comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccata nra ꝓfecto ille quil auit pedes
discipulorum suorum fidelirẽ &iustus
qui dimitiat nobis peccata & mund&
ab omni iniquitate idestusq ad pedesqui¬
b conuersamurinterra. Promde ecde¬
sia quã mundat xp̃s laua croaquȩ inuer¬
bo ñ soluminillis ẽ sine macula &ruga
qui post lauacrum regenerationis conti¬
nuo exhuius uitae contagione tolluntur
nec calcant terramut opus habeantpedes
lauare uerum &ia in his quib: istamini¬
sen cordia p̃bens dñs feciteos desaeculo
isto lotis &ia pedib: emigrare: in hisau
qui hic demorantur &am̃ simunda sit :
qmiusteuiuunt. Opus tamenhabent pe¬
des lauare: qm̃ sine peccato utiq ñ sunt.
des meos quomodo inquinabo eor. Dicenĩ
calcare conuenit. alia questio rur sus exo¬
dit incaelum & sed& addexteram
patnrnonne a postolus clamat
& dĩc Si ergoresurexistis cũ xp̃o
quae sursum sunt sapite ubixp̃s
ẽ addextera dĩ sedens quae sur sum
s quente nꝰ quae suꝑ terram. Quo¬

Expanded text:
lavit pedes discipulorum suorum, fidelis est et justus qui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate , id est, usque ad pedes quibus conversamur in terra. 5. Proinde Ecclesia quam mundat Christus lavacro aquae in verbo, non solum in illis est sine macula et ruga , qui post lavacrum regenerationis continuo ex hujus vitae contagione tolluntur, nec calcant terram ut opus habeant pedes lavare; verum etiam in iis quibus istam misericordiam praebens Dominus, fecit eos de saeculo isto lotis etiam pedibus emigrare. In his autem qui hic demorantur, etiamsi munda sit, quoniam juste vivunt; opus tamen habent pedes lavare, quoniam sine peccato utique non suntdes meos; quomodo inquinabo illos ? Dicit enim calcare cum venit. Alia quaestio rursus exodit in coelum, et sedet ad dexteram Patris? nonne Apostolus clamat, et dicit, Si ergo resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite, ubi Christus est ad dexteram Dei sedens, quae sursum sunt quaerite, non quae super terram ? Quo
Abbreviated transcription (Latin):
dicitissum quippe quod dicitis ho
tollit encelsur. necpotest restedici
adroganrdĩ Nobisnamq expe¬
diteum nosse. nilli c eceum quis ꝗ
cognoscit sin se indic& ipse quine¬
uit. Siergoñ selaudando quasi ad¬
rogantia uitare uoluent nobissa¬
puentia denegabit. & mnagntrem
cueide quodse eedio ne moreũ¬

Expanded text:
dicitis, sum quippe quod dicitis. Hodicitis, sum quippe quod dicitis. Hotollit excelsus. Nec potest recte dici arrogans Deus, nobis namque expedit eum nosse, non illi. Nec eum quisquam cognoscit, si non se indicet ipse qui novit. Si ergo non se laudando, quasi arrogantiam vitare voluerit, nobis sapientiam denegabit. Et magistrum quidem quod se esse dicit, nemo re
Abbreviated transcription (Latin):
Slauans pedes discipulis suu dit:
quilotus ẽ semeł nͥhab& neces¬
si tatemnis pedeslauare. sed est
ipse euangelista pate fec adiun¬
inde ad sequentiatrans eamus:
pot quamergolauit pedeseorum
& accepituestimenta sua cũrecu¬
fecenm uobis. nunc ẽ ut beato petro
reddaturilla ꝓmissio. Dilatũ enim
fueratiquando expauescenti & di¬
uertin lauatis mihi pedes in aeãnũ
Responsume ciquodega facio tunescis
modo scies auꝰpostea ecce e ipsum
postea iam tempus ẽ ut dicatur: quod
sadi suitam inopinati. tammira¬
bilis tamex paues cendi ut nisiuehe¬
int ipse cte rruis r& nullo modosi¬
nendptmagister nontantũ ipsorũ:
sed angelorum & dñs ntantum ip¬
sorum sedreru momniũ lauar epe¬
des discipulorum & seruorum suo¬
rum huius ergo tanti facb qm ymi¬
serat scientia idicens. Scies au¬
postea quid sit quod fecit docere
nunc incipit. Vo sinqinduocatis
ne magisten& dñe. & benedicitis
sum enĩ Beneditis quiauerum

Expanded text:
lavans pedes discipulis suis, ait, Qui lotus est semel, non habet necessitatem nisi pedes lavare, sed est ipse Evangelista patefecit, adjunProinde ad sequentia transeamus. 2. Postquam ergo lavit pedes eorum, et accepit vestimenta sua; cum recufecerim vobis. Nunc est ut beato Petro reddatur illa promissio; dilatus enim fuerat, quod expavescenti et dicenti: Non lavabis mihi pedes in aeternum, responsum est ei: Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea. Ecce est ipsum postea jam tempus, ut dicatur quod facti sui, tam inopinati, tam admirabilis, tam expavescendi, et nisi vehementer ipse terruisset, nullo modo sinendi, ut magister non tantum ipsorum, sed et angelorum, et Dominus non tantum ipsorum, sed rerum omnium, lavaret pedes discipulorum et servorum suorum. Hujus ergo tanti facti quoniam promiserat scientiam, dicens Scies postea, quid sit quod fecit, docere nunc incipit. Vos, inquit, vocatis me Magister et Domine, et bene dicitis, sum et enim. Bene dicitis, quia verum
Abbreviated transcription (Latin):
atur quis foraassis & dicat. Immosimun¬
dus ẽ totus quid ei opus e. uel pedes labo¬
re. Dñs aunouerat quod dicebat &ia si
nra infirmitar eius secre a ñ penettras
uerum tam̃ quantumnos erudire & ex le¬
gesua docere dignatur ꝓ captumeo ꝓmo¬
dulo meo aliquid&& ego dehiuur ques¬
onis ꝑfunditace allo adiuuante respon¬
deã Ac prmum ipsa locutionem ñsib
ẽe contrana facillime ostenda Quis
enĩnita retissi me loqui possitmur¬
duse atotus p̃t̃pedes elegantius aute
loquitur si dic mundus e totus nisi pedes
quod tantunde mual&. Nocergoait dũriiꝰ
hab& opus nisi pedes lauare sed est mundus
totus: Totu sutiq ppt᷑ pedes uel nisipedes

Expanded text:
atur fortassis quis, et dicat: Imo si munatur fortassis quis, et dicat: Imo si mundus est totus, quid ei opus est vel pedes lavare? Dominus autem noverat quod dicebat, etiamsi nostra infirmitas ejus secreta non penetrat. Verumtamen quantum nos erudire et ex lege sua docere dignatur, pro captu meo, pro modulo meo, aliquid etiam ego de hujus quaestionis profunditate, illo adjuvante, respondeam: ac primum ipsam locutionem non sibi esse contrariam facillime ostendam. Quis enim non ita rectissime loqui possit, Mundus est totus, praeter pedes? Elegantius autem loquitur si dicit, Mundus est totus, nisi pedes; quod tantumdem valet. Hoc ergo ait Dominus, Non habet opus nisi pedes lavare, sed est mundus totus. Totus utique praeter pedes, vel, nisi pedes,
Abbreviated transcription (Latin):
tus ꝑmitait fien. quodcurfi& & ignorabat
Sedusq ad suos pedes humilẽ xp̃m adhucn
uult uidere. ñ pocest sustinere: Nlauabis
mihunquit pedes in a&ernum : Quidest
ina& ernumnum quã hoc ferã. num qua
patiar. numqua̧ sina hoc quippe inaet̃
ñ fit: quod nuqua fit. Tum saluator egrũ
relutantem de ipsius salutir penculo e¬
terrens. Sin lauerote inquit tihabebi¬
s partem mecum. Ita dictume sinlauer
te cũ desolis pedib: agerectur quo modo dic
ad sol& calcas meqͣuando a sola planta
calcatur. Atille amore & timoreptur¬
batus & plus expauescens x p̃msibi negas
ñ tantum pedes meo s. sed & manus & capi
quando quidem sicminans. lauandatibi
iieamenibra ñ solum ima ñ sub traho
ges capiendã tecum partem cũ nulla
tibi nego abluenda mei corpons parcem
Dic euhr. quilotus ẽ n hab& opus nisi pedes
lauare. Sed est mundustotus. Hic moui¬

Expanded text:
ritus, permittit fieri quod cur fieret ignorabat, ritus, permittit fieri quod cur fieret ignorabat, sed usque ad suos pedes humilem Christum adhuc non vult videre, non potest sustinere. Non lavabis, inquit, mihi pedes in aeternum. Quid est, in aeternum? Nunquam hoc feram, nunquam patiar, nunquam sinam. Hoc quippe in aeternum non fit, quod nunquam fit. Tum Salvator aegrum reluctantem de ipsius salutis periculo exterrens: Si non lavero te, inquit, non habebis partem mecum. Ita dictum est si non lavero te, cum de solis pedibus ageretur, quomodo dici assolet: calcas me, quando sola planta calcatur. At ille amore et timore turbatus, et plus expavescens Christum sibi negari, n tantum pedes, sed et caput, et manus. « Quando quidem sic minaris, lavanda tibi mea membra, non solum ima non subtraho, ges capiendam tecum partem, nullam tibi nego abluendam mei corporis partemi Jesus: Qui lotus est, non habet opus nisi pedes lavare, sed est mundus totus. Hic move
Abbreviated transcription (Latin):
e dicere seruum dña hominem dõ
tam hoc p&rus facere maluit
qua
ꝑp& ut sibi pedes laua¬
rentur adño & dõ necpu¬
Ytaredebemus hoc p&rum
in t̃cãegeros formidasseatq recua¬
sasse . cuidalu ante ipsum libentuels
aequanimi t̃ sibi fien ꝑ misissero faci¬
lius quippe sic accipiuntur istauer¬
ba euangelii. quia cumdictum ẽ& cȩ¬
pitdauare pedes discipulorum & ex¬
tergere linteo quoerat p̃cinstus. Dȩ¬
inde subiunctum ẽ. Venitergo ad
symonem p&rum quasi aliquib ia
lauis & & posteosueniss& adpn¬
mum Quis enim nesciat pnmum
apostolorum ee beatissimum p&ru
Sednonita in tellegende quod postali¬
quos ad illum uenerit sed quod ab illo
coepent. Quando ergopedes discipu¬
lorum lauare coepit uenitad eũ a quo
coopit idestad p&rum & tunc p&rus qđ
&ia quilib& eorum expauisr& & expauii
ti. Quidest mihi cogitanda sunt potiur
qua dicenda ne fore quod ex his uerbis al¬
quatenur dignũ concipitanima nꝰ explico
men illedominicifacialtitudine exem¬

Expanded text:
dicere servum Domino, hominem Deo: tamen hoc Petrus facere maluit, quam perpeti ut sibi pedes lavarentur a Domino et Deo. Nec putare debemus hoc Petrum inter caeteros formidasse atque recusasse, cum id alii ante ipsum libenter vel aequanimiter sibi fieri permisissent. Facilius quippe sic accipiuntur ista verba Evangelii, quia cum dictum esset, Coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus; deinde subjunctum est, Venit ergo ad Simonem Petrum, quasi aliquibus jam lavisset, post eos venisset ad primum. Quis enim nesciat primum Apostolorum esse beatissimum Petrum? Sed non ita intelligendum est quod post aliquos ad illum venerit; sed quod ab illo coeperit. Quando ergo pedes discipulorum lavare coepit, venit ad eum a quo coepit, id est, ad Petrum: et tunc Petrus, quod etiam quilibet eorum etu? quid est, mihi? Cogitanda sunt potius quam dicenda, ne forte quod ex his verbis aliquatenus dignum concipit anima, non explicit men ille, dominici facti altitudine exter
Abbreviated transcription (Latin):
diis dulcib: & salubrib: agunt catholici& eo
clesia & dicat egodormio & cormeum uiq¬
lat quidestego dormio & cormeum iugila
nisiista quiesco ut audia Gtiũ meum ñ in¬
penditur numendaedesidie sed ꝑcipiend
sapientiae. ego dormio & cormeumuigi¬
lat. uaco &uideo qitues dnnquia sapien
tia scrbȩ intempareoti & quiminoratu
actu ips eꝑcipi& eam ego darmnio&cor
meũ uigilat egore quies co anegotiosis a¬
tib & animus meus diuinis sẽ intendu
affectib Sedinhis quunistomado suauit
humilit̃ requiescunt duatias eoblectatus
ecclesia. Eccepulsatillequiait quaedico
uobis intenebiis dicite inlumine. & quod
in aure auditir p̃dicate suꝑteta. Voxeius

Expanded text:
diis dulcibus et salubribus agunt, sancta delicietur diis dulcibus et salubribus agunt, sancta delicietur Ecclesia, et dicat, Ego dormio, et cor meum vigilat. Quid est, Ego dormio, et cor meum vigilat; nisi, ita quiesco ut audiam? Otium meum non impenditur nutriendae desidiae, sed percipiendae sapientiae. Ego dormio, et cor meum vigilat: tia scribae in tempore otii; et qui minoratur actu, ipse percipiet eam . Ego dormio, et cor meum vigilat: ego requiesco a negotiosis actibus, et animus meus divinis se intendit affectibus. 4. Sed in iis qui isto modo suaviter et humiliter requiescunt, dum otiose oblectatur Ecclesia, ecce pulsat ille qui ait: « Quae dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta » . Vox
Abbreviated transcription (Latin):
eo sineis hocdic quip̃dicant xpim &
aperiunt illi hostiu ut habit& ꝑfidem
incordib hominũ In eis hocdĩo cũde¬
liberant utrũ ministenũ tale suscipi¬
ant cuis e mim idec neos exsistimant
ut sineculpainpleant neforite aliis p̃¬
dicantes ipsi repbi fiant. Tutius enim
ueritas a uelitur: qua p̃dicatur. qincumai
auditur. humilitas custoditur. cũ aup̃di¬
caturꝰ uixnꝰ subripit cuius honiinum quan¬
⁊ula ciiq iactantia in qua utiq in quinant᷑
pedes. Ergo ut a postolus iacob dic .Sitom
homo uelox adaudiend. tardus auadlo¬
sahumiliata. Hoc ẽ quod dixi cũ uentasau¬
ditur humilitas custoditur. Dic& aliur
sinestrepitu n ob loquente in tiinsecus uenta
quihaecagunt in quinare pedes suostimen
cũ placerehominib subrepente amorehu¬
manae laudis affectant. caecerũ qui eos
audit libent & pie:ñ hab& locumiactandi
sein laborib: alienis & ñ in flatis ossib hu
audire nouerunt & uita quia etterna instu¬

Expanded text:
 In eis hoc dicit qui praedicant Christum et aperiunt illi ostium, ut habitet per fidem in cordibus hominum . In his hoc dicit, cum deliberant utrum ministerium tale suscipiant, cui se minus idoneos existimant, ut sine culpa impleant, ne forte aliis praedicantes, ipsi reprobi fiant . Tutius enim veritas auditur quam praedicatur: quoniam eum auditur, humilitas custoditur; cum autem praedicatur, vix non subrepit cuivis hominum quantulacumque jactantia, in qua utique inquinantur pedes. 3. Ergo, ut apostolus Jacobus dicit, Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad lossa humiliata . Hoc est quod dixi, Cum veritas auditur, humilitas custoditur. Dicit et alsine strepitu nobis loquente intrinsecus veritate. qui haec agunt, inquinare pedes suos timeant, cum placere hominibus subrepente amore humanae laudis affectant. Caeterum qui eos audit libenter et pie, non habet locum jactandi se in laboribus alienis; et non inflatis ossibus, sed audire noverunt, et vitam quietam in stu
Abbreviated transcription (Latin):
qui a misen cordia inquit & iudicium can¬
tabo tibi dñe. Sed de ipso &ia futuruꝰ nouiss¬
mo iudicio uid& equiddicat. Quis ꝑnitme
& ñ accepit uerbam ea hob& quiiudic&
eũ Sermoque loeutus sũ ille iu dicabit
eum in nouissimodie. N aitquis ꝑnitme
E ñ accepit uerbam ea ego eun iudicom
nouissimodie. hoc eni sidixiss& ñuideo
quomodo possit & nꝰ e& contranũ illis en¬
tentiae ubi ait pat̃niudicatquem quam
sedomne iudiciũ deditfilio Cũ uerod qui
sꝑnitme& ñ accepituerbamea hab& qui
iudic& eii. expectan tib̵ aiquis na ille e&
secutus adiuncxit. Sermo quem locutus
sumille iudi cabit eu in nouissimodie satis
seipsu ad nuntiauit. Se ips ulianua posuit
qua ipse ado uespastor intrar& Alit̃ itas
iudi cabuntur quin audier̃. alit̃ qui audi es
& contempser. Qui eni sinelege ꝓeccaber
aitapostolus sinelege&perbunt. & quun

Expanded text:
Quia misericordiam, inquit, et judicium canQuia misericordiam, inquit, et judicium cantabo tibi, Domine . Sed de ipso etiam futuro novissimoque judicio videte quid dicat: Qui spernit me et non accipit verba mea, habet qui judicet eum: sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die. Non ait, Qui spernit me, et non accipit verba mea, ego non judico eum in novissimo die. Hoc enim si dixisset, non video quomodo posset non esse contrarium illi sententiae ubi ait, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Cum vero dispernit me, et non accipit verba mea, habet qui judicet eum; exspectantibus autem quisnam ille esset, secutus adjunxit, Sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die: satisseipsum annuntiavit, seipsum januam posuit, qua ipse ad oves pastor intraret. Aliter itaque judicabuntur qui non audierunt, aliter qui audierunt et contempserunt. Qui enim sine Lege peccaverunt, ait Apostolus, sine Lege et peribunt: et qui in
Abbreviated transcription (Latin):
confirmo lumina ergo s̃ omnes sci
sed eredendo ab eo inluminantur. a quo
siꝗreces sent: atenebrabitur. Ium̃ asi
illud quo inluminantur aserecede¬
re nꝰ potest. quia in comutabileomnino
e. credimus ergo lamini inluminato .e
sic ꝓph&ae sic apostoło. Sedi deo illi
credimus ut ñ in ipsum credamus
quod inluminatur. Sed cu illo creda¬
mus milludlum̃ aquoinluminator
ut& nosinluminem ñ ab illa sedcuillo
festat omnesse intenebnr inuenisre
quae uenit inmundum quia ꝑillam
factus ẽ mundus. &siq̃ audieit in¬
quit uerb amea Encustodient ego
ñiudico eu. Memento te qua e uõr
audis se in superorib: lestionib noui
& qui obliti forae estis recolite &
qui ñ ad fuistis sed adestis audite¬
quo modo dic filius ego ñiudico eumo
eu dicat aliolo copat ñ iudicatiuẽ¬
qua sedomne iudicio deditfilio
nis qui a intellegendẽ modo niudi
ut iudi cemunđ sedut salui ficemund.
tempus inisencordiae posteaent iudicii.

Expanded text:
confirmo. Lumina ergo sunt omnes sancti; sed credendo ab eo illuminantur, a quo si quis recesserit tenebrabitur. Lumen autem illud quo illuminantur, a se recedere non potest; quia incommutabile omnino est. Credimus ergo lumini illuminato, sicut prophetae, sicut apostolo: sed ideo illi credimus, ut non in ipsum credamus quod illuminatur, sed cum illo credamus in illud lumen a quo illuminatur; ut et nos illuminemur, non ab illo, sed cum illo festat omnes se in tenebris invenisse: quae venit in mundum, quia per illam factus est mundus. 5. Et si quis audierit, inquit, verba mea, et non custodierit, ego non judico eum. Mementote quae vos audisse in superioribus lectionibus novi; et qui obliti forte estis, recolite; et qui non adfuistis, sed adestisquomodo dicit Filius, ego non judico eum; cum dicat alio loco: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio , nisi quia intelligendum est, quod ut judicem mundum, sed ut salvificem tempus est misericordiae, postea erit judicii.
Abbreviated transcription (Latin):
ns dic ueritar loquitur quod opus habeat
pedes lauare. &ia ille quilotus ẽ. Quidfra¬
tres mei quid putatis nisi quia homoins co
quidembaptismototus abluitur ñ ꝑppe¬
des sed totus omnino. Verum tam̃ cũ in reb
humanis postea uiuitur utiq terra calcat᷑
ipsiigitur humani affectus sine quib: in hac
moraalitate n uiuitur. quas pedes sunt
ubi exhumanis reb: ad ficimur & sic adfici¬
murutsi dixenmus quia peccatũn habem :
cotuidiȩ igitur pedes lauat nobis qui intpel¬
lat ꝓnob̵ : & cotiidienos opus habere ut
pedes lauemnus. id est uia spiritaliũ gres¬
suum dirigamus. In ipsa oratione domini¬
ca consitemur cudicimus dimitae nobis
debita nra sic & nos dimitaimur debiton

Expanded text:
s dicit, veritas loquitur, quod opus habeat pedes lavare etiam ille qui lotus est. Quid, fratres mei, quid putatis? nisi quia homo in sancto quidem Baptismo totus abluitur, non praeter pedes, sed totus omnino: verumtamen cum in rebus humanis postea vivitur, utique terra calcatur. Ipsi igitur humani affectus, sine quibus in hac mortalitate non vivitur, quasi pedes sunt, ubi ex humanis rebus afficimur; et sic afficimur, ut si dixerimus quia peccatum non habemus, s non sit . Quotidie igitur pedes lavat nobis, qui interpellat pro nobis : et quotidie nos opus habere ut pedes lavemus, id est, vias spiritualium gressuum dirigamus, in ipsa oratione dominica confitemur, cum dicimus, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus de
Abbreviated transcription (Latin):
to quem ad mođ uanttatem existi¬
miantuen tatem. Sicstuporem
depucant sanitatem ignorande
Sichominis animu quem ad modũ
corpons memibrum desperatius
egrotore quando & doloni¬
e misentsensum Sed dicitali¬
quis numquit animus xpianide¬
b& euia marce penden tecturba
Albiẽ enim quodait apostolus
concupiscentia seh abere dissol

Expanded text:
to quemadmodum vanitatem existito quemadmodum vanitatem existimant veritatem, sic stuporem deputant sanitatem; ignorantes sic hominis animum, quemadmodum corporis membrum, desperatius aegrotare, quando et doloris amiserit sensum. 4. Sed dicit aliquis: Numquid animus christiani debet etiam morte impendente turbari? Ubi est enim quod ait Apostolus, concupiscentiam se habere dissol
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos in illiur ꝑturbatianem uideam
Vt quanda turbamur ndis peratiane
pereanꝵ quando turb a turquiñ tor¬
bar&urnisi uolens eum consolatur
qui turbatur. Snolens Pereant
argumenta philosophorum quine¬
gantin sapientem cadere ꝑturbati¬
ones animorum. Stultam fecit ds̃
sapientiam huius mundi & dnisno¬
uit cogitationes hominum ꝗ m̃uanȩ
sunt Turbe urplaneanimus xp̃ia¬
nus ñ misen a sedmis ercordia: Ti¬
meatnepereanthomines xp̃ocon¬
tnstectur cumpent aliquir xp̃oçon
cupiscat ad quin homines xpol&et
cumadquiñtur homines xp̃o time¬
at nee sibi nepereatxpo contiiste¬
turperecrnan seaxp̃o. concupiscat
regnare cũ xp̃o l& eturdum sperat
seregnaturum ee cum xp̃o. Istaer̃
cerae quatauor quas ꝑ turbatio¬
nes uocant timor& tnsttia a mo¬
re& lecitia. Habeanteas iustir de
causis animixpiani nec phylosopho¬
sum staicorum uel quorumq simi¬
lium consentiatur eror qui ꝓfeo¬

Expanded text:
ipsos in illius perturbatione videamus, ipsos in illius perturbatione videamus, ut quando turbamur, non desperatione pereamus. Quando turbatur qui non turbaretur nisi volens, eum consolatur qui turbatur et nolens. 3. Pereant argumenta philosophorum, qui negant in sapientem cadere perturbationes animorum. Stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ; et Dominus novit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Turbetur plane animus christianus, non miseria, sed misericordia: timeat ne pereant homines Christo, contristetur cum perit aliquis Christo; concupiscat acquiri homines Christcum acquiruntur homines Christo: timeat et sibi ne pereat Christo, contristetur peregrinari se a Christo; concupiscat regnare cum Christo, laetetur dum sperat se regnaturum esse cum Christo. Istae sunt certe quatuor quas perturbationes vocant, timor et tristitia, amor et laetitia. Habeant eas justis de causis animi christiani, nec philosophorum Stoicorum, vel quorumcumque similium consentiatur errori: qui profec
Abbreviated transcription (Latin):
cis. quipatient̃ utebatur inueniõis Aenc
omnia dederat pat inmanor eus es
cum redir&. haecergosciens surgit
a caena & ponituestim tasua. & cum
accepiss& linte is p̃cinexitse. Deinde
pedes discipulorum & eergebat
linteo quo erat p̃cinaus. Debemib
dilectis simi sensum euangelistae di¬
ligent̃ adecendere Locuturus quippe
d&canta dñiliumilitate pnus eiurces¬
situdinem uoluit commendare:
Adhocꝑtin& quadait. Sciens quia¬

Expanded text:
cis, qui patienter utebatur inimicis: ac sic cis, qui patienter utebatur inimicis: ac sic omnia dederat Pater in manus ejus, et in cum rediret. 6. Haec ergo sciens, surgit a coena, et ponit vestimenta sua; et cum accepisset linteum, praecinxit se. Deinde pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. Debemus, dilectissimi, sensum Evangelistae diligenter attendere. Locuturus quippe de tanta Domini humilitate, prius celsitudinem ejus voluit commendare. Ad hoc pertinet qu
Abbreviated transcription (Latin):
latent̃ acspintalit fien. Sed int̃ e quib̵na
earum mens humana consentiat diuino
auxilio uel deserta ꝑmentum uel adiuto
ogratia. Factũ ergoia fuerat incordeiu¬
dae ꝑmissionem diabolica ut arader&
discipulus magistrum.Sedquerridi
dicerat diđamtalis uenerat a d conui¬
uium. Explarator pastons insidiator sal¬
uatons uenditor sedemptons iam talĩ
uenerat. & uid ebatun & tolerabatur &
seignoran arbitrabatur. quia in eoquẽ
uolebat fallore fallebatur. Atille isto
inipso corde inspecto nesciente scienter
utebatur Sciens quia omnia dediteipat᷑
uimanus. Ergo & ipsum traditoremnia
sieu inmanib ñ haber& ñutiq illo utere¬
turut uell& ꝑ inde iam traditor iam¬
raditus erateiquem tradere cupiebat
atq: ita malumtradendo faciebatiut
deilla tradito bonumfier& quodnescie¬
at. Sciebateniꝰ dñs quid facer& ꝑami¬

Expanded text:
latenter ac spiritualiter fieri: sed interest quibusnam latenter ac spiritualiter fieri: sed interest quibusnam earum mens humana consentiat, divino auxilio vel deserta per meritum, vel adjuta per gratiam. Factum ergo jam fuerat in corde Judae per immissionem diabolicam, ut traderet discipulus magistrum, sed quem non didicerat Deum. Jam talis venerat ad convivium, explorator Pastoris, insidiator Salvatoris, venditor Redemptoris; jam talis venerat, et videbatur, et tolerabatur, et se ignorari arbitrabatur: quia in eo quem volebat fallere, fallebatur. At ille isto in ipso corde intus inspecto, nesciente scienter utebatur. 5. Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus. Ergo et ipsum traditorem: nam si eum in manibus non haberet, non utique illo uteretur ut vellet. Proinde jam traditor traditus erat ei quem tradere cupiebat, atque ita malum tradendo faciebat, ut de illo tradito bonum fieret quod nesciebat. Sciebat enim Dominus quid faceret pro ami
Abbreviated transcription (Latin):
S indemitait aqua inpeluem & coepit lab¬
re pedes discipulorum & tergere lutteo qu
serat p̃cinstus Nita debemus intellegere cal¬
na facta  ueluti iam consumpia atꝗ ⁊ ransac¬
tam. Adhuc enĩ caenabatur cũ dñs sorrexit
& pedes lauit discipulissins Nam pastea reci¬
buit &bucellam suo traditon postea dedic
e& inmensa. Caena ergo facta dictu e iampa¬
ata & ad conuiuanuum mensat usumq ꝓduo¬
ta. Quodauait cũ diaboluriammimisre
incor ut arader& iudas symonis sca nothis
iquens quid missum sit incorde iudae hoc
utiqi ut arader& eum. Missio ista spintals
iuggestio ẽ ñ fit ꝑ auremsed ꝑ cogitatione:
ac phoc ñ corporalit. sed spinta lit Neque
ipiende Nouit apostolus queda spiritalia
nequitiae incaelestib: aduersus quae nob
suggestiones imitantur. & humanis cogi¬
fationib misceantur. ut eastamꝗ suarđe¬
put&homo unde scithamonec dabitandũ
e &i ambonas suggestiones ab onospuita

Expanded text:
inde mittit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. » Non ita debemus intelligere coenam factam veluti jam consummatam atque transactam: adhuc enim coenabatur, cum Dominus surrexit et pedes lavit discipulis suis. Nam postea recubuit, et buccellam suo traditori postea dedit, dhuc panis esset in mensa. Caena ergo facta, dictum est, jam parata, et ad convivantium mensam usumqu. Quod autem ait, Cum diabolus jam misisset in cor, ut traderet eum Judas Simonis Iscariotes; si quaeris quid missum sit in cor Judae: hoc utique, ut traderet eum. Missio ista, spiritualis suggestio est: non fit per aurem, sed per cogitationem; ac per hoc non corporaliter, sed spiritualiter. cipiendum est. Novit Apostolus quaedam spiritualia nequitiae in coelestibus, adversus quae nobisuggestiones immittantur, et humanis cogitationibus misceantur, ut eas tanquam suas deputet homo, unde scit homo? Nec dubitandum est etiam bonas suggestiones a bono spiritu ita
Abbreviated transcription (Latin):
Crucifigendus sanerur expoliatir et
uestimentr& mortuur inuolutus est
comendar& exemplo &ia diuina sub¬
limitas quia homo supbus in adernũ
cere quod perierat. Perierat auꝑ su¬
ꝑbia deceptons secutus ergo humilita¬
tem re demptons sequatur inuentus.¬

Expanded text:
Crucifigendus sane suis expoliatus est Crucifigendus sane suis expoliatus est vestimentis: et mortuus involutus est commendaret exemplo divina sublimitas. Quia homo superbus in aeternum cere quod perierat . Perierat autem superbiam deceptoris secutus, ergo humilitatem Redemptoris sequatur inventus.
Abbreviated transcription (Latin):
dmꝑgere ñdidnu sed haminis serui
impleuit officium Adhocaũ ꝑtin&
quod&ia deraditore ipsiur quia
talis uenerat qui nec abillo ignora¬
batur p̃loqui uoluit ut hocꝗq̃ ad
maximum cumulum humilita¬
tis acceder& quod &ia illiñ dedig¬
natus ẽ pedes labare cuius man
iam p̃uidebat in scelere Quidau
mirum si surrexit acaena & posint
uestimenta sua quicu in sormadi
e& seme cipsum exin aniuit : & quid
mirum sip̃cincxit selinteo quofor¬
ma᷑ serui accipiens. habituc̃ inuen¬
tus ut homo: Qquidmirum simitit
aqua in peluemundelauar& pe¬
des discipulorum qui inte rram
sanguinem fudit quo in munditia
diluer& peccatorum. Quidmirũ
silinteo quo erat p̃cinctus pederquor
lauerat tersit quicarne quo erat indu¬
tur eu angelist arum uestigi consuma¬
uit . etlinteo quidem ut se prȩcinge¬
rec. posuit uestimenta quȩ habeb&t
utaũt forma serui accipent quando
sem& ipsum &maniuit non quodhabe¬
bat deposuit sed qđ non habebataccepit .S

Expanded text:
Dei Domini, sed hominis servi implevit officium. Ad hoc autem pertinet quod etiam de traditore ipsius, qui jam talis venerat, qui nec ab illo ignorabatur, praeloqui voluit; ut hoc quoque ad maximum cumulum humilitatis accederet, quod etiam illi non dedignatus est pedes lavare, cujus manus jam praevidebat in scelere. 7. Quid autem mirum si surrexit a coena, et posuit vestimenta sua, qui cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivit? Et quid mirum si praecinxit se linteo, qui formam servi accipiens habitu inventus est ut homo ? Quid mirum si misit aquam in pelvim unde lavaret pedes discipulorum, qui in terram sanguinem fudit, quo immunditiam dilueret peccatorum? Quid mirum si linteo quo erat precinctus: pedes quos laverat tersit: qui carne qua erat indutus evangelistarum vestigia confirmavit. Et linteo quidem ut se precingeret: posuit vestimenta que habebat: ut autem formam servi acciperet: quando semetipsum exinanivit: non quod habebat deposuit: sed quod non habebat accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
amendico uobis nꝰ ẽseruus
maio er dñosuo &eq a postolusina¬
ior eo. U qui misit illũ. Sihscitis
gifler humilitatis. & uerbo & exemplo
sed potemmus eaquac sunt operosius
diserenda ipso adiuuante discrere.
sin ineis quaemani feste sunt imino

Expanded text:
servus major domino suo, neque apostolus major eo qui misit illum: si haec scitis, gister humilitatis et verbo et exemplo: sed poterimus ea quae sunt operosius disserenda ipso adjuvante disserere, si non in eis quae manifesta sunt immo
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s ipse ẽ finisner in illume transitus nñ
Namuideo posseista uerba euangelica quoda
humano modo&i& sic accipi tamꝗͣusq ad
morae inxp̃r dilexent suos ut hocuideatin
ee infinẽ dilexiteas. humana e̾ haec senten¬
tia : ndiuina. Neq eniinos hucusq illedilexit
qui semꝑ & sinefine nos diligit. Absitut dile¬
uesille suꝑbus atq impius &usq ad morat
uenir& sidilestionemnra moraefinir&:
nisi forte itasit intellegendđ infinem dilexr̃¬
eosusq ad mortem Dilexiteos qia tantum di¬

Expanded text:
. Ipse est finis noster, in illum est transitus noster. Nam video posse ista verba evangelica quodam humano modo etiam sic accipi, tanquam usque ad mortem Christus dilexerit suos, ut hoc videatur esse, in finem dilexit eos. Humana est haec sententia, non divina: neque enim nos hucusque ille dilexit, qui semper et sine fine nos diligit. Absit ut dileves ille superbus atque impius , et usque ad mortem veniret, si dilectionem nostram morte finiret. Nisi forte ita sit intelligendum, in finem dilexit eos: Quia tantum di
Abbreviated transcription (Latin):
te ipso debitis e explicanda
tractatib: &ut nob passe dona¬
uentexplicanda Antediem
au festum paschaesciens iht̃
quia uenit hora eius ut granse¬
datexhocmundo ad patrem
Cudilexiss& suos quierant inmundo

Expanded text:
te ipso, debitis est explicanda tractatibus, et ut nobis posse donaverit, explananda. Ante diem autem festum Paschae, sciens Jesus quia venit hora ejus ut transeat ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suo
Abbreviated transcription (Latin):
o quente dnonroi huxpo apudiuda eos
& tantamiraculorũ signa faciente
quidamcredider̃ p̃distinati inueram
Rernam quos eaiatt uocauit ouessus
quida uero nͥ credider̃ nec poterant cr¬
dere. Neo quod occulto nec tameninius
uidic di fuerant excaecati& indara¬
ti de Oserente illaqui superbis resistri
humilib audatgratia. Eoru mauqui
credider̃ aliiusq ad eo consitebantur
palmarum ramis acceptis uenienti occo¬
rerent in eadem laudis confessione leua¬
tes Aluiuero expincipib n auderent
confiten ut desinagoꝗa n eicerentar quos
notauit euangelistadicens. Quod dilex

Expanded text:
oquente Domino Jesu Christo apud Judaeos, et tanta miraculorum signa faciente, quidam crediderunt, praedestinati in vitam aeternam, quos etiam vocavit oves suas; quidam vero non crediderunt, nec poterant credere, eo quod occulto nec tamen injusto judicio Dei fuerant excaecati; » aqui superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Eorum autem qui crediderunt, alii usque adeo confitebantur, ut palmarum ramis acceptis venienti occurrerent, in eadem laudis confessione laetantes: alii vero ex principibus non audebant confiteri, ut de synagoga non ejicerentur; quos notavit
Abbreviated transcription (Latin):
bebit orat ꝓpeccatis nns quanto
magis nos inuicem ꝓnis orare debe¬
mus & si dimititit nobit ille cuist
habemus quod dimitiamur quan¬
tomagis dimitterenobir debem
inuicem quisine peccato hic uiuere
nualemus Quid eniuidectur inac
altitudine sacra mentidñs signifi¬

Expanded text:
o peccatis nostris; quanto magis nos invicem pro nostris orare debemus? Et si dimittit nobis ille cui non habemus quod dimittamus; quanto magis dimittere nobis debemus invicem, qui sine peccato hic vivere non valemus? Quid enim videtur in hac altitudine sacramenti Dominus signifi
Abbreviated transcription (Latin):
siq aduersus aliquem hab& querel¬
inuicemitaꝗ nobir delicta donemo
desnros lauemus nr̃m e danante
ipsoministenũ cantatis & humit¬
tatis adhybere illiur e exaudire
acnos ab omni peccatorum conta¬
minatione mundare ꝑxp̃m & inxp̃o¬

Expanded text:
s adversus aliquem habet querelinvicem. Itaque nobis delicta donemusdes nostros lavemus. Nostrum est, donante ipso, ministerium charitatis et humilitatis adhibere, illius est, exaudire, ac nos ab omni peccatorum contaminatione mundare per
Abbreviated transcription (Latin):
me. Autelicreditinpatrem quisibi
aequalem genuitme nꝰ qua modome
uid& Sed sic credat inie quomado
in eum quimisit ie. Vsq ad eo enĩ
nihildistat int̃ eu̾& me. & qui meu
dit uideat eum quimisitine. Aposto¬
g̃cae angeli latininuntuuo cantur:
tagrecẽ a postolilatine missi appel¬
lantur. Nuqua tam̃ aliquis a posto¬
lorum dicere auder& qui creditin
me n creditinme sed ineum quuni¬
sitme. omnino enin dicer& quicre¬
ditinme Credimus eni aplosed non
credimus in apostolum. Ñ enĩ a posto¬
lus iustificatimpium credentiau
ineũ quiiustificatimpium. Deputat᷑
fideseius adiustitia poss& dicere apso¬
lus qui recpitme recpi teu quime
misit. uel qui auditine auditeuqui
menusit. hoceni eis ips ednsait. Qui

Expanded text:
me. Aut cum credit in Patrem qui sibi me. Aut cum credit in Patrem qui sibi aequalem genuit me; non quomodo me videt, sed sic credat in me, quomodo in eum qui misit me: usque adeo enim nihil distat inter eum et me, ut qui me videt videat eum qui me misit. Apostograece angeli, latine nuntii vocantur, ita graece apostoli, latine missi appellantur. Nunquam tamen aliquis apostolorum dicere auderet, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me: omnino enim non diceret, Qui credit in me. Credimus enim apostolo, sed non credimus in apostolum: non enim apostolus justificat impium. Credenti autem in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Posset dicere apostolus, Qui recipit me, recipit eum qui me misit; vel, Qui audit me, audit cum qui me misit: hoc enim eis ipse Dominus ait, Qui
Abbreviated transcription (Latin):
sed in eum qui me misit. Vtcũ creditin
patrem credateum habere filium sibi
equalem & tunc uere credat inme.
Vamsiputauenteum shaberenisi filios
secundum gratia qui suntcius ultiq: crea¬
tura ñ uerbum sed facta ꝑ uerbum nec
nabercfilium aequalem sibi atq coder¬
um semꝑnatum pant̃ in cominut abile
cxnullo dissimilem atq inparem. Nere¬
dit in patrem quicum misit quiane hoc
pat̃ qui eum misit ideo cumdixis&
nucreditinme ñ creditinme sed incum
ñ unici uerbi aequalis sibi continuo
subiecit. & quiuidit me uid& eum
quimisit ine. Nũquitait quiuid&
men uid& me sed eum quimisitme
Sic dixerat qui creditinme neredit
inme sed in eũ qui misitme. Illud
naq: & nesicut uidebatur creder&ur
tantum moda filius hominis. Hoc au
Dut pati creder&ur aequalis: qui
creditinmeinquit noredat inho eq̃ d
uid& me sed credatineum quimisit

Expanded text:
sed in eum qui me misit: ut cum credit in sed in eum qui me misit: ut cum credit in Patrem, credat eum habere Filium sibi aequalem, et tunc vere credat in me. Nam si putaverit eum non habere nisi filios secundum gratiam, qui sunt ejus utique creatura, non Verbum, sed facta per Verbum, nec habere Filium aequalem sibi atque coaeternum, semper natum, pariter incommutabilem, ex nullo dissimilem atque imparem; non credit in Patrem qui eum misit, quia non est hoc Pater qui eum misit. 3. Et ideo cum dixisset, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum non unici Verbi aequalis sibi, continuo subjecit, Et qui videt me, videt eum qui misit me. Numquid ait, Qui videt me, non videt me, sed eum qui misit me; sicut dixerat, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me? Illud namque dixit, ne sicut videbatur, crederetur tantummodo filius hominis: hoc autem dixit, ut Patri crederetur aequalis. Qui credit in me, inquit, non credit in hoc quod videt me, sed credit in eum qui misit
Abbreviated transcription (Latin):
Vndelectio coepithodierna quicre¬
dit in me tͥcreditinine sedineum quiꝰ
sitme & quiuidit me uid& eumquir
sit mȩ ladixerat quoda loco meadocti
nane mea sed eius quimsitme. Vbunꝰ¬
telleximus eũdoctyna sua dixisse uerbũ
patns quod est ips e& hoc significasre. di¬
pat̃ aunds derdo. Sed dr pat̾ filii Nunc
auquod ait. qui cre ditinme noredit es
inme sed ireur quimisit me. quo mo¬
do intellectun sumus nisi quia homo appa¬
rebat hominib: culater& ds: & neputa¬
ent hoc euee tantumodo quod uideban.
alem actantũ seuolens credi qualis &
quantos ẽ pat̃ quicreditinme inquit
credit in patrem necesse ẽ eum credat
cepatrem quiali credit eum page
necesse ẽ ut credat eum habere filium
ꝑhoc quicredit in patrem nec esse e ut
credatinfilium Sedne quisq hoc credat
deuni genito filio quod dehis quidictir
fili di secunđ gratia: ñnaturam Si cut
credit inme. secunđ id quod meuid&s

Expanded text:
hodierna: Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me: et qui videt me, videt eum qui misit me. Jam dixerat quodam loco: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui misit me . Ubi intelleximus eum doctrinam suam dixisse Verbum Patris quod est ipse; et hoc significasse dide Deo, sed Deus Pater Filii. Nunc autem, quod ait: Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me, quomodo intellecturi sumus, nisi quia homo apparebat hominibus, cum lateret Deus? Et ne putarent hoc eum esse tantummodo quod videbant, talem ac tantum se volens credi, qualis et quantus est Pater, Qui credit in me, inquit, credit in Patrem, necesse est eum credat esse Patrem; qui autem credit eum Patrem, necesse est ut credat eum habere Filium: ac per hoc qui credit in Patrem, necesse est ut credat in Filium. Sed ne quisquam hoc credat de unigenito Filio, quod de iis qui dicti sunt filii Dei secundum gratiam, non naturam, sicut non credit in me secundum id quod me videt,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi pat̃ uerba locutur sit unicouerbo
aut agebatdiuerbis di uerbum D
ergo pat̃ filio sic dedituita filio non
quod nesciebat uel nhab&s sed qđ
sicloquor nisi uerbũ loquor łtaille
Dutuerax it aisteloquitur utuert̃as.
Ueraxaug enuit uentatem quider¬
go ia dicer& uentati ñ enĩ in ꝑfecta
erat uentas. cuiuerum aliquidad¬
deretur. Dergo uentati quiagenuit
uentatem Paro ips a ueritar siclo¬
quitur uteidictũ ẽ sed intellegentib
quos doc& utnataẽ. u taucrederen
homines quod intellegere ñdõ ualen
exorecarnis uerba sona uerunt &
abier̃ transuolantes sonistrepuer
ꝑactis morulis temporum suorum
sedresipse quarum signa sunt soni
traiectae quodam modo ineorum
sin e sono instruit intellegibililuce
ꝑfundit. Quiergo potest meauidere
natiuitatis eius aRernitatem ipse
illa si caudidoquentem. Sic eidꝰ pat̃
quodloquer&ur excitauitnor ad
magnũ des idenum intenons dulce¬

Expanded text:
uasi Pater verba locutus sit unico verbo, aut egebat Dei verbis Dei verbum. Dixit ergo Pater Filio, sicut dedit vitam Filio: non quod nesciebat, vel non habebat, sed quod sic loquor, nisi verbum loquor? Ita ille dixit ut verax, ita iste loquitur ut veritas. Verax autem genuit veritatem. Quid ergo jam diceret veritati! Non enim imperfecta erat veritas, cui verum aliquid adderetur. Dixit ergo veritati, quia genuit veritatem. Porro ipsa veritas sic loquitur, ut ei dictum est: sed intelligentibus, quos docet ut nata est. Ut autem crederent homines quod intelligere nondum valent, ex ore carnis verba sonuerunt, et abierunt; transvolantes soni strepuerunt, peractis morulis temporum suorum: sed res ipsae quarum signa sunt soni, trajectae quodammodo in eorumsine sono instruit, intelligibili luce perfundit. Qui ergo potest in ea videre nativitatis ejus aeternitatem, ipse illam sic audit loquentem, sicut ei dixit Pater quod loqueretur. Excitavit nos ad magnum desiderium interioris dulce
Abbreviated transcription (Latin):
cređindin& in mecredite: & quod
nuncait quicredit in mon creditin
me sedineum quimisitme. Nas cobstu¬
lit credentis fidem sed noluitin forma
seruire manere credentem Qmcuni
quisq creditinpatrem qui eunmisit:
ꝓ fecto credit infilium sinequopatre¬
nee cognoscit &itacredit utere¬
dat aequalem qisequitur. & qui
tendec aectera Ego lux ininundum
ueniutorams quicredit in tenebn sr¬

Expanded text:
Deum, et in me credite ; et quod nunc ait, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me. Non a se abstulit fidem credentis, sed noluit in forma servi remanere credentem: quoniam cum quisque credit in Patrem qui eum misit, profecto credit in Filium, sine quo Patreesse cognoscit; et ita credit ut credat aequalem, quoniam sequitur, Et qui tende caetera: Ego lux in mundum veni, ut omnis qui credit in me, in
Abbreviated transcription (Latin):
apastolus qui medilexit. & tradidit se¬
ipsum ꝓme. Nisi ergosearader& xp̃s¬
batergo & dñs loculos & afidelib: oblata
conseruans & suorum necessitatib &
Alus indigentib tibuebat. Tun cpninũ
ecclesiasticȩ pecuniae formae institu¬
ta. ubi intellegeremus quod p̃cepit non
cogitandee: decrastino ñ adhoc fuisse
apostolur in posterum puidens ait. Siꝗfideli
hab& uiduas sufficient̃ anbuateis ut
grau& urecdesia quoueris uiduis suffice¬
reposs&. cuti ergo accepiss& bucella mexiit
continuo erataunox. & ipsequiexiit eratno¬
umergo exin& no xaitihs̃ nuncclarificatur
ẽ filius hominis Diesergo diei erustauituer
eum &amarent sequendo & nox nosti ad¬
nuntiauit scientia idestiudas iuda eis infi¬
delib utuenirent ad cum & ad p̃henderen
psequendo Sedianhinc insermonedni qui¬
es factus adpios ante quam tene rectur ab
impiis intentior flagitator. auditor&
ideo cumpcipitare n deb& sed differe po¬
tius disputator

Expanded text:
Apostolus: Qui me dilexit, et tradidit seApostolus: Qui me dilexit, et tradidit seipsum pro me . Nisi ergo se traderbat ergo Dominus conservans et suorum necessitatibus et aliis indigentibus tribuebat. Tunc primum ecclesiastice peccunie forma est instituta, ut intelligeremus, quod precepit non esse cogitandum de crastino non ad hoc fuisse Apostolus in posterum providens ait: Si quis fidelis habet viduas, sufficienter tribuat eis, ut non gravetur Ecclesia, quo veris viduis sufficere possit . Cum ergo accepisset buccellam, exiit continuo. Erat autem Cum ergo exisset nox, ait Jesus: Nunc clarificatus est Filius hominis. Dies ergo diei eructavit vercum, et amarent sequendo; et nox nocti annuntiavit scientiam , id est, Judas Judaeis infidelibus, ut venirent ad eum, et apprehenderent persequendo. Sed jam hinc in sermonem Domini, qui factus est ad pios, antequam teneretur ab impiis, intentior flagitatur auditor; et ideo cum praecipitare non debet, sed differre potius disputator
Abbreviated transcription (Latin):
bonĩ ingratisi ñ in mento ẽ secuta
damnatio Adhuctameniuda epor¬
sesso ñ adño sed adiabolocum homini
ingrato intrass& panis inuentrem
hostis inmentem. Ad hucinquam
tantimaluam corde conceptiplent¬
restabat effectus. cuiusiam p̃ces¬
serat damnanduseffectur. Itaq
cum dñs panis unuus panẽ morauo
tradidiss& & panera tradendo
panis traditoremostendiss & quod
facisinquit faccitius. Ñ pcepit facin
sed p̃dix iudae malum nobis bonin s
Quid enimudaepeius & quo dn obis
melius qua traditus xp̃s ab illo aduer¬
susillum ꝓ nobis p̃t̃ illum s quod fa¬
cis faccitius. o uerbum libentius pa¬
ratiquã ꝯrati. Ouerbum ñ tampȩ¬
na exprimens ꝓditons quã mercede
significans redemptons. Dixeni quod
facis faccitius ñ tam in ꝑniciem pfidi
seuiendo qua adsalutem fideliuꝰ
festinando quia traditur ẽ p̃ꝑ delic
tanra & dilexit ecclesiam. & seip¬
sum tradidit ꝓea. Vnde& de scipsodic

Expanded text:
bono ingratum non immerito est secuta bono ingratum non immerito est secuta damnatio. 4. Adhuc tamen Judae possesso, non a Domino, sed a diabolo, cum homini ingrato intrasset panis in ventrem, hostis in mentem: adhuc, inquam, tanti mali jam corde concepti plenrestabat effectus, cujus jam praecesserat damnandus affectus. Itaque cum Dominus panis vivus panem mortuo tradidisset, et panem tradendo panis traditorem ostendisset: Quod facis, inquit, fac citius. Non praecepit facinus; sed praedixit Judae malum, nobis bonum. Quid enim Judae pejus, et quid nobis melius quam traditus Christus, ab illo adversus illum, pro nobis praeter illum? Quod facis, fac citius. O verbum libentius parati, quam irati! o verbum non tam poenam exprimens proditoris, quam mercedem significans Redemptoris! Dixit enim, Quod facis, fac citius, non tam in perniciem perfidi saeviendo, quam ad salutem fidelium festinandta nostra, et dilexit Ecclesiam, et seipsum tradidit pro ea . Unde et de hoc dicit
Abbreviated transcription (Latin):
euangelista testecur &dicat Li¬
trauit aũsatanas iniuda qui coq¬
nominabatur scarioth uuum dẽ
duodecim & abiit & locitus ẽ cũ
prncipib sacerdotum. Eec eubiosten¬
ditur quodiam intrauerat satanas
iniuda prusergo intrauerat in¬
mititendo incoreius cogitationẽ
quatrader& xp̃m talis enimiam
uenerat adcaenandum. Nuncau
postpanem in trauitineum ñ ut ad¬
huc alienum temptar& sed utꝓpnũ
corpũs accepit. Intellegende enĩ
quodiam omnib eis distnbueratdñs
sacramñtum corpons & sanquinis
surubi& ipse iudas eratsio sc̃rlucas
euidentissime narat acdeindẽ ad
hocuentum ẽ ubi secundnaratio¬
nemiohannis aperitissime dnip
bucellam tinaamatq pomesiam suũ
expnimit traditorem Foraassisꝑ
panis tinationem illius significans
finctionem ñ etũ omnia quae tin¬
guntur abluunt᷑ sed utinficiantur
non nulla tinguntur. Si aubonum
aliquid hiosignificat canctio eidem

Expanded text:
evangelista testetur et dicat: Inevangelista testetur et dicat: Intravit autem satanas in Judam, qui cognominabatur Iscariotes, unum de duodecim; et abiit, et locutus est cum principibus sacerdotum . Ecce ubi ostenditur quod jam intraverat satanas in Judam. Prius ergo intraverat, immittendo in cor ejus cogitationem qua traderet Christum: talis enim jam venerat ad coenandum. Nunc autem post panem intravit in eum, non ut adhuc alienum tentaret, sed ut proprium Chr isti accepit. Intelligendum est enim, quod iam omnibus eis distribuerat Dominus sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Iudas erat, sicut Lucas euidentissime narrahoc ventum, ubi, secundum narrationem Joannis, apertissime Dominus per bucellam tinctam atque porrectam suum exprimit traditorem. Fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur, abluuntur; sed ut inficiantur, nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquid hic significat tinctio, eidem
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus in infirmitate p̃ficitur ecceꝑina
lũ factũ ebonum dumbene accipiturmalĩ
Quidergo miraris sidatus ẽ iudae panis
cp̃uꝑ quem in ancipareur diabolo cum
uideas e contrano datum paulo angelũ
ꝓfuit. Recordaminiundesit scꝯptum
quicumq manducabent panem a utbis¬
bent c̃alicem dni indigne reusenteor¬
pons & sanguinis dñi. & de his eratser¬
mocumtiõo apostolus dicer& quidni
corpus uelut alium quem lib& cybum
indis or&re neglegent̃q sumebant Hic
eigo si compitur quiñ duudicat hocẽ
ñdiscermit acaectens cybis dominicũ
corpus quomodo damnatar qui adeius
mensam fingens amicum accedit in¬
mieus si rephensione tangiiur neglegen¬
tia conuiuantis. qua poena percunt᷑
uenditor inuitantis. Ouiderat au
panis tradi tondatus niside monstra¬
plenius possider& inquempnus
in trauerat ut deciper& neq eni¬
tuse. cũ haec apertissime lucas

Expanded text:
virtus in infirmitate perficitur » . Ecce per virtus in infirmitate perficitur » . Ecce per malum factum est bonum, dum bene accipitur malum. Quid ergo miraris si datus est Judae panis Christi, per quem manciparetur diabolo; cum videas e contrario datum Paulo angelum ofuit. Recordamini unde sit scriptum, Quicumque manducaverit panem, aut biberit calicem Domini indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini . Et de his erat sermo, cum hoc Apostolus diceret, qui Domini corpus velut alium cibum quemlibet indiscrete negligenterque sumebant. Hic ergo si corripitur qui non dijudicat, hoc est, non discernit a caeteris cibis Dominicum corpus; quo modo damnatur qui ad ejus mensam fingens amicum, accedit inimicus? Si reprehensione tangitur negligentia convivantis, qua poena percutitur venditor invitantis? Quid erat autem panis traditori datus, nisi demonstraplenius possideret, in quem prius intraverat ut deciperet. Neque enim non itus est, cum haec apertissime Lucas