comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiginti& quinque cubitis lati¬
tudo in terthalamum & portã.
quia intercaritatẽ & scientiã
testis est bona operatio : Quȩ
si fortas sedefuerit. ꝓfectocer¬
tumest nec cognouis se dm̃
uec diligere proximũ : idest
nec portam sacrieloquii nec a¬
moris thalamũ habere &
notandum quod atecto tha¬
lamiusque ad tectum portar
dicitur esse mensuratum
Perea enim quae nobis insacra
scriptura cooperta sunt nr̃a
humilitas apꝓbatur. Quia
quod in illa non intellrͥgimꝰ
non suꝑbe rephendere sedue¬
nerari humiliter debemus
Unde & dedño scriptũest: pal¬
pebrgrius interrogant filios
hominum Pal pebrȩquippe
eius iudicia sunt: quaraliquid
claudunt. aliqui da peri¬
unt: Quata periendones intꝰ¬
rogant: suntelligendo nonex¬
tollimur : Claudendo nos in¬
terrogant: sin on despicimus
quat intellȩgere nonualemus:
Perea autem quaedecaritate
nr̃a ꝓximis nr̃is non loꝗmur
inconspectudi uerius ꝓbam̃

Expanded text:
viginti et quinque cubitis lativiginti et quinque cubitis latitudo inter thalamum et portam, quia inter charitatem et scientiam testis est bona operatio. Quae si fortasse defuerit, profecto certum est nec cognovisse te Deum, nec diligere proximum; id est, nec portam sacri eloquii, nec amoris thalamum habere. Et notandum est quod a tecto thalami usque ad tectum portae dicitur mensuratum. Per ea enim quae nobis in sacra Scriptura cooperta sunt, 1355 nostra humilitas approbatur, quia quidquid in illa non intelligimus, non superbe reprehendere, sed venerari humiliter debemus. Unde et de Domino scriptum est: Palpebrae ejus interrogant filios hominum . Palpebrae quippe ejus judicia sunt, quae aliquid nobis claudunt, et aliquid aperiunt. Quae aperiendo nos interrogant si intelligendo non extollimur. Claudendo nos interrogant si non despicimus quae intelligere non valemus. Per ea autem quae de charitate nostra proximis nostris non loquimur, in conspectu Dei verius probamur.
Abbreviated transcription (Latin):
& latitudo esse uigintiquinꝗ
cubitorum dicitur quiatimor
tenacia & pigritudo angus¬
tia est. Quisquis enim ideo in¬
digenti dare pane m& uit.
nesibidesit: adhuc in angustia
timoris est : Quisquis ideo ues¬
timentũ frigenti non porri¬
git. quia hoc solus haberecon¬
cupiscit: adhuc tenaciaesuae
angustiacho artatur: Quisquis
ideo bonim nonagit. quia tołpo¬
reanimi pigrescit: ipse ei su¬
ustorpor angustiaest: Respi¬
cereautem in opem. exaudire
precem. largiri stipendia p̃¬
beredefensionem atque ꝓeius¬
dem defensione pauperis adũ¬
santium cuius lib& mimicitias
nontimere . magnamentis lati¬
tudo est, Mensur&ur ergo
interthalamum & porta ea
quȩ inter iac& latitudo cubi¬
tis iuginti & quinꝗ. quia in
exteriore sensuum operati¬
one ꝓbatur & cognosci tur
qua e intrinsecus largitas bo¬
nitatis habeatur Nła quid
iam descriptura sacra didice¬
ris & quantũ proximũtacit᷑
ames in latitudine bonio pe¬
ris ostendis.: Pateat itaque

Expanded text:
et latitudo esse viginti et quinque et latitudo esse viginti et quinque cubitorum dicitur, quia timor, tenacia et pigredo, angustia est. Quisquis enim ideo indigenti dare panem metuit, ne sibi desit, adhuc in angustia timoris est. Quisquis ideo vestimentum algenti non porrigit, quia hoc solus habere concupiscit, adhuc tenaciae suae angustia coarctatur. Quisquis ideo bonum non agit, quia tepore animi pigrescit, ipse ei suus torpor angustia est. Respicere autem inopem, exaudire precem, largiri stipem, praebere defensionem, atque pro ejusdem defensione pauperis adversantis cujuslibet inimicitias non timere, magna mentis latitudo est. Mensuretur ergo inter thalamum et portam ea quae interjacet latitudo, cubitis viginti et quinque, quia in exteriorum sensuum operatione probatur et cognoscitur quae intrinsecus largitas bonitatis habeatur. Nam quid jam de Scriptura sacra didiceris et quantum proximum tacitus ames, in latitudine boni operis ostendis. 6. Pateat itaque
Abbreviated transcription (Latin):
titudinẽ iuginti quinque cu¬
bitorum ⁊ Qumque em̃ carnis
sensibus p̃ditisumus uide¬
lic& uisu. gustu. odoratu. au¬
ditu: atque tactu.. Eisde ue¬
ro quinarius numerus persem&¬
ipsum multiplicatus. aduige¬
simum & quintũ numerum sur¬
git.. O perari autem exterius
quidem demandatis caelestib
sineistis corporeis quinquesen¬
sibus nonualemus ⁊ his quippe
officiis suis iudexanimus inte¬
rius prȩsid&. & quid exteri¬
us agere iuste uel misericor¬
diter possit : quasi eisdẽ offi¬
cus renuntiantibus ac deser¬
uientibus agnoscit. Cũ ergo
timore omnipotentis dni am¬
mus inpl&ur necesseest ut
quinquenostri sensus nobis ue¬
lut subiecta officia in bona ope¬
ratione deseruiant.: Perquos
cum aliquid agere misericordi¬
ter corperimus plus se corti¬
dice ipsamisericordia aperit.
& quasi quidam sinus bonio¬
perisexpandit: Quinque igi¬
tur sensus multi plicantur in
se : dum hoc quodꝑ ipsos agitur
inbono cottidi ed pere perꝓ
fectum multi plicatur : Unde

Expanded text:
nem viginti et quinque cubitorum. Quinque enim carnis sensibus praediti sumus, videlicet visu, gustu, olfactu, auditu atque tactu. Idem vero quinarius numerus, per semetipsum multiplicatus, ad vigesimum et quia tum numerum surgit. Operari autem exterius quiddam de mandatis coelestibus sine istis corporeis quinque sensibus non valemus. His quippe officiis suis judex animus interius praesidet, et quid exterius agere juste vel misericorditer possit, quasi eisdem officiis renuntiantibus ac deservientibus agnoscit. Cum ergo timore omnipotentis Domini animus impletur, necesse est ut quinque nostri sensus nobis velut subjecta officia in bona operatione deserviant. Per quos cum aliquid agere misericorditer coeperimus, plus se quotidie ipsa misericordia aperit, et quasi quidam sinus boni operis expandit. Quinque igitur sensus multiplicantur in se, dum hoc quod per ipsos agitur in bono quotidie opere per profectum multiplicatur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
iam ipsam uictoriam sedad¬
huc imaginȩs uictorguidemꝰ
Quia ergo plerique scis & iam
& in locis subli mioribus positis qͥb:
ad bona opera alii ꝓuocentur.
uirtutes & signadantur.: ante
frontes interioris aedificii pal¬
marum pietura ostendit: hȩc
hodierno die tractata sufficiant.
ut adea quȩ subiecta sunt ualen¬
tiores Adiuuante dño nostro

Expanded text:
jam ipsam victoriam, sed adjam ipsam victoriam, sed adhuc imagines victoriae videmus. Quia ergo plerumque sanctis etiam et in locis sublimioribus positis, ut ad bona opera alii provocentur, virtutes et signa dantur, ante frontes interioris aedificii palmarum pictura ostenditur. Haec hodierno die tractata sufficiant, ut ad ea quae subjuncta sunt, valentiores, adjuvante Domino nostro
Abbreviated transcription (Latin):
tebor illis: quia nun qu̾ã noui
uos. discȩditeame quio perami¬
m iniquitatem Nnum uero
signũ electis est: soliditas cari¬
tatis. sicut scriptũ est: In hoc
sci&ur quiameidiscipuli es¬
tis. si dilectionem habutritis
ad inuicem : Harc autẽ mira¬
cula cu melecti faciant. lon¬
gedissimiliter areprobis sa¬
ciunt Quia quod electi
ex caritate. hocre ꝓbistudent¬
agereper clationeꝰ, Sedeisdẽ
electis & ipsa mira quae per
caritatt᷑ faciunt noniam pal¬
mȩsunt sed adhuc pictura
palmarum. Quiad eeis foris
ostenditur quales apud om¬
ni potentem dm̃ intus habe¬
antur: Ibi autemris palma
erit: ubiiam mortis conten¬
tiononerit: Nam pdicator
egregius tunc aspexit pal¬
manurrã uicentibus daritũ
resurractiont̃ prarius ditmor¬
tuorum fieri. sicut dicit
Oport& enĩ corruptibile hoc
autẽ mortale indueritim¬
mortalitatem: tunc si& ser¬
erit ꝑfectauictoria: cũ mors
plene fuerit absorta: In om¬
ni autẽ quod mirabiliter de
signis agi conspicimus. non

Expanded text:
ebor illis quia nunquam novi vos: discedite a me qui operamini iniquitatem. » Unum vero signum electionis est soliditas charitatis, sicut scriptum est: « In hoc scietur quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem . » Haec autem miracula cum electi faciant, longe dissimiliter a reprobis faciunt. Quia quod electi ex cagere per elationem. Sed eisdem electis et ipsa mira quae per charitatem faciunt, non jam palmae, sed adhuc pictura palmarum, quia de eis foris ostenditur quales apud omnipotentem Dominum 1364 intus habeantur. Ibi autem eis palma erit, ubi jam mortis contentio non erit. Nam praedicator egregius tunc aspexit palmam veram vincentibus dari, cum resurrectionem praevidit mortuorum fieri, sicut dicit: Oportet enim corruptibile hoc et mortale hoc induere immortalitatem. Cuerit perfecta victoria, cum mors plene fuerit absorpta. In omne autem quod modo mirabiliter de signis agi conspicimus, non
Abbreviated transcription (Latin):
autem interiores portȩ
uestibula : qui auiginti
& quinque cubitis in longitudi¬
nem & itur Sienim octo
ter ducimus. aduiginti&
quattuor ꝑuenimus. cuiumꝰ
additur. ut uiginti& quinq
teneamus. Suditores&e¬
nimboni qui quasi quaedam
uestibula sunt portarum.
axernȩ spei longanimitase
tenent Qe tauumdiem intri¬
nitatis fide sustinent: quagrinitas
Quiaunus ds̃ est: octoquidem ꝑ¬
terducunt. sed inunius dĩ confes¬
sione solidantur. Plana sunt
uestibula. quia humilia sunt
corda auditorum bonorum ha¬
bent longitudinem: quia inspei
perseuerant longa nimitate.
Vigiiti & quinque cubitis earũ
longitudo mensuratur. quia¬
quia
resurrectionem carnis in octa¬
ua pertrinitatem credunt.
&andem scãm trinitatem unu
eẽ dm̃ fatentur. Habentquoq
quinq: cubitos in latitudine
quia ꝑuitam simplicem quae
quinq: sensibus ducitur. Cir¬
ca amorem proximidilatant᷑:
& notandum qui a postquã
portarum uestibula superius
alia dicta sunt: post modum

Expanded text:
autem interiores portae autem interiores portae vestibula, quae viginti et quinque cubitis in longitudinem metiuntur. Si enim octo ter ducimus, ad viginti et quatuor pervenimus. Cui unus additur, ut viginti et quinque teneamus. Auditores etenim boni, qui quasi quaedam vestibula sunt portarum, aeternae spei longanimitatem tenent, octavum diem in Trinitatis fide sustinent. Quae Trinitas, quia unus est Deus, octo quidem ter ducunt, sed in unius Dei confessione solidantur. Plana sunt vestibula: quia humilia sunt corda auditorum bonorum. Habent longitudinem: quia in spei perseverant longanimitate. Viginti et quinque cubitis earum longitudo mensuratur: quia resurrectionem carnis in octava per Trinitatem credunt, et eamdem sanctam Trinitatem unum esse Deum fatentur. Habent quoque quinque cubitos in latitudinem: quia per vitam simplicem quae quinque sensibus ducitur, circa amorem proximi dilatantur. Et notandum, quia postquam portarum vestibula superius alia dicta sunt, postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
ostiis ad discipulos intrauit
Ecceharc inuestigare nonuales:
& tamencredis.: Cur ergo de
resurrectionis gloria disputan¬
do & discutiendo dubitas. quit᷑a
multa my steria sine discussio¬
ne credidistra quitam ensire¬
surrectionem carnis noncre¬
dis. omnia sine causa credidisti:
quia & in hoc angelorum specta¬
culo uiderisquidem uelociter
currere. sed postquam cursum
per egeris nebrauium acci¬
pias auersaris.: Unde ꝑpau¬
lum dicitur. Siccurrite.
tantum sperantes sumus . mi¬
serabilioressumus omnibus
hominibus. Diuinȩ autem uir¬
tutis misteria quȩ con prȩhen¬
dinon possunt. non intellectu
discutienda sunt: sed fideue¬
neranda.: Sciendumitaque
nobi sest: qui a quicquidratio¬
ne hominis comprȩhendipotest.
mirum ee. iam non potest
Sed solaest in miraculis ratio
potentia facientis. ⁊ Eccedũ de
resurrectione carnis loqͥ mur.
ab expositionis ordine paululũ
digressisumus: ad eaergo quȩ
coepimus redeamus.: Habent

Expanded text:
ostiis ad discipulos intravit. . ostiis ad discipulos intravit. . 10. Ecce haec investigare non vales, et tamen credis. Cur ergo de resurrectionis gloria disputando et discutiendo dubitas, qui tam multa mysteria sine discussione credidisti? Qui tamen si resurrectionem carnis non credis, omnia sine causa credidisti, quia in hoc angelorum spectaculo videris quidem velociter currere, sed postquam cursum peregeris, ne bravium accipias aversaris. Unde per Paulum dicitur: Sic currite tantum sperantes sumus, miserabiliores sumus omnibus hominibus . Divinae autem virtutis mysteria quae comprehendi non possunt non intellectu discutienda sunt, sed fide veneranda. Sciendum itaque nobis est quia quidquid ratione hominis comprehendi potest mirum esse jam non potest, sed sola est in miraculis ratio potentia facientis. Ecce dum de resurrectione carnis loquimur, ab expositionis ordine paululum digressi sumus. Ad ea ergo quae coepimus redeamus. 11. Habent
Abbreviated transcription (Latin):
ergo nusquã ÷ quod nouim
quia este sed haec fortasse ad te
multa sunt: ad tem& ipsum
homo reuertere: Certe exspu
es creatus & limo Unomn¬
uisibili: altero uisibili. Vno
sensibili: altero insensibili
Quomodo ergo permisci inte
potuit sp̃s & limus atque exdi¬
uerso fieri res̃ non diuersa: ita
utintanta conuenientia misce¬
r&ur sp̃s & limus. ut cum caro
at teritur sp̃s marceat. &cũ
sp̃s affligitur caro contabescatͦ
Sed forsitan necdum praeuales
discutere tem & ipsum: ꝑpen¬
deergosiuales quo modorubrũ
mare uirga diui sumest: quomo¬
do pareduritia ꝑcussione uirgȩ
undas emanauit. quomodo a a¬
ron uirga siccafloruit. quomo¬
doex eius genere ueniens uirgo
concoepit. quo modo & in par¬
tu uirgo permansit. quomodo
quatriduanus mortuus iussio¬
ne suscitatus ligatus manibus
& pedibus desepulchroexiit
quem post modum solui dñs
per discipulos iussit: quomodo
atque ossibus resurgens clausis

Expanded text:
ergo nusquam est quod novimus ergo nusquam est quod novimus quia est? Sed haec fortasse ad te multa sunt, ad temetipsum homo revertere. Certe ex spiritu es creatus et limo, uno invisibili, altero visibili; uno sensibili, et altero insensibili. Quomodo ergo permisceri in te potuit spiritus et limus, atque ex diverso fieri res non diversa, ita ut in tanta convenientia misceretur spiritus et limus, ut cum caro atteritur spiritus marceat, et cum spiritus affligitur caro contabescat? Sed forsitan necdum praevales discutere temetipsum. Perpende, rogo, si vales, quomodo Rubrum mare virga divisum est , quomodo petrae duritia percussione virgae undas emanavit , quomodo Aaron virga sicca floruit , quomodo ex ejus genere veniens Virgo concepit, quomodo et in partu virgo permansit ; quomodo quatriduanus mortuus, 1396 jussione suscitatus, ligatis manibus ac pedibus de sepulcro exiit, quem postmodum solvi Dominus per discipulos jussit ; quomodo atque ossibus resurgens, clausis
Abbreviated transcription (Latin):
lupi & leonis est & tamenre¬
surgat in quantum pulius :
hominis&. Videitaque ho¬
mo qualiter aduitam uenisti.
nequan dubites ad uitam qua¬
liter redeas. ⁊ Cur autemratio¬
ne uisconpraehendere quo¬
modo redeas. qui ignoras quo¬
modo uenistrc dapotenti a mcre¬
a tor&uo. quod con prehendere non
uales dete m& ipso. : Certe enim
quiatu exterra factus es terraue¬
ro exnibilo : tuescreatus exnihilo
Ntergo decarnistuar resurrectio¬
nedispires : ꝑpende prudenter
qui aminus estdo reparare quod
rrat. quam fecisse qđ non erat:
ðed non potes resurrectionis ef
gis qualiter sint: & tamenee
non dubitas ⁊ Dic rogo si nosti
ghyros caeli terraecardines.
aquarum abyssos ubi uniun¬
tur : ubi suspensisunt  Scim
autem. qui a qđ exnibilo factu est :¬
pend& innihili: Sed siest aliquid
qđ dicitur nihilum: iamnihilũ
non est.: Si autem nihilest:
nihilhominus quammundimo¬
les dependet: necest ubis it qđ
creatum ÷ ubisit: Quomo do

Expanded text:
lupi et leonis est, et tamen relupi et leonis est, et tamen resurgat in quantum pulvis est hominis? Vide itaque, homo, qualiter ad vitam venisti, et nequaquam dubites ad vitam qualiter redeas. Cur autem ratione vis comprehendere quomodo redeas, qui ignoras quomodo venisti? Da potentiae Creatoris tui quod comprehendere non vales de temetipso. Certe enim quia tu ex terra factus es, terra vero ex nihilo, tu es creatus ex nihilo. Ne ergo de carnis tuae resurrectione desperes, perpende prudenter quia minus est Deo reparare quod erat quam fecisse quod non erat. 9. Sed si non potes resurrectionis effgis qualiter sint, et tamen esse non dubitas. Dic, rogo, si nosti gyros coeli, terrae cardines, aquarum abyssos, ubi finiuntur, ubi suspensi sunt? Scimus autem quia quod ex nihilo factum est pendet in nihilo. Sed si est aliquid quod dicitur nihilum, jam nihil non est. Si autem nihil est nihilum, nusquam mundi moles dependet, nec est ubi sit quod creatum est ut sit. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ille suscitatur. quo modo ca¬
ro hominis alupi & leonis
carnediuid&ur. e quibus qu¬
respondere quiddebem&
nis iut prius cogitent qualit
inhoc mundũ uenerint. &
tunc inuenient quali terre¬
surgant: Certe tuho mo
quilo queris: aliquan dom
matris utero spuma san¬
guinis fuisti.Ibi quippe
expatris semine & matris
sanguine paruus ac liquiđ
globus eras. Dic rogo sinos¬
ti qualiteruti ille hun¬
seminis in ossibus duruit.
qualiter in medullis liquiđ
remansit. qualiter innerius
solidatus est qualiter in car¬
nibus creuit qualiter in cuit
extensus ÷ qualiter in capil¬
lis atque unguibus distinc¬
tus est: it aut capilli mollio¬
res carnibus & ungues es¬
sent teneriores ossibus.
carnibus duriores : Sugit᷑
tot & tanta ex uno semine
xperspeciem distincta s unt
& tamen informa remanentcon¬
iuncta Quidmirum si possit om¬
ni potens ds in illa resurrectione
mortuorum carnem hominis
distinguere a carnebestiarũ.
ut unus idemq pulius & non
resurgat in quantum puluis

Expanded text:
ille suscitatur, quomodo caro hominis a lupi et leonis carne dividitur? Quibus respondere non aliud debemus, nisi ut prius cogitent qualiter in hoc mundo venerint, et tunc invenient qualiter resurgant. Certe tu homo qui loqueris, aliquando in matris utero spuma sanguinis fuisti; ibi quippe ex patris semine et matris sanguine parvus ac liquidus globus eras. Dic ergo, si nosti, qualiter ille humsanguinis in ossibus duruit, qualiter in medullis liquidus remansit, qualiter in nervis solidatus est, qualiter in carnibus crevit, qualiter in cute est, qualiter in capillis atque unguibus distinctus est: ut ita capilli molliores carnibus, et ungues essent teneriores ossibus, carnibus duriores. Si igitur tot et tanta ex uno semine et per speciem distincta sun tamen in forma remanent conjuncta, quid mirum si possit omnipotens Deus in illa resurrectione mortuorum carnem hominis distinguere a carne bestiarum, ut unus idemque pulvis et non resurgat in quantum pulvis
Abbreviated transcription (Latin):
Aeste ndi autem secundumꝰ reuelationem & ex posiu illis euangelium : quo d predico inter gentes. ostep¬
dens non babuis se securitatem euuangeli predicandi : Nisipetri. et ceterorum quic imegerant
fuisse sententia roboratum: Statimque sequitur. separatim autem his quiui delurtus   prefor

Expanded text:
ascendi autem secundum reuelationem et exposui illis euangelium, quod praedico inter gentes, ostendens non habuisse se securitatem euangelii praedicandi, nisi Petri et ceterorum, qui cum eo erant, fuisset sententia roboratum. statimque sequitur: Separatim autem his, qui uidebantur, ne for
Abbreviated transcription (Latin):
adminꝰ capaces et contentiosos ñ sutis Quantũ at̃ ad pacatos et intellegentielib for coniã

Expanded text:
ad minus capaces et contentiosos, non satis, quantum autem ad pacatos et intellegentes, plus forte quam ad minus capaces et contentiosos, non satis, quantum autem ad pacatos et intellegentes, plus forte quam
Abbreviated transcription (Latin):
illa quȩ in credentiũ uoluntate consistit. Tã tamen ipsius fidei sacramen tũ
fidelẽ facit: Namsicut credereres pondetur Ita etiã fideles uocaNtur
non rẽ ipsamente annuendo sed ipsius reis a cementũ ꝑcipiendo: Cũ autẽ saper
homo ceperit: non illũ sacramentũ repetet sed intellegiteiusq: ueritati
uoluntate coaptabitur: Hoc quã diu non putest ualeb̵ sacramentũ ad eiꝰtutelã adũsꝰ
c̃trarias putestates: et tantũ ualeb̵ ut si antemaioris usu. ex hacuitȩ migra uert ꝑ
ipsũ sucramentũ conmendat ecłȩ caritate abilla c̃dẽnatione quae ꝑ unũ hominẽ intraũ
inmundũ xp̃iano adiutorio liberet᷑: Hoc ꝗñ cređ et fieri ñ posse arbitrat᷑ ꝓsiti de
mentũ ẽ salubrit̃ ꝑcip̃. Res pondi sic̃ existimo questionib: tuis ꝓplus fortequã

Expanded text:
illa, quae in credentium uoluntate consistit, iam tamen ipsius fidei sacramentum illa, quae in credentium uoluntate consistit, iam tamen ipsius fidei sacramentum fidelem facit. nam sicut credere respondentur, ita etiam fideles uocantur, non rem ipsam mente annuendo, sed ipsius rei sacramentum percipiendo. cum autem sapere homo coeperit, non illud sacramentum repetit, sed intellegit eiusque ueritati consona etiam uoluntate coaptabitur. hoc quamdiu non potest, ualebit sacramentum ad eius tutelam aduersus contrarias potestates et tantum ualebit, ut, si ante maioris usum ex hac uita emigrauerit, per ipsum sacramentum commendante ecclesiae caritate ab illa condemnatione, quae per unum hominem intrauit in mundum, christiano adiutorio liberetur. hoc qui non credit et fieri non posse arbitratur, profecto mentum eius salubriter percipit. respondi, sicut existimo, quaestionibus tuis, quantum adtinet
Abbreviated transcription (Latin):
hec ad enda sunt similitudinẽ nuncupamus ut dicatur ipsedies quinonest
ipse sed reuolutione temporis similis eius et dicatur illo die fieri propter
sacrementi celebrationẽ quodnon illo die sediã olim factũ est: Nonne
semelimmolatus ẽ xp̃s inseipso ec tamen insacramento: Ñsolũ peromnes
paschȩ sollemnitates. sed omnidie populis immolatur. nec uti que mentit᷑.
qui interrogatus eũ responderit immolari: sienĩ sacramenta quandã
accipiunt: Sicut ergo secundũ quendã modũ sa cramentũ corporis x̃picor¬
pus xp̃i est saciae mentũ sanguinis xp̃i. Sanguis xp̃i est Itas acramentũ
mentũ quia et ipseresponsio adcelebrationẽ ꝑtinet sacramenti: sicut deipso
turã significauimus sed prorrꝰait consepultisumus: sac ramentũ ergo tantae
rei non nisi eiusdẽ reiuocabulo nuncupauit: Itaque paruulũ et si nondũ fides

Expanded text:
haec gesta sunt, similitudinem nuncupamus, ut dicatur ipse dies, qui non est haec gesta sunt, similitudinem nuncupamus, ut dicatur ipse dies, qui non est ipse sed reuolutione temporis similis eius, et dicatur illo die fieri propter sacramenti celebrationem, quod non illo die sed iam olim factum est? nonne semel immolatus est Christus in se ipso et tamen in sacramento non solum per omnes paschae sollemnitates sed omni die populis immolatur nec utique mentitur, qui interrogatus eum responderit immolari? si enim sacramenta quandam accipiunt. sicut ergo secundum quendam modum sacramentum corporis Christi corpus Christi est, sacramentum sanguinis Christi sanguimentum, quia et ipsa responsio ad celebrationem pertinet sacramenti; sicut de ipsoturam significauimus", sed prorsus ait: consepulti sumus. sacramentum enim tantae rei non nisi eiusdem rei uocabulo nuncupauit. Itaque paruulum etsi nondum fides
Abbreviated transcription (Latin):
fiobat eũ quae sieius persona pateretur uultu in dignaburi dus
et uoce colubebat in dignum deputans quitalicquereret quam dere
non simi quammultadici possent deberenit que nescireo: sedegotibi
non similiterut soleebat illesus censeo esenim ẽps multiscuris occupat᷑
Nꝓorunde mnectib facile uacat prolixũ aliquid
innost a sermocinatione que rebat abotioso querebat otiosus : Tuuero
cogitans nunc quis et aco ista flagites breuiter dere tanta respondere
me iubes: Ecȩ fatio quantum possũ dñs adiuuet ut quod postulas possĩ
Nẽ pesepe italoqui mur ut pascha propinquante dicamus crestinã uel per¬
endinam dñi passionẽ Cũ ille ante tã multos annos passus sit nec omnino
nisi semelilla passio facta sit nẽpe ipso die dominico dicimus. Hodie dns
quentes arguat essementitos. Nisiquia istos dies secundũ illorum quibus

Expanded text:
ferebat eumque, si eius persona pateretur, uultu indignabundus ferebat eumque, si eius persona pateretur, uultu indignabundus et uoce cohibebat indignum deputans, qui talia quaereret, cum, de re tanta quam multa dici possent deberentque, nesciret. sed ego tibi non similiter, ut solebat ille, suscenseo; es enim episcopus multis curis occupatus ut ego; unde nec tibi facile uacat prolixum aliquid in nostra sermocinatione quaerebat, ab otioso quaerebat otiosus; tu uero cogitans nunc, quis et a quo ista flagites, breuiter de re tanta respondere me iubes. ecce facio, quantum possum; dominus adiuuet, ut, quod postulas, possim. Nempe saepe ita loquimur, ut pascha propinquante dicamus crastinam uel perendinam domini passionem, cum ille ante tam multos annos passus sit nec omnino nisi semel illa passio facta sit. nempe ipso die dominico dicimus: Hodie domis est, ut nos ita loquentes arguat esse mentitos, nisi quia istos dies secundum illorum, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
credit et ad ceterasic responderatur singula quȩ geru N tur:
uni demiror pareNtes inistis rebur tam fideriterproparuulo
qua baptizatur baptizator interrogat: tameri eadem hora sis u¬
biciam eritcas tus qui baptizatur. aNNoNerit fur: Nescio utrum
audet aliquis dicere aliquid horumerit aut NoNerit: sicut mihisine
dubitatione respondet: quod credat in dm̃. et quod seco riuentat
ad dm̃. De inde tuascripta concluderis adiungis et dicis adis tas
ergo questionebreuiter resporidene digne nir.¬
It aut norimihi de consuetudine prȩscribas sed nationem reddas his lit¬
teris tuis lectis et relectis: et quantum sinebant temporis angustiȩ con
sideratis recor datus sum Nebridium amicum meum quicum erset
rerum obscurarum. ad doc trinam pietatis maxime pertiNerti ũ
diligentissimus et acerrimus in quisitor ualde oderat de questioNe
magnares ponsionem breuẽ ⁊ et quisquis id poposcisset : uegerrime

Expanded text:
Credit; et ad cetera sic respondetur singula, quae geruntur. Credit; et ad cetera sic respondetur singula, quae geruntur. unde miror parentes in istis rebus tam fidenter pro paruul bona, quae ad horam, qua baptizatur, baptizator interrogat; tamen eadem hora si subiciam: Erit castus, qui baptizatur, aut non erit fur? nescio utrum audet aliquis dicere, aliquid horum erit aut non erit, sicut mihi sine dubitatione respondet, quod credat in dad Deum. Deinde scripta tua concludens, adjungis et dicis: Ad istas ergo quaestiones peto breviter respondere digta ut non mihi de consuetudine praescribas, sed rationem reddas. 8. His litteris tuis lectis et relectis, et qusideratis recordatus sum Nebridium amicum meum, qui cum esset rerum obscurarum ad doctrinam pietatis maxime pertinentium diligentissimus et acerrimus inquisitor, ualde oderat de quaestione magna responsionem breuem. et quisquis id poposcisset, aegerrime
Abbreviated transcription (Latin):
licto proximur fuisset : Resporsum estenim: quiiNiillum Fecre
miseri cordiam: Difficillimã sane questionem tibi proposusseauisus es
in extremoinquis itionis tuae. eauidelicet intentione quasoles
uehe menter cauere meti dacium. sicons tituam it quir.
aNitẽparuulum et interrogem utrum cumcre uerit.
futurus sit castus: uel fur. No Nsit futurus ⁊ siNe
dubio respondebis. Nescio et utrum inie a de m
paruula d etate. coNistitutur cogitet aliquid boNi uelm ali
dices Nescio: sutaque demoribur eius futurir Nihil audes
certi promittere et deeius presenti cogitatione quid est
Allud quod quarido ad baptis mum offeruntur proeir pa¬
rentes tam quam fide dictores responident et dicunit illos
facere quod illa aetas cogitare No ipotest a. dut si potest occul¬
tumest: Interrogamus enimeos a quibus offeruNtur et dici mus-
credit in dma de illa etate quȩ ut rum sit ds̃ ignorat respondent

Expanded text:
licto proximus fuisset; responsum est enim: Qui in illum fecit licto proximus fuisset; responsum est enim: Qui in illum fecit misericordiam. Difficillimam sane quaestionem tibi proposuisse uisus es in extremo inquisitionis tuae ea uidelicet intentione, qua soles uehementer cauere mendacium. si constituam\', inquis, ante te paruulum et interrogem, utrum, cum creuerit, futurus sit castus uel fur non sit futurus, sine dubio respondebis: Nescio, et utrum in eadem paruula aetate constitutus cogitet aliquid boni uel mali, dices: Nescio. si itaque de moribus eius futuris nihil audes certi promittere et de eius praesenti cogitatione, quid est illud, quod, quando ad baptismum offeruntur, pro eis parentes tamquam fidedictores respondent et dicunt illos facere, quod illa aetas cogitare non potest aut, si potest, occultum est? interrogamus enim eos, a quibus offeruntur, et dicimus: Credit in deum? de illa aetate, quae, utrum sit deus, ignorat; respondent:
Abbreviated transcription (Latin):
adam tractum aliter non posse disrumpi. Nisi paruuli ad percipien¬
dam xp̃i graciam a parentibus offerintur: si cenimscribe Nis
dicis: ut sicut parentes fuerunt auctores ad eorum poenam per
fidem parentum identidem iusti ficentur: Cum uide asmultos non
offerri a parentibur sedetiam a quibus libet extraneis sicut
adominis seruuli aliquando offeruntur et nonnum quam mortuus
parentibus sius paruuli baptitantur: ab eis oblati quiin illis huius
modi misericordiam prebere potuerunt: Aliqua Ndo et iam
quos crude liter parentes ex posuerunit Niutrien di-
aquibur libet nonnum quam asacris uirginibus colliguNt ur
et ab eis offeruntur adbaptismum: Quȩcerte proprios filios Ne
habuerunt ullos nec habere disporiuntur: Ac perhoc Nihilalid
hio fieriuider Nisi quo diNeu aNgelio scriptumert. cum. dns
interrogas set quis illi a latronibus sauciato et semiuiuo inina dgecit¬

Expanded text:
Adam tractum aliter non posse disrumpi, nisi paruuli ad percipienAdam tractum aliter non posse disrumpi, nisi paruuli ad percipienti gratiam a parentibus offerantur; sic enim scribens dicis: \'Ut, sicut parentes fuerunt auctores ad eorum poenam, per fidem parentum identidem iustificentur\', cum uideas multos non offerri a parentibus sed etiam a quibuslibet extraneis, sicut a dominis seruuli aliquando offeruntur. et nonnumquam mortuis parentibus suis paruuli baptizantur ab eis oblati, qui in illis huius modi misericordiam praebere potuerunt. aliquando etiam, quos crudeliter parentes exposuerint, nutriendi a quibuslibet, nonnumquam a sacris uirginibus colliguntur et ab eis offeruntur ad baptismum, quae certe proprios filios nec habuerunt ullos nec habere disponunt. ac per hoc nihil aliud hic fieri uides, nisi quod in euangelio scriptum est, cum dominus interrogasset, quis illi a latronibus sauciato et semiuiuo in uia dere
Abbreviated transcription (Latin):
eio boni fidelessunt quam abuniuersa societate sc̃orumatque fidelium
Ab omnibus namque offerri recte intelleguntur. quibus placet
quod offeruntur et quorum sc̃a adque in diuidua caritate ad com¬
municationem scĩ spĩritus a diuuaNitur. Tota hoc ergo mater
ecclesi ar quae insanctis est facit. quia tota omnes totas ingulos
parit : Nam si xp̃i ani baptis misacra meNtum quando unum aoque
dipsumest etiam apud hereticos ualet et sufficit ad consecrationẽ
quã uis aduitȩ eternae participationem Nonsufficiat: quȩ conse¬
cratior eum quidem facit hereticum extra dñi gregem habentem
dominicum caracterem. corrigendum tamen am monet sanadoc tri¬
na noniterum simi liter consecrandum: Quanto potius in cat holi ccc
ecclesia etiam perstipulȩ minis terium frumenta purgari da
portantur ut ad masse soci etatem mediaNte area per ducan¬
tur: Illud autemnolote fallat ut existimes reatus uinculum ex

Expanded text:
i boni fideles sunt, quam ab uniuersa societate sanctorum atque fidelium. i boni fideles sunt, quam ab uniuersa societate sanctorum atque fidelium. ab omnibus namque offerri recte intelleguntur, quibus placet, quod offeruntur, et quorum sancta atque indiuidua caritate ad communicationem sancti spiritus adiuuantur. tota hoc ergo mater ecclesia, quae in sanctis est. facit, quia tota omnes, tota singulos parit. nam si Christiani baptismi. sacramentum, quando unum atque id ipsum est, etiam apud haereticos ualet et sufficit ad consecrationem, quamuis ad uitae aeternae participationem non sufficiat, quae consecratio reum quidem facit haereticum extra domini gregem habentem dominicum characterem, corrigendum tamen admonet sana doctrina, non iterum similiter consecrandum, quanto potius in catholica ecclesia etiam per stipulae ministerium frumenta purganda portantur, ut ad massae societatem mediante area perducantur! lllud autem nolo te fallat, ut existimes reatus uinculum ex
Abbreviated transcription (Latin):
sedõ ninu alt̃ sit habens carnẽsuiã et animã succ̃ conimaquȩ perauerit ipsumorietur
Necilludte moueat: qđ quidã ñ ece fide adbaptismũ ꝑcipiendũ paruulos fer ut
granaspĩtali aduitã regenerentur et̃nã sed quodeos putant hoc remedio tẽporalẽ
qtine ÷uel recipere sanitatẽ: Non enĩ propterra illi non regenenentur quia non
abistis hancintentione offeruntur: Celebrant᷑ eñ ꝑeos neces suria ministeria et uerba
sacraementorũ sine quibus consecrari paruulus non potert: sps̃ autẽ illesc̃s ꝗ habitat
in sc̃ĩs: ex quibus una illa colũba de argentata caritatis igne conflatur ait qđ ait
etiã ꝑseruitutẽ: Aliquando non solũ simpliciter ignorantiũ uerum eciã damnabi¬
liter in dignorũ : Offeruntur quippe paruuli ad percipiendams̃piritalẽ gra
n non tã abeis quorũ gestantur manibus: quamuir et abipsis si

Expanded text:
sed omnino alter sit, habens carnem suam et animam suam, Anima quae peccaverit, ipsa morietur. 5. sed omnino alter sit, habens carnem suam et animam suam, Anima quae peccaverit, ipsa morietur. 5. Nec illud te moveat, quod quidam non ea fide ad Baptismum percipiendum parvulos ferunt, ut gratia spirituali ad vitam regenerentur aeternam, sed quod eos putant hoc remedio temporalem retinere vel recipere sanitatem. Non enim propterea illi non regenerantur, quia non ab istis hac intentione offeruntur. Celebrantur enim per eos necessaria ministeria, et verba sacramentorum, sine quibus consecrari parvulus non potest. Spiritus autem ille sanctus qui habitat in sanctis, ex quibus una illa columba deargentata charitatis igne conflatur, agit quod agit etiam per servitutem, aliquando non solum simpliciter ignorantium, verum etiam damnabiliter indignorum. Offetiam non tam ab eis, quorum gestantur manibus, quamvis et ab ipsis, si
Abbreviated transcription (Latin):
tellegerent ꝑ illũ significantẽ quodã modogestũ corporis eorũ quiloqui non pote¬
rant semirabilit̃ ã moneri. quidipsi facere deberent: qui pꝰtantũ illud nefas sac ra¬
mentis alutaris inruebant unde seutique penitendo abstinere debuerent: Nec cũ tale
aliquid diuina prouidentia perin fantulos agit. Ipssid agere scientia uelrationȩcre¬
dendũ est : Neque enĩ quia cuius dã prophetȩ dementiã ds uoluit etiã asinalo quente
coertere Ideo iã miranda est asinarũ sapientia: Porrosi peranimal in rctiona le
sonuit aliquid homini simillimũ qđ miraculo diuino noncordiasinino tribuendũsitIta
potuit omni potens per in fantis animũ non ubiratio nullaerat: sedubi adhuc sopita
erat gestu corporis eius ostendere Quid illi quiet inse et in paruulosnios peccauerant
curare deberent Ceterũ cũ in funs non redeat in parentẽ ut cũ illo et in illo unus homusit

Expanded text:
telligerent, per illum significantem quodammodo gestum corporis eorum qui loqui non potetelligerent, per illum significantem quodammodo gestum corporis eorum qui loqui non poterant, se mirabibter admoneri quid ipsi facere deberent, qui post tantum illud nefas sacramentis salutaribus irruebant unde se utique poenitendo abstinere deberent. Nec cum tale ali quid divina providentia per infantulos agit, ipsos id agere scientia vel ratione credendum est. Neque enim quia cujusdam prophetae dementiam Deus voluit etiam asina loquente coercere , ideo admiranda est asinorum sapientia. Porro si per animal irrationale sonuit aliquid homini simillimum, quod miraculo divino, non cordi asinino tribuendum sit; ita potuit Omnipotens per infantis animam, non ubi ratio nulla erat, sed ubi adhuc sopita erat, gestu corporis ejus ostendere quid illi, qui et in se et in parvulos suos peccaverant, curare deberent. Caeterum cum infans non redeat in parentem, ut cum illo et in illo unus homo sit,
Abbreviated transcription (Latin):
illi nobis ecdesiã matrẽ Illi patrẽ dñm negauer̃: ut dũ paruiet in prouidi et tanti
facinoris ignarriꝑ alios ad consortiũ criminis iungimur: aliena fraude caperemur
Hanc defensionẽ non sub necteret. Nisius tissimã crederet et in dĩ iudicio paruulis
profuturã : Si enĩ uere dicitur Nos nihil fecimus:. anima quȩ peccauerit ipsa moriet᷑:
Nec illi peribit̃ sub dĩ iusto iuditio quos parentes suo scelere quantũ ad seipso adtinet
ꝑdider̃: Illud uero qđ in eadẽ cõmemoratur epistola: quandã paruulã turbatis in fugã
parentibus nutrici derelictã. At que abeadẽ nutrice demonũ sacrilegiis impactã
postea inecclesia in latã sibi eucharistiã miris motibus respuisse: Id eo mihi uidet᷑ diuinitus
factũ ne maiores putarent. nihilseinpar uulos in illa iniquitate peccare: sed potius in¬

Expanded text:
illi nobis ecclesiam matrem, illi patrem dominum negauerunt, ut, dum parui et inprouidi et tanti illi nobis ecclesiam matrem, illi patrem dominum negauerunt, ut, dum parui et inprouidi et tanti facinoris ignari per alios ad consortium criminis iungimur, aliena fraude caperemur?\' hanc defensionem non subnecteret, nisi iustissimam crederet et in dei iudicio paruulis profuturam. si enim uere dicitur: Nos nihil fecimus; anima, quae peccauerit, ipsa morietur/ nec illi peribunt sub dei iusto iudicio, quos parentes suo scelere, quantum ad se ipsos adtinet, perdiderunt. Illud uero, quod in eadem commemoratur epistula quandam paruulam turbatis in fuga parentibus nutrici derelictam postea in ecclesia illatam sibi Eucharistiam miris motibus respuisse, ideo mihi videtur divinitus factum, ne majores putarent nihil se in parvulos in illa iniquitate peccare, sed potius in
Abbreviated transcription (Latin):
in epistola delapsis cũ eos qui tẽpore ꝑsecutionis idolis immolauenent arguens: ac ne
quid deesset inquit ad criminis. cumulũ in fantes quoque parentũ manib: impositi
uel at tracti: ã miser̃ paruuli : qđ in primostatĩ natiuitatis exordio fuerant consecuti
A mis er̃ dix̃ quantũ adtinuit ad illorũ scelus: aquibus ãmittere coactis: a miser ineorũ
in eorũ mente acuoluntate qui in illos tantũ facinus cõmiser: Nã siinseipsis ãmisissent
remansissent utique diuina sententia sine ulla defensione dãnandi: Quod sisc̃s crpri¬
anus arbi traretur noneorũ defensionẽ continuo subiceret dicens: Nonne illicũ iuditii
dies uenerit dicent: nos nihil fecimus nec derelicto cibo et poculo dñi ad profana con¬
tagia sponte properauimus: ꝑ didit nos aliena ꝑfidia parentes sensimus parricidas :

Expanded text:
in epistula de lapsis, cum eos, qui tempore persecutionis idolis immolauerant, arguens: Ac ne in epistula de lapsis, cum eos, qui tempore persecutionis idolis immolauerant, arguens: Ac ne quid deesset\', inquit, ad criminis cumulum, infantes quoque parentum manibus inpositi uel adtracti amiserunt paruuli quod in primo statim natiuitatis exordio fuerant consecuti\'. amiserunt, dixit, quantum adtinuit ad illorum scelus, a quibus amittere coacti sunt; amiserunt in eorum mente ac uoluntate, qui in illos tantum facinus commiserunt; nam si in se ipsis amisissent, remansissent utique diuina sententia sine ulla defensione damnandi. quod si sanctus Cyprianus arbitraretur, non eorum defensionem continuo subiceret dicens: \'Nonne illi, cum iudicii dies uenerit, dicent: Nos nihil fecimus nec derelicto cibo et poculo domini ad profana contagia sponte properauimus; perdidit nos aliena perfidia, parentes sensimus parricidas;
Abbreviated transcription (Latin):
paruulus xp̃i gratiã non amittit nisi propria impietate si aetatis accessu tã malus eua¬
serit: Tuncetiã propria incipiet habere peccata quȩ non regeneratione auferantuuor
sed aliacuratione sanentur : Verũ tamenr ecte dicuntur: parentes uel quicumque maiure
filios seu quos libet paruulos baptizator demoniorũ sacrilegiis obligare conantes.
spiritaliter homicide : Nã in illis quidem int̃ fectionẽ non faciunt: sed quar
est interfectores fiunt: recte illis dicitur: quando ab hoc scelere prohibentur e¬
lit eo cciderepar uulos urõs: Dicit enĩetapos tolus spm̃ nolite extinguere: Nonq ille
extingui potest sed quantũ in psis ẽ extinctores eius merito dicuntur quisic agunt
ut extinctũ uel inisto sensu recte intellegi potest qđ scripsit beatissimus cr̃prianus

Expanded text:
paruulus Christi gratiam non amittit nisi propria impietate, si aetatis accessu tam malus euaparuulus Christi gratiam non amittit nisi propria impietate, si aetatis accessu tam malus euaserit. tunc enim etiam propria incipiet habere peccata, quae non regeneratione auferantur, sed alia curatione sanentur. Verum tamen recte dicuntur parentes uel quicumque maiores filios seu quoslibet paruulos baptizatos daemoniorum sacrilegiis obligare conantes spiritaliter homicidae. nam in illis quidem interfectionem non faciunt, sed, quantum in ipsis est, interfectores fiunt. recte illis dicitur, quando ab hoc scelere prohibentur: \'Nolite occidere paruulos uestros\', dicit enim et apostolus: Spiritum nolite extinguere, non quia ille extingui potest, sed, quantum in ipsis est, extinctores eius merito dicuntur, qui sic agunt, ut extinctum uelint. isto sensu recte intellegi potest, quod scripsit beatissimus Cyprianus
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo ꝑ hanc societatẽ unius eius dẽq: sp̃s prodest offerentiũ uoluntas paruulo oblato:
es peccantofferentes eũ ad que obligare conantes demonũ
sacrilegis uinculis : Ñẽ animautrũ que cõmunis ut etiã culpã possint habere cõmunẽ :
Non enĩ sic cõmunicatur culpa ꝑ alterius uoluntatẽ: quẽ ad modũ cõmunicatur gratia
ꝑ sc̃ĩ sp̃s unitatẽ: Potest enĩ et in hoc et in illo homine esse. unus sp̃s sc̃s etiã sunuicẽ nesci¬
ant ꝑquẽ sit utrius que gracia cõmunis. Non autẽ putest sp̃s hominis eẽ ethuiur et illius
ꝑ quẽ peccante altero et altero non peccante. sit tamenculpa cõmunis: Acperhoc potest
pariuilus semel ex parentũ carnegeneratus dĩ spũ regenerari: ut ex illis obligatio con
generari ut obligatio quȩ soluta est: iterũ contratrahat᷑: et id eo remel perceptuã

Expanded text:
ideo per hanc societatem unius eiusdemque spiritus prodest offerentium uoluntas paruulo oblato. ideo per hanc societatem unius eiusdemque spiritus prodest offerentium uoluntas paruulo oblato. quando autem in paruulum maiores peccant offerentes eum atque obligare conantes daemonum sacrilegis uinculis, non est anima utrorumque communis, ut etiam culpam possint habere communem. non enim sic communicatur culpa per alterius uoluntatem, quem ad modum communicatur gratia per sancti spiritus unitatem. potest enim et in hoc et in illo homine esse unus spiritus sanctus, etiam si inuicem nesciant. per quem sit utriusque gratia communis; non autem potest spiritus hominis esse et huius et illius, per quem peccante altero et altero non peccante sit tamen culpa communis. ac per hoc potest paruulus semel ex parentum carne generatus dei spiritu regenerari, ut ex illis obligatio contgenerari, ut obligatio, quae soluta est, iterum contrahatur. et ideo semel perceptam
Abbreviated transcription (Latin):
effectus peccato alterius sinesua consensione nontenetur obnoxius: Traxitergoreatũ
quia unus erat cũ illo: et in illo a quo traxit: quando qđ traxit ãmissũ ẽ: Non autẽ trahitalt̃¬
ab altero: quandosuã uno quoque. propriauita: uiuente iã est : Vndedicatur anima quȩ
peccauerit ipsa morietur : Vt autẽ possit regenerari ꝑ officiũ uoluntatis aliene cum of¬
fertur consecrandus facit hoc unus sp̃r ex quore generatur oblatus: Non enĩ scrip¬
tiũ fide: sed nisiquis renatus fuerit: ex aqua et spũ: A quaigitur exhibens forins ecus
sa cramentũ gratie et sp̃r operans intrins ecus bene fitiũ gratiae. soluens uincu lũ
culpe: reconcilians bonũ naturae: regenerant hominẽ in unoxp̃o ex uno adã generatũ:
Regenerans ergosp̃s in maiorilius offerentibus: et paruula oblator enatoquȩ cõmunis ẽ

Expanded text:
effectus, peccato alterius sine sua conseeffectus, peccato alterius sine sua consequia unus erat cum illo et in illo, a quo traxit, quando quod traxit admissum est. Non autem trahit altab altero, quando sua unoquoque propria vita vivente jam est unde dicatur, Anima quae peccaverit, ipsa morietur. 2. Ut autem possit regenerari per officium voluntatis alienae, cum offertur consecrandus, facit hoc unus Spiritus, ex quo regeneratur oblatus. Non enim scriptium fide sed: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu. aqua igitur exhibens forinsecus sacramentum gratiae et spiritus operans intrinsecus beneficium gratiae, soluens uinculum culpae, reconcilians bonum naturae regenerant hominem in uno Christo ex uno Adam generatum. regenerans ergo spiritus in maioribus offerentibus et paruulo oblato renatoque communis est;
Abbreviated transcription (Latin):
one fatio co epis copo augustinus in dño salutẽ: Quȩrisame utrũ paren¬
tes baptizatis paruulissuis noceant cũ eos demoniorũ sacrificiis sanare
conantur: Et si non nocent quomodo eis prosit cũ baptizantur parentũ
fides: quorũ eis non potest obesse perfidia: ubires pondeo tantã illius sacramem
nocert baptis mis auuitaris ee uirtute in sca compage corporis xpi ut semel genenttus ꝑ
Aliorũ carnalẽ uoluptatẽ: cũ semel regeneratus fuerit ꝑ aliorũ spiritalẽ uoluntatẽ
Deinceps non possit uinculo aliene in iquitatis obstringi cuinullasuauoluntate c̃sentit:
et anima enĩ patris mea est inquitꝰ: et anima filu mea est: Enima quȩ peccauerit: ipsa
morieur : Non autẽ peccat ipsa: cũ parentes ei no omni non scient
quia nandũ erat animaseparat imuiuens: Idest altera anima dequa diceretur: et anim a
patris mea ẽ et anima filii mea est: Tã itaque cũ homo inseipso est ab eo quigenuit: alter

Expanded text:
ONIFATIO EPISCOPO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quaeris a me, utrum parentes baptizatis paruulis suis noceant, cum eos daemoniorum sacrificiis sanare conantur, et, si non nocent, quo modo eis prosit, cum baptizantur, parentum fides, quorum eis non potest obesshoc est baptismi salutaris, esse uirtutem in sancta compage corporis Christi, ut semel generatus per aliorum carnalem uoluptatem, cum semel regeneratus fuerit per aliorum spiritalem uoluntatem, deinceps non possit uinculo alienae iniquitatis obstringi, cui nulla sua uoluntate consentit. etenim anima patris mea est, inquit, et anima filii mea est; anima, quae peccauerit, ipsa morietur ur. non autem peccat ipsa, cum parentes ei omnino nescienti uequia nondum erat anima separatim uiuens, id est altera anima, de qua diceretur: et anima patris mea est, et anima filii mea est. iam itaque, cum homo in se ipso est ab eo qui genuit alter
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ primum perfratrẽ pro futurum. secundo perquendam aliumte misis se signi fies et
interim pro futurum r&ractum deitinere
o futurum r& ractum deitinere et epm̃ constitutum ueloci morte subtractum Il
cuius nomen r&ices maris timuisse discrimina et nauigationis mutuasse consilium : Qutunia
sint satis mirare nequeo: quo modo ipsaepistola et romae & initalia haberi apleris que dicaus
et ad mesolum non peruenerit cuisoli missaest: Prȩsertim cumidem fratersinmus interimis
tractatus tuos dixerit seeam non ina frica non apudte. sed in sula hadriae ante hoc ferme quiquinĩ
repperisse: Deamititia omnis tollenda suspitioest. et sic cũ amico. quasicum altero ͤ lo quendin:

Expanded text:
quae primum per fratrem Profuturum, secundo per quendam alium te misisse significas; et interim Profuturum retractum de itinereofuturum retractum de itinere et episcopum constitutum ueloci morte subtractum, illum, cuius nomen retices, maris timuisse discrimina et nauigationis mutasse consilium. quae cum ita sint, satis mirari nequeo, quomodo ipsa epistula et Romae et in Italia haberi a plerisque dicatur et ad me solum non peruenerit, cui soli missa est, praesertim cum idem frater Sisinnius inter ceteros tractatus tuos dixerit eam se non in Africa, non apud te, sed in insula Hadriae ante hoc ferme quinquennium repperisse. De amicitia omnis tollenda suspicio est et sic cum amico quasi cum altero se loquend
Abbreviated transcription (Latin):
inquit quod non recte in gredibntur aduertitem euu angelu. dixipetro coramomnibus. sitacumiud&s ns
petrus a postolus sententuehuius cuius nunc preuaricator arguitur: primus auctor extitert: Causa auẽ
preuaricationis timor est iudeorum : Dicit enimscriptura. quod primũ edebat cumgentibus: Cumaut̃
uenis senit quidam aiacobo subtra hebat se et segregabat timens eos qui ex circum cisioneerant: Time
autẽ iudeos quorum erat apostolus neper occasionẽ gentilium. a fu

Expanded text:
us, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii, dixit Petro coram omnibus: si tu, cum sis Petrus Apostolus sententiae hujus, cujus nunc praevaricator arguitur, primus auctor exstiterit. Causa autem praevaricationis, timor est Judaeorum. Dicit enim Scriptura, quod primum edebat cum gentibus; cum autem venissent quidam a Jacobo, subtrahebat se, et segregabat, timens eos qui ex circumcisione erant. Timebat autem Judaeos, quorum erat Apostolus; ne per occasionem gentilium a f