comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atque infinitatis paren annira angis¬
tias metallorum & lapidum & stipitũ
coartabant: dignumq iamnonerat
auctores eos ueritatis existerȩ quiridi¬
cula & foeda & in religiosa sectantes.
ipsis illis in anissimarum sententiarum
suarum opinionibus dissiderent:
sed interhaec animus sollicitus utiliao
nec essaria ad cognitionem dñi suuiara
nitens cumneque incuriam dõ rerum
a se cognitarum dignam arbi traretur
neque naturae potentiatq: incorruptȩ
competere sexus deorum & successiones
satorum atq hortorum intel leger&
porro autẽ diuinum & xternum nihil
nisi ium eẽ & in differens procerto
habebat quia id quod sibi adidquod essec
auctores seqͥ nihil necesse est extrase qđ
sui es set prestantius reliquis set at que
ita omni potentiam &ernitatemq
nonnisi pȩnes unum esse quianeq inom¬
nipotentiam ualidius infirmiusq neq
in& nitate posterius anterius ue congru¬
er& indõ auteonihil nisi &ernum
potensq esse uenerandum: haecigit᷑¬

Expanded text:
atque infinitatis parentem intra angustias metallorum et lapidum et stipitum coartabant. Dignumque jam non erat, auctores eos veritatis ex sistere, qui ridicula et foeda et irreligiosa sectantes, ipsis illis inanissimarum sententiarum suarum opinionibus dissiderent. Sed inter haec animus sollicitus, utili ac necessaria ad cognitionem Domini sui via nitens, cum neque incuriam Deo rerum a se conditarum dignam esse arbitraretur, neque naturae potenti atque incorruptae competere sexus deorum, et successiones satorum atque ortorum intelligeret: porro autem divinum et aeternum nihil nisi unum esse et indifferens pro certo habebat, quia id quod sibi ad id quod esset auctor esset, nihil necesse est extra se quod sui esset praestantius reliquisset: atque ita omnipotentiam aeternitatemque non nisi penes unum esse; quia neque in omnipotentia validius infirmiusque, neque in aeternitate posterius anteriusve congrueret; in Deo autem nihil nisi aeternum potensque esse venerandum.
Abbreviated transcription (Latin):
corporis metuquicum & constantẽ
sententiam suam pia dedõ professione
retiner& & sollicitam dese atque hoc
occasuro secum ut putabat habitaculo
suo curam recepiss& postcognitio¬
nem legis acproph&arum istius
modi quo quȩ doctrinae euangelicȩ
atque a postolicae instituta cognoscit
in principio erat uerbum & uerbũ
erat apuddm̃ &ds̃erat uerbum¬
: hoc erat in principio a putdm̃ om̃a
peripsum facta sunt & sine ipso factũ¬

Expanded text:
corporis metu. Qui cum et constantem corporis metu. Qui cum et constantem sententiam suam pia de Deo professione retineret, et sollicitam de se atque hoc occasuro secum, ut putabat, habitaculo suo curam recepisset, post cognitionem legis ac prophetarum istius modi quoque doctrinae evangelicae atque apostolicae instituta cognoscit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum. Omnia per
Abbreviated transcription (Latin):
tiae requi escebat non sibi relictum
quicquam aliud anatura sua intelle¬
gens inquomaius officium prȩstare
tiam & fidem sibine cessariae religio¬
nis ad sumit & infinitas &ernae potes¬
tatis excedit: suberat autem his om
nibus naturalis adhuc sensus ut pietatis
professionem spes aliqua incorruptȩ
beatitudinis aler& quam sancta dedõ
opinio & bonimores quodam uictri¬
cis militiae stipendio mererentur :
neque enim fructus aliqui ess& bene
dedõ opinari cumomnem sensum
mors perimer& & occasus quidam
naturȩ deficientis aboler&: porro
autem non ẽẽ hoc dignum dõ ratio
ipsa suadebat deduxisse eum in hanc
participem consilii prudentiaeq
uitam hominem subdefectione ui¬
uendi & ȩternitate moriendi ut in
id tantum non existens substituere¬
tur ne substitutus exister& cum
constitutionis nostrae ea sola ẽẽ
ratio intelleger&ur ut quod non
ess& esse coepisset nonut quod coe
autẽ animus partim suo partim

Expanded text:
tiae requiescebat, non sibi relictum tiae requiescebat, non sibi relictum quidquam aliud a natura sua intelligens, in quo majus officium praestare tiam et fides sibi necessariae religionis assumit, et infinitas aeternae potestatis excedinibus his naturalis adhuc sensus, ut pietatis professionem spes aliqua incorruptae beatitudinis aleret, quam sancta de Deo opinio et boni mores quodam victricis militiae stipendio mererentur. Neque enim fructus aliquis esset, bene de Deo opinari: cum omnem sensum mors perimeret, et occasus quidam naturae deficientis aboleret. Porro autem non esse hoc dignum Deo ratio ipsa suadebat, deduxisse eum in hanc participem consilii prudentiaeque vitam hominem sub defectione vivendi et aeternitate moriendi: ut in id tantum non exsistens substitueretur, ne substitutus exsisteret; cum constitutionis nostrae ea sola esse ratio intelligeretur, ut quod non esset esse coepisset, non ut quod coepautem animus, partim suo, partim
Abbreviated transcription (Latin):
excedat operator: pulchrum itaq
caelum haȩ terra maria & uniuersitas
omnis ẽ quȩ exornatu suo ut &iam grȩ¬
cis plac& digne cosmos id ẽ mundus
nuncupari uidetur: sed si hanc ipsam
rerum pulchritudine ita sensus natu¬
rali metitur instinctu ut &iam in qua¬
rundam uolucrum ac pecudum acci¬
dit spetiae utdum in frasententiam
sermo est sensus tamen idipsum intel¬
legens non eloquatur quod tamen
rursum dum sermoomnis exsensu est.
sensus sibi ipseloquatur intellegens :
nonne huius ipsius pulchritudinis
dñm necesse ẽ totius pulchritudinis
esse pulcherrimum intellegi
Vtcum &erniornatus suis pecies sen¬
sum intellegentiae omnis effugiat.
opinionem tamen intellegentiae
sensus non relinquat ornatus
Atque itapul cherrimus ds̃ est confi¬
tendus ut neq: intrasententiam
sit intellegendi neque extra intel
pia eopinionis atque doctrinȩ studiis
animus inbutus in secessu quodam ac
specula pulcherrimae huius senten¬

Expanded text:
excedat operator. Pulchrum itaque excedat operator. Pulchrum itaque coelum, aether, terra, maria, et universitas omnis est, quae ex ornatu suo, ut etiam Graecis placet, digne κόσμος, id est, mundus nuncupari videtur. Sed si hanc ipsam rerum pulchritudinem ita sensus naturali metitur instinctu, ut etiam in quarumdam volucrum ac pecudum accidit specie, ut dum infra sententiam sermo est, sensus tamen id ipsum intelligens non eloquatur; quod tamen rursum, dum sermo omnis ex sensu est, sensus sibi ipse loquatur intelligens: nonne hujus ipsius pulchritudinis Dominum necesse est totius pulchritudinis esse pulcherrimum intelligi; ut cum aeterni ornatus sui species sensum intelligentiae omnis effugiat, opinionem tamen intelligentiae sensus non relinquat ornatus? Atque ita pulcherrimus Deus est confitendus: 7 ut neque intra sententiam sit intelligendi, neque extra intellpiae opinionis atque doctrinae studiis animus imbutus, in secessu quodam ac specula pulcherrimae hujus senten
Abbreviated transcription (Latin):
non in dõ locus est incalis ẽ ininferno ẽ
ultramaria est in est interior excedit ex¬
teriorita cum hab& atq habetur neq
in aliquo ipse neque non in omnibus
ẽ quam quã igitur optime huiꝰ
atque in ex plicabilis intellegentiae
sensuanimus gauder& quod hanc in
parente suo & creatore in mensȩ &¬
nitatis infinitatem uenera retur
tamen studio adhuc intentiorem ip¬
sam illam infiniti & ȩternidñi sui
speciem quȩ rebatur ut in circum scrip¬
tam in mensitatem in aliquo pulchrȩ
intellegentiae eẽ opinar&ur or¬
natuinquibus cum religiosamens
intra in becillitatis suae conclude¬
retur errorẽ hunc dedõ pulcher¬
rimȩ sententiae modum pro feticis
uocibus ad prȩhendit demagnitudi¬
ne enimoperum & pulchritudine
creaturarum consequenter genera¬
tionũ conditor conspicitur: magno¬
rum creator inmaximis est & pulcher¬
rimorum conditor inpulcherrimis . ẽ.
& cum sensunipsum egrediatur oratio.
omnem tamen sensim longenecesse ẽ

Expanded text:
non in Deo locus est. In coelis est, in inferno est, ultra maria est. Inest interior, excedit exterior. Ita cum habet, atque habetur; neque in aliquo ipse, neque non in omnibusQuamquam igitur optimae hujus atque inexplicabilis intelligentiae sensu animus gauderet, quod hanc in parente suo et creatore immensae aeternitatis infinitatem veneraretur; tamen studio adhuc intentiore ipsam illam infiniti et aeterni Domini sui speciem quaerebat, ut incircumscriptam immensitatem in aliquo pulchrae intelligentiae esse opinaretur ornatu. In quibus cum religiosa mens intra imbecillitatis suae concluderetur errorem, hunc de Deo pulcherrimae sententiae modum propheticis vocibus apprehendit: De magnitudine enim operum, et pulchritudine creaturarum, consequenter generationum conditor conspicitur . Magnorum creator in maximis est, et pulcherrimorum conditor in pulcherrimis est. Et cum sensum ipsum egrediatur operatio, omnem tamen sensum longe necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
plenum & dolorum sed hunc tanti
mimeris dm̃ parentemq cognos cere
cui se totum ipsedeber& cui famulans
nobilitandum se exestimabat adquẽ
omnem speisuȩ opmionem referret
incuiis bonitate intertantas praesenti¬
um negotiorũ calamitates. tam quã
tutissimo sibi portu familiariq requi¬
escer&: ad huncigitur uelintellegen¬
dum uel cognoscendum studio flagran¬
tissimo nimus arcendebatur namq¬
plures eorum numerosas incertorũ
deorum familias introducebant. &ui¬
rilem acmuliebrem sexum indiuinis
naturis agere existimantes ortus.
ac successi ones exdiis deorum
potestate prȩdicabant nont alli nil¬
lum omnino dm̃ eẽ ad firmantes eam
tantum quȩ fortuitis motibus atq con¬
cursibiis in aliquid exister& naturam
uenerabartur plerique uero dm̃ qi udẽ
ẽe opinione publica loquebantur : sed
hunc eundem incuriosum rerum
humanarum ac neglegentem pro¬
nimtiabant. aliqui aut̃ ipsas illascre¬
aturarum corporeas conspicabiles que

Expanded text:
plenum, et dolorum: sed hunc tanti plenum, et dolorum: sed hunc tanti muneris Deum parentemque cognoscere, cui se totum ipse deberet, cui famulans nobilitandum se existimabat, ad quem omnem spei suae opinionem referret, in cujus bonitate inter tantas praesentium negotiorum calamitates, tamquam tutissimo sibi portu familiarique requiesceret. Ad hunc igitur vel intelligendum, vel cognoscendum, studio flagrantissimo animus accendebaturplures eorum numerosas incertorum deorum familias introducebant: et virilem ac muliebrem sexum in divinis naturis agere existimantes, ortus ac successiones ex diis deorum potestate deos praedicabant. Nonnulli nullum omnino Deum esse affirmantes, eam tantum, 4 quae fortuitis motibus atque concursibus in aliquid exsisteret, naturam venerabantur. Plerique vero Deum quidem esse opinione publica loquebantur, sed hunc eumdem incuriosum rerum humanarum ac negligentem pronuntiabant. Aliqui autem ipsas illas creaturarum corporeas conspicabilesque
Abbreviated transcription (Latin):
menta consumer&. &idcirco ad
aliquas sapientiȩ & continentiae.
& placabilitatis uirtutes & doctrina.
& operae transtulis se quod bene agere
atque intellegere id demum bene ui¬
uere esseopinabantur. uitam autem
uon ad mortem tantum ab inmortali
dõ tribui exaestimandam. cumboni
largitoris non esse intellegetur uiuen¬
di iocim dissimum sensum ad tristissimũ
metum tribuisse moriendi. & quãquã
atq inutilem existimarem conscientiã
ab omni culpa liberam conseruare
& om̃ suitȩ humanȩ molestias uel pro¬
uidere prudenter uel uitare consulte
uel ferre patienter Tamen hupsi
non satis mihi idonei ad benebeateq:
uiuendum auctores uidebantur.
communia tantum & conuenientia
humano sensui doctrinarum prȩcepta
statuentes quȩ cum non intellegere
beluinum ess& intellecta tamen
non agere intrabeluine immanita¬
tis ee rabiemuideretur festinabat
autem animus non haec tantum modo
agere quȩ nonegisse & criminum eẽt

Expanded text:
menta consumeret: et idcirco ad menta consumeret: et idcirco ad aliquas se patientiae et continentiae t placabilitatis virtutes et doctrina et opere transtulisse, quod bene agere atque intelligere, id demum bene vivere esse opinabantur: vitam autem non ad mortem tantum ab immortali Deo tribui existimandam; cum boni largitoris non esse intelligeretur, vivendi jucundissimum sensum ad tristissimum metum tribuisse moriendi. 3. In Dei catque inutilem existimarem, conscientiam ab omni culpa liberam conservare, et omnes humanae vitae molestias vel providere prudenter, vel vitare consulte, vel ferre patienter: tamen hi ipsi non satis mihi idonei ad bene beateque vivendum auctores videbantur, communia tantum et convenientia humano sensui doctrinarum praecepta statuentes: quae cum non intelligere beluinum esset, intellecta tamen non agere, ultra beluinae immanitatis esse rabiem videretur. Festinabat autem animus, non haec tantummodo agere, quae non egisse, et criminum esset
Abbreviated transcription (Latin):
& ab solutis simus uitȩ humanȩ usus ex¬
aestimabitur quiescere &abundare.
ecesseest hunc eundem secundum
ũ uiusq generis sensum nobis atque
siuersis rationis expertibus beluis
esse cominunem. quibus omnibus pa¬
tura ipsa in consummarerum copia
& securitate famulante sinecura ha¬
pleriq mortalium non obaliam qui¬
dem causam hanc ineptȩ acbeluinȩ
uitȩ consuetudinem & respuisse ase
& coarguisse in alis uidentur quam qđ
natura ipsa auctore in pulsi indignũ
homine ẽẽ ex astimauerunt in offi¬
cium se uentris tantum & mertiae
natos arbitrari & inhacuita non ob
aliqua preclari facinoris autbonȩ
artis studia ẽẽ deductos. aut hanc ip¬
samuitã norad aliquẽ profectum
ẽẽ. &ernitatis indultam quam pro fec¬
tonon ambigeretur munusdĩ non eẽ
reputandum. cum tantis ad flicta lan¬
guoribus & totmolestiis impedita
sese ipsam atque intrase apueritia
ignoratione usque ad senectutis delera¬

Expanded text:
absolutissimus vitae humanae usus exabsolutissimus vitae humanae usus existimabitur, quiescere et abundare; necesse est hunc eumdem, secundum sui cujusque generis sensum, nobis atque universis rationis expertibus beluis esse communem: quibus omnibus, natura ipsa in summa rerum copia et securitate famulante, sine cura haplerique mortalium non ob 3 aliam quidem causam hanc ineptae ac beluinae vitae consuetudinem et respuisse a se, et coarguisse in aliis videntur, quam quod, natura ipsa auctore impulsi, indignum homine esse existimaverunt, in officium se ventris tantum et inertiae natos arbitrari; et in hanc vitam non ob aliqua praeclari facinoris aut bonae artis studia esse deductos, aut hanc ipsam vitam non ad aliquem profectum esse aeternitatis indultam quam profecto non ambigeretur munus Dei non esse reputandum, cum tantis afflictata angoribus, et tot molestiis impedita, sese ipsa atque intra se a pueritiae ignoratione usque ad senectutis delira
Abbreviated transcription (Latin):
ircums picientimihi proprium uitae
humanȩ acreligiosum officium quod
uel a natura manans. uel a prudentũ
studiis profectum dignum aliquid
hocconcesso sibi ad intellegentiam
diuinomunere obtiner& :
multaquidem aderant quȩ opini¬
one communione efficere utilem
atque optandam uitam uidebantur
maximeque ea quae& numc & semꝑ
antea potissima inter mortales ha¬
bentur ogium simulatque opulen¬
tia quod abud sine altero malipotius
materies quamboni esset occasio.
quia &quies & inops propequodam
uitȩ ipsius esse intellegatur exilium
& opulens inquietudo tanto plus ca¬
lamitatis adferat. quanto maiore
indignitate hiscaretur. qua maximȩ
& apta & quȩ sita sunt adutendum:
At que haec quidem quam quam in se
summa atq optima uitae blandimen¬
ta contineant tamen non multũ
uidentur a consuetudine esse beluinȩ
oblectationis aliena. quibus insal¬
tuo saloca acmaximȩ pabulis lȩta
uacantibus ad sit & securitas alabore
& satietas expascuis namsi hic optimis¬

Expanded text:
ircumspicienti mihi proprium humanae vitae ac religiosum officium, quod vel a natura manans, vel a prudentum studiis profectum, dignum aliquid hoc concesso sibi ad intelligentiam divino munere obtineret, multa quidem aderant, quae opinione communi efficere utilem atque optandam vitam videbantur, maximeque ea quae et nunc et semper antea potissima inter mortales habentur, otium simul atque opulentia, quod aliud sine altero mali potius materies, quam boni esset occasio; quia et quies inops prope quoddam vitae ipsius intelligatur esse exsilium, et opulens inquietudo 2 tanto plus calamitatis afferat, quanto majore indignitate his caretur, quae maxime et optata et quaesita sunt ad utendum. Atque haec quidem quamquam in se summa atque optima vitae blandimenta contineant, tamen non multum videntur a consuetudine esse beluinae oblectationis aliena: quibus in saltuosa loca ac maxime pabulis laeta evagantibus, adsit et securitas a labore, et satietas ex pascuis. Nam si hic optim
Abbreviated transcription (Latin):
uel antem : ait enĩ ego sumtoa & ueri¬
tas & uitanemouenit ad patrẽ nisi per
me siscitis me & patremmeũ scitis. &amo¬
do scitis eum & uidistis eum: ait illi.
philippus dñe hostende nobis patrẽ &
sufficit nobis : dicit eiiħs. tanto tempore
uobiscum sum & non nostis mephilippe qui

Expanded text:
velantem: ait enim : Ego sum via et verivelantem: ait enim : Ego sum via et veritas et vita: nemo venit ad Patrem, nisi per me. Si scitis me, et Patrem meum scitis: et a modo scietis eum, et vidistis eum. Ait illi Philippus: Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Dicit ei Jesus: Tanto tempore vobiscum sum, et non nost
Abbreviated transcription (Latin):
ficationes innaturȩ unius proprieta¬
te nec duos deos dĩ ex dõ ueritas perficit.
nec singularem dm̃ dĩ patitur natiuitas.
nec nonunum sunt quiinuicem suntan¬
uicem autẽ sunt cũ unus exuno est :
quianeq unus uni aliudpergenera¬
tionẽ quã qđ suumẽ deditñeq imus ib uno
aliud pernatiuitatẽ optin& quamuniis:
a postolicaigitur fides siut patrẽ predica¬
bit prȩdicabit dm̃ unũ siuefiliũ confie¬
bitur confitebitur dm̃unum. quia &
eadem adq indissimilis dĩnatura sit in utro¬
sit naturae nomen utriusque imus
utrumq: significat ã exdõds̃ uel in dõ
dĩ necdeos duos perficit cumunus exuno
innatura & nomine maneat unius nec
insolitariũ dm̃ deficit cumunus &imus in
significatione non solus sit: non incertam
aut dubiã dñs tantis acramentidoctrinã
reli quitnec nos in ambiguȩ intellegenti¬
ȩdeserui terrore & audiamus cõmunẽ
fidei huius cognitionem apostolis re¬

Expanded text:
ficationes in naturae unius proprietaficationes in naturae unius proprietate: nec duos deos Dei ex Deo veritas perficit, nec singularem Deum Dei patitur nativitas, nec non unum sunt qui invicem sunt. Invicem autem sunt, cum unus ex uno est: quia neque unus uni aliud per generationem quam quod suum est dedit, neque unus ab uno aliud per nativitatem obtinet quam unius. Apostolica igitur fides, sive Patrem praedicabit, praedicabit Deum unum; sive Filium confitebitur, confitebitur Deum unum: quia et eadem atque indissimilis Dei natura sit in utrosit naturae nomen utriusque, unus utrumque significat. Nam ex Deo Deus, vel in Deo Deus, nec deos duos perficit, cum unus ex uno in natura et nomine maneat unius; nec in solitarium Deum deficit, cum unus et unus in significatione non solusaut dubiam Dominus tanti sacramenti doctrinam reliquit, nec nos in ambiguae intelligentiae deseruit errore. Et audiamus eum omnem fidei hujus cognitionem Apostolis re
Abbreviated transcription (Latin):
credidit in patrẽquia & nom̃ patrisha¬
b& insefili nom̃ non enĩ nisi perfilium
paterẽ: significatio filidemonstratio
patris ẽ quia nonnisi expatresit filius :
in unius itaq comfessione nonunus ẽdũ
& patrẽ consummat filius & filiex patre
natiuitas ẽ nondemutatur aut̃ perna¬
tiuitatẽ natura ne secundũ similitudi¬
nẽ generis suieadẽ sitaeadem autẽ ita
est ut pernatiuitatẽ & generationẽ u¬
terq potiusunũ confitendus sit ẽẽ non
unũ prȩdicare si neuno aut singulare
dm̃ doceat qui possit negareunũ uniper
naturȩ uirtutẽ & persa cramentum
generationis & natiuitatis non in ẽẽ na¬
turã quoq diuersam de putet adutrũq:
quinesciat patrẽ & filiũ quod unũ sint
prȩdicatos deleant heretici euangelicã
filidese professionẽ : ego in patre& pa
terinme ut possintuł duosdeo s predi¬
care uelsolũ. non sunt naturarũ signi¬

Expanded text:
credidit et in patrem: quia et nomen patris hacredidit et in patrem: quia et nomen patris habet in se filii nomen. Non enim nisi per filium pater est; et significatio filii, demonstratio patris est: quia non nisi ex patre sit filius. In unius itaque confessione non unus est: dum et patrem consummat Filius, et Filii ex Patre nativitas est. Non demutatur autem per nativitatem natura, ne secundum similitudinem generis sui eadem sit. Eadem autem ita est, ut per nativitatem et generationem uterque potius unum confitendus sit esse, non unum praedicare sine uno: aut singularem Deum doceat, qui possit negare et unum 202 uni per naturae virtutem et per sacramentum generationis et nativitatis non inesse. Naturam quoque diversam deputet ad utrumque, qui nesciat Patrem et Filium quod unum sint praedicatos. Deleant haeretici evangelicam Filii de se professionem, Ego in Patre, et Pater in me: ut possint vel duos deos praedicare, vel solum. Non sunt naturarum signi
Abbreviated transcription (Latin):
it ab solutionẽ. operib. credite quoni¬
am pater in me & egoin patre :
quid hic non natuale acpropriũ subsa¬
cramento natiuitatis hostensum ẽ in¬
sunt sibiinuicem dumnonẽ nisi expatre
natiuita sdumindm̃ alterum natura uł
exterioris uel dissimilis non subsistit. dum
ds̃ exdõmanens non ẽ aliun de quod ds̃
ẽ infersduos sioccasio patet fid ei eccle¬
siȩ deos aut solitarium dm̃ uel falsa saltĩ
metirerationem filiũ si potes apatreabs¬
q. natiui tatis tantũ confessa ueritatedis¬
cernefiliu sin patre .ẽ. & infilio pater. non
pertrans fusionẽ refusionemq: mutu¬
am̃ sed peruiuentis naturȩ perfectam
natiui tatẽ gta in dõ patre & dõ filio neq
duos connominabis deos quia unũ uter¬
q: suntineq: singularem prȩdicab̵ quia
uterq non unus ẽ: non hab& igiturfi¬
desapostolicaduos deosquia nec duos patres
habeat nec duos filios confitendo patrem:
confessa filiumẽ : credens in filium ÷

Expanded text:
it absolutionem, Operibus credite, quoniit absolutionem, Operibus credite, quoniam Pater in me, et ego in Patre. Quid hic non naturale ac proprium sub sacramento nativitatis ostensum est? Insunt sibi invicem, dum non est nisi ex patre nativitas, dum in Deum alterum naturae vel exterior vel dissimilis non subsistit, dum Deus ex Deo manens non est aliunde quod Deus est. Infer duos, si occasio patet, fidei Ecclesiae deos: aut solitarium Deum vel falsa saltem mentire ratione: Filium, si potes, a Patre absque nativitatis tantum confessa veritate discerne, Filius in Patre est, et in Filio Pater, non per transfusionem refusionemque mutuam, sed per viventis naturae perfectam nativitatem. Ita in Deo patre et in Deo filio neque duos connumerabis deos, quia unum uterque sunt; neque singularem praedicabis, quia uterque non unus est. Non habet igitur fides apostolica duos deos, quia nec duos patres habeat, nec duos filios. Confitendo patrem, confessa filium est: credens in filium,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi percorportã comparationẽ pos¬
s& intellegi: id circosecundũ illitbam
&iam superius memoratũ a nobẽ dm̃i
dictũ. quod de carnena scitur caro ẽ :
rere cõparationis exemplanementiri
deprofessionesua existimare turdũ di¬
uinȩ nob̵ professionis intellegentiam
exaliquonaturalia treaturarũ ex em¬
pla prȩstarent: lagitur ex uiuente iui¬
uens dĩfilius & exdõ dĩ & naturȩ in separa¬
bilis atq in dissimilis unitatẽ &sacra¬
mentũ natiuitatis hostendens. ait:
ego & pater unum sumus. & qui a ca¬
lum niadictitam quã insolentis existe¬
r&ut conscientiã potius naturȩ demons¬
traret indicto subiecit: dicitisqua blas¬
phemaui. quoniã dixi filius dĩ sum :
unitatẽ naturȩ exnatiuitate ẽẽ con¬
testans ad uero ut natiuitatis fidẽ pro¬
fessio absoluta firmaret nec naturȩ to¬
m̃ ad ferr& natiuitas professadiscidi¬
ũ. hanctotius responsionis suȩ tenu¬

Expanded text:
nisi per corpoream comparationem, posnisi per corpoream comparationem, posset intelligi: idcirco secundum illud jam etiam superius memoratum a nobis Domini dictum: Quod de carne nascitur, caro est: rere comparationis exempla: ne mentiri de professione sua existimaretur, cum divinae nobis professionis intelligentiam ex aliquo naturalia creaturarum exempla prvens Dei filius, et ex Deo Deus, et naturae inseparabilis atque indissimilis unitatem et sacramentum nativitatis ostendens, ait, Ego et Pater unum sumus. Et quia calumnia dicti tamquam insolentis exsisteret; ut conscientiam potius naturae demonstraret in dicto, subjecit, Dicitis quia blasphemavi, quoniam dixi, 201 Filius Dei sum, unitatem naturae ex nativitate esse contestans. At vero ut nativitatis fidem professio absoluta firmaret, nec naturae tamen afferret nativitas professa dissidium; hanc totius responsionis suae tenu
Abbreviated transcription (Latin):
repperiatur elementis quȩ roitaq nunc
utrum diuisio acseparatio sit cumignis
exigni est aut nũ quit absciditur natu¬
ranemaneat aut non sequitur natura
ne insit̃ cũ accenso lumine ex lumine per
quendam quasinatiuitatis profectum
naturȩ nulla desectio sit & tam̃ sit lum̃
exlumine aut num quid hoc non ma¬
n& in eo quod exsesesinedesectione sub¬
sistit aut hoc non in est in eo unde non
reci sum ẽ. sed acũ unitate substantiȩ
naturalis exiuit: & que ro annemon unũ
sint cum lumen exluminene diuisione¬
ut dixi ad intellegentiã fideitantũ con¬
parata sint. non &iã ad di dignitatẽ ut nos
potius intellegentiã in uisibiliũ ex cor¬
poralib sumeremus nonutiq ut ali qđ
naturȩ dĩ satisfaceret conparationis ex¬
emplũ. cum dignũ & iustũs ẽẽt testan¬
tide sedõ credere: sed quia simpliciõ¬
rum fidem furorhereticus turbaret ut
id dedõ credinonopor ter& qđ difficile

Expanded text:
reperiatur elementis. Quaero itaque nunc reperiatur elementis. Quaero itaque nunc utrum divisio ac separatio sit, cum ignis ex igne est? Aut nunquid absciditur natura, ne maneat? Aut non sequitur natura, ne insit? cum accenso lumine ex lumine per quemdam quasi nativitatis profectum naturae nulla defectio sit, et tamen sit lumen ex lumine. Aut nunquid hoc non manet in eo, quod ex sese sine defectione subsistat? Aut hoc non inest in eo, unde non recessum est, sed cum unitate substantiae naturalis exivit? Et quaero anne non unum sint, cum lumen ex lumine nec diut dixi, ad intelligentiam fidei tantum comparata sint, non etiam ad Dei dignitatem, ut nos potius intelligentiam invisibilium ex corporalibus sumeremus, non utique ut aliquod naturae Dei satisfaceret comparationis exemplum: cum dignum et justum esset testanti de se Deo credere. Sed quia simpliciorum fidem furor haereticus turbaret, ut id de Deo credi non oporteret, quod difficile,
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit neq totũ uiuit exuit acĩiin ea mul¬
ta sint quȩ sinenaturȩ suȩ sensucum ex¬
creuerint desecentur: indõ uero totũ
quodẽ uiuit ds̃ enĩ uita ẽ : & exuita non
potestquiequamẽe nisi uiuũ neq: ex
deriuatione sed ex uirtute natiuitas ẽ:
uirtus ẽ hab& natiuitatẽ non hab&
demutationẽ & inpertit profectum:
nec amituinaturã dũ & natuuitatem
quam dedit perindis crȩtenaturȩ simi¬
litudinẽ sequitur: & natiuitas rãquȩ
uiuens exuuente ẽ naturã nascen¬
do non deserit ad fert aut̃ propartȩ fidei
huius significationẽ agnis inseignem
habens & inigni ignis manens:nã cum
sit in eo splendor luminis naturȩ calor.
uirtus urendi mobilitas ȩstuandĩtotũ
tam̃ ignis ẽ. & hȩc uniuersa una
natura ẽ: hab& quidem ex infirmita.¬
te qđ permatenã subsistita cuniuit &cũ
eaperquã iuxerat sdeficit: sed hoc quod
in comparabiledĩ est. ex comparationum
parte cognoscimu sutnon incredibi lein
dm̃ sit quod proprte aliqua in t̃renis

Expanded text:
ivit, neque totum vivit ex vita; cum in ea multa sint, quae sine naturae suae sensu, cum excreverint, desecentur. In Deo vero totum quod est vivit. Deus enim vita est: et ex vita non potest quidquam esse nisi vivum. Neque ex devirtus est, habet nativitatem, non habet demutationem, et impertit profectum, non amittit naturam. Et dum nativitatem quam dedit per indiscretae naturae similitudinem sequitur, et nativitas eam, quae vivens ex vivente est, naturam nascendo non deserit. Affert autem pro parte fidei hujus significationem ignis in se ignem habens, et in igne ignis manens. Nam cum sit in eo splendor luminis, naturae calor, virtus urendi, mobilitas aestuandi, totum tamen ignis est, et haec universa una natura est. Habet quidem ex infirmitate quod per materiam subsistit ac vivit, et cum ea per quam vixerat, deficit. Sed hoc quod incorporale Dei est ex comparationum parte cognoscimus, ut non incredibile in Deum sit, quod pro parte aliqua in terrenis
Abbreviated transcription (Latin):
sibi tam quamtantum deferebantur.
detestatur neq: seabhis quȩ dõ depu¬
tabat professus alienum est cumunũ
dm̃bonum confitens ea ipseloqueret᷑
atq ager& quae unius dĩ uirtutis boni¬
tatis atq naturȩ sunt quamigitur non¬
bonitatis nomen refugit. sed neq ma¬
gistri honorem recus auerit. sed fidem
eius quimn senihilnisi corporeum & car¬
nale sapuis set arguerit. hinc intellegit᷑
quod aliter ad a postolos magistrumse
consitentes locutus est dicens : Vos me
laudat ut & profiteatur hocnomen hic
uero bonimagistrinomen recognoscit
secernens qui& dñinseprofessus ẽ. xp̃m
ducemthens auri caclestis ostendat

Expanded text:
sibi tamquam homini tantum deferebantur, detestatur; neque se ab his, quae Deo deputabat, professus alienum est: cum unum Deum bonum confitens, ea ipse loqueretur atque ageret, quae unius Dei virtutis, bonitatis atque naturae suntbonitatis nomen refugerit, sed neque magistri honorem recusaverit, sed fidem ejus qui in se nihil nisi corporeum et carnale sapuisset, arguerit; hinc intelligitur, quod aliter ad Apostolos magistrum se confitentes locutus est, dicens: Vos me laudat, ut et profiteatur hoc nomen: hic vero boni magistri nomen non recognoscit,secernens, qui et Dominum se professus et Christum, ducem thesauri coelestis ostenda
Abbreviated transcription (Latin):
neces seest ut & pater diem obid scre
dicatur quia non celauerit filium dõ
scientiam non derepentina cognitione
sumente sed intempore protestante sutaq:
& diem filius secundum sacramentum
nescit ut taceat: e contrario necesse ẽ
ideo diem pater solus ostenditur scre
demutationum nouitatos & in patre
& infilio existimari ũt aliquando pater
filio autloquatur aut taceat: Nobis quidẽ
nonnum quam missam decaelo uocem
meminimus ut sacramentum apud nos
filipaterni dicti significatio firmar&. sicut
dñs ait : Non propterme uox haecuenit
decelo sed propteruos : Ceterum natura

Expanded text:
necesse est, ut et Pater diem ob id scire dicatur, quia non celaverit Filium, Deo scientiam non de repentina cognitione sumente, sed in tempore protestante. Si itaque et diem Filius secundum sacramentum nescit, ut taceat; e contrario necesse est, ideo diem Pater solus ostendatur scire, emutationum novitates in Patre et Filio existimari, ut aliquando Pater Filio aut loquatur, aut taceat. Nobis quidem nonnunquam missam vocem de coelo meminimus; ut sacramentum apud nos Filii, paterni dicti significatio firmaret, sicut Dominus ait: Non propter me vox haec venit de coelo, sed propter vos . Caeterum natura
Abbreviated transcription (Latin):
q: heresim parturieptem quaede omo¬
usii uiciosa opinione concipitur: nonopi¬
nor illud loquentur : quo dupã apteri¬
orem substantiã pater & filius in substan¬
tiam suã parciendo diuiserint : & ipsa qui¬
demreligiosae tum scribtam fidemnunc
quoq: huic sermoni nr̃o poriin religiose
inserimus Credimus inunũ dm̃patrẽ
omni potentem omniũ uisibiliũ. & inuisi¬
biliũ factorem & inunũ dñm ñibm xp̃m

Expanded text:
que haeresim parturire, quae de homoque haeresim parturire, quae de homousii vitiosa opinione concipitur. Non, opinor, illud loquentur, quod unam anteriorem substantiam Pater et Filius in substantiam suam partiendo diviserint. Et ipsam quidem religiose tum scriptam fidem, nunc quoque huic sermoni nostro non irreligiose inseremus. « Credimus in unum Deum patrem omnipotentem, omnium visibilium et invisibilium factorem. Et in unum
Abbreviated transcription (Latin):
in condemnandis impietatib: hereticorũ
nr̃ a sententia ẽ : & hanc omousii intel¬
legentiam. non modo respuit seo & odit :
ađq: ita non relinquitur uctiosȩ intelle¬
gentiae quaestio: ubi iniutii damnatione
metandem de tertia quaestione orouos
neubi pax conscientiae ẽ ubi sit pugna
suspicionum. Neq quid quam menisi
adunitatis profectum: pro ferre existi¬
metis : In ane enim .ẽ. calumniae uerbi
ꝑtimescere ubi res ipsa cuius uerbũ ẽ
nonhabeat difficultatem displic&
cui quam sino donicaen &omousio nẽe :
susceptum. hoc sicuui displic& placeat:
necesse ẽ quod ab arriis sitnegatũ :
Negatum enim idcirco omousion neex
substantia dĩ patris ds̃ filius natus seo
secundum creaturas exnihilo conditus
praedicaretur nuhilno uũ loquimur ÷
plurib edita litteris ipsa arriorũ ꝑfidia
sibi testis ẽ si propt̃ negantium impietatẽ
quaeim pietatem pieperea ipsa quib:
Id ẽ unius substantiae confitends̃ p̃uti¬

Expanded text:
in condemnandis impietatibus haereticorum in condemnandis impietatibus haereticorum nostra sententia est: et hanc homousii intelligentiam non modo respuit, sed et odit. 510 Atque ita non relinquitur vitiosae intelligentiae quaestio, ubi in vitii damnatione me tandem de tertia quaestione, oro vos, ne ubi pax conscientiae est, ibi sit pugna suspicionum: neque quidquam me nisi ad unitatis profectum proferre existimetis. Inane enim est, calumniam verbi pertimescere, ubi res ipsa, cujus verbum est, non habeat difficultatem. Displicet cuiquam in synodo Nicaena homousion esse susceptum? Hoc si cui displicet, placeat necesse est quod ab Ariis sit negatum. Negatum enim idcirco est homousion, ne ex substantia Dei patris Deus filius natus, sed secundum creaturas ex nihilo conditus praedicaretur. Nihil novum loquimur, pluribus edita litteris ipsa Ariorum perfidia sibi testis est. Si propter negantium impietatem quae impietatem pie per ea ipsa quibus id est, unius substantiae confitendo: non uti
Abbreviated transcription (Latin):
eccła re cognoscit patrem & filiũ lahis
õniũ professionib adunionis acsingula¬
ris solitudinem negata ꝑsonarũ proprie¬
tatere uocare : tertio &iã haeccausa
in probandi homo usi commemorat
auobis ẽ qui a lnsrnodo quae apudru¬
ceam fuit coacti patres nr̃i propt̃ eos qui
creaturã filiũ dicebant. pomep
omousii indidissent : quod p̃recipiendũ
io circosit quianus quã scriptũ reppe¬
riretur. quod a uobis dictum satis mirer:
sienimomo usion propt̃ nouitatẽ uerbi¬
repudi andum situereor pe& omoeu¬
mallo enĩ aliquid nouum commemo¬
rasse quam impieres pussȩ prȩtermissa
itaq quaestionenouitatis perpihis qui¬
dem resid& questio quȩ communiom¬
niũ nr̃o uludiciodãnat᷑: quis enim sanȩ
mentis terteam substantiã quae patri
& filo communis sit prȩdicabit. uel quis
secundũ samosateum inxp̃o renatus & filiũ
confessus ac patrem quo d xp̃sinse sibi
& pateri & filius sit confitebitur: paritaq

Expanded text:
Ecclesia recognoscit, Patrem et Filium in his Ecclesia recognoscit, Patrem et Filium in his nominum professionibus ad unionis ac singularis solitudinem negata personarum proprietate revocare. Tertio etiam haec causa improbandi homousii commemorata a vobis est: quia in synodo, quae apud Nicaeam fuit, coacti patres nostri propter eos qui creaturam Filium dicebant, nomen homousii indidissent: quod non recipiendum idcirco sit, quia nusquam scriptum reperiretur. Quod a vobis dictum satis miror. Si enim homousion propter novitatem repudiandum sit; vereor ne et homoeuMalo enim aliquid novum commemorasse, quam impie respuisse. Praetermissa itaque quaestione novitatis, ne in his quidem residet quaestio, quae communi omnium nostrum judicio damnantur. Quis enim sanae mentis tertiam substantiam, quae et Patri et Filio communis sit, praedicabit? Vel quis secundum Samosateum, in Christo renatus, et Filium confessus ac Patrem, quod Christus in se sibi et pater et filius sit confitebitur? Par itaque
Abbreviated transcription (Latin):
dinũ quam in uob ȩpistolam. quam a uob̃
deomo usii & deomo eusi expositionẽ apuo
sirmiũ ualens &ursatius & germinius
poposcerunt legĩ quã lntellego lp quib:¬
dam p̃minus circũspectam ẽẽ quamlibe¬
ram ipsam omousu & omo eusii demops¬
trationihilreliquio difficultatis : & quidẽ
deomo eusion quod .ẽ. similis essentiae
commune iuditiũ ẽ : deomo eusionuero
quod ẽ unius essentiae tractante s p̃rimũ
id circo respuendũ pronupiciastis quiaꝑ
uerbi huus enuntiationẽ substantia prior
intolle geretur quã duo intersepartiti
essent iptellego uitiũ inintellegentia a
ꝓfanus hicsensus ẽ & communiludicio
ab eccła ppuenđ: secundo quoq io adde
distis quod patres nr̃i cumpaulus nos athe¬
us hereticus pronuntiatus ẽ &ia homo¬
usion repudiauerunt qui aꝑhanc uiuus
essentiae puncupationem. solitariũ adq
upucũ sibi ec̃ patrẽ & filiũ prȩdicabat:¬
& hoc sane nunc quoq pro fanis simũ

Expanded text:
dinum, quam in vodinum, quam in vode homousii et de homoeusii expositione apud Sirmium Valens et Ursacius et Germinius poposcerunt legi, intelligo in quibusdam non minus 509 circumspectam esse, quam liberam. Et ipsa homousii et homoeusii demonstratio nihil reliquit difficultatis. Et quidem de homoeusio, quod est similis essentiae, commune judicium est. De homousio vero, quod est unius essentiae, tractantes, primum idcirco respuendum pronuntiastis, quia per verbi hujus enuntiationem substantia prior intelligeretur, quam duo inter se partiti essent. Intelligo vitium in intelligentia. Et profanus hic sensus est, et communi judicio b Ecclesia respuendus. Secundo quoque id distis, quod patres nostri, cum Paulus Samosateus haereticus pronuntiatus est, etiam homousion repudiaverint: quia per hanc unius essentiae nuncupationem solitarium atque unicum sibi esse Patrem et Filium praedicabat. Et hoc sane nunc quoque profanissimum
Abbreviated transcription (Latin):
quod eos proaetate adq: exercitatione
sualgnorasse poncre do & difficillimũ ẽ
nementiri existimentur qui seinalio
negotio nonpos sunt nisi mepdatio
purgare : sed dñs hoc magis tribuat :
ut nos maleo pinemur quã illilgnora¬
uerit: mallo enĩ egomale existimansiu¬
dicari quã fidemur am hereticȩ conscientiȩ
cõmunione uiolari : Oro aũtuos sc̃isis mi
uiri ut cũbona uenia sollicitudines meas
estimetis : testis enĩ dñs ẽ: conscientiaemeae
innullome expositiones has quas sirmiũ
detullistis fideiurae. uelle conuellere :
sed da teueniã si quaedam intellegere
nonpossũ & consulaborme quia legi
sp̃s profecarum profetiȩ subiectus ẽ ex
quo forte poniu pudenter &iam ame
prȩsumit᷑ ut & ego intellegam quod¬
& alius ignor& p̃ quod quic quã uossecun¬
dũ mensurã scenti ae ignorare ausussim
dicere soo suꝑfidei catholicae upitatẽ
patimini p̃minus i nobis. et̃ sollicitu¬

Expanded text:
quod eos pro aetate atque exercitatione quod eos pro aetate atque exercitatione sua ignorasse non credo. Et difficillimum est ne mentiri existimentur, qui se in alio negotio non possunt nisi mendacio purgare. Sed Dominus hoc magis tribuat, ut nos male opinemur, quam illi non ignoraverint. Malo enim ego male existimans judicari, quam fidem vestram haereticae conscientiae communione violari. 80. Oro autem vos, sanctissimi viri, ut cum bona venia sollicitudines meas aestimetis. Testis enim Dominus est conscientiae meae, in nullo me expositiones has, quas Sirmium detulistis, fidei vestrae velle convellere. Sed date veniam, si quaedam intelligere non possum, et consolabor me: quia legi: Spiritus prophetarum prophetis subjectus est . Ex quo forte non impudenter etiam a me praesumitur, ut et ego intelligam, quod alius ignoret. Non quod quidquam vos secundum mensuram scientiae ignorare ausus sim dicere: sed super fidei catholicae unitate, patimini non minus in nobis esse sollicitu
Abbreviated transcription (Latin):
patrem infilio uideri ut filius aputeos
dignitate claritate maiestate differ¬
r& ap& hoc ex ignorantiauenit ut cũ
c&eris patri subiectus sit filius. ut dũcũ
c&eris subiecitur s̃ĩ discernatur a c&e¬
ris cũ subiectio filimnaturȩ pietas sit sub¬
iectio aũt c&erorũ creationis in firmitas
sit passum quidem sciebant sed dicant
oro compassum quando cognouerunt
euit ant̃o mousion & omo eusion. quia
nusquam scribtum sit : quero conpas¬
sum õe un de prȩsum serit. autnũ quid
uolunt duos ẽẽ qui passi sunt Io enõ
extraq: difilius ẽ credite inomousiop
ignorationem sihaec lgnorarilicent:
si aũt in bis ipsis ipsailla ignoratio im¬
pia ẽ. quae tamen non potest nec fal¬
so excusariuereor ne & omo eusu lg¬
norationẽ professiomentiatur : Nop
quero ad modũ deuenia quam dedis¬
tis religiosum ẽ dõ suare seruare &ig¬
norationis humanus ẽ : sedignos cantꝰ
mihilã diuepis copi ualens &ur sacius :

Expanded text:
Patrem in Filio videri : ut Filius apud eos Patrem in Filio videri : ut Filius apud eos dignitate, claritate, majestate differret? An et hoc ex ignorantia venit, ut cum caeteris Patri subjectus sit Filius: ut dum cum caeteris subjicitur, non discernatur a caeteris? cum subjectio Filii naturae pietas sit, subjectio autem caeterorum creationis infirmitas sit. Passum quidem sciebant: sed dicant, oro, compassum quando cognoverunt? Evitant homousion et homoeusion, quia nusquam scriptum sit: quaero compassum esse unde praesumpserint? Aut numquid volunt duos esse qui passi sunt? id enim extraque Dei filius est; credite in homousio ignorationem, si haec ignorari licet. Si autem in his ipsis ipsa illa ignoratio impia est, quae tamen non potest, nec falso, excusari; vereor ne et homoesuii ignorationem professio mentiatur. Non queror admodum de venia quam 508 dedistis: religiosum est Deo sua reservare, et ignorationis error humanus est. Sed ignoscant mihi jam duo episcopi Valens et Ursacius,
Abbreviated transcription (Latin):
cognouit: Falluntenĩquantũ & uereor
& mihiuidetur fratres carissimi fallunt
quia semper fefellerunt : & ipsa illa prȩ¬
sens puncsus cribtionon car& falsitatẽ:
excusant enim seid crto omousion & omo¬
eusioꝵ taceri uoliusse : qui aunũ adq idẽ
significari uerbo utroq existimarent
rudes credo epis copi & ignorantes omo¬
usi significationem : quasi num quam
dehoe aut̃srnodus fuss& autdites seo
esto ignorauerunt omousion aut nescie¬
bapt omo eusion lo significari quod simi¬
ilis ess& essentiae : lam sihoc nesciebant
curnes ciri uolebant generationom fili :
pum qui si lnen arrabilis ẽ Ideo &igno¬
rabilis ẽ sed si ignoratur quomodo patus ẽ
num quid ignor ari uel hoc potest . quod
filius ds̃ non ex alia substantia seo ex dõ
natus. non diuers a habeat essentiã nũ¬
quid ponlegerunt sicut patrem. ita & fi¬
liũ honorificandũ ut patrẽ honore prae¬
ferrent numquid in cognitũ habebapt

Expanded text:
cognovit. cognovit. t mihi videtur, Fratres charissimi, fallunt; quia semper fefellerunt: et ipsa illa praesens nunc subscriptio non caret falsitate. Excusant enim se idcirco homousion et homoeusion taceri voluisse, quia unum atque idem significari verbo utroque existimarent. Rudes credo episcopi et ignorantes homousii significationem: quasi numquam de hoc aut synodus fuisset, aut lites. Sed esto ignoraverunt homousion, aut nesciebant homoeusion id significari, quod similis esset essentiae. 507 Jam si hoc nesciebant, cur nesciri volebant generationem Filii? Numquid si inenarrabilis est, ideo et ignorabilis est? Sed si ignoratur quo modo natus est; numquid ignorari vel hoc potest, quod Filius Deus non ex alia substantia, sed ex Deo natus, non diversam habeat essentiam? Numquid non legerunt, sicut Patrem, ita et Filium honorificandum : ut Patrem honore praeferrent? Numquid incognitum habebant
Abbreviated transcription (Latin):
inripere: quas nonex seruit falsereligionis
blandimento saeculi patestates homines
enim ꝑuersi eõ usq proruperant utcũ
hoc ipsi predicare publicae p̃ auderent.
imperatorẽ tamen fallerent ad audi¬
endumi fefellerunt enĩ lgnorantẽ regẽ
ut istius modi ꝑfidiȩ fidem bellis occupatis
ex poner& & credendiformam ecclȩsus
uondũ regoneratus inponer&i : contra¬
dicentos episcopos ad exiliũ coegerunt : co¬
egerunt enĩ nos ad doluntatem exultandi
dumim pietatis inponunt necessitatem
seo exulemus semper . dum modo incipiat
uerũ prȩdicari : dño eningratias quod
ignorationem peruos ad monitus impe¬
rator agnouit. &errorem p̃suũ sed ad¬
hortantiũ ꝑhas fideiurã e sententias recos¬
nouit : & sinuidiã aput dm̃ ađdq homines
Inpiȩ uoluntates exemit. cum legationẽ
uram honorificae habens falsitatem eorũ
quorũ auctoritate iumudiã deducebat᷑
coacta a nobis ignorantiae suae professione

Expanded text:
irrepere? Quas non exseruit, falsae religionis irrepere? Quas non exseruit, falsae religionis blandimento, saeculi potestates? Homines enim perversi eo usque proruperant, ut cum hoc ipsi praedicare publice non auderent, Imperatorem tamen fallerent ad audiendum. Fefellerunt enim ignorantem regem, ut istiusmodi perfidiae fidem bellis occupatus exponeret, et credendi formam Ecclesiis nondum regeneratus imponeret. Contradicentes episcopos ad exsilium coegerunt. Coegerunt enim nos ad voluntatem exsulandi, dum impietatis imponunt necessitatem. Sed exsulemus semper, dummodo incipiat verum praedicari. Domino enim gratias, quod ignorationem per vos admonitus Imperator agnovit, et errorem non suum, sed adhortantium, per has fidei vestrae sententias recognovit: et se invidia apud Deum atque homines impiae voluntatis exemit, cum legationem vestram honorifice habens, falsitatem eorum, quorum auctoritate in invidiam deducebatur, coacta a vobis ignorantiae suae professione,
Abbreviated transcription (Latin):
substantia ea quae graece omousiondict
& similis substantia e quae omo euscop
apellatur: fideli acpia lpitelle gentia &
uitus quae ex uerborũ uł breuitate sub¬
dola uel periculo sanuditate accederȩ
possent ab solutissi me demons tratisã eli¬
quis mihi sermo ad s cõsiuros orientales
epis copos dirigendus ẽ ut qui a lãde fide
nr̃a enihil internos suspicionif relictũ ẽ
eaquȩ adhuc in suspicionem : ex uerbis
uenunt purgentur. & dabuntuoniã
ex communis conscientiã fidem secũli¬
tolicae adq: euangelicae doctrinȩ
uiriꝰ quosfides calor intantis tenebris
heroticae noctis accendit quantam
spomer e uocandȩuere fidei adtulistis
batur & essentiae inobs paternȩ accepis¬
se cum creaturis originem denon extantib
predicatur: aduero ꝓunc publicȩ auctori¬
tatis professione heresis prorumpens. lo
quod ante a furtim musi tabat: punclã iuic¬
trixgloriabatur: quib: enĩ aptea cuniculis
incatholicam ecclesiã non temptauit

Expanded text:
substantiae, quae graece homousion dicitur, et similis substantiae, quae homoeusion appellatur, fideli ac pia intelligentia; et vitiis, quae ex verborum vel brevitate subdola, vel periculosa nuditate accidere possint, absolutissime demonstratis: reliquus mihi sermo ad sanctos viros Orientales episcopos dirigendus est; ut quia jam de fide nostra nihil inter nos suspicionis relictum est, ea quae adhuc in suspicionem ex verbis veniunt purgentur: et dabunt veniam, ex communis conscientiae fide secum litolicae atque evangelicae doctrinae viri, quos fidei calor in tantis tenebris haereticae noctis accendit! Quantam spem revocandae verae fidei attulistis, batur: et essentiae inops paternae, accepisse cum creaturis originem de non exstantibus praedicabatur. At vero nunc publicae auctoritatis professione haeresis prorumpens, id quod antea furtim mussitabat, nunc non clam victrix gloriabatur. 506 Quibus enim antea cuniculis in catholicam Ecclesiam non tentavit