comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ apud nos ẽ quasi nõ sit
siis diceres qđ ipse aut̃ corpꝰ
eiꝰ apudnos ÷ sed tantũ sepul cbrĩ
qđ condituꝰ fuit : Hinc aiuntresur¬
uacium remnsis& maiis oleum
utinunc becte Matiae cernitur:
suscitati in &erna soci&late : Qđ qr
dõ niclil ÷ in possibile: nec nos elebe
desidemo opinari oporteat quami
in ee subte elefiniri qeđ sine porti eu¬
lo nescitur: EUdi
inde dehis ex quibus certisumuss
tantis ꝑloquomur edexorta¬
cionẽ urtam queli cñq. sermone
a cdedificatione &Aldoudẽ nominis

Expanded text:
 apud nos est : quasi non sit ausus dicere, quod ipse, aut corpus ejus apud nos est: sed tantum sepulcrum quo conditus fuerat: hinc aiunt resurvacuum remansisse mausoleum, ut hunc beatae Mariae cernitur. suscitati in aeterna societate. Quod quia Deo nihil est impossibile nec nos de beadesiderio opinari oporteat, quam inconsulte definire, quod sine periculo nescitur. III. Unde de his ex quibus certi sumus, tantisper loquamur ad exhortationem vestram qualicumque sermone, ad aedificationem et laudem nom
Abbreviated transcription (Latin):
cernitur: Ueruntamꝰ ꝗd horũ ueriis
totiĩ oui nichil impossibile .e. commi¬
timꝰ que ediud temere definire ue¬
limus uctoritate nret qđ nõ ꝓbamꝰ:
Sicuti ⁊ dehis quoscũ dño teste encngło
resurrexisse credimꝰ  sed utrũ redierii
in terre puluerẽ cercũ nõ habem᷑nisi¬

Expanded text:
um verius totum, cui nihil impossibile est, committimus, quam aliud temere diffinire velimus auctoritate nostra, quod non probamus sicut et de his quos cum Domino, teste Evangelio, resurrexisse credimus . Sed utrum redierint in terrae pulverem, certum non habem
Abbreviated transcription (Latin):
uldire aut̃ in trogat : quedi¬
cunt homi nes eẽfiliũ hominis.
Quia defilio hominis locunt᷑: ho¬
mines sunt Qui uero dignitatẽ eiꝰ
urtilligunt: nõ homines sed dii ap¬

Expanded text:
ulchre autem interrogabat: Quem dicunt homines esse filium hominis? Quia qui de filio hominis loquuntur, homines sunt. Qui vero divinitatem ejus intelligunt, non homines, sed dii ap
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m in dietanti sollẽpnitatis munuꝰ
latini sermonis in quo discat tenera
in fintia lactis experiri dulcedinẽ¬
& exiguis eximia cogittre : qͣ sit̃ fa¬
uente dõ ꝑ singulos nnos tote hec di¬
es expendatur in laude⁊ cũ gaudio
celebr&ur

Expanded text:
vestrum in die tantae solennitatis munus Latini sermonis, in quo discat tenera infantia lactis experiri dulcedinem, et de exiguis eximia cogitare: qualiter favente Deo, per singulos annos tota haec dies expendatur in laudem, et cum gaudio celebretur
Abbreviated transcription (Latin):
fuii p&utꝰ. et quare nõ accepit qđ pori
Quomodo ergo uerũ est ꝗe quiequid
p&ierimꝰ in nomine filudat obas
patrer si auferri a sẽ angłm sathane
petut apłs paulus in nomine filii &
tamen qđ p&uit nõ accepit.¬

Expanded text:
e autem non accepit quod petiit? Quomodo ergo verum est quia quidquid petierimus in nomine Filii, dat nobis Pater, si auferri a se angelum Satanae petiit Apostolus in nomine Filii, et tamen quod petiit non accepi
Abbreviated transcription (Latin):
UALIIER AUTẼ ISIA DILEC¬
tio sit tenenda: ipse insinuat
qui in plerisque scripture suae
sentenciis & amicos iubet diligi
inse : & inimicos diligi ꝓpterse
Ille enĩ ueraciter caritatẽ hab&.
qui & amicũ diligit in dõ. & ini¬
micũ diligit ꝓpter dm̃ : Nã sunt

Expanded text:
ualiter autem ista dilectio tenenda sit, ipse insinuat, qui in plerisque Scripturae suae sententiis et amicos jubet diligi in se, et inimicos diligi propter se. Ille enim veraciter charitatem habet, qui et amicum diligit in Deo, et inimicum diligit propter Deum. Nam sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nioperis si nõman& in radice
caritatis. Precepta ergo domi¬
nica: & multa sunt & unũ Mul¬
ta ꝑdiuersiititẽ operis: unum
mnradice dilectionis: R̾ Uos qui

Expanded text:
ni operis, si non manet in radice charitatis. Praecepta ergo Dominica et multa sunt, et unum. Multa per diversitatem operis, unum in radice dilectionis. Charitas qui
Abbreviated transcription (Latin):
patronis nr̃i domni iuliani mas¬
tiris tẽpore uirtutib nõ silebo mirt¬
culĩ qđ dñs ad laiidẽ nominis sui fa¬
cit ut die natiđ illiꝰ in multa liuina
bene ficia oritcionib: iđ int̾ cessionib¬

Expanded text:
patroni nostri Iuliani martyris referta virtutibus. Nec silebo miraculum, quod Dominus ad laudem nominis sui facit, ut in die natalis illius multa devina beneficia orationibus vel intercessionib
Abbreviated transcription (Latin):
ris patrocinia nõ recedarit: Unle
& ꝑ malttem pora afidelissimis
xp̃ianͥ s adificcitto ẽ. ba silicha in ho¬
nore illiꝰ beittissimi uirb qu&
celso ꝓcul edificata .e fastio fulgo

Expanded text:
yris patrocinia non recedant. Unde et per multa tempora a fidelissimis christianis aedificata est basilica in honore illius beatissimi viri, quae celsum protulit aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
r& int̃pellatus ẽ. abone me morie
Leo debodo ꝓtre monesterii scĩ
Anitni qđ ẽ sitũ ꝓpe menia uirbis
cõgruens sibilicer& construere. it
cogro floriacensi ditns ꝓeodẽ a groin
mutua uicissitudine p̃ediisq: sibi
aparentib iure heredititrio relie¬
etmiq isdẽ iger floriacens is: re
IGcdis tune fiscis erat Quib. au¬
oetis rex libentissime eiꝰ p̃cib annuit
& desideriũ illiꝰ qđ diu dilatione
creuerat compleriiudicauerat:¬

Expanded text:
t, interpellatus est a bonae memoriae viro Leodebodo Patre monasterii S. Aniani, quod est situm prope moenia urbis onastico congruens sibi liceret construere in agro Floriacensi, datis pro eodem agro in mutua vicissitudine praediis quae sibi a parentibus jure haereditario relice idem ager Floriacensis scilicet regalis tunc fiscus erat. Quibus auditis rex libentissime ejus precibus annuit, et desiderium illius quod diu dilatione creverat compleri judicavit
Abbreviated transcription (Latin):
sentenuia iudeor q uoq: ꝓceres condepnatꝰ
qͥ signa querentes exterius. aꝑtã lucis ico¬
nuã noluer intrare credendo: ł IIII.
Imiq p̃cipit necoꝑatantũ modosed &
cogituciones & ipsas &iã cordis intenciones
mundare. & cstigare meminerint : Nã
seqͥt᷑ : Lucerna corporistui: est oculustuus¬

Expanded text:
sententia Judaeorum quoque proceres condemnat, qui signa quaerentes exterius, apertam lucis januam noluerint intrare credendo. Denique praecipit ne opera tantummodo, sed et cogitationes et ipsas etiam cordis intentiones mundare et castigare meminerint; nam sequitur: Lucerna corporis tui est oculus tuus
Abbreviated transcription (Latin):
UALEM UIRO FROE IOM
afferre debeant : subditꝰ
& fructus ur̃ maneat. Omne quod
interueniens. fructũ nr̃i laboris
intercidit. Quod uero paxerna
uita agitur. xiam postmortẽseruit᷑

Expanded text:
ualem vero fructum afferre debeant subditur: Et fructus vester maneat. Omne quod interveniens fructum nostri laboris abscidit. Quod vero pro aeterna vita agitur etiam 1563 post mortem se
Abbreviated transcription (Latin):
Ia qs omp̃s ds: ut trium phũ becti
laurentii martiris tuique des¬
pectis ignib cõsumguit ĩtris pp&ia celoꝵ

Expanded text:
ipotens Deus, ut triumphum beati Laurentii martyris tui, quem despectis ignibus consummavit in terris, perpetua coelorum
Abbreviated transcription (Latin):
affrã nomine cũ diacono suo febice
nomine: Illa t ut᷑ uidens bo nestos
niros aduentactores. aestimens
inpaidicos. parauit cena omĩa
que solito more cũtrib puellis
cepit & psallere:¬

Expanded text:
ice . illa autem uidens . | honestos ueros aduentores existimans inpudicos . Parat| cenam et omnia que solito . more cum tribus puellis cepit et sallire
Abbreviated transcription (Latin):
DT ANDUMUERO AGOD DICI¬
tur. terroresq decȩlo & tẽ¬
pestates. cũ tempes tates hiema¬
les uenire exordine temporum¬
soleant .: cur hoc loco tẽpestates
uenire in ꝑturbatione signo dicun¬
tur. nisi qđ eas tẽpestates dñs
uenire denunciat que nequa quã
ordinẽ tempoꝵ seruant : Que enĩ
ordinate ueniunt. signũ non sunt:
sed tẽpestates insignũ sunt:¬

Expanded text:
tandum vero quod dicitur terrores de celo tempestatesque, cum tempestates hiemales temporum, cur hoc loco tempestates venire in perditionis signum praedicuntur, nisi quod eas tempestates Dominus venire denuntiat quae nequaquam ordinem temporum servant? Quae enim ordinate veniunt, signum non sunt; sed tempestates in signum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
arnis eni locus ꝓprius t̃ra .e
Que quesi a peregrina duci¬
lo quatur : Et homo iste peregre
ꝓficiscens serus bonasua tradidit
quia fidelib suissꝑitalia bona cõ¬
cessit : Et uni dedit qͥnq. telenta:¬

Expanded text:
arnis enim locus proprie terra est, quae quasi ad peregrina ducilocatur. Homo vero iste peregre proficiscens, servis bona sua tradidit, quia fidelibus suis spiritualia dona concessit. Et uni dedit quinque talenta
Abbreviated transcription (Latin):
oR
squi ut humanũigenus ad con¬
fessionentui nominispro¬
uocares. &iam in fragili seaui
prote metuat. & caelestis pre¬
mua gloriam concupiscat

Expanded text:
or, qui ut humanum genus ad confessionem tui nominis provocares, etiam in fragili perfecpro te metuat, et coelestis praemii gloriam concupiscat
Abbreviated transcription (Latin):
boł t hanc: Simile est regnũ
celorum decem uir ginibus que ac¬
cipientes lampades sua sex ierunt ob¬
uiam sponso & sponse Quinqueau¬
teme xeiserant fatue: & quin¬
que prudentes. S& quinque fa¬
tue: acceptis lampadibus non
sũpserunt oleum secum Pruden¬
tesuero: acceperunt oleumin
uasis suis cumlampadibus

Expanded text:
le erit regnum celorum 439 decem virginibus: que accipientes lampades suas: exierunt obviam sponso et sponse. Quinque autem ex eis erant fatue: et quinque prudentes. Sed quinque fatue acceptis lampadibus: non sumpserunt oleum secum. Prudentes vero acceperunt oleum in vasis suis cum lamp
Abbreviated transcription (Latin):
uusilero in hoccorpustulosa¬
sit̃ dibeat sibiquic quã uindicare de
meriti quositerũ demonũinst sta¬
cio ił ut latrenũ obsident multitudo
qͥb ꝑom̃s inassupplantator es inuisi.
animarũlaqͣ ostendunt. innume¬
rabibi ĩ mortib: ex pauescendos Rua

Expanded text:
ui vero in hoc corpusculo positi debeant 251 sibi quidquam vindicare de meritis, quos iterum daemonum infestatio, velut latronum obsidet multitudo, quibus omnes dies supplantatores inuisi animarum, laqueos tendunt innumrabilium mortium expauescendos? Na
Abbreviated transcription (Latin):
lũ formi deteẜ ad quiescite con¬
sili is meis. & colligite corpus beati
stepħi & deferte ad possessionẽ qͣm
nomine meo apellauit caphaga¬
mal & leponite eũ in monumen

Expanded text:
lum formidantes acquiescite consiliis meis, et colligite corpus sancti Stephani, et deferte ad possessionem meam, quam nomine meo appellavi Caphargamala: et deponite eum in monument
Abbreviated transcription (Latin):
ouili a dnieuertebot itc ut inhe¬
remi ueftitettẽ loet prius ele side.¬
rebilia couersa uideretstur
Vnde int̃c&era fec inora sua mo¬
nesteriũ eximi patris benedicti
de populens reb. om̃ib orbatu
in habitidile reddidit :¬

Expanded text:
bat, ita ut in eremi vastitatem loca prius desiderabilia conversa viderentur. Unde inter caetera facinora sua monasterium eximii Patris Benedicti depopulans, rebus omnibus inhabitabile reddidit
Abbreviated transcription (Latin):
taciisus est. ut itmillo tempore no
miles s& monachus pritar&i ir
Quib reb itt sibi om̃s cõmiltton¬
suos deunxerat: ut eũ miro affec¬
tu uenercr&iir : Nec dũ titm̃ rege¬
nerttionis inxpõ agebat quendã
bonĩ oꝑib beptismatis candidatũ¬

Expanded text:
est, ut iam illo tempore non miles, sed monachus putaretur. pro quibus rebus ita sibi omnes commilitones deuinxerat, ut eum miro adfectu uenerarentur. necdum tamen regeneratus in Christo agebat quendam bonis operibus baptismi candidatu
Abbreviated transcription (Latin):
pifexq matris uirgo quẽ
essit. peperitq. uirgo uirgi
etũ oanimꝰ tropheũ accipe uo
aec tua uingo duplicibea
e dumgessit frigilẽ dema
corporis secũ domui cruentũ cor¬
pore seeli Inde nec morte nec
amice mortis seua pengrũ ge¬
nera pa ues cens saenguine fuso
meruit secr&t scandere cel iNui
obtentu ds al me nr̃is porce iã
culpis uicia remittens qđ tibi
puro resonemꝰ elmũ pectoris him

Expanded text:
pifexque Matris, Virgo quem gessit, peperitque Virgo; Virginis festum canimus, trophaeum, Accipe votum. Haec tua Virgo duplici beata Sorte, dum gessit fragilem domare Corporis sexum, domuit cruentum Corpore saeclum. Inde nec mortem, nec amica mortis Saeva poenarum genera pavescens, Sanguine fuso meruit sacratum Scandere coelum. Hujus obtentu, Deus alme, nostris Parce jam culpis, vitia remittens; Quo tibi puri r
Abbreviated transcription (Latin):
sinegogis uris : It ꝑseqͥmini de
ciuitate inciuititẽ: utueniat
sus ẽ suꝑ t̃rã: Asconguine abel
iusti: usque asconguinẽ ⁊ achriȩ
fili ibarachiȩ. qͦm occidistis it̃¬
bis uenient haecomĩ a suꝑ ge¬

Expanded text:
de ciuitate in ciuitatem, ut ueniat est super terram, a sanguine Abel iusti usque ad sanguinem Zachariae filii Barachiae, quem occidistis intedico, uenient haec omnia super ge
Abbreviated transcription (Latin):
tabile : ecce nunc dies salutis
Hinc ꝓph&aait : Querite dnm
dum inueniri potest: in uoca¬
te cumdũ ꝓpe est. Unde easdem
fatuas uir gines in uocantes. dñs
nõ audit : qx inter el usa regni
cionẽ ꝓpees sepoterat prope
nilibus filiaiheru salemdo mi
filiesion & bratis simam predica¬
uerunt dicentes ungentu effu¬
sumnomen cium  Ad sutit
regina addeatris ciis in uesitu

Expanded text:
abile, ecce nunc dies salutis . » Hinc propheta ait: « Quaerite Dominum dum inveniri potest, invocate eum dum prope est . » Unde et easdem fatuas virgines invocantes Dominus non audit: quia interclausa regni prope esse poterat, prope nilibus filiam Sion Dominfiliae Sion, beatissimam praedicaverunt dicentes, unguentum effusum nomen tuum. Vers. Adfuit regina a dextri
Abbreviated transcription (Latin):
Gouͦ aio adeũ : Nõ egi dissimu¬
lant̃ dnẽ mi sed rogaui dnm
Et nunc dne eccescda uice uenisti.
& l&ificastime : Sicut̃ tercio uene¬
ris plenissi me exil arabis: Cũ hȩc
audiss&: demeniis ignauit dicens
gnosco ignosco yGnosco: Cũ hȩc
audissẽ dicitmͥ : Audi prb Cui¬

Expanded text:
o aio ad eum: Non egi dissimulanter, domine mi; sed rogavi DomiEt nunc, domine, ecce secunda vice venisti, et laetificasti me: si autem tertio veneris, plenius me exhilarabis. Cumque haec audisset, de manu significavit, dicens: Ignosco, ignosco, ignosco. Et cum haec dixisset, dicit mihi: Audi
Abbreviated transcription (Latin):
At dicitm Qui a esittistilXII¬
÷ in conimo tuo dicens Sifuerit
li quiasscorssingulors: Haec er¬
go intri me medipsũ cogratbam:
Qui eggo ne sre nõ potuit & dix
Uerum est dne : Iet uol uebit̃ in a

Expanded text:
t dicit mihi: Quia haesitasti in animo tuo, dicens, Si fueritliquias singulorum? Haec ergo intra temetipsum cogitabas. Cui ego negare non potui; et dixi: Verum est, domine, ita volvebam in an
Abbreviated transcription (Latin):
uatnoelice huiꝰ llcionisintel¬
Aectus: superiori ncrration
herere uidetur : Supra si quidẽ
re dẽptornr scribes & pheriseos
plurimis increpationib obiur¬
gasse atꝙ int̃ c& erit dixisse ꝑ hi¬

Expanded text:
angelicae hujus lectionis intellectus superiori narrationi haerere videtur. Supra siquidem Redemptor noster scribas et pharisaeos plurimis increpationibus objurgasse, atque inter caetera dixisse perhi
Abbreviated transcription (Latin):
dñitui łonAd uersus hecergomulti¬
formia scł i mala : castitatis & castis ac¬
tib: resistam :B eatiuitẽ patris mierita
iã intii to posita securimagnificemus
qͥ gub nacul ũfideuirilit̃ tenens anchorã
nauĩ optato in litore collocauit Qui
cõtraom̃ saduersariosscutũ timoris ch
infatigabilit̃ tenuit. donec ad uictori

Expanded text:
ducat Adversus haec ergo multiformia saeculi mala, castigatis et castis actibus resistamus. Beati autem Patris merita jam in tuto posita securi magnificemus, qui gubernaculum fidei viriliter tenens anchoram  mercibus navem optato in littore collocavit: qui contra omnes adversarios scutum timoris Dei tandiu infatigabiliter tenuit, donec ad victori
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ad eii uisitacionis gr̃a exmore
cõuenerat eiꝰq monesteriũ frequ¬
tabat: Ut qr isdẽ qͦq iur dotrina
gr̃& cȩlestis influebat: dulcia
sibi inuicẽ uite uerba trehfunde¬
rent ⁊ sutuẽ cibũ celestis patrie
ql adhic ꝑfecte gaudendo nõ pote¬
rant saltĩ sus pirando gustarent :¬

Expanded text:
ionis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent
Abbreviated transcription (Latin):
temporẽ uinũ suũ fuisse absolutũ :
qđ ꝓ salute iuri suibectũ iilicnum
martire peorit ut cõiugẽ suũ impe¬
rator absoluer& : Quib remeantib:
ebecti iulitni sepulchrũ uota im¬
plentes cellul ceboratorii sicut ꝓ¬
miserat mulier construxer̃: Et de¬

Expanded text:
irum suum fuisse absolutum, quo pro salute vire sui beatum Iulianum martyrem petiit, ut coniugem suum imperator absolveret. Quibus remeantibus ad beati Iuliani sepulchrum, vota implentes, cellolam oratorii, sicut promiserat mulier, construxerunt, et de
Abbreviated transcription (Latin):
cce redemtor is uocẽ decem
uirgines & om̃s dicuntur
uirgines. & tamen intrabeati¬
tudinis ianuam nõ om̃srecepte.
Qui a etirũquedam dũ de uirgi¬
nitate suangloriam foris expe¬
tunt: inuasis suis oleum habere
noluerune S & prius querendũ
aut cur dece uirginibus cõpare¬
tur : que &iam uirginȩs pruden¬

Expanded text:
 Redemptoris voce decem virgines, et omnes dicuntur virgines, et tamen intra beatitudinis januam non omnes sunt receptae, quia earum quaedam, dum de virginitate sua gloriam foris expetunt, in vasis suis oleum habere noluerunt. Sed prius quaerendum aut cur decem virginibus comparetur
Abbreviated transcription (Latin):
fundit : quanto adumanos oculos
postensuĩ pallorẽ eaut : Et plerũq
fit ut qđ caus adĩ agicredit᷑: ꝓsolis
humunis fauorib: agat̃: Quod bau
si monille significat : qͥinuentꝰ in i¬

Expanded text:
fundit, quanto ad humanos oculos per ostensum pallorem exit. Et plerumque fit, ut quod causa Dei agi creditur, pro solis humanis favoribus agatur. Quod bene Simon ille significat, qui inventus in i
Abbreviated transcription (Latin):
eru ec̃ suẽ tulerat. qͥ dicebat.
C astigo corpus meũ ⁊ ĩ seruitute
redigo : ne forteal uii p̃dicans ipse
reybefficiar. Icceinaf fliccio¬
necor poris audiuimcrucẽ carnis
audia mus nuncincõ passioneprori¬
micrucẽ m̃tis: Ait enĩ: Quis infir¬
mat᷑ & egonõ infirmor.  Quiscan¬
dalizatur & ego nõ urore¬

Expanded text:
dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar . Ecce in afflictione corporis audivimus crucem carnis, audiamus nunc in compassione proximi crucem mentis. Ait enim: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur
Abbreviated transcription (Latin):
uemterra potiis aethera coluu
adorint p̃dicant trinam
regentem in achina claustrũ
incriaebeuilant : Cuiluna
sol &l omĩa deseruiunt ꝑtemi¬
pora ꝑfusa celi grã gesteent
puelle uiscera: Miretn tiir

Expanded text:
uem terra pontus aethera colunt adorant praedicant, trinam regentem machinam claustrum Mariae baiulat. Cui luna, sol et omnia deserviunt per tempora, perfusa caeli gratia gestant puellae viscera. Mirantur
Abbreviated transcription (Latin):
presentis tẽporis ecđad icuut.
Dequo in alio in lo codñ dicit.
A itt& filius hominis angłos si
& colligent deregnotius om̃ĩa
scandala Neque enĩ inil lor⁊¬
nobeatitudinis inquopat sui¬
ma est: inueniriscandala pore¬
runt que colligantur

Expanded text:
. De quo in alio loco Dominus dicit: Mittet filius hominis angelos suos, et colligent de regno eius omnia scandala. Neque enim in illo regno beatitudinis, in quo pax summa est, inveniri scandala poterunt, que colligantur
Abbreviated transcription (Latin):
adfenestrã stens & omi potene
dm̃ depc̃ans subito intẽpesta hori
noctis respiciens uidit fusẽ lu¬
cẽ desuꝑcunctas no etis tenebras
efugasse. tantoq splendore cle¬
rescere. ut diẽ uincer& lux illa
que eunt᷑ tene brets redicisso¬

Expanded text:
ad fenestram stans, et omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiass
Abbreviated transcription (Latin):
Ahaec nr̃a nõsaint sed sc̃ors
nera uultis inponere . quẽ nõ possu¬
mus portare: Atille : Quẽ nimiꝰ
cogebat dolor insua p&icione psti¬
tit i uritns qđ nõreder& : nisi eiꝰ fi¬
liũ resusciter&: Quẽ mox di ftamu¬
lus inquisiuit dicens: Ubi este cin
ille respondit : Ecce corpꝰ eiꝰ adia¬

Expanded text:
haec nostra non sunt, sed sanctorum nera vultis imponere, quae non possumus portare? At ille, quem nimius cogebat dolor, in sua petitione perstitit, jurans quod non recederet, nisi ejus filium resuscitaret. Quem mox Dei famulus inquisivit, dicens: Ubi est? Cui ille respondit: Ecce corpus ejus ad ja
Abbreviated transcription (Latin):
uĩ diu Genslen gobardorx
infidelitatis sue tenebris
carere nobuiss&. & nigũ dñifer¬
re detrectans eos qͥferebaat m¬
pugnare decreuiss& : itedicĩ uenit
Cuiꝰ in colas occulto dĩ iudicio
er mucronitrlidit feriendos:
uegens lon gelatẽq¬

Expanded text:
um diu gens Langobardorum infidelitatis suae tenebris carere noluisset, et jugum Domini ferre detrectans eos qui ferebant impugnare decrevisset, Italiam venit ndi, cujus incolas occultum Dei judicium ejus mucroni tradidit feriendos. Quae gens longe lateq
Abbreviated transcription (Latin):
erggo RREDius grit̃m cort̃ dño &
coti rege & fere batꝰ eiꝰ testimoniũ
ab om̃ib: intitritũ ut caencellitri
prior ante cõspectu regis ad siste¬
r& Crescebatq ei honor cũ mas¬
no fituore dedie in diẽ. in omiper¬
te ꝓbatꝰ uernabet in aula de uotꝰ:
Nquotenta fomiliaritate ha¬
bitꝰ .ẽ. ut plurimis fel icitas eiꝰ
ingentẽ gigner& hodiũ: Noderat
qͥppe suꝑbit̃: diligebat ueritatẽi
sed pl ane illum boni a ol mi¬
rtba tur:
ectabatur aut̃ in deficienter
crieatẽ. Mensu& udinem i¬
& humilitate Dili gebat enim
dnmextoto corde et extota anuna
& extote m̃te suc Erat quoꝙ se¬
renas pectii & tranqͥllꝰ moribuis : Se¬

Expanded text:
dius gratiam coram Domino et coram rege, et ferebatur eius testimonium ab omnibus in tantum, ut cancellarius prior ante conspectum regis adsisteret. Crescebatque ei honor cum magno favore de die in diem; omni ex parte probatus, vernabat in aula devotus. A quo tanta familiaritate habitus est, ut plurimis felicitas eius ingentem gigneret odium. Oderat quippe superbiam, diligebat veritatem; sed plane illum boni admirabantur. Sectabatur itaque indeficienter caritatem, mansuetudinem et humilitatem. Diligebat enim Dominum ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente sua. Erat quoque serenus aspectu, tranquillus moribus
Abbreviated transcription (Latin):
ate Nutritus ẽ. infide re¬
tholica religione inbutꝰ. ĩa pue¬
ricie an nos excedens. aeuũ Ad¬
olescenciȩ cũ magna industria
regebat Cũ cuct̃ cernerent pa¬
renteseiꝰ m odolescencie filiũ
sqł ubrẽ uitit adeptũ. studiore¬
ligionẽ onatũ. trediturlit¬
multi mirgrent᷑ eiꝰ eloquencia
ore meli ieluo flegrabat Eune¬
eiscor sunile serense nullistisani

Expanded text:
 nutritus est in fide retholica religione imbutus, jam pueritiae annos excedens, aevum adolescentiae cum magna industria gerebat. Cum autem cernerent parentes ejus in adolescentia filium salubrem viam adeptum, studio religionis ornatum, tradunt litmulti mirarentur ejus eloquentiam ore mellifluo flagrabat cunctis. Cor sen
Abbreviated transcription (Latin):
que enĩ in cegrũ sibi fore arbi¬
trabatur. si donatiuũ nõmil¬
taturiis acciper&: Hacten is inꝗd
ad cesare mi licati tibi parexe
uitnunc militẽ dõ: Donatiui ti¬
um: pugnaturiis acciptat RD

Expanded text:
que enim integrum sibi fore arbitrabatur, si donatiuum non militaturus acciperet —, hactenus, inquit ad Caesarem, militaui tibi: patere ut nunc militem Deo: donatiuum tuum pugnaturus accipiat,
Abbreviated transcription (Latin):
NS NACRIDEMPIOR NR
periturimundi p̃currentia
mala denunciat : ut eominus p¬
turbent uenientia. quo fuerint
prȩscita : Minus enĩ iacula feriunt:

Expanded text:
s ac Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt
Abbreviated transcription (Latin):
sid ebitis animas uras Idcirco posses¬
sio anime inuirtute pacientiȩ poni¬
tur : quia radix omniũ custosquȩ
uirtutũ pacientia est: Terpacientiã
possidemꝰ animas nrãs: quia dũ nobis

Expanded text:
sidebitis animas vestras. Idcirco possessio animae in virtute patientiae ponitur, quia radix omnium custosque virtutum patientia est. Per patientiam vero possidemus animas nostras, quia dum nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tiam noscitur: Sed qui a nata¬
lem martirũ hodierna die colimꝰ
patienciȩ aestimare extrane¬
os debemus: Sienĩ adiuuan¬
te dño in nos uirtutẽ patientȩ
seruare contendimus. & in pace

Expanded text:
toditur. 7. Sed quia natalem martyris hodierna die colimus, patientiae existimare extraneos debemus. Si enim, adjuvante nos Domino, virtutem patientiae servare contendimus, et in pace
Abbreviated transcription (Latin):
ED QUIA DURASUNT QUE PRE¬
dicuntur de afflictione mer¬
tis ꝓtinus consolatio subdit᷑ degaudio
resurrectionis cũ dicitur: Capillus
decapite ur̃o nõ peribit: Scimus
frs quia caro incisa dol&: capillus
uenirent᷑ in lesi in aquis ualidis terra apparuis
arida & in mari rubro uia sine inpedimento

Expanded text:
ed quia dura sunt quae praedicuntur de afflictione mortis, protinus consolatio subditur de gaudio resurrectionis, cum dicitur: Capillus de capite vestro non peribit. Scimus, fratres, quia caro incisa dolet, capillus venirentur inlesi in aquis validis terra apparuit arida et in mari rubro viam sine impedimento
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uero est qđ plerũq pacientes¬
ideo uidemus qui a r&ribuere
mala nõ possumus : Sed qui id circo malũ
nõr&ribuit quia nequaquã ual&: ꝓcul
dubio ut p̃diximus paiciens non est:
quia patiencia nõ in ostensione in¬
quiritur sed incorde: R Coronauit¬
eos dñs coronã iusticiȩ quia passi sunt ꝓdño¬
liberauit eos. ⁊eripuit eos. Quia łouII

Expanded text:
dum vero est, quod plerumque patientes videmur, quia retribuere mala non possumus; sed qui idcirco malum non retribuit, quia nequaquam valet, procul dubio, ut diximus, patiens non est: quia patientia non in ostensione acquiritur, sed in corde. » Haec quieos Dominus corona justitiae, quia passi sunt proet liberavit eos, et eripuit eos. Quia.
Abbreviated transcription (Latin):
occidentele perentel t nobi¬
oriundufuit ut. eẽt. lucerna
euinctis selelib dno cõdonante
locundus Genitrix sciltc& be¬
atał elagia uocitecta .ẽ. querf
utaortefiactur. eẽ. religiosa. ut
immitantes exem plũ ⁊ achariȩ
dio nõ erat. ince dentes in man¬
datis. Sĩ: utẽent sine querela:
atꝰ ergo AREDIuS Ti¬

Expanded text:
entella nobioriundus fuit, ut esset lucerna cunctis fidelibus, Domino condonante, Iocundus, genetrix scilicet beata Pelagia vocitata est, quibus vita testatur esse religiosa, ut imitantes exemplum Zachariae dio non erat, incedentes in mandatis Dei, ut essent sine querella. 4. Natus ergo Aridius
Abbreviated transcription (Latin):
in cognitit N eꝙ enĩ incredibile
cõtendite intritre ꝑangustitmr
porta honore se inuicẽ p̃ueni¬
endo certurint : ł N¬
erũ qual ib& excauise centen¬
oent nos pociꝰ nõc arnel es
cidhuc discipli quid gesserint.
sed spiritalis magist̃ qđ iusserit ui de¬
ctmus: Dixit ccut̾ eis Reges gencium
dominant᷑ eor. eiqͥ potesti tẽ hebens¬

Expanded text:
ibile Contendite intrare per angustam portam , honore se invicem praeveniendo certarint . Verum qualibet ex causa contenderint, nos potius non carnales adhuc discipuli quid gesserint, sed spiritalis Magister quid jusserit, videamus. Dixit autem eis: Reges gentium dominantur eorum, et qui potestatem haben
Abbreviated transcription (Latin):
contencionis arguit. sed forma
qͣm seqͣnt᷑ humil itatis modeste rocci¬
one describit : In qua tom̃ forma
obtinende maiores & p̃ceptores. id ẽ.
cloctores exełe nõ minima discreci¬
one opu habent. neui delic& regũ
genciũ insttor dominri subiectis.
seq eb eis ogudetnt suꝑ nacuis lacu¬

Expanded text:
contentionis arguit, sed formam quam sequantur humilitatis modesta ratione describit . In qua tamen forma obtinenda majores et praecessores, id est, doctores Ecclesiae non minima discretione opus habent, ne videlicet regum gentilium instar dominari subjectis, seque ab eis gaudeant su
Abbreviated transcription (Latin):
nob bene aGendi ꝓponimꝰ:¬
ocsi quidẽ &lipsius dni docemur exe¬
plo qui ut humano suꝑbie cerni¬
a frengat. ac subli me nob humilita¬
tisiugũ in ponat nõsuetantũ humi¬
litatis forina qũ sequa mur. insi¬
nuat dicens Discite a me quiamit¬
tissũ & humił corde. sed &it anglici
suꝑbie deiectionẽ quẽ caueamis ad

Expanded text:
nobis bene agendi proponimquidem et ipsius Domini docemur exemplo, qui ut humanae superbiae cervicem frangat, ac sublime nobis humilitatis jugum imponat, non suae tantum humilitatis formam quam sequamur, insinuat dicens: Discite a me, quia mitis sum, et humilis corde , sed etiam angelicae superbiae dejectionem, quam cave
Abbreviated transcription (Latin):
Quibene intellexit. mortiui
posse hominẽ resuscitare aduitabe¬
ne dere surreccionis gła sensit qͥ
uiftos postresur rectionẽ matioris

Expanded text:
Qui bene intellexit mortuum posse hominem resuscitari ad vitam, bene de resurrectionis gloria sensit, qui justos post resurrectionem majoris
Abbreviated transcription (Latin):
elecgisti ⁊ erudisti. ⁊ secur iudicii tu
comittti nobili ꝑuenies ad coronami
de rel in quo hac desero. sed maicratibi
cdebentꝰ certemine: Nos quasi senes
leuioris pugne cursũ recipimꝰ. teqͣsi
ã medius numerꝰ dec& Nẽ erattu¬
um sub magistro uincere: qͣsi ad¬
iutoriũ meũ querens Qd cõsoreiũ
pessionis meȩ exp&lis : tott̃ tibi he¬

Expanded text:
tui comitatu nobili pervenias ad coronam. » derelinquo, filii, nec desero, sed majora tibi debent certamina. Nos quasi senes levioris pugnae cursum suscipimus, te quasi ic medius numerus decet. Non erat tuum sub magistro vincere, quasi adjutorem quereres. Quid consortium passionis meae expetis? Totam tibi he
Abbreviated transcription (Latin):
rusticiis de functi filii cor¬
pus in ulnis ferens orbitatis lugtu
aestuans admonasteriũ ueruit .
benedictũ patrẽ quesiuit: Quicu
dictũ eẽ. qui a sdem pect̾ cũ frãbuiti
agromorar&ur ꝑtinꝰ ante monaste¬

Expanded text:
rusticus defuncti filii corpus in ulnis ferens, orbitatis luctu aestuans, ad monasterium venit, Benedictum patrem quaesivit. Cui cum dictum esset quia idem Pater cum fratribus in agro
Abbreviated transcription (Latin):
uodam itaque tepore cũiam
nichił p̃t̃ arma & simplicem
milicie uestẽ hab̾&. mediahieme
que solito a sperior inorruerat
Ad eo itplerosq uis algoris ex¬
tinguer& obuiũ hab& in porta
ambianensiũ ci uitatis pauꝑẽ

Expanded text:
uodam itaque tempore, cum iam nihil praeter arma et simplicem militiae uestem haberet, media hieme, quae solito asperior inhorruerat, adeo ut plerosque uis algoris extingueret, obuium habet in porta Ambiane
Abbreviated transcription (Latin):
primus uerbum dĩ samaritanaegenti: in quo
tantatrat diuinegratiac efficatia ut &iam sr¬
monem magum suis praedicationibus conster¬
naret: quiper idem tem̃poris cadebrisfimȩ
apud samaritanorum populos habebatur
it a utuistusdĩ magnaesseputaretur: sed iscum
uidiss& signaetmiracula quacaphilippo per
diuinaegratiae potestatem siebant: Obsiupe¬
factus. et territus cessitꝰ eteredere sem xpm usque¬
quo &iam baptis mum acciper& simulauit¬

Expanded text:
enti. In quo tanta erat divinae gratiae efficacia, ut etiam Simeonem magum suis praedicationibus consternaret. Qui per idem tempus celebris famae apud Samaritanorum populos habebatur ita, ut virtus Dei magna esse putaretur. Sed is cum vidisset signa et miracula quae a Philippo per divinae gratiae potestatem fiebant, obstupefactus et territus cessit, credere se in Christum, usquequo etiam baptismum acciperet, simulavit
Abbreviated transcription (Latin):
commemorat: quod intantum superbiae clatus
sit utdm̃ scuoluerit apellari In ipsis autem ubi
deiudicorum ladibus refest suam quoq legitio¬
nem. quam pro contribulibus suis iudeis de&ulit
adurbem romam discribit : et quod perorans
apudgaium propatriis legibus. nihil ampli¬
us quam in risionem r&ulerit domumammo
& pene perculum mortis incurrerit. Ged&e
io sephus mominithorum. in octauodetimo
antiquitatum librotalia quaedam seribens¬

Expanded text:
commemorat, quod in tantum superbiae elatus commemorat, quod in tantum superbiae elatus sit, ut Deum se voluerit appellari: In ipsis autem ubi de Judaeorum cladibus refert, suam quoque legationem, quam pro contribulibus suis Judaeis detulit ad urbem Romam, describit, et quod perorans apud Gaium pro patriis legibus, nihil amplius quam irrisionem retulerit domum, imo et pene periculum mortis incurrerit. Sed et Josephus meminit horum in libro XVIII Antiquitatum
Abbreviated transcription (Latin):
eidem pariter contulit: ipsum uero herodem¬
quiuel imohannis nece auctor extrterat
uel in passione dñi imerfuerat multis exeruci¬
atum modis acterno damnat exilios sicut iose¬
UISTEMPORIBUS FIO INSIONIS AN¬
simus scriptorum florbat qui non solum
in nr̃a uerum euani in grecorum philosophia
primus interprimos habebatur: hicautem
generequidem aproauis hebreus. apud alexan¬
driam ueto in omnibus claris & nobilibus
uiri siclarior amobiliorerat: Indiuinis autẽ
legibus etpatriis institutis quantus qualis ue
fuerit ex his quae nobiliflibrorum suorum tradi¬
dit monimentis omnibus clarum esti. Quis
enuim digne ualcat explicare quantacius in libe¬
ralibus littens fuerit institutio. quanta in phi¬
lo sophicis quantusq maxime in platonicis &
phrtagoricis fuerit disciplinis : ut queom nes
etquisecum floruerant pene & qui preces serant
IEIGITUR IPSITEMPORIBUS GAI QUAN¬
ta iudacis acciderint malas quinq uoluminib:
exponit. Sed ȩdeciusdem gaumentis in sania

Expanded text:
eidem pariter contulisse. Ipsum qui vel Joannis necis auctor exstiterat, vel in passione Domini interfuerat, multis excruciatum modis, aeterno damnat exsilio, sicut Josetemporibus Philo insignissimus scriptorum florebat, qui non solum in nostra, verum et in Graecorum philosophia primus inter primos habebatur. Hic autem genere quidem a proavis Hebraeis, apud Alexandriam vero omnibus claris et nobilibus viris clarior ac nobilior erat. In divinis autem legibus et patriis institutis quantus qualisque fuerit, ex his quae nobis liberorum suorum tradidit monumentis, omnibus clarum est. Quis enim digne valeat explicare quanta ei in liberalibus litteris fuerit institutio, quanta in philosophicis, quantusque maxime in Platonicis et Pythagoricis fuerit disciplinis, ut omnes qui secum floruerant, pene et qui praecesserant, igitur ipse temporibus Gaii quanta Judaeis acciderint mala, quinque voluminibus exponit; sed et de ejusdem Gaii mentis insania
Abbreviated transcription (Latin):
ut compleretur etilla prophetia quaedixerat᷑
nomnemterram exuit sonus corum : cũange¬
listarum dumtaxat &apostolorum: & infinem
orbisterrac uerbacorum: Ex quo perom nes
ciuitates acuicos inmensae multitudinis uelut
messium tem porefrumenta ad arcas : Ita ad
cedosias populi congregabuntur: Quaccũq
illi a parentibus traditaesibimorbide suꝑfito¬
onis uinculis tenebantur. ꝑdoctrinam xp̃i
simul & ꝑuistutum miracula quaesteri uido¬
bant. recepta ueri dĩ notitia tam quam atrran¬
nicis dominis liberati: ad unum uerum dm̃ &
erroris. fideli cum confessione ueniebant itu¬

Expanded text:
ut compleretur et illa prophetia quae dixerat: ut compleretur et illa prophetia quae dixerat: In omnem terram exivit sonus eorum, evangelistarum duntaxat et apostolorum, et in fineorbis terrae verba eorum . Ex quo per omnes civitates ac vicos immensae multitudinis, velut messium tempore frumenta ad areas, ita ad ecclesias populi congregabantur. Quicunque illi a parentibus traditae sibi morbidae superstitionis vinculis tenebantur, per doctrinam Christi simul et virtutum miracula, quae fieri videbant, percepta verbi Dei notitia, tanquam a tyrannicis dominis liberati, ad unum verum Deum et itentes, fideli cum confessione veniebant
Abbreviated transcription (Latin):
retulit. Utdcorigine inquit retractemus: eius¬
modi legum uctus erat decr&ume nequids̃ ab im¬
peratoreꝰ consetraretur: Nisia senatu probatus. Sic
marcus acmilius dedõsuo alburnofacit: Ethoc
ad causam nram̃ quod apud uos humano arbitta¬
tu diuinitas pensctur eenisi hominids placue¬
rit dsnonerit thomoiam qo propitius es sedebe¬
bit:. Tiberius ergo cuius tempore nomenxpĩanũ
insacculum intrauit. adnuntiata sibi exsiria
palefuna quacillicueitatem istius diuinitatis¬
reula uerant: deculit ad senatum cum pracroga¬
uua susftagii sui senatus quia non ipse proba¬
uerat respuit. cacsar in sententia mansit: com¬
minatus peticulum accusatoribus xp̃ianorũ:
VODPROTICTO DIUSA PROUIDIATIUTA
tunc̃ cacsaris sensibus ingant uti absq ullo
obstaculo in psis dumtaxat initus cuangdĩ
sermo usquequaque percurieret: Vnde ctfac¬
tum est: ut repente qua si cacditus lumen osten¬
sum. autradius quidam solis crumpens totũ
orbem daritate supniluminis in lustraret e

Expanded text:
etur. Ut de origine aliquid retractemus eiusmodi legum, vetus erat decretum, ne qui deus ab imperatore consecraretur nisi a senatu probatus. Scit M. Aemilius de deo suo Alburno. Facit et hoc ad causam nostram, quod apud vos de humano arbitratu divinitas pensitatur. Nisi homini deus placuerit, deus non erit; homo iam deo propitius esse debebit. Tiberius ergo, cuius tempore nomen Christianum in saeculum introivit, adnuntiata sibi ex Syria Palaestina, quae illic veritatem ipsius divinitatisvelaverant, detulit ad senatum cum praerogativa suffragii sui. Senatus, quia non ipse probaverat, respuit, Caesar in sententia mansit, comminatus periculum accusaforibus Christianorum. profecto divina providentia ita tunc Caesaris sensibus ingessit, ut absque ullo obstaculo in ipsis duntaxat initiis Evangelii sermo usquequaque percurreret. Unde et factum est ut repente quasi coelitus lumen ostensum, aut radius quidam solis erumpens, totum orbem claritate superni luminis illustraret,
Abbreviated transcription (Latin):
populos profusius effunderctur diuina dignatio:
primus cornelius apud caesaream palestins
urbem maximam. cumomnidomosua ad fidẽ
xp̃i petro ministrante ꝑducitur. Iam indequã¬
plurimi et alii exgentibus apud antiochiam
adfidem ueniunt eorum praedicatione ꝑtracq.
quos proseditione aduersum stephanum com¬
mota disseminatos esse ꝑ omnem locum supe¬
rius edocuimus. Perquos &apud antiochiam
florentissima congregatur ecdlesia: in quaeranT
etiam prophetici ordinis uiriquam plurimi.
um quibus etharnabas et paulus quibus om¬
nibus pariter ingratiadĩ et unanimitatedegen¬
tibus ibi primum discipuli uelut ꝑenni fonte
sumpto uocabulo apellati sunt xp̃iani. Qua¬
erant prophetis. famem magnam futuram di¬
uinis prȩsagabat oraculis. Paulus uero et
barnabas cum ministerio a fratribus conlato
quod sc̃orum usibus deseruiret hierusolimam

Expanded text:
us cum effunderetur divina dignatio, primus apud Caesaream Palaestinae urbem Cornelius cum omni domo sua ad fidem Christi, Petro ministrante, perducitur. Jam inde quamplurimi et alii ex gentibus apud Antiochiam ad fidem veniunt eorum praedicatione pertracti, quos, proditione adversus Stephanum commota, disseminatos esse per omnem locum superius edocuimus, per quos et apud Antiochiam florentissima congregatur Ecclesia. In qua erant etiam prophetici ordinis viri quamplurimi cum quibus et Barnabas et Paulus, quibus omnibus pariter in gratia Dei et unanimitate degentibus, ibi primum discipuli, e perenni fonte sumpto vocabulo appellati sunt Christiani. Querant, prophetis, magnam famem futuram divinis praesagabat oraculis. Saulus vero et Barnabas cum ministerio a fratribus collato, quod sanctorum usibus deserviret, Jerosolymis
Abbreviated transcription (Latin):
siquid fortenoui inhisquas regebant proui¬
dus accidisset. uel principi uelsenatui nuntia¬
rent. utineex his quae gerebantur ignorare
aliquid uiderentur deresurrectione amortuis
nem locum fuerat ꝑuulgata : Pilatus tiberio
principi refest. Sed et dec&eris mirabilibus
eius. etut postmortem cum resurrexiss&
aquam plurimis iamds̃ essocreder&ur trberius
quaccom pererat retulit ad senatum: Sena¬
tus autem spreuis sedicitur: procoquod non
sibi prius huius rei indicium fuerit delatumꝰ
ed auctoritatem suam praeuenerat uulgi sen¬
tentia Lex etenim erat antiquitus designa¬
ta. nequi apud romanosds habgretur. fusi
senatus deereto eisententia confirmatus:
orro autem prouero hocerat quod agebat᷑.
nediuinauirtus humanis putaretur assesto¬
ribus indigere Cumq sccundum ea quac
supra diximus renuis set senatus: Tiberius
tamen tenuit sententiam suam. nequid ad¬
uersum doctrinam xp̃i contrarium molirdeur

Expanded text:
si quid forte novi in his quas gerebant provisi quid forte novi in his quas gerebant provinciis accidisset, id vel principi vel senatui nuntiarent, quo nihil ex his quae gerebantur ignorare aliquid viderentur, de resurrectione a mortuis nem locum fuerat pervulgata, Pilatus Tyberio principi refert, sed et de caeteris mirabilibus ejus, et ut post mortem, cum resurrexisset, a quamplurimis jam Deus esse crederetur. Tyberius quae compererat retulit ad senatum. Senatus autem sprevisse dicitur pro eo quod non prius sibi hujus rei indicium fuerit delatum, sed auctoritatem suam praevenerit vulgi sententia. Lex etenim erat antiquitus designata, ne quis apud Romanos deus haberetur, nisi senatus decreto et sententia confirmatus. Porro autem pro vero hoc erat quod agebatur, ne divina virtus humanis putaretur assertoribus indigere. Cumque secundum ea quae supra diximus renuisset senatus, Tyberius tamen tenuit sententiam suam, ne quid adversum doctrinam Christi contrarium moliretur
Abbreviated transcription (Latin):
singulos augescente praedicatione uerbi diuimꝰ
ꝑdi prouidentiam exaethiopiae rogionibus
moris quippeest illinationi etiam nuna a femi¬
primo exomnibus gentibus misterium fidei
etsacramentum bapꝰtismi tradidite&ueliit
et uelut quasdam eumdõ primitias. omnium
consecrat nationum: hunc opinio ten& ad pa¬
triam terram regressum scientiam dĩ summi.
et salut arem dñi nr̃i prae sentiam indigenis
gentibus sicut sibi tradita fuerat praedi dasse
Inquo rebus ipsis conpletaest pereum profetia
quaedicit: acchiopia pracueniet manus eiusdõ
Dum haccita aguntur paulus uas electionis
non ex hominibus neq perhominem. sed
suscitauit amortuisinapostolatum uocatur
caedesti ad seuoce delataTi:¬
NTTREA CUMPEROMNEM IMULOCUNE
deresurrectione et mirabilibus dñinri ihũxp̃i
etdeascensionecius ad caelum felix fama
loquer&ur. acperomnium aures beatihuius
rumoris uoluer&ur opinio : quõ antiqui moris
erat apud romanos. ut prouintiarum iudices

Expanded text:
singulos dies augescente praedicatione verbi divini, per Dei providentiam ex Aethiopiae regionibus Moris quippe est illi nationi, etiam nunc a femiprimo ex omnibus gentibus mysterium fidei et sacramentum baptismi tradidit, et velut quasdam cum Deo primitias omnium consecrat nationum. Hunc opinio tenet ad patriam terram regressum, scientiam Dei summi et salutare Domini nostri indigenis gentibus, sicut sibi traditum fuerat, praedicasse. In quo rebus ipsis completa est per eum prophetia quae dicit: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo. Dum haec ita aguntur, Paulus vas electionis non ex hominibus neque per hominem, sed suscitavit a mortuis in apostolatum vocatur, coelesti ad se voce delatanterea cum per omnem jam locum de resurrectione et mirabilibus Domini nostri Jesu Christi et de ascensione ejus ad coelum felix fama loqueretur, ac per omnium aures beati hujus rumoris volveretur opinio, et quoniam antiqui moris erat apud Romanos ut provinciarum judices
Abbreviated transcription (Latin):
co autem quod scripsistimihi utueniam ad te:
portet me omnia propter quaemissus sum
hic explere & postcaquam compleueto recipi me
adcum quomissus sum: cumergo fuero ad sump¬
tus. mittam tibi aliquem exdiscipulis meis ut
curet aegritudinemtuam: &uitamtibi atq his
qui tecum sunt praest& ̃ Et ciuitatituac praest& d¬
ut nullus aduersariorum̃ umquamuos exsupera¬

Expanded text:
De eo autem, quod scripsisti michi, ut veniam ad te: De eo autem, quod scripsisti michi, ut veniam ad te: oportet me omnia, propter que missus sum, hic explere, et posteaquam complevero, recipi me ad eum, a quo missus sum. Cum ergo fuero assumptus, mittam tibi aliquem ex discipulis meis, ut curet egritudinem tuam et vitam tibi atque hiis qui tecum sunt prestet et civitati tue, ut nullus adversariorum vos unquam exsupera
Abbreviated transcription (Latin):
ihũ saluatoribono quiapparuit in locis
Hicrosolimorum salutem. Auditum mihiest¬
tdete et desanitatibus quas facis sine medicam̃¬
tis autherbis fiant ista peste: & quod uerbo tantũ
accos facis uidere claudos ambulare. edȩprosos
mundas. et inmundos sp̃s acdemonescicis. et
eosquilongis aegritudinibus afflictantur p¬
curasesanas mortuos quoq suscitas. quibus
omnibus auditis dete statui in animomeo
unum esse eduobus autquiatusi sđs. et descen¬
deris decelo ut haccficias: aut quod filiu sdĩsis
quihacefacis: propterea cgo scribens rogauerimꝰ
te ut digneris usq admefatigari: etȩgrꝰitudinẽ
meam quaiam diu laboro curare. Nam & illud
omperi quod iudei murmurant aduersũ te
uolunt tibi insidiari: est autem mihiciuitas
arua quidem sed honesta quȩ sufficiat utrisq
ninegum me ipse non uideris : scriptum est enim
leit quiahi quim euident non credent in me
qui non uident mc ipsigredent &uiuent

Expanded text:
Iesu salvatori bono, qui apparuit in locis Iherosolimorum, salutem. Auditum michi est de te et de sanitatibus, quas facis, quod sine medicamentis aut herbis fiant ista per te, et quod verbis tantum facis cecos videre, claudos ambulare et leprosos mundas et inmundos spiritus ac demones eicis et eos qui longis egritudinibus afflictantur curas et sanas, mortuos quoque suscitas. Quibus omnibus auditis de te, statui in animo meo unum esse e duobus: aut quia tu sis deus et descenderis de celo, ut hec facias; aut quod filius dei sis, qui hec facis. Propterea ergo scribens rogavi te, ut digneris usque ad me fatigari et egritudinem meam, qua iam diu laboro, curare. Nam illud comperi, quod Iudei murmurant adversum te et volunt tibi insidiari. Est autem michi civitas quidem parva, sed honesta, que sufficiat utrisque. in me, cum me ipse non videris. Scriptum est enim de me, quia hii qui vident me non credent in me, et qui non vident me ipsi credent et vivent.
Abbreviated transcription (Latin):
inapostolatum proiuda traditore mathi¬
as sorte consciscitur. quierat unus exdisci¬
ordinantur autem etdia coniseptom
numero: per orationes & manus inpositio¬
nem a postolorum minis terii uiduarũ
gratia: inquibus stephanus qui& primus
lapidatur abhis quiet dnm̃ occiderunt:
per quod & nominissui stephanus corona
donatur axpo: Tum deinde et ia cobum
qui dicebatur frater dñi. pro eoquodess&
filius ioseph qui xp̃i quasi pater habebat᷑¬
quõ quidem desponsata ei fuerat uirgo

Expanded text:
numero pro Juda proditore, Matthias sorte asciscitur, qui erat unus ex disciOrdinantur autem et diaconi septem numero per orationes et manus impositionem apostolorum, ministerii viduarum gratia. In quibus Stephanus qui et primus lapidatur ab his qui et Dominum occiderunt, per quod nominis sui Stephano corona donatur a Christo. Tum deinde Jacobum, qui dicebatur frater Dfilius Joseph, qui Christi quasi pater habebatur, quoniam desponsata ei fuerat virgo
Abbreviated transcription (Latin):
est. Huius ergo iusti iacobi &iam paulis me¬
minit cum scribit. Alium autȩm in quit¬
apostolorum uidineminem: nisua cobum
fratrem dñi. In hoc ergotem pore etiã tatheus¬
pracceptum ad regemabgarum missus. ipsũ
quidem acgritudinem orbi corporalis ab sol¬
uit : Uniuersam uero qiuitatem edissengrũ

Expanded text:
aulus meminit, cum scribit: Alium autem apostolorum vidi neminem, nisi Jacobum fratrem Domini. In hoc ergo tempore et Thapraeceptum ad regem Abgarum missus, ipsum quidem aegritudine morbi corporalis absolvit: universam vero civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
rentur: Ucrum peridem tempus paulo aposto¬
lo abhierusalem incircuitu&usque adilliricũ
praedicationem uerbidominici ministrante:
claudius imperator iudacos urbe depellit¬
uncaquila & prisca cumceteris iudacis expulsi.
asiam ueniunt.: Ibi que cohȩrent apostolo tunc
sicut edoccliber deactibus apostolorum con¬
scriptus

Expanded text:
nt. Verum per idem tempus, Paulo apostolo ab Hierusalem in circuitu et usque ad Illyricum praedicationem verbi Dominici ministrante, Claudius imperator Judaeos urbe depellit. Tunc Aquila et Prisca cum caeteris Judaeis urbe expulsi in Asiam veniunt, ibique cohaerent apostolo, tunc s, sicut edocet liber de Actibus apostolorum conscriptus