comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unt. curatores dãncli sunt. ¶ Int̾d̾
aũt ⁊ pupilli curatores accipiurit. ut
puta si legitimus tutor non sit ydõe.
qr hñti tutorem tutor dari non põt.
Item si tam̃to datus tutor. ł apretore
ł apreside. ydoneus nonsit ad ad mi¬
nistrationem. nec tam̃ frauclulenta
negotia adminstret solet ei curator
adungi. ¶ Item in locum tutoꝵ
qui non imꝑpetuum. sed ad ip̃e tute¬
la extusantirr. solent curatores dari.
¶quod si tutor adu̾sa ualitucline uła
lia nẽccͣitate impechiat᷑. quo minus
negotia pupiu administrare possit.
⁊ pupillus ł ab̾sit ł infans sit. quem
uent anctorem ꝑiculo ip̃ius tutons¬
pretor ł qui proumne preest decre¬
to constituet
De satisclatione tutoꝵ

Expanded text:
unt, curatores dandi sunt. Interdum autem et pupilli curatores accipiunt, ut puta si legitimus tutor non sit idoneus, quia habenti tutorem tutor dari non potest. item si testamento datus tutor vel a praetore vel a praeside idoneus non sit ad administrationem nec tamen frandulenter negotia administrat, solet ei curator adiungi. item in locum tutorum qui non in perpetuum sed ad tempus a tutela excusantur solent curatores dari. Quodsi tutor adversa valetudine vel alia necessitate impeditur, quo minus negotia pupilli administrare possit, et pupillus vel absit vel infans sit, quem velit actorem periculo ipsius praetor, vel qui provinciae praeerit, decreto constituet. TIT. 24 DE SATISDATIONE TUTO
Abbreviated transcription (Latin):
ea que infẽtuns ꝓponemꝰ.¬
asculi puberes ⁊ femine iurrpotentes.
usq ad iicesimũ qͣntum annum cõ¬
pletum curatores accipiunt quili tee
puberos sint. ad buc tñ hꝰ etatis sunt.
ut negotia sua tuen non possunt. ¶¬
Dar̃tur autem curatores abhisdem
mãgr̃atib aquib ⁊ tutores. sed cura¬
tor testam̃to non dãtur. s datus con¬
fĩatur decreto p̃tons uł p̃sicłis. E¬
Item inuiti adolescentes. curatoyes ñ
act̃piunt. pret̃qm m̃lite. Cur̃at᷑ore¬
nim ad cẽtam cãm dan potest. ¶ Fu¬
riosi q̃q ⁊ ꝓcligi licet maiores. xx.u.¬

Expanded text:
ea quae inferius proponemea quae inferius proponemasculi puberes et feminae viripotentes usque ad vicesimum quintum annum completum curatores accipiunt; qui licet puberes sint, adhuc tamen huius aetatis sunt, ut negotia sua tueri non possint. Dantur autem curatores ab isdem magistratibus, a quibus et tutores. sed curator testamento non datur, sed datus confirmatur decreto praetoris vel praesidis. Item inviti adulescentes curatores non accipiunt praeterquam in litem: curator enim et ad certam causam dari potest. Furiosi quoque et prodigi, licet maiores
Abbreviated transcription (Latin):
Eoꝑilli pupilleꝙ cum puberes ẽẽ ceperi¬
nt a tutela liberantur: ꝓubẽtatem au¬
tem ueteres quidem non solum ex
amnis. s etiam ex habitu corporis. in
masculis estimari uolebant. ¶ Nrã
autem maiestas clignum esse castita¬
te temporum nostrorum bene put¬
anit. quod infeminis. ⁊ antiquis in¬
puclicum ẽẽ uisum est .i. inspectioẽm
habituclinis cõporis. hõc ⁊ in masculo
extendere. Et ideo sancta constitutiõe
tium actiꝑe clisposiumus. antiquitatis
nõmam in feminis ꝑsonis bñ põitam
suo orcline relinq̃ntes ut post clnodeti¬
mũ annum completum. uin poten¬
tes esse credantur. ¶Item finitur
tutela si arrogati funt adhuc impuͥb¬
eres ł teportati. ¶Item sini senitutẽ
o licet mm᷑ina sit om̃s tutelas tollit.
m̃to dantur tutores.
deponunt tutelam ¶ Desmũt¬
autem ẽẽ tutores. qui uł remount̃
atutela. ob id quod susꝑecti uisi sunt.
łex iusta causa se se erͣcusant ⁊ onus
administrande tutele deponunt. ẜm

Expanded text:
illi pupillaeque cum puberes esse coeperint, tutela liberantur. pubertatem autem veteres quidem non solum ex annis, sed etiam ex habitu corporis in masculis aestimari volebant. nostra autem maiestas dignum esse castitate temporum nostrorum bene putavit, quod in feminis et antiquis impudicum esse visum est, id est inspectionem habitudinis corporis, hoc etiam in masculos extendere: et ideo sancta constitutione tium accipere disposuimus, antiquitatis normam in femininis personis bene positam suo ordine relinquentes, ut post duodecimum annum completum viripotentes esse credantur. Item finitur tutela, si adrogati sint adhuc impuberes vel deportati: item si in servitutem  licet minima sit, omnes tutelas tollit. to dantur tutores, finito eo, deponunt tutelam. Desiautem esse tutores, qui vel removentur a tutela ob id quod suspecti visi sunt, vel ex iusta causa sese excusant et onus administrandae tutelae deponunt secundum
Abbreviated transcription (Latin):
St ⁊ ana tũtela que ficlunaria appłłat᷑.
Nam si parẽs filum ł filiã nepotem ł
neptem ł teinceps mpuberes manu¬
misent. legitimã nascit eoꝵ tutelam.
quo de functo si liberi intilis sex  eiex¬
tant. ficlutiarii tutores filionim suoꝵ
At qͣ patrono legitimo tutore mor¬
tuo liber q̃aeiꝰ legitimi sunt tutores.
qm̃ filius quidem defuncti si non eẽe
aniuo patre emantipatus. post obitũ
utem si sẽms mansisser. utiq eodem inꝰ¬
re aput liberos clm̃ post mottẽ eius fu¬
ticus eẽt ¶Itatũ hii ad tutelã uocantur.
si ꝑfecte etatis fint. quod nr̃ con̾stituti¬
o gn̾alr̃ in om̃ib tutelis ⁊ curationib¬

Expanded text:
st et alia tutela, quae fiduciaria appellatur. nam si parens filium vel filiam, nepotem vel neptem, et deinceps, impuberes manumiserit, legitimam nanciscitur eorum tutelam: quo defuncto, si liberi virilis sexus extant, fiduciarii tutores filiorum suoruficiuntur. atqui patrono legitimo tutore mortuo, liberi quoque eius legitimi sunt tutores: quoniam filius quidem defuncti, si non esset a vivo patre emancipatus, post obitum utem si servus mansisset, utique eodem iure apud liberos domini post mortem eius futurus esset. ita tamen ii ad tutelam vocantur, si perfectae aetatis sint. quod nostra constitutio generaliter in omnibus tutelis et curationib
Abbreviated transcription (Latin):
constitutioẽs sr̃ hns hĩtas in adoptior m
c̃o petentem iuclicem manifestauit: p̃¬
sente eo qui adoptatur ⁊ noncontclicen.¬
te: nec non eo qui adoptat soluit qui deui
ias potestatis patris naturalis tnsiti antẽ
adepticem̃ plenissinia antea ẽẽ diciiaꝰ.

Expanded text:
s in adoptionem competentem iudicem manifestavit, praesente eo qui adoptatur, et non contradicente nec non eo qui adoptat, solvitur quidem ius potestatis patris naturalis, transit autem adoptionem plenissimam esse antea dixi
Abbreviated transcription (Latin):
nt. eadem uira p̃stanturꝑ arenti q̃ r̾duũ.¬
tur pãcronꝰ in homs liberti. Et p̃itcea si
inpubes sit filius ł filia ł ceren ip̃e pares
ee manĩnssione tudelã euis nascĩtitt.
At mõnencli autem sumus lberum tẽ
abtirnim ei qui silium ⁊ et eonepotẽ uł
neptem in potestate habebit filmũ quid̾
de potestate tlimitiẽ. nepotẽ uõł neꝑt̃e¬

Expanded text:
uerit, eadem iura praestantur parenti quae tribuuntur patrono in bonis liberti: et praeterea si impubes sit filius vel filia vel ceteri, ipse parens ex manumissione tutelam eius nanciscitur. Admonendi autem sumus liberum esse arbitrium ei, qui filium et ex eo nepotem vel neptem in potestate habebit, filium quidem de potestate dimittere, nepotem vero ve
Abbreviated transcription (Latin):
cliatq pupilo. ⁊ cum quibusd̾a coneliti¬
onb ariogatio fit .i. ut cau̾eat arrgato
ꝑsõe publice. hoc est tabulano si int̾ra
puberatem pupillus decessiͣt. restintur.
se bõa illis qmi si adoptio stã tĩeẽt. ad su¬
ccessicem eiꝰ untnͣrieeñt. ¶ Itẽ non
alit̃ emantipare eos põt arrogatõ n¬
sic̃a cognita eligni emanciꝑatione fuirt.
⁊ time bõa sua eis reddat. S⁊ et si decedens
pat̃ eum ex hẽce̾dauĩt ł uanis sm̃ insta cã
eum mantipanͣt. iubetur q̃itam patem¬
⁊ com̃odum ei acquisunt postea. ¶ Oi¬
notẽ ñatu non posse maiorem a doptare.
platet. ¶ Adoptio enim nãt᷑nũ muta¬
idest decem ⁊ octo annus p̃cedere. ¶ Litꝰ
autem in locum nepotis uł ꝓnepotis
uł temceps adoptare. qm̃ins filiũ quis
nã quii in locum nepotis põt adoptare.
ꝙ nepotem in lorum fin. S Si siquis

Expanded text:
diatque pupillo, et cum quibusdam condicidiatque pupillo, et cum quibusdam condicionibus adrogatio fit, id est ut caveat adrogator personae publicae, hoc est tabulario, si intra pubertatem pupillus decesserit, restituturum se bona illis qui, si adoptio facta non esset, ad successionem eius venturi essent. item non alias emancipare eos potest adrogator, nisi causa cognita digni emancipatione fuerint et tunc sua bona eis reddat. sed et si decedens pater eum exheredaverit vel vivus sine insta causa eum emancipaverit, iubetur quartam partemorum commodum ei adquisivit postea. Minorem natu non posse maiorem adoptare placet: adoptio enim naturam imitaid est decem et octo annis praecedere. Licet autem et in locum nepotis vel neptisvel deinceps adoptare, quamvis filium quis num quis in locum nepotis potest adoptare, quam nepotem in locum filii. Sed si quis
Abbreviated transcription (Latin):
eit ñtiꝰ fiua siũ infenorem. qualis ẽ ne¬
pos neptis. ꝓuepos ꝓneptis. s S hodi¬
e ex nr̃a censtit᷑ntione cum filiꝰ familia
apatie natiuali extranee ꝑ sõe ĩ adopti¬
oem̃ datur. ura potestatis naturalis
pt̃is minime cissoluunt̃. nec quicqmͣ
ad patrẽ ad optinũ tnͣut. nec i pote¬
state eiꝰ eit licet ab inrestato iura suc¬
cessioĩs ei a nob inbĩtta sunt. ¶ Sinoͣ
pat̾ natuialis non extraneo. s ano filiis¬
in mat̃no. ł si ip̃e pat̃ naturalis fuei̾t
mili modo pat̃no ł mat̾no filiũ suum
ded̾it in ad opticẽm. in hoc casnq ĩ unã
ꝑsoãm concũrint. ⁊ natutalia ⁊ adop¬
tioĩs tta manet stabu̾e ius patus ad¬
optiui ⁊ natimili uinculo copłatum. ⁊
legitimo adoptiõis modo constuctum.
nt⁊ ĩ famiba ⁊ in potestate hiꝰ patus ad¬
oꝑtim sit. ¶ Cum autem impubes ꝑ
pͥntipale rescͥptum arrogatur. ca̾sa co¬
gñita ariogatio ꝑmittiti: ⁊ exquint
Cã atrogationis an hoñẽsta sit. expe¬

Expanded text:
est filius filia, sive inferiorem, qualis est nepos neptis, pronepos proneptis. Sed hodie ex nostra constitutione, cum filiusfamilias a patre naturali extraneae personae in adoptionem datur, iura potestatis naturalis patris minime dissolvuntur nec quidquam ad patrem adoptivum transit nec in potestate eius est, licet ab intestato iura successionis ei a nobis tributa sunt. si vero pater naturalis non extraneo, sed avo filii sui materno, vel, si ipse pater naturalis fuerit mili modo paterno vel materno, filium suum dederit in adoptionem: in hoc casu quia in unam personam concurrunt et naturalia et adoptionis iura, manet stabile ius patris adoptivi, et naturali vinculo copulatum et legitimo adoptionis modo constrictum, ut et in familia et in potestate huiusmodi patris adoptivi sit. Cum autem impubes per principale rescriptum adrogatur, causa cognita adrogatio permittitur et exquiritur causa adrogationis, an honesta sit expe
Abbreviated transcription (Latin):
tonam autẽ celsituclinem non ualere.
cum quem sibi patrem̃ elegit. ab aliena
eximere potestate. ¶ Si ab hostib cap¬
tus fiñt parens. ꝙͣ uis sẽnus hostiumfi¬
at. tñ pendet uis liberorum. ꝑꝑ ins post¬
limminii. q hii qui ab hostib capti sunt.
si reu̾si fumt. omĩa pͥstina uita retipiũt.
Id cñto reñsus ⁊ liberos habebit in pote¬
state qr post liminum fingit eum qui
ciptus est. semꝑ in ciuitateᷤ fuisse. ¶ Si
uõ ibi decessent exm̃ ex quo captꝰ est pat̃.¬

Expanded text:
toriam autem celsitudinem non valere toriam autem celsitudinem non valere eum quem sibi patrem elegit ab aliena eximere potestate? Si ab hostibus captus fuerit parens, quamvis servus hostium fiat, tamen pendet, ius liberorum propter ius postliminii: quia hi qui ab hostibus capti sunt si reversi fuerint, omnia pristina iura recipiunt. idcirco reversus et liberos habebit in potestate, quia postliminium fingit eum qui captus est semper in civitate fuisse: si vero ibi decesse
Abbreviated transcription (Latin):
tuus est. aut exiit dẽ potestate ꝑatris.
tunc hu qui in potestatem eiꝰ cadere non
possunt sin uĩris fiunt. ¶ Cum aũtem
is qui obaliquod malefitium minsulã
a eo modo numero ciium romanonum to¬
litur. ꝑmde: acsimoituo eo desmant libĩĩ
potestatem enis ẽẽ. ¶ Pan ratione. ⁊ fi is¬
qui in potestate parentis ẽẽ. S. si ex inclł¬
g̾ñtia pͥntĩpali restitut fuennt. ꝑ omĩa pͥ¬
stinũ statũ retipiunt. ¶ Relegati aũt
patres minsulam. in potestate sua liberos
Seui autem pẽnͣe effitiuntur qui meta¬
llum dĩpnant et qui bestiis subitiunt᷑.
state. Militia enim ł consulanis clignitas
⁊patus pot̾state filiũ noñ liberat. ¶ S
cõnͣstitutione nr̃a sũma patritiatꝰ digni¬
tas. iłico imꝑialib coticillis p̃stitis apat̾a
potestatẽ liberat. Quisẽnim patiat᷑ patrẽ.
quidem posse ꝑ emintipationis modum
sue potestatis nexib filiũ relicare Imꝑa¬

Expanded text:
tuus est aut exiit de potestate patris, tuus est aut exiit de potestate patris, tunc hi, quia in potestatem eius cadere non possunt, sui iuris fiunt. Cum autem is, cui ob aliquod maleficium ex lege Ca eo modo ex numero ciuium Romanorum tollitur, proinde ac mortuo eo desinant liberi in potestate eius esse;  in potestate parentis esse. sed si ex indulgentia principali restituti fuerint, per omnia pristinum statum recipiunt. Relegati autem patres in insulam in potestate sua liberos servi autem poenae efficiuntur, qui in metallum damnantur et qui bestiis subiciuntur.state. militia enim vel consularia dignitas patris potestate filium non liberat. sed ex constitutione nostra summa patriciatus dignitas illico ab imperialibus codicillis praestitis a patria potestate liberat. quis enim patiatur patrem quidem posse per emancipationis modum suae potestatis nexibus filiam relaxare, impera
Abbreviated transcription (Latin):
liberos ht̃ si se ad rogandum ded̾it. non
solum ip̃e in potestate arogantis subicit̃.
s ⁊̃ liben eiꝰ in eiusdẽ s unt potestate.
tamqͣm nepotes. Sic enĩ climis augustꝰ
non ante tybenum adoptauit. q̃m̃ is gẽ¬
manicum adoptauit. ut ꝓtinus adõptioe
facta icpiat gẽmanicus angusti neꝑo
ẽẽ. ¶ Aput catonẽ bñ scͥptum refert ã¬
tiquitas. Sẽm si adño adopt̃ati sunt. ex
hoc ip̃o posseliberari. Cñ ⁊ nos erucliti ĩ
nra constitutione ⁊̃ eum sẽuum quem
dñs ãc̾ti int̃uenientib filium suum no¬
minauĩt. libetum ẽẽ constituimꝰ. licet ħ
ad ius filii accipiendũ ei non suffitit.
eno nm subiecti sunt. Qurte liberantur.
⁊ quidem sem qũead mocium potestate li¬
berantur. ex huis intelligere possumꝰ q̃d̾
si mouente auo. pater eorum ⁊ uiuit. ⁊
in potestate patris suest. tunc post ob¬
itum aui. in ꝑatris sui potestate fuint.
Si uõ is quo tp̃r auus morit̃. aut ĩa mor¬

Expanded text:
habet, si se adrogandum dederit, non habet, si se adrogandum dederit, non solum ipse potestati adrogatoris subicitur, sed etiam liberi eius in eiusdem fiunt potestate tamquam nepotes. sic enim et divus Augustus non ante Tiberium adoptavit, quam is Germanicum adoptavit: ut protinus adoptione facta incipiat Germanicus Augusti nepos esse. Apud Catonem bene scriptum refert antiquitas, servi si a domino adoptati sint, ex hoc ipso posse liberari. unde et nos eruditi in nostra constitutione etiam eum servum quem dominus actis intervenientibus filium suum nominaverit liberum esse constituimus, licet hoc ad ius filii accipiendum ei non sufficit. eno iuri subiecti sunt eo iure liberantur. et quidem servi quemadmodum potestate liberantur, ex his isi moriente auo pater eorum et uiuat et in potestate patris fuerit, tunc post obitum aui in patris sui potestate fiunt; si uero is, quo tempore auus moritur, aut iam mor
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ iam adoptaliur uł qͣiͣ ex illo quem na¬
turalẽ in sua potestate ht̃. in eo casu ⁊ fi¬
liꝰ consentire debet. ne ei iuito suus hẽs
agnoscatur. ¶Sed c contrano si auus
ex filio nepotem dat in adopticẽm. non
est necc̃e filium cõmentire.¶ In płi¬
mis autem cansis assimilatur̃ his quiad¬
optatus uł arogatus est. ei qui ex legitĩõ
mat̾monio natus est. Et idõ siquis per
imꝑatorem siue apud pretorẽ ł aput p̃¬
sidem ꝓuintie. non extraneũ adoptaũit.
põt cundem alii in adopticem̃ date. ¶S
⁊ illud utiuisq adoꝑtioĩs cõmune ẽ. q̃d
⁊ hii qui generate non possunt. qͣles sũt
spatones. adoptare possunt. castrati aũt
ñ possunt. ¶ femine qq̃ adoꝑtare ñ
possunt. qr nec naturales liberos in po¬
testate sua hͣnt. ¶ S ex inclulgñtia
pͥntipis ad solatium liberorum am̃issoꝵ¬
ĩ acie adoptare possunt. ¶ Illud ꝓͥmi
est illius adoptionis que ꝑ sacrum orac¬
ulum fit. ¶ Quod is qui in potestate

Expanded text:
et iam adoptatum, vel quasi ex illo quem naturalem in sua potestate habet: in eo casu et filius consentire debet, ne ei invito suus heres adgnascatur. sed ex contrario si avus ex filio nepotem dat in adoptionem, non est necesse filium consentire. In plurimis autem causis adsimilatur is, qui adoptatus vel adrogatus est, ei qui ex legitimo matrimonio natus est. et ideo si quis per imperatorem sive apud praetorem vel apud praesidem provinciae non extraneum adoptaverit, potest eundem alii in adoptionem dare. Sed et illud utriusque adoptionis commune est, quod et hi, qui generare non possunt, quales sunt spadones, adoptare possunt, castrati autem non possunt. Feminae quoque adoptare non possunt, quia nec naturales liberos in potestate sua habent: sed ex indulgentia principis ad solatium liberorum amissorum adoptare possunt. Illud proprium est illius adoptionis, quae per sacrum oraculum fit, quod is qui liberos in potestate
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝙͣ uio redoleat neaudiat illud phaloso¬
phi. Hoc noir est ofeulum porrigͣe. sed ꝓpͥna¬
re. Ebrietas aũt corpus debilitat. Plerũq¬
au̾t gula et habundancia uini turpiterin
gignit mencis furorem coidis flammaz
libĩdiuis. Ebrictas ita mentem alienat ut
ubi sit neseiat. Unde eciã malum nõ sentit᷑
quod eꝑ ebriecate̾ cõniecit᷑. Plerisq.
laus est mulcum bibere. sed non ĩebriare¬

Expanded text:
nunquam vino redoleat, ne audiat illud Philosophi: Hoc non est osculum porrigere, sed p ebrietas autem corpus debilitat. Plerosqenim gula et abundantia vini turpiter in gignit mentis furorem cordis, flammam libidinis. Ebrietas autem ita mentem alienat, ut ubi sit nesciat: unde etiam malum non sentitur quod ebrietate committitur. Plerisque laus est multum bibere, et non inebriar
Abbreviated transcription (Latin):
qño faueseit cum splenduei̾t in intro color.
eiꝰ. ingredit᷑ blande sed in nouissimo mordec¬
te ut coluber: Et sient regulus uenena diffuĩ¬
dic. Nullum secretum est ubi regnat ebri
et qui spint modica paulatim decidit. Ui¬
uum et nuilieres apostare faeuint sapientẽ
et arguũt sensatos. Sufficiens est honineru¬

Expanded text:
quando flavescit, et cum splenduerit in vitro color ejus: ingreditur blande, sed in novissimo mordebit ut coluber, et sicut regulus venena diffundit . Nullum secretum est ubi regnat ebrieet qui spernit modica, paulatim decidit . Vinum et mulieres apostatare faciunt sapientes, et arguunt sensatos . Sufficiens est homini eru
Abbreviated transcription (Latin):
amino cum magna fidueia uues liber
diete geuꝰ iguosoere. Neminem fusurrit ap¬
yecas. ⁊ lemĩnem suffodias. palam egredere.
ne geras ꝯflictum nec eudiaxiͣs. ⁊lam frau¬
des et doli in becilses decent. Eris magnami¬
mꝰ si ꝑicula nõ appetas ut temerariꝰ neq
formdes ut tiidus. ⁊ lam dauidus nõ facit
se se supͣ modum excollat faciaͬt uirum minͣ¬
cem inflatum curbidum inquiecum et in
quascũq excelleueias dictoꝵ atq factoru
negleeta honestate festiium. Qͥ moinecis oĩ¬
bus suꝑcilia surrigens et bestiaꝵ eciã quieca
exeitat alium ferĩt alium fugit. Mensura¬
magnamiitatis est nec trdum eẽ hoĩez
nec audacem.

Expanded text:
imo tuo, cum magna fiducia vives libera, dictae esse ignoscere. Neminem susurro appetas, neminem suffodias, palam aggredere. Non geres, conflictum nisi indixeris; nam fraudes et doli imbecillum decent. Eris magnanimus, si pericula nec appetas, ut temerarius, nec formides, ut timidus; nam nil timidum facit  suum extollat, faciet virum minacem, inflatum, turbidum, inquietum: et in quascunque extollentias dictorum actorumque, neglecta honestate, festinum; qui momentis omnibus supercilia subrigens, et bestiarius etiam quieta excitat, alium ferit, alium fugat. magnanimitatis est, nec timidum esse, nec audacem.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ uerboꝵ castigatõne uteris. Uerbe̾i̾b imuilta
admouent᷑. ⁊on ꝯmequid nor offendit
et ledit. Sed ad rabiem cogu̾t ꝑ uenire deli¬
eie ut quiequid hus non eruo lantate respo¬
dent iram euocet. Regnũ nobis induimꝰ am¬

Expanded text:
d verborum castigatione uteris; verberibus muta admonentur. Non quicquid nos offendit, et laedit. Sed ad rabiem nos cogunt pervenire deliciae, ut quicquid non ex voluntate respondit, iram evocet. Regum nobis induimus a
Abbreviated transcription (Latin):
ut sis non solum nocebis sed nocences ꝓhibebis.
⁊lichil noõe nõ est iuscieia sedaliem abstinen
cia. Ex milla uoeis ambiguitate ꝯtrouersia
agitur si aliqn̾o coareai̾s ut mendatõ ut̾e
nõ ad falsi sed adueri eustodiam. Si contiugit fide¬
litatem mendatio redimi nõ me̾tieiͣs.sed pociꝰ ex¬
eusaberis. quia ubi honesta causa est nistꝯ secreta
non proditi. Gacenda em̃ caeet loquenda lo quitur
Hoesistudere euraueiͣs letꝰ et increpidus eursꝯ cui.
finem expectabis. Prospieiens tͥstieia huiꝰ modi yla¬
ris cumultuosa quietꝰ excrema securꝰ. Iusticia

Expanded text:
ut sis, non solum non nocebis, sed etiam nocentes prohibebis. Nam nihil nocere non est justitia, sed abstinen. Ex nulla vocis ambiguitate controversiam  si aliquando coarcteris uti mendacio, utere non ad falsi, sed ad veri custodiam; et si contigerit fidelitatem mendacio redimi, non mentieris, sed potius excusaberis: quia ubi honesta causa est, justus secreta non prodit, tacenda enim tacet, loquenda loquituro si studere curaveris, laetus et intrepidus cursus tui finem exspectabis, prospicies haec tristia hujus mundi hilaris, tumultuosa quietus, extrema securus. CA
Abbreviated transcription (Latin):
zela sunt. Secũda u̾box est. Sed qui nõ capicur
orculis põt uerbis resistere. luxuriosa nãq iica¬
carne eito debilitat flectamq celeriter dueit
ad seneccutem. Uiridis herba ꝓpe aquã nascens¬
et uiciũ libidis in insitatõne mulieꝵ. Magis
approxima igni ardenti ꝙͣ mulieri iuueĩ eum ip̃e
sis iinienis. Nichil em̾ ualet eũ mn̾idũ ẽẽ cor¬
pe qui poluta est mente.

Expanded text:
tela sunt, secunda uerborum. sed qui non capitur oculis, potest uerbis resistere. carnem cito debilitat, fractamque celeriter ducit ad senectutem. et vitium libidinis in visitationibus mulierum. Magis approxima igni ardenti quam mulieri juveni, cum et ipse sis juvenis. Nihil enim valet eum mundum esse corpore, qui pollutus est m
Abbreviated transcription (Latin):
et diguicatem rebus nõ opimone multoꝵ sed ex
eax natinaa cõstituas. ⁊ lam scrre debes quia sunt
riis possides non mireiͣs nec magna exfames.
quod cridueum est. ⁊ lec apud ce qͥ habdas tam¬
ꝙͣ aliena ẜuabis sed ꝓte tainꝙͣ tuai et dispẽses
et utaiͣs. Si pͣdenciam amplecteris ubiq idez
tempori. nec te mnaliquib mutes sed potus
aptes. Sieut manꝰ que eadem est et cum in
palimi extendit᷑ et eũ in pugillum astringr̃᷑.¬

Expanded text:
et dignitatem rebus non ex opinione multorum, sed ex earum natura constituas. Nam scire debes quia sunt riis possides, non mireris, nec magnum existimes quod caducum est; nec apud te quae habes tanquam aliena servabis, sed pro te tanquam tua dispenses et utaris. Si prudentiam amplecteris, ubique idetempori; nec te in aliquibus mutes, sed potius aptes: sicut manus quae eadem est, et cum in palmam extenditur, et cum in pugnum astring
Abbreviated transcription (Latin):
sed facimꝰ. Sculcissimum est qui boniem ex
neste aut ex cõdisione q uestis in nobis eireum¬
data est extimant. ¶Serinis est sed fortasse
liber ammo. Seruus est hoe illi nocebit osten¬
de quis non sit. Alius libidim ẜuit. alius auaiͣ¬
eie. Aliis ambitõni. Oñs timori. ⁊ tullꝰ ẜui¬

Expanded text:
ssimus est, qui hominem aut ex veste aut ex condicione, quae vestis modo nobis circumdata est, aestimat. " Servus est." Sed fortasse liber animo. "Servus est." Hoc illi nocebit? Ostende, quis non sit; alius libidini servit, alius avaritiae, alius ambitioni, omnes timori. Dabo
Abbreviated transcription (Latin):
consbiencia curbam ad nocat mala etiam
in solicudmne ansia est et solicita est. Si hõ¬
nesta sut que facis oniesseiant si turpia
qudo refert neminem scire eun tu scias
Sine imiẜuuz si contempins hu̾̃e testem

Expanded text:
conscientia turbam advocat, mala etiam in solitudine anxia atque sollicita est. Si honesta sunt quae facis, omnes sciant, si turpia, quid refert neminem scire, cum tu scias ? O te miserum, si contemnis hunc testem
Abbreviated transcription (Latin):
se uoluit. Dicentium esto taeitꝰ auditor audiẽ¬
cium ꝓmptꝰ receptõ. Requnenti facile responde.
Contempnenti facile cede nec in nirgia exetratõ¬
sie alii icioꝵ. Uanegłie contemptor et bonoꝵ.
pͥus predito es. i lec̾ accrbuis exactor. N ulliꝰ
inprudenciam despieias. Rari ẜmõis ip̃e sed lo¬
asꝑnas. Sapĩe eupidus ac docilis. Que nosti sine
arroganeia postulanti imꝑtire. Que nescis sine
occultatõne ignoraneie cibi postula imꝑtiri. Qnͣ¬

Expanded text:
s. Dicentium esto tacitus auditor, audientium promptus receptor. Requirenti facile responde, contemnenti facile cede: ne in jurgia exsecratio alii vitiorum. Vanae gloriae contemptor, et bonorum quibus praeditus es, non acerbus exactor. Nullius imprudentiam despicias. Rari sermonis ipse, sed loaspernans. Sapientiae cupidus et docilis; quae nosti, sine arrogantia postulanti imperties. Quae nescis, sine occultatione ignorantiae tibi postula impartiri.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩem crede. Aueibis quoq curpibꝰ abstineto. quia
licencia eorum impdenciam mittrit. Miscebis in
terdum iocos fuis. sed temꝑatos. et sine de cͥmento
dignatiorns. ac uereeundie. Rephensibłis est risꝯ¬
siͥ modieus: di puciliter effusg. Si muliebritei feu̾s¬
Non eiͣt tibisimilis sed grata urbanitas. sales tui
more incessus sine tumultu. Si tenens es adula

Expanded text:
dinem crede. A verbis quoque turpibus abstineto, quia eorum licentiam imprudentiam nutrit. terdum seriis jocos, sed temperatos, et sine detrimento dignitatis et verecundiae. Nam reprehensibilis risus est, 526 si pueriliter effusus, si muliebriter fNon sit tibi scurrilis, sed grata urbanitas; sales tui more, incessus sine tumultu. Quies tibi non desidia
Abbreviated transcription (Latin):
petat eligat ꝓfucuros. ab hus quos pera¬
nit recedat non inde cito relinquat et ipso
desꝑãtone extrema remedia temꝑet.¬
missio/ Ne desꝑarñs etiam diurnos egros
posse sanari. Si contra intemꝑangam ste¬
teris si multa uraces facere coge et pati. pa¬

Expanded text:
petat, eligat profecturos, ab is, quos desperavit, recedat, non tamen cito relinquat et in ipsa desperatione extrema remedia temptet.sse. Nec desperaveris etiam diutinos aegros posse sanari, si contra intemperantiam steteris, si multa invitos et facere coegeris et pati.
Abbreviated transcription (Latin):
dem qui cum hus contrabunt: obligãt
ad inutem. ꝓupilli non obligantur. N
tam̃ hereclitatem adhire. n boñoꝵ poss¬
essicem̃ petere. n hẽceclitatem ex fidẽi ꝯ¬
misso susciꝑe. aliter possunt. nisi tntoͣis
aucrontate qmͣuis lucrosa sit. naillum
damꝑnum hant ¶ Tutor autem statũ
in ip̃o negotio p̃sens debet anct̃õ fieri si
hoc pupillo ꝓdẽe existimaũt. post tp̃e nõ¬
aut ꝑ̃epłam int̾põita auctontas nicħ ag̃
Si int̃ tutorem pupillum ue uicditͣium
agñdum sit. qr ip̃e tutor intem suam
auctor ẽẽ non põt. non p̃tonꝰ tutõ ut̃ oꝰ¬
lun constitutur. sed curator in locum eiꝰ
datur. quo int̾ueniente iuclitium per¬
agitur. ⁊ eo ꝑacto. curator ẽẽ desinit.
Quibus modis tutela finitur.

Expanded text:
dem qui cum his contrahunt obligantur, at invicem pupilli non obligantur. Neque tamen hereditatem adire neque bonorum possessionem petere neque hereditatem ex fideicommisso suscipere aliter possunt nisi tutoris auctoritate, quamvis lucrosa sit neque ullum damnum habeat. Tutor autem statim in ipso negotio praesens debet auctor fieri, si hoc pupillo prodesse existimaverit. post teinterposita auctoritas nihil agit. Si inter tutorem pupillumve iudicium agendum sit, quia ipse tutor in rem suam auctor esse non potest, non praetorius tutor, ut olim, constituitur, sed curator in locum eius datur, quo interveniente iudicium peragitur et eo peracto curator esse desinit. TIT. 22 QUIBUS MODIS TUTELA FINITUR
Abbreviated transcription (Latin):
bat defixo ĩ trãm capite et ut nat᷑a pa
cientiũ hõiũ abdueta ab orõe mens¬
eiꝰ. nescio qͥd aliud cogitabat. Et statĩ¬
ĩsiliit ĩ dorso eiꝰ festinꝰ agitator ⁊ latã
calcib eͥeumẽ flagello ũberãs ait.

Expanded text:
 fixo in terram capite et, ut natura fert hominum, abducta ab oratione mens nescio quid aliud cogitabat: insiliit dorso eius festinus gladiator et latera calcibus, ceruicem flagello uerberans: Eia
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Mulcum est nõ rõrumpi diuiaax contu¬
bernio.¬
¶ Magnꝯ est ille qui iudiuiciit paupez est.¬
¶i lemo nascitur diues. Quis quis exit in
lutem iussus est pãno et lacte oẽ ꝯceptꝰ¬
cõiniete coram inunco cuo possis. ded qr
inceruẽrunt quedam que consuetudo facͭ
archana. Cum amico tuo om̃s curas õs
cogitatões tuas misre fidelem si putauis
fac̾ies elam quidam fallere doeuerũt dũ¬
¶ Dui cogita antib in amicitĩa aliquis
recipiendꝰ sit. Cum plaeiłit fieri toto il¬
lum pertore ad iunge et cam audar ter
oun illo loquere ꝙ cecum.

Expanded text:
 Multum est, non corrumpi divitiarum contubernio. Magnus ille est, qui in divitiis pauper est. Nemo nascitur dives. Quisquis exit in lucem, iussus est pane, et lacte esse ccommittere etiam inimico tuo possis; sed quia interveniunt quaedam, quae consuetudo fecit arcana, cum amico omnes curas, omnes cogitationes tuas misce. Fidelem si putaveris, facies. Nam quidam fallere docuerunt, du Diu cogita, an tibi in amicitiam aliquis recipiendus sit. Cum placuerit fieri, toto illum pectore admitte; tam audaciter cum illo loquere quam tecum.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ut licenciosa mancipia amiui impio¬
indigne lingam libidĩem uentrem
cupiditatemq oppͥme. Si non potes
paululum rennete.
¶ Repe ea que fanarz rrtõne non poterãt
sauata sunt tempore.
¶Qui propter pecu̾e amorẽ et libidi¬
num moritur ostendit sesin cãm nũꝙͣ
uixisie.

Expanded text:
Ut licentiosa mancipia animi, impernguam, libidinem, ventrem; cupiditatemque comprime: si non potes, paululum remitte. Saepe ea quae sanari ratione non poterant, sanata sunt tempore. Qui propter pecuniae amorem et libidinum moritur, ostendit se nunquam sui causa vixisse.
Abbreviated transcription (Latin):
cilius emin peuetrant uerla que mali¬
¶uia nadunt ꝙͣ que asꝑa.⁊ lemo enim
se mucat qui mutari desꝑat. Quoseiẽs
¶Qui in seruos miscitur eͥdelis est satiᷤ
ostendit potestatem ad uersꝯ alieuos
¶ Qni neseit tacere nescit et loqui.

Expanded text:
cilius enim penetrant verba quae molli vadunt via, quam aspera; nemo enim se mutat, quia mutari se desperet. Quoties Qui in servos irascitur et crudelis est, satis ostendit potestatem adversus alienos  Qui nescit tacere, nescit loqui.
Abbreviated transcription (Latin):
¶fortior ist qui eupiditatem mẽit. ꝙͣ qui hoste
subicit. Est euim difficilmiũ se ip̃m uinc̾e¬
¶ Pene imque irascitur qui sins rasait᷑ sme¬
¶Amare sie incipe canꝙͣ nõ liceat desuiere.¬
¶ Magnaꝵ rex eciam si successus non affue¬
rit honestꝰ eiͣt ipe conatꝰ. N obilitas ho¬
mims generosꝰ amimis.¬

Expanded text:
tior est qui cupidi tatem vincit quam qui hostem subjicit. Est difficillimum, se ipsum vincere. Inique irascitur, qui suis irascitAmare sic incipe, tanquam non liceat desinere. Magnarum rerum etiam si successus non fuerit, honestus est ipse conatus. Nobilitas animi est generositas
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quid duleius ꝙͣ hre amieum cum quo
audeas ut decim om̃na sie loqui. Mag¬
nax uirium est negligere ledencem.¬
¶ Q̾ ud sis incerest non quid habeaiͣs
deriẜit. Si uis beata esse cogita hoc pͥ¬
mum ꝯtempnere ꝙͣ ꝯ tempiii. Pusqͣm
ꝓmietas delileres et eum ꝓmẜ̾is faiciaᷤ
id facias ne quit᷑ iũito tuo te ode̾it. Et
si mullos inimicos faciet tibi in iuria.
uiltos tam faciet inuidiã.¬
¶ Solicitudĩem querit qui uult cum in
¶Abstinebis ab alieno mat̾ionio.
¶Perseuerabis parentibꝰ pietatẽ cogua¬
qͣetem. Deiurabis eredulicatem et mi¬

Expanded text:
 Quid dulcius quam habere amicum cum quo audeas ut tecum omnia loqui? Magnarum virium est negligere laedentem. Quid sis interest, non quid habeas. deriserit. Si vis beatus esse, cogita hoc primum, contemnere et contemni. Prius quam promittas deliberes; et cum promiseris, facias. Id agas, ne quis merito te oderit; et si nullos inimicos tibi faciet injuria, multos facit invidia. Solitudinem quaeret, qui vult cum innAbstinebis ab alieno matrimonio. Praestabis parentibus pietatem, cognatatem. Devitabis crudelitatem, et mi
Abbreviated transcription (Latin):
Chomio sum quo deucabo sedaꝵ rex in indiã
si felicitatem iaccai̾us. Cum multis diuiseis
quo optĩe potentiam turbor impotencia oc¬
casionis.¬
¶ locum tenet in nocencie pannum ꝯfesso. ubi
cõfessio. ibi remissio ne. seueritatis ẽminis
quod dampnũ sit quia ꝓxiniq iustitie mõ¬

Expanded text:
o devitabo secundarum rerum invidiam? Si felicitatem jactaveris, cum multis dives eris. Quomodo optime potentiam tuebor? Impotentia occasionis. Locum tenet innocentiae proximum confessio. Ubi confessio, ibi remissio. Irae severitas in quid damnandum sit
Abbreviated transcription (Latin):
¶hor habet om̃ns affectꝰ ut in id in quod
ip̃e insanit ĩ id eciã putet cetos furere
¶Maximum in eo nitium est qui nõ
melioribꝰ ut placere sed pliba.
Cuis oĩbꝰ esse notus pͥut effice ut tu noue¬
¶ Bomun est non laudari sedesse laudabi¬
lem.¬

Expanded text:
Hoc habet omnis affectus, ut in quod ipse insanit, in id putet etiam caeteros furere. Maximum in eo vitium est, qui non melioribus vult placere, sed pluribus. Vis omnibus esse notus? prius effice ut nemine Bonum est non laudari, et esse laudabilem.
Abbreviated transcription (Latin):
despicies que sunt maxie dieie nõ
desiderare diuicias.
¶Quis płimum ht is qui mininiũ cupit.
quid est dare benefficium deo deum
iicari. honestius est cum iudicauit
amare. ꝙͣ cum amai̾us nidicare.
¶Discentio ab alio merpiat. A ce añt re¬
conciliatio. Suecurre pauꝑtati amicoꝵ¬
¶Amicos secunde optimeq res parant
aduerse certissime ꝓbant. peiorasunt
teeta odia.ꝙͣ apta. Itaq ce miuꝰ loquar

Expanded text:
despicias. Quae sunt maximae divitiae? Non desiderare divitias. Quis plurimum habet? Is qui minimum cupit. Quid est dare beneficium? Deum imitari. Honestius est cum judicaveris amare, quam cum amaveris judicare. Dissensio ab alio incipiat, a te autem reconciliatio. Succurre paupertati amicorAmicos secundae res parant, adversae certissime probant. Pejora sunt tecta odia quam aperta. Itaque te minus loqu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Miratio est qui non ult pdicari quod
gandet nitesligi.
Caguosti amet qui odit ostendi.
¶Que est madeĩa egestas auaiͣtia.
¶Pecme impire oportet non ẜuire.
¶ Quis est pauy qui sib inudetur. qui amla ᷤ
cuuetur multos cimet.
¶Beneficii accepti. muñꝙͣ oportet oblunisti dati
piotins.
¶Inhonesta uiecoria est suos uincere.
¶Sacit penaꝵ est potuisse puinii.
¶ Inimieias carde suscipe.¬
de pone.
¶ymago annui ẜmo est. Qualis uir talis
oratio.
¶Magna res est uocis et silentii temꝑamẽtũ¬
¶ Qui equo amio malis miscetur malus est
¶Neminem cito laudaius. ⁊ lemnem cito accu¬
¶ Semꝑ puca cum hiis cestimonim dicere.
¶uitium est oñua credere.
Eutendum est diiciis non abutendum ut ne

Expanded text:
ra ratio est, quae non vult praedicari quod gaudet intellegi. Ignosci amat, qui quod odit ostendit.Quae est maxima egestas? Avaritia. Pecuniae imperare oportet, non servire. am. Quis est pauper? Qui sibi videtur. Qui a multis timetur, multos timet. Beneficii accepti nunquam oportet oblivisci; dati, protinus. IV. Inhonesta victoria est, suos vincere. Satis est poenarum, potuisse punire. Inimicitias tarde suscipe,depone. Imago animi, sermo est. Qualis vir, talis oratio. Magna res est vocis et silentii temperamentum. Qui aequo animo malis immiscetur, malus est. Neminem laudaveris, neminem cito accu: semper puta te cum diis testimonium dicere. Vitium est oVtendum est diuitiis, non abutendum, ut ne
Abbreviated transcription (Latin):
pendebat uelum quõd totani uelobat ynia¬
gniẽ set hoc uelum iii uiͣ feria pꝯ uespas
recedebat ab ymagmie iillo mouẽte solo
dei miracło qͣi defferet᷑ in celim ut ud
plenũ posset ymago respiti celebratis¬

Expanded text:
dependebat velum, quod totam cooperiebat imaginem. Hoc velum sexta feria post vesperas recedebat ab imagine, nullo movente sed Dei miraculo, quasi deferretur in coelum, ut ad plenum posset imago a p
Abbreviated transcription (Latin):
¶S ie u trosqz reprehendit et cos qui semꝑ
inquiete sunt et cos qui semꝑ quieseũt
¶Main illa cumulta gandere non est ni¬
dustria sed eragitare mentis ꝯuersatõ
Et hee non est quies que om̃em modũ
molestian iudicat sed dissoluto et lau¬
gor.

Expanded text:
ndas, et eos qui semper inquieti sunt, et eos qui semper quiescunt. Nam illa tumultu gaudens non est industria, sed exagitatae mentis concursatio. Et haec non est quies, quae motum omnem molestiam iudicat, sed dissolutio et languor.
Abbreviated transcription (Latin):
pis. ergo ome est noluntarñ. Gollite ex¬
eusatõnes nemo peceat inuitus.¬
¶ Edueatio et diserplina moras facit. et id
uiuit imꝰ quisq quod didicit. Itaq bona cõ¬
suetudo exeutere debet quod mala Instruxͤ¬
facias quod fecisse uieiosum est. quia fca
fac̃e. quod facẽ non possis.
Quid est homini mimcissimm alter homo.
¶Li benter feras quod necce est. dolo paciẽtia
¶ Expecta quod te ñiꝙͣ peuiteat.
¶Nunꝙͣ mulcis placeis. set qualz stude.
¶In hoc tamen in eube ut libencis audias ꝙͣ
loquaris.
¶Multos intam differentes mors moerta.
peruenit. Itaq oms dies uelut ultĩꝯ. est¬
¶uristiciam si potes nõ admiseris. et miserũ¬
non ce ostenderis. anncos secieco amone
palam aũt lauda.
Cueiba rebus non ysoius extimanda sũt.
¶Quod tac̾itꝰ uelis nemini dixeris¬
¶ Si tibi ip̃i non impasti quͣo ab alio silen¬
cim speras¬
¶ Ridieulum est aliquẽ norentis odio¬
mocẽtiam suam ꝑdere.
¶ Monstro si mills est auarieia semlis.

Expanded text:
e excusationem; nemo peccat invitus. Educatio et disciplina mores faciunt; et id unusquisque sapit, quod didicit. Itaque bona consuetudo excutere debet quod mala instruxfacias quod fecisse vitiosum est, quia factfacere quod facere non possis. Quid homini est inimicissimum? Homo. Libenter feras quod necesse est; dolor patientia  Exspecta quo nunquam poeniteas. Non quam multis placeas, sed qualibus stude. In hoc tantum incumbe, ut libentius audias quam loquaris. Multos vitam differentes mors juncta praevenit. Itaque omnis dies velut ultimus jTristitiam, si potes, ne admiseris; sin minus, ne ostenderis. Amicos secreto admone, palam autem lauda. Verba rebus, non personis aestimanda sunt. Quod tacitum esse velis, nemini dixeris Si tibi non imperasti, quomodo ab alio silentium speras? Ridiculum est aliquem odio nocentis innocentiam perdere. II. Monstro similis est avaritia senilis.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mat̾rem̃ mãgnã phiben uxorem du¬
cere. ¶ affinitatis qq̃ ueneratiõe qua¬
ñndam nuꝑtiis abstinert neccesse est.
ut ecce pͥuignã aut nunum urorem
cdintere non licet quia utreꝙ filie loco s̃.
Os silicet ita accipi debet. si fuit mĩus
i. si adhuc nupta est filio anã ratione eã¬
uxorem ducere non possis. qr eadem d¬
ob iuppta ẽẽ non põt. ¶ Iiem si adh¬
ne pͥugna tua est .i. si mat̾ eiꝰ tibi nu¬
pta est. idõ eam uxorem cdncere ñ pote¬
ris. qr cluas urores eodem tp̃t hr non
licet. Socrũ qq̃ ⁊ nõuẽcam ꝓhibi¬
tũmest urerem clucere qr maius lo¬
co sunt ꝙ ⁊ ipm̃ clissoluta demuni affi¬
ratate ꝓceclit. alioquin si adhuc uoũ¬
ca est .i. si ad buc patr tuo nupta est
cõmuni uire impeditur tibi nubere.
qr eadem cluob tupta ẽẽ nõn põt.
Item si adhue socius est .i. si adhue fi¬
lia eius tibi nupta est. ido impediunt᷑̃
Manti tñ filiꝰ ex alia urore ⁊ uxoris fili
atͥmonio possea contcto natos. ¶Si

Expanded text:
et materteram magnam prohiberi uxorem ducere. Adfinitatis quoque veneratione quarundam nuptiis abstinere necesse est. ut ecce privignam aut nurum uxorem ducere non licet, quia utraeque filiae loco sunt. quod scilicet ita accipi debet, si fuit nurus id est si adhuc nupta est filio tuo, alia ratione uxorem eam ducere non poteris, quia eadem duobus nupta esse non potest: item si adhuc privigna tua est, id est si mater eius tibi nupta est, ideo eam uxorem ducere non poteris, quia duas uxores eodem tempore habere non licet. Socrum quoque et novercam prohibitum est uxorem ducere, quia matris loco sunt. quod et ipsum dissoluta demum adfinitate procedit: alioquin si adhuc noverca est, id est si adhuc patri tuo nupta est, communi iure impeditur tibi nubere, quia eadem duobus nupta esse non potest: item si adhuc socrus est id est si adhuc filia eius tibi nupta est, ideo impediuntur Mariti tamen filius ex alia uxore et uxoris filiaatrimonio postea contracto natos. Si
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ dissoluta adeptione. idem iuns ma¬
neat. ¶ Itaq q̃ tibi per adoptioem̃ fi¬
lia aut neptis ẽẽ ceꝑie. non potens n
xorem clucere. qmͣus eam emantipa¬
tradu cognatioĩs uingunt̃. est qu edẽ
sanilis ohsẽuatio sed non taita. Sañ
enim int̾ frẽm sororemꝙ nptie ꝓhi¬
bite sunt im̃ abeodem patie. eademq
matre nati furmt sñi ex altentto eo¬
nuim. ¶ S siqͣ ꝑ adoptioem soror tib¬
i ẽẽ ceꝑit. qnͣ dmn quidem ꝯstat a doptio.
sañ int̾ te ⁊ eam nuptie consistere ñ po̾¬

Expanded text:
 dissoluta adoptione idem juris maneat. Itaque eam quae tibi per adoptionem filia aut neptis esse coeperit, non poteris eam in uxorem ducere quamvis eam emancipagradu cognationis junguntur est quaedam similis observatio, sed non tanta. Sane enim inter fratrem sororemque nuptiae prohibitae sunt, sive ab eodem patre eademque matre nati fuerint, sive ex alterutro eorumdem. Et si qua per adoptionem soror tibi esse coeperit, quandiu quidem constat adoptio, sane inter te et eam nuptiae consistere non pos
Abbreviated transcription (Latin):
t̃m̃tu mm s copulare. scd̾m datum ex
nr̃a i stitutiõe m̃oꝰdum. ¶ Eigo ñ
om̃s nob uxores clucere licet Nam qua¬
tuadam nuptiis ibstinend̾ est int̃ eas
enim ꝑsoãs que parentũ liberoꝵ ue lo¬
cum int̃ se optinent: nptie contrahiñ
possunt. ueluti int̾ ꝑrẽm ⁊ filiam .ł. in¬

Expanded text:
m sibi copulare secundum datum ex constitutione modum. Ergo non omnes nobis uxores ducere licet: nam quarundam nuptiis abstinendum est: inter eas enim personas quae parentum liberorumve locum inter se optinent nuptiae contrahi non possunt, veluti inter patrem et filiam vel av
Abbreviated transcription (French):
Dot nilz bñs ne uiẽt a millui
Qui maĩtiẽt fole ꝯpaignie
Souuẽt en pert honneur ⁊ uie
Lolz est qͥtãt est abst̾mens
Quil en pert sa force ⁊ son sens
Mieulx uault mẽtt̾ courcoisemet
Que faire uilain testamẽt

Expanded text:
Dont nul bien ne vient a nulli ; Qui maintient fole compaignie Souvent en pert honneur et Folz est qui tant est abstinens Qu'il en pert sa force et son sens ; Mieulx vault mengier courtoisement Que faire vilain testament
Abbreviated transcription (French):
Infantẽ nudũ cum te natura cr̃eauit
Paupertatis onꝰ pacient̾ ferre memento
nfant tout mi ta procree nature
Rien napportas tout gist a lauenture
Soies preudoin de bonne conscience
Ta pourete dois prendre en pacience

Expanded text:
Infantem nudum cum te natura crearit, Paupertatis onus patienter ferre mementofuz nez de ta propre nature, Riens n'apportas : tout gist en adventure. Soyes preudhons de bonne conscience ; Ta pouvreté dois prendre en pacience
Abbreviated transcription (French):
Autre Balade
Estor li preux Cesar et Alixandre¬
Deiphile cancha semiranis
Paiud iudas machabee qui tendre
A subiuguer uoudrẽt leurs ennemis
Iosue panchasilee
y polite chamaris lonnoree
Arthus charles godefroy de biuillon
U arsopie menalope dilon
Et sinope qui eurent cuers coueux
Reuenoient tuit en leur region
Du temps qui est seroiẽt merueilleux

Expanded text:
Autre Balade. S'Ector li preux, Cesar et AlixandreDeyphile, Tantha, Semiramis, David, Judas Machabée, qui tendre A subjuguer vouldrent leurs ennemis, Josué, Panthasilée, Ypolite, Tamaris l'onourée, Artus, Charles, Godefroy de Buillon, Marsopye, Menalope, dit l'on, Et Synope, qui eurent cuers crueux, Revenoient tout en leur region, Du temps qui est seroient merveilleux
Abbreviated transcription (French):
Du tẽps qui est seroiẽt merueilleux
Pruces se ceulx qui orent si grãt nom
n eussent tendu a ce qui estoit bon
Leur Renom fust en ce monde doubteuz
Or ont bn fait ⁊ pource les lcon
ni ais se tout uir pouoient par maison
Pu temps qui est seroiẽt merueilleux

Expanded text:
Du temps qui est seroient merveilleux. Princes, se ceuls qui orent si grant nom N'eussent tendu a ce qui estoit bon, Leur renom fust en ce monde doubteux ; Or ont bien fait, et pour ce les loon ; Mais se tout vir pouoient par raison, Du temps qui est seroient merveilleux
Abbreviated transcription (French):
Lõs qui ueult iug loyaument
Poit regarder premierement
Qui ne soit tͦp damõs soupris
ne de grãt hayne entrepris¬
õs mõte par humilite
Mesure le tiẽt en cherte
Orgueil fait hõme trebuchier
Paresse le fait mendier¬
ar seulemẽt boire ⁊ mengier
Se peut len bñ a dõmagier
folz est cilz telz est mes recors
Qͣͥ poͬ sa langue pert sõ corps¬
õs poures a foãc tenement
uault mieulx q̃ uns ẜs a gnͣt arget
Or ne argent ne uault au monde
Riẽs. fors gͣte quãt dieu labonde
Lon fait cognoistre ⁊ user
Dont on peut le mal escheuer
Au uenin conuiẽt le treacle
Et au grãt mehain le miracle

Expanded text:
oms qui veult jugier loyaument Doit garder au commencement Qu'il ne soit trop d'amours sourpris Ne de grant haïne entreprisHoms monte par humilité, Mesure le tient en chierté, Orgueil fait homme trebuchier, Paresce le fait mendiePar seulement boire et mengier Se peut l'en bien adommaigier ; Folz est cilz, telz est mes recors, Qui pour sa langue pert son corpsUns povres en franc tenement Vault mieulx qu'uns sers a grant argent ; Or ne argent ne vault ou monde Riens vers grace, quant Dieus l'abonde et congnoistre et user Dont l'en peut le mal eschiver ; Au venin couvient le triacle, Et au grant mehaing le miracle
Abbreviated transcription (French):
Qui ce souffist q̃ dieu li dõne
Plus a q̃ tel porte corõne
Rol est qui conuoite autrui t̾re
Pour tousiõs demorer en guerre
ui trop est serf a son auoir

Expanded text:
Qui ce souffist que Dieux lui donne Plus a que tel porte couronne ; Folz est qui couvoite autrui terre Pour tousjours demorer en guerre.  Qui trop est serfs a son avoir
Abbreviated transcription (French):
Par engin est li hõs mlt sages
Et ce le fait moult li usages¬
Troire ne doit quãquil ot dire
Car qui fait de soreille nasse
Grãt torment a son cuer amasse
oͬ beau ꝑler ne pour sauoir

Expanded text:
Par engin est li homs moult saiges, Et si le fait moult li usaigesCroire ne doit quanqu'il oyt dire ; Car qui fait de s'oreille nasse Grant tourment a son cueur amasse.  Pour bel parler ne pour savoir
Abbreviated transcription (French):
¶olz est cilz qͥ se laist suiprendre
De ce dont autau ueult reprendre
Sẽs ne peut estre de grãt pris
Põt le maistoe remaĩt sourpris
uans dons font maĩt inge auugler
Endroit et maĩt tort esleuer
Qui plus conuoite qͥl ne doit
Sa conuoitise le decoit
Qui trop en son cuidier se fie

Expanded text:
olz est cilz qui se laist seurprandre De ce dont autrui veult reprandre ; Sens ne peut estre de grant pris Dont le maistre remaint surpris. ans dons font maint juge avugler El droit, et maint tort eslever ; Qui plus couvoite qu'il ne doit, Sa couvoitise le deçoit.  Qui trop en son cuidier se fie
Abbreviated transcription (French):
¶ãt uault amõ cõe argẽt dure
Quat argent fault amoͬ᷑ nest nulle
Qui le sien despent folement
Il nest ame de mille gent
l fait bon escheuer lẽnuy

Expanded text:
ant vault amour comme argent dure : Quant argent fault, amour est nulle ; Qui le sien despent folement, Il n'est amé de nulle gent.  Il fait bon eschever l'ennuy
Abbreviated transcription (French):
Pair ne hõneur ne peut auoir
Trop est la richesce mauuaise
Põt li sires na preu ne ayse¬
e peut seruir feablement
Qui ne craĩt amoureusement
Au seruice uoit on lamour
De ce ne suis poĩt en coemour

Expanded text:
Paix ne honneur ne peut avoir ; Trop est la richesce mauvaise Dont li sires n'a preu ne aisNe peut servir fiablement Qui recroit amoureusement ; Au service voit l'en l'amour, De ce ne suis point en cremour
Abbreviated transcription (Latin):
angulos terre. god. ⁊ ma¬
gog. et congregabit eos
in preliũ. quoꝵ numerus
licut arena maris. et ascen¬
derunt super latitudinẽ t̾re
et cirtuierunt castra scõꝵ et
ciuitatem dilectam. et descen¬
dit igins de celo. et deuoraint

Expanded text:
angulos terrae, Gog et Magog, et congregabit eos in praelium, quorum numerus est sicut arena maris. Et ascenderunt super latitudinem terrae, et circuierunt castra sanctorum, et civitatem dilectam: et descendit ignis de coelo et devoravit