comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tasset. lapidib occisłis est. Sylla consul
ciuilem cruorem non nisi hostili sangui¬
ne expiari posse testatus est. Cuiꝰ rei con¬
scientia motus exercitus. ita pugnam ad¬
orfus ẽ. ut sibi quisq ꝑ eundum uideret.
nisi ucisset. Deceni: octo milia samnitum
licum ducem ⁊ magnum ip̃ius ppłm ꝑse¬
cutꝰ occidit. poitius cato consul copias
marianas hñs. cum aliqnta strenue ges¬
sisset. głatꝰ ẽ gauim marium non plura
fecisse. Et obhoc cum ad lacum fucmum
contra marsos bellum gereret a filio gaiz
pugnatione hostilium castroium interfectꝰ
ẽ. Maurucini uestiniq sulpicio legato p̃o¬
peii persequente uastati sunt. Pompeiꝰ ⁊ ob¬
sedius italici ducesab eodem. sulpicio apud
flumen theanum horribili prelio oppressi ⁊
occisi sunt. Pompeiꝰ asculum ciuitatem in¬
gressus. p̃fectos centuriones. cunctosq pͥn¬
cipes eoium urgis cecidit. securiꝑcus sit.
seruos cunctam q p̃dam sub hasta uendidit.
reliquos liberos quidem sed nudos egentesq

Expanded text:
tasset, lapidibus occisus est. Sulla consul ciuilem cruorem non nisi hostili sanguine expiari posse testatus est: cuius rei conscientia permotus exercitus ita pugnam adortus est, ut sibi unusquisque pereundum uideret nisi uicisset. decem et octo milia Samnitiumlicum ducem, et magnum ipsius populum persecutus occidit. Porcius Cato consul Marianas copias habens cum aliquanta strenue gessisset, gloriatus est, C. Marium non maiora fecisse, et ob hoc, cum ad lacum Fucinum contra Marsos bellum gereret, a filio C. Mpugnatione hostilium castrorum interfectus est. Marrucini Vestinique, Sulpicio 340 legato Pompeii persequente, vastati sunt. Pompaedius et Obsidius, Italici imperatores, ab eodem Sulpicio apud flumen Theanum horribili praelio oppressi et occisi sunt. Pompeius Asculum ingressus, praefectos, centuriones, cunctosque principes eorum virgis cecidit, securique percussit, servos praedamque omnem sub hasta vendidit, reliquos liberos quidem, sed nudos et egentes,
Abbreviated transcription (Latin):
partis asserto aduersus catulum sillanum
ducem surgens. redunos bellorum ciuuliũ¬
cineres suscitauit. Bis tunc acie certatum ẽ.
Plurimi romanorum iam ip̃a paucitate mi¬
serorum ⁊ adhuc illo furore insamentium
cesi sunt. Albanorum ciuitas ꝓeo qd̃ illuc sci¬
pio lepidi filius confugisset. obsidione op
pugnata ẽ. atq excrucita fame ultima mi¬
serabilium reliquarum deditione seruata ẽ.
ubi scipio lepidi filius captus. atq occisus ẽ.
Brutus in cisalpinam galliam fugiens perse¬
quente pompeio apud regium interfectus ẽ.
Ita ciuile hoc bellum non magis clementia
catuli qͣm tedio syllane crudelitatis ut ignis

Expanded text:
partis assertor adversus Catulum Syllanum partis assertor adversus Catulum Syllanum ducem surgens, redivivos bellorum cineres suscitavit. Bis tunc acie con certatum est, plurimi Romanorum ipsa jam paucitate miserorum, et adhuc illo furore insanientium caesi sunt. Albanorum civitas, pro eo quod illuc Scipio Lepidi filius confugisset, opugnata atque excruciata fame ultima, miserabilium reliquiarum deditione seruata est; ubi tunc Scipio, Lepidi filius, captus atque occisus est. Brutus in cisalpinam Galliam fugiens persequente Pompeio apud Regium interfectus est. ita hoc bellum Catuli quam taedio Syllanae crudelitatis, ut ignis
Abbreviated transcription (Latin):
rum regis filio spoliari omnibus fec̃ copiis.
Quem continuo bullam oppidum reuersum
tradito sibi oppido interfec̃. Post ħ sylla de mi¬
tridate ingenti gła triumphauit. Gneus e¬
tiam rapompenis quod nulli romanorum
tributum erat. quartum ⁊ uicesimum an-¬
num agens. de africa triumphauit. Sylla
dictator creatus est. Et ut dominationis ⁊
crudelitatis libido. honesti precipuiq nomi¬
nis reuerentia ⁊ armaretur ⁊ uelaretur.
uisus ẽ tandem pͥuatus. Creatis itaq publi¬
o seruilio ⁊ appio claudio consulibus hoc
fine condusa sunt duo bella funestissima.
sociale italicum ⁊ ciuile syllanum. H per
annos decem tracta sunt. Consumpserũt
ultra centum auinqͣginta milia romano¬
rum uiros consulares triginta tres. pretores
septem edilitios sexaginta. senatores fere¬
ducentos. absq innumeris tocius italie
populis. qui passim sine consideratione deleti
sunt. Post ħ tñ sylla mortuo. lepidꝰ mariane

Expanded text:
rum regis filio spoliari omnibus copiis fecit. rum regis filio spoliari omnibus copiis fecit. Quem continuo Bullam reversum, tradito sibi oppido, interfecit. Post haec Sylla de Mithridate ingenti gloria triumphavit. Cn. etiam Pompeius, quod nulli Romanorum tributum erat, quartum et vigesimum annum agens de Africa triumphavit. Sylla dictator creatus est, ut dominationis et crudelitatis libido, honesti et praecipui nominis reverentia, et armaretur, et velaretur, visus est tandem privatus. Creatis itaque P. Servilio et Appio Claudio coss., hoc fine conclusa sunt duo bella funestissima, sociale Italicum, et civile Syllanum. Haec per annos decem tracta sunt. Consumpserunt autem ultra centum quinquaginta millia Romanorum, viros consulares triginta tres, praetorios septem, aedilitios sexaginta, senatores ducentos, absque innumeris Italiae totius populis, qui sine consideratione deleti sunt. Post haec tamen, Sylla mortuo, Lepidus Marianae
Abbreviated transcription (Latin):
bunos iussit occidi. Rursus grauissimam¬
pugnam habuit contra lamponium ⁊ carri¬
natem duces partis mariane ad portam col¬
linam. S̾eptuaginta milia hostium in eo p̾lio
contra syllam fuisse dicuntur. Ouodecim mi¬
lia se sylle dediderunt. ceteri macie in castͥs
in fuga in saciabili uictoris ira consumpti ft̃.
Pompeius gneum carbonem alterum consu¬
lem fugientem. ab arimino ad corcyram in¬
sulam fugere conantem cepit. ⁊ insicilia retrac¬
tum. compluresq cum eo socios eiꝰ occidit.
Sylla cognita pompeii adolescentis industria
tibus eum preferebat. ut scd̃s a sylla habere¬
tur. Occiso gͦ carbone siciliam pompenis re¬
cepit. ⁊ in africam transgressus eruptione
circa uticam facta decẽ ⁊ octo milia homi¬
num interfecit. Quo bello domitius dux
marianus dum inter pͥmores pugnat. occisꝰ
ẽ.Ideraq pompeiꝰ hierchã numidie regem ꝑ¬
secutuf. fugientemq a bogude bocci mauro¬

Expanded text:
bunos jussit occidi. Rursus pugnam gravissimabunos jussit occidi. Rursus pugnam gravissimam habuit contra Lamponium et Carrinatem duces partis Marianae ad portam collinam. Septuaginta millia hostium in eo praelio contra Syllam stetisse dicuntur. Duodecim millia se Syllae dediderunt; caeteri in acie, in castris, in fuga, insatiabili ira victoris consumpti sunt. Cn. Pompeius Carbonem alterum consulem fugientem ab Arimino, et ad Cossuram insulam fugere conantem cepit, et in Siciliam retractum, compluresque cum eo socios ejus occidit; Sylla, cognita Pompeii adolescentis industria, tibus praefecit eum, ut secundus a Sylla haberetur. Occiso ergo Carbone, Siciliam Pompeius recepit, et in Africam transgressus, eruptione facta circa Uticam, decem et octo millia hominum interfecit. Quo bello Domitius dux Marianus, dum inter primores pugnat, occisus est. Idemque Pompeius Jarbam Numidiae regem persecutus fugientem a Bogude Bocchi Mauro
Abbreviated transcription (Latin):
lorum uidebantur. Namq alios quos ꝓscͥp¬
serant ingulabãt. alios autem quos noniu¬
giłauerat. ꝓscribebant. Nec ip̃ius mortis erat
uia simplex. aut una conditio ut in nece tuu¬
um saltem ius hostium seruaretur. qui nichil
a uictis p̃ter uitam exigunt. Marchum mariũ
siquidem de caprili casa extractum uinciri sylla
uissit. ductumq transcyberim ad lutatorirum
sepulchrum effossis oculis membs q minuta
tonus senator ⁊ uenuluis trium uir occisi.
Marci marii caput p̃neste missum est. Quo¬
uiso Gaius marius ultima desperatione correp¬
tus. ubi alucrecio obsidebatur ne in manus
incideret mimicorum cum telesmo mutua¬
morte concurrit. Dumꝙ molentus ip̃e incõ¬
currentem manus adegit circa suum uulnus
to ip̃e leuiter uulneratus ceriicem seruo suo
p̃buit. Carrmatem p̃torem sylla iugulauit.
Inor p̃neste ꝓfectus om̃s mariane militie
yͥncipes ħ ẽ legatos. questoies p̃fectos. tiri¬

Expanded text:
lorum uidebatur. namque alios quos proscriplorum uidebatur. namque alios quos proscripserant iugulabant, alios autem postquam iugulauerant proscribebant. nec ipsius mortis erat nia simplex aut una condicio, ut in nece ciuium saltem ius hostium seruaretur, qui nihil a uictis praeter uitam exigunt. M. Manum siquidem de caprili casa extractum uinciri Sulla iussit ductumque trans Tiberim ad Lutatiorum sepulchrum effossis oculis membrisque minuttorius senator et Venuleius triumuir occisi. M. Marii caput Pviso, C. Marius ultima desperatione correptus, ubi a Lucretio obsidebatur, ne in manus incideret inimicorum, cum Telesmorte concurrit. dumque uiolentius ipse in concurrentem manus adigit, circa suum uulnus to ipse leviter vulneratus cervicem servo suo praebuit. Carrinatem praetorem Sylla jugulavit. Inde Praeneste profectus omnes Marianae militiae principes, hoc est, legatos, quaestores, praefectos, et tri
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝙ ut non dicam innocentes. sed etiam
ip̃nuis syllane partis occisi sũt. quos fuisse plꝰ
qm nouem milia ferunt. Ita lib̾ere ꝑurbem
cedes ꝑcussonb ꝑurbem passim uagentib ut
quenq uel ira uel preda sollicitabat agitabã¬
tur. Igitur cunctis iam qd̃ singili timebant.
aꝑte frementib. Quintꝰ catulus sylle dixit.
sum quibtandem uicturi sumus. si in bello ar¬
matos. in pace inermes occidimus: Gunc sylla
auctore lucio fursidio pͥmipilario. infamem
illam tabulam ꝓscͥptionis induxit. Prima ꝓ¬
scriptio octoginta hominum fuit. in quibus
quatuor consulares erant. carbo. marius. nor¬
banus. ⁊ scipio. ⁊ inter eos sertonuf. tunc ma¬
rune ꝓtimescendꝰ. Item alia cum quingentis
nominibus ꝓposita est. Qͣm cum lollius qmip¬
ix securus nichilq sibi conscius legeret ubi
suum forte nomen inuenit. dum se trepidus
adoꝑto capite foro subtrahit interfectus ẽ.
Sed ne in ip̃is quidem tabulis fides finisq ma¬

Expanded text:
que, ut non dicam innocentes, sed etiam ipsius Sullanae partis occisi sunt, quos fuisse plus quam nouem milia ferunt. ita liberae per. Vrbem caedes, percussoribus passim uagantibus ut quemque uel ira uel praeda sollicitabat, agitabantur. igitur cunctis iam quod singuli timebant aperte frementibus Q. Catulus palam Sullae dixit: cum quibus tandem uicturi sumus, si in bello armatos, in pace inermes occidimus? tunc Bulla auctore L. Fursidio primipilari primus infamem illam tabulam proscriptionis induxit. prima proscriptio octoginta hominum fuit, in quibus quattuor consulares erant Carbo Marius Norbanus et Scipio et inter eos Sertorius tunc maxime pertimescendus. item alia oum quingentis nominibus proposita est, quam cum Lollius, quippe securus nihilque sibi conscius. legeret, ubi suum repente nomen offendit, dum se trepidus adoperto capite. foro subtrahit, interfectus est. sed ne in ipsis quidem tabulis fides ac finis ma
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cu E cullam monachilem. Que si
comes eiuita fuisset: ab hoc conuentu
recliens apud gemmeticum monachꝰ
factus ꝓculdubio sumpsisset. Imponẽ¬
tes autem illum pheretro qͣmtotius cũ
imiltiplici luctu detulerunt rothomagũ.
Oui obiuam ꝓcedens derus ⁊ ppłs utri¬
usq sexus ad portam urb̾. cum mestis
singultibus intulerunt eum in eccłiam
baiocassiam urbem. puerum ricardũ
asciscunt ad patris tumulationem.
Ibiꝙ eriterato renouantes tenorem fid̾i.
tradiderunt illum sub tutela bernardi
Uani ut sub eiꝰ tam ꝓ iuda quam fideli
cura tucius custodiretur intra muros
ciuitatis. Compleuit autẽ sacratissimꝰ
dux . Wilłmus uite sue cursum .xuiͦ.¬

Expanded text:
 cucullam monachilem. Quae, si comes ei vita fuisset, ab hoc conventu rediens, apud Gemmeticum factus monachus procul dubio sumpsisset. Imponentes autem illum feretro, quantocius cum multiplici luctu retulerunt Rothomagum. Cui obviam procedens clerus et populus utriusque sexus ad portam urbis, cum moestis singultibus intulerunt eum in ecclesiaBajocasinam urbem, puerum Richardum asciscunt ad patris tumulationem. Ibique ei iterato renovantes unanimiter tenorem fidei, tradiderunt illum sub tutela Bernardi Dani, ut sub ejus tam provida quam fideli cura tutius custodiretur intra muros civitatis. Complevit autem sacratissimus dux Willelmus vitae suae cursum XVI K
Abbreviated transcription (Latin):
Urardus angloꝵ rex disponente¬
E
deo successione ꝓlis carens olim
inimiserat guillelmo duci rob̾tum cantua¬
nioꝵ archip̃sulem ex regno sibiadeo altri¬
buto illum statuens heredem. Demde heral¬
dum cunctorum sue dominationis comi¬
tum diuitiis ⁊ honore ac potentia maxi¬
mum duci destinauit. ut ei de corona sua
fidelitatem faceret ac xp̃iano more sacra¬
pleto felicis uite termino sub anno millesimo¬
lx .U. dominice incarnationis migrauit a scł̃o
Cuius regnum heraldus continuo inuasit.
ex fidelitate peioratus quam iurauerat. duci
Ad quem dux ꝓtinus legatos direxit. Hor¬
tans ut ab hac in sania resipisceret. ⁊ fidem
quam uiramento spoponderat condigna
subiectione seruaret. At ille non solum hoc
audire contempsit. uerum ounem angloꝵ
gentem ab illo infideliter au̾tit. Goifridum

Expanded text:
ardus Anglorum rex, disponente Deo, successione prolis carens, olim miserat Willelmo duci Robertum Cantuariorum archipraesulem, ex regno a Deo sibi attributo illum statuens haeredem. Deinde Heraldum cunctorum suae dominationis comitem divitiis et honore ac potentia maximum duci destinavit, ut ei de corona sua fidelitatem faceret, ac Christiano more sacrapleto felicis vitae termino, sub anno 1065 Dominicae Incarnationis migravit e saeculo. Cujus regnum Heraldus continuo invasit, ex fidelitate pejeratus quam juraverat duci. Ad quem dux protinus legatos direxit, hortans ut ab hac insania resipisceret et fidem quam juramento spoponderat, condigna subjectione servaret. At ille non solum hoc audire contempsit, verum omnem Anglorum gentem ab illo infideliter avertit. Grithfridi
Abbreviated transcription (Latin):
o temꝑe quo guillelmus dux dispone¬
bat angliam adire. ⁊ armis eam sibi
uendicare. audax cunugus comes britannie
nisus est eum missa legatione huurs modi
terrere. Audio te iouit nimc uelle transma¬
re ꝓficisei: ⁊ anglie tibi regnum nasscisci. Inde
multum gaudeo: sed ut michi normanniam
reddas obsecio. Rob̾tus enim dux norman¬
norum quem tu fingis esse patrem tuum itu¬
rus in ierłm alanno patrinneo consobrino
scilicet suo commendauit omnem suam he¬
recłitatem. Tu autem cum complicibus tuis
alanum patrem meum apd̃ umim inusteri¬
um innormannia ueneno ꝑemisti.⁊ terrã
enis quam ego quia puer erã possidere ne¬
quibam inuasisti. ⁊ contra fas cum sis nocb̾
hucusq teniusti. Nunc gͥ aut nichi debi¬
tam redde normannam aut ego tibi totis
uixibus bellum inferam.

Expanded text:
 Tempore quo Willelmus dux disponebat Angliam adire et armis eam sibi vindicare, audax Chunanus comes Britanniae nisus est eum, missa legatione hujusmodi, terrere: « Audio te, inquit, nunc velle trans mare proficisci et Angliae tibi regnum nancisci. Inde multum gaudeo, sed ut mihi Northmanniam reddas obsecro. Robertus autem dux Northmannorum, quem tu fingis esse patrem tuum, iturus in Hierusalem, Alanno patri meo, consobrino scilicet suo commendavit omnem suam haereditatem. Tu autem, cum complicibus tuis Alannum patrem meum apud Winmusterium in Northmannia veneno peremisti et terram ejus, quam ego quia puer eram possidere nequibam, invasisti et contra fas, cum sis nothus, hucusque tenuisti. Nunc igitur aut mihi debitam redde Northmanniam, aut ego tibi totis viribus bellum inferam.
Abbreviated transcription (Latin):
liosq duos. ⁊ filias tres. Quarum una
nomine emina edeldredo regi angloꝵ nup¬
sit. de qua idem rex. eurardum. ⁊ elueredũ
goduuini comitis longo post dolis int̾emp¬
tum procreauit. Secunda uero haduis uo¬
cata Gorfrodo regi britannorum comunc¬
ta: alannum ⁊ heudonem duces ꝓcreauit.
Dercia quidem nomine Mathildis odoni
comiti : de qua sermo inpostis ortur.

Expanded text:
liosque duos atque filias tres. Quarum una liosque duos atque filias tres. Quarum una nomine Emma, Edelrodo regi Anglorum nupsit, de qua idem rex Edwardum et Aluredum, Godwini longo post dolis interemptum procreavit. Secunda vero Hadvis vocata Goiffredo Britannorum comiti juncta, Alanum et Eudonem duces progenuit. Tertia quidem Mathildis Odoni comiti, de qua sermo in posteris orietur.
Abbreviated transcription (Latin):
his auditis letus efficitur. ⁊ concessa se¬
curitate copiam illi indulget ueniendi¬
ad se. Qui cum familiarib ad eum ue¬
niens non solum urbem illi reddidit. ue¬
rum etiam firmatis cum eo amicitiis cũ
multis donariis ab eo discessit. Imiuiuen¬
te uero die p̃finiti colloquii dux apud
giuoldi fossam inpaganorum castris cenam
mue magnitudinis consfi ussit in qua rex¬
lotharius cum suis optimatib diuertẽs.
illi satiffecit. federib pactis uiratisq sacra¬
mentis. His ita dux salubriter expletis.
paganorum płimos ad fidem xp̃i sacrismo¬
nitis conuertit. ⁊ in paganismo ꝑ mane¬
re disponentes. ad hispanias transmisit.
ua deniq tempestate emina uxor eiꝰ
filia hugonis magni absq libeis
suontur. Ip̃e uero non multopost quan¬
nor ex nobilissima danorum ꝓsapia ortã.
sibi in matrimonium xp̃iano more des¬
ponsauit. ex qua filios genuit ricardũ
uidelicet ⁊ rob̾tum atq malgerinum. a¬

Expanded text:
his auditis, laetus efficitur, et, concessa sehis auditis, laetus efficitur, et, concessa securitate, copiam illi indulget ad se veniendi. Qui cum familiaribus ad eum veniens, non solum urbem illi reddidit; verum etiam firmatis amicitiis, cum multis denariis ab eo gaudens discessit. Imminente vero die praefiniti colloquii, dux apud Givoldi fossam in paganorum castris scenam mirae magnitudinis construi jussit, in qua Lotharius cum suis optimatibus divertens illi satisfecit, foederibus pactis, juratisque sacramentis. His itaque salubriter dux expletis, paganorum plurimos ad fidem Christi sacris monitis convertit, alios in paganismo permanere disponentes ad Hispanias transmisit. Qua tempestate Emma uxor ejus, filia Hugonis Magni, absque liberis moritur. Ipse vero non multo post quamnor, ex nobilissima Danorum prosapia ortam sibi in matrimonium christiano more desponsavit. Ex qua filios genuit, Richardum videlicet et Robertum atque Malgerium, a
Abbreviated transcription (Latin):
sibera manet a paganoium rapinis dellus
normannica. francia uero nullo obsisten¬
te distrahitur captiua.
conuentus apuo laudimum congre¬
gatur. inuestigat᷑us cur xp̃ianus populus
bis claclibus affligatur. Mittentes ueniꝙ
carnotensem p̃sulem duci. sciscitantur ab
eo curꝰ rei causa tam execranda a xp̃ianissi¬
mo piissimo ꝙ uiro ꝓcesserit seu̾itas. A
quo cum regis frandes ⁊ tecballi urbis ebro¬
ice subreptionem pontifex didicisset ⁊ con¬
festim a paganis irruptionibus inducias
petit ⁊ adipiscitur. in quib p̃sules addu¬
cant loco oportuno regem̃ lotharium de oĩ¬
bus bemuolo illi satiffactum.
pitur aucliens terbaldus regem absq suo
consultu pacem querere. formiclans ne
totum seditionis pondus suꝑ eum in¬
combat. quendam monachum duci
cum festinatione mittit. mandans se
in quib illum offenderat toto conami¬
ne penit̾ẽ: ⁊ ad curiam eiꝰ ire urbemq¬
ebroicam illi reddere uelle. Dux autem

Expanded text:
Libera manet a paganorum rapinis tellus Libera manet a paganorum rapinis tellus Northmannica, Francia vero nullo obsistente distrahitur captiva.conventus apud Laudunum congregatur, investigaturus cur Christianus populus his cladibus affligatur. Mittentes denique Carnotensem praesulem duci sciscitantur ab eo cujus rei causa tam exsecranda a christianissimo piissimoque viro processerit severitas. A quo cum regis fraudes et Thebaldi urbis Ebroicae surreptionem pontifex didicisset, confestim a paganicis irruptionibus inducias petit, ac adipiscitur, in quibus praesules adducant loco opportuno regem Lotharium, de omnibus benevolo animo illi satisfacturum. Igitur audiens Thebaldus regem absque suo consilio pacem quaerere, formidans ne totum seditionis pondus super eum incumbat, quemdam monachum duci cum festinatione mittit, mandans se in quibus illum offenderat, toto conamine poenitere, ac ad curiam ejus ire, Ebroicamque urbem illi reddere velle. Dux autem,
Abbreviated transcription (Latin):
uuci remisit. seꝙ missurum celerriie illi
niuamen spopondit. Quid plura. Iussu
preparatur: clypeis ⁊ loricis ac galeis omnꝙ
armorum apparatu innumerabilis exercitꝰ
mimitur. Inde statuto die eleuantur. uexil
deuoluuntur ora. Quorum a duentu dixx
cognito uehementer gauisus illis obuiam
ꝑcessit. atꝙ eo p̃eiuite sulcantes remigio al¬
ueum sequane ad giluoldi fossam deuehun¬
tur expedite. ibiq fixis anchoris de subĩsio¬
ne consuluut srancie. Et ecce repentino tumł¬
tu enauib ꝓruunt. totamq incircutu pa¬
criam exicialiter comburunt. Dehinc uiri cũ
mulierib concathenati distrahuntur. iuiei
dep̃dantur urbes desolantur. castella sub¬
uertuntur. ⁊ terra insolitudinem redigit᷑.
fit luctus omnium in cominune. nullo
cane in comitatu tetbaldi latrante. ¶bi
uero illa deficiunt: regalia iura contniuo
inuadunt. Que autem francis subtrabũt:
normãnis possidenda uili p̃cio conducunt.

Expanded text:
duci remisit, seque missurum celerrime illi duci remisit, seque missurum celerrime illi juvamen spopondit. Quid plura? Jussu praeparatur, clypeis et loricis ac galeis omnique armorum apparatu innumerabilis exercitus munitur. Inde statuto die elevantur vexilladevolvuntur ora. Quorum adventu dux cognito vehementer gavisus, illis obviam processit, atque eo praeeunte sulcantes remigio alveum Sequanae, ad Givoldi fossam devehuntur expedite, ibique fixis anchoris, de subversione consulunt Franciae. Et ecce repentino tumultu e navibus proruunt, totamque in circuitu patriam exitialiter comburunt. Dehinc viri cum mulieribus concatenati distrahuntur, vici depraedantur, urbes desolantur, castella subvertuntur et terra in solitudinem redigitur. Fit luctus omnium in commune, nullo cane per comitatum Thebaldi latrante. Ubi vero illa deficiunt, regalia jura continuo invadunt. Quae autem Francis subtrahunt, Northmannis possidenda vili pretio conducunt.
Abbreviated transcription (Latin):
culo suꝑ eos irruens. tanta eos strage ꝙ¬
fligaũ. ut ex eis sexcenti quadragrata
ꝑirent ⁊ reliqui ꝑ diuersa siluarum lastrs
uulnerati diffugerent. Ip̃e uero tetbaldꝰ
tarpiter fugiens cum paucis latitands ꝑ
deuia saltus. carnotum uenit confusus.
Ad eius fuge suffragium xp̃o illi redden¬
te uicem. filius eius ipsa die moritur to¬
taq carnotena urbs incendio consumis.
Dux autem normaume ad campum bel¬
sepeliri eos iussit. Uulneratos uero anpat
rothomagum lenͥter deferri. ibiq ame¬
Dicis curari sanos quoq tetbaldo remitti.
idens itaq dux tantarum
fraudium molimina regis suꝑ se
imit̾e: comitesq francorum contra se
unanimiter seuire. heraldo danorium reg
legatos clirigit. ⁊ mandat ut ocurs illi sus¬
currat. ⁊ paganorum multitudine franco¬
eum rabiem solotenus comprimat. Eiis
legatos rex non modo gaudenter recepit. ue¬
rum etiam maximis muneribus drcatos

Expanded text:
culo super eos irruens tanta illos strage pculo super eos irruens tanta illos strage profligavit, ut ex eis sexcenti quadraginta perirent, et reliqui per diversa silvarum lustra vulnerati diffugerent. Ipse vero Thebaldus turpiter fugiens cum paucis, latitando per devia saltus, Carnotum venit confusus. Ad ejus fugae suffragium, Christo illi reddente vicem, filius ejus ipsa die moritur, totaque Carnotena urbs incendio consumitur. Dux autem Northmanniae ad campum beldia motus sepeliri eos jussit. Vulneratos vero imperat Rothomagum leviter deferri, ibique a medicis curari, sanatos quoque Thebaldo remitti.idens itaque dux tantarum fraudium regis molimina super se imminere, comitesque Francorum contra se unanimiter saevire, Heraldo Danorum regi legatos dirigit, et mandat ut ocius illi succurrat, et paganorum multitudine Francorum rabiem solo tenus comprimat. Cujus legatos rex non modo gaudenter recepit, verum etiam maximis muneribus ditatos
Abbreviated transcription (Latin):
espiciens gͦ rex ꝓpositum sui uoti
foceipensum fore laudunum regre¬
d̾icur furibundus. non multo post tecbal¬
uo suggerente normanniam hostiliter peti¬
turus. Nix enim ad consilium contrahen¬
dum respirans congregatis burgundionũ
francorumq copiis militum ciuitatem e¬
broicam aggressus ciuibus incautis eam
obsidione tingit. dolisq gisleb̾ti agnomento
machel cap̃. ac ad expugnandam patriam
tecbaldo. comiti statim tradit. Rege uero¬
ab urbe recedente. Ricardus dio euesti¬
sem sine carnotensem comitatum pre¬
uis ⁊ ioendiis depopulatur. Consump¬
tis omnib que tecbaldi erant. cum i¬
numera preda reuertitur ad ꝓpa. Haut
mora techaldus reciꝓca uicissitudine dam
exercitium agmen collegit. ac ad dedet
oueis: apud ermentrudis uillam. papi¬
liones ⁊ magalia fixit. stationemꝙ infe¬
stissimoꝵ hostium composinit.
erum ꝓuidissimus ac fortissimꝰ¬
dux in tempeste noctis silentio
aluenm sequane transmeauit: ⁊ dlilu¬

Expanded text:
spiciens ergo rex propositum sui voti flocci pensum fore, Laudunum regreditur furibundus; non multo post, Thebaldo suggerente, Northmanniam hostiliter petiturus. Vix enim ad consilium contrahendum respirans, congregatis Burgundionum Francorumque militum copiis, civitatem Ebroicam aggressus, civibus incautis eam obsidione cingit, dolisque Gisleberti agnomento Machel capit, ac ad expugnandam patriam Thebaldo comiti statim tradit. Rege veroab urbe recedente, Richardus dux e vestinsem seu Carnotensem comitatum praeliis et incendiis depopulatur. Consumptis omnibus quae Thebaldi erant, cum innumera praeda revertitur ad propria. Haud mora, Thebaldus reciproca vicissitudine clam exercituum agmen collegit, ac ad dedecus ducis apud Hermentrudis villam papiliones et magalia fixit, stationemque infestissimorum hostium composuit. Verum providissimus ac fortissimudux intempestae noctis silentio alveum Sequanae transmeavit, et dilu
Abbreviated transcription (Latin):
restituentes. In qua synodo deimaginib
adorandis aliter. quam ortodoxi docto
mani pontisicis qui eorum uous de ima¬
ginibus adorandis anniit. ⁊ quedam

Expanded text:
restituentes. In qua synodo de imaginibus adorandis aliter quam ortodoxi doctores mani pontificis, qui eorum votis de imaginibus adorandis annuit, et quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
antꝙ. Quo facto gallis utrimq morienti¬
bus maximas romanorui in uirias sine cuiꝰ¬
quam romani discrimine uindicauit. Ita
ħ tutissimo uincendi genere securus in ita¬
liam rediit. Igitur cesare in italiam ecdip re
uerso gallia rursus in arma coniurat. miss¬
tes suas ultro in cenderunt pͬma asuis in¬
censa biturigo. Inde ad cesarem qui magnis
ratinerib ꝑ narbonensem ꝓuintiam clam
ad exercitum recurrerat impetum faciũt.¬

Expanded text:
antque. quo facto Gallis utrimque morientiantque. quo facto Gallis utrimque morientibus maximas Romanorum iniurias sine cuiusquam Romani discrimine uindicauit. ita hoc tutissimo uincendi genere securus in Italiam rediit. Igitur Cverso, Gallia rursus in arma conjurat, multes suas ultro incenderunt; prima a suis incensa Biturigo. Inde ad Caesarem, qui magnis itineribus per Narbonensem provinciam clam ad exercitum recurrerat, impetum faciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
q: impeditissimas siluas munitissimi uide¬
bantur. tribus agminib in uadit nimiaꝙ
cede uulgo agitata. residuos supplices in
deditionem accepit. labienus sequenti p̾lio
om̃s treuiroiui copias interfecit. arte inbel¬
lum ꝓuocatas. priusqͣm germanis aduen¬
tantibus iungerentur. ⁊ continuo ip̃am ci¬
uitatẽ cepit. Cesar ulcisci mortem sabim.
⁊ cohite legatoiũ uolens ambiorigem ⁊ e¬
burones delete legionis auctores postqͣm ĩ
arduennam siluam refugisse comꝑit. que
silua totius gallie maxima ẽ. atꝙ aripis
reni finibusq treueroĩ adnernios usꝙ
ꝑtingit. ⁊ in longitudine plusqͣm quin¬
quaginta milibus passuum patet. ꝑ meti¬
ens rem surs maximi ꝑ iculi foie. si ꝑ obstru¬
ctas ignotasꝙ ⁊ spaciosas siluas ignoti di¬
uiderentur hostemq locis notissimum que¬
rerent omẽm galliam ꝑnuncios inuitat.
ut quiq scdm placitum suum reconditas
in arduenna silua predas querant diripi¬

Expanded text:
que inpeditissimas siluas munitissimi uideque inpeditissimas siluas munitissimi uidebantur, tribus agminibus inuadit nimiaque caede uulgo agitata residuos sapplices in deditionem recepit. Labienus sequenti proelio omnes Тreuerorum copias interfecit arte in bellum prouocatas, priusquam Germanis aduentantibus iungerentur, et continuo ipsam ciuitatem capit. Caesar ulcisci mortem Sabini et Cottae legatorum nolens, Ambiorigem et Eburones deletae legionis auctores postquam in Arduennam siluam refagisse conperit — quae silua totius Galliae maxima est atque a ripis Rheni finibusque Treuerorum ad Neruios usque pertingit et in longitudine plus quam quinquaginta milibus passuum patet — permetiens rem suis maximi periculi fore, si per obstructas spatiosasque siluas ignoti diuiderentur hostemque locis notissimum quaererent, omnem Galliam per nuntios inuitat, ut quique secundum placitum suum reconditas in Arduenna silua praedas quaerant diripi
Abbreviated transcription (Latin):
test artib simulat timorẽ. atq ita induci¬
amartm negligentiorem cum insultantib
copiis pro uallo oberrantem repentina erup¬
tione ꝓstrauit. Hac uictona labieni reliqui
gallorum conatus rep̃ssi sunt. ⁊ cesar pau¬
lo quietior reliqua parte hiemis fuit. Sed
intelligens sibi maiora belli suꝑ ẽẽ negotia.¬
maxime quia płima parte exercitus amis¬
sa. aliisq grauiter sauciis. ne ad sustinen¬
dum quidem sibi idoneus. non dicam ad
compͥmendum gallorum impecum uidere¬
tur. a gneo pompeio ꝓ consule conscribi le¬
giones. Sibiꝙ in auxilium mitti fecit. Itaꝙ
ante exactam hiemẽ tres ad eum legiones
in castra uenerunt. Igitur cesar pͥusqͤm
in unum copie hostium coirent. ineunte
uerno agg̃di trepidos. ⁊ opp̾mere sparsos
in suis finibus parat. Primum itaq ner¬
uiorũ fines diripit. predam uero que copio
sissima erat. exercitui ꝑmittit. Deinde me¬
napios qui sibi ꝓpter immensas paludes at¬

Expanded text:
test artibus simulat timorem atque ita Indutitest artibus simulat timorem atque ita Indutiomarum neglegentiorem cum insultantibus copiis pro uallo oberrantem, repentina eruptione prostrauit. hac uictoria Labieni reliqui Gallorum conatus repressi sunt et Caesar paulo quietior reliqua parte hiemis fuit. sed intellegens sibi maiora belli supemaxime quia plurima parte exercitus amissa, aliisque graviter sauciis, ne ad sustinendum quidem sibi idoneus, non dicam ad comprimendum Gallorum impetum videretur, a Cn. Pompeio proconsule conscribi legiones, sibique mitti in auxilium petit. Itaque ante exactam hiemem tres ad eum legiones in castra venerunt. Igitur Caesar, prius quam in unum hostium copiae coirent, ineunte vere aggredi trepidos et opprimere sparsos in suis finibus parat. Primum itaque Nerviorum fines diripit: prsissima erat, exercitui permittit. deinde Menapios, qui sibi propter inmensas palndes at
Abbreviated transcription (Latin):
dia erat. sibiq ꝑiculosa uidebat᷑. hostes
contemptu sui mintaret. Quib aduen¬
tantib in suꝑ obstru poitas precepit.
Quo iuso galli. qͦi iam uicissent ad obdu¬
cendum extͥnsecus uallum conuersi sũt.
Cesar totis repente portis paratum effu
dit exercitum acriter cum eis dimicans.
Tandem ut uidit unum exmilitib suis
segnius preliantem scutum eius rapit.
⁊ in aduersos ruit. Quo facto erubuit
exercitus. uersos q infugam gallos uastis¬
sima cede confecit. Nam sexaginta nilia
tunc fuisse referuntur. equib pauci ꝑ pa
ludes in uias euaserunt. Indutiomarus
treuirorum yͥnceps magnas armatorũ
copias habens postqͣm de consensu tocius
gallie cercior redditus ẽ. labieni castra le¬
gionemq cui his p̃erat. qd̃ facile factu ar-¬
bitrabatur delere statuit. ac deinde ebu¬
ronibus neruiis ꝙ ⁊ conunctis ad oppͥmẽ¬
dum cesarem ꝑgere. Labienus quibus po¬

Expanded text:
dia erat sibique periculosa uidebatur, hostes dia erat sibique periculosa uidebatur, hostes contemptu sui inuitaret. quibus aduentantibus insuper obstrui portas praecepit. quo uiso Galli, quasi iam uicissent, ad obducendum extrinsecus uallum conuersi sunt. Cdit exercitum, acriterque cum eis dimicans, tandem vidit unum ex militibus suis segnius praeliantem, scutumque ejus rapuit, et in adversos ruit. Quo facto erubuit exercitus, versosque in fugam Gallos, vastissima caede confecit. Nam sexaginta millia tunc fuisse reludes inuias euaserunt. Indutiomarus Treuerorum princeps, magnas armatorum copias habens, postquam de consensu totius Galliae certior redditus est, Labieni castra legionemque cui is praeerat, quod facile factu arbitrabatur, delere statuit ac deinde Eburonibus Neruiisque coniunctus ad opprimendum Caesarem pergere. Labienus quibus po
Abbreviated transcription (Latin):
dendo terram ⁊ sagulis exportando iux tri-¬
bus horis uallum pedum decem ⁊ fossam pe-¬
terea centum uiginti turres mire magnitu¬
dinis exstruxerunt. Et cum iam septem
dies noctesq succidiu hostium cunei pu¬
gnarent. ac uentus subito płimus exortꝰ
ẽẽt. testeͣs feruentes intorsere fundis. flam¬
mataq focis tela. ac mox concepto igne
rutilantia intra castra iecerunt. Quo facto
ꝑ culmea culmina raptim uentus subsistẽs
sparsum animauit incendium. Sed nec
sic quidem romani cum undiq obruerent᷑.
uuln̾ib. laboribus. leuiniis. uigiliis. incen¬
diis ue cesserunt. Tandem cesari nunciatum
est. unam ueletam esse legionem alteram ia
pene confectam adueutãte cũ duab legionib
cesare ueserunt hostes obsidionem. atq in
eum cuncti raptis copiis ruunt. Cesar
paruissimis castris se consulto condidit
equitib q p̾missis. ut fugam fingerent.
imꝑauit. ut ad transitum uallis que me¬

Expanded text:
dendo terram et sagulis exportando uix tridendo terram et sagulis exportando uix tribus horis uallum pedum decem et fossam peterea centum uiginti turres mirae altitudinis extruxerunt. et cum iam septem dies noctesque succidui hostium cunei pugnarent ac uentus subito plurimus exortus esset, testas feruentes intorsere fundis flammataque focis tela ac mox concepto igne rutilantia intra castra iecerunt. quo facto per culmea culmina raptim uentus insistens, sparsum animauit incendium. sed ne sic quidem Romani, cum undique obruerentur, uulneribus laboribus uigiliis ieiuniis incendiisue cesserunt. tandem Caesari nuntiatum est unam deletam esse legionem, alteram iam paene confectam. aduentante cum duabus legionibus Caesare, deserunt hostes obsidionem atque in eum cuncti raptis copiis ruunt. Caesar paruissimis se. castris consulto condidit equitibusque praemissis, ut fugam fingerent, imperauit, ut ad transitum uallis, quae me
Abbreviated transcription (Latin):
monstrantib cesar oppidum caussobellau¬
ni ducis inter duas paludes situm obtẽ¬
tu siluarum munitum. omnib reb con¬
fertissimum tandem grau pugna cepit.
Ex in. cesar abͥtannis reuersus ingalliam
postqͣm legiones in hib̾na misit. repenti¬
nis bellorũ tumultib undiq circumuen¬
tus. ⁊ conflictatus ẽ. Nanq ambiorix cũ
eburonatib ⁊ atuaticis conspirans ani¬
matus treuirorũ consilio tutirium coitã¬
⁊ sabinum arunculeium legatos apud
eburonas eum tota funditꝰ legione in si¬
diis circumuentos interfecit. Ambiorix ac
uictoria elatus. atuaticos ⁊ neruos płimos¬
q alios raptim in arma contrahit. atq ad
ciceronem legatum qui similiter tc̃ legio¬
ni inhib̾nis p̾erat contendit. Multitudo
hostium ex hoc colligi potuit. qui cum obsi¬
dione castrorum uallum circundandum
esse acaptiurs romani docerentur. ⁊ instru¬
menta rurarlia non haberent gladiyconci¬

Expanded text:
monstrantibus, Caesar oppidum Cassobellaumonstrantibus, Caesar oppidum Cassobellauni ducis inter duas paludes situm, obtentu silvarum munitum, omnibusque rebus confertissimum, gravi tandem pugna cepit. Exin Caesar a Britannis reversus in Galliam, postquam legiones in hiberna misit, repentinis bellorum tumultibus undique circumventus et conflictatus est. Namque Ambiorix cum Eburonatibus, et Atuaticis conspirans, animatus Trevirorum consilio, Titurium Sabinum et Arunculeium Cottam legatos apud Eburonas diis circumuentos interfecit. Ambiorix hac uictoria elatus Aduatucos et Neruios plurimosque alios raptim ad arma contrahit atque ad Ciceronem legatum, qui similiter tunc legioni in hibernis praeerat, contendit. multitudo hostium ex hoc colligi potuit, quia cum in obsidione castrorum uallum circumdandum esse a captiuis Romanis docerentur et instrumenta ruralia non haberent, gladiis conci
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatore ueniam ꝓtemeritate. Quem cesar
centurionatus honore subuexit. Igitur ecͥta¬
tus cesaris pͥmo congressu abritanns uictꝰ.
ibiq labienus tribimus occisus ẽ. Scdo p̾lio
cum magno suorum discrimine uictos b̃tã¬
nos in fugam u̾tit. Inde ad flumen tamisim¬
ꝓfectus ẽ. quem uno tantum loco uadi tran¬
smeabilem ferunt. In huiꝰ ulteriore ripa cas¬
sobellauno duce inmnensa hostium multi¬
tudo consederat. ripamq fluminis. ac pene
atum sub aqua uadum acutissimis subdi¬
bus p̃struxerat. Quod ubi aromanis dep̃¬
hensum ac uitatum ẽ. barbari legionum
impetum non ferentes. siluis sese abdidere.
inde crebris eruptionibus romanos grauit
ac spe lacerabant. Interea tͥnouantum firmis¬
sima ciuitas cum androgorio duce. datis
quadraginta obsidibus cesari se dedit. Qd̃
eremplum secute urbes alie complures infe¬
dus romanorũ uenerunt. obsidibusq
uatis stipendiarii factisunt. Hisdemq de¬

Expanded text:
imperatore veniam pro temeritate: quem Caesar imperatore veniam pro temeritate: quem Caesar centurionatus honore subvexit. Igitur Caesaris equitatus primo congressu a Britannis victus, ibique Labienus tribunus occisus est. Secundo praelio cum magno suorum discrimine victos Britannos in fugam profectus, quem uno tantum loco uadis transmeabilem ferunt. in huius ulteriore ripa Cassouellauno duce immensa hostium multitudo consederat ripamque fluminis ac paene totum sub aqua uadum acutissimis sudibus praestruxerat. quod ubi a Romanis deprehensum ac uitatum est, barbari legionum impetum non ferentes siluis seunde crebris eruptionibus Romanos graviter ac saepe lacerabant. Interea Trinovantum firmissima civitas, cum Androgorio duce, datis quadraginta obsidibus, Caesari se dedidit. Quod exemplum secutae urbes aliae complures in foedus Romanorum venerunt, obsidibusque datis, stipendiariae factae sunt: iisdemque de
Abbreviated transcription (Latin):
Negressus in galliam legiones in hibernia
dimisit. sexcentas naues utriusq commo¬
di fieri imꝑauit. Quib iterum in b̃tanniã
pͥmo uere transgressus. dum ip̃e in hostem
cum exercitu ꝑg̃. naues in anchoris stantes
tempestate correpte uel collise inter se. uel
harenis illise ac dissolute sunt. Ex quib¬
quadraginta ꝑierunt. cetere cum magna
difficultate reꝑate sũt. In terea sceuius mi¬
les cesaris cum .iiͦii. commilitonib nauicła
ante transuectus ẽ. delapsus ad scopulum
insule britanie ꝓximum. Atq interea re¬
cessu occeani ẽ. destitutus. Complures britã¬
ii in paucos romanos impetum faciunt.
Ceteri tn qui ꝑrari comites ip̃ius fuerant.
nauigio redeunt. Sceuius imꝑterritus manet
undiq telis obruitur. Ac pͥmo pilo restitit.
postremo gladio rem gerit. solus in plures.
Cumq fessus uulneratusq ẽẽt. ⁊ galeam
ac scutum ꝑdidisset. cum duob loricis
natauit. adcesaris castra. ⁊ poposcit ab

Expanded text:
egressus in Galliam legiones in hiberna dimisit, ac sexcentas naves utriusqdi fieri imperavit. Quibus iterum in Britanniam primo vere transvectus, dum ipse in hostem cum exercitu pergit, naves in anchoris stantes tempestate correptae, vel collisae inter se, vel arenis illisae, ac dissolutae sunt, ex quibus XL perierunt, caeterae cum magna difficultate reparatae sunt. Interea Sceva miles Caesaris cum quatuor commilitonibus navicula ante transvectus est ad scopulum insulae propinquum, atque interea recessu Oceani destitutus est: complures Britanni in paucos Romanos impetum faciunt; caeteri tamen qui perrari comites ipsius fuerant, navigio redeunt. Sceva imperterritus manet, undique telis obrutus: ac primo pilo restitit, postremo gladio rem gerit solus in plures. Cumque fessus, vulneratusque esset, et galeam ac scutum ictibus perdidisset, cum duabus loricis natavit ad castra Caesaris, et poposcit ab
Abbreviated transcription (Latin):
na seruitus aut mors omnium consequat᷑.
Itaq absq eo numero quem infinitum ante
contraxerat. equitum circiter octo mnilia. pe
ditum ducenta quĩquaginta milia contracta
sunt. Dehinc duos colles sibi inuicem obuer¬
sos romani galliq ceperunt. inde multis erup¬
tionib ⁊ uariis ꝓuentib preliantes. tandem
romani precipua germanorum equitum
quos sibi iam dudum amicos nũc in auxilio¬
sibi asciuerant. uirtute uicerunt. Uergin¬
getoux alia die congregatis omnib qui fu¬
ga euaserant. dixit se auctoiem bona fide de¬
fendende lib̾tatis atq irrumpẽdi federis fu¬
isse ⁊ nunc siue romanis sese om̃s ad moitem
offerant. siue solum ꝓ omnib dedant para¬
tum animo fore. Itaq galli uoluntatem qͣm
pudore aliquandui dexerant. quasi ex consi¬
lio regis assumerent. ilico sibi ueniam
p̃eantes eum solum uelut auctoiem ma¬
gni scełis dediderunt. Sellouagui om̃ib

Expanded text:
na servitus, aut mors omnium consequantur. na servitus, aut mors omnium consequantur. Itaque absque eo numero, quem infinitum ante contraxerat, equitum circiter octo milditum ducenta et quinquaginta milia contracta sunt. dehinc duo colles sibi inuicem obuersos Romani Gallique ceperunt. unde multis saepe eruptionibus et uariis prouentibus proeliantes, tandem Romani. praecipua Germanorum equitum, quos sibi iamdudum amicos nunc in auxilium acciuerant, uirtute uirtute. Vercingetorix alia die congregatis omnibus, qui fuga euaserant, dixit se auctorem bona fide defendendae libertatis atque inrumpendi foederis fuisse et nunc, siue Romanis sese ad mortem omnes offerant siue se solum pro omnibus dedant, paratum animo fore. itaque Galli uoluntatem, quam pudore aliquamdiu texerant; quasi ex consilio regis adsumerent, ilico sibi ueniam precantes, eum solum uelut auctorem magni sceleris dediderunt. Bellouagui omnib
Abbreviated transcription (Latin):
tum e¬
Cesar tunc oppidum nomine sinapum ob¬
sidione concduserat. qd̃ diu oppugnatũ
candem post multas romanorum olades
pluuia die magna cum hostilium machi-
plicitis turrib captum atq deletum est. Qra¬
draginta ibi milia hominum fuisse referũ¬
tur. equibus octoginta fuga lapsi uix ad
ꝓxima gallorum castra uenerunt. Pret̾ea
arbenm ceteriq confines sollicitatis etiam
ad se edius multis aduersis cesarem p̾liis
bellauerunt. Qui cum se pugnando fatiga¬
ti in quoddam castellum recepissent. mili-¬
tes p̃de in hiantes ad expugnationem oppi¬
di aninũ intendunt. frustra cefare de loci
miqiuitate causante. Itaq ibi cesar erumpẽ¬
tibus desuꝑ hostibus p̃ssus mlta ex ercitus
sui parte ꝑdita uictus aufugit. Dum hec
ad halestam geruntur. Uergingetoux qͤm
om̃s parri consensu regem preoptauerant.
suadet. uti extota gallia om̃s qui arma ferre
possent. huic bello presto sint. Hoc enim unũ
esse bellum quo aut ꝑpetua libertas aut eter¬

Expanded text:
tum fCaesar tunc oppidum nomine Caenapum obsidione concluserat. Quod diu oppugnatum tandem post multas Romanorum clades, pluvia pluvio die cum hostilium machinaplicitis turribus captum atque deletum est. Quadraginta millia hominum ibi fuisse referuntur, ex quibus vix octoginta per fugam lapsi, ad proxima Gallorum castra venerunt. Praeterea Arveni caeterique confines, sollicitatis etiam ad se Ediis, multis adversum Caesarem praeliis bellaverunt. Qui cum se pugnando fatigati, in quoddam castellum recepissent, milites praedae inhiantes, ad expugnationem oppidi animum intendunt, frustra Caesare de loci iniquitate causante. Itaque ibi Caesar, erumpentibus desuper hostibus pressus, multa exercitus sui parte perdita, victus aufugit. Dum had Halestam geruntur, Vercingetorix, quem omnes consensu pari regem praeoptaverant, suadet uti ex tota Gallia, omnes qui arma ferre possent, huic bello praesto sint; hoc enim esse unum bellum, quo aut perpetua libertas, aut aeter
Abbreviated transcription (Latin):
ab his trecies contena millena passuum. In
ta p̃paratis inb̾tanniam transuehitur. Sri¬
tannis q: bellum intulit quib ante eum nec
nomen quidem romanoium cognitum erat
Ibi acerba pͥmum pugna fatigatus. deinde
adu̾sa tempestate correptus plurimam clas¬
sis partem. ⁊ non paruum militum nume¬
rum. equitum ut pene omnem disꝑdidis.

Expanded text:
ad bis tricies centena millia passuum. Indad bis tricies centena millia passuum. Indta praeparatis in Britanniam transvehitur, Britannisque bellum infert, quibus ante eum ne nomen quidem Romanorum cognitum erat. Ibi acerba pugna primum fatigatus, deinde adversa tempestate correptus, plurimam classis partem, et non parvum numerum militum, equitatum vero pene omnem disperdidit.
Abbreviated transcription (Latin):
sessiq cum se expugnari uiderent armis
traditis in deditionem accepti sunt. Aquita
bello maxime eos p̾ficiunt. qui cum serco¬
rio militauerant. Hii om̃s dum obsidionẽ
crasso parant in castris suis crasso obruen
te deleti sunt. Nam ex aquitanis cantabris
quorũ qum quaginta milia tunc in auxili¬
um uenerant triginta ⁊ octo milia truci¬
uata referuntur. Cesar romanos qui re¬
num cum inmensis copiis transierant.
simul ⁊ totas gallias sibi subicere para¬
bant. bello adortꝰ usq adinternitionem
cecidit. Quoiũ fuisse numerum ad qua
niam facto ponte transgreditur renum
sugambros ⁊ uubios obsidione liberat. sue
nos maximam ⁊ ferocissimam gentem qͦy
ẽẽ centum pagos ⁊ populos multi ꝓdidere.
totamq germaniam aduentu suo terret.
Mox ingalliam rescisso ponte se recepit.
Domuit aũ annis nouem omnem fere¬
galliam que inter alpes flumen rodanũ
renumꝙ ⁊ occeanum ẽ. ⁊ incircuitu patet.

Expanded text:
sessique, cum se expugnari uiderent, armis sessique, cum se expugnari uiderent, armis traditis in deditionem recepti sunt. Aquitanbello maxime eos praeficiunt, qui cum Sertorio militauerant. ii omnes dum obsidionem Crasso parant, in caste, deleti sunt. Nam ex Aquitanis et Cantabris, quorum quinquaginta millia tunc in auxilium venerant, triginta et octo millia caesa referuntur. Caesar Germanos, qui Rhenum cum immensis copiis transmiserant, simul et totas Gallias subjicere sibi parabant, bello adortus 395 usque ad internecionem cecidit. Quorum fuisse numerum ad CCCCniam facto ponte transgreditur, Sicambros et Ubios obsidiovos maximam, et ferocissimam gentem, quorum esse centum pagos, et populos multi prodidere, totamque Germaniam adventu suo terret. Mox in Galliam rescisso ponte se recepit. Domuit autem annis novem omnem Galliam, quae inter Alpes, flumenque Rhodanum, Rhenumque, et Oceanum est, et circuitu patet
Abbreviated transcription (Latin):
bus. complures ilico naues uelut captas im¬
mobiles reddidit. Alii hoc ꝑ iculo territi
suspensis uelis. qua uentꝰ intenderet fugere
conati. cessante mox uento destituti. ludibͥo¬
fuere romanis. Itaq incensis omnibus na¬
uibus interfectis q his quipugnauerunt
Galli om̃s reliqui sese dediderunt. Sed ma-¬
xime ob iniuriam legatorum. cesar. ⁊ ut
genti ad omnia consilia mobili terribilis
exempli notam inureret. cunctis pͥncipib
tormentis interfectis. reliquos sub corona
uendidit. His diebus titurns. albinus le¬
gatus cesaris aulercos. churouices. lixoui¬
osq qui pmates suos cur auctores belli re¬
suscitandi esse nollent. interfecerunt erup¬
tione facta incredibili cede deleuit. Publiꝰ
uero Eͤssus cum in aquitaniam puienisset.
bello exceptꝰ ẽ. Namq sociates magno equi¬
tatu pedestrib copiis preualidis. romanos
adorti dui grauiter ꝑturbauerunt. Post
uicti atq in oppidum sociatum coacti ob¬

Expanded text:
bus conplures ilico naues uelut captas imbus conplures ilico naues uelut captas immobiles reddidit. alii hoc periculo territi, suspensis uelis qua uentus intenderet fugere conati, cessante mox uento destituti ludibfuere Romanis. Itaque incensis omnibus navibus, et interfectis qui pugnaverant, Galli reliqui sese dediderunt. Sed Caesar maxime ob injuriam legatorum, et ut genti ad omnia consilia mobili, terribilis exempli notam inureret, cunctis principibus tormentis interfectis, reliquos sub corona vendidit. His diebus Titurius Sabinus legatus Caesaris, Aulercos, osque, qui primates suos, cur auctores belli resuscitandi esse nollent, interfecerant, eruptione facta incredibili caede deleuit. Poblius uero Crassus cum in Aquitaniam peruenisset, bello exceptus est. namque Sontiates magno equitatu pedestribusque copiis praeualidis Romanos adorti diu grauiter turbauerunt; post uicti atque in oppidum Sontiatum coacti ob