comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lege creatoris queq corpꝰcula insalutis pace. suis
animulis seriuunt. ⁊ si mortuoꝵ carnes ab alis ani¬
malibꝰ deuorent᷑. casdẽ leges ꝑcuneta diffusas.
ad salutẽ gnis euiꝰq mortaliũ ẽ grua ẽgruis pa¬
cificantes.ꝗͣqua u̾sũ trahant᷑. Prebꝰ qͥb cũq iun¬
gaut᷑. iinres quaslib c̃utant᷑⁊ cõmutent᷑ inueni¬
onũ. Par anime rationalis. ordinata ꝯgnitiois
actionisq: c̃sensio. Pax corporis ⁊ aĩe. ordinata ui¬
ta ⁊ salus animantis. Par hominis mortalis ⁊ di.
ordinata infide sub et̾na lege obedientia. Pax

Expanded text:
lege creatoris quaeque corpuscula in salutis pace suis lege creatoris quaeque corpuscula in salutis pace suis animulis seruiunt; etsi mortuorum carnes ab aliis animalibus deuorentur. easdem leges per cuncta diffusas ad salutem generis cuiusque mortalium congrua congruis pacificantes, quaqua uersum trahantur et rebus quibuscumque iungantur et in res quaslibet conuertantur et commutentur, inuenionum. Pax animae rationabilis, ordinata cognitionis actionisque consensio. Pax corporis et animae ordinata vita et salus animantis. Pax hominis mortalis et Dei ordinata in fide sub aeterna lege obedientia. Pax
Abbreviated transcription (Latin):
t̃renũ corpꝰ int̾rã nititꝰ ⁊ uinculo qͦ suspensỹ ẽ reni¬
qͦđ amͦ uoce ponderis poscit. Laniq: exanime. acsi¬
ne ullo sensu. apace tam̃ naturali sui ordinis ñ
reccdit. ł cũ tenet eã ł cũ refert᷑ ad eã Sienĩ adhi¬
beant᷑ medicam̃ta atq: curationes qͦ formã ca¬
daueris dissolui. dilabiq: ñ sinant. adhuc pax
qͣdã partes partibꝰ iungit. totãq moł e. applicat
t̾reno ⁊ ẽuenienti. ac ꝑhoc paccato loco. Si aut
nulla adhibeat᷑ cura c̃diendi.s nat᷑ali ẽsui relin¬
quat᷑. tamdiu quasi tumultuat᷑ dissidentibꝰ ex¬
alationibꝰ ⁊ nro in ẽuenientibꝰ sensui. id enĩẽ.
qđ in pectore sentit᷑. donec mundi ẽueniat ele¬
m̃tis. ⁊ in eoꝵ pace̾ paulatĩ particulatĩq disce¬
uat. Nullomͦ tam̃ inde aliqͥd legibꝰ summi illiꝰ
creatoris ordinatorisq subtrahit᷑ aqͦ pax uniui¬
sitatis ad ministrat᷑. qr ⁊ si decadauere maioris
animantis. animalia minuta nascant᷑. eadẽq:

Expanded text:
titur et uinculo quo suspensum est reniquodam modo uoce ponderis poscit, iamque exanime ac sine ullo sensu a pace tamen naturali sui ordinis non recedit, uel cum tenet eam, uel cum fertur ad eam. Si enim adhibeantur medicamenta adque curatio, quae formam cadaueris dissolui dilabique non sinat, adhuc pax quaedam partes partibus iungit totamque molem adplicat terreno et conuenienti ac per hoc pacato loco. Si autem nulla adhibeatur cura condendi, sed naturali cursui relinquatur, tamdiu quasi tumultuatur dissidentibus exhalationibus et nostro inconuenientibus sensui id enim est quod in putore sentitur, donec mundi conueniat elementis et in eorum pacem paulatim particulatimque discedat. Nullo modo tamen inde aliquid legibus summi illius creatoris ordinatorisque subtrahitur, a quo pax uniuersitatis administratur; quia, etsi de cadauere maioris animantis animalia minuta nascantur, eadem
Abbreviated transcription (Latin):
solatia delectabat: uñ fieri pot̾ ut illoꝵ mor᷑
nulła nob̾ ingerat mestitudinẽ. Quã ꝗͥ ꝓhibet.
ꝓhibeat si pot᷑ amiea colloꝗͥa. intͤ dicĩt amicalẽ
necessitudinũ. uincula m̃tis inmiti stupore
disrũpat. ut sic eis ut endu censeat. ut nulla ex
eis animũ dulcedo ꝑfundat. Qđ sifieri nullomͦ
pot̾ etiã hoc ꝗͦ pacto futurũ ẽ. ut eiꝰ nob̾ a mara
mors ñ sit cuiꝰ duleis ẽ uita. Hinc enĩ ẽ ⁊luctꝰ.
qđ da ñ in humani cordis ꝗͣsi uulnꝰ. aut ulcꝰ. cui
sanando adhibent᷑ officiosȩ c̃solationes. Non enĩ¬
tanto in eo eiciꝰ faciliꝰq sanat᷑. Cũ gͥ etiã de carissi¬
moꝵ mortibꝰ maximẽ. quoꝵ s̃ humanȩ societa¬
ti officia necessaria. nunc mieiꝰ. nẽ asꝑiꝰ affugat᷑
uita mortaliũ mortuos tam̃ eos ꝗͦs diligimꝰ. quã
ł afide ł abonis moribꝰ lapsos. hoc ẽ in ipsa ani¬
ma mortuos audire scu uidere mallemꝰ. Qua in¬

Expanded text:
solatia delectabat, unde fieri potest ut eorum mors solatia delectabat, unde fieri potest ut eorum mors nullam nobis ingerat moestitudinem? Quam qui prohibet, prohibeat, si potest, amica colloquia, interdicat amicalem necessitudinum uincula mentis inmiti stupore disrumpat aut sic eis utendum censeat, ut nulla ex eis animum dulcedo perfundat. Quod si fieri nullo modo potest, etiam hoc quo pacto futurum est, ut eius nobis amara mors non sit, cuius dulcis est uita? Hinc enim est et luctus quoddam non inhumani cordis quasi uulnus aut ulcus, cui sanando adhibentur officiosae consolationes: est enitanto in eo citius faciliusque sanetur. Cum igitur de charissimorum mortibus, maxime quorum sunt humanae societati officia necvita mortalium; mortuos tamen eos, quos diligimus, quam vel a fide, vel a bonis moribus lapsos, hoc est, in ipsa anima mortuos audire seu videre mallemus: qua in
Abbreviated transcription (Latin):
milis clem̃tie: ꝗͦ tam̃ in huiꝰ uite misera ẽditione.
sepe ẽtingit. ut cͤdat᷑ ł amicꝰ eẽ qͥ inimioꝰ ẽ. ł ini¬
micꝰ qͥ amicꝰẽ. Quid nosẽ solat᷑ in hac humana soei¬
etate. erroribꝰ erũnisq plenissima. nͥ fides ñ ficta.
mutua dilectio ueroꝵ ⁊ bonoꝵ amicoꝵ. ꝗsͦ qͣnto plu¬
res: in locis plurimis habemꝰ. tanto longiꝰ latiꝰq
geribꝰ huiꝰ scłi. Nonenĩ tantũmͦ solliciti sumꝰ ne fã¬
ie. nebellis. nemorbis. ne captiuitatibꝰ affugant᷑.
ne meadẽ seruitute talia patiant᷑ qlia nec eogita¬
re sufficimꝰ: uerũ etiã uͥtimor ẽ multo amarior.
ne in ꝑfidiã malitiã. neqͥtiãq mutent᷑. Et quando
ista ẽtingunt tanto utiq plura. ꝗͣnto illis s̃plures.¬
⁊ innr̃am noticiã ꝑferunt᷑. ꝗͥbꝰ cor nr̃m fiagris
Iurat᷑. ꝗͥs pot̃ nͥ qͥ talia sentit adu̾tere. Mortuos
iꝗͥppe audire mallemꝰ. ꝗmͣuis ⁊ hoc ñ sine dolore

Expanded text:
ione saepe contingit, ut credatur uel amicus esse, qui inimicus est, uel inimicus, qui amicus est: quid nos consolatur in hac humana societate erroribus aerumnisque plenissima nisi fides non ficta et mutua dilectio uerorum et bonorum amicorum? Quos quanto plures et in locis pluribus habemus, tanto longius latiusque geribus hujus saeculi. Non enim tantummodo solliciti sumus, ne fame, ne bellis, ne morbis, ne captivitatibus affligantur, ne in eadem servitute talia patiantur, qualia nec cogitare sufficimus: verum etiam, ubi timor est multo amarior, ne in perfidiam, malitiam nequitiamque mutentur. Et quando ista contingunt tanto utique plura, quanto illi sunt pluresram notitiam perferuntur, quibus cor nostrum flagris uratur, quis potest, nisi qui talia sentit, advertere? Mortuos quippe audire mallemus: quamvis et hoc sine dolore
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ꝑtꝰbatio nulla ẽ. Perũtam̃ qr merito iuslteq s̃
miseri. ea qͦq i psa miseria sua p̃t᷑ ordinẽ ẽt̃ ñ posst̃.
ñ qͥdẽ ẽiunctibeatis. s abeiꝰ tam̃ ora̾inis lege serte
ibi s̃. uͥsecuri eẽ. ac doleri ñ debeant. Miserors art̃¬
s. si pax eis cũ ipsa lege ñ ẽ. ꝗͦ nat᷑alis ordo adimini¬
strat᷑. Cũ aut̃ dolent. exꝗͣ partẽ dolent pacisꝑt̾b¬
no facta ẽ. In illa uͦ adhuc pax ẽ inꝗ nec dol& uit.
nec cõpago dissoluit᷑. Sic̃ gͦ ẽ qͥđa uita sine dolort.
dolo autͣ sine aliqͣuita cẽ ñ pot̃. sic ẽ ꝗła pir

Expanded text:
tamen quia merito iusteque sunt miseri, in ea quoque ipsa miseria sua I praeter ordinem esse non possunt; non quidem coniuncti beatis, sed ab eis tamen ordinis lege seiuncibi sunt, ubi securi esse ac dolere non debeant; miseriores autem, si pax eis cum ipsa lege non est, qua naturalis ordo administratur. Cum autem dolent, ex qua parte dolent, pacis perturbatio facta est; in illa uero adhuc pax est, in qua nec dolor urit nec conpago ipsa dissoluitur. Sicut ergo est quaedam uita sine dolore, dolor autem sine aliqua uita esse non potest: sic est quaedam pax
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ciuitas subdit᷑. et̃nũ cũ eis habitura suppliciũ.
Ceceoꝵ qͥppe sacͥs. ł potiꝰ sac̾legiis. qͥbꝰ coscolendos
⁊exludis inmundissimis. u eoꝵ cͥmina celebrant᷑.
qͥbꝰ cos placandas putart̃. cisde ipsis auetoribꝰ ⁊ ex¬
actoribꝰ taliũ tantoꝵq dedecoꝵ. satis abeis qͥ co

Expanded text:
ipsa ciuitas subditur, aeternum cum eis habitura supplicium. ipsa ciuitas subditur, aeternum cum eis habitura supplicium. Ex eorum quippe sacris uel potius sacrilegiis, quibus eos colendos, et ex ludis inmundissimis, ubi eorum crimina celebrantur, quibus eos placandos putarunt eisdem ipsis auctoribus et exactoribus t
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ habundauit iniqͥtas. refrigescit caritaᷤᷤ mul¬
toꝵ. Ex quofit ut bonis amicis mortus gͣtulem᷑.
⁊cũ mors eoꝵ nos c̃ tristet. ipsa nos certiꝰ c̃solat᷑.
nob̵ deos amicos ẽẽ uoluer᷑ quarto ẽstituer̃ loco.
uelut ad mundũ uenientes ab orbe t̃rarũ. ut si ꝗͦ¬
tales amici. ł morte nos sua ł de pͣuatione ẽ t̾steñ.
S. qr nob̾ ñ ea ꝗͣ hoiẽs familiaritate miscent᷑. ꝗd
ctiã ipsũ ad erũnas huiꝰ ꝑtin uite. ⁊ aliꝗnͣdo satanas
sic̃ legimꝰ tͣnsfigurat se uelut angłm lucis. ad tẽp̃tan¬
dos eos. ꝗsͦ ita ł crudiri opꝰ c̃ ł deorpi iustũ ẽ. magna
bere putat. habeat malas demones fictos amicos. coso
tanto nocentiores ꝗnͣto astutiores acfallaciores pa¬
tiat᷑ inimicos. Et cui magna ista dĩ mia necessaria ẽ
ut facile istoꝵ simulatione fallat᷑. Et illos qđẽ phy¬
losophas inimpia ciuitate. qͥ deas sͥ amicos ẽẽ dire¬
r̃ indemones malignos incidisse cͥtissimõ ẽ qͥbꝰ tota

Expanded text:
 inquit, iniquitas, refrigescet charitas multorum . Ex quo fit, ut bonis amicis mortuis gratulemur, et cum mors eorum nos contristet, ipsa nos certius consoletur: nobis deos amicos esse voluerunt, quarto constituerunt loco, velut ad mundum venientes ab orbe terrarum, ut sic qutales amici vel morte nos sua, vel depravatione contristent. Sed quia nobis non ea qua homines familiaritate miscentur quod etiam ipsum ad aerumnas hujus pertinet vitae et aliquando satanas, sicut legimus transfigurat se velut angelum lucis , ad tentandos eos quos ita vel erudiri opus est, vel decipi justum est; magna bere putat, habeat malos daemones, fictos amicos; eosque tanto nocentiorestiatur inimicos. Et cui magna ista Dei misericordia necesut facile istorum simulatione fallatur? Et illos quidem philosophos in impia civitate, qui deos sibi amicos esse dixerunt, in daemones malignos incidisse certissimum est, quibus tota
Abbreviated transcription (Latin):
it parũ ẽ illi. ꝗđ ñ ẽ reus. si ñsit insuꝑ ⁊beatꝰ. quan¬
to c̃sidatiꝰ ⁊ hoĩe digniꝰ agnoseit inista necessitate
rune ineipientes ad omo. atq inde adurbe. denp̾
id orbe t̾re ꝓgͣdiendo uenientes. Qui utiꝙ sic̃ aque¬
rã ẽgiries quanto muor ẽ tanto ꝑrculis plenior.
Inqͦ primũ linguarũ diu̾sitas. hor̃em alienat ab
boĩe. hã siduo sibimet iniueẽ fiant obuiã. neq
p̃tire si simul ẽẽ aliqͣ necessitate cogant᷑. quoꝵ ne.¬
ut̃ linguã nouit alt̾iꝰ faciliꝰ sͣ muta animalia.

Expanded text:
et parum est illi, quod non est reus, si non sit insuper et beatus? Quanet parum est illi, quod non est reus, si non sit insuper et beatus? Quanto consideratius et homine dhumanae, incipientes a domo adque inde ad urbem, deinde ad orbem progrediendo uenientes; qui utique, sicut aquarum congeries, quanto maior est, tanto periculis plenior. In quo primum linguarum diuersitas hominem alienat ab homine. Nam si duo sibimet inuicem fiant obuiam neque praeterire, sed simul esse aliqua necessitate cogantur, quorum neuter linguam nouit alterius: facilius
Abbreviated transcription (Latin):
seldit ndex ille sapiens. anñ audebit: Sed ebit
drc Constringit enĩ eũ.⁊ ad hoc officiũ ꝑtrahit
uimana societas quã descrere nefas duer. Noc
ilienis. qđ hũ qͥ arguunt᷑. u doloris plerũꝙ suꝑa
ti⁊desẽ fissa c̃fessi. ctiã puniunꝰ innoce¬
cãũ torti fuerint in nocentes. Qđ ⁊ si ñ mor¬
it puniant᷑. ipsis ł exipsis torm̃tis plerũq mo¬
nunt᷑. Qđ aliquando ⁊ ipsi ꝗͥ arguunt humane
scitati fortasse neo crimina inpunita sint.
lĩ cupientes. ⁊ m̃tientibꝰ testibꝰ reoq ipso ẽt᷑
tm̃ta durante inmanit̃. nec fatente ꝓbare qđ
cbaenint ñ ualentes. qͣm ius uera obiecerint. aui¬
dee neseiente dapnant᷑. Heo tot ⁊ tanta ma¬
li ñ deputat eẽ peccata. Nonenĩ hec fac̃ saprens
d ͥ tam̃ꝙ cogit humana societas necessitate etiã
indicandi. Nec ẽ gͦ quã dicimꝰ miseria certe hois
it iudicandi. torquet in sontes. punait insontes:

Expanded text:
sedebit iudex ille sapiens an non audebit? Sedebit sedebit iudex ille sapiens an non audebit? Sedebit plane. Constringit enim eum et ad hoc officium pertrahit humana societas, quam deserere nefas ducit. Hocalienis; quod hi, qui arguuntur, ui doloris plerumque superati et de se falsa confessi etiam puniuntur innoceiam torti fuerint innocentes; quod, etsi non morte puniantur, in ipsis uel ex ipsis tormentis plerumque moriuntur; quod aliquando et ipsi, qui arguunt, humanae societati fortasse, ne crimina inpunita sint, prodesse cupientes et mentientibus testibus reoque ipso contra tormenta durante inmaniter nec fatente probare quod obiciunt non ualentes, quamuis uera obiecerint, a iudice nesciente damnantur. Haec tot et tanta mala non deputat esse peccata; non enim haec facit sapiens di, et tamen, quia cogit humana societas, necessitate etiam iudicandi. Haec est ergo quam dicimus miseria certe hominis, i adque iudicandi torquet insontes, punit insontes,
Abbreviated transcription (Latin):
putamꝰ eẽ: quã misera quã dolenda. Qñdo qͥdẽ
hii iudicant. qͥ c̃scientias eoꝵ de qͥbꝰ iudicant c̃it¬
nere nequeunt. Uñ sepe cogunt᷑ torm̃tis in no¬
centiũ. testiũ ad alienã causã ꝑtinentẽ querat
ueritatẽ. Qͥd insua causa ꝗͥsꝙ torꝗͥt᷑ : cũ quent̃
utrũ sit nocens. cruciat᷑ ⁊ in nocens. luit ꝓincto
nugisq p langendũ rigandũꝙ sifieri possẽt
seb lactimarỹ. cũ ꝓpttrea nuder torqueat aceusa
Sntoccidit nesciens innocentẽ fit ꝑignorantiȩ
snĩ ut ⁊ tortũ ⁊ innocentẽ occidat quẽ ne in¬
taeditẽ occideret torserat. Si enĩ scđm istoꝵ sapi¬
oũ ddegͥit erhuc uita fug̾e quã diutiꝰ illa sustine
etitta. qd ñ cõmi serit. cõmisisse se dicit. Quodã¬
ito ⁊ecciso. utrũ nocentẽ an in nocentẽ iudex oe¬
aliit adhuc nescit. quẽ innocentẽ nesciens ocei¬
lnt. torsit. ac ꝑ hoc innocentẽ ⁊ ut sciret torsit.
uaneseitet occidit. In his tenebris uite socralis

Expanded text:
putamus esse, quam misera, quam dolenda? quandoquidem hi judicant, qui conscientias eorum, de quibus judicant, cernere nequeunt. Unde saepe coguntur tormentis innocentium testium ad alienam causam pertinentem quaerere veritatem. Quiutrum sit nocens cruciatur, et innocens luit pro incerto gisque plangendum, rigandumque, si fieri possit, fontibus lacrymarum; cum propterea judex torqueat accusatum, ne occidat nesciens innocentem, fit per ignorantiae miseriam, ut et tortum et innocentem occidat, quem ne innocentem occideret torserat. Si enim secundum istorum sapientiam delegerit ex hac uita fugere quam diutius illa sustinere tormenta: quod non commisit, commisisse se dicit. Quo damnato et occiso, utrum nocentem an innocentem iudex occiderit, adhuc nescit, quem ne innocentem nesciens occideret torsit; ac per hoc innocentem et ut sciret torsit, et dum nesciret occidit. In his tenebris uitae socialis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ penas int̾minales impioc. qͥ utiq inct̃nũ tu¬
ciari ñ pot̾unt nͥ etã uirerint inet̃nũ ꝓfecto finis
ciuitatis huiꝰ in qͦ sũmũ habebit bonũ. ł parinui¬
ta em̃a. ł uita et̃na inpaec. Dicendꝰ ẽ ut faciliꝰ ab
om̃ibꝰ possit intelligi. Tantũ õ enĩ paciꝰᷤ bonẽ ut
etiã inrebꝰ t̾reniᷤ atꝗ mortalib nihib grati solcat
audiri. nihil desidabiliꝰ c̃cupisci. nibil postrtas
possit meliꝰ i nueniri. De qͦsi alignͣto diuti loqͥus
luerimꝰ ñ erimꝰ ꝗͣntũ arbitior onerosi legentib.¬

Expanded text:
pter poenas interminabiles inpiorum, qui utique in aeternum cruciari non poterunt, nisi etiam uixerint in aeternum: profecto finis ciuitatis huius, in quo summum habebit bonum, uel pax in uita aeterna uel uita aeterna in pace dicendus est, ut facilius ab omnibus possit inteetiam in rebus terrenis atque mortalibus nihil gratius soleat audiri, nihil desiderabilius concupisci, nihil postremo possit melius inveniri. De quo si aliquanto diutius loqui voluerim
Abbreviated transcription (Latin):
nẽpe subcubuit. nẽpe usq ado suꝑata ẽ. ut ui¬
tã beatã derelinꝗͤret. desereret. fugieret. An
ñ erat iã beata misera: gͦ erat. Quomͦgͥ mala¬
ñ erãt. qͣ uitã miserã fugiendãq faciebant. Qͣ
ꝓpt̃ etiã apsi qͥ mala ista eẽ õfessi s̃. sic̃ ꝑypatetica.
sic̃ uet̾es achademici. quoꝵ sectã uarro defendit.
in his malis. ⁊ srtã gͣuia s̃ ut morte fugienda siñ.
ab ipso s̾m illata qͥ hęc patit᷑. uitã beatã tam̃
ẽẽ c̃tendt̾. Mala s̃ inꝗͥt torm̃ta. atq cruciatꝰ
corꝑis:⁊ tanto s̃ peiora. qnto potuerint ẽẽ
maiora. qͥbꝰ ut careas ex hac uita fugiendũ ẽ. Q
uita obsecro: Hac inꝗt ꝗͣ tantis adgrauat᷑ malis.
Certe gͦ beata ẽ in eisdẽ ipsis malis ꝓpt̃ ꝗͣ dicis
ẽẽ fugiendã. Anido beatã dicis ꝙ lic tͥ ab his ma¬
lis morte disceđe: Od sigͦ incis aliqͦ diuino iudicio.

Expanded text:
nempe succubuit, nempe usque adeo superata est, ut uinempe succubuit, nempe usque adeo superata est, ut uitam beatam derelinqueret desereret fugeret. An non erat iam beata? Misera ergo erat. Quo miendamque faciebant? 5. Quapropter etiam ipsi, qui mala ista esse confessi sunt, sicut Peripatetici, sicut veteres Academici, quorum sectam Varro defendit, in his malis, etsi tam gravia sint, ut morte fugienda sint, ab ipso sibimet illata, qui haec patitur, vitam beatam tamen esse contendunt. \'Mala sunt, inquit, tormenta adque cruciatus corporis, et tanto sunt peiora, quanto potuerint esse maiora; quibus ut careas, ex hac uita fugiendum est.\' Qua uita, obsecro? Hac, inquit, quae tantis adgrauatur malis.\' Certe ergo beata est in eisdem ipsis malis, propter quae dicis esse fugiendam? An ideo beatam dicis, quia licet lis morte discedere? Quid si ergo in eis aliquo judicio divino
Abbreviated transcription (Latin):
obmutescat. m̃bͥs debilitet᷑. doloribꝰ cruciet᷑. Et
si qͥd aliud aliũ maloꝵ dici. aut excogitari pot᷑.
incidat in eũ. ꝗͥ sͥ mortẽ cogat᷑ inferre. hanc in
his malis uitã c̃stitutã. eũ ñ pudeat beatã uocare.
Ouitã beatã. qͦ ut finiat᷑ mortis ꝗͣrit auxiliũ. Si
beata ẽ maneat᷑ in ea. Quomͦ ista ñ s̃ mala. qͦuin
c̃t fortitudinẽ. eandeq fortitudinẽ ñ sołu sͥ ceđe
uerũ etiã delirare ẽ pelluñ. ut eande uitã. ⁊ dicat
beatã ⁊ ꝑsuadeat eẽ fugiendã. Qs usq ado cȩcꝰ ẽ
ut ñ uideat qđ sibeata eẽt. fugienda ñ eẽt.S
aꝑta infirmitatis uoce fugiendã fatent᷑. Qd gͥ
cause ẽ cur ñ etiã miserã fracta suꝑbiȩ ceruice
fateant᷑. Ettũ obsec. cato ille patientia. anpotiꝰ inpitientia
se ꝑemit.N enĩ hoc feciss. nͥ uictoriã cęsaris in¬
patient̃ tuliss. Ubi ẽ fortitudo. Nempe cessit.

Expanded text:
obmutescat, membris debilitetur doloribus crucietur et, obmutescat, membris debilitetur doloribus crucietur et, si quid aliud talium malorum dici aut cogitari potest, incidat in eum, quo sibi mortem cogatur inferre, hanc in his malis uitam constitutam eum non pudeat beatam uocare.s o uitam beatam, quae ut finiatur mortis quaerit auxilium! Si beata est, maneatur in ea. Quo rtitudinis bonum eandemque fortitudinem non solum sibi cedere, uerum etiam delirare conpellunt, ut eandem uitam et dicat beatam et persuadeat esse fugiendam? Quis usque adeo caecus est, ut non uideat, quod, si beata esset, fugienda non esset? Sed aperta infirmitatis uoce fugiendam fatentur. Quid igitur causae est, quur non etiam miseram fracta superbiae ceruice fateantur? Utrum, obsecro, Cato ille patientia an potius inpatientia se peremit? Non enim hoc fecisset, nisi uictoriam Caesaris inpatienter tulisset. Ubi est fortitudo? Nempe cessit,
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationibꝰ ẽcipit. ⁊tantominꝰ aĩe subdit᷑
cro qͣntomagis adu̾so sp̃m ẽ cupiseit. Quã diu
g̃ nob̾ inẽ hec infirmitas. hȩc pestis. hic lan¬
guor qͦͣmͦ nos iã saluos ⁊ siñdũ saluos. qͦmͦ iã be¬
rosalla finali beatitudine dice audebimꝰ
lã uͦ illa u̾tꝰ euiꝰ nom̃ ẽ fortitudo. inqnͣtacũq sapi¬
entia. euidentissima testis ẽ humanoꝵ maloꝵ. ꝗͦ
cõpellit᷑ patientia tolłare. Quȩ mala storei phylo¬
sophi miror ꝗͣ fronte mala ñ eẽ c̃tendt̃. qͥbꝰ fatent᷑ꝰ
sitanta fuerint. ut ea sapiens. ł ñ possit ł ñ de¬
beat sustine. cogi eũ mortẽ sibim: inferre. atq
erhac uita migrare. Tnntꝰ aut̃ suꝑbie stupor ẽ in
his ħoibꝰ hic se hab̾e finẽ boni ⁊ aseipsis fieri be¬
atos putantibꝰ ut sapiens eoꝵ. hoc ẽ qͣłe mirabi¬
li uanitate deseb̾t. etiã si excecet᷑. ob surdescat.

Expanded text:
cogitationibus concipit; et tanto minus animae subditur cogitationibus concipit; et tanto minus animae subditur caro, quanto magis aduersus spiritum concupiscit. Quamdiu ergo nobis inest haec infirmitas, haec pestis, hic languor, quo modo nos iam saluos, et si nondum saluos, quo modo iam beatos illa finali beatitudine dicere audebimus? Iam uero illa uirtus, cuius nomen est fortitudo, in quantacumque sapientia euidentissima testis est humanorum malorum, quae conpellitur patientia tolerare. Quae mala Stoici philosophi miror si tanta fuerint, ut ea sapiens vel non possit, vel non debeat sustinere, cogi eum mortem sibimet inferre, atque hac uita emigrare. Tantus autem superbiae stupor est in his hominibus hic se habere finem boni et a se ipsis fieri beatos putantibus, ut sapiens eorum, hoc est, qualem mirabili uanitate describunt, etiamsi excaecetur obsurdescat
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ndũ peccatũ nr̃a c̃sensione ꝑt̾ham. Absit gͦ ut
qͣndiu in hoc bello intestino sumꝰ. iã beatitudi¬
nẽ id quã uncendo uolumꝰ ꝑuenire. adeptos
nulłu babeat om̃ino ẽfuctũ. Qͣdilla uͥtꝰ ꝗͣ pru¬
dintia dr̃: Nne tota iugilantia sua bona dis¬
enit amalis. ut in illis appetendis. istisq: uitan¬
dis. nullꝰ error obrepat: Ac ꝑ hoc ⁊ ipsa nos in
milis ł mala in nob̾ ẽẽ testat᷑. Ipsa enĩ docet
mułi eẽ adpeccandu c̃sentire. bonũq ẽẽ ad pec¬
candũ ñc̃ sentire libidini. Illud tam̃ mału
euinos ñ õsemtire doe pruðntia. fac̃ tẽꝑantia.
cec prudntia. nec tẽꝑantia tollit huic uitte.
Od insticia. cuiꝰ munꝰ ẽ sua cuiq tͥbuere : u̾ñ
sit inipso hore qͥdã iustꝰ ordo nat᷑e. ut aĩa sub¬
damonstrat in eose ad huc oꝑe laborare. potꝰ
quã in huiꝰ oꝑis iã fine reqͥescere. Tanto minꝰ
ippeaiã subdit᷑ d̾o.qnͣtominꝰ đm in ipsis suis

Expanded text:
rpetrandum peccatum nostra consensione pertrahamur. Absit ergo ut, quamdiu in hoc bello intestino sumus, iam nos beatitudinem, ad quam uincendo uolumus peruenire, adeptos nullum habeat omnino conflictum? Quid illa uirtus, quae prudentia dicitur, nonne tota uigilantia sua bona discernit a malis, ut in illis adpetendis istisque uitandis nullus error obrepat, ac per hoc et ipsa nos in malis uel mala in nobis esse testatur? Ipsa enim docet malum esse ad peccandum consentire bonumque esse ad peccandum non consentire libidini. Illud tamen malum, cui nos non consentire docet prudentia, facit temperantia, nec prudentia nec temperantia tollit huic uitae. Quid iustitia, cuius munus est sua cuique tribuere unde fit in ipso homine quidam iustus ordo naturae, ut anima subdemonstrat in eo se adhuc opere laborare potius quam in huius operis iam fine requiescere? Tanto minus quippe anima subditur Deo, quanto minus Deum in ipsis suis
Abbreviated transcription (Latin):
candũ ẽ ueritati. Siaut̃ inponit᷑. suscipienda
Iẽ ꝓpt̃ caritatis necessitatẽ. S neosic om̃im ue
ritatis delectatio deserenda ẽ ne subtͣhat᷑ illa
Isuauitas.⁊ oppͥmat ista necessitas. Quã obrẽ¬
moriendo.s inq̃ in mortales maneant. nihil
adu̾si om̃ino puciendo. ꝗsͥ ẽ qͥ ilła uitã ł beatis¬
simã neget. ł in eiꝰ cõparatione istã ꝗͥ hic agit᷑.
qͣntislibꝰ animi ⁊ corꝑis ext̃narũq: rerõ bonis ple¬
na sit ñ miserrimã iudic: Quã tam̃ qͥcũꝙ sic
hab ut eiꝰ usũ referat adilliꝰ finẽ. qm̃ diligit
Pardentissime. ac fidelissime sperat. ñ absurde
dier etiã nunc beatꝰ pot̾ spe illa potiꝰ qͣm re
ista. Resista uͦ sine spe illa. beatitudo falsa:
magna miseria ẽ. Non enĩ ueris animi utit᷑ bo
tẽꝑant̃ iusteq distͥbuit. ñ ad alłu dirigit finẽ¬
i. ubi enit ds om̃a in om̃ibꝰ et̃nitate certa. ⁊ pace
ac dilucidẽ expediã. qđ in scdõ huiꝰ oꝑis libro.

Expanded text:
itati: si autem imponitur, suscipienda est propter charitatis necessitatem: sed nec sic omni modo veritatis delectatio deserenda est, ne subtrahatur illa suavitas, et opprimat ista necessitas. CAmoriendo, sed in qua immortales maneant nihil adversi omnino patiendo; quis est qui illam vitam vel beatissimam neget, vel in ejus comparatione iquantislibet animi et corporis externarumque rerum bonis plena sit, non miserrimam iudicet? Quam tamen quicumque sic habet, ut eius usum referat ad illius finem, quam diligit ardentissime ac fidelissime sperat, non absurde dici etiam nunc beatus potest, spe illa potius quam re ista. Res ista uero sine spe illa beatitudo falsa et magna miseria est; non enim ueris animi bonis utitemperanter iusteque distribuit, non in illum dirigit finem, ubi erit Deus omnia in omnibus, aeternitate certa et pace ac dilucide expediam, quod in secundo hujus operis libro m
Abbreviated transcription (Latin):
recedat. u̾ sopiet᷑ si aliqͦ morbo efficiatur insunᷤ
no ꝓposito monibꝰq c̃t̾ria siue illa cogittiuꝰ.
siue uideamꝰ. si digne c̃sidemꝰ lacͥmas uectite
possumꝰ. aut forte nec possumꝰ. Qͥd dicã ditis qͥl
monũ patiunt᷑ inc̾ss: u̾bi habent absconditã
ł obrutã intelligentiã suã. ꝗñdo scđm suã uo¬
luntatẽ ⁊ aiã eoꝵ ⁊ corꝑe malignꝰ utit᷑ spõ. Eꝙͥ

Expanded text:
recedet, ubi sopietur, si aliquo morbo efficiatur insanus? no proposito moribusque contraria, siue illa cogitemus siue uideamus, si digne consideremus, lacrimas tenere uix possumus aut forte nec possumus. Quid dicam de his, qui daemonum patiuntur incursus? Ubi habent absconditam uel obrutam intellegentiam suam, quando secundum suam uoluntatem et anima eorum et corpore malignus uti
Abbreviated transcription (Latin):
c̃fortauit seras portarũ tuarũ. benedix̃ filios tuas
inte. Qui posuit fines tuos pacẽ.Quando eñ ẽ¬
fortate fuerint sere portarũ eiꝰ iã in ilła nullus
intrabit. nec abilla ullꝰ exibit. Ac ꝑhoc fines eiͦ.
cã debemꝰ hic intellig̾e̾ pacẽ qm̃ uolumꝰ demonst.¬
rare finałe. Nã⁊ ipsiꝰ oiuitatis mẏsticõ nom̃ idẽ¬

Expanded text:
uos in te, qui posuit fines tuos pacem. Quando enim confirmatae fuerint serae portarum eius, iam in illam nullus intrabit nec ab illa ullus exibit. Ac per hoc fines eius eam debemus hic intellegere pacem, quam uolumus demonstrare finalem. Nam et ipsius ciuitatis mysticum nome
Abbreviated transcription (Latin):
in ista uita finis bonoꝵ ⁊ maloꝵ ẽẽ putauer̃ suue
incorꝑe. siue in aĩo. siue inutͦq ponentes sũms
bonũ. atq ut id ex plicatiꝰ eloqr̃. siue in uolupta¬
te. siue inu̾tute. siue in utͣq: siue inqͥete siut ĩ
uͥtute. siue inutͣq siue in uoluptate simulz qͥte.
siue inu̾tute. siue in utͥeq siue in pͥmis natur.
siue inutute. siue in utͥsq hibeati ẽẽ: asc ipłic¬

Expanded text:
qui in ista uita fines bonorum et malorum esse putauerunt, siue in corpore siue in animo siue in utroque ponentes summum bonum, adque, ut id explicatius eloquar, siue in uoluptate siue in uirtute siue in utraque; siue in quiete siue in uirtute siue in utraque; siue in uoluptate simul et quiete siue in uirtute siue in utrisque, siue in primis naturae siue in uirtute siue in utrisque; hic beati e
Abbreviated transcription (Latin):
ut libentiꝰ ħosit cũ canc suo. quã eũ ħore alieno.
Ante enĩ oꝑadata ẽ. ut imꝑiosa ciuitas non sołu
iugũ uerũ etiã linguã suã domitis gentibꝰ ꝑ pacẽ
socictatis inponeret: ꝑ quã ñdecẽt immo ⁊ habun¬
daret int̃p̃tũ copia. Uerũ ẽ S hoc quã multis. ⁊ qͣm
grandibo bellis. quanta strage horũm. quanta ef¬
fusionc humani sanguinis cõparatũ ẽ: Quibꝰ tns¬
aetis ñ ẽ tam̃ eorũde̾ maloꝵ finita miseria. Quã¬
uis enĩ ñ defuerint neq desint hostes. ⁊ extere

Expanded text:
ut libentius homo sit cum cane suo quam cum homine alieno. At enim opera data est, ut imperiosa ciuitas non solum iugum, uerum etiam linguam suam domitis gentibus per pacem societatis inponeret, per quam non deesset, immo et abundaret etiam interpretum copia. Velum est; sed hoc quam multis et quam grandibfusione humani sanguinis comparatum est? Quibus transactis, non est tamen eorumdem malorum finita miseria. Quamvis enim non defuerint, neque desint hostes exterae
Abbreviated transcription (Latin):
alias t̃nas inueniunt᷑ effic̾e. uarietate qͥppe
humanaꝵ opinionũ. uͥtuti aliꝗndo subdunt᷑.
aliqnͣdo p̃ferunt᷑ aliqnͣdo iungunt᷑: ac sic ad
lis uiðlie uitȩ. quõ ꝗͥs ꝗͥs sectat᷑ aliqmͣ istarũ
ouodecĩ sectarũ. ꝓfecto. aut ꝓpter se tantũ id¬

Expanded text:
 uarietate quippe humanarum opinionum uirtuti aliquando subduntur, aliquando praeferuntur, aliquando iunguntur, ac sic ad lis uidelicet uitae, quoniam, quisquis sectatur aliquam istarum duodecim sectam, profecto aut propter se tantu
Abbreviated transcription (Latin):
atpꝰ orruptibile aggrauat aiãm ⁊ depͥmit t̃rena
rsibitatio sensũ multa cogitantẽ. Impetꝰ porro
ł ꝓpetitꝰ actionis. si hoo m rectelatine appellat᷑
ã qñ greci uocant ormen. ꝙ ⁊ ipsam pͥmis nate
t̃ pͥma nate. quõ eis pꝰ̾ea doctͥna int̾ducente sup¬
feigit n ꝑpetua bella cũ uitiis. nec ext̾ioribꝰs¬
atnales frenant᷑ libidines. ne inqͦq flagitia
ñtẽ c̃sentientẽ trahant: Neq enĩ nulłu ẽ uitiũ

Expanded text:
ptibile adgrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem? Inpetus porro uel adpetitus actionis, si hoc modo recte Latine appellatur ea, quam Graeci uocant oppjv, quia et ipsam primis naturae ter prima naturae, quoniam eis postea doctrina introducente supid hic agit nisi perpetua bella cum uitiis, nec exterioribusnales frenantur libidines, ne in quaeque flagitia mentem consentientem trahant? Neque enim nullum est vitium,
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionẽ ꝓcrimi. doc magister ds. in qͥbꝰ tͥa
ille inse diligendo ñ errat qͥdm̃ diligit. õsequenᷤ
ẽ ut etiã ꝓorimo ad diligendũ đm ẽsulat. quẽ
iubet᷑ sicut se ipsũ diligẽ sic uxori. sicfilus. sic
erit ei pacatꝰ. qnͣtũ in ipso ẽ omĩ hoĩ paee hoĩum.
id ẽ ordinata ẽcordia. Cuiꝰ hic ordo ẽ pͥmũ ut nul¬
li noceat. dem̃ ut etiã ꝓsit ciupotuent. Pmitꝰ gͦ
inẽ ei suoꝵ eura. ad eos quippe hab oportuniorẽ¬
faciliorẽq aditũ ẽsulendi. ł nat᷑e ordine. ł ipsiꝰ
societatis humane. Uñ apłs ait. Quisꝗͥs aut̃ suis ⁊
maxime domesticis ñ ꝓuid. fidẽ denegat. ⁊ẽ in¬
fideli deterior. Rinc it̾aq etiã pardomestica ori¬
t᷑. id ẽ ordinata imꝑandi. obediendiq: ẽcordia
cohabitantiũ. Imꝑant enĩ qͥc̃sulunt. sic̃ uir uxo¬
ri. prentes filus. dni serius. Obȩdiunt aut̃ qͥbꝰ
̃sulit᷑ sic̃ mulieres maritis. filu parentibꝰ. serui

Expanded text:
dilectionem proximi, docet magister Deus, in quibus tria ille in se diligendo non errat, qui Deum diligit: consequens est, ut etiam proximo ad diligendum Deum consulat, quem iubetur sicut se ipsum diligere sic uxori, sic filiis, sierit pacatus, quantum in ipso est, omni homini pace hominum, id est ordinata concordia, cuili noceat, deinde ut etiam prosit cui potuerit; primitus ergo inest ei suorum cura, ad eos quippe habet oportuniorem aditum consulendi, vel nature ordine, vel ipsius societatis humane. Unde aposmaxime domesticis non prouidet, fidem denegat et est infideli deterior. Hinc itaque etiam pax domestica oritur, id est ordinata imperandi oboediendique concordia cohabitantium. Imperant enim, qui consulunt; sicut uir uxori, parentes filiis, domini seruis. Oboediunt autem quibus consulitur; sicut mulieres maritis, filii parentibus, serui
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ subincertis casibꝰ fluetuent. Qs enĩ dolor
c̃tͣriꝰ uoluptati. qͣ in qͥetudo ẽ tͣria qͥeti. in corpꝰ
cað̾e sapientis ñ pot̃ Meabroꝵ oerte amputatio.
ł debilitas. hoĩs expugnat incolomitatẽ. de¬
formitas pulchritudinẽ. in becillitas sanitatẽ.
uires lassitudo. mobilitatẽ torpor aut tarditas.
Statꝰ qͦq corꝑis atq motꝰ cũ decentes atq c̃gra¬
entes s̃. int̾nat᷑e pͥma numant᷑. S. ꝗͥd si aliq̃¬
mala ualitudo tremore m̃bẽcutiat. Odsiusq
ꝑis ⁊ mouendi speciẽ decꝰq pu̾tet: Qͣd ipsiꝰ aĩ pͥmi¬
genia. ꝗͦ appellant᷑ bona. uͥduo pͥma ponunt.

Expanded text:
im dolor contrarius uoluptati, quae inquietudo contraria quieti in corpus cadere sapientis non potest? Membrorum certe amputatio uel debilitas hominis expugnat incolumitatem, deformitas pulchritudinem, inbecillitas sanitatem, uires lassitudo, mobilitatem torpor aut tarditas; Status quoque corporis adque motus, cum decentes et congruentes sunt, inter naturae prima numerantur; sed quid si aliqmala valetudo membra tremore concutiat? quid si usque poris et movendi speciem decusque pervertet? Quid ipsius animi primigenia quae appellantur bona, ubi duo prima ponun
Abbreviated transcription (Latin):
bona ꝓpt̃ se ipsã diligat. sic̃ sua. eisq: ꝓpt̃ ipsos
hoc uelit qd̃ s. siue in domosint. sic̃ c̃iunx ⁊ lib̾i.
⁊qͥcũq domestici. siue in loco uͥdomꝰ eiꝰ ẽ. sic̃ ẽ urbs.
ut s̃ hu qͥ ciues uocant᷑. siue in orbe toto ut s̃ gen¬
tes ꝗͥsͣ ei societas humana ẽ iung̃. siue in ipso mun¬
do. qͥ censet᷑ noĩe cęli st̃rȩ. sic̃ eẽ dict̃ deos. qͦs uolt
amicos ẽẽ ħor sapienti. qͦs nos familiariꝰ angłos di¬
cimꝰ. Debonoꝵ aut̃ ⁊ eẽtrario maloꝵ finibꝰ negan
ullomͦ eẽ dubitandũ.⁊ hanc int̃se. ⁊ nouos acha¬
demicos affirmant ẽẽ distantiã. nec eoꝵ int̃ ẽ qͥc¬
ꝗͣm. siue oẏnico. siue alio qͦlib habitu. ⁊ uictu.
inhis finibꝰ ꝗsͦ ueros putant. ꝗͥsꝙ: phylosophet᷑.¬
Cartͥbꝰ porro illis uite gn̾ibꝰ. ocioso. actuoso. ⁊ qđ
exut᷑q cõpositũ ẽ. hoc t̃ciũ s̃ͥ plac̾e asseuerañ.
asserit. auctore ant locho. magistͦ ciceronis ⁊ suo.

Expanded text:
bona propter se ipsa diligat sicut sua eisque propter ipsos hoc uelit quod sibi; siue in domo sint, sicut coniux et liberi et quicumque domestici, siue in loco, ubi domus est eius, sicuti est urbs, ut sunt hi qui ciues uocantur, siue in orbe toto, ut sunt gentes quas ei societas humana coniungit, siue in ipso mundo, qui censetur nomine caeli et terrae, sicut esse dicunt deos, quos uolunt amicos esse homini sapienti, qcimus. De bonorum autem et e contrario malorum finibus negant ullo modo esse dubitandum, et hanc inter se et novos Academicos affirmant esse distantiam, nec eorum interest quidquam, sive cynico, sive alio quolibet habitu et victu in his finibEx tribus porro illis uitae generibus, otioso, actuoso et quod ex utroque conpositum est, hoc tertium sibi placere adseuerant. asserit, auctore Antiocho, magistro Ciceronis et suo,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm ẽtinꝰ calir. simuldr̃ pocułu. s calir sol. iđo
tam̃ qđ potioni ẽtinende sit ad cõmodatꝰ: an uͦ
nec aĩa sola. nec sołu corpꝰ.s. simul uitũq. sit ħo. euiꝰ
sit pars una. siue aĩa.siue corpꝰ. ille aut̃ totꝰ exutͦq
ẽstẽt ut ħo sit. sic̃ duos eꝗsͦ iunctos bigas uocam. quoꝵ
nec sołu corpꝰ.s aiãm simul⁊ corpꝰ. eẽ arbitrant᷑. Aiñ¬
sũ mũ bonũ ħors ꝗͦfit beatꝰ ex utriꝰq rei bonis ẽstare
dicit. ⁊ aĩę scilie ⁊ corꝑis. Ac ꝑhoc pͥma illa nat᷑e.
ꝓpt̾ se ipsa estimat expectanda. ipsãq uͥtutẽ ꝗm̃
doci̾na inserit uelut artẽ uiuendi. ꝗͣ inaĩe bonis ẽ.
excelłntissimũ bonũ. Qͣ ꝓpt̃ eadẽ utꝰ. iđ ars agende
magis minꝰq ut qͦq: int̾se maiora atq: minora s̃¬

Expanded text:
calix. simul dicitur poculum, sed calix solus; ideo tamen quod potioni continendae sit adcommodatus, an uero nec anima sola nec solum corpus, sed simul utrumque sit homo, cuius sit pars una siue anima siue corpus, ille autem totus ex utroque constet, ut homo sit sicut duos equos iunctos bigas uocamus, quonec solum corpus, sed animam simul et corpus ex utriusque rei bonis constare dicit, et animae scilicet et corporis. Ac per hoc prima illa naturae propter se ipsa existimat expetenda ipsamque uirtutem, quam doctrina inserit uelut artem uiuendi, quae in animae bonis est excellentissimum bonum. Quapropter eadem uirtus, id magis minusque, ut quaeque inter se ma
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ occultiores insidiȩ quã hȩ qͦ latent insimulat¬
one officii. aut ĩ aliqͦ necessitudinis noĩe. Nĩc̃
ꝗͥ pała ẽ adusari facile cauendo uitare possis. hoc
uͦ occultẽ. intestinũ. ac domesticõ mału. ñ soła
ex istit. uerũ etiã obpͥmit. añ quã ꝓspicere. atꝙ
ex plorare potueris. ꝓpt̃ ꝗđ̃ etiã diuina uax illa.
⁊ inimici ħois domestici eiꝰ. eũ magno dolore
cordis audit᷑. qr ⁊ si ꝗͥsq: tã fortissit. ut eqͦ uiõ ꝑ¬
ferat. ł tã uigilans. ut ꝓuido ẽsilio caueat. qͦ
adusꝰ eũ molit᷑ amicitia simulata. eoꝵ tam̃ hõiõ
ꝑfidoꝵ malo. cũ eoseẽ pessimos exꝑit᷑ supse bonꝰ
ẽ gͣuit̃ ex cruciet᷑ neceẽ ẽ. siue semꝑ malifuerint.¬
⁊ se bonos fin̾int. siue inistã malitiã exbonita¬
te mutati sint. Si gͦ domꝰ cõmune refugiũ inbis
malis humanignĩs tuta ñ ẽ. ꝗd eiuitas ꝗͥqͣnto¬

Expanded text:
sunt occultiores insidiae quam hae, quae latent in simulatsunt occultiores insidiae quam hae, quae latent in simulatione officii aut in aliquo necessitudinis nomine. Nam eum, qui palam est aduersarius, facile cauendo uitare possis; hoc uero occultum intestinum ac domesticum malum non solum exsistit, uerum etiam obprimit, antequam prospic diuina uox illa: Et inimici hominis domestici eius cum magno dolore cordis auditur, quia, etsi quisque tam fortis sit, ut aequo animo perferat, uel tam uigilans, ut prouido consilio caueat, quae aduersus eum molitur amicitia simulata, eorum tamen hominum perfidorum malo, cum eos esse pessimos experitur, si ipse bonus est, grauiter excrucietur necesse est, siue semper mali fuerint et se bonos finxerint, siue in istam malitiam ex bonitate mutati sint. Si ergo domus, commune perfugium in his malis humani generis, tuta non est, quid ciuitas, q
Abbreviated transcription (Latin):
diant ap̃ comicos suos hoĩem cũ sensu atꝙ ẽsesu oñ
hõiũ dicẽ. Dura uxorẽ quã ibi misenã uidi. atasi¬
lĩ. alia cura. Qd itidẽ illa ꝗͦ amore uitia cõme¬
morat. idẽ terentiꝰ. in iuriȩ. suspitiones. inmerae
bellũ. parrurso. Ñne res humanas uͥq inpleat̃i:
Ñne etiã amicoꝵ honestis amoribꝰ plerũꝙ ẽ ting̃t:
ũ ne hisusq ꝗͣq plenȩ s̃ res humanȩ. uͥiniurias sas¬
pitiones. ĩ imicias. belło. mala certa sentimꝰ.: Pacẽ :
incertũ bonũ. quo corda eoꝵ cũ ꝗͥbꝰ eã ten̾e uolum
ignoranꝰ. Et si hodie nosse possemꝰ. ꝗlia ctasfita
eeñt. utiq nesciremꝰ. Q porro int̾se amicitiores
t᷑ domo: Et tam̃ ꝗͥs in de securꝰ ẽ. cũ tanta spe mui¬
la exeoꝵ occultis insiduᷤ extiterint. tanto ama¬
riora. qnͣto pax dulcior fuit. qͦuera putata ẽ cõ
astutissime fingeret᷑. ꝓpt̃ qđ oĩum pectora sic at¬
tingit ut cogat ingemitũ. qđ ait tulliꝰ. Nulle

Expanded text:
omicos suos hominem cum sensu adque consensu omnium hominum dicere: Duxi uxorem; quam ibi miseriam uidi! Nati filii. Alia cura. Quid itidem illa, quae in amore uitia commemorat idem Terentius, <iniuriae suspiciones, inimicitiae bellum, pax rursum\': nonne res humanas ubique inpleuerunt? nonne et in amicorum honestis amoribus plerumque contingunt? nonne his usquequaque plenae sunt res humanae, ubi iniurias suspiciones, inimicitias bellum mala certa sentimus; pacem uero incertum bonum, quoniam corda eomm, cum quibus eam tenere uolumus, ignoramus, et si hodie nosse possemus qualia cras futura essent utique nesciremus. Qui porro inter se amiciores tur domo? Et tamen quis inde securus est, cum tanta saepe mala ex eorum occultis insidiis exstiterint, tanto amariora, quanto pax dulcior fuit, quae uera putata est, cum astutissime fingeretur? Propter quod omnium pectora sic adtingit, ut cogat in gemitum, quod ait Tullius: \'Nullae
Abbreviated transcription (Latin):
pienti. ut sũmũ bonũ qͦfit ħo beatꝰ ita uelit
curet amiei sui. quẽ ad modũ suũ ansuȩ tantũm
beatitudinis causa faciat. ꝗͥcqͥd fac̃ ñ de ipso sũmo
bono qͣstio ẽ s de adsum̃do ł ñ ad sum̃do socio ad
cũ qͣrit᷑ de achademicis nonuis. ꝗͥbꝰ inc̾ta s̃ oĩa utrũ
ita sint res habendȩ ĩ qͥbꝰ phylosopbandũ ẽ. ansiẽ
aliis phylosopbis placuit. c̾tas eas hab̾e debeamꝰ. ñ
qͥtit᷑ ꝗd inboni fine sectandũ st.s. de ipsi boni
qtait qd settandũ uidet᷑. utrũ sit neone dubi¬
anbĩ. hoo ẽ ut id planiꝰ edog̃. utrũ ita sectandũ
t᷑ iunũ atꝙ ide bonũ. In illa etiã differentia ꝗͦ
Ahibit᷑ ex habitu⁊ c̃suetudine cynicoꝵi: qͣrit᷑ ꝙͥ¬

Expanded text:
mum bonum, quo fit homo beatus, ita velit et curet amici sui, quemadmodum suum, an suae tantummodo beatitudinis causa faciat quidquid facit; non de ipso summo bono quaestio est, sed de assumendo vel non assumendo socio ad cum quaeritur de Academicis novis, quibus incerta sunt omnia, utrum ita sint res habendae, in quibus philosophandum est, an, sicut aliis philosophis placuit certas eas habere debeamus; non quaeritur quid in boni fine sectandum sit, sed de ipsius boni veritate, quod sectandum videtur, utrum sit, necne, dubitandum: hoc est, ut id planius eloquar, utrum ita sectandum tetur unum atque idem bonum. In illa etiam differentia quae adhibetur ex habitu et consuetudine Cynicorum,
Abbreviated transcription (Latin):
hus.iiii. ad hibens differentias. idẽ exuita sociali.
crachademicis nouis. exoynicis. ex isto gñe uitȩ
sis ossend eẽ reu̾tit᷑. Nã remoto illo tͥꝑtito gn̾e ui¬
tȩ duȩ partes huiꝰ numi dethunt᷑ ⁊ sectȩ. lauix.
ri. remanent. Remota uͦ differentia excynicis ad¬
ramꝰ aut̃ qđ  exachademicis nouis adhibitũ ẽ. rursꝰ

Expanded text:
uor adhibens differentias, id est ei uita sociali, ex Academicis nouis, ex Cynicis, ex isto uitae genersas ostendat esse, reuertitur. Nam remoto illo tripertito genere uitae duae partes huius numeri detrahuntur et sectae nonaginta sex remanent. Remota uero differentia ex Cynicis adramus etiam quod ex Academicis nouis adhibitum est: rursus
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ñ or̃s uita .s sapiens uita uͥtꝰ ẽ. Et tam̃ qͣliscũꝙ
ñ pot̃ ẽẽ. Noc ⁊ dememoria dixum atq rone. ⁊
siqͥd tale aliud ẽ inħoie. St̃ enĩ hȩc ⁊ añ doctͥnã
corꝑe uiribꝰ ingentibꝰ p̃uałe. ⁊ cȩt̾a huiꝰmͦi talia
s. ut ⁊ utꝰ sine his eẽ possit. ⁊ ipsa sine uͥ¬
tute bona sint. Tam̃ ⁊ scđm istos. etiã ipsa ꝓpt̃

Expanded text:
m non omnis uita, sed sapiens uita uirtus est; et tamen qualiscumque non potest esse. Hoc et de memoria dixerim adque ratione, et si quid tale aliud est in homine. Sunt enim haec et ante doctrinam, corpore, uiribus ingentibus praeualere et cetera huius modi talia sunt, ut et uirtus sine his esse possit et ipsa sine uirtute; bona sunt tamen, et secundum istos etiam ipsa propter
Abbreviated transcription (Latin):
humanũ genꝰ siue cũ belligerat᷑ ut aliqnͣdo ẽ qui¬
escat. siue cũ timet᷑. ne rurso exiirgant. Quoꝵ ma¬
loꝵ multas ⁊ multiplices elades duras. ⁊ diras ne¬
cessitates. si ut dignũ ẽ eloqͥ ueli. ꝗuã qmͣ neꝗͣ ꝗmͣ
sic̃ respostulat possimꝰ ꝗͥs erit ꝓlire disputatioĩs
modꝰ. S sapiens inqͥunt iusta bella gesturꝰ ẽ. ꝗͣsi
ñsise hoĩem meminit. multo magis dolebit iustoꝵ
necessitatẽ Sͥ extitisse belloꝵ. qr nͥ iusta eet. ei ge¬
renda ñ eeñt: ac ꝑhoc sapienti nulla bella eenͣt.
Iniqͥtas enĩ partis aduse. iusta bella ingerit geren¬
da sapienti. Que iniqͥtas utiq ħor ẽ dolenda. ꝙr ho¬
minũ ẽ.⁊ si nulla exra bellandi necessitas nasceret᷑.
to utiq miseriꝰ ido beatũ seputat.qr ⁊ humanũ¬

Expanded text:
 ut aliquando conquiescant, siue cum timetur, ne rursus exsurgant. Quorum malorum multas et multiplices clades, duras et diras necessitates si ut dignum est eloqui uelim, quamquam nequaquam sicut res postulat possim: quis erit prolixae disputationis modus? Sed sapiens, inquiunt, iusta bella gesturus est. Quasi non, si se hominem meminit, multo magis dolebit iustorum necessitatem sibi extitisse bellorum, quia nisi iusta essent, ei gerenda non essent, ac per hoc sapienti nulla bella essent. Iniquitas enim partis aduersae iusta bella ingerit gerenda sapienti; quae iniquitas utique homini est dolenda, quia hominum est, etsi nulla ex ea bellandi necessitas nasceretur. to utique miserius ideo se putat beatu
Abbreviated transcription (Latin):
pe.iiii. dũ sĩgillatĩ uͥtuti aliꝗndo subdur. ut ñ ꝓpt̃ se
ipsa.s ꝓpt̾ officiũ uͥtutis appetenda uideant᷑. aliꝗͣndo
p̃ferunt᷑. ut ñ ꝓpt̃ se ipsã s. ꝓpt̾ hȩc adipiscenda ł õser¬
uanda necessatia uͥtꝰ putet᷑. aliꝗndo iungunt᷑ ut ꝓpt̃
se ipsa ⁊ uͥtꝰ ⁊ ista appetenda credant᷑. qͣt̾nariũ num̾ũ¬
inse habeant ⁊ qͥetẽ. Qd gͦ opꝰ ẽ exhisduabꝰ.iii. ꝗͣda
aut qͥes. ⁊ t̾ciũ. cũ ambe simul. ꝗnͣdo qͥđe pͥma na¬
tȩ ⁊ ipsas ⁊ p̃t̃ ipsas alia multa c̃tineant. Detͥbꝰ
gͦ sectis ei plae diligent᷑ ẽẽ tetandũ. ꝗͦ nãsit potiꝰ
eligenda. Ñ enĩ uerã płꝰꝗͣm unã. uera ratio ẽẽ ꝑmit¬

Expanded text:
uattuor dum singillatim uirtuti aliquando subduntur, ut non propter se ipsa, sed propter officium uirtutis adpetenda uideantur, aliquando praeferuntur, ut non propter se ipsa, sed propter haec adipiscenda uel conseruanda necessaria uirtus putetur, aliquando iunguntur, ut propter se ipsa et uirtus et ista adpetenda credantur, quaternarium numin se habeant et quietem. Quid ergo opus est ex his duabus tria quaedam aut quies, et tertium, cum ambae simul; quandoquidem prima naturae et ipsas, et praeter ipsas alia multa contineant? De tribus ergo sectis ei placet diligenter esse tractandum, quaenam sit potius eligenda. Non enim veram plus quam unam vera ratio esse
Abbreviated transcription (Latin):
sicã s ipse inferre ẽpellit᷑ ꝓfecto fatendũ ẽ eis ñ
sołũ mala.s intolerabilia mala. etiã eẽ ꝗͦ hoc eũ
ꝑpet̾re ẽpellunt. Uita gͥ ꝗͣ istoꝵ tã magnoꝵ tãq gͣ¬
uiũ maloꝵ aut p̃mit᷑ oneribꝰ aut subracet casibꝰ
nullomꝰ beata dicet᷑. si hoĩes ꝗͥhoc diẽt sic uicti ma¬
lis inguescentibꝰ cũ sͥ ingerunt mortẽ ceđdt̾ infe¬
licitati. ita uicti certis rationibꝰ cũ qͦͥrun beatã
uitã. dignarent᷑ cedere ueritati ⁊ ñ sͥ putarẽt in
ista mortalitate. finẽ sũmiboni eẽ gaudendõ.uͥ
ututes ipse. qͥbꝰ hic certe nihil meliꝰ atq utiliꝰ in hõie
reppenit᷑. qͣnto maiora s̃ adiutoria ẽtͣ uĩ ꝑiculoꝵ
maloꝵ. doloꝵ. tanto fideliora testimonia miseri
serias patiant᷑ hoĩes in qͥbꝰ s̃. Neq enĩ m̃daces s̃ uere
ututes. ut hoc ꝓfiteant᷑. s ut uita humana. qͤ tot

Expanded text:
si eam sibi ipse inferre compellitur, profecto fatendum est eis, non si eam sibi ipse inferre compellitur, profecto fatendum est eis, non solum mala, sed intolerabilia etiam mala esse, quae hoc eum perpetrare compellunt. Vita iuium malorum aut premitur oneribus aut subiacet casibus, nullo modo beata diceretur, si homines, qui hoc dicunt, sicut uicti malis ingrauescentibus, cum sibi ingerunt mortem, cedunt infelicitati, ita uicti certis rationibus, cum quaerunt beatam uitam, dignarentur cedere ueritati et non sibi putarent in ista mortalitate fine summi boni esse gaudendum, ubi uirtutes ipsae, quibus hic certe nihil melius adque utilius in homine reperitur, quanto maiora sunt adiutoria contra uim periculorum laborum dolorum, tanto fserias patiantur homines, in quibus sunt neque enim mendaces sunt uerae uirtutes, ut hoc profiteantur, sed ut uita humana, quae tot et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ea qr breuis miseria ẽ. idõ etiã beatitudo ap¬
pellari. Magna uisẽ in eis malis. ꝗͥ cogt̃ hõiem
scđm ipsos etiã sapientẽ gͥm auferre qđ ħoẽ.
cũ dicant.⁊ uerũ dicant. hanc ẽẽ nat̃ȩ pͥmã
hac c̃iunctione corꝑis ⁊ aĩe uiu̾e uelit uehem̃ter
irq appetat. Magnauis ẽ ineismalis. qͥbꝰ iste nat̾e
uincit᷑ senso. ꝗͦ mors oĩmͦ õibꝰ uiribꝰ conatibꝰq uitat᷑.
et ita uincit᷑. ut ꝗͥ uitͥat᷑. optit᷑ appetat᷑. ⁊ si ñ potue¬
rit aliunde c̃tinge. ab hoĩe ipso s̾m inferat᷑. Mag̃¬
nauis ẽ in eis malis ꝗͥ fortiudinẽ faciunt homici¬
dã. Sitam̃ ad huc dicenda ẽfortitudo. ꝗͦ ita his
malis uincit᷑. ut hoĩem ꝗͦ siẽ uͥtꝰ regendũ. tuendũꝙ
suscepit. ñ mͦ ñ possit ꝑ patientiã custodire.s ipsa
in suꝑ cogat᷑ occidẽ. Deb qͥđe etiã mortẽ sapiens
ferre patient̃. s qͦ accidit aliunde. Seđm istos aũ

Expanded text:
a breuis miseria est, ideo etiam beatitudo appellari. Magna uis est in eis malis, quae cogunt hominem secundum ipsos etiam sapientem sibimet auferre quod homo est; cum dicant et uerum dicant, hanc esse naturae primahac coniunctione corporis adque animae uiuere uelit uehementer adque adpetat. Magna uis est in eis malis, quibus iste naturae uincitur sensus, quo mors omni modo omnibus uiribus conatibusque uitatur, et ita uincitur, ut, quae uitabatur optetur adpetatur et, si non potuerit aliunde contingere, ab homine ipso sibimet inferatur. Magna uis est in eis malis, quae fortitudinem faciunt homicidam; si tamen adhuc dicenda est fortitudo, quae ita his malis uincitur, ut hominem, quem sicut uirtus regendum tuendumque suscepit, non modo non possit per patientiam custodire, sed ipinsuper cogatur occidere. Debet quidem etiam mortem sapiens ferre patienter, sed quae accidit aliunde: secundum istos autem
Abbreviated transcription (Latin):
ita om̃i errore carere arbitret᷑. longũ ẽ ꝑ om̃a
demonstrare. Nec tam̃ oĩ ex parte res omntenda
ẽ. Remou gͦ pͥ illas õs differentias. ꝗͣ num̾um
multi plicauere sectarũ. ꝗs ido remouendas pu¬
tat. qr ñ ẽ in eis finis boni. Neq enĩ existimat ul¬
ła phylosophiȩ sectã eẽ dicenda. qͦ ñ eo disitt
acet̾is. qđ diu̾sos habeat bonoꝵ ⁊ maloꝵ qñdo¬

Expanded text:
ita omni errore carere arbitretur, longum est per omnia ita omni errore carere arbitretur, longum est per omnia demonstrare; nec tamen omni ex parte res omittenda est. Remouet ergo prius illas omnes differentias, quae numerum multiplicauere sectarum, quas ideo remouendas putat, quia non in eis est finis boni. Neque enim existimat ullam philosophiae sectam esse dicendam, quae non eo distet a ceteris. quod diuersos habeat fines bon