comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in urbe. scĩ martini tumbam fabricaret: habe¬
bat hospicium in cuiꝰdam mathrone domo. foris mu¬
ros in uico. Que nimirum femina. inspiciens scm uirum iu¬
git̃ eximiis oꝑib intentum. eo quod ꝓpmptꝰ ẽẽt in omni
ope bono: frequens in oratione. necñ & largissimus in pau¬
perum consolatione: uere ut erat dei famulum credidit.
Et diȩ quadam cum unus ex ministris eiꝰ eum uicta morẽ
tonderet: illa linteum qđ capillos decidentes exceꝑat rapi¬
ens: queq ex capillis ae barba colligere potuit. linteo obuo¬
luta in archam sibi reposuit. Transierunt demum płimi
anni:ita ut penitꝰ iam in obliuonem hec ẽadem femina
duceret. Post obitum uͦ sc̃ĩ eligii. cum p̾dicta femina no¬
ctib int̾ secreta silentia quiete se ageret: audiebat ple¬
rumq in suo cubiculo.dulci modulamine celebrare psal¬
lentium. Et cum curiose ad hoc intenderet portentum:
conspiciebat ꝑ quedam foramina. radiantia nimis mi¬

Expanded text:
in urbe sancti Martini tumbam fabricaret, habein urbe sancti Martini tumbam fabricaret, habebat hospitium in cuiusdam matronae domum foris murus in vicum. Quae nimirum femina inspiciens sanctum virum iugiter eximiis operibus intentum, eo quod promptus esset in omni opere bono, frequens in oratione necnon et largissimus in pauperum consolatione, vere, ut erat, Dei famulum credidit. Et die tonderet, illa linteum quod capillos decidentes exceperat rapiens, quaeque ex capillis et barba colligere potuit linteo obvoluta in arcam sibi reposuit. Transierunt demum plurimi anni, ita ut penitus jam in oblivionem haec eadem femina duceret. Post obitum vero sancti Eligii cum praedicta femina noctibus intra secreta silentia quiete se ageret, audiebat plerumque in suo cubiculo dulci modulamine celebrari psallentium; et cum curiose ad hoc intenderet, portentum conspiciebat per quaedam foramina radiantia nimis mi
Abbreviated transcription (Latin):
pustula dicitur. ꝑcussus in faciem: pessime laborabat. E¬
rat autem in eodem monast̾io. oratorium quoddã: in
quo reliquie beati eligii deposite erant. Cum gͦ p̾dictus
frat̾ in lecto eger decumberet: ⁊ medicꝰ coquendi ulce¬
ris congruum ferri opificium p̾pararet. formidolose ual¬
de id frater ferens. rogat mox relinquere igniti illiꝰ fer¬
ri oꝑationem. Et confidens de meritis confessoris: rogat
sibi deferri ex eo oleo. quod meclendi gr̃a ante pignora
p̾fati antistitis. dependebat. Quo mox allato: faciem si¬
bi & pustulam. turgentemq ꝑunxit ceruicem. Et omi¬
ra uirtus: post illiꝰ liquoris infusionem. ita cancer ille
absq ulla foci appositione radicitꝰ ex siccatis. atq ex¬
timplo deletꝰ est: ut nec uestigium quidem cycatrici
illiꝰ. infaciem mo nachi relinqueret. Adiciam & illud: qd
solumm̾ auditu cognoui.lxuii.
Um adhuc beatus eligius sub scłi habitu. turonis

Expanded text:
pustula dicitur, percussus in faciem pessime laborabat. Epustula dicitur, percussus in faciem pessime laborabat. Erat autem in eodem monasterio oratorium quoddam, in quo reliquiae beati Eligii depositae erant. Cum ergo praedictus frater in lecto aeger decumberet et medicus quoquendi ulceris congruum ferri opificium praepararet, formidolose valde id frater ferens, rogat mox relinquere igniti illius ferri operationem, et confidens de merita confessoris, rogat sibi deferri ex eo oleo quod medendi gratia ante pignora praefati antestitis dependebat. Quo mox allato, faciem sibi et pustulam turgentemque perunxit cervicem, et, o mira virtus! post illius liquoris infusionem ita cancer ille absque ulla foci appositione radicitus exsiccatus atque extimplo deletus est, ut nec vestigium quidem cicatricis ullius in faciem monachi relinqueret. Adiciam et illud, quod solummodo auditu cognovi. 68. Cum adhuc beatus Eligius sub saeculi habitu Turonus
Abbreviated transcription (Latin):
patrocinari in crastinum. scm̃ antistitem innixe supplicats.
Et factum ẽ postqͣm matutinos hymnos ex more ꝑsoluit
clerus: nimium uir p̾fatus ex merore de fessus. subito ob¬
dormiuit innixus. Et ecce repente sc̃s ei astitit eligius:¬
modestissimoq aspectu blande eum recreans. consolari ce¬
pit: pollicens qd̃ crastina die. ipse ẽẽt cum principe.⁊ isdẽ
pro eadem culpa nullatenꝰ poneret uitã: sed magis in¬
dulgentia aprincipe accepta. ilico absq pena esset regͥs¬
surus ad propria. factum q ita. Et postera die accitus pre¬
dictus uir in aulam a principe: sicut predixerat. uir sc̃s.
corpus eiꝰ efficiuntur uirtutes: s &e eas qͦ que ꝑ reli¬
quias eius. ꝓcul aut ꝓpe. ubicumq delate fuerint decla¬
rantur: huicc oꝑi uel pauca pro multis intexere. Itaq res
hec que narro: in meo nuꝑ gesta sunt monasterio. fratr
quidam ex monachis nr̃is. ulcere pessimo quod uulgo

Expanded text:
patrocinari in crastinum sauctum antestitem innixe supplicans. patrocinari in crastinum sauctum antestitem innixe supplicans. Et factum est, postquam matutinos hymnos ex more persolvit clerus, nimium vir praefatus ex merore defessus, subito obdormivit innixus. Et ecce! repente smodestissimoque aspectu blande eum recreans consolari coepit, pollicens quod crastina die ipse esset cum principe, et isdem pro eadem culpa nullatenus poneret vitam, sed magis indulgentia a principe accepta, illico absque poena esset regressurus ad propria. Factumque ita, et postera die accitus praedictus vir in aulam a principe, sicut praedixerat vir sanctus, corpus ejus efficiuntur virtutes, sed et eas quoque quae per reliquias eius procul aut prope, ubicumque delatae fuerint, declarantur, huic operi vel pauca pro multis intexere. Itaque res haec quae narro in meo nuper gesta est monasterio. Frater quidam ex monachis nostris ulcere pessimo, quod vulgo
Abbreviated transcription (Latin):
torditer dimissus. liber discessit.LxU.
uodam uͦ tempore. uir quidam scl̃aris ex nobili gen̾e.
culpa uel parua int̾ueniente. infensum omnimodo
habebat principem: ꝓ quo nimirum ulciscendo offendicłõ.
ducitur principis iussu executꝰ in palatium. ubi dum senten¬
tia mortis eiꝰ diffiniretur: traditur int̾im seruandus amal¬
b̾to uiro illustri. comiti scilicet nouiomagensi. Cumq aliqͦt
dies sub eiꝰ custodia degeret: cepit una die int̾ frequentiam
famuloꝵ. uulgato sermone ꝑciꝑe. quod die crastina. prola¬
tam adu̾sum se sententiam capitalem. exciperet. Atille hec
audiens. cum nimium formidaret mori. nec ullum iam ꝑ¬
fugium sꝑaret euadendi:unũ solummꝰ sibi credidit suffra¬
gari. si ꝑmitteretur noctem eandem. apud sc̃m eligium ꝑ¬
ingilem ducere. Cumq rogasset & impetrasset: ardent̾ ni¬
nis accurrens ad mausoleum confessoris. totam pene no¬
ctem in lacͥmis & gemitib duxit: sibi ut eum oportebat

Expanded text:
corditer dimissus, liber discessit. 66. corditer dimissus, liber discessit. 66. Quodam vero tempore vir quidam saecularis ex nobili genere, culpa vel parva interveniente, infensum omnimodo habebat principem, pro quo nimirum ulciscendo offendiculo ducitur principis iussu exsecutus in palatium. Ubi dum sententia mortis eius diffiniretur, traditur interim servandus Amalberto viro inlustri, comiti scilicet Noviomagensi. Cumque aliquod dies sub eius custodia degeret, coepit una die inter frequentiam famulorum vulgato sermone percipere, quod die crastina prolatam adversum se sententiam capitalem exciperet. At ille haec audiens, cum nimium formidaret mori nec ullum iam perfugium speraret evadendi, unum solummodo sibi credidit suffragari, si permitteretur noctem eandem apud sanctum Eligium pervigilem ducere. Cumque rogasset et impetrasset, ardenter nimis accurrens ad mausoleum confessoris, totam paene noctem in lacrimis et gemitibus duxit, sibique ut eum oportebat
Abbreviated transcription (Latin):
chri innumere dependebant. quedam clancule p̾sumete.
S cum unam ex catenis aureis. in qua dependere iudeba¬
tur id quod raꝑe uolebat. iuolent̾ ad se tractam rupillt.
tantꝰ mox adtrahentis impulsum. sonitus ꝓsiliunt. ux culo¬
des longe foris positi. sonitu ad se ꝑlato: magnum quendã
fragorem. in eccłia crederent exortum. Unde &e confestim
ueloci cursu ad eccłiam ꝓperantes: inueniunt furem n
ipso basilice limine cum direstis diuinitꝰ detineri. nula
prorsus gradum posse mouere. Quem ꝓtinus arcumre na¬
ĩantes ipsum somtum ad se delatũ. uel quid illic asgeit
ꝯcunctant᷑. Tunc uͦ miser furata in medium ꝓferens: confiteri
compulsus est. se eisdem ablatis silent̾. uoluisse aufugere.s nul¬
latenus potuisse. extra limitem basilice pedem ꝓferre. Sic ergo
furtum cum pudore restituens. ueniamq facinoris sui toto
torde cdeposcens: & ex loco moueri potuit. & ab eisdem miseri¬

Expanded text:
chri innumerae dependebant, quaedam clancule praesumere. chri innumerae dependebant, quaedam clancule praesumere. Sed cum unam ex catenis aureis, in qua dependere videbatur id quod rapi volebat, violenter ad se tractam rupisset, tantus mox ad trahentis inpulsum sonitus prosilivit, ut custodes longe foras positi, sonitu ad se perlato, magnum quoddam fragorem in ecclesia crederent exortum. Unde et confestim veloci cursu ad ecclesia properantes, inveniunt furem in ipso basilicae limine cum direpta divinitus detineri nec usquam prorsus gradum posse moveri. Quem protinus circumvallantes, ipsum sonitum ad se delatum, vel quid illic ageret, percunctantur; tunc vero miser furata in medium proferens, conpulsus est confiteri se eisdem ablatis silenter voluisse aufugere, sed nullatenus potuisse extra limitem basilicae pedem proferre. Sic ergo furtum cum pudore restituens veniamque facinoris sui toto corde deposcens, et ex loco moveri potuit, et ab eisdem miseri
Abbreviated transcription (Latin):
pagante: ꝓrumpens in uoce claudꝰ. omnib qui aderant
incussit terrorem. Quo diutiꝰ uociferante. cucurrerunt ai¬
stodes ad edem: multum ab eo sciscitantes. quid sibi uelim
huiꝰmodi uoces. Tunc ille int̾rumpens u̾ba. manuq pore¬
cta. surgens cito a pauimento: ceꝑit ambulare libero gres¬
su: collaudans & benedicens sanitatis sue auctorem. dñm
uadam itaq die u̾gente lxIII. xp̃m
iam ad uesꝑam sole. cum clerici consuetas expleses
preces uesꝑtinas: contigit ingruente negligentia. ut om̃s
egrederentur basilica: cunctisq in diu̾sa occupatis. nullꝰ
ad horam ex custodib suꝑẽet introrsum: Cum subito uir
quidam conscientia saucius. cupiditate accensus. captato
ut fur. amico uesanie sue secreto: uelocit̾ accurrit ad se¬
pulchrum. &e impellente nefanda cupiditate. sollicite huc
illucq circumspiciens. cum nullum adesse cerneret: non
timuit miser expendentiis aureis. que illic ꝓ ornatu sepul¬

Expanded text:
opagante, prorumpens in voce claudus omnibus qui aderant opagante, prorumpens in voce claudus omnibus qui aderant incussit terrorem; quo diutius vociferante, cucurrerunt custodes ad eumdem, multum ab eo sciscitantes quid sibi velint hujusmodi voces. Tunc ille interrumpens verba, manuque porrecta surgens cito a pavimento coepit ambulare libero gressu, collaudans et benedicens sanitatis suae auctorem Domuadam itaque die, vergente iam in vesperam sole, cum clerici consuetas explessent praeces vespertinas, contigit, ingruente neglegentia, ut omnes egrederentur basilicam, cunctisque in diversa occupatis, nullus ad horam ex custodibus superesset introrsus: cum subito vir quidam conscientia saucius, cupiditate accensus, captato ut fur amico vesaniae suae secreto, velociter accurrit ad sepulchrum, et inpellente nefanda cupiditate, sollicite huc illucque circumspiciens, cum nullum adesse cerneret, non timuit miser ex pendentiis aureis, quae illic pro ornatu sepul
Abbreviated transcription (Latin):
moctum resplendere. Et protinus pauore magna ꝑculs
cepit repente calefieri. atq ub̃tim sudare. Deinde cum
totum corpꝰ infunderetur ex humore manante: confe¬
stim cum ipso sudore. ueluti quis ouũ depellit. exiens
tuncta putredo lepre. nitidam ac mundissimam reliqͥt
corꝑis cutem. Et continuo exurgens qui fuerat eger. ita
sanus atq illesus ab ecclesia processit:ut nec uestigiũ qui¬
dem cycatricum in eo remaneret.LxII
corpore curuo. Quiq & ipse audiens eximia que gere¬
rentur a scõ uiro miracula: adhibita itineris adminicła.
delatus est ad eiꝰ basilicam. Cumq tum temporis instaret
dis beati eligii natalis: deportatꝰ ille ad sepulchrũ. cepit
lagitare remedium. Et ecce suꝑueniente nocte. cum de¬
umberet in pauimento egei: adueniens ilico sc̃s atꝙ:
ad claudum inclinatus. cepit eiꝰ extendere artꝰ. Quo nimi¬
rum fortius poplitem extrahente. neruosq complietts pn¬

Expanded text:
modum resplendere, et protinus pavore magno perculsus modum resplendere, et protinus pavore magno perculsus coepit repente calefieri, atque ubertim sudare; deinde cum totum corpus infunderetur ex humore manante, confestim cum ipso sudore veluti quis ovum depellit exiens cuncta putredo leprae nitidam ac mundissimam reliquit corporis cutem: et continuo exsurgens qui fuerat aeger, ita sanus atque illaesus ab ecclesia processit, ut nec vestigium quidem cicatricum in eo remaneret. CAPUcorpore curvo; quique et ipse audiens eximia quae gererentur a sancto viro miracula, adhibito itineris adminiculo delatus est ad ejus basilicam. Cumque tunc temporis instaret dies beati Eligii natalis, deportatus ille ad sepulcrum coepit flagitare remedium: et ecce superveniente nocte cum decumberet in pavimento aeger, adveniens illico sanctus atque ad claudum inclinatus, coepit ejus extendere artus, quo nimirum fortius poplitem extrahente, nervosque complicatos pr
Abbreviated transcription (Latin):
cabant iudicium fieri. Sic gͦ in publicum facinus mani¬
feste ꝓlatum: ab eccłia est discessum. Post hec autem
acerrime diuq iuuene castigato. condolentes multeꝓ
eodem misero conueniunt patrem: ut ꝓ eo simul facels
orationem. Et ita ꝓstrati om̃s eccłie ministri. beatum
onfessorem rogabant innixe: ut quemadmodũ eos audi¬
erat adiuidicandum. sic it̾m exaudiret ad miserandum.
Qumq dixitissime in p̾ce ꝑsisterent: tandem miserante gr̃a
ipr effugata maligni infestatione: iuuenis restitutus est sam
leprosus:ex longo iam tempore toto corpore tabid̃.
Qui addiscens de multimodis beati eligii miraculis. petut se
& fide deluci ad eiꝰ basilicam. ubi cum delatꝰ fuisset: ex ꝑe¬
tabat fore in se ex alto misccłiam. Cumq die una decũ¬
beret in terram. omnib pene dissolutis membris: uidit
subito a parte sepulchri. quendam splendoris radium
micare: atq in sua tabida & gelida membra. mirum in

Expanded text:
icabant judicium fieri. Sic ergo in publicum facinus maniicabant judicium fieri. Sic ergo in publicum facinus manifeste prolatum ab ecclesia est discessum. Post haec autem acerrime diuque juvene castigato, condolentes multi pro eodem misero conveniunt patrem, ut pro eo simul facerent orationem, et ita prostrati omnes ecclesiae ministri beatum confessorem rogabant innixe, ut quemadmodum eos audierat ad judicandum, sic iterum exaudiret ad miserandum. Cumque diutissime in prece persisterent, tandem miserante gratia Christi effugata maligni infestatione, juvenis restitutus est sanileprosus ex longo jam tempore toto corpore tabidus, qui addiscens de multimodis beati Eligii miraculis, petiit se ex fide deduci ad ejus basilicam; ubi cum delatus fuisset, exspectabat fore in se ex alto misericordiam. Cumque die una decumberet in terram omnibus pene dissolutis membris, vidit subito a parte sepulcri quemdam splendoris radium micare, atque in sua tabida et gelida membra mirum in
Abbreviated transcription (Latin):
cumstantium partib filii fauebant: alii uͦ rectius qͥd pro¬
mulgantes. non ẽẽ rectum. credi filium suꝑ patrem mai¬
cabant. Cumq diu huiꝰcemodi alt̾catio int̾ eos u̾teretr
nec facile aut temere a quoqͣm definiret᷑ tandem tp̃c
cum duce accepto consilio. cum nullatenus possent rei
ueritatem cognosc̾e. iudicio eos committunt beatissimo
confessori: quia inquiunt nescimꝰ. cui ex his potius credi
decernamus: tibi sc̃ẽ eligi. cum dei sententia hoc supplices
iudicium cominittimus. Tunc statuentes utrumq corã
sc̃i sepulchro: expectabant ꝑ sacram̃tum. dei fore iuidiciũ.
Et ecce repente dum iuramentum cepisset ꝓmere: arrep¬
tus iuuenis a demone. collisus in t̾ram est grauit̾. Sicq
se uehement̾ decerpens: uolutabat᷑ miser. tremens ⁊ spu¬
mans. atq pallescens. Ex quo facto cuncti astantes atto¬
niti. nimioq tumore ꝑterriti: dei omnipotentis magnis¬

Expanded text:
21. Quidam ergo circumstantium partibus filii favebant, alii vero rectius quid pro21. Quidam ergo circumstantium partibus filii favebant, alii vero rectius quid promulgantes, non esse rectum credi filium super patrem judicabant. Cumque diu hujuscemodi altercatio inter eos verteretur, nec facile aut temere a quoquam definiretur, tandem episcopus cum duce accepto consilio, cum nullatenus possent rei veritatem cognoscere, judicio eos committunt beatissimo confessori: Quia, inquiunt, nescimus cui ex his potius credi decernamus, tibi, sancte Eligi, cum Dei sententia hoc supplices judicium committimus. Tunc statuentes utrumque coram sancti sepulcro, exspectabant per sacramentum Dei fore judicium: et ecce repente dum juramentum coepisset promere, arreptus juvenis a daemone collisus in terram est graviter, sicque se vehementer decerpens volutabatur miser, tremens, et spumans atque pallescens. Ex quo facto cuncti astantes attoniti, nimioque timore perterriti, Dei omnipotentis magnif
Abbreviated transcription (Latin):
re nouiomagense admissum. Cumq ꝑsona admissi
fatinoris quereretur: iuuenis quidam ꝑ indiciũ. eidem
culpe conscius compellabatur. Habebat autem idem iu¬
uenis: eo temꝑe cum genitore suo quandam contentio¬
nem: ob qm uidelicet & insidias ei moliebat᷑ intentare.
lum gͦ occasione reꝑta. &e satis accusate repellens a se huiꝰ¬
emodi opinionẽ: cepit eadem suꝑ patrem uelle deflectere.
Docunt ur qgd insnimodi pungium utd in publicam ⁊to¬
globatis undiq multis. sistuntur sexamie ep̃i & comiteo
Nbi multa uicissim alt̾cantes. satagebat filius magnopor
in patre calumpniam reflectere: econtra pater ut rstt
ymoxium se huiꝰ facmoris ẽẽ defendebat.: atq in hunco¬
pum contendebant. coram duce atq ep̃o. Tunc itaq i
mis ampleri: quod dñs in eugło olim p̾dixit. Exurgent
inquit silui in parentes: & odio eos afficient. Quidam gt

Expanded text:
re Noviomagense admissum: cumque persona admissi re Noviomagense admissum: cumque persona admissi facinoris quaereretur, juvenis quidam per indicium eidem culpae conscius compellabatur. Habebat autem idem juvenis eo tempore cum genitore suo quamdam contentionem, ob quam videlicet et insidias ei moliebatur intentare: tum ergo occasione reperta, et satis accusare repellens a se hujuscemodi opinionem, coepit eadem super patrem velle deflectere. Ducuntur igitur in hujusmodi jurgium uterque in publicum, et conglobatis undique multis sistuntur in examine episcopi et comitis, ubi multa vicissim altercantes, satagebat filius magnopere in patre calumniam reflectere, e contra pater, ut res erat, innoxium se hujus facinoris esse defendebat; atque in hunc modum contendebant coram duce atque episcopo. Tunc itaque vidimus impleri quod Dominus in Evangelio olim praedixit: Exsurgent, inquit, filii in parentes, et odio eos afficient Matth. X,
Abbreviated transcription (Latin):
air hoc sibi in nocturna uisione.a sc̃o eligio p̃ceptum fuisse:
it allato olei liquore. sanaret ab in cõmodo mulierem. In¬
gressus gͦ domum. uidit corpꝰ inter lamenta ad finium.
atere tumidum & gelidum: &e otiꝰ accedens. confident ex
iusione sc̃i ꝑunxit oleo qd̃ detulerat corpꝰ & ait. Hec man
dat sc̃s eligu̾is ut in uirtute nominis xp̃i. exurgas modo
sana ab hac peste: &e confestim oleo sancto uscera eĩ pene¬
trante. cepit palpebras oculoꝵ commouere: ac ueluti ex
grauissimo sompno euigilans. suspirare. Deinde mira cele¬
ritatedtumescente corꝑe. nec ullo tumore remanente in cu¬
te. facie etiam decorata ruboreᷤ surrexit de lectulo. benedi¬
cens ce głificans creatorem: qui se reuocasset amorte. Sana
gͦ ex hoc effecta. cepit eos compellere illic eo die cybum su¬
mere: nec aliter destitit. neq ꝑmisit eos domum suam ex¬
ire. nisi prandio apposito. ipsa eis circa frequens & misce

Expanded text:
nim hoc sibi in nocturna visione a sancto Eligio praeceptum fuisse, nim hoc sibi in nocturna visione a sancto Eligio praeceptum fuisse, ut, allato olei liquore, sanaret ab incommodo mulierem. Ingressus ergo domum, vidit corpus inter lamenta adfinium iacere tumidum et gelidum. Et ocius accedens, confidenter ex iussione sancti perunxit oleo qdat sanctus Eligius, ut in virtute nominis Christi exsurgas modo sana ab hac peste. Et confestim oleo sancto viscera ejus penetrante, coepit palpebras oculorum commovere, ac veluti ex gratissimo somno evigilans suspirare: deinde mira celeritate detumescente corpore, nec ullo tumore remanente in cute, facie etiam decorata rubore, surrexit de lectulo, benedicens et glorificans Creatorem, qui se revocasset a morte. Sana ergo ex hoc effecta, coepit eos compellere illic eo die cibum sumere, nec aliter destitit, neque permisit eos domum suam exire, nisi prandio apposito ipsa eis circa frequens et misce
Abbreviated transcription (Latin):
orante. ⁊ xp̃i gr̃a largiente: meruit reciꝑe sanitatem. Quo
etiam in loco. ualde iam deuotꝰ cłicus postmodum factũs.
sis colonus: habebat uxorem bonam. honestam ual¬
de atq deuotam: que quodam tempore dum quietam age¬
ret uitam. nefanda pustula nequit̾ est ꝑcussa. Quo tabo
increscente. iacebat tumida toto corpore: & paulatimyla¬
ga adolescente. sola iam sepulta maritum reddebat solli¬
citum. Uno itaq mane. cum abbas basilice beati eligii ten¬
deret ad orationem: obuius ei factus flens & eiulans. mull
eris maritus: mortem coniugis sue indicat: sepulturamq
ei in basilicam supplicit̾ postulat. Cumq ab eo utrum
ueracit esset mortua int̾rogaretur: unum in quit consta
ucrum sit factum an mox futurum: cum iam muta &e toco
opore decumbat p̃mortua. Tunc ille festine ualde ad con¬
feloris sepulcrum tontendit: &e sumens ex eo qui ibi fundi¬
aur olei liquore. ad domum funeris cito accedit oicebat s¬

Expanded text:
orante, et Christi gratia largiente, meruit recipere sanitatem; quo orante, et Christi gratia largiente, meruit recipere sanitatem; quo etiam in loco valde jam devotus, clericus postmodum factus, msis colonus, habebat uxorem bonam, honestam valde atque devotam, quae quodam tempore dum quietam ageret vitam, nefanda pustula nequiter est percussa, quo tabo increscente jacebat tumida toto corpore, et paulatim plaga adolescente, sola jam sepultura maritum reddebat sollicitum. Uno itaque mane cum abbas basilicae beati Eligii tenderet ad orationem, obvius ei factus flens eris maritus, mortem coniugis suae indicat sepulturamque ei in basilicam suppliciter postulat. Cumque ab eo, utrum veraciter esset mortua, interrogaretur: 'Unum', inquit, 'constat, utrum sit factum an mox futurum, cum iam muta et toto corpore decumbat praemortua'. Tunc ille festine valde ad confessoris sepulchrum contendit, et sumens ex eo qui ibi funditur olei liquore, ad domum funeris cito accedit. Dicebat e
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ruderum. necnon & canuam si comp̾hendisset: auidissime
edebat. Unde & uigit̃ nexib miser ponderosis astrictus. sub custo¬
dia habebat᷑. Hunc gͦ cum diu parentes ad memoriam sc̃i
ligii desiderarent ꝑducere: non eis occurrebat ingenium. qua¬
lit̾ id facere possent. qm̃ si cum catena ꝑmitterent: in ipsos utis
qui eundem ducerent irruens. male in eos dem laniaret. Can¬
dem gͥ ingenio reꝑto. aptauerunt ex fustib quoddam toloc¬
um: ea scilicet ratione. ut si ad p̃cedentem se mittere tempta¬
ret. posterior eum retrorsum attraheret: econtra si pofteno¬
rem appeteret: pͥor nichilominus retrahens teneret. Cumq
huiꝰmodi argumento. catenis & tolociis oneratusa uiris sep¬
tem in diu̾sis nitentib. quasi ferocissimus taurus ad eccłã
esset ꝑductus: ꝓtinus ad sepulchrum scĩ eligii est delatus.
bi uix stabilitus demum. non pꝰt longum sp̃acrum confessore

Expanded text:
etiam ruderum, necnon et canuam si comprehendisset avidissime etiam ruderum, necnon et canuam si comprehendisset avidissime edebat: unde et jugiter nexibus miser ponderosis astrictus sub custodia habebatur. Hunc ergo cum diu parentes ad memoriam sancti Eligii desiderarent perducere, non eis occurrebat ingenium qualiter id facere possent, quoniam si cum catena permitterent, in ipsos utique qui eumdem ducerent irruens, male eosdem laniaret. Tandem igitur ingenio reperto, aptaverunt ex fustibus quoddam tolocium, ea scilicet ratione ut si ad praecedentem se mittere tentaret, posterior eum retrorsum attraheret; e contra si posteriorem appeteret, prior nihilominus retrahens teneret. Cumque hujusmodi argumento catenis et tolociis oneratus, a viris septem in diversis nitentibus quasi ferocissimus taurus ad ecclesiam esset perductus, protinus ad sepulcrum sancti Eligii est delatus; ubi vix stabilitus, demum non post longum spatium confessore
Abbreviated transcription (Latin):
ingenti metu ꝑculsi: potentiam illic sicut & ubiq p̾sentẽ
fatebantur adẽe xp̃i.
cum ibidem ꝑiurasset. atq demum ad domũ suam
ueluti uictor rediret: priusqm domꝰ sue uestibulum intͦisset:
in uia mortuum fuisse. Ex quo nimirum ptmodum tantus
pauor creuit in ppło: ut nullus iam hodie etiam ꝓ iustissi¬
ma causa. introrsus ad sepulcrum ꝑsoluere audeat iura¬
mentum: S qui cumq habet sacramentum donare. foris
ad circulum ianue. itl ip̃m cum magno tremore ꝑsoluit.
quod int̾ plurimos languidos. qui illic undiq con¬
siuunt: quidam uir afflatus pessimo demone. adductus no¬
uiomo: ab urbe ambianense. Hic namq maligno seuiente
sp̃u. infestissimã rabiem patiens: ñ catenam. ñ compedes. ñ
claustra. ostioꝵ integra patiebatur: cuiꝰ uidelicet ferocitatẽ.
nullus sufferre poterat. Nam & alioꝵ nasos. alioꝵ aures.
li contingere quiuisset mordicus amputabat: egestiones

Expanded text:
ingenti metu perculsi, potentiam illic, sicut et ubique praesentem ingenti metu perculsi, potentiam illic, sicut et ubique praesentem fatebantur adesse Chriscum ibidem perjurasset, atque demum ad domum suam veluti victor rediret, priusquam domus suae vestibulum introisset, in via mortuum fuisse: ex quo nimirum postmodum tantus pavor crevit in populo, ut nullus jam hodie etiam pro justissima causa introrsus ad sepulcrum persolvere audeat juramentum; sed quicunque habet sacramentum donare, foris ad circulum januae idipsum cum magno tremore persolvitquod inter plurimos languidos, qui illic undique confluunt, quidam vir, afflatus pessimo daemone, adductus Noviomo ab urbe Ambianense. Hic nempe, maligno saeviente spiritu, infestissimam rabiem patiens, non catenam, non compedes, non claustra ostiorum integra patiebatur; cujus videlicet ferocitatem nullus sufferre poterat; nam et aliorum nasos, aliorum aures si contingere quivisset, mordicus amputabat; egestiones
Abbreviated transcription (Latin):
torib indultis: ipse singłs si deo placet. urando eam uend¬
cet. Cumq hec dixisset: placuit u̾bum istud. cunctis opl¬
matib regis: & decreuerunt om̃s ita fieri. Post hec gͦ per¬
gentes ad eccłiam beati eligii: &e ingressi ad locũ sepulehs.
prestolabant᷑ om̃s euentum rei. Tunc memoratꝰ uir leue re¬
putans negotium: cum importuna audacia posuisset iuratu¬
ius manum. fuꝑ scm locum. in medio fere sacramenti uerbo
contremescensuehement̾ toto corpore: declinauit retrorsum
suꝑ ceruices caput. Et mox deuaricatis dentib. reu̾beratisq
ocuilis: cadente ut dictum est deorsum capite. magnoq ex
ore fumo ꝓcedente. hunc solum ꝓferre potuit sermonem.
Abba inquit sparue: recipe t̾ram tuam. Hoc gͦ modo diui¬
nitꝰ ꝑcussus. atq ilico in terram ꝓstratus: mortem qͣm non
timuit. fortuitu p̾uentus miser incurrit. Ex quo facto omnes

Expanded text:
toribus indultis, ipse singulus, si Deo placet, iurando eam vindtoribus indultis, ipse singulus, si Deo placet, iurando eam vindicet'. Cumque haec dixisset, placuit verbum istud cunctis obtimatibus regis et decreverunt omnes ita fieri. Post haec ergo pergentes ad ecclesiam beati Eligii, et ingressi ad locum sepulchri, praestolabant omnes eventum rei. Tunc memoratus vir leve reputans negotium, cum inportuna audatia posuisset iuraturus manum super sanctum locum, in medio fere sacramenti verbo contremescens, vehementer toto corpore declinavit retrorsum super cervices caput, et inox devaricatis dentibus reverberatisque oculis, cadente, ut dicore fumo procedente, hunc solum proferre potuit sermonem: Abba, inquit, Sparve, recipe terram tuam. Hoc ergo modo divinitus percussus, atque illico in terram prostratus, mortem quam non timuit fortuitu praeventus miser incurrit. Ex quo facto omnes
Abbreviated transcription (Latin):
erus. et diffusa mox in t̾ram uiscera eiꝰ. sic mirabilis ille ad
terrorem multoꝵ: indignam uitam digna morte finiuit.
quod iuir quidam agrum in loco nuncupante caluo¬
monte. ad basilicam sc̃ĩ eligii ꝑtinentem: rapaci inuadens
cupiditate. diuina sit int̾emptus ultione: Hic namq cum
malo ordine. p̾dictũ p̾diũ sue niteret᷑ ditioni uendicare: a
obsistebat uehement̾ sparuus. abbas eiꝰdem eccłie. Qui cum
diu ab eo incursaret᷑: tandem causa in palatio regis ꝑlata.
accepit a principe iudicium: ut si posset in sc̃õ loco t̾rã ip¬
sam coniurare: ad partem utiq p̾fate ecclesie uendicaret
S ille maluit. ut idem ꝑtinax uir qui eam inuadere que¬
rebat: iureiurando adseueraret suam. Et cum iudicatum
eẽt. ut p̾fatus uir cum plurimis scdm francoꝵ legem. saci¬
mentum ꝑsolueret: & hoc ipsum indulgens abbas. nouim
quit. qd̃ male eam inuaserit. Idcirco rogo. ut cunctis ura¬

Expanded text:
ejus, et diffusa mox in terram viscera ejus; sic miserabilis ille ad ejus, et diffusa mox in terram viscera ejus; sic miserabilis ille ad terrorem multorum indignam vitam digna morte finivit. quod vir quidam agrum in loco nuncupato Calvomonte, ad basilicam sancti Eligii pertinentem, rapaci invadens cupiditate, divina sit interemptus ultione? Hic namque cum malo ordine praedictum praedium suae niteretur ditioni vindicare, ei obsistebat ei vehementer Sparvus abba eiusdem ecclesiae. Qui cum diu ab eo incursaretur, tandem causa in palatio regis perlata, accepit a principe iudicium, ut si posset in sancto loco terram ipsam coniurare, ad partem utique praefatae ecclesiae vindicaret; sed ille maluit, ut idem pertinax vir, qui eam invadere quaerebat, iureiurando adseveraret suam. Et cum iudicatum esset, ut praefatus vir cum plurimis secundum Francorum legem sacramentum persolveret, et hoc ipsud indulgens abba: 'Novi', inquit, 'quod male eam invaserit, idcirco rogo, ut, cunctis iura
Abbreviated transcription (Latin):
nimis anxii parentes pro filio. ad sc̃m̃ confugiunt eligium.
Confidentesq de miraculis tanti antistitis. puerũ ilico de¬
uouent ei supplices: Atq ꝓ muneris gr̃a. pueri ñ nulla offe¬
runt ornamenta. Balteumq eiꝰ speciosissimirm: ꝓtmꝰ cum
deuotione sepulchro infigunt. Quo facto: confestim sine mo¬
ra int̾cedente confessore. egritudo abscessit. Et ad prisens
conualescens puer. sanitatẽ ilico recepit: ac deinceps ineolu¬
mus mansit.
olet ceenim ꝑtinax ceruicositas popłoꝵ: ut aliqua sibi
obiecta crimina. sacramentis expiari contendat. Undi
factum est: ut uir quidam facinore quodam admisso. cum
artius ob id ꝑurgeret᷑. fallaci audacia p̾uentꝰ: ad sepulchis̃
beati eligii id. se iurando spondet idoneum reddere. Cumq
illuc ad ductus. male sibi conscius. uiramentum explesset: con¬
festim ustissime diuina ultione ꝑcussus. crepuit ilico uent̾

Expanded text:
nimis anxii parentes pro filio ad sanctum confugiunt Eligium, nimis anxii parentes pro filio ad sanctum confugiunt Eligium, confidentesque de miraculis tanti antestitis, puerum ilico devovent ei supplices atque pro muneris gratia pueri nonnulla offerunt ornamenta balteumque eius speciosissimum protinus cum devotione sepulchro infigunt. Quo facto, confestim sine mora, intercedente confessore, aegritudo abcessit, et ad praesens convalescens puer, sanitatem ilico recepit ac deinceps incolomis mansit. olet etenim pertinax cervicositas populorum, ut aliqua sibi objecta crimina sacramentis expiari contendat: unde factum est ut vir quidam, facinore quodam admisso, cum arctius ob id perurgeretur, fallaci audacia praeventus ad sepulcrum beati Eligii id se jurando spondet idoneum reddere. Cumque illuc adductus male sibi conscius juramentum explesset, confestim justissime divina ultione percussus, crepuit illico venter
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰmodi adu̾sum se uteretur in crepationib: iusum ei fuit
ueluti in extasi. astitisse sibi in momento sc̃m uirum. Ex qua
uisione consternatꝰ. cum amens pene astaret: subito repꝑit in
manu uel ueste sua aurum. qd pauꝑib erogari deberet. qd
& protinus factum est. Et ille multa secum ex eo quod accide¬
rat cogitans: exiit ab eccłia &e discessit.
llud quoq non nos effugiat: quod uir illustris ebroinus pa¬
lati prepositꝰ. quod uulgo dicitur maior domꝰ. habebat fi¬
lum adolescentem uocabulo bobonem᷑: quem ipse ac conũix
eiꝰ unice ac singularit̾. utpote cari parentes diligebant. Quo¬
dam itaq tempore morbo medullitꝰ ingruente: cepit isdem
puer uesano egrotare languore. ꝑ quo parentel nimis solli¬
citi: erant positi in angustia graui. Dehinc inualescente pau¬
latim egritudine: cepit iam puer uehement̾ angi. Et morte
iamiamq imminente. cum uiuendi penit᷑ spes auferretur:

Expanded text:
huiusmodi adversum se uteretur increpationibus, visum ei fuit, huiusmodi adversum se uteretur increpationibus, visum ei fuit, veluti in extasim adstitisse sibi in momento sanctum virum. Ex qua visione consternatus, cum amens paene adstaret, repperit subito in manu vel Teste sua aurum, quod pauperibus erogari deberet; quod et protinus factum est. Et ille multa secum ex eo quod acciderat cogitans, exiit ab ecclesia et discessit. 56. Illud quoque non nos effugiat, quod vir inlustris Ebroinus palati praepositus – quod vulgo dicitur maior domus – habebat filium adulescentem vocabulo Bobone, quem ipse ac coniux eius unice ac singulariter, utpote cari parentes, diligebant. Quodam itaque tempore, morbo medullitus ingruente, coepit isdem puer vesano aegrotare languore; pro quo parentes nimis solliciti erant, positi in angustia gravi. Dehinc, invalescente paulatim aegritudine, coepit iam puer vehementer angeri, et morte iamiamque inminente, cum vivendi penitus spes auferretur,
Abbreviated transcription (Latin):
Et ꝓtinus conuocans om̃s sorores. cepit ualedicere singulis: se¬
questrans ex eis nonnullas. que eam comitarentur int̾ cete¬
ras. Deinde iam ipsa migrante ad chñm: &e relique nichilo¬
minus subsecute sunt demũ: adeo ut ea tempestate ex eodẽ
monast̾io: usq ad numerum centum sexaginta monache
¶morerentus.
miraculum. Quidam etenim uir illustris garefredus grat¬
fio. ueniens adbasilicam scĩ antistitis: cum oratione factaꝰ
forib astaret:. pauꝑm illic turbam clamantem audiuit.
iumq minime ad p̾sens haberet. unde eis elemosiam tribu¬
ere posset: miscdia erga eos motꝰ. cepit uoluere mestus. Numꝗͣ
ait o miseri talem habetis consolatorem: qualem hunc beatũ
habuistis antistitem. O qualis ei poterat causa obsistere: que
cum a ur̃a miseratione um qͣm p̃pediret: Quo uos obturata
transiret aure. sicuti nunc multi faciunt. & ego miser: de cum

Expanded text:
et protinus convocans omnes sorores, coepit valedicere singulis, seet protinus convocans omnes sorores, coepit valedicere singulis, sequestrans ex eis nonnullas, quae eam comitarent inter ceteras. Deinde, iam ipsa migrante ad Dominum, et reliquae nihilominus subsecutae sunt demum, adeo ut ea tempestate ex eodem monasterio usque ad numerum centum sexaginta monachae morerentur. miraculum. Quidam etenim vir inlustris Garefredus graffio veniens ad basilicam sancti antestitis, cum, oratione facta, pro foribus adstaret, pauperum illic turbam clamantem audivit; cumque minime ad praesens haberet, unde eis elemosinam tribuere posset, misericordia erga eos motus, coepit volvere mestus: 'Numquam', ait, 'o miseri, talem habebitis consolatorem, qualem hunc beatum habuistis antestitem! O qualis ei poterat causa obsistere, quae eum a vestra miseratione umquam praepediret, quo vos obturata transiret aure, sicuti nunc multi faciunt et ego miseri' Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
sa ad dñm p̾cessissent. apparuit quadam die beatus eligius cui¬
dam adolescenti in basilica puellarum ueste candida amictue
togarum uelamine comptꝰ. Cumq is qui aderat nimio pauo¬
re ꝑt̾ritus. latibulum quereret: blande eum lenit̾q compe¬
lens. uir beatus p̾cepit. ut iens cito diceret matͥ uirginum:
qd̾ ad se quantotius. cum deputatis ꝓperaret uirginib Cur¬
rens autem is qui audierat. & citius auream p̾ueniens: sur¬
ge inquit uelociter: quia dñs eligius in eccłiam te uocat. O
cum illa audisset: gaudio magno repleta. sine mora ꝓperauit
S tamen cum uenisset: uisio beati uiri iam abolita erat. Cele¬
sia uͦ ad firmitatis indiciũ. qd illic ẽẽt uisus: nebula quadã
repleta monstrabatur: in tantum ut candelabra qͦ & uela:
subita roris inundantia. distillare uiderentur. Tunc gͦ pre¬
dicta aurea in sese reu̾sa: intellexit se ex hoc mundo uocari.

Expanded text:
sa, ad Dominum praecessissent, apparuit quadam die beatus Eligius cuisa, ad Dominum praecessissent, apparuit quadam die beatus Eligius cuidam adulescenti in basilica puellarum, veste candida amictus, togarum velamine comptus. Cumque is qui aderat nimio pavore perterritus latibulum quaereret, blande eum leniterque conpellans vir beatus, praecoepit, ut iens cito diceret matri virginum, quod ad se quantotius cum deputatis properaret virginibus. Currens autem is qui audierat et citius Auream praeveniens: 'Surge', inquit, Velociter, quia domnus Eligius in ecclesiam te vocat'. Quod cum illa audisset, gaudio magno repleta, sine mora properavit; sed tamen cum venisset, visio beati viri iam abolita erat. Ecclesia vero ad firmitatis indicium, quod illic esset visus, nebula quadam repleta monstrabatur, in tantum ut candelabra quoque et vela subita roris inundantia distillare viderentur. Tunc ergo praedicta Aurea in sese reversa, intellexit se ex hoc mundo vocari,
Abbreviated transcription (Latin):
re: uidit subito puella portentum quoddã. ꝑ cecindillum
ad se defluere. Et nimium ex hoc consternata: confestim dis¬
ruptis lingue uinculis emisit uocem &e art. Ecce tu mat̾ ua¬
dis. &e me hic solam relinquis: qͦ u̾bo mater eiꝰ audito: uelo¬
titer ad eam rediens. cepit flere p̃ gaudio. Deinde auidius
adhuc compellans filiam. ut pote que nimium desideraret
sermonem ab ea ꝑciꝑe: in omnib que sciscitata ẽ. planum
atq absolutissimum ab ea responsum accepit. Suꝑ qͦ om̃s
qui aderant mirati sunt: ob tantam uidelicet uelocitatem
lanitatis istius. Et uidentes puellam loqui: magnifica¬
bant potentiam xp̃i. ⁊ merita confessoris eligũ. Int̾ cet̾a
uͦ neq illud puto silendum: qd tempore mortalitatis parisiꝰ didic
clades depopularetur urbem parisiacam: & ñ nulle iam
uirgines ex monast̾io sc̃i uiri. ubi aurea nomine p̾erat abbatis¬

Expanded text:
re, videt subito puella portentum quoddam per cecindillum re, videt subito puella portentum quoddam per cecindillum ad se deflueret, et nimium ex hoc consternata, confestim disruptis linguae vinculis emisit vocem, et ait: Ecce tu mater vadis, et me hic solam relinquis. Quo verbo mater ejus audito, velociter ad eam rediens coepit flere prae gaudio; deinde avidius adhuc compellans filiam, ut pote quae nimium desideraret sermonem ab ea percipere, in omnibus quae sciscitata est planum atque absolutissimum ab ea responsum accepit. Super quo omnes qui aderant mirati sunt, ob tantam videlicet velocitatem sanitatis istius, et videntes puellam loqui, magnificabant potentiam Christi, et merita confessoris Eligii: Inter caetera vero neque illud puto silendum qclades depopularet urbem Parisiacam et nonnullae iam virgines ex monasterio sancti viri, ubi Aurea nomine praeerat abbatis
Abbreviated transcription (Latin):
ime loquela de celo expectaret medelam: sopore tandem dep̾ssa
sompno sua concessit membra. Et ecce repente dum quiesceret
uisum ẽ ei astitisse scm eligium: atq ocłos eiꝰdem mulcendo
tetigisse. Cultellum etiam uł forficem. inspecie medici manu ge¬
fans: compedes lingue eiꝰ lenit̾ abscidisse. Et ex hoc continuo
rrꝑgefacta: oculis iam aꝑtis cepit nouam contueri lucem. Ac
n os excreare cruorem. Quo affluent̾ egesto: ꝑtinꝰ elimatum
formauit eiꝰ lingua u̾bum. Et post hoc iam sana facta exur¬
ire ꝓpria. Quam eccl̃ie custodes. ante sepulchrum sci statuen¬
tes: corde tantummͦ postulare docuerunt. p̾sidium confesso¬
ris. Cumq diu ibidem excubaret muta: mat̾ nimiũ anxia.
ita alloquit᷑ in aurem filie. Obserua inquiens istic filia. qͦ¬
usq a scõ miseratio adueniatrego int̾im sollicita nr̃am ad do¬
mum regrediar. His dictis cum cepisset mulier ostio ꝓxima¬

Expanded text:
sine loquela de coelo exspectaret medelam, sopore tandem depressa, sine loquela de coelo exspectaret medelam, sopore tandem depressa, somno sua concessit membra; et ecce repente dum quiesceret visum est astitisse sanctum Eligium, atque oculos ejusdem mulcendo tetigisse, cultellum etiam vel forcipem in specie medici manu gestans compedes linguae ejus leniter abscidisse; et ex hoc continuo expergefacta, oculis jam apertis, coepit novam contueri lucem, ac per os excreare cruorem, quo affluenter egesto, protinus elimatum formavit ejus lingua verbum: et post hoc jam sana facta, exsurtre propria; quam ecclesiae custodes ante sepulcrum sancti statuentes, corde tantummodo postulare docuerunt praesidium confessoris. Cumque diu ibidem excubaret muta, mater nimium anxia ita alloquitur in aurem filiae: Observa, inquiens, istic, filia, quousque a sancto miseratio adveniat; ego interim sollicita ad domum nostram regrediar. His dictis, cum coepisset mulier ostio proxima
Abbreviated transcription (Latin):
iamq terminum. Sic demum adorans & głificans potenti¬
am saluatoris: lumine cecindilli micante. ex eodem letus
loco discessit.
transmarinis partib adductus. gen̾e saxonico ortus. ita
diabolica tyrannide fuerat cunctis membris astrictus: ut eiꝰ
calcanea in partes nat uim tenerent᷑ hesita. Qui cum noui¬
omo ad opinionem sc̃ĩ iigii ẽẽt deportatꝰ. atq ante eiꝰ tum¬
bam fuisset ꝓiectus: pt breue int̾uallũ confessore dñi oan¬
te. & et̾na pietate largiente. reddidit soliditatẽ in unũ¬
sis membris xp̃e. que occasione inuenta. dampnauerat in¬
uidus inimicus. Quiq mox sanus effectus est. atq ita ba¬
les eiꝰ &e plante consolidate sunt: ut nullũ deinceps uestis¬
um claudicationis. in cunctis eiꝰ remaneret membris.
Quedam namq femina muta ⁊ ceca: ad sepulchruns
sa eligii fuit quondam oblata. Que cum diu ibidem orbata &

Expanded text:
iamque terminum. Sic demum adorans et glorificans potentiiamque terminum. Sic demum adorans et glorificans potentiam salvatoris, lumine cecindilli micante, ex eodem lloco discessit. transmarinis partibus adductus, genere Saxonico ortus, ita diabolica tyrannide fuerat cunctis membris astrictus, ut ejus calcanea in partes narium tenerentur haesita; qui cum Noviomo ad opinionem sancti Eligii esset deportatus, atque ante ejus tumbam fuisset projectus, post breve intervallum, confessore Domini orante, et aeterna pietate largiente, reddidit soliditatem in universis membris Christus, quae occasione inventa damnaverat invidus inimicus: quique mox sanus effectus est, atque ita bases ejus et plantae consolidatae sunt, ut nullum deinceps vestigium claudicationis in cunctis ejus remaneret membris. Quaedam namque femina muta et caeca ad sepulcrum sancti Eligii fuit quondam oblata; quae cum diu ibidem orbata et
Abbreviated transcription (Latin):
uisus est dependere extinctꝰ. Tunc ille palam id cernens. iã
amnio timore ꝑ territꝰ: ꝓsternit se cum lamento. ⁊ ingenti ru¬
gitu coram sc̃i sepulchro.: Ac sic diutissime culpe sue satisfaa¬
ens. cepit aꝑtis fletib se reum se indignum. seq infelicem ac¬
cusare: ob cuiꝰ uidelicet noxam. in loco sc̃o candelabrũ extin¬
ctum dependeret. Cumq diu flens atq eiulans. eo in loco ꝑ¬
sisteret: seq illic mori. nisi lux amissa rediret. uoce pubłica
ꝓclamaret: tandem satisfactione eiꝰ susceꝑta: lux candela¬
bri ablata. denuo rediit diuinitꝰ amissa. Tunc ille quantu¬
lumcumq recreatꝰ. iussit continuo famulum. uas sibi p̾tiosi
cito deferre argenteum. Quo accepto ueluti pacis obsidem
xp̃i confessori optulit: ac iuxta eiꝰ tumbam deposurt. pͥmit¬
tens insiꝑ. ñ nulla ex suis facultatib eidem basilice consola¬
turum: tantum ut culpa in sc̃o uiro admissa. haberet iam¬

Expanded text:
visxis est dependere extinctus. Tunc ille palam id cernens, iam visxis est dependere extinctus. Tunc ille palam id cernens, iam nimio timore perterritus, prosternit se cum lamento et ingenti rugitu coram sancti sepulchro, ac sic diutissimae culpae suae satisfaciens, coepit apertis fletibus se reum, se indignum seque infelicem accusare, ob cuius videlicet necem in loco sancto candelabrum extinctum dependeret. Cumque diu flens atque eiulans eo in loco persisteret seque illic mori, nisi lux amissa rediret, voce publica proclamaret, tandem satisfactione eius suscepta lux candelabri ablata denuo rediit, divinitus admissa. Tunc ille, quantulumcumque recreatus, iussit continuo famulum vas sibi praetiosum cito deferre argenteum, quo accepto, veluti pacis obsidem Christi confessori obtulit ac iuxta eius tumbam deposuit, promittens insuper nonnulla ex suis facultatibus eidem basilicae conlaturum, tantum ut culpa in sancto viro admissa haberet iam
Abbreviated transcription (Latin):
lumq tunc ex more ad confessoris caput cecindillus arderet:
ilo ingrediente ecclesie limen. confestim extinctum est can¬
delabri lumen. Quod cum ille ilico animadũtisset:tremens
pallensq orauit. Post orationem uͦ cum eg̾ssus fuisset eccłiã:
statim reddito diuinitꝰ lumine. cecindillus solitum ꝓfudit
sulgorem. Itaq cum p̾dictus uir paratꝰ esset iam equum ascen¬
dere: quidam ex famulis eiꝰ qui posterior basilicam fuerat e¬
gresus: rem ex ordine narrauit. sicut gestum constabat. Q d̃
cum ille audisset. tristis ad modũ effectus: archana conscien¬
le sue cepit cliscuteres qd̾ ẽẽt facinus ꝓ quo istud pordentum
set ostensum. Et cum culpam suam dep̃hendisset: reminis¬
ns que al quando in sc̃m uirum admiserat. confestim re¬
itens retrortum. Pores basilice adiit. S ubi pͥmum gradum
in pauimento inp sit: mox lumine subtracto. itm̃ cecindillus

Expanded text:
cumque tunc ex more ad confcumque tunc ex more ad confillo ingrediente ecclesiae limen, confestim extinctum est candelabri lumen. Quod cum ille ilico animadvertisset, tremens pallensque oravit; post orationem vero, cum egressus fuisset ecclesiam, statim reddito divinitus lumine, cecindillus solitum profudit fulgorem. Itaque cum praedictus vir paratus esset iam equum ascendere, quidam ex famulis eius, qui posterior basilicam fuerat egressus, rem ei ex ordine narravit, sicut gestum constabat. Quod cum ille audisset, tristis admodum effectus, archana conscientiae suae coepit discutere, quod esset facinus, pro quo istud portentum esset ostensum. Et cum culpam suam depraehendisset, reminiscens, quae aliquando in sanctum virum admiserat, confestim revertens, retrorsum fores basilicae adiit, sed ubi primum gradum in pavimento inpressit, mox lumine subtracto iterum cecindillus
Abbreviated transcription (Latin):
dem recepto. sanus demum ad locum suum discessit. S ne
dum aluis tantoꝑe sermone succincto festinamꝰ placere. aliss
ꝓipsa ꝑplexitate rerum. uideamur offendere: aliquid ino¬
rim latius ꝓpagandum est. ne uideamur quicqͣm uerita
ecindillus qui ad caput beati niri dependebat. cum die qua¬
nam pene constaret semiuacuus: repente subita inundatio¬
ne repletꝰ. atq ex semet ipso diuinitꝰ lumine gignente accen¬
sus: plerumq deinceps. ⁊ ardet & suꝑfundit᷑. Deniq audite.
quale dñs ꝑ eundem cetindillum: ꝓ meritis tanti uiri osten¬
aerit miraculum. Dum adhuc uir beatꝰ in corpore degeret:
quidam comes uermandensis garifredus nomine. habuit
adu̾sus eum scrupulum quoddam. Qd nimirũ pracłm
tum beatus eligius migrasset de corporeinultum adhuc re¬
mansit apud hominem. Post longum uͦ int̾uallum. negligen¬
ter oblitꝰ piaculum: uenit tandem adorare ad sci sepulchrũ.

Expanded text:
dem recepto, sanus demum ad locum suum discessit. Sed ne dem recepto, sanus demum ad locum suum discessit. Sed ne dum aliis tantopere sermone succincto festinamus placere, alios pro ipsa perplexitate rerum videamur offendere, aliquid interim latius propagandum est, ne videamus quidquam veritatcecindillus qui ad caput beati viri dependebat cum die quadam pene constaret semivacuus, repente subita inundatione repletus, atque ex semetipso divinitus lumine gignente accensus, plerumque deinceps et ardet et superfunditur. Denique audite quale Dominus per eumdem cecindillum pro meritis tanti viri ostenderit miraculum. Dum adhuc vir beatus in corpore degeret, quidam comes Vermandensis, Garifredus nomine, habuit adversus eum scrupulum quoddam, quod nimirum piaculum cum beatus Eligius migrasset de corpore, inultum adhuc remansit apud hominem: post longum vero intervallum negligenter oblitus piaculum, venit tandem adorare ad sancti sepulcrum: