comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sum defendere quã recte&i am hoc ds̃ sicut aliamult nos
scire noluerit quã temere dicere: qđ aut itasit obscurum ut
hoc non solumad aliorum intellegentiam ꝑducerenequetm
sed rec ipse intellegam. Autcerte & ã hereticos adiuu& qui
propterea ꝑ suadereconantur ab omninoxa puras eẽ animas
paruulorũ nescilic& eadem noxa iauctorem dm̃ recurra
& redeat quod in sontes animas quib: nel auacrum regene¬
trationis subuenturum eẽpresciuit dando carnipecca¬
tricieẽ compulerit peccatores nulla baptis matis
gratia subuentura qualiberentur adampnatione ꝑ petua
quando quidem in numerabi les anime in fantum antequã
bapti ⁊entur decorporibus excunt Ab sitenimut ho cuolens
deluere . dicam quȩ ipse dixisti. quod anima ꝑ carnem
meruerit in quinciri. & eẽ peccatrix pullum h abens ante
peccatum. Quod recte idmeruisse dicatur & qđ & iam

Expanded text:
sum defendere, quam recte etiam hoc Deus, sicut alia multa, nos sum defendere, quam recte etiam hoc Deus, sicut alia multa, nos scire noluerit, quam temere dicere, quod aut ita sit obscurum, ut hoc non solum ad aliorum intelligentiam perducere nequeam, sed nec ipse intelligam; aut certe etiam haereticos adjuvet, qui propterea persuadere conantur ab omni noxa puras esse animas parvulorum, ne scilicet eadem noxa in auctorem Deum recurrat et redeat, quod insontes animas, quibus nec lavacrum regenerationis subventurum esse praescivit, dando carni peccatrici, esse compulerit peccatrices, nulla Baptismatis gratia subventura, qua liberentur a damnatione perpetua: quandoquidem innumerabiles animae infantum antequam baptizentur, de corporibus exeunt. Absit enim, ut hoc volens diluere, dicam quae ipse dixisti: « Quod anima per carnem meruerit inquinari, et esse peccatrix, nullum habens ante peccatum, quo recte id meruisse dicatur: » et « quod etiam
Abbreviated transcription (Latin):
distaremus intellege quid non intellegas ne cotum ñ
intellegas & nolidespicere hominem qui ut ueracit̃
intellegat quod non intellegit. hoc senon intellegere in tel¬
legit: Vnde aut̃ dictũ sit in sacro psalmo homo in ho¬
norecũ e&̃s non intellexit cõparatus est pecoribus h¬
senfatis. & similis fctus estillis. Lege & intellege : ut hoc
opprobnumumiliter potius ipse cauecs. quã suꝑbe alte nobi¬
tias Deis enim dictum esł quiistamuitam solam deputant
uitam scđm carnem uiuentes & post mortem nihils peran¬
tes ueluti petora. Nondehis quineq negant sescire quod
sciunt & confitentur senes cire qđ nesciunt. & potius intelle¬
gunt infirmitatem suam quam desua uirtute confidunt
Nonitaq: displiceat presumptionitu e. iuuenili ms̃ senilis timor
fili Egoerrim si dehoc qđ de animarum origine quȩ rimus nec dõ
nec ali quos pintali hominedocente sirre potuero. paratior

Expanded text:
distaremus; intellige quid non intelligas, ne totum non distaremus; intellige quid non intelligas, ne totum non intelligas; et noli despicere hominem, qui ut veraciter intelligat quod non intelligit, hoc se non intelligere intelligit. Unde autem dictum sit in sacro Psalmo, Homo in honore cum esset, non intellexit; comparatus est pecoribus insensatis, et similis factus est illis ; lege, et intellige, ut hoc opprobrium humiliter potius ipse caveas, quam superbe alteri objicias. De his enim dictum est, qui istam vitam solam deputant vitam, secundum carnem viventes, et post mortem nihil sperantes, veluti pecora: non de his qui neque negant se scire quod sciunt, et confitentur se nescire quod nesciunt, et potius intelligunt infirmitatem suam, quam de sua virtute confidunt. 16. Non itaque displiceat praesumptioni tuae juvenili meus senilis timor, fili. Ego enim, si hoc quod de animarum origine quaerimus, nec Deo, nec aliquo spirituali homine docente, scire potuero, paratior
Abbreviated transcription (Latin):
testimonia qua e adistam quaestionem soluendam referre
uolusti non id aperiunt. Aliud est quod illa demonstrant
si ne quouere nompossumus pieuiuere quod scilic& animarũ
nr̃arũ dm̃ habeamus datorem creatorem formatore. Sed
quomodo d faciat utrũ nouas ecs flando unde parentibus tra¬
hendo non ex primunt nis deilla unaquã primohomini dedit
Leged iligenter quod scripsi ad fr̃m nr̃m dĩ seruũ renatum
Ibi enĩ quia id ostendi non fuit necesse & hicscribere Velles
autem medefinire quodipsi definisti ut hnitales angustias con¬
truderer inquales ipse contrusus aduersus catholicam fidem
tot &tanta loquutus es ut eas. fidelit̃ & humiliterrecolas atq
consideres uideas profecto quantũ tibi ꝓfuis s& sis scisses nes¬
cire qđ nescis & quantũ tibipro siesiuel nuncscias Namsihi¬
tellegentaa tib plac& in natura hominis qm̃ reuera si eam
non haber& nihil quantum ad animas pertin& pecoribus

Expanded text:
testimonia, quae ad istam quaestionem soluendam referre testimonia, quae ad istam quaestionem soluendam referre uoluisti, non id aperiunt. aliud est quod illa demonstrant, sine quo uere non possumus pie uiuere, quod scilicet animarum nostrarum deum habeamus datorem, creatorem, formatorem. sed quomodo id faciat, utrum nouas eas flando an de parentibus trahendo, non exprimunt nisi de una illa quam primo homini dedit. lege dilige: ibi enim quia id ostendi, non fuit necesse et hic scribere. Velles autem me definire quod ipse definisti, ut in tales angustias contruderer, in quales ipse contrusus, adversus catholicam fidem tot et tanta locutus es, ut ea si fideliter atque humiliter recolas atque consideres, videas profecto quantum tibi profuisset, si scisses nescire quod nescis; et quantum tibi prosit, si vel nunc scias. Nam si intelligentia tibi placet in natura hominis, quoniam revera si eam non haberet, nihil, quantum ad animas pertinet, a pecoribus
Abbreviated transcription (Latin):
tiam definitam proferre cuncteris: Primus sitere ẽt nonis¬
siu manae fctur& tribuere debuisti qđ seit homo desue que
Quiddifrethomo pecore si hoc quescit: quidigitur opus isteli¬
quid legere ut hoc sciamus si eo ipso quo apecore dis tormusi con
hoc saredebemus : sicutenimnihil mhilegis at meui ue¬
resciam hab& em̃ natura mea ut hoc nesare nom pos sim
itas ecillud scire natureẽ. quur mihidehes reprofersaui¬
buscredem testimona scripturterũ: num quid solꝑ̧ distert
pedore quieces legunnt : Nonnente ereeca suma su mliste
peus ꝑ coribꝰ ee ante quam ad eliquas lateras puenore
pos simas: qud est quȩso qd tantum faestatae ne & o notes
ut coipso qđ distact apecore icumnorit deorigsne a suius co
ds qute iẽ atq÷ dis sere. & rursus eensio faies huius co¬
giationis expertem . ut hocscire humanitus nequecit: nisi
diuinis tertibus credat : dein de & in hoc salleris Nam diuina

Expanded text:
tiam definitam proferre cuncteris. primum si ita esset, non iptiam definitam proferre cuncteris. primum si ita esset, non ipsi humanae naturae tribuere debuisti, quod scit homo de sua quaquid differt homo pecore, si hoc nescit ? quid igitur opus est aliquid legere, ut hoc sciamus, si eo ipso quo a pecore distamus iam hoc scire debemus? sicut enim nihil mihi legis, ut me uiuere sciam — habet enim natura mea, ut hoc nescire non possim — ita, si et illud scire naturae est, cur mihi de hac re profers quibus credam testimonia scripturarum? numquid soli distant pecore q et antequam ad aliquas litteras peruenire possimus ? quid est, quaeso, quod tantum naturae nostrae arrogas, ut co ipso quo distat a pecore iam norit de origine animarum disquirere atque disserere, et rursus eam sic facis huius cognitionis expertem, ut hoc scire humanitus nequeat, nisi diuinis testibus credat? Deinde et in hoc falleris. nam diuina
Abbreviated transcription (Latin):
Non bemo quis pm̃ nescit unde uteri flatur. Absit camen
ut egohinc tepecoribus comparem. Noneruim hoc quia non
poteras. sed quia non ad uerteras nesciebas. Verũ tufor¬
tis sequam uis altiora sint quȩde animarũ criginere qui¬
runtur quã ẽ undeducimus &rod dimus flatũ tamen
cadem altiora descripiuris scĩs tedidicis seconfidis de quib:
ꝑ fidẽ didicimꝰ quen ulla possent hum anai geniausti¬
gare Nã longoutiq prestntius est nosserenerrecturã
losensu aruma ꝑcipit. cũ presentia sua uegecet cune ttequ&e
nescit. E donge est melius nosse animam quȩ hn xpõ renaeta
& renouata fuerit in ȩ nũ bec ttm futurtm quẽ quie quid
deillius memori a intellege ntia uolunttte nescimus. Haec aũ
quaedixi prestentiore atq meliora nullo modo nos seualere¬
mus Nusidiuirus crederemus cloquus hisergo eloquis fi¬
derete fortassis enis timas. ned eongine animarum senten¬

Expanded text:
non homo, qui spiritum nescit, unde uter inflatur. absit tamen, non homo, qui spiritum nescit, unde uter inflatur. absit tamen, ut ego hinc te pecoribus comparem; non enim hoc quia non poteras, sed quia non aduerteras nesciebas. Verum tu fortasse, quamuis altiora sint, quae de animarum origine requiruntur quam est unde ducimus et reddimus flatum, tamen eadem altiora de scripturis sanctis te didicisse confidis, de quibus per fidem didicimus, quae nulla possent humana ingenia uestigare. nam longe utique praestantius est nosse resurrecturamlo sensu anima percipit. cum praesentia sua uegetet cuncta quae nescit; et longe est melius nosse animam, quae in Christo renata et renouata fuerit, in aeternum beatam futuram quam quicquid de illius memoria, intellegentia, uoluntate nescimus. haec autem quae dixi praestantiora atque meliora nullo modo nosse ualeremus, nisi diuinis crederemus eloquiis. his ergo eloquiis fidere te fortassis existimas, ne de origine animarum senten
Abbreviated transcription (Latin):
qidem itcere neti aquẽ paonius perut patot Ille is se quas pe
loctor gertium a pos tolus dixat Quidenimererius lito
portee nescimas. Qđnon tau ratum uerbo docuaet. sedsuo quo¬
quẽ de mon stre uit exemplo Nantontte ualiate cem¬
& saluus sueꝑ fectionem nesciens orabat. ut disceder& ab eo
stimulus carnis quem sibidatum dixit nemagnitudine reuela
qđ ignoranter petebat sed tam̃ ubiait . Quid eruim oremus
sicut oport& nescimus mox adiunxit. Sed ipsesps̃ interpellat
gemitibus ienarrabilibus Quiaũt scrutatur corda scit quid
lares cõs ftcit Illeutiq sp̃s quẽ ds̃ misit incorda nrã clamantẽ
abbapater & in quo damamꝰ ab bapcter trũq enimdictũ
t̃ accepissenos spm̃ damantem ab bapat᷑. ut ex ponere cur¬
quomodo dixit damantẽ . hoc est damarefauentem ut ipso fa¬
uente damemus Docea tergo & hocnequando uoluerit si
hoc mihi expedirenouit ut sciã unde scđm animã originem du¬
iam Sedillehoc medoceat sps qui a lttudine dĩ scrutatur

Expanded text:
le ipse quippe doctor gentium apostolus dixit: quid enim oremus, sicut oportet, nescimus, quod non tantum uerbo docuit, sed suo quoque demonstrauit exemplo. nam contra utilitatem et salutis suae perfectionem nesciens orabat, ut discederet ab eo stimulus carnis, quem sibi datum dixit, ne magnitudine reuelquod ignoranter petebat, sed tamen ubi ait: quid enim oremus, sicut oportet, nescimus, mox adiunxit: sed ipse spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus. qui autem scrutaturcorda, scit quid lare sanctos facit. Ille utique Spiritus, quem Deus misit in corda nostra, clamantem, Abba, Pater ; et in quo clamamus, Abba, Pater : utrumque enim dictum, et accepisse nos Spiritum clamantem, Abba, Pater; et in ququomodo dixit \'clamantem\', hoc est \'clamare facientem\', ut ipso faciente clamemus. doceat ergo et hoc me quando uoluerit, si hoc mihi expedire nouit, ut sciam unde secundum animam originem ducam. sed ille hoc me doceat spiritus, qui altitudines dei serutatur,
Abbreviated transcription (Latin):
hilaccipiendũ aliis exemplum pbea¬
tis soepotius adhid quod dec tisunt
seruire concedantur ut torãnsicist
dictumest in restau ratione eecles¬
arum & luminaribus uestros auese¬
truendos uel & docendos sicuinobis
sistis & uo bisiniunximus iaomos le¬
islocis ubin eedũ ꝑsectum estadmulter

Expanded text:
hil accipiendo aliis exemplum praebeatis; sed potius ad id ad quod dati sunt servire concedantur, ut totum, sicut dictum est, in restauratione ecclesiarum et luminaribus vestra auctotruendos vel edocendos, sicut nobis isistis et vobis iniunximus, in congruis locis, ubi necdum perfectum est, ad multor
Abbreviated transcription (Latin):
per desaetis ditũ sit quĩ sicotpertũ mauiscedere prus tbi defin¬
en dũ ẽ quidsitcorpus pefortecũ derepsa intemnos ionstor incas¬
sun denemindebcremus Quantatetamer ab surdas oaa suis
talia drpus in atim ciogitortem queliasunt que abemmibegrodi¬
as corperanin coptortur Iest queper duteniam lngrta dans

Expanded text:
rporea satis dictum sit. quam si corpoream mauis credere, prius tibi definiendum est quid sit corpus, ne forte, cum de re ipsa inter nos constet, incassum de nomine laboremus. quanta te tamen absurda secuta sint tale corpus in anima cogitantem, qualia sunt quae ab omnibus eruditis corpora nuncup
Abbreviated transcription (Latin):
enuiciabat᷑ anima n tam̃ uerũ corpurciuq rer& alim̃ta
Fuste sicporiat a parerȩuestitur. ut ncor rus era. od
similitudinẽ corporirs haber& & anima &s habitus
Heque onim seanima scut inm̃ bra corporis lta &i
uestimenta pornigit & co artat ut eiã in de formet:
Postmor tẽ uero quã uim cognitionis corruptib libus
exbneratȩ cor poribur anime accipiant &iam ñ bone
ut uel pariter malas ul &i ambonas ualeant inriorib:
sensib intueri & agnosart sue imipsis pencrperibus sed
simli tudinibus corporũ siutinbens aut melis affetiomibus

Expanded text:
cruciabatur anima, non tamen uerum corpus, cui quaereret alimenta, cruciabatur anima, non tamen uerum corpus, cui quaereret alimenta, et iste sic potuit apparere uestitus, ut non corpus esset, sed similitudinem corporis haberet et anima et habitus. neque enim se anima sicut in membra corporis ita et in uestimenta porrigit et coartat, ut etiam inde formetur. Post mortem uero quam uim cognitionis corruptibilibus exoneratae corporibus animae accipiant etiam non bonae, ut uel pariter malas uel etiam bonas ualeant interioribus sensibus intueri et agnoscere siue in ipsis non corporibus, sed similitudinibus corporum siue in bon
Abbreviated transcription (Latin):
si cuteo car& itas ineillo seuidere in somnis sed potius
semꝑ in tegru coqũđ
animȩ ipnus mibab futrit amputatũ
Cũ uero aliquando sein tegro suideunt. aliqua ndo ait̃ sicuts
ex qua cũq parte truncatos quid aliud istarer doc& niss
animã sicut alia rum rerũ quas sentit in sominis hae corporis
modo siomodo sic ñ ueritatem sed similitu dinem gerere
Gaudium uero eius si uo tristitia delictatio ueloffensio
si uesit incorporib: si ue incor porum similitudinib: uera est
Tuupsenon neduxisti uereq dixisti alim̃ta &uestim̃ta neẽ
animȩ sedcorporinecssana. Cur ergo aquestillam der¬
derauit apud instros dbues: cur samuhel ses̃ post mortẽ
ut ipse quoq: com memorasti rolito indumento uestitusapa¬
nut ÷ poũ quid illerumar animȩ sicut carnis ꝑ hamoris
alim̃tum defice retupiebat  Fiam quidisie decor pore
uestitus exierat: sed inlllo ueraerat molestia qua

Expanded text:
sicut eo caret, ita sine illo se uideret in somnis, sed potius sicut eo caret, ita sine illo se uideret in somnis, sed potius semper integrum, eo quod animae ipsius nihil fuerit amputatum. cum uero aliquando se integros uideant, aliquando autem, sicut sunt, ex quacumque parte truncatos, quid aliud ista res docet nisi animam sicut aliarum rerum quas sentit in somnis ita et corporis modo sic, modo sic non ueritatem, sed similitudinem gerere ? gaudium uero eius siue tristitia, delectatio uel offensio, siue sit in corporibus siue in corporum similitudinibus, uera est. tu ipse nonne dixisti uereque dixisti \'alimenta et uestimenta non esse animae, sed corpori necessaria\'? cur ergo aquae stillam desiderauit apud inferos diues? cur\'Samuhcl sanctus post mortem\', ut ipse quoque commemorasti, \'solito indumento uestitus apparuit\'? numquid ille ruinas animae sicut carnis per umoris alimentum reficere cupiebat? numquid iste de corpore uestitus exierat? sed in illo uera erat molestia, qua
Abbreviated transcription (Latin):
cum e& paruus amisit. habens quidem duas manus. quiciuna
refugienis non est amputatũ corpore sed alterã iuuenlem uel
senilem. alterã uero sia primũ fuertt in fantilem łales comi¬
mas credemihi non forma corporis facit . sederroris deformitts
fingit : non mihiuideris abistoerrore posseerui pisidõ adiu¬
uante diligenter consi derciueris uis c somni antium & inde
iognoueris eẽquesdam quȩ non sint corpora sed similitudines¬
X iorporim Quã uisenĩ & eaquesimilia corporibus cogitamus
exeo generesinc tam̃ qđ ad mortuos attin& aptior coniectura
dedormientibus ducitur Neq: en ĩ frus traeos quimortui
sunt appellat sca scriptura dormnientes. nisi quicest quod c̃ nodo
consanguineus lȩlisopor Promdes ianima corpus ees & cor¬
porea c& figura inquas euid&in somnis eoqđ̃ decorporeeius
fuis s&leꝓ pressa pullas hominũ membro corporisam putcto

Expanded text:
cum esset paruus amisit, habens quidem duas manus, quia una cum esset paruus amisit, habens quidem duas manus, quia una refugiens non est amputata cum corpore, sed alteram iuuenalem uel senilem, alteram uero sicut primum fuerat infantilem. tales animas, crede mihi, non forma corporis facit, sed erroris deformitas fingit. non mihi uideris ab isto errore posse erui, nisi deo adiuuante diligenter consideraueris uisa somniantium et inde cognoueris esse quasdam quae non sint corpora, sed similitudines corporum. quamuis enim et ea quae similia corporibus cogitamus ex eo genere sint, tamen, quod ad mortuos adtinet, aptior coniectura de dormientibus ducitur. neque enim frustra eos qui mortui sunt appellat sancta scriptura dormientes, nisi quia est quodammodo consanguineus leti sopor. Proinde si anima corpus esset et corporea esset figura, in qua se uidet in somnis, eo quod de corpore eius fuisset expressa, nullus hominum membro corporis amputato
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerata uisa est sicut corpus fuerat uulneratum Qm̃ corpus
nonerce sed habebat insimilitudine corporis &iam similitu¬
dinem uulneris. Porro cutem in non uero corporis uerami¬
seria fiut anime ques ignificabatur adumbrato corporis uilnere
dequa sortrisscãt orationibus merui liberari. Iam illud qualeẽ
dicere qđ cinima formã decorpore accipicit ecũ increm̃to
iotporis ꝓtendatur elcrescat e ũ attendat quã monstro sci
cuadat anima uiuenis. siuesenis. sieius bra chiũp̃ adat᷑ infaer¬
tis : contrahit animse ut dicis animemanus neipsa &iã cũ
um anu corporis amputetur & in alias sepcrtes corporis
densendo conduditur acperho ciludanimȩ brcchiũ quã
breue corporis fuit unde cȩperat formã tambrae seruabitur
ubicumq seruetur quia perdidit formã. auus in cremento possel
pariter crescere Exuitergo animauuenis aut senis. cũ manũ

Expanded text:
uulnerata uisa est, sicut corpus fuerat uulneratum, quoniam corpus uulnerata uisa est, sicut corpus fuerat uulneratum, quoniam corpus non erat, sed habebat in similitudine corporis etiam similitudinem uulneris. porro autem in non uero corpore uera miseria fuit animae, quac significabatur adumbrato corporis uulnere, de qua sororis sanctae orationibus meruit liberari. Iam illud quale est dicere, quod \'anima formam de corpore accipiat et cum incremento corporis protendatur et crescat, et non adtendere quam monstrosa uadat anima iuuenis siue senis, si eius brachium praecidatur infanti. contrahit enim se, ut dicis, animae manus, ne ipsa etiam cum manu corporis amputetur, et in alias se partes corporis densendo concludit. ac per hoc illud animae brachium quam breue corporis fuit, unde acceperat formam, tam breue seruabitur ubicumque seruetur, quia perdidit formam, cuius incremento posset pariter crescere. exit ergo anima iuuenis aut senis, qui manum
Abbreviated transcription (Latin):
inusde uigilantia: ut &licĩ tuis orcupatit sominiorũ sipliga
irruerit ignorainti qua ctro feruttur. sella ꝓuident̃ ꝓunciter s
sabducat. Nepona feriri atq uexari siue concidi nec atten¬
dis homo prudens qđ i reanuma indesub ducer& nec illa ꝑcus¬
sio sentir&ur. Ged inuem, quđ potueris quid inderes ponda as
quemodo e anima partes suas abripiat & recondat introrsus
neubi pretiditur seu ꝑcutitur corporir membrũ ã putetur
exipsaatq uexetur. Dinocraten aspice & diccureius anima non
sẽsubtraxerit abeo corporis loco qui mortifero uulnero uestabatur
nein illa fier& quodin eius facie &ic̃ postmortẽ ipsius corporis appa¬
rer&. Anforte &ic̃tibi plac& ut istas potius similitudines corporũ
quã corpora eẽ credamus ut que modo appar& quasi uulnus quod
non estuulnus. ita quod non est corpus quasi corpus apparect
Nam si cnim auu lnertri potest abeis qui uulnerant corpus nihil
cratis moririom potut unde corpus eius et mortuum & quasi

Expanded text:
isti vigilantiam, ut etiam visis occupata somniorum, si plaga irruerit ignoranti, qua caro feriatur, se illa providenter perniciterque subducat, ne possit feriri atqdis, homo prudens, quod, si sc anima inde subduceret, nec illa percussio sentiretur. sed inueni quod potueris quid inde respondeas, quomodo anima partes suas abripiat et recondat introrsus, ne, ubi praeciditur seu percutitur corporis membrum, amputetur et ipsa atque uexetur, Dinoeratem aspice et dic, cur eius anima non se subtraxerit ah co corporis loco, qui mortifero uulnere uastabatur, nc in illa fieret quod in eius facie etiam post mortem ipsius corporis appareret. an forte iam tibi placet, ut istas potius similitudines corporum quam corpora esse credamus, ut quomodo apparet quasi uulnus, quod non est uulnus, ita quod non est corpus quasi corpus appareat? nam si anima uulnerari potest ab eis qui uulnerant corpus, nihilne cratis mori non potuit, unde corpus eius est mortuum, et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtin& nobis ueri ad¬
iutate in adminis tratione myniste¬
abbatuse u̾el conntis siueuas sinrĩ
aot asacptus lib& ꝑsone alit aliquod
uobis difsieultatis in hocabp nuit
pbsteculumerãe dinoscentiaer dattẽ¬
pus insinuare non differatis ut nr̃o auxi¬
lio suffulte quodura dctosiat n postit

Expanded text:
rtinet, nobis veri adiutores in administratione ministeabbatissae vel comitis sive vassi nostri, aut alicuiuslibet personae aliquod vobis difficultatis in hoc apparuerit obstaculum, nostrae dinoscentiae id ad tempus insinuare non differatis; ut nostro auxilio suffulti, quod vestra auctoritas exposcit,
Abbreviated transcription (Latin):
hor ipso etic̃ conuinceor indignior Midta enĩ alia sim lẽ
nescio q cõmemorare ł imerare penpossũ & hiartol¬
rabiliter ignortre nisi mecuerẽ nealiquem istoru ouim¬
onũ qđ it allud qdđ firmissima retinemꝰ fide miarces obor

Expanded text:
hoc ipso etiam conuincar indignior. multa enim alia similiter hoc ipso etiam conuincar indignior. multa enim alia similiter nescio, quae commemorare uel numerare non possum; et hoc tolerabiliter ignorarem, nisi metuerem, ne aliqua istarum opinionum contra illud, quod firmissima retinemus fide, incautis obr
Abbreviated transcription (Latin):
peccas sẽ undedic̃ apłs in quo om̃s peccauet̃ & aliudẽ extra adã
nescio ubi peicas se : &ideo madam idẽ in carne q̃ eꝑadõ ꝓ̃paga¬
t aest tõ quã in carcerẽ trudi illã uero opinionem qđ exuna
ficint om̃s anime necdiscutere uolonis neces seste: titq: itt nã
isttidequanuno agimꝰ siuetust si c absted efendatur ut hoo
necesseicm non sit quã us aũt desiderẽ rogem uotis arden¬
tib: ex optõ & ox pectẽ ut protemihidns huius rerauserta iio¬
rantic̃ ⁊ com̃ si qđ ab sitminime meruero patientiã mibipetã
ad ño dõnr̃o in quẽ si credimꝰ u taliqua nobis non aptrire &ic̃
puls cortib non illomodo aduer suscũ murmur ur edeobecunus
meminetim ipsis aptłis ditũ miltahabieo uebis dicero sñ
potestis illaportaremodo in his quantũ admeadun&
& iã hoc deputõ Nec quihocscic̃ meindigier in dignũ ne

Expanded text:
peccasse, unde dicit apostolus: In quo omnes peccauerunt, et aliud est extra Adam peccasse, unde dicit apostolus: In quo omnes peccauerunt, et aliud est extra Adam nescio ubi peccasse et ideo in Adam, id est in carnem, quae ex Adam propagata est, tamquam in carcerem trudi. illam uero opinionem, quod ex una fiant omnes animae, nec discutere uolo, nisi necesse sit, atque utinam ista, de qua nunc agimus, si uera est, sic abs te defendatur, ut hoc necesse iam non sit. Quamuis autem desiderem, rogem, uotis ardentibus exoptem et expectem, ut per te mihi dominus huius rei auferat ignorantiam. tamen, si, quod absit, minime meruero, patientiam mihi petam a domino deo nostro, in quem sic credimus, ut aliqua nobis non aperiri etiam pulsantibus nullo modo aduersus eum murmurare debeamus. meminerimus ipsis apostolis dictum: Multa habeo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo. in his, quantum ad me adtinet, etiam hoc deputem nec, qui hoc sciam, me indigner indignum. ne
Abbreviated transcription (Latin):
morii carne scilic& q̃ ꝓpagataẽ ex adã suppliciapendere a quo
rectu inquiunt gratia xpĩ liberat pus illos cũ magnis. Hoc quidẽ
recte ueracit̃ optime qđ̃ gratia xp̃i liberat areatu peccatorũ pusillos
cũ magnis S in alia superiore uit apeccareanimas & indep̃cipi¬
tari in carceres iarneos non credo ñ ad quiesco ñ consentio primo
qm̃ ꝑnescio quoscircuitus id aguns isti ut p̃ nescio quanta uoliomi
ncisdorũ iterũ adist̃ sarcincẽ corruptibi lemccornis & supplicita
pendenda redeundũ sit qua opinione quid horribilius conttri
possit inoro: Dem dequis tandẽ iustus defunctus ẽ de quo ñ si
istiueradicunt sollicia eẽ debeamꝰ pem sinua brahȩ pec tans in
flammas illius diuitis deiciatur. Curenĩ non & pͥhoc corpds
peccari possit si& antepotuit postremo lonzealiud est madã

Expanded text:
mori, in carne scilicet, quae propagata est ex Adam. supplicia pendere, a quo mori, in carne scilicet, quae propagata est ex Adam. supplicia pendere, a quo reatu, inquiunt, gratia Christi liberat pusillos cum magnis. hoc quidem recte, ueraciter, optime, quod gratia Christi liberat a reatu peccatorum pusillos cum magnis. sed in alia superiore uita peccare animas et inde praecipitari in carceres carneos non credo, non adquiesco, non consentio: primo quoniam per nescio quos circuitus id agunt isti, ut post nescio quanta uolumina saeculorum iterum ad istam sarcinam corruptibilis carnis et supplicia pendenda redeundum sit, qua opinione quid horribilius cogitari possit, ignoro; deinde quis tandem iustus defunctus est, de quo non, si isti uera dicunt, solliciti esse debeamus, ne in sinu Abrahae peccans in flammas illius diuitis deiciatur? cur enim non et post hoc corpus peccari possit, si et ante potuit? postremo longe aliud est in Adam
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ itu pro istissonat ut non omnimodo huicopinioi quã defen¬
diuolo uidet᷑ eẽ comtrariũ Admonendã tantũ credidi prudentiã
tuc̃ netilib: testimonus exhis angustus meconeris eruere Nã be&
pemo faciat optando utuerũ sit qđ uerũ ñẽ Tam̃ sifieri possa
opttrẽ uthec sententia uera e&̃ si cut opto ut si uertiẽ abste liquidis¬
sime atq inuictis sime defendatur Heec aũt diffiultas &icũllos
sequit᷑ quiiã exsistentes alibi animas & abinitio diuinorũ operũ
p̃pciratus adõ mittiopinant᷑ in corpora: Nã & ab his hocidem
querit᷑ si animȩ inculpate oboedient̃ ueniunt quomittunt᷑ curin
paruulis si nonbapti⁊ ati uitũ stã finierinꝰ puniunt᷑ Iadẽ prorsus
inetraq sententia difficultas ẽ illi sibi uidetur dehacfacilius
eurequestione quianim as asseuerant promeritis uite prioris
singulas singulis priorib: implicari. Hocexũ putuins eẽ in adã

Expanded text:
imonium ita pro istis sonat. ut non omni modo huic opinioni, quam defendi uolo, uideatur esse contrarium, admonendam tantum credidi prudentiam tuam, ne talibus testimoniis ex his angustiis me coneris eruere. nam licet nemo faciat optando, ut uerum sit, quod uerum non est, tamen, si fieri posset, optarem, ut haec sententia uera esset, sicut opto, ut. si uera est, abs te liquidissime atque inuictissime defendatur. Haec autem difficultas etiam illos sequitur, qui iam existentes alibi animas et ab initio diuinorum operum praeparatas a deo mitti opinantur in corpora. nam et ab his hoc idem quaeritur: si animae inculpatae oboedienter ueniunt, quo mittuntur, cur in paruulis, si non baptizati uitam istam finieriut, puniuntur? eadem prorsus in utraque sententia difficultas est. illi sibi uidentur de hac facilius exire quaestione, qui animas adseuerant pro meritis uitae prioris singulas singulis corporibus implicari. hoc enim putant esse in Adam
Abbreviated transcription (Latin):
scripturti & scc̃ ẽ testis ecła undella deani marũ nouarũ crectione
sententie s. hancfidem fundatissimã nomobpugnat sit & mea
si obpugnat ñ sit &tua. Nolomihidicatur ꝑ hacsententia debere
accipiqđ scriptũ ẽ qui finxit spm̃ hominis inipso & qui fingit
singillatim cordaeorũ. Aliquid fortissimũ atq in uictis simũ
requirendũẽ qđ nos ñ cogatdm̃ credere ullarũ animarũ sine
culpa aliquadã natorẽ. Nc̃ đ tantundem uales &uel plus ẽ
forsitain crecre quã fingere & itim̃ scriptũẽ Cormundũ erea
imeds̃ Necideo pita potest anima hodo co aptare sefieri
prius ꝗ aliquidẽ& Si ergo iam ex sistens creat᷑ in nouationeuistu¬
tiae sicic̃ ex iscens finitur confirmatione doctrinȩ Necillio
qđ in ecdesiastesciptũ est & tunc conuertet᷑ interrã pulius sicue

Expanded text:
scriptura et sancta est testis ecclesia. unde illa de animarum nouarum creatione scriptura et sancta est testis ecclesia. unde illa de animarum nouarum creatione sententia, si hanc fidem fundatissimam non oppugnat, sit et mea, si oppugnat, non sit et tua. Nolo mihi dicatur pro hac sentenaccipi quod scriptum est: Qui finxit spiritum hominis in ipso, et qui fingit singillatim corda eorum. Aliquid fortissimum atque invictissimum requirendum est, quod nos non cogat Deum credere ullarum animarum sine culpa aliqua damnatorem. Nam vel tantumdem valet, vel plus est forsitan creare quam fingere: et tamen scriptum est: Cor mundum crea in me, Deus. Nec ideo putari potest anima hoc loco optare se fieri priusquam aliquid esset. Sicut ergo jam existens creatur innovatione justitiae, sic jam existens fingitur confirmatione doctrinae. Nec illud quod in Ecclesiast
Abbreviated transcription (Latin):
ñ aliqđ decretũ comdens nouũ s eđae fidẽ firmissimã seruans
ad corrigendũ eos quiput abans anteo cetiuũ diem natiuittitis
rã ẽẽ paruulũ bapti tandũ non carnẽ s animã dix̃ non cẽper
dendã & mox natũ rite bapti ⁊ areposse cũ suis quib: dam
coepis copis censuit S contracỹpriani aliquã opinionẽ ubi
qo uidendũ fuit fortas señ uidit sentiat quisq qđ lib& tantũ
contra a postolicã manifestissimã fidẽ ne mosentiat qui ex
unius delicto om̃s in condẽptionẽ duc ip̃dicat ex qua condẽ
uno om̃s uiuificcint᷑ quicũq. uiuificant᷑ contraeđȩ funda¬
corpora curreret᷑ bapti tandi offerent᷑ & mortui q̃ cũ
itasint quaerenda caus aest atq reddenda. quare dã nant᷑ animȩ
q̃ noue creantur singilis quibusq nascentib: si pro pt̃ ꝓp̃i sacram̃tum
paruulimoriuntur. Dampnari enĩ eas sisic de corpore euerin: & scã

Expanded text:
non aliquod decretum condens nouum sed ecclesiae fidem firmissimam seruans non aliquod decretum condens nouum sed ecclesiae fidem firmissimam seruans ad corrigendos eos, qui putabant ante octauum diem natiuitatis non esse paruulum baptizandum, non carnem sdendam et mox natum rite baptizari posse cum suis quibusdam coepiscopis censuit. Sed contra Cypriani aliquam opinionem, ubi, quod uidendum fuit, fortasse non uidit, sentiat quisque, quod libet; tantum contra apostolicam manifestissimam fidem nemo sentiat, qui ex unius delicto omnes in condemnationem duci praedicat, ex qua condemnuno omnes uiuificantur, quicumque uiuificantur, contra ecclesiae fundacorpora curreretur, baptizandi offerrentur et mortui. Quae cum ita sint, quaerenda causa atque reddenda est, quare damnentur animae, quae nouae creantur singulis quibusque nascentibus, si praeter Christi sacramentum paruuli moriantur. damnari enim eas, si sic de corpore exierint, et sancta
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s uiui ficabuntur Qui aũt male eger in resurrectionẽ ud¬
cui quid hicergo deillis inftintib intellegendũ ẽ quiprius e
possent agereubbene uł male sineb aptismo corpore exataisase
nhillno decalibus dictũ ẽ S sicaro eorũ ideo nonresurg& quic
necboni aliquid fecerunt nec medi nec illorũ resurrec tura ẽ qui
p̃cepta baptismi gratia in lla aecate defuncti sunt inquani hilbene
d male agerepotuerunc sicũt illi intereos resurgent id ẽ intereos
quibene eger̃ interquos & illi resurrecturis. nisi int̃ eos quimale
eger neciliquas humanas credcmꝰ corpora sua non recepturas
siue in resurrectionẽ uitȩ siue in resurrectionẽ iudicii. que senten¬
tia prius quã refellatur ipsa nouitate iamdisplic&. Deindequis
fertit sicredant illi qui adbcptis mũ cũ siuis paruulis curr̃ ꝓp̃t̃
carnes eorũ pĩ propt̃ animas currere. Bectus quidẽ cỹprianus

Expanded text:
omnes uiuificabuntur, qui autem male egerunt, in resurrectionem iudicii. quid hic ergo de illis infantibus intellegendum est, qui. priusquam possent agere uel bene uel male, sine baptismo corpore exuti sunt? nihil hic de talibus dictum est. sed si caro eorum ideo non resurget, quia nec boni aliquid egerunt nec mali, nec illorum resurrectura est, qui percepta baptismi gratia in illa aetate defuncti sunt, in qua nihil bene uel male agere potuerunt. si autem illi inter sanctos resurgent, id est inter eos, qui bene egerunt, inter quos et illi resurrecturi, sunt nisi inter eos, qui male egerunt, ne aliquas humanas animas credamus corpora sua non recepturas siue in resurrectionem uitae siue in resurrectionem iudicii? quae sententia, priusquam refellatur, ipsa nouitate iam displicet. deinde quis ferat, si credant se illi, qui ad baptismum cum suis paruulis currunt, propter. carnes eorum non propter animas currere? beatus quidem Cyprianus
Abbreviated transcription (Latin):
tempora sitcreatus ponmouit fidem peram. ltenim aliata¬
cetum coepit eẽ in tempore in mortalitus ccrnis ꝓp̃i quaetam̃ iam
nonmoritur & morsei ultr anon dominabitur Illud uero quod
inlibro aduersus rufinum posiusti quos dam huic sententice
cdum niari quoddm̃ dcre conimas ad ulterinis conceptib uide¬
aturindigũ unde conant᷑ struere meritis geste ante carnem uitȩ
animcs quasi adergestula huius modi iuste posseꝑ duci Nonine
moue multa cogitantem quib: hȩc possit calumnia refutari
is s& gremio suo seminacomfouere qr sator in munda ꝓiecerit eca¬
manu eligantis sima similitudo est quam & antequã legerem
nullas mihi obiectio istedecidulterinas felibus in hacquestione
fauebat angustias genertliter intuendi mulitiboncidm̃ facere
elicĩ denris malis parisq peccatus Animelis cũt cuus cũq ereatio¬

Expanded text:
tempora sit creatus, non mouet fidem nostram. ut enim alia tatempora sit creatus, non mouet fidem nostram. ut enim alia taceam, coepit esse in tempore inmortalitas carnis Christi, quae tamen iam non moritur et mors ei ultra non dominabitur. Illud uero, quod in libro aduersus Rufinum posuisti, quosdam huic sententiae calumniari, quod deum dare animas adulterinis conceptibus uideatur indignum, unde conantur adstruere meritis gestanimas quasi ad ergastula huius modi iuste posse perduci, non me mouet multa cogitantem, quibus haec possit calumnia refutari. isse gremio suo semina confouere, quia sator inmunda ea proiecerit manu, elegantissima similitudo est. quam et antequam legerem, nullas mihi obiectio ista de adulterinis fetibus in hac quaestione faciebat angustias generaliter intuenti multa bona deum facere etiam de nostris malis nostrisque peccatis. animalis autem cuiuscumq
Abbreviated transcription (Latin):
quas quibus moras uocibus tribuat. ut illud quod canitur
decedentibus ac succedentibus sonis pulcherrime currat & tren¬
seat quantomagis ds̃ cuius sapientia ꝑ quã fecitomã longe
omnib: p̃ferenda est nulla in naturis nascentib: & occidentib
temporũ spatia que tũ quã syllabȩ ac uerba ac particulas hu
us ł productius quã modulatio p̃ cognita & p̃finit a deposcit
p̃terireꝑ matit. Hoc cũ &iã dearboris folio dixerim & denro
numero capillorũ quanto magis dehominis ortu & occasu
uuus tẽporalis uita breuius productius uenĩ tendit᷑ ꝗ ds̃ dispo¬
sitor temporũ nouit uniuersi tatis moderomini consonari
id &ic̃ qđ aiunt omne qđ intempr coepit eẽ in mortale eẽ non
posse quia om̃a orta occidunt & aucta senescunt ut eo modo
credi cogunt animũ humanũ ideo eẽ in mortalẽ qđ ante oma

Expanded text:
quas quibus moras uocibus tribuat, ut illud, quod canitur, quas quibus moras uocibus tribuat, ut illud, quod canitur, decedentibus ac succedentibus sonis pulcherrime currat et transeat, quanto magis deus, cuius sapientia, per quam fecit omnia, longe omnibus artibus praeferenda est, nulla in naturis nascentibus et occidentibus temporum spatia, quae tamquam syllabae ac uerba ad particulas huio uel breuius uel productius, quam modulatio praecognita et praefinita deposcit, praeterire permittit! hoc cum etiam de arboris folio dixerim et de nostrorum numero capillorum, quanto magis de hominis ortu et occasu, cuius temporalis uita breuius productiusue non tenditur, quam deus, dispositor temporum, nouit uniuersitatis moderamini consonare! Id etiam, quod aiunt omne, quod in tempore coepit esse, inmortale esse non posse, quia omnia orta occidunt et aucta senescunt, ut eo modo credi cogant animum humanum ideo esse inmortalem, quod ante omnia
Abbreviated transcription (Latin):
qđ nobis ab icit᷑ derequiedĩ ab operib: suis neꝓpterea noncre¬
damus nunc usq fieri animas nouas ñ exilla una si sicit illa
una. Nam qđ dicitur quare facit animas eis quos nouit cito
morituros possumus respondere parentum hin epeccata uel
conuinci uł flagelluri Possim &it̃ recteillius moderatiomi
ist arelinquere quẽ scimus omnib: generalat̃ tran seuntibas
rebus ubi sunt &iam animalium ortus & obitus cur sum
ornatissimum atq ornatissimum dare sinos ista senti reñ
posse quaesisentiremus delectatione in efftbili murierem᷑
Nonerum frustraperprophetã quihec diuinitus inspirtadidi¬
ceratt dictum est dedo qui profert numero sesđm Vndemusi ca
idestscientia sensus ł benemodo landi ađ ammonitionem magne
rei & iam mortalib: rationdes habentibus animasdĩ largita¬
te concessa est Vndesi homo faciendi artifex carminis nouit

Expanded text:
quod nobis obicitur de requie dei ab operibus suis, ne propterea non crequod nobis obicitur de requie dei ab operibus suis, ne propterea non credamus nunc usque fieri animas nouas non ex illa una sed sicut illam unam. Nam quod dicitur: \'quare facit animas eis, quos nouit cito morituros?\', possumus respondere parentum hinc peccata uel conuinci uel flagellari. possumus etiam recte illius moderationi ista relinquere, quem scimus omnibus temporaliter transeuntibus rebus, ubi sunt etiam animalium ortus et obitus, cursum ornatissimum atque ordinatissimum dare, sed nos ista sentire non posse, quae si sentiremus, delectatione ineffabili mulceremur. non enim frustra per prophetam, qui haec diuinitus inspirata didicerat, dictum est de deo: qui profert numerose saeculum. unde musica, id est scientia sensusue modulandi, ad admonitionem magnae rei etiam mortalibus rationales habentibus animas dei largitate concessa est. unde si homo faciendi artifex carminis nouit,
Abbreviated transcription (Latin):
arbor nullũ animd & nec intellegitur ab his crecitur is requi
crearentur Si nunc qđ dicitur animas non innescio quo fanterã
exsistentes mittere nec deipso tamquã suas particulas inrora¬
re nec de una illa originalit̃ trahere nec prodelictis antecarnẽ
cõmissis carneis uinculis cempedire si nouas creare singulas
singulis suã cuiq nascenti non aliquid facere dicit᷑ qđ antenom
fecercit lã en ĩ septo diefecerat hominẽ adimaginẽ suã qđ itiq
scđm animã rationadem fecisse intellegitur hoc& nuno fticit
non insti iendo qđ nonerat s multi plicando qđ ercit unde
& illuduerũ est quod areb: quenonertnt istituendis requieait
& hocuerumẽ qđ non solum gub̵ nando que fecit uerum eliã
aliquid p̃i qđ nondũ s qđ ic̃ creciuerat numerosius creando us q
nunc operat᷑ uel sicergo uł aliomodo quolib& ex imus abeo

Expanded text:
arbor, nullum animal et bene intellegitur ab his creatis requiearbor, nullum animal et bene intellegitur ab his creatis requieed nunc quod dicitur animas non in nescio quo fonte iam existentes mittere nec de se ipso tamquam suas particulas inrorare nec de illa una originaliter trahere nec pro delictis ante carnem commissis carneis uinculis compedire sed nouas creare singulas singulis suam cuique nascenti, non aliquid facere dicitur, quod ante non fecerat. iam enim sexto die fecerat hominem ad imaginem suam, quod utique secundum animam rationalem fecisse intellegitur. hoc et nunc facit non instituendo, quod non erat, sed multiplicando, quod erat. unde et illud uerum est, quod a rebus, quae non erant, instituendis requieuit, et hoc uerum est, quod non solum gubernando, quae fecit, uerum etiam aliquid, non quod nondum sed quod iam creauerat, numerosius creando usque nunc operatur. uel sic ergo uel alio quolibet modo eximus ab eo,
Abbreviated transcription (Latin):
ubiaꝑtissimelegit᷑ consũ massedm̃ om̃a opera sua Nc̃ & qđ eum scriptũ
est requi euis se utiq. a creandis nouis creaturis intellegendumẽ nam
agubernandis ex tuncet quenomerant fecit a quib: faciendis requieut
quia consũ mauerat oma qui antequã eent uidit eẽ facienda ut de¬
inceps non quȩ nonerant si exhis quȩ iam erant crear& & facer& quic¬
quid facer& It ciutrũq uerũ eẽ monsiratur & qđ dictũẽ requieuit
ab operib suis & qđ dictũ usq nuncoperatur qm̃ genesis operatur non¬
poteste uangelio eẽ contrariũ uerũ his quia hecideo dicunt necredat᷑
modo ds̃ sicut illã uncĩ nouas animas quenonerant facere si exilla
una queic̃ erat etis creare ł sponte aliquo siuethes auro quod c̃ que
tunc seut eas mittere facileres pondecur &iã illis sex diebus multt
rit manifestum est Nullaen imerat auis nullus piscis. nulla

Expanded text:
ubi apertissime legitur consummasse deum omnia opera sua. nam et quod eum scriptum ubi apertissime legitur consummasse deum omnia opera sua. nam et quod eum scriptum est requieuisse, utique a creandis nouis creaturis intellegendum est, non a gubernandis, quia tunc ea, quae non erant, fecit, a quibus faciendis requieuit, quia consummauerat omnia, quae, antequam essent, uidit esse facienda, ut deinceps non ea, quae non erant, sed ex his, quae iam erant, crearet et faceret, quicquid faceret. ita utrumque uerum esse monstratur, et quod dictum est: requieuit ab operibpotest euangelium esse contrarium. Uerum his, qui haec ideo dicunt, ne credatur modo deus sicut illam unam nouas animas, quae non erant, facere, sed ex illa una, quae iam erat, eas creare uel ex fonte aliquo siue thesauro quodam, quem tunc fecit, eas mittere, facile respondetur etiam illis sex diebus multa rit, manifestum est. nulla enim erat auis, nullus piscis, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
nant᷑ si noue creature nullo suo p̃cedente pecccito s uoluntato creq¬
teris singule singulis nascentibus ad heset̃ qubus ees animandis
illecrecuit & dedit: qui utiq nouerat qđ eumqueq earẽ mullã
suc culpa sinebaptis moxp̃i decorporefuerat exitira. Emgiꝰ
de corporib: eperint &ic̃ paruulorũ nonnis indã nationẽ trahi Obsaro
te quomo dohȩc opinio defenditur q̃ credunt᷑ anine nonexilla una primi
dic̃tur aliciaontrahanc opinionem facileputo mepos serefellere si cuti ẽ
illud quo ec̃ sibi quidã uidet᷑ urguere quo modo consũ maueritds̃ om̃a
opera susextodie & septimo requieuit sinonuas adhucani mascreat
quib si dixerimꝰ qđ ex euangelio in supra dicit̃ epł̃am posuisti paterñs
usq nuncoperat᷑ Respondent operaturdictũ ẽ institutas ad ministran¬
do non nouas in stituendo naturas nescripture geneseos contradicatur

Expanded text:
nantur, si novae creatae, nullo suo praecedente peccato, sed voluntate Creanantur, si novae creatae, nullo suo praecedente peccato, sed voluntate Creatoris singulae singulis nascentibus adhaeserunt, quibus eas animandis ille creavit et dedit, qui utique noverat, quod unaquaeque earum nulla sua culpa sine baptismo Christi de corpore fuerat exitura? Quoniade corporibus exierint, etiam parvulorum, non nisi in damnationem trahi: obsecro te, quomodo haec opinio defenditur, qua creduntur animae non ex illa una primi  Ea vero quae dicuntur alia contra hanc opinionem, facile puto me posse refellere, sicut est illud, quo eam sibi quidam videntur urgere, quomodo consummaverit Deus omnia opera sua sexto die et septimo requieuerit, si nouas adhuc animas creat. quibus si dixerimus, quod ex euangelio in supra dicta epistula posuisti: pater meus usque nunc operatur, respondent: \'operatur\' dictum est institutas administrando, non nouas instituendo naturas, ne scripturae Geneseos contradicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
don antedicit᷑ qui est ipsaueritas quid sudeo ad huc istanescimus
& eaneq orando neq legendo neq cogtando & ratiocinando nue¬
nirepotiumus uꝓbemur ionsolũ in doctos quantacartatedo cean
uerum a doctis &iã quanta humilitatedis camus. Doceergo queso
qđ doceũ doce quod teneã & dicmihi animȩ sis ingillatim in sin
gulis nascentibus fiunt ubiin pariulis peccent ut indigetont in sacra¬
mento xp̃i remissionẽ peccati. peccantes in adã ex quo caro est propa¬
zatapeccati. Aut si nom peccant qua ustitia creatoris ita peccato
obligant᷑ alieno cũ ex indeꝑ pagatis membris mortalib inferunt᷑
uteas nisi perecłam subuentũ fuerit Dam natot consequant᷑
cã indarĩ ꝑ restatenonsit. uteis possitgrati a baptis nisubuent
łotipit᷑ animarũ milia quihimortibus pcruualorũ sineidulgen¬

Expanded text:
donante dicitur, qui est ipsa ueritas. quid, si ideo adhuc ista nescimus donante dicitur, qui est ipsa ueritas. quid, si ideo adhuc ista nescimus et ea neque orando neque legendo neque cogitando et ratiocinando inuenire potuimus, ut probemur, non solum indoctos quanta caritate doceamus, uerum a doctis etiam quanta humilitate discamus? Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce, quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim singulis hodieque nascentibus fiunt, ubi in paruulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati peccantes in Adam, ex quo caro est propagata peccati; aut, si non peccant, qua iustitia creatoris ita peccato obligantur alieno, cum exinde propagatis membris mortalibus inseruntur, ut eas, nisi per ecclesiam subuentum fuerit, damnatio consequatur, cum in earum potestate non sit, ut eis possit gratia baptismi subueniri ? tot igitur animarum milia, quae in mortibus paruulorum sine indulgen
Abbreviated transcription (Latin):
uiter scribere quã respondere maluisses. Credo nesuꝑ fluo
labore subiego essem quem putabas id optimescire qđ ille
quesiuerut. Ecceuolo ut illa sententia &iã metsit s nondũ
ipsedidici. doceergo quod doceum Nã it doceãmalitia
meflagetante his q̃ mesicut aliamulta &gnorare
unfiteor Et fortas sequis mos meum uerecundentur tam̃ a pre
sens dicunt Tues magister mnisrabed & haccgnoras qđ quidã
tidñs dixerit quierat umis illorũ quos delec tabat uocarirabbi
Vn deeliã aduerũ magistrũ noc te uenerat qui a fortassis tru¬
bestebat disiere quidocere consuruerat: meaũ potius ma
gisirũ audire . quã uelud magis trũ deleciat audiri
Recolo enĩ quid dixeriteis quos preceteris elegit. uosaũt inquit
mor senper isthoriam nec alius corneliũ &iã pro priorẽ pecrũ nec
alius petrum &iã propriorem paulũ a quo cumq uerumdicitur illo

Expanded text:
uiter rescribere quam respondere maluisses, credo ne superfluo uiter rescribere quam respondere maluisses, credo ne superfluo laborares, ubi ego essem, quem putabas id optime scire, quod ille quaesierat. ecce uolo, ut illa sententia etiam mea sit, sed nondum  quam nondum ipse didici. doce ergo, quod doceam. nam ut doceam, multi a me flagitant eisque me sicut alia multa et hoc ignorare confiteor. et fortasse, quamuis in os meum uerecundentur, tamen apud se dicunt: tu es magister in Israhel et haec ignoras? quod quidem dominus ei dixit, qui erat unus illorum, quos delectabat uocari rabbi, unde etiam ad uerum magistrum nocte uenerat, quia fortassis erubescebat discere, qui docere consueuerat. me autem magistrum potius audire quam uelut magistrum delectat audiri. recolo enim, quid dixerit eis, quos prae ceteris elegit: uos autem, inquMoysen etiam per Iothor nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum. a quocumque uerum dicitur, illo