comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luntatem facẽ expetit. Nos ꝙ tui famuli clem̃tiã
tuam ꝓnis obsequiis adire optamꝰ. eiꝰq uotis ob¬
temꝑare in omnib desid̾amus. Nlam libellũ quẽ
in honore scẽ crucis dudum ꝓsa metroq compo¬
sui. nc̃ tue serenitati supplex offero. dep̃cans.
Dut qui scuto fid ei. lorica iusticie. ⁊ galea salutis
decent̾ es ornatꝰ. nos sub tua defensione. xͦ mili¬
tantes munire digneris. atq ad portum salutis
et̾ne in augm̃tum p̃mioꝵ tuoꝵ dño adiuuante
ꝑducẽ. Continet aut̃ p̃sens imago serenissimi
metro conscriptos. hoc modo.
Iũu axp̃e tuum uerticȩ signum
Augusto galeam conferat almam.
Inuictam et faciat optima dextram
uirtus it̃iu tua. detq trumphum
lusto iusticie. induat atque
Lorica placitum semper amicum.
Quam nullus iaculo proterat hostis
Sed firmum maneat ces aris omne
ac tutum imꝑium omne per euum.
Sic que eius sobolis leta propago
Succedens maneat sceptra tenendo.
Donec secla sua ura tenebunt.

Expanded text:
luntatem facere expetit; nosque tui miseri famuli clementiam tuam pronis obsequiis adire optamus, ejusque votis obtemperare in omnibus desideramus. Nam libellum, quem in honorem sanctae crucis dudum prosa metroque composui, nunc tuae serenitati offero supplex, deprecans, ut qui scuto fidei, lorica justitiae et galea salutis decenter es ornatus, nos sub tua defensione Christo militantes munire digneris, atque ad portum salutis aeternae in augmentum praemiorum tuorum Domini adjuvante perducere. Continet autem praesens imago serenissimi ametro conscriptos hoc modo: Hiesu Christe, tuum vertice signum Augusto galeam conferat almam, Invictam et faciat optima dextram. Virtus, Jesu, tua detque triumphum, Justo justitiae induat, atque Lorica semper placitum amicum. Quam nullus jaculo proterat hostis, Sed firmum maneat Caesaris omne Ac tuum imperium omne per aevum. Sicque ejus sobolis laeta propago Succedens maneat sceptra tenendo, Donec saecla sua jura tenebunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Suis ꝙ participib dona largitus ÷ inm̃sa. Marcus ꝙͦ in inyff̾io.uii.
indicat. quib eugłicum ppłm saluator cotidie reficit. Otu eugłista
lucas. regem iustissimum. uictinam salubrem p̃dica. hoc fides
catholica tenet. Et pontificem elaꝵ scriptis tuis resona. qui totius mundi
in dieb herodis regis: natꝰ ui bethleem ex ooaria matre infans admirabilis.
ad salutem udbi missus totius mundi. Nobił ipse puer: qui ⁊ uetustus oieꝵ
lar crucis solus calcauit. Et licet fu̾it in cruce suspensus. tñ astra sustenta¬
Demonstrauit ꝙ eum ꝓmissionis ẽẽ filium. cum abraam in capite gñonis
posuit. Cont̃ duriciam scłt et obtunsionem cordis inficelium. qui negant
xp̃m ao salutem gentium et̃ dectinatum. Nlam hoc aduentus saluatoris
ueracissimuni : signum. qd̾ ꝑ pat̾archas ⁊ reges gentis uidee gn̾onis

Expanded text:
suisque participibus dona largitus est immensa. Marcus quoque in mysterio suisque participibus dona largitus est immensa. Marcus quoque in mysterio indicat, quibus evangelicum populum Salvator quotidie reficit. O tu, evangelista Lucas, regem justissimum victimam salubrem praedica, hoc fides tenet catholica, et pontificem clarum scriptis tuis resona, qui totius mundi in diebus Herodis regis est natus in Bethleem ex Maria matre infans admirabilis, ad salutem videlicet missus totius mundi. Nobilis ipse puer, qui et Vetustus dierlar crucis solus caleavit, et licet fuerit in cruce suspensus, tamen astra sustentademonstravitque eum promissionis esse filium, cum Abraham in capite generationis posuit, contra duritiem scilicet et obtusionem cordis infidelium, qui negant Christum ad salutem gentium esse destinatum. Nam hoc adventus Salvatoris veracissimum est signum quod per patriarchas et reges gentis Judaeae generationis
Abbreviated transcription (Latin):
ilius dĩ patͥs altissimi. qui dira iacula iniici frangis
nequissimi. da mͥ sc̃ẽ crucis uictoriam carmine dulcisono
modulari. slempe euglista ioħis uelut altiuolans aquila in ipsum
solem iusticie figens aspectum m̃tis.
cognouit.
et claro sermone p̃dicauit. atq con¬
seripsit. Ita quippe gr̃a oiuina p̃cet̾is euglistis
collata ÷ ioħi. ut cum illi incarnõnis saluatoris ⁊ humani¬
tatis eiꝰ arcana maxime c̃scribent. iste diuiuitatis eiꝰ sacram̃ta
ꝓfundo sermone reuelaret. Qd̃ uidł̃i factor omnium roꝵ animam
⁊ corpꝰ ii se sumpsisset humanum. Et qui in pͥncipio ds̃ unus erat cũ
oo patre. in fine tp̃ꝵ uisibił apparẽt in carne. Hunc figura leoius
sig̃cat regem. hunc uitulus figurat pontificem.  ipse ut leo ⁊ quasi
catulus leonis c̾̃tamine c̃fligens. opulentissimam arripuit p̃dam.¬
A atq id̃ sac̾dos ⁊ hostia fieri dignatus. salutem nob̃ c̃cessit et̾nam.

Expanded text:
ilius Dei Patris altissimi, qui dira jacula inimici frangis nequissimi, da mihi sanctae crucis victoriam carmine dulcisono modulari. Nempe evangelista Joannes, velut altivolans aquila, in ipsum solem justitiae figens aspectum mentis, cognovit, et claro sermone praedicavit atque conscripsit. Ita quippe gratia divina prae caeteris evangelistis collata est Joanni, ut cum illi incarnationis Salvatoris et humanitatis ejus arcana maxime conscriberent, iste divinitatis ejus sacramenta profundo sermone revelaret, quod videlicet factor omnium rerum animam et corpus in se sumpsisset humanum, et qui in principio Deus unus erat cum Deo Patre, in fine temporum visibilis appareret in carne. Hunc figura leonis significat regem, hunc vitulus praefigurat pontificem, quia ipse ut leo et quasi catulus leonis certamine confligens, opulentissimam arripuit praedam, atque idem sacerdos et hostia fieri dignatus, salutem nobis concessit aeternam,
Abbreviated transcription (Latin):
Leo uero hec habet uerba. Mancus Resem sisnat.
Imago qͦ uituli hec continet. Dat lucas pont i fi cem.

Expanded text:
Leo vero haec habet verba: Marcus regem signat. Imago quoque vituli haec continet: Dat Lucas pontificem.
Abbreviated transcription (Latin):
luci. ⁊ omnia ligna siluaꝵ. fere. pecora. ⁊ cruces bestie. ũnies puluei. ⁊ mi¬
nuta uolatilia. aues mansuete ⁊ lac̾antes uinguib. Ogñs xp̃icolum q ori.
⁊ t̾ra decorant᷑ a uob̾ lum̃ fidĩ ⁊ uͥtus p̃dicõnis ꝓdiens. legõnem agit ad
gẽs. p̃ces excitat. ad baptisinum inuitat. S maxime doctoꝵ sermo p̃cla¬
ra ex hortõne dolum diabłi denudat. ⁊ acquistas ꝑ di gr̃am electis ex por
uictoriam .x. Omnibi fidelib hoc cotidie p̃dicat᷑. Necñ ⁊ paganis. ⁊ falsis
did̾it u̾bo dĩ saluabit᷑. Qui aut̃ ñ cdiderit. aut prauis oꝑib fidem de¬
c̃decet. ut oe lestia simul ⁊ t̾rest̾a ore ꝯsono laudes dõ decantent. ⁊ gr̃as
partim adhuc ꝑeg̾naris init̾ra. una uos rõ ad laudandum om̃ incitat. qͦs
unum gauduim in ceł expectat. Nam qd̾ datum: iam tenetis. ⁊ qd̾ ꝓmis¬

Expanded text:
luci et omnia ligna silvarum, ferae, pecora et truces bestiae, vermes pulverei et miluci et omnia ligna silvarum, ferae, pecora et truces bestiae, vermes pulverei et minuta volatilia, aves mansuetae et lacerantes unguibus. O genus Christicolum! quo coeli et terra decorantur, a vobis lumen fidei et virtus praedicationis prodiens, legationem agit ad gentes, preces excitat, ad baptismum invitat; sed maxime doctorum sermo praeclara exhortatione dolum diaboli denudat, et acquisitis per Dei gratiam electis exponit victoriam Christi. Omnibus fidelibus hoc quotidie praedicatur, nec non et paganis, et falsis diderit verbo Dei, salvabitur; qui autem non crediderit, aut pravis operibus fidem decondecet ut coelestia simul et terrestria ore consono laudes Deo decantent et gratias partim adhuc peregrinaris in terra, una ratio vos ad laudandum Deum incitat, quos unum gaudium in coelis exspectat. Nam quod datum est jam tenetis, et quod promis
Abbreviated transcription (Latin):
iam splendent. cuius maiestati subiecta seruiunt. ⁊ saere crucis factum
beatificando coucelebrant: ut sic uictori suꝑno debita uota ꝑsoluant. hoc
ueracit̾ ꝓfitñtes. omiua regna seruare modum suum sub dispensatione
diuinitatis uĩtu. s solum q̃ in orbe mouent᷑. quin ⁊̃ omnia q̃ s̃. uiuunt. sen¬
tiunt. atꝙ dsc̃̾nunt: ⁊ iu̾ra seruare nor̃. sub ħ imꝑio c̃sistunt ab initio. hĩ¬
ber qͦ ac grando. de nubib.nix. pruina. ac glacies. ros. ⁊ serenum. simul
cum fontib. ⁊ riuis in t̾ra ꝓfluentib. c̃̾atorem testantes laudant. Arcton
creticꝰ. ⁊ omnis stellaꝵ positio simul cum u̾tigine poli. auctorem p̃dicant
suum. Nemini displiceat qd̾ dico. q omnitenentis laudes scribo. ⁊ ñ urisio¬
ipsum. Et electus suos milites inuitat ad coronam. slon .n. fas ÷. ut in lau¬
dando c̃ditorem discordet factura eiꝰ. ẜ gaudens c̃cinat sͥ debitas laudes.
Uniu̾sa aque natantia. ⁊ serpentia t̾re. montes. ⁊ colles. harena maris.

Expanded text:
jam splendent: cujus majestati subjecta serviunt et sacrae crucis factum beatificando concelebrant, ut sic victori superno debita vota persolvant: hoc veraciter profitentes, omnia regna servare modum suum sub dispensatione divinitatis Jesu, non solum quae in orbe moventur, quin etiam omnia quae sunt, vivunt, sentiunt atque discernunt et jura servare norunt, sub hoc imperio consistunt ab initio. Imber quoque ac grando de nubibus, nix, pruina ac glacies, ros et serenum simul cum fontibus et rivis in terra profluentibus Creatorem testantes laudant. Arcton Creticus et omnis stellarum positio simul cum vertigiue poli auctorem praedicant suum. Nemini displiceat quod dico, quia Omnitenentis laudes scribo, et non irrisioipsum, et electos suos milites invitet ad coronam. Non enim fas est ut in laudando Conditorem discordet factura ejus, sed gaudens concinat sibi debitas laudes. Universa aquae natantia et serpentia terrae, montes et colles, arena maris,
Abbreviated transcription (Latin):
Arce cracis domini sumia baudentia sis⁊ it.
In infimo aut̃ trigono incipit u̾sus hic a dextro angulo
desubtus. ⁊ uadit ꝑceteros circum. usq ad ipsum a quo
initium capiebat. Ita.
Iusticia et Prona mandat se Parte tenendam.

Expanded text:
Arce crucis Domini summa prudentia sistit. In infimo autem trigono incipit versus hic, a dextro angulo desubtus, et vadit per caeteros circum, usque ad ipsum a quo initium capiebat, ita: Justitia et prona mandat se parte tenendam.
Abbreviated transcription (Latin):
ad consummõnem scłi. Cur aut̃ iste nũs hanc tpra lem uitã
t̾renam ꝙ sigtet. ula int̾im causa de ꝓximo occuirit. ꝗͣuis
sit alia fortasse secretior. qd ⁊ tp̃ra annoꝵ quaoriꝑtitis ui¬
cib cuirunt. Et mundus ipse .iiii. partib t̾minat᷑. quas
aliqñ uentoꝵ nominib scriptura cominemorat. ab oriente.
et occidente. ab aquilone ⁊ m̾idie. Ad hunc gͥ mundum. ⁊¬
ad istam t̾renam mortalemq uitam hominum. ad nos re¬
gendos in temptõne laborantes uenientem regem xp̃m¬

Expanded text:
i. Cur autem iste numerus hanc temporalem vitam terrenamque significet, illa interim causa de proximo occurrit, quamvis sit alia fortasse secretior, quod tempora annorum quadripartitis vicibus currunt; et mundus ipse quatuor partibus terminatur, quas aliquando ventorum nomine Scriptura commemorat, ab oriente et occidente, ab aquilone et meridie. Ad hunc igitur mundum, ad istam terrenam mortalemque vitam hominum, ad nos regendos in tentatione laborantes, venientem regem
Abbreviated transcription (Latin):
modum sp̃em crucis format. et mysterii
sacram̃tum congrua dispositione declarat.
Qui in .iiii. summulas diuisus. denari¬
ui ꝑ singulas ordine manifesto demon¬
strat. Hoc .ii. ad myst̾ium ꝑtinet. Quia
sicut in .iiii. partib denarii plenitudo inuenitur. ita ⁊̃ in sin¬
gulis sc̃ĩ eugłii libris decalogi ꝑfectio omnib fidelib insi¬
nuat᷑. Que tñ uincte decades unam sp̃em crucis faciuis.
Quia unitatem fidei ⁊ dilectionis societatem decalogus legis
⁊ eugłii maiestas concordit̾ astruunt. Porro ipse denarius
ab uno usq ad .iiii. ꝓgrediente nũo consuminatur. Ioemq
ut in quadragenarium surgat ꝑ .iiii. multiplicatur. Hoc
nimirum sig̾̃cat. qd̾ legis consummatio ñ sine eugłio fiat.
nec eugłica doctͥna attestatione legis careat. Finis .ii. ⁊ ꝑfe¬
ctio legis xp̃c ad iusticiam omni c̾denti. Ipse ÷ .i. pax nr̃a. qͥ
fecit utͣq unum. ⁊ medium parietem mac̾ie soluens inimici

Expanded text:
modum speciem crucis format, et mysterii sacramentum congrua dispositione declarat: qui in quatuor summas divisus, denarium per singulas ordine manifesto demonstrat. Hoc enim ad mysterium pertinet, quia sicut in quatuor partibus denarii plenitudo invenitur, ita etiam in singulis sancti Evangelii libris decalogi perfectio omnibus fidelibus insinuatur. Quae tamen junctae decades unam speciem crucis faciunt, quia unitatem fidei et dilectionis societatem, decalogus legis et Evangelii majestas concorditer astruunt. Porro ipse denarius, ab uno usque ad quatuor progrediente numero consummatur, idemque ut in quadragenarium surgat per quatuor multiplicatur, hoc nimirum significat, quod legis consummatio non sine Evangelio fiat, nec evangelica doctrina attestatione legis careat. Finis enim et perfectio legis Christus ad justitiam omni credenti. Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum,
Abbreviated transcription (Latin):
diuidunt᷑. S ñ usq ad unitatem ꝓgreditur equał illa diuisio.
E st gͦ eius medietas. x.x. Quarta pars.x. Quinta pars.uiii. Octa¬
ua pars .u. decima pars .iiii. uicesima .ii. Quadragesima.i.

Expanded text:
dividuntur, sed non usque ad unitatem progreditur. Aequalis illa divisio dividuntur, sed non usque ad unitatem progreditur. Aequalis illa divisio est. Ergo ejus medietas XX, quarta pars X, quinta pars VIII, octava pars V, decima pars IV, vicesima II, quadragesima I.
Abbreviated transcription (Latin):
litt̾is exp̃ssum. que ⁊ denaris notat suminam. et
crucis expͥmit figuram. In cuius honorem totum
opus conditur. Hic iubelei tenet obseruantiam.
⁊ uere remissionis q̃ ꝑ crucem toto orbi ꝯceditur
index ÷. Hic post typice pasche celebrationem.
⁊ occisi agni sollemnia tͣnsitus ꝙ dñi in egy pto celeb̾rimam festuu¬
tatem. legis date in monte synai testis :. Et post ueꝵ pascha agni
sabb̃m sabb̃oꝵ post completionem .uii. ebdomadaꝵ monade addita
nr̃oꝵ u̾e suum celebrabit sabb̃m. qr nulla p̃sentis uite damna sentiet
ult̃ laboꝵ. S in laudib et̾ne tͥnitatis suum digne ex̾cebit officium.
qr sue incorruptionis gaudebit nullum se ħre t̾minum. Quaꝓ¬
pter m̾ito qr̃. quomͦ quinquagenarius nũs ex nũo quadragena¬
rio surgat. Quadragenarns itaꝙ nũs ÷ unus ex his qui uo¬
cantur imparit̾ pares. Qui diuiditur qd̾ in equas partes. cu¬
ius ꝙ partes in alias equas diuidi pot̃. necñ ⁊ partes partium

Expanded text:
litteris expressum: quae et denarii notat summam, et crucis exprimit figuram, in cujus honorem totum opus conditur. Hic jubilaei tenet observantiam, et verae remissionis, quae per crucem toto orbi conceditur, index est: hic post typici Paschae celebrationem et occisi agni solemnia, transitusque Domini in Aegypto, celeberrimam festivitatem legis datae in monte Sinai testis est; et post verum Pascha agniqsabbatum sabbatorum post completionem septem hebdomadarum monade addita a corporum nostrorum vere suum celebrabit sabbatum: quia nulla praesentis vitae damna sentiet ultra laborum, sed in laudibus aeternae Trinitatis suum exercebit officium: quia suae incorruptionis gaudebit se nullum habere terminum. Quapropter merito quaeritur quomodo quinquagenarius numerus ex numero quadragenario surgat. Quadragenarius itaque est numerus ex his, qui vocantur impariter pares, qui dividitur in aequas partes, cujusque pars in alias aequas dividi potest, nec non et partes partium
Abbreviated transcription (Latin):
mur necẽe ÷. ita ut primnam partem eius orienti. extre¬
mam occidenti. dextram aquiloni. sinistram austro depu¬
partes naturał diei eadem dispositione in cruce possunt
adunari. Ut una sp̃es anni siue diei congrue in his
queat ostendi. Uer n. atq aurora ortum lucis ⁊ coale¬
scentia in t̾ra germina ordine suo ꝓferunt. Et ob hoc bene
orienti deputantur. Estas aut̃ atq meridies ꝓpter
feruorem austro comparantuR. Quia dum in iisdem ce li
partib solerigitur. flagrantiore niundum torret calore.
Autumnus nanq ⁊ uesꝑa ure occidenti mancipantur. eo
qd̾ tunc omnium fructuum t̾re messis finitur. Et tota
diei spacia t̾minantur. Hiemps gͦ ⁊ intempestum
septentrioni assimi lantuꝵ. eo quod tunc t̾ra frigore tor¬
peat. Et magis quieti quam alicui oꝑi tp̃s oportunum
sit.Situr dum omnia ꝑ crucem constat eẽ recu
ꝑata.⁊ ꝑ xp̃i passionem renata ac meliorata. rite ad eius

Expanded text:
mur necesse est ita: ut primam partem ejus orienti, extremur necesse est ita: ut primam partem ejus orienti, extremam occidenti, dextram aquiloni, sinistram austro depuporum naturalis diei, eadem dispositione in cruce possunt adunari, ut una species anni sive diei congrue in his queat ostendi. Ver enim atque aurora ortum lucis et coalescentia in terra germina ordine suo proferunt, et ob hoc bene orienti deputantur. Aestas autem atque meridies propter fervorem austro coaptantur, quia dum in eisdem coeli partibus sol erigitur, flagrantiore mundum torret calore. Autumnus namque et vespera jure occidenti mancipantur, eo quod tunc omnium fructuum terrae messis finitur, et tota diei spatia terminantur. Hiems ergo et intempestum septentrioni assimilantur, eo quod tunc terra frigore torpeat, et magis quieti quam alicui operi tempus opportunum sit. Igitur dum omnia per crucem constat esse recuperata, et per Christi passionem renata ac meliorata, rite ad ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ecte gͥquatnarium nimerum ꝑftetioni sa¬
cratum
pene nullus ignorat. Et iõ bene
illum in forma crucis xp̃i trans figuratum to¬
tus orbis ueneratur. Siqd̾ mundum .iiii. ele¬
iñtis ꝯstare manifestum ÷ .i. igne. aere. aqua.
⁊ t̾ra. Et tõtum orbem .iiii. t̾minari partib siue angulis
mnus. hiens. Et.iiii. quadrantes naturalis diei .i.
quateꝵ sene hore. Que tñ his initiis dinoscuntur.
mane uidł i. et meridie. uesꝑe. ⁊ intempesto. Sed quo¬
modo cruci conuenient̾ possit hec dispositio coaptari. in¬
timandum :. Si gͦ erectam crucem uoluerimus aspi¬
cere. ignem qd sup̃mum ÷ elem̃toꝵ in arce illius colloce¬
mus. Aerem ꝙͦ ⁊ aquam que media sunt in elementis.
in transuerso crucĩs ligno qd̾ ꝑ medium stipitis erecti
ducitur consignemus. Teiram uͦ que grauissima ÷. et
imum in creaturis tenet locum. inferiori parti erucis
deputemus. Hec quippe omnia elem̃ta sicut nature qͣ¬
dam ꝓpinquitate sibimet cominiscentur. ut iundi integri

Expanded text:
gitur quaternarium numerum perfectione sacratum pene nullus ignorat, et ideo bene illum in forma crucis Christi transfiguratum totus orbis veneratur. Siquidem mundum quatuor elementis constare manifestum est, id est, igne, aere, aqua et terra. Et totum orbem quatuor terminari partibus sive angulis mnus, hiems; et quatuor quadrantes naturalis diei, id est, quater senae horae, quae tamen his initiis dignoscuntur, mane videlicet et meridie, vespere et intempesto. Sed quomodo cruci convenienter possit haec dispositio coaptari, intimandum est. Si ergo erectam crucem voluerimus aspicere, ignem, quod supremum est elementorum, in arce illius collocemus; aerem quoque et aquam, quae media sunt in elementis, in transverso crucis ligno, quod per medium stipitis erecti ducitur, consignemus; terram vero, quae gravissima est et imum in creaturis tenet locum, inferiori parti crucis deputemus. Haec quippe omnia elementa sicut quadam naturae propinquitate sibimet commiscentur, ut mundi integrit
Abbreviated transcription (Latin):
cioꝵ. qui in ara crucis semet ipsuor obtulit hostiam
im macłatam dõ. ad ex haurienda multoꝵ peccata. ⁊ ꝓ trans.¬
gressorib exorans. exauditus ÷ ꝓ sua reu̾entia.
Aso in quinq tetragonis. quinq libri legis ꝑ quinq
uersus hic notantur. Qui sunt uixta ordinem
tetragonorum loco sexto. et ꝑ senarium in semet
Sexies enim seui faciunt in
plana figura sextum tetragonum. quod sunt
triginta sex. Est quoꝙ primus uersus.¬
tetragoni in arce crucis positi iste.
Te senesis caux alma beat tua munera laubat.

Expanded text:
ciorum, qui in ara crucis semetipsum obtulit hostiam ciorum, qui in ara crucis semetipsum obtulit hostiam immaculatam Deo, ad exhaurienda multorum peccata, et pro transgressoribus exorans, exauditus est pro sua reverentia. Ergo in quinque tetragonis quinque libri legis per quinque versus hic notantur, qui sunt juxta ordinem tetragonorum loco sexto, et per senarium in semet multiplicato. Sexies enim seni faciunt in plana figura sextum tetragonum, quod facit triginta sex. Est quoque versustetragoni in arce crucis positus iste: Te Genesis crux alma beat tua munera laudat.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tatur renouatio legis. utiq sig̃cans eugłm. in quo cuncta
que lex figuralit̾ atq typice ꝓtulit. ueracit̾ ac sp̃ualit̾ sunt
enodata. ac nr̃i saluatoris ore reserata. Iure gͦ in capite
crucis genesis. ⁊ in fine deut̾onomium consistunt. qi eum
quem lex nairat in pͥncipio tp̃ris cum patre omnia condidis
uasse. Exodus uͦ bene in dextra ponitur. in quo exitus
filioꝵ isrł de egypto conscribituꝵ. ⁊ ibid̃ plura a dño fa¬
cta miracula nairantuR. Iuxta illud psalmiste. Dextera
dñi fecit uirtũtem. Et it̃. Qui ꝑcussit egiptum cum
primituus euis eoꝵ. ⁊ eduxit isrł de medio eius in manu
forti ⁊ brachio excelso. In sinistra ꝙͦ uber numerus :
positus. qr ipse sinistras cõggationes chore.⁊ dathan.
⁊ abiron. contentiones contra moysen ⁊ aaron leuas se
describit. ⁊ ꝑ dñi potentiam citius compressas. At
leuiticus in medio omnium stans crucis medietatem te¬
net. qr illum pontificem designat in plurimo ritu sacrifi¬

Expanded text:
pretatur renovatio legis, utique significans Evangelium, in quo cuncta, quae lex figuraliter atque typice protulit, veraciter ac spiritualiter sunt enodata, ac nostri Salvatoris ore reserata. Jure ergo in capite crucis geneseos, et in fine Deuteronomium consistunt, quia eum quem lex narrat in principio temporis cum Patre omnia condidissvasse. Exodus vero bene in dextra ponitur, in quo exitus filiorum Israel de Aegypto conscribitur, et ibidem plura a Domino facta miracula narrantur, juxta illud Psalmistae: Dextera Domini fecit virtutem. Et item: Qui percussit Aegyptum duxit Israel de medio ejus, in manu forti et brachio excelso. In sinistra quoque liber Numerus est positus, quia ipse sinistras congregationes Chore, Dathan et Abiron, contentiones contra Moysen et Aaron levasse describit, et per Domini potentiam citius compressas. At Leviticus, in medio omnium stans, crucis medietatem tenet, quia illum pontificem designat in plurimo ritu sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
cum destructa sit maledictio legis ꝑ crucem. ⁊ eiu̾s amari-¬
tudo ꝑ ipsam ꝯu̾sa indulcedinem. dignum ÷ ⁊̃ ut in eius effi¬
giem disponant᷑ libri legis. ut congruentia oꝑis in hoc in-¬
notescat. ⁊ myst̾ii sacram̃tum appareat. Ergo in capite .i.
in culmine sc̃e crucis sit positus liber seneseos. qr ipse ca¬
put÷ ⁊ pͥmus omnium libroꝵ. nairans qd̾ in pͥncipio fecit

Expanded text:
cum destructa sit maledictio legis per crucem, et ejus amaritudo per ipsam conversa in dulcedinem, dignum est etiam ut in ejus effigiem disponantur libri legis, ut congruentia operis in hoc innotescat, et mysterii sacramentum appareat. Ergo in capite, hoc est, in culmine sanctae crucis, sit positus liber Geneseos, quia ipse caput est et primus omnium librorum, narrans quod in principio fecit
Abbreviated transcription (Latin):
diuine scĩe ÷. Nisi forte dicamus. qr dilatio regni scõꝵ
ꝓbatio ÷ patientie. S qr in anifestior: rõ supradicta.
si ipsas litt̾as que in hac figura conscripte s̃.⁊ positione su¬
a mono gramina conficiunt. sumul cum eaꝵ nũo scd̃m ordi¬
nem conscribamus. spacium calamo ad hoc concedatur.
Litt̾e aut̃ in P posite hoc sonant. ocotno. iucyc.
AAnEIA. Tria uidłi nomina xp̃i que latine interp̃¬
cantur. salutaris. Saluator. ueritas. S duo nomĩna
greca postiora integra serie litteraꝵ conscripta s̃. id÷. iucye

Expanded text:
divinae scientiae est, nisi forte dicamus: Dilatio regni sanctorum divinae scientiae est, nisi forte dicamus: Dilatio regni sanctorum probatio est patientiae. Sed quia manifestior ratio est supra dicta, si ipsas litteras, quae in hac figura conscriptae sunt et positione sua monogramma conficiunt, simul cum earum numero secundum ordinem conscribamus, spatium calamo ad hoc concedatur. Litterae autem in P positae hoc sonant, Ο, ϞΟΤΗΡ. ΙΗϞΥϞ. ΑΛΗΘΙΑ tria videlicet nomina Christi, quae latine interpretantur, Salutaris, Salvator, Veritas. Sed duo nomina Graeca posteriora integra serie litterarum conscripta sunt, id e
Abbreviated transcription (Latin):
describitur. Et muliet a facie draconis fug̾e in soli¬
tudinem. ubi ħt locum paratum a deo. ut ibi pascatur eodẽ
nu̾o dieꝵ. Qui nũs mystice omnia xp̃ianitatis tp̃ra
complectitur. ut patrum firma ħt traditio. Quia xp̃o
cuius hec corpus ÷ tantum in carne tp̃ris p̃dicauerit. Quo
siue sub spe et̾noꝵ ꝑegrinatione p̾sentis heremi gaudet. seu
ꝑsecutionis molestiam ab infidelib uel a falsis fr̃ib patitur.
Uitaq litt̾a illum num̾um continet. quem danielis ꝓ¬
phetia p̃dixit in antixp̃i tp̃r futurum. id ÷. McCCXXXU.
dies. Ita .ii. ibi scriptum ÷. Et beatus ÷ qui expectat⁊ ꝑ¬
uenit að dies. Mcccxxxu. Qd̃ beatus ieronimus
sic exponit. Beatus inquit qui int̾fecto antixp̃o supra mille¬
ccxc. dies .i. tres semis annos. dies. xLU. p̃stolatus. quib
est dñs atq saluator in sua maiestate uenturus. Quare
aut̃ post int̾fectionem antixp̃i. xlu. diez silentium sit.

Expanded text:
describitur, et mulier a facie draconis fugere in solidescribitur, et mulier a facie draconis fugere in solitudinem, ubi habet locum paratum a Deo, ut ibi pascatur eodem numero dierum, qui numerus mystice omnia Christianitatis tempora complectitur, ut Patrum habet firma traditio. Quia Christus cujus hoc corpus est tantum in carne temporis praedicaverit, quo sive sub spe aeternorum peregrinatione praesentis eremi gaudet, seu persecutionis molestiam ab infidelibus vel a falsis fratribus patitur. X itaque littera illum numerum continet, quem Danielis prophetia praedixit in Antichristi tempore futurum, id est, MCCCXXXV dies. Ita enim ibi scriptum est: Et beatus qui exspectat ue ad dies MCCCXXXV. Quod beatus Hieronymus ita exponit: Beatus, inquit, qui, interfecto Antichristo, supra MCCXC dies, id est, tres semis annos, dies XLV praestolatur, quibus est Dominus atque Salvator in sua majestate venturus. Quare autem post interfectionem Antichristi XLV dierum silentium sit,
Abbreviated transcription (Latin):
uiditaq hec figura sit. ⁊ quid sig̃cet. ut ex pona¬
cur necẽẽ ÷. na qd ista: figuraꝵ que ap¬
pellantur note sententiaꝵ. Sp̃ali ꝙ uocabło
hec a grecis uocatuꝵ crissimon. ex uoluntate
unius cuiusq ad aliquid notandum inuen¬
ta. S maiore dignitatȩ nunc a xp̃ianis
ad exponendum nom̃ xp̃i assumituri. quasi due litt̾e prime
nominis eius uno inonogramiate simul sint comp̃hense.i.
racio ÷. Notatur .ii. in ipsa ille nũs dieꝵ. quo p̃dicas¬
se mundo xp̃c creditur. Et ille qui ante aduentum eius
scd̃m ab antixp̃i tprib usq in finem mundi futurus. scd̾m
danielis ꝓpħiam. ab orthodoxis ecłe magistris expositus ÷.¬
Ita ut in litt̾a prior nũs. id÷. a cela quod sunt .iii.
anni ⁊ semis inueniatur. Quo tp̃ris spacio xp̃e mun¬
do p̃dicasse cognoscitur. Menses .N. triumsemis an¬
noꝵ .i. tricies quadrageni ⁊ bini. acelx d̾es efficiunt.
Sub quo num̾o ciuitas scã calcari a gentib in apocalypsi

Expanded text:
uid itaque haec figura sit, et quid significet, ut exponatur necesse est. Una quidem ista est figurarum, quae appellantur notae sententiarum, specialique vocabulo haec a Graecis vocantur chrisimon, ex voluntate uniuscujusque ad aliquid notandum inventa. Sed majore dignitate a Christianis ad exprimendum nomen Christi assumitur, quasi duae litterae primae nomine ejus uno monogrammate simul sint comprehensae, ratio est: notatur enim in ipsa ille numerus dierum, quo praedicasse mundo Christus creditur, et ille qui ante adventum ejus secundum, ab Antichristi temporibus usque in finem mundi futurus, secundum Danielis prophetiam ab orthodoxis Ecclesiae magistris expositus est, ut in P littera prior numerus, id est, MCCLX, quod sunt III anni et semis, inveniatur, quo temporis spatio Christus mundo praedicasse cognoscitur. Menses enim trium semis annorum, id est, tricies quadrageni et bini, MCCLX dies efficiunt, sub quo numero civitas sancta calcari a gentibus in Apocalypsi
Abbreviated transcription (Latin):
In eo uero quod supra cornu sinistrum. hi
Nam haec socia ecs yltant celes rando in laude supernũ:
Conclamant eue tRBas scepera sabaodi uicisus
In cherubim nanꝙ dexteriore uersus isti sunt.
Hnc sibuant cher xuiii haec Labs ara sancta truimphum
Distensis Qre alis Brachi a tensa notant.

Expanded text:
In eo vero quod supra cornu sinistrum, hi: Nam haec socia exultant celebrando hac laude supernum Conclamantque tribus sceptra Sabaoth vicibus. In cherubim namque dexteriore versus isti sunt: Hinc signant Cherubin haec labbara sancta triumphum. Distensisque alis brachia tensa notant.
Abbreviated transcription (Latin):
xpone mͦ. ⁊ gͥaudeͥns edic õ homo toto affectu anime ⁊ uni¬
u̾sis sensib corporis tͥunphum nobilem uictoris et̾ni. Quem
gła dñce crucis ubiq expetit. suꝑ celsa celoꝵ sidera ⁊ subtꝰ
ab yssi pfundissima nebula. Ubi lucis et̃ne ꝑmanet candor ⁊ uͥ noctis
ꝑpetue pourat horror. Necũ ⁊ ꝑcuncta t̾raꝵ spacia. uͥ nox dies ꝙ sins
unc̃fusis alt̾uant uicib. qͦusꝙ mnundi adueniat t̾muius. hoc sensus ai
cogitet. hoc guitur uoce resonet. hoc lingua in palato c̃crepet. hoc
manꝰ litt̾is seribat. hoc labia ũb̾ expͥmant. hoc fig̾a ipsa met̾co oꝑe
depicta uotet. & ue licet difficult̾. tñ ordinabilit̃ ꝑ quadragenarium
in .iiii. decadas diuisum ⁊ exemplatum. clara scẽ crucis p̃conia ꝓmit.
Qui nũs plenus inysfio uen̾abili. ⁊ suꝑno serenus lumine. int̾ cet̃a sacra¬
mñta sigc̃onis sue. p̃sentis tyris gestat figuram. quo scã ecła sub xp̃o pͥn¬

Expanded text:
xpone modo et laudans edic, o homo, toto affectu animae et universis sensibus corporis triumphum nobilem victoris aeterni, quem gloria Dominicae crucis ubique expetit, super celsa coelorum sidera, et subtus abyssi profundissima tartara, ubi lucis aeternae permanet candor cuncta terrarum spatia, ubi nox diesque suis inconfusis alternant vicibus, quousque mundi adveniat terminus. Hoc sensus animi cogitet, hoc guttur voce resonet, hoc lingua in palato concrepet, hoc manus litteris scribat, hoc labia verbis exprimant, hoc ipsa figura metrico opere depictam notet: quae licet difficulter, tamen ordinabiliter per quadragenarium in quatuor decades divisum et exemplatum, clara sanctae crucis praeconia promit, qui numerus plenus mysterio venerabili, et superno serenus lumine, inter caetera sacramenta significationis suae praesentis temporis gestat figuram; quo sancta Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
p̃liatur. Et c̃fidens sui regis potentia. uirtutisq eiꝰ c̃scia. omnia te¬
la hostis antiqui frangit. ac ꝓst̾nit ignita. Uȩxillo aiimo crucie
quam in fronte siguatam ipsa uictrix głose gestat. partis adu̾se cõ¬
fundit frontem: atq seuam inimicoꝵ subita ꝓturbat aciem. G̾ in sc̃a
Ut raptorem fraudulentissimum priꝰ temptantem ꝑ patientiam et
humilitaten uinc̾ẽt. ac deiñ in nequicia sua ꝑsistentem ac ꝑduran¬
tem ipse moriens et̾na iorte iuste damnaret. Sic̃ .ii. serpens ille lu¬
bricus ⁊ callidꝰ hominem pͥmum ꝑ gulam. auariciam. ⁊ uanam głam.
ad facinꝰ illexit. ⁊ ita eum morti obnorium reddidit. sic ⁊ e ẽtrario com¬
petñtib medicam̃tis saluator nr̃ ꝑ abstinentiam. benignitatem. ħui
militatem. humanum gñs ad uitam erexit. Ipsumꝙ auetorem mortis
in inferiora t̾re. Cruxꝙ eius ipsa ÷ totius orb̃ honor. ipsa totum

Expanded text:
tur, et confidens sui regis potentia, virtutisque ejus conscia, omnia tela hostis antiqui frangit ac prosternit ignita. Vexillo quippe crucis, quam in fronte signatam ipsa victrix gloriose gestat, partis adversae confundit frontem, atque saevam inimicorum subito perturbat aciem. Ergo in sancta ut raptorem fraudulentissimum prius tentantem, per patientiam et humilitatem vinceret; ac deinde in nequitia sua persistentem ac perdurantem, ipse moriens aeterna morte juste damnaret. Sicut enim serpens ille lubricus et callidus hominem primum per gulam, avaritiam et vanam gloriam ad facinus illexit, et ita eum morti obnoxium reddidit, sic et e contrario competentibus medicamentis, Salvator noster per abstinentiam, benignitatem atque humilitatem humanum genus ad vitam erexit: ipsum quoque auctorem mortis, in inferiora terrae. Cruxque ejus ipsa est totius orbis honor; ipsa totum
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ se totum offert. parua hec ⁊ dona ministͣt᷑.
Ut ꝑ te alma crucis laus nc̃ acceptior extet.
Principi apłico munere missa petro.
Que xp̃i ad laudem ꝯscripta ẽ tp̃r prisco.
Ludere dum libuit carmine uersifico.
Credo ꝗd̾ memet ꝑ te conquirere posse
Te ds̃ eternus mundi mitissimus auctor
hic ⁊ in eternum regna suꝑna metas
Te iugilem seruet quiñ dormitat in euum.
Nominis atq tui restituat merit or.
Ut iugilet cautus pastor Gregorius assis
Sc̃ẽ tuis ouib. papa beateUA L.¬
xp̃e saluator. rex regum ⁊ dñs
bile tenendo iure ꝑenui suꝑ oĩa
regnas. Tu crimina multa parentum nr̃oꝵ in
cruce delesti. qñ humano gñi uisticie frena ꝯsti¬
tusti. atq tius fidelib in ceł beatam uitã sꝑare
uelocit ⁊ adipisci posse dedisti. gͦ tui mun̾is est
largissimi. patͥs ꝙ tui simu potentissimi. qd̾ nom̃ illud tuum ineffabile. omuib ꝙ seclis dudiun t̾ribile.

Expanded text:
Qui se totum offert, parva haec et dona ministrat, Qui se totum offert, parva haec et dona ministrat, . Per te ut alma crucis laus nunc acceptior exstet Principi apostolico munera missa Petro: Quae Christi ad laudem conscripta est tempore prisco Ludere dum libuit carmine versifico. Credo quidem memet per te conquirere posse rita. Te Deus aeternus, mundi mitissimus auctor,Hic et in aeternum regna superna metas. Te vigilem servet qui non dormitat in aevum, Nominis atque tui restituat meritum. Ut vigilet cautus pastor, Gregorius adsis Sancte tuis ovibus: papa beate, e salvator, rex regum et Domibile tenendo jure perenni super omnia regnas: tu crimina multa parentum nostrorum in cruce delesti: quando humano generi justitiae frena constituisti, atque tuis fidelibus in coelis beatam vitam sperare, velociterque adipisci posse dedisti. Ergo tui muneris est largissimi patrisque tui scilicet potentissimi, quod nomen illud tuum ineffabile omnibusque saeculis dudum terribile,
Abbreviated transcription (Latin):
edis apłice princeps lux aurea salue.
Et decus. ⁊ doctor plebis. ⁊ almus amor.
Tu caput ecłe es pͥmus patͥarcha ꝑ orbẽ.
Preclarus m̾itis. ⁊ pietate potens.
Saĩ tr̃e. mundi lux. atq urbs uiclita xp̃i.
Ppetue prebens lucis iter ppło.
Urã ualet celum reserare ⁊ claudere lingua.
In terris positus clauigen ethereus.
Tu renouator ades patc spes. rector. honor ꝙ.
Duleis amor cunctis. dignus amore dei.
Tempora sunt huius uite nunc plena ꝑiclis.
Betii mouent gentes. hostis ubiq furit.
li nde opus ẽ ualde. tua qd̾ ꝓtectio fortis
Succuirat miseri .s. quos inunicus odit.
Eripe sc̃e piis meritis precib ꝙ sacratis
Commissum tibimet pastor ab hoste gregem.
Ut tua lausmaneat. merces.⁊ gła. sempeR
Cum xp̃o in celis regna beata tenen.
Pncipi apłico petro coniunctus in euum
Inter oues ꝓprias me ut miserum num̾es.
Sisꝙ tui famuli ꝓtector uerus. et ipsum
E terno domino restitua precibu s.

Expanded text:
edis apostolicae princeps, lux aurea Romae, Et decus et doctor plebis, et almus amor. Tu caput Ecclesiae es, primus patriarcha per orbem, Praeclarus meritis et pietate potens. Sal terrae, mundi lux, atque urbs inclyta Christi, Perpetuae praebens lucis iter populo. Vestra valet coelum reserare et claudere lingua In terra positus claviger aethereus. Tu renovator ades patriae, spes, rector honorque. Dulcis amor cunctis, dignus amore Dei. Tempora sunt hujus vitae nunc plena periclis: Bella movent gentes, hostis ubique furit; Unde opus est valde tua quod protectio fortis Succurrat miseris, quos inimicus odit. Eripe, sancte, piis monitis precibusque sacratis Commissum tibimet, pastor, ab hoste gregem. Ut tua laus maneat, merces et gloria semper, Cum Christo in coelis regna beata tenens, Principi apostolico Petro conjunctus in aevumIntra oves proprias me ut miserum numeres. Sisque tui famuli protector verus, et ipsum Aeterno Domino restituas precibus,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ͥtutum diuma gr̃a opitulante ꝑducant. ut lux̃
cominunicare appetant. Ecce tͥ õ imp̃r clem̃tissime
atq scĩssime p̃sens offero munꝰ onni deuotione
subiectus. qͥ t̾ribił extas adu̾sariis. uumicoꝵ t̾ga
ꝑseq̃ns. ⁊ placidus es deuotis. clem̃ter ꝯu̾sis ueni¬
am tribuens. Omniis gens. omnis natio. tuam uo

Expanded text:
virtutum divina gratia opitulante producant, ut luxusvirtutum divina gratia opitulante producant, ut luxuscommunicare appetant. Ecce tibi, o imperator clementissime atque sanctissime, praesens offero munus omni devotione subjectus, qui terribilis exstas adversariis, inimicorum terga persequens, et placidus es devotis, clementer conversis veniam tribuens. Omnis gens, omnis natio tuam vo
Abbreviated transcription (Latin):
saꝵ. Necñ ⁊ cet̾e gc̃s ipsiꝰ simul eiꝰq soboł latꝰ tuẽdo
freq̃ntant. maxtine gens g̃manie. ⁊ ppłs francoꝵ.
de qb eiꝰ nobił ꝓsapia originem traxit. in eiꝰ laudib
ꝯcinit uitam illri ꝓspitatem ꝯtiuuam exoptans.
Exul ꝙͦ quicq̃ p̾scis tp̃ib a sede ꝓpͥa aberrauit. eiꝰ
tumfos amando. mͦ reditum uelocem sꝑat.  sce¬
ptra tenendo. sacre fid̃i u̾bum spargit uͥꝙ. donec
ppłm suum a uetusto scełum usu purget. Qui ui¬
uante. xͦ firmit̾ fidei Catholice uira tenebit. ne fru¬
stra u̾bi iacula ꝓferat. S sint arma potũtia õo
in omne opꝰ bonum. ⁊ łͥ fide roborata. carnis ꝓter¬
uiam doment. O qͣ solidus fide. ⁊ stabił in xͥana
religione cesar manet. qͥ oues fibi comindatis di¬
ligent̾ onini hora custodit. ⁊ pensum dñici serui¬
cii cultumq diuinum strenue ab oĩb sibi obt̃ꝑan¬
tib expetit. dum suꝑni regis uexillum cuncas
monib molliant. ⁊ ad ꝑcipiendum bonum odorẽ

Expanded text:
nocere possit, vel famam ejus justissimam aliquo crimine maculare; sed defensor omnipotens, adjutor boni studii bilis prosapia originem traxit in ejus laudibus concinnit, vitam illi et prosperitatem continuam exoptans. Exsul quoque quicunque priscis temporibus a sede propria aberravit, ejus triumphos amando mox reditum velocem sperat, quia sceptra tenendo fidei verbum spargit ubique, donec populum suum a vetusto scelerum usu purget, qui juvante Christo firmiter fidei catholicae jura tenebit: ne frustra verbi jacula proferat, sed sint arma potentia Deo in omne opus bonum, et Christi fide roborata carnis proterviam doment. O quam solidus fide et stabilis in Christiana religione manet, qui oves sibi commendatas diligenter omni hora custodit, et pensum Dominici servitii cultumque divinum strenue ab omnibus sibi obtemperantibus expetit, dum superni regis vexillum cunctismonibus suis molliant, et ad percipiendum bonum odorem
Abbreviated transcription (Latin):
alligaret. euis ꝙ uasa diriꝑet: Et quem alium uirtutes.
potestates. principatus.⁊ dominationes p̃dicant. in bra¬
chiis crucis positi nͥ eum de quo scriptum ÷. Dext̾a dñi fe¬
cit uirtutem: Et it̃ data ÷ inquit mͥ omnis potestas in celo

Expanded text:
alligaret, ejusque vasa diriperet? Et quem alium virtutes, alligaret, ejusque vasa diriperet? Et quem alium virtutes, potestates, principatus et dominationes praedicant in brachiis crucis positi? nisi eum de quo scriptum est: Dextera Domini fecit virtutem. Et item: Data est mihi omnis potestas
Abbreviated transcription (Latin):
cłs. ⁊ smaragdus. Ecce.uiiii. dixit nomina lapidum. qd̾
ꝓfecto.uiiii. sunt ordines angeloꝵ. Quib niirum or¬
dinib ille pͥmus angłs iõ ornatus ⁊ oꝑtus extitit. qr dum
cunctis agminib angeloꝵ p̾latus est. ex eoꝵ comparatione
clarior fuit. S hec dispositio in cruce. uiiii. ordinum an¬
geloꝵ quid nobis sacramenti innuat ꝓsequamur. Tenet gͦ
hec spẽs sc̃e crucis in inferiore sui parte duos ordines .i.
angelos.⁊ archangelos. In brachio dextro duos. hoc÷
uirtutes. ⁊ potestates. In brachio sinistro item duo s.
id est principatus ⁊ dominationes. In medio unum .i. thronos.
niunt. eius ꝙ inagnificentiam ⁊ potentiam nairandam decen¬
ter competunt. Quen .ii. angeli ⁊ archangeli in infima
parte crucis positi denunciant. nisi eum de quo scriptunt :.¬
qui de celo in t̾ram descendit. magni uidłi consilii angłm.
ad annunciandum inansuetis inissum. ut fortem fortior

Expanded text:
culus, et smaragdus. Ecce novem dixit nomina lapidum, quia culus, et smaragdus. Ecce novem dixit nomina lapidum, quia profecto novem sunt ordines angelorum. Quibus nimirum ordinibus ille primus angelus, ideo ornatus et coopertus exstitit, quia dum cunctis agminibus angelorum praelatus est, ex eorum comparatione clarior fuit. Sed haec dispositio in cruce novem ordinum angelorum quod nobis sacramenti innuat, prosequamur. Tenet ergo haec species sanctae crucis in inferiori sua parte, duos ordines, id est, angelos et archangelos; in brachio dextro duos, hoc est, virtutes et potestates; in brachio sinistro item duos, id est, principatus et dominationes; in medio unum, id est, thronos; niunt, ejusque magnificentiam et potentiam narrandam decenter competunt. Quem enim angeli et archangeli in infima parte crucis positi denuntiant, nisi eum qui de coelo in terram descendit, magni videlicet consilii angelum, ad annuntiandum mansuetis missum, ut fortior fortem
Abbreviated transcription (Latin):
ac potestates. iam ad efesios loq̃ns descripserat. S ea ꝙͦ colos¬
sensib dicturus. p̃misit thronos. de quib necdum quicquã
efes iis fuerat locutus. Dum ꝗͦ illis .iiii. que ad efesios
dixit .i. principatib.⁊ potestatib. uirtutib. atq dñationib.
coniungunt᷑ throni .u. s̃ ordines qui specialit̾ expͥmuntur.
Quib dum angeli. ⁊ archangeli. cherubim atq serafim ad¬
iuncta s̃. ꝓcul dubio .uiiii. ẽẽ angeloꝵ ordines inueniunt᷑
Uñ ⁊ ipsi angelo qui pͥmus ꝯditus ÷ ꝑ ꝓpħam dr̃. Tu signa
culum similitudinis plenus sapientia ⁊ ꝑfectus decore in de¬
liciis paradisi dĩ fuisti. Quo notandum qd ñ ad similitudinem
ra. eo in illum imago similius insinuetur exp̃ssa. Quo in loco mox
subditur. Omnis lapis p̃ciosus oꝑim̃tum tuum. sardius. topa-¬
zius. ⁊ iaspis. chrisolitus. onix ⁊ berillus. safirus carbun

Expanded text:
ac potestates jam ad Ephesios loquens descripserat, sed ea quoque Colosac potestates jam ad Ephesios loquens descripserat, sed ea quoque Colossensibus dicturus praemisit thronos, de quibus nec dum quidquam Ephesiis fuerat locutus. Dum ergo illis quatuor, quae ad Ephesios dixit, id est, principatibus et potestatibus, virtutibus atque dominationibus, conjunguntur throni, quinque sunt ordines, qui specialiter exprimuntur; quibus dum angeli et archangeli, cherubim atque seraphim adjuncta sunt, procul dubio novem esse angelorum ordines inveniuntur. Unde et ipsi angelo, qui primus conditus est, per prophetaculum similitudinis, plenus sapientia et perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti. Quo notandum, quod primus angelus nora, eo in illo imago similius insinuetur expressa. Qsubditur: «Omnis lapis preciosus operimentum tuum: sardius, topazius, iaspis, chrisolitus, onix et berillus, saphirus, carbun
Abbreviated transcription (Latin):
prito quippe scõꝵ angłoꝵ ordines ⁊ celestis militie
exercitus nomine ⁊ numero sc̃e cruci concordant.
cit et̾ni regis uictoriam collaudent. ⁊ magnitudi¬
nem leticie sue honesto officio p̃dicent. Cum non
solum in hora natiuitatis xp̃i laudasse. ⁊ post in
sfuisse ĩpsos manifestissime nairet. Daxime ꝙ illos eredi opor¬
tet huius rei ẽẽ deuotos. qr quanto dignius in eius mili¬
tia militant. tanto deuotius eius trͥunfum laudant. Nouem
eͦ funt ordines angłoꝵ. ut sc̃e scripture nob̾ comm̃dat auto¬
patus. dominationes. throni. cherubim. ⁊ serafim. S ad ħ
exponenda. beati pape gregorii u̾ba ponamus. Esse nanq
angelos ⁊ archangelos pͥene omnes sacri eloquii pagiie
ad efesios enumerat dicens. Supra omnem principatum.
⁊ potestatem. ⁊ uirtutem. ⁊ dominationem. Qui rursus
ad colos senses scribens ait. Siue throni. suie dñationes.
siue principatus. siue potestates. Dñationes uͦ principatus.

Expanded text:
rito quippe sanctorum angelorum ordines et coelestis militiae exercitus, nomine et numero sanctae cruci concordant, ut aeterni Regis victoriam collaudent, et magnitudinem laetitiae suae honesto officio praedicent: cum non solum in hora nativitatis Christi laudasse, et post in sos affuisse manifeste narret; maximeque illos credi oportet hujus rei esse devotos, quia quanto dignius in ejus militia militant, tanto devotius ejus triumphum laudant. Novem ergo sunt ordines angelorum, ut sancta Scriptura nobis commendatates, Dominationes, Throni, Cherubim, et Seraphim. Sed ad haec exponenda beati Gregorii papae verba ponamus: Esse namque angelos et archangelos, pene omnes sacri eloquii paginae ad Ephesios enumerat dicens: Supra omnem Principatum et Potestatem et Virtutem et Dominationem. Qui rursus ad Colossenses scribens ait: Sive Throni, sive Dominationes, sive Principatus, sive Potestates. Dominationes vero, principatus
Abbreviated transcription (Latin):
mundi principem missus. Ut expoliaret principatus et
potestates palam triunfans eos in semet ipso. Quem pat̾
suscitauit a mortus. Et constituens ad dexteram suam in
celestib supra omnem principatum. ⁊ potestatem. ⁊ uir¬
tutem. ⁊ dominationem. ⁊ omne nomei quod nominatur
non solum in hoc seculo. s etiam in futuro. Omnia subie¬
cit sub pedib eius. Et ipsum dedit caput supra omnia
m̃bra eclesie que es̾ corpus ipsus. Nouem ergo
lttere maiores. que in hac pagina speciem erucis faci

Expanded text:
mundi principem missus, ut exspoliaret principatus et mundi principem missus, ut exspoliaret principatus et potestates, palam triumphans eos in semetipso; quem Pater suscitavit a mortuis, et constituens ad dexteram suam in coelestibus, supra omnem principatum et potestatem et virtutem et dominationem, et omne nomen quod nominatur non solum in hoc saeculo, sed etiam in futuro. Omnia subjecit sub pedibus ejus, et ipsum dedit caput supra omnia Ecclesiae, quae est corpus ipsius. Novem ergo litterae majores, quae in hac
Abbreviated transcription (Latin):
a mari usq ad mare. ⁊ a flumine usꝙ as t̾minos orbis t̾¬
re Tnroni gͦ in medio crucis positi quem alium uise
sedere notant. nͥ illum cui dictum ÷ apło teste. Thronus
tuus d̃s in scłm scłi. uirga recta ÷ uirga regni tui:
Et psalmista. Sedes inquit suꝑ thronos qui iudicas equi¬
tatem. Et quem cherubim seraphim ꝙ significant in ar-¬
ce crucis positi. nͥ eum de quo dicit apłs. In quo s̃ omnes
thesauri sapie ⁊ scĩe absconditi. Et it̃. Ds̃ nr̃ ignis con-
sumens ÷: Cherubin appe plenitudo scĩe. ⁊ seraphun
ardentes uel incendentes int̾pretantur. S hec ñ ita
p̃dicamus de ordinib angeloꝵ. quasi unigenito illos coe¬
quemus. ẜ ꝑ subiecte creature officia ⁊ nomina dispensationis
illius sacram̃ta ueneraniur. Est .i. ip̃se ds̃ ⁊ dñs angeloꝵ.
ante omnia uidł scła ex deo patre genitus. hoc ÷ de sub̾a
patris. Qui in nouissima etatumn scłi ex uirgine matre natꝰ
naturam in se suscepit humanam. ad debellandum scilicet

Expanded text:
a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos or bis terrae. Throni ergo in medio crucis positi, quem alium in se sedere notant? nisi illum cui dictum est Apostolo teste: Thronus tuus, Deus, in saeculum saeculi, virga recta est virga regni tui. Et Psalmista: Sedes, inquit, super thronos, qui judicas aequitatem. Et quem cherubim seraphimque significant in arce crucis positi? nisi eum de quo dicit Apostolus: In quo sunt omnes thesauri Cherubim quippe plenitudo scientiae, et seraphim ardentes vel incendentes interpretantur. Sed haec non ita praedicamus de ordinibus angelorum, quasi unigenito illos coaequemus; sed per subjectae creaturae officia et nomina dispensationis, illius sacramenta veneramur. Est enim ipse Deus et Dominus angelorum, ante omnia videlicet saecula ex Deo Patre genitus, hoc est, de substantia Patris, qui in novissima aetatum saeculi ex virgine matre natus, naturam in se suscepit humanam, ad debellandum scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
A dextra in finistram erestendens. Sunt ⁊ in tetragono circa
Oc ruxq excellis toto et dominaris olꝙ mł o
Qui uero infra. hic est.
OCRUAq deDERAS RUPTO PLEBEM IRSAB AUERNO
Qui aut̃ in dextera hoc est in anacrosticide positus est hic est.
Ocrua dux miseRolato que Redemot io aiundo
Et qui in sinistra hoc est in thelesticide positus est hic est.
Ocrax uexilxm sancto et ΡIA CAUTIO Saeclo
Notandum aut̃ qd̃ O litteram que circuli habet similitudine
iccirco in quatuor angulis tetragoni. et in quatuoR
coRnibu CRUCI S necnon et in medi a
CR E E pos uimus. ut osscen dere¬
sua poterin a coneathenaNe et in
uenerat i o nexpiet copuia R
que sur sum et que deor sum sunt.

Expanded text:
a dextra in sinistram crucis tendens. Sunt et in tetragono circa O Crux quae excellis toto et dominaris Olympo. Qui vero infra, est hic: O Crux quae dederas rupto plebem ire ab Averno. Qui autem in dextra, hoc est, in anachrosticide positus est, hic est: O Crux dux misero latoque redemptio mundo. Et qui in sinistra, hoc est, in telesticide hic: O Crux vexillum sancta et pia cautio saeclo. Notandum autem quod O litteram, quae circuli habet similitudinem, idcirco in quatuor angulis tetragoni et in quatuor cornibus crucis, nec non et in media cruce posuimus, ut ostenderesua potentia concatenare, et in veneratione Christi copulare qu