comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
male fortis aduersarii & eum maiori uirtute conterens diripu¬
it arma eius in quibus confidebat & spolia distribuit. ut ipse
dita est : quando ablatum est aiudaeis regnum dĩ. & datum est genti
facienti fructus eius: Multi cibi in noualibus patrum. & aliis
congregantur absque iudicio : Absque iudicio recto facit. qui di¬
uitus congregandis sedulus insistit & has ad gregatas non ipse
proredemptione animȩ suae pauperibus dispensat. sed aliis posts
dispensanda reseruat : iuxta quod insuperiore uersu iuxta lit¬
teram dicitur: et custo ditur iusto substantia peccatoris ema¬
xime cumsibi uictus ab und& exiure paternȩ hereditatis in eque
ulla pecunias colligendi necessitas incumbat: hoc est enim quod
ait multi cibi inneualibus patrum : iuxta sensum uero spiritalẽ
multi sunt cibi alimoniae cuelestis indicts & exemplis uenera¬
bilium patrum : & absque ratione facit : qui his legendis medi¬

Expanded text:
male fortis adversarii, et eum majori virtute conterens, diripumale fortis adversarii, et eum majori virtute conterens, diripuit arma ejus in quibus confidebat, et spolia distribuit, ut ipse atoris, quando ablatum est a Judaeis regnum Dei, et datum est genti facienti fructus ejus. Multi cibi in novalibus Patrum et aliis congregantur absque judicio. Absque judicio recto facit, qui divitiis congregandis sedulus insistit, et has aggregatas non ipse pro redemptione animae suae pauperibus dispensat, sed aliis post se dispensanda reservat, juxta quod in superiore versu juxta litteram dicitur: Et custoditur justo substantia peccatoris. Maxime cum sibi victus abundet, ex jure paternae haereditatis, neque ulla pecunias colligendi necessitas incumbat, hoc est quod ait, Multi cibi in novalibus Patrum. Juxta sensum vero spiritalem multi sunt cibi alimoniae coelestis in dictis et exemplis venerabilium patrum, et absque ratione facit, qui his legendis, medi
Abbreviated transcription (Latin):
sapientium exempla uiuendo sectatur iure inter sapientes annu¬
merabitur: quiuero stultos non propternaturam quia homines
sunt sed propter stultitiam quia mimi sunt uel histriones uel
aliquitales non ut struendo corrigat amat: sed ut fauendo de¬
teriores efficiat aliis nimirum & siper ingenium uel doctrinam
sapiens uidetur stultorum nota dignus simul & dampnatione
tenebitur : Honus relinqu& heredes filios & nepotes &custoditur¬
immomaiora adño praemia polliceri his qui filiorum procreationi
uirginitatis castimoniã praeposuerint: sed & substantiam iustorũ
apeccatoribus tolli : Nam & apostolus glorificat eos. qui rapinam
bonorum suorum cumgaudio susceperunt : unde spiritaliter intel¬
legendum quiabonus & iustus dñs est qui post passionem suam
ascendens incaelum. reliquit heredes suae doctrinȩ a postolos &
successores eorum. ad cuius fidem conuersa est multitudogentiũ
quae erat substantia diaboli: IN trauit namque in domum eiusde

Expanded text:
sapientium exempla vivendo sectatur, jure inter sapie tes annumerabitur. Qui vero stultos, non propter naturam, quia homines sunt, sed propter stultitiam, quia mimi sunt vel histriones, vel aliqui tales, non ut instruendo corrigat, amat, sed ut favendo deteriores efficiat: talis nimirum, et i per ingenium et doctrinam sapiens esse videtur, stultorum nota dignus simul et damnatione tenebitur.-- Bonus relinquit haeredes filios, etc. Saepe videimo majora a Domino praemia polliceri, his qui filiorum procreationi virginitatis castimoniam praeposuerunt, sed et substantiam justorum a peccatoribus tolli. Nam et Apostolus glorificat eos qui rapinam bonorum suorum cum gaudio susceperunt, unde spiritaliter intelligendum, quia bonus et justus Dominus est, qui per passionem suam ascendens in coelum reliquit haeredes suae doctrinae apostolos et successores eorum, ad cujus fidem conversa est multitudo gentium, quae erat substantia diaboli, intravit namque in domum ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
qua recte dictur : quia delonge portat panem suum: quia incunc¬
tis quae tempor aliterbona agit : u&ernam solum modo retributio¬
nem exspectat. solam uiui panis saturitatem desiderat. eius nimi¬
rum. quisuis auditoribus pie potenterq. promittit: uenite ad me
omnes quilaboratis & oneratiestis. & ego reficiam uos: at contra
in proximo panem suum recipit & non hunc delonge transmaria

Expanded text:
qua recte dicitur quia longe portat panem suum, quia in cuncqua recte dicitur quia longe portat panem suum, quia in cunctis quae temporaliter bona agit, aeternam solummodo retributionem exspectat. Solam vivi panis saturitatem desiderat, ejus nimirum qui suis auditoribus pie potenterque promittit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos . At contra in proximo panem suum recipit, et non hunc de longe trans maria
Abbreviated transcription (Latin):
quod adquirendis multiplicandisq. mercibus sedulus insistat
facta est ergo fortis mulier quisi nauis institoris. quia sict nauis
institoris onusta mercimoniis quae insua patria magis ab undant:
porro permare pasit peregrina ut illic uerditis quae ad tulerat
cariora domum reportaet : sicnimirum scã ecclesi assic anina quaeque
perfecta : uirtutum diuitiis gaud& onustari: quibus maiora diui¬
nae gratiae donamerc&ur : Optimum est namque comimercium
cumbona quae ualemus operantes: primo hanc adño mercedem reci¬
pimus ÷ ut ad maiora semper agenda proficiamus dehinout uitam
percipiamus sempiternam facta est ergo animascã quasi nauis
institoris : quae transit desiderio fructus saeculi praesentis : sola
quaese in caelis accipere sperat. a&erna gaudia meditatur.
Et prohis habundantius adipiscendis: quicquid ual& instanter agere
quicquid aduersum occurrerit: fortiter superare contendig: de

Expanded text:
quod acquirendis multiplicandisque mercibus sedulus insistat. quod acquirendis multiplicandisque mercibus sedulus insistat. Facta est ergo fortis mulier quasi navis institoris, quia sicut navis institoris onusta mercimoniis quae in sua patria magis abundant, porro per mare petit peregrina, ut illic venditis quae attulerat, chariora domum reportet; sic nimirum sancta Ecclesia, sic anima quaeque perfecta virtutum divitiis gaudet onustari, quibus majora divinae gratiae dona mercetur. Optimum est namque commercium, cum bona, quae valemus, operantes, primo hanc a Domino mercedem recipimus, ut ad majora semper agenda proficiamus, dehinc et vitam percipimus sempiternam. Facta est ergo anima sancta quasi navis institoris, quae transit desiderio fluctus saeculi praesentis, sola, quae se in coelis accipere sperat, aeterna gaudia meditatur, et pro his abundantius adipiscendis quidquid valet instanter agere, quidquid adversum occurrerit, fortiter superare contendit. De
Abbreviated transcription (Latin):
inpendimus accipi potest inlino quod exterra uirens oritur
sedlongo ac multi plici exercitiomittit uͥmorem natiuum atque ad
gratiam noui candoris peruenit. castrgatio nostrae carnis intimari
cui dum ingenitas uitiorum sordes per continentiam ex coquimus.
digiam profecto eam qua xp̃m induamus efficimus. iuxta illud
apistobꝰ: quor quot ergo in xp̃obaptititi estis. xp̃m indiustis
quaeritergo mulier fortis lanam & linum &operatur consilio
manuum suarum: cum ecclesia scã sollicite perquirit. quibus se pi&a¬
tis fructbus exerceat. que modo a carnalibus emund& in le abris
et hocutrumque consilio prudentissimo. hoc est supernȩ solum medo
retributionis facit intuitu: cuius retributionis. sequens quoque
uersiculus apertius meminit dum subditur
acta est quasi nauis institoris. delongeportans panemsuum.
Institorem. negotiatorem dicit. qui pro eo sic uocatur ab antiq

Expanded text:
impendimus accipi: potest in lino quod ex terra virens oritur, impendimus accipi: potest in lino quod ex terra virens oritur, sed longo ac multiplici exercitio amittit humorem nativum atque ad gratiam novi candoris pervenit, castigatio nostrae carnis intimari, cui dum ingenitas vitiorum sordes per continentiam excoquimus, dignam profecto eam qua Christum induamus efficimus, juxta illud apostolicum: Quotquot ergo in Christo baptizati estis, Christum induistis . Quaerit ergo mulier fortis lanam et linum et operatur consilio manuum suarum, cum Ecclesia sancta sollicite perquirit, quibus se pietatis fructibus exerceat, quomodo a carnalibus emundet illecebris, et hoc utrumque consilio prudentissimo, hoc est, supernae solummodo retributionis facit intuitu, cujus retributionis sequens quoque versiculus apertius meminit, dum subditur: Facta est quasi navis institoris de longe portans panem suum. Institorem negotiatorem dicit, qui pro eo sic vocatur ab antiquis,
Abbreviated transcription (Latin):
Qua siuit linim &linum. &operata est consilio manuum suarum
Huias princpium uersiculi fortis mulier hoc est scã ecdena &iam
iuxta literim ꝯccipere & obseruare consueuit. iuxta illud pro¬
phetaum cumuideris nudum operieum. & carnem tuam nedespexe¬
ris operatur autem non superua cuo &ciero labore. sed eo ut que
consilio ut abipso suo uiro dño uidelie& xp̃o: iniudicio mereatur audi¬
re sinudus fui & operuistis me : & quam diufecistis unidehis minimis
meis mihi fecistis operatur autem consiliomanuum suarum hoc
est carum por sonarum perquas elemosinam pauperibus tribuit
iniquorum opere deuoto : illo saluberrimo utitur consibo : ut cum
dispergit dat pauperibus non ipsa ab hominibus laud&ur ad tem
pus sed iustitia eius maneat insaeculum saeculi. cornueius ex alte¬
tur ingloria possunt autem mrstice in lana qui ouinus est
habitus: omnia pi&atis & simplicitatis opera quae proximis

Expanded text:
DALETH. Quaesivit lanam et linum, et operata est consilio manuum suarum. DALETH. Quaesivit lanam et linum, et operata est consilio manuum suarum. Hujus principium versiculi fortis mulier, hoc est sancta Ecclesia, et juxta litteram accipere et observare consuevit; juxta illud propheticum, Cum videris nudum operi eum, et carnem tuam ne despexeris . Operatur autem, non supervacuo et caeco labore, sed eo utique consilio, ut ab ipso suo viro, Domino videlicet Christo, in judicio mereatur audire, Nudus fui, et operuistis me : et, quandiu fecistis uni de his minoribus meis, mihi fecistis . Operatur autem consilio manuum suarum, hoc est earum personarum per quas eleemosynam pauperibus tribuit; in quorum opere devoto illo saluberrimo utitur consilio, ut cum dispergit et dat paupepus, sed justitia ejus maneat in saeculum saeculi, cornu ejus exaltetur in gloria. Possunt autem mystice in lana qui ovinus est habitus omnia pietatis et simplicitatis opera quae proximis
Abbreviated transcription (Latin):
xisr& redd& eibonum. protinus addidit. & non malum quia sunt
profecto qui acceptis ad ñõ bonis mala rependunt. uel fidei myste¬
ria quae perceperunt heretica fece fedando. uel fidem quam
professione seruant prauis operibus blas phemando uel mores
bonos quibus cumfide recta deseruiunt per conloquia mala
corrum pendo sed nec ili bona quae acceperunt dnõ reddunt.
quinon in his quaeb ene inchoant. usquȩ ad finem uite praesentis
per sistere curant. Vnde merito cum dixiss& redd& ei bonum
& non malum ut perseuerantiambon: necessariam demonstrar&
adiunxit omnibus diebus uitȩ suae. Cui simileest illud euangelicũ.
seruianus illi inscĩtate &iustitia coramipso omnibus diebus nostris
quibus sane operibus quibus iustitiae uel scĩtatis fructibus potis¬
simum sit insistendum ei quibonum quod accepit adño graitis reptro¬
dere satagit. sub sequenter insinuatur. cum dicitur:

Expanded text:
xisset reddet ei bonum, protinus addidit, et non malum, quia sunt xisset reddet ei bonum, protinus addidit, et non malum, quia sunt profecto qui acceptis a Domino bonis mala rependunt, vel fidei mysteria, quae perceperunt haeretica fece foedando, vel fidem quam professione servant pravis operibus blasphemando, vel mores bonos quibus cum fide recta deserviunt per colloquia mala corrumpendo, sed nec illi bona quae acceperunt Domino reddunt, qui non in his quae bene inchoant usque ad finem vitae praesentis persistere curant, unde merito cum dixisset, reddet ei bonum et non malum, ut perseverantiam boni necessariam demonstraret adjunxit, omnibus diebus vitae suae; cui simile est illud evangelicum: Serviamus illi in sanctitate et justitia, coram illo, omnibus diebus nostris . Quibus sane operibus, quibus justitiae vel sanctitatis fructibus potissimum sit insistendum, ei qui bonum quod et accepit a Domino, gratis rependere satagit, subsequenter insinuatur, cum dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. noiit uirtutẽ caritatis quã elus p̃cordus infudit.
Idesiꝑ ñ cdubitat eã ñ slñ asue fidri ĩtegritate corrũpis: etiã ꝑ¬
seuerantor imistere . ut plures ad eius demfidei cangreg& un itatem
hoc est enim quod sequitur. et spoliis non in digebit Spoliat enim
diabolum ecclesia. cumper praedi catores suos eos quos ipse dece¬
perat adueritatis iter reuocat: Et benedicitur spoluis non indigebit.
quianumquam cessabit ecclesia liberatas ad iabolica fraude animas
xp̃ifidei restiuere. donec compl&omundi cursu. suorum quoque prae¬
finita compleantur summa membrorum: uerum quia quic quid boni
scã ecclesia uelanima quaeque fidelis agit hoc desuper accipit. rec¬
te subditur. Fed d& ei bonum & nonmalum. omnibi dieb uitȩ suae
Redd& quippe anima xpo honum. cumperceptis ab eo uitȩmunerib
recte uiuendo respond&. cumea quae ipsa scire uelfacere abillo
adiuta potuit. &iam aliis intimare satagit bene autem cum di¬

Expanded text:
et virtutem charitatis, quam ejus praecordiis infudit. Ideo non dubitat eam, non solum a suae fidei integritate posse corrumpi, severanter insistere, ut plures ad ejusdem fidei congreget unitatemHoc est enim quod sequitur, et spoliis non indigebit: spoliat enim diabolum Ecclesia, cum per praedicatores suos eos quos ipse deceperat ad veritatis iter revocat, et bene dicitur, spoliis non indigebit, quia nunquam cessabit Ecclesia liberatas a diabolica fraude animas Christi fidei restituere, donec completo mundi cursu suorum quoque praefinita compleatur summa membrorum. Verum quia quidquid boni sancta Ecclesia vel anima quaeque fidelis agit, hoc desuper accipit, recto subditur: Reddet ei bonum et non malum omnibus diebus vitae suae. Reddit quippe anima Christo bonum, cum perceptis ab eo vitae muneribus recte vivendo respondet, cum ea quae ipsa scire vel facere ab illo adjuta potuit etiam aliis intimare satagit. Bene autem cum di
Abbreviated transcription (Latin):
a gebona qua enosti. & inter fortes connumeraberis : sed merito
paueant illi qui recta quaenorunt facere contempnunt : quia cer¬
ta restant quae fatiantur mala.
Statera dolosa ab ominatio apud dñm. & pondus aequum uolun¬
tas eius : Statera dolosa non tantum inmensuratione pecuniae
sed & in iudiciaria diser etione ten&ur : quienim aliter causam
pauneris aliter potentis aliter sod alis aliter audit ignoti. statera
librat iniqua : Sed is qui sua bene gesta meliora quam proximorũ
& ille quion ra inportabilia in ponit inhumeros hominum ipse
autem uno digito suo non uult ea tangere. ille &iam quibona inpu¬
blico & mala agit in occulto. proiniquitate librae dolosȩ ab ominatur
adño: atqui sinceriter agit in omnibus. quicausam & causam ȩqua

Expanded text:
age bona quae nosti, et inter fortes connumeraberis: sed merito paveant illi, qui recta quae norunt facere contemnunt, quia certa restant quae patiantur mala. Statera dolosa abominatio apud Dominum, et pondus aequum voluntas ejus. Statera dolosa non tantum in mensuratione psed et in judiciaria discretione tenetur. Qui enim aliter causam pauperis, aliter potentis, aliter sodalis, aliter audit ignoti, statera utique librat iniqua. Sed et is qui sua bene gesta meliora quam proximorum,et ille qui onera importabilia imponit in humeros hominum, ipse autem uno digito suo non vult ea tangere; ille etiam qui bona in publico et mala agit in occulto, pro iniquitate librae dolosae abominatur a Domino: at qui sinceriter agit in omnibus, qui causam et causam aequa
Abbreviated transcription (Latin):
recte dicitur . quanto magis iustitiae corona dignus est qui
propter eum quidixit: dico uobis amicis meis neterreamini
ab his quioccidunt corpus ueluendens quae possid & pauperi¬
bus tribuit. uel rapinam bonorum suorum cum gaudio suscipit
uelcerte ipsam in passione carnem morseue occidendam trad&

Expanded text:
recte dicitur, quanto magis justitiae corona dignatus est, qui recte dicitur, quanto magis justitiae corona dignatus est, qui propter eum qui dixit: Dico vobis amicis meis, ne terreamini ab his qui occidunt corpus , vel vendens quae possidet pauperibus tribuit, vel rapinam bonorum suorum cum gaudio suscipit, vel certe ipsam in passione carnem mortificandam sive occidendam trad
Abbreviated transcription (Latin):
gerentes solis modicum lucis quod cernere uidebantur auferunt
Ianus fortium dominabitur. quae autem remissa est: tribu¬
tis serui& Perfecti quique non solum uitiorum bella superant
sed & electis fratribus maiori uirtutum gratia principantur :
Qui autem dissoluti animo peccatis implicari non metuunt. pessi¬
mo ex actori diabolo tributa uitiorum cotidie soluunt: et si
non dominum eius uiuentes paenitendo euaserint. post mortẽ
traditi eidem in carcerem ab eo poenarum mittuntur a&er¬
narum iuxta quod dñs in euangelica parabola testatur: neque
enim detalium correctione disperandum est. cum protinus
adiungatur : ȩror in corde uiri humiliabit illum & ser¬
mone bono lu&ificabitur : Qui animirum necesse est ut prius
peccatorem maeror paenitentiae salubriter humili&. & ita
postmodum per iudicium sacerdotis sermo date reconciliationis
l&u fic&: Quin eglegit damnum propter amicum iustus est
Si hoc de generali pecuniae largitione & puro homine amico

Expanded text:
gerentes solis, modicum lucis quod cernere videbantur auferunt. Manus fortium dominabitur, quae autem remissa est tributis serviet. Perfecti quique non solum vitiorum bella superant, sed et electis fratribus majori virtutum gratia principantur; qui autem dissoluti animo peccatis implicari non metuunt, pessimo exactori diabolo tributa vitiorum quotidie solvunt. Et si non dominium ejus viventes poenitendo evaserunt, post mortem traditi eidem in carcerem ab eo poenarum mittuntur aeternarum, juxta quod Dominus in Evangelica parabola testatur. Neque enim de talium correctione desperandum est, cum protinus adjungatur. Moeror in corde viri humiliabit illum, et sermone bono laetificabitur. Quia nimirum necesse est ut prius peccatorem moeror poenitentiae salubriter humiliet, et ita postmodum per judicium sacerdotis sermo datae reconciliationis laetificet. Qui negligit damnum propter amicum justus est. Si hoc de generali pecuniae largitione et puro homine amico
Abbreviated transcription (Latin):
intatẽ. modestiã. c̃tinentiã. fidẽ. patientiã. pn
illi del itã rependit ᷑ mercedẽ. Et laudent eã in portis
hoc est iniuditio siue i ingressu patriȩ celestis non
hominũ fauores superuacui sed opera ipsa quȩ fecit :
examinante. ꝓbante ac remiinerante illa ciiꝰ hȩe
donante gr̃a ꝑ fecit.
O quo ut laudari
mereanur infuturo concedat ipse prop:¬
tius nos eũ digniᷤ ĩ p̃senti uita honorare seruitus. ameni

Expanded text:
em, modestiam, continentiam, fidem, patientiam. Pro hoc illi debitam rependite mercedem, et laudent eam in portis, hoc est in judicio sive in ingressu patriae coelestis, non hominum favores supervacui, sed opera ipsa quae fecit, examinante, probante ac remunerante illo, cujus haec donante gratia perfecit, a quo ut laudari mereamur in futuro, concedat ipse proptius nos eum dignis in praesenti vita collaudare servitiis. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
sunt eiũ uerba uiri illius de qͦ dictũ est uir eius &.
ludabit eã idẽ dnĩ & saluatoris nr̃i. qͥ angels in fine
ꝯ̃repturus est ut eccła  post huiꝰ uitȩ certamenstrua ra¬
tionẽ afflictionẽ terrestriũac celestis regni gaudia in¬
trodicant. ac uite ĩmort̾alis sibi sotiã aggregent uxta
illud euuangelicũ triticũ autẽ congregate in horreũ m eũ
Date ei inqͥt defructu manuũ suaꝵ. Quia fruetũ sp̃s

Expanded text:
llius, de quo dictum est: Vir ejus et laudabit eam, id est, Dei et Salvatoris nostri, qui angelis in fine praecepturus est ut Ecclesiam post hujus vitae certamen, post tritionem afflictionum terrestrium, ad coelestis regni gaudia introducant, ac vitae immortalis sibi sociam aggregent, juxta illud evangelicum: Triticum autem congregate in horreum meum .-- Date, inquit, e
Abbreviated transcription (Latin):
er iustitiam iudicis post modum uictoriae pabmam percipit:
Vir impius procaciter obfirmat uultum suum. quiautem rectus: corrigit
uiam suam : Iudas quia impius cordeerat. quamuis ipso dño se redar¬
guente noluit mala cepta restringere: porro p&rus quia rectus erat
corde id est rectitudinis amator respiciente sedño mox paenitendo
correxit quod negando deliquit : Non est sapientia non est prudentia¬
hereticinihil est nisi uanum & in utile:¬
Iquus paratur addiem belli. dñs autem salutem tribuit:
Hominis quidem est dõ deuoti tempore persecutionis iimnum p̃parare
corpus offerre dis crimini sed diumi est adutorii : ut coepto labori a gonis
uiitoria salusq succedat :÷ elius est nomenbonum quam diuitiȩ multȩ:
Nomen bonun dicit non quod a turbis uulgi imperiti sed quod fidelium
quamuis paucorum testimonio laud&ur : Neque enim bonum habere nom̃
refugit sed a bonis solum quaerebat laudari quiait: siadhuchominibus

Expanded text:
per justitiam judicis postmodum victoriae palmam percipit. per justitiam judicis postmodum victoriae palmam percipit. Vir impius procaciter obfirmat vultum suum; qui autem rectus est, corrigit viam suam. Judas quia impius corde erat, quamvis ipso Domino se redarguente, noluit mala ccorde, id est, rectitudinis amator, respiciente se Domino, mox poenitendo correxit, quod negando deliquit.-- Non est sapientia, non est prudentiahaeretici, nihil est, et vanum et inutileEquus paratur ad diem belli, Dominus autem salutem tribuit. Hominis quidem est Deo devoti, tempore persecutionis animum praeparare, corpus offerre discrimini. Sed divini est adjutorii, ut coepto labori agonis victoria salusque succedat. Melius est nomen bonum quam divitiae multae. Nomen bonum dicit, non quod a turbis vulgi imperiti, sed quod fidelium quamvis paucorum testimonio laudetur. Neque enim bonum habere nomen refugit, sed a bonis solum quaerebat laudari, qui ait: Si adhuc hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem intrauit ille natus incarne qui est dĩ uirtus & dĩsapientia.
destruxitq persuos p̃dicatores cultum deorum in quibus fuere con¬
fisi ueritatis ignari. atque infide cuelestium docuit habendam esse
fiduciam quaenumquam poss& destrui : sed & cotidie ciuitatem for¬
tium ascendit sapiens & destru it robur fiducił eius: cum aliquis
fidelis doctor argumenta philosophorum uel hereticorum uel &iã
contumaces carnalium fratrum contradictiones quibus sceleras ua¬
defendere & ad leui arenituntur a pertione fidei &ecclesi astic& castiga¬
tionis disciplina redarguit atque euiscerans adnullat :
Testis mendax peribit. uir oboediens loquetur uictoriam
Quisedõ seruire testatur nec factis dicta exsequitur peribit. quiautem
fideliter ut promittit iussis subditir diuinis. huius loquola adiuctoriã
peruenit quia dum per oboedientiam sua desi deria uincere satagit.

Expanded text:
civitatem intravit natus ille in carne, qui est Dei virtus, et Dei sapientia . civitatem intravit natus ille in carne, qui est Dei virtus, et Dei sapientia . Destruxit per suos praedicatores cultum deorum, in quibus fuere confisi, veritatis ignari, atque in fide coefiduciam, quae nunquam posset destrui. Sed et quotidie civitatem fortium ascendit sapiens et destruit robur fiduciae ejus, cum aliquis fidelis doctor, argumenta philosophorum, vel haereticorum, vel etiam contumaces carnalium fratrum contradictiones, quibus sua scelera defendere et alleviare nituntur, assertione fidei et ecclesiasticae castigationis disciplina redarguit, atque eviscerans annulat. Testis mendax peribit: vir obediens loquitur victoriam. Qui se Deo servire testatur, nec factis dicta exsequitur, peribit; qui autem fideliter ut promittit, jussis subditur divinis, hujus loquela ad victoriam pervenit: quia dum per inobedientiam sua desideria vincere satagit,
Abbreviated transcription (Latin):
nis in scõrum eclesia refulg&÷: quem uersiculum beatus papa gre¬
gorius in omeliis euangelii iuxta antiquã trans litionẽ posurt
thes auus desi derabilis requi escit inoresapientis : uerum rep¬
bi non tantum uiruites non adhequi sed &persequi & quantum
ualent inbonis obruere festinant: potest sane hic uersus de quo lib&
martrrum accipi incuius habitaculo id est corpore anima scã uidelic&
thesaurus seru&ur. abund& &unctio gratiae spiritalis: At persetu¬
tor in prudens huius modi habitaculum disrumpere potest. thes au¬
rum uero qui habitaculo tenebatur & oleum nequaquam tangere
potest : unded̃s doc& nontimere eos qui occidunt corpus. &
post haec non habent amplius quod faciunt:
Ciuitatem fortium mundum dicit qui quondam magnorum spiritu¬
um trrannidi stulte sub actus seruiebat. habens fiduciam uitae
inculiu eorum qui non sunt dii. sed opera manuum hominum: hanc

Expanded text:
nis in sanctorum ecclesia refulget. Quem versiculum beatus papa Grenis in sanctorum ecclesia refulget. Quem versiculum beatus papa Gregorius in Homiliis Evangelii, juxta antiquam translationem posuit: Thesaurus desiderabilis requiescet in ore sapientis. Verum reprobi non tantum virtutes non assequi, sed et persequi, et quantum valent, in bonis obruere festinant. Potest sane hic versus de quolibet martyrum accipi, in cujus habitatione, id est, corpore, anima sancta, Dei videlicet thesaurus servetur, abundet et unctio gratiae spiritualis. At persecutor imprudens hujusmodi habitaculum disrumpere potest; thesaurum vero, qui habitaculo tenebatur, et oleum nequaquam tangere potest. Unde Dominus docet non timere eos qui occidunt corpus, et post haec non habent amplius quid faciant .-- Civitatem fortium, mundum dicit, qui quondam malignorum spirituum tyrannidi stultae subactus serviebat, habens fiduciam vitae in cultu eorum qui non sunt dii, sed opera manuum hominum . Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
post accepta ad postasiam redierunt : unde potest hoc loco impius om¬
nis fidelium persecutor dictus accipi. porro iniquorin uocabulo gene
raliter omnes mali signari : et pro iustoditur impius : cum promarti¬
repersecutor qui eum morti dedit punitur: prorectis iniqui. qui
eorum iustitiam uidentes imitari nolebant : damnatur herodes
non tantum pro innocentibus quos impie neci tradidit. sed & argumen¬
tum damnationis accipit quia fidem magorum sequi adquȩ rendum
& enim dñs ait : Regna austri surg& inuidicio cum generatione ista
& condem pnabit eam : & c&era : Nonquia ipsa sua uirtute ac potentia
condempnabit sed quiã in eius comparatione condempnabuntur
qui deuotionem eius scientes cum multo facilius possent sapientiȩ
curam dissimulabant habere : ⁊ hesaurus deniderabilis & oleum
in habitaculo iusti. &m prudens homo dissipabit illuadi
Clartias bonorum operum dõ semper amabils. & pinguedo dilectio

Expanded text:
post accepta ad apostasiam redierunt. Unde potest hoc in loco impius ompost accepta ad apostasiam redierunt. Unde potest hoc in loco impius omnis fidelium persecutor dicturaliter omnes mali designari. Et pro justo datur impius, cum pro martyre persecutor, qui eum morti dedit, punitur. Pro rectis iniqui, qui eorum justam vitam videntes, imitari nolebant. Damnatur Herodes non tantum pro innocentibus, quos impie neci tradidit; sed et argumentum damnationis accepit, quia fidem magorum sequi ad quaerendum enim Dominus ait: Regina Austri surget in judicio cum generatione ista, et condemnabit eam, etc. Non quia ipsa sua virtute ac potentia condemnabit, sed quia in ejus comparatione condemnabuntur, qui devotionem ejus scientes, cum multo facilius possent, sapientiae curam dissimulabant habere. Thesaurus desiderabilis et oleum in habitaculo justi, imprudens homo dissipabit illud. Claritas bonorum operum D
Abbreviated transcription (Latin):
carere nequaeunt : quia se mala perp&ua passuros prohis quae tempo¬
raltter malefecerint non ambigunt
Xir qui errauerit auia doctrinȩ in co&ugigintiũ cominorabitur:
Grgantes dicit inmundos spiritus. dequibus beatus iob Eccegigantes
inquit gemunt subaquis. & quib abitant cum eis : Idest superbi & male
fortes spiritus dȩ moniorum cum his quos deceperint hominibus
poenis subacti torquentur: horum enim co&ui sociabuntur quique
auia ueritatis errauerint. ipso iudice ad testante quise illis dicturum
esse praedixit: discedite ame maledicti inignem u&ernum. quipara¬
tus est diabolo & angelis eius: Troiustodatur impius. & prorectis
iniquus : Iusti & recti idem esse uidentur : sed distit inter impios &
iniquos quod iniqui sunt omnes reprobi. impi uero quimaioribus
implicati sceleribus uelnumquam scãe mysteria fidei perceperunt uel

Expanded text:
carere nequeunt, quia se mala perpetuo passuros pro his quae tempocarere nequeunt, quia se mala perpetuo passuros pro his quae temporaliter male fecerunt, non ambigunt. Vir qui erraverit a via doctrinae, in coetu gigantium commorabitur. Gigantes dicit immundos spiritus, de quibus et B. Job: Ecce gigantes, inquit, gemunt sub aquis, et qui habitant cum eis , id est, superbi et male fortes spiritus daemoniorum, cum his quos deceperunt hominibus poenis subacti torquentur, horum enim coetui sociabuntur quique a via veritatis erraverunt, ipso judice attestante, qui se illis dicturum esse praedixit: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . Pro justo datur impius, et pro rectis iniquus. Justi et recti esse idem videntur, sed distat inter impios et iniquos, quod iniqui sint omnes reprobi, impii vero, qui majoribus implicati sceleribus, vel nunquam sacrae mysteria fidei receperunt, vel
Abbreviated transcription (Latin):
censuram. ostendit senec dumuitiorum fecibus aliquantum neq
auditui diuinȩ miserationis ex istere dignum:
Munus abs conditum extingu& iras. & donum insinu. indignationem
maximam : Quiiram districti iudicis quam peccando meruit pla¬
cȩ̃re desiderat elemosinas d& pauperibus : & hoc nulla delectatone
fauoris humani sed tantum amore conditoris qui cordium occulta
respicit : sic enim fit munus absconditum sic xdmiti gandum conditoris
iram proficuum sinullo extraneȩ retributionis intuitu porrigatur:
sic implebitur quod ipse praecepit : teautem faciente elemosinam
nesciat sinistratua quid faciat dexteratua:
Gaudium iusto est facere iudicium & pauor operantibus in iquititẽ
Gaud& iustus cumbonis desud& operibus quiasperat se propter hȩc
bonis remunerandum esse perennibus: at uero reprobi dummali
quae dñ prohibuisse norunt faciunt quamuis suae luxuri ae perpe¬
tratione carnaliter delectentur. mentis tamen pauore interno

Expanded text:
censuram, ostendit se necdum vitiorum fecibus eliquatum, neque auditu divinae miserationis existere dignum. Munus absconditum exstinguet iras, et donum in sinu indignationem maximam. Qui iram districti judicis, quam peccando meruit, placare desiderat, eleemosynas det pauperibus, et hoc nulla delectatione favoris humani, sed tantum amore conditoris qui cordium occulta respicit; sic enim fit munus absconditum, sic ad mitigandam conditoris iram proficuum, si nullo externae retributionis intuitu porrigatur, sic implebitur, quod ipse praecepit: Te autem faciente eleemosynam, nesciat sinistra tua quid faciat dextra tua . Gaudium justo est facere judicium, et pavor operantibus iniquitatem. Gaudet justus cum bonis desudat operibus, quia sperat se propter haec bonis remunerandum esse perennibus; at vero reprobi dum mala quae Deum prohibuisse norunt, faciunt, quamvis suae luxuriae perpetratione carnaliter delectentur, mentis tamen pavore interno
Abbreviated transcription (Latin):
ri quipanem uerbi qui poculum gratiuae sp̃italis indigentiminis¬
trat. maioraministrandi dona dñs promercede condonat:
qui terrena subsidia largitur in opibus ditior dando cuelesti
remuneratione redditur : DIciplinam dñi filimi neabicias.
nec deficias cum ab eo corriperis : SuNt qui in prosperis dños er¬
uiunt. at in aduersis excedunt : Vnde sapientia quem in prospe¬
ris bene uiuere docuit : &iam incorreptione nedeficiat horta¬
tur : ne accedente infirmitate uel paupertate uel per secutione
humana pi&atem quam seruare intranquillitate uidebatur¬
es amittat : Quem enim diligit dñs corripit. & quasi pater infilio¬
s: conplac&sibi : Tanto ergominus deflagello quo castigamur
murmurare debemus quanto certius in eo paternae dilectionis
pignus tenemus : unde &ipsedicit: ego quos amo arguo & castigo:
flagellat autem omnem filium quem recipit : quod mirandum :¬

Expanded text:
ri, qui panem verbi, qui poculum gratiae spiritalis indigenti minisri, qui panem verbi, qui poculum gratiae spiritalis indigenti ministrat, majora ministrandi dona Dominus pro mercede condonat. Qui terrena subsidia largitur inopibus ditior dando coelesti remuneratione redditur. Disciplinam Domini, fili mi, ne abjicias, et nec deficias cum ab eo corriperis. Sunt qui in prosperis Domino serviunt, at in adversis excedunt, unde sapientia quem in prosperis bene vivere docuit, etiam in correptione ne deficiat hortatur, ne accedente infirmitate, et paupertate, et persecutione humana, pietatem quam servare in tranquillitate videbatur, amittat. Quem enim diligit Dominus corripit, et quasi pater in filio complacet sibi. Tanto ergo minus de flagello, quo castigamur murmurare debemus, quanto certius in eo paternae dilectionis pignus tenemus, unde et ipse dicit: Ego quos amo, arguo et castigo . flagellat autem omnem filium quem recipit. Quod mirandum
Abbreviated transcription (Latin):
uel frugibus dñm honorare iubemur: hoc est eius in omnib
& non nostram quaer erelaudem : Sed &ille dñm desua substan
tia suarumq frugum primitis honorat. qui omne quicquid
boni operatur non hoc suis uiribus ac meritis sed supernae
gratiae tribuit memor illius uerbi quia sine me nihil po¬
testis facere : ETimplebuntur horreatua saturitate.
& uino torcblaria redundabunt :
Ait in euangelio dñs: thesauritate autem uobis thes auros in
cuelo: siergo thes auros incuelo possunt habere iusti quia
ueras ibi diuitias inueniunt : possunt utique & horrea &tor¬
colaria : quia non esurient neque sitient amplius : Et implebun
tur horrea saturitate : quia satiabor inquit dummanifestabi¬
tur gloriatua : redundabunt torcularia uino quia interna
suauitas a cernorum corda cunctorum fidelium in laude sui
conditoris accendit: hinc & enim dicit: ut edatis & bibatis super
mensammeam in regnomeo : sed & in praesenti nonnum quã docto¬

Expanded text:
el frugibus hominum honorare jubemur; hoc est, ejus in omnibus, et non nostram quaerere laudem. Sed et ille Dominum de sua substia suarumque frugum primitiis honorat, qui omne quidquid boni operatur, non hoc suis viribus ac meritis, sed supernae gratiae tribuit. Memor illius verbi, quia sine me nihil potestis facere. Et implebuntur horrea tua saturitate, et vino torcularia redundabunt. Ait in Evangelio Dominus: Thesaurizate autem vobis thesauros in coelo . Si ergo thesauros in coelo possunt habere justi, quia veras ibi divitias inveniunt, possunt utique et horrea et torcularia, quia non esurient neque sitient atur horrea saturitate. Quia satiabor, inquit, dum manifestabitur gloria tua . Redundabunt torcularia vino, quia interna suavitas aeternorum, corda cunctorum fconditoris accendit; hinc etenim dicit, ut edatis et bibatis super mensam meam in regno , sed et in praesenti nonnunquam docto
Abbreviated transcription (Latin):
Uirũ sc̃ẽ ecłȩ dnm̃ ac redẽptorẽ el qui etiã pͣtiũ eꝰ fieridi¬
natꝰ est dicit. Vnde & apostoliis credentib ait: Despondi
enĩ uos uni uiro uirginẽ castam exibere xpõ. Qd ergo dicit
confidit in ea cor uiri sui: ab humana minrũ consurtuduie
tractumẽ. Sicut enĩ isqͥ fortẽ fidelem ꝙ & castã hab& conui¬
gẽ confidit in ea certissime qͥa nithil ẽtꝰ suã uoluntatẽ agere.
nulla ad ulterina saltem cogitatione possit ad taminari cuncta

Expanded text:
m ac Redemptorem ejus, qui etiam pretium ejus fieri dim ac Redemptorem ejus, qui etiam pretium ejus fieri dignatus est, dicit. Unde et Apostolus credentibus ait, Despondi enim vos uni viro virginem castam exhibere Christo . Quod ergo dicit, Confidit in ea cor viri sui, ab humana nimirum consuetudine tractum est; sicut enim is qui fortem fidelemgem, confidit in ea certissime, quia nil contra suam voluntatem agere, nulla adulterina saltem cogitatione possit attaminari, cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
se ardentius uel auditui scũe lectionis uel laudibus mancipare
diuinis tuxta exemplum uidelic& mulieris industriae. quae
non solum interdiu necessariis sol& iterare laboribus. sed &

Expanded text:
se ardentius vel auditui sanctae lectionis, vel laudibus mancipare se ardentius vel auditui sanctae lectionis, vel laudibus mancipare divinis: juxta exemplum videlicet mulieris industriae, quae non solum in die necessariis solet instare laboribus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Vs  Gustauit autem. id est aperte didicit qui a bonum est perins¬
tantiam praedi candi quos cumque ual& adiuam ueritatis adduce¬
re: atque ideo nullis tribulationum tenebris. nec ipsa mortis
potest lucerna deuotionis eius extingui: eorum namque lucerna
nocte extinguitur quamuis in die uid &ur ardere qui sicut dñs ar
Ad tempus credunt & intempore temptationis recedunt : Sed &
illorum noctemedia extinguitur lucerna. quiueniente iudice
oleum caritatis inuasis precordiorum suorum non habuisse pro¬
bantur ÷ dum perdito falsarum rumore uirtutum uera tene¬
brosorum luunt tormenta factorum : quod si noctem hocloco
pro qui&e uolumus accipere iuxta hoc quod supra dicitur : et de
nocte surrexit idest ad operandum se post qui&lem praeparauit :
apte dicitur quod lucerna scãe ecclesiae non extinguatur hinoc¬
te. quia & cum anegotio quiescit actionis. uacat liberius luci
supernȩ contemplationis : cumque apublicis cessat operibus curat

Expanded text:
s. Gustavit autem, id est, aperte didicit, quia bonum est per instantiam praedicandi, quoscunque valet ad viam veritatis adducere. Atque ideo nullis tribulationum tenebris, nec ipsa morte potest lucerna devotionis ejus exstingui. Eorum namque lucerna nocte exstinguitur, quamvis in die videatur ardere, qui, sicut Dominus ait: Ad tempus credunt, et in tempore tentationis recedunt ; sed et illorum nocte media exstinguitur lucerna, qui veniente judice oleum charitatis in vasis praecordiorum suorum non habuisse probantur, dum perdito falsarum rumore virtutum, vera tenebrosorum luunt tormenta factorum. Quod si noctem hoc loco pro quiete volumus accipere, juxta hoc quod supra dicitur, Et de nocte surrexit, id est, ad operandum se post quietem praeparavit, apte dicitur quod lucerna sanctae Ecclesiae non exstinguatur in nocte, quia et cum a negotio quiescit actionis, vacat liberius luci supernae contemplationis. Cumque a publicis cessat operibus, curat
Abbreviated transcription (Latin):
frequenter reatum incurrimus : et tamen resurgit iustus. uidolic&
quia iustus est: nec iustitiue eius praedicat lapsus fragilitatis huma¬
ne : unde bene cum deiusticasu loquer&ur non addidit inmalum.
quia &simalum est quod cadunt .ne tamen in malo quid acciderat
herere possint : citius resurgendo procurant: At contradereprobis
impii autem in quit corruent in malum: quia uidelic&impii cum ceci¬
derint uel quod est grauius corruerint ut scriptura dicit idest cum
capitalia crimina perpetrarint. ita suo casui delectandoͤ sentiunt:
ut ab hac paenitendo releuari despiciant:¬
is Cum caeciderit in imicus tuus negiudeas. & in ruina eius neexult&¬
Scortuum : ne forte uideat dñs & displiceat ei: & auferat ab eo irã suam:
Supra iusto insidias tendere uetuit. nunc autem ut teperfectum red¬
dit in omnibus &iam in imicis cmpeccauerint aliquid aduersita

Expanded text:
frequenter reatum incurrimus. Et tamen resurgit justus, videlicet frequenter reatum incurrimus. Et tamen resurgit justus, videlicet quia justus est, nec justitiae ejus praejudicat lapsus fragilitatis humanae. Unde bene, cum de justi casu loqueretur, non addidit in malum, quia etsi malum est quod cadunt, nec tamen in malum, quod inciderant, haerere possunt, citius resurgendo procurant. At contra de reprobis dicitur: Impii autem corruent in malum, quia videlicet impii, cum ceciderint, vel, quod est gravius, corruerint, ut Scriptura dicit, id est, cum capitalia crimina perpetrarint, ita suo casui delectando assentiunt, ut ab hoc poenitendo relevari despiciant.-- Cum ceciderit inimicus tuus, ne gaudeas, etc. Supra justcor tuum, ne forte videat Dominus et displiceat ei, et auferat ab eo iram suam. Supra justo insidias tendere vetuit, nunc autem ut te perfectum reddat in omnibus, etiam inimicis, cum peccaverint, aut aliquid adversita
Abbreviated transcription (Latin):
sed hoc inter utriusq significantiam p̃stat: quia mel quod in promp¬
tuest ad comedendum. moralem litterȩ super faciem insinuat:
fauus autem in quo mel decera ex primitur. allegori cam locutionẽ
figurate denuntiat. ubi sub ducto litterȩ uelamine suauitas sensus
spiritalis aliquanto cum labore uelmora percipitur :
Ne insidieris & quaeras impi&atem indomo iusti. neque uastes requi¬
em eius : Nequaeras aliquam occasionem. perquam deroges homin
iusto, ille enim si ceciderit cito amou& pedem suum ut carđ uitio:
quod nonteratur in facto : impii autem sic corruunt ut ulterius non
redeant: sicut subsequenter addidit dicens:
Septies enim cad& iustus. & resurg& : impii autem corruent inmalũ:
Quomodo autem iustus appellatur qui cadere id est peccare memo¬
ratur. nisi quia deleuibus cotidianis qu eloquitur peccatis sine quib
nec iustorum quis piam esso in hac uita potuit : quianimirum per
per fragilitatem carnis. singulis diebus uel in uiti uel uolentes

Expanded text:
sed hoc inter utriusque significantiam distat. Quia mel quod in promptu est ad comedendum moralem litterae superficiem insinuat, favus autem in quo mel de cera exprimitur, allegoricam locutionem figurate denuntiat, ubi subducto litterae velamine suavitas sensus spiritalis aliquanto cum labore vel mora percipitur. Ne insidieris et quaeras impietatem in domo justi, neque vastes requiem ejus. Ne quaeras aliquam occasionem per quam deroges homini justo, ille enim si ceciderit, cito amovet pedem suum, et caret vitio, quod non iteratur in facto. Impii autem sic corruunt, ut ulterius non redeant. Sicut subsequenter addidit dicens: Septies enim cadit justus et resurgit, impii autem corruent in malum. Quomodo autem justus appellatur qui cadere, id est peccare, memoratur, nnec justorum quispiam esse in hac vita potuit? Quia nimirum per per fragilitatem carnis, singulis diebus, vel inviti vel volentes
Abbreviated transcription (Latin):
alexandrum potentissimum regem urbisq dominatorem & immo¬
ribus & in incessu leonidis peda gogisui non potuisse carere uitus.
quibus paruulus adhuc fuerat infectus:
Diues pauperibus imperat. & qui accipit mutuum seruus est
fenerantis : Pit& iuxtalitteram. sed & diuites uirtutibus in iudico
occulti inspectoris principantur eis. immo eorum futuro iudices
ex istunt : qui uirtutum diuitiis carent : & qui uerbum doctrinae
silutaris accipit adoctore seruus est eiusdem doctoris : est debitor
implendi quae illi magisteri cadestis iure praecipit: amus qu

Expanded text:
Alexandrum, potentissimum regem orbisque domitorem, et in moAlexandrum, potentissimum regem orbisque domitorem, et in moribus et in incessu Leonidis paedagogi sui non potuisse carere vitiis, quibus parvulus adhuc fuerat infectus. Dives pauperibus imperat: et qui accipit mutuum, servus est fenerantis. Patet juxta litteram, sed et divites virtutibus in judicio occulti inspectoris principantur eis, imo eorum in futuro judices existunt, qui virtutum divitiis carent. Et qui verbum salutaris doctrinae accipit a doctore, servus est ejusdem doctoris, id est, debitor implendi omnia quae ille magisterii coelestis jure praecipit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
anim aduersione districti iudicis ipse feriatur intentamente praȩ¬
cau&: Prouerbium est ad ulescens iuxta uim suam. &iam cum senue¬
rit non reced& ab ea: Constat plerosq in senec tute dño donante matũ¬
rari aumis quae ad ulescentes habuerant. & econtra nonnullas illo
se deserente doserere circa senium uirtutes quibus in adulescentia
uidebantur inlustrari : sed quia multo saepius quis que mores quib:
ab aduliscentia imbutus est inreliquum uitȩ tempus ex sequi
consueuit. pro uerbium essedicit: quia quod adulescens quisque
coeperit insenecta non mutauerit. non tamen ipse semper it a
euenire confirmat : Id circo autem huius modi pro uerbium ponit.
ut auditoros suos a prima a&ate uirtutibus studere persuadeat.
ne forte insenec tute non possint discere studia quibus intenera
u&ate mancipari despexerant : Nam & quo semel est imbuta
recens. seruabit odorem testadiu: Et graeca narrat historia

Expanded text:
animadversione districti judicis ipse feriatur, intenta mente praeanimadversione districti judicis ipse feriatur, intenta mente praecavet. Proverbium est: Adolescens juxta viam; etiam cum senuerit, non recedit ab ea. Constat plerosque senectute Domino donante mutari a vitiis, quae adolescentes habuerant, et a contra nonnullos illo se deserente, deserere circa senium virtutes quibus in adolescentia videbantur illustrari, sed quia multo saepius quisque mores quibus ab adolescentia imbutus est, in reliquum vitae tempus exsequi consuevit, proverbium esse dicit, quia quod adolescens quisque coeperit, in senecta non mutaverit, non tamen ipse semper ita evenire confirmat: idcirco autem hujusmodi proverbium ponit, ut auditores suos a prima aetate virtutibus studere persuadeat, ne forte in serectute non possint discere studia, quibus in tenera aetate mancipari despexerant: nam et Quo semel est imbuta recens servabit odorem Testa diu, et Graeca narrat historia
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte peccando poenis mereatur subigi: quod autem sub iungit di¬
quianimirum per fectiꝰ uirtutum est inhac uita ut timeamus dr̃m
timores cõ. hoc est sincera illum dilectione colamus: finis uirtutum
infutirro ut diuitias hereditatis promissae regni cuelestis gloriam
&uitam sine fine percipiamus adño: unde p&rus: Itaque cum u¬
deris exultabis lu&itia in enarrabili & glorificata. reportentes finem
fidei uestrae salutem animarum uestrarum:
Arma & gladii inuia peruersi. custos animȩ suae longe recedit abeis
Dupliciter intellegendum quia peruersi & armati sunt semper ad
nocendum proximis uerbo uel opere scelesto &ipsos parata seriper
expectat ultio diuini examinis: Quiuero animam suam in a&ernum
saluari procurat. longȩ refugit abhuius modi armis & gladus. qͥuia
& mentem manunq suam a proximorum laesione refrenit. & ne

Expanded text:
ne forte peccando poenis mereatur subigi. Quod autem subjungit, dine forte peccando poenis mereatur subigi. Quod autem subjungit, diQuia nimirum perfectio virtutum est in hac vita, ut timeamus Dominum timore sancto, hoc est sincera illum dilectione colamus, finis virtutum in futuro, ut divitias haereditatis promissae, regni coelestis gloriam, et vitam sine fine percipiamus a Domino. Unde Petrus ait. Quem cum videritis exsultabitis laetitia inenarrabili et glorificata, reportantes finem fidei vestrae salutem animarum vestrarum. Arma et gladii in via perversi custos animae suae, longe recedit ab eis. Dupliciter intelligendum, quia perversi et armati sunt semper ad nocendum proximis, verbo vel opere scelesto, et ipsos semper parata exspectat ultio divini examinis Qui vero animam suam in aeternum salvari procurat, longe refugit ab hujusmodi armis et gladiis, quia et mentem manumque suam, a proximorum laesione refrenat, et ne