comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ticipem esse uolui luct mei. qui eras sotiiis amoris. Ueni gͦ statim
ad me ut parit᷑ lugeamiꝰ. quẽ parit᷑ amaniꝰ: quãꝗ̃ sciã urũ illũ
am. Premisi q̃de pat̾nũ : si solatiũ. uite p̃fentis aonisi. E t ratio¬
nẽ ullã dolor admitteret: gaudere deberem. E st enĩ ille ut
lo iustorũ grege nulli scđs ut spero. credo & confido. Illis po¬
tissimũ qͥ stolas suas in sanguine agni lauerunt: aggregatꝰ. ag¬
nũ duct̃ ab om̃i integer labe comitatur. Nam licet ei ratio
tẽporis ñ potuerit. prestare martiriũ. gła tam̃ martiris ca
rebit. quia uoto .i. atq uirtute & potuit esse mar¬
tir o uoluit. Auod si neronians deciamsq tẽporib ur illa q̃
tẽ extiti dimicate congresione licusset: testor dm̃ cęli atꝙ
terrpisponte eculũ ascendisset: ultro se ignib intulisset iebre¬
isq pͥieeris equandusrint̃ flamarũ globos media licet hẏmaũ
uati ot frrmices cantasset. Quoaa saianũ illud suppliciũ ꝑsecu¬

Expanded text:
ticipem esse uolui luctus mei, qui eras socius amoris. ueni ergo ad me statim, ut pariter lugeamus, quem pariter amamus: quamquam sciam uirum illum am. praemisi quidem patronum, sed solacium uitae praesentis amisi: etsi, si rationem ullam dolor admitteret, gaudere deberem. est enim ille conslo iustorum grege nulli secundus: ut spero, credo et confido, in illis potissimum, qui stolas suas in sanguine lauerunt, adgregatus agnum ducem ab omni integer labe comitatur. nam licet ei ratio temporis non potuerit praestare martyrium, gloria tamen martyris non carebit, quia uoto adque uirtute et potuit esse martyr et ueluit. quodsi ei Neronianis Decianisque temporibus in illa. quae tunc extitit, dimicare congressione licuisset, testor Deum caeli atque terrae, sponte eculeum ascendisset, ultro se ignibus intulisset.. Hebraeisque pueris aequandus inter flammarum globos media licet hymnum Domini in fornace cantasset. quodsi Esaianum illud supplicium persecu
Abbreviated transcription (Latin):
suic. lta aucboritate illiꝰ oppressus sũ: ut nefas putarẽ. si ñ adqͥe¬
tussem. Sermo autẽ illiꝰ ñ aliꝰ apud nos fuit quã mundi huiꝰ al¬
lecebras  scłi onera relinquenda. ut dñm ihm̃ lib̾̃i expefitiꝙ
sequeremur. Prestantissimũ ꝙ nob̾ p̃sentiũ cẽporũ illaistrisuri
panlim cuł sup̃ mentionẽ secimꝰ exemplũ itigerebat. q̃ sũiis opi

Expanded text:
fuit: ita auctoritate illius oppressus sum, ut nefas putarem, si non adquiefuit: ita auctoritate illius oppressus sum, ut nefas putarem, si non adquieuissem. sermo autem illius non alius apud nos fuit, quam mundi inlecebras et saeculi onera relinquenda, ut Dominum Iesum liberi expeditique sequeremur: praestantissimumque nobis praesentium temporum inlustris uiri P
Abbreviated transcription (Latin):
oc ita gestũ ut sup̃ reculimꝰ. ex ipsius martini ore cognoui: ne
quis forte existimet fabulosum. Aam cã olim audita fide eiꝰ ui¬
ta atq uirtutib desidĩo illiꝰ estuatemꝰ. gratã nob̾ ad eũ uidendũ¬
peregͥnationẽ siscepimꝰ. simul quia id ardebat aninꝰ uitã illius
scribere. ꝑ artim ab ipso in quantũ ille in t̾rogari potuit scisci¬
tati sumꝰ.: partim ab his qͥ int̾fuerant. uel sciebant agnouimts.
Quo qͥđt tt̃pore credi ñ potest. qua me humilitate. qͣ betugnita¬
te susceperit. congratulatus plurimũ & gauisus indnio. qđ tat¬
ti esset habitꝰ a nobis. quẽ peregͥnatione sascepta e peassc̃mus
Miserũ me. Pene ñ audeo confiteri cũ me sc̃o conuitio suo dig¬
uatꝰ est adhibere. a quã manibꝰ nr̃is ipse obtulit.: ad uesꝑm au
tẽ ipse nob pedos ab luit. Aec reniti aut contraire constantia

Expanded text:
hoc itaque gestum, ut supra rettuli, ex ipsius Martini ore cognoui, ne hoc itaque gestum, ut supra rettuli, ex ipsius Martini ore cognoui, ne quis forte existimet fabulosum. Nam cum olim audita fide eius, uita adque uirtute desiderio illius aestuaremus, gratam nobis ad eum uidenduperegrinationem: simul quia iam ardebat animus uitam illius scribere, partim ab ipso, in quantum ille interrogari potuit, sciscitati sumus, partim ab his, qui interfuerant uel sciebant, cognouimus. quo quidem tempore credi non potest, qua me humilitate, qua benignitate susceperit, congratulatus plurimum et gauisus in Domino, quod tanti esset habitus a nobis, quem peregrinatione suscepta expeteremus. miserum me — paene non audeo confiteri — cum me sancto conuiuio suo dignatus esset adhibere, aquam manibus nostris ipse obtulit, ad uesperum autem pedes ipse nobis abluit. nec reniti aut Contra ire constantia
Abbreviated transcription (Latin):
etiam regia indutꝰ diademace ex geminis auroq redimitus. cas.¬
cels auro illitis. sereno ore. leta facie. ut nichilminꝰ quã di¬
abolus putaret᷑ oranti in cellula asticit. Cumꝙ martinꝰ pͥmo
aspectu eiꝰ suisset hebetat. di mutuũ silentiũ ambo teniue¬
runt. ł um pͥor diabolus agnosce inquit martine qut̃ cer¬
nis. Cristus ego sũ descensurus ad terras. pͥus me tͥ mani¬
festare uolui. Ad hee cũ martinꝰ taceret. nec qͥcquã respon¬
si restrret. it trare ausus ẽ diabolus ꝓfessionis aundaciamꝰ
martine qͥd dubitas credere cũ uidais  Pristus ego sũiłam
ille reuelante sibi sp̃u ut incelligeret diabolũ esse ir̃dnt.¬
passus est. nͥ crucis stigmata p̃ferentẽ. uenisse ñ credam. Ad
hanc ille uocẽ. statim ut sumꝰ euanuit. & cellalã tanto feco¬
re cõplcuit. ut indubia indicia relinqueret. diabolũ se fuisse.

Expanded text:
etiam regia indutus, diademate ex gemmis auroque redimitus, caletiam regia indutus, diademate ex gemmis auroque redimitus, calceis auro illitis, sereno ore, laeta facie, ut nihil minus quam diabolus putaretur, oranti in cellula astitit. Cumque Martinus primo aspectu ejus fuisset hebetatus, diu multumque silentium ambo tenuerunt. Tum prior diabolus, Agnosce, inquit, Martine, quem cernis: Christus ego sum: descensurus ad terram prius me manifestare tibi volui. Ad haec cum Martinus taceret, nec quidquam responsi referret, iterare ausus est diabolus professionis audaciam: Martine, quid dubitas credere, cum videas? Christus ego sum. Tum ille, revelante sibi Spiritu, ut intelligeret diabolum esse, n est, nisi crucis stigmata praeferentem uenisse non credam . ad hanc ille uocem statim ut fumus euanuit et cellulam tanto foetore conpleuit, ut indubia indicia relinqueret diabolum se fuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
euanuit. Unde quis dubitet. hanc etiã suisse martini urtutem :
ut fantasiã suã diabolus cũ erat martini oculis ingerenda disi¬
mulare diutius aut tegere ñ posset Animaduersũ est tamen
eod̾ẽ fere tẽꝑe fuisse in hispaniis uiuenẽ. qͥ cũ sibi multis signis
auctoritatẽ parauisset eousq elatꝰ ẽ : ut se heliam ꝓfiteretur.
Quod cũ pleriq temere credidissent. addidit ut se xp̃m esse dice¬
ret. Inquo etiã adeo illusit. It eũ qͥda episcopꝰ rufus nomine. ut
dñm adoraret. Propt̃ qđ eũ postea. ab episcopatu deiectũ esse¬
te quenda exticisse: qͥ se iohannẽ esse iacticaret. Ex qͦ conicere
possumꝰ astiusmodi pseudo ꝓpħis existentib antip̃i aduentum
iminer Ium inistis mesteriũ inqͥtatis oꝑatur. Nec enim p̃te¬
reundu uidet᷑. quanta martinũ sub hisdem diebus diabolus
arte cẽptau̾erit. Quoda enĩ die p̃uissa p̃se. & citeuiectus ipsalũ.¬
ce purpurea. qͦ faciliꝰeclaritatẽ assũpti fulgoris illuderet. ueste

Expanded text:
euanuit. unde quis dubitet hanc etiam Martini fuisse uirtutem, ut fantasiam suam diabolus, cum erat Martini oculis ingerenda, dissimulare diutius aut tegere non posset. Animaduersum est tamen, eodem fere tempore fuisse in Hispania iuuenem, qui cum sibi multis signis auctoritatem parauisset, eo usque elatus est, ut se Heliam profiteretur. quod cum plerique temere credidissent, addidit ut se Christum esse diceret: in quo etiam adeo inlusit, ut eum quidam episcopus Rufus nomine ut Deum adoraret: propter quod eum postea ab episcopatu deiectum te quendam extitisse, qui se Iohannen esse iactitauerit. ex quo conicere possumus, istius modi pseudoprofetis existentibus, Antichristi aduentum imminere, qui iam in istis mysterium iniquitatis operatur. Non praetereundum autem uidetur, quanta Martinum sub isarte tentaverit. Quodam enim die praemissa prae se et circumjectus ipse luce purpurea, quo facilius claritate assumpti fulgoris illuderet, veste
Abbreviated transcription (Latin):
it tẽptaueriti Ubi u̾ auriliũ crucis &e orationis arma
tisset. mȩdias cessisse flãmas. seq tunc senfisse iorantes. q
malerentes Unde incelligat qͦs qͥt hec legnit.
itẽppan qđ enllo martinũ ꝑietibo. s ꝓbatum. E. relicit ad
aet et qua a me digressus es er̃ residens solus in cella¬
la. susi qitis me illa quȩ sepiꝰ ocupat cogitatio. spes fuca¬
ronsequons en atq unde cogitatio tor desa
suissem. ut plerũq en mesticudine solet sõnus obrepsit. Q
ut semꝑ matutinis horis louior incertꝰq ita suspensus aodu.¬
bics ꝑ menbra diffifudit᷑ ut qđ in alio sopore sĩ euenit. peno.
inglans dormure te sentias. Cũ repente scm̃ martinũ episco¬
pũ udere mͥ uideor. p̃textũ eoga candida. uulti igneo: stel¬
lantib oculis. crine purpureo: atq ita mͥ in ea habicudme

Expanded text:
mente temptauerit. ubi uero uexillum crucis et orationis arma mente temptauerit. ubi uero uexillum crucis et orationis arma repetisset, mediderunt: lectum ei plurimo stramine extruxerunt. dein, cum se Martinus cubitum conlocasset, insuetam mollitiem strati male blandientis osteaquam a me mane digressus es, eram residens solus in cellula, subieratque me illa quae saepius occupat cogitatio, spes futuonsequens erat adque unde cogitatio tota descsuissem, ut plerumque ex maestitudine solet, somnus obrepsit — qui ut semper matutinis horis lenior incertusque, ita suspensus ac dubius per membra diffunditur, ut quod in alio sopore non euenit, paene uigilans dormire te sentias —: cum repente sanctum Martinum episcopum uidere mihi uideor, praetextum toga candida, uultu igneo, stellantibus oculis, crine purpureo: adque ita mihi in ea habitudine
Abbreviated transcription (Latin):
isimentum ignis estuans. arescentes pabas app̃hendit. Martinꝰ
sõno excitꝰ re inopinata acipiti periocilo. & maxime ut rese¬
rebat diabolo insidiante atq urgente p̃uentꝰ. tarduis quã
debuit. ad orationis confugit auuliũ. Nam ersipere forasca¬
piens. cũ pessulo quẽ ostio obdiderat. diu multũq luctatꝰ. gra¬
addũm conu̾sus incubuit. Tum uͦ diuinitꝰ igne submot& in¬
norio sibi orbe flamarũ orabat. Monachi autẽ qͥ ꝓ foribꝰ etant.
crepitante & colluctante incendii sono. obseratas effringunt
foris. de motoq igne medis flamis martinũ auferunt. dũ iã
penitꝰ esse consũptꝰ tã diurno incendio putaret᷑. C eterũ ut uerbis
meisdns est testis mͥ ipse reebat & ñ sine gomiti facebatitr
in hoc se diaboli arte deceptũ. ut excussus e sõno confiliũi ñ
haherde qͦ ꝑ sidẽ e orationẽ ꝑiculo repugnaret. Beniqitin
du curo seseuisse ignẽ quãdiu erũꝑe hostiũ turbat

Expanded text:
imentum ignis aestuans arentes paleas adprehendit. Martinus somno excitus re inopinata, ancipiti periculo et maxime, ut referebat, diabolo insidiante adque urguente praeuentus, tardius quam debuit ad orationis confugit auxilium. nam erumpere foras cupiens, cum pessulo, quem ostio obdiderat, diu multumque luctatus, graad Dominum conuersus incubuit. tum uero diuinitus igne submoto, innoxio sibi orbe flammarum, orabat. monachi autem, qui pro foribus erant, crepitante et conluctante incendii sono, obseratas effringunt fores, demotoque igne de mediis flammis Martinum auferunt, cum iam penitus esse consumptus tam diuturno incendio putaretur. ceterum — uerbis meis Dominus est testis — mihi ipse referebat et non sine gemitu fatebatur, in hoc se diaboli arte deceptum, ut excussus e somno consilium non haberet, quo per fidem et orationem periculo repugnaret: denique tam diu circa se saeuisse ignem, quamdiu erumpere ostium turbatus
Abbreviated transcription (Latin):
Sed tamen hoc de qͦ questio incidit latere ñ patiar. & rem om¬
nẽ ut gesta ẽ referam. ne forte in consultũ hoc qđ ad uitu.¬
pationẽ beati uri poterat iopponi p̃tmussisse uideamur.
um ad diocesim quanda ꝓ sollẽpn consuctutudine sicut
Niscopis uisitare eccłias suas moris ẽ. media fere martinus¬
hyeme̾ uenisset. mansiont̃ ei insecretario eccłiȩ clerici pa¬
rauerunt. multũꝙ ignẽ scabro iam ꝑtenu paiuttiento sub.¬
didetunt. lecbũ ei plarimo stramine extripperisne. Pees dã se
marcuꝰ cubitũ collo casset. insuetã mollicit̃ stratibi qdienti
horrestit: qͣppe qͥ nuda humo uno tantũ cilicio suꝑiccto occu¬
bare consueuerat. Itaq quasi accepta ꝑmiotꝰ antur e steaiien¬
tũ ons̃e piecit. Sesu suꝑ sernaculam parcẽ pale illł pl
remonerat aggessi. ipse ut enit moris urgent labat i

Expanded text:
sed tamen hoc, de quo quaestio incidit, latere non patiar et rem omsed tamen hoc, de quo quaestio incidit, latere non patiar et rem omnem, ut gesta est, referam, ne forte consilio hoc, quod ad uituperationem beati uiri poterat opponi, praetermisisse uideamur. Cum ad dioecesim quandam pro sollemni consuetudine, sicut episcopis uisitare ecclesias suas moris est, media fere hieme Martinus uenisset, mansionem ei in secretario ecclesiae clerici parauerunt, multumque ignem scabro iam et pertenui pauimento subdiderunt: lectum ei plurimo stramine extruxerunt. dein, cum se Martinus cubitum conlocasset, insuetam mollitiem strati male blandientis horrescit, quippe qui nuda humo, uno tantum cilicio superiecto cubare consueuerat. itaque quasi accepta permotus iniuria stramentum omne proiecit. casu super fornaculam partem paleae illius, quam remouerat, aggessit. ipse, ut erat moris nudaplum beatus Euangelista sacris litteris protulisset, nisi ut ex his
Abbreviated transcription (Latin):
plum beatus eiuangłista sacris litteris ꝓtulisset. nͥ ut ex his
humana m ens eru. diret᷑. naufra gorum atq serpentiũ casus.
& sicut apłs refert qͥ nuditate. same. lat̾nũq ꝑiculis głat᷑. om¬
nia hec scĩs hominibus atq om̃ib ad ꝑpetiendũ qͥde esse cõmu¬
ea. s his tolerandis atq uincendis. p̾cipuã semꝑ uistorũ fu.¬
isse urtutẽ. dũ ꝑ om̃ia tẽptamenta pacientes semꝑ inuicti
tanto fortius uincerent. quanto grauius ꝑtulissent. Unide hoc
quod. ad martini infirmitatẽ uocat᷑. plenũ ẽ dignitatis
&e głe si quidt̃ periculo sissimo casu tẽptatꝰ cuicerit. Peterum
omissũ a me in libello illo quẽ de uita illiꝰ scripsimꝰ nemo mi¬
ret᷑ cũ ibidẽ sim ꝓfessus. me ñ omĩa illiꝰ facta cõplexũ. quia
si ꝑ sequi unuisa uoluissẽ.: innensũ uolumen legentib edidis¬
sem. Neq st̃ tã parua q gessit: ut omĩa potuerint cõp̃hendi.

Expanded text:
plum beatus Euangelista sacris litteris protulisset, nisi ut ex his humana mens erudiretur naufragiorum adque serpentium casus, et, sicut Apostolus refert, qui nuditate et fame latronumque periculis gloriatur, omnia haec sanctis hominibus ad perpetiendum quidem esse communia, sed his tolerandis adque uincendis praecipuam semper iustorum fuisse uirtutem, dum per omnia temptamenta patientes et semper inuicti tanto fortius uincerent, quanto grauius pertulissent. unde hoc, quod ad Martini infirmitatem uocatur, plenum est dignitatis et gloriae, siquidem periculosissimo casu temptatus euicerit. ceterum omissum hoc a me in libello illo, quem de uita illius scripsimus, nemo miretur, cum ibidem sim professus me non omnia illius facta conplexum: quia si persequi uniuersa uoluissem, inmensum uolumen legentibus edidissem. neque enim sunt tam parua, quae gessit, ut omnia potuerint conprehendi.
Abbreviated transcription (Latin):
re desideras⁊ ab illis. potiꝰ qͥ inter fuere cognosce : ego tͥ statui nihil
scriberez ne ubiq me. ꝓublices. Tamen si das fide. nulli te esse
lecturã. paucis tuei satiffaciã uoluntati. Itaq p̃stabohis ꝗͦ mͥ sunt
cõperta particip epi. Lectio u̾i.¬

Expanded text:
re desideras, ab illis potius, qui interfuere, cognosce: ego tibi statui nihil re desideras, ab illis potius, qui interfuere, cognosce: ego tibi statui nihil scribere, ne ubique me publices. tamen, si das fidem nulli te esse lecturam, paucis tuae satisfaciam uoluntati, itaque praestabo his, quae conperta, participem. Martinu
Abbreviated transcription (Latin):
um ex tua potissimũ liberalitate uenerunt. seq ad hat
si quã meos esse meminẽruint. T u sola es xea. cusala cule¬
pabilis. qͤ a mñ insidiaris. & illos fraude circuĩuenis si
deliche ulle supiliarit̃ scripta. auti negligent᷑ emiss c¬
quis taceam: rogo quemad modi tã cito ad te ȩpła illa. potuit
ꝑuenire: quã nuꝑ ad aureliũ diaconũ scripseramus. Ego enim
tolose positꝰ: tu treueris constituta. & tã longe a patͥa. filiaᷤ in¬
qͥ ctante diuulsa. qua. tandem familiarẽ illã epłam ocafione
furata es: Namq accepi luteras tuas quibus scribis in eadom
epła qua de obitu domni martim fecerim mentionẽ: ipsł be¬
ati uirũ transsitũ exponere debuissem. Quasi uͦ ego illã epłam
aut legenda alii p̃terquã ipsi ad quẽ missa uidet᷑ ediderim: aut
ego tanto sim oꝑi destinat᷑: ut omĩa qͥ de martino cognosci oportet:
me potissimũ. seribente notescant. Itaq si qͣ de obitu scĩ ep̃i audi¬

Expanded text:
um ex tua potissimum liberalitate uenerunt seque adhuc tuos quam meos esse meminerunt. tu sola es rea, tu sola culpabilis, quae et mihi insidiaris et illos fraude circumuenis, ut sine dilectu ullo familiariter scripta aut neclegenter emissquis taceam, rogo quemadmodum tam cito ad te epistula illa potuit peruenire, quam nuper ad Aurelium diaconum scripseramus. ego enim Tolosae positus, tu Treueris constituta et tam longe a patria filio inquietante diuulsa, qua tandem familiarem illam epistulam occasione furata es? namque accepi litteras tuas, quibus scribis in eadem epistula, qua de obitu sancti Martini fecerim mentionem, ipsum beati uiri transitum exponere debuisse. quasi uero ego illam epistulam aut legendam alii praeterquam ipsi, ad quem missa uidetur, ediderim, aut ego tanto sim operi destinatus, ut omnia, quae de Martino cognosci oportet, me potissimum scribente notescant. itaque si quae de obitu sancti episcopi audi
Abbreviated transcription (Latin):
ULPiCIUS seuerus: Bassulȩ parenti uenerabili salutt̃. de be¬
Si parentes uocari in ius liceret: te plane expilationis cedrepie¬
furtiq ream ad p̾toris tribunal iusto lore trahȩrimus. Qud.
enim ñ conquerar. Quã a te pacior iniuiriam: Nullã mͥ da¬
mi cartulã: nullũ libesltĩ. nullã epłam reliquisti. lta fues

Expanded text:
ulpicius Seuerus Bassulae parenti uenerabili salutem. Si parentes liceret in ius uocari, te plane expilationis furtique ream ad praetoris tribunal iusto dolore traheremus. quid enim non conquerar, quam a te patior iniuriam? nullam mihi domi chartulam, nullum libellum, nullam epistulam reliquisti: ita
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ : Quisqͥs es: martinꝰ ideo ñ potens adeo ñ sc̃s: quia ẽ peri¬
clitatꝰ incendio: Obeatũ & ꝑ omĩa similẽ apłis etiã in his con¬
uitiis uirũ. Nempe hoc &r de paulo gentiles cũ upera momor¬
disset sensisse reseruntur. Hic homo debet homicida esseiqut̃
saluũ factũ de mari. facta uiuere ñ siuerunt. At ille excussa
iuꝑa in ignẽ: nichil mali patiebatur. lili autẽ subito casurum:
& repente moriturũ eũ putabant. S cũ uiderent nichil mali con¬
tingere eiꝰ conuertentes se: dicebant cũ dm esse. Alioquin uel
horũ exemplo om̃iũ mortaliũ in felicissime ꝑfidiã itiã coarguet¬
re iꝑsȩ debueras. ut si tͥ scandalũ mouerat qđ martuiᷤꝰ flãma ignis
udolit᷑ anatus. hunc rursũ actacdã ad merita illiꝰ or uirtucẽe
resieres. qđ circũseptꝰ ignib ñ perisset. Agnosce enĩ miserdagnos¬
e ime sasi amisi sere scõs magis insignes peticulorũ suorũ suisse

Expanded text:
quid ergo, quisquis es, Martinus ideo non potens, ideo non sanctus, quia est periclitatus incendio? o beatum et per omnia similem Apostolis etiam in his conuiciis uirum! nempe hoc et de Paulo gentiles, cum eum uipera momordisset, sensisse referuntur : hic homo debet homicida esse, quem saluum factum de mari fata uiuere non siuerunt. at ille excussa uipera in ignem nihil mali patiebatur. illi autem subito casurum et repente moriturum eum putabant, sed cum uiderent nihil mali contingere ei, conuertentes se dicebant eum Deum esse. adquin uel horum exemplo, omnium mortalium infelicissime, perfidiam tuam coarguere ipse debueras, ut si tibi scandalum mouerat, quod Martinus flamma ignis uidebatur adtactus, hunc rursum adtactum ad merita illius et uirtutem referres, quod circumsaeptus ignibus non perisset. agnosce enim, miser, agnosce quod nescis, omnes fere sanctos magis insignes periculorum suorum fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdos impune etiã ab insimis dericis ledetet᷑i nco ꝓpt id a
aut loco uinquã amoueret. aut a qͣl łantĩ in ipso siut caritate
extra naturã bominus uidebatur. Aũquã in illi on nisi ꝓp̃c.¬
catis. qͥ remiorũ a qͥetũ uenenatis linguis e uipereo ore lace÷¬
nbant deꝙ carpebant. Et uere ñ nullos exꝑtisumꝰ inuidos
re ei se tores eł licet pauci admoda. ñ ałs cart̃ quã ep is¬
pas eba aeur. Aec a que quõ nominari necesse ẽ. sicet nos¬

Expanded text:
infimis clericis laederetur: nec propter id eos aut loco umquam amoverit, aut a sua, quantum in ipso fuit, charitate extra naturam hominis videbatur. Nucatis, qui remotum et quietum uenenatis linguis et uipereo ore carpebant. et uere nonnullos experti sumus inuidos re insectatores ejus, licet pauci admodum, non alii tamen quam episcopi ferebantur; nec vero quemquam nominare necesse est, licet nos
Abbreviated transcription (Latin):
diues er possidens nułta uendendo omĩa & dando pauꝑibus.
qł ciar fucto imposibileꝰ possibile fecisset exemplo. lãu in uer¬
ibis t ocuiulatione eiꝰ. quanta granitas. quanta dignitas erat:
onibus promptus & facilis. Et quia multos ad hanc partã an.¬
credulos scio. qͥppe quos inderim. me ipso etiã reftrente ñ cte¬
aere. ils̃m testor. spemq cõmunẽ. me ex nullꝰ cenquã ote etatis
scientie. tancũ ingonis. tã boni a cã puri sermonis audasse. quaã.¬
quã in martini utrtutibus. Quantala est ista laudatio: ñ qd imi¬
rũ est homui scerato. ne hanc qͥde grãm deflusse. Sed iã finẽ
lib postulat. sermo daudendus eit. ñ qđ omĩa ꝗ de martaro fũ¬
erant dicenda deficerent. si quia nos ut in ertes poctȩ ertre:¬
mo in oꝑe negligentes. uicli materiȩ mole suc cabimus. Nam
& facta illius explicari uerbis ut cũq potuerunt. interiõie iu¬

Expanded text:
diues et possidens multa uendendo omnia et dando pauperibus, quod erat factu inpossibile, possibile fecisset exemplo. iam uero in uerbis et confabulatione eius quanta grauitas, quanta dignitas erat!  quaestionibus promptus et facilis! et quia multos ad hanc partem incredulos scio, quippe quos uiderim me ipso etiam referente non credere, Iesum testor spemque communem me ex nullius umquam ore tantum scientiae, tantum ingenii boni et tam puri sermonis audisse. quamquam in Martini uirtutibus quantula est ista laudatio! nisi quod mirum est homini inlitterato ne hanc quidem gratiam defuisse. Sed iam finem liber postulat, sermo claudendus est, non quod omnia, quae de Martino fuerint dicenda, defecerint, sed quia nos, ut inertes poetae, extremo in opere neclegentes, uicti materiae mole succumbimus. nam etsi facta illius explicari uerbis utcumque potuerunt, interiorem ui
Abbreviated transcription (Latin):
Plere aicebat. Cum sidẽ mulltis adhiberet. signis quibas¬
dam plerosꝙ ad credendũ cohortabatur. Postremo eousqre
cessit. ut inter se acdm angłos discurrere p̃dicaret: iamꝙ
seunũ ex ꝓphis habera uoledat. Clarus tamen nequaquã ad
credendũ cogi poterait. Ile ei irã dni & p̃sentes plagas cum
sc̃o ñ crederet cõminari postremo in banc uocẽ erapisse ser¬
tur Foce in hac uode uestẽ m̃ candida dñs de cȩlodabit.
qua indutus in medio ur̃m uersabor. iaq uob signũ erit ie
aei esse uirtatẽ. qͥ di ueste donat᷑ sim. T um ũ gratidis om̃iam
ad bane ꝓfessionem expedatio fuit. ltaq ad mediã fert nocle.
frmitus insultantiũ cõmoueri oułe monasteriũ lõco uiss est
Cellulã auatẽ qua idẽ adolescens continebat᷑ crebris ceraetes
micars luminibus fremicusq in ea discurrenciũ. & mutĩ
ł la mulaarũ uoeuem audiebacur. Dein facto silentio. egris
tendit. Obstupesictꝰ ille: conuocat ceteros Ipse etiã clatens

Expanded text:
solere dicebat. cum fidem nullus adhiberet, signis quibusdam plerosque ad creden dum coartabat. postremo eo usque processit, ut inter se ac Deum nuntios discurrere praedicaret, iamque se unum ex profetis haberi uolebat. Clarus tamen nequaquam ad credendum cogi poterat. ille ei iram Domini et praesentes plagas, cur sancto non crederet, comminari. postremum in hanc uocem erupisse fertur: ecce hac nocte uestem mihi candidam Dominus de caelo dabit, qua indutus in medio uestrum diuersabor: idque uobis signum erit, in me Dei esse uirtutem, qui Dei ueste donatus sim. tum uero grandis omnium ad hanc professionem expectatio. itaque ad mediam fere noctem fremitu terram insultantium commoueri omne monasterium loco uisum est: cellulam autem, qua idem adulescens continebatur, crebris cerneres micare luminibus, fremitusque in ea discurrentium et murmur quoddam multarum uocum audiebatur. dein facto silentio egressutendit. obstupefactus ille conuocat ceteros, ipse etiam Clarus
Abbreviated transcription (Latin):
iã ingredibili euentu uictoria fuisset: nullũq exaduersarss nͥ
in deie oc cubuisse: tande uictꝰ uel ratione uel p̃cib ad conui¬
uisi uenit: mirũ immodũ gaudente rege. qđ id inpetraet. son¬
uiuȩ autẽ aderant ueluti ad diẽ festũ enocati. sũmi atq illus.¬
tres uiri p̃fectꝰ ideq consul euodius. uir qͦ nichil umquã illo iꝰ¬
stus fuit. comites duo sũma potestart p̃diti. frat̃ regis a patru.¬
us mediis int̃ hos martini prb̃t accubuerat. Ipse autẽ seltu¬
ła uixta regt̃ posita consederat. Ad mediũ i conuuiũ ut mo¬
ris est. paterã regi minister obtulit. Ille sẽo ad modũ ep̃o potiꝰ
dari uibet expectans atq ambiens: ut ab illi detera pocu¬
lã fumeret. S martinꝰ ubi ebibit paterã: prb̃o suo tradidit.
muistũ seiieet euistimans digniorẽ: qui posset prior bibere.¬
n te incegrã film fare. si aut regẽ ipsũ. aut eos qͥ ã rego crauie¬

Expanded text:
tam incredibili euentu uictoria fuisset, nullumque ex aduersariis nisi tam incredibili euentu uictoria fuisset, nullumque ex aduersariis nisi in acie occubuisse, tandem uictus uel ratione uel precibus ad conuiuium uenit, mirum in modum gaudente rege, quod id impetrasset. conuiuae autem aderant, uelut ad diem festum euocati, summi adque inlustres uiri, praefectus idemque consul Euodius, uir quo nihil umquam iustius fuit, comites duo summa potestate praediti, frater regis et patruus: medius inter hos Martini presbyter accubuerat, ipse autem in sellula iuxta regem posita consederat. ad medium fere conuiuium, ut moris est, pateram regi minister obtulit. ille sancto admodum episcopo potius dari iubet, expectans adque ambiens, ut ab illius dextera poculum sumeret. sed Martinus ubi ebibit, pateram presbytero suo tradidit, nullum scilicet existimans digniorem, qui post se prior biberet, nec integrum sibi fore, si aut regem ipsum aut eos, qui a rege era
Abbreviated transcription (Latin):
ta omĩa atq corrupta st̃ ut pene p̃cipuũ sit adutattomregi¬
e sacerdotalem cessisse constanciã. . xxiii. ¶um ad imꝑa.¬
torẽ marimũ ferocis ingenis uirũ : e bellorã cuułiũ iucdoria
clatũ plures ex diuersis orbis partibus ep̃i conuenissent : & st
Qe curti pͥncipẽ om̃iũ adulacio notaret᷑. seq degeneri incon¬
stantia regie dicutelȩ sacertotalis dignicas sub didissetꝰ inso¬
lo martino aplestolica aucboritas ꝑ manebat. Nam ae si ꝓali¬
quib supplicandłim sregi fuit. imꝑauit potiꝰ quã togauit: a
a coniuiuo eꝰ frtquent rogatꝰ ab stinuit: dicens se mensȩ eus
participẽ esse ñ posse. qͥ imꝑatores unũ regno alterũ uita ei pu¬
lisset. Postremo cũ mꝗuniꝰ se ñ sponte supsisse imꝑiũ affirnia¬
ret: s impositam sibi a militib diuno utgni necessitatt̃ arinᷤᷤ
defendisse: & ñ alienã ab eo dĩ uoluntatẽ uideri. penesquemn

Expanded text:
ta omnia adque corrupta sunt, paene praecipuum sit, adulationi regita omnia adque corrupta sunt, paene praecipuum sit, adulationi regiae sacerdotalem non cessisse constantiam atorem Maximum, ferocis ingenii virum et bellorum civilium victoria elatum, plures ex diversis orbis partibus episcopi convenissent, et foeda circa principem omnium adulatio notaretur seque degeneri inconstantia regiae clientelae sacerdotalis dignitas subdidisset, in solo Martino apostolica dignitas permanebat. Nam etsi pro aliquibus supplicandum regi fuit, imperavit potius, quam rogavit, et ad convivium eius frequenter rogatus abstinuit, dparticipem esse non posse, qui imperatores unum regno, alterum uita expulisset. postremo, cum Maximus se non sponte sumpsisse imperium adfirmaret, sed inpositam sibi a militibus diuino nutu regni necessitatem armis defendisse, et non alienam ab eo Dei uoluntatem uideri, penes quem
Abbreviated transcription (Latin):
au linꝰ uͦ uir magni postmodu futurus exempli. cũ oculũ
grauit̃ dolere cepisset: etiã pupulã eiꝰ crassior nubes super¬
ducta tetigisset. oculũ ei martinꝰ peniculo contigit: pristi¬
nãꝙ ei sanitatẽ sublato om̃i dolore restituit.ii.¬
pse autẽ cũ casu quodã esset de cenaculo deuolutꝰ & ꝑcon¬
fragosos scale gradus decidens multis multis uulneribus es¬
set affecł cũ exanimis iaceret: an cellula ioe ñ modicis dolori¬
bus cruciaret᷑: nocte ei angłs uisus est eluere uulnera: & salu¬
bri unguine contusi corporis menbra contingere atq ita pos¬
tero die restitutꝰ est sanitati: ut nichil uinquã ꝑtulisse icõ¬
modi puraret᷑. S quia longũ est ire ꝑ singula. stafficiatit hoc¬
uspauca de pluribus. satisq sit nos & in excellentibus ã fubt¬
hert ueritatem oe in multis uitare fastidium. Aeq ut mino¬
ra tantũ in serã: quãtus ut ẽ nrã c̾tas tẽporũ qͥb ia depraua.¬

Expanded text:
aulinus vero, vir magni postmodum futurus exempli, cum oculum graviter dolere coepisset, et jam pupillam ejus crassior nubes superducta texisset, oculum ei Martinus peniculo contigit, pristinamque ei sanitatem sublato omni dolore restituit. Ipse autem cum casu quodam esset de coenaculo devolutus, et per confragosos scalae gradus decidens, multis vulneribus esset affectus, cum exanimis jaceret in cellula, et immodicis doloribus cruciaretur, nocte ei angelus visus est eluere vulnera, et salubri unguine centusi corporis membra contingere: atque ita postero die restitutos est sanitati, ut nihil umquam pertulisse incommodi putaretur. Sed quia longum est ire per singula, sufficiant huel pauca de plurimis, satisque sit, nos et in excellentibus non subtrahere ueritatem et in multis uitare fastidium. Adque ut minora tantis inseram — quamuis, ut est nostrorum aetas temporum, quibus iam depraua
Abbreviated transcription (Latin):
quia de diabolo eiꝰdeq artib sermo ex ortꝰ est: ñ ab re. iudetur.
licet extruiseous referre qđ gestũ est. quia & queda in eo marti
nitũ portio ẽ. & res digna miraculo recbe memoriȩ mani
t pore ad sami fidei uirtutũq omĩũ culmen enitunt leaq
tatpaut longe sibi ab episcopi monasterio tab̾tia culit codisti¬
sset. nnplaq apud cũ fr̃s cõmoratent᷑. uuenis qͥda ad e
anaħelis nmine sub ꝓfessione monachi onũ humilita¬

Expanded text:
quia de diabolo ejusdemque artibus sermo exortus est, non ab re videtur, quia de diabolo ejusdemque artibus sermo exortus est, non ab re videtur, licet extrinsecus, referre quod gestum est: quia et quaedam in eo Martini virtutum portio est, et res digna miraculo recte memoriae mandatempore ad summam fidei virtutumque omnium culmen enituit. Itaque cum haud longe sibi ab episcopi monasterio tabernaculum constituisset, multique apud eum fratres commorarentur; juvenis quidam ad eum Anatolius nomine, sub
Abbreviated transcription (Latin):
increpabat. S omĩa falsa & uana cognoscens: ñ mouebat᷑
obiertis. Testabant᷑ ctiã aliqui ex fr̃ibus audisse demonem.
ꝓterius martinũ uocibus increpantẽ cur intra monaste.¬
riũ aliquos ex fr̃ib qͥ olim babtismũ diuersis erroribus ꝑdi¬
dissent. conuersos postea recepisset: exponente crimina
singulorũ. martinũ diabolo repugnantt̃ respondisse constan¬
ter. antiqua delicta melioris uitȩ conuersatione purgari. & ꝑ
mis cdłiam dñi absoluendos esse peccatis qͥ pec care destnerent.
contradicente diabolo. ñ ꝑtinere ad ueniã criminosos. & semel
lapsis. nullã a dño prestari clementiã. tũ in hanc nocẽ fertur
exclainasse martinis. Si eu ipse o miserabilis ab hominũ in¬
sectatione desusteres. & te factorũ tuorũ uel hoc tẽpore cũ di¬
es iudicis in proximo est peniteret. ego tͥ uere confisus in dłio
qua &e si auctoritatẽ prestare ñ potuit: ostendit affectum. Et

Expanded text:
increpabat: sed omnia falsa et uana cognoscens non mouebatur obiectis. testabantur etiam aliqui ex fratribus, audisse se daemonem proteruis Martinum uocibus increpantem, cur intra monasterium aliquos ex fratribus, qui olim baptismum diuersis erroribus perdidissent, conuersos postea recepisset, exponentem crimina singulorum: Martinum diabolo repugnantem respondisse constanter, antiqua delicta melioris uitae conuersatione purgari, et per misericordiam Domini absoluendos esse peccatis, qui peccare desierint. contra dicente diabolo, non pertinere ad ueniam criminosos, et semel lapsis nullam a Domino praestari posse clementiam, tunc in hanc uocem fertur exclasectatione desisteres, et te factorum tuorum vel hoc tempore cum dies judicii in proximo est, poeniteret; ego tibi vere confisus in Dominqua etsi auctoritatem praestare non potuit, ostendit affectum! Et
Abbreviated transcription (Latin):
ut siue se in ꝓpria sub stantia retineret. site indiu̾sas figatoas sꝑi¬
talesq nequicias transtulisset: qualibet ab eo sub upague uide¬
retur. Qđ cũ diabolus soirit. se effugere ñ posse. conuitiis ec̃
freqlant᷑ urgobat. quia fallere ñ posset insidiis. Qda autẽ
tẽpore cornũ bouis cruentũ in manu teñens. cũ ingenti fre¬
mitu cellulã eiꝰ irrupit: cruentãq ostentans dȩxteram. & ad¬
misso recens scelert congaudens: ubi ẽ inquit martine iuitꝰ
tua: Unũ de tuis mͦ int̾feci. Tunc ille conuocatis frib refert
quiad diabolus indicasset sollicuto esse p̃cepit ꝑ cellalas singłoꝵ:
quisnã hoc casu suisset affecbas. Aeminem quide deᷤ monachis:
sed unũ rusticũ mercede conductũ: ut uehiculo ligna deser¬
ret. isse ad siluã nuntiant. lubet gͥ aliquos ire ei obmã⁊ ita
haut longe a monasterio iam pene exatunus inuenitur. Ex¬
tremũ tamen spm̃ trahens. indicat frĩbus castũ mortis c ai.¬

Expanded text:
ut siue se in propria substantia contineret, siue in diuersas figuras spiritalis nequitiae transtulisset, qualibet ab eo sub imagine uideretur. quod cum diabolus sciret se effugere non posse, conuiciis eum frequenter urguebat, quia fallere non posset insidiis. quodam autem tempore cornu bouis cruentum in manu tenens cum ingenti fremitu cellulam eius inrupit, cruentamque ostendens dexteram et admisso recens scelere gaudens 'ubi est\' inquit, Martine, uirtus tua? unum de tuis modo interfeci. tunc ille conuocatis fratribus refert quid diabolus indicasset: sollicitos ire praecipit per cellulas singulorum, quisnam hoc casu adfectus fuisset. neminem quidem deesse de monachis, sed unum rusticum mercede conductum, ut uehiculo ligna deferret, isse ad siluam nuntiant. iubet igitur aliquos ire ei obuiam: ita haut longe a monasterio iam paene exanimis inuenitur. extremum tamen spiritum trahens indicat fratribus causam mortis et uul
Abbreviated transcription (Latin):
oclito aũt succedente spricio: ⁊acebat
unus ꝑalitycꝰ in grabato qui ex bi¬
antẽ pati modo uirture beati antistitis
rusitatꝰ. surrexat incolumis: suisq redii
tꝰ Ittitib. parentum spectante cat̾uia ex
T̃q̃clam iam ex liberis patentib pro¬
creata:. a filiis patrocini ꝯfracta liber tate.
ut illa nõ adquiescente inuitis cdñis qͥ¬
quã oꝑis exert̾e: cathenis ⁊ compettu
uincitit᷑. In qua custotia cdũ aliis beatã
festutitatẽ expetentin. resid̾et flens ⁊ eiu¬
lans. cur ñ intereẽt beate festiuitati:

Expanded text:
odico autem succedente spatio, jacebat paralyticus unus in grabato, qui ex Bietiam pari modo virtute beati Antistitis visitatus surrexit incolumis, suisque redditus gressibus, parentum spectante caterva, sapuella quaedam iam ex libertis parentibus procreata, a filiis patroni, confracta libertate, uiescente iniustis dominis quicquam operis exercere, catenis et conpedibus vinceretur. In qua custodia dum, aliis beatam festivitatem expetentibus, resederet, flens et heiulans, cur non intereseet beatae festivitati,
Abbreviated transcription (Latin):
ebrincantins qͦ unicola cui ꝑ .ui.¬
s annos iudencdi usꝰ fu̾at denegatꝰ :
beati consessoris expetiit saluati p̃siclio
Id cuiꝰ basilicam accedens: multo tp̃re
ieuiniis n or̃onib uacans auuliũ bea¬
ti implorat antistitis. Detuq adueni¬
ente sacͤstã festintate. ppłis missarũ
souempnia spectantib huic redclitꝰ est¬

Expanded text:
brincatinus quoque incola, cui per sex annos videndi usus fuerat denegatus, beati confessoris expetiit salvari praesidio. Ad cuius basilicam accedens, multoque tempore ieiuniis et orationibus vacans, auxilium beati implorat antistitis. Denique adveniente sacrosancta festivitate, populis missarum solemnia spectantibus, huic visus est
Abbreviated transcription (Latin):
mensis noctib. ad tuis mausoleũ cũ
multo fletu et grittitu ꝯtiue iugi¬
latis: tandem diantus iisitata ẽ
brachiũ enĩ ulius olłe rediutegrato.
uenis rep lecis neruis renonatis

Expanded text:
mensis noctibus ad ejus mausoleum cum multo fletu et gemitu contenta vigilans, tandem divinitus visitata est. Brachium enim illius, osse reintegrato, venis
Abbreviated transcription (Latin):
qua beate reliquie de loco leuate sũt
⁊ sic sunul cũ ip̃is pignorib gallirie
portum ingressus sit. Que pignota
cum sumina. ueneratõe suseipientes:
fidẽ miracłis firmãt. Nam filtus
regis amissa om̃i egritudine satiꝰ
ꝓꝑat ad occursum: beatꝰ aũt maroinꝰ
sacerdotalis gr̃e accepit pͥncipatũ. rex
lepre a ppło pellit᷑. ⁊ om̃s infirmi sa¬
nant᷑. nec uinꝗͣ ibi usq nũc suꝑ ali¬
quẽ lepre morbꝰ apparuit: talemq
grãm ibi in aduentu pignoꝵ beati
patroni dñs tribuit ut uirtutes que
ibidẽ alia die facte sũt enarrare ꝑ¬
longam sit. Nam tantũ in amore

Expanded text:
qua beatae reliquiae de loco levatae sunt, qua beatae reliquiae de loco levatae sunt, et sic simul cum ipsis pignoribus Galliciae portum ingressus sit. Quae pignora cum summa veneratione suscipientes, fidem miraculis firmant. Nam filius regis, amissa omni aegritudine, sanus properat ad occursum. Beatus autem Martinus sacerdotalis gratiae accepit principatum. Rex leprae a populo pellitur, et omnes infirmi salvantur, nec umquam ibi usque nunc super aliquem leprae morbus apparuit. Talemque ibi gratiam in adventu pignorum beati patroni Dominus tribuit, ut virtutes, quae ibidem illa die factae sunt, enarrari perlongum sit. Nam tantum in amore
Abbreviated transcription (Latin):
mitunt᷑: n ideo sic psallit᷑. Tũc illi
flentes inuocabant scm̃ martinũ:
ut eos sua uisitatõẽ libarer. Exter¬
ritisq custodib. ⁊ in fugã uersis
osculando flentes beatas teliquias.
simulq ⁊ grãs beato martino. ꝓ sui
absolutõe recidentes : q̃d eos dignat᷑
fui̾t sua pietate saluare. Tunc ob¬
tentis ꝑ sac̾cotem a iudica culpis
incolumes dimissi sunt. Qa uiden¬
tes gestatores teliquiarñ. ganisi st̃
ualde clicentes. Nunc cognouimus
q̃a dignat᷑ beatus antistes nobis pec¬
catorib ꝓpicium se p̃bere. Et sic
grãs agentes nauigio ꝓiꝑe sequente
patͦm p̃sicuo undis lenib temꝑaris
flatib uelo pendulo. mari tranqͥllo
uelocit̾ ad portum gallicie ꝑuener̃t.
Tunc ꝯmonitꝰ a deo beatus martinꝰ
de regione longinqua. qui ibidẽ nc̃
sacerdos habet᷑ aduenit. S nec hoc
credo sine cliuina fuisse ꝓuidentia
q̃d ea clie se ꝯmoueret de patria.

Expanded text:
mittuntur, et ideo sic psallitur'. Tunc illi mittuntur, et ideo sic psallitur'. Tunc illi flentes invocabant sanctum Martinum, ut eos sua visitatione liberaret. Exterritisque custodibus et in fugam versis, tante venerunt, osculando flentes beatas reliquias simulque et gratias beato Martino pro sui absolutione reddentes, quod eos dignatus fuerit sua pietate salvare. Tunc, obtentis per sacerdotem a iudice incolumes dimissi sunt. Quod videntes gestatores reliquiarum, gavisi sunt valde, dicentes: Nunc cognovimus quod dignatur beatus Antistes nobis peccatoribus propitium se praebere. Et sic gratias agentes, navigio prospero, sequente patroni praesidio, undis lenibus, temperatis flatibus, velo pendulo, mare tranquillo, velociter ad portum Galliciae pervenerant. Tunc commonitus a Deo beatos Martinus de regione longinqua, qui ibidem nunc sacerdos habetur, advenit. Sed nec hoc credo sine divina fuisse providentia, quod ea die se commoveret de patria,
Abbreviated transcription (Latin):
cã parre cred̾et xp̃m. in honore bea¬
ti martimi fabricauit miro oꝑe
eccłiam. Expecditaq ꝓclamat. Si
listiꝑt mereor uiri usti reliquias
qͦtrmq p̃dicauerint eiꝰ sacerdotes
crelã. Et sic it̾m suos clirigit cum¬
iore munere. Qui uenientes ab
nłatũ locũ: reliquias postulãt. eũq
isstrrent᷑ eis ex consuetudine dixe¬
palii serici pensatã suꝑ beatũ se¬
pulcrũ posuerunt dicentes. Si in¬
nimꝰ grãm corã expetito patͦno
posuimꝰ plus in seqñti pensa¬
bũt. eruntq nobis in benedictõe
quesita ꝑ fidem. uigilato gͦ una
ucte. fc̃o mane que posuerant pen¬
susdi ẽ grã: ut tam clui eleuarẽt in
sudicim eream̃ tibtã quantũ habe̾
peterat: quo ascend̾e̾t mom̃tana.
lime elea ta fiuissẽt reliquie.
cũ magno triumpho. aucsierunt
uoces psallentiũ qui etãt in ciuita¬
te detrusi in carcere. Et ãmirantes
suauitatẽ soni: int̾rogant cͦtodes
qͥd hoc eẽt. Qui dixerũt. reliquie
domni martini ingallitia trans¬

Expanded text:
m, in honorem beati Martini fabricavit miro opere eclesiam, expeditamque, proclamat: 'Si suscipere mereor viri iusti reliquias, quodcumque praedicaverint sacerdotes, credam'. Et sic iterum suos dirigit maiori cum munere. Qui venientes ad beatum locum, reliquias postulabant. Cumque eis offerrentur ex consuetudine, dixepallii sirici pensatam super beatum sepulchrum posuerunt, dicentes: 'Si invenimus gratiam coram expetito patrono, quae posuimus plus in sequenti pensabunt, eruntque nobis in benedictione quaesita per fidem'. Vigilata ergo una nocte, facto mane, quae posuerant penfusa est gratia, ut tam diu elevarent in sublimi aeream libram, quantum habere poterat quo ascenderet momentana. Cumque elevatae fuissent reliquiae cum magno triumpho, audierunt voces psallentium qui erant in civitate detrusi in carcere, et admirantes suavitatem sonus, interrogant custodes, quid hoc esset. Qui dixerunt: 'Reliquiae domni Martini in Gallicia trans
Abbreviated transcription (Latin):
i tũc ueste inclutꝰ sit: cñ ad scm
templũ occutrerit. Responcit. ea
qua suꝑ se ip̃o temꝑe utebat᷑. Tunc
abscisam fidelit̾ uadum̃ti particłam
imposuit suꝑ pustulã. Mox tit egei
m̃bra tetigit urilnus pustiile urm¬
tieneni ꝑclidit. Que tali medicami¬
ne ⁊ uirtutẽ scĩ ꝑtotulit. ⁊ infirmũ
retulit incolumẽ. hanc ap̃d italos¬
asserẽs specialẽ uigere mecicinã: ut
quũ ep̾tã fuerit beati martit̾t
parietib qͥcq̃d primũ raptum fuer
si egro scapositum tidheserit sit sala¬
bre. Hec medela genitorẽ suũ carnale
ab interitu ptistule ut ip̃e pat̾s siu
testis asserit liberauit.

Expanded text:
 tunc veste indutus sit, cum ad templum sanctum occurrerit. Respondit: ea quae super se ipso tempore utebatur. Tunc abscisam fideliter indumenti particulam inposuit super pusulam. Mox ut aegri membra tetigit, vulnus pusulae veneni vim perdidit; quae tali medicamine et virtute sancti protulit et infirmum refert incolomem. Hanc apasserens specialem vigere medelam, ut inquum quod fuerit beati Martini ode parietibus, quidquid primum raptum fuerit, si aegro superpositum adhaeserit, fit salubre. Haec medela genitorem suum carnalem ab interitu pustulae, ut ipse patris sui testis asserit, liberavit.
Abbreviated transcription (Latin):
deuote ꝓspice̾. Abstinẽs se gͦ a cidis
⁊ a somno. p̃currentib etiã largissi¬
mis elemosinis ꝑuenit ad locũ scm.
multis. in honore beati confessoris mis¬
sas petiit celebrari. Que dum celebra¬
rent᷑. subito tres ceci qui ad pedes an
tistitis. iam longo temꝑe priuati lu¬
mine residebant. fulgore nimio circũ¬
clati: lum̃ q̃d olim ꝑdid̾unt receꝑũt.
Quo fc̃o clamor in celum tollit᷑ mag¬
inficantiũ dm̃. Ad istucd miracłm cur¬
rit regina: cõcurrit ⁊ ppłs. Mirant᷑
om̃s fidẽ mulieris. mirant᷑ głam con¬
fessoris. S suꝑ omĩa collandat᷑ dñs
stus ut ꝑ eos tana oꝑans cpdas tm¬

Expanded text:
devoto prospicere. Abstinens ergo se a cibis et somno, praecurrentibus etiam largissimis eleemosynis, pervenit ad locum sanctum, multis, in honorem beati Confessoris missas expetiit revocari. Quae dum celebrarentur, subito tres caeci, qui ad pedes beati Antistitis longo tempore privati lumine residebant, 1016 fulgore nimio circumdati, lumen, quod olim perdiderant, receperunt. Quo facto, clamor in coelum attollitur magnificantium Deum. Ad istud miraculum currit regina, concurrit et populus, mirantur omnes fidem mulieris, mirantur gloriam Confessoris: sed super omnia collaudatur Deus suis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
qͣd uen̾abilẽ conseritũ meũ for¬
in cliscrimine sic ag̾etur uit uiriere
desꝑatet: aliqͦs int̾rogat. si ad tem.¬
plum beati martimi eoꝵ q̃s fuerit.
T ũc quidã ex astantil asserm se ati

Expanded text:
quod venerabilem conservum meum Forin discrimine sic ageretur, ut vivere disperaret, aliquibus interrogat, ad templum beati Martini quis fuerit. Tunc q
Abbreviated transcription (Latin):
iatis munib exorant ad beatũ tu¬
mutũ ꝓ egͥto. s insidente acdhuc in
pat̾s pectore secta. nõ continuo inte¬
grã reciꝑe meruit medicinã. Reu̾si
ũt nuincq natrauer̃t regi se mui¬
ius uirtutes ad beatũ tumulum ui¬
disse. cdicentes cur nõ sit sanatꝰ fuiꝰ

Expanded text:
latis muneribus exorant ad Beati tumulum pro aegroto. Sed insidente adhuc in patris ejus pectore secta, non continuo integram recipere meruit medicinam. Reversi autem nuntii narraverunt regi se multas virtutes ad Beati tumulum vidisse, dicentes: Cu
Abbreviated transcription (Latin):
theca fere ꝑ hore. sntum tale lum̃
reddebat᷑ ex unulso. glacdis. tamꝗͣ
s ulud ferrũ uerteret. incereum
St. mox ex ip̃o signo custodes ãmo¬
niti. magis intenti ugnus hostes
iatentes lapidib exturbabãt. Qͦ
oꝑe sc̃i martim recto uidicio repu¬
tat᷑. qui in ciuitate sua sͥ deuotis po¬
płis selulam exhibuit p̾sentemq
custocdiã. Et. hanc uirrutẽ a suipra
dicto cognouimus.
i ibiq rauenna atq in rethorica
socio suo felici ex oleo q̃d sub y¬
magine picture beati martini in ci¬
cendile ardebat dum tetigerunt
medicis. ad aliucł ꝓuellarũ oratori¬
ũ sͥ uicinũ confuget n in atrio decu¬
baret: uenit noctu abbatisse bearus
Martinus ꝑ somniũ: ⁊ requirit qͥd
fac̾et. Ait se quiesc̾e̾. Dicit sc̃s ad i¬
lam. In gallias habui iã redire. s
ꝓpter istum qui foris iacet in atrio
me remoratũ confiteor. Tunc surgẽs :¬
abbatissa ⁊ refe̾ns uisionẽ. fidẽ fecit
urtantũ ut freqñtia miracła nec spar¬

Expanded text:
spatium tale lumen reddebatur ex universo gladio, tamquam si illud ferrum verteretur in cereum. Et mox ex ipso signo custodes admoniti, magis intenti vigiliis, hostes latebrantes lapidibus exturbabant. Quod ope sancti Martini recto indicio reputat, qui vicinitate sua sibi devotis populis sedulam exhibuit praesentemque custodiam'. Et hanc virtutem a supra dicto cognovimus. 15. Sibi quoque Ravenna atque in rethorica socii sui Felicis ex oleo, quod sub imagine picturae beati Martini in cicendile ardebat, dum tetigerunt medicis ad alium puellarum oratorium sibi vicinum confugiret et in atrio decubaret, venit noctu abbatissae beatus Martinus per somnium, requirit, quid faceret; ait, se requiescere. Dicit sanctus ad illam: 'In Gallias habui iam redire, sed propter istum qui foris iacet in atrium me remoratum profiteor'. Tunc surgens abbatissa, referens visionem, fidem fecit in tantum ut frequentia miracula nec spar
Abbreviated transcription (Latin):
enrate s neceslitare conuentũ in¬
Auł t his quarũ ceriuale seui regis
gładiꝰ ĩminebat. hispaniarũ ecclesus
consuleret. S sciens ꝓculdubio actim¬
plendã legem. alioꝵ onera ab alĩs cẽ
pritanta. sciens dilectionẽ legis cẽ plesti¬
tudinẽ. sciens carnatẽ ẽẽ iunculũ ꝑfec¬
lignib. ⁊ pͥncipiũ fiuduum. sp̃iilutm

Expanded text:
ntate, sed necessitate conventum iniens, ut his quorum cervicibus saevi regis gladius imminebat, Hispaniarum ecclesiis consuleret. Sed sciens procul dubio ad implendam legem aliorum onera ab aliis esse portanda, sciens dilectionem esse legis plenitudinem, sciens charitatem esse vinculum perfectionis, et principium fructuum sp