comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inuenitur cristallina specie inoognitudine fabȩ ac incertaminib:
inuictos fieri magiuolunt sicredpnus : Enidros abaqua uocata ex¬
undat i aq ita ut clausam in eaputes fontaneam scatur riginem:
Omnium ardentium gemmarum principatum carbunculus
hab& carbunculus at̃ dictus  sit ignitus ut carbo cuius fulgor
neo nocte uincitur luc& n intenebris adeout slammas adocu¬
los uibr& genera es duo decim sed prȩstantiorss quiuidentur
fulgere & uelut ignem es fundere : Carbunculus autem grece
antrax dr̃ gignitur inlibia apud trogoditas : Nantracitis uocatis
ꝙ sit & ipse coloris ignei ut carbunculus s candida uena prȩcine¬
tus cuius propriumest ꝙiaetatus igni uelut inter moreuos ex¬
tinguitur at contra aquis perfusus excerdscit : Sanda sirus nas¬
citur in in dis loco elusdem nominis species eiq ueluti intralucido

Expanded text:
invenitur, crystallina specie, magnitudine fabae. Hac in certaminibus invenitur, crystallina specie, magnitudine fabae. Hac in certaminibus invictos fieri magi volunt, si credimus. Enhydros ab aqua vocata; exundat enim aquam, ita ut clausam in ea putes fontaneam scaturriginem. De ignitis . Omnium ardentium gemmarum principatum carbunculus habet. Carbunculus autem dictus quod sit ignitus ut carbo, cuius fulgor nec nocte vincitur; lucet enim in tenebris adeo ut flammas ad oculos vibret. Genera eius duodecim, sed praestantiores qui videntur fulgere et veluti ignem effundere. Carbunculus autem Graece ἄνθραξ dicitur. Gignitur in Libya apud Trogodytas. Anthracitis vocatus quod sit et ipse coloris ignei ut carbunculus, sed candida vena praecinctus; cuius proprium est quod iactatus igni velut intermortuus extinguitur, at contra aquis perfusus exardescit. Sandasirus nascitur in Indis, loco eiusdem nominis. Species eius quod veluti in tralucido
Abbreviated transcription (Latin):
& figuram ad amanti nȩduritũe hab& &iam inigne positus mane¬
resuum frigus: Cerauntorum duo genera sunt unũ quem germa¬
niamittit cristallini similem splendit tamen ceruleo & sisubdiuo
positũs fuerit fulgorem rapit sidersum: Ceraunium alterum
spania in lusitanis litoribus gignit cumcolor piroporubenti & qua¬
itas ut ignis haec aduersusuim fulgorum oꝑito lariser tursicredimus
dicta at cerania q alibi non inuenitur ꝗͣ in loco fulmines hitu
rubro nascitur coloris crittallinis sex angulata dicta ex ar¬
gumento iris ꝑ subtec tuper cussa soles pecies &colores aercus
caelestis in proximos pari&es imitatur:
Astrion exindia es⁊
cristallo propinqua Incũ centro stella luc& fulgore lunae
plenae sumpsit at̃ nomen qͣ astrsopposita fulgorem rapit¬
enn ac regerit: Electria quasie lectoria inuentriculis in gallinacus

Expanded text:
t figuram adamantinae duritiae habet. Etiam in ignes posita manet figuram adamantinae duritiae habet. Etiam in ignes posita manere suum frigus. Cerauniorum duo genera sunt. Unum, quod Germania mittit, crystallini simile, splendet tamen caeruleo, et si sub divo positum fuerit, fulgorem rapit siderum. Ceraunium alterum Hispania in Lusitanis litoribus gignit, cui color e pyropo rubenti, et qualitas ut ignis. Haec adversus vim fulgurum opitulari fertur, si credimus. Dicta autem ceraunia quoniam alibi non inveniatur quam in loco fulmine icto pRubro nascitur, coloris crystallini, sexangulata, dicta ex argumento iris. Nam sub tecto percussa sole species et colores arcus caelestis in proximos parietes imitatur. Astrion ex India est, crystallo propinqua, in cuius centro stella lucet fulgore lunae plenae. Sumpsit autem nomen quod astris opposita fulgorem rapit ac regerit. Electria, quasi alectoria: in ventriculis enim gallinaciis
Abbreviated transcription (Latin):
usus ẽ &iam ad pocula destinatur nihilat̃ aliud ꝗ frigidum pati
potest:Adamans indicus lapis paruus & indecorus ferrogi¬
neum habens colorem &splendorem cristalli. numq at ultra
magnitudinem nuclei aliellane reppertus. hic nullided&
materiae. nec ferro quidem nec igni necumꝗ incales cit
unde & nomen inter prȩatione greca indomita uis accepit .s
dum sit inuictus ferri igneq contemptor his cinorumpitur
sanguine recenti & calido maceratur sicq multis ictibus ferri
per frangitur cuius fragmenta sculptores progeminis in¬
signiendis perforandisq utuntur hoc at dissid& cumtur¬
n&elapide intantum ut luxta positus ferrum non patiotur
abs trabimagnitẽ aet̃ si ad motus magnis conprebende nen
rapit atq auferat fertur quoq inelecori similitudine uenenꝰ
deprehenbere m&us uanos expellere maleficis resistere artib
genera eꝰ sex: Calatia grandinum & candorem

Expanded text:
Usus eius etiam ad pocula destinatur: nihil autem aliud quam frigidum pati Usus eius etiam ad pocula destinatur: nihil autem aliud quam frigidum pati potest. Adamans Indicus lapis parvus et indecorus, ferrugineum habens colorem et splendorem crystalli, numquam autem ultra magnitudinem nuclei Avellani repertus. Hic nulli cedit materiae, nec ferro quidem nec igni, nec umquam incalescit; unde et nomen interpretatione Graeca indomita vis accepit. Sed dum sit invictus ferri ignisque contemptor, hircino rumpitur sanguine recenti et calido maceratus, sicque multis ictibus ferri perfrangitur. Cuius fragmenta sculptores pro gemmis insigniendis perforandisque utuntur. Hic autem dissidet cum magnete lapide in tantum ut iuxta positus ferrum non patiatur abstrahi magnetem, aut si admotus magnes conprehenderit, rapiat atque auferat. Fertur quoque in electri similitudine venena deprehendere, metus vanos expellere, maleficis resistere artibus. Genera eius sex. Chalazias grandinum et candorem
Abbreviated transcription (Latin):
ratis guttis migantes aliae habentes stellas aliae longis colorum
ductibus lincatis: Exo contalitus. In parua magnitudine mul¬
ticolor unde &hoc sibinomen adoptauit tamdiuersis notis
spar sum est ut sex aginta gemmarum coloris in paruo orbiculo¬
eius de prebendantur nascitur at̃ in libia apud trogoditas : Mur¬
rena apud partas gignitur si precipua ingermania humorẽ
sub terram putant calore densatum unde &nomensump sit
uari& as ei inpurpuram candoremq &ignẽ cumquosdam
colorum repercus sus quales incaelesti arcus fectantur ciũ ra¬
ria causa cristallum facit gelu uebementiori con cr&o: decuga
ristallus res plendens & coquosus colore traditur qđ nix sit i¬
glacites durata perannos. unde & nomen ei grecidederunt gigna
duritia reddit hano speciem q̃ cristallus dr̃ hic oppositus radiis
solis adeo rapit flammam ut aridis sfungis ũ folus ignem prȩba

Expanded text:
ratis guttis micantes, aliae habentes stellas, aliae longis colorum ratis guttis micantes, aliae habentes stellas, aliae longis colorum ductibus lineatae. Hexecontalithos in parva magnitudine multicolor; unde et hoc sibi nomen adoptavit. Tam diversis enim notis sparsus est, ut sexaginta gemmarum colores in parvo ejus orbiculo deprehendantur. Nascitur autem in Libya apud Troglodytas. 6. Murrina apud Parthos gignitur, sed praecipua in Germania, humorem sub terra putant calore densatum unde et nomen sumpsit. Varietas eius in purpuram candoremque et ignem cum quosdam colorum repercussus, quales in caelesti arcu spectantur. Cuius contraria causa crystallum facit, gelu vehementiori concreto. De crystallinis . Crystallus resplendens et aquosus colore. Traditur quod nix sit glacie durata per annos; unde et nomen ei Graeci dederunt. Gigniduritia reddit hanc speciem quae crystallus dicitur. Hic oppositus radiis solis adeo rapit flammam ut aridis fungis vel foliis ignem praebeat.
Abbreviated transcription (Latin):
quem lib& colorem secantẽ permedias ueneru crines nigersm
nitorss otenens insespeciem rufrinis : Dricu s exafrica nigra
est so tres sucuus reddit abradiceni grum emedi sanguineum
cumo ocrece: Dionisianigris miftis rubentibus notis exaqua
una uinum flagrat & odore suo ebri&ati resistere putatur
Ningus uarius ex omnibur paene coloribus ꝯstans unde& nominatis¬
Olca barbari nominis ex fuluo & nigro uirideq & candido est
Mitridox sole percus sa coloribus micat uarus gignitur inpersa
droselitus uarius nominis causa qͦr siadignem ad plc&ur uelitt sudo¬
remmittit: Oppalus distinctus diuersarum colore genimarũ.
est I In eo carbunculi tenuior ignis ametisti fulgens purpira
smaragdinitens uiriditas & cimcta pariter subquadam uarb¬
te licentia nomineha b& expatria solan eum parturit india
Pontieae a ponto dicuntur generedi uersorunc sanguineis Nuncau¬

Expanded text:
quemlibet colorem secante per medias. Veneris crines nigerrimi quemlibet colorem secante per medias. Veneris crines nigerrimi nitoris, continens in se speciem rufi crinis. Trichrus ex Africa nigra est, sed tres sucos reddit, ab radice nigrum, e medio sanguineum, e summo ochrae. Dionysia nigra mixtis rubentibus notis ex aqua trita vinum fragrat, et odore suo ebrietati resistere putatur. De variis. Panchrus varius ex omnibus pene coloribus constans; unde et nominatusOlca barbari nominis ex fulvo et nigro viridique et candido est. Mithridax sole percussa coloribus micat variis. Gignitur in Persida. Drosolithus varius. Nominis causa quia si ad ignem adplicetur, velut sudorem mittit. Opalus distinctus diversarum colore gemmarum. Est enim in eo carbunculi tenuior ignis, amethysti fulgens purpura, smaragdi nitens viriditas, et cuncta pariter sub quadam varietate lucentia. Nomen habet ex patria; sola enim eum parturit India. Ponticae a Ponto dicuntur, genere diverso, nunc sanguineis, nunc au
Abbreviated transcription (Latin):
git nigram emedio aureo fulgore lucentem & propte specie
a siriorum rege belodicatam unde & appellata: epimelar dr̃
cum incandida gemma supernore nigrigat color unde & nom̃
hab&. exebenus speciosa & candida quaaurifices aurum poliutT
eius dem nominis postea plurimis interris estat̃ nigra habens
in medio circulos nigros & albor iunctos &uariatos similis ematiti
magisuffiti eccrum sicreditur tes pestaces auertunt flumi¬
nasistunt: Absictos nigra & ponderosa distincta uenir
rubentibus haec ex calefacta ignis septem diebus calorem
ten&: egiptilla nigra est radice ceruleco facie ex egrpto ubi
Inuenitur uocata: Medianigra est ameded illa fabulosa in¬
uenta hab& uenas aerei coloris sudorem redd & crocei
saporem uini: uegentana it alica gemia est ab eis reperta
nigrco facie albis intermigantibur notis: Barltos nigra
estcum sanguin eis & albis notis : Nero melas nigra uenar

Expanded text:
git nigram e medio aureo fulgore lucentem, et propter speciem git nigram e medio aureo fulgore lucentem, et propter speciem Assyriorum regi Belo dicatam; unde et appellata. Epimelas dicitur quum in candida gemma superne nigricat color; unde et nomen habet. Exebenus speciosa et candida, qua aurifices aurum poliunt.eiusdem nominis, postea plurimis in terris. Est autem nigra, habens in medio circulos nigros et albos iunctos et variatos, similis haematiti. Magi suffitu earum, si creditur, tempestatus avertunt, flumina sistunt. Apsyctos nigra et ponderosa, distincta venis rubentibus. Haec excalefacta igni septem diebus calorem tenet. Aegyptilla nigra est radice, caerulea facie, ex Aegypto, ubi invenitur, vocata. Media nigra est, a Media illa fabulosa inventa. Habet venas aerei coloris; sudorem reddit croci, saporem vini. Veientana Italica gemma est, Veis reperta, nigra facie, albis intermicantibus notis. Bariptos nigra est cum sanguineis et albis notis. Mesomelas nigra vena
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti stellam intus ambulantem redd& q solis candidi can¬
tes radios unde & nomen inuenit : Galactitis lacteus est qui
adtritus redd& sucum album adlacqfi saporem feminis nucri¬
entibus in ligata fecundat uber a infantium quoq colosus pensa
saliuã facere fertur inore at̃ liques cere & memoriam abe¬
e mittunt eam nilus & acelous amnes sunt quism
albis uenis circum ligatum galatitenuocant: Calatias gran¬
dines & candorem proꝰfert & figura duritiam quoque inicta
ut adamans &iam inignem posita manere suum frgus
Solis gaemma candida est traxitq nomen q adspeciem solis in
bem fulgentes spargitradios: Selenites trans luc& candito
astruipsius perbib& indies singulos minuiatque augeri
nascitur inpersida: Cimedia inuenitur in cerebro piscis eiusdẽ
nominis candida & oblonga prȩsagare hisferunt magis signa
tranquillitatis ũ tempestatis: Belloculus albigans pupillam gu¬

Expanded text:
veluti stellam intus ambulantem, redditque solis candicanveluti stellam intus ambulantem, redditque solis candicantes radios; unde et nomen invenit. Galactitis lacteus est, qui adtritus reddit sucum album ad lactis saporem, feminis nutrientibus inligata fecundat ubera; infantium quoque collo suspensa salivam facere fertur, in ore autem liquescere et memoriam adimere. Mittunt eam Nilus et Achelous amnes. Sunt qui smaragdum albis venis circumligatum galactiten vocant. Chalazias grandinis et candorum praefert et figuram, duritia quoque invicta, ut adamas; etiam in ignes posita manere suum frigus. Solis gemma candida est, traxitque nomen quod ad speciem solis in orbem fulgentis spargit radios. Selenites translucet candido astri ipsius perhibent in dies singulos minui atque augeri. Nascitur in Persida. Cinaedia invenitur in cerebro piscis eiusdem nominis, candida et oblonga. Praesagare his ferunt maris signa tranquillitatis vel tempestatis. Beli oculus albicans pupillam cin
Abbreviated transcription (Latin):
nitore pura interdum & punctulis intermicantibus auraos
pulu sculis uarians : Rotidis rosea est & exeo nom enaccepit :
gemmarum quem indem argaritum agunt uocatum ꝗ inc¬
culis maris hocgenus lapidum inueniatur inep incdone co clere
calculus colus natus sicut incerebro piscis lapillus gignitur
at̃ decaelestirore quem certo annitempore cler duriunt
ex quibur margaritis quidam un ion es uocantur aptum no¬
men habendes ꝗ tantum unus num ꝗͣ duo uel plures simul
repperfantur : Meliores at̃ canditia margaritiȩ ꝗͣ qͣ fla¬
uescunt illas ã iuuentus ã matutiniroris ⁊ceptio redso
candides has senectus ũ uespertinus aergignit obscoras pedo¬
res secunda post margaritum candid pꝰ genimarum deqquo
queritur inqo colore numeraridebeat tociens iactatiperali¬
enas pulchritudines nominis adeo ut decoris prȩrogatiua
uoca bulo factasit: Asterites candita est inclusamitnens
lucẽ tontinens

Expanded text:
nitore, pura, interdum et punctulis intermicantibus auratis nitore, pura, interdum et punctulis intermicantibus auratis pulvisculis varians. Rhoditis rosea est; et ex eo nomen accepit. gemmarum, quam inde margaritum aiunt vocatum quod in conchulis maris hoc genus lapidum inveniatur; inest enim in carne cochleae calculus natus, sicut in cerebro piscis lapillus: gignitur autem de caelesti rore, quem certo anni tempore cocleae hauriunt. Ex quibus margaritis quidam uniones vocantur, aptum nomen habentes, quod tantum unus, numquam duo vel plures simul reperiantur. Meliores autem candidae margaritae quam quae flavescunt. Illas enim aut iuventus aut matutini roris conceptio reddit candidas; has senectus vel vespertinus aer gignit obscuras. Paederos secunda post margaritum candidarum gemmarum. De qua quaeritur in quo colore numerari debeat totiens iactati per alienas pulchritudines nominis, adeo ut decoris praerogativa vocabulo facta sit. Asterites candida est, inclusam lucem continens
Abbreviated transcription (Latin):
rus ceruleus est cumpur pdra ha bens pulueres aureop Spas sõs
optimos apud medos nusꝗͥ tamen perlucidum : Iacolitus ex¬
nominis sui flore uocatus hic inae ziopia inueniturcenu¬
leum colorem habens optimus quineorarus est. nec deni¬
si tate obtuinsus sed ex utraq temperamento luc& purpura¬
q. refulgens hic at non rutilatae qualiter: serenoN pͥrespicu
us atq gratus est nubilocoram oculqs euanes cit atq marces¬
cit inos misus frigidus est insculpturis durissimas nec tamen
inuictus ꝑ adam ande scribitur & signatur: Iaco in tizonta
Indicus est Iaco in tum propere ferens quidto at̃ eorum cristal¬
lisimilis capilla mentis inter currentibus obscurantur ex quo
a&iam uitio illorum nomen est: amitis gontas appellatus quaei
extremus igniculus in amitisti uiolam exit Ce
rundinum colore uocata & duorum est generum quarun
una exaltera parte pur purea & alia purpureanigris interue¬
nientibus maculis: Cia nea scitie gemma ceruleo coruscans

Expanded text:
rus caeruleus est cum purpura, habens pulveres aureos sparsos; optimus apud Medos, nusnominis sui flore vocatur. Hic in Aethiopia invenitur, caeruleum colorem habens. Optimus qui nec rarus est, nec densitate obtusus, sed ex utroque temperamento luce purpuraque refulgens. Hic autem non rutilat aequaliter, sereno enim perspicuus est atque gratus, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit, in os missus frigidus est, in scalpturis durissimus, nec tamen invictus: nam adamante scribitur, et signatur. 4. Hyacinthizon Indicus est Hyacinthum prope referens. Quidam autem eorum crystalli similes capillamentis intercurrentibus obscurantur; ex quo etiam vitio illorum nomen est. Amethystizontas appellatus quia eius extremus igniculus in amethysti violam exit. Chelidonia ex hirundinum colore vocata; et duorum est generum, quarum una ex altera parte purpurea, et alia purpurea nigris intervenientibus maculis. Cyanea Scythiae gemma caeruleo coruscans
Abbreviated transcription (Latin):
sus tempestatibus ad ȩquantur Altitudo enimmaris diuersa est indis cr&atamen
dorsi eius aequalitas. ideo autem mare incrementum non capere cumomnia flumina
Omnes fontes recipiat ha& causa est partim quod influenter undas ipsa magnitudo
eius non sentiat deinde quodamara aqua dulce fluentum consumat. uel quodipse
nubemultum aquarum adse adtradont. Siue quodillũm partim auserant uenti
partim sol ex sicc& postremum quodper occulta qua edam terrae foramina per¬
colatus & ad capud amnium fonterq reuolutus recurritsmaris autem certum
esse colorem sed ero qualitate uentorum mutari. Nam modo flauum est modo lutu¬
lentum modo a trum

Expanded text:
sus tempestatibus adaequantur. Altitudo enim maris diversa est, indiscreta tamen dorsi eius aequalitas. Ideo autem mare incrementum non capere, cum omnia flumina, omnes fontes recipiat, haec causa est: partim quod influentes undas ipsa magnitudo eius non sentiat: deinde, quod amara aqua dulce fluentum consumat; vel quod ipsae nubes multum aquarum ad se attrahant; sive quod illum partim auferant venti, partim sol exsiccet; postremum, quod per occulta quaedam terrae foramina percolatus, et ad caput amnium fontesque revolutus recurrat. Maris autem certum non esse colorem, sed pro qualitate ventorum mutari; nam modo flavum est, modo lutulentum, modo atrum.
Abbreviated transcription (Latin):
distio udiceat sperare timenti proprium est autontimenti formidirẽ non
sperare agrumineo pcampo pro prium est dicere graminosũm camnun
na ut his animum ar&tidistis in compossita ut iuuatire & indore dorica
castra: mala enim fuit compossitio ab easillaba incipere que superior fin
cultus & sidera caeli nequȩ enim alibi nisi incelo sunt sidera: perissologia ad¬
tur dum non sit aliud uiuere quam non mori. Macro logiaest longiloquũ
totumenim que reperitur unares est sedorebro sermone ad nuntut¬
phibolia ambguadistio quȩfit autpercas sum. xcusitiuum ut illudresponsu
quem mnipsouersu mons trauerit esse uistorem: Tit &per incertam distntionẽ
an ingens italia F it & ꝑro comindne uerbum ut depre¬
catur cato calumpniatur cicero prestulatar brutus
dedignatur antonius nec ostenditur in hac ambigu¬
itate utrũ
ipsi alios añ alii ipsos deprecatisunt aut calumpmati: Fit

Expanded text:
dictio: ut, liceat sperare timenti; proprium est autem timenti formidare, non sperare; et, gramineo in campo: proprium est graminosum dicere cna, ut, 54 his animum arrecti dictis. Incomposita, ut, juvat ire et Dorica castra. Mala enim compositio fit, ab ea syllaba incipere qua superior fin2, 1: Hactenus arvorum cultus et sidera caeli. Neque enim alibi nisi in caelo sunt sidera. Perissologia adt Ruben et non moriatur': dum non sit aliud vivere quam non mori. Macrologia longiloquium, Totum enim quod repetitur una res est, sed crebro sermone adnuntphibolia, ambigua dictio, quae fit aut per casum accusativum, ut illud responsum quem in ipso versu monstraverit esse victorem. Fit et per incertam distinctionean 'ingens Italia'. Fit et per commune verbum, ut: 'Deprecatur Cato, calumniatur Cicero, praestolatur Brutus, dedignatur Antonius'; nec ostenditur in hac ambiguitate utrum ipsi alios, an alii ipsos deprecati sunt aut calumniati. Fit
Abbreviated transcription (Latin):
commorantur De zoziaco circulo ⁊oriacus autẽ circulus est
qui& liniarum quinq angulis e una linia constat
De candido circulo Laste us cisculus uia est quȩ inspera uid&ur¬
acando redista quia alba est quam aliquidicunt uiamesse quiacir¬
uit sol & ex splendoris ipsius transitu italucere
De magnitudine solis. Magnitudo solis fortior terrȩ est unde & eodẽ
momento cũ oritur & oriente simul & occidente equaliter appa¬
r& que uero tam quã cubitalis nobis uid&ur considerare oport&
quantum soldistat aterris quȩ lengitudo facit ut paruus uedeatur
ferturesse quam sols ⁊am dũ sal superior sit aluna & tamen
a nobis maior quamlunia uid&ur ⁊am si propenos accessis s& mul¬
tomaior quam luna conspicer&ur sicut autẽ solsorcior est terrȩ

Expanded text:
conmorantur. De zodiaco circulo . Zodiacus autem circulus est, conmorantur. De zodiaco circulo . Zodiacus autem circulus est, qui ex linearum quinque angulis, et ex una linea constat. De candido circulo . Lacteus circulus via est, quae in sphaera videturcandore dicuit sol, et ex splendoris ipsius transitu ita lucereest, unde et eodem momento, quum oritur, et orienti simul et occidenti aequaliter apparet. Quod vero tamquam cubitalis nobis videtur, considerare oportet quantum sol distat a terris, quae longitudo facit ut parvus videatur fertur esse quam solis. Nam dum sol superior sit a luna, et tamen a nobis maior quam luna videtur, iam si prope nos accessisset, multo maior quam luna conspiceretur. Sicut autem sol fortior est terrae,
Abbreviated transcription (Latin):
at capars clilquȩ a nobis totauid&ur emis pherion subterra est quȩ
uider non potest quam diu sub terra fuerit
De quinq circulos cȩli onȩ celiquinq sunt quedã quarũ distinti¬
onibus quedã partes temperiȩ sua in coluntur quedã in manitate
articus appellatur eoq intra eum arstorũ signa indusa porspici¬
transit sed statim reuertitur & inde tropicus appellatur tTercius
circulus imerinus qui alatinis ideo xqui nostialis appellatur eoq ĩ ol
cũ adeã orbem per uenerit aequinodium facit Imerinus enim lat¬
ne diesdicitur atq nox quo circulo dimedia sphere pars constituta.
perspicitur quartus circulus antas ticus uocatus eoq
contra¬
rius uit circulo que mari con nominamus quintus
circulus
xmerinus tropicos qui alatinis hie malis siue bru¬
malis
hiemem
his quiad aquilonem sunt facit: aestatẽ autẽ his quiad aftri

Expanded text:
est ea pars caeli quae a nobis tota videtur; Hemisphaerion sub terra est quae est ea pars caeli quae a nobis tota videtur; Hemisphaerion sub terra est quae videri non potest, quam diu sub terra fuerit. De quinque circulis caeli . Zonae caeli quinque sunt, quarum distinctionibus quaedam partes temperie sua incoluntur, quaedam inmanitate arcticos appellatur, eo quod intra eum arctorum signa inclusa perspicitransit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem pervenerit, aequinoctium facit. Hiemerinos enim Latine dies dicitur atque nox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur. Quartus circulus antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. Quintus circulus cimeronostropicos, qui a Latinis hiemalis sive brumalis hiemem his qui ad aquilonem sunt, facit, aestatem vero his qui austri
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ex quibus primapars orientalis est unde ali q. stelle oriuntur
Secunda occidentalis ubinobis alię stelle occident. T ercia sepito¬
onalis ubisol peruenit in diebus maioribus quarta australis ubi
solperuenit nostibus maioribus oriens autẽ ab ortusolis est nur
cupatus occidens quẽ diem facit oc cidere atq interire abicond
enim iumenmundo & tonebras super inducit: Septem tron aut̃
asetẽ flelles axis uocatus que inipso reuoluie rotant .ir hic propii¬
facit medium diem quasi medies uelque tunc prius micat &her Merũ
enim purum dicitur sunt & alia septẽ climata celi quasi septẽ lineae ab
oriente inocudentẽ sub quibus & mores hominũ dis paris atq: anima¬
lu speci aliter diuersa nascuntur que uocata sunt a locis quibusdã famo¬
sis quorũ primũ est merpis secundũ sinis terciũ catogoras id est affrica

Expanded text:
sunt, ex quibus prima pars orientalis est, unde aliquae stellae oriuntur. sunt, ex quibus prima pars orientalis est, unde aliquae stellae oriuntur. Secunda occidentalis, ubi nobis aliquae stellae occidunt. Tertia septentrionalis, ubi sol pervenit in diebus majoribus. Quarta australis, ubi sol pervenit noctibus majoribus. 2. Oriens autem ab ocupatus. Occidens, quod diem faciat occidere atque interire. Absconditi enim lumen mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatur, quae in ipso revolutae rotantur. Hic propfaciat medium diem, quasi medidies: vel quia tunc purius micat aether. Merum enim purum dicitur. Sunt et alia septem climata caeli, quasi septem lineae ab oriente in occidentem, sub quibus et mores hominum dispares atque animalia specialiter diversa nascuntur, quae vocata sunt a locis quibusdam famosis; quorum primum est Merois, secundum Syene, tertium Catachoras, id est Africa,
Abbreviated transcription (Latin):
De axeceli. Axis est septem trionis linea rectaque permadiã
pilam sphere tendit & dicta axis quȩ mea sphera utrora uolui¬
tur uel qui a ibi plaustrum est.
& dictipoli quod sint axium cicli eu suplaustrorũ apoliendo so¬
licit nominati sed polus borreus semper uid&ur austro notius
numqua qui ad etra celi altiora sunt pressa austri.
De cardinibus celi. Cardines celi eetreme parte sunt axis & dia
cardines eoqs per eos uertitur caelum uelquia sicut coruoluuntur
De conuexis celis onuea autẽ cęli & trema eius sunt acur uitate
dista ut est illud conugum quories claudit nox humida cęlũ conue¬
xumenim curuũ est quas̃ conuersum seu inlinatum & adimmo
Deianu is celi. Ianua celi due sunt oriens & Cdũ circũ fleũ¬
oc casus. Zaꝙ un a porta solprocidit aliase recipit.
De iemina facie celi Tacies cęli uel capud orientalis regioultima
uiitrionalis dequali canus sic mundi pars ima iac& quãz ona solani¬
ualis per p&ueque premunt hiemes.

Expanded text:
entibus. Axis est septentrionis linea recta, quae per mediam pilam sphaerae tendit; et dicta axis, eo quod in ea sphaera ut rota volvitur, vel quia ibi plaustrum est. Poli dicti, quod sint axium cycli ex usu plaustrorum a poliendo scilicet nominati, sed polus boreas semper videtur, austronotius nunquam, quia dextra coeli altiora sunt pressa austri.ardinibus caeli . Cardines caeli extremae partes sunt axis. Et dictae cardines eo, quod per eos vertitur caelum, vel quia sicut cor volvuntur. De convexis caeli . Convexa autem caeli extrema eius sunt, a curvitate dicta, ut est illud: Convexum quotiens cludit nox humida caelum. Convexum enim curvum est, quasi conversum seu inclinatum, et in moDe januis coeli. Januae coeli duae sunt: Oriens eOccasus. Nam una porta sol procedit, alia se recipit. De gemina facie coeli. 1. Facies coeli, vel caput, orientalis regio; ultima septentrionalis. De qua Lucanus: Sic mundi pars ima facet, quam zona nivalis, Perpetuaeque premunt hiemes.
Abbreviated transcription (Latin):
IMusica est peritia modolatia
sono cantũque consistens & dilli
musi caper diriuationẽ amusis
musȩ autem appellate a potumi¬
soan id est aquerendo que pera
sicut antiqui uoluerunt uis carims¬
num & uocis modo latio querere
tur quarũ sonus quȩ sensibilis
res est pr&er fluit in praeritin
Stempus inprimitor que memoriae inde
a po&is iouis & memoriae filias mus as eda¬
s confistum est nisi enim ab homine men¬
sria teneantur. sonipereunt qui asonb
fuisse tubal quifuit destirpe cainart
diluuium.
Creciuero pitagoran dicunt liupos
artis inuenis se primordia & malleti¬

Expanded text:
Musica est peritia modulationis, sono cantuque consistens. Et dicta etiam musica per derivationem a musis. Muse autem appellate sunt apo tu muson, id est a querendo, quod per eas, sicut antiqui voluerunt, vis carminum et vocis modulatio queretur. Quarum sonus, quia sensibilis res est, et praeterfluit in praeteritum tempus, inprimiturque memoriae. Inde a poetis Iovis et Memoriae filias Musas esse confictum est. Nisi enim ab homine memoria teneantur soni, pereunt, quia scrifuisse Tubal, qui fuit de stirpe Cain ante diluvium. Graeci vero Pythagoram dicunt huius artis invenisse primordia ex malle
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur uel a nomala efficiuntur d est quando particulas addunt &
detraunt. C& erum quando tantũ derahunt raro gradi dicuntur
stationẽ autẽ faciunt qndostant.
De precidentia & ante regra datione stellarũ Ham precidentia uel
ante regradatio stellarũ est dum stella motũ suũ consu&ũ agere uid&t
& aliquid pr&er consu&udinem precedit.
Derpmotione & raro gradatione stellarũ remotio uelr&ro gradatio est
stellarũ in quostella dum motũ suũ agat simule r&ror sum moueri uidau¬

Expanded text:
dicuntur, vel anomala efficiuntur, id est, quando particulas addunt et dicuntur, vel anomala efficiuntur, id est, quando particulas addunt et detrahunt. Ceterum quando tantum detrahunt, retrograda dicuntur; stationem autem faciunt, quando stant. De praecedentia et antegradatione stellarum . Praecedentia vel antegradatio stellarum est, dum stella motum suum agere videtur, et aliquid praeter consuetudinem praecedit. De remotione vel retrogradatione stt, in quo stella, dum motum suum agat, simul et retrorsum moueri uid
Abbreviated transcription (Latin):
& nonsimul occidunt omnes autẽ suotẽpore ad cursum propriũ reuertuntur:
Destellarum inter uallis. Stellȩ inter se diuersis interuallis distant ã
terra propterea dispari.claritate maius minus ue nostris oculis apparent
Nam multȩ mapores surit his quas uidenius conspicuas seed longius posi¬
tȩ parue uidentur anobis
De circulari numero stellarũ Numerus circularis stellarũ est perquẽ
cego sctur inquant o tempore circulũ suũ unaqueq stellȩ percurrat
siue perlongitudinẽ siue perlatitudinẽ Namluna totbannis sertur
gplere circulũ suum Mercorius annisxo. lucifer annis uiiii sol
uersionẽ circulisui husdem signis & partibus reuertuntur quȩ dam
sidera radus solis prepedita a nomala fiunt autr&ro grada autsta
Sestellis plan&is quedã stellȩ ideo plan&e dicuntur idest errantes qupa
totũ mundũ uariomotu discurrunt. Vnde pro eoqꝰ errant r&ro gra

Expanded text:
et non simul occidunt: omnes autem suo tempore ad cursum proprium revertuntur. et non simul occidunt: omnes autem suo tempore ad cursum proprium revertuntur. De stellarum intervallis . Stellae inter se diversis intervallis distant a terra, propterea dispari claritate magis minusve nostris oculis apparent. Nam multae maiores sunt his quas videmus conspicuas, sed longius positae parvae videntur a nobis. De circulari numero stellarum . Numerus circularis stellarum est, per quod cognosci dicitur in quanto tempore circulum suum unaquaeque stella percurrat, sive per longitudinem, sive per latitudinem. Nam Luna totannis fertur explere circulum suum, Mercurius annis XX, Lucifer annis IX, Sol anversionem circuli sui isdem signis et partibus revertuntur. Quaedam sidera radiis solis praepedita anomala fiunt, aut retrograda, aut stDe stellis planetis . Quaedam stellae ideo planetae dicuntur, id est errantes, quia per totum mundum vario motu discurrunt. Unde pro eo, quod errant, retrograda
Abbreviated transcription (Latin):
sunt stellis plurimis fasta ut y ades pliades astra autẽ stelle grandis ute
rin boais sedhaec nomina scriptores confundunt & astra prostellis¬
& stellas prosideribus ponunt :
De lumine stellarum. Stellas non habere propriũ lumen. sed asolȩ in¬
luminare dicuntur sicut & luna
Destellarũ sttu.Stellȩ in mobiles sunt & cũ celo fixȩ perp&uo motuferun¬
tur neque cadunt perdiem. sed solis splendore obscurantur
Destellarum cursu Sidera aut feruntur aut mouentur ferunturq
cȩlo fixa sunt &cum clo uoluuntur mouentur uero quedã sicut plan&ȩ
id est erraticȩ que cursossuos uagos certatamen difinitione conficiunt
Deuariocur sustellarum Stelle proeoque perdiuersos orbis caelestium
planearum feruntur quedã cȩlerius e orte serius occidunt quedam
tardius exortȩ citius ad occasum perueniunt aliae pariter oriuntur

Expanded text:
sunt stellis plurimis facta, ut Hyades, Pleiades. Astra autem stellae grandes, ut sunt stellis plurimis facta, ut Hyades, Pleiades. Astra autem stellae grandes, ut Orion, Bootes. Sed haec nomina scriptores confundunt, et astra pro stelliset stellas pro sideribus ponunt. De lumine stellarum . Stellas non habere proprium lumen, sed a sole inluminari dicuntur, sicut et luna. De stellarum situ . Stellae inmobiles sunt et cum caelo fixae perpetuo motu feruntur, neque cadunt per diem, sed solis splendore obscurantur. De stellarum cursu . Sidera aut feruntur, aut moventur. Feruntur, quae caelo fixa sunt et cum caelo volvuntur. Moventur vero quaedam sicut planetae, id est erraticae, quae cursus suos vagos certa tamen definitione conficiunt. De vario cursu stellarum . Stellae pro eo, quod per diversos orbes caelestium planetarum feruntur, quaedam celerius exortae serius occidunt: quaedam tardius exortae citius ad occasum perveniunt: aliae pariter oriuntur
Abbreviated transcription (Latin):
occidentem meuoq: oc casura & amis sura est lumen ꝗ ia uilixi raba¬
uiore orbe clerius peragit cur sum suũ tuam iterquȩ sol indiebus tricen
na annos autẽ insolis cursu posuerunt sub
De clpsisolis Eclipsi solis est quotiens luna trigensima ad eande lineã
quasol uehitur peruenit eique se obiciens solẽ obscurat amdificere
nobis soluid&ur dum illi orbis lunȩ opponitur
Deedipsilunȩ Edipsi lunȩ est quoties mumbrã terrȩ luna incurrit
nomenim suũ lumen habere sed asole inluminare putatur unde &de¬
setum patitur. siinter ipsam & solem umbraterrȩ interueniat patitur
autẽ ha& quinta decima luna eousq quam diu centrũ atq umbrã ob¬
stantis terrȩ ex cat uideatq solem uel asole uideatur piri palidi
De differenuia stellarum siderũ atq astrorum: Stellȩ & sidera &
astra inter sedeferunt Namstella est quȩ lib& singularis sider auero

Expanded text:
occidentem: merito, quia occasura et amissura est lumen. De vioccidentem: merito, quia occasura et amissura est lumen. De viviona, annos autem in solis cursum posuerunt. § 58 De eclipsi solis. Eclipsis solis est, quotiens luna trigesima ad eandem lineam, qua sol vehitur, pervenit, eique se obiiciens solem obscurat. Nam deficere nobis sol videtur, dum illi orbis lunae opponitur. § 59 De eclipsi lunae. Eclipsis lunae est, quotiens in umbram terrae luna incurrit. Non enim suum lumen habere, sed a sole inluminari putatur, unde et defectum patitur si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Patitur autem hoc quinta decima luna eo usque, quam diu centrum atque umbram obstantis terrae exeat videatque solem, vel a sole videatur. § 60 De differentia stellarum, siderum, et astrorum. Stellae et sidera et astra inter se differunt. Nam stella est quaelibet singularis. Sidera vero
Abbreviated transcription (Latin):
a casum uenerit & occianose tin exerit per in eognitas subterrauias
uadit
&rur sus ad orientẽ recurrit
mine lunȩ Lunã quidem philo sopliidicunt prapri¬
habere globiq eius unã partẽ esse lucitluã aliaue¬
ro obscu¬
ram. & paulatim se uertendo diuersaformas efficgt
Alii e contra aiunt lunam non suã lumenhabere sed solis radiis inlu¬
secunda seetilis est Terciadimedia quarta plena quinta icerum
& nascentẽ iunam est autẽ tricensima dies quoluna non lucit que ideo
tuncuidere non potest que sole coniuncta obscurat. sed eodẽ momento¬
rxiii renascens paulatĩ ab eo recidendo uid&ur
De cursulunȩ ꝑuna amissi ac & rȩpti luminis uicibus menstrua spitia
moderat quȩ ideo nonreto inceditcursũ ut sol scilicte Neincidat in
centrum terrȩ & frequenter patiatur eclipsim uicinis enĩ est qus
circulus terrȩ Crescensautẽ orientẽ cornibus & petat decresia¬

Expanded text:
occasum venerit et Oceano se tinxerit, per incognitas sub terra vias occasum venerit et Oceano se tinxerit, per incognitas sub terra vias vadit et rursus ad orientem recurrit. De lumine lunae . Lunam quidam philosophi dicunt proprihabere, globique eius unam partem esse lucifluam, aliaro obscuram, et paulatim se vertendo diversas formas efficere. Alii e contra aiunt lunam non suum lumen habere, sed solis radiis illusecunda sectilis, tertia dimidia, quarta plena, quinta iterumet nascentem lunam. Est autem trigesima dies, quo luna non lucet. Quae ideo tunc videri non potest, quia soli coniuncta obscuratur; sed eodem momento renascens paulatim ab eo recedendo videtur. De cursu lunae . Luna amissi ac recepti luminis vicibus menstrua spatia moderat. Quae ideo obliquo incedit cursu et non recto, ut sol, scilicet ne incidat in centrum terrae et frequenter patiatur eclipsim. Vicinus est enim eius circulus terrae. Crescens autem orientem cornibus spectat, decres
Abbreviated transcription (Latin):
Ita terra fortior lunȩ per aliquã quantitatẽ
Sȩnatura solis Soldum ineussit prenimio motu conuersionis sua
plius incalescit cuius ignem dicuntto philo sophi aquã nutriri &ecom¬
rio elimento uirtutem luminis & caloris accipere unde uio
non cũmundo uerti Namsifixus celomaner& omnes dies & nostes
aequalis eisterent sed quando alio loco cras occasurum alio orcidisse
& terno uidemus ippar& eum perscipsũ moueri noncũ muido uerti
itiis enim inae qualibus orbes annuos confecit propterte
longius ad meridiem hicmẽ facit ut hibernis humoribus ac pruinis terꝰ
rapinguescat accidens prop ius ad septe trionem aestatim reddit
ut fruges maturitate durentur & quȩ sunt in humidis in costa ferue fati
inducit nam dies est solsuper terras. Nox est solsub terras & ipsoeñ
sunt horȩ e ipsodies cumascenderit. ex ipso &iam nox cũ occidere¬
& ipso menses & anni connumerantur & ipso uicissi tudines tẽporun¬
De iteneribus solis soloriens permeridiẽ iter hab& qui posiquã adc

Expanded text:
ita terra fortior est lunae per aliquam quantitatem. De natura solis . Sol dum igneus sit, prae nimio motu conversionis suae amplius incalescit. Cuius ignem dicunt philosophi aqua nutriri, erio elemento virtutem luminis et caloris accipere. Unde vidnon cum mundo verti. Nam si fixus caelo maneret, omnes dies et noctes sterent; sed quoniam alio loco cras occasurum, alio occidisse hesterno videmus, apparet eum per se ipsum moveri, non cum mundo verti. Spatiis enim ina longius ad meridiem, tum ra pinguescat. Accedens propius ad septentrionem aestatem reddit, ut fruges maturitate durentur, et quae sunt in humidis incocta, fervefacta dens noctem inducit; nam dies est sol super terras, nox est sol sub terras. Ex ipso enim sunt horae: eex ipso menses, et anni numerantur; ex ipso vicissitudines fiunt temporuDe itinere solis . Sol oriens per meridiem iter habet. Qui postquam ad
Abbreviated transcription (Latin):
caelatum in presia signa habeat stellarum Distincxit enĩ dr̃ cumda¬
ris luminibus inpleuit sole scilicit lune orbe fulgentȩ & aftrorũ micin¬
cetotpecpata id est a uidendo que aer perspicuus sit & ad spoculan¬
dum purior
Sphera celi est species quedam in rotundũ sormata cuiuscentrum
terraest ex omnibus partibus aequaliter condusa hanc spherã nec
principium haber edicunt nec terminũ ideoq prrotundũ quasi
cir culus unde incipiat uel ubi desinat non facile conprehendat
Phulosophi autẽ mundi uii cȩlos id est plan&as globorũ consonomor
intro duxerunt quorũ orbibus conexamemorant omniaquos sib
innȩcos & uelut insercos uersarir&ro & econtrario
dit appellaturq boreus alter australis quinũ quã uid&ur &
staustronotius dicitur his duobus polis moueri spͥeram caeli dicunt
& commotuerus sidera inea fixa aboriente usq inoc cidentẽ circũ¬

Expanded text:
caelatum inpressa signa habeat stellarum. Distinxit enim eum Deus clacaelatum inpressa signa habeat stellarum. Distinxit enim eum Deus claris luminibus, et inple id est a videndo, eo quod aer perspicuus sit et ad speculandum purior. . Sphaera caeli est species quaedam in rotundo formata, cuius centrum terra est ex omnibus partibus aequaliter conclusa. Hanc sphaeram nec principium habere dicunt nec terminum, ideo quod in rotundum, quasi circulus, unde incipiat vel ubi desinat non facile conprehendatur. Philosophi autem mundi septem caelos, id est planetas, globorum consono motu introduxerunt, quorum orbibus conexa memorant omnia, quos sibi innexos et velut insertos versari retro, et e contrario ccidit, appellaturque boreas, alter vero australis, qui nunquam videtur, et austronotius det cum motu eius sidera in ea fixa ab oriente usque ad occidentem circu
Abbreviated transcription (Latin):
do uoces uocatus fistulam quidã putant amercoriopiuentam alia sauu
quẽ treciuocant pan non nulli &iam abidippo pastore agregentino & sclu
fistola uitẽ dicta. que uocem emittant. namphos greciuox stolia misa uo¬
litur Sambuca in ius sicis species est semphoniarum eftenim g enus igni
ouis ouium que magisters Fuit enimgentilis deus pastoralis quiprimũ dipa
calamos ad cantũ aptauit & studiosã ar te conposurt
cithararum diuersarum ⁊imphanum quoq cimbalã siarum acitabi
aenea & argentea uel aliaque metallicorigorȩpercuss ã reddunt cũ suauitat
tinnitum & ceera hunis demodi citharȩ ac salterii repertur tubal ut predi
est perhib&ur pitaopinionẽ autẽ ꝓrecora cihare usus repertus fuisse ab
line creditur¬
Corma citharc intio similis fuisc traditur pestore humano quo uti uor g̃e¬
tore itag pũcunis edireur appellatũq eadẽ de causa ⁊ã patus dorica

Expanded text:
ndo voces, vocatus. 138 6. Fistulam quidam ndo voces, vocatus. 138 6. Fistulam quidam quem Graeci vocant Pan. Nonnulli eam ab Idi pastore Agrigentino ex Sicilia. Fistula autem dicta, quod vocem emittat. Nam φώς Graece vox, στύλια missa appellatur. Sambuca in musicis species est symphoniarum. Est enim genus ligni ovis oviumque magistros. Fuit enim apud gentiles deus pastoralis, qui primus dispares calamos ad cantum aptavit, et studiosa arte conposuit. cithararum diversarum, tympanum quoque, cymbalum, sistrum, acetabula aenea et argentea, vel alia quae metallico rigore percussa reddunt cum suavitate tinnitum et cetera huiuscemodi. Citharae ac psalterii repertor Tubal, ut praedictum est, perhibetur. Iuxta opinionem autem Graecorum citharae usus repertus fuisse ab Apolline crediturorma citharae initio similis fuisse traditur pectori humano, quo uti vox a pectore, ita ex ipsa cantus ederetur, appellatamque eadem de causa. Nam pectus Dorica
Abbreviated transcription (Latin):
ecunda est diuisio organica inhis que spũ reflante conpl&a insono uocis anin
ur. ut sunt tubae calami fistule organa pandoriaca & his simili
Organum uocabulum et generale uassorum oninium inusicorum. hacaitẽ cui fol¬
lis adhibentur alio greci nomine ippollint ut autẽ organũ dicaitur magscat
relus sed inomnibus festis diebus propter laudis uel gauduclarti
in psalterio dicitur canite initio mensis tuba indie signi solempnitatis uestra
Preceptũ enimfuerit iuda is ut initio noue lunȩ tuba dangerint. quod & ian
adhiuc usque facient tibias & cogitatas infriga ferunt hasdiu quidẽ funs
tantun adlubitas mox utsãcris gentilium Tibias autẽ appellatas putant ques
mum deceruinis tibis cruribus que huinulorũ fierint deinde per abussones
ita coeptas uocari &iam quȩ non de cruribus ossibus ue essent hic & tibicen qua
tibiarum cantus. calamus nomen est arboris proprium acalendo id est funde¬

Expanded text:
Secunda divisio organica est in his, quae spSecunda divisio organica est in his, quae spur, ut sunt tubae, calami, fistulae, organa, pandoria, et his similiOrganum vocabulum est generale vasorum omnium musicorum. Hoc autem, cui folles adhibentur, alio Graeci nomine appellant. Ut autem organum dicatur, magis ea proeliis, sed in omnibus festis dtatem. Unde et in Psalterio dicitur: Canite initio mensis tuba in die insigni solemnitatis vestrae. Praeceptum enim fuerat Judaeis ut initio novae lunae tuba clangerent, quod etiam huc usque faciunt. 4. Tibias excogitatas in Phrygia ferunt, has quidem diu funeribus tantum adhibitas, mox et sacris gentilium. Tibias autem appellatas putant, quod primum de cervinis tibiis cruribusque hinnulorum fierent; deinde per abusionem ita coeptas vocari, etiam quae non de cruribus ossibusve essent; hinc et tibicen, quasi tibiarum cantor. 5. Calamus nomen est arboris proprium, a calendo, id est funde
Abbreviated transcription (Latin):
puaues uoces sunt subtilis & spise dare atque acutẽ prȩ spicuae uacesiunt que lonue¬
quelontius ptrahuntur iti ut omnem inpleant continuo locum sicut da¬
rum Subtiles uoces sunt quibus nonest sp̃ qualis est infantiũ uel muig
egro tantiũ sicut inneruis qui enim subtilissime cordesunt subtiles asten
sonus emittunt. Pingues sunt uoces qñ sp̃s multus simul egreditur si cueo
sonus sicut tonitruum sicut incudis sonus quoties indurum malleus percut
que mox ut emissa fuerit conticescit atq suffocata nequaquã longius produca
sicut est infistilibus. Vinnolata uox est mollis atq flgibilis & uin nolacadi
auinno hoc est concinno moliter flȩco perfesta autẽ uox est alta suauis &dar
alta ut insublimi sufficiat clara ut aures ad impleat suauis autẽ ut animos au¬
dentium blandeat sie his aliquid defuerit uoxperfeta non est

Expanded text:
Suaves voces sunt subtiles et spisse, clare atque acute. Perspicue voces sunt, que longSuaves voces sunt subtiles et spisse, clare atque acute. Perspicue voces sunt, que longprotrahuntur, ita ut omnem impleant continuo locum, sicut rum. Subtiles voces sunt, quibus non est spiritus, qualis est infantium, vel mulierum, vel aegrotantium, sicut in nervis. Quae enim subtilissimae cordae sunt, subtiles ac tenues sonos emittunt. Pingues sunt voces, quando spiritus multus simul egreditur, sicut virorum. nter emittit sonos, sicut tonitruum, sicut incudis sonus, quotiens in durum malleus percutix est, quae, mox emissa fuerit, conticescit, atque suffocata nequaquam longius producitur, sicut est in fictilibus. Vinnola est vox mollis atque flexibilis. Et vinnola dicta a vinno, hoc est cincinno molliter flexo. Perfecta autem vox est alta, suavis et alta, ut in sublime sufficiat; clara, ut aures adimpleat; suavis, ut animis audientium blandiatur. Si ex his aliquid defuerit, vox perfecta non fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
& graui & acuto concordantibus sonis siue inuoce siueinflatu siue inpulsũ super
hanc quippe uoces acutiones grauioresque concordant ⁊ taut quis quis ab ea
dissonuerit sensus auditus offendat cuius contrariaest diaphonia idest uoces
discrepantes ueldissonȩ. Eoꝓhonia est suauitas uoces hax & melosa suauitate
& melledista diastema est uocis spatium e duobus uel pluribus sonis aiptatum¬
Diessẽs est spatia quedam & dedustionis modolande atque uergentes de uno inalte¬
rosono Tonus est caute nunciatio uocis estenim armoniȩ differentia & quan¬
titas que inuocis accentu uel tenore consistit. cuius genera inquindecĩ partibus
musicideuider ex quibus iperlidius nouis simus & acutis simus i podorius omniũ¬
gratissimus cantus est inflexiouocis namionus diretus est precidit autẽ sonus
cantũ arsis est uocis eleuatio hac est mitium thesis est uocis possitio hoc est finis

Expanded text:
ex gravi et acuto concordantibus sonis, sive in voce, sive in flatu, sive in pulsu. Per ex gravi et acuto concordantibus sonis, sive in voce, sive in flatu, sive in pulsu. Per hanc quippe voces acutiores gravioresque concordant, ita ut quisquis ab ea dissonuerit, sensum auditus offendat. Cujus contraria est diaphonia, id est voces discrepantes vel dissonae. Euphonia est suavitas vocis. Haec et melos a suavitate et melle dicta. Diastema est vocis spatium ex duobus vel pluribus sonis aDiesis est spatia quedam et deductiones modulandi atque vergentes de uno in alterum sonum. Tonus est acuta enunciatio vocis: est enim harmonie differentia et quantitas, que in vocis accentu vel tenore consimusici dividerunt, ex quibus hyperlydius novissimus et acutissimus, hypodorius omniugravissicantum. Arsis est vocis elevatio hoc est initium: thesis est positio vocis, hoc est finis.