comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fecto pretorii gladio addictus est. cum eutro¬
chia ꝑfidi rectoris coniuge ⁊ latronia felicis¬
simo ⁊ iuliano. multisq aliis erroris sui cõ¬
sortib. Ad hanc heresim damnandam cõciliũ
ep̃oꝵ famosum ussu maxum treberis congre¬
gatum est. inter quos erant martinꝰ turonen¬
sis ⁊ ambrosius mediolanensis. Ambrosius gͦ¬
stiuere qui cõmunicabant ei. ⁊ qui alios deui¬
os licet a fide .i. priscillianitas hereticos ad ue¬
cem petebant. ubi ⁊ martinus deliquit. com¬
motus eis. iussit ambrosium sine mora ing̾¬
di. Ip̃e uero libenter ⁊ si eum plurimi insioi¬
as. euasurum ñ crederent. ingressus est hoc
solo dolore ꝑcussus quod imineum ep̃m senẽ
in exilium duci comꝑit. Maximꝰ imꝑator
cum nollet flecti a sententia sua. mox ꝑcusso
res pro quib Martinus rogauerat. ad hispa¬
nias direxit. Quod ubi martinus comperit
se spondet. si tribuni ad hispanias missi re¬

Expanded text:
aefecto praetorii gladio addictus est , cum Eutroaefecto praetorii gladio addictus est , cum Eutrochia Delfidi rectoris conjuge et Latroniano, Felicissimo et Juliano multisque aliis erroris sui consortibus. Ad hanc heresim condempnandam concilium episcoporum famosum jussu Maximi Treberis congregatum est; inter quos erant Martinus Turonensis et Ambrosius Mediolanensis. Ambrosius opis qui communicabant ei, et qui aliquos, devios licet a fide, id est Priscillianistas hereticos, ad necem petebant, ubi et Martinus peccavit, commotus eis, jussit Ambrosium sine mora regredi. Ipse vero libenter, etsi eum plerique insidias evasurum non crederent, iter ingressus est, hoc solo dolore percitus, quod Iminium episcopum senem in exilium duci comperit. Maximus imperator cum nollet flecti a sententia sua, mox percussores his pro quibus Martinus rogaverat ad Ispanias direxit. Quod ubi Martinus comperit,municaturum, si tribuni ad Ispanias missi re
Abbreviated transcription (Latin):
logana dicit᷑ ecclesiam edificauit. in qua et
requiescit. Presul uero ⁊ Martyr xp̃i pauli¬
nus a constantia imꝑatore uere fidei causa
in frigiam exul destinatu. ibiq pro nomine
xp̃i decollatu ac sepelitur. Dum enim ue¬
accensis in iram paganis cesus est. Post quẽ
bonosius deinde britoniius. de quo in triꝑtita
historia legit᷑. Britonium rome fuisse cum
damaso papa. qui ip̃e mars gentiliter appella¬
tiu in nr̃o sermone sonat. uirginem dulcem.
Hoꝵ temporib greci cum magna manu tre¬
berun inuasere ⁊cedib ⁊ rapinis ⁊incendiis
grauiter attriuere. Anno dñice incarnationis
dignus nisi contra sacramenta fidem ꝑ ty¬
rannidem emersisset. ab exercitu in britan¬
nia inuitus imꝑator creatus. treberim sedem
regni constituit. Eodem tempore pͥscilliam¬
sem synodum condempnatus. treberim ad
maximinũ imꝑatorem confugit. Ubi erro¬
re suo ꝓpalato iussu maximini. ab euodio p̃¬

Expanded text:
Longana dicitur ecclesiam aedificavit; in qua et Longana dicitur ecclesiam aedificavit; in qua et requiescit. Praesul vero et martir Christi Paulinus a Constantio imperatore verae fidei causa in Frigiam exul destinatur , ibique pro nomine Christi decollatur et sepelitur . Dum enim ve, accensis in iram paganis, capite caesus est .--Post quem Bonosius; deinde Brittonius, de quo in tripertita historia legitur Brittonius Romae fuisse cum Damaso papa: qui ipse Mars gentiliter appellatur, in nostro sermone sonat virginem dulcem. Horum temporibus Greci cum magna manu Treberim invasere et caedibus et rapinis et incendiis graviter attrivere. 20. Anno dominicae incarnationis dignus, nisi contra sacramenti fidem per tirannidem emersisset, ab exercitu in Brittannia invitus imperator creatus, Treberim sedem regni constituit. Eodem tempore Priscillianisem synodum condempnatus, Treberim ad Maximum imperatorem confugit. Ubi errore suo propalato, jussu Maximi ab Evodio pr
Abbreviated transcription (Latin):
pidus. Nam antea toto orbe ꝓfugus uaga¬
batur. nec ullus ei ad latendum suꝑerat
locus. Tribuni prepositi comites exercitꝰ q
ad inuestigandum eum. inductis imꝑiali¬
bus moniti tocius regni uirib coucerta¬
bant. siquis uiuum maxime sin minus c̃te
caput eius detulisset. Uerum treberis sex an¬
nis ita latuit. in lacu cisterne supradicte ñ
habentis aqͣm. ⁊ plene ossib mortuoꝵ. ut solẽ
nunqͣm uiderit. ⁊ ibi fidem catholicam .i. qui
lierem que ei lanternam prebere uidebatur ꝓ¬
ip̃a qua ad eum comprehendendum. cum iudi
cib ueniebatuu post annos emigrauit ad aliũ
locum. Igitur beatus Maximinus ad suos re
uocante quieuit in pace. Successit in ep̃atum
paulinus. qui corpus magistri sui ꝑ beatum
lubentium ⁊ popłm treberoꝵ. ex aquitania re¬
uexit. ⁊ in cimiterio sc̃i eucharii sepeliuit.
Beatus uero lubentius ꝑ reuelationẽ dñ ue¬
nit. in germaniam. ibiq suꝑ fluuium qui

Expanded text:
pidus. Nam antea toto orbe profugus vagapidus. Nam antea toto orbe profugus vagabatur, nec ullus ad latendum ei supererat locus. Tribuni, praepositi, comites exercitusque ad investigandum cum edictis imperialibus moti, totius regni viribus concertabant, si quis vivum maxime, sin minus, certe caput detulissent. Verum Treberis sex annis ita latuit in lacu cisternae supra dictae, non habentis aquam et plenae ossibus sanctorum , ut solem numquam viderit, et ibi fidem catholicam, hoc est is qui ei latebras praebuerant, videbatur, isa nocte qua ad eum comprecibus veniebatur, post tot annos emigravit ad alium locum. Igitur beatus Maximinus ad suos rev vocante quievit in pace.--Successit in episcopatum Paulinus , qui corpus magistri sui per beatum Lubentium et populum Trebirorum ex Aquitania revexit, et in cimiterio sancti Eucharii sepelivit. Beatus vero Lubentius per revelationem Domini venit in Germaniam, ibique super fluvium qui
Abbreviated transcription (Latin):
tur. qm̃ anathemate maculantur. Anno
treberoꝵ presul efficit᷑. Hic popłm ab errore¬
antiquo ab errore antieuo idolatrie. uelut
ne exclusis ab ea cunctis paganissimi spur¬
cituis. in honorem sc̃i petri dedicauit. ⁊ capͣ
re treberis iussu beate helene eccl̃ia maximi
ornatus ⁊ structure in honorem sc̃e crucis.
est edificata. etiam in modum crucis. Ip̃o eti¬
am tempore apud confluentiam in castro mo
structum est. a nepte beate helene mathilda
nomine. ossa mathie apłi iuxta corpora sc̃oꝵ
Eucharii socioꝵq eius collata sunt. Sc̃s aũt̃
agricius officio sui pontificatus expleto
migrauit ad dñm. sepultusq est iuxta cor¬
pus sci eucharii. Cui successit beatus maxi¬
minus discipulus ip̃ius qui effratem colo¬
niensem hereticum deposuit. ⁊ seuerinum
in loco eius subrogauit. Athanasium alexã¬
drinum ep̃m ꝑsecutionem constantii imꝑa¬
toris fugientem honorifice suscepit ⁊ intre¬

Expanded text:
tur, quoniam anathemate maculantur. 19. Anno tur, quoniam anathemate maculantur. 19. Anno Trebirorum praesul efficitur. Hic populum ab antiquo errore idololatriae velut imae Helenae, exclusis ab ipsa cunctis paganismi spurcitiis, in honore sancti Petri dedicavit, et capure Treberis jussu beatae Helenae ecclesia maximi ornatus et structurae in honorem sanctae crucis est aedificata in modum etiam crucis. Ipso etiam tempore apud Confluentiam monasterium iuctum est a nepte beatae Helenae Mathilda nomine. Ossa Mathiae apostoli juxta corpora sanctorum Eucharii sociorumque ejus collocata sunt, tunica Agricius, officio sui pontificatus expleto, migravit ad Dominum, sepultusque est juxta corpus sancti Eucharii.--Cui successit beatus Maximinus, discipulus ipsius, qui Eufratan Coloniensem hereticum deposuit, et Severinum in loco ejus subrogavit. Athanasium Alexandrinum episcopum, persecutionem Constantii imperatoris fugientem , honorifice suscepit et intre
Abbreviated transcription (Latin):
ad honorem treberensis eccłie. hoc mͦ noscit᷑
conscripsisse. Sicut in gentilitate propria
uirtute sortire ⁊ nunc trebir pͥmum suꝑ
gallos ⁊ germanos prioratum quem tibi
pre om̃ib harum gentium. ep̃is in pͥmi¬
tiuis xp̃iane religionis doctorib scilicet eu¬
chario. ualerio. materno. ac ꝑ baculum ca¬
put eccłie petrus signauit. habendum. suã
quodam modo minuens dignitatem. ut te
participem fac̾et. Quam ego siluesten seruꝰ
eius successioneq indignus. per patriarchã
anthiocenum. agricium renouans. ad hono¬
rem patrie domine helene auguste metropo¬
lis eiusdem indigene quam ip̃a felix per a¬
postolum mathiam de iudea translatum.
cum tunica ⁊ clauo domini. ⁊ dente sc̃i pet̾.
⁊ sandaliis sc̃i andree apłi. ⁊ capite sc̃i cor¬
nelii pape. ceterisq reliquiis magnificauit.
specialiterq prouexit. Huius priuilegii cõ¬
sortii. nocui emuli. communione diriman¬

Expanded text:
ad honorem Treberensis ecclesiae hoc modo noscitur ad honorem Treberensis ecclesiae hoc modo noscitur conscripsisse . Sicut in gentilitate propria virtute, sortire et nunc Trebir primas super Gallos et Germanos prioratum, quem tibi prae omnibus harum gentium episcopis in primitivis christianae religionis doctoribus, scilicet Euchario, Valerio et Materno, ac per baculum caput ecclesiae Petrus signavit habendum, suam quodammodo minuens dignitatem, ut te participem faceret. Quem ego Silvester ejus servus successioneque indignus per patriarcham Anthiocenum Agricium renovans, confirmo ad honorem patriae domnae Helenae augustae, metropolis ejusdem indigenae, quam ipsa felix per apostolum Mathiam Judea translatum cum tunica et clavo Domini et dente sancti Petri et scandaliis sancti Andreae apostoli, et capite Cornelii papae ceterisque reliquiis magnifice ditavit specialiterque provexit. Hujus privilegii conscii nocivi aemuli communione diriman
Abbreviated transcription (Latin):
in campo martio honorifice sepelitur cũ
ephitaphio huius modi. Elius constantius
uur consularis comes ⁊ magister utriusq
militie. atq patͥcius ⁊ scd̾o consul ordinarius.
Hie ex helena treberoꝵ nobilissima constan¬
tinum filium procreauit. imperatoremq
galliarum reliquit. qui etiam tocius regni
no exercitu iherosolimam ꝑrexit. ibiq cũ
dei adiutorio lignum sc̃e crucis inuenit.
Qua inuentione celebrata. papam silue¬
strum adiit. magnis precib deposcens. ut sͥ
scd̃m carnem consanguinee treberice ciuita¬
ti misereat᷑. ⁊ eius infidelitatis tenebras a¬
liquo idoneo predicatore illustrare dignet᷑.
Magna ergo doctoris habita inquisitione
omnium fidelium consilio sc̃s agritius. an¬
thiocene p̾sul ciuitatis euocat᷑. ⁊ ad trebe¬
rim cum preciosissimis reliquiis quas in¬
ferius notabimus. a papa ⁊ regina destinat᷑.
cum priuilegio quod idem papa siluester.

Expanded text:
in campo Marcio honorifice sepelitur cum in campo Marcio honorifice sepelitur cum epitaphio hujusmodi: Elius Constantius, vir consularis, comes et magister utriusque miliciae atque patricius, et secundo consul ordinarius. Hic ex Helena Trebirorum nobilissima Constantinum filium procreatum imperatorem Galliarum reliquit, qui etiam totius Romanino exercitu Jerosolimam perrexit, ibique cum Dei adjutorio lignum sanctae crucis invenit. Qua inventione celebrata, papam Silvestrum adiit, magnis precibus deposcens, ut sibi secundum carnem consanguineae Trebericae civitati misereatur, et ejus infidelitatis tenebras aliquo idoneo praedicatore illustrare dignetur. Magna ergo doctoris inquisitione habita, omnium fidelium consilio sanctus Agricius Anthiocenae praesul civitatis evocatur, et ad Treberim cum preciosissimis reliquiis, quas inferius nominabimus, a papa et regina destinatur, cum privilegio quod isdem papa Silvester
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine: regnum suum maculauit. neq
orationis domos destruxit. s dei cultores ue¬
nerationi habuit. ⁊ honori. Hic ñ modo a¬
mabilis. sed etiam uenerabilis treberib fuit.
precipue qͦd dioclesiani suspectam prudenti¬
am ⁊ maximiani rictiouariq sanguinari¬
am temeritatem. imꝑio eiusdem euaserãt.
Hic allemagnos qui iam a temporib uale¬
riani imꝑatoris. treberoꝵ confinia deuasta¬
bant. in ip̃is finib teberoꝵ aggressus mag¬
na strage deleuit. Circa lingonas die una
aduersam ⁊ scd̃am fortunam exꝑtus est.
Nam cum repente barbaris ingruentibus
intra ciuitatem ess coactus. tam precipi¬
ti necessitate ut clausis portis in murum
funib tolleretur .xiiii. horis diei aduentan¬
te exercitu .lx. milia alemannoꝵ cecidit.
captis eoꝵ regib quos etiam bestiis. cum
magnificum spectaculum numeris para¬
uisset obiecit. Anno.uͦi. imꝑii sui obiit in
britannia eboraci. ⁊ inde treberim relatus

Expanded text:
sanguine regnum suum maculavit, neque sanguine regnum suum maculavit, neque orationum domos destruxit, set Dei cultores venerationi habuit et honori. Hic non modo amabilis set venerabilis etiam Treberibus fuit, praecipue quod Diocletiani suspectam prudentiam et Maximiani Rictiovarique sanguinariam temeritatem imperio ejus evaserant. Hic Alamannos, qui jam a temporibus Valeriani imperatoris Trebirorum confinia devastabant, in ipsis finibus Trebirorum aggressus, magna strage delevit. Circa Lingonas die una adversam et secundam fortunam expertus est. Nam cum repente, barbaris ingruentibus, intra civitatem esset coactus tam praecipiti necessitate, ut clausis portis in murum funibus tolleretur, vix quinque horis mediis adventante exercitu, 60 fere milia Alamannorum cecidit, captis eorum regibus, quos etiam bestiis, cum magnificum spectaculum muneris parasset, objecit. Anno 16 imperii sui obiit in Brittannia Eboraci, et inde Treberim relatus
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑa partim sepulture tradiderunt. ⁊ quen¬
dam ingentis capacitatis puteum uetusta
modo rictiouarꝰ tantam multitudinem ꝑe¬
grinoꝵ. uł quare trebei siue threberi illi resi¬
stere ñ ualuerunt. S notandum quod hec
legio thebea primum iurauit in sacram̃ta
diuina.deinde in sacramenta regia. Hec duo
sacramenta. se obseruasse demonstrat. pͥmũ
quod idolis immolare contempsit. scd̃o qͦd
innocentiam suam dum bene potuit. armis
defendere noluit. Alioqͥn si thebei iuncti tre¬
berensib se deferende uoluissent. ñ solum ricti¬
ouari s etiam maximiani potentie resistene
quiuissent. Sed seruauit sacramentum su¬
um patienter moriendo. ⁊ciues urbis poten¬
tissime secum ad contemptũ mortis fidelit̾
inuitauit. Post rictiouare cruentissimũ.¬
imꝑium uł dominatum. uł tandem ciuile¬
bellum. nobis constantii pͥmo cesaris. de¬
hinc augusti reꝑatiu imperiũ. Hic multa
clementia erga homines. erga deum uero
religione maxima utebatur neq piorum

Expanded text:
ora partim sepulturae tradiderunt, et quendam ingentis capacitatis puteum vetustats, quomodo Rictiovarus tantam multitudinem rit, vel quare Thebei vel Treberi sibi resistere non valuerint. Set notandum, quod haec legio Thebea primum juravit in sacramenta divina, deinde in sacramenta regia. Haec duo sacramenta se observasse demonstrat, primum quod idolis immolare contempsit, secundum quod innocentiam suam dum bene potuit armis defendere noluit. Alioquin si juncti Thebei Treberensibus se defendere voluissent, non solum Rictiovari set et Maximiani potentiae resistere quivissent. Set servavit sacramentum suum pacienter moriendo, et cives urbis potentissimae secum ad contemptum mortis fideliter invitavit. 18. Post Rictiovari cruentissimum dominatum tandem civile nobis Constantii, primo caesaris dehinc augusti, reparatur imperium. Hic multa clementia erga homines, erga Deum vero religione maxima utebatur, neque piorum
Abbreviated transcription (Latin):
de ecclesiasticis reb aliqͥd disponendi. nul¬
la sit tributa facultas. idcirco ñ poteris.
ep̃ari. nec nos tibi cõmunicare. At uero si
insuꝑ debes ingradu suscepti honoris ꝑsiste¬
re. oportet te gregorio catholice eccłie sũmo
martyr. in epł̃a quadam uniuersis orien¬
talib ep̃is directa. de huiusmodi suꝑpositis
scribens ait. Quid gͦ facimus de tot tantis
q ciuitatib ex quib catholici pontifices re¬
iecti sunt. si catholici sunt subrogati. cur
catholici sunt reiecti: Sed eudenter appa¬
ret quia cum catholici sunt reiecti. non ca¬
tholici fuerunt. qui subrogatift̃. Itẽ. Quis
ñ uideat illos ẽẽ catholicos ⁊ ab om̃i hereti¬
ca peste prorsus alienos qui a propriis
urbib extrusi.⁊ in exiliis sunt redacti. ⁊ eoᷤ
qui suꝑstitib catholiciᷤᷤ successores fieri au¬
si sunt. catholicos omnino ñ esse: Restat gͥ¬

Expanded text:
nulla de ecclesiasticis rebus aliquid disponendi nulla de ecclesiasticis rebus aliquid disponendi sit tributa facultas, idcirco non poteris episcopari, nec nos tibi communicare. At vero si insuper debes in gradu suscepti honoris consistere, oportet te Gregorio catholicae ecclesiae summo martyr in epistola quadam, universis orientalibus episcopis directa, de hujusmodi superpositis scribens ait: « Quid ergo facimus de tantis totque civitatibus, ex quibus catholici pontifices rejecti sunt? si catholici subrogati sunt, cur catholici sunt rejecti? Sed evidenter apparet quia, cum catholici sunt rejecti, non catholici fuerunt qui subrogati sunt. Resnon videat, illos esse catholicos et ab omni heretica peste prorsus alienos, qui a propriis urbibus detrusi et in exiliis sunt redacti, et eos qui superstitibus catholicis successores fieri ausi sunt, catholicos omnino non esse. His
Abbreviated transcription (Latin):
uit ab ip̃is causa caritatis sibi eos cooꝑatoreᷤᷤ
fieri. ⁊ obtinuit. Itaq assumptis secum hiis¬
qͥ plus ceteris erga ip̃m benigni ẽẽ iude¬
bantur. conuenit eiusdem sedis archip̾su¬
lem ⁊ egilb̃tum consecrauit ep̃m. Porro
cum fiuiss ordinatus paucis interiectis
dieb treuerim uenit. ⁊cepit cũ his qui
se. tyrannico more agere: ut deinceps ab eiꝰ
impugnatione desisterent. maiorib qͥb
plus nocere ñ potuit ex rege timorem in¬
cutere. inualide uero plebis qui se adu̾sus
ip̃m defendere ñ potuit. bona quacumq oc¬
casione diriꝑe. Tunc hic qui plus ceteris au
si sunt ei resistere dixerunt.Qm̃ adhuc pon¬
tificatus ordinem ⁊ tunc ⁊ nũc ingratis.
nobis accessisti. s ⁊ quia ab homine excõmu¬
nicato ⁊ laico. ep̃alia suscepisti. ep̃alia inqͣm
anulum ⁊baculum presertim cum in cauo¬
nib ⁊ decretis laicis qͣntum uis religiosis

Expanded text:
vit ex ipsis causa karitatis sibi cooperatores vit ex ipsis causa karitatis sibi cooperatores fieri, et obtinuit. Itaque assumptis secum qui plus ceteris erga ipsum benigni videbantur, conivente ejusdem sedis archipraesule, Egilbertum consecravit episcopum. Porro cum fuisset ordinatus, paucis interjectis diebus, Treverim venit, et coepit cum his qui, per se, tyrannico more agere, ut deinceps ab ejus impugnatione desisterent; majoribus, quibus plus nocere non potuit, ex rege timorem incutere; invalidae vero plebis, quae se adversus ipsum defendere non potuit, bona quacumque occasione diripere. Tunc hii qui plus ceteris ei ausi sunt resistere, dixerunt: Quoniam ad hunc pontificatus honorem et tunc et nunc ingratis nobis accessisti, sed et quia ab homine excommunicato et laico episcopalia suscepisti, episcopalia inquam anulum et baculum, praesertim cum in canonibus decretis laicis quantumvis religiosis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ in medio nationis praue. atq ꝑuerse.
solum patre .R. fr̃e illo expulso alio ñ conse¬
crato. Si ecclesiam si statum xp̃ianitatis cu¬
res. locum nr̃m respicias ⁊ cura patris in
om̃ib spectata ordinationem mereatur. Met¬
tense ⁊ me tuo exaudito nullius detractio¬
ne ulterius rememoret᷑ ꝑsoluit tibi quod
patri filius qͦd prelato subditus. Deide
quibdam interpositis. in fine ita concludit.
Quomodo rex sit tecum ⁊ tu cum rege. mi¬
chi rescribas tuo. Deniq his que decursa
sunt romam directis. appropinquante t̾mino
quo se rex uenturum ꝑ epłam supͣ scriptam
ip̃i mandauerat. sicut iussus fuerat uenire.
ei obuiam ꝑabat. ueniensq maguntiam ibi
forte cum plures ep̃oꝵ in occursum regis eun¬
tium reꝑit. Ad quos facta oratione qm̃ con¬
fratres sui. suffraganei udelicet eccłie tre¬
⁊ bibo tullensis ob inuidiam regis metropo¬
litani sui consecrationi noluissẽt int̾eẽ. peti¬

Expanded text:
esse in medio nationis pravae et perversae; esse in medio nationis pravae et perversae; solum, patre et fratre illo expulso, alio non consecrato. Si ecclesiam, si statum christianitatis curas, locum nostrum respicias, et cum vita patris in omnibus spectata ordinacionem mereatur, Mettensem et me tuo exaudito, nullius detractione ulterius remoretur. Persolvet tibi quod patri filius, quod praelato subditus. Deinde quibusdam interpositis, in fine ita concludit: Quomodo rex sit tecum et tu cum rege, modo michi rescribas tuo. 14. Denique his quae decursa sunt Romam directis, appropinquante tempore quo se rex venturum per epistolam suprascriptam ipsi mandaverat, sicut jussus fuerat, venire ei obviam parabat, veniensque Mogontiam, ibi forte complures episcoporum in occursum regis euntium repperit; ad quos facta oracione, quoniam confratres sui, suffraganei videlicet ecclesiae Trettensis et Bibo Tullensis, ob invidiam regis metropolitani sui consecrationi noluissent interesse, peti
Abbreviated transcription (Latin):
eadem nob̃ ꝓsperitas. eadem fuit adu̾sitas.
Ad hoc me inuitauit mutua fraternitas.
debita caritas. sed precipue iussio tua beni¬
uolentia tua. ⁊habita in me fiducia. Pret̾ea
treuensis eccl̃ia cum graui dolore pedibus
ur̃is prouoluitur. filia dñm pulsat. in con¬
solatione sui detrimentum hiis temporib
me mediante deplorat. Uidua fere biennio
qͣuta passa est ⁊ patitur. quantũ afflictaẽ
⁊ affligitur. foris pugne. intus timores. Ele¬
git iurum de plebe dignum sacerdotem. ido¬
neum patrem. communi assensu. teste cõsci¬
entia mea coram deo ⁊coram te. quod nichil
simoniacum contͣ ius ecclesiasticum inter¬
currerit. qͦd nichil symoniacum etiam pe¬
ticione remota interuenerit. Consecrationẽ
eius miram᷑ differri. dilationem tam grauẽ
miram᷑ potuisse tibi inculcari. illud maxi¬
me quod pateris. hac desolatione nos adeo
grauari. Grauissimũ onus est michi solũ

Expanded text:
eadem nobis adversitas, eadem fuit prosperitas. eadem nobis adversitas, eadem fuit prosperitas. Ad hoc me invitavit mutua fraternitas, debita caritas, sed praecipue jussio tua, benivolentia tua et habita in me fiducia. Praeterea Treverensis ecclesia cum gravi dolore pedibus paternis advolvitur, filia dominum pulsat, inconsolabile sui detrimentum his temporibus me mediante deplorat. Vidua per biennium fere quanta passa est et patitur! quantum afflicta est et affligitur! Foris pugnae, intus timores. Elegit virum de plebe dignum sacerdotem, idoneum patrem, communi assensu, teste conscientia mea coram Deo et coram te, quod nichil symoniacum contra ejus ecclesiasticum intercurrerit, quod nichil symoniacum etiam peticione remota intervenerit. Consecrationem ejus miramur differri, dilationem tam gravem miramur potuisse tibi inculcari, illud maxime, quod pateris hac desolatione nos adeo gravari. Gravissimum onus est michi, solum
Abbreviated transcription (Latin):
mano pontifici in quib ⁊ meminit depul¬
sionis ab ep̃atu herimanni supͣdicti. meten¬
sis ac sibi iniuncte reconciliationis ut uideli¬
cet ipsius interuentione herimannus loco
suo restitueretur. quod licet satis laboraue¬
rit ñ tam̃ tunc. s post ea obtinuit. litteraꝵ
autem qͣs mittebat. hic erat modꝰ. Gregorio
summo pontifici. kño dño. Reuerentissimo
patri. theodericus uirduensis ep̃c. qualis¬
cumq tam̃ suus. dilectionem qͣm patri filiꝰ.
subiectionem qͣm prelato subditus. seruitu¬
tem quam dño seruus. Posse tibi obedire
maxima michi est iocunditas. posse seruire
ñ parua hylaritas. In quo enim uenerabor
te. in eo beatum petrum. in quo obediendo.
seruiendo. te michi conciliabo. in eo beatum
apłm̃. Monitus ate suscepi ꝯfratrem meũ
metensem ut te ip̃m. attendens illud dñicũ.
Qui uos recipit me recipit.Causam eiꝰ me¬
am feci. Negotium eius meum existimaui.

Expanded text:
mano pontifici, in quibus et meminit depulmano pontifici, in quibus et meminit depulsionis ab episcopatu Herimanni supradicti Mettensis ac sibi injunctae reconciliationis, ut videlicet ipsius interventione Herimannus loco suo restitueretur; quod, licet satis laboraverit, non tamen tunc sed postea obtinere potuit. Litterarum autem quas mittebat hic erat modus . Gregorio summo pontifici karissimo domino reverentissimo patri Theodericus Virdunensis episcopus qualiscumque tamen suus, dilectionem quam patri filius, subjectionem quam praelato subditus, servitutem quam domino servus. Posse tibi obedire maxima est michi jocunditas, posse servire non parva hilaritas; in quo enim venerabor te, in eo beatum Petrum; in quo obediendo serviendo te michi conciliabo, in eo beatum apostolum. Monitus a te suscepi confratrem meum Mettensem ut te ipsum, attendens illud dominicum: « Qui vos recipit, me recipit » , causam ejus meam feci, negocium meum existimavi,
Abbreviated transcription (Latin):
nobis faciat. ꝓnidebimus. De saxonib uͦ
de salzburgense archiep̃o. de comite ad alb̃to
⁊ de aliis ad nos redire uolentib tͥ id respon¬
demus quia consiliis tuis libenter acquies¬
cimus. ut tantum modo pax fiat in nrris
temporib. uidelicet ut fideles sint cum ad
nos redierint.Tu autem si non grauaris fa¬
cere quod uolumus. augꝰtam ad nos uenire
deo fauente in festo eoꝵ radispone erimus.
Studeas gͦ ad nos uenire. ut tuo nos aduen¬
prefatus theodericus acceptas legisset. no¬
luit quidem quod petebati libent̃ adim¬
plere. s attonitus rerum magnitudine ñ
potuit in corde suo credere. ita se om̃ia habere.
sicut scriptura referente cognouerat. Sed
et recordatus quod a clero treuerensi ne id
faceret. apłica auctoritate sibi int̾dictum
fuisset.ne forte aduersus eum exinde potuis¬
sent.qͣndoq idonee accusationes consurgere
congrĩ duxit suꝑ hoc litteras mittere ro¬

Expanded text:
 faciat providebimus. De Saxonibus vero,  faciat providebimus. De Saxonibus vero, de Salzburgense archiepiscopo, de comite Adalberto, et de aliis ad nos redire volentibus id tibi respondemus, quia consiliis tuis libenter acquiescimus, ut tantummodo pax vera fiat in nostris temporibus, videlicet ut fideles sint, cum ad nos redierint. Tu autem si non gravaris facere quod volumus, Augustam ad nos venire Deo favente, in festivitate eorum Radisponae erimus. Studeas ergo ad nos venire, ut tuo nos adven epistolas cum praefatus Theodericus acceptas legisset, noluit quidem quod petebatur libenter adimplere, sed attonitus rerum magnitudine, non posuit in corde suo credere, ita se omnia habere sicut scriptura referente cognoverat. Sed et recordatus, quod a clero Treverensi ne id faceret apostolica auctoritate sibi interdictum fuisset, ne forte adversus eum exinde potuissent quandoque idoneae accusationes consurgere, congruum duxit super hoc litteras mittere Ro
Abbreviated transcription (Latin):
summo studio secum manentes adiuuerũt
summo triumpho ⁊ fide eis ab recedentes ꝓse¬
cuti sunt in tantum ut in dño fiducialiter
dicamus.quia tota Roma in manu nrr̃a est.
excepto illo castello in quo reclusus habitat
hildebrant scilicet in domo crescentii. Quem
hildebrandum legali omnium cardinalium
ac totius populi romani iudicio scias abie¬
ctum ⁊ electum. nr̃m papam clementem. in
sede apłica sublimatum omnium romano¬
rum acclamatione.uosq a papa clemente.
ordinatum. ⁊consensu omnium romanoꝵ
consecratum in die sc̃o pasche in imꝑatorem
tocius popłi romani exultatione. Hiis ita
factis benedictione dei ⁊ sc̃i petri omnium
gaudio a roma recessimꝰ.⁊ qͣnto citius pos¬
sumus ad has partes ꝓperamus.⁊ in uia re¬
ditus inuenit nos. tuus nuntius. Gaudeãt
qui uelint.doleant qui uelint.nos deo ꝓpi¬
cio assumus dñs ille qui agat. scire ñ curamꝰ.
si quod tu monuisti libenter ne dampnum¬

Expanded text:
summo studio secum manentes adjuverunt, summo studio secum manentes adjuverunt, summo triumpho et fide ab eis recedentes prosecuti sunt nos, in tantum ut in Domino fiducialiter dicamus quia tota Roma in manu nostra est, excepto illo castello, in quo inclusus est Hildebrant, scilicet in domo Crescentii. Quem Hildebrandum legali omnium cardinalium ac totius populi Romani judicio scias abjectum, et electum papam nostrum Clementem in sede apostolica sublimatum omnium Romanorum acclamatione, nosque a papa Clemente ordinatum et consensu omnium Romanorum consecratum in die sancto paschae in imperatorem totius populi Romani exultatione. His ita factis benedictione Dei et sancti Petri omnium gaudio a Roma recessimus, et quanto citius possumus ad has partes properamus, et in via reditus invenit nos tuus nuntius. Gaudeant qui velint, doleant qui velint, nos Deo propicio assumus. Domnus ille quid agat, scire non curamus, sed quod tu monuisti, libenter ne nobis dampnum
Abbreviated transcription (Latin):
ore ad os dicenda. Siquidem hoc qͦd in mar¬
gine epłe tue de romano negotio nob man¬
dasti: in primis dicimus tibi. Nomam in
die sc̃i benedicti intrauimꝰ. Qualiter aut̃
a romanis recepti sumus qualiter cum ro¬
manis steterimus. qͣliter a romanis reces¬
serimus ab aliis multis te audisse credimꝰ.
tum etiam litteris nr̃is tibi indicauimus
quas te ñdum uidisse credimꝰ. sed ⁊ malle¬
mus alio qͣm nr̃o ore te rescisse. que nobis
fecit dñs. Incredibile enim uidetu quod
uerissimum ꝓbatu quod fcm est rome
ut ita dicam. cum decem hominib in nob̃
oꝑatus est dñs. quod antecessores nr̃a si
fecissent.cum decem milib miraculũ eẽt
om̃ib. Nam cum in theuctonicas partes de
acquirenda roma desperantes redire uellemꝰ.
ecce Romani missis legatis ut romam intra¬
remus rogauerunt. seqͦ in om̃ib nob̃ obedi¬
turos. ꝓmiserunt.quod ⁊ fecerunt. Summo
namq gaudio nos intrantes susceperunt.

Expanded text:
ore ad os dicenda. Siquidem hoc quod in marore ad os dicenda. Siquidem hoc quod in margine epistolae tuae de Romano negocio nobis mandasti, inprimis dicimus tibi. Romam in die sancti Benedicti intravimus; qualiter autem a Romanis recepti simus, qualiter cum Romanis steterimus, qualiter a Romanis recesserimus, ab aliis multis te audisse credimus, tum etiam litteris nostris tibi indicavimus, quas te nondum vidisse putamus, sed et mallemus alio quam nostro ore te rescisse quae nobis fecit Dominus. Incredibile enim videtur, quod verissimum probatur, quod factum est in Roma; ut ita dicam, cum decem hominibus in nobis operatus est Dominus, quod antecessores nostri si fecissent cum decem milibus, miraculum esset omnibus. Nam cum in Theutonicas partes, de acquirenda Roma jam desperantes, redire vellemus, ecce Romani missis legatis ut Romam intraremus rogaverunt, seque in omnibus nobis obedituros promiserunt; quod et fecerunt. Summo namque gaudio nos intrantes receperunt,
Abbreviated transcription (Latin):
secretur. Quo circa ep̃is in sua redeuntib
egilb̃tus benedictione ñ ꝑcepta remansit.¬
⁊ erat cupiens consecrari. nec potuit ab aliqͦ
igitur annis fere tͣnsactis cum res regi in¬
notuisset. qui sub ip̃o tempore roma rediens
multa ibi cede patrata. ⁊ papa gregorio fuga¬
to quo certe dieb illis nichil celebriori fama
omnium hora adimplebat. secus alpes mo¬
ram faciebat. directis ep̃is ad supra dictum
uirdunensem ep̃m qui ei sũma familiarita¬
te adherebat. petiit quod treberensem metro¬
politanum quamtocius consecrare studeret.
Quarum epistolarum exemplar hic insere¬
re ñ ab re uidet᷑ que habent hunc modum.
te scire uolumus quia nulli melius qͣm tͥ
confidimꝰ. nec ep̃m traiectensem fidei moni¬
torem s ad honorem regni tractandũ tͥ mi¬
sisse cooperatorem. deinde ad singula que
mandasti negocia singła. damus responsa.
sed breuissima. quia infinita tͥ reseruamus

Expanded text:
secretur. Quocirca episcopis in sua redeuntibus, secretur. Quocirca episcopis in sua redeuntibus, Egilbertus benedictione non percepta remansit, et erat cupiens consecrari, nec potuit ab aliquoigitur annis fere transactis, cum res regi innotuisset, qui sub ipso tempore Roma rediens, multa ibi caede patrata et papa Gregorio fugato, quo certe nichil in diebus illis celebriori fama ora omnium adimplebat, secus Alpes moram faciebat, directis epistolis ad supradictum Virdunensem episcopum, qui ei summa familiaritate adhaerebat, petivit, quatinus Treverensem metropolitanum quantocius consecrare studeret. Quarum epistolarum exemplar hic inserere non videtur ab re, quae habent hunc modum: te scire volumus, quia nulli melius quam tibi confidimus, nec episcopum Trajectensem fidei monitorem, sed ad honorem regni tractandum tibi misisse cooperatorem. Deinde ad singula quae mandasti negocia singula damus responsa, sed brevissima, quia infinita tibi reservamus
Abbreviated transcription (Latin):
concordare ñ possumꝰ: saltem in hunc cõueni¬
amus. Et consensit ei ex ep̃is qui causa electi¬
onis aduenerant. solus theodericus uirdu¬
nensis ep̃c qui cognomento magnus uoca¬
batur ⁊ pars aliqua populi treberẽsis. Rex
uero nil moratus inuestiuit eum. dans ei
anulum ⁊baculum. sub die octauo idͦ iañ.¬
anno dñice incarnationis.mͦ.lxx.uiͦii. Pon¬
tifices uero herimannus mettensis ⁊ bibo
tullensis.⁊ residuus clerus ⁊ popłs qͣntum
in ip̃is erat ñ assenserunt. qm ip̃i tam ido¬
neas ꝑsonas exhibuerunt. resistere tamen
regis uoluntati ñ potuerunt. Ueruntamen
clerus ⁊popłs multum moleste ferentes tan-¬
tam sibi irrogari uiolentiam deprecabant᷑.
eos qui prestoi erant ep̃os. ⁊cum intermi¬
natione auctoritatis apłice interdixerunt.
ne ip̃m consecrarent antistitem. cõmonen¬
tes eos canonici illius decreti quod p̾cipit᷑
ut nullus in ep̃m nisi canonice electus con¬

Expanded text:
concordare non possumus, saltem in hunc conveniconcordare non possumus, saltem in hunc conveniamus. Et consensit ei ex episcopis qui electionis causa advenerant solus Theodericus Virdunensis episcopus, qui cognomento Magnus vocabatur, et pars aliqua populi Treverensis. Rex ergo nil moratus investivit eum, dans ei anulum anno dominicae incarnationis 1078. Pontifices vero Herimannus Mettensis et Bibo Tullensis et residuus clerus et populus, quantum in ipsis erat, non assenserunt, quoniam ipsi tam idoneas personas exhibuerunt ; resistere tamen regis voluntati non potuerunt. Verumptamen clerus et populus multum moleste ferentes irrogari sibi violentiam, deprecabantur eos qui praesto erant episcopos, et cum interminacione auctoritatis apostolicae interdixerunt, ne ipsum consecrarent antistitem, commonentes eos canonici illius decreti, quo praecipitur ut nullus in episcopum nisi canonice electus con
Abbreviated transcription (Latin):
perta qͣm plurimum iter accelerauit intͣ
se cogitans si forte eo maturius potuisset
ꝑuenire. ꝓ impensa sepius regi seruitute
hunc ei honorem posse subsistere. Quod et
factum est. S qualiter ad id uentum fue¬
rit ignaros docebimus. Porro cum imꝑre
iussisset ut quem sibi placere cognoscerent
hunc ep̃m eligerent. ⁊ clerus unum post
unum ex ip̃o eoꝵ consortio hoc utiq honore
dignissimos exhiberent. rex autem quot qͦt
nominassent nullum eoꝵ sibi placere dixis¬
set. nullus enim beniuolentiam eiꝰ digna
taxatione preuenerat. iam in eligendo tͥb
dieb exactis.⁊ quarto nichilominus die ad
idem congregatis om̃ib tanquam a deo mis¬
sis si tamen dici potest. a deo dirigi uia ho¬
minis quiculpa sua meruit ab eccłie cõmu¬
mone suspendi. uenit. ⁊ fc̃a oratione locutꝰ
est regi. de his que habebat in mandatis. Qͥb
finitis: dixit rex. Qm̃ diu in eligendo ep̃o

Expanded text:
perta, quam plurimum iter acceleravit, intra perta, quam plurimum iter acceleravit, intra se cogitans, si forte eo maturius potuisset pervenire, pro inpensa saepius regi servitute hunc ei honorem posse succedere; quod et factum est. Sed qualiter ad id ventum fuerit, ignaros docebimus. Porro cum imperator jussisset ut quem sibi placere cognoscerent hunc episcopum eligerent, et clerus unum post unum ex ipso eorum collegio, hoc utique honore dignissimos, exhiberent, rex autem, quotquot neminassent, nullum eorum sibi placere dixisset --nullus enim eorum benivolentiam ejus digna taxatione praevenerat,--jamque in eligendo tribus diebus transactis, et quarto nichilominus die iterum ad idem congregatis omnibus: tamquam a Deo missus--si tamen dici potest a Deo dirigi via hominis qui culpa sui meruit ab ecclesiae communione suspendi--venit, et facta oracione sua, locutus est regi de his quae habebat in mandatis. Quibus finitis dixit rex: Quia jam diu in eligendo episcopo
Abbreviated transcription (Latin):
renis acquirere.cum sicut tempore.sic et in
eoꝵ mente primum sit animale deinde qͦd
quam honorem temporalem. Multis itaq
sermonib pro huiusmodi ad inuicem col¬
latis. cum uideret eum ep̃c incorribilit̾ sy¬
moniace parti ⁊ nil penitus eccłiastice assẽ¬
tire. uissit eum a communione eccł̃ie alienũ
existere. usq dum uniuersali pape presen¬
tatus unitati eccł̃ie al ꝑ ip̃m meruerit soci¬
ari. Proinde cum diutius intra se hesitaret
demum ei uoluntas romam ꝓficiscendi inci¬
dit.ueruntamen rege inconsulto ire illo no¬
luit. a quo rege accepta ad eum quem sup¬
positum pape diximus mandata detulit.
⁊ ab uniuersali penitus declinauit. Et fa¬
ctum est dum rediret adimpletis negociis
pro quib a rege missus fuerat. in redeundo
audiuit. Udonem fideli dignum memoria.
treberensium archiep̃m. uita decessisse. ⁊ ob ia
regem treberim aduenisse. ut alium in locũ
eius debuisset substituere. Et hac fama com¬

Expanded text:
renis acquirere, cum sicut tempore, sic et in renis acquirere, cum sicut tempore, sic et in eorum mente primum sit animale, deinde quoquam honorem temporalem! Multis itaque sermonibus pro hujusmodi ad invicem collatis, cum vidisset eum episcopus incorrigibiliter symoniacae parti et nil penitus ecclesiasticae assentire, jussit eum a communione ecclesiae alienum existere, usque dum universali papae praesentatus, unitati ecclesiae per ipsum meruerit sociari. Proinde cum diutius intra se haesitasset, demum voluntas ei Romam proficiscendi incidit, verumptamen rege inconsulto ire illo noluit; a quo rege, inquam, accepta ad eum, quem superpositum papae diximus, mandata detulit, et ab universali penitus declinavit. Et factum est, dum rediret adimpletis negociis pro quibus a rege missus fuerat, in redeundo audivit Uodonem, fideli dignum memoria Treverensem archiepiscopum, vita decessisse, et ob hoc regem Treverim adivisse, ut alium in locum ejus debuisset substituere. Et hac fama com
Abbreviated transcription (Latin):
tificis supra memoratum decretũ in ecclesia
sua recitaret. ausu temerario illi in faciem
restitit. palam dans cunctis intelligere. q̃m
et ip̃e cum hemricianis uinculo teneretur
anathematis. Constat enim testimonium
ꝑhibente apło de malefactorib. quia facien¬
tes ⁊consentientes.una sunt sententia plec¬
tendi. Ille uero consentit. qui et si renuere ñ
ualeat. fauendo tamen quantum in ip̃o est
malefacientis oꝑib communicat. Dicebat
autem imꝑatori licere. nec idcirco consortiũ
gratis. precio ue cui uoluerit impendat. q̃
utiq ñ sua. sed iuxta romanam consuetu¬
dinem. regalia beati petri uł eccł̃ie potiori iu¬
re possunt appellari. Sed utinam qui ad ec¬
clesiastice dignitatis honorem uenire deside¬
rant. ñ ambitiose quod minime decet. se in¬
gerant. neq artificiosi colore comm̃ti symo¬
niace hereseos sibi machinamenta confin-¬
gant.asserentes se ñ sp̃ualia.sed terrena ter¬

Expanded text:
tificis supra memoratum decretum in ecclesia tificis supra memoratum decretum in ecclesia sua pronunciaret, ausu temerario illi in faciem restitit, palam dans cunctis intelligere, quoniam et ipse cum Heinricianis vinculo teneretur anathematis. Constat enim, testimonium perhibente apostolo, de malefactoribus, quia facientes et consentientes una sunt sententia plectendi . Ille vero consentit, qui etsi rennuere non valeat, favendo tamen, quantum in ipso est, malefacientis operibus communicat. Dicebat autem imperatori licere, nec idcirco ecclesiae cgratis preciove cui voluerit inpendat. Quae utique non sua, sed juxta Romanam consuetudinem regalia beati Petri vel ecclesiae pociori jure possunt appellari. Sed utinam qui ad ecclesiasticae dignitatis culmen venire desiderant, non ambiciose, quod minime decet, se ingerant, neque artificiosi colore commenti symoniacae hereseos sibi machinamenta confingant, asserentes se non spiritualia sed terrena ter
Abbreviated transcription (Latin):
adiciens. conuocato sue partis ep̃oꝵ abbatũ
⁊ alioꝵ grandium concilio statuit. ut nulli
eoꝵ gregorius deinceps. apostolicus esset.
nec decreta quisqͣm eius reciperet. Et hoc
fc̃o ip̃e sub om̃i celeritate italiam adiit.
uicb̃tum quendam rauenne ciuitatis ep̃m
in una ciuitatum italie pro gregorio papã
fecit.quem ⁊clementem nominauit. Porro
si qͣndo gregorius causa cuuislibet rei agen¬
de romã fuisset egressus iste subintrabat.
illo reuertente. iste fugiebat. illi eccłiastica
maior iudelicet pars. isti uero cesariana pre¬
sidio erat. S quid ad nos ista ꝑtinent: Poti¬
us in sua loca abeant. nos autem prepositi
nr̃i seriem ꝓsequam᷑. Per idem tempus fu¬
it in ciuitate batauia de optimatib baioa¬
rie ex clero quidam prepositus maioris ec¬
clesie ⁊ scolasticus nomine. Egilbertus qͥ
uice quadam cum ep̃c loci illiuis sicut ⁊ ali¬
arum ciuitatũ ep̃i. ex precepto romani pon¬

Expanded text:
eradjiciens, convocato suae partis episcoporum abbatum eradjiciens, convocato suae partis episcoporum abbatum et aliorum graduum concilio, statuit, ut Gregorius nulli eorum deinceps apostolicus esset, nec decreta ejus quisquam reciperet. Et hoc facto, ipse sub omni celeritate Italiam adiit, Wicbertum quendam Ravennae civitatis episcopum in una civitatum Italiae pro Gregorio papam fecit ; quem et Clementem nominavit. Porro si quando Gregorius causa cujuslibet rei agendae Romam fuisset egressus, iste subintrabat; illo revertente, iste fugiebat. Illi ecclesiastica, major videlicet pars, isti caesariana pars praesidio erat. Sed quid ad nos ista pertinent? pocius in sua loca abeant. Nos autem propositi nostri seriem prosequamur. 11. Per idem tempus fuit in civitate Batavia de optimatibus Bajoariae ex clero quidam praepositus majoris ecclesiae et scholasticus nomine Egilbertus, qui vice quadam, cum episcopus loci illius, sicut et aliarum civitatum episcopi, ex praecepto Romani pon
Abbreviated transcription (Latin):
proditores contumeliis afficiebant. insul¬
tantes eos ecclesianos appellantes. Nullus
enim tunc in subrogandis pontificib uł
aliis eccles iasticis dignitatib canonice san¬
ctionis ordo seruabatur. s qui tantum re¬
gis uł pͥncipis manum impesset. seu aliud
qualecumq obsequium sibi placitum im¬
pendisset. regia p̾ficiebatu miolentia ubi¬
uiolentia ubi uoluisset. At uero ubi rex eiꝰ¬
quiq consentanei pͥncipes ñ eominus o¬
mittebant. s uetitam uenditionem magis
ac magis instituebant. prefatus papa ñ
ueritus sententia anathematis omnes
concludit. ⁊ quicumq uoluisset in catholi¬
coꝵ consortio numerari. faciebat sibi huiꝰ¬
modi uerba conscribi. Anathematiro omnẽ
heresim henrici dicti regis ⁊ complicium
eius.⁊om̃s qui eum regio nomine ⁊honore
uenerãt᷑. henricum inqͣm nominis huius
regem quartum. Quam excõmunicationẽ
admodum ferens.⁊ peccatum pͥeccato suꝑ¬

Expanded text:
proditores contumeliis afficiebant, insulproditores contumeliis afficiebant, insultanter eos ecclesianos appellantes. Nullus enim tunc in subrogandis pontificibus vel aliis ecclesiasticis dignitatibus canonicae sanctionis ordo servabatur, sed qui tantum regis vel principis manum implesset seu aliud qualecumque obsequium sibi placitum inpendisset, regia praeficiebatur violentia ubi voluisset. At vero ubi rex ejusque consentanei principes non eo minus omittebant, sed vetitam venditionem magis et magis instituebant, praefatus papa non veritus sententia anathematis omnes conclusit, et quicumque voluisset in catholicorum consortio numerari, faciebat sibi hujusmodi verba conscribi: Anathematizo omnem heresim Heinrici dicti regis et omnium complicium ejus et omnem qui eum regio nomine vel honore veneratur, Heinricum inquam nominis hujus quartum regem. Quam excommunicationem admodum ferens et peccatum peccato sup
Abbreviated transcription (Latin):
coni a cohabitationib feminarum se ut de¬
cet abstinerent. aut officio uacarent.Simł
etiam nequiscuiꝰcumq ordinis laicus uide¬
licet siue clericus. ep̃atus abbatias seu alias
quaslibet sp̃ualium donoꝵ dignitates. uel
ꝑ se uel ꝑ int̾positam ꝑsonam emere uel
uendere presumeret. quod siquis infringe¬
ret honorem quencũq haberet amitteret.
Ubi hoc uerbum palam fc̃m est. in cordib
eoꝵ qui non scd̃m deum incedebant. mag¬
nam suscitauit inuidiam. propt̾ea inter
regnum ⁊sacerdotium partes exorte sunt
⁊hinc inde ꝑ maxime inuidie succreuerũt.
⁊ eo usq dissensionis huiꝰ ⁊ inimiciciarum
in inuicem fomes inualuit. ut sicui cesa¬
rianoꝵ occurrisset quispiam ecclesiastico¬
rum qui forsitan ꝓ amore patrie celestis
scl̃m reliquisset.carnem macerasset.quẽq
aliqua corꝑis molestia attenuasset. siue qui
ut tunc moriᷤ erat. barbam quasi in signũ
religionis enutrisset. quasi regii honoris

Expanded text:
coni, a cohabitationibus feminarum se ut deconi, a cohabitationibus feminarum se ut decet cohiberent, aut ab officio cessarent. Simul etiam ne quis cujuscumque ordinis, laicus videlicet sive clericus, episcopatus, abbacias seu alias quaslibet spiritualium donorum dignitates, vel per se vel per interpositam personam, emere sive vendere praesumeret; quodque si quis infringeret, honorem quemcumque haberet amitteret. Ubi hoc verbum palam factum est, in cordibus eorum qui non secundum Deum incedebant magnam suscitavit invidiam. Propterea inter regnum et sacerdocium partes exortae sunt, et hinc inde permaximae inimicitiae succreverunt, et eo usque dissensionis hujus et inimicitiarum in invicem fomes invaluit, ut si cui caesarianorum occurrisset quispiam ecclesiasticorum, qui forsitan pro amore patriae coelestis seculum reliquisset, carnem macerasset, quemque aliqua corporis molestia attenuasset, sive qui, ut tunc moris erat, barbam quasi in signum religionis enutrisset, quasi regii honoris
Abbreviated transcription (Latin):
deo donante a sapientib eiꝰ furore sedato e¬
lectione cleri ⁊ popłi udo intronizatiur ep̃c
hec ex alemannoꝵ ꝓsapia oriundꝰ patre eber-¬
hardo comite matre ida. eiꝰdemq monasterii
quod dicit᷑ scafu se fundatorib uir ualde
uen̾abilis fuit facie uenustꝰ. ore facundus.
statura ꝓcerus. cuius merito humeris susten¬
tari posset moles regiminis. Hic oꝑa a deces¬
sorib suis incepta scilicet monaster ii sẽi pet
amplificationem fecit. comprouincialium
one regis. in obsidione castri alemannoꝵ qͦd
tungia dicitur obiit.relatusq a treberensi¬
b in monasterio sc̃i petri sepultus est cui
casione libet altius parumꝑ edicere. Tem¬
pore illo cum gregorius qui ⁊ hildebrant
romani pontificatus iura disponeret.hoc de¬
cretum antiquitus quidem ꝓmulgatũs nc̃
autem inuoiatum est. ut uidelicet om̃s in
sacris ordinib constituti p̾sb̃ri scilicet ⁊ dia-¬

Expanded text:
Deo donante a sapientibus ejus furore sedato, eDeo donante a sapientibus ejus furore sedato, electione cleri et populi Uodo intronizatur episcopus. Hic ex Alamannorum prosapia oriundus, patre Everhardo comite, matre Ita, eisdemque coenobii quod dicitur Scafuse constructoribus, vir valde venerabilis fuit, facie venustus, ore facundus, statura procerus, cujus merito humeris sustentari posset tanti moles regiminis. Hic opera a decessoribus suis incepta, scilicet monasterii sancti Petri amplificationem, perfecit, conprovincialium . Hic in expeditione regis in obsidione castri Alamannorum quod Tuingia vocatur obiit , relatusque a Treberensibus, in monasterio sancti Petri sepultus est. Cui casione libet altius parumper edicere. 10. Tempore illo cum Gregorius, qui et Hildebrand, Romani pontificatus jura disponeret, hoc decretum antiquitus quidem promulgatum, nunc autem innovatum est, ut videlicet omnes in sacris ordinibus constituti, presbiteri scilicet et dia
Abbreviated transcription (Latin):
clamosis instigant uocib. si colonienses hac
molitione preualeant actum hoc omnium
multa: Coacto exercitu frondes arboꝵ ne ar¬
ma uiderent᷑ preferentes nocte clara obuiam
ꝑgunt. eosq in pago bedonico quiescentes
nichilq tale suspicantes subito circumueniũt.
Qui conturbati aduenientis sonitu multi¬
tudinis.post qͣm hostes ad ẽẽ senserunt fugã
in pedum celeritate saltuumq densitate. ꝓ¬
ut quisq potuit sibi elegit. Sic eos discur¬
rentes hostes inuaserunt. multisq captis
cum plurib sauciatis om̃ib eoꝵ reb ingen¬
ti preda potiti sunt. Ip̃e dominus cono inci¬
dit in manus hominum impioꝵ. qui eum
nequiorib custodiendum. donec uiderent qͦ
res uergeret commiserunt. qui eum paulo
preualeret arbitrium. de rupe precipitantes
in kł iunii miserabili morte ꝑemerunt. Qͣ
decausa rege ualde cõmoto ciuitatem q tre¬
bericam se desolaturum cõminante tandem

Expanded text:
clamosis vocibus instigant: si Colonienses hac clamosis vocibus instigant: si Colonienses hac molitione praevaleant, actum hoc omnium multa? coacto quippe exercitu, frondesque arborum, ne arma proderentur, praeferentes, nocte clara obviam pergunt, eosque in pago Bedonico quiescentes nichilque tale suspicantes subito circumveniunt. Qui conturbati advenientis sonitu multitudinis, postquam hostes adesse senserunt, fugam in pedum celeritate saltuumque densitate prout quisque potuit sibi elegit. Sic eos discurrentes hostes invaserunt, multisque captis, compluribus sauciatis, omnibus eorum rebus ingentique praeda potiti sunt. Ipse domnus Cuono incidit in manus hominum impiorum, qui eum nequioribus custodiendum, donec viderent quo res vergeret, commiserunt; qui eum paulo praevaleret arbitrium, de rupe praecipitantes, in Kal. Junii miserabili morte peremerunt. Qua de causa rege valde commoto civitatemque Trebericam se desolaturum comminante, tandem