comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod teneunt umbras fuhil autem sunttenebrȩ. sed ipsa
lucis absentia tenebrę dicuntur sicur silentium non aliqua
res est sed ubi sonus ponest silentium dicitur. sic tenebrae
Nonaliquid sunt sedubi lux non est tenebrę dicuntur
Imbra est aer carens sole Dicta autẽ quod fiat cũsolis obicimur
radiis. Est autem mobilis &incerta & esolis circuitu & exmotu
uentorum. Namq: quotiens mouetur insole nobiscũ moueriui de
Quia ubique quoloco aradus solis obstitimus proinde illi lum̃
Auferimus sic & ingredi nobiscum umbra & gestus nostros uide¬
tur imitari. Lux ipsa substantia. Lumen quod aluce manat
id est candor lucis sed hoc confundunt auctorer.
entus Aer commotus & agitatus & prodiuersis partib
cȩli nomina diuersa sortitus. Dictus autem uentus
quod sit uehemens &uiolentus uis enim eius tanta est
ut non solum saxa & arbores uellet sed &iam cęlum terrãq

Expanded text:
quod teneant umbras. Nihil autem sunt tenebrae, sed ipsa quod teneant umbras. Nihil autem sunt tenebrae, sed ipsa lucis absentia tenebrae dicuntur; sicut silentium non aliqua res est, sed ubi sonus non est, silentium dicitur; sic tenebrae non aliquid sunt, sed ubi lux non est, tenebrae dicuntur. Umbra est aer carens solem. Dicta autem quod fiat cum solis obicimur radiis. Est autem mobilis et incerta, et ex solis circuitu et ex motu ventorum. Namque quotiens movetur in sole, nobiscum movere videtur; quia ubi quoque loco a radiis solis obstitimus, perinde lumen illi auferimus. Sic et ingredi nobiscum umbra et gestus nostros videtur imitari. Lux, ipsa substantia; lumen, quod a luce manat, id est candor lucis: sed hoc confundunt auctores. est aer commotus et agitatus, et pro diversis partibus caeli nomina diversa sortitus. Dictus autem ventus quod sit vehemens et violentus. Vis enim eius tanta est ut non solum saxa et arbores evellat, sed etiam caelum terramque
Abbreviated transcription (Latin):
& aqua quasi gelacies id gelata aqua. gelu autem eoꝗd
nor serena: Pruina est matutini temporis frigus quȩ
inde pruina nomen acepit quia sicut ignisurit Piro enĩ
imiis urere enim & adfrigus & adsolem pertinet. nam
uno sermone duo diuersa significantur pro eo quod
unũ effectum habent. similis enĩ uis est & caloris & frigoris
unde & utraq saxa rumpunt. Nam & calor urit. Ut est illud
frigus adurat. Nos grecum est quodilli drosor dicure
Alii putant ros dictum quia rarus est & non est spissus in pluuia
Cebula inde dicta unde & nubila ab obnubendo scilic& hoc est
operiendo siue quod nubes uolans faciat. exhalant enim ualler¬
humidȩ nebulas & fiunt nubes: Inde nobilum. In de niuer
Nebulȩ autẽ ima petunt cum serenitas est summa cũ nubilũ
Caligo umbraest despissitudine a eris effecta. & dicta caligo
quod maxime aeris gignatur calore:Tenebrȩ dicunt᷑

Expanded text:
et aqua, quasi gelaquies, id est gelata aqua. Gelus autem quod et aqua, quasi gelaquies, id est gelata aqua. Gelus autem quod nox serena. Pruina est matutini temporis frigus, quae inde pruina nomen accepit quia sicut ignis urit; πῦρ enim ignis. Urere enim et ad frigus et ad solem pertinet; nam uno sermone duo diversa significantur, pro eo quod unum effectum habent. Similis enim vis est et caloris et frigoris, unde et utraque saxa rumpunt. Nam calor urit, ut est Virg.frigus adurat. Ros Graecum est, quod illi δρόσος dicunt. Alii putant ros dictum quia rarus est, et non spissus ut pluvia. Nebula inde dicta, unde et nubila, ab obnubendo scilicet, hoc est operiendo, terram, sive quod nubes volans faciat. Exhalant enim vallehumidae nebulas et fiunt nubes; inde nubilum, inde nives. Nebulae autem ima petunt cum serenitas est; summa, cum nubilum. Caligo umbra est de spissitudine aeris effecta. Et dicta caligo quod maxime aeris calore gignatur. Tenebrae dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
speciem fingunt. Cui uarios colores illa dat res quia aqua
tenuis Aet lucidus & nubes caliginantes in radiata ista
uarios creat colores Pluuiae eo quod fluant quasi fluuiȩ
nascuntur enim de terrae & maris anhelitu quȩ cũ altius
eleuate fuerint aut solis calore resolutȩ aut ui uentorum
compressȩ stillantur in terris: Nimbus est densitas nubis
intempesta & obscura &inde nimbus anube. Sunt autem
nimbi repentinȩ & precipites pluuiae. Nam pluuias uoca¬
mus lentas &iuges quãsi fluuias quasi fluentes Imbres
autem & ad nubes & ad pluuias pertinent. Dicti autem greco
uocabulo quod terram in ebriant ad germinandum ex his enĩ
nascuntur & imbri. Est autẽ momon grecum Grando appel¬
lata quod forma eius granorum similitudinẽ habeat. hȩautẽ
uentoꝵ. durantur in nube ac solidantur inniuem ruptoq
aere soluuntur Nix anube unde uenit & glaces agelu

Expanded text:
speciem fingunt; cui varios colores illa dat res, quia aqua speciem fingunt; cui varios colores illa dat res, quia aqua tenuis, aer lucidus, et nubes caligantes, inradiata ista varios creant colores. Pluviae dictae quod fluant, quasi fluviae; nascuntur enim de terrae et maris anhelitu. Quae cum altius elevatae fuerint, aut solis calore resolutae, aut vi ventorum conpressae, stillantur in terris. Nimbus est densitas nubis intempesta et obscura; et inde nimbus a nube. Sunt autem nimbi repentinae et praecipites pluviae. Nam pluvias vocamus lentas et iuges, quasi fluvias, quasi fluentes. Imbres autem et ad nubes et ad pluvias pertinent, dictae a Graeco vocabulo quod terram inebrient ad germinandum. Ex his enim nascuntur et imbri. Est autem nomen Graecum. Grando appellata quod forma eius granorum similitudinem habeat. Haec autem ventorum rigore durantur in nube, ac solidantur in nivem, ruptoque aere solvuntur. Nix a nube, unde venit; et glacies a gelu
Abbreviated transcription (Latin):
EFUL MI NI BUS
ulgor & fulmen ictus caelestis iaculi aferiendo dicti fulgere
enim ferire est atque ꝑcutere. fulmina autem conlisa lumina
faciunt nam omnium rerum conlisio ignem creat ut in lapidi¬
bus cernimus uel atritu rotarum uel insiluis arborũ simili
modo in nubibus ignis unde & prius nubila sunt deinde ignes¬
exuento autem &igne fulmina innubibus fieri &inpulsu uento¬
rum emitti. Ideo autem fulminis ignem uim habere maiorem
ad penetrandũ qui a subtilioribus elementis fatus est quã
noster idest qui nobis in usu estTria sunt autem nomina¬
eius fulgus fulgor & fulmen fulgus quia tangit. fulgor quia
incendit &urit. fulmen quia findit ideo & cum ternis radus fingit᷑¬
UIII DEANCU ET NUBIUM EE RECIIBUO
rcus cȩ̨lestis dictus asimilitudine curuati arcus. Hiris
huic nomen proprium est & dicitur hiris quasi aeris id est
Uquod peraera descendat ad terras. hic autem asole resplenda
dum caue nubes ex aduerso radium solis accipiunt & arcus

Expanded text:
fulminibus. Fulgur et fulmen, ictus caelestis iaculi, a feriendo dicti; fulgere enim ferire est atque percutere. Fulmen autem conlisa nubila faciunt. Nam omnium rerum conlisio ignem creat, ut in lapidibus cernimus, vel attritu rotarum, vel in silvis arborum: simili modo in nubibus ignis, unde et prius nubila sunt, deinde ignes. Vento autem et igni fulmina in nubibus fieri et inpulsu ventorum emitti. Ideo autem fulminis ignem vim habere maiorem ad penetrandum, quia subtilioribus elementis factus est quam noster, id est qui nobis in usu est. Tria sunt autem eius nomina, fulgus, fulgor et fulmen: fulgus, quia tangit; fulgor, quia incendit et urit; fulmen, quia findit; ideo et cum ternis radiis fingun10 De arcu et nubium effectibus. Arcus caelestis dictus a similitudine curvati arcus. Iris huic nomen proprium est. Et dicitur iris quasi aeris, id est quod per aera ad terras descendat. Hic autem a sole resplendet, dum cavae nubes ex adverso radium solis accipiunt et arcus
Abbreviated transcription (Latin):
trabes cocunt: Coplȩuocatȩ quod copulent in seluctantes luctantes quoderec¬
ti inuicem se tene ant more luc tantium : a grantes: Asseres ab asse dictiquia
soliponuntur neque coniuncti: Scindulae eo quod scindantur id est diuidant᷑
epigri & claui sunt quibus lignum ligno adher& : Claui autem dicti quasicalibi
quia & calibe fiunt id est ferro: Calips enim ferrum est: Tabulae au&eribus
tagulae uocabantur ategendo scilic& unde & tegulae: commis sura dicitur
tabularum coniunctio: sectio autem dicta a sequendo eaqua eceperit nam secare
sectare & sequiest: serre autem nomende sonofactum est idest abstridore serrae:
circimꝰ usumper dices quidam adules censinuenit quem puerum dedalus
frater matrisuae studis perdocendum acceperat cuius pueri tantum inge

Expanded text:
trabes coeunt. Coplae vocatae quod copulent in se luctantes. Luctantes, quod erectrabes coeunt. Coplae vocatae quod copulent in se luctantes. Luctantes, quod erecti invicem se teneant more luctantium. Agrantes. Asseres ab asse dicti, quia soli ponuntur neque coniuncti. Scindulae, eo quod scindantur, id est dividantur. Epigri et clavi sunt, quibus lignum ligno adhaeret. Clavi autem dicti, quasi calibi, quia e calibe fiunt, id est ferro; chalyps enim ferrum est. Tabulae a veteribus tagulae vocabantur, a tegendo scilicet; unde et tegulae. Commissura dicitur tabularum coniunctio. Sectio autem dicta a sequendo ea quae coeperit; nam secare sectare et sequi est. Serrae autem nomen de sono factum est, id est ab stridore. Serrae circinique usum Perdice quidam adolescens invenit, quem puerum Daedalus frater matris suae studiis perdocendum acceperat. Cuius pueri tantum inge
Abbreviated transcription (Latin):
Carpentum enim solum facit sic ut nauicularius quia tantum nauium est fabricator
& artifex: sarcitector dictus quod ex multis hinc & inde coniunctis tabul
sarciat corpus idem & tignarius quia tectoria lignis inducit: Lignum uocatum
greca & himologia quia incensum in lumen conuertitur & in flammam unde
licinium dicitur quod lumend&: Materia indedicitur omne lignum quod ex ea
aliquid efficiatur uelsia dianuam referas uel adstatu : am materiaerit: ad a liqͥd
enim sempermateria accipienda est sicut elementa materiam rerum essedicimus
quia inde eaquae sunt facta uidemus & materia quasi materdicta: T rabes uocatȩ
sunt quia intrans uero positae utrosque parietes contineant : Aliud a utẽ sunt
tigna aliud trabes: tigna enim iuncta trabem faciunt : trabes autem sunt cum
sunt dolatae : tolus proprae est uelutiscutum breue quod in mediotecto est inqua

Expanded text:
carpentum enim solum facit, sicut navicularius quia tantum navium est fabricator carpentum enim solum facit, sicut navicularius quia tantum navium est fabricator et artifex. Sarcitector dictus quod ex multis hinc et inde coniunctis tabulsarciat corpus. 4. Idem et tignarius, quia tectoria lignis inducit. 3. Lignum vocatur Graeca etymologia, quia incensum in lumen convertitur, et in flammam. Unde et lychnium dicitur, quod lumen det. 4. Materia inde dicitur omne lignum, quod ex ea aliquid efficiatur; vel si ad januam referas, vel ad statuam, materia erit. Ad aliquid enim semper materia accipienda est, sicut elementa materiam rerum esse dicimuquia inde ea, quae sunt, facta videmus; et materia quasi mater dicta. Trabes vocatae quod in transverso positae utrosque parietes contineant. Aliud autem sunt tigna, aliud trabes. Tigna enim iuncta trabem faciunt. Trabes autem sunt quum sunt dolatae. Tholus proprie est veluti scutum breve, quod in medio tecto est, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
cacuminibus sibi iungit ut scemam trigonifaciant id erit norma: Regula dicta
quod sitrecta quasi rectula &impedimentum non habeat: perpendiculum est qđ
semper id appenditur : Denique infabrica nisiomnia ad perpendiculum & cer¬
tam regulam fiant: necesse est ut cuncta mendosa instruantur ut aliqua pra¬
ua sint aliqua cubantia prona non nulla alia sopina & propterhocuniuer
sa sunt constructa. linea genere suo appellata quia ex lino fit: trullae
nomen factum eo quod trudit & de trudit id est incudit calce uelluto lapides: Mar¬
tellus macena scale ab scandendo idest ascendendo uocate herent enim pari¬
&ibus scale autem dicuntur aut unae sint. aut plures quia numeritantum plura¬
lis est nomen ut litterae quae episto lam significant DELIGUX RIIS
ignarius generaliter ligniopifex appellatur: Carpentarius specia le nomenest:

Expanded text:
acuminibus sibi jungit, ut schema trigoni faciant. Id erit norma. 2. Regula dicta, acuminibus sibi jungit, ut schema trigoni faciant. Id erit norma. 2. Regula dicta, quod sit recta, quasi rectula, et impedimentum non habeat. Perpendiculum est, quod semper appenditur. Denique in fabrica nisi omnia ad perpendiculum, et certam regulam fiant, necesse est, ut cuncta mendosa instruantur, ut aliqua prava sint, aliqua cubantia, prona nonnulla, alia supina, et prsa sunt constructa. Linea genere suo appellata, quia ex lino fit. Trullae nomen factum eo quod trudit et detrudit, id est includit calce vel luto lapides. Martellus. Machina. Scalae ab scandendo, id est ascendendo, vocatae; haerent enim parietibus. Scalae autem dicuntur, aut unae sint aut plures, quia numeri tantum pluralis est nomen, ut littrae quae epistolam significant. De lignariis . Lignarius generaliter ligni opifex appellatur. Carpentarius speciale nomen est;
Abbreviated transcription (Latin):
est quo muliebres picturae luminantur: fit &ipsum excr&a ad mixtis uitreis gem¬
mis: Cerus safit hocmodo: inua se enim ac&o acerrimo impl&o sarmenta aminea
in eodem uasculo collo cabis acsupersarmenta tabulas plumbi tenuis simas ponq
de inde uas diligentissime claudis in linesque nealiquid inspira minis exeat.
postdies autemtriginta uas aperitur & ex distillatione tabularum innatacerus¬
sa inuenitur quod ab latum & arefactum teritur atque iterum a c&o ad mixto in
pastillis diuiditur & insole siccatur: hac obseruantia silamminas aereas sarmen¬
tis super pones eruginem creant: calcantum: UII
respondere oportet: nor madicta greco uocabulo extraquam nihilrectum fie¬
ripotest cum ponitur autem extribus regulis itaut duae sint binorum pedum
Tertia habeat pedes duos uncias decim quas aequali crassitudine politas extrins

Expanded text:
est, quod muliebres picturae luminantur. Fit et ipsud ex creta admixtis vitreis gemest, quod muliebres picturae luminantur. Fit et ipsud ex creta admixtis vitreis gemmis. Cerussa fit hoc modo: in vaso enim aceto acerrimo inpleto sarmenta aminea in eodem vasculo conlocabis, ac super sarmenta tabulas plumbi tenuissimas pones, deinde vas diligentissime claudis, inlinisque, ne aliquid inspiraminis exeat. Post dies autem triginta vas aperitur, et ex distillatione tabularum innata cerussa invenitur. Quod ablatum et arefactum teritur, atque iterum aceto admixto in pastillis dividitur et in sole siccatur. Hac observantia si lamminas aereas sarmentis superponas, aeruginem creant. Chalcanthum . .respondere oportet Norma dicta Graeco vocabulo, extra quam nihil rectum fieri potest. Componitur autem ex tribus regulis, ita ut duae sint binum pedum, tertia habeat pedes duos, uncias decem, quas aequali crassitudine politas extremis
Abbreviated transcription (Latin):
brica paritonium melinum. fretia auri pigmentum. c&eri finguntur
aut arte aut permixtene: Sinopis inuenta primum inponto est inde nom̃
a sinope urbe accepit species cius tres rubra a minus rubens interhas media
Rubrica uocata quod sit rubra & sanguineo proxima haecplurimis Locis
gignitur sedoptima ponto unde & pontica dicitus. siricum rubricoloris
pimentum ex quo & librorum capita scribuntur ipsum est & feniceum appel¬
latum ita eo quod insiria colligatur in litoribus rubrimaris ubi fenices in ha¬
bitant: Aliud est autem sericum aliudsiricum: nam sericum lanaest quam
seresmittunt: siricum uero pigmentum quod sirifenices in rubrimaris litori¬
bus colligunt: est autem & interfacticios nam sepesit autsinopide auts an¬
dicemixtus Minium primigreci ineffesiorum solo inuenis setraduntus. cu¬
ius pigmenti his pania c&eris regionibus plus habundat unde &iam nomen

Expanded text:
brica, Paraetonium, Melinum, Eretria, auripigmentum. Ceteri finguntur brica, Paraetonium, Melinum, Eretria, auripigmentum. Ceteri finguntur aut arte aut permixtione. Sinopis inventa primum in Ponto est: inde nomen a Sinope urbe accepit. Species eius tres: rubra et minus rubens, et inter has media. Rubrica vocata quod sit rubra et sanguineo proxima. Haec plurimis locis gignitur, sed optima Ponto; unde et Pontica dicitur. Syricum rubri coloris pigmentum, ex quo et librorum capita scribuntur. Ipsud est et Phoeniceum, appellatum ita eo quod in Syria colligatur in litoribus Rubri maris, ubi Phoenices inhabitant. Aliud est autem sericum, aliud Syricum. Nam sericum lana est quam Seres mittunt; Syricum vero pigmentum quod Syrii Phoenices in Rubri maris litoribus colligunt. Est autem et inter facticios; nam saepe fit aut Sinopide aut sandyce mixtus. Minium primi Graeci in Ephesiorum solo invenisse traduntur. Cuius pigmenti Hispania ceteris regionibus plus abundat; unde etiam nomen
Abbreviated transcription (Latin):
Exspesquo dsit sinespe ut expersqua ex tripastẽ carui tenim paste
Ex sors quia extra sortem est
Ex sul quia ex trasolũ suumẽ quasi l tresolum missus autextra solum uagus

Expanded text:
Exspes, quod sit sine spe. Expers, quia extra partem; caruit enim partem. Exspes, quod sit sine spe. Expers, quia extra partem; caruit enim partem. Exsors, quia extra sortem est. Exul, quia extra solum suum est; quasi trans solum missus, aut extra solum vagus
Abbreviated transcription (Latin):
idem & residens aresidendo de enimhic augentis est
quasi alira aberretliraenim a rationis genus cum agricolae facta
semente dirigunt sulcos in quo omnis seges decurrit :
Demensidem qui & amensio efisinemente uedl quod deminutionẽ habeatmentis
Desipiens eoquod minus sapere incipit quam quo dsolebat
Damnatus & damnabilis quorũ prioriam addictussequens patest addici¬
Deglutator quodgula e sit deditus:
Vloquens profusus eloquio Exertus in loquendo ex peditus
exherere enimproferre uel expedire est:
Eruditus qua non rudis sed &iam doctus
Expertus multum peritus .ex enim hic pro ualde ponitur.
Expers uero qui est ex traperitiam & intellectum
Exornatus uilde onoratus ex enim proual deponitur sicut ex celsus
quasi ualde celsus & eximius quasi ualde eminens:
Efficax dictus quianullam difficultatem hab & in qualibe
r̃e faciendi hinc & efficens a faciendo dictus

Expanded text:
Idem et resides a residendo. 'De' enim hic augentis est. Idem et resides a residendo. 'De' enim hic augentis est. quasi a lira aberret. Lira est enim arationis genus, cum agricolae facta semente dirigunt sulcos, in quos omnis seges decurrit. Demens, idem qui amens; id est sine mente, vel quod diminutionem habeat mentis. Desipiens, eo quod minus sapere incipit quam quod solebat. Damnatus et damnabilis: quorum prior iam addictus est, sequens pDegulator, quod gulae sit deditus. Eloquens, profusus eloquio. Exertus, in loquendo expeditus. Exerere enim proferre vel expedire est. Eruditus, quia non rudis, sed iam doctus. Expertus, multum peritus. 'Ex' enim hic pro valde ponitur. Expers vero, qui est extra peritiam et intellectum. Exornatus, valde ornatus. 'Ex' enim pro valde ponitur, sicut excelsus, quasi valde celsus, et eximius, quasi valde eminens. Efficax dictus, quia nullam difficultatem habet in qualibet re facienda. Hinc et efficiens a faciendo dictus.
Abbreviated transcription (Latin):
Degener autignobilis aut quod sit imparigenere aut sidum sit genere
obtimonatus in honeste tamen uiuit:
Dec repitus quod morti sit propior quasi admoriis tenebras uertat sicut
crepusculũ tempus noctis Aiidicunt decrepitum nonqui senec tute
auulsus est sed quiiam crepare desierit id estloqui cessa uerit.
Depraeciatus ab eo quod sit uilis nec aliquo praetio dignus :
Dirus preparcus & teter qua si diuina ira in id. actus nam dirum
dicitur quod diuina ira infertur alias dirus magnus :
Despiciens eo quod deorsum aspiciat uel contemtuͥ habeat:
Dolosus insidiosus uel malignus ab eo quod diludat utenim decipiat.
occultam maliciam blandis sermonibus ornat :
Dubius incertus quasi duarum uiarum:
Dela tordictus eo quod detegit quod la tebat:
Dilator qđoddiffert adproferendum:
Desidiosus tardus piger adesidendo uocatus o est ualdesedendo:

Expanded text:
Degener, aut ignobilis, aut quod sit inpari genere, aut si dum sit genere Degener, aut ignobilis, aut quod sit inpari genere, aut si dum sit genere optimo natus, inhoneste tamen vivit. Decrepitus, quod morti propior quasi ad mortis tenebras vertat, sicut crepusculum tempus noctis. Alii dicunt decrepitum non qui senectute avulsus est, sed qui iam crepare desierit, id est loqui cessaverit. Depretiatus, ab eo quod sit vilis nec aliquo pretio dignus. Dirus, praeparcus et teter, quasi divina ira in id actus. Nam dirum dicitur quod divina infertur ira. Alias dirus, magnus.  Syre.' Despiciens, eo quod deorsum aspiciat vel contemptui habeat. Dolosus, insidiosus vel malignus, ab eo quod deludat. Ut enim decipiat, occultam malitiam blandis sermonibus ornat. Dubius, incertus; quasi duarum viarum. Delator dictus eo quod detegit quod latebat. Dilator, quia differt ad proferendum. Desidiosus, tardus, piger, a desidendo vocatus, id est valde sedendo.
Abbreviated transcription (Latin):
Decens compositus & anumero decimdictus hic& decorus & decibilis:
Directus eo quod in rectũ uadit : Dilectus a diligentia haec suntenĩ signa diligenti
Delibutus deoleo unctus ut anthletae solent uel incertamine puerihinc &¬
delibutum gaudio id est perfusum ud plenum :
Delicatus quod sit diliciis pastus uiuens in epulis &nitore corporis:
Defessus semper infirmus quasi diufessus :
Debilis quod ꝓbilem factus sit fragilis bilis enimhumor est afficiens corpus
Decolor quod desit illicor:
Desperatus uulgo uocatur malus acperditus necum ullus prospere
speidicitur autem persimilitudinem aegrorum quia ffecti & si ne
spe deponuntur. Consuetudo autem erat apud ueteres ut disperati
ante ianuas suas conloquerentur uelut extremum usum sp̃m
redderea terrae uel ut possint a transcuntibus fortecurariquiali¬
quando simili labora uerunt morbo :

Expanded text:
Decens, conpositus, a numero decem dictus. Hinc et decorus et decibilis. Decens, conpositus, a numero decem dictus. Hinc et decorus et decibilis. Directus, eo quod in rectum vadit. Dilectus a diligentia. Haec sunt enim signa diligendi. Delibutus, de oleo unctus, ut athletae solent, vel in cereumetTer. Phorm. 856 'delibutum gaudio,' id est perfusum vel plenum. Delicatus, quod sit deliciis pastus, vivens in epulis et nitore corporis. Defessus, semper infirmus, quasi diu fessus. Debilis, quod per bilem factus sit fragilis. Bilis enim humor est afficiens corpus. Decolor, quod desit illi color. Desperatus vulgo vocatur malus ac perditus nec iam ullius prosperae spei. Dicitur autem per similitudinem aegrorum qui affecti et sine spe deponuntur. Consuetudo autem erat apud veteres ut desperati ante ianuas suas conlocarentur, vel ut extremum spiritum redderent terrae, vel ut possent a transeuntibus forte curari, qui aliquando simili laboraverant morbo.
Abbreviated transcription (Latin):
aegiptii monachiutuntut lumbare uocatur quod lumbis relig&ur uel qđ
lumbis haereat: hoc in aegipto &siria non tantum feminae sed& uiriutunt᷑:
Vnde & ieremias transcufratentulit lum barem suum ibique illud in forami¬
ne p&re abscondit a posita scis sum repperit hoca quibusdam & rena ledicit̃
quia in renibus alligatur. l imus est uestis quae abumbilico usq ad pedespro¬
ducitur Haec autem uestis hab& in extremosui purpuram limam iđ fluc¬
tuosam unde & nomen accepit : nam limum obliquum dicimus: licinum uocatũ
quod rextura eius ligata sit intotum quasidicera liginum cpro .g. littera
commotata : Ar meluasa uulgo uocata quodante & r&ro diuisa atq a per¬
ta est in armos tantum clausa quasi armidausa .c. lit tera ablata: Cami¬
sias uocari quod in his dormimus in camis idest instratis nr̃is: Femoralia
appellata eoquod femorategant ipse a bracae quod sint breues & uerecun¬

Expanded text:
Aegyptii monachi utuntur. Lumbare vocatur quod lumbis religetur, vel quod Aegyptii monachi utuntur. Lumbare vocatur quod lumbis religetur, vel quod lumbis haereat. Hoc in Aegypto et Syria non tantum feminae sed et viri utuntur. Unde et Ieremias trans Euphraten tulit lumbare suum, ibique illud in foramine petrae abscondit, et postea scissum repperit. Hoc a quibusdam et renale dicitur, quia in renibus alligatur. Limus est vestis quae ab umbilico usque ad pedes producitur. Haec autem vestis habet in extremo sui purpuram limam, id est fluxuosam; unde et nomen accepit, nam limum obliquum dicimus. Licinum vocatum quod textura eius ligata sit in totum; quasi diceret liginum, C pro G littera commutata. Armilausa vulgo vocata quod ante et retro divisa atque aperta est, in armos tantum clausa; quasi armiclausa, C littera ablata. Camisias vocari quod in his dormimus in camis, id est in stratis nostris. Femoralia appellata eo quod femora tegant. Ipsae et bracae, quod sint breves et verecun
Abbreviated transcription (Latin):
uocantur leuidensis quod rarofilosit leuiterque densata: pautensis contrariso
liuidensi dicta quod grauter prerra atque calcatasit. citrosa quasi concrispa
adsimilitudinem citrinae: Neuius pulchro que ex auro uestem que crtosam:
uelonensis tunica est quae affertur ex in sulis : exotica uestis peregrinase
deforis ueniens ut in his pania agrecis polimita multi coloris. polimitus em̃
textus multorum colorum est. Acupicta uestis acutextilis uela euoriato
cadem & frigia huius enim artis peritisrigii omnes dicuntur siue quiu infr¬
gia inuenta est: unde & artifices quiid faciunt frigiones dicuntus: uirgiliu ii
quacuulgo tasilis dicitur interpola uestis illa uocatur quaedum sit uaus ad
nouam speciem recurratur: pannutia nuncupata quod sit diuersis pannis
obsita : colobium dictum quia longum est a sine manicis. Antiquienim ma¬
gis hocutebantur: Ieuito ranium est colobium lineum & sine manicis quale

Expanded text:
vocant. 19. Levidensis, quod raro filo sit, leviterque densata. Pavitensis contraria vocant. 19. Levidensis, quod raro filo sit, leviterque densata. Pavitensis contraria levidensi dicta, quod graviter pressa atque calcata sit. 451 20. Citrosa, quasi concrispa ad similitudinem citri. Naevius: . . . Pulchramque ex auro, vestemque citrosam. 21. Velensis tunica est quae affertur ex insulis. Exotica vestis est peregrina de foris veniens, ut in Hispaniam a Graecis. Polymina, multi coloris. Polymitus enim textus multorum colorum est. 22. Acupicta vestis, acu textilis, vel acu ornata. Eadem et Phrygia. Hujus enim artis periti Phrygii omnes dicuntur; sive quia in Phrygia inventa est. Unde et artifices, qui id faciunt, Phrygiones dicuntur. Virgilius: Pquae vulgo rasilis dicitnovam speciem recuratur. Pannucia nuncupata quod sit diversis pannis obsita. Colobium dictum quia longum est et sine manicis; antiqui enim magis hoc utebantur. Levitonarium est colobium lineum sine manicis, quale
Abbreviated transcription (Latin):
aditos acu. lacintina uestis est aereo colore resplendens. Malocinia
quae emaluarum stamine conficitur. quamalii melocinã alii mauellam
uocant Bombicina ebombice uermiculo qui longissima exsefila generat
quorum tex tura bombicinum dicitur conficiturq in insula coo. A poca¬
lanix serica a serico dicta uel quodeam seres primi miserunt. Oloserica
tota serica oloenim totum. Tramoserica stimine lino trama ex serico
olo purpura totiest purpura oloenim totum. Bissina candida confecta
ex quo damgenere lignigrossioris sunt qui& genus quod damlinibis sũ
linofit. Linostema uestis est ex lina linoq contexta est. & dictalinostema
quia instamine linum intrama lanam hab&.: Recta dicitur uestis quanis ur sum
uer sum stantes que texerunt. Segmentita ronis quibus lima quasi pracusa¬
mentis orrati. nama particulas cui cum que materiie abscissas preseaminas

Expanded text:
additos acu. Iacinthina vestis est aerio colore resplendens. Molochinia, additos acu. Iacinthina vestis est aerio colore resplendens. Molochinia, quae malvarum stamine conficitur; quam alii molocinam, alii malvellam vocant. Bombycina e bombyce vermiculo qui longissima ex se fila generat, quorum textura bombycinum dicitur; conficiturque in insula Coo. Apocalama. Serica a serico dicta, vel quod eam Seres primi miserunt. Holoserica tota serica; ὅλον enim totum. Tramoserica stamine lineo, trama ex serico. Holoporphyra tota ex purpura; ὅλον enim totum. Byssina candida confecta ex quodam genere lini grossioris. Sunt qui et genus quoddam lini byssum lino fit. Linostema vestis est ex lana linoque contexta: et dicta linostema quia in stamine linum, in trama lanam habet. Recta dicitur vestis quam sursum versum stantesque texunt. Segmentata zonis quibusdam et quasi pramentis ornata. Nam et particulas cuicunque materiae abscissas praesegmina
Abbreviated transcription (Latin):
onem de paradiso adam & eua induti sunt Talaris tunicidicta eꝰquodtalos
usq descendat & ad pedes defluat. sicut pectoralis quia pud antiquos bre
uis erat ut tantum pectus operiret licet nunc profusior est. Manicleata
tunicaest manicata equod habeat manicas quam chiroditã greciuocant
Dalmatica uestica uestis primumindal matia prouintia greciae contexta¬
est tunica sacerdotalis candida cum clauis expurpura. Rosata quã greci
feniciã uocant nos coccinam repertam a lacede moniis ad caelandum coloris
similitudine sanguinem quotiens quis in acie uulnerarent ne comtemplan¬
ti aduersario animus augesceretur. hanc sub consulibus romaniusi sunt mi¬
lites unde etum rosati uocabantur Solebant etiam pridie quã dimidicandũ
eet̃ ante principia proponiquasi admonitio & indicium flituraepugnae
Laculata est quae lacus quadratos quos damcumpictura habet intextos aut

Expanded text:
onem de Paradiso Adam et Eva induti sunt. Talaris tunica dicta eo quod ad talos onem de Paradiso Adam et Eva induti sunt. Talaris tunica dicta eo quod ad talos usque descendat et ad pedes defluat; sicut pectoralis, quia apuvis erat, ut tantum pectus operiret, licet nunc profusior sit. 8. Manicleata tunica, id est, manicata, eo quod habeat manicas, quam χειριδωτὸν Graeci vocant. 449 9. Dalmatica vestis primum in Dalmatia provincia Graeciae est, tunica sacerdotalis candida cum clavis ex purpura. Russata, quam Graeci phoeniceam vocant, nos coccinam, repertam a Lacedaemoniis ad celandum coloris similitudine sanguinem quotiens quis in acie vulneraretur, ne contemplanti adversario animus augesceret. Hanc sub consulibus Romani usi sunt milites; unde etiam russati vocabantur. Solebat etiam pridie quam dimicandum esset ante principia proponi, quasi admonitio et indicium futurae pugnae. Laculata est quae lacus quadratos quosdam cum pictura habet intextos aut
Abbreviated transcription (Latin):
tu qm̃ laudus intelligitur cultus. Itemcultus ab habitu nam habitus
adnaturam pertinet cultus ad homines plera q autemuestium autatem
pore quo maxime in ususunt appellantur aut alocis ubi uel plurimum con¬
fectae uel maxime uenditantur auta genere coloris aut a nominereperto¬
rum llestis antiquissima hominum fuit perizomatum id est succintoriũ
quo tantum genitalia conteguntur. hoc primum primi mortales exfoliis
arborum sibi fecerunt quando post praeuaricationem erubescentes pu¬
denda uela uerunt cuius usum quaedambarbarae gentes dum sint nudae
usq hodie tenent haec & campestria noncupantur proequod eis dem iuue¬
nes quinudi exercentur in campopudenda operiunt Tunica uestis anti¬
quissima appellata quia in motu incedentis sonum facit tonus enim sonus
est Primum autem fuere pelliciae tunicae quibus post offensam & eiecti¬

Expanded text:
tu, quoniam latius intellegitur cultus. Item cultus ab habitu; nam habitus tu, quoniam latius intellegitur cultus. Item cultus ab habitu; nam habitus ad naturam pertinet, cultus ad homines. Plerique autem vestium aut pore, quo maxime in usu sunt, appellantur, aut a locis, ubi vel primum confectae vel maxime venditantur, aut a genere coloris, aut a nomine repertorum. Vestis antiquissima hominum fuit perizomatum, id est subcinctorium, quo tantum genitalia conteguntur. Hoc primum primi mortales e foliis arborum sibi fecerunt, quoniam post praevaricationem erubescentes pudenda velarunt. Cuius usum quaedam barbarae gentes, dum sint nudae, usque hodie tenent. Haec et campestria nuncupantur, pro eo quod eisdem iuvenes, qui nudi exercentur in campo, pudenda operiunt. Tonica vestis antiquissima appellata quia in motu incedentis sonum facit; tonus enim sonus est. Primum autem fuere pelliciae tunicae, quibus post offensam et eiecti
Abbreviated transcription (Latin):
cũ quod latine dicitur rationale pannus duplex auro & quat tuor textus
coloribus habens magnitudinem palmi perquad rum cui intextierant xii
p̃ciosi lapides. Hic pannus suꝑ humerali contrapectus pontificis ad¬
nec tebatur. Netalum aurea lammina infronte pontificis qua e nomen dĩ
tetra grammaton hebreicis litteris habebat scriptum. Bradinsiue femi¬
nalia id estbrac aelineae usq ad genua pertingentes quibus uerecunda
sacer dotis uelabantur III DEDIUERATET SONINIBUEUIMENTOR
iuersitas uestimentorum : tegmen tegumen indumentum uestimen¬
tum & reliqua Tegmendictum eo quodtegat membra sicut tegumen
tecta quae tegunt corpora. Vestimentum uero est quodusq ad uestigiũ
pertenditur quasi uestigimentum ut est tunica talaris. sed & hocconsu¬
etudo sermonis auctorumꝰ confundit. Indumentum quodintus ad corpus
induitur qua siintumentum. Amictus discernitur autem uestitus acul¬

Expanded text:
um, quod Latine dicitur rationale, pannus duplex, auro et quattuor textus um, quod Latine dicitur rationale, pannus duplex, auro et quattuor textus coloribus, habens magnitudinem palmi per quadrum, cui intexti erant duodecim pretiosissimi lapides. Hic pannus superhumerali contra pectus pontificis adnectebatur. Petalum aurea lammina in fronte pontificis, quae nomen Dei tetragrammaton Hebraicis litteris habebat scriptum. Batin sive feminalia, id est bracae lineae usque ad genua pertingentes quibus verecunda sacerdotis velabantur. § 22 De diversitate et nominibus vestimentorum. Diversitas vestimentorum: tegmen, tegumen, indumentum, vestimentum, et reliqua. Tegmen dictum eo quod tegat membra; sicut tegumen tecta, quae tegunt corpora. Vestimentum vero est quod usque ad vestigium pertenditur, quasi vestigimentum, ut est tunica talaris. Sed et hoc consuetudo sermonis auctorum confundit. Indumentum, quod intus ad corpus induitur, quasi intumentum. Amictus. Discernitur autem vestitus a cul
Abbreviated transcription (Latin):
nihil excellentius est ingenio quoreguntur uniuersa .VI. DTUITESACII
DΟΠV IEC÷ Occo sunt in legegenera sacer dotalium uestimentorum. Pode¬
ris est sacerdotalis linea corportad stricta & usq ad pedes descendens : Vnde
& noncupata quam uulgo camisiã uocant. Ab anet cingulum sacerdo tale
rotundum polimita arte ex coco purpura iacintoq contextum itaut flo¬
res atq gemmae ineo eẽ uiderentur distintae. Pilleum est exbissorotundũ
qua sispera media caputtegens sacerdotale & in occipitiouitta constrictũ
hocgreci & nr̃itiaram uel galeariamuocant. Machil quod est tunica talaris
tota iacintina habens ad pedes septuaginta duo tintinabula: Totidemq
intermixta ac dependentia punica mala. Efhot quod inter pretatur latine
super indumentum erat enimpallium super humerale ex quit tuor colo¬
ribus & auro contextum habens inutroq humero lapides duos smaragdi¬
nos auro condusos in quibus sculptaerant nomina patriarcharum. Logi¬

Expanded text:
nihil excellentius est ingenio, quo reguntur universa. § 21 De veste sacerdotali in lege. Octo sunt in lege genera sacerdotalium vestimentorum. Poderis est sacerdotalis linea, corpori adstricta et usque ad pedes descendens; unde et nuncupata; quam vulgo camisiam vocant. Abanet cingulum sacerdotale rotundum, polymita arte ex cocco, purpura, iacinthoque contextum, ita ut flores atque gemmae in eo esse viderentur distinctae. Pilleum est ex bysso rotundum quasi sphaera media, caput tegens sacerdotale et in occipitio vitta constrictum. Hoc Graeci et nostri tiaram vel galerum vocant. Mahil, quod est tunica talaris, tota iacinthina, habens ad pedes septuaginta duo tintinnabula totidemque intermixta ac dependentia punica mala. Ephod, quod interpretatur Latine superindumentum; erat enim pallium superhumerale ex quattuor coloribus et auro contextum, habens in utroque humero lapides duos smaragdinos auro conclusos, in quibus sculpta erant nomina patriarcharum. Logi
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotali : cuus amissionem suo ex pressit uocabulo A postolus enim ait calciati
enimpedes in praeparatione euangelii pacis: & proph&a quam speciosipedes
qui adnunciant pacem. istẽ ergo discalciatus incerp̃tatur ut eius nomine ueteris
testamenti sacerdotium. aueteri populo significaretur ablatum .: Eliliu meus¬
Emees frater ofni osmutum interp̃tatur quo significatur sacerdotii uet erts

Expanded text:
sacerdotii, cujus amissionem suo expressit vocabulo. Apostolus enim ait: Calciati pedes in praeparationem Evangelii pacis. 61. Et propheta: Quam speciosi pedes qui annuntiant pacem. Iste ergo discalciatus interpretatur, ut ejus nomine veteris Testamenti sacerdotium a veteri populo significaretur ablatum. 62. Phinees, frater Ophni, os mutum interpretatur, quo significatur sacerdotii veteris
Abbreviated transcription (Latin):
mundum est. calcis uiua dicta quia dumsit tactufrigida intus occultum contin&¬
ignem unde perfusa aqua statim latens ignis erumpit: natura eius mirum aliquid
facit : post quam enim arseritaquis incenditur quibus sol& ignis extingui: oleo
extinguitur quosol& ignis accendi ususcius instructuris fabricae necessarius:
nam lapis lapidi non potest adherere fortius nisicalce coniunctus: Cipsum
cognatum calcest & est grecum nomen plura eius genera : omnium autem

Expanded text:
mundum est. Calcis viva dicta quia dum sit tactu frigida, intus occultum continmundum est. Calcis viva dicta quia dum sit tactu frigida, intus occultum continignem; unde perfusa aqua statim latens ignis erumpit. Natura eius mirum aliquid facit: postquam enim arserit, aquis incenditur, quibus solet ignis exstingui: oleo exstinguitur, quo solet ignis accendi: usus ejus structuris fabricae necessarius. Nam lapis lapidi non potest adherere fortius; nisi calce coniunctus. Gipsum cognatum calci est et est grecum nomen; plura sunt eius genera, omnium autem
Abbreviated transcription (Latin):
Virgulȩ duae exuno angulo aleua indexteram sediuidentes significant ebag¬
mam quam diam olcenuĩ ꝓpellant. N. Latinum adiuncto gamma grecosig¬
nificat semiunciam . T̃ O. Camma autem grece luterȩ.o. latinum in fone
adiunctum significat unciam A Lauta grecum permedium sui i latinum
adiunctum significat libram R. Rippa grecum circa finem adiuncto u
latinum significat ciathum Ro. Siuero .o. latinum habueritadiunctumemi¬
nam demonstrait quam greci cotylen uocant. E grecum succeperit iunctũ
e latinum significat sextarium. EO Sio latinum adiunctum indicat acita¬
bulum quod greci oxifalon uocant. N grecum superposito n latino sig¬
nificat mina ¶A. Latinum infine habens lauta grecum significat talent̃
O grecum in dex tero brichio superiori .o. littera coniunctacenix est.

Expanded text:
Virgulae duae ex uno angulo a laeva in dexteram se dividentes significant dragVirgulae duae ex uno angulo a laeva in dexteram se dividentes significant dragmam, quam etiam olcen appellant. NΓ. N Latinum adiuncto Gamma Graeco significat semiunciam. Γo Gamma autem Graecae litterae O Latinum in fine adiunctum significat unciam. ᗑ. Labda Graecum per medium sui I Latinum adiectum significat libram. Kv. Kappa Graecum circa finem cornu adiuncto V Latinum significat cyatum. KO. Si vero O Latinum habuerit adiunctum, eminam demonstrat, quam Graeci cotylen vocant. ξε. Xi Graecum si acceperit iunctum E Latinam, significat sextarium. ξο. Si O Latinum adiunctum, indicat acitabulum, quod Graeci oxifalon vocant. ALT imaginis: zzz. My Graecum superposito N Latinum significat mina. TΛ. T Latinum in fine habens Labda Graecum significat talentum. Xo. Chi Graecum in dextro brachio superiori O littera coniuncta cenix est.
Abbreviated transcription (Latin):
ditꝰ. Corus triginta modiorum mensuram compla: Hic exebreico sermone
descendit qui uocatur similitudine collis. Coria enim ebreice colles appellant᷑
ccaceriuatienim modii triginta collis instar uidentur & onus cameli efficiunt.
sunt euinde errorem legentib faciunt qua propter formas eoruma
ecteres ut a ueterib signata sunt subiciamus subiciamut A. Litterab
significat dimedium obolum m . Uirgula aequaliter iaciens & porrecta
simliter significat obolum.  Cemina uirgula duo obolisunt: T latinũ
significat obolostres E latinum signi ficat obolos quatuor. E latinum de¬
monstrat obolosquinq. Oboliuero sex propterea caracterem non habent eoqđ
inunadragnia sexueniunt quod est pondes denarii argenti. H. littera signi¬
ficat siliquas octo idest tremissem N latinum significat nomisma grecũ
idest solidum. IB. Iota adiuncta beta significat dimedium solidum M

Expanded text:
det. Corus triginta modiorum mensura inpletur. Hic ex Hebraico sermone det. Corus triginta modiorum mensura inpletur. Hic ex Hebraico sermone descendit, qui vocatur 'cor' a similitudine collis: 'corea' enim Hebraice colles appellantur. Coacervati enim modii triginta instar collis videntur, et onus cameli efficiunt. et inde errorem legentibus faciunt. Quapropter formas eorum et characteres, ut a veteribus signata sunt, subiciamus. Z littera significat dimidium obolum. — Virgula aequaliter iacens et porrecta simpliciter significat obolum. = Geminata virgula duo oboli sunt. T Latinum significat obolos tres. F Latinum significat obolos quattuor. E Latinum demonstrat obolos quinque. Oboli vero sex propterea characterem non habent, eo quod in una dragma sex veniant, quod est pondus denarii argenti. H Eta littera significat siliquas octo, id est tremissem. N Latinum significat nomisma Graecum, id est solidum. IB. Iota adiuncta Beta significat dimidium solidum. <
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur ebreica lingua abolearia mola quie apud eos batanominatur capiens quin¬
quaginta sextaria quae mensura una mole uice proteritur: Ansora uocata quod
hinc d indeleudur. Haec grece a figura suidicitur quod eius ansȩ geminatae uideoit᷑
autes imitari recipit autem uni uelaquȩ pedem quadratum. Ixumentiuero modios
italicos tres. Cadus greca anfora est continens urnastres. Urna mensura est quam
quidam quartarium dicunt. Proprieautem una uas est quod procondendis de¬
nam. Medimna mensura est quinq modiorum medimna autem latina
lingua uocata est idest dimedia eo quod quinq modis metiatur qui est dimedius
numerus a perfecto denario. Artabamen sura est apud a egrptios sextariorum
seytuaginta duorum composita exnumero propter septua ginta & duas gentes uel
linguas quae orbemimpleuerunt. Eomorquindecim modiorum onus appen¬

Expanded text:
vocatur Hebraica lingua ab olearia mola, quae 'beth' apud eos vel 'bata' nominatur, capiens quinvocatur Hebraica lingua ab olearia mola, quae 'beth' apud eos vel 'bata' nominatur, capiens quinquaginta sextaria; quae mensura una molae vice proteritur. Amphora vocata quod hinc et inde levetur. Haec Graece a figura sui dicta dicitur, quod eius ansae geminatae videantur aures imitari. Recipit autem vini vel aquae pedem quadratum, frumenti vero modios Italicos tres. Cadus Graeca amphora est continens urnas tres. Urna mensura est quam quidam quartarium dicunt. Proprie autem urna vas est, quae pro condendis denam. Medimna mensura est quinque modiorum. Medimna autem Latina lingua vocatur, id est dimidia, eo quod quinque modiis metiatur, qui est dimidius numerus a perfecto denario. Artaba mensura est apud Aegyptios sextariorum septuaginta duorum, conposita ex numero propter septuaginta et duas gentes vel linguas quae orbem inpleverunt. Gomor quindecim modiorum onus adpen
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad ia cob excuius semine na scitur gensomnis israhel. &uiginti duo libri
ueteris testamentiusq ad ester. & ugintiduo litterarum sunt elementa quil
sextariorum a moyse secundum sacrȩlegis men suram effectus est . & quamuis
diuersae gentes huic men surȩ pondus uela diciant ignorantes uel detrahant
apud ebreos constitutione diuina taliratione seruatur. Modius enim a modi
dictushnc& modica id est moderata. Modicis enim modus nomen inposuit.
Nam modica pro paruis abusiue non proprie dicimus. Sa tum genus estmen¬
surae iuxta morem prouinciae palestine unum & dimedium modum capiens
cuius nomen ex ebreo sermone tractum est. Satum enim a pudeos nomina tur
sumptio siue leuatio eoquod qui metitur eandem mensuram sumit ac leua. Est
a aliud satum mensura sextariorum uigintiduorum capax quasi modus. Batus

Expanded text:
usque ad Iacob, ex cuius semine nascitur omnis gens Israel; et viginti duo libri usque ad Iacob, ex cuius semine nascitur omnis gens Israel; et viginti duo libri Veteris Testamenti usque ad Hester; et viginti duarum litterarum sunt elementa, quibm sextariorum a Moyse secundum sacrae legis mensuram effectus est: et quamvis diversae gentes huic mensurae pondus vel adiciant ignorantes vel detrahant, apud Hebraeos constitutione divina tali ratione servatur. Modius enim a modo dictus. Hinc et modica, id est moderata. Modicis enim modus nomen inposuit: nam modica pro parvis abusive, non proprie dicimus. Satum genus est mensurae iuxta morem provinciae Palestinae, unum et dimidium modium capiens. Cuius nomen ex Hebraeo sermone tractum est; 'satum' enim apud eos nominatur sumptio sive levatio, eo quod qui metitur eandem mensuram sumat ac levet. Est et alium satum, mensura sextariorum viginti duorum capax quasi modius. Batus
Abbreviated transcription (Latin):
suram pertin&. metrum enim grece latine mensuradicitur. Nam & ciathus
specialiter sibiadsumpsit quod sit mensura perfectinu meri id denarii:
odius dictus ab eo quod sit suomodo perfectus. Est autem mensura librarũ¬
M
qua draginta quatu oridest sextariorum uigintiduorum. Cuius nu¬
meri causa in detracta est eo quod in principio ds̃iugintiduo opera fecerit:
Namprimadie septem opera fecit idest materiam informem angelos lucem
caelos superiores terramatqaerem. Secunda die firmamentum solum: Ter¬
tiadie quatuor maria semina sationes atq plantaria. Quarto die tria. solem¬
& iunam & stellas. Quinta dietria piscis & reptilia aquarum Molatilia. Sexta
die quattuor bestias pecudes reptilia terrae & hominum. Et facta sunt omnia
uiginti duo genera in diebussex. & uiginti duae generationes sunt abadam

Expanded text:
suram pertinet; metrum enim Graece, Latine mensura dicitur. Nam et cyatumsuram pertinet; metrum enim Graece, Latine mensura dicitur. Nam et cyatumspecialiter sibi adsumsit, quod sit mensura perfecti numeri, id est denarii. Modius dictus ab eo quod sit suo modo perfectus. Est autem mensura librarum quadraginta quattuor, id est sextariorum viginti duorum. Cuius numeri causa inde tracta est, eo quod in principio Deus viginti duo opera fecerit. Nam prima die septem opera fecit: id est materiam informem, angelos, lucem, caelos superiores, terram, aquam atque aerem. Secunda die firmamentum solum. Tertia die quattuor: maria, semina, sationes atque plantaria. Quarta die tria: solem, lunam et stellas. Quinta die tria: pisces et reptilia aquarum et volatilia. Sexta die quattuor: bestias, pecudes, reptilia terrae et hominem. Et facta sunt omnia viginti duo genera in diebus sex. Et viginti duae generationes sunt ab Adam
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Emina autem appendit libram unam quae geinata sextarium facitꝰ
Sex tarius duarum librarum est quibus ad sumptis nominaturbi libris Ad sumo¬
facit. A dicesexum congium reddit. Nam congius sex metitur sextariis A quo
& sextarinomendederunt. Congium autem a congiendo id est peraugm̃¬
tum crescendo uocatur. Vnde postea pecunia beneficii gratia daricoepta
congiarium appellatum est unusquisq enim sui temporis imperator fauorẽ
populi captans a diciebat ut largior uidereturindonis. Congiarium autem
specialiter men sura est liquidorum cuius a remsimul & nomena romanis impo¬
situm inuenimus. Metrum est mensura liquidorum haecamensura accepit
nomen. Metron enim mensuram dicunt greci. & inde appellata metreta
lic& & urna & anfora & reliqua huius modi nomina mensurarum sint tamen ista
hoc nomen adenari i numeri perfectione accepit: etrum adomnem men¬

Expanded text:
t. Emina autem adpendit libram unam, quae geminata sextarium facit. t. Emina autem adpendit libram unam, quae geminata sextarium facit. Sextarius duarum librarum est. Qui bis adsumtus nominatur bilibris; adsumfacit. Adice sextum, congium reddit: nam congius sex metitur sextariis, a quo et sextarii nomen dederunt. Congium autem a congiendo, id est per augmentum crescendo, vocatur. Unde et postea pecunia beneficii gratia dari coepta congiarium appellatum est: unusquisque enim sui temporis imperator favorem populi captans adiciebat, ut largior videretur in donis. Congiarium autem specialiter mensura est liquidorum, cuius et rem simul et nomen a Romanis inpositum invenimus. Metrum est mensura liquidorum: haec a mensura accepit nomen; μέτρον enim mensuram dicunt Graeci. Et inde appellata metreta, licet et urna et amphora et reliqua huiusmodi nomina mensurarum sunt; tamen ista hoc nomen a denarii numeri perfectione accepit. Metrum ad omnem men