comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit patrem eẽ & filium eẽ. non est tam̃ diuersa substantia. quia
hec ñ scđm substantiã dicuntur. sed scđm relatiuum. qđ tamen
relatiuũ. non est accidens. quia non est mutabile. Si autem
huic sicputant resistendũ: sermoni. qđ pater quidem ad filium
dicitus. & filius ad patrẽ. ingenitus tam̃ & genitus ad scipsos
dicuntus ñ ad alterutrũ : Nonenĩ hoc est dicere ingenitum
qđ est patrem dicere. quia & si filiũ non genuisset. nihil ꝓhibe
ret cũ diegre ingenitũ. Et sigignit quisq filiũ. non exco
ipse est ingenitus. qui a geniti homines exaliis hominib gignunt. et
ipsi alios: In quiunt ergo: pat ad filiũ dicitur. & filius ad patrem
ingenitus aut̃ a dse ipsũ. & genitus ad se ipsu dicitur. Et idco siquid ad
scipsũ dicitur. scđm substantiã dicitur. diuersum ẽ autem ingenitõ
eẽ. &genitũ esse.: Diuersa igitur substantia est Ui.
soc si dicunt. ñ intellegunt de ingenito quidem aliquid se

Expanded text:
sit esse Patrem et esse Filium, non est tamen diversa substantia, quia haec non secundum substantiam dicuntur, sed secundum relativum: quod tamen relativum non est accidens, quia non est mutabile. huic sic putant resistendum esse sermoni, quod Pater quidem ad Filium dicitur et Filius ad Patrem, ingenitus tamen et genitus ad se ipsos dicuntur, non ad alterutrum: non enim hoc est dicere ingenitum, quod est Patrem dicere; quia et si Filium nret dicere eum ingenitum. Et si gignat quisque filium, non ex eo ipse est ingenitus; ipsi alios: inquiunt ergo: Pater ad Filium dicitur, et Filius ad Patrem, ingenitus autem ad se ipsum, et genitus ad se ipsum dicitur: et ideo si quidquid ad se ipsum dicitur, secundum substantiam dicitur, diversum est autem ingenitum esse et genitum esse; diversa igitur substantia est: hoc si dicunt, non intelligunt de ingenito quidem aliquid se
Abbreviated transcription (Latin):
Sed sicut pat̾ & filius unus ds̃. & ad creaturam relatiue unus
creator & unus dñs. sic relatiue ad sp̃m scm̃ unum principium.
Ad creaturã uero pat̃ & filius & sp̃s sc̃s unum principium. sicut
nterius aũt quęritur utrum quem admodum filius non hoc
tantũ habet nascendo ut filius sit. sed om̃ino ut sit. sic & sp̃ssc̃s
eo qđ datur habeat nontantũ ut doniunsit. sed om̃ino ut sit
Itrum ergo erat antequã daretur. sed nondum erat donum.
aneo ipso qđ daturus cum erat ds̃. iam donũ erat & antequã
darttur  Sed si non ꝓcedit nisi cum datur. nec ꝓcederet utiq
prius qua essa cui daretur. Quomodo iam erat ipsa substantia
si non est. nisi quia datur. sicut filius nontantũ ut sit filius qđ
relatiue dr̃. sed om̃ino ut sit ipsa substantia nascendo habet: An
ꝓcedebat ut ess& donabile. iã donũ erat & antequã ess& cui daretur

Expanded text:
sed sicut pater et filius unus deus et ad creaturam relatiue unus sed sicut pater et filius unus deus et ad creaturam relatiue unus creator et unus dominus, sic relatiue ad spiritum sanctum unum priAd creaturam vero, Pater et Filius et Spiritus sanctus unum principium sicut nterius autem quaeritur utrum, quemadmodum filius non hoc tantum habet nascendo, ut filius sit, sed omnino, ut sit, sic et spiritus sanctus eo quo datur habeat non tantum, ut donum sit, sed omnino, ut sit. utrum ergo erat, antequam daretur, sed nondum erat donum, an eo ipso quo daturus erat eum deus, iam donum erat, et antequam daretur? sed si non procedit, nisi cum datur, nec procederet utique, priusquam esset cui daretur, quomodo iam erat ipsa substantia, si non est nisi quia datur? sicut filius non tantum, ut filius — quod relatiue dicitur — sed omnino ut sit ipsa substantia, nascendo habet an sedit? sed quia sic procedebat, ut esset donabile, iam donum erat, et antequam esset cui daretur.
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq. sp̃s sc̃s nontantũ patris & filii qui deder̃. sed & iã noster dr̃
qui accepimus. sicut dicitur dñi salus quia dat salutẽ. eadem &iã
nr̃a salus ẽ qui accipimus. Sp̃s ergo & dĩ quidedit. & nr̃ qui acce
qui in ipso ẽ. sed alio modo iste nr̃. quo dicimus & panem nr̃m da nob
quan quã & illum sp̃m qui hominis dicitur utiq accepimus. Quid
enĩ habes in quit qđ non accepisti: Sed aliud est qđ accepimus ut
essemus. aliud qđ accepimus ut scĩ essemus. Unde scriptum est &
de iohanne qđ in spũ & uirtute heliȩ ueniret. Dictus est heliȩ
cum ait ei dñs. tollã despũ tuo & dabo eis.
hocẽ dabo illis despũ sc̃o quemiam
tibi dedi. Siergo & qđ datur prin¬
cipium hab& eum a quodatur. quia
ñ aliunde accepit illud qđ ab ipso
ꝓcedit. fatendum est patrem & filiũ

Expanded text:
itaque spiritus sanctos non tantum patris et filii, qui dederunt, sed etiam noster dicitur, itaque spiritus sanctos non tantum patris et filii, qui dederunt, sed etiam noster dicitur, qui accepimus, sicut dicitur domini salus, qui dat salutem; eadem etiam nostra salus est, qui accepimus. spiritus ergo et dei est, qui dequi in ipso est: sed alio modo iste noster est, quo dicimus et, Panem nostrum da nobis quamquam et illum spiritum, qui hominis dicitur, a quo utique accepimus. quid enim habes, inquit, quod non accepisti? sed aliud est quod accepimus, ut essemus, aliud quod accepimus, ut sancti essemus. unde scriptum est et de Iohanne, quod in spiritu et uirtute Heliae ueniret; dictus est Heliae cum ait ei dominus: tollam de spiritu tuo et dabo eis, hoc est: "dabo illis de spiritu sancto, quem iam tibi dedi". si ergo et quod datur principium habet eum a quo datur, quia non aliunde accepit illud quod ab ipso procedit, fatendum est patrem et filium
Abbreviated transcription (Latin):
gemur desp̃u sc̃õ. uerissime respondemus qđ ds̃ sit. & cum patre
et filio simul unus ds̃ est. Unum ergo principiũ adcreaturam
dicitur ds̃. non duo uel tria principia. Ad sc aut̃ inuicẽ intri¬
nitite sigignens adid qđ gignit principiũ est. pat̃ ad filium
de patre procedit. non parua questio est. quia si ita est non
iam principium citantũ reierit quã gignit. aut facit. sed &iam
ei quamdat. Ubi & illud elucescit ut pote qđ sol & multos mo¬
uere. curnonsit filius etiam sp̃s sc̃s. cum & ipse apatre exeat. sic̃
in euangło legitur. Exit enim non quomodo natus. sed quomͦ
datus. & ideo non dicitur filius. quia neq natus ẽ sicut unigenit:
neq factus ut ꝑ grãm in ad optionẽ nasceretur sicut nos. Qđ enim
de patrȩ natum est. ad patrẽ solum refertur. cumdicitur filius.
Qđ aut̃ datum est: & ad eũ qui dedit refertur. & ad eos quib dedit

Expanded text:
gemur de Spiritu sancto, verissime respondemus quod Deus sit, et cum Patre gemur de Spiritu sancto, verissime respondemus quod Deus sit, et cum Patre et Filio simul unus Deus est. Unum ergo principium ad creaturam dicitur Deus, non duo vel tria principia, ad se autem invicem in Trinitate, si gignens ad id quod gignit principium est, Pater ad Filium De Patre procedit, non parva quaestio est: quia si ita iam principium ei tantum rei erit, quam gignit aut facit, sed etiam ei quam dat ubi et illud elucescit, ut potest, quod solet multos mouere, cur non sit filius etiam spiritus sanctus, cum et ipse a patre exeat, sicut in euangelio legitur. exit enim non quomodo natus, sed quomodo datus, et ideo non dicitur filius, quia neque natus est sicut unigenitus, neque factus, ut per gratiam in adoptionem nasceretur, sicuti nos. quod enim de patre natum est, ad patrem solum refertur, cum dicitur filius; datum est, et ad eum qui dedit refertur et ad eos quibus dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
uel operatur principium ẽ ei rei quã gignit. uel ei quã operatur.
non possumus negare &iam sp̃m scm recte dici principium. quia
non eũ separamus ab appellatione creatoris. et scriptum est de illo
qđ operetur. & utiq inse manens operatur. Non enim in aliquid
eorum quȩ operatur. ipse mutatur & uertitur. Et quȩ operatur
uide. Unicuiq aũt inquid datur manifestatio sp̃s adutilitatẽ
Alii quidem datur ꝑsp̃m sermo sapientiȩ. alii sermo scientiȩ scđm
cundem sp̃m. Alteri aũt̃ fides in eodem spũ. Alii donatio curatio¬
num in uno sp̃u. Alii operationes uirtutũ. Alii prophetia:
alii diiudicatio sp̃uum. Alteri genera linguarũ. Om̃a autem hȩc
operatur unus atq idem sp̃s. diuidens ꝓpria unicuiq ꝓut uult.
utiq sicut ds̃. Quis enĩ tanta illa operari potest. nisids̃. Idem
Aut ds̃ qui operatur om̃a in om̃ibus Nam & singillatim su nterre¬

Expanded text:
vel operatur, principium est ei rei quam gignit vel ei quam operatur, vel operatur, principium est ei rei quam gignit vel ei quam operatur, non possumus negare etiam Spiritum sanctum recte dici principium, quia non eum separamus ab appellatione Creatoris, et scriptum est de illo quod operetur, et utique in se manens operatur. Non enim in aliquid eorum quae operatur, ipse mutatur et vertitur, et quae operatur vide. Unicuique, ait Apostolus, datur manifestatio Spiritus ad utilitatem: alii quidem datur per Spiritum sermo sapientiae, alii eumdem Spiritum; alteri autem fides in eodem Spiritu; alii donatio curationum in uno Spiritu; alii operationes virtutum; alii prophetia, alii dijudicatio spirituum, alteri genera liguarum. Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult , ut Nam et sigillatim si interro
Abbreviated transcription (Latin):
donum donatoris. et donatorem doni: quia hic potuit inueniri¬
usitatum uocabulum. illic non potuit XIII.
et si quid forte aliud. Sed pat̃ ad filiũ dicitur. principium uero
ad om̃a quȩ ab ipsosunt Item dr̃ relatiue filius. relatiue dr̃ et
uerbum. et imago. & in om̃ib: his uocabulis ad patrẽ refertur
ihil aut̃ horum pat̃ dr̃. Et principium dicitur filius. Cum enim
dicerCur ei. tuquis es. respondit. principium qui & loquor uob
Sed nunquid patris principiũ. Creatorem se quippe ostendere
uoluit. cum se dixit ẽẽ principiũ. sicut & pater principium est crea
ture. qđ ab ipso sunt om̃a. Nam & creator relatiue dr̃ ad creaturã.
sicut dñs adseruum. Et ideo cum dicimus & patrem principiũ.
et filium principiũ. ñ duo principia creaturȩ dicimus. quia pater
et filius. simul ad creaturã unum principiũ est. sicut unus creator.
sicut unus ds̃. Siaut̃ quicquid inseman& et gignit aliquid

Expanded text:
donum donatoris, et donatorem doni: quia hic potuit inveniridonum donatoris, et donatorem doni: quia hic potuit inveniriusitatum vocabulum, illic non potuit. CAPUTet si quid forte aliud: sed Pater ad Filium dicitur, principium vero ad omnia quae ab ipso sunt. Item dicitur relative Filius, relative dicitur et Verbum et Imago; et in omnibus his vocabulis ad Patrem refertur: nihil autem horum Pater dicitur. Et principium dicitur Filius: cum enim diceretur ei, Tu quis es? respondit, Principium, qui et loquor vobis . Sed numquid Patris principium? Creatorem se quippe ostendere voluit, cum se dixit esse principium; sicut et Pater princturae quod ab ipso sunt omnia. Nam et creator relative dicitur ad creaturam, sicut dominus ad servum. Et ideo cum dicimus et Patrem principium, et Filium principium, non duo principia creaturae dicimus, quia Pater et Filius simul ad creaturam unum principium est, sicut unus creator, sicut unus Deus. Si autem quidquid in se manet et gignit aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ec mouere debet qm̃ diximus relatiue dici sp̃m scm̃. non
ipsam trinitatẽ. sed eum qui est intrinitate. quia ñ ei
uidetur uicissim respondere uocabulũ eius ad quẽ refertur
Non enim sicut dicimus seruum dñi. & dñm serui. filium patris.
et patrẽ filii. qm̃ ista relatiue dñr. Ita &iã hic possumꝰ dicere
Dicimus enĩ sp̃m sc̃m patris. sed non uicissim dicimus patrẽ sp̃s scĩ.
ne filius eius intellegatur sp̃ssc̃s Item dicimus sp̃m sc̃m filii.
tam manifeste relatiue dr̃ quã pignus: Adid quippe refertur
cuius pignus ẽ. & semꝑ pignus alicuius rei pignus est. Num ergo
cum dicimus pignus patris & filii. possumus uicissim dicere.
patrem pignoris. aut filiũ pignoris: Aut uero cum dicimus
donũ patris et filii. non quidem possumus dicere patrẽ doni.
aut filiũ doni. Sed ut haec uicissim respondeant. dicimus

Expanded text:
ec movere debet, quoniam diximus relative dici Spiritum sanctum, non ec movere debet, quoniam diximus relative dici Spiritum sanctum, non ipsam Trinitatem, sed eum qui est in Trinitate, quia non ei videtur vicissim respondere vocabulum ejus ad quem refertur. Non enim, sicut dicimus servum domini et dominum servi, filium patris et patrem filii, quoniam ista relative dicuntur, ita etiam hic possumus dicere. Dicimus enim Spiritum sanctum Patris, sed non vicissim dicimus Patrem Spiritus sancti, ne filius ejus intelligatur Spiritus sanctus. Item dicimus Spiritum sanctum Filii, tam manifeste relative dicitur quam pignus? Ad id quippe refertur cujus est pignus, et semper pignus alicujus rei pignus est. Num ergo cum dicimus pignus Patris et Filii , possumus vicissim dicere Patrem pignoris aut Filium pignoris? At vero cum dicimus donum Patris et Filii, non quidem dicere possumus Patrem doni, aut Filium doni; sed ut haec sibi vicissim respondeant, dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
regenerantem. Trinitas aut filius. nullo modo dici potest. Sp̃s uͦ
sp̃s est. potest appellari trinitas & sp̃s. & sc̃s. Sed tamen ille sp̃ssẽs.¬
sp̃s sc̃s & patris & filii sp̃s est. Sed ipsa relatio ñ apparet in hoc
nomine. Apparet. Aut cum dicitur donum dĩ. Donum enĩ est
patris & filii. quia & apatre ꝓcedit sicut dñs dicit. & qđ apłs
ait. qui sp̃m xp̃i non habet. hic nonẽ eius : de ipso utiq spũ
sc̃o ait Donum ergo donatoris & donator donicũ dicimus
relatiue utrumq aducem dicimus Ergo sp̃ssc̃s in effabilis
quȩdã patris filiiq cõmunio est. & ideo fortasse sic appellatur.
quia patri & filio potest cadem appellatio conuenire. Nam hoc
sc̃s. & filius sc̃s. Ut ergo ex nomine qđ utriq conuenit utriuse
cõmunio significetur. uocatur donũ amborum sp̃ssẽs. & haec
unitas. dĩtas. magnitudo. bonitas. om̃i potentia. XII¬

Expanded text:
regenerantem. Trinitas autem Filius nullo modo dici potest. Spiritus regenerantem. Trinitas autem Filius nullo modo dici potest. Spiritus est, potest appellari Trinitas et Spiritus sanctus. Sed tamen ille SpiritusSpiritus sanctus et Patris et Filii Spiritus est. Sed ipsa relatio non apparet in hoc nomine; apparet autem cum dicitur donum Dei : donum enim est Patris et Filii, quia et a Patre procedit , sicuait, Qui Spiritum Christi non habet, hic non est ejus , de ipso utique sancto Spiritu ait. Donum ergo donatoris, et donator doni, cum dicimus, relative utrumque ad invicem dicimus. Ergo Spiritus sanctus ineffabilis est quaedam Patris Filiique communio; et ideo fortasse sic appellatur, quia Patri et Filio potest eadem appellatio convenire. Nam hoc s et Filius sanctus. Ut ergo ex nomine quod utrique convenit, utriusque communio significetur, vocatur donum amborum Spiritus sanctus.unitas, deitas, magnitudo, bonitas, aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
magnus ẽ. quia ipse sua est magnitudo: Hoc & debonitate
et de eternitate. et de om̃i potentia dĩ dictum sit. om̃ibusq om̃ino
p̃dicamentis quȩ dedõ possunt ꝓnuntiari. qđ ad se ipsum dr̃
non trans late acper similitudinem. sed ꝓprie. sitamen de illo ꝓprie
aliquid dici ore hominis potest. XI.
uod aũt ꝓprie singula in eadem trinitate dicuntur. nullo
modo ad se ipsa. sed ad inuicẽ. aut adcreaturam dñr.
et ideo relatiue ñ substintialit ea dici manifestum est. Sicut enĩ
trinitas unus ds̃ dr̃. magnus. bonus. eternus. om̃ps. idemq ipse
sua dici potest dĩtas. ipse sua magnitudo. ipse sua bonitas. ipse sua
ȩternitas. ipse sua om̃ipotentia. non sic dici potest trinitas pater.
nisi forte trans late ad creaturã propter ad optionem filiorum
excepto filio. aut excepto sp̃u scõ oportet intellegi. quem unum
dñm dm̃ nr̃m recte dicimus. etiã patrẽ nr̃m ꝑ gr̃am suam nos

Expanded text:
magnus est; quia ipse sua est magnitudo. Hoc et de bonitate, magnus est; quia ipse sua est magnitudo. Hoc et de bonitate, et de aeternitate, et de omnipotentia Dei dictum sit, omnibusque omnino praedicamentis quae de Deo possunt pronuntiari, quodnon translate ac per similitudinem, sed proprie: si tamen de illo proprie aliquid dici ore hominis potest. Quod al., quae autem proprie singula in eadem Trinitate dicuntur, nullo modo ad seipsa, sed ad invicem, aut ad creaturam dicuntur; et ideo relative, non substantialiter ea dici manifestum est. Sicut enim Trinitas unus dicitur Deus magnus, bonus, aeternus, omnipotens: idemque ipse sic sua dici potest deitas, ipse sua magnitudo, ipse sua bonitas, ipse sua aeternitas, ipse sua omnipotentia: non sic dici potest Trininisi forte translate ad creaturam propter adoptionem filiorum. excepto Filio, aut excepto Spiritu sancto oportet intelligi, quem unum Dominum Deum nostrum recte dicimus etiam patrem nostrum per gratiam suam nos
Abbreviated transcription (Latin):
animus in his ergo reb aliud est magnitudo. aliud qđ ab ea mag¬
nitudine magnum est. Et prorsus non hoc est magnitudo. qđ est
magna domus. Sed illa est uera magnitudo. qua nsolũ magna est
domus quȩ magna est. & qua magnus est mons quisquis magnus est
sed etiam qua magnũ est quicquid aliud magnũ dr̃. Ut aliud sit
ipsi magnitudo. aliud ea quȩ ab illa magna dicuntur: Quae
magnitudo utiq primitus magna est. multoq. excellentius. quã
ea quȩ participatione eius magna sunt Ds aut quia ñ eamag
cum magnus ẽ: alio quin illa erit maior magnitudo quã ds. do aitt
non est aliquid mauis. ea igitur magnitudine magnus est. qua
ipse est cadem magnitudo. Et ideo sicut nondicimus tresessentias.
sic nee tres magnitudines. Hocenim est dõ ẽe. qđ est magnũ esse
adem causa. nec magnos tres dicimus. sed unum magnũ. quia
non participatione magnitudinis ds̃magnus est. sed se ipso magno

Expanded text:
animus; in his ergo rebus aliud est magnitudo, aliud quod ab ea maganimus; in his ergo rebus aliud est magnitudo, aliud quod ab ea magnitudine magnum est, et prorsus non hoc est magnitudo quod est magna domus. Sed illa est vera magnitudo, qua non solum magna est domus quae magna est, et qua magnus est mons quisquis magnus est; sed etiam qua magnum est quidquid aliud magnum dicitur: ut aliud sit ipsa magnitudo, aliud ea quae ab illa magna dicuntur. Quae magnitudo utique primitus magna est, multoque excellentius quam ea quae participatione ejus magna sunt. Deus autem quia non ea magncum magnus est; alioquin illa erit major magnitudo quam Deus, Deo autem non est aliquid majus: ea igitur magnitudine magnus est qua ipse est eadem magnitudo. Et ideo sicut non dicimus tres essentias, sic nec tres magnitudines: hoc est enim Deo esse, quod est magnum esse. Eadem causa nec magnos tres dicimus, sed unum magnum: quia non participatione magnitudinis Deus magnus est, sed se ipso magno
Abbreviated transcription (Latin):
lta ut pleriq nr̃i qui haec greco tractant eloquio dicere c̃suerins.
MIAN YCIaN. tpic yroc tacic. qđ est latine unam essentiam.
tres substantias Sed quia nr̃a loquendi consuetudo ĩa optinuit.
ut hoc intellegatur cũ dicimus essentiã. qđ intellegitur cũ dicimus
substantiã. non audemus dicere unam essentiã. tres substantias.
res aut ꝑsonas multi latini ista tractantes. & digni auctoritate.
dixerunt. cum alium modum aptiorem ñ inuenirent. quo enunti
uocatur. Nec pat̾ sit. nec filius: Tres utiq. sunt. Ideoq plurilit̃
dictumest. ego & pat̃ unum sumus Non enĩ dixit. unum est
qđ sabelluani dicuĩ sedunũ sumus. Tamen cũ quȩrit᷑ quiditres
magna prorsus inopia humanũ laborat eloquium. Dictum
est tamen tres ꝑsonę. non ut illud diceretur. sed ne taceretur
tres magnitudines. neq tres magnos In rebus enimquȩ
participatione magnitudinis magne sunt. quibus aliud est et̃¬
aliud magnas cẽ. sicut magna domus. & magnus mons. & magn

Expanded text:
 « Plerique nostrorum, qui Graeco tractant eloquio, dicere consueverunt mian usian tres hypostases, quod est Latine unam essentiam tres substantias. Sed quia nostra loquendi consuetudo jam obtinuit, ut hoc intelligatur cum dicimus essentiam quod intelligitur cum dicimus substantiam, non audemus dicere unam essentiam et tres substem personas; quemadmodum multi Latini ista tractantes et digni auctoritate dixerunt, cum alium modum aptiorem non invenirent, quo enuntiaetiam donum Dei vocatur, nec Pater sit nec Filius, tres utique sunt. Ideoque pluraliter dictum est, Ego et Pater unum sumus . Non enim dixit, Unum est, quod Sabelliani dicunt; sed, unum sumus. Tamen cum quaeritur quid tres, magna prorsus inopia humanum laborat eloquium. Dictum est tamen, Tres personae, non ut illud diceretur, sed ne taceretur. tres magnitudines, neque tres magnos. In rebus enim quae participatione magnitudinis magnae sunt, quibus aliud est ealiud magnas esse, sicut magna domus, et magnus mons, et magnus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a. in quo om̃a. ipsi gła in scła scłoꝵ. Quicquid ergo ad se
essentias. sic non dicimus tres magnitudines. sed unã essentiã.¬
et unã magnitudinẽ. Essentiã dico que ycia. grece dr̃. quã
usitatius substantiã uocamus. Dicunt quidem & illi YΠOCTΑCΙΝ¬

Expanded text:
omnia, in quo omnia: ipsi gloria . Quidquid ergo ad se omnia, in quo omnia: ipsi gloria . Quidquid ergo ad se essentias, sed unam essentiam, sic non dicimus tres magnitudines, sed unam magnitudinem. Essentiam dico, quae οὐσία Graece dicitur, quam usitatius substantiam vocamus. Sicut ergo non dic
Abbreviated transcription (Latin):
et sp̃s sc̃s dsest. qd scđm substantiã dici nemo dubitat. nontam̃
tres dcos scđ unum dm̃ dicimus candem ipsam prestantissimam
trinitatẽ: Ita magnus pater. magnus filius. magnus de sps ses
sp̃s sc̃i nontres boni sed unus bonus. dequo dictum .ẽ. nemo
bonus nisi unus ds̃ Et eñi dñs itic ne abillo qui dixerar
magister bone tinquã hominẽ compellins scđ̃m homine tantũ¬
modo intellegerctur. ideo ñ ait. nemobonus nisi solus pater. scd
unus ds̃: Situs uero et habitus. et loca. et tẽpora ñ pprie sed
trans late ac per similitudines dicuntur indõ. Nim & sedere
de si ascendero incelum tu ibi es. qđ ad locum Qđ aut ad facien¬
dumꝰ attinet forcasis de dõsolo uerissimne dicttur Solus enĩds̃
factt cxipse nonsit neq pititur quantũ ad eius substantiam
pestinet quod ds̃ est. Itaq om̃ps pater. om̃ps filius. omps sp̃ssẽs.¬
nectamen tres om̃ipotentes. sed unus om̃ps. ex quo om̃a. ꝑ quẽ

Expanded text:
ctus Deus est, quod secundum substantiam dici nemo dubitat; non tamen tres deos sed unum Deum dicimus eamdem ipsam praestantissimam Trinitatem. Ita magnus Pater, magnus Filius, magnus Spiritus satres boni, sed unus est bonus, de quo dictum est, Nemo bonus, nisi unus Deus. Etenim Dominus Jesus, ne ab illo qui dixerat, Magister bone , tanquam hominem compellans, secundum hominem tantummodo intelligeretur, ideo non ait, Nemo bonus, nisi solus Pater; sed, unus Deus. Situs vero, et habitus, et loca, et tempora, non proprie, sed translate ac per similitudines dicuntur in Deo. Nam et sedere et: Si ascendero in coelum tu ibi es , quod ad locum. Quod autem ad faciendum attinet, fortassis de solo Deo verissime dicatur: solus enim Deus facit, et ipse non fit, neque patitur, quantum ad ejus substantiam pertinet qua Deus est. Itaque omnec tamen tres omnipotentes sed unus Omnipotens ex quo omnia, per quem
Abbreviated transcription (Latin):
duobus uocabulis appelletur. sic apparet in eare ubi ualde
ista coniuncta sunt. & aliud alio nullo p̃ceditur tẽpore
amorq ipse nonita sentitur eẽ cum cũ non ꝓdit indigentia qm
semoe presto est qđ amatur. Qua ꝓpt̃ &iã tar diorib dilucesce¬
rehee possunt dumea tractantur quȩ ad animũ tempore accedua
et quȩ illi tẽporalit̃ Accidunt. cum meminit qđ antea ñ memine¬
rat & cũ uidet qđ antra ñ uidebat. & cũ amat qđ antea non
amabat. Sed aliud hec tractatio iamposcit exordium.
propter huius libelli modum¬

Expanded text:
duobus vocabulis appelletur, sic apparet in ea re ubi valde duobus vocabulis appelletur, sic apparet in ea re ubi valde ista conjuncta sunt, et aliud alio nullo praeceditur tempore: amorque ipse non ita sentitur esse, cum eum non prodit indigentia, quoniam semper praesto est quod amatur. Quapropter etiam tardioribus dilucescere haec possunt, dum ea tractantur quae ad animum tempore accedunt et quae illi temporaliter accidunt, cum meminit quod antea non meminerat, et cum videt quod antea non videbat, et cum amat quod antea non amabat. Sed aliud haec tractatio jam poscit exordium, propter hujus libelli modum
Abbreviated transcription (Latin):
tota & om̃a capiuntur. equalia sunt tota singula totis singulis.
& tota singula. simul om̃ib totis. & hȩc tria unũ. una uita.
una mens. una essentia¬
ad illã summã & altissimã essentiã. cuius imparimago est
humana mens: sed tam̃ imago est. anadhuc eadem tria distinc¬
tius declaranda sunt in anima ꝑ illa quȩ extrinsecus sensu
corporis capimus. ubi tẽporalit̃ imprimitur rerũ corporearũ
noticia: Mentẽ quippe ipsam in memoria. & intellegentia.
et uoluntate suimet ipsius talẽ repperiebamꝰ. ut qm̃ sem per
se nosse. sẽꝑq se ipsam uelle cõprehendebatur. simul &iam
semꝑ sui meminisse. semꝑq se ipsã intellegere & amare cõprehen
deretur . quãuis ñ semꝑ se cogitare discretã ab eis quȩ non sun
qđ ipsa est. Ac ꝑ hoc difficile in ea dinoscitur memoria sui.
& intellegentia sui. Quasicnĩ non sint hec duo. sed unum

Expanded text:
omnia tota capiantur; aequalia sunt tota singula totis singulis; omnia tota capiantur; aequalia sunt tota singula totis singulis; et tota singula simul omnibus totis: et haec tria unum, una vita, una mens, una essentiaad illam summam et altissimam essentiam, cujus impar imago est humana mens, sed tamen imago? an adhuc eadem tria distinctius declaranda sunt in anima, per illa quae extrinsecus sensu corporis capimus, ubi temporaliter imprimitur rerum corporearum notitia? Mentem quippe ipsam in memoria et intelligentia et voluntate suimetipsius talem reperiebamus, ut quoniam semper se nosse semperque se ipsam velle comprehendebatur, simul etiam semper sui meminisse, semperque se ipsam intelligerederetur; quamvis non semper se cogitare discretam ab eis quae non sunt, quod ipsa est: ac per hoc difficile in ea dignoscitur memoria sui, et intelligentia sui. Quasi enim non sint haec duo, sed unum
Abbreviated transcription (Latin):
nisse. & uolome uelle et meminisse & intellegere. totãq. meã¬
memoriã & intellegentiã & uoluntatẽ simuł memini. Qđ enĩ
memoriȩ meȩ ñ memini. ñ est in memoria mea. Nihil autẽ
tam in memoria. quam ipsa memoria est. Totaigit᷑ memini
tem quicquid intellego. intellegere mescio. & sciome uelle
quicquid uolo. Quicquid aut sciomemini. Totã igit᷑ intellegen¬
tiã. totãq uoluntatẽ mea memini. Similit̃ cũhȩc tria intellego
tota simul intellego. Neq enim quicquã intelligibiliũ ñ intelle¬
go. nisi qđ ignoro. Qđ aut̃ ignoro. nec memini. nec uolo
uicquid itaq intelligibiliũ non intellego. consequent̃ &iam
nec memini. nec uolo. Quicquid ergo intelligibiliũ memini
et uolo consequent̃ & intellego. Uoluntas &iã mea totam
intellegentiã. totãq memoriã meã capit. dumtoto utor qđ
intellego & memini. Qua ꝓpt̃ quando inuicẽ asingulis. &

Expanded text:
nisse; et volo me velle, et meminisse, et intelligere. 9. nisse; et volo me velle, et meminisse, et intelligere. 9. memoriam, et intelligentiam, et voluntatem simul memini. Quod enim memoriae meae non memini, non est in memoria mea. Nihil autem tam in memoria, quam ipsa memoria est. Totam igitur memini. Item quidquid intelligo, intelligere me scio, et scio me velle quidquid volo: quidquid autem scio memini. Totam igitur intelligentiam, totamque voluntatem meam memini. Similiter cum haec tria intelligo, tota simul intelligo. Neque enim quidquam intelligibilium non intelligo, nisi quod ignoro. Quod autem ignoro, nec memini, nec volo. Quidquid itaque intelligibilium non intelligo consequenter etiam nec memini, nec volo. Quidquid autem intelligibilium memini et volo, consequenter intelligo. Voluntas etiam intelligentiam totamque memoriam meam capit, dum toto eo utor, quod intelligo, et memini. Cum itaque invicem a singulis et
Abbreviated transcription (Latin):
nec tres substantia sunt. sed una substantia Memoria qͥppe
qđ uita & mens & substantia dicitur. ad se ipsa dicitur. Qđ uero
memoria dicitur. ad aliquid relatiue dicitur. Hoc de intellegen¬
tia quoq & de uoluntate dixerim. Et intellegentia quippe et
uoluntas. ad aliquid dicitur. Uita est aut̃ unaquęq ad se ipfa
et mens. & essentia. Quocirca tria hȩc eosunt unũ. quo unauita.
unamens. una essentia. & quicquid aliud adse ipsa singula di¬
cuntur & iã simul ñ pluralit̃. sed singularit̃ dicuntur Eo uesd
tria . quo ad se in uicẽ referuntur. Quaesi ȩ qualia ñ essent. non
solũ singula singulis. sed &iã om̃ib singula ñ utiq se inuicem
caperent: Neq enĩ tantũ asingulis singula. uerum etiã a singulis
om̃a capiuntur Memini enĩ me habere memoriã. & intellegen
tia & uoluntatẽ. & in tellego me intellegere & uelle atq. memi¬

Expanded text:
nec tres substantiae sunt, sed una substantia. Memoria quippe, nec tres substantiae sunt, sed una substantia. Memoria quippe, quae vita et mens et substantia dicitur, ad se ipsam dicitur: quod vero memoria dicitur, ad aliquid relative dicitur. Hoc de intelligentia quoque et de voluntate dixerim: et intelligentia quippe et voluntas ad aliquid dicuntur. Vita est autem unaquaeque ad se ipsam, et mens, et essentia. Quocirca tria haec eo sunt unum, quo una vita, una mens, una essentia: et quidquid aliud ad se ipsa singula dicuntur, etiam simul, non pluraliter, sed singulariter dicuntur. Eo vero tria, quo ad se invicem referuntur: quae si aequalia non essent, non solum singula singulis, sed etiam omnibus singula; non utique se invicem caperent. Neque enim tantum a singulis singula, verum etiam a singulis omnia capiuntur. Memini enim tiam, et voluntatem; et intelligo me intelligere, et velle, atque memi
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina. usus. primũ horũ consideratur in illis trib quid
possit quisq memoria intellegentia. uoluntate: Scđm corum
consideratur qͥd habeat quisq in memoria & intellegentia. quo
studiosa uoluntate ꝑuenerit: lam uero usus tercius in uoluntiti
est. ꝑ tractante illa quȩ memoria & intellegentia continentur
siue ad aliquid ea referat. siue eorũ fine delectata conquiescat Uticni d
Uti est aut̃ assumere aliquid in facultatẽ uoluntatis Priuest uesd
uti cũ gaudio ñ adhuc spei. sediam rei: Pro inde om̃is qͥ fruitur.
utitur. Assumit enĩ aliquid in facultatẽ uoluntatis. cũ fine
delectitionis. Non aut̃ om̃is qui fruitur utitur. sud qđ in facul¬
tatem uoluntatis assumit. ñ ꝓpt̃ illud ipsũ. sed ꝓpt̃ aliud appetiuit
acc igitur tria memoria. intellegentia. uoluntas. qm non sunt tres
uite sed una utta. nec tresmentes sed una mens. c̃sequenter utiq

Expanded text:
doctrina, usus, primum horum consideratur in illis tribus, quid doctrina, usus, primum horum consideratur in illis tribus, quid possit quisque memoria, intelligentia, et voluntate. Secundum eorum consideratur, quid habeat quisque in memoria, et intelligentia, quo studiosa voluntate pervenerit. Jam vero usus tertius in voluntate est, pertractante illa quae in memoria et intelligentia continentur, sive ad aliquid ea referat, sive eorum fine delectata conquiescat. Uti enim, Uti enim, est assumere aliquid in facultatem voluntatis: frui est autem, uti cum gaudio, non adhuc spei, sed jam rei. Proinde omnis qui fruitur, utitur; assumit enim aliquid in facultatem voluntatis, cum fine delectationis: non autem omnis qui utitur, fruitur; si id quod in facultatem voluntatis assumit, non propter illud ipsum, sed propter aliud appetivit. 18. Haec igitur tria, memoria, intelligentia, voluntas, quoniam non sunt tres vitae, sed una vita; nec tres mentes, sed una mens: consequenter utique
Abbreviated transcription (Latin):
cmotis igitur paulisꝑ ceteris quoꝵ mens dese ipsa cesta est
tria hȩc potissimũ consi derata tractemus. memoriam. intellegin¬
tiã. uoluntatem In hiseni tribus inspici solent &iã ingenia par¬
uulorũ. cuiusmodi p̃ferant indolem Quanto quippe tenacius
& facilius puer meminit. quantoq acrius intellegnꝰ &studa
ardentius. tanto est laudabilioris ingenii: Cũ uero decuiusq
doctrina queritur. ñ quanta firmitate aefacilitate meminerit:
uel quanto a cumine intellegat. sed quid meminerit & quid in¬
tellegat queritur Et quia ñ tantũ quam doctus sit considerat
laudabilis animus. sed &iã quabonus. ntantũ quid meminerit
& quid intellegat. uerum &iã quiduelit attenditur. ñ quanta
flagrantia uelit. sed quid uelit prius. dein de quantũ uelit
Tunc enĩ laudandus ẽ animus uehementer amans. cũ id qđ amat
uchement̃ amandum est. Cũ ergo dicantur hȩc tria ingeniũ

Expanded text:
CCtria haec potissimum considerata tractemus, memoriam, intelligentiam, voluntatem. In his enim tribus inspici solent etiam ingenia parvulorum cujusmodi praeferant indolem. Quanto quippe tenacius et facilius puer meminit, quantoque acutius intelligit, et studet ardentius, tanto est laudabilioris ingenii. Cum vero de cujusque doctrina quaeritur, non quanta firmitate ac facilitate meminerit, vel quanto acumine intelligat; sed quid meminerit, et quid intelligat quaeritur. Et quia non tantum quam doctus sit, consideratur laudabilis animus, sed etiam quam bonus: non tantum quid meminerit et quid intelligat, verum etiam quid velit attenditur; non quanta flagrantia velit, sed quid velit prius, deinde quantum velit. Tunc enim laudandus est animus vehementer amans, cum id quod amat vehementer amandum est. Cum ergo dicuntur haec tria, ingenium,
Abbreviated transcription (Latin):
est . quem ad modũ cogitat qđ ipsa non est: Per phantasi ã
quippe imaginariã cogitat hȩc om̃a. siue ignẽ. siue aerẽ.
siue illud uel illud corpus. partẽ ue ullã. seu cõpaginẽ
tẽperationẽq corporis. Nec utiq ista om̃a. sed aliquid hoꝵ
ẽẽ dicitur. Siquid aut̃ horum eẽt. aliter id quã cetera
cogitaret. non scilicet ꝑ imaginale figmentũ sicut cogitant᷑
absentia quȩ sensu corporis tacta sunt. siue om̃ino ipsa.
siue eiusdem generis aliqua. sed quadã interiore. ñsimulata
sed uera p̃sentia: Nonenĩ quicquã illi est se ipsa p̃sentius.
sicut cogitat uiuere se. & meminisse se. et intellegere. & uelle
se. Nouit enĩ hȩc inse. nec imaginatur qͣsi extrase illa sensu
tetigerit. sicut corporalia quęq tanguntus Ex quorũ
cogitationib sinihil sibi affingat ut tale aliꝗͥd eẽ seputet.
quicquid ei dese remanet. hoc solũ ipsa est. XI.¬

Expanded text:
est, quemadmodum cogitat, id quod ipsa non est. Per phantasiam est, quemadmodum cogitat, id quod ipsa non est. Per phantasiam quippe imaginariam cogitat haec omnia, sive ignem, sive aerem, sive illud vel illud corpus, partemve illam, seu compaginem temperationemque corporis; nec utique ista omnia, sed aliquid horum esse dicitur. Si quid autem horum esset, aliter id quam caetera cogitaret, non scilicet per imaginale figmentum, sicut cogitantur absentia, quae sensu corporis tacta sunt, sive omnino ipsa, sive ejusdem generis aliqua; sed quadam interiore, non simulata, sed vera praesentia non enim quidquam illi est se ipsa praesentius: sicut cogitat vivere se, et meminisse, et intelligere, et velle se. Novit enim haec in se, nec imaginatur quasi extra se illa sensu tetigerit, sicut corporalia quaeque tanguntur. Ex quorum cogitationibus si nihil sibi affingat, ut tale aliquid esse se putet, quidquid ei de se remanet, hoc solum ipsa est.
Abbreviated transcription (Latin):
corpore scilicet. cuius cõpositio siue tẽperatioar
nde consequent & iã intellegentia quid aliuđ quã
in eodem subiecto corpore existimant : Qui om̃s
ñ aduertunt mentem nossc se &iam cum querit sẽ.
sicut iam ostendimus: Nullo modo aut̃ recte dr̃
sciri aliquares. dum eius ignoratur substantia
ua propter dum semens nouit. substantiam suam nouit. Et cũ
de secertaest: de substantia sua certa est Certa est aut̃ dese
sicut conuincunt ea quae supͣ dicta sunt Nec om̃ino certa
est utrum aer anignissit. an aliqđ corpus uł aliqͥd corporis
on est igitur aliquid corũ. totũq. illud qđ se iubetur ut
nouerit ad hoc ptinet ut certasit ñ se eẽ aliquid eorũ deqͥb
incerta est. Idq solũ ec̃ se certasit. qđ solũ eẽ secerta est
ic enĩ cogitat ignẽ ut aerem. & quicquid aliud corposis co¬
gitat. neq ullomodo fieri posset ut ita cogitaret id qđ ipsa

Expanded text:
corpore scilicet cujus compositio vel temperatio est. corpore scilicet cujus compositio vel temperatio est. Unde consequenter etiam intelligentiam quid aliud quam in eodem subjecto corpore existimant? 16. Qui omnes non advertunt, mentem nosse se etiam cum quaerit se, sicut jam ostendimus. Nullo modo autem recte dicitur sciri aliqua res, dum ejus ignoratur substantia. Quapropter, cum se mens novit, substantiam suam novit; et cum de se certa est, de substantia sua certa est. Certa est autem de se, sicut convincunt ea quae supra dicta sunt. Nec omnino certa est, utrum aer, an ignis sit, an aliquod corpus, vel aliquid corporis. Non est igitur aliquid eorum: totumque illud quod se jubetur ut noverit, ad hoc pertinet ut certa sit non se esse aliquid eorum de quibus incerta est, idque solum esse se certa sit, quod solum esse se certa est. Sic enim cogitat ignem aut aerem, et quidquid aliud corporis cogitat. Neque ullo modo fieri posset ut ita cogitaret id quod ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
bitit : iudicat se ñ temere consentire oportere. Quisqͥs
igitur aliunde dubitat. dehis om̃ib dubitare ñ debet
Quesi ñ essent. de ullare dubitare ñ posso. Hacce
om̃a qui ul corpus uel cõpositionẽ. scu tẽperationẽ
corporis cẽ mentẽ putant. in sub iccto ẽe uolunt
udcri. ut substantia sit acr uel ignis. siue aliuđ
aliquod corpus qđ mentẽ putant: Intellegentia il
ita insis huie corpori. sicut qualitas cius. ut illud sub¬
iectum sit. hec in subiccto. subiectũ scilicet mens
quã corpus eẽ arbitrantur. in sub iecto aũt intelle¬
gentia. siue quid aliud corũ quȩ cesta nobis ẽe cõ¬
memorauimus luxta opinantur &iã illi qui men¬
tẽ ipsam negant eẽ corpus. sed cõpaginẽ aut tepera¬
tionẽ corporis Hocenĩ inter est qđ illi mentem
ipsam dicunt eẽ substantiã. in qͦ subiecto sit intelle¬
gentia. isti aut̃ ipsam mentẽ in subiecto ce dicunt

Expanded text:
bitat, judicat non se temere consentire oportere. Quisquis bitat, judicat non se temere consentire oportere. Quisquis igitur aliunde dubitat, de his omnibus dubitare non debet: quae si non essent, de ulla re dubitare non posset. 15. Haec omnia, qui vel corpus vel compositionem seu temperationem corporis esse mentem putaa sit aer, vel ignis, sive aliquod aliud corpus, quod mentem putant; intelligentia vero ita insit huic corpori, sicut qualitas ejus: ut illud subjectum sit, haec in subjecto; subjectum scilicet mens quam corpus esse arbitrantur, in subjecto autem intelligentia, sive quid aliud eorum quae certa nobis esse commemoravimus. Juxta opinantur etiam illi qui mentem ipsam negant esse corpus, sed compaginem aut temperationem corporis. Hoc enim interest, quod illi mentem ipsam dicunt esse substantiam, in quo subjecto sit intelligentia: isti autem ipsam mentem in subjecto esse dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ato cul pabilis: quã male utens & malȩ fruenside
quire nonẽ nunc disserendi locus Sedlqm licni
om̃s noticias qͦuȩ capiuntur ex trinsecus ꝑ sensus corpo¬
eis & ea que posumꝰ om̃s mentes desc ipsis nosse.
certasq cẽ. diligentius attendamus  Utrum eni
acrisuus uiuendi. reminiscendi. intellegendi. uolendi
cogitandi. sciendi. iudicandi. anignis. ancerebri
ansanguinis. an athomoꝵ. an pret̃ usitata quatuoꝵ
cdemta quinti nescio cuius corporis. An ipsius carnis
nrae cõpago uel tẽperamentũ haec efficere ualeat
dubitauerunt homines. & alius hoc. alius illud affis¬
mare conatus est. Niuere se tam̃ & meminisse. &
intellegere. & uelle. & cogitare. & scire. & iudicare.
quis dubit& : quando quidem &iã sidubitat. iuiuit.
si dubitat. unde dubitet meminit. si dubitat. dubi¬
tare se intellegit. sidubitat. certus esse uult.
sidubitat. cogitat. sidubitat. scit se nescire. si du¬

Expanded text:
atque culpabilis, quam male utens et male fruens. De atque culpabilis, quam male utens et male fruens. De qua re non est nunc disserendi locus. 14. Sed omnes notitias quae capiuntur extrinsecus per sensus corporis; et ea quae posuimus, omnes mentes de se ipsis nosse certasque esse, diligentius attendamus. Utrum enim aeris sit vis vivendi, reminiscendi, intelligendi, volendi, cogitandi, sciendi, judicandi; an ignis, an cerebri, an sanguinis, an atomorum, an praeter usitata quatuor elementa quinti nescio cujus corporis, an ipsius carnis nostrae compago vel temperamentum haec efficere valeat, dubitaverunt homines: et alius hoc, alius aliud affirmare conatus est. Vivere se tamen et meminisse, et intelligere, et velle, et cogitare, et scire, et judicare quis dubitet? Quandoquidem etiam si dubitat, vivit: si dubitat unde dubitet, meminit; si dubitat, dubitare se intelligit; si dubitat, certus esse vult; si dubitat, cogitat, si dubitat, scit se nescire; si du
Abbreviated transcription (Latin):
aliȩ cerebrũ. aliȩq. aliud corpus. & aliud alie. sicut
supͣ cõmemoraui. om̃s tam̃ se intellegere nouerunt. &
cẽ. & iuuere. Sed intellegere ad id qđ intellegunt refe¬
runt. eẽ aut̃ & uuere. ad se ipsas. Et nulli est dubiũ
nec quem quã intellegere qui ñ uiuat. nec quẽquam
uiuere qui ñ sit Ergo consequent & eẽ & uuere. id
modoItẽ uelle se sciunt. neq hoc posse quem quã
qui ñ sit & qui ñ iuuat. parit̃ sciunt. Itẽq ipsã uolun¬
tatẽ referunt ad aliquid. qđ ea uoluntate uolunt
Meminisse &iã se sciunt. simulq sciunt qđ nemo memi¬
nisset. nisi cẽt ac uiuer&. Sed ipsã memoriã refe¬
tum notiera atq scientia continetur olunt. Enim
adest ꝑ qua fruamur eis uel utamur ifriumur enim
cognitis inquib uoluntas ipsa ꝓpt̃ se ipsa deleefaru
conquieseit Utimur uero eis quȩ ad aliud referimx
quo friendũ est. x ec est alia uita hominis uitiosa

Expanded text:
aliae cerebrum, aliaeque aliud corpus, et aliud aliae, sicut aliae cerebrum, aliaeque aliud corpus, et aliud aliae, sicut supra commemoravi: omnes tamen se intelligere noverunt, et esse et vivere; sed intelligere ad id quod intelligunt referunt, esse autem et vivere ad se ipsas. Et nulli est dubium, nec quemquam intelligere qui non vivat, nec quemquam vivere qui non sit. Ergo consequenter et esse et vivere id modo. Item velle se sciunt, neque hoc posse quemquam qui non sit et qui non vivat, pariter sciunt: itemque ipsam voluntatem referunt ad aliquid, quod ea voluntate volunt. Meminisse etiam se sciunt; simulque sciunt quod nemo meminisset, nisi esset ac viveret: sed et ipsam memoriarerum notitia atque scientia continentur: voluntas autem adest, per quam fruamur eis vel utamur. Fruimur enim cognitis, in quibus voluntas ipsis propter se ipsa delectata conquiescit: utimur vero eis quae ad aliud referimus quo fruendum est. Nec est alia vita hominum vitiosa
Abbreviated transcription (Latin):
nosce te ipsã. co ictu quo intellegit qđ dictũ est te ipsã
cognoscit se ipsam. nec ob aliud quã eo qđ sibi p̃sens
est: Si aut̃ qđ dictũ est ñ intellegit. ñ utiq facit
Hoc igitur ei p̃cipitur ut faciat. qđ cũ preceptũ ipsum
intellegit facit. Non ergo ad iungat aliud ad id¬
qđ se ipsam cognoscit. cum audit ut se ipsam cognoscat
Certe enĩ nouit sibidici. sibi scilie& quȩ est & uiuit. & intel¬
legit. Sed est & cadauer. uiuit & pccus. intellegit aut̃
nec cadauer. nec pecus Siergo se eẽ & uiuere scitꝰ:
quomodo est & uiuit intellegentia.
um ergo uerbi gr̃a mens aerem seputat. aerem in¬
tellegere putat. se tam̃ intellegere scit. acrem aũt
se cẽ non scit sedputat. secernat qđ putat. cernat qđ
scit. hoc ei remaneat undeꝰ illi quidem dubitauerunt.
qui aliud atq aliud corpus eẽ mentẽ putauerunt
eq enĩ om̃is mens aerem se eẽ existimat. sed ali.e ignẽ

Expanded text:
nosce te ipsam, eo ictu quo intelligit quod dictum est, Te ipsam, nosce te ipsam, eo ictu quo intelligit quod dictum est, Te ipsam, cognoscit se ipsam; nec ob aliud, quam eo quod sibi praesens est. Si autem quod dictum est non intelligit, non utique facit. Hoc igitur ei praecipitur ut faciat, quod cum ipsum praeceptum intelligit, facit. CAPUT X. quod se ipsam cognoscit, cum audit ut se ipsam cognoscat. Certe enim novit sibi dici, sibi scilicet quae est, et vivit, et intelligit. Sed est et cadaver, vivit et pecus: intelligit autem nec cadaver, nec pecus. Sic ergo se esse et vivere scit, quomodo est et vivit intelligentia. Cum ergo, verbi gratia, mens aerem se putat, aerem intelligere putat, se tamen intelligere scit: aerem autem se esse non scit, sed putat. Secernat quod se putat, cernat quod scit: hoc ei remaneat, unde ne illi quidem dubitaverunt, qui aliud atque aliud corpus esse mentem putaverunt. Neque enim omnis mens aerem se esse existimat, sed aliae ignem,
Abbreviated transcription (Latin):
on itaq uelud absentẽ sequęrat cernere. sed
presentẽ se cur& discernere. Nec se quasi ñ norit
cognoscat sed abeo qđ alterũ nouit dinoscat. Ipsũ
enim qđ audit cognosce te ipsã. quomodo agere curabit
sin escit aut quid sit cognosce. aut quid sit te ipsam:
iaũt utrũq nouit. nouit & se ipsam. quia ñ ita dicitus
menti cognosce te ipsam. sicut dicitur cognosce cherubin
et seraphin. De absentib enĩ illis credimus. scđm qđ
cȩlestes quȩdã eẽ potestates predicantur. Neq sicut
dicitur cognosce uoluntatẽ illius hominis. quȩ nob̃
nec ad sentiendũ ullomodo. nec ad intellegendum
prȩsto est. nisi corporalib signis editis. & hoc ita ut
magis credamus quã intellegamus. Neq ita ut dicit᷑
homini. uide faciem tuã. qđ nisi inspeculo fieriñ potest.
am et ipsa nr̃a facies absens ab aspectu nr̃o est. quia ñ
ibi est quo ille dirigi potest. Sed cũ dicitur menti. cog¬

Expanded text:
on itaque velut absentem se quaerat cernere, sed on itaque velut absentem se quaerat cernere, sed praesentem se curet discernere. Nec se quasi non norit cognoscat, sed ab eo quod alterum novit dignoscat. Ipsum enim quod audit, Cognosce te ipsam, quomodo agere curabit, si nescit, aut quid sit, Cognosce; aut quid sit, Te ipsam? Si autem utrumque novit, novit et se ipsam: quia non ita dicitur menti, Cognosce te ipsam, sicut dicitur, Cognosce Cherubim et Seraphim: de absentibus enim illis credimus, secundum quod coelestes quaedam potestates esse praedicantur. Neque sicut dicitur, Cognosce voluntatem illius hominis: quae nobis nec ad sentiendum ullo modo, nec ad intelligendum praesto est, nisi corporalibus signis editis; et hoc ita, ut magis credamus, quam intelligamus. Neque ita ut dicitur homini, Vide faciem tuam: quod nisi in speculo fieri non potest. Nam et ipsa nostra facies absens ab aspectu nostro est, quia non ibi est quo ille dirigi potest. Sed cum dicitur menti, Cog
Abbreviated transcription (Latin):
non solũ quam ista sensibilia qua̧ manifeste forissuo.
sed &iã quã imagines eoꝵ quae in parte quadã sunt
animae quã habent & bestiae. quãuis intellegentia
careant. quȩ mentis est ꝓpria. Cũ ergositꝰ mens
interior. quodã modo exit asemetipsa. cum in haee
quasi uestigia multarũ intentionũ exerit amoris
affectũQuȩ uestigia tãquã imprimunt᷑ memo¬
riae. quando haec quae foris sunt corporalia sentiuaͣ.
ut &iã cum ab sunt ista. prȩsto sint tam̃ imagines eoꝵ
cogitantibus. Cognoscat ergo semetipsam. nec qͣsi
absentẽ se quęrat : sed intentionẽ uoluntatis qua ꝑ
alia uagabatus. statuat inse ipsa. & se cognit. Ita
uidebit qđ nunquã se ñ amauerit. nũ quã nesciert
sed aliud secũ amando. cum quõ se confudit. & concreuit
quodam modo. atq ita dum sicut unũ diuersa cõplecti¬
titur. unum putauit eẽ quae diuersa sunt UIIII.

Expanded text:
non solum quam ista sensibilia quae manifeste foris sunt, non solum quam ista sensibilia quae manifeste foris sunt, sed etiam quam imagines eorum quae in parte quadam sunt animae, quam habent et bestiae, quamvis intelligentia careant, quae mentis est propria. Cum ergo sit mens interior, quodam modo exit a semetipsa, cum in haec quasi vestigia multarum intentionum exserit amoris affectum. Quae vestigia tanquam imprimuntur memoriae, quando haec quae foris sunt corporalia sentiuntur, ut etiam cum absunt ista, praesto sint tamen imagines eorum cogitantibus. Cognoscat ergo semetipsam, nec quasi absentem se quaerat, sed intentionem voluntatis qua per alia vagabatur, statuat in semetipsam, et se cogitet. Ita videbit quod nunquam se non amaverit, nunquam nescierit: sed aliud secum amando cum eo se confudit et concrevit quodam modo; atque ita dum sicut unum diversa complectitur, unum putavit esse quae diversa sunt.