comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rit anima hominis cod dolores figit᷑
cdibi p̃terquam inte tam&si figit᷑
in pulchris extrate & extrase
Quȩ tam̃ nulla essent nisi essent aebste
quȩ oriuntur & occidunt & oriendo
quacsi esse incipiunt & crescunt ut ꝑfici¬
reunt. Ergo cum oriuntur & tendunt
esse quomagis celeriter crescunt ut sint :
eom cgis festinant ut non sint. Sic est
modus eorum. Tantum dedistieis quia
partes sunt rerum : quȩ non sunt om̃s
simul: Sed decedendo ac sucedendo
agunt om̃s uniuersum. cuius partes sunt.
tia. nonenim erit totus sermo siunum
uerbum non decedat : cum sonuerit par¬
tessuces ut succelat aliud : Lauda te
ex illis anima mea. ds̃ crector omnium
Sed non eis infigatur glutine a morgs
ꝑsensus corporis. Eunt enim quoibant.
ut non sint & conscindunt eam deside¬
riis pestilencrosis. qm̃ ipscceẽ uult & re¬
quiescere cmat in eis quȩ amat In illis
ccũt non est ubi. quicc non stant
Fugiunt & quis ex sequitur sensu carnis :

Expanded text:
rit anima hominis, ad dolores figitur rit anima hominis, ad dolores figitur alibi praeterquam in te, tametsi figitur in pulchris extra te et extra se. quae tamen nulla essent, nisi essent abs te. quae oriuntur et occidunt et oriendo quasi esse incipiunt et crescunt, ut perficireunt. ergo cum oriuntur et tendunt esse, quo magis celeriter crescunt, ut sint, eo magis festinant, ut non sint. sic est modus eorum. tantum dedisti eis, quia partes sunt rerum, quae non sunt omnes simul, sed decedendo ac succedendo agunt omnes uniuersum, cuius partes sunt. tia. non enim erit totus sermo, si unum uerbum non decedat, cum sonuerit, partes suas, ut succedat aliud. laudet te ex illis anima mea, deus, creator omnium, sed non eis infigatur glutine amore per sensus corporis. eunt enim quo ibant, ut non sint, et conscindunt eam desideriis pestilentiosis, quoniam ipsa esse uult et requiescere amat in eis, quae amat. in illis autem non est ubi, quia non stant: fugiunt, et quis ea sequitur sensu carnis?
Abbreviated transcription (Latin):
bus ꝑ os. ꝑ linguami ꝑ oculos & mille
motus gratissimos quasi fomitibus
conflacre animos & ex plurib: unum¬
Cꝯ. faccerehoc est : quod diligitur in ami¬
cis & sic diligitur ut rec sibi sithuma¬
nac conscientia : Si non amauerit
reda mantem. aut si amantem non
reda mauerit: nihil quȩrens ex eius
corpore p̃ter indicia beniuolentiȩ
hinc ille luctus siquis moriatur & te¬
nebrȩ dolorum & uersa dulcedine
inamaritudinem. Cormadidum
& ex ccmis sa uita morientiũ mors¬
Q uiuentium. Wecctus qui ccmatte.
& comicum inte & inimicũ ꝓpterte
Solus enim nullum carum amittit:
cuioms in illo cari sunt. quiñ amittit᷑:
do ea fecitea. Tenemo amittit: nisi
quidimittit. & quia dimittit quoit:
aut quo fugit . nisi ate placcido aedte
iratum : Nam ubi non inuenit legẽ
tucm in poena sua & lextua ueri¬
tas & ueritastu. : Ds̃ uirtutũ conũte Cio
nos &ostende faciemtuam & sclui
Nerimus nam quo quouersũ seueste¬

Expanded text:
ibus per os, per linguam, per oculos et mille ibus per os, per linguam, per oculos et mille motus gratissimos quasi fomitibus flagrare animos et ex pluribus unum facere. Hoc est, quod diligitur in amicis et sic diligitur, ut rea sibi sit humana conscientia, si non amauerit redamantem aut si amantem non redamauerit, nihil quaerens ex eius corpore praeter indicia beniuolentiae. hinc ille luctus, si quis moriatur, et tenebrae dolorum et uersa dulcedine in amaritudinem cor madidum et ex amissa uita morientium mors uiuentium. beatus qui amat te et amicum in te et inimicum propter te. solus enim nullum carum amittit, cui omnes in illo cari, qui non amittitur. do ea fecit ea? te nemo amittit, nisi qui dimittit, et quia dimittit, quo it aut quo fugit nisi a te placido ad te iratum? nam ubi non inuenit legem tuam in poena sua? et lex tua ueritas et ueritas tu. Deus uirtutum, conuerte nos et ostende faciem tuam, et salui erimus. nam quoquouersum se uerte
Abbreviated transcription (Latin):
men cliorum dolorum: ncm unde
me faccillime. & inintimo dolorille
penetrauerat. nisi quia fuderam
in crencm animam meam. Diligen¬
domoriturum. acsinon moriturum
Mcexime quippemerepcrabant atq
recreabant aliorum amicorum sola¬
cia. Cum quib: cemabam quod pro¬
teccmabam . & hoc eram ingens fabu¬
la & longum mendacium cuius ad¬
ulterina confricatione corrumpe¬
bectur mens nr̃a. pruriens in aurib
Sed illa mihi fabulc non moriebat:
Siquis amicorum meorum morer&ur.
Alicc erant quȩ in eis complius capie¬
bant cnimum conloqui & conridere
& uicissimbeniuole obsequisimul lege¬
relibros dulciloquos Si mulnugari
& simulhonestari dissenti re in t̃dum
sineodio. łam quam ipsehomo secũ
atq ipsac rarissima dissensione condȩ¬
re consensiones plurimas. docere
cliquid inuicem. aut discere ab inui¬
cem desiderare cebsentes cũ molestia
s uscipere uenientes cum l&itia his
cctq: huius modi signis a corde aman¬
tium & reda mantium procedena¬

Expanded text:
men aliorum dolorum. nam unde men aliorum dolorum. nam unde me facillime et in intima dolor ille penetrauerat, nisi quia fuderam in harenam animam meam diligendo moriturum acsi non moriturum? maxime quippe me reparabant atque recreabant aliorum amicorum solacia, cum quibus amabam quod postea amabam, et hoc erat ingens fabula et longum mendacium, cuius adulterina confricatione corrumpebatur mens nostra pruriens in auribus. sed illa mihi fabula non moriebatur, si quis amicorum meorum moreretur. alia erant, quae in eis amplius capiebant animum: conloqui et conridere et uicissim beniuole obsequi, simul legere libros dulciloquos, simul nugari et simul honestari, dissentire interdum sine odio tamquam ipse homo secum atque ipsa rarissima dissensione condire consensiones plurimas, docere aliquid inuicem aut discere ab inuicem, desiderare absentes cum molestia, suscipere uenientes cum laetitia: his atque huius modi signis a corde amantium et redamantium procedent
Abbreviated transcription (Latin):
erat &curanda Sciebam. sed nec
ualebam e omcegis quic non mihi
eras aliquid solidum & firmũ cũ de¬
te cogitabam. non enim tueras. sed
uanum phantasma. &errorms erat
ds̃m̃s. Suconaebar ecm alibi mihi ibi
ponere ut requi escer& ꝑ in ane labeba¬
tur. &i terum ruebat suꝑ me & ego mi¬
hi remanseram infelix locus. ubi neces¬
se possẽ nec inde recedere : Quo enim
cormm fuger& a cordemeo: quo a me
ipso fugerem : quo non mesequerer
& tamen fugi de patria minus enim
cum quȩ rebant oculimei ubi uidere
non solebant atq: athagastensi oppi¬
CD do ueni carthaginems :nonua cant tem¬
pora nec otiose uoluuntur ꝑsensus nr̃os
Faciunt in animo mira opera: ec ceueni¬
ebant & p̃teriebant dedie in diem & ue¬
niendo & p̃ter eundo inserebant mi hi
species alias. & clias memorias. &
paulatim resarciebant me pristinis
generibus delectationum quib: cede¬
bat dolor m̃s ille. Sed succedebant
non quidem dolores cclii. causcceta¬

Expanded text:
erat et curanda, sciebam, sed nec uolebam nec erat et curanda, sciebam, sed nec uolebam nec ualebam, eo magis quod mihi non eras aliquid solidum et firmum, cum dte cogitabam. non enim tu eras, sed uanum phantasma et error meus erat deus meus. si conabar eam ibi ponere, ut requiesceret, per inane labebatur et iterum ruebat super me, et ego mihi remanseram infelix locus, ubi nec esse possem nec inde recedere. quo enim cor meum fugeret a corde meo ? quo a me ipso fugerem? quo non me sequerer? et tamen fugi de patria. minus enim eum quaerebant oculi mei, ubi uidere non solebant, atque a Thagastensi oppido ueni Carthaginem. Non uacant tempora nec otiose uoluuntur per sensus nostros: faciunt in animo mira opera. ecce ueniebant et praeteribant de die in diem et ueniendo et praetereundo inserebant mihi spes alias et alias memorias et paulatim resarciebant me pristinis generibus delectationum, quibus cedebat dolor meus ille; sed succedebant non quidem dolores alii, causae ta
Abbreviated transcription (Latin):
sensi animam meam & anima illius
uncom fuisse animam induobus
corporibus &ideo mihi hor rori
erat uita. quia nolebam dimidius
uiuere. &ideo forte mori m&ue¬
bam ne totus ille morer&ur quem
multum amaueram. Odementiam C¬
nescientem diligere homines humani¬
ter O stultum hominem in moderate
humana pacientem. quod ego tunc
eram: Itaq: a estucbam suspirabam
flebam turbabar : nec requies erat
nec consilium: portabamenim conci¬
scom & cruentam animam meam ira¬
patientem portari ame. &ubieã po¬
nerem non inueniebam. non in amoe¬
nis nemoribus non in ludis atq: caen¬
tibus nec in succue olentib: locis nec
in conuiuus apparatis. neq: inuolup¬
tate cubilis & lecti. nondeniq: in li¬
bris atq: carminib: ad qui escebat.
horrebant om̃a & ipsc lux & quic quio
nonerat qđ illeeratum probum &
odio sum erat p̃ter gemitũ & lacri¬
masi namin eis solis aliquantula
requies. ubiccũt indeccuferebatur
anima mea : onerabatme grandisar¬
cina miseriȩ. Ad tedñe leucendec

Expanded text:
sensi animam meam et animam illius uuam fuisse animam in duobus corporibus, et ideo mihi horrori erat uita, quia nolebam dimidius uiuere, et ideo forte mori metuebam, ne totus ille moreretur, quem multum amaueram. s o dementiam nescientem diligere homines humaniter! o stultum hominem inmoderate humana patientem! quod ego tunc eram. itaque aestuabam, suspirabam, flebam, turbabar, nec requies erat nec consilium. portabam enim concisam et cruentam animam meam inpatientem portari a me, et ubi eam ponerem non inueniebam. non in amoenis nemoribus, non in ludis atque cantibus nec in suaue olentibus locis nec in conuiuiis apparatis nec in uoluptate cubilis et lecti, non denique in libris atque carminibus adquiescebat. horrebant omnia et ipsa lux, et quid quid non erat quod ille erat, inprobum et taediosum erat praeter gemitum et lacrimas: nam in eis solis aliquantula requies. ubi autem inde auferebatur anima mea, onerabat me grandis sarcina miseriae. ad te, domine, leuanda
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sens de p̃sentib contuitus p̃sens de
futuris expectatio Si hȩc ꝑmittimur
dicere tria tempora uideo fateorq:
tria sunt dicatur &iam temporas
tric p̃teritum p̃sens & futurum
sicut cebutitur consu&udo dicatur¬
eccenoncuro nec resisto nec rep̃hen¬
do dum tam̃ intelligatur ꝗđ elicat
neq id qđ futurum est esseiam. peq:
id quod p̃teritum est. pauca suntenĩ
quȩ proprie loquimur plura non
propriȩ sed agnoscimur quid ueli

Expanded text:
sens de praesentibus contuitus, praesens de futuris expectatio. si haec permittimur dicere, tria tempora uideo fateorque, tria sunt. dicatur etiam: tempora sunt tria, praeteritum, praesens et futurum, sicut abutitur consuetudo; dicaturecce non curo nec resisto nec reprehendo, dum tamen intellegatur quod ue id, quod futurum est, esse iam, neque id, quod praeteritum est. pauca sunt enim, quae proprie loquimur, plura non proprie, sed agnoscitur quid ueli
Abbreviated transcription (Latin):
sit illud quod uocatur dies. Sed quid
sit tempus quom&ientes solis circui¬
tum diceremus eum dimidio spatio
tem poris ꝑ actum minus quam sol&.
si tanto spactio temporis ꝑ actus essas
illud simplum istud hoc duplum
ttiam si aliquando illo simplo celiquan¬
do isto duplo. solaboriente usque
orientem circur&. nemoergo
mihi dicat caelestium corporini
motus esse tempora quia & cuius

Expanded text:
sit illud, quod uocatur dies, sed quid sit illud, quod uocatur dies, sed quid sit tempus, quo metientes solis circuitum diceremus eum dimidio spatio temporis peractum minus quam solet, si tanto spatio temporis peractus esset, illud simplum, hoc duplum, etiamsi aliquando illo simplo, aliquando isto duplo sol ab oriente usque orientem circuiret. nemo ergo mihi dicat caelestium corporum motus esse tempora, quia et cuius
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ dies dicitur non tantũ mora solis
suꝑ terram secundum quod cliudẽ
dies aliud nox . sed &icm totius eius
circuitus ab oriente usq: ad orientẽ
secundum quod dicimus tot dies tran¬
sierunt . cum suis enim noctib: dicur᷑
tot dies. nec extrare putantur spatia
noctium qm̃ergo dies expletur motu
solis atq circuitu ab oriente usque
adorientem . quȩro utrum motus
ipse sit dies anmora ipsac quanta
ꝑcegitur. anutrumq: Sienim pri¬
mum dies ess& diesergo ess&
&icm sitanto spatio temporis sol
cursum illum ꝑegiss& quantũ est
horae unius. Si secundum non ergo
noness& dies siabortu solis usque
adortũ alterum tam brouis mora cissis s&
quam est horae unius. sed uicios & quãt
circuir& sol ut ex pler& diem siutrũq
nec ille ceppellar&urdies si horace¬
spatio soltotum girum suum circiur&.
nec ille si sole cessante quantum
temporis p̃terir& quanto per agere
soltotum habitum demane in mane
assol& snonitaq: nunc quaerã quid

Expanded text:
qqsuper terram, secundum quod aliud est dies, aliud nox, sed etiam totius eius circuitus ab oriente usque orientem, secundum quod dicimus: tot dies transierunt; cum suis enim noctibus dicuntur tot dies nec extra reputantur spatia noctium. quoniam ergo dies expletur motu solis atque circuitu ab oriente usque ad orientem, quaero utrum motus ipse sit dies an mora ipsa, quanta peragitur, an utrumque. si enim primum dies esset, dies ergo esset, etiam si tanto spatio temporis sol cursum illum peregisset, quantum est horae unius. si secundum, non ergo esset dies, si ab ortu solis usque in ortum alterum tam breuis mora esset, quam est horae unius, sed uicies et quater circuiret sol ut expleret diem. si utrumque, nec ille appellaretur dies, si horaspatio sol totum suum gyrum circumiret, nec ille, si sole cessante tantum temporis praeteriret, quanto peragere sol totum ambitum de mane in mane adsolet. non itaque nunc quaeram, quid
Abbreviated transcription (Latin):
tempora &nil annui cur enim non
potius omnium corporum motus
sint tempora anuero sicessarent tȩpbꝰ¬
caeli lumina & mouer&ur rota
figuli non ess& tempus quom&i rem
eos giros : & diceremus aut ȩqualib:
moruliscegi. aut sialias tardius alices
uelocius mouer&ur alios magis
diuturnos esse alios minus. Aut
cum hoc diceremus non & nos intem¬
pore loqueremur : aut essent in uer¬
bis nr̃is aliae longe syllabe aliae
breues nisiquia illȩ longiore tem¬
pore sonuissent istȩ breuiore : d̃s
dona hominib: uidere in paruo
communes notitias rerũ paruccrũ
atq: paruarum. Sunt sidera & lu¬
minaria caeli insignis & intempo¬
ribus & indieb: & in annis. sintuero¬
sed noc ego dierim circuitũ illius¬
ligneolȩ rotae diem esse nec tam̃
ideo tempus nonesse. ille dixerit¬
ł go scire cupio ium naturam que
temporis quo m&imur corporum
motus & dicimꝰ illum motum. uerbi
gratia tempore duplo esse diutur¬
niorem qua mistum. Nam quaero

Expanded text:
tempora, et non adnui. cur enim non tempora, et non adnui. cur enim non potius omnium corporum motus sint tempora? an uero, si cessarent caeli lumina et moueretur rota figuli, non esset tempus, quo metiremur eos gyros et diceremus aut aequalibus moralis agi, aut si alias tardius, alias uelocius moueretur, alios magis diuturnos esse, alios minus? aut cum haec diceremus, non et nos in tempore loqueremur aut essent in uerbis nostris aliae longae syllabae, aliae breues, nisi quia illae longiore tempore sonuissent, istae breuiore? deus, dona hominibus uidere in paruo communes notitias rerum paruarum atque magnarum. sunt sidera et luminaria caeli in signis et in temporibus et in diebus et in annis. sunt uerosed nec ego dixerim circuitum illiugneolae rotae diem esse, nec tamen ideo tempus non esse ille dixerit. Ego scire cupio uim naturamque temporis, quo metimur corporum motus et dicimus illum motum uerbi gratia tempore duplo esse diuturniorem quam istum. nam quaero,
Abbreviated transcription (Latin):
ista & usiteetu & cebdita quominus
in ecpen&ret & dilucescant alucente
dehis & cui fructuosius confitebor
in peritiam meam nisitibi cuiñ sunt
molesta studicomea flccmantia ue¬
hementer inscripturastuas : da qđ
amo. Amoenim & hoc tude disti
cere & labor est ante me donec ape¬
rias ꝑ xp̃m obsecro in nomine euis sc̃ĩ
scorum nemo mihi obstrepat & ego
credidi ꝓpterquod & loquor haec¬
ia. est spesmea adhancuiuo ut contem¬
i u pler delectactionem dñi. Ec ceu&e¬
res posuisti dies meos & transeunt. &
quomodo nescio & dicimus tempus
& tempus tempora & tempora quã¬
diu dixit hocille: quam diufecit
hocille : & quacm longo tempore illude
non uidi & duplum temporis hab&
hac syllocba adillam simplĩ breuẽ
dicimus hȩc & ccudiuimus haec
& intelligimur. & in telligimus. mani¬
festissima &i
tissima sunt. & eccdem rursus nimis
latent & noua est inuentio eorum¬
ssaudi aquodcm homine docto quod
solis & lunȩ & siderum motus ipsa sint

Expanded text:
ista et usitata et abdita, quominus in ea penetret et dilucescant allucente de his? et cui fructuosius confitebor inperitiam meam nisi tibi, cui non sunt molesta studia mea flammantia uehementer in scripturas tuas? da quod amo: amo enim, et hoc tu dedisti. cere et labor est ante me, donec aperias. per Christum obsecro, in nomine eius sancti sanctorum nemo mihi obstrepat. et ego credidi, propter quod et loquor. haec est spes mea; ad hanc uiuo, ut contempler delectationem domini. ecce ueteres posuisti dies meos et transeunt, et quomodo, nescio. et dicimus tempus et tempus, tempora et tempora:. ,,quamdiu dixit hoc ille", "quamdiu fecit hoc ille" et: "quam longo tempore illud non uidi" et: "duplum temporis habet haec syllaba ad illam simplam breuem." dicimus haec et audiuimus haec et intellegimur et intellegimus. manfestissima et usitatissima sunt, et eadem rursus nimis latent et noua est inuentio eorum. Audiui a quodam homine docto, quod solis et lunae ac siderum motus ipsa sint
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ante primordia sȩculorum &ante
omne quoduel ante dici potest tues
& ds es dñs que omnium quȩ crecesti
& apudte rerum omnium instabiliũ
stant cacusȩ : & rerum omnium muta¬
bilium in mutabiles manent origines
& omnium in rationalium & tempora¬
lium sempi ternȩ uiuunt rationes:
dicmihi supplicituo ds̃. & misericors.
miserotuo : dic mihi utrum aliciui iam
&atimeae mortuae suc cesserit infantia

Expanded text:
quoniam ante primordia saeculorum et ante omne, quod uel ante dici potest, tu es et deus es dominusque omnium, quae creasti, et apud te rerum omnium instabilium stant causae et rerum omnium mutabilium inmutabiles manent origines et omnium inrationalium et temporalium sempiternae uiuunt rationes, dic mihi supplici tuo, deus, et misericors misero tuo, dic mihi, utrum alicui iam aetati meae mortuae successerit infantia
Abbreviated transcription (Latin):
gacudere quac mstelsis. Bectus ergoerit
sinull int̃pellante molestia deipse ꝓquã
uera sunt om̃a sola ueritate gaudebit secce N¬
quaentum spaccicctus sum in memoria mea
quȩ renste dnẽ & nonte inueniextra ccm¬
neq: enimaliquid dete inueni qđ ñmema¬
nissem ex quo didicite. Ncmexquo didcrei¬
non sum oblitustui. ubi enim inueni ueritatẽ
ibi inueni dm̃m̃m ipscm ueritatem quã
ex quo didici nonsum oblitus. Itaq ex quo
te didici macnes in memoria mea. &illic
te inuenio cum reminiscortui & delector
inte. haegunt sc̃ȩ deliciȩ meȩ quas do nasti
mihi midiatua. Respiciens pccuꝑ tatem
mec̃ .s sedubi manes in memoriamtudne. Crs
ubiillic manes : Quale ibi cubile fabrecsti
tibi: Qua scũ crium ȩdificcestitibi : Tude¬
disti hano dignationem memoriȩ meȩ
ut manecsin ea. Sed in qua eius pastema¬
neccs hoc considero. Treenscendienim par

Expanded text:
gaudere quam falsis. beatus ergo erit, gaudere quam falsis. beatus ergo erit, si nulla interpellante molestia de ipsa, per quam uera sunt omnia, sola ueritate gaudebit. Ecce quantum spatiatus sum in memoria mea quaerens te, domine, et non te inueni extra eamneque enim aliquid de te inuenio, quod non meminissem ex quo didici te. nam ex quo didinon sum oblitus tui. ubi enim inueni ueritatem, ibi inueni deum meum, ipsam ueritatem, quam ex quo didici, non sum oblitus. itaque ex quo te didici, manes in memoria mea, et illic te inuenio, cum reminiscor tui et delector in te. hae sunt sanctae deliciae meae, quas donasti mihi misericordia tua respiciens paupertatem meam. Sed ubi manes in memoria mea, domine, ubi illic manes? quale cubile fabricasti tibi? quale sanctuarium aedificasti tibi? tu dedisti hanc dignationem memoriae meae, ut maneas in ea, sed in qua eius parte maneas, hoc considero. transcendi enim par
Abbreviated transcription (Latin):
Ntenebrȩ comp̃hendant. Curaũt ueritas
pccrit odium: & inimicus factus esteis
homotiuuis uerum p̃dicans : cum am&ur
beccta uitt : quȩ non est nisi gaudium
deueritate. nisi quiccsicamatur ueritas
ut quicumq: cliud amant hoc quod amant
uelint eẽ ueritatem. & quia felli nollent
nolunt conuinci quod falsi sint. Itaq: ꝓp¬
tereamrem oderunt ueritatem quac̃ pro
ueritate cemant. Amant eam lucentem
Oderunteam redarguentem. quic enim
fcelli nolunt & fallere uolunt. amcnte cẽ
cum seipsa indicat. & oderuntecmcũ eos
ipsos indicat. Inde r&ribu& eis ut qui se
aebecmani festarinolunt & eos nolentes
manifest& & eis ipsac non sit manifesta
Sic sic &iã sic animus humcnus &icc̃ sic cȩ¬
cus & langiudus turpis cetq indecens la¬
tere uult. Secũt ut lactecet celiquid non
uult contrailli redditur ut ipseñ lateat
ueritati . Ipsumccũt ueritts latect
tam̃ &icm sic dummiser est ueris ma uult

Expanded text:
tenebrae conprehendant. Cur autem ueritas tenebrae conprehendant. Cur autem ueritas parit odium et inimicus eis factus est homo tuus uerum praedicans, cum ametur beata uita, quae non est nisi gaudium de ueritate, nisi quia sic amatur ueritas, ut quicumque aliud amant, hoc quod amant uelint esse ueritatem, et quia falli nollent, nolunt conuinci, quod falsi sint? itaque propter eam rem oderunt ueritatem, quam pro ueritate amant. amant eam lucentem, oderunt eam redarguentem. quia enim falli nolunt et fallere uolunt, amant eam, cum se ipsa indicat, et oderunt eam, cum eos ipsos indicat. inde retribuet eis, ut, qui se ab ea manifestari nolunt, et eos nolentes manifestet et eis ipsa non sit manifesta. sic, sic, etiam sic animus humanus, etiam sic caecus et languidus, turpis atque indecens latere uult, se autem ut lateat aliquid non uult. contra illi redditur, ut ipse non lateat ueritatem, ipsum autem ueritas lateat. tamen etiam sic, dum miser est, ueris mauult
Abbreviated transcription (Latin):
fcelsitate gaudere t amnon dubitant
dicere deueritate semalle quã ñ dubitant
dicere bectos seee uelle Becta quippe
uita est gaudium deueritate. hoc est
enim gaudium dete quiueriteserds
inluminatiomea sclus faciei meȩ ds
m̃s hanc uitẽ cbecctam om̃s uolunt hanc
uitam quȩ solabecta est . om̃s uolunt gau¬
dium deueritate om̃s uolunt . multos ex¬
ꝑtus sum quiuellent fallere . quiaũ falli
neminem Ubiergono uer̃ hancuitã bea¬
tam nisi ubi nouer̃ &iã ueritatem ÷
A manteni & ipscom quia fellinolunt¬
& cum amantbectam uitã. quod non est
aliud quam deueritate gaudiũ utique
amant &iã ueritatem nec cmarent.
nisi ess& cliqua notiticeius in memoria¬
⁊q. eorumsscurergonondeilla gaudent
curnon beccti sunt  quia fortius occupan¬
tur in alus quȩ potius eos faciunt miseros
qua millud becctos q uod tenuiter memi¬
nerunt Adhucenim modicum lum̃ est
in hominib: Ambulent ambulent ne

Expanded text:
falsitate gaudere: tam non dubitant falsitate gaudere: tam non dubitant dicere de ueritate se malle, quam non dubitant dicere beatos esse se uelle. beata quippe uita est gaudium de ueritate. hoc est enim gaudium de te, qui ueritas es, deus, inluminatio mea, salus faciei meae, deus meus. hanc uitam beatam omnes nolunt, hanc uitam, quae sola beata est, omnes uolunt, gaudium de ueritate omnes uolunt. multos expertus sum, qui uellent fallere, qui autem falli, neminem. ubi ergo nouerunt hanc uitam beatam, nisi ubi nouerunt etiam ueritatem? amant enim et ipsam, quia falli nolunt, et cum amant beatam uitam, quod non est aliud quam de ueritate gaudium, utique amant etiam ueritatem nec amarent, nisi esset aliqua notitia eius in memoria eorum. cur ergo non de illa gaudent? cur non beati sunt? quia fortius occupantur in aliis, quae potius eos faciunt miseros quam illud beatos, quod tenuiter meminerunt. adhuc enim modicum lumen est in hominibus; ambulent, ambulent, ne
Abbreviated transcription (Latin):
Tnum esttam̃ quo ꝑ uenire om̃s nitunt᷑
ut gaudecent quȩ qm̃ res est quaem se
exꝑtum non esse nemo potest dicere ꝓpte¬
rea reꝑta in memoria recognoscitur
quando becotȩ uitȩ nom̃ auditar alsit
dñe ab sit a corde seruitui qui confit&ur¬
becctũ meputem estenim gaudium qđ non
dactur impus. Sedeis quite gratis colunt
quorum gaudium tuipsees & ipsccẽ beata
uita gecudere adte dete propterte
Ipscc estenim & non estaeltera. qui aũt alicc̃
putaent eẽ aliud sectaentur gaudium neq
ipsum uerum : Abcdiqua tam̃ imagine
gaudii uoluntas eorum non auertitur:¬
. Non ergocestum est qđ om̃s eebeati uolunt
Qm̃ qui non dete gaudere uolunt quȩ solc
uita becte est. Non utiq uittẽ becctã uolunt
ut non faciant quod uolunt : cadunt in id
qđ ucclent. eoq: contenti sunt quic illud
qđ non ucclent nontantum uolunt quan¬
tum sat est ut uecleant nam quȩro ab
omnib: utrum malint deuest te qucc̃ de

Expanded text:
unum est tamen, quo peruenire omnes nituntur, unum est tamen, quo peruenire omnes nituntur, ut gaudeant. quae quoniam res est, quam se expertum non esse nemo potest dicere, propterea reperta in memoria recognoscitur, quando beatae uitae nomen auditur. Absit, domine, absit a corde serui tui, qui conStbeatum me putem. est enim gaudium, quod non datur inpiis, sed eis, qui te gratis colunt, quorum gaudium tu ipse es. et ipsa est beata uita, gaudere de te, ad te, propter te: ipsa est et non est altera. qui autem aliam putant esse, aliud sectantur gaudium neque ipsum uerum. ab aliqua tamen imagine gaudii uoluntas eorum non auertitur. Non ergo certum est, quod omnes esse beati nolunt, quoniam qui non de te gaudere uolunt, quae sola uita beata est, non utique uitam beatam uolunt. ut non faciant quod uolunt, cadunt in id quod ualent eoque contenti sunt, quia illud, quod non ualent, non tantum uolunt, quantum sat est, ut ualeant? nam quaero ab omnibus, utrum malint de ueritate quam de
Abbreviated transcription (Latin):
quodam ꝑ fusus sum. quobiunc recor¬
decns detestor atq: execror aliquan¬
do debonis & honestis quod desiderans
recolo tam & si fortenonadsunt. & ideo
tristis gaudium pristinum recolo ꝗbi
ergo  & quando exꝑtus sum uitã mecẽ
bectam ut recorder ecm & amem & de¬
siderem  Nec ego taentum aut cũ paucis
sed beccti prorsus om̃s eẽ uolumus. quod¬
nisi certa notitia nos semus. Nontã certa
uoluntate uellemus. Sed quid est hoo :
quod si quȩratur cduobus utrummilitare
uelint fieri possit ut alter eorum uelle
se alter nolle respondeat. Siccũt ab eis
quȩratur utrum esse becctiuelint uterq
stcctim sine ulla dubitatione dicant
obttre nec obccliud nisi ut becti sint¬
num forte qm clius hinc alius indegau¬
d& Itcc seom̃s becctos eẽ uelle consonant:
quem aadmodum consonarent. si hocint̃¬
rogerentur seuellegaudere. atq ipsũ
gaudium uit ambeatã uocant : quod
& sicclius hinc alius illinc assequitur

Expanded text:
quodam perfusus sum, quod nunc recorquodam perfusus sum, quod nunc recordans detestor atque exsecror; aliquando de bonis et honestis, quod desiderans recolo, tametsi forte non adsuntristis gaudium pristinum recolo. Vbi ergo et quando expertus sum uitam meam beatam, ut recorder eam et amem et desiderem? nec ego tantam aut cum paucis, sed beati prorsus omnes esse uolumus. quodnisi certa notitia nossemus, non tam certa uoluntate uellemus. sed quid est hoc? quid? si quaeratur a duobus, utrum militare uelint, fieri possit, ut alter eorum uelle se, alter nolle respondeat: si autem ab eis quaeratur, utrum esse beati uelint, uterque se statim sine dubitatione dicat optare, nec ob aliud ille uenum forte quoniam alius hinc, alius inde gaudet? ita se omnes beatos esse uelle consonant, quemadmodum consonarent, si hoc interrogarentur, se uelle gaudere atque ipsum gaudium uitam beatam uocant. quod etsi alius hinc, alius illinc assequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
adipisci eam uolumus ut becctisimus
num quid sicut cum meminimus¬
u eloquentiam : non. quamuis enĩ¬
& hoc nomine audito recordent᷑ ipsam
rem qui &iam nondum sunt eloquentes
multiq: essecupiant unde appar& ecc̃
ẽẽ in eorum notitia tam̃ ꝑcorporis
sensus alios eloquentes cnim aduester̃
& delectati sunt & hoceẽ desiderant
quam quamnisi exinteriore notitia
non delectarentur. neq hoc eẽ uellent
nisi delectarentur. Beutmuero uitã
nullo sensu corporis in clus experimur
num quid sicut meminimus gaudium for¬
ts seita : nam gaudiũm̃m &icm tristis
memini sicut uit ambeatam miser
neq umquaem corporis sensu gaudiũm̃m
uel uidi uł audiui uł odoratussum uł gus¬
taui uł tetigi. Sed exꝑtussum in animo
meo quando l&atussum & cad hacesit
eius notitia memoriae meȩ ut idremi¬
nisci ucdecm aliquando cum as ꝑnatio¬
ne aliquan docum desiderio proearũ
rerum diuersitate dequib megauisũ
eẽ memini pacm & de turpib: gacudio

Expanded text:
adipisci eam volumus ut beati simus. adipisci eam volumus ut beati simus. Numquid sicut meminimus eloquentiam? Non: quamvis enim hoc nomine audito recordentur ipsam rem qui etiam nondum sunt eloquentes, multique esse cupiant, unde apparet eam esse in eorum notitia; tamen per corporis sensus alios eloquentes animadverterunt et delectati sunt et hoc esse desiderant quanquam nisi ex interiore notitia non delectarentur, neque hoc esse vellent nisi delectarentur; beatam vero vitam nullo sensu corporis in aliis experimur. Numquid sicut meminimus gaudium? Fortasse ita. Nam gaudium meum etiam tristis memini, sicut vitam beatam miser: neque unquam corporis sensu gaudium meum vel vidi, vel audivi, vel odoratus sum, vel gustavi, vel tetigi; sed expertus sum in animo meo quando laetatus sum, et adhaesit ejus notitia memoriae meae, ut id reminisci valeam aliquando cum aspernatione, aliquando cum desiderio, pro earum rerum diversitate de quibus me gavisum esse memini. Nam et de turpibus gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
fuimus aliquando utrum singillatim
om̃s anin illo homine qui primꝰ peccauit
In quo & om̃s mortiusumus. & de quo omnes¬
nactisumus ponquȩronunc sed quȩro
utrum inmemoria sit bectauita neq
enim amaremus ecm nisi nossemus
audimus nom̃ hoc & om̃s remipsam nos
app&ere fatemur. non enim sono de¬
lec tamur Nam hoccũ latine audit
grȩcus non delectatur. quiccignorat
quid dictum sit nosccũ delectamur
Sicut &iccmille si grȩce hoc audierit
qm̃ resipsa nec grȩca nec latina est
cuia dipiscendȩ greci latiniq: in hiant
C& ercrumq: linguacrum homines
Notacestigitur omnib: qui una uoce sunt¬
rogari possent ut rum beati ẽẽ uellent
sine ulla dubitatione uelle responde¬
rent quod nonfier& pisi resipsa cuius¬
qui uidit : non uitaenimbeata ñ uid&
oculis quia non est corpus. numquid
sicut meminimus numeros : non. hosenĩ
qui hab & in notitia non adhuc quȩrit
ccdipisci uitam uerobeatã hcbemus in¬
notitico Ideoq amamus & tam̃ ad huc

Expanded text:
fuimus aliquando; utrum singillatim omnes, an in illo homine qui primus peccavit, in quo et omnes mortui sumus, et de quo omnenati sumus, non quaero nunc; sed quaero utrum in memoria sit beata vita. Neque enim amaremus eam nisi nossemus. Audimus nomen hoc, et rem ipsam omnes nos appetere fatemur; non enim sono delectamur. Nam hoc cum latine audit Graecus, non delectatur, quia ignorat quid dictum sit; nos autem delectamur, sicut etiam ille si graece hoc audierit: quoniam res ipsa nec graeca nec latina est, cui adipiscendae Graeci Latinique inhiant, caeterarumque linguarum homines. Nota est igitur omnibus, qui una voce si interrogari possent, utrum beati esse vellent, sine ulla dubitatione, velle responderent. Quod non fieret, nisi res ipsa cujusqui vidit? Non: vita enim beata non videtur oculis, quia non est corpus. Numquid sicut meminimus numeros? Non: hos enim qui habet in notitia, non adhuc quaerit adipisci; vitam vero beatam habemus innotitia, ideoque amamus eam, et tamen adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ crear&ur aliquid nisi creatoris¬
II uoluntas p̃ceder& s ad ipsamergo
di substantiam pertin& uoluntas eius
quod si exortum est aliquid indi substantia
quod prius non erat : non ueraciter dicit᷑
a&erna illa substantia. Si autem di¬
uoluntas sempiterna erat ut ess& crea¬
tura cur non sem pi terna &creatura :
¶qui haec dicunt nondum intellegunt: I⁊
Osccpientia luxmentium nondum
intellegunt quomodo fiant quȩ ꝑte atq:
inte fiunt & conantur aderna scpere
sed ad huc in p̃teritis & futuris rerum

Expanded text:
quia non crearetur aliquid, nisi creatorisquia non crearetur aliquid, nisi creatoris uoluntas praecederet. ad ipsam ergo dei substantiam pertinet uoluntas eius. quod si exortum est aliquid in dei substantia, quod prius non erat, non ueraciter dicitur aeterna illa substantia; si autem duoluntas sempiterna erat, ut esset creatura, cur non sempiterna et creatura? Qui haec dicunt, nondum te intellegunt, o sapientia dei, lux mentium, nondum intellegunt, quomodo fiant, quae per te atque in te fiunt, et conantur aeterna sapere, sed adhuc in praeteritis et futuris rerum
Abbreviated transcription (Latin):
redimes decor ruptione uitã meam
& coronaebisme in miseratione & misericor¬
dic & satiabis in bonis desiderium neum
qm̃ renouabitur iuuentus mea sicut
aquile speenim salui facti sum & promisa
tua ꝓpectientiã expectamus audiat te
int us sermocinantem qui potest
ego fident̃ ex orecculo tuo clamabo quã
magnificata sunt operatua dñe om̃a
insapientia fecisti &illa principium¬
iͦ phoꝵ Rineo principio fecisti caelũ & terra.
Nonne ecae pleni sunt u&ustatis succe¬
t qui nobis dicunt quid faciebat ds̃ ante¬
quam facer& caelum & terram ÷
Sienim uacabat inquiunt & ñ operabãt
aliquid cur non sic semꝑ & de inceps
quemad modum r&ro semꝑcessauit
abopere÷ Sienim ullus motus indo
nouus extitit. &uo luntas noua utcrea¬
turam conder& quamnum quam
ante condiderat. Quomodo iam uera
a&ernitas ubi oritur uoluntas quȩ
ñ erat : neq: enimuoluntasd
creatura est. sed ante creaturam

Expanded text:
redimes de corruptione uitam meam redimes de corruptione uitam meam t coronabis me in miseratione et misericordia et satiabis in bonis desiderium meum, quoniam renouabitur iuuentus mea sicut aquilae. spe enim salui facti sumus et promissa tua per patientiam expectamus. audiat te intus sermocinantem qui potest; ego fidenter ex oraculo tuo clamabo: quam magnificata sunt opera tua, domine, omnia in sapientia fecisti! et illa principium, et in eo principio fecisti caelum et terram. Nonne ecce pleni sunt uetustatis suae qui nobis dicunt: quid faciebat deus, antequam faceret caelum et terram? si enim uacabat, inquiunt, et non operabatur aliquid, cur non sic semper et deinceps, quemadmodum retro semper cessauit ab opere? si enim ullus motus in deo nouus extitit et uoluntas noua, ut creaturam conderet, quam numquam ante condiderat, quomodo iam uera aeternitas, ubi oritur uoluntas, quae non erat? neque enim uoluntas dei creatura est, sed ante creaturam,
Abbreviated transcription (Latin):
tatem stabilem dicimurꝰ ibiuere discimꝰ
cumstamus &ccudim̃ eum & gaudio gau¬
demus propt̃ uocem sponsi reddentes nos
unde sumus & ideo principium quia nisi
maner& cum erraremus ñess& quo redi¬
remus Cumaut redimus aberrore cog¬
noscendo utiq: redimus ut aũt cognoscam̃¬
& terram in uerbotuo infiliotuo in uir¬
tut&ua insacpientia tua inueritate
tua miro modo dicens & miro modo
faciens. Quis compraehend& quisen ar¬
rabit. quid est illud quod inter luc& mihi
& ꝑcutit cormeum sinelȩsione & inor¬
resco & in ardesco Inhorresco inquantũ
dissimilis ei sum. In ardesco inquantũ
similis eisum. Scpientia sapientiãe
que inter luc& mihi discindens nubi¬
lum meum quod me rursus cooperit
deficientem abea caligine at que
aggere penarum mearum Qm̃ sic
in firmatus est in egestate uigor m̃s
ut non sufferam bonum meum
donec tu dñe qui propitius factus es
omnib: iniquitatibus meis &iam
sanes om̃s languores meos quia &

Expanded text:
tatem stabilem ducimur, ubi uere discimus, tatem stabilem ducimur, ubi uere discimus, cum stamus et audimus eum et gaudio gaudemus propter uocem sponsi, reddentes nos, unde sumus. et ideo principium, quia nisi maneret, cum erraremus, non esset quo rediremus. cum autem redimus ab errore, cognoscendo utiqet terram, in Verbo tuo, in Filio tuo, in Virtute tua, in Sapientia tua, in Veritate tua, miro modo dicens, et miro modo faciens. Quis comprehendet? quis enarrabit? Quid est illud quod interlucet mihi, et percutit cor meum sine laesione; et inhorresco, et inardesco? Inhorresco in quantum dissimilis ei sum; inardesco in quantum similis ei sum. Sapientia ipsa est, quae interlucet mihi, discindens nubilum meum, quod me rursus cooperit deficientem ab ea, caligine atque aggere poenarum mearum; quoniam sic infirmatut non sufferam bonum meum, donec tu, domine, qui propitius factus es omnibus iniquitatibus meis, etiam sanes omnes languores meos, quia et
Abbreviated transcription (Latin):
simul & sempiterne dicis om̃aq̃ dicis¬
& sit quicquid dicis ut fiat nec aliter quãc
dicendo facis fhec tamen simul & sempitna .8.
fiunt omnia quaedicendo faciss uur
quȩ sod ñe dsmeus. ut cum que uideo
Sed quomodo ide loquar nescio nisi quia
omne quod esse incipit & esse desinit
łunc esse incipit & tunc esse desinit quan¬
do debuisse incipere uel desinere inger¬
na ratione cognoscitur ubi nec incipit
aliquid nec desiniss ipsum est uerbum tuũ ae
quod & principium est. quicc & loquitur
nobis: sic in euangelio percarnem ait¬
& hoc in sonuit foris aurib: hominum ut
creder&ur & intus quȩ rer&ur & inue¬
nir&ur ina&erna ueritate ubi omnes
discipulos bonus & solus magister doc&
Ibi audio uocem tucm dñe dicentis mihi
qm̃ ille loquitur nobis quido c&nos qui
aũt non doc& nos &iam siloquitur non
nobis loquitur. quis porro nos doc&
nisi stabilis ueritas : quiu & ꝑcreaturam
mutabilem cum ammonemur adueri¬

Expanded text:
simul et sempiterne dicis omnia, quae dicissimul et sempiterne dicis omnia, quae dicist fit, quidquid dicis ut fiat; nec aliter quam dicendo facis: nec tamen simul et sempiterna fiunt omnia, quae dicendo facis. Cur, quaeso, domine deus meus? utcumque uideo, sed quomodo id eloquar nescio, nisi quia omne, quod esse incipit et esse desinit, tunc esse incipit et tunc desinit, quando debuisse incipere uel desinere in aeterna ratione cognoscitur, ubi nec incipit aliquid nec desinit. ipsum est uerbum tuum, quod et principiuta est, quia et loquitur nobis. sic in euangelio per carnem ait, et hoc insonuit foris auribus hominum, ut crederetur et intus quaereretur et inueniretur in aeterna ueritate, ubi omnes discipulos bonus et solus magister docet. ibi audio uocem tuam, domine, dicentis mihi, quoniam ille loquitur nobis, qui docet nos, qui autem non docet nos, etiam si loquitur, non nobis loquitur. quis porro nos docet nisi stabilis ueritas? quia et per creaturam mutabilem cum admonemur, ad ueri
Abbreviated transcription (Latin):
cuius motib: temporalib: tempora¬
liter uer illa per currer&
Nullum aut corpus ante caclum & terrã
aut sierat idcerte sine transitoria uoce feceras
unde transitoriam uocem faceres qua
diceres ut fier& caelum & terra. quicqld
enim illud ess& unde teclis uox fier&
nisi abste factũ ess& omnino non ess&
titergo fier& corpus unde ista uerbe sierer
quo uerbo ate dictum efbliccas naqueno eł
ad intellegendum uerbum dm̃ apudto
dm̃ quod sempitern edicitur. &eo sem¬
piternedicuntur om̃a neque enim
finitur quod dicebatur. & dicitur aliud
ut possint dici om̃a Sed simul ac sem¬
piternȩ om̃a alio quiniam tempus
& mutatio & non uera a&ernitas nec
uera in mortalitas. hoc noui dsmeus.
gratus non est certȩ ueritati. nouimꝰ dñe
nouimus qm̃ inquantum quidq non est
&oritur nonergo quicquã uerbitui cȩdit
atque succedit qm̃ uere in mortale atq:
adernum est & ideo uerbo tibi co& no

Expanded text:
cuius motibus temporalibus temporacuius motibus temporalibus temporaliter uox illa percurreret. nullum autem corpus ante caelum et terram, aut si erat, id certe sine transitoria uoce feceras, unde transitoriam -uocem faceres, qua diceres ut fieret caelum et terra. quidquid enim illud esset, unde talis uox fieret, nisi abs te factum esset, omnino non esset. ut ergo fieret corpus, unde ista uerba fierent, quo uerbo a te dictum est? Vocas itaque nos ad intellegendum uerbum, deum apud te deum, quod sempiterne dicitur et eo sempiterne dicuntur omnia. neque enim finitur, quod dicebatur, et dicitur aliud, ut possint dici omnia, sed simul ac sempiterne omnia: alioquin iam tempus et mutatio et non uera aeternitas nec uera inmortalitas. hoc noui, deus meus, gratus non est certae ueritati. nouimus enim, domine, nouimus, quoniam in quantum quidque non est et oritur. non ergo quicquam uerbi tui cedit atque succedit, quoniam uere inmortale atque aeternum est. et ideo uerbo tibi coaeterno
Abbreviated transcription (Latin):
illo modo quod faccta est uox denube
dicens hic est filius meus dilectus¬
Illa enimuox acta atq trans actec est
coepta & finita Sonuerunt sillabȩ
atq: transierunt Secunda post primã
tertia post secundem Atq: inde
exordine donec ultima post ca&eras
Silentiumq: post ultimam unde da r&
atq emin& quod creaturae motus
ex pressit ecm seruiens a&ernȩ uolun¬
tatitucce Ipse temporelis: & haec ad
tempus facta uerbatua nuntiouit
auris exterior menti prudenti cuius
auris interior posita est adc&ernũ
uerbum tuum. Atilla comparauit hȩc
uerba temporaliter sonantia cum
c&erno silentio uerbotuo & dixit
aliud est. longe aliud est. hocec longe
infram esunt nec sunt qui fugiunt
& pra&ereunt. uerbum aũt̃ đi mei sup̃
me man& ina&ernum. Siergo uerb
sonantibus & pra&ereuntib dixisti
ut fier& caelum & terra atque ita
focisti caelum & terram. erat iam
creatura corporalis ante caelũ & terrã

Expanded text:
illo modo, quo facta est uox de nube illo modo, quo facta est uox de nube dicens: hic est filius meus dilectusilla enim uox acta atque transacta est, coepta et finita. sonuerunt syllabae atque transierant, secunda post primam, tertia post secundam atque inde ex ordine, donec ultima post ceteras silentiumque post ultimam. unde claret atque eminet, quod creaturae motus expressit eam seruiens aeternae uoluntati tuae ipse temporalis. et haec ad tempus facta uerba tua nuntiauit auris exterior menti prudenti, cuius auris interior posita est ad aeternum uerbum tuum. at illa conparauit haec uerba temporaliter sonantia cum aeterno in silentio uerbo tuo et dixit: aliud est longe, longe aliud est. haec longe infra me sunt nec sunt, quia fugiunt et praetereunt: uerbum autem dei mei supra me manet in aeternum. si ergo uerbis sonantibus et praetereuntibus dixisti, ut fieret caelum et terra, atque ita fecisti caelum et terram, erat iam creatura corporalis ante caelum et terram,
Abbreviated transcription (Latin):
quia tufecisti eam: & in ponit sp&iem
iccm existenti & habenti ut ess& ueluti
terrae aut lacpidi aut ligno aut auro
aut id genus rerum cui lib& &unde ista ẽe
nisitu instituissesea : tus abro corpus. tuam¬
mum membris imperitantem fecisti tu
materiã unde facit aliquid tuingenium
quo artem capia it & uideat in tus quid
facciat foris. tusensum corporis quo in ter¬
Vtille intus consulat prȩsidentem sibi
ueritatem an bene factum sit Telccudan:
haec om̃a crectorem omnium Sed tu
quomodo facis ea : quomodo fecisti ds
caelum & terram non utiq: incaelo noq:
interra fecisti caelum & terram. neque
fecisti uniuer sum mundum. quia ñ erat
ubi fier& antequam fier& ut ess&
nec manu tenebas ccliquid unde faceres
caelum & torram. nam unde tibi hoc
quodtu non feceras unde aliquid faceres :
Quid enim est nisi quiatues sergo dixisti .G.¬
& facta sunt atque in uerbo tuo fecisti
ec :sed quomodo dixisti᷑: numquid

Expanded text:
quia tu fecisti eam? — et imponit speciem quia tu fecisti eam? — et imponit speciem iam exsistenti et habenti, ut esset, ueluti terrae aut lapidi aut ligno aut auro aut id genus rerum cuilibet. et unde ista essent, nisi tu instituisses ea? tu fabro corpus, tu animam membris imperitantem fecisti, tu materiam, unde facit aliquid, tu ingenium, quo artem capiat et uideat intus quid faciat foris, tu sensum corporis, quo interut ille intus consulat praesidentem sibi ueritatem, an bene factum sit. te laudant haec omnia creatorem omnium. sed tu quomodo facis ea? quomodo fecisti, deus, caelum et terram? non utique in caelo neque in terra fecisti caelum et terram neque fecisti uniuersum mundum, quia non erat, ubi fieret, antequam fieret ut esset. nec manu tenebas aliquid, unde faceres caelum et terram: nam unde tibi hoc, quod tu non feceras, unde aliquid faceres? quid enim est, nisi quia tu es? ergo dixisti et facta sunt atque in uerbo tuo fecisti ea. Sed quomodo dixisti? numquid
Abbreviated transcription (Latin):
eccelũ & terra clotmant quod facta sint
Mutantur enim ađq: uariantur quicquid
aũt factum non est & tamenest non est
in eo quicquã quod ante non erat quod est
mutari atque uariari clamant &icem
quod seipsa non fecerint ideo sumus
quic facti sumus. nonergo eramus ante¬
quam essemus ut fieri possemus a nobis
& uox dicentium est ipsa euidentia. tuergo
dñe fecisti ea qui pulcher es pulchra sunt
enim. quibonus es Bona sunt enim quies
sunt enim nec ita pulchra sunt nec ita
bona sunt nec ita sunt sicut tu conditoreoꝵ
cui comparata nec pulchra sunt necbona
sunt nec sunt scimus hȩc graticestibi
& scientia nr̃a scientia&uue comparata
ignorantia estQuomodo aũt fecisti celũ
& terram & quae machinatam grandis
operationistuae Non enim sicut homo
artifex formans corpus decorpore arbi¬
tratu animae uolentis inponere ut¬
cumq spetiem quã cernit insem&ipsa
interno oculo &unde hoc uacler& nisi

Expanded text:
caelum et terra; clamantj quod facta sint : mutantur enim atque variantur. Quidquid autem factum non est et tamen est, non est in eo quicquam quod ante non erat, quod estmutari atque uariari. clamant etiam, quod se ipsa non fecerint: "ideo sumus, quia facta sumus; non ergo eramus, antequam essemus, ut fieri possemus a nobis. " et uox dicentium est ipsa euidentia. tu ergo, domine, fecisti ea, qui pulcher es: pulchra sunt enim; qui bonus es: bona sunt enim; qui es: sunt enim. nec ita pulchra sunt nec ita bona sunt nec ita sunt, sicut tu conditor eorum, quo conparato nec pulchra sunt nec bona sunt nec sunt. scimus haec, gratias tibi, et scientia nostra scientiae tuae conparata ignorantia est. Quomodo autem fecisti caelum et terram et quae machina tam grandis operationis tuae? non enim sicut homo artifex formans corpus de corpore arbitratu animae ualentis imponere utcumque speciem, quam cernit in semet ipsa interno oculo — et unde hoc ualeret, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Atilla si ꝑmane remi nones sent
temporasquid est enim tempus¬
quis hoc facile breuit̃q explicauerit
quis hoc uerbum de illo proferendum
uł cogitatione conp̃henderit : quidaũ
familicrius & notius in loquendo cõme¬
mortomus quam tempus & intelligimꝰ
Vtique cumidloquimur intelligimus
&icm cum adioloquente id ccudimus
Quid est ergo tempus : Sinemo exme
quȩrat. scio si quȩrenti explicare uelĩ
nescio fidenter tam̃ dico scireme
Q uod sinihil p̃terir& non ess& p̃teritũ
tempus & sinihil aduenir& non ess&
pora p̃teritum & futurum. Qusomodõ¬

Expanded text:
at illa si permanerent, non essent at illa si permanerent, non essent tempora. quid est enim tempuquis hoc facile breuiterque explicauerit? quis hoc ad uerbum de illo proferendum uel cogitatione conprehenderit? quid autem familiarius et notius in loquendo conmemoramus quam tempus? et intellegimus utique, cum id loquimur, intellegimus etiam, cum alio loquente id audimus. quid est ergo tempus? si nemo ex me quaerat, scio; si quaerenti explicare uelim, nescio: fidenter tamen dico scire me, quod, si nihil praeteriret, non esset praeteritum tempus, et si nihil adueniret, non esspraeteritum et futurum, quomodo