comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ omnia flumina omnes fontes recipiat. Haec causa est partim
quod influentes undas ipsa magnitudo eius non sentiat. Deinde
quod amara aqua dulcem fluentem consumat. uel quod ipsenubes
multum a quarũ adse trahant siue quod illum parum auferant
uenti partim sol exsiccaet. Postremũ quod ꝑocculta quȩdam terrȩ
foramina ꝑcolatũ & ad caput amnium fontesq: reuolutũ recurrat
Maris autem certum esse colorem sed proqualitate uentorum
motari. Nam modo flauum est modo lutulentum modo atrums
ceanum greci & latini ideo nominant eo quod in circuli modo
oceanus quasi cianeus Isteest quioras terrarum Ampletatur
alternisq: estib: accedit Atque recedit. Nespirantibus enim npro¬
fundum uentis aut remou& maria aut res orb& qutque aproximis
regionib: diuersa uocabula sumpsit ut gallicus germanicus. sethi¬
cus. caspius. hircanus athlanticus : nam gaditanũ freum agadib:

Expanded text:
cum omnia flumina, omnes fontes recipiat, haec causa est: partim cum omnia flumina, omnes fontes recipiat, haec causa est: partim quod influentes undas ipsa magnitudo eius non sentiat: deinde, quod amara aqua dulce fluentum consumat; vel quod ipsae nubes multum aquarum ad se attrahant; sive quod illum partim auferant venti, partim sol exsiccet; postremum, quod per occulta quaedam terrae foramina percolatus, et ad caput amnium fontesque revolutus recurrat. Maris autem certum non esse colorem, sed pro qualitate ventorum mutari; nam modo flavum est, modo lutulentum, modo atrum. ceanum Graeci et Latini ideo nominant eo quod in circuli modum oceanus quasi κυάνεος. Iste est qui oras terrarum amplectitur, alternisque aestibus accedit atque recedit; respirantibus enim in profundum ventis aut revomit maria, aut resorbet. Quique a proximis regionibus diversa vocabula sumpsit: ut Gallicus, Germanicus, Scythicus, Caspius, Hyrcanus, Athlanticus, Gaditanus. Nam Gaditanum fretum a Gadibus
Abbreviated transcription (Latin):
tem die ut non bibatur. Ita ardentem noste ut non tangatur:
Iam uero inmultis locis aquae manant perpetim feruentes tanta
ui ut balnea calefaciant: Quaedam enim terraesunt quae multum
sulphuris & aluminis habent : Itaque cumperuenas calentes aqua
frigida uenit uicino sulphuris calore contasta ex candescit nec talis
ab origine effluit. sed ꝑ motatur dumuenit sulphur enim alumenq
secum ferunt aquȩ utramq: materiam igne plenam minimis que
motibus in cales centem: DE MARIS NOMI NE¬
are est aquarum generalis colletio: Omnis enim congre¬
gatio aquarum siue salsȩ sint siuedulces ab usiue maria nuncu¬
Proprie autem mare appellatum eo quod aquȩ eius amare sint
Aequor autem uocatum quia aequaliter suf sum est & quam uis
aquae flustuantes uelut montes erigantur sedatis rursus tempes¬
tatibus ad ȩquantur. Altitudo enimꝰ maris diuersa est indiscretu
tamen dorsi eius a equalitas Ideo autẽ mare incrementũ poncapere

Expanded text:
tem die ut non bibatur, ita ardentem nocte ut non tangatur. tem die ut non bibatur, ita ardentem nocte ut non tangatur. Iam vero in multis locis aquae manant perpetim ferventes, tanta vi ut balnea calefaciant. Quaedam enim terrae sunt quae multum sulphuris et aluminis habent. Itaque cum per venas calentes aqua frigida venit, vicino sulphuris calore contacta excandescit, nec talis ab origine effluit, sed permutatur dum venit. Sulphur enim alumenque secum ferunt aquae; utramque materiam igne plenam minimisque motibus incalescentem. § 14 De mari. Mare est aquarum generalis collectio. Omnis enim congregatio aquarum, sive salsae sint sive dulces, abusive maria nuncuProprie autem mare appellatum eo quod aquae eius amarae sint. Aequor autem vocatum quia aequaliter sursum est; et quamvis aquae fluctuantes velut montes erigantur, sedatis rursus tempestatibus adaequantur. Altitudo enim maris diversa est, indiscreta tamen dorsi eius aequalitas. Ideo autem mare incrementum non capere,
Abbreviated transcription (Latin):
nindossiden uocari stagnum in quo nihil innatat sed omnia mer¬
guntur : A contra in alce lacum per porudamum ubi omaia
fluitant nihil mergitur: Marside fons infrigia saxa generat
nachaia aqua profluit esaxis. Stix appellata quod ilico potata
interficit: Celonum stagnum siciliae tetro odore abigit proxi¬
mantes: Tons est in africa circa templum ammonis quihumoris
nexibus humum stringit fauillas &iam incespitem. solidat
Fons iob insdumea quater in anno colorem motare dicitur
id puluerulentum. sanguineum. Viridem. & limphidum : Ternis
mensibus in annum tenens ex his unum colorem: Introgoditis
lacus est ter indie fit amarus & deinde totiens dulcis Tons siloe
inradicibus montission non iugibus aquis sed incertishoris dieb q
eorum facinus . In epiro esse fontem in quo faces extinguuntur accens:
& accenduntur extinetȩ Apud garamantas fontem esse ita algenꝰ¬

Expanded text:
In Indiis Siden vocatur stagnum, in quo nihil innatat, sed omnia merIn Indiis Siden vocatur stagnum, in quo nihil innatat, sed omnia merguntur. At contra in Africae lacu Apuscidamo omnia fluitant, nihil mergitur. Marsidae fons in Phrygia saxa egerit, in Achaia aqua profluit e saxis. Styx appellata, quod interficit. Gelonium stagnum Siciliae tetro odore abigit proximantes. Fons est in Africa circa templum Ammonis, qui humoris nexibus humum stringit: favillas etiam in cespitem solidat. Fons Iob in Idumaea quater in anno colorem mutare dicitur: id est pulverulentum, sanguineum, viridem et limpidum; ternis mensibus in anno tenens ex his unum colorem. In Trogodytis lacus est; ter in die fit amarus et deinde totiens dulcis. Fons Siloa ad radicem montis Sion non iugibus aquis, sed in certis horis diebuseorum facinus. In Epiro esse fontem in quo faces extinguntur accensae et accenduntur extinctae. Apud Garamantes fontem esse ita algen
Abbreviated transcription (Latin):
nitescunt. Tamꝙ fons anafrica canoras uoces facit : Exclitorio
lacu italiae quibiberint uini tedium habent In cio insula fontẽ
esse quo hebetes fiunt: In boetia duo fontes alter memoriam. alter
obliuionem adfert. Cizici fons amorem ueneris tollit. boetia e
lacus furialis est dequo quibiberit Ardore libidinis ex ar descit
n campania sunt aquȩ quae sterilitatem feminarum. &uirorum
in saniem ab olere dicuntur. In a& hiopiae fonte rubro. quibibe¬
rit. lamphaticus fit: Lethnus fons arcadiae ab ortiuos fieri non
patitur. Insicilia fontes sunt duo quorum unus sterilem fecundat
alter fecundam sterilem facit: Inthessalia duo sunt flumina
& uno bibentes oues nigras fieri ex altero autem albas ex utroq¬
uarias. Clitumnus lacus inumbra maximos boues gignit
Peatinis paludis aquis iumentorum ungulas indurari dicunt
nas faltide lacu iudeȩ nihil mergi potest quicquid animã hab&

Expanded text:
nitescunt. Zamae fons in Africa canoras voces facit. Ex Clitorio nitescunt. Zamae fons in Africa canoras voces facit. Ex Clitorio lacu Italiae qui biberint vini taedium habent. In Chio insula fontem esse quo hebetes fiant. In Boeotia duo fontes; alter memoriam, alter oblivionem adfert. Cyzici fons amorem Veneris tollit. Boeotiae lacus furialis est, de quo qui biberit ardore libidinis exardescit. In Campania sunt aquae quae sterilitatem feminarum et virorum insaniam abolere dicuntur. In Aethiopiae fonte Rubro qui biberit lymphaticus fit. Leinus fons Arcadiae abortus fieri non patitur. In Sicilia fontes sunt duo, quorum unus sterilem fecundat, alter fecundam sterilem facit. In Thessalia duo sunt flumina: ex uno bibentes oves nigras fieri, ex altero avarias. Clitumnus lacus in Umbria maximos boves gignit. Reatinis paludibus jumentorum ungulas indurari dicunt. In Asphaltide lacu Judaeae nihil mergi potest, quidquid animam habet.
Abbreviated transcription (Latin):
qua dicta quod super ficies eius aequalis sit hinc & aequor
appellatur quia a equaliter sussum est
aquã unde grauiter damnantur quibus ignis & aqua inter¬
dicitur: Aquarum elementum c&eris omnib: imperat Aquȩ
enim caelum temperant terram fecundant aerem ex halationib
suis incorporant scandunt insublime & cȩlum sibi uendicant.
Quid enim mirabilius aquis incȩlo stantibus. paruum sit in tantam
peruenisse altitudinem rapiunt & secum piscium examina
Effuse omnium in terra nascentium causa fiunt. fruges gignunt
arbores fructi ces herbasque producunt sordes detergunt. peccata
abluunt potum cunctis animantibus tribuunt
quarum naturae diuersitas multa est. aliae enim salis. aliae
Nitri. Aliae aluminis. Aliae sulphuris. aliae bituminis. aliae
curam morborum adhibentes: Nam iuxta romam albulȩ
aquae uulneribus medentur: In italia. fons ciceronis oculorum
uulnera curat. In& hiopia lacus est quo ꝑ fusa corpora uelut oleo

Expanded text:
qua dicta quod superficies eius aequalis sit; hinc et aequor appellatum, quia aequaliter sursum est. aqua; unde graviter damnantur quibus ignis et aqua interdicitur. Aquarum elementum ceteris omnibus imperat. Aquae enim caelum temperant, terram fecundant, aerem exhalationibus suis incorporant, scandunt in sublime et caelum sibi vindicant. Quid enim mirabilius aquis in caelo stantibus? Parum sit in tantam pervenisse altitudinem; rapiunt et secum piscium examina; effusae omnium in terra nascentium causa fiunt. Fruges gignunt, arbores, frutices herbasque produnt, sordes detergunt, peccata abluunt, potum cunctis animantibus tribuunt. quarum naturae diversitas multa est: aliae enim salis, aliae nitri, aliae aluminis, aliae sulphuris, aliae bituminis, aliae curam morborum adhibentes. Nam iuxta Romam Albulae aquae vulneribus medentur. In Italia fons Ciceronis oculorum vulnera curat. In Aethiopia lacus est quo perfusa corpora velut oleo
Abbreviated transcription (Latin):
adueniendi habent tempora Namȩstate depulsa maria trans medt
rtigo m&ra dicitur qua e gregem ducit eam terrae propinquita¬
tem accipiter uidens rapit acp̃p̃terea cura est uniuersis ducem
sollicitare generis ex terni proqua caueant prima diserimina
cibos gratissimos semina uenenorum habent quamuausam

Expanded text:
adveniendi habent tempora. Nam, aestate depulsa, maria transmeant. adveniendi habent tempora. Nam, aestate depulsa, maria transmeant. Ortygometra dicitur, quae gregem ducit. Eam terrae propinquantem accipiter videns rapit: ac propterea cura est universis, ducem sollicitare generis externi, per quem caveant prima discrimina. Cibos gratissimos habent semina venenorum. Quam ob causam
Abbreviated transcription (Latin):
blanda habitatrix. Columbaedictȩ quod edrum colla ad singulas
conuersiones colores mutent. Aues mansu&e & in hominum multitu¬
dine conuersantes acsine felle quas antiqui uenerias fiuncupabant ab co
quo dnidos frequentint & osculo amorem concipiant: Palũbes
auis casta & moribus appellatur eoquod comessit castitatis namdirꝰ
quoda misso corporali consortio solitaria incedat neccarnalem copu¬
lam ultra requirat: Perdix deuoce nomen hab& auisdolosa atq
inmunda nam mascuelus in masculum in surgit & obliuiscitur sexũ
libido praeceps ad eo autem fraudulenta ut alterioua deripiens foueat
sed fraus fructum non hab&. deniq: dumpulli propriȩ uocem genitrics
audierint paturali quodam instinctu hancq̃fou& relinquunt &adeandẽ
quȩ genuit reuertuntur. oturnices a sono uocis dictas quas grecd¬
ortigias uocant eo quod uisȩ fuerint primum in ortigia in sula hae

Expanded text:
semper habitatrix. Columbae dictae, quod earum colla ad singulas semper habitatrix. Columbae dictae, quod earum colla ad singulas conversiones colores mutent; aves mansuetae, et in hominum multitudine conversantes, ac sine felle; quas antiqui Venerias nuncupabant, eo quod nidos frequentant, et osculo amorem concipiant. Palumbesavis casta ex moribus appellatur, quod comes sit castitatis; nam dicitur quod amisso corporali consortio solitaria incedat, nec carnalem copulam ultra requirat. Perdix de voce nomen habet, avis dolosa atque inmunda; nam masculus in masculum insurgit, et obliviscitur sexum libido praeceps. Adeo autem fraudulenta, ut alteri ova diripiens foveat; sed fraus fructum non habet: denique dum pulli propriae vocem genetricis audierint, naturali quodam instinctu hanc quae fovit relinquunt, et ad eandem quae genuit revertuntur. Coturnices a sono vocis dictas, quas Graecortygas vocant, eo quod visae fuerint primum in Ortygia insula. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ maiorem inminore corpore gestans. hic abaccipiendo idest
a capiendo Nomen sumpsit. Est enim auis rapidis aliis auibus auida
siquis accipit fertur autem accipitres circapullos suos impios eẽ
Namdum uiderint eos posse temptare uolatus nullas eis praebent
escas. sed uerberant pennis &exnido praecipitant atq: a tenero
compelluntur ad praedam peforte ad ulti pigrescant
apus itald lingua. dicitur a capiendo. hunc nostrifalconẽ
uocant quod incuruis digitissit: Miluus mollis & uiribus
& uolatu quasi mollis auis. unde &uncupatur rapacissimus
tamen semper domesticis auib: insidiatur. Ossi fragus
uulgo appellatur auis quaeossa ab alto dimittit & frangit. Vnde
& a frangendo ossa pomen accepit: Turtur deuoce uocatur auis
pudica & semper in montium iugis & in desertis solitudinib: commorans
Tettenim hominum & conuersationem fugit & commoratur insiluis

Expanded text:
virtutem maiorem in minori corpore gestans. Hic ab accipiendo, id est virtutem maiorem in minori corpore gestans. Hic ab accipiendo, id est a capiendo, nomen sumpsit. Est enim avis rapiendis aliis avibus avida, 'si quis accipit'. Fertur autem accipitres circa pullos suos inpios esse; nam dum viderint eos posse tentare volatus, nullas eis praebent escas; sed verberant pinnis et a nido praecipitant, atque a tenero conpellunt ad praedam, ne forte adulti pigrescant. Capus Itala lingua dicitur a capiendo. Hunc nostri falconem vocant, quod incurvis digitis sit. Milvus mollis et viribus et volatu, quasi mollis avis, unde et nuncupatus; rapacissimus tamen et semper domesticis avibus insidiator. Ossifragus vulgo appellatur avis quae ossa ab alto dimittit et frangit. Unde et a frangendo ossa nomen accepit. Turtur de voce vocatur; avis pudica, et semper in montium iugis et in desertis solitudinibus commorans. Tecta enim hominum et conversationem fugit, et commoratur in silvis
Abbreviated transcription (Latin):
& si auroliquesti misceantur consumiaiunt Anans ab assidui¬
tite patandi aptum nomen accipit ex quo genere quaedam
germane dicuntur quod plus c&eris nutriant. ꝯ. uulru
anans dedit perdiriuationem uel asimilitudine
uel quodipsa natandi frequentiat habeat. iste uigilias noctis
assiduitate clangoris testatur. Nullum autem animal ita odorẽ
hominis sentit ut anser. unde &clangore eius gallorũ ascensus
in capitolio de prehensus est: Tulica dicta quod caro eius leporinã
fapiat lagos enim lepus dicitur. Vnde &apud grecos lagos uocał
est autem auis stagnensis habens nidos inmedio aquae uel in pe¬
tris. quas circumdant aquae. maritimoque semꝑ delectatur pro¬
fundo quaedum tempestatem persenserit fugiens inuado ludit:
ergus ab assiduitate mergendi nomen accepit. hoc est saepe autẽ
dimisso in profundum capite aurarum signa subfluctib: colligunt
confugerint: Accipiter auis animoplus armata quam ungulis

Expanded text:
, si auro liquescenti misceantur, consumi. 51. Anas, ab assidui, si auro liquescenti misceantur, consumi. 51. Anas, ab assiduitate natandi aptum nomen accepit. Ex quo genere quaedam germanae dicuntur, quod plus caeteris nutriant. 98 52. Anmen anas dedit per derivationem, vel a similitudine, et ipse natandi frequentiam habeat. Iste vigilias noctis assiduitate clangoris testatur. Nullum autem animal ita odorem hominis sentit, ut anser, unde et clangore ejus Gallorum ascensus in Capitolio deprehensus est. 53. Fulica dicta, quod caro ejus leporinam sapiat. Lagos enim lepus dicitur, unde et apud Graecos lagois dicitur. Est enim avis stagnensis, habens nidum in medio aquae, vel in petris, quas aquae circumdant, maritimoque semper delectatur profundo. Quae dum tempestatem persenserit, fugiens in vado ludit. 54. Mergis ab assiduitate mergendi nomen hoc haesdemisso in profundum capite aurarum signa sub fluctibus colligunt, confugerint. Accipiter avis animo plus armata quam ungulis,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ferunt hancauem quiddam habere diuinum illo indicio quod
inquacumq arbore pidificauerit clauum uelquicquid aliud fixum
diu haerere non potest quia statim excidat ubi ea in sederit iste est
picus martius nam alia estpica: Pauo nomen desono uocis hab&
cuius caro tam dura est ut putridianem uix sentiat᷑ pec facile coquatur
Dequoquidam sic ait. mirares quotiens gemmantes explicat alas
si potes hunc sȩuo tradere dura coquo. Tasianus a fasida insula
greciȩ Vnde primum asportatus est Lappellatus testatur id
u&us disticon illud argiua primorum transportata carina
Ante mihi notum nil nisi fasiserat. Eallus a castratione uoca¬
tus interc&eras enim aues huic soli testiculi adimuntur. V&eres
enim abscissos gallos uocabant. sicut autem aleone leena & adra¬
cone dracena. ita agallo gallina. cuius membra ut ferunt quidã¬

Expanded text:
Nam ferunt hanc avem quiddam habere divinum, illo indicio, quod Nam ferunt hanc avem quiddam habere divinum, illo indicio, quod in quacunque arbore nidificaverit, clavus, vel quidquid aliud fixum fuerit, diu haerere non possit, quin statim excidat ubi ea insederit. Iste est picus Martius, nam alia est pica. 48. Pavo, nomen de sono vocis habet, cujus caro tam dura est, ut putredinem vix sentiat, nec facile coquatur; de quo quidam sic ait: Miraris quoties gemmantes explicat alas, Et potes hunc saevo tradere, dure, coco. 49. Phasianus, a Phaside insula Graeciae, unde primum asportatus est, appellatur. Testatur id vetus distichon illud: Argiva primo sum transportata carina. Ante mihi notum, nil nisi Phasis erat. 50. Gallus a castratione vocatus. Inter caeteras enim aves huic soli testiculi adimuntur. Veteres enim abscisos gallos vocabant; sicut autem a leone leaena, et a dracone dracaena, ita a gallo gallina. Cujus membra, ferunt quidam
Abbreviated transcription (Latin):
aiunt augures hominum curas significationib: agere insidiarum
uias monstrare futura praedicere magnum nefas haec credere
utđs consilia sua cornicibus mand&. Huius intermulta auspicia
tribuunt &iam pluuias portendere uocib unde est illud
tunc cornix plena pluuiam uocat improba uoce. Eraculus agarruli¬
Graculus agarruli¬
tatẽ puncupatus non ut quidam uolunt proeo quod gregatim uolent
cumsit manifestum ex uoceni uncupari. est enim loquacissimũ genus &
uocibus inportunum. Picȩ quasi po&icȩ quod uerba indiscrimine uocis
& primant uthomo Perramos enim arborum pendulȩ inportuna
garrulitate sonantes &silinguas in sermone nequeunt eplicare sonũ
tamen humanȩ uocis imitantur dequa congrue quidam ait. Pica loquax
certodnm te &uoce saluto. sime nonuideas esse negabis auem: Picus
apico saturnifilio nomen sumpsit eo quod eoinauspiciis ut ebatur

Expanded text:
aiunt augures hominum curas significationibus augere, insidiarum aiunt augures hominum curas significationibus augere, insidiarum vias monstrare, futura praedicere. Magnum nefas haec credere, ut Deus consilia sua cornicibus mandet. Huic inter multa auspicia tribuunt etiam pluvias portendere vocibus, unde est illud: Tunc cornix plena pluviam vocat improba voce. 45. Graculus, a garrulitate nuncupatus, non, ut quidam voluit, pro eo quod gregatim volent, cum sit manifestum ex voce eum nuncupari. Est enim loquacissimum genus et vocibus importunum. 46. Picae, quasi poetricae, quod verba in discrimine vocis exprimant, ut homo. 97 Per ramos enim arborum pendulae importuna garrulitate sonantes, etsi linguas in sermone nequeunt explicare, sonum tamen humanae vocis imitantur, de qua congrue quidam ait: Pica loquax certa dominum te voce saluto. Si me non videas, esse negabis avem. 47. Picus, a Pico Saturni filio nomen sumpsit, eo quod ea in auspiciis utebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
possit uidere. Nam & exorto splendore solis uisus illius heb&atur. Hanc
autem insula cr&ensis non hab& & siueniat aliunde statim moritur
notua autem non est bubo nambubo maior est: Nocticorax ipsai
noctua quia noctem amat estenim auis luci fuga & solem uidere non
patitur: Etrix nocturna auis habens nomen desonouocis quando
enim clamat strid&. Dequa lucanus . quod trepidus bubo quod strix
nocturna queruntur. haec auis uulgo dicitur ammat᷑abamando
paruulos unde & lac prȩbere fertur nascentibus. Coruus siue corax
nomenasono gutturis hab& quod uocecoracin&
fertur haec
auis quod editis pullis escam plene non praebeat. Priusquã in eis per
pennarum nigridinem similitudinẽ propriicoloris agnoscat
Postquam uero eos teros plumis aspexerit in toto agnitos ab un¬
dancius pascit. Hicprior in cadauerib: oculum peit. Cornix¬
ornix
annosa auis apud latinos greco nomine appellatur
quam

Expanded text:
possit videre; nam exorto splendore solis, visus illius hebetatur. Hanc possit videre; nam exorto splendore solis, visus illius hebetatur. Hanc autem insula Cretensis non habet; et si veniat aliunde, statim moritur. Noctua autem non est bubo; nam bubo maior est. Nycticorax ipsa noctua, quia noctem amat. Est enim avis lucifuga, et solem videre non patitur. Strix nocturna avis, habens nomen de sono vocis; quando enim clamat stridet. De qua Lucanus6, 689: Quod trepidus bubo, quod strix nocturna queruntur. Haec avis vulgo amma dicitur, ab amando parvulos; unde et lac praebere fertur nascentibus. Corvus, sive corax, nomen a sono gutturis habet, quod voce coracinet. Fertur haec avis quod editis pullis escam plene non praebeat, priusquam pennarum nigredinem similitudinem proprii coloris agnoscat. Postquam vero eos tetros plumis aspexerit, in toto agnitos abundantius pascit. Hic prior in cadaveribus oculum petit. 44. Cornix, annosa avis, apud Latinos Graeco nomine appellatur, quam
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uolaet suspensa animal murium simile nontam uoce resonans quã
stridore speciequoq uolatilis est simul &quadrupes quodin aliis auib
reperirinon sole Iuscinia auis indenomen sumpsit quia cantu suo
significare sol& diei surgentis exortum quasi lucgnia eadem &
acredula dequa cicero in prognosticis & matutinos exerc& acre¬
dula cantus. Vlula auis. ΟΠΟΤΟΙΟΛΟ AZΥΝ id est aplanctu
& lustu nominata. Cum enim clamat aut fl&um imitatur
aut gemitum Vnde apud augures silamenteur tristitiã
tacens ostendere fertur prosperitatem : Hubo asono uocis compositũ¬
nomen hab& auis feralis onustaquidem plumis sed grauis semper
detenta pigritae insepulchris die noetuq uersitur & semꝑ commorans
iꝗnauus bubo dirum mortalibus omen. Denique apud augures malũ
portendere fertur pamcum in urbe uisa fuerit solitudinẽ significare
dicunt: Nodua dicitur proeo quod pocte circum uolat & ꝑdiem non

Expanded text:
um membris suspensa; animal murium simile, non tam voce resonans quam stridore; specie quoque volatilis simul et quadrupes, quod in aliis avibus reperiri non solet. Luscinia avis inde nomen sumpsit, quia cantu suo significare solet diei surgentis exortum, quasi lucinia. Eadem et acredula, de qua Cicero in Prognosticisfrag. 6: Et matutinos exercet acredula cantus. Ulula avis ἀπὸ τοῦ ὀλολύζειν, id est a planctu et luctu, nominata; cum enim clamat aut fletum imitatur aut gemitum. Unde et apud augures si lamentetur tristitiam, tacens ostendere fertur prosperitatem. Bubo a sono vocis conpositnomen habet, avis feralis, onusta quidem plumis, sed gravi semper detenta pigritia: in sepulcris die noctuque versatur, et semper commorans ignavus bubo dirum mortalibus omen. Denique apud augures malum portendere fertur: nam cum in urbe visa fuerit, solitudinem significare dicunt. Noctua dicitur pro eo quod nocte circumvolat et per diem non
Abbreviated transcription (Latin):
Pandorius ab inuentore uocatus. Dequo uirgilius pan primus calamos caera
coniungere plures instituit pancurat ouesuuiũq magistros. Nuitenimapud
gentiles deus pastoralis qui primus dispares calamosad cantũ aptauit &studi

Expanded text:
Pandorius ab inventore vocata. De quo VergiliusEcl. 2, 32: Pan primus calamos cera Pandorius ab inventore vocata. De quo VergiliusEcl. 2, 32: Pan primus calamos cera coniungere plures instituit, Pan curat ovis oviumque magistros. Fuit enim apud gentiles deus pastoralis, qui primus dispares calamos ad cantum aptavit, et studio
Abbreviated transcription (Latin):
in die in signi sollemnitatis ur̃ae. Praeceptum enim fuerat iudieis ut in initio nouȩ
iuna etubaclangerent quod &iam adhucusq saciunt. Libias excogitatas infri¬
gia feruntur has diuquidem tantum funeribus adhibitas mox & sacris gen¬
tilium: Tibias autem appellatas putant. quod primũ deceruinis tibiis crurib:¬
q hinulorum fierent. Deinde perabusionem coeptas uocaridiam quae non de
cruribus ossibusq essent. Hinctibicen quasi tibiarum cantus. Calamus nom̃
est proprium arboris a colendo id est funden do uoces uocatus. Fistulam quidã
putant a mercurio inuentam alii a fauno quem greciuocant pan. non nullieã
ab unopastore a grigentino exsicilia. Fistula autem dicta quoduocem emittat
Nam grece fosuox stolia grecemissa appellatur. Sambuca in musicis speci¬
es est simphoniarum est enim genus ligni fragilis undetibiȩ componuntur:

Expanded text:
in die insignis sollemnitatis vestrae.' Praeceptum enim fuerat Iudaeis ut in initio novae in die insignis sollemnitatis vestrae.' Praeceptum enim fuerat Iudaeis ut in initio novae lunae tuba clangerent, quod etiam et hucusque faciunt. Tibias excogitatas in Phrygia ferunt: has diu quidem funeribus tantum adhibitas, mox et sacris gentilium. Tibias autem appellatas putant, quod primum de cervinis tibiis cruribusque hinnulorum fierent, deinde per abusionem ita coeptas vocari etiam quae non de cruribus ossibusque essent. Hinc et tibicen, quasi tibiarum cantus. Calamus nomen est proprium arboris a calendo, id est fundendo voces vocatus. Fistulam quidam putant a Mercurio inventam, alii a Fauno, quem Graeci vocant Pan. Nonnulli eam ab Idi pastore Agrigentino ex Sicilia. Fistula autem dicta, quod vocem emittat. Nam φώς Graece vox, στύλια missa appellatur. Sambuca in musicis species est symphoniarum. Est enim genus ligni fragilis, unde et tibiae conponuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
no hoc est cincinnomollit̃flexo. Perfecta autem uox est alta suauis & dara alta
ut in sublimi sufficiat . Clara ut aure sadimpleat: Suauis autem ut animas audi¬
entiumblandiatur. Si exhisaliquid defuerit uox perfecta nonerit. UII.
DE SECUNDADIUIEBO NEIQUAEORGANI CAUO EATUR
ecunda est diuisio organica in his quaes pureflante completa in sonum uocis
animantur ut sunt tubȩ. calami fistulȩ organa. pandoria & his similia in¬
strumenta. Organum uocabulũ est generale uasorum omniũ musicorũ
ho cautem cui folles adhibenturalio greci nomine appellant ut autem organũ
dicatur magis ea uulgaris est grecorum consuetudo. Tuba primum a tirre
bebatur autem non solum in proeliis sed in omnibus. festis dieb: propter laudes
uel gaudii claritatem : Vnde dinpstilterio dicitur. Caniteinitio mensis tuba
in die in signi sollemnitatis ur̃ae :¬

Expanded text:
no, hoc est cincinno molliter flexo. Perfecta autem vox est alta, suavis et clara: alta, no, hoc est cincinno molliter flexo. Perfecta autem vox est alta, suavis et clara: alta, ut in sublime sufficiat; clara, ut aures adinpleat; suavis, ut animos audientium blandiat. Si ex his aliquid defuerit, vox perfecta non est. § 21 De secunda divisione, quae organica dicitur. Secunda est divisio organica in his, quae spiritu reflante completa in sonum vocis animantur, ut sunt tubae, calami, fistulae, organa, pandoria, et his similia instrumenta. Organum vocabulum est generale vasorum omnium musicorum. Hoc autem, cui folles adhibentur, alio Graeci nomine appellant. Ut autem organum dicatur, magis ea vulgaris est Graecorum consuetudo. Tuba primum a Tyrrhebebatur autem non solum in proeliis, sed in omnibvel gaudii claritatem. Unde et in Psalterio dicitur: Canite initio mensis tuba in die insigni solemnitatis ve
Abbreviated transcription (Latin):
cantum. Arsis est uocis eleuatio hoc est initium. Thesis uocis positiohocest finis
Suaues uoces sunt subtiles & spissȩclaraeatq acutȩ. Perspicue uoces sunt quȩ
longius protra hunturitaut omnem impleant continuo locum pur sicut dan¬
gortubarum. Suptiles uoces sunt quib: non est sp̃s qualis est infantium uel
suptiles actenues sonos emittunt. Pingues sunt uoces quando sp̃s multus simul
egreditursicut uirorum : Acuta uox est tenuis alta sicut in cordis uidemus
Dura uox est quaeuio lenter emittit sonum sicut tonitruum sicut incudis. sonꝰ
quotiens indurum malleis percutitur ferrum. Asperauox estrauca & quae
dis pergitur perminutos & in dissimiles pulsus. Eaecauox est quae cum maxemis¬
sa fuerit conticescitatq suffocata nequaquã longius producitur sicut bifictilib¬
ł uinno latadicta uox est uox leuis uox mollisatq flexibilis. & uinnolata dicta. auin¬

Expanded text:
cantum. Arsis est vocis elevatio, hoc est initium. Thesis vocis positio, hoc est finis. cantum. Arsis est vocis elevatio, hoc est initium. Thesis vocis positio, hoc est finis. Suaves voces sunt subtiles et spissae, clarae atque acutae. Perspicuae voces sunt, quae longius protrahuntur, ita ut omnem inpleant continuo locum, sicut clangor tubarum. Subtiles voces sunt, quibus non est spiritus, qualis est infantium, vel mulierum, vel subtiles ac tenues sonos emittunt. 12. Pingues sunt voces, quando spiritus multus simul egreditur, sicut virorum. Acuta vox est tenuis, et alta, sicut in chordis videmus. Dura vox est, quae violenter emittit sonos, sicut tonitruum, sicut incudis sonus, quoties in durum malleus percutitur ferrum. 13. Aspera vox est rauca, dispergitur per minutos et indissimiles pulsus. Caeca vox est, quae, mox emissa fuerit, conticescit, atque suffocata nequaquam longius producitur, sicut est in fictilibus. Vinnola est vox mollis atque flexibilis. Et vinnola dicta a vin
Abbreviated transcription (Latin):
uel coaptatio. Simphonia est modulationis tempera mentũ ex graui & acu¬
to concordantibus sonis siue inuoce siue inflatu. siue in pulsu. perhanc quippe
uoces acutiores grauioresq concordant. itaut quisquis ab eadis sonuerit sensũ
auditus offendat. Cui contraria est dia fonia id est uoces discre pantes uel
dissonae . Euphonia est suauitas uocis haec& melos a suauitate & melledicta
Diastema est uocis spacium ex duob uel pluribus sonis aptatum. Diesis est
tia quaedam & deductiones modulandi atq uergen
onus est acuta enuntiatio uocis est enim armoniae differentia & quantitas
quae inuocis accentuue ł tenore consistit. Cuius genera inxv partib. musicȩ diui¬
serunt. ex quib: iperlidius nouissimus & acutissimus. PPodorius omniũ grauis¬
simus. Cantus est inflexio uocis nam sonus directus est̃. Praecedit autẽ sonus

Expanded text:
vel coaptatio. Symphonia est modulationis temperamentum ex gravi et acuvel coaptatio. Symphonia est modulationis temperamentum ex gravi et acuto concordantibus sonis, sive in voce, sive in flatu, sive in pulsu. Per hanc quippe oces acutiores gravioresque concordant, ita ut quisquis ab ea dissonuerit, sensum auditus offendat. Cujus contraria est diaphonia, id est voces discrepantes vel dissonae. Euphonia est suavitas vocis. Haec et melos a suavitate et melle dicta. Diastema est vocis spatium ex duobus vel pluribus sonis aptatum. Diesis est spatia quaedam et deductiones modulandi atque vergentes de uno in altero sono. Tonus est acuta enuntiatio vocis. Est enim harmoniae differentia et quantitas, quae in vocis accentu vel tenore consistit: cuius genera in quindecim partibus musici dividerunt, ex quibus hyperlydius novissimus et acutissimus, hypodorius omnium gravissimus. Cantus est inflexio vocis, nam sonus directus est; praecedit autem sonus
Abbreviated transcription (Latin):
mensuram diuers orum metrorum probabili ratione cognoscit. ut uerbi gratia eroi con
iambicon. elegiacon. &cetera.U. DETRIRORΙ MUSΙCAEDIUISIO
domnem autem sonum quimateriis cantilenarũ est triformemNEΕ
constat ẽẽ naturam. Prima est armonicaquae ex uocũ cantib constat. Se¬
cunda orgonica quae exflatu constat: Tertia rithmica quaepulsudigitorũ
numeros recipit. Nam aut uoce editursonus sicut perfauces. aut flatu sicut per
id est modulatio uocis pertin& ad comoedos trago edos uel coros
ueladomnes qui uoce propria canunt. Haec exanimo & corpore motum
sacit & exmotu sonum ex quo colligitur musia quae in homine uoxappellat᷑.
Cox est aer. spũ uerberatus unde & uerba sunt nuncupata. Proprie autem
uox hominũ est seu inrationabilium animantium. Nam in alus ab usiue non
canoro Armonica est modulatiouocis & concordantia plarimorũ sonorum

Expanded text:
mensuram diversorum metrorum probabili ratione cognoscit, ut verbi gratia heroicon, mensuram diversorum metrorum probabili ratione cognoscit, ut verbi gratia heroicon, iambicon, elegiacon, et cetera. § 19 De triformi Musicae divisione. Ad omnem autem sonum, quae materies cantilenarum est, triformem constat esse naturam. Prima est harmonica, quae ex vocum cantibus constat. Secunda organica, quae ex flatu consistit. Tertia rhythmica, quae pulsu digitorum numeros recipit. Nam aut voce editur sonus, sicut per fauces, aut flatu, sicut per id est, modulationis, pertinet ad comoedos, tragoedos vel choros, vel ad omnes, qui voce propria canunt. Haec ex animo et corpore motum facit, ex motu sonum: ex quo colligitur musica, quae in homine vox appellatur. Vox aer spiritu verberatus, unde verba sunt nuncupata: proprie autem vox hominum canoro. Harmonica est modulatio vocis et concordantia plurimorum sonorum,
Abbreviated transcription (Latin):
pugnantes accendit . at quanto uehementior fuerit clangortantosit ad cer¬
tamen animus fortior. Si quidem & remiges cantus hortatur adtolerandos
quoq: labores musica animum mulc&. & singulorum operum fatigationẽ
modulatio uocis solatur. Excitatosq animos musica sedat. sicut dedauidi
legitur quiab spũ inmundo saulem arte madulationis eripuit. Ipsas quoq
bestias necnon & serpentes uolucres atq delfinos ad auditum suae modulati¬
onis musica prouocat. Sed & quicquid loqui muruelintrinsecus uenarum
pulsibus commouemus. Permusicos rithmos armoniȩ uirtutibus probatur
esse sociatum. IIII. DETRIBUS BARTIBUS MUSIEAE.
usicae partes sunt .iiI. idest armonica rithinica metrica. Armonica
est qua e decernit insonis acutum & grauem. Rithmica est quaerequirit
incursionem uerborum utrũ benesonus anmale cohereat. Metrica est quae

Expanded text:
pugnantes accendit: et quanto vehementior fuerit clangor, tanto fit ad cerpugnantes accendit: et quanto vehementior fuerit clangor, tanto fit ad certamen animus fortior. Si quidem et remiges cantus hortatur. Ad tolerandos quosque labores musica animum mulcet, et singulorum operum fatigationem modulatio vocis solatur: excitatos quoque animos musica sedat: sicut de David legitur , qui a spiritu immundo Saulem arte modulationis eripuit; ipsas quoque bestias nec non et serpentes, volucres atque delphinas ad auditum suae modulationis musica provocat. Sed quidquid loquimur, vel intrinsecus venarum pulsibus commovemur, per musicos rhythmos harmoniae virtutibus probesse sociatum. § 18 De tribus partibus Musicae. Musicae partes sunt tres, id est, harmonica, rhythmica, metrica. Harmonica est, quae decernit in sonis acutum et gravem. Rhythmica est, quae requirit incursionem verborum, utrum bene sonus an male cohaereat. Metrica est, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt huius artis inuenis seprimordia exmalleorũ sonitu & cordarum ex¬
tensione percussa. Alu linum thebeum &etum & anfion in arte musica
primos claruisse ferunt. Post quos paulatim directa est praecipuae haec
disciplina. & auc tamultis modis erat quiatam tur pemusicam nescire quã
litteras. Interponebatur autem non modo sacris sed omnib: sollemnib: om¬
nibusq laetis uel tristioribus rebus. ut enim inueneratione diuina ymni ita
innuptiis ymenei & in funeribus treni& lamenta adtibias canebantur : In
conuiuiis uero lira uel crthara circum ferebatur & accubantib: singulis
ordinabatur conuiuia legenꝰ canticorum.III Quid posSit mhusi
taq sine musica nulla disciplina potest eẽ perfecta. nihil en imsine/. CA¬
illa Nam & ipse mundus quadam armonia sonorũ fertur ẽẽ cõpositus.
& caelum ipsum subarmoniae modulatione reuolui. Musicamou& affectꝰ
prouocat in diuersum habitum sensus. In proeliis quoq: tubae concentus

Expanded text:
aeci vero Pythagoram dicunt huius artis invenisse primordia ex malleorum sonitu et cordarum extensione percussa. Alii Linum Thebaeum et Zetum et Amphion in musica arte primos claruisse ferunt. Post quos paulatim directa est praecipue haec disciplina et aucta multis modis, eratque tam turpe Musicam nescire quam litteras. Interponebatur autem non modo sacris, sed et omnibus sollemnibus, omnibusque laetis vel tristioribus rebus. Ut enim in veneratione divina hymni, ita in nuptiis Hymenaei, et in funeribus threni, et lamenta ad tibias canebantur. In conviviis vero lyra vel cithara circumferebatur, et accubantibus singulis ordinabatur conviviale genus canticorum. § 17 Quid possit Musica. Itaque sine Musica nulla disciplina potest esse perfecta, nihil enim sine illa. Nam et ipse mundus quadam harmonia sonorum fertur esse compositus: et coelum ipsum sub harmoniae modulatione revolvitur? Musica movet affectus, provocat in diversum habitum sensus: in praeliis quoque tubae concentus
Abbreviated transcription (Latin):
Caritas grecelatinedilectio interp̃tatur quod duos inse inliget. Namdilectio.
ad uobus incipit quod estamord̃i & proximi. dequa a postolus plenitudo.
inquit legis dilectio. maiorest uitem haec omnibus quia quidiligit &credit
&sperat quiautem nondiligit. quam uis multa bona faciat frustra laborat :
Omnis autem dilectio carnalir nondilectio sed magis amordici solet dilectionis
autem nomentantum in melioribus rebus accipi solet:¬

Expanded text:
Charitas Graece, Latine dilectio interpretatur, quod duos in se illiget. Nam dilectio Charitas Graece, Latine dilectio interpretatur, quod duos in se illiget. Nam dilectio a duobus incipit, quod est amor Dei et proximi, de qua Apostolus: Plenitudo, inquit, legis, dilectio . 7. Major est autem haec omnibus, quia qui diligit, et credit, et sperat. Qui autem non diligit, quamvis multa bona faciat, frustra laborat. Omnis autem dilectio carnalis, non dilectio, sed magis amor dici solet. Dilectionis autem nomen tantum in melioribus rebus accipi solet
Abbreviated transcription (Latin):
ogma aputando philopphi nomina uerunt. i dest hocputo essebonum
hocputo ẽẽ uerum. Relegio appellata quod peream un idõyeligamus
animas nr̃as ad cultũ diuinũ. uinculo seruiendi quod uerbum conpositum est.
arelegendo idesteligendo utitalatinum uideatur religio sicut elegio:
Tru sunt autem qua e in religionis cultu ad colendum dm̃ in hominibus ꝑquirunt᷑:
id est fides spes caritas. In fide quid credendum. Inspe quidsperandum. Incaritate
quid sit amandum : Fides est qua ueraciter ciedimus id quod nequaquam.
uidere ualemus. Namcredere iam non possumus quoduidemus. Propria e
autem nomen fidei inde estdictum si omninofiat quod dictum est aut promissum
&in defides uocata ab eo quod sit illud quod inter utrosque placitum est quasi
interdm̃ & hominem hinc & foedus : Spesuocaita quod sit pesprogrediendi
quasi estpes. unde econtrario diperatio. deestenim ibipes. Nullaque pro grediendi.
facultas est quiadumquisq peccatum amat futuramgloriam non sperat:

Expanded text:
ogma a putando philosophi nominaverunt, id est, 'hoc puto esse bonum,' 'hoc puto esse verum.' Religio appellata, quod per eam uni Deo religamus animas nostras ad cultum divinum vinculo serviendi. Quod verbum conpositum est a relegendo, id est eligendo, ut ita Latinum videatur religio sicut eligio. Tria sunt autem quae in religioid est, fides, spes, charitas. In fide quid credendum, in spe quid sperandum, in charitate quid sit amandum. 4. Fides est, qua veraciter credimus id quod nequaquam videre valemus. Nam credere jam non possumus quod videmus. Proprie autem nomen fidei inde est dictum, si omnino fiat quod dictum est aut promissum. Et inde fides vocata ab eo quod sit illud quod inter utrosque placitum est, quasi inter Deum et hominem, hinc et foedus. 5. Spes vocata, quod sit pes progrediendi, quasi est pes. Unde e contrario DESPERATIO, deest enim ibi pes, nullaque progrediendi facultas est, quia dum quisque peccatum amat, futuram gloriam non sperat. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
hebreice dicitur deorsum fluens quiaqui &us in caeli culmine stare con¬
tempsit sed superbiaȩ pondere deorsum conruenscecidit: grece uero
diabolus criminator quod uel crimina iniqua quaeipse inlicit ad dm̃ieferat

Expanded text:
Hebraice dicitur deorsum fluens, quia quietus in coeli culmine stare conHebraice dicitur deorsum fluens, quia quietus in coeli culmine stare contempsit, sed superbiae pondere deorsum corruens cecidit. Graece vero DIABOLUS criminator vocatur, vel quod crimina in quae ipse inlicit ad Deum referat
Abbreviated transcription (Latin):
dici exposcit. inde ido latria omnis circaidolum famulatus & seruitus :
Quidam uero latini ignorantes grece imperitedicunt idolum ex dolo sump¬
sisse nomen quod diabolus creaturaecultum diuini nominis inuexit.
emonas agrecisdictos. aiunt quasi demnas. id estperitos acierum scios.
praesciunt enim. futura multa unde & solent responsa aliqua dare
in est enimillis cognitio rerum plus quam infirmitatihumanȩ. Partim subtilioie
sensus a cumine. Partim experientia longissimae uitae. partim perdĩ iussũ
angelica reuelatione. Hi corporum aeriorum natura uigent. hi ante
trans gressionem quidem caelestia corpora gerebant. Capsi uero inaeriam
qualitatem conuersi sunt necaeris illius puriora spacia sedista caliginosa¬
tenere permissi sunt quiess quasi carcer est usq ad tempus iudiciĩ. hisunt
p̃uaricatores angeli quorum princeps est diabolus. Diabulus.

Expanded text:
dici exposcit. Inde idolatria omnis circa omnem idolum famulatus et servitus. dici exposcit. Inde idolatria omnis circa omnem idolum famulatus et servitus. Quidam vero Latini ignorantes Graece inperite dicunt idolum ex dolo sumpsisse nomen, quod diabolus creaturae cultum divini nominis invexit. Daemonas a Graecis dictos aiunt, quasi δαήμονας, id est peritos ac rerum scios. Praesciunt enim futura multa, unde et solent responsa aliqua dare. Inest enim illis cognitio rerum plus quam infirmitati humanae, partim subtilioris sensus acumine, partim experientia longissimae vitae, partim per Dei iussum angelica revelatione. Hi corporum aeriorum natura vigent. Ante transgressionem quidem caelestia corpora gerebant. Lapsi vero in aeriam qualitatem conversi sunt, nec aeris illius puriora spatenere permissi sunt, qui eis quasi carcer est, usque ad tempus judicii. Hi sunt praevaricatores angeli, quorum princeps diabolus est. 18. Diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
Apud. grecos autem cgerops. sub quo primum. in arce oliua orta.: ẽ
&atheniensium urbs eamineruȩ. appellatione nomen sortita . ẽ.
hic primus omnium. iouem appellauit simulacrã reperit aras
statuit. uictimas immolauit. nequaquam istius modi rebus ingrecia
umquam repertis: Id olatria idolorũ seruitus siuecultura int̃p̃tatur :
Nam latria grece. latine seruitus dicitur quae quantum adueram
relegionem attinet non nisi. uni & solidõ debetur. hanc sicut impia
superbia siue hominum. siuedemonum sibi exhiberi ueliubet uelcupit
tapia humilitas. uel hominũ. uel angelorũ scõrũ sibi oblatam recusat
&cui debetur ostendit. Idolum autẽ est simula crum quod humana
effigie factum & consecratum ẽ. iuxtauocabuli interpraetationem
⁊dosenim grece formam sonat᷑: ab eoperdiriuationem idolum deductum
atq apud nos formulam facit. Igitur omnis forma uel formula idolum se

Expanded text:
Apud Graecos autem Cecrops, sub quo primum in arce oliva orta est, et Apud Graecos autem Cecrops, sub quo primum in arce oliva orta est, et Atheniensium urbs ex Minervae appellatione nomen sortita est. Hic primus omnium Iovem appellavit, simulacra repperit, aras statuit, victimas inmolavit, nequaquam istiusmodi rebus in Graecia umquam visis. Idolatria idolorum servitus sive cultura interpretatur. Nam λατρεία Graece, Latine servitus dicitur, quae quantum ad veram religionem adtinet, nonnisi uni et soli Deo debetur. Hanc sicut inpia superbia sive hominum sive daemonum sibi exhiberi vel iubet vel cupit, ita pia humilitas vel hominum vel angelorum sanctorum sibi oblatam recusat, et cui debetur ostendit. Idolum autem est simulacrum quod humana effigie factum et consecratum est, iuxta vocabuli interpretationem. Εἶδος enim Graece formam sonat, et ab eo per diminutionem idolum deductum aeque apud nos formulam facit. Igitur omnis forma vel formula idolum se
Abbreviated transcription (Latin):
cum ex desiderio. mortuorũ. constituerentur i magines. uel. effigies
tam quam incaelum receptis. proquibus. se. interris. daemones
colendi supposuerunt & sibi sacrificari a deceptis. & perditis persua¬
serunt. Simulacra autem exsimilitudine. nuncupata. eo quod
manu. artificis. exlapide alia .ue. materia eorum uultus imitantur
in quorum honore finguntur. ergosimulacra. uel pro eoquod. sunt
similia: uel pro eoquod simulata atq conficta unde & falsa sunt. &
notandum : quod latinus sermo sit in hebreis uoluminib Apud hebreos
enim idolum siue simula chrum semel dicitur. Iudei dicunt quod
ismahel. simula chrum. luto fecerit. gentiles autem primum¬
prometheum simula chra. hominũ. deluto finxisse. perhibent.
ab eoq natam eẽ. artem simulacri. & statuas. fingendi. unde & po &ae
ab eo homines primũ factos. eẽ. confingunt figuratepp̃t effigies :

Expanded text:
cum ex desiderio mortuorum constituerentur imagines vel effigies, cum ex desiderio mortuorum constituerentur imagines vel effigies, tamquam in caelum receptis, pro quibus se in terris daemones colendi supposuerunt, et sibi sacrificari a deceptis et perditis persuaserunt. Simulacra autem a similitudine nuncupata, eo quod manu artificis ex lapide aliave materia eorum vultus imitantur in quorum honore finguntur. Ergo simulacra vel pro eo quod sunt similia, vel pro eo quod simulata atque conficta; unde et falsa sunt. Et notandum quod Latinus sermo sit in Hebraeis. Apud eos enim idolum sive simulacrum Semel dicitur. Iudaei dicunt quod Ismael primus simulacrum luto fecerit. Gentiles autem primuPrometheum simulacrum hominum de luto finxisse perhibent, ab eoque natam esse artem simulacra et statuas fingendi. Unde et poetae ab eo homines primum factos esse confingunt figurate propter effigies.
Abbreviated transcription (Latin):
mauros. iuba. Apud latinos faunus : Apud romanos quirinus. Eodem
quoq: modo apud athenasminerua : Apud samum iuno. Apud paphos
uenus. Apud lemnos uulcanus. Apud naxos liber Apud delos apollo
inquorũ &iam laudibus accesserunt & po&ae & compositis carminib
in caclum eos sustulerunt. Nam quorũdam ad inuentiones artium cultu
peperisse dicuntur. ut aescolapio. medicina uulcano fabrica. ab actib
autem uocantur. ut mercurius quod mercibus praeestliber a libertate ::¬
uerunt &iam. &quidam uiri fortes aut urbium conditores.
quib mortuis. homines qui eos dilexerunt simula cra finaerunt.
uthaberent aliquod. eximaginũ. contemplatione. solacium sed paultam.
hunc errorem persuadentibus: demonibus .ita. in posteris. in repsisse
ut quos illi prosola nominis memoria. honorauerunt. successores
deos existimarent. atq colerent : Simula crorum usus. ex ortus esta

Expanded text:
Mauros Juba, apud Latinos Faunus, apud RMauros Juba, apud Latinos Faunus, apud Rquoque modo apud Athenas Minerva, apud Samum Iuno, apud Paphos Venus, apud Lemnos Vulcanus, apud Naxos Liber, apud Delos Apollo. In quorum etiam laudibus accesserunt et poetae, et conpositis carminibus in caelum eos sustulerunt. Nam quorundam et inventiones artium cultu peperisse dicuntur, ut Aesculapio medicina, Vulcano fabrica. Ab actibus autem vocantur, ut Mercurius, quod mercibus praeest; Liber a libertate. Fuerunt etiam et quidam viri fortes aut urbium conditores, quibus mortuis homines, qui eos dilexerunt, simulacra finxerunt, ut haberent aliquod ex imaginum contemplatione solacium; sed paulatim hunc errorem persuadentibus daemonibus ita in posteris inrepsisse, ut quos illi pro sola nominis memoria honoraverunt, successores deos existimarent atque colerent. Simulacrorum usus exortus est,