comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
er hos diessicut recolte cari¬
tas ur̃a. sollempnit̾ leguntui
euuangelicȩ lectiones: ad re¬
surrectionẽ dñi ꝑtinentes.
Om̃s enim euuangeliste qua¬
tuor: neq depassione dñi.
neq deresurrectione eius
tacere potuerunt. Nam quia multa fec̃ dñs uĩs:
non om̃s omnia scripserunt. s alius ista. aluis
illa: sumina tamͣ concordia ueritatis. Multa eti¬
am cominemorat ioh̾es eiuangłista. facta ẽe a dũo
ih̾u xp̃o: quȩ anullo eoꝵ conscͥpta sunt. Tanta
facta sunt: quanta tunc fieri debuerunt. tanta
scͥpta funt: qͣnta nunc legi debuerunt. Ut autẽ
ostendant᷑ euuangłiste onis quatuor. meo quod
simul om̃s dicunt: & ñ p̃termittunt id ẽ de pas¬
sione. uel deresurrectione xp̃i ñ int̾ se dixisse
contraria: ualde operosus ẽ labor ñ nulli putaue¬
rtint eos int̾ se e̾ẽ contrarios: cum ipsi e̾e̾nt contͣ¬
riĩ amimȩ suȩ. Ꝙ id̾o data ẽ oꝑa. ab eis qui potue¬
runt. Adiuuante dño: ut ostenderent᷑ int̾se ñ

Expanded text:
er hos dies, sicut recolit Charitas vestra, solemniter leguntur evangelicae lectiones ad resurrectionem Domini pertinentes. Omnes enim Evangelistae quatuor, neque de passione, neque de resurrectione ejus tacere potuerunt. Nam quia multa fecit Dominus Jesus, non omnes omnia conscripserunt: sed alius ista, alius illa; summa tamen concordia veritatis. Multa etiam commemorat Joannes evangelista facta esse a Domino Jesu Christo, quae a nullo eorum conscripta sunt. Tanta facta sunt, quanta tunc fieri debuerunt: tanta scripta sunt, quanta nunc legi debuerunt. Ut autem ostendantur Evangelistae omnes quatuor, in eo quod simul omnes dicunt et non praetermittunt, id est, vel de passione, vel de resurrectione Christi, non inter se dixisse contraria, valde operosus est labor. Nonnulli enim putaverunt eos inter se esse contrarios, cum ipsi essent contrarii animae suae. Et ideo data est opera ab eis qui potuerunt, adjuvante Domino, ut ostenderentur inter se non
Abbreviated transcription (Latin):
es. quisquis nͣ nianit̾ xp̃ianus uocaris: quisquis
eccłiam ñ sine causa ingrederis. quisquis u̾bum dĩ
cum timore & spe audis: consolet᷑ te fractio panis.
Absentia dñi: ñ ẽ absentia. Habeto fidem: & tecũ ẽ
quem ñ uides. Iui qͣndo cum eis dñs loquebat᷑ nec fidẽ
habebant: quia eum resurrexisse ^ credebautꝰ. nec resur¬
gere posse credebant. Pdiderant sidem: ꝑdiderant spem.
cas dñm. Hospicio susceꝑunt: similis enim erat dñs
tanquã in longinquo ꝑgentiꝰ illi uͦ tenuerunt eũ.
Postea quai¬

Expanded text:
es, quisquis non inaniter christianus vocaris, quisquis es, quisquis non inaniter christianus vocaris, quisquis ecclesiam non sine causa ingrederis, quisquis verbum Dei cum timore et spe audis, consoletur te fractio panis. Absentia Domini, non est absentia: habeto fidem, et tecum est quem non vides. Illi, quando cum eis Dominus loquebatur; nec fidem habebant: quia eum resurrexisse non credebant, non resurgere posse sperabant. Perdiderant fidem, perdiderant spem. cas Dominum. Hospitio susceperunt. Similis enim erat Dominus tanquam in longinqua pergenti, illi vero tenuerunt eum. Et posteaqua
Abbreviated transcription (Latin):
labat cum illis inuia: & ipse erat uia: & ñdum
illi ambulabant in ura. Inuenit eos ex orbitasse
de iua. Quando emin cum illis fuerat ante passionẽ
eum uiderłnt in lignopendentẽ: ut obliiisce¬
reutur docentẽ: ñ expectarent resurgentẽ.: nec
tenerent ꝓmittentem. Nos inquiunt sꝑabamus:¬
quia ipseꝰ erat redemipturꝰ isrł. O discipuli. sꝑaba
paruit. Nidebat᷑ & abscondebatur. Quo mͦ illum¬
int̾rogantẽ audiebant: int̾roganti respondebant:
Inuia cum illis tauqͣm comes ambulabat: & iꝑ¬
se duxerat. Utiq uidebant: ꝙ ñ agnoscebant. Te¬
nebant᷑ enim oculi eoꝵ. sicut audiuimus ne
illum agnoscerent. Non tenebantur nenide¬
rent: s tenebant᷑ ne agnoscerent. Eia fr̃s: tibi uo¬
luit dñs agnosci: Infractione panis. Securisimus:
pauẽ frangimus: & dm̃ agnoscimus. Noluit agnosei.
nͥ ibi ꝓpt̾ nos. qui ñ eum uisuri eramꝰ carne: & tamͣ
manducaturi erainus eius carnẽ. Quisquis gͦ fidelis

Expanded text:
labat cum illis in via, et ipse erat via: et nondum labat cum illis in via, et ipse erat via: et nondum illi ambulabant in via; sed invenit eos exorbitasse de via. Quando enim cum illis fuerat ante passionem, eum viderunt in ligno pendentem, ut obliviscerent docentem, non exspectarent resurgentem, nec renerent quia ipse esset redempturus Israel . O discipuli, sperabatparuitinterrogantem audiebant, et interroganti respondebant? In via cum illis tanquam comes ambulabat, et ipse dux erat. Utique videbant, sed non agnoscebant. Tenebantur enim oculi eorum, sicut audivimus, ne illum agnoscerent : non tenebantur ne viderent; sed tenebantur ne agnoscerent. Eia, fratres, ubi voluit Dominus agnosci? In fractipanem frangimus, et Dominum agnoscimus. Noluit agnosci, nisi ibi; propter nos, qui non eum visuri eramus in carne, et tamen manducaturi eramus ejus carnem. Quisquis ergo fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
nocte. lecta ẽ ex enuangelio
resurrectio saluatoris. Lecta
aut̾ ex euuangłio scđm mat¬
heum. hodie uͦ sicut audistis
ꝓnunciari lectionẽ recitata
est nob̃ dñi ur̃ĩ resurrectio:.
sicut lucas euuangłista scͥpsit. Quod sepe aunnotieu¬
diestis: & memorit᷑ tenere debetis. Non uos debet
mouere qͦd alius enuangłista dicit. si quid alius
p̃termittit: quia et ille qui p̃termittit qͦd alius dic̃.
dicit aliquid quod ille p̃termiserat. Aliqua gͦ sui¬
guli dicunt. & aliitres nͣ dicunt: aliqua duo
dicunt. & alii ñ dicuntꝰ aliqua tres dicunt. &
unus ñ dicit. Auctoritas gͦ tanta ẽ sci euuangelii:
ut quia meis loquebat᷑ spͣs sc̃s: uerum sit etiam
inua. ex discipulis suis colloquentes ad inuicem de
his quȩ contigerant: & dix̃ eis. qui sunt sermones
głista. Breuit̾ hoc attigit marcꝰ: quia apparuit dũs
Magni aliquid si nrtelligamius. Apparuit his:
uidebat᷑ oculis: & ñ agnoscebat᷑. Magist̾ ambu¬

Expanded text:
nocte, lecta est ex Evangelio resurrectio Salvatoris. Lecta est autem ex Evangelio secundum Matthaeum: hodie vero, sicut audistis pronuntiare Lectorem, recitata est nobis Domini resurrectio, sicut Lucas evangelista conscripsit. Quod saepe admonendi estis, et memoriter tenere debetis; non vos debet movere quod alius evangelista dicit, si quid alius praetermittit: quia et ille qui praetermittit quod alius dicit, dicit aliquid quod ille praetermiserat. Aliqua vero singuli dicunt, et alii tres non dicunt; aliqua duo dicunt, et alii non dicunt; aliqua tres dicunt, et unus non dicit. Auctoritas autem tanta est Evangelii sancti; ut quia in eis loquebatur Spiritus unus, verum sit etiam in via ex discipulis suis, colloquentes invicem de his quae contigerant, et dixit illis, Qui sunt sermones gelista. Breviter hoc attigit Marcus, quia apparuit duobus Magnum aliquid, si intelligamus. Apparuit Jesus: videbatur oculis, et non agnoscebatur. Magister ambu
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa corum. Dicebat aut̃ illis. et similituinem.
Nunquid potest cecus cecum ducere: Nonne
aibo in foueam cadunt: Sensus huuisce modi
sententiȩ pendet exsuꝑiorib: ubi dedanda cie¬
mosina. & iuuiria dimittenda p̃cipitur:. Site
inquit ira contra uiolentum. & contra petentẽ
philargiria cecauerit: nunquid tua mente uicia¬
ta. uicium eius curare poteris: Aut ille solus qͥ
inuiriã fac̃. & ñtu etiã qͥferre nesciehas solusteꝰ depitabis:
Ac simitẽ tetnqͥlli pectoris eiꝰ ĩpbitas inuen̾it. & ille adpem¬
tiam mouebitui: & tu patientie p̃mio donabe¬
ris: quia cecum udente oculo. hoc ẽ corde sere¬
no ducere. curabas adlumen. Non ẽ discipulus
suꝑ magistrum. Pfectus autem omnis erit. si sit
sicut magist̾ eius. Si magister. qui utiq quasi
s ipsos maluit insecutores patiendo reddere ui¬
tiores. eandem necesse ẽ discipuli qui priri honi¬
nes sunt. regulam ꝑfectionis sequantur. Qmo¬
tem a¬

Expanded text:
m. Dicebat autem illis et similitudinem. Nunquid potest caecus caecum ducere, nonne ambo in foveam cadent? Sensus hujuscemodi sententiae pendet ex superioribus, ubi de danda eleemosyna, et injuria dimittenda praecipitur. Si te, inquit, ira contra violentum, et contra petentem φιλαργυρία caecaverit, nunquid tua mente vitiata, vitium ejus curare poteris? Aut ille solus qui injuriam fecit, et non tu etiam, qui ferre nesciebas reus deputaberis?  si mitem te tranquillique pectoris ejus improbitas invenerit, et ille ad poenitentiam movebitur, et tu patientiae praemio donaberis, quia caecum vidente oculo, hoc est, corde sereno, ducere curabas ad lumen. Non est discipulus super magistrum; perfectus autem omnis erit, si sit sicut magister ejus. Si magister, qui utique, quasi sed ipsos maluit insecutores patiendo reddere mitiores, eamdem necesse est discipuli, qui puri homines sunt, regulam perfectionis sequantur. Qtem
Abbreviated transcription (Latin):
enim scͥptum ẽ. ex fructib
eorum cognoscetis eos: de
manifestis dictum ẽ quȩ ñ
posfitut bono animo fieril sicitti sunt stupra uł
blasphemiȩ. uel furta. uel ebrietates: et si qua
sunt talia: de quib nob̾ iudicare ꝑmittitur.
Degenere aut̃ cyborum. quia possunt bono
animo ac simplici corde sine nicio concupiscen¬
tiȩ quicumq humani cibi in different̃ sumi.

Expanded text:
Ex fructibus eorum cognoscetis eos , de manifestis dictum est, quae non possunt bono animo fieri, sicuti sunt, stupra vel blasphemiae, vel furta, vel ebrietates, et si qua sunt alia, de quibus nobis judicare permittitur. De genere autem ciborum, quia possunt bono animo, et simplici corde, sine vitio concupiscentiae, quicunque humani cibi indifferent
Abbreviated transcription (Latin):
euis ꝓpt̾ quem id facunus. siue ad ꝑu̾sionem ua¬
luerit. lam incertus ẽ exitus: nos tamen desim¬
plicitate oculi nr̃i securi sumus. Si aut̃ cogitan
neq ob urgamus: s tam̃ congemiscamus. Et uͣ
illum ad obtemperandum nobi :s ad parit̾
conandum inuiten us. Rarogͦ &  magna ne¬
cessitate ob iurgationes ad hibende sunt: ita tam̃.
ut etiam iuhis ipsis non nob̾ s do ut seruiamus
instemus. Ipse eum suns. ut nichil dupplici corde
faciannis. auferentes trabem de oculo nr̃o inuiden¬
sle ui malitie uel simulationis: ut uidearanus eic̃ẽ

Expanded text:
eius propter quem id facimus, siue ad peruersionem uaeius propter quem id facimus, siue ad peruersionem ualuerit — nam incertus est exitus — nos tamen de simplneque objurgemus, sed tamen congemiscamus, et non illum ad obtemperandum nobis, sed ad pariter conandum invitemus. Raro ergo, et magna necessitate objurgationes adhibendae sunt, ita tamen ut etiam in his ipsis non nobis, sed deo ut seruiatur instemus. ipse est etiam, ut nihil duplici corde faciamus, auferentes trabem de oculo nostro inuidentiae uel malitiae uel simulationis, et uideamus eicere
Abbreviated transcription (Latin):
tantum acceꝑtt robur. ut merito appelletur
trabes. fieriaut̾ potest: ut si irascaris homini. ue¬
lis etiam corrigi. Si aut̃ oderis hominem: ñ potes
cum uelle corrigere. & id̾o npossibile di: ut fe¬
stucam fris oculo demat. qui suo trabem gestat
inoculo. Hẏpochrita. eice primum trabem de
ceps poteris iam eum quẽ diligis emendare:
Et est uere multum cauendum: & molestum
ihẏpocͥtarum id ẽ simulatorum genus: Qui cũ
omnium uiciorum accusationes odio &liuore
suscipiant: etiam consultares uideri se uolunt.
uel obiurgare necessitas coegerit. primo cogite¬
mus utriau tale sit uicium. quod nunquam ha¬
buimus: uel quo iam caruimus. Et si nunquã
habuimus. cogitemus & nos homines ẽẽ: & ha¬
beri potiusse. Si uͦ habuimus & non habenius:
tangat iemoriam cominunis infirmitas: ut
erlam rephensionem. aut obiurgationem. ron
odumi s miscłia p̃cedi̾t: ut siue ad correptiorẽ

Expanded text:
tantum acceperit, ut merito appelletur tantum acceperit, ut merito appelletur trabes. Fieri autem potest, ut si irascaris homini, velis eum corrigi. Si autem oderis hominem, non potes eum velle corrigere, et ideo impossibile dicitur, ut festucam fratris oculo demat, qui suo trabem gestat in oculo. Hypocrita, ejice primum trabem de ceps poteris jam eum quem diligis emendare. Et est vere multum cavendum et molestum hypocritarum, id est, simulatorum genus, qui cum omnium vitiorum accusationes, odio et livore suscipiant, etiam consultores videri se volunt. m reprehendere vel objurgare necessitas coeperit, primo cogitemus utrum tale sit vitium, quod nunquam habuimus, vel quo jam caruimus. Et si nunquam habuimus, cogitemus, et nos homines esse, et habere potuisse. Si vero habuimus et habemus, tangat memoriam commuionem non odium, sed misericordia praecedat, ut sine ad correctionem
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ uides festucam in oculo ficis turꝰ trabem aut̃
quȩ moculo tuo ẽ. non cons rderas: & hoc ad
suꝑiora respicit: ubi eecum a ceco duci. idẽ peccan¬
tem apeccatore castigari non posse premonuit.
Multi enun su ꝑbia. uel philargiria. uel auaritia.
uel a quolibet crimine preuenti: Leuia hȩc aut
nulla udicantes. acerrime corripuĩt ẽos quos
subita uider int ira turbatos: oculum mentis a soli¬
to puritatis statu. quasi festuca irruente mutas¬
se. atq unimores dominici p̃cepti quo ait. uolite
condempnare & non condempnabimini. magis
ainant uituꝑare & dampnare: quam emenda¬
re atq corrigere. & quo modo potes dicere fr̃i
tuo. fr̃. sine eiciam festicam᷑ oculo tuo: ipse iN
oculo tuo trabem non uidens: Hȩc cum fratre
agis: si uerbi gr̃a quod ira ille peccauit. tu odio
rep̃hendis. Quantũ aut̃ uit̃ festucam & trabem:
quasi tantum distat int̾ iram et odium. Odiũ
ẽ enim ira inueterata: quasi quȩ uetustate ipsa

Expanded text:
is tui, trabem autem quae in oculo tuo est, non consideras? Et hoc ad superiora respicit, ubi caecum a caeco duci, id est, peccantem a peccatore castigari non posse praemonuit. Multi enim superbia, vel odio, philargyria, vel avaritia, vel alio quolibet crimine praeventi, levia haec aut nulla judicantes, acerrime corripiunt eos, quos subita viderint ira turbatos, oculum mentis a solito puritatis statu quasi festuca irruente mutasse; atque immemores dominici praecepti quo ait: Nolite condemnare, et non condemnabimini, magis amant vituperare et damnare, quam emendare atque corrigere. Et quomodo potes dicere fratri tuo: Frater, sine ejiciam festucam de oculo tuo, ipse in ocagis, si verbi gratia, quod ira ille peccavit, tu odio reprehendis. Quantum autem inter festucam et trabem, quasi tantum inter iram distat atque odium. Odium est enim ira inveterata, quasi quae vetustate ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
iuȩt̾na tab̾nacula. Non enim pauꝑes ipsi. sed
xp̃s mercedem his qui clemosinam fscere. red¬
diturus ẽ. Quam tam̃ in sinum dare dicunt᷑.
quia ꝓmerende illius occasionẽ dedere. cum
uel egentes misere. uel nꝑ be seuientes. fortioꝵ
sunt & tolerati patientia. & beneficientia susten¬
tati: & ad ipsam aliquotiens fidem dulcigr̃a ꝓ
uocati. Eademi quippe mensura qua mensi fu¬
eritis. remetictur uob̾. Ꝙ apłs ad elemosinam
coruithios hortans: int̾ alia dicit. Hoc aut̃ dico:
qui parce seminat. parce & mecet. Et qͥ semirat ĩ
bñdictionib: debñdictionib & metet. Sot̾ aut̃ ꝙ de orĩs

Expanded text:
in aeterna tabernacula . Non enim pauperes ipsi, sed in aeterna tabernacula . Non enim pauperes ipsi, sed Christus mercedem his qui eleemosynam facere, redditurus est. Quam tamen in sinum dare dicuntur, quia promerendae illius occasionem debere, cum vel egentes misere, vel improbe saevientes, fortiorum sunt et tolerati patientia, et beneficientia sustentati, et ad ipsam aliquoties fidem dulci gratia provocati. Eadem quippe mensura qua mensi fueritis, remetietur vobis. Et Apostolus ad eleemosynam Corinthios hortans, inter alia dicit: Hoc autem dico, qui parce seminat, parce et metet. Et qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus e
Abbreviated transcription (Latin):
et illuminabit abscondita tenebrarumꝰ & ma¬
nifestabit cogitationes cordis. Sunt gͦ quedam
facta media quȩ ignoramus. quo aiimo fiant:
quia et bono & malo fieri possunt: dequib teme¬
rarium ẽ iudicare: maxime ut condempnemus.
Horum aut̃ ueniet tempꝰ ut iudicent᷑: cum dñs
illumminabit abscondita tenebrarum: & manife¬
stabit cogitationes cordis. Duo sunt aut̾ inquib
temerarium iudicium cauere debemius: cum in¬
certum ẽ. quo animo quidq factum sit. uel cũ
incertum ẽ qualis futurus sit. qui nunc uel bo¬
nus uel malus apparet. Dimitote & dimittemi¬
ni. date & dabitur uob̾. Dinuttere nos in uirias.
dare beneficia iubet: ut & nob̾ peccata dimittant᷑.
& uita detur et̾na. Qua sententia breui s exi¬
mia. cuncta quȩ latissime de conuersando cum
inuicis mandauerat: comp̃hendendo concludit
Mensuram bouam & confertam. & coagitatã
& suꝑ effiuentem: dabunt insinum ur̃m. Hic
simile ẽ quod alibi dicit: ut et ipsi recipiant uos

Expanded text:
et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis . Sunt autem quaedam facta media, quae ignoramus quo animo fiant, quia et bono et malo fieri possunt, de quibus temerarium est judicare, maxime ut condemnemus. Horum autem veniet tempus ut judicentur, cum Dominus illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis. Duo sunt autem in quibus temerarium judicium cavere debemus, cum incertum est quo animo quidque factum sit, vel cum incertum est qualis futurus sit, qui nunc vel malus vel bonus apparet. Dimittite, et dimittemini; date, et dabitur vobis. Dimittere nos injurias, dare beneficia jubet, ut et nobis peccata dimittantur, et vita detur aeterna. Qua sententia brevi, sed eximia, cuncta quae latissime de conversando cum inimicis mandaverat, comprehendendo concludit: Mensuram bonam, confertam et coagitatam et supereffluentem dabunt in sinum vestrum. Huic simile est quod alibi dicit: Ut et ipsi recipiant vos
Abbreviated transcription (Latin):
dies ar imorum. Transibo inquit int̾ra egyp¬
tihac nocte: & ꝑcutiam omne p̾mogenitum
int̾ra egypti ab homine usq ad pecus: ꝙ in
omnib diis egyptiorum faciam uindictam
ego dñs. Qerit sanguis uobis insigno in don
in qͥb uos eritis ibi: & uidebo sangninem &ꝓ
tegam uos. & ñ erit in uobis plaga contriti¬
onis cum ꝑcussero egẏptum: & erit hic dies
uobis in memoria. ꝑcrissit quidẽ ds̾ in illa
nocte tunc temporis prim tus omnium
egyptiorum: sicut ꝑ moysen comininatus
fuerat pharaoni: cum nollet dimittere
ppłm isrł.: quem populum idem dominus
primiti

Expanded text:
dies azymorum. Transibo, inquit, in terra Aegypdies azymorum. Transibo, inquit, in terra Aegypti hac nocte, et percutiam omne primogenitum in terra Aegypti ab homine usque ad pecus: et in omnibus diis Aegyptiorum faciam vindictam, ego Dominus. Et erit sanguis vobis in signo in domibus in quibus vos eritis ibi: et videbo sanguinem, et protegam vos: et non erit in vobis plaga contritionis cum percutio Aegyptum. Et erit hic dies vobis in memoria . Percussit quidem Deus in illa nocte tunc temporis primogenita omnia Aegyptiorum, sicut per Moysen comminatus fuerat Pharaoni, cum noluit dimittere populum Israel, quem populum idem Dominus primiti
Abbreviated transcription (Latin):
scmͣ ꝓcaptu uirium
nr̃arum reuelare dig¬
natus est: quantum pa
pit̾ne ac sine principis
trinitatis una eadẽ¬
q diuinitas inspirauit.
quȩ uircus paschȩ cuus ibi obseruatio pͥmum
custodienda decernitur: & quam obrem m̃sis
ipse in quod̾̃s obseruandum hoc p̃cepit. Primꝰ
dicatur inmensib anni: quȩ eẽt egẏptus. qͥd
significaret ille decimus. uel quartus decimꝰ
dies: quis e̾e̾t agnus iminolationis. & cur assu¬
mendiis ẽẽt abouib & ab hedis. quiȩ uesꝑtina
dier quod illud limen. qui illi postes. quis ille
sanguis. & quam obcausam. neq crudas carnes
neq inaqua coctas. s assatas igui: & caput
cum pedib. & interaneis festiuant̃ comed̾e
iubeantur. quod exeo os ñ confringendum
quȩ reliquarum crematio. & quid mysterii
figuratum sit. uel incalciam̃tis pedum. uel m¬
baculis manuum: uel inp̃cinctu lunb orum:
Restat ut disseramus ꝑcussionem p̾mitiuoꝵ
egypti: & armia cum amaritudine. & septẽ

Expanded text:
ro captu virium nostrarum revelare dignatus est; quantum Patpiternae, ac sine principio Trinitatis una eademque divinitas inspiravit, quae virtus paschae, cujus ibi observatio primum custodienda decernitur; et quamobrem mensis iste in quo Deus hoc observandum praecipit, primus dicatur in mensibus anni; quae esset Aegyptus; quid significaret ille decimus, vel quartus decimus dies; quis esset agnus immolationis, et cur assumendus esset ab ovibus, et ab haedis; quae vespertina diei, quod illud limen, qui illi postes, quis ille sanguis: et quam ob causam neque crudas carnes, neque in aqua coctas, sed assatas igni, et caput cum pedibus et interaneis festinanter comedere jubeantur; quod ex eo os non confringendum, quae reliquiarum crematio, et quid mysterii figuratum sit vel in calciamentis pedum, et baculis manuum, vel in praecinctu lumborum. Restat ut disseramus percussionem primitivorum Aegypti, et azyma cum amaritudine, et septem
Abbreviated transcription (Latin):
Sit gͦ unusquisq nr̃m in parte dñi qui ꝑcus¬
sit egyptios: sit israhelita dñi semꝑ mente aspi¬
ciensꝰ. ut ꝓtegatur a plaga ext̾minatoris. Habe¬
sicut docet apłs. corde creditur ad usticiam:
ore aut̃ confessio fit insaluceͣ᷑ Habeamus et
in limine frontis signum sanguinis agni : ut
ñ sinat ext̾minatorẽ d̾s introire ad nos. Neq
enim solum m tuuc istrd factum ẽ uel in
hystoria legis. uel intempore crucis dñi. iħ u: sed
et minc & semꝑ d̾s ultor ppłi sui ꝑcutit egẏptios:
semꝑ ext̾minator diabolus intrare indomos ifra¬
helitarum nititur. cupiens eos occidere: Semp
dĩ filius tuetur suos. & ꝓtegit eos ubi signũ sue
passionis agno uerit: ipsigła cum patre. & cuin¬

Expanded text:
Sit ergo unusquique nostrum in parte Domini, qui percusSit ergo unusquique nostrum in parte Domini, qui percussit Aegyptios; sit Israelita, Deum semper mente aspiciens, ut protegatur a plaga exterminatoris. Habesicut docet Apostolus: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit in salutem . Habeamus et in limine frontis signum sanguinis Agni, ut non sinat exterminatorem Deus introire ad nos: neque enim solummodo tunc istud factum est vel in historia Legis, vel in tempore crucis Domini Jesu, sed et nunc semper Deus ultor populi sui percutit Aegyptios: semper exterminator diabolus intrare in domos Israelitarum nititur cupiens eos occidere: semper Dei Filius tuetur suos, et protegit eos, ubi signum suae Passionis cognoverit. Ipsi gloria cum Patre, et cu
Abbreviated transcription (Latin):
indĩ famulos quando pͥma uirtus eius inpͥmi̾na¬
tis occiditur: dum uel iolatriam suꝑsticionum
uel ceteros pͥncipales errores demonum. ds̃ disꝑ¬
dit ex nobis. Dicit enim ille nequissimus iur¬
murans contra dm̃. Tu ꝓpt̾ hebreos tuos. pcutis
ineos egyptios: & ego ꝓpt̾ egyrtios meos. ꝑsequar
& int̾ficiam hebreos tuos. Nam dix̃ inimicus
ꝑsequens comp̃hendam: partibor spolia. replebo
auimam meam: int̾ficiam gladio ineo. domina¬
bitur manus inea. S frustratur eius ininacita.
si p̃cepto dm̃i quo uos tutos eẽ posse premonuit
gnauit̃ pareamus. Adicitur enim. Et uuist dies
sermonẽ hunc legitimum tͥ ipsi & filiis tuis: usq
inȩt̾numꝰ: scilicet ut semꝑ solliciti simus pascha
dñi legitino studio celebrare & uguant̾ facere
ea quȩ nob̾ p̃cepta sunt: ne ꝑ contemptũ nr̃m
& negligentiam nrãm ext̾minator aditum gras¬
sandi repperiatꝰ dĩ ꝓtectoris tuitione cessante:

Expanded text:
in Dei famulos, quando prima virtus ejus in primogeniin Dei famulos, quando prima virtus ejus in primogenitis occiditur, dum vel idololatriam, vel superstitionem, vel caeteros principales errores daemonum Deus disperdit ex nobis. Dicit enim ille nequissimus murmurans contra Deum: Tu propter Hebraeos tuos percutis meos Aegyptios, et ego propter Aegyptios meos persequar, et interficiam Hebraeos tuos. Nam dixit inimicus, persequens comprehendam pariter spolia, replebo animam meam, interficiam 263 gladio meo, dominabitur manus mea : sed frustratur ejus minacitas, si praecepto Domini, quo nos tutos esse posse praemonuit, gnaviter pareamus. Adjicitur enim, et custodies sermonem hunc legitimum tibi ipsi et filiis tuis usque in aeternum : scilicet ut semper solliciti simus pascha Domini legitimo studio celebrare, et vigilanter facere ea quae nobis praecepta sunt, ne per contemptum nostrum, aut negligentiam nostram, exterminator aditum grassandi reperiat, Dei protectoris tuitione cessante.
Abbreviated transcription (Latin):
quomꝰ dicat ꝓtegam uos: quasi ab alio ext̾mina¬
tore. & tt̾m moyses. Transibit dñs ꝑcutere ait
egyptios: & udebit sanguinem in limine. & in
coris: Absit. Nam post pusillun dicit. Et non
dimittet exterminatorem intrare in domos uras.
Snpse ꝑcutit: quomͦ dicitur ñ dimttet intrare
ext̾minatorem: Hoc itaq intextu ip̃sius lecti¬
onis sollicitus lector consideret: quod ubi dicit.
ꝑcuti egyptios. ñ dicit ab ext̾minatore. Uhi uͦ dic̃
hebreos ꝓtegendos qui ꝑcussit egyptios: s abexter¬
minatori. Ext̾minator aut̃ non ꝑcucit egypti¬
os: quorum amicus et pͥnceps ẽ. Qm̃sicut ait dñs¬
dis ienuangłio marci beatissimi. si sathanas in¬
surrexit ad u̾sum se ipsum: diuisus ẽ inquit. sta¬
ex c̃minator hebreos: dõ ꝑcutiente egẏptios. Nam
retributionem molitur inseruos di: satellites suos
ab eo ꝑcussos indignans: qmͣ diabolus tum max¬
me accenditur cum extinguitur: tunc enim seuit

Expanded text:
quomodo dicat, Protegam vos quasi ab alio exterminaquomodo dicat, Protegam vos quasi ab alio exterminatore: et iterum Moyses, Transibit Dominus percutere, ait, Aegyptios, et videbit sanguinem in limine, et in toris? Absit. Nam post pusillum dicit: Et non dimittet exterminatorem intrare in domos vestras. Si ipse perculit, quomodo dicitur, non dimittet intrare exterminatorem? Hoc itaque in textu ipsius lectionis sollicitus, lector, considera, quod ubi dicit percuti Aegyptios, non dicit, ab exterminatore: ubi autem dicit, Hebraeos protegendos qui percussit Aegyptios, sed ab exterminatoris. Exterminator autem non percutit Aegyptios, quorum amicus et princeps est; quoniam, sicuti ait Dominus in Evangelio Marci beatissimi, si Satanas insurrexit adversus seipsum, divisus est; exterminator Hebraeos, Deo percutiente Aegyptios. Nam retributionem molitur in servos Dei, satellites suos ab eo percussos indignans; quoniam diabolus tunc maxime accenditur, cum exstinguitur. Tunc enim saevit
Abbreviated transcription (Latin):
tayptii appellant᷑. Quos tam̃ hortatur ipse dñs
d salutem dicens. Dum habetis lucem credite in
licem: ut filii lucis sitis. Itaq si uoluntaria fides
otest eos filios lucis esficere: hoc quod fiii tene¬
brarum sunt. uicium uoluntatis ẽ ñ nature.
Noctegͦ qua corpꝰ exanime relinquens in cruced̃
slus. transit cum anima ad egẏptum inferiorẽ.
ut animas in inferno positas uisitaretꝰ tunc fe¬
et uundictam in omnes immundossp̾s egẏptio¬
lit onnem itaq creaturam suam ad sẽ dñs iħs:
ain sibi nequissum usurpatores diuinitatis rebei
lisrũ manciparant: ut ipsius ditioni subiecta
lleat omuia: ꝑ quẽ facta sunt uiuũsaͥ e& qui ꝓ¬
texit ac ꝓtegit. credentes inse. a plaga contritionuis
ꝑ signum crucis suȩ: cum dicitur. & erit sanguis
uobis in signo. indomib inquib uos eritis ibi:
& ilidebo sanguinem. & ꝓtegam uos. Querendũ
tam᷑ prius quam transeanius ad cȩt̾a quȩ seciuit᷑:

Expanded text:
Aegyptii appellantur; quos tamen hortatur ipse Dominus Aegyptii appellantur; quos tamen hortatur ipse Dominus ad salutem, dicens: Dum habetis lucem, credite in lucem, ut filii lucis sitis . Itaque si voluntaria fides potest eos filios lucis efficere, hoc quod tenebrarum filii sunt, vitium voluntatis est, non naturae. Nocte ergo qua corpus exanime relinquens in cruce Dei Filius, transiit cum anima ad Aegyptum inferiorem, ut animas in inferno positas visitaret; tunc fecit vindictam in omnes immundos spiritus Aegyptiovit itaque omnem creaturam suam ad se Dominus Jesus, quam sibi iniquissimi usurpatores divinitatis rebelli spiritu manciparant; ut ipsius ditioni subjecta essent omnia, per quem facta sunt universa; et qui protexit 262 ac proteget credentes in se a plaga contritionis, per signum crucis suae, cum dicitur: Et erit vobis sanguis in signo in domibus: vos eritis ibi: et videbo sanguinem, et protegam vos . Quaerendum tamen, priusquam transeamus ad caetera quae sequuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
diei nocte ꝑcussit pͥmitiua egyptiorum demo¬
num. idẽ simulacra hominum mortuorumꝰ: quȩ
S cum ibi adicitur inomnib diis egyptiorum
faciam uindictam: fortasse dicas. Qui sunt isti
egyptiorum di: Sidemones quos pagani dõs
putant: ipsi sunt egyptii. Audigͦ ñ solum de¬
mones egyptios e̾ẽ: sed etiam cultores eorum.
Quicuinq ꝑtinacit̾ in incredulitate uersant᷑.
filii tenebrarum cum sint. egyptii sunt: qm̃ͣ filii
egyptiorum sunt. nam filii sunt demonum.
Unde dicitur uniu̾sis incredulis. Nos de diabolo
patre nati estis. Sicut enim quotquot spũ dei
filii demoniorum sunt. Ideo aut̃ scͥptura diuina
diabolum & exercitum enis egyptios nuncupat:
quia a deo qui lux est alien facti sunt. contra cre¬
atorem ꝓprium rebellando. Nam sc̃s apłs dicte.
angłm lucis: Probans utiq eum esse angłm ce¬
nebrarum: qui se quasi angł̾m lucis ostentare co¬
netur ut fallat. Simili ratione & om̃s increduli
adu̾santes dõ. & aluce diumitatis eius extorres:

Expanded text:
diei nocte percussit primitiva Aegyptiorum daemonum, id est simulacra hominum mortuorum, quae iSed cum ibi adjicitur, in omnibus diis Aegyptiorum faciam vindictam , fortasse dicas: qui sunt isti Aegyptiorum dii, si daemones quos pagani deos putant, ipsi sunt Aegyptii? Audi ergo, non solum daemones Aegyptios esse; sed etiam cultores eorum, quicumque pertinaciter in incredulitate versantur, filii tenebrarum cum sint, Aegyptii sunt: quoniam filii Aegyptiorum natura, filii sunt daemonum. Unde dicitur universis incredulis: Vos de diabolo patre estis . Sicut enim quotquot spiritu Dei filii daemoniorum sunt. Ideo autem Scriptura divina diabolum et exercitum ejus, Aegyptios nuncupat, quia a Deo, qui lux est, alieni sancti sunt, contra Creatorem proprium rebellando. Nam sanctus Apostolus in Angelum lucis ? Probans utique eum esse angelum tenebrarum, qui se quasi Angelum lucis ostentare conetur, ut fallat. Simili ratione et omnes increduli adversantes Deo, et a luce divinitatis ejus extorres,
Abbreviated transcription (Latin):
minus
primmituium nuncupare filium dignabatus. qͣu¬
do ꝑcussi tantorum repente funerum strage
egẏptu. israhelitas quos tanquã captiuos du¬
dum relaxare noluerant. noctis medio expube¬
runt. S qm̃ multa maiora fecit idem ds̃ ꝓnr̃o
ppło contra ueros egyptios. & in nob̾ completa
sunt. quȩ tunc cemporis unibralit̾ continge¬
baut: redemptionis nr̃e memores. ñ debenius
dona pietatis eius ingrato occultare silentio.
Die qua iimolatus ẽ agnꝰ dĩ dñs it̃s ad uesꝑum:¬

Expanded text:
minus primitivum nuncupare filium dignabatur; quando perculsi tantorum repente funerum strage Aegyptii, Israelitas quos tamquam captivos dudum relaxare noluerant, noctis medio expulerunt. Sed quoniam multo majora fecit idem Deus proobis completa sunt quae tunc temporis umbraliter contingebant; redemptionis nostrae memores, non debemus dona pietatis ejus ingrato occultare silentio. Die qua immolatus est Agnus Dei Dominus Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
cylicuim aut̃ & cynerem substernas: nec sic uo¬
cabo iuquie ieuinirn acceptum. S solue omnẽ¬
Dimicte quassatos in requiem: & omnem tuiqu̾a
somientionem dissipa. Frange esurienti panem
tium: & egenossine tecto induc iudomum criam.
Siuideris nudum uesti eum: & domesticos seminis

Expanded text:
cilicium autem et cinerem substernas; nec sic vocilicium autem et cinerem substernas; nec sic vocabo, inquit, jejunium acceptum. Sdimitte quassatos in requiem et omnem consignationem iniustam dissipa. frange esurienti panem tuum et egenos sine tecto induc in domum tuam. si uideris nudum, uesti et domestic
Abbreviated transcription (Latin):
fonites comprunat: frangat impetus mentisel¬
bidines iuncat: faces auaritie ardentis extinguat. S¬
Latiusq factis iim dilectionis extendat: atq
malimenta pauꝑum abrupti apparatus mipen¬
anumi uirtute calcentur: ut et anima scĩtate cor¬
poris aduiuettir: Tunc enim & impetrari poci̾t
quod optatur: si corpꝰ castum animusq deuotus.
ad officia scĩtatis implenda ꝑcuram obseruationis
incedat. Hȩc sunt quȩ diuinam coramouent pre¬
tatem: quȩ ad irapetrandam p̃cib sc̃itatem. semꝑ
adicun faciunt. Ceterum si caput substernas atq
eyueres desuꝑ pargas. si deniq collum tuum uelut
erculum torqueas. atq ad exorandam clem̃tiã
di largos fletus effitidas: nichil ꝓficies. Commo¬
uere enim non poteris diumam pietatẽ: qui cir¬
ca proximos tuos neglexisti debitam caritatem.
Scriptum est enuim. Non tale ieiunuu ego elegi
dicit dñs. Lec si fecꝰtas ut circulum ceruicẽ tuam:

Expanded text:
fomites comprimat, frangat impetus mentis, lifomites comprimat, frangat impetus mentis, libidines vincat, faces avaritiae ardentis exstinguat, latiusque factis vim dilectionis extendat, atque in alimenta pauperum abrupti apparatus impenanimi virtute calcentur; ut et anima sanctitate corporis adjuvetur. Tunc enim et impetrari poterit quod optatur, si corpus castum animusque devotus ad officia sanctitatis implenda per curam observationis incedat. Haec sunt quae divinam commovent pietatem, quae ad impetrandam precibus sanctitatem semper aditum faciunt. Caeterum si caput substernas, atque cineres desuper spargas, si denique collum tuum velut circulum torqueas, atque ad exorandam clementiam Dei largos fletus effundas, nihil proficies. Commovere enim divinam non poteris pietatem, qui circa proximos tuos neglexisti debitam charitatem: scriptum est enim, Non tale jejunium ego elegi, dicit Dominus. Nam si flectas ut circulum cervicem tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
Ut sciat sc̃itas ur̃a non solum noua dicenda sunt:
ur̃as & sabbata. & diem magnum ñ sustineo: dicit
dũs. Ieunum ẽ quod ꝓbat altissimus. ñ solum
int̾missa corporis refectio: uerumetiam ainalis ac¬
tib fact̾a discessio. Itaq cura ne mens tua graue¬
tur oppressa peccatis: neq animus tuus uiciorum
illecebris delectetur: & digna d̾o ex soluisti ieuinia.
Ceterui si corpus tuum ieuima longa consump¬
seruit. atq illi subtraxeris cẏbum: cum ũ detra¬
inis uicia: in malis ꝑseuerans: magis horres quaͣ
placeas dõ. Tunc erunt dõ accepta ierunia. si oꝑib
scĩs fuerit expiata conscientia. Cur enim corpus
faine discrucias: cui turpit̾ peccando blandiris :
Principalit̾ gͦ animus ieiunet amalis: & sic corpꝰ
subeat exertenda ieiunia. Nam cum sit ieuinuĩ
anuȩ humiliatio: quale ẽ humiliari cẏbo et
augeri peccato: Qui gͦ corpori suo ierunia denot᷑
ĩdicit: principalit̾ renunciet uiciis. Cupiditatũ

Expanded text:
vestra, fratres, non solum nova dicenda sunt, vestras et sabbatum et diem magnum non sustineo, dicit Dominus . Jejunium est quod probat Altissimus, non solum intermissa corporis refectio, verum etiam a malis actibus facta discessio. Itaque cura ne mens tua gravetur oppressa peccatis, neque animus tuus vitiorum illecebris delectetur; et digna Deo exsolvisti jejunia. Caeterum si corpus tuum jejunia longa consumpserint, atque illi subtraxeris cibum; cum non detrahis vitia in malis perseverans, magis horres quam placeas Deo. Tunc erunt Deo accepta jejunia, si operibus sanctis fuerit expiata conscientia. Cur enim corpus fame discrucias, cui turpiter peccando blandiris? Principaliter ergo animus jejunet a malis; et sic corpus subeat exercenda jejunia. Nam cum sit jejunium animae humiliatio, quale est humiliari cibo, et augeri peccato? Qui igitur corpori suo jejunia devotus indicit, principaliter renuntiet vitiis, cupiditatum
Abbreviated transcription (Latin):
uobis: & se uident ũ acciꝑe a uobis. in anit̾ nos ar¬
bitrantur laborare inuobis. Expectant aliquid
ꝙ anob̾. Damus quantũ habemus : damus sicut
possumus. Nonquid tamen ad eorum uecessitatẽ
implendam idoirei sumus : Quia gͦ ad eorum ne¬
cessitatẽ implendã itl onei non sumus: uel ad uos
legati ipsorum sumus. Audistis. laudastis: d̾o grãs.
Semen accepistis: u̾ba reddidistis. Laudes iste nr̃e
grauant nospotius: & in ꝑiculum mittunt. Tole¬
ramus illas: & tremimus int̾ illas. tam̃ fr̃s mei.
iste laudes ur̃e folia sunt arborum: fructus querit᷑.¬

Expanded text:
vobis: et cum se vident non accipere a vobis, inaniter nos arvobis: et cum se vident non accipere a vobis, inaniter nos arbitrantur laborare in vobis. Exspectant aliquid et a nobis. Damus quantum habemus, damus sicut possumus: numquid tamen ad eorum necessitatem implendam idonei sumus? Quia ergo ad eorum necessitatem implendam idonei non sumus, vel ad vos legati ipsorum sumus, Audistis, laudastis: Deo gratias. Semen accepistis, verba reddidistis. Laudes istae vestrae gravant nos potius, et in periculum mittunt: toleramus illas, et tremimus inter illas. Tamen, fratres mei, istae laudes vestrae folia sunt arborum: fructus quaeritu
Abbreviated transcription (Latin):
suit. Sigͦ ñ extollitur pauꝑ demendicitate: tu
quare extolleris de infirmitate: Utere cybis ele¬
ctis. p̃ciosis: quia sic consuesti: quia alia alit̾ ñ po¬
tes: quia si consuetudinem inutese grotas. Con¬
ceditur tibi: utere suꝑfluisꝰ da pauꝑib necessaria.
Expectat ille manum quȩ facta ẽ secum: expec¬
tas tu manum quȩ fecit te: s non solum te fecitꝰ
sed et pauꝑem tecum. Dedit uobis istam uitamr:¬
unam uitam. In uenistis uos comites: unam uiã
ambulatis. Ille nichil portat: tunimium oneratꝰ
es. Ille nichil secum portat: tu iterum plusportas
quam opus ẽ. Oncratus es: da illi de eo qͦd habes:
pauꝑib. Non enim occultabo caritati ur̃e: qͣre
hunc sermonẽ necesse habui uob̾ promere. Ex
quo hinc sumus euntes ad eccłiam & redeuntes
pauꝑes nos int̾pellant: & dicunt. ut dicamus uob̾ꝰ
ut aliquid accipiant auobis. Nos monuerunt loqͥ

Expanded text:
sent. Si ergo non extollitur pauper de mendicitate, tu sent. Si ergo non extollitur pauper de mendicitate, tu quare extolleris de infirmitate? Utere cibis electis, pretiosis, quia sic consuesti, quia non aliter potes; quia si consuetudinem mutes, aegrotas. Conceditur tibi: utere superfluis, da pauperibus necessaria; exspectat ille manum quae facta est secum, exspectas tu manum quae fecit te. Sed non solum te fecit, sed et pauperem tecum. Dedit vobis unam viam istam vitam; invenistis vos comites, unam viam ambulatis: ille nihil portat, tu nimium oneratus es: ille nihil secum portat, tu tecum plus portas quam opus est. Oneratus es: da illi de eo quod habes; pauperibus. Non enim occultabo Charitati vestrae, quare hunc sermonem necesse habui vobis promere. Ex quo hic sumus euntes ad ecclesiam, et redeuntes, pauperes interpellant nos, et dicunt ut dicamus vobis, ut aliquid accipiant a vobis. Nos monuerunt loqui
Abbreviated transcription (Latin):
S ego inquis p̃ciosas epulas accipio: p̃ciosis cỹbis
uescor. Pauꝑ quid: Uilibus. Uilib cybis uescitur
pauꝑ: ego inquit p̃ciosis. Int̾rogo uos qudo fueri¬
tis ambo satiati. Preciosus cyb ad te intrat. Quid
fit cum intrauerit: Nonne si peculiaria in uen¬
tre haberemus: de omnib p̃ciosis cỹbis erubesce¬
remus. quib saturatus es: Esurit pauꝑ: esurit
diues. Saturari querit pauꝑ: saturari querit diues.
Saturatur pauꝑ de uilib cybis: saturatur diues
p̃ciosis cẏbis. Saturitas equalis ẽ: possessio una ẽ:
quo ambo uolunt ꝑuenire ĩ ille ꝑ compendiũ.
ille circuit. S melius inquit michi sapiunt appa¬
rata preciosa: uix fastidiosus satiarisꝰ nescis quomͦ
saꝑit. quod fames acceudit: Neq hoc ita dixi: ut
diuites cogam epulis pauꝑum ꝙ cybis uesci. Utan¬
tur diuites consuetudine infirmitatis sue: s dole¬
ant alit̾ se ñ posse. Melius enimpossint. si alit̾ pos¬

Expanded text:
Sed ego, inquis, pretiosas epulas accipio, pretiosis cibis Sed ego, inquis, pretiosas epulas accipio, pretiosis cibis vescor. Pauper quid? Vilibus. Vilibus cibis vescitur pauper; ego, inquit, pretiosis. Interrogo vos, quando fueritis ambo satiati: Pretiosus cibus ad te intrat; quid fit, cum intraverit? Nonne si specularia in ventre haberemus, de omnibus cibis pretiosis erubesceremus, quibus saturatus es? Esurit pauper, esurit dives: saturari quaerit pauper, saturari quaerit dives. Saturatur pauper de vilibus cibis, saturatur dives de pretiosis cibis. Saturitas aequalis est: possessio una est, quo ambo volunt pervenire; sed ille per compendium, ille per circuitum. Sed melius, inquis, mihi sapiunt apparata pretiosa. Vix fastidiosus satiaris. Nescis quomodo sapit, quod fames accendit. Neque ita hoc dixi, ut divites cogam epulis et cibis pauperum vesci. Utantur divites consuetudine infirmitatis suae: sed doleant, aliter se non posse. Melius enim possent, si aliter pos
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscant. cominunicent: thesaurirent sibi funda¬
mentum bonum infuturum. Non enun quia dico
inquit facile tribuant. cominunicent: expoliare
illos uolo: manes relinquere uolo. Doceo lucum:
cum ostendo thesaurizent sibi. Non enim uolo
ut pauꝑ es remaneant: thesaurirent sibi. Non
ut ꝑdant dico: s quo inigrant ostendo. Thesau¬
rirent sibi bonum fundamentum in futurum:
ẽ: ut app̃hendant ueram uitam. Uanitas enum
uanitatum: & ominia uanitas. Quȩ habundan¬
tia tanta hominis monini labore suo quo ipse
laborat subsole: App̃hendenda ẽ gͦ uera uita:
migrande sunt facultates nr̃ȩ ad locum uere uicę
ut hoc ibi inueniamis: quod hic damꝰ. Mutat illa.
habet dediuitus fuis: insi quod ab illo postulat pauꝑ.
necessarium tegumentum: necessarrum dico: non
maneͥ non suꝑfluum. Quid plus de diuitiis cuis
capis: Dic̃ michi: certe omnia suꝑflua tua erunt.
Quȩ sunt suꝑflua tua: stint pauꝑib necessaria.

Expanded text:
agnoscant. Communicent, thesaurizent sibi fundaagnoscant. Communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum. Non enim quia dico, inquit, Facile tribuant, communicent, exspoliare illos volo, nudare illos volo, inanes relinquere volo. Doceo lucrum, cum ostendo, Thesaurizent sibi. Non enim volo ut pauperes remaneant. Thesaurizent sibi. Non ut perdant, dico: sed quo migrent, ostendo. Thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, vita est: apprehendant veram vitam. Vanitas enim vanitantium, et omnia vanitas. Quae abundantia tanta hominis in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole ? Apprehendenda est ergo vera vita, migrandae sunt facultates nostrae ad locum verae vitae; ut hoc ibi inveniamus, quod hic damus. Mutat illa, habet de divitiis suis, nisi quod ab illo postulat paupernecessarium tegumentum. Necessarium dico, non inane, non superfluum. Quid plus de divitiis tuis capis? Dic mihi. Certe omnia tua superflua erunt. Quae sunt tua superflua, sint pauperibus necessaria.
Abbreviated transcription (Latin):
sapiunt: tument. Si timent: ñ altum sapiunt.
Quam multi heri diuites: hodie pauꝑes. Quam
multi dormiunt diuites: & subito uenientibus
latronib & cuncta auferentib eiugilant pau¬
ꝑes. Ergo ñ sꝑare inincerto diuitiarum. s ind̾o
uiuo: qui p̃stat nob̃ omnia habundant̾ ad fruen
dum. temporalia & et̃naꝰ s magis ad fruenda et̾na.
ad utendum temporalia. Temporalia tanquam
uiatorib: et̾na tanguã habitatorib. T̃emporalia
unde faciamus bona: et̾̃na unde boni efficianiui:
Ergo hoc faciant diuites: ñ suꝑbe sapiant. neq
sꝑent in incerto diuitiarum. s indo̾ uiuo: qui
prestat nob̾ omina habundant̃ ad fruendum: hoc
faciant. Exeo aut̾ quod habent quid facient:
Audi quid. Diuites sint moꝑib bonis. facile tribu¬
ant. Facile enun. habent erum uuide. Quare uon
faciunt: Pauꝑtas difficultas ẽ faciie tribuant:
habent unde cominunicent: idẽ pares suos mortales:

Expanded text:
sapiunt, timeant. Si timent, non altum sapiunt. sapiunt, timeant. Si timent, non altum sapiunt. Quam multi heri divites, hodie pauperes? Quam multi dormiunt divites, et venientibus latronibus et cuncta auferentibus, evigilant pauperes? Ergo non sperare in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abudum temporalia et aeterna. Sed magis ad fruendum aeterna, ad utendum temporalia. Tempviatoribus; aeterna, tanquam habitatoribus. Temporalia, unde bona faciamus; aeterna, unde boni efficiamur. Ergo hoc faciant divites: non superbe sapiant, neque sperent in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum: hoc faciant. Ex eo autem quod habent quid faciant? Audi quid: Divites sint in operibus bonis, facile tribuant. Habent enim unde. Quare non faciunt? Paupertas difficultas est. Facile tribuant, habent unde. Communicent, id est, pares suos mortales
Abbreviated transcription (Latin):
quia multi hereditates dimiserunt: uideo facui¬
tates. ñ int̾rogo uoluptates. Hic cupiditas ac¬
cusatur: ñ aurum. ñ argentum: ñ diitiȩ: sed
cupiditas. Nam qui uolunt diuites fieri: uel qui
non curant. ñ ardent cupiditatib. ñ auaritiȩ
facib. accenduntur. s diuites sunt: audiant apłm
hodie lectum ẽẽ: precipe diuitib huius mundi.
Precipe: Quid precipe: Ante omnnia ñ suꝑbe
saꝑe. Nichil enim quod sic generent diuitiȩ. qͦ¬
modo suꝑbiam. Omne pomum. omne granum.
omne frumentum. omne lignum: habet ũmem
suum. & aluid ẽ uermis mal: alius pyriꝰ aliꝰ fabe⁊
aliuis triticiꝰ uerinis diuit̾iarum suꝑbia. Ergo p̃
ciys diuitib huius mundi non suꝑbe  pere.
Exclusit uiciumn: doceat usumꝰ. ñ suꝑbe sapere. Un¬
de autẽ suꝑbe sapere: De eo quod sequitur: neq
sꝑare in incerto diuitiarum. Qui ñ sꝑant in in¬
certo diuitiarum: ñ suꝑbe sapuuit. Si ñ altum

Expanded text:
sed quia multi haereditates dimiserunt. Video faculsed quia multi haereditates dimiserunt. Video facultates, non interrogo voluptates. Hic cupiditas accusatur, non aurum, non argentum, non divitiae, sed cupiditas. Nam qui nolunt divites fieri, vel qui non curant, vel non ardent cupiditatibus, non avaritiae facibus accenduntur, sed divites sunt, audiant Apostolum. Hodie lectum est, Praecipe divitibus hujus mundi. Praecipe. Quid? Praecipe ante omnia, non superbe sapere. Nihil enim est quod sic generent divitiae, quomodo superbiam. Omne pomum, omne granum, omne frumentum, omne lignum habet vermem suum. Et alius est vermis mali, alius pyri, alius fabae, alius tritici. Vermis divitaecipe divitibus hujus mundi, non superbe sapere. Exclusit vitium, doceat usum. Non superbe sapere. Unde autem non superbe sapere? De eo quod sequitur, Neque sperare in incerto divitiarum. Qui non sperant in incerto divitiarum, non superbe sapiunt. Si non altum
Abbreviated transcription (Latin):
& mulier pauꝑ. Non attendant quod paruint:
discedant paululumꝰ redeant & coguoscant. Ecce
diues nichil attulisti ihunc mundiun: s nec aufer¬
re hinc aliquid potes. Quod dixi de natis: hoc dico
de mortius. Certe quando aliquo casu uetera se¬
pulchra frangunitur: ossa diuitis ñ agnoscuntur:
Ergo diues audi apłm: nichil intulimtis in hunc
imundum. Agnosce uerum ẽ. S nec auferre
gͦ sequitur: Nictum & tegumentum habentes:
his contenti simus. Nam qui uolunt diuites fieri.
incidunt intemptationes. & desideria inulta et
noxia: quȩ mergunt hominem in int̾itum. &
nitia: quam quidam sequentes a fide ꝑ errauert.
aitende quid dimiserunt: Doles quia hoc dimi¬
serunt: unde quo se inseruerunt. Audi. afide ꝑ¬
erraueriut: & inseruerunt se dolorib multis.
S qui : Qui uoluerunt diuites fieri. Aliud ẽ
esse diuitem: aliud uelle fieri diuitem. Diues ẽ
qui de diuitib natus ẽ: non quia uoluit. Duies ẽ.

Expanded text:
et mulier pauper: non attendant quod pariunt, et mulier pauper: non attendant quod pariunt, discedant paululum, redeant et agnoscant. Ecce, dives, nihil attulisti in hunc mundum: sed nec auferre hinc aliquid potes. Quod dixi de natis, hoc dico de mortuis. Certe quando aliquo casu vetera sepulcra franguntur, ossa divitis agnoscantur. Ergo dives audi Apostolum: Nihil intulimus in hunc mundum. Agnosce, verum est. Sed nec auferre possumus: victum et tegumentum habentes, his contenti simus. Nam qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem et desideria multa, stulta et noxia, quae mergunt hominem in interitum et ritia: quam quidam sequentes, a fide pererraverunt. Attende quid dimiserunt. Doles quia hoc dimiserunt: vide quo se inseruerunt. Audi: A fide pererraverunt, et inseruerunt se doloribus multis. Sed qui? Qui volunt divites fieri. Aliud est, esse divitem; aliud, velle fieri divitem. Dives est, qui a divitibus natus est: non quia voluit, dives est,
Abbreviated transcription (Latin):
siuit a quib petunt. Quam frontem habes ad dñn
sum inquit talis: absit ame ut talissim. Inflatis¬
& holo sericatus. ita loquitur de paimoso. S ego
nudos int̾rogo. Hon int̾rogo inuestib quales siti

Expanded text:
sunt a quibus petunt. Quam frontem habes petendo sunt a quibus petunt. Quam frontem habes petendo n sum, inquit, talis: absit a me ut talis sim. Inflatus, obsericatus ista loquitur de pannoso. Sed ego nudos interrogo: non interrogo in vestibus quales siti