comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s magis donũ dĩ qui dignatus ẽ misteri¬
um suũ hominibꝰ dedarare. Et enĩ ipsa
dicatio idoloꝵ. docet gͦ eos quia ñ prestent
accipiunt nemore idoloꝵ hominũ putar
singli singlos sibi homines delegerant
quos sequerentꝰ dicentes. Ego sũ pauli e¬
go uͦ apollo. Suꝑbiam ergo illorũ humi
ułt adscribi. s gr̃e dĩ adhonorificẽtiam
nominis eiꝰ. Sic̃ enim qui dic̃ dñm ile¬

Expanded text:
 magis donum Dei, qui dignatus est mysterium suum 151 hominibus declarare. Etenim ipsa dicatio idolorum. Docet ergo eos quia non praestant esum, sed accipiunt; ne more idolorum hominum putaresinguli singulos sibi homines delegerant, quos sequerentur, dicentes: Ego sum Pauli, ego vero Apollo . Superbiam ergo illorum humilvult ascribi, sed gratiae Dei ad honorificentiam nominis ejus; sicut enim qui dicit Dominum Je
Abbreviated transcription (Latin):
laudari din ⁊ adorari xp̃m. Puidet ue¬
ram cẽ ⁊ uenerandã religionẽ inqua ni¬
chil fucatum nichil intenebris uidet ge¬
ri. sic̃ apd̃ paganos quibꝰ uelantur odi
neq̃ sacra uocant ꝑspicientes uariis se ua¬
nitatibꝰ cernant induli. Omis enĩ in pos¬
tura tenebras petit. ⁊ falsa ꝓueris ostendit.
Idõ apud nos nichil astute nich sub uela¬
mine s simplicit̾ unꝰ laudat᷑ d̃s. ex quo
discutiatur: potest dicere seductionẽ esse
quandã ⁊ uanitatẽ que idõ linguis cani¬
tur quia pudoris ẽ si reueletur. Quid ẽ¬

Expanded text:
laudari Deum, et adorari Christum, pervidet velaudari Deum, et adorari Christum, pervidet veram esse et venerandam religionem, in qua nihil fucatum, nihil in tenebris videt geri, sicut apud paganos, quibus velantur oculi; ne quae sacra vocant perspicientes, variis se vanitatibus cernant illudi. Omnis enim impostura tenebras petit, et falsa pro veris ostendit; ideo apud nos nihil astute, nihil sub velamine: sed simpliciter unus laudatur Deus, ex quo discutiatur, potest dicere seductionem esse quamdam et vanitatem, quae ideo linguis canitur, quia pudoris est, si reveletur. Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
sic ꝯuersi dõ satis facere uoluerunt. It aq
lingue in signũ sunt. Hoc ẽ uelamine in¬
cognite lingue obscurati fũt sermones dĩ
Nle udeantur a ꝑfidis ut cũ audiunt᷑ inco¬
gnite lingue signum sit quia ꝓpt̾ pfidiami
factum ẽ ne audiens intellegat. Nonuti¬
ꝙ his qui credunt s non credentib. Hoc ẽ
qd̾ dixi quia. ad ocultandos sensꝰ increduł
ꝓficiunt lingne. Pphetia aũt non incre¬
aulis s his qui credunt. Hoc ẽ nõ compe¬
tit fidelibꝰ audire linguas quas non ĩ tel¬
legant. s infidelibꝰ qui nõ sunt digni in¬
tellegere sic̃ dix̃ ysaias ꝓpħa. uade ⁊ dic po¬
pulo huic. aure audietis ⁊ non intellege¬
tis ⁊c̾. Si conuenerit uniu̾sa ecla inunũ.
⁊ loquantꝰ om̃s linguis. Introcant᷑ ⁊ idio
ẽ.qr si om̃s diu̾sis lingus loquantur cumł¬
tus fit quidã inconditus ppli quasi frenesi
redarguit᷑ ab om̃ibꝯocculta cordisciꝰ ma¬

Expanded text:
sic conversi Deo satisfacere voluerunt. Itaque sic conversi Deo satisfacere voluerunt. Itaque linguae in signum sunt. Hoc est, velamine incognitae linguae obscurati sunt sermones Dei, ne videantur a perfidis, ut cum audiuntur incognitae linguae, signum sit quia propter perfidiam factum est, ne audiens intelligat. Non utique iis qui credunt, sed non credentibus: hoc est quod dixit, quia ad occultandos sensus incredulis proficiunt linguae. Prophetia autem non incredulis, sed iis qui credunt. Hoc est, non competit fidelibus audire linguas, quas non intelligant; sed infidelibus, qui non sunt digni intelligere, sicut dicit Esaias propheta: Vade et dic populo huic: Aure audietis, et non intelligetis, etc. Si convenerit universa Ecclesia in unum, et loquantur omnes linguis, introeant autem inest quia si omnes diversis linguis loquantur, tumultus fit quidam inconditus populi, quasi phrenesin redarguitur ab omnibus, occulta cordis ejus ma
Abbreviated transcription (Latin):
dies dic̃ dĩs ⁊ ꝯsum abo domui isrł ⁊ do¬
mui uide cestam̃tum nouũ. nõ scđm qud
disposin patribꝰ illoꝵ. Hoc est inmutata
ratione alit̾ loqui quã se legis ueteris uer¬
ba habebant dĩ audiunt sabbm solui ne o¬
menias euacuari. Cirtucisionẽ cessare. sa¬
crificia in mutari. escas duduĩ ꝓhibitas li
um obaudire uoluerunt. Potest ⁊ sic
incelligi. ut qui a multi uideoꝵ maliuo¬
li erant. Et ꝓpt̾ea dignũ nõ erat his in
reuelationẽ loqui ⁊ eugłium in paraboliᷤ
loqueret᷑ ad cos. ⁊ intellegentes idõ sibi
ñ reuelari quia mali erant. nec si corrige¬
rent. ut mereri se facerent ꝑ explanatione
audire uerba dĩ. Unde dicunt discipuli
ad dnm. Diie: quare in parabolis loque¬
nis illis: ⁊ dñs. Iuia uob̃ datum ẽ inquic
nosse misterui regni dĩ. Illis aũt nõ. ut ñ¬
uidentes ñ uideant. & audientes nõ incel¬
legant. Nle indigni salutẽ ꝑciperẽt. Qđ
mimadu̾tentes ꝓmeritis suis factũ. Noc

Expanded text:
summabo domui Israel et domui Juda Testamentum novum, non secundum quod disposui patribus illorum : hoc est immutata ratione aliter loqui, quam se legis veteris verba habeant; dum audiunt sabbatum solvi, neomenias evacuari, circumcisionem cessare, sacrificia immutari, escas dudum 158 prohibitas licum obaudire voluerunt. Potest et sic intelligi, ut quia multi Judaeorum malevoli erant, et propterea dignum non erat his in revelatione loqui Evangelium, in parabolis loqueretur ad eos: et intelligentes ideo sibi non revelari, quia mali erant, nec sic se corrigerent; ut merentes se facerent per explanationem audire verba Dei. Unde dicunt discipuli ad Dominum: Domine, quare in parabolis loqueris illis ? Et Dominus: Quia vobis datum est, inquit, nosse mysterium regni Dei, illis autem non; ut videntes non videant, et audientes non intelligant ; ne indigni salutem perciperent, quod animadvertentes pro meritis suis factum, nec
Abbreviated transcription (Latin):
retur. Ostendit om̃iĩ quidẽ hoꝵ loqui
linguis. & quia ñ ualde ꝓdest. S in eccła
inquit uolo quinq u̾ba loqui ꝑ legẽ. ut
⁊ alios edificem quã decem milia uerbo¬
rũ in lingua. Utiliꝰ dic̾ paucis uerb ina¬
ꝑtione ẜmonis loqui qd̾ om̃s intellegant.
qua ꝓlixã oronem habere iobscuro. Hi
ex ebreis erant qui aliqũ sira lingua plerũ¬
q hebrea in tractatibꝰ aut oblationibus
ucebantur ad cõmendationẽ. Glabant᷑ꝰ
enĩ se dici hebreos ꝓpt̾ mericũ abrahe qd̾
idem apls. ꝓnichilo habuit dices. Mic ãt
absic głari nisi incruce dñinri iħu xp̃i.¬
Ers nolite pueri effici sensibꝰ s malicia
pariuili estote. ut sensibꝰ ꝑfecti sitis. Per¬
fectos illos uult eẽ. ut sciant quid ad ius¬
tructionẽ eccłe sic necessariũ. ut receden¬
tes amalicia ⁊ erroribꝰ his studerẽt que ꝑ¬

Expanded text:
loqui linguis, et quia non valde prodest. Sed in Ecclesia, inquit, volo quinque verba loqui per Legem, ut et alios aedificem, quam decem millia verborum in lingua. Utilius dicit paucis verbis in apertione sermonis loqui, quod omnes intelligant, quam prolixam orationem habere in obscuro. Hi ex Hebraeis erant, qui aliquando syra lingua, plerumque hebraea in tractatibus aut oblationibus utebantur ad commendationem. Gloriabantur enim se dici Hebraeos propter meritum Abrahae, quod idem Apostolus pro nihilo habuit dicens: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Des, nolite pueri effici sensibus: sed malitia parvuli estote; ut sensibus perfecti sitis. Perfectos illos vult esse, ut sciant quid ad instructionem Ecclesiae sit necessarium; ut recedentes a malitia et erroribus, iis studerent, quae
Abbreviated transcription (Latin):
unicam auctoritatem patris dm̃ qui¬
dem se ostendit. s de dõ. ut uniꝰ princi¬
pi sublimis ⁊ meffabilis auctoritaᷤᷤ ma¬
neat. Hoc ẽ subicere se filiũ patri. hoc ẽ
dm̃ esse om̃a in om̃ibꝰ. Quia cũ discit
om̃is creatura caput suũ eẽ xp̃m. Xp̃i

Expanded text:
unicam auctoritatem Patris, Deum quidem se ostendet, sed de Deo; ut unius principii sublimis et ineffabilis auctoritas maneat. Hoc est subjicere se Filium Patri, hoc est, Deum esse omnia in omnibus; quia cum discit omnis creatura caput suum esse Chri
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a. ut sic dñs om̃a in oĩnibꝰ. Idem
sensꝰ ẽquẽ nunc aꝑit ut manifestet
quid sit trad̾e regnũ filio dõ ⁊ pati. hec
tam̃ addit ad sensũ. quia tradẽs pacer
filio regnũ non se subiaceret ei sic̃ filiꝰ
patri se subiecit. In congruũ ẽ enimũ
pat̾ subiciatur filio. Om̃ia g̾ subiecit
pater filio ut similit̾ honorificet᷑ filius.
sic̃ honorificatur ⁊ pat̾. Cum gͦ om̃a cõ¬
fessa fueruit xp̃m dm̃ substrata pedibꝰ

Expanded text:
omnia; ut sit Deus omnia in omnibus. Idem sensus est, quem nunc aperit; ut manifestet quid sit Filium tradere regnum Deo et Patri: hoc autem addit ad sensum, quia tradens Pater Filio regnum, non se subjecerit ei, sicut Filius Patri se subjecit; incongruum est enim ut Pater subjiciatur Filio. Omnia ergo subjecit Pater Filio, ut similiter honorificetur, sicut honorificatur et Pater. Cum ergo omnia confessa fuerint Christum Deum, substrata pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. ita ⁊ scientia. Uidemus nũc ꝑspe¬
culũ meniginate: tunc uͦ facie ad faciẽ
Aꝑtum ẽ nunc imagines uideri ꝑ fidẽ.
tunc res ipsas.Modo scio ex pat̾e. tunc
uͦ cognoscam sic ⁊ cognitꝰ sũ. Idẽ uide¬
am que ꝓmissa sũt sic̃ uideor. Hoc est

Expanded text:
ta est, ita et scientia. Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc vero facie ad faciem. Apertum est nunc imagines videri per fidem, tunc res 156 ipsas. Modo scio ex parte: tunc vero cognoscam, sicut et cognitus sum: id est, videbo quae promissa sunt, sicut videor; hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nr̃i. Quig̃ karitatẽ non ht̃ ingratus
est miscdie dĩ. quia ñ diligit ꝑ qd̾ salua¬
tus ẽ. Tt ꝑ inde disceret̃ qr grauit̾ delĩ¬
quebant qui escam fr̾ne karitati p̾pone¬
bant. Nam hec ẽ que ⁊inp̾senti ꝓdest. ⁊
inet̾num cũ dõ ꝑmanet. Siue aũ ꝓphe¬
tie euacuabuntꝰ siue lingue cessabũt sine¬

Expanded text:
Qui ergo charitatem non habet, ingratus est misericordiae Dei; quia non diligit, per quod salvatus est. Ut proinde discerent quia graviter delinquebant, qui escam fraternae charitati praeponebant. Nam haec est quae et in praesenti prodest, et in aeternum cum Deo permanet. Sive prophetiae evacuabuntur, sive lingu
Abbreviated transcription (Latin):
qui ⁊ baptizantur ꝓ illis: exemplo ħ
non factum illoꝵ ꝓbat. s fixam fidem
in resurrectionẽ ostendit. Iuid ⁊ nos
dens nõ catholicos ẽẽ qui ꝓ mortuiᷤ bap¬
tizabantur. Deniq supͣ dix̃ quid ⁊ bap¬
tizantur ꝓ illis. Nũquid ⁊ baptiz amur
ꝓ illis: Nam ⁊ iepche quãuis inre que

Expanded text:
quid et baptizantur pro illis? Exemplo hoc quid et baptizantur pro illis? Exemplo hoc non factum illorum probat, sed fixam fidem in resurrectionem ostendit. 164 Ut quiddens non catholicos esse, qui pro mortuis baptizabantur. Denique supra dixit: Ut quid et baptizantur pro illis? Numquid et baptizamur pro illis? Nam et Jephte, quamvis in
Abbreviated transcription (Latin):
triũ ⁊ t̾restriũ ⁊ infernoꝵ. Confiteat᷑
unũ eẽ dm̃ ex quo sunt om̃a. Si aũt
dixiss ut sit d̃s in om̃ibꝰ. In tellegere¬
tur in om̃ibꝰ quidẽ eẽ. s ꝑ affectũ aut
cõmunẽ sensũnon tam̃ ea ipsa ex ipso
eẽ s cũ dix̃ om̃ia iom̃ibꝰ. hoc signi fi¬
cauit quia ⁊ ex ipso sunt ⁊ ipsis ẽ ex ip̃o.¬
quia ab ipso creata sũt. impsis aũ quia
mom̃iũ ⁊ fessione unꝰ erit ds̃. Nõ tam̃
sic subicitur filiꝰ patri sic̃ filio creatu¬
ra. Alioquin qui facient qui baptizã¬
tur ꝓ mortius: si om̃ino mortui non
re surgent quid ⁊ baptizantur ꝓ illis:
Intantũ ratam &. stabilem uult ostẽ¬
dere resurrectionẽ mortuoꝵ. ut exem¬
plũ det eoꝵ qui tam securi erant de fu¬
tura resurrectione. ut etiã ꝓ mortuis
baptizarent᷑. si quẽ forte mors p̾uenis¬
set. tim̃tes ne aut male aut nõ resurge¬
re qui baptizatus nõ fuerat uiuus no¬
mine mortuitinguebatꝰ unde subiec̃

Expanded text:
infernorum confiteatur unum esse Deum, ex quo sunt omnia. Si autem dixisset: Ut sit Deus in omnibus; intelligeretur in omnibus quidem esse, sed per affectum, aut communem sensum; non tamen ea ipsa ex ipso esse. Sed cum dixit: Omnia in omnibus; hoc significaquia ab ipso creata sunt. In ipsis autem qui in in omnium confessione unus est Deus. Non tamen sic subjicitur Filius Patri, sicut Filio creatura. Alioquin quid facient, qui baptizantur pro mortuis, si omnino mortui non resurgunt? Ut quid et baptizantur pro illis? In tantum ratam et stabilem vult ostendere resurrectionem mortuorum, ut exemplum det eorum, qui tam securi erant de futura resurrectione; ut etiam pro mortuis baptizarentur, si quem forte mors praevenisset: timentes ne aut male, aut non resurgeret, qui baptizatus non fuerat, vivus nomine mortui tingebatur. Unde subjecit: Ut
Abbreviated transcription (Latin):
licẽ postꝙ̃ cenͣtum ẽ dicẽs. Hzoc pocłin
nouũ testam̃tum est in meo sanguine.
hoc facite quocienscũq bibetis in mei
ꝯmemorationẽ. Ostendit illis misten¬
um eucharistie int̾cenandũ celebratũ.
Non cenã eẽ. Medicina enĩ sp̃alis est.
que cũ reuerentia degustata puri ficat
sibi deuotũ. Nemoria enĩ redẽptionis
nr̃e est ut redẽptoris memores maiora
ab eo consequi mereamur. Mortẽ dñi
es inedendo ⁊ potando carnẽ ⁊ sangui¬
nẽ que ꝓ nob̾ oblata sunt. significamꝰ
nouũ testam̃tum inhis consecuti qd est
noua lex que obedientẽ s̃ tradit celesti¬
bꝯ regiiis. Nam ⁊ moyses acceꝑto sangne
uituli in patera aspsic filios isrł dicens.
hoc ẽ testam̃tum quod disposuit deus
aduos. hoc figura fuit testam̃ti quod
gͦ sanguine ꝯstitutum ẽ: qr beneficii di¬
uini sanguis testis ẽ. Incuiꝰ tipũ nos
guis dñ sanguinẽ nr̃m redemit. idest
totum hominẽ saluũ fec̾. Caro enĩ sal¬

Expanded text:
 coenatum est, dicens: Hoc poculum novum Testamentum est in meo sanguine; hoc facite, quotiescumque bibetis, in mei commemorationem. Ostendit illis mysterium eucharistiae inter coenandum celebratum, non coenam esse; medicina enim spiritalis est, quae cum reverentia degustata, purificat sibi devotum. Memoria enim redemptionis nostrae est; ut Redemptoris memores, majora ab eo consequi mereamur. Quoties in edendo et potando carnem et sanguinem, quae pro nobis oblata sunt, significamus, Novum Testamentum in his consecuti, quod est nova lex, quae obedientem sibi tradit coelestibus regnis. Nam et Moyses accepto sanguine vituli in patera, aspersit filios Israel, dicens: Hoc est Testamentum, quod disposuit Deus ad vos . Hoc figura fuit Testamenti, quoergo sanguine constitutum est; quia beneficii divini sanguis testis est. In cujus typum nos guis Domini sanguinem nostrum redemit, id est, totum hominem salvum fecit. Caro enim Sal
Abbreviated transcription (Latin):
karitatis federa ꝑdiderũt. uscisma uersi ad
ꝑdicionẽ sui hereses creauer̃. Et si habu¬
ero omnẽ fidem ita ut montes transfẽrã¬
I. irtutes facere aut demonia ꝑfidemeice¬
re di uirtꝰ ⁊ gła ẽ. Noc hoc ad meritũ pro¬
ficit. nisi quis bone ꝯu̾sacionis fuerit emu¬
lus sic̃ sup̃ memoraui. Et si erogau̾o om¬
nẽ sub̃am meã. Aꝑtum ẽ quia si om̃is sub¬
stantia impendat᷑. nichil ꝓficit karitate
neglect .i. quia caput religionis karitasẽ.
Et qui caput ñ h̃t autam nõ habet. Et si
tradidero corpꝰ meũ ut ardeam. nichil mn ꝓ
dest. Sine karitate nicħ ꝓdest. quia fun¬
dam̃tũ religionis karitas ẽ. Qucqͥd ergo
sine karitate fit. caducũ ẽ. Karitas mag¬
nanima ẽ. iocunda ẽ. karitas ñ emula¬
tur. ñ inflatur. ñ ꝑperã agit. ñ ambiciosa ẽ:
nõ querit que suasũt. Non irritat᷑. nõ co¬
git᷑ malũ. nõ gaudet miniquitate. ꝯgau¬
det aũt u̾itati. Om̃ia tolerat. om̃a credit.

Expanded text:
ersi, ad perditionem sui haereses creaverunt. Et si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam. Virtutes facere, aut daemonia per fidem ejicere Dei virtus et gloria est: nec hoc ad meritum proficit, nisi quis bonae conversationis fuerit aemulus, sicut supra memoravi. Et si erogavero omnem substantiam meam. Apertum est quia si omnis substantia impendatur, nihil proficit, charitate neglecta; quia caput religionis charitas est: et qui caput non habet, vitam non habet. Et si tradidero corpus meum, ut ardeam, nihil mihi prodest. Sine charitate nihil prodest; quia fundamentum religionis charitas est. Quidquid ergo sine charitate fit, caducum est. Charitas magnanima est, jucunda est. Charitas non aemulatur, non inflatur, non perperam agit, non amrit quae sua sunt, non irritatur, non cogitat malum, non gaudet in iniquitate, congaudet autem veritati: omnia tolerat, omnia credit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ angłoꝵ kantatem aũt nõ habeam unũ
sum uelut eram̃tũ resonans aut cĩbalũ
tiumens. Magna utiq iudet̾ gr̃a diuer¬
sis loqui linguis. Plus. aũt aliqͥd est etiã
cognitum possic habere angłicum motui
s hoc ad meritũ uõ adscribi. s adi głam
subiectis ostendit dicens sic eẽ ut erem̃tũ
sonans aut cimbalũ tuiniens. Quia sic̃
eram̃tum inpulsu alteriꝰ resonat. ⁊ cim¬
balũ tinuit. Ita ⁊ hic qui linguis loqͥtꝰ
lingua ad balaam filiũ beor: ut addisce̾t
dĩmaiestatẽ. Et pueri infantes in laudẽ
dĩ ꝓruperũt ad confusionẽ uideoꝵ. Sal¬
uator aũt nõ solũ istos. s ⁊ lapides ad cõ¬

Expanded text:
aritatem autem non habeam, unum sum velut aeramentum resonans, aut cymbalum tinniens. Magna utique videtur gratia diversis loqui linguis: plus autem aliquid est, etiamsi cognitum possit habere angelicum motum. Verum hoc ad meritum non ascribi, sed ad Dei gloriam, subjectis ostendit, dicens sic esse ut aeramentum resonans, aut cymbalum tinniens. Quia sicut aeramentum impulsu alterius resonat, et cymbalum tinnit; ita et hic qui linguis loquitulingua ad Balaam filium Beor, ut addiceret Dei majestatem : et pueri infantes in laudem Dei proruperunt ad confusionem Judaeorum . Salvator autem non solum istos, sed et lapides ad con
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ caiphas ꝓpħauit ñ merito. s dignitate
ordinis sacerdotalis. Et saul ꝓphauit cũ
iam mobedientie causa sp̃u malo fuisset
om̃ia mistia. Iude enĩ nich ꝓfuit fuisse ẽ
aplis ⁊ didicisse nusteria. cũ karitatis hõ¬
tis tradidit saluatorẽ. Et ꝓpha ezechibel
dia bolĩ misteria celestia scire ostendit qͣn¬
dd increpita uoce in paradiso illũ dĩ fuis¬
se ⁊ p̾ciosos lapides habuisse testatꝰ. Qs
lapides idẽ apłs doctue diuine misteria
significauit. ⁊ nichil illi ꝓfuit quia kari¬
tatis in memor in suꝑbiã ꝓsiliuit. Et si

Expanded text:
 Caiphas prophetavit , non merito, sed dignitate ordinis sacerdotalis: et Saul prophetavit , cum jam inobedientiae causa spiritu malo fuisset omnia mysteria; Judae enim nihil profuit fuisse cum apostolis, et didicisse mysteria; cum charitatis hostis tradidit Salvatorem Et propheta Ezechiel diabolum mysteria coelestia scire ostendit, quando increpita voce in paradiso illum Dei fuisse, et pretiosos lapides habuisse testatur, quos lapides idem Apostolus doctrinae divinae mysteria significavit : et illi nihil profuit; quia charitatis immemor, in superbiam prosilivit. Et si
Abbreviated transcription (Latin):
de mẽbro. Ostendit aꝑte nr̃am se causã
ꝑ mebroꝵ carnaliũ rationẽ tractasse. qͥ a
nõ om̃s eadem possumꝰ. S singuli ꝓqua¬
litate fidei. ⁊ grãm habemꝰ ꝯcessam. Et
te istud petro apło ⁊ dicente int̾ cet̾a de u¬
da ⁊ ep̾atum eiꝰ ac̾ipiat alt̾. Scdo ꝓpħas.¬

Expanded text:
 » Ostendit Apostolus nostram se causam per membrorum carnalium rationem tractasse, quia non omnes eadem possumus, sed singuli pro qualitate fidei et gratiam habemus concessam. Et te istud Petro apostolo, et dicente inter caetera de Juda: Et episcopatum ejus accipiat alter . S
Abbreviated transcription (Latin):
endo honorẽ. Aptum ẽ quia caput non
eget neq facie̾t neq manꝰ ut his addat᷑
illis redditur honor. Despectis uͦ uł hũi¬
libꝰ exhortatio necessaria ẽ. ꝑ quã adda¬
tur illis aliquis honor ut fiant utiles. Si
cominꝰ ipso contẽptu neglegentiores cir¬
ca seeñt. in quibꝰ magis ꝓficiendũ ẽ. Ut
nõ sit scisma in corpore: s ꝓ inuicẽ sollici¬
ta sint mẽbra. Sic dic̃ a dño moderatum
humanũ corpꝰ. ut om̃a mẽbra eiꝰ necessa¬
ua sint. Ac ꝑhoc ꝓ se inuicẽ sollicita. qͥa
aliud sine altero eẽ nõ pot. ⁊ qd̃ infẽrius
putat᷑ magis necessanũ ẽ sic̃ ⁊ de fr̃ibus
expositum ẽ uł disputatũ. quia nullus
debet uł inutilis despici. Et siquid paci¬
tur unũ membrũ ꝯpaciuntur om̃a nie¬
bra. Hoc de membris corporis carnis am¬
bignũ non ẽ quia si ocds aut pes ułmanus
capiatur egritudine aliqua infirmitatis.
em̾serit. Siue glatur unũ mẽbrũ cõgan¬
dent om̃ia m̃bra. Manifestum ẽ quia le¬

Expanded text:
ent. Apertum est quia caput non eget, neque facies, neque manus, ut his addatur illis redditur honor. Despectis vero vel humilibus exhortatio necessaria est, per quam addatur illis aliquis honor, ut fiant utiles: si quominus, ipso contemptu negligentiores circa se erunt, in quibus magis proficiendum estnon sit schisma in corpore, sed pro invicem sollicita sint membra. Sic dicit a Deo moderatum humanum corpus, ut omnia membra ejus necessaria sint; ac per hoc pro se invicem sollicita, quia aliud sine altero esse non potest: et quod inferius putatur, magis necessarium est; sicut et de fratribus expositum est, vel disputatum, quia nullus debet velut inutilis despici. Et si quid patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra. Hoc de membris corporis carnis ambiguum non est; quia si oculus, aut pes, vel manus capiatur aegritudine aliqua infirmitatis, emerserit. Sive glorificatur unum membrum, congaudeant omnia membra. Manifestum est quia lae
Abbreviated transcription (Latin):
liquos uͦ ulut ꝯtẽptibiles sꝑnebant. Nã
⁊ corpꝰ ñ est unũ membruĩ s multa. Hoc
dices ostendit unitatẽ habe uanetatis of¬
ficioꝵ.⁊ diu̾sitatẽ hanc ñ deͤcrepare in u¬
in singłaritate consistit. s inmultis mẽ¬
bris ut inuicem s̃ p̾stent qd̃ de habent.
Si dixent pes quia nõ sũ manꝰ ñ sum de
corpore ñ ꝓpte̾a non ẽ decorpore: Hoc ẽ.
nõ posse eum qui infurm ꝰ uidetur int̾
fres. negari eẽ decorpore qr nõ ẽ potens.
Si dixerit auricula qr nõ sũ ocłs nõ sum
de corpore. nõ ꝓpt̾ea ñ est de corpore. Nõ
debere dic̃ illum qui paulo inferior est.
ñ necessariũ putari corpori. ꝓpt̾ea quod
i ⁊ opis. quomͦ impleretꝰ reliqua necessi¬
tas corporis. cũ constet multis officiis
opꝰ eẽ ad gubnacła corporis: Si totum¬

Expanded text:
liquos vero velut contemptibiles spernebant. Nam et corpus non est unum membrum, sed multa. Hoc dicens, ostendit unitatem habere varietates officiorum, et diversitatem hanc non discrepare in uin singularitate consistit, sed in multis membris; ut invicem sibi praestent, quod debent. Si dixerit pes: Quia non sum manus, non sum de corpore; num propterea non est de corpore? Hoc est, non posse eum, qui infirmus videtur inter fratres, negari esse de corpore; quia non est potens. Si dixerit auricula: Quia non sum oculus, non sum de corpore; num propterea non est de corpore? Non debere dicit illum, qui paulo inferior est, non necessarium putari corpori, propterea quod s operis, quomodo impleretur reliqua necessitas corporis, cum constet multis officiis opus esse ad gubernacula corporis?
Abbreviated transcription (Latin):
nõ resurrexit ad huc estis in peccatis ur̃i.
los ut quia nemo siinale uult. doleat
illis hoc cepisse credere qd̃ contra ipsos
c̃. Quis enĩ peccata s remissa noluit au
nolunt estimare ꝑdicionẽ. Qui enim¬
ñ tuuerũt sub hac spe de scło exierũt.
siue occidi ñ timuer̾. quia resurgere exẽ¬
plo xp̃i credider̃. ⁊ nõ est uerũ pier:. Hcc
illis dic̃ qd̾ amore suoꝵ defunctoꝵ nol¬
unt audire: ut illis amputet qd prius

Expanded text:
non resurrexit, adhuc estis in peccatis vestrilos ut quia nemo sibi male vult, doleat illos hoc coepisse credere quod contra ipsos est; quis enim peccata sibi remissa nolit audinoluit aestimare perditionem. Qui enim sub hac spe de saeculo exierunt, sive occidi non timuerunt, quia resurgere exemplo Christi crediderunt, et non est verum, perierunt. Hoc illis dicit quod amore suorum defunctorum nolunt audire
Abbreviated transcription (Latin):
suit nr̃a. Manifestũ est quia quãuis ali¬
quis dignitate sublimis sit si subiectus
tam̃ defuerit. qui obsequiis suis illum
faciat gloriosũ. ipsa dignitas contemp¬
tibilis erit. Officiũ ẽ enĩ ꝑ qd̾ dignitas
constat. Bale ẽ sumꝑatori deerit excitꝰ
Quãnis ergo magnꝰ sit imꝑator: neces¬
sariũ tam̃ h̃t exercitũ. Membrũ ẽ enĩ
corporis enante se habens tribunos cõmi¬
tes magr̃os. his om̃ibꝰ in feriores sũt mi¬
lites: ⁊ magis necessarii sunt sic̃ mebra cor¬
poris. que cũ inferiora uident᷑ plusutilia
sũt. sine ocdis enĩ manibꝰ oꝑatur. ⁊ ãbu¬
circũdamꝰ. Similis sensꝰ ẽ. quia qui pu¬
tantur sime dignitate ẽẽ inuenimꝰ in
eis quod laudemꝰ sic̃ ⁊ inm̃bris ut plus¬

Expanded text:
sunt. Manifestum est, quia quamvis aliquis dignitate sublimis sit; si subjectus tamen defuerit, qui obsequiis suis illum faciat gloriosum, ipsa dignitas contemptibilis erit: officium enim est, per quod dignitas constat. Tale est si imperatori desit exercitus. Quamvis ergo magnus sit imperator, necessarium tamen habet exercitum; membrum est enim corporis ejus, ante se habens tribunos, comites, et magistros. His omnibus inferiores sunt milites, et magis necessarii sunt, sicut membra corporis, quae cum inferiora videntur, plus utilia sunt; sine oculis enim manus operatur, circumdamus. Similis est sensus, quia qui putantur sine dignitate esse, invenimus in eis quod laudemus, sicut et in membris vil
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ eccle sue. ut om̃ia que mũdꝰ imitari
uult. s ñ implet quia carnalis ẽ. Hec in
eccla que domꝰ dĩ ẽ singloꝵ officiis dono
⁊ magisterio sp̃s scĩ indulta ad ꝓbationẽ
ueritatis inhis qui contẽptibiles mũdo
sunt uideantur. Sic̃ enĩ corpꝰ unũ est
mẽbra aũt ht multa om̃a aũt mẽbra
ex uno corpore cum sint multa unũ sũt
corpꝰ: ita ⁊ xp̃s. ⁊ enĩ in uno sp̃u nos õs
in unũ corpꝰ baptizati sumꝰ. siue uidei¬

Expanded text:
nem Ecclesiae suae; ut omnia, quae mundus imitari vult, sed non implet, quia carnalis est; haec in Ecclesia, quae domus Dei est, singulorum officiis et dono et magisterio Spiritus sancti indulta ad probationem veritatis in iis, qui contemptibiles mundo sunt, videantur. Sicut enim corpus unum est, et membra habet multa: omnia autem membra ex uno corpore, cum sint multa, unum sunt corpus; ita et Christus. Etenim in uno Spiritu nos omnes in unum corpus baptizati sumus, sive
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ea debẽt dici que intelle̾gant audien¬
tes. Nam qͥd ꝓdest ut quis tingua loqua¬
tur quã solus scit. utꝰ audit nichil ꝓficiat:
Idõ tacere debet ineccłaut hi loquantꝰ qui
ꝓsint audientibꝰ. Gr̃as ago dõ meo quod

Expanded text:
tis, ea debent dici, quae intelligant audientis, ea debent dici, quae intelligant audientes. Nam quid prodest ut quis lingua loquatur, quam solus scit; ut qui audit, nihil proficiat? Ideo tacere debet in Ecclesia, ut ii loquantur, qui prosint audientibus. Gratias ago Deo meo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
orabo sp̃u. orabo ⁊ m̃te. Psalmũ dicam
sp̃u. psalmũ dicam ⁊ m̃te. Hoc dic̃. qͥa
cũ quis hac lingua loquitꝰ qua noũ. bã
sp̃u quã m̃te orat: quiañ solum sp̃s eiꝰ
quẽ dix datũ inbaptismo scit qd̾ oratur.
s ⁊ animꝰ. Simili mͦ ⁊ de psalmo non
ignoratur. Ceterũ si benedix̾is sp̃u. Hoc
ẽ laudẽ dĩ lingua loquaris ignota au¬
dientibꝰ. Quis supplet locũ idiote q̃m̃¬
dic amen suꝑ tuã benedictionẽ quia nẽ¬
cit quid dicas: Imꝑitus enĩ audiens qd̃
ñ intellegit. Nescit finẽ orationis ⁊ nõ
respondit am̃: id est uerum ut confir¬
metur benedictio. ꝑ hos enĩ implet᷑
ꝯfirmatio p̾cis qui respondẽt am̃. uͭ oĩa
dicta ueri testimonio in audientiũ mẽ¬
tibꝰ confirment. Nam tu quidẽ bene:
gras agis. De eo dic qui cognita sibi loqtꝰ
quia scit qͥd dicat. s alius nõ edificatur.
Si utiq ad edificaudã eccłiam conueni¬

Expanded text:
Orabo spiritu, orabo et mente: psalmum dicam Orabo spiritu, orabo et mente: psalmum dicam spiritu, psalmum dicam et mente. Hoc dicit, quia cum quis hac lingua loquitur, quam novit; tam spiritu, quam mente orat; quia non solum spiritus ejus, quem dixi datum in baptismo, scit quid oratur: sed etiam animus simili modo et de psalmo non ignorat. Caeterum si benedixeris spiritu; hoc est, si laudem Dei lingua loquaris ignota audientibus: Quis supplet locum idiotae? Quomodicit amen, super tuam benedictionem, quia nescit quid dicas. Imperitus enim audiens quod non intelligit, nescit finem orationis, et non respondet, amen, id est verum; ut confirmetur benedictio. Per hos enim impletur confirmatio precis, qui respondent, amen; ut omnia dicta veri testimonio in audientium mentibus confirmentur. Nam quidem bene gratias agis. De eo dicit, qui cognita sibi loquitur, quia scit quid dicat. Sed alius non aedificatur. Si utique ad aedificandam Ecclesiam conveni
Abbreviated transcription (Latin):
Sic ⁊ uos qm̃ emulatores estis sp̃uũ. ad
edificationẽ ecdie querite ut ꝓph̾etis. Qͥ
a ꝓdest scipturas explanare. Nam inci¬
tatur ⁊ gaudet animꝰ qñ aliqͥd de scrip¬
turis ꝑcipit. ⁊ quantũ ꝓpensior in hac par¬
te fit: tantũ deserit uicia. Propt̾e̾a adh¬
anc partẽ studiũ monet ad plicandum.
Idõ qui loquitꝰ linga oret ut int̾precetur.
Cum qui linguis loqui de sid̾at orare de¬
bere ut accipiat donũ interp̾tandi. ut ꝓ¬
ficiat ceteris studiũ eiꝰ. Si orau̾o lingua
sp̃s m̃s orat mens aũt mea sine fructuẽ
Manifẽstũ est ignorare animũ ur̃m si
lingua loquatꝰ quã nescit. Sic̃ ad solent
latim homines grece cantare. oblecta¬
ti sono uerboꝵ nesciens tam̃ qͥd dicant.
Sp̃s ergo qui datur in baptismo scit qͥd
oret animꝰ dũ loquit᷑ aut ꝑorat lĩgua
sibi gnota. Mens aũt qui ẽ animꝰ sñ
fructu ẽ. quẽ enĩ potest habere ꝓfectũ.
qui ignorat que loquatur. Quidẽ ergo:

Expanded text:
s, quoniam aemulatores estis spirituum, ad aedificationem Ecclesiae quaerite, ut prophetetis. Quia prodest Scripturas explanare nam incitatur et gaudet animus, quando aliquid de Scripturis percipit: et quantum propensior in hac parte fit, tantum deserit vitia, proterea ad hanc partem studium monet applicandum. Ideo qui loquitur lingua, oret ut interpretetur. Eum qui linguis loqui desiderat, monet orare debere, ut accipiat donum interpretandi; ut proficiat caeteris studium ejus. Nam si oravero lingua, spiritus meus orat, mens autem mea sine fructu est. Manifestum est ignorare animum nostrum, si lingua loquatur, quam nescit, sicut adsolent Latini homines Graece cantare, oblectati sono verborum; nescientes tamen quid dicant. Spiritus autem qui datur in baptismo, scit quid oret animus, dum loquitur, aut perorat lingua sibi ignota: mens autem qui est animus, sine fructu est. Quem enim potest habere fructum, qui ignorat quae loquatur? Quid est ergo?
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃alia illis traditurꝰ exemplũ p̾oris cõ¬
uersationis memorat: ut sic̃ simulacro¬
rũ fuerunt forma colentes idola ⁊ duce¬
bantur duce uolũ tate demonioꝵ. Ita ⁊
colentes din sint forma legis dince. am¬
bulantes sic̃ placet dño. Formaenĩ uniꝰ¬
curq legis in ꝓfessione ⁊ ꝯu̾satione cul¬
toris debet uideri. Ille enĩ forma ⁊ ima
uobis facio. quia nemo in sp̃u dĩ dicit añ¬
antes ꝑ sĩgula karismata hominibꝰ po
sp̃m sc̃m hoc donũ ministrari. Et quia
dic̃. Habet enĩ grãm incoipso fidei sue
ꝓpt̾ głam nominis .xͥ. Non enĩ sine do¬
no dĩ ẽ. dñm dicere iħm. Ac ꝑ hoc ostẽ¬
dit illis inom̃ibꝰ dĩ ẽẽ laudẽ ⁊ gr̃am. Qa
sic idoloꝵ imago in ministris eiꝰ ẽ ordi¬
nẽ suũ habens ꝑ singulos gradꝯ totum
tam̃ hominis ẽ. Ita ⁊ in lege dñica grad
carismatum sũt officus ecdie nõutiq me¬
ritis humanis indulti. s ut membra ade¬

Expanded text:
Spiritalia illis traditurus exemplum prioris conSpiritalia illis traditurus exemplum prioris conversationis memorat; ut sicut simulacrorum fuerunt forma, colentes idola, et ducebantur duce voluntate daemoniorum: ita et colentes Deum, sint forma legis Dominicae, ambulantes sicut placet Domino. Forma enim uniuscujusque legis in professione et conversatione cultoris debet videri; ille enim forma et imagvobis facio, quod nemo in Spiritu Dei antes, per singula charismata hominibus poSpiritum sanctum hoc donum ministrari: et quia dicit; habet enim gratiam in eo ipso fidei suae propter gloriam nominis Christi; non enim sine dono Dei est Dominum dicere Jesum: ac per hoc ostendit illis in omnibus Dei esse laudem et gratiam; quia sicut idolorum imago in ministris ejus est, ordinem suum habens per singulos gradus, totum tamen hominis est: ita et in lege Dominica gradus charismatum sunt officiis Ecclesiae, non utique meritis humanis indulti; sed ut membra ad ae
Abbreviated transcription (Latin):
dic quia si nos metipsi errores nr̃os cor¬
rigeremꝰ ñ adomino iudicarem᷑. Et
quia corripimur. tam̃ ꝓ nob̾ẽ. ut timo¬
re ipso em̃demur. In paucis enĩ om̃iũ
delibꝰ dampnem᷑. qui in consid̾ate ad
m̃sam dñi accedit. Itaq fr̃s cũ conue¬
nicis ad manducandũ inuicẽ expecta¬
te. Si quis esurit domi manducet.
Ab inuicẽ expectandũ dic̃. ut multo¬
rum oblatio simł celebretur: ut ⁊ oĩb̾¬
ministretur. Et siquis in paciens ẽ. do¬
mi t̾reno pane pascatur. Ut ñ inuidi¬
cio ꝯuemiatis. Hoc est ne misteriũ rep̾¬
hensibilit ⁊ cũ offensione agatis. Cete¬
ra aũt cũ uenero dispona. Caput prius
salutis ordine agendũ ostendit. ⁊ quiͦuͦ
in ecclam ab utroq sc xu conueniaa tur
pͥmisit. In quibꝰ rebꝰ sierror fuerit. non
leue peccatum ẽ. Cetera. aũt que ad edifi¬
cationẽ eccle ꝑtinent. p̾sentia sua ordiñ
lacroꝵ forma euntes ꝓ ut ducebamini.

Expanded text:
dicit, quia si nosmetipsi errores nostros cordicit, quia si nosmetipsi errores nostros corrigeremus, non a Domino judicaremur, et quia corripimur, tamen pro nobis est, ut timore ipso emendemur. In paucis enim omnium deli, qui inconsiderate ad mensam Domini accedit. Itaque, fratres, cum convenitis ad manducandum, invicem exspectate. Si quis esurit, domi manducet. Ad invicem exspectandum dicit, ut multorum oblatio simul celebretur, ut et omnibuministretur: et si quis impatiens est, domi terreno pane pascatur. Ut non in judicium conveniatis: hoc est, ne mysterium reprehensibiliter et cum offensione agatis. Caetera autem cum venero, disponam. Caput prius salutis ordine agendum ostendit, et quomodo in Ecclesiam ab utroque sexu conveniatur, praemisit: in quibus rebus si error fuerit, non leve peccatum est. Caetera autem quae ad aedificationem Ecclesiae pertinent, praesentia sua ordinarlacrorum forma euntes, prout ducebamini.
Abbreviated transcription (Latin):
qui edunt hostias participes sunt altaris:
Ita ⁊ qui edunt hostias participes sũt alta¬
ris erroris. Quid ergo dico quia simula¬
cro immolatũ aliqͥd ẽ: Non qr simulact̃
est aliq̃d. s que sacrificant demoniis im¬
molant. Simulacrũ uere nicħ ẽ quia y¬
mago indetur rei mortue. s sub tegmine
simulacroꝵ diabolꝰ colitur. Nolo uos par¬
ticipes fien momorũ. Ostendit illis nõ hoc
ẽẽ tantum qd uidetur in idolio. s eẽ occul¬
tũ iniquitatis misteriũ. qd ut uniꝰ dĩ fĩ¬
dem corrũpet sathanas adinuenit. Und̾

Expanded text:
qui edunt hostias, participes sunt altaris? qui edunt hostias, participes sunt altaris? ita et qui edunt hostias, participes sunt altaris erroris. Quid ergo dico, quia simulacro immolatum aliquid est? Non quia simulacrum est aliquid; sed quae sacrificant, daemoniis immolant. Simulacrum vere nihil est; quia imago videtur rei mortuae: sed sub tegmine simulacrorum diabolus colitur. Nolo vos participes fieri daemoniorum. Ostendit illis hoc esse tantum, quod videtur in idolio: sed esse occultum iniquitatis mysterium, quod ut unius Dei fidem corrumperet, Satanas adinvenit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
societate idolatrie: ut nõ solũ spes s ani¬
mꝰ indõ tollat᷑. ne ꝑ hoc nascatꝰ in dñ
temptatio. Nemo enĩ assiduus in idolio
nichil sꝑat deeo. Hinc enĩ sꝑare dubita¬
re de dõ ẽ: sic̃ ⁊ saulrelicto dõ qui ei fue¬
raz delicti causa. iratꝯ adidolatriã se con¬
tulit aliqͥd sꝑans deca. cui quidẽ ⁊ inpre¬
senti obfuit. ⁊ infuturũ gehemia ultricẽ
ꝓuidit. Quasi prudentes uos iudicate
qd̃ dico. Exempla subicit ut faciliꝰ sua¬
deat quia cui u̾ba satis nõ faciunt. solet̃
exempla suadere. Calix benedictionis
quẽ benedicimꝰ. nõne dimunicatio san¬
pus multi sumꝰ: om̃s enĩ deuno pane
⁊ de uno calice participamꝰ. Qm̃ unum
sumꝰ alt̾ alteriꝰ mẽbra unũ nos sentire
debere dic̃: ut fideᷤ una unũ habeat sen¬
sum ⁊ op. Uidete isrł scdm carnẽ. hoc
est. dicite homines uidentes dm̃ quadmods
se habeant carnalia id ẽ idolatria. nonne

Expanded text:
societate idololatriae, ut non solum spes, sed et anisocietate idololatriae, ut non solum spes, sed et animus inde tollatur, ne per hoc nascatur in Deum tentatio. Nemo enim assiduus in idolio nihil sperat de eo; hinc enim sperare dubitare de Deo est, sicut et Saul relicto Deo, qui ei fuerat delicti causa iratus, ad idololatriam se contulit, aliquid sperans de ea . Cui quidem et in praesenti obfuit, et in futurum gehennam ultricem providit. Quasi prudentes, vos, judicate quod dico. Exempla subjicit, ut facilius suadeat; quia cui verba satis non faciunt, solent exempla suadere. Calix benedictionis quem benedicimus, nonne communicatio sanlti sumus; omnes enim de uno pane et de uno calice participamus. Quoniam unum sumus, alter alterius membra, unum nos sentire debere dicit; ut fides una unum habeat sensum et opus. Videte Israel secundum carnem: hoc est, discite, homines videntes Deum, quemadmodum se habent carnalia, id est, idololatria. Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
paganorum terra sunt. ⁊ culturã illorum
humanus error inuenit. Propt̾ xp̃m gͦ
pati humana tẽptatio ẽ ꝑ quã ꝓficitꝰ apd
dm̃. fidelis aũt ds̃ qui ñ pacietur uostẽp¬
tari suꝑ quã potestis. s faciet cũ tẽptatio¬
ne et iã ꝓuentũ ut possitis tolerare. Idõ
fidelem dic̃ dm̃. qui ñ pacietꝰ uos tẽptari
supid quod potestis. quia daturũ se ꝓmist
ds diligentibꝰ se regna celestia.⁊ det ne¬
nesse est. quia fidelis ẽ. Propt̾ca gͦ tubu¬
lantibꝰ ꝓse aderit. nec pacietur tantum
urrogari qd̾ tolerari nõ possit. s faciet
ut aut cito cesset tẽptatio. aut si ꝓlixa fu¬
erit det tolerandi uirtutẽ. Alioquin ñ
dabit qd̾ ꝓmisit. quia uncitur qui pa¬
titur. Homo ẽ enĩ infirmati subiectu.
Iuomodo tam̃ a dõ adiuuatur: si tantũ
se. ut quarto die paci ñ ꝑmittat᷑. qui scit᷑
ultra ñ posse quã triduo tolerare. Qua
tatur etiã nũc ut abstineant se ab omni

Expanded text:
paganorum terra sunt, et culturam illorum paganorum terra sunt, et culturam illorum humanus error invenit. Propter Christum ergo pati, humana tentatio est, per quam proficitur apud Deum. Fidelis autem Deus, qui non patietur vos tentari supra quam potestis: sed faciet cum tentatione etiam proventum; ut possitis tolerare. Ideo fidelem dicit Deum, qui non patietur vos tentari supra quam potestis; quia daturum se promisit Deus diligentibus se regna coelestia: et ut det necesse est; quia fidelis est. Propterea ergo tribulatis pro se aderit, nec patietur tantum irrogari, quod tolerari non possint: sed faciet, ut aut cito cesset tentatio; aut si prolixa fuerit, det tolerandi virtutem: alioquin non dabit, quod promisit; quia vincetur, qui patitur. Homo est enim infirmitati subjectus, Quomodo tamen a Deo adjuvatur, si tantum se; ut quarto die pati non permittatur, qui scitur ultra non posse quam triduo tolerare. Quaptatur etiam nunc, ut abstineant se ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
butionẽ illoꝵ: ut nob eeñt exem plo qͥ postͤ¬
mo scłi futu eramꝰ in fĩde xp̃i. Pro uti¬
litate enĩ nr̃a gesta sunt: ut si t̾rore horũ
indĩ timore manserimꝰ. głam illis ꝓmis¬
sam accipiamus. Si cominꝰ geminabit᷑
nob pena illoꝵ. quia maior noticia legis
plus fac̾ reum. Propt̾ea ⁊ qui se putat sta¬
re uideat ne cadat. Hoc ad eos loquitur qui
p̾sum̃tes de scientia qua licitum ẽ om̃a ed̾e.
uident. quia ⁊ tunc cũ moysi detraherẽt
⁊ dubitarẽt de eo. dĩn temptasse dicuntur.
Om̃e enĩ qd̃ ꝓbatum ñ habetur tẽptatur.
Idõ ut hec temptatio conuellat᷑. id mon
cum t̾rore. Ut auit humana tẽptatio il¬
los adp̾hendat hortatur. Humana enĩ
temptatio ẽ ꝓpt̾ spem dĩ diffidere de hoĩe.
quia uana spes in homine. Ut in necessi¬
tate aut pͥssura ñ desꝑet de dõ humanũ
auxiliũ requirendo. Sic̃ ⁊ uid̾i qui dubi¬
tantes de dõ: idoloꝵ adminidm exhorta¬
banit. hoc ẽ humaniĩ auxiliũ. quia dii

Expanded text:
tionem illorum, ut nobis essent exemplo, qui postremo saeculo futuri eramus in fide Christi. Pro utilitate enim nostra gesta sunt, ut si terrore horum in Dei timore manserimus, gloriam illis promissam accipiamus: si quominus, geminabitur nobis poena illorum; quia major notitia legis plus facit reum. Propterea et qui se putat stare, videat ne cadat. Hoc ad eos loquitur, qui praesumentes de scievidentur; quia et tunc cum Moysi detraherent, et dubitarent de eo, Deum tentasse dicuntur. Omne enim quod probatum non habetur, tentatur; ideo ut haec tentatio convellatur, admonet cum terrore. Ut autem humana tentatio illos apprehendat, hortatur: humana enim tentatio est propter spem Dei diffidere de homine, quia vana spes in homine; ut in necessitate aut pressura non desperet de Deo, humanum auxilium requirendo, sicut et Judaei qui dubitantes de Deo, idolorum adminicula exorabant. Hoc est humanum auxilium; quia dii
Abbreviated transcription (Latin):
potestate daudatꝰ cum sit in mẽ sũ. Uni¬
cuiq aũt datur manifestatio sp̃s adu¬
tilitatẽ. Hoc ẽ donum accipit. ut diui¬
nis retinałis uitam suã gub̾nãs ⁊ sibi
⁊ aliis utilis sic: dũ exemplũ bone cõu̾¬
sationis ostendit. Cuidam enĩ dat᷑ per
beat illuminatũ ⁊ prudes ut discernat
que uitanda sunt. que sequenda. Alui uͦ
ẜmo scientie scđm eundẽ sp̃m. Hoc est
ut habeat scĩam rerum diuinarũ. Alii
gr̃a curationũ in uno spu. Id ẽ ut medelã
tribuat in firnus. uł egris. Alii fides in co¬
dem sp̃u. Hoc dic̃ ut fidei ꝓfitende ac iũ¬
dicande p̾ssa uerecũdia accipiat faculta¬
tẽ. Alii oꝑatio untutũ. Potestatẽ dari
significat. in eiciendis demoniis aut signi
futura. Alii discretio sp̃uum. hoc dic̃ ut
intelligat ⁊ iudicet qd̾ dicit᷑ an sp̃s sc̃i sic
anmundami. Alii int̾pretatio linguarũ.
Int̾pretari ẽ. ut dicta illoꝵ qui linguis lo¬
cuntur ul luteris. ꝑ donũ dĩ fidelit̾ int̾¬

Expanded text:
m sit immensum. Unicuique autem datur manifestatio Spiritus ad utilitatem. Hoc est, donum accipit, ut divinis retinaculis vitam suam gubernans, et sibi et aliis utilis sit, dum exemplum bonae conversationis ostendit. Cuidam enim datur perbeat illuminatum, et sit prudens, ut discernat quae vitanda sunt, quaeve sequenda. Alii vero sermo scientiae secundum eumdem spiritum: hoc est, ut habeat scientiam rerum divinarum. Alii gratia curationum in uno Spiritu: id est, ut medelam tribuat infirmis, vel aegris. Alii fides in eodem Spiritu. Hoc dicit, ut fidei profitendae ac vindicandae, pressa verecundia, accipiat facultatem. Alii operatio virtutum. Potestatem dari significat in ejiciendis daemoniis, aut signifutura. Alii discretio spirituum. Hoc dicit, ut intelligat et judicet, quod dicitur, an Spiritus sancti sit, an mundani. Alii generInterpretari est, ut dicta illorum, qui linguis loquuntur vel litteris, per donum Dei fideliter inter
Abbreviated transcription (Latin):
grãm. sup̃dicti om̃s deiq in hominibꝰ
uidentur: siue loquendi aut curandi uł
ad honorificentiam dĩ. Idõq nunc uiam
illis dic̃ se ostendere planiorẽ. qua itur ad
celum que meritũ collocat apd̃ dmn. Nam
quia sup̃dicta ñ semꝑ admeritũ ꝑtinent.
dic̃ saluator. Multi m̃ dicẽt in illa die io
est uidici. dñe dñe nonne in noĩe tuo pro¬
multas fecimꝰ. Et quia ñ hec ad meritũ ꝑ¬
tinẽt s officia sũt eccle ad ꝯfusionẽ genti¬
lium ⁊ dĩ honorificentiã pro testandam.
dic̃ eis dñs. Recedite ame. ñ noui uos oꝑ¬
ari inquitatis. Securi enĩ quia dĩ in il¬
lis oꝑatio cernebatur neglegentes erga se
dicit saluator. Nolite in ħ gaudere qd̾ de¬
monia uob̃ subiecta sunt. s in ħ gandete
qđ nomina ur̃a scripta sũt in celo. Quare
nisi quia nomini dĩ sunt subdita nõhoĩs
merito: ⁊ quare nũc ñ it.a fit ut habeãt ho¬
mines grãm dĩ: Int̾ initia fieri oportu¬

Expanded text:
gratiam supradicti omnis doni, quod in hominibus gratiam supradicti omnis doni, quod in hominibus videntur, sive loquendi, aut curandi, auad honorificentiam Dei. Ideoque nunc viam se dicit illis ostendere planiorem, qua itur ad coelum, quae meritum collocat apud Deum. Nam quia supra dicta non semper ad meritum pertinent, dicit Salvator: Multi mihi dicent in illa die, id est, judicii: Domine, Domine, nonne in nomine tuo prouia non hoc ad meritum pertinet, sed officia sunt Ecclesiae, ad confusionem gentilium, et Dei honorificentiam protestandam, dicit eis Dominus: Recedite a me: non novi vos, operarii iniquitatis . Securi enim quia Dei in illis operatio cernebatur, negligentes erga se dicit Salvator: Nolite in hoc gaudere, quod daemonia vobis subjecta sunt; sed in hoc gaudete, quod nomina vestra scripta sunt in coelo . Quare, nisi quia nomini Dei subjecta sunt, non hominis merito? Et quare nunc non ita fit, ut habeant homines gratiam Dei? Inter initia fieri oportu
Abbreviated transcription (Latin):
quid om̃s grãm habent curationũ: Quo¬
modo po̾t fieri. ut om̃s habeant dona cu¬
rationum: Numqͥd ois lingius locun¬
tur: Non utiq nisiqui accip̃ donũ ĩ hac
re: fumqͥd om̃s int̾pretantur: Ille p
tum sensũ hec inserenda. E xplanauit
cnĩ reddita ratione om̃s hale diu̾sasgr̃aᷤ¬
⁊ nec totum alicui concedi exemplo m̃bro¬
rum. Exemplo em̃ corporis carnis. sp̃ale
corpꝰ insinuat. Ac ꝑhoc iom̃ibꝰ dm̃ be¬
nedicendũ: ⁊ in ipsius nomine głandũ
cuiꝰ grã ẽ. hanc rationẽ etiã in rebꝰ fisiciꝰ
inuenimꝰ. Aurũ aut cum me liꝰ argento
sit. plus tam̃ in usu argentũ ẽ. Et cum es
necessariũ sit. plustam̃ ferrũ opus ẽ. Ni¬
chil enĩ pene sine ferro fit. cũ sic inferius
& post hec. Emulamini aũt carismata
meliora. Hoc mox in subiectis ab soluit. q
ad huc exellentiorẽ uob uiã demonstro. Gra¬
datim illos ad utilia ꝓuebit. ostendens illi

Expanded text:
m omnes gratiam habent curationum? Quom omnes gratiam habent curationum? Quomodo potest fieri, ut omnes habeant dona curationum? Numquid omnes linguis loquuntur? Non utique, nisi qui accipit donum in hac re. Numquid omnes interpretantur? Ille potum sensum haec inserenda. Explanavit enim, reddita ratione, omnes habere diversas gratias, nec totum alicui concedi, exemplo membrorum. Exemplo enim corporis carnis spiritale corpus insinuat: ac per hoc in omnibus Deum benedicendum, et in ipsius nomine gloriandum, cujus gratia est. Hanc rationem etiam in rebus physicis invenimus; aurum enim cum melius argento sit, plus tamen in usu argentum est; et cum aes necessarium sit, plus tamen ferro opus est; nihil enim pene sine ferro fit, cum sit inferius. Et post haec: Aemulamini charismata meliora. Hoc mox in subjectis absolvit. Et adhuc magis excellentiorem viam vobis demonstro. Gradatim illos ad utiliora provehit, ostendens illis
Abbreviated transcription (Latin):
nis sunt ⁊ apłi ꝓpħe quia pͥmus gradꝰ oĩa
subiecta ht̃. Deniq pessimꝰ caiphas ꝓp¬
ter qd̃ pͥnceps sacerdotum erat. ꝓpħauit
ordinis utiq causa. ñ ꝓprii meriti. T̃ am̃
spocialit̾ erant ꝓpħe ⁊ scripturatũ int̾¬
p̾tes ⁊ futura dicentes. Sic̃ erat agabus
get ꝓpħis. Et quia ab uno dõ patre sunt
om̃ia singłos epõs singłis eccłiis p̾ẽẽ de¬
creuit. Tercio doctores. Illos dic̃ docto¬
res: qui in eccł̃a litteris ⁊ lectionibꝰ reti¬
uendis pueros imbuebant. moy se sina¬
bere inse donum uirtutis sanitatũ. Opi¬
tulationes gubnationes. Ut in rebꝰ diui¬
nis iugilet intellectu. Ita tarã ut in ali¬
quibꝰ que implere ñ concedit᷑ ab alio su¬
mat qd̾ de ht quia totũ uni concedi ñ pot
Sũt ⁊ gubnatores: qui sp̃alibꝰ retinacu¬
lis hominibꝰ docum̃to sunt. Genera lin¬
guarũ. It donũ dĩ sit multas linguas
rum int̾pretandarũ habeat periciã. Nũ
uirtutẽ cuidat ds̃ demonia iecere. Nũ¬

Expanded text:
quia primus gradus omnia subjecta habet. Denique pessimus Caiphas propter quod princeps sacerdotum erat, prophetavit , ordinis utique causa, non proprii meriti. Tamen specialiter erant prophetae et Scripturarum interpretes, et futura dicentes , sicut erat Agabus,o tamen eget prophetis. Et quia ab uno Deo Patre sunt omnia, singulos episcopos singulis Ecclesiis praeesse decrevit. Tertio doctores. Illos dicit doctores qui in Ecclesia litteris et lectionibus retinendis pueros imbuebant more Synabere in se donum virtutis sanitatum. Opitulationes, gubernationes; ut in rebus divinis vigilet intellectu: ita tamen, ut in aliquibus, quae implere non conceditur, ab alio sumat quod non habet; quia totum uni concedi non potest. Sunt et gubernatores, qui 154 spiritalibus retinaculis hominibus documento sunt. Genera linguarum; ut donum sit Dei multas linguas rum interpretandarum habeat peritiam. Numqvirtutem, cui dat Deus daemonia ejicere. Nu
Abbreviated transcription (Latin):
enim oblatũ tociꝰ ppłi fic. quia mnuno pa¬
ne om̃s significantur. ꝑid qd̾ enim unũ
sumꝰ de uno pane oms nos sumere opor¬
cet. Quid dicam uob: Laudo uos. in hoc
ñ laudo. Aꝑtum ẽ de p̾henso ⁊ corre pto
errore. ut de cetero corrigant. ⁊ sciant ħ
uerũ quod dudũ inp̾mordiis ipsi didisce¬
rant. formã illiꝯ que a saluatore inre h¬
uiuf modi data ẽ. Iterat dicẽs. Egoe¬

Expanded text:
enim oblatum totius populi sit; quia in uno paenim oblatum totius populi sit; quia in uno pane omnes significantur. Per id enim quod unum sumus, de uno pane omnes nos sumere oportet. Quid dicam vobis? Laudo vos? In hoc non laudo. Apertum est deprehenso et correpto errore, ut de caetero corrigant, et sciant hoc verum, quod dudum in primordiis ipsi didicerant; formam illius quae a Salvatore in re hujusmodi data est, iterat dicens: Ego e