comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lus quasi d̃i: & angłs cdi in conspectu eorum. Eñ
namq qd ait & domus dauid qilasi dĩ: uolut. u
tio intelligi quod de domo dauid ẽẽt nasciturus.
qui ab omnib haberet᷑ ds. Quod etiam ait quiasi
Ai e non posuit simplicit̾ ds: insinuat quod is qud
de domio dauid erat oriturus. in aliquo minor ẽẽt
quam cds: quod & dauid in psalmo testatur tm
cheas. Et tu inquit bethleẽm effratha pariuiluas es
minilib iuda᷑ ex te mͥ egredict᷑ qui sit añator ex
url: d egressius eius abinitio a dieb et̃nitatis. Hoc
quipoe quod ⁊ ex enim mͥ egredietꝰ qui sit añatorie
ifeł : sed̾m corpus dictum ÷ scd̃m qͦd pͥncepsille aduer¬
turus erat intempore. Quod autem sequit᷑. & egͥ¬
sus eius abinitio a dieb et̾nitatis: ꝑpetuitatem
insinuat dłitatis. Hoc enim ditati atͥouit: quod
homini puro ñ conuenit. Item dauid in psalmo
te manifeste appellat deum: Deinde cum dicit d¬

Expanded text:
vid quasi Dei, et angelus Dei in conspectu eorum . Per hoc vid quasi Dei, et angelus Dei in conspectu eorum . Per hoc namque quod ait, telligi quod de domo David esset nasciturus, qui ab omnibus haberetur Deus. Quod etiam ait, quasi Dei, et non posuit simpliciter Deus, insinuat quod is qui de domo David erat oriturus, in aliquo minor esset, quam Deus . Quod et David in Psalmo testatur cum . Item Michaeas: Et tu, inquit, Bethlehem Ephrata, parvulus es in millibus Juda. Ex te mihi egredietur qui sit Dominator in Israel, et egressus ejus ab initio a diebus aeternitatis . Hoc quippe, ex te mihi egredietur qui sit Dominator in Israel, secundum corpus dictum est, secundum quod princeps ille adventurus erat in tempore. Quod autem sequitur, et egressus ejus ab initio a diebus aeternitatis, perpetuitatem insinuat Deitatis. Hoc enim Deitati attribuit quod homini, puto, non convenit. Item David in Psalmo anifeste appellat Deum? Deinde cum dicit: Di
Abbreviated transcription (Latin):
dudum exposuere. Peum namq uent᷑um docu¬
erunt fore tempus. quo & dominũ mundus ẽct ui¬
surus. & digito sibi adinuicem ppłs ostensurus. Hoc
uͦ fieri posset nullatenus: nisi homo fieret quis &
ds. Hoc etiam quod ait ꝓpħa. uox specłatorum tuo¬
rum leuauerunt uocem: simul laudabunt. qͥa
ocło ad ocłm uidebunt. cũ conũterit dominꝰ syon.
hunc inquam uersum doctores ur̃i eodem modo
quem p̾diximus exposuerunt: ꝓpt̾ illud ocło ad
ocłum uidebunt. S & aliud posuit ꝓpħa: ꝑ quod
ñ minus comꝓbari possunt supͣdicta. Nit enim.
Et reuelabitur gła dñi. & uidebit omnis caro
parit᷑ qͦd os dñi loquutum ẽ. Potest quippe uox
rei sp̃uał audiri. sicut filii istł uocem dñi audi¬
erunt inmonte fynai. loquentẽ uͦ ñ uidebis. isifuerit
res carnalis. Item aliud quod dicit ⁊acharias. Inat
cula ꝓteget dominus habitatores iberłm. Sit exit
qui offenderit in die illa quasi dauid. & dlomus da¬

Expanded text:
dudum exposuere. Per eum namque venturum docududum exposuere. Per eum namque venturum docuerunt fore tempus, quo et Deum mundus esset visurus, et digito sibi ad invicem populus ostensurus. Hoc vero fieri posset nullatenus, nisi corpus fieret quis et Deus. Hoc etiam quod ait propheta: Vox speculatorum tuorum; levaverunt vocem, simul laudabunt, quia oculo ad oculum videbunt cum converterit Dominus Sion . Hunc, inquam, versum doctores vestri eodem modo quo diximus, exposuerunt, propter illud: Oculo ad oculum videbunt. Sed et aliud posuit propheta, per quod non minus comprobari possunt supradicta. Ait enim: Et revelabitur gloria Domini, et videbit omnis caro pariter quod os Domini locutum est . Potest quippe rei vox spiritualis audiri, sicut filii Israel vocem Domini audierunt in monte Sinai . Loquentem vero non videbis, nisi fuerit res carnalis. Item aliud quod ait Zacharias: In die illa proteget Dominus habitatores Hierusalem, et erit qui offenderit in die illa quasi David, et domus Da
Abbreviated transcription (Latin):
as. Dabo in solitudine cedrum & sechim. & myr¬
tum & lignum oliuȩ: & ponam in deserdo abietẽ.
pmum. & buxum simul. ꝑ hassane arbores sept̾e:
corpus xp̃i ddesignat᷑. De alio quam de ħ deserto cur
dicẽt: cum semꝑ in deserto huius mundi arbo¬
res commorentur: ꝑ desertum gͦ intelligidur
mundus: qui tempore xp̃i aduentus omni bono
ꝑ arbores designauit: cur arbores queso fructife¬
ras. & p̃ciosiores in eius designatione ñ posuit: P.
Magno sane intiutu & ratione hoc fecit. Sicut nãq
semꝑ uirent arbores ille. nec aliquando sua uidu¬
antur fronde: sic & corpus xp̃i semꝑ uiuum. semꝑ
totum manet & integrum. Habeo autẽ & aliud auc¬
toritatis argumentum: ad comꝓbandum uniri po¬
tuisse hominem & dm̃. Dicit namq etiam ysaias.
Et dicent in dic illa. Ecce ds nr̃ iste : expectau¬
mus eum & saluabit nos. hunc certe u̾sum alit̃
ñ curamus explanare: quam doctores ur̃i illũ

Expanded text:
as: Dabo in solitudine cedrum, et sethim, et myras: Dabo in solitudine cedrum, et sethim, et myrthum, et lignum olivae, et ponam in deserto abietem, pinum et buxum simul . Per has sane arbores septem, corpus Christi designatur. De aliquo namque hoc deserto cur diceret, cum semper in deserto hujusmodi arbores commorentur? Per desertum ergo intelligitur mundus, qui, tempore Christi adventus, omni bono rpus ejus per arbores designavit, cur arbores, quaeso, fructiferas et pretiosiores in ejus designatione non posuit? PETRUS. Magno satis intuitu et ratione hoc fecit. Sicut namque semper virent arbores illae, nec aliquando sua viduantur fronde, sic et corpus Christi semper vivum, semper totum manet et integrum. Habeo autem et aliud auctoritatis argumentum, ad comprobandum uniri potuisse hominem et Deum. Dicit namque Isaias: Et dicent in die illa: Ecce Dominus noster iste. Exspectavimus eum, et salvabit nos . Hunc certe versum aliter non curamus explanare, quam doctores vestri illum
Abbreviated transcription (Latin):
rit uł uiderit. iuste aliquid iudicare ñ pot̾it. M.
Pars sane huius quam tͥ in auxilium adduxisti
auctoritatis: ahoc obstat ostendendum. qͦd tu ꝓ¬
bare contendis. Legit᷑ namq ibi. Et requiescet suꝑ
lii & fortitudinis. sp̃c scientiȩ & pietatis: & replebit
cum sp̃c timoris dñi. Si enim d̾s eẽt futurus. da
opponis. Dixi namq tͥ in pͥmis in meẽ explanatio¬
ne credulitatis. tres ipsum eẽ substantias xp̃m:
enpus scilicet animam & łm. Et scđ̾m ditatem seꝑ¬
tem illa sibi sunt attͥbuta uocabula: scd̾m anima
uͦ septem munera potuit susciꝑe supͣdicta. Heo
quippe anima p̃ter id qͦd erat deitati adiuncta:
ꝑse quoq om̃ium fuit animarum dignissima .M.
Cum itaq socłm ditatem septem uocabula. & se¬
đ̾m animam septem illa susceꝑit munera: uelim
certe mͥ aꝑias. quid scđ̾m corpus ei attͥbuas. L.L
cet ridiculose ħ ꝓferas: tam̃ siuis dicam quid so¬
đm carnem ei attͥbuam. Dicit quippe idem ysai¬

Expanded text:
rit, vel audierit, juste aliquid judicare non poterit. MOYSES. Pars sane hujus, quam tibi in auxilium adduxisti auctoritatis, ad hoc obstat ostendendum quod tu probare contendis. Legitur namque ibi: Et requiescet super lii et fortitudinis, Spiritus scientiae et pietatis, et replebit eum Spiritu timoris Domini. Si enim Deus esset futurus, datopponis. Dixi namque tibi in primis in meae explanatione credulitatis, tres ipsum esse substantias Christum, corpus scilicet, animam, et Deum. Et secundum Deitatem septem illa sibi sunt attributa vocabula, secundum animam vero septem munera potuit suscipere supradicta. Haec quippe anima praeter quod erat Deitati adjuncta, per se quoque omnium fuit animarum dignissima. MOYSES. Cum itaque secundum Deitatem septem vocabula, et secundum animam septem illa susceperit munera, velim mihi certe aperias quid secundum corpus ei attribuas. PETRUS. Licet ridiculose hoc proferas, tamen, si vis, dicam quid secundum carnem ei attribuam. Dicit quippe idem Isai
Abbreviated transcription (Latin):
Loqueturq ad eos omnia quȩ p̃cepo illi. Nc si aꝑte
diceret. p̃ter id quod uolam & p̃cipiani: nichil om¬
nino dicet. Qui autem uerba cius quȩ loquetur
innomine meo audire noluerit. ego ultor existã:
id ÷ qui p̾ceptis meis parere renuerit ñ occidetur.
nec ut ur̃o mͦ carnalit̾ punictur: sed egoipse iux¬
ta placitum meum miscłiter uindicabo in ipsũ.
moyses legis lator extiterit. & uerbum di sub eius
carnis uelamine latuerit. nichilq aliud quam p̃¬
ceꝑit deus pat̾ ipse docuerit. ipso attestante in e¬
uuangłio ac dicente. sermonem quem audistis ñ
t̃ meus. s eius qui misit me patͥs. cum & ipse nul
so ꝓpħia dicta fuerit. M. Adhuc restat unum. de qͦ
michi uolo respondeas. Cum enim xp̃out credis.
quisquis ea quȩ porro sunt uentura affatur. In
ẏsaia quoq sic legit᷑. Ecce seruus meus suscipĩam
cum: electus meus complacuit sibi millo ani

Expanded text:
Loquetur ad eos omnia quae praecepero illi. Ac si aperte Loquetur ad eos omnia quae praecepero illi. Ac si aperte diceret: Praeter id quod volam et praecipiam, nihil omnino dicet: Qui autem verba ejus quae loquetur in nomine meo audire noluerit, ego ultor existam, id est, qui praeceptis ejus parere renuerit, non occidetur, nec alio modo carnaliter punietur, sed ego ipse juxta placitum meum misericorditer vindicabo in ipsum. Moyses legislator exstiterit et Verbum Dei sub ejus carnis velamine latuerit, nihilque aliud quam praecepit Deus Pater, ipse docuerit, ipso attestante in Evangelio et dicente: Sermonem quem audistis, non est meus, sed ejus qui misit me Patris , eum ipse nullso prophetia dicta fuerit. MOYSES. Adhuc restat unum, de quo mihi volo respondeas. Cum enim Christus, ut credis, quisquis ea quae porro sunt ventura effatur. In Isaia quoque sic legitur: Ecce servus meus, suscepi eum, electu
Abbreviated transcription (Latin):
ysi similis fuit: quia sicut moyses. ita & ipse lege
dedit. M. Nunc itaq singłas ꝓpħiȩ partes ostende:
quomͦ unuiersas ad ipsum possis explicare . P. Pro¬
pħia quidem ista peticioni filiorum isrł respondet.
Petierant enim sicut scͥptum ⁊ in monte oreb. ne
ultͣ uocem domini uisibilit᷑ audirent: aut tan¬
tum ignem ne morerent᷑ aspicerent. Contͣ quod di¬
cit dominꝰ ad moysen. Propħam suscitabo eis de
medio fr̃m suorum similem tui: quasi dicẽt. Ille qu̾e
suscitabo de ipsorum erit ꝓgenie iudeorum: s & tui
similis erit. Hoc ⁊ sicut tulegem dedisti. ita & ipse
dabit: quod etiam ꝑħ notatur. quod ꝓpħam singła¬
rit̾ & ꝑexcellentiam posuit. Hisi enim & ipse lege̾
oẜpħas quippe plures suscitauit deus qui annuntia¬
uerunt uerba eius: sed nullus corum legem dedit.
ad similitudine moysi nisi xp̃c. Et ponam uerba
mea in ore euis. Quod c̃. Quia uocis meẽ impetũ
nequeunt tolerare: ꝑ ipsũ loqͣr ert sub carni uelamine

Expanded text:
ysi similis fuit, quia sicut Moyses et ipse legem dedit. MOYSES. Nunc itaque singulas prophetiae partes ostende, quomodo universas ad ipsum possis applicare. PETRUS. Prophetia quidem ista petitioni filiorum Israel respondet. Petierant enim, sicut scriptum est , in monte Oreb, ne ultra vocem Domini visibiliter audirent, aut tantum ignem ne morerentur aspicerent. Contra quod dicit Dominus ad Moysen : Prophetam suscitabo eis de medio fratrum suorum similem tui, quasi diceret: Ille quem suscitabo, de ipsorum erit progenie Judaeorum, sed et tui similis erit, hoc est, sicut tu legem dedisti, ita et ipse dabit, quod etiam per hoc notatur, quod prophetam singulariter et per excellentiam posuit. Nisi enim et ipse legemProphetas quippe plures suscitavit Deus, qui annuntiaverunt verba ejus, sed nullus eorum legem dedit ad similitudinem Moysi, nisi Christus. Et ponam verba mea in ore ejus, quod est, quia vocis meae impetum nequeunt tolerare, per ipsum loquar eis sub carnis velamine.
Abbreviated transcription (Latin):
Nonquid parum uob̃ t molestos eẽ hominib: qͥa
molesti estis & deo meo: Propt᷑ ħdabit dñs ipse uo¬
b̾signum. Eoce uirgo concipiet & pariet filium:
& mariaco: cum ab acbaz usq ad mariam multa
ut ipse nosti annorum centena transierint:P.
quem gͣ ꝓlata fuisse arbitraris: M ẜfecto ꝓpter
tus ẽ. P. Falsum ÷ qͦd dicis : & ħ uł ꝑ imꝑitiam as¬
truis. uł quia deo nec reuerentiam nechonorem
exhibetis: quin de eo mentiri & male sentire p̃¬
sumatis. Eõ namq tempore quo hec ad acbaz
dicta sunt iam erat rex ipse: s & filius eius ere¬
chias nouem iam annos transierat. Die & enim
pͥma regniachar. erat ipse uiginti annorum: &
regnauit annis sexdecim. Ez echias autem filius
suus. qui ei ꝓpeimus in regno successit: uigint qͥnꝙ
annos habebat. qͦͣudo regnare cepit. Nouem itaq
annos habebat ez echias: qͣndo pat̾ suus rex effec¬

Expanded text:
nunquid parum vobis est molestos esse hominibus, quia nunquid parum vobis est molestos esse hominibus, quia molesti estis et Deo meo? Propter hoc dabit Dominus ipse vobis signum: Ecce virgo concipiet, et pariet filium, et Mariam, cum ab Achaz usque ad Mariam multa, ut ipse nosti, annorum centena transierint? PEquem ergo prolata fuisse arbitraris? MOYSES. Profecttus est. PETRUS. Falsum est quod dicis, et hoc per imperitiam astruitis, vel quia Deo nec reverentiam nec honorem exhibetis, quin de eo mentiri et male sentire praesumatis. Eo namque tempore quod haec ad Achaz dicta sunt, jam erat rex ipse, sed et filius ejus Ezechias novem jam annos transierat. Die etenim prima regni Achaz erat ipse viginti annorum, et regnavit annis sexdecim. Ezechias autem filius suus, qui ei proximus in regno successit viginti quinque annos habebat, quando regnare coepit. Novem itaque annos habebat Ezechias, quando pater suus rex effec
Abbreviated transcription (Latin):
& uos. euam uidełc sine matre de patre: hoc ÷ de
carne adam ꝓcreari: M. Potuit sane generatio
illa sicut & ista ꝑmiracłum fieri: s de ista quidẽ
qͦd fuerit auctoritatẽ habemus. moysi iudelicet
cui nullus contͣdicit legitimus: de illa uͦ nullam
puto auctoritatẽ inuenies. Si tam̃ de libris ꝓpħ̾a¬
rum aliquam audieris: ꝓfer. P. Non unam tan¬
tum suꝑhiuꝰmodi re dicam auctoritatẽ smultas:
ꝓculdubio fidem tutaberis. P. In pͥmis gͥ recorda¬
uidelicet armeniȩ. & rege ifrł: sic ad eum locu¬
tus ÷ ysaias. Ne timeas inquit õachar: quia ñ des¬
truet᷑ iherłm. Et ne dubites: pete tͥ signum adño
deo tuo in ꝓfundum inferni. siue in excelsum supͣ.
Et dixit achaz. Non petam: & ñ temptabo dominũ.
Cum autem cognouisset ysaias. quia ñbona fide
dixisset achaz. immo quia dm̃ n̾timeret aut ama¬
ret: respondens. audite gͦ inquit domus dauid.

Expanded text:
et vos, Evam videlicet sine matre de patre, hoc est de et vos, Evam videlicet sine matre de patre, hoc est de carne Adam procreari? MOYSES. Potuit sane generatio illa sicut et ista per miraculum fieri, sed de ista quidem quod fuerit auctoritatem habemus, Moysi videlicet , cui nullus contradicit legitimus, de illa vero nullam puto auctoritatem invenies, si tamen de libris prophetarum aliquam audieris profer. PETRUS. Non unam quidem super hujusmodi re dicam auctoritatem, sed multas, procul dubio fidem tutaberis. PETRUS. In primis igitur recorda, rege videlicet Armeniae, et rege Israel, sic ad eum locutus est Isaias: Ne timeas, inquit, o Achaz, quia non destruetur Hierusalem, et ne dubites. Pete tibi signum a domino Deo tuo in profondum inferni, sive in excelsum supra; et dixit Achaz: Non petam et non tentabo Dominum . Cum autem cognovisset Isaias, quia non bona fide dixisset Achaz, imo quia Deum non timeret, aut amaret, respondens: Audite, inquit, ergo domus David:
Abbreviated transcription (Latin):
de tͥnitate ꝑsonarum. satis intelligentib suffice¬
re poterunt. Si enim cuncta quȩ possem suꝑhȩc
inducerem testimonia: lib̾ ea magnus ñ caꝑet.
De his gͥ actenus. Si quid autẽ aliud habes inter¬
rogare: ne moreris. M. T̾itulus .uii.
am de maria uolo edisseras. qualit̾ eam sine
iuri copula pepisse credas: & ego si potero contͣ¬
ibo.s. Credimus sane sp̃u sancto in cam suꝑuenien¬
te. & uirtute altissui eã obumbrante: de ipsius m̃¬
bris ut deo placuit. uires in unum conuenisse:
& ita eam sine uirili copula concepisse. M. Alira
quidem res & ad intelligendum difficił: quẽad¬
modum de matre filius sine patre carnal gigni
potuerit. Uidemus enim in ista hominũ consue¬
ta generatione: quia nisi duab naturis conueni¬
entib. uiri scił ac feminȩ. homo generari ñ possit.
P Cur ista generatio mira tͥ uidet᷑ & ineffabilis:
cum iam consimilẽ audieris. quam credimus & noꝰ

Expanded text:
de trinitate personarum, satis intelligentibus sufficede trinitate personarum, satis intelligentibus sufficere poterunt. Si enim cuncta quae possem super haec inducerem testimonia, liber ea magnus non caperet. De his igitur hactenus. Si quid autem aliud habes interrogare, ne moreris. TITULUS VII.am de Maria volo edisseras, qualiter eam sine viri copula peperisse credas, et ego si potero contraibo. PETRUS. Credimus sane Spiritu sancto in eam superveniente, virtute Altissimi ipsam obumbrante, de ipsius membris, ut Deo placuit, vires in unum convenisse, et ita eam sine viri copula concepisse. MOYSES. Mira quidem res et ad intelligendum difficilis, quemadmodum de matre filius sine patre carnali gigni potuerit. Videmus enim in ista hominum consueta generatione, quia nisi duabus naturis convenientibus, viri quidem ac feminae, homo generari non possit. PETRUS. Cur ista generatio mira tibi videtur, et ineffabilis, cum jam consimilem audieris, quam credimus et nos
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i quippiam notandum ẽc̃ dixert̃. P. Quidetiã
nisi tͥnitas ꝑsonarum in eo qͦd dicit ysaias ꝓpħa no¬
tari potest: tͥna uidełc angłorum uoce laudanti¬
um deum & dicentiũ. sanctus. Sc̃s. sc̃s. dominus d̾s
sabaoth: Cur enim t̃ tantũmꝰ dicunt sc̃s magis
qͣm semel uł bis uel decies. uł centies. uł alio nume¬
ro aliquo: Cur si breuit laudare uellent: semel
sc̃s non dicerent: Siuͦ multum : cur non centenã.
uł millenam. uł innumeram laudem exhiberent:
.M. Nos quidem in angłorum laude causam nullã
uocis illius tͥnȩ. nͥ placitum scimus ipsorum. P. Si
ad singła que ꝓposuero nescimꝰ respondis: & quid aliud
qͣm te uictum & contͣire nescientẽ fateberis: Testa¬
tur sane & dauid ꝑsonarum tͥnitatẽ cum dicit.
semꝑ. Quid ÷ enim qͦd dixit. querite dominũ & uir¬
tutem euis. & querite faciem eius : nisi querite pa¬
sere. Hec itaq scãrum testimonia scͥpturarum:

Expanded text:
nostri quidpiam notandum esse dixerunt. PETRUS. Quid etiam nostri quidpiam notandum esse dixerunt. PETRUS. Quid etiam nisi trinitas personarum in eo quod dicit Isaias propheta notari potest, trina videlicet angelorum voce laudantium Deum et dicentium: Sanctus, sanctus, sanctus, Dominus Deus Sabaoth? Cur enim ter tantum sanctus dicunt magis quam semel, vel bis, vel decies, vel centies, vel alio numero aliquo? Cur si breviter laudare vellent semel sanctus non dicerent? Si vero multum, cur non centenam vel millenam, vel innumeram laudem exhiberent? MOYSES. Nos quidem in angelorum laude causam nullam vocis illius trinae, nisi placitum scimus ipsorum. PETRUS. Si ad singula quae proposuero nescimus responderis, quid aliud quam te victum et contraire nescientem fateris? Testatur sane et David personarum trinitatem cum dicit: . Quid est enim quod dixit: quaerite Dominum et virtutem ejus, et quaerite faciem ejus, nisi quaerite Pasere. Haec itaque sanctarum testimonia Scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
tis ad moysen. Loquere ad aaron & filiis eiuis. Sic
bñdicetis filiis isrł: & dicetis eis. Benedicat tͥ dñs :¬
& custodiat te. Ostendat dominꝰ faciem suam tͥ: &
misereat᷑ tui. Conũtat dñs uultum suum ad te:
& det tͥ pacem. His quippe bñdictionib sacerdos
alicui bñdicens: ꝓtensas ante uultum suum pal¬
mas utrasq tenebat. Cum uͦ dicebat dñs. quẽ hebra¬
icȩ illo qͦd supͣ diximus tͥno & uno nomine expͥme.¬
bat. tres digitos pͥores. pollicẽ uidelicet atq indic̃ẽ
medium: manus utͥusq rectos altius erigebat: &¬
dicto ita dño. digitos ut pͥus erigebat. Sed diomͥ o
moyses quid tͥum digitorum eleuatione melius
qͣm tͥnitatis excellentia pot̾it allegori ⁊ ari: Qo fi
quid aliud suꝑhis notare tu noris & ualeas: mͥ q̃so
edisseras. M. Sane neq illud qͦd dixisti. neq qͥcqͣm
aliud suꝑ hȩc umqͣm notauimus: sednec doctores

Expanded text:
tis ad Moysen: Loquere Aaron et filiis ejus: Sic tis ad Moysen: Loquere Aaron et filiis ejus: Sic benedicetis filiis Israel, et dicetis eis: Benedicat tibi Dominus, et custodiat te, ostendat Dominus faciem suam tibi, et misereatur tui, convertat Dominus vultum suum ad te, et det tibi pacem . His quippe benedictionibus sacerdos alicui benedicens, protensas ante vultum suum palmas utrasque tenebat. Cum vero dicebat Dominus quem Hebraice illo quod supra diximus trino et uno nomine exprimebat, tres digitos priores, pollicem videlicet, indicem, atque medium manus utriusque rectos altius erigebat, et dicto ita Domino, digitos ut prius remittebat. Sed dic mihi, o Moyses, quid trium digitorum elatione melius quam Trinitatis excellentia poterit allegorizari? Quod si quid aliud super his notare tu noris et valeas, mihi, quaeso edisseras. MOYSES. Sane neque illud quod dixistis, neque quidquam aliud super haec unquam notavimus. Sed nec doctores
Abbreviated transcription (Latin):
in fimbriis quaᷤᷤ dominꝰ filios isrł inuestimentis su¬
is ꝑmoysen habere p̃cepit dicens. Loquere filiis
isrł & dices ad eos. ut faciant sibi fimbrias in an¬
gulis palliorum. ponentes in eisuittas iacincti¬
nas: quas cum uidĩnt. recordent᷑ omĩum manda¬
torum dñi. Fimbriȩ quippe illȩ qͣtuor erant filo¬
rum. s dupplicatorum : in suꝑiori quidem sui par¬
te tͤs nodos habentes: in inferiori uͦ duos. S ꝑfila
.iiͦiͦi. qͣtuor anni tempora designant᷑: ꝑfilorum uͦ
dupplicitatẽ dies & nox: uidelicet ut .iiͦii. anni
temporib id÷ toto anno. nocte quoq & die. dĩ man¬
datorum memores ẽẽnt. Nam ꝑtres nodos suꝑiores
tͥuitas ꝑsonarum: ꝑduos autem inferiores. duo in¬
sinuant᷑ testamenta: lex scił moysi & euuamgłiũ.
Notat᷑ quoq tͥnitas in tͥb bñdictionib quib aãron
& filii eius. bñdicebant filiis isrł: ex p̾cepto dñi dicñ¬

Expanded text:
in fimbriis quas Dominus filios Israel in vestimentis suin fimbriis quas Dominus filios Israel in vestimentis suis per Moysen habere praecepit dicens: Loquere filiis Israel, et dices ad eos, ut faciant sibi fimbrias in angulis palliorum, ponentes in eis vittas hyacinthinas, quas cum viderint, recordentur omnium mandatorum Domini . Fimbriae quippe illae quatuor erant filorum, sed duplicatorum, in superiori quidem sui parte tres nodos habentes, in inferiori vero duos. Sed per fila quatuor, quatuor anni tempora designantur, per filorum vero duplicitatem dies et noctes, videlicet ut quatuor anni temporibus, iidem toto anno, nocte quoque et die, Dei mandatorum memores essent. Nam per tres nodos superiores, Trinitas personarum, per duos autem inferiores, duo insinuantur Testamenta, lex scilicet Moysis, et Evangelium. Notatur quoque Trinitas in tribus benedictionibus, quibus Aaron et filii ejus benedicebant filiis Israel ex praecepto Domini dicen
Abbreviated transcription (Latin):
moyses quam seoretum sit &¬
subtile nomen istud & in effa¬
bile: & quod ñ nͥ ꝑspicaci men¬
tis intuitu. & ꝓfunda ualeat ag¬
nosci indagatione. testante moyse qui ait in deute¬
ronomio. Scito hodie & cogita ti in corde tuo qͦd do¬
minus ipse ÷ ds. in celosursum & interra deorsum:
& non sit alius. Ubi enim in latino ponit᷑ dominꝰ.
in hebreo quidem p̾dictum nomen inuenies. Ubi
uͦ ds in latino. in hebreo scͥbit᷑ heloym. qͦd płalitatẽ
significat. ut in de patesceret eundem eẽ deum. qͥ
& singłari ꝓpͥo. & plurali appellatiuo ñcupat᷑ uoca¬
bulo: s & ne plures dos fore putarent. adiunxit. &
ñ sit alius. Qd̃ uͦ dixit moyses scito & cogita tu in
corde tuo. reuera insinuat. quia nominis huiuis
archana subtilitas. neq uisu. neq auditu. neq
de corporeis sensib aliquo. nͥ tantum mentis intel¬
lectu ꝑspicuo & miro possit ꝑpendi ingenio. Po¬
test etiam in multis aliis tͥnitas denotari: sicut

Expanded text:
Moyses quam secretum sit et subtile nomen istud et ineffabile, et quod non nisi perspicaci mentis intuitu, et profunda valeat agnosci indagatione, testante Moyse qui ait in Deuteronomio: Scito hodie et cogita tu in corde tuo, quod Dominus ipse est Deus, in coelo sursum, et in terra deorsum, et non sit alius . Ubi enim in Latino ponitur Dominus, in Hebraeo quidem praedictum nomen invenies, ubi vero Deus in Latino, in Hebraeo scribitur Elohim, quod pluralitatem significat. Ut autem patesceret eumdem esse Deum qui et singulari proprio et plurali appellativo nuncupatur vocabulo, sed et ne plures deos fore putarent, adjunxit, et non sit alius. Quod vero dixit Moyses, scito et cogita tu in corde tuo , revera insinuat quia nominis hujus arcana subtilitas, neque visu, neque auditu, neque de corporeis sensibus aliquo, nisi tantum mentis intellectu perspicuo, et miro possit perpendi ingenio. Potest etiam in multis aliis Trinitas denotari, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ipso dicta intelligat᷑: S & ꝑħ quod legitur. dabis
ei partem głȩ tuȩ. ac si dicẽt ñomñe głam tuam:
ꝑ quod ostenditur. quia simił moysi ñ fuerit.
iosue dictum ñsit. suscitabit tͥ dominus ds tuus¬
& cect̾a: cum sequat᷑ in eodem. similem tui. S &
alit̾ differunt ꝓpħia illa quȩ ⁊ suscitabit tͥ dñs.
& cct̾a: & ea quȩ de iosue sunt dicta. In illa nanq
habetur qui uerba cius audire noluerit. ego ultor.
existam: de iosue uͦ legit᷑. qui contͣdixĩt ori tuo. &

Expanded text:
ipso dicta intelligatur? Sed et per hoc quod legitur: dabis ipso dicta intelligatur? Sed et per hoc quod legitur: dabis ei partem gloriae tuae, ac si diceret non omnem gloriam tuam, per quod ostenditur quia similis Moysi non fuerit, nnuitur quia de Josue dictum non sit: Suscitabit tibi Dominus Deus tuus, etc., cum sequitur in eodem, similem tui. Sed et aliter differunt, prophetia illa quae est: Suscitabit tibi Dominus, etc., et ea quae de Josue sunt dicta. In illa namque habetur, qui verba ejus audire noluerit, ego ultor existam, de Josue vero legitur, qui co
Abbreviated transcription (Latin):
mea inore eius: loqueturq ad cos omnia quȩ p̾ce¬
ꝑo illi: qui autem uerba eius quȩ loquet᷑ in noini¬
ne meo audire noluerit. ego ultor existam. Quis
ẽ autem omoyses. quis s ille quẽ dicit abminus
similem moysi suscitandum: & ipsum p̃cipit
audiendum: Al. Utiq de iosue filio num dici po¬
tuit: qui pꝰmoysen & inipsius loco surrexit . P. Pro¬
tont᷑ scͥptura loquit᷑ e sicut in libro numeri legit᷑.
Respondit moyses addominũ. Prouideat dñs
d̃s sp̃uum omnis carnis. hominẽ qui sit suꝑ multi¬
tudine̾ hanc. & possit exire & intrare ante eos & e¬
ducere illos & intͦducere: ne sit ppłs domini sicut
oues absq pastore. Dixitq dominus ad eum. Tolle
iosue filium num. uirum in quo ÷ sp̃c dei: & po¬
ne manum tuam suꝑ eum. Qui stabit coram ele¬
araro sacerdote. & coram omni multitudine. &
dabis ei p̾cepta ounctis uidentib. & partem gbȩ
tuȩ: & audiat eum omnis synagoga filiorũ ĩfrb.
Cum uͦ tam aꝑte de iosue hic agatur: cur illa alia

Expanded text:
omnia quae praecepero illi. Qui autem verba ejus quae loquetur in nomine meo audire noluerit, ego ultor existam . Quis est autem, o Moyses, quis est ille quem dicit Dominus similem Moysi suscitandum, et ipsum esse praecipit audiendum? MOYSES. Utique de Josue filio Nun dici potuit, qui post Moysen et in ipsius loco surrexit. PETRUS. Protenter Scriptura loquitur, sicut in lib. Numeri legitur: Respondit Moyses ad Dominum: Provideat Dominus Deus spirituum omnis carnis hominem, qui sit super multitudinem hanc, et possit exire et intrare ante eos, et educere illos vel introducere, ne sit populus Domini sicut oves absque pastore. Dixitque Dominus ad eum: Tolle Josue filium Nun virum in quo est Spiritus Dei, et pone manum tuam super eum. Qui stabit coram Eleazaro sacerdote, et omni multitudine, et dabis ei praecepta cunctis videntibus, et partem gloriae tuae, et audiat eum omnis synagoga filiorum Israel . Cum vero tam aperte de Josue hic agatur, cur illa alia
Abbreviated transcription (Latin):
uit & emisit. Eduxit etiam de domo carceris seden¬
tes intenebris: quia eosqui intenebroso carcere tene¬
bant᷑ inferni. descendens ad inferos ipse extraxit.
laudẽ tantam attͥbuit. Item ysaias. Querite dñm
dum inueniri potest: inuocate cum dum ꝓpe ẽ. De

Expanded text:
t et emittit. Eduxit etiam de domo carceris sedent et emittit. Eduxit etiam de domo carceris sedentes in tenebris, quia eos qui in tenebroso carcere tenebantur inferni, descendens ad inferos ipse extraxit. laudem tantam attribuit. Item Isaias: Quaerite Dominum dum inveniri potest, in
Abbreviated transcription (Latin):
tulit ysaias. Uocauit namq eum dominꝰ de utero
uirginis iniusticia: ħ ÷ sine peccato & carnis concu¬
piscentia. de sc̃ȩ & iuste uirginis natus ⁊ xp̃c car¬
ne munda. Manum eius app̾hendit: quod signũ
: ꝓtectionis & patͦcinii. Et seruauit eum sicut de
manu herodis. adhuc uagientẽ cripuit: in egip¬
ũsitatib suis multis. eius custos & ꝓtector extitit.
Dedit eum dominus in fedu ppł isrłitici scilicet:
id ⁊ adħ dedit eum. ut ppło isrł legis uĩtatẽ osten¬
deret. Et in lucem gentium dedit eum dominꝰ:
quia gentes relicto errore. & expulsis tenebris
incͤdulitatis suȩ. luce legis xp̃i sunt respse. Et
adħ misit eum ut aꝑiret oculos cecorum. & educeret
de conclusione uinctum: & de domocarceris seden¬
tẽ intenebris. Et. xp̃c oculos cecorum aꝑuit: cum
infideliũ corda patefecit. & depulsa umbra legis lu¬
men ostendit. De conclusione uinctum eduxit: qͥa
in se credentes de captiuitate omi. usq hodie libera¬

Expanded text:
Dominus de utero Virginis in justitia, hoc est, sine peccato et carnis concupiscentia; de sanctae et justae Virginis natus est Christus carne munda . Manum ejus apprehendit, quod signum est protectionis et patrocinii, et servavit eum, sicut de manu Herodis adhuc vagientem eripuit, in Aegypversitatibus suis multis, ejus custos et protector exstitit. Dedit eum Dominus in foedus populi Israelitici, scilicet, id est ad hoc dedit eum, ut populo Israel legis veritatem ostenderet. Et in lucem gentium dedit eum Dominus, quia gentes relicto errore, et expulsis tenebris incredulitatis suae, luce legis Christi sunt respersae. Et adhuc misit eum, ut aperiret oculos caecorum, et educeret de conclusione vinctum, et de domo carceris sedentes in tenebris. Et Christus oculos caecorum aperuit, cum infidelium corda patefecit, et depulsa umbra legis lumen ostendit. De conclusione vinctum eduxit, quia in se credentes de captivitate omni usque hodie libera
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi. Non auferet᷑ sceptrum. idt̃ uirga regni de ui¬
da. & dux de femore. id⁊ de filiis filiorum eius in se¬
cula ÷ donec ueniat qui mittendus ÷ idẽ xp̃c cuius
÷ regnum: & ad ipsum congregabunt᷑ gentes. Et noᷤ
quidem nouimus: quia postqͣm uenit xp̃c. neq rex.
neq dux. de iuda fuit ult̾ius. Credere itaq debemꝰ
quod hic tempus xp̃i aduentus det̾minatum fu-¬
it: & quod is qui tempore illo uenit. sine dubita¬
tionis scrupulo xp̃c extitit. Item in libro dameł
de tempore. xp̃i aduentus. sic ⁊ angłs cum daniele
locutus. Septuaginta ebdomadȩ constitutȩ suñ
suꝑ ppͦłm tiuim. & suꝑurbem sc̃uariitui. ut con¬
summet᷑ p̃uaricatio. & finem accipiat peccatũ.

Expanded text:
ipsi: Non auferetur sceptrum, id est virga, de regno Juipsi: Non auferetur sceptrum, id est virga, de regno Juda, et dux de femore, id est, de filiis filiorum ejus in saecula, donec veniat qui mittendus est, id est Chris regnum, et ad ipsum congregabuntur gentes. Et nos quidem novimus, quia, postquam venit Christus, neque rex neque dux de Juda fuit ulterius. Credere itaque debemus quod hic tempus Christi adventus determinatum fuit, et quod is qui tempore illo venit, sine dubitationis scrupulo Christus exstitit. Item in libro Danielis de tempore Christi adventus sic est angelus cum Daniele locutus: Septuaginta hebdomades constitutae sunt super populum tuum, et super urbem sanctuarii tui, ut consummetur praevaricat
Abbreviated transcription (Latin):
umibityr
multis auctoritatib ostenderis.
illum quem dicitis xp̃m fore homi¬
nem potuisse & deum: qua queso
auctoritate poteris ostendere eum
ut creditis iam uenisse: Fortasse enim ñdum uenit:
s uenturo ueniet intempore. P. Plura sunt fortasse
omoyses. quȩ eum uenisse patent᷑ ostendunt. Nam
& tempus in quo eum p̾dixcrunt uenturum c̾ẽ pro¬
pħȩ. qͦd & tͣnsactum ÷ & in eo ipsum nouimꝰ aduenis¬
se: & p̾ter id alia multa. quȩ in ipso & inuerbeius
agnouimus atq oꝑib. ut p̾dictum ⁊ aꝓpħis. M. In pͥ¬
mis queso ostendas de tempore: ubi uidelicet & qua¬
lit̾ in de loquuti sunt ꝓpħȩ : & quomͦ illud det̾mina¬
uere.P. Legimus sane quia iacob filiis suis loqͤns.
&e singulis ad se uocatis bñdicens: ait. Non auferct᷑
sceptrum de uida. & dux de femore eĩus. donec ue¬
mat qui mittendus ÷ & ad eum congregabunt᷑ gentes.
hanc autem ꝓpħiam alit̾ non exponam: quam expo¬
suerunt uri doctores antiqui. Dixerunt namq &

Expanded text:
um igitur multis auctoritatibus ostenderis illum quem dicitis Christum fore hominem, potuisse et Deum, qua, quaeso, auctoritate poteris ostendere eum, ut creditis, jam venisse? Fortasse enim non diu venit, sed venturo veniet in tempore. PETRUS. Plura sunt profecto, o Moyses, quae eum venisse patenter ostendunt. Nam et tempus in quo eum praedixerunt venturum esse prophetae quod et transactum est, et in eo ipsum novimus advenisse, et praeter id alia multa, quae in ipso et verbis ejus agnovimus, atque operibus, ut praedictum est a pmis quaeso ostendas de tempore, ubi videlicet et qualiter inde locuti sint prophetae, et quomodo illud terminavere. PETRUS. Legimus sane quia Jacob, filiis suis loquens, et singulis ad se vocatis, benedicens ait: Non auferetur sceptrum de Juda, et dux de femore ejus, donec veniat qui mittendus est, et ad eum congregabuntur gentes . Hanc autem prophetiam aliter non exponam, quam exposuerint vestri doctores antiqui. Dixerunt namque et
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s erat: ꝑ quem etiam peccatum omne & ini¬
quitas ⁊ deleta. & ꝓpħia omnis impleta. Cetera
autem quȩ sequunt᷑ omĩa: ad horum quadr in¬
gentorum nonaginta annorum diuisionem & det̃¬
mination̾e sunt posita. P ħ gͦ quod ait abexitu ser¬

Expanded text:
tus erat, per quem etiam peccatum omne et iniquitas est deleta, et prophetia omnis impleta. Caetera autem quae sequuntur omnia ad horum quadringentorum et nonaginta annorum divisionem et determinationem sunt posita. Per hoc ergo quod est ab exitu ser
Abbreviated transcription (Latin):
& sacrifitium: & in templo erit abhominatio de¬
solationis. & usq ad consummationẽ & finẽ ꝑse¬
uerabit desolatio. Propħia sane ista omoyses clau¬
sa ⁊ & adintelligendum difficił: & sunt ibi t̾mi¬
ni multi designati: s tam̃ omnes ad ostendendũ
xp̃i aduentum sunt positi. In pͥmis gͥ sciendum ẽ.
quia ebomade iste. annorum sunt ebdomade.
Cum gͥ ait septuaguita ebdomade constitute st̃
suꝑ ppłm tuum. & suꝑurbem scuarii tui. ut consũ¬
metur p̾uaricatio & finem accipiat peccatum. &¬

Expanded text:
rificium, et in templo erit abominatio desolationis, et usque ad consummationem et finem perseverabit desolatio . Prophetia sane ista, o Moyses, clausa est, et ad intelligendum difficilis, et sunt ibi termini multi designati, sed tamen omnes ad ostendendum Christi adventum sunt positi. In primis igitur sciendum est, quia hebdomades istae annorum sunt hebdomades. Cum igitur ait: Septuaginta hebdomades constitutae sunt super populum tuum, et super urbem sanctuarii tui, ut consummetur praevaricatio,
Abbreviated transcription (Latin):
licet romanus. cum duce uenturo. id ÷ cum tyto.
& finis eius uastitas: & post finem belli statuta
desolatio. Qͦd autẽ sequit᷑ confirmabit pactum
multis ebdomadauna: illa ꝓfecto ebdomada una.
.uͭii. sunt anni obsidionis. Septem enim annis ob¬
sessa ÷ ciuitas abexercitu romanorum. & infra il¬
los . uii. annos adeo coacti fuerunt utus & afflicti.
qͦd ñ haberent unde sacͥfitium facere potuissent.
Et ħ ⁊ quod ait in dimidio ebdomadis. id ⁊ infra
ebdomadam deficiet hostia & sacrificiũ: & in tem¬
plo erit abhominatio desolationis. Quod etiam adddi¬
tur usq ad consuinmationẽ & finem ꝑseuerabst
desolatio: insinuat quod captiuitas & desolatio lł¬
& ebdomada obsidionis una: ꝓfectosunt septuagin

Expanded text:
o, id est cum Tito, et finis ejus vastitas, et post finem belli statuta desolatio. Quod autem sequitur, confirmabit pactum multis hebdomada una, illa profecto hebdomada una septem sunt anni obsidionis. Septem enim annis obsessa est civitas ab exercitu Romanorum, et infra illos septem annos, adeo coacti fuerunt intus et afflicti, quod non haberent unde sacrificium facere possent, et hoc est quod ait: In dimidio hebdomadis, id est infra hebdomadem, deficiet hostia et sacrificium, et in templo erit abominatio desolationis. Quod etiam additur, usque ad consummationem et finem perseverabit desolatio, insinuat quod captivitas, et desolatio ilusque ad Titum, et hebdomada obsidionis una, profecto septuagin
Abbreviated transcription (Latin):
impld&oꝑib eius paruerunt atq uerbis: quȩ &¬
de gente ur̃a & frĩb tuis sicut me suscitabit tib
dominus deus tuus. Ipsum audies ut petisti a
domino deo tuo in oreb. quando contio congregata ÷
atq dixisti: ultra ñ audiam uocem dñi dei mei. &
ignem hunc maximum ñ uidebo amplius ne mo

Expanded text:
peribus ejus patuerunt, atque verbis, quae de gente tua et de fratribus tuis sicut me suscitabit tibi Dominus Deus tuus ipsum audies ut petisti a Domino Deo tuo in Horeb quando contio congregata est atque dixisti ultra non audiam vocem Domini Dei mei et ignem hunc maximum amplius n
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. Sunt enim ut sonnium uerba eorum. Et sic̃
ũba hominum febriacuta laborantium. uł alio
morbo delirantiũ. nullo ordine sunt conexa ÷ sic &
ꝓpħarum ũba. nulla sunt continuatione ꝓlata: nec
quod pͥusdicant respitiunt. siue posterus. nͥ sicut
cis sc̃o reuclat sp̃o. Quare sic sunt uerba hȩc conec¬
tenda. Butyrum & mel comedet ut sciat reꝓbare
malũ ⁊ elig̾e bonũ qm̃ añ subaudit᷑ ꝗͣ comedat. sciae rep¬
bare malum. & eligere bonum. Hȩc enim ÷ hebrai¬
ca uĩtas. & sic demum finit᷑ illa. quȩ ꝓpt̾ incredu¬
litatem achaz. ad domum dauid dicta ⁊ ꝓpħia.
Nam qͦd statim sequit᷑. derelinquet᷑ terra & cetera:
ꝓpt̾ aliud dicit᷑. sicut & alibi inuenimus. Legit᷑ eñi

Expanded text:
esse. Sunt enim ut somnium verba eorum, et sicut esse. Sunt enim ut somnium verba eorum, et sicut verba hominum febri acuta laborantium, vel alio morbo delirantium, nullo ordine sunt connexa, sic et prophetarum verba nulla sunt continuatione prolata, nec quid prius dicant respiciunt, sive posterius, nisi sicut eis sanctus revelat Spiritus. Quare sic sunt verba haec connectenda: Butyrum et mel comedet, ut sciat reprobare malum, et eligere bonum, quia ante subauditur quam comedat, sciet reprobare malum et eligere bonum. Haec enim est hebraica veritas, et hic demum finitur illa quae propter incredulitatem Achaz, ad domum David dicta est prophetia. Nam, quod statim sequitur, terra derelinquetur, et caetera propter aliud dicitur, si
Abbreviated transcription (Latin):
liomodo ut possibile ÷ u̾bum illud intelligas. scił q̃d
mel comedet & butyrum. ꝓpt̾ hoc ut sciat repbare
malum & eligere bonum: id ÷ ut ꝑmellis comestio¬
nem & butyri. boni habeat cognitionẽ & mali ad÷
sapiens sit. sita inqͣm intelligis. sapiens mͥ ñ uide¬
ris. Ubi enim in rerum inuenit᷑ nat᷑is. qͦo sapienti¬
am conferat butyri comestio. siue mellis. M. Sa¬
ne nusqͣm. P. Restat gͥ. ut illud allegorioe intelliga¬
mus.M. Et qͣm ibi potes intelligere allegoriam:. E
Potest quippe ꝑhec duo uerba lex utͣq intelligi:
euuangłium & lex moysi. Multis siquidem in locis
quet᷑ terra quam tu detestaris a facie duorum re¬
gum suorum: Q uid inqͣm ꝑhuiusmod u̾ba uoluit
intelligi ꝓpħa : Innuunt enim uerba ista puerum
de quoẽ ꝓpħia. tempore illo fuisse natum .P. Uis
queso omoyses ꝓpħarum uerba ordine loquutio¬
nis humanȩ consueto acciꝑe: Nequaqͣm potest ħ

Expanded text:
lio modo ut possibile est, verbum illud intelligas, scilicet, quod lio modo ut possibile est, verbum illud intelligas, scilicet, quod mel comedet et butyrum, propter hoc ut sciat reprobare malum et eligere bonum, id est, ut per mellis comestionem et butyri, boni habeat cognitionem et mali, id est, sapiens sit, si ita inquam intelligis, sapiens mihi non videris, ubi enim in rerum innuitur naturis, quod sapientiam conferat butyri comestio sive mellis? Sane nusquam. Restat igitur ut illud allegorice intelligamus. MOYSES. Et quam ibi potes intelligere allegoriam? PETRUS. Potest quippe per haec duo verba lex utraque intelligi, evangelium et lex Moysi. Multis siquidem in locis nquetur terra, quam tu detestaris a facie duorum regum suorum . Quid inquam per hujusmodi verba voluit intelligi propheta? Innuunt enim verba ista puerum de quo est prophetia tempore illo fuisse natum. PETRUS. Vis quaeso, o Moyses, prophetarum verba ordine locutionis humanae consueto accipere? Nequaquam potest hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tantum significat. P. Iniuste ꝓfecto omoyses contͣ¬
dicis: nec linguȩ usum hebraice. uł naturam ag¬
nosse uideris. Mulier naniq siue iuuenis. siue
potest nuncupari nahra. Halma uͦ uocatur nul¬
la : nisi sit iuuenis & intacta. Quod autẽ addi
dit dẽ puero dicens ꝓpħa. butyrum & mel co-¬
medet ut sciat reꝓbare malum & eligere bo¬
num: dic queso omoyses. quid ꝑ mel illud in¬
telligi uoluit & butẏrum̃. Uoluit ibi aliqͣm
iniiere allegoriam: uł mel simplicit᷑ ꝓtulit & bu¬
tyrum: m. Nos quippe illud nequaqͣm uisi simpli¬
cit̾ intelligimus. scił quia sapiens erit. boniq &
mal discretionem habebit: ideo inquit mel come¬
det & butyrum. qͦd dulce ÷ atq bonum. P. Non i¬
deo sane sapiens ÷ reputandus. qͦd mel comedat¬
& butyrum. Licet enim sint dulcia: cum salubria
ñ sint: nec sunt bona. Et qui illud qͦt nec salubre
nec bonum ÷ comedit : quomͦ sapiens erit: Qo s a¬

Expanded text:
tantum significat. PETRUS. Injuste profecto, o Moyses, contratantum significat. PETRUS. Injuste profecto, o Moyses, contradicis, nec linguae usum Hebraicae, vel naturam agnoscere videris. Mulier namque sive juvenis sive potest nuncupari nahra. Halma vero vocatur nulla, nisi sit et juvenis et intacta. Quod autem addidit propheta de puero dicens: Butyrum et mel comedet, ut sciat reprobare malum et eligere bonum, dic, quaeso, o Moyses, quid per mel illud intelligi voluit et butyrum? voluit ibi aliquam innuere allegoriam, vel mel simpliciter protulit et butyrum? MOYSES. Nos quippe illud nequaquam, nisi simpliciter intelligimus, scilicet quia sapiens erit, bonique et mali discretionem habebit, ideo, inquit, mel comedet et butyrum, quod dulce est atque bonum. PETRUS. Non ideo sane sapiens est reputandus, quod mel comedet et butyrum. Licet enim sint et dulcia, cum salubria non sint, nec sunt bona, et qui illud quod nec salubre nec bonum est comedit, quomodo sapiens erit? Quod si a
Abbreviated transcription (Latin):
ħ fuisse dictum. S & quod sequit᷑. ecce uirgo con¬
cipiet & pariet filium. & uocabit᷑ nomen eius
emmanuel: patent᷑ infinuat. ñ de uxore achar
uł filio eius dixisse ꝓpħam. Nam neq mulierẽ
maritatam uirginem uocasset. nec miracłiu
aliquod eẽt sitie signũ. mulierẽ uirum habentem
concepturam: uł filium fore parituram. Quin &
scił qͦd & deus sic appellari fllium uolebat. & qͦd sine
carnali patre uirgo foret puerum genitura. Prop¬
t̃ ħ enim ait uocabit. Ac si dicẽt. ipsa tantum uo¬
cabit. & ñpat̃. Nouimus etiam qͦd neq aliquis a¬
char filius. neq̃ quisqͣm alius homo temporis ilhꝰ
hoc nomine qͦd ⁊ eminanuel sit uocatꝰ. M. Aliror
sane suꝑ te uirolingue nr̃e tum ꝑito: quod ita ũ¬
ba confundis. & scͥpturas ꝑũtis. Neq enim ut nõs¬
ti ip̃se. posuit ꝓpħa nomen inhebraico: qͦd uirgi¬
nein reddat in latino. Quod si facere uellet:utiq
bethula posuisset. Posuit autẽ halma: qd̃ puellã

Expanded text:
 fuisse dictum. Sed et quod sequitur: Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vocabit nomen ejus Emmanuel, patenter insinuat non de uxore Achaz, vel filio ejus dixisse prophetam. Nam neque mulierem maritatam virginem vocasset, nec miraculum aliquod esset sive signum, mulierem virum habentem concepturam, vel filium forte parituram. Quin etscilicet quod et Deus sic appellari Filium volebat, et quod sine carnali patre virgo foret puerum genitura. Propter hoc enim ait, vocabit, ac si diceret, ipsa tamen vocabit. et non pater. Novimus etiam quod neque aliquid Achaz filius neque quisquam alius homo temporis illius, hoc nomine quod est Emmanuel sit vocatus. MOYSES. Miror sane super te, viro linguae nostrae tam perito, quod ita verba confundis, et Scripturas pervertis. Neque enim, ut ipse nosti, posuit propheta nomen in Hebraico, quod virginem reddat in Latino. Quod si facere vellet, utique bethula posuisset. Posuit autem halma, quod puellam
Abbreviated transcription (Latin):
M uolo gͥ mͥ ostendas & explanes: qualit̃ ꝓpt̾ ma¬
riam & eius filium dicta sit ista ꝓpħia. P. Multa
certe in ipsis ꝓpħiȩ uerb̾ inueniam: quib ꝑ facill¬
me conuincam. ipsam ñ ꝓpt̾ achat uł filium eiꝰ.
inmo ꝓpt̾ mariam & filium eius xp̃m fuisse ꝓla¬
tam. Licet enim ad achar loqueret᷑ ꝓpħa: non
solum tam̃ ad eum uł de suo tempore dicta est
ꝓpħia. Eropt᷑ ħ enim dictum ⁊ audite domus dd̾.
ret. non alius: exħ potest intelligi. ipsum dñm
signum ẽẽ futurum. Quodetiam płabit̾ ait uo

Expanded text:
ur mihi ostendas et explanes qualiter propter Mariam, et ejus filium dicta sit ista prophetia. PETRUS. Multa certe in ipsis prophetiae verbis inveniam, quibus perfacillime convincam ipsam non propter Achaz vel filium ejus, imo propter Mariam et filium ejus Christum fuisse prolatam. Licet enim ad Achaz loqueretur propheta, non solum tamen ad eum, vel de suo tempore dicta est prophetia. Propter hoc enim dictum est : Audite, domus David, ret non alius, ex hoc potest intelligi ipsum Dominum signum esse futurum. Quod etiam pluraliter ait, vo
Abbreviated transcription (Latin):
in occulto suũ ausus ÷ filiũ cͥcuncidere. Circunci
aduideum rediens nuberet. Qua de re adeo contriti
estis. ut nemo uirginẽ desponsare uellet. Sic ꝑ omĩũ
successiones tempoꝵ. diũsa uob int̃dicebant᷑ man-¬

Expanded text:
in occulto suum ausus est filium circumcidere. Circumcidin occulto suum ausus est filium circumcidere. Circumcidad Judaeum rediens nuberet. Qua de re adeo contriti estis, ut nemo virginem desponsare vellet. Sic per omnium successiones temporum diversa vobis indicebant
Abbreviated transcription (Latin):
ta eis obprobria. & tam inaudita intulerũt. quib si¬
milia uł equalia. neo sunt uisa unqͣm. nec audita. Occi
rent᷑ captiui: nec tam̃ inueniebat᷑ qͥemeret. sicut pro¬
misit moyses dicens. Uenderis inimicis tuis in seruos
& ancillas: & n̾erit qͥemat. Naues ctiã ipsis implctȩ.
sine ullo remige uł gub̾naculo uagari ꝑ pelagus
sunt dimisse: ad ipsorũ dedecus & uilitatẽ. Preterea
pꝰqͣm in hanc captiuitatẽ deiecti estis. intolerabilia
uob dabant᷑ mandata: ne legc̃ uideł legeretis. nec
ur̃õs eam filios doccretis. Qͦdsi quis eam aut legens.
aut docens filios inuentus fuisset: aut cͤmabatur.
aut pectinib ferrcis acutissimis pectebat᷑. Preterea
nec sabbatũ nec pascha celebrare ꝑmissi estis. Si uͦ
quis hoc faciens inuentus fuisset: acerrime punie¬
bat᷑. Prohibiti suꝑ hoc estis. ur̃õs pͥstino more filios
cͥcuncidere: multũq tͣnsiit demporis. quo nemo nͥ

Expanded text:
ta eis opprobria, et tam inaudita intulerunt, quibus sita eis opprobria, et tam inaudita intulerunt, quibus similia vel aequalia non sunt visa unquam nec audita. Occisrentur captivi, nec tamen inveniebatur qui emeret, sicut promisit Moyses dicens: Venderis inimicis tuis in servos et ancillas, et non erit qui emat . Naves etiam ipsis impletae, sine ullo remige vel gubernaculo vagari per pelagus sunt dimissae, ad ipsorum dedecus et vilitatem. Praeterea postquam in hac captivitate dejecti estis, intolerabilia vobis dabantur mandata, ne legem videlicet legeretis, nec vestros eam filios doceretis. Quod si quis legens eam aut docens filios inventus fuisset, aut cremabatur, aut pectinibus ferreis acutissimis pectebatur. Praeterea nec Sabbatum nec Pascha celebrare permissi estis. Si vero quis hoc faciens inventus fuisset, acerrime puniebatur. Prohibiti super hoc estis vestros pristino more filios circumcidere, multumque transiit temporis, quo nemo nisi