comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ab oculis tuis. Si enim acordis eius
oculis mala quae imminerent abscondita
non eent. lȩta in prȩsentibus ꝓsperis non
fuisset. Cuius mox &iam poena quae de
romanis sicut. prȩdixi principib immine¬
bat adiuncta est. Qua descripta: quid
dñs fecerit subditur. quia in gressus tem¬
plum cępit eicere uendentes de illo &
ementes dicens illis. Seriptum est. quia
domus mea domus orationis est: uos autẽ
fecistis illam speluncam latronum. Qui
enim narrauit mala uentura. & protinus
templum ingressus est ut de illo uendentes
& ementes eiceret. ꝓfecto innotuit quia rui¬
na populi maxime exculpa sacerdotum
fuit. Euersionem quippe describens. sed
ipso effectu sui operis ostendit unde radix
produit ꝑditionis. Sicut autem euangłista
alio teste didicimus. in templo columbae uen¬
debantur. & quid ꝑ columbas. nisi sci sp̃s do¬
num accipitur: Sed uendentes & ementes
extemplo eliminat: quia uel eos qui ꝓͥmu¬

Expanded text:
sunt ab oculis tuis. Si enim cordis ejus sunt ab oculis tuis. Si enim cordis ejus oculis mala quae imminerent abscondita non essent, laeta in praesentibus prosperis non fuisset. Cujus mox etiam poena quae de Romanis, sicut praedixi, principibus imminebat, adjuncta est. 2. Qua descripta, quid Dominus fecerit subditur: quia, ingressus templum, coepit ejicere vendentes in illo et ementes, dicens illis: Scriptum est quia domus mea domus orationis est, vos autem fecistis illam speluncam latronum . Qui enim narravit mala ventura, et protinus templum ingressus est ut de illo vendentes et ementes ejiceret, profecto innotuit quia ruina populi maxime ex culpa sacerdotum fuit. Eversionem quippe describens, sed ipso effectu sui operis ostendit unde radix prodiit perditionis. Sicut autem evangelista alio teste didicimus, in templo columbae vendebantur . Et quid per columbas nisi sancti Spiritus donum accipitur? Sed vendentes et ementes e templo eliminat, quia vel eos qui pro mu
Abbreviated transcription (Latin):
rium hanc uisitare dignatus est: sed ipsa
timoris & amoris illius recordata non est.
Unde & iam ꝑ prophetam in increpatione
cordis humani aues caeli ad testimonium
deducuntur. dum dicitur. Miluus incȩ¬
lo cognouit tempus suum. turtur & hi
rundo & ciconia custodierunt tempus
aduentus sui: populus autem meus non
prius est quid sit quod dicitur. uidens
ciuitatem fleuit super illam dicens. quia
si cognouisses & tu. fleuit enim pius
redemptor ruinam ꝑfidȩ ciuitatis. quam
ipsa sibi ciuitas non cognoscebat esse uen
turam. Cui aflente dño recte dicitur. qͥa
si cognouisses & tu: sub audis fleres. quae
modo quia nescis quod imminet exultas.
Unde & subditur. Et quidem in hac die tua
quae ad pacem tibi. Cum enim carnis se
uoluptatibus daret. & uentura mala non
ꝓspiceret : indie sua quae ad pacem ei esse
poterant. habebat. Cur uero bona prȩ¬
sentia ad pacem habuerit: manifestatur
cum subditur. Nunc autem abscondita

Expanded text:
rium 1645 hanc visitare dignatus est, sed ipsa rium 1645 hanc visitare dignatus est, sed ipsa timoris et amoris illius recordata non est. Unde etiam per prophetiam in increpatione cordis humani aves coeli ad testimonium deducuntur, dum dicitur: Milvus in coelo cognovit tempus srundo, et ciconia custodierunt tempus adventus sui: populus autem meus non  quid sit quod dicitur, videns civitatem flevit super illam dicens quia si cognovisses et tu. Flevit etenim pius Redemptor ruinam perfidae civitatis, quam ipsa sibi civitas non cognoscebat esse venturam. Cui a flente Domino recte dicitur: Quia si cognovisses, et tu, subaudi, fleres, quae modo quia nescis quod imminet, exsultas. Unde et subditur: Et quidem in hac die tua, quae ad pacem tibi. Cum enim carnis se voluptatibus daret, et ventura mala non prospiceret, in die sua quae ad pacem esse ei poterant habebat. Cur vero bona praesentia ad pacem habuerit, manifestatur cum dicitur: Nunc autem 1646 abscondita
Abbreviated transcription (Latin):
EUTIONEM BREUEM SC̃I EUAN¬
gelii breui si possum uolo sermone ꝑ¬
currere: ut illis in ea prolixior det᷑
intentio. qui sciunt ex paucis multa cogi¬
tare. Quod flente dnõ illa hierusolimoꝵ
subuersio describatur. quae auespa siano
& tito romanis principibus facta est: nulluᷤ
qui historiam euersionis eiusdem legit igno¬
rat. Romani enim principes denuntian¬
tur cum dicitur. Quia uenient dies inte :¬
& circumdabunt te inimici tui uallo.
Et circumdabunt te: & co angustabunt
te undiq. & ad terram consternent te
& filios tuos qui inte sunt. Hoc quoq qđ¬
additur & non relinquent in te lapidẽ
suꝑ lapidem. & iam ipsa iam eiusdem
ciuitatis transmigratio testatur: quia dum
nunc in eo loco constructa est ubi extra
portam fuerat dñs crucifixus. prior illa
hierłm ut dicitur funditus est euersa.
Cui ex qua culpa euersionis suae poena fue¬
rit in lata sub iungitur. Elo quod non cog¬
noueris tempus uisitationis tuae. Creator
quippe omnium ꝑ incarnationis suȩ miste¬

Expanded text:
ectionem brevem sancti Evangelii, brevi, si possum, volo sermone percurrere, ut illis in ea prolixior detur intentio qui sciunt ex paucis multa cogitare. Quod flente Domino illa Jerosolymerum subversio describatur, quae a Vespasiano et Tito Romanis principibus facta est, nullus qui historiam eversionis ejusdem legit ignorat. Romani enim principes denuntiantur, cum dicitur: Quia venient dies in te, et circumdabunt te inimici tui valet circumdabunt te, et coangustabunt te undique: et ad terram prosternent te, et filios tuos qui in te sunt. Hoc quoque qadditur: Non relinquent in te lapidem super lapidem, etiam ipsa jam ejusdem civitatis transmigratio testatur, quia dum nunc in eo loco constructa est, ubi extra portam fuerat Dominus crucifixus, prior illa Jerusalem, ut dicitur, funditus est eversa. Cui ex qua culpa eversionis suae poena fuerit illata subjungitur: Eo quod non cognoveris tempus visitationis tuae. Creator quippe omnium per incarnationis suae myste
Abbreviated transcription (Latin):
reliquit. non occidit funditus sed momor¬
dit infernum. Nit ergo.ero mors tua
omors: ac si patenter dicat. quia mnelectis
meis te funditus perimo. Ero morsus tuoᷤ
inferne: quia sublatis eis te exparte
transfigo. Quae est ergo ista sollemni¬
tas quae inferni claustra destruxit. &.
ianuas nobis regni caelestis aperuit:
n quiratur subcilius nomen eius: requira¬
tur egregius praedicator. uideamus quid
de ens aestimatione denuntiet. Ait
nobis est quid de pascha lex loquitur.
ut in dagemus subtilius an de xp̃o dicta
uideantur. Moyses quippe ait: Sument
desanguine agni. ac ponent super utrũq
postem & insuper liminaribus domoꝵ
in quibus comedent illum. & edent carneᷤ
nocte illa assas igni &. azimos panes cũ

Expanded text:
reliquit, non occidit funditus, sed momorreliquit, non occidit funditus, sed momordit infernum. Ait ergo: Ero mors tua, o mors. Ac si aperte dicat: Quia in electis meis te funditus perimo, ero mors tua; ero morsus tuus, inferne, quia sublatis eis, te ex parte transfigo. Quae est ergo ista solemnitas quae inferni claustra destruxit, et januas nobis regni coelestis aperuit? Inquiratur subtilius nomen ejus. Requiratur egregius praedicator. 7. Videamus quid de ejus aestimatione denuntiet. Ait nsandum nobis est quid de pascha lex loquitur, ut indagemus subtilius an de Christo dicta videantur. Moyses quippe ait: Sument de sanguine agni, ac ponent super utrumque postem, et in superliminaribus domorum in quibus comedent illum; et edent carnes n
Abbreviated transcription (Latin):
nitas sollemnitatum. Ex hac quippe
sollemnitate exemplum nobis resurrec¬
tionis datum est: spes caclestis patriae
aperta. & facta superni regni iam presũp¬
tibilis gloria. Per hanc electi qui quamuis
in tranquillitatis sinu tamen apud infer¬
ni claustra tenebantur: ad paradysi amoe¬
na reducti sunt. Quod ante passionẽ dix̃.¬
promisit. in resurrectione sua dñs ad
nullum reliquit. Omnia abstulit: utiq
electa. Neq & enim infideles quosq et
pro suis criminibus aeternis suppliciis
deditos adueniam dñs resurgendo repa¬
rauit: sed illos ex inferni claustrisrapuit.
quos suos infide & actibus recognouit.
Unde recte peroseae dicit. Ero mors tua
omors: ero morsus tuus inferne. Id nãq
quod occidimus. agimus ut penitus non
sit. Exeo enim quod mordemus. partẽ
abstrahimus. partemq relinquimus
Quia ergo in electis suis funditus occidit
mortem. mors mortis extitit: quia uero
ex inferno partem abstulit & partem

Expanded text:
nitas solemnitatum. Ex hac quippe nitas solemnitatum. Ex hac quippe solemnitate exemplum nobis resurrectionis datum est, spes coelestis patriae aperta, et facta superni regni jam praesumptibilis gloria. Per hanc electi, qui quamvis in tranquillitatis sinu, tamen apud inferni claustra tenebantur, ad paradisi amoena reducti sunt. Quod ante passionem dixpromisit, in resurrectione sua Dominus nullum reliquit. Omnia abstulit, utique electa. Neque etenim infideles quosque, et pro suis criminibus aeternis suppliciis deditos, ad veniam Dominus resurgendo reparavit; sed illos ex inferni claustris rapuit, quos suos in fide et actibus recognovit. Unde recte etiam per Osee dicit: Ero mors tua, o mors; ero morsus tuus, inferne . Id namque quod occidimus, agimus ut penitus non sit. Ex eo etenim quod mordemus, partem abstrahimus, partemque relinquimus. Quia ergo in electis suis funditus occidit mortem, mors mortis exstitit. Quia vero ex inferno partem abstulit, et partem
Abbreviated transcription (Latin):
quoq uerba contradicunt. cum dicitur.
on dum enim sciebant scripturas: qui a
oporteret eũ amortuis resurgere: Quid
ergo uidit. & quid credidit: Uidit linte¬
amina posita. & credidit quod mulier di¬
xerat demonumento dñm fuisse sublatũ.
Qua in re diuinae dispensationis magnitu¬
do pensanda est: quod discipulorum corda
& accenduntur ut quęrant. & differunt᷑
ne inueniant. quatinus infirmitas animi.
ipso suo merore cruciata purgatior adinue¬
niendum fiat. & tanto ualidius teneat cũ
inuenerit. quanto tardius inuenit quod
quaerebat. Haec sub breuitate fratres lemĩ
de cuangelica lectione transcurrimus: nc̃
restat ut de ipsa tantae sollemnitatis.xix.
nobilitate aliquid loquamur. Hanc
enim recte nobilitatem sollemnitatis dicã:
quia sollemnitates cȩteras antecedit. Sicut
enim insacro eloquio scã scõꝵ uel cantica
canticorum prosui magnitudine dicunt᷑:
ita haec festiuitas recte dici potest sollem¬

Expanded text:
quoque verba contradicunt cum dicitur: quoque verba contradicunt cum dicitur: Nondum enim sciebant Scripturas, quia oporteret eum a mortuis resurgere. Quid ergo vidit, et quid credidit? Vidit linteamina posita, et credidit quod mulier dixerat, de monumento Dominum fuisse sublatum. Qua in re divinae dispensationis magnitudo pensanda est, quod discipulorum corda et accenduntur ut quaerant, et differuntur ne inveniant, quatenus infirmitas animi ipso suo moerore cruciata, et purgatior ad inveniendum fiat, et tanto validius teneat cum invenerit, 1533 quanto tardius invenerit quod quaerebat. 6. Haec sub brevitate, fratres charissimi, de evangelica lectione transcurrimus; nunc restat ut de ipsa tantae solemnitatis nobilitate aliquid loquamur. Hanc enim recte nobilitatem solemnitatis dicam, quia solemnitates caeteras antecedit. Sicut enim in sacro eloquio sancta sanctorum, vel Cantica canticorum, pro sui magnitudine dicuntur, ita haec festivitas recte dici potest solem
Abbreviated transcription (Latin):
dedignati sunt. quasi eundem laborem
illiusꝰ proscuto tenuerunt. ut eo adse
transire eius uerba non permitterent.
quo eum laborare usq admortem uide¬
eius fuerat seorsum inuenitur. quia ipsa
redemptoris nr̃i passio longe a nr̃a pas¬
sione disiuncta est: qm̃ ipse sine culpa
pertulit quod nos cum culpa toleramꝰ.
ipse sponte morti succumbere uoluit.
ad quam nos uenimus inuiti. Dequitur
Tunc ergo introiuit et ille discipulus qui
ueneratꝰ prius ad monumentum. Post¬
quam intrauit petrus: ingressus est & ioħs.
Posterior intrauit : qui prior uenerat
Notum fratres est quod infinemundi ad
redemptoris fidem &iam iudȩa colliget᷑
paulo adtestante qui ait. Donec pleni¬
tudo gentium intrar& : & sic omnis isrł
saluus fieret. Et uidit & credidit. Qid̃
fratres. quid estimandus est credidisse :
Lumquid quia dñs resurrexerat quem
quaerebat: Non utiq. quia adhuc tene¬
brae erant admonumentũ: & subiuncta

Expanded text:
dedignati sunt, quasi eumdem laborem dedignati sunt, quasi eumdem laborem illius pro scuto tenuerunt, ut eo ad se transire ejus verba non permitterent, quo eum laborare usque ad mortem videejus fuerat seorsum invenitur, quia ipsa Redemptoris nostri passio longe a nostra passione disjuncta est, quoniam ipse sine culpa pertulit quod nos cum culpa toleramus. Ipse sponte morti succumbere voluit, ad quam nos venimus inviti. 5. Sequitur: Tunc ergo introivit et ille discipulus qui venerat prior ad monumentum. Postquam intravit Petrus, ingressus est et Joannes. Posterior intravit qui prior venerat. Notandum, fratres, est quod in fine mundi ad Redemptoris fidem etiam Judaea colligetur, Paulo attestante, qui ait: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Et vidit et credidit. Quid, fratres, quid aestimandus est credidisse? Nunquid quia Dominus resurrexerat, quem quaerebat? Non utique, quia adhuc tenebrae erant ad monumentum, et subjuncta
Abbreviated transcription (Latin):
nec termino coangustatur. Bene autẽ
additur in unum locum: quia inscissura
mentium ds̃ non est. Os̃ quippe inunita¬
te est: & illi eius gratiam habere merent᷑.
qui se abinuicem per sectarum scandala
non diuidunt. Sed quia solet persuda¬
rium laborantium sudor detergi: potest¬
&iam sudarii nomine exprimi labor di.
qui in se quidem quietus semper atq im¬
cominutabilis perman&. sed tamen labo¬
rare se denuntiat: cum duras hominũ
prauitates portat. Unde & perprophe¬
tam hieremiam dicit. Laboraui sustinens.
Os̃ autem apparuit in carne: laborauit
ex nr̃a infiro itate. Quem laborem passi¬
onis eius dum increduli uiderunt. eum
uenerari noluerunt. Quem enim uide¬
bant carne mortalem: de dignati sunt
credere immortalem esse diuinitate
Unde &iam hieremias ait. Reddes eis
uicem dñẽ iuxta opera manuum suarũ.
dabis eis scutum cordis laborem tuum.
Le eiim prędicationis spicula eoꝵ corda
penitrarent: dum passionis eius laborxm

Expanded text:
nec termino coangustatur. 4. Bene autem nec termino coangustatur. 4. Bene autem additur: In unum locum, quia in scissura mentium Deus non est. Deus quippe in unitate est, et illi ejus habere gratiam merentur, qui se ab invicem per sectarum scandala non dividunt. Sed quia solet per sudarium laborantium sudor detergi, potest etiam sudarii nomine exprimi labor Dei, qui in se quidem semper quietus atque incommutabilis permanet, sed tamen laborare se denuntiat cum duras hominum pravitates portat. Unde et per prophetam dicit: Laboravi sustinens . Deus autem apparuit in carne, laboravit ex nostra infirmitate. Quem laborem passionis ejus dum increduli viderunt, eum venerari noluerunt. Quem enim videbant carne mortalem, dedignati sunt credere immortalem esse divinitate. Unde etiam Jeremias ait: Reddes eis vicem, Domine, juxta opera manuum suarum, dabis eis scutum cordis laborem tuum . Ne enim praedicationis spicula eorum corda penetrarent, dum passionis ejus laborem
Abbreviated transcription (Latin):
presentẽ uidit & renuit: hominẽ ẽẽ despexit.
dm carne mortałe factũ credere noluit. Qd gͦ ẽ¬
nͥ qr & citiꝰ cucurrit. &. tam̃ ante monum̃tũ uacua¬
⁊ stetit:¬
Uenit ergo symon petrus sequens eum. &
introiuit in monumentum: quia secuta
posterior ȩcclesia gentium mediatorem
Uidit linteamina posita: et sudarium qdđ
fuerat super caput eius non cum lintea¬
minibus positum. sed separatim in uolu-¬
tum in unum locum. Quid esse fratres
credimus quod sudarium capitis dñi cũ
linteaminibus non inuenitur in monu¬
sacramenta ab infirmitatis nrae conunc̾¬
tione disiuncta sunt. eiusq potentia cre¬
aturae transcendit naturam: E no¬
tandum quod non solum separatim sed
& iam in uolutum inueniri dicitur
inteum quippe quod inuoluitur. eiuᷤ nec
initium nec finis aspicitur. Recte ergo
sudarium capitis inuolutum inuentum
est: quia celsitudo diuinitatis nec cępit
esse nec desinit. nec per initium nascitur.

Expanded text:
praesentem vidit, et renuit; hominem esse despexit, praesentem vidit, et renuit; hominem esse despexit, Deum carne mortalem factum credere noluit. Quid e et citius cucurrit, et tamen ante monumentum vacua stetitVenit autem Simon Petrus subsequens eum, et introivit in monumentum. Quia secuta posterior Ecclesia Gentium, mediatorem ium quod fuerat super caput ejus, non cum linteaminibus positum, sed separatim involutum in unum locum. Quid esse, fratres, credimus, quod sudarium capitis Domini cum linteaminibus non invenitur in monusacramenta ab infirmitatis nostrae cognitione disjuncta sunt, ejusque potentia creaturae transcendit naturam? Et notandum quod non solum separatim, sed etiam involutum inveniri dicitur in unum locum. Linteum quippe quod involvitur, ejus nec initium nec finis aspicitur. Recte ergo sudarium capitis involutum inventum est, quia celsitudo divinitatis nec coepit esse, nec desinit; nec per initium nascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ga. ꝑ seniorẽ uero ȩccła signari phibet᷑: quia
& si ad dĩ cultũ prior ẽ sinaga quã ȩccła gen¬
tiũ. ad usũ tam̃ scłi pͥor ẽ multitudo gentiũ
quã sẏnagoga paulo ad testante qui ait. quia
ñ pͥus qđ spuale ẽ sed qđ animale. Per seniorẽ
gͦ petrũ significat᷑ eccła gentiũ ꝑ iuniorem
ioħem synagoga uidȩoꝵ. Cucurrert̃ gͦ simul.
quia ab ortꝰ sui tẽpore usq ad occasũ pari et
communi uita & si non pari & cõmuni sensu
gentilitas cũ sẏnagoga decueurrit. Uenit
sẏnagoga prior ad monumentũ. sed mini¬
me intrauit: quia legis quidem mandata
ꝑcȩpit. ꝓphetias de incarnatione ac passione
dominica audiuit. sed credere in mortuũ no¬
luit. Uidit enim iohannes posita linteamina.
non tamen introiuit: quia uidelicet et si
scripturae scãe sacramenta cognouit. tamen
ad fidem passionis dominicȩ credendo intra¬
re distulit. Quem diu longeq ꝓphetauit.

Expanded text:
ga, per seniorem vero Ecclesia signati perhibetur, quia ga, per seniorem vero Ecclesia signati perhibetur, quia etsi ad Dei cultum prior est Synagoga quam Ecclesia gentium, ad usum tamen saeculi prior est multitudo gentium quam Synagoga, Paulo attestante, qui ait: Quia non prius quod spiritale est, sed quod animale . Per seniorem ergo Petrum significatur Ecclesia gentium, per junioremem Synagoga Judaeorum. Cucurrerunt ambo simul, quia, ab ortus sui tempore usque ad occasum, pari et communi via, etsi non pari et communi sensu, gentilitas cum Synagoga cucurrit. 3. Venit Synagoga prior ad monumentum, sed minime intravit, quia legis quidem mandata percepit, prophetias de incarnatione ac passione Dominica audivit, sed credere in mortuum noluit. Vidit enim Joannes posita linteamina, non tamen introivit, quia videlicet Synagoga et Scripturae sacrae sacramenta cognovit, et tamen ad fidem passionis dominicae credendo intrare distulit. Quem diu longeque prophetavit,
Abbreviated transcription (Latin):
mysticum requirentis signatur intelligen¬
tia. Maria enim auctorem omnium¬
quem in carne uiderat. mortuum quȩrebat
in monumento: & quia hunc minime in¬
uenit. furatum credidit. Adhuc ergo
erant tenebrae cum uenit admonumen¬
tum. Cucurrit citius. discipulis nuntia¬
uit. ed illi praecȩteris cucurrerunt:
qui prȩceteris amauerunt. uidelicet pe¬
trus & iohannes. Currebant autem duo
simul: sed iohãnes p̃cucurrit citius petro.
Uenit prior admonumentum. sed ingre¬
di non prȩsumpsit: uenit uero posterior
petrus. & intrount. Quid fratres. quid
cursus iste significat: Num quidnam
haec tam subtilis euangelistae descriptio
a mẏsteriis uacare credenda est: Minime
Leq enim se iohannes prȩisse & non intrasse
dicer& : si in ipsa sua trepidatione myste¬
rium defuisse credidiss&. Quid ergo per
iohannem nisi sẏnagoga. quid per petrum
nisi ȩcclesia designatur : Hec mirum
esse uideatur quod per iuniorem synago¬

Expanded text:
mysticum requirentis signatur intelligenmysticum requirentis signatur intelligentia. Maria etenim auctorem omniumquem carne viderat mortuum, quaerebat in monumento; et quia hunc minime invenit, furatum credierant tenebrae, cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulis nuntiavit; sed illi prae caeteris cucurrerunt qui prae caeteris amaverunt, videlicet Petrus et Joannes. Currebant autesimul, sed Joannes praecucurrit citius Petro, et venit prior ad monumentum, sed ingredi non praesumpsit. Venit vero posterior Petrus, Et intravit. Quid, fratres, quid cursus iste significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non intrasse diceret, si in ipsa sua trepidatione mysterium defuisse credidisset. Quid ergo 1531 per Joannem nisi Synagoga, quid per Petrum nisi Ecclesia designatur? Nec mirum esse videatur quod per juniorem Synago
Abbreviated transcription (Latin):
RACTUS LONGA MO¬
lestia stomachus diu me caritati
uestrae de lectionis euangłicae¬
loqui expositione prohibuit. Vox nãq
ipsa aclamoris uirtute succumbit
Et quia amultis audiri non ualeo: lo¬
qui fateor inter multos erubesco. Sed
hanc in me uerecundiam & ipse repre¬
hendo. Quid enim: Numquid si mul¬
tis prodesse nequeo. nec paucis curabo.
N si ex messe portare manipulos multos
non possum. numquidnam debeo adareã
uacuus redire: Quamuis enim quantos
debeo ferre non ualeo: certe uel paucos.
certe uel duos. certe uel unum feram
labet namq ipsa infirmitatis intentio
mercedis suae certitudinem. quia suꝑnuᷤ
arbiter nr̃ & si pondus considerat inre¬
tributione. tamen uires pensat inpon¬
dere. Lectio scĩ euangelii quam modo
fratres audistis ualde insuperficie histo¬
rica est aperta: sed eius nobis sunt mẏste¬
ria sub breuitate requirenda. Maria
magdalenȩ cum adhuc tenebrae essent
uenit admonumentũ. Iuxta historiam
notatur hora: iuxta intellectum uero

Expanded text:
ractus longa molestia stomachus diu me charitati vestrae de lectionis evangelicae expositione loqui prohibuit. Vox namque ipsa a clamoris virtute succumbit; et quia a multis audiri non valeo, loqui, fateor, inter multos erubesco. Sed hanc in me verecundiam et ipse reprehendo. Quid enim? Nunquid si multis prodesse nequeo, nec paucis curabo? Et si ex messe portare manipulos multos non possum, nunquidnam debeo ad aream vacuus redire? Quamvis enim quantos debeo ferre non valeo, certe vel paucos, certe vel duos, certe vel unum feram. Habet namque ipsa infirmitatis intentio mercedis suae certitudinem, quia supernus arbiter noster, etsi pondus considerat in retributione, tamen vires pensat in pondere. 2. Lectio sancti Evangelii quam modo, fratres, audistis valde in superficie historica est aperta, sed ejus nobis sunt mysteria sub brevitate requirenda. Maria Magdalene, cum adhuc tenebrae essent, venit ad monumentum. Juxta historiam notatur hora, juxta intellectum vero
Abbreviated transcription (Latin):
tris solius esse spm̃ sed suum. Quorum
remiseritis inquit peccata remittuntur
eis. & quorum retinueritis retenta sunt.
Ecclesiae caritas quae per sp̃m scm diffun¬
ditur in cordibus nr̃is. participum suoꝵ
peccata dimittit: eorum autem qui non
sunt eius participes tenet. Ideo postea¬
quam dixit accipite spin scm̃: hoc conti¬
nuo depeccatorum remissione ac de re-¬
tentione subiecit. Thomas autẽ unus
ex duodecim qui dicitur didimus non
erat cum eis quando uenit iħc. Dixerun

Expanded text:
tris solius esse Spiritum, sed et suum. Quorum tris solius esse Spiritum, sed et suum. Quorum remiseritis, inquit, peccata, remittuntur eis; et quorum retinueritis, relenta sunt. Ecclesiae charitas quae per Spiritum sanctum diffunditur in cordibus nostris, participum suorum peccata dimittit: eorum autem qui non sunt ejus participes, tenet. Ideo posteaquam dixit, Accipite Spiritum sanctum; hoc continuo de peccatorum remissione ac detentione subjecit. 5. « Thomas autem unus ex duodecim, qui dicitur Didymus, non erat cum eis quando
Abbreviated transcription (Latin):
uoi esset ergo sero die illa una
sabbatorum. & fores essent clau¬
se ubi erant discipuli propter
metum iudȩorum: uenit iłis
& stetit inmedio. & dixit eis.
Pax uobis. O hoc cum dixisset: ostendit
eis manus & latus. Claui enim manus
fixerant: lancea latus aperuerat. Ibi
addubitantium corda sananda uulne¬
rum sunt seruata uestigia. Moli autẽ
corporis ubi diumitas erat.ostia clau-¬
sa non obstiterunt. Ille quippe non eis
apertis intrare potuit: quo nascente uir¬
ginitas matris inuiolata permansit.
Gauisi sunt uero discipuli. uiso dño. Dixit
ergo eis iterum. Pax uobis. Iteratio con-¬
firmatio est. Ipse quippe dat perpro-¬
phetam: promissam pacem super pacem:
Sicut misit me pater in quit. & ego mitto
uos. Equalem patri filium nouimus:
sed hic uerba mediatoris agnoscimus.
Medium quippe se ostendit dicendo. ille
me. & ego uos. Hoc cum dixiss&: insuffla¬
uit. & dixit eis. Accipite sp̃m scm̃. In¬
susf lando significauit sp̃m sc̃m non pa-¬

Expanded text:
um esset ergo sero die illo una sabbatorum et fores essent clausae, ubi erant discipuli propter metum Iudaeorum, uenit Iesus et stetit in medio et dixit eis: pax uobis. et hoc cum dixisset, ostendeis manus et latus. » Clavi enim manus fixerant, lancea latus ejus aperuerat: ubi ad dubitantium corda sananda, vulnerum sunt servata vestigia. Moli autem corporis ubi divinitas erat, ostia clausa non obstiterunt. Ille quippe non eis apertis intrare potuit, quo nascente virginitas matris inviolata permansit. Gavisi sunt ergo discipuli, viso Domino. Dixit ergo eis iterum: Pax vobis. Iteratio confirmatio est; ipse quippe dat per prophetam promissam pacem super pacem . Sicut misit me Pater, inquit, et ego mitto vos. Aequalem Patri Filium novimus, sed hic verba Mediatoris agnoscimus. Medium quippe se ostendit dicendo, Ille me, et ego vos. Hoc cum dixisset, insufflavit, et dixit eis: Accipite Spiritum sanctum. Insufflando significavit Spiritum sanctum non Pa
Abbreviated transcription (Latin):
tangere : cum se offerret ille tangen¬
dum. Non enim scriptum est. et teti¬
git thomas: sed siue aspiciendo tantum
siue &iam tangendo uiderit & credide¬
rit. illud quod sequitur magis gentiũ
fidem prȩdicat atq commnendat: Beati
qui non uiderunt & crediderunt. Praȩ¬
teriti temporis usus est uerbis: tam qua
ille qͥ quod erat futurum in sua nouerat
prȩdestinatione iam factum. Ded iam ser-¬
mo iste prolixitate cohibendus est: dona¬
bit ds̃ ut dehis quae restant alias disputem:¬

Expanded text:
tangere, cum se offerret ille tangentangere, cum se offerret ille tangendum: non enim scriptum est, Et tetigit Thomas. Sed sive aspiciendo tantum, sive etiam tangendo viderit et crediderit, illud quod sequitur, magis gentium fidem praedicat atque commendat, Beati qui non viderunt, et crediderunt. Praeteriti temporis usus est verbis, tanquam ille qui quod erat futurum, in sua noverat praedestinatione jam factum. Sed jam sermo iste a prolixitate cohibendus est: donabit Dominus ut de his quae restant alias disputem
Abbreviated transcription (Latin):
am. & mitte in latus meum: & noli esse
in credulus sed fidelis. Respondit thoma.
& dixit ei. Dñs m̃s: & ds̃ meus. Uidebat
tangebatq hominem: & confitebatur
dm̃. quem non uidebat neq tangebat.
Sed propter hoc quod uidebat atq tange¬
bat: illud iam remota dubitatione cre-¬
debat. Dicit ei iħs. Quia uidisti me: cre-¬
didisti. Non ait tetigisti me sed uidisti
me: qm̃ generalis quodam modo sensus
est uisus. Nam & per alios quattuor sen¬
sus nominari solet. uelut cum dicimus.
Audi & uide: quam bene sonet. Olfac et
uide. quam bene oleat. Gusta & uide:
quam bene sapiat. Tange & uide: quã
bene caleat. Ubiq sonuit uide: cum ui-¬
sus propriae non negetur ad oculos per¬
tinere. Vnde hic ipse dñs infer inquit
digitum tuum & uide manus meas. quid
aluid ait quam tange et uide: Nec tamen
oculos ille habebat indigito. Ergo siue in-¬
tuendo siue etiam tangendo: quia uidi¬
sti me in quit credidisti. Quauis dici
posit ita non ausum fuisse discipulum

Expanded text:
atus meum; et noli esse incredulus, sed fidelis. Respondit Thomas et dixit ei: Dominus meus et Deus meus. » Videbat tangebatque hominem, et confitebatur Deum quem non videbat neque tangebat; sed per hoc quod videbat atque tangebat, illud jam remota dubitatione credebat. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Non ait, tetigisti me; sed, vidisti me: quoniam generalis quodammodo sensus est visus. Nam et per alios quatuor sensus nominari solet: velut cum dicimus, Audi et vide quam bene sonet, olfac et vide quam bene oleat, gusta et vide quam bene sapiat, tange et vide quam bene caleat. Ubique sonuit, Vide, cum visus proprie non negetur ad oculos pertinere. Unde et hic ipse Dominus, Infer, inquit, digitum tuum huc, et vide manus meas: quid aliud ait quam, Tange et vide? Nec tamen oculos ille habebat in digito. Ergo sive intuendo, sive etiam tangendo, Quia vidisti me, inquit, credidisti. Quamvis dici possit non ausum fuisse discipulum
Abbreviated transcription (Latin):
ne conspiciunt. Quod &iam de quibus¬
dam perfectioribus scĩs & ante tempus
resurrectionis fieri dubium non est: illis
uidelicet qui fiducia bonoꝵ operum di
quasi apłis specialiter dicere uidetur. sed
ne putaremus eũ illis solumodo & non
& iã nobis si illorũ exempla sequeremur
beatitudinẽ diuinȩ cognitionis polliceri:
generalẽ post hȩc sententiã subintulit. &
omnib se diligentibus eadem suȩ uisionis
& cognitionis prȩmia ꝓmittit dicens.

Expanded text:
ne conspiciunt. Quod etiam de quibusne conspiciunt. Quod etiam de quibusdam perfectioribus sanctis, et ante tempus resurrectionis fieri dubium non est, illis videlicet, qui fiducia bonorum operum dicquasi apostolis specialiter dicere videtur, sed ne putaremus eum illis solummodo, et non etiam nobis, si illorum exempla sequeremur, beatitudinem divinae cognitionis polliceri, generalem post haec sententiam subintulit, et omnibus se diligentibus eadem suae visionis et cog
Abbreviated transcription (Latin):
tuis. & uos digni estis meȩ resurrectionis exẽ¬
& beatȩ resurrectionis estis gaudia uentu¬
ri. In illo die uos cognoscetis quia ego in pa¬
tre meo. & uos in me: & ego in uobis. Noue¬
rant &iam tunc apł̃i xp̃m esse in patre ꝑ
unitatem in diuiduȩ diuinitatis. nouerant
se esse inxp̃o per susceptionẽ fidei & sacram̃¬
tor euis. nouerant in se esse xp̃m perdilecti¬
onem & obseruantiã mandatoꝵ eius. Dixit
enim eis ipse. Si quis diligit me: sermonẽ
meũ seruabit. & pater meus diliget cum.
& ad eum ueniemus. & mansionẽ apud eum
faciemus. Hȩc utiq & tunc imbuti a xp̃o
nouerant apłi. & nunc apłieis imbuta lit¬
teris nouit om̃is ȩccła xp̃i. Sed in illo ni¬
mirum die quo ueraciter uiuere incipi¬
unt longe melius ea iusti cognoscunt :
hoc est in die resurrectionis quando eõ
ꝑfectius cuncta quae scienda sunt sciunt
quo ipsũ scientiȩ fontem uicinius sine fi¬

Expanded text:
tuis, et vos digni estis meae resurrectionis exemtuis, et vos digni estis meae resurrectionis exemet beatae resurrectionis estis gaudia venturi. In illo die vos cognoscetis quia ego in Patre meo, et vos in me, et ego in vobis. Noverant etiam tunc apostoli Christum esse in Patre per unitatem individuae divinitatis, noverant se esse in Christo per susceptionem fidei et sacramentorum ejus, noverant in se esse Christum per dilectionem et observantiam mandatorum ejus. Dixit enim eis ipse: Si quis diligit me, sermonem meum servabit, et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus. Haec utique et tunc imbuti a Christo noverant apostoli, et nunc apostolicis imbuta litteris, novit omnis Ecclesia Christi. Sed in illo nimirum die quo veraciter vivere incipiunt, longe melius ea justi cognoscunt, hoc est, in die resurrectionis, quando eo perfectius cuncta quae scienda sunt sciunt, quo ipsum scientiae fontem vicinius sine fi
Abbreviated transcription (Latin):
uisa eis resurrectione lȩtari sed audita
conturbari ac dolere pro ut decebat ha¬
bebant. os autem uidetis me inquit:
quia ego uiuo. et uos uiuetis. Ego uiuo
prȩsentis temporis uerbo posuit. & uos ui¬
uetis futuri: quia nimirum in proximo¬
ad esse cernebat ideoq quasi pręsentẽ nomi¬
nabat horam. in qua ipse morte destructa
in aeternam resurgerẽt uitã: Illorũ uero
uitam infuturum nouerat ẽẽ differenda.
quos &usq ad prȩfinitum mortis suȩ tẽpꝰ
singulos proingressu uitȩ perennis agoni
Adhuc modicum: & mundus iam non me¬
uidet. Uos autem uidetis me: quia ego
uiuo. & uos uiuetis. Ac si aperte dicat
Adhuc modicũ. & mundi amatores me morta¬
lem ultra uidere desistunt: resurgentem
uero amortuis cernere nequeunt. quia
illam nesciunt uitam cuius soli amatores
głam meae resurrectionis merentur intu¬
eri. Uos autem ideo me post haec uidere
ualetis. quia ego uiuo resuscitatus amor¬

Expanded text:
visa ejus resurrectione laetari, sed audita visa ejus resurrectione laetari, sed audita conturbari ac dolere prout decebat, habebant. Vos autem videtis me, inquit, quia ego vivo, et vos vivetis. Ego vivo praesentis temporis verbo posuit, et vos vivetis futuri, quia nimirum in proximo esse cernebat: ideoque quasi praesentem nominabat horam, in qua ipse, morte destructa, in aeternam resurgeret vitam: illorum vero vitam in futurum noverat esse differendam, quos et usque ad praefinitum mortis suae tempus singulos pro ingressu vitae perennis agonizAdhuc modicum, et mundus me jam non videt: vos autem videtis me, quia ego vivo, et vos vivetis. Ac si aperte dicat: Adhuc modicum, et mundi amatores me mortalem ultra videre desistunt, resurgentem vero a mortuis cernere nequeunt: quia illam nesciunt vitam, cujus soli amatores gloriam meae resurrectionis merentur intueri. Vos autem ideo me post haec videre valetis, quia et ego vivo resuscitatus a mor
Abbreviated transcription (Latin):
Uidebatur infidelibus. quia moriens incru¬
ce dñs discipulos relinquer& orfanos. Sed
non reliquit orfanos. quibus & prębuit
scipsum uiuum post passionem suã in mul¬
dies decem assumptionis suȩ hoc est hodier¬
na die sp̃s sc̃ĩ illos de caelo charismate dona¬
uit. Ubi ipsum xp̃m ad eos uenisse nullus
ambigit. qui inseparabilem scẽ trinitatis na¬
turam. uirtutem & operationem ẽẽ cog¬
nouit. Quod ipsũ latius exsequens quan¬
tum causa illoꝵ de gente non scã sit discre¬
ta denuntiat. Adhuc modicũ. & mun¬
dus me iam non uidet. Uos autẽ uidetis
me: quia ego inuo. & uos inuetis. Nam
quia haec ad passionem ituriuis loquebatur:
modicũ erat usq ad tẽpus expletȩ passio¬
nis. ex quo illum reprobi uidere numquã
ualebant. Soli & enim iusti qui morte
illius erant contristati gaudiũ resurrecti¬
onis eius uidere meruerunt: at qui uisa
morte eius ex ultabant. nequaquam ipsi

Expanded text:
Videbatur infidelibus quia moriens in cruVidebatur infidelibus quia moriens in cruce Dominus, discipulos relinqueret orphanos; sed non reliquit eos orphanos, quibus et praebuit seipsum vivum post passionem suam in muldies decem assumptionis suae, hoc est hodierna die, Spiritus sancti illos de coelo charismate donavit. Ubi ipsum Christum ad eos venisse nullus ambigit, qui inseparabilem sanctae Trinitatis naturam, virtutem et operationem esse cognovit. Quod ipsum latius exsequens, quantum causa illorum de gente non sancta sit discreta denuntiat. Adhuc modicum, et mundus me jam non videt. Vos autem videtis me, quia ego vivo, et vos vivetis. Nam quia haec ad passionem iturus loquebatur, modicum erat usque ad tempus expletae passionis, ex quo illum reprobi nunquam videre valebant. Soli etenim justi qui morte illius erant contristati, gaudium resurrectionis videre meruerunt. At qui visa morte ejus exsultabant, nequaquam ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis. Fugit enim sp̃s ueritatis cor qđ
uanitati subditum cernit. solosq eos qͦs
mandata ueritatis perdilectionem opera¬
ri conspicit aduentus sui luce reficit.
Unde bene cum diceret quem mundus ñ
potest accipere: mox addidit dicens. Qa
non uidet eum. nec scit eum. Uos autem
cognoscetis eum. quia apud uos manebit:
& in uobis erit. Dnm namq saluatorem
et infideles ante passionem in carne uidert̃.
sed quia dĩ filius esset. quia paraclẏtus a
dõ missus inmundũ. non nisi fideles scire
potuerunt. Spm autem scm neq oculis
uidere infideles neq animo ualebant cog¬
noscere. quia non indutus humanitate
discipulis apparuit. sed ita ad eos uenire. ita
apud eos maluit manere: ut in ipsis eorũ
cordibus gratissimam sibi sedem consecrar&
Hoc est enim quod ait. Uos autẽ cognosce¬
tis eum. quia apud uos manebit: & in uobiᷤᷤ
erit. Qui autem inuisibiliter in hac uita
lin quam uos orfanos. ueniam ad uos.

Expanded text:
Spiritum veritatis. Fugit enim Spiritus veritatis cor quod Spiritum veritatis. Fugit enim Spiritus veritatis cor quod vanitati subditum cernit, solosque hos quos mandata veritatis per dilectionem operari conspicit, adventus sui luce reficit. Unde bene cum diceret, Quem mundus non potest accipere, mox addidit dicens: Quia non vidit eum, nec scit eum. Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobiset infideles ante passionem in carne viderunt; sed quia Filius Dei esset, quia Paraclitus a Deo missus in mundum, non nisi fideles scire potuerunt: Spiritum autem sanctum neque oculis videre infideles, neque animo valebant cognoscere, quia non indutus humanitate discipulis apparuit, sed ita ad eos venire, ita apud eos maluit manere, ut in ipsis eorum cordibus gratissimam sibi sedem consecraret; hoc est enim, quod ait: Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit. Qui autem invisibiliter in hac vita linquam vos orphanos, veniam ad vos.
Abbreviated transcription (Latin):
infundet. quae nos inter aduersa prae¬
sentis exilii patriȩ cęlestis expectatione
lȩtificet. ita ut cum propheta possimus
dicere. Scđm multitudinem doloꝵ meoꝵ
in corde meo paraclysis id est consolationes
cuȩ dñe lȩtificauer̃t animã meã. Alium
ergo inquit paraclytum dabit uobis. ut
maneat uobiscum in aeternũ. Et addidit
Spm ueritatis. quem mundus non potest
accipere. Mundum autem appellat
homines mundi huius amori deditos.
sicut econtra scĩ qui caelesti desiderio
flagrant caeli recte uocantur: dicente
psalmista: Et adnuntiabunt cȩli iustitiã
eius populo qui nascetur. Quod ẽ aꝑte
dicere. Adnuntiabunt excelsi mente. uoce
actione doctores iustitiam eius populo
qui adfinem ueniendo nuper in illo nasci
desiderat. Quis quis igitur consolationẽ
foris in mundi rebus inquirit: hic diuinȩ¬
consolationis munere intus reformari
non ualet. Quisquis infimis. delectatio¬
nibus inhiat. non potest spm̃ accipere

Expanded text:
infundet, quae nos inter adversa praeinfundet, quae nos inter adversa praesentis exsilii, patriae coelestis exspectatione laetificet, ita ut cum Propheta possimus dicere: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo paracleses id est consolationes tuae, Domine, laetificaverunt animam meam . Alium ergo, inquit, Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum. Et addidit: Spiritum veritatis, quem mundus non potest accipere. Mundum autem appellat homines mundi hujus amori deditos, sicut e contra sancti qui coelesti desiderio flagrant coeli recte vocantur, dicente Psalmista: Et annuntiabunt coeli justitiam ejus populo qui nascetur , quod est dicere: Et annuntiabunt excelsi mente, voce, actione, doctores justitiam ejus populo, qui ad fidem veniendo nuper in illo nasci desiderat. Quisquis igitur consolationem foris in mundi rebus inquirit, hic divinaconsolationis munere intus reformari non valet. Quisquis infimis delectationibus inhiat, non potest accipere
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis introducit. Sed nos fratres
km̃i si xp̃m ꝑfecte diligimus. ita ut
eiusdem dilectionis ueritatem mandatoꝵ
etiam pronobis patrem & alium para¬
clytum dabit nobis pater. Rogabit pa¬
trem per humanitatem. qui dabit cum
patre perdiuinitatem. Neq enim pu¬
tandum est quia ante passionem suam
tantum modo proȩcclesia rogauerit. &
non etiam nunc post ascensionem roga:
cum dicat de illo apostolus. Qui est
addexteram dĩ. qui etiam interpellat
pronobis. Habemus autem et nos para
quae in corpore gessit & docuit in euan¬
geliis scripta tenemus. Et si his audiendis.
legendis. in uicem conferendis. corde et
opere conseruandis curam impendimuᷤ:
constat nimirũ quod erumnas saeculi
facillime quasi dño nobiscum perpetuo
commorante ac nos consolante uincamꝰ
Di ergo hunc paraclytum diligimus eiꝰq
mandata seruamus. rogabit patrem &
alium paraclytum dabit nobis: id est
sp̃s sui grãm nr̃is cordibus clementer

Expanded text:
majestatis introducit. Sed et nos, fratresmajestatis introducit. Sed et nos, fratresm perfecte diligimus, ita ut ejusdem dilectionis veritatem mandatoruetiam pro nobis Patrem, et alium Paracletum dabit nobis Pater. Rogabit Patrem per humanitatem, qui dabit cum Patre per divinitatem. Neque enim putandum est quia ante passionem suam tantummodo pro Ecclesia rogaverit, et non etiam nunc post ascensionem roget, cum dicat de illo Apostolus: Qui est ad dexteram Dei, qui etiam interpellat pro nobis . Habemus autem et nos Paracquae in corpore gessit et docuit, in Evangeliis scripta tenemus. Et si his audiendis, legendis, invicem conferendis, corde et opere conservandis curam impendimus, constat nimirum quod aerumnas saeculi facillime, quasi Domino nobiscum perpetuo commorante ac nos consolante, vincamus. Si ergo hunc Paracletum diligimus, ejusque mandata servamus, rogabit Patrem, et alium Paracletum dabit nobis, id est, Spiritus sui gratiam nostris cordibus clementer
Abbreviated transcription (Latin):
trem & alium paraclytum dabit uobis.
in ipsis quidem discipulis qui eum uere
dilexisse. uere mandatis eius oboedisse non
quando illis in cęnaculo orantibus repente
sp̃s sc̃s in igneis linguis apparuit. eosq &
in ore ꝑdiũsitatẽ linguarũ docuit. & in cor¬
de per amoris sui consolationem robora¬
uit. Habebant autem & paraclytum ip¬
sum uidelicet dnm secum incarne com¬
morantem. cuius & miraculorũ dulcedi¬
ne & opere praedicationis ne infidelium
persecutione scandalizari possent erigi
& confortari solebant. Uerum quia
ille post resurrectionem ascendens in
caelum eos corporaliter deseruit. quib
tamen diuinȩ pręsentia maiestatis nũ¬
quam abfuit: recte de hoc paraclyto
id est sp̃u scõ subiunxit. ut maneat uo¬
biscum in aeternum. In aeternum nãq
manet cum sc̃is. quos et in hac uita sẽꝑ
inuisibiliter in tus illustrat. & infuturo
ad contemplandam perpetuo speciẽ suȩ

Expanded text:
trem, et alium Paracletum dabit vobis, trem, et alium Paracletum dabit vobis, in ipsis quidem discipulis, quos eum vere dilexisse, vere mandatis ejus obediisse non quando illis in coenaculo orantibus, repente Spiritus sanctus in igneis linguis apparuit, eosque et in ore per diversitatem linguarum docuit, et in corde per amoris sui consolationem roboravit. Habebant autem et prius Paracletum, ipsum videlicet Dominum secum in carne commorantem, cujus et miraculorum dulcedine, et ope praedicationis, ne infidelium persecutione scandalizari possent, erigi et confortari solebant. Verum quia ille post resurrectionem ascendens in coelum eos corporaliter deseruit, quibus tamen divinae praesentia majestatis nunquam abfuit, recte de hoc Paracleto, id est, Spiritu sancto subjunxit: Ut maneat vobiscum in aeternum. In aeternum namque manet cum sanctis, quos et in hac vita semper invisibiliter intus illustrat, et in futuro ad contemplandum perpetuo speciem suae
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlebramus aduentum.
debemus ipsi congruere
sollempnitati quam co¬
limus. Hoc & enim ordine tanta festi
si nos quoq dño opitulante aptos reͦdide¬
rimus ad quos sp̃s sc̃s aduenire & in qui¬
bus habitare dignetur. Ca autem sołu¬
modo ratione aduentu & in lustratione
scĩ sp̃s apti existimus: si & corda nr̃a
diuino amore repleta. & corpora sint
dominicis mancipata praeceptis. Unde
in exordio lectionis huius euangelicȩ
discipulis ueritas ait. Si diligitis me:
mandata mea seruate. & ego rogabo
patrem & alium paraclytum dabit
uobis. Paraclytus quippe consolator
interpretatur. Et sp̃s sc̃s recte paraclẏtꝰ
uocatur : quia corda fideliũ ne inter huiꝰ
saeculi aduersa deficiant caelestis uitȩ
desideriis subleuat ac reficit. Unde et¬
in actibus apostolorum crescente scã
ȩcclesia dicitur. Et ȩdificabatur ambu¬
lans intimore dñi. et consolatione scĩ sp̃s
replebatur. Quod ergo ait si diligitis me
mandata mea seruate. et ego rogabo pa¬

Expanded text:
celebramus adventum, debemus ipsi congruere solemnitati quam colimus. Hoc etenim ordine tantum  Al.si nos quoque Domino opitulante aptos reddideamus, ad quos Spiritus sanctus advenire, et in quibus habitare dignetur. CAPUT mmodo ratione adventu et illustratione sancti Spiritus apti existimus, si et corda nostra divino amore repleta, et corpora sint Dominicis mancipata praeceptis. Unde in exordio lectionis hujus Evangelicae discipulis Salvator  Al., Veritas ait. Si diligitis me, mandata mea servate. Et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis. Paracletus quippe consolator interpretatur. Et Spiritus sanctus recte Paracletus vocatur, quia corda fidelium, ne inter hujus saeculi adversa deficiant, coelestis vitae desideriis sublevat ac reficit. Unde in Actibus apostolorum, crescente sancta Ecclesia, dicitur: Et aedificabatur ambulans in timore Domini, et consolatione sancti Spiritus replebatur . Quod ergo ait, Si diligitis me, mandata mea servate. Et ego rogabo Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ferre substantiam. & tales eis tribuere facul¬
tates ut innullo ur̃is largitatib in diguissent:¬
nisi cyboꝵ ad patientiȩ coroña inopia exer
& diuites boni. qui inuicem sibi ex ipsa
diuersitate prodessent: cum ad aeterna
agerent largientes qm̃ sicut scriptum est
& patientia pauperis non peribit inȩter¬
num. & hilarem datorem diligit ds̃
Quarta igitur & sexta feria ieiunemus.
sabbato uero apud beatissimũ apłm petraõ
uigilias celebremus: sperantes nos ita ipsi¬
us orationibus adiuuandos. ut ds̃ miseri¬
cordiarum ieiunii sacrificium placatus
exaudiat:¬

Expanded text:
ferre substantiam, et tales eis tribuere faculferre substantiam, et tales eis tribuere facultates, ut in nullo vestris largitionibus indigerentsi nec illos ad patientiae coronam inopia exercet divites boni, qui invicem sibi ex ipsa diversitate prodessent, cum ad aeterna agerent largientes: quoniam, sicut scriptum est, et patientia pauperum non peribit in aeternum , et hilarem datorem diligit Deus . Quarta igitur et sexta feria jejunemus; sabbato vero apud beatissimum Petrum apostolum vigilias celebremus, sperantes nos ita ipsius orationibus adjuvandos, ut Deus misericordiarum jejunii nostri sacrificio placatus 351 exaudiat
Abbreviated transcription (Latin):
saecularib impenditur ex inter uallo sal¬
tem ad diuina respiret: & quia portio
diuini agri est dignos cȩlestib horreis af¬
ferat fructus. Ibi spes est metendi. ubi fue¬
rit diligentia seminandi. His dilectissimi
ad ꝓfectum ur̃m ꝓtemporis occasione ꝑ¬
strictis ieiuniũ uobis quarti mensis indici¬
mus. in quo non solum de cyboꝵ abstinen¬
tia sed etiam depietatis operibus uos com¬
monemus: ut quod ur̃is usibus religiõsa
parcitate subtrahitis in alimoniam paupe¬
rum & in cibos debiliũ transferatur. om̃ib
quidem indigentib generali beniuolentiȩ
consolantes. sed maxime eoꝵ memõres qui
sunt de membris corporis xp̃i. & nobis uni¬
tate catholicȩ fidei copulant᷑. Pus enim
sicut recurrentia anni tempora desidera¬
tis plena sunt fructib ita et corda nr̃a pa¬
scendis sint fȩcunda pauperib Quib utiq
potuit ds̃ cuius sunt omnia necessariã con¬

Expanded text:
saecularibus impeditur, ex intervallo salsaecularibus impeditur, ex intervallo saltem ad divina respiret; et quia portio Dominici agri est, dignos coelestibus horreis afferat fructus. Ibi enim spes est metendi ubi fuerit diligentia seminandi. CAP. V. His, dilectissimi, ad profectum vestrum pro temporis occasione perstrictis, jejunium vobis septimi mensis indicimus, in quo vos non solum de ciborum abstinentia, sed etiam de pietatis operibus commonemus: ut quod vestris usibus religiosa parcitate subtrahitis in alimoniam pauperum et in cibos debilium transferatis; omnibus quidem indigentibus generali benevolentia consulentes, sed maxime eorum memores qui sunt de membris corporis Christi et nobis unitate catholicae fidei copulantur. Plus enim itas Christiana; et sicut recurrentia anni tempora desideratis ut plena sint fructibus, ita et corda vestra pascendis sint fecunda pauperibus. Quibus utique potuit Deus, cujus sunt omnia, necessariam con