comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diaconꝰ aut prsꝰ ex num̃õ eoꝵ qͥ in miniftio sacrode¬
seruiunt. ¶ Deseriuentes sacro minist̾io intel¬
ligunt̾ sub̾diaconi. qͥ calicẽ diacono offerunt. ⁊ aco¬
lit qͥ cũ cereis diaconos p̃cedunt. Uñ ceroferaris
aeunt᷑ qͥetiã uinũ ⁊ aquã p̃parando calici submini¬
strant Concubina intelligenda ẽ p̃ter uxorẽ ut iste
set se nsus capituli. Siqͥs pꝰ acceptũ sacrũ baptisina

Expanded text:
diaconus, aut prorsus eorum, qui ministerio sacro deserviunt. Gratian. Deservientes sacro ministerio intelliguntur subdiaconi, qui calicem diacono offerunt, et acolythi, qui cum cereis diaconos praecedunt, unde et ceroferarii dicuntur, qui etiam vinum et aquam praeparando calici subministrant. Concubina intelligenda est praeter uxorem, ut iste sit sensus capituli: Si quis post acceptum sacrum baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
trem᷑. si in turbis negligentiũ ł quoꝵ libet
indoctoꝵ fide ł actib ad equam᷑. quib sac̾s lit¬
successores aliqͥs sͥ quereret. ꝓhibent᷑ ep̃i alterũ
ꝓse successorẽ sͥ statuere. ac designatis nominibus
in locũ suũ aliũ subrogare. ¶ Qd̃ aut̃ amicoꝵ¬
registri scrib̃ antonio subdiacono ita dicens:¬

Expanded text:
tremur, si turbis negligentium vel quorumlibet indoctorum fide vel actibus adaequemur, quibus sacris lisuccessores aliquis sibi quaereret, prohibentur episcopi alterum pro se successorem sibi statuere, ac designatis nominibus in locum suum alium subrogare. QUAESTIOregistri scripsit dicens Antonio subdiacono: I
Abbreviated transcription (Latin):
uatũ ẽ. sic habeamꝰ ne aut disciplinã aũtere aut ꝯtra
auctoritatẽ dñi uenire audeamꝰ. Ip̃is aut̃ in rõe reddẽ
Immunis ẽ dictator a culpa. cũ legũ auctortaᷤinĩpbõ excet᷑

Expanded text:
ne aut disciplinam evertere, aut contra auctoritatem Domini venire videamur. Ipsis autem in reddenda Immunis est dictator a culpa, quum legum auctoritas in improbos exe
Abbreviated transcription (Latin):
uesitũ ẽ ⁊̃ suꝑ his qͥ post baptismũ ãministrauert̃.
⁊ aut torm̃ta sola exercuerunt aut ⁊̃ capitalem ꝓ¬
Meminerant enĩ a dõ potestates has fuisse ꝯcessas et
ꝑꝑ uindictã noxioꝵ gladiũ fuisse ꝑmissũ.⁊ dĩminist̾io
ẽẽ datũ ĩhutꝰmodi uindices: Qͦ mͦ gͥ rep̃hendent factũ.

Expanded text:
etiam est super his qui post baptismum administraverunt, et aut tormenta sola exercuerunt, aut etiam capitalem pMeminerant enim a Deo potestates has fuisse concessas, et propter vindictam noxiorum gladium fuisse permissum, et Dei ministrum esse datum in hujusmodi vindic
Abbreviated transcription (Latin):
dñs p̃cep̃ dicens. In una domo comedetis. nec efferetis
de carnib extͣ fores. In una nãq domo comedit᷑. quia
inuna catholica eccła u̾a hostia redẽptoris ĩmolat᷑. de
sustulit. os aũ qͥs extͣ arcã inuenit extinx̃. It̃ ambr.

Expanded text:
Dominus praecepit, dicens, In una domo comedetis, nec efferetis de carnibus ejus foras . In una namque domo agnus comeditur, quia in una catholica Ecclesia vera hostia Redemptoris immolatur. Desustulit, omnes autem, quos extra arcam invenit, exstinxit. C.
Abbreviated transcription (Latin):
iquis a medicis ꝑ langorẽ desectus ẽ. aut abar¬
baris abscisus ẽ. hic in clero ꝑmaneat. Siquis
aut̃ se sanus abscidit. hc̃ ⁊̃ in clero constitutũ absti¬
neri ꝯueniet: ⁊ deinceps nullũ deb̾e taliũ ꝓmoui.
dentq se ipsos abseid̾e. dictũ sit. sic eos quos aut
barbari aut dñi castrauer̃. inueniunt᷑ aut̃ alias
dignissimi: tales ad elerũ suscipiet eccła. Item¬
Licite ordinetur ep̃s. qui ꝑ hominũ
insidias eunuchizatur.

Expanded text:
quis a medicis per languorem desectus est, aut a barbaris abscisus, hic in clero permaneat. Si quis autem se sanus abscidit, hunc, et in clero constitutum abstineri conveniet, et deinceps nullum debere talium promoveri. audent semetipsos abscidere dictum sit, sic eos quos aut barbari aut domini castraverunt, inveniuntur autem adignissimi, tales ad clerum suscipit regula. Licite ordinetur episcopus, qui per hominum insidias eunuchizatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ipatre suo noĩe atto. quondã uideł comite. nc̃ aũ
rens. qualit̃ idẽ pat̾ suuis ilaicali adhuc ordine in
p̃diis ꝓpͥis ȩdificasset duo monast̾ĩa. uoluntatẽ ge.¬
rens ut pꝰ suũ decessũ p̃sens filiꝰ eiꝰ lamb̃tꝰ in locum
eiꝰ succedet. quẽ infra tenerã ȩtatẽ int̾ octauũ ⁊ de¬
cimũ annũ ostitutũ memorat᷑ pat̾ ꝓpͥo arbitrio
absꝙ regulari institutione extra omnẽ illꝰ uolun¬
tatem cucullam induit. Igit᷑ ꝗdã post ipsiꝰ qpr̃is¬
spacium. ut ip̃ dic̃ salomon ep̃c cũ ꝗb dã aliis absꝙ
patris oblatione ł abbis accepta benedictione e
ut fer̃ inuitũ. ⁊ sub hac oecasione pat̾na seu mat̃¬
na hereditate a fr̃ib suis priuatum ẽẽ atq con

Expanded text:
patre suo nomine Atto, quondam videlicet comite, nunc autem rens qualiter idem pater ejus in laicali adhuc ordine, in praediis propriis aedificasset duo monasteria, voluntatem gerens ut post suum decessum praesens ejus filius Lambertus in locum ejus succederet, quecimum annum constitutum memoratus pater proprio arbitrio absque regulari institutione extra omnem illius voluntatem cucullam induit. Igitur post qspatium ut ipse dicit Salomon episcopus cum quibusdam aliis absque patris oblatione vel abbatis percepta benedictione euut ferunt invitum, et sub hac occasione paterna seu materna hereditate a fratribus suis privatum
Abbreviated transcription (Latin):
rium. Iecirco ⁊ dñs ñ ferendã in uia uirgã. ꝑquã
is suasionib ꝯtẽptũ mundi ⁊ amorẽ dei p̃dicando
quã uiolentiam inferendo. ad celestẽ amorẽ illũ ac¬
cenditis. Uñ omniũ ur̃m caritati hanc nr̃i apłatꝰ
mandare decreuimꝰ epłam. monentes. atq p̃cipien¬
tes. quatinꝰ si ita uerũ est ut isti dicunt. nullus
sticis illũ regulis inuitũ subiace cõpellat. neq ullo
aut mat̾na illũ hereditate pͥuare. s usq dũ diuina
inspiratione ꝯpunctꝰ ꝓpͥa uoluntate regłe se subdat.
liceat eũ amundanis ⁊ laicalib remotũ uagatiõib
ł negociis. int̾ religiosos ⁊ eccłasticos uiros in cano¬
nica degere uita. Non enĩ putamꝰ qd̾ absit religi.¬

Expanded text:
rium. Idcirco Dominus non ferendam in via virgam, per quam rium. Idcirco Dominus non ferendam in via virgam, per quam is suasionibus contemptum mundi, et amorem Dei praedicando, quam violentiam inferendo, ad coelestem amorem illum accenderitis. Unde omnium vestrum charitati hanc nostri apostolatus mandare decrevimus epistolam, monentes atque praecipientes quatenus, si ita verum est ut isti dicunt, nullus sticis illum regulis invitum subjacere compellat, neque ullseu materna illum haereditate privare: sed usque dum divina inspiratione compunctus propria voluntate regulae se subdat, liceat eum a mundanis et laicalibus remotum vocationibus vel negotiis inter religiosos et ecclesiasticos viros in canonica degere vita. Non enim putamus, quod absit,
Abbreviated transcription (Latin):
qua re diligenti cura inuestigantes: ⁊ sub adiurati¬
one patrẽ ipsiꝰ si uerũ diceret int̾rogauimꝰ. Sed id̾e
tẽ ut filiꝰ suus uerus fieret monachus.: ⁊ in locũ eiꝰ sue¬
cederet:. sub testatione aut̃ iurando firmauit. quod
q̃n pͥmitus ei cucullam induit. idẽ lamb̃tꝰ semꝑre
stitit. ⁊ nunquã se fieri monachũ consensit. s demũ
ab insequentib monachico habitu uiolent̃ ẽ indu¬
tus. asserens qr nunꝗͣ regulam aliq̃n ꝓmisit. Neq
suũ lamb̾tum coegisset portare cucullã. Quaꝑꝑ con
sulte psalmographi uerba recolentes. quib uolun¬
tarie se deo sacrificare ꝓnuntiat. ⁊ uoluntaria oris
sui beneplacita fieri in conspectu dei obsecrat. p̃sen¬
tem ut dictum ẽ cłicũ nomine lamb̃tũ minime de¬
bere existimauimꝰ sub tali uiolentia fieri monachũ.
Qd̾ enĩ quis ñ elig̃ nec optat ꝓfecto ñ dilig̃: ꝗ aũ ñ
dilig̃. facile contemnit. Nullũ gͦ bonũ nͥ uolunta¬

Expanded text:
antes etiam sub abjuratione patrem ipsius, si verum diceret, interrogavimus: sed idem tem, ut filius suus verus monachus fieret, et in locum ejus succederet. Sub testificatione autem jurejurando firmavit: quod quando primitus ei cucullam induit, idem Lambertus semper restitit, et nunquam se fieri monachum consensit: sed demum ab insequentibus monastico habitu violenter est indutus, asserens quod suum Lambertum coegissesulte Psalmographi verba recolentes, quibus voluntarie se Deo sacrificare pronuntiat, et voluntaria oris sui beneplacita fieri in conspectu Dei obsecrat; praesentem, ut dictum est, clericum nomine Lambertum minime debere existimavimus sub tali violentia fieri monachum. Quod enim quis non eligit nec optat, profecto non diligit: quod autem non diligit, facile contemnit. Nullum quippe bonum, nisi volunta
Abbreviated transcription (Latin):
monasterium suũ ad meliorandũ in aliũ locũ
Unstituit sane sacer iste ꝯuentꝰ. magotiẽsi.¬
ut ep̃i siue abbates qui ñ infructu animaꝵ
s inauariciam ⁊ turpe lucrũ iniantes. quos libet
homines cirtumueniendo totonder̃.⁊ res corta¬

Expanded text:
monasterium suum ad meliorandum in alium locum nstituit sane sacer iste conventus, 367 ut episcopi, sive abbates, qui non ut in fructum animarum, sed in avaritiam, et turpe lucrum inhiantes, quoslibet homines illectos circumveniendo totonderunt, et res eor
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃tũ sit. diliges amicũ ⁊ odio habeb̾ inimi. micũ.
cũ tuũ accepta tẽ licentia iustis fuerat. ut dĩ suos ꝙ
adu̾sarios quanta possent uirtute cõpͥmerent: eosq
iure gla dii ferirent Qd̃ in nouo ꝓculdubio testam̃to ꝯ-¬
pescit᷑. cũ ꝑsemet ipsã u̾itas p̃dicat dicens. Diligite inimi-¬

Expanded text:
ptum sit: Diliges amicum tuum, et odio habebis inimicum tuum, accepta tunc licentia justis fuerat, ut Dei inimicos suosque adversarios, quanta possent virtute, comprimerent, eosque in ore gladii ferirent. Quod in novo proculdubio testamento compescitur, quum per semetipsam veritas praedicat, dicens: Diligite inimi
Abbreviated transcription (Latin):
eccła qd̾ nicħ obsunt saluti credentiũ. diuer¬
se ꝓ loco ⁊ tp̃re ꝯsuetudines. si illis canonica ñ
obsistat auctoritas ꝓqua eis obuiare debeamꝰ.
Uñ nil iudicamꝰ eis deb̾e. ł posse resistiltem¬
ieronimꝰ ad lucinũ. Consuetudines quȩ fidĩ ñ¬

Expanded text:
d nihil obsunt saluti credentium diversae pro loco et tempore consuetudines, si illis canonica non obsistat auctoritas, pro qua eis obviare debeamus; unde nil judicamus eis debere vel posse resistere. C. IV. Consuetudines, quae fidei n
Abbreviated transcription (Latin):
inueniuntur ordine ex beneficio ꝑseuerent.
mĩs cuiꝰ libet ordinis cłicus. qui catholicã de-¬
serens unitatem. heretice ł scismatice con-¬
iunctionis ꝯtagione se maculau̾it. si ad eccłã
redierit cũ legitima satisfactione ⁊ erroris sui
damnatione. hoc in magno beneficio babeat.
cunia archidiacono ł ꝯsiliariis ep̃i ep̃o ignorã
te hoc efficiunt. ut de manu eiꝰ sacros ordineᷤ
accipiant .uii. scribit. g̾g̃.¬

Expanded text:
inveniuntur ordine ex beneficio perseverent. Omnis cujuslibet ordinis clericus, qui catholicam deserens unitatem, haereticae vel schismaticae conjunctionis contagione se maculaverit, si ad ecclesiam redierit cum legitima satisfactione et erroris sui damnatione, hoc in magno beneficio habeat, cunia archidiacono vel consiliariis episcopi, episcopo ignorante, hoc efficiunt, ut de manu ejus sacros ordines accipiant ita scribit G
Abbreviated transcription (Latin):
si nicħ ꝯuicii aut cͥminatiõis obiec̾it eũ ꝓ sola ꝯuentiõe
suhditi. p̃latos suos reprehendere ñ possunt.

Expanded text:
si nihil convicii aut criminationis objecerit, eum pro sola conventione subditi praelatos suos reprehendere non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ris eccłaꝵ catholicaꝵ. quã płimũ diuinaꝵ scͥptu-¬
raꝵ sollertissimꝰ indagator auctoritatẽ sequatur.
Int̃ quas sane ille sint. quas ab apłica sede hab̾e.
in scripturis canonicis. ut eas quȩ ab omĩb reci¬
In eis uõ quȩ ñ accipiunt᷑ ab oĩbꝰ. p̃ponat eas quas
plures grauiores ꝙ accipiunt eis ꝗͣs pauciores mi¬
noris ꝙ auctoritatis eccłȩ tenent. Si aut̃ alias in¬
uenerit a płib alias a grauiorib haberi. quaꝗͣ¬

Expanded text:
ris ecclesiarum catholicarum quamplurimum divinarum scripturarum solertissimus indagator auctoritatem sequatur, inter quas sane illae sint, quas apostolicas sedes habere in Scripturis canonicis, ut eas quae ab omnibus acciin eis vero quae non accipiuntur ab omnibus, praeponat eas quas plures gravioresque accipiunt, eis quas pauciores minorisque auctoritatis Ecclesiae tenent. Si autem alias invenerit a pluribus, alias a gravioribus haberi, qua
Abbreviated transcription (Latin):
me fatet᷑ se ĩmunẽ. Ueruntñ si suspicio habe¬
t᷑ ⁊ accusatores idõnei reꝑiunt᷑. ⁊ testes quales sacͥ
canones sanctiunt. accito tecũ certo ep̃oꝵ num̾o.
ueniant accusatores. uocet᷑ ipse ualdericꝰ diaconꝰ.
⁊ si negau̾it uentilet᷑ cã canonice. ⁊ si sponte ꝯfessꝰ¬
fũit ł legitimis testib approbatꝰ. canonica feriat᷑
sententia. Qͥ si nec sponte ꝯfitet᷑. nec accusatores. ⁊
testes legitimi reꝑti fu̾int. ⁊ mala fama crebrescit.
ñ publico examine. s corãnte ⁊ aliquantis reue̾ntis¬
simis pb̃ris ⁊ diaconib tuȩ eccłȩ secreto iuram̃to
se purificet. ⁊ deinceps boni testimonii eũ annun-¬
tia. ⁊ ꝯpesce ⁊ cõmone eccłȩ tuȩ filios. ne sac̾dotem
ledictꝰ ẽ. qͥ patͥs uẽnda derisit. Itẽ nicholaus salo-
conus. nͥ sponte ꝯfessus aut legitime ꝯuictꝰ fu̾it.

Expanded text:
e fatebatur immunem. Verumtamen si suspicio habetur, et accusatores idonei reperiuntur, et testes quales sacri canones sanciunt, adscito tecum certo episcoporum numero veniant accusatores, vocetur et ipse Aldericus diaconus, et si negaverit, ventiletur causa canonice; et si vel sponte confessis testibus fuerit approbatus, canonica feriatur sententia. Qui si nec sponte confitetur, nec accusatores et testes legitimi reperti fuerint, et mala fama crebuerit, non publico examine, sed coram te, et aliquantis reverendissimis presbyteris et diaconis tuae ecclesiae secreto juramento se purificet. Et tu deinceps boni testimonii eum annuncia, et compesce et commone ecclesiae tuae filios, ne sacerdotemledictus est, qui patris verenda derisit. C. II. Non conus, nisi sponte confessu
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ ꝓpt̾ districtiorẽ uitã ad aliũ monast̾iũ ꝑgere dis¬
posuerint. ibidẽ cõman̾e dec̾iu̾nt. sinodꝰ ꝯcedit. Si uͦ
suga disciplinȩ aliũ locũ quesierint. redire cogant᷑.
uod aut̃ de uirginib sacris hoc cap̃ statuit᷑. de mo¬
nachis ⁊̃ ꝯsequent᷑ intelligͥ ⁊ de qͦlibet ⁊̃ cłico. s obicit᷑
illud basilii: Nota monachi. sine osensu alb̃is irrita sunt¬
onachum ñ licet uotũ uouere sine ꝯsensu abb̃is sui.
Si aut̃ uou̾it. frangendũ erit. Itẽ illud agathensi¬

Expanded text:
sue propter districtiorem vitam ad aliud monasterium pergere disposuerint ibidemque commanere decreverint, synodus concedit. Si vero fuga discipline alium locum quesierint, redire cogantur. Quod autem de virginibus sacris hoc capitulum statuit, de monachis etiam consequenter intelligitur; de quolibet etiam clerico. Sed obiicitur illud Basilii: Monacho non licet votum vovere sine consensu abbatis sui; si autem vo
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ altaria erexisse. ⁊ axͥana unitate q̃ toto orbe diffun-¬
dit᷑ saclego scismate separatos ẽẽ :⁊ corporis xͥ ꝗ ẽ eccła to-¬
tõ orbe diffusa rebaptitando. ⁊ blasphemando. ⁊ qͣntũ
potestis oppugnando adu̾sarios. scã ⁊ canonica scͥpta ꝯuin¬
cit uos ĩpn atꝙ saclegi estis. illi aũ qͥ uos ꝓ tanto scelere
qr̃ ista patiamini sacͥlegiũ ur̃m cognitũ fugiatis.⁊ ab
et̃na damnatiõe lib̃emini. diligentissimi rectores ⁊ piis¬
simi ꝯsultores deputant᷑. Idẽ suꝑ epłam ioħis. Ñ amat᷑

Expanded text:
 altaria erexisse, et a Christiana unitate quae toto orbe diffunditur sacrilego schismate separatos esse, et corpori Christi quoto orbe diffusa, et rebaptizando et blasphemando et quantum potestis oppugnando aduersari sancta et canonica scriptura conuincit, uos impii atque sacrilegi, illi autem, qui uos pro tantquare ista patiamini, sacrilegium vestrum cognitum fugiatis, et ab aeterna damnatione liberemini, et rectores diligentissimi
Abbreviated transcription (Latin):
o posita in nullam transferri pot̾ omĩno ꝑsonã.
donec legitime cognitionis euentu cui potiꝰ debea¬
tur iudiciaria disceptatione possit agnosci ex eadẽ
re quispiã ñ sinat᷑ exigẽ depensiones. s in eodẽ sta¬
tu eadẽ re posita in quo uidet᷑ sic̃ dictũ ẽ ante ꝯstitu¬
ta quis qͥs sibi putat quis piã posse cõpet̾e iũdicopul¬
leuitani ꝯcilii liquido ꝯstat. Si enĩ cõmuniõe pri¬
uandꝰ est. qui clicũ ad ciuilẽ iudicẽ credidit ꝑtra¬
hendum. multomag̃ suspensioe dignꝰ ẽ. qͥ sui ep̃i
digna ñ fu̾it: ¶ Querit᷑ utrũ sit deponendꝰ. qui
offm̃ ꝯtra ꝓhibitionem ep̃i celebrare ausus ẽ: S qd
sententia ep̃i siue iusta siue iniusta fu̾it. tenenda

Expanded text:
o posita in nullam transferri potest omnino personam, donec legitimae cognitionis eventu, cui potius debeatur, judiciaria disceptatione possit agnosci, ex eadem re quispiam non sinatur exigere pensiones, sed in eodem statu re eadem posita, in quo videtur sicut dictum est ante constituta, quisquis sibi putat quippiam posse competere, juridico pullevitani concilii liquido constat. Si enim communione privandus est qui clericum ad civilem judicem crediderit pertrahendum, multo magis suspensione dignus est qui sui episcopi digna non fuerit; quaeritur, utrum sit deponendus qui officium contra prohibitionem episcopi celebrare ausus est? Sed quod sententia episcopi, sive justa sive injusta fuerit, timenda
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes m̃tiunt᷑. ut tenatia parsimonia. effisio
largitas. crudelitas ⁊elus iusticiȩ. remissio. pietas
tis fidei ⁊ uitȩ ñ diuituis. ep̃ał auctoritas querit᷑:

Expanded text:
virtutes mentiuntur, ut tenacitas, parsimonia effusio largitas, crudelitas zelus justitiae, remissio pietas tis fidei et vitae, non divitiis episcopalis auctoritas quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pꝰ eccłȩ correptionẽ ñ fu̾it em̃datꝰ. de eccła ex¬
pulsum uelut gentilẽ habeant ac publicanum.
⁊ õs indiscrim̃ adducere: Polluit᷑ enĩ ex uno pec
catore ppłs. sic̃ ex una oue morbida. uniu̾s grex
inficitur. Sic etiã uno ł fornicante ł aliud ꝗd̾cũ¬
ꝙ scelꝰ cõmittente. plebs uniu̾sa polluitur:
conscientiã ꝑcutit infirmoꝵ. ꝑcussor uocatur.

Expanded text:
et post Ecclesiae correptionem non fuerit emendatus de Ecclesia, velut gentilem habeat et publicanum. et omnes in discrimen acatore populus. Sicut ex una morbida universus grex inficitur, sic etiam uno fornicante vel aliud quodcunque scelus committente plebs universa polluitur. conscientiam percutit infirmorum, percussor vocatur.
Abbreviated transcription (Latin):
erga delinquentes beniuoli uideri uolt̃. ⁊ u̾entes
peccantiũ linguas. ne forte male de eis loquant᷑.
sac̃dotał seu̾itatis in memores nolt̃ cõplere. quod
beant. Et iterũ. Fuferte malũ de uob̃ ipsis. Nec
zelo dei succensi. imitant᷑ apłm dicentẽ. T̃ radidi
huiꝰmodi hominẽ sathane in int̾itũ carnis. ut
sp̃c saluus fiat: Neq illud eugłicũ implere stu¬

Expanded text:
erga delinquentes benigni videri volunt, et verentes peccantium linguas, ne forte male de eis loquantur, sacerdotalis severitatis immemores nolunt complere quod sbeant; et iterum: Auferte malum ex vobis ipsis. Nec zelo Dei succensi imitantur Apostolum dicentem: Tradidi hujusmodi hominem Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat. Neq
Abbreviated transcription (Latin):
sunt lita: Et cum reuẽndũ altare cib̃ spũalib saciandus
ascendis. saerũ dĩ corpꝰ ⁊ sangͥnẽ fide respice. honora. mira¬
re. m̃te ꝯtinge. cordis manu suscipe. ⁊ maxime totũ hau-¬
stu int̾ioris hoĩs assume. It̃ aug̃¬

Expanded text:
 ita et cum reverendum altare cibis spiritualibus satiandus ascendis, sacrum Dei tui corpus, et sanguinem fide respice, honora, mirare, mente continge, cordis manu suscipe, et maxime totum haustu interioris hominis assume CA
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑium nr̃m impende dignet᷑. Illud aut̃ pieta¬
ti nr̃e satis placuisse cognosce. qd̾ scĩmonia tua
didit ẽẽ ꝓuisum: Deniq p̃dicante beatitudi¬
ne tua id adcunctoꝵ cłicoꝵ noticiã uolumus
ꝑuenire. ut si quid forte religioni tuȩ qd̃ non
optamꝰ humana sorte ꝯtig̾it. sciant om̃s ab am¬
bitionib ẽẽ cessandum. Ac si duo contra fas.¬
& c̃ ut supra Et infra: Uñ idem seruandũ ẽ.
ut om̃s tranquillam m̃tem ⁊ pacificos ani¬
mos exserenitatis nr̃e ad monitione custodi-¬
ant. nec aliquid seditionis ꝯspirationib temp-¬
tare conent᷑. cũ certũ sit nulli parciũ sua studi

Expanded text:
ur impendere. illud autem pietati nostrae satis placuisse cognosce. quod sanctimonia tua didit esse prouisum. denique praedicante beatitudine tua id ad cunctorum clericorum notitiam uolumus peruenire, ut, si quoptamus humana sorte contigerit, sciant omnes ab ambitionibus esse cessandum. Ac si duo, ut supra.--Et infra: § 1. Unde id observandum est, ut omnes tranquillam mentem et pacificos animos ex serenitatis nostrae admonitione custodiant, nec aliquid seditiosis conspirationibus tentare conentur, quum certum sit, nulli partium sua studia
Abbreviated transcription (Latin):
aug̃. sc̃o ac uenerabili p̃p̃ bonifacio urbis ro¬
mȩ: scripta beatitudinis tuȩ debitȩ reuentiȩ
gratulatione suscipimꝰ. quib recensitis egimꝰ
om̃ipotenti dõ maximas gr̃as. qd̾ scĩmoniã tuã
post longum in cõmodũ optate redditã didici¬
mus sanitati. & ido reu̾tentib uenerabilib
uris gaudiũ nr̃m sacroꝵ apicũ attestatione

Expanded text:
ancto ac venerabili BONIFACIO papae urbis Romae. Scripta beatitudinis tuae debita reverentiae gratulatione suscepimus. Quibus recensitis, egimus omnipotenti Deo maximas gratias quod sanctimoniam tuam post longum incommodum optate redditam didicimus sanitati. Et ideo reverentibus, venerabilibus viris gaudium nostrum sacrorum apicum attestation
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝓpare. nec expectetis ulteriꝰ. ut ammonitio ad eũ
dare ł daturũ ẽẽ ꝓmittat. S neq de eccłasticis p̃t̾itis
mittẽ. aut quasi factus ep̃s ea quȩ s̃ directa ꝑmanẽ¬

Expanded text:
te properare, nec expectetis ulterius, ut admonitio ad eum te properare, nec expectetis ulterius, ut admonitio ad eum dare, vel daturum esse promittat: sed neque de ecclesiasticis praeteritis romittere, aut quasi factus episcopus ea quae direpta sun
Abbreviated transcription (Latin):
carpũ de uisitatione catinensis eccłȩ scͥpta dire¬
ximꝰ. ut in eis iudiciũ nr̃m potuissetis agnosc̃e. Ue¬
runt̃n quia quos dã ibi ñ sana intentione. s pͣuis
studiis dissensiones suscitare. ur̃a ⁊ĩ relatione cog¬
nouimꝰ. qui scientes se ad ep̃atũ nec ȩtate nec sci-¬
entia nec uitȩ mitis posse ꝑduci. ad ħ tm̃modo
in qͥetare eccłam uolunt. ut sͥ de his quȩ ex ip̃a p̃sũ
pta s̃ in punitatẽ futurꝰ ꝑmittat ep̃s. ⁊ fiat rapinȩ
securitas ep̃atꝰ ambitio. hoc ⁊̃ uoᷤᷤ duximꝰ cõmonen¬
dos. ut decretũ in eͥpidiũ diaconẽ factũ ⁊ subscri-¬
tum. ab om̃ib quos ur̃a relatio designauit ad nos
cũ p̃dicti uisitatoris epła⁊ cũ eodẽ diacono matu
de singulis quȩ illic motas̃. ⁊̃ quomͦ uota ꝓpe totiꝰ
ciuitatis in elpidio diacone ꝯcordarent. Uñ qr de
memorati uiri testimonio dubitare omĩno ñ pos¬
sumꝰ. iccirco sic̃ dictũ ẽ elpidiũ diaconẽ ad nos faci¬

Expanded text:
carpum de visitatione Catinensis ecclesiae scripta direximus, ut in eis judicium nostrum potuissetis agnoscere. Verumtamen, quia quosdam ibi non sana intentione, sed pravis studiis dissensiones suscitare vestra etiam relatione cognovimus, qui scientes se ad episcopatum nec aetate, nec scientia, nec vitae meritis posse perduci, ad hoc tantummodo inquietare ecclesiam volunt, ut sibi de his, quae ex ippta sunt, impunitatem futurus promittat episcopus, et fiat rapinae securitas, episcopatus ambitio; hoc etiam vos duximus commonendos, ut decretum in Elpidium diaconum factum, et subscriptum ab omnibus, quos vestra relatio designavit, ad nos cum praedicti visitatoris epistola, et cum eodem diacono maturde singulis quae ibi mota sunt, et quomodo vota prope totius civitatis in Elpidio diacono concordarent. Unde quia de memorati viri testimonio dubitare omnino non possumus, idcirco, sicut dictum est, Elpidium diaconum ad nos faci
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã. ⁊ lib̾are de manib calumniantium
ui opp̃ssos ⁊ ꝑegͥnos. pupilloꝙ ⁊uiduȩ qͥ facilius
oppͥmunt᷑ apotentib p̃b̃e auxiliũ. ⁊ ut curã eis p̃-¬
ceptoꝵ dĩ maiorẽ iniceret. intulit. nolite ꝯtͥstare
ut ñ solũ eripiatis. s ne patiamini qͥdẽ. ut ur̃a co-¬
niuentia eueniat eos ab aliis ꝯtͥstari. ⁊ sangͥnẽ in¬
nocentẽ ñ effundatis in loco isto. Homicidas enĩ¬
⁊ sacͥlegos. ⁊ c̃. Et pꝰ pauca. Si inqͥt ħfec̃itis o reges
uda. tenebitis pͥstinã potestatẽ psis aũ pͥnci-¬

Expanded text:
ustitiam, et liberare de manu calumniatorum vi oppresso, et peregrino, pupilloque, et viduae, qui facilius opprimuntur a potentibus, praebere auxilium. Et ut curam eis praeceptorum Dei majorem injiceret, intulit: Nolite contristare, ut non solum non eripiatis, sed ne patiamini quidem per vestram conniventiam ab aliis contristari, et sanguinem innocentem non effundatis in loco isto. Homicidas enim, sacrilegos etc.. Et post pauca: Si, inquit, haec feceritis, o reges Juda, tenebitis pristinam potestatem. V. P
Abbreviated transcription (Latin):
reterea placuit. ut deinceps non ordinentur
diacones ꝯiugati. nͥ qui pͥus ꝯu̾sionis ꝓposito ꝯfessi
fuerint castitatẽ. ¶ Uerũ illa pͥori auctoritate
diaconib uidet᷑ ꝑmitti ꝯiugiũ. cũ ad sacerdotiũ
tantum ꝯugati ꝓhibent᷑ assumi. Porro sequenti
ut̃ p̃cipit᷑. ut sine ꝓbatione castitatis ñ ordinent᷑
Ioc idem in anchiritana synodo uidet᷑ eẽ ꝑmis-

Expanded text:
eterea placuit, ut deinceps non ordinentur diaconi, nisi qui prius conversionis proposito professi fuerint castitatem. Gratian. Verum illa priori auctoritate diaconis videtur permitti conjugium, quum ad sacerdotium tantum conjugati prohibeantur assumi. Porro sequenti liter praecipitur, ut sine probatione castitatis non ordinentur. Hoc idem in Ancyrana Synodo videtur esse permissu
Abbreviated transcription (Latin):
impediti ad om̃s languidos ire ñ possunt. Cȩ¬
terũ si ep̃s aut pot̾ aut dignũ duc̃ aliquẽ a se
uisitandũ. ⁊ benedicẽ ⁊ tangẽ cͥsmate sine cun¬
ctatione pot̾. cuiꝰ ẽ ipsũ crisma ꝯficere Nã pę¬
nitentib istud fundi ñ pot̾. qr genus ẽ sacram̃¬
ti: Nã quib reliqua sacram̃ta negant᷑. quomo-¬
do unũ genꝰ putat᷑ posse ꝯcedi : His gͥ fr̃ he m̃e

Expanded text:
impediti, ad omnes languidos ire non possunt. Caeterum si episcopus potest, aut dignum ducit a se visitandum, et benedicere, et tangere chrismate, sine cunctatione potest, cujus est chrisma conficere; nam poenitentibus istud fundi non potest, quia genus est sacramenti; quibus enim reliqua sacramenta negantur, quomodo unum genus po
Abbreviated transcription (Latin):
mitt̾e urũ suũ ut alteri se uiuente eo mat̾mo¬
nio societ aut eum adulteret. licet fornicatꝰ sit uir
eius. s iuxta apłm aut uiro suo debet reconciliari
aut man̾e innupta. ita eccłȩ ñ licet dimitt̃e ep̃m
suũ aut se ab eo segregare. ut alt̃m uiuente eo acci¬
piat. s aut ipsũ hãt aut innupta maneat .i. alt̾m¬
ep̃m suo uiuente ñ accipiat. ne aut fornicationis.
aut adulterii crim̃ incurrat. Si uero adult̾ata fu¬
erit .i. si se alteri ꝯiunxerit. aut suꝑ se alt̾m ep̃m
adduxerit. aut ẽẽ fecerit ł desiderauĩt. ꝑ acerri¬
mã pęnitentiã aut suo reconciliet᷑ ep̃o: aut in¬

Expanded text:
mittere virum suum, ut alteri se vivente eo matrimonio societ aut eum adulteret, licet fornicatus sit vir ejus, sed juxta Apostolum aut viro suo reconciliari debet, aut manere innupta, ita ecclesiae non licet dimittere episcopum suum, aut ab eo se segregare, ut alterum vivente eo accipiat; sed aut ipsum habeat, aut innupta maneat, id estente, accipiat, ne fornicationis aut adulterii sui crimen incurrat. Nam, si adulterata fuerit, id est, si se alteri episcopo junxerit, aut super se alterum episcopum adduxerit, aut esse fecerit vel desideraverit, per acerrimam poenitentiam, aut suo reconcilietur episcopo, aut in
Abbreviated transcription (Latin):
tui ñ rogat. Cet̾m qñ aliquis ł senectute ł infirmi¬
tate grauatꝰ susceptũ offm̃ aministrare ñ ualet. si
aliũ s substitui petierit: ronabilit̾ sieri pot̾. Uñ in
eodẽ capitulo sequit᷑. Si uͦ idẽ ioħs fortasse ꝓmolesti¬
a sua petierit. ut ab ep̃i honore debeat uacare. eo
petitionẽ scͥpto dante cedendum ẽ. Alit̃ id facere

Expanded text:
tui non rogat. Ceterum, quando aliquis vel senectute, vel infirmitate gravatus susceptum officium administrare non valet, si alium sibi substitui petierit, rationabiliter fieri potest. Unde in eodem capitulo sequitur: Si vero idem Joannes fortasse pro molestia sua petierit, ut ab episcopi honore debeat vacare, eo petitionem scripto dante, concedendum est; aliter autem facere
Abbreviated transcription (Latin):
laã p̃lati. Ñ tñ ħ exẽplo ꝓbant᷑ p̃lati accusandi a suboi¬
tis. s subditis tm̃ dat᷑ forma humilit̾ renitendi p̾latis.
si forte eos admalũ cog̾e uoliu̾nt. Balaã nãꝙ asinã ur¬
gens ut admaledicendũ ppłm d̃ĩ eũ ueheret. significat
eos qͥ ũb̾ib ⁊ cruciatib subditis exigunt. ut eis in
timore ⁊ horrore future uindicte aꝯsensu alienȩ ma¬
Cur nob̾ in uiste irascimini: Nunqͥd uob in obȩ
poralẽ irrogare penã sacerdotũ. sp̃alẽ inferre
uindictam. dauid gͦ et si ex regali unctione sacerdo
dei. Uñ reges a ꝓpħis ⁊ a sacerdotib ungebant᷑. ⁊ eoꝵ
oblatione peccã regum expiabant᷑. Siẽ gͦ acha ⁊ a

Expanded text:
 tamen hoc exemplo probantur praelati accusandi a subditis, sed subditis tantum forma datur humiliter renitendi praelatis, si forte eos ad malum cogere voluerint; Balaam namque asinam urgens, ut ad maledicendum populo Dei eum veheret, significat eos, qui verberibus et cruciatibus a subditis exigunt, ut eis in timore et horrore futurae vindictae, a consensu alienae macur nobis injuste irascimini? numquid vobis inobeporalem irrogare poenam, sacerdotum spiritualem inferre vindictam. David ergo, etsi ex regali unctione sacerdotDei. Unde reges a prophetis et sacerdotibus ungebantur et eorum oblatione peccata regum expiabantur. § 4. Sicut ergo
Abbreviated transcription (Latin):
striũ. qđ damasus pp̃. a subditis de adult̾io accusatꝰ.
atꝰ. pͥus statui p̾stino reddi decernit᷑. ut tẽ ueni¬
ret ad cãm. ⁊ si ita recte uidẽt᷑. accusantiũ ꝓpositi¬
oĩb respondet. Digna res uisa est maximo
numero sac̃dotũ. atꝙ mẽt᷑ effectũ. Et cũ pꝰmodũ

Expanded text:
strium, quod Damasus Papa a subditis de adulterio accusatusatus, prius statui suo reddi decernitur, ut tunc veniret ad causam, et si ita recte videretur, accusantium propositionibus responderet. Digna res visa est maximo numero sacerdotum quae me
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sine cã claues eccłȩ sacerdotes accipiunt. Ille gladi¬
um portat aduindictã malefactoꝵ. laudẽ uõ bono¬
rũ. Isti hñt claues ad exclusionẽ ex comunicandoꝵ
⁊ reconciliationẽ pęnitñtiũ. h gͦ exemplo subditi
ꝓbant᷑ rep̃hendñdi a p̃latis. ñ p̃lati a subditis. Itẽ
anihel nulla legitima potestate functꝰ udices
appłos ꝯstitutos de falso testimonio ꝯuic̃. ⁊ uictos
damnauit. Constat gͦ qd̾ nullã potestatẽ hñtes pos¬
nulli eccłasticoꝵ iudiciũ sanguinis agitare licet.
Tc̃ finees udeũ coeuntẽ cũ madianita int̾fec̃. ⁊ repu¬
tatũ ẽ ei iniusticiã. hodie sacerdotib in ꝑnitiem
sui u̾tẽt᷑ officii. Exemplo gͦ danieł ñ solũ accusandi.
s redarguendi. s ĩ iudicandi potestatẽ. subditis in
p̃latos uendicarent. si illud in argum̃tũ nr̃ȩ actiõis
licẽt assumi. ꝙ nulla unꝗͣ auctoritate ꝑmittit᷑. Mag̃
gͦ ex hoc facto dat᷑ intelligi. ꝙ in nouissimis tp̃rib

Expanded text:
cerdotes accipiunt. Ille portat gladium ad vindictam malefactorum, laudem vero bonorum; isti habent claves ad exclusionem excommunicandorum et reconciliationem poenitentium. Hoc ergo exemplo subditi probantur reprehendendi a praelatis, non praelati a subditis. § 7. Item Daniel nulla legitima potestate functus judices a populo constitutos de falso testimonio convicit, et convictos damnavit. Constat ergo, quod nullam potestatem habentes posnulli ecclesiasticorum judicium sanguinis agitare licet. Tunc Phinees Judaeum coeuntem cum Madianita interfecit, et reputatum est ei ad justitiam; hodie sacerdotibus hujusmo Danielis non solum accusandi vel redarguendi, sed etiam judicandi potestatem subditi sibi in praelatos vendicarent, si illud in argumentum nostrae actionis liceret assumi, quod nulla unquam auctoritate permittitur. Magis ergo ex hoc facto datur intelligi, quod in novissimis temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
peiora ꝯmittimꝰ certe ñ uitatis discipłi s ꝙ. dolentes di¬
cimꝰ erimꝰ p̃cętis erroris magistri. Iñ magnitudinis
ur̃ȩ magnoꝑe clem̃tiã imploramꝰ ut tales adħ q̃ dixi¬
mꝰ ꝑqͥrenda missos inhis partib dirigatis. qͥdm̃ per
oĩa timeant.: ⁊ cuncta quẽ ad modũ si ur̃a p̃sens fuiss¬
imꝑiał gła diligent̃ exqͥrant. ⁊ ñ t̾m hȩc sola q̃ suꝑiꝰ
diximꝰ querimꝰ ut examussi exagitent. s siue mino¬
ra siue etiã maiora illis sint de nob̾ indicata negocia.

Expanded text:
peiora committimus, certe non veritatis discipuli, sed, quod dolentes dicimus, erimus pre cęteris erroris magistri. Inde magnitudinis vestrę magnopere clementiam inploramus, ut tales ad hęc quę diximus perquirenda missos in his partibus dirigatis, qui Deum per omnia timeant et cuncta, quemadmodum si vestra presens fuissia diligenter exquirant, et non tantum haec sola, quae superius diximus, quaerimus ut examussim exagitent, sed sive minora, sive etiam majora illis sint de nobis indicata negotia,
Abbreviated transcription (Latin):
rati uenire. s qm̃ inimicos ꝯgregatos ⁊ huc discurre¬
re epła ur̃a significauerat. ħ eos ħ cã retinuit. Nc̃ uͦuti¬
le ẽ uisũ. ut aliqͣnti illuc milites tͣnsmittant᷑. qͦs gła tua
amonẽ.⁊ hortari ut parati sint ad laborẽ studeat: õccasi¬
one inuenta cũ głosis filiis nr̃is marcio ⁊ uitalio lo¬
quere. ⁊ quec̃ꝙ uob̃ d̃o adiutore ꝓutilitate rei .p. ꝑsua
serint. facite Et si huc ł ad rauennȩ partes. nec dicen¬
dũ arnulphũ cognou̾itis excurrere. uos adorso eiꝰ itasic̃¬
uiros fortes ꝯdecet laborate. qͣtinꝰ opinio ur̃a ex laboris
ur̃i qͣlitate ãpliꝰ in re.p. dõ auxiliante ꝓficiat. Illud t̃n¬

Expanded text:
rati venire; sed quoniam inimicos congregatos et huc discurrere epistola vestra significaverat, haec eos hic causa retinuit. Nunc vero utile est visum, ut aliquanti illuc milites transmittantur, quos gloria tua admonere et hortari, ut parati sint ad laborem, studeat, et occasione inventa cum gloriosis filiis nostris Mauricio quere, et quaecunque vobis Deo adiutore pro utilitate reipublicae steterint facite; et si hic vel ad Ravennates partes nec dicendum Ariulfum cognoviros decet fortes, laborate, quatenus opinio vestra ex laboris vestri qualitate amplius in republica, Deo auxiliante, proficiat. Illud t
Abbreviated transcription (Latin):
dignos de qͥb possitis ꝯfid̾e ab eis ꝑcipite. ⁊ insuꝑ denuo
me cognou̾itis eos. cũ arnulpho de sua subiectiõe locu¬
tos fuisse. ł certe obsides ei dedisse. sic̃ nos arnulphi epi¬
stola ꝗͣ uob̾ direximꝰ dubios reddidit. salubri ꝯsilio ꝑtͣ¬
ctantes. ne in aliqͦ anima ur̃a ł nr̃a de sacͣm̃tis gͣuetur.
ut neq sit aliqͥd uñ possimꝰ ab adu̾sarus rep̃hendi neꝙ¬
stote solliciti. qr qͣntũ cõꝑi hostis multitudinẽ ht̃ colle¬
ctã. ⁊ in ardua dr̃ resid̾e. ut si huc cursũ dõ sͥ irato mitt̾e
uoluerit uł loca ipsiꝰ qͣntũ uos dñs adiuĩt de p̃dami¬
ni. aut certe culpas ł sculcas suas quos mittes sollici¬
te req̾rant. ne doles factũ aduo discurrat ¶In recuit᷑¬
⁊̃ legit᷑ ꝙ beatꝰ gg̃ ciuib tuscie. ut ꝯtra longo bardos arma
pararent mandauit. ⁊ militib stipendia decreuit: ħ gͥ¬

Expanded text:
dignos, de quibus possitis confidere, ab eis percipite, et insuper eos denuo me cognoveritis, eos cum Ariulpho de sua subjectione locutos fuisse, vel certe obsides ei dedisse, sicut nos Ariulphi epistola, quam vobis direximus. dubios reddidit, salubri consilio pertractantes, ne in aliquo anima vestra vel nostra de sacramentis gravetur, ut neque sit aliquid, unde possimus ab adversariis reprehendi, nestote solliciti, quia, quantum comperi, hostis multitudinem habet collectam, et in Marchia dicitur residere; et si huc cursum, Deo sibi irato, mittere voluerit, vos loca ipsius quantum vos Dominus adjuverit depraedamini, aut certe sculpas, quos mittitis, solicite requirant, ne dolens factum ad nos discurrat.  beatus Gregorius civibus Tuscie, ut contra Longobardos arma pararent, mandavit et militantibus stipendia decrevit,
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ in om̃pis dei iudicio qͥd s aquo det᷑ inspi¬
citur. hinc ẽ enĩ ꝙ scriptũ ẽ. Respexit ds̃ ad abel
⁊ admunera eius ad caim uͦ ⁊ ad munera eiꝰ ñ respe¬
xit. Dicturus qͥppe qͥa dñs respex̃ ad munera p̃misit
sollicite qr respexit ad abel. Ex qua re patentur
ostendit᷑. qr ñ offerens amunerib. s munera ab

Expanded text:
Neque enim in omnipotentis dei iudicio quid, sed a quo detur, aspicitur. Hinc est enim, quod scriptum est: Respexit dominus ad Abel et ad munera eius. Ad Cain autem et ad munera illius non respexit. Dicturus quippe, quia dominus 'respexit ad munera', praemisit sollicite, quia 'respexit ad Abel'. Ex qua re patenter ostenditur, quia non offerens a muneribus, sed munera ab
Abbreviated transcription (Latin):
amplectenda deuotio ẽ. quã se uiliꝰ nob̃ in re
neris testat᷑ oblator. seiturus sine dubio p̃t̃ꝓcessioms
additum qui om̃i xp̃iano debet᷑. nicħ ibid̾̃ se ꝓpͥ iuris
habiturum. Idem.
de eo

Expanded text:
amplectenda devotio est, qua se Julius nobis in re i muneris testatur oblator, sciturus sine dubio praeter processionis aditum, qui omni Christiano debetur, nihil ibidem se proprii juris habiturum. C. XXVII. De eo
Abbreviated transcription (Latin):
iecit:⁊ ad sumã in uriã ac necẽ pene ꝑdux̃. fr̃nitas
ꝯstare si uerũ ẽ. S illud diligent̃ querendũ ẽ. si ꝗ
male de reb dilapidauit eccłȩ. ut ex eo ꝙ. nc̃ abstu¬
lit illud reformare acsatis facere modis om̃ib com¬
pellat᷑. ¶. Hoc edicto ñ in accusatores ł deposito¬
res ulciscit᷑. s in depositũ ult̾iꝰ ꝓsequit᷑. ut si ultra
ad ep̃atũ aspirare tẽptau̾i̾t. mõis oĩb repellatur.
⁊ adagendã pęnitentiã ꝑhennẽ in monast̾io de¬
trudat᷑. Quẽ gͦ g̃g̾ius ad ep̃atũ aspirantẽ oĩb moĩs
repellit. quẽ graui pęnitentiȩ subicit. patet non
sua dispensatione s canonũ censura asubditis ac
cusatũ ⁊ ꝯuictum. ⁊ ut iam ñ exemplis s legib aga¬

Expanded text:
et ad summam injuriam ac necem paene perduxit. Fraternitas constare si verum est. Sed et illud diligenter quaerendum est, si quid male de rebus dilapidavit ecclesiae, ut ex eo, quod nunc abstulit, illud reformare ac satisfacere modis omnibus compellatur. Gratian. Hoc edicto non in accusatores vel depositores ulciscitur, sed in depositum ulterius prosequitur, ut si ultra ad episcopatum aspirare tentaverit, modis omnibus repellatur, et ad agendam poenitentiam perennem in monasterium detrudatur. Quem ergo Gregorius ad episcopatum aspirantem omnibus modis repellit, quem gravi poenitentiae subjicit, patet, non sua dispensatione, sed canonum censura a subditis esse accusatum et convictum. Et, ut jam non exemplis, sed legibus aga
Abbreviated transcription (Latin):
ti si numꝗͣ elicatꝰ tonsurã ł religionis uestẽ suscipiat
ñ tñ idõ minꝰ salutẽ ꝓmereri ualet. cũ ñ nulli in la¬
icali habitu scĩssimi ⁊ deo dilecti inueniant᷑. Quo exẽ¬
plo euident᷑ dat᷑ intelligi. quotiens aliquis uirat se
ñ facturũ aliquid quo expeditior sͥ uia p̃paret᷑ ad be¬
atitudinẽ. dũ modo sine eo salutẽ ualeat inueni-
mus ñ daturos alicui aliqͥd. sine quo utraq salꝰ eiꝰ pot̃¬
inẽẽ incolumis. ⁊ si aliqua ex eo sͥ cõmoditas pr̃aret᷑.
nulla tñ auctoritate iuram̃tũ seruare ꝓhibem᷑. dũ¬
mͦ sit nob̃ alia uia necessitatib eiꝰ subueniendi.

Expanded text:
si nunquam clericatus tonsuram vel religionis vestem suscipiat, non tamen ideo minus salutem promereri valet, quum nonnulli in laicali habitu sanctissimi et Deo dilecti inveniantur. Quo exemplo evidenter datur intelligi quoties aliquis jurat se non facturum aliquid, quo expeditior sibi via praeparetur ad beatitudinem, dummodo sine eo valeat salutem invenireramus, nos non daturos aliquid alicui, sine quo utraque salus ejus potest esse incolumis, etsi aliqua ex eo sibi commoditas praestaretur, nulla tamen auctoritate juramentum servare prohibemur, dummodo sit nobis alia via necessitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
rantia iuris s facti. aliud ẽ enĩ si alicuiꝰ copła condat᷑ eẽ
licita qr nescit᷑ eẽ ꝯsanguinea. ł qr credit᷑ ẽẽ uidua. a
ignorantia iuris quȩ neminẽ excusat. nͥ cui ꝑmitti¬
tur ius ignorare. ibi uͦ ignorantia facti. qua quis ꝙ
ꝓmissionis ex p̃cepto dñi ẽẽ delendas. s ignorabañ¬
ex p̃cepto gabaonitas ẽẽ incolas t̾rȩ ꝓmissionis.
Ignorabant siquidẽ factũ. s ignorabant ius facti.

Expanded text:
rantia juris, sed facti. Aliud enim est, si alicujus copula credatur esse rantia juris, sed facti. Aliud enim est, si alicujus copula credatur esse licita, quia nescitur esse consanguinea vel quia creditur esse vidua. Alignorantia iuris, que neminem excusat, nisi cui permittitur ius ignorare; ibi vero ignorantia facti, qua quisque promissionis ex praecepto Domini esse delendas; sed ignorabant Gabaonitas esse incolas terrae promissionis. Ignorabant siquidem factum, sed non ignorabant jus facti,
Abbreviated transcription (Latin):
cilitas s laudanda bonitas. hoc ẽ innocentẽ ẽẽ. ignorare
quid noceat. ⁊ si circũ scribit᷑ ab aliquo. de om̃ib tñ iudi¬
cat qui fidẽ ẽẽ in om̃ib arbitrat᷑. Haogͥ m̃tis suȩ dote
inclinatꝰ iñc ut crederet gabaonitis. testam̃tũ dispo¬
suit. dedit pacẽ: ꝯfirmauit societatẽ. S uͥ in t̾ras eoꝵ
uentum ẽ. dep̃hensa fraude. ꝗ cũ ẽẽt fintimi aduenas
se ẽẽ simulau̾int. circũ scriptũ se ppłs patrũ indignarice¬
pit. Iñc tñ pacem quã ded̾at reuocandã ñ censuit qr
firmata erat sacram̃ti religione. ne dũ alienã ꝑfidiã
redargueret. suã fidẽ solueret. Multauit eos melio¬
ri tñ obsequio ministerii Clem̃tior sententias di¬
or. Illicitũ gͦ iuiram̃tũ ꝗ seruari ꝓhibet᷑ intelligndũ
ẽ ꝗ scit᷑ ẽẽ illicitũ dũ urat᷑. Si aut̃ nescit᷑ illicitũ ẽẽ.
ipsa ignorantia excusat᷑ siputet᷑ illicitũ eẽ. ñ exigno¬

Expanded text:
cilitas, sed laudanda bonitas. Hoc est innocentem esse ignorare quod noceat: et si circumscribitur ab aliquo; de omnibus tamen bene judicat, qui fidem esse in omnibus arbitratur. 69. Hac igitur meinclinatus Josue, ut crederet Gabaonitis, testamentum disposuit, pacem dedit, confirmavit societatem. Sed ubi in terras eorum ventum est, deprehensa fraude, quod, quum essent finitimi, advenas se esse simulaverant, circumscriptum se populus patrum indignari coepit. Josue tamen pacem, quam dederat, revocandam non censuit, quia firmata erat sacramenti religione, ne, dum alienam perfidiam redargueret, suam fidem solveret. Mulctavit tamen eos vilioris obsequio ministerii. Clementior sententia, uod servari prohibetur, intelligendum est, quod scitur esse illicitum, dum juratur. Si autem nescitur illicitum esse, ipsa ignorantia excusat, si putetur licitum esse, non ex igno
Abbreviated transcription (Latin):
nitiosũ ẽ. Hoc aut̃ uram̃tũ ⁊ si illicitũ sit . ñ obserua
ri ꝓhibet᷑ .s. de uiolatione uoti pęnitentia sͥ iubet᷑
indici. Ex mͦ urandi tẽ ẽ illicitũ iuram̃tũ. q̃n inꝯsi¬
derate. in circũspecte aliqͥd uirat᷑. quo nec corporał nec
sp̃uał salus adimit᷑ ⁊ sine quo utͣq salꝰ reꝑari ⁊ uita
ꝯseruari ualet. ueluti dũ aliqͥs aparentib coactus
rum uiram̃to firmau̾it. Hoc quãuis aliqͥb uideat᷑
rep̃hensibile. qr opꝰ caritatis iuram̃to se ñ facturũ

Expanded text:
erniciosum est. Hoc autem juramentum, etiamsi illicitum sit, non taerniciosum est. Hoc autem juramentum, etiamsi illicitum sit, non tai poenitentia sibi jubetur indici. § 6. Ex modo jurandi tunc est illicitum juramentum, quando inconsiderate et incircumspecte aliquid juratur, quo nec corporalis, nec spiritualis salus adimitur, et sine quo utraque salus reparari et vita conservari valet: veluti dum aliquis a parentibus coactus,rum juramento firmaverit. Hoc, quamvis aliquibus videatur reprehensibile, quia opus caritatis juram
Abbreviated transcription (Latin):
milia ł reꝑari ñ ꝑmittens ueluti cũ inimico ad pacẽ
ñ redire indigenti misericordit̃ ñ sub uenire. Ista qr
pspicuã bñt in se iniusticiã. ⁊ si uiram̃to firm̃t᷑ t̃ ser¬
uari ñdebent. cirea hoc itaq uiram̃ta intelligen¬
da sunt. quȩ de illicitis iuram̃tis ñ obseruandis supͣ
statuta legunt᷑. Quis qͥs gͦ se uram̃to firmau̾it aliqͥd
facturũ. quo ł corporał ł sp̃uał salus adimat᷑. ł sine
seruare ꝓhibet᷑. Quoꝵ exempla p̃missȩ auctoritates
subiciunt. dũ eũ qͥ homicidiũ facẽ łalim̃ta matͥ et
adu̾sario ñ redire. iuram̃tũ p̃stando ꝓmiserit. salu¬
briori ꝯ silio ilicita uota obseruare ñ ꝑmittunt. Est
⁊̃ ioq urat᷑ aliq̃n uigosũ ñ in natura sua s ex cau-¬
sis extra uenientibus. ueluti cũ aliquis post uotũ
castitatis iuret alicui se habiturũ eã in oiugẽ. coniu¬
gẽ nãꝙ hab̾e in se ipso malũ non ẽ. tñ huic exuoto ꝑ¬

Expanded text:
arari non permittens, veluti cum inimico ad pacem non redire, indigenti misericorditer non subvenire. Ista quia perspicuam habent in se iniustitiam et si iuramento firmentur, tamen servari non debent. Circa hec itaque iuramenta intelligenda sunt que de illicitis iuramentis non observandis, supra statuta leguntur. Quisque ergo iuramento firmaverit se aliqui facturum, quo cservare prohibetur; quorum exempla praemissae auctoritates subjiciunt, dum eum, qui homicidium facere, vel alimenta matri et adversario non redire, iuramentum prestando promiserit, salubriori consilio illicita vota observare non permittunt. Estquod juratur, aliquando vitiosum, non natura sui, sed ex causis extra venientibus; veluti quum aliquis post votum castitatis jurat alicui se habiturum eam in conjugem. Conjugem namque habere in se ipso malum non est: tamen huic ex voto p
Abbreviated transcription (Latin):
um inuenit᷑. Iudiciũ quoq aliq̃n uiram̃to ꝯstat de¬
ẽẽ. ueluti cũ ꝓpͥa temeritate aliqͥs ductus iurat se
manducaturũ ⁊ bibiturũ. Hoc quãuis leuitate
indisereta illicitũ ꝓbet᷑. ñ tñ idõ uiolari iubetur.
illicitũ aliq̃n exeo qͥ iurat᷑ aliq̃n ex m̃ uirandi. Ex

Expanded text:
um invenitur. Iudicium quoque aliquando iuramento constat deesse, veluti cum propria temeritate aliquis ductus iurat se manducaturum et bibiturum. Hoc quamvis levitate indiscreta illicitum probetur, non tamen ideo iubetur i
Abbreviated transcription (Latin):
rauerat. an ep̃c ẽet reus ꝑurii. qd adpeierandum
archidiaconũ cogebat. facile pot̾ discerni. Si enĩ
ꝯsentiens pari pęna cũ faciente puniendus. ẽ mul¬
tomag̃ ille qͥ cog̃ reus admissi criminis ꝓbatur.
nde puis pp̃. ait

Expanded text:
us esset reus periurii, qui ad peierandum archidiaconum cogebat, facile potest discerni. Si enim consentiens pari pena cum faciente puniendus est, multo magis ille qui cogit, reus admissi criminis probatur. Unde Pius Papa ait:
Abbreviated transcription (Latin):
diripiunt᷑. sanctimꝰ. ut pͥ ꝯsulatis pͥncipẽ ad resecandã
tã p̃sũptiuã factionẽ. ⁊ cognoscendũ. utrũ illiꝰ sit ꝯcessio.
an inuasoris p̃sumptio. Qd̃ si pͥncipis in ordinatafiũt
largitio. ip̃e sit pͥnceps ꝓem̃datiõe redarguendꝰ. Si aut̃
inuasoris declarat᷑ p̃sumptio usq ad em̃dationẽ ex cõi-¬
catioĩs sit uindicta cohercendꝰ.

Expanded text:
diripiuntur sancimus, ut prius consulto principe, ad resecandam tam praesumptivam factionem, cognoscendum utrum illius sit concessio, an invasoris praesumptio. Quod si principis inordinata fuerit largitio, ipse sit princeps pro emendatione redarguendus: si autem invasoris declaratur praesumptio, usque ad emendationem excommunicationis sit vindicta coercendus.
Abbreviated transcription (Latin):
quoddã morib instititũ. qd̾̃ ꝓ lege suscipitur.
cũ deficit lex. Nec differt an scriptura an rõne ꝯ¬
sistat. qñ ⁊ legem ratio cõmendat. Porro si ratio¬
ne lex ꝯstat. lexerit om̃e iã qd̃ ratione ꝯstiterit.
dũ taxat quod religioĩ ꝯgruat. qd̃ disciplinȩ ꝯ¬
non differt utrũ ꝯsuetudo sẽptura. ł ratione ꝯ¬
sistat. apparet qd̃ ꝯsuetudo partĩ est redacta in
scriptis. partĩ morib tm̃ utentiũ ẽ reseruata.
Quȩ inscriptis redacta ẽ. ꝯstitutio siue ius uoca¬
tur. Quȩ uero inscͥptis redacta ñ ẽ. gn̾ali noĩe¬

Expanded text:
quoddam moribus institutum, quod pro lege suscipitur, cum deficit lex. § 1. Nec differt, an scriptura, an ratione consistat, quando et legem ratio commendat. § 2. Porro si ratione lex constat, lex erit omne jam, quod ratione constiterit, duntaxat quod religioni conveniat quod disciplinae cnon differt, utrum consuetudo scriptura, vel ratione consistat, apparet, quod consuetudo est partim redacta in scriptis, partim moribus tantum utentium est reservata. Quae in scriptis redacta est, constitutio sive jus vocatur; quae