comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad dit Ray. Ex loco dũr in honesta qr in lupana¬
ri ułalio loco uuli urĩhonesto talia inhonestet¬
ctant᷑. et maxie si iudicia in tłib locis tͣctant᷑. It
qr locus est solitarius. ralr̾ suspectꝰ. intłib .n. las¬
buł solent ꝯmitti ad ult̾ia ⁊ doc̾i ħetice pͣuitan¬

Expanded text:
dit lucem. Ex loco dicuntur inhonesta quando in lupanari vel alio loco vili vel inhonesto talia tractantur et maxime si iudicia in talibus locis tractentur. Item quando locus est solitarius vel aliter suspectus. In talibus enim latibulis solent committi adulteria et doceri heretice pravita
Abbreviated transcription (Latin):
nt̾ suscipiẽtẽ duessũ oblatũ ĩcã cͥminali. ⁊
suscipientẽ incã ciuili te reb tp̾ralib. at di¬
catur. q in ꝑͦ cau hcitum sit suscipe duessũ
refent̾e. easq defendendo raptorem octi¬
t̾e. si ałr defend̾e non p̃t: q̃re nõ p̃t eas de¬
fend̾e in duesso. nõ ꝙ ip̃e offerat. s ꝙ eia¬

Expanded text:
um oblatum in criminali et suscipientem in causa civili de rebus temporalibus, ut dicatur, quod in primo casu licitum sit suscipere duelludefendere et eas defendendo raptorem occidere, si aliter defendere non possit, quare non potest eas defendere in duello, non quod ipse offerat, se
Abbreviated transcription (Latin):
suetud̾ies limas. et s. iudicia regionis retin̾e
possunt. et̾ in usꝰ suos expendere. Nec peccant
qñ in hc̃ ꝑte sb̾est cã. et ẜuatꝰ iuris ordo. Necẽ
ciant. non pp̃ cupiditatem. ał peccãt. Non obstã¬
ꝙ pẽ̾ qñ excedit dampnũ in magͣ ꝙͣtitate. qr¬

Expanded text:
suetudines et iudicia regionis, retinere possunt et in suos usus expendere nec peccant, quando in hac parte subest causa et servatur iuris ordo, nec esciant, non propter cupiditatem; alias peccarent. Nec obstat quod pena excedit damnum in magna quantitate q
Abbreviated transcription (Latin):
et maxi̾e pupilli. It̾ mente capti surdi. nuiti.
eis cutores uł curatores. Insfit̾. decuratoribus
milias. qui non hñt pecculium castrence. uł qͣi. ⁊
de uxore que ñ ht̃ res ꝑaf̾nales. ⁊ et̾ de am̾istͣtore
reꝵ eccͣasticaꝵ. que paupeꝵ sunt et siłib. Nã ꝯtalis¬

Expanded text:
et maxime pupilli. Item mente capti, surdi, muti, eis tutores vel curatores. Idem videtur dicendum milias, qui non habent peculium castrense vel quasi, et de uxore, que non habet res paraphernales, et etiam de administratione rerum ecclesiasticarum, que pauperum sunt et similibus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
singłis solu̾e prata. ¶ Et si teneat᷑ ex ꝯe¬
tu et ex maleficio. nũꝙ pͥus ẽ soluendũ
in hanc cãm ꝙͣ in illam. ¶ Itẽ nũꝙ ant̾ĩo¬
rib creditorib priꝰ soluend̾ ẽ. qm aposte¬
riob. Et hñtib pignora uł ypotecis prius
qmͣ hñtib tm̃ ꝑͣles actões. Et in ypotecario
creditores quis cui p̾ferendꝰ ẽ. R ẜGlo.e.s.¬
uit exigendo delitum in iudito. uł . exͣ. in
bona debitoris au̾cte iudicis incipiãt pos¬
sideri. qr postea iura. paria fc̃a st̃. oñ credi¬
toꝵ. qui nõ hũt pygnora. uł ypocetas. uel
non st̃ pͥuilegute p ᷑. ¶ Itẽ si utro creditore
¶tem si unꝰ creditor denũciat alt̾i ne accipi¬
at a debitore. in fraudem inͣr u̾sari ille qͥ si ac¬
cipiat. u̾ a non uigilauit c̾ditor exigendo de¬
bitum: nõ ur᷑ ꝙ debitor teneat᷑ ei gͣfificare.
iure tũ poli. et si non iure foriertͥusaretur
ut credo. debitor si pietate motꝰ gͣtificares
płimũ indigenti creditori. Nec credo ꝙ a̾¬

Expanded text:
singulis solvere pro rata? Etsi teneatur ex contractu et ex maleficio, numquid prius solvendum est in hanc causam quam in illam? Item numquid anterioribus creditoribus prius solvendum quam posterioribus et habentibus pignora et hypothececarios creditores, quis cui preferendus est? Reverit, exigendo debitum in iudicium vel extra iubona debitoris auctoritate iudicis incipiant possideri: quia iura paria facta sunt omnium creditorum qui non habent pignora vel hypothecas vel non sunt privilegiate persone. Item si utroque creditore Item si unus creditorum denunciaverit alii, ne accipiat a debitore, in fraudem versari videtur ille si accipiat. Ubi autem non vigilaverit creditor exigendo debitum, non videtur quod debitor debeat ei gratificare. Iure tamen polit, etsi non iure fori excusaretur, ut credo, si pietate motus gratificaret plurimum indigenti creditori. Nec credo
Abbreviated transcription (Latin):
gnora. hus qui hñt ꝑles actõnes tm̃. po¬
tõres inꝙͣ ut soluatur eis ꝙͣ ual pignus.
¶Int̾ ypotrecarios a creditores.qui prior es
tutele. ⁊ actõ depositi ⁊ siłes. pͥuiliate sunt
ut priꝰ soluat᷑ ꝙ debet᷑ ex eis.ꝙͣ ꝙ debetur
ex aliis actõib non pͥmłiatis. ¶ Ubi aut̾¬

Expanded text:
nales actiones tantum. Potiores, inquam, ut solvatur eis quantum valet pignus. Inter hypothecarios autem creditores, qui prior est tutele et actio depositi et similes privilegiate sunt, ut prius quod debetur ex eis, quam quod debetur ex aliis actionibus non privilegiat
Abbreviated transcription (Latin):
passs ẽ. ut si doniã suam ułp̾diũ oꝑtuit p̃p
s distͣrere meliori p̾cio ꝙͣ ualeret. ⁊ aliam
domũ ꝯduc̾e ad usum suumi aut si oꝑtuit
eum accipe adrisurã ab alio nsurario ꝓpter
usuras p̾dcas soluendas. Si a exp̃cumĩa usu¬
raria negociatus sit ⁊ lucrat᷑. ꝓł ĩ eunt pre¬
furtina uł rapta ꝑnegociatone aut ꝑ ꝯpa¬

Expanded text:
passus est, ut si domum suam vel predium oportuit propter hoc distrahere viliori pretio quam valeant et aliam domum conducere ad usum suum, aut si oportuit eum accipere ad usuram ab alio usurario, propter usuras predictas solvendas. Si autem ex pecunia usuraria negotiatus est et lucratus aut emit inde prefurtiva vel rapta per negotiationem aut p
Abbreviated transcription (Latin):
nccitatẽ ułusimi. s ad uanãgłam et abusũ. R
ħ fac̾ent riłuenderent ut hõies hẽrent tłia ad
uł credant talib abusurũ: tał inꝙͣ intẽtio est
mõrle pcc̾ui. et grauissinũ. et oĩa pcc̾a q̃postea
occone reꝵ illax. abalus ꝓpetnͣt᷑ s̾ imputant᷑. et¬

Expanded text:
abusum? Rehoc facerent vel venderent, ut homines haberent talia ad  sciant vel credant talibus abusurum, talis iniqua intentio est mortale peccatum et gravissimum et omnia peccata que postea occasione re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑimprudem. In pͥmo cau si timore. siue
cupiditate. sũ odio.sũ amore.sũ alia ali¬
om̃e intesse illi qui extlĩ sñia lesus ẽ.¬
nͥ forte possent induc̾e illũ ꝑ qͦtulerũt sẽ¬
tẽciã ad plenariã restitut᷑o faciendã ei qͥ

Expanded text:
e cupiditate sive odio sive amore hoc fiomne interesse illi qui ex tali sententia lesus esi forte possent inducere illum pro quo tulerunt sententiam, ad plenariam restitutionem faciendam ei.
Abbreviated transcription (Latin):
de recepit restitu̾e non layto. qui nlłm ius
ibi hu̾it. S ecc̃e prochiali. uł ꝯea bõ fide ꝯ¬
tõ exponit se ad plenam restitutõ facien¬
dam. iusi q̃tenus ei fu̾it remissum lib̾a¬
nebat illas decimas in feud̾. credo ꝙ c̾ditor
te᷑ fructus conputare insortem ⁊ ꝓͦ ultra
sortem recepit restitu̾e teꝰ layco p̾dc̃o

Expanded text:
tus omnes quos inde recepit restituere, non laico, qui nullum ius ibi habuerit, sed ecclesie parochiali, vel cum ea bona fide ctionem, exponit se ad plenariam restitutionem faciendam, nisi quatenus fuerit ei remissum liberanebat decimas illas in feudum, credo quod creditor,tenetur fructus computare in sortem et quod ultra sortem receperit restituere predicto
Abbreviated transcription (Latin):
tuffertur peridmn maccipiente. Secus ĩ locato.
s̾a. qr pectunia nõ det̾iorat᷑ pusum. sec̾ in domo
uł equo. uralia re locata. Ecia. qr usus pectum¬
e ulłm fructum. uł utilitatem ꝑit utenti
secꝰ inusuagri uł domꝰ urequi. ẜalt̾i ᷑ rei loca

Expanded text:
in accipientem, secus in locato; secundum, quia pecunia non deterioratur per usum, secus in domo vel equo vel alia re locata; tertium, quia usus pecunie nullum fructum vel utilitatem parit utenti, secus in usu agri vel domus vel equi vel alterius rei locat
Abbreviated transcription (Latin):
exre s̾ͥ data: Si nõ põt. aut si ñ aud. pti
inet ĩpetrare ꝙ fiat restitutõ ꝑ p̾latũ. g̾¬
at bõ fide negotium mõstii restituẽdo cͦ
debet᷑ ut dcm̃ ẽ. uł si fu̾it datum deboniᷤᷤ
pios usus. Non tũ ꝯͣdicente p̾lato hoc fa¬
emptã de sua peccuma possit uendicare
est dere ad ħ ex̃ute penes eam ꝑm que
accepit.

Expanded text:
re sibi data, si non potest vel non audet aut timet impetrare quod fiat restitutio per prelatum, gerat bona fide negotium monasterii, restituendo cui debetur, ut dictum est. Vel si fuit datum de bonis pios usus, non tamen contradicente prelato hoc faemptam de sua pecunia possit vendicare, est de re adhuc extante penes eam personam que accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
hede qñ atestatore tradit᷑. Item ĩdonatone
cãmortis obligat᷑ donãs et ñ ĩ legato. It
si quis accusat testamentũ ut fłm: amit¬
tit legatu. s ñ donat̾oe cã mortis alias
alias. si ex aliq cã rescindr̃ testamenti. et

Expanded text:
ndoque a testatore traditur. Item in donatione causa mortis obligatur donans et non in legato. Item si quis accusat testamentum, amittit legatum, non donationem causa mortis. Alias si ex alia causa rescinditur testamentum et
Abbreviated transcription (Latin):
tenet᷑ solu̾e decimã. de alis aũt nõ reꝑit᷑.¬
tributq .s. ꝙ legatarius et donatariꝰ tenent᷑
dare decimas de re donata uł legata. lz decima¬
ta fũit alegatore. ul donatore. filius tũ quia
oñna beͣ pr̃is ꝑtinent ad ip̃m ⁊ eius sunt quo¬
dam ño quo ad ꝓpͥetatẽ si succedat pr̃r non
teneat᷑ cadecinare. si decimata sunt apre¬
s ht̃ heres exueus teꝰ adhoc sicut legatariꝰ
et donatariꝰ qui om̃e Iucrũ et emolum̃tu
ꝙ ad ip̃os ꝑuenit te᷑ decimare. ¶ Iioꝰ ĩglo.¬

Expanded text:
 solvere decimas, de aliis autem non rilicet quod legatarius et donatarius tenentur dare decimas de re donata vel legata, licet decimata fuerit a legatore vel donatore. Filius tamen, quia omnia bona patris pertinent ad ipsum et eius sunt quodammodo quoad proprietatem, si succedat patri, non tenetur ea decimare, si decimata sunt a patre, sed heres extraneus tenetur ad hoc, sicut legatarius et donatarius, qui omne lucrum vel emolumentum quod ad ipsos pervenit, tenentur decimare. Dici
Abbreviated transcription (Latin):
Eꝵ ay .5.ii. peͣ. pena apostataꝵ ꝓcedit iuxͣ
uarietatem apostasiaꝵ. Nam ꝓ apostasia ꝑfi¬
rum publicant᷑ i ꝯfiscant᷑ et amittũt factio¬
nem testi nec instatũ p̾stinũ reu̾tant᷑ et̾ ꝑac¬
et repessunt᷑ a dig̾tatib et alus multis. exͣ.¬

Expanded text:
entie Pena apostatarum procedit iuxta varietatem apostasiarum. Nam pro apostasia perfirum publicantur et amittunt rationem testamenti nec in statum pristinum revertuntur, etiaet repelluntur a dignitatibus et aliis multis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmessatio et ebrietas. De fornicatõne.i.¬
luxia oriunt᷑ turpiloquia. Scͣrilitas. ludi¬
cra. et stultiloquia. De philargiria .i. cupi¬
ditate. mendatium. fraus. furta. piuria
turpis lucri appetitꝰ. falsa testimo᷑. uiolẽ¬
cia. In humanitas ⁊ rapacitas. de ira hõi¬
cidium clamor. et indignatio. de tͥsticia
rancor. pusillanimitas. amarituto. et
tia importuitas. Inquietudo mentis ⁊ aͥs¬

Expanded text:
messatio, ebrietas; de fornicatione, turpiloquia, scurrilitas, ludicra, et stultiloquia; de philargyria, mendacium, fraus, furta, perjuria, turpis lucri appetitus, falsa testimonia, violentia, inhumanitas, et rapacitas; de ira homicidium, clamor et indignatio; de tristitia, rancor, pusillanimitas, amaritudo, et tia, importunitas, inquietudo mentis et co
Abbreviated transcription (Latin):
tem illoꝵ quos custodierũt ĩfir¬
mantes scrupulosam hñt ꝯsciam de
morte illoꝵ ꝓ eo ꝙ ad petitõnẽ eoꝵ uo¬
cau̾nt minutorẽ qui minuit eis. uł
ded̾unt eis uinũaił carnes. uł nimis
coartau̾nt eos ad ꝓuocand̾ sudorem.¬
eos et sic biberunt uinĩ. ułdiscooꝑiẽ¬
tes se ułexeuntes de leto ꝯessent fre¬
netici p̾cipitau̾nt se inaꝙͣ. et ĩ mortui
sũt. R ẜglo ĩdẽ intalib ubi bona fide
erratũ fu̾it.si nõ sit iͥlata et euitẽs cul¬
pa. ant negligẽtia dissoluta. que ꝓpe
dolum ẽ et huiꝰ scrupulositate q̃d ꝯ¬
adhue nesciebat᷑ cͣ mõi morb eet. uo̾¬
cauit minutorẽ ꝙ ⁊̃ medici qn solẽt¬

Expanded text:
tem illorum quos custodierunt infirmantes scrupulosam habent conscientiam de morte illorum, pro eo quod ad petitionem eorum vocaverunt minutorem, qui minuit eis vel dederunt eis vinum vel carnes aut nimis coarctaverunt eos ad provocandum sudoremunt et sic biberunt vinum, vel discooperientes se et exeuntes de lecto vel cum essent phrenetici precipitaverunt se in aquam et sic mortui sunt. Respondeo: in talibus ubi bona fide i lata et evidens culpa aut negligentia dissoluta, que prope dolum est et huiusmodi scrupulositatem, ad conadhuc nesciebatur cuiusmodi morbus esset, vocavit minutorem, quod et medici quando
Abbreviated transcription (Latin):
liis obtorminit. nõ ppͣ ebrietatẽ aut crapu¬
lam. exiliit paciens et in p̾cipitans semor¬
tuus ẽ si aũt lata fũt cuspa uł negħa dis¬
custos infirini furiosi uł frenetici dimisit
eum. ut iret lud̾e in plateam.ułalias daret
operam rei illicite a exiima ebrietate uł
crapula: uigilare nõ potuit. maxi ͤ cũ solus
ess deputatus ad custodiam. sia̾ ñ eẽt c̾tũ

Expanded text:
liis obdormivit, non propter ebrietatem aut crapulam, exilitque patiens et precipitans se mortuus est. Si autem lata fuerit culpa aut negligentia discustos infirmi furiosi vel phrenetici dimisit eum, ut iret ludere in plateam, vel alias daret operam rei illicite aut ex nimia ebrietate aut crapula vigilare non potuit, maxime cum solus esset deputatus ad custodiam. Si autem non est ce
Abbreviated transcription (Latin):
nen nequicie. ĩ.t non careat mun̾e scie.
dicare. discernat. diligens gͥ Inqͥsitor ⁊ sb̾¬
tilis inuestigͣtor. sapienter. et qͣi astutein¬
t̾roget a peccatore: ꝙ forsitan ignoret. uel
u̾econdia uelit occultare. Cognitio itaq
crimine. uarietates eiꝰ nõ dubitet ĩuesti¬
temuolus ꝑatꝰ erige. et seꝯ honus portare.
heat dulcediem i affectõne. pietatẽ ĩ alt̾¬
ns crimi̾ie. discretõ in uarietate. adiuu

Expanded text:
en nequitiae, ita non careat munere scienjudicare discernat. Diligens igitur inquisitor et subtilis investigator sapienter et quasi astute inroget a peccatore quod forsitan ignoret, vel verecundia velit occultare. Cognito itaque crimine, varietates ejus non dubitet investiortare; habeat dulcedinem in affectione, pietatem in alterius crimine, discretionem in varietate; adjuvet
Abbreviated transcription (Latin):
uendentes bladum ⁊ iñ reciꝑe mercedem
qui iurau̾nt ꝙ decet̾o non portarent eã. et
ex hoc multũ dampnificati st̾. qr uẽditores
bladi ex hc̃ occ̃one ꝓind̾unt sͥ dealia insu¬
ra. nũꝙͥ possunt uenire ꝯͣtale iuram̃tum.¬

Expanded text:
vendentes bladum et inde recipere mercedem, qui iuraverunt quod de cetero non portarent eam et ex hoc multum damnificati sunt, quia venditores bladi ex hac occasione providerunt sibi de alia mensura; nunquid possunt venire contra tale iuramentum
Abbreviated transcription (Latin):
ca pedagia. et thelonea distinguẽ.
Q ant sunt antiqua aut noua. In pͦ ca̾u si
fu̾it impositum ab hiis qui impon̾e po¬
anͣcte ecce et ex iusta cã.ut ꝓ defentõne ⁊
uł h̾etitos. uł ꝓalia siłi cã et recipiens facit
institutũ. credit tñ q ab ilł qui pot̾ant ex
p̾dc̃is cãis. Credo id. ¶ Idem credo siste ta¬
lis non laborat mͦ. Nec facit expensas qr ñ
tñ et labores ⁊ expensas impende si eẽt nẽc

Expanded text:
ca pedagia et telonia distingue quia aut sunt antiqua aut nova. In primo casu si fuit impositum ab his qui potate ecclesie et pro iusta causa, ut pro defensione stvel hereticos vel pro alia simili causa et recipiens facit institutum, credit tamen quod ab illis qui potuerunt et ex predictis causis, credo idem. Idem credo, si iste talis non laborat modo nec facit expensas, quia tamen et labores et expensas impendere, si esset n
Abbreviated transcription (Latin):
iet uendere uinũ et seorsũ usũ uini: uend̾et
eand̾ rem bis. uñ uend̾et id qd̾ non est. pp̃ qd̾
mãifẽ ꝑ inusticiam peccaret. et siłi rõe inui¬
sticia ꝯmittit. qui mutuans unnũ ułt̾ticũ.
petit s duas reꝯpensatõnes. unã quid̾ resti¬

Expanded text:
et vendere usum vini, venderet eandem rem bis, vel venderet id quod non est. Unde manifeste per iniustitiam peccaret. Et simili ratione iniustitiam committit qui mutuat vinum aut triticum, petens sibi duas recompensationes: unam quidem resti
Abbreviated transcription (Latin):
grauet eos ultra mod̃. aut manentes a̾
recedentes.⁊ ꝙ dnĩ non truent᷑ ad restituti¬
onem tałr acceptoꝵ.Si aũt nõ ẽ certum
aut si credit᷑ ꝙ non fu̾it ad mitio ł̾ime ĩ¬
stitutũ: Credo ꝙ cũ hͦ spoliatõnes ip̃o gn̾e

Expanded text:
gravet eos ultra modum, aut manentes aut recedentes, et quod domini non tenentur ad restitutionem taliter acceptorum. Si autem non est certum, aut si creditur quod non fuerit ab initio legitime institutum, credo quod huiusmodi spoliationes ipso iure
Abbreviated transcription (Latin):
obłis ꝓmsẜonis. et ꝯcessionis fc̃oꝵ ac¬
tenus. uiel faciendoꝵ iantea.pͥusꝙͣ huiꝰ¬
modi ꝯstituto.pħicio. seu pceptũ ad noticiam
ip̃oꝵ ꝑuen̾int. nich soluant. nec supͣ dc̾i sclares
quo quomꝰ recipiant. et si solu̾int. uel p̾dci re¬

Expanded text:
cessionis factarum hactenus vel faciendarum, inantea priusquam huiusmodi constitucio prohibicio, seu preceptum, ad noticiam ipsorum peruenerint, nichil soluant, nec supradicti seculares quoquo modo recipiant, et si soluerint vel predam re
Abbreviated transcription (Latin):
mũ. seu statuũ. cossectas. uł taslias. decimã
serint. uel se solut᷑os ꝯsenẜint. aut ꝙͣlus a¬
liam ꝙͣtitatem. portõmi. aut quotã ip̃oꝵ pro¬
uent uũ. uel bonoꝵ. existimatõis. uł ualoris
ip̃oꝵ. sb̾adiutorii. mutti. sbuentõis. subsi¬
dii. uel doni nõie. seu quous alio titło. uel¬
ces. comites. uel barones. ptates.capitane¬
i. officiales. uel rectores. quoꝯq nõie cẽseã¬
tur. ciuitatũ. castroꝵ. seu quoꝵ ꝯq locoꝵ con¬
suerĩt. exeg̾uit. uel recepint. Aut apud edes
sũpẜint. uł arestari. saisiri. aut occupari
mandau̾uit. Aut occupata. saisita. seu ares¬
rint: etcͣstico supponimꝰ int̾dc̾o. prelatis
et ꝑsonis ecẽsticis supͣdc̃is. in u̾tute obe̾ie

Expanded text:
nis uel statuum Colleetas uel tallias, decimam, serint uel soluturos consenserint aut quamuis aliam quantitatem, porcionem aut quotam ipsorum prouentuum uel bonorum estimacionis uel ualoris ipsorum sub adiutorii, mutui, subuencionis, subsidii uel doni nomine seu quouis alio tytulo, mces, comites uel Barones, Potestates, Capitanei, officiales uel rectores, quocunque nomine censeantur, Ciuitatum, Castrorum seu quorumcumque locorum consuerint, exegerint uel receperint uel aput edes sumpserint uel arrestari, zaizzari uel occupari mandauerint aut occupata, zaizzata seu arresrint, Ecclesiastico supponimus interdicto prelatis et personis ecclesiasticis interdictis in uirtute obediencie
Abbreviated transcription (Latin):
lum ht suꝑiore siue sit rex. siẽ ĩperator.
sb̾sit et id̾it expedire. S non ꝯtͣ sb̾dcos ꝓ¬
prios ꝙͣdiu pt iniuriante iusticiare.ł qm̃¬
diu uultstare iuri corã eo: uł coram indi¬
ce suo: si ẽ iudex medius int̾ ip̃m pͥncipõ
⁊ in iuriante. si aũt nõ pt̃ eum iusticiare.¬
A̾ si ille non wlt stare iuri: p̃t non solu
riantem si sb̾est ei mediate uł in media
tẽ pͥncipi hñti sr se sr̃iorẽ: pͥnceps ille nõ
eum arma. S anͣctas suꝑioris pͥncipis ẽ
requirenda. max̾i̾e si i ͤ iniurians ꝑtin
mediate uł inmediate ad iur dc̃onem

Expanded text:
lum habet superiorem, sive sit rex sive imperator, subsit et viderit expedire. Sed non copotest iniuriantem iustificare vel quamdiu vult stare iuri coram eo vel coram iudice suo, si est iudex medius inter huiusmodi principem et iniuriantem. Si autem non potest eum iustificare, si ille non vult stare iuri, potest non sola huiusmodi iniuriantem, si subest ei mediate vel immediaeps ille non eum arma, sed auctoritas superioris principis est requirenda, maxime si ille iniurians pertinet mediate vel immediate ad iurisdictionem
Abbreviated transcription (Latin):
sirem. ul priam zibent et defendant. et t̃¬
ram abĩfidelib occupatã. rodigãt ad cultũ
fitei xp̃iane et sr̃ hoc facit ecc cotidie re¬
missiones magnas. Et lcz hinc m̃alq
dum. imo pcaret nse oppon̾et ꝯͣtles posset

Expanded text:
idem et patriam liberent ac defendant et tram ab infidelibus occupatam reducant ad cultum fidei christiane et super hoc facit ecclesia quotidie remissiones magnas. Et licet ibi hinc dum; immo peccaret nisi opponeret se cont
Abbreviated transcription (Latin):
sic̾ torneam̃ta: ⁊ negociato cłicis. ⁊ luc̾r ad¬
nocatonis. uł medicine in casib nõ ꝯcest
em̾e blad̾ uł uinũ ut pꝰea cariꝰ uendat᷑. fa¬
c̃e serta de florib aduendend̾. quoꝵ usns
est freꝙͣtiꝰ ad lasciuam. fac̾e decios sĩplig¬
⁊ siłia. si tũ tłia sunt pħ̾ita. ex hiis cãsis acqͥ

Expanded text:
sicut torneamenta, negotiatio clericis, lucrum advocationis vel medicine in casibus non concessis, emere bladum vel vinum ut postea carius vendatur, facere serta de floribus ad vendendum, quorum usus est frequentius ad lasciviam, facere decios et similia, si tamen talia s
Abbreviated transcription (Latin):
pensare ꝯilla que recepit. ꝙ retineat iᵈ si¬
aut a simplici claustral. ¶In p᷑ ca̾u facien
ĩ adm̃istrat̾oe illa maxie si credatꝰ correctꝰ.
alias securiꝰ ẽ ut ei non reddat᷑ s fiat ꝙ dic¬
tũ est. Si tũ tli nõ correcto fc̃a e̾ restitut᷑o
lb̃ata ẽ q̃ accepit. ¶ Si aũtꝰ motꝰ sit ab ad¬

Expanded text:
pensare cum illa que recepit, quod retineat iaut a simplici claustrali. In primo casu faciin administratione illa, maxime si dicitur correctus, alias securius, est quod ei non reddatur, sed fiat quod dictum est. Si tamen tali non correcto facta sit restitutio, liberata est que accepit. Si au
Abbreviated transcription (Latin):
cicii eoꝵ qui pugnͣt in harena .ł in duello.
uł ope m̾etricũ solutaꝵ. et intłib tͤpit̾ acqͥsi¬
ta res ten̾ pt̾ ad usum acqͥrentis. Q̾dã ã st
q̃puniuut᷑ auire ꝑ cõrlem penã uł ꝑ extorsi¬
onem turpiũ lucroꝵ. ⁊ talr acqͥsita retin̾i ñ

Expanded text:
qui pugnant in arena vel in duello vel opera meretricum solita et in talibus turpiter acquisita retineri possunt ad usum acquirentis. Quedam sunt que puniuntur a iure per corporalem penam vel per extorsionem turpium lucrorum et taliter acquisita retineri non
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝑ om̃ia .q. filiꝰ ad optantis heat᷑rita ut.
qr p̃r arrogͣtor t̾e᷑ relinquere filio arrogͣto
qͣrtam ptem õim tonoꝵ que ħt. sũ ĩ testa¬
mento. sũ eum uelit emancipare. S pater
adoptato filio ad optiuo nͨ te᷑ relinquere

Expanded text:
ita ut r tenetur relinquere filio arrogato quartam partem omnium bonorum que habet, sive in testamento, sive alias eum velit emancipare, sed adoptator adoptivo nihil tenetur relinquere,
Abbreviated transcription (Latin):
max ẜ illos qui dñt ꝙ inusura nõ tnͣffertͣ
credo ꝙ ip̃a res usuraria in sp̃e nõ d recipi ĩ
solutum. qr debitor qui eam dedit ꝓusura.
pͭ eam ꝯͣdr̃e .i. enĩcere acreditore si extat. Nͨ
poss creditor ꝓ ea aliam rem ei solũe ip̃o in

Expanded text:
 illos qui dicunt quod in usura non transfertur credo quod ipsa res usuraria in specie non debet recipi in solidum quia debitor qui eam dedit pro usura, potest eam abducere a creditore, si extat, nec posset creditor pro ea aliam ei solvere ipso in
Abbreviated transcription (Latin):
latam adelegato admandatũ eiꝰ . ꝙ̃is
id ordinariꝰ sciat ilsam ẽe in iustam. nisi
possit obtin̾e ab eod̃ delegato ut ab ħ on̾e
cis. uͥ nlls ꝯ dempnat᷑ ad mortem. ⁊ io̾ nõ
ẽ ibi tantũ ꝑidm sic̾ ĩ cau ꝓpõito

Expanded text:
latam a delegato ad mandatum eius, quamvis idem ordinarius sciat illam causam esse iniustam, nisi non possit obtinere ab eodem delegato, ut ab hoc onere cis, ubi nullus condemnatur ad mortemlatam a delegato ad mandatum eius, quamvis idem ordinarius sciat illam causam esse iniustam, nisi non
Abbreviated transcription (Latin):
da ẽ restitutõ. nec poss ⁊ in hoc casu ppͣdispen¬
sare. S ex solo iure humano peccina symo
accepta restituẽda ẽ. nõ illi qui dedit turpi¬
ter. s eccͣe. uñ nec heliseus p̾cepit giezi res
pensare ꝙ non solum in mentali symõ.
S x in illa que pacto erat expressa. retineri

Expanded text:
est ei restitutio nec posset etiam in hoc casu papa dispensare, sed ex solo iure humano pecunia symoniace accepta restituenda est non illi qui dedit turpiter, sed ecclesie. Unde nec Heliseus precepit Gyezi restpensare quod non solum in mentali symonia, sed etiam in illa, que pacto esset expressa, retineri
Abbreviated transcription (Latin):
gͣ. e.t .q.r.ccͣ.fiet aufeꝵt lib̾tatẽ debitoribꝰ
molendi uͥ uolu̾int. Si tñ debitores pp̃ hoc
nõ st̾ dapnificati non tenent᷑ c̾ ditores ad
restitutõm aliꝙͣ eis faciendam. nͥ qͣtenus es¬
timari d lib̾tas molendi uͥ uolebãt. pẽsatis R
cͥꝯstanciis de maiori ⁊ minori remot̾one mo¬
leudinoꝵ et facilitate molendi ⁊ qͣli ͭ ͤ¬

Expanded text:
quia auferunt libertatem debitoribus molendi ubi voluerint. Si tamen debitores propter hoc non sunt damnificati, non tenentur creditores ad restitutionem aliquam eis faciendam, nisi quatenus estimari debet libertas molendi ubi volebant, pensatis etiam circumstantiis de maiori et minori remotione molendinorum et facilitate molendi et quali
Abbreviated transcription (Latin):
sid̾ tałr ꝓsequit᷑ p̾dam ⁊ tñ non possitã
eam recuꝑandã ꝑting̾e. qr forte estin
iocis ĩ expugnablib recepta.si cepit anqͣ
de bomis adn̾sarii sui. aut eoꝵ qui enui
uiuant. a ip̃m ꝓsequentẽ rem suã ĩpe¬
diunt. pot̾it de ilł retiñe ⁊ ĩdempni ᷑ sue¬
ti
ym s̾ illati afure de reb ip̃iꝰ furis q̃s seꝯ
ducit aut portat. si q̃ pͭ apprehende d̾ ꝓseqͣ fu
ꝯquis comedit ⁊ bibit aut dorunt. int̾im a̾
sepparat ad repelsend̾. adu̾sariũ suu̾de pos¬
sessione male occupata. aut recuperãda p̾
ram exigat. ut dcm̾i ẽ. s si dissiłabat miuri¬
am ac deponit aĩm rem suam ꝓseq̃ di. aluᷤᷤ
occupatoib oꝑam dando: actus ẽ ꝯͣriꝰ. Io̾ ur

Expanded text:
rosequitur predam, cum non possit ad eam recuperandam pertingere, quia forte est in locis inexpugnabilibus recepta, si ceperit aliqua de bonis adversarii sui, aut eorum qui eum iuvant, aut ipsum prosequentem rem suam impediunt, poterit de illis retinere et indemniti ni sibi illati a fure, de rebus ipsius furis quas secum ducit aut portat, si quas potest apprehendere ducum quis comedit aut bibit aut dormit interim aut se preparat ad expellendum adversarium suum de possessione male occupata, aut ad recuperandamram exigat, ut dictum est. Si vero dissimulabat iniuriam ac deponit animum rem suam prosequendi, aliis occupationibus operam dando, actus est contr
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾int ꝯ ꝯtͣhenda: in ecͣciis ꝑ p̾sb̾ros publice
ꝓponat᷑. ꝯpetenti t̾mino p̾finito. ut infra i¬
illũ: qui uolu̾it. et ualu̾it łimũ ĩpedimẽtũ
opponat. et ip̃i p̾sb̾ri nichoꝰ inuestigent. ut̾r
aliꝙ impedimentũ obsistat. Cũ ã aꝑpuerit

Expanded text:
fuerint contrahenda in ecclesiis per presbiteros publice proponatur. competenti termino prefinito ut infra illum qui uoluerit et ualuerit legitimum impedimentum apponat. & ipsi presbiteri nichilominus inuestigent utrum aliquod impedimentum obsistat. Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
riũ lucrãdi. ecce cuꝑiditas q̃ radix est õĩm ma¬
ꝓximũ. ecce rapina. ¶ Faum ẽ usura maxͣ.¬
.s.xi.ꝓxii. ñ solum inanno uel mense: sĩead
tiphia m̃dacia et u̾ba occiosa et uana. ¶ Qntu
est blaphẽ. ecce ħesis. ¶ Sextum ẽ corruptõ nis¬
tiplex ꝓximoꝵ qui ad lud̾ inspid de ꝯsuetudi̾e
pua ꝯueniunt. ¶ Septimũ ẽ scandalũ bonoꝵ
Octanũ ẽ ꝯtẽptus ꝓh̾itõnis scẽ m̃ris eccͣe. Glod¬

Expanded text:
di, ecce cupiditas que radix est omnium maproximum, ecce rapina. Tertium est usura maxima, non solum in anno vel mense, sed licata mendacia et verba otiosa et vacua. Quintum est blasphemia, ecce heresis. Sextum est corruptio multiplex proximorum, qui ad ludum inspiciendum de consuetudine prava conveniunt. Septimum est scandalum bonorum. Octavum est contemptus prohibitionis sancte matris eccl
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ.sͥ. Si statꝰ meꝰ. uł familie mee. nõ e̾ mtu¬
to.si careã re mea. puta qr pauꝑ sum ⁊ ĩg̾¬
digens ꝯfanulia mea. et ero in ꝑicdõ mel¬
non teneor rem meã dare. aut a repetitoe
cessare: ꝯ debeam me plus dilige ⁊ meos ꝙͣ¬
exͣneũ. pp̃ħ eñ excusat᷑ qui indigẽs abalio
accipit ad usuram. et ille qui ab infideh ac¬
cipit iuram̃tũ ꝑ ydola: ut sit securꝰ ab illo.
si aũt in tuto sit statꝰ meꝰ ⁊ familie mes. ħ¬

Expanded text:
 si status meus vel familie mee non est in tuto, si careo re mea, puta quia pauper sum et indigebo cum familia mea et ero in periculo incnon teneor rem meam dare aut a petitione cessare, cum debeam me plus diligere et meos  enim excusatur qui indigens est et ab alio accipit ad usuram et ille qui ab infideli recipit iuramentum per idola, ut sit securus ab eo. Si autem in tuto sit status meus et familie mee,
Abbreviated transcription (Latin):
rimus distinguend̾. ꝙ si tp̃r denũciatõnis
pͥmisse. is qui iam ꝯiũctos impetis. exͣ. dẏoc.
existebat. nel uͥ alias denũciatõ non potuit ad
eiꝰ noticiam puenire. ut puta si nimie ĩfirmi¬
tatis feruore laboraus. sane mentis paçieba¬
t᷑ exilium. uel ĩ annis tã ten̾is ꝯstitut᷑. ꝙ ad

Expanded text:
ximus distinguendum, quod si tempore denuntiationis praemissae is qui jam conjunctos impetit extra dioecesim existebat, vel alias denuntiatio non potuit ad ejus notitiam pervenire, ut puta si nimiae infirmitatis fervore laborans, sanae mentis patiebatur exsilium, vel in annis erat tam teneris constitutus quod
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃oꝵ ex suo gn̾e non obligat ad culpam
n m̃orlem: ne uẽialem.S solum ad penã
taxatam sustinend̾. qr ꝑ hũc modum ad
talia obligantur. qui tame possent uẽia¬
liter. uł morlit̾ peccare ex negłia:uł libi¬

Expanded text:
ssio ex suo genere non obligat ad culpam, neque mortalem, neque venialem, sed solum ad poenam taxatam sustinendam; quia per hunc modum ad talia observanda obligantur, qui tamen possent venialiter, vel mortaliter peccare ex negligentia, vel libi
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate. castro. uilla. seu loco quoꝯq adhitã¬
d. donioᷤ. uel loca q̃ꝯ de nouo reciꝑe. seu hac¬
tenus recepta mutare. uel ea uendicatois
pnuitatois. douatois. aut cuiꝰ us alienatoiᷤᷤ
tiꝰ qucsq in alios tnͣsferre p̾sumat. absq sp̃a¬

Expanded text:
Civitate, Castro c , Villa, seu loco quocunque ad habitandum domos, vel loca quæcunque de novo recipere, seu hactenus recepta mutare, vel ea venditionis, permutationis, donationis, aut cujusvis alienationis titulo quocunque in alios transferre p
Abbreviated transcription (Latin):
qͥonis. ¶ Seꝰ in Ray. Subditos a illos qui
dm̃ plus hõĩes timentes: nolunt suo do¬
mino in bello illicito impendere ꝯsiliu
iauxiꝰ uł fauorem. Credo nllatenus esse¬
spoliandos. uł maliquo mõ puniendos.

Expanded text:
isfacere ipsi. Subditos autem illos, qui deum plus quam homines timentes, nolunt suo domino in bello illicito impendere consilium, auxilium vel favorem, credo nullatenus spoliandos vel in aliquo puniendos.
Abbreviated transcription (Latin):
dixit: dux̾int retinendas. intelligo retinen¬
das .i. h̃ndas quo adusum carnis. licet eĩ non
tencant eas in expensis suis. auttanꝙͣ ꝓprias
suas ꝯcubinas. Ex quo utu̾tꝰ eis ad pc̃cm car-¬
nis ꝯscandaio. et post amoito̾nẽ simã. incur¬
rũt sina. ¶ uñ si cł̾icus adult̾et᷑ ꝯuxore alicꝰ¬
remanente in donio mariti. et coħitante cũ
marito. et hoc ꝯscaudalo. et post amonit̾dem.
In currit suĩam p̾dc̾am. l nõ exhibeat eam
ille cd̾icus. aut ałr illã teneat. ab illa ã sñ̾ia: ꝯ
ꝯsueu̾nt de hoc absolũe..
huc durat scandatũ. recidit in exꝯͦm. ꝙͣnis ñ¬

Expanded text:
dixit duxerint retinendas, intelligo retinendas, id est habendas quoad usum carnis, licet enim non teneant eas in expensis suis aut tamquam suas proprias concubinas ex quo utuntur eis ad pecca quidem et post admonitionem legitimam incurrunt sententiam. Unde si clericus adulteretur cum uxore alicuius manente in domo mariti et cohabitante cum marito et hoc cum scandalo et post admonitionem, incurrit sententiam predictam, licet non exhibeat eam ille clericus aut aliter eam teneat. Ab illa autem sententconsueverunt de hoc absolvere. huc durat scandalum, recidit in excommuni
Abbreviated transcription (Latin):
uł nõ dando. faciendo łnõ facien dꝰ Aiquo
altĩ ab alt̾o. post̾ sͥ remitt̾s ut si iuret. as¬
alii. ꝙ faciet s̾ domũ. uł librũ uł alias ope
bus lucris. Si aũt nõ iurãt sĩ alnĩ dando ł¬
non dando faciendo uł nõ̾faci ᵈ ͦ ad ĩuicer
ut dcm̃n est. S alias iurant sead scͥurosł

Expanded text:
ndo aliquo alteri ab altero, possunt sibi remittere. Ut si iuret quis quod faciet sibi domum vel librum vel alias operbus lucris. Si autem non iurant super aliquo dando, faciendo vel non faciendo adinvicem, ut dictum est, sed alias iurant se aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
tate defuncti inditis. uł ab imo isolidũ
uno h̾ed̃ legauit creditori ħeditario: ꝯpen¬
sandi aĩo. tc eĩ heres ille us ad ꝙͣtitatẽ le¬
gati honꝰ debiti illiꝰ sustineb̾. sf. deł n y¬
xoris. que non tm̃ ast̾nxit ħ̾edes pro hedita¬
riis portõnib: S r uirũ pro porto̾e q̃ ꝑue¬
nt ad eum de dote uxoris sue. ut puta

Expanded text:
iudicis vel ab uno in solidum uno heredum legaverit creditori, hereditaria compensandi animo. Tunc enim heres ille usque ad quantitatem legati onus debiti illius sustinebit. Quinuxoris que non tantum astringit heredes pro hereditariis portionibus, sed etiam virum pro portione que pervenit ad ipsum de dote u
Abbreviated transcription (Latin):
creditores ⁊ accipiunt. uł post̾iores credi¬
tores. priores ⁊ potiores in iure p̾ueniunt.
creditores post mod̾ uementes: nõ debent
in quietare heredem. nͥ remanserit ei de
h̾editate. unde possit eis ad huc satiffac̾e̾
gatarios qu pͥmo acceꝑant. sͥ ⁊ ant̾iorẽ¬

Expanded text:
creditores, priores et potiores preveniunt. Creditores postmodum venientes non debent inquietare heredem, nisi remanserit ei de hereditate, unde posset eis adhuc satisfacere, gatarios, qui primo acceperant. Si
Abbreviated transcription (Latin):
uid de hus que rapiunt᷑ ĩ hti.¬
Nunꝙͥ qui rapnint ea tenentur ad re¬
nentib hostib ⁊ ibi capiũt᷑ ab eis
Nunꝙ capientes debent eos dimittere
stelsau̾int eccm. aut inde ĩpugn̾iunt hostes
In hoc̃ .n. casu. qr ip̃i inolant emimnitatẽ dcc̃e¬

Expanded text:
uid de illis que rapiuntur in ecclnumquid qui rapiunt ea tenentur ad reimminentibus hostibus et ibi capiuntur ab eis; numquid capientes debent eos dimittere stellaverint ecclesiam aut inde impugnaverint hostes. In hoc enim casu, cum et ipsi violant immunitatem ecc
Abbreviated transcription (Latin):
multa pascua et emãt peccora ut pascantur
ibi. et hoc faciant ad nccm sustentat̾o suam.
et suoꝵ ⁊ alimentũ paupeꝵ. nõ credo ꝙ pec
ad crementũ. uł ut adagant infraudẽ ne¬
gociatõnis. illicitum est̃.

Expanded text:
multa pascua et emant pecora ut pascantur ibi, si hoc faciant ad necessariam sustentationem suam et suorum et alimentum pauperum, non credo quod peccad crementum, vel ut aliquid agant in fraudem negotiationis, illicitum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ alt̾ desid̾e̾t mortem alt̾iꝰ. s uͥemit᷑ ãdiu¬
tam em̃tis:. nõ ẽ tutum. neuenditor desid̾et
mortem emptoris. Iõ .. inħ̾ita ẽ ꝓmisso
prabente. ułbũficii nõ uacãtis ⁊ pactum e¬
de fut᷑a successione in heditate testatoris¬

Expanded text:
 alter desideret mortem alterius, sed ubi emitur ad vitam ementis, non est tutum, ne venditor desideret mortem emptoris. Ideo enim inhibita est promissio prebende vel beneficii non vacantis et pactum de futura successione in he
Abbreviated transcription (Latin):
scłarib yͥd̾ici scłares assignͣt ꝓpetuo cer¬
tos reddit᷑ pro p̾bendis ħ mo ꝙ liceat eis z¬
qm̃ diu uixint eos hre ꝓ prebendis et ꝙ sic
admittant᷑ ad canonicatũ. Qͥdam ⁊̾ retinẽt
pt̾atem ꝯferendi illam p̾bendã alii p ͤ si ꝯtm̃¬
gat eos ced̾e uł deced̾e. nũꝙͣ ẽ sym̃o .R. scd̃¬

Expanded text:
nt perpetuo certos redditus pro prebendis, hoc modo quod liceat eis quamdiu vixerint illos habere pro prebendis et sic admittantur ad canonicatum? Quidam etiam retinent potestatem conferendi illam prebendam alii persone, si contingat eos cedere vel decedere, nunquid est symonia?
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃iꝰ añ donatõnẽ ꝑcipiat an nõ. Nam si pro¬
uentꝰ ante donatõnẽ nõ ꝑcepit ip̃e. S aliꝰ ⁊
ex donatõe ꝯsequit᷑ ut ip̃e prouẽ̾tꝰ percipiat
nõ est dubiũ int̾ced̾e symoniacã p̾uitatẽ.
Si u̾o ante donato ꝑcepit ip̃e ꝓuentus cre¬
dimus ẽẽ distinguend̾. utr. ante donat̾o
ꝯstituat ut ip̃i prouentꝰ retineant᷑ ad tp̃s¬

Expanded text:
Nam si proventus ante donationem non percepit ipse, sed alius et ex donatione consequitur ut ipse proventus percipiat, non est dubium intercedere Simoniacam pravitatem. Si vero ante donationem perceperit ipse proventus, credimus etiam distinguendum utrum ante donationem constituat ut ipsi proventus retineantur ad t
Abbreviated transcription (Latin):
ducto tm̃. ut si quis hñs .xx. capita tradat
ea alicui custodiᵈ et pascenda sb̾ c̾ca m̾ce¬
de peccimie uł ꝑticipatõe ꝓuentuũ gregis.
In quo cañ si do ᷑ retinet sͥ pici̾mni illoꝵ capitũ
nec alias in pactis et ꝯductõib conductorẽ¬

Expanded text:
ductio tantum, si quis habens decem capita, tradat ea alicui custodienda et pascenda sub certa mercede pecunie vel participatione proventum gregis. In quo casu si dominus retinet sibi periculum eorum capitum, nec alias in pactis et conventionibus gr
Abbreviated transcription (Latin):
dendi. comedendo ex toto uł p̾libant mo¬
dicum ne deficiant inẜmendo. et hoc faci¬
unt iam positis m̃sis. ł parũ añ. ita ꝙ pp̃ꝯti¬
nuatõ tp̃ris totuni debeat reputari una nĩ¬
it̾m comedunt deh ã dͭ Innoꝰ inglo .e.t. sic

Expanded text:
dendi ex toto vel prelibant modicum, ne deficiant in serviendo, et hoc faciunt iam positis mensis vel parum ante, ita quod continuatione temporis tota debeat reputari una meniterum comedunt. Idem cred
Abbreviated transcription (Latin):
d deuxore suspect. a deadultio .xii.¬
ꝙ ip̃are u̾a ꝯmisit. nũquid postiy ꝯ fes¬
sa fuit de pc̃co et peuntuerit pͥ iurare ꝙ nõ
sit inculpa deillo adult̾io pp̃uitand sca¬
Ium mariti et alioꝵ amicor qui alias pła¬
cari non possut nͥ hoc mret et adħ ꝙpellet

Expanded text:
d de uxore suspecta de adulterio quod ipsa revera commisit, nunquid postquam confessa fuit de peccato et penituerit, potest iurare quod non sit in culpa de illo adulterio, propter scandalum mariti et aliorum amicorum, qui alias placari non possunt, nisi hoc iuret et ad hoc compellunt
Abbreviated transcription (Latin):
fugeꝵt custodes. nõ ĩcidunt in canon̾e. lie
int̾rent et ad asportent. pati uim inferre:
si aliqui resistent. et credo ꝙ effractor eccͣe
iudicandus est. qui dolo malo. aut ꝑĩiuri
ami fregit. aut ferraturam. aut hostia. &̾
cardines. aut uectes dũ tenent hostia fͥ¬
mata. aut ip̃m tectum ecc̃e. ¶ de fure ã¬

Expanded text:
fugerint custodes, non incidunt in canonem, licet intrent et aliquid asportent, parati vim inferre si aliqui resisterent. Et credo quod effractor ecclesie iudicandus est, qui dolo malo aut per iniuram aut seraturam aut ostia aut cardines aut vectes, dum tenent ostia firmata aut ipsum tectum ecclesie. Porro de fure
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ publicole querenti utr lic̾et uti iuraͭ ͦ eiꝰ
qui ꝑ fłos dcõs uirat. in quo manifeste p̾cat
tit᷑ fide illiꝰ qui ꝑ flos deos iurat ñ ad malũ
Suad bonũ. ñ pcto illiꝰ sesociat quo ꝑ demoia
uirauit. S pacto bono eius quo fidem ẜua

Expanded text:
s publicole querenti utrum licet uti iuramento eius qui per falsos deos iurat, in quo manifeste peccat, titur fide illius qui per falsos deos iurat non ad malum sed ad bonum, non peccato illius se sociat, quo per demonia iuravit, sed pacto bono eius quo fidem serv
Abbreviated transcription (Latin):
as si concupiscat remalienã illicite ac sũ ꝯtre¬
ctatõne: est tnͣsgressor alt̾iꝰ p̾cepti .s. nõ ꝯcu¬
nõ ꝯmͣtitur furtũ in replenissime ꝓpria. pe¬
nissime dico. qr si aliꝰ hr̃et ĩre illa .iꝰ. puta c̾ di¬
tor cui res est pignori obligata uł comodata¬

Expanded text:
as si concupiscat rem alienam illicite ac sine contrectatione, est transgressor alterius precepti, non concunon committitur furtum in re plenissime propriam. Plenissime dico, quia si alius haberet in re illa ius, puta creditor, cui res est pignori obligata, vel commodata
Abbreviated transcription (Latin):
re. Ꝙ dr. ꝙ fur et raptor non deducunt ex¬
peusas. nec oꝑas suas. hoc quid intsso. si
credo hũc rigorem esse ẜuand̾. Iniqũ .n.
eẽt aliꝙ̃ locupletari ꝯda̾pno alt̾iꝰ priꝙͣ¬
pͣꝙͣ ei plene sacisfc̃m eẽt de dãpno illato.¬

Expanded text:
 Quia fur et raptor non deducunt expensas nec operas suas; quod tamen intelligo, si credo hunc rigorem esse servandum. Iniquum enim eset aliquem locupletari cum damno alterius, postquam ei plene satisfactum esset de da
Abbreviated transcription (Latin):
⁊l. p̾nult̾. Uñ nec p̾cium ꝙ dedit pt̃ repet̾e
ab illo cuiꝰ res e̾. nec expensas suas si q̃s iͥ
fecit. Et oẽm utilitate qmͣ ex illa re hu̾it.
te̾ restitu̾e ⁊ si restituet ⁊ rem det̾iorẽ . ꝙͣ ad
ip̃m ꝑuenit. ñ lib̾at᷑. ⁊ si aliqͦ tp̃re medio fuit¬

Expanded text:
ndi. Unde nec pretium quod dedit poterit repetere ab illo cuius res est, nec expensas suas, si quas ibi fecit et omnem utilitatem quam ex illa re habuit, tenetur restituere. Si restituat etiam rem deteriorem quam ad ipsum pervenit, non liberatur et si aliq
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẜm. nͥ ꝯsũpsissent añꝙͣ intelligerent ra
nsus nccos expendunt. ut uxor ⁊ cet̾i famili¬
ares. tenent᷑ de om̃ib q̃ sic expend̾unt. nͥ ĩ
inducendo ꝓposse ip̃m raptore ad restitu¬
tõm faciendam. Tũc .n. non tenẽt᷑. Nãqͥ alt̾i¬
sentis licite recipit expensas.⁊ hoc sũ sequta
fuit itilitas sũ non. Uñ satis ur ꝑ hoc ꝙ frẽs

Expanded text:
a essarios expendunt, ut uxor vel ceteri familiares, tenentur de omnibus que sic expendunt, nisi ininducendo pro posse ipsum raptorem ad restitutionem faciendam. Tunc enim non tenentur. Nam qui alterisentis, licite recipit expensas et hoc sive secuta fuerit utilitas sive non. Unde satis videtur per hoc, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Sid deillo qui aliꝙͣ flebotomat
ã secat. et indemoritur. 2 scd̾¬
om̃e diligenciam qmͣ d nõ tenet᷑in
aliquo. qr pociꝰ cau uł culpa flebotomͣ¬
ti.uił medicinati. sũ secti euenisse et¬

Expanded text:
uid de illo, qui aliquem phlebotomat aut secat et inde moritur. Responomnem diligentiam quam debet, non tenetur in aliquo, quia potius casu et culpa phlebotomati vel medicinati sive secti evenisse
Abbreviated transcription (Latin):
pore soloms. ut si quis det .xx. llib̾. st̾lingoꝵ ĩ
marchas auri ułargenti. pro aliis totid̾ sol¬
uendis ad passagium cruce signatoꝵ. distĩ¬
gue.qr sicreditor non erat ẜuaturꝰ illã pͤcu̾ia
us ad iᵈ tempus. S int̾im ꝯsũpturꝰ nsura est.
si aut erat ẜuaturus. ut sic ẜuando us ad p̾dic¬
tum tp̃s lucͣret᷑. distingue. qr si creditor au¬
fert debitori lib̾tatem liberandi se int̾im ⁊
debitum soluendi. usura est. qr p̾siunit᷑ ꝙło

Expanded text:
pore solutionis, ut si quis det XX libras sterlingorum in marchas auri vel argenti pro aliis totidem solvendis ad passagium crucesignatorum, distingue quia si creditor non erat servaturus illam pecuniam usque ad illud tempus, sed interim consumpturus, usura est. Si erat servaturus, ut sic servando usque ad predictum tempus lucraretur, distingue quia si aufert debitori libertatem liberandi se interim et debitum solvendi, usura est, quia presumitur quo
Abbreviated transcription (Latin):
iculo ⁊ se exon̾aret. S si nõ aufert ĩmo ꝯcedit
ei ꝙ reddat peccu̾ia qñ ꝯq uolu̾it infra ti̾m
ris inopiam. si aut corrupta intentone ħ
faciat. ut se exon̾et apicło ẜuaudi. peccat. Nõ
credo tũ eum ꝯpessend̾ad restituẽd̾ lucrũ. lic

Expanded text:
ulo et se exoneraret. Si non aufert, sed concedit ei quod reddat pecuniam quandocumque voluerit infra terminum, ris inopiam. Si autem corrupta intentione hoc facit, ut se exoneret a periculo servandi, peccat. Non tamen credo eum compellendum ad restitutionem lucri, licet
Abbreviated transcription (Latin):
nib p̃t hoc intimari laicis sclarib. rusticiᷤᷤ
et plebib d̾ tñ mature ⁊ modeste ⁊ q. ꝑ mo¬
d̾ cõpassionis dicat᷑ eis. ꝙ qui hoc faciunt.
non sunt ĩstatu saluandoꝵ. Et ħ p̾ẜtim ĩ huᷤᷤ
locis. nͥ sr̃ hoc credũtur iuris ignoranͣ labora¬

Expanded text:
ibus, rusticis et plebibus, dum tamen mature et modeste et quasi per modum compassionis dicatur eis, quod qui hoc faciunt, non sunt in statu salvandorum. Et hoc presertim in his locis, ubi super hoc creduntur iuris ignorantia labora
Abbreviated transcription (Latin):
to requirũt᷑. et qui eas dare nolu̾int res ali¬
enas nõ inuadunt. ⁊ ꝙͣtri. quot pauꝑes ĩlo¬
cis sius. uͥꝯ ip̃e ħitat. illo decimas non dãte.
fame mortu fu̾int. tantoꝵ hõicidioꝵ ante¬
p.iuꝑib delegatam: suis usib reẜuauit. tẽ¬
⁊ cesari censum reddebant.Mͦ ã qr dissessit
deuocio fider. accessit indictio fiscrrextor

Expanded text:
erdoti. Qui eas dare noluerint, res alienas invadunt. Et quanti pauperes in locis, ubi ipse habitat, illo decimas non dante, fame mortui sunt! Tantorum homicidiorum rperibus delegatam suis usibus reservavit. Ieet Caesari censum reddebant; modo quia discessit devotio Dei, accessit indictio fisci. Et
Abbreviated transcription (Latin):
tur in opp̾oitis .iiii. uñ do ꝑ malachiam
cn. r michi nõ reddidistis decimas et
pͥmicias. adcͥto infame ⁊ penuria maledi¬
cti estis. It̃ auꝰ u.s. Cum decuas dauto
⁊ t̾rena et celestia possis promereri: ꝓ aua¬
ricia duplicem bñdc̃onem frandas.i.

Expanded text:
us per Malachiam: Quia mihi non reddidistis decimas et primitias, idcirco in fame et penuria maledicti estis. Item Augustinus: Cum decimas dando et terrena et celestia possis promereri, pro avaritia duplicem benedictionem fraudas, id est
Abbreviated transcription (Latin):
gia exigat. uel ex torq̃at ꝑ se uel ꝑ alium.
us cuiꝰꝰq: ip̃a ciuitas. castrũ. uł locꝰ. auter¬
dc̃i sm̃as ip̃o fc̃o incurrant. nec ab exꝯͦneh
ant: doriec exacta plenarie restituerĩt. et
de tnͣsgressione satiffec̾nit ꝯpetẽt᷑. ħ oñna.¬

Expanded text:
ia exigat vel extorqueat per se vel per alium us cuiuscumque ipsa Civitas Castrum vel locus interdicti sententias ipso facto incurrant. nec ab excommunant, donec exacta plenarie restituerint et de transgressione satisfecerint competenter. Da
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ingrederetur. Nũꝙͥ pot ibi reman̾e. Rẜ¬
glo. ibi̾tem. credo ꝙ non sicut nec ĩp̾cedenti
uid si int̾ponat᷑ ꝯdc̃o ex ꝑte recipiᵈͥ
uł ex ꝑte abb̃is S añꝙͣ recipiat᷑ aut ꝯcedat᷑
ci ingressus penit̾et utriq de ꝯdc̾oe appõita ⁊
eam reuocãt ⁊ ille petit recipi pp̃ dm̃ tm̃ ⁊ illi¬

Expanded text:
deum ingrederetur, nunquid potest ibi remanere? Respondeo: credo quod non, sicut nec in precedenti uid si interponatur, quod ex parte recipientis vel ex parte abbatis, si antequam recipiatur aut concedatur ei ingressus, peniteat utique de conditione apposita et eam revocat et ille petit recipi propter
Abbreviated transcription (Latin):
Intlłr de ꝯsilio ex hortatõnis. uł appbatõis.
non deꝯsilio simplicis opĩonis sũ opina¬
no cl̾ico.uł laico paganũ occid̾e: Nõ aĩo ꝑ¬
suadendi. S exponendi. iͦ in hoc caũ senti¬
ret. hoc ẽẽ licitum Rnt̾et: nõ creto ꝙ fiere
irregłaris. Hille cui talr rũdiss paganũ p̾ea
int̾fic̾et ex ꝯfidencia illiꝰ Rñsionis. ⁊ l r̃ iste

Expanded text:
intelligo de consilio exhortationis vel approbationis, non de consilio simplicis opinionis sive opinano, clerico vel laico, paganum occidere, non animo persuadendi, sex exponendi quid in hoc casu sentiret, hoc esse licitum responderet, non credo quod fieret irregularis, licet ille cui taliter respondisset paganum postea interficeret ex confidentia illius responsionis, lice
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur si indistĩcte intelligat᷑. nõ ur᷑ ẽẽ securũ
de tłibus artificiis niu̾e. quoꝵ usus ut freqñ¬
tõm et remediũ t̾sticie uł noxiaꝵ cogitatõnli.
Incł̾ib .n ad inte̾tõnẽ recͣrend̾ ẽ. ut ⁊ ex hcͣ radi¬
ce. iudicet᷑ defructu .i. de artificio et usu. Illos a
qui faciunt serta de florib dieb dñicis et fes
tiuis. nõ credo ẽe excusabłes. qr pret̾ ꝑidm ꝙ de

Expanded text:
oc durum videatur, si indistincte intelligatur. Non videtur esse securum de talibus artificiis vivere, quorum usus ut freque ad remedium tristitie vel noxiarum cogitationum. In talibus ergo ad intentionem recurrendum est, ut ex hac radice iudicetur de fructu, id est de artificio et usu. Illos autem qui faciunt serta de floribus diebus dominicis et diebus festivis, non credo esse excusabiles, quia preter pe
Abbreviated transcription (Latin):
.q.xuii. ut̾r ignorãnͣ. Item excusat a culpa et
a pena:coactio a toto: si fu̾it absoluta. a tãto:
si fu̾it ꝯdconał. di .i. p̾sb̾ros. ¶Item excusat
decepto: si forte aͥs deceptꝰ ꝑ frande̾. uł dolu
alt̾i s ꝑ errorem fc̃i probablem. fecit nõ facien¬

Expanded text:
ie deseratur. Item excusat a culpa et a pena coactio, a toto, si fuerit absoluta, a tanto, si fuerit conditionalis. Item excusat deceptio: si forte aliquis deceptus per fraudem vel dolum alterius vel per errorem facti probabilem, fecit non facien