comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qualis cupit ee hisi seo derit qualis ẽ seddonec adiapientia ꝑfectione q ueniatir
coanimoferat stultit a peximi quosua ferret sistult̃ essetRamaret sapiermgqu
rat diuinapuidentia quid significem uitiosi: et quo debeam redirecor rietila uaero
cunctas pectaculi : et onss illa quae appellat curiositas quid aliud querrequa dere¬
sũ cognitione laetitia. Quidergo ad mirabilius quid spetiosius psaueritate ad quãspec¬
tto oms ꝑuenire secupere confitet cuuehemt̃ nefallart inuigilat deN¬

Expanded text:
qualis cupit esse, nisi se oderit qualis est. Sed donec ad sapientiam perfectionemque veniatur, qualis cupit esse, nisi se oderit qualis est. Sed donec ad sapientiam perfectionemque veniatur, eo animo ferat stultitiam proximi, quo suam ferret si stultus esset, et amaret sapientiam.rat divina providentia, quid significemur vitiosi, et quo debeamus redire correcti. Jam vero cuncta spectacula, et omnis illa quae appellatur curiositas, quid aliud quaerit quam de rerum cognitione laetitiam? Quid ergo admirabilius, quid speciosius ipsa veritate, ad quam spectator omnis pervenire se cupere confitetur, cum vehementer ne fallatur invigilat
Abbreviated transcription (Latin):
scm quidat .e. nob: Quis huic nocebit : quis hunc sub iugubit: omo quipros¬
peris reb ꝓficit : asperis quid ꝓficerit discit : Cuenimatubiliuboroꝵ ad .e.
copiain eis confidit: sed cũ subtruhunt Agnoscit᷑ utru eã non ceperint : q
plerũq: cuad sunt nob: putumꝰ quod non ea diligum: sedcuab. ce. coeperin:
inuenim quisim: Hoc enim sine amore nr̃o adherat qđ sinedolore discedit :
Videtur ergo uincere cũuincat᷑ : qui superundo adidperuenit : Quodcum
dolore amissurus. est : &uincĩcum uinciuideatur: Quis quiscedendo ad id
ꝑuenit : qđ non amittit inuit que delectat : Ergo libertas. ab amoremutubi¬
liũ reru liber ee. appetut : Et que regnure de ectit un iomniũ regnatorido sub¬
di xhereat : Plus oudili gendo qua seipsũ Ethaec ẽ ꝓfectuiustitai aquuporius
potiora : Etminus minora diligimus : apiente anima att ꝑfitta taledi ligat qu alem
allauidet stultas ontulosed quia ee ꝑfecta & sapiens potesti  neeseꝑ sude beie¬

Expanded text:
 qui datus est nobis. quis huic nocebit? quis hunc subiugabit? homo, qui prosperis rebus proficit, asperis quid profecerit discet. cum enim mutabilium bonorum adest copia, non eis confidit; sed cum subtrahuntur, agnoscitur utrum eum non ceperint, quia plerumque cum adsunt nobis putamus quod non ea diligamus; sed cum abesse coeperint, inuenimur qui simus. hoc enim sine amore nostro aderat, quod sine dolore discedit. uidetur ergo uincere cum uincatur qui superando ad id peruenit quod cum dolore amissurus est; et uincit cum uinci uideatur, quisquis cedendo ad id peruenit quod non amittit inuitus. Quem delectat ergo libertas, ab amore mutabilium rerum liber esse appetat; et quem regnare delectat, uni omnium regnatori deo subditus haereat plus eum diligendo quam se ipsum. et haec est perfecta iustitia, qua potius potiora et minus minora diligimus; sapientem animam atque perfectam talem diligat qualem illam uidet, stultam non talem, sed quia esse perfecta et sapiens potest; quia nec se ip
Abbreviated transcription (Latin):
quã libero &&̃ creatus arbitriomiraculis conciliauit fidẽ dõ qui erat pas sio¬
nẽ homini quẽ gerebat : Itaq loquens ad turbas Vt ds̃ nuntiatã sibi matrem
negauit: Et tamꝰ ut eu angeliũ loqͥtur puer parentib subditus erat: Doctrina
enim ds̃ appar ebat : A& atib homo itẽ aquã in uinũ conuersurus ut ds dicite
Rocole amrȩ mulier mibi & tibi quid ẽ Pondum uenit horamea: Cum a utẽ
uenis se hora quaut homo morir&ur decruce cognita matrẽ comend auitdis

Expanded text:
quam libero esset creatus arbitrio. miraculis conciliauit fidem deo, qui erat, passioquam libero esset creatus arbitrio. miraculis conciliauit fidem deo, qui erat, passione homini, quem gerebat. itaque loquens ad turbas ut deus nuntiatam sibi matrem negauit; et tamen, ut euangelium loquitur, puer parentibus subditus erat; doctrina enim deus apparebat, aetatibus homo. item aquam in uinum conuersurus ut deus dicit: recede a me, mulier; mihi et tibi quid est? nondum uenit hora mea. cum autem uenisset hora, qua ut homo moreretur, de cruce cognitam matrem commendauit dis
Abbreviated transcription (Latin):
suscipere dignatus ẽ : Et uerbũ caro factũ ẽ. & habitauit in nobis: Ita enim
demonstrauit carnalibus & non ualentibus intuerimente ueritatẽ corporeis¬
que sensibus deditis quã excelsũ locũ interereaturas habeat humananatura
Quod n solum uisibiliter nã id poterat. Et in aliquo &hereo corpore ad nostrorũ
aspectuũ tolerantiã. Tẽperato : sed hominibus in uero homine apparuit: Ipsa
enim natura suscipienda cratq̃ liberanda: Et nequis forte sexus a suo creatore
se contẽptũ putar& uirũ suscepit : natus femina .ẽ: Nihil egit ui sed om̃a sua¬
dendo &nonendo lic& Ementes &uendentes flagellando eiecit detẽplo :¬
ed quidhoc aut quantũ .e. Quã uis & daemones nolentes ab hominibus : Non
sermone suasionis sedui potestatis eiecerit : V&eriquippe seruitie trans¬
acta tẽpꝰ lib̵ tatis in luxerat: Et oportune iam homini suadebat᷑ atq salubriter

Expanded text:
suscipere dignatus est, et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Ita enim suscipere dignatus est, et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Ita enim demonstravit carnalibus, et non valentibus intueri mente veritatem, corporeisque sensibus deditis, quam excelsum locum inter creaturas habeat humana natura, quod non solum visibiliter nam id poterat et in aliquo aethereo corpore ad nostrorum aspectuum tolerantiam temperato, sed hominibus in vero homine apenim natura suscipienda erat quae liberanda. et ne quis forte sexus a suo creatore se contemtum putaret, uirum suscepit, natus ex femina est. nihil egit ui, sed omnia suadendo et monendo, licet ementes et uendentes flagellando eiecerit e templo. sed quid hoc aut quantum est, quamuis et daemones nolentes ab hominibus non sermone suasionis, sed ui potestatis eiecerit? uetere quippe seruitute transacta tempus libertatis inluxerat et opportune iam homini suadebatur atque salubriter
Abbreviated transcription (Latin):
diffusa omnibus errantibus utitur ad prouectus suos & adeorũ correctionẽ cũ eui¬
gilare uoluerint : Vtitur enim gentilibus ad materiã operationis suae: her&ic is
ad pbationẽ doctrinae suae : schisinaticis ad docum̃tum stabilitatis suae : iudaeis
ad conpbationẽ pulchritudinis suae : Alio sergo inuitat : alios excludit : alios re
linquit: Alios antecedit : Omnibus tamen igratiae dĩ pasticipandȩ dat potestatem : si ue
illi formandi sint adhucsiue reformandi: siue recolligendi siue amittendi:
carnales aut̃ suos Idẽ uiuentes : aut sintientes carnalitor tãquã paleas tolerat
Quibus inarea frumenta tutior as : donec talib tegninib: exuant᷑
sub uenerit: iteco ex eodem lib deuera religione
ullo modo bene ficientius consuluit generiliumano: Quam cum ipsa di
sapientia id .ẽ. unicus filius consubstantialis patri& coa& nus. totũ hominẽ

Expanded text:
diffusa omnibus errantibus utitur ad prouectus suos et ad eorum correctionem, cum euidiffusa omnibus errantibus utitur ad prouectus suos et ad eorum correctionem, cum euigilare uoluerint. utitur enim gentilibus ad materiam operationis suae, haereticis ad probationem doctrinae suae, schismaticis ad documentum stabilitatis suae, Iudaeis ad comparationem pulchritudinis suae. alios ergo inuitat, alios exlinquit, alios antecedit, omnibus tamen gratiae Dei participandae dat potestatem, sive illi formandi sint adhuc, sive reformandi, sive recolligendi, sive admittendi; carnales autem suos, id est viventes aut sentientes carnaliter, tanquam paleas tolerat, quibus in area frumenta tutiora sunt, donec talibus tegminibus exuantsubvenerit, item ex eodem libro de vera Religione. Nullo modo beneficentius consuluit generi humano, quam cum ipsa Dei Sapientia, id est unicus Filius, consubstantialis Patri et coaeternus, totum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
qu e p̃terea: Nam de his qui schis mata fecerunt: alia questio ẽ : poss& enimeos area
dominica usque ad tẽpus ultimae uentilationis uelut paleas sustinere: nisiuento suꝑ¬
biae nimia leuitate cessis sent : Et sese a nob ultro separas sent : Iuda ei uero quam uis
uni omni potentidõ supplicont. Solatamen temporalia & uisibiliabona. deillo exsp¬
tantes : rudimenta noui populi ab humilitate surgentia : in ipsis suis scripturis nimia
securitate noluerunt aduertere : Atque ita in u&ere homine remanserunt: Quae cũ
ita sinti neque in confusione paganorũ . Neque in purga mentis her&icorũ Neque
in languore schismaticorũ. Neque incaecitate iudacorũ quaerenda religio ẽ
Sed apud eos solos qui xp̃iani catholici uel ostodoxi nominantur : Id ẽ intogritatiscus¬
todes & recta sectantes: Haec enim eccła catholica ꝑ totũ orbem ualide lateque

Expanded text:
que praeterea; nam de his qui schismata fecerunt alia quaestio est. posset enim eos area que praeterea; nam de his qui schismata fecerunt alia quaestio est. posset enim eos area dominica usque ad tempus ultimae uentilationis uelut paleas sustinere, nisi uento superbiae nimia leuitate cessissent et sese a nobis ultro separassent. Iudaei uero quamuis uni omnipotenti deo supplicent, sola tamen temporalia et uisibilia bona de illo exspectantes rudimenta noui populi ab humilitate surgentia in ipsis suis scripturis nimia securitate noluerunt aduertere atque ita in uetere homine remanserunt. quae cum ita sint, neque in confusione paganorum neque in purgamentis haereticorum neque in languore schismaticorum neque in caecitate Iudaeorum quaerenda religio est, sed apud eos solos qui christiani catholici uel orthodoxi nominantur, id est integritatis custodes et recta sectantes. Haec enim ecclesia catholica per totum orbem ualide lateque
Abbreviated transcription (Latin):
sentiunt & hominib: ꝑsuadere conant̃ quã ueritas postulat : Sic enĩ credit̃ & docat̃ qđ ẽ
humanȩ salutis caput : Non aliã eẽ philo sophiã. id ẽ sapientiae studiũ Et aliã religionẽ
cũ ii quorũ doctrinã ñ apꝓbamꝰ : Nec sacram̃ta nobcũ cõmunicant : qđ in illis minꝰ
mirandũ ẽ qui eorũ quoq: sac ram̃torũ ritu dispares esse uoluerunt. sicut nes¬
cio qui serpentini qui appellant᷑ sicut manichei sicut alii non nulli sedin illis magis
anim aduestendũ : hoc magisq p̃dicandũ quia paria sac ramenta celebranter
Tamen quia sententia disparer sunt : Merrorersuos animosius defendere quã
cautius corrigere maluer̃ : Exclus: ac atholica cõmunione & a pasticipatione quãuis
parium saeram̃tonrũ ꝓpria uocabula propriasq conuentus Non in sermone
tantum: sed &iam in super stitione meruerunt : ut potiniani & arrianimulti¬

Expanded text:
sentiunt et hominibus persuadere conantur, quam veritas postulat. Sic enim creditur et docetur, quod est sentiunt et hominibus persuadere conantur, quam veritas postulat. Sic enim creditur et docetur, quod est humanae salutis caput, non aliam esse philosophiam, id est sapientiae studium, et aliam religionem, cum hi quorum doctrinam non approbamus nec sacramenta nobiscum communicant. quod in illis minus mirandum est qui eorum quoque sacramentorum ritu dispares esse uoluerunt; sicut nescio qui Serpentini qui appellantur, sicut Manichaei, sicut alii nonnulli. sed in illis magis animaduertendum hoc magisque praedicandum, qui paria sacramenta celebrantes, tamen quia sententia dispares sunt et errores suos animosius defendere quam cautius corrigere maluerunt, exclusi a catholica communione et a participatione quamuis parium sacramentorum propria uocabula propriosque conuentus non in sermone tantum sed etiam in superstitione meruerunt, ut Photiniani et Ariani multi
Abbreviated transcription (Latin):
sordibus uis coque uolare : Nam tertio uitio curiositatis. in ꝑcunctandis dȩ mo¬
nibus quo istimaxime cũ quibus nunagitur pagani axp̃iana salite reuocantur:
quianimis puerile .ẽ. Nescio utrũ taler illt ppedirent᷑ uiri sed quomodo sehabeat phi¬
lo sophorũ iactantia illud cuiuis intellegere facile ẽ religionẽ ab eis non eẽ quae¬
rendam : Qui edem sacra suspiciebant cũpopulis : & desuorũ deorum natura:
ac summobono diuersas contrariasq sententias in scolis suis eadem teste
multitudine ꝑsonabant : Quod si hoc unũ tantũ uitiũ xp̃iana disciplina sanatũ
uideremꝰ in effabili laude p̃dicandã eẽ neminem negare oposter&: hereses
Nam que tam innumerabi les aregula xp̃ianitatis auersȩ testes sunt ñ ammitti
ad cõmunicanda sac ram̃ta eos quidepatredõ & sapientia eiꝰ &m unere diuino aliter

Expanded text:
sordibus uiscoque reuolare. nam tertio uitio curiositatis in percontandis daemosordibus uiscoque reuolare. nam tertio uitio curiositatis in percontandis daemonibus, quo isti maxime cum quibus nunc agitur pagani a christiana salute reuocantur, quia nimis puerile est, nescio utrum tales illi praepedirentur uiri. Sed quoquo modo se habeat philosophorum iactantia, illud cuiuis intellegere facile est, religionem ab eis non esse quaerendam qui eadem sacra suscipiebant cum populis et de suorum deorum natura ac summo bono diuersas contrariasque sententias in scholis suis eadem teste multitudine personabant. quod si hoc unum tantum uitium christiana disciplina sanatum uideremus, ineffabili laude praedicandam esse neminem negare oporteret. haereses namque tam innumead communicanda Sacramenta eos qui de Patre Deo, et Sapientia ejus, et Munere divino aliter
Abbreviated transcription (Latin):
Illienim sir euiuqͥscerent Quorũ isti nominibus gloriantur : Et inuenirent
refestas ecdesias templa desesta acupiditate bonorũ tẽporaliũ atq: fluentiũ ad spẽ
uitae a &nae & bona spiritalia & intellegibilia uocari & curre humanum genus
dicerent fortas se sitales essent qualer fuis se memorant᷑ : Haec s̃ quȩ nos ꝑsuadere
populis ñ ausi sumꝰ & eorũ potius consu&udini cessimꝰ quã illos in nr̃am fidem uolun¬
tatẽq traduximꝰ : Ita si hanc uitã illi uiri nobiscũ rursus agere potuis sent uiderent
Profecto cuiꝰ auccoritate facilius consuler&᷑ hominib.:. Et paucis mut qͥs uerbis
atq sententiis xp̃i anifierent : sicut pleriq recentiorũ nostrorũ tẽporũ platonici
fecerunt : Aut si hoc non faterentur nec facerent in suꝑbia & inuidia remanentes
Nescio utrũ possent adea ipsa quae app&enda & desideranda eẽ dixer̃ : cũ istis

Expanded text:
illi enim si reuiuescerent, quorum isti nominibus gloriantur, et inuenirent illi enim si reuiuescerent, quorum isti nominibus gloriantur, et inuenirent refertas ecclesias, templa deserta, a cupiditate bonorum temporalium atque fluentium ad spem uitae aeternae et bona spiritalia et intellegibilia uocari et currere humanum genus, dicerent fortasse, si tales essent quales fuisse memorantur: haec sunt quae nos persuadere populis non ausi sumus et eorum potius consuetudini cessimus, quam illos in nostram fidem uoluntatemque traduximus. ita si hanc uitam illi uiri nobiscum rursus agere potuissent, uiderent profecto cuius auctoritate facilius consuleretur hominibus et paucis mutatis uerbis atque sententiis christiani fierent, sicut plerique recentiorum nostrorum temporum Platonici fecerunt; aut si hoc non faterentur nec facerent in superbia et inuidia remanentes, nescio utrum possent ad ea ipsa quae appetenda et desideranda esse dixerant cum istis
Abbreviated transcription (Latin):
oscitamꝰ: crapulam exsternam & in mostuis pecudibus diuina eloquia ꝑscrutam᷑ : at s¬
s iquando autẽ ad disputationẽ uenitur placonico nomine : ora crepitantia. quã pec¬
tus uero plenũ magis habere gestimꝰ : Quiergo sensibilẽ istũ mundũ contẽpnere
& animã uistute purgandam sũ modõ subicere atq subiungere uanũ aut malum
putant alia ratione refollendis : Si tam̃ cũ his dignum ẽ. disputare : Qui autem
bonũ & app&endũ fatentur : Cognoscantdm̃ &cedant dõ ꝑquẽ populis iamomnibus
haec credenda ꝑsua sa sunt :Quod utiq ab ipsis fier& : si tantum ualerent: aut
si non fier& : Crimen inuidentiae uitare ñ possent : Ergo cedant ei a quo factum ẽ :
nec curiositate aut in ani iactantia impediantur quominꝰ agnoscant Quid intersit
interpaucorũ timidas coniecturas & manifestã salutẽ. correctionẽque populoru :

Expanded text:
oscitamus crapulam hesternam et in mortuis pecudibus diuina eloquia perscrutamur? soscitamus crapulam hesternam et in mortuis pecudibus diuina eloquia perscrutamur? si quando autem ad disputationem uenitur, Platonico nomine ora crepitantia quam pectus uero plenum magis habere gestimus? Qui ergo sensibilem istum mundum contemnere et animam uirtute purgandam summo deo subicere atque subiungere uanum aut malum putant, alia ratione refellendi sunt, si tamen cum his dignum est disputare. qui autem bonum et appetendum fatentur, cognoscant deum et cedant deo, per quem populis iam omnibus haec credenda persuasa sunt. quod utique ab ipsis fieret, si tantum ualerent; aut si non fieret, crimen inuidentiae uitare non possent. ergo cedant ei a quo factum est nec curiositate aut inani iactantia impediantur, quominus agnoscant quid intersit inter paucorum timidas coniecturas et manifestam salutem correctionemque populorum.
Abbreviated transcription (Latin):
naturae tã quã peccatũ: illud ab oler&tur: si haec sic accipiunt᷑ ut quomodo antea
talia disputare: sic nunc contra disputare monstruo sum sit sitali pollicitationi
atque sponsioni ꝑ omnes terrarum pastes quas homines incolunt: sacra xp̃ianu
traduntur : si haec cottidie leguntur in ecclesiis & a sa cerdotibus exponuntur:
situndunt pectora : qui haec implere conantur : Sitam in eumerabilos adgre¬
diuntur hancuiam : ut desestis diuitiis & honoribus huius mundrexomnihominũ
genere unidõ summo totam uitam dicare uolentium desestae quondam insulae :¬
Ac multarum terrarum solitudo compleatur: Sideniq ꝑurber atq oppida castella
uicos agros. &iã uillasq priuatas intantũ aꝑte suad& & appeitur aterrenis
auersio : Et in unum dm̃ uerumq conuersio ut cottidie puniuersum orbem
humanũ genus una pene uoce respondeat sursum cort habere seaddm̃ quiꝰ adluo

Expanded text:
naturae, tamquam peccatum illud aboleretur; si haec sic accipiuntur, ut quomodo antea naturae, tamquam peccatum illud aboleretur; si haec sic accipiuntur, ut quomodo antea talia disputare, sic nunc contra disputare monstruosum sit; si tali pollicitationi atque sponsioni per omnes terrarum partes, quas homines incolunt, sacra christiana traduntur; si haec cotidie leguntur in ecclesiis et a sacerdotibus exponuntur; si tundunt pectora qui haec implere conantur; si tam innumerabiles aggrediuntur hanc uiam, ut desertis diuitiis et honoribus huius mundi ex omni hominum genere uni deo summo totam uitam dicare uolentium desertae quondam insulae ac multarum terrarum solitudo compleatur; si denique per urbes atque oppida, castella, uicos, agros etiam uillasque priuatas in tantum aperte suadetur et appetitur a terrenis auersio et in unum deum uerumque conuersio, ut cotidie per uniuersum orbem humanum genus una paene uoce respondeat sursum cor habere se ad dominum: quid adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
maxillam : Dicitur discordiosis: diligite inimicos ur̃as : Dicitur super stitiosis:
regnum dĩ intrauos est : Dicitur curiosis: Nolite quaerere quae uidentur: sed quae non
uidentur: Quae enim uidentur tẽporalia sunt : Quae aut̃ non uidentur a&na sunt
postremo dr̃ omnibus Nolite diligere mundum: qm̃ ea quae in mundo sunt. concu¬
piscentia carnis est. Et concupiscentia oculorum: Etambitio saeculi: Sihaeo ꝑ totum
orbem iam populis leguntur. Et cum ueneratione libentis sime audiuntur
si post tantum sanguinem tantos ignes totcruces mastrrũ Tanto festilius &uberius
usque adbarbaras nationes ecłae pulularunt. si tot iuuenũ suurginum milia: contem¬
nentium Nuptias casteque uiuentium lam nemomiratur. Quod cum fecis s&
plato usque adeo ꝑuersam temporum suorum timuit opimionẽ ut ꝑhibeat᷑ sicrificas se

Expanded text:
maxillam; dicitur discordiosis: diligite inimicos uestros; dicitur superstitiosis: maxillam; dicitur discordiosis: diligite inimicos uestros; dicitur superstitiosis: regnum dei intra uos est; dicitur curiosis: nolite quaerere quae uidentur, sed quae non uidentur; quae enim uidentur temporalia sunt; quae autem non uidentur aeterna sunt; postremo dicitur omnibus: nolite diligere mundum; quoniam ea quae in mundo sunt concupiscentia carnis est et concupiscentia oculorum et ambitio saeculi; si haec per totum orbem iam populis leguntur et cum ueneratione libentissime audiuntur; si post tantum sanguinem, tantos ignes, tot cruces martyrum tanto fertilius et uberius usque ad barbaras nationes ecclesiae pullularunt; si tot iuuenum et uirginum milia contemnentium nuptias casteque uiuentium iam nemo miratur; quod cum fecisset Plato, usque adeo peruersam temporum suorum timuit opinionem, ut perhibeatur sacrificasse
Abbreviated transcription (Latin):
cuique credere : si hodie ꝑgenter populosq p̃dicatur: In principio erat uerbum
& uerbum erat apud dm̃ & ds̃ erat uerbum: hoc erat in principio apuddm̃: Omnica
ꝑipsũ factas̃ & sine ipso factũ ẽ nihil: Si ad hoc ꝑcipiendũ diligendũ ꝑfruendũ ut anima
san& & tantae lucis hauriendae mentis acies conualescat: dicitur auaris: Nolite
uob abs condere thesauros interra ubitinec & nubigo ex terminat &ubi fures effo¬
diant & furantur: Sed thesauritate uob desauros in caelo ubineq tinec neq rubigo
exterminat neq fures effodiant: Vbi enim .ẽ thesuirustuus : ibi ẽ & cortuum
Dicit᷑ luxdriosis : Qui seminat in carne : de carne in &et corruptionẽ: Quiseminat in sp̃u
despũ m& et uitã a&nam : Dicitur suꝑbis. quise exaltat humiliabitur: et quise
humiliat exaltabitur: Dicitur iracundis: Accepisti alapam: para & alteram

Expanded text:
cuique non credere, si hodie pe gentes populosque praedicatur: in principio erat uerbum cuique non credere, si hodie pe gentes populosque praedicatur: in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum hoc erat in principio apud deum; omnia per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil; si ad ho percipiendum, diligendum, perfruendum, ut anima sanetur e tantae luci hauriendae mentis acies conualescat, dicitur auaris nolite uobis condere thesauros in terra, ubi tine et rubigo exterminat et ubi fures effodiunt et furantur; sed thesaurizate uobis thesauros in caelo, ubi neque tinea neque rubigo exterminat neque fures effodiunt; ubi enim est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum; dicitur luxuriosis: qui seminat in carne de carne metet corruptionem; qui seminat in spiritu de spiritu metet uitam aeternam; dicitur superbis: qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur; dicitur iracundis: accepisti alapam, para et alteram
Abbreviated transcription (Latin):
canta honestar & gratio tanta firmitate roborarst. Tanta denique maiestate
subueher& : ut om̃a contem nendo quae prauihomines cupiunt : &om̃a
ꝑ peciendo q̃ hor rescunt: & ominia faciendo quae miratur genus
humanum ad tam salubr ẽ fidem. summo amore atque auetoritate conuester&: dehonon ib
uero eius frustra se consuli : cum facilipossit existimari. quanti honores debeantur
sapientia edĩ : qua gestante ille & gubernante prouera salute generis humani mag¬
num aliquid proprium : Et quod supra homines ess& merer&ur: quȩsi facta sug
si litteris monumentis quecelebrantur : si ab una regione terrarũ inqua sola unus
colebatur ds̃ Etubitalem nasciopos tebat ꝑ totũ orbẽ terrarũ missi electiuiri uistutib
atque sermonibus diuini amoris incendia concitarunt : sic confirma saluberrima
disciplina. inluminatas terras posteris reliquer : Et nede p̃teritis loquar quȩ lic&t

Expanded text:
tanta honestaret gratia, tanta firmitate roboraret, tanta denique maiestate tanta honestaret gratia, tanta firmitate roboraret, tanta denique maiestate subueheret, ut omnia contemnendo quae praui homines cupiunt et omnia perpetiendo quae horrescunt ei omnia faciendo quae mirantur genus humanum ad tam salubrem fidem summo amore atque auctoritate conuerteret de honoribus uero eius frustra se consuli, cum facile possi existimari quanti honores debeantur sapientiae dei, qua gestante ille et gubernante pro uera salute generis human magnum aliquid proprium et quod supra homines esset mere retur. quae si facta sunt, si litteris monumentisque cele brantur, si ab una regione terrarum, in qua sola unus cole batur deus et ubi talem nasci oportebat, per totum orben terrarum missi electi uiri uirtutibus atque sermonibus diuin amoris incendia concitarunt; si confirmata saluberrima disci plina inluminatas terras posteris reliquerunt; et ne de prae teritis loquar, quae licet
Abbreviated transcription (Latin):
a &nãq uitam possit mereri : seddum nascentiũ atque transeuntiũ rerum
amore acdolore sauciatur & dedita consu&udine huiꝰuitae atq sensib: corpo¬
ris in anibus uanescit imaginib: in rid& cos quidicunt eẽ aliquid qđ neq istis
uideatur oculis nec ullo phantas mae cogit& sed mente sola & intellegentia
cerniqueat: Cũ haec ergo sibi amagistro ꝑsuaderentur siex eo quȩ rer& ille
discipulus utrũ siquisquã existeret Vir magnꝰ atq diuinꝰ qui talia populis
ꝑsu ader& credenda saltem sibi ꝑcipere ñ ualerent. Vt si qui possent ꝑcipere
nprauis opinionibu si nultitudinis inplicati uulga obruerent᷑ erroribus eun
diuinis honoribus dignũ iudicarent : Res ponder & : Credo ille ñ posse hoc abho¬
mine fieri nisi quem foste ipsa di uistus atq sapientia ab ipsa rerũ natura
exceptũ n ec hominũ magisterio sedintima inluminatione ab incunabulis in lustratũ

Expanded text:
aeternamque uitam possit mereri; sed dum nascentium atque transeuntium rerum aeternamque uitam possit mereri; sed dum nascentium atque transeuntium rerum amore ac dolore sauciatur et dedita consuetudini huius uitae atque sensibus corporis inanibus uanescit imaginibus, inridet eos qui dicunt esse aliquid quod neque istis uideatur oculis nec ullo phantasmate cogitetur, sed mente sola et intellegentia cerni queat; cum haec ergo sibi a magistro persuaderentur, si ex eo quaereret ille discipulus, utrum, si quisquam exsisteret uir magnus atque diuinus, qui talia populis persuaderet credenda saltem, si uere percipere non ualerent, ui, si qui possent percipere, non prauis opinionibus multitudinis implicati uulgaribus obruerentur erroribus, eum diuinis honoribus dignum iudicaret: responderet, credo, ille non posse hoc ab homine fieri nisi quem forte ipsa dei uirtus atque sapientia ab ipsa rerum natura exceptum nec hominum magisterio, sed intima inluminatione ab incunabulis inlustratum
Abbreviated transcription (Latin):
identis sime dixerim pace horũ omniũ quieorũ libros ꝑuicaciter diligunt
xp̃ianis tẽporibus quae nam religio potis simũ tenenda sit Etquȩ adueritatem
acbeatitudinẽ uia ñ eẽ dubitandũ Sienim plato ipse uiuer& et me interro¬
Cui quae cũque anima in haesis s& eambeatã fieri atq ꝑfectã a quã ꝑcipiendam¬
nihilmagisimpedire quã uitã libidinibus deditã & falsas imagines rerũ sensibiliũ
quȩ nobis ab hoo sensibili mundo ꝑcorpꝰ inpressae uarias opiniones erroresq generent
Quã obrem sanandam eẽ animũ ad intuendã in cõmutabilẽ rerũ formã . & eodem
modo semꝑse habentẽ atq undique sui similẽ pulchritudinẽ. nec distentã locis nec
tẽpore uariatã ⁊ Sedunam atqudem omni expaste seruantẽ quã ñ crederent. ẽẽ ho¬
intellectuali datũ ut eiꝰ a &̃nitatis contẽplatione ꝑfruatur : atq efficiatur Exea

Expanded text:
identissime dixerim, pace horum omnium qui eorum libros pervicaciter diligunt, identissime dixerim, pace horum omnium qui eorum libros pervicaciter diligunt, Christianis temporibus quaenam religio potissimum tenenda sit, et quae ad veritatem ac beatitudinem via est, non esse dubitandum. Si enim Plato ipse viveret et me interrocui, quaecunihil magis impedire, quam vitam libidinibus deditam et falsas imagines rerum sensibilium, quae nobis ab hoc sensibili mundo per corpus impressae, varias opiniones erroresque generarent; quamobrem sanandum esse animum ad intuendam incommutabilem rerum formam, et eodem modo semper se habentem atque undique sui similem pulchritudinem, nec distentam locis, nec tempore variatam, sed unum atque idem omni ex parte servantem, quam non crederent esse hointellectuali datum, ut eius aeternitatis contemplatione perfruatur atque afficiatur ex ea
Abbreviated transcription (Latin):
temporalesq̃ medi&as temporalis ess& dehimis iusta desummis atq itase nec
abrumpens as sũmis & contem peransimis : imareddere sũmis: ideo xp̃s mediator di
& hominũ dictus .ẽ interdm̃ in mostalem & hominẽ mostalẽ ds̃ Et homo reconci
lians hominẽ dq̃ manens id quod erat : factus ẽ qđ non erat: ipse ẽ nobis
fides in rebus ostis qui ẽ ueritas in añnis : Hoc magnum & inenarrabile sacra¬
mentũ hoc regnũ & sacer dotiũ antiquis ꝑ ꝓph&iã reuelabat᷑ posteri seorũ ꝑ euan ge
lium p̃dicat᷑ : Opos tebat enimut aliquando in omnib: gentib: red der&ur : Quod diu
ꝑunam gentem promit tebatur: Pro inde qui proph&as ante descepsionem suã
p̃mi sit ipst̃ & a postolos post ascensionem sua misit. Quid plato pos sit
siuiuens interro garetur dexp̃iana religione respon¬
dere exlibro deuera religione.abt pecubart¬

Expanded text:
temporali, quae medietas temporalis esset de imis, iusta de summis, adque ita se nec temporali, quae medietas temporalis esset de imis, iusta de summis, adque ita se nec abrumpens a summis et contemperans imis ima redderet summis. ideo Christus mediator dei et hominum dictus est inter deum inmortalem et hominem mortalem dlians hominem Deo, manens id quod erat, factus quod non erat: ipse est nobis fides in rebus ortis, qui est veritas in aeternis. Hoc magnum et inenarrabile sacramentum, hoc regnum et sacerdotium, antiquis per prophetiam revelabatur, posteris eolium praedicatur. Oportebat enim ut aliquando in omnibus gentibus redderetur, quod diu per unam gentem promittebatur. Proinde qui Prophetas ante descensionem suam praemisit, ipse et Apostolos post ascensionem suam misit. si vivens interrogaretur, de Christiana religione respondere, ex libro de vera Religione. F
Abbreviated transcription (Latin):
inanimae rationali natura tem poralit̃ aliquid orir& id ẽ inciper& es se
quod nonerat : Num quã exuita persima & stulta : ad sapientẽ atq: optimam
ꝑuenir&: Ac ꝑ hoo cum rebus a &̃nis contẽplantiũ ueritas per fruatur :
Lebus autem ostis fides credentium debeatur: purgat᷑ homo ꝑrerũ tẽporaliũ
fidẽ ut a & narũ ꝑcipiat ueritatẽ : Nam & quidã eorũ nobilissimus philosophus
plato in eo libro quẽ thimeũ uocant : sic ait : Quantũ adid quod ostum .ẽ a&er¬
nitas ual& : tantum adfidem ueritas : Duo illa sursũ sunt a&nitas & ueritas:
duo ista deorsum qđ ostum ẽ. Et fides: ut ergo ab imis ad summa reuocaremur :¬
Atque id quod ostum ẽ recipiat a & nitatẽ ꝑfidẽ ueniendũ ẽ adueritatem. : Et quia
omnia quae in contrariũ ꝑgunt ꝑ aliquid medium seducantur: ab acẽna iustitia
temporalis iniquitas nos alien abat: Opus ergo erat: media iustitia

Expanded text:
in animae rationalis natura temporaliter aliquid oreretur, id est inciperet esse in animae rationalis natura temporaliter aliquid oreretur, id est inciperet esse quod non erat, numquam ex uita pessima et stulta ad sapientem adque optimam perueniret. ac per hoc, cum rebus aeternis contemplantium ueritas perfruatur, rebus autem ortis fides credentium debeatur, purgatur homo per rerum temporalium fidem, ut aeternarum percipiat ueritatem. nam et quidam eorum nobilissimus philosophus Plato in eo libro, quem Timaeum uocant, sic ait: quantum ad id quod ortum est aeternitas ualet, tantum ad fidem ueritas. duo illa sursum sunt, aeternitas et ueritas, duo ista deorsum, quod ortum est et fides. ut ergo ab imis ad summa reuocemur adque id quod ortum est recipiat aeternitatem, per fidem ueniendum est ad ueritatem. et quia omnia quae in contrarium pergunt per aliquid medium redducuntur, ab aeterna iustitia temporalis iniquitas nos alienabat, opus ergo erat media iustitia
Abbreviated transcription (Latin):
maiora filii dĩ facta sunt : Caelum & terra &omnia quae in eis sunt : Quia omnia
per ipsum facta sunt : Quã signa atq postenta quae in eiꝰ testimoniũ proruperunt.
Item de eodem mediatoris sacramento exlib de consensu
euangelistarum. primo.
ua propt̃ cũ sit ipse xp̃s sapientia dĩ ꝑ quam crata sunt omnia : cũq nullae m̃tes
rationabiles : siue angelorũ siue hominũ : Nisi pasticipatione ipsius sapien
inheremus quae trinitas unus dr̃ est : Consultum ẽ diuina prudentia mor¬
talibus: quorum temporalis uita in rebus orientibus & occidentibus
occupata tenebatur : Vt eadem ipsa dĩ sapientia: adunitatem personae
suae homine adsumpto: in quo tempor aliter nascer&ur: uiuer&
morir &ur: resurger&: Congrua saluti nostrae. dicendo. & faci¬
endo: patiendo. Et sustinendo fier& Et de or sum hominibus exem¬
plum redeundi: qui sursum est angelis exemplum manendi : Nisi enim

Expanded text:
maiora filii dei facta sunt caelum et terra et omnia quae in eis sunt, quia omnia maiora filii dei facta sunt caelum et terra et omnia quae in eis sunt, quia omnia per ipsum facta sunt, quam signa atque portenta, quae in eius testimonium proruperunt. ITEM DE EODEM MEDIATORIS SACRAMENTO. EX LIBRO DE CONSENSV EVANGELISTARVM PRIMO. Quapropter cum sit ipse Christus sapientia dei, per quam creata sunt omnia, cumque nullae mentes rationabiles siue angelorum siue hominum nisi participatione ipsius sainhaeremus, quae trinitas unus deus est, consultum est diuina prouidentia mortalibus, quorum temporalis uita in rebus orientibus et occidentibus occupata tenebatur, ut eadem ipsa dei sapientia ad unitatem personae suae homine adsumto, in quo temporaliter nasceretur, uiueret, moreretur, resurgeret, congrua saluti nostrae dicendo et faciendo, patiendo et sustinendo fieret et deorsum hominibus exemplum redeundi, qui sursum est angelis exemplum manendi. nisi enim et
Abbreviated transcription (Latin):
tibilitas Vera in cõmutabilitas ipsa ẽ aanitas quod testimonia quȩdã uentu¬
cce ad quod missus es filius dĩ immo uero ecce quod ẽ missum ec̃ filiũ dĩ Quȩcũq
Ipropter faciendam fidem quamunduramur ad contẽplandã ueritatẽ : in rebus
dostis ab a&nitate prolatis : Et ad a &ni tatem relatis tẽporalit̃ gesta sunt : Aut tes¬
timonia missionis huius fuerunt : aut ipsa missio filuidĩ: at testimonia quaedam
uenturum praenuntia uerunt : quaedam uenis se testata sunt : factũ qui ppe
creaturam : ꝑquem facta ẽ om̃is creatura : Omnem creaturã testem habere
opostebat : Nisi enim multis missis p̃dicar&ur unus ñ multis demissis tener& unus : &
nisi talia essent testimonia quae paruis magna uiderent᷑ : Noncreder&ur ut magnu
facer& magnus: qui ad paruos missus est Paruus: in conparabiliter enim

Expanded text:
tibilitas, vera incommutabilitas ipsa est aeternitas. CAPUT XVII. Quod testtibilitas, vera incommutabilitas ipsa est aeternitas. CAPUT XVII. Quod test T. XVIIII. Ecce ad quod missus est filius dei, immo uero ecce quod est missum esse filium dei. quaecumque propter faciendam fidem, qua mundaremur, ad contemplandam ueritatem in rebus ortis ab aeternitate prolatis et ad aeternitatem relatis temporaliter gesta sunt, aut testimonia missionis huius fuerunt aut ipsa missio filii dei. at testimonia quaedam uenturum praenuntiauerunt, quaedam uenisse testata sunt. factum quippe creaturam per quem facta est omnis creatura, omnem creaturam testem habere oportebat. nisi enim multis missis praedicaretur unus, non multis dimissis teneretur unus. et nisi talia essent testimonia, quae paruis magna uiderentur, non crederetur, ut magnos faceret magnus qui ad paruos missus est paruus. incomparabiliter enim
Abbreviated transcription (Latin):
as sumptus : Horum quattuor : duo priora noueramus in nobis: Scimus
enim homines : & oriri & mori : Duo autem reliqua id est resuscitari & as summi
iuste in nobis futura speramus : Quia in illo facta credimus: itaque in illo quia
& id quod ostum erat transit ad aecernitatem transiturum est & nostrum: cum
fides peruenerit adueritatom : Iamenim credentibus ut in uerbo fidei mane¬
rent & inde adueritatem : acper hoc ad a&cernitatem perducti: amoste libera¬
rentur : Ita loquitur simanseritis in uerbomeo : uere discipulimei eritis: a esti
& iuasi qua ererent quo fructũ secutus ait : & cognoscets ueritatem : Et rur sus quas
dicerent: Quid prodest mostalibus ueritas : Et ueritas inquit liberabit uos :
Vnde nisi amorte : A corruptione amutabilitate : Veritas qui ppo in mortalis :
incorruptain commutabilis ꝑman&: Vera aut̃ in mortalitar : uera in corrup¬

Expanded text:
assumtus. horum quattuor duo priora noueramus in nobis; scimus assumtus. horum quattuor duo priora noueramus in nobis; scimus enim homines et oriri et mori; duo autem reliqua, id est resuscitari et assumi, iuste in nobis futura speramus, quia in illo facta credidimus. itaque in illo quia et id quod ortum erat transiit ad aeternitatem, transiturum esfides peruenerit ad ueritatem. iam enim credentibus, ut in uerbo fidei manerent et inde ad ueritatem ac per hoc ad aeternitatem perducti a morte liberarentur, ita lo quasi quaererent quo fructu, secutus ait: Et cognoscetis veritatem. Et rursus, quasi dicerent: Quid prodest mortalibus veritas? Et veritas, inquit, liberabit vos: unde, nisi a morte, a corruptione, a mutabilitate? Veritas quippe immortalis, incorrupta, incommutabilis permanet: vera autem immortalitas, vera incorrup
Abbreviated transcription (Latin):
quod doneo fiat . Ecue fiat qui a rebus ostis ac commodamus fidem credelitatis
sicut in a&nis speramus ueritatem contemplationis. nefides matabilis uitae
dissonar& aueritate a& nae uitae : ipsa ueritas patricoa&ina: deterra osta est :
Cum filius di sicuenit ut fi& filius hominis : Et ipse in se exoiperet fidem nram :¬
quanor ꝑducer& adueritatem suam: Quisic suscepit mos talitatem nr̃am : ut non
ammitier& a&initatem suam: Quantum enim ad id quodostum e. a&nitas ual&
tantum ad fidem ueritas : Ita ergo nospurgari opostebat: ut ille nob fier& ostus
quimaner & a&̃nus: Nec alter nobis ess& infide : alter inueritate : Nec ab eo
quod osti sumus ad aerna transire posstinus : Nisi ancerno per ostum nr̃m
nobis sociato : ad a &nitatem ipsius traiceremur: Nunc itaq illuo quod ã modo secuta ẽ
fides nr̃a quo ascendit inquem credimus ortus mostuus resuscitatus

Expanded text:
quod donec fiat et ut fiat — quia rebus ortis accommodamus fidem credulitatis, quod donec fiat et ut fiat — quia rebus ortis accommodamus fidem credulitatis, sicut in aeternis speramus ueritatem contemplationis — ne fides mortalis uitae dissonaret a ueritate aeternae uitae, ipsa ueritas patri coaeterna de terra orta est, cum filius dei sic uenit, ut fieret filius hominis et ipse in se susciperet fidem nostram qua nos perduceret ad ueritatem suam, qui sic suscepit mortalitatem nostram, ut non amitteret aeternitatem suam. quantum enim ad id quod ortum est aeternitas ualet, tantum ad fidem ueritas. ita ergo nos purgari oportebat, ut ille nobis fieret ortus qui maneret aeternus, ne alter nobis esset in fide, alter in ueritate. nec ab eo quod orti sumus ad aeterna transire possemus, nisi aeterno per ortum nostrum nobis sociato ad aeternitatem ipsius traiceremur. nunc itaque illuc quodam modo secuta est fides nostra quo ascendit in quem credimus ortus, mortuus, resuscitatus,
Abbreviated transcription (Latin):
animi mutabilitatem : Non enim proprie uocatur a&num: quod aliqua ex parte mutatur
inquantum igitur mutabiles sumus : intantum ab acernitate distamus: Promitatur
autem nobis uita aderna ꝑueritatem : Acuius ꝑspicuitate rursum tantum distat fides nr̃ a
quantũ ab a&nitate mostalitas : Nunc ergo adhibemꝰ fidem rebus temporalit̃ gestis ꝓpt̃
nos & ꝑ ipsammundamur : Vt cum ad speciem uenerimꝰ quem ad modum succedit fidei
cum adid quod nobis credentibus promittitur uenerimus promitatur aut̃ nobis
uita aocerna: Et dixit ueritas non quaefi& sicut futura est fides nr̃a : sed quae semper
ẽ ueritas : quia ibi .ẽ a&ernitas : Dixitergo ueritas: Haec ẽ autõ uita aerna:
ut cognoscantte unum &uerum dm̃: Et quem misisti ibm̃ xp̃m: Cũ fides nostra
uidendo fi& ueritas : Tunc mostalitatem nr̃am cõmutatam tenebit aernitas:

Expanded text:
animi mutabilitatem; non enim proprie uocatur aeternum quod aliqua ex parte mutatur. animi mutabilitatem; non enim proprie uocatur aeternum quod aliqua ex parte mutatur. in quantum igitur mutabiles sumus, in tantum ab aeternitate distamus. promittitur autem nobis uita aeterna per ueritatem, a cuius perspicuitate rursus tantum distat fides nostra, quantum ab aeternitate mortalitas. nunc ergo adhibemus fidem rebus temporaliter gestis propter nos et per ipsam mundamur, ut etiam cum ad speciem uenerimus, quemadmodum succedet fidei cum ad id quod nobis credentibus promittitur uenerimus — promittitur autem nobis uita aeterna; et dixit ueritas, non quae fiet, sicut futura est fides nostra, sed quae semper est ueritas, quia ibi est aeternitas; dixit ergo ueritas: haec est autem uita aeterna ut cognoscant te unum uerum deum et quem misisti Iesum Christum — cum fides nostra uidendo fiet ueritas, tunc mortalitatem nostram commutatam tenebit aeternitas.
Abbreviated transcription (Latin):
uia igitur ad a &na capes senda idonei ñ eramꝰ sordesq peccatorũ nos p̃grauaN :
tẽporaliũ rerũ amore contracte: Et depropagine mostalitatis tã quã naturaliter
inolite : Purgandi eramꝰ: Purgariautem ut conemperaremur a ecernis: Nonnis ꝑtem¬
poralia possemus : qualibusiam contemperati tenebamur sanitas enim a morbo plur¬
mum distat: sed media curatio nisi morbo congruat: non ꝑducit ad sanitatem: in utilia
temporalia decipiunt egrotos. utilia temporalia suscipiunt sanandos : & traiciunt
ad aecna sanatos: mens aut rationalis sicut purgato contemplationem deb& rebus
accernis : sic purganda temporalibus fidem dixit ud amillorum qui quondam apud
grecos sapienter habitisunt : Quantum ad id quod ortum ẽ acẽnitas uala tantũ ad fidem
ueritas & profecto est uera sententia: qđ enĩ nos tomporale dicimꝰ: hoc ille qđ ostum est
appollauit. Ex quo genere &iam nos sumꝰ Nontantum secundum corpus: sed &xiã secundũ

Expanded text:
uia igitur ad aeterna capessenda idonei non eramus, sordesque peccatorum nos praegravabant temporalium rerum amore contractae, et de propagine mortalitatis tanquam naturaliter inolitae, purgandi eramus. Purgari autem ut contemperaremur aeternis, non nisi per temporalia possemus, qualibus jam contemperati tenebamur. Sanitas enim a morbo plurimum distat: sed media curatio, nisi morbo congruat, non perducit ad sanitatem. Inutilia temporalia decipiunt aegrotos, utilia temporalia suscipiunt sanandos, et trajiciunt ad aeterna sanatos. Mens autem rationalis sicut purgata contemplationem debet rebus aeternis; sic purganda, temporalibus fidem. Dixit quidam et illorum qui quondam apud Graecos sapientes habiti sunt: Quantum ad id quod ortum est aeternitas valet, tantum ad fidem ueritas. et profecto est uera sententia; quod enim nos temporale dicimus, hoc ille quod ortum est appellauit. ex quo genere etiam nos sumus, non tantum secundum corpus sed etiam secundum
Abbreviated transcription (Latin):
miser ẽ: Quia necuius qua in iustitiã fit in iust : Et ut nemo illiiustitia: etdm̃sic
nemo aufert beatitudine : Es quundo forte alicuius periculo uelerrore uł dolore
Comouet usq: ad illius auxiliu aut correctione. aut consulatione: nusq: ad suã sub¬
uersione ualerepatit᷑ : In omnib: aut̃ offitiosis laborib futurȩ quietis: certuex per¬
tutione non frungit᷑ : Quid enĩ ei nocebit: quibeneuti etia inimicopotests eius
enipsidio atq: menimto. inimititius non ꝑtimescit : Cuius pcepto & dono dili¬
git inimicos : Huic uero intribulationib: paru e n contristuri. Nisietiũ
guudeut: Sciens qđ tribulatio pacientia operut: pacientia aut : ꝓbatione ꝓbatu

Expanded text:
miser est, quia nec cuiusquam iniustitia fit iniustus. et ut nemo illi iustitiam et deum, sic miser est, quia nec cuiusquam iniustitia fit iniustus. et ut nemo illi iustitiam et deum, sic nemo aufert beatitudinem. et si quando forte alicuius periculo uel errore uel dolore commouetur, usque ad illius auxilium aut correctionem aut consolationem, non usque ad suam subuersionem ualere patitur. in omnibus autem officiosis laboribus futurae quietis certa expectatione non frangitur. quid enim ei nocebit qui bene uti etiam inimico potest? eius enim praesidio atque munimento inimicitias non pertimescit, cuius praecepto et dono diligit inimicos. huic uiro in tribulationibus parum est non contristari, nisi etiam gaudeat, sciens quod tribulatio patientiam operatur, patientia
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ ad hereredobonũ ẽ. hicuirquadiu .e. in hacuiti uatit amico ad rependendigrati¬
a utit᷑ inimico ad patientiu : Utit quib: potest adbeneficientia : utit omnib: adbene¬
uolentiũ : Et quũ quã tẽporalia nondiligia ĩpserecte utit teporalib: et peorsorte:
hominib: consulit, si aequaliter non potest omnib: quaresi alique familiurium
suoꝵ prumptius quã que libet ulloquit: Neu magis diligit: sed ad eũ hub& maiore
fiduciũ : & aꝑtiore teporis ianuã : Tractit enĩ teporidedi t tunto melius quanto
ipseminꝰ obligat .e. tepore : cuituq omnib: quos parit diligit ꝓdessenpossit:
nisi coniunctiorib ꝓdessemalit iniustus . en Animi aut̃ coniunctiomaior e quã
locoꝵ aut tepon: quib: in hoc corpore iungim: sed ea maximi .e. quae omnib: puul&:
Nergo iste affligit mortecuius quic quõqui toto animo dm̃diligitꝰ nouit nec sibi

Expanded text:
ipsum adhaerere deo bonum est. hic uir quamdiu est in hac uita, utitur amico ad rependendam gratiipsum adhaerere deo bonum est. hic uir quamdiu est in hac uita, utitur amico ad rependendam gratiam, utitur inimico ad patientiam, utitur quibus potest ad beneficientiam, utitur omnibus ad beniuolentiam. et quamquam temporalia non diligat, ipse recte utitur temporalibus et pro eorum sorte hominibus csuorum promptius quam quemlibet alloquitur, non eum magis diligit, sed ad eum habet majorem fiduciam, et apertiorem temporis januam. Tractat enim tempori deditos tanto melius, quanto ipse minus obligatus est tempori. Cum itaque omnibus quos pariter diligit prodesse non possit, nisi conjunctioribus prodesse malit, injustus est. Animi autem colocorum aut temporum, quibus in hoc corpore iungimur; sed ea maxima est quae omnibus praeualet. non ergo iste affligitur morte cuiusquam, quoniam qui toto animo deum diligit, nouit nec sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ omnib: necminus fit : Cuplures habuerint: & potest cetep̃ quobo n cantitor Canture
ñdecenter quieat: o indigeat uoce alterius qua sibi exhibeat qđ diligit : Tuquasi ali¬
cubi conuiuit : Vbi eu canture turpesit: sed decet uudire cantunte beneuiuere aut seꝑ
dec& : Quurequisquis hocdiligit & fucit: n solun inuideclmituntib: sed eis sepbetlibentis¬
sime atq humanissime quantu potesł neceistum̃ indiget : Nu quod in illis diligit ĩn se
ipso hub& totu atq ꝑfectũ: Itacudiligit pximutuquũ seipsu. non in uidet eique ec sibi
ipsiprestut ei qđ pote : Quiu & sibi ipsi neo indig& q nec seipsotuntũ dõ indiget cui
adheren dobeut ẽ: Nemo aũt illi eripitdm: illeergo ue:issime atq certissime inuit
homo ẽ: quic oheretdo: ñ ut ab eo uliquidboni extramereut. sed cuinihil aliud qua

Expanded text:
est omnibus nec minus fit, cum plures habuerint. et potest esse tempus, quo bonus cantator cantare est omnibus nec minus fit, cum plures habuerint. et potest esse tempus, quo bonus cantator cantare non decenter queat et indigeat uoce alterius, qua sibi exhibeatur quod diligit; tamquam si alicubi conuiuetur ubi eum cantare turpe sit, sed deceat audire cantantem. bene uiuere autem semper decet. quare quisquis hoc diligit et facit, non solum non inuidet imitantibus, sed eis se praebet libentissime atque humanissime, quantum potest; nec eis tamen indiget. nam quod in illis diligit, in se ipso habet totum atque perfectum. ita cum diligat proximum tamquam se ipsum, non inuidet ei, quia nec sibi ipsi; praestat ei quod potest, quia et sibi ipsi; non eo indiget, quia nec se ipso; tantum deo indiget, cui adhaerendo beatus est. nemo autem illi eripit deum. ille ergo uerissime atque certissime inuictus homo est qui cohaeret deo, non ut ab eo aliquid boni extra mereatur, sed cui nihil aliud quam