comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omẽs res commodior ꝗ si mclinauit ad illud
qđ acterius. Stolonon male inquit quor sit
udonca terra ad colendum aut non. Diopha.¬
nes bythinius scribit signa sumi posse aut
ex ip̃a. aut qua nascunt᷑ exiis. Ex ip̃a si sit
terra alba si nigra si leuis qua quum fodi¬
ne ue uchementer densa. En iis autem qua
nata sunt feca: si sunt prolixa. atq ea qua cx
iis nasci debent carumrerum feracia Sed
qđ sequit᷑ tertium illud de modis dici ille
modos quibus metirent ruta aliu alios
constituit. Plam in hispania ulteriore meti¬
unt᷑ iugis. in campania uersibus. Apud uos
in agro roͦ. et latio iugcris. Iugum uocant
ꝙ luncti boues uno die ex arare possunt.¬
Uersum dicunt centum pedes quoquo uersum
quadratum. Iugerum qđ quadratos duos ac¬
tres habent actus. Quadratus qui et latus est
pedes.cxx. et longus totidem. Is modus aenua
latine appellat᷑. iugexi pars minima dicit᷑ scri¬

Expanded text:
omnes res commodior, quam si inclinabit ad illud omnes res commodior, quam si inclinabit ad illud quod deterius. Stolo, Non male, inquit, quae sit idonea terra ad colendum aut non, Diophanes Bithynos scribit signa sumi posse aut ex ipsa aut quae nascuntur ex iis: ex ipsa, si sit terra alba, si nigra, si levis, quae cum fodineve vehementer densa; ex iis autem quae enata sunt fera, si sunt prolixa atque quae ex iis nasci debent earum rerum feracia. Sed quod sequitur, tertium illut de modis dic. Ille, Modos, quibus metirentur rura, alius alios constituit. Nam in Hispania ulteriore metiuntur iugis, in Campania versibus, apud nos in agro Romano ac Latino iugeris. Iugum vocant, quod iuncti boves uno die exarare possint.Versum dicunt centum pedes quoquo versum quadratum. Iugerum, quod quadratos duos actus habeat. Actus quadratus, qui et latus est pedes CXX et longus totidem; is modus acnua latine appellatur. Iugeri pars minima dicitur scri
Abbreviated transcription (Latin):
terha speties cernas in se habent aliasq par.¬
tim st̃ humidiores: partim aridiores. partim
medioctes neq non hac discrimina pertinent
ad fructus. Uehementer itaq periti in loco hu¬
midiore fat adoreum potus serunt ꝗ̃ triticu
Contta in aridiore ordeum potius ꝗ̃ far. in
generum disctimina subtiliora alia ut in sabu.¬
losa terra ꝙ ibi xefert sabulo albus sit an ru¬
bicundus ꝙ subalbus ad serendos surculos
alienus. contrã rubicundior appositus. Sic
magna tria discrimina terra ꝙ refert utrum
sit macra an pinguis an meclioctis qđ ad
culturam pinguie foccundior ad multa. ma
uidere crassa possis. neq ficum mariscam
et arbores plerasq ac prata recorida musco¬
sa contra in agro pingui et in hetruria licet
uidere et segetes stuctuosas. ac restibilis et at¬
bores prolixas et omĩa sine musto. in medio.¬
cri autem tetra. ut intiburti qđ propius ac¬
cedit ut non sit matra ꝗ̃ ut sit ieiuna co ad

Expanded text:
ternae species ternas in se habent alias, quod parternae species ternas in se habent alias, quod partim sunt umidiores, partim aridiores, partim mediocres. Neque non haec discrimina pertinent ad fructus vehementer. Itaque periti in loco umidiore far adoreum potius serunt quam triticum, contra in aridiore hordeum potius quam far, in generum subtiliora alia, ut in sabulosa terra, quod ibi refert sabulo albus sit an rubicundus, quod subalbus ad serendos surculos alienus, contra rubicundior appositus. Sic magna tria discrimina terrae, quod refert utrum sit macra an pinguis an mediocris, quod ad culturam pinguis fecundior ad multa, macvidere crassa possis neque ficum mariscam et arbores plerasque ac prata retorrida muscosa. Contra in agro pingui, ut in Etruria, licet videre et segetes fructuosas ac restibilis et arbores prolixas et omnia sine musco. In mediocri autem terra, ut in Tiburti, quo propius accedit ut non sit macra, quam ut sit ieiuna, eo ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut quum dicimus orbem terrae et terram italia
et quam aliam. In causa ni. et lapis et harena et
catera eius generis st̃ in nominando comp̃hensa
Alteromono dicit᷑ terra proprio nomine qu& nullo
aliouocabulo: neq cognomine adiecto appellat᷑.
ectio modo dicit᷑ terra quae est mixta in qua seri
potest quid et nasci ut argillosa aut lapidosa. sic
aliae cum in hac spetie non minus sint multae
ꝗ̃ in illa cõmuni propter admixtiones in illa
ii. cum sint dissimili ui ac potestate partes per¬
multa. inquis lapis marmor rudis harena sa¬
bulum. argilla. rubrica: puluis. creta igtus car.¬
bunculus. idest qua sole ꝑferueat. ita fĩt ut ra.¬
dices sacoꝵ comburat. ab q̃ proprio noĩe dicir᷑
tetra quum est admixta ex his generibus ali¬
quare quum dicit᷑ aut cretosa: sic ab aliis ge.¬
dosa. alia mediocriter: alia prope pura. Sic de
aliis generibus reliquis admixtae terra tres
gradus ascendunt cosdem. praterea hac ipsa

Expanded text:
ut cum dicimus orbem terrae et terram Italiam ut cum dicimus orbem terrae et terram Italiam aut quam aliam. In ea enim et lapis et harena et cetera eius generis sunt in nominando comprensa. Altero modo dicitur terra proprio nomine, quae nullo alio vocabulo neque cognomine adiecto appellatur. Tertio modo dicitur terra, quae est mixta, in qua seri potest quid et nasci, ut argillosa aut lapidosa, sic aliae, cum in hac species non minus sint multae quam in illa communi propter admixtiones. In illa enim cum sint dissimili vi ac potestate partes permultae, in quis lapis, marmor, rudus, harena, sabulo, argilla, rubrica, pulvis, creta, cinis, carbunculus, id est quae sole perferve ita fit, ut radices satorum comburat, ab iis quae proprio nomine dicitur terra, cum est admixta ex iis generibus aliqua re, dicitur aut cretosa . . . sic ab aliis gedosa, alia mediocriter, alia prope pura. Sic de aliis generibus reliquis admixtae terrae tres gradus ascendunt eosdem. Praeterea hae ipsae
Abbreviated transcription (Latin):
totas uineas oppleris musipulis qđ in insula.
pandetaria faciunt. Alteꝵ genus uincti ubi eo
modo remouet᷑ a terra uitis qu& ostendit se af¬
ferre uuam. sub eam ubi nascit̾ uua subisciunt᷑
circiter bipedales e surculio furcillae ne uinde¬
mia facta deniq discat pendere in palma: aut
funiculo: aut uinctu qđ antiꝗ uocabant castu
ibi dominus simul ac uidit occipitium uindemi¬
a toris furculas reducit hibernatum in terra
ut sine sumptu oꝑta altero anno uti possit hac
consuetudine in italia utunt᷑ uriatini. hac ideo
uarietas maxima ꝙ terra cuiusmodi sit refert
bi .ii. natura humida ibi altius uitis tollenda qđ
in partu et alimonio uirium non ut in calice
quaerit aquam. sed solem itaq ideo ut arbitror
primum e uinea in arbores ascendit uitis.
Fera cuusmodi in aquam sit refert et ad quã
rem bona aut non bona sit Et a tribus modis
dicit᷑ Cominuni proprio et mixto. Communi¬

Expanded text:
totas vineas oppleris muscipulis, quod in insula totas vineas oppleris muscipulis, quod in insula Pandateria faciunt. Alterum genus vineti, ubi ea modo removetur a terra vitis, quae ostendit se adferre uvam. Sub eam, ubi nascitur uva, subiciuntur circiter bipedales e surculis furcillae, ne vindemia facta denique discat pendere in palma aut funiculo aut vinctu, quod antiqui vocabant cestum. Ibi dominus simul ac vidit occipitium vindemiatoris, furcillas reducit hibernatum in tecta, ut sine sumptu harum opera altero anno uti possit. Hac consuetudine in Italia utuntur Reatini. Haec ideo varietas maxime, quod terra cuius modi sit refert. Ubi enim natura umida, ibi altius vitis tollenda, quod in partu et alimonio vinum non ut in calice quaerit aquam, sed solem. Itaque ideo, ut arbitror, primum e vinea in arbores escendit vitis. Terra, inquam, cuius modi sit refert et ad quam rem bona aut non bona sit. Ea tribus modis dicitur, communi et proprio et mixto. Communi
Abbreviated transcription (Latin):
opulos. Canusium in hardulatione in ficis.
cdamentum item fere quatuor gerieꝵ. Unum
tobustum. qđ optimum solet afferri in uineam
e. quercu ac uinipero ut uocant᷑ ridica e palus alteꝵ
c ꝑtica meliore dura quo dicurnior quem quu
infirmum terra uoluit puter euertit᷑ et fit
solum summu. Tertiuim qd hoꝵ mopia subsi¬
dio misit harundinctum. Inde n. aliquot col.¬
ligatas libris demittunt intribulos fictilos
cum fundo pertusos quos cuspides appellant.
quo humor aduentitius transire possit. Qu.¬
artum est pedamentum natiuum eius ogne¬
ris ubi ex arboribus in arhores traductis ui¬
tibus uinea fic. quos traduces quidati tum.¬
pos appellant. U mea altitudinis modus lon¬
qua sine iugo ministrat cratophoro uinum.
H uius genera duo. unum in quo terra cubilia
praebec uus ut in asia multis locis qua saepe
uulpibus et hominibus fit cõmunis nec non
si parit humus mures mirior fit iuindemia nisi

Expanded text:
opulos, Canusini in hardulatione in ficis. opulos, Canusini in hardulatione in ficis. Pedamentum item fere quattuor generum: unum robustum, quod optimum solet afferri in vineam e querco ac iunipiro et vocatur ridica; alterum palus e pertica, meliore dura, quo diuturnior; quem cum infimum terra solvit, puter evertitur et fit solum summum: tertium, quod horum inopiae subsidio misit harundinetum. Inde enim aliquot colligatas libris demittunt in tubulos fictiles cum fundo pertuso, quas cuspides appellant, qua umor adventicius transire possit. Quartum est pedamentum nativum eius generis, ubi ex arboribus in arbores traductis vitibus vinea fit, quos traduces quidam rumpos appellant. Vineae altitudinis modus lonquae sine iugo ministrat acratophoro vinum. Huius genera duo: unum, in quo terra cubilia praebet uvis, ut in Asia multis locis, quae saepe vulpibus et hominibus fit communis. Nec non si parit humus mures, minor fit vindemia, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
cta ꝑtica postridie non appareret ꝑꝑ herbam. Con.
tra uineam sunt qui sumptu putent fructum qͥe
spẽs eius. Alic .ii. humiles ac sinc radicibus
ut in hyspania alliat sublimes ut qua appellant᷑
iugata. ut plereq in italia. Cuius noĩa duo¬
p̾eilamenta q̃ transuersa uigunt̾ iuga ab
eo qͦ uineae igata. lugoꝵ geneta fere .iiiᵒʳ.
pertica. acundo. cestes. uites. Pertica ut in
falcrno arundo ut in arpino. Restes ut in
brundusio. litos ac in Nediolanensi. ługa¬
tionis speties duat. ima dirccta ut in agto c̾a¬
nusino. Altera compluuiata in longitudinem
et latitudinem iuigata. ut in italia plereq¬
ł l aec ubi domi nascuntur uineae non metuunt
sumptum. Ubi multa et propius uilla non ualde
Primum genus qđ dixi maxime quarit salicta
Secundum arundineta. Tertium uineta: aut
cius generis rem aliquam. Quartum arbu¬
sta. ubi traduces fieri possunt uicium ut me¬
diolanenses facunt. in arboribus quas uocãt

Expanded text:
cta pertica postridie non appareret propter herbam. VIII. cta pertica postridie non appareret propter herbam. VIII. Contra vineam sunt qui putent sumptu fructum devospecies eius. Aliae enim humiles ac sine ridicis, ut in Hispania, aliae sublimes, quae appellantur iugatae, ut pleraeque in Italia. Cuius pedamenta; quae transversa iunguntur, iuga: ab eo quoque vineae iugatae. Iugorum genera fere quattuor, pertica, harundo, restes, vites: pertica, ut in Falerno, harundo, ut in Arpano, restes, ut in Brundisino, vites, ut in Mediolanensi. iugationis species duae, una derecta, ut in agro Canusino, altera conpluviata in longitudinem et latitudinem iugata, ut in Italia pleraeque. Haec ubi domo nascuntur, vinea non metuit sumptum; ubi multa e propinqua villa, non valde. Primum genus quod dixi maxime quaerit salicta, secundum harundineta, tertium iunceta aut eius generis rem aliquam, quartum arbusta, ubi traduces possint fieri vitium, ut Mediolanenses faciunt in arboribus, quas vocant
Abbreviated transcription (Latin):
tino. alia in fluminibus ut in epiro arbores al.¬
rii. alia in mari ut scribit Theophrastus palmas
et squilla ingallia transalpina intus ad the¬
quum exercitum darem aliquot regiones actessi
haberent: sed ex quibusdam lignis combustis
carbonibus salsis pro eo uterent᷑ Stolo cato ꝗde
inꝗt gradatim alium praeponens alio agru me.¬
liorem dicit esse in nouem discriminibus ꝙ sit pri¬
mus ubi salicta uinea possunt esse bono uino et
multo. Secundus ubi ortus irriguus. Tertius
ubi salicta. Quartus ubi oliueta. Quintꝰ ubi
prata. Sextus ubi campus frumentarius. Sep.¬
timus ubi cedua silua: Octauus ubi arbustum
N onus ubi glandiaria silua. Scrofa scio inquit
scribere illum. sed de hoc non consentiunt omes
ꝙ alii dant primatum bonis pratis ut ego qͦ An.¬
tiqui prata parata appellarunt. Caesar uopiscus
adilitius causam quu ageret apud Censores.
campos rore aortalia dixĩt esse sumen in qͦ reli¬

Expanded text:
tino, alia in fluminibus, ut in Epiro arbores altino, alia in fluminibus, ut in Epiro arbores alni, alia in mari, ut scribit Theophrastus palmas et squillas. In Gallia transalpina intus, ad Rhenum cum exercitum ducerem, aliquot regiones accessi,haberent, sed ex quibusdam lignis combustis carbonibus salsis pro eo uterentur. Stolo, Cato quidem, inquit, gradatim praeponens alium alio agrum meliorem dicit esse in novem discriminibus, quod sit primus ubi vineae possint esse bono vino et multo, secundus ubi hortus inriguus, tertius ubi salicta, quartus ubi oliveta, quintus ubi pratum, sextus ubi campus frumentarius, septimus ubi caedua silva, octavus ubi arbustum, nonus ubi glandaria silva. Scrofa, Scio, inquit, scribere illum; sed de hoc non consentiunt omnes, quod alii dant primatum bonis pratis, ut ego, a quoantiqui prata parata appellarunt. Caesar Vopiscus, aedilicius causam cum ageret apud censores, campos Roseae Italiae dixit esse sumen, in quo reli
Abbreviated transcription (Latin):
cum casdem si fregeris uix sex quimodio concipe
possis. Praterea qua arbores in ordinem sata
st̃ eas ce quabiliter ex om̃ibus partibus sol et lu.¬
duo uel plus .i. reddant musti et olei et pretis plu¬
Sequit᷑ sccundum illud quali terra solum sit fun.¬
di a qua parte uel maxime bonus aut nonbo.¬
nus appellat᷑. Refert .ii. qua res in eo seri nasci
et cuiusmodi possa non eadem omĩa in eo.¬
I temq in cypro ut Theophrastus ait una
Item sybari qui nunc thurii dicunt̾ quercus simili
esse natura qua est in oppidi conspectu. Item con¬
tra atq apud nos fieri ad Elephantinem ut neq
ficus neq uites amittant folia ꝑꝑ candem causa
multa st bifera ut uites apud mare smyrna ma¬
qđ in locis feris plura fexũt in iis q̃ st̃ culta. me¬
liora cadem de causa st̃ quae non possũt uu¬
re nisi in loco a quoso aut ẽt aqua et id discrimi.¬
natu ut alia in lacubus ut arundines in rea.¬

Expanded text:
cum easdem, si fregeris, vix sesquimodio concipere cum easdem, si fregeris, vix sesquimodio concipere possis. Praeterea quae arbores in ordinem satae sunt, eas aequabiliter ex omnibus partibus sol ac luduo, ut plus reddant musti et olei et preti pluSequitur secundum illud, quali terra solum sit fundi, a qua parte vel maxime bonus aut non bonus appellatur. Refert enim, quae res in eo seri nascique et cuius modi possint; non enim eadem omnia in eoitemque in Cypro, ut Theophrastus ait, una, item Subari, qui nunc Thurii dicuntur, quercus simili esse natura, quae est in oppidi conspectu; item contra atque apud nos fieri ad Elephantinen, ut neque ficus neque vites amittant folia. Propter eandem causam multa sunt bifera, ut vitis apud mare Zmyrnae, maquod in locis feris plura ferunt, in iis quae sunt culta meliora. Eadem de causa sunt quae non possunt vivere nisi in loco aquoso aut etiam aqua, et id discriminatim alia in lacubus, ut harundines in Rea
Abbreviated transcription (Latin):
habeat delapsum fieri solet uliginosus. eo ma¬
lacunas aquosus hac atq huiusmodi tria fasti¬
ꝯia agri ad colendum dispariliter habẽt momentu
cõmode cato uidet᷑ dicere quu scribit optimu
agrura esse qui sub radice montis situs sit ce
spectet ad macridianq cocli pariem. Subiicit
Sccopha de forttia calcura hoc dico quat spetic
fiant uerustiota sc qui ut maiori q fructu srnt.
ut qui habent arbusta si sata st̃ in quincunce
ꝓp ordines atq interualla modica. Itaq maioes
nostri ex aruo aq magno male consito et xri.¬
nus multum et minus bonum faciebane ui¬
num et frumentu q quaq suo ꝗeq loro st po¬
sita: ea minus loci octupant et minus officit ali¬
ud alii ab sole:ac luna et uento. Hlac licet con¬
icctura uidere ex aliquot rebus ut nuces inie¬
ꝯras quas uno modio comp̃hendere possis ꝙ pu.¬
tamina suo loco quaq habet natura composita

Expanded text:
habet delapsum, fieri solet uliginosus; eo mahabet delapsum, fieri solet uliginosus; eo mat propter lacunas aquosus. Haec atque huiusce modi tria fastigia agri ad colendum disperiliter habent momentum.commode Cato videtur dicere, cum scribit optimum agrum esse, qui sub radice montis situs sit et spectet ad meridianam caeli partem. Subicit Scrofa, De formae cultura hoc dico, quae specie fiant venustiora, sequi ut maiore quoque fructu sint, ut qui habent arbusta, si sata sunt in quincuncem, propter ordines atque intervalla modica. Itaque maiores nostri ex arvo aeque magno male consito et minus multum et minus bonum faciebant vinum et frumentum, quod quae suo quicque loco sunt posita, ea minus loci occupant, et minus officit aliud alii ab sole ac luna et vento. Hoc licet coniectura videre ex aliquot rebus, ut nuces integras quas uno modio comprendere possis, quod putamina suo loco quaeque habet natura composita,
Abbreviated transcription (Latin):
cogunt᷑. nͦ non sursum ꝗͣ deocsum cardius secunt᷑
ac metunt᷑. Quadam in montanis prolixiora
nascunt᷑ ac firmiora ꝑꝑ frigus ut abietes et sa.¬
pini hic q cediora populi ac salues. sursum fecti¬
liora ut arbutus ac quercus deoesum ut nuces
giaecae ac marisca. fici in collibus humilib
siccitas maior cum campestri fructu ꝗͣ cum
montano. In altis contra ꝑꝑ hoc tria fastigia
formae discrimina quadam sationum q sege̾¬
tes meliores esse existimant᷑ campestres. ui¬
neae collinae. siluce montana plerunq hyber.¬
nales ẽẽ meliota qui colunt campestria quõ
tunc prata ibi herbosa putatio arboꝵ tolera¬
bilior. Contra astiua montaria his locis cõmo¬
diora ꝙ ibi tum et pabulum multum qđ in
campis aret ac cultura arboꝵ aptior. qͥ cum
hic frigidior aet. Campester locus is melior ꝗ
totus & quabiliter in unam partem uerget ꝗ̃
is qui ad libellam &quus ꝗ is quum aqua nõ

Expanded text:
coguntur. Nec non susum quam deorsum tardius seruntur coguntur. Nec non susum quam deorsum tardius seruntur ac metuntur. Quaedam in montanis prolixiora nascuntur ac firmiora propter frigus, ut abietes ac sappini, hic, quod tepidiora, populi ac salices; susum fertiliora, ut arbutus ac quercus, deorsum, ut nuces graecae ac mariscae fici. In collibus humilibus societas maior cum campestri fructu quam cum montano, in altis contra. Propter haec tria fastigia formae discrimina quaedam fiunt sationum, quod segetes meliores existimantur esse campestres, vineae collinae, silvae montanae. Plerumque hiberna iis esse meliora, qui colunt campestria, quod tunc prata ibi herbosa, putatio arborum tolerabilior; contra aestiva montanis locis commodiora, quod ibi tum et pabulum multum, quod in campis aret, ac cultura arborum aptior, quod tum hic frigidior aer. Campester locus is melior, qui totus aequabiliter in unam partem verget, quam is qui est ad libellam aequos, quod is, cum aquae non
Abbreviated transcription (Latin):
ot. quae sit forma qͦ in genere terrae. quantus fru
ctus q̃ perseturus. formae cum duo genera sint
una quam natura dat. Altera quam sãtiones im¬
ponunt. prior q alius ager bene natus. alius ma¬
le posterior ꝗ alius fundus bene consitus est ali
stre collinum montanum. Et ex his tribus
quartum ut in eo fundo haec duo aut tria sint
ut multis locis licet uderi. E quibus tribus fa¬
stigiis simplicibus sine dubio infimis aba cultu.¬
ra aptior q̃ sũmis ꝙ haec calidiora q̃ sum̃a sic col¬
linis quoad ca tepidiora ꝗ̃ infima aut sũma haec
apparent magis ita esse in latioribus regionibus
simplicia quiu st̃. ltaq ubiq lati campi ubi magis
xestus est. et co in appulia loca calidiora ac graui¬
ora et ubi montana q in uenusino q leuiora et
ideo salubriora. Qui colunt deorsum mayis ce¬
state laborant. qui sursum magis hyeme et uer.¬
no tempore. In campestribus maturius eadem
uia secunt᷑ q̃ in supioribus et celerius hic qͣ illic

Expanded text:
or, quae sit forma, quo in genere terrae, quantus, quam per se tutus. Formae cum duo genera sint, una quam natura dat, altera quam sationes imponunt, prior, quod alius ager bene natus, alius male, posterior, quod alius fundus bene consitus est, alistre, collinum, montanum, et ex iis tribus quartum, ut in eo fundo haec duo aut tria sint, ut multis locis licet videre, e quibus tribus fastigiis simplicibus sine dubio infimis alia cultura aptior quam summis, quod haec calidiora quam summa, sic collinis, quod ea tepidiora quam infima aut summa; haec apparent magis ita esse in latioribus regionibus, simplicia cum sunt. Itaque ubi lati campi, ibi magis aestus, et eo in Apulia loca calidiora ac graviora, et ubi montana, ut in Vesuvio, quod leviora et ideo salubriora; qui colunt deorsum, magis aestate laborant, qui susum, magis hieme. Verno tempore in campestribus maturius eadem illa seruntur quae in superioribus et celerius hic quam illic
Abbreviated transcription (Latin):
parilema ex immutatis litteris ut in multis di¬
ci coepta palma E x altera parte capreoluma. ls
est coliculus uiteus intortus ut cincinnus is .ii.
uitis quibus teneat id quas ecipit ad locum capi¬
endum quo capiendo capreolus dictus. Omẽ pa¬
bulum primum ocimum ferraginem uiciam no.¬
uissime foenum secari Ocimum dictum a graco
in orto. hoc amplius dictum ocimum a citat alu.¬
um bubus et ideo is dat̃ ut purgent᷑. idest pabuli
segete uiride sectum ante ꝗ̃ gerat siliquas. Contra
ex segete ubi sata admixta or deum et uicia et le¬
gumina pabuli causa uirdeo quo fart ferro cesa
fectago dicta aut in seq primum inferracia segcte
scti coepta. eo equi et uimenta caetera uerno tem.¬
pore purgantur et saginantur. Uicia dicta auin¬
ciendoq item capreolos habet ut uitis quibus con
susum uorsum serpit ad scapum lupini aliumue
quem ut areat id solet inuitem. Si prata irrigua

Expanded text:
parilema; exin mutatis litteris, ut in multis, diparilema; exin mutatis litteris, ut in multis, dici coepta palma. Ex altera parte parit capreolum. Is est coliculus viteus intortus, ut cincinnus. Hi sunt enim vitis quibus teneat id quo serpit ad locum capiendum, a quo capiendo capreolus dictus. Omne pabulum, primum ocinum farraginem viciam, novissime faenum, secari. Ocinum dictum a graecoin horto. Hoc amplius dictum ocinum, quod citat alvom bubus et ideo iis datur, ut purgentur. Id est ex fabali segete viride sectum, antequam genat siliquas. Farrago contra ex segete ubi sata admixta hordeum et vicia et legumina pabuli causa viride, aut quod ferro caesa, ferrago, dicta, aut inde, quod primum in farracia segete seri coepta. Eo equi et iumenta cetera verno tempore purgantur ac saginantur. Vicia dicta a vinciendo, quod item capreolos habet, ut vitis, quibus, cum susum versus serpit, ad scapum lupini aliumve quem ut haereat, id solet vincire. Si prata inrigua
Abbreviated transcription (Latin):
tium hacc fieri debent. Uineas nouellas fodere aut
arare: et postea occare et postea comminuere ne
sit gleba ꝙ ita octidunt octare dictum. Uites pam.¬
pinari sed a sciente. Nam id ꝗͣ putare maius neq
in arbusto sed in uinca fieri pampinare est sarmẽto
coles qua nati sunt: de iis qui plurimum ualent ad
secundum non nunꝗ̃ et tertium relinquere reliqͦ
decerpere ne relictis colibus sarmenta nequeat mi¬
nistrare suctum. ldeo in uitiario primitus quum
exit uitis tota resecari solet. ut firmior sarmẽto
e terra exeat.atq in pariendis colibus uites ha.¬
beat maiores. Euicidum .ii. sarmentum ꝑꝑ infir.¬
mitatem sterile noq ex se potest eiicere uitem
quam uecant minorem flagellum. maiorem ctia
unde uuac nascunt᷑ palmam. prior littera una
mutata dalmata a uenti flatu similiter hac flabel¬
lum flagellum posterior quo ea uitis immittitur
ad uuas pariendas dicta. primo uidet᷑ a pariendo

Expanded text:
tium haec fieri debent. Vineas novellas fodere aut tium haec fieri debent. Vineas novellas fodere aut arare et postea occare, id est comminuere, ne sit glaeba. Quod ita occidunt, occare dictum. Vites pampinari, sed a sciente nam id quam putare maius, neque in arbusto, sed in vinea fieri. Pampinare est e sarmento coles qui nati sunt, de iis, qui plurimum valent, primum ac secundum, non numquam etiam tertium, relinquere, reliquos decerpere, ne relictis colibus sarmentum nequeat ministrare sucum. Ideo in vitiario primitus cum exit vitis, tota resicari solet, ut firmiore sarmento e terra exeat atque in pariendis colibus vires habeat maiores. Eiuncidum enim sarmentum propter infirmitatem sterile neque ex se potest eicere vitem, quam vocant minorem flagellum, maiorem et iam unde uvae nascuntur palmam. Prior littera una mutata declinata a venti flatu, similiter ac flabellum flagellum. Posterior, quod ea vitis immittitur ad uvas pariendas, dicta primo videtur a pariendo
Abbreviated transcription (Latin):
quii tabellis ad uomerem simul et satum frum¬
entum operiant. in porcis et sulcant in fossas
quo cliuia aqua dilabat Non nulli postea qui
segetes non tam latas habent ut in appulia et
id genus pradiis ꝑ sat̾cores octare solent. si q̃
in porcis relicta grandiores si glebt qua ara.¬
trum uomec lacunam striam fecit. Sulcus uoca¬
tur qđ est inter duos sulcos elata terra dicitur
porca qđ ea soges frumentura portigit. Sicqꝰ ex¬
ca deis quum dabant porricere diccbant.
Ecundo interuallo inter uetnum a qui noctiu
et uergiliaꝵ exortum hace fieri segetes runcari
herbam e segetibus expurgan boues terram pro¬
scindere salicem cedi pratum defendi qua suꝑio¬
ri tempore sieri oportuerit et non absoluta an.¬
te ꝗ̃ geminas agant. et florescere incipiant sic¬
ri ꝙ si qua folia mutere solent ante frondera in¬
ceperunt statim ad serendum idonea non sunt
oleam seci inter patariq oportet.
Ertio interuallo inter uergiliaꝵ ex ortum et solsti¬

Expanded text:
cum tabellis additis ad vomerem simul et satum frumentum operiunt in porcis et sulcant fossas, quo pluvia aqua delabatur. Non nulli postea, qui segetes non tam latas habent, ut in Apulia et id genus praediis, per sartores occare solent, siquae in porcis relictae grandiores sunt glaebae. Qua aratrum vomere lacunam striam fecit, sulcus vocatur. Quod est inter duos sulcos elata terra dicitur porca, quod ea seges frumentum porricit. Sic quoque exta deis cum dabant, porricere dicebant. Secundo intervallo inter vernum aequinoctium et vergiliarum exortum haec fieri. Segetes runcari, id est herbam e segetibus expurgari, boves terram proscindere, salicem caedi, prata defendi. Quae superiore tempore fieri oportuerit et non sunt absoluta, antequam gemmas agant ac florescere incipiant, fieri, quod, si quae folia amittere solent ante frondere inceperunt, statim ad serendum idonea non sunt. Oleam seri interputarique oportet. Tertio intervallo inter vergiliarum exortum et solsti
Abbreviated transcription (Latin):
in pila contundito qđ fiet sextariu unum eode
in doliu infundito ut odoratum siet post dies
xxx. dolium oblinito ad uer diffundito in amp¬
horas bienniu insole sinito positum esse. Dein¬
de in tectum aestaro. Hoc uinu deterius non
erit ꝗ̃ choum. Aquac marinae concinnatio
Qua marinae .q.i. ex alto sumito qͦ aqua dulcis
non accedit sex quilibra salis frigito eodem in¬
dito et rude misceto. usq ad eo donec cuum
gallinaceum coctu natabit desinito mistere
codem uitu ueteris uel aminiani uel miscelli
uolet aqua marina concinnare pro portio¬
ne ea omnia facito.

Expanded text:
in pila contundito, quod satis siet, sextarium unum eodem in pila contundito, quod satis siet, sextarium unum eodem in dolium infundito, ut odoratum siet. Post dies XXX dolium oblinito. Ad ver diffundito in amphoras. Biennium in sole sinito positum esse. Deinde in tectum conferto. Hoc vinum deterius non erit quam Coum. Aquae marinae concinnatio. Aquae marinae Q. I ex alto sumito, quo aqua dulcis non accedit. Sesquilibram salis frigito, eodem indito et rude misceto usque adeo, donec ovum galEodem vini veteris vel Aminnii vel miscelli voles aquae marinae concinnare, pro portione ea omnia facito.
Abbreviated transcription (Latin):
Oues uti bene ualcant. et curati benc sint ꝗ
fastidient cibu uti magis cupide appetant
pabulum quod dabis amurca spargito primo
pabulum du consuescãt postra magis et dato
patenter bibere cõmixtam cum aqua aquabili¬
ter quarto quintoq die hoc si facies ita boues
et corpore curatiores erunt et morbus aberit.
I. inum familiare per hyemem qui utatur.
cis .q.l. hac tude misceto ter in dies quinq con.¬
tinuos. eo addito aqua marinae ueteris sextari.¬
os lxiiii. et operculu in doliu imponito et ab.¬
liuito dies .x. hoc uium durabit tibi usq ad sol.¬
stitium. et si quid suꝑfuerit usq ad solstitiu
acetum acerrimum et pulcherrimu erit.
sic facito. Musti.q. xx. in ahenum aut płum¬
bum infundito. ignem subdito. Ubi ebullibit
uicium ignem subducito. Ubi id uinum resti¬
xerit in dolium quadragenarium infundito
scorsum in uas aqua dulcis q.i. infundito salis
in .i. sinito muriam fieri. Ubi muria factaerit
eodem indolium infundito fcoenu et calamu

Expanded text:
oves uti valeant et curati bene sint, et qui fastidient cibum, uti magis cupide adpetant, pabulum quod dabis amurca spargito; primo paululum, dum consuescant, postea magis, et dato rarenter bibere conmixtam cum aqua aequabiliter. Quarto quinto quoque die hoc sic facies. Ita boves et corpore curatiores erunt, et morbus aberit. CAPUT 104 Vinum familiae per hiemem qui utatur. cis Q. L. Haec rude misceto ter in die dies quinque continuos. Eo addito aquae marinae veteris sextarios LXIIII et operculum in dolium inponito et oblinito post dies X. Hoc vinum durabit tibi usque ad soltitium. Siquid superfuerit post solstitium, acetum acerrimum et pulcherrimum erit. sic facito. Musti Q. XX in aheneum aut plumbeum infundito, ignem subdito. Ubi bullabit vinum, ignem subducito. Ubi id vinum refrixerit, in dolium quadragenarium infundito. Seorsum in vas aquae dulcis Q. I infundito, salis Mͦ I , sinito muriam fieri. Ubi muria facta erit, eodem in dolium infundito. Schoenum et calamum
Abbreviated transcription (Latin):
Criblita sic facito inbalteo tractis caseo ad eum.¬
dem modum facito uti platenta sino melle.¬
Lobulos sic facitoCascum cum alica ad eunde
Imodum misceto Inde quantos uoles facere
facito in ahenunt calidum unguen indito
S ingulas aut binas coquito uer̃satoq crebro
duabus rudibus coctos eximito cos melle ungi¬
to papauer infrinito. ita imponito.
I Ncitum ad cundem modu facito. ut globu¬
los nisi calicem pertusum cauum habeatꝰ. Ita
unguen calidum fundito. H lonestum quasi spi¬
tam̃ facito id duabus tudibus uersato praesta¬
toq Item ungito coloratoq calidum ne nimi

Expanded text:
riblitam sic facito. In balteo tractis caseo ad eunriblitam sic facito. In balteo tractis caseo ad eundem modum facito, uti placentam, sine melle.bos sic facito. Caseum eum alica ad eundem modum misceto. Inde quantos voles facere facito. In ahenum caldum unguen indito. Singulos aut binos coquito versatoque crebro duabus rudibus, coctos eximito, eos melle ung papaver infriato, ita ponito. CAPUT 80 Encytum ad eundem modum facito, uti globos, nisi calicem pertusum cavum habeat. Ita in unguen caldum fundito. Honestum quasi spiram facito idque duabus rudibus vorsato praestatoque. Item unguito coloratoque caldum ne nimi
Abbreviated transcription (Latin):
stea indito mellis boni.p.iiii.S. id unabene com¬
misceto cum caseo postea in tabula pura quae pa¬
teat.pi. Ibi balteum ponito folia laurea uncta
supponito. placentam fingito. tracta singula. in
totum solum primum ponito. Deinde de morta¬
rio tracta linito tracta addito singulati Item
uernito usq adeo ome caseu cu melle abusus
eris in sũmu cracta singula indito. postea
solui contrahito. ornato qͥ focu lene primo tem¬
peratoq tunc placentam imponito texto calido
oꝑito pruna in supet et circumoꝑito. Lideto
ut bene et ociose ꝑtoquas. Aperito dum in spi¬
nas bis aut ter Ubi cocta erit eximito et melle
ungito. Nlac erit placenta semodialis.¬
un placenta sit. Eadem omĩa facito nisi alio
modosinoito. in solo tracta cum melle obli¬
nito bene. Inde tanq̃ ⁊estim tractes facito.
I edimpenito in solo simplicbus compen bñ arte
catena omĩa quasi placenta fauas facito co¬

Expanded text:
stea indito mellis boni P. IIII S . Id una bene constea indito mellis boni P. IIII S . Id una bene conmisceto cum caseo. Postea in tabula pura, quae pateat P. I , ibi balteum ponito, folia laurea uncta supponito, placentam fingito. Tracta singula in totum solum primum ponito, deinde de mortario tracta linito, tracta addito singulatim, item linito usque adeo, donec omne caseum cum melle abusus eris. In summum tracta singula indito, postea solum contrahito ornatoque focum de ve primo temperatoque, tunc placentam inponito, testo caldo operito, pruna insuper et circum operito. Videto ut bene et otiose percoquas. Aperito, dum inspicias, bis aut ter. Ubi cocta erit, eximito et melle unguito. Haec erit placenta semodialis. Suti placenta fit, eadem omnia facito, nisi alio modo fingito. In solo tracta cum melle oblinito bene. Inde tamquam restim tractes facito, ita inponito in solo, simplicibus conpleto bene arte. Cetera omnia, quasi placentam facias, facito co
Abbreviated transcription (Latin):
Lacentam sic facito. faxina siligineae. l.ii. unde
solum facias in tractu farina.Liii. et alice pura
L.ii. alicam in aquam infundito uti bene mollis erit
in mortarium purum indito siccatoq bene de¬
inde manibus densito. Ubi bene subactu erit
farinae. l.iiii. paulatim addito idutrunq tracta
facito in qualo ubi arescant. componito. Ubi are¬
bunt componito puriter. facifs in singula tracta
ł bi densueris panno oleo uncto tangitõ et cuccum¬
tergito ungieoq. Ubi tracta etunt focum ubi
coquas calefacito bene et textu postes farince
Lii. corspergito condensitoq inde facito solu
tenue casei ouili ꝑ .xiiii. ne acidum et bene re¬
cens in aquam indito ibi macerato aqua ter
mutato. Inde eximito siccatoq bene paulatim
sictum bene in mortarium imponito. Ubi om̃e
cascumbene siccaueris in mortariuta purum
manibus condensito. comrunuitoq qͣ maxime
D einde cribrum farinarium puru sumuto. cascus¬
ꝙ per cribrum facito transeat. In mortarium po¬

Expanded text:
lacentam sic facito. Farinae siligineae L. II , unde solum facias, in tracta farinae L. IIII et alicae primae L. II . Alicam in aquam infundito. Ubi bene mollis erit, in mortarium purum indito siccatoque bene. Deinde manibus depsito. Ubi bene subactum erit, farinae L. IIII paulatim addito. Id utrumque tracta facito. In qualo, ubi arescant, conponito. Ubi arebunt, conponito puriter. Cum facies, ubi depsueris, panno oleo uncto tangito et circumtergeto unguitoque. Ubi tracta erunt, focum, ubi cocas, calfacito bene et testum. Postea farinae L. II conspargito condepsitoque. Inde facito solum tenue. Casei ovilli P. XIIII ne acidum et bene recens in aquam indito. Ibi macerato, aquam ter mutato. Inde eximito siccatoque bene paulatim manibus, siccum bene in mortarium inponito. Ubi omne caseum bene siccaveris, in mortarium purum manibus condepsito conminuitoque quam maxime. Deinde cribrum farinarium purum sumito caseumque per cribrum facito transeat in mortarium. Po
Abbreviated transcription (Latin):
ne cõmiscueris in catinum indĩto. Catinu tex.¬
to operito. uideto ut bene ꝑcoquas. mediu ubi
altissimum est ubi coctum exit catinu exitii¬
to melle ungito papauer infricito. Sub textum
subdẽto paulisꝑ. postra eximito ita pone cui

Expanded text:
ne conmiscueris, in catinum indito, catinum tesne conmiscueris, in catinum indito, catinum testo operito. Videto ut bene percocas medium, ubi altissimum est. Ubi coctum erit, catinum eximito, melle unguito, papaver infriato, sub testum subde paulisper, postea eximito. Ita pone cu
Abbreviated transcription (Latin):
um. ld cu melle aut cum muls apponito.
omĩa indito qua in placentam. id ꝑmisceto in
alueo id indito in hirneam fictilem cam demi¬
ttito in aulam aeticam aqua calidae plenam
I ta coquito ad ignem. ubi coctum erit huncam
confringito ita ponito.
Peritam sic facito: ita uti spiram. nisi sic fingito
detractis casco melle. Speras puognu altas fa¬
cito eas in solo componato densas codem mado
cõponito atq spiram. itemq coquito.¬
Otum probubus ut ualeant sic facito. Marti
siluano in silua interdiu in capita singula bo¬
icere. et uinum idem in unu uas liceto coicẽ
Eam rem diuinam uel seruus uel liber licebit
faciat hbires diuma facta erit: stati ibidem
consumito. Mulier ad eam rem diuinam ne ad¬
sit: ne uouideat quomodo fiat. Hoc uotu in
annos singulos uoues. si licebit uouere.
Sauillum sic facito.
fliullu hoc modo facito farinac selibra caseip.
Ii.S. uma cõmisceto quasi libu mellis .p. et ouum
urium catinum fictile oleo ungito. Ubi omĩa be.¬

Expanded text:
um. Id cum melle aut cum mulso adponito.omnia indito, quae in placentam. Id permisceto in alveo, id indito in irneam fictilem, eam demittito in aulam aheneam aquae calidae plenam. Ita coquito ad ignem. Ubi coctum erit, irneam confringito, ita ponito. paeritam sic facito, ita uti spiram, nisi sic fingito. De tractis caseo melle spaeras pugnum altas facito. Eas in solo conponito densas, eodem modo conponito atque spiram itemque coquito.tum pro bubus, uti valeant, sic facito. Marti Silvano in silva interdius in capita singula boicere, et vinum item in unum vas liceto coicere. Eam rem divinam vel servus vel liber licebit faciat. Ubi res divina facta erit, statim ibidem consumito. Mulier ad eam rem divinam ne adsit neve videat quo modo fiat. Hoc votum in annos singulos, si voles, licebit vovere. Savillum hoc modo facito.villum hoc modo facito. Farinae selibram, casei P. II S una conmisceto quasi libum, mellis P. et ovum unum. Catinum fictile oleo unguito. Ubi omnia be
Abbreviated transcription (Latin):
in columella supponito. eo altitudinem dempera¬
to. codem modo latitudinera orbiculis ligicis
aut armillis ferreis temperato usque dam re.¬
cte temperabitur. Trapetus emptus est Ulctec.¬
et olei. ꝑl composturare Uibe acctura bourt
operas sex homines sex cur bubulas.ħaxxeii
Cupam orniatam ¶.lxxii. pro oleo. H.xxu. SS
UIDc. xxuiui pompeii emptus oinatus. Nl.ece¬
xxc.iii. lecturam Il .cexxxc. domi melius con¬
citinatur et actommodatur. eo sumpti orus est
Hhx Ss. N. Dccxxuii. Si orbes inueteres łra¬
petos parabis. medios crassos.pu digitos uit
Altos p i. foramina semipedem quoquo ũexsimi. eos
quum aduexeris ex trapeto temperato.i. emunt̃
ad Rufri materias. M. cxxc. iemꝑarit᷑. M .xxx.
tantidem pompeiis emitire.

Expanded text:
in columella supponito, eo altitudinem temperain columella supponito, eo altitudinem temperato. Eodem modo latitudinem orbiculis ligneis aut armillis ferreis temperato, usque dum recte temperabitur. Trapetus emptus est et olei P. L . Conpsturae HS LX ; vecturam boum, operas VI , homines VI cum bubulcis HS LXXII ; cupam ornatam HS LXXII , pro oleo HS XXV ; S.S. HS DCXXVIIII . Pompeis emptus ornatus HS CCCXXCIIII ; vecturam HS CCXXC ; domi melius concinnatur et accommodatur, eo sumpti opus est HS LX : S.S. HS DCCXXIIII . Si orbes in veteres trapetos parabis, medios crassos P. I digitos III , altos P. I , foramen semipedem quoquo vorsum. Eos cum advexeris, ex trapeto temperato. Ii emuntur ad Rufri macerias HS CXXC , temperantur HS XXX . Tantidem Pompeis emitur.
Abbreviated transcription (Latin):
at omĩa cius dei causa fiunt uti ne cupa in la¬
tere conterat᷑. fremillas quatuor facito quas
ciccum orbem indas ne cupaet clauus conterat᷑
U trinsctus cupa materia ulmea: aut faginea faci.¬
to. ferrum factum quod opus erit utĩ ĩdem fa¬
.iiii. cupam qui concinnet. et modiolos qui indat
et plumbet oꝑas fabii dumtaxat biii. ldem Tra¬
petum oportet accommodet sũma sumptiũ lxxii
prater adunctiones. Trapetum quomodo aedifices¬
Rapetum hoc modo accõmodare oportet libra.¬
tor uti statuant pariter ab labris digitu mi¬
nimu orbem abesse oportet. ab solo mort᷑arii or¬
bes cauere oportet. nequis mortarium terãt
I ncec orbem et miliarium unum digitum inter¬
esse oportet. Si plus intererit atq orbes nimi¬
um aberunt. funa cicumligato miliarium
arcte crebro uti expleas qđ nimium intereset
S iorbes altiores etunt. atq nimium mortariai
deor sum teret orbiculos lineos ꝑtusos in mulia

Expanded text:
Haec omnia eius rei causa fiunt, uti ne cupa in laHaec omnia eius rei causa fiunt, uti ne cupa in lapide conteratur. Armillas IIII facito, quas circum orbem indas, ne cupa et clavus conterantur intrinsecus. Cupam materia ulmea aut faginea facito. Ferrum factum quod opus erit uti idem faito HS IIII . Cupam qui concinnet et modiolos qui indat et plumbet, operas fabri dumtaxat HS VIII ; idem trapetum oportet accommodet. Summa sumpti HS LXXII praeter adiutores. Trapetum hoc modo acrapetum hoc modo accommodare oportet. Librator uti statuatur pariter ab labris. Digitum minimum orbem abesse oportet ab solo mortari. Orbes cavere oportet nequid mortarium terant. Inter orbem et miliarium unum digitum interesse oportet. Si plus intererit atque orbes nimium aberunt, funi circumligato miliarium arte crebro, uti expleas quod nimium interest. Si orbes altiores erunt atque nimium mortarium deorsom teret, orbiculos ligneos pertusos in miliarium
Abbreviated transcription (Latin):
alis postulabit mediam inter oebis quae
conueniant crassam ꝗͣ columella ferrea exit Eaz
mediam ptundito uti in columellam indere tos¬
si es fistulam ferream indito que in columellã
conueniat. et incupam inter cupam. dextra. si¬
nistra pertundito. Late dioitos primoris iiii
Alte digitos primoris.ui. Sũb cupa tabulam fer¬
ream. Tata cupa media erit. pertusam figito quae
in columellam conueniat dextra sinistra foram¬
ina ubi feceris laminis circumplectito replica¬
to in infeciorem partem cupa. omĩs quatuor la¬
laminas. Sublaminas pollulas minutas sup¬
Cupar qu& in moduiolos erit quanq utanque
sccus. lmbricibus ferreis.iiii. desues ibi utrinq
secus facito qui figas imbrices medias claiulis
figito supra imbrices extritsecus cupam ꝑtun¬
dito qua clauus eat. qui orbem eludat insuꝑ
F oramen librariu ferreu digit̾u sex latum in¬
dito pertusum utunq secus qua clauus eat.

Expanded text:
oli postulabunt, media inter orbis quae oli postulabunt, media inter orbis quae conveniat. Crassam quam columella ferrea erit, eam mediam pertundito, uti columellam indere possis. Eo fistulam ferream indito, quae in columellam conveniat et in cupam. Inter cupam dextra sinistra pertundito late digitos primoris IIII , alte digitos primoris III , sub cupa tabulam ferream, quam lata cupa media erit, pertusam figito, quae in columellam conveniat. Dextra sinistra, foramina ubi feceris, lamnis circumplectito. Replicato in inferiorem partem cupae omnis quattuor lalamminas sub lamminas pollulas minuta supCupa qua fini in modiolos erit, utrimque secus imbricibus ferreis quattuor de suo sibi utrimque secus facito qui figas. Imbrices medias clavulis figito. Supra imbrices extrinsecus cupam pertundito, qua clavus eat, qui orbem cludat. Insuper foramen librarium ferreum digitos sex latum indito, pertusum utrimque secus, qua clavus eat.
Abbreviated transcription (Latin):
Na fibula locum facito semipedem quoquo
uersus in sucula sena foramina indito fora¬
men qđ primum facies semipedem ab cardine
dium quoderit. id ad mediam collibrato ubi
porculam figere oportebit uti in medio pre¬
lum recte situm siet. Lingulam quam facies
de medio prelo collibratõ. ut inter arbores be¬
ne conueniat. Digitum pollicem laxamenti
facito. lectes longissimos pedes xuiii. Secundos
pedes xui. tertios pedes xI. Remissarias pe¬
I tapetum quomodo concinnare oportet.
re oportet. ad perpendiculum cuneis sali¬
ꝯiis circũfigi oportet. bene eo plumbu effunde¬
re caueat ne labet columella. Si mouebit᷑ exi¬
mito. Denuo codem modo facito ne se moueat mo¬
dulos in orbes oleaginos exorate olea facito.:
ciecumplumbato. Caueto ne laxi sient in cupai
eos incito cynicas solidas latas digitos in polli¬
tem facito labeam bifariam faciat. quas figat
clauibus duplicibus ne cadat. Cupam quom̃ado¬
A U pam facit̾o pedes .x. tam crassam ꝗͣ modi¬

Expanded text:
nae fibulae locum facito. Semipedem quoquo versum in suculam sena foramina indito. Foramen quod primum facies semipedem ab cardine medium quod erit, id ad mediam conlibrato, ubi porculum figere oportebit, uti in medio prelum recte situm siet. Lingulam cum facies, de medio prelo conlibrato, ut inter arbores bene conveniat, digitum pollicem laxamenti facito. Vectes longissimos P. XIIX , secundos P. XVI , tertios P. XV , remissarios P. Trapetum quo modo concinnare oporteat.re oportet in medio ad perpendiculum, cuneis salignis circumfigi oportet bene, eo plumbum effundere, caveat ni labet columella. Si movebitur, eximito; denuo eodem modo facito, ne se moveat. Modiolos in orbis oleagineos ex orcite olea facito, circumplumbato, caveto ne laxi sient. In cupam eos indito. Cunicas solidas latas digitum pollicem facito, labeam bifariam faciat habeant, quas figat clavis duplicibus, ne cadant. Cupam fa Cupam facito P. X , tam crassam quam modi
Abbreviated transcription (Latin):
dant. perficit et coquit et ex fornace
calcem eximit calcatius et ligna conficit. do
Obus materies liem tidica ubi solstitumm
suerit ad bruma semꝑ tempestiua est. se¬
teta materies. Quat semen habet quum sc ma.
meni uiride et matutum habet. Id semen de
cupresso de piuo quidus anni legere possis
I tem quiduis ann matura est. et tem pestiua
ibidem sunt nuces binot. Inde semen excidit
tet esse postea usq adeo st̃ plus menses octo
N lornotina nuces uitides sunt Umus quum
folia cadunt tic uterum tempestiua est.
Torculariur si adificare uoles.
Uaatidis uasis et contra ara sient ad hune

Expanded text:
datur. Perficit et coqdatur. Perficit et coqcalcem eximit calcarius et ligna conficit ad fobus materies, item ridica, ubi solstitium fuerit ad brumam semper tempestiva est. Cetera materies quae semen habet, cum semen men viride et maturum habet id semen de cupresso, de pino quidvis annis legere possis, item quidvis anni matura est et tempestiva. Ibidem sunt nuces bimae, inde semen excidet, ae esse, postea usque adeo sunt plus menses VIII . Hornotinae nuces virides sunt. Ulmus, cum folia cadunt, tum iterum tempestiva est. Torcularium si aedificare voles quadrinis vasis, uti contra ora sient, ad hunc
Abbreviated transcription (Latin):
duos. claues cum dostris in celas duas trutinam
dera cirta.uillam aedificandam sic locabis.
b solo faber hoc faciat oportet. parietes omẽs¬
luti iussit᷑ calce et cementis. pilas ex lapide
angulari tigna omĩa quoe opus st limina postes
tugumenta: asseres.fulmentas praesepes bubus
um ubi triticum pinsat unum: ante pagmenta
Conchiliares quae er̾unt pio bitus
putabuntur. Uallus quae erunt in singulas qua¬
ter noe numerabuntur: uilla lapide calce funda¬
ta supra teriam pede. cateros parietes ex latere
tugumenta et antepaomenta quec opus erunt
indato catera lexuti uilla ex calce cementis ꝑte¬
tiram in tegulas singulas .N .i. loco salubri bocio
domino. Hoec quae supradicta pretia posita st.
ex signio inani pretium erit. loco pestilenti ubi
aestate ficri non potest bono domino pars quar¬
ta pretii accedat. De. Maceriis aedificandit¬
que. et pecticam unam .p. iii.n x.Sex quipeda¬
dinem opus est modium unium. harena modi¬
Alcem partiario coquendam quidant ita

Expanded text:
 claves cum clostris in cellas II, trutinam dera cetera. Villam aedificandam si locabis novam ab solo, faber haec faciat oportet. Parietes omnesuti iussitur, calce et caementis, pilas ex lapide angulari, tigna omnia, quae opus sunt, limina, postes, iugumenta, asseres, fulmentas, praesepis bubus m ubi triticum pinsat I , fulloniaconliciares quae erunt pro binis putabuntur; vallus quot erunt, in singulas quaternae numerabuntur. Villa lapide calce. Fundamenta supra terram pede, ceteros parietes ex latere, iugumenta et antepagmenta quae opus erunt indito. Cetera lex uti villae ex calce caementis. Pretium in tegulas singulas II S. Loco salubri bono domino haec quae supra pretia posita sunt: ex signo manipretium erit. Loco pestilenti, ubi aestate fieri non potest, bono domino pars quarta preti accedat. Macerias ex caV et perticam I . P. VIC. N. X . Sesquipedadinem modium unum, harenae modilcem partiario coquendam qui dant, ita