comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis ad solicitandos principum animos hasdrubali fratri uiro impi¬
gro eam prouintiam destinat firmatq cum affricis maxime p̾¬
terea data adtuendae maritime ore quia qua parte belli uicerãt
ea tum quoq rem gesturos romanos credi poterat.L.quiq remes
quadriremes.ii. triremes quinq. Sed aptȩ instructeq remigio
txx. & duȩ quinq remes erant et triremisquinq: ab gadibus
carthaginem ad hyberna exercitus rediit atq: inde profectus
preter omissam urbem adhyberum maritimam oram ducit.Ibi
fama est inquiete uisum abeo iuuenem diuina spetie qui se ab
oue diceret ducem in italiam hanibali missum.Pro inde seꝗret᷑
neq unꝗͣ a se deflecter& oculos. Pauidum primo nusꝗͣ circum¬
spitientem aut respicientem secutum:. de inde cura humani ĩ¬
genii cum quid nam eẽt id quod respicere uetitus eẽt agitaret
nimo: temperar animo oculis nequiuisse eum uidisse post se

Expanded text:
tis ad sollicitandos principum animos, Hasdrubali fratri, uiro impitis ad sollicitandos principum animos, Hasdrubali fratri, uiro impigro, eam prouinciam destinat firmatque eum Africis maxime prterea data tuendae maritimae orae, quia qua parte belli uicerant ea tum quoque rem gesturos Romanos credi poterat, quinquaginta quinqueremes, quadriremes duae, triremes quinque; sed aptae instructaeque remigio triginta et duae quinqueremes erant et triremes quinque. ab Gadibus Carthaginem ad hiberna exercitus rediit; atque inde profectus praeter Onussam urbem ad Hiberum maritima ora ducit. ibi fama est in quiete uisum ab eo iuuenem diuina specie qui se ab Ioue diceret ducem in Italiam Hannibali missum; proinde sequeretur neque usquam a se deflecteret oculos. pauidum primo, nusquam circumspicientem aut respicientem, secutum; deinde cura ingenii humani cum, quidnam id esset quod respicere uetitus esset, agitaret animo, temperare oculis nequiuisse; tum uidisse post sese
Abbreviated transcription (Latin):
omnium auxilia gentium gadis profectus herculi uota exsol¬
uit nouisq se oblig̾at uotis si cactera prospera euenissent. index
partiens curas simul inferendum atq arcendum bellum. ne o
dum ipse terrestris per hyspaniam galliasq itinere italiam pe¬
teret: nuda aptaq romanis africa ab sicilia cẽt ualido praesidio fir¬
mare cam statuit. pro eo supplementum ipe ex africa maximei¬
futurus uterq miles uelud mutus pignoribus obligati stipendia
ditores baleares. dccclxx. equites mixtos ex multis gentibus.
cc. Has copias partim carthagini praesidio eẽ: partim distribu
ꝑ africam iubet simul conquisitoribus per ciuitates missis. iiiͦ.m.
conscripta delecte iuuentutis: praesidium eosdem et obsides duci
carthaginem iub& neq hispaniam negligendam ratus atq ideo aut¬
unus quod aut ignarus erat circumitura ab romanis eam lega¬

Expanded text:
omnium gentium auxilia, Gades profectus Herculi uota exsolomnium gentium auxilia, Gades profectus Herculi uota exsoluit nouisque se obligat uotis, si cetera prospera euenissent. inde partiens curas simul <in> inferendum atque arcendum bellum, ne, dum ipse terrestri per Hispaniam Galliasque itinere Italiam peteret, nuda apertaque Romanis Africa ab Sicilia esset, ualido praesidio firmare eam statuit; pro eo supplementum ipse ex Africa maxime iaispani, melior procul ab domo futurus uterque miles, uelut mutuis pigneribus obligati stipendia ditores Baliares octingentos septuaginta, equites mixtos ex multis gentibus mille ducentos. has copias partim Carthagini praesidio esse, partim distribui per Africam iubet. simul conquisitoribus in ciuitates missis quattuor milia conscripta delectae iuuentutis, praesidium eosdem et obsides, duci Carthaginem iubet. neque Hispaniam neglegendam ratus, atque id eo minus quod haud ignarus erat circumitam ab Romanis eam lega
Abbreviated transcription (Latin):
inquit socii: & ipsos cernere: pacatis omnibus hyspanie. populis. aut
finiendum nobis militiam: exercitusq dimittendos eẽ aut in a
lias transferendum bello.Ita enim hȩ gentes non pacis solum sed
ctiam uictoriac bonis florebunt:si ex aliis gentibus praedam &
gloriam querimus.Itaq cum longinqua ab domo instet milit
incertumq sit quando domos uestras et quac cuiq ibi cara sint ui¬
suri sitis siquis uestrum suos inuisere uult commeatum do.primo
uere dico assitis ut diis bene iuuantibus bellum ingentis gloriae
predaq futurum incipiamus. Omnibus fere uisendi domos ol¬
ta ultro potestas grata fuit &iam desiderantibus suos et longuis ĩ
futurũ prouidentibus desiderium per totum tempus hyemisi
quies inter labores aut etiam exhaustos aut mox exliaurien¬
dos renouauit corpora animosq ad omnia de integro patienda
Uere primo ad edictum conuenere. Hanibalcum retensuiss&

Expanded text:
inquit, 'socii, et ipsos cernere pacatis omnibus Hispaniae populis aut inquit, 'socii, et ipsos cernere pacatis omnibus Hispaniae populis aut finiendam nobis militiam exercitusque dimittendos esse aut in alias terras transferendum bellum; ita enim hae gentes non pacis solum sed etiam uictoriae bonis florebunt, si ex aliis gentibus praedam et gloriam quaeremus. itaque cum longinqua ab domo instet militia incertumque sit quando domos uestras et quae cuique ibi cara sunt uisuri sitis, si quis uestrum suos inuisere uolt, commeatum do. primo uere edico adsitis, ut dis bene iuuantibus bellum ingentis gloriae praedaeque futurum incipiamus.' omnibus fere uisendi domos oblata ultro potestas grata erat, et iam desiderantibus suos et longius in futurum prouidentibus desiderium. per totum tempus hiemis quies inter labores aut iam exhaustos aut mox exhauriendos renouauit corpora animosque ad omnia de integro patienda; uere primo ad edictum conuenere. Hannibal cum recensuisset
Abbreviated transcription (Latin):
us auditum qͥ massiliam uenere. ibi omnia ab socis inquisita cũ
cura ac fide cognita prȩoccupatosiam ab hanibale gallorum a¬
nimos esse scd iui quidem ip̃i satis mitem gentem fore adeo fero¬
cia atq in domita ingenia eẽ ni subinde auro cuius auidissia
gens est principum animi concilientur. Ita pagratis hispaniae
& galliae populis legati romam redeunt. Haud ita multo postꝗͣ
con̾sules in prouincias profecti erant ciuitatem omnem i expecta¬
tione belli erectam inuenerunt satis constante fama iam hyberũ
pornos transisse. Hannibal sagunto capto carthaginem nouam
in hyberna concesserat: ibiq auditis quac romac quacq cartha¬
gine acta decretaq forent seq non ducem solum sed etiam cau¬
Sam eẽ belli partitis diuidendisq reliquiis praede nihil ultra diffe¬
rendum ratus hyspani generis milites conuocat. Credo egouos

Expanded text:
us auditum quam Massiliam uenere. ibi omnia ab sociis inquisita cum us auditum quam Massiliam uenere. ibi omnia ab sociis inquisita cum cura ac fide cognita: praeoccupatos iam ante ab Hannibale Gallorum animos esse; sed ne illi quidem ipsi satis mitem gentem fore—adeo ferocia atque indomita ingenia esse—ni subinde auro, cuius auidissima gens est, principum animi concilientur. ita peragratis Hispaniae et Galliae populis legati Romam redeunt haud ita multo post quam consules in prouincias profecti erant. ciuitatem omnem in exspectationem belli erectam inuenerunt, satis constante fama iam Hiberum Poenos tramisisse. Hannibal Sagunto capto Carthaginem Nouam in hiberna concesserat, ibique auditis quae Romae quaeque Carthagine acta decretaque forent, seque non ducem solum sed etiam causam esse belli, partitis diuenditisque reliquiis praedae nihil ultra differendum ratus, Hispani generis milites conuocat. 'credo ego uos'
Abbreviated transcription (Latin):
liam transeunt. In his noua terribilisq spcties uisa ẽ quod ar¬
mati ita mosgentis erat ĩ concilium uenerunt cum uerbis ex¬
petissent ne peno bellum italiae inferenti per agros urbesq su¬
as transitum darent: tantus cum fremitu risus dicitur ortus
ut uix a magistratibus maioribusq: natu uiuentus sedaretus
adeo stolida impudensq postulatio uisa est: censere ne ĩ it aliã
transmittant galli bellum: ipsos id aduertere in se agrosq suos
pro alienis populandos obicere:sedato tandem fremitu res¬
ponsum legatis est.Neq romanorum in se meritum esse:neq
carthaginensium inuiriam obquae aut pro romanis aut
aduersus poenos sumant arma: contra ea audire sese gentis suc
nomines agris finibusq italiae pelli a populo romano Etipendiũ¬
q petenddi et cactera indigna pati. cadem ferme nuoaste nsgas
concilus dicta auditaq nẽc hospitale quicq̃ pacatum ue saus pri¬

Expanded text:
liam transeunt. in his noua terribilisque species uisa est, quod arliam transeunt. in his noua terribilisque species uisa est, quod armati— ita mos gentis erat—in concilium uenerunt. cum uerbis expetissent ne Poeno bellum Italiae inferenti per agros urbesque suas transitum darent, tantus cum fremitu risus dicitur ortus ut uix a magistratibus maioribusque natu iuuentus sedaretur; adeo stolida impudensque postulatio uisa est censere, ne in Italiam transmittant Galli bellum, ipsos id auertere in se agrosque suos pro alienis populandos obicere. sedato tandem fremitu responsum legatis est neque Romanorum in se meritum esse neque Carthaginiensium iniuriam ob quae aut pro Romanis aut aduersus Poenos sumant arma; contra ea audire sese gentis suae homines agro finibusque Italiae pelli a populo Romano stipendiumque pendere et cetera indigna pati. eadem ferme in ceteris Galliae conciliis dicta auditaque, nec hospitale quicquam pacatumue satis pri
Abbreviated transcription (Latin):
hyspaniam ut adirent ciuitates ut in societatem per licerẽt
uit auerterent apoenis:traiecerunt. Adbargusios primum ue¬
nerunt:a quibus benigne exceptis quia tedebat imperi punicio
multos trans hyberum populos ad cupiditatem noue fortunȩ
yspaniam responsum cȩteros populos absocietate romana aue¬
tit. Ita enim maximus natu ex his in concilio respondit.Quae
uerecundia ẽ uos romani postulare uti uestram carthaginen
sium preponamus amicitiae cum qui id fecerunt saguntini cru¬
delius ꝗͣ poenus hostis prodidit uos socii prodideritis ibi quȩratis i¬
cios censeo: ubi saguntina clades ignota est:Hispanis populis
sicut lugubre ita insigne documentum sagunti ruine erunt
ne quis fidei romane aut societati confidat. Inde ex templo ab¬
ire finibus uolcianorum iussi ab nullo de iñ concilio hyspaniȩ
benigniora uerba tulere.Ita ne quicꝗͣ ꝑagrata hyspania in gal¬

Expanded text:
Hispaniam ut adirent ciuitates ut in societatem perlicerent Hispaniam ut adirent ciuitates ut in societatem perlicerent aut auerterent a Poenis traiecerunt. ad Bargusios primum uenerunt, a quibus benigne excepti, quia taedebat imperii Punici, multos trans Hiberum populos ad cupidinem nouae fortunae eHispaniam responsum ceteros populos ab societate Romana auertit. ita enim maximus natu ex iis in concilio respondit: 'quae uerecundia est, Romani, postulare uos uti uestram Carthaginiensium amicitiae praeponamus, cum qui id fecerunt Saguntini crudelius quam Poenus hostis perdidit uos socii prodideritis? ibi quaeratis socios censeo ubi Saguntina clades ignota est; Hispanis populis sicut lugubre, ita insigne documentum Sagunti ruinae erunt ne quis fidei Romanae aut societati confidat.' inde extemplo abire finibus Uolcianorum iussi ab nullo deinde concilio Hispaniae benigniora uerba tulere. ita nequiquam peragrata Hispania in Gal
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ de federum iure uerbis disceptare cum ante tum maxir
sagunto excisa. Nam si uerborum disceptationis res eẽt quod
foedus hasdrubalis quod cum lutatii priore foedere commutatũ
est: comparandum erat: cum in lutatii foedere disserte additũ
eẽt. ita id ratum fore:si populus censuissex. In hasdrubalis.
dere nec exceptum quicꝗͣ tale fuerit. et tot annorum silen¬
uo ita uiuo eo comprobatum sit foedus ut ne mortuo quidem
auctore quicꝗ̃ mutaretur quamꝗ̃ et si priore foedere staretur
hus qui tunc eẽnt nec ne qui postea assumerentur:& cum assu¬
mere nouos licer& socios quis equum censer& aut ob nulla
quemꝗ̃ merita in amicitiam recipi aut receptos in finem nõ
lefẽdi: Tantum ne carthaginensium socii aut solicitarentur
ad defectionem aut sua sponte desciscentes reciperentur. Lega¬
ti romani ab carthagine sicut his romȩ imperatum erat in

Expanded text:
uisa est quam de foederum iure uerbis disceptare, cum ante, tum maxime uisa est quam de foederum iure uerbis disceptare, cum ante, tum maxime Sagunto excisa. nam si uerborum disceptationis res esset, quid foedus Hasdrubalis cum Lutati priore foedere, quod mutatum est, comparandum erat, cum in Lutati foedere diserte additum esset ita id ratum fore si populus censuisset, in Hasdrubalis foedere nec exceptum tale quicquam fuerit et tot annorum silentio ita uiuo eo comprobatum sit foedus ut ne mortuo quidem auctore quicquam mutaretur? quamquam, etsi priore foedere staretur,'iis qui tunc essent' nec 'ne qui postea adsumerentur'. et cum adsumere nouos liceret socios, quis aequum censeret aut ob nulla quemquam merita in amicitiam recipi aut receptos in fidem non defendi, tantum ne Carthaginiensium socii aut sollicitarentur ad defectionem aut sua sponte desciscentes reciperentur? legati Romani ab Carthagine, sicut iis Romae imperatum erat, in
Abbreviated transcription (Latin):
go nihil dicturus sum: nisi quod a uobis didici. Uosenim quod
cꝰ. lutatius consul primo nobiscum. foedus iecit: quia neq aucto¬
ritate patrum nec populi iussu ictum erat negastis uos eo te¬
ri. Itaq aliud de integro foedus publico consilio icꝰ tum ẽ. Si uosnõ
tenent uestra foedera nisi ex auctoritate aut iussu uestro ista
ne nos quidem hasdrubalis foedus quod nobis inscius iecit obligare
potuit. Pro inde omitite sagunti atq atq hyberi mentione fa
et quod diu parturit animus uester aliquando pariat.Tum Ro¬
manus sinu extoga facto: hic inquit uobis bellum et pacem por¬
tamus: utrum placet sumite. Sub hanc uocem haud minus fero¬
citer: daret utrum uellet subclamatum e.&cum is iterum sin
effuso bellum dare dixisset. Accipere se omnes responderunt &
quibus acciperent animis hisdem se gesturos. Haec directa per¬
cunctatio ac denuntiatio belli magis ex dignitate.p.R. uisa est

Expanded text:
go nihil dicturus sum nisi quod a uobis didici. uos enim, quod go nihil dicturus sum nisi quod a uobis didici. uos enim, quod C. Lutatius consul primo nobiscum foedus icit, quia neque auctoritate patrum nec populi iussu ictum erat, negastis uos eo teneri; itaque aliud de integro foedus publico consilio ictum est. si uos non tenent foedera uestra nisi ex auctoritate aut iussu uestro icta, ne nos quidem Hasdrubalis foedus quod nobis insciis icit obligare potuit. proinde omittite Sagunti atque Hiberi mentionem facere et quod diu parturit animus uester aliquando pariat.' tum Romanus sinu ex toga facto, 'hic' inquit, 'uobis bellum et pacem portamus; utrum placet sumite.' sub hanc uocem haud minus ferociter, daret utrum uellet, succlamatum est; et cum is iterum sinu effuso bellum dare dixisset, accipere se omnes responderunt et quibus acciperent animis iisdem se gesturos. haec derecta percontatio ac denuntiatio belli magis ex dignitate populi Romani
Abbreviated transcription (Latin):
Ctatus eet tum ex carthaginensibus unus princeps. Uestra noma¬
ni et prior legatio fuit cum hanibalem tanq̃ suo consilio sagun¬
tam oppugnantem ddeposcetis. ceterum haec legatio uerbis ãdhuc
leuior estꝰ re asperior. Tunc enim hannibal et insimulabatur
et deposcebatur. Nunc a nobis et confessio culpȩ exprimitur et
ut a confessis res ex templo repetuntur. Ego autem non priua¬
co publico ne consilio saguntum oppugnatum sit querendum
censeam sed utrum iure an iniuria. Nostra enim hec questio
atq animaduersio in ciuem nostrum ẽ. quod nostro aut suo fece¬
rit arhitrio uobiscum una disceptatio ẽ. licuerit ne ꝑ fedus fieri
taq quoniam discerni placet quid publico consilio quid sua sponte
imperatores faciãt nobis uobiscum foedus ẽ aluctatio consule ictũ
In quo cauereturutrorumq socus. Nihil de saguntinis nec dume¬
nim erant socii uestri cautumẽ: at enim eo fȩdere quod cum
hasdrubale ictum ẽ saguntini excipiuntur. Aduersus quod e¬

Expanded text:
tatus esset, tum ex Carthaginiensibus unus: 'praeceps uestra, Romani, et prior legatio fuit, cum Hannibalem tamquam suo consilio Saguntum oppugnantem deposcebatis; ceterum haec legatio uerbis adhuc lenior est, re asperior. tunc enim Hannibal et insimulabatur et deposcebatur; nunc ab nobis et confessio culpae exprimitur et ut a confessis res extemplo repetuntur. ego autem non priuato publicone consilio Saguntum oppugnatum sit quaerendum censeam sed utrum iure an iniuria; nostra enim haec quaestio atque animaduersio in ciuem nostrum est quid nostro aut suo fecerit arbitrio: uobiscum una disceptatio est licueritne per foedus fieri. itaque quoniam discerni placet quid publico consilio, quid sua sponte imperatores faciant, nobis uobiscum foedus est a C. Lutatio consule ictum in quo, cum caueretur utrorumque sociis, nihil de Saguntinis—necdum enim erant socii uestri— cautum est. at enim eo foedere quod cum Hasdrubale ictum est Saguntini excipiuntur. aduersus quod e
Abbreviated transcription (Latin):
deditionis. omni publico frumento prius ꝗͦ urbs caperetur in arcẽ
conuecto tedioq inde recessum foret ni seruus arcem romanis pro¬
didisset. Ab eo milites per locum arduum accepti cepere. A qui¬
bus cum custodes trucidarentur coetera multitudo repentino pa¬
uore oppressa in deditionem uenit. Diruta & arce & urbe artena
reducte legiones ex uulscis. omnisq uis romana uehios conuersa
est. Proditori praeter libertatem duarum familiarum bona in pre¬
mium data seruius romanus uocitatus. Sunt qui artenam uehi¬
entium non uulscorum fuisse credant. Prebet errorem quod eius¬
lem nominis urbs inter cere atq uehios fuit. Sed eam reges ro¬
mani deleuere. Coeterum quae non uehientium fuerat altera haec
nomine eodem in uulsco agro fuit. cuius excidium est dictum.

Expanded text:
deditionis, omni publico frumento priusquam urbs caperetur in arcem deditionis, omni publico frumento priusquam urbs caperetur in arcem conuecto; taedioque recessum inde foret ni seruus arcem Romanis prodidisset. ab eo milites per locum arduum accepti cepere; a quibus cum custodes trucidarentur, cetera multitudo repentino pauore oppressa in deditionem uenit. diruta et arce et urbe Artena, reductae legiones ex Uolscis, omnisque uis Romana Ueios conuersa est. proditori praeter libertatem duarum familiarum bona in praemium data; Seruius Romanus uocitatus. sunt qui Artenam Ueientium, non Uolscorum fuisse credant. praebet errorem quod eiusdem nominis urbs inter Caere atque Ueios fuit; sed eam reges Romani deleuere, Caeretumque, non Ueientium fuerat; altera haec nomine eodem in Uolsco agro fuit, cuius excidium est dictum.
Abbreviated transcription (Latin):
constitit bello ne publico gentis uniuerse tuendi uehientes essent
Ea oppugnatio segnior in consequenti anno fuit. parte tribuno¬
rum exercitusq ad uulscum auocata bellum. Tribunos milita¬
res consulari potestate is annus habuit .C. ualerium potitum
tertio. M. sergium fidenatem .P. cornelium maluginensem .CN.
cornelium cossum. C. fabium ambustum . sp. nautium rutilium
iterum. Cum uulscis inter ferentinum atq ecetram signis colla¬
tis dimicatum. Romanis secunda fortuna pugnae fuit. Arte¬
na inde uulscorum oppidum a tribunis obsideri cepta. Inde in¬
ter cruptionem temptatam compulso in urbem hoste occasio est
data romanis irrumpendi. Preterꝗ̃ arcem coetera capta. in arcẽ
munitam natura globus armatorum concessit. Infra arcem cesi¬
captiq multi mortales. Arx deinde obsidebatur nec aut ui capi
poterat. quia pro spatio loci satis presidu habebat aut spem dabat

Expanded text:
constitit bellone publico gentis uniuersae tuendi Ueientes essent. constitit bellone publico gentis uniuersae tuendi Ueientes essent. ea oppugnatio segnior insequenti anno fuit, parte tribunorum exercitusque ad Uolscum auocata bellum. tribunos militum consulari potestate is annus habuit C. Ualerium Potitum tertium M'. Sergium Fidenatem P. Cornelium Maluginensem Cn. Cornelium Cossum C. Fabium Ambustum Sp. Nautium Rutulum iterum. cum Uolscis inter Ferentinum atque Ecetram signis conlatis dimicatum; Romanis secunda fortuna pugnae fuit. Artena inde, Uolscorum oppidum, ab tribunis obsideri coepta. inde inter eruptionem temptatam compulso in urbem hoste, occasio data est Romanis inrumpendi, praeterque arcem cetera capta; in arcem munitam natura globus armatorum concessit; infra arcem caesicaptique multi mortales. arx deinde obsidebatur; nec aut ui capi poterat, quia pro spatio loci satis praesidii habebat, aut spem dabat
Abbreviated transcription (Latin):
ranter tueri. Conferre ipsi primi. & quia nondum argentum sig¬
natum erat es graue plaustris quidam ad erarium conuehentes
spetiosam etiam collationem faciebant. Cum senatus summa fide
ex consensu contulisset primores plebis nobilium amici ex compo¬
sito conferre incipiunt. Quos cum & a patribus collaudari & a
militari aetate tamquam bonos ciuies conspici uulgus uidit repẽ¬
te spreto tribuno auxilio certamen conferendi est ortum. Et le¬
ge perlata de indicendo uchientibus bello exercitum magna ex
parte uoluntarium noui tribuni mil. consulari potestate uehios
duxere. fuere autem tribuni. T. quintius capitolinus. Q. quin¬
tius cincinnatus. C. uilius tullus iterum. A. manlius. L. furius
medullinus tertium. M. emilius mamercus. Ab his primum cir¬
cumsessi uehii sunt. Sub cuius initium obsidionis cum etruscorũ
concilium ad phanum uoltunne frequenter habitum esset parũ

Expanded text:
ranter tueri; conferre ipsi primi; et quia nondum argentum sigranter tueri; conferre ipsi primi; et quia nondum argentum signatum erat, aes graue plaustris quidam ad aerarium conuehentes speciosam etiam conlationem faciebant. cum senatus summa fide ex censu contulisset, primores plebis, nobilium amici, ex composito conferre incipiunt. quos cum et a patribus conlaudari et a militari aetate tamquam bonos ciues conspici uolgus hominum uidit, repente, spreto tribunicio auxilio, certamen conferendi est ortum. et lege perlata de indicendo Ueientibus bello, exercitum magna ex parte uoluntarium noui tribuni militum consulari potestate Ueios duxere. fuere autem tribuni T. Quinctius Capitolinus Q. Quinctius Cincinnatus C. Iulius Iulus iterum A. Manlius L. Furius Medullinus tertium M'. Aemilius Mamercus . ab iis primum circumsessi Ueii sunt; sub cuius initium obsidionis cum Etruscorum concilium ad fanum Uoltumnae frequenter habitum esset, parum
Abbreviated transcription (Latin):
ultro sibi oblatum esset non a tribuno pl. unquam agitatum non
sius sermonibus efflagitatum. Id efficiebat multiplex gaudium cu¬
mulatioremq gratiam rei. Tribuni pl. communis omnium laeti¬
tiae concordieq soli expertes negare tam id letum patribus uniuer¬
sis nec prosperum fore ꝗͣ ipsi crederent consilium. Specie prima me¬
lius fuisse ꝗͣ usu appariturum. Unde enim eam pecuniam confici pos¬
se nisi tributo populo indicto: Ex alieno igitur aliis largitos. Ne¬
que id etiam si alii ferant passuros eos quibus iam emerita stipen¬
dia essent. Meliore conditione alios militare ꝗ̃ ipsi militassent &
cosdem in sua stipendia impensas fecisse & in aliorum facere.¬
His uocibus mouerunt partem plebis. Postremo indicto iam tributo
edixerunt etiam tribuni auxilio se futuros si quis in militare stipen¬
dium tributum non contulisset. Patres bene ceptam rem perseue¬

Expanded text:
ultro sibi oblatum esset, non a tribunis plebis unquam agitatum, non ultro sibi oblatum esset, non a tribunis plebis unquam agitatum, non suis sermonibus efflagitatum, id efficiebat multiplex gaudium cumulatioremque gratiam rei. tribuni plebis, communis ordinum laetitiae concordiaeque soli expertes, negare tam id laetum patribus civibus universis nec prosperum fore quam ipsi crederent. consilium specie prima melius fuisse quam usu appariturum. unde enim eam pecuniam confici posse nisi tributo populo indicto? ex alieno igitur aliis largitos. neque id etiamsi dia essent, meliore condicione alios militare quam ipsi militassent, et eosdem in sua stipendia impensas fecisse et in aliorum facerehis uocibus mouerunt partem plebis; postremo, indicto iam tributo, edixerunt etiam tribuni auxilio se futuros si quis in militare stipendium tributum non contulisset. patres bene coeptam rem perseue
Abbreviated transcription (Latin):
uenirent. Ab illis quoq exercitibus captum anxur dictans esse qui
coeteros uulscos a praesidio eius loci auertissent. Qui ubi uenerunt
oppidum uetere fortuna opulentum tres exercitus diripuere. Eaq
primum benignitas imperatorũ plebem patribus conciliauit. Ad¬
ditum deinde omnium maxime tempestiuo munere in multitudi¬
nem munere ut ante mentionem ullam plebis tribunorum decer¬
neret senatus ut stipendium miles de publico acciperet cum ante
id tempus de suo quisq functus eo munere esset. Nihil acceptum
unquam a plebe tanto gaudio traditur. Concursum itaq ad curiã
esse prensatasq exeuntium manus & patres uere appellatos. Effec¬
tum esse fatentibus ut nemo pro tam munifica patria donec quic¬
quam uirium superesset corpori aut sanguini suo parceret cum
commoditas iuuabat rem familiarem saltem acquiescere eo tem
pore quo corpus addictum atq operatum rei p. esset. tum quod

Expanded text:
uenirent, ab illis quoque exercitibus captum Anxur dictitans esse, qui uenirent, ab illis quoque exercitibus captum Anxur dictitans esse, qui ceteros Uolscos a praesidio eius loci auertissent. qui ubi uenerunt, oppidum uetere fortuna opulentum tres exercitus diripuere; eaque primum benignitas imperatorum plebem patribus conciliauit. additum deinde omnium maxime tempestiuo principum in multitudinem munere, ut ante mentionem ullam plebis tribunorumue decerneret senatus, ut stipendium miles de publico acciperet, cum ante id tempus de suo quisque functus eo munere esset. nihil acceptum unquam a plebe tanto gaudio traditur. concursum itaque ad curiam esse prensatasque exeuntium manus et patres uere appellatos, effectum esse fatentibus ut nemo pro tam munifica patria, donec quicquam uirium superesset, corpori aut sanguini suo parceret. cum commoditas iuuaret rem familiarem saltem adquiescere eo tempore quo corpus addictum atque operatum rei publicae esset, tum quod
Abbreviated transcription (Latin):
bius quod maxime petebatur ad anxur oppidum oppugnandum
sine ulla populatione accessit. Anxur fuit quae nunc terracine sũt
Urbs prona in paludes. Ab ea parte fabuis oppugnationem osten¬
dit. Circumisse quatuor cohortes cum. C. seruilio ahala cum unmi¬
nentem urbi collem cepissent ex loco altiore qua nullum erat pre¬
sidium ingenti clamore ac tumultu moenia inuasere. Ad quem
tumultum obstupefacti qui aduersus fabium urbem infimam tue¬
bantur locum dedere scalas admouendi. plenaq hostium cuncta
erant. & immitis dui cedes pariter fugientium ac resistentium ar¬
matorum atq inermium fuit. Cogebantur itaq uicti quia cedenti¬
bus spei nil erat pugnam inire. Cum pronuntiatum repente ne
quis praeter armatos iuolaretur reliquam omnem multitudinem uo¬
luntariam exuit armis. quorum ad duo milia & quingenti uiui ca¬
piuntur. A coetera praeda fabius militem abstinuit. donec collegae

Expanded text:
bius, quod maxime petebatur, ad Anxur oppugnandum bius, quod maxime petebatur, ad Anxur oppugnandum sine ulla populatione accessit. Anxur fuit, quae nunc Tarracinae sunt, urbs prona in paludes. ab ea parte Fabius oppugnationem ostendit; circummissae quattuor cohortes cum C. Seruilio Ahala cum imminentem urbi collem cepissent, ex loco altiore, qua nullum erat praesidium, ingenti clamore ac tumultu moenia inuasere. ad quem tumultum obstupefacti qui aduersus Fabium urbem infimam tuebantur locum dedere scalas admouendi, plenaque hostium cuncta erant, et immitis diu caedes pariter fugientium ac resistentium, armatorum atque inermium fuit. cogebantur itaque uicti, quia cedentibus spei nihil erat, pugnam inire, cum pronuntiatum repente ne quis praeter armatos uiolaretur, reliquam omnem multitudinem uoluntariam exuit armis, quorum ad duo milia et quingenti uiui capiuntur. a cetera praeda Fabius militem abstinuit, donec collegae
Abbreviated transcription (Latin):
be haberi atq ablegari. ne domi per otium memor libertatis colonia¬
rumq aut agri publici aut suffragii libere ferendi consilia agitet. sen¬
santesq ueteranos stipendia cuiusq & uulnera ac cicatrices numera¬
bant. quid iam integri esse in corpore loci ad noua uulnera accipiẽ¬
da : quid super sanguinis qui dari prore p. posset: rogitantes. Haec
cum in sermonibus contionibusq interdum agitantes auertissent ple¬
bem a suscipiendo bello profertur tempus ferendae legis quam si sub¬
iecta inuidiae esset antiquari apparebat. Interim tribunos militum
in uulscum agrum ducere exercitum placuit. EN. cornelius unus
romae relictus. Tres tribuni postquam nullo loco castra uulscorũ
esse nec commissuros se proelio apparuit tripertito ad deuastandos fi¬
nes discessere. Ualerius antium petit cornelius ecetras quacumq
incessere latae populati sunt tecta agrosq ut distinerent uulscos. fa¬

Expanded text:
be haberi atque ablegari, ne domi per otium memor libertatis coloniabe haberi atque ablegari, ne domi per otium memor libertatis coloniarum aut agri publici aut suffragii libere ferendi consilia agitet. prensantesque ueteranos stipendia cuiusque et uolnera ac cicatrices numerabant; quid iam integri esse in corpore loci ad noua uolnera accipienda, quid super sanguinis, quod dari pro re publica posset rogitantes? haec cum in sermonibus contionibusque interdum agitantes auertissent plebem ab suscipiendo bello, profertur tempus ferundae legis quam si subiecta inuidiae esset antiquari apparebat. interim tribunos militum in Uolscum agrum ducere exercitum placuit; Cn. Cornelius unus Romae relictus. tres tribuni, postquam nullo loco castra Uolscorum esse nec commissuros se proelio apparuit, tripertito ad deuastandos fines discessere. Ualerius Antium petit, Cornelius Ecetras; quacumque incessere, late populati sunt tecta agrosque, ut distinerent Uolscos; Fa
Abbreviated transcription (Latin):
busto. L. ualerio potito tribunis militum consulari potestate. Ue¬
hiens bellum motum. ob superbum responsum uehientis senatus.
qui legatis repetentibus res ni facesserent propere urbe finibusq da¬
turos quas lars tolunnius dedisset responderi ussit. Id patres egre
passi decreuere ut tribuni mili. de bello inducendo uehientibus pri¬
mo quoq tempore ad populum ferrent. Quod ubi primo promul¬
gatum est fremere uiuentus nondum debellatum cum uulscis esse
Modo duo presidia occidione occisa & cum periculo retineri nullum an¬
num esse quo non acie dimicetur & tamquam poeniteat laboris nouũ
bellum cum finitimo & potentissimo parari qui omnem aetruriam sit
concitaturus. Hec sua sponte agitata insuper tribum pl. accendunt.
Maximum bellum patribus cum plebe esse dictitant. Eam de industria
uexandam militia trucidandamq hostibus obici. Eam procul ab ur¬

Expanded text:
busto L. Ualerio Potito tribunis militum consulari potestate, Uebusto L. Ualerio Potito tribunis militum consulari potestate, Ueiens bellum motum ob superbum responsum Ueientis senatus, qui legatis repetentibus res, ni facesserent propere urbe finibusque, daturos quod Lars Tolumnius dedisset responderi iussit. id patres aegre passi decreuere ut tribuni militum de bello indicendo Ueientibus primo quoque die ad populum ferrent. quod ubi primo promulgatum est, fremere iuuentus nondum debellatum cum Uolscis esse; modo duo praesidia occidione occisa, <cetera> cum periculo retineri; nullum annum esse quo non acie dimicetur; et tamquam paeniteat laboris, nouum bellum cum finitimo populo et potentissimo parari qui omnem Etruriam sit concitaturus. haec sua sponte agitata insuper tribuni plebis accendunt; maximum bellum patribus cum plebe esse dictitant; eam de industria uexandam militia trucidandamque hostibus obici; eam procul ur
Abbreviated transcription (Latin):
Quibus ad finem legatio uehientium obuia fuit petiere ne prius quã
ipsi senatum romanum adissent uehios iretur. A senatu impetra¬
tum quia discordia in testini belli laborarent uehientes ne res ab his
repeterentur tantum offuit ut ex in cõmodo alieno sua occasio petere¬
tur. Et in uulscis accepta clades amisso uerrugine presidio. ubi tan¬
tum in tempore fuit momenti ut cum precantibus opem militibus
qui ibi a uulscis obsidebantur succurri his si maturatum esset potu¬
isset. ad id uenerit exercitus subsidio missus ut a recenti cede pala¬
ti ad predandum hostes opprimerentur. Tarditatis causa in senatu
magis fuit ꝗͣ in tribunis. qui quia summa ui resistere nuntiabantur
parum cogitauerunt nulla uirtute suparari humanarum uirium mo¬
dum. fortissimi milites non tamen nec uiui nec post mortem inul¬
ti fuerunt. in scquenti anno . P.&. EN. cornelius cossis. eN. fabio am¬

Expanded text:
. quibus uenientibus ad finem legatio Ueientium obuia fuit. petiere ne priusquam . quibus uenientibus ad finem legatio Ueientium obuia fuit. petiere ne priusquam ipsi senatum Romanum adissent, Ueios iretur. ab senatu impetratum, quia discordia intestina laborarent Ueientes, ne res ab iis repeterentur; tantum afuit ut ex incommodo alieno sua occasio peteretur. et in Uolscis accepta clades amisso Uerrugine praesidio; ubi tantum in tempore fuit momenti ut cum precantibus opem militibus, qui ibi a Uolscis obsidebantur, succurri si maturatum esset potuisset, ad id uenerit exercitus subsidio missus ut ab recenti caede palati ad praedandum hostes opprimerentur. tarditatis causa <non> in senatu magis fuit quam tribunis qui, quia summa ui restari nuntiabatur, parum cogitauerunt nulla uirtute superari humanarum uirium modum. fortissimi milites non tamen nec uiui nec post mortem inulti fuere. insequenti anno, P. et Cn. Corneliis Cossis Num. Fabio Am
Abbreviated transcription (Latin):
ictator bello ita gesto ut tantum non defuisse fortune uideretur
felicitate ꝗͣ gloria maior in urbem redit. Magistratuq se abdica¬
uit. Tribuni militum mentione nulla comitiorum consularium
habita credo ob iram dictatoris ereati tribunis militũ comitia edix¬
crunt. Tum uero grauior cura patribus incessit. Quippe cum prodi
causam a suis cernerent. Itaq sicut priore anno per indignissimos
ex plebeis candidatos omnium etiam dignorum tedium fecerant
sic tum primoribus patrum splendore gratiaq ad petendum prae¬
paratis omnia loca obtinuere necui plebeio aditus esset. Quatuor
creati sunt omnes iam functi eo honore. L furius medullimis .C.
ualerius potitus. En. fabius bubulanus.C. seruilius ahala. hic refec¬
tus continuato honore cum ob alias uirtutes tum ob recentem fauo¬
rem unica moderatione partum. Eo anno quia tempus indutiarũ
cum uehiente populo exierat per legatos fecialesq res repeti cepte.

Expanded text:
dictator bello ita gesto ut tantum non defuisse fortunae uideretur, dictator bello ita gesto ut tantum non defuisse fortunae uideretur, felicitate quam gloria maior in urbem redit magistratuque se abdicauit. tribuni militum, mentione nulla comitiorum consularium habita, credo, ob iram dictatoris creati, tribunorum militum comitia edixrunt. tum uero grauior cura patribus incessit, quippe cum prodi causam ab suis cernerent. itaque sicut priore anno per indignissimos ex plebeiis candidatos omnium, etiam dignorum, taedium fecerant, sic tum primoribus patrum splendore gratiaque ad petendum praeparatis omnia loca obtinuere, ne cui plebeio aditus esset. quattuor creati sunt, omnes iam functi eo honore, L. Furius Medullinus C. Ualerius Potitus Num. Fabius Uibulanus C. Seruilius Ahala , hic refectus continuato honore cum ab alias uirtutes, tum ob recentem fauorem unica moderatione partum. eo anno quia tempus indutiarum cum Ueiente populo exierat, per legatos fetialesque res repeti coeptae
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus se implorari paterentur. Tum quoq si res sineret libenter
se daturum tempus his fuisse ad receptum nimis pertinacis senten¬
tiae. Sed cum belli necessitates non expectent humana consilia po¬
tiorem sibi collegarum gratia remp. fore. Et si mancat in senten¬
tia senatus dictatorem nocte proxima dicturum. At si quis inter¬
cedat senatui consulto auctoritate se fore contentum. Quo facto
cum haud immeritam laudem gratiamq apud omnes tulisset
dictatore .p. cornelio dicto ipse ab eo magister equitum est crea¬
tus. Exemplo fuit collegis eum intuentibus ꝗͣ gratia atq honos o¬
portuniora interdum non cupientibus essent. Bellum haud me¬
morabile fuit. uno atq eo facili proelio cesi ad antium hostes.
Uictor exercitus depopulatus uulscum agrum. Castellum ad lacũ
fucinum in expugnatum. Atq in eo tria milia hominum capta.
Cocteris uulscis intra moenia compulsis nec defendentibus agros.

Expanded text:
aduersus se implorari paterentur. tum quoque si res sineret, libenter aduersus se implorari paterentur. tum quoque si res sineret, libenter se daturum tempus iis fuisse ad receptum nimis pertinacis sententiae; sed cum belli necessitates non exspectent humana consilia, potiorem sibi collegarum gratia rem publicam fore, et si maneat in sententia senatus, dictatorem nocte proxima dicturum; ac si quis intercedat senatus consulto, auctoritate se fore contentum. quo facto cum haud immeritam laudem gratiamque apud omnes tulisset, dictatore P. Cornelio dicto ipse ab eo magister equitum creatus exemplo fuit collegas eumque intuentibus, quam gratia atque honos opportuniora interdum non cupientibus essent. bellum haud memorabile fuit. uno atque eo facili proelio caesi ad Antium hostes; uictor exercitus depopulatus Uolscum agrum. castellum ad lacum Fucinum ui expugnatum, atque in eo tria milia hominum capta, ceteris Uolscis intra moenia compulsis nec defendentibus agros.
Abbreviated transcription (Latin):
nihil esse in his auxili dicerent quibus non ciuium non deniq ho¬
minum numero essent. Si quando promiscui honores cõmunicata
res.p. esset tum id se animaduersuros nequa superbiam magistratu¬
um irrita senatui consulta essent. Interim patrici soluti legum
magistratuumq uerccundia perse quoq tribunitiam potestatem
agererent. Haec contentio minime ydoneo tempore cum tantum
belli in manibus esset occupauerat cogitationes hominum donce
ubi diu alterius ulius corneliusq cum ad id bellum ipsi satis ydo¬
nei duces essent non esse equum mandatum sibi a populo eripi
honorem disscruere. Tum ahala seruilius tribunus militum tacuis¬
se se tam dui ait non quia incertus sententiae fuerit quem enim bo¬
num cuiem secernere sua a publicis consilia sed quia maluerit colle¬
gas sua sponte cedere auctoritati senatus ꝗͣ tribunitiam potestatẽ

Expanded text:
nihil esse in <se> iis auxilii dicerent, quibus non ciuium, non denique honihil esse in <se> iis auxilii dicerent, quibus non ciuium, non denique hominum numero essent: si quando promiscui honores, communicata ublica esset, tum se animaduersuros ne qua superbia magistratuum inrita senatus consulta essent: interim patricii soluti legum magistratuumque uiu<erent> uerecundia, per se quoque tribuniciam potestatem agerent. haec contentio minime idoneo tempore, cum tantum belli in manibus esset, occupauerat cogitationes hominum, donec ubi diu alternis Iulius Corneliusque cum ad id bellum ipsi satis idonei duces essent, non esse aequum mandatum sibi a populo eripi honorem disseruere, tum Ahala Seruilius , tribunus militum, tacuisse se tam diu ait, non quia incertus sententiae fuerit—quem enim bonum ciuem secernere sua a publicis consilia?—, sed quia maluerit collegas sua sponte cedere auctoritati senatus quam tribuniciam potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
re anno & opprimi uerruginis presidium passi essent. lam non
exercitus modo armatos sed colonias etiam in suos fines mitti nec
ipsos modo romanos sua diuisa habere: sed ferentinum etiam de se
captum hernicis donasse. Ad haec cum inflammarentur animi ut
ad quosq uentum erat numerus uiniorum conscribebatur. Ita om¬
nium populorum uiuentus antium contracta. ibi castris positis hos¬
tem operiebantur. Quae ubi tumultu maiore etiam quam res erat
nuntiantur romam senatus extemplo quod in rebus trepidis ultimũ
consilium erat dictatorem dici iussit. Quam rem egre passos tribu¬
nos militum iulium corneliumq conferunt magnoq certamine
animorum rem actam. Cum primores patrum ne quicquam con¬
questi non esse in auctoritate senatus tribunos militum postremo
etiam tribunos pl. appellarent & consules quoq ab ea potestate uim
super tali re inhibitam referrent tribuni pl. laeti discordia patrum

Expanded text:
re anno et opprimi Uerruginis praesidium passi essent. iam non re anno et opprimi Uerruginis praesidium passi essent. iam non exercitus modo armatos sed colonias etiam in suos fines mitti; nec ipsos modo Romanos sua diuisa habere, sed Ferentinum etiam de se captum Hernicis donasse. ad haec cum inflammarentur animi, ut ad quosque uentum erat, numerus iuniorum conscribebatur. ita omnium populorum iuuentus Antium contracta castris positis hostem opperiebantur. quae ubi tumultu maiore etiam quam res erat nuntiantur Romam, senatus extemplo, quod in rebus trepidis ultimum consilium erat, dictatorem dici iussit. quam rem aegre passos Iulium Corneliumque ferunt, magnoque certamine animorum rem actam, cum primores patrum, nequiquam conquesti non esse in auctoritate senatus tribunos militum, postremo etiam tribunos plebi appellarent et consulibus quoque ab ea potestate uim super tali re inhibitam referrent, tribuni plebi, laeti discordia patrum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ueruginem in uulscis eodem exercitu receptam. populationesq &
predas & in equis & in uulsco agro ingentes factas. Romae sicut
plebis uictoria fuit in eo ut quae mallent comitia haberent. Ita e¬
uentu comitiorum patres euicere. namq tribuni militum consu¬
lari potestate contra spem omnium tres patricii creati sunt. C. ui¬
lius tullus. p. cornelius cossus. C. seruilius ahala. Artem adhibitã
ferunt a patricus. cuius eos icilii tum quoq insimulabant. quod tur¬
bam indignorum candidatorum intermiscendo dignis tedio sordi¬
um in quibusdam insignium populum a plebeus auertissent. Uuls¬
cos deinde & equos seu caruentana arx retenta in spem scu uerrugi¬
ne amissum presidium ad iram cum impulisset fama affertur sum¬
ma ui ad bellum coortos. Caput rerum antiates esse. Eorum lega¬
tos utriusq gentis populos circumisse castigantesq ignauiam quod
abditi intra muros populabundos in agris uagari romanos prio¬

Expanded text:
Uerruginem in Uolscis eodem exercitu receptam, populationesque Uerruginem in Uolscis eodem exercitu receptam, populationesque praedas et in Aequis et in Uolsco agro ingentes factas. Romae sicut plebis uictoria fuit in eo ut quae mallent comitia haberent, ita euentu comitiorum patres uicere; namque tribuni militum consulari potestate contra spem omnium tres patricii creati sunt, C. Iulius Iulus P. Cornelius Cossus C. Seruilius Ahala . artem adhibitam ferunt a patriciis, cuius eos Icilii tum quoque insimulabant, quod turbam indignorum candidatorum intermiscendo dignis taedio sordium in quibusdam insignium populum a plebeiis auertissent. Uolscos deinde et Aequos, seu Caruentana arx retenta in spem seu Uerrugine amissum praesidium ad iram cum impulisset, fama adfertur summa ui ad bellum coortos; caput rerum Antiates esse; eorum legatos utriusque gentis populos circumisse, castigantes ignauiam quod abditi intra muros populabundos in agris uagari Romanos prio
Abbreviated transcription (Latin):
dio erant equos interfectis paucis custodibus arcis inuasisse. Alios
recurrentes in arcem alios palantes in agris cesos. Ea aduersa cun¬
tatis res uires tribunitiae actioni adiecit. Nequicquam enim temp¬
tati ut tum deniq desisterent impediendo bello. Postquam non ces¬
sere nec publice tempestati nec suae inuidiae peruincunt ut senatus
cos. fiat de tribunis militum creandis certo tamen pacto necuius
ratio haberetur qui eo anno tribunus plebis esset neue quis refice¬
retur in annum tri. pl. hauddubie icilios denotante senatu quos
mercede seditiosi tribunatus petere consulatum insimulabant.
Tum delectus haberi bellumq omnium ordinum consensu appara¬
ri ceptum. Consules ambo profecti sunt ad arcem caruentanam
An alter ad comitia habenda substiterit incertum diuersi auctores
faciunt. Illa procertis habenda in quibus non dissentiunt. Ab
arce caruentana cum dui nequicquam oppugnata esset recessum.

Expanded text:
dio erant, Aequos interfectis paucis custodibus arcis inuasisse; alios dio erant, Aequos interfectis paucis custodibus arcis inuasisse; alios recurrentes in arcem, alios palantes in agris caesos. ea aduersa ciuitati res uires tribuniciae actioni adiecit. nequiquam enim temptati ut tum denique desisterent impediendo bello, postquam non cessere nec publicae tempestati nec suae inuidiae, peruincunt ut senatus consultum fiat de tribunis militum creandis, certo tamen pacto ne cuius ratio haberetur qui eo anno tribunus plebis esset, neue quis reficeretur in annum tribunus plebis, haud dubie Icilios denotante senatu, quos mercedem seditiosi tribunatus petere consulatum insimulabant. tum dilectus haberi bellumque omnium ordinum consensu apparari coeptum. consules ambo profecti sint ad arcem Caruentanam, an alter ad comitia habenda substiterit, incertum diuersi auctores faciunt; illa pro certo habenda, in quibus non dissentiunt, ab arce Caruentana, cum diu nequiquam oppugnata esset, recessum,
Abbreviated transcription (Latin):
sulum comitia quae nondum promiscua essent. Icilii contra tribunos
militum creandos dicere & tandem aliquando impartiendos plebi
honores. Sed nulla erat consularis actio quam impediendo id quod
petebant exprimerent cum mira opportunitate uulscos & equos pre¬
datum extra fines exisse in agrum latinum hernicum affertur. ad
quod bellum ubi ex senatus cons. consules delectum habere occipiunt
obstare tunc enixe tribuni sibi plebiq eam fortunam oblatam memo¬
rantes. Tres erant & omnes acerrimi uiri generosiq iam ut inter ple¬
beios. Ouo singuli singulos sibi consules asseruandos assidua opera de¬
sumunt. Uni contionibus data nunc detinenda nunc concienda ple¬
bs. Nec delectum consules nec comitia quae petebant tribuni expedi¬
ebant. Inclinante deinde se fortuna ad causam plebis nuntu ueni¬
unt arcem caruentanam dilapsis ad predam militibus qui in presi¬

Expanded text:
sulum comitia quae nondum promiscua essent: Icilii contra tribunos sulum comitia quae nondum promiscua essent: Icilii contra tribunos militum creandos dicere et tandem aliquando impertiendos plebi honores. sed nulla erat consularis actio quam impediendo id quod petebant exprimerent, cum mira opportunitate Uolscos et Aequos praedatum extra fines exisse in agrum Latinum Hernicumque adfertur. ad quod bellum ubi ex senatus consulto consules dilectum habere occipiunt, obstare tunc enixe tribuni, sibi plebique eam fortunam oblatam memorantes. tres erant, et omnes acerrimi uiri generosique iam, ut inter plebeios. duo singuli singulos sibi consules adseruandos adsidua opera desumunt; uni contionibus data nunc detinenda, nunc concienda plebs. nec dilectum consules nec comitia quae petebant tribuni expediebant. inclinante deinde se fortuna ad causam plebis, nuntii ueniunt arcem Caruentanam, dilapsis ad praedam militibus qui in praesi
Abbreviated transcription (Latin):
affirmassent nihil se moturos si ne quaestoriis quidem comitus qua̧
sola promiscua plebi patribusq reliquissent senatus satis animi popu¬
lo esset ad id quod tam du uellent & per leges liceret. fro ingenti
itaq uictoria id fuit plebi. Quaesturamq non honoris ipsius fine
estimabant. Sed patefactus ad consulatum ac triumphos locus no¬
uis hominibus uidebatur. Patres contra non pro communicatis sed
pro amissis honoribus fremere. negare si ea ita sint liberos tollendos
esse qui pulsi maiorum loco cernentesq alios in possessione digni¬
tatis suae salii flaminesq nusquam alio ꝗͣ ad sacrificandum pro po¬
pulo sine imperus ac potestatibus relinquantur. Irritatis utriusq par¬
tis animis cum & spiritus plebs sumpsisset & tres ad popularem cau¬
sam celeberrimi nominis haberet duces patres omnia questorus co¬
mitus ubi utrumq plebi liceret similia fore cernentes tendere ad cõ¬

Expanded text:
adfirmassent nihil se moturos si ne quaestoriis quidem comitiis, quae adfirmassent nihil se moturos si ne quaestoriis quidem comitiis, quae sola promiscua plebei patribusque reliquisset senatus, satis animi populo esset ad id quod tam diu uellent et per leges liceret. pro ingenti itaque uictoria id fuit plebi, quaesturamque eam non honoris ipsius fine aestimabant, sed patefactus ad consulatum ac triumphos locus nouis hominibus uidebatur. patres contra non pro communicatis sed pro amissis honoribus fremere; negare, si ea ita sint, liberos tollendos esse, qui pulsi maiorum loco cernentesque alios in possessione dignitatis suae, salii flaminesque nusquam alio quam ad sacrificandum pro populo sine imperiis ac potestatibus relinquantur. inritatis utriusque partis animis cum et spiritus plebs sumpsisset et tres ad popularem causam celeberrimi nominis haberet duces, patres omnia quaestoriis cois ubi utrumque plebi liceret similia fore cernentes, tendere ad con