comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ait xp̃c nr̃. in qua mensura mẽ¬
etietur uob. si temporale põem
supplicio punitur et̾no. hoc att¬
endunt. nou ppt̾ equale spaci¬
umtemporis. s pp̃ uicissitu di¬
nemmali .i. ut qui mala feci̾t mͣ¬
ꝓinde qui iudicat et condempn¬
at imuste si uidicatur et con dẽp¬
natur iuste in ea dẽ mensura re¬
cipit. qͣmus non hor quod dedit.
Iudicio ⁊ enim fecit iudicio pati¬
censerit tamcito nocentium fini¬
endaẽe tormenta qͣmcito fcm̃ẽ ho
micidiumuł adultium uł sacri¬
legium. uł quodlibet aliud scelꝰ
non temporis longitudine. s ũ¬
quittͣis ⁊ ĩpiettis magnitudine
metiendum

Expanded text:
uester: in qua mensura menetietur nobis, si temporale peccatum supplicio punitur aeterno? nec attendunt non propter aequalitatem temporis, sed propter uicissitudinem mali, id est ut qui mala fecerit mainde qui iudicat et condemnat iniuste, si iudicatur et condemnatur iuste, in eadem mensura recipit, quamuis non hoc quod dedit. Iudicio enim fecit, iudicio paticenseret tam cito nocentium finienda esse tormenta, quam cito factum est uel homicidium uel adulterium uel sacrilegium uel quodlibet aliud scelus non temporis longitudine, sed impietatis et iniquitatis magnitudine metiendum
Abbreviated transcription (Latin):
xͥanus diligit metricẽ eiq adhe¬
⁊gentes que ignorant dm̃ ⁊ ħ
secundum uẽiam occ̾elit apłs
damento hr̃e xp̃m. Si enim nicħ
ei talis affectionis uolupttisq p̃¬
ponat qͣniuis supereclifficet lig
licias quippe huiusmiuidi amo¬
resq t̾reuos pp̃ conugalem qdẽ
copulam non dampnablłes tri¬
bulonis igis exierit. Quiam̃t¬
ẽ me cdignus. U̾n qui has ne¬
cessitudines sic amat carnalr
uus. Quia et earum amissiõe
tantum necc̾e ẽ urat dolor qͣn¬
cum heserat amor. ac ꝑħ eĩ qui
edifficauit. erit edifficatõ ista d¬
dampnosa. quia non habebit
qd̾ suꝑedifficauit. ⁊ eonimamis¬
si one cruetab̾r quib fruendo
utiq delectabatur. Uide in apos¬
coli uerb̾ homine edifficantẽ
ouꝑ fundamentũ lapides p̃cio¬
sos. aurum argentũ. Qui sĩ
uuore ẽ iniquit eogitat quest̃
dei quomo placeat deo/. uide aliui
eclifficantem ligna fenum stipłã.
Qui aũt matrimõio unctus est

Expanded text:
Christianus diligit meretricem, eique adhaeChristianus diligit meretricem, eique adhaeet gentes quae ignorant Deum, etiam hoc secundum veniam concedit Aposdamento habere Christum. si enim nihil ei talis affectionis uoluptatisque praeponat, quamuis superaedificet lignlicias quippe huius modi amoresque terrenos propter coniugalem quidem copulam non damnabiles tribulationis ignis exuret. aest me dignus. Verum qui has necessitudines sic amat carnalituus, quia et earum amissione tantum necesse est urat dolor, quantum haedificavit erit aedificatio ista damnosa, quia non habebit quod superaedificavit, et eorum amissione cruciabitur quibus fruendo utique laetabatur. Vide in Apostoli verbis hominem aedificantem super fundamentum, lapides pretiosos, aurum, argentum . Qui sine uxore est, inquit, cogitat quae sunt Dei quomodo placeat Deo . Vide alium aedificantem ligna, fenum, stipulam . Qui autem matrimonio junctus est,
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝑlib̾um arbitrium rectitu¬
dine in qua fcã ẽ ꝑstitiss. Nũc
uero qua pacẽ felix br̃e noluit
secum pugnat infelix. paucissi¬
mi aũt sunt tante felicitͣtis ut
abip̃a in eunte a doleccetia nlła
dampnablia pocã comittãt. uł ĩ
flagiciis uł infacinoribo. uł in
nepharie cuiusqͣm impiettis erro¬
re s magna sp̃x largitt᷑e oppͥmãt
quicquid in eis posset carnali
delectone dominari. płimi uero
p̃cepto legis accepto cum prius
uaricatores eiꝯ effei sunt ad gr̃ã
confugiũt adiuuantez qua slãt
⁊amariꝯ penitendo. ⁊ uehemen¬
tiꝯ pugnando prius d̾o subditi
atq ita carin pp̃ositamẽte uic¬
tores. Quis ꝗs ergo cupit pẽas¬
sempitu̾as euad̾e sẽpit̾. nonso¬
lumraptiz etur u̾um ⁊̃ instificet᷑
in xͦ. ac si u̾e transeat a dyabolo
fundam̃to Inueniemꝯ ergo qui
posit saluari ꝑ ignem si prius
inuẽinius quid sit habe̾ infũ¬
damento xp̃m. Si quos itaqi

Expanded text:
per liberum arbitrium in rectituper liberum arbitrium in rectitudine in qua facta est, perstitisset. Nunc vero quae pacem felix habere noluit, secum pugnat infelix. Paucissimi autem sunt tantae felicitatis ut ab ipsa ineunte adolescentia, nulla damnabilia peccata committant, vel in flagitiis vel in facinoribus vel in nefariae cujusdam impietatis errore, sed magna spiritus largitate opprimant quidquid in eis posset carnali delectatione damnari. Plurimi vero praecepto legis accepto cum prius varicatores ejus effecti extunc ad gratiam confugiunt adjuvantem, qua fiant et amarius poenitendo et vehementius pugnando prius Deo subditi, atque ita carni praeposita mente victores. Quisquis ergo cupit poenas evadere sempiternas, non solum baptizetur, verum et justificetur in Christo; ac sic vere transeatfundamento. Inveniemus ergo qui possit salvari per ignem, si prius invenerimus quid sit habere in fundamento Christum. Si quis itaque
Abbreviated transcription (Latin):
oriam ut etiam prima hoĩs e¬
etas .i. infantia que siñ ullo
am ⁊ fere sub omnib uiciosis
delectationib iacet. quia liez
fari iam ualeat et ido infaiti¬
am transisse uideatur. noduz
in ea est poepti ca pax infirmi¬
tas m̃tis. si sacramenta me¬
diatoris acceperit ⁊̃ si hanc
nũs annis uitam finiat. trãs¬
lata .s. a pott̾ate tenebrarum
in regnum dei non solum peĩs
non iparetur etius.s ne illa pͦ
mortem purgatoriatormenta
paciatur. oufficit enim solai
sp̃italis regeneratio ne post
mortem absit quot carnalis
genãtõ traxit cum morte. cu
antemuentum suit ad etate
di iampot̃ legis imperio sus¬
cipiendum ẽ bellum ꝯͣuicia et
gendum acrit̾. ne ad dampñbłia
poc̃a pelucat. Et si quidẽ nõdu
uictoriarum consuetucline rob¬
orata sunt facilius uincuntur
etcedunt. sinaũt uinc̾e atq ĩꝑa¬
re consueu̾unt laboriosa diffic¬
ultate uincunt᷑. hoc aũt bellũ
numqͣm ullũ eẽt si natura hiĩa

Expanded text:
oriam, ut etiam prima hominis aoriam, ut etiam prima hominis aetas, id est infantia, quae sine ullo  pugnam et fere sub omnibus uitiosis delectationibus iacet, quia, licet fari iam ualeat et ideo infantiam transisse uideatur, nondum in ea est praecepti capax infirmitas mentis, si sacramenta Mediatoris acceperit, etiamsi hanc in eis annis uitam finiat, translata scilicet a potestate tenebrarum in regnon praeparetur aeternis, sed nec illa post mortem purgatoria tormenta patiatur. Sufficit enim sola spiritualis regeneratio, ne post mortem obsit quod carnalis generatio traxit cum morte. Cum autem ventum fuerit ad aetatem di jam potest legis imperio, suscipiendum est bellum contra vitia et gerendum acriter ne ad damnabilia peccata perducat, et si quidem nondum victoriarum consuetudine roborata sunt, facilius vincuntur et cedunt. Si autem vincere atque imperare consueverunt, laboriosa difficultate vincuntur. Hoc autem bellum nunquam ullum esset, si natura humana
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ mortem sustinent tempora¬
les. Nam quibꝯdam ꝙ inisto
ñ remittitur. remittitur in fu¬
nullas in hac uita s tm̃ post
ea penas luunt fuisse tñ aliqͦs
qui us ad decrepitam senectu¬
tem ne leuissimam quid febri¬
culam seuserint qͣntancũq i
duxint uitam ⁊ ip̃i nouimus
⁊audiuimus qͣiqͣm uita ip̃a
mortalium totapena sit. Nõ
enim pania ẽ pena ip̃a insipia
uł impicia que us ad ea fu¬
gienda merito udicaturut
ꝑplenas dolorib penas pu
eri cogantur. queq artificia.ł
litt̾as disc̾e ip̃mq disce̾ ad qd̾
penis adiguntur. tampenale
ferre qm disce̾. Quis aũt nõ
exhorreat et moriuł eligat. si
pponatur euit mors per penaz
lucem quidem malorum ing¬
ressa sic nesciens ꝓph̾at. quo¬
dammo solum qũ natus ẽ fe¬
runt rizisse ceroastrẽ. Nec eĩ ei
bom aliquid mõstiuoso risus
ille portendit. nam magicaꝵ
bello suꝑatus occubuit. Uerum
canta ẽ dei miscdia inuasa mi¬
sencordie que pparauit in gl¬

Expanded text:
post mortem sustinent temporales. Nam quibusdam quod in isto non remittitur, remittit in funullas in hac vita, sed tantum post eam poenas luant. Fuisse tamen aliquos qui usque ad decrepitam senectutem ne levissimam quidem febriculam senserint, quantamcunque duxerint vitam; et ipsi novimus et audivimus, quanquam vita ipsa mortalium tota poena sit. Non enim parva est poena ipsa insipientia vel imperitia, quae usque adeo fugienda merito judicatur, ut per plenas doloribus peri cogantur quaeque artificia uel litteras discere; ipsumque discere, ad quod poenis adiguntur, tam poenalferre quam discere. Quis autem non exhorreat et mori eligat, si ei proponatur aut mors perpetiendlucem, quid malorum ingressa sit nesciens prophetat quodam modo. Solum, quando natus est. ferunt risissboni aliquid ei monstruosus risus ille portendit. Nam magicarubello superatus occubuit. Verum anta est Dei misericordia in uasa misericordiae, quae praeparauit in gl
Abbreviated transcription (Latin):
uita mortali ẽẽ quasdam peuas
purgatorias confitemir: nõ
quib affliguntur quorumui¬
ta uł non inde fit melio uł pocs
inde fit peior qui s illis sunt p᷑¬
gatorie qui eis cohr̃citi corngũ¬
tur. Cet̾e oms pene siue temꝑa¬
ne siue sempiterne sicut uinis¬
quisq diuina ꝓuidentia tract¬
ando ẽ inr̾eruntur uł pro pocĩs
siue pretitis siũ in quib adh
uuit ille quiplecutur. uł ꝓ ex̾¬
cendis declarandis q u̾tutibꝰ
ꝓ homines et angłos siũ bonq
siue malos S temrarias pe¬
nas alii in hac uita tantum
alii post mortem. alu ⁊ ninc et
illud seu̾issimum nouissimuq
patiuntur. Non aũt ueniẽt

Expanded text:
uidem mortalitate esse quasdam poenas purgatorias confitemur, non quibus affliguntur quorum uita uel non inde fit melior uel potius inde fit prior; sed illis sunt purgatoriae qui eis coherciti corriguntur. ceterae omnes poenae siue temporariae siue sempiternae, sicut unusquisque diuina andus est inferuntur; vel pro peccatis sive in praeteritis, sive in quibus adhuc vivit ille qui plectitur, vel pro exercendis declarandisque virtutibus per homines et angelos sive bonos, sive malos. Sed temporales poenas alii in hac vita tantum, alii post mortem, alii et nunc et illud severissimum novissimumque patiuntur. Non
Abbreviated transcription (Latin):
rum lectionariũ. baptisterium.
compotũ. cauonẽ penitẽtialem.
psalceriũ. omelias ꝑc̾culũ anni
dũicis diebꝰ singłis ⁊ festiui tͣtͣi¬
bꝯ aptas.⁊ multa alia que de uitͣ¬

Expanded text:
rum, lectionarium, baptisterium, compotum, canonem, poenitentialem, psalterium, homilias, per circulum anni Dominicis diebus et singulis festivitatibus aptas, et multa alia quae de
Abbreviated transcription (Latin):
disc̾tõe fĩ debet. nͥ cũ consilio et
auccoritt̃e ep̃orum suorum. Cli¬
cum ⁊̃ in eccłiiᷤᷤ duarum ciuitatũ
ascribi. Sacri canones uetant.
p̃bros qͦ relicta cura eccłiarum
suarũ ꝓfectõem susciꝑe. siũ ad or¬
atões siue in quolib inconsul¬
to ep̃o nou oporte̾ testantur. de

Expanded text:
eri debet, cum consilio et auctoritate episcoporum suorum. Clericum etiam in Ecclesiis duarum civitatum ascribi sacri canones vetant. Presbyteros quoque relicta cura Ecclesiarum suarum profectionem suscipere, sive ad orationes sive quolibet, inconsulto episcopo non oportere te
Abbreviated transcription (Latin):
s in eo coleratur excusant ut
non imputetur ad dampnatõ¬
nem quod necc̃itas imponit. ñ
uoluntas exigit It̃ augo.ad ua
lerianum. Non tm̃ fecunditas
cꝰ fructus ẽ inprole. nec tm̃ pudi¬
cramentum nupciaꝵ com̃tat᷑ si¬
deliby conugatis. hiuꝯ sacra¬
menti res ẽ ut legittime copula¬
ti qͣuidiu uinũt non separent᷑

Expanded text:
sed in eo toleratur, excusant, ut sed in eo toleratur, excusant, ut non imputetur ad damnationem, quod necessitas imponit, non voluntas exigit. Item Augustinus ad Valerium: Non tantum fecunditas cujus fructus est in prole, nec tantum pudicramentum nuptiarum commendatur fidelibus conjugatis. Hujus sacramenti res est, ut legitime copulati, quandiu vivunt, no
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃tum. In fide atrendit᷑ ne
cum alta̾ concumbat᷑. In spe ꝓlis
attenditur ut deuote expectetur.
amant̾ suscipiat᷑. religiose nutri¬
atur. In sacram̃to attendr ne cõ¬
iugiuimseparetur et dunissꝰ aũ
numquippe coniugii ut ait be¬
atus augꝰ. malum inobedientiuz
membroriun lumttat quoclãmͦ
⁊ moclifficat. ut concupiscĩa carn¬
alis fiat saltem pudicicia ꝯug¬
alis. duobo aũt modis bonũ hoc
dum ⁊ illũ inmccłate libidiuis
arlorez sub certa regła uinꝯ fe¬
deris limittando auago cc̃cubi¬
tu modificat. et eum qui ꝑ se ma
Iꝯẽẽt ꝑ bona sibi adiuncta excꝰ¬
sat. Nec tũ facit ut malumprsꝰ
illd̾ bonumimino pp̃ hoc bonũ
ueniale fit illut malũ. nͥ enim:
malum ẽẽt non habe̾t opo excus¬
ari. ⁊ rursꝯ nͥremedium hr̾et de¬
beret imputari. Si aũt cõiugi¬
um nicħ boni in seħ̾ret. remedi¬
ui contra malumẽe ñ posz. Nũc
autemip̃ã que el insunt bona.
malum quoel ab eo non q̾rit᷑

Expanded text:
ditur ne cum altero concumbatur. In spe prolis, attenditur ut devote exspectetur, amanter suscipiatur, religiose nutriatur. In sacramento, attenditur ne conjugium separetur; et dimissus, aut num quippe conjugii, ut dicit beatus Augustinus, malum inobedientium membrorum limitat quodammodo et modificat, ut concupiscentia carnalis fiat saltem pudicitia conjugalis. Duobus autem modis bonum hoc dum et illum immoderatae libidinis ardorem, sub certa regula unius foederis limitando, a vago concubitu modificat; et eum, qui per se malus esset, per bona sibi adjuncta excusat. Nec tamen facit ut malum prorillud bonum; imo propter hoc bonum veniale fit illud malum, nisi enim malum esset, non opus haberet excusari. Et rursum nisi remedium haberet, deberet imputari. Si autem conjugium nihil boni in se haberet, remedium contra malum esse non posset. Nunc autem ipsa quae ei insunt bona, malum quod ab eo non quaeritur,
Abbreviated transcription (Latin):
uieno.⁊ hoc ip̃m m̾itum erat. et
uberum erat. et ex se erat. ⁊ tunc
mereri ceperũt. ex quo uolunt᷑¬
ce mou̾i ceperunt. et hoc pꝰ prim¬
um principiũ erat. et aprim o prĩ.¬
cipio erat. ⁊ non in ip̃o. qũ ab ip̃o
cĩ erat. Ex quo antem uolun
mou̾i. ut ultra ire huc uł illuc si¬
ne coaccõe uł adiuta uł derelicta.
qm̃ilibertas ẽ uolunntatis erq̃ẽ
uoluntas ip̃a im p̃o primo prin¬

Expanded text:
lieno. Et hoc ipsum meritum erat et lieno. Et hoc ipsum meritum erat et liberum erat et ex se erat. Et extunc mereri coeperunt, ex quo voluntate moveri coeperunt. Et hoc post primum principium erat; et a primo principio erat; et non in ipso, quoniam ab ipso tantum erat. Ex quo autem voluntmoveri ut ultra iret huc vel illuc sine coactione vel adjuta vel derelicta; quoniam libertas est voluntatis ex quo est voluntas ipsa in ipso primo prin
Abbreviated transcription (Latin):
A ill̾s autem qued erant pͥ¬
municipe ulie non erat aut
facere quid ad uolendu ⁊ faciẽ¬
dum tantum fẽi erant. non uol¬
entes aut facientes. Ulle cium
aut facẽ motum h̃t ⁊ de hoc ĩ illd̾.
et successum ⁊ moram. ꝙ incipiẽ¬
tis principii ẽẽ non pot̾. quod ĩ¬
cipit tm̃ ⁊ amplio non ẽ ad hucs
primum ẽ ⁊ non deinceps ullẽ
autemuoluntͣte ẽ. ulłe. cũ mou¬
etur uoluntas ⁊ operat᷑iam aͥd.
et est ibi hoc et ills̾. et de hoc ĩ illd̃.
quod p̃cessit uoliuitas exqua uel¬
le erat. cumadhuc ulle nonerat.
a uoluntas erat tm̃ ut ex eauei¬
ieeẽt qd̾ incipientis tũ erat aut
ficẽ. Non ergo sic intlligendum
ssimpłx principium ⁊ prima orig¬
o nascentis nature. s unũ ipo¬
⁊ hoctm̃ ⁊ non amplis siũ spacio
⁊ motu ⁊ mora. que om̃ia sulye¬
cuntur postea in quib ulle cos¬
Itat et facere et pressꝰ motuum
actionum po primũ pͥuͫ. exquo
autẽ uoluitas mouebatur ulle
crat. et auoluntate erat. que libe

Expanded text:
 illis autem quod erat primum incipere, velle non erat aut facere, qui ad volendum et faciendum tantum facti erant non volentes aut facientes. Velle enim aut facere motum habet, et de hoc in illud, et successum et moram; quod incipientis principii esse non potest, quod incipit tantum amplius non est adhuc, sed primum est et non deinceps. Velle autem voluntate est velle, cum movetur voluntas et operatur jam aliquid; et est ibi hoc et illud; et de hoc in illud quod praecessit voluntas ex qua velle erat cum adhuc velle non erat; sed voluntas erat tantum ut ex ea velle esset quod incipientis non erat aut facere. Non ergo sic intelligendum est simplex principium et prima origo nascentis naturae. Sed unum ip et non amplius sine spatio et motu et mora, quae omnia subsequuntur postea, in quibus velle constat et facere, et processus motuum et actionum post primum principium. Ex quo autem voluntas movebatur velle erat; et a voluntate erat, quae libe
Abbreviated transcription (Latin):
ngłi quippe quia ꝑfcĩ frĩst
ab intus eruditi sunt ho¬
mines aũt dumitat ercepto dũ¬
tarat pͦ illo qui sicut suomͦ pfõs
ditus ẽ quia per intlialla tẽpor
ad cognitionem promou̾i deb¬
uerunt ꝑspecies rerum tempo¬
ralium et uisibilium foris ad
agutionem uitͣtis et excitan¬
di es erudiendi fuerunt. Que
eruditio naturalit̾ et sñ la bore
hominiadẽet si sensꝯ hois in
carne mortali per poc̃m corup¬
tus ñ fuiss. ut tunc plenũ ac
per fẽm costaret qd̾ ait apls. In¬
uisiblia eiꝯ a catura mundi ⁊¬
perea que facta sunt intlleta¬

Expanded text:
ngeli quippe quia perfecti facti sunt ab intus eruditi sunt; homines autem excepto duntaxat primo illo, qui sicut suo modo perditus est, quia per intervalla temporum ad cognitionem promoveri debuerunt, per species rerum temporalium et visibilium foris ad cognitionem veritatis excitandi et erudiendi fuerunt. Quae eruditio naturaliter et sine labore homini adesset, si sensus hominis in carne mortali per peccatum corruptus non fuisset, ut tunc plenum ac perfectum constaret, quod ait Apostolus: Invisibilia ejus a creatura mundi per ea quae facta sunt intelle
Abbreviated transcription (Latin):
sed significans tm̃. Et de sacra¬
mentis quidẽ scripte legis actenꝰ
dixisse sufficiat. Nde promissioĩ¬
bo uero quas intna parte prime
distĩctõnis posuimus tractare ꝓ¬
positu p̾̃entis nõ fuit. Sũt gͥ
tria quelexscͥta ꝯtinebat. p̃cep¬
ta. acram̃ta. promissa
Explicit

Expanded text:
sed significans tantum. Et de sacramentis quidem scriptae legis hactenus dixisse sufficiat; de promissionibus vero quas in tertia parte primae distinctionis posuimus; tractare propositi praesentis non fuit. Sunt igitur tria quae lex scripta continebat: praecepta, sacramenta, promissa. Expl
Abbreviated transcription (Latin):
cia. alia pacifica. holocaustum
uocabatur quod uł ex debitoł
sponte oblatum totum incende¬
batur: Sacrificium ucrabat᷑
qd̾ pro debito institutionis
ablatum partun cremabatur.
partim ieseruabatur. pacificͣ
dicebant᷑ que sponte ferebantꝰ
siũ pro gr̃arum actione siue ꝓ
p̃cedentis uoti a dimpletõe. si¬
ue pro uoluntaria ⁊ spontane¬
a deuotione. holocanstum aliꝙͣ¬
do fiebat de armentis. aliqñ de
peccorib.aliqñ de uolatilibꝰ.
oblacio aliqũ de simila fiebat.
quod dicebatur sacͥficiumcru¬
dum. aliqñ de clibano. aliqũ de
sartagine. aliqũ decraticula.ꝙ
sa crificnum coctum uocabatui: Sa¬
crificia alia pro poc̃o erant. alia ꝓ
delicto. ꝓ pocõ quidem. ut pocm ex¬
piaretur. pro delicto. ut expia¬
retur delictum. poc̃m ẽ qñ fit id¬
qd̾ fieri non debet. delictum est
qñ non sit ꝙ fi̾ debet. Et in hiis
quidem omnibꝰ sacram̃ta cos¬
ta que ꝓprie sacram̃ta dicunt᷑
ẽe debe diffiuimꝰ. s in hiis ⁊ in

Expanded text:
cia, alia pacifica. Holocaustum vocabatur quod vel ex debito, vel sponte oblatum totum incendebatur. Sacrificium vocabatur quod pro debito institutionis oblatum partim cremabatur partim reservabatur. Pacifica dicebantur quae sponte offerebantur, sive pro gratiarum actione, sive pro praecedentis voti adimpletione, sive pro voluntaria et spontanea devotione. Holocaustum aliquando fiebat de armentis, aliquando de pecoribus, aliquando de volatilibus. Oblatio aliquando de simila fiebat, quae dicebatur sacrificium crudum: aliquando de clibano, aliquando de sartagine, aliquando de craticula, quod sacrificium coctum vocabatur. Sacrificia alia pro peccalo erant: alia pro delicto; pro peccato quidem, ut peccatum expiaretur; pro delicto, ut expiaretur delictum. Peccatum est quando fit quod fieri non debet; delictum est quando non fit quod fieri debet. Et in his quidem omnibus sacramenta consta quae proprie sacramenta dicuntur, esse debere definivimus; sed in his et
Abbreviated transcription (Latin):
ea continentur precepta que in¬
striuunt ad bõam oꝑatõe. In pͥ¬
ma tabula tria sunt pc̃ept.a. quia
qui fide c̃ditꝰ triuitas ẽ deus. Iu
in p̃gentiuita tantum que .uii.
clierum cͥculo uoluitur officia
humanittͣi prorimo exibentur.
Tria u̾o ⁊ uii. denarium comp¬
fides iecta ⁊ comparatõ bõa prim¬
ump̾ceptum prime tabule ad
deum patrem pertinet. sicut p̃¬
ceprum primũ secle table ad ho¬
ratintas principii auctoritte
In alto namq si offendis delict̃
ẽ. Facere enim non facienda pec¬
catum ẽ. facienda aũt non fac̾e̾
delictum

Expanded text:
a continentur praecepta, quae informant ad bonam operationem. In prima tabula, tria sunt praecepta; quia quod fide creditur, Trinitas est. In in praesenti vita tantum quae septem dierum circulo volvitur officia humanitatis proximo exTria vero et septem denarium compfides recta, et operatio bona. Primum praeceptum primae tabulae ad Deum Patrem pertinet, sicut praeceptum primum secundae tabulae ad hopaternitas principii auctoritIn altero namque si offendis, delictum tum. Facere enim non facienda, peccatum est; facienda autem non facere, delictum
Abbreviated transcription (Latin):
minobłia ergo sola ceptis¬
lex naturał habuit duobꝰ
pceptis comprehensa. In uno
brãa pcipiendo. In alto mala pro¬
hibendo. Hec uero duo p̃cepta
naturalis legis ꝑ legem scriptã
laciꝯ explicata sunt et distine¬
ta per .uii. illa p̾cepta que sccła ta¬
bula continebat. in quib ostͣe
erga proximum qmadm̃ intribꝰ
p̃cedentib demostrat᷑ qualẽ se
debeat exibere homo erga deuin.
Uude et prima tabla dcã ẽ quia
excellentiora continet manda¬
ta que pertinent ad discto̾e dei.
ħ pc̃epta continet que pertiuent

Expanded text:
mobilia ergo sola lex naturalis habuit duobus praeceptis comprehensa. In uno bona praecipiendo, in altero mala prohibendo. Haec vero duo praecepta naturalis legis per legem scriptam latius explicata sunt et distincta, per septem illa praecepta quae secunda tabula continebat. In quibus ostenerga proximum, quemadmodum in tribus praecedentibus demonstratur, qualem se exhibere debeat homo erga Deum. Unde et prima tabula dicta est, quia excellentiora continet mandata, quae pertinent ad dilectionem Dei. haec praecepta continet quae pe
Abbreviated transcription (Latin):
sunt homicidia. Adult̾ia. ꝑiuria.
furta. ⁊ q̃ hiis similia coͣniungũ¬
tur uł concinẽtur mistis. Sic̾
rapine. Sacͥlegia incestꝰ icet̾a ta¬
lia. uenialia sunt sic̃ iraleius ⁊
cransitoria. risꝰ. ⁊ eiꝰmõi. qũ siñ
delib̾atõe agentium contĩgunt.
snie ex negligẽtia in caute. suĩ
ex insirmitate pc̃ipitãt.¬

Expanded text:
 adulteria, perjuria, furta, et quae iis similia adjunguntur, vel continentur in istis; sicut rapinae, sacrilegia, incestus, et caetera talia. Venialia sunt sicut ira levis et transitoria, risus et hujusmodi, quae sine deliberatione agentium contingunt, sive ex negligentia incaute, sive ex infirmitate praecipitant
Abbreviated transcription (Latin):
is. Intus ẽ suꝑbia. foris iactãtia.
Supbia in elat̾oe cordis. Iacta¬
la in ostentatione operis. Sr̃bia
in eo ꝙ sͥ placet. alienum testim¬
omum despicit. Iactantia autez
ut magis sibi placeat aliemu
testimonium requirit. pp̃ea iactã¬
tia per leuitatez blandã se simu¬
lat. Suꝑbiauero in cumore cru¬
delem demõstrat. Suꝑbia eĩ tim¬
eri uult. Iactantia amari. ⁊utͣqͣ
tamen in eo ꝙ appetit sibi place¬
dinate conuincitur głiari. Siqs
igitur suꝑbiam ⁊iactantiam
sub uno computau̾it mẽbro.
uii. inueniet uicia capitalia¬
uicia. dequibꝯ poc̃a omnia .i. ac¬
tus iniquitatis ⁊ minsticie oꝑa¬

Expanded text:
is. Intus superbia est, foris jactantia. Superbia in elatione cordis; jactaa in ostentatione operis. Superbia in eo quod sibi placet, alienum testimonium despicit. Jactantia autem ut magis sibi placeat, alienum testimonium requirit. Propterea jactantia per levitatem blandem se simulat, superbia vera in tumore crudelem demonstrat. Superbia enim timeri vult, jactantia amari; et utraque tamen in eo quod appetit sibi placedinate convincitur gloriari. Si quis igitur superbiam et jactantiam sub uno computaverit membro, septem invenit vitia capitalia, de quibus peccata omnia, actus iniquitatis et in
Abbreviated transcription (Latin):
ruptione oritur. et consensũ actꝰ
ui aũt corona in qͣntũ ab actu
iiquitatis cohibet᷑. Cum con¬
sensuu̾o inciũ culpa fit. U̾ inqͣn¬
cum uicium ẽ malũ ẽ. et in qͣntũ
uoluntariũ ẽ pena dignũ ẽ. uici¬
um ergo ẽ incorruptione. pcc̃or
autem in actõe. actus u̾o pecĩ so¬
lo consensu perficitꝰ ⁊̃ si foris opꝰ
cq̃s en sum prauum in sola uolũ¬
tate completuretiam tẽ cum
abeo qd̾ uult ꝑficiendo foris ĩ¬
uita restringitur. Sic̃ eĩ ꝙ suũ

Expanded text:
nsensum actusum autem et corona in quantum ab actu iniquitatis cohibetur. Cum consensu vero vitium culpa fit, ubi in quantum vitium est malum est, in quantum voluntarium est poena dignum est. Vitium ergo est in corruptione, peccatum autem in actione. Actus vero peccati solo consensu perficitur, etiamsi foris opus consensum pravum in sola voluntate completur, etiam tunc, cum ab eo quod vult perficiendo foris invita restringitur. Facit enim quod suum
Abbreviated transcription (Latin):
uł principalia. uł originalia di¬
cuntur: quia reliquoru om̃iũ
caput st̃ et principium ⁊ ori¬
go. omnia quippe alia. ab istis
uii. uiciis orumtur. hoc aũt ĩt̾¬
cia sunt corruptões anune ex ꝗbꝰ

Expanded text:
vel principalia, vel originalia nominat, quia reliquorum omnium  et principium et origo. Omnia quippe alia ab istis septem vitiis oriuntur. Hoc autem intevitia sunt corruptiones
Abbreviated transcription (Latin):
catis.que quidẽ sicut dr̃o est
absq consensu peliambũt qr
corruptio st̃ cum consensu ãt
culpani. qr uoluntaria sunt ĩꝙ̃¬
cum emin originalia sunt: pea
inillis exc̃et᷑. In qͣntũ uoluntria¬
sunt. pena ip̃is debetur. Sunt
dia. Tercia ira. Quarta a ccidia.
Quinta auaricia. Sextagula.¬
Septuna lururia. Ex hiis tria
homine expoliant. Quartũ spo¬
liatum flagellat. Quintũ flage¬
llatũ eicit. Sextum eiectũ sedu¬
cit. Septimũ seductu seruitu¬
ti subicit. Suꝑbia aust̃ homini
deũ. Inuidia primũ Ira seip̃m.
Auaricia flagellatum eicit. Gu¬
la eiectum seducit. Luxia sedue¬
tum ẜuituti subicit. Anma rõa¬
lis. in saintte sua uas ẽ solidũ
inflatur. ꝑ inuidia areecit. per
iram crepat. ꝑ accidiã frãgitur.
ꝑ auariciam dispgitur. ꝑ gula
inficitur. ꝑ luxuriã cõculcatur.
⁊ ĩ lutum redigitur. Suꝑbia ẽ
amor ꝓpͥe excellentie. Inuidia
o dium felicittis aliene. Ira est¬
irrõnabił ꝑturbatõ mẽtis. Ac¬

Expanded text:
e quidem, sicut dictum est, absque consensu poenam habent, quia corruptio sunt; cum consensu autem culpam, quia voluntaria sunt. In quantum enim originalia sunt, poena in ipsis exercetur; in quantum voluntaria, poena ipsis debetur. Sunt dia; tertia, ira; quarta, acedia; quinta, avariseptima, luxuria. Ex iis tria hominem exspoliant, quartum flagellat spoliatum; quintum flagellatum ejicit, sextum ejectum seducit, septimum seductum servituti subjicit. Superbia aufert homini Deum, invidia proximum, ira seipsum, avaritia flagellatum ejicit; gula ejectum seducit, luxuria seductum servituti subjicit. Anima rationalis in sanitate sua, vas est solidum inflatur, per invidiam arescit, per iram crepat, per acidiam frangitur, per avaritiam dispergitur, per gulam inficitur, per luxuriam concuicatur, et in lutum redigitur. Superbia est amor propriae excellentiae. Invidia odium felicitatis alienae. Ira irrationabilis perturbatio mentis. A
Abbreviated transcription (Latin):
toe c̾ata. Si aũt de pelibꝰ fie̾t
de uno fieret. et uid̾etur ad ẜui¬
tutem subicienda. ꝓpt̾ea de me¬
dio fcã ẽ ut ad equalitatẽ socie¬
tatis fra ꝓbaretur. In hoc tñ qͦ¬
daminio inferior ip̃o. qd̾ feã ẽ dei
ipo. ut ad ip̃m semper quasi ad
principnu suum respic̾e̾t. et ei
inhiuidue adh̾endo ab ea se q̃
ad inuicez constare debeat societ᷑¬
tem non separaret. ħ gͥ sccietas ꝯ¬
iugium ẽ que fede sponsionis in¬
utue consecratur: qñ utriq uol¬
untaria repromissione debitorez
se facit alt̾i. ut deinceienz ad alie¬
nam alt̾o uiuente societatẽ transe¬
at.n se ab illa que a dinuicez cos¬
tat societate distinguat ad cuius
quod societatis consensũ. si ⁊̃ car¬
nalis cõmixriomis consensꝰ in pͥ¬
ma federatione coniugir̾eiode

Expanded text:
tionem creata. Si autem de pedibus fieret, tionem creata. Si autem de pedibus fieret, de imo fieret; et videretur ad servitutem subjicienda. Propterea de medio facta est, ut ad aequalitatem societatis facta probaretur. In hoc tamen quodammodo inferior ipso quod facta est de ipso, ut ad ipsum semper quasi ad principium suum respiceret, et ei individue adhaerendo, ab ea se quae adinvicem constare debebat societate non separaret. Haec ergo societas conjugium est, quae foedere sponsionis mutuae consecratur, quando uterque voluntaria promissione debitorem se facit alteri, ut deinceps neque ad alienam altero vivente societatem transeat, neque se ab illa quae adinvicem constat societate disjungat. Ad cujus quidem societatis consensum, si etiam carnalis commistionis consensus in prima
Abbreviated transcription (Latin):
satur. ut ex eo ip̃o tam apd̾ deu
qͣm apcł homines legitcimũ sit
qͣmdu ignorat᷑. quia apł homi¬
nes ꝙ nicħ in eoreprehenditur
apel deum aũt quod reprehensibi¬
le ẽ et si culpam habes ad confu¬
si ou entamen reprobationis nõ
imputatur. Et has qͥd̃ legittĩas
mamus. Consensũ aut legicti¬
mum illum eẽ putanius. qui ad
hoc fit queel fieri debes. Namq
ad solanicarins cõmixtionem ꝯ¬
sensuit. pro tali consen su cõm¬
ges adhuc dicinõ pꝯsunt. hoc eĩ
et formenites et adultantes fa¬
ciunt a quibu coniugał castun¬
ome nomen prcul abeẽ cognqriͣ.
Ergo aluid illud ẽ cuiꝯ consẽsꝰ
int̾er masculum ⁊ feminam con¬
iugium sacrat. hocaũt quid eẽ
dicendum ẽ usi sccietas illa qͣm
deus a principio cãtor int̾ mascu¬
lum ⁊ feminam instituit. qũ mu¬
lierem de la t̾e uiri formͣtaz eidez
ariauit: Quia enim socia dataẽ
mo nec de imo. S de medio fu̾at
preducenda. Sieĩ de capite fie̾t
de sumo fiet. et uidetur ad dña¬

Expanded text:
satur, ut ex eo ipso tam apud Deum quam apud homines legitimum sit, quandiu ignoratur, quia apud homines quidem nihil eo reprehenditur; apud Deum autem quod reprehensibile est et si culpam habeat, ad confusionem tamen reprobationis non imputatur. Et has quidem personas mamus. Consensum autem legitimum illum esse putamus qui ad hoc fit ad quod fieri debet. Nam qui ad solam carnis commistionem consentiunt, pro tali consensu conjuges adhuc dici non possunt. Hoc enim et fornicantes et adulterantes faciunt, a quibus conjugalis castimoniae nomen procul abesse cognoscitur. Ergo aliud illud est, cujus-consensus inter masculum et feminam conjugium sacrat. « Hoc autem quid esse dicendum est, nisi societas illa quam Deus Creator a principio inter masculum et feminam instituit quando mulierem de latere viri formatam eidem sociavit? » Quia enim socia data est, o nec de imo, sed de medio fuerat producenda. Si enim de capite fieret, de summo fieret, et videretur ad domina
Abbreviated transcription (Latin):
putauerimt ut dicerẽt cõiugi¬
um eẽ consensũ masculi ⁊ feĩe.
In diuidualez uite consuetu¬
dinem retinentẽ. Cui diffinitõi
timus hoc ẽ legittime ⁊ in t̾ per¬
sõãs legitrimas fcũs nõ fuerit.
ꝯiugnimin eo consecrari nõ pͭ.
I egitimas aũt illas ꝑsoãs dici¬
mus in quib aliqua rõnabilis
causa demostrari non pot̾. qͣre
ꝯuigium pactum mutuo firim̃i
non posit. Idõ aũt dico in quibꝰ
irabił cauia demostrari nõ pot.
quia ⁊ si forte est. sz occulta et la¬
cens ⁊ ñdum iudicio ecẽe compr¬
obata. quantum ad iudiciũ ecc̃e
spectat pactum coniugalenz pr¬
ohiben pot̃ ut non fiat: n cum
st̃m fu̾it infirmari pot̾ ut ñ con¬
sistat. Qr emmominino oocul¬
tum ẽ quantum ad urdiciũ ec¬
cde non eẽ dicend̾ ẽ. quia ad ef¬
ficiend̾ aliquid uł impeliend̾
ñ difft ab eo quod nonẽ prima
monii excepit. ubi hominem
ut adherere pꝯsit uxorsue pa¬
trem ⁊inr̃e relicturu ẽẽ asseru¬

Expanded text:
ut dicerent « conjugium esse consensum masculi et feminae individualem vitae consuetudinem retinentem. » Cui diffinitionitimus, hoc est legitime et inter personas legitimas factus, non fuerit, conjugium in eo consecrari non potest. Legitimas autem illas personas dicimus in quibus illa rationabilis causa demonstrari non potest, quare conjugii pactum mutuo firmare non possint. Ideo autem dico in quibus rationabilis causa demonstrari non potest, quia etsi forte est, sed occulta et latens et nondum judicio Ecclesiae comprobata, quantum ad judicium Ecclesiae spectat pactum conjugale neque prohiberi potest ut non fiat, neque cum factum fuerit infirmari potest, ut non consistat. Quod enim omnino occultum est, quantum ad judicium Ecclesiae, non esse dicendum est, quia ad efficiendum aliquid vel impediendum non differt ab eo quod non est. Primonii excepit, ubi hominem ut adhaerere possit uxori suae patrem et matrem relicturum esse asseru
Abbreviated transcription (Latin):
carnis remitritur: pro eodem de¬
moeis comugati debitorẽ ad in¬
incem ñ tenentur. & eĩ ab utris
pari consensu dimissum ⁊uo¬
co firm̃tum ẽ. iuste pmolu ab
altõ exigi non pot. ⁊ tũ firmu
stat ⁊̃ sic coniugii sacram̃tum.
cinꝰ uͥtutem copula carnis fe¬
at sicut non efficit cũ ad ẽ. ita ĩ¬
si defuerit tolle ñ pot̾. Talis itqͣ
consensꝯ in diuidualemuite cõ¬
suetudinem recine̾ c̾chaui: qui

Expanded text:
is remittitur, pro eodem deinceps conjugati debitores adinvicem non tenentur. Quod enim ab utriusque pari consensu dimissum et voto firmatum est, juste postmodum ab altero exigi non potest; et tamen firmum stat etiam sic conjugii sacramentum cujus virtutem copula carnis sicut non efficit cum adest, ita si defuerit tollere non potest. Talis itaque consensus individualem vitae consuetudinem r
Abbreviated transcription (Latin):
t̾a hiꝰ in quibꝰ rõ ignorantie
excusatõe ñ admitͥcit. Non per¬
mittuntur in eiꝯmodi offendẽ.
ꝙ̾ in eoꝙ faciunt ignoran tia d
excusare. honoris s̃unt fcã hiꝰ.¬
in quib ⁊ si ignorantia fu̾it u̾e¬
cũdia tamen ⁊ pudicicia confu¬
sionem non euadit. aluid ẽ de
illis loqui de quibꝯ dieit apłs.
Temptatio nos non apprehẽdat
uͥ humana. In quib enim hũa¬
nuĩ ẽ errare. In illis pot̃ ignorã¬
cia erroris culpam excusare. Sie
ergo legittimas ꝑrãs ꝯccłm ui
dicium eccłie applłandas puta¬
mus: in quib milla cã extat ꝓ
qua aut iuste prohiberi possit
qd̾ faciendum ẽ aut cum fcm̃:
finit infirinari. ⁊ qͣm diuqd̾ sic¬

Expanded text:
i, in quibus ratio ignorantiae excusationem non admittit. Non permittuntur in ejusmodi offendere, quod in eo quod faciunt ignorantia debet excusare. Horroris sunt hin quibus et si ignorantia fuerit, verecundia tamen et pudicitia confusionem non evadit. Aliud est de illis loqui de quibus dicit Apostolus: Tentatio vos non apprehendat nisi humana . In quibus enim humanum est errare in illis potest ignorantia erroris culpam excusare; sic ergo legitimas personas secundum judicium Ecclesiae appellandas putamus in quibus nulla causa exstat pro qua aut juste prohiberi possit, quod faciendum est, aut cum factum fuerit infir
Abbreviated transcription (Latin):
legittime fuerinit copulati:
cocedant necce ẽ copulam illaz
ex qͣ procreati sunt qͣndui qd̃
causa la tuerit legittimã fius¬
se. etiam si iuste illicitam fuisse
cansentur. Non enim onĩe qd̃
illicite sit. nõ ido fit quia illici¬
illicite sit fieri quidem ꝯciatur.
illicite eĩ fĩ necciatur. potꝰ quidẽ
ignorantia culpam temperare
aut excusare ut fc̃m legittimũ
constet in eo ꝙ fit. qͣmius face̾
nõ pꝯsit ut reprehensibililiter
ñ fiat in eo quod siefit. Si gͦ
filii secundum aliꝙͥ legittimi
sunt. Secũdũ aliquid segictĩa
eet copla cr qua ount qs sicaepu
la sccindũ aliquid legittimar᷑¬
ce dicitur. nĩ micħ apparet quare
contentio de nomine. ubi idem
de ui̾tate sentitur. Exceptis ergo
rem uł turpitudinempudicicie
consulendũ uidetur. In cet̾is oĩ¬
bn hoc sentiendũ puto. qd̾ si in
aliquo forte ꝑ ignorantiam offẽ¬
ditur. quamdini quod latet ma¬
trimonio scłm iudiciũ ecc̃e legit¬
time fco uequaqͣm tolłe pꝯsit qu

Expanded text:
legitime fuerunt copulati: concedant necesse est copulam illam ex qua procreati sunt, quandiu quidem causa latuit, legitimam fuisse, etiam si juste illicitam fuisse causentur. Non enim omne quod illicite fit, ideo non fit, quia illiciillicite fit fieri quidem sciatur, illicite autem fieri nesciatur, potest quidem ignorantia culpam temperare aut excusare, ut actum legitimum constet in eo quod fit? quamvis facere non possit, ut irreprehensibiliter non fiat, in eo quod sic fit. Si ergo filii secundum aliquid legitimi sunt, secundum aliquid legitima est et copula ex qua sunt. Quod copula ipsa secundum aliquid legitima recte dicitur, non mihi apparet quare t enim magna contentio de nomine, ubi idem de veritate sentitur. Exceptis ergo rem vel turpitudinem, pudicitiae consulendum videtur; in caeteris omnibus hoc sentiendum puto quod si in aliqua forte per ignorantiam offenditur, quandiu quidem latet matrimonio secundum judicium Ecclesiae legitime facto, nequaquam tollere possit qu
Abbreviated transcription (Latin):
ad puclicicie augm̃tũ. ⁊ ex tc ce¬
pit ex prohĩtione c̃ẽ illicitum.
qd̾ fũat ex natura cõcessũ. u̾ ꝙ
oi non culpablr phĩtio ignorat᷑
intransgressione ig̾rantia ex¬
cusat. ne prohibet᷑ untus sacrͣ¬
menti. quamdiu nõ p trans¬
gressio pcepti. Cum aũt cons¬
tãs ẽẽ ceperit qued prohitu ẽ.
constare deinceps aut ratuz eẽ
cimũ aut uerum ẽẽ non uidi¬
catur. Crunt fortassis qui exis¬
timent ignorantiam non tm̃fa

Expanded text:
icitiae argumentum. Et extunc coepit esse ex prohibitione illicitum quod fuerat ex natura concessum. Ubi quidem si non culpabiliter prohibitio ignoratur in transgressione ignorantia excusatur. Nec prohibetur virtus sacramenti quandiu non patet transgressio praecepti. Cum autem constans est coeperit quod prohibitum est, constare deinceps aut ratum essetimum aut verum esse non judicatur. Erunt fortassis qui existiment ignorantiam facere tan
Abbreviated transcription (Latin):
est iudicii scdmretributõem
quia illd̾ manifestat cam ⁊p̃¬
scientiamĩnuit. hoc u̾o manif¬
estabit causam ⁊ confirm̃bit
p̃cĩam. Item consid̾and̾ ẽ qr
quidem sñia hominis iudicii
filiꝰ. qui in diuinitate sua cũ
patre et sp̃uscõ omnis iudicui
te sua omnis uidicii siñam ꝓ¬
ferre solus accepit. ꝓpt̾ea hũa¬
nitas que sinam dictare nõ
qd̾ dc̃ãta est sbelit. sicut audio
uidico. Qd̃ eimintus audit
u siua dictatur foris indicat
ubi profertur. hiis itaq de
ppositis. Nunc ad ip̃am uarra
quem fecerat liberaret ut idẽ
Re̾t c̾ator hominis ⁊ redemp
monstraret. ueint sapientia
ut uinoeret maliciam. ut host¬
ĩs qui astucia uinẽat: pruden¬
tia uinceret᷑¬

Expanded text:
um judicii secundum retributionem. Quia illud manifestat causam et praescientiam innuit, hoc vero manifestabit causam, et confirmabit praescientiam. Item considerandum est quod quidem sententia omnis judicii Filius, quia in divinitate sua cum Patre et Spiritu sancto omnis judicii te sua omnis judicii sententiam proferre solus accepit. Propterea humanitas quae sententiam dictare non quod dictata est subdit: Sicut audio judico . Quod enim intus audit ubi sententia dictatur, foris judicat ubi profertur. His itaque brerum propositis, nunc ad ipsam narratquem fecerat liberaret, ut idem esset creator hominis et redemptmonstraret. Venit sapientia ut vinceret malitiam, ut hostis qui astutia vicerat, prudentia vinceret
Abbreviated transcription (Latin):
p̾rientiam. soclin cãm. sec¬
undum opatione. selin retͥ¬
butõe. Secundum p̾rientia
cẽ incipimus qũ bom uł mali
les intus ap̃nos sumꝰ. Scdñi
retributionem iudicabumir.
qñ in percipienda merre de oꝑ¬
um cognocemꝯ quale abeter¬
no apd̾ deum preuisifulnus.
Ex hiis quatuor iudiciis
duo sunt occulta.Iudiciũ ẜ¬
dito meis uidiciumhumanũ
non recipitur. duo manifesta.
undum oꝑationem honuimi¬
b adeo inp̾renti udi candi
pott̾as datur. Alt̾umũo hoc ẽ
uidicium sine retributõem ñ
ab hominibꝰ. s a deo coramh¬
ominibꝰ udicabr̃. S uidici¬
um scđm p̃xientiam cocultũ
ẽ et inmutabile. Iudiciũ fin
cãm occultum ⁊ iutabłe. Iudͣ

Expanded text:
ientiam, secundum causam, secundum operationem, secundum retributionem. Secundum praescientiam esse incipimus, quando boni et mali les intus apud nos sumus; secundum retributionem judicamur, quando in percipienda mercede operum cognoscemus, quales ab aeterno apud Deum praevisi fuimus. Ex his quatuor judiciis duo sunt occulta, judicium in eis judicium humanum non recipitur. Duo manifesta, undum operationem, hominibus a Deo in praesenti judicandi potestas datur. Alterum vero, hoc est judicium secundum retributionem, non ab hominibus, sed a Deo coram hominibus judicabitur. Sed judicium secundum praescientiam occultum est et immutabile; judicium secundum causam occultum
Abbreviated transcription (Latin):
pogeniem suam unũq̃uiq¬
usq ad septimam obserua¬
se agngrunt affinita te ꝓpui qͦs.
ad conugalez copulam accedẽ
deneganio ꝙ si fecennt separẽt.
lexander

Expanded text:
ogeniem suam unumquemque ad septimam observase agnoscunt affinitate propinquos ad conjugalem copulam accedere denegamus. Quod si fecerint, separentur. Alexander
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur prio deus lucem face̾
uoluit ad isluminãdũ mũ¬
dum au te qm solem c̾aret ope
uicaria p̃currente donee uẽĩret
quod perfcm ẽ et sunt quiqr ãt
quid de illa luce fc̃m sit. pp̃ea qd̾
iam nulla enus uestigia repperiri
posunt. ex quo solis claritas il¬
luxit. alii dicunt dispsam ꝑ am¬
pla aetis spacia. uim lucendi ⁊ il¬
luminandi amisisse. supereẽ tñ
adhuc quasdam tenues reliq¬
as. quem ambitu firmamẽti ĩ¬
trinseco. huc illucq sparsim di¬
ligentiꝰ intuentib nocte demõstrẽ¬
tur. die uero maiori eas ne uideri
ualeant solis claritate a lixc̾cli. Sic
quiqz suas opimones ꝓut posibi¬
ile ẽ confingunt.s quis scit si ip̃ã
eadem lux postea in solis subam tra¬
nslata sit.⁊ ampliata clantate me¬
modum innupciis ihx de aqua um¬
um fecit. ut reformatioiis statum
in melius ⁊ restauratioiis sa cramẽ¬
tum demonstraret. Nam qd̃ erat
lux ante qͣm sol fcũs eẽs. hoc erat aqͣ
prius quaminuinum mutata est.

Expanded text:
gitur Deus prius lucem facere voluit ad illuminandum mundum antequam solem crearet ope vicaria praecurrentem, donec veniret quod perfectum est. Et sunt qui quaerant quid de illa luce factum sit, propterea quod jam nulla ejus vestigia reperiri possunt ex quo solis claritas illuxit. Alii dicunt dispersam per ampla aeris spatia vim lucendi et illuminandi amisisse; superesse tamen adhuc quasdam tenues reliquias quae in ambitu firmamenti intrinsecus huc illucque sparsim diligentius intuentibus nocte demonstrentur; die vero eas majori ne videri valeant solis claritate abscondi. Sic quique suas opiniones prout possibile est confingunt. Sed quis scit utrum ipsa eadem lux postea in solis substantiam translata sit, et ampliata claritate fomodum in nuptiis Jesus de aquis vinum fecit, ut reformationis statum in melius et restaurationis sacramentum demonstraret? Nam erat lux antequam sol factus est; hoc erat aqua priusquam in vinum mutata est,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ nͥ desit ad ministii plenitudi¬
nem. ⁊ roem seqͣmur. quia qui
unum dixerit. criuitatem sig¬
nauit. Si xp̃mn dicas. et deum pa¬
trem a quo unctus ẽ designasti¬
zarech q̃m unxit deus sp̃uisco̾.
recte baptizari nos posse scrip¬
cura indicat dõ dicente. uos at̃¬

Expanded text:
nihil desit ad mysterii plenitudinem. Et rationem sequamur, quia qui unum dixerit Trinitatem signavit. Si Christum dicas et Deum Patrem a quo unctus estazareth quem unxit Deus Spiritu sancto . recte baptizari nos posse Scriptura indicat, dicente Do
Abbreviated transcription (Latin):
Si post fc̃m iudiciũ iste mũdo ar¬
debit ante qm ꝓ illo celum no¬
uum ⁊ tetra noua reponatur eo
ip̃o tempore conflagratõis eio
ubi erunt sancti cum eos haben¬
tes corpora in aliquo corporali
loco eẽ n ecc̾e sit. possumꝰ Rnde
futuros eos ẽe insuperiorib par¬
tib quo ita uon ascendat flã¬
ma illiꝯ incendii ꝙͣ adinclũ nec
unda diluniii. Talia qiuppe illis
inenunt corpora. ut illie sut iͥ
ẽẽ uolu̾nit. S inz ignem con¬
aa grationis illiꝯ ꝑtimescent ĩnor¬
tales acq incorptibles feĩ sic̃
uirorum trium eorum corruptibi¬
lia corpora atq mortalia in cami¬
no arclenti illesa uniere potuert̃¬

Expanded text:
si post factum iudicium iste mundus ardebit, antequam pro illo caelum nouum et terra noua reponatur, eo ipso tempore conflagrationis eius ubi erunt sancti, cum eos habentes corpora in aliquo corporali loco esse necesse sit. Possumus respondere futuros eos esse in superioribus partibus, quo ita non adscendet flamma illius incendii, quem ad modum nec unda diluuii. Talia quippe illis inerunt corpora, ut illic sint, ubi esse uoluerint. Sed nec ignem conflagrationis illius pertimescent inmortales adque incorruptibiles facti, si uirorum trium corruptibilia corpora adque mortalia in camino ardenti inlaesa uiuere potuer
Abbreviated transcription (Latin):
on euimnulla s sempitu̾a in¬
ors eut qũ nͨ uiu̾e amiapote¬
rit deum non habendo. nec dolo¬
rib corporis carere moriendo. pͥ
lentemtenet in corpore. ab intͦq
morte comunit̾ id habetur. ut qd̃
ñ uult animam de suo corpore

Expanded text:
on enim nulla, sed sempiterna mors erit, quando nec uiuere anima poterit deum non habendo nec doloribus corporis carere moriendo. prilentem tenet in corpore: ab utraque morte communiter id habetur, ut quod non uult anima de suo corpore
Abbreviated transcription (Latin):
pottas in clero ordinatur.
habens grado etordines dig¬
tatum diffentes. primũ ꝯigna¬
ulum clici ẽ corona. qua signͣt
ad partem sortis iniistĩi dĩmi.
cu seruire regnaiee. Corona qͥ¬
quippe regale deco ẽ si gͣt. Sicut
dicit btus petrus. uo estio genꝰ¬
ilectũ .t.s. pp̃ hoc gͥ coma capitis
cdico in modum corone ton detͤ
et ip̃a capitis sũmitas de super
mudatur et reuelatur. ut ꝑ hoc
detur intlłigi quia ad regiam
in xͦ poctate assumitur. ⁊ qr in¬
cer ip̃m ⁊ deum deinceps uelam̃
ee non debet. ut reuelata facie
templetur. Sũmũ capitis. sũmũ
ẽ mentis. Denudatio capitis.
ad ppłin. tondentur etiatri capil¬
li capitis usq ad apertione ⁊
reuelationez sensul .i. oculoꝵ
et aurũ. ut eum ab audiendo ⁊
untlłigendo u̾bo dei terrena cccu¬
patio que per capillos signat᷑
et custectia sp̃ualium magr̃orũ
ccĩa diuina et eccłiastica discipli¬
na crudiri quatuis ad sacros
ordines ministii diuini cũ rõ po¬

Expanded text:
potestas in clero ordinatur habens gradus et ordines dignitatum differentes. Primum signaculum clerici est corona, qua signatur ad partem sortis ministerii divini; cui servire regnare est. Corona quippe regale decus significat. Sic dicit beatus Petrus apostoium . Propter hoc igitur coma capitis clerico in modum coronae tondetur, et ipsa capitis summitas desuper nudatur et revelatur, ut per hoc detur intelligi, quod ad regiam in Christo potestatem assumitur; et quod inter ipsum et Deum deinceps velamen esse non debet, ut revelata facie,m contempletur. Summum capitis summum est mentis. Denudatio capitis iad populum. Tondentur etiam capilli capitis usque ad apertionem et revelationem sensuum, id est oculorum et aurium ut eum ab audiendo et intelligendo verba Dei, terrenorum occupatio, quae per capillos significet custodia spiritualium magistrorum, scientia divina et ecclesiastica disciplina erudiri, quatenus ad sacros ordines ministerii divini cum ratio po
Abbreviated transcription (Latin):
hiis qui scriptinon st̃ di.
inlibro uite et metliũ ignẽ missis
qui ignis cuiusinodi ⁊ in qua mũ¬
diuł rerum parte suturum sit ho¬
minũ scire arbitror ueminẽ uͥfor¬
te cui spẽ diuinꝯ ostendit. Tune¬
danorum conflagratione p̾t̾ibit
sieut fcm̃ẽ munidauaru aqua¬
rum mũdatione diluiũ Illaitͣ
mentorum corruptiblium quali¬
tates que corporib nris coriup¬
tibłib congruebant ardendo pe¬

Expanded text:
his, qui scripti non sunt in libro uitae, et in aeternum ignem missis qui ignis cuius modi et in qua mundi uel rerum parte futurus sit, hominem scire arbitror neminem, nisi forte cui Spignium conflagratione praeteribit. Sic factum est mundanarum aquarum inundatione diluvium. Illa, mentorum corruptibilium qualitates, quae corporibus nostris corruptibilibus congruebant, ardendo pe
Abbreviated transcription (Latin):
e hac aũt mas̾i̾a tractat di¬
uina scriptura secundii
criplicem intelligentiam. hex est
hystoriam allegoriam. cropologi¬
am. historia ẽ. reru gestarum nar-¬
ratio que inprima significatõe li¬
tt̃e continentur. Allegoria ẽ. cum ꝑ
id quod frindicitur. aliquid aliud
fcm siue inp̃t̾ito siue inpresenti¬

Expanded text:
e hac autem materia tractat divina Scriptura secundum triplicem intelligentiam: hoc est historiam, allegoriam, tropologiam. Historia est rerum gestarum narratio, quae in prima significatione litterae continetur; allegoria est cum per id quod factum dicitur, aliquid aliud factum sive in