comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
custodire quandam mulierem p̃gnatit̃e tot uixisti ueibenb ⁊ tormts affige¬
ꝙ sic misabilis ab ortiuit. et quadam aliam tam dui p̃cepisti oleo ⁊ pice ꝑ fundi
inst quillino sepellici mandasti. Subtrahens ei bnficium eccłiastico sepulture
quã uite audelit subtra xisti. Collige gͥ cãm tuam Insinu tuo. et sic Aacta
tua corrgas ꝑte ip̃m ut in aliis te non cõstituas ustenꝰ debitorem: ne di
gamus ate ratcẽ ut pote Auillico diffamato qui tanto in futuñ te acus
corugemus quãto ad p̃sena tͥ grãm facimus ampliorem.
Ecogita in amantudino dios tuos/. eo tp̃o de plora de pditun non sol̃t̃¬
euidencia tuoꝵẜ actuũ pusoꝵ. cum assummat᷑ asubdicis Nudatiꝰ inexemplum quad
inreuenciꝰ p̃sumitu ap̃lato. et dum enormitate uite petata p̃dicis qui desoo
a lios uto ꝑif et exemplo uirtutib informare tanto plures do ꝑ̃dictois̃ exem¬
plar trasmittis quãto plurib dignitate p̃ferens ꝗ tuoꝵẜ ꝑu̾soꝵ actuũ spo¬

Expanded text:
quandam mulierem pregnantem tot iussisti verberibus et tormentis affligi, quod miserabiliter abortivit. Et quandam aliam tam diu precepisti oleo et pice perfundi in sterquilinio sepeliri mandasti, subtrahens ei beneficium ecclesiastice sepulture, quam vite crudeliter subtraxisti. Collige igitur causam tuam in sinu tuo, et sic acta tua corrigas per te ipsum, ut in aliis te non constituas ulterius debitorem, ne desgamus a te rationem utpote a villico diffamato, quia tanto in futurum te acrius corrigemus, quanto ad presens tibi gratiam facimus ampliorem. I 6 Recogita in amaritudine annos tuos et tempus deplora perditum non tidentia tuorum actuum perversorum, cum assumatur a subdito audacius in exemplum, quod irreverentius presumitur a prelato, et dum enormitate vite peccata predicas, qui deberes alios verbo pariter et exemplo virtutibus informare, tanto ad plures perditionis exempla transmittis, quanto pluribus dignitate preferris. Sed pot
Abbreviated transcription (Latin):
eiuĩs nobr ea plicite re sebatis et dcbitas culre psene ngosõ ex ageiet moni¬
ciorie debita suctdõnte censura ⁊ ferro subsequente. Forãtum.¬
Rudent᷑ pcidenda sunt mala ne salubiud bona suctedant.
offendculo quaq sublato notui concuttet folicior aditus. ad optata. Sane
tumꝰ dño poi he lator salutis ad ea nos mipat q̃ sut honors dei ese leea te

Expanded text:
plicite rescribatis, ut acerbitas culpe pene rigorem exaggeret, monitioni debita succedente censura et ferro subsequente fomentum.precidenda sunt mala, ut salubriter bona succedant; offendiculo quoque sublato nocivo occurret facilior aditus ad optata. Sane cum dominus papa, zelator salutis, ad ea nos miserit, que sunt honoris Dei, ecclesie
Abbreviated transcription (Latin):
descabendum. ponentes te ante occulos tuos ut in eo te ip̃m inspicias et de¬
cõsciẽ ꝓpͥe defertas tue accãtõie libellum delens ao lugens. ꝙ si deca̾ uitate
nitant ⁊ ꝑ offensam interiꝰ apud deum / q ꝑ infamiã ext̾ius apud homĩẽs cor
in muneribus iudicans de in m̾cede Rdens. In iudicio afers stateras do¬
losas scdta auri uł Argenti pondus dec̾nis aliquid eẽt gͣue uł leue: Metͥ¬
offertant ꝑmictis fatanias puͣ. retinẽ in tue ipors salutis dispendium et
ob̃ pptobriu̾m ichũ xp̃i. N oni nullos quo ad sactos ordines promoues cum

Expanded text:
ittendum, ponentes te ante oculos tuos, ut in eo te ipsum inspiciens et veittendum, ponentes te ante oculos tuos, ut in eo te ipsum inspiciens et veconscientie proprie deferas tue accusationis libellum, doleas ac lugeas, quod, si dicta veritate nitantur, et per offensam interius apud Deum et per infamiam exterius apud homines corruin muneribus iudicans ac in mercede respondens in iudicio affers stateras dolosas; secundum auri vel argenti pondus decernis aliquid esse grave vel leve. Matrafferant, permittis focarias publice detinere in tue et eorum salutis dispendium et opprobri
Abbreviated transcription (Latin):
Man. ⁊ districte p̃ci.q. captiuos ipos in eum saltim statum in quo ad
tespitatõis leuañ fuit eis ꝓuisum p̃sentibus nobis bonorõ redduce̾tiᷤ.
Ab hostili prorsus incursu ⁊⁊ ad u̾satioꝵ insultibus sicut iam freq̃s mati¬
dauimus/ omtuĩ conẽdictõẽ pospoĩta desistatis. facientes q̃ cũꝙ post treu¬
guas iudicatas. Arĩs p̃sumpta ꝯstitũt sublato mnore dissendio em̃dati
Alioqui quatumiũq uos diligariꝰ imo qr in deo diligimus. oportebit nos d̾uti¬
ora cogitare cõsilia. quia fento alistinẽn sunt uulneia q̃ fom̃torũ nõ senciuint
mediçinam. deniq ne quid de contigentibus obmio tamus. dilec. filiumꝯ.
destinandum quẽt ꝯm̃datum hũtes. ꝗ honorãtes ut decet. fidem plenanã
ad eaq̃ uobis ex ꝑte nr̃a ꝓpossuent habeatis.
Eitenarium habet sub umbia pastoris eccͣ cheanẽñ si talis existis q̃l
eẽ describeris in libello nobis oblato. quem tͥ duximus tenore p̃senoium¬

Expanded text:
mus, quatenus captivos ipsos in eundem saltem statum, in quo ad respirationis levamen fuit eis provisum presentibus nobis Bononie, reducentes ab hostili prorsus incursu et adversariorum insultibus, sicut iam frequenter mandavimus, omni contradictione postposita desistatis, facientes quecumque post treugas indictas a vestris presumpta constiterint sublato more dispendio emendari. Alioquin, quantumcumque vos diligamus, immo, quia in Deo diligimus, oportebit nos cogitare duriora consilia, quia ferro abscidenda sunt vulnera, que fomentorum non sentiunt medicinam. Denique, ne quid de contingentibus omittamus, dilectum nostrumdestinandum, quem commendatum habentes et honorantes, ut decet, fidem plenam ad ea, que vobis ex parte nostra proposuerit, habeatis. I 5 Mercennarium habet sub umbra pastoris ecclesia Theatinensis, si talis existis, qualis esse describeris in libello nobis oblato, quem tibi duximus transm
Abbreviated transcription (Latin):
non ad̾ p̃coniũ saudis do fatte p᷑u acclamabat ꝙ mulior ilła quã ptius ꝑ
ad uss uim possueras. etꝰ sengo inꝗnato tp̃r ad imfamus ꝑticipii notã hauũsti
reatum. alienando possessices̃ ad epalem m̃sam spectãtes uenientes cõtͣ
parechie nõ est sicut audiunius tibi cure. quã cum reneatis annis singulis insitaẽ
nõ uisitas et tam̃ t̃pr̃alia mictiᷤ. u spnasia mirime sensĩas. ꝓcuraticeos quaꝵ quo
ratoe iuisitatõis debent̃ cogis reddimẽ uisitandas c ss peciue a no corertomui

Expanded text:
acclamabat, quod mulier illa, quam prius per adulterium pollueras et longo inquinato tempore ad infamis participii notam habuisti reatum alienando possessiones ad episcopalem mensam spectantes, veniendo contra parrochie non est, sicut audivimus, tibi cure, quam cum tenearis annis singulis visitare, non visitas, et tamen temporalia metis, ubi spiritualia minime seminasti. Procurationes, que ratione visitationis debentur, cog
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝑ fres nros q alios p̃dicatores multi potentes q nobiles magͥ ⁊ ꝑui
se crucis obsequio deuouerũt. Pro oscatoribus aut̃t Romaĩs ex̃cellencie
tue frequent scͥpssisse memtinimus sicut dicis. Set cum ꝑhoe ius suum nõ asseqũat
ut appũt nõ debet illis in sua iusticia eccͦ censura de esse. de uassallis quoq patri

Expanded text:
 nostros et alios predicatores multi potentes et nobiles, magni et parvi,  nostros et alios predicatores multi potentes et nobiles, magni et parvi, se crucis obsequio devoverunt. Pro mercatoribus autem Romanis excellentie tue frequenter scripsisse meminimus, sicut dicis ; sed cum per hoc ius suum non assequantur, ut asserunt, non debet illi
Abbreviated transcription (Latin):
dum taxat ferre aoleste. ꝙ ui ut̃. Ad hec de egregio socero tuo si ad
nõ p̃teriret monitio. quã tibi desideramus accep̃tũ et te illi potissime
cresce̾ ex affinitate maiorum iste nõ sine multors scandalo nõ sine
tere dispendio nõ sine tui noĩs lesicẽ decreuisse iudetur. Et quidem
hus simculia magnificoꝵ principum gesta nõ ꝯtinẽt sublimiũ mores
ingriorat. et libalium laigitas nõ acceptat. Non sio illius terre sc̃e ꝓ¬
curat᷑ utilitas nõ sic ad eius subscidium bellatores strenui aduocantur
Suꝑ quo sͥ onera grauia ⁊⁊ importabilia nos asẜis tuis humeris alligare.
que digito nr̃o mou̾e uolumus. nõ accodens quod iam pluribus antiis
elapsis ultto te istis honeribus subieccisti spontanieus in cheothonia sigͣ
crucis assutnẽs Nlon actendens quod in crucifixi gerendo negot iũ on
non seue tulit ect in eccl̃iasticoꝵ decimatioẽt prouentuũ. Nõn actẽdens

Expanded text:
dumtaxat ferre moleste, quod vivunt. Ad hec de viro egregio socero tuo, si addumtaxat ferre moleste, quod vivunt. Ad hec de viro egregio socero tuo, si adnon preteriret monitio, quem tibi desideramus acceptum et te illi potissime ii crescere ex affinitate maiorum, iste non sine multorum scandalo, non sine Terre Sancte dispendio, non sine tui nominis lesione decrevisse videtur. Et quidem hiis similia magnificorum principum gesta non continent, sublimium mores ignorant, liberalium largitas non acceptat. Non sic illius terre procuratur utilitas, non sic ad eius subsidium bellatores strenui advocantur. Super quo tibi onera gravia et inportabilia nos asseris alligare, que digito nostro movere nolimus, non attendens quod iam pluribus annis elapsis ultro te istis oneribus subiecisti, spontaneus in Theutonia signum crucis assumens, non attendens, quod crucifixi gerendo negotium onus non leve tulit Ecclesia in ecclesiasticorum decimatione proventuum, non attendens
Abbreviated transcription (Latin):
ingnominiose morte dãpnasti proude possuraus nõ inm̾ito formidate ne nr̃a
paciericia in p̃dctãs uere paciencie nom̃ amiẜit affectũ q̃r nõ ccedas id oblimoĩ
eẽ rellictum licet sit actenus dissimulatoẽ suspensum. Set quid in simi
aid p̃cum tuarum instanciã sub sua securitate recceꝑit satis intelligũt
qui rem sciunt de comite nõ Matheo q̃ apud te insubtractõet suoꝵ tete
sce ẜuicium caicis et crucifixi reuencia nõ defendit. Comite uõ Rogoĩo
dto urbem et loca ꝯfinia s ꝑsecutõĩs facie ꝯfugetũd. Comquiescat de coto
eesaris gestis nõ olitis qui dñm pene auidum ⁊ uenie ꝯtẽp̃torẽ uite
ẜuauit inuictum. et metallum se gladiis offerentem ira tanti pͥncipis
reputauit indignum. Certe in istlitico ppło ciuitates erant refugis. et
Ucles ad refugium xp̃ĩarꝰ pp̃łs nõ habebat. dauid recursus erat opp̃ssis.
et sũmͦ poñt d̾auid magni uicatiꝰ au̾tet faciem ab afflictis ⁊ utiꝙ nõ¬

Expanded text:
non immerito formidare, ne nostra patientia in predictis vere patientie nomen amiserit et effectum. Quare non credas id oblivioni esse relictum, licet sit hactenus dissimulatione suspensum ; sed quod in similad precum tuarum instantiam sub sua securitate recepit, satis intelligunt, qui rem sciunt. De comite vero Matheo, quem apud te in subtractione suorum Terre Sancte servitium, crucis et crucifixi reverentia non defendit, comiteque Rogerio qad Urbem et loca confinia a persequentis facie confugerunt, conquiescat de cetero Cesaris gestis non elicis, qui Domitium pene avidum et venie contemptorem vite servavit invitum, et Metellum se gladiis offerentem ira tanti principis reputavit indignum. Certe in Israelitico populo civitates erant refugii, et urbem ad refugium Christianus populus non habebit ? David recursus erat oppressis, et summus pontifex, David magni vicarius, avertet faciem ab afflictis ? Et
Abbreviated transcription (Latin):
Axilium qui suꝑbis resistit et dat huitulib giãm et głam qui imꝑat mari et
uentis et cessat tempestas qui depoĩt potentes de sede at poĩt humiles in
tui reu̾aticem̃ collapsi manum porigerent ad iutricem. obscitit tandem diuitia
potencia ingratis conatibus faciens faciens inte cum eco signum in bonñ
ut elato cadente tu sgeres ⁊ potente debilitato tuposses. Arguit enĩ illum
Sua malicia suaq aduer sio inccepauit qm̃ Iusto dei iuditio ꝓpͥa ꝑdidit
qui auare cõ cupiuerat aliena. et tu tui regni uix extͤma remansunt illuis
omĩo Imꝑium obtinẽs heo Itaꝙ salutis ietriedia cũ auxilio pͥncipum di

Expanded text:
auxilium, qui superbis resistit et dat humilibus gratiam, qui imperat mari et auxilium, qui superbis resistit et dat humilibus gratiam, qui imperat mari et ventis, et cessat tempestas; qui deponit potentes de sede ac ponit humiles in tui relevationem collapsi manum porrigerent adiutricem. Obstitit tandem divina potentia ingrati conatibus, faciens in te cum ecclesia signum in bonum, ut elato cadente tu surgeres et potente debilitato tu posses. Arguit enim illum sua malitia suaque aversio increpavit, quoniam iusto Dei iudicio propria perdidit, qui avare cupiverat aliena; et tu, cui regni tui vix extrema remanserant, illius omnino imperium obtineres. Hec utique salutis remedia cum auxil
Abbreviated transcription (Latin):
spem ad etupaticem Regni sicilie. L. quondam Warmacien epm ad hec mittens
et nõ nullos uassallos ecͤt resistens in marchia ꝙ conatꝰ contriut adu̾sos et inter¬
dictꝰ est auditus eciam ad pͥmos Regni fines accessus philippo tatq̃ sublato de medio
occoni. quẽ omiũm pͥncipum roforata consensibus pͦsentabat electio nͦ expediuͭ.
nec decuit d̾yadema imꝑii denegari. qui ꝓtul dubio ut scͥpsisti subito sits̃ ingͣt
tgum nõ faciem u̾tit eccł̃ie in memor teceptoꝵ et quãius tam multis ꝓuocauĩt
ofensis dissimulabat illas ut cumꝙ miẜicordis etͤt paciencia ꝯsueta si postquã
sad tuam protũpit inuinam Inte qĩ pupili octuli tantum contrarium ferce non
potuit multas uias excogitãs quibus pleno remedio suo posset subueire minori.
equã ꝓximꝰ eras ꝑiculis. o quã ꝑatus ad casum. Qua ꝓpt̃ inuocauit eccͦ illiꝰ

Expanded text:
spem ad occupationem regni Sicilie prorogabat, L. quondam Warmaciensem episcopum ad hoc mittens. spem ad occupationem regni Sicilie prorogabat, L. quondam Warmaciensem episcopum ad hoc mittens. et nonnullos vassallos Ecclesie resistens in Marchia, quod conatus contrivit adversos et interdictus est hostibus etiam ad primos regni fines accessus. Philippo tandem sublato de medio, Ottoni, quem omnium principium roborata consensibus presentabat electio, nec expedivit nec licuit diadema Imperii denegari, qui procul dubio, ut scripsisti, subito factus ingratus, tergum non faciem vertit ecclesie, immemor receptorum. Sed quamvis eam multis provocarit offenad tuam prorupit iniuriam, in te quasi pupilla oculi tactum contrarium ferre non potuit, multas vias excogitans, quibus pleno remedio suo posset subvenire minori. O quam proximus eras periculis! O quam paratus ad casum! Quapropter invocavit ecclesia illius
Abbreviated transcription (Latin):
codusitas in ꝑtum prodite huꝰmoĩ ut u̾bis et scciptis auctenticis expoĩta
in puplico cõmperet. Eet forsam hes diuatia ꝓuidencia uoluit ut
habeat ur in posterum cautesa securior expronuso fĩta homĩẽm siquidem alienũ quẽ insede
patris tui. si tam̃ patris sedes dici p. et debeat que non successioĩs set electoĩs iure tr̃as¬
fertur erectum fuisse p̾dixãs tua aut̃ piudencia ad u̾sus eccͫ. substitisset inuentio eo
ꝙ ueritas denegata de publicis minꝰ relimquid fidei de occultis. Nullum enĩ angulũ
la tet̾ imꝑii. quod de mꝑatore henrico de functo quidam olim philippo duci Suauie¬
quidam quondam erton postmodum imꝑator diu̾sis uoluntatibus ad hesunt. Et lic
ipẽ philippꝰ nom̃ tuũ pͥmo p̃tendeĩt ad se postmodum ꝯu̾tit negociũ. sic illud succe¬
dentibus prosꝑis utilitatibus applicans. quod iam nõ de uire dubitabat Imꝑii. set

Expanded text:
credulitas in partum prodire huiusmodi, ut verbis et scriptis exposita credulitas in partum prodire huiusmodi, ut verbis et scriptis exposita in publico compareret. Sed forsan hoc divina providentia voluit, ut habeatur in posterum cautela securior ex proviso. Circa hominem siquidem alienum, quem in sede patris tui, si tamen patris sedes dici debeat, que non successionis, sed electionis iure defertur, erectum fuisse predixeras, tua prudenter adversus ecclesiam substitisset invectio, eo quod veritas negata de publicis minus relinquit fidei de occultis. Nullum enim angulum latet Imperii, quod imperatore Henrico defuncto quidam olim Philippo, duci Suevie, ac quidam Ottoni postmodum imperatori divisis voluntatibus adheserunt. Et licet idem Ph. nomen tuum primo pretenderit, ad se postea convertit negotium, sic illud succedentibus prosperis suis utilitatibus applicans, quod non iam de iure dubitabat imperii, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cardinalis tibi extitit postindõum deputatꝰ. qui tuis utilitatib nõ remissus ibi
diem clausit extremum Consequent̃ alio substituto ut sollicitudis debite
plenitudo cͥca tue ꝑͦ tustodiam nõ deesset Intea dia boldi malicia longe
latẽꝙ diffusa siõ se ꝑ ꝑtes apulee do tere laboris extendãt. tantum ꝙ recceꝑat
incre mentum ꝙ obtenta de ilobili uito .P. ꝯdam comtite colañ uictoria pto
maiori fere ꝑte hontiẽs regiois suo applicat arbitͥo sucꝙ d̃nõ abdicabat in
Asiquos sicut potãt resistentes eo ciudelius detrahendo quo muiꝰ de paucoꝵ ethu¬
misium timebat repagulo qui de maioꝵ q subsimiũ uinbus triumpharat. esiꝙ
Regioĩs que prote iam fecit expensas mustorum miliũ uncia recepto ad
opꝰ tui A i lobili uito . c. comite quondam Biemoñ fidesitatis debite iuram̃to
u̾sus. Etmͫ tuã excellenciam decuit talia reddece sidebuit exhiis cõcepta

Expanded text:
cardinalis tibi postmodum extitit deputatus, qui tuis utilitatibus non remissus ibi cardinalis tibi postmodum extitit deputatus, qui tuis utilitatibus non remissus ibi diem clausit extremum, consequenter alio substituto, ut sollicitudinis debite plenitudo circa tue persone custodiam non deesset. Interea Diopuldi malitia longe lateque diffusa sic se per partes Apulie ac Terre Laboris extenderat tantumque receperat incrementi, quod obtenta de P. quondam comite Celani victoria, pro maiori fere parte homines regionis suo applicabat arbitrio suoque dominio addicabat, in aliquos sicut poterant resistentes eo crudelius debachando, quo minus de paucorum et humilium timebat repagulo, qui de multorum et sublimium viribus triumpharat. Cumquregionis, que pro te iam fecit expensas multorum milium unciarum, recepto ad opus tui a G. comite quondam Brenensi fidelitatis publice iuramento, ersus Ecclesiam tuam excellentiam decuit talia credere, si debuit ex hiis concepta
Abbreviated transcription (Latin):
post obitum matͥs accepit. et qua gradem. quaꝙ promotum in sua morte reliꝗd
Porro ut credimus tenerilis infancie nõ dum finem attingeras cũ Impius ille¬
Mertualdus tui noĩs detiactor ꝑfidus. Auidusꝙ tuorum in uasor Regni si¬
cilie metas aggssus intrãsq atianus inuasiõis extendens motem eusinum
obsedit ⁊ insultibus multis impecit ex̾cens sui robur ex̾citus ad sꝑatum et¬
t̾minũ captiõĩs. Set in hoc ecc sollicitudo nõ defuit que ꝑ duos Cardinales
cum multis militibus et expeñ. nõ modicis efficacẽ manũ auxilii põrexͣ.
obsessis uires inuasoris debilitans ⁊ conatus obscidentis elidens. Cumq ob¬
sidiois ex̾citus insultantis nõ respondet affectui. et ꝓrogata spe defensioĩs
ad Alios rexistendi uigorẽ animũ resummẽnt conuicini. se iniqꝰ ille
in siciliam trastulit. ut si ibi de ꝑͦ Regis desiderii sui fines Attingẽt̾

Expanded text:
post obitum matris accepit, et quam grandem quamque promotum in sua morte reliquit. post obitum matris accepit, et quam grandem quamque promotum in sua morte reliquit. Porro, ut credimus, tenelle infantie nondum finem attigeras, cum impius Mercoaldus, tui nominis detractor perfidus avidusque tuorum invasor, regni Sicilie metas aggressus ultraque manus invasionis extendens, Montem Casinum obsedit et insultibus multis impetiit, exercens sui robur exercitus ad speratum exterminium captionis. Sed in hoc ecclesie sollicitudo non defuit, que per duos carcum multis militibus et expensis non modicis efficacem manum auxilii porrexit obsessis, vires invasoris debilitans et conatus obsidentis elidens. Cumque obsidionis exitus insultantis non responderet affectui, et prorogata spe defensionis ad alios resistendi animum resumerent convicini, se iniquus ille in Siciliam transtulit, ut ibi, si de persona regis desiderii sui finem attingeret,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ diligẽs disꝑare cogatꝭ. ha deus q̃ de tali filio fragm̃tta fauoris ce.¬
teri colligent si tutͥe tam utilis iaculis detractõis impectit᷑. ha deus quot
et quantos lafores ammisit ecc. si palaes que musto sudore plantauit
et cosuit in amaritudiẽ uitis conu̾titur aliene cum sit mĩoris dispendii
fructus nullos producẽ quã notͥuios. & quã uberes sacrimas quãꝗamaras:
tudine Caforauit ut te a ⁊ locencium enꝑet anarub et insidiancium
aqueis libaet et quasi de mnortis faucibus extorquet. Ecte quid re¬
tributõis eidem imꝑialis excellencia affenat. Ete quid tegalis magni¬
siceneia tecompescet᷑. dumq pupilli inte insidiatorã cctultus dicitia
et bonorum tactitꝰ spoliator. Recogita tocggita fili frmĩe. et qͦ claustra tui pectoris
fteqti medittattẽ reuolue quã ꝑuimi quamꝗ̃ depͦssum te ille summus ponẽ

Expanded text:
tam diligens desperare cogatur? Ha Deus, que de tali pupillo fragmenta favoris cetam diligens desperare cogatur? Ha Deus, que de tali pupillo fragmenta favoris ceteri colligent, si tutrix tam utilis iaculis detractionis impetitur? Ha Deus, quot et quantos labores amisit ecclesia, si palmes, quem multo sudore plantavit et coluit, in amaritudinem vitis convertitur aliene, cum sit minoris dispendii nullos fructus producere quam nocivos. Ho, quam uberes lacrimas, quam amaras tudine laboravit, ut te a nocentium eriperet manibus, insidiantium laqueis liberaret, et quasi de mortis faucibus extorqueret! Ecce, quid retributionis eidem imperialis liberalitas afferat! Ecce, quid regalis magnificentia recompenset, dum pupilli vite insidiator occultus dicitur et bonorum tacitus spoliator! Recogita, recogita, fili karissime, ac infra claustra pectoris frequenti meditatione revolve, quam parvum quamque depressum te ille summus pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
studio totum atͥbuebas eidem Tutͥcis laboribus. quicquid eras et ecian
sup̃tio tam ad u̾sa et tamꝰ tepentina prorũpit. Si enim tuaꝵ stequetis.
missio litt̾aꝵ comictõẽt ꝯscienciã muctentis habebat. cũ nulla subsecuta
sit causa cum noue sciẽt neq scia noue cause cur calũptuosa imp̾itigͥᷤ
quod eiuidencia stti nõ patitur. Our sub quodam in uolucio dupplicita¬
tis infetur quidem rei simplicitas nõ amictit. ꝙ si scͥpta pͦmissa desci¬
tuta orant cdulitate scubentis tua tͥcumspectio colligat q̃ de istis il¬
Latio subsequat᷑. Sut ne isca subscidia q̃ promittebas eccł̃ie. señctitas
iminẽt. Est hic retͥbutõis affectus quẽ offecebas si grauam̃ acture¬
retur. Non id̾ mat̾̃t expẽctauit afilio ⁊ lon dd̾ tuttix expectare debuit
A pupillo. ha deus. q̃ tali filio aliis spẽi reliquie telimquũt᷑ si mat

Expanded text:
studio, totum attribuebas eiusdem nutricis laboribus quicquid eras, et etiamstudio, totum attribuebas eiusdem nutricis laboribus quicquid eras, et etiamsumptio tam adversa, tam repentina prorupit ? Si enim frequens missio litterarum comitem conscientiam mittentis habebat, cum nulla subsecuta sit causa nove scientie, neque scientia nove cause, cur calumpniose impingitur, quod evidentia facti repudiat ? Cur sub quodam involucro duplicitatis infertur, quod veritatis simplicitas non admittit ? Quod si scripta premissa destituta erant credulitate scribentis, tua circumspectio colligat, que de istis illatio subsequatur. Suntne ista subsidia, que promittebas ecclesie, si necessitas immineret ? Est hic retributionis affectus, quem offerebas, si gravamen occurreret ? Non id mater expectavit a filio, noa pupillo. Ha Deus, que in tali filio aliis spei reliquie relinquuntur, si mater
Abbreviated transcription (Latin):
illa ingratitridinis spẽs qua beneficia ꝑcepta negãt᷑ alaiꝗd turbatoĩs
cõsueuit afferce. Set il la maioris doloris habet aculeos qua in bono
malum p̾sunmit᷑ et odium indilectõe notatꝭ. Cuta tutelam quoq tui
beneffitioꝵ gr̃a extipis si tutole sit debitum satiffactum eo quod fas ind̾ucebat
utͥ fiecet et nefa̾x si defi̾cẽt notatet᷑. Uerum cum nullus ncc̃itãtis articu̾lus nõ
urgẽt eccͥ. ut inte qui tunc om̃i erras etatis suffragio destitrtus onus nõ loue
susciꝑet tutele susceptio q̃ agrã sup̃sit exordium hr̃e te debuit de ꝑ¬
secutiois̃ debito nõ ingratum. saltem ut es tut̾ci nõ solum suspecte set q̃
sede hominem Alienũ. qui nõ contẽptꝰ imꝑio ad regnũ nichiomi aspirauͭ
Et quidem nõ id̾ habuit hactenꝰ tua cõfessio nõ id̾ cõtinebat usq nũot
tuars ẜies lictaꝵꝭ. quibus potest̃¬

Expanded text:
illa ingratitudinis species, qua beneficia percepta negantur, aliquid turbationis illa ingratitudinis species, qua beneficia percepta negantur, aliquid turbationis consuevit afferre ; sed illa maioris doloris habet aculeos, qua in bono malum presumitur et odium in dilectione notatur. Circa tutelam quoque tuibeneficiorum gratia excipis, si tutele sit debito satisfactum, eo quod fas inducebat, ut fieret, et nefas, si deficeret, notaretur. Verum cum nullus necessitatis articulus tunc urgeret ecclesiam, ut in te, qui eras omni suffragio destitutus, onus non leve susciperet tutele, susceptio, que a gratia sumpsit exordium, habere te debuit de prosecutionis debito non ingratum, saltem ut tutrici notam non solum suspecte, sed etiam sede hominem alienum, qui non contentus imperio ad regnum nichilominus aspiravit. Et quidem non id hactenus habuit tua confesstuarum series litterarum, quibus pos
Abbreviated transcription (Latin):
cui et ip̃orum signato sigillis de pꝰdecessoribus aut̃ tuis sialiquid t̾ciꝰ maior
dedisset exp̃ssio mentueñ in alus quid inte sperate possemus. qrã si ad
Ꝙ si ad illos pdeccessores intellectum paciaris extendi qui fide preclara cari¬
tate feruentes deuotioẽt pꝰclara sincera sͥ et subditis ꝓficientes uerbo panter
et exemplo eccł̃iam mustis lib̾tatum pͥuisegiis munierũt multarum sargi¬
tiõum libalitate dictarũt illis si placet inse magnificencia tua nõ p̾fertat.
set ꝯsidẽt pociꝰ si afluencia talium illorum metas aitungas. Discuciat q̃s uiri
prudentis ingenium si m̾ito titulum tͥ multe deuoctõĩs assummis dum
bñficia mat̾s eccͦ tͥ dudum ex hibita reuocare conaris Indubium tamꝗͣ si
possent unius infitiatoẽ celari que multoꝵ noticia publicat et singu¬
laris asẜtio reddit a bigua. que unuisalis no ticia manifestat. porro

Expanded text:
tui et ipsorum signato sigillis. De predecessoribus autem tuis, si aliquid certius maior tui et ipsorum signato sigillis. De predecessoribus autem tuis, si aliquid certius maior dedisset expressio, metiremur in illis, quid in te sperare possemus, quoniam, si ad Quod si ad illos predecessores intellectum patiaris extendi, qui fide preclari, caritate ferventes, devotione sinceri sibi et subditis proficientes, verbo pariter et exemplo ecclesiam multis libertatum privilegiis munierunt multarumque largitionum liberalitate ditarum, illis placet in hiis se magnificentia tua non preferat, sed consideret potius, si affluentia talium illorum metas attingas. Discutiat, quesumus, viri prudentis ingenium, si merito titulum tibi multe devotionis assumis, dum beneficia matris Ecclesie revocare conaris in dubium, tanquam si unius possint inficiatione celari que multorum notitio publicat, et singularis assertio reddat ambigua que universalis notitia manifestat. Porro
Abbreviated transcription (Latin):
randa tuis sensibus nt̃a ueiẽt epła ut scͥpsisti. set mirabilior iua
nno sane sinostre pagino ilba iisto librasses examier si
Litt̾a ad nualem sensum pospossito coniunge nõ tiansisses inifpre¬
tis non suspecti iudicio in uenisses in illis unĩ spũali patͥ te¬
paratum ita ut nullus pdeccessorum tuoꝵ ullis recidactis t̃prib recolatur adeo
ect fuisse deuotus. Set de pͥncipibus aliis non aliq exhiis u̾bis informa¬
bimus Aninũ nrum quam ꝓbabilis credulitas habebat fcri exꝑim̃to ꝓbata.
t quibus app. sedis constancia recte oppinoĩs iudicium sinistie suggesti¬
onis instancia non mutauit cum facta p̾ferenda sine dictis et c̾. pꝰui¬
dicent possitiuis. Ecce de Aithiuo eccl̃ie munim̃ta publica prodeunt q̃
sigiloꝵ plone omuum pͥncipum munita signaculis oppinioem repudiant
quam forte uideris uelle ingerere ꝯtra illos quod uerisimilitudo nõ reci¬
pit tantas ac tales uirds excellencie tue dedisse cõsilium contrartũ scͥpto

Expanded text:
randa tuis sensibus nostra venit epistola, ut scripsisti, sed mirabilior tua nostris. Sane si nostre pagine verba iusto librasses examine, si litteram ad rivalem sensum postposito coniuge non traxisses, interpretis non suspecti iudicio invenisses in illis, unde spirituali patri teparatum, ita ut nullus predecessorum tuorum ullis retro temporibus recolatur adeo ecclesie fuisse devotus. Sed de principibus non aliter ex hiis verbis informabibus animum, quam probabilis credulitas habeat facti experimento probata, de quibus apostolice Sedis constantia recte opinionis iudicium sinistre suggestionis instantia non mutabit, cum facta preferenda sint dictis, et certa preiudicent positivis. Ecce de archivo Ecclesie munimenta publica prodeunt, que sigillorum pene omnium principum munita signaculis opinionem repudiant, quam forte videris ingerere contra illos, eo quod verisimilitudo non recipit tantos et tales viros
Abbreviated transcription (Latin):
tenus dissumulatio distulit nũc extorquet instanoiam comq̃tentis A
memoria quoq tua excidisse nõ ccedimus ꝙ comite chomaxio Ray¬
naldo de auersa et fauttoribus eorumdem Añ quã castra q̃ uinb ob¬
tine̾ nequiuãs resignarẽt int̃ alia q̃ pͥuͣ sunt et auctentita ꝯuentioẽ⁊
notata uenit exp̃ssius ꝑsonaꝵ secutitas in ꝓmissum. et ut id̾ robur ma¬
ioris fimitatis habet᷑. Nos uniu̾sos fic̃s nr̃os affectuose regasti ꝓ nũcios
et lictãs speciales intest imoũm cõẜuatas/. Ut Romian ect suꝑ se

Expanded text:
pondentis dissimulatio distulit, nunc extorquet instantia conquerentis. A pondentis dissimulatio distulit, nunc extorquet instantia conquerentis. A memoria quoque tua excidisse non credimus, quod comiti Thomasio, Rainaldo de Aversa et fautoribus eorundem, antequam castra, que viribus obtinere nequiveras, resignarent, inter alia, que publica et autentica sunt conventione notata, venit expressius personarum securitas in promissum, et ut id robur firmitatis haberet, nos et universos fratres nostros rogasti per nuntios et litteras speciales in testimonium reservatas, ut Romana ecclesia super
Abbreviated transcription (Latin):
satiffacientes et homĩ in hoc geremus utilit negocium nr̃e salutis et tue
Manus enĩ mubienim miẜicordia filios deccesserũt. Set hs uã dillectio
plagas suas. q̃ dultiores fuĩt cutr amariꝰ inferrurit. Ad ieccisti p̾tai quod
post reditum tuum in regnum sicilie reintegratis iuribus tuis pro
tp̃rum uarietate dispessis. et exclusis in bellibus dicis eccͫ contra amatris
offitium suspectos filios receptasse. Et quidem de iurium reinteg̃tioe
gaudemus. et utinam reintegrãtis affectio. sic debita fuisse contenta
limitibus ꝙ ainsticia recuꝑatoĩs in suis in alienis ad ursupationis
in uiriam traxisset quia p̃ter id̾ ꝙ in die nouissimo districti iudicis
Agrgata legitimis. quinimo grandis ac̾uus inficit̃ ꝑtis ad iecttẽ corrupte.
suꝑ exclusis Bnsio suꝑsedere possemus. nͥ alicuiꝰ iuditio credetet̃ retardatũ

Expanded text:
satisfacientes et homini, in hoc geremus utiliter negotium nostre salutis et tue,satisfacientes et homini, in hoc geremus utiliter negotium nostre salutis et tue,; manus enim mulierum misericordium filios decoxerunt ; sed habeat vera dilectio plagas suas, que dulciores fiunt, cum amarius inferuntur. Adiecisti preterea, quod post reditum tuum in regnum Sicilie, reintegratis iuribus tuis pro temporum varietate dispersis, exclusis rebellibus, ecclesia contra matris officium suspectos filii receptavit. Et quidem de iurium reintegratione gaudemus ; et utinam reintegrantis affectio sic debitis fuisset contenta limitibus, quod a iustitia recuperationis in suis, in alienis ad usurpationis iniuriam non transisset, quia preter id, quod in die novissimo districti iudicis mentis non aggregata legitimis, quin immo grandis acervus inficitur partis adiectione corrupte. Super exclusis responso supersedere possemus, nisi alicuius iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ corrosum. Set tam̃ intotum sua ꝓccessit corrosio. unde ibi tot remãse¬
tio sub nube regatur ut de ip̃o post restitoĩs debitum iusticie satiffiat
nec mouemur si suꝑ hec ad lacͥmas ot querela tuors fidelium forte sitͤ
asẜis mouearis. dum̃ mõ in illum qui suo dño stat aut cadit non
ꝓccesẜis dto uindictam.Primo ad aastrum ect et bona eius manu atu¬
patiõis extenta quom q̃relam delatio iusta proferet ad exam̃ iudicis
cõpectentis. Qua ꝓpłr tiõ infertas ut apud nos ille meruent unde
sibi m̾itum comꝑauit. Tandem cãussis colũpnis eccͤ p̃satiõ uidesicet sinferiores.
gradus ordinis clericos rigor tui grauamĩs acterit et qĩ alioꝵ uelis sup¬
plere deffeotum pretendis negligenciam platorum licet suꝑioris sedis nõ
sio diuia suffulti potencia debitum nr̃um proseq̃mur officii. ꝙ deo ꝓposse

Expanded text:
esse corrosum, si tamen in totum processit corrosio, unde tot remanseesse corrosum, si tamen in totum processit corrosio, unde tot remansetio sub nube tegatur, ut de ipso post restitutionis debitum iustitie satisfiat, nec movemur, si super hoc ad lacrimas et querelas tuorum fidelium forte, sicut asseris, movearis, dummodo in illum, qui suo domino stat aut cadit, non processeris ad vindictam, primo in castrum ecclesie ac bona eius manu occupationis extenta, quam querelam delatio iusta perferret ad examen iudicis competentis. Quapropter non inferas, ut apud nos ille meruerit, unde sibi meritum comparavit. Tandem concussis columpnis ecclesie, prelatis videlicet, inferioris gradus et ordinis clericos rigor tui gravaminis atterit, et quasi aliorum velis supplere defectum, pretendis negligentiam prelatorum, quamvis superioris sedis non a suffulti potentia debitum nostri prosequemur officii, quod Deo pro posse
Abbreviated transcription (Latin):
eccl̃us Regni uatantibus p̃fecisse ꝑsonas. Set que sit illa forma nescimꝰ
Arbitcio Rnderet. Non tañ intendimus promouẽ suspectos. dum modo nõ
ultra notam suspictõis extendas quã ratõĩs tramites paciant᷑/. Taraner post
hec Arthiep̃m quem apud te qĩ asummo gr̃e inprofundum odii casus repen¬
tini mutatio sico deieccit ut qui paulo Añ quasi cor tuũ unum et anima
una cum principe censebant᷑. subito fur subito ꝓditor subito tui nomĩs
dictus est obtrectator nõ excludimus arInso mirantes quid in illum ex
cont̃ fas et licitum tui ꝑ secutor arbitͥi. iam punisti pena p̃uenienͣ iadiciũ
et executicẽt non expẽctate libellum. Set forsitam est qui dicat ꝙ dum
sua placuisse creduntur ipẽt displiouisse uidetur. chatchanieñ epm̃¬
quẽ nõ duximus obmittendum. cuiꝰ prodigilitate. totum regnum dicis

Expanded text:
ecclesiis regni vacantibus prefecisse personas. Sed que sit illa forma nescimus, ecclesiis regni vacantibus prefecisse personas. Sed que sit illa forma nescimus, oluntatis arbitrio dependeret. Non tamen intendimus promovere suspectos, dummodo non ultra notam suspicionis extendas, quam rationis tramites patiantur. Tarentinum post hec archiepiscopum, quem apud te quasi a summo gratie in profundum odii casus repentini mutatio sic deiecit, ut qui paulo ante quasi cor unum et anima una cum principe censebatur, subito fur, subito proditor, subito tui sanguinis dictus sit obtrectator, non excludimus a responso, mirantes quid in illum expcontra fas et licitum tui prosecutor arbitrii iam punisti, pena preveniente iudicium et executione non expectante libellum. Sed forsitan est qui dicat, quod dum sua placuisse creduntur, ipse displicuisse videtur. Cathaniensem episcopum non duximus obmittendum, cuius prodigalitate totum regnum dicis
Abbreviated transcription (Latin):
nis obmittẽs. mitamur eciam ꝙ in huis tuos sabores ꝯmemoras dicens
te dubii casus facta securum qui uocatus ad ceta laborantibus aliis in labtres albiꝰ¬
d ntroisti mt̃es q̃ nõ semiãsti. et recolligens q̃ ꝓculdubio nõ spsisti. d̾eniq¬
nõ fatigata ꝑsona nia tua nõ p̾ouit inuentio mitus dillagenĩt cosidetis
quod nos qui predecesẜ mõ predetõ quo ad utisitates tuas affecos plenatia sucte¬
dentes ad tui cosumatõem honoris potentͤ innostto. in multis detraximus ut tuo
adicẽmus honori stã quodamõ fame nrẽt ꝓdigi tue ꝑti. Set ꝓ istis et aliis
hac nobis ret̾butoẽt Rndens. quia dicis ius Regib Sicilie in electõib p̃¬
latoꝵ sicut dsẜis debitum ab antiquo nrĩs constitutõibus mitiorari. Uer
si scͥpta tua et genucx tue maũ sollicita reuoluisses: si sc̃oꝵ eciam patcm
Asẜis insuꝑ nos p̃t formam comuit̃̃ requisitam te incõsulto quibusdam

Expanded text:
iciens? Miramur autem, quod in hiis tuos labores commemoras, dicens te dubii casus facta secutum, qui vocatus ad certa, laborantibus aliis, in labores alterius introisti, metens, que non seminasti, et colligens, que proculdubio non sparsisti. Deniq fatigata persona, nostram tua non preterivit invectio, minus diligenter considerans, quod nos, qui predecessori predicto, quoad utilitates tuas affectione plenaria succedentes, ad tui consummationem honoris patenter astitimus et potenter, nostro in multis detraximus, ut tuo adiceremus honori, facti quodammodo fame nostre prodigi, tue parci. Sed pro istis et aliis hac nobis retributione respondes, quia dicis ius regibus Sicilie in electionibus prelatorum, sicut asseris debitum ex antiquo, nostris constitutionibus minorari. Verum si scripta tua et genitricis tue manu sollicitudinis revolvisses, si sanctorum etiam patrum Asseris insuper nos preter formam communiter requisitam, te inconsulto, quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
addi possit. Cum aut̃ adicio ut ꝑentibi: et pat̾e paramus. qbi est ꝓrodus
ꝑfecta .i. pũctus cum uͥgula inferiꝰ floxa eo ꝙ dudiens ampluis nõ expectat
et ꝓponẽs ulterius addice᷑ non intendit. Et est notadum ꝙ nõ refeñt
uccũ unum membr um uel plura membra ꝑydum faciant sicut plura mẽ
ingnior ancie tenebus offuscatꝰ tainꝗͣ lampis mortua ꝯprobat᷑. et iõ non
indigne consui p̃libanda qm̃ in libro q̃m appllãmus alegoriam Roeti ul¬
noris de ueste philosphie ad delacatioẽm ipiuis est ꝓlabilig disceptatã.
et sufficient enucleat um que ars artium et scia scian. Ac philosophit
uestis or natrix dicit ur et corona hec multiformi caculo ratoĩs tanta
mirt pasgatiuua grciuderai q̃ ut nobis ad p̃sens ploniꝰ eluce seat aliꝗd
inde consuimus pre li bandum:¬
ista lux esse dictatorie p̃uia facultatis. quia sine ipã aites et sciãs uel rerum ge¬

Expanded text:
addi possit; cum autem adicio: "ut parentibus et patrie pareamus", ibi est periodus addi possit; cum autem adicio: "ut parentibus et patrie pareamus", ibi est periodus perfecta, i. e. punctum" cum virgula inferius flexa, eo quod audiens amplius non expectat, et proponens ulterius adicere non intendit. Et est notandum, quod non refert utrum unum membrum vel plura membra periodum faciant, sicut plura membignorantie tenebris offuscatus tamquam lampas mortua comprobatur, et ideo non indigne censui prelibanda, quoniam in libro, quem appellamus allegoriam Boëthii iunioris, de veste philosophie ac dilaceratione ipsius est probabiliter disceptatum et sufficienter enucleatum, que ars artium et scientia scientiarum ac philosophie vestis ornatus dicitur et corona; hec multiformi calculo rationis tanta meruit prerogativa gaudere, que ut nobis ad presens plenius elucescat, aliquid inde censuimus prelibandumista lux dictatorie previa facultatis, quia sine ipsa artes et scientias vel rerum ge
Abbreviated transcription (Latin):
E compoitoe epłai satis plenarie uidemur suꝑiꝰ ostendisse. derum qr non
sufficit uas ex auro cõsiste᷑ nisi celatiue sit drtifficio decoratum. Inmo illud
est semꝑ optimũ quod noscitur ad decorem sciendum occunt ꝙ in quo¬
libet ꝑfecto dictamnẽt tres cõsiderant᷑. existẽ distineticẽs. quaꝵ pͥma coma ẜa¬
planus. cum Animus audictoris: ncce nõ halet aliuid expectare et tñ aliꝗd
addi possit. ꝑyodus. est pũctus planus. cum uͥga inferius ducta qñ .s. nec
Animus Audictoris. nec amplius expectat nec amplius addicẽ quetat intõ¬
tio ꝓponentis ut in hec exemplo. Iur gencium ẽ ut sit nobis erga deum
religio et ꝑent ibus ac patrie ꝑeamus. Oum enĩ dico iuriggenciũ est hic
est coma ĩ p̃uctus planus cũ iurgula suꝑiꝰ ducta quia ad huc suspensus
remanet Animus audictoris. Oum Aud̃ subiungo ut sit nõb apud deũ
ieligio ibi est cola .i. pũctus sine uͥgula suꝑiꝰ uel inferiꝰ ducta sicet amplius

Expanded text:
 epistolarum satis plenarie videmur superius ostendisse. Verum quia non sufficit vas ex auro consistere, nisi celature sit artificio decoratum, immo illud semper est optimum, quod noscitur ad decorem, sciendum occurit, quod in quolibet dictamine tres considerantur existere distinctiones, quarum prima comaplanum, cum animus auditoris necesse non habet aliud expectare, et tamen aliquid addi potest. Periodus est punctum planum cum virgula inferius ducta, quando scilicet animus auditoris nec amplius expectat, nec amplius adicere querit intentio proponentis, ut in hoc exemplo: "Iuris gentium est ! ut sit nobis erga Deum religio et ut parentibus et patrie pareamus" ; Cum enim dico: "Iuris gentium est", hic est coma, i. e. punctum planum cum virgula superius ducta, quia adhuc suspensus remanet animus auditoris. Cum autem subiungo "ut sit nobis erga Deum religio" ibi est cola, i. e. puntum sine virgula superius vel inferius ducta, licet amplius
Abbreviated transcription (Latin):
subgest ũ ẽ. apłatui nr̃o et cꝰ. usꝙ in fine. Stem in duobus u̾siculis
ꝯcludit᷑ .s. exordio naraticẽt et sigillatim et discincte receptis pectitioib
cõ clusioem̃ a nectẽs. Tercium ꝯstituit u̾siculum ꝑ hoc ad u̾bium talit̃
ut in exemplis dicit᷑ supp̃dtis. In duobus quoq u̾siculis ꝯprehendunt᷑ sup̃
cãsatuiũ signum .s. exordio et nairatõe in unum collectis si cõclusio natra¬
tõi ꝑ hoc adu̾bium ita. uł talit annectat᷑ ut puta si dicat᷑ hoc mõ finem
debitum talis imponatis ut nulla deceto cã remaneat maligñadi. Alio eciã
gunt᷑ hoc modo. cum sopiendaꝵ litium iura teneat et c. usq moderamen
demum u̾siculo põt epła cõpheridi. sicollectis om̃ibus ꝑ hoc ꝯdictiõile signum¬
uerbium talit. ues aliud sibi simile annectat᷑. Nec est silentio transeũd̃.

Expanded text:
atui nostro" etc. usque in finem. Item in tribus versiculis concludit, scilicet exordio et narratione et sigillatim et distincte receptis, petitioni conclusionem annectens; tertium constituit versiculum per hoc adverbium taliter, ut in exemplis dicitur supradictis. In duobus quoque versiculis comprehenduntur, supra causativum signum scilicet exordio et narratione in unum collectis, sed conclusio petitioni per hoc adverbium "ita" vel "taliter" annectatur, ut puta si dicatur hoc modo "finem debitum taliter imponatis, ut nulla de cetero causa remaneat malignandi". Alio etiam gantur" hoc modo: "Cum sopiendarum litium iura teneat etc. usque moderamen demum versiculo potest epistola comprehendi, si collectis omnibus per hoc conditionale signumverbium taliter vel aliud sibi simile annectatur. Nec est silentio transeundum,
Abbreviated transcription (Latin):
taxat phrie⁊ distinigut ade tõclusioe
Onclusio est oratio ꝑ quã epła limitatur clauditur et finit᷑ oste¬
dendo. quid cõmodi uł inconinodi exie pͥmissa sequat᷑. et ut suꝑ hus
om̃ib ep̃le xtibus u̾itas uobis eluceat in exemplis : exempli tam̃ in hac
sequenti epła colligatͫ q̃ apũcipib õbis̃tere. ad sũmũ poñt ꝯstͥbit᷑¬

Expanded text:
taxat. 24. HIC DISTINGUIT DE CONCLUSIONE. taxat. 24. HIC DISTINGUIT DE CONCLUSIONE. Conclusio est oratio, per quam epistola limitatur, clauditur et finitur, ostendendo, quid commodi vel incommodi ex re premissa sequatur. Et ut super hiis omnibus epistole partibus veritas nobis eluceat in exemplis, exempla tamen in hac sequenti epistola colligamus, que a principibus orbis terre ad summum ponti
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ placidis m̃tibus est diconidum. Item de eodem  et plenus.¬
¶S est notandum. quod siut alii cuitutno dicẽs ore ad os. ita nulla ratoẽt
dubites exordiri. Ac scłẽ q̃cumq in m̃t̃is armatio ꝯcepisti natatẽt exordio
siue medio ꝯpletendo et ut ꝯgnut tes gestas uel ea que getri posse
iuidebunt᷑ cum diligencia exponemus que quidem expositõ defet ẽẽ bte¬
uis. probabilis et aꝑta. ut si ex troiana ruina loqui uolumus non ob ege
nio iniciuan capiantas set araptu elene que cã extitit pitculdubio de
E titio est oratio ꝑ quam aliquid postulamus ꝙ sit iustum. Utile
et nc̃ciuim. Unde cũto. Quod iustum est petito uel ꝙ uideat᷑ hone¬
stum. Si erit hone stum orit iustum et utile ncc̃ium aũt erit . si eiuidẽs
uct̃itas int̾cedat unde hic notat᷑ breuitt ꝙ petitõis lifellus pͥncipi de
more porectus. ex sola natatõe et pectutẽ ꝯsistit uel exsola petitoẽ dum¬

Expanded text:
aliter placidis mentibus est dicendum. 22. ITEM DE EODEM ET PLENIUS.aliter placidis mentibus est dicendum. 22. ITEM DE EODEM ET PLENIUS. Et nota quod sicut alii cuicumque diceres ore ad os, ita nulla ratione dubites exordiri ac scribere, quecumque in mentis armario concepisti, narrationem exordio sine medio complectendo, sed ut congruit res gestas vel ea, que geri posse videbuntur, cum diligentia exponamus; que quidem expositio debet esse brevis, probabilis et aperta, ut si de Troiana ruina loqui volumus, non ab ovo gemmino initium capiamus sed a raptu Helene, que causa exstitit procul dubio desetitio est oratio, per quam aliquid postulamus, quod sit iustum, utile et necessarium; unde Cato: "quod iustum est petito, vel quod videatur honestum". Si erit honestum, erit iustum et utile; necessarium autem erit, si evidens necessitas intercedat. Unde hic nota breviter, quod petitionis libellus, principi de more porrectus, ex sola narratione et petitione consistit vel ex sola petitione dum
Abbreviated transcription (Latin):
miũtatis sublito salutatoĩs oratulo sic diciius. sic ꝑtiasire ꝑ fona
tm̃poralia ut non amitamus etͥ̾na. uel teduꝵ ad cor et mam̃ cogsce
ueritatis. dicto de salucatioib dist inguadoigrõ cosse¬
Pordium siue letuolencie captatio est bengria ulorum eloqcia
quadam actentẽ alliciens aAnimos Auditorum⁊ ot digtutat en dea
qualitaatomi ꝓͥrum⁊ tam in clero quam ext̃ elerum solicite obẜuans¬
dc dilligent̾ actendens fenigia uͦforum eloquencia iõ dicit᷑. quia cũ aliqnad
non sine quodam adulatdĩs apla̾su ratoẽm inducendo q̃ foueat ꝑtem nĩam
reddece debemus nobis animos duditoꝵ beniuolos et actentos dig̾tatem
ꝑsonaꝵ et qualitatẽt. Cuta exordium dicimus actendendam quia sisit
quat᷑ decens tam̃ sublimitas medio̾ter int eos ẜuet᷑. et om̃um ordo siue
qualitas actendenda ost. qm̃ alit discolis et alis soquendum ẽ. lectẽo raf¬
timoda saciatis. Alit̾ elatis animis et alit̾ auies hafentibus delicatas. et

Expanded text:
sic transire per bona temporalia, ut non amittatis eterna", vel "redire ad cor et viam agnoscere veritatis." 21. DICTO DE SALUTATIONIBUS, DISTINGUIT DE EXORDIO. Exordium sive benevolentie captatio est benigna verborum eloquentia, quadam attentione alliciens animos auditorum et dignitatem seu qualitatem personarum tam in clero quam extra clerum sollicite obsac diligenter attendens. "Benigna verborum eloquentia" ideo dicitur, quia cum aliquid non sine quodam adulationis applausu rationem inducendo, que foveat partem nostram, reddere debemus nobis animos auditorum benevolos et attentos. "Dignitatem personarum et qualitatem" circa exordium dicimus attendendam, quia, si sitquatur, decens tamen sublimitas mediocriter inter eos servetur; et omnium ordo sive qualitas attendenda est, quoniam aliter discolis et aliter loquendum est lectione multimoda satiatis, aliter elatis animis et aures habentibus delicatas et
Abbreviated transcription (Latin):
Onstabit aut̃ epłi extribus ꝑtibus sup̃dñs. si exordium siune ꝯolusio subtrakut̃
Nicholaum ad imꝑialem tulmina fascium tam repentinis. quã felicibus suc¬
cessibus euolasse/. a simzil intenciõe dicimꝰ ꝙ ex sola posset retitõet ꝯsistere:¬
s salutatõe uõ exordio et ꝯclussicẽt. uł exduobus. ultu¬
ex hus epistolatis ꝯpago oͣsistẽ nõ ualebit. Sine salutatcẽt quoq fieiꝰ ꝯtingit
epłam ueluti gr̃ãm faciendam ꝓut poĩt Salustiꝰ. ita dicens. Quis sim es

Expanded text:
onstabit autem epistola ex tribus partibus supradictis, si exordium sive conclusio subtrahaturinum O. ad imperialium culmina fascium tam repentinis quam felicibus successibus evolasse". A simili intentione dicimus, quod ex sola posset petitione consistere salutatione vero, exordio et conclusione, vel ex duabus ex hiis, epistolaris compago subsistere non valebit. Sine salutatione quoque fieri contingit epistolam, veluti gratiam facientem, prout ponit Sallustius, ita dicens: "Quis s