comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ septimus ẽ dies. quẽ sequit᷑ dominie̾. ĩ quo primũ manna
decelo uenit. Unde ĩ tellegant uidȩi iõ tunc p̃latã esse¬
a iudaico sabbato dominicã nram̃. ũ tunc indicatũ. qđ insabbato
ips& grã dĩ ad eos decȩlo nulla descenderit. sed ĩ scã dominica¬
tempora anni. id ẽ. uer. estas. autumnus. & hiemps. Hec tẽpora
festiutas septiformis sp̃s. ut illud dominicũ. uenient autem
dies cũ auseretur ab eis sponsus. & tunc ie uinabunt. De
his augustinus. Qũauis ordinatio nonsiat: necessarium
tamen est nrȩ religioni quatuor tẽporũ iei uni a celebrare
De codẽ ic iunio dicit leo papa iomeliis. t ie iunium celebra¬
nuit. ut illud ministrantib illis dño.E ic iunantib dixit
sps sc̃s deparate michisaulũ et barnaban. in opus ministerii.
& reliꝗ Imc ic uinantes & orantes. imponentesq: eis manus.
hi qui ad sacruor dinẽ transcunt. debess ammoneriait habe¬
ant noticiam legis et ꝓphetarũ. Quarta enĩ &tate lexet ꝓ

Expanded text:
quitur Dominicus in quo primum manna de coelo venit. Unde intelligant Judaei jam tunc praelatam esse Judaico sabbato Dominicam nostram, jam tunc indicatum quod in sabbato ipsorum gratia Dei de coelo ad eos nulla descenderit, sed in nostra Dominictempora anni, id est, ver, aestas, autumnus et hiems. Haec tempora festivitas septiformis Spiritus, ut illud dominicum: Venient autem dies, in quibus auferetur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt. De his Augustinus: « Quamvis ordinatio non fiat, necessarium tamen est nostrae religioni, quatuor temporum jejunia celebrare. » De eodem jejunio dicit Leo papa, in Homeliis: « Ut jejunium celebrenuit. » Ut illud: Ministrantibus illis Domino, et jejunantibus, dixitet Barnabam in opus ministerii, et reliqua . Tunc jejunantes et orantes, imponentesque eis manus, hi qui ad sacrum ordinem transeunt, debent admoneri, ut habeant notitiam Legis et Prophetarum. Quarta enim aetate L
Abbreviated transcription (Latin):
pera sunt iustoꝵ munda &e canada omĩtẽpr̃. Quod uͦ in
sabbato exuuntur i psa uestimenta. hoo significat qđ a
nima cuiꝰ cũq fideł migrans ecorpore inueniat sabatũ.
idẽ reqͥem. & uestim̃ta sua hic dimittat. idẽ corpus ut
recipiat illud iterũ in nouissima die. Octo diesne¬
ophitoꝵ. cursũ presentis uitȩ monstrat
Sicut enĩ hebraicꝰ ille popłs transito mari rubro. colũnaig
umphans. dehostib in trout: ita nr̃i baptirati extine¬
tis peccatiᷤᷤ p̃teritis ducuntur cotidie ad ȩdãm columna
cerei in luminata p̃cedente eo. unde intelligitur ad nd¬
lo alios usus in quih lib&e locis eam debere accendi nͥ in
recordatione luminis sp̃s scĩ dũ itur adecłam. Octo die ᷤ
neophitoꝵ distinguuntur a ceteris idẽ octauis pͥmo con¬
cinit. Octo offitia quȩ fiunt in cõmemorationẽ neophi¬
toꝵ distinguuntur act̃is sequentib usq in pente costeN.

Expanded text:
opera sunt justorum, munda et candida 486 omni tempore. Quod vero in opera sunt justorum, munda et candida 486 omni tempore. Quod vero in sabbato exuuntur ipsa vestimenta hoc significat, quod anima cujuscunque fidelis migrans e corpore, inveniet sabbatum, id est, requiem: et vestimenta sua hic dimittet, id est, corpus, ut recipiat illud iterum in novissima die. Octo dies neophytorum cursum praesentis vitae monstrant. Sicut enim Hebraicus ille populus, transito mari Rubro, columna igumphans de hostibus introiit: ita nostri baptizati, exstinctis peccatis praeteritis, ducuntur quotidie ad Ecclesiam, columna cerei illuminata praecedente eos. Unde intelligitur, ad nullos alios usus in quibuslibet locis eam debere accendi, nisi in recordatione luminis Spiritus sancti, dum itur ad ecclesiam. Octo dies neophytorum distinguuntur a caeteris, id est, octavus, Primo concinit. Octo officia, quae fiunt in commemorationem neophytorum, distinguuntur a caeteris sequentibus usque in Pentecosten.
Abbreviated transcription (Latin):
Item .a. Nolite expauesçere. Seqͥtur oratio. Qua finna ꝑ
gunt ad crucem cũ .ã. Uĩdiꝰ aquãm. Ibiq canunt i terũ psilmꝰ
oratio sacerdots. his finits & eulogiis acceptis reuertitur u¬
nusquisq adtitulum suum ut ibidẽ uespers celebret. Ipsi
enim suꝑ psalm̃ tantum mͦ alł dicunt. & ante enugłm. R̃¬
Nẽo dies sine uersu: hȩc ratio ꝑ totã ebdomadã seruatuꝵ.
usq indominica post albaᷤ. Alł &e antiphonis mutats tantũ
albis exuuntur. Albati aut ꝓter uesteᷤᷤ albaᷤ uulgo ap¬
pellantur. Sicut. Nii dies ꝑtinent adurtus testamentũ ꝓt̾
sabbatu. ita.uI. dies ad nouum. ꝓter octauum resurrec¬
tionis diem. A sabbato usq ad sabbatum portan tantur albȩ
uestẽ. quȩ nob̃ specim̃ prestant quales e̾ẽ debeamꝰ in no¬
uo testamento. &e qualia corpora recepturi in oc tauo die
inq̃ presentari nos oportet ante dm̃ cũ ipso pignore qđ
accepimꝰ inbaptismo. Alba aut̃ uestimenta albatoꝵ. o

Expanded text:
antiphona, Nolite expavescere. Sequitur oratio. Qua finita, pergunt ad crucem cum antiphona, Vidi aquam. Ibique canunt iterum psalmum: oratio sacerdotis. His finitis, et eulogiis acceptis, remittitur unusquisque ad titulum suum, ut ibidem Vesperas celebret. Ipsi enim super psalmum tantummodo Alleluia dicunt, et ante Eec dies, sine versu. Haec oratio per totam hebdomadam servatur usque in Dominicam post Albas, Alleluia, et antiphonis mutatis tantumalbis exuuntur. Albati autem propter vestes albas vulgo appellantur. Sicut septem dies pertinent ad vetus testamentum propter sabbatum, ita octo dies ad novum propter octavum resurrectionis diem. A sabbato usque ad sabbatum portantur albae vestes, quae nobis speciem praestant, quales esse debeamus in novo testamento, et qualia corpora recepturi in octava die, in qua praesentari nos oportet ante Dominum cum ipso pignore, quod accepimus in baptismo. Alba autem vestimenta albatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
alia lectio. Deinde seqͥt᷑ more romano tractus. qui habitat.
Reqͥre in initio. xl. Iste tractus trahiit nos ad longitudinem
uitȩ et̃nȩ. inqua salutare dĩ hoc ẽ. xp̃m. quẽ nã fandissimi
indei incruce positũ hodie uider̃. & nos credimꝰ uisuros facie ad
ficiẽ inȩt̾nitatesua. Canunt hio aliqui tractõ nuprime.
& ineo uersu ubilegit᷑ partitisunt uestimenta sibi. scindunt hinc in¬
deipsas sindones. de suꝑ altari im modũ furantisesetuaustr t̃. Q uia
atarexp̃m significat. & a płos uestimentaillius. Conuenit ut subt̃

Expanded text:
altera lectio; deinde more Romano sequitur tractus, Qui habitat.altera lectio; deinde more Romano sequitur tractus, Qui habitat.Qui habitat. Iste tractus trahit nos ad longitudinem vitae aeternae, in qua salutare Dei, hoc est Christum quem nefandissimi Judaei in cruce positum hodie viderunt, et nos credimus visuros facie ad faciem in aeternitate sua. Canunt hic aliqui tractum nuperrime ces, et in eo versu ubi legitur: Partiti sunt vestimenta mea sibi, scindunt hinc inde ipsas sindones desuper altari in modum furantis, et secum auferunt. Quia altare Christum significat, et apostolos vestimenta ipsius; c
Abbreviated transcription (Latin):
menta penitus noncelebrari qr percus sus est pastor. & oues gregis
dissi patesunt. seu qđ apostolos quosimitari debem̃ istobiduo. intris
ad salutencredentiũ. In ipso aũt die hora .v. deportatur lum̃ut sup
ab archidiacono seu p̃posito. & illuminantur lã pades. in. sontistxaũt
seu cderusatq populus ꝓcedunt adeccłam. Interim uͦ egredit᷑ archi¬
diaconus cũ aliis diaconib desacrario. induti scilic& planais
fuscis. & duo cereostata ante ros cũ cereis accensis ꝓcedentes
usq ad altare cũ silentio. & oratione compl&aatq osculato
altari. uadunt ad sedẽ pontificis more solito. Deinde annuit
archidiaconꝰ subdiacono ut legat᷑ lectio prima. Se qͥt᷑ respons&.
Dñe audiui. Istȩ Respons̃. cũ uii. uersib significat. xp̃m. qͥ¬
.iii. elem̃ta in effigie. hominis assũpsit. Alla enĩ pendebati
incruce in t̃ duo animalia. hoc ẽ int̃ duos latrones. Seqͥt᷑

Expanded text:
menta penitus non celebrari, quia percussus est pastor, et oves ejus gregis menta penitus non celebrari, quia percussus est pastor, et oves ejus gregis dissipatae sunt; seu quod apostolos, quos imitari debemus, isto biduo in tristad salutem credentium. In ipso autem die hora quinta deportatur lumen, ut supra, ab archidiacono seu praeposito, et illuminantur lampades septem: pontifex autem seu clerus atque populus procedunt ad ecclesiam. Interim vero egreditur archidiaconus cum aliis diaconibus de sacrario, induti scilicet planetis fuscis, et duo cereostrata ante ipsos cum cereis accensis procedentes usque ad altare cum silentio, et oratione completa, atque osculato altari, vadunt ad sedem pontificis more solito: deinde annuit archidiaconus subdiacono, ut legatur lectio prima. Sequitur responsorium, Domine, audivi. Istud responsorium cum quatuor versibus significat  elementa in effigie hominis assumpsit. Illa pendebant in cruce inter duo animalia, hoc est inter duos latrones. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
crucis cũ inuocatione nominis xp̃i consecrantur. Nam& ipsacrux
magnũ inse musterium continet. ciuꝰ posiciotunc ẽ. ut suꝑior pars
celos petat. inferior terreinhereat. fixa infernorũ ima contigat.
latitudo aũt eius partes mundi appetat. Quia & xp̃c ꝑpassionem
crucis angłis ꝓfuit incelo. quorũ nunerus qui ꝑ apostat̃a angłm
imnunut᷑ fuerat. ex animabus fideliũ cotidie ad implet᷑. & nobis
qui sumꝰ interra. & illis qui ꝓpt̃ originale peccatũ detinebantur
apud inferos. & ipsis qui indi uersis mundi partib habitabant.
gentes ad setrahit. & omĩa sibi subiugauit. iuxta quod ipsesurgens
amortius dicit. Data est michiom̃is potestas incelo & in terra. Cur
aũt bodie missanoncantatur. sel neq insabbato scõ donec aduigili¬
as noctis : sc̃s in nocentius papa in decretalib dicit. istobiduosacra¬

Expanded text:
crucis, cum invocatione Christi nominis, consecrantur. Nam ipsa crux crucis, cum invocatione Christi nominis, consecrantur. Nam ipsa crux magnum in se mysterium continet, cujus positio talis est, ut superior pars coelos petat, inferior terrae inhaereat fixa, infernorum ima contingat: latitudo autem ejus partes mundi appetat. Quia et Christus per passionem crucis angelis profuit in coelo, quorum numerus, qui per apostatam angelum imminutus fuerat, ex animabus fidelium quotidie adimpletur; et nobis, qui sumus in terra, et illis qui propter originale peccatum detinebantur apud inferos; sed et ipsis, qui in diversis mundi partibus habitabant. gentes ad se trahit: et omnia sibi subjugavit, juxta quod ipse surgens a mortuis, dicit: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . Cur autem hodie missa non cantatur, sed neque in Sabbato sancto, donec ad vigilias noctis, sanctus Innocentius papa in Decretalibus dicit: Isto 479 biduo sacra
Abbreviated transcription (Latin):
amo crucis caperet᷑. scilica ut quos ab sorbuerat euomera.
ñ potentia uictis sed iustitia. Scda causa ẽ. ut secutorib
hominib uitȩ magisteriũ p̃ber&e. Ad hoc enĩ ascedit in cru¬
cẽ. ut nob̵ passionis & resurrectionis p̃bera exxemplum.
Tertia causa ẽ so sceptȩ crucis. ut suꝑbia scłi &inflata sapientia
ꝑcrucis stultã ut putat᷑ p̃dicationẽ corruer&. ut patera
ĩo qđ stultr̃ dĩ ẽ. quantũ sit sapientu ᷤ hominib. Sed adhuc
uidendũ ẽ. quare D̃s tale genus mortis elegerit. Legimꝰ
utiq causa xr̃ȩ salutis hoo fecit. Mors eni xp̃i. signũ ẽ nr̃e salutis.
Noluit ergo lapidari. aut &iã gladio truncari. qr uidelic& nos
mici uersutias munimur. Noc enĩ sigo. crucis. consecrat᷑ corpus
dominicũ. santisicat᷑ fons baptismatis. iniciant᷑ & iã pbrt&ceterigra¬
dus ecclesi astici. & om̃a que cũq sanctificantur. hoc signo domunuce

Expanded text:
hamo crucis caperetur: scilicet, ut quos absorbuerat, evomeret, hamo crucis caperetur: scilicet, ut quos absorbuerat, evomeret, non potentia victus, sed justitia. Secunda causa est, ut secutoribus hominibus vitae magisterium praeberet. Ad hoc enim ascendit in crucem, ut nobis passionis et resurrectionis praeberet exemplum. Tertia causa est susceptae crucis, ut superbia saeculi et inflata sapientia, per crucis stultam, ut putatur, praedicationem humiliataet, quod stultum Dei est, quanto sit sapientius hominibus. Sed adhuc videndum est, quare Dominus tale genus mortis elegerit. LegimusUtique causa nostrae salutis hoc fecit. Mors enim Christi signum est nostrae salutis. Noluit ergo lapidari, aut in gladio truncari, quod videlicet nmici versutias munimur. Hoc enim signo crucis consecratur corpus Dominicum, sanctificatur fons baptismatis, initiantur presbyteri, et caeteri gradus ecclesiastici, et omnia quaecunque sanctificantur; hoc signo Dominicae
Abbreviated transcription (Latin):
significat. qͥ tuno nudatꝰ auestim̃tis. hoc ẽ adiscipulis. qđo relicto
eo om̃s fuger̃. In hac eni nocte. xp̃o ueteri legi finẽ dati quȩ
ñ solũ soluebat peccata. sed puniebat. Dat iniciũ noui testam̃ti.
ꝑ qđ peccata. soluuntur. Abhac enĩ nocte usq in sabbatũ sm̃. non¬
nulli seruidĩ imitantes apłos ieuini ꝑmanent. aliqui uͦ c̃tenti
s̃ pane tantũ & herbisatq legumine. siue sicera.
interp̃tat᷑. quȩ & sexcta sabbati dicit᷑. In hac enĩ die p̃para¬
bant iudei ea quȩ insabbato erant necessaria iuata qđ de
manna p̃ceptũ ẽ. Sexta die colligois duplũ. & ideo insollẽp¬
nitate habet᷑. qr in eo die. xp̃c mysteriũ crucis expleuit.
ꝓpt̃ qđ in hunc mundũ uenerat. ut qr ligno ꝑcussi fueram in
adã. rursũ ꝑligni mysteriũ sanaremur. ttuius eñ casa tri¬
umphi humana possibilitas xp̃o ꝑomnẽ mundũ celebritatẽ
xp̃c ꝓreatu mundi redẽptio daret᷑. & hostis antiquusuelut

Expanded text:
significat, qui tunc nudatus est a vestimentis, hoc est, a discipulis, quando relicto eo omnes fugerunt. In hac enim nocte Christus veteri legi finem dat, quae non solvebat peccata, sed puniebat: dat initium novi testamenti, per quod peccata absolvuntur. Ab hac enim nocte usque Sabbatum, nonnulli servi Dei imitantes apostolos, jejuni permanent: aliqui vero contenti sunt pane tantum et herbis, atque leguminibus seu sicera interpretatur, quae et sexta Sabbati dicitur. In hoc enim die praeparabant Judaei ea quae in sabbato erant necessaria, juxta quod de manna praeceptum est: Sexta die colligetis duplum : et ideo in solemnitate habetur, quia eo die Christus mysterium crucis explevit, propter quod in hunc mundum venerat, ut qui ligno percussi fueramus in Adam, rursum per ligni mysterium sanaremur. Hujus enim causa triumphi humana possibilitas Christo per omnem mundum celebritatem pro reatu mundi redemptio daretur, et antiquus hostis velut
Abbreviated transcription (Latin):
diaconꝰ. leuate. & pontifex dat orationẽ sic̃ insacram̃tario con¬
tin&ur. Nisfinitis. om̃s ex eunt foras. A postolico hocagente.
Nos hora nona inchoamꝰ. Cirta uesperũ uͦ in om̃ib: eccłis pres
tat᷑ hino inde aduob acolitis. posito adnte eã orario. uenit ponti¬
& c&ceri pordinẽ. deinde pͦpłs. Pontifeox uͦ sed& insede. sua dõnec
om̃s salutent. Prb̃i uͦ duo pͥores salutata eruce intrant insacra¬
riũ. & deferunt corpꝰ dñi qđ pridie remansit. ponentes illud
inpatena. & subdiaconꝰ tena ante ipsos calicẽ cũ uino ñ conse¬
crato. & alter subdiaconꝰ patenã cũ supradicto corpore dñi.
aquib accipiunt pb̃ri patenã & calicẽ. & ponunt suꝑ altare nuda¬
nudatũ. Pontifex uͦ sed& dũ salutat p̃płs crucẽ. Salutanter eñ

Expanded text:
diaconus, Levate, et pontifex dat orationem, sicut in Sacramentario condiaconus, Levate, et pontifex dat orationem, sicut in Sacramentario continetur. His finitis, omnes exeunt foras. Apostolico hoc agente, nos hora nona inchoamus. Circa vesperum vero in omnibus ecclesiis prestata hinc inde a duobus accolitis; posito ante eam oratorio, venit Pontiet caeteri per ordinem, deinde populus. Pontifex vero sedet in sede donec omnes salutent. Presbyteri vero duo priores, salutata cruce, intrant in sacrarium, et deferunt corpus Domini, quod pridie remansit, ponentes illud in patena, et subdiaconus tenet ante ipsos calicem cum vino non consecrato, et alter subdiaconus patenam cum supradicto corpore Domini, a quibus accipiunt presbyteri patenam et calicem, et ponunt super altare nudatum. Pontifex vero sedet, dum salutat populus crucem. Salutante enim
Abbreviated transcription (Latin):
lignorũ principalẽ igñe idẽ solẽ corporeĩ qͥab humanisoptutibscabs¬
condit tẽporepassionis . a .vi. horausq ad nonã. ne suo lumine frue¬
ut his horis hec recolant᷑ qͥb tuno gestast̃. Nox sequnł orationus
sollemnes adhicrusalẽ. Sollẽnes dicuntur qr ab ominib solle niter
debentur celebrari. fit incis m̃tio omniũ fideliũ at insidedin
Ncc abreẽ qł pendente dĩo incruce & uideis illunsultantib ꝓipsis
orauerit. Ex hoc & nos admemoriã reducamꝰ. qđ qͣło aliquid mo¬
leste patimꝰ. aut abinimicis ꝑsequim. adorationẽ ilico confugere
tebant chĩo. opis bonũ male operantes. qr illudendo hoc faciebant.
nos ad demonstrandũ qr fugere debeamꝰ opera. quȩ simulando fiunt.
uitamꝰ genuflȩxionẽ: ꝓuideis. Deniq pontifex ueniens ante altare
siue ut malio ordine legit᷑ transiens indexterã partẽ ȩccłȩ
infra thronũ dicit oremis. & diaconꝰ flectamꝰ genua. item

Expanded text:
itamur principalem ignem, id est solem corporeum, qui ab humanis obtutibus se abscondit tempore passionis a sexta hora usque ad nonam, ne suo lumine frueut his horis haec recolantur, quibus gesta sunt. Mox sequuntur orationes solemnes ad Hierusalem. Solemnes dicuntur, quia ab omnibus solemniter debent celebrari. Fit in eis mentio omnium fidelium et infidelium. Nec ab re est, quod pendente Domino in cruce, et Judaeis illi insultantibus, pro ipsis oraverit. Ex hoc et nos ad memoriam reducamus, quod quando aliquid moleste patimur, aut ab inimicis persequimur, ad orationem illico confugere tebant Domino, opus bonum male operantes, quia illudendo haec faciebant. Nos ad demonstrandum, quia fugere debeamus opera quae simulando fiunt, vitamus genu flexionem pro Judaeis. Denique pontifex veniens ante altare, sive ut in alio ordine legitur transiens in dexteram partem ecclesiae infra thronum, dicit: Oremus; et diaconus, Flectamus genua. Item
Abbreviated transcription (Latin):
habere deligno dñi. salua fide ad oren illã: quã habent. De
quib uenerationib que c̃ueniunt ꝑsingulas orationes suꝑiores.
beatus iohannes crisosthomus int̾c&̧̃a sic dicit. Cruxȩccłe fun
chorũ abstinentia. Orux. imꝑatorũ philosophia. regni magnificen¬
tia. seu destructĩo suꝑborũ. Crux egro tantiũ medic̃. nauigantium
gub nator. atq ꝑiclitantiũ portus. Crux. insensatorũ sapientia.
atq: lib̵ tas seruorũ . crux. scandalũ uideorũ. atq ꝑdiuo impiorũ.
crux. tẽplorũ destructio & repulsio idolorum. Qua salutata &re
rint amen: sumit de pane scõ. & ponit in calicem.
silendo. Fax dñi non dicit qr non secuntur oscula cir¬
cũ stantium. Dcĩficatur aut̃ uinũ ñ consecratũ. ꝑscĩficatũ
panẽ. Tunc cõmunicant om̃s cũ silentio. & expl&a s uniũsa.
e hac aut̃ cõmunione utrũ debeat fieri. supra rebatũ ẽ. Deniq¬
& sabbato sequenti ꝓpt̃ mandatũ siluer̃. parentesq a romata.

Expanded text:
salva fide adorant illam quam habent, de quibus venerationibus quae conveniunt, per singulas orationes superiores, beatus Joannes Chrysostomus inter caetera sic dicit. « Crux 480 Ecclchorum abstinentia. Crux imperatorum philosophia, et regum magnificentia, et destructio superborum. Crux aegrotantium medicus, navigantium gubernatio, atque periclitantium portus. Crux insensatorum sapientia, atque libertas servorum. Crux scandalum Judaeorum atque perditio impiorum. Crux temprint, Amen, sumit de pane sancto, et ponit in calicem silendo. Pax Domini non dicit, quia non sequuntur oscula circumstantium. Sanctificatur autem vinum non consecratum per sanctificatum panem. Tunc communicant omnes cum silentio, et expleta sunt universa. De hac autem communicatione utrum debeat fieri, supra relatum est. Deniquet sabbato sequenti propter mandatum siluerunt, parantesque aromata,
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. qr deditoxp̃o int̾ manꝰ iniquorũ apłi fugert̃. Por sindo nẽ u̾potest
intellignohan nes qͥperse uerauit cũ dño. usq ad crucẽ & posttaoc cu¬
lit it̃. Quod uͦ ipso die pannis scindit᷑ hoc portendere uidet᷑ qd picho¬
ram parietib expressa. uidelic& ut sẽper recolam̃ dñm ꝓ nobis passu.
& uestim̃ tatiꝰfiuis sediuisa. Tenebre id eolunuũ oxtinctione figu¬
rant᷑ qr tt̃ uera luix mundi occubuit. & tenebre totũ mundũ o peruert.
Notandũ ẽ enĩqi in romanaȩ cła extinguit otusignis in.uiferase¬

Expanded text:
potest intelligi Joannes, qui perseveravit cum Domino usque ad crucem, et postea se occuluit. Quod vero ipso die pannus scinditur, hoc portendere videtur, quod pictura in parietibus expressa, videlicet, ut semper recolamus Dominum pro nobis passum, et vestimenta ejus fuisse divisa. Tenebrae luminum ideo exstinctione figurantur, quia tunc vera lux mundi occubuit, et tenebrae totum mundum operuerunt. Notandum est enim, quia in Romana Ecclesia exstinguitur totus ignis in se
Abbreviated transcription (Latin):
sit decorpore dñi ad comunicandũ in orastinũ. Augustinis
adianuariũ. Sunt qui cotidie. eucharistiã uolunt sumere.
& quia ĩ parasceue ñ conficit᷑ corpꝰ dñi. necesse ẽ ut ħi quib
ẽ uoluntas cõmuni candi habeant sacrificiũ eocprioridie.
qđ tam̃ romani ñ faciunt. In isto enĩ consũ mat᷑ agnus typies

Expanded text:
corpore Domini ad communicandum in crastinum. Augustinus ad Januarium: Sunt qui quotidie eucharistiam volunt sumere; et quia in Parasceve non conficitur corpus Domini, necesse est ut hi, quibus est voluntas communicandi, habeant sacrificium ex priori die, quod tamen Romani non faciunt. In isto enim die consumitur agnus typicus,
Abbreviated transcription (Latin):
cellã suo traditor dedit. Erat eni nex. utiq ñdũ finitacena
boc ẽ dũ adhuo panis in mensa essoe. Et post pauca ait discipulis.¬
Siego laui uros pedis. & cȩt̾a usq et uosita faciatis. Aliqui urire
ligiosi sumuns prius parum. & posta lauant pedes. deinde cenant. hoc
inbuti erem plofidedes xp̃iani non de dignant᷑ facere conseruissuis. qđ

Expanded text:
cellam suo traditori postea dedit: utique nondum finita coena, hoc est dum adhuc panis in mensa essetSi ego lavi vestros pedes, usque, et vos ita faciatis. Aliqui enim viri religiosi sumunt prius parum, et postea lavant pedes, deinde coenant. Hoc imbuti exemplo fideles Christiani non dedignantur facere conservis suis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
excutit᷑ ignis delapide ixloco foris basilicã & inluminat᷑
candela. dequo igne nouo inluminat᷑ amansionario ȩccłȩ
lampas una. & seruat᷑ usq insabbatũ scm̃ ad illuminandũ
cereũ qͥ eadẽ die ẽ benedicendus. de quo insabbato dicendũ
est. Suprascriptã uͦ candelã inluminaitã ponit mansionarius.
insummitatẽ cannȩ ita ut respiciat ȩcołam quã sunt in¬
gressuri ꝓsequente eũ populo cũ sũmo silentiaatꝙ inclinatio¬
ne. ipsa uͦ ȩcoła absq lumine erit. Susto desaut lãpades
uii. ante altare ita p̃paratas habeant. ut absq impedim̃to
cuiusq retardationis manu mansionaru. cũ eadẽ candela
possint accendi. de inceps uͦ acustodil om̃i lumine decoret᷑

Expanded text:
excutitur ignis de lapide in loco foris basilicam, et illuminatur excutitur ignis de lapide in loco foris basilicam, et illuminatur candela. De quo igne novo illuminatur a mansionario ecclesiae lampas una, et servatur usque in Sabbatum sanctum ad illuminandum cereum, qui eodem die est benedicendus. De quo in Sabbato sancto dicendum est. Suprascriptam vero candelam illuminatam ponit mansionarius in summitate cannae, ita ut respiciat ecclesiam quam sunt ingressuri, prosequente eum populo cum summo silentio atque inclinatione: ipsa vero ecclesia absque lumine erit. Custodes autem lampades septem ante altare ita praeparatas habeant, ut absque ullo impedimento cujuscunque retardationis manu mansionarii, cum eadem caudela possint accendi. Deinceps vero a custodibus omni lumine decoretur
Abbreviated transcription (Latin):
regibus et sacerdotibus mystica uncto: Sed postqua dñs nr̃ uerus
rer: et sacerdos eternus ado patre cdesti hoce mistico est delibu¬
tus unguento iam non soli reges t pontifices : sed om̃is exclesia
unctione chrismatis consecratur ꝓco qđ menbrũ est ȩtni regis et
sac̃dotis. Conficit᷑ enĩ ex oleo mundis simo & opolulsamo. qr oenis
regale & sac̃ dotale sumus. Ideo pꝰlauacrũ unguim᷑. ut ap̃i nomine
censeamur. xrismalis enĩ unctio. scĩ ficat iã uiuentẽ exmortuis.
Et ideo fr̃.u. conficit᷑. qi quinta cate nundi adnos xp̃c uenisse.
ꝑhibetur. siue qđ ante biduũ paschae maria caput acpedes dñi
unx. Benedicit᷑ oleũ ꝓinfirmo. qr passio xp̃iauctorẽ mortis
destruxit. grã eiꝰ quȩ significat᷑ ꝑ olei unctionẽ arma eiꝰ quȩ
sunt peccata cotidiana destruit. iacobo at testante. oratio
sunt longiores hora .uii. seu hora .u. quando breuiores.

Expanded text:
regibus et sacerdotibus mystica unctio. Sed postquam Dominus noster verus regibus et sacerdotibus mystica unctio. Sed postquam Dominus noster verus rex et sacerdos aeternus a Deo Patre coelesti hoc mystico est delibutus unguento, jam non soli reges et pontifices, sed omnis Ecclesia unctione chrismatis consecratur, pro eo quod membrum est aeterni regis et sacerdotis. Conficitur enim ex oleo mundissimo et optimo balsamo. Quia genus regale et sacerdotale sumus, ideo post lavacrum ungimur, ut Christi nomine censeamur. Chrismalis enim unctio sanctificat jam viventes ex mortuis. Et ideo feria quinta conficitur, quia quinta aetate mundi ad nos Christus venisse perhibetur, sive quod ante biduum Paschae Maria caput ac pedes Domini perunxit. Benedicitur oleum infirmorum, qui passio Christi auctorem mortis destruxit: gratia ejus, quae significatur per olei unctionem, arma ejus, quae sunt peccata quotidiana, destruxit, Jacobo attestante: Oratio sunt longiores, seu hora quinta, quando breviores,
Abbreviated transcription (Latin):
angłoꝵ. & homines in eã intrantes. ab om̃i turpilo quio. & scuri¬
litate. & exili &iã cogitatione nouerint se continere. ut
audiant qđ moyses audiuit. quando uoluit uidere. rubum ar¬
dentem. solue calciam entũ depedibus tuis. locus enĩ in quostas.
terra sca est. Calciam̃ta que ex mortuis animalibus fiunt.
ueteris hominis peccata significant. Intrantes nos in loca scã ubi
diis est etangłi eius. exuamus nos his calciamtis. ut ea quȩ sunt
dñi cogitemus. Pauintum exclesie. auditores magistrorũ sunt.
auatio domus quę nuncupatiue ecłã dicitur. signũ est laua
catorũ. siue quando adño remit tunt᷑. seu inuice a nobisipsis. No¬
mate appellatur Onguentum istud mogses primum inexodo
iubente dño composuit. quo primiaaron. et filii cius intestimo¬
nium sacerdotii. et sanctitat̾is ꝑ uncti sunt. Demnde quoꝙ reges e¬
odem chrismate sacrabantur. unde etrp̃i nuncupabantur. ut
illud. uolite tangere xp̃os meos. fratq cotempore tantum in

Expanded text:
angelorum, et homines in ea intrantes ab omni turpiloquio et scurrilitate, et exili etiam cogitatione, noverint se continere, ut audiant quod Moyses audivit, quando voluit videre rubum ardentem: Solve calceamentum de pedibus tuis: locus enim in quo stas, terra sancta est . Calceamenta quae ex mortuis animalibus fiunt, veteris hominis peccata significant: intrantes nos in loca sancta, ubi Dominus est et angeli ejus, exuamus nos his calceamentis, et ea quae sunt Domini cogitemus. Pavimentum Ecclesiae, auditores magistrorum sunt. Lavatio domus, quae nuncupative ecclesia dicitur, signum est lavatcatorum, sive quando a Domino remittuntur, seu invicem a nobis ipsis. Homate appellatur. Unguentum istud Moyses primum in Exodo jubente Domino composuit, quo primi Aaron et filii ejus in testimonium sacerdotii et sanctitatis peruncti sunt. Deinde quoque reges eodem chrismate sacrabantur. Unde et Christi nuncupantur, ut illud: Nolite tangere Christos meos . Eratque eo tempore tantum in
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur in obedientia iactantia. ypocrisis. contentiones. ꝑtinatiȩ: dis¬
cordiȩ: et noui tantum p̃sumptiones. Est enim uanitas inflata: appe¬
titio dignitatum. dulcis miseris. amara ꝑfectis. ciuserinunt tumidi.
subqͣ iacent clati. tantũq eos ardor humane laudis iriflat ut labo¬
riosa opera quȩ populus ad miretur. et quib fama diffundit᷑. sine la¬
bore suscipiant. et libent᷑ exerccant. Ide c̃ qđ ieninare. abstinero.
uiglare. ccđam frequentare : ł spallert. cum hȩc om̃ia sine labore ñ

Expanded text:
nascitur inobedientia, hypocrisis, contentiones, pertinaciae, discordiae et novitatum praesumptiones. Et enim vanitas inflata appetitio dignitatum, dulcis miseris, amara perfectis, cui serviunt tumidi, sub qua jacent elati, tamque eos ardor humanae laudis inflammat, ut laboriosa opera, quae populus admiretur, et quibus fama diffunditur, sine labore suscipiant, et libenter exerceant: unde est quod jejunare, abstinere, vigilare, Ecclesiam frequentare, vel psallere, cum haec o
Abbreviated transcription (Latin):
aue in suo debito honore uenerandaẽ. ob hoc existimat habere pri¬
un legium baptismatis. sciat alius bapiifmi aliam gram: aliam fus
di. sic uoluit baptrzari: quomodo et circumcidi. Sed tuno rege¬
nerationis potentuam sanrit. ꝗdo delatere illius ꝓflurerunt. sangius
redẽptionis : et aquabaptismatis. Unde inbaptizandis ȩlectis
Aisccđm apostolicã regulam. et exorcismis scrutandi. etcumus
sancuficandi. et frequentib sunt p̃dicationibus imbuendi. duo tantũ
tempora. idẽ pascha & pente costes ẽẽ scritanda. excepto pro
mortis periculo in ꝑsecutionis angustus. & in timore naufra¬
gu. Aptissimũ nãq ẽ ut in morte crucifixi. & in resurrectio¬
ne mortui potentia baptismi nouã naturã condat ex urtere.

Expanded text:
quae in suo debito honore veneranda est, ob hoc existimat habere priquae in suo debito honore veneranda est, ob hoc existimat habere privilegium baptismatis, sciat illius baptismi aliam gratiam, aliam fdi, sic voluit baptizari, quomodo et circumcidi. Sed tunc regenerationis potentiam sanxit, quando de latere illius profluxerunt sanguis redemptionis, et aqua baptismatis: unde in baptizandis electis, qui secundum apostolicam regulam et exorcismis scrutandi, et jejuniis sanctificandi, et frequentibus praedicationibus imbuendi, duo tantum tempora, id est, Pascha et Pentecosten, esse servanda, excepto pro mortuis periculo, et in persecutionis angustiis, et in timore naufragii. Aptissimum namque est, ut in morte crucifixi, et in resurrectione mortui, poenitentia baptismi novam naturam condat ex vetere,
Abbreviated transcription (Latin):
signant. ꝑ quas iusti figurã dñi p̃tulerunt. ꝑ architriclinũ.
fortissimũ p̃dicatorẽ paulũ intelligimus. Eccit ctiam hodie mag¬
num miraculũ. quando dea ꝓanib et duob piscib .i. milia hominum pauit.¬
Qunꝙ milia hominũ. quiqumnꝙ panibus. et duob piscibus Aint pasti. ecdȩ¬
sunt populi. auipꝰ .u. sensus corporis alim̃to legis spũ alis axp̃õ reficumt᷑
et duplici testam̃to: quasi gemellis piscibus saturantur. Neꝙ hoc prȩ¬
tercundũ est. qd hȩx secdã natiuitas xp̃i tot illustrata mysterus: ho¬
noratior ẽ quam prima. Tunc tantu modo nat̾us ẽ. et angłs pastores
nec non pꝰbaptismis acram̃tum caput draconis contritũ est. idemq cae
et id circo manifestatio int᷑pretat᷑. q in his manifestare se hominibus dig¬
natus est Quod autẽ in hac festtuitate nemop̃sumat baptitare. sos
leo papa indecrens ꝓibet ita. Siquis autẽ epiphaniae festiunatem

Expanded text:
signant, per quas justi figuram Domini praetulerunt. Per architriclinum, fortissimum praedicatorem Paulum intelligimus. Fecit etiam hodie magnum miraculum, quando de quinque panibus et duobus piscibus pavit quinque millia hominum. Quinsunt populi, qui post quinque sensus corporis, alimento legis spiritali a Christo reficiuntur, et duplici testamento quasi gemellis piscibus saturantur. Neque hoc praetereundum est, quod haec secunda nativitas Christi tot illustrata mysteriis honoratior est, quam prima. Tunc tantummodo natus est, et angelus pastores nec non post baptismi sacramentum caput draconis contritum est; hodie ex aqet idcirco manifestatio interpretatur, quia in his manifestare se hominibus dignatus est. Quod autem in hac festivitate nemo praesumat baptizare, sanctus Leo papa in Decretalibus prohibet ita: « Si quis autem Epiphaniae festivitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
risꝑsalute corporis. sangui sat ro ꝓanima nr̃a effusus est. Et qu omnis ho¬
mouna hab& anim̃a ideir coprimũ responsorium se qui t. unus uersus.
Responsoriũ scđ Quinq habens uersus. quainq corporissensus signisi¬
cat in adam mortuos. quos xp̃c moriendo &e resurgendo unuficauit.¬
& pristino redidit statui. Passio quȩ legit᷑. ostendit iud ȩorũ consiliũ
prȩualuis st̃ adtemp. & in mansuetudine xp̃mperseuerasse. Quod
aũt sine salutatione ꝓnuntiat᷑. qđ dominicanonagitur die. signifi¬
cat iudȩorũ prauum conuent̾ũ contra xp̃m conspiras se .a discipu¬
lorũ slentiũ ꝓpt̃ tristiciã rassionis illiuis quȩ .ui. feria usꝙ¬

Expanded text:
ris, pro salute corporis; sanguis vero pro anima nostra effusus est, et quia omnis horis, pro salute corporis; sanguis vero pro anima nostra effusus est, et quia omnis homo unam habet animam, idcirco primum responsorium unus sequitur versus. Responsorium secundum quinque versus habens, quinque corporis sensus significat in Adam mortuos, quos Christus moriendo et resurgendo revivificavit, et pristino reddidit statui. Passio quae legitur, ostendit Judaeorum consilium praevaluisse ad tempus, et in mansuetudine Christum perseverasse. Quod autem sine salutatione pronuntiatur, quod Dominica non agitur die, significat Judaeorum pravum conventum contra Christum conspirasse, et discipulorum silentium, propter tristi
Abbreviated transcription (Latin):
eria . iiui. tbdomade maioris. hora .ii. ꝓcedit a postolicus
cũ om̃i clero seu populo adeccłam & dicit orationes sollẽpnes.
sicut in .ui. fr̃. Elis expletis. osculato altari egredit᷑. Presbiteri
uero ȩccłarum tã urbani quã suburbani reuertunt᷑ ad titulos
suos. ut hoc ordine feria .ui. cõpleant hoc scientes: ut qđ pontifea
ꝓse int̾mittit. ibi illũ cõmemorent. Postea uero octaua hora in¬
grediunt᷑ ad missas more solito. Ideo hȩ orationes hodie celebrant᷑.
quia in hac fr̃ .uii. c̃siliũ fecer̃ iudei ut occiderent dñm. Inde
nos ad memoriã reducere debemꝰ crudele c̃siliũ uideo & man¬
su& udinẽ xp̃i. ut c̃tra omnẽ in iuriã armemꝰ nos armis orationis.
& penitentip sicut fecit. dicens. Pat̃ ignosee illis. Sequit᷑ menifesta
adamduas mortes passus est. in primalechone & primores ponsorio
morsanime. in sedło & scda morscorporis de signata est. Caroñaq saluato¬

Expanded text:
eria quarta hebdomadae majoris, hora tertia procedit apostolicus cum omni clero seu populo ad ecclesiam, et dicit orationes solemnes, sicut in sexta feria. His expletis, osculato altari, egreditur. Presbyteri vero ecclesiarum, tam urbani quam suburbani, revertuntur ad titulos suos, ut hoc ordine feria sexta compleant, hoc scientes ut quod pontifex pro se intermittit, ibi illum commemorent. Postea vero hora octava ingrediuntur ad missas more solito. Ideo hae orationes hodie celebrantur, quia in hac feria quarta consilium fecerunt Judaei, ut occiderent Dominum. Unde nos ad memoriam reducere debemus crudele consilium Judaeorum et mansuetudinem Christi, ut contra omnem injuriam 476 armemus nos armis orationis et patientiae, sicut ipse fecit, dicens: Pater, ignosce illis . Sequitur manifesta Adam duas mortes passus est. In prima lectione et primo responsorio mors animae, in secunda et secundo, mors corporis signata est. Caro namque Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
rpletis api quasi aa. annorum curriculis. uenit in iordanẽ adio¬
dominantibus. id est herode: philippo. etlisania filiis hero dis maioris.
scupilato p̃side romano. agentibus pontificatum anna. et caipha. Facti
enimerant abinicio mundi secđm hebraicã ueritatem anniũ. diroe.
impleret. Secdõ. ut baptismo suo. iohannis baptismum comꝓbaret :
Tercio ut iordanis aquas sanctificans ꝑdescensionẽ columbȩ sp̃s seĩ in
lauacro credentium monstraret aduentũ. Post baptis mũ ilico ductus
NI. noctibus. Secd̾m hanc rationẽ cęꝓtum c̃ ieuiniũ ab aptis modnĩ
lutionem anni qͣͥdo uocatus est adnuptias. aquas inuinũ conuertit.¬

Expanded text:
risti quasi triginta annorum curriculis, venit in Jordanem ad Jristi quasi triginta annorum curriculis, venit in Jordanem ad Jdominantibus, id est, Herode, Philippo et Lysania, filiis Herodis majoris: seu Pilato praeside Romano, agentibus pontificatum Anna et Caipha. Peracti enim erant ab initio mundi secundum Hebraicam veritatem anni quater legis impleret; secundo, ut 465 baptismo suo Joannis baptismum comprobaret; tertio, uti Jordanis aquas sanctificans, per descensionem columbae Spiritus sancti in lavacro credentium monstraret adventum. Post baptismum illico ductus nta noctibus. Secundum hanc rationem coeptum est jejunium a baptismo Domini,  quod post revelationem anni, quando vocatus est ad nuptias, aquas in vinum convertit
Abbreviated transcription (Latin):
thus. et mirram Quia alongeueniunt. gentiũ populos lucem fidei cog¬
ituros p̃sagunt. Faurũ rex ostenditur. inture d̃ dinoscitur. per
mirram homo passus: atq sepultus. Nec dona iuuencus pbr mire c̃ctusit¬
amittimus ex his quat innatiuitait dni celebramus. id est iutatoriũ
Institutor autẽ officiorum inquantũ potuit actionẽ illius temporis
quando illa agebantur quę recolimus. inusitato officio uoluit nobis
bonã inuitationem. aua inuitant᷑ et excitantur fideles ad dñm dep̃¬
candum ab inurtatione herodis. qui ꝓpterea congregauit scribas.
it principes iudcorũ. ut scret ubirp̃c nasceretur. quem cogitabat in¬
terficere : inuitatorium p̃sentis officii amisit. Es almus auit̃ d̃nr̃
cũ magis uoluit imitari ordinem uenientium fiddium adbaptis mũ: q̃uam
sequi ordinem psalmorum. Tunc igit᷑ bene ad memoriam reducuntur
facta preterita. cum rationes rationi conueniunt. Debaptis mo dñi

Expanded text:
thus et myrrham. Quia a longe veniunt, gentium populos lucem fidei cogthus et myrrham. Quia a longe veniunt, gentium populos lucem fidei cognituros praesagiunt. Per aurum rex ostenditur. In thure Deus dignoscitur. Per myrrham, homo passus atque sepultus. Haec dona Juvencus presamittimus ex his, quae in nativitate Domini celebramus, hoc est, invitatorium. Institutor autem officiorum, in quantum potuit, actionem illius temporis, quando illa agebantur quae recolimus, in usitato officio voluit ad membonam invitationem, qua invitantur et excitantur fideles ad Deum deprecandum, ab invitatione Herodis, qui propterea congregavit scribas et principes Judaeorum, ut sciret ubi Christus nasceretur, quem cogitabat interficere, invitatorium praesentis officii omisit. Psalmus autem: Deus ncii magis voluit imitari ordinem venientium fidelium ad baptismum, quam sequi ordinem psalmorum. Tunc ergo bene ad memoriam reducuntur facta praeterita, cum rationes rationi conveniunt. CAPUT VI
Abbreviated transcription (Latin):
cebatur. Ihuulgo mathematici appellabantur. Quius suꝑstitionis genus.
constellationes latm uocabant: idẽ notationes siderum. quomodo se haberet
cumquis nascerctur. Idem autẽ stellarum int̃pretes nuncupantur. ficut et
de ins legitur auimȩ uangło natum xpi annunciauerunt. Postea autẽ solo
nomine mathematici. Quius artis scientia usq ad euangłum fuit concessa.
ut editaapo: nomo eride natiuitatt̃ aliciuus decȩlo inĩpretaretur. Unde
mox ꝑturbati. atq conterriti exuisione sideris. acceptis muneribus p̃cunte
eos stella ad apicunabula: tercio decimo die quod est hodie in behtleem
ꝑueniunt. quem tiaratis uultibus ad orantes. letata ẽ sagaxcuriositas
caldeorum. Quia illum uidebant inerris editum. quẽ incęlis cogno¬
uerant astrorũ fatibus p̃sagatum. Quietiã munera offerunt. hoc c̃ aurũ.

Expanded text:
cebatur. Hi vulgo mathematici appellabantur, cujus superstitionis genus cebatur. Hi vulgo mathematici appellabantur, cujus superstitionis genus constellationes Latine vocabant, id est, notationes siderum, quomodo se haberent, cum quis nasceretur. Iidem autem stellarum interpretes nuncupabantur, sicut et de his legitur, qui in Evangelio natum Christum annuntiaverunt, postea autem solo nomine mathematici. Cujus artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut Christo edito nemo exinde nativitatem alicujus de coelo interpretaretur. Unde mox perturbati atque conterriti ex visione sideris, acceptis muneribus, praeeunte eos stella ad Christi cunabula tertiodecimo die, quod est hodie, in Bethleem perveniunt. Quem tiaratis vultibus adorantes, laetata est sagax curiositas Chaldaeorum, quia illum videbant in terris editum, quem in coelis cognoverant astrorum facibus esse praesagitum. Cui etiam munera offerunt, hoc est, aurum,
Abbreviated transcription (Latin):
no inter pritatur. multimnoda in se continet inysteria. lum eni xpc̃
nuꝑ ex aluo uirginis egrederitur. magi chaldei inoriente stellam ui¬
dontes nimia claritate fulgentẽ. ita ut solem superaret luce. uitrant
ed octi incursu astrorum. animaduerierunt hanc es sestellã. quam
olim baliam madionita. cuis traditionẽ Seque bantur. predutrat
ita ad suturam. Crictur stella eriacob. et reliqͣ. Nidebatur enim si¬
dus ꝑdic̃. Istorũ enĩ magor primus. Zaroastres reo eoctitit.
a quo originẽ ferunt᷑ duxisse hi qͥ elem̃ta concutiebant. turbabanta
mentes hominũ. Eoxistẽ genere quondã in egypto restiterunt
moysi. uertentes uirgas indracones. aquasq in sanguinẽ. Ei astro¬
logi dicti. nec non gencolaici ꝓpt̃ nataliũ considerationes.
Geneses enĩ dierũ hominũ. ꝑ oxii. sidera çeli deseribebant. Siderũ
quli signo fuisse natas. aut quẽ effestũ habera uite. qui nas¬

Expanded text:
tio interpretatur, multimoda in se continet mysteria. Cum enim Christus tio interpretatur, multimoda in se continet mysteria. Cum enim Christus nuper ex alvo Virginis egrederetur, Magi Chaldaei in Oriente stellam videntes nimia claritate fulgentem ita ut solem luce superaret, ut erant edocti in cursu astrorum, animadverterunt hanc esse stellam, quam olim Balaam Madianita, cujus traditionem sequebantur, praedixerat ita adfuturam: Orietur stella ex Jacob , et reliqua. Videbatur enim sidus per diem. Istorum enim Magorum primus, Zoroastres rex exstitit, a quo originem feruntur traxisse. Hi elementa concutiebant, turbabantque mentes hominum. Ex istorum genere quondam in Aegypto restiterunt Moysi, vertentes virgas in dracones aquasque in sanguinem. Hi astrologi dicti, nec non genethliaci propter natalium considerationes. Geneses enim dierum hominum per duodecim sidera coeli describebant. Siderum quali signo fuisset natus, aut quem effectum haberet vitae, qui nas
Abbreviated transcription (Latin):
S ed quia dño largienit hȩo afidelibus ꝓnihilo habentur. licet quantu¬
lȩ cumq similitudines quod absit ad huc lattant inseris hominibis.
omnitamen conamine ꝓhibende sunt atq pellenaȩ. Ncq enim aliud
quicquã noui in his dem halendis prȩsu mendũ est. nisi quod m alus
ualendis mensium. eicģpto qđ octauȩ dominice cum erino cultu
cdebrentur ut supͣ prefirum est. Sea neq illud reticendu quod cũ qua¬
dam die hȩ suꝑstitiones diabolicae romȩ agerentur. aiudam sc̃s al¬
machius cum diceret: hodie octauȩ dici dominicȩ sunt: cessait ab hs
suꝑstiti onibus idolorũ et sacrificiis pollutis iubenit alipio urbis prȩ¬
fecto. acde causa iterfectus est. DETI OENANIA OŨI
Sollempnitas hȩc sacratis sima. quȩ agrecis theophania siut ephi¬
phama nuncupatur. latine uero apparitio. siue ostensio ł manifesta¬

Expanded text:
Sed quia, Domino largiente, haec a fidelibus pro nihilo habentur, licet quantuSed quia, Domino largiente, haec a fidelibus pro nihilo habentur, licet quantulaecunque similitudines, quod absit, adhuc lateant in feris hominibus, omni tamen conamine prohibendae sunt, atque pellendae. Neque enim aliud quidquam novi in iisdem Kalendis praesumendum est, nisi quod et in aliis Kalendis mensium excepto quod octavae Dominicae cum eximio cultu celebrentur, ut supra praefixum est. Sed neque illud reticendum, quod cum quadam die hae superstitiones diabolicae Romae agerentur, quidam sanctus Almachius, cum diceret: Hodie octavae diei Dominicae sunt, cessate ab his superstitionibus idolorum, et sacrificiis pollutis, jubente Alypio urbis praefecto, hac de causa interfectus est. DE TRIDUANISolemnitas haec sacratissima, quae a Graecis Theophania vel Epiphania nuncupatur, Latine vero apparitio seu ostensio, vel manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
cus sacrauerunt. Quida mutabant se inspecies monstriosas : inst¬
rarũ ꝙ habitũs trans formabant. aliiꝙ infemineo gestu mutati. in¬
rilem uulti effeminabant. Nec immerito uirilem fortudinem ñ
habent. qui in mulicris habitum transicrunt. aliiq fanaticis au¬
gurus ꝓfanabantur. ꝑstrebebant saltando pedibus. tripudianti¬
um plausibus. Non multi ita auguria obseruabant. ut focum
dedomo suał alicud quod cumq beneficium cuiquã petenti mi¬
nime tribuerent. Siabolicas etiamstrenas et ab aliis accipiebant.
et ipsi ab aliis tradebant. nec non etiam mensulas plenas ad mandu¬
candum tot paratas habebant. credentes quod kalende ianuariae
ꝑ totum annũ prestare possent. Et quia ħis atq aliis miscrus mundis
uniuersus repletus erat. statuit uniũsalis exclesia icuinium publicũ
misto die sicri : Quatinus his calamitatibus auctor uite sinẽ inponerit:

Expanded text:
consecraverunt. Quidam mutabant se in species monstrosas, infeconsecraverunt. Quidam mutabant se in species monstrosas, inferarumque habitus transformabant. Aliqui, in femineo gestu mutari, virilem vultum effeminabant. Nec immerito virilem fortitudinem non habent, qui in mulieris habitum transierunt. Aliqui fanaticis auguriis profanabantur, perstrepebant saltando pedibus tripudiantium plausibus. Nonnulli auguria ita observabant, ut focum de domo sua, vel aliud quodcunque beneficium cuiquam petenti minime tribuerent. Diabolicas etiam strenas et ab aliis accipiebant, et ipsi aliis tradebant; nec non etiam mensulas plenas ad manducandum tota nocte paratas habebant, credentes quod Kalendae Januariae per totum annum praestare potuissent. Et quia his atque aliis miseriis mundus universus repletus erat, statuit universalis Ecclesia jejunium publicum in isto die fieri, quatenus his calamitatibus auctor vitae finem imponeret.
Abbreviated transcription (Latin):
elebrantur. quia primis diebus concurrunt sicuti umis dies domi¬
mous ad alterum qui eodẽ ritu cdebrcͥtur Nodit enim aduentũ
hominũ ad rp̃m ad dm̃ celebramus. et in natiuitatt eiusdem ad¬
sunt cauende quam At. fa siquniadẽ tompestatt quando iudices p̃¬
erant filiis ifrahel. hoc est antesamson. fuit quidam princeps gentili¬
um mnitalia nomune ianus. aquo ianuarius mensis postta nuncupa¬
tus est: fumc uero ianũ inperiti homines qui dmñ non cognosce bant
quasi regem inetuebant. et ꝓdõ colere cȩperunt. duasq illi facies fi
gurauere ꝓpt̃ occidentem . &e orientẽ nec non et quad rifrontẽ appel¬
quã dm̃. Inde numa pꝰ romulũ primũ mensẽ annitam quã bici¬
pitis diei mensem respicientẽ. ac ꝓspicientem trans acti anni finem.
futuriq principia etianuarium uocatũ. eoqđ sit limes etianua anni.
Inde in periti homines uelutidm̃ colentes : diem ipsum multis spurti

Expanded text:
celebrantur, quia primis diebus concurrunt sicuti unus dies Domicelebrantur, quia primis diebus concurrunt sicuti unus dies Dominicus ad alterum, qui eodem ritu celebratur: hodie enim adventum hominum ad Christum celebramus, et in nativitate ejusdem, adsunt cavendae, quam calendae. Ea siquidem tempestate quando judices praeerant filiis Israel, hoc est, ante Samsonem fuit quidam princeps gentilium in Italia nomine Janus, a quo Januarius mensis postea nuncupatus est. Hunc vero Janum imperiti homines, qui Deum non cognoscebant, quasi regem metuebant, et pro Deo colere illum coeperunt, duasque facies illi figuravere propter Orientem et Occidentem; nec non et quadrifrontem appelquam deum. Unde Numa post Romulum primum mensem anni voluit tanquam bicipitis dei mensem, respicientem transacti anni finem, futurique principia; et Januarium vocatum, eo quod sit limes et janua anni. Unde imperiti homines, veluti deum colentes, diem ipsum multis spurcitiis