comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
guore uł quo quomodo impedita sint.
Si euulsi capillum. si ꝑ cussi frontem.
si consestis digitis amplexctus sum
genu: quiccuolui feci. potui cũt uelle
& non facere. Simoblitas membrorũ
non obsequer&ur. tam multaergo
feci ubi non hoc erat uelle quod posse.
& non faciebam quod & in comparabili
cffectu cmplius mihi placebat &¬
mox ut uellem possem: quia mox ut
uellem utiq: uellem. Ibienim facul¬
tas eccquȩ uoluntas. & ipsum uelle
bact Faciliusq: obtem perabat cor¬
pus tenuissime uoluntati animae.
ut adnutum membra mouerentur¬
R.
quam ipsa sibi anima ceduolun

Expanded text:
guore uel quoquo modo impedita sint. guore uel quoquo modo impedita sint. si uulsi capillum, si percussi frontem, si consertis digitis amplexatus sum genu, quia uolui, feci. potui autem uelle et non facere, si mobilitas membrorum non obsequeretur. tam multa ergo feci, ubi non hoc erat uelle quod posse: et non faciebam, quod et inconparabili affectu amplius mihi placebat et mox, ut uellem, possem, quia mox, ut uellem, utique uellem. ibi enim facultas ea, quae uoluntas, et ipsum uelle bat faciliusque obtemperabat corpus tenuissime voluntati anime ut ad nutum membra moverentur, quam ipsa sibi anima ad volun
Abbreviated transcription (Latin):
quid mali essem & ignarus quid boni
postpacululum futurus essem. absces¬
siergoinhortum &cclipius pedem
postpedem. Neq: enim sec retum mm
noneratubi illecderat. aut quaendo
me sic affectum deserer& : sedimus
quantum potuimus remoti cbȩdib:¬
÷ gofremebam spũ indignans indig¬
natione turbulentissima qđ non
irem inplacitum & pactum tecũ
ds̃ m̃s in quod eundum esse om̃a ossa
met clccmabeent & incȩlum tolle¬
bcent lacudibus & non illuc ibactur
nauibus ccutqua drigis
aaut pedib: quantum sal tim de
domo in eum locum iercm ubi sede¬
bacmus nam non solumire uerũ
& icom ꝑ uenire illuc nihil erataliud
quam uelleire s eduelle fortiter
& integre non semi sauciam hacatque
hac uersare & iacetare uoluntatem
paste assurgentem cum alicepaste¬
q: tammulta faciebam corpore in ip¬
sis cunc tactionis estib: quȩ celiquando
uolunt homines & non uclent si aut
ipsac membra non habeant. aut ea uł
conligata uinculis uł resoluta lcen¬

Expanded text:
quid mali essem, et ignarus, quid boni quid mali essem, et ignarus, quid boni post paululum futurus essem. abscessi ergo in hortum et Alypius pedem post pedem. neque enim secretum meum non erat, ubi ille aderat. et quando me sic affectum desereret? sedimus quantum potuimus remoti ab aedibus. ego fremebam spiritu indignans indignatione turbulentissima, quod non irem in placitum et pactum tecum, deus meus, in quod eundum esse omnia ossa mea clamabant et in caelum tollebant laudibus: et non illuc ibatur nauibus aut quadrigis aut pedibus, quantum saltem de domo in eum locum ieram, ubi sedebamus. nam non solum ire uerum etiam peruenire illuc nihil erat aliud quam uelle ire, sed uelle fortiter et integre, non semisauciam hac atque hac uersare et iactare uoluntatem parte adsurgente cum alia parteque tam multa faciebam corpore in ipsis cunctationis aestibus, quae aliquando nolunt homines et non ualent, si aut ipsa membra non habeant aut ea uel conligata uinculis uel . resoluta lan
Abbreviated transcription (Latin):
trepidactio & quacsimortem refor¬
midabat restringia fluxu consue¬
tudinis. quotabescebat in mortem
domus meȩ quam fortiter exci¬
tacuertm cum cnima mec incu¬
biculonr̃o cordemeo tamuultu
quacmmente turbatus. In uccdo
clipium exclamo quid patimur
quid esthoc quod ccudisti: Surgunt ł¬
indocti &cȩlum rapiunt. & nos cũ
doctrinis nr̃is sine corde. ecceubi
uolut amur incarne & sanguine.
Anquia p̃cesserunt pud& sequi:¬
& non pud& nec scltim sequi dixi
nescio quatalia. & ccbripuitme
abillo ccestus m̃s cumtacer& atto¬
nitus meintuens. Neq: enim solita
sonabam plus loquebantur ani¬
mum̃m fons genȩ oculi color mo¬
dus uocis quam uerba quȩ prome¬
bam hortulus quidocmerat hos¬
pitiinr̃ quonos ut ebamur sicut
totacdomu : Nam hospes ubinon
habi tabat dñs domus. illuc me¬
cobstulerat tumultus pectoris. ubi
nemo impedir& crdentem litem
quam mecum aggres sus eram. do¬
nec exir& quactu sciebas. ego aũ non
Sed tantum in scnibam sc lubriter
& moriebcer uitaliter. ignarus

Expanded text:
trepidatio; et quasi mortem reformidabat restringi a fluxu consuetudinis quo tabescebat in mortem.domus meae, quam fortiter excitaveram cum anima mea in cubiculo nostro corde meo, tam vultu quam mente turbatus, invado Alypium, et exclamo: Quid patimur? quid est hoc? quid audisti? Surgunt indocti et coelum rapiunt; et nos cum doctrinis nostris sine corde, ecce ubi volutamur in carne et sanguine? An quia pet non pudet nec saltem sequi?" dixi nescio qua talia, et abripuit me ab illo aestus meus, cum taceret attonitus me intuens. neque enim solita sonabam. plus loquebantur animum meum frons, genae, oculi, color, modus uocis quam uerba, quae promebam. hortulus quidam erat hospitii nostri, quo nos utebamur sicut tota domo: nam hospes ibi non habitabat, dominus domus. illuc meabstulerat tumultus pectoris, ubi nemo impediret ardentem litem, quam mecum aggressus eram, donec exiret qua tu sciebas, ego autem non: sed tantum insanibam salubriter et moriebar uitaliter, gnarus,
Abbreviated transcription (Latin):
pacrebat cestum celiquid quo diri¬
gerem cursũmm & uenerat dies
quonudarermihi & increpacr&
in me conscienticmea. ubiẽ lin
gua nem petudicebas propter
incertum uerum nollete cbicere
sccrcincẽ uanitatis. Ecceiam cer¬
tum est & illate adhuc premit
humerisq: liberioribus pennas
recipiunt qui neq: itec in quȩren¬
do cettriti sunt nec decennio &
cmplius ista meditati it arode¬
bar intus & confundebarpudore
horribili uehementer cumponti¬
cicnus talicloqueretur. Termi¬
nacto aut sermone. & causa qua
uenertet abiit ille. & ego cdnie
quȩ non in medixi quibus sententia¬
rum uerberibus non flagellaui
animam mecm ut sequer&urme
comcntem postteire. & reniteba gͥ
Recus cobat & non se excuscebat
consumpta erant & conuicta argu¬
menti om̃aremcnserat mutco¬

Expanded text:
parebat certum aliquid, quo diriparebat certum aliquid, quo dirigerem cursum meum. et uenerat dies, quo nudarer mihi et increparet in me conscientia mea: "ubi est lingua mea? nempe tu dicebas propter incertum uerum nolle te abicere sarcinam uanitatis. ecce iam cert, et illa te adhuc premit umerisque liberioribus pinnas recipiunt, qui neque ita in quaerendo adtriti sunt nec decennio et amplius ista meditati". ita rodebar intus et confundebar pudore horribili uehementer, cum Ponticianus talia loqueretur. terminato autem sermone et causa, qua uenerat, abiit ille, et ego ad me. quae non in me dixi? quibus sententiarum uerberibus non flagellaui animam meam, ut sequeretur me conantem post te ire? et renitebatur, recusabat et non se excusabat. consumpta erant et conuicta argmenta omnia: remanserat mut
Abbreviated transcription (Latin):
pccratum eis oderam. qm̃ multi mei
annimecum effluxerant. foste duode¬
cimanni ex quocbundeuicesimo anno¬
&cctis mecce lecto ciceronis hostensio¬
excitatusertmstudio sccpientiae
ł tdifferebam contempta felicitate
terrena ad eam inuestigandom
uacare. Cuius non inuentio sed uel
sola in quisitio iam p̃ponendaerat
&icm inuentis thesauris regnisq
gentium & cdnutum circum fluen¬
tibus corporis uoluptactibus atego
adulescens miser uad de miser in
exordio ipsius adulescentiȩ &iam
p&ieram ate castitatem & dixerã
Dccmihi castitatem & continentiam
sed nolimodo timebamenim neme
cito exccudi res &cito sanares amor¬
bo concupiscentiȩ quem malebam
expleri quam extingui. & ieram
ꝑuicos prauas suꝑstitione saccrile¬
ga. Non quidem certus in ec sed
quecsi p̃ponens ecẽ c&eris quȩ ñ pie
quȩ rebam sed inimice oppugnabec̃
& putacuerãme propterea differre
dedie indiem contemptaspesaeculi
esohuoo fegui quic non mihi ap¬

Expanded text:
paratum eis oderam. quoniam multi mei paratum eis oderam. quoniam multi mei anni mecum effluxerant — forte duodecim anni — ex quo ab undeuicensimo annotis meae lecto Ciceronis Hortensioexcitatus eram studio sapientiae et differebam contemta felicitate terrena ad eam inuestigandam uacare, cuius non inuentio, sed uel sola inquisitio iam praeponenda erat etiam inuentis thesauris regnisque gentium et ad nutum circumfluentibus corporis uoluptatibus. at ego adulescens miser ualde, miserior in exordio ipsius adulescentiae, etiam petieram a te castitatem et dixeram: "da mihi castitatem et continentiam, sed noli modo". timebam enim, ne me cito exaudires et cito sanares a morbo concupiscentiae, quem malebam expleri quam exstingui. et ieram per uias prauas superstitione sacrilega, non quidem certus in ea, sed quasi praeponens eam ceteris, quae non pie quaerebam, sed inimice oppugnabam. Et putaueram me propterea differre de die in diem contemta spe saeculi e solum sequi, quia non mihi ap
Abbreviated transcription (Latin):
illis pie congratulati sunt & com¬
mendauerunt seorationib: eoꝵ
& trahentes corinterrã abier̃
in pclatium. illiccũt cffigentes
corcȩlo manserunt in casec
& habebant combosponsas Quȩ
postece quamhoc ccudierunt. dica¬
uerunt &iam ipsȩ uirginitatem
Tuccut dñe inter uerba eius retor¬
quebasme ad meipsumccuferens
me cdorsomeo ubi me posueram
dum nollem me adtendere. & cons¬
tituebasme ante faciem meam. ut
uiderem quacinturpis essem. quecm
distortus & sordidus maculosus &
ulcerosus & uidebam & horrebam
& quocome fugeremnonerat . & sico¬
nabar auertere amecespectum
N arrabat ille quodnarrabat &¬
tumerursus opponebasmihi & in¬
pingebas me in oculos meos. ut in¬
uenirem iniquitatem meam &odis¬
sem noueram ecm sed dissimula¬
bam & conhibebam & obliuiscebar
ł unc uero quanto cerdentius ama¬
bam illos De quibus scc lubres affec¬
tus quod se totostibi scnandos de¬
dercnt tanto execrabilius mecõ¬

Expanded text:
illis pie congratulati sunt, et comillis pie congratulati sunt, et commendaverunt se orationibus eorum, et trahentes cor in terra abierunt in palatium; illi autem affigentes cor coelo manserunt in casa. Et ambo habebant sponsas: quae posteaquam hoc audierunt, dicaverunt etiam ipsae virginitatem em, Domine, inter verba ejus retorquebas me ad meipsum, auferens me a dorso meo ubi me posueram, dum nollem me attendere; et constituebas me ante faciem meam, ut viderem quam turpis essem, quam distortus et sordidus, maculosus et ulcerosus. Et videbam, et horrebam; et quo a me fugerem non erat. Et si conabar a me avertere aspectum, narrabat ille quod narrabat, et tu me rursus opponebas mihi, et impingebas me in oculos meos ut invenirem iniquitatem meam et odissem. Noveram eam, sed dissimulabam; et connivebam, et obliviscebar. 17. Tunc vero, quanto ardentius amabam illos de quibus audiebam salubres affectus, quod se totos tibi sderant, tanto exsecrabilius me con
Abbreviated transcription (Latin):
bect & mutabatur intus. ubi tuui¬
debcs & exuebacturmundo mens
eius ut mox cpparuit. Ncemque
dum legit & uoluit fluctus cordis
sui. Infremuit celiquaendo &dis¬
creuit decreuit que meliora. iã¬
que tuus ait amicofuo. egolaem
abrupime cobilla spenra &do
seruire stactui & hoc ex hac hora
in hocloco. aggrediorte sipig&
imitari. noliaduersari. Res¬
ponditille cdhȩrere sesocium
tante mercedis. tanteq militiȩ.
&ccmbo icm tui ȩdisicabant
turrem sumptu idoneo relin¬
quendi om̃a sua & sequendite
Tunc ponticianus & quicum eo
ꝑcclias orti partes de cembula¬
bat quȩ rentes cos. Deuener
in eundem locum. & inuenien¬
tes ammoꝰuerunt ut redirent
quodicm declincss& dies atilli
narracto placcito & ꝓposito suo
quoq: modo in eis tedis uoluntas
orta ess&. atq firmatac peti¬
uerunt nesibi molesti essent
sia diungi recus arent Isti autẽ
nihilcommutati ccpristinis fle¬
uerunt. Sed tam̃ ut dicebat. atq

Expanded text:
bat et mutabatur intus, ubi tu uibat et mutabatur intus, ubi tu uidebas, et exuebatur mundo mens eius, ut mox apparuit. namque dum legit et noluit fluctus cordis sui, infremuit aliquando et discreuit decreuitque meliora iaque tuus, ait amico suo: Ego jam abrupi me ab illa spe nostra, et Deo servire statui; et hoc ex hora hac, in hoc loco aggredior. Te si piget imitari, noli adversari. Respondit ille, adhaerere se socium tantae mercedis tantaeque militiae. Et ambo jam tui, aedificabant turrim sumptu idoneo relinquendi omnia sua et sequendi te . Tum Pontitianus et qui cum eo per alias horti partes deambulabant, quaerentes eos devenerunt in cumdem locum, et invenientes admonuerunt ut redirent, quod declinasset dies. At illi narrato placito et proposito suo, quoque modo in eis talis voluntas orta esset atque firmata, petiverunt ne sibi molesti essent si adjungi recusarent. Isti autem nihilo mutati a pristinis, fleverunt se tamen, ut dicebat, atque
Abbreviated transcription (Latin):
pccriter que digressos. Sed illos
uagabundos inruisse in quaendã
cacscom ubi habitabant quidac̃ ser¬
uitui. spũ pauperes. qualium est
regnum cȩlorum & inuenis seibi co¬
dicem in quo scriptecerat uitaan¬
tonii. quacm legere coepit unus
eorum & mirari & accendi & in¬
terlegendum meditari arripe¬
retalem uitam & relicta mili¬
tic scceculari seruiretibi. erant
aut exeis quos dicunt cogentes in re¬
bus Tunc subito repl&us amore
sco & sobrio pudore iratus sibi
coniecit oculos in amicum. & ait
illi dic quae sote omnibus istis
laborib: nr̃is quo ambimus per¬
uenire : quid querimus ł cui rei
causcmilitamus : maiorneesse
poterit spes nr̃a in pclactio quã
ut amici imperatorissimus &ibi
quid non fragile plenumque peri¬
culis & ꝑ quod pericula ꝑuenit᷑
ad grandius periculum & quan¬
do istucerit : amicus aut̃ dĩ siuolu¬
ero eccenunc fio dixit hoc & tur¬
bidus parturitione nouȩ uitae.
Reddidit oculos paginis & lege¬

Expanded text:
pariterque digressos; sed illos pariterque digressos; sed illos uagabundos inruisse in quandam casam, ubi habitabant quidam serui tui spiritu pauperes, qualium est regnum caelorum, et inuenisse ibi codicem, in quo scripta erat uita Antonii. quamlegere coepit unus eorum et mirari et accendi et inter legendum meditari arripere talem uitam et relicta militia saeculari seruire tibi. erant autem ex eis, quos dicunt agentes in rebus. tum subito repletus amore sancto et sobrio pudore iratus sibi coniecit oculos in amicum et ait illi: "dic, quaeso te, omnibus istis laboribus nostris quo ambimus peruenire? quid quaerimus? cuius rei causa militamus? maiorne esse poterit spes nostra in palatio, quam ut amici imperatoris simus? et ibi quid non fragile plenumque periculis? et per quot pericula peruenitur ad grandius periculum? et quando istuc erit? amicus autem dei, si noluero, ecce nunc fio". dixit hoc et turbidus parturitione nouae uitae reddidit oculos paginis: et lege
Abbreviated transcription (Latin):
moratus est in eo sermone. Insinuans
tantum uirum ignorantibus &
commirans ecndem nr̃am ignoran¬
tiam. Stu pebamus aũt audien¬
tes tam recenti memoria & ꝓpe
nr̃is temporib: testatissima mi¬
rabilia tua infide recta & catho¬
lica eccla. om̃s mirabamus: & nos
quiatam magna eraent. & illequia
inccudita nobis erant. Indesermo
eius deuolutus est aadmonasterioꝵ
greges & moresua ueolentiae tuȩ
& ubera desesta eremi. Quorũ nos
nihil sciebamus. & eratmonus¬
terium mediolani plenum bonis
fratrib: extrcurbis moenia sub
ambrosio nutritore & non nouera¬
mus pertendebat ille & loqueba¬
tur cdhuc & nos intenti tacebam̃
Vnde incidit ut dicer & nescio quaen¬
dose & tresclios contuberncles
suos nimirum apud treueros cum
imperator promeridicno circen¬
sium spectaculo tener&ur. exisse
de combulatum inhortos muris
contiguos atque illic ut foste con¬
binacti spacciabantur unum secũ
scorsum & clios duos itidem seorsũ

Expanded text:
moratus est in eo sermone insinuans moratus est in eo sermone insinuans tantum uirum ignorantibus et admirans eandem nostram ignorantiam. stupebamus autem audientes tam recenti memoria et prope nostris temporibus testatissima mirabilia tua in fide recta et catholica ecclesia. omnes mirabamur, et nos, quia tam magna erant, et ille, quia inaudita nobis erant. Inde sermo eius deuolutus est ad monasteriorum greges et mores suaueolentiae tuae et ubera deserta heremi, quorum nos nihil sciebamus. et erat monasterium Mediolanii plenum bonis fratribus extra urbis moenia sub Ambrosio nutritore, et non noueramus. pertendebat ille et loquebatur adhuc, et nos intenti tacebamus. unde incidit, ut diceret nescio quando se et tres alios contubernales suos, nimirum apud Treueros, cum imperator pomeridiano circensium spectaculo teneretur, exisse deambulatum in hortos muris contiguos atque illic, ut forte combinati spatiabantur, unum secum seorsum et alios duos itidem seorsum
Abbreviated transcription (Latin):
igitur die non recolo cecusam quac
erat absens nebridius. cumecce
cednos domum uenitad me & ali¬
pium pontitianus quidam ciuis ñr
inquantum afer p̃dcre in pala¬
tio militans nescio quid a nob uole¬
bact & consedimus ut conloq: remiꝰ
& foste supra mensam lusoriã quae
antenos era it attendit codicem.
tulit cperuit. inuenitapłm paulu.
in opinate sane. putccueratenim
aliquid delibris quorum profes¬
sio me conterebat. Tumuero arri¬
dens meque intuens gratulactorie.
mircctus est quod eccs & solas p̃ocu¬
lis meis littercs repente cõperiss&
xpiccnus quippe & fidelis erat & sȩpe
tibi dõnr̃o prosternebatur in eđ co
crebris & diuturnis orationibus
cui ego cum indiccssem illis me scrip¬
turis curcm maximamimpendere.
ortus est sermo ipso narrante dean¬
tonio aegyptio monacho. cuius nom̃
excellenter clarebat apud seruos
tuos. Nosccũt usq: in illam horam
latebat. quodilleubi comperit. im¬

Expanded text:
igitur die — non recolo causam, qua igitur die — non recolo causam, qua erat absens Nebridius — cum ecce ad nos domum uenit ad me et Alypium Ponticianus quidam, ciuis noster, in quantum Afer, praeclare in palatio militans: nescio quid a nobis uolebat. et consedimus, ut conloqueremur. et forte supra mensam lusoriam, quae ante nos erat, adtendit codicem: tulit, aperuit, inuenit apostolum Paulum, inopinate sane; putauerat enim aliquid de libris, quorum professio me conterebat. tum uero arridens meque intuens gratulatorie miratus est, quod eas et solas prae oculis meis litteras repente conperisset. Christianus quippe et fidelis erat et saepe tibi, deo nostro, prosternebatur in ecclesia crebris et diuturnis orationibus. cui ego cum indicassem illis me scripturis curam maximam inpendere, ortus est sermo ipso narrante de Antonio Aegyptio monacho, cuius nomen excellenter clarebat apud seruos tuos, nos autem usque in illam horam latebat. quod ille ubi conperit, in
Abbreviated transcription (Latin):
cbeis negotus sub quorum pon¬
dere gemebam. mecum erat aly¬
pius otiosus abopere iuris perito¬
rum post assessionem tertiã ex¬
pectans quibus iterum consilia
uender&. Si cutego uendebam
dicendi facultatem. siqua docen¬
do prȩstari potest. nebridius ccũ
amicitiȩ nrȩ cesserat. ut omnium
nr̃m facmilicrissimo uerecundo
medio lanensi &ciui & grãmatico
subdocer& uehementer deside¬
ranti & facmilicritectis iurȩ
flagitanti denumeronr̃o fidele
cedutorium quo indigebatnimis
Non itaq: nebridium cupiditaes
cõmodorum eotraxit. Maioraenĩ
poss& si uell& delitteris agere
sedo fficio beni uolentiȩ p&itionẽ
nr̃tem contem merenoluit amicus
dulcissimus & mitissimus : A gebat
aũt illud prudentissime. cauens
in notescere ꝑsonis scđm hoc scłor
iacioribus. deuitans in cis omnem
in qui &udinem animi. quem uole¬
bat habere librum & quã multis
poss& horis feriatum adquȩren¬
dum ccliquid uellegendum uł au¬
diendum desccpientia. quodcm

Expanded text:
ab eis negotiis, sub quorum ponab eis negotiis, sub quorum pondere gemebam. mecum erat Alypius otiosus ab opere iuris peritorum post assessionem tertiam, expectans, quibus iterum consilia uenderet, sicut ego uendebam dicendi facultatem, si qua docendo praestari potest. Nebridius autem amicitiae nostrae cesserat, ut omnium nostrum familiarissimo Yerecundo, Mediolanensi et ciui et grammatico, subdoceret, uehementer desideranti et familiaritatis iure flagitanti de numero nostro fidele adiutorium, quo indigebat nimis. non itaque Nebridium cupiditas conmodorum eo traxit — maiora enim posset, si uellet, de litteris agere — sed officio beniuolentiae petitionem nostram contemnere noluit amicus dulcissimus et mitissimus. agebat autem illud prudentissime cauens innotescere personis secundum hoc saeculum maioribus, deuitans in eis omnem inquietudinem animi, quem uolebat habere liberum et quam multis posset horis feriatum ad quaerendum aliquid uel legendum uel audiendum de sapientia. Quodam
Abbreviated transcription (Latin):
responderem Dicentimihi . surge
quidormis & exsurge amortius & in¬
lum inabit texp̃s & undiq ostendenti
uerate dicere. nonerat omnino
quid responderem ueritate coniuc¬
tus nisi tantum uerbalenta & som¬
nulenta. modo ecce. modosine pau¬
lulum sed modo & modo non habebat
modum & sine paululum in longũ
ibact. frustra condelectabar legituȩ
scđm interiorem hominem. cum alia
lex in membris meis repugnar&
legimentis meȩ & captiuum meduce¬
r& in lege pecacti quȩ in membris
meis erat. Lexenim peccatiest uio¬
lentia consu&udinis. quac trahitur
& ten&ur &icm inuitus animus. &
merito quo in eam uolens in labitur
culo quidem desideri concubitus
quo crtissimo tenebar & sȩculcriũ
ne gotiorum seruitute quem admo¬
dum me exemeris. Ncerrabo & confi¬
tebor nominituo dñe. ad iutorms
& redemptorm̃s. cgebam solita
crescente anxi &udine & cotidie
sus pirabam tibi frequentabem
ecłamtuam quaentum uacabat

Expanded text:
responderem dicenti mihi : surge responderem dicenti mihi : surge qui dormis et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus, et undique ostendenti uera te dicere, non erat omnino, quid responderem ueritate conuictus, nisi tantum uerba lenta et somnolenta: "modo", "ecce modo", "sine paululum". sed "modo et modo" non habebat modum et "sine paululum" in longum ibat. frustra condelectabatur legi tuae secundum interiorem hominem, eum alia lex in membris meis repugnaret legi mentis meae et captiuum me duceret in lege peccati, quae in membris meis erat. lex enim peccati est uiolentia consuetudinis, qua trahitur et tenetur etiam inuitus animus eo merito, quo in eam uolens inlabitur. culo quidem desiderii concubitus, quo artissimo tenebar, et saecularium negotiorum seruitute quemadmodum exemeris narrabo et confitebor nomini tuo, domine, adiutor meus et redemptor meus. agebam solita crescente anxitudine et cotidie suspirabam tibi, frequentabam ecclesiam tuam, quantum uacabat
Abbreviated transcription (Latin):
cantem iusta poena sequer&ur.
& nonerat icm ulla excuscctio¬
quacuiderimihi solebam propterea
menondum contempto scło seriure
tibi quicc incertamihies s& ꝑceptio¬
ueritatis Iamenim &ipsa certa¬
erat ego aut calhuc terra obligatus
militare tibi recus abam & in pedim̃¬
tis omnibus sictimebam expediri
quem admodum impediritimendũ ẽ
it a scorcina słi uelut somno assol&
Dulciter p̃mebar. & cogitationes qui¬
bus meditabarinte : similes erant co¬
nactibus exꝑgesci uolentium. Qui
tam̃ superati soporis altitudi ne
remerguntur. & sicut nemoẽ qui
dormire semꝑuelit omniumq: sccno
iudicio uigilare prȩstat: Diffest
tamen plerumq: homo somnũ excu¬
tere cumgrauis torpor in membris
est. eumq: iacm displicentem carpit
libentius quamuis surgendi tepus
aduenerit. ita certum hacbebamesse
melius tuȩ caritati mededere : quac̃
mececupiditati cedere. Sed illud
pleccebect & uincebat. hoc libebat¬
& uinciebat. non enimerat qđ tibi

Expanded text:
cantem iusta poena sequeretur? cantem iusta poena sequeretur? et non erat iam illa excusatioqua uideri mihi solebam propterea me nondum contemto saeculo seruire tibi, quia incerta mihi esseueritatis: iam enim et ipsa certaerat. ego autem adhuc terra obligatus militare tibi recusabam et inpedimentis omnibus sic timebam expediri, quemadmodum inpediri timendum est. Ita sarcina saeculi, uelut somno assolet, dulciter premebar, et cogitationes, quibus meditabar in te, similes erant conatibus expergisci uolentium, qui tamen superati soporis altitudine remerguntur. et sicut nemo est, qui dormire semper uelit, omniumque sano iudicio uigilare praestat. differt tamen plerumque homo somnum excutere, cum grauis torpor in membris est, eumque iam displicentem carpit libentius, quamuis surgendi tempus aduenerit: ita certum habebam esse melius tuae caritati me dedere quam meae cupiditati cedere; sed illud placebat et uincebat, hoc libebat et uinciebat. non enim erat quod tibi
Abbreviated transcription (Latin):
do: & dum seruitur libidini. fac¬
tacest consu&udo. & dum con¬
su&udini non resistitur facta
est necessitces. quib quacsi ansu¬
lis sibi m& in nexis. unde catenã
ceppellacui. tenebatme obsirictu
dura seruitus uolunta sccut nouce
quȩ mihi eẽ coeperat ut tegratis co¬
lerem fruique te uellem ds̃ solacer¬
talucunditaos nondum eratidonea
ad supertendam priorem u&usta¬
tem roboratam Itaduȩ uolunta¬
tes meȩ. unc u&us alanoua. illa
carnalis. illa spiritalis. conflige¬
bant intersecetq: discordaendo
dis sipabant cnimammeam. Sic
intelligebam meipso experimento
id quod legeram quomodo caro con
uersus carnem ego quidem in utroq
Sed magis egoineo quod in meappro¬
babam quamineo quod inmein ꝓ¬
babam Ibienim magis iamñ ego
quice ex magna parte id patiebar
inuitus quacm faciebam uolens.
Sed tamen consu&udo aduersus
me pugnauor ex me faceticerat
qm̃ uolens quo nollem ꝑueneram
& quis iure contradicer&. cum pec¬

Expanded text:
do, et dum seruitur libidini, facdo, et dum seruitur libidini, facta est consuetudo, et dum consuetudini non resistitur, facta est necessitas. quibus quasi ansulis sibimet innexis — unde catenam appellaui — tenebat me obstrictum dura seruitus. uoluntas autem noua, quae mihi esse coeperat, ut te gratis colere fruique te uellem, deus, sola certa iucunditas, nondum erat idonea ad superandam priorem uetustate roboratam. ita duae uoluntates meae, una uetus, alia noua, illa carnalis, illa spiritalis, confligebant inter se atque discordando dissipabant animam meam. Sic intellegebam me ipso experimento id quod legeram, quomodo caro concitus aduersus carnem, ego quidem in utroque, sed magis ego in eo, quod in me approbabam quam in eo, quod in me improbabam. ibi enim magis iam non ego, quia ex magna parte id patiebar inuitus quam faciebam nolens. sed tamen consuetudo aduersus me pugnacior ex me facta erat, quoniam nolens quo nollem perueneram. et quis iure contradiceret, cum pec
Abbreviated transcription (Latin):
quaento igitur gratius cogitaebatur
uictorini pectus. quod taem quecm¬
in expugnabili receptaculo diceboł
obtinuerat uictorini linguã quotelo
grandi & acuto. multos peremerat
Abundantius exultecreoportuit fili¬
ostuos quia rex nr̃ clligauit fortem.
& uidebantuasc eius erepta mun¬
dacri & ceptari in honorem tuum &
deuictorino ista nccrrauit : ex arsi
adimitandum Ad hocenim & ille
nacrrauerct: posteaquamuero
& illud addidit quodimperatoris
iuliani temporibus lege dacta
prohibiti sunt xp̃iani docere litte¬
raturam & oratoriam quam lege
ille cmplexus loquacem scolam
de serere maluit quac̃ uerbũtuu
quilinguaes in fantium facis diser¬
tacs. Non mihi fortior quac̃ feli¬
cior uisus est. quia in uenit ocea¬
Asionem uacanditibi: cui rei ego
suspirabam ligatus. Non ferro
alieno sed mea ferrea uoluntate
uellem eum tenebat in imicus. &
inde mihi catenam fecerat &
constrixerat me quippeex uo¬
luntate peruersa facta est libi¬

Expanded text:
quanto igitur gratius cogitabatur quanto igitur gratius cogitabatur Victorini pectus, quod tam inexpugnabile receptaculum diabolus obtinuerat, Victorini lingua, quo telo grandi et acuto multos peremerat, abundantius exultare oportuit filioet videbant vasa ejus erepta mundari, et aptari in honorem tuum, et de Victorino ista narravit, exarsi ad imitandum: ad hoc enim et ille narraverat. Posteaquam vero et illud addidit, quod impeIuliani temporibus lege data prohibiti sunt christiani docere litteraturam et oratoriam — quam legem ille amplexus loquacem scholam deserere maluit quam uerbum tuum, quo linguas infantium facis disertas — non mihi fortior quam felicior uisus est, quia inuenit occasionem uacandi tibi. cui rei ego suspirabam ligatus non ferro alieno, sed mea ferrea uoluntate. uelle meum tenebat inimicus et inde mihi catenam fecerat et constrinxerat me. quippe uoluntate peruersa facta est libi
Abbreviated transcription (Latin):
ex clterutro. deinde quod multis noti
multi sunt auctoritati aadscclutem
& multis prȩ ȩunt secuturis. Ideoq
multum deillis & quieos p̃cesserunt
la & cntur qui c non desolis l& antur
Absitenim ut intabernaculo tuo prȩ
pacuperibus accipiantur ꝑsonȩ diui¬
tum. aut prȩignobilib: nobiles Quan¬
do potius in firma mundi elggis ut
confunderes fortia. & ignobilia huius
mundi elegisti & contemptibilia. & ecc
quȩ non sunt tcmquaem sint. utece
quae sunt euacuccres. & tamenidem
ipse minimus apłorum tuorũ ꝑcuius
linguac̃ tuccista uerba sonuisti. cum
pcculus proconsul ꝑ eius militiam
debellata suꝑbia sublene iugum
xpitui missus ess& regis magni pro¬
uinciclis effectus. Ipse quoque ex
priore scculo paculus uocari amauit
Obtaommagne in signe uictoriȩ. plus
enim hostis uincitur in eoquem plus
ten& & de quo plures ten&. plus aut
suꝑbos tenet nomine nobilitatis.
& deluis plures nomine auctoritatis.

Expanded text:
ex alterutro. deinde, quod multis noti, ex alterutro. deinde, quod multis noti, multis sunt auctoritati ad salutem 1 et multis praeeunt secuturis, ideoque multum de illis et qui eos praecesserunt laetantur, quia non de solis laetantur. absit enim, ut in tabernaculo tuo prae pauperibus accipiantur personae diuitum aut prae ignobilibus nobiles, quando potius infirma mundi elegisti, ut confunderes fortia, et ignobilia huius mundi elegisti et contemtibilia et ea quae non sunt, tamquam sint, ut ea quae sunt euacuares. et tamen idem ipse minimus apostolorum tuorum, per cuius linguam tua ista uerba sonuisti, cum Paulus pro consule per eius militiam debellata superbia sub lene iugum Christi tui missus esset regis magni prouincialis effectus, ipse quoque ex priore Saulo Paulus uocari amauit ob tam magnae insigne uictoriae. plus enim hostis uincitur in eo, quem plus tenet et de quo plures tenet. plus autem superbos tenet nomine nobilitatis et de his plures nomine auctoritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
te semꝑ gaudeant. quid est qđ
haec rerum pars alternat defec¬
tu & profectu. offensionib: & con¬
ciliactionib: anisteest modusea
rum: & taentum de distieis cum
asũmis cȩlorum usq: cdima t̃rarũ
abinitio usq cdfinem sclorum
Ab congelo usq ceduermiculum
a motu primo usq: adextremum
om̃a generabonorum & omnici
iusttcoperatua suisquȩq sedibus
locares & suis quȩq: temporibus
ageres cimihi quam excelsus es
in excelsis & quacm pro fundus es¬
in pro fundis &nus quam recedis & uix
reuocanos accende & rcpe flagra
dulcesce. Amemus curramus. Nonne
multi exprofundiore tartarocȩci¬
tatis quacm uictorinus redeunt ced
te: & accedunt & in luminantur
recipientes lum̃. quod siqui recipiuñ
accipiuntate potestatem ut filii tui
ficent. Sed siminus noti sunt populis.
minus deillis gaudent & icm quino¬
uer̃ eos quando enim cum multis gau¬
d&ur & insingulis uberius est gaudiũ
quia ferue faciuntse & inflamantur

Expanded text:
te semper gaudeant? quid est, quod te semper gaudeant? quid est, quod haec rerum pars alternat defectu et profectu, offensionibus et conciliationibus? an is erum, et tantum dedisti eis, cum a summis coelorum usque ad ima terrarum, ab initio usque in finem saeculorum, ab angelo usque ad vermiculum, a motu primo usque ad extremum, omnia genera bonorum, et omnia justa opera tua, suis quaeque sedibus locares, et suis quaeque temporibus ageres? Heu mihi, quam excelsus es in excelsis, et quam profundus in profundis! et nusquam recedis, et vix revoca nos; accende, et rape; flagra, dulcesce: amemus, curramus. Nonne multi ex profundiore tartaro caecitatis quam Victorinus redeunt ad te, et accedunt, et illuminantur recipientes lumen, quod si qui recipiunt, accipiunt a te potefiant? sed si minus noti sunt populis, minus de illis gaudent etiam qui nouerunt eos. quando enim cum multis gaudetur, et in singulis uberius est gaudium, quia feruefaciunt se et inflammantur
Abbreviated transcription (Latin):
& uenc eius maelum renuntiat.
oms quieum scluum cupiunt. egro¬
taent simul animo. Fit ei recte &
nondum mbulat pristinis uirib:
& fitiam talegaudium quacle ñ
fuit cum cntea saluus & fostis ambu¬
lar& easq: ipsccs uoluntates huma¬
neuitȩ. &i com non in opinatis. & prȩ¬
ter uoluntatem inruentib: Sed in¬
ꝓstitutis & uoluntariis molestus
homines adquirunt. edendi &
bibendi uoluptasnulla est . nisi
p̃cedat ȩsuriendi & sitiendi moles¬
tic & ȩbriosi quacedam sed siuscu¬
lec comedunt. quo ficet molestus
cordor quemdum extinguit
potatiosit delectatio. & institutũ¬
ꝓ est ut iam pactȩ sponse nontradan¬
tur stactim. neuilem habeat
mccritus dectam. quam non sus pira¬
uit sponsus dilactam. hoc inturpi
& execranda l&itia hoc inecquȩ
concessa & licita est hoc in ipsu
sincerissima honestate amicitiae
hocineo qui mortiuis erat & reuixit
perierat & inuentus est. Vbiq: ma¬
ius gaudium molestia maiore
gaudium: & quȩ dam dete circa

Expanded text:
et uena eius malum renuntiat; et uena eius malum renuntiat; omnes, qui eum saluum cupiunt, aegrotant simul animo: fit ei recte et nondum ambulat pristinis uiribus, et fit iam tale gaudium, quale non fuit, cum antea saluus et fortis ambularet. easque ipsas uoluptates humanae uitae etiam non inopinatis et praeter uoluntatem inruentibus, sed institutis et uoluntariis molestiis homines adquirunt. edendi et bibendi uoluptas nulla est, nisi praecedat esuriendi et sitiendi molestia. et ebriosi quaedam salsiuscula comedunt, quo fiat molestus ardor, quem dum exstinguit potatio, fit delectatio. et institutum est, ut iam pactae sponsae non tradantur statim, ne uile habeat maritus datam, quam non suspirauerit sponsus dilatam. Hoc in turpi et exsecranda laetitia, hoc in ea quae concessa et licita est, hoc in ipsa sincerissima honestate amicitiae, hoc in eo qui mortuus erat et reuixit, perierat et inuentus est: ubique maius gaudium molestia maiore gaudium, et quaedam de te circa
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ errauerat. & dragma refera¬
tur inthesccurostuos. conl& centib:
uicinis mulieri quȩ inuenit & lacri¬
mas excutit gaudium solemnitatis
domustuȩ. Cum legitur indomotua
deminore filio tuo qm̃ mortuus erat
& reuixit. perierat & inuentus est.
Ecudens quippe in nob & in anglis
tius scã caritacte scĩs. Nacmtu semꝑ
idem qui ec quȩ non semꝑ nec eodem
modo sunt eodem modo semꝑ nosti
om̃a quidergo cegitur in anima
cum complius delectatur : inuentis
aut redditis rebus quas diligit
quamsi eccs semꝑ habuiss& contes¬
tantur enim &c&era & plena sunt
om̃a testimoniis clamantib: itccest.
łrium phat uictor imperator & non
uicis s& nisipugna uiss& & quanto
maius periculum fuit in p̃lio tanto e
gaudium macius intriumpho. Iac¬
tect tempestas nacuigantes. mina¬
turque nacufragium. Om̃s futura
morte pallescunt tranquillatur
celum & mare & exultant nimis
qmtimueruntnimis. eger estcarus

Expanded text:
quae errauerat, et drachma referaquae errauerat, et drachma referatur in thesauros tuos conlaetantibus uicinis mulieri, quae inuenit, et lacrimas excutit gaudium sollemnitatis domus tuae, cum legitur in domo tua de minore filio tuo, quoniam mortuus fuerat et reuixit, perierat et inuentus est. gaudes quippe in nobis et in angelis tuis sancta caritate sanctis. nam tu semper idem, quia ea quae non semper nec eodem modo sunt eodem modo semper nosti omnia. Quid ergo agitur in anima, cum amplius delectatur inuentis aut redditis rebus, quas diligit, quam si eas semper habuisset? contestantur enim et cetera et plena sunt omnia testimoniis clamantibus: "ita est". triumphat uictor imperator et non uicisset, nisi pugnauisset, et quanto maius periculum fuit in proelio, tanto est gaudium maius in triumpho. iactat tempestas nauigantes minaturque naufragium; omnes futura morte pallescunt: tranquillatur caelum et mare, et exultant nimis, quoniam timuerunt nimis. aeger est carus
Abbreviated transcription (Latin):
Qui non uerebatur in uerbis suis tur¬
bccs in sccnorum. Itaq ubi coscendit
ut redder&. Oms sibim& inuicem
quisque ut eum nouerat instrepuer̃
nomen eius strepitu gratulectionis
Q uis aũt ibi non eum nouerat. & sonuit
p̃sonitu ꝑ ora cunctorum conl& an¬
tium uictorinus uictorinus citoso¬
nuerunt ex ultactione. quicuidebant
eum & cito siluerunt intentione ut
audirent eum pronunciauit ille fidẽ
ueraecem p̃clara fiducia. & uole¬
bant om̃s eum rapere intro incorsuũ
& racpiebant amando & gaudendo
huerapientium manus erants ds̃
bone quid cogitur in homine ut plus
gicudecet desclute desperatȩ animȩ
& demaiore periculo liberatȩ quac̃ si
spes ei semꝑ affuiss&. aut periculũ
minus fuiss&. & enimtuquoq miseri¬
cors pacter. plus gecudes deuno peni¬
tente quam denon aginta nouem
iustis. quibus non opus est penitentia
łtnoscum magnaiucunditate audimꝰ
cũ ccudimus quacm ex ultantibus
pccstoris humeris report&ur ouis

Expanded text:
qui non uerebatur in uerbis suis turqui non uerebatur in uerbis suis turbas insanorum? itaque ubi ascendit, ut redderet, omnes sibimet inuicem, quisque ut eum nouerat, instrepuerunt nomen strepitu gratulationis. quis autem ibi non eum nouerat? et sonuit presso sonitu per ora cunctorum conlaetantium: "Victorinus, Victorinus". cito sonuerunt exultatione, quia uidebant eum, et cito siluerunt intentione, ut audirent eum. pronuntiauit ille fidem ueracem praeclara fiducia, et uolebant eum omnes rapere intro in cor suum. et rapiebant amando et gaudendo: hae rapientium manus erant. Deus bone, quid agitur in homine, ut plus gaudeat de salute desperatae animae et de maiore periculo liberatae, quam si spes ei semper affuisset aut periculum minus fuisset? etenim tu quoque, misericors pater, plus gaudes de uno paenitente quam de nonaginta nouem iustis, quibus non opus est paenitentia. et nos cum magna iucunditate audimus, cum audimus quam exsultantibus pastoris umeris reportetur ouis,
Abbreviated transcription (Latin):
ens l&itia ꝑrexit cum eo ubi autem
imbutus est primis instructionibus
sacramentis. Non multo post&icc̃
nomendedit ut ꝑ bcptis mum rege¬
ner cr&ur mirante roma gauden¬
te ecła. Suꝑbi uidebant &irasceban¬
tur dentes suos stridebant & tabes¬
cebant . Seruo aũt tuo dnẽds̃ erat
spes eius. & non respiciebat inuacni¬
tates & insanias mendaces. Deniq
ut uentum estaadhoram ꝓfitendȩ
fidei quȩ uerbis cestis conceptis re¬
tentisq: memoriter deloco eminen¬
tiore in conspectupopuli fidelis ro¬
mȩ reddi sol& aebeis quiaccessuri
sunt ad graticituam. oblcctũ eẽ
dicebat iuictorino cpresbiteris ut
secr&ius redder&. Sicut ñ nullis
qui uerecundiam trepidacri uide¬
bantur offerri moserat. Illum au
maluisse scclutem suam in conspec¬
tu sccce multitudinis prositeri.
Non enim erat sclus quam docebat¬
inr&chorica. & tameneam publice
professuserat. Quantominus ergo
uereri debunt mansu&um gregem
tuum ꝓnuntians uerbum tuum.

Expanded text:
ens laetitia perrexit cum eo. ubi autem ens laetitia perrexit cum eo. ubi autem imbutus est primis instructionis sacramentis, non multo post nomen dedit, ut per baptismum regeneraretur mirante Roma, gaudente ecclesia. superbi uidebant et irascebantur, dentibus suis stridebant et tabescebant: seruo autem tuo dominus deus erat spes eius et non respiciebat in uanitates et insanias mendaces. Denique ut uentum est ad horam profitendae fidei, quae uerbis certis conceptis retentisque memoriter de loco eminentiore in conspectu populi fidelis Romae reddi solet ab eis, qui accessuri sunt ad gratiam tuam, oblatum esse dicebat Victorino a presbyteris, ut secretius redderet, sicut nonnullis, qui uerecundia trepidaturi uidebantur, offerri mos erat; illum autem maluisse salutem suam in conspectu sanctae multitudinis profiteri. non enim erat salus, quam docebatin rhetorica et tamen eam publice professus erat. quanto minus ergo uereri debuit mansuetum gregem tuum pronuntians uerbum tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
me & ꝑscrutabatur. & dicebat
bcctille noncredam nec deputec¬
bote inter xp̃icnos nisi in eclesia
xp̃i uidero illeaũt inridebat
dicens. ꝑrgo pari& es faciunt
xpiccnos & hoc sȩpe dicebat iã
seeẽ xp̃ianum. & simplicianus
illud sepe respondebat. & sepe
cebillo pari&um in risore p&eba¬
tur. amicos enim suos uerebatur
ostendere suꝑbos dȩ monicolas
quorum exculmine babilonicae
dignitatis. quasi excedris liba¬
ni quas nondum contriueratdñs.
Grecuiter ruituras in se inimici¬
ticcs arbitrabatur. sed postea¬
quam legendo & inicendo ausit
firmitactem timuitq: negari
axp̃o cortm cengelisscis. si eũ time¬
r& corcem hominibus confiteri
Reusq sibi magnicriminis appa¬
ruit. erubescendo de sac cram̃tis
humilitatis uerbitui. & noneru¬
bescendo descccris seccrilegis su¬
ꝑborum demoniorum quȩ imi¬
toctor suꝑbus acceperat. depuduit
uccnitati & erubuit ueritacti
Subitoq & in opinatus. ait si plici ano

Expanded text:
me et perscrutabatur et dicebat me et perscrutabatur et dicebat pondebat ille: „non credam nec deputabo te inter christianos, nisi in ecclesia ti videro". ille autem inridebat dicens: „ergo parietes faciunt christianos?" et hoc saepe dicebat, iam se esse christianum, et Simplicianus illud saepe respondebat et saepe ab illo parietum inrisio repetebatur. amicos enim suos reverebatur offendere, superbos daemonicolas, quorum ex culmine . culmine Babylonicae dignitatis quasi ex cedris Libani, quas nondum contriuerat dominus, grauiter ruituras in se inimicitias arbitrabatur. sed posteaquam legendo et inhiando hausit firmitatem timuitque negari a Christo coram angelis sanctis, si eum timeret coram hominibus confiteri, reusque sibi magni criminis adparuit erubescendo de sacramentis humilitatis uerbi tui et non erubescendo de sacris sacrilegis superborum daemoniorum, quae imitator superbus acceperat, depuduit uanitati et erubuit ueritati subitoque et inopinatus ait Simpliciano,
Abbreviated transcription (Latin):
tam multa legerat. & diiudicaue¬
rat doctor tot nobilium senatorũ
qui &iam obinsigne p̃clacri magis¬
terii. qđ ciues huius mundi eximiũ
putant statucm romano foro
meruerat & acceperat usq ad illã
a&cctem ueneratori dolorum
scccrorumq: scccrilegorum pasticeps
Quibus tunc totafere romana nobili¬
tas inflata spirabat põpiliosiam
& omnigenum dm̃ monstra & anu¬
bem latratorem quȩ aliquando
contraneptunum & uenerem contra¬
que mineruam telatenuerant. &
aseuictis im roma suꝑpliccbat.
quȩ istesenex uictorinus totcnimos
ore terricrepo defensitauerat. non
erubuerit essepuer xp̃itui. & infans
fontistui. Subiecto collo cdhumi¬
litatis iugum & edomita fronte
ad crucis obprobrium. Odnẽ dñe
qui inclinasticȩlos & descendisti
tetigisti montes & fumigauerunt.
Quib modis te insi nucesti illi pecto¬
ri legebaet Sicut ait simplicianꝰ
sccc̃m scripturam. om̃sq: xpianas
littercs in uestigabat studiosissi¬

Expanded text:
tam multa legerat et diiudicauetam multa legerat et diiudicauerat, doctor tot nobilium senatorum, qui etiam ob insigne praeclari magisterii, quod ciues huius mundi eximium putant, statuam Romano foro meruerat et acceperat, usque ad illam aetatem venerator idolorum sacrorumque sacrilegorum 1oparticeps, quibus tunc tota fere Romana nobilitas inflata spirabat prodigia iam et omnigenum deum monstra et Anubem latratorem, quae aliquando contra Neptunum et Venerem contraque Minervam tela tenuerant et a se victis iam Roma supplicabat, quae iste senex Victorinus tot annos ore terricrepo defensitaverat, non erubuerit esse puer Christi tui et infans fontis tui subiecto collo ad humilitatis iugum et edomita fronte ad crucis opprobrium. O domine, domine, qui inclinasti caelos et descendisti, tetigisti montes et fumigaverunt, quibus modis te insinuasti illi pectori? legebat, sicut ait Simplicianus, sanctam scripturam omnesque christianas litteras investigabat studiosissi
Abbreviated transcription (Latin):
haberem emendac erat & dubita¬
bcm Pperrexi ergo aedsimplicia¬
num patrem in accipienda gra¬
tice tunc ep̃i ambrosii. que muere
ut patrem diligebat narracui
ei circuitus erroris mei. ubiccutẽ
commemorcui legisse me quosdec̃
libros plactonicorum quosuicto¬
rinus quondam rethor urbis ro¬
mȩ quem xp̃ĩ cnum de functum
es seccudieram in lactinc linguc
transtulissec & gratulcctus est mihi
quod on cliorum philosophorum
scripta incidissem plena stellecciarũ
& deceptionum secundum elementa
huius mundi. In istis aũt omnibus
modis insinuccridm̃ & eius uerbum
Deinde ut me exortar&ur aadhumi¬
litatem xp̃i. sapientib: absconditã
& reuel atam paruulis. Qic torinum
ipsum recor dectus est quem romae
cumess& facmilicrissime nouerat.
Dequo illo mihi narrauit qđ ñsilebo
hab& enim magnam lccudem gra¬
tiȩ tuȩ confitendacm tibi que mad¬
modum ille doctissimus senex &om¬
nium liberalium doctrinarũ peri¬
tissimus quiq: philosophorum

Expanded text:
haberem, emenda erat, et dubitahaberem, emenda erat, et dubitabam. Perrexi ergo ad Simplicianum, patrem in accipienda gratia tunc episcopi Ambrosii et quem uere ut patrem diligebat. narraui ei circuitus erroris mei. ubi autem conmemoraui legisse me quosdam libros Platonicorum, quos Victorinus quondam rhetor urbis Romae, quem christianum defunctum esse audieram, in latinam linguam transtulisset, gratulatus est mihi, quod non in aliorum philosophorum scripta incidissem plena fallaciarum et deceptionum secundum elementa huius mundi, in istis autem omnibus modis insinuari deum et eius uerbum. deinde, ut me exhortaretur ad humilitatem Christi sapientibus absconditam et reuelatam paruulis, Victorinum ipsum recordatus est, quem, Romae cum esset, familiarissime nouerat, deque illo mihi narrauit quod non silebo. habet enim magnam laudem gratiae tuae confitendam tibi, quemadmodum ille doctissimus senex et omnium liberalium doctrinarum peritissimus quique philosophorum
Abbreviated transcription (Latin):
qđ & in cclus rebus quas nolebam
pacti congruere cogebar uitae
coniugali cuideditus obstrin¬
gebar. audieram exore uerita¬
tis esse spadones quiseipsos abs¬
ciderunt propter regnum cȩloꝵ
Sed qui potest in quid capere. ca¬
piact. Vani sunt certe om̃s homines
quib: non in est dĩ scientia necde
ius q̃ uiden turbona potuer̃ inueni¬
reeum quiest. at ego iamñ eram
in ill uanitate transcendera eã
& contestante uniuers a creatura¬
inuenera ite crecctorem nrm & uer¬
bum tuum copudtedm. tecumq unũ
dm̃ ꝑ quod crecstiom̃a. & estaliud
genus impiorum. qui cognoscen¬
tes dm̃ non sicut dm̃ glorificauer̃
aut gractics egerunt In hoc quoq:¬
indidercm &dexteratua suscepit
me & indeceblectum posiusti ubi
conualescerem quia dixisti homi¬
ni. eccepi& as est scepientia & noli
uelle uideri sapiens. Qm̃dicentes
seesse sccpientes stulti faccti sunt.
& inuenercm iambonã marga¬
ritam & uenditis omnibus quae

Expanded text:
quod et in aliis rebus, quas nolebam quod et in aliis rebus, quas nolebam pati, congruere cogebar uitae coniugali, cui deditus obstringebar. audieram ex ore ueritatis esse spadones, qui se ipsos absciderunt propter regnum caelorum; sed, qui potest, inquit, capere, capiat. uani sunt certe omnes homines, quibus non inest dei scientia, nec de his, quae uidentur bona, potuerunt inuenire eum qui est. at ego iam non eram in illa uanitate; transcenderam eam et contestante uniuersa creaturainueneram te creatorem nostrum et uerbum tuum apud te deum, tecumque unum deum, per quod creasti omnia. et est aliud genus inpiorum, qui cognoscentes deum non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt. in hoc quoqet dextera tua suscepit me et inde ablatum posuisti, ubi conualescerem, quia dixisti homini: ecce pietas est sapientia et: noli uelle uideri sapiens, quoniam dicentes se esse sapientes stulti facti sunt. et inueneram iam bonam margaritam, et uenditis omnibus, quae