comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terẽ ꝓpħarũ & extra aedinatorio uob̃
labore sudarẽ: breuit in ꝓmo sũ locu¬
tus. ut ꝓponens uerba malachiȩ pͥmũ
uxta hebraicã ueritatẽ deinde iuxta
laxx intͣpretes. orationũ ur̃arũ fultus
auxilio disserã que sequunt᷑. Scripsit
in hunc librũ origenes tria uolumina.
s historiã om̃ino non tetigit : & more
suo totꝰ in allegoriȩ int̾pretatione uersatꝰ

Expanded text:
terem prophetarum, et extraordinario vobis terem prophetarum, et extraordinario vobis labore sudarem, breviter in Prooemio sum locutus: ut proponens verba Malachi, primum juxta Hebraicam veritatem, deinde juxta LXX interpretes, orationum vestrarum fultus auxilio, edisseram quae sequuntur. Scripsit in hunc librum Origenes tria volumina; sed historiam omnino non tetigit, et more suo totus in allegoriae interpretatione versatus
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ n malachias idest ezras. pꝰ aggeũ &¬
⁊ achariã qͥ sub dario ꝓpħauert᷑ fuisse cre¬
dendus ẽ. & ꝓpt̾ra titulũ non habere.
quia liber eiꝰ ꝓ titulo sit. In quo diximꝰ
quod in regno artaxersis regis ꝑsaru̾
etras filius sararȩ & ceteroꝵ usq ad eũ
locũ ubi dicit᷑. filii finees. filui elrazar
filii aaron sacerdotis. ab untio ascende¬
rit cle babilone. & dederit ei rex scd̃m
manũ dñi dĩ sui omnẽ petitionẽ eiꝰ.
astenderintq cũ illo de filiis ifrhł. de fi¬
lus sacerdotũ & de filiis leuitarũ. & de
cantorib & de ianitorib & de nathin¬
neis in hirłm. anno .uiiͦ. artaxersis re¬
gis. & urnerint in hirħm mense .uͦ. ipse
est annus septimus regis. Qui in pͥmo
die mensis pͥmi cepit ascendere de ba¬
bilone. & in pͥmo die mensis qͥnti ue¬
alexandar non tã sanguine quã reli¬
gione concordes ne susceptũ opꝰ cdimit¬

Expanded text:
Igitur et Malachi, id est, Ezras, post Aggaeum eIgitur et Malachi, id est, Ezras, post Aggaeum et Zachariam, qui sub Dario prophetaverunt, fuisse credendus est. Et propterea titulum non habere, quia liber ejus pro titulo sit: in quo discimus, quod in regno Artaxerxis regis Persarum, Ezras filius Saraiae, et caeterorum, usque ad eum locum ubi dicitur: Filius Phinees, filii Eleazar, filii Aaron sacerdotis; ab initio ascenderit de Babylone, et dederit ei rex secundum manum Domini Dei sui, omnem petitionem ejus: ascenderintque cum illo de filiis Israel, et de filiis sacerdotum et de filiis levitarum et de cantoribus et de ianitoribus et de Nathinneis in Ierusalem anno septimo Artarxersis regis. Et venerunt in Ierusalem mense quinto, ipse est annus septimus regis; quia in primo die mensis primi cepit ascendere de Babilone et in primo mensis quinti veAlexander, non tam sanguine, quam religione concordes, ne susceptum opus dimit
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes. Assup¬
tio uerbi dm̃ suꝑ israhel in manu angłi
eius. Pro qͦ in hebraico legimꝰ malachĩ:
Quod rectius & eap̃ssius dr̃. angłs. idest
rahłi quȩ a chño sunt mandata loque¬
ret᷑. Si enĩ interpretanda sunt nomi¬
na. & ex nominib non spũalis intelli¬
gentiȩ sed historiȩ oedo texendus ẽ. gͦ
tat᷑ dñs ds̃ siue incipiens. & cȩteri pro¬
pħe non erunt homines s uel angłi
uel dñs atq saluator. qͥa hoc roꝵ nomi¬
int̾pretes nomen malachiȩ ita ut in
hebreo legit᷑ transtulerunt. Malachiã
autẽ hebrei etram estimant sacerdo¬
tẽ. qͥa omia quȩ in libro illiꝰ continent᷑
etiã hic ꝓpħa cõmemorat chcens. Labia
sacerdotis custodient scientiã. & lege̾ re¬
quirent ex ore rius: quia angłs dñi exer¬
cituũ est. Tempus quoq titulusq con
uemunt. Quod & in psalmis diximus
qͥ titulos non habent. eoꝵ eẽ credendos
quoꝵ pͥores psalmi nominib p̾notati st̃.

Expanded text:
dicentes: Assumptio verbi Domini super Israel in manu Angeli ejus: pro quo in Hebraeo legitur MALACHI  , quod rectius et expressius dicitur, Angelus, id est raeli quae a Domino sunt mandata, loqueretur. Si enim interpretanda sunt nomina, et ex nominibus non spiritualis intelligentia, sed historiae ordo texendus est: ergo tatur Dominus Deus, sive incipiens, et caeteri prophetae non erunt homines; sed vel angeli, vel Dominus atque Salvator, quia hoc eorum nominta, alii interpretes nomen MALACHI ita ut in Hebraeo legitur, transtulerunt. Malachi autem Hebraei Ezram aestimant sacerdotem, quia omnia quae in libro illius continentur, etiam hic propheta commemorat, dicens: Labia sacerdotis custodient scientiam, et Legem requirent ex ore ejus, quid angelus Domini exercituum est . Temveniunt: quod et in Psalmis diximus, qui titulos non frabent, eorum esse credendos, quorum priores psalmi nominibus praenotati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nemꝰ ꝓphetiã multis obscuritatib inuo¬
lutã. filii sion ꝓtecti a dño suo: deuora.¬
bunt aduersarios suos. quos intelligimꝰ filios
greciȩ. Et subicuent lapidib fundȩ cõmi¬
nationib scripturarũ: de aduersariis suis
subiectos humilesq facientes. Hichil enĩ
ita ꝑcutit ut exemplũ de scripturis scĩs.
& testimoniũ rotatu oris emissũ. Quod
autẽ in lxx. dr̃. & bibent sangninẽ eoꝵ
quasi uinũ: in hebraico non ita legimꝰ.
sed bibentes inebriabunt᷑ quasi uino. ut
audiant illud de cantico canticoꝵ. Bi
ebrietas. quasi altaris sacrificiũ. & quasi
cornua siue anguli altaris. Saluabit qͦq
dñs eos quasi gregẽ popłi sui: ꝙ lapides
scĩ uoluent᷑ suꝑ t̾rã enis. Qui tantũ ert
lenes. & in sublime nitentes: ut  pͣstolent᷑
edificantiũ manꝰ. sed ipsi festinent inponi
supͣ fundam̃tũ xp̃i. & contineri angula¬
ri lapide. De qͥb & petrus apłs loquit᷑.¬

Expanded text:
us prophetiam multis obscuritatibus invous prophetiam multis obscuritatibus involutam. Filii Sion protecti a Domino suo, devoraos intelligimus filios Graeciae. Et subjicient lapidibus fundae, comminationibus Scripturarum, de adversariis suis subjectos humilesque facientes: nihil enim ita percutit, ut exemplum de Scripturis sanctis, et testimonium rotatu oris emissum. Quod autem in LXX dicitur: Et bibent sanguinem eorum quasi vinum, in Hebraeo non ita legimus; sed bibentes inebriabuntur quasi vino, ut audiant illud de Cantico canticorum: Bebrietas, quasi altaris sacrificium; et quasi cornua, sive anguli altaris. Salvabit quoque eos Dominus, quasi gregem populi sui, quia lapides sancti volventur super terram ejus, qui tantum erunt leves et in sublime nitentes, ut non praestolentur aedificantium manus, sed ipsi festinent imponi super fundamentum Christi, et contineri angulari lapide, de quibus et Petrus apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
rotectis filiis sion & dño canente & ua¬
dente in turbine contra aduersarios eꝙ:
tanta erit ruma grecoꝵ. ut non dicã gla¬
diis sed iactu lapidũ & fundarũ rotatib
obpͥmant᷑. ita ut p̃dȩ sint & deuorationi
inimicis suis. Tunc bibentes inebriabunt᷑
quasi uino. Non hi qͥ cesi sunt ebrii erunt
sanguine suo: sed hi qui uicerint quasi elirii
cũ desperatione pugnabt̃. & placebt̃ dño
quasi altaris cornua riꝰq libatio. Hoc enĩ
intelligit᷑ in fialis qͥb suꝑ altare liba fun
citus & instructus arte bellandi aduersũ
macedones dimicabit: sed ueniet quasi
grex paratꝰ ad mortẽ & dño auxiliante
suꝑabit. Et lapides scĩ qͥ obp̃ssi furrint. la¬
pides autẽ uocat ꝓpt̃ duritiã tribula¬
tionũ & animi foctitudinẽ. eleuabunt᷑
illius. Alit̾: lapides. scilicet scĩ eiꝰ de gene¬
re sacerdotali ꝑ diuersa fugientes illo
tribuente uictoriã consequentur¬
icamus & iuxta anatotuñ. immo expla¬

Expanded text:
rotectis filiis Sion, et Domino canente, et vadente in turbine contra adversarios eorum, tanta erit ruina Graecorum, ut non dicam gladiis, sed jactu lapidum et fundarum rotatibus opprimantur, ita ut praedae sint et devorationi inimicis suis. Tunc bibentes inebriabuntur quasi vino. Non hi qui caesi sunt, ebrii erunt sanguine suo; sed hi qui vicerint quasi ebrii cum desperatione pugnabunt, et placebunt Domino quasi altaris cornua, ejusque libatio. Hoc enim intelligitur in phialis, quibus super altare liba fundcitus et instructus arte bellandi adversum Macedones dimicabit; sed veniet quasi grex paratus ad mortem, et Domino auxiliante, superabit. Et lapides sancti qui oppressi fuerint lapides autem vocat, propter duritiam tribulationum et animi fortitudinei. Aliter: Lapides sancti ejus de genere sacerdotali per diversa fugientes, illo tribuente victoriam consequenturicamus et juxta anagogen, immo expl
Abbreviated transcription (Latin):
iaculũ eiuis. Et dñs ds̃ in tuba canet & ua¬
dit in turbine austri : & dñs exercituum ꝓte¬
ñs ds̃ suꝑ ipsos apparebit. & egrediet᷑
quod illis contra anthiocũ dimicantib
atq uincentib dñi fuerit pugna atq
uictoria. qui egressus sit fortis ad p̾lium.
& instir fulguris eius potentia apparur¬
rit. uictisq aduersariis & turbinis more
disꝑsis : ꝓtexerit popłm iudeoꝵ.
os autẽ referemꝰ cuncta ad intelligen¬
tiã saluatoris. de quo supͣ dictũ est:
Extendi mͥ iudã quasi arcũ. Quo extento
& hereticis atq gentib a sion filiis int̾¬
fectis: apparebit głã dñi. & egredietur
ut fulgur iaculũ eiꝰ. De quo fulgure &
in abacuc legimꝰ. In luce sagittarũ tuarũ
ibunt in splendore fulgurantis hastȩ tuȩ.
Quod fulgur & splendor alio uocabulo tͥbo
sonuerit : dicat qͥ pͥus furdis aurib fut¬
rat. Disciplina dñi aperint mͥ aures. &
dedit mͥ aurẽ ad audientũ. Quodq seqͥt
uadet in turbine austri. siue uadet inti

Expanded text:
in tuba canet, et vadet in turbine Austri. Dominus exercituum protenus Deus super ipsos apparebit; et egredietur quod illis contra Antiochum dimicantibus atque vincentibus, Domini fuerit pugna atque victoria, qui egressus sit fortis ad praelium, et instar fulguris illius potentia apparuerit victisque adversariis, et turbinis morte dispersis, protexerit populum Judaeorum. Nos autem referemus cuncta ad intelligentiam Salvatoris, de quo supra dictum est: Extendi mihi Judam quasi arcum. Quo extenso, et haereticis atque gentilibus a Sion filiis interfectis, apparebit gloria Domini, et egredietur ut fulgur jaculum ejus, de quo fulgure et in Abacuc legimus: In luce sagittarum tuarum ibunt in splendore fulgurantis hastae tuae . Quod fulgur et splendor alio vocabulo tuba sonuerit, dicat qui prius surdis auribus fuerat: Disciplina Domini aperuit mihi aures, et dedit mihi aurem ad audiendum. Quodque sequitur: Et vadet in turbine Austri, sive vadet in
Abbreviated transcription (Latin):
conuersi st̃ in die belli. Suscitante enĩ
dño filios syon hoc ẽ filios eccłir: contͣri¬
orũ dogmatũ magistri. & phi losophoꝵ
om̃is assertio atq argum̃ta gentilium.
destruent᷑. quia ipse dñs gladius fortiũ ẽ.
che quo dr̃. Acemgere gladio tuo super
femur tuũ potentissime. specie tua &
pulchritudine tua. & intende & ꝓspere
ꝓcede & regna ꝓpt̃ ueritatẽ & mansur¬
tudinẽ & iustitiã. & deducet te mirabi¬
lit dextera tua. Hoc gladio ethiopes uul¬
nerant᷑. de quib scriptũ ẽ. Et uos ethio¬
pes uulnerati gladio meo rritis. Qui post¬
quã xp̃i gladio uulnerati fuerint : depo¬
nent tetrũ colorẽ. & exultantes loquen¬
etur. Erit splendor dñi dĩ nr̃i suꝑ nos. Qd̾
&e cdauid sibi post penitentiã reꝓmittit.
Lauabis me: & suꝑ niuẽ de abbabor. Iste
ẽ gladius de quo scribit apłs. Uuius est
sermo dñi. & efficax. & penitrabilior om̃i

Expanded text:
ante enim Domino filios Sion, hoc est, filios Ecclesiae, et contrariorum dogmatum magistri, et philosophorum omnis assertio, atque argumenta gentilium destruentur, quia ipse Dominus gladius fortium est, de quo dicitur: Accingere gladio tuo super femur tuum, potentissime. Specie tua et pulchritudine tuprocede et regna; propter veritatem et mansuetudinem et justitiam, et deducet te mirabiliter dextera tua . Hoc gladio Aethiopes vulnerantur, de quibus scriptum est: Et vos, Aethiopes, vulnerati meo gladio eritis , qui postquam Christi gladio fuerint vulnerati, deponent tetrum colorem, et exsultantes loquentur: Erit splendor Domini Dei nostri super nos : quod et David sibi post poenitentiam repromittit: Lavabis me, et super nivem dealbabor . Iste est gladius de quo scribit Apostolus: Vivens sermo Dei et efficax, et penetrabilior omni
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑. Cantate dño om̃is t̾ra. & Om̃is
t̾ra aloret te. & psallat tibi.
uid eni bonũ eiꝰ ẽ. & quid pulchruor
eius. nisi frumentũ electoꝵ & uinũ gerini¬
uia si quid optimũ illiꝰ est. & sicͦut bonũ

Expanded text:
no, omnis terra . Et: Omnis terra adoret te, et psallat tibi . Quid enim bonum ejus est, et quid pulchrum ejus, nisi frumentum electorum, et vinum germiuia si quid optimum illius, et si quid bonu
Abbreviated transcription (Latin):
tropologiã hic locus sic explanari potest.
Extendit̾ ludas in arcũ. cũ dñs atq salua¬
tor a patre in hc̃ mundũ mittit᷑ qͥi ipse. ẽ
&e arcus & sagittariuis. & sagitta. Arcus ut
in p̃fenti loco. Sagittarius ut in quꝰ dragesi¬
mo quarto psalmo. Sagittę tuȩ acutȩ po
dicit. Winerã ᷤ karitatis ego sũ. Sagitta
uͦ ipse ẽ. qͥ loquit᷑ ꝑ isaiã. Posuit me sicut
sagittã electã. & in pharetra sua abscondit
me. Sagitta electa ds̃ uerbũ ẽ. Pharetra
in qua sagitta abscondit᷑. dispensatio car¬
nis assũptȩ. Hac implebit̾ ephraim: ut
cũ armatus fuerit & paratꝰ ad bellũ. &
ipse cũ gentib sagittis dm̃ uulneret᷑. Ex
cuiꝰ tribu pͥmus popłm scidit hirroboam.

Expanded text:
tropologiam hic locus explanari sic potest: tropologiam hic locus explanari sic potest: Extenditur Judas in arcu, cum Dominus atque Salvator a Patre in hunc mundum mittitur, qui ipse est et arcus, et sagittarius et sagitta. Arcus, ut in praesenti loco. Sagittarius, ut in quadragesimo quarto psalmo: Sagittae tuae acutae potdicit: Vulneratus charitate ego sum . Sagitta vero, ipse est qui loquitur per Isaiam: Posuit me sicut sagittam electam, et in pharetra sua abscondit me . Sagitta electa, verbum Dei est; pharetra in qua sagitta absconditur, dispensatio carnis assumptae. Hac impletur Ephraim, ut cum armatus fuerit et paratus ad bellum, et ipse cum gentibus sagitis Domini vulneretur, ex cujus tribu primus populum scidit
Abbreviated transcription (Latin):
uia tet̾endi te uida mͥ quasi arcũ. im¬
pleui ephraim. Et suscitabo filios tuos
syon suꝑ filios grecoꝵ. & adtrectabo te
quasi gladiũ pugnatoris.
oc uidei ad machabeoꝵ tẽpora refert̃.
qͥ suꝑ auere macedonas & sordidatuor
templum idolatria pꝰ triũ & semis annoꝵ
spatiũ mundauerunt. Quodq seqͥt᷑. qͣsi
arcũ impleui ephrauni: eos estimari sig
nificant qͥ de decẽ tribub que appel¬
lant᷑ isrł: uenerant sub ezechia. quib
etiã iosias regnasse memorat᷑. ita dũ tax¬
at ut pͥus testimoniũ alit̃ quã nos ex¬
Rechiel in suo sanguine repperisti & in isti
paetũ cũ habraam in diuisionibus uittuli
& arietis et hirci. dimisisti popłm tuũ isrł
de captiuitate & camino chaldeorũ in quibꝰ
nulla erat miscdĩa. Propterea & uos õ ifraheli¬
tȩ qui uincti eratis & sperabatis in dño: re¬
hodie uobis habetis dnm pollicentẽ qđ pro
breui captiuitatis in uiria duplicata omĩa
recipiatis. sic̃ recepisse legimꝰ & iob. luxta

Expanded text:
endi te, Juda, mihi quasi arcum: implevi Ephraim, et suscitabo filios tuos, Sion. super filios Graecorum, et attrectabo te quasi gladium pugnatoris. Hoc Judaei ad Machabaeorum tempora referunt. qui vicere Macedonas, et sordidatum templum idololatria post trium et semis annorum spatium mundaverunt. Quodque sequitur: Quasi arcum implevi Ephraim, eos significari aestimant, qui de decem tribubus quae appellantur Israel, venerant sub Ezechia, quibus etiam Josias regnasse memoratur: ita dumtaxat ut prius testimonium aliter quam nos exzechielem , in suo sanguine reperisti, et inisti pactum cum Abraham in divisionibus vituli et arietis et hirci; dimisisti populum tuum Israel de captivitate et camino Chaldaeorum, in quibus 866 nulla erat misericordia . Propterea et vos, o Israelitae, qui vincti eratis, et sperabatis in Domino, ream hodie vobis habetis Dominum pollicentem, quod pro brevi captivitatis injuria, duplicata omnia recipiatis, sicut recepisse legimus et Job . Juxta
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas salua: &e salut᷑are nr̃m ponet
murũ &e ante murale. Hanc autẽ mu¬
nitionẽ ad quã ds̃ cohortat᷑ uinctos spei
siue uinctos sperantes eccłẽ. non aliã de¬
bemꝰ acciꝑe nisi habitationẽ paradisi
in quã primus cũ dño latro ingressus ẽ.
Et ideirco ꝑ rachariã ꝓuocant᷑ ad muniti¬
onẽ. qͥa iã tunc ex illo tẽpore ꝓmittebat¬
pͥmia. sure ut in laxx legit᷑ ꝓ uno die
ꝑegrinationis tuȩ duplicia reddã tibi.
Ad cõparationẽ enĩ et̾nitatis om̃e quod
patim̃ in mundo. una dies appellanda ẽ
non habitationis sed ꝑegrinationis. qͥa
aduenȩ sumꝰ & ꝑegrini sicut om̃s pa¬
tres nr̃i. Nã in p̃senti momentaneũ
& leue tribulationis nr̃ȩ supͣ modũ in
sublimitatẽ et̃nũ gle pondus oꝑat᷑ in
nobis. non contẽplantib quȩ uident᷑ sed¬

Expanded text:
civitas firma, salutare nostrum ponet murum et antemurale . Hanc autem munitionem ad quam Deus cohortatur vinctos spei, sive vinctos sperantes Ecclesiae, non aliam debemus accipere nisi habitationem paradisi, in quam primus cum Domino latro ingressus est : et idcirco per Zachariam provocantur ad munitionem, quia jam tunc et ex illo tempore DominLXX legitur: pro una die peregrinationis tuae, duplicia reddam tibi. Ad comparationem enim aeternitatis, omne quod patimur in mundo una dies appellanda est, non habitationis, sed peregrinationis: quia advenae sumus et peregrini sicut omnes patres nostri. Nam in praesenti momentaneum et leve tribulationis nostrae, supra modum in sublimitate aeternae gloriae pondus operatur in no
Abbreviated transcription (Latin):
cole urbes intrare. & aliquod subire
dispendiũ: iudicef in portis residebant.
Ut tã urbanos quã rusticos & in exitu
& introitu urbis audirent. & finito
negotio: unusquisq confestĩ ad sedes
ꝓpͥas reuerteret᷑. Et malũ inquit con¬
tra amicos ur̃os ne cogitetis in cordi

Expanded text:
colae intrare urbes, et aliquod subire colae intrare urbes, et aliquod subire dispendium, judices in portis residebant, ut tam urbanos quam rusticos in exitu et introitu urbis audirent, et finito negotio, unusquisque confestim ad sedes proprias reverteretur. Et malum, inquit, contra amicos vestros ne cogitetis in cordi
Abbreviated transcription (Latin):
te quȩ p̃cipio. Loqͥmini ueritatẽ cũ ꝓxi¬
mis ur̃is. Proximũ om̃e humanu genꝰ
accipiamꝰ. qͥ a ex uno sumꝰ parente gene¬
rati. Alioquin si ꝓximꝰ ꝓpinquus accipi¬
t᷑. ꝑrgrinis & alienis mentiendũ ẽ. Hoc
idẽ & apłs loquit᷑. Drponentes m̃daciũ
Ueritatẽ inquit & iudiciũ pacis iudicate¬
in portis ur̃is. In iudicio pͥma ẽ ueritas
atq institia: dem sequat᷑ miscdĩa hoc
est enĩ uidiciũ pacis ut ꝓpositũ uidex
habrat pacificare discordes. iuxta illud
euangłii. Beati pacifici. qm̃ filii dĩ uo¬
cabunt᷑. Quodq sequit᷑. in portis ur̃is:
illi ꝓpħico congruit. Oderunt in por¬
tis corripientẽ. & uerbũ scm ab homi¬
nati sunt. Et in alio loco. Non confun¬
dent᷑ cũ loquent᷑ inimicis sus in por¬
ta. Dauid quoq indicabat in portis
qͣndo absalon ueritatẽ iudicii repro¬
mittens patri tendebat insidias. Et
querit᷑ quare apͣuideos in portis locꝰ
fuerit iudicandi. Ne cogerent᷑ agri¬

Expanded text:
Loquimini veritatem cum proximis vestris. Proximum, omne hominum genus accipiamus, quia ex uno sumus parente generati. Alioquin si proximus propinquus accipitur, peregrinis et alienis mentiendum est. Hoc idem Apostolus loquitur: Deponentes mendacium, uein portis vestris. In judicio prima sit veritas atque justitia; deinde sequitur misericordia. Hoc est enim judicium pacis, ut propositum judex habeat pacificare discordes, juxta illud Evangelii: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Quodque sequitur: In portis vestris, illi prophetico congruit: Oderunt in portis corripientem, et verbum sanctum abominati sunt . Et in alio loco: Non confundentur cum loquentur inimicis suis in porta . David quoque judicabat in portis, quando Absalon veritatem judicii repromittens, patri tendebat insidias . Et quaeritur quare apud Judaeos in portis locus fuerit judicandi. Ne cogerentur agri
Abbreviated transcription (Latin):
quod hebraice scribit᷑. ułonaa naamat
hĩ. non sũ autẽ mifertꝰ ut uos captiui¬
tate corrigerẽ. & ꝑ om̃ia torm̃ta &
flagella erudirẽ. sic nc̃ in p̾senti tẽpo¬
re cogitaui. ut bene faciã hirłm & do¬
mui uida. Et notandũ quod quando
irascit᷑. maledictio st̃ in gentib domꝰ

Expanded text:
quod Hebraice scribitur ULO; NAAMATHI  , non sum autem misertus, ut vos captivitate corrigerem, et per omnia tormenta et flagella erudirem: sic nunc in praesenti tempore cogitavi, ut benefaciam Jerusalem et domui Juda. Et notandum quod quando irascitur, maledictio sit in gentibus domus
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ peniturrit. dicunt ẽẽ mutabilẽ.
Si non penituerit. asserunt ẽẽ crudelẽ.
subuertet᷑. quia egerunt penitentiaor
dr̃ & ipse suã mutasse sententiã. ñ
uicio mentis inpuide. sed ex eoꝵ qͥ ma¬
le aut bene faciunt uarietate. Si em̃
male fecerint: cõminat᷑. Si pristina
Sed illis ex malis ad oꝑa bona cõmutatis.
mutat & ipse suũ decretũ. qui & in
genesi loqͥtur. Clamor sodomoꝵ & go¬
morre multiplicatꝰ ẽ : & peccata eoꝵ
magna st̃ nimis. Descendens gͦ uidebo
si uxta clamorẽ eoꝵ qͥ uenit ad me con¬
pleant. sin autẽ non: ut sciã. Quod
dicit hoc ẽ. Si ꝑ oan serint in furore:
non deerit prna peccantib. Si desie¬
rint ab insania. fient mea cognitione
dignissimi. Cognoseit enĩ eos dñs qͥ sui
sunt. Et apłł scribit ad galathas. Sed
lateat. nec futuroꝵ. impios in euangłio
nescire se dicit. Recedite a me oꝑarii
mniquitatis. nescio nos. Ergo notitiã &

Expanded text:
Si enim poenituerit, dicunt eum esse mutabilem; Si enim poenituerit, dicunt eum esse mutabilem; si non poenituerit, asserunt esse crudelem. subvertetur , qui egerunt poenitentiam, dicitur et ipse mutasse sententiam suam, non vitio mentis improvidae, sed ex eorum quae male aut bene faciunt, varietate. Si enim male fecerint, comminatur: si pristina sed illis ex malis ad bona opera commutatis, mutat et suum ipse decretum. Qui et in Genesi loquitur: Clamor Sodomorum et Gomorrhae multiplicatus est; et peccata eorum magna sunt nimis: descendens ergo videbo si juxta clamorem eorum qui venit ad me, compleant: sin autem non, ut sciam . Quod dixit, hoc est: Si permanserint in furore, non deerit poena peccantibus: si desierint ab insania, mea fient cognitione dignissimi. Cognoscit autem Dominus eos qui sui sunt . Et Apostolus scribit ad Galatas: Sed praesentium lateat, nec futurorum, impios in Evangelio nescire se dicit: Recedite a me, operarii iniquitatis, nescio vos . Ergo et notitiam, et
Abbreviated transcription (Latin):
rłm ucdelicet & samariȩ. oollȩ & coli¬
be. sed isrł relicto in captiuitate. bene¬
facit hirłm ce domui iuda.
Et iungit in fine nolite timere. sure
confidite. eo sensu quẽ supͣ exposiuimꝰ
dentiũ sic intelligi potest. qđ ꝑsecuti¬
onis tẽpore cunctis in circuitu gentib
in maledictũ & in exemplũ fueruit
ea sint in benedictione quando par
reddita fuerit. Et hoc om̃e eueniat
quia dñs qui prius fuerat iratꝰ postea sit
misertus hirłm uisioni pacis. & iudȩ qͥ
fidẽ dñi confitentur.
inguli quoq credentiũ qͥ ꝓpt̃̾ uitia
ricuant᷑ de eccłia & tradunt᷑ satane
in interitũ carns ut discant non blas¬
phemare cũ egerint penitentiã reuer¬
tent᷑ in pͥstinũ statũ. & uidebunt pacẽ
dñi. & confessionis sue głam possidebt̃.
Hoc quod scriptũ ẽ. non sũ mifertꝰ uel ñ
me penituit. calũniant᷑ heretici. qua¬
si ant crudeles aut mut᷑alis sit ds̃:
si eũ aut peniteat aut non peniteat.

Expanded text:
Samariae, Oollae et Oolibae; sed relicto Israel in captivitate, benefacit Jerusalem et domui Juda: et jungit in fine: Nolite timere, sive, confidite, eo sensu quem supra exposuimus. credentium sic intelligi potest, quod persecutionis tempore cunctis in circuitu gentibus in maledictum, et in exemplum fuerint ea sint in benedictione, quando pax reddita fuerit, et hoc omne eveniat, quia Dominus qui prius fuerat iratus, postea sit misertus Jerusalem, visioni pacis, et Judae, quae fidem Domini confitetur. Singuli quoque credentium, qui propter vitia ejiciuntur de Ecclesia, et traduntur Satanae in interitum carnis , ut discant non blasphemare , cum egerint poenitentiam, revertentur in pristinum statum, et videbunt pacem Dei, et confessionis suae gloriam possidebunt. Hoc quod scriptum est: Non sum misertus, vel non me poenituit, calumniantur haeretici, quasi aut crudelis, aut mutabilis sit Deus, si eum aut non poeniteat, aut poeniteat.
Abbreviated transcription (Latin):
in portis ur̃is. & unusquisq malũ ꝓxi¬
mo suo non cogitet in cordib ur̃is. & iu¬
ram̃tũ mendax ne diligatis. qͥa hȩc
om̃ia odi dicit dñs om̃ips.
romisi me non iuxta dies pͥores face¬
re reliquiis popłi captiuoꝵ. Et sicut co¬
gitaui ut affligerẽ eos cũ me ad iracun¬
diã ꝓuocassent patres eoꝵ. & non sũ mi¬
sertus : sic nẽ cogitare conuersũs sũ in di¬
eb istis. ut bene faciã hirłm & domui
iuda. Ut gͥ ꝑmaneat fententia mea.

Expanded text:
in portis vestris, et unusquisque malum proximo suo non cogitet in cordibus vestris, et juramentum mendax ne diligatis, quia haec omnia odi, dicit Dominus omnipotens. Promisi, me non juxta dies priores facere reliquiis populi captivorum. Et sicut cogitavi ut affligerem eos, cum me ad iracundiam provocassent patres eorum, et non sum misertus: sic nunc cogitavi conversus 850 in diebus istis, ut benefaciam Jerusalem et domui Juda. Ut igitur permaneat sen
Abbreviated transcription (Latin):
& lxx. & ceteri int̾pretes transtulerunt.
in aliis ꝓpħis diximus. Nã & naum
scribit. onus niniue. liber uisionis na¬
um. helcesẽi. Et abacuc. omis quod in¬
dit ab acuc ꝓpħa. Ꝙ ⁊ acharias omis uer¬
bi dñi in terra aclrach & damasci reqͥri

Expanded text:
 et caeteri interpretes transtulerunt, in aliis prophetis diximus. Nam et Naum scribit: Onus Ninive: liber Visionis Naum Elcesaei . Et Abacuc: Onus quod vidit Abacuc propheta . Et Zacharias: Onus verbi Domini in terra Adrach, et Damasci requi
Abbreviated transcription (Latin):
bi dñi suꝑ isrhł. Illa itaq simꝰ explana¬
tione contenti: Q non hoc tantũ dica¬
mus qd pondus uerbi dñi suꝑ isrł sure
ut laxxx. dicunt suꝑ isrł. graue qͥdẽ sit
qͥa pondus appellat᷑. s consolationis aliqͥd
habrat quod non contra israhł s ad ifra¬
hł sumit᷑. Aliud enĩ ẽ qͣndo uerbi gr̃a
ad ilũ uł illũ scribimꝰ. Aliud qͣndo contͣ
illũ & illũ: qͥa in altero pars amicitiȩ. in
altero amicitiarum aperta confessio est.
Seiendũq qđ abducto in captiuitatẽ isrhł.
idest decẽ tribub : indifferent̃ pͥstino no¬
mine & duȩ trib uidas. & brniamin
appellent᷑ israhł. Quod autẽ dicit᷑ in ma¬
nu angli eius siue malachiȩ: manũ ꝓ
opib accipite. Unde & in manu aggri
& in manu hieremiȩ & in manu moysi
factus ẽ sermo dñi. In quaꝵ reni mamb
r̃ iniquitas. & quaꝵ dextera repleta p̃
munerib. & quoꝵ manus plenȩ st̃ san

Expanded text:
aque simus explanatione 943 contenti: et nunc hoc tantum dicamus, quod pondus verbi Domini ad Israel, sive, ut LXX dicunt, super Israel, grave quidem sit, quia pondus appellatur, sed consolationis aliquid habeat, quod non contra Israel, sed ad Israel sumitur. Aliud est enim quando, verbi gratia, ad illum vel illum scribimus, aliud quando contra illum et illum: quia in altero pars amicitiae, in altero inimicitiarum aperta confessio est. Sciendumque quod abducto in captivitatem Israel, id est, decem tribubus, indifferenter pristino nomine, et duae tribus Juda et Benjamin appellentur Israel. Quod autem dicitur: In manu angeli ejus, sive Malachi, manum pro operibus accipite. Unde et in manu Aggaei, et in manu Jeremiae, et in manu Moysi factus est sermo Dei. In quorum enim manibus est iniquitas, et quorum dextra repleta est muneribus, et quorum manus pl
Abbreviated transcription (Latin):
oc in hebraico non habet᷑. s puto de
aggeo additũ in qͦ legimꝰ. Ꝙ nẽ pom¬
uerte̾te & considerate id qđ supͣ dictũ
ẽ. assũptio uerbi dñi suꝑ ifrhł inma¬
nu angłi eius. siue diligent᷑ aduertite
quȩ dicenda st̃ postea. Ut non solũ ra¬
corporis aurib sed anum & cordis intel¬
ligentia cognoscatis. & faciatis uobis
thesauros in qͥb recipiatis diuitias ser¬
monit clĩ. & sapientia agat fiducialit̃
eũ dilatati fueritis. & repleto cordo ser¬
monib dĩ pͣepuleritis cogitationes pes¬
simas quȩ egrediunt᷑ de carde homie¬
chia acdulteria. fornicationes. furta de
resiqua. & impleatis qđ a saluators de

Expanded text:
oc in Hebraico non habetur, sed puto de Aggaeo additum, in quo legimus: Et vertite et considerate, id quod supra dictum est: Assumptio verbi Domini super Israel in manu Angeli ejus. Sive diligenter animadvertite, quae dicenda sunt postea, ut ea non corporis auribus, sed animi et cordis intelligentia cognoscatis, et faciatis vobis thesauros, in quibus recipiatis divitias sermonum Dei: et sapientia agat fiducialiter, cum dilatati fueritis, et repleto corde sermonibus Dei, pepuleritis cogitationes pessimas, quae egrediuntur de corde, homicidia, adulteria, fornicationes, 944 furta , et reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitos: aptabis eis qđ sequit᷑. Qui cdoe¬
miunt suꝑ lectos eburneos. & fruunt᷑
uoluptatẽ instratis suis. qͥ comedt̃᷑ he¬
dos de gregib & uitulos lactentes de
armentis qͥ bibunt defecatũ uinũ. & pͥ¬
mis unguentis delibuti st̃. & non pati¬
ebant᷑ quicquã suꝑ contritione ioseph.
Porro quod dr̃. comedet ignis uectes tuoᷤᷤ.
huiuscemodi ẽ. Diqͥd naturalis boni in
anima tua uidebat᷑ ex̃ qđ in similitu¬
dinẽ uectiũ. hostes qͥ ꝑ portas sensuũ
tuoꝵ conabant᷑ irrupere. ꝓhibere pos¬
set & rrpellere: hoc babylonio igne suc¬
censũ ẽ. Nec non aquã munitionis at¬
trahe tͥ. De sermone dĩ dr̃. ut circũ¬
det sibi quasi murũ firmissimũ scrip¬
turarũ doctrinã atq rationẽ. ne ad in¬
teriora eiꝰ possit hostis irrũpere. Obti¬
ne inqͥt munitiones tuas. Quicqͥd ha
bes in te ꝑ naturã bonũ & optimũ:
conditoris in te seruet excediũ. Hoc

Expanded text:
sollicitos, aptabis eis quod sequitur: Qui dorsollicitos, aptabis eis quod sequitur: Qui dormiunt super lectos eburneos: et fluunt voluptate in stratis suis: qui comedunt haedos de gregibus, et vitulos lactentes de armentis: qui bibunt defaecatum vinum, et primis unguentis delibuti sunt; et non patiebantur quidquam super contritione Joseph . Porro quod dicitur: Comedit ignis vectes tuos, hujuscemodi est: Si quid naturalis boni in anima tua videbatur esse, quod in similitudinem vectium, hostes qui per portas sensuum tuorum conabantur irrumpere, prohibere posset et repellere, hoc Babylonio igne succensum est. Nec non, 580 aquam munitionis attrahe tibi, de sermone Dei dicitur, ut circumdet sibi quasi murum firmissimum Scripturarum doctrinam atque rationem, ne ad interiora ejus possit hostis irrumpere. Obtine, inquit, munitiones tuas. Quidquid in te habes per naturam bonum, et optimi conditoris in te servat exordium, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
molli retrahentes manus suas. ne ad
libidinẽ uent᷑ exestuans. in femineos
ardentẽ animã cogat ãplexus. Qui au-¬
tẽ homines dĩ st̃: aꝑiunt sensus suos
idest portas cȩbestis hierłem: ut ad eas
ingrediat᷑ sermo dĩ. Malarũ portarũ il¬
lud exẽplũ ẽ. qͥ exaltas me de poetis mor¬
tis. bonarũ autẽ. ut annuntiẽ om̃s lau¬
dationes tuas in poetis filiȩ syon. En.¬
do uideris amatorẽ uoluptatũ magis
quã amatorẽ dĩ & luxuriȩ deditũ. sta¬
tĩ de eo dicito. Inimicis suis apuit por¬
tas terrȩ suȩ. Non enĩ amicis animȩ
suȩ. sed inimicis aꝑiunt portas t᷑rȩ
niniuȩ. Quod si & hi qͥ pͥncipes putant᷑
in popło ẽadẽ fecerint. de his quoq dice-¬
re non timebis. duces popłi mei de domo
delitiarũ suarũ eiecti st̃. Si autẽ ui¬
deris eos uoluptatib & hine inde ãbigen¬
te luxuria p̾peditos. nullã habere mi¬
scłam in pauperes. nec de popło dĩ r̃ẽ

Expanded text:
molli retrahentes manus suas, ne ad molli retrahentes manus suas, ne ad libidinem venter exaestuans, in femineos ardentem animam cogat amplexus. Qui autem homines Dei sunt, aperiunt sensus suos, id est, portas coelestis Jerusasalem, ut ad eos ingrediatur sermo Dei. Malarum portarum illud exemplum est: Qui exaltas me de portis mortis. Bonarum hoc: Ut annuntiem omnes laudes tuas in portis filiae Sion . Quando videris amatorem voluptatum magis quam amatorem Dei, et luxuriae deditum, statim de eo dicito: Inimicis suis aperuit portas terrae suae, non enim amicis animae suae, sed inimicis aperiunt portas terrae Ninive. Quod si et hi qui principes putantur in populo, eadem fecerint, de his quoque dicere non timebis: Duces populi mei de domo deliciarum suarum ejecti sunt. Si autem videris eos voluptatibus, et hinc inde ambiente luxuria praepeditos, nullam habere misericordiam in pauperes, nec de populo Dei esse
Abbreviated transcription (Latin):
micis tuis aꝑtione aperient᷑ porte t᷑¬
rȩ tuȩ. intelligere poteris assumens
portis asseres demonstrari. & has ipsas ad
sensus referes. Sciens enĩ sermo diuinꝰ
duplices ẽẽ sensus. ad distinctionem
maloꝵ sensuũ in ꝓuerbiis ait. sensũ di¬
uinũ inuenies. Sensũ autẽ hic non ac
sus nuncupati sunt. uisus. odoratus.
gustus. tactus. auditꝰ. Portȩ itaq nͦi¬
niue terre corporales sensus intelligun-¬
sus diuinꝰ & desuꝑnis ueniens. Has por¬
tas niniue aperint popłs eiꝰ. ꝑ uisũ &
auditũ & om̃s reliquos sensus. quasi ꝑ
latã & spatiosã inã quȩ ducit ad mor¬
tẽ. corporales querens capere uolupta¬
tes. qͥb claudt᷑ homines dĩ poctas suas.
opturantes aures ne audiant iudiciũ
sanguinis. claudentes oculos suos ne
uideant in iqͥtatẽ. obturantes nares
ne ungenta prima in effennationẽ ami¬
mȩ sue odoresq suscipiant. clauden¬
tes os gulȩ & uentri rapide & a tactu

Expanded text:
micis tuis apertione aperientur portae temicis tuis apertione aperientur portae terrae tuae, intelligere poteris, assumens portis asseres demonstrari, et has ipsas ad sensus referes. Sciens enim sermo divinus duplices esse sensus, ad distinctionem malorum sensuum, in Proverbiis ait: Sensum divinum invenies. Sensum autem hic non accsus nuncupati sunt, 579 visus, odoratus, gustus, tactus, auditus. Portae itaque terrae Ninive, corporales sensus intelligantsus divinus et de supernis veniens. Has portas Ninive aperit populus ejus per visum et auditum, et omnes reliquos sensus, quasi per latam et spatiosam viam quae ducit ad mortem , corporales quaerens capere voluptates, quibus claudunt homines Dei portas suas, obturantes aures, ne audiant judicium sanguinis, claudentes oculos suos ne videant iniquitatem, obturantes nares, ne unguenta prima in effeminationem animae suae odore suscipiant: claudentes os gulae, et ventri avido, et a tactu
Abbreviated transcription (Latin):
unũ cũ mundo fiat. & in mollitrem re¬
dacta femineã. uirilẽ ꝑdiderit rigorẽ:
Ego puto ob hanc causã in exodo p̾cipere
pharaonẽ. ut om̃e masculinũ quł natũ
ẽ ex hebreis. mittat᷑ in fluuiu. & om̃e¬
rex egyptͥus qͥ dicit alibi mea sunt flu¬
mina & ego feci ea. quicꝗͣ. aliud nͥ hoc
mittat᷑ in aquas & fluento eoꝵ deferat᷑
in mare. e contrario quicꝗͥd femineũ. mol¬
le & formosũ uidet in hoc scło. hoc uiui¬
ficet᷑. adolescat & generet. Simulq con¬
sidera quod egiptius imperator uiros he¬
brroꝵ non possit occidere. nec ros qͥ iã
egressi sunt de infantia. fed quoꝵ etas
adhuc tenera est & molle corpus. & ꝓ¬
fectus incipiens. Scit non posse nutri¬
ri feminas. nͥ int᷑fecti fuerint mascu¬
li. Wit itaq in hebrris qͥcqͥd foete est
& uirile. hoc gurgite sui fluminis suf¬
focare. ut quȩ feminea sunt. liberius
sola suc crescant. Quod autẽ seqͥt᷑. mi¬

Expanded text:
unum cum mundo fiat, et in mollitiem reunum cum mundo fiat, et in mollitiem redacta femineam, virilem perdat  Al. perdiderit rigorem? Ego puto ob hanc causam in Exodo praecipere Pharaonem, ut omne masculinum quod natum est Hebraeis, mittatur in fluviurex Aegyptius qui dicit alibi: Mea sunt flumina, et ego feci ea , quidquam aliud nisi hoc mittatur in aquas, et per fluenta earum deferatur in mare. Et econtrario quidquid femineum et molle, et formosum videretur in hoc saeculo, hoc vivificetur, adolescat et generet. Simulque considera quod Aeqyptius imperator viros Hebraeorum non possit occidere, nec eos qui jam egressi sunt de infantia, sed quorum aetas adhuc tenera est, et molle corpus, et profectus incipiens: scit non posse nutriri feminas, nisi interfecti fuerint masculi. Vult itaque in Hebraeis quidquid forte est et virile, hoc gurgite sui fluminis suffocare, ut quae feminea sunt, liberius sola succrescant. Quod autem sequitur: Ini
Abbreviated transcription (Latin):
rentia. Et hoc patieris. si non fueris
suꝑ laterẽ. Cu quoq pondere p̾graua-¬
ta. & omnẽ ꝑdens uolatũ tota detra¬
heris in t̾rã. sicuit bruchus repente
tes tã innumerabiles ut bruchus: ne
ita pondere tuo ad t̾rã detraharis
ut bruchus. Quȩ uniuersa ꝑpessa es:
qm̃ multiplicasti tͥ diuitias & negotia¬
tiones diuersoꝵ dogmatũ. putans ras
clariores eẽ stellis. & magis fulgere ꝗͣ.
cȩli sidera.
ec ut chixi. ad cõprehendendũ sensũ
a nobis dicta sint breuit᷑. Nunc al
excediũ capituli reuertentes. singula
ut poss̃mꝰ explicemꝰ. Quis non dicet
sprtiosã niniuen animã natura pulchrã.
luxuria & uoluptatib huiꝰ scłi delinitã.
in muliebres delitias ꝑuenisse. & uirili.¬
tate ꝑdita elanguisse in feminã:: Si
enĩ iusti anima inꝑfectũ uirũ ueniens.
& conditionis sue seruans rigorẽ adhe¬
rensq dõ. unꝰ cũ eo efficit᷑ sp̃s. cur non
econtrario anima quȩ amat mundũ

Expanded text:
rentia. Et hoc patieris si non fueris rentia. Et hoc patieris si non fueris super laterem, tuoque pondere praegravata, et omnem perdens volatum, tota detraheris in terram, sicut bruchus repente tes tam innumerabiles, ut bruchus: ne ita pondere tuo ad terram detraharis, ut bruchus. Quae universa perpessa es, quoniam multiplicasti tibi divitias et negotiationes diversorum dogmatum, putans eas clariores esse stellis, et magis fulgere quam coeli sidera. 578 Haec, ut dixi, ad comprehendendum sensum a nobis dicta sunt breviter: nunc ad exordium capituli revertentes, singula ut possumus, explicemus. Quis non dicat speciosam Niniven, animam natura pulchram, luxuria et voluptatibus hujus saeculi delinitam, in muliebres delicias pervenisse, et virilitate perdita, elanguisse in feminam? Si enim justi anima in perfectum virum veniens, et conditionis suae servans rigorem, adhaerensque Deo, unus cum eo efficitur spiritus: cur non econtrario anima quae amat mundum,
Abbreviated transcription (Latin):
est oꝑib uoluptatis: quicqͥd in te habur¬
ras roboris habdisti. Qua obrẽ conuer¬
tere & age penitentiã. & rursũ obtine
munitiones tuas. Et quia semel ingres¬
sa es lutũ. & clausa es corpore. quod qͣsi
terra & paleis & aqua. ita carnib. san¬
sustine iniuriã & necessitates corporis.
& conculcare ab inimicis. & om̃ia ad
conficiendã carnẽ quȩ penitentiȩ dig¬
na st̃ patere. Semel enĩ assumens
lutũ & paleas. & inanib huiꝰ scłi nego¬
tiis inuoluta. debes ꝑ iniuriã spont̾e
calcari. & tamen nołi salutẽ penitus
desperare. Esto confidens. & coepus id est
laterẽ tuũ ꝑ assũptũ sermonẽ. quasi
a quã in seruitutẽ redige & subice tͥ.
ut domineris lateri tuo. Alioqͥn. nͥ
hoc feceris. uiuax te postea flãma
consumet : uł in pena ꝑ gehennã. uł
ardentib inmici iaculis suscitata. Et
non solũ igne uastaberis. s & gladius
quoq te comedet quasi locusta t̾rȩ ui-¬

Expanded text:
est, operibus voluptatis, quidquid in te habueest, operibus voluptatis, quidquid in te habueras roboris, perdidisti: quamobrem convertere, et age poenitentiam, et rursum obtine munitiones tuas. Et quia semel ingressa est lutum, et clausa es corpore quod quasi terra et paleis et aqua, ita carnibus, sansustine injuriam et necessitates corporis: et conculcare ab inimicis, et omnia ad conficiendam carnem, quae poenitentia digna sunt, patere. Semel enim assumens lutum, et paleas et inanibus hujus saeculi negotiis involuta, debes per injuriam sponte calcari, et tamen noli salutem penitus desperare: esto confidens, et corpus, id est, laterem tuum propter assumptum sermonem quasi aquam in servitutem redige, et subjice tibi, ut domineris lateri tuo: alioquin nisi hoc feceris, vivax te postea flamma consumet, vel in poenam per gehennam, vel ardentibus inimici jaculis suscitata: et non solum igni vastaberis, sed gladius quoque te comedet quasi locusta terrae vi
Abbreviated transcription (Latin):
lis disserens. Populus tuus oniniur ho¬
mines ui delicet seculares qͥ ꝓpͥȩ uocan¬
tur popłs urbis assiriȩ. ita passionib
eneruati st̃ & uitiis elanguert᷑ ut
imbetillitati mulierũ cõparent᷑. Hic¬
hil enĩ in animab suis forte. nichil
robustũ possident & uiribe. Unde ini¬
mici preualentes aduersũ eos. aperue
nuas introgressi st̃. Et signant᷑ fensus
corpoꝵ. ostia niniuitice t̾rȩ appellant᷑
Habent autẽ ex pͥma dĩ conditione. etiã
hi qͥ se intiis mancipart᷑ occasionẽ cog.¬
noscendi dĩ. quasi robustissimos uectes.
quib opilent & claudant portas sensu¬
um. Ded & ipsos consumet ignis. quia
sagittis est uallatus ardentib Quã¬
obrẽ dr̃ ad ninuen. Hauri tͥ aquã. &
asperge te sermone atq ratione. & oc¬
casionib intelligendi dm̃ excerdarũq
uirtutũ quȩ tͥ insitȩ sunt. utere ad
p̾liandũ. Uerũ tu dissolutis manib id

Expanded text:
lis disserens: Populus tuus, o Ninive, holis disserens: Populus tuus, o Ninive, homines videlicet saeculares qui proprie vocantur populus urbis Assyriae, ita passionibus enervati sunt, et vitiis elanguerunt, ut imbecillitati mulierum comparentur; nihil enim in animabus suis forte, nihil robustum possident et virile. Unde inimici praevalentes adversum eos, aperuerrales januas introgressi sunt. Et signanter sensus corporum, ostia Niniviticae terrae appellantur. Habent autem ex prima Dei conditione etiam hi qui se vitiis manciparunt, occasionem cognoscendi Deum, quasi robustissimos vectes, quibus oppilent et claudant portas sensuum. Sed et ipsos consumet ignis, qui a sagittis est alatus ardentibus, quamobrem dicitur ad Niniven: Hauri tibi aquam, et asperge te sermone atque ratione, et occasionibus intelligendi Deum, exercendarumque virtutum, quae tibi insitae sunt, abutere ad praeliandum. Verum tu dissolutis manibus, id
Abbreviated transcription (Latin):
ris. Ded & cũ multiplicata fueris ut
bruchus. & ut locusta in unũ pariter
congregata. & congregaurris sicut as¬
tra cęli diuitias tuas. sicut locuste &
bruchus & parua genimina locustarũ
auolant. nec reperiunt᷑. sic tu disꝑge-¬
ris & fugies. Natura enĩ hec locusta¬
rũ ẽ : ut in frigore torpentes ꝑ cało¬
rẽ uolitent. Porro attelib quẽ signifi¬
cantius comessorẽ int̾pretatus est.
a quila. parua locusta ẽ int̾ locustã &
bruchũ. & modicis pennis reptans poti¬
us quã uolans. semꝑq subsiliens: & ob
hanc causã ubicũq orta fuerit usq ad
pulurrẽ cuncta consumit. qͥa donec
cryscant pennȩ abire non potest.
ec iuxta hebraicũ ꝓpt̾ lectoris facilio¬
rẽ intelligentiã ip̃sa scripture cal¬
cans uestigia. manifestius explanaui.
Dicã autẽ & iuxta lxx. ceptã tropolo¬
giã sequens. pͥmũ brrint᷑. idest quasi
in ep̃itomẽ. & postea latius de singu¬

Expanded text:
ris. Sed et cum multiplicata fueris ut ris. Sed et cum multiplicata fueris ut bruchus, et ut locusta in unum pariter congregata et congregaveris sicut astra coeli divitias tuas, sicut locustae et bruchus, et parva genimina locustarum,avolant, nec reperiuntur: sic tu dispergeris et fugies. Natura enim haec locustarum est, ut in frigore torpentes, per calorem volitent. Porro attelabus quem significantius comessorem interpretatus est Aquila, parva locusta est inter locustam et bruchum, et modicis pennis reptans potius quam volans, semperque subsiliens: et ob hanc causam ubicumque orta fuerit, usque ad pulverem cuncta consumit, quia donec crescant pennae, abire non potest. Haec juxta Hebraicum, propter lectoris faciliorem intelligentiam, ipsa Scripturae calcans vestigia, manifestius explanavi. Dicam autem et juxta LXX coeptam τροπολογίαν sequens, primum breviter, id est, quasi in epitome, et postea latius de singu
Abbreviated transcription (Latin):
cce populus tuus quasi mulieres in te:
inimicis tuis aperiendo aperient᷑ poetȩ
terre tuȩ. Comedet ignis uectes tuos.
Aquã obsidionis hauri tͥ. obtine munitio¬
nes tuas. Ingredere lutũ. & conculcare
in paleis. obtine suꝑ laterẽ. Ibi comedet
te ignis. disꝑdet te gladius: & comedet
te quasi locustȩ. Aggrͣaberis quasi bru-¬
chrus. multiplicaberis ut bruchus. Mul¬
tiplicasti negotiationes tuas. sicut
stellas cęli.
dhuc ad niniuen texit᷑ dicentis eloqͥ¬
um. Non mirũ si fortes &e pugnato.¬
res tui in similitudine̾ grossoꝵ ficus
statĩ in os decid ant deuorantis. cũ
popłs tuus effeminatꝰ sit. & resistere
nequeat. Pandent᷑ gͦ portȩ tux̧. & pa.¬
tebit ciuitas hostib Robustissimos uec¬
tes qͥb claudebant᷑ portȩ. consumet
ignis. Hauri gͥ aquã & cura ne potus
desit obsessȩ : muni t̃res. Lateres confice.
ut in t̾rupta murorũ struas. Prope ẽ enĩ
obsidio. Et cũ hec om̃ia feceris. quasi a
brucho humus. ita a gladio deuorabe.¬

Expanded text:
cce populus tuus quasi mulieres in te, inimicis tuis aperiendo aperientur portae terrae tuae: comedit ignis vectes tuos. Aquam obsidionis hauri tibi, obtine munitiones tuas: ingredere lutum et conculcare in paleis, obtine super laterem. Ibi comedet te ignis, disperdet te gladius, et comedet te quasi locusta: aggravaberis quasi bruchus, multiplicare ut bruchus: multiplicasti negotiationes tuas sicut stellas coeli. Adhuc ad Niniven texitur dicentis eloquium: Non mirum si fortes et pugnatores tui in similitudinem grossorum ficus, statim in os decidant devorantis, cum populus tuus effeminatus sit, et resistere nequeat. Pandentur ergo portae tuae, et patebit 576 civitas hostibus, robustissimos vectes quibus claudebantur portae, consumet ignis. Hauri igitur aquam, et cura ne potus desit obsessae munitioni: lateres confice, ut interrupta murorum struas, prope est enim obsidio. Et cum haec omnia feceris, quasi a brucho humus, ita a gladio devorabe
Abbreviated transcription (Latin):
hierłem peccatricẽ. radix tua & generatio
tua de terra chanaan. pat̾ tuus amorre
de uiniori idest de nr̃is. moabitas & am¬
manitas figuralit᷑ appellari. & qͥa dechi¬
nauerunt a patre suo. loth quipƿe decli
suros om̃ia quȩ supra exposuimꝰ. Si autẽ
ab his qͥ scĩ quondã fuerant dĩ seueritas
incipit. & illa quȩ habitabat int̾ flu-¬
mina gehennȩ ignȩ purgabit᷑. qͣnto
magis ninure quȩ ante non habuit le¬
gẽ. nec recepit iugũ p̃ ce toꝵ di. ꝓpt᷑¬
cce popłs tuus ut mulieres in medio
A quã ꝓpter obsidionẽ hauri tͥ: extrue
munitiones tuas. Intra in lutũ. & cal.¬
ca: subigens tene laterẽ. Ibi comedet
Ite ignis. peribis gladio. Deuorabit te
bruchus. Congregare ut bruchus. mul¬
tiplicare ut locusta. Plures fecisti ne¬
gotiationes tuas. quã stellȩ su̾nͥt cęli.
Sruchus expansus ẽ & auolauit. custodiᷤ

Expanded text:
eretricem: Radix tua et generatio tua de terra Chanaan, pater tuus Ammorrde juniori, id est, de nostris, Moabitas et Ammonitas figuraliter appellari. Et quia declinaverunt a patre suo  Loth quippe declinsuros omnia quae supra exposuimus. Si autem ab his qui sancti quondam fuerant, Dei severitas incipit, et illa quae habitabat inter flumina, gehennae igne purgabitur: quanto magis Ninive quae ante non habuit legem, nec recepit jugum praeceptorum Dei, pEcce populus tuus mulieres in medio s tuos. Aquam propter obsidionem hauri tibi. exstrue munitiones tuas: Intra in lutum, et calca, subigens tene laterem. Ibi comedete ignis, peribis gladio, devorabit te ut bruchus: congregare ut bruchus, multiplicare ut locusta. Plures fecisti negotiationes tuas, quam stellae sunt coeli. Bruchus expansus est, et avolavit; custodes
Abbreviated transcription (Latin):
lud qđ supradiximꝰ. & ipsi fugientes non
stetert̃. & non erat qͥ respiceret. Et idõ
dicemꝰ scripturã scãm his difficultatib
ẽx contextã. & maxime ꝓpħas qui enig¬
matib pleni st̃: ut difficultatẽ sensuũ.
difficultas quoq sermonis inuoluat. &
non facile patrat scm̃ canib. & marga¬
ritȩ porcis. & ꝓfanis sc̃a scõꝵ¬

Expanded text:
 supra diximus: Et ipsi fugientes non steterunt, et non erat qui respiceret. Et dicemus, ideo Scripturam sanctam his difficultatibus esse contextam, et maxime prophetas, qui aenigmatibus pleni sunt, ut difficultatem sensuum, difficultas quoque sermonis involvat: ut non facile pateat sanctum canibus, et margaritae porcis, et profanis sanc
Abbreviated transcription (Latin):
concussionẽ ruent. in os diaboli diuoran¬
tis. a quos nimur tenta fuerat & pos¬
sessa. Porro quod p̾t̾ misimꝰ & non ẽ finis
qux de ammon scripta sunt positũ est.
& idet᷑ extra oedinẽ in alieno loco in¬
sertũ. quasi ꝑ yꝑbatoñ referamꝰ ad ni¬
niurn. ut sit cedo. Et tu inebriaberis &
non ẽ finis fugȩ tux̧. & eris despecta.¬

Expanded text:
concussionem ruent in os diaboli devoranconcussionem ruent in os diaboli devorantis, a quo semper Ninive tenta fuerat et possessa. Porro quod praetermisimus: Et non est finis quae de Ammon scripta sunt, positum est, et videtur extraordinarie in alieno loco insertum, quasi per ὑπέρβατον referamus ad Niniven, ut sit ordo: Et inebriaberis, et non est finis fugae tu