comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quando uult labitur: quãdo
uult suspencditur: quando uult
non tenetur.
Tluxerunt inquit il¬
lum usq ad suꝑcilium
montis. supra quem ciuitas
illorum erat edificata: ut pre¬
cipitarent eum. Ip̃e autẽ trãsi¬
ens: ꝑ medium illorum ibat.
Oꝑatio magistri: discipuloꝵ
hereditas. Pyabolus ũbo do¬
minũ temptat: iudei facto.
Ille dicit mitte te: isti adori¬
untur ut mittant. Et qͥdẽ
dñs suꝑcilium montis pre-¬
cipitanclus ascenderat: sed
ꝑ medium illorum mutata
subito uł obstupefacta furẽ¬
tium mente discedit. quos
ad huc sanare quã ꝑdere ma¬
lebat: ut quassata uidẽtes
sue cõcepta nequitie. et apos¬
cenda de inceps eiꝰ morte de¬
sisterent. Hec dum enĩ uene¬
tat hora passionis. que non
quolibet sabbato. s in paras¬
ceue pasche futura extiterat:
Hec dum locum passionis qͥ
non innazareth. s ihetosoli¬
mis hostiarum sanguinem
figurabatur adierat: s nec
hoc genus mortis: qui cruci¬

Expanded text:
quando vult labitur, quando quando vult labitur, quando vult suspenditur, quando vult non tenetur. Et duxerunt, inquit, illum usque ad supercilium montis supra quem civitas illorum erat aedificata, ut praecipitarent eum. Ipse autem transiens per medium illorum ibat. O pejor magistro discipulorum haereditas! Diabolus verbo Dominum tentat, Judaei facto. Ille dicit, Mitte te; isti adoriuntur ut mittant. Et quidem Dominus supercilium montis praecipitandus ascenderat, sed per medium illorum, mutata subito vel obstupefacta furentium mente, descendit, quos adhuc sanare quam perdere malebat, ut cassata videntes suae coepta nequitiae, a poscendo deinceps ejus morte desisterent. Necdum enim venerat hora passionis, quae non quolibet Sabbato, sed in Parasceve Paschae futura exstiterat. Necdum locum passionis, qui non in Nazareth, sed Jerosolymis hostiarum sanguine figurabatur, adierat. Sed nec genus mortis, qui cruci
Abbreviated transcription (Latin):
non quia non amaretur: sed
quia ip̃a se amari. non ab eo
amaret derelictam. doctorib
scilicet inde obsaluationem
gentium toto orbe dispsis. S
quod dominꝰ u̾bo de iudeis:
hoc ip̃i de se iudei facto testã¬
tur. Hami sequitur.
synagoga ira hec audiẽ¬
tes: et surrexerunt et eiecert̃
illum extra ciuitatẽ. Sacti¬
bonis: in euangelio docet eẽt
completa. Ham cum ip̃e per
populos beneficia diffinidet:
in iurlas irrogabant. Nec:
mirum si ꝑdiderunt salutẽ.
qui eiecerunt de suis finibꝰ
salutare. Mortalis enĩ dñs.
et quid docuerit exemplo sui
apłos suos omnibꝰ omnia:
fieri: nec uolentes repudiat.
nec inuitos alligat: nec eitiẽ¬
tib reluctatut. nec rogantib
de est. Sic gerasenos alibi cũ
uirtutes eius sustinete non
possent: quasi infirmos et ĩ¬
gratos reliquit. Simul intel¬
lige nõ ex necessitate fuisse. s
uoluntariam passionem: nec
captum aiudeis. s a se oblatũ.
Et enim quando uult capit̾.

Expanded text:
non quia non amaretur, sed non quia non amaretur, sed quia ipsa se amari non amaret, ab eo derelictam doctoribus, scilicet, inde ob salvationem gentium toto orbe dispersis. Sed quod Dominus verbo de Judaeis, hoc ipsi de se Judaei facto testantur. Nam sequitur: Synagoga ira haec audientes. Et surrexerunt, et ejecerunt illum extra civitatem. » Sacribonis » , in Evangelio docet esse completa. Nam cum ipse per populos beneficia diffunderet, illi injurias irrogabant. Nec mirum si perdiderunt salutem, qui ejecerunt de suis finibus Salvatorem. Moraliter enim Dominus, et qui docuerit exemplo sui apostolos suos omnibus omnia fieri, nec volentes repudiat, nec invitos alligat, nec ejicientibus reluctatur, nec rogantibdeest. Sic Gerasenos alibi cum virtutes ejus sustinere non possent, quasi infirmos et ingratos reliquit. Simul intellige, non ex necessitate fuisse, sed voluntariam corporis passionem; nec captum a Judaeis, sed a se oblatum. Etenim quando vult capitur,
Abbreviated transcription (Latin):
rit gr̃ã mater infantiam: seu
magis ille sit intelligendus
puer. de quo clictum ẽ. pariui¬
lus natus ẽ nob̾. filius datꝰ
ẽ nob̾. Cuius corpori: ꝑbap¬
tismum tota credentium so¬
boles ad unatur. Et ut cũcta
hic baptismi scire sactamenta
p̃ monstrata in quo ab renin¬
tiare sathane fidem conficeri
pcipimur: negat se naaman
ultra diis alienis libaturum.
gaudet: quia baptizatus opor¬
tet dominici quoq corporis
participatione confirmari .:
Merito igitur naaman cuiꝰ
dum a qua corpꝰ abluitur. fi¬
de pectus abluitur: id ẽ. populꝰ
gentium iudeis lepra contu¬
matie scalentibꝰ ante fertur.
Merito mulier sareptena. idẽ
ecc̃a ligno crucis refici deside¬
rans: iudeis fame uerbi per¬
euntib. pane sacro sc̃ĩ corpis¬
et uiuifici sp̃c̃ unctione recteat᷑.
Probaturq dominus nõ ob
suam impotentiam ciuibus:
s ob eorum in uidentiã uir-¬
tutum dona negasse. Atq hoc
exemplo tam postremo gentẽ.

Expanded text:
rit gratia mater infantiam, seu rit gratia mater infantiam, seu magis ille sit intelpuer, de quo dictum est: Parvulus natus est nobis, filius datus est nobis ; cujus corpori per baptismum tota credentium soboles adunatur. Et ut cuncta hic baptismi scires sacramenta praemonstrata, in quo abrenuntiare Satanae, fidem confiteri praecipimur, negat se Naaman ultra diis alienis litaturum, gaudet, quia baptizatos oportet Dominici quoque corporis participatione confirmari. Merito igitur Naaman, cujus dum aqua corpus abluitur, fide pectus abluitur, id est, populus gentium Judaeis lepra contumaciae squalentibus antefertur. Merito vidua Sareptana, id est, Ecclesia ligno crucis refici desiderans Judaeis fame verbi pereuntibus, pane sacrosancti corpet vivifici spiritus unctione recreatur. Probaturque Dominus non ob suam impotentiam civibus, sed ob eorum invidentiam virtutum dona negasse. Atque hoc exemplo totam postremo gentem,
Abbreviated transcription (Latin):
moreretur panem factura. duo
se ligna colligere uelle testat᷑:
nõ solum ligni nomine s etiã
numeru̾m lignorum. signum
ctucis ex primens. quo nob̾ ẽ
panis uite pparatus et̾ne.
Tmulti le prosi erant in
isrł sub heliseo ꝓph̾a: et ne¬
mo corum mundatus est nisi
naaman sirus. Quia non est
hystoria de misterio: necesse ẽ
paucis intimemus. Haaman
gͦ iste syrus qui interp̃tatur
decor. ppłm demonstrat natio¬
num. quondam ꝑfidie scele-¬
rumq lepra maculosum: s ꝑ
maculosum sacramentum bap¬
tismatis ab omni mentis et
corporis feditate purgatum.
Qui capte consilio puelle. hoc
ẽ inspirationis suꝑne gr̃ã. quã
iudeis conseruare nõ ualẽtib
gentes rapuere salutẽ sperare
commonitus. septies lauare:
iubebatut: quia nimirum solũ
baptismi genus quos ex sp̃u
scõ regenetat. saluat. Unde uire
caro eius pot lauactum. uelut
caro pueri parui apparuisse:
memoratur: siue quia cunctos
in xp̃o baptizatos. in unam pa¬

Expanded text:
moreretur panem factura, duo moreretur panem factura, duo se ligna colligere velle testatur, non solo ligni nomine, sed etiam numero lignorum signum crucis exprimens, quo nobis est panis vitae praeparatus aeternae. Et multi leprosi erant in Israel sub Elisaeo propheta, et nemo eorum mundatus est, nisi Naaman Syrus. Quia nota est historia, de mysterio necesse est paucis intimemus. Et Naaman ergo iste Syrus, qui interpretatur decor, populum demonstrat nationum, quondam perfidiae scelerumque lepra maculosum, sed per sacramentum baptismatis ab omni mentis et corporis feditate purgatum. Qui captae consilio puellae, hoc est inspirationis supernae gratia, quam Judaeis conservare non valentibus, gentes rapuere, salutem sperare commonitus, septies lavari jubetur. Quia nimirum solum baptismi genus, quod ex Spiritu sancto regenerat, salvat. Unde jure caro ejus post lavacrum, velut caro pueri parvi apparuisse memoratur. Sive quia cunctos in Christo baptizatos, in unam pa
Abbreviated transcription (Latin):
uellere istłls. ut pote clausa
celi ianua fame piclitabatur
in iudea: pasceretur ibi simul
et pasceret. et receptus uidelic
a credentibꝰ: et reficiens ip̃e cre¬
dentes. Unde bene hec eadem ui¬
dua: insarepta sidonie dicitur
ẽẽ morata. Sidonia quippe ue¬
natio in utilis: sarepta uo ĩcen¬
dium uł angustia panis inter¬
p̃tatur. Quia ubi habundauit
pcc̾m: suꝑ abundauit gr̃a. Ubi
tebus suꝑuacuis ad̾quirendis.
quasi aucupandis cura impen-¬
debatur: ubi dire sitis incendi¬
um. panisq sp̃ualis autea fiebat
angustia: ibi farina olim que
ore ꝓphetico benedicitur. idẽ.
fructus et hylaritas karitatis.
siue gr̃a corporis dominici. et
chrismatis unctio. indefectiuo
ubi celestis munere fecundat᷑.
Cuius hactenus in uasis oleũ
gaudii sp̃ualis. et benedictio¬
nis farina nõ deficit: ceterisq
nõ credunt gentibꝰ in opia pa-¬
uis diuini. miseris et uenatui
deditis inutili. Nam et ipsa
puchenime misticum sͥ pͥꝯquã

Expanded text:
vellere Israelis, utpote clausa vellere Israelis, utpote clausa coeli janua, fame periclitabatur in Judaea, pasceretur ibi simul et pasceret, et receptus videlicet a credentibus, et reficiens ipse credentes. Unde bene haec eadem vidua, in Sarepta Sidoniae dicitur esse morato. Sidonia quippe, venatio inutilis; Sarepta vero, incendium, vel angustia panis interpretatur. Quia ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia . Ubi rebus supervacuis acquirendis, quasi aucupandi cura impendebatur, ubi dirae sitis incendium panisque spiritalis ante fiebat angustia, ibi farina oleumque ore prophetico benedicitur, id est fructus et hilaritas charitatis, sive gratia corporis dominici et chrismatis unctio, indefectivo verbi coelestis munere fecundabatur. Cujus hactenus in vasis oleum gaudii spiritalis et benedictionis farina non deficit, caeteris quae non credunt gentibus, inopia panis divini miseris, et venatui deditis inutili. Nam et ipsa pulcherrime mysticum sibi prius quam
Abbreviated transcription (Latin):
Non inquit hoc quod diuina
fastidiosis ciuibꝰ beneficia sb̾¬
traho. ꝓph̾arum gestis ad ũsor.
Q uia sicut fame quondam oẽz
tr̃am p̃mente. nemo ẽ ĩ iudea
reptus helie dignus hospitio.
s extere gentis ẽ uidua que¬
sita: que obfidei grãm a tãto
ꝓph̾a uisitari deberẽt. Et sicut
multis ibidem lepsis naamam
sẏrus. quia deuote quesierat
ab helyseo ꝓpħa curare ꝓmetuit.
sic et uos non alia quam in ui-¬
die ꝑfidieq causa suꝑno munie
uenies ꝓfecto dnm in patria sua
a qua receptus non ẽ ꝑfidiam
suꝑbie notasse iudeorum. Ho¬
mine uo capharnaum. que ager
consolationis interp̾tatur: gen-¬
tium p̃dicasse salutem. ubi ma¬
porum quam in animarũ sana¬
tione patrantur. Igitur uidua
ad quam helias missus ẽ. genti¬
um designat ecc̃am: que a suo
ditius conditore deserta. po¬
pulum recte fidei nescium. qͣsi
paupem filium egena stupe:
nutribat: idest. u̾bo fructus ex¬
ꝑte docebat: donec adueniẽs
smo ꝓpheticus. qui ex siccato.

Expanded text:
Non inquit hoc quod divina fastidiosis civibus beneficia subtraho, prophetarum gestis adversatur. Quia sicut, fame quondam omnem terram premente, nemo est in Judaea repertus Eliae dignus hospitio, sed exterae gentis est vidua quaesita, quae ob fidei gratiam a tanto propheta visitari deberet, et sicut multis ibidem leprosis Naaman tantum Syrus, quia devote quaesierat, ab Elisaeo propheta curari promeruit, hic et vos non alia quam invidiae perfidiaeque causa, superno munere venies profecto Dominum in patriae suae, a qua receptus non est, perfidia, superbiam notasse Judaeorum. Nomine vero Capharnaum, quae ager consolationis interpretatur, gentium praedicasse salutem, ubi maporum quam in animarum sanatione patrantur. Igitur vidua ad quam Elias missus est, gentium designat Ecclesiam, quae, a suo diutius conditore deserta, populum rectae fidei nescium, quasi pauperem filium, egena stipe nutribat, id est, verbo fructus experte docebat, donec adveniens sermo propheticus, qui, exsiccato
Abbreviated transcription (Latin):
et ibunt ppłi multi: et dicent.
Uenite ascendamus ad mõtẽ
Tuicdit cluas naues stan¬
tes secus stagnum. Due
naues secus stagnum posite:
circuncisionem et pputium fi¬
gurant. Quas bene ih̾c uidisse
phibetur. quia in utroq ppło:
nouit dominus. qui sunt en:
eorumq cor afluctib scł̃i huiꝰ
ad future uite tranquillitate.
quasi ad soliditatẽ lutoris ui-¬
dendo. hoc ẽ misccłiter uisitãdo
prouehit.
Iscatores autẽ descenderãt:
et lauabant retͥia. Pisca
tores sunt ecc̃e doctores: qui
nos retͥe fidei comp̾hensos. et
de ꝓfundo adlumen elatos :.
quasi pisces littori. sic t̾re ui¬
uentium adue̾unt. Quasi eĩ
quedam ret̾ia piscantium st̃
complexe p̾dicantium dictio¬
nes: que cos quos ceperint in
fide non amittant. Unde et
retia: quasi retinentia sunt
uocata. S hec ret̾ia modo la¬
xantur in capturam: modo
lota plicantur: quia nõ om̃e
tempꝰ ẽ habile doctrine: sed
nunc exercenda lingua docto¬

Expanded text:
et ibunt populi multi, et dicent: et ibunt populi multi, et dicent: Venite et ascendamus ad montem Et vidit duas naves stantes secus stagnum. Duae naves secus stagnum positae, circumcisionem et praeputium figurant. Quas bene Jesus vidisse perhibetur, quia in utroque populo novit Dominus qui sunt ejus. Eorumque cor a fluctibus saeculi hujus ad futurae vitae tranquillitatem quasi ad soliditatem littoris vivendo, hoc est misericorditer vitando, provehit. Piscatores autem descenderant, et latores sunt ecclesiae doctores, qui nos rete fidei comprehensos, et de profundo ad lumen elatos, quasi pisces littori, sic terrae viventium advehunt. Quasi enim quaedam retia piscantium sunt complexae praedicantium dictiones, quae eos quos ceperint, in fide non amittant. Unde et retia, quasi retinentia sunt vocata, sed haec retia modo laxantur in capturam, modo lota plicantur, quia non omne tempus est habile doctrinae, sed nunc exerenda lingua docto
Abbreviated transcription (Latin):
mare galilee: uł mare tybiadis.
S mare galilee ab adiacente
ꝓuintia dictum: mare tyb̾iadis
a ꝓxima ciuitate que olim cen¬
nereth uocata: s ab hetode te¬
crarcha instaurata: in honore:
tybenii cesaris. tyberias ẽ appel¬
lata. Porror genesar alaci ip̃iꝰ
natura. qua crispantibus aquis
de se ip̃o sibi excitare auram per¬
hibetur: greco uocabulo. quasi
geñans sibi auram dicitur. Ne
q enim instagni morem ster¬
nitur aqua: s frequentibus au
ris spirantib agitatur: haustu
dulcis. et ad potandum habilis.
S hebree lingue consuetudiẽ:
om̃is aquarum congregatio
siue dulcis. siue salsa mare nũ¬
cupatur. Qui lacus int̾ fluẽte
dominus secus mare stat. pꝯt¬
quam uite labentis mortali¬
tatem de uincens. in ea qua:
passus ẽ carne stabilitatẽ pet¬
petue quietis adiit. Turbarũ
conuentus ad eum: gentium
infide concurrentium tỹpꝯ est.
De quibus isayas. Et fluent
inquit ad eum omnes gẽtes.

Expanded text:
mare Galilaeae et mare Tiberiadis. mare Galilaeae et mare Tiberiadis. Sed mare Galilaeae ab adjacente provincia dictum, mare Tiberiadis a proxima civitate, quae olim Cennerech vocata, sed ab Herode tetrarcha, instaurata in honorem Tiberii Caesaris, Tiberias est appellata. Porro Genezar a laci ipsius natura, qui a crispantibus aquis de ipso sibi excitare auram perhibetur, Graeco vocabulo quasi generans sibi auram dicitur. Eque enim in stagni morem sternitur aqua, sed frequentibus ac crispantibus ventis, agitatur, haustu dulcis, et ad potandum habilis. Sed Hebraeae linguae consuetudine, omnis aquarum congregatio, sive dulcis, sive salsa, mare nuncupatur. Qui lacus inter fluenta Dominus secus mare stat, postquam, vitae labentis mortalitatem devincens, in ea qua passus est carne stabilitatem perpetuae quietis adiit. Turbarum conventus ad eum gentium in fide concurrentium typus est. De quibus Isaias: Et fluent inquit ad eum omnes gentes,
Abbreviated transcription (Latin):
fitebantur iubentur silere de xͦ.
s et illi qui ab eo sanati sponte
confiteri uolebant. Inmo ipsi:
apłi qui eum pot resurrectionẽ
toto erant orbi p̾dicaturi: ante
passionem eiꝰ pcipiuntur omĩo
reticere de illo: ne diuina uide¬
licet maiestate p̾dicata passio¬
nis dispensatio differretur: et
dilata passione. salus muncli
que ꝑhanc futura erat negare¬
tur..
Acta autem die: eg̃ssus
ibat in desertum locum.
et tũrbe requirebant eum: et
uenerunt usq ad ip̃m. Si occa¬
su solis dñi mors exprimitur:
quare non die redeunte resur¬
rectio illius iudicetur: Cuius
manifesta luce acredentium
curbis inquiritur: et ingentiũ
deserto inuentus. ne ab ea dis¬
cedat detinetur: maxime cum
hec prima sabbati quo resurtec¬
tio celebrata ẽ. egssio. quesitio.
et inuentio contigerit. .iiii.
Actum ẽ autẽ cum turbe:
irruerent in eum. ut audi¬
rent ubum dei: et ip̃e stabat sec
stagnum genesareth. Stagnũ
genesareth. idem dicunt ẽẽ. qd̾

Expanded text:
fitebantur jubentur silere de Christo, fitebantur jubentur silere de Christo, sed et illi qui ab eo sanati sponte confiteri volebant. Imo ipsi apostoli, qui eum post resurrectionem toto erant orbe praedicaturi, ante passionem ejus praecipiuntur omnino reticere de illo, ne, divina videlicet majestate praedicata, passionis dispensatio differretur, et, dilata passione, salus mundi quae per hanc futura erat negaretur. Facta autem die, egressus ibat in desertum locum, et turbae requirebant eum, et venerunt usque ad ipsum. Si occasu solis Domini mors exprimitur, quare non die redeunte resurrectio illius indicetur? Cujus manifestata luce a credentium turbis inquiritur, et in gentium deserto inventus, ne abeat detinetur. Maxime cum haec prima Sabbati, quo resurrectio celebrata est, egressio, quaesitio, et inventio contigerit. CAPUT V. Factum est autem cum turbae irruerent in eum, ut audirent verbum Dei, et ipse stabat secus stagnum Genesareth. Stagnum Gene
Abbreviated transcription (Latin):
centia: quia tu es filius dei. Et
increpans non sinebat ea loqui:
quia sciebant ip̃m ẽẽ xp̃m. De¬
monia filium dei confitebant᷑.
et attestante euangelista scie¬
bant ip̃m ẽẽ xp̃m. Quia quem
chyabolus hominem cognoue¬
tat. nec temptando ualebat
an et dei filius eẽt exꝑire: iã
nunc ꝑ signorum potentiam.
uł in tellexit. uł potius suspi-¬
catus ẽ ẽẽ filium dei. Hõ igit̾
ideo iudeis eum crucifigete
ꝑsuasit. quia xp̃m siue dei fili-¬
um non ẽẽ putauit: s quia se
morte illius non p̃uiclit esse
dampnandum. Uere enĩ de hoc
misterio a scłis abscondito di¬
cit apł̃s. quod nemo principi-¬
um huius scłi cognouit. Si
enim cognouissent: nũquam
d̃m głe crucifixissent. Quare
autẽ demonia dñs se loqui ꝓ¬
hibeat: psalmista manifestat
sequatur errantem. Improbus
enim magist̾ est dyabolus. qui
falsa ueris sepe ꝑmiscet: ut spe¬
tie uitatis. testimonium stau¬
dis obtexat. Alias autem nõ
solum demones. qui inuiti cõ¬

Expanded text:
centia: Quia tu es Filius Dei. Et increpans non sinebat ea loqui, quia sciebant ipsum esse Christum. Daemonia Filium Dei confitebantur, et attestante evangelista, sciebant ipsum esse Christum. Quia quem diabolus hominem cognoverat, nec tentando valebat, an et Dei Filius esset experiri, jam nunc per signorum potentiam, vel intellexerit, vel potius suspicatus est esse Filium Dei. Non igitur ideo Judaeis eum crucifigere persuasit, quia Christum sive Dei Filium non esse putavit, sed quia se morte illius non praevidit esse damnandum. Vere enim de hoc mysterio a saeculis abscondito dicit Apostolus: Quod nemo principum hujus saeculi cognovit; si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Quare autem daemonia Dominus de se loqui prohibeat, Psalmista manifestat,sequatur errantem. Improbus enim magister est diabolus, qui falsa veris saepe permiscet, ut specie veritatis testimonium fraudis obtexat. Alias autem non soli daemones qui inviti con
Abbreviated transcription (Latin):
tenta. s ad imꝑium dñi cura-¬
ta. carnem ostendit a concupis¬
centie sue feruore. ꝑ continẽtie
p̃cepta frenatam. Omnis enim
amaritudo. et ira. et indignatio.
et clamor. et blasphemia: sp̃e ĩ
mundi furor est. Fornicationẽ
u̾o. inmunditiam. libidinem.
concupiscentiam malã. et aua-¬
febrem illecebrose carnis intel¬
lige.
Trogauunt illum ꝓ ea.
Et stans suꝑ illam: impe¬
rauit febri. et dimisit illam.
Moto saluator rogatur. modo
ultrã curat egrotos: ostendẽs
se contra pcc̃orum quoq passio¬
nes. et p̃cibus semꝑ annuere fi¬
delium. et ea que ip̃i mininie
inse intelligunt. uł intelligen¬

Expanded text:
tenta, sed ad imperium Domini curatenta, sed ad imperium Domini curata, carnem ostendit a concupiscentiae suae fervore, per continentiae praecepta frenatam. Omnis enim amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia, spiritus immundi furor est. Fornicationem vero, immunditiam, libidinem, concupiscentiam malam et avafebrem illecebrosae carnis intellige. Et rogaverunt illum pro ea. Et stans super illam, imperavit febri, et dimisit illam. Modo Salvaultro curat aegrotos, ostendens se contra peccatorum quoque passiones et precibus semper annuere fidelium, et ea quae ipsi minime in se intelligunt, vel intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
nocuit: uidetur repugnare mar¬
cͥo qui ait. et discerpens eũ spc̃¬
in munlus. et ex clamans uo¬
ce magna exiuit ab eo: nisi in¬
telligamus hoc dixisse marcũ
discerpens eum. qd̾ lucas dix̃
et cum ꝓieciss illum in mediũ:
ut quod secutus ait. nichilq eũ
nocuit. intelligatur quia iacta¬
tio illa membrorum atq ue¬
xatio nõ eum debilitauit: sicut
solent exire demonia. etiã quib¬
dam membris amputatis aut
euulsis. Unde merito pro tam
integra restitutione sanitatis.
qui aderant pauentes. tam et si
nõdum credentes: ad inuicem.
dicebant.
Uia inpotestate et uirtute
miꝑat spiritib in mundis.
et exeunt. E xpellere enim de.¬
monia. et homines scĩ s in ũbo
dei possunt: ip̃m autẽ dei ubu.
ppria pocestate uirtutis oꝑatur.
Urgens autẽ .iii.¬
de sỹnagoga: introiuit ĩ
lib̾atum. moraliter animum
ab inmunda cogitatione pur¬
gatum significare diximus.
consequent femina febribus

Expanded text:
nocuit, videtur repugnare Marnocuit, videtur repugnare Marco, qui ait: Et discerpens eum spiritus immundus, et exclamans voce magna exivit ab eo . Nisi intelligamus hoc dixisse Marcum, Discerpens eum, quod Lucas dixit: Et cum projecisset illum in medium, ut quod secutus ait: Nihilque eum nocuit, intelligatur quia jactatio illa membrorum atque vexatio non eum debilitavit, sicut solent exire daemonia etiam quibusdam membris amputatis aut evulsis. Unde merito pro tam integra restitutione sanitatis qui aderant paventes tametsi nondum credentes, adinvicem dicebant: Quia in potestate et virtute mperat spiritibus immundis, et exeunt. Expellere enim daemonia et homines sancti, sed in verbo Dei possunt, ipsum autem Dei Verbum propria potestate virtutes operatur. Surgens autem de synagoga, introiviliberatum, moraliter animum ab immunda cogitatione purgatum significare dixerimus, consequenter femina febribus
Abbreviated transcription (Latin):
inuitos. Et uelut si serui fu¬
gitiui pot multum tẽporis
diim suum uideant. nichil ali¬
ud nisi de uerberibus de pre¬
cantur: sic et demones cernẽ¬
tes dñm interris repente uer¬
sari. ad iuclicandos se uenisse
credebant. Presentia saluato¬
ris: tormenta sunt demonũ.
T incte pauit
illum ilx dicens. Ob¬
mutesce: et exi ab illo. Qm̃ ĩ ui¬
dia dyaboli mors intrauit ĩ or¬
bem tr̾arum: ideo contra ipsum
mortis auctorem. primo debu-¬
it medicina salutis oꝑari. Pri¬
mo lingua serpentina ne ultra
uirus spargeret obcludi: ac de¬
inde femina que prima seduc¬
ta ẽ. a carnalis concupiscentie
febre curari. Tercio uit qui ma¬
le suadentis dicta coniugis au¬
diuit: ab erroris sui lepra casti¬
gari. ut ip̃e ad hunc euangelis¬
tam eẽt. ordo restaurationis: qui
fuerat et casus.
Tcum ꝓieciss illud demo¬
num inmedium. exiit:
ab illo: nichilq illum nocuit.
tus patefacta saluatoris plures
ad fidem uiamq salutis ĩuitet.
S quod dicitur nichilq eum

Expanded text:
invitos. Et velut si servi fugitivi post multum temporis dominum suum videant, nihil aliud nisi de verberibus deprecantur, sic et daemones cernentes Dominum in terris repente versari, ad judicandos se venisse credebant. Praesentia Salvatoris tormenta sunt daemonum. Et increpavit illum Jesus dicens: Obmutesce, et exi ab illo. Quoniam invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum , ideo contra ipsum mortis auctorem primo debuit medicina salutis operari: primo lingua serpentina, ne ultra virus spargeret occludi; ac deinde femina quae prima seducta est, a carnalis concupiscentiae febre curari; tertio vir, qui male suadentis dicta conjugis audivit, ab erroris sui lepra castigari. Ut ipse apud hunc evangelistam esset ordo restaurationis qui fuerat et casus. Et cum projecisset illum daemonium in medium, exiit ab illo, nihilque illum nocuit. tus patefacta Salvatoris plures ad fidem viamque salutis invitet. Sed quod dicitur, Nihilque illum
Abbreviated transcription (Latin):
ecc̃a de qua paulus ait. Qui eĩ
opatus ẽ petro in apłatum cir-¬
cumcisionis: oꝑatus ẽ et michi
int̾ gentes. Bene una dicta: qr
multitudinis credentium erat
cor unum. et anima una. De
qua docebat turbas: quia de
auctoritate eccł̾ie docet usq:
hodie gentes.
T
Tcessauit aut loqui: dix̃
ad simonem. Duc in al¬
tum: et laxate ret̾ia ur̃a in captu¬
ram. Quod primo rogauit si¬
monem nauem at̾ra relucete
pusillum: significat uł tempe¬
rate utendum ubo ad turbas:
ut nec t̾rena eis p̾cipiantur. nec
sic at̾renis inꝓfunda sacramẽ¬
torum recedatur. ut ea penitꝰ
non in telligant: uł prius ĩ ꝓxi¬
mis regionibus gentibus pre¬
dicandum: ut quod dicit itẽ
petro. duc in altum. ⁊ laxate:
ret̾ia ur̃a in capturam: ad remo¬
tiores gentes quibus postea
p̃dicatum ẽ ꝑtineat.
Trespondens simon: dix
illi. Preceptor ꝑ totam
noctem laborantes nichil ce
pimus: in u̾bo autẽ tuo laxabo
retͥe. Hisi dominus eclificaue¬
rit domũ: in uanum laboraue¬

Expanded text:
, de qua Paulus ait: Qui enim operatus est Petro in apostolatum circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes . Bene una dicta, quia multitudinis credentium erat cor et anima una . De qua docebat turbas, quia de auctoritate Ecclesiae docet usque hodie gentes. Ut cessavit autem loqui, dixit ad Simonem: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam. Quod primo rogavit Simonem navem a terra reducere pusillum, significat vel temperate utendum verbo ad turbas, ut nec terrena eis praecipiantur, nec sic a terrenis in profunda sacramentorum recedatur, ut ea penitus non intelligant, vel prius in proximis regionibus gentibus praedicandum, ut quod dicit item Petro: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam, ad remotiores gentes quibus postea praedicatum est pertineat. Et respondens Simon, dixit illi: Praeceptor, per totam nbo autem tuo laxabo rete. Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum labora
Abbreviated transcription (Latin):
acclamantib. a romano tamẽ
fixus. S moris ẽ scripturarũ.
duas sepe genationes hominũ.
bonorum scilicet malorumq¬
computare. Hoc ẽ eorum qui
non ex sanguinibus. neq ex
uoluntate carnis. neq ex uolũ¬
tate uiri. s ex deo nati sunt: et
eorum quibus dicitur. uos ex
patre dyabolo estis. Et alibi.
Serpentes. geñatio iuꝑarum.
Sanguine abel
iusti usq ad sanguinem
zacharie: qui piit inter altare
et edem. Quate a sanguine abel
qui primus martirium passꝰ ẽ.
mirum non ẽ. s quare usq ad
sanguinem zacharie. querẽdũ ẽ.
cum et multi pot eum usq ad
natiuitatem xp̃i. et ip̃o mox na¬
to iñnocentes in bethleem pue¬
ri. sunt ab hac genatione ꝑemp¬
ti. nisi forte quia abel pastor:
ouium: zacharlas sacerdos fuit.
Et hic incampo: ille matrio:
templi necatus ẽ. Utriusq gͣ¬
dus martires. et laici scilicet
et altaris officio mancipati: sub
corum uolunt intimare uoca-¬
bulo.

Expanded text:
acclamantibus, a Romano tamen acclamantibus, a Romano tamen fixus. Sed moris est Scripturarum duas saepe generationes hominum, bonorum scilicet malorumqcomputare, hoc est eorum qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt ; et eorum quibus dicitur: Vos ex patre diabolo estis . Et alibi: Serpentes, generatio viperarum . A sanguine Abel usque ad sanguinem Zachariae, qui periit inter altare et aedqui primus martyrium passus est, mirum non est. Sed quare usque ad sanguinem Zachariae quaerendum est, cum et multi post eum usque ad nativitatem Christi, et ipso mox nato innocentes in Bethleem pueri sint ab hac generatione perempti ? Nisi forte, quia Abel pastor ovium, Zacharias sacerdos fuit, et hic in campo, ille in atrio templi necatus est. Utriusque gradus martyres, et laici scilicet et altaris officio mancipati, sub eorum voluit intimare vocabula.
Abbreviated transcription (Latin):
dei. se ipm dicit. Ipẽ ẽ enim dei
uirtus. et dei sapientia. sic̃ apls
docet. Ueniq inmatheo sic ha-¬
bes. Ideo ecce ego mitto aduos
ꝓphas et sapientes et scribas.
Si autem eadem sapientia d̾i
heretici xp̃o ex uirgine princi¬
pium dare. Omittant alium
legis et ꝓph̾arum: alium noui
testamenti dm̃ p̃dicare. Quã
uis etiam sepe apłica scriptuta
ꝓphas non eos solum qui futurã
xp̃i incarnationem: s et eos qui
uentura celestis regni gaudia
p̃dicant appellat. Proph̾e ĩqͥt
duo aut tres dicant: et ceteri
diiudicent. S nequaquã hos
creditetim apłis incathalogi:
ordine p̃ferendos.
Tinquiratur sanguis
om̃ium ꝓpħarum. qui ef¬
fuius ẽ a constitutione mundi.
agenatione ista. Queritur quo¬
modo sanguis om̃ium ꝓpħarũ
atq iustorum: ab una iudeorũ
genãtione requiratur. Et cum
multi scõrum siue ante in car¬
nationem. seu post mortem re¬
surtectionemq saluatoris. ab
aliis sint nationibus interẽp¬
ti: et ip̃e dominus a iudeis licz

Expanded text:
Dei seipsum dicit, ipse est enim Dei virtus et Dei sapientia, sicut Apostolus docet . Denique in Matthaeo ita habes: Ideo ecce ego mitto ad vos prophetas, et sapientes et scribas. Si autem eadem sapientia Dei haeretici Christo ex Virgine principium dare, omittant alium legis et prophetarum, alium Novi Testamenti Deum praedicare, quamvis saepe etiam apostolica Scriptura prophetas non eos solum qui futuram Christi incarnationem, sed et eos qui ventura coelestis regni gaudia praedicent, appellat. Prophetae inquit duo aut tres dicant, et caeteri dijudicent. Sed nequaquam hos crediderim apostolis in catalogi ordine praeferendos. t inquiratur sanguis omnium prophetarum qui effusus est a constitutione mundi a generatione ista. Quaeritur quomodo sanguis omnium prophetarum atque justorum ab una Judaeorum generatione requiratur, cum et multi sanctorum sive ante incarnationem, seu post mortem resurrectionemque Salvatoris, ab aliis sint nationibus interempti, et ipse Dominus Judaeis licet
Abbreviated transcription (Latin):
hominum diuisorem. ad quos:
tudinis credentium erat cor et
anima una: nec quisqͣm eorum:
que possidebant aliquid suum ẽẽ
dicebat: sed erant illis omnia com¬
munia. Solus autem fr̃nitatis:
diuisor et auctor dispensationis ẽ:
ille de quo supra dicitur. et qui nõ
colligit mecum disꝑgit. Et de
membris illius. Omne regnum
inse ip̃o diuisum desolabitur: et
domus supra domum cadet.
Ixitq ad illos. Uidete et ca¬
uete ab omni auaricia: qr
non in aͥbundantia cuiꝯ quã uita
ẽ. ex his que possidet. Sicut supra
dominus ad ũsum blasphemos et
ypocritas multa dixetat: sic ⁊ hĩc
ex occasione huius stulti petitoris
ad u̾sus auaricie pestẽ. qua pleri¬
q mortalium satis supꝰ que labo¬
rant: et turbas et discipulos pre¬
ceptis pariter et exemplis muni¬
re satagit. Et notandum quod
nõ ait cauete ab auaritia: s ad¬
iunxit ab omni. Quia nõ nulla
simplicit᷑ hominib geri uident̾.
s internus arbiter qua intentio¬

Expanded text:
hominum esse divisorem, ad quos ehominum esse divisorem, ad quos etudinis credentianima una, nec quisquam eorum quae possidebant aliquid suum esse dicebat, sed erant illis omnia communia. Solus autem fraternitatis divisor et auctor dissentivus est ille, de quo supra dicitur, qui non colligit mecum dispergit; et de membris illis: Omne regnum in se ipso divisum desolatur, et domus supra domum cadit . Dixitque ad illos: Videte et cavete ab omni avaritia, quia non in abundantia cujusquam vita ejus est, ex eis quae possidet. Sicut supra Dominus adversum blasphemos et hypocritas multa dixerat, sic et hic ex occasione hujus stulti petitoris, adversus avaritiae pestem, qua plerique mortalium satis superque laborant, et turbas et discipulos praeceptis pariter et exemplis munire satagit. Et notandum quod non ait, Cavete ab avaritia, sed adjunxit, ab omni, quia nonnulla simpliciter hominibus geri videntur, sed internus arbiter qua intentio
Abbreviated transcription (Latin):
iudeorum. et quiq similes ĩ ui¬
die peste corrupti. maiestatem
blasphemant: sine fine ꝑibunt.
Lege beati augustini librum
primum de sermone dñi ĩmõ
Ui autem te¬
inducent uos insynago¬
gas et ad magistratus et potes¬
tates. Supra enim lixerat.
mittam ad illos ꝓphas et apłos:
et ex illis occident et ꝑsequent᷑.
Olite solliciti
eẽ qualiter aut quit res
pondeatis: aut quid dicatis .
Syc enim sc̃s docebit uos ĩ illa
hora que oporteat dicere. Cũ
dices: uoluntatem tantum
Cetum ip̃e xp̃c qui in nobis ha¬
bitat loquitur ꝓ se: et spc̃ scĩ ĩ
respondendo gr̃a ministrabitur.
It autem quidam ei. ma
gister dic frĩ meo: ut di¬
uidat mecum hereditatem..
Ac ille dixit ei. Homo qͥs me
constituit iudicem aut diuiso¬
rem supra uos: Merito refutatꝰ
hic ftat̃. qui magr̃o suꝑne pacis
imitatisq gaudia commnendãti.
t̾rene diuisionis uult ingere mo¬
lestiam: merito hominis uocabu¬
lo notatur. Cum enim sit ĩt uos

Expanded text:
Judaeorum, et quique similis inviJudaeorum, et quique similis invidiae peste corrupti, majestatem blasphemant, sine fine peribunt. Lege beati Augustini librum primum de Sermone Domini in monte. Cum autem inducent vos in synagogas, et ad magistratus, et potestates. Supra enim dixerat: Mittam ad illos prophetas et apostolos, et ex illis occident et persequentur. Nolite solliciti esse qualiter aut quid ris, aut quid dicatis. Spiritus enim sanctus docebit vos in ipsa hora quae oporteat dicere. Cum dices, voluntatem tantum caeterum ipse Christus qui in nobis habitat, loquitur pro se, et Spiritus sancti in respondendo gratia ministrabitur. Ait autem quidam ei de turba: Magister, dic frm haereditatem. At ille dixit ei: Homo, quis me constituit judicem aut divisorem supra vos? Merito refutatur hic frater, qui magistro supernae pacis unitatisque gaudia commendanti, terrenae divisionis vult ingerere molestiam. Merito hominis vocabulo notatur. Cum enim sit inter vos,
Abbreviated transcription (Latin):
Hulloq discrimine inpenitẽ¬
tia ceteris obligatior. aut ĩre¬
missibilior in uenitur ẽẽ pcc̃is.
que insimilitudinem scelerum
cetorum. usq ad penitentiam
manens: mox acta penitentia
delebitur. Sola autẽ blasphemi¬
a in sp̃m scm̃. quam quisq insi¬
militudinem dr̃aboli et ange¬
lorum eius contra conscientiã
suam maiestatẽ deitatis obpu-¬
gnare non trepidat. non habet
remissionem in et̾inm: s reus
erit et̾ni delicti sicut euangelis¬
ta marcus euidenter exponit:
qui posito hoc dñi testimonio.
subiunxit atq ait. Qm̃ dice¬
bant sp̃m in mundum habet. Nã
neq hii qui sp̃m scm̃ non ẽẽ. ne¬
q qui hunc eẽ quidẽ s dm̃ non
cẽ. neq qui hunc deum quidẽ eẽ.
s patrem filioq minorem cred¬
unt. et confitentur: quia nõ in¬
uidentia clyabolica. s humana:
ignorantia ducti faciunt. hoc ĩ¬
temissibilis blasphemie crimine
tenentur. Qua ꝓprie principes:

Expanded text:
Nulloque discrimine impoenitenNulloque discrimine impoenitentia caeteris obligatior aut irremissibilior invenitur esse peccatis, quae in similitudinem scelerum caeterorum usque ad poenitentiam manens, mox acta poenitentia delebitur. Sola autem blasphemia in Spiritum sanctum, qua quisque in similitudinem diaboli et angelorum ejus contra conscientiam suam, majestatem Deitatis oppugnare non trepidat, non habet remissionem in aeternum, sed reus erit aeterni delicti. Sicut evangelista Marcus evidenter exponit, qui, posito hoc Domini testimonio, subjunxit, atque ait: Quoniam dicebant, spiritum immundum habet. Nam neque hi qui Spiritum sanctum non esse, neque qui hunc esse quidem, sed Deum non esse, neque qui hunc Deum quidem esse, sed Patre Filioque minorem credunt et confitentur, quia non invidentia diabolica, sed humana ignorantia ducti faciunt, hoc irremissibilis blasphemiae crimine tenentur. Quapropter principes
Abbreviated transcription (Latin):
sistit. dicentes unum ẽẽ suffugiũ
ne sit in temissibilis blasphemia.
cor inpenitens caueatur. Quoꝵ
multis sententia nequaꝙͣ firma
uidetur. quia uidelicet quisqͥs
unitate̾ ecc̃e corde inpenitenti
tesistit. siue ille iudeus. seu gẽ¬
tilis. siue etiam hereticus sit:
pot̾ utiq temissionem h̾re pcc̃oꝵ
in sp̃u scõ. si ad imitatẽ ecc̃e corde
penitenti refugent. S dicunt.
Quamdiu corde impenitenti:
quis spũi grẽ resistit: tam diu
non habet remissionem. At illi
obitiunt hanc conditlonem ĩ
cunctis constare criminibus. Qo¬
modo enim quam diu quis for¬
nicationem ydolatriam. ad ulte¬
rium. masculorum concubitum.
furtum. ceteraq flagicia gesse¬
rit. non habet hereditatẽ ĩ reg¬
no xp̃i et dei. his u̾o criminib
abdicatis pot̾ ablui et scĩficari.
etiam inp̾senti quamdiu cor ĩ¬
penitens habuetit. non potest
habere ueniam . mox u̾o ut pe¬
nituerit. consequitur et ueniã.

Expanded text:
sistit, dicentes unum esse suffugium, sistit, dicentes unum esse suffugium, ne sit irremissibilis blasphemia, cor impoenitens caveatur. Quorum multis sententia nequaquam firma videtur, quia videlicet quisquis unitati Ecclesiae corde impoenitenti resistit, sive ille Judaeus, seu Gentilis, sive etiam haereticus sit, potest utique remissionem habere peccatorum in Spiritu sancto, si ad unitatem Ecclesiae corde poenitenti refugerit. Sed dicunt quandiu corde impoenitenti quis Spiritui gratiae resistit, tandiu non habet remissionem. At illi objiciunt hanc conditionem in cunctis constare criminibus. Quomodo enim quandiu quis fornicationem, idololatriam, adulterium, masculorum concubitum, furtum, caeteraque flagitia gesserit, non habet haereditatem in regno Christi et Dei: his vero criminibus abdicatis, potest ablui, sanctificari, etiam impoenitens quandiu cor impoenitens habuerit, non potest habere veniam; mox vero ut poenituerit, consequetur et veniam.
Abbreviated transcription (Latin):
re non possit. eadem stimulatꝰ
noq inp̃senti scło. neq infuturo.
non quod negemus. et ei si pe¬
nitentiam agere possit posse di¬
mitti ab eo qui uult omues ho¬
mines saluos fieti. et ad agni¬
tionem ueritatis uenire. s quod
ip̃i iudici et largitori uenie cre¬
dentes. Qui et si penitentiam.
semꝑ accepturum. et hanc blas¬
phemiam nusqͣm dicit ẽẽ re¬
mittendam: credamus hunc
blasphemum exigentib meri¬
tis sicut nũqͣm ad temissionẽ.
ita nec ad ip̃os dignos penitẽ¬
tie fructus eẽ ꝑuenturum. iuͣxͣ
quod iohannes euangelista:
de quibdam blasphemie sue
merito excecatis. uerissime scͥp¬
sit. Propt̾ea non pot̾ant crede:
quia iterum dixit isayas. Exce¬
cauit oculos eorum. et inluraũ
eorum cor ut non uideant ocłis.
et intelligant corde. et conuer¬
tantur et sanem eos. Quidam:
sane uolunt illum dice ũbum.
uł blasphemare in sp̃m scm̃: qui
unitate ecc̃e ubi in sp̃u scõ fit re-¬

Expanded text:
re non possit, eadem stimulatusre non possit, eadem stimulatusneque in praesenti saeculo, neque in futuro. Non quod negemus et ei, si poenitentiam agere possit, posse dimitti ab eo qui vult omnes homines salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire, sed quod ipsi judici et largitori veniae credentes, qui et se poenitentiam semper accepturum, et hanc blasphemiam nusquam dicit esse remittendam, credimus hunc blasphemum exigentibus meritis sicut nunquam ad remissionem, ita nec ad ipsos dignae poenitentiae fructus esse perventurum. Juxta quod Joannes evangelista de quibusdam blasphemiae suae merito excaecatis verissime scripsit: Propterea non poterant credere: quia iterum dixit Isaias: Excaecavit oculos eorum, et induravit eorum cor, ut non videant oculis, et intelligant corde, et convertantur, et sanem illos . Quidam sane volunt illum dicere verbum, vel blasphemare in Spiritum sanctum, qui unitati Ecclesiae ubi in sancto Spir
Abbreviated transcription (Latin):
hominis confitebitur in illo co¬
ram anglis. Qui autẽ negaue¬
rit me coram hominibꝰ: dene¬
gabitur coram deo. Respicit
ad supiora ubi dictum ẽ. opeta
quelibet et abscondita reuelã¬
da. concludens hãc reuelationẽ
non inuili quolibet conciliab¬
ulo: s inconspectu suꝑne ciuita¬
tis etñiq regis ac iudicis agẽ¬
dam. Et ne ex eo quod ait eos
qui se negauerint ẽẽ denegã¬
dos. una cunctorum. hoc ẽ eorũ
qui studio et eorum qui ĩ fir¬
mitate et ignorantia negant
conditio putaretur: continuo
subiecit.
Tomnis qui dicit uer¬
bum infilium homin-¬
is: temittetur ei. Ei autem
qui in sp̃m scm̃ blasphemauit.
nõ remittetur. Qui scandaliza¬
tur incarne mea. me hominẽ
tantum arbittans quod filius
bum et ioseph et iudam. ⁊ ho¬
mo uorator ac uini potator
sim: talis opinio atq blasphe¬
mia quam ꝙͣ culpa non care¬
at erroris: tamen habet ueni¬
am ꝓpt̾ corporis uilitatem. Q.
autem manifeste intelligẽs
oꝑa dei cum de uirtute nega¬

Expanded text:
nfitebitur illum coram angelis Dei. Qui autem negaverit me coram hominibus, denegabitur coram angelis Dei. Respicit ad superiora, ubi dictum est operta quaelibet et abscondita esse revelanda, concludens hanc revelationem non in vili quolibet conciliabulo, sed in conspectu supernae civitatis aeternique regis ac judicis agendam. Et ne ex eo quod ait, eos qui se negaverint esse denegandos, una cunctorum, hoc est eorum qui studio et eorum qui infirmitate vel ignorantia negant, conditio putaretur, continuo subjecit: Et omnis qui dicit verbum in Filium hominis, remittetur illi. Ei autem qui in Spiritum sanctum blasphemaverit, non remittetur. Qui scandalizatur carne mea, me hominem tantum arbitrans quod filius bum, et Joseph, et Judam, et homo vorator ac vini potator sim, talis opinio atque blasphemia quanquam culpa non careat erroris, tamen habet veniam propter corporis utilitatem. Qui autem manifeste intelligens opera Dei cum de virtute nega
Abbreviated transcription (Latin):
tens ẽ gutur eorum: mox qͥd
dixiss apuit ad iungens. lin¬
gius suis dolose agebãt.
Espondens autem qͥdã¬
ex legis ꝑitis: ait illi. Magist̃.
hec dicens. etiam nob̾ contume
liam facis. Quam misera con¬
scientia. que audito dei uerbo
memorata pena ꝑfidorum. se sẽ¬
ꝑ intelligit ẽẽ dampnandum.
Unde michi meiq similibus
dirigantur uie mee. ad custodi¬
endas iustificationes tuas.
Tunc non confundar: dum tes¬
picio in omnia mandata tua.
Tille ait.
Et uob̾ legis ꝑitis ue:
qui oneratis homines onerib
que portari nõ possunt: et ipsi
uo digito ur̃o non tangetis
sartinas. Non possunt oͥnera
legis portare eo modo: quo isti
legis ꝑiti hec imponebant ho¬
minibꝰ. Unde recte audiunt
quod sarcinas eiꝯ uno digito
non tangerent: hoc ẽ ne iumi¬
nimis quidem eam ꝑficerent.
Quam se contra morem patrũ
sine fide et gr̃a ih̾u xp̃i. et ser¬
uare. et seruandam tradere pre¬
sumebant. atq ideo iugum xͥ

Expanded text:
tens est guttur eorum ; mox quid tens est guttur eorum ; mox quid dixisset aperuit adjungens: Linguis suis dolose agebant. Respondens autem quidaex legisperitis ait illi: Magister, haec dicenliam facis. Quam misera conscientia, quae audito Dei verbo memorata poena perfidorum se semper intelligit esse damnandam! Unde mihi meisque similibus dirigantur viae meae ad custodiendas justificationes tuas, tunc non confundar dum respicio in omnia mandata tua. At ille ait: Et vobis legisperitis vae, qui oneratis homines oneribus quae portari non possunt, et ipsi uno digito vestro non tangitis sarcinas. Non possunt onera legis portari eo modo quo isti legisperiti haec imponebant hominibus. Unde recte audiunt quod sarcinas ejus uno digito non tangerent, hoc est ne minimis quidem eam perficerent, quam se contra morem patrum sine fide et gratia Jesu Christi et servare et servandam tradere praesumebant, atque ideo jugum Christi
Abbreviated transcription (Latin):
clemosinas fructum t̾renorum.
Hon ergo se fallant qui ꝑ ele¬
mosinas quaslibet largissimas
fructuum suorum. uł cuiusq:
peccunie. impunitatẽ se em̃e
existimant: infacinorum im¬
manitate ac flagiciorum ne¬
quitia ꝑmando.
Euobis pharisei qui
diligitis primas cathe¬
dras insynagogis: et salutati¬
ones inforo. Ue nob̾ miseris:
ad quos phariseorum uitia trã¬
sierunt. Qui breue et incertũ
uite nr̃e curriculum. quo pcc̃a:
humilit̾ plangẽ debueramus:
ꝓprio reatu in uicem supbe cer¬
tando. poc̃is amplius onerare :¬
non metuimus.
Euobis quia estis ut
monumenta que non
parent: et homines ambulãtes
supra nesciunt. Et hec suꝑ sti¬
cionem phariseorum sententia
redarguit. qui foris speciem tec¬
te doctime p̃tendunt: intꝯ u̾o
quid feditatis gerant occul¬
tant: instar monumentoruz.
que cum suꝑficiem t̾r̃e cõmu¬
nis ostentant: intus uermes¬
centium sunt catauerum ple¬
na fetore. De quib psalmista
cum diceret. sepulchrum pa-¬

Expanded text:
emosynas fructuum terrenorum. Non ergo se fallant qui per eleemosynas quaslibet largissimas fructuum suorum, vel cujusque pecuniae, impunitatem se emere existimant, in facinorum immanitate ac flagitiorum nequitia permanendo. ae vobis Pharisaeis qui diligitis primas cathedras in synagogis, et salutationes in foro. Vae nobis miseris, ad quos Pharisaeorum vitia transierunt, qui breve et incertum vitae nostrae curriculum quo peccata humiliter plangere debueramus, pro prioratu invicem superbe certando, peccatis amplius onerare non metuimus. e vobis qui estis ut monumenta quae non parent, et homines ambulantes supra, nesciunt. Et haec superstitionem Pharisaeorum sententia redarguit, qui foris speciem rectae doctrinae praetendant, intus vero quid foeditatis gerant, occultent, instar monumentorum, quae cum superficiem terrae communis ostentent, intus vermescentium sunt cadaverum plena fetore. De quibus Psalmista cum diceret: Sepulcrum pa
Abbreviated transcription (Latin):
igne liquesceret. aut conterere¬
tur in pulũem. aut funderetur
in massam. et eam uellet artifex
nrsus ex illius materie quan¬
titate reparare: nichil int̾ esset
ad eius integritatem que par¬
ticula materie cui membro sta¬
tue redderetur. dum tamen to¬
tum ex quo constituta fuerit
resumeret. ita deus mirabilit̾
atq in effabiliter artifex. de
toto quo caro nr̃a constiterat.
eam mirabili et meffabili ce¬
leritate restituet. Nec aliquid
attinebit ad eius redintegrati¬
onem utrum capilli ad capillos
redeant. et ungues ad ungues:
an quicquid eorum pierat mu¬
tetur in carnem et in partes ali¬
as corporis reuocetur: curante
artificis ꝓuidentia ne quid in¬
decens fiat.
Olite gͦ timete: multis
passeribus pluris estis.
Non plures estis legendum. ꝙ
ad comꝑarationem numeri per¬
tinet. s pluris estis. hoc ẽ. maio¬
ris apd̃ deum meriti dignita¬
tis. et estimationis. quam in¬
numera passerum uel corpora
uł genera cõputamini.

Expanded text:
igne liquesceret, aut conterereigne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursus ex illius materiae quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cui membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerit resumeret: ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex de toto quo caro nostra constiterat eam mirabili et ineffabili celeritate restituet; nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem utrum capilli ad capillos redeant, et ungues ad ungues, an quidquid eorum perierat mutetur in carnem, et in partes alias corporis revocetur, curante artificis providentia ne quid indecens fiat. Nolite ergo timere, multis passeribus pluris estis. Non plures estis legendum est, quod ad comparationem numeri pertinet; sed pluris estis, hoc est, majoris apud Deum meriti, dignitatis et aestimationis, quam innumera passerum vel corpora vel genera computamini.
Abbreviated transcription (Latin):
Bene tamen numerata dicũt᷑.
quia que uolumus seruare
numeramus. Ubi in mensam
dei erga homines ostendit
puidentiam. et in effabilem:
signat affectum. quo nil nr̃m¬
deo lateat: et parua etiam oci¬
osaq dicta. eius scienciam nõ
effugiant. Uerident intelligẽ¬
tiam ecc̃asticam in hoc loco. qͥ
carnis resurrectionem negant.
quasi nos ipãm terrenam ma¬
teriam. que discedente anima
fit cadauer. ita ressurrectione
repandam dicamus: ut ea q̃
dilabuntur et in alias atq:
alias aliarum retum speties
formasq uertuntur: quamuis
ad corpꝰ redeant unde dila psa
funt. ad easdem quoq corporis
partes ubi fuerunt redire neces¬
se sit. Alioquin si capillis ca¬
pitis redlit. qd̾ tam ctebra tõ¬
sura detraxit: si unguibus qd̾
tociẽs dempsit ex sectio immo¬
derata. et in decens cogitantibꝰ.
et ideo resinrectionẽ carnis nõ
credentibus. occurrit informitas.
S quemadmodum si statua.
cuiuslibet solubilis metallraut

Expanded text:
Bene tamen numerata dicuntur, Bene tamen numerata dicuntur, quia quae volumus servare numeramus. Ubi immensam Dei erga homines ostendit providentiam, et inefsignat affectum, quod nil nostrum lateat Deum, et parva etiam otiosaque dicta ejus scientiam non fugiant. Derident intelligentiam ecclesiasticam in hoc loco, qui carnis resurrectionem negant, quasi nos ipsam terrenam materiam, quae discedente anima fit cadaver, ita resurrectione reparandam dicamus, ut ea quae dilabuntur, et in alias atque alias aliarum rerum species formasque vertuntur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt redire necesse sit. Alioquin si capillis capitis redit quod tam crebra tonsura detraxit, si unguibus quod toties depressit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus, et ideo resurrectionem carnis non credentibus, occurrit informositas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli aut