comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deus. aliud proximus: una
caritate diliguntur: non sut
tamen unum qui diliguntur.
Quia ergo magna est primi.¬
tus cõmendanda dilectio dr̃:
scd̃a dilectio proximi: a scda
autem incipitur. ut ad pri¬
mam perueniatur: si emm
frẽm quem uides non diligiᷤ.
deum quem non uides quo¬
modo diligere poteris: ideo
forte informans nos ad dilec.¬
tionem proxum. dedit in ter¬
ya conspicuus et proximis
proximus spm̃ sc̃m̃ insufflan¬
do in faciem eorum: et ab hac
maxime caritate quȩ in cęlis
diligis frẽm: Acc̃ipe de cęlo:
et diligis deum: quia et in
terra quod accepisti de cȩlo
est: In terra. xp̃s debit: sed de
celo est qui dedit: Ille emmde¬
dit: qui de cȩlo descendit: hic
inuenit cui daret: sed inde at.¬
ergo frẽs: An forte cõmemo¬
ro et hoc. quomodo caritas
ad spm scm̃ pertineat: Pau¬
lum audite: Non solum autẽ
inquit: sed et głamur in tri¬
bulationibus: scientes quia
tribulatio patientiã operatur:
patientia probationẽ: proba.

Expanded text:
Deus, aliud proximus; una Deus, aliud proximus; una charitate diliguntur, non sunt tamen unum qui diliguntur: quia ergo magna est primitus commendanda dilectio Dei, secunda dilectio proximi; a secunda autem incipitur, ut ad primam perveniatur: Si enim fratrem quem vides non diligis; Deum quem non vides, quomodo diligere poteris ? Ideo forte informans nos ad dilectionem proximi, dedit in terra conspicuus et proximis proximus Spiritum sanctum, insufflando in faciem eorum; et ab hac maxime charitate quae in coelis diligis fratrem: accipe de coelo, et diligis Deum. Quia et in terra quod accepisti, de coelo est. In terra Christus dedit, sed de coelo est quod dedit. Ille enim dedit, qui de coelo descendit. Hic invenit cui daret, sed inde atergo, fratres? An forte commemoro et hoc, quomodo charitas ad Spiritum sanctum pertineat? Paulum audite: « Non solum autem, inquit, sed et gloriamur in tribulationibus: scientes quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem,
Abbreviated transcription (Latin):
uenire cupio: Adiuuet me dñs
orantibus uobis: ut quod do¬
nare dignatur. et uobis non
taceatur: Ergo nescio: Quid ta¬
men existimem nondum scieñ.
nondum pro certo tenens: si¬
cut certissimũ teneo debisse:
quid ergo existimẽ. non tace¬
bo: Si hoc est. confirmet dñs:
si aliud est quod uerius appa¬
reat. donet dñs: Ergo arbitror.
sed arbitror. ideo bis datum
esse spm̃ scm̃: ut cõmendaren¬
tur duo precepta caritatis:
Duo sunt enim precepta: et
una est caritas: Diliges dñm
deum tuum ex toto corde tuo.
et ex tota amia tua: et dili¬
ges proximũ tuum. tanquam
te ipsum: In his duobus pre¬
ceptis. tota lex pendet. et pro¬
pħe: Una caritas. et duo prȩ¬
cepta: unlis sp̃s. et duo data:
Non enim alius datus est pri.¬
us. et alius datus est postea:
quia non alia caritas diligit
proximũ. quam illa quȩ dili¬
git deum: Non ergo alla cari-¬
tas est: Qua caritate proxi¬
mum: ipsa caritate diliginuᷤ
et deum: Sed quia aliud est

Expanded text:
venire cupio. Adjuvet me Dominus venire cupio. Adjuvet me Dominus orantibus vobis, ut quod donare dignatur, et vobis non taceatur. Ergo nescio. Quid tamen existimem nondum sciens, nondum pro certo tenens, sicut certissimum teneo dedisse; quid ergo existimem, non tacebo. Si hoc est, confirmet Dominus: si aliud est quod verius appareat, donet Dominus. Ergo arbitror, sed arbitror, ideo bis datum esse Spirtum sanctum, ut commendarentur duo praecepta charitatis. Duo sunt enim praecepta, et una est charitas: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua: et, Diliges proximum tuum, tanquam te ipsum. In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Una charitas, et duo praecepta: unus Spiritus, et duo data. Non enim alius datus est prius, et alius datus est postea: quia non alia charitas diligit proximum, quam illa quae diligit Deum. Non ergo alia charitas est. Qua charitate proximum, ipsa charitate diligimus et Deum. Sed quia aliud est
Abbreviated transcription (Latin):
dedit: unitati dedit: et ta¬
men bis dedit: Primo. postea¬
quam resurrexit: qrcit disc¬
pulis suis: accipite sp̃m scim
Et insufflauit in facie eorum:
Habes semei: Deinde promit¬
tit ad huc missurum se sp̃m
scm̃: et dicit: Accipietis uirtu¬
tem sp̃s sc̃i superuenientẽ in
uos: Et alio loco: In ciuitate se¬
dete: Ego enim impleam pro¬
missionẽ patris: quam audis¬
tis inquit ex ore meo: Postea¬
quam ascendit: decem diebuᷤ
ibi factis: misit spm̃ scm̃. Ipse
est sollemnis futurus pente.¬
Querat a me aliquis: quare
bis dedit sp̃m scm̃: Multi mul¬
ta dixerunt: et sicut homieᷤ
quęsierunt: et aliqui dixerus
quod non est contra fidẽ. Alius
hoc: alius illud Utrumq qͦd
non excederet regulam uerita.¬
tis: Si dicam me scire quare bis
deberit: mentiar uobis: Nescio:
Qui se dicit scire quod nescit.
temerarius est: qui se negat
scire quod scit. ingratus est:
Ergo fateor uobis: quare bis
quero: ad aliquid certius per¬

Expanded text:
dedit, unitati dedit, et tadedit, unitati dedit, et tamen bis dedit. Primo posteaquam resurrexit, dixit discipulis suis: Accipite Spiritum sanctum. Et insufflavit in faciem eorum . Habes semel. Deinde promittit adhuc se missurum Spiritum sanctum, et dicit, Accipietis virtutem Spiritus sancti supervenientem in vos : et alio loco, In civitate sedete: ego enim impleam promissionem Patris, quam audistis, inquit, ex ore meo . Posteaquam ascendit, decem diebus ibi factis misit Spiritum sanctum: ipse est solemnis futurus PenteQuaerat a me aliquis, quare bis dedit spiritum sanctum. multi multa dixerunt et sicut homines quaesierunt et aliquid dixerunt, quod non esset contra fidem, alius hoc, alius illud, utrumque quod non excederet regulam ueritatis. si dicam me scire quare bis dederit, mentior uobis. neQui se dicit scire quod nescit, temerarius est: qui se negat scire quod scit, ingratus est. Ergo fateor vobis, quare bis tum, adhuc quaero: ad aliquid certius per
Abbreviated transcription (Latin):
luit: sorte prouenit: In illa
Ipsa est desuper texta: De ter¬
ra est cupiditas: desuper cari¬
tas: Agite frẽs: Testamentũ
scripsit dñs: nouissima uerba
posuit: Uidete obsecro uos.
et moueat uos quomodo et
nos mouet: si fieri potest:¬
Pue sunt glorificationes: se¬
cundũ suscepti hominis formã:
una qua resurrexit a mortu¬
is tercia die: alia qua ascendit
in cȩlum ante oculos discipu¬
lorum suorum: Due sunt iste
que cõmendantur glorifica¬
tiones eius iam factȩ: Restat
una: et ipsa in conspectu ho¬
minum: cum se iudicio prȩ¬
sentabit: De sp̃u scõ hoc erat
dictum. per iohem euangeli¬
stam: Sp̃s autem nondum fu¬
erat datus: quia iħs nondũ
erat glorificatus: Sp̃s autem
nondum fuerat datus: Qua¬
re nondum fuerat datus: La
iħ̾s nondũ erat glorificatus:
Expectabatur ergo: ut glori¬
ficato iħu daretur sp̃s: Meri¬
toq bis glorificatus. resurgen.¬
do et ascendendo: bis dedit
sp̃m: Unum dedit. et unus

Expanded text:
luit: sorte provenit . In illaluit: sorte provenit . In illaipsa est, desuper texta. De terra est cupiditas, desuper charitas. Agite, fratres: testamentum scripsit Dominus, novissima verba posuit. Videte, obsecro vos, et moveat vos quomodo et nos, moveat, si fieri potestni glorificationes, secundum suscepti hominis formam: una, qua resurrexit a mortuis; et alia, qua ascendit in coelum ante oculos discipulorum suorum. Duae sunt istae, quae commendantur, glorificationes ejus jam factae. Restat una et ipsa in conspectu hominum, cum se judicio praesentabit. De Spiritu sancto hoc erat dictum per Joannem evangelistam: Spiritus autem nondum fuerat datus, quia Jesus nondum erat glorificatus . Spiritus autem nondum fuerat datus: quare nondum fuerat datus? Quia Jesus nondum erat glorificatus. Exspectabatur ergo, ut glorificato Jesu daretur Spiritus. Meritoque bis glorificatus, resurgendo et ascendendo, bis dedit Spiritum. Unum dedit, et unus
Abbreviated transcription (Latin):
solum emeres: In ihrłin: Dic
ad huc. Et usq in fines terrȩ:
Uenisti ad fines: Quare con¬
tentiones non fimis: Nemo
michi dicat iam: ecce hic est:
Non: sed ecce hic est: Sileat
humana prȩsumptio: audi¬
atur diuina prȩdicatio: te¬
neatur uera promissio: In
ihrłm. et in tota iudea et sa¬
maria: et usq in fines terrȩ.
his dictis: nubes suscepit
cum: Iam non opus erat ut
aliquid adderetur: ne aliun¬
de cogitaretum frẽs: pro ma.¬
gno audiri solent uerba no¬
uissima parentis ituri in sepul.¬
chrum: et contemnunt᷑ dñi
uerba nouissima. ascendentis
mn celum: Eristimemus dñm
nr̃m testamentũ scripsisse: et
in testamento suo nouissima
uerba posuisse: Preuidit emm
malorum filiorum futiira lti¬
gia: preuidit hommes parteᷤᷤ
sibi conantes facere de posses¬
sione aliena: Quare enim nos
diuidant quod non emerunt:
quare non concidant quo pre¬
cium non dederunt: Sed ille
tunicam desuper textam. nus.¬
quam consutilem. diuidi no¬

Expanded text:
solum emeres. In Jerusalem. Dic solum emeres. In Jerusalem. Dic adhuc, Et usque in fines terrae. Venisti ad fines: quare contentiones non finis? Nemo mihi dicat jam, Ecce hic est: Non, sed ecce hic. Sileat humana praesumptio, audiatur divina praedicatio, teneatur vera promissio: In Jerusalem, et in tota Judaea et Samaria, et usque in fines terrae. His dictis, nubes suscepit eum . Jam non opus erat, ut aliquid adderetur, ne aliunde cogitaretugno audiri solent verba novissima parentis ituri in sepulcrum, et contemnuntur Domini verba novissima ascendentis in coelum? Existimemus Dominum nostrum testamentum scripsisse, et in testamento suo novissima verba posuisse. Praevidit enim malorum filiorum futura litigia, praevidit homines partes sibi conantes facere de possessione aliena. Quare enim non dividant, quod non emerunt? Quare non concidant, pro quo pretium non dederunt? Sed ille tunicam desuper textam nusquam consutilem dividi no
Abbreviated transcription (Latin):
ecce hic est: Audirem si non et
alius diceret: ecce hic est. Quid
tu dicis: Ecce hic est: Iam ibã ⁊
sed reuocat alius simili uoce:
ecce hic est: Eu ex una parte.
ecce hic est: alius ex alia par¬
te. ecce hic est: Dnm̃ interro¬
gemus: dñm interpellemus:
sileant partes: totum audia:¬
mus: Dicit unus ex uno angu¬
lo. ecce hic est: alius ex alio
angulo. non: sed ecce hic est:
Tu dñe dic. tu assere quam
redemisti: ostende quam di-¬
lexisti: Ad nuptias tuas mui¬
tati sumus: ostende sponsam
tuam: ne uota tua litigando
turbemus: Dicit planȩ: osten¬
dit plane: non deserit inqui¬
rentes: non amat litigantes:
Dicit discipulis: et non que.¬
rentibus dicit: quia contendẽ¬
tibus contradicit: Et ideo for¬
tasse hoc ab apłis nondũ que¬
Nos experti dolores diuisio¬
nis: studiose coagulum quera.¬
mus unitatis: Apłi querunt
tempus iudicii: et dñs respon¬
det locum eccle: Non respon-
Parum est: Non pro hoc tan¬
tum precium dedisti: ut hoc

Expanded text:
Ecce hic est. Audirem, si non et Ecce hic est. Audirem, si non et alius diceret, Ecce hic est. Quid tu dicis? Ecce hic est. Jam ibam: sed revocat alius simili voce, Ecce hic est. Tu ex una parte, Ecce hic est: alius ex parte alia, Ecce hic est. Dominum interrogemus, Dominum interpellemus. Sileant partes, totum audiamus. Dicit unus ex uno angulo, Ecce hic est: alius ex alio angulo, Non, sed ecce hic est. Tu, Domine, dic: tu assere quam redemisti, ostende quam dilexisti. Ad nuptias tuas invitati sumus, ostende sponsam tuam, ne vota tua litigando turbemus. Dicit plane, ostendit plane: non deserit inquirentes, non amat litigantes. Dicit discipulis suis, et non quaerentibus dicit; quia contendentibus contradicit. Et ideo fortasse hoc ab Apostolis nondum quaeNos experti dolores divisionis, studiose coagulum quaeramus unitatis. Apostoli quaerunt tempus judicii, et Dominus respondet locum Ecclesiae. Non respondiParum est. Non pro hoc tantum pretium dedisti, ut hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quasi diceretur ei. et quid est
nr̃m: modo audiamus quid
ad nos maxime pertineat:
modo audiamus: Quȩsitum
est quod non oporteat dici:
sed dictum est quod oporteat
audiri: Non est ur̃m scire tẽ.¬
pora: quȩ pater posuit in sua
potestate: Sed quid est ur̃m
sp̃s sc̃ĩ. superuenientẽ in uos:
et eritis michi testes: Aur: In
hrłm: Consequens erat: ut
hoc audiremus: His entmuer¬
bis eccła prȩdicatur: eccl̃a cõ¬
mendatur: ⁊unitas annuntia.¬
tur: diuisio accusatur:
postolis dictum est: et eri-¬
tis michi testes: fidelibus
dicitur: uasis dei dicitur: ua¬
sis miscđiȩ dicitur: eritis michi
testes: Ubi: In ihrłm ubi occi¬
sus sum: et in tota iud ea et sa-¬
maria. et usq in fines terrȩ:
Ecce quod audite: ecce quod
tenete: Sponsa estote: et spon¬
sum securi expectate: Sponsa:
eccła est: Ubi futura prȩdicata
est. quam illi testes annunti¬
arent: ubi futura prȩdicata
est: Multi enim dicturi sunt:

Expanded text:
quasi diceretur ei, Et quid est quasi diceretur ei, Et quid est nostrum? Modo audiamus quid ad nos maxime pertineat, modo audiamus. Quaesitum est quod non oporteat dici: sed dictum est quod oporteat audiri. Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Sed quid est vestrum Spiritus sancti supervenientem in vos, et eritis mihi testes. Ubi? In Jerusalem. Consequens erat ut hoc audiremus: his enim verbis Ecclesia praedicatur, Ecclesia commendatur, unitas annuntiatur, divisio accusatur. Apostolis dictum est, Et eritis mihi testes. Fidelibus dicitur, vasis Dei dicitur, vasis misericordiae dicitur, Eritis mihi testes. Ubi? In Jerusalem, ubi occisus sum: et in tota Judaea et Samaria, et usque in fines terrae. Ecce quod audite, ecce quod tenete. Sponsa estote, et sponsum securi exspectate. Sponsa Ecclesia est. Ubi futura praedicata est, quam illi testes annuntiarent; ubi futura praedicata est? Multi enim dicturi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
est ur̃m scire tempora: quȩ
pater posuit in sua potestate:
Quid est hoc: Dicitur petro
non est urm: et dicis tu me-¬
um est:
on est urm scire tempo¬
ra: quȩ pater posiit in
sua potestate: Quod creditis
bene creditis: quia uenturũ
est: Quando uenturũ sit. quid
ad te: Quando uenerit prȩ¬
para te: Non est ur̃m scire
tempora: quȩ pater posuit
in sua potestate: Curiositas
abscedat: pietas succedat:
Quid ad te quando ueniet:
Sic uiue quasi hodie uenturũ
sit: et non timebis cum uene
disciplinã magistri bonr: ma¬
gistri singularis: magistri so¬
lus: Non dixit quod interro¬
gauerunt: et dixit quod non
interrogauerunt: Sciebat eñ:
quod interrogauerunt non
eis expedire ut nossent: Quod
autem sciebat eis expedire:
etiam non eis interrogantibꝰ
dixit: Non est ur̃m scire inqͥt
tempora: Quo tibi tempora:
Hoc agitur ut euadas tempo.¬
ra: et queris tempora: Non
est ur̃m scire tempora: quȩ pa¬
ter posuit in sua potestate: Et

Expanded text:
est vestrum scire tempora, quae est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Quid est hoc? Dicitur Petro, Non est vestrum: et dicis tu, Meum est? vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Quod creditis, bene creditis: quia venturum est. Quando venturum sit, quid ad te? Quando venerit, praepara te. Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Curiositas abscedat, pietas succedat. Quid ad te quando veniet? Sic vive, quasi hodie venturum sit; et non timebis, cum venedisciplinam magistri boni, magistri singularis, magistri solius. Non dixit quod interrogaverunt, et dixit quod non interrogaverunt. Sciebat enim quod interrogaverunt non eis expedire ut nossent: quod autem sciebat eis expedire, etiam non eis interrogantibus dixit. Non est vestrum scire, inquit, tempora. Quo tibi tempora? Hoc agitur ut evadas tempora, et quaeris tempora. Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Et
Abbreviated transcription (Latin):
eternum: qui paratus est di-¬
abolo et angelis eius: Terri-¬
bilis uox. tremenda uox. sed
in memoria eterna erit iustuͤ
ab auditu malo non timebit:
Istis hoc: illis illud: In utroq
erunt audiamus: si non au¬
dierunt: quod audierunt te¬
neamus: et quod uenturum
est non timeamus.:Septima.¬
omine: si hoc tempore
presentaberis: Et nos
estimantes nos prȩsentẽ ui¬
dere dñm in corpore constitu¬
tum: dicamus illi: Dñe: si
hoc tempore prȩsentaberis:
et quando regnum isrł: Quã¬
do regnum tuorum: quando
regnum humiliũ: quam diu
txphus superborum: Certe
hoc est quod querebatis:
hoc est quod audire deside.¬
rabatis: Uid eamus quid res¬
ponderit: Non dedignentur
audire agni: quod audie.¬
runt arietes: Audiamus qͥd
dicit ipse dñs: Quibus: Pe¬
teris tantis et talibus: tamdi¬
gnis: Sed quos inuenit indi¬
gnos: et fecit dignos: Quid
eis respondit: dicentibus si
hoc tempore prȩsentaberis:
et quando regnum isrł Non

Expanded text:
aeternum, qui paratus est diaeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Terribilis vox, tremenda vox: sed, In memoria aeterna erit justus: ab auditu malo non timebit . Istis hoc, illis illud: in utroque erunt, audiamus: si non audierunt, quod audierunt teneamus; et quod venturum est, non timeamus. Domine, si hoc tempore praesentaberis? Et nos aestimantes nos praesentem videre Dominum in corpore constitutum, dicamus illi, Domine, si hoc tempore praesentaberis, et quando regnum Israel? Quando regnum tuorum, quando regnum humilium, quamdiu typhus superborum? Certe hoc est quod quaerebatis, hoc est quod audire desiderabatis. Videamus quid responderit. Non dedignentur audire agni, quod audierunt arietes. Audiamus quid dixit ipse Dominus. Quibus? Peteris tantis et talibus, tam dignis: sed quos invenit indignos, et fecit dignos. Quid eis respondit dicentibus, Si hoc tempore praesentaberis, et quando regnum Israel? Non
Abbreviated transcription (Latin):
quando resurrexit: non est
uisus nisi a sinis: hoc ergo sci¬
ebant. et fide retinebant: fu-¬
turum esse tempris quando
iudicatus iudicaret: quando
reprobatus probaret et repro.¬
baret: quando conspicuus
utriq hominum generi. alioᷤ
poneret ad dexteram. alios
ad sinstram: dicturus quod
utriq audirent: oblaturus
quod non utriq acciperent:
cõminaturus quod non utriq
pertimescerent: Sciebant fu-¬
turum: sed quando querebanł:
Si hoc tempore prȩsentaberis:
Non utiq nobis: Nam et mo¬
do uidemus te: sed prȩsenta.¬
beris etiam his qui non credi.¬
i hoc tempore presenta¬
beris dic nobis: et quan.¬
do regnum isrł̃: Hoc quesie-¬
runt: si hoc tempore prȩsen¬
taberis: et quando regnum
isrł: Quod regnum: De quo
dicimus: Adueniat regnum
tuum: Quod regnum: De quo
audituri sunt ad dexteram
positr: uenite benedicti patriᷤ
mei: percipite regnum quod
uobis paratum est ab origie
mundi: Quando dicturus est
etiam simstris: Ite in ignem

Expanded text:
quando resurrexit, non est quando resurrexit, non est visus nisi a suis. Hoc ergo sciebant, et fide retinebant, futurum esse tempus quando judicatus judicaret, quando reprobatus probaret et reprobaret; quando conspicuus utrique hominum generi alios poneret ad dexteram, alios ad sinistram, dicturus quod utrique audirent, oblaturus quod non utrique acciperent, comminaturus quod non utrique pertimescerent. Sciebant futurum; sed quando, quaerebant. Si hoc tempore praesentaberis? Non utique nobis; nam et modo videmus te: sed praesentaberis etiam his qui non credii hoc tempore praesentaberis, dic nobis, et quando regnum Israel? Hoc quaesierunt, Si hoc tempore praesentaberis, et quando regnum Israel? Quod regnum? De quo dicimus: Veniat regnum tuum . Quod regnum? De quo audituri sunt ad dexteram positi: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Quando dicturus est etiam sinistris: Ite in ignem
Abbreviated transcription (Latin):
Sed hoc ex me non uos spera.¬
tis audire posse: Qui si spera¬
tis: desipitis: Ipsum certe do¬
minum iħm xp̃m in corpore
presentẽ. uiuentem. loquentẽ:
si ante oculos ur̃os et ante
manus urãs haberetis: scio
quia prȩ isto desiderio inter¬
rogaretis. et diceretis er: Dñe:
quando uenturus es: Disci
terrogauerunt:audite quod
audierunt: Etemm illi tunc
erant: nos nondum eramus:
Quibus tamen si credamus:
et nobis interrogauerunt. et
nobis audierunt: Erinta is.¬
rgo discipuli. xp̃i dedu¬
cturi aspectu ascensurũ
xp̃m: interrogauerunt. et
dixerunt ei: Dñe: si hoc tem¬
pore prȩsentaberis: Cui dice¬
bant: Quem prȩsentem uide¬
bant: Si hoc tempore prȩsen¬
taberis: Et quid est illud:
onne prȩsentem indebant:
nonne prȩsentem audiebant:
nonne prȩsentẽ etiam tange¬
bant: Quid est hoc. si hoc
tempore prȩsentaberis: nisi
quia nouerant prȩsentia xp̃i
futurum iudicium: ut uide.¬
retur a sins. et ab aliems: Nã

Expanded text:
Sed si hoc ex me non vos speraSed si hoc ex me non vos speratis audire posse; qui si speratis, desipitis: ipsum certe Dominum Jesum Christum in corpore praesentem, viventem, loquentem, si ante oculos vestros et ante manus vestras haberetis, scio quia prae isto desiderio interrogaretis, et diceretis ei: Domine, quando venturus es? Discipterrogaverunt, audite quod audierunt. Etenim illi tunc erant, nos nondum eramus: quibus tamen si credamus, et nobis interrogaverunt, et nobis audierunt. Ergo discipuli Christi deducturi aspectu ascensurum Christum interrogaverunt, et dixerunt ei: Domine, si hoc tempore praesentaberis? Cui dicebant? Quem praesentem videbant. Si hoc tempore praesentaberis? Et quid est illud? Nonne praesentem videbant? nonne praesentem audiebant? nonne praesentem etiam tangebant? Quid est hoc, Si hoc tempore praesentaberis? nisi quia noverant praesentia Christi futurum judicium, ut videretur a suis et ab alienis? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
derunt: qui nobis nuncia-¬
uerunt: Qui non uiderunt
crediderunt: alii credentes
irriserunt. Non enim omnũ
t quia non omnium est
fides. et nouit dñs qui
sunt eius: quid disceptamuᷤ
quod ascendit in cęlum deuͤͤ
Miremur potius: quia des¬
cendit in infernũ deus: Mor¬
tem. xp̃i miremur: resurrecti¬
onem uero laudemus potius
quam miremur: Perditio nr̃a
peccatum nr̃m: sanguis xp̃i
precium nr̃m: Resurrectio
res nr̃a: Ille ergo qui est ad
dexteram patris: expectan¬
dus est donec ueniat: Dicat
anima nr̃a sitiens illi: Quan¬
do ueniet: et sitiuit anima
mea ad deum uiuum: Quan¬
do uemet: Uleniet: Sed quan¬
do ueniet: Optas ut ueniat.
ttinam paratum te inueniat:
habere hoc desideriũ de dño
nr̃o: ut dicamus quando
ueniet: Habuerunt hoc deside¬
rium et discipuli eius: Si possẽ
uobis dicere inhiantibus. ex¬
pectantibus. suspensis: nosse
cupientibus quando ueniat
dñs deus nr̃: si possem uobis
dicere. qualis uobis inderer:

Expanded text:
derunt qui nobis nuntiaderunt qui nobis nuntiaverunt. Qui non viderunt, crediderunt: alii non credentes irriserunt. Non enim omnium  quia non omnium est fides, et novit Dominus qui sunt ejus , quid disceptamus quod ascendit in coelum Deus? Miremur potius quia descendit in infernum Deus. Mortem Christi miremur, resurrectionem vero laudemus potius quam miremur. Perditio nostra, peccatum nostrum: sanguis Christi, pretium nostrum. Resurrectio res nostra. Ille ergo qui est ad dexteram Patris, exspectandus est donec veniat. Dicat anima nostra sitiens illi: Quando veniet? et, Sitivit anima mea ad Deum vivum . Quando veniet? Veniet: sed quando veniet? Optas ut veniat: utinam paratum te inveniat. habere hoc desiderium de Domino nostro, ut dicamus, Quando veniet? Habuerunt hoc desiderium et discipuli ejus. Si possem vobis dicere inhiantibus, exspectantibus, suspensis, nosse cupientibus, quando veniat Dominus Deus noster, si possem vobis dicere, qualis vobis viderer?
Abbreviated transcription (Latin):
humanȩ fragilitati et in fir¬
me trepidationi.tam magnũ
miraculum uno die exhibere.
et inde subtrahere: conuer¬
satus est cum eis in terra. si.
intrans et exiens: mandii.¬
cans et bibens: ut exhibe¬
ret ueritatem. non quod ha¬
beret necessitatẽ: Ipso ergo
quadragesimo die quem ho¬
die celebramus: eis uidenti¬
bus et iidendo deducentibꝰ:
id quod uidebant as¬
cendere mirabantur: sursũ
tamen ire gaudebant: capi¬
tis enim precessio spes mem¬
brorum est: audierunt et
anglicam uocem: Uiri galiler:
quid statis aspicientes in cȩ¬
lum: Hic iħs sic ueniet: quẽ¬
admodũ uidistis eum eun-¬
tem in cęlum: Quid est sic
ueniet: In ea forma ueniet:
ut impleatur quod scriptũ
est: Uidebunt. in quem pupu¬
gerunt: Sic uemiet: Ad homi¬
nes ueniet: Homo uemet:
sed deus homo ueniet: uemi¬
et uerus homo et deus: ut fa.¬
ciat homines deos: Ascendit
iudex cęli: sonuit prȩco cȩli:
Bonam causam habeamus:
ut futurum iudicium non ti.¬
meamus: Ascendit enim: Lli¬

Expanded text:
humanae fragilitati et infirmae trepidationi tam magnum miraculum uno die exhibere, et inde subtrahere; conversatus est cum eis in terra, sicuintrans et exiens, manducans et bibens: ut exhiberet veritatem, non quod haberet necessitatem. Ipso ergo quadragesimo die, quem hodie celebramus, eis videntibus, et videndo deducentibus,id quod videbant ascendere mirabantur, sursum tamen ire gaudebant; capitis enim praecessio, spes membrorum est; audierunt et angelicam vocem, Viri Galilaei, quid statis aspicientes in coelum? Hic Jesus sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Quid est, sic veniet? In ea forma veniet: ut impleatur quod scriptum est, Videbunt in quem pupugerunt . Sic veniet. Ad homines veniet, homo veniet; sed Deus homo veniet. Veniet verus homo et Deus, ut faciat homines deos. Ascendit judex coeli, sonuit praeco coeli. Bonam causam habeamus, ut futurum judicium non timeamus. Ascendit enim: vi
Abbreviated transcription (Latin):
tatem numeri regula custo.¬
diatur: Nouem itaq indi.¬
gent uo: ut quadam uns¬
tatis forma coagulentur. et
decem sint: Unum autẽ nos
eis indiget: ut custodiat
imitatẽ: Quamobrẽ ut illi
nouem qui grãs non egerũt.
reprobi effecti a consortio
umitatis exclusi sunt: ita
unus ille qui grãs ẽgit:
uinicȩ eccłȩ significatione
approbatus atq laudatus
est: Et quia illi erant iu¬
dei: amisisse per superbiã
declarati sunt regnum cȩ¬
lorum. ubi maxime uñitas
custoditur: iste uero qui e¬
rat samaritanus quod in¬
terpretatur custos: illi a quo
accepit tribuens quod acce¬
ꝑit: et quodãmodo cantanᷤ
illud de psalmo. fortitudinẽ
meam ad te custodiã: pen
grãrum actionẽ regi subie¬
ctus: unitatẽ regni humili
deuotione seruauit:¬

Expanded text:
tatem numeri regula custotatem numeri regula custodiatur. Novem itaque indigent uno, ut quadam unitatis forma coagulentur et decem sint: unum autem non eis indiget ut custodiat unitatem. Quamobrem, ut illi novem qui gratias non egerunt, reprobi effecti, a consortio unitatis exclusi sunt; ita unus ille qui gratias egit, unicae Ecclesiae significatione approbatus atque laudatus est. Et quia illi erant Judaei, amisisse per superbiam declarati sunt regnum coelorum, ubi maxime unitas custoditur: iste vero qui erat Samaritanus, quod interpretatur Custos, illi a quo accepit tribuens quod accepit, et quodammodo cantans illud de Psalmo, Fortitudinem meam ad te custodiam ; per gratiarum actionem regi subjectus, unitatem regni humili devotione servavit
Abbreviated transcription (Latin):
sse habeant: lam faci.¬
le est etiam illud uidere:
fieri posse ut quisq in eccłe
societate doctrinã integrã
ueramq assequatur: et om¬
nia scłm catholicȩ fidei re¬
gulam disserat: distinguat
a creatore creaturã: eoq
manifestetur uarietate
mendaciorũ tanquã lȩpra
caruisse: et tamen ingra¬
tus sit dño deo mundatori
suo: qui elatus superbia.
grãrum agendarũ pia hu¬
militate non sternitur: simi¬
lisq efficitur eis : de quibus
dicit apłs: quia cum cogno¬
uissent deum: non ut deũ
magnificauerunt. aut̃ grãs
egerunt: Quod enim dicit
eos deum cognouisse: often¬
dit quidem a lepra fuisse
mundatos: sed tamen statĩ
acciisat ingratos: Ideoq ta.¬
les in nouenario numero
tanquã imperfecto remanẽ¬
bunt: Unum enim si adda¬
tur ad nouem. quȩdã effi.¬
gies unitatis implẽtur: quo
fit tanta completio. ut ul¬
tra non progrediatur nu¬
merus: nisi rursus ad unuͤ
redeatur: et hȩc per infins¬

Expanded text:
se habeant, jam facise habeant, jam facile est etiam illud videre, fieri posse ut quisque in Ecclesiae societate doctrinam integram veramque assequatur, et omnia secundum catholicae fidei regulam edisserat, distinguat a Creatore creaturam, eoque manifestetur varietate mendaciorum tanquam lepra caruisse; et tamen ingratus sit Deo et Domino mundatori suo; quia elatus superbia, gratiarum agendarum pia humilitate non sternitur, similisque efficitur illis de quibus dicit Apostolus, Qui cum cognovissent Deum, non ut Deum magnificaverunt, aut gratias egerunt . Quod enim dicit eos Deum cognovisse, ostendit quidem a lepra fuisse mundatos, sed tamen statim accusat ingratos. Ideoque tales in novenario numero tanquam imperfecti remanebunt. Unum enim si addatur ad novem, quaedam effigies unitatis impletur: quo fit tanta completio, ut ultra non progrediatur numerus, nisi rursus ad unum redeatur; et haec per infini
Abbreviated transcription (Latin):
et exposin eis euangłium.
quod predico in gentibus:
Seorsum autem his qui ui¬
dentur: ne forte in uacuũ
curro. aut cucurri: Et pau
lo post: Cum cognouissent
inquit grãm quȩ data est
michi: iacobus. petrus et
ioħes. qui uid ebantur colũ¬
ne esse: dextras dederunt
michi et barnabe societatis
Ipsa enim collatio unam
doctrinȩ speciem exclusa
omni uarietate monstrabat.
quod salubriter etiam cho¬
rinthios monet dicens: Ob
lus etiam cum et elemosi¬
ne eius acceptȩ et preces eniꝰ
auditȩ illi ab angelo nunci¬
arentur. tpropter doctrinȩ
tamen sacramentorũq unita¬
tem. ad petrum iubetur mit.¬
tere: tanquã illi et suis dice¬
retur: ite ostendite uos sa¬
cerdotibus: Nam et cum
irent mundati sunt. Iã enĩ
ad eos uenerat petrus: sed
tamen ipsi nondũ accepto
baptismatis sacramento.
nondum spiritaliter ad sa:¬
cerdotes peruenerant: et
tamen infusione sp̃s sc̃i et
admiratione linguarũ: eo¬
rum mundatio declarata est:

Expanded text:
et exposui Evangelium et exposui Evangelium quod praedico in gentibus, scorsum autem his qui videntur, ne forte in vacuum curro aut cucurri . Et paulo post: « Cum cognovissent, inquit, gratiam quae data est mihi Jacobus, Petrus et Joannes, qui videbantur columnae esse, dexteras dederunt mihi et Barnabae societatis . Ipsa enim collatio unam doctrinae speciem exclusa omni varietate monstrabat: quod salubriter etiam Corinthios monet, dicens, Obsius etiam cum et eleemosynae ejus acceptae, et preces ejus auditae illi ab angelo nuntientur, propter doctrinae tamen Sacramentorumque unitatem ad Petrum jubetur mittere, tanquam illi et suis diceretur, Ite, ostendite vos sacerdotibus. Nam et cum irent, mundati sunt. Jam enim ad eos venerat Petrus, sed tamen ipsi nondum accepto Baptismatis sacramento, nondum spiritualiter ad sacerdotes pervenerant; et tamen infusione Spiritus sancti, et admiratione linguarum eorum mundatio declarata est .
Abbreviated transcription (Latin):
intelligitur uerus atq sincẽ¬
rus: quia in promtu est et
foris eminentissimus: non
enim in occultis cogitationi¬
bus sc̃z sn manifestis opera¬
tiombus hȩc aguntur: ec¬
clesiȩ propriȩ contributa est:
uoce dni audita. quid me
persequeris: et ego sũ iħs quẽ
tu persequeris: ad ananiam
tamen missus est: ut illo sa¬
cerdotio quod in eccl̃a consti-
tutum est sacramentũ doctri
ne sidei perciperet: et uerus
eius approbaretur colorNo
quia non potest per se ipsũ
dñs omnia facere: nam quiꝰ
alius hȩc facit etiam in ȩccła:
sed ut ipsa societas congre¬
gatorũ fidelium. approban¬
do inuicem atq cõmunican¬
do uere fidei doctrinã: in
omnibus quȩ dicuntur uer¬
bis uel signantur sa cramen¬
tis: tanquã unam speciem
ueri coloris obducat: Ad hoc
etiam pertinet: quod idem
dicit apl̃s: Deinde post an¬
nos quatuordecĩ. ascendi
iherusolimã cum barnaba:
assumpto etiam tito: Ascen¬
di autem scđm reuelationẽ:

Expanded text:
intelligitur verus atque sinceintelligitur verus atque sincerus, quia in promptu est et foris eminentissimus non enim in occultis cogitationibus, sed in manifestis operationibus haec aguntur, Ecclesiae proprie contributa est. Domini audita, Quid me persequeris? et, Ego sum Jesus, quem tu persequeris; ad Ananiam tamen missus est, ut illo sacetutum est, sacramentum fidei doctrinae perciperet, et verus ejus approbaretur color; non quia non potest per seipsum Dominus omnia facere nam quis alius haec facit etiam in Ecclesia?, sed ut ipsa societas congregatorum fidelium approbando invicem, atque communicando verae fidei doctrinam in omnibus quae dicuntur verbis, vel signantur sacramentis, tanquam unam speciem veri coloris obducat. Ad hoc pertinet etiam quod idem dicit apostolus: Deinde post annos quatuordecim ascendi Hierosolymam cum Barnaba, assumpto etiam Tito. Ascendi autem secundum revelationem,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam et quod preceptorem
uocant: quo nomine nescio
utrum quisquã dnm inter¬
pellauerit pro medicina cor-¬
porali: satis puto significa¬
re lepram. falsam esse doctri¬
nam: quam bonus predica-¬
tor abstergit: Sacerdotium
uero iudeorũ nemo fere fide.¬
lium dubitat: figurã fuisse
futuri sacerdotii regalis qͦd
est in eccła: quo consecran¬
tur omnes pertinentes ad
corpus xp̃i: summi et ueri
principis sacerdotũ: Nam
nunc et omnes unguntur:
quod tunc regibus tantum
et sacerdotibus fiebat: et
quod ait petrus ad xp̃ianũ
populũ scribens regale sacer¬
dotium: utrumq nomenil.¬
li ppło conuenire declarauit.
quo illa unctio pertinebat:
Cȩtera itaq uicia tanquam
ualitudims et quasi mem¬
brorũ animȩ atq sensuum:
per se ipsum interius in con¬
scientia et intellectu dñs sa¬
nat et corrigit: Doctrina
uero uel imbuendi per sa¬
cramenta: uel cateztandi
per sermonẽ sonantẽ atq
lectionẽ: ubi color quidam

Expanded text:
Nam et quod praeceptorem Nam et quod praeceptorem vocant, quo nomine nescio utrum quisquam Dominum interpellaverit pro medicina corporali, satis puto significare lepram falsam esse doctrinam, quam bonus praeceptor abstergit. Sacerdotium vero Judaeorum nemo fere fidelium dubitat figuram fuisse futuri sacerdotii regalis, quod est in Ecclesia, quo consecrantur omnes pertinentes ad corpus Christi, summi et veri principis sacerdotum. Nam nunc et omnes unguntur, quod tunc regibus tantum et sacerdotibus fiebat: et quod ait Petrus ad christianum populum scribens, Regale sacerdotium ; utrumque nomen illi populo convenire declaravit, quo illa unctio pertinebat. Caetera itaque vitia tanquam valetudinis et quasi membrorum animae atque sensuum, per seipsum interius in conscientia et intellectu Dominus sanat et corrigit: doctrina vero vel imbuendi per Sacramenta, vel catechizandi per sermonem sonantem atque lectionem, ubi color quidam
Abbreviated transcription (Latin):
rendum est igitur: quid ipsa
lepra significet. Non enim
sanati sed mundati dicunt᷑:
qui ea caruerunt: Coloris
quippe uicium est: non uali-¬
tudinis aut integritatis sen-¬
suum atq membrorũ animȩ:
ergo non absurde intelligi
possunt: qui scientiã uere fi¬
dei non habentes: uarias do¬
Etrinas profitentur erroris:
Non enim uel abscondunt
imperitiã suam: sed pro sum¬
ma peritia proferunt in lu¬
cem: et iactantia sermonis
ostentant: Nulla porro falsa
doctrina est: quȩ non aliqua
uera intermisceat: Uera er¬
go falsis mordinate permix¬
ta in una disputatione uel
narratione hominis. tan¬
quam in unius corporis co-¬
lore apparentia: significant
lepram: tanquã ueris falsisq
colorum locis humana corpo¬
ra uariantẽ atq maculantẽ:
hi autem tam uitandi sunt
eccłȩ: ut si fieri potest. longi¬
us remoti. magno clamore
xpm interpellent: sicut isti
decem steterunt alonge. et
leuauerunt uocem dicentes:
shu prȩceptor miserere nr̃i

Expanded text:
rendum igitur est quid ipsa rendum igitur est quid ipsa lepra significet. Non enim sanati, sed mundati dicuntur qui ea caruerunt: coloris quippe vitium est, non valetudinis aut integritatis sensuum atque membrorum. ergo non absurde intelligi possunt, qui scientiam verae fidei non habentes, varias doctrinas profitentur erroris. Non enim vel abscondunt imperitiam suam, sed pro summa peritia proferunt in lucem, et jactantia sermonis ostentant. Nulla porro falsa doctrina est quae non aliqua vera intermisceat. Vera ergo falsis inordinate permixta, in una disputatione vel narratione hominis, tanquam in unius corporis colore apparentia, significant lepram, tanquam veris falsisque colorum fucis humana corpora variantem atque maculantem. Hi autem tam vitandi sunt Ecclesiae, ut si fieri potest, longius remoti magno clamore Christum interpellent: sicut isti decem steterunt a longe, et levaverunt vocem, dicentes: Jesu praeceptor, miserere nostri.
Abbreviated transcription (Latin):
N decem leprosis quos dñs
ita mundauit cum ait ite
ostendite uos sacerdotibus:
multa queri possunt. quȩ
merito querentes mouent:
non solum de numero quid
sibi uelit quod decem sunt:
et quod unus solus ex eis
grãs agit: hec enim libere
queruntur: ut etiam non
inuestigata uel nichil uel nos
multum impediant intentio¬
nem legentis: sed illa potius
cur eoᷤ ad sacerdotes miserit:
ut cum irent mundarentur:
Nullum enim eorum quibus
hec corporalia beneficia pre.¬
stitit: inuenitur misisse ad
sacerdotes: nisi leprosos: Nã
et illum a lepra mundaue¬
rat: cui dixit: Llade ostende
te sacerdotibus: et offer pro
te sacrificiũ quod prȩcepit
moyses in testimoniũ illis:
Deinde qualis mundatio
spiritalis possit intelligiꝰ eo¬
rum quos ingratos extitissȩ
arguit: Scđ̃m corpus enim
facile est uidere posse homi¬
nem non habere lepram: et
tamen animi esse non boniz
Scdm significationẽ autem
huius miraculi. conturbat
considerantẽ: quomodo mũ-¬
dus dici possit ingratus: Que-¬

Expanded text:
n decem leprosis quos Dominus ita mundavit, cum ait, Ite, ostendite vos sacerdotibus, multa quaeri possunt quae merito quaerentes movent. Non solum de numero quid sibi velint quod decem sunt, et quod unus ex illis solus gratias agit; haec enim libere quaeruntur, ut etiam non investigata, vel nihil vel non multum impediant intentionem legentis: sed illa potius, cur eos ad sacerdotes miserit, ut cum irent mundarentur. Nullum enim eorum quibus haec corporalia beneficia praestitit, invenitur misisse ad sacerdotes, nisi leprosos. Nam et illum a lepra mundaverat cui dixit: Vade, ostende te sacerdotibus, et offer pro te sacrificium quod praecepit Moyses, in testimonium illis . Deinde qualis mundatio spiritualis possit intelligi eorum, quos ingratos exstitisse redarguit. Secundum corpus enim facile est videre posse hominem non habere lepram, et tamen animi esse non boni: secundum significationem autem hujus miraculi, conturbat considerantem, quomodo mundus dici possit ingratus. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
dem scãrum
sollemnitatũ
dilectissimi.
totus mun¬
dus est particeps: et unius
fidei pietas exigit: ut quic¬
quid pro salute uniuersorũ
gestum recolitur: cõmunibꝰ
ubiq gaudiis celebretur: Ule.¬
runtamen hodierna festiui.¬
tas. preter illam reuerentiã
quam toto terrarum orbe
promeruit: speciali et pro¬
pria nr̃e urbis exultatione
ueneranda est: ut ubi prȩ¬
cipuorum apłorum glorifi¬
catus est exitus: ibi in die
martyrii eorum sit lȩticiȩ
principatus: Isti enim sunt
uiri: per quos tibi euangeli¬
um xp̃i roma resplenduit:
Et quȩ eras magistra error.
facta es discipula ueritatis:
tui. ueriq pastores: qui te re¬
gnis cȩlestibus inserendam:
multo melius multoq felici¬
us condiderunt: quam illi
um tuorum fundamenta lo¬
cata sunt: Ex quibus is qui
tibi nomen dedit: fraterna
te cede fedaiit: Isti sunt qui
te ad hanc glam prouexe.¬
runt: ut gens scã. ppłs ele¬
ctus. ciuitas sacerdotalis et
regia: per sacram beati pe¬
tri sedem caput orbis effec.¬

Expanded text:
dem sanctarum solemnitatum, dilectissimi, totus mundus est particeps, et unius fidei pietas exigit ut quidquid pro salute universorum gestum recolitur, communibus ubique gaudiis celebretur. Verumtamen hodierna festivitas, praeter illam reverentiam quam toto terrarum orbe promeruit, speciali et propria nostrae urbis exsultatione veneranda est: ut ubi praecipuorum apostolorum glorificatus est exitus, ibi in die martyrii eorum sit laetitiae principatus. Isti enim sunt viri per quos tibi Evangelium Christi, Roma, resplenduit; et quae eras magistra erroris, facta es discipula veritatis. tui verique pastores, qui te regnis coelestibus inserendam multo melius multoque felicius condiderunt, quam illi um tuorum fundamenta locata sunt: ex quibus is qui tibi nomen dedit fraterna te caede foedavit. Isti sunt qui te ad hanc gloriam provexerunt, 322 ut gens sancta, populus electus, civitas sacerdotalis et regia, per sacram beati Petri sedem caput orbis effec
Abbreviated transcription (Latin):
ed dñs qui talenta con¬
tulit: rationẽ positu¬
rus redit.: quia is qui nunc
pie spiritalia dona tribint:
districte in iubicio merita ex.¬
quiret: Quid quisq accepit
considerat: et quod lucrum
de acceptis reportet pensat:
Seruus qui geminata talen¬
ta retulit. a dño laudatur:
atq ad ȩternam remunerati¬
onem perducitur: cum ei uo-¬
ce dñica dicitur: Euge serue
bone et fidelis: quia super
pauca fuisti fidelis: supra
multa te constituã: Intra in
gaudiũ dñitui: Pauca quip¬
pe sunt bona omnia presen¬
tis uitȩ: quãmlibet multa
uideantur: Sed tunc fidelis
seruus supra multa consti¬
tintur.: quando deuicta
omni corruptionis molestia:
de eternis gaudiis in illa ce¬
lesti sede głatur: Tunc ad
dñi sui gaudiũ perfecte in¬
tromittitur: quando in ȩter¬
na illa patria assumptus.
atq anglorũ cȩtibus admix¬
tus: sic interius gaudet de
munere: ut non sit iam qͦd
exterius doleat de corrup¬

Expanded text:
ed dominus qui talenta contulit, rationem positurus redit; quia is qui nunc pie spiritualia bona tribuit, districte in judicio merita exquirit. Quidquid quisque accepit considerat, et quod lucrum de acceptis talentis reportet pensat. Servus qui geminata talenta retulit, a domino laudatur atque ad aeternam remunerationem perducitur cum ei voce dominica dicitur: Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multagaudium domini tui . Pauca quippe sunt bona omnia praesentis vitae, quamlibet multa videantur. Sed tunc fidelis servus supra multa constituitur quando, devicta omni corruptionis molestia, de aeternis gaudiis in illa coelesti sede gloriatur. Tunc ad domini sui gaudium perfecte intromittitur, quando in aeterna illa patria assumptus, atque angelorum coetibus admistus, sic interius gaudet de munere ut non sit jam quod exterius doleat de corrup
Abbreviated transcription (Latin):
intellectũ significare dixi¬
mus. illi dari debint: qui
bene exteriora quȩ acceperat
ministrauit: Quod cotidie
in scã ȩccła cernimus: quia
pleriq dum bene ministrant
exteriora quȩ accipiunt:per
adiunctã gr̃am ad intellectũ
quoq misticũ perducuntur
ut etiam de interña intelli¬
gentia polleant: qui exteri.
ora fideliter administrant: Ge
neralis etiam mox sententia
subditur: qua dicitur: Omni
enim habenti dabitur: et
abundabit: Ei autem qui nos
habet: et quod uidetur ha

Expanded text:
intellectum significari dixiintellectum significari diximus, illi dari debuit qui bene exteriora quae acceperat ministravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum bene ministrant, exteriora quae accipiunt per adjunctam gratiam ad intellectum quoque mysticum perducuntur, ut etiam de interna intelligentia polleant, qui exora fideliter administrant. 6. Generalis etiam mox sententia subditur, qua dicitur: Omni enim habenti dabitur, et abundabit; ei autem qui non habet, et quod videtur ha
Abbreviated transcription (Latin):
de accepta hac uerbi pecuna
usuras soluetis: et curate ut
ex eo quod audistis. etiã alia
studeatis intelligere quȩ nos
audistis: quatmus alia ex ãli.¬
is colligentes. etiam illa dis¬
catis ex uobismet ipsis agerȩ:
quȩ necdum ex prȩdicatoris
ore didicistis:
igrum uero seruũ. qua
sententia feriat aubra¬
mus: Tollite ab eo talentũ:
et date ei qui habet decem̃
talenta: Oportuũ ualde ui¬
debatur: ut cum a maloser¬
uo unum talentũ tollitur: ei
potius qui dũo. quam qui
quinq talenta acceperat da¬
retur: Illi enim daridebuit
qui minus: quam qui plus
habuit: Sed sicut superius
diximus: per quinq talenta
quinq uidelicet sensus. id est
exteriorũ. scientia designatur:
Per duo autem: intellectus
et operatio exprimitur: Pluͤ
ergo habint qui duo: quam
qui quinq talenta percepit:
Quia qui per talentaquinq:
exteriorũ ad ministrationẽ
meruit: ab intellectu inte.¬
riorum ad huc uacuus fuit:
Ulnum ergo talentum quod

Expanded text:
de accepta hac verbi pecunia de accepta hac verbi pecunia usuras solvetis, et curate ut ex eo quod auditis etiam alia studeatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. 5. Opportunum valde videbatur ut cum malo servo unum talentum tollitur, ei potius qui duo quam qui quinque talenta acceperat daretur. Illi enim 1466 dari debuit qui minhabuit. Sed sicut superius diximus, per quinque talenta, quinque videlicet sensus, id est, exteriorum scientia designatur; per duo autem talenta intellectus et operatio exprimitur: plus ergo habuit qui duo quam qui quinque talenta percepit: quia qui per talenta quinque exteriorum administrationem meruit, ab intellectu internorum adhuc vacuus fuit. Unum ergo talentum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
quasi et peccatores se fatentur.
et dnm̃ repellunt: Eumq quẽ
in se scĩficare debuerant fugi¬
unt: et uelut inperturbati.¬
one consiliũ non habent. dũ
moriuntur et uitamtiment:
Unde et huic seruo protinus
respondetur: Serue male et
piger: sciebas quia meto ubi
non semmo: et congrego ubi
non spargo: O portuit ergo
te dare pecuniã meam nu-¬
mulariis: et ego ueniens re¬
cepissem utiq quod meũ est
cum usura: Ex uerbis suis ser¬
uus constringitur. ⁊cum dñs
dicit. meto ubi non semino:
et congrego ubi non sparsiz
Acsi aperte dicat: Si iuxta
tuam sententiã. et illud exqui
ro. quod ad erogandũ dediꝰ
Pecumam uero numulariis
dare est: eis scientiã predica.¬
tionis impendere: qui hanc
exercere: Sed sicut nr̃m peri¬
culum aspicitis. si dñicam pe¬
cuniam teneamus: ita ur̃m
quippe: pecuma etiam non
data recipitur: Cum enim et¬
hoc rebditur quod acceptũ
fuerat: et illud superimpen¬
ditur quod acceptũ non est:

Expanded text:
quasi et peccatores se fatentur, quasi et peccatores se fatentur, et Dominum repellunt, eumque quem in se sanctificare debuerant, fugiunt, et velut in perturbatione consilium non habent, dum moriuntur, et vitam timent. Unde et huic servo protinus respondetur: Serve malpiger, sciebas, quia meto ubi non semino: et congrego ubi non sparsi: oportuit ergo te dare pecuniam meam nummulariis, et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Ex verbis suis servus constringitur cum dominus dicit: Meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi. Ac si aperte dicat: Si juxta tuam sententiam et t, quod ad erogandum dedi. Pecuniam vero nummulariis daretionis impendere qui hanc e. 4. Sed sicut nostrum periculum aspicitis si dominicam pecuniam teneamus, ita vestrquippe pecunia etiam non data recipitur. Cum enim hoc redditur quod acceptum fuerat, illud etiam superimpenditur quod acceptum non est.
Abbreviated transcription (Latin):
satioms redit: dicens: Dñe:
scio quia homo durus es:me¬
tis ubi non semmasti: et cor¬
gregas ubi non sparsisti: et
timens abii: et abscondita¬
lentum tuum in terra: Ecce
habes quod tuum est: Notan
men ad lucrum deseruire dis¬
simulat: Et timuisse se dicit
in lucrum talentũ expendere:
qui hoc solum timere debue¬
rat: ne hoc sine lucro ad dñm
scãm eccłam. quorũ iste
seruus imaginẽ tenet: qui me¬
lioris intȩ uas aggredi me¬
tuunt: et tamen iacere in sui
torporis ignauia non perti¬
mescunt: Cumq se peccatoreᷤᷤ
considerant: sc̃itatis uias ar¬
ripere trepidant: et rema¬
nere in suis miquitatibus
non formidant: Quorum be.¬
ne petrus adhuc in infirmi¬
tate positus speciem tenet:
cum uiso miraculo piscium
dixit: Exi a me dñe: quia ho¬
mo peccator sum: Immo site
peccatorẽ consideras: op ortet
ut a te dñm non repellas:Sed
qui idcirco melioris habitus
uias. et rectioris intȩ appre¬
hendere arcem nolunt: quia
infirmos se esse conspiciunt:

Expanded text:
dicens: « domine, scio quia durus es; metis ubi non seminasti, congregas ubi non sparsisti, et timens abii, et abscondi talentum tuum in terra. Ecce habes quod tuum est . » Notmen ad lucrum deservire dissimulat, et timuisse se dicit in lucrum talentum expendere, qui hoc solum timere debuerat, ne hoc sine lucro ad dominum sanctam Ecclesiam, quorum iste servus imaginem tenet, qui melioris vitae vias aggredi metuunt, et tamen jacere in sui torporis ignavia non pertimescunt; cumque se peccatores considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et remanere in suis iniquitatibus non formidant. Quorum bene Petrus adhuc in infirmitate positus speciem tenet cum, viso miraculo piscium, dixit: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum . Imo si te peccatorem consideras, oportet ut a te Dominum non repellas. Sed qui idcirco melioris habitus vias, et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia infirmos se esse conspiciunt,