comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non festinaueritis : Iudicate tandem. aut elegite manichei quẽ
sequi uultis: patrẽ ingenitum. siliũ unigenitũ. sp̃mscm̃ in patrir¬
lem in cõmutabilem uerũ bonum scm clementẽ iustũ qui non ha¬
ba partes quia unus ẽ. neq eius pasticula separari abeopotest
quia in separabilis ẽ neque aliquid eius in mutari potest quia
totus in cõmutabilis ẽ: neque uellẽ uiter quod uell& eius substantiae cor¬
rumpi potest quiatotus in corruptibilis ẽ: qui uoluit & facta sunt omnia
quacumq sunt: quaecumq uiuunt. quaecũq intellegunt: Ipseenĩ suma
substantia sũmauita summa ueritas ẽ: qui p̃cepit & ordinata sunt omnia
suis locis & temporib bona : quirationalem creaturam : omnic&e racre¬
turae praeficeredignatus ẽ qui ei ꝑ suꝑbiam a suirlegib: uoluntate lapr̃
est & uisibilia sequentimi sericorditer ꝑ suos ministros. ac ꝑscips

Expanded text:
non festinaueritis. ludicate tandem atque eligite. Manichaei. quem non festinaueritis. ludicate tandem atque eligite. Manichaei. quem sequi uultis : patrem ingenitum, filium unigenitum, spirilem, incommutabilem, aeram. bonum. sanctum. clementem, iustum. qui non habet partes quia umis est. neque eius particula separari ab eo potest. quia inseparabilis est, neque aliquid eius inmutari potest. quia totus incommutabilis est. neque uel leuiter quodaellet eius substantiae corrumpi potest, quia totus incorruptibilis eet, qui uoluit, et facta sunt omnia. qunecumque sunt. quaecumque niuunt, quaecumque intellegunt — ipse enim summa substantia, summa uita. summa ueritas est — qui praecepit, et ordinata sunt omnia suis locis et tamporibus bona; qui rationalem creaturam omni ceterae creaturae praeficere dignatus est; qui ei per superbiam a suis legibus uoluntate lapsae et uisibilia sequenti misericorditer per suos ministros ac per so ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
putatis: in dm̃ urm̃ refundatis: sed quidueritas clamat᷑: Corpus
cũ & anima ẽ peccare non posse : sed ꝑipsum posse peccare : Animã
uero in rationalem quidem peccare non porse quia nec p̃cepta rati¬
onis potest accipere. Neque ad beatitudinem ꝑ uenire sed in suo
gradu seruare or dinem naturx quẽ accepit: Rationalem autẽ
quia potest recte facturũ rationabilia p̃cepta ꝑcipere & recte
factis ada &ernam beatitudinem ꝑ uenire : si hoc peccando n oluerit
iusta ad inferiora damnari : quia inter ipra &dm̃ non separat nisi
ioluntas praua: egite manichei & omniuigilantia ista discuti¬
te : & magis magisq legite & discutite: sed animo xquo non animo
inimico Legite illud adtendentes: quiaerit uob in futuro iudi¬
cio ista scriptura testis. sagnoscentes uera eẽ quaedicta sunt. Ad
sinũ matris ecdesix catholica qua sola ueritatẽ doc& omnicur su

Expanded text:
putatis. in deum uestrum refundatis. sed quid ueritas clamat ? corpus putatis. in deum uestrum refundatis. sed quid ueritas clamat ? corpus cum exanime est peccare non posse, sed per ipsum posse peccari; animam uero inrationaiem quidem peccare non posse. quia nec praecepta rationis potest accipere neque ad beatitudinem peruenire, sed in suo gradu seruare ordinem naturae, quem accepit; rationalem autem, quia potest recte factorum rationabilia praecepta percipere et recte factis ad aeternam beatitudinem peruenire, si hoc peccando noluerit. iuste ad inferiora damnari, quia inter ipsam et deum non separat nisi uoluntas praua. Legite. Manichaei, et omni uigilantia ista discutite et magis magisque legite atque discutite, sed animo aequo. non animo inimico. legite illud adtendentes, quia erit uobis in futuro iudicio ista scriptura testis, si agnoscentes uera. esse, quae dicta sunt, ad sinum matris ecclesiae catholicae, quae sola ueritatem docet, omni cursu
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrarũ nut si pars lucis peccat dr̃peccat : qđ nefas ÷ dicere
si autem pars tenebrarum peocat: ipsa uocatur ad regnum ꝑ eum
quidixit : Non ueni uocare iustos sed peccatorer. qua nonẽ opus
sanis medicur sed malehabentib. Illa autẽ diuinitas dediuinitate. &
lux delumine. Tenebrarum generi degenerans inanum sociatur:
Od aestandũmentis errorem. talia credentium uellem tamen ut
adtender&is & uidere uell&is eum quẽ naturalit̃ sũmũ malũ eẽ dici¬
tis nom posse fieriut malus sit : qm̃ siquio quid facit sic facit ut anatura
sua recedere & aliter facere nonpossit pror sus nihil peccat: siautẽ
nihil peccat nihil mali facit: & ideo sinihil malifecit: non est utique
malus: Restat itaque ut parsdĩ quae dr̃ intellegitur quã animã diciti
sola sit rea omniũ peccatorũ & omnia illa quae accusanda in sanissime

Expanded text:
tenebrarum. sed lti pars lucis peccat, deus peccat, quod nefas est dicere: tenebrarum. sed lti pars lucis peccat, deus peccat, quod nefas est dicere: si autem pars tenebrarum peccat, ipsa uocatur ad regnum per eum, qui dixit: non ueni uocare iustos sed peccatores, quia non est opus sanis medicus, sed male habentibus. illa autem diuinitas de diuinitate et lux de lumine tenebrarum generi degene- rans in aeternum sociatur._ O detestandum mentis errorem talia credentium! uellem tamen. ut adtenderetis et uidere uelletis eum, quem naturaliter summum malum esse dicitis, non posse fieri, ut malus sit, quoniam si quicquid facit, sic facit. ut a natura sua recedere et aliter facere non possit, prorsus nibil peccat; si autem nihil peccat, nihil mali faciat et ideo, si nihil mali fecit, non est utique malus. restat itaque, ut pars dei, quae deus intellegitur, quam animam dicitis, sola sit rea omnium peccatorum et omnia illa, quae accusanda insanissime
Abbreviated transcription (Latin):
festinate dumli c& nedamnationem a&ernam ab illo iusto iudico
mereamini: paeniteat uos peccatorũ uestrorũ sicupitis liberari
et nolite audiremanicheor dicentes : Non peccamus nos hoc ẽ an in
lucis: sed peccat genstenebrarum: si enĩita ẽ quarenos terrent ut
e .s credamus : Non enim porsint dicere: quia in fedelitas non ẽ. peccat
cumscriptum sit qui non credit iam iudicatus ẽ : Siergo infidelitas
ipeccatum ẽ & non peccat nisigens tenebrarum. Restat ut ab omni peco¬
to parslucis inmunis inuenintur. Omnes ergo ad regnum redeun
quia ipsi non peccant. & nihiltimendum ẽ alicui animae qui anihil pec¬
eit: & falsa sunt quae manicheus dicit : sub siciuam lucis pastem
hoc ẽ animas peccatrices damnari adcustodiendam globi: ut aliqui
securitas diuinis regnis inpericulo constitutis tandem aliquando
conparar&dur: Necesse ẽ ergo ut aut pars lucis pecc& aut pars

Expanded text:
festinate, dum licet, ne damnationem aeternam ab illo iusto iudice festinate, dum licet, ne damnationem aeternam ab illo iusto iudice mereamini; paeniteat nos peccatorum uestrorum, si cupitis liberari, et nolite audire Manichaeos dicentes: non peccamus nos, hoc est animae lucis, sed peccat gens tenebrarum. si enim ita est, quare nos terrent, ut eis credamus? non enim possunt dicere, quia infidelitas non est peccatum, cum scriptum sit: qui non credit, iam indicatus est. Si ergo infidelitas peccatum est, et non peccat nisi gens tenebrarum, restat, ut ab omni peccato pars lucis inmunis inneniatur. omnes ergo ad regnum redeunt, quia ipsi non peccant, et nihil timendum est alicui animae, quia nihil peccat, et falsa sunt. quae Manichaeus dicit, succisiuam lucis partem, hoc est animas peccatrices damnari ad custodiam globi, ut aliqua securitas diuinis regnis iri periculo constitutis tandem aliquando conparetur. necesse est ergo, ut aut pars lucis peccet aut pars
Abbreviated transcription (Latin):
quando erim xquales angelisdi propterea uerirnme dicit idem a pofto¬
lus, Caro & sanguis regnum dĩ non possidebit: sed non mirum qđ ita exci
estir. ut non posse a homni potentedõ ista fieriput&is : Cũ &iã dicitis mun¬
dum uel amnia que facta sunt non potuirse alter dm̃ facere : nisi magni
& misorabile necessitate & nisicsr& materia quae illũ ad operationẽ
mundi adiuuar& : ut in deposs& pastem suã liberare : Elegite ergo
nunc quid sequi uelitis dm̃minus potentem & in firmum qui neces sita¬
tem pastissue inmiseria constitutae. Amateria quã ipsenon fecerat
ut mundum facer& adiutur ẽ andm̃ omni potentem quinulla neces¬
sitate sed ꝓpria uoluntate & summa potestate dixit & facta sunt &
mandauit & creata sunt quiuocat ea quae non sunt tã quã ea quȩ sin
Vos ergo homines qui i sta impiaate manichei estis decepti fugite

Expanded text:
quando erimus aequales angelis dei, propterea uerissime dicit idem apostoquando erimus aequales angelis dei, propterea uerissime dicit idem apostolus. caro et sanguis regnum dei non possidebunt. Sed non mirum, quod ita caeci estis, ut non posse ab omnipotente deo ista fieri putetis, cum etiam dicitis mundum uel omnia, quae facta sunt, non potuisse aliter deum facere nisi magna et miserabili necessitate et nisi esset materia, quae illum ad operationem mundi adiuuaret, ut inde posset partem suam liberare. eligite ergo nunc, quid sequi uelitis: deum minus potentem et infirmum, qui necessitate partis suae in miseria constitutae a materia, quam ipse non fecerat, ut mundum faceret adiutus est, an deum omnipotentem, qui nulla necessitate, sed propria uoluntate et summa potestate dixit, et facta sunt, mandauit et creata sunt; qui uocat ea. quae ncn sunt, tamquam ea, quae sint. Uos ergo homines, qui ista inpietate Manichaei estis decepti, fugite,
Abbreviated transcription (Latin):
tionis que depeccati originalis poena descendit : sed secundũ adoptione
futura resurrectionis dicit sicut alibiait : & ipsim nob ingemiscimus
adoptionẽ expectantes redemptionẽ corporis nõi: Nibi &iã eandem car¬
nom ec desix cõnparauit cumde coniugio loquer&ur dicens: Nemoenĩ
umquã carnẽ suã odiohab& sed nutrit & sou& eã sicut xp̃s ecdesiam :
mus, sed admon& potius ut sub iugemus nob eã ut adbona opera concu¬
pienda & parienda uelut conu sp̃itui seruat qđ dicit: Nonporse fi¬
na eius nob reluctatur : quia peccato meruimus ẽẽ mostales : Nam
ro ꝓpt̃ p̃sentem in firmitatem fanũ appellaur. Creditis iohannẽ
defenoxurum fecisse. & non creditis omni potentẽ decorpore
animali sp̃itale corpus facereposse: Nam ꝓpt̃ ipsã cõmutationẽ
carnis quae futura ẽ quõ deisticarne caelestecorpus ds̃ facturus ẽ

Expanded text:
tionis, quae de peccati originalis poena descendit, sed secundum adoptionem tionis, quae de peccati originalis poena descendit, sed secundum adoptionem futurae resurrectionis dicit: sicut alibi ait, Et ipsi in nobis ingemiscimus, adoptionem expectantes redemptionem corporis nostri. alibi etiam eandem carnem ecclesiae conparauit, cum de coniugio loqueretur, dicens: nemo enim umquam carnem suam odio habet, sed nutrit et fouet eam sicut. Christus ecclesiam. mus, sed admonet potius, ut subiugemus nobis eam, ut ad bona opera concipienda et parienda uelut coniux spiritui seruiat: quod dicit non posse fina eius nobis reluctatur, quia peccato meruimus esse mortales. nam iro propter praesentem infirmitatem foenum appelletur, creditis Iohannem de foeno auram fecisse et non creditis deum omnipotentem de corpore animali spiritale corpus facere posse. nam propter ipsam conmutationem carnis, quae futura est, quoniam de ista carne caeleste corpus deus facturus est,
Abbreviated transcription (Latin):
tali cxcitate ꝑcussi iam iudicati & damnati fugiamini: Tandem uigilate
&blas femiis conquie scite Ad que omnium scarum canonicarũ scriptu¬
rarum: sixp̃iani eẽ cogitatis: auctor itatem recipite : & quae non inte¬
legitis accusarenolite sed potius eorũ intellectum desiderate
Namqualeẽ &iam illud quod resurrectionem carnis negatis: pͥaulus
a postolus clamat: seminatur incorruptione : resurg& in incorruptio¬
nẽ: seminatur in contumelia : Resurg&a ingloria: seminat᷑ in in firmi¬
ate surg& inuistutẽ : seminatur corpus animale surg& corpus sp̃ita¬
le & uor contra redamatis carne hominis non posse resurger ea
eã tenebrarũ principem habere auctorẽ cum candem a postolus mẽ¬
braxp̃i & templũ sp̃s sci eẽ dicat : Nescitis inquid quia corpora ur̃a
membra sunt p̃i : qđ nonutique secundũ in firmitatẽ p̃sentis corrup¬

Expanded text:
tali caecitate percussi iam iudicati et damnati fugiamini. tandem uigilate tali caecitate percussi iam iudicati et damnati fugiamini. tandem uigilate et a blasphemiis conquiescite atque omnium sanctarum canonicarum scripturarum, si christiani esse cogitatis, auctoritatem recipite et quae non intellegitis accusare nolite. sed potius eorum intellectum desiderate. Nam quale est etiam illud, quod resurrectionem carnis negatis? Paulus apostolus clamat:- seminatur in corruptione, resurgit in incorruptione; seminatur in contumelia, sur git in gloria; seminatur in infirmitate, surgle . Et vos contra reclamatis, carnem hominis non posse resurgere, et eam tenebrarum principem habere auctorem; cum eamdem Apostolus membra Christi et templum Spiritus sancti esse dicat. Nescitis, inquit, quia corpora vestra membra sunt Christi ? Quod non utique secundum infirmitatem praesentis corrup
Abbreviated transcription (Latin):
tib: adxdi ficandam sidem in notescunt: si autẽ bonis praeceptis delec¬
tamini Ibi primitur scripta sunt duo illa p̃cepta qua sublimiter dñslau¬
buinimicor ignorcendum: Ibi tradendãmaxillã ad accipiendã ala pam
& quae cũq in nouo testamento p̃cepta sunt. Non solũ ibimandita sed
&iam a sc̃isuiris omniuigilantia cõnplaa. Numquid & hoc poteri
dicere malitia uestra quacũq bona & magnifica ibi scripta sunt sal s
⁊ r&cadporita Illa uero qua non intellegentes putatis mala eatantum¬
modo ueraeẽ : deb&is enim adtendere alior rmiliter impior. Itec dem
uotestamento facereposse ut quaecũq ibi sunt qua non intellegentes
putauerint mala ea rephendant & dicant. Ipsa sibi sola eẽ uerco
Illa uitẽ omnia quaxibia ꝑtae magnifica sunt dicant cẽ falrae adq ab a¬
matorib dm̃ ap posita neom nia uiderentur sugienda ut & uos & il

Expanded text:
tibus ad aedificandam fidem innotescunt. si autem bonis praeceptis delectibus ad aedificandam fidem innotescunt. si autem bonis praeceptis delectamini, ibi primitus scripta sunt duo illa praecepta. quae sublimiter dominus lauibi inimico ignoscendum, ibi tradenda maxilla ad accipiendam alapam et quaecumque in nouo testamento praecepta sunt non solum ibi mandata sed etiam a sanctis uiris omni uigilantia conpleta. numquid et hoc poterit dicere malitia uestra quaecumque bona et magnifica ibi scripta sunt falsa esse et adposita? illa uero. quae non intellegentes putatis mala, ea tantummodo uera esse ? debetis enim adtendere alios similiter inpios ita de nouo testament.o facere posse, ut quaecumque ibi sunt, quae non intellegentes putauerinfmala, ea reprehendant et dicant ipsa ibi esse sola uera, illa autem omnia, quae ibi aperte magnificata sunt, dicant esse falsa atque ab amatoribus domini adposita, ne omnia uiderentur fugienda. ut et uos et illi
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ uel ceste angelũ intellegi cõmendauerit ear andrex apostolo &
r&cit ad p̃torium egees & ingressus cubiculum earũ fincerit uocẽ
muliebrem quasi maximillae murmurantis dedorib sexus feminei
& ⁊ fidama respondentis qux conloquia cã audirr& eg&es credens
us ibieẽ discerserit : quid adhaec dicitis: Rogo uor quare nontimuit
maximilla ꝑtur pissimũ lenocinium ancillȩ sux ligare animas incar¬
ne : cũ autẽ illũ puerdlũ tãtur piter er editis et̃ mentitũ quid uobere¬
dat loquentib: quando simentiamini dm̃m uos dicitis imitari : sed
uos temeritato pleni adhuc inͣ ruite inu&eros libror: ut quae nescitis
potiur accurare quã discere labor &is: Considerate qua ibimiraculi
sint simira culis nouites tamenti delectamini : Ibi mostui. primorisciter
bile prosi primomundati & alia multa qua diligentib & piae quaeren¬

Expanded text:
deum uel certe angelum intellegi, commendauerit eas Andreae apostolo et deum uel certe angelum intellegi, commendauerit eas Andreae apostolo et perrexerit ad praetorium Egetis et ingressus cubiculum eorum finxerit uocem muliebrem quasi Maximillae murmurantis de doloribos sexus feminei et Iphidamiae respondentis. quae colloquia ciun audisset Egetes credens eas ibi esse discesserat. quid ad haec dicit-is? rogo uos. quare non timuit Maximilla per turpissimum lenocinium ancillae suae ligare animas in carne? cum autem illum puerulum tam turpiter credatis esse mentitum, quis uobis credat loquentibus, quando si mentiamini, dominum uos dicitis imitari? Sed uos temeritate pleni adhuc inruite in ueteres libros, ut quae nescitis potius accusare quam discere laboretis. considerate. quae ibi miracula sint. si miraculis noui testamenti delectamini. ibi mortui primo suscitati, ibi leprosi primo mundati et alia multa quae diligenter et pie quaeren
Abbreviated transcription (Latin):
impis uob dicatur. U&us potius exponiposse Nouũ non po¬
se: mens autẽ sama utrũq testam̃tũ considerans. quacũq inu¬
nomuenerit expositionẽ amittere sine dubio inaltero deda¬
rauit: multũ appar& inperitia ur̃a uel potius malitia.
dtendite mnactib leuei quos sub nomine a postolorũ scribit qua¬
Ilia sint qua accipitis demaximilla uxore eg&gs: quaecũ noll&
marito debitũ reddere cũ a postolus dixerit uxori uir debitum
reddat similiter & uxor uiro Illa supposuerit marito suo. an¬
cillã suã eudiã nomine & oranseam. sicut ibi scriptũẽ aduersa¬
ruslenocinis & fucationib & eam nocte ꝓseui cariam supponens
ut illenesciens cũ eatã quã cũ uxore concuber&. Ibi &iã scriptũ ẽ
qđ cũ eadem maximilla & ifidama simul issent. adaudiendum
a postolũ andream puerolus quidam speciosrquẽ uult lcucius. uel

Expanded text:
inpiis uobis, dicatur uetus potius exponi posse, nouum non posinpiis uobis, dicatur uetus potius exponi posse, nouum non posse. mens autem sana utrumque testamentum considerans quaecumque in UllO inuenerit expositionem admittere, sine dubio in altero declarabit. multum adparet inperitia uestra uel potius malitia. adtendite in actibus Leuci, quos sub nomine apostolorum scribit, qualia sint quae accipitis de Maximilla uxore Egetis. quae cum nollet marito debitum reddere, cum apostolus dixerit: uxori-uir debitum reddat, similiter et uxor uiro, illa subposuerit marito suo ancillam suam, Eucliam nomine, exornans eam, sicut ibi scriptum est, aduersariis lenociniis et fucationibus et eam nocte pro 86 uicariam subponens, ut ille nesciens cum ea tamquam cum uxore concumberet. ibi etiam scriptum est. quod cum eadem Maximilla et Iphidamia simul issent ad audiendum apustolum Andream, puerulus quidam speciosus. quem uult Leucius uel
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. Verbo aridam fecit quã animã intellegentẽ dicitis habere:
Eece quanta iniquissimi & cacihomines dediuinis eloquiis poss̃
dicere. sicut uos mea quae mesticae facta ueldicta sunt in u&eri¬
b: libris ignorantes feremini ut temere accus&is quod non in¬
Tellegitis : Hac autẽ cũ de nouo testamento uob obiecta suer int dici¬
tis diuina & sp̃italia significare : V&eris autẽ testimenti scãslitte¬
ras sigure posseaccipinegatis. Cum & ipse dñs figuratx inde
quaedam dixerit. & apostolus paulus. omnia illi populo infigura
contigisse scribat: Nam & ipse regulã monstrans multa inde&
posuit: sed fortedicitis. solita uanitate & obtusocor de contra
dñi uel apostoli auctor itatẽ loquentes u& eristestimentidic¬
ta ex ponipror sus non posse. solũ autẽ nouũ intalib & poni
posse & non consideratis non uor habere qđ dicere si abaliis

Expanded text:
uenit. uerbo aridam fecit quam animam intellegentem dicitis habere ? uenit. uerbo aridam fecit quam animam intellegentem dicitis habere ? Ecce quanta iniquissimi et caeci. homines de diuinis eloquiis pofcsont dicere, sicut uos in ea. quae mystice facta uel dicta sunt in ueteribus libris, ignorantes ierimini, ut temere accusetis, quod non intellegitis, haec autem cum de nouo testamento uobis obiecta fuerint, dicitis diuina et spiritalia significare. ueteris autem testamenti sanctas litteras figurate posse accipi negatis, cain et ipse dominus figurate inde quaedam dixerit et apostolus Paulus omnia. illi populo in figura -contigiase scribat. nam et ipse regulam monstrans multa inde exposuit. sed forte dicitis solita uanitate et obtunso corde contra dominum uel apostoli auctoritatem loquentes ueteris testamenti dicta exponi prorsus non posse, solum autem nouum in talibus exponi posse.. et non consideratis non uos habere quid dicere, si ab aliis
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & auarr& flagitior porsunt aliter accipere qđ dñs aIT
Vt iquis dimiserit qua haba reptuplũ aut &iam centuplum in hoc
sae culo accipiat. Aut siquis aliquis uxorem. ancillam uel &iam me¬
r&ricer dimittere propt̃ dñm uellit speilliur multiplicationis faciat
ion amor̃ iustitia: porsunt &iam horrere male intelle gentes quos
ait : si quis non manducauerit carnem meam. & biberit sanguine
meum non habebit in seuitam Nam quodait. Quidixcerit fratrisuo
fatuae. Rcurerit gehenne ignir: sidicant stulti ecc̃e ꝓconuito ge¬
henna minatur quem dicitis misericordem ignoscere peccata
Nonne ignorant ubi caput habeant. & tamen aliquid sibi uiden¬
ur dicere aut quod tam multas animas Necandas demonib: in por¬
cis tradidit Cũtales animas dicatis eẽ porcorum quales sunt hom¬
num. Aut qđ arborem inqua fructur quianon er attempur non in¬

Expanded text:
nam et auari uel flagitiosi possunt aliter accipere, quod dominus ait, nam et auari uel flagitiosi possunt aliter accipere, quod dominus ait, ut si quis dimiserit, quae habet, septuplum aut etiam centuplum in hoc saeculo accipiat; aut si aliquis uxorem, ancillam uel etiam meretrices dimittere propter dominum uelit spe illius multiplicationis faciat, non amore iustitiae. possunt etiam horrere male intellegentes quod ait: si quis non manducauerit carnem meam et biberit sanguinem meum, non habebit in se uitam. nam quod ait: qui dixerit fratri suo fatue, reus erit gehennae ignis, si dicant stulti, ecce pro conuicio gehenna minatur. quem dicitis misencordem ignoscere peccata; nonne ignorant, ubi caput habeant. et tamen aliquid sibi uidentur dicere? ant quod tam multas animas necandas daemonibus in porcis tradidit, cum tales animas dicatis esse porcorum quales sunt hominum? aut quod arborem, in qua fructus, quia non erat tempus, non in
Abbreviated transcription (Latin):
sialiur ita ercurnt ut rephendere ue lit illud dñi quod in euangelo
mentia dicere soleuis ubi erat dr̃ antequam ess& caelum &cterra
aut quod scriptum est & miratus ẽ ihs. cũmirari nemosoleat. Nisside
re quaȩ illi erat incognita. Videreautem quia bonum ẽ non sit igno¬
rantis sed quia placuit ei quod fecit. Aut illud quod scriptum est.
Di centedño quis m&ctigit & delataro ubi posiustis illum. & ego
eminon pacemmittere suꝑt̾ram sed gladium. et ignem uenimn¬
te re inmundum. & ueni ut quinon uident uideant. & qui uident
cacisiant: &uendite reruestrar &emite uob gladior. & apostolus
Le lodĩ uostelo & reuelabitur iradĩ decaelo suꝑ omnẽ impi&itẽ
&coera innumer abilia ab ipso dño uel ab apostolis dieta uel faca
u in sanissima poterunt homines accurare non intellegentes

Expanded text:
si alius ita caecus sit, ut reprehendere uelit illud domini, quod in euangelio si alius ita caecus sit, ut reprehendere uelit illud domini, quod in euangelio mentia dicere soletis; ubi erat deus, ante quam esset caelum et terra ? aut quod scriptum est: e.t miratus est Iesus, cum mirari nemo soleat nisi de re, quae illi erat incognita. uidere autem quia bonum est, non sit ignorantis sed quia placuit ei quod fecit. aut illud, quod scriptum est dicente domino: quis me tetigit? et de Lazaro : ubi posuistis eum? et: ego ueni non pacem mittere super terram sed gladium et: ignem ueni mittere in mundum et: ueni, ut qui non uident, uideant, et qui uident, caeci fiant et: uendite res uestras et emite uobis gladios et apostolus: zelo dei uos zelo et: reuelabitur ira dei de caelo super omnem inpietatem et cetera innumerabilia ab ipso domino uel ab apostolis dicta uel facta, quae insanissime poterunt homines accusare non intellegentes.
Abbreviated transcription (Latin):
blas fenuorum uel incacris omnib: librir. In quib: tantalo quacitate
nihil aliud quam in felicitatem substantix dĩ quã commixtam dicit
principib tenebrarum & in diumis uirtutib tristitiam ꝓpt̃ illa mag¬
nam sollicitudinem ut liber&ur ad firmat: Nam reuera nihil mali
aut potuit. aut poteritpati substantiadi Nec aliquem hab& inimicũ
quicius partem ingenitam corrum pat: sed homines sunt dõ uel po¬
tiur sibiimmici non obtem perando praeceptisdi & cupidittib se
potius corrumpendo nondm̃: Quorũ uer o testamentorum concor¬
di ar irimplicioculo intendere uellocir. Omanichei. facillime uide¬
r&ir: Rabibeenim feremini inid quod scriptum ÷ : sp̃rdĩ suꝑ fere¬
batur suꝑ a quã & uidit dr̃ quia bonum ẽ & adam ubier & dr̃zclans
& ignis edax & gladiusmeus & c&era talia non considerantes qr

Expanded text:
blasphemiarum, uel in ceteris omnibus libris, in quibus tanta loquacitate blasphemiarum, uel in ceteris omnibus libris, in quibus tanta loquacitate nihil aliud quam infelicitatem substantiae dei, quam conmixtam dicit principibus tenebrarum, et in diuinis uirtutibus tristitiam propter illam magnam sollicitudinom ut liberetur adfirmat. nam reuera nihil mali aut potuit aut poterit pati substantia dei nec aliquem habet inimicum, qui eius partem ingenitam corrumpat, sed homines sunt deo uel potius sibi inimici non obtemperando praeceptis dei et cupiditatibus se potius corrumpendo, non deum. Duorum uero testamentorum concordiam si simplici oculo intendere uelitis, o Manichaei, facillime uideretis. rabide enim ferimini in id, quod scriptum est: spiritus dei superferebatur super aquam et: uidit deus quia bonum est et: Adam ubi es? et: deus zelans et: ignis edax et: gladius meus et cetera talia, non considerantes, quia,
Abbreviated transcription (Latin):
tia gentis tenebrarum talis adilla ess& quales sunt ungueslace¬
rantis ad ipheram uitreã non dr̃ manichei hodicluctum pater&u
depastis suae abstisione uel amissone quã partem dicunt cũ in
fructib: uel in herbis fuerit. Id est in melone uelb&a uel talib re¬
bur & principium suum. Et medi&atem & sinem nosse: cũ autem
ad carnem uenerit omnẽ intellegentiam amittere. ut propter ea
magister hominib: mirfurnt quia stulta mn illis facta ÷ parsdi & ꝓpte¬
rea non sit mis sus melonib: quia rapientẽ habent animam quis ista cre¬
dat uel ab hominib aliquando uel interhominer porredici sed tameri
quo modo nihil malipatitur substantia dĩ ur̃i. Cum & in pomirligat &¬
in carne excecatur uelcum uolens redire deicitur adterras agente
tenebrarum. sed sinibil ei mali contigit uel contingit : Quȩ mani che
rum uel inthensauro quithens aurus ÷ Omnium turpitudinum &

Expanded text:
tia gentis tenebrarum talis ad illam esset, quales sunt ungues lacetia gentis tenebrarum talis ad illam esset, quales sunt ungues lacerantis ad sphaeram uitream, non deus Manichaei hodie luctum pateretur de partis suae abscissione uel amissione: quam partem dicunt, cum in fructibus uel in herbis fuerit, id est in malone uel beta uel talibus rebus, et principium suum et medietatem et finem nosse, cum autem ad carnem uenerit, omnem intellegentiam amittere; et propterea magister hominibus missus sit, quia stulta in illis facta est pars dei, et propterea non sit missus meloinbus, quia sapientem habent animam. Quis ista credat uel ab hominibus aliquando uel inter homines posse dici? sed tamen quomodo nihil mali patitur substantia dei uestri, cum et in pomis ligatur et in carne excaecatur uel cum uolens redire deicitur ad terras a gente tenebrarum? sed si nihil ei mali contigit uel contingit, falsa omnia sunrum, uel in Thesauro. qui thesaurus est omnium turpitudinum et
Abbreviated transcription (Latin):
sur ẽ. Miseri nontima is nedicatur uob in iudicio ego orliber¬
ui ꝓquib parsursum. Iteilleuor libera cuimeas ad scribitir pars¬
ones Sicitirtamen magnoerrore sed tam̃ dicitis xp̃m coti¬
dienarei cotidiepati. cotidie mori: Num quid forte in hir quie¬
dunt: & pronomine ipsiur tribulationer mortemq patiuntur
noninquiunt. sed incucurbitis & inporrir & postulaca & cac¬
ris huius modi reb:: magna ridicula magna cȩcitas fuperius parfo¬
nib: dxmonum his parnonib: holerũ hominer liberantur apeceatir
tem cum cis dicimus quid factura eratdõ gens tenebrarum sinol
cum illa pugnare. Dicunt: nihil potuit fieri dõ in corruptibili
Non enim siquis uerbi gratia spheram uitream solidam unguib: lace¬
rare uoluerit . aliquid eiumquam faci& seuitia umguium suorum.
Sed si ueltalem substantiam diuinam istiet̃ singerent ut omnisreui¬

Expanded text:
sus est. miseri! non timetis, ne dicatur uobis in iudicio : ego uos libersus est. miseri! non timetis, ne dicatur uobis in iudicio : ego uos liberaui. pro quibus passus sum: ite. ille nos liberet. cui meas ascribitis passiones.- Dicitis magno errore, sed tamen dicitis Christum cotidie nasci, cotidie pati, cotidie mori, numquid forte in iis. qui credunt et pro nomine ipsius tribulationes mortemque patiuntur? non, inquiunt, sed in cucurbitis et poris et in portulaca et ceteris huiusmodi rebus. magna ridicula, magna. caecitas : superius passionibus daemonum, hic passionibus holerum homines liberantur a peccatis. Item cum eis dicimus: quid factura erat deo gens tenebrarum, si nollet cum illa pugnare ? dicunt: nihil fieri potuit deo incorruptibili. non enim si quia uerbi gratia sphaeram uitream solidam unguibus lacerare uoluerit, aliquid ei umquam faciet saeuitia unguium suorum. sed si uel talem substantiam diuinam isti esse fingerent, ut omnis saeui
Abbreviated transcription (Latin):
dicimur p̃ non habebat carnem mortalem quid erat quod tenueru
uida quiderat quod meruce pendebnt. Suid consicum erat cdaui
irligno quid ÷ ꝓcursum lancea unde fingur &e aqua pro flirxiti
si enim uisa sunt tantum fieri & facta non sunt phanta smata eran
ne mostali sed inipradiuina substantia facta et̃ dicitis: mutabilema
iuos ec̃ diuinam substuntiam & uirbilem carnciroculir & palpa¬
bilem carneis manib: & uul ner abilem ferro quierur sur ne fc
Credere Et ideodumtim & manicheur dicero quia ista factanon
sunt. Et iterum tim& dicere quia indiuina ribstantia facta sunt
& non uult confiteri quia nec intellegere potuit. Quomodo filiur di
ꝑquem facta sunt omnia sincaliqua mutatione comquinationediume
sub stantie suae hominem cum carne susceperit : Coacturẽ dicere
quia non xp̃r sed princeps tenebrarũ cum suir socur illa omnia pas¬

Expanded text:
dicimus, Si non habebat carnem mortalem, quid erat quod tenuerunt dicimus, Si non habebat carnem mortalem, quid erat quod tenuerunt Judaei? quid erat quod in cruce pendebat? quid confixum erat clavis in ligno? quid est percussum lancea, unde sanguis et aqua profluxit? Si enim visa sunt tantum fieri et facta non sunt, phantasmata erant;, non tamen in carne mortali, sed in ipsa divina substantia facta esse dicitis, mutabilem esse dicitis divinam substantiam, et visibilem carneis oculis, et palpabilem carneis manibus, et vulnerabilem ferro: quae rursus nefas est credere. Et ideo dum timet dicere Manichaeus, quia ista facta non sunt; et iterum timet dicere, quia in divina substantia facta sunt; et non vult confiteri, quia nec intelligere potuit, quomodo Filius Dei per quem facta sunt omnia. sine aliqua mutatione uel coinquinatione diuinae substantiae suae hominem cum carne susceperit: coactus est dicere, quia non Christus, sed princeps tenebrarum cum suis sociis illa omnia pas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmisit quilegionib: angelorũ potuit iubere ut iudxi perirent.
uel uno uerbo suo omnes inter imer&: Qñsergoxp̃ssecundũ¬
hominem quem suscepit parsus c̃. & nullũ membrũ hodie ten&ur
aiudxir uel mortalis corporis quod susceperat sicut supra dixim :
Nam dr̃ urt omanicherlabe ac uastitatempendente prxssus. ẽ
Non libera uoluntate ꝓcerst adpugnam. sed necessitate conpulsus
ẽ. Nec praestare aliquid uoluit. sed resistere conabatur qui&
insua substantia non in surceptomortalicor pore deuoratus atq
commixtur ẽ: quiex paste hodie ten&ur ex paste inglobo semꝑteneb¬
tur  Ettamen quis ferat tam in credibilerblar phemias. quar istidei¬
a passionedñ proferre non dubitant: Omnes a postoli omnes
passioner ad serit ꝑtulirre: Non enĩ ꝓpterea dicit corparrosqui
deipnsdũr trium fauit & deipnrnor ꝑpatientiam trium sare do¬
cuit: sed quia dñm xp̃m negant habiurse carnem mostalem : quib

Expanded text:
permisit, qui legionibus angelorum potuit iubere, ut Iudaei perirent. permisit, qui legionibus angelorum potuit iubere, ut Iudaei perirent. uel uno uerbo suo omnes interimere. Dominuhominem. quem suscepit, passus est; et nullum membrum eius hodie tenetur a Iudaeis uel mortalis corporis. quod susceperat. sicut supra diximus. nam deus uester o Manichaei, labe ac uastitate inpendente pressus est, non libera uoluntate processit ad pugnam, sed necessitate conpulsus est; nec praestare aliquid uoluit. sed resistere conabatur. qui etiam in sua substantia. non in suscepto mortali corpore deuoratus atque conmixtus est; qui ex parte hodie tenetur, ex parte in globo semper tenebitur. et tamen quis ferat tam incredibiles blasphemias, quas isti de ipsa passione domini proferre non dubitant.? Omnes apostoli, omnespassiones adserit pertulisse. non enim propterea dicit eos passos. quia de ipscuit: sed quia Dominum Christum negant habuisse carnem mortalem. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ac&um &iam & felbibit : quod quidam dñm potasse arbitrati sunt.
at que omnia qua hic sustinere uisus ẽ tenebrarũ ducib: in rogata s̃.
quiclauis &iã & lancea uulnerati sunt : Vt quid ergoopponitis di¬
centes : quid facturi erant iuderxp̃o sinoll& ab eis paticum depassi¬
neipsius. ita sentiatis ut non ipsum dm̃ passum aliquid incorporesuo
sed principem tenebrarũ. illa omnia passum put&is : contra fidẽ
autemnrãm quomodo ista opponatis i Nos enim credimꝰ: ut in e¬
uangelio scriptum ẽ. qui axp̃s uoluit pati : & quando uoluit pasrr
ẽ Non enĩ quando uoluerunt iudxi passionem ipsam fecerunt
Volebant quidem tenereeum & occidere & secundum uoluntat
suã iam ꝑ fecerant scelus qđ conabantur : &iam reierant in manis¬
simi peccati. quia uolebant &iam sinihil fecissent: tam̃ ille quipo¬
testatem habuit ponendi animam suã quando uoluit eos facere

Expanded text:
acetum etiam et fel bibit, quod quidam dominum potasse arbitrati sunt. acetum etiam et fel bibit, quod quidam dominum potasse arbitrati sunt. atque omnia, quae hic sustinere uisus est, tenebrarum ducibus inrogata sunt, qui clauis etiam et lancea uulnerati sunt. Utquid ergo obponitis dicentes: quid facturi erant Iudaei Christo, si nollet ab eis pati ? cum de passione ipsius ita sentiatis. at non ipsum deum passum aliquid in corpore suo. sed principem tenebrarum illa omnia passum putetis. contra fidem autem nostram quomodo ista obponatis? Nos enim credimus, ut in euangelio scriptum est, quia Christus uoluit pati, et. quando uoluit, passus est; non enim quando uoluerunt Iudaei passionem ipsam fecerunt. uolebant quidem tenere eam et occidere et secundum uoluntatem suam iam perfecerant scelus, quod conabantur, et iam rei erant inmanissimi peccati, quia uolebant, etiamsi nihil fecissent; tamen ille, qui potestatem. habuit. ponendi animam suam, quando uoluit eos facere
Abbreviated transcription (Latin):
hochominer facereporsint & prastant libere beneficium cũ ali¬
quando sibinibil cupiant praestari. Cogitate ergoiam sidr̃ po¬
test pati aliquã necessitatem : cum possint hominesbene facere
uoluntate : Nulla mer cede conducti: Nulla necessitate conpul si:
Nullam ergo necos sitatem patitur dr̃. ueq necessitate facit qua
facit sed summa & in effabili uoluntate ac potestate. & tam̃ uos
maxime secundum errorem ur̃m. non debuistis opponer eisi
pati : quia secundum eundem manicheiblas femias Xp̃s carnem non ha¬
buit nec aliquid aiudxis ẽ passus: sic enim in epistala fundamentidic̃:
nimicus quippe qui eundem saluatorem iustorum patrem crucifigi
sperauit. Ip seẽ crucifixus quotempore aliud actum ẽ Atq: aliud
ostensum: Princeps itaque tenebrarum ad fixus ÷ cruci. Idem que
spineam coronam portauit cum suis socus & uestem cocc in eã habut

Expanded text:
hoc homines facere possunt et praestant libere beneficium, cum alihoc homines facere possunt et praestant libere beneficium, cum aliquando sibi nihil cupiant praestari. cogitate ergo iam, si deus potest pati aliquam necessitatem. cum possint homines bene facere uoluntate nulla mercede conducti, nulla necessitate conpulsi. nullam ergo necessitatem patitur deus neque nocessitate facit. quae facit, sed summa et ineffabili uoluntate ac potestate.. Et tamen uos maxime secundum errorem uestrum non debuistis obponere istam Uit ab eis pati? quia secundum eiusdem Manichaei blasphemias Christus carnem non habuit nec aliquid a. Iudaeis passus est. sic enim in epistula Fundamenti dicit: inimicus quippe. qui eundem saluatorem iustorum patrem cruciflxisse se sperauit, ipse est crucifixus, quo tempore. aliud actum est atque aliud ostensum. princeps itaque tenebrarum adfixus est cruci idemque spineam coronam portauit cum suis sociis et uestem coccineam habuit;
Abbreviated transcription (Latin):
potestate : cuius nulla par s aliquando depraedaita pullanunc usque
captiua ẽ. Non polum diuinx sed nec iprus mortalis quã suscepit
sed necumquam capi poterit nis abhis quiei ꝑ fidem uoluer int mun¬
do corde con iungi: Non sicut dr̃ manichei quinecessitatis inalo pres¬
surhodichic ex parte quod negare nonporsunt inmiserus & calami¬
tatib: uoluatur. Intellegite sane s potestir &iam inter ipsos homines
quantum dist& inter necessitatem & uoluntatem : siquis uerbi gratia
merito peccati sui incarcerem iubente iustitia mittatur: Aliuꝰ ad sit
ir sc̃i qui cundem carcerem ingrediatur. propt̃ illius consolationẽ
aut liberationem: Num quid ambo incarcere ex una causa constituti
sunt Illemir sur ẽ. Illeingrerius: Ille poenã patitur Ille misericor¬
diam facit : Ille ingressus ẽ. cum uoluit egrersur ẽ. quando uoluit
lle ni suntor ueniente indulgentia nulloiure poterit liberari: &

Expanded text:
potestate, cuius nulla pars aliquando depraedata, nulla nunc usque potestate, cuius nulla pars aliquando depraedata, nulla nunc usque captiua est non solum diuinae sed nec ipsius mortalis quam suscepit, sed nec umquam capi poterit nisi ab eis, qui ei per fidem uoluerint mundo corde coniungi, non sicut deus Manichaei, qui necessitatis malo pressus hodie hic ex parte. quod negare non possunt, in miseriis et calamitatibus uolutatur. Intellegite sane, si potestis, etiam inter ipsos homines quantum distet inter necessitatem et uoluntatem. si quis uerbi gratia merito peccati sui in carcerem iubente iustitia mittatur. alius adsit uir sanctus, qui eundem carcerem ingrediatur propter illius consolationem aut liberationem, numquid ambo in carcere ex una causa constituti sunt? ille missus est, ille ingressus; ille poenam patitur, ille misericordiam facit; ille ingressus est. cum uoluit, egressus est, quando uoluit; ille nisi interueniente indulgentia nullo iure poterit liberari. et
Abbreviated transcription (Latin):
Voluit enim ut illa que in passioneeius facta sunt : omnia fierent adhu¬
manam naturam docendm non ad suam tuendam: sicut enim nos qui
& anima &corpone constamus. Cum sumur inuisibiles secundũ ani¬
nam. Visibiles autem secundũ corpus: omnia que ui sibiliter si ue ho¬
noris & beneficiorum accipimur siue contumeliae uel iniuria pati¬
mur adanimam qua in uisibilis . ẽ tamquã ad principem necesseẽ ut re¬
scramus quia ipsa corpori principatur. Nam & cũ simus recundũ ani¬
ma inmortales cummor tuicorpore fuerimus nos mostui dicimur
Ita &dñs secundum carnem & formã serui quã susci peredignatur ẽ.
et contumeliar parsus: & uincula & flagella & mortuus eẽ manifer¬
tatur. ut omnia ueredice ueritas. & nihil salsofecisrecredatur
quia potestaite ac uoluntato uerbum caro factum ẽ : & natus & pas¬
sus & mortius & resurrexit nulla sua necerrtate. seduo luntate&

Expanded text:
uoluit enim, ut illa, quae in passione eius facta sunt, omnia fierent ad huuoluit enim, ut illa, quae in passione eius facta sunt, omnia fierent ad humanam naturam docendam, non ad suam tuendam. sicut enim nos, qui ex anima et corpore constamus. cum sumus inuisibiles secundum animam, uisibiles autem secundum corpus. omnia, quae uisibiliter siue honoris efbeneficiorum accipimus siue contumeliae uel iniuriae patimur, ad animam, quae inuisibilis est. tamquam ad principem necesse est ut referamus, quia ipsa corpori principatur — nam et cum simus secundum animam inmortales, cum mortui corpore fuerimus, nos mortui dicimur — -ita et dominus secundum carnem et formam serui, quam suscipere dignatus est, et contumelias passus et uincula et flagella et mortuus esse manifestatur: ut omnia ueridice ueritas et nihil falso fecisse credatur, quia potestate ac uoluntate uerbum caro factum est et natus et passus et mortuus et resurrexit nulla sua necessitate, sed uoluntate et
Abbreviated transcription (Latin):
in aliquo securi fidem haberemur. si discipulo suo sic mentitus ẽ: Absit
ta lirblasphemia Nec coripsos in sempiternum reosteneat. qui hoc
audent ad serere aut credere sed eugilent aliquando & intellegant.
quã ne faria ꝑuer sitate ista credntur. Nos autẽ xp̃m dñm ue¬
rum haminẽ susce pissecredimur & in ipso uisibiliter inuisibilem ho¬
minib: apparuis seinipso. Inter homines conuersatum fuis se mipso
ab hominib humana ꝑtulirro. In ipso homines docuisseaquib: esra re¬
cedendum quid essa ꝑserendum quoersa tendendum : Iotũ autẽ hoc
nulla fecit necessitate. undeipsedicit: propterhoc mepat᷑ diligit: quia
egopono animãmeam ut iterũ sumã illam Nemo eam tollit ame
sedegopono eam amcipso. Potestatem habeo ponendieam: & potesta¬
tem habeo Iterum sumendicam : Non ergo malineces sitate amisit eã

Expanded text:
in aliquo securi fidem haberemus, si discipulo suo sic mentitus esset? absit in aliquo securi fidem haberemus, si discipulo suo sic mentitus esset? absit talis blasphemia nec eos ipsos in sempiternum reos teneat, qui hoc audent adserere aut credere ; sed euigilent aliquando et intellegant. quam nefaria peruersitate ista credantur. Nos autem Christum dominum uerum hominem suscepisse credimus et in ipso uisibiliter inuisibilem hominibus adparuisse, in ipso inter homines conaersatum fuisse, in ipso ab hominibus humana pertulisse, in ipso homines docuisse, a quibus esset recedendum, quid esset perferendum, quo esset tendendum. totum autem hoc nulla fecit necessitate. unde ipse dicit: propter hoc me pater diligit, quia ego pono animam meam, ut iterum sumam illam. nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a me ipso; potestatem habeo ponendi eam et potestatem habeo iterum sumendi eam. non ergo mali necessitate amisit eam.
Abbreviated transcription (Latin):
aut qui sunt fratresinei. & eos potius in hunc affectũ cõnputauit.
qui facerent uoluntatem patriseiur: quia exemplosuo rmdo cebat
iegandos eẽ terrenos parentes propt̃dm̃: operaenim diuina faci¬
enti terrenus affectur obstrepere non debebat: Nam si ꝓpter ea
non habebat matrẽ quia negaut matrem. Nec parus & caeria posto¬
lihabebant patres quia monuit eosdicens : Et patrẽneuoca ueritis uob
suꝑterram. Vnurenim ẽ. pater uester qui in caelis ÷ : quodergo eos
monuit depatreterreno hoc dematre priorfecit: hoc ergo dicimus
sapientiã dĩ suscipiendo hominem non eẽ co inquinatã sed misericor¬
diter ad hominum salutẽ hominẽ suscepisse : ut fier& sicut a postolur
dicit mediator di & hominum. homo ihs xp̃s Non enĩ dubitanti disci¬
pulo suo mentiri potuit quidixit. ego sum ueritas quando & cicatrices
uulnerum suorũ ut &iam manutanger & praebuit: quomodo enĩ huic

Expanded text:
aut qui sunt fratres mei? ac eos potius in hunc adfectum conputauit, aut qui sunt fratres mei? ac eos potius in hunc adfectum conputauit, qui facerent uoluntatem patris eius, quia exemplo suo iam docebat negandos esse terrenos parentes propter deum. opera enim diuina facienti terrenus adfectus obstrepere non debebat. nam si propterea non habebat matrem, quia negauit matrem, nec Petrus et ceteri apostoli habebant patres, quia monuit eos dicens: et patrem ne uocaueritis uobis super terram; unus enim est pater uester, qui in caelis est. quod ergo eos monuit de patre terreno, hoc de matre prior fecit. hoc ergo dicimus sapientiam dei suscipiendo hominem non esse coinquinatam; sed misericorditer ad hominum salutem hominem suscepisse, ut fieret, sicut apostolus dicit, mediator dei et hominum homo Iesus Christus. non enim dubitanti discipulo suo mentiri potuit, qui dixit: ego sum ueritas, quando cicatrices uulnerum suorum, ut etiam manu tangeret, praebuit. quomodo enim huic
Abbreviated transcription (Latin):
lis enim substantia non ideo non co inquinatur quia nihil adtingit:
sed quia ꝑman& in sua munditia qualecum que nt quid quid adtigerit:
sicut corpus inuul nerabile: aut inpen& rabile Num quidillud dicim
quod non ꝑcutuitur ferro sed potius quod &iam cũ ꝑcutitur non pe¬
naratur :: Et ideo magis ꝓbatur filiurdĩ non porse de sangiune
femine comquinari. quia ꝑfeminam natus ẽ: quãquã si non ꝑfeminã
nascer&ur & membrailla deuitass& : Vider&ur indicasse posse
se in de pollui : & minus a nob̵ fidenter . in co inquinabilis dicoret :
Consecrauit autem uirginitatem quia de uirgine nasciuoluit: &¬
sola illimater interris eligenda erat ad surcipiendum hominem.
quiiam patrem habebat in exlis: sed dicunt quareergo negauit ma¬
trem suã quando ei dixit. quid mihi & tibi mulier ÷ & quandocum ei
nuntiata esr& qđ cum uell& uidere respondit. Nux ẽ mater mea

Expanded text:
lis enim substantia non ideo non coinquinatur, quia nihil adtingit. lis enim substantia non ideo non coinquinatur, quia nihil adtingit. sed quia permanet in sua munditia. qualecumque . sit quicquid adtigerit sicut corpus inuulnerabile aut inpenetrabile numquid illud dicimus. quod non percutitur ferro. sed potius, quod etiam cum percutitur non penetratur? et ideo magis probatur filius dei non posse de sanguine feminae coinquinari, quia per feminam natus est quamquam si non per feminam nasceretur et membra illa deuitasset, uideretur indicasse posse se inde pollui et minus 8 nobis fidenter incoinquinabilis diceretur. consecrauit autem uirginitatem, quia de uirgine nasci uoluit et sola illi mater in terris eligenda erat ad suscipiendum hominem, qui iam patrem habebat in caelis. Sed dicunt: quare ergo negauit matrem suam, quando ei dixit: quid mihi et tibi, mulier et quando, cum ei nuntiatum esset, quod eum uellet uidere, respondit: quae est mater mea
Abbreviated transcription (Latin):
Ne sanguinecius polluer&ur : cum & in apostolis & inmultis dignis fe¬
minis & habitauerit & nunchabit&: quiuti que corpora habent san¬
guiem habent: sienim in maria comquinari potuit & momnibus
potuit. siautem non potuit in illis. utique nec in maria potuit. In
cuius uiscerib: susceptionem corporis operataẽ di sapienita
erte ipsum manicheum depatre adquematre natum fuisse non ne¬
igabunt. Cuius animã secundum suũ errorem dm̃ ẽẽ omni potentẽ
imiliter non negabunt : qui semira suꝑbia ad sumptum agemino suo hoc¬
dm̃ colunt: si uero nusquã dr̃ coinquinatur. Cum &ia lux corporũ ex¬
estium urque adterras ꝑueniat & non comquin&ur. Cũmani festum
sit solem istum cui genuflectunt. In omnib stercorib & putorib rae¬
dios suos expandere. Et eornusquã comquinari desinant blasse io¬
mare & rogent dm̃ ut aberrore liberentur : Inco in quinabi¬

Expanded text:
ne sanguine ejus pollueretur: cum et in Apostolis et multis dignis fene sanguine ejus pollueretur: cum et in Apostolis et multis dignis feminis et habitaverit, et nunc habitet, qui utique corpora habent, et sanguinem habent. Si enim in Maria coinquinari potuit, et in omnibus potuit: si autem non potuit in illis, utique nec in Maria potuit, in cujus visceribus susceptionem corporis operata est Dei Sapientia. CAPUT XXIV. Certe ipsum Manichaeum de patre atque de matre natum fuisse non negabunt, cujus animam secundum suum errorem Deum esse omnipotentem similiter non negabunt: qui se mira sunabilem deum colunt. si uero nusquam deus coinquinatur, cum etiam lux corporum caelestium usque ad terras perueniat et non coinquinetur. cum manifestum sit solem istum. cui genu flectunt, in omnibus stercoribus et putoribus radios suos expandere et eos nusquam coinquinari: desinant blasphemare et rogent deum, ut ab errore liberentur. incoinquinabi