comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dine: Quia ergo & rectitudinem docet iste sp̃s.
& simplicitatem: & in igne monstrari debuit
& incolumba. quatinus omne cor qͦd eiꝰ gr̃a
tangitur: & mansuetudinis lenitate tranqͥl
lum. & zelo usticiȩ accensum fiat. Ad extre¬
mum uͦ querendum ẽ. cur impso redempto¬
re nr̃o. mediatore dĩ & hominum ꝑ columbã
apparuit: in discipulis uero ꝑignem. Certe
unigenitus filius: udex ẽ generis humam. S
quis eius iusticiam ferret: si priusquam nos ꝑ
mansuetudinem colligeret. culpas nr̃as ꝑ ⁊clũ
rectituduns ex aminare uoluisset: Homo gͦ
ꝓ honunib factus: mitẽ se hominib prebuit.
Noluit peccatores ferire. s colligere. Priusuo¬
luit mansuete corrigere: ut haberet quos ꝑtꝰ¬
modum in iudicio saluaret. In columba ergo
peccata iam ꝑzelum ꝑcuteret. s adhuc ꝑmansu¬
etudiuem toleraret. At contra suꝑdiscipulos in
igne debuit sp̃s sc̃s demonstrari. ut hi qui erant

Expanded text:
dine? Quia ergo et rectitudinem docet iste Spiritus dine? Quia ergo et rectitudinem docet iste Spiritus et simplicitatem, et in igne monstrari debuit et in columba, quatenus omne cor quod ejus gratia tangitur, et mansuetudinilum, et zelo justitiae accensum fiat. Ad extremum vero quaerendum est, cur in ipso Redemptore nostro Mediatore Dei et hominum per columbam apparuit, in discipulis vero per ignem. Certe unigenitus Filius judex est generis humani; sed quis ejus justitiam ferret, si priusquam nos per mansuetudinem colligeret, culpas nostras per zelum rectitudinis examinare voluisset? Homo ergo pro hominibus factus, mitem se hominibus praebuit. Noluit peccatores ferire, sed colligere; prius voluit mansuete colligere, ut haberet quos postmodum in judicio salvaret. In columba ergo peccata jam per zelum percuteret, sed adhuc per mansuetudinem toleraret. At contra super discipulos in igne debuit Spiritus sanctus demonstrari, ut hi qui erant
Abbreviated transcription (Latin):
sibimet irata. ex int̾nȩ dulcedinis flamma con¬
crematur: In columba uͦ sp̃s et igne monstratus
ẽ. quia omnes quos repleuerit. simplices & ar¬
dentes facit. Simplices puritate: ardentes emu
latione. Neq etenim placere dõ. aut simplici¬
tas sine zelo: aut zelus sine simplicitate. Hinc
ipsa uernas dicit. Estote prudentes sicut serpen¬
tes:. & summplices sicut columbȩ. Qua iure notan¬
di:nẽ quod discipulos suos. nec de columba sine
serpente. nec deserpente sine columba. uoluit
dñs ammonere: quatinus & celumbe simplici¬
tatem. astricia serpentis accẽderet: & serpentis
astutiam. columbȩ simplicitas temꝑaret. Hinc
paulus ait. Nolite pucri effici sensib. Ec̃ce pru¬
dentiam serpentis audiuimus: nunc de sim¬
plicitate columbe moneamur: S malicia par¬
uuli estote. Hinc debeato iob dicitur. Erat
uir simplex & rectus. Quȩ ẽ aut̃ rectitudo sine
simplicitate: aut quȩ simplicitas sine rectitu

Expanded text:
sibimet irata ex internae dulcedinis flamma consibimet irata ex internae dulcedinis flamma concrematur. In columba vero est, quia omnes quos repleverit simplices et ardentes facit, simplatione. Neque enim placere Deo potest aut simplicitas sine zelo, aut zelus sine simplicitate. Hinc ipsa Veritas dicit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Qua in re notandum est quod discipulos suos nec de columba sine serpente, nec de serpente sine columba voluit Dominus admonere, quatenus et columbae simplicitatem astutia serpentis accenderet, et serpentis astutiam columbae simplicitas temperaret. Hinc Paulus ait: Nolite pueri effici sensibus . Ecce prudentiam serpentis audivimus, nunc de simplicitate columbae moneamur: Sed malitia parvuli estote . Hinc de beato Job dicitur: Erat vir simplex et rectus . Quae est autem rectitudo sine simpli
Abbreviated transcription (Latin):
pbere non ualet incendium amoris. Hoc doctri¬
nȩ incendium ab ipso ueritatis ore conceꝑãt.
quidicebãt. Nonne cor nr̃n ardens erat ĩn nob̾:¬
dum loqueretur inuia: & apperiret nob̾ scͥpturas:
Eraudite quippe sermone in ardescit animus:
torporis friguis recedit fĩt mens in suꝑno desidio
anria: a concupiscentus t̾renis aliena. Amor
uerus qui hanc repleuerit. infietib cruciat:
si dumi tali ardore cruciatur: ipsis suis crucia¬
tib pascitur. Audire ei libet p̃cepta celestia: &
quot maudatis instruit: quasi tot facib inflam¬
matur: & quȩ torpebat prius ꝑ desidera: ardec
pt modum ꝑ uerba. Unde bene ꝑmoysen dicit᷑:
Indexta eius ignea lex. Sinistra quippe reprobi.
qui & adsinistram ponendi sunc: dext̾a aut̃ dĩ.
appellantur electi. In dext̃a gͦ dĩ ignea lex est:
quia electi mandata celestia nequaquã frigido
corde audiuntꝰ. s ad hȩc amoris in timi facibus
in ardescunt. Sermo ad aurẽ ducit᷑: & menseoꝵ

Expanded text:
praebere non valet incendium amoris. Hoc doctrinae incendium ab ipso Veritatis ore conceperant, qui dicebant: Nonne cor nostrum ardens erat in nobcum loqueretur in via et aperiret nobis Scripturas ? Ex audito quippe sermone inardescit animus, torporis frigus recedit, fit mens in superno desiderio anxia, a concupiscentiis terrenis aliena. Amor verus qui hanc repleverit, in fletibus cruciat; sed dum tali ardore cruciatur, ipsis suis cruciatibus pascitur. Audire ei libet praecepta coelestia; et quot mandatis instruitur, quasi tot facibus inflammatur; et quae torpebat prius per desideria, ardet postmodum per verba. Unde bene per Moysen dicitur: In dextera ejus ignea lex . Sinistra quippe reprobi, qui et ad sinistram ponendi sunt; dextera autem Dei appellantur electi. In dextera ergo Dei lex ignea est, quia electi mandata coelestia nequaquam frigido corde audiunt, sed ad haec amores intimi facibus inardescunt. Sermo ad aurem ducitur, et mens eorum
Abbreviated transcription (Latin):
lectionis sub breuitate transcur¬
rere: ut pt diutius liceat in contemplatione tantȩ
souempuitatis imorari. Hodie namq sp̃s sc̃s re¬
pentino sonitii suꝑ discipłos uenit: mentesq car¬
nalium in sui amorẽ ꝑmutauit. Et foris apparen¬
tib linguis igneis. intus facta sunt torda flam¬
mantia: quia dum dm̃ in ignis uisione ꝑcipiunt:
ꝑamorem suauit̾ arserunt. Ipse naniq sp̃s sc̃s

Expanded text:
lectionis sub brevitate transcurrere, ut post diutius liceat in contemplatione tantae solemnitatis immorari. Hodie namque Spiritus sanctus repentino sonitu super discipulos venit , mentesque carnalium in sui amorem permutavit, et foris apparentibus linguis igneis, intus facta sunt corda flammantia, quia dum Deum in ignis visione suscipiunt, per amorem suaviter arserunt. Ipse namque Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. nr̃e saluicis ẽ ratio. Si enim homo ad mna¬
giiem & similitudiuẽ di factus. insue n at ur
Sunore mansisset nec diabolica fraude deceptis
alege fabi posita ꝑ concupiscentiam deuraser
creator mits creatura ñ fieret: neq aut sempi¬
t̾uus eum oralitatẽ suoiret: atit equalis dõ pati
finius d̃. forniam serui & similituditẽ. a par

Expanded text:
tio, nostrae salutis est ratio. Si enim homo ad imaginem et similitudinem Dei factus , in suae naturae honore mansisset, nec diabolica fraude deceptus, a lege sibi posita per concupiscentiam deviasset, creator mundi creatura non fieret: neque aut sempiternus temporalitatem subiret, aut aequalis Deo Patri Filius Deus formam servi, et simil
Abbreviated transcription (Latin):
His dilectissimi alusq documentis quibus
nirui merabilit̃ diuinoꝵ eloquiorum cho¬
roscat auctoritas. ad uenerationem penteco¬
ses rnanit̾ incitemurꝰ exultantes inho
Qui inspirator fidei. doctor scintiȩ. fons dile
Nonis signaculum castitatis: & totius ẽ causa
niur linguarum confessione laudati
facit donum głe suȩ liiuus fin splenoore fia¬
gere: & intemplo suo nec tenebrosum uult ali
ca ꝑurgatio. Nam hunc ueuabilem diem sequit᷑.
saluberrnne obseruantie consuetudo: quam urns¬
dulo celȩprandam pastoral uos sollicitudine cole¬
tamur: lit siquid macularum ꝓximis dieb nogi¬
genitia incauta contraxit: id et̃ ieiumi cenfuraci¬
stiget: & deuotio pietatis emendet. Quarta g a
sexia feria ieiunemus: sabbatum consueta deuon¬

Expanded text:
issimi, aliisque documentis, quibus innumerabiliter divinorum eloquiorum conuscat auctoritas, ad venerationem Pentecostes unanimiter incitemur, exsultantes in hoqui ictionis, signaculum castitatis, et totius est causa nctus omnium linguarum confessione laudaturfacit donum gloriae suae luminis sui nitore fulgere, et in templo suo nec tenebrosum aliquid s est collata purgatio. Nam hanc venerabilem diem sequitur saluberrimae observantiae consuetudo quam utilisdulo celertamur: ut si quid macularum proximis diebus negligentia incauta contraxit, id et jejunii censura castiget, et devotio pietatis emendet. Quarta igitur et sexta feria jejunemus; sabbato aute
Abbreviated transcription (Latin):
odiernam dilectissimi feli¬
uitateni. toto t̾rarum oib
uenerabilem: ille sp̃s sci
consecrauit aduentus qn
post resurrectionem dĩ¬
ppłmiq credentium sicut
sperabatur influxit. B̾px¬
rabatur aut̃ quia illimm
dñs itĩs spoponderat afu¬
turum. non ut cune pri mumiscorum es¬
habitator inciꝑet. s ut sacrata sibi pectora aeft
uentiuis accenderet: & copiosius i nundaret. cumu¬
lans sua dona ñ inchoans: nec idonouus oꝑe quua
ditior largitate. Nunquiam enim abommi poten
quid indispositione omnitunrerum agit aniua
moderatio. ex totius uenit ꝓuidentia nt¬
sticie: nec aliquid ẽ iac̾ione diuisum: icbi ni¬
chilet inuoluntate diu̾sum. Quȩ gͥ illu minat
tit sirri uobis & unitas manifestaur &e triitaes
ut essenta habens equalita zmn. c ñ rcipiens so¬
lisudinem e enisdem su bstantiȩ. & ñ euisdem ii

Expanded text:
Hodiernam, dilectissimi, festivitatem toto terrarum orbe venerabilem ille sancti Spiritus consecravit adventus, qui post resurrectionem Dulumque credentium, sicut sperabatur, influxit . Sperabatur autem, quia illum Dominus Jesus spoponderat affuturum , non ut tunc primum esse sanctorum habitator inciperet, sed ut sacrata sibi pectora et ferventius accenderet, et copiosius inundaret; cumulans sua dona, non inchoans, nec ideo novus opere, quia ditior largitate. Numquam enim ab omnipotent et quidquid in dispositione omnium rerum agit divina moderatio, ex totius venit providentia Tstitiae; nec aliquid est in actione divisum, ubi nihil est in voluntate diversum. Quae ergo illuminat Ptis, simul nobis et unitas manifestatur et Trinitas; ut essentia habens aequalitatem, et non recipiens solitudinem, et ejusdem substant
Abbreviated transcription (Latin):
habet sp̃s sc̃s. Nec unquam in illa unitate ñ
fuit. ista comimunio: quia hoc ẽ ibi omnia b¬
bere. quod semꝑ existere. Nulla in tempora.
nulli gradꝰ. mlle cifferrutie cogitentur E si
uenio de dõ potest exiaicare qͦił ẽ. nemo andeat
tirmare. quod nonẽ. E xcusabuu enim ẽ de na¬
tira iefabili uon eloqui digua: quam difiou¬
ra contraria. Quicquid itaq de sempitia et
in cominiitabul gła patͥs pia possunt corda con¬
cipe hoe siuil & defilio & de sp̃ũ scõ in sepata¬
biliter add indifferent᷑ intelligaut. Ido enun
hanebeatam triicaten. unum confitemur
adiĩ. qutia inhis trib ꝑsonis. nec substantie
nos qui int̾ patrem & filium aliquam uolt
distartiam: tee etiam inacedoniauos parit᷑
de testauuii: Quilicet patri & filio tribuant
equalitatem. sp̃m tam̃ scm̃i inferioris putant
esse naturȩ: ñ considerantes tneam blasplemiã
se incidere. quȩneq inp̾seriti scło neq infutõ¬

Expanded text:
sanctus; nec umquam in illa Trinitate non fuit ista communio, quia hoc est ibi omnia habere, quod semper existere. Nulla 299 ibi tempora, nulli gradus, nullae differentiae cogitentur: et si nemo de Deo potest explicare quod est, nemo audeat affirmare quod non est. Excusabilius enim est de natura ineffabili non eloqui digna, quam definire contraria. Quidquid itaque de sempiterna et incommutabili gloria Patris pia possunt corda concipere, hoc simul et de Filio, et de Spiritu sancto inseparabiliter atque indifferenter intelligant. Ideo enim hanc beatam Trinitatem unum confitemur Deum, quia in his tribus personis nec substantiae, nos, qui inter Patrem et Filium aliquam volunt esse distantiam, ita etiam Macedonianos pariter detestamur, qui licet Patri et Filio tribuant aequalitatem, Spiritum tamen sanctum inferioris putant esse naturae: non considerantes eam blasphemiam se incidere, quae neque in praesenti saeculo, neque in fut
Abbreviated transcription (Latin):
cognationem maximam lingua cum u̾bo. U̾bum
quipe patris filuis. Et quia una ẽ sp̃s & uerbi
apparuit sp̃s. quia quisquis scõ spũ tangitur d̃
uerbum. idẽ unigenitum filium confitetur. Et
negare dĩ t̾bum ñ ualet: qui iam scĩ sp̾s lingua
habet. Uel certe in lingnis igneis apparuit sp̃s:
quia om̃s quos repleuerit. ardentes parit̾ & loquen¬
tes facit. Liguas igneas doctores habent: quia
diten dm̃ amandi p̃dicant: corda aucdientium in¬
flammart. Nam & ociofus sermo doctoris est: si

Expanded text:
cognationem maximam lingua cum verbo. Verbum cognationem maximam lingua cum verbo. Verbum quippe Patris est Filius. Et quia una est Spiritus et Verbi apparuit Spiritus, quia quisquis sancto Spiritu tangitur, Dei Verbum, id est unigenitum Filium confitetur; et negare Dei Verbum non valet, quia jam sancti Spiritus linguam habet. Vel certe in linguis igneis apparuit Spiritus, quia omnes quos repleverit ardentes pariter et loquentes facit. Linguas igneas doctores habent, quia, dum Deum amandum praedicant, corda audientium inflammant. Nam et otiosus est sermo docentis, si
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ unigenitum filium apparuit in columbe
specie. ꝙ suꝑ discipulos migne: ita ut neq suꝑ do¬
innium ueniret inigne. neq suꝑ discipulos
monstraret᷑ incolumba. ꝑquatuor itaq hȩc quę
ꝓposuimus: soluendo redeamus. Pacri namq &
filio coet̾nus sp̃s in igne monstratur: quia in corpo¬
consumitur: De hoc igne ueritas dicit. Ignem
ueni mittere int̾ramꝰ & quid uolo nisi ut ardeit:
Terra enim uocata sunt corda t̾rena: Quȩ dum
semꝑ infimas in se cogitationes. congerunt: ama¬
lignis spiritib conculcantur. S ignem dñs in
cendit: Et terra ardet.: cum cor carna
le insuis priuis uoluptatib frigidum. reli̾quit
concupis cesitias: scłi: & incendit amorem di. Bene
gͦ in igne apparuit sp̃s: quia ab omm corde quod
replet torporem frigoris excutit: & hoc indesiderio
suȩ et̾nitatis accendit. In igneis aut̃ lingnis mon¬
stratus ẽ: quia isdem sp̃s coet̾nus ẽ filio: & habet

Expanded text:
super unigenitum Filium apparuit in columbae super unigenitum Filium apparuit in columbae specie, et super discipulos in igne ; ita ut neque super Dominum veniret in igne, neque super discipulos monstraretur in columba. Per quatuor itaque haec quae proposuimus solvendo redeamus. Patri namque et Filio coaeternus Spiritus in igne monstratur, quia incorpoconsumitur. De hoc igne Veritas dicit: Ignem veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut ardeat ? Terra enim vocata sunt corda terrena, quae, dum semper infimas in se cogitationes congerunt, a malignis spiritibus conculcantur. Sed ignem Dominus in cendit. Et terra ardet le, in suis pravis voluptatibus frigidum, relinquit ntis saeculi, et incenditur ad amorem Dei. Bene ergo in igne apparuit Spiritus, quia ab omni corde quod replet torporem frigoris excutit, et hoc in desiderium suae aeternitatis accendit. In igneis autem linguis monstratus est, quia idem Spiritus coaeternus est Filio, et habet
Abbreviated transcription (Latin):
scientiam ab uino niferat: s ab occulto. Paccr
relinquo uobis: pacem meam do uobas. H. uc re¬
linquo. illic do. Sequentib relinquo: ꝑuemei¬
sub breuitate discussimus: nunc in compemplati¬
one tantȩ festiuitatis ammum traufferamus.
S quia cum lectione euangłica uob̾ ẽ etiam actu¬
um apłorum lectioi recitata: ex ea gͦ aliquid inusũ
nr̃e contemplationis trahamus. Audistis & em̃
omniumq linguarum scientiam deditꝰ. Quid sci¬
licet hoc miraculo designans: nisi quod scã eccłia
eodem spũ repleta. omnum gentium erat uoce
locutura: Qui uͦ contra dm̃ turrim edificare
conati sunt: cominunionẽ unius linguȩ ꝑdide¬
runt. In his aut̃ qui dm̃ humilit̾ metuebant:
lingue om̃s uinte sunt. Hic gͦ hummlitas uirtu¬
tem meruit: illic suꝑbia confusionẽ. S queren
apparuit: cur in igne simul & linguis. cur aliqͣnͣ
in columba. aliquando uͦ in igne monstratur: cur

Expanded text:
scientiam ab imo inferat, sed ab occulto. Pacem scientiam ab imo inferat, sed ab occulto. Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis. Hic relinquo, illic do. Sequentibus relinquo, pervensub brevitate discussimus, nunc in contemplationem tantae festivitatis animum transferamus. Sed quia cum lectione evangelica vobis est etiam Actuum apostolorum lectio recitata , ex ea ergo aliquid in usum nostrae contemplationis trahamus. Audistis etenimomniumque linguarum scientiam dedit. Quid scilicet hoc miraculo designans, nisi quod sancta Ecclesia, eodem Spiritu repleta, omnium gentium erat voce locutura? Qui vero contra Deum turrim aedificare conati sunt communionem unius linguae perdiderunt , in his autem qui Deum humiliter metuebant linguae omnes unitae sunt. Hic ergo humilitas virtutem meruit, illic superbia confusionem. 5. Sed quaapparuit, cur in igne simul et linguis, cur aliquando in columba, aliquando vero in igne monstratur, cur
Abbreviated transcription (Latin):
tis intelligit: quia nisi intussit qui doceat.: do¬
storis lingua exterius inuacuum laborat. E cce.
unam loquentis uocem om̃s parit̾ auditis: nec
tam̃ parit̾ sensum audice uocis ꝑcipitis. Cumi
gͦ uox dispar ñ sit. cur incordib urĩs dispar ẽ
nocis uitelligentia: insi quia ꝑhoc quod uox lo¬
quentis cominunit̾ ammonet. ẽ magister. in¬
terior: qui dȩ uocis intelligentia quosdam spe¬
cialit̾ docet: De hac unctione sp̃s. rursum ꝑ io
hannem dicitur. Sicut unctio eius docet uos de
ꝑ spm̃ non ungitur. S cur ista dedoctrina homi¬
num loquimur: quando & ipse conditor ñ ad eru¬
ditionem hominis loquitur: si eidem homini
ꝑ unctionem sp̃s ñ loquatur: Certe cayn pͥus¬
quam fratricidium oꝑe ꝓpetraret: audiuit: Pec¬
omina: cum sugg̾ere soleat eẽ inmoris. S quia
suggerere aliquando dicimus. sub ministrare:
inuiisibilis sp̃s suggerere dicit᷑ꝰ non quod nobis

Expanded text:
tis intelligit, quia nisi intus sit qui doceat, dotis intelligit, quia nisi intus sit qui doceat, doctoris lingua exterius in vacuum laborat. Ecce unam loquentis vocem omnes pariter auditis, nec tamen pariter sensum auditae vocis percipitis. Cum ergo vox dispar non sit, cur in cordibus vestris dispar est vocis intelligentia, nisi quia per hoc quod vox loquentis communiter admonet, est magister interior qui de vocis intelligentia quosdam specialiter docet? De hac unctione Spiritus rursus per Joannem dicitur: Sicut unctio ejus docet vos de per Spiritum non ungitur. Sed cur ista de doctrina hominum loquimur, quando et ipse conditor non ad eruditionem hominis loquitur, si eidem homini per unctionem Spiritus non loquatur? Certe Cain, priusquam fratricidium opere perpetraret, audivit: Pecomnia, cum suggerere soleat esse minoris. Sed quia suggerere aliquando dicimus subministrare, invisibilis Spiritus suggerere dicitur, non quod nobis
Abbreviated transcription (Latin):
mi fr̃s mei. quod g̾ca locutione paradytus. latina
aduocatus dr: uel consolator. Qui iccirco ad uoca¬
tus dr: quia pro errore delinquentium apudiusti¬
ciam patris int̾uenit. Qui unuis substantiȩ cum
patre & filio exorare pro delinquentib ꝑhibetur
quia eos quos repleuerit exorantes facit. Unde
& pauilus dicit. Ipse enim sp̃s postulat ꝓ nobis ge¬
iitib menarrabilib. Minor est uͦ qui postulat:
quam qui postulatur. Quomͦ gͦ sp̃s postulare dr
qui minor ñ est: S ipse sp̃s postulat: quia ad posti¬
landum eos quos repleuerit inflamnat. Consola¬
tor autẽ isdem sp̃c uocatur: quia de peccati ꝓpetra¬
tione merentib dumi spem ueniȩ p̃parat: ab affu¬
ctione tristitie mentẽ leuat. Dequo recte ꝓmitti¬
tur: ipse uos docebit om̃a: quia nisi isdem sp̃s cor¬
diassit audientis: ociosus est sermo doctoris. Nlemo
ergo doceuti homins tribuat. quod ex ore docen¬

Expanded text:
mi, fratres mei, quod Graeca locutione paraclitus Latina mi, fratres mei, quod Graeca locutione paraclitus Latina advocatus dicitur, vel consolator. Qui idcirco advocatus dicitur, quia pro errore delinquentium apud justitiam Patris intervenit. Qui unius substantiae cum Patre et Filio, exorare pro delinquentibus perhibetur, quia eos quos repleverit, exorantes facit. Unde et Paulus dicit: Ipse enim Spiritus postulat pro nobis, gemitibus inenarrabilibus . Minor vero est qui postulat quam qui postulatur; quomodo ergo Spiritus postulare dicitur qui minor non est? Sed ipse Spiritus postulat, quia ad postulandum eos quos repleverit inflammat. Consolator autem idem Spiritus vocatur, quia de peccati perpetratione moerentibus, dum spem veniae praeparat, ab afflictione tristitiae mentem levat. De quo recte promittitur: Ipse vos docebit omnia. Quia nisi idem Spiritus cordi adsit audientis, 1577 otiosus est sermo doctoris. Nemo ergo docenti homini tribuat quod ex ore docen
Abbreviated transcription (Latin):
& uenit & mansionem facit: quia sic eum diuiu:¬
tatis amor penetrat. ut ab hoc amore temptationis
tempore ñ recedat. Ille gͦ uere amat: cuius uideli¬
cet mentẽ delectatio praua exconsensu ñ suꝑat.
Nam tanto quisq a suꝑno amore disiungitur:
quanto inferus delectatur. Undẽ adhuc subdit᷑.
Qui ũ diligit me: sermones meos non seruat.
Ad uosmetipsos gͦ fr̃s kuũ introrsus redite: si dm̃
uere amatis ex quirite. Nec tam̃ sibi aliquis cre¬
dat: quicquid sibi animus sine oꝑis attestatione
responderit. De dilectione conditoris. lingua.
mens. & uita requiratur. Nunquam ẽ d̾i amor
u̾dum patris ẽ: Q
ideo
sermo quẽ loquitur filuii. ñ est filii s patris. quia
ipse filius u̾bum ẽ patris. Hec locutus sum uobis:
apud uos manens. Quando ñ maneret apud eos:
Recedit corpore: manet diuiuitate. Apud eos gͦ
tunc mansisse se ꝑhibet: quia qui inuisibili semꝑ
potestate prȩerat: cor porali iam uisione recede

Expanded text:
et venit et mansionem facit, quia sic eum diviniet venit et mansionem facit, quia sic eum divinitatis amor penetrat, ut ab hoc amore tentationis tempore non recedat. Ille ergo vere amat, cujus videlicet mentem delectatio prava ex consensu non superat. Nam tanto quisque a superno amore disjungitur, quanto inferius delectatur. Unde et adhuc subditur: Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ad vosmetipsosvere amatis, exquirite; nec tamen sibi aliquis credat, quidquid sibi animus sine operis attestatione responderit. De dilectione conditoris, lingua, meus, et vita requiratur. Nunquam est Dei amor rbum Patris est, et ideo sermo quem loquitur Filius non est Filii, sed Patris, quia ipse Filius Verbum est Patris. Haec locutus sum vobis apud vos manens. Quando non maneret apud eos, recedit corpore, manet divinitate. Apud eos ergo tunc se mansisse perhibet, quia qui invisibili semper potestate praesens erat, corporali jam visione recedeb
Abbreviated transcription (Latin):
iohannes dicit. Qui dicit quia diligo dm̃. & man¬
data eius non custodit: mendaxẽ. Uere enuim di¬
ligimus: si mandata eius a nr̃ĩs nos uoluptatib
coartamus. Nam qui adhuc ꝑillicita desideria
defluit: ꝓfecto dm̃ non amat: quia ei in sua uo¬
luntate contra dicit. E pat̾ meus diliget eum:
& ad eum ueniemus: & mansionem apud eum sa¬
Certe si domum ur̃am quisqm diues ac p̃potens
amicus intraret: omni festinantia domus tota
mundaretur: nequid fortasse ee̾t quod oculos
amici intrantis offenderet. Tergat gͦ sordes pra¬
ii oꝑis: qui deo p̃parat domum mentis. S uide¬
te quid ueritas dicat. Ueniemus: & mansionẽ
apud eum faciemus. In quorumdam & enu corda
uenit: & mansionẽ non facit: quia ꝑ compuctionẽ
quidẽ dei respectum ꝑcipiunt: s temptationis
tempore hoc ipsum quod compucti fuerant obli¬
uiscutur. Sicq ad ꝑpetranda peccata redeunt:
ac si hȩc minime planxissent. Quig uere dĩ dili¬
git: qui eius mandata custodit. in eius corde dñs

Expanded text:
ola sua dicit: Qui dicit, quia diligo Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Vere enim diligimus, si ad mandata ejus nos a nostris voluptatibus coarctamus. Nam qui adhuc per illicita desideria defluit, profecto Deum non amat, quia ei in sua vontradicit. 1576 2. Et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus et mansionem apud eum faei. Certe si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Sed videte quid Veritas dicat: Veniemus, et mansionem apud eum faciemus. In quorumdam etenim corda venit, et mansionem non facit, quia per compunctionem quidem Dei respectum percipiunt, sed tentationis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent. Qui ergo Deum vere diligit, qui ejus mandata custodit, in ejus corde Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
corum. & loca corporum repellamus. Discedat
a corde quod spacio extenditur: quod fine con
distantiam intelligat: nichil ꝑ gradꝰ querat. ac siqͥd
dignun de do senserut. nulli hoc ibi audeat ne
nitus docuit: ipse sp̃s sc̃s instituit: dequo nichil ẽ
ilit̾ quam de patre & filio sentiendum: quia licet
ĩ sit pat̾. ñ sit filius: ñ tamen ẽ apatro filioq diui¬
sus. Et sicut habet ꝓpriam intrinitate ꝑsonam:
Ita uuam habet in patris & filii deitate substantiã:
onuna implente̾. omnia continentem: & cum
patre & filio uniu̾sa moderantẽ. insecula amen.¬

Expanded text:
corum, et loca corporum repellamus. Discedat corum, et loca corporum repellamus. Discedat a corde, quod spatio extendidistantiam intelligat, nihil per gradus quaerat; aut si quid dignum Deo senserit, nulli hoc ibi audeat negFilius docuit, ipse Spiritus sanctus instituit: de quo nihil est aliter, quam de Patre et de Filio sentiendum: quia licet non sit Pater, non sit Filius, non tamen est a Patre, Filioque divisus. Et sicut propriam habet in Trinitate personam, ita unam habet in Patris, et Filii Deitate substantiam, omnia implentem, omnia continentem, et cum Patre, et Filio universa moderantem in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
Sic gͥ duce grã dilectissimi fidelit̾ sapient̾q nos¬
camus quid patri. quid filio. quid spũ scõ in
reꝑatione ur̃a ꝓprium. quidue commune sit: ea
quȩ pronobis humilit̾ & corporalit̾ gesta sunt.
ita ꝓculdubio suscipiemus: ut nichil indignũ
de una atq eadem tritis gła sentiamus. Qmͣ¬
uis enim nulla mens ad cogitandum dedo. nul¬
la ad loquendum lingua sufficiat: tamen qͣntũ¬
cumq illud est quod humano intellectu de essen¬
ti pat̾ne deitatis attingit᷑. nisi unum atq idẽ
esse uel de unigenito eius. uel de sc̃o spũ cogita¬
tur: ñ pie sapitur. si nimis carnalit̾ caligatur.
&ipsum quod de patre congruenter sentiri ui¬
debatur amitritui: quia de cota trinitate rece¬
ditur: si ni ea uuitas non tenetur: Nulla autẽ
ratione uere ẽ unum: quod aliqua ẽ inequali¬
tate diu̾sum. Cum gͦ ad confitendum patrem
ꝓcul ab animo formas uisibilium rerum & eta¬
tes temporalium naturarum. ꝓcul corpora lo¬

Expanded text:
itur duce gratia, dilectissimi, fideliter sapienterque noscamus, quid Patri, quid Filio, quid Spiritui sancto in reparatione nostra proprium, quidve commune sit; ea quae pro nobis humiliter et corporaliter gesta sunt, ita proculdubio suscipiemus, ut nihil indignum de una atque eadem Trinitatis gloria sentiamus. Quamvis enim nulla mens ad cogitandum de Deo, nulla ad loquendum lingua sufficiat, tamen quantumcumque illud est quod humano intellectu de essentia paternae Deitatis attingitur, nisi unum atque idem est, cum vel de Unigenito ejus, vel de Spiritu sancto cogitatur, non pie sapitur, sed nimis carnaliter caligatur, et ipsum quod de Patre congruenter sentiri videbatur, amittitur: quia de tota Trinitate receditur, si in ea unitas non tenetur. Nulla autem ratione vere est unum, quod aliqua est inaequalitate diversum. Cum ergo ad confitendum Patrem,ntendimus, procul ab animo formas visibilium rerum, et aetates temporalium naturarum, procul corpora lo
Abbreviated transcription (Latin):
Quernai sollemp¬
untatem dilectissi¬
mi in p̃cipius festis
esse uenerandam:
omuium catholico¬
rum corda cognos¬
cunt. Nec dubiũ
est quanta huic
diei reuerentia
debeatur: quem
sp̃s sc̃s excellentis¬
¶simo sui mune¬
ris miraculo consecrauit. Nam ab illo die quo
dñs suꝑ omnem celorum altitudinem ad dexte¬
ram di patris consessurus ascendit: decimus
iste ẽ. Qui ab eiusdem resur rectione quinqua¬
gesimus nobis in eo quo cȩpit illurit. magna
mysteria & ueterum sacramentoꝵ continens
et nouorum. Quib maifestissime declaratur.
& grãm prenunciatam fuisse ꝑlegem: legeni¬
mpletam esse ꝑgr̃am. Sicũt eum hebreo quon¬
dam ppło ab egyptiis liberato. quin quagesimo die
piꝰ inmolationẽ agni lex data ẽ inmonte sẏna:
ua & p̾t passioneui axp̃i. qua uerus dĩ agnus oc¬
cisus est. quin quagesimo a resurrectione ipsius
ueteris testamenti ȩuuangłicis ministrasse principiis :¬
& ab eodem sp̃u conditum fedus scđm. a quo pri¬

Expanded text:
ernam solemnitatem, dilectissimi, in praecipuis festis esse venerandam, omnium catholicorum corda cognoscunt: nec dubium est quanta huic diei reverentia debeatur, quem Spiritus sanctus excellentissimo 297 sui muneris miraculo consecravit. Nam ab illo die quo Dominus super omnem coelorum altitudinem ad dexteram Dei Patris consessurus ascendit, decimus iste est qui ab ejusdem resurrectione quinquagesimus nobis in eo a quo coepit illuxit, magna mysteria in se et veterum sacramentorum continens et novorum: quibus manifestissime declaratur, et gratiam praenuntiatam fuisse per legem, et legem impletam esse per gratiam. Sicut enim Hebraeo quondam populo ab Aegyptiis liberato, quinquagesimo die post immolationem agni lex data est in monte Sina ; ita post passionem Christi, qua verus Dei Agnus occisus est, quinquagesimo a resurrectione ipsius veteris Testamenti evangelicis ministrasse principiis, et ab eodem Spiritu conditum foedus secundum, a quo pri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenit ad indulgenti remedium: quii patroci¬
Natur ura sibi ũhabet aduocatum. Abrposo eiũ
est inuocatio patris: abipso sunt lacrime peni¬
tentium: ab ipso gemitus supplicantiun. Fc
nemo potest dicere dnmn iũm. isi in spũ sc̃o¬

Expanded text:
eniet ad indulgentiae remedium, qui patrocinaturum sibi non habet advocatum. Ab ipso enim est invocatio Patris, ab ipso sunt lacrymae poenitentium, ab ipso sunt gemitus supplicantium; et nemo potest dicere Dominum Jesum, nisi in Sp
Abbreviated transcription (Latin):
festuca ẽ: illa uͦ quȩ iulongum tempus ꝓtrahit᷑.
trabes efficitur: Ut gͦ irasci. & cito placari festuca
ẽ: ita iracuumdia diuincorde seruata. trabes est.
Ergo ira inueterata. conu̾titur intrabem. Et qͣ
fronte ille qui odium seruat incorde. illum uidi¬
care p̾sumit: incuius oculum ñ trabem s festu¬
cam esse cognoscit: Nam cordis oculum festuca
turbat: trabes excecat. Quod dixifr̃s: scͥpturaꝵ
debeo testimonio approbare. Quo modo ira cordis
Qui inquit odit fr̃em suum intenebris ẽ. & in
tenebris ambulat: & nescit quo uadat. qm exce¬

Expanded text:
festuca est: illa vero quae in longum tempus protrahitur, festuca est: illa vero quae in longum tempus protrahitur, trabes efficitur. Ut ergo irasci, et cito placari, festuca est; ita iracundia diu in corde servata, trabes est. Ergo ira inveterata convertitur in trabem. Et qua fronte ille qui odium servat in corde, illum judicare praesumit, in cujus oculo non trabem, sed festucam esse cognoscit? Nam cordis oculum festuca turbat, trabes excaecat. Quod dixi, fratres, Scripturarum debeo testimoniis approbare. Quomodo ira cordis : Qui, inquit, odit fratrem suum, in tenebris est, et in tenebris ambulat, et nescit quo vadat; q
Abbreviated transcription (Latin):
t nos udicamus. Deipfis eiuim dñs dixit: nolite
indicare: & non iudicabimimi. De illis qͣuȩ aꝑta
sunt et publica mala. iudicare & redarguere.
cum caritate tamen & amore possumus et de¬
benius: odio habentes non hominem s pecca¬
tum. non uiciosum s uicium: detestantes mor¬
bum potius quam egrotum. Nam publicus ad¬
ult̃. raptor. assidue ebriosus. proditor & suꝑb.
si iudicati uel castigati non fueruit: implebitur
ineis illud quod beatus martyr cyprianus de
talib dixit. qui peccantem uerbis adulantib
palpat: peccandi fomitẽ subministrat. Adhãc
in ipsa euuanglica lectione audiuimus. Quid
enim iudes festucam moculo frĩs tui: & trabem
in oculo tuo non uides: Uidisti enim hominẽ
subito irasci: noli continuo uidicare s expecta
paululum. forsitan quam uelocit̾ irascitur: tam
celerit̾ mitigat᷑. Quid tam̃ festuca: quid trabes
significet uideamus. Subitanea enim irac̃dia

Expanded text:
ximos judicamus. De ipsis enim Dominus dixit, Nolite ximos judicamus. De ipsis enim Dominus dixit, Nolite judicare, ut non judicemini. De illis vero quae aperta sunt et publica mala, judicare et redarguere, cum charitate tamen et amore, et possumus et debemus; odio habentes non hominem, sed peccatum, non vitiosum, sed vitium; detestantes morbum potius, quam aegrotum. Nam publicus adulter, raptor, assidue ebriosus, proditor et superbus, si judicati vel castigati non fuerint, implebitur in eis illud quod beatus martyr Cyprianus de talibus dixit: Qui peccantem verbis adulantibus palpat, peccati fomitem subministrat. 2. Ira ca lectione audivimus: Quid enim vides festucam in oculo fratris tui, et trabem in oculo tuo non vides? Vidisti enim hominem subito irasci; noli continuo judicare, sed exspecta paululum: forsitan quam velociter irascitur, tam celeriter mitigatur. Quid tamen festuca, quid trabes significet videamus. Subita enim iracundia
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis uicinus aut anuicus tuus. dum animur
surum habet inreb sibi satis necessariis occupatũ:¬
aut tardius ce salutauerit. aut tardius occurꝰ¬
rerit quam debuitꝰ. noli eum iudicare: noli ma¬
lignum credere: & magis hec aut ꝑ obliuionẽ
aut ꝑ negligentiam quã ꝑ despectum uel suꝑbi¬
am factum crede: quia forte & tibihoc ut ẽ huma¬
na fragilitas frequent̾ euerat: ut reb aliis incentꝰ
aliquid minus caute aut minus sollicite fecisse
uideris: & tamen uoluissi te prohacre malo anuno
idicu In istis gͦ & inbis similib quȩ utrum bo¬
no an malo animo fiant. scire non possumus. meliꝰ
ẽ ut ad partem dext̾am. nr̃m aminum decline¬
mus: quia tolerabilius ẽ nos in hoc p̃uenire. ut
ecs qui mali sunt bonos ccͣ credamus. quam ut
consuetudine uidicant. etiam de bonis quod
malum ẽ. suspicemur. Deistis gͦ reb quȩ suut
d̾o note & nobis incognite.periculose nr̃os ꝑri¬

Expanded text:
aliquis vicinus aut amicus tuus, dum animum aliquis vicinus aut amicus tuus, dum animum suum habet in rebus satis sibi necessariis occupatum, tardius te salutaverit, aut tardius occurrerit, quam debuit; noli eum superbum judicare, noli malignum credere, sed magis hoc aut per oblivionem aut per negligentiam, quam per despectum vel superbiam factum crede: quia forte et tibi hoc, ut est humana fragilitas, frequenter evenit, ut rebus aliis nimis intentus, aliquid minus caute aut minus sollicite fecisse videaris; et tamen noluisti te pro hac re malo animo judicari. In istis ergo et in his similibus, quae utrum bono an malo animo fiant, scire non possumus, melius est ut ad partem dexteram nostrum animum declinemus: quia tolerabilius est nos in hoc praevenire, ut eos qui mali sunt, bonos esse credamus, quam ut consuetudine judicandi, etiam de bonis quod malum est suspicemur. De istis ergo rebus quae sunt Deo notae et nobis incognitae, periculose nostros pro
Abbreviated transcription (Latin):
Nou enim sibi diuina lectio cortraria eẽ potest:
s intellectum sobrium querit. Inconu̾satione
argui debent: illa uͦ quę aut ignoramus aut
utrum bono an malo fiant animo scire non
possumus. iudicare peuitus non debenius. U̾bi
grã. Uides hominem frequentitis ieuiuare. con¬
gaude. & noli nunis laridare: quia potest hoc
ꝓhumana gła fieri. S et noli uituꝑare. quia
potest & ꝓdeo & ꝓ anime remedio ieiunare.
Uidisti aliuin indicto ieiunio puplico uelle pran¬
dere: cuni duectiorie ammone. Si dixerit se
ꝓstomachi lassitudine ieiunare non posse:
crede & noli uidicare: quia utrumq pocest
fieri. ut ꝓgula uel luxuria prandere uelitꝰ et ꝓ
infirmitate ieinare non possit. Widistralterũ
subditis sius cum seucritate disciplinam imponere:
& indulgentiam tardius dareꝰ. noli iudicare cru¬
delem: quia forsitau non fiat morbo iracundie. s
zelo discipliue & amore iusticie. ꝓpt̃ illud quod
scͥptum ẽ. E clus domus cue comedit ine. Forte

Expanded text:
Non enim sibi divina lectio contraria esse potest; sed intellectum sobrium quaerit. In conversatione argui debent: illa vero quae aut ignoramus, aut utrum bono an malo animo fiant, scire non possumus, judicare penitus non debemus. Verbi gratia, vides hominem frequentius jejunare; congaude, et noli nimis laudare; quia potest hoc pro humana gloria fieri: sed et noli vituperare; quia potest et pro Deo et pro animae remedio jejunare. Vidisti alium indicto publico jejunio velle prandere; cum dilectione admone. Si dixerit se pro stomachi lassitudine jejunare non posse, crede et noli judicare: quia utrumque potest fieri, ut pro gula vel luxuria prandere velit, et prae infirmitate jejunare non possit. Vidisti alterum subditis suis cum severitate disciplinam imponere, et indulgentiam tardius dare; noli judicare crudelem: quia forsitan non hoc facit morbo iracundiae, sed zelo disciplinae et amore justitiae; propter illud quod scriptum est, Zelus domus tuae comedit me . Forte
Abbreviated transcription (Latin):
hendendum prompta & parata eẽ probatur.
cum tam̃ se non ita uelit ab aliis udicari.
quo modo uult alios uidicare. Pro hac re scͥptu¬
ra diuina ammonet dicens. Priusquam int̾¬
roges: ne uituꝑes quemqm: & cum int̾rogaue¬
ris corripe iuste. Omnis homo pruis se uult
iustum ẽ hoc ut inalus studeamus implere. Priꝰ
cum patientia int̾rogemus: & solliciti sumis:
& cum aliquid certius agnouerimus. tunc aut
si mala sunt rep̃hendere aut bona defendere
uelimus: ꝓpt̾ illud quod scͥptum ẽ. omnia que¬
cumq uultis ut faciant uobis hominesꝰ & uos

Expanded text:
rehendum prompta et parata esse probatur; rehendum prompta et parata esse probatur; cum tamen non ita se velit ab aliis judicari, quomodo vult alios judicare. Propter hoc Scriptura divina admonet, dicens: Priusquam interroges, ne vituperes quemquam; et cum interrogaveris, corripe juste . Omnis homo prius se vult justum est ut hoc in aliis studeamus implere. Prius cum patientia interrogemus, et solliciti simus; et cum aliquid certius agnoverimus, tunc aut si mala sunt, reprehendere, aut si bona, defensare velimus: propter illud quod scriptum est, Omnia quaecumque vultis ut faciant
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ fr̾s kim̃i capitulia quędam & indicula quali¬
ter hoc intelligere & accipere debeatis insintio
Nam uos do ꝓpicio melius hoc caꝑe & obierurare
potestis: ut hȩc quȩ dixi tenacius ur̃is cordib mi¬
serant᷑. breuit̾ repeto quod suggessi. Inhis gͦ rebꝰ
sicut iam supra dixi. periculose alios iudicamꝰ:
quȩ dubium ẽ. utrũbono anmalo auimo fiant.
idest ieuinare. ngilare. elemosinas facere. a uino
et carnib uel absfinere. uel non abstinere. & reli
care penitus non debemus. ꝓpt̃̾ ea dixit hec dñs:
nolite iudicare ut non iudicemini. Propt̾ aꝑtam
uͦ iniquitatẽ. dictum ẽ. argue. obsecra. incre¬
pa: cum omni patientia & doctrina: & illud qͦd
iam supra memorauimus. iustum uidicium ui¬
dicate. Hec enim frr̃s si diligent̃ sicut credimꝰ
considerare. & cum grandi sollicitudine. dõ auri¬
liante obseruare uolumus. non de paruo pecca¬
to cundĩ adintorio liberanur. Maxima enum
pars generis humani indiscreto iudicio ad rep̃¬

Expanded text:
rissimi, capitula vobis quaedam et indicula, qualiter haec intelligere et accipere debeatis, insinuo. Nam vos Deo propitio, melius haec capere et observare potestis. Ut haec quae dixi, tenacius vestris cordibus inserantur, breviter repeto quod suggessi. In his ergo rebus, sicut jam supra dixi, periculose alios judicamus quae dubium est utrum bono an malo animo fiant; id est, jejunare, vigilare, eleemosynas facere, a vino et a carnibus vel abstinere vel non abstinere, et relicare penitus non debemus. Propterea haec dixit Dominus, Nolite judicare, ut non judicemini. Propter apertam vero iniquitatem dictum est, Argue, obsecra, increpa, cum omni patientia et doctrina . Et illud quod jam supra memoravimus, Justum judicium judicate. Haec enim, fratres, si diligenter, sicut credimus, considerare, et cum grandi sollicitudine, Deo donante, observare volumus, non de parvo peccato cum Dei adjutorio liberamur. Maxima enim pars generis humani indiscreto judicio ad rep
Abbreviated transcription (Latin):
quid ualebit : Dabit gͦ d̾s miram facuitatem: ini¬
ram leuitatem. Non sine causa illa corpora sp̃alia
nuncupata sunt. Non ideo dicta sunt sp̃alia: qͥa
dicunt᷑ anim alia corpora: & tam̃ anime non sunt
s corpora. Quo mͦ nunc ista animalia dicuntur
& anime ñ sunt: sic illa sp̃alia dicunt᷑. s ñ sunt sp̃c̃
quia corpora erunt. Quare dr spãle corpꝰ kũ:¬
nisi quia ad utum sp̃s sertuet: Nichi tͥ contra¬
dicit exte: nchil ute rebellat adu̾sus te. Non ibi
aliam legen. in m̃bris meis: reptignantẽ legi iñtis
meȩ. Hȩc bella ñ ibi erunt. Pax ibi erit. pax ꝑfec᷑
ibierit. Ubi riolueris eris: s ado non recedis. ¶bi
uolueris eris: s quocumq ieris dm̃ tuum habebe
Dequo beatuis eris: semꝑ cum illo eris. Nemogͦ
deliret.¬

Expanded text:
unde dicta. Dabit ergo Deus miram facilitatem, miram levitatem. Non sine causa illa corpora spiritualia nuncupata sunt. Non ideo dicta sunt spiritualia, dicuntur animalia corpora: et tamen animae non sunt, sed corpora. Quomodo nunc ista animalia dicuntur, et animae non sunt: sic illa spiritualia dicuntur, sed non sunt spiritus, quia corpora erunt. Quare dicitunisi quia ad nutum spiritus serviet? Nihil tibi contradicet ex te, nihil in te rebellabit adversus te. Non ibi aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae . daec bella non ibi erunt: pax ibi erit, pax perfecta ibi erit. Ubi volueris, eris: sed a Deo non recedes. Ubi volueris, eris: sed quocumque ieris, Deum tuum habebis. De quo beatus eris, semper cum illo eris. 12. Resdeliret
Abbreviated transcription (Latin):
leuiora qmͣ grauiora. Ita ẽ dicis. Responde gͦ michi
quare leuissima aranea tarde se mouet. & grauis
equus uelocit̾ currit: De ipsis honuub loquar
maius corpꝰ hominis grauius ẽ. breuuis corpꝰ. quod
minus habet ponderis leuuis ẽ. Ita uͦ ẽ. sed si alius
portet. Si autẽ ipse homo corpꝰ suum: ualidus currit.
macer languore uix ambulat. Appende inaq uin
& robustum hominẽ: illum languore uix yaucas.
libellas appendentemꝰ illum salubritate corporis.
multa pondo incarne sua gerentẽ. Tempta tu ambos
tollere: grauis ẽ ualidꝰ. leiusest maculentus. Recedat
portator: appareat ambulator: ipsos dimite sibi. fe¬
iux passum mouentem: iudeo. ualidum robristũq

Expanded text:
leviora, quam graviora. Ita est, dicis. Responde ergo mihi. leviora, quam graviora. Ita est, dicis. Responde ergo mihi. Quare levissima aranea tarde se movet, et gravis equus velociter currit? De ipsis hominibus loquar: majus corpus hominis gravius est; brevius corpus quod minus habet ponderis, levius est. Ita vero est, sed si alius portet. Si autem ipse homo corpus suum portet, validus currit, macer languore vix ambulat. Appende macrum et robustum hominem; illum languore vix paucas libellas appendentem, illum salubritate corporis multa pondo in carne sua gerentem: tenta tu ambos tollere; gravis est validus, levis est macilentus. Recedat portator, appareat ambulator; ipsos dimitte sibi, avix passum moventem, video validum r
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nt dimissa fuerint. suꝑ aquam. contiuuo demer¬
giuit᷑: & ad una ꝓfunda ꝑueniunt. sicut ẽ ferrumꝰ
postremo sicut est plumbum. Quid eium plumibo
grauius: Accedit tam̃ manus artificis ad plũbum.
facit inde aliquod uas concauum. & uatat plũbũ
suꝑ aquam. Ergone ñ dabit d̾̃s corpori meo. qͦd dat
artifex plumbo: Deinde aquã ipsa ubi ponitis:
Redite ad ordiue̾ elem̃torum. Certe respondebitis.
qͦd aqua sit suꝑ t̾ram. Quare gͦ ante quam currant
considerationẽ tuam & cogitationẽ ad ea quȩ dictu¬
rus sum. si dño ad iuuante potuero. Quid facilius
mouetur. quid uelotius agitatur. grauius corpus
an leuius: Quis ñ respondeat leuius.: Leuiora eñ
corpora facilius mouent᷑: uelocius agunt᷑. graruiora
difficilus atq tardins. Certe regulam firisti: certe
considerasti. & circumspectis onnib respondisti:
quia facilus mouent᷑. & uelocius agunt᷑ corpora

Expanded text:
quae mox ut dimissa fuerint super aquam, continuo demerquae mox ut dimissa fuerint super aquam, continuo demerguntur, et ad ima profunda perveniunt, sicut est ferrum, postremo sicut est plumbum. Quid enim plumbo gravius? Accedit tamen manus artificis ad plumbum, facit inde aliquod vas concavum, et natat plumbum super aquam. Ergone non dabit Deus corpori meo, quod dat artifex plumbo? Deinde aquam ipsam ubi ponitis? Redite ad ordinem elementorum. Certe respondebitis, quod aqua sit super terram. Quare ergo antequam currant considerationem tuam et cogitationem ad ea quae dicturus sum, si Domino adjuvante potuero. Quid facilius movetur, quid velocius agitatur, gravius corpus, an levius? Quis non respondeat, Levius? Leviora enim corpora facilius moventur, velocius aguntur: graviora difficilius atque tardius. Certe regulam fixisti, certe considerasti, et circumspectis omnibus respondisti quia facilius moventur et velocius aguntur corpora
Abbreviated transcription (Latin):
da quȩ tenent᷑ atq tractantur. ñ humida dico
quȩ labuntur & fluuntꝰ corpora dico tractabu¬
lia uude sunt: Terrȩ deputanda sunt. an aquȩ
an aeri: an etheri: Responsurus es. t̾re. Terre¬
num corpꝰ ergo ẽ lignum: Plane t̾renum. In
t̾ra nascitur: int̾ra alitui: int̾ra crescitꝰ. tractabi¬
le ẽ. ñ flexibile. Redimecum adillum ordinẽ
ponderũ. Terra infundam̃to ẽ: ordinẽ seque¬
re. Quid suꝑ t̾ram: Aqua. Quare lignum na¬
tat suꝑ aquam: Cerrenum ẽ corpꝰ. Si reuo¬
ces ad illum ordinẽ ponderum: sub aqua ẽe
debuit: nam supra. Inuenimus iut̾ t̾ram &
lignum. aquam mnediam. Subt̃ terrã. super
aquam. & suꝑ aquam it̾m t̾ram: quando quid̾e
lignum t̾ra ẽ. Pdidisti illum ordinẽ: tene fide̾.
Ergo t̾rena corpora inuenta sunt suꝑ elemen¬
tum. quod secundum ẽ in ordine elem̃toꝵ: dndo
mireris. Corpora ipsa grauissima. & tam̃ terrena.

Expanded text:
da quae tenentur atque tractantur? Non humida dico, da quae tenentur atque tractantur? Non humida dico, quae labuntur et fluunt; corpora dico tractabilia, unde sunt? Terrae deputanda sunt, an aquae, an aeri, an aetheri? Responsurus es, Terrae. Terrenum ergo corpus est lignum? Plane terrenum. In terra nascitur, in terra alitur, in terra crescit. Tractabile est, non fluxibile. Redi mecum ad illum ordinem ponderum. Terra in fundamento est: ordinem sequere. Quid super terram? Aqua. Quare lignum natat super aquam? Terrenum est corpus: si revoces ad illum ordinem ponderum, sub aqua esse debuit, non supra. Invenimus inter terram et lignum aquam mediam: subter terram, super aquam, et super aquam iterum terram, quandoquidem lignum terra est. Perdidisti illum ordinem, tene fidem. Ergo terrena corpora inventa sunt super elementum, quod secundum est in ordine elementorum, quando mireris. Corpora ipsa gravissima, et tamen terrena,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s nonfactus diis a se factis: qmͣ estis orti. iummor¬
tales quidem eẽ & indissolubiles ñ potestis. ñ tamͣ
dissoluemint. Neq uos uila mortis fata ꝑiment:
uec erunt ualentiora qmͣ consilum meũ quod
maius ẽ uinculum ad ꝑpetuitatẽ ur̃am quam
ulla quib estis colligati : totum aduoluntatẽ¬
suam redigit d̾s: qui potest & qͦd impossibile est.
Nam quid ẽ aliud ñ potestis e̾ẽ immortales. s ut
ñ moriamini ego facio. nisi & quod fieri ñ potest
ponderum disputare. Rogo te. dic mͥ. t̾ra. t̾ra ẽ.
aqua: aqua ẽ:aer. aer est. ether. idẽ celum. & ig¬
nis ille liquidus ẽ celum. Quatuor nempe ista
grauida. quasi construxerunt. & edificauer̃t
mundum: hoc ẽ exhis quatuor edificatus est
mundꝰ. Quere quid inuno sit: t̾ra ẽ. Quid de¬
suꝑ: Aqua ẽ Quid suꝑ aquam: Aer est. Quio
suꝑ acrem: Celum ẽ. ether ẽ. Qiid corpora soli¬

Expanded text:
Deus non factus diis a se factis: Deus non factus diis a se factis: tales esse et indissolubiles non potestis; non tamen dissoluemini neque uos ulla mortis fata periment nec erunt ualentiora quam consilium meum, quod maius est uinculum ad perpetuitatem uestram quam illa quibsuam redegit Deus, qui potest et quod impossibile est. Nam quid est aliud, Non potestis esse immortales, sed ut non moriamini ego facio; nisi, et quod fieri non potest, ponderum disputare. Rogo te, dic mihi, Terra terra est, Aqua aqua est, Aer aer est, Aether, id est coelum, et ignis ille liquidus coelum est. Quatuor nempe ista quasi gradatim construxerunt et aedificaverunt mundum, hoc est, ex his quatuor aedificatus est mundus. Quaere quid in imo sit, terra est: quid desuper, aqua est: quid super aquam, aer est: quid super aerem, coelum est, aether est. Quid corpora soli