comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus martianus imꝑator. beatũ feli¬
cem ad se adduci. et militibꝰ suis ili¬
co ignẽ in medio turris apponi. et
continuo ignẽ apposuerunt. Et li¬
gatis manibus beatũ felicẽ đi mar¬
tirẽ supra pirã lignors imponi p̃ce¬
pit. et ascendit ignis suꝑ triginta
cubitos. Milites aut̃ dum uidissent

Expanded text:
mus Marcianus imperator beatum Felimus Marcianus imperator beatum Felicem ad se adduci, et militibus suis ilico ignem in medio turris apponi, et continuo ignem apposuerunt; et ligatis manibus, beatum Felicem Dei martirem supra piram lignorum imponi precepit. 70 Et ascendit ignis super triginta cubitos. 71 Milites autem dum uidissent
Abbreviated transcription (Latin):
tus es in ciuitate nolense: Et p̃cepit
diabolo in deserto habitare. Et congre¬
gauit rex elec. uniuersam ꝓuinciam
ad baptizandũ. et ipse cum om̃i domo
sua baptizatus ẽ. Media autẽ nocte
exiens beatus felix. ꝑuenit ad nola¬
nam ciuitatẽ. Imꝑator uͦ martianꝰ
cum audisset eum reuerti. uissit eum
in carcerẽ custodiri. Et flagellatum
ad amphiteatrũ lconibꝰ tradip̃cepit.
Unde et ipsi leones ñ fuerunt ausi
nec oculis suis suꝑ eum aspicere. nec
os aꝑire contra beatum felicẽ dei mar
irridebant. Tunc martianꝰ imꝑator
uissit cum a quatuor militibꝰ flagel¬
lari. Et nec tunc potuit eum facere
ydola adorare. s dñm collaudabat.
imꝑa nunc diabolo et impiissimo
martiano. ut plurima in p̃parent
tormenta. Martianus uͦ excecatus
a diabolo. multũ cogitabat ꝑnoctẽ.
ad qualia eũ tormenta ꝑduceret.
Tunc iussit trecenta carpenta sep¬
tem diebus ligna coaceruare. et edifi¬

Expanded text:
tus es in ciuitate Nolense!». 58 Et precepit tus es in ciuitate Nolense!». 58 Et precepit diabolo in deserto habitare. 59. 60 Et congregauit rex Elech uniuersam prouinciam ad baptizandum, et ipse cum omni domo sua baptizatus est. 60bis Media autem nocte exiens beatus Felix peruenit ad Nolanam ciuitatem. 61 Imperator uero Marcianus, cum audisset eum reuerti,iussit eum in carcerem custodiri, et flagellatum ad amphiteatrum leonibus tradi precepit. 62 Vnde et ipsi leones non fuerunt ausi nec oculis suis super eum aspicere nec os aperire contra beatum Felicem Dei martirridebant. 64 Tunc Marcianus imperator iussit eum a quatuor militibus flagellari. 65 Et nec tunc potuit eum facere idola adorare, sed Dominum collaudabat dimpera nunc diabolo et impiissimo Marciano, ut plurima mihi prepararent tormenta». 68 Marcianus uero excecatus a diabolo, multum cogitabat per noctem, ad qualia eum tormenta perduceret. Tunc iussit trecenta carpenta septem diebus ligna coaceruare et edifi
Abbreviated transcription (Latin):
beatum felicem ȩp̃m ordinauerunt.
Post annos autẽ octo. introuut sp̃s
immundus in filium regis elec. in
partibꝰ ꝑsidȩ. Tunc cepit dicere dia¬
bolus sacerdotibꝰ. Si felicẽ nolensem
ep̃m non uidero. de hoc puero ñ exeã.
Quo audito rex elec. cepit ꝑsingula
imꝑia scrib̾e. et p̾rogare qualis homo
potuerit inuenire felicem nolensem:
nob cclerius insinuare festinet. Et
manifestatus ẽ ipse felix. quod de¬
mones expelleret. Tunc epłam sc̃¬
felici nolensi: rex elec. Doleat tͥ. quia
filius m̃s male a demonio uexatur.
S: si uere ẽ quia dei seriuis es. et me
ipsum et filiũ meum securũ facere
digneris. ut manibus tiuis baptismũ
accipere festinemus. Et cum hec au¬
disset beatus felix. ꝑ sacras imꝑatoris
litteras ad eum directas: in triduum
ꝑsidam deuenit. Et cum cum uidis¬
set diabolus ilico fugit. et exclama¬
uit dicens.Tu es felix qͥme ꝑsequu¬

Expanded text:
beatum Felicem episcopum ordinauerunt. beatum Felicem episcopum ordinauerunt. 49 Post annos autem octo introiuit spiritus immundus in filium regis Elech, in partibus Persidae; tunc cepit dicere diabolus sacerdotibus: 50 «Si Felicem Nolensem episcopum non uidero, de hoc puero non exeo!». 51 Quo audito, rex Elech cepit per singula imperia scribere et perrogare: Qualis homo potuerit inuenire Felicem Nolensem, nobis celerius insinuare festinet. 52 Et manifestatus est ipse Felix, quod demones expelleret. Tunc epistulam scr episcopo Felici Nolensi, rex Elech. 54 Doleat tibi, quia filius meus male a demonio uexatur. 55 Sed, si uere est, quia Dei seruus es, et me ipsum et filium meum securum facere digneris, ut manibus tuis baptismum accipere festinemus. 56 Et cum hec audisset beatus Felix per sacras imperatoris litteras ad eum directas, in triduum Persidam peruenit. 57 Et cum eum uidisset diabolus, ilico fugit, et exclamauit dicens: «Tu es Felix, qui me persequu
Abbreviated transcription (Latin):
plum hoc cum omnibꝰ credentib
in diabolo. ut sciant gentes. quia
tues ds̃ eors. et ostende stultis potẽ¬
tiam tuam. ut conuercant᷑ ad te.
ut mergatur templũ hoc usq ad
inferos. et tunc tomitrus et corus¬
catio descendit. et aꝑta ẽ terra. et di¬
mersis templũ usq ad inferos. cũ
omnibꝰ sacerdotibus cors. et uirgines
ornate et ciuitas conturbata ẽ. Tunc
archelaus p̃ses qͥ psequebatur beatũ
felicem di mr̃em. dereliquit uxorem
filios et filias.⁊ diuicias aurũ et ar¬
gentum et uestes p̃ciosas. Et cecidit
ad pedes beati felicis dei martiris
non retribuas mͥ malum ꝓmalo os¬
tende m quod accepisti a rp̃o año
tuo. Et statim dimidia pars ciuita¬
tis credidit cum eo. Ceꝑunt autẽ
singuli dicere. Ilum nob patrem
et cp̃m ordinemus. et una cum an¬
tiquis xp̃ianis consiliũ habuerunt.
et placuit ciuitati nolanȩ. castitas et
prudentia. et sapientia eius. et ilico

Expanded text:
plum hoc cum omnibus credentibus plum hoc cum omnibus credentibus in diabolo, ut sciant gentes, quia tu es Deus deorum, et ostende stultis potentiam tuam, ut conuertantur ad te, ut mergatur templum hoc usque ad inferos!». 41 Et tunc tonitrus et coruscatio descendit, et aperta est terra, et dimersit templum usque ad inferos cum omnibus sacerdotibus eorum et uirginibus ornatis. 42 Et ciuitas conturbata est. 43 Tunc Archelaus preses, qui persequabatur beatum Felicem Dei martirem, dereliquit uxorem, filios et filias et diuitias, aurum et argentum et uestes pretiosas, et cecidit ad pedes beati Felicis Dei martiris,non retribuas mihi malum pro malo, ostende mihi, quod accepisti a Christo domino tuo». 46 Et statim dimidia pars ciuitatis credidit cum eo. 47 Ceperunt autem singuli dicere: «Illum nobis patrem et episcopum ordinemus». 48 Et una cum antiquissimis christianis consilium habuerunt; et placuit ciuitati Nolanae castitas et prudentia et sapientia eius, et ilico
Abbreviated transcription (Latin):
dii tui quos possum adorare. anteqͣ
torm̃ta patiar: ostende m nune dõs
tuos: Qualẽ uirtutẽ possunt oꝑario
A rchelaus p̃ses dixit. Ergo consule
cpuericiam. in uiuentute tua. et sa¬
erifica diis. C unc archelaus p̃ses
guudio nimis repletus stulte puta¬
bat. quod credere uellet euis diabo¬
licis artibus. Qui continuo p̃cepit
sucerdotibus sius. liras et nusicas
exerceri. et artes diabolicas ⁊ luxu¬
rias. Aurum et iacinctũ et marga¬
ritas p̃ciosas ad colla y dolorum fus¬
pendi. Et cum p̃pararentur uirgi¬
nes p̾ciosas in templũ uissit ppara¬
ri. et beatũ felicem dĩ martirẽ de
pruuata custodia ad templũ uenire
p̃cepit. Tunc beatus felix cum eũ
milites uocarent. orationi uacabat
gme ceti eripuisti. et ad litus maris
sine lesione consignasti. Et cum acces¬
sisset ad ianiã templi clamauit uoce
magna beatus felix dicens. Dñe ds̃
omnipotens qui es scrutator cor¬
dis et renũ hominũ. demerge tem¬

Expanded text:
dii tui, quos possum adorare, antequam dii tui, quos possum adorare, antequam tormenta patiar? Ostende mihi nunc, deos tuos qualem uirtutem possunt operari». 35 Archelaus preses dixit: «Ergo consule tibi pueritiae et iuuentuti tue et sacrifica diis!». 36 Tunc Archelaus preses gaudio nimis repletus, stulte putabat, quod credere uellet eius diabolicis artibus; qui continuo precepit sacerdotibus suis liras et musicas exerceri et artes diabolicas et luxurias, aurum et iacinctum et margaritas preciosas ad colla idolorum suspendi; et cum prepararentur, uirgines preciosas in templum iussit preparari, 37 et beatum Felicem Dei martirem de priuata custodia ad templum uenire precepit. 38 Tunc beatus Felix cum eum milites uocarent, orationi uacabat gine ceti eripuisti et ad litus maris sine lesione consignasti». 40 Et cum accessisset ad ianuam templi, clamauit uoce magna beatus Felix dicens: «Domine Deus omnipotens, qui es scrutator cordis et renum hominum, demerge tem
Abbreviated transcription (Latin):
quã te uideam in plurimis torm̃tis.
Cui beatus felix ait. O mulier iniqͣ
et dolosa. que ñ consideras regna cȩ
me debita reclere deomeo. Quando
elemosinã oꝑata es: Aut qͣndo nu¬
ditatẽ alicuius pauꝑis uestim̃to ce¬
xisti : Aut qͣndo mortuos sepelisti:.
sicut in terapore beatus ille tobias
magnus fecit: Recede ame. ñ enim
confiteor peccata mea cotidiana. cũ
qurando ipse iustus ab impiis ꝑse¬
eutionẽ accepit. Adhuic eo loquẽte.
ccee milites archelai p̃sidis ad eũ
festinauerunt. ipsumq flagellan¬
tis. ad p̃torium ad duxerunt. T̃ unc
archelaus p̃ses dixit ad eum. Tu es
felix magus et maleficus: Ein bea¬
tus felix dixit. Nescis quia tu es
magus et maleficus. qui artẽ diabo¬
licam facis: Nam ego seruus dei sum.
et xp̃i cultor uocor. T̃unc archelauꝰ
pses dixit. Stulte noli nominare
xp̃m. sed accede sacrifica diis. C ui
beatus felix dixit. Et quales sunt

Expanded text:
quam te uideam in plurimis tormentis». 26 quam te uideam in plurimis tormentis». 26 Cui beatus Felix ait: «O mulier iniqua et dolosa, quae non consideras regna celome debita reddere Deo meo! 28 Quando elemosinam operata es, aut quando nuditate alicuius pauperis uestimento texisti, aut quando mortuos sepelisti sicut in tempore beatus ille Tobias magnus fecit? Recede a me! 29 Non confiteor peccata mea cotidiana, cum quando ipse iustus ab impiis persecutionem accepit». 30 Adhuc eo loquente, ecce milites Archelai presidis ad eum festinauerunt, ipsumque flagellantes ad pretorium adduxerunt. 31 Tunc Archelaus preses dixit ad eum: «Tu es Felix magus et maleficus?». 32 Cui beatus Felix dixit: «Nescis, quia tu es magus et maleficus, qui artem diabolicam facis? Nam ego seruus Dei sum, et Christi cultor uocor». 33 Tunc Archelaus preses dixit: «Stulte, noli nominare Christum, sed accede, sacrifica diis!». 34 Cui beatus Felix dixit: «Et quales sunt isti
Abbreviated transcription (Latin):
et exeant ab his diabolica p̃cepta
que ad hoc corpora mortalia indu¬
xerunt. Tunc uirtutẽ magnam
accipiens beatus. felix dei martir:
his. Tunc diaboli conturbati et fla¬
gellati ab angło: clamabant dicen¬
tes. Parce nobis beate felix. quo ꝑga¬
mus. quo ꝑicłm teneamus. aut qͣm
t̾ram possimus habitare ignoramꝰ.
Tunc beatus felix ait illis. Ite int̃¬
ram desertã ꝑsidam ad habitandũ.
ait illi diabolus. Ubicumq me p̾ci¬
pitaueris: facio te ad me uenire. Et
ecce illa hora salui facti sunt homines
illi qͥ erant rabiosi. nom̃ unius demos¬
tenes. et alt̾ius alexander. Et redeun¬
tes in domũ suam: collaudabant do¬
minũ iħm xp̃m beati felicis. Tunc
beatus felix abiit in domũ suam. et
inuenit ibi patrẽ ⁊ matrẽ. Mater
uͦ beati felicis doloribꝰ inmembris
compulsa. unicũ filium dolebat.
Tunc ait illi. E ili dulcissime. utqͥd
nob̾ de littore maris affers dignis¬
sima pulm̃taria: Melius ẽ nob ag
grestes ac rusticas comedere herbas:

Expanded text:
et exeant haec diabolica precepta, quae ad corpora mortalia induxerunt». 17 Tunc uirtutem magnam accipiens beatus Felix, Dei martir, his!». 18 Tunc diaboli conturbati et flagellati ab angelo clamabant dicentes: «Parce nobis, beate Felix! Quo pergamus, quod periculum teneamus aut quam terram possimus habitare, ignoramus». 19 Tunc beatus Felix ait illis: «Ite in terram desertam Persidam ad habitandum!». 20 Ait illi diabolus: «Vbicumque me precipitaueris, faciam te ad me uenire!». 21 Et ecce illa hora salui facti sunt homines illi, qui erant rabiosi, nomine unius Demostene sed alterius Alexander. 22 Et redeuntes in domum suam collaudabant dominum Iesum Christum beati Felicis. 23 Tunc beatus Felix abiit in domum suam et inuenit ibi patrem et matrem; mater uero beati Felicis doloribus in membris complusa unicum filium dolebat. 24 Tunc ait illi: «Fili dulcissime, ut quid nobis de littore maris affers dignissima pulmentaria? 25 Melius est nobis agrestes ac rusticas comedere herbas,
Abbreviated transcription (Latin):
suscitasti. lepsos mundasti. de¬
mones effugasti. mutis linguam
donasti. surdis auditũ p̃sticisti:
nunc p̾cor exaudime ancillã
tuam confidentẽ inte ⁊ ne dissi¬
mules ꝓpter hunc infelicẽ et in

Expanded text:
suscitasti, leprosos mundasti, demones fugasti, mutis linguam donasti, surdis auditum prestitisti, nunc, precor, exaudi me ancillam tuam confidentem in te, et ne dissimules propter hunc infelicem et in
Abbreviated transcription (Latin):
inuocantib eum ex toto corde.
Preses dixit. Quomͦ uis tantum
ut loqͣntur uiuenes. ⁊ tunc uide¬
bimus integritatẽ tuam. Sera¬
phia respondit. Iam tͥ dixi. quia
maleficia facere nescio. s orare
⁊ exorare dñm ut annuat. Preseᷤ
dixit. ꝑge gͥ ad locum ubi sunt
iuuenes. et p̃care suꝑ eos dm̃ tu¬
um. Seraphya respondit. Ut a
lii non fraudentur miraculo. aut
male sentiant sicut sicut et tu:
quid opꝰ ẽ ut ego illuc uadam:
Iube eos hic ꝑduci in conspectu
uiuenes. qͦs portantes manib
ꝑduxerunt ad tribunal.& erant
quasi numqͣm habuissent lin¬
ambulandũ. neq manus ad pal¬
pandũ. Om̃ibꝰ enim m̃bris erant
omnino resoluti. Igit᷑ om̃ibꝰ mi¬
rantibꝰ p̃ses dixit. Seraphia p̃ca¬
re nunc xp̃m tuum. suꝑ istors
sanitatem. Sc̃a uͦ seraphya exten¬
dens ad cȩlum manꝰ dixit. Dñe¬

Expanded text:
inuocantibus eum ex toto corde». inuocantibus eum ex toto corde». Preses dixit: «Quomodo uis; fac tantum, ut loquantur iuuenes: et tunc uidebimus integritatem tuam». Seraphia respondit: «Iam tibi dixi, quia maleficia facere nescio, sed orare et exorare Deum, ut annuat». Preses dixit: «Perge igitur ad locum, ubi sunt iuuenes: et precare super eos Deum tuum». Seraphia respondit: «Vt non alii fraudentur miraculo aut male sentiant, sicut et tu, quid opus est, ut ego illuc uadam? Iube eos huc perduci in conspectum iuuenes; quos portantes manibus perduxerunt ad tribunal. Erant quasi numquam habuissent linambulandum, neque manus ad palpandum: omnibus enim membris erant omnino resoluti. Igitur, omnibus mirantibus, preses dixit: «Seraphia, precare nunc Christum tuum super istorum sanitatem». Sancta uero Se- raphia extendens in celum manibus, d
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Quid ẽ ille: s craphia respõ¬
dit. Custos ⁊ conseruator m̃s dñs
multitudinem tricas: Dic mͥ quo¬
modo uł quib maleficiis iuuenes
eneruasti: Seraphya respondit.
Nos xp̃ianos non licet ẽẽ maleficoᷤᷤ
Nam quos ꝑmaleficia ur̃a int̾fe¬
cistis. nr̃ ⁊ oĩum dñs iħs xp̃s in¬
uocatus uuuficat eos. Preses dix̃.
lefica ꝑemptos arte: inuoca eum
Propter uiuenes illos. ut reddat᷑
illis sanitas pristina. ⁊dicent si
luserunt tecum ꝑ noctẽ aut non.
Ego certissime scio quia id̃o qͥb¬
dam illos maleficiis dem̃tes fecis¬
ti. ne turpitudinẽ tuam detege¬
rent. Seraphya dixit. Os ciius
illum nichil impossibile ẽ. Preseᷤᷤ
dixit. Igitur si apud illum dm̃
tuum nichil ẽ impossibile. fac
ut iuuenes illi adse redeant. et
loquantur. Seraphya respondit.
Ut tu suspicaris maleficia ego ig¬
noro. S oratio mͥ ẽ ad dm̃ meũ.
ꝑ qͣm p̃stat non mͥ tantũ s õib

Expanded text:
dixit: «Quis est ille?». Seraphia respondixit: «Quis est ille?». Seraphia respondit: «Custos et conseruator meus, dommultitudinem tricas? Dic michi, quomodo uel quibus maleficiis iuuenes eneruasti?». Seraphia respondit: «Nobis Christianis non licet esse maleficos: nam, quos per maleficia uestra interfecistis, nuocatus uiuificat eos». Preses dixit: leficam artem, inuoca eum propter iuuenes illos, ut reddatur illis sani- tas pristina, et dicent, si luserunt tecum per noctem aut non. Ego certissime scio, quia ideo in quibusdam illos maleficiis dementes fecisti, ne te de turpitudine tua detegerent». Seraphia dixit: «Deus, cuius illum nichil impossibile est». Preses dixit: «Igitur, si apud illum Deum tuum nichil impossibile est, fac, ut iuuenes illi ad se redeant et loquantur». Seraphia respondit: «Vt tu suspicaris, maleficia ego ignoro, sed oratio michi est ad Deum meum, per quam prestat non michi tantum sed omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
um. extensis ad celum puris mani¬
bus ꝑnoctauit dep̃cans dñm. Di¬
luculo autẽ p̃pauerunt. missa a
ꝓphanissimo p̃side ut uocarent
iuiuenes ⁊ si p̃cepta implessent ma¬
ligni int̾rogarentur. Ingressi autẽ
inuenert scãm dĩ uirginẽ orantem:
uiuenes uͦ deiectos in t̾ram uelut
mortuos. penitus non habentes
potestatẽ erigendi se. s neq loqui
potãnt. tantummꝰ ocłi eoꝵs erãt
aꝑti corporaliter. Concursus aut̃
factus ẽ ñ modicus. Preses autẽ
cum audus uissit sibi p̃parari tri¬
bunal:⁊ ꝑduci scãm dĩ ancillam.
Et cum ducta fuiss: p̃ses dixit.
Quid ẽ puella: Fecerunt iuuene
satis desidio tuo. an delectaris ad¬
huc: Sc̃a seraphia respondit. Tu
quidẽ scđ̃m ꝑuersam m̃tem tuam
irridens loqueris. Ego aut̃ uiue¬
nes quos dicis nec sensi nec fuerĩt
mecum. Preses dixit. Quid gͦ:
hac nocte tecum ñ fuerunt: Sera¬
phia respondit. Mecum fuit cuiꝰ
sum ancilla ⁊ ad quẽ ꝑtineo. Preses

Expanded text:
um, extensis ad celum puris manium, extensis ad celum puris manibus, pernoctauit deprecans Dominum. Diluculo autem properauerunt missi a prophanissimo preside, ut uocarent iuuenes et, si precepta implessent, maligni interrogarentur. Ingressi autem inuenerunt sanctam Dei uirginem orantem; iuuenes uero deiectos in terram, uelut mortuos, penitus non habentes potestatem erigendi se, sed neque loqui poterant; tantummodo oculi eorum erant aperti corporaliter. Concursus autem factus est non modicus: preses autem, cum audisset, iussit preparari tribunal et perduci sanctam Dei ancillam. Et cum ducta fuisset, preses dixit: «Quid est, puella: fecerunt iuuenes illi satis desiderio tuo, an delectaris adhuc?». Sancta Seraphia respondit: «Tu quidem secundum peruersam mentem tuam, irridens, loqueris; ego autem iuuenes, quos dicis, nec sensi, nec fuerunt mecum». Preses dixit: «Quid ergo? Hac nocte tecum non fuerunt?». Seraphia respondit: «Mecum fuit, cuius sum, et ad quem pertineo». Preses
Abbreviated transcription (Latin):
rere ꝑegrine ancille tue seraphye.
et libera me asordida cogitatione
uiuenũ istorum. Obscurent᷑ ocłie
orum ut ñ ualeant contingere me
ancillã tuam inde confidentẽ. et
ñ contaminent sigillũ tuum. tua
consecratione signatũ. Confunde
impudentiã eoꝵs. et munda me
a coinquinatione carnis: ⁊ ad te
iube me transire. Et adesto dñe¬
ihu xp̃e cum ancilla tua sauina.¬
⁊ corrobora eam in tuã magnitu
diabolus exultet suꝑ eam. quȩ
multa sustinuit ꝓpter nom̃ tuũ
sc̃m circa me ancillam tuã. dñe
iħu xp̃e exaudi me qui es benedic¬
tus. et głosus ⁊ suꝑlaudabilis fi¬
liuᷤᷤ cum patre et sp̃u scõ in secula
scłorum amen. Et commemorati
iuuenes cum circa horã primã
noctis cepissent contra ꝓpositũ
uirginis. xp̃i accedere: subito sonꝰ
aut̃ illi cremefacti. cecidunt exa¬
nimes in t̾ra. membris om̃ibꝰ reso¬
lutis. Sc̃a uͦ dei ancilla immacu¬
culata. uidens ad eẽ celeste auxili¬

Expanded text:
rere, peregrinae ancillae tuae Seraphiae, rere, peregrinae ancillae tuae Seraphiae, et libera me a sordida cogitatione iuuenum istorum. Obscurentur oculi eorum, ut non ualeant me contingere, ancillam tuam in te confidentem, et non contaminent sigillum tuum, tua consecratione signatum. Confunde impudentiam eorum, et munda me a coinquinatione carnis, et ad te iube me transire. Et adesto, Domine, cum ancilla tua Sauina, corrobora eam in tua magnitudidiabolus exultet super eam, quia multum sustinuit propter nomen sanctum tuum circa me, ancillam tuam. Domine Iesu Christe, exaudi me, qui es benedictus et gloriosus et superlaudabilis Filius cum Patre et Spiritu sancto in secula seculorum. Amen». Et cum memorati iuuenes circa horam noctis primam cepissent contra propositum uirginis Christi accedere, subito sonusautem illi tremefacti ceciderunt exanimes in terra, mem- bris omnibus resoluti: sancta uero Dei ancilla, immaculata, uidens adesse celeste auxili
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere. ⁊ illi scriure. Preses dixit.
Ergo tu es ipsa templũ di cui ut
dicis: Seraphya respondit. Si ip¬
so iuiuante munda ꝑmansero: illiꝰ
sũ templũ. Sic enim dicit diuina
scriptura. Uos estis templũ dĩ uiui.
⁊ sp̃s dei habitat in uob̾. Preses di¬
xit. Sigͦ uiolata fueris. desinis
ẽẽ templum dei tui: Seraphya
respondit. Dicit diuina scriptu
ra. Siquis templũ dei uiolauerit.
disꝑdet illum ds̃. Preses autem pec¬
catũ ignorans. iussit duobꝰ uiue¬
nib lascuus egyꝓciis eam tradi.
ut ea ꝑ integrã noctem abut̾ent᷑.
Quam suscipientes horridi uiue¬
nes ꝑduxerunt eam in locũ ubi
erat cubicłm ualde obscurissimũ.
Tunc stans sca seraphya in memo¬
rato cubiculo orabat dicens. Sc̃e.
es uerus custos:⁊ conseruator. Te
et gaudiũ sempit̃num. Te inuo
os in carceris custodia detentos.
clausis ianius uisitasti. ⁊ confor¬
tasti. Ad esto nunc p̃cor ⁊ mͥ mise¬

Expanded text:
uiuere et illi seruire». Preses dixit: uiuere et illi seruire». Preses dixit: «Ergo tu es ipsa templum Dei tui, ut dicis». Seraphia respondit: «Si, ipso iuuante, munda permansero, illius sum templum; sic enim dicit Diuina Scriptura: “Vos estis templum Dei uiui et Spiritus Dei habitat in uobis”». Preses dixit: «Si ergo uiolata fueris, desinis esse templum Dei tui». Seraphia respondit: «Dicit Scriptura Diuina: “Si quis templum Dei uiolauerit, disperdet illum Deus”». Preses autem peccatum ignorans, iussit duobus iuuenibus lasciuis Egyptiis eam tradi, ut eam per integram noctem uterentur: quam suscipientes horridi iuuenes, perduxerunt eam in locum secretum, ubi erat cubiculum ualde obscurissimum. Tunc stans sancta Seraphia in memorato cubiculo orabat dicens: «Sanctes uerus custos et conseruator. Te et gaudium sempiternum. Te inuocos in carceris custodia detentos, clausis ianuis, uisitasti et confortasti. Adesto nunc, precor, et michi mise
Abbreviated transcription (Latin):
piternis tormentis: Q tantama¬
la excogitauerunt seruientibus
dõ uiuo. Et recepit se in domum
suã: cum magno fletu. Preses uͦ¬
illi. Sacrifica diis immortalib
quibꝰ sacrificant dñi imꝑatorłs.
Seraphya respondit. Timeo et co¬
lo om̃ipotentẽ dm̃. qui fecit ce¬
lum ⁊ t̾ram:.⁊ que sunt in eis. Hã
deos quos iubes me aoorare. non
sunt dii: s sunt demonia. Et id̃o
non licet mͥ adorare eos: quia xp̃i¬
ana sum. Preses dixit. Accede gͥ
et sacrifica xp̃o tuo. Seraphyia
respondit. Ego cotidie illi offero
sacrificia. ad orans illum ⁊ dep̃cãs
die ac nocte. Preses dixit. Et ubi
ẽ templũ xp̃i tui. uel quod sacri¬
ficium illi offers: Seraphya respõ¬
dit. Ut me ipsam mundã exibeã
ꝑ castã conuersationẽ. ⁊ ut alios
adducam ad illã ꝓfessionẽ ꝑ ipsuis
misciam. Preses dixit. Hoc est
templũ dei .⁊ sacrificium xp̃i tui:
Seraphya dixit. Mauis nichil ẽ
qͣm uerum dm̃ cognoscere. ⁊ pie

Expanded text:
piternis tormentis, qui tanta mapiternis tormentis, qui tanta mala excogitauerunt seruientibus Deo uiuo!». Et recepit se in domum suam cum magno fletu. Preses ueilli: «Sacrifica diis immortalibus, quibus sacrificauerunt domini imperatores». Seraphia dixit: «Timeo et colo omnipotentem Deum, qui fecit celum et terram, et quae sunt in eis. Nam deos, quos iubes me adorare, non sunt dii, sed sunt demonia, et ideo non licet michi adorare eos, quia Christiana sum». Preses dixit: «Accede igitur et sacrifica Christo tuo». Seraphia respondit: «Ego cotidie illi offero sacrificia adorans illum et deprecans die ac nocte». Preses dixit: «Et ubi est templum Christi tui, uel quod sacrificium illi offers?». Serapia respondit: «Vt me ipsam mundam exhibeam per castam conuersationem, et ut alios adducam ad illam professionem per ipsius misericordiam». Preses dixit: «Hoc est templum Dei et sacrificium Christi tui?». Serapia dixit: «Maius nichil est quam uerum Deum cognoscere et pie
Abbreviated transcription (Latin):
ram uercor ne incurras. Reuer
tẽ in domũ tuam.⁊ dimitte illã
nefandam: que maleficiis te et
plures demutauit a deors cultu¬
ra. Sauina respondit. Illius sce
puellȩ maleficiis utinam ⁊ tu sua¬
d̾eris: sicuti ⁊ ego ab ea iuste suasa
sum ut ab immundis recederẽ
ydolis. ⁊ uerũ et certissimũ ag¬
noscerẽ dñm: qui bonos ad ȩt̾̃nã
uocat uitam: ⁊ malos in penam
relin quit ꝑpetuam. Preses tunc
qͥdem reueritꝰ illã: recepit se in
p̃torium. Illa aut̃ cum sc̃a dei uir¬
gine: reuersa ẽ in domũ suã. Pre¬
ses uͦ post t̾cium diẽ parauit lu¬
soriũ transpontẽ suꝑ archum al¬
bim: ubi solebant fieri themela.
Et iussit officio ut adducerecur
seraphya. qͣm cum rapuiss: offici¬
um: scã sauina sequuta ẽ eã pedi¬
bus. Et uenit ad lusorium. Et cũ
uidisset se non posse illã aduiuia
rabide noli contra salutẽ tuam.
scãm dĩ uirginem ⁊ dñam tuã cõ¬
tristari inurtis. Prope ẽ enim

Expanded text:
ram uereor, ne incurras. Reuertere ram uereor, ne incurras. Reuertere magis in domum tuam, et dimitte illam nefandam, quae maleficiis te et plures demutauit a deorum cultura». Sauina respondit: «Illius sanctae puellae maleficiis utinam et tu suadereris, sicuti et ego ab ea iuste suasa sum, ut ab immundis recederem ydolis, et uerum et certissimum agnoscerem Deum, qui bonos ad eternam uocat uitam, et malos in penam relinquit perpetuam!». Preses tunc quidem reueritus illam, recepit se in pretorium; illa autem cum sancta Dei uirgine reuersa est in domum suam. Preses uero post diem tertium parauit lusorium trans pontem super arcum Bini, ubi solebat fieri themela, et iussit officio, ut ad- duceretur Seraphia. Quam cum rapuisset eam officium, sancta Sauina secuta est eam pedibus, et uenit ad eam ad lusorium. Et cum uidisset se non posse illam adiuuar rabide Asiatice, noli contra salutem tuam sanctam Dei uirginem et dominam tuam contristare iniuriis: prope est enim,
Abbreviated transcription (Latin):
morata scã seraphia morabatur.
Suadens ȩtiã illam ut iħ̃u xp̃i dñi
noticiã gereret. Credens itaq sc̃a
sauina in dño iħu crescebat in fidẽ
⁊ bonam conuersationẽ. Ad qͣm
tunc misit byrillus p̾ses ut sc̃am
dĩ uirginẽ raꝑent ad tribunal.
Primũ qͥdem illustrissima femina
scã sauina adhibitis pueris seu pu¬
ellis: restitit illis. Et post paululũ
dixit ad eam scã seraphia. Domina
indigna ⁊ peccatrix sum: qͦd dig
sauina. Filia mea ⁊ dña mea uir¬
go seraphia. aut uiuere tecum.
aut mori uolo decum. ñ te dimit¬
tam. Et cũ eis satis imminerent:
uissit sibi p̃parari basternã ⁊ ꝑre¬
xit ad p̃torium. Cunq nuntiatũ
fuisset p̃sidi saumã illustrissimã
feminã ante fores p̃torii stare ha
ẽ in porticiũ p̃torii orans et di¬
cens. Quid tͥ ipsa derogas aut
quare temet ipsã uilem redlis:
Aut quare non consideras q̃ es.
aut cuius filia es: Comunxisti
enim te xp̃ianis. ⁊ oblita es nata¬
les tuos: et memoriã tanti uiri

Expanded text:
morata sancta Seraphia morabatur, suadens etiam illam, ut Iesu Christi domini notitiam gereret. Credens itaque sancta Sauina in domino Iesu, crescebat in fide et bona conuersatione. Ad quam tunc misit Berillus preses, ut sanctam Dei uirginem raperent ad tribunal. Primum quidem illustrissima femina sancta Sauina, adhibitis pueris seu puellis, restitit illis. Et post paululum dixit ad eam sancta Seraphia: «Dominaindigna et peccatrix sum, quod di-Sauina: «Filia mea et domina mea, uirgo Seraphia, aut uiuere tecum aut mori tecum: non te dimittam». Et cum ei satis imminerent, iussit sibi parari basternam, et perrexit ad pretorium. Cumque nuntiatum fuisset presidi Sauinam illustrissimam feminam ante fores pretorii stare, haus in porticum pretorii honorans et dicens: «Quid tibi ipsa derogas? Aut quare temetipsam uilem reddis? Aut quare non consideras, quae es, aut cuius filia es? Coniunxisti enim te Christianis, et oblita es natales tuos et memoriam tanti uiri,
Abbreviated transcription (Latin):
tes ut t̾ra uasculũ quod detererãt
oꝑirent: apparuit es ueneranda
canitie senex. ad instar nuis can¬
dorẽ efferẽs. dicẽs se eẽ abbatem.
et ait eis. Usq quo conturbami¬
si manus apponitis: T̾unc iactã
palliũ quo utebatur posuit ma¬
num adsarcofagum cum reliqͥs
sac̾dotib crucib paratis. et cerei.
conatũ ꝓtimis sarcophagum insũ¬
ma leuitate cõmotũ. in locum uͥ
nunc ad oratur dño adiuuante ꝑ¬
tis composito dictis etiam missiᷤ.
ut uentũ ẽ ad comiiũ requirẽ¬
res sollicite senẽ nequaquam
repꝑert̃. Sed nec quidem homo¬
extitit qui eũ debasilica exire ui¬
disset. Credo aliquã fuisse uirtu¬
tem angłicam. quia et heatum
iurr̃ se uidisse ꝓnuntiauit: et
deiceps nułli conpar uit. Inqͥ
loco exilla die multe uirtutes

Expanded text:
tes, ut terra vasculum quod detexerant operirent, apparuit eis veneranda canitie senex, ad instar nivis candorem efferens, dicens se esse abbatem, et ait eis: Usquequo conturbamiratum, si manus apponitis? Tunc jactans pallium, quo utebatur, posuit manum ad sarcophagum cum reliquis sacerdotibus, crucibus paratis, ac cereis, conatum protinus sarcophagum cum summa levitate commotum, in loco, ubi nunc adoratur, Domino annuente, ptis composito, dictis etiam missis, ut ventum est ad convivium, requirentes sollicite senem, nequaquam reperiunt. Sed nec homo quidem exstitit, qui eum de basilica exire vidisset. Credo aliquam fuisse virtutem angelicam, quae et beatum virum se vidisse pronuntiavit, et deinceps nulli comparuit. In quo loco ex illa die multae virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
causa uenisti huc: Sc̃s longinus
litia: Sc̃s lõginus dixit. fr̃s meoᷤᷤ
rogaui.ut tollerẽt substantiam
meam. ut ego adquirerem animã
meam. et concesserunt michi. Da¬
ipsos expendebã in pauꝑes. xp̃i. Nẽ

Expanded text:
causa uenisti huc. Longinus litia. Longinus dixit| fratres meos rogaui ut tollerent substantiam| meam ut ego quererem animam meam . et concesse| runt mihi ipsus expendiba
Abbreviated transcription (Latin):
tulit dicens. Et inuoca me uidi¬
e tribulationis. ⁊ eruam te: ⁊ hono¬
rificabis me. Itemq alias dicit.
Laudans inuocabo dñm: ⁊ ab ini¬
micis meis saluus ero. Demq quia
hoc deuotissime ac constantissime
⁊ hi scĩ dei quorum nunc memori¬
am celebramꝰ. ⁊ cct̾i diuini mr̃s ad
implere studuerunt. laudantes ⁊
inuocantes dñm in sua tribulati¬
one: cripuit eos ab instanti inimi¬
corum suoꝵ afflictione. ⁊ saluos
fecit eos in regnum suum celeste:
in quo ꝑhennis felicitatis ab co
gła honorificati. iure et ipsi illũ
honorificant laude ꝑhenni. Hos

Expanded text:
tulit dicens: Et invoca me in ditulit dicens: Et invoca me in die tribulationis, et eruam te, et honorificabis me . Itemque alias dicit: Laudans invocabo Dominum, et ab inimicis meis salvus ero . Denique quia hoc devotissime ac constantissime, et hi sancti Dei, quorum nunc memoriam celebramus, et caeteri divini martyris hoc adimplere studuerunt, laudantes et invocantes eum in sua tribulatione, eripuit eos ab instanti inimicorum suorum afflictione, et salvos fecit eos in regno suo coelesti, in quo perennis felicitatis ab eo gloriati jure et ipsum illi honorificant laude perenni. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
toto nec dũ reuoluente triennio.
ciusq sacre genitrici uilite nata¬
lib̾. ic ꝓbis moribus generose mu¬
neris suꝑni gr̃a roborante. ętatis
⁊ sexus infirma ꝓ ipsus nominis
amore uincentibꝰ illis qͥdem głosã
mr̃ii palmam contulit in cęlestibꝰ.
Nob̾ autem plurima confert bene¬
ficia. cisdem ut credimꝰ patcinanti¬
laudando grati ficare. atq grati¬
ficando laudare semꝑ ac bñdicere.
ut implere ualeamꝰ illud psalmiste.
Bencaicam dñm in omni tempr:
semꝑ laus eius in ore meo. Itemq:
emm sacrificium quo ds̃ pie coli¬
tur ab uniuersis gradib bene ui¬
uentium. dum ills condigne re¬
feruntur. qͣntum possibile est ac¬
tiones grarum: quod ⁊ ipse nos
bene ꝑ beatum dauid ammonet
dicens. Immola deo sacrificium
tate rationis. salubre ẽ ȩtiam ani¬
mabꝰ ⁊ corporibꝰ nr̃is. Nam qͣntum
nobħ ꝓsit. euidenter sacra scriptu¬
ra ꝓdit. quȩ cum p̃misisset ĩmo¬
la deo sacrificium laudis. ⁊ recle
altissimo uota tua: statim subin¬

Expanded text:
toto necdum evoluto triennio, ejusque sacrae genitrici Julittae, natalibus ac probis moribus generosae, muneris superni gratia roborante, aetatis et sexus infirmae pro ipsius nominis amore vincentibus, illis quidem gloriosa martyrum palmam contulit in coelestibus. Nobis autem plurima confert beneficia, eisdem, ut credimus, patrocinantilaudando glorificare, atque gratificando laudare semper atque benedicere, ut implere valeamus illud Psalmistae: Benedicam Dominum in omni tempore; semper laus ejus in ore meo . enim sacrificium, quo Deus pie colitur ab universis gradibus bene viventium, dum illi condigne referunt, quantum possibile est, actiones gratiarum, quod et ipse nos per beatum David admonet dicens: Immola Deo sacrificium tate rationis, salubre est etiam animabus et corporibus nostris: nam quantum nobis hoc prosit evidenter sacra prodit Scriptura. Quae cum dixisset: Immola Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua, statim subin
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. Beliqͥt etĩã hoc inditiũ reli¬
giosi animi regina ueñabilis. Uirgines
quas ibi repꝑit deo sacratas inuitasse
ad prandiũ. et tanta eas deuotione
curasse dicitur. ut dignũ cred̾et. si fa¬
muloꝵ uterent᷑ officiis. s ipsa uͦ mani¬
bus suis famule habitu succinta cibũ
ac mat̃ imꝑii famulaꝵ xp̃i se famulã

Expanded text:
tur. Reliquit etiam hoc indicium religiosi animi Regina venerabilis: Virgines quas ibi reperit Deo sacratas, invitasse ad prandium, et tanta eas devotione curasse dicitur, ut indignum crederet, si famulorum uterentur officiis, sed ipsa manibus suis, famulae habitu succincta, cibuac mater imperii, famularum Christi se famulam
Abbreviated transcription (Latin):
dentib indiciis. uoti compos ȩffecta.
templũ mirificũ in eo loco inqͦ cru¬
cem reꝑerat: regia ambitione ꝯstru¬
rit. Clauos qͦ quib corpꝰ dñicũ fue¬
rat affirum: portat ad filiũ. ligniuͦ¬

Expanded text:
denti indicio Regina voti compos effecta, templum mirificum in eo loco in quo crucem repererat, regia ambitione construxit. Clavos quoque, quibus corpus Dominicum fuerat affixum, portat ad filium. Ex qu
Abbreviated transcription (Latin):
credidi. Cet̾um satis multa sunt que
uel in purgatione demonũ. uel inres¬
tauratione claudors. aut sanitate fe¬
brium. cet̾isq infirmitatibꝰ cotidie
hic ꝑseruos suos uirtutes dñs oꝑatͣ
Que multa sunt narranda: si ꝑ singu¬
la scribantur. Tam̃ fialib cordib abs¬
ꝙ lectione cognita ẽẽ noscuntur: que¬
et quanta ⁊ qualia miracula hic per
ĩcos suos ad honorẽ ⁊ głam nominis
sui dñs oꝑari ñ desinit. Proeo idipsũ
die noctuq psalmoꝵ hẏmui decan¬
tationon desistit. Quod iubente sc̃o

Expanded text:
credidi. Caeterum satis multa sunt quae credidi. Caeterum satis multa sunt quae vel in purgatione daemonum, tauratione claudorum aut sanitate febrium ceterisque infirmitatibus cotidie hic per servos suos virtus Domini operatur, quae multa narranda sunt, si per singula scribantur. Tamen fidelium cordibus absque lectione cognita esse noscuntur, quae quanta et qualia miracula hic per sanctos suos ad honorem et gloriam nominis sui Dominus operare non desinit. Pro id ipsum die noctuque psalmorum hymni decantatio non desistit, quae, iubente sancto
Abbreviated transcription (Latin):
peccandam diẽ eius festi abscesserant.
infabrica solus substitisset: in illo secre¬
faber rapitur. atq adpenã. uel ad sup¬
plicia distenditur. Et uisibiliter tur¬
bam mr̃m cernens. uerbatus etiam in
crepatur. Quod uel die dñico eccł̃e solu
adẽẽt. uł illud fabrice opus sc̃m susciꝑe
gentilis auderet. Quodido miscđiter
a sc̃is factum constitit. ut faber ille
consternatus ⁊ t̾ritus. salutare sibi no¬
men posceret. statimq xp̃ianus effectꝰ
ẽ. Neq illud in scõrs miraculis p̃termit¬
tam. quod ꝑeundem p̃clarum atq õibꝰ
notum ẽ. Materfamilias quinti egre¬
gii. atq honorati uiri cum ita parali¬
si fuisset obstricta. ut ei etiam pedum
usus negaretur: a iuiro suo ut illuc per
multũ tempꝰ itineris spaciũ deferret᷑
poposcit. Quod cum ꝑuenisset ad sc̃ors¬
mr̃m basilicam famulantiũ manibus
illata: pedibꝰ ad diuersorũrediit: ac
sanitati de p̃mortuis restituta membri:

Expanded text:
spectanda diei illius festa discesserant spectanda diei illius festa discesserant in fabrica solus substitisset, in illo secrefaber rapitur atque ad poenam uel ad supplicia distenditur et uisibiliter turbam martyrum cernens uerberatus etiam et increpatus, quod uel die dominico ecclesiae solus deesset uel illud fabricae opus sanctum suscipere gentilis auderet. quod adeo misericorditer a sanctis factum constitit, ut faber ille consternatus et territus salutare sibi nomen poposcerit statimque Christianus effectus sit. Neque illud in sanctorum miraculis praetermittam, quod perinde clarum atque omnibus notum est. mater familias -Quinti egregii atque honorati uiri cum ita paralysi fuisset obstricta, ut ei etiam pedum usus negaretur, a uiro suo, ut Agaunum per multum itineris spatium deferretur, poposcit. -quo cum peruenisset martyrum basilicae famulantium manibus illata, pedibus ad diversorium rediit; ac sanitati de praemortuis restituta membris,
Abbreviated transcription (Latin):
dificata biclinis ẽẽ di noscitur. Neq
enim hoc p̃termittendũ ẽ quod post
longũ temporis tractũ beati innocen¬
tii mr̃is m̃bra rodanus reue lauit. Iugi
enim diluuio. uicinũ in se cespitem
uergens. religiosa quadã soli pernicie
ad sepulturam mr̃is famulatrix unda
ꝑuenit. Prolatas namq reliquias leni¬
ter lambens. ñ ido asinu t̾re ꝓtulit. ut
in gurgitis sui ꝓcella demergeret: s ob
glosam deuotionem intra ambitũ basi¬
lice. cetisq mr̃ibus scpulturam p̃ceꝑit
sociari. Cuius translationẽ a sc̃e recorda¬
tionis domitiano genuensi et grato au¬
gustane urb̃. uel ꝓtasio tunc temporiᷤᷤ
huius loci ep̃is celebratam recolentes.
cotidiana deuotione ⁊ laudibꝰ frequẽ¬
tamus. Quid miracłi tunc apparuerit:
nequaqͣm tacendũ putaui. Accidit.
ut int reliquos artifices qͥ inuitati ue¬
nissent ad hoc opus: uidebatur qͥdam
adẽe faber. quem adhuc gentilẽ ẽẽ cõs¬
taret. hic cum dñico die quo cet̾i ad ex¬

Expanded text:
r. Neque enim hoc omitendu est quod per| longum temporis tractum beati innocenti membra| martyres rhodanus reuelauit. Iugi enim eluuii ui| cinum in se cispitem uergens relegiosa quadam soli| perniciae ad sepultura martyris famulatrix un| da peruenit prolatas namque reliquias . leniter| lambens non ideo a sino terrae protulit. Vt in gur| gitis sui procella dimergerit. Sed ob gloriosa deuotione| intra ambitum basilice ceteris martyribus se| pulturae praeceperit sociari. Cuius transla| tionem a sanctae recordationis domiciano genauensi| et grato agustanę urbes . uel protasio tum tempo| ris huius loci episcopos celebratam recolentes. Cottidi| ana deuotione et laudibus frequent, quid miraculi tunc apparuerit, nequaquam tacendum putaui. accidit, ut inter reliquos artifices, qui inuitati conuenisse ad illud opus uidebantur, quidam adesset faber quem adhuc gentilem esse constaret. hic cum dominico die quo ceteri ad ex
Abbreviated transcription (Latin):
uita ẽ qmͣ humores humidant. do¬
lores extenuant. andores exsiccant.
aeres morbidãt. esce inflant. ieni¬
na macerãt. ioci soluũt. tristicie
consunuĩt. Sollicitudo coartat. se¬
curitas ebetat: diritiȩ̨ iactãt. pau¬
ꝑtas deicit. iuuẽtus extollit. senec
ut cum eẽ desierint. nec fuisse pu

Expanded text:
itam? quam humores tumidant, dolores extenuant, ardores exsiccant, aera morbidant, escae inflant, jejunia macerant, joci dissolvunt, tristitiae consumunt, sollicitudo coarctat, securitas hebetat, divitiae inflant, paupertas dejicit, juventus extollit, senectut cum esse desierint, non fuisse pu
Abbreviated transcription (Latin):
dicunꝰ habere ingenium. memo¬
riam et intellectum. Nam ꝑinge¬
memoria tenemus quod docemͣ᷑
modo faciemus: Numquid nõ
ista tria una sapientia in homine
possidet: Si ergo homo muna
sapientia tria possidet: quomodo
nõ ds̃ ommpotens muna deita¬
te sua tͥnitatis optineat maiesta

Expanded text:
imus haberi ingenium, memoriam et intellectum. Nam ingememoria retinemus quod docemur,modo faciemus? Nunquid non tria ista una sapientia in homine possidet? Si ergo homo in una sapientia trinum possidet nomen, quomodo non Deus omnipotens in una divinitate sua Trinitatis obti
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionis gła et natura emu¬
tatȩ carnis ostensus ẽ. Iam uͦ mob¬
sequio funeris credi nõ potest quã¬
ta hominũ multitudo conuenerit.
tota obuiã corpori ciuitas ruit. Cu¬
neti exagris atq uicis. multiq ex
hodie fere ad duo milia conuenisse
dicuntur. Specialis marti gła
eiꝰ exemplo indñi seruitute stirps
tanta fructificauerat. Agebat nimi¬
rum ante se pastor extinetꝰ greges
suos. scẽ illius multitudims palli¬
das turbas. agnima palliata. iaui
emeritoꝵ laboꝵ senes. aut uira¬
tos. xp̃i insacram̃ta tyrones. uã¬
uirginum chorus fletu abstinẽs

Expanded text:
surrectionis gloria et natura demutatae carnis ostensus esset. in obsequium uero funeris credi non potest quanta hominum multitudo conuenerit: tota obuiam corpori ciuitas ruit, cuncti ex agris adque uicis multique de m! qui eo die fere ad duo milia conuenisse dicuntur, specialis Martini gloria: eius exemplo in Domini seruitutem stirpes tantae fruticauerant. agebat nimirum ante se pastor greges suos, sanctae illius multitudinis pallidas turbas, agmina palliata, aut emeritorum laborum senes aut iuratos Christi in sacramenta tirones. tu
Abbreviated transcription (Latin):
et scĩtate p̃bens infir¬
mis multa beneficia: octogesimo
pͥmo etatis sue anno episcopatus
aut̃ uicesimo sexto apud condaten

Expanded text:
et sanctitate, praebens infirmis multa beneficia, octogesimo et primo aetatis suae anno, episcopatus autem vigesimo sexto apud Condaten
Abbreviated transcription (Latin):
fieri uissit. Ipsi aut̃ homines celtenses sẽ¬
per rebelles et seditiosi fuerunt. Qͥ quadã
die inebriati dñica. ceperunt int̾ se dice¬
re qͥd ille iubileus. sic enĩ appellabat᷑ ꝓpter
etatis ꝓlixitatẽ sc̃s u emigiꝰ facere uellet.¬
quia sic̃ turres ꝑ muros ciurtatis. ita per
circuitũ curtis metȩ habebant᷑. Et suaden¬
te dibło se mutuo adhortati sũt. ut focũ
in eas mitterent. Qͦd cum sc̃o Remigio in
ꝓpinqua iulla que basilicȩ curtis dicit᷑
consistenti celeri nuncio ẽ delatũ. ascen¬
dit equum. ut ad tantam p̃sumptionem

Expanded text:
fieri iussit. Ipsi autem homines Celtenses semfieri iussit. Ipsi autem homines Celtenses semper rebelles et sediciosi fuerunt. Qui quadam die dominica inebriati ceperunt inter se dicere, quid ille iubeleus, – sic enim appellabatur propter aetatis prolixitatem sanctus Remigius, – facere quia, sicut turres per muros civitatis, ita per circuitum curtis mete habebantur; et, suadente diabolo, se mutuo adhortati sunt, ut focum in eas mitterent. Quod cum sancto Remigio in propinqua villa quae Basilicae - curtis dicitur consistenti celeri nuntio est delatum, ascendit equum, ut ad tantam presumptionem
Abbreviated transcription (Latin):
suos reposuit sudores. Et int̾ hec omnia
intendebat uir beatus iactantiã uirtunᷤᷤ
fugere. in qͦ non poterat gr̃a celsa latere.
Adeo ut ñ solũ corda hominũ beluina
feritate crudelia. ad mansuetudinẽ xp̃i
domaret fidelis seruus et prudens. sciens
conseruis suis dare in tp̃re tritici m̃surã.
id est ꝓ captu audientiũ mensurate et o¬
portune duum uerbi pabula ministra¬
re. uerum etiã oues ut innocentia et po¬
testas pͥmi ade ante quã peccaret. cui om¬
nia irrationabilia subiecta fuerũt ut scͥp¬
tura demonstrat. in isto scõ uiro ꝑ scđm
telligerent᷑. Senescente aut̃ sc̃o R emigio.¬
et dei sp̃u sibi reuelante. qm̃ habundãtiã
ipsiꝰ anni secutura eẽt fames. secutus sc̃i
iosephi ꝓuidentiã. de annona que in uil¬
lis episcopii nata fuerat. uł quã ab aliis
comparauerat. aceruos quos metas dici¬
mus fecit. ut ppło fame in postmodũ la¬
boraturo. inde subuenire ualeret. Unde
et in uilla quȩ celtus dicit᷑ plures metas

Expanded text:
suos reposuit sudores. Et inter haec omnia intendebat vir beatus iactantiam virtutum fugere, in quo non poterat gratia celsa latere; adeo ut non solum corda hominum beluina feritate crudelia ad mansuetudinem Christi domaret fidelis servus eius et prudens, sciens conservis suis dare in tempore tritici mensuram, id est pro captu audientium mensurate et oportune divini verbi pabula ministrare, verum etiam aves: ut innocentia et potestas primi Adae, antequam peccaret, cui omnia inrationabilia subiecta fuerunt, ut Scriptura demonstrat, in isto sancto viro per stellegerentur. et Dei spiritu sibi revelante, quoniam habundantiam ipsius anni secutura esset fames, secutus sancti Ioseph providentiam, de annona, quae in villis episcopii nata fuerat, vel quam ab aliis comparaverat, acervos quos metas dicimus fecit, ut populo fame in postmodum laboraturo inde subvenire valeret. Unde et in villa que Celtus dicitur plures metas
Abbreviated transcription (Latin):
turꝰ accipiat. xp̃i ego sũ miles pu
gnare michi nõ licet. T uc̃ uͦ adii¬
sum hanc uocẽ tyranrus infremu¬
it dicens. eum metu pugne que pꝰte¬
ra die erat futura nõ religionis grã
detrectare militiã. At martinus
intrepidus unmo illato sibi ter¬
rore constantior: si hoc inquit ig¬
nauie ãscribitur. nõ fidei. crastina
die ante aciem mermis ad stabo.
et innoĩe dm̃i iħu signo crucis
nõ clippeo ꝓtectus aut galea hos¬
tium cim eos penetrabo securus
Retrũdi g̾ incustodiã ubetur. fac¬
turus fidẽ dictis.ut mermis bar¬
uaris obiceretur. Postero die hõ¬
tes legatos depace miserunt sua
omia. seseq dantes Unde quis dy¬
bitet hanc uere beati uiri fuisse
uictoriã. cui p̃stitũ sit ne meriis
adplium mitteretur: Et quãuis
pius añs seruare militẽ suũ inter
hostium gladios et cela potiuiss¬
sed tamen ne uł abalioꝵ morte

Expanded text:
turturpugnare mihi non licet. tum uero aduersus hanc uocem tyrannus infremuit dicens, eum metu pugnae, quae postero die erat futura, non religionis gratia detractare militiam. at Martinus intrepidus, immo inlato sibi terrore constantior, si hoc, inquit, ignauiae adscribitur, non fidei, crastina die ante aciem inermis adstabo et in nomine Domini Iesu, signo crucis, non clipeo protectus aut galea, hostium cuneos penetrabo securus. retrudi ergo in custodiam iubetur, facturus fidem dictis, ut inermis barbaris obiceretur. postero die hostes legatos de pace miserunt, sua omnia seque dedentes. unde quis dubitet hanc uere beati uiri fuisse uictoriam, cui praestitum sit, ne inermis ad proelium mitteretur. et quamuis pius Dominus seruare militem suum licet inter hostium gladios et tela potuisset, tamen ne uel aliorum mort
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ elatus humanã. s bonitatem aĩ
ii suo oꝑe cognoscẽs: cũ eẽt annoꝵ
duo de xx. ad baptisimũ conuolauit.
Nec statĩ tam̃ militiȩ remintiauit tri¬
bum sui p̃cib cuictꝰ. cui cõtubermũ
familiare p̃stabat. Et enĩ tr̃asacto tͥ¬
biatꝰ sui tẽꝑe renũtiaturũ se scło
pollicebat᷑. Qua martinꝰ expectatio¬
ne suspẽsus. ꝑ biẽmum fere postea¬
quã ẽ baptisma consecutus. solo li¬
cet noĩe militauit. Interea irruen¬
tib mtra gallias barbaris uilia¬
nus cesar cõgregato. iminũ cxercitu
apud uangionẽ ciuitatẽ. donatiuũ
cepit erogare militib. Et ut ẽ cõsu¬
etudo singuli citabant᷑. donec ad
martinũ uentũ ẽ.tũ uero oportu¬
nũ tẽpus existimãs qd peteret miꝰ¬
sionẽ: neq enĩ integrum sibi fore
arbitrabatur. si donatiuum non
militaturꝰ acciꝑet. hactenꝰ inquid
adcesarẽ militaui tͥ: patere ut nẽ
militẽ dõ. Donatum̃ tuũ pugna¬

Expanded text:
est elatus humanam, sed bonitatem Dei est elatus humanam, sed bonitatem Dei in suo opere cognoscens, cum esset annorum duodeuiginti, ad baptismum conuolauit. nec tamen statim militiae renuntiauit, tribuni sui precibus euictus, cui contubernium familiare praestabat: etenim transacto tribunatus sui tempore renuntiaturum se saeculo pollicebatur. qua Martinus expectatione suspensus per biennium fere posteaquam est baptismum consecutus, solo licet nomine, militauit. Interea inruentibus intra Gallias barbaris Iulianus Caesar coacto in unum exercitu apud Vangionum ciuitatem donatiuum coepit erogare militibus, et, ut est consuetudinis, singuli citabantur, donec ad Martinum uentum est. tum uero oportunum tempus existimans, quo peteret missionem — neque enim integrum sibi fore arbitrabatur, si donatiuum non militaturus acciperet —, hactenus, inquit ad Caesarem, militaui tibi: patere ut nunc militem Deo: donatiuum tuum pugna