comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc qd̾ int̾na ꝓtͣbatõne cõcun¬
m᷑ dĩgnũ t̃ ut ad cõditoris iudici¬
ũ returramus ut iñ cor nr̃m ad¬
iutori suo maiores laudes exhi¬
beat. unde pulsatum uerus in¬
becillitatẽ sue infirmitatis p̃nsat

Expanded text:
In hoc, quod interna perturbatione concutimur, dignum est ut ad conditoris judicium recurramus; ut inde cor nostrum adjutori suo majores laudes exhibeat, unde pulsatum verius imbecillitatem suae infirmitatis pensat
Abbreviated transcription (Latin):
nãꝙ arboe ĩ suo robore iuxta t̾¬
rã uasta subsistit. s cͤscẽdo suꝑi
angustat᷑. ⁊ qͣnto paulisꝑ subli¬
nrior. tãto ĩ alto subtilior. redi¬
tur. Debꝰ itaq alia arbusta. nͥ¬

Expanded text:
 arbor in suo robore juxta terram vasta subsistit, sed crescendo superius angustatur. Et quanto paulisper sublimior, tanto in altum subtilior redditur . Quibus itaque talia arbusta, n
Abbreviated transcription (Latin):
Apparuir creatre incarne ut
humanũ genus ꝓ rerurrectionẽ
e ibat ĩmortem:. m essio enĩ sce
eccłie ñ incõuenĩẽt̾ accipit᷑. cum
ꝑfc̃c anime acorporibus abstͣcte:
uelud mature segetes aterra deci¬
se adcelestia horrea demigrant.
et qͣsi aridis corticib obuoluta. su¬
corticũ suarũ inuolunõib ãgusta

Expanded text:
apparuit creator in carne, ut humanum genus per resurrectionem e ibat in morteEcclesiae non inconvenienter accipitur, cum perfectae animae a corporibus abstractae, velut maturae segetes a terra decisae ad coelestia horrea demigrant. et quasi aridis corticibus obvoluta, sucorticum suorum involutionibus angusta
Abbreviated transcription (Latin):
cia feni florib cõꝑat᷑. qͥa nimirũ
carnis gła dũ nitet cadit. du apd̃
se excolit᷑. repẽtino ĩt̾cepta. fine t̾¬
mat᷑. Tũc qͥpp suꝑbia ĩiquoꝵ con¬
munut̃. tc̃ electoꝵ uita qͣnta ĩ teg¬
tate fulgeat declarat᷑. qͥ a c̃ iniꝰ¬
ti deficuĩt. exhac ip̃a aristarum
ꝯt̾ciõe agit᷑ ut gͣna appareãt que

Expanded text:
tia feni flori comparatur, quia nimirum carnalis gloria dum nitet, cadit; dum apud se extollitur, repentino intercepta fine at. Tunc quippe superbia iniquorum comminuitur, tunc electorum vita quanta integritate fulgeat declaratur, quia cum injusti deficiunt, ex hac ipsa aristarum contritione agitur ut grana appareant quae
Abbreviated transcription (Latin):
Incunctis uͦ bona q̃ accipiũt qͣnto
alus libñt̾ accomodãt. tãto ip̃i ĩ¬
cõmutabiles innouitate. ꝑdurãt
⁊ qͥ tenues aradice ĩchoatõnis ex¬
eũt fortes inculminis ꝓ fectõnis

Expanded text:
In cunctis vero bona quae accipiunt quanto aliis libenter accommodant, tanto ipsi incommutabiles in novitate perdurant; et qui tenues a radice inchoationis exeunt, fortes in culminis perfectione
Abbreviated transcription (Latin):
tollerant. qui carnis sue uolup¬
tatibꝰ dediti ad huc put᷑dinis ui¬
depͥmũt qͥ se ꝓcelestis patͥe desi¬
d̾io affligũt. qͣb culpis substͣti sũt
qͥ sine ulla formidine se se ĩcar¬
nis uoluptate derełiqũt. Homo¬

Expanded text:
torum pondera tolerant qui, carnis suae voluptatibus dediti, adhuc putredinis judeprimunt, qui se pro coelestis patriae desiderio affligunt, quibus culpis substrati sunt qui sine ulla formidine sese in carnis voluptate derelinquunt?
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾i ñ iuideat. qd̾ ad ipisci alt̾
exoptat. q̃a qcqͥd tc̃porale ꝑcipit᷑.
tãto fit muiꝰ sigulis. qͣnto diui¬
dit᷑ inmltis ⁊ ĩcirco desid̾antis
ĩtem luior excruciat. qͥa ħ quod
appetit aut fũditꝰ alt̾ accipiens
adunit. aut aqͣntitate restͥngit:
Qͥ gͦ liuoris peste plene carere
desid̾at. illã heditatẽ diligat.
qͣm cohe̾dũ num̾us ñ ãgustat.

Expanded text:
isci alter exoptat, quia quidquid temporale percipitur, tanto fit minus singulis, quanto dividitur in multis; et idcirco desiderantis mentem livor excruciat, quia hoc quod appetit, aut funditus alteri accipiens adimit, aut a quantitate restringit. Qui livoris peste plene carere desiderat, illam haereditatem diligat quam cohaeredum numerus non angustat.
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ racio discedat. quasi absẽ¬
te dnã cogitatõnũ se clamor uel¬
ut garrula ancillaꝵ t᷑ba młtipli¬
occasũ petit. qͥͥqͣ uͦ suꝑna desid̾at¬
qͣĩ moriente habitet demõstrat

Expanded text:
numentum ratio discedat, quasi absente domina, cogitationum se clamor, velut garrula ancillarum turba multiplioccasum petit. Qui vero superna desiderat, in oriente habitare demonstrat
Abbreviated transcription (Latin):
que adrƿiscenda festinant:
Suꝑna aut̃ laboriose querere tã¬
toniagis dissimulãt. qͣnto ra tar¬
dius retͥbui putant:. Hi itaq qͣi
aliarũ arboꝵ more deorsũ fasti. fur¬
sum angusti. qͥa fortes ⁊ nĩferiora sb¬
sistunt. s ad suꝑiora deficiunt.
At ꝯͣ exqͣlitate palmarũ defig̃nat᷑
renis studiis fortes ⁊ ĩcelestibꝰ debi

Expanded text:
iscendas festinant; superna autem laboriose quaerere tanto magis dissimulant, quanto ea retribui tardius putant. Hi itaque quasi aliarum arborum more deorsum vasti sunt, sursum angusti, quia fortes in inferiora subsistunt, sed ad superiora deficiunt. At contra ex qualitate palmarum designatur rrenis studiis for
Abbreviated transcription (Latin):
catũ suũ hõ iã corrigñdo et
pen̾tẽdo deserit. s tam̃ ad huc
distͣctũ iudicẽ de eiꝰ retͥbutõne
ꝑtimescit. Ibi gͦ seruus ado¬
mino lib̾ erit ubi iã depecca¬
ti uenia dubietas ñ erit. ubi
iã securã m̃tem culpe sue
memoria ñ ad dicit. ubi ñ sb̾
reatu animꝰ tͤpidat. s de eiꝰ in¬
dulgñcia lib̾e exultat: d si
nlła ĩbi homo peccati sui me¬
moria tangit᷑. ereptum se unde

Expanded text:
suum homo jam corrigendo et poenitendo deserit, sed tamen adhuc districtum judicem de ejus retributione pertimescit. Ibi ergo servus a domino liber erit, ubi jam de peccati venia dubietas non erit, ubi jam securam mentem culpae suae memoria non addicit, ubi non sreatu animus trepidat, sed de ejus indulgentia libere exsultat. Sed si nulla ibi homo peccati sui memoria tangitur, ereptum se unde
Abbreviated transcription (Latin):
besc̾e erubest̾e noluit q̃ pent̾e
recusauit Rubor gͦ frõtis ẽ pu¬
dor penitẽtis. Si q̃s igͣ abhͣ ĩfir¬
mitate curari d̾sid̾at nc̃ce ẽ
ut emplastrũ u̾etudie fronti
superponati.

Expanded text:
rubescere noluit, qui poenitere recusavit. Rubor igitur frontis est pudor poenitentis. Si quis igitur ab hac infirmitate curari desiderat, necesse est ut emplastrum verecundiae fronti superponat.
Abbreviated transcription (Latin):
se eẽ qͥ ħ amat. Nã ñ est alienari in laudem
c̾atoris amare spẽm corporałe. ut ipsa c̾ato¬
re. fruens quisq uere beatꝰ sit. Itt̃q in eodẽ
ubi dixi nec auẽ. nec quadrupede memini
quia ñ uidi. s fantasiã tałe facillimt ĩtu¬
eor. du alicui formȩ uolatili quałt uidiad

Expanded text:
se esse, qui hoc amat; nam non est alienari in laudem se esse, qui hoc amat; nam non est alienari in laudem creatoris amare speciem corporalem, ut ipso creatore fruens quisque uere beatus sit. itemque in eodem ubi dixi: nec auem quadrupedem memini, quia non uidi, sed phantasiam tamen facillime intueor, dum alicui formae uolatili, qualem uidi
Abbreviated transcription (Latin):
ammas. cͣuenientius diceret᷑ deserentes se
sp̃t quõ de angłis agebat᷑. E ic lib̃ sic inci¬
xii non dum ꝑfecissem & eos diurius tene¬
reͣ. quã possent sustinerr qui uehement᷑¬
illos habere cupiebant. subtracti sunt mͥ
minꝰ emendati quã deberent ac possent qneoᷤᷤ
edere uoluissem. Qd̃ postea quã comperi quia
⁊ alia eoꝵ apud nos exemplaria remanserant.
statuerã cosiam ipse nͣ edert. s sic hab̾e ut ina¬
lio aliquo opusculo meo qd mͥ de. his euenerit
nͣ ualui emendaui eos quantũ emenidandoᷤ
putaui ⁊ ẽpleui⁊ edidi. aduingens eis acapite
epłam quã scripsi adurnerabiłe aureliũ ep̃m
cartaginensis ȩxcłt quo tãquã ꝓ logo exposui
fecissem. In quix libro undecimo cũ de cor¬
porr uisibili agrrẽ diri. qđ cͥca id amare ali¬
enari est quia scułm eũ amorẽ dictũ est qͦ ali¬
qͥd sic amat᷑. ut eo fruendo existimet beatũ

Expanded text:
animas, conuenientius diceretur: deserentes se animas, conuenientius diceretur: deserentes se spiritus, quoniam de angelis agebatur. Hic liber sic inciim non perfecissem et eos diutius tenerem, quam possent sustinere, qui uehementer eos habere cupiebant, subtracti sunt mihi minus emendati, quam deberent ac possent, quando eos edere uoluissem. quod posteaquam conperi, quia et alia eorum apud nos exemplaria remanserant, statueram eos iam ipse non edere, sed sic habere, ut alio aliquo opusculo meo, quid mihi de his euenerit, istere non eis ualui — emendaui eos, quantum emendandos putaui, et conpleui et edidi adiungens eis a capite epistulam, quam scripsi ad uenerabilem Aurelium, episcopum Carthaginiensis ecclesiae, quo tamquam prologo exposui itate fecissem. In quorum libro undecimo, cum de corpore uisibili agerem, dixi: quocirca id amare alienari est. quod secundum eum amorem dictum est, quo aliquid sic amatur, ut eo fruendo existimet beatum
Abbreviated transcription (Latin):
codicis ñ facilt dixerim. Suaues enĩ pau¬
cissimis intelligentib sunt qui tam̃ nects¬
se est offendant᷑ multa non intelligentes
quia nec ipsa u̾ba quȩ exponunt᷑ ita sunt
descripta inmultis locis ut appareat qͥd
exponat᷑. De inde breuitatẽ sentenciar
tanta secuta est obscuritas ut eã lector uir¬
ferre possit. quẽ necesse est plurima non
intellecta transire. P ostremo mendosum
corpori opꝰ ipsũ incodicib nrͣis ut emen¬
dare ñ possem. nec editũ ame dici uellem
nͥ quia scio frͣs id habrre quoꝵ studio ñ po¬
tuit denegari. Il ic lib̃ sic incipit. Et opera
magna erant ei suꝑ terram. De cathezi¬
st ⁊ͣ liber nrͣ de catheliz andis rudi¬
b ħ ipso titulo pͣnotatus. In quo libro
ubi dixi nec angl̃s qui cuͣ spiritib aliis satel¬
litib suis suꝑbiendo deseruit obedientia d̃i
⁊ diabo lus factus est aliquid nocuit ło. s
sibi. nouit enim łs ordinare deserentes se

Expanded text:
codicis, non facile dixerim. suaues enim paucodicis, non facile dixerim. suaues enim paucissimis intellegentibus sunt, qui tamen necesse est offendantur multa non intellegentes, quia nec ipsa uerba, quae exponuntur, ita sunt descripta in multis locis, ut appareat, quid exponatur; deinde breuitatem sententiarum tanta secuta est obscuritas, ut eam lector ferre uix possit, quem necesse est plurima non intellecta transire; postremo etiam mendosum conperi opus ipsum in codicibus nostris, ut emendare non possem nec editum a me dici uellem, nisi quia scio fratres id habere, quod studio non potuit denegari. Hic liber sic incipit: Et opera magna erant ei super terram. CAEst etiam liber unus de catechizandis rudibus hoc ipso titulo praenotatus. in quo libro, ubi dixi: nec angelus, qui cum spiritibus aliis satellitibus suis superbiendo deseruit oboedientiam dei et diabolus factus est, aliquid nocuit deo, sed sibi; nouit enim deus ordinare deserentes se
Abbreviated transcription (Latin):
scułm lucã mnunũ librũ illȩ. inalterũ istȩ
redactȩ sunt. Titulus oꝑis huiꝰ est. questio¬
nes euangłoꝵ. S quare illa sola de suꝑdic¬
tis euangelicis libris exposita fuerint que
his libris mris continent᷑. ⁊ quȩ ista sint
ꝓlogꝰ m̃s adiunctis atq adnumeratis eisclẽ
questionib ita ut quisq lrggͥr uoluerit
sitas codicis nos fefellit. Nãx uiscriptũ est
nͣ duob. In u libro uolens exponere quo¬
mͦ duos patres potuerit habere ioseph
cuiꝰ coniux dicta est uirgo maria. illud
rem ut ei sem̃ sccđm legẽ suscitaret ideo
defuncti lex eũ iubebat acciꝑe ñeͣ uerũ
Nom̃ enim defuncti qdđ̃ dictũ est ad hoc
ualere lex p̃cepit ut eiꝰ filius diceret᷑ ñut
ħ qu ille uocaret᷑. Et oc opꝰ sic mcipit.
IN IOB. liber UN US.
IbeR cuiꝰ titulus est ad notacio¬
nes in iob utrũ m̃s habendus sit anpo¬
cius eoꝵ qui eas sic̃ potuer. ł uoluer̃ redege¬
runt in unũ corpus descriptꝰ de frontib

Expanded text:
um Lucam; in unum librum illae, in alterum istae redactae sunt. Titulus operis hujus est: Quaestiones Evangeliorum. Sed quare illa sola de supradictis evangelicis Libris exposita fuerint, quae his libris meis continentur, et quae ista sint, prologus meus, adjunctis atque annumeratis eisdem quaestionibus, ita ut quisque legere quod voluerit, sitas codicis nos fefellit; nam duodecim scriptum est, non duobus. in secundo nolens exponere, quomodo duos patres potuerit habere Ioseph, cuius coniux dicta est uirgo Maria, illud,rem, ut ei semen secundum legem suscitaret, ideodefuncti lex eum iubebat accipere. non est uerum; nomen enim defuncti, quod dictum est, ad hoc lex ualere praecepit, ut eius filius diceretur, non ut hoc quod ille uocaretur. Hoc oIN IOB, LIBER VNVS. Liber, cuius est titulus: adnotationes in Iob, utrum meus habendus sit an potius eorum, qui eas, sicut potuerunt uel uoluerunt, redegerunt in unum corpus descriptas de frontibus
Abbreviated transcription (Latin):
gr scił in membris repugnante legim̃ti
Um. LIBRI DUO
onitra manirheũ quenda nomine
felicem p̃sente ppło in ęxcła biduo
disputaui. Ypponẽ quippe uenerat eun¬
de seminaturus errorẽ. Unꝰ enĩ erat ex
doctorib eix quã uis ineruditꝰ liberali¬
b litteris. s tam uersucior fortunato
Gesta sunt ecclesiastica. ẜ intͣ meos libroᷤᷤ
c̃putant᷑. Duo gͦ libri sunt inquoꝵx scdõ
disputatũ est de libero uoluntatis arbi¬
trio siue ad mału oꝑ anłu siue adbonũ.
s de gr̃a quauert lib̃i fuint. de quib
scriptũ est. si uos filius lib̾au̾it. tͤ u̾e lib̾i
eritis diligentius disputare quõ talise¬
rat cũ qͦ agebat᷑ nulla sumꝰ necessitate
epulsi. łt oc opꝰ sic incipit. ttonorio auõ

Expanded text:
cet in membris repugnantem legi mentis um, libri duo. Contra manichaeum quemdam nomine Felicem, praesente populo, in ecclesia biduo disputavi. Hipponem quippe venerat, eumdem seminaturus errorem; unus enim erat ex doctoribus eorum, quamvis ineruditus liberalibus litteris, sed tamen versutior Fortunato. Gesta sunt ecclesiastica, sed inter meos libros computantur. Duo ergo libri sunt, inquorum secundo disputatum est de libero voluntatis arbitis siue ad male operandum siue ad bonum. sed de gratia, qua uere liberi fiunt, de quibus scriptum est: si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis, diligentius disputare, quoniam talis erat, cum quo agebamus, nulla sumus necessitate onpulsi. Hoc opus sic i
Abbreviated transcription (Latin):
tractart atq enodart tune nolui. ne li
rem ⁊̃ si ħ c̃cederet᷑ tam̃ debere maniche
os ħ posse. c̃uinci intͦducentes insanissimo
errore naturã mali ȩt̃no bono coxternã.

Expanded text:
tractare atque enodare tunc nolui, ne librem, etiamsi hoc concederetur, tamen debere Manicheos . ac iam posse conuinci introducentes insanissimo errore naturam mali aeterno bono coaeternam.
Abbreviated transcription (Latin):
URsus ad eos scripsi alterũ & de cor
nẽ corripiendu sidi p̃cepta ñ facit. s oran¬
Ec oꝑa non aginta & tria in libris du¬
centis adͣx & duob me dictasse reco¬
lui. quando hac re t̾ractaui utrũ aliquos
alhuc essem dictaturus ignorans. atq ipsã
retractacionẽ eoꝵ in libris duob edidi ur¬
gentib fr̃ib ante quã epłas atq sermones
ad ppłm aliaͦs dictatos. alios ame dictos t¬

Expanded text:
Rursus ad eosdem scripsi alterum librum, qRursus ad eosdem scripsi alterum librum, qnem corripiendum, si Dei praecepta non facit; sed prera nonaginta tria in libris ducentis triginta duobus me dictasse recolui, quando haec retractavi, utrum adhuc essem aliquos dictaturus ignorans; atque ipsam eorum retractationem in libris duobus edidi, urgentibus fratribus, antequam epistolas ac sermones ad populum, alios dictatos, alios a me dictos r
Abbreviated transcription (Latin):
memoriã sepeliat᷑. hic liber sic incipit. Sc̃i¬
tati tut co ep̃e uenerande pauline.
tionib non ess in hoc oꝑt cominemorandus
inter libros meos cũ sit confectus exhis quȩͣ
ame. in alus quoq ante conscripta sunt. nͥ
disputacionis aliquid a nob̃ inter positũ re
ꝑiret᷑ in eo. & uni eaꝵ questionũ non exopus¬
culo alio meo responsionẽ. s tunc qͣ potuit
occurrere reddidissem. Hic liber sic incipit.
libero arbitrio liber UNUS. xUI¬
ropter eos qͥ cũ defendit᷑ gr̃a dĩ putan¬
tes negari liberũ arbitriũ. sic & ipsi defen¬
dunt liberũ arbitriũ ut negent dĩgr̃am
asserentes eã scłm merita nr̃a dari. scripsi
librũ cuiꝰ est titulus de grͣa & librro arbit̾o
Adeos aut̃ scripsi monachos adrumentinõ
inquix monasterio de bacre ceꝑat esse.
contencio. ita ut consulert cix aliqui co¬
gerent᷑. Hic liber sic incipit. ꝓpt̃ eos qui ho
correctione ⁊ grͣa liber. uiius.

Expanded text:
memoriam sepelitur. Hic liber sic incipit: Sanctimemoriam sepelitur. Hic liber sic incipit: Sanctitati tuae, coepiscope uenerande Pauline..tionibus, non esset in hoc opere commemorandus inter libros meos, cum sit confectus ex his, quae a me in aliis antea conscripta sunt. nisi et disputationis aliquid a nobis interpositum reperiretur in eo, et uni earum quaestionum non ex opusculo aliquo alio meo responsionem, sed tunc quae potuit occurrere, reddidissem. Hic liber sic incipit: Libero Arbitrio, liber unus. Propter eos qui, cum defenditur Dei gratia, putantes negari liberum arbitrium, sic ipsi defendunt liberum arbitrium ut negent Dei gratiam, asserentes eam secundum merita nostra dari, scripsi librum cujus titulus est, de Gratia et Libero Arbitrio. Ad eos autem scripsi monachos Adrumetinos, in quorum monasterio de hac re coeperat esse contentio, ita ut me consulere eorum aliqui cogerentur. Hic liber sic incipit: Propter eos qui homCorreptione et Gratia, liber unus.
Abbreviated transcription (Latin):
ne uͥ c̃memoraui deformẽ maritũ ꝯiugiꝰ sue
nt deformiꝰ pareret. ꝓponert ĩ concubitu for¬
mã solere picturã nom̃ homines qͥh facere. sole¬
bat. qͥsi certũ posui cũ sit inc̾tũ qͥa memoria
me fefellit. Haũ soronꝰ auctor medicinȩ scrip¬
sit regẽ cypͥũ facere. solere. s. nom̃ eiꝰ ꝓpͥũ ñce
pressit. ħopꝰ sic incipit. Contumelias tuas ⁊ũ¬
ba maledica uliant Ad laurentiũ de fide
spe & caritate. lib̾ UII US.
cripsi ÷ librũ de fide sye ⁊ caritate cũa¬
me adquẽ scriptus est postulass ut ali¬
quod opuscułu haberet meũ de suis manib
ñ recessurũ. qđ genꝰ g̾ci aͣncherudion uocant.
usatis diligent᷑ mͥ uidcor esst c̃plexus. quomͦ
sic ineipit. Dici non potest dilectissime fili
laurenti quantũ tua erudicione delecter
ibrũ de cura ꝓmortius grrenda scrip¬
si cũ in terrogatꝰ litteris fuissem. utrũ ꝓsit
euiq pꝰ mortẽ qd corpꝰ eiꝰ aput sc̃i alicuiis

Expanded text:
ne, ubi commemoraui deformem maritum coniugi suae, ne deformes pareret, proponere in concubitu formonsam solere picturam, nomen hominis, qui hoc facere solebat, quasi certum posui, cum sit incertum, quia memoria me fefellit. hoc autem Soranus, auctor medicinae, scripsit regem Cyprium facere solere, sed nomen eius proprium non posuit. Hoc opus sic incipit: Contumelias tuas et uerba maledica, Iuliane. CAPVT LXXXVIIII. DE FIDE, SPE, CARITATE LIBER VNVS. Scripsi etiam librum de fideme, ad quem scriptus est, postulasset ut aliquod opusculum haberet meum de suis manibus non recessurum: quod genus Graeci Enchiridion vocant. Ubi satis diligenter mihi videor esse csic incipit: Dici non potest, dilectissime fili Laurenti, quantum tua eruditione delecter. Librum de Cura pro mortuis gerenda scripsi, cum interrogatus litteris fuissem, utrum prosit cuique post mortem quod corpus ejus apud sancti alicujus
Abbreviated transcription (Latin):
ait. uis autͣ scire homo manis quia
timore utrũ peccatũ sit. lax uiii de
quarr magi pharaonis fecerunt qͥdã¬
miracula sic̃ moyses famulus dñi.
laut. aduersus apollinaristas. laxxl.

Expanded text:
it: uis autem scire o homo inanis, quiatimore, utrum peccatum sit; septuagequare magi Pharaonis fecerunt miracula sicut Moyses, famulus dei; octogensima aduersus Apollinaristas;
Abbreviated transcription (Latin):
te esse peccatũ quia dixͣ apłs. si aut̃ qđ no
ñ est usq adeo uoluntate ut dicat qđ
nolo ħ facio. Quomͦ gͦ nusquã est nͥ inuo¬
luntate peecatũ.  S ħ peccatũ de quo
sic est locutus beatꝰ apłs ideo uocatũ est¬
percatũ. quia peccatũ factũ est inpena
peccati quando quide ħ de c̃cupiscentia
carnis dicit᷑. Qd̃ aꝑit in c̾sequentib dicẽs.
seio qua nͣ habitat in me hoc est incarnt
nea bonũ Uelle enim adiacet m̃ ꝑfiecit
aut bonũ non. Alibi aut̃ ꝑfectio quippe
boni est ut nec ipsa c̃cupistentia peccati
sit in homine cui quidẽ quandobene
repugnat uoluntas cuiꝰ c̃cupiscentie rt¬
at in baptismate soluit᷑. s infirmitas ia¬
net. sii donec sanent᷑ omnis fudelis qiube¬
ne ꝓspicit studiosissime reluctat᷑ Pecca¬
tu aut qđ nusquã est nisi inuoluntate
illud pcipue intelligenđu est qđ̃ uista
dampnacio c̃secuta est. ħenĩ intrauit ꝑ¬

Expanded text:
te esse peccatum, quia dixit apostolus: si autem, quod te esse peccatum, quia dixit apostolus: si autem, quod non est in voluntate, ut dicat, quod nolo hoc facio. Quomodo ergo nusquam est, nisi in voluntate peccatum? Sed hoc peccatum, de quo sic est locutus Apostolus, ideo peccatum vocatur, quia peccato factum est, et poena peccati est, quandoquidecarnis dicitur, quod aperit in consequentibus dicens: scio, quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum; uelle enim adiacet mihi, perficere autem bonum non. perfectio quippe boni est, ut nec ipsa concupiscentia peccati sit in homine, cui quidem, quando benerepugnat uoluntas; cuius concupiscentiae reatus in baptismate soluitur, sed infirmitas manet, cui, donec sanetur, omnis fidelis, qui bene proficit, studiosissime reluctatur. peccatum autem, quod nusquam est nisi in uoluntate, illud. . praecipue intellegendum est, quod iusta damnatio c
Abbreviated transcription (Latin):
esse tenebrarũ. ilła uero bonam ex adin¬
uentia di parte quȩ cũ tenebrarũgente
conflixerit atq utrũq miscuerit. ⁊ om̃ia
quułł bona hominis illi bonȩ animȩ. om¬
nia uero mala illi malȩ animȩ tribuunt.
In hoc libro illud qđ dixi nulła esse qua¬
lrcumq uitã quȩ ñ eo ipso quo uita est
inqu. axtũ omnino uita est. ad sũmũ
ita dixi. ut tamquã crraturã aderea¬
torẽ ꝑtinere intelligat᷑. ñ aut̃ de illo e̾t
tamquam pars eiꝰ exi̾stimet᷑. Itẽ qđ dixi¬
nusquã scilicet ñ in uoluntate esst pec¬
catũ possunt pclagiam ꝓse. ictũ puta
it ꝓp̃t paruulos quos ideo negant habt¬
re peccatũ qđ eis in baptismo remittat.
quia ñdũ arbitrio uoluntatis utumnt. qua¬
si uͦ peccatũ qdđ eosexada dicimꝰ origiali¬
t̃ trahert ide reatu eiꝰ implicatos ẜ ob hoc
pene obnacios detineri usquã esse potu¬
sententia qua diximꝰ nusquã in uolunta¬

Expanded text:
esse tenebrarum, illam uero bonam ex adesse tenebrarum, illam uero bonam ex aduenticia dei parte, quae cum tenebrarum gente conflixerit, atque utrumque misceri, et omnia quidem bona hominis illi bonae animae, omnia uero mala illi malae animae tribuunt. In hoc libro illud, quod dixi, nullam esse qualemcumque uitam, quae non eo ipso, quo uita est et in quantum omnino uita est, ad summum ita dixi, ut tamquam creatura ad creatorem pertinere intellegatur, non autem de illo esse tamquam pars eius existimetur. Item qNusquam scilicet nisi in voluntate esse peccatum, possunt Pelagiani pro se dictum putare propter parvulos, quos ideo negant habere peccatum, quod eis in baptismo remittatur, quia nondum arbitrio voluntatis utuntur. Quasi uero peccatum, quod eos ex Adam dicimus originaliter trahere, id est reatu eius inplicatos, et ab hoc poenae obnoxios detineri, umquam esse potusententia, qua diximus nusquam nisi in uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
discenda. Quart ħ uolum sese habrat.¬
ꝓ placatione aut̃ animo tuo facito. ero
fortasse inceteris ꝓmptior. hec nͣ itadixi.
quasi nichil adu̾sus manicheos ad huc
scripsissem. ł nichil de doctrina catho¬
lica mandassem litteris cũ tot suꝑuis
edicta uolumina de utraq re ñme
tacuisse testant᷑. S in hoc libro adillũ
scripto ñdu manicheos refellere cepe¬
ram ⁊ illas nugas ñdu inuaserã neq
de ipsa catholica magnũ quid aꝑuerã.
qũo sperabã hoc iicio facto ad eum¬
ipsum me scripturum. fuis¬
sse quȩ nondum scripseram.
Hic lib̾ sic incipit. Si modo honorate
c̃tra manicheos de duab animab
quam dicunt unã partem dĩ esse alterã
de gente tenebrarũ. quã ñ condidit doẽ
quȩ fit dõ coȩterna. ⁊ has ambas animas
unam bonã alterã malã in homine uno
esse delirant. scilicet mała ꝓpͥam esse car
nis dicentes. quã carne ⁊̃ dicunt gentis

Expanded text:
discenda. quare hoc uolumen ita sese habeatdiscenda. quare hoc uolumen ita sese habeat; placatiore autem animo tuo facto ero fortasse in ceteris promptior quasi nihil adversus Manichaeos adhuc scripsissem, vel nihil de doctrina catholica mandassem litteris, cum tot superius edita volumina de utraque re non me tacuisse testentur: sed in hoc libro ad illum scripto nondum Manichaeos refellere coeperam et illas nugas nondum inuaseram neque de ipsa catholica magnum aliquid aperueram, quoniam sperabam hoc initio facto ad eum me scripturum fuisse, quae hic non scripseram. Hic liber sic incipit: Si mihi, Honorate,contra Manicheos de duabus animabus, quarum dicunt unam partem dei esse, alteram de gente tenebrarum. quam non condiderit deus et quae sit deo coaeterna, et has ambas animas, unam bonam, alteram malam, in homine uno esse delirant, istam scilicet malam propriam carnis esse dicentes, quam carnem etiam dicunt gentis
Abbreviated transcription (Latin):
discernunt᷑ apeccorib ut homines sint
sic̃ dicimꝰ beatos esse om̃s homines uelle.
Numquid enim in hanc sentenciã tam
uera atq manifesta metuimꝰ nt intelli¬
gant᷑ ⁊ paruuli qui hoc ad huc uelle nͣ
possunt: Alio loco cũ miracula cͣmemo¬
rassem quȩ dñs iħc fecit cũ hic fuit in
carne adunxi dicens. cur inquiens ista
mͦ ñ fiunt: Atq respondi quia ñ moue¬
rent nͥ mira essent. si aut̃ solita essent.
mira ñ essent. Noc aut̃ diri quia nͣtan¬
ta.nec omĩa mͦ ñ quia nulla fiant ⁊̃ mͦ.
Infine aut̃ libri.s quõ sermo iste nostͣ
in quã multo ꝓcessit longius quã puta¬
bã. hic libro faciamꝰ finem. In quo memi¬
neris uolo ñ du me manicheos cepisse
refellere:⁊ illas nugas ñdu muasisse
neq de ipsa catholica magnũ aliquid̃
aꝑuisse. s uoluisse tantũmͦ eruere łͥ si
possim falsam opinionẽ de ueris xp̃ia¬
nis maliciose aut imperitt nobis insimu¬
latã ⁊ crigere ad magna queda ⁊ diuina

Expanded text:
discernuntur a pecoribus, ut homines sint, sicut dicimus beatos esse omnes homines uelle. numquid enim in hac sententia tam uera atque manifesta metuimus ne intellegantur et paruuli, qui hoc adhuc uelle non possunt? Alio loco, cum miracula commemorassem, quae dominus lesus fecit, cum hic esset in carne, adiunxi dicens: cur, inquies, ista modo non fiunt? atque respondi: quia non mouerent, nisi mira essent; si autem solita essent, mira non essent. hoc autem dixi, quia non tanta nec omnia modo, non quia nulla fiunt etiam modo. In fine autem libri: sed quoniam sermo iste noster, noster multum processit longius quam putabam, hic finem libro faciamus: in quo memineris uolo nondum me Manichaeos coepisse refellere et illas nugas nondum inuasisse neque de ipsa catholica magnum aliquid aperuisse, sed uoluisse tantummodo eruere tibi, si possem, falsam opinionem de ueris christianis malitiose aut inperite nobis insinuatam et erigere ad magna quaedam et diuina
Abbreviated transcription (Latin):
cat. ni potest cogenti ad peccatũ sine preca¬
cogenti cupiditati bona uoluntate resis¬
tere ñ pot̾. & ideo facit contra p̾cepta uis¬
tieie. iam hoc ita peccatũ est. ut sit ⁊̃ pena
peccati. qua ꝓpt peccatũ sine uoluntate
esse ñ posse uerissimum est. Itt̃q diffincio
peccati qua diximꝰ peccatũ est uoluntas
retintnidi ł c̃sequendi qđ iusticia uetat
unde est liberũ abstinere ꝓpterea uera
est. quia id diffinitũ est quđ tantũmͦ pec¬
catum est. ñ qd̃ ⁊ pena peccati. Nã quando
tale. est ut ide sit ⁊ pena peccati quantũ
est qđ ualet uoluntas sub dominanti cu¬
piditate nisi forte. si pĩa est ut oret aur¬
iium Interim enim est libera quia inte¬
rimliberata est. ⁊ in tantũ appellat᷑ uo¬
luntas. Alioquin tucius tota cupiditas
quã tota uoluntas ꝓpͥt nuncupanda est
quȩ ñ est sicut manichci ddesipiunt alic¬
ne nature additamentũ s nr̃t uiciũ. aquo

Expanded text:
cat, si potest cogenti ad peccatum sine peccacat, si potest cogenti ad peccatum sine peccacogenti cupiditati bona voluntate resistere non potest, et ideo facit contra praecepta justitiae, jam hoc ita peccatum est, ut sit etiam poena peccati. Quapropter peccatum sine voluntate esse non posse verissimum est. 4. Itemque definitio peccati qua diximus, Peccatum est voluntas retinendi vel consequendi quod justitia vetat, et unde liberum est abstinere , propterea vera est, quia id definitum est quod tantummodo peccatum est, non quod etiam poena peccati. Nam quando tale est ut idem sit et poena peccati, quantum est quod valet voluntas sub dominante cupiditate, nisi forte, si pia est, ut oret auxilium? In tantum enim libera est, in quantum liberata est, et in tantum appellatur voluntas. Alioquin tota cupiditas, quam voluntas proprie nuncupanda est: quae non est, sicut Manichaei desipiunt, alienae naturae additamentum, sed nostrae vitium a quo
Abbreviated transcription (Latin):
tie ñ nͥ uoluntate peccat᷑. Itẽq aliolo¬
co ipsam uoluntatẽ diffuit dicens. uo¬
luntas est animi motꝰ cogente nullo
lens a nolente discerneret᷑.⁊ sic ad illosie¬
ftrt᷑ intencio qui primi in parachyso feee¬
runt humano generi originale malũ
nullo cogente peccato ħ cͣ libera uolun¬
tatt peccando. quia scientes ẽtra p̃crptu
fecerunt. ⁊ ille. temptator suasit non co¬
egit ut hoc fieret. Nam qui nesciens pec
dici potest quam uis ⁊ ipse qđ nesciens fe¬
cit. uolens tam̃ fecit ita nec ipsius esse
potuit sine uoluntatt peccatũ. Quȩ uo¬
luntas utiq sicut diffinita est animimo
tus fuit cogentr nullo ad aliquid ł non
amittendi ł adipiscendu. Qđ enĩ si uolu¬
isset ñ feciss ñ coactus est facere. Quia
uoluit gͦ fecit. ⁊̃ siñ quia uoluit peccaũ
nesciens peccatũ esse qđ fecit. Ita nec ta¬
le peccatũ sint uoluntate esse potuit
factum peccatũ fuit. hoc enim factũ est
ꝗfieri ñ debuit. Quis quis aut̃ sciens pec-¬

Expanded text:
tur nisi voluntate peccatur . 3. Itemque alio loco ipsam voluntatem definivi dicens: Voluntas est animi motus, cogente nullo,lens a nolente discerneretur, et sic ad illos referretur intentio, qui primi in paradiso fuerunt humano generi origo mali, nullo cogente peccando, hoc est libera voluntate peccando, quia et scientes contra praeceptum fecerunt, et ille tentator suasit ut hoc fieret, non coegdici potest, quamvis et ipse quod nesciens fecit, volens tamen fecit; ita nec ipsius esse potuit sine voluntate peccatum. Quae voluntas utique, sicut definita est, animitus fuit cogente nullo ad aliquid uel non amittendum uel adipiscendum. quod enim, si noluisset, non fecisset, non coactus est facere. quia uoluit, ergo fecit, etsi non, quia uoluit, peccauit nesciens peccatum esse, quod fecit. ita nec tale peccatum sine uoluntate esse potuit, factum peccatum fuit; hoc enim factum est, quod fieri non debuit. qui autem sciens pec
Abbreviated transcription (Latin):
pistole quoq ad romanos sic̃
ad s alathas expositionem sus¬
ceperam. s huiꝰ oꝑis si ꝑficeret᷑ plures
libri erant futuri. quoꝵ unum insola
disputacione ipsius salutacionis ab¬
solui abinicio scilic usq ad illud ubi
rarrm̃ cum uellemꝰ soluere inciden¬
tem sermoni nr̃o ddifficillimam qͥstio.¬

Expanded text:
Epistolae quoque ad Romanos, sicut Epistolae quoque ad Romanos, sicut ad Galatas, expositionem susceperam. Sed hujus operis, si perficeretur, plures libri erant futuri; quorum unum in sola disputatione ipsius salutationis absolvi, ab initio scilicet usque ad illud, ubiraremur cum vellemus solvere incidentem sermoni nostro difficillimam quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
ni non adhuc estis sub lege. ut intel¬
ligamꝰ cos esse sublege quoͦx sp̃c ita c̃cu¬
piscit aduersus carnem. ut non ea qͥ
uolunt faciant .i. ne st teneant inunc
ne: uincant᷑. ħ ex illo sensu est quo sen¬
tiebam id qđ dictum est. caro concu¬
piscit aduersus sp̃m. & sp̃c aduersus
carnem. hec enim inuicem adurrsan¬
t᷑ ut non ea quȩ uultis faciatis. ad
cos ꝑtinere qui sublege sunt non du
sub gr̃a. adhuc enim non intellexerã
hec uerba ⁊ illis qui sunt sub gr̃a non
sub lege. ꝓptͣra conuenire quia & ꝓp¬
si concupiscentias carnis contra qͥs
spũ concupiscunt. quamuis eis non ẽ¬
sentiant. nollent tamen ullas habere
si possent. & ideo non querumq: uolunt
faciunt quia uolunt eis carere necpos¬
sunt. Tunc enim eas non habebunt.u
quando nec corruptibilem carnem.
łic liber sic incipit. Causa ꝓpter
quam scripsit apłs ad Galathas hecr̃¬
F płe Adromanos inchoatę
Expositionis liber UNUS.

Expanded text:
ni, non adhuc estis sub lege, ut intelni, non adhuc estis sub lege, ut intellegamus eos esse sub lege, quorum spiritus ita concupiscit aduersus carnem, ut non ea, quae uolunt, faciant, id est, non se teneant inuictne uincantur, hoc ex illo sensu est, quo sentiebam id, quod dictum est: caro concupiscit aduersus spiritum, spiritus aduersus carnem; haec enim inuicem aduersantur, ut non ea, quae uultis, faciatis, ad eos pertinere, qui sub lege sunt, nondum sub gratia. adhuc enim non intellexeram haec uerba et illis, qui sub gratia sunt, non sub lege, propterea conuenire, quia et ipsi concupiscentias carnis, contra quas spiritu concupiscunt, quamuis eis non consentiant, nollent tamen illas habere, si possent. non ideo, non quaecumque uolunt faciunt, quia uolunt eis carere nec possunt. tunc enim eas non habebunt, quando nec corruptibilem carnem. Hic liber sic incipit: Causa, propter quam scribit apostolus a l Galatas, haecRomanos inchoata Expositio, liber unus.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c iħe nonsit homo. Sequit᷑ enim
qui resuscitauit illum amortuis
ut hinc appareret cur dixerit neq ꝑ
hominem. Pinde ꝓpter inmortalita¬
trm iam nunc non homo xp̃ce ds. ꝓp
qui iuderunt eum euntem in celum
Item qdđ drxi gr̃a dĩ est quo nobis do¬
nant᷑ peccata ut rrconciliemͣ do. par
autem qua reconciliamͣ do sic accipi¬
endum est. ut tamen sciamus ⁊̃ utrũ¬
q ad generalem dei grãm ꝑtinere:
quomodo in populo cdĩ aliud specia¬
liter isrhł aliud uidas. & tamen u¬
trumq generaliter isrł. Item cum
exponerem quid gͦ lex transgressi¬
onis gr̃a posita estꝰ. ita distinguen¬
dum putaui. ut interrogatio essit.
Quid ergo : Ac deinde responsio.
Qa quidem non abhorret auero. d
melior michi uidct᷑ ista distinctio
ut intrrrogatio sit. Quid gͦ lex Et¬
inferat᷑. responsio transgressioniꝰ gra
posita est. Qđ̃ aut̃ dixi orilinatissi¬
me itaq subtungit qđ si spũ ducimi¬

Expanded text:
Iesus Christus non sit homo. sequitur enim: Iesus Christus non sit homo. sequitur enim: qui suscitauit illum a mortuis, ut hinc appareret, cur dixerit: neque per hominem. proinde propter inmortalitatem iam nunc non homo Christus deusqui uiderunt euntem in caelum. Item quod dixi: gratia dei est, qua nobis donantur peccata, ut reconciliemur deo; pax autem, qua reconciliamur deo, sic accipiendum est, ut tamen sciamus etiam utrumque ad generalem dei gratiam pertinere, quomodo in populo dei aliud specialiter Israhel, aliud ludas, et tamen utrumque generaliter Israhel. item cum exponerem: quid ergo? lex transgressionis gratia proposita est, ita distinguendum putaui, ut interquid igitur? ac deinde esset responsio: quod quidem non abhorret a vero, sed melior mihi videtur ista distinctio, ut intinferatur responsio: transgressionis gratia proposita est. quod autem dixi: ordinatissime itaque subiungit: quod si spiritu ducimi
Abbreviated transcription (Latin):
ricordiam ẽsecutus sum ut fidelis essẽ.
nͣ ait quia fidelis eram. fideli gͦ dat᷑ qui¬
dem s data est. ut ess fidelis. Rectissime
utiq ⁊ alio loco in eodem libro dixiqmͣ¬
mus ⁊ credentib prestant᷑ ut bene oꝑ¬
ent᷑. non est gentib ista inuidenda
misctłia. quam uis minus ibi diligent᷑
de illa que ꝑ dei ꝓpositum sit uocati¬
one tractauerim. E ic liber sic incipit.
dem apłi epłam ad G̃alathas non carp¬
tim. id est aliqua p̃termittens s conti¬
nuant᷑ ⁊ totã. Hanc aut̃ expositionem
uno uolumine comprehendi. In quo
illi. d qđ dictum est. pͥores gͦ apłi uera¬
ces qui non abhominib s adeo ꝑhomi¬
cius missus est. ꝓptͣ in mortalitatr̃ dic¬
tum est totum iam dm quam post re¬
ꝓpt̃ diuinitatẽ semꝑ inmortalem. aqͣ
numquam recessit. inqua totus ds erat¬
& cum moriturus adhuc erat. Etunc
aut̃ sensum sequentia manifestant.
Adiunxi enim dicens priores sunt ce
minem id est mortalem nouissimꝰ

Expanded text:
ricordiam consecutus sum, ut fidelis essem : non ait, Quia fidelis eram. Fideli ergo datur quidem, sed data est etiam ut esset fidelis. Rectissime itaque alio loco in eodem libro dixmus, et credentibus praestatur, ut bene operemur, non est gentibus ista inuidenda misericordia, quamuis minus ibi diligenter de illa, quae per dei propositum fit, uocatione tractauerim. Hic liber sic incipit: dem apostoli epistulam ad Galatas non carptim, id est aliqua praetermittens, sed continuanter et totam; hanc autem expositionem uno uolumine conprehendi. In quo illud, quod dictum est: priores ergo apostoli ueraces, qui non ab hominibus, sed a deo per homieius missus est, propter inmortalitatem dictum est: totum iam deum, quam post repropter diuinitatem semper inmortalem, a qua numquam recessit, in qua totus deus erat, et cum moriturus adhuc erat. hunc autem sensum sequentia manifestant. adiunxi enim dicens: priores sunt cetminem, id est mortalem; nouissimu
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ utrũ iã deberẽ opꝰ ipsũ aggredi⁊ inde tͥ
aliquid mittere. ubi eͣsiderares tanto esse
difficilius. quanto uis effici breuius. Sed ne
hoc quia potui talib curis suꝑuenientib
impeditꝰ. aquib om̃ino dissimulare ñ possẽ
Na me & ab eo qđ habebã in manib auer¬
terunt. N oc aut̃ est uͥ respondeo libriiulia¬
ni quos octo edidit pꝰillos quatuor quib an¬
te respondi. Hoc enĩ cũ romȩ accepiss. fra
lyptꝰ ñdu om̃s descripserat. cũ oblata occa¬
sione noluit p̃terire. ꝑquã mͥ quinq tͥns¬
misit. ꝓmittens alias tres cito missurũ:¬
multũ instans ne respondere differrem.
suiꝰ instancia coactus sum. remissius agert
quã ageb̾a. ut oꝑi utq ñ deessem umi die¬

Expanded text:
rem. utrum iam deberem opus ipsum adgredi et inde tibi rem. utrum iam deberem opus ipsum adgredi et inde tibi aliquid mittere. ubi considerares tanto esse difficilius, quanto uis effici breuius. sed ne hoc quidem potui talibus curis superuenientibus impeditus, a quibus omnino dissimulare non possem; nam me et ab eo, quod habebam in manibus. auerterunt. Hoc autem est, ubi respondeo libris IuJiani. quos octo edidit post illos quattuor, quibus ante respondi. hoc enim cum Romae accepisset frater Alypius, nondum omnes descripserat, cum oblatam occasionem noluit praeterire, per quam mihi quinque transmisit promittens alios tres cito essmultum instans ne respondere differrem. Cujus instantia coactus sum remissius agere quod agebam; ut operi utrique non deessem, uni die
Abbreviated transcription (Latin):
ũ s etiã auxiliũ postulaui. Quid aut̃ uenera
ac plane duudicet. Accedit ad causã qđ ñ mil
rũ nulła illi fecerunt mentionẽ. Quas obres
ad peculiare patrociniũ pietatis tuȩ cͣfugio.
⁊ uoce mea s uniuersali desiderio ꝑatũ ad
miam sacro sc̃m pietatis pectꝰ appello. seques¬
tra triis saporib ꝑegͥnis. c̃siderato textu pͥoris
ȩccłȩ panẽ affrũ quȩ̃ nr̃a ꝓiuncia solet ha¬
bere pͣcipuũ celesti etiã manu c̃ditũ. sero
pulsanti s famẽ pacienti. ne deneges. ꝓ fec¬
to enĩ nec ego pulsare cessabo. donec ipse
c̃cedas ut qđ ñ impetrat priuilegiũ. quia
nulłu est meritoꝵ saltĩ in defessaꝯportuni
scribendi offeͣret᷑ occasio ꝑ susalensem pb̃rm
que c̃mendo caritati tuȩ rec̃sui epłam tuã
inqua petisut de heresib quȩ oriri potue¬
runt ex quo đni in carne. annunciari cepit
aduentꝰ aliqͥd scriberẽ: hoc aut̃ feci ut uide¬

Expanded text:
um sed et auxilium postulaui. quid autem ueneraum sed et auxilium postulaui. quid autem ueneraac plene diiudices? accedit ad causam, quod nonnrum nullam illi fecerint mentionem. Quas ob res ad peculiare patrocinium pietatis tuae confugio et uoce mea sed uniuersali desiderio paratum ad icordiam sacrosanctum pietatis pectus appello. sequestratis saporibus peregrinis considerato textu prioris epistulae panem Afrum, quem nostra prouincia solet habere praecipuum caelesti etiam manna conditum, sero pulsanti sed famem patienti non deneges: profecto enim nec ego pulsare cessabo, donec ipse concedas, ut, quod non impetrat priuilegium, quod nullum est, meritorum, saltem indefessa importunitscribendi offerretur occasio per Fussalensem presbyterum, quem commendo caritati tuae, recensui epistulam tuam, in qua petis, ut de haeresibus. quae oriri potuerunt, ex quo domini in carne adnuntiari coepit aduentus, aliquid scriberem. hoc autem feci, ut uide
Abbreviated transcription (Latin):
rectũ esse beatitudo tua significauit. ꝑ uirũ
honorabiłe. philocału nec du ad me ꝑuenit. ue¬
rũ quãuis conscius prioꝵ semꝑ fuerĩ peccatoꝵ.
nunc tam̃ euident̃ agnoui adipiscendo illi ql̃
generis dignatꝰ est delere facinora. nec meaĩ
ꝑniciẽ cunctoꝵ p̃ualere. ꝑmittet. pociusq ubi
abundauit peccatũ grãm faciet redundare.
d̃ne merito uenerabilis acuere beatissime: sce¬
pat̃. Difficultatẽ. oꝑis qd instruendis imꝑitis
fontis ub̃tate quã tͥ dns tribuit ueraci cor¬
de p̃sumpsi. Nã & si philastrius & epiphanius
uenerandi ep̃i tale. aliquid scripsise monstr
ant᷑ ꝓculdubio me in t̾ cetera. immo sic̃ om̃ia
latrt. ñ tam̃ arbitror eos hanc curã diligen
adiungerent ritꝰq subiacerent. Tum de in¬
de opꝰ illud utriusq qualecũq: sit. ñ habet
fortassis eã quã desidero breuitatẽ. frustra
etiã homini qui latine ñ didicit greca fa¬
cundia delegat᷑. quia ñ ego tantũ modo c̃sili¬

Expanded text:
rectum esse Beatitudo tua significavit, per virum honorabilem Philocalum, necdum ad me pervenit. Verum quamvis conscius propriorum semper fuerim peccatorum, nunc tamen evidenter agnovi, adipiscendo illi quod generis dignatus est delere facinora, nec mea in perniciem cunctorum praevalere permittet, potiusque ubi abundavit peccatum, gratiam faciet redundare , domine merito venerabilis, ac beatissime pater. Difficultatem operis, quod instruendis imperitifontis ubertate, quam tibi Dominus tribuit, veraci corde praesumpsi. 2. Nam etsi Philastrius euenerandi episcopi, tale aliquid scripsisse monstrantur, quod procul dubio me inter cetera, immo sicut omnia latet, non tamen arbitror eos hanc curam diligentadiungerent ritusque subicerent; tunc deinde opus illud utriusque, qualecumque sit. non habet fortassis eam, quam desidero, breuitatem. frustra etiam homini, qui Latine non didici, Graeca facundia delegatur, quia non ego tantum modo consili
Abbreviated transcription (Latin):
tiraret s discipuli eiꝰ. Ubi qđ dixi latͦ ille
cui dictũ est amendico tibi. hodie mecũ
eris in paradyso. qui nec ipsum baptismũ
acceꝑat. hoc quidem & alios ante nosrec¬
tores sceͣ eccłȩ posuisse in suis litterulis
inuenimꝰ. s quib documentis satis possit
ignoro. De quare in posteriorib quibdã
opusculis nr̃is diligentius disputatũ est

Expanded text:
ret, sed discipuli ejus . Ubi quod dixi, Latro ille cui dictum est: « Amen dico tibi; hodie mecum eris in paradiso » ; qui nec ipsum baptismum acceperat: hoc quidem et alios ante nos rectores sanctae Ecclesiae posuisse in suis litteris invenimus; sed quibus documentis satis possit ignoro. De qua re in posterioribus quibusdam opusculis nostris diligentius disputatum est
Abbreviated transcription (Latin):
salis uia illa. aliȩ aut̃ uiȩ de quib ⁊ inpsal¬
mo canimus. Uitas tuas dñe notas fac mͥ
⁊ semitas tuas doce me: ⁊ qđ ibi dictũ est
penitꝰ esse. ista sensibilia fugienda. cauendum

Expanded text:
salis uia, aliae autem uiae, de quibus et in Psalsalis uia, aliae autem uiae, de quibus et in Psalmo canimus: uias tuas, domine, notas fac mihi et semitas tuas doce me. in eo, quod ibi dictum est, pmitus ista sensibil
Abbreviated transcription (Latin):
lis corporis sensus ignorat. Si aut̃ mundus dic¬
tus est quẽ sensus ignorat ille recte intelligi¬
tͣ. qͥfuturus est celo nouo: terra noua.S: etã
hic addenda erant illa u̾ba ut diceret᷑ morta¬
lis corporis sensus. s illo more adhuc loquebar
quo sensus ꝓpͥe corporis appellat᷑. Nec assidue
repetendu est. qđ suꝑius ide iã dixi. S: hoc re¬
colendu ubicũq istalocutio in meis littrruli
inuenit᷑.⁊ ubi dixi de patre ⁊ de filio qͥd quiã
gignit⁊ quẽ gignit imũ est. dicendũ fuit
unũ sunt. sic̃ aꝑte ipsa ueritas loquit᷑ dicenꝰ
Ego ⁊ patͣ unũ sumus. Nec illud michi pla¬
cet qđ in ista uita deo intellecto iã beatã esse
animã diri nͥ forte spe. Itẽ qđ dixi ad sapien¬
tiȩ cognitioneͣ ñ una uia ꝑueniri. ñbene so¬
nat. quasi alia uia sit p̾ter xp̃m qui dixit.
E go sum uia. uitanda gͦ erat hec ostensio
auriũ religiosarũ. quã uis alia sit uniuer¬

Expanded text:
lis corporis sensus ignorat. si autem mundus diclis corporis sensus ignorat. si autem mundus dictus est, quem sensus ignorat, ille recte intellegitur, qui futurus est caelo nouo et terra noua; sed etiam hic addenda erant illa, ut diceretur: mortalis corporis sensus. sed illo more adhuc loquebar, quo sensus proprie corporis appellatur, nec adsidue repetendum est, quod et superius inde iam dixi, sed hoc recolendum, ubicumque ista locutio in meis litteris inuenitur Et ubi dixi de patre et filio: qui gignit et quem gignit. unum est, dicendum fuit: unum sunt, sicut aperte ipsa ueritas loquitur dicens: ego et pater unum sumus. nec illud mihi placet, quod in ista uita deo intellecto iam beatam esse, animam dixi, nisi forte spe. item quod dixi: ad sapientiae coniunctionem non una uia perueniri non bene sonat; quasi alia uia sit praeter Christum, qui dixit: ego sum uia. uitanda ergo erat haec offensio aurium religiosarum, quamuis alia sit illa uniuer
Abbreviated transcription (Latin):
his reb quas marime scire cupiebam me in¬
terrogans michiq respondens tamquã duo
essemus ratio. ⁊ ego. cũ solus essem. Unde: hoc
opus soliloquia nominaui. S inꝑfectũ ꝑ man¬
sit. ita tam̃ ut in primo libro quereret᷑.: ut¬
cumq appareret qualis esse debeat. qui uult
ꝑcipere sapientiã. quȩ utiq ñ sensu corpori
s mente ꝑcipit᷑.⁊ quada raciocinatione inli¬
bri finc colligit᷑ ea quȩ uerr sunt ⁊ in morta¬
lia. In scđo aut̃ de inmortalitate animȩ diu
res agit᷑ ⁊ ñ ꝑ agit᷑. In his sane libris ñ apꝓbo
qd̃ inoratione dixi ds̃ qui ñ nisi mundos ue¬
rũ scire uoluisti. Responderi enim potͣ mul¬
tos ⁊ ñ mundos multa scire uera neq enĩ dif¬
finitũ est hic quid sit uerũ qđ nͥ mundi sci¬
re ñ possint. ⁊ quid sit scire: ⁊ illud qd̃ ibi po¬
sitũ est. ds cuiꝰ regnũ est totꝰ mundus quem
sensus ignorat. Si d̾s intelligendus est. ad¬
denda erant uerba ut diceret᷑. quẽ morta¬

Expanded text:
his rebus, quas maxime scire cupiebam, me interrogans mihique respondens, tamquam duo essemus ratio et ego, cum solus essem. unde hoc opus Soliloquia nominaui; sed inperfectum remansit, ita tamen, ut in primo libro quaereretur et utcumque appareret, qualis esse debeat, qui uult percipere sapientiam, quae utique non sensu corporis, sed mente percipitur, et quadam ratiocinatione in libri fine colligitur ea, quae uere sunt, esse inmortalia; in secundo autem de inmortalitate animae diu res agitur et non peragitur. In his sane libris non approbo, quod in oratione dixi: deus, qui nisi mundos uerum scire noluisti. responderi enim potest multos etiam non mundos multa scire uera; neque enim definitum est hic, quid sit uerum, quod nisi mundi scire non possint, et quid sit scire. illud, quod ibi positum est: detis, cuius regnum est totus mundus, quem sensus ignorat, si deus intellegendus est, addenda fuerant uerba, ut diceretur: quem morta
Abbreviated transcription (Latin):
nis negant. monachos tantũ ⁊ monachas
unt. ad regnũ celox ñꝑtinere paruulos
dicunt. quia ñ sunt eis męrita ulla certa¬
licio nuncupati. nolentes orare cũ c̃u̾sis.
idest eis qͥ in ꝑsecutione ceciderunt. scis¬
ma fecerunt. nunc aut̃ arrianis dicunt᷑

Expanded text:
nis negant. Monachos tantum et monachasunt. Ad regnum coelorum non pertinere parvulos dicunt, quia non sunt eis merita ulla certaletio nuncupati, nolentes orare cum conversis, id est, eis qui in persecutione ceciderunt, schisma fecerunt. Nunc autem dicuntur Arianis
Abbreviated transcription (Latin):
sciunctã atii seclusam sub̃am istã mali. &
finito isto scło pꝰ confragationẽ mundun
globo quoda. tamquã in carcere sempit᷑¬
no ẽe iuncturã. Cui globo affirmant ac¬
cessurũ semꝑ ladhesurũ quasi cooꝑtoriũ
atq tectoriũ ex animab natura qđ boniᷤ.
s tam̃ quȩ ñ potuerunt a natͣe malȩ c̃ta

Expanded text:
sejunctam atque seclusam substantiam istam mali, et sejunctam atque seclusam substantiam istam mali, et finito isto saeculo post conflagrationem mundi in globo quodam, tanquam in carcere sempiterno, esse victuram. Cui globo affirmant accessurum semper et adhaesurum quasi coopertorium atque tectorium ex animabus, natura quidem bonis, sed tamen quae non pot