comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
festinae cagnoscitur. supsaq: tuno inerat caus a pensetur. Quie tenim mare pisi p̃sens scłm significat
Quod se causarum tumultu. etundis uitae corruptutibilis inlidit. Quid ꝑsoliditatem litoris nisi illa ꝑ petuita
quiaetis aet̃pae figuratur. Quia igit discipuli ad huc fluctib mortalis uitae in erant in mari laborabant
Qiua haeo redemptor noster lamcorruptionem caruis ex cesserat postre surrectionẽ suam inlitore stabat:
Vesii ꝓsum resur rectionis suae mr̃sterium rebus. discipulis loq: retur dicens. lamuobis in marip̃ appareo
uia uobiscum sum in ꝑturbationis fluctib: p̃sum. Fusta ẽ aut discipulis piscationis magradifficultas
et inuenietis. Bis in scõ euangelio legitur quia dñs ius sit adpiscandum retia mitte rerentur: Ante passionẽ

Expanded text:
festine cognoscitur, si ipsa quae tunc inerat causa pensetur. Quid enim mare, nisi praesens saeculum significat, festine cognoscitur, si ipsa quae tunc inerat causa pensetur. Quid enim mare, nisi praesens saeculum significat, quod se causarum tumultu et undis vitae corruptibilis illidit? Quid per soliditatem littoris, nisi illa perpetuitas quietis aeternae figuratur? Quia igitur discipuli adhuc fluctibus mortalis vitae inerant, in mari laborabant. Quia autem Redemptor noster jam corruptionem carnis excesserat, post resurrectionem suam in littore stabat. Ac si ipsum resurrectionis suae mysterium rebus discipulis loqueretur dicens: Hic jam vobis in mari non appareo, quia vobiscum in perturbationum fluctibus non sum. Facta est autem discipulis piscationis magna difficultas, exteram navigii rete, et invenietis. Bis in sancto Evangelio legitur quia Dominus jussit ut ad piscandum retia mitterentur, ante passionem
Abbreviated transcription (Latin):
cte enim manifestauit seiterum ad maretyberiadis. mani festauit aut̃ sic Erant simulpetrus etthomas quidicitur
didimus et pathanael qui erat achanagalileae. et filii tebedĩ et aluiex discipulis eiꝰ duo. Dicio eisi monbegrus
Vado piscari. Dicunt ei uenimus et nosterum. Etexier̃ et ascender̃ innauem illa nocte Quaeri enim petest cur¬
Nemomittens manum suam inaratrum et aspitiens reco aptus ẽ regnodĩ. Curre petit quod dere linquid. sed suirtꝰ
discretionis inpenditur citius uidetur. Quia nimirum negotiũ quod ante con uersionem sine peccato extiait.
Iocaetiam pͥ conuersionem culparepeterẽ fuit. Nampiscatorem petrum Mat heum uerothelonearium scimus Et
postconuersionem suam. adpiscationem petrus rediit. Matheus uero adthelone negium nonredut. Quae caliud
conuersionem animus non recurrat. Quaeri potest curdiscipulis in marilaborantibus postresurrectionem dñs
in litorestetit qui ante resurrectionem suam coramdiscipulis influctib: maris ambulauit. Cuius reiratio

Expanded text:
 Manifestavit se iterum ad mare Tiberiadis, manifestavit autem sic. Erant simul Petrus et Thomas, qui dicitur Didymus, et Nathanael, qui erat a Cana Galilaeae, et filii Zebedaei, et alii ex discipulis ejus duo. Dicit eis Simon Petrus: Vado piscari. Dicunt ei: Venimus et nos tecum. Exierunt et ascenderunt in navem, et illa nocte nihil ceperundiscretionis impenditur, citius videtur quia nimirum negotium quod ante conversionem sine peccato exstitit, hoc etiam post conversionem culpa repetere non fuit. Nam piscatorem Petrum, Matthaeum vero telonarium scimus; et post conversionem suam ad piscationem Petrus rediit, Matthaeus vero ad telonei negotium non rediit: quia aliud conversionem animus non recurrat. Quaeri potest cur discipulis in mari laborantibus post resurrectionem suam Dominus in littore stetit, qui ante resurrectionem suam coram discipulis suis in fluctibus maris ambulavit? Cujus rei ratio
Abbreviated transcription (Latin):
gaudebit quui a ds sempiteruuse : Talem sȩdixit iohannes : ꝓpt uocem sponsigaudet amicus sponissi ur i omprt ocen siatu
otsuat et auditeum .. PSie rgo cadit nopauditeum: De illo enim quondã quicecidit dictume ein ueritarte ponsetuodeds

Expanded text:
gaudebit, quia Deus sempiternus est. Talem se dixit Joannes, propter vocem sponsi gaudet amicus sponsi, ait, non propter suam vgaudebit, quia Deus sempiternus est. Talem se dixit Joannes, propter vocem sponsi gaudet amicus sponsi, ait, non propter suam vocem, et stat, et audit eum. Si ergo cadit, non audit eum. De illo enim quondam qui cecidit, dictum est: Et in veritate non ste
Abbreviated transcription (Latin):
qui in fideresta permanet : et quoderedit predicat quarestat q̃uia noncadit. Quare pon cadio quia humilis g̃ lstepre¬
cursor dñi in solida petra stabat dumait : Non sumego xp̃s Monsum egosponsuf
quȩ it quimisit eum merito non cadit meritostat. merito audit uocem sponsyet gaudio gaudet prouoce sponsi
rius audists : Quia nonsum egoxp̃s quia cum discipulos iultos faceret ihs et ꝑferretur as
cuns nuito quian on est ausus dicere quodẽ ille : loc ergo dixenoh annes pon potest homo acciꝑerenuiesauã mus fiaqu¬
enissus sum aute illum:. Quihabet sponsam sponsusẽ. Amicus aut̃ sponsi quistait etauditeum etgaudio eiudet ꝓpt̃
uocens ponsꝰ Non sibigaudium facit dese: Quienim uult gaudere dese. tristiserit: Quiaut̃ dedo uultģ auderesem per

Expanded text:
qui in fide recta permanet, et quod credit praedicat. Quare stat? quia non cadit. Quare non cadit? quia humilis est. Iste praequi in fide recta permanet, et quod credit praedicat. Quare stat? quia non cadit. Quare non cadit? quia humilis est. Iste praecursor Domini in solida petra stabat, dum ait: Non sum ego Christus, non sum ego sponsus, sed amicus sponsi. Qui gloriam illius quaerit, qui misit eum, merito non cadit, merito stat, merito audit vocem sponsi, et gaudio gaudet propter vocem sponsi. rius audistis, quia non sum ego Christus. Quia cum discipulos multos faceret Jesus, et perferretude meruit ad eum pertinere, quia non est ausus dicere quod est ille. Hoc ergo dixit Joannes: Non potest homo accipere quidquam, nisi fumissus sum ante illum. Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi, non sibi gaudium facit de se. Qui enim vult gaudere de se, tristis erit. Qui autem de Deo vult gaudere, semper
Abbreviated transcription (Latin):
quisem ꝑ fuit: Quiabet sponsã sponsus ẽ : Egonon sum sponsuso sed quid sum: a micus sponst: gaudens in uoce illius qui est
ille de quo dicitur. rex omnisterre ds̃ Et ad orabunt eum om̃s gentes.¬
uerus isponsauero scã ecdesia ex omnibus congregata gentibus : Dequa apłsat. Desponsauiuos uniuiro uirginẽ castĩ
exhiberex p̃o. Uirgo ẽ et sponsum habet : quae cotidie generat. et iuirgo ꝑpetua ꝑ manet : Virginitas haec integritas
itatis ꝑfectio unitas catholicae fidei pacis concordia castitas in corpore et anima qui a nihil ualet corporis
castitas sinecatholice fidei in tegritate cuius uirginis Idẽ uniuersalis ecclesiae. amici sunt p̃dicatores eu angeliae
ueritatis : etidõ dicitiste iohannes: Amicus sponsiquistat et auditfgaudio gaudet ꝓp̃t uocem sponsi : Statenim

Expanded text:
qui semper fuit. Qui habet sponsam sponsus est. Ego non sum sponsus, sed quid sum? Amicus sponsi, gaudens in voce illius. Quis esqui semper fuit. Qui habet sponsam sponsus est. Ego non sum sponsus, sed quid sum? Amicus sponsi, gaudens in voce illius. Quis est sponsus? Ille de quo dicitur: Rex omnis terrae Deus, et adorabunt eum omnes regesverus; sponsa vero sancta Ecclesia, ex omnibus congregata gentibus, de qua Apostolus ait: Despondi vos uni viro virginem castam exhibere Christo . Virgo est, et sponsum habet, quae quotidie generat, et virgo perpetua manet. Virginitas haec integritas est mentis, charitatis perfectio, unitas catholicae fidei, pacis concordia, castitas in corpore et anima, quia nihil valet corporis castitas sine catholicae fidei integritate. Cujus virginis, id est, universalis Ecclesiae amici sunt praedicatores evangelicae veritatis. Et ideo dicit iste Joannes: Amicus sponsi, qui stat et audit, et gaudio gaudet propter vocem sponsi. Stat enim,
Abbreviated transcription (Latin):
Accipere quicquam. piꝰ fueritꝰ datum decaelo uo sinihi testimonium ꝑhibetis quod dixerim non sum ego xp̃s. Simeotesti¬
mnoniocredatis scitoteme noneẽ xpm̃. sed illum et illius baptis ium eẽ inquo remissio ÷ peccatorum : Et sps sco
datur nonmnei  in quotantum modo penitentia dabatur et fides in eum de quo quaeri moniã nunc habetis: Non porest
iudex: Ego seruus illedñs: illes ponsuf Ego amicus sponsi: Illum oportet crescere: meaut̃ minui : Uleniȩ bamiuamil
parare orme exaltare : Egouoxclamantifuille uerbum patris : Quipost meuenit anteme faictus ẽ id ẽtlignitat a
p̃latus ẽ mihecuius ego nonsum dignus corrigiam caltiamentieius soluere id ÷ patiuitatis illius. Qua ex urginepatus
denit inmundum en artare mr̃sterium : Audistis testimonium meum credite testi monio
falsum tespuit honoreminit solidam potuis set habere ueritaten: Noluit dese iactare quod non fuit ne sineeo esa

Expanded text:
accipere quidquam, nisi fuerit ei datum de coelo. Vos mihi testimonium perhibetis, quod dixerim: Non sum ego Christus. Si meo testimonio creditis, scitote me non esse Christum, sed illum; et illius baptismum esse in quo est remissio peccatorum et Spiritus sanctus datur; non meum in quo tantummodo poenitentia dabatur, et fides in eum in quo  Ms., de quo querimoniam nunc habetis. Non potest judex; ego servus, ille Dominus; ille sponsus, ego amicus sponsi. Illum oportet crescere, me autem minui. Veniebam illi viam parare, non me exaltare. Ego vox clamantis, ille Verbum patris. Qui post me venit, ante me factus est, id est, dignitate praelatus est mihi. Cujus ego non sum dignus corrigiam calvenit in mundum enarrare mysterium. Audistis testimonium meum; credite testimonio mfalsum respuit honorem, ut solidam potuisset habere veritatem. Noluit de se jactare quod non fuit, ne sine eo esset
Abbreviated transcription (Latin):
ediaete mansionem : Tristisq contipuo falangis in cursus gregem ꝑuasit. In pulit aenecauit In marinapero¬
loetm fluesnta porcinum nec in merito diabolus generalit dicitur Inimicus quicundtis ita sit noxis utꝰ quos
odit impecietet quos amat extinguat. Niii. Eł incdñs pauigio rursus famulante subuecł paturalis

Expanded text:
lem studuit eligere mansionem tristisque continuo phalangis incursus gregem peruasit, impulit ac necauit in marina pralem studuit eligere mansionem tristisque continuo phalangis incursus gregem peruasit, impulit ac necauit in marina praecipitem fluenta porcinum. nec inmerito diabolus generaliter dicitur inimicus, qui cunctis ita sit noxius, ut et quos odit impetat et quos amat extinguat. Hinc Dominus nauigio rursus famulante snbuectus natalis
Abbreviated transcription (Latin):
relicto nauigio ꝑoram uicinilitoris incedebat eum repente duouiri saeuis simi turbad aemonum legione posses si de
sepulchialib monum̃tis fremitu ꝓ siluere t̃ribili et obhoc ferreis modicatenarũ pexibus euquam grauis ẽ furoris
heuiuim sustinet lacerantis in sanie illum necesseẽ uinculis poenalibus subiacere : Conuenienter tamen sp̃s
dle niaquis sumus int᷑ bustam̃agis abita magis habrabat et cineres: Cuini lul ẽ cumuita commune: Tune dnõ ueni¬
dntuetuiflis atas sop edibus. purgate m̃tis exclusus in humanam rursus effigiem quam xpm̃ uidebat gerere metuens
enteandilicent sumn postulare pecus in munda sordum obscenita teletis simum et olentis ceni semꝑ a micitdis in¬
uodutum ꝓsuis addire meritis impetrauit qui ppemger yrsutus et orriđ ꝓpriaȩ de formitati consin

Expanded text:
relicto nauigio per oram uicini litoris incedebat, cum repente duo uiri saeuissimi torua daemonum legione possessi de relicto nauigio per oram uicini litoris incedebat, cum repente duo uiri saeuissimi torua daemonum legione possessi de sepulchralibus monumentis fremitu prosiluere terribili et ob hoc ferreis catenarum nexibus innodati. heu quam grauis est furoris condicio! qui uim sustinet lacerantis insaniae, illum necesse est et uinculis poenalibus subiacere. conuenienter tamen spiritus ille nequissimus inter busta magis habitabat et cineres, cui nihil est cum uita commune. tunc Domino ueniente perterritus et a sedibus purgatae mentis exclusus, in humanam rursus effigiem, quam Christum uidebat gerere, metuens intrandi licentiam postulare, pecus inmunda sordium obscenitate laetissimum et olentis caeni semper amicitiis inuolutum pro suis adire meritis impetrauit. quippe niger, hirsutus et horridus, propriae deformitati consimi
Abbreviated transcription (Latin):
praesentiȩ proditrix fit diuinae: Quidigit᷑ conuenitilla detempestate censeri : numquid nam pelagus seua serex̃
procella s indnm̃ aut seditio sum flabra luctam̃ contrasuum mouere s̃ pisa condito rem : abssitut hoc elem̃ta temta¬
uerit quod in iuriam gereret magestati : Sedutcuncta xp̃i uirtutibus humili deuotione subiecta potius sentiamus
Omne creditur fretum dominica nauigatione letissimum quoduenerit. obsequens acp̃currens eximis undarum sedib:
aestu andidiore feruescens. Sic aetiam leuium p̃pens naturã uentorũ puppim quaxpo insederat alis uolucris
icunditate diffusis tamquam regia duciscastra coetu famulante uallauerat neq: enim cuiuilente potestatis licentia
suffragat᷑ imperioso facileco itur oboedired nõ. sicut equor etuenti diuinis xp̃i iussionib: inclinati cursus rapida cõmo¬
tione p̃cipites languenti subito deposuere corpore: NII: Interea qui et amgurgitis dñslenitate transuectus.

Expanded text:
praesentiae proditrix fit diuinae. quid igitur conuenit illa de tempestate censeri? numquidnam pelagus saeuas erexit procellas in Dominum, ant seditiosum flabra luctamen contra suum mouere nisa sunt conditorem?absit ut hoc elementa temptauerint, quod iniuriam ingereret maiestati: sed ut cuncta Christi uirtutibus humili deuotione subiecta potius sentiamus, omne creditur fretum Dominica nauigatione laetissimum, quod uenerit obsequens ac procurrens ex imis undarum sedibus aestu candidiore feruescens. sic etiam leuium praepes natura uentorum puppim, qua Christus insederat, alis uolucri iucunditate diffusis tamquam regia ducis castra coetu famulante uallauerat. neque enim cui uiolentae potestatis licentia suffragatur imperioso facile cogitur obedire domino, sicut aequor et uenti diuinis Christi iussionibus inclinati cursus rapida commotione praecipites languenti subito deposuere torpore. Interea quieti iam gurgitis Dominus lenitate transueetus
Abbreviated transcription (Latin):
dare ꝓmnittebaÑ seucerte ipsos sp̃s in mundos quiuelut hominib: c̃sulendo sese ꝓdõ colendos ingerebaNt quib: tertatĩ audientis
gentilitas quanto magis naturalis industria e uirbs expenderat tantominus potuit ab iniquitatis suae sorde purgari Sed haec ubi
opulũ iudeoꝵ aegrotas se uerũ q̃ decaelo cognouit adesse medicũ coepit etipsi
suisanguinis siccauit Fons quippesanguinis est origo peccati cuꝰq: fonssanguinis.ẽ. Inmundae primordiũ cogitationis exquo
pec catũ omne nascit᷑¬
peccatũ omne nascit᷑ Sed dñs cũ uerbis euagelicis Ñ solũ opera et uerbamala cõpescere sed etcogitationũ nequã radicẽ extirpareturaũ

Expanded text:
dare promittebant, seu certe ipsos spiritus immundos, qui velut hominibus consulendo, sese pro Deo colendos ingerebant. Quibus certatim audiendis gentilitas quanto magis naturalis industriae vires expenderat, tanto minus potuit ab iniquitatis suae sorde purgari. Sed haec ubi populum Judaeorum aegrotasse, verumque de coelo cognovit adesse medicum, coepit et ipsaus fontem sui sanguinis siccavit. Fons quippe sanguinis est origo peccati. Cujusque fons sanguinis, est immundae primordium cogitationis, ex quo peccatum omne nascitur. Sed Dominus cum verbis evangelicis non solum opera et verba mala compescere, sed et cogitationum nequam radicem exstirpare cura
Abbreviated transcription (Latin):
firmari Vna enĩ poene eademq: scłi hui: aetate etsinagoga in patriarchis n.¬
samae fediri Nã et fluxis sanguinis bifariã hocest et subidola triae pollitione et suꝑ hisquȩ carnis acsangumis delectatione gerunt᷑
potestrece intelligi et fuerat multa ꝑpessa a tõ plurib: medicis eterogaueratomã sua riecquicquã ꝓficer& secdmagis eeperius habeba
edicos siue falsos intellige thaco logos siue philo sophos legũq doctores seculariũ quimulta de uirtutib: utiisq sinstitita s emoriaiss t

Expanded text:
infirmari. Una enim pene eademque saeculi hujus aetate, et Synagoga in patriarchis ninfirmari. Una enim pene eademque saeculi hujus aetate, et Synagoga in patriarchis nsanie foedari. Nam et fluxus sanguinis bifariam, hoc est, et super idololatriae pollutione, et super iis quae carnis ac sanguinis delectatione geruntur, potest recte intelligi. Et fuerat multa perpessa a compluribus medicis, et erogaverat omnia sua, nec quidquam profecerat, sed magis deterius habebat. Medicos, sive falsos intellige theolog
Abbreviated transcription (Latin):
omã corruisset inmortem. Et abuit cumillo et sequebat᷑ eum turba multa et conprimebant illum: Ad puellã ꝑgens sanandã dñsat᷑ba
conprimitur quia genti iudeȩ salutaria monita p̃bens quib: egrã uitiis eius conscientiam eri ger& noxia carnaliũ populoꝵ
ẽ consu& udine grauatus. et mulierquae erat in ꝓfluuio sanguinis .xii. annis etcetera. Mulier sanguinefluens sed atͥnõ
gata fidelium. Sed dũ uerbũ dĩ iudeã saluare decerner& illa paratã iã promi ssãq aliis p̃rupuit specerta salutem. Notrondũq
qđ & archisynagogi duodennis sitfilia et mulier haec ab annis .xii. sanguine fluxerit hocesteodem quohaecnatasit tempore illa coeperit

Expanded text:
 non a Christo succurreretur, horrendam per omnia corruisset in mortem. Et abiit cum illo, et sequebatur eum turba multa, et comprimebant illum. Ad puellam pergens sanandam Dominus a turba  non a Christo succurreretur, horrendam per omnia corruisset in mortem. Et abiit cum illo, et sequebatur eum turba multa, et comprimebant illum. Ad puellam pergens sanandam Dominus a turba comprimitur, quia genti Judaeae salutaria monita praebens, quibus aegram vitiis ejus conscientiam erigeret, noxia carnalium populorum est consuetudine gravatus. Et mulier quae erat in profluvio sanguinis duodecim annis, etc. Mulier sanguine fluens, sed a Domigata fidelium, sed dum verbum Dei Judaeam salvare decerneret, illa paratam jam promissamque aliis praeripuit spe certa salutem. Notandumque quod et archisynagogi duodennis sit filia, et mulier haec ab annis duodecim sanguine fluxerit, hoc est, eodem quo haec nata sit tempore illa coeperit
Abbreviated transcription (Latin):
pedes eius quid aptius quã ad sup̃ta humanitas: Quaternem pinrẽ mortalitatis tetigit accipiendi sunt. Et ꝓcidere
archisina gogum adpedes ihũ ÷ legis latorẽ cumtota ꝓgeniae patrũ mediatorẽ dĩ et hominũ longe sibi dignitatis gloria
licens quõ filia mea in extremis ẽ ueni in pone manus suꝑeam ut saluasi
remis ẽ ueni in pone manus suꝑ eam ut salua sit et uiuat : In euangeliolucȩ itascriptũ ẽ quia filia
uniaa enit illi fere anniꝵ .Xii. et haec moriebatur. Filia ergo archi sinagogi ipsa ẽ sinagoga quae sola legali institutione
composita qua siunita mosinata enat. Et haec uelut duo decimo a&atis anno hoc ẽtẽpr̃ pubertatis ad ꝓpinquante moriebat᷑
quia nobilit̃ a propha is euducata postquã ad intelligibiles an nos ꝑuenerat postquã spĩtalem dõ sobolẽ generare debebat
subito errorum languore constrenata spĩtales uitaeuias ingredi disperabiliter omisit. et s

Expanded text:
pedes ejus quid aptius quam assumpta humanitas, qua terram nostrae mortalitatis tetigit, accipiendi sunt? Et procidere archisynagogum ad pedes Jesu, est legislatorem cum tota progenie patrum Mediatorem Dei et hominum longe sibi dignitatis gloria dicens: Quoniam filia mea in ext salva sit, et vivat. In Evangelio Lucae ita scriptum est: Quia filia unica erat illi, fere annorum duodecim, et haec moriebatur . Filia ergo archisynagogi, ipsa est synagoga, quae sola legali institutione composita, quasi unica Moysi nata erat. Et haec velut duo decimo aetatis anno, hoc est, tempore pubertatis appropinquante, moriebatur, quia nobiliter a prophetis educata, postquam ad intelligibiles annos pervenerat, postquam spiritalem Deo sobolem generare debebat, subito errorum languore consternata, spiritalis vitae vias ingredi desperabiliter omisit; et si
Abbreviated transcription (Latin):
memorandum undicauer̃. De quo fuco huuis famalatius p̃dariusq flagrauerat. Sedes allegoriȩ sum macon cordet: Quasieitinrs

Expanded text:
commemorandum judicaverunt, de quo facti hujus fama latius praeclariusque flagraverat. Sed et allegoriae summa concordat, quia sicut unucommemorandum judicaverunt, de quo facti hujus fama latius praeclariusque flagraverat. Sed et allegoriae summa concordat, quia sicut unu
Abbreviated transcription (Latin):
ut d scederet a finib: eorĩ Consci fragilitatis suȩ gerasem prȩsentia sediũ iuidicabant in dignos poncapientes uerbũ di nec infita
ad huomiente pondus sapientiȩ sushoere ualentes quo de parro ipsiuis os pitium miraculo contigisse legt uidia si rexthena beati helie cus
tareet possun intellegi cumait dissolus et essecũ xp̃o multomagis obtimũ manere in carne pecessariũ ꝓpt̃uos. Ut sicquisq intellegas
postremis sione peceatoꝵ redeundũes sesibi in conscientiam bonã e seruiendũ euangelio pp̃r alioꝵ giam salitẽ u deindecu xearen¬
imiuultesse cũ xp̃o neglegat ministeriũ p̃dicationis fret̃piȩ redẽptionis ac cõmodatum. Quodueto
usduos dicit ademonũ legione curatus mar cus autenice lucas unũ cõ memoran intellegas umnũ eoꝵ fuisse ꝑsonȩ aliuus clatiorisa

Expanded text:
ut discederet a finibus eorum. Conscii fragilitatis suae Gerazeni, praesentia Domini se judicabant indignos, non capientes verbum Dei nec infirma ut discederet a finibus eorum. Conscii fragilitatis suae Gerazeni, praesentia Domini se judicabant indignos, non capientes verbum Dei nec infirma adhuc mente pondus sapientiae sustinere valentes. Quod et Petro ipsi viso piscium miraculo contigisse legitur, et vidua Sarepthana B. Heliae cujus ntia recte possunt intelligi, cum ait: Dissolvi et esse cum Christo, multo magis optimum, manere in carne, necessarium propter vos ; ut sic quisque intelligat post remissionem peccatorum redeundum esse sibi in conscientiam bonam, et serviendum Evangelio, propter aliorum etiam salutem, ut deinde cum Chrm vult esse cum Christo, negligat ministerium praedicationis fraternae redemptioni accommodatum. Quod vero Matthaeus duos dicit a daemonum legione curatos, Marcus autem et Lucas unum commemorant, intelligas unum eorum fuisse personae alicujus clarioris
Abbreviated transcription (Latin):
gad ꝑdendum accipiꝙ: Itexeuntos sp̃s inmundi intro ier̃ in porcos & magroipru. grex p̃cipitatus estinmare ađ duomilia et sifi
ue uangelio lucȩ scriptum est sedentẽ ad pedes eius . Si gnificat aut̃ multitudin ẽ uetusta sua uita delectatam. honor are quidẽ sed pol
pati cristianam legem dumdicun quod e amimplere nion possiñ ad mirantes tam̃ fidelẽ populũ a pristina ꝑdita c̃uersationes anatum¬
Sederepamq: ad pedes dũĩ ÷ eum aquo demonia exier̃ : eos qui a peccatis correpti fuerant fixa m̃tis intentione uestigia sui saluatoris quȩsequ
rediens adpatrẽ filius iuxurios e ꝓdigus moxsto la primacumanulo induit᷑ Manifestemsipuans quiaquis quis uero ceordede ad missi pa¬
tuerit patesedonante xp̃i. gratia primaiustitiȩ operade quib ceciderat cum apulo in uiolate fiderrecuperare Etrogareeũ cepem

Expanded text:
ad perdendum accipiet. Et exeuntes spiritus immundi introierunt in porcos: et magno impetu grex praecipitatus est in mare ad duo milad perdendum accipiet. Et exeuntes spiritus immundi introierunt in porcos: et magno impetu grex praecipitatus est in mare ad duo milEvangelio Lucae scriptum est, Sedentem ad pedes ejus. Significat autem multitudinem vetusta sua vita delectatam, honorare quidem, sed nolle pati Christianam legem, dum dicunSedere namque ad pedes Domini est eum a quo daemonia exierant, eos qui a peccatis correcti fuerint, fixa mentis intentione vestigia sui Salvatoris, quae seqrediens ad patrem filius luxuriosus et prodigus, mox stola prima cum annulo induitur, manifeste insinuans, quia quisquis vero corde de admissis poenituerit? potest donante Christi gratia prima justitiae opera de quibus ceciderant cum annulo inviolatae fidei recuperare. Et rogare eum coeperunt
Abbreviated transcription (Latin):
neimperaretillis in abyssumiretT Scieb antergo diemones aliquando futurũ ut ꝑ aduentũ dnĩ mitterent᷑ in abyssũ N ipsi futura p̃diuinantes sedyphi
desedicta recolentes Ideoq gloriã dominiciaduentus quã mirabant᷑ ad suã ꝑtimes cebarT tenderedam pnationẽ Erataut̃ ioiuirta montẽ grex
porcoꝵ magnus pascens et dep̃ abant᷑ eũ sp̃s̃ dicentes mutte nos in porcos ut in eos introeamus etc̃ cessiteisstatim iħs̃ Ideo ꝑniisit qđ petebant de monb
u phiterfectionẽ porcoꝵ hominib salutis occasio p̃beret᷑ Pastoresenĩ istacernentes stat̃ nutiant cuitat Erubes catmanicheus sideeadem
interitu figura lit̃ homines in mundi uocis & rationis expertes indicant᷑ qui in monte suꝑbiȩ pascentes lutulentis oblestant᷑ in attib. Iads

Expanded text:
ne imperaret illis, ut in abyssum irent. Sciebant ergo daemones aliquando futurum ut per adventum Domini mitterentur in abyssum, non ipsi futura praedivinantes, sed pne imperaret illis, ut in abyssum irent. Sciebant ergo daemones aliquando futurum ut per adventum Domini mitterentur in abyssum, non ipsi futura praedivinantes, sed prophetarum de se dicta recolentes. Ideoque gloriam dominici adventus, quam mirabantur, ad suam pertimescebant tendere damnationem. Erat autem ibi circa montem grex porcorum magnus pascens. Et deprecabantur eum spiritus, dicentes: Mitte nos in porcos, ut in eos introeamus. Et concessit eis statim Jesus. Ider interfectionem porcorum hominibus salutis occasio praeberetur, pastores enim ista cernentes statim nuntiant civitati. Erubescat Manichaeus si quippeinteritu figuraliter homines immundi, vocis et orationis expertes indicantur, qui in monte superbiae pascentes lutulentis oblectantur in actibus, tal
Abbreviated transcription (Latin):
quolibattmporis autanimi sensa uigilantes dormientesue ꝑtulerint contendo patemerexponant : qđ uero dicebatsps̃ legiomihinom̃est q multisum
signficatpopuluĩ gentium nt̃ unicuilib& sedin nameris acduersis idola triaetulub eẽ mincipatũ : Cui contras criptũ ẽ. qđ mulittuidiniscredentiũ ertar
& illac̃ fusio haecuisi opacis interp̃tac̃: q uidelicetelectos mplurib: lingins etgentib unafides acpietas toto &bepacificando c̃firmat reꝓbosaũ
plures secte quam lingue dissociando confundunt Et p̃cabat᷑ eũmultũ neseexpelleretex traregionẽ Ineuangło lucȩ itas criptũ est & rogabas es

Expanded text:
quolibet corporis aut animi sensu vigilantes, dormientesve pertulerunt confitendo patenter exponant. Quod vero dicebat spiritus: Legio mihi nomen est, quia multi sumus, quolibet corporis aut animi sensu vigilantes, dormientesve pertulerunt confitendo patenter exponant. Quod vero dicebat spiritus: Legio mihi nomen est, quia multi sumus, significat populum gentium non uni cuilibet, sed innumeris ac diversis idololatriae cultibus esse mancipatum, cui contra scriptum est, quod multitudinis credentium era illa confusio, haec visio pacis interpretatur, quia videlicet electos in pluribus linguis et gentibus, una fides ac pietas toto orbe pacificandos confirmant, reprobos autem plures sectae quam linguae dissociando confundunt. Et precabatur eum multum, ne se expelleret extra regionem. In Evangelio Lucae ita scriptum est, et rogabant eum
Abbreviated transcription (Latin):
isũ qđ tuncꝑ demoni acidam a uerefurorẽ postmo dũ indelubris idoloꝵ dicere etẽ fiteri p̃ces sarI tłm̃ uidelue& esse ec̃m
umdĩ altissimi necse aliquid cũ illo pacis aitsociaetatis habere  A¬
Adiuroteꝑ dm̃ nemetorqueas. dicebat enĩ illi exi
sps mnmunde ab homine Hostis humanesalutis p̃ exiguumsibi dicit esse torm̃tũ ab hominis laesi onecessare quantoq huncꝰ
dutius pos sidere solebit tanto difficilius dimitieretsontit: Vndestudendũ sũ mopereest Et si quando uthomines adiabolo
quã furens tolerabat uirtus curantis gratior eni caret Sedetnr ̃eporis sace tdetes quipexor smigratiã demiones encnre nor
oleneli cere paetientes ñ alt̃ ualere curari nisi quantũ siperepos s̃ omineqł abimundispirtib uiu. auditũ. gubu tacto uł alio

Expanded text:
ipsum, quod tunc per daemoniaci clamare furorem, postmodum in delubris idolorum dicere et confiteri non cessaipsum, quod tunc per daemoniaci clamare furorem, postmodum in delubris idolorum dicere et confiteri non cessaum Dei altissimi, nec sese aliquid cum illo pacis aut societatis habere. Adjuro te per Deum, ne me torqueas. Dicebat enim illi: Exi, spiritus immunde, ab homine. Hostis humanae salutis non exiguum sibi ducit esse tormentum ab hominis laesione cessare, quantoque hunc diutius possidere solebat, tanto difficilius dimittere consentit. Unde studendum summopere est ut et si quando, ut homines, a diabolo quam furens tolerabat, virtus curantis gratior emicaret. Sed et nostri temporis sacerdotes, qui per exorcismi gratiam daemones ejicere norunt, solent dicere patientes non aliter
Abbreviated transcription (Latin):
qr gentilitas siue aduersis rerũ casib laboraret seupax exꝓsperitas aliquamundiblandientis adrider& nequaquã¬
ueruitio malignoꝵ spirtiuũ collũ m̃tis excutere nouerat seꝑ operũ feditatẽ ꝗs i in monumñtis lacebat ꝑ fastũ su ꝑbiae
n montium iugis errabat ꝑ uerba durissime infidelitaus quasi arreptis furibunda caittib seipsam c̃cidebat Sed atesto¬
lo hanneb aptista dñs delapĩdib: suscitauit filios habrahae eũ dura in fideliũ corda ad gratiã pietatis c̃uertit
lidens aut̃ ihimalonge cucurrit etadorauiteum etclamans uoce magnadicit Qui dmibi &tibi iłu filids altssimi Quanta
rrii uesania iħum creaturã etñ dm̃ credere quẽ filiumdĩ altis simi demones demianes credt̃ & c̃trȩmesct̃. Qua eimpiatas
iudaeoꝵ eumdicere in prinapedaemonioꝵ eicissedemonia quẽ ipsa diemonia fatent̃ nihilsecũ habere tõmune qui hoc

Expanded text:
 seu pax et prosperitas aliqua mundi blandientis arrideret, nequaquaervitio malignorum spirituum collum mentis excutere noverat, sed per operum foeditatem quasi in monumentis jacebat, per factum superbiae in montium jugis errabat, per verba durissimae infidelitatis, quasi arreptis furibunda cautibus, seipsam concidebat. Sed attestante Joanne Baptista Dominus de lapidibus suscitavit filios Abrahae, dum dura infidelium corda ad gratiam pietatis convertit. Videns autem Jesum a longe cucurrit, et adoravit eum, et clamans voce magna dixit: Quid mihi et tibi, Jesu fili Dei altissimi? Quanta Arii vesania Jesum creaturam et non Deum credere, quem Filium Dei altissimi daemones credunt et contremiscunt! Quae impietas Judaeorum, eum dicere in principe daemoniorum ejecisse daemonia, quem ipsa daemonia fatentur nihil secum habere commune! Qui hoc
Abbreviated transcription (Latin):
flocesit ullam inuenit: Mansitaut̃ totusinillo ñ exeo solum tẽpr̃ quod hunc lohannes suꝑ eum uidit descendentem : sed ex
quo homo fieri incipiens eius minrstereo et opere tonceptus ÷. Id circo aut̃ suꝑ eum in quo semꝑ manebat baptiz atum descen
pisibapti ⁊ atos aqua sp̃s eiusdem posse baptisma mereri Quaerendũ ẽ interea quo modo spetiale filiidei agnoscendi signium
fuerit quod suꝑ eum desscenderit et manserit sps : Cum actiã discipulis ipse ꝓmittat dicens eis : ł gorogabo pattem etalium
para clrtum dabituobis ut maneat uobiscum sps ueritatis : Et paulo postquia apud uos manebit et inuob erit : Sienim

Expanded text:
fugeret, ullam invenit. Mansit autem totus in illo, non ex eo solum tempore quo hunc Joannes super eum vidit descendentem, sed ex fugeret, ullam invenit. Mansit autem totus in illo, non ex eo solum tempore quo hunc Joannes super eum vidit descendentem, sed ex quo homo fieri incipiens, ejus ministerio et opere conceptus est. Idcirco autem super eum, in quo semper manebat, baptizatum descendenisi baptizatos aqua, Spiritus ejusdem posse baptisma mereri. Quaerendum est interea quomodo speciale Filium Dei agnoscendi signum fuerit, quod super eum descenderit et manserit Spiritus, cum etiam discipulis ipse promittat eum, dicens: Ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aet
Abbreviated transcription (Latin):
dñnsps ut discant fidelos nonalit̃ semem braeius fieri. Nonalit̃ eius spũ seposse replerinisi simplices fuerint : Nisiuera mn
cum fratribus habuerint pacem quam significant ofula columbarum. Habent aut̃ oscula ettorui sed laniant: Quod
columba omnino p̃ facit significantes eos. Quilo cuntur pacemcum ꝑximosuo mala aut̃ sunt incordib: eorum. Eolumba aut̃
coltura quei anuatu in nocensẽ: Illis aptissime congruit qui pacem secuntur comomnib: et scĩ moniam sollitit᷑ i seruare
S edeo rum aequae qui sentiunt deillo inbonitate et simplicitate cordis querunt illum. Etego inquit nesciebam eum. sub auđ
tam subtilit̃ quam spũ in eum descendente cognoui: Sed quimisit mebaptitare in aqua illem ibi dixit suꝑquẽ uideris

Expanded text:
Dominum Spiritus, ut discant fideles non aliter se membra ejus fieri, non aliter ejus Spiritu posse repleri, nisi simplices fuerint, nisi veram Dominum Spiritus, ut discant fideles non aliter se membra ejus fieri, non aliter ejus Spiritu posse repleri, nisi simplices fuerint, nisi veram cum fratribus habuerint pacem, quam significant oscula columbarum. Habent autem oscula et corvi, sed laniant, quod columba omnino non facit, significantes eos qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala autem in cordibus eorum . Columbae autem natura, quae laniatu innocens est, illis aptissime congruit, qui pacem sequuntur cum omnibus et sanctimoniam, solliciti servare it innocentiam simplicitatemque designat, sed eorum aeque qui sentiunt de illo in bonitate, et in simplicitate cordis quaerunt illum . Et ego, inquit, nesciebam eum. Subaudi, tam subtiliter, quam in Spiritu in eum descendente cognovi. Sed qui misit me baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quem videris
Abbreviated transcription (Latin):
taudire: Multum ex hoguisu. et auditu ꝓficerit: Multum dediuinae potestatis excellentia reuȩlatis oeulis eirts tu
scientiae caelestis acceperit: Adeo ut ad comparationem intellegentie. quatunc inlustrari coeperit. Fatenus illum quantus
aptizans: Quadea ꝑtedicere Non ideo ueni in aqua baptitansquia peccata munco
baptit ando tollere possim sedut eum baptizando. ac p̃dicando manifestarem populo isrł qui inspũ scõbapa tans dato
lenda peccata non solum isrł sed et totius mundi siei credere uoluerit. idoneus ÷ : Propterea ueni ego in paenitentiam bap¬
terans iet sic bapri tando illiuiam pararem quibayti garet In remis sioneni peccatorum : Et testimonium ꝑhibuit. Iohani
dicens qui a uidis pm̃ descendentem: qua si columbam daecaelo. et mansit suꝑ eum: Beneincolumbe spetiae descendit super

Expanded text:
t audire, multum ex hoc visu et auditu profecerit, multum de divinae potestatis excellentia, revelatis oculis mentis, t audire, multum ex hoc visu et auditu profecerit, multum de divinae potestatis excellentia, revelatis oculis mentis, scientiae coelestis acceperit: adeo ut  Beda, acceperit a Deo, ut ad comparationem intelligentiae qua tunc illustrari coeperat, eatenus illum quantus aptizans. Quod est aperte dicere: Non ideo veni in aqua baptizans, quia peccata mundi baptizando tollere possim, sed ut eum baptizando ac praedicando manifestarem populo Israel, qui, in Spiritu sancto baptizans, ad tollenda peccata non solum Israel, sed et totius mundi, si ei credere voluerint, idoneus est. Propterea veni ego in poenitentiam baptizans, ut sic baptizando illi viam pararem qui baptizaret in remissionem peccatorum. Et testimonium perhibuit Joannes, dicens: Quia vidi Spiritum descendentem quasi columbam de coelo, et mansit super eum. Bene in columbae specie descendit super
Abbreviated transcription (Latin):
postmeuenit uir qui anteme factus ÷ quia prior meerat: Post me uenituir. postmepatus ÷ in mundo pͥ mep̃ dicare incpiet
mundo qui anteme factus ÷ qui me potenti am maiestatis tantum quantũ p̃ conẽ iudex quantum solluci ferum licet pꝰ apparens
antecellit quia priormeerat : Quia in principio eratueperatuerbum et uerbumerat apuddm̃ etdseratuerbum: Postne
uenituir tempus humane natiuitatis de signat. in qua io hanne posteriorem xpm̃ intellege qui anteme factusẽ primatũ rigi̧
potestatis:. Quo aeciam angelis p̃sidet intuere. Qui aprior meerat aet̃nitatis diuine maiestatis quia patriẽ. & qualis inter¬
diuinitate . Et ego nosciebam eũ inquit : Certum ÷ quia sciebat dnm̃ iohannes cuitestimonium ꝑhiberemissus ÷ quem iudicem
omnium uenturum p̃dicabat dicens: Cuius uenti labrum inmanusua et ꝑ mundabit aream suam. A quo sc̃̃s pm̃dari debere¬
Quo modo ergodicit et ego pesciebameum nisiquia eum quem et antea nouerat. Perfectius lam cumbapti zaretur agnout quen

Expanded text:
 qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit vir, qui post me natus est in mundum, post me praedicare incipiet mundo. Qui ante me factus est, qui me potentia majestatis tantum, quantum praeconem judex; quantum sol Luciferum, licet post apparens antecellit. Quia prior me erat, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Post me venit vir, tempus humanae nativitatis designat, in qua Joanne posteriorem Christum intellige. Qui ante me factus est, primatum regiae potestatis, quo etiam angelis praesidet, intuere. Quia prior me erat, aeternitatis divinae majestatem, qua Patri est aequalis, intedivinitate. Et ego nesciebam eum, inquit. Certum est quia sciebat Dominum Joannes, cui testimonium perhibere missus est, quem judicem omnium venturum praedicabat, dicens: Cujus ventilabrum in manu suaQuomodo ergo dicit, et ego nesciebam eum, nisi quia eum quem et antea noverat, perfectius jam cum baptizaretur agnovit? Quem
Abbreviated transcription (Latin):
in malum animamsuam. Nideretur aut̃ sibi seruusdĩ peccare si faceret  pisi in faciendo dñs p̃cessis segt aqueham¬
÷ ficoro discipu ille magisterbonus utdoceret nonquod timeresfortassis a etiam hoc moueat Curdictũs sitbaptitibi t is plureo¬
uss quam iohannes: et postea quam dictumẽ Baptizabat subiestumẽ quam quã ihs non baptitaret sed discipulieus
bat quia non ipsetingebat: Prebebant disci puliministerium corporis prebebat illea diutorium mare stotibartirando
enim cessaret : baptizando qui non cessat amundando dequodictumẽ al¬
bilis baptismatis imbuatun uis piosse quia ipsȩ baptizat non solum spiĩ sedaetiã aqua : Audi a posto lumsicsitap̃s
inquit dilexit ecclesiam suam et seipsum tradidit ꝓea mundans eam lauacro aquae in uerbo ut exhiberet sibuipse
gloriosam ecclesiam non habentem maculam autrumgam autaliquid eiusmodi mundanseam : Vndelauacro

Expanded text:
in malum animam suam; videretur autem sibi servus Dei peccare si faceret, nisi in faciendo Dominus praecessisset, fecit hoc ille magister bonus ut doceret, non quod timeret. 3. Fortassis etiam hoc moveat, cur dictum sit, Baptizabat Jesus plures quam Joannes; et posbat, quia non ipse tingebat. Praebebant discipuli ministerium corporis, praebebat ille adjutorium majestatis. Quando enim cessaret a baptizando, qui non cessat a mundando, de quo dictum ibilis baptismatis imbuatur. Vis nosse quia ipse baptizat non solum spiritu, sed etiam aqua? Audi Apostolum: Sicut Christus, inquit, 499 dilexit Ecclesiam suam, et seipsum tradidit pro ea, mundans eam lavacro aquae in verbo, ut exhiberet sibi ipse gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid ejusmodi . Mundans eam, unde? Lavacro
Abbreviated transcription (Latin):
phue nseos ita dese cognouis se que d plures dis pulos faceret etquod pluros bapti zaret ut hoc eis ad salutem ptineret
uendieum ut et ipsi essent discipuli et ipsi uellent ab eo baptizari. ma
endieum utet ipsi essent discipubi. et psi uelent abeo baptitari magis nonrelinqueret iudeami tertaiptine
sed ꝓpt̃ illos maneret ibi: Quia uero cognouit eorum scientiam simul cognouit. E tin uidentiã quia nonhoc prap¬
terea didicerunt ut sequerentur: Abut in depoterat quidem ille et presens abis norteneri si nollet nonoccidi sinot¬
let qui potuit et nonnaseu som ollet : sedl quia in omnire quam gesit ut homo hominibus in secredituris prebelet exenplu
quia unus quisq seruus di nonpeccat sisecesserit malum locum: Uidens furorem fortem ꝑsequentium se aut queromiũ¬

Expanded text:
eos ita de se cognovisse, quod plures discipulos faceret, et quod plures baptizaret, ut hoc eis ad salutem valeret sequendi eum, ut et ipsi essent discipuli, et ipsi vellent ab eo baptizari; maendi eum, ut et ipsi essent discipuli, et ipsi vellent ab eo baptizari; magis non relinqueret Judaeam terram, sed propter illos maneret ibi: quia vero cognovit eorum scientiam, simul cognovit et invidentiam, quia non hoc propterea didicerunt ut sequerentur, sed ut persequerentur; abiit inde. Poterat quidem ille et praesens ab his non teneri, si nollet; non occidi, si nollet; quia potuit et non nasci, si nollet: sed quia in omni re quam gessit ut homo, hominibus in se credituris praebebat exemplum quia unusquisque servus Dei non peccat, si secesserit in alium locum, videns furorem forte persequentium se, aut quaerentiu
Abbreviated transcription (Latin):
prophetȩ : Numquid om̃s doctores : Num quidom̃s uirtutes : Num quidom̃s donahabent sanitatum: Num quid¬
om̃s linguis loquuntur : Num quid om̃s int̃ p̃tantur: Alud habet ille. aliud iste. Et quod habet iste ñ habet
ille : Mensura : diuisio quaedam donorum ẽ: Ergo hominibus mensura datur et concordia ũbi unũ corpus
fecit: Quomodo aliud accipit manus ut operetur. Aliud oculus utuideat. Aliud auris: ut audiat. Aliud
pes ut ambulet. Animatamen una ẽ : qua eagitomnia in manu uto peretur: Aliudo culus . ut uideit¬
membris adm̃ suram: Cuiq ꝓpria distributa: sed xp̃s quidait: Nonadm̃ suram accepit: Audiepim adhuo
ddidit omnia dedit inmapueius ut nosses ethicquam distinctae dictum

Expanded text:
Prophete? Numquid omnes Doctores? Numquid omnes virtutes? Numquid omomnes linguis loquuntur? Nunquid omnes interpretantur? Aliud habet ille, aliud iste; et quod habet iste, non habet ille. Mensura est, divisio quaedam donorum est. Ergo hominibus mensura datur et concordia, ubi unum corpus facit. Quomodo aliud accipit manus ut operetur, aliud oculus ut videat, aliud auris ut audiat, aliud pes ut ambulet: anima tamen una est, quae agit omnia; in manu ut operetur, in pede ut membris ad mensuram cuique propria distributa. Sed Christus, qui dat, non ad mensuram accepit. Audi enim adhuc . Adjicit: Omnia dedit in manu ejus, ut nosses et hic, quam distincte dictum
Abbreviated transcription (Latin):
dicebatiũ tse abillo distingueret: Quil enim iohannem norineds̃ misit : Annon ipsedixit missussum ante eum
qui me misit baptiza rel naquam: et deillo dictum ẽ : Eccemitto apg
ireinaquam: et deillo dictum ẽ : Eccemitto angelum meum antete et p̃parabit iuam tuam :
Nonne et ipse uerba dĩ loquitur. Dequo aetiam dictum ẽ quod sit amplius quam ꝓpheta : Siergo et ipsum ds̃ misit
et uerbadĩ loquitur. quomodo ad distintionem dexp̃o eum dixis se accipimus. Quienim misit ds uerbadi loqͥt᷑

Expanded text:
dicebat, ut se ab illo distingueret. Quid enim? Joannem nonne Deus misit? An non ipse dixit: Missus sum ante eum? et: dicebat, ut se ab illo distingueret. Quid enim? Joannem nonne Deus misit? An non ipse dixit: Missus sum ante eum? et: Qui me misit baptizare in aqua . Et de illo dictum est: Ecce mitto angre in aqua : et de illo dictum est, Ecce mitto angelum meum ante te, et praeparabit viam tuam? Nonne et ipse verba Dei loquitur, de quo etiam dictum est quod sit amplius quam propheta ? Si ergo et ipsum Deus misit, et verba Dei loquitur; quomodo ad distinctionem, de Christo eum dixisse accipimus, Quem enim misit Deus, verba Dei
Abbreviated transcription (Latin):
peneom̃s p̃t̃ duo decĩ dimiser̃ eum sicut dictũ ẽ. ex hoc multi discipulorũ eius habier retro etiam cum illo¬
ñ ambulabant: Excoeper̃ eumgalilei cumomnia uidissent quae fecerant hi ero solimis in die festo:
et ipsi ascender̃ addiem festum : Forte mira culorũ curiositate inciuitati non uo luntate p̃dicationiseiꝰ¬
dicente euangelista: et credider̃ in eum discipulieius et forsitan aduerecundiã dictum ẽ . ciuium suorum
et adlaudem aligenenarũ: Namealilei ciues fuer̃ xp̃i. et samaritani alienigene fuerunt ut in sacra

Expanded text:
decim, dimiserint eum, sicut dictum est: Multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam non cum illodecim, dimiserint eum, sicut dictum est: Multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant . Exceperunt eum Galilaei, cum omnia vidissent quae fecerat Jerosolymis in die festo; et ipsi ascenderunt ad diem festum. Forte miraculorum curiositate incitati, non voluntate praedicationisdicente evangelista: Et crediderunt in eum discipuli ejus. Et forsitan ad verecundiam dictum est civium suorum, et ad laudem alienigenarum; nam Galilaei cives fuerunt Christi, et Samaritani alienigenae fuerunt, ut in sacra
Abbreviated transcription (Latin):
sermonem eius et mulieri dicebant quia iam non ꝓpt̃tuã loquelã credimus ipsienim audiuimus et scimus qui a
hic ẽ ueres aluator: Et hoc paululũ anim aduertendum ẽ qui alectio terminata ẽ : mulier prima nuntiauit : et ad mu¬
leristestimoniũ credider̃ samaritani: Etrogauer̃ eũ ut apud eos maneret. et mansitibibiduo et plures credider̃ : etcum
patria honorem ñ habet Confirmatis uero samaritanis infideet caritate idẽ gentibus reuertit᷑ nouis¬
simis diebus huius saeculi in patria inqua necdum honorẽ habuit dequa ipsae in hoc locotestatur quia ꝓ¬
pheta insua patria honorem ñ habet. In patria uero miracula fecit et non credider̃ in eum insamaria
p̃ fecit tamen credider̃ unius feminae testimonio incitati mundus credidit apos¬
in aliolocohuius euangelii ait: Qui credit inme opera quȩ ego facio et ipse facit et maiora horum facit :
Laiora opera fuer̃ . tatusmundi fides ꝑ apostolicam p̃dicationem quam xp̃i qui iniudi¬

Expanded text:
nt: Quia jam non propter tuam loquelam credimus, ipsi enim audivimus et scimus quia hic est vere Salvator mundi. Et hoc paululum animadvertendum est, quia lectio terminata est. Mulier prima nuntiavit, et ad mulieris testimonium crediderunt Samaritani, et rogaverunt eum ut apud eos maneret; et mansit ibi biduo, et plures crediderunt. Et cumpatria honorem non habet. Confirmatis vero Samaritanis in fide et charitate, id est, gentibus, revertitur novissimis diebus hujus saeculi in patriam, in qua necdum honorem habuit; de qua ipse in hoc loco testatur quia propheta in sua patria honorem non habet. In patria vero miracula fecit, et non crediderunt in eum; in Samaria non fecit, tamen credideruod in alio loco ejusdem  Ms., hujus Evangelii ait: Qui credit in me, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet . Majora opera fuerunt totius mundi fides per apostolicam praedicationem, quam Christi; qui in Jud
Abbreviated transcription (Latin):
discipuli etmiribantus quia commuliere loquebantur. Quia quaerebat ꝑditam quiuenerett que rertq uene
perierat : ł loc illi mirabantur : bonum enim mirabantur p̃malum suspicabant᷑ : Ne motam̃ dixit quidqueris
tquid loqueriscumea: Reliquit ergo hy driã suam mulier: Audi
corde xpo dño quid faceret nusiiam hrdriã dimiteret et euangelixare curreret : Proiecit cupidnete e ppro¬
perauit ad nuntiare uenitatem : Discant qui uolunt euangelita reꝓiciant hr̃ driam ad puteum : Recor da¬
miniquid superius dixerim dehydnauaserat undea qua hauriebatur. Greco nomine a ppellatur hr dna
fuit : Auida quippe dẽsiderabat aqua illas atiari ut nuntia retxpm̃ onere abiecto: Qucurrit adouitatem
et dicit illis hominibus : Uenite etuidete hominem quimihidixt omnia quecumq: feci: Pedetimstm ne illi
n irascerentur. et indignarentur. et ꝑquerentur. uenite etuidete

Expanded text:
discipuli ejus, et mirabantur, quia cum muliere loquebatur. Quia quaerebat perditam, qui venerat quaerere quod discipuli ejus, et mirabantur, quia cum muliere loquebatur. Quia quaerebat perditam, qui venerat quaerere quod perierat, hoc illi mirabantur. Bonum enim mirabantur, non malum suspicabantur. Nemo tamen dixit, quid quaeris? aut quid loqueris cum ea? Reliquit ergo hydriam suam mulier, et to in corde Christo Domino, quid faceret nisi jam hydriam dimitteret, et evangelizare curreret? Projecit cupiditatem, et properavit annuntiare veritatem. Discant qui volunt evangelizare, projiciant hydriam ad puteum. Recordamini quid superifuit: avida quippe desiderabat aqua illa satiari. Ut nuntiaret Christum, onere abjecto, cucurrit ad civitatem, et dicit illis hominibus: Venite, et videte hominem qui mihi dixit omnia quaecumque feci. Pedetentim, ne illi quasi irascerentur, et indignarentur, et persequerentur. Venite, et