comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sio si quo pacto reshumane manente con¬
sensu hominũ it aut ordinanturualerent
Sedadeo hocidem placitũ interipsa paene
placiti uerba corruptũ est. Vt uix interce¬
dentebiennio socrates illelarissimus phi¬
lo sophorũ ad actus malis. uene nosibi apud
eosuitã extorsent. Deinde uixxł annis in
teruenientibus ut alia si leam idẽ athenien¬
ses adempta sibi penitus libertate subphi¬
lippͦ machedonũ rege seruierint. Verũ¬
tam̃ sapientissi miomniũ athenienses
etiã suis malis satis docti. concordia mi¬
Enimas
rescrescere. discordia maximas labi
cunctaq: uel bona uel etiã mala quae foris
geruntur internis eẽ eradicata etemis sa
principus. domi abstersereodia et forii
bella preserunt. Reliqueruntq posteris
sius deriuna sua exemplũ dereparatione
consilium : sitam̃ obinfirmissimã huma¬
naementis mutabilitatẽ quod mafflictis
rebus consulitur in prosperis seruare tur
His dẽfere debus bellũ ciuile immo etiam
plus quã ciuile uix parricidio terminatũ

Expanded text:
sio: si quo pacto res humanae manente consensu hominum ita ut ordinantur ualerent: sed adeo hoc idem placitum inter ipsa paene placiti uerba corruptum est, ut uix intercedente biennio Socrates ille clarissimus philosophorum adactus malis ueneno sibi apud eos uitam extorserit, deinde uix quadraginta annis interuenientibus, ut alia sileam, idem Athenienses adempta sibi penitus libertate sub Philippo Macedonum rege seruierint. uerumtamen sapientissimi omnium Athenienses etiam suis malis satis docti concordia minimas res crescere, discordia maximas labi, cunctaque uel bona uel etiam mala quae foris geruntur internis esse radicata et emissa principiis, domi abstersere odia et foris bella presserunt, reliqueruntque posteris suis de ruina sui exemplum, de reparatione consilium: si tamen ob infirmissimam humanae mentis mutabilitatem, quod in adflictis rebus consulitur, in prosperis seruaretur. Isdem fere diebus bellum ciuile, immo etiam plus quam ciuile, uix parricidio terminatum,
Abbreviated transcription (Latin):
confecit Multos nobiles prȩcipueq
plebẽfeda tabe deleuit. Quamuis iam
etiam superiore quarto anno oborta
lues eundem populũ depopulata sit
Proximo dehincanno ciues ex sules seruiq
fugitiui duce herbonio uiroscabino. in¬
ua serunt incenderuntq capitolium
Vbi fortissime quid ẽ ualerio consule
et imperatore obstitere iuniores. Sed
adeo a trox et grauediscrimen fuit

Expanded text:
confecit, multos nobiles praecipueque confecit, multos nobiles praecipueque plebem foeda. tabe delemt; quamms lam etiam superiore quarto anno oborta lues eundem populum depopulata sit. Proximo dehino anno ciues exules seruique fugitiui duce Herbonio, uiro Sabino, inuaserunt incenderuntque Capitolium. ubi fortissime quidem Valerio consule et lmperatore obstitere iuniores; sed adeo atrox et graue discrimen
Abbreviated transcription (Latin):
istias serunt meliora p̃terita quidalius
colligidatur ut roque insuis detestante
prȩsentia nisi aut semꝑ bona eẽsed in¬
grata. autnũ quã omnino meliora : At
romȩ ut ad idtempus redeã unde digres¬
sussum nequeenĩ int̃uallo miseriarũ ad
alios transire compellor sed sicut se quon dã
efferuescentia ubiq mala ipsis actibus
conligarunt Ita etiã ꝑmixta referunt᷑
Nobis quippeconferre inter setẽpora
orbis non cuius quam partis eius labori¬
bus insultarepropositum est Romȩ
ergo posturbẽ conditã anno ce .xc. sus¬
penso ad modicũ bello grauis pestilen¬
tia quae semꝑ ibiraras indutics aut
factas intercepit. aut ut fierent coegi
Puniuer sam ciuitatẽ uiolenter in c̃a¬
duit. ut merito praecedente ꝓdigio
cȩlũ arde reui sum sit. quando caput
gentium tanto morborũ igne flagra¬
uit. Nameo anno ebuttiũ et seruiliũ
ambos consules pestilentia consumsit
Militares copias plurima ex parte

Expanded text:
isti adserunt meliora praeterita, quid aliud isti adserunt meliora praeterita, quid aliud colligi datur utroque in suis detestante praesentia, nisi aut semper bona esse sed ingrata aut numquam omnino meliora? At Romae — ut ad id tempus redeam unde digressns sum: neque enim interuallo miseriarum ad alios transire conpellor, sed, sicuti se quondam efferuescentia ubique mala ipsis actibus conligarunt, ita etiam permixta referuntur: nobis quippe conferre inter se tempora Orbis, non cuiusquam partis eius la- boribus insultare propositum est — Romae ergo post Vrbem conditam anno CCLXL suspenso ad modicum bello grauis pestilentia, quae semper ibi raras indutias aut factas intercepit aut ut fierent coegit, per uniuersam ciuitatem uiolenter incanduit, ut merito praecedente prodigio caelum ardere uisum sit, quando caput gentium tanto morborum igne flagrauit. nam eo anno Aebutium et Seruilium ambo consules pestilentia consumpsit, militares copias plurima ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
hostis succes sufelicitatis muasit Xer¬
xes bello ingrecia infeliciter gesto con¬
temtibilis suis factus ꝑ artaba nũ prȩ¬
fectũ suũ inregia circumuentus occidit᷑
Otem pora desiderio etrecordatione dig¬
nissima odies illos in offenscce serenita¬
tis qui nobis ueluti detenebris respiciendi
ꝓponuntur quibus breuis simointerual¬
lo deuis ceribus unius regni. decies nouies
centena milia uirorũ tribus ꝓximis regi¬
bus triabella rapuerunt. Vitaceam
de infelicis sima tunc grecia quatotum
hunc dequo nunc hebescimus numerũ
moriendo superauit . Leonida ille clco¬
rissimus lacedemoniorũ inbelloi sto ad¬
uersus xerxen quod suppremũ ipsi at que
hostibus fuit Cũ dcsuis famosissi mailla
incitamenta dixissec. prandece tamquã
apud inferoscenaturi : Auxiliaribus tam̃
quos excedere bello iubebat misericordi¬
tersua sit ut sead melioratempora reser¬
uarent Eccecũ ille ꝓmisit futura meliora

Expanded text:
hostis successu felicitatis inuasit. Xerhostis successu felicitatis inuasit. Xerxes, bello in Graecia infeliciter gesto contemptibilis suis factus, per Artabanum praefectum suum in regia circumuentus occiditur. O tempora desiderio et recordatione dignissima! o dies illos inoffensae serenitatis, qui nobis ueluti e tenebris respiciendi proponuntur! quibus breuissimo interuallo de uisceribus unius regni decies nouies centena milia uirorum tribus proximis regibus tria bella rapuerunt; ut taceam de infelicissima tunc Graecia, quae totum hunc, de quo nunc hebescimus, numerum moriendo superauit. Leonida ille clarissimus Lacedaemoniorum in bello isto aduersus Xerxen, quod supremum ipsi atque hostibus fuit, cum sesoentis suis famosissima illa incitamenta dixisset: Prandete, tamquam apud inferos cenaturi, auxiliaribus tamen, quos excedere bello iubebat, misericorditer suis, ut se ad meliora tempora permixta. ecce cum ille promisit futura meliora,
Abbreviated transcription (Latin):
re cõpulerunt. Castra regiis opibus re¬
ferta cȩperunt Non paruo quidẽ antiq̃:
industriȩdamno Nam post huius predȩ
diuisionẽ aurũ ꝑsicũ prima grecae uir¬
tutis corruptio fuit. Vrgetigitur incep¬
tus miseros extrema ꝑditio Nã forte
eodẽ die quomboetiã mardonii copicce de¬
letȩ sunt . Pars ꝑsiciexercitus masia sub
monte micale nauali proelio dimicabat
Ibi nouus repenterumor utriusq classis
et populi impleuit aures mardoni extinc¬
tas copias. grecos extits seuictores Mi¬
radiuini iudicu ordinatio inboetia ori¬
ente solebellũ fuisse cominis sũ in assa
meridianis horis subeadẽ dietantis
spatis maris terrȩq: interiacentibus
nuntiatũ Quirumor ei uel maximerei.
astipulatusẽ quod ꝑsas audita cladeso¬
ciorũ primũ dolore dehinc desperatio¬
ne correptos. necbello expeditos nec fu¬
gȩhabiles reddidit Atq ita conster¬
natos pfligatosq constantior factus

Expanded text:
re conpulerunt; castra regiis opibus rere conpulerunt; castra regiis opibus referta ceperunt, non paruo quidem antiquae industriae damno: nam post huius praedae diuisionem aurum Persicum prima Graeciae uirtutis corruptio fuit. urguet igitur inceptus miseros extrema perditio. nam forte eodem die, quo in Boeotia Mardonii copiae deletae sunt, pars Persici exercitus in Asia sub monte Mycale nauali proelio dimicabat. ibi nouus repente rumor utriusque classis et populi inpleuit aures, Mardonii exstinctas copias, Graecos exstitisse uictores. mira diuini iudicii ordinatio, in Boeotia oriente sole bellum fuisse commissum, in Asia meridianis horis sub eadem die tantis spatiis maris terraeque interiacentibus nuntiatum! qui rumor ei uel maxime rei adstipulatus est, quod Persas, audita clade sociorum primum dolore dehinc desperatione correptos, nec bello expeditos nec fugae habilee reddidit. atque ita consternatos profligatosque eonstantior factus
Abbreviated transcription (Latin):
uicto ponto portas sec. Et uilis si mouni¬
us seruuli egereministerio. Cuius poten¬
tiae dũ montes exciduntur. ualles repla¬
tur. amnes exhauriunt᷑ ipsa etiã rerũ
natura cessisset: pedestres quoq: copiae¬
quae ducibus commissȩfuerant labore
fame ac metuita distabuerunt et cru¬
descente morbo tanta pestis tantaq: fos¬
ditas morientium ex orta est ut uia ecada¬
ueribus replerentur. Dirae etiam ali¬
tes atq: improbaebestice escarũ in lecebri
sollicitatȩ moribundũ sequerentur ex es¬
citũ : At uero mardonius cuireliquabel
succes subreui mox in extrema deiertuse
Olintũ si quidẽ grecieoppidũ ex pugnauis
Athenienses uaria sollicitatione adducere
inspempacis aggres sus est Vbi mexpug¬
nabilem eorũ libertatem uidet incensa
urbis parte inboetiã omnẽbellia ppara¬
insecuta sunt. Et commisso sinemora
proelio mardoniũ deletis copus ipsius
uelut enau fragionudũ cumpaucis fuge¬

Expanded text:
iuncto ponte portasset; uilissimo uniiuncto ponte portasset; uilissimo unius seruuli egere ministerio, cuius potentiae, dum montes exciduntur, ualles replentur, amnes exhauriuntur, ipsa etiam rerum natura cessisset. pedestres quoqquae ducibus commissae fuerant, labore, fame ac metu tabuerunt, et crudescente morbo, tanta pestis tantaque foeditas morientium exorta est, ut viae cadaveribus replerentur: dirae etiam alites atque improbae bestiae, escarum illecebris sollicitatae, moribundum sequerentur exercitum. At vero Mardonius, cui reliqua belsuccessu brevi, mox in extrema dejectus est. Olyntum siquidem Graeciae oppidum expugnavit. Athenienses varia sollicitatione adducere in spem pacis aggressus, ubi inexpugnabilem eorum libertatem videt, incensa urbis parte, in Boetiam omnem belli apparaaecorum insecuta sunt et commisso sine mora proelio Mardonium deletis copiis ipsius uelut e naufragio nudum cum paucis fuge
Abbreviated transcription (Latin):
gere ꝑsua sit Inqua trepidatione multȩ
naues mersae captȩq sunt plures tm̃
seuitiam regis uelut immanitatem hos¬
tistimentes. domos dilabuntur: Anxi¬
ũ totmalis regẽ mardonius aggreditur
suadens regem rediremregnũ oporter
prius quã aduersa fama nouas res domi
moliretur. Seautẽ si re siduȩ sibi copiaes
traderentur: et ultionẽ ab hoste exacturũ
& ignominiã domesticã ꝓpulsaturum.
Aut si aduersa belli perseuerarent. Cessu¬
rũ sequidẽ hosti sed tamensineregis infa¬
mia. Probato consilio exercitus mardonio
traditur Rex abr dum ubi pontẽ ueluti
uic tormaris conseruerat cumpaucis pro¬
ficiscitur. Sed cũ pontẽ i bernis tempes¬
tatibus dissolutũ offendis set. Piscatora
scasa trepidus transut. Erat sane quod
exspectarehumanũ genus et dolere debu¬
erit mutationes rerũ hac uel maxime
uariecate ꝑmeciens. Exiguo contentũ
latere nauigio. subquo ipsũ pelcgus
ante latuisset & iugũ captiuitatis suce

Expanded text:
gere persuasit. in qua trepidatione multae gere persuasit. in qua trepidatione multae nanes mersae captaeque sunt, plures tamen saeuitiam regis uelut immanitatem hostis timentes domos dilabuntur. annum tot malis regem Mardonius adgreditur suadens, regem in regnum redire oportere prius quam aduersa fama nonas res domi moliretur; se autem, si residuae sibi copiae traderentur, et ultionem ab hoste exacturum et ignominiam domesticam propulsaturum, aut, si aduersa belli perseuerassent, cessurum se quidem hosti, sed tamen sine regis infamia. probato consilio exercitus Mardonio traditur. rex Abydum, ubi pontem ueluti uictor maris conseruerat, cum paucis proficiscitur. sed cum pontem hibernis tempestatibus dissolutum offendisset, piscatoria scapha trepidus transiit. erat sane quod spectare humanum genus et dolere debuerit mutationes rerum hac uel maxime uarietate permetiens: exiguo contentum latere nauigio, sub quo ipsum pelagus ante latuisset et iugum captiuitatis suae
Abbreviated transcription (Latin):
structã dasse deducere: sollicita reeos
parti suȩ hostiq subtraberestatuit
Et quia conloquendi facultas negabatur
locis quibus iones accessurinauibus uide¬
bantur. ꝓponisimbolos saxisqaffiguub&
socios quondã et participes periculorum
Nuncaut ẽ iniustedesides apta increpati¬
one corripiens atque ad antiquorũ iura
foederũ religiosa adhortatione ꝑ sua¬
dens p̃cipueq: ammonens uti commis so
proeliocȩdentiũ uiceihibeant remos
seseq bello auferant. Igicurrex partẽ
nauium sibi detinens exspectator pug¬
naei litore manet. Contra autẽ arte¬
midora regina halicarnasi. quae inau¬
xiliũ xerxiuenerat. inter primos duces
acerrimebello immis cetur. Itaut uersa
uice inuiro feminea cautela infemina
uirilis audacia spectaretur. Cum autẽ
ancepspugna essec loces iuxta p̃ceptũ
themis toclis. paulatĩ secertamini subtra¬
hereceperunt. Quorũ defectio persas
iam fugam circui spicientes. aperte fu¬

Expanded text:
structam classem deducere, sollicitare eos structam classem deducere, sollicitare eos parti suae hostique subtrahere statuit. et quia conloquendi facultas negabatur, locis quibus Iones accessuri nauibus uidebantur proponi symbolos saxisque adfigi iubet, socios quondam et participes periculorum, nunc autem iniuste desides apta increpatione corripiens atque ad antiquorum iura foederum religiosa adhortatione persuadens praecipueque admonens, uti commisso proelio cedentium uice inhibeant remos seseque bello auferant. igitur rex, partem nauium sibi detinens, spectator pugnae in litore manet. contra autem Artemidora, regina Halycarnasi, quae in auxilium Xerxi uenerat, inter primos duces acerrime bello inmiscetur, ita ut uersa uice in uiro feminea cautela, in femina uirilis audacia spectaretur. cum autem anceps pugna esset, Iones iuxta praeceptum Themistoclis paulatim se certamini subtrahere coeperunt: quorum defectio Persas iam fugam circumspicientes aperte fu
Abbreviated transcription (Latin):
quã ipsi interitũ suũ et exigerent et
uindicarent: Mirum dictu de uiri
castra s excentorũ miliũ inrũpunt Tu¬
multus totis castris oritur persȩ quoq
ipsis parthanos adiuuant inutuiscedi¬
bussuis Sparthani quaerentes reg ẽ
nec inuenientes cȩdunt sternunt que
omnia castra ꝑuagantur uni uersc
Et interdensas strues corporũ. saros
hominũ uix sequuntur. Victoressi¬
ne dubio nisimori elegissent. Proeliũ
a principio noctis in malorẽ diei partẽ
tractũ ac postremũ uincendo fatigati
ubiquis que eorũ deficientibus mẽbris
uisus est sibi mortis sua e ultione satiat.
ibu nt̃ impedimenta cadauerũ cãpũq
crasso et semige lato sanguine palpi¬
tantẽ lassus lapsus et mortuus est
Xerxes bis uictus interra naualep̃li¬
umparat. Sed themistodes dux athe¬
ensi niũ cũi itellexissec ionas quib: dũ au¬
xiliũ superi orebello prebet inseꝑsanĩ
impetũ uerterat in auxiliũ xerxes in¬

Expanded text:
quam ipsi interitum suum et exigerent et quam ipsi interitum suum et exigerent et uindicarent. mirum diotu sescenti uiri castra sescentorum milium inrumpunt. tumultus totis castris oritur. Persae quoque ipsi Spartanos adiuuant mutuis caedibus suis. Spartani quaerentes regem nec inuenientes caedunt sternuntque omnia, castra peruagantur uniuersa et inter densas strues corporum raros homines uix sequuntur: uictores sine dubio, nisi mori elegissent. proelium a principio noctis in maiorem diei partem tractum : ad postremum uincendo fatigati, ubi quisque eorum deficientibus membris uisus est sibi mortis suae ultione satiatus, ibi inter impedimenta cadauerum campumque crasso et semigelato sanguine palpitantem lassus lapsus et mortuus est. Xerxes bis uictus in terra nauale proelium parat. sed Themistoclee dux Atheniensium cum intellexisset Ionas — quibus dum auxilium superiore bello praebet, in se Persarum impetum uerterat — in auxilium Xerxis in
Abbreviated transcription (Latin):
pulares in campis marathoniis occubue¬
rant. Et certaminis simul et cladis exti¬
tere principium. Deinde succedenstia¬
ba sibimalor acsegnior : Cũ iamneq:
ad procurrendũ libera neque adpug¬
nandum expedita neque ad fugiendũ
promta solis martibus subrigeretur
triduo continuo non duorũ pugna sed
cedes umus populi fuit Quarto autẽ
die cumuideret leoida undiq bostem
circum fundi : Hortatur a uxiliares
socios ut subtrahentes sepugnȩ in ca¬
cumen montis euadant acsead meliora
tempora reseruent . Sibi uero cum
spartbanis suis aliã sertem eẽ subeundã
Plus sepatriȩ deberequam uitae Di¬
missis sociis. sparthanosam monet de
gloria plurimũ deuitanihilsperandũ
Neque exspectandum uel hostem uel di¬
em sed oc casi one noctis perrumpenda
castra. commiscenda arma contur¬
banda agminafore Nus quã uictores
honestius quã in castris hostiũ eẽperi¬
turos Persua sugitur morimalle in
ultionẽ futurae mortis armantur. Tã¬

Expanded text:
pulares in campis Marathoniis occubuepulares in campis Marathoniis occubuerant, et certaminis simul et cladis exstitere principium. deinde succedens sibi turba maior ac segnior, cum iam neque ad procurrendum libera neque ad pugnandum expedita neque ad fugiendum prompta solis mortibus subrigeretur, triduo continuo non duorum pugna, sed caedes unius populi fuit. quarto autem die cum uideret Leonida undique hostem circumfundi hortatur auxiliares socios, ut subtrahentes se pugnae in cacumen montis euadant ac se ad meliora tempora reseruent; sibi uero cum Spartanis suis aliam sortem esse subeundam: plus se patriae debere quam uitae. dimissis sociis Spartanos admonet, de gloria plurimum, de uita nihil sperandum; neque exspectandum uel hostem uel diem, sed occasione noctis perrumpenda castra, conmiscenda arma, conturbanda agmina fore; nusquam uictores honestius quam in castris hostium esse perituros. persuasi igitur mori malle, in ultionem futurae mortis armantur tam
Abbreviated transcription (Latin):
lum etulcisci inuictores moli recur
in ipsoapparatuo concidit. Olimpi¬
ade Lxxitii hocest post urbẽ condi¬
tam .cclxxv. Quotem porerome¬
ł por popilia uirgo obcrimen stu priuua
defossa est Xerxes dario patriin
regnũ succedens. bellum ad uersus
greciã apatresusceptũ ꝑ quin quen¬
niũ instruxit. Quod demarathus
lacedemonius quitunc forte apud
xerxen exulabat ꝑ tabellas prinũ
scriptas deindeceratas suis ꝑdidit
rarias autẽ ũ i mił numero habai¬
sen arratur. Vt merito inop in us
exercitu inmensaeq olassi uiat
potum flumina uixterras admgressum. uix¬
maria ad cursum suffecis sememoratum
sit Huictã mcredibili temporibus nr̃is
agmini cuius numerũ nunc difficilius ẽ
astrui quamtunc fuit uinci : Leonidarex
sparchanorum. cun uũmilibus hominũ
mangustus termopilitrũ obstitit Xer¬
xes autem contemtu paucitatis obiectae
iniripugnam conserim anum imperat.
Porro illiquorum cognati et comnani¬

Expanded text:
lum et ulcisci in uictores moliretur, lum et ulcisci in uictores moliretur, in ipso apparatu concidit olympiade LXXIIII, hoc est post Vrbem conditam anno CCLXXV, quo tempore Romae Popilia uirgo ob crimen stupri uiua defossa est. Xerxes Dario patri in regnum succedens bellum aduersus Graeciam a patre susceptum per quinquennium instruxit; qugd Demaratus Lacedaemonius, qui tunc forte apud Xerxen exulabat, per tabellas primum scriptas deinde ceratas suis prodidit. rarias autem tria millia numero habuisse narratur, ut merito inopinato exercitui immensaeque classi, vix ad potum flumina, vix terras admaria ad cursum suffecisse memoratum sit. huic tam incredibili temporibus nostris agmini, cuius numerum nunc difficilius est adstrui quam tunc fuit uinci, Leonida rex Spartanorum cum quattuor milibus hominum in angustiis Thermopylarum obstitit. Xerxes autem contemptu paucitatis obiectae iniri pugnam, conseri manum imperat. porro illi, quorum cognati et commani
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditũ ille non sensit. Inde asiã macedo¬
niãq aggressusperdomuit. Ionas qͦq
nauali congressione superauit Deinde¬
iathenienses curlonas aduersũ seau¬
xilio iuuissent impetũ fecit. at que arma
direxit. Porro athenienses ubi aduen¬
Aredarium compererunt. quã uis
auxilium alacede moniis poposcis seNđ
tam̃cum detineri persas quatridua¬
nȩreligionis otio cõpertum haberq̃l
spemoccasione sumentes. instructis
ribiis mille aduersum domilia hostiũ
cãpis marathoniis ꝓruperunt. Me¬
litiades en tunc bello praefuit. Qui
celeritate magis quã uirtute fretus: Al
crisatis expeditione prius hosti commi¬
nus inhȩsit quã pos set expedito sagit¬
tarũ iactuꝓpulsari. Tanta meobello
diuersitas certandi fuit : ut ex abra por¬
teuiri ad occidendũ parati: exalia pecu¬
nios ea tempesta tececiderunt Sen¬
sit darius hocdamnũ. Namiucros
fugatusq arreptis nauibus refugit
inpersas. Cum autẽ instaura re bel¬

Expanded text:
perditum ille non sensit. Inde Asiam Macedoperditum ille non sensit. Inde Asiam Macedoniamque aggressus perdomuit. Ionas quoque nain Athenienses, cum Jonas adversum se auxilio juvissent, impetum fecit atque arma direxit. Porro Athenienses, ubi adventare Darium compererunt, quamvis auxilium a Lacedaemoniis poposcissent, tamen cum detineri Persas quatriduanae religionis otio compertum haberent, spem occasione sumentes, instructis ribus mille adversum sexcenta millia hostium, campis Marathoniis proruperunt. Melchiades ei tunc bello praefuit, qui celeritate magis quam virtute fretus, alcri satis expeditione prius hosti comminus inhaesit quam posset expedito sagittarum iactu propulsari. tanta in: eo bello diuersitas certandi fuit, ut ex alia parte uiri ad occidendum parati, ex alia pecunios ea tempestate ceciderunt. sensit Darius hoc damnum: nam uictus fugatusque arreptis nauibus refugit in Persas. cum autem instauraret bel
Abbreviated transcription (Latin):
Regna uit enĩ medius eorũ cambises ciri
filius. Quideuicta egipto cunctã egip¬
tireligionem ab ominatus caerinoni¬
ascius it iempla di posuit. Fosthuno
etiã magi sub nomine que moctideran
regis regnoo prepere lusi Qsui quide
mordeprehensi itop messisunt Da¬
rius icaq unus ex his quimagorũ auda¬
ciã ferroco ercuirant consensuom¬
musexcreatus est Qui post quamas¬
sirios acbabilonã ꝑurũ regnodefici¬
entem bello recuperauit anthiro
regiscitharum hacuel maxi mecausabellũ
intulit : quod filiae eius petitas sibinupti¬
as non obtinuissec Magna scilicet neces¬
bus iustȩ pugnȩ potestatẽ in suꝑ repenti¬
nis in cursibus extrema copiarum dilace
rantibus metuens nesibireditus incer¬
rupto ponte histri fluminis nega retir
Amissis Lxxx milibus bellatorũ trepid:
refugit. Quãuis huncamis sorũ nume¬
rũ int̃damna non duxerit Et quẽ ha¬
bendũ uix quis quã ambire ausus es sec

Expanded text:
regnauit enim medius eorum Cambyses Cyri regnauit enim medius eorum Cambyses Cyri filius; qui deuicta Aegypto cunctam Aegypti religionem abominatus caerimonias eius et templa deposuit. post hunc etiam magi sub nomine quem occiderant regis regno obrepere ausi; qui quidem mox deprehensi et oppressi sunt. Darius itaque, unus ex his qui magorum audaciam ferro coercuerant, consensu omnium rex creatus est. qui postquam Assyrios ac Babylonam a Persarum regno deficientem bello recuperauit, Antyro, regi Scytharum, hac uel maxime causa bellum intulit, quod filiae eius petitas sibi nuptias non obtinuisset. magna scilicet necesbus iustae pugnae potestatem, insuper repentinis incrantibus, metuens ne sibi reditus interrupto ponte Istri fluminis negaretur, amissis octoginta millibus bellatorum, trepidus refugit, quamvis hunc amissorum numerum inter damna non duxerit: et quem habendum vix quisquam ambire ausus esset,
Abbreviated transcription (Latin):
quas uerritus resigisse. Hic comine
reginiternã partem copirũ esilĩ
adales centulũ ad ꝑsequen dt̃ cirum
nntut Parbari ueluti adepulas mui¬
tati cirimũ ebrieti teiuncuntur IHΟ
piue temecrro uniuersi cũ adoles¬
cente oberuncantur.: Thamiris exerci¬
tu acfilio a misso uelinatris ł reginȩ dolont᷑
songuine hostium diluere potius quã suis
lacrimis parat Simulat diffidentiam
disperatione cladis in latȩ paulatĩ que
decedendo superbũ hostẽi ninsidia s uocat
Ibi quiprecompositis int̃montes insidi
iecta suꝑ omnia illius rei ammiratione
qđ nenuntius quidẽ tantȩ cladi suꝑfuit
Regina caput ciriamputari. atque in
utrẽ humanos anguine obpletũ conici
iubet i onmuliebriter increpitans. sa¬
tiate in quil sanguine quẽ sitisti. Cuius ꝑ
annos xax insatiabilis perseuerasti
Anno a burbe conditacCxłU Darius
ciro a pud scrtas interfecto postaliquã¬
tũ interuallũ sorte regnũ adeptus est

Expanded text:
quasi territus refugisset. hoc conperto quasi territus refugisset. hoc conperto regina tertiam partem copiarum et filium adulescentulum ad persequendum Cyrum mittit. barbari ueluti ad epulas inuitati ebrietate uincuntur, mox reuertente Cyro uniuersi cum adulescente obtu et filio amisso, vel matris vel reginae dolorem sanguine hostium diluere potius, quam suis lacrymis parat. Simulat diffidentiam desperatione cladis illatae, paulatimque decedendo superbum hostem ibi quippe conpositis inter montes insidiijecta super omnia illius rei admiratione, quod ne nuntius quidem tantae cladis superfuit. regina oaput Gyri amputari atque in utrem humano sanguine oppletum coici iubet non muliebriter increpitans: Satia te, inquit, sanguine quem, sitisti, cuius per annos triginta insatiabilis perseuerasti. Anno ab Vrbe condita CCXLV Darius Cyro apud Soythas , interfecto post aliquantum interuallum sorte regnum adeptus est.
Abbreviated transcription (Latin):
potentis simũ exstitit. Ie et primũ cessit
Et ueliti quodĩ iure succedentis ę̧tatis de¬
bita posteris tradere turhȩreditas. ipsis
quoq eandẽ tradendi formulã seruatu¬
ris ita ad pxima aduentantis cyritemta¬
nienta succubuit magnababrlon. et ingẽs
lidia amplissima orientis cũ capite suo
brachia unius proelu expeditione cecider
&i nriincircũ specta anxietate causantur
si porentis si mȩ illȩ quondã rei publicȩ ma¬
les nunic magis inbecillitate ꝓpriȩsene¬
tuus quã alienis concussȩuirib: contremes¬
cunt gitur id ẽ crrus ꝓrimitemporis
successuscrthis bellũ intulit. Quem
thamiris iegina quae tuncgenti perat
cũ phibere transitũ a raxis fluminispor¬
sec transi repermisit Primũ ꝑprer
fiduciã siu. dehincꝓpt̃ oportunitatem
exobietufluminis hostis inclusi Cirus
it aque scytbiam ingressus ꝓcula transinis¬
sc flamine castra metatus insuꝑ astu
ra dẽ instructa uino epulis q duseruit.

Expanded text:
potentissimum extitit ita et primum cessit, potentissimum extitit ita et primum cessit, ut ueluti quodam iure succedentis aetatis debita posteris traderetur hereditas, ipsis quoque eandem tradendi formulam seruaturis. ita ad proxima aduentantis Cyri temptamenta suooubuit magna Babylon et ingens Lydia, amplissima Orientis cum capite suo bracchia unius proelii expeditione ceciderunt: et nostri incircumspecta anxietate causantur, si potentissimae illae quondam Romanae reipublicae moles nunc magis inbecillitate propriae senectutis quam alienis concussae uiribus contremescunt. Igitur idem Cyrus proximi temporis successu Scythis bellum intulit. quem Thamyris regina quae tunc genti praeerat cum prohibere transitu Araxis fluminis posset, transire permisit, primum propter fiduciam sui, dehinc propter opportunitatem ex obiectu fluminis hostis inclusi. Cyrus itaque Scythiam ingressus, procul a transmisso flumine castra metatus, insuper astu eadem instructa uino epulisque deseruit,
Abbreviated transcription (Latin):
do in comsummatione pinnarũ utroq
latere habitaculis defensorum aeque
disposias. media interc aped ines iui iunc¬
tas quadrigas capit. Domus intrinsec
qua tergem inae habitationis minacip¬
ceritate mirabiles Et tam̃ magna il¬
lababrlon illa prima postreparatio¬
nẽ humanigeneris condita nunc poe¬
ne etiã minima morauicta capta sub¬
uersa est Ibitunc croesus rex lidorũ
famosus opibuscũ ad auxiliandũ babs¬
loniis uenis set: uictus sollicite m regni
refugit. Crrus autẽ postea quã bablo¬
nẽ ut hostis inua sit ut uictoreuertit
ut rex dis posuit: bellũ transtulit in lidi¬
am Vbi conterritũ superiore lamf̃¬
lio exercitũ nullonegotios uperauit
Ipsũ etiã croesum cepit captum qa
ecuita et patrimoniodonauit Exs¬
gerare hoclo co mutabiliũ rerum i¬
stabiles status nonopus est Quic quꝰ
cnim estopere et manu factũ ladi
et censum uecus tate babrloncapta con¬
firmat. Cuius ut primũ imperium ac

Expanded text:
do in consummatione pinnarum utroque do in consummatione pinnarum utroque latere habitaculis defensorum aeque dispositis, media intercapedine sui citas quadrigas capit. domus intrinsecus quatergeminae habitationis minaci proceritate mirabiles. et tamen magna illa Babylon, illa prima post reparationem humani generis condita, nunc paene etiam minima mora uicta. capta subuersa est. ibi tnnc Croesns rez Lydorum famosus opibus cum ad auxiliandum Babyloniis uenisset, uictus sollicite in regnum refugit. Cyrus autem posteaquam Babylonam ut hostis inuasit ut uictor euertit ut rex disposuit, bellum transtulit in Lydiam; ubi conterritum superiore iam proelio exercitum nullo negotio superauit. ipsum etiam Croesum cepit captumque et uita et patrimonio donauit. Exaggerare hoc loco mutabilium rerum mstabiles status non opus est: quidquid enim est opere et manu factum, labi et consumi uetustate, Babylon capta confirmat; cuius ut primum imperium ac
Abbreviated transcription (Latin):
guentibus ꝑmeabilẽ relinquendũ. Vec
ꝑagendo segnior. Totis copiis ꝑpetianno
gindem fluuũ permagnas concisũ deduo
It Eoopere prȩdoctis fossorib: etiam
eu fraten longeualidis simũ et mediã bab:¬
lonã interfluentẽ diriuauit. Ac sic mea¬
bilib uadis siccũ etiã patentibus alueipar¬
tib: iterfecit cepitq urbẽ quã uel humano
opere exstru posse uel humana uirtute
destru posse utrũq poene in credibile
apud morta leserat. Namqbabilonã
anẽ broihgigante fundatã aninouelse¬
mira mide recuratã mult ꝓdidere. hec
cãpiplanitie undique conspicua: naturalo¬
cilȩtis sima castrorũ facie moenibus pari¬
bus ꝑ quadrũ disposita murorũ eius ui
credibilis relatu firmitas et magnitu do
nequatertanta. Caeterum ambitus eius
coctili latere at queinter fus obitumine
compactus. Fos sa extrinsecus latepa¬
tens uic eamnis circũ fluit : Afronte mu¬
rorũ cportae aereȩ : Ipsa autem latitu¬

Expanded text:
guentibus permeabilem relinquendum. nec guentibus permeabilem relinquendum. nec peragendo segnior totis copiis perpeti anno Gynden fluuium per magnas concisum deductit. eo opere praedoctis fossoribus, etiam Euphraten longe ualidissimum et mediam Babyloniam interfluentem deriuauit. ac sic meabilibus uadis siccum etiam patentibus aluei partibus iter fecit, cepitque urbem, quam uel humano opere exstrui potuisse uel humana uirtute destrui posse utrumque paene incredibile apud mortales erat. namque Babylonam a Nebrot gigante fundatam, a Nino uel Samiramide reparatam multi prodidere. haec campi planitie undique conspicua, natura loci laetissima, castrorum facie moenibus paribus per quadrum disposita. murorum eius uix credibilis relatu firmitas et magnitudo, ne quater tanta. Geterum ambitus eius coctili latere atque interfuso bitumine conpactus, fossa extrinsecus late patens uice amnis circumfluit. a fronte murorum centum portae aereae. ipsa autem latitu
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ talia gerebantur sed quaeque
ꝓuincia suis ignibus a estuabat. Et qđ
poeta prȩopuus in una urbe descripsit
ego decoto orbedixerim Crudelis ubnq¬
luctus ubiq pauor et plurima mortis
imago Igitur eodeintemporecrrus
rex persarum quem superius explicax¬
dehistoriȩ causa cõmemora ueram.
quitunc asiam scithiam totum queori¬
entem armis peruagabatur cũ tirqui¬
nius superbus urbem uel rex uel hostis
autseruitio premebat authello Errus
ut dixi cuncus aduersum quos ierat ꝑdomi¬
tis as srrios et babrlonam peat gentem
urbemq tunc cunctis opulentiorem Sed
impetũ eiis gindes fluuus secundȩ posteu¬
fraten magnitudinis intercepit: Uamunũ
regiorum e quorũ candore formaq: excel¬
lentem trans meandi fiducia persua sum
qua ꝑrapacẽ alueũ offensi uado uerticesat¬
tollebantur abreptũ praecipitatumq
merserunt Rexiratus ulciscimamne
statuit contestans eum quinunc praedarũ
equitẽ uorauis sec feminis uix genuatin¬

Expanded text:
tantum talia gerebantur, sed quaeque tantum talia gerebantur, sed quaeque provincia suis ignibus aestuabat: et, quod poeta praecipuus in una urbe descripsit, ego deLuctus, ubique pauor et plurima mortis imago. Igitur eodem tempore Cyrus, Rex Persarum — quem superius explicandae historiae causa commemoraueram, qui tunc Asiam Scythiam totumque Orientem armis peruagabatur, cum Tarquinius Superbus Vrbem uel rex uel hostis aut seruitio premebat aut bello — Cyrus, ut dixi, cunctis aduersum quos ierat perdomitis, Assyrios et Babylonam petit, gentem urbemque tunc cunctis opulentiorem; sed impetum eius Gyndes fluuius, secundae post Euphraten magnitudinis, intercepit. nam unum regiorum equorum candore formaque excellentem, tranameandi fiducia persuasum, qua per rapacem alueum offensi uado uertices attollebantur, abreptum praecipitatumque merserunt. rex uratus ulcisci in anmem statuit, contestans eum, qui nunc praeclarum equum uorauisset, feminis uix genua tin
Abbreviated transcription (Latin):
nonnis. post uictoriã ad castrareditu¬
ros. ad eo a troxcerta menfuit &uic
tis uic toribusq. parforma ut amis sõ
plurimo exercitu occisisq inpugna
manlio consule et fabio consulari
marcus fabius consuloblatũ sibia senatu
triũ phum suscipere recusaret quiatan¬
tis reipublicȩ detrimentis. luctus potius
debebatur Coloriosis sima illa numero
etiuribus fabioram familia uegentanũ
sortita certamen. Qua in tã reipublicȩ
orbitatem occasu suointulerit. in famib:
usq ad nunc uocabulis testes sunt fluuius
quiꝑdidit et porta quaemisit. Nam
cum sex et cac fabii ueredarissimaro¬
manistatus lumina speciale sibi aduer¬
sum uegentes decernibellũ epetiuis sent
spemtemere sumptae expeditionis pri¬
missucces sibus firinauerunt. De hinc
inductimn insidics circumuentiq ab hos¬
tibus omnes ibidem trucidati sunt uno
tantum adnunti andã cladem reserua¬
to. ut miserius audiret patria perditos
quamperdidis set : Adhaec non romȩ

Expanded text:
nonnisi post victoriam ad castra reditunonnisi post victoriam ad castra redituros, adeo atrox certamen fuitis uictoribusque par forma, ut, amisso plurimo exercitu occisisque in pugna Manlio consule et Fabio consulari, M. Fabius consul oblatum sibi a senatu triumphum suscipere recusarit, quia tantis reipublicae detrimentis luctus potius debebatur. Gloriosissima illa numero et uiribus Fabiorum familia Veientanum sortita certamen quantam reipublicorbitatem occasu suo intulerit, infamibus usque ad nunc vocabulis, testes sunt fluvius qui perdidit, et porta quae misit. Nam cum sex et trecenti Fabii, vere clarissima Romani status lumina, speciale sibi adversus Veientes decerni bellum expetivissent, spem temere sumptae expeditionis primis successibus firmaverunt: dehinc inducti in insidias, circumventique ab hostibus, omnes ibidem trucidati sunt; uno tantum ad enuntiandam cladem reservato, ut miserius audiret patria perditos, quam perdidisset. Ad haec non Romae
Abbreviated transcription (Latin):
mumemolumenti contulit. Sequitur
discessio plebis a patribus : Cũ marco uale¬
rio dictatore dilectũ militum agente. ua¬
riis populus stimulatus miurus sacrũ mo¬
tẽ insedit armatus. Qua pernicie quid
a trocius cũ corpus a capite desectum pe¬
ditionẽ eius ꝑ qđ spirabat medita recur
Actũ que deromano nomine intestina
pernicie foret : nisi maturata reconcili¬
atio subrepsisset prius quã se discessio
ipsa cognosceret Vrgetse atq: immi¬
Nec sibi extraillas apertas bellorum cla¬
des succes sumis ero clandestina pernio¬
es quippetito gesonio et publio minu¬
tio consulibus. duouel maxima omniũ¬
malorũ ab ominamenta fames et pesti¬
lentia fessam urbẽ corripuere Ces¬
satum est paulispera proeliis Tessa
tumtam̃ a mortibus non est. Vegen¬
tes etrusci graues hostes adiunctis sibi
finitimorum copus inbella surgentes
obuis marco fabio et gneo manlio coñs
excipiuntur. Vbi post sacramentum
iurationis quos eromanideuouerant

Expanded text:
mum emolumenti tulit. Sequitur mum emolumenti tulit. Sequitur discessio plebis a patribus, cum, M. Valerio dictatore dilectum militum agente, uariis populus stimulatus iniuriis Sacrum Montem insedit armatus. qua pernicie quid atrocius, cum corpus a capite desectum perditionem eius, per quod inspirabat, meditaretur? actumque de Romano nomine intestina pernicie foret, nisi maturata reconciliatio subrepsisset prius quam se discessio ipsa cognosceret. urguet se atque inminet sibi extra illas apertas bellorum clades successu misero clandestina pernicies: quippe T. Gesonio et P. Minucio consulibus duomalorum abominamenta fames, et pestilentia fessam Urbem corripuere. Cessatum est paulisper a praeliis, sed tamen a mortibus non est. Veientes, et Etrusci graves hostes, adjunctis sibi finitimorum copiis in bella surgentes, obviis M. Fabio, et Cn. Man. coss. excipiuntur. Ubi post sacramentum jurationis, quo se Romani devoverant,
Abbreviated transcription (Latin):
studuit Quippe duos filios suos adolescex¬
tes totidem que uxoris suce fratres uiteli¬
os iuuenes reuocandorum inurbe mregũ
placito insimulatos incontionem pro¬
traxit uirgis cecidit securique percus si
Ipsedeinde uegentum tar quiniensiũ q
bello cumarrunte superbi filio congres¬
sosibi commortuo que procubuit Por¬
sennarex etrus corum grauis simus regis
nominis suffragator tarquinium manu
ingerens tribus continuis annis trepidã
urbem terruit conclusit obsedit. Et nisi
hostem uel mutius constanti urendae
manus patientia. uel uirgo dylic amini¬
rabili trans meati fluminis audacia per¬
mouissent: profecto romani compulsi
forent perpeti aut captiuitatem hoste
insistente superati aut serui tutem re¬
ceptorege subiecti Posthaec sabinicon¬
rasis undique copiis. magni a pparatu
belli romain contendunt Quometu
consternati roman dictatorem creant
cuius auctoritas et potentia consulem
praeiret. Quaeres in illo tuncbello pluri¬

Expanded text:
studuit; quippe duos filios sues adnlescenstuduit; quippe duos filios sues adnlescentes totidemque uxoris suae fratres, Vitellios iuucnes, reuocandorum in Vrbem regum plaoito insimulatos, in contionem pretraxit, uirgis cecidit securique percussit, ipse deinde Veientum Tarquiniensiumque bello cum Arrunte, Superbi filio, congresso sibi commortuoque procubuit. Porsenna rex Etruscorum, grauissimus regii nominis suffragator, Tarquinium manu ingerens, tribus continuis annis trepidam urbem terruit conclusit obsedit; et nisi hostem uel Mucius constanti urendae manus patientia uel uirgo Cloelia admirabili transmeati fluminis audacia permouissent, profecto Romani conpulsi forent perpeti aut captiuitatem hoste insistente superati, aut seruitutem recepto rege subiecti. post haec Sabmi conrasis undique copiis magno apparatu belli Romam contendunt. quo metu consternati Romani dictatorem creant, cuius auctoritas et potentia consulem praeiret; quae res in illo tunc bello pluri
Abbreviated transcription (Latin):
flagitio ad ulteratȩ lucretiao amis sum
& interdom esticauitia uirtutes que forir¬
secus emicantes. idestoppidaua lida per
eum in latio capta ardeam. oricolum sues¬
cam pometiamque et quic quid ingabios
uel fraude propria uel poena filii uel roma¬
nis uiribus perpetrauit. Sedromaniqua¬
ta malã percxł et tresannos continua
illa regum dominatione perculerint. Non
solumunius regis expulsio. uerumetiam
eiuratio regii nominis et potestatis ostendit
N amsiunius superbia tantum fius setin cul¬
pa ipsum solum oportuis set expelli ser¬
uata regia dignitate melioribus Igitur
regibus urbe propulsis romani consulen
dumsibi quam cuiquam sue libertati
dominandum rati consules creauerunt
quibus ueluti adulta reipublicae trescentis
aetas robustioribus ausibus exerebatur
ANÑ O posturbem conditam coxłiiii
brutus primus apud romanos consul. pri¬
mum conditorem regem queromae. non
solum ex aequare parricidio sed etuincere

Expanded text:
flagitio adulteratae Lucretiae amissum, flagitio adulteratae Lucretiae amissum, et inter domestica uitia uirtutesque forinsecus emicantes, id est oppida ualida in Latio per eum capta Ardeam Oricolum Suessam Pometiamque et quidquid in Gabios uel fraude propria uel poena filii uel Romanis uiribus perpetrauit. sed Romani quanta mala per illa regum dominatione pertulerint, non solum unius regis expulsio, verum etiam ejuratio regii nominis et potestatis, ostendit. Nam si unius tantum superbia fuisset in culpa, ipsum solum oportuisset expelli, servata regia dignitate melioribus. Igitur regibus Urbdum sibi quam cuiquam suae libertati dominandum rati, consules creauerunt: quibus ueluti adulta reipublicae crescentis aetas robustioribus ausis exercebatur. Anno post Vrbem conditam CCXLIIII Brutus primus apud Romanos consul primum conditorem regemque Romae non salum exaequare parricidio sed et uincere
Abbreviated transcription (Latin):
egestas turpis at que obscena fames do¬
mitimerentur. sium quã paciadqui euis¬
sent Iam hinc incessabilia certamina
et iuxta quatita temuirium semper grauia
quam breuissime strinxerim Tullum hos¬
tilium militaris reimstitutorem fiducia
bene exercita eiuuentutis albanis intulis se
bellum et diu altrinsecus speincerta cer¬
taclade tandem pessimos exitus et dubi¬
os euentus. compendiosa tergeminorum
congressione finisseRursus pace dirrup¬
ta metium suffecium fidinatebello medita¬
ta etiam proditione suspensum curribus
indiuersa raptintibus duplicis animinoxã
penadiuersi corporis expendis selatinos
ancomartio duce saepe congressos aliquã¬
do superatos Tarquinium priscum om̃s
potentes tunc tus ciae duod ecimpopu¬
los innumeris concidis se conflictibus
Vegentes seruio tullio insistentes uictos
fuis senec domitos Tarquinu s uperbi
regnum occisi soceri scelereas sumtum
habita in ciues crudelitate detentum

Expanded text:
egestas turpis atque obscena fames doegestas turpis atque obscena fames domi timerentur, si umquam paci adquieuissent. iam hinc incessabilia certamina et iuxta quantitatem uirium semper grauia quam breuissime strinxerim: Tnllum Hostilium militaris rei institutorem fiducia bene exercitae iuuentutis Albanis intulisse bellum et diu altrinsecus spe incerta, certa clade, tandem pessimos exitus et dubios euentus conpendiosa tergeminorum congressione finisse: rursus pace disrupta Mettum Fufetium Fidenate bello, meditata etiam proditione suspensum, curribus in diuersa raptantibus duplicis animi noxam poena diuisi corporis expendisse: Latinos Anco Marcio duce saepe congressos, aliquando superatos: Tarquinium Priscum omnes finitimos et potentes tunc Tusciae duodecim populos innumeris concidisse conflictibus: Veientes Seruio Tullio insistente uiotos fuisse nec domitos: Tarquinii Superbi regnum occisi soceri scelere adsumptum, habita in ciues crudelitate detentum,
Abbreviated transcription (Latin):
geminis auctoribus condita est Cuius reg¬
num continuo romulus parricidio imbuit
pariq succes sucrudelitatis raptassi ne mo
sabinas improbis nuptis confoederatas
maritorum et parentũ cruore dotauit.
ta queromulus interfecto primũ auonumi¬
tore dehincremofratre. Arripuit impe¬
rium urbem que constitiut Regnũ aui
muros fratris templũ soceri sanguine de¬
dicauit sceleratorummanum promissa
inpunitate collegit Primus illicampus
adbellum forum urbis fuit mixta simul
externaciuiliaquebella num quam de fu¬
tura significans S abinorum quos foe¬
dere ludis que pellexerat femincs tamix¬
honeste praesum sit quam ne farie defen¬
dit Ducem eerum titum tatium senem
honestis piecatis causis insiftentem diu
armis ꝓpulsatum. mox ut in societatem
regnias sumsit occidit Cumuegentibus
proelium adhuc paruo nomine iammag¬
nis uiribus agitatum. cenninensiũ captũ
ac dirutum oppidum Assumtis semel
armisnumquã quies. Quippe quibus

Expanded text:
geminis auctoribus condita est. cuius reggeminis auctoribus condita est. cuius regnum continuo Romulus parricidio imbuit, parique successu crudelitatis sine more Sabinas, inprobis nuptiis confoederatas maritorum et parentum cruore dotauit. itaque Romulus, interfecto primum auo Numitore dehinc Remo fratre, arripuit imperium Vrbemque constituit; regnum aui, muros fratris, templum soceri sanguine dedicauit; sceleratorum manum promissa inpunitate collegit. primus illi campus ad bellum forum Vrbis fuit, mixta simul externa ciuiliaque bella numquam defutura significans. Sabinorum, quos foedere ludisque pellexerat, feminas tam inhoneste praesumpsit quam nefarie defendit. ducem eorum Titum Tatium, senem honestis pietatis causis insistentem, diu armis propulsatum, mox, ut in societatem regni adsumpsit, occidit. cum Veientibus proelium adhuc paruo nomine, iam magnis uiribus, agitatum. Caeninensium captum ac dirutum oppidum. adsumptis semel armis numquam quies, quippe quibus
Abbreviated transcription (Latin):
cerent. etxpiani quibus parceretur &
xpĩani propterquorum memoriam
& in quorum memoria parceretur
Qua propter desinant religionem lacerare
etdlacessere patientiam dĩ propterquam
habent utiethoc quoque inpunitum habe¬
ant sialiquando desistant Recolant sane
mecum malorum suorum temporabellis in¬
quietissima sceleribus ex secrabilia . dissen¬
sionibus faeda miseris continuatis sima
Quae et merito possunthorrere quia fuerunT
& neces sario debent rogarenesint . eumsa¬
nerogare solumdm̃ : Qui et tunc occultaius¬
titia permisit ut fierent. et nunc a perta
miseri cordia prestet ut nonsint Quae
modo a meplenius. ab ipso urbis exordio
reuolutis perordinem historus ꝑferentur
NNO post euersionem trolae cCCCXIII
olrmpiade autem sexta quae quinto demũ
anno quattuor in medio expletis apud helidẽ
greciȩciuitatem agone ecludis exerceriso¬
let Vrbs roma mitalia aromulo etremo

Expanded text:
cerent, et Christiani, quibus parcerent, et cerent, et Christiani, quibus parcerent, et Christiani, propter quorum memoriam et in quorum memoria parceretur. quapropter desinant religionem lacerare et lacessere patientiam Dei propter quam habent, uti et hoc quoque inpunitum habeant, si aliquando desistant. recolant sane mecum maiorum suorum tempora, bellis inquietissima, sceleribus exsecrabilia, dissensionibus foeda, miseriis continuatissima, quae et merito possunt horrere, quia fuerunt, et necessario debent rogare, ne sint: eum sane rogare solum Deum, qui et tunc occulta iustitia permisit, ut fierent, et nunc aperta misericordia praestat, ut non sint. quae modo a me plenius ab ipso Vrbis exordio, reuolutis per ordinem historiis, proferentur. Anno post euersionem Troiae ccccxmi, olympiade autem sexta, quae quinto demum anno quattuor in medio expletis apud Elidem Graeciae ciuitatem agone et ludis exerceri solet, urbs Roma in Italia a Romulo et Remo
Abbreviated transcription (Latin):
naretemtarit. tametsi a pud hancsolã
meritox pĩani imperatoris attemtatio
profana uacuatasit. Itaque haec obhoc
precipue commemoranda credidi: ut
tanto archano ineffabilium iudiciorũ di
exparte patefacto intellegant hi quim
sipienter utique de temporibus xpĩanis
murmurant unum dm̃ disposuis setẽpora
& in principio babilonis & infinero ma¬
nis Illius clementiae eẽ quod uiuimus
quod autem misereuiuimus intemperan¬
tia enrae Eccesimilis babilonia eortus
& romae similis potentia. similis mag¬
nitudo similia tempora similia bona
similiamala. tamen non similis exitus
similis uedefectus Illa enim regnum
amisit. haec retinet Illa interfectione
regis orbata haec in columu peratore
securae st Et hocquare Quomiamibi
irege libidinum turpido punita: hicxpĩ
seruata est Ibi absquereligionis reueren¬
tia auiditatem uoluptatis licentia furo¬
ris impleuit hic etxpĩani fuere qui par¬

Expanded text:
nare temptarit; tametsi apud hanc solam nare temptarit; tametsi apud hanc solam merito Christiani imperatoris adtemptatio profana uacuata sit. Itaque haec ob hoc praecipue commemoranda credidi, ut tanto arcano ineffabilium iudiciorum Dei ex parte patefacto intellegant hi, qui insipienter utique de temporibus Christianis murmurant, unum Deum disposuisse tempora et in principio Babyloniis et in fine Romanis, illius clementiae esse, quod uiuimus, quod autem misere uiuimus, intemperantiae nostrae. ecce similis Babyloniae ortus et Romae, similis potentia, similis magnitudo, similia tempora, similia bona, similia mala; tamen non similis exitus similisue defectus. illa enim regnum amisit, haec retinet; illa interfectione regis orbata, haec incolumi imperatore secura est et hoc quare? quoniam ibi in rege libidinum turpitudo punita, hic Chriseruata est; ibi absque religionis reuerentia auiditatem uoluptatis licentia furoris impleuit, hic et Christiani fuere, qui par