comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et̾iram pacientur penam. sic̃ om̃s elec¬
ti eund̾ habebunt denariũ. quẽ pater fa¬
milias dedit omnib qui oꝑati s̃ ĩuinea
Nomine denarii aliquid omĩbus electis
se. quo om̃s fruentur s impariter.
Nam sic̃ erit differẽs clarificacio cor¬
ꝑm. ita differens erit głia ar̃aꝵ. Stel¬
la .ni. astella .i. electus abelecto differt
inclaritte m̃tis ⁊ corꝑis. Alii .ii. aliis
uieinius clariusq dei spẽm ꝯtẽplabũ¬
tur. ⁊ ipsa ꝯtẽplandi differẽcia diu̾sitaᷤᷤ
mansionũ uocat. Domus gͦ est una
.i.denarius est unus. s diuersitas ẽ
ibi mansionũ .i. differẽcra claritatis.
quia unũ est ⁊ sũmum bonũ b̾atitudo
⁊ uita omĩũ.s. d̾s ipse. hoc bono omnes
electi ꝑfruentur. s alii aliis plemꝰ. Per¬
fruentur u̾o uidendo ꝑsp̃em. nõ per
specłm inenigiate. hr̃e gͦ uitã est ui¬
dere uitam .i. cognosc̃e deum in sp̃e.

Expanded text:
enam patientur, sicut omnes electi eumdem habebunt denarium, quem paterfamilias dedit omnibus qui operati sunt in vinea. Nomine denarii aliquid omnibus electis se quo omnes fruentur, sed impariter. Nam sicut erit differens clarificatio corporum, ita differens gloria erit animarum. Stella enim a stella, id est, electus ab electo, differt in claritate, mentis et corporis. Alii enim aliis vicinius clariusque Dei speciem contemplabuntur; et ipsa contemplandi differentia diversitas mansionum vocatur. Domus ergo est una, id est, denarius est unus; sed diversitas est ibi mansionum, id est, differentia claritatis; quia unum est et summum bonum beatitudo est, Deus ipse. Hoc bono omnes electi perfruentur, sed alii aliis plenius. Perfruentur autem videndo per speciem, non per speculum in aenigmate. Habere ergo vitam, est videre vitam, i
Abbreviated transcription (Latin):
ind̾r. s. qd̃ pat̾ ⁊ filius se diligant. ⁊
fit: iterare t̃n non piget. qr sic expe¬
ẽ qd̃ non aliquis duoꝵ est: quo ut̃q
ꝯiungitur. quo genitus a gignente.
diligatur. genitorẽq suum. diligat
Suntq non participacione. ẜ eẽntia
sua: neq dono. suꝑioris alicꝰ. s suo ꝓpͥo:
seruãtes unitatẽ pacis. Ecce hic dicit ꝙ
audeat dicere. patrẽ. nec se. nec filiũ.
pliciter dic̃ patrẽ ñ diligere ꝑ sp̃m sc̃m.¬

Expanded text:
icet quod Pater et Filius se diligant, etra positum sit, iterare tamen non piget, quia sic expeest quod non aliquis duorum est quo uterque conjungitur, quo genitus a gignente diligatur, generatoremque suum diligat; sintque non participatione, sed essentia sua; neque donoservantes unitatem pacis. Ecce hic dicit quod audeat dicere Patrem nec se, nec Filium, pliciter dicit Patrem non diligere per S
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u ꝯtrito ⁊ humiliato. đo ⁊ fac̾doti de
onũb peccĩs ꝯfessionẽ faciãt. ⁊ lacrimiᷤᷤ¬
mino satisfaciãt. ⁊ ꝑ exorcismos. ac ceta
eccłastice discipline munimina. ministͥ
eccłie tales sanare ꝓcurent. Qd̃ si non
potuerint sanari. seꝑari ualebunt. Sed
postquã alias nupcias. expetierĩt. illis ui¬
uentib quib iuncte fũint. pͥorib quos
reliquerãt. ⁊̃ si possibilitas ꝯcũbendi. eiᷤᷤ
red̾ita fuĩt. recõciliari nequibũt᷑. Qd ĩ
fine huiꝰ capituli ꝯtinetur. ex rigore ma¬
gis dictũ intelligendũ ẽ. quã ex cano¬
nica eqͥtate. uel intelligendũ est non
posse recõciliari pͥorib. nisi uidicio ec¬
cłie: quo diuisio facta fũat.
De furiosis

Expanded text:
to Deo et sacerdoti de omnibus peccatis confessionem faciant, et lacrymimino satisfaciant, et per exorcismos ac caetera ecclesiasticae disciplinae munimina ministri Ecclesiae tales sanare procurent. Quod si non potuerint, separari valebunt. Sed postquam alias nuptias expetierint illis viventibus quibus post junctae fuerint, prioribus quos reliquerant, etiam si possibilitas concumbendi eis reddita fuerit, reconciliari nequibunt . Quod in fine hujus capituli continetur, ex rigore magis dictum intelligendum est, quam ex canonica aequitate. Vel intelligendum est non posse reconciliari prioribus, nisi judicio Ecclesiae, quo divisio facta fuerat. 4. De furiosis
Abbreviated transcription (Latin):
Nam qui nesciens peccauit nõ
incongruent̃ nolens peccasse dici
pot̃ quamius ⁊ ip̃e ꝙ nesciens fecit. uo¬
lens tñ fecit. Ita nec tale peccatum. sine
uoluntate ẽẽ potuit. set uoluntas fac¬
fuit peccati. ħ enim factum ẽ. qd̃ fĩ nõ
debuit. Quisqͥs aũt sciens peccat seo pͥ
cogenti ad peccatum fine peccato refiste¬
re. nͨ tñ facit. utiq uolens peccat quia q

Expanded text:
Nam qui nesciens peccavit, non incongruenter nolens peccasse dici potest; quamvis et ipse quidem nesciens fecit, volens tamen fecit. Ita nec tale peccatum sine voluntate esse potuit; sed voluntas facfuit; hoc enim factum est quod fieri non debuit. Quisquis autem sciens peccat, si potest cogenti ad peccatum sine peccato resistere, nec tamen facit, utique volens peccat; quonia
Abbreviated transcription (Latin):
desse in fideli. ut apłs docet. Ex his os
dunt. defendit apecc̃o scĩtas ꝯuigii.
bonũq nupciale. Si .ii. absq pecc̃o¬
non posset fieri ꝯcubitus ꝯuigał. nõ¬
precepisset dñs post diluuiũ eos co¬
pulari. dicẽs. crescite ⁊ multiplicami¬

Expanded text:
rodest infideli, ut Apostolus docet. Ex his ostrodest infideli, ut Apostolus docet. Ex his ostdunt, defendit a peccato sanctitas conjugii, bonumque nuptiale. Si enim absque peccnon posset fieri concubitus praecepisset Dominus post diluvium eos copulari; dicens: Crescite et multiplicami
Abbreviated transcription (Latin):
catrices. Decus quid̃ ꝯugale est casti¬
tas. ꝓcreandi ⁊ redlendi carnalis de¬
biti: fides. hoc est opus nupciarũ: qd̾¬
peccat uirgo: si nupsit᷑. Cum gͥ culpa¬
bilis non sit generandi intencione cõ¬
cubitus. qui ꝓprie nupciis inputandꝰ
est. quid scđm ueniam ꝯcedit apłs
nisi qd̃ ꝯiuges debitũ carnis expose¬
unt. nõ ꝓpaginis uoluntate. sed libidiniᷤᷤ
uoluptate: Que t̃n uoluptas ñ pp̃ nup¬
cias cadit inculpam. s p̃p nupcias ac¬
cipit ueniã. In mod̾ata gͥ ꝓgressio . ẜ¬
ueniam ꝯceditur. Quo circa ⁊ hĩc la¬
udabile s̃ nupcie. quia ⁊̃ illud ꝙ nõ
ꝑtinet ad se: ignosci faciunt p̃p se. Nõ
.i. iste ꝯcubitus quo seruitur ꝯcupis¬
cencie. agͥ ut impleatur fetus quem
postulãt nupcie. Sĩo gͥ ingeñe suo
nupcie bone s̃. quia fidem thori ser¬
u̾ant.⁊ ꝓlis suscipiende cã utrũq se¬
xum ꝯmiscẽt. ⁊ inpietatẽ seꝑacionis

Expanded text:
catrices. Decus quidem conjugale est casticatrices. Decus quidem conjugale est castitas; procreandi et reddendi carnalis debiti fides, hoc est opus nuptiarum, qpeccat virgo si nupserit. Cum ergo culpabilis non sit generandi intentione concubitus, qui proprie nuptiis imputandus est, quid secundum veniam concedit Aposnisi quod conjuges debitum carnis exposcunt, non propagationis voluntate, sed libidinis voluptate? quae tamen voluptas non propter nuptias cadit in culpam, sed propter nuptias accipit veniam. Immoderata ergo progressio eniam conceditur. Quocirca et hinc laudabiles sunt nuptiae, quia etiam illud quod non pertinet ad se, ignosci faciunt propter se. Non enim iste concubitus, quo servitur concupiscentiae, agitur ut impleatur foetus quem postulant nuptiae. Omnino ergo in genere suo nuptiae bonae sunt, quia fidem thori servant, et prolis suscipiendae causa utrumque sexum commiscent et impietatem separationis
Abbreviated transcription (Latin):
In continencie malum est. qd̃ uir ꝯgno¬
cit uxorẽ. ⁊̃ ultra necessitatẽ ꝓcreandi
lib̾os. set ⁊ ibi est nupciar̃ bonũ. Nõ .ii.
quia in ꝯtinencia malũ est. iõ ꝯiugium
ubi est ꝯcubitus preter intẽcionẽ gen̾a¬
cionis: non est bonũ. nõ p̃p̃ illud malũ:
culpabile est hoc bonũ. s illud malũ
fit ueniale: ꝑꝑ bonũ nuptiale. quod ñ
reprehendit apłs. s malum ĩ ꝯtiuẽciẽ
nõ cogunt fieri. s impetrant ignosci.
si tñ non ita sit nimis. ut impediat tẽ¬
pora que or̃omi debentur. nec ĩmutẽtꝰ
in eum usũ: qui est ꝯtra naturã. Concu¬
bitus.ii. necarius cã gen̾andi: in culp¬
abilis. ⁊ solus ipse nuptiał ẽ. Ille u̾o¬
qui ultra nec̃itatẽ ꝓ greditur: non
rõmi s libidim obseq̃r.⁊ hunc non
exigere sed redlere ꝯuigi ne formce¬
tur: ad ꝯiugẽ ꝑtinet. Si uero am bo
tali ꝯcupiscencie subiguntur. rẽ faci¬
unt que non ẽ npciaꝵ. cuius delicti
non sunt nupcie obstetrices s depre¬

Expanded text:
Incontinentiae malum est, quod vir cognoscit uxorem etiam ultra necessitatem procreandi liberos, sed et ibi est nuptiarum bonum. Non enim quia incontinentia malum est, ideo conjugium. Ubi est concubitus praeter intentionem generationis, non est bonum; non propter illud malum culpabile est hoc bonum, sed illud malum fit veniale propter bonum nuptiale; quod non reprehendit Apostolus, sed malum incontinentiae. no si tamen non ita sit nimius, ut impediat tempora quae orationi debentur, nec immutetur in eum usum qui est contra naturam. Concubitus enim necessarius causa generandi inculpabilis, et solus ille nuptialis est. Ille qui ultra necessitatem progreditur, non rationi, sed libidini obsequitur; et hunc non exigere, sed reddere conjugi ne fornicetur, ad conjugem pertinet. Si vero ambo tali concupiscentiae subiguntur, rem faciunt quae non est nuptiarum; cujus delicti non sunt nuptiae hortatrices, sed depre
Abbreviated transcription (Latin):
inter res sempit̃nas ⁊ res tp̃rales. ꝑpẽ¬
dens ioħs. uniu̾salitati ⁊ ꝑticularitatis
noĩa. que reb temporalib ꝓprie oueni¬
unt. ad res et̾nas transtulit. Aug̃. uero
maiorẽ uidens dissimilitudinẽ. quã si¬
militudinẽ. int̾ res p̾dictas. ab excellen

Expanded text:
 res temporales perpendens Joannes, universalitatis et particularitatis nomina, quae rebus temporalibus proprie conveniunt, ad res aeternas transtulit, Aug. vero majorem videns dissimilitudinem quam similitudinem inter res praedictas, ab excellen
Abbreviated transcription (Latin):
lectorẽ ac intellectorẽ plimum efflagi¬
tant. In quoꝵ explanacione. mallẽ silẽ
alios audire. quã loquendo. maliuolis
de trahendi occasionem pr̃are. Uidet᷑
inde michi ita posse accipi: cũ ait. Su
non ita hec accepit cũ de do dñr: ut ac¬
cipiuntur inphilosophica disciplina. S
ꝑ similitudinẽ eoꝵ que aphilosophis dñr.
locutus est. ut sic̃ ibi comune uł uniũsale
dr ꝙ p̃dicatur de płib. ꝑticulare u̾o uł

Expanded text:
lectorem atque intellectorem plurimum efflagitant. In quorum explanatione mallem silens alios audire quam loquendo malevolis detrahendi occasionem praestare. Videtur tamen mihi ita posse accipi, cum ait: SubNon ita haec accipit cum de Deo dicantur, ut accipiuntur in philosophica disciplina, sed per similitudinem eorum quae a philosophis dicuntur, locutus est; ut sicut ibi commune vel universale d
Abbreviated transcription (Latin):
titas uirginał. nõ preferatur in m̾ito
paciencie in petro qui passus ẽ. ⁊ ĩ ioħe
qui pasfus non est sic non impar m̃i¬
tum ꝯtinẽcie in ioħe qui nullas ex ꝑtꝰ
ẽ nupcias: ⁊ in abrahã qui filios gemi¬
it. Nam illius celibatus. ⁊ istius ꝯnu¬
Melior ẽ castitas aut̃ celibũ quã nup¬
ciaꝵ. quar̃ unã abraham habebat ĩ
usu. ambas in habitu. saste .n. ꝯiugałr
noret sub alta dispẽsacione dei. om̃s re¬
tro scõs euisđ fuisse m̃iti. cuius nunc
xp̃iani s: Quomͦ abraham ante pla¬
cuit inꝯuigio. sie nunc uirgines pla¬
cent incastitate. Seruunt ille legi ⁊
tp̃ri suo. seruiamꝰ ⁊ nos legi ⁊ tẽpori
nr̃o. in quos fines scłoꝵ deuenerunt᷑.
Ex his apparet qd̃ scĩ patres ante legẽ.
sine peccato płes habuer̃ uxores: uel
ꝯcubinas. Eas .ii. nuc̃ uxores appellat sc̾¬
ptura: non ꝯcubinas. Rachel ⁊ lia am¬
opponat quod fidem thori non seruab¬
ant illi patres. dicimꝰ seruasse in hoc fi¬

Expanded text:
titas virginalis non praeferatur in merito patientiae in Petro qui passus est, et in Joanne qui passus non est: sic non est impar meritum continentiae in Joanne qui nullas expertus est nuptias, et in Abraham qui filios generavit. Et illius enim caelibatus, et illius connuMelior est autem castitas caelibum quam nuptiarum; quarum unam Abraham habebat in usu, ambas in habitu. Caste enim et conjs ignoret: Quis ignoret sub alta dispensatione Dei omnes retro sanctos ejusdem fuisse meriti, cujus nunc christiani sunt? Quomodo Abraham ante placuit in conjugio, sic nunc virgines placent in castitate. Servivit ille legi et tempori suo; serviamus et nos legi et tempori nostro, in quos fines seculorum devenerunt. Ex his apparet quod sancti Patres ante legem sine peccato plures habuerunt uxores vel concubinas. Eas enim nunc uxores appellat Scriptura, nunc concubinas. Rachel tamen et Lia amopponat quod fidem thori non servabant illi patres, dicimus in hoc servasse fi
Abbreviated transcription (Latin):
lia qua pauꝑi subuenire uolo. sed ista
ħ ad illud refertur. ut illud de putetur
tanꝗͣ patͥa eius. istud uõ tanquam re
quib quasi g̾ssibus. uł passibus tẽdi¬
tur ad patͥam. Sĩc gͦ alt̾a ẽ uoluntas
uid endi fenestras. ut supra docente
tes ita nõ nulł alia ẽẽ uidetur. uoluntas
elemosinas dandi pauꝑi. alia uoluntas
tatum. Cẽt̾m ꝙ lib horum uerũ sit. illd
nullis in ambiguum uenit. quin uolũ¬
tas ex suo fine pensetur. utr̃ recta sit an
praua peccatum. an gr̾a i qui nomine
int̾ntionis aliqñ finis. aliqñ uoluntas ĩ¬
telligatur

Expanded text:
lia qua pauperi subvenire volo. Sed ista hoc ad illud refertur, ut illud deputetur tanquam patria civis, istud vero tanquam refquibus quasi gressibus vel passibus tenditur ad patriam. Sicut ergo altera est voluntas videndi fenestras, ut supra docente tes; ita nonnullis alia videtur esse voluntas eleemosynas dandi pauperi, alia voluntas tatum. Caeterum quodlibet horum verum sit, illud nulli in ambiguum venit, quin voluntas ex suo fine pensetur utrum recta sit an prava, peccatum an gratia; et quin nomine intentionis aliquando finis, aliquando voluntas intelligatur
Abbreviated transcription (Latin):
cio ad illud respic̃. ꝑꝑ q̃d uolumus: ⁊ uo¬
luntas ad illud ꝙ uolumus. Ut u̾bi gr̃a
si uelim esurientem reficẽ. ut hab̾am
uitam et̾nam uoluntas ẽ. qua uolo rẽ¬
fic̾e esurientem. eiꝰ finis ẽ. refeccõ efuri

Expanded text:
tio ad illud respicit propter quod volumus, et voluntas ad illud quod volumus; ut, verbi gratia, si velim esurientem reficere ut habeam vitam aeternam, voluntas est qua volo reficere esurientem, cujus finis est refectio esur
Abbreviated transcription (Latin):
s tñ trinitas. Ecce hs̃. quałr uerba
hylarii p̾missa accipienda suit. licet
tante sint ꝓfunditatis. ut ⁊̃ ad hibita
exp̃one. uix aliquatenꝰ ea intelligere
ualeat humanus sensus. Cũ ⁊ ipsa
eoꝵ explanacio. quã hic aug̃ edidit. płi¬
mũ inse hat difficultatis. ⁊ ambigui¬
suꝑius assignate. s ipse ypostases diᷤ¬
tincte ab iniicẽ monstrantur. Eter¬
nitatis tñ nõie ead̃ uid̾r designata
ꝓprietas. quã notat hoc nomen in¬
genitus. S uideamus quid sit quod
ait. Inrago si ꝑfecte implet illud cuiꝰ
imago est. ipsa coequatur ei. ñ illud
patri inscriptura: ⁊ pater filio. sed

Expanded text:
sed tamen Trinitas. Ecce habes qualiter verba Hilarii praemissa accipienda sunt, licet tantae sint profunditatis, ut etiam adhibita expositione vix aliquatenus ea intelligere valeat humanus sensus; cum et ipsa eorum explanatio, quam hic Aug. edidit, plurimum in se habeat difficultatis et ambiguises distinctae ab invicem monstrantur; aeternitatis tamen nomine eadem videtur designata proprietas, quam notat hoc nomen ingenitus. Sed videamus quid sit quod ait. Imago si peimago est, ipsa coaequatur ei, non illud Patri in Scriptura, et Pater Filio, sed
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ unu̾sis excellentius caritatis miniꝰ
cognosces. q̃ ut oleum ñ pͣ p̃mi in uino.
spũalẽ amorem atĩgr̃. Non enim caritas
fidem. sed fides caritatem p̾ceoit. qr ne¬
h accipi pͭ dictum defide q̃ uirtus nõ ẽ.
ip̃a spẽ ⁊ caritatem freq̃nt̾ p̾cedit. uł d
actu fidei. qui forte nat᷑ałr actum cari¬
tatis p̃cedit. sic̃ actum spei. ꝙ u̾ba p̃mis¬
sa diligent̾ notata in nuunt ⁊ ea etiam
q̃ addit dicens rͥ ea inquid q̃ audis c̃didis
ad amand̾ ea q̃ audis. nõ inflamaris. q̃ tñ
d ñ iusis ẽ ut añ diximus. Uñ crisosto¬
mus. fid̃ es in anima nr̃a fac̃ subsistere
sis enim nõ ẽ fides. seo agnicio ħ qr̃ fi¬

Expanded text:
 universis excellentius charitatis munus cognosces; quae, ut oleum, non potest premi in imo, spiritualem amorem attingitur. Non enim charitas fidem, sed fides charitatem praecedit, quia nehoc accipi potest dictum de fide, quae virtus non est: Ipsa enim spem et charitatem frequenter praecedit; vel de actu fidei, qui forte naturaliter actum charitatis praecedit, sicut actum spei, quod verba praemissa diligenter notata innuunt, et ea etiam quae addit dicens: Nisi ea, inquit, quae audis credideris, ad amandum ea quae audis non inflammaberis;  visis est, ut ante diximus. Unde Chrysost.: Fides in anima nostra facit subsistere sis enim non est fides, sed agnitio.
Abbreviated transcription (Latin):
est. nͥ ado.⁊ ħ abdita. abtaq iusticia Nã
ꝑ potestatẽ diabolo datam. uistos ds̃ faẽ
elatio nõ potestatis ordo: in cͥmine ẽ. Po¬
tentiam ds̃ tͥbuit elacõnem uõ potẽtie.
malici a nr̃e mentis inuenit. Tollamus
gͦ ꝙ de nr̃o est. quia nõ potentia uista
set accõ. pͣua dapnatur. His auctorita¬
tibus. aliisq plimis eudent̾ ostendr
quod nõ ẽ potestas boni uł mali cuiẽ¬
Sq nͥ ado equo ⁊ site lateat equitas.
ic an aliqñ resistendũ sit potestati.

Expanded text:
et hoc abdita aptaque justitia; nam per potestatem diabolo datam justos Deus facitelatio, non potestatis ordo in crimine est. Potentiam Deus tribuit, elationem vero potentiae malitia nostrae mentis invenit. Tollamus ergo quod de nostro est, quia non potentia justa, sed actio prava damnatur. His auctoritatibus aliisque pluribus evidenter ostenditur quod non est potestas, boni vel mali cuicumque, nisi a Deo aequo, etsi te lateat aequitas. 3. An aliquando resistendum sit potestati
Abbreviated transcription (Latin):
tizent᷑. Pretea sciendũ ẽ quod illi de qͥbus
nulla extant indicia int̾ ꝓpinqͦs. ł cłicos.
uł uicinos. quibus babtizati fuisse doce¬
antur. agendũ ẽ ut renascant᷑ ne ꝑeãt.
Inqͥbus ꝙ nõ ostendr gestũ. rõ nõ sunt ut
indeatur it̾atũ. ꝯferendũ eis uiđr. ꝙ colla

Expanded text:
t papa Leo: Sciendum est quod illi, de quibus nulla exstant indicia inter propinquos vel clericos, vel vicinos, quibus baptizati fuisse doceantur, agendum est ut renascantur ne pereant. In quibus quod non ostenditur gestum, ratio non sinit, ut videatur iteratum, confere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ea dcorꝑibus ałium maxime mortuo¬
r̾ nascunt᷑ c̃ animalibus cãta nõ fiu̾t̃.
nisi potentialit̾ ⁊ mat̾iałr. Ea uͦ q̃ ex t̾ra
uł exaquis nascuntur ł ex eis que tr̃a
g̾minante orta funt. tu̾c c̾ãta fuisse: nõ
in congrue dici pot̾.¬

Expanded text:
 corporibus animalium, maxime mortuorum, nascuntur, cum animalibus creata non fuerint, nisi potentialiter et materialiter. Ea vero quae ex terra vel ex aquis nascuntur, vel ex eis quae terra germinante orta sunt, tunc creata fuisse non incongrue dici pot
Abbreviated transcription (Latin):
est. Uenit gͥ ad hominẽ inserpentem.
qui forte si ꝑmitt̾etur. in columbe sp̃e
uenire malusset. s nõ erat dignum
ut sp̃c malignus illam formam hoĩ
rus erat. Non gͥ nͥ ꝑserpentem. tẽtare
ꝑmissus fuit diabolus. ut ꝑ illud qd
foris erat. astuciam tentantis femina
deoq¬

Expanded text:
Venit ergo ad hominem in serpente, qui forte, si permitteretur, in columbae specie venire maluisset. Sed non erat dignum ut spiritus malignus illam formam homini rus erat. Non ergo nisi per serpentem tentare permissus fuit diabolus, ut per illud quod foris erat astutiam tentantis animadvdeoq
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia illi ꝑ uiolentiam noce i
nõ pot̾at. ad fraudem se conu̾tit. ut do¬
lo hominem supplantaret ꝙ̃ uirtute
suꝑare nequiret. Ne au̾t fraus illius
nimis manifestar etur. in sua sp̃e non
uenit. ne aꝑte cognoscẽtur. uta repel¬
setur. It̾m ne nimis occłta foret. fraus
eiꝰ q̃ cau̾i non posset.ihomo simł uid̾e¬
tur in iuriam pati.si tałr circum ue¬
niri ꝑmutt̾et eum ds. ut p̾cau̾ȩ non
posset. inaliena ꝗd forma ꝑmissus ẽ¬

Expanded text:
ed quia illi per violentiam nocere non poterat, ad fraudem se convertit, ut dolo hominem supplantaret, quem virtute superare nequiret. Ne autem fraus illius nimis manifestaretur, in sua specie non venit, ne aperte cognosceretur, et ita repelleretur: iterum ne nimis occulta foret fraus ejus quae caveri non posset, et homo simul videretur injuriam pati, si taliter circumveniri permitteret eum Deus ut praecavere non posset, in aliena quidem forma
Abbreviated transcription (Latin):
minũ iniqͥtas. aliq̃n ꝓgreditur. ut ⁊̃
pꝰ ꝑ actam penitẽciã. post altaris recõ
lem suũ nͨ minꝰ tͥbuit quã añ tribuer¬
at. largissima mun̾a uite ac falutis.:⁊¬
quãuis eis ineccłia locus ille peniten¬
cie nõ ꝯcedatur. ds tñ suꝑ eos fue paciẽ¬
cie. nõ obliuiscr̃. ex quoꝵ num̃o siquis
ad uitã futurã. si in ista uita illecebrosi¬
ssime uolũptatis blandĩta ꝯtẽpsero.
si me penitẽdo uehem̃cius. quã prius
excruciaũo. si ubius fleuo. si melius ui¬
xero. si pauꝑes largius sustentauero.
si caritate ardẽcius flagraũo. qͥs ur̃m
ita defipit. ut huic hoĩ dicat nicħ tibi

Expanded text:
minum iniquitas aliquando progreditur, ut etiam post actam paenitentiam, post altaris reconclem suum nec minus tribuit, quam antea tribuebat, largissima munera uitae ac salutis. equamuis eis in ecclesia locus ille paenitentiae non concedatur, deus tamen super eos suae patientiae non obliuiscitur. ex quoruad vitam futuram, si in ista vita illecebrosissimae voluptatis blandimenta contempsero, si me poenitendo vehementius quam prius excruciavero, si uberius flevero, si melius vixero, si pauperes largius sustentavero, si charitate ardentius flagravero; quis vestrum ita desipit, ut huic homini dicat: Nihil tibi ista
Abbreviated transcription (Latin):
olet queri. utr̾ illa tał elatio ⁊ amorꝓpͥe
potestatis inuiro fu̾it fic̾ inmuliere. Ad
qd dm̃ͣs. quia adam nõ fuit seouetus eo
modo quo mulier. Non em̃ putauit esse
uerum. ꝙ diabolus sugge̾bat. ieo tñ fuiᷤ¬
se seductũ c̾di pot̾. qd ꝯmissum ueniale pu¬
tau̾it. ꝙ ꝑ emtorium erat. S nec pͥor se¬
ductus fuit. nec in eo in quo mulier. ut
c̃dͥ d̾m illud lignum io̾ tange̾ ꝓhibuisse.
qm̃ si tang̾e̾t fierent sĩc dii. Uerumptam̃
p̾uaricator fuit adam. ut testatur apłs
pꝰtẽtationem. exqua uoluit lignum ue¬
titum exꝑiri cum mulierẽ nõ uid̾et mor¬
tuam esca illa p̃cepta. Uñ aug̾ suꝑ gen̾.
sum apł̃s adam p̾uaricatorẽ fuisse osten¬
dat dicens. in similitudinem p̾uarica¬
s dedit michi ⁊ com̃di. M ulier uͦ in quid
serpens seduxit me. hanc aũt seoue
suadebatur cum au̾t falsum eẽt uer̾
tang̾e̾ ꝓhibu̾it. quia sciebat eossiteti¬
gissent sic̃ dos futuros. tanquã eis di¬

Expanded text:
olet quaeri, utrum illa talis elatio amor propriae potestatis in viro fuerit, sicut in muliere? Ad quod dicendum, quia Adam non fuit seductus eo modo quo mulier. Non enim putavit esse verum quod diabolus suggerebat. In eo tamen fuisse seductum credi potest, quod commissum veniale putaverit, quod peremptorium erat. Sed nec prior seductus fuit, nec in eo quo mulier, ut crederet Deum illud lignum ideo tangere prohibuisse, quoniam si tangerent fierent sicut dii. Verumtamen praevaricator fuit Adam, ut testatur Apostpost tentationem, ex qua voluit lignum vetitum experiri, cum mulierem non videret mortuam esca illa percepta, unde Aug., lib.Cum Apostolus Adam praevaricatorem fuisse ostendit, dicens, Rom. 5: In similitudinem praevaricased: Dedit mihi, et comedi. Mulier vero dixit: Serpens seduxit me. Hanc autem seducsuadebatur, cum falsum esset, verum tangere prohibuerit, quod sciebat eos, si tetigissent, uelut deos futuros, tamquam eis di
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ inter eos arbitror non posse fieri
legale ꝯiugium. qr nec inter eos qui
natura ⁊ eos qui adopcione filii s̃. ue¬
nerãde leges mat̾inonia ccͬhi ꝑmit¬
tunt. It̃. Si inter eos nõ ꝯtrahitur ma¬
trimoniũ quos ad opcio iungit. quãto
pocius acariali oꝑtet inter se ꝯtubnio
cessare. quos ꝑceleste facram̃tũ rege

Expanded text:
Unde inter eos arbitror non posse fieri legale conjugium, quia nec inter eos qui natura et eos qui adoptione filii sunt venerandae leges matrimonia contrahi permittunt. Item: Si inter eos non trimonium, quos adoptio jungit, quanto potius a carnali oportet inter se contubernio cessare, quos per coeleste sacramentum rege
Abbreviated transcription (Latin):
patre. sp̃em in ymagine. usũ in mu¬
nere. que tante difficultatis s̃ uerba.
ut ineoꝵ intelligencia. atq explana¬
cione uehem̃ter laboraũnt aug̃. ut
intrinitate ꝑsonar̃ insinuare ꝓpria. e¬
t̃nitas ẽ inquid. in patre. sp̃es inima¬
gine. usus in muere. Et qr nõ medi¬
ocͥs auctoritatis intractacione scriptu¬
raꝵ. ⁊ assercione fidei uir extitit. Hył
.ii. hoc in libris suis posuit hoꝵ uerbo
intelligenciã quãtũ uało: non eum se¬
cutum arbitror inet̾nitatis uocabulo.
nͥ ꝙ pat̃ non ht̃ patrẽ de quo sit. filiuᷤ
aut̃ de patre ẽ. ut sit. atq ut illi coet̃¬
nus sit. Imago .ii. si ꝑfecte implet illd̃
cuius imago ẽ. ipsa coequatur ei. non
illud imagini sue. Inqua imagine sp̃ẽ
nominauit credo ꝑꝑ pulcritudinẽ: uͥ
est tanta ꝯgruencia.⁊ prima equali¬
tas.⁊ prima similitudo. nulla inre diᷤ¬
sidens. ⁊ nullo mͦ in equał.⁊ nulla ex
parte dissimił. s adidẽ qattẽrespondẽs ei

Expanded text:
peciem in imagine, usum in munere; quae tantae difficultatis sunt verba, ut in eorum intelligentia atque explanatione vehementer laboraverit Aug., ut in Trinitate personarum insinuare propria: Aeternitas est, inquit, in Patre, species in imagine, usus in munere. Et quia non mediocris auctoritatis in tractatione Scripturarum et assertione fidei vir extitit haec im hoc in libris suis posuit ; horum veintelligentiam quantum valeo, non eum secutum arbitror in aeternitatis vocabulo, nisi quod Pater non habet Patrem de quo sit, Filius autem de Patre est ut sit, atque ut illi coaeternus sit. Imago enim si perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud imagini suae. In qua imagine speciem nominavit, credo, propter pulchritudinem, ubi jam est tanta congruentia, et prima aequalitas, et prima similitudidens, et nullo modo inaequalis, et nulla ex parte dissimilis, sed ad identidem respondens ei
Abbreviated transcription (Latin):
st namq
ria. Anec̾itate ⁊ ante peccatum ⁊ pꝰ. eq̃ li¬
bm ẽ arbitrium. Sic̃ enim tũc cogi non
pot̾ãt. ita nͨ modo. Id̾oq uoluntas: m̾ito
apud dm uidicatur. q̃ semꝑ anec̾itate li¬
ba ẽ.⁊ numquam cogi pot̾.uͥ nec̾itas: ibi
nõ ẽ lib̾tas. uͥ nõ est lib̾tas: nec uoluntas.¬
⁊ ideo nec mĩtum. ħlib̾tas in omnib est.
tam in bonis quam in mał. ẽ ialia lib̾tas

Expanded text:
st namque ria. A necessitate et ante peccatum et post aeque liberum est arbitrium. Sicut enim tunc cogi non poterat, ita nec modo. Ideoque voluntas merito apud Deum judicatur, quae semper a necessitate libera est, et nunquam cogi potest. Ubi necessitas, ibi non est libertas; et ubi non est libertas, nec voluntas, ideoque nec meritum. Haec libertas in omnibus est, tam in bonis quam in malis. Est et alia libertas
Abbreviated transcription (Latin):
constat gͥ rem bonã esse mat̾moniũ. a¬
lioquin non eẽt facram̃tũ. Sacram̃tũ
.i.facrũ signũ est.

Expanded text:
Constat igitur rem bonam esse matrimonium, alioquin non esset sacramentum. Sacramentum enim sacrum signum est.
Abbreviated transcription (Latin):
nulli hetici nupcias detestantes: qui
tͣiciani appellati s̃. hi nupcias omĩno
dãpnant. ac pares fornicacionib. aliis¬
q corrupcionib faciunt. nec recipiũt
in fuoꝵ num̃o. ꝯiugio utẽtẽ. marem:
uł feminã. Qd aut̃ res bona sit ꝯiuigi¬
um. ñ mͦ ex eo ꝓbatur. ꝙ dñs legitur

Expanded text:
nulli haeretici nuptias detestantes, qui Tatiani appellati sunt. Hi nuptias omnino damnant, ac pares fornicationibus aliisque corruptionibus faciunt, nec recipiunt in suorum numero conjugio utentem marem vel feminam. Quod autem res bona sit conjugium, non modo ex
Abbreviated transcription (Latin):
quas unuificant nõ uiuunt. quomodo
ꝑeos gr̃a bñdictionis transfundi:S illd̾
capitulũ. maledicã.⁊ c̾. quidam referũt
ad heticos. qui abeccłia p̃cisi s̃.⁊ ad exom¬
unicatos quoꝵ bñdictõnes fiunt male¬
dictiones: qͣui eoꝵ secuntur errores. Il
forma bone uite: presumunt ligare uł
solũe ¶ S nullus offõ fac̾dotis uti debet.
nͥ in munis sit ab illis. q̃ in aliis uidic¬
at. alioquin se ipsũ ꝯdẽpnat

Expanded text:
as vivificant non vivunt, quomodo per eos gratia benedictionis transfunditur? Sed illud capitulum, Maledicam, etc., quidam referunt ad haereticos, qui ab Ecclesia praecisi sunt, et ad excommunicatos, quorum benedictiones fiunt maledictiones his qui eorum sequuntur errores. Illforma bonae vitae praesumunt ligare vel solvere. Sed nullus officio sacerdotis uti debet, nisi immunis sit ab illis quae in aliis judicat; alioquin seipsum condemnat
Abbreviated transcription (Latin):
ds ubiq totus est ꝑ eẽntiã. ⁊ in scĩs habi¬
tat ꝑ gr̃am. Cũq suꝑius licet tenuit os¬
tensũ fit. qua rõne dicatur habitare in
quibusdã efflagitaret ordinis ratio. id ⁊
assignari: quomͦ ubiq ꝑeẽntiã ⁊ totus
sit: nisi huius ꝯsideracionis sublunitas.
atq inm̃sitas. humane m̃tis sensum:
epłam ad hebreos./ Siẽ multa de deo in¬
telligimus. que loqui penitus non ura¬
lemus. ita multa loquimur: que intel¬
lige non sumus ydonei. Uerbi gr̃a ꝙ¬
omniũ est cã beatoꝵ: scimus. quomodo
aut̃ uł que ista sit. penitus ignoramus.
Quidam tñ inm̃sa ingenio suo metiri
p̃sum̃tes: hoc ita fore intelligendũ tra
meis s̃. ubi ipse:nec ineis aliquid oꝑari
cessat. Nam ⁊ ipfa loca. ⁊ quicquid meis
ẽ. nisi ipse ꝯseruet. manere non possũt.

Expanded text:
totus est per essentiam, et in sanctis habitat per gratiam. Cumque superius, licet tenuiter, ostensum sit qua ratione dicatur habitare in quibusdam, nunc efflagitaret ordinis ratio id etiam assignari, quomodo ubique per essentiam et totus sit; nisi hujus considerationis sublimitas atque immensitas humanae mentis sensum tolam ad Hebr. Sicut multa de Deo intelligimus quae loqui penitus non valemus, ita multa loquimur quae intelligere non sumus idonei. Verbi graomnium est causa bonorum, scimus; quomodo autem vel que ista sit, penitus ignoramus.Quidam tamen immensa ingenio suo metiri praesumentes, hoc ita fore intelligendum tradin eis sunt, nec in eis aliquid operari cessat. Nam et ipsa loca, et quidquid in eis est, nisi ipse conservet, manere non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
erum ⁊ hic alia em̃git q̃o ħ otͣdicat.
dicere. ꝙ simiłr scriptura. sic̃ nõ dic̃
ita non ꝯtradicit : At si dicis. ꝙ ꝑꝑ uni¬
tatẽ trinitatis. ñ dñr tres eẽncie. sed
una eẽntia. quero cur non ꝑꝑ eandẽ
unitatẽ trinitatis. dicantur una ꝑso¬
na.⁊ non tres ꝑsone. Ut .ii. est illis
mune nom̃ eẽncie.ita ut singulus qͥs¬
q dicatur eẽntia. sic illis ꝯmnune est:
ꝑsone uocabulũ. Quid gͥ restat : Ut
fateamur loq̃ndi nec̃itate. agrecis ⁊
latinis paria hec uocabula. aduersꝰ
insidias uł errores ħeticoꝵ. Cumq
conaretur humana inopia. loqͣndo
ꝓferre ad hominũ sensus. ꝙ insecretorio
m̃tis de deo tenet. siue ꝑ piam fidem.
siue ꝑqualẽcũq intelligenciã. timuit
dic̃e tres eẽncias. ue intelligeretur. in
illa sũma equalitate: ulla diu̾sitas.
Rursum non poterat dicere non eẽ
tria quedam. ꝙ qr dixit sabellius. in
hesim lapsus est. quesiit gͦ quid t̾a
diceret.⁊ dix̃ tres ꝑsonas. siue tres su

Expanded text:
erum et hic alia emergit quaestio, dicere, quod similiter Scriptura sicut non dicit, ita non contradicit? At si dicis quod propter unitatem Trinitatis non dicuntur tres essentiae, sed una essentia, quaero cur non propter eamdem unitatem Trinitatis dicantur una persona, et non tres personae. Ut enim est illis commune nomen essentiae, ita ut singulus quisque dicatur essentia, sic illis commune est personae vocabulum. Quid igitur restat, nisi ut fateamur loquendi necessitate a Graecis et Latinis parta haec vocabula adversus insidias vel errores haereticorum? Cumque conaretur humana inopia loquendo proferre ad hominum sensus quod in secretario mentis de Deo tenet, sive per piam fidem, sive per qualemcumque intelligentiam, timuit dicere tres essentias, ne intelligeretur in illa summa aequalitate ulla diversitas. Rursum non poterat dicere non esse tria quaedam, quod quia dixit Sabellius, in haeresim lapsus est. Quaesivit ergo quid tria diceret, et dixit tres personas, sive tres su
Abbreviated transcription (Latin):
sumpfit. totum assumpsit. simłq sͥ uni¬
uit animam ⁊ carnẽ. nͦ caro pͥꝰ fuit concep¬
ta: ⁊ pꝰmod̾ assumpta. sed in cõceptione as¬
sumpta: ⁊ in assumptione concepta. uñ
aug̃. inł. de fide ad petrũ. Firmissume te¬
ne. inullatenus dulntes nõ carnem xͥ si
ne diumitate conceptam in ut̾o uirgimiᷤ.
pꝰquam susciꝑetur aũbo. sed ip̃m u̾bum
dñi sue carnis acceptione conceptum.
ipãmq carnẽ u̾bi incarnatione concep
asolo filio susceptam. tota tͥnitas. cꝰ una

Expanded text:
sumpsit, totum assumpsit, simulque sibi univit animam et carnem, nec caro prius fuit concepta, et postmodum assumpta; sed in conceptione assumpta, et in assumptione concepta. Unde Aug. in lib. de Fide ad Petrum, cap. 16: Firmissime tene, et nullatenus dubites, non carnem Christi sine divinitatpriusquam susciperetur a Verbo; sed ipsum Verbum Deum suae carnis acceptione conceptum, ipsamque carnem Verbi incarnatione concepta solo Filio susceptam tota Trinitas, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
bb̃mi.ita ⁊ penitẽcie.⁊ ideo sic̃ interiꝰ
gr̃a sua aĩam illuminat. ita ⁊ simul
debitum et̾ne mortis relaxat. Ipse .n.
ꝑ se ipsum pecc̾a penitẽciũ tegit. ⁊ tc̃
tegit. q̃n adpenã non reseruat. Tunc¬
gͦ teg̃. q̃n debitũ pene soluit. Qd at̃

Expanded text:
mi, ita et poenitentiae, et ideo sicut interius gratia sua animam illuminat, ita simul debitum aeternae mortis relaxat. Ipse enim per seipsum peccata poenitentium tunc tegit, quando ad poenam non reservat, scilicet quando debitum poenae solvit
Abbreviated transcription (Latin):
a pecc̃o soluere ualeat sacerdos .i. acul¬
pa. ut culpe macłam abst̃gat. uł de¬
bitũ eterne mortis soluere ualeat qui¬
dam arbitrati s̃. c̃ pecc̃or duplicit̾ liga¬
ꝯtagione ac cecitate.⁊ debito future pe¬
c̃dotẽ. Pafitur .ni. ꝑ pecc̾m. quasdã tene¬
bras intĩores ⁊ macłas. a quibus nͥ libe¬
tur. ꝓhicietur intenebras ext̾iores. Cũ
aut̃ libatur ab his. suscitatur a morte
pecẽi. Uũ apłs. Surge qui dormis. ⁊ il¬
dos: aĩam resuscitat. ac pulsis tenebͥs
int̾iorib.⁊ macłis : eam illuminat.⁊
mũdat. qui aĩe faciem lauat. Debitũ
ũo et̃ne pene soluere ꝯcessit sac̾dotibꝰ.
qd̃ in ressurrõne lazari signatũ asse

Expanded text:
a peccato solvere valeat sacerdos, id est, a culpa, ut culpae maculam abstergat, vel debitum aeternae mortis solvere valeat. Quidam arbitrati sunt, cum peccator dupliciter liga mentis contagione ac caecitate, et debito futurae poesacerdotem. Patitur enim per peccatum quasdam tenebras interiores et maculas, a quibus nisi liberetur, projicietur in tenebras exteriores. Cum autem liberatur ab his, suscitatur a morte peccati. Unde Apostolus: Surge qui dormis, et ildos, animam resuscitat, ac, pulsis tenebris interioribus et maculis, eam illuminat et mundat, qui animae faciem lavat; debitum vero aeternae poenae solvere concessit sacerdotibus. Quod in r
Abbreviated transcription (Latin):
ne macłaq pecc̃i em̃dat. Sac̃dotibu
uero dedit uincłm et̾ne mortis solũe.
Alii uero dicunt solũ đin non facer¬
dotem. debitũ et̾ne mortis dimitr̃e.
sic̃ ⁊ aĩam interius ꝑse uiuificat. nͦ
tñ diffitentur sac̾dotib traditam po¬
testatẽ pecc̃a remittendi ⁊ retinẽdi ꝗ¬

Expanded text:
ne maculaque peccati emundat, sacerdotibus vero dedit vinculum aeternae mortis solvere. Alii vero dicunt solum Deum; non sacerdotem, debitum aeternae mortis dimittere, sicut et animam interius per se vivificat; nec tamen diffitentur sacerdotibus traditam potestatem peccata dimittendi et retinendi, q
Abbreviated transcription (Latin):
Mediocͥter mał suffr agantur ad pene
mitigationẽ. mediocrit̾ bonis ad plenã
absolutionẽ. qui non hũt tante ꝑfec¬
cionis m̃ita. ut nõ indigeant iuuari
ꝑ pauꝑes quoꝵ est regnũ celoꝵ. quos
riis non indigeant. quales s̃ apłi ⁊ mĩr¬

Expanded text:
Mediocriter malis suffragantur ad poenae Mediocriter malis suffragantur ad poenae mitigationem; mediocriter bonis ad plenam absolutionem; qui non habent tantae perfectionis merita, ut non indigeant juvari per pauperes quorum est reriis non indigeant, quales sunt apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
or sit ipsa dãpnacio. Drõnib ergo sc̃e
eccłie. ⁊ sacrificio salutari. ⁊ elemosinis.
que ꝓ eoꝵ sp̃ibus offeruntur. non ẽ du¬
bium mortuos adiuuari. ut cum eis
miscdius agatur a dño quã eoꝵ pecca
meruer̃t hoc .ii. apatrib traditũ tota
obseruat eccłia. ut ꝓeis qui incoĩonẽ
corꝑis ⁊ sanguinis defuncti s̃. cum ad
ipsum sacrificium locõ suo ꝯmemorẽt᷑.
oretur ac ꝓillis quoq id offerri ꝯmemo¬
retur. Non est gͥ ambigendũ ista ꝓdeẽ
defunctis. s talib qͥ ita uixer̃ aute mor¬
tẽ. ut possint eis hec utilia eẽ post mor¬
tẽ. Nam qui sine fide oꝑante ꝑdilectiõẽ
eiusq sacram̃tis de corꝑ̃r exierunt. frus¬
tra illis a sius huiꝰmodi pietatis officia ĩ¬
penduntur. cuius dum hꝯc essent pig¬
m̃ita ꝯꝑantur. cum ꝓeis aliquid boni o¬
ens uitã. nisiꝙ in ea meũit nõ potest
hab̾e posteã. Ecce quib ⁊ quałr ꝓsunt
illa. que ꝓdefunctis frequentat eccłia.

Expanded text:
onibus ergo et sanctae Ecclesiae sacrificio salutari, et eleemosynis quae pro eorum spiritibus offeruntur, non est dubium mortuos adjuvari, ut cum eis misericordius agatur a Domino quam eorum peccata meruerunt. Hoc enim traditum tota observat Ecclesia, ut pro eis qui in communione corporis et sanguinis Domini defuncti sunt, cum ad ipsum sacrificium loco suo commemorentur, et oretur; ac pro illis quoque id offertur sacriretur. Non est ergo ambigendum ista prodesse defunctis, sed talibus qui ita vixerunt ante mortem, ut possint eis haec utilia esse post mortem. Nam qui sine fide operante per dilectionem, ejusque sacramentis, de corpore exierunt, frustra illis a suis hujusmodi pietatis officia impenduntur; cujus, dum hic essent, pigmerita comparantur, cum pro eis aliquid boni oens vitam, nisi quod in ea meruerit, non poterit habere post eam. Ecce quibus et qualiter prosunt illa quae pro defunctis frequentat Ecclesia.
Abbreviated transcription (Latin):
utr̃ sp̃s .s. ad se ipsum referatur. hoc
n. ind̾r. exp̃dictis posse ꝓbari. Si .ni. qd
datur. refertur ad eũ qui dat.⁊ ad eum
dictũ ẽ. gͦ refertur ad se ipsumi. huius¬
qõnis det̾iminacionẽ. in posterũ diffe¬
rimus. donec tractemus de his: que
retatiue dicuntur de do extp̃r. in quibꝰ
datũ ⁊ donatũ ꝯtinetur.

Expanded text:
us sanctus ad seipsum referatur: hoc enim videtur ex praedictis posse probari. Si enim quod datur refertur ad eum qui dat, et ad eum aedictum est, ergo refertur ad seipsum. Hujusionis determinationem in posterum rimus, donec tractemus de his quae relative dicuntur de Deo ex tempore, in quibus datum et donatum continentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsanguinitatis.ui. gradibus dirinit᷑
hõc mnõdo filius ⁊ filia: qltod est fra¬
ter ⁊ soror sit ipse truncus. illis seor¬
sum seunctis. exradice illius trũci
egrediuntur ramusculi isti. nepos ⁊
Adtende qd̾ .ui. gradus tm̃ ponit ysi¬
patrẽ inprimo gradu. filios in scđo po¬
nũt. Alii primum gradum filios ap¬
pellant. uegantes gradũ dgnacionis
inter patrem ⁊ filium ẽẽ.cum una ca¬
ro sint pater ⁊ filius. Auctoritates gͦ
que ꝯsanguinitatis cautelã. usq in
ꝓhibent. primũ gradũ filios appellãt
atq ita fit. ut heedem ꝑsone scđm
hãc diu̾sitatẽ. inueniantur in .ui.⁊ uii.¬

Expanded text:
consanguinitatis sex gradibus dirimitur, hoc modo: filius et filia, quod est frater et soror, sit ipse truncus. Illis seorsum sejunctis, ex radice illius trunci egrediuntur isti ramusculi: nepos et Attende quod sex gradus tantum ponit Isipatrem in primo gradu, filios in secundo ponunt; alii primum gradum filios appellant, negantes gradum cognationis in patrem et filium esse, cum una caro sint pater et filius. Auctoritates ergo quae consanguinitatis cautelam usque in gradum prohibent, primum gradum filios appellant. Atque ita fit, ut eaedem personae secundum hanc diversitatem inveniantur in
Abbreviated transcription (Latin):
locaciones corꝑni.⁊ amores uł delec¬
taciones aĩarum. ⁊ ita inc̃aturis pre¬
lucet uestigiũ trinitatis In illa .ni. tri¬
nitate sũma. origo est omniũ rerum.
⁊ ꝑfectissima pulcritudo.⁊ beatissima
delectacio ¶Summa aut̃ origo ut aug̃
la exparte ei dissimilis. quã cũ ipso ⁊
inipso patre uen̾amur. que forma est
omniũ que ab uno facta s̃. ⁊ ad unum
referuntur. Que tn omĩa. nec fierent
apatre ꝑfiliũ neq suis finib salua es¬
sent. nisi d̾s summe bonus ẽẽt. qui ⁊
nulli nature qd̃ ab illo bona eẽt. inui¬
dit.⁊ ut inbono ipso maneret: alia
quãtũ uellet. ⁊ alia quãtũ posset: ded̾.
que bonitas intelligitur sp̃s .s. qui ẽ¬
patre ⁊ filio. eqͣ in ꝯmutabilecole ⁊ te¬
nere nos ꝯuenitꝰ. ẜ ꝯsid̾acionẽ itaq c̃a¬
turarum. unius sub̾e trinitatẽ intelligi¬
mus .s. unũ d̾m patrẽ aquo sumus. ⁊ fi¬

Expanded text:
delectationes animarum, et ita in creaturis praelucet vestigium Trinitatis. In illa enim Trinitate summa origo est omnium rerum, et perfectissima pulchritudo, et beatissima delectatio. Summa autem origo, ut Aug.la ex parte ei dissimilis; quem cum ipso, et in ipso Patre veneramur; quae forma est omnium quae ab initio facta sunt, et ad unum referuntur, quae tamen omnia nec fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe bonus esset; qui et nulli naturae quae ab illo bona esset, invidit; et ut in bono ipso maneret, alia quantum vellet, alia quantum posset dedit, quae bonitas intelligitur Spiritus Patre et Filio aeque incommutabile colere et tenere nos convenit. Per considerationem itaque creaturarum unius substantiae Trinitatem intelligimus, scilicet unum Deum Patrem a quo sumus; et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
hominem substantiam. sed ꝑ miquita¬
tem lapsus ẽ homo a sub̃a in qua factus
ẽ. Iniquitas quippe ip̃a nõ est substãtia
nõ eni iniquitas ẽ nat᷑a quam ds forma
uit sed inquitas ẽ ꝑ u̾sio. quam fecit
homo. Non omnes ꝑ ipsum faciae sunt
iniquitas ꝑ ipsum facta nõ ẽ. quia
inquitas nõ ẽ substantia. In illo im¬
d̾m cominoratur. laudant em̃ omnia
nominata funt. sed nõ aliqua uicia
uicia enim ex nob̃.⁊ ex nr̃a uoluntate
ħmꝰ. i uicia nõ sunt substantia Inten¬
dant diligenter his ub p̃missarum
assertores sententiar̃ ⁊ ꝑciꝑe pot̾unt
rõnem.⁊ cãm dictorum uͥ scͥptura d nͣ¬

Expanded text:
hominem substantiam, sed per iniquitatem lapsus est homo a substantia in qua factus est; iniquitas quippe ipsa non est substantia. Non enim iniquitas est natura quam formavit Deus, sed iniquitas est perversio quhomo. Naturae omnes per ipsum factae sunt; iniquitas per ipsum non facta est, quia iniquitas non est substantia. In illo hymDeum commemoratur. Laudant enim omnianominata sunt, sed non aliqua vitia. Vitia enim ex nobis et ex nostra voluntate habemus, et vitia non sunt substantia. Intendant diligenter his verbis praemissarum assertores sententiarum, et percipere poterunt rationem et causam dictorum, ubi Scriptura de n
Abbreviated transcription (Latin):
notare. inpͥma responsione cc̃ pelagia¬
nos. ita dicens. Oꝑa diaboli q̃ uicia
dñr actus sunt. nõ res. Id̾ in quarta
s actus accidens alicui d fectu bomi. Quã¬
obrem ꝙ natura nõ ẽ. d̾s non fec̃. quia
nat᷑a ẽ. omne ꝙ fecit. Int̾ omne ꝙ nͣ

Expanded text:
notare in prima responsione contra Pelagianos ita dicens: Opera diaboli quae vitia dicuntur, actus sunt, non res. Idem in quarta sed actus accidens alicui ex defectu boni. Quamobrem quod natura non est, Deus non fecit; quia natura est omne quod fecit. It
Abbreviated transcription (Latin):
ligi uolunt. bona aũt ẽẽ dnt illa que
naturalit̾ sunt. eci uero nat᷑alit̾ ẽẽ d̾nt
nõ solum que substantie sunt. uł cõcre¬
ta substantiis qualit̾ supͣ acceꝑunt sed¬
⁊ omnia q̃ nat᷑am nõ pͥuant bono. E ita
scđm eosđm multiplex in scͥptis fit in
Sub̾a intellig̾ illud ꝙ sumus. qͥcquid
sumus homo peccꝰ. tr̃a sol. omnia ista
sub̃a sunt. eo ip̃o quo funt. nͨ uero ip̃e

Expanded text:
quae naturaliter sunt. Ea vero naturaliter esse dicunt, non solum quae substantiae sunt vel concreata substantiis, qualiter supra acceperunt, sed omnia quae naturam non privant bono. Et ita secundum eosdem multiplex in Scripturis fit intsubstantia intelligitur illud quo sumus quidquid sumus, homo, pecus, terra, sol: omnia ista substantiae sunt; eo ipso quo sunt naturae
Abbreviated transcription (Latin):
siue nat᷑as. ibonas actiones. siue ma¬
las. aꝑiens em̃ quomodo intelligend̾
sit. quidam. in ł. de uã religione. ab
eo traditum ait. Hocd subantiis atq
natis dictum ẽ. uide enim disputabat᷑
nõ de bonis accõnibus atq peccatis.
aꝑte hͥ uidr̃ diuidẽ int̾ nat᷑as. siue

Expanded text:
e naturas, et bonas actiones sive malas. Aperiens enim quomodo intelligendum sit quiddam in lib. de vera Religione ab eo traditum, ait: Hoc de substantiis atque naturis dictum est. Inde enim disputabatur, non de bonis actionibus atque peccatis. Aperte hic videtur dividere inter naturas sive
Abbreviated transcription (Latin):
actu sentiẽtes. Asserunt enĩ uoluntatẽ
malam.⁊ actum malũ peccã esse ⁊ nul¬
la rõne bona. nec scđm aliquam rõnẽ
ex đo auctore eẽ quiasine dõ fiunt.Si¬
ne ea namq ut ait euangłista. factumẽ¬
nicħ.i. peccatũ ꝙ dr̃ ẽẽ nicħ. nõ quia nõ
sit actio uł uoluntas mala q̃ aliquid ẽ
sed quia auõ ẽẽ seꝑat homines. zad ma¬
lum trahit: isic: ad nõ ẽẽ deoucit. Qui
enĩ asumini boni participatione rece¬

Expanded text:
actu sentientes: asserunt enim voluntatem malam et actum malum peccata esse, et nulla ratione bona, nec secundum aliquam rationem ex Deo auctore esse, quia sine Deo fiunt. Sine eo namque, ut ait evangelista e nihil; non quia non sit actio vel voluntas mala, quae aliquid est, sed quia a vero esse separat homines, et ad malum trahit; et sic ad non esse deducit. Qui enim a summi boni participatione rece
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. eisq homines mali sunt. ꝙ nicħ¬
ominus u ip̃i concedunt. innitẽtes u̾b
quibꝰ homines inali sunt. ñ d homi¬
nib ħ eẽ intelligendum. Sunt gͦ aliq̃
res. quib homines mali sunt. Io aũt
que homo fit dt̾ior ado nõ ẽ. quia ut
ait augꝰ . ił.Lxxx.iiii. questionum.¬
do auctore. nõ fit homo dtior. Non ẽ
gͥ d̾s auctor rerum. quibꝰ homo fit d¬
tĩor at sunt alique res ut dictũ ẽ qͥb
homines mali fiunt. Sunt gͥ aliq̃ res¬

Expanded text:
sunt, eisque homines mali sunt. Quod nihilominus et ipsi concedunt, innitentes verbquibus homines mali sunt, non de hominibus hoc esse intelligendum. Sunt ergo aliquae res quibus homines mali sunt. Id autem, quo homo fit deterior, a Deo non est; quia, ut ait Augo auctore non fit homo deterior. Non est ergo Deus auctor rerum quibus homo deterfit. At sunt aliquae res, ut dictum est, quibus homines mali fiunt, quia pe
Abbreviated transcription (Latin):
rer̾ omnium moles. qn̾ c̾ata ẽ ibidem
tit. eratq t̾reñ ħelementũ. in ino loco.¬
sione ꝑmixtis. eisdq cͥcumq̃ in modo
cuiꝰdam nebule opansis. ita obuolutũ
erat ut apparere nõ posset ꝙ fuit. Illa
nͦ tria inuna ꝑmixtione cõfusa cͥcum¬
qͣ. suspensa. eo usq nunc su̾mitas corꝑe
nat᷑e ꝑ tingit. isĩc quibꝰdam uidr̾ ultra
locum firmam̃ti extendebatur. illa mo¬
les. q̃ in inferiori ꝑte spissior atq gͦssior
erat in suꝑiori uͦ radior ⁊ leuior.atq sub¬
tilior eristebat. d qua rariori fub̃a putãt
quidam fuisse aquas. q̃ suꝑ firmamen¬
tum ẽẽ dñr. t̃al fuit mundi facies apͥnci¬
pio. pͥquam recipet formam uł disposi

Expanded text:
rerum omnium moles quando creata est, ibidem tit. Eratque terrenum hoc elementum medio eosione permixtis; eisdemque circumquaque in modo cujusdam nebulae oppansis, ita obvolutum erat, ut apparere non posset quod fuit. Illa vero tria in una permixtione confusa circumquaque suspennaturae pertingit. Et sicut quibusdam videtur, ultra locum firmamenti extendebatur illa moles, quae in inferiori parte spissior atque grossior erat, in superiori vero, rarior ac lenior atque subtilior existebat; de qua rariori substantia putant quidam fuisse aquas, quae super firmamentum esse dicuntur. Talis fuit mundi facies in principio, priusquam reciperet formam vel disposi