comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aino usq dumi fodiam. cc̃
illam et mitam stercora. Et si qͥ¬
dem fecerit fructum. sui aut in
futurum succides eam. Cultor
aut uiuee orde est. Apłorum doc¬
torumq spinita lium qui sinago¬
gam ueperiret diligent ad peni¬
tenciam uocare. prcq os alute do¬
nuno supp lica reststuduerunt
p̃cipue iacob frat domini qui
lilm edictis. nec iuppheticis contes
fructum obediencie ferre conse̾cit
Quasi tribo amus fico tereͥlis per¬
manens abiecta est a domino. et
etna maledictone sbuersa: Na¬
q nonso lum abelectorum sorte
repulsa. s ab ipa etiam quã ua¬
nis cocupabat t̾ra ab scisa est. S
et tu siñ uis audire in iudicio axͦ
Uiscedite ame maledicti mugnẽ
et̾mim. Quiꝰ esuriui et no dedis¬
ti iu̾ manducare. Arbor eẽ stere¬
lis iuihac uita caueto. Qum peciꝰ¬
paupi offer xp̃o et esurienti fruc¬
tum pietatis ꝙ iudiget osfer.
t ueniunt hieroso lunam
et cum iutroisset intẽplũ
cepit eicere uendentes et emen¬
tes iutemplo. et mensa mimo¬

Expanded text:
um fodiam circa illam et mittam stercora. Et si quidem fecerit fructum: sin autem, in futurum succides illam . Cultor autem vineae ordo est apostolorum doctorumque spiritalium qui Synagogam, nei periret, diligenter ad poenitentiam vocare proque ejus salute Domino supplicare studuerunt. Praecipue Jacobus frater Domini, qui libus edictis, nec in propheticis contestfructum obedientiae ferre consensit, quasi tribus annis ficus sterilis permanens, abjecta est a Domino, et aeterna maledictione subversa. Namque non solum ab electorum sorte repulsa, sed ab ipsa etiam quam inanis occupabat terra abscissa est. Sed et tu, si non vis audire in judicio a Christo: Discede a me, maledicte, in ignem aeternum, quia esurivi, et non dedisti mihi manducare , arbor esse sterilis in hac vita caveto, quin potipauperi Christo et esurienti fructum pietatis quo indiget offerto. Et veniunt Jerosolymam. Et cum introisset templum, coepit ejicere vendentes et ementes e templo, et mensas numm
Abbreviated transcription (Latin):
riuit bethaniam ubi cena ei
facta et discumbentibꝰ multis
Soror eum lazari maria ungu¬
ento nustico ꝑfuderit q̃ crasti¬
nũ asino sedens obiuaute cu
palnus pluuima turba uenent
iherosolima. ubi nĩ pt̾ ennda si¬
lentio est.: Noutantũ concordi¬
a inre ln uerui etiam intempora¬
libn uetens ac noui testamenti
umnbre et ueritatis legis ⁊ eui¬
angelis. Scriptum uamq iule¬
ge est. dicente donuro ad moy¬
sen et a aron. Mensis iste ub̾
principatũ mensiui prim ꝯ erit
in mensil anui. loquimin ad
mun̾sum cetum. filiorum isr ł¬

Expanded text:
rit Bethaniam, ubi coena ei rit Bethaniam, ubi coena ei facta, et discumbentibus multis soror eum Lazari Maria unguento mystico perfuderit; atque in crastinum asino sedens, obviante cum palmis plurima turba, venerit Jerosolymam. Ubi non praetereunda silentio est non tantum concordia in rebus, verum etiam in temporibus Veteris et Novi Testamenti, umbrae et veritatis, legis et Evangelii. Scriptum namque in lege est, dicente Domino ad Moysen et Aaron: Mensis iste vobis principium mensium, primus erit in mensibus anni. Loquimini ad universum coetum filiorum Isr
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ monstrat ut cum forte iullim a¬
aut opidam. aut alium quẽ libet
lecum in quost domꝰ oratonis
deo consecrata intiamꝮ prinio ad
hanc diuertamꝰ. Et postquam noꝰ
domiue poratõmi studia comenda¬
uerunꝯ sic de ude adagenda ea pp̃¬
secedamꝰ.ad apinquante at̃
tempore passionis ad ꝓpin¬
qua uo luit domino loco paᷤᷤ¬
ssionis ubiq ꝓximꝰ manere
ubi costituto ac p̃finito aute
scla tempore inueniri posset
I quos cadem erat passio com¬
plenda. Quo etiam ꝑ hoc cun¬
cͥtis intiaret audientibꝰ qr
nõ riuuit mortẽ ut ꝓfani pu¬
tauere set sua sponte subiret.
Cuiꝯ hora ꝓximante uiare pi¬
dus locum adut: In quo se eẽ
passurum et ꝑse ipm. et per
ꝓp hetariu suor hora longe
ante pdixerat. Notandum
uero quo hic introitꝰ eiꝰ ĩ ihe¬
suralem aute quĩqr dies pasche
inquo nustium sacro sancte p¬
assionis sue imp lere decreu̾at
factꝰ est. Uarrat enu ihoan¬
ne qui aute sex dies passe uene¬

Expanded text:
praemonstrat. Ut cum forte villam praemonstrat. Ut cum forte villam aut oppidum, aut alium quemlibet locum in quo sit domus orationis Deo consecrata, intramus, primo ad hanc divertamus; et postquam nos Domino per orationum studia commendaverimus, sic desecedamus. Appropinquante autem tempore passionis, appropinquare voluit Dominus loco passionis, ibique proximus manere, ubi constituto ac praefinito ante saecula tempore inveniri posset ab eis per quos eadem erat passio complenda. Quo etiam per hoc cunctis intimaret audientibus quod non invitus mortem, ut profani putavere, sed sua sponte subiret. jus hora proximante intrepidus locum adiit, in quo se passurum, et per seipsum, et per prophetarum suorum ora, longe ante praedixerat. Notandum vero quod hic introitus ejus in Jerusalem ante quinque dies Paschae, in quo mysterium sacrosanctae passionis suae implere decreverat, factus est. Narrat enim Joannes quod ante sex dies Paschae vene
Abbreviated transcription (Latin):
restiũ et infernoꝵ. Notaudum
sane quia osanna uerbum ebrei¬
cum compositum ẽ exduobꝰ cor¬
rupto et integro. Salua namq
sine saluifica aput eos dicitur osi
at uero amia int̾iecto est. Uepre¬
cantis quomodo aput latiuos uit̾¬
iectõnem dolentis. heu ⁊ int̾iectõ
admirantis pape. Ueniq inps¬
mo ubi septuagnita int̾p̃tes tnͣ¬
stulerunt. O donune saliñ me
fac iuebreo scriptum est: aua
bum obsecratonis. Osanna itaq
salua obsecro significat. Consũpta
littera uocali que uerbum prius
t̃inuiat cum ꝑfecte dicit᷑. Osi per
uirtutem littere uocalis . A. qua
uerbum sequens incipit auuaꝙ
metrici inuersib seandendis syna¬
limpham uetant. Quam uis illi
scriptam lit̾am scandentes transi
liant. In hec autem uerbo osauua
.i. littã noc saltiui scribat᷑. set sen¬
su loquencium saluo funditꝰ in¬
ter nttat᷑. Et intronut iherosoli¬
ma intemplum. Quod ingressꝰ
ciuitatem primo temp li adut. for¬
mam nobis religionis qua seqͣn᷑

Expanded text:
restrium et infernorum. Notandum sane quod Osanna verbum Hebraicum, compositum est ex duobus, corrupto et integro. Salva namque, sive salvifica apud eos dicitur Osi, at vero anna interjectio est deprecantis. Quomodo apud Latinos interjectio est dolentis heu, et interjectio admirantis papae. Denique in psmo, ubi septuaginta Interpretes tnstulerunt, o Domine, salvum me fac, in Hebraeo scriptum est, Anna, bum obsecrationis. Osanna itaque, salva, obsecro, significat, consumpta littera i vocali, quae verbum prius terminat, cum perfecte dicitur osi, per virtutem litterae vocalis Aleph, a qua verbum sequens incipit anna, quod metrici in versibus scandendis synalepham vocant: quamvis illi scriptam litteram scandentes trliant; in hoc autem verbo Osanna, i littera nec saltem scribatur, sed sensu loquentium salvo, funditus interimatur. Et introivit Jerosolymam in templum. Quod ingressus civitatem primo templum adiit, formam nobis religionis, quam sequamur,
Abbreviated transcription (Latin):
bas enertit: Huic est que sacri
canones symoniacã heresim d¬
dampnant. et eor sac̾decio pri¬
uari pcipiunt. Quide largien¬
dis ordinibꝰ p̾cium querunt.
Cathedras ergo uendenciũ colũ¬
ut quis quam trausferreͭ uas ꝑ
temp lum. Ueuasis dicit᷑ illis
que mercanidi grã uifere baut᷑.
ceterum absit ut uasa do̾ dica¬
ta dominꝯ eiceret detemplo. ul
iutro ferri ꝓ hiberet uitemp lu¬

Expanded text:
struit. Hinc est quod sacri canones simoniacam haeresim damnant, et eos sacerdotio privari praecipiunt qui de largiendis ordinibus pretium quaerunt. Cathedra ergo vendentium columut quisquam transferret vas per templum. De vasis dicit illis quae mercandi gratia inferebantur, caeterum absit ut vasa Deo dicata Dominus ejiceret de templo, vel introferri prohiberet in templu
Abbreviated transcription (Latin):
umĩ conlandantis. cum uoce en¬
nangelizantis nirgini matris
gabrielis qui ait. Hic erit mag¬
nꝯ et filiꝰ altissuni uocabitur.
Et dabit illi dominꝯ dens sedem
dauid patris eius. Et regnabit ĩ
sedem. siue reginu. dauid dominꝰ
ut gentem cui dauid quandam
temporalis regni gub̾nacula siml
exemp la iusticie pbuit. Quamq
modis hyuinoꝵ spĩtalium ad fidez
atq amorem sui conditoris acce¬
dere solebat. Hanc ipe factis u̾b̾
donis et ꝓnussis tantu mediatorẽ
dei et homumi dignis ad regnum
ce leste et in mortale uocaret atq
ad ip̃am dei patris uisione intro¬

Expanded text:
inum collaudantis, cum voce einum collaudantis, cum voce evangelizantis virgini matri Gabrielis qui ait: Hic enim erit magnus, et filius Altissimi vocabitur. Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris sedem, sive regnum David Dominus, ut gentem cui David quondam temporalis regni gubernacula simul et exempla justitiae praebuit, quamque modulis hymnorum spiritalium ad fidem atque amorem sui conditoris accendere solebat, hanc ipse factis, verbis, donis et promissis tantum mediator Dei et hominum dignis, ad regnum coeleste et immortale vocaret, atque ad ipsam Dei Patris visionem intro
Abbreviated transcription (Latin):
eum regen. Set̃ hec ꝑficere pos¬
sent ip̃e in montẽ fugiendo p̃¬
dicauit.. Nunc aut ubi passmꝰ
hieroso limam uenit. Non re¬
fugit eos qui se regem faciunt
Qui agmine glorifico et hym¬
nis dei filio ac regi digns aciu¬
tatem regiam ducunt. Non
repriunt uoces eorum qui rog¬
num patuarche dauid. In eo
restaurandũ et prisce benedie¬
tonis dona recupanda cõ cumĩt
Not quid ergo hoec que priꝰ fugi¬
endo declinauit. Modo libens¬
amplectit regnimiq ꝙ ad huc
meturꝯ minu̾ndo suscipere no¬
luit. Iam iamq exitum ꝑpassio¬
nem crucis demundo non nega¬
uit suscipere. Nisi ut apte dete¬
ret. Qui a non temporalis ⁊ ter¬
reni set et̾ui incelis rex esset mi¬
perii. atq ꝓ fecto reginm ꝑ con¬
temptum mortis głiam resurꝰ¬
tõnis et triump hum ascendõ¬
nis pueniret: Hinc est enĩ qr pꝰ
re surecxionem appens discipul
ait. Bata est michi omis poteᷤ¬
tas ait ancelo et int̾ra et ceta
eiusdem loci. Hotandum sane
quanta consonancie turbe dom¬

Expanded text:
 ne hoc perficere possent, ipse in montem fugiendo precavit. Nunc autem ubi passurus Jerosolymam venit, non refugit eos qui se regem faciunt, qui agmine glorifico et hymnis Dei Filio ac rege dignis ad civitatem regiam ducunt; non reprimit voces eorum qui regnum patriarchae David in eo restaurandum et priscae benedictionis dona recuperanda concinunt. Ut quid ergo hoc quod prius fugiendo declinavit modo libensamplectitur, regnumque quod adhuc victurus in mundo suscipere noluit jamjam exiturus per passionem crucis de mundo non negavit suscipere, nisi ut aperte doceret quod non temporalis et terreni, sed aeterni in coelis Rex esset imperii? Ad quod profecto regnum per contemptum mortis, gloriam resurrectionis, et triumphum ascensionis perveniret. Hinc est enim quod post resurrectionem apparens discipulis ait: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra, et caetera ejusdem loci. Notandum sane quanta sit consonantia turbae Dom
Abbreviated transcription (Latin):
dei siłs main suo sanguine pa¬
rant. Ut uidelicet mosfenso g¬
resu mentis ad suꝑne menia ci¬
uiratis quo ihus ducit incedant
Atem saluator nr̃ asellum sedẽs
si delis amnia regens indelicet
iumentum suum ad pacis inti¬
me nisionem dueit. Iumentu
sedet etiam cum sancte ecce̾ u
niuersalit̾ p̃sidet. Eamq insu¬
pue pacis desiderium accendit
Multi aut uestimenta sua in
uia itermuit. quia corpora sũ
ꝑ abstinenciam edomant. ut
ei tunc ad mente parent uel
exemp la bona sequentib p̃ be¬
dear boribꝰ et sternebant ĩ uia

Expanded text:
Dei famulis viam suo sanguine paDei famulis viam suo sanguine parant, ut videlicet inoffenso gressu mentis ad supernae moenia civitatis, quo Jesus ducit, incedant. Item Salvator noster asellum sedens fidelis animam regens, videlicet jumentum suum ad pacis intimae visionem dicit; jumentum sedet, etiam cum sanctae Ecclesiae universaliter praesidet, eamque in supernae pacis desiderium accendit. Multi autem vestimenta sua in via sternunt, quia corpora sua per abstinentiam edomant, ut ei iter ad mentem parent, vel exempla bona sequentibus praebede arboribus, et sternebant in via
Abbreviated transcription (Latin):
comunis appellatur
Uia dixunt eis sicut p̾cepe¬
rat illis ihus. Et dinuserũt
eis. Et duxunt pullum ad ih̾i
Qui so luendo pullo contra dixant
Audito diũ nomine quiescunt.
Quia magisterioꝵ qui nemienti¬
b ad salutem gencium doctoribꝰ
obsiste bant. eateuꝯ suas tene bras
de fendere. douec nuraculis ad tes¬
tantib ueri pouesoris ac diũ nuitꝰ
enucuit. Atpͦquam fidei dui̾ce
potestas apparuit sedentib passi
ad uersauoꝵ querelis: Liber cre¬
deucim cetꝰ ad dium que corde
portaret ad ducebat᷑. Et ponũt
illi uestimenta ĩua et sedit suꝑ
eum. Destimenta apostoloru¬
uirtutum uel edissertõ scriptã¬
rum. uł certe eccasticoꝵ dogm̃¬
tiun uauetates intelligi posfũt
Quib illa corda hominũ ante
nuda et fugida. Quo xp̃o sesore
digna siant opiunt. Multi at̾
uestunenta strauerunt inuia.
Portante dum asino. multi nes¬
timenta sua in uia st̾mnt. Qi¬
a sancti martires ꝓprie se caruis
amictu eruentes simpliciorib¬

Expanded text:
ur. Qui dixerunt eis, sicut praeceperat illis Jesus, et dimiserunt eis, et duxerunt pullum ad Jesum. Qui solvendo pullo contradixerant, audito Domini nomine quiescunt. Quia magistri errorum, qui, venientibus ad salutem gentium doctoribus, obsistebant, eatenus suas tenebras defendere, donec, miraculis attestantibus, veri possessoris ac Domini virtus emicuit. At postquam fidei dominicae potestas apparuit, cedentibus passim adversariorum querelis, libere credentium coetus ad Deum quem corde portaret adducebatur. Et imponunt illi vestimenta sua, et sedit super eum. Vestimenta apostolorvirtutum, vel edissertio Scripturarum, vel certe ecclesiasticorum dogmatum varietates intelligi possunt, quibus illa corda hominum ante nuda et frigida, quo Christo sessore digna fiant, operiunt. Multi autem vestimenta sua straverunt in via. Portante Dominum asino, multi vestimenta sua in via sternunt, quia sancti martyres propriae se carnis amictu exuentes, simpliciorib
Abbreviated transcription (Latin):
ne diũ. Frondes uel ramos dear¬
borib cedunt qui maoctrina
ueritatis. uerba atq sentencia
osanna . Precessit quiire indai¬
cͥs ppłꝰ secutꝰ est gentiles. Et qr
omnes electi smne qui iudea esse
poterant . sie qui mĩc mecrͣe ex¬
istunt in mediatorem dei et ho¬
mumi crediderunt et credunt.
Qui p̾cedunt ⁊ qui secunt᷑ osã¬
na clamabant. Osanna aut la¬
tina liugua salua nos dicit᷑ ab
ip̃o euim salutem ot puores q̃¬
sierunt et p̃sentes querunt
Et benedictũ qui uenit inno¬
minedomini confitent᷑. Quĩ
una spes. una fides est. p̾cedenci¬
um atq sequencium popu loꝵ¬

Expanded text:
em frondes vel ramos de arboribus caedunt, qui in doctrina veritatis verba et sententias , etc. Praecessit quippe Judaicus populus, secutus est gentilis, et quia omnes electi, sive qui in Judaea esse poterant, sive qui nunc in Ecclesia existunt, in mediatorem Dei et hominum crediderunt, et credunt qui praeeunt, et qui sequuntur, osanna clamabant. Osanna autem Latina lingua salvator dicitur. Ab ipso enim salutem et priores quaesierunt, et praesentes quaerunt, et benedictum qui venit in nomine Domini confitentur, quoniam una spes, una fides est praecedentium atque sequentium populo
Abbreviated transcription (Latin):
manente inscła resurexione sal¬
uam᷑. Quem enĩ priores mrĩ ex
iudaico ppło crediderunt. Atq
amauerunt uenturum: hunc
nos euenisse credimꝯ et amainꝯ
Q̾iusq de siderio accendim᷑ ut nͥ
eum facie ad faciem contẽp lem᷑¬

Expanded text:
te in saecula resurrectione salvamur. Quem enim priores nostri ex Judaico populo crediderunt atque amaverunt venturum, hunc nos et venisse credimus et amamus, ejusque desiderio accendimur, ut eum facie ad faciem contemplem
Abbreviated transcription (Latin):
ptum est. Quia dixerunt diu̾
eiꝯ ad illo. quid so luitis pullum
et apte satis. Multis quippe habe¬
bant dños. qui nõ unc dogmati.⁊
p libitu inmũ doꝵ spĩtuũ. ad uari¬
os diuersosq miser. raptabat᷑ er¬
rores. ad simui lacra nuta pro ut
duce batur incedens. Ueniq u̾¬
nacula quadam scripture consu¬
etudiuem comimune ẽẽ dicit᷑ quã
nmũdum ẽ. sicut et ad petrum
uox dece lo dicit᷑ que deꝰ manda

Expanded text:
iptum est, quia Dixerunt domini ejus ad illos: Quid solvitis pullum? et apte satis: Multos quippe habebat dominos, qui non uno dogmati pro libitu immundorum spirituum ad varios diversosque miser raptabatur errores ad simulacra muta, prout ducebatur, incedens. Denique vernacula quadam Scripturae consuetudine commune esse dicitur quod immundum est, sicut et ad Petrum vox de coelo dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
nent᷑. At illi cogitabant secum di¬
centes. sid iximo decelo dicet no bꝰ
Quare ergo non credidisti ei. Que
confitemini dece lo habuisse ꝓphe¬
tam mnͥ testimonui peribuit. Et
ab illo audistis. uiqua ista faciani
potestatem si dixerunꝯ ex omiͥnibꝰ
timebant populũ. Ommis enim
habebant io hm quia uere ꝓpheta¬

Expanded text:
illi cogitabant secum dicentes: Si dixerimus, de coelo, dicet nobis: Quare ergo non credidistis ei? Quem enim confitemini de coelo habuisse prophetiam, mihi testimonium perhibuit, et ab illo audistis in qua ista faciam potestate. Si dixerimus ex hominibus, Timemus populum. Omnes enim habebant Joannem, quia vere p
Abbreviated transcription (Latin):
tatis illa que est infuturo ueracit̾
ꝑtinent. inqua qr deus est rex ille
qui iua p̾sencia suos ciues letificat
magna utiq leticia gerit᷑. Uonde
et eodem nato incarne rege pasto¬
ribꝰ aꝑpens angłs aiebat. Bcce
ꝙ erit omĩ ppło. Ad distintõnem
minirum humani gaudii ꝙ et ꝑ¬
uum et transitonum est et ideo
sapientilꝰ inhili pendendum. We¬
ne au̾t nulla quam deus sue cuu¬
tati tribuit leticia uxores quoq
ciuium sumul et libi gauisi esse
referiuitur quia tempore resurr¬
exionis non solum illi qui uel e¬
uangeli audo uerbum ueł fortit̾
iopibo fidei ꝑ sistendum eccãm

Expanded text:
itatis illius quae est in futuro, veraciter pertinent, in qua Deus est rex ille qui sua praesentia suos cives laetificat, magna utique laetitia; unde et eodem nato in carne Rege, pastoribus apparens angelus aiebat: Ecce quod erit omni populo . Ad distinctionem nimirum humani gaudii, quod et parvum et transitorium est; et ideo sapientibus nihili pendendum. Bene autem in illa quam Deus suae civitati tribuit laetitia, uxores quoque civium, simul et liberi gavisi esse referuntur; quia tempore resurrectionis non solum illi qui vel evangelizando verbum, vel fortiter in operibus fidei persistendo E
Abbreviated transcription (Latin):
gitoris omin bonoꝵ comedant
Et tu sume pat̾ lumimi aquo
ome datum optimuz et omne
donu ꝑfcm descendit. qui mich̾
hum illimo seruoꝵ tuoꝵ et amo¬
rem de disti et auxilium conside¬
raudi mirabilia de lege tua. qͥ¬
que uit hesauro ꝓphetici uolu¬
muus non solum uera ueruz¬

Expanded text:
gitoris omnium bonorum commendat. gitoris omnium bonorum commendat. Et tu, summe Pater luminum, a quo omne datum optimum et omne donum perfectum descendit; qui mihi humillimo servorum tuorum et amorem dedisti, et auxilium considerandi mirabilia de lege tua; quique in thesauro prophetici voluminis, non solum veter
Abbreviated transcription (Latin):
tantes. Igitur mundaui eos ab oĩ¬
bus a lieuigenis. Et constitui or¬
dines sa certotum et leuitarimm
unũ q. qr inminsterio suo et in
oblatone lignoꝵ intempore con¬
stitutꝰ et inprimicus. MNeme¬
dificande sce auitatis ac templũ
nis ordines sac̾dotum ac le uitaꝵ
in ministerio suo rite custodiant᷑¬
Quatenꝯ iustituti regit lariter
magistri eccłe castigatum ab oĩ¬
duuim screscere semꝑ exortentur
Quia indelicet ppłs uit̾ alia do¬
nuno ligna osfert ad ignem al¬
taris mitriendum dum̾ oꝑpa uir¬
tutum utiq diuina consecrari.
digna opautur. Nisi eni ligi¬
na aliquociens boni aliquid fig̾¬
arent non dicet ꝓpha. Tñt exu¬
ltabunt omia ligna sĩluarum
aute faciem diũ. Ardent autem
ligna et consum̃tur maltari ho¬
lo caustorum cum iucordilꝯ e lec¬
torum oꝑa iusticie flamina ca¬
ritatis ꝑficunit᷑. Merito ergo
talis conditor et dedicator ciuitatiꝰ
post multes deuotonis sue labo¬
ris memorie se sui auctoris ac lar¬

Expanded text:
ticum igitur mundavi eos ab omnibus alienigenis et constitui ordines sacerdotum et Levitarum unumquemque in ministerio suo et in oblatione lignorum in temporibus constitutis et in primitiis memedificio sanctae civitatis et templi nis, ordines sacerdotum et levitarum in ministerio suo rite custodiantur, ut instituti regulariter magistri Eccleliquum et crescere semper exhortentur; qui videlicet populus, inter alia, Domino ligna offert ad ignem altaris nutriendum, cum opera virtutum utique divina consecratione digna operatur. Nisi enim ligna aliquoties boni aliquid figurarent, non diceret propheta: Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum ante faciem Domini . Ardent autem ligna, et consumuntur in altari holocaustorum, cum in cordibus doctorum opera justitiae flamma charitatis perficiuntur. Merito ergo talis conditor et dedicator civitatis, post multos devotionis suae labores, memoriae se sui Creatoris ac Lar
Abbreviated transcription (Latin):
neq nox herc est a lauẽtui tempoꝵ
consuetudini remota.Nag¬
uas duo uictunas electi mino lant
Sillas uidelicet quas inspe futurax
degustans psalmista dicebat. Uis¬
rupisti uucula mea tibi sacrificabo
ostiam laudis. Qui bene etiam
ubi hauc se ostiam sacrificaturuz
sparet estendit cum ꝓtinꝯ ad ugit
Uoota mea dno reddam matriis do¬
mꝯ diu inconspectu om̃s ppliꝰ eiꝯ¬
reddimꝰ. cum uice lesti patria omi¬
um scoꝵ multitudine congre ga¬
ca eiꝰ ꝓ quibꝰ inp̾senti gemimus

Expanded text:
ox: hoc est a labentium temporum consuetudine remota magnas Domino victimas electi immolant, illas videlicet quas in spe futurorum degustans Psalmista dicebat: Dirupisti vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis . Qui bene etiam, ubi hanc se hostiam sacrificaturum speraret, ostendit, cum protinus adjungit: Vota mea Domino reddam in atriis domus Domini, in conspectu omit cum in coelesti patria omnium sanctorum multitudine congregata, eas pro quibus in praesenti gemimus
Abbreviated transcription (Latin):
bis et canticis ꝑ saliuoꝵ comitã¬
te ipo ppło circumeundo. Qu¬
portas et murum expleto circuitu
iuictunas magnas ꝓstͣtu ciuiu
suul et ciuitatis osterendo. Eet
et nunc hi qui sacro ducato ꝑ le¬
bibꝰ p̾sunt et ad sumpti sunt a
dũo in ministeriu spłi. Quo mͣ¬
iorem nr̃e dedicatõnis que ẽ uire su¬
irexione fut᷑a memoriam gerunt
eo iustanciꝯ et se ipõs et sibi comi¬
sses quosq mundare ac scĩficare cõ¬
tendunt. Nequis forte insordido
mentis habitu i uentꝰ acomuũ
sce sollempuitatis icciditate fo
uida suꝑ murum et statui duos
choros laudancium magnos et
ierunt ad dext̾am suꝑ uiuꝵ ad
portam sterquiliuis Principes

Expanded text:
is et canticis psalmorum, comitante ipso populo circumeundo. Muportas, et murum, expleto circuitu victimas magnas pro statu civium, simul et civitatis offerendo. Sed et nunc hi qui sacro ducatu plebibus praesunt, et assumpti sunt a Domino in ministerium spirituale, quo majorem nostrae dedicationis, quae est in resurrectione futura, memoriam gerunt, eo instantius et seipsos et sibi commissos quosque mundare ac sanctificare contendunt; ne quis forte in sordido mentis habitu inventus, a communi sanctae solemnitatis jucunditate forIuda super murum et statui duos choros laudantium magnos et ierunt ad dexteram super murum ad portam Sterquilinii et
Abbreviated transcription (Latin):
curam studii diligentioris iupen¬
dant. Quutas aut erat lata ni¬
mis et grandis ppłs pariis in
medio eius et non erant domo
ge lateq uerbo dei totus orbis no¬
num fidei et germen acceperit
Et uec duui eccle edificate set
tantu auditu et sacramentis u̾bi
ppłi ad huc iudes erant inbuti.
Uedit autẽ deus incorde meo et
congregaui obtimates et magis¬
tratus et uulgum ut recenserim
eos et in ueni librum se usus eoꝵ
qui ascenderant primii. Id cuto

Expanded text:
curam studii diligentioris impencuram studii diligentioris impenam civitas autem erat lata nimis et grandis et populus parvus in medio eius et non erant domus ge lateque verbo Dei totus orbis novum fidei germen accepit, et necdum Ecclesiae aedificatae, sed tantum auditu et sacramentis verbi, populi adhuc rudes erant imbuti. edit autem Deus in corde meo et congregavi optimates et magistratus et vulgum ut recenserem eos et inveni librum census eorum qui ascenderant primum et
Abbreviated transcription (Latin):
dabitur facultas inpugnandi siue
cemptandi fide les ut pote sempi¬
terne cum suo principe ultione
clamantis. Uonde mapoca lipsis
sua ioħ̾s defutura eiusdem sce ci¬
nitatis gła dicit. At porte eius
non claudentur ꝑdiem nox enun
non exͣit illic. Et po sui custodes
de habitatoribo ihrłm singulos ꝑ
uices suas et uini queq contͣ do¬
nulgari nonsunt. set de illis con¬
stituendi. qr certamuine uitorum
dei gra liberati. Iam mente in
il rlui hoc est uiuisione tranquil¬
le pacis habere consuerunt. Qui
dicere ualent cum apło. nra aut
singules ꝑuices suas ut his uide li¬
cet cursu suo consumato de hac
luce subtractis alii mox eorum lo¬
co reginun ꝑferautur fide lui.
Neq ullo tempore de suit qui ꝓ¬
pacis scẽ eccłe ꝓpt̾ tuuores noctur¬
nos excubare satagunt. Auiaͣn¬
tes semꝑ ad fidem usq scłi ueripa¬
filii. bene quoq sb iungitur. Et
onĩui gerat fidelium. ut spalit̾
eis eit pio latus quibꝯ deo auctore

Expanded text:
dabitur facultas impugnandi sive dabitur facultas impugnandi sive tentandi fideles, ut pote sempiterna cum suo principe ultione damnatis. Unde in Apocalypsi sua Joannes de futura ejusdem sanctae civitatis gloria dicit: Et portae ejus non claudentur per diem, nox enim non erit illic . Et posui cude habitatoribus Hierusalem singulos per vices suas et unumquemque contra doed de illis constituendi, qui a certamine vitiorum Dei gratia liberati, jam mentem in Jerusalem, hoc est in visione tranquillae pacis habere consuerunt, qui dicere valent cum Apostolo: Nostsingulos per vices suas; ut his videlicet, cursu suo consummato, de hac luce subtractis, alii mox eorum loco regimini praeferrentur fidelium. Neque ullo tempore desunt, qui er timores nocturnos excubare satagant, currente semper ad finem usque saeculi veritafilii . Bene quoque subjungitur, Et omnium gerat fidelium, ut specialiter eis est praelatus, quibus Deo auctore
Abbreviated transcription (Latin):
onunz doctoribo scis comenire ꝑs¬
piciui eit Ianitores quippe sunt
quia claues regni ce lor ui ꝑce¬
perunt ut dignos qui dẽ humileᷤ¬
dos ab ingressu suꝑne ciuitatis ar¬
ceant dicendo. Non est tibii
pars neq sors insermone hec cor
onim tun non est rectum coraz
deo. I autores sunt quia dulce¬
diuem eidem patne ce lestis au¬
Le uite sunt qr ergo obsequii
diuini cultus semꝑ nugilant
Piecepit aut neenuias ne aꝑ¬
iantur porte ihrłm usq ad calo¬
rem solis hoc est toto tempore¬
noctis ne indelicet aut o brectier
tenebris ostis iurumpat. aut cer¬
te aliquis ciuinz incant eriens
ab oste captus peat. Quod et
custodes anunaꝵ debent sollent̾
agere. Ne obseruancia pie con¬
uersatonis neglecta diabolus ut
co hortem fidelium ꝑ turbaturo
sb̾ intret. aut de iporum numero
fidelium quem piam ꝑ dituros.
rapiat. Appente aut̃ sole iusticie
et clarescente luce future beatitu¬
diuis iam nõ opus erit claustris
continencie qr nec ad uersario ult

Expanded text:
omnium doctoribus sanctis convenire perspicuum est. Janitores quippe sunt, qui claves regni coelorum perceperunt, ut dignos quidem humilesdos ab ingressu supernae civitatis arceant, dicendo: Non est tibi pars neque sors in sermone hoc; cor enim tuum non est rectum coram Deo . Cantores sunt, qui dulcedinem ejusdem patriae coelestis auLevitae sunt, qui erga obsequium divini cultus semper invigilant. Praecepit autem Nehemias, ne aperiantur portae Jerusalem usque ad calorem solis, hoc est toto temporenoctis, ne videlicet aut obtectis tenebris hostis irrumpat, aut certe aliquis civium incautus exiens, ab hoste captus pereat. Quod etiam custodes animarum debent solerter agere, ne observantia piae conversationis neglecta, diabolus aut cohortem fidelium perturbaturus subintret, aut de ipsorum numero fidelium quempiam perditurus rapiat. Apparente autem Sole justitiae, et clarescente luce futurae beatitudinis, jam non opus erit claustris continentiae; quia nec adversariis ultra
Abbreviated transcription (Latin):
sos sibi regulari curant ratõe
disponere. Hoc est enĩ uiuros
lapides muedifĩcio scẽ ciuitatis
ordine conpetenti locare fluxa
lux ortaͬ acuiuine uerbi dei a s¬
tiiugere satagunt.. Nec piet̾¬
eundum qr cum dd̾ siue salom¬
on eaudem ciuitatem edifĩca¬
rent nil de armatis structoribꝰ
uel ad nersaruis inpugnantibꝰ
refertur. Uoerum destructa ob
scelera corum urbs maiore la¬
bore ac industria reficitur.
ma et talis est edificato spalis
que in amniaꝵ salute gerit᷑
ut in baptism ate renati ꝑ fidẽ
et confessioneni sce trinitatis
abiq ullo nro labore ꝑ grau
dei ciuitatis ac domꝯ eiꝯ esficia¬

Expanded text:
sos sibi regulari curant ratione sos sibi regulari curant ratione disponere hoc est enim vivos lapides in aedificio sanctae civitatis ordine competenti locare fluxa in se luxuriae acumine verbi Dei restringere satagunt. Nec praetereundum, quia cum David sive Salomon eamdem civitatem aedificarent, nil de armatis structoribus vel adversariis impugnantibus refertur; verum destructa ob scelera eorum urbs majore labore ac industria reficitur, quia et talis est aedificatio spiritualis, quae in animarum salute geritur, ut in baptismate, renati per fidem et confessionem sanctae Trinitatis absque ullo nostro labore per gratiam Dei civitas ac domus e
Abbreviated transcription (Latin):
ad diñ et uidustria dectorũ qui
die noc tuq uilege eiꝰ medit antes
corda fidelium contra nisidias
diaboli eiꝯ ac militu eiꝰ ꝑdican¬
do. conso laudo crortando p̃ mu¬
dicit tribũ filiorum uida. Qud
aut queritur muruz hedificari
non posse. eo qud̃ humꝰ niia
eet̾ in loro niun congesta que pͥꝯ
esset exportanda ut sic fundam̃¬
poui. Conueuit para bole do¬
mo enanglissce ciuꝯ struc tor
fodit in altuui. Elataq tr̾a
congerie. posuit fundamenta
suꝑ petrani. que nulo aquaru
uentorime possent impetu dei
cupiscentiaꝵ ac de inde atq u¬
erpugnabilis bonorum opum
miuo suꝑ sundamentum fidei
construendus. Ul am qui iuꝑ
humũ acrudera infirm arum
cegitatõnu edificium scẽ atc¬
touis engere conatur fallit.
Et pro domo sinc cuutate mor
ut ꝓcella temptatõnis urgue¬
rit minam se se edificasse cõpi¬
et. Et dixerunt hestes nri.
Neiciant et ignorent donec
accinguntur renes cum hi qui
bonis insistere oꝑibꝰ qui cõmis¬

Expanded text:
ad Deum, et industria doctorum, qui die nocteque in lege ejus meditantes, corda fidelium contra insidias diaboli et militum ejus praedicando, consolando, et exhortando praemudicit tribum filiorum Juda. Quod autem queritur murum aedificari non posse, eo quod humus nimia esset in loco muri congesta, quae prius esset exportanda, ut sic fundameponi; convenit parabolae domus evangelicae, cujus instructor fodit in altum; elataque terrae congerie posuit fundamenta super petram, quae nullo aquarum ventorumve possent impetu dejicupiscentiarum, ac dein firmuexpugnabilis bonorum operum murus supra fundamentum fidei construendus; nam qui super humum ac rudera infirmarum cogitationum aedificium sanctae actionis erigere conatur, fallitur, et pro domo sive civitate, mox ut procella tentationis ingruerit, ruinam sese aedificasse comperiet. Et dixerunt hostes nostri: Nesciant et ignorent, etc. accinguntur renes, cum hi qui bonis insistere operibus, qui commis
Abbreviated transcription (Latin):
ota quantum studu oꝑando.
habuerint qui etiam nectu in
labore p̾terenunt. Sic facit apłs
qui necte et die opera batur n¬
manibo suis. ne quem credenci
uictum queri tanto fatigaret
nisi forte ita sibi uices successisse
credendisunt ad oꝑandum ut alii
alii extubias noctis contra in rup¬
toues agerent hostium. Nam
et nr̃e c̾iuitatis structores utriiq
sinuil faciunt idemq et ipi qui
fideles iustituendo eccłaui edifi¬
cant. etiam iuicredules et contͣ¬
dictores arguendes ab eccła lesi¬
clamor ppłi et uroxeius magnꝰ
ad uerius fr̃s sues uideos et erãt
qui dicerent filii nni et filie ur̃e
multe sunt nmis accipiamiꝰ ꝓp̃
tio eorum frumentum et come¬
damo et bibamo. Et erant qui
dicerent agros nr̃es et uineas ⁊
domos nr̃as opponamꝰ et accipi¬
amꝰ frumentum infame.t
alii dice bant mutuo sumamuis
pectumas intributa regis domosq
agres nros et uincas. et c̾. Desi

Expanded text:
ota quantum studii in operando habuerint, qui etiam noctu in labore perstiterunt. Sic fecit Apostolus, qui nocte et die operabatur manibus suis, ne quem credentium victum quaeritando fatigaret . Nisi forte ita sibi vices successisse credendi sunt ad operandum, ut alii alii excubias noctis contra irruptiones agerent hostium. Nam et nostrae civitatis exstructores utrumque simul faciunt. Idemque ipsi qui fideles instituendo Ecclesiam aedificant, etiam incredulos et contradictores arguendo ab Ecclesiae laesiclamor populi et uxorum eius magnus adversus fratres suos iudaeos et erant qui dicerent filii nostri et filiae nostrae multae sunt nimis accipiamus pro pretio eorum frumentum et comedamus et vivamus et erant qui dicerent agros nostros et vineas et domos nostras opponamus et accipiamus frumentum in fame et alii dicebant mutuo sumamus pecunias in tributa regis demusque agros nostros et vineas et nunc si
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑandos. Dum incottidians
ammarum certamine plus a¬
mant uitia quami uirtutis uic¬
tone palmam obtin̾e. Et quia
sunt int̾ hereticos qui etiam pe¬
iutentibꝰ post lapsum dari ue¬
mam negant. Necte et oruz
ꝑsona sub iungitur. Nunqͥ.
hedificantur namq lapides con¬
busti de acerius pulueꝵ atq in
opus sancte ciuitatis reponũt᷑
Aum hi qui uel igne perse cuto¬
ꝑis ꝑdiderunt miserante dno re¬
sipiscunt. ut et integritatem ca¬
tho lice fidei constauti ꝓfessione re¬
cipiaut et ornamenta uirtutu
moril emendati consequant᷑. set
et tobias amanites ꝓximꝰ eiꝯ ait
edificent. Si asen derit uulpes tnͣ¬
siliet miurum eorum lapideam.¬
et huiꝯ tobie piõne sinuil et uer¬
ba hereticos conueniunt. Perso¬
na quidem quia patuarcha eius
amon de incesto et hebrietate et
nocte et iuspellunca conceptꝰ est.
Que cuncta heresiarc his aptari.
ciuo facillume liquet quorum oĩs
origo de uo luptate carnali et in¬

Expanded text:
superandos, dum in quotidiano superandos, dum in quotidiano animarum certamine plus amant vitia quam virtutis victoriae palmam obtinere. Et quia sunt inter haereticos qui etiam poenitentibus post lapsum dari veniam negant, recte ex horum persona subjungitur: Nunquidedificaverunt namque lapides, combusti de acervis pulverum, atque in opus sanctae civitatis reponuntur, cum his qui vel igne persecutioperdiderunt, miserante Domino resipiscunt; ut et integritatem catholicae fidei constanti professione recipiant, et ornamenta virtutum moribus emendati consequantur. Sed et Tobias Ammanites proximus eius ait aedificent si ascenderit vulpis transiliet murum eorum lapideumEt hujus Tobiae persona simul et verba haereticis conveniunt. Persona quidem, quia patriarcha ejus Ammon de incesto et ebrietate, et nocte et in spelunca conceptus est. Quae cuncta haeresiarchis aptari cuivis facillime liquet; quorum omnis origo de voluptate carnali et im
Abbreviated transcription (Latin):
ira hereticorum hec sunt uerba
eoꝵ qui se samiaritani hec ẽ custo¬
des legie dei frustra cognoiuinat
cum suit maxime ad̾o contrarii
ac legibꝰ eius ut pote iam duduz
adomo dauid. hoc est abiuutate xͥ
mala oꝑa segregati qui ne sua:
forte inpugnetur atq excluda¬
tur impietas nus fidei edifi¬
cari metunt. Hec sub sauua¬
tio est omnium qui dicũt se no¬
sse diii. fris autẽ negant. Naui¬
q samanite ita dno seruiebaut¬
ut et duis sunͣt priscis nõ ab renui¬
ciarent. Ques hodie typice i¬
mitãtur qui ita xpĩani sunt ut
uentrem suũ din habeant et
auanciam sequautur. Quaz
maui feste ido lorum seruitute
cognonunat apłs et cet̾is mudi
in lece bris mancipari creature
magis seriant quam creatori
qui est beuedẽs inscła. Et tales
ergo sicut heretici no luut eccłaͣ
mures in nouari. Ne crescente
statu pietatis asua cegaut᷑ impi¬
erate recedere. Bales soleut n¬
be cilles appellare iudeis hoc ẽ cõ¬
fessore fidei et facile agentibus

Expanded text:
ira haereticorum, haec verba eorum sunt, qui se Samaritanos, hoc est custodes legis Dei frustra cognominant, cum sint maxime Deo contrarii ac legibus ejus, ut pote jamdudum a domo David, hoc est ab unitate Chmala opera segregati; qui ne sua forte impugnetur atque excludatur impietas, muros fidei aedificari metuunt. Haec subsannatio omnium qui dicunt se nosse Deum, factis autem negant. Namque Samaritae ita Domino serviebant, ut diis suis priscis non abrenuntiarent. Quos hodie typice imitantur, qui ita Christiani sunt, ut et ventrem suum deum habeant, ut avaritiam sequantur, quam manifeste idolorum servitutem cognominat Apostolus; et caeteris mundi illecebris mancipati, creaturae magis inserviunt quam Creatori, qui est benedictus in saecula. Et tales ergo sicut haeretici nolunt Ecclesiae muros innovari, ne, crescente statu pietatis, a sua cogantur impietate recedere. Tales solent imbecilles appellare Judaeos, hoc est confessores fidei, et facile a gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
nauibus taiquam curare denudi¬
set ita eun secutisunt tamq uocate
ac uibentem ut sequerentur. Et in
greduuit᷑ cap harnauni. et statun sa¬
bbatis ugressus synagogam decebat
eos. Desabbatis maxime medicine
dectrine que sua dona frequentat.
docet se non sub lege esse set supra le¬
gem. quieandem quoq legem ad¬
imp lere. Non autem soluere ue¬
nerit nec udaicum eligere salbatũ
quo uel ignem accendere uł manu
pedemq moue non liceat. set ueru
salb̾i dilectamq dũo eẽ requiem
si saluti studentes animaru ab ope
seruili. id est acunctis contineamo
ulicitis. E stupe bant suꝑ dectrina eiꝰ¬
erat enun decens eos quasi potesta¬
sunt inmoyse et ꝓphetis. Ihesus uͥo
quasi deus et domnꝰ ip̃ius moysi
plibertate no lintatis sue uł ea que
nunis uide bautur addebat in lege ł
cominitans pdicabat in populos. Ut
iumat ho legius dictum ẽ antiqͥs
ego autem dico nobis. erat insina

Expanded text:
nauibus tanauibus tased ita eum secuti sunt, tanquam vocantem ac jubentem, ut sequergrediuntur Capharnaum, et statim sabbatis ingressus synagogam docebat eos. Quod Sabbatis maxime medicinae doctrinaeque suae dona frequentat, docet se non sub lege esse, sed supra legem, qui eamdem quoque legem adimplere, non autem solvere, venerit; nec Judaicum eligere Sabbatum, quo vel ignem accendere, vel manum pedemque movere non liceat, sed verum Sabbatum, dilectamque Domino esse requiem, si, saluti studentes animarum, ab opere servili, id est, a cunctis contineamus illicitis. Et stupebant super doctrina eErat enim docens eos sicut potestasunt in Moyse et Prophetis. Jesus vero, quasi Deus et Dominus ipsius Moysi, pro libertate voluntatis suae, vel ea quae minus videbantur, addebat in lege; vel commutans praedicabat in populos, ut supra quoque legimus: Dictum est antiquis: Ego autem dico vobis. Cum a
Abbreviated transcription (Latin):
au̾t potest .a. quomodo biuos uo¬
cauerit den auicul piscatores p̾mo
petrum et audream. Ueuide ꝓgre¬
ssus paulu lum alios duos filios ze¬
bedei sicut narrat matheus ⁊ martꝰ
cum lucas dicat ambas eorum na¬
uiculas inp letas. Magna illa cap¬
tura piscium socios q petri comine¬
moret iaco bum et iohannem fi¬
lios zebedei uecatõ ad aduu andum
sunulq miratos tantam multitudi¬
nem piscium que capta erat et euz
tauien sb̾ductis ad tr̾am nauibus
secutos fuisse. Unde intelligendũ
est hec primo ec̃ factum ꝯdlucas in¬
siuuat: Nec tamen eos adnõ ueca¬
tos. s tantum petro fuisse p̃dcm ꝙ ho
est quasi iampisces iuĩqͣm eẽt cap
ergo ꝙ deinceps capturus eẽt honui¬
nes non dcmi est ꝙ iam nõ esset cap¬
turus pisces. Uende datur letus ui¬
te lligere eos ad capturam piscium
ex more remeasse. Ut post ea fieret
q mat heus et martꝰ narrant. quan¬
do eos biuos uecauit. et ip̃e uissit ut
euni sequerent᷑. Primo duob petro

Expanded text:
autem potest, quomodo binos uocauerit de nauiculis piscatores, primo Petrum et Andream, deinde progressus paululum alios duos filios Zebedaei, sicut narrat Mattheus et Marcus, cum Lucas dicat ambas eorum nauiculas impletas magna illa captura piscium sociosque Petri commemoret Iacobum et Iohannem filios Zebedaei uocatos ad adiuuandum, simulque miratos tantam multitudinem piscium, quae capta erat, et cum tamen subductis ad terram nauibus secutos fuisse. unde intellegendum est hoc primo esse factum quod Lucas insinuat, nec tunc eos a domino uocatos, sed tantum Petro fuisse praedictum,est, quasi iam pisces numquam esset captergo, quod deinceps capturus esset homines; non dictum est, quod iam non esset capturus pisces. unde datur locus intellegere eos ad capturam piscium ex more remeasse, ut postea fieret quod Mattheus et Marcus narrant, quando eos binos uocauit et ipse iussit. ut eum sequerentur, primo duobus Petro
Abbreviated transcription (Latin):
te sua. Ecte exut seminans ad
seminandum. Iꝑse dñs inseqntibꝰ
ranc parabolam exponens semen eẽ
nbum dei seminantem uero se ipin
aillieuerat. Q uod uero dicit qr exut
seminans ad seminandum nobis que¬
rendum reliquid. Exut gͦ semin ans
ad semuiandum. qr dñs desum patris
eg̾diens uenit in munidu. acu̾bu

Expanded text:
Audite; ecce exit seminans ad Audite; ecce exit seminans ad seminandum. Ipse Dominus in sequentibus hanc parabolam exponens, semen esse verbum Dei, seminantem vero seipsum asseverat. Quod vero dicit quia exiit seminans ad seminandum, nobis quaerendum reliquit. Exiit ergo seminans ad seminandum, quia Dominus de sinu Patris egrediens venit in mundum, ac
Abbreviated transcription (Latin):
Quod turba multa ad dñm dcentẽ
ad mare congreguata est. siguificat
frequenciam populoꝵ p̾dicantibꝰ
aplis ad fidem uentatis confluenci¬
um. Quod uero ipe nauem ascen¬
dens sede bat ĩ mari. p̃ figurabat
eccaͣm ĩ medio naton ne credeu¬
cium et contra dicencium edifican¬
dam. Quasi eni duis ascendit ĩ na¬
ii. medio ĩmani poũta. cum mete ᷤᷤ
fide lumi int̾ infĩde les commemo¬
ranciu genti sue isitatõnis illustt᷑
de lectũq sibi in his mansionem cõ¬
secrat.: Porro tur ba que circa ma¬
re suptram poũta u̾bis onĩ ausculta¬
batur. ita ut nec fluctib maus tan¬
geretur. nec cum illo uinaui trans¬
sceusis fluctib sederet illoꝵ aptissi¬
me gestat figurani qui iꝑ ad au¬
diendum u̾bum conuenerant. Et
quidem pietate animi arepro boruz
amaritudine obscuritate instabili¬
tate secretisunt. s nec dum ce lestibꝰ
nustus q desid̾ant imbuti
t dicebat illis indectima audi

Expanded text:
Quod turba multa ad Dominum docentem Quod turba multa ad Dominum docentem ad mare congregata est, significat frequentiam populorum praedicantibus apostolis ad fidem veritatis confluentium. Quod vero ipse navem ascendens sedebat in mari, praefigurabat Ecclesiam in medio nationum non credentium et contradicentium aedificandam. Quasi enim Dominus sedet in navi, medio in mari posita, cum mentes fidelium inter fideles commorantium gratia suae visitationis illustrat, dilectamque sibi in his mansionem consecrat. Porro, turba quae circa mare super terram posita, verbis Domini auscultabat, ita ut nec fluctibus maris tangeretur, nec cum illo in navi transcensis fluctibus sederet, illorum aptissime gestat figuram qui nuper ad audiendum verbum convenerant. Et quidem pietate animi a reproborum amaritudine, obscuritate, instabilitate, secreti sunt, sed necdum coelestibus mysteriis quae desiderant imbuti. Et dicebat illis in doctrina sua:
Abbreviated transcription (Latin):
diens detebat at mare ut ostenderet
se relicta obculram ꝑfidie iudeam ad
gentes saluandas eẽ transiturũ. Een¬
tilium maniq suꝑba et incredula di¬
u corda mento tumidis amarisq fluc¬
tibus mans assimi lautur domuz u̾o
diũ ꝑ fidem fuisse iuideam. qui nesci¬
at. s re licta domo inqua blasphe¬
mas ipessus e impiorum. cepit doce
ad mare: quia derelicta ob incredu¬
litatem suiagoga. Ad colligendam p
aplos ppli gentilis multitutudinem
terut et quasi agniti ab illo nõ sunt
Ac sic de domo exieus ad mare decturꝰ
transierit. Quia postquã sinagoxa
ad custodiendam se litt̾e foris fixit.
untiusq diũce fidei archanis frguraᷤᷤ
legis ante ponere aluit dñs sacram̃¬
ta diis salutis que ille sp̃uerat extins
porbem natonib contulit
t congregata est ad eum tur¬
ba multa ita ut in nauemas¬
cens sederet in maiori et omnis tur¬
ba cirea mare sup turbam tr̃am erat
et docebat illos inparabolis multa.

Expanded text:
diens, docebat ad mare, ut ostediens, docebat ad mare, ut ostese, relicta ob culpam perfidiae Judaea, ad gentes salvandas esse transiturum. Gentilium namque superba et incredula diu corda merito tumidis amarisque fluctibus maris assimilantur. Domum vero Domini perfidam fuisse Judaeam quis nesciat? Sed relicta domo in qua blasphemias perpessus est impiorum, coepit docere ad mare, quia derelicta ob incredulitatem Synagoga, ad colligendam per apostolos populi gentilis multitudinem terunt et quasi agniti ab illo non sint, ac sic de domo exiens ad mare docturus transierit, quia postquam Synagoga ad custodiam se litterae foris fixit, internisque dominicae fidei arcanis figuras legis anteponere maluit, Dominus sacramenta salutis quae illa spreverat, externis per orbem nationibus contulit. Et congregata est ad eum turba multa, ita ut in navem ascendens sederet in mari, et omnis turba circa mare super terram erat; et docebat eos in parabolis multa.
Abbreviated transcription (Latin):
tatem dei feterit soror et frat̾ dicitur
ligitur mirum nouest. nurandũ uo
ualde est quomodo etiam mat̾ dicat᷑
Fideles et enim discipulos fr̃s uccare
dignatus est dicens ite nunciate fra¬
trib meis qui ergo frat̾ diũ fieri ad fi¬
dem ueniendo potuerit querendum
sciendum est nobis. quia qui ihu fr̾
et soior est credendo. mat̾ esficitur p̾¬
dicando. Quasi enum parit denin quẽ
corda audientis in fuderit et mat̾ eiuᷤ
efficitur siꝑ eius uocem amor diũ in
primi mente generatur.
nuni ad mare eadem die qua supiorẽ
indomo ce le bratum ee sermonem
Terminato namq eosermone. sub¬
iunoxit continuo mat heꝯ dicens. In
illo die exieus de domo. sẽdebat secus
mare. Et congregnate sunt adeuni
turbe multe et cetera. Non so lũ aut
facta et uerba diũ. uerum etiam et¬
mera et loca in quib iuitutes oꝑat᷑
et pdicat celestib sunt plena sacra¬
mentis. Post sermonem quippe ido¬
mo hĩturum. ubi nefanda blasphe¬
mie demonum hare dictusẽ. Egre¬

Expanded text:
tatem Dei fecerit soror et frater Domini ligitur, mirum non est. Mirandum vero valde est, quomodo etiam mater Domini dicatur, fideles etenim discipulos fratres vocare dignatus est, dicens: Ite et nuntiate fratribus meis. Qui ergo frater Domini fieri ad fidem veniendo potuerit, quaerendum sciendum est nobis quia qui Jesu frater et soror est credendo, mater efficitur praedicando. Quasi enim parit Dominum, quem cordi audientis infuderit. Et mater ejus efficitur si per ejus vocem amor Domini in proximi mente generatur. mini ad mare eadem die qua superiorem in domo celebratum esse sermonem. Terminato namque eo sermone, subjunxit continuo Matthaeus dicens: In illo die exiens de domo, sedebat secus mare, et congregatae sunt ad eum turbae multae, etc. . Non sofacta et verba Domini, verumetiam itinera et loca, in quibus virtutes operatur et praedicat, coelestibus plena sunt sacramentis. Post sermonem quippe in domo habitum, ubi nefanda blasphemia daemonum habere dictus est egre
Abbreviated transcription (Latin):
hec notantum. quod quia publica no¬
xa. P ublico eget remedio. leuia aut̃
poc̾a lemori et secreta. Queunt pe¬
itencia delere. puella indomo iaces
paucis arbritriis exurgit eusdemq
nehement ut nemini id manifeste¬
nt precipitur. Iuuenis extra porta
turba multa comitaute atq iutuẽ¬
te suscitatur. Lazarus de monumẽto
uctato itantũ populis innotuit
t ab eorum qui uidere testimno¬
mum pluume domino turbe cum
psaliuis cociurerunt. Et multi ppt̾
illum abirent exuideis et traderent
iuih̾m. Quartũ uero mortunĩ nuĩci¬
ante discipulo diis audiuit. set qr qͥ
pro eius exitatõnem p̃carentur. Unĩ
fuerant dinutte inquit ut mortui
sepeliant mortuos suos. It est ma¬
li malos norus laudib grauent. Et
qui a nou ad est iustꝰ qui corripiat
immis ericordia oleo pecis pectatoris
bantur illum discipuli iui et facto
sabato cepit insmagoga docere et
multi audientes ad mirabant᷑ iudec¬
trina eius dicentes. Unde huic hec

Expanded text:
hoc notandum, quod quia publica nohoc notandum, quod quia publica noxa publico eget remedio, levia autem peccata leviori et secreta queunt poenitentia deleri, puella in domo jacens paucis arbitris exsurgit, eisdemque vehementer ut nemini id manifestent praecipitur. Juvenis extra portam, turba multa comitante atque intuente, suscitatur: Lazarus de monumento vocatus in tantum populis innotuit, ut ob eorum qui videre testimonium plurimae Domino turbae cum palmis occurrerent, et multi propter illum abirent ex Judaeis, et crederent in Jesum. Quartum vero mortuum nuntiante discipulo Dominus audivit, sed quia qui pro ejus excitatione precarentur, vivi defuerant: Dimitte, inquit, ut mortui sepeliant mortuos suos , id est mali malos noxiis laudibus gravent: et quia non adest justus, qui corripiat in misericordia, oleum peccatoris  suam, et sequebantur illum discipuli sui; et facto sabbato coepit in synagoga docere. Et multi audientes admirabantur in doctrina ejus