comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gendumẽ de illo popło dictum. ꝗd ei talisam¬
plius futura nerit. Si tium anticristum illi pͥ¬
mitus & precipue recepturi sunt. facturusẽ
tunc idem popłs tribulationẽ potuis quã pas¬
surus. Nonẽ gͦ eur putemus ebdomades ꝓpħȩ
danihelis uł ꝓpt̃ ditrum breuiationẽ fuisset᷑
batas. ut illo iam tempore ñ fuisse completas.
sea infine scłi cẽ complendas. Non enim ante
passonem dñi implete sunt. Qđ qui putant.
rectissime tua sententia refelluntur. ꝙ dixisti.
Nec gͦ abhomiatio si iam completa fuerat qͦm
dñs monet & dicit. cum iuderitis ab homina
tem in loco sõo. qui legit intellegat. Nis uerbis
beantudinis tuȩ illi merito corrigendi sunt. qͥ
dicunt eam cum hȩc dñs loqueretur ut ante
passionem resurrectionemq cuis fuisse comple¬
tam. Qui autẽ dicu̾t sicut aꝑtssimt etiamlu¬
cas euangelista testatur tune fiusse factam quan
re debent qui infine scłi uł cira finem existi¬

Expanded text:
gendum est de illo populo dictum. quod ei talis amgendum est de illo populo dictum. quod ei talis amplius futura non erit; si enim Antichristum illi primitus et praecipue recepturi sunt, facturus est tunc idem populus tribulationem potius quam passurus. Non est ergo, cur putemus hebdomadas prophetae Danihelis uel proptrbatas, vel illo jam tempore non fuisse completas, sed in fine saeculi esse complendas. Non enim ante passionem Domini impletae sunt. Quod qui putant, rectissime tua sententia refelluntur, qua dixisti: Haec ergo abominatio si jam completa fuerat, quomodo Dominus monet et dicit, « Cum videritis abotem in loco sancto, qui legit, intellegat?\' his uerbis beatitudinis tuae illi merito corrigendi sunt. qui dicunt eam, cum haec dominus loqueretur, uel ante passionem resurrectionemque eius fuisse completam. qui autem dicunt. sicut apertissime etiam Lucas euangelista testatur. tunc fuisse factam, quanre debent, qui in fine saeculi uel circa finem existi
Abbreviated transcription (Latin):
cta sunt breuiari. ut dõ donante tolerantiã
minus sentirentur. ac sic quȩ iagna eẽnta
breuia sierent. Sed suit isto mͦ intelligenda
sit dicrum ista breuiatio. sie qđ ad paucita¬
tem redigerentur. suit qđ cursu solis eeleriore
breuiarentur. Nonenim desunt qui &hoc eai¬
stiment ita scilicet dictos breuiores dies futuros.
sicut fuit longior dies orante iesu naue. tamen
lucas cuangelista & hanc dicrum breuiationẽ
& ab hominationẽ desolationis quȩ duo ipseñ
diait sed matheus. marusq dixerunt. ad euer¬
sionem iherłm docuit ꝑtinere. alia cum risdi¬
cens aptius de hac tademre. quȩ illi posuert̃
obscurius. Namiosephus qui uidaicã scripsit
historiam talia mala dicit illi popło tunc acci¬
disse. ut uix credibilia iudeantur. Unde ñ
immerito dictum ẽ. talem tribulationẽ nec
fuisse creature initio nec futuram. Sed & sitẽ¬
pore anticristi talis aut maior erit. intelli¬

Expanded text:
cta sunt breviari, ut Deo donante tolerantiam cta sunt breviari, ut Deo donante tolerantiam minus sentirentur, ac sic quae magna essent brevia fierent. 30. Sed sive isto modo intelligenda sit dierum illa breviatio, sive quod ad paucitatem redigerentur, sive quod cursu solis celeriore breviarentur; non enim desunt qui et hoc estiment, ita scilicet dictos breuiores dies futuros, sicut fuit longior dies orante Iesu Naue —, tamen Lucas euangelista et hanc dierum breuiationem et abominationem desolationis, quae duo ipse non dixit, sed Matthaeus Marcusque dixerunt, ad euersionem Hierusalem docuit pertinere alia cum eis dicens \' apertius de hac eadem re, quae illi posuerunt obscurius. nam Iosephus, qui Iudaicam scripsit historiam, talia mala dicit illi populo tunc accidisse, ut uix credibilia uideantur. unde non inmerito dictum est talem tribulationem nec fuisse a creaturae initio nec futuram. sed etsi tempore Antichristi talis aut maior forsitan erit, intelle
Abbreviated transcription (Latin):
ue autẽ pregnantibus & nutrientibus uuillis di¬
ebus. & cȩtexa adhoc ꝑtinentia que iam com¬
memoraui superius. Lucas gͦ patefacit qđ esse
posset incertum ñ ad scłi finem sed ad eapug¬
gnationem iherłm ptinere. i ꝗd dictum est
de abhominatione desolationis. & qđ dictũ
ẽ de dierum breuiatione ꝓpt̃ clectos. quia &¬
sira ipse ñdixit. dixit tam̃ aꝑtius cȩtera de hoc
ipso. quo & ista ꝑtinere monstrauit. Non enim
debemus ambigere quando euersa ẽ iherłm
fiusse in illo popłõ electos dĩ. qui ex circumei¬
sione crediderant siue fuerant creditur.
electi ante constitutionem mundi. ꝓptͣ quos
breuiarentur dies illi. ut tolerabiliora mala
fierent. Nam quidã conuenientuis intelle¬
xxisse mͥuidentur. malaipsa significata no
mine dierum. sicut dictisunt dies mali in ali¬
is diunȩ scripture locis. Neq enim diesipsi
mali sunt. sed ea quȩ fuint in eis. Ipsa gͦ diẽ¬

Expanded text:
Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diVae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus et cetera ad hoc pertinentia, quae iam commemoraui superius. Lucas ergo patefecit, quod esse posset incertum, non ad saeculi finem sed ad expugnationem Hierusalem pertinere id. quod dictum est de abominatione desolationis et quod dictum est de dierum breuiatione propter electos, quia, etsi ea ipse non dixit, dixit tamen apertius cetera de hoc ipso, quo et ista pertinere monstrauit. non enim debemus ambigere, quando euersa est Hierusalem, fuisse in illo populo electos dei, qui ex circumcisione crediderant siue fuerant credituri, electi ante constitutionem mundi, propter quos breuiarentur dies illi, ut tolerabilia mala fierent. nam quidam conuenientius intellexisse mihi uidentur mala ipsa signmine dierum, sicut dicti sunt dies mali in aliis divinae Scripturae locis : neque enim dies ipsi mali sunt, sed ea quae fiunt in eis. Ipsa ergo di
Abbreviated transcription (Latin):
iillis diebus. &. reł. Lucas uͦ ut ostenderctur
tune factam abhominationẽ fuisse desolationis
quȩ adamhele p̃dictaẽ quando expugnata ẽ
ihrrłm. hȩc eodem loco dñi uerba memorat. Cum
autem uideritis circumdari ab exereitu iherłm.
tunc scuote quia appropinquauit desolatio eius.
Apparet itaq tunc ibi positam desolationis ab ho¬
minationẽ. de qua duo illi ruangliste locuti st̃.
Deniꝙ etiam iste similit᷑ sequitur. Tunc qui in
uidea sunt fugiant in montes. Et ꝓeo qđ dixe¬
runt illi &e qui suꝑ tectum ñ deseedat indomũ
nec introeat ut tollat quid de domo. iste dixit
listas positis festinationem fuge fuisse p̃ceptam:
Et ꝓeo qđ illi posuerunt & qui in agro erit ñ
reuertatur retro tollere uestim̃tum suum.
aꝑtius iste ait. & qui in regionibus nonintrent
in eam. quia dies ultionis hi sunt. ut implean¬
tur om̃a quȩ scripta sunt. Deinde similit̾ ctiã
iste sequitur. ut ꝓrsus manifestum sit de hac
ipsa re om̃ium trium rẽ hunc euangelii locum.

Expanded text:
Lucas uero, ut ostenderetur tunc factam fuisse abominationem desolationis, quae a Danihele praedicta est, quando expugnata est Hierusalem, haec eodem loco domini uerba commemorat: Cum autem uideritis circum dari ab exercitu Hierusalem, tunc scitote, quia adpropinquauit desolatio eius. apparet itaque tunc ibi positam desolationis abominationem, de qua duo illi euangelistae locuti sunt. denique etiam iste similiter sequitur: Tunc, qui in Iudaea sunt, fugiant in montes. et pro eo, quod dixerunt illi: Et qui super tectum. ne descendat in domum nelistas positis, festinationem fugae fuisse praeceptam. Et pro eo quod illi posuerunt, et qui in agro erit, non revertatur retro tollit: Et qui in regionibus, non intrent in eam, quia dies ultionis hi sunt, ut impleantur omnia, quae scripta sunt. deinde similiter etiam iste sequitur. ut prorsus manifestum sit de hac ipsa re omnium trium esse hunc euangelii locum:
Abbreviated transcription (Latin):
itaꝙ signa dicat que adista tria ꝑtinent. idẽ
uł eacidium illus ciuitatis. adaduentum eiꝰ
incorpore suo ꝗd ẽ eccłia. ad aduentum euis mn
capite suo ȩccłie qđ ẽ ipse. quid eoꝵ signoꝵ ad
quid horum trium referendum sit. diligenti
consideratione ceruendum ẽ. ne forte qđ pti¬
net adeuersionem iherłm ad finem scłi refe¬
rendum putemus. aut econtrario qđ adfinẽ
scłi ꝑtinet affirmemus ad ciuitatis illius exci¬
dium ꝑtinere. aut qd ptinet ad eiuis aduentũ
in corpore suo qđ ẽ eccłia dicamus prinere
ad eius aduentum norssimum in corpore
suo qđ ẽ caput ȩccłĩȩ. aut rursus ꝗđ ꝑtinet ad
aduentum eius nouissimum ꝑseipsum. ad eum
ꝑtinere asscueremus aduentum quiẽ pȩcdĩam
In quibus om̃ibus sunt quȩdam manifesta. quȩ¬
damuͦ sic obscura. ut uł laboriosum sit iudica¬
re uł temerarium. quamdiu ñ intelleguntur

Expanded text:
itaque signa dicat, quae ad ista tria pertinent, id est itaque signa dicat, quae ad ista tria pertinent, id est ad excidium illius ciuitatis, ad aduentum eius in corpore suo, quod est ecclesia, ad aduentum eius in capite ecclesiae, quod est ipse, quid eorum signorum ad quid horum trium referendum sit, diligenti consideratione cernendum est, ne forte, quod pertinet ad euersionem Hierusalem, ad finem saeculi referendum putemus aut e contrario, quod ad finem saeculi pertinet, adfirmemus ad ciuitatis illius excidium pertinere aut, quod pertinet ad eius aduentum in corpore suo, quod est ecclesia, dicamus pertinere ad eius aduentum nouissimum in corpore suo, quod est caput ecclesiae, aut rursus, quod pertinet ad aduentum eius nouissimum per se ipsum, ad eum pertinere adseueremus aduentum, qui est per ecclesiam. in quibus omnibus sunt quaedam manifesta, quaedam uero sic obscura, ut uel laboriosum sit ea diiudicare uel temerarium, quam diu non intelleguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit dñs. cum int̾rogatus ee̾t adiscipulis
sius quȩ futura eeñt quȩ de templi euerfio¬
ne p̃dicerat. & qd signum eẽt aduentus
eius & consummationis scłi. Nonenim discre¬
pant rebus. sed alius aliquid dicit qđ alius
tacet. aut aliomͦ dicit. Alagis autem collata
inuicem uiuant. ut legentis intellectus rega¬
tur. Sed de om̃ibus disputare nẽ longum est.
Int̃rogantibus emmdñs ea respondit. quȩ iam
Ex illo tempore fuerant secutura. sue de exxci¬
dioiberłm unde orta ẽ ipsius int̾̃rogationis
occasio. sure de aduentu suo ꝑ ȩccłiam in qua
usꝙ in finemuenire ñcessat. In suis enimue¬
niens agnoscitur. dum eius cotidir membra na¬
scuntur. De quo aduentu ait. Amodo udebitis
filium hominis uenientem innubibus. De quibus
nubibus dictumẽ ꝑ ꝓpħ̃am. mandabo nibibus
meis ne pluant suꝑ eam. siue de ipso fine in quo
apparebit. uiuos udicaturus & mortuos. Cũ

Expanded text:
dixerit dominus, cum interrogatus esset a discipulis dixerit dominus, cum interrogatus esset a discipulis suis. quando futura essent, quae de templi euersione praedixerat, et quod signum esset aduentus eius et consummationis saeculi. non enim discrepant rebus, si alius aliquid dicit, quod alius tacet aut alio modo dicit; magis autem conlata inuicem iuuant. ut legentis intellectus regatur. sed de omnibus disputare nunc longum est. interrogantibus enim dominus ea respondit, quae iam ex illo tempore fuerant secutura. siue de excidio Hierusalem. unde orta est ipsius interrogationis occasio, siue de aduentu suo per ecclesiam, in qua usque ad finem uenire non cessat — in suis enim ueniens agnoscitur, dum eius cotidie membra nascuntur, de quo aduentu ait: Amodo uidebitis filium hominis uenientem in nubibus, de quibus nubibus dictum est per prophetam: Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam — siue de ipso fine, in quo apparebit uiuos iudicaturus et mortuos. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
nem ae cȩt̃a. lam tunc g erant dies nouissi¬
mi. quanto magisnunc. etiam si tantum di¬
rrum remansit usꝙ infinrem. quantum ad
hune diem adñi ascensione transactum est.
uł aliquia siut minus restet suit amplius. qđ
ꝓfecto nescimus. quia ñẽ nr̃m scire tempora
quȩ pater posuit in sua potestate. cum tam̃
sciamus in nouissimis temporibus. in nouissi¬
mis diebus. innoiussima hora nos agere sicut
apłi. sed multomagis qui futrunt post illos
antenos. & multomagis nos. & magis quam
nos qui erunt postnos. donte ad illos ueniat᷑
qui erunt si dici potest nouissimoꝵ nouisfimi.
atꝙ ad ipsum ominno nouissimum quẽ uult
intelleꝗ dñs ubi dicit. & resuscitabo eum in
nouissimo die. qui quãlonge absit comphen
diñpotest. Signa quȩ ieuangelio futura
p̃dicta sunt sicut commemorat scĩtas tua.
scđm lucam eadem sunt scđm matheum. & se¬
cundum marcum. stienim tres narrant quȩ

Expanded text:
nem\' et cetera. Iam tunc ergo erant dies nouissinem\' et cetera. Iam tunc ergo erant dies nouissimi; quanto magis nunc, etiamsi tantum dierum remansit usque in finem, quantum ad hunc diem a domini ascensione transactum est, uel aliquid siue minus restet siue amplius! quod profecto nescimus, quia non est nostrum scire tempora, quae pater posuit in sua potestate, cum tamen sciamus in nouissimis temporibus, in nouissimis diebus, in nouissima hora nos agere sicut apostoli sed multo magis, qui fuerant post illos ante nos, et multo magis nos et magis quam nos. qui erunt post nos, donec ad illos ueniatur, qui erunt, si dici potest, nouissimorum nouissimi, atque ad ipsum omnino nouissimum, quem uult intellegi dominus, ubi dicit: Et resuscitabo eum in nouissimo die. qui quam longe absit, comprehendi non potest. Signa, quae in euangelio futura praedicta sunt, sicut commemorat sanctitas tua, secundum Lucam, eadem sunt secundum Matthaeum et secundum Marcum. hi enim tres narrant. quae
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentis temporis uerba posuisse. quando qͥdẽ
illos abeo cui seribit euitari admonebat. Fec
tam̃ frustra dicit. innouissimis diebus insta¬
bunt tempora periculosa. Et hinc ea pericu¬
losa demonstrans. tales homines futuroseẽ
p̃dixit. nͥ quia tanto plures erunt magisq
abundabunt. quantomagis ꝓpinquatur
adsinem. Uidemus gͦ talesnnc abundare.
Sed quid sabundantiores crunt post nos &om¬
nino abundantissimi. quando iannam que
ipse finisinstabit. qui quamdiu aberit igno¬
ratur : Nouissimi quippe dies dictisunt &¬
in ipsis primis aplõꝵ diebus cum dñi incelum
recens eẽt ascensus. quando dit pentecostes
bant admirantes eos qui linguis quasñ didi¬
cerant loquebantur. quidam uͦ irridentes.
musto plenos ẽẽ dicebant. Quo die petrus
loquens adeos qui de hac rt uarie mouebant᷑.
ñtnim inquit ficut suspicamini hebru sunt
dicit dñs effundam de sp̃umeo suꝑ omĩm car¬

Expanded text:
praesentis temporis verba posuisse, quandoquidem praesentis temporis verba posuisse, quandoquidem illos ab eo cui scripsit evitari admonebat. Nec tamen frustra dixit, in novissimis diebus instabunt tempora periculosa; et hinc ea periculosa futura demonstrans, tales homines futuros esse praedixit, quia tanto plures erunt et magis abundabunt, quanto magis appropinquabitur ad finem. Videmus ergo tales nunc abundare. Sed quid si abundantiores erunt post nos, et omnino abundantiipse finis instabit, qui quam diu aberit, ignoratur? nouissimi quippe dies dicti sunt et in ipsis primis apostolorum diebus, cum domini in caelum recens esset ascensus, quando die pentecostes bant admirantes eos, qui linguis, quas non didicerant, loquebantur, quidam uero inridentes musto plenos esse dicebant. quo die Petrus loquens ad illos, qui de hac re uarie mouebantur: Non enim, sicut, inquit, suspicamini, ebrii sunt dicit dominus, effundam de spiritu meo super omnem car
Abbreviated transcription (Latin):
dicens hoc autẽ scirote qm̃ in nouissimis die¬
bus instabunt tempora seua. uł sicut alui co¬
dices habent periculosa deinde qualia futura
sint ex pͥmens. erunt enm homines inquit se
ipsos amantes. amatores pecuniȩ. clati. suꝑbi
blasphemi. parentibus ñ obedi entes. ingrati.
scelesti. in religiosi. sint affectione. deiractores.
incontinentes. immites. sine benignitate. pro¬
ditores. ꝓcaces. cęcati. uoluptatum amatores
magis quam dĩ. habentes specuem pietatis. uir¬
tutem autẽ eius abnegantes. Mirum si tales
homines aliquando desuerunt. Deniq quia
& tunc erant. adiungit ac dicit. Et hos de¬
uita. Exhis enim sunt qui penetrant domos.
Non ait penetrabunt. tamquã & hic futurũ
p̃nuntias. sicut supra dixerat. instabunt tẽ¬
pora periculosa. sed ait penetrant domos. &
captiuas ducunt mulierculas. Hon ait du¬
cent uł ducturi sunt. sediam ducunt. Nec
putandus ẽ hic loco ꝓtemporis futuri uerbis

Expanded text:
dicens: Hoc autem scitote, quoniam in nouissimis diedicens: Hoc autem scitote, quoniam in nouissimis diebus instabunt tempora saeua uel, sicut alii codices habent, periculosa, deinde, qualia futura sint, exprimens: Erunt enim homines. inquit, se ipsos amantes, amatores pecuniae, elati, superbi, blasphemi, parentibus non oboedientes. ingrati, scelesti, inreligiosi, sine affectione, detractores, incontinentes, inmites, sine benignitate, proditores, procaces, caecati, uoluptatium amatores magis quam dei, habentes speciem pietatis, uirtutem autem eius abnegantes. mirum, si tales homines aliquando defuerunt. denique, quia et tunc erant, adiungit ac dicit: Et bos deuita; ex his enim sunt, qui penetrant domos. non ait \'penetrabunt\' tamquam et hic futurum praenuntians, sicut supra dixerat: Instabunt tempora periculosa, sed ait: Penetrant domos et captiuas ducunt mulierculas; non ait \'ducent\' putandus est hoc loco pro temporis futuri verbis
Abbreviated transcription (Latin):
torem redemptorem ꝙ suum ñt̃e credidert̃.
quia occidere potuerunt. Neꝙ enim insine
helis tunc expectetur implenda. ñdum cre¬
datur impleta. Qđ autẽ de signis euangelicis
& ꝓpbeticis quȩ fieri cernimus ꝓpinquum
dñi aduentum sperare debramus. quis negat :
Cotidie quippe magismagis q ꝓximus. Sed
ꝓpior ẽ nr̃a salus quã cum credidimus. nax p̃¬
cessit dies autẽ appropinqua uit. Et ecce quot
anni transierunt. nee tam̃ qđ dicoit falsumẽ.
Quantomagis nunc dicendumẽ ꝓpinquare dñi
aduentum. quando tantus ẽ ad finem factus
accessus. Apostolus certe. spẽ inquit manife¬
ste dicit. quia in nouissimis temporibus rece¬
dent quidam afide. Nondum utiꝙ erant ea¬
dẽ tempora hereticoꝵ scilicet. & talium qua¬
les eodem sermone describit. sediam uenert̃.
Ac ꝑhoc in nouissimis temporibus uidem̃ etiã
ꝑipsos de fine scłi commoneri. Itemq alibi

Expanded text:
torem redemptoremque suum non esse crediderunt. torem redemptoremque suum non esse crediderunt. quia occidere potuerunt. neque enim in fihelis tunc expectetur implenda, nondum credatur impleta. Quod autem de signis euangelicis et propheticis, quae fieri cernimus. propinquum domini aduentum sperare debeamus, quis negat? cotidie quippe magis magisque fit proximus. sed propior est nostra salus, quam cum credidimus; nox praecessit, dies autem adpropinquauit. et ecce quot anni transierunt! nec tamen, quod dixit, falsum est. quanto magis nunc dicendum est propinquare domini aduentum, quando tantus est ad finem factus accessus! apostolus certe: Spiritus, inquit, manifeste dicit. quia in nouissimis temporibus recedent quidam a fide. nondum utique erant eadem tempora haereticorum scilicet et talium. quales eodem sermone describit, sed iam uenerunt. ac per hoc in nouissimis temporibus uidemur etiam per ipsos de fine saeculi commoneri. itemque alibi
Abbreviated transcription (Latin):
uerint. an adutrumꝙ ꝑtineant. Neꝙ enim
qui etiam hoc saperent defuerunt. dicentes
tempore primi aduentus xpĩ eẽ completas.
complendas. Equidem indeo quia si primus
eas ñ compleuit aduentus. necesse ẽ ut seds
eas compleat. qm̃ ꝓphetia illa ñ potest ẽẽ fal¬
sa. Quȩ si tempore primi aduentus impleta ẽ.
ñ cogit intellegi qd etiam de fine scłi imple¬
bitur. Ae ꝑhoc incertumẽ etiam si uerumẽ
neꝙ negandum quidem. sed neꝙ p̾sumdumẽ
id futurum. Relinquitur itaq. ut qui uult
cogere istam ꝓphetiam credi scłi fue complen¬
dam. contendat quantum potest. & ostendat
si potest prumo aduentu dñi ñ fuisse comple¬
tam. contra tot expositores diuinoꝵ eloquioꝵ.
qui hanc ñsolum computatione tempoꝵ. ue¬
rum etiam rebus ipsis completam fuisse de¬
hebrei codices exp̃ssius habent occidet᷑ xp̃c
alienatus ẽ auideis. qui eum ꝓpterea salua¬

Expanded text:
uerint, an ad utrumque pertineant; neque enim, uerint, an ad utrumque pertineant; neque enim, qui etiam hoc saperent, defuerunt dicentes tempore primi aduentus Christi esse completas complendas. equidem uideo, quia, si primus eas non compleuit aduentus, necesse est, ut secundus eas compleat, quoniam prophetia illa esse non potest falsa. quae si tempore primi aduentus impleta est, non cogit intellegi, quod etiam de fine saeculi implebitur. ac per hoc incertum est, etiam si uerum est, neque negandum quidem sed neque praesumendum est id futurum. relinquitur itaque, ut, qui uult cogere istam prophetiam credi saeculi fine complendam, contendat. quantum potest, et ostendat, si potest, primo aduentu domini non fuisse completam contra tot expositores diuinorum eloquiorum, qui hanc non solum computatione temporum uerum etiam rebus ipsis completam fuisse deHebraei codices expressius habent: Occidetur Chralienatus est a Iudaeis, qui eum propterea salua
Abbreviated transcription (Latin):
remanent. intra quos danihelis om̃s ebdoma¬
des si de nouissimo eius aduentu ꝓphetatȩ
sunt implebuntur. Qui gͦ dicit intra tot annoᷤᷤ
erit. tunc falsum dicit siultra erit. Sed quia
breuiabuntur. paueiores poterunt eẽ ñ plu¬
res. Recte itaꝙ dicitur intra hoserit. qm quan¬
tumlibet breuientur uerum erit. Ipsanamꝙ
breuiatio si comͦ intellegenda ẽ ut pauciores
fiant. ultra eos diem dñi uenire non patitur.
sed magis magisq eos intra quanto fuerint
pauciores. Non gͥ istabreuiatio turbat com¬
putatorem. qui eomͦ desinerit ut dicat intra
tot annos diem dm̃ ẽẽ uenturum. sed aduiuat
potius. qm quantomagis ad paucitatẽ redigen¬
tur dies. tantomagis intra erit & ultra ẽẽ ñ
poterit. Atꝙideo uerum erit qd ita definit᷑.
ut dicatur intra tot annos erit. quamius ne¬
sciatur quo anno futurum sit. Pinde tota que¬
stioẽ utrum danihelis ebdomades primo ad¬
uentu dñ impletȩ sint. anfinem scłi ꝓpheta¬

Expanded text:
circiter centum remanent, intra quos Danihelis omnes hebdomades, si de nouissimo eius aduentu prophetatae sunt, implebuntur. qui ergo dicit: \'Intra tot annos erit\', tunc falsum dicit, si ultra erit; sed quia breuiabuntur, pauciores poterunt esse, non plures. recte itaque dicitur: Intra hos erit\', quoniam, quantum libet breuientur, uerum erit: ipsa namque breuiatio si eo modo intellegenda est. ut pauciores fiant, ultra eos diem domini uenire non patitur sed magis magisque intra eos, quanto fuerint pauciores. non igitur ista breuiatio turbat computatorem. qui eo modo definierit, ut dicat intra tot annos diem domini esse uenturum, sed adiuuat potius, quoniam, quanto magis ad paucitatem redigentur dies, tanto magis intra erit et ultra esse non poterit. atque ideo uerum erit, quod ita definitur, ut dicatur: Intra tot annos erit\', quamuis nesciatur, quo anno futurum sit. Proinde tota quaestio est, utrum Danihelis hebdomades primo aduentu domini impletae sint, an finem saeculi propheta
Abbreviated transcription (Latin):
los tot ebdomadas ꝓphetasse danihelem. fi ta¬
men ad scđm dm̃ aduentum qd nescio quẽad¬
modum possit ostendi. ille numerus refertur
annoꝵ. Postremo multo certius securiusꝙ
dicitur dm̃ aduentum intra Lococ. aut ut¬

Expanded text:
los, tot hebdomadas prophetasse Danielem? si talos, tot hebdomadas prophetasse Danielem? si tamen ad secundum Domini adventum quod nescio quemadmodum possit ostendi, ille numerus refertur annorum. 20. Postremo, multo certius securiusque dicitur Domini adventum intra septu
Abbreviated transcription (Latin):
posse temporum m̃suras. ut definiatur quo
anno futurus ẽ finis. quia scđ̾m ꝓmissionem
dñi breuiabuntur dies illi. ꝓrsus ñ intelego.
Sienm sic breuiabuntur ut fiant expluribus
pauciores. quero scđ̾m quamueritatẽ futuri
erant plures nisi breuiarentur. Ebdomades
enim sc̃i danihelis ñ ad primum dñi aduentum
sicut pluribus uisumẽ. sed ad scđm potius eaci¬
stimas ꝑtinere. Ita gͦ ne breuiabuntur. ut ut
una in eis ebdomas minus futura sit. & falsa erit
ꝓphetia quȩ tanta diligentia numerum ebdo
madarum definire eurauit. ut quiddam dice¬
ret etiam dimidio ebdomadis implendum:
nihelis. Deinde qualt ẽ ut putemus ignorasse
danihelem uł potius angłm a quo ista discebat
brcuiaturum dnm dies illos. & errasse ut hoc
diceret. uł scisse quidem. sed ei quẽ docebat
fuisse m̃titum: Qd si absurdumẽ. curñ potiꝰ
credimus scđm id qđ breuiaturus ẽ dñs dres il¬

Expanded text:
posse temporum mensuras, ut definiatur, quo posse temporum mensuras, ut definiatur, quo anno futurus est finis, quia secundum promissionem domini breuiabuntur dies illi, prorsus non intellego. si enim sic breuiabuntur, ut fiant ex pluribus pauciores, quaero, secundum quam ueritatem futuri erant plures. nisi breuiarentur? hebdomades enim sancti Danihelis non ad primum domini aduentum, sicut pluribus uisum est, sed ad secundum potius existimas pertinere. itane ergo breniabuntur. ut uel una in eis hebdomada minus futura sit, et falsa erit prophetia, quae tanta dilmadarum definire curavit, ut quiddam diceret etiam dimidio hebdomadis implendum? hetia Danielis. Deinde quale est ut putemus ignorasse Danielem, vel potius angelum, a quo ista dicebat breviaturum Dominum dies illos, et errasse ut hoc diceret; vel scisse quidem, sed ei quem docebat fuisse mentitum? Quod si absurdum est, cur non potius credimus secundum id quod breviaturus est Dominus dies il
Abbreviated transcription (Latin):
inspecta diligent̃ ecdĩastica historia reperit᷑
apłs ioħs longe ante fuisse defunctus. quam
quinꝙ milia quingenti ani a generis humani
exordio complerentur. Nondum erat itaq
hora nouissima. si sea milium annoꝵ parsdu¬
odecima idẽ quingenti anmi uł unius horȩ
spacium deputatur. Porro si scđm scripturaᷤ
unum diem mille annos pͣonamus. multoma¬
gis olim transut tam longi diti hora nouissima.
ñ dico si aia . iiiͬ. pars euis qui sunt anni paulo
amplius. ml. sed si duodecima deputet᷑. quȩ il¬
los annos duplos habet. Unde conuenitimus
ille apłs creditur horam posuisse ꝓtẽpore. Qux
hora quam longa sit ignoramus. quia n ẽ nr̃m
scire tempora quȩ pater posuit insua potesta¬
te. quamuis eam nouissimam nouerimus. multo
magis utiq nos quam qui fuerunt ante nos. ex
quo ẽẽ uł dici cȩpit hora nouissima. Qđ autẽ
ideo uidetur uenerationi tuȩ comp̃hendi nͣ

Expanded text:
inspecta diligenter ecclesiastica historia reperiturinspecta diligenter ecclesiastica historia reperitur apostolus Iohannes longe ante fuisse defunctus, quam quinque milia quingenti anni a generis humani exordio complerentur. nondum erat itaque hora nouissima, si sex milium annorum pars duodecima, id est quingenti anni uel unius horae spatium deputatur. porro si secundum scripturas unum diem mille annos esse ponamus, multo magis olim transiit tam longae diei hora nouissima; non dico, si uicesima quarta pars eius, qui sunt anni paulo amplius quadraginta, sed si duodecima deputetur, quae illos annos duplos habet. unde conuenientius ille apostolus creditur horam posuisse pro tem- pore, quae hora quam longa sit, ignoramus, quia non est nostrum scire tempora. quae pater posuit in sua potestate. quamuis eam nouissimam nouerimus multo magis utique nos, quam qui fuerunt ante nos, ex quo esse uel diei coepit hora nouissima. Quod autem ideo uidetur uenerationi tuae comprehendi non
Abbreviated transcription (Latin):
uenturum : Neꝙ enim diocit nouissunum tẽ¬
pus ẽ. aut nouissimus annus. aut m̃sis aut dits.
sed nouissima hora ẽ. Et ecce ista hora quam lon¬
ga ẽ. Nec tam̃ẽ ille m̃titus. sedutiq intelligen¬
dus c̃ horam ꝓtempore posuisse. Qd ĩmullisic
accipiunt. ut sea annorum milia constiti̾ant
uelut unum diem. tumꝙ in partes uelut horas
xii. partiantur. ut sic .d. annos postremos ho¬
rauideatur habere postrema. in quibꝰ annis
ram dicebat. Sed aliudẽ nosse aliquid. aliuo
suspicari. Cur enim ñ potius sisexannoꝵ milia
deputandus ẽ unus dies. ñ duodecima sed uice
ueruis nuncupatur. ñ ab oriente usq in ocei¬
dentẽ sed ab oriente usq in orientẽ. Unde to
ritur. Ae ꝑhoc ista hora nouissima ca quo tẽ¬
pore id locutus ẽ ioħs. ante ferme laa. annoᷤᷤ
ut minimum dicam reperitur ẽẽ transacta.
& ñdum uenit tͣminus scłi. huc accedit qr

Expanded text:
uenturum? neque enim dixit \'nouissimum temuenturum? neque enim dixit \'nouissimum tempus est\' aut \'nouissimus annus\' aut \'mensis\' aut \'dies\', sed: Nouissima hora est. et ecce ista hora quam longa est! nec tamen est ille mentitus, sed utique intellegendus est horam pro tempore posuisse. quod nonnulli sic accipiunt, ut sex annorum milia constituant uelut unum diem eumque in partes uelut horas duodecim partiantur. ut sic quingentos annos postremos hora uideatur habere postrema; in quibus annis ram esse dicebat. Sed aliud est nosse aliquid aliud suspicari. cur enim non potius, si sex annorum milia deputandus est unus dies, non duodecima sed uicesuerius nuncupatur non ab oriente usque in occidentem sed ab oriente usque in orientem, unde totritur. ac per hoc hora ista nouissima, ex quo tempore id locutus est Iohannes, ante ferme septuaginta annos ut minimum iam reperitur esse transacta et nondum uenit terminus saeculi. huc accedit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ autẽ qđ rogo ut nobis benignus imꝑtias. ad¬
hibens idonea docum̃ta quibus id potueris in¬
dagare. Si autẽ neq hoc te comp̃hendisse p̾su¬
mis. hoc sentis qđ ego. Nouissima enim esse
ista tempora multis rerum signis apparentibꝰ
quȩ dnm pͣdi xisse legimus. om̃s qui ea credi¬
mus cernimus. Sed & mille annoꝵ tempussi¬
coꝵ si eorum finis ẽẽt scłi finis. posset uniuer¬
sum dicinonissimum tempus. uł etiam nouis¬
sunus dies. quia scriptum ẽ. mille anni ante
oculos tuos. tamquã dies unais ut quiaquid ꝑ
eosdem mille annos gereretur nouissimo tẽ¬
pore uł nouissimo die diceretur geri. Iterum
enim dico. qđ in hac causa sept dicendumẽ. Con¬
sideremus ante quam multos annos dixerit be¬
atus ioh̃s euangłista. nouissima hora ẽ. Namsi tẽ
cẽmus hoc audito quando crederemus tot an¬
nos postea transituros. ac ñ potus ipso adhue
iob̾e in corpore constituto dnm speraremus esse

Expanded text:
est autem, quod rogo ut uobis benignus impertias adest autem, quod rogo ut uobis benignus impertias adhibens idonea documenta, quibus id potueris indagare: si autem neque hoc te comprehendisse praesumis, hoc sentis, quod ego. Nouissima enim esse ista tempora multis rerum signis apparentibus, quae dominum praedixisse legimus, omnes, qui ea credimus, cernimus. sed et mille annorum tempus, si eorum finis esset saeculi finis, posset uniuersum dici nouissimum tempus uel etiam nouissimus dies, quia scriptum est: Mille anni ante oculos tuos tamquam dies unus, ut, quicquid per eosdem mille annos gereretur, nouissimo tempore uel nouissimo die diceretur geri. iterum enim dico, quod in hac causa saepe dicendum est: consideremus, ante quam multos annos dixerit beatus Iohannes euangelista: Nouissima hora est. nam si tunc essemus, hoc audito quando crederemus tot annos postea transituros ac non potius ipso adhuc Iohanne in corpore constituto dominum speraremus esse
Abbreviated transcription (Latin):
peto aꝑtius ñ graueris exponere qͦm dixeris
neminem posse temporum m̃suras colligere.
ne forte & hoc &mͥiudeatur ꝗđ etiã carita¬
tituꝑ. & frustra quilibet nr̃m instrui eape¬
ctet ab altero. Cumenim hoc dixisses. deinde
subdidisti & aisti. Euangłim quidẽ dicit. de
die &e hora nemo scit. ego auteminquis ꝓin
possibilitate intellectus mei dico. neq ĩnsem
neq annum aduentus ipsuis sciri posse. Ita
enim hoc uidetur sonare. tamquam ñ possit
sciri quo anno uenturus sit. sed possit sciri
qua ebdoma de annoꝵ. uł qua decade. tãꝗͣ
dici possit atq desiniri. intra illos ut illosuiii.
annos. aut uitra illos uł illos &. annos. Qd
sine hoc quidem comp̃hendi potest. quero
utrum sic saltẽ possit definiri tempus eiꝰ ad¬
uentus. ut eum uenturum ẽẽ dicamus intra
maioris numeri seuminoris annoꝵ. sedinquo
eorum nosignorare. soc si iam comp̃hendisti.
multumẽ qđ comp̃hendere potusti. Idipsũ

Expanded text:
peto apertius non graueris exponere, quo modo dixeris peto apertius non graueris exponere, quo modo dixeris neminem posse \'temporum mensuras colligere\', ne forte hoc et mihi uideatur, quod etiam caritati tuae, et frustra quilibet nostrum instrui expectet ab altero. cum hoc subdidisti et aisti: Evangelium quidem dicit, « De die et hora nemo scit » : ego autem, inquis, pro possibilitate intellectus mei dico neque mensem neque annum aduentus ipsius sciri posse\'. ita enim hoc uidetur sonare, tamquam non possit sciri, quo anno uenturus sit, sed possit sciri, qua hebdomade annorum uel qua decade, tamquam dici possit atque definiri intra illos uel illos septem annos aut intra illos uel illos decem annos. quod si ne hoc quidem comprehendi potest, quaero. utrum sic saltem possit definiri tempus aduentus eius, ut eum uenturum esse dicamus intra maioris numeri seu minoris annorum. sed, in quo eorum, nos ignorare. hoc si iam comprehendisti, multum est, quod comprehendere potuisti. id ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
tum dm̃. nec eos hoc dicens doctor gentium
abilla dilectione frangebat. quaut in flam¬
marentur uolebat. Et ideo nolebat ut cre¬
derent eis aquibus audiebant instare ditm
dni. ne forte cum transisset tempus qͦ cum
crediderant eẽ uenturum & uenisse ñcer¬
nerent. etiam cȩtera fallacit̾ sibi ꝓmitti ar¬
bitrantes. & de ipsa merce᷑ fidei desperarent.
rent. Non gͦ ille diligit aduentum dñi qͥ eum
asserit ꝓpinquare. nec ille qui tum asserit
ñ ꝓpinquare. sedille potius qui eum sue
ꝓpe suie longe sit. sinceritate fidei. firmita¬
te spei. ardore caritatis expectat. Nam si
tanto magis diligitur ds̃ quanto magis
creditur & p̃dicatur citius tẽ uenturus. magis
cum diligebant qui rius aduentum iã instare
dicebant. quam hi quos apłs eis credere ꝓhi¬
bebat. uł ipse apłs qui hoc utiq non credebat.
Si autt̃ onerosañẽ infirmitas mea scĩtati tuȩ.

Expanded text:
tum domini nec eos hoc dicens doctor gentium tum domini nec eos hoc dicens doctor gentium ab illa dilectione frangebat. qua ut inflammarentur, uolebat; et ideo nolebat, ut crederent eis, a quibus audiebant instare diem domini, ne forte, cum transisset tempus, quo eum crediderant esse uenturum, et uenisse non cernerent, etiam cetera fallaciter sibi promitti arbitrantes et de ipsa mercede fidei desperarent. non ergo ille diligit aduentum domini, qui eum adserit propinquare, nec ille, qui eum adserit non propinquare, sed ille potius, qui eum, siue prope siue longe sit, sinceritate fidei, firmitate spei, ardore caritatis expectat. nam si tanto magis diligitur dominus, quanto magis creditur et praedicatur citius esse uenturus, magis eum diligebant, qui eius aduentum iam instare dicebant, quam hi, quos apostolus eis credere prohibebat, uel ipse apostolus, qui hoc utique non credebat. Si autem onerosa non est infirmitas mea sanctitati tuae,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut scẽ hortaris adurntus. Mlagnam dicis ẽo
beatitudinem diligentibus cius aduentum. &
adhibes apłi testimonium cuius uerba sic po¬
nis. De cętero repositaẽ m corona iustitiȩ. quã
reddet mͥ dñs iustus uidex inilla die. Nonso¬
lum autẽ mͥ. sed & his qui diligunt aduentũ
dni. Tunc enim qđ ex euangłio commemo¬
ras iusti sulgebunt sicut soliregno patris
sui. & qđ ꝓpħa dicit. ecce enim caligo & te¬
nebrȩ operient t̾ram suꝑ gentes. inte uͦappa¬
rebit dñs. & marestas cuisite uidebitur.
Item qđ scriptum t̃ qui uͦ expretant dnm̃ex
xultabunt cumuirtute. ꝓdurent pennas
sicut aquilȩ. current & nͣ laborabunt. ambu¬
labunt & ñ esurrent. hoc plant pussime &
uerissime dicis. comm̃dans eorum brautudi¬
nem qui diligunt aduentum dm̃. Sed& illi
quibus dicebat apłs ñcito mouramini m̃te
quasi instet dies dñi. diligebant utiq aduen¬

Expanded text:
sicut sancte hortaris, aduentus, magnam dicens esse sicut sancte hortaris, aduentus, magnam dicens esse beatitudinem diligentibus eius aduentum et adhibens apostoli testimonium, cuius uerba sic ponis: de cetero reposita est mihi corona iustitiae, quam reddet mihi dominus iustus iudex in illa die, non solum autem mihi, sed et his qui diligunt aduentum domini. tunc enim, sicut ex euangelio commemoras, iusti fulgebunt sicut sol in regno patris sui. et quod propheta dicit: ecce enim caligo et tenebrae operient terram super gentes, in te uero apparebit dominus et maiestas eius in te uide- bitur. item quod scriptum est: qui uero exspectant dominum, exsultabunt cum uirtute, producent pinnas sicut aquilae, current et non laborabunt, ambulabunt et non esurient. hoc plane piissime et uerissime dicis, commendans eorum beatitudinem qui diligunt aduentum domini. sed et illi quibus dicebat apostolus: Non cito moueamini mente, quasi instet dies domini, diligebant utique aduen
Abbreviated transcription (Latin):
uidei cognouissent num quam dnm̃ głȩ cru¬
cifiocissent. & ideo ñeuerti sed ꝑmanere po¬
tuissent. Lamu̾ qd ait adeos penitentiã agite
completa sunt tempora. credite in euangłio.
etiam ipse sirmasti dehis temporibus dictũ
c̃ẽ iudeoꝵ. quȩ continuo post paucos annos
suerant transitura. & nunc nouimus iam
c̃ẽ transacta. euersa scilicet ciuitate in qua
regnum eoꝵ fuerat constitutum. Pinde qd̃
c&x damhele de int̃fectabestia posuit uene¬
rabilitas tua. & de reliquarum bestiarum
regno & int̾ hec de filio hominis ueniente
cum nabibus celi. manifestum ẽẽ dixxistua.¬
ẽe drocist intelligentibus seripturã. Sed si fu¬
eris dignatus exponere qͣm ista ꝑtineant
ad cognoscendum tempoꝵ spacium post
qđ erit saluatoris aduentuf. itaut inueni¬
antur sine ulla ambiguitate manifesta. fa¬
tebor etiamipse cummagna actione gr̃arum¬
cognituri. Diligendus gͦ ẽ & expectandus dñi¬

Expanded text:
Iudaei cognouissent, numquam dominum gloriae cruIudaei cognouissent, numquam dominum gloriae crucifixissent et ideo non euerti sed permanere potuissent. iam uero quod ait ad eos: Paenitentiam agite, completa sunt tempora, credite in euangelio, etiam ipse firmasti de his temporibus dictum esse Iudaeorum, quae continuo post paucos annos fuerant transitura et nunc nouimus iam esse transacta euersa scilicet ciuitate, in qua regnum eorum fuerat constitutum. Proinde, quod ex Danihelo de interfecta bestia posuit uenerabilitas tua et de reliquarum bestiarum regno et inter haec de filio hominis ueniente cum nubibus caeli, manifestum esse dixisti intellegentibus scripturam. sed si fueris dignatus exponere, quo modo ista pertineant ad cognoscendum temporum spatium, post quod erit saluatoris aduentus, ita ut inueniantur sine ulla ambiguitate manifesta, fatebor etiam ipse cum magna actione grcognituri. Diligendus ergo e
Abbreviated transcription (Latin):
uñficiet sp̃i oris sui. docet nos anti ax p̃mia¬
n festum futurum. Si quidem ipsum uidet
ali quanto eiidentiore significations tetigis¬
obseure locutuse̾. Quisnam sit enim quimͦ te¬
net. uł qui teneat. ut quid sibi uelit qd ait de
medio fiat. potest quisq se cohartare ut intel¬
legat. uł aliquatenus susprcetur. qm̃ quo qͦmͦ
scriptum legit. Quamdiu autẽ teneat & post
quanta tempoꝵ spacia de medio fiat. hic ta¬
cetur omnino. Item dñs in quis in ruangelio
increpat udeos dicens. & tusicognouisses
tempus uisitationis tue. forsitan ꝑmansis¬
ses. Nunc autẽ absconsa sunt ab oculis tiuis.
S ed hoc adtempus primi aduentus dñi ꝑtinet.
ñ scdĩ. de quonunc questio ẽ. De scdõ quippe
aduentu suo dixit. ñt̃ ur̃m scire tempora. ñ
de primo. De illo enim abillo quesierunt
discipuli quẽ sperabant. ñ de isto quemiam
udebant. Si enm primum euis aduentum

Expanded text:
ficiet spiritu oris sui, docet nos Antichristum maficiet spiritu oris sui, docet nos Antichristum manifestum futurum, si quidem ipsum uidetur aliquanto euidentiore significatione tetigisobscure locutus est. quisnam sit enim, qui modo tenet, uel quid teneat uel quid sibi uelit, quod ait: De medio fiat, potest quisque se coartare, ut intellegat uel aliquatenus suspicetur, quoniam quoquo modo scriptum legit; quam diu autem teneat et post quanta temporum spatia de medio fiat, hic tacetur omnino. lItem dominus\', inquis, \'in euangelio increpat Iudaeos dicens: Et tu, si cognouisses tempus uisitationis tuae, forsitan permansisses; nunc autem absconsa sunt ab oculis tuis\'. sed hoc ad tempus primi aduentus domini pertinet, non secundi, de quo nunc quaestio est. de secundo quippe aduentu suo dixit: Non est uestrum scire tempora, non de primo: de illo enim ab eo quaesierunt discipuli, quem sperabant, non de isto, quem iam uidebant. si enim primum eius aduentum
Abbreviated transcription (Latin):
at. donec demedio fiat. & tunc reuelabitur
ille iniquus. quem dñs iħe int̃ficiet spũ oris
sui. Que uerba apłica utinam ñ tantummͦ po¬
nere. uerum etiam exponere dignareris. Ita
sane obscura sunt & mystice dicta. ut tam̃ ap¬
pareat eum nichil destatutis dioxisse tempori¬
bus. nullumq corum int̾uallum spacium ꝙ
apparuisse Ait enim. ut reuelctur in suo tem¬
pore. nec dixit post quantum temporis hoc
futurum sit. Beinde subiunxit. lam enim my¬
sterium optratur iniquitatis. Hoc iniquita¬
tismysterium quomͦ libet intellegatur quid
sit. ab aliosic ab alio autẽ sic. quamdui tam̃
operatur occultum ẽ. neꝙd eacp̃ssit apłs.
tam quam homo eox eorum numero quibusdi
ñdum int̾ eoserat quando eis hoc dictum ẽ.
adeoꝵ tam̃ collegium atꝙ societatẽ ctiã ipsũ
ñ ambigimus ꝑtinere. Item qđ sequitur tan¬
tum quimͦ tenet teneat donec de mediofiat.
& tunc reuelabitur ille iniquus quẽ dnsiħe¬

Expanded text:
at, donec de medio fiat, et tunc reuelabitur at, donec de medio fiat, et tunc reuelabitur ille iniquus, quem dominus Iesus interficiet spiritu oris sui. quae uerba apostolica utinam non tantum modo poneres, uerum etiam exponere dignareris; ita sane obscura sunt et mystice dicta, ut tamen appareat eum nihil de statutis dixisse temporibus nullumque eorum interuallum spatiumque aperuisse. ait enim: Ut reueletur in suo tempore nec dixit, post quantum temporis hoc futurum sit. deinde subiunxit: Iam enim mysterium operatur iniquitatis. hoc iniquitatis mysterium quo modo libet intellegatur quid sit ab alio sic ab alio autem sic; quam diu tamen operetur, occultum est. neque id expressit apostolus tamquam homo ex eorum numero, quibus dnondum inter eos erat, quando eis hoc dictum est, ad eorum tamen collegium atque societatem etiam ipsum non ambigimus pertinere. Item, quod sequitur: Tantum, qui modo tenet, teneat, donec de medio fiat, et tunc reuelabitur ille iniquus, quem domi
Abbreviated transcription (Latin):
enim ipsi diligent̃ scitis quia hora dñi sicut
fur in nocte itauniet. Noc gͦ scire opuse᷑. ut
curent filii lucis cẽ. & parato corde ingilare.
qui nolunt abilla hora sicut a nocturno fure
comp̃hendi. Nam si ad cauendum hoc malum
idẽ ne hora dñi tamquã fur inueniat impa¬
ratum opus eẽt nosse temporum spacia ñ di¬
ceret apłs ñ opus ẽẽ ut hoc scriberet. sed hoc¬
cis potius c̃ẽ scribendum tamquã doctor ꝓui¬
dentissimus iudicaret. Nunc autemnee illis hoc
opis ec̃ monstrauit. quibus sufficiebat ut sci¬
rent imparatis atꝙ dormientibus horam dñi
sicut furem e̾e̾ uenturam. atꝙ hoc sciendo es¬
sent ipsi uigilant᷑ parati post quantalibet tẽ¬
poraueniret & suum seruauit modum. ut
apłis dñm dixisse cognouerat ñeͣ ur̃m scire.
nobis: Et nunc quid detineat scitis. ut reue¬
letur insuo tempore. Nam mysterium iamope¬
ratur imquitatis: tantum qui tenet mͦ tene

Expanded text:
enim ipsi diligenter scitis, quia hora domini sicut enim ipsi diligenter scitis, quia hora domini sicut fur in nocte ita ueniet. hoc ergo scire opus est. ut curent filii lucis esse et parato corde uigilare, qui nolunt ab illa hora sicut a nocturno fure comprehendi. nam si ad cauendum hoc malum, id est ne hora domini tamquam fur inueniat inparatum. opus esset nosse temporum spatia, non diceret apostolus non opus esse, ut hoc scriberet, sed hoc potius eis esse scribendum tamquam doctor prouidentissimus iudicaret. nunc autem nec illis hoc opus esse monstrauit. quibus sufficiebat, ut scirent inparatis atque dormientibus horam domini sicut furem esse uenturam atque hoc sciendo essent ipsi uigilanter parati, post quanta libet tempora ueniret, et suum seruauit modum, ut apostolis dominum dixisse cognouerat: Non est uestrum scire.  uos, haec dicebam nobis? et nunc quid detineat, scitis, ut reueletur in suo tempore. nam mysterium iam operatur iniquitatis: tantu
Abbreviated transcription (Latin):
ligent̃ scitis. quia dies dñi sicut fur itmnocte¬
ita urniet. Et cum dixtrint pax &e sccuritas.
tunc subitantus illis apparebit interitus. qͦ
mͦ dolores parturientis & ñ effugient. Et hic
ñ diocit post quantum temporis futurum sit.
sed qͦmͦ futurum sit. idẽ ñ quanta erit ctatis
breuitas uł ꝓliritas. sed quantumlibet int¬
uallum sit spaciumq temporis. ñ tamentis
hoc ueniet malum nouissimum. nisi cum di¬
xerint paac & securitas. Quibus uerbis iude¬
tur apłs hiius nouissimi diei ut spem ut ti¬
morem ab hoc nr̃o tempore remouisse. Non
enim uid emus amatores huius sełe quibus su¬
bitaneus apparebit interitus iam dicere paac
& securitas. Qud gͦ scire sufficiat. satis ipse
monstrat apłs dicendo. De temporibus & mo¬
m̃tis. ñopus habemus uobis scribere. ut sicut
alii codices habent. ñ opus habrtis uobis scrib.
Nec secutus adiunait. nos enimipsi diligent᷑
scitis quantum temporis restet. sed ait. uos

Expanded text:
diligenter scitis. quia dies ddiligenter scitis. quia dies drint: Tax et securitas\', tunc subitaneus illis apparebit interitus quo modo dolores parturientis et non effugient. et hic non dixit. post quantum temporis hoc futurum sit. sed quo modo futurum sit, id est non quanta erit aetatis breuitas uel prolixitas, sed, quantum libet interuallum sit spatiumque temporis, non tamen eis hoc ueniet malum nouissimum, nisi cum dixerint: Pax et securitas. quibus uerbis uidetur apostolus huius nouissimi diei uel spem uel timorem ab hoc nostro tempore remouisse; non enim uidemus ipsos amatores huius saeculi, quibus subitaneus apparebit interitus, iam dicere: Pax et securitas. Quid ergo scire sufficiat, satis ipse demonstrat apostolus dicendo: De temporibus et momentis non opus habemus uobis scribere uel, sicut alii codices habent: Non opus habetis uobis scribi. nec secutus adiunxit: Vos enim ipsi diligenter scitis, quantum temporis restet\', sed ait: Vos
Abbreviated transcription (Latin):
testis ꝓbare. & reliqua. qm̃ illua tempusñ
agnoscebant qđ iam uolebat agnoser idẽ
primi aduentus sui. quo in eum crederent
qui alterum eus aduentum uellent expe¬
ctare uigilantes quandocumꝙ futurus eẽt.
Qui cium aduentum dñi ñ cognouerit pri¬
mum. p̃parare se ñ poterit ad scđm. creden¬
do ineum fidelit̃q uigilando. ne illum tã¬
quams mtenebris comphendat. siue tardi¬
usuenerit siuir citius quã speratur. Dicit
ttiam sicut a dmonts apłs paulus. In noinsfi¬
mis temporibus instabunt tempora pcribulosa
& reł. Sednum quididro docet tempora quȩ
pat̾ posuit insua potestate. aut ideo quisquam
nouit quã longa uł breuia sint eadem ipsa quȩ
fatendum ẽ rẽ nouissima: Cogiare quippede¬
brmus quamolim dictum sit. fr̃s nouissima
horaẽ. Rursus eundem apłm dixisse comme¬
moras. De temporibus autem & moñttis. ñ
necesse habemus uobisscribere. los enim di

Expanded text:
testis probare et reliqua. quoniam illud tempus non testis probare et reliqua. quoniam illud tempus non cognoscebant, quod iam uolebat agnosci, id est primi aduentus sui, quo in eum crederent, qui alterum eius aduentum uellent expectare uigilantes, quandocumque futurus esset. qui enim aduentum domini non cognouerit primum, praeparare se non poterit ad secundum credendo in eum fideliterque uigilando, ne illum tamquam fur in tenebris comprehendat, siue tardius uenerit siue citius, quam speratur. Dicit etiam, sicut admones, apostolus Paulus: In nouissimis temporibus instabunt tempora periculosa et reliqua. sed numquid ideo docet tempora, quae pater posuit in sua potestate? aut ideo quisquam nouit, quam longa uel breuia sint eadem ipsa, quae fatendum est esse nouissima? cogitare quippe debemus, quam olim dictum sit: Filioli, nouissima hora est. Rursus eundem apostolum dixisse commemoras: De temporibus autem et momentis non necesse habemus uobis scribere; uos enim ipsi