei non credatur ad confitendum, quo usus fuerat ad negandum; ac per hoc mavult et causam suam flere, quam dicere, et quod voce negaverat, lacrymis confiteri. Invenio autem et aliud cur tacuerit Petrus; ne tam cito veniae postulatio per impudentiam plus offenderet quam impetraret; solet enim citius mereri indulgentiam, 168 qui verecundius deprecatur. In omni igitur culpa ante flendum est, sic precandum. Scimus jam hoc exemplo, quemadmodum nostra peccata curemus. Ecce nihil nobis apostolus nocuit quod negavit, et plurimum profuit quod emendavit. Denique imitemur eum alibi dicentem: cum enim ad compensationem prioris fecit erroris; qui
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem eue petrũ osta¬
ria mulier quoq deceꝑt
sicut adam femina cis¬
cum scͥpserat: ita & apłm
femina circumuenerit.
U sitatus enim ad decipi¬
endum sexus ẽ. frãs frau¬
dis suȩ uasculum in osta¬
ria diabolus recognouit
Fideles uiros. ñ nisi ꝑmulierem oppugnare cogro¬
uit. Ibi adam ꝑeuam suꝑat: hic petrum ꝑ ostia¬

Expanded text:
tudinem Evae, Petrum ostiaria mulier quoque deceperit: et sicut Adam femina circumscripserit, ita et apostolum femina circumvenerit. Usitatus enim ad decipiendum sexus est: fraudis suae vasculum in ostiaria diabolus recognoscit, quia fideles viros nonnisi per mulierem oppugnare consuevit. Ibi Adam per Evam fugat ; hic Petrum vi
Abbreviated transcription (Latin):
deritis. restat ut sit uobis restemporalis inusiĩ:
solus ille qui & uos creauit. & dona temporalia
prep᷑ rauit indesiderium: ut cum transier int
illa qui e dedit ꝑueniatis ad illum qui dedit: cũ
quo sine fine gaudeatis. si ne fine regnetis. In
cuius regno sicut sol sulgeatis: ut lilia. & rose uer¬
nantes redoleatis: omnib diuitiis ꝑhenint̾ asfira¬

Expanded text:
tis. Restat etiam ut sit res temporalis in usu, solus ille qui vos creavit et bona temporalia praeparavit in desiderio, ut cum transierint illa quae dedit, perveniatis ad illum qui dedit, cum quo sine fine gaudeatis, sine fine regnetis, in cujus regno sicut sol fulgeatis, ut lilia et rosae vernantes redoleatis, omnibus divitiis perenniter afflua
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersalis: & ꝑtoti orbem diffusa. Scoͣrum
cominunionem. io ẽ cum scis societatẽ. & cominu¬
nionem habere credo: sifidem firmit᷑ tenuero:
re. ut nos qui ꝓpt̾ peccata nr̃a salui eẽ ñ poteramꝰ
eius miscdia saluaremur. Carnis resurrectionem:
ñ credo in illam. s carnem quam in hac uita sub
mortali conditione portamus: resurrecturam esse
iminortalem credo: & ꝑ consortio ammȩ rationẽ¬
posuimus. firmit̾ teneaiis. & oꝑib impleamus.

Expanded text:
er totum orbem diffusa. Sanctorum communionem, id est, cum sanctis societatem et communionem habere credo, si fidem firmiter tenuero re, ut nos qui propter peccata nostra salvi esse non poteramus, ejus misericordia salvaremur. 10 Carnis resurrectionem. Non credo in illam; sed carnem quam in hac vita sub mortali conditione portamus, resurrecturam esse immortalem credo, et pro consortio ejus, anposuimus, firmiter teneamus et operibus impleamus.
Abbreviated transcription (Latin):
Interrogabo aut̃ te: tu uͦ responde michi. Ubi
eras cum ego fundarem t̾ram: & reliqua. Apłi
quoq audiunt. Sint limibi ur̃i precincti. Et
cur istud tantopere iubeatur. in iohanne bap¬
tista cognoscitur: qui zona pellicia p̃cuictus erat
circa linubos suos. Lumborum ratio quȩ sit:
significat apłs in epłã ad hebreos. Adhuc inquit
inlumbis patris erat leui: ide̾ sacerdotale genꝰ.
quando occurrit illi melchi sedech. Iui cuiscõ
ntiq abrahȩ. Tona gͦ pellicia cirea lumbas: morti¬
ficationem significat uiciortun. Pellis enu quȩ ap

Expanded text:
interrogabo autem te, tu vero respondeas mihi. Ubi eras cum ego fundarem terram ? et reliqua. Apostoli quoque audiunt: Sint lumbi vestri praecincti ; et cur istud tantopere jubeatur, in Joanne Baptista cognoscitur, qui zona pellicea praecinctus erat circa lumbos suos . Lumborum ratio quae sit, significat Apostolus ad Hebraeos: Adhuc, inquit, in lumbis patris erat Levi, id est sacerdotale genus, quando occurrit illi Melchisedech . Illi: cui? sancto utique Abrahae. Zona ergo pellicea circa lumbos, mortificationem significat
Abbreviated transcription (Latin):
& cyminum: & reliquistis quȩ fortiora funt le¬
giĩ: iudicium. & miscdiam. & fidem. Hȩc sunt
ossa agni. & alibi adipsos. Irritum facitis inqͥt
u̾bum di̾: ut traditiones ur̃as statuatis Ad icit uͦ
d̃s mexodo suꝑiorib dictis hȩc. Sic art̃ come¬
decis illum agnum. Sint quippe lumbi ur̃i pre¬
lum in manib ur̃is. & edetis illud fest nant̾:
pascha ẽ enim dñi. Decalciamentis & baculis
longa ratio ẽ: alio tempore disseretur: De pre¬
cinctione lumboꝵ qͦd frequent̾ a me latius¬
uobis dictum ẽ: breuiter dicet᷑. Scribit᷑ inhieneus

Expanded text:
et cyminum, et reliquistis quae fortiora sunt Leet cyminum, et reliquistis quae fortiora sunt Legis, judicium, et misericordiam, et fidem . Haec sunt ossa agni. Et alibi ad ipsos: Irritum facitis, inquit, verbum Dei, ut traditiones vestras statuatis . Adjicit vero Deus in Exodo superioribus dictis haec: Sic autem comedetis illum agnum videlicet: lumbi li in manibus vestris, et edetis illud festinanter. Pascha enim est Domini . De calciamentis, et baculis longa ratio est, quae alio tempore disseretur. De praecinctione lumborum, quod frequenter a me latius dictum est, breviter nunc dicetur. Scribitur in
Abbreviated transcription (Latin):
rationem sumasꝰ circa finẽ scł celebratam. Pe¬
des enim extreme partes sunt corporis. In inte¬
raneis autẽ ꝑcipias occulta mysteria. Ee ñ reli¬
quetis inquit ex eo usq mane: & os ñ confringe¬
tis exeo. Quȩ aut̃ suꝑfuerint ex eo. usq inmane.
igni cremabitis. hoc ẽ siqua mysteriorum suꝑaue¬
rnit. seruabitis in mane illius futurȩ resurrecto¬
nis manifestanda: quȩ mͦ caꝑe uon possumus.
Modo emmscio exparte in quit apłs: tuuc aut̾
cognoscam sicut & cognitus sum. Hȩc igni cre¬
manda sunt: idẽ diuino tradenda spiritus. ut
ei quorum rationẽ mͦ ũ capunus: ardentis fido
spũ consumantur: Quod aut̃ dicit᷑ ñ contere¬
tis ex eo: hoc p̃cipit ut omne quod ẽ insc̃pturis
robustius. atq ualidius. ñ comminuatur. neq
quassetur:. s solidum mancat. Quod p̃ceptuni
ñ eustodientes: merito uȩ excipiunt ab eo cuiꝰ
ossa comminuunt. Ue uobis inquit scribe etph

Expanded text:
rationem sumimus, circa finem saeculi celebratam. Perationem sumimus, circa finem saeculi celebratam. Pedes enim extremae partes sunt corporis: in interaneis autem percipias occulta mysteria. Et non relinquetis, inquit, ex eo usque in mane, et os non confringetis ex eo. Quae autem superfuerunt ex eo usque in mane, igne cremabitis : hoc est, si qua mysteriorum superaverint, in mane illius futurae resurrectionis manifestanda, quae capere modo non possumus. Modo enim scio ex parte, inquit Apostolus, tunc autem cognoscam, sicut et cognitus sum . Haec igni cremanda sunt, id est divino tradenda spiritui: ut ea quorum rationem modo non capimus, ardentis fidei spiritu consumantur. Quod autem dixit, os non conteritis ex eo : hoc praecipit, ut omne quod est in Scripturis robustius, atque validius, non comminuatur, neque quassetur, sed solidum maneat; quod praeceptum non custodientes, merito vae excipiunt ab eo cujus ossa comminuunt. Vae vobis, inqu
Abbreviated transcription (Latin):
net. uel futurum ꝓmitteus in hominem: uel iam
uenisse declaraus. Inde beatus philippus inuentus
A xp̃o: Inuenit nathanael: & dicit ei. Quem scͥpsit
moyses in lege & ppħȩ: inueninus nͣm filium lo¬
seph a nazareth. & quid plira kñis: In ipso con¬
tinetur omins lex: & uetus & noua. & ut ita dixe¬
rini: ipse ẽ auima legis. Ipse enim ꝑ moysen locu¬
tus ẽ. cum dicit illi. Ego aꝑiam os tuum: & in¬
dicit qui loquebar in ꝓpħis ecce adsum. Ipse etiã
cieccocta: qui uelut deorsum fiuunt: inchil suꝑ¬
num sentientes s assata inquit igniidẽ spũ diu¬
no solidata atq tostata. Ignis enim sursum u̾sus
tendit. unde dicebat dñs iudeis. Uos de inferio¬
rib estis: ego desuꝑins sum. Ergo qm̃ membra
agnidĩ. scripturas eius diximus: uideamus quid
caput cum pedib eius &̃ interaneis: uidelicet
ut in capite diuinitatem accipias. in quatuor
euuangłistarum testimonio: pedes ad incorpo¬

Expanded text:
net; vel venturum promittens in hominen, vel jam net; vel venturum promittens in hominen, vel jam venisse declarans. Unde beatus Philippus inventus a Christo invenit Nathanael, et dicit ei: Quem scripsit Moyses in Lege, et Prophetae, invenimus Jesum filium Joseph a Nazareth . Et quid plura, charissimi? In ipso continetur omnis Lex et vetus, et nova: et ut sic dixerim, ipse est anima Legis. Ipse enim per Moysen locutus est, cum dixit illi: Ego aperiam os tuum, et inas, cum dicit, Qui loquebar in Prophetis, ecce adsum . Ipse etiam decocta, qui velut aqua deorsum fluunt, nihil supernum sentientes; sed assata, inquit, igni, id est spiritu divino solidata atque tosta. Ignis enim sursum versum tendit. Unde dicebat Dominus Judaeis: Vos de inferioribus estis, ego de supernis sum . Ergo quoniam membra Agni Dei Scripturas ejus diximus, videamus quid est caput cum pedibus, et interaneis, videlicet ut in capite divinitatem accipias in quatuor Evangelistarum testimonio: pedes ad incorpo
Abbreviated transcription (Latin):
tes scificat consecratus. Hȩc agni caro: hic sangͥs
est. Panis enim qui decelo descendit ait. Paiis
quem ego dabo caro mea ẽ ꝓscłi uita. Recte etiã
inspecie uini sanguis eius expͥmitur: quia cũ
ipse ineuuangło dicit. ego sum uitis ueraꝰ. satis
declarat sangninem suum ẽẽ omne uinum. qͦd
infigura passionis eiꝰ offertur. Unde beatissimꝰ
uuȩ amictum suum. Stolam quippe nr̃i cor¬
poris indumentum suum: ꝓprio erat sanguine
diluturus. Ipsegͥ naturarum creator & dñs.
qui ꝓducit de t̾ra pauem: de pane rursus. qͥa
& potest & ꝓmisit. efficte ꝓprium corpus. Et
ꝗui de aqua uinum fecit: fecit et deuino san¬
guinem suum. Qualit̾ utiq manducari de¬
beat agniis iste: ex ipsa lec̾tione debemus adu̾¬
tere. Non edetis inquit ab eo crudum. neq coc¬
in his dictis. Quarum si unam sequaris: am:¬
bas noueris. Omne corpꝰ diuine scripturȩ tã
ueceris quam sioui testamenti. filium dĩ conti¬

Expanded text:
tes sanctificat consecratus. Haec Agni caro, hic sanguis tes sanctificat consecratus. Haec Agni caro, hic sanguis est. Panis enim qui de coelo descendit, ait: Panis quem ego dabo, caro mea est pro saeculi vita . Recte etiam vini specie sanguis ejus exprimitur, quia cum ipse in Evangelio dicit: Ego sum vitis vera , satis declarat sanguinem suum esse omne vinum quod in figura Passionis ejus offertur: unde beatissimusanguine uvae amictum suum . Stolam quippe nostri corporis indumentum suum, proprio erat sanguine abluturus. Ipse igitur naturarum creator et Dominus, qui producit de terra panem, de pane rursus quia et potest, et promisit efficit proprium corpus: et qui de aqua vinum fecit, facit et de vino sanguinem suum. Qualiter itaque manducari debeat Agnus iste, ex ipsa lectione debemus advertere. Non edetis quid ab eo crudum, neque coclligentiae in his dictis, quarum si unam sequaris, ambas noveris. Omne corpus divinae Scripturae tam veteris quam novi Tastamenti, Filium Dei conti
Abbreviated transcription (Latin):
agni ad uesꝑum: qui sanguis linendꝰ mpostib.
quę conuocatio uricinorum. quȩ calciam̃ta.
qui baculi. quod fermentum. quȩ az nia:
Necesse ẽ ut aduuante dño lo:ut a die
crastina incipiamus exponere. Modo autẽ
ea solum deipsa lectione carpenda sunt. quȩ
presentib cathecuminis explauari ñ possunt:
& necessario tamͣ sunt aꝑienda neophitis. In
umbra illius legalis pasche ñ unus agnus oc¬
cidebatur s plures. S inguli enim occidebant᷑
ꝑdonios. nam sufficere unus ñ poterat uniu̾¬
sis: qmͣ figura erat ñ ꝓprictas dominicȩ pas¬
sionis. figura enim uͣ e ueritas. s mmuitatio ue¬
ritatis. Nam & homo ad imagniẽ dĩ factus ẽ. u ec
tam iccirco ds ẽ : Tam & siea ratione qua
positione plures. Ergo in hac ueritate qͥ sumus.
unis ꝓominib mortuus est: & idem ꝑsingulas
eccłiarum domos in mysterio panis ac uini re¬
ficit. un molatus: uiuificat creditus: consecran¬

Expanded text:
agni ad vesperam, qui sanguis liniendus in postibus, agni ad vesperam, qui sanguis liniendus in postibus, quae convocatio vicinorum, quae calciamenta, qui baculi, quod fermentum, quae azyma, necesse est ut adjuvante Domino a die crastina incipiamus exponere. Modo autem ea solum de ipsa lectione carpenda sunt, quae praesentibus catechumenis explanari non possunt, et tamen necessario sunt aperienda neophytis. In umbra illius legalis paschae non unus agnus occidebatur, sed plures; singuli enim occidebantur per domos, nam sufficere unus non poterat universis, quoniam figura erat, non proprietas Dominicae Passionis. Figura etenim non est veritas, sed imitatio veritatis; nam et homo ad imaginem Dei factus est, nec tamen idcirco Deus est: tametsi ea ratione qua positione plures. Ergo in hac veritate qua sumus, unus 240 pro omnibus mortuus est; et idem per singulas ecclesiarum domos, in mysterio panis ac vini, reficit immolatus, vivificat creditus, consecran
Abbreviated transcription (Latin):
Qui timent dñm: qui ambulant inuiis erus.
Beati quoꝵ remisse sinit nnquitates: & quoꝵ
tecta sunt peccata. Non enim est distinctio u¬
dei & greci. Idem namq dñs diues in om̃s qui
gͥ in uocantes dnm salute̾ recipimus. extm¬
ctis egyptiis:. discamus mn anducare paschaꝰ ñ
sicut insipientes iudei. qui pt aduentum ue¬
ritatis adhuc umbram secuntur: ouem qͥsq
ꝑunam quãq domum quarta decuna die men¬
sis primi occidens & comedens . ex quo ennn
uenit cuius umbra fuerat ista oiis. Uerus¬
ille agnus dĩ dñs it̃s qui touit peccatum mun¬
di. & dixit. Nisi manducaueritis carnẽ meam
et biberitis meum sanguinem ñ habebitis iutã
in uobis ipsis: Frustra iam iudei carnalit̾ exer¬
cent. Quod nisi nobiscun sp̃italit̾ fecerint
habere inse uitam ñ potuerunt. Lex enim sp̃a
sa hystoria exodi ubi celebratio paschȩ uar¬
ratur. qui sit deciiis dies. qui quartus deci¬
mus. quȩ immolatio ꝑfecti masculi anniculi

Expanded text:
qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus . Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Non enim est distinctio Judaei, et Graeci: idem namque Dominus, dives in omnes qui  invocantes Dominum salutem recipimus exstinctis Aegyptiis, discamus manducare pascha, non sicut insipientes Judaei, qui post adventum veritatis adhuc umbram sequuntur, ovem quisque per unamquamque domum quartadecima die mensis primi occidens, et comedens. 239 Ex quo enim venit, cujus umbra fuerat ista ovis , verusille Agnus Dei Dominus Jesus, qui tollit peccata mundi, et dixit: Nisi manducaveritis carnem meam, et biberitis meum sanguinem, non habebitis vitam in vobis ipsis; frustra jam Judaei carnaliter exercent, quod nisi nobiscum spiritualiter fecerint, habere in se vitam non poterunt. Lex enim spirisa historia Exodi , ubi celebratio paschae narratur, qui sit decimus dies, qui quartus decimus, quae immolatio perfecti, masculi, anniculi
Abbreviated transcription (Latin):
ppło traderet celebrandam: si ne ustione. si ne
nem de multis tritici granis in pollinem reda¬
cti: Paquam confici. & ꝑ ignem necesse ẽ con¬
summari: rationabilit̾ in eo figura accipitur
corporis xp̃i: quem nouinus ex multitudine
totius huniami generis. ununi e̾e̾ corpꝰ effectĩ᷑
ꝑ ignem scĩ sp̃s consummnatum. Natus ẽ enim
iusticiam: aquas baptismi ut consegraret ing̾-¬
ditur. & ex inde plenus spũ scõ qui suꝑ eum
insigura columbe descend̾at. ab iordane regre¬
ditui: testante eriuangelista. Iħs aut̃ plenus
ipso plantate collectum. Intorculari crucis expͥ¬
mitur: & ꝑcapacia uasa fideli corde sumentium.
ꝓpria uit̾tute feruescit. Hoc sacrificium paschȩ
salutaris. om̃s de potestate egypti & pharaonis
diaboli exeuntes. tanta nobiscum religiosi cordis
quem sacramentis suis in e̾ẽ credimus. uscerũ
nr̃orum sanctificentur int̾na: cuius uirtus mes¬
timabilis ꝑmanet in omina secula. Inciꝑit

Expanded text:
populo traderet celebrandam, sine ustione, sine populo traderet celebrandam, sine ustione, sine nem de multis tritici granis in pollinem redactis per aquam confici, et per ignem necesse est consummari; rationabiliter in eo figura accipitur corporis Christi, quem novimus ex multitudine totius humani generis unum esse corpus effectum, per ignem sancti Spiritus consummatum. Natus est enimjustitiam, aquas Baptismi ut consecraret ingreditur, et exinde plenus Spiritu sancto, qui super eum in figura columbae descenderat, a Jordane regreditur, testante Evangelista: Jesus autem plenus ipso plantatae, collectum, in torculari crucis exprimitur, et per capacia vasa fideli corde sumentium propria virtute fervescit. Hoc sacrificium Paschae salutaris omnes de potestate Aegypti et Pharaonis diaboli exeuntes, tota nobiscum religiosi cordis quem Sacramentis suis inesse credimus, viscerum nostrorum sanctificentur interna: cujus virtus inaestimabilis permane
Abbreviated transcription (Latin):
meum sanguinem: non habebitis uitam in uob̃̾
ipsis. Uoluit enim beneficia sua ꝑ manere apud
uos: uoluit animas p̃cioᷤs sanguine suo redemp¬
tas semꝑ scĩficari ꝑ imnaginem ꝓprie passionis
& id̾o discipulis fidelib mandat. quos primos &¬
eccłie sue constituit sacerdotes: ut iudesment᷑
ista nitȩ et̃ne mysteria exercerent. quȩ necesse ẽ
a cunctis sacerdotib ꝑsingulaᷤᷤ totuis orbis ȩccłias
celebrari. Usquequo iterum xpͣs decelis adueni¬
at: quo & ipsi sacerdotes. & om̃sparit̾ fidelium
ppłi. exemplar passionis xp̃i ante oculos habentes
cotidie. & gerentes in manib: ore etiam siuñtes
apectore. redemptionis nr̃e in delebilem memo¬
riam teneamus: & contra uenena dialiol dulcẽ
medicinam sempit̾mi tutaminis consequamur:
sanguinis inspecie panis ac uini offerenda con¬
stitut: duplex ratio est. Primum ut inmacu¬
latus dĩ agnus. hostiam minidam. mnundato

Expanded text:
meum 244 sanguinem, non habetis vitam in vobis meum 244 sanguinem, non habetis vitam in vobis ipsis. Voluit enim beneficia sua permanere apud nos, voluit animas pretioso sanguine suo sanctificari per imaginem propriae Passionis; et ideo discipulis fidelibus mandat, quos primos Ecclesiae suae constituit sacerdotes, ut indesinenter ista vitae aeternae mysteria exercerent, quae necesse est a cunctis sacerdotibus per singulas totius orbis Ecclesias celebrari, usquequo iterum Christus de coelis adveniat, quo et ipsi sacerdotes, et omnes pariter fidelium populi, exemplar Passionis Christi ante oculos habentes quotidie, et gerentes in manibus, ore etiam sumentes ac pectore, redemptionis nostrae indelebilem memoriam teneamus, et contra venena diaboli dulcem medicinam sempiterni tutaminis consequamur; ris sui, et sanguinis, in specie panis et vini offerenda constituit, duplex ratio est. Primum ut immaculatus Dei Agnus hostiam mundam mundato
Abbreviated transcription (Latin):
tatis eius cum pedib in corporationis. & interiorib
simul iubemur manducare mysteriis: ut parit̃
uniu̾sa quemadinodum tradita sunt credamus:
Non infringentes os ipsius. illud solidissimum. hoc
ẽ corpꝰ meuni: hic ẽ sanguis meus. Siquid autem
suꝑauit etiam nuc inunus cuiusq sensu qͦd
erpositione ista non ceꝑit: ardore fidi concremet᷑
& illumminaus corda nr̃a ad intelligentiã diui¬
norum: ut & ipsius axp̃o instituti sacrificii ce¬
iestis causam rationemq noscamus: menarrabils
dono eius siue fine grãs relaturi. Nam uere istud est
hereditarium munus testamenti eius noui: quod
nobis ea uocte qua tradebatur crucifigendꝰ. tanqͣr
pignus suȩ prescientie dereliquit. Hoc illud est
iuaticum nr̃i itineris: quo inhac uia uitę
aliur ac nutrimur: donec ad ipsum ꝑganius
de hoc scło recedentes unde dicebat idemn dñs.
Nisi manducaueritis meã carueni. & biberitis

Expanded text:
itatis ejus cum pedibus incorporationis et interioribus itatis ejus cum pedibus incorporationis et interioribus simul jubemur manducare mysteriis, ut pariter universa, quemadmodum tradita sunt, credamus, non infringentes os ipsius illud solidissimum: Hoc est corpus meum: hic est sanguis meus . Si quid autem superfuerit etiam nunc in uniuscujusque sensu, quod expositione ista non ceperit, ardore fidei concremeturet illuminans corda nostra ad intelligentiam divinorum, ut et ipsius a Christo instituti sacrificii coelestis causam rationemque noscamus, inenarrabili dono ejus sine fine gratias relaturi. Nam vere istud est haereditarium munus Testamenti ejus novi, quod nobis ea nocte qua tradebatur crucifigendus, tamquam pignus suae praesentiae dereliquit. Hoc illud est viaticum nostri itineris, quo in hac via vitae alimur ac nutrimur, donec ad ipsum pergamus de hoc saeculo recedentes; unde dicebat idem Dominus: Nisi manducaveritis meam carnem, et biberitis