comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
naturalib data fuerãt. ħ sunt data obtima.
⁊ dona ꝑfecta quorum alia sunt corrupta
ꝑ peccatum .i. nat᷑alia. ut ingenium. memo¬
ria intellectus. alia subtracta .i. gratinta.
pe di grãm ꝑtinent. Sepe tñ huiꝰ modi fit

Expanded text:
naturalibus addita fuerant. Haec sunt data optima, et dona perfecta; quorum alia sunt corrupta per peccatum, id est, naturalia, ut ingenium, memoria, intellectus; alia subtracta, id est, gratuquippe gratiam pertinent. Saepe tamen hujusmodi fit
Abbreviated transcription (Latin):
uiuens. Nam cum ait. sic̃ mifit me
cuit uitã inse: ꝑuiuẽtẽ patrẽ inẽẽ. Ec¬
ce hic habes qd̃ filius nascr ex patre.
semetipso: oĩa uiua sua ex iuuente tes¬
tatus est. Qd aut̃ exuiiuo uiuũ nat᷑

Expanded text:
cum ait: Sicut misit me cuit vitam in se per viventem Patrem inesse. Ecce hic habes quia Filius nascitur ex Patre. semetipso; omnia viva sua ex vivente testatus est. Quod autem ex vivo
Abbreviated transcription (Latin):
esse imaginẽ. sacͣm̃to natiuitatis.
cibilitatis inꝑtit: quẽ exse informa
patre ante tp̃ra:⁊ semꝑ nasci de patre.
s ꝯgruencius semꝑ natum. ⁊ eund̃
fateamur ab et̾no ẽẽ.⁊ patri coet̾num:
.i. auctori. Pat̾ .N. geñacione. auctor fi¬
lii ẽ: ut insequẽti ostendetur. Ut ergo

Expanded text:
esse imaginem, sacramento nativitatis impartit, quem ex se in forma Patre ante tempora, et semper nasci de Patre, sed congruentius semper natum, et eumdem fateamur ab aeterno esse et Patri coaeternum, id est, auctori. Pater enim generatione auctor Filii est, ut in sequenti ostendetur. Ut ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Et tam sapient̾ exquisita. ut cũ anglica
uolũtatẽ. qua factum ẽ qd̾ c̃ator ñ uolu¬
it. ut impłet ipse quod uoluit. bñ utẽs
⁊ mal tanquã sũme bonus. ad eoꝵ dap
głam. Quãtii.ii. ad ipsos attinet. qd ds
noluit fecer̃. Quãtũ ũo ad oĩpotẽciã d̾i
nullomͦ id fac̃ẽ ualuerũt. ħ quippe ip̃o.

Expanded text:
et tam sapienter exquisita, ut cum angelica tatem, qua factum est quod Creator noluit, impleret ipse quod voluit; bene utens et malis, tanquam summe bonus, ad eorum dagratiam. Quantum enim ad ipsos attinet, quod Deus noluit fecerunt: quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id efficere valuerunt. Hoc quippe ipso
Abbreviated transcription (Latin):
ita nec humilitatis cã fateri se reum
illuis. qd̾̃ se non ꝯmisisse noscit. quia
incauta est talis humilitas. ⁊ pecc̃orẽ
m̃tiris. si non eras pecẽor. añquam
mentireris: mẽciendo efficieris quod
uitaris. Ueritas inte non est. nisi ita di
tas aut̃ ipsa ẽ. ut quod es dicas. Nam
quomͦ est u̾itas. ubi regnat falsitas:¬

Expanded text:
perbia est, ita nec, humilitatis causa, fateri se reum illius quod se non commisisse noscit; quia incauta est talis humilitas, et peccatorem mentiris, si non eras peccator antequam mentireris, mentiendo efficeris quod vitaras; quia veritas in te non est, nisi ita te tas autem ipsa est, ut quod es dicas. Nam quomodo est veritas ubi regnat falsitas
Abbreviated transcription (Latin):
lictum. & dlictum fortasse ẽ. ut ait. ag̾¬
peccatum ẽ: facẽ malum. aliud ẽ eñĩ
dit. Quid enim aliud sonat delictum
num : uł delictum ẽ. qd ignoranter
sit peccatum q̃d scient̾ comutitur. In¬
different̃ tñ ⁊ pecẽm nomine delicti:
idlictum nomine peccati appellatur¬

Expanded text:
delictum. Et delictum fortasse epeccatum est, facere malum. Aliud est enim men. Quid enim aliud sonat delictum,num? Vel delictum est quod ignoranter fit, peccatum quod scienter committitur. Indifferenter tamen et peccatum nomine delicti, et delictum nomine peccati appellitur
Abbreviated transcription (Latin):
ait or̃. qr futurũ est. iõ seitur a deo.
ante quam fiat .i. qd̃ futurum ẽ scitur
a deo ante quã fiat. neq sciretur nisi fu¬
turum ẽẽt. ut non notetur ibi cã nisi
nisi talem sine qua non fiũt. si tn scĩam
adnoticiam tm referamus. Si u̾o nõie
scĩe includitur ⁊̃ bñplacitum atq dis

Expanded text:
a futurum est, ideo scitur a Deo antequam fiat, id est: Quod futurum est scitur a Deo antequam fiat, neque sciretur nisi futurum esset; ut non notetur ibi causa, nisi nisi talem sine qua non fiunt, si tamen scientiam ad notitiam tantum referamus. Si vero nomine scientiae includitur etiam beneplacitum atque dis
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o uł sap̃ia. non modo de futuris. s eti¬
facere. qr nec aliqua futura fuissent.
nisi ea ds p̃scisset. nec possunt ñ eue¬
nire cum ds ea p̾sciũit. Si aut̃ impos¬
sibile ẽ ea non euenire qr p̾seita sunt.
cã eueniendi. Inpossibile ẽ aut̃ ea nõ
euenire cũ p̾scita sint. qr si non eueni¬
rent. cũ p̃scita sint falleretur di p̾scĩa.
at di p̃scĩa falli non potest. Impossibi
fic dicens. Non ista exaliquo t̃pr ꝯgno
uł non exauditurus ẽẽt. sine inicio añ¬

Expanded text:
o vel sapientia non modo de futuris, sed etifacere, quia nec aliqua futura fuissent nisi Deus ea praescisset, nec possunt non evenire, cum Deus ea praesciverit. Si autem impossibile est ea non evenire quia praescita sunt, causa eveniendi. Impossibile est autem ea non evenire, cum praescita sint, quia si non eveniret cum praescita sint, falleretur Dei praescientia. At Dei praescientia falli non potest. Impossibil13, dicens: Non istrebus exauditurus esset, sine initio an
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo eẽ nõ possunt: ⁊ in tm̃ bona funt
inquantum acceꝑunt ũ sint. Erp̃dictiꝰ¬
colligͥ. atq infertur: quia si mala uo¬
luntas.⁊ mala accione. in quantum est
bona ẽ. Seo quis ẽ qui diffitetur ma¬
lam uoluntatẽ esse. ⁊ malam actõnem.
Mala gͥ uoluntas. siue actio. inquant̃
ẽ. bonum ẽ.⁊ in quantũ uoluntas est
uł actio bonum simiłir ẽ. sed ex uicio
mala ẽ. ꝙ uicium ado nõ ẽ. neq aliqͥ

Expanded text:
ab illo esse non possunt: quae intantum bona sunt, inquantum acceperunt ut sint. Responsicolligitur atque infertur quia si mala voluntas, et mala actio est; in quantum est, bona est. Sed quis est qui diffitetur malam voluntatem esse, et malam actionem? Mala ergo voluntas sive actio, in quantum est, bonum est, et in quantum voluntas est vel actio, bonum similiter est; sed ex vitio mala est, quod vitium a Deo non est, neque aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
diligent̾ attendentes u̾ba augustini
quib supra ⁊ inaliis scͥpte locis utitur
nõ in docte tradunt uoluntatẽ malã
iactus malos inquantũ sunt uł in qͣn¬
tum actus sunt bona eẽ. inquantum
u̾omala sunt peccata ẽẽ qui uolunta¬
tẽ ⁊ actum q̃cumq di bonã naturam
eẽ dñt. in quantũ actus ẽ uł uoluntas
dinate.⁊ ccͣ legem fit. ⁊ sine debito caret
peccatũ ẽ. uta in quantũ peccatum ẽ.
nicͥ ẽ. Nulla enim sub̃a nulla nata est.¬

Expanded text:
diligenter attendentes verba Aug. quibus supra et in aliis Scripturae locis utitur, non indocte tradunt voluntatem malam et actus malos, in quantum sunt vel in quantum actus sunt, bona esse: in quantum vero mala sunt, peccata esse, qui voluntatem et actum quemcumque bonam Dei naturam esse dicunt, in quantum actus est vel voluntantra legem Dei fit, et fine debito caret, peccatum est; et ita in quantum peccatum est, nihil est. Nulla enim substantia est
Abbreviated transcription (Latin):
sufit tem̃e fit. qͥcquid temẽ fit. nõ fit
ꝓuidentia. Si gͦ casu aliqua fuĩt min
undo. nõ ꝓuidentia uniu̾sus mundus
aministrat᷑. Si nõ ꝓ uidentia uniuer¬
sus mundus aministrat᷑ aliqͣ natura

Expanded text:
su fit, temere fit; quidquid temere fit, non fit providentia. Si ergo casu aliqua fiunt in mundo, non providentia universus mundus administratur. Si non providentia universus mundus admin
Abbreviated transcription (Latin):
in quib nullatenus pot̾ contrahi aiugi¬
um. ⁊ fi intercesserit copła: fit diuoreuĩ.
ut sac̃dociũ. diaconatus.⁊ subdiaconat᷑.
In aliis u̾o ꝑmittitur sortiri ꝯuigium.
nisi religionis habitũ sũpserĩt. uł uotũ¬

Expanded text:
in quibus nullatenus potest contrahi Conjugium; et si intercesserit copula, fit divortium; ut sacerdotium, diaconatus, et subdiaconatus. In aliis vero permittitur sortiri conjugium, nisi religionis habitum sumpserint, vel co
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾a: tñ sub̾a corꝑis. si omnino abstineat
pi anima in parabola illius qui in cidit
in latrones. qñ ꝑpeccatum in potestatẽ
diaboli trahit᷑ tunc ꝑ peccatum exspo¬
nat᷑alib bonis uuln̾atur. que sunt rõ.¬
⁊ intellectus. memoria: ⁊ ingenium ⁊
huiꝰ modi. q̃ ꝑpeccatum obtenebrant᷑.
⁊ uiciantur. ꝑ peccatum ⁊̃ pͥuatur illo
bono cꝰ participatione cet̾a bona sunt.
quo tanto mag̃ pͥuatur. quanto mag̾¬

Expanded text:
substantia corporis si omnino abstineatur pi anima, in parabola illius qui incidit iin latrones, quando per peccatum in potestatem diaboli traditur; et tunc per peccatum exponaturalibus bonis vulneratur; quae sunt ratio, intellectus, memoria, et ingenium et hujusmodi, quae per peccatum obtenebrantur et vitiantur. Per peccatum etiam privatur illo bono, cujus participatione caetera bona sunt; quo tanto magis privatur, quanto magi
Abbreviated transcription (Latin):
cipi.s. ł plucis ab sentia qͣłr supͣ accep̾
aug̾. uix̃ quam acceptionẽ nõ sunt ali¬
quid. ł parre obscurato. siue aeris obs¬
gr̃a opus sim̾ ds uenustau̾at. q̃ postea
in pꝰdie formata est
sit dicta ĩ formis ⁊ uͥ adeẽ ꝓdiit. qͣntũq ĩ altũ

Expanded text:
pro lucis absentia, qualiter supra accepit Aug., juxta quam acceptionem non sunt aliquid; vel pro aere obscurato, sive aeris obsgratia opus suum Deus venustaverat, quae postea in primo die formata est.sit dicta informis, et ubi ad esse prodiit, quantumque in alt
Abbreviated transcription (Latin):
frustra dr. sp̃s .s. Qui enĩ est ꝯmunis
ambobus. id uocatur ipse ꝓprie. ꝙ am¬
bo ꝯmunit̃. Alioquin si in illa tͥnitate
nos: in regnũ filii caritatis sue. Si gͦ nõ
dissimũ est. restat ut non solũ ibi fit ca

Expanded text:
us sanctus. quia enim est communis ambobus, id uocatur ipse proprie quod ambo communiter. alioquin si in illa trinitatenos in regnum Filii charitatis suae. Si ergo non dissimum est, re
Abbreviated transcription (Latin):
munit̾ exhibetur. Deniq illi sac̃dotes
in quib xp̃s habitat. bũdietionis ple¬
nitudinẽ tribuere dñr. non qr soli illi
transfundãt grãm. s qr soli illi licite ⁊
digne id agunt. Nec subditos mala ui¬
ta fac̃dotis ledit. si bona faciuĩt q̃ ille di¬
cit. uñ gg̃. Multi dum plus uitam sa¬
c̃dotũ quã suã discutiunt. in erroris
foueã dilabuntur. minus ꝯfid̾antes
quod nõ eos uita fac̾dotũ ledet. si hĩnłr
bonis fac̾dotũ ãmonicionibꝰ aurẽ a cõmo

Expanded text:
etur. Denique illi sacerdotes, in quibus Christus habitat, benedictionis plenitudinem tribuere dicuntur, non quia soli illi transfundant gratiam, sed quia illi soli licite et digne id agunt. Nec subditos mala vita sacerdotis laedit, si bona faciunt quae ille dicit. Unde Gregorius: Multi, dum plus vitam sacerdotum quam suam discutiunt, in erroris foveam dilabuntur, minus considerantes quod non eos vita sacerdotum laederet, si humiliter bonis sacerdotum admonitionibus a
Abbreviated transcription (Latin):
si malus sit: gr̃am tam̃ trans fundit
ꝓsue dignitatis officio. aug̃. ostendit
dicẽs. Dictum ẽ a dño innum̃is adm¬
oysen.⁊ aaron sac̾dotes. Uos ponite
nomen meum suꝑ filios isrł. ego do¬
minus benedicã eos. ut gr̃am tradi
cio ꝑministeriũ ordinati. transfun¬
dat hominib nͨ uoluntas sac̃dotis
ctõnẽ poscentis. Quanta aut̃ dignitaᷤᷤ¬
sit sac̃dotał officii ⁊ ordinis hinc ad¬
sequi digni. uł indigni. uł ordinẽ tra¬
dicionis. ut quãuis aliquis boni m̃iti¬
sit. non tñ possit bñdicere nisi fuerit
ordinatus. u̾bi officii ministerium ex¬
hibeat. dei aut̃ est effectum tribuere
bñdictionis. hinc eiudẽter ostend̾r. or¬
do nõ priuari potestate tribuendi gͣrã
obministri indignitatẽ./ Huic t̃n aug̃.
sentencie uidetur obuare.ꝙ ait esicuiᷤ¬

Expanded text:
si malus sit, gratiam tamen transfundat pro suae dignitatis officio, Augustinus ostendit dicens: « Dictum est a Domino, in Numeris, ad Moysen et Aaron sacerdotes: Vos ponite nomen meum super filios Israel, ego Dominus benedicam eos . » Ut gratiam per ministerium ordinati transfundat hominibus, nec voluntas sacerdotis ctionem poscentis. Quanta autem sit dignitas sacerdotalis officii et ordinis, hinc adsequi digni ut indigni, sed ordinem traditionis, aut quamvis aliquis boni msit, non tamen possit benedicere nisi fuerit ordinatus, ut officii ministerium exhibeat. Dei autem est effectum tribuere benedictionis. Hinc evidenter ostenditur ordinem non privari potestate tribuendi gratiam ob ministri indignitatem. Huic tamen August. sententiae videtur obviare quod ait Esychi
Abbreviated transcription (Latin):
se aboditas quorundam futorum cau¬
sas. quas reb conditis nõ in seruit eas¬
q implet nõ oꝑe ꝓuidentie. qͦnat̾e sub¬
sistunt uͥ sit. s qͦ illas administrat ut
uolũit qͣs ut uoluit condidit. Omniũ
gͦ q̃ ad gr̾am significandam nõ nat᷑ali
motu rer̾. s mirabiłr facta sunt ab ꝯdi¬
te cãe indõ fuerunt. quorum unum
erat ꝙ mulier facta ẽ dlat̾e uiri dor¬
mientis. Nõ hu̾it pͥma rer̾ conditio ut
femina sic fieret. seo ut fieret. s ut fi̾
tituit. mutabili uoluntate aliquid fa

Expanded text:
se absconditas quorumdam futurorum causas, quas rebus conditis non inseruit, easque implet non opere providentiae, quo naturae subsistunt ut sint; sed quo illas administrat ut voluerit, quas ut voluit condidit . Omnium ergo quae ad gratiam significandam non naturali motu rerum, sed mirabiliter facta sunt, absconditae causae in Deo fuerunt; quorum unum erat, quod mulier facta est de latere viri dormientis. Non habuit prima rerum conditio ut femina sas voluntate instituit, mutabili voluntate aliquid fa
Abbreviated transcription (Latin):
precipimꝰ ut diligenti inquisitione di¬
cutiat. ne forte eius uoluntate. ꝯuersꝰ
misit : mutare ꝯpellat. Si uero nicħ
hoꝵ est nec quoddam fornicacionis
crimen. ꝑp quod licet uxorẽ dimittẽ.
predictam mulierẽ ꝯmisisse ꝯgnoũs.
ne illnuis ꝯuersio. uxoris relicte ĩscło
fieri possit ꝑdicionis occasio. uolumꝰ
ut maritũ suum illi ⁊̃ si iam tonsu¬
ratus ẽ. redlere debeas. omi excusa¬
cione cessante. quia nisi fornicationis
cã: uirũ uxorẽ dimittere. nulla rõ
ꝯcedit. Postquã .ii. copułone ꝯiugii.
uiri ⁊ mulieris unum corpꝰ efficit᷑.¬

Expanded text:
precipimus, ut diligenti inquisitione discutiat, ne forte eius voluntate conversus misit, mutare vitam compellas. Si vero nihil horum est, nec quondam fornicationis crimen propter quod licet uxorem dimittere praedictam mulierem commisisse cognoveris; ne illius conversio uxoris relictae in seculo fieri possit perditionis occasio, volumus ut maritum suum illi, etiamsi jam tonsuratus est, reddere debeas, omni excusatione cessante, quia nisi fornicationis causa virum uxorem dimittere nulla ratio concedit. Postquam enim copulatione conjugii viri et mulieris unum corpus efficit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiugatis nullatenus licet. Non .ii. pͣ
uir. melioris uite ꝓpositũ sumere.
sine uxoris ꝯsensu. ⁊ ecõuerso. Uñ¬
onis gr̃a ꝯuigia debere solui. Uerum
sciendum est. qr ⁊ si hoc lex human
a ꝯcesfit. tñ lex diuina ꝓhibuit. Si uͦ
utrisq ꝯueniat ꝯtinentẽ uitã ducere.
hec quis audeat accusare : Sic .n. mł¬
tos sc̃oꝵ uidimus. cũ suis ꝯiugibus
ad scẽ eccłie regimina migrasse. Si uͦ
ꝯtinenciam.quam uir apetit: mulier
non sequitur. aut quã uxor appetit:
uir recufat. ꝯiugium diuidi nõ pot̾.
qr scriptum est mulier potestatẽ sui

Expanded text:
ugatis nullatenus licet. Non enim potest vir melioris vitae propositum sumere sine uxoris consensu, et e converso, unonis gratia conjugia debere solvi. Verum sciendum est quia etsi hoc lex. humana concessit, tamen lex divina prohibuit. Si vero utrisque conveniat continentem vitam ducere, hoc quis audeat accusare? Sic enim multos sanctorum novimus cum suis conjugibus ad sanctae Ecclesiae regimina migrasse; si vero continentiam, quam vir appetit, mulier non sequitur; aut quam uxor appetit, vir recusat, conjugium dividi non potest, quia scriptum est: Mulier potestatem sui
Abbreviated transcription (Latin):
est. ⁊ tñ qr est. ⁊ in loco non ẽ. in illo sũt
potius oĩa quã ipse alic̃. nec tñ in illo ita¬
ꝙ ipse sit locus. Locus n inspatio est. ꝙ
longitudine. ⁊ latitudine.⁊ altitudine
in loco ẽ. Locus t̃n di. s in ꝓprie. dr tẽplũ
di. non qd̾ eo ꝯtineatur. Id aut̃ nicͥ me¬
lius quã aĩa munda inteligitur. Ecce h
dicit dm non eẽ in loco. s intelligend̃
cͥptionem nec localem motũ ht̃. Ad ħ¬
que ante non erant. ⁊ in eis d̾s est cum
incipiat eẽ uic̃aturis. inquib ante non
erat. qr ille non erant: hoc tn sine fit
sin mutatione. qualr in mũdo cepit
eẽ quã fecit tñ sine mutabilitate. simi¬
łr ⁊ desinit eẽ. inquibꝰ ante erat. sine
sui mutacione. nec tuẽ ipse deserit hoc.
dent̃ suscepimus. qr id uidebatur pos¬
tulare res. circa quã ñr uersabatur ser¬
mo. Disserebamus .ii. de scĩa siue sap̃ia d̃i.
dret scriptura. huius gͦ q̃stionis occasio.
inp̃missam nos deduxit disputacionẽ.

Expanded text:
tamen quia est, et in loco non est, in illo sunt potius omnia quam ille alicubi; nec tamen ita in illo, ut ipse sit locus. Locus enim in spatio est quod longitudine, et latitudine, et altitudine in loco est; locus tamen Dei, sed improprie, dicitur templum Dei, non quod eo contineatur. Id autem nihil melius quam anima munda intelligitur. Ecce hic dicit Deum non esse in loco, sed intelligendum ec circumscriptionem nec localem motum haquae ante non erant, et in eis Deus est, cum incipiat esse in creaturis, in quibus ante non erat, quia illae non erant, hoc tamen fit sine sui mutatione, qualiter in mundo coepit esse quem fecit, tamen sine sui mutabilitate, et similiter desinit esse in quibus ante erat sine sui mutatione; nec tamen ipse deserit locum, denter suscepimus, quia id videbatur postulare res circa quam noster versabatur sermo. Disserebamus enim de scientia sive sapientia Dei; eret Scriptura. Hujus ergo quaestionis occasio in praemissam nos deduxit disputationem.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ĩs qui dilig̃. exdo natus est. ⁊ cogno¬
uit đm. Qui non dilig̃: nõ ꝯgnouit đm.
qr ds dilectio ẽ. Ista ꝯtexio fatis aꝑte de¬
clarat. eand̃ ipsam fr̃nam dilectionem.
auctoritate .s. ioħis: predicari. Cum gͦ
de dilectione diligimus fr̃em. de deo di¬
liginus fr̃em. nec fieri potest. ut eand
dilectionẽ non p̾cipue diligamus. qua

Expanded text:
tus est et cognouit deum. qui non diligit, non cognouit deum, quia deus dilectio est., ista contextio satis aperteque declarat eandem ipsam fraternam dilectionem -auctoritate praedicari. cum ergo de dilectione diligimus fratrem, de deo diligimus fratrem nec fieri potest, ut eandem dilectionem non praecipue diligamus, qua
Abbreviated transcription (Latin):
xͫ c̃d̾et. nͨ tñ sñ aliqͣ fide donabat. ⁊ orabat.
ram qͦm inuocabat in quem nõ ẽdebat
Sed si poss sñ fide xͥ ẽẽ salus ñ ad eum mi¬
natum. in quẽ c̾debat in inisti̾o.
tate fidei. spei.caritati ioꝑis.

Expanded text:
 nec tamen sine aliqua fide donabat et orabat. Nam quomodo invocabat, in quem non credebat? Sed si posset sine fide Christi esse salus, non ad eum minatum, in quem credebat in mysterio. tate fidei, spei, charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
m. accepte sunt elemosine tue. iexaudite
sunt orõnes tue. Si enim fidẽ incarnatio¬
nis ñ habebat tunc: gͦ sñ fide in carna¬
tionis erat ei iusticia. quia de illo scͥptũ
ẽ. ꝙ uistus erat ⁊ timens dm. Si uõ fidẽ
incarnationis habebat. ad quid gͦ missus
ẽ ad eum petrus : Sane dici pͭ eum sic̃ fi¬
dem unitatis. ita ⁊ in carnationis ħ uisse
di reuełone. s in carnatum iam ẽẽ dei
filium ignorasse.⁊ iõ missus ẽ ad eum
petrꝰ. ut iam natum di filium ei annũ¬
tiaret. isacram̃tum regenationis ei con¬
ferret. habebat gͥ fidẽ incarnationis.s
an affecta ł fut᷑a eẽt nõ nou̾at. ⁊ ita ꝑfi

Expanded text:
 Acceptae sunt eleemosynae tuae, et exauditae sunt orationes tuae. Si enim fidem Incarnationis non habebat, tunc ergo sine fide Incarnationis erat ei justitia, quia de illo scriptum est, quod justus erat et timens Deum. Si vero fidem Incarnationis habebat, ad quid ergo missus est ad eum Petrus? Sane dici potest, eum sicut fidem unitatis, ita et Incarnationis habuisse de revelatione, sed incarnatum jam esse Dei Filium ignorasse; et ideo missus est ad eum Petrus, ut jam natum Dei Filium ei annuntiaret, et sacramentum regenerationis ei conferret. Habebat ergo fidem Incarnationis, sed an facta vel futura esset, non noverat, et ita per
Abbreviated transcription (Latin):
uero inter sponsam ⁊ ꝯiugem płimũ
intersit: ex eo astruunt. quia licet spõ¬
se. añ carnalẽ copulã: in confulto uł
nolente sponso. monasteriũ eligẽ. qͦ
facto: sponso ⁊ licet aliam ducere.Ꝙ¬

Expanded text:
vero inter sponsam et conjugem plurimum intersit, ex eo astruunt, quia licet sponsae ante carnalem copulam inconsulto vel nolente sponso monasterium eligere; quo facto, sponso etiam licet aliam ducere.
Abbreviated transcription (Latin):
tͣn asserunt uerũ ꝯuignm nõ ꝯtrahi
añ tradicͤionẽ ⁊ carnalẽ copulã. nec
nature ꝯiuges eẽ aliquos. antequam
intercedat ꝯmixtio sexus. Sed apri¬
ma fide desponsacionis. uir sponsus
⁊ mulier sponsa ẽ nõ ꝯiũx. Spõsoᷤᷤ¬

Expanded text:
n asserunt verum conjugium non contrahi ante traductionem et carnalem copulam: nec vere conjuges esse aliquos antequam intercedat commixtio sexus; sed a prima fide desponsationis vir sponsus, et mulier sponsa est, non conjux. Sponso
Abbreviated transcription (Latin):
quia manifesta sunt q̃ meo facta sũt.
⁊ omniũ cõsũmatio eo die ꝑfecta est
sic̃ scͥptura ostendit cum ait. uidit as
cuncta q̃ fecãt. ⁊ erant ualde bona.

Expanded text:
quia manifesta sunt quae in eo facta sunt, et omnium consummatio eo die perfecta est, sicut Scriptura ostendit cum ait: Vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona.
Abbreviated transcription (Latin):
queris an p̃p̃ aliud uiciũ. nisi p̃p infi¬
delitatẽ uł idolatriã. possit dimitti: at
cio ẽ.⁊ idolat̾ͥa infidelitas. ⁊ auaricia ido¬
latria. nõ est dubitandũ ⁊ auariciã for¬
nicationẽ eẽ. Quis gͦ quãlib illicitam

Expanded text:
quaeris an propter aliud vitium nisi propter infidelitatem vel idololatriam, possit dimitti, atttio est, et idololatria infidelitas, et avaritia idololatria, non est dubitandum et avaritiam fornicat
Abbreviated transcription (Latin):
rrũpi. possunt sine cͥmine ⁊ uix uxo¬
rem suã dimitẽ. ⁊ uxor uirũ. It̃. Rẽc¬
tissime dimittitur si uiro suo dicat. ñ
ero uxor tua. nisi mͥ de latrocimo diui¬
cias ꝯg̃as.uł nisi solita lenocima exer¬
ceas. ã si quid aliud flagiciosũ. uł facin¬
orosũ auiro suo expetat. Tunc ille si ue
bit. Ex his apparet. qd̃ non solum ĩ
alis ẽ. ꝑ quã uir uxorẽ. uł uxor iurũ
dimittẽ pot̾. Consulit tñ apłs ne fide¬
lis dimittat infidelẽ uolẽtem cohabi¬
tare. nec a deo reuocare.
Si fideli liceat a

Expanded text:
mine et vir uxorem suam dimittere, et uxor virum. Item rectissime dimittitur, si viro suo dicat: Non ero uxor tua, nisi mihi de latrocinio divitias congreges, vel nisi solita lenocinia exerceas, aut si quid aliud facinorosum vel flagitiosum a viro suo expetat. Tunc ille, si vezat amputabit. Ex his apparet quod non solum infalis est, per quam vir uxorem vel uxor virum dimittere potest. Consulit tamen Apostolus, ne fidelis dimittat infidelem volentem cohabitare, nec a Deo revocare. 5. Si fideli liceat a
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua haꝵ ꝑsonaꝵ. aliã nõ excellat
potentia. ut sic̃ una ⁊ indifferens est
magnitudo triũ: ita uira ⁊ indifferẽs
monstretur potencia trium. Sciendũ
ẽ gͥ qr non est potencior pat̃ filio. nec

Expanded text:
aliqua harum personarum non excellat potentia; ut sicut una et indifferens est magnitudo trium, ita una et indifferens monstretur potentia trium: sciendum est igitur quod non est potentior Pater Filio, nec
Abbreviated transcription (Latin):
illi. qͥ aut ꝓpͥis ꝯfessionib cͥmẽ ꝓdunt.
aut nesciẽtib aliis. ipsi inse uolũtar
altari cui ministrabãt nõ aĩo. s offici¬
o seꝑati. uitã suã q̃i mortuã plãgũt.
c̾ti qd̾ reconciliati sͥ efficacis penitẽ¬
cie fructib: ado nõ solum amissa reci
ant. His auctoritatib innitunt᷑. qui
sufficere ꝯtẽdunt. do ꝯfiteri pecc̃a: sũ
sac̃dote. Dicunt.n. ꝙ siqͥs timens dte¬
gi culpã suã apud hoĩes. ne iñ oꝓbrio
hãtur. uł alii suo exẽplo ad peccandũ
ꝯsequitur ueniam.
Qd ñ susfic̃ soli do ꝯfitĩ

Expanded text:
illi, qui aut propriis confessionibus crimen produnt, aut nescientibus aliis ipsi in se voluntarialtari cui ministrabant, non animo, sed officio separati, vitam suam quasi mortuam plangunt; certi quod reconciliati sibi efficacis poenitentiae fructibus, a Deo non solum amissa recipant. His auctoritatibus innituntur qui sufficere contendunt Deo confiteri peccata sine sacerdote. Dicunt enim quod si quis timens detegere culpam suam apud homines, ne inde opprobrio habeatur, vel alii suo exemplo ad peccandum consequitur veniam. 4. Quod non sufficit soli Deo confi
Abbreviated transcription (Latin):
uerat. Numqͥd ea uult ate cognosc̾e:
peccare .N. nõ erubiusti. ⁊ ꝯfiteri eru¬
bescis: Dicito in hac uita. ut in alia
requiẽ hãs. Dicito in gemiscens. ⁊ lac̾¬
mans. Incodce scͥpta s̃ pecc̃a tua. Sp¬
ongie peccõꝵ tuoꝵ. lacͥme tue sut. It̃¬
ꝓsꝑ. Illi quoꝵ pecc̃a humanã noticiã
latẽt. non ab ipsis ꝯfessa.nͨ ab aliis pu¬
blicata. si ea ꝯfiteri. ł em̃dare noluerĩt.
dm quẽ hñt testẽ. ipsum ⁊ habituri s̃

Expanded text:
erat. Numquid ea vult a te cognoscere? Peccare non erubuisti, et confiteri erubescis? Dicito in hac vita, ut in alia requiem habeas: dicito ingemiscens et lacrymans. In codice scripta sunt peccata tua. Spongia peccatorum tuorum lacrymae tuae sint. Its enim quorum peccata humana notitia latent, nec ab ipsis confessa, nec ab aliis publicata, si ea confiteri vel emendare noluerint, Deum, quem habent testem, ipsum habituri sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ie q̃r utrũ
semel tͣm missus sit filius. an sepe mit¬
tatur. Si.ii. missio filii. ipsius t̃m in car¬
natio est. cũ semel t̃m incarnatus sit ⁊
semił tm̃ uidr missus. at si sepe mitit᷑ꝰ
est ⁊ alia eius missio: quã incarnatio.
S que est illa. numquid et̾na genitura
mistio eius dicenda ẽ. an ⁊̃ alia missio
querẽda est:

Expanded text:
itur utrum semel tantum missus sit Filius, an saepe mittatur. Si enim missio Filii ipsius tantum incarnatio est, cum semel tantum incarnatus sit, semel tantum videtur missus. At si saepe mittitur, est et alia ejus missio quam incarnatio. Sed quae est illa? Numquid aeterna genitura, missio ejus dicenda est, an etiam alia missio quaerenda est?
Abbreviated transcription (Latin):
deliqͥt in ppłi enum̃acione. ꝙ ppłi mł¬
titudo ꝓstrata ostendit. Illd̾ aut̃ mira¬
facto statĩ facͥficio dignus iudicatus est.
qͥ absolutione existimabat᷑ indignus.
Nec mir̃. si tali sua oblacione ꝓppło
pecc̃i sui ad eptus ẽ ueniã. c̃ moyses
offerendo se pro plebis errore pecc̃a
diluerit. his aliisq płib testimoniis

Expanded text:
deliquit in populi enumeratione, quod populi multitudo prostrata ostendit. Illud autem mirafacto, statim sacrificio dignus judicatur, qui absolutione aestimabatur indignus. Nec mirum si tali sua oblatione, pro populo, peccati sui adeptus est veniam, cum Moyses offerendo se pro plebis errore, peccata diluerit. His aliisque testimoniis
Abbreviated transcription (Latin):
ostomus. de reparatione lapsi. Tał mͥ
crede.t̾ał est gͣ hoĩes pietas di. Nũ quã
sꝑnit penitẽciã. si ei sincere. ⁊ simplie̾r
offeratur.⁊ si adsũmũ quis ꝑueniat
maloꝵ.⁊ iñ tñ uelit reuerti ad uirtutiᷤᷤ
uiã: suscip̃ libent̾. amplectitur. fac̾ oĩa:
quatinus ad priorẽ reuocet statũ. Qd̃¬
q ẽ ad huc pr̃anciꝰ ⁊ eminẽciꝰ. ⁊̃ si ñ po

Expanded text:
ostomus de reparatione lapsi, . Talis, mihi crede, talis est erga homines pietas Dei, nunquam spernit poenitentiam si ei sincere et simpliciter offeratur. Etiam si ad summum quis perveniat malorum,ostomus de reparatione lapsi, . Talis, mihi uiam, suscipit, libenter amplectitur, facit omnia quatenus ad priorem reuocet statum. Qofferatur. Etiam si ad summum quis perveniat
Abbreviated transcription (Latin):
memoria. Totam gͥ memini. Itẽ quic¬
quid intlłigo. intelligẽ me scio. ⁊ scio
me uelle quiqͥd uolo Quiqͥd aut̃ scio.¬
memini. Totam gͥ intelligẽciã. totãq
hec tria intelligo. tota simul intelligo
Neq .ii. quicquã intelligibiliũ est qd̃ ñ
intelligam nisi quod ignoro quod aut̃
ignoro. nec meniini nec uolo. quiqͥd in
telligibilium non intelligo. ꝯsequenter
⁊̃ non memini. nec uolo. Quiquid gͦ in¬
telligibiliũ menimi ⁊ uolo. ꝯsequenter
intelligooluntas ⁊̃ mea. totam intel¬
ligenciã. totãq memoriã meã: capit. dũ
utor toto eo qd̃ intelligo.⁊ memini. sũ
q inq inuicem a singłis. ⁊ omĩa ⁊ tota
capiantur. equalia s̃ tota. singłis totis
singuł. ⁊ tota singula simł omnib ton
⁊ hec trra unũ. una uita. una mens.
una essencia. Ecce illuis sĩe unitatiᷤᷤ¬

Expanded text:
memoria; totam ergo memini. Item quicmemoria; totam ergo memini. Item quicquid intelligo, intelligere me scio; et scio me velle quicquid volo, quicquid autmemini. Totam igitur intelligentiam totamque autem cum haec tria intelligo, tota simul intelligo. Neque enim quidquam intelligendum est, quod non intelligam, nisi quod ignoro, Quod autem ignoro, nec memini, nec volo. Quidquid ergo intelligibilium non intelligo, consequenter etiam non memini, nec volo. Quidquid igitur intelligibilium memini, et volo; consequenter intelligo. Voluntas etiam mea totam intelligentiam totamque memoriam meam capit, dum toto eo utor, quod intelligo, et memini. Cum itaque invicem a singulis et omnia tota capiantur; aequalia sunt tota singula totis singulis; et tota singula simul omnibus totis: et haec tria unum, una vita, una mens, una essentia. Ecce illius s
Abbreviated transcription (Latin):
Piligit se ¶hoc si c̃nimus: cernimꝰ trini¬
tatẽ. nõdum quid̃ đin. s imaginẽ dei.
hic .i. quedam apparet trinitas/ memo¬
riesintelligentie.Fi amoris.¶ hec gͥ tria
potissimũ tractemus. memoriã. in tel
sentia ¶Memorra uero đr ad aliquid. et
intelligencia. ⁊ uoluntas. siue dilectio.
ipsam.⁊ mens.⁊ ẽẽncia.¶Hec gͥ tria. eo s̃
unũ quo uira uita: una mens. una es¬
sencra. ⁊ quicquid aliud adse ipsa esse¬
referuntur. Equalia ⁊̃ s̃ non solum sin¬
gula singulis. s etiã singula omnibus.
Alioquin non se inuicẽ caꝑenisse aut̃
inuicẽ capiunt. capiuntur.n. ⁊ asingłis.
me hr̃e memoriã ⁊ intelligenciam. ⁊ uo¬
luntatẽ ¶⁊ in telligo me intelligere: ⁊ uel¬
le.atq meminisse Fi uolo me uelle et
meminisse. ⁊ intelligere¶Totamq meã
memorram.⁊ intelligenciã. ⁊ uoluntatẽ
simul memini. Qd̃ .ii. memorie mee ñ
memini. Illd̃ non ẽ inmemoria mea.
Nicħ aut̃ tam in memoria ẽ. quã ipfa

Expanded text:
iligit se; hoc si cernimus, cernimus Trinitatem, nondum quidem Deum, sed imaginem Dei. Hic enim quaedam apparet trinitas memoriae, intelligentiae et amoris. Haec ergo tria potissimum tractemus, memoriam, intellisentia. Memoria vero dicitur ad aliquid, et intelligentia et voluntas sive dilectio sipsam et mens et essentia. Haec ergo tria eo unum sunt, quo una vita, una mens, una essentia, et quidquid aliud ad seipsa et tota. Aequalia etiam sunt non solum singula singulis, sed etiam singula omnibus; alioquin non se invicem caperent; se autem invicem capiunt. Capiuntur enim et a singulis me habere memoriam, et intelligentiam, et voluntatem; et intelligo me intelligere, et velle, atque meminisse; et volo me velle, et meminisse, et intelligere, totamque meam memoriam, et intelligentiam, et voluntatem simul memini. Quod enim memoriae meae memini, illud non est in memoria mea: nihil autem tam in memoria est, quam ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
mortis eius fit.⁊ una ẽ hostia nõ mł¬
te. quomͦ una ⁊ ñ multe. qr semel im¬
molatus est xp̃s. ħ aut̃ facͥficium. exẽ¬
plum est illius. Id ipsum semꝑ id ip̃m
plenus existens. ⁊ illic plenus. Sic̃ qd̾
ubiq offertur unũ est corpus. ata ⁊ un
ipsam offerimꝰ ⁊̃ nuc̃. s quod nos aginiꝰ
recordacio ẽ facͥficii. Nec cã sue infirmi¬
tatis repetitur. qr ꝑfic̃ hominẽ. s nr̃e

Expanded text:
ia, non multae. Quomodo una, et non multae? quia semel immolatus est Christus. Hoc autem sacrificium exemplum est illius; idipsum, et semper idipsum plenus existens, et illic plenus: sicut quod ubique offertur unum est corpus, ita et unipsam offerimus et nunc, sed quod nos agimus, recordatio est sacrificii Nec causa suae infirmitatis repetitur, quia perficit hominem, se
Abbreviated transcription (Latin):
mortifera: añquã accedatis. dimittite
debitoribꝰ ur̃is. Si dimitis. dimitti¬
tur tibi. ⁊ sic. securus accede. Panis.n.
salutaris ẽ. ⁊ non uenenũ. Si ita acce¬
dis. sp̃uałr manducas. Sp̃uałr.ii. mã¬

Expanded text:
quam accedas dimitte debitoribus tuis. Si dimittis, dimitttur tibi; et sic securus accede. Panis enim salutaris est, non venenum. Si ita accedis, spiritualiter manducas. Spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
pus xp̃i. ⁊ calix. sanguis̾. Ex his fatis¬
datur intelligi quod fractio. ⁊ partes
que ibi uident᷑ fieri. insacram̃to fũit
.i. in sp̃e uisibili. Ideoq: Berengarii
illa u̾ba ita distinguẽda s̃. ut sensua¬
łr. nõ modo facramento: s inũitate di¬
catur corpus x tractari. manibus fac̃¬
dotum. frangi u̾o. ⁊ at̃i dentib uere
quidẽ: sed insacram̃to t̃m. Uera gͥ est
ibi atricio. ⁊ ꝑticio. Sed insingulis
porcionibus totus ẽ. nͨ ꝑsingłas mi¬
nuitur. s integr̃ se prebet insingulis
Quid ille partes significẽt
partes ille sig̃cẽt. sergius papa-
corpus ambulans ad huc suꝑ t̾ran.
Pars in altari usq admisse finem re¬
manẽs: corpus iacẽs ĩsepulero. qr us¬

Expanded text:
pus Christi, calix est sanguis. Ex his datur intelligi quod fractio et partes quae ibi videntur fieri, in sacramento fiunt, id est, in specie visibili. Ideoque illa Berengarii verba ita distinguenda sunt, ut sensualiter non modo in sacramento, sed in veritate dicatur corpus Christi tractari manibus sacerdotum; frangi vero et atteri dentibus, vere quidem, sed in sacramento tantum. Vera ergo est ibi attritio et partitio; sed in siportionibus totus est; nec per singulas minuitur, sed integrum se praebet in singulis. 6. Quid illae partes significentpartes significent, Sergius papa corpus ambulans adhuc super terram; pars in altari usque ad finem missae remanens, corpus jacens in sepulcro, quia us
Abbreviated transcription (Latin):
mus. huiꝰ ⁊̃ edendo ⁊ bibendo carnẽ.:¬
⁊ sangͥnẽ memores ẽẽ bemꝰ. S caue¬
ant quisq ne indigne ꝑcipiat. qr ui
diciũ mãducat. ñon est .ii. panis iste
qui uadit incorpus.s panis uite eter¬
ne. qui aĩe nr̃e sub̾am fulsit. Sic gͥ ui
ue. ut cotdie merearis acciꝑe. Ne ac¬
cedas indignus. Indignus ẽ: qui alit̃
celebrat misteriũ. quã xp̃s tradidit.
ł qui hñs mortale peccatũ: accedit. Er¬

Expanded text:
mus, huius in edendo et bibendo carnem et saguinem memores esse debemus. Sed caveat quisque, ne indigne percipiat, quia iudicium manducat. Non est iste panis, qui vadit in Corpus, sed panis vite eterne, qui anime nostre substanciam fulcit. Sic igitur vive et cottidie merearis accipere, ne accedas indignus. Indignus est, qui aliter celebrat misterium, quam Cristus tradidit, vel qui habens mortale peccatum accedit.
Abbreviated transcription (Latin):
ed forte queris. Nũquid preces suplican
mas scõꝵ que in abscõdito faciei di. ue¬
ri luminis illustratione letantur. in
ipsius ꝯtẽplacione ea que foris agũtur
intellige. quant̃ illis uł ad gaudiũ. uel

Expanded text:
ed forte quaeris numquid preces supplicanmas sanctorum, quae in abscondito faciei Dei veri luminis illustratione laetantur, in ipsius contemplatione ea quae foris aguntur intelligere, quantum vel illis ad gaudium, vel
Abbreviated transcription (Latin):
apud dm in notescunt peticiones nr̃e.
ut quodãmodo eas offerant deo ⁊ de hi
ait. Cum oraretis: or̾onem ur̃am obtuli
deo. Ad omnia quid̃ scienda. sufficit do
ulla que nescrat. s bonum eoꝵ est de oꝑi¬
bus suis. eus ꝯsułe u̾itatẽ. Et hoc est qͥd̾
ei dñr non nulla nunciare. nõ ut ipse
ab eis discat. s ut ab eo ipsi ꝑũbum eiꝰ
sine corꝑali sono: nunciant. ⁊̃ ꝙ uolũit᷑¬

Expanded text:
aput deum, innotescunt peticiones nostre, ut quodammodo eas offerant deo et de hiis ait: Cum oraretis, orationem vestram obtuli Deo . Ad omnia quippe scienda sufficit Deo ulla quae nesciat; sed bonum eorum est, de operibus suis consulere veritatem: et hoc est quod ei dicuntur nonnulla nuntiare, non ut ipse ab eis discat, sed ut ab illo ipsi per verbum ejus sine corporali sono nuntient etiam quod vol
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ꝑsonas impedit. ut nõ sint legitime
ad ineundas nupcias. Tria s̃ quedam.
nitas. Consanguinitas est inter eos
ti. s mediante gen̾e sunt sociati. Uerbi
gr̃a. Uxor filii frĩs mi que non est de
geñe meo. ꝑ ipsum qui est degeñe m̃o.
michi asfins facta ẽ ⁊ ego illi. Spuał¬
inter eos quoꝵ unus alt̾m de sacro¬

Expanded text:
sonas impedit ut non sint legitimae ad ineundas nuptias. Tria quidem sunt: s germanitas. Consanguinitas est inter eos ti, sed mediante genere sunt sociati, verbi gratia, uxor filii fratris mei quae non est de genere meo, per ipsum qui est de genere meo, mihi affinis facta est, et ego illi. Spinter co
Abbreviated transcription (Latin):
aliis nõ est data. culpa illorum fuit.
quia cum stare possent: noluerunt.
quo usq gratia apponẽtur. siẽ alii p̾s¬
titerunt. donec ilł cadentib ꝑ suꝑbiã.
eis gr̃a ẽ apposita. Aꝑte gͦ cadentium
culpaanħ dp̃hendi pot̾. qu̾ia licet si
ne grã nequirẽt ꝓfice̾. ꝙͣ nõ dum ac¬
ceꝑant. ꝑ io tñ qd̾ eis collatum erat in
erat quod ad casum eos cõpelłet. seo
sua spontanca uolũtate delinauerũt.
ꝙ si ñ fecisset.ꝙ datum ẽ aliis. utiq
daret᷑ uistis.¬

Expanded text:
aliis non est data, culpa eorum fuit, quia cum stare possent, noluerunt quousque gratia apponeretur; sicut alii perstiterunt, donec illis cadentibus per superbiam eis gratia apposita est. Aperte ergo cadentium culpa in hoc deprehendi potest, quine gratia nequirent proficere, quam nondum acceperant; per id tamen quod eis collatum erat in ; quia nihil erat quod ad casum eos compelleret, sed sua spontanea voluntate declinaverunt. Quod si non fecissent; quod datum est aliis, utique daret
Abbreviated transcription (Latin):
entencia dr a puniẽdo.qua quis pu¬
nit: illa q̃ ꝯmisit. Penitẽcie uirtus: ti
aut̃ penitẽcia: ut ait ambremala p̃¬
t̾ita plang̾e.⁊ plangenda it̾m.si omi¬
tere. It. gg̃. pẽnitere ẽ añ acta peceama

Expanded text:
enitentia dicitur a puniendo, qua quis punit illicita quae commisit. Poenitentiae virtus timoautem poenitentia, ut ait Amb., mala praeterita plangere, et plangenda iterum non committere. Item Gregor.: Poenitere
Abbreviated transcription (Latin):
rum usus ẽ insig̃cando. Eoꝵ aut̃ aliqua
s̃. quoꝵ omĩs usus ẽ insig̃cando. ñ iniu¬
tificãdo .i. quib non utimur. nisi aliqͥd
sigrandi gr̃a ait aliqua sacram̃ta legalia.
Alia que uon solũ sig̃c̃ant. s ꝯferunt qd̾
intus adiuuet. sic̃ euglica facram̃ta. Ex
quo aꝑte intelligitur. que hi c appellẽt᷑
signa.res ille uideł: que ad sigrandũ ali¬
quid adhibentur. Oinme gͥ signũ:⁊̃ res
aliqua ẽ. Qd̃ enim nulla res est. ut ĩ eod̾
aug̃ ait. oĩo nicħ est. Non aut̃ eꝯuerso
omĩs res signũ est. qr non adhibetur
ad sigcandũ aliqͥdꝰ. Cumq his intendit
tehologoꝵ speculacio studiosa atq mo¬
desta: diuinã scͥpturã formã p̃seriptã ĩ
doctrinã tenere adũtet. De his gͦ nob̾
aditum ad res diuinas aliquatenus in¬
telligendas. do duce aꝑire uolentibus.
disserendũ est.⁊ primũ de rebus. postea
de signis. disseremus. De rebꝰ quibꝰ fruẽ
dũ est uł utendũ ⁊ d his q̃ utũt᷑ ł friuũt᷑

Expanded text:
sus est in significando. Eorum autem aliqua sunt, quorum omnis usus est in significando, non in justificando; quibus non utimur nisi aliquid significandi gratia, ut aliqua sacramenta legalia. Alia quae non solum significant, sed conferunt quod intus adjuvet, sicut evangelica sacramenta. Ex quo aperte intelligitur quae hic appellentur signa, res illae videlicet quae ad significandum aliquid adhibentur. Omne igitur signum etiam res aliqua est. Quod enim nulla res est, ut in eodem Aug. ait , omnino nihil est. Non autem e diverso omnis res signum est, quia non adhibetur ad significandum aliquid. Cumque his intenderit theogolorum speculatio studiosa atque modesta, divinam Scripturam, formam praescriptam in doctrina tenere advertet. De his ergo nobis aditum ad res divinas aliquatenus intelligendas. Deo duce, aperire volentibus disserendum est: et primum de rebus, postea de signis disseremus. 2. De rebus dum est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
.uii. requieuit die .uii. ab uniu̾so oꝑe
quod patrarat. Requieuisse dr d̾s die.
dr̃. quia cessauit a faciendis gn̾ibus
c̾ature. quia ultra noua nõ cõdioit. Us¬
q nũc tñ ut uitas in eugło ait oꝑatur
pat᷑ cum filio. s. administratione eoꝵ d̾

Expanded text:
et requievit die septimo ab universo opere quod patrarat. Requievisse dicitur Deuseus dicitur, quia cessavit a faciendis generibus creaturae, quia ultra nova non condidit. Usque nunc tamen, ut Veritas in Evangelio ait, operatur Pater cum Filio, scilicet administration
Abbreviated transcription (Latin):
di sic ⁊ nr̃m uerbũ. qd̾ nascitur de nr̃a
scĩa. dissimile ẽ illi uerbo. qd̃ natum est
de patre scĩa. Ex hac auctoritate clare ostẽ¬
đr. scĩam dei omnino inuariabilẽ eẽ. sic̃
ipsa eẽntia dĩ omĩo inuariabił est. ⁊ qd̃
pater ⁊ filius cum sp̃u scõ simul omĩa
sciunt ⁊ uident. Sic̃ gͦ non potest augĩ
uł minui diuina eẽntia. ita nec diuina
scĩa. ⁊ tñ ꝯceditur posse scire qd̃ non scit.

Expanded text:
t, sic nostrum verbum quod nascitur de scientia nostra, dissimile est illi Verbo quod natum est de Patre scientia. Ex hac auctoritate clare ostenditur scientiam Dei omnino invariabilem esse, sicut ipsa essentia Dei omnino invariabilis est; et quod Pater et Filius cum Spiritu sancto simul omnia sciunt et vident. Sicut ergo non potest augeri vel minui divina essentia, ita nec divina scientia; et tamen conceditur posse scire quod non scit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ omĩa. Non .ii. se ipsũ integre ꝑfecteq
dixisset. si aliquid minus. aut amplius.
ẽẽt ineius ũbo: quã in seipso. hoc est
qr iste filius: ille pater. Sciunt gͦ inui¬
cem pater ⁊ filius. s ille gignẽdo. is¬
eoꝵ simul uidet. nõ particulatĩ. ã sin¬
gillatĩ. uł ut alt̾nante ꝯspectu. hĩc illue¬

Expanded text:
per omnia. Non enim seipsum integre perfecteque per omnia. Non enim seipsum integre perfecteque dixisset, si aliud minus aut amplius esset in ejus Verbo quam in seipso. Hoc est ia iste Filius, ille Pater. Sciunt ergo invicem Pater et Filius, sed ille gignendo, iseorum simul videt, non particulatim aut sigillatim velut alternante conspectu hinc ill
Abbreviated transcription (Latin):
gĩ uł mutari. hoc modo ꝓbatur. qr po¬
test ds scire qd̃ nũquã scit. Est .n. aliqͥs
qui non est leturus hodie. ⁊ tn pot̾ legat
eẽ ut hodie. Potest .n. hodie lege̾. Nicħ
aut̃ pot̃ fieri: qd̃ nõ possit adeo sciri.
Pot̃ gͦ d̾s scire hunc lecturũ hodie. Pot̃
gͥ aliquid scire: qd̾ non scit. Ergo potest
eius scĩa: augĩ uł mutari. Eademq uid̾r
posse minui. Est .ii. aliquis hodie leturꝰ.
quẽ ds scit leturũ. At potest ẽẽ ut nõ
legat. Ergo potest ds non scire. hũe letu¬
rum. Potest gͥ non scire aliqͥd: quod scit.
Ergo potest minui eius scĩa: uł muta¬
sa sap̃ia. ⁊ sap̃ia est ipsa eẽntia. siue su
mirabili. non est aliud saꝑe. aliud esse
s qd̃ est saꝑe. hoc est ⁊ esse. Ideoq nou¬
it omnia uerbũ. que nouit pater. s ei
nosse: de patre est. sic̃ eẽ. Nosse .n. ⁊ esse.
ibi. unum ẽ.⁊ id̾ patri sic̃ esse nõ ẽ a fi¬
lio. ita nec nosse. Proinde tanquã se ip¬
sum dicens pat̃ genuit uerbũ sibi eqͣle

Expanded text:
geri vel mutari, hoc modo probatur: quia potest Deus scire quod nunquam scit. Est enim aliquis qui non est lecturus hodie, et tamen potest esse ut legat hodie: potest enim hodie legere. Nihil autem potest fieri, quod non possit a Deo sciri. Potest ergo Deus scire hunc lecturum hodie; potest ergo aliquid scire quod non scit, ergo potest ejus scientia augeri vel mutari, eademque videtur posse minui; est enim aliquis hodie lecturus quem Deus scit lecturum. At potest esse ut non legat; ergo potest Deus non scire hunc lecturum; potest ergo non scire aliquid quod scit; ergo potest minui ejus scientia vel mutasa Sapientia, et Sapientia est ipsa essentia sive sublicitate mirabili, non est aliud sapere, et aliud esse, sed quod est sapere, hoc est et esse. Ideoque novit omnia Verbum, quae novit Pater; sed ei nosse de Patre est, sicut esse; nosse enim et esse ibi unum est. Et ideo Patri sicut esse non est a Filio, ita nec nosse. Proinde tanquam seipsum dicens Pater genuit Verbum sibi coaequale
Abbreviated transcription (Latin):
ic diligenter notand̾ est. ẽ dicat aug̃ so¬
lum deũ uere simplicẽ ẽẽ. cur dicat e¬
undẽ multipliciter dici. S hoc ñ ꝓpt̃
diũsitatẽ accidenciũ. uł parcium dicit.
s p̃p diu̾sitatẽ ac multitudinẽ noĩum:

Expanded text:
ic diligenter notandum est, cum dicat Aug., solum Deum vere simplicem esse, cur dicat eumdem multipliciter dici? Sed hoc non propter diversitatem accidentium vel partium dicit, sed propter diversitatem ac multitudinem nominu
Abbreviated transcription (Latin):
detͥ. Deo hoc est eẽ. ꝙ est fortem esse.
uł sapientẽ ẽẽ.uł iustũ ẽẽ.⁊ si quid de
illa simplici multiplicitate. uł multip¬
lici simplicitate dix̃is. quo suba eius
significetur. humano aut̃ aĩo. nõ est ħ
ẽẽ. ꝙ est fortem ẽẽ. aut prudẽtẽ. aut
iustũ. Potest .ii. esse aĩus:⁊ nullã istarũ¬

Expanded text:
t, est hoc esse, quod est fortem esse, vel sapientem esse, vel justum esse, et si quid de illa simplici multiplicitate, vel multiplici simplicitate dixeris, quo substantia ejus significetur. Humano autem animo non est hoc esse, quod est fortem esse, aut prudentem, aut justum; potest enim esse animus,
Abbreviated transcription (Latin):
eqi. Dixit ds. Conggentur aqua in locum
unum ⁊ appareat arida. Tcii diei opus est
conggatio aquar̃ in locum unum. Cong̃¬
gate enim sunt omnes aq̃ celo in feriores
in unam mat̾cem. ut lux q̃ p̾t̾ito biduo
aquas clara luce lustrau̾at. in puro aere¬
clarior fulgeat.: iappareat tr̃a q̃ cooꝑta la¬
tebat:⁊ q̃ aquis liuiosa erat. fi arida ⁊g̾ini¬
aũt q̃ratur uͥ cong̾gate sunt aq̃ q̃ totum
tex̾ant spatium u̾sq ad celum. potuit fi̾
rias aquas rariores fuisse. q̃ sic̃ nebula
teg̾ent trãs. s cong̾gationes ẽẽ spissatas
nd̃o facile in unum posse redigi locum.

Expanded text:
 Dixit Deus: Congregentur aquae in locum unum, et appareat arida. Tertiae diei opus est congregatio aquarum in unum locum. Congregatae sunt enim omnes aquae coelo inferiores in unam matricem, ut lux quae praeterito biduo aquas clara luce lustraclarior fulgeat; et appareat terra, quae latebat; et quae aquis limosa erat, fiat arida et germiautem quaeratur ubi congregatae sunt aquae quae totum texerant spatium usque ad coelum, potuit fierrias aquas rariores fuisse, sic ut nebula tegeret terras, sed congregatione esse spissatas, et ideo facile in unum posse redigi locum.
Abbreviated transcription (Latin):
s tã magnũ. quã singula. Non .ii. ibi
maior ẽ quã uerior non ẽ. ubi ipsa ĩn¬
tas ẽ magnitudo. Eece modo ꝯuemen¬
ti. ⁊ rõne catholica. ostensũ est. quomͦ
in differens sit magnitudo trium ꝑ¬
sonaꝵ. qr nec una: maior ẽ alia. nec

Expanded text:
enim ibi major est quae verior non est, ubi ipsa veritas est magnitudo. Ecce modo convenienti et ratione catholica ostensum est quomodo indifferens sit magnitudo trium personarum, quia nec una major est alia, nec
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ ibi magnũ đr. aliunde magnum
non ẽ: quã eo qd̃ uere ẽ: qr ibi magni¬
tudo ipsa u̾tas est. ⁊ ũitas eẽnera. Nõ
gͦ ibi mauis ẽ. qd̃ u̾ius non est Non
aut̃ uerius ẽ pater ⁊ filius simł. quã
pater solus uł filius. Non gͥ mauis a
liqͥd utr̃q simł. quã singłs eoꝵ. Et qr

Expanded text:
od ibi magnum dicitur, aliunde magnum non est, quam eo quo vere est; quia ibi magnitudo ipsa veritas est, et veritas essentia; non ergo ibi majus est quod verius non est. Non autem verius est Pater et Filius simul quam Pater solus vel Filius; non ergo majus est aliquid uterque simul qu