comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus de. xp̃i misccl̃ia nec tamen nob̾
absq fructu penitentie ueniam
concessam presumamus. Dominꝰ
enĩ quantum patris pietate indul¬
gens semꝑ &r misericors est tanto
iudicis maiestate seuerus ce. me¬
tuendusꝰ potest quidem ĩdulgen¬
tiam reis dare potest ipse sententĩa
suam reflectere. potest penitendi
gratis indulgere. non potest tamẽ
nisi iusticime iudicare. Qm̃ non
est apud eum cõmutatio: nec uicis¬
situdini subumbratio. Equissi¬
me enim iudicat atq equaliter
scd̾m unius cuiusq fasta repen¬
sat. Bona scilicet bonis &̾ mala
malis. Ideoq kiñi: reminiscimi¬
ii que egistis.Et l uos deliquisse
cognoscitis: si nealiqua dilatione
adpenitentie medicamenta. confugi¬
te. Audite ꝓpb̃am monentẽ. Noli¬
te inquit tardare. conu̾ti ad dominũ.
nec differatis dedie indiem quia

Expanded text:
mus de Christi misericordia nec tamen nobis mus de Christi misericordia nec tamen nobis absque fructu paenitentiae veniam concessam praesumamus. Dominus enim quantum patris pietate indulgens semper et misericors est, tanto iudicis magestate severus et metuendus. Potest quidem indulgentiam regis dare, potest ipse sententiam suam reflectere, potest paenitenti gratis indulgere; non potest tamen nisi iustissime iudicare, quoniam non est apud eum commutatio nec vicissitudinis obumbratio. Aequissime enim iudicat atque aequaliter secundum uniuscuiusque facta repensat, bona scilicet bonis et mala malis. Ideoque, karissimi, reminiscimini, quae egistis, et si vos deliquisse cognoscitis, sine aliqua dilatione ad paenitentiae medicamenta confugite. Audite prophetam admonentem: Nolite, inquid, tardare converti ad Dominum nec differatis de die in diem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
duanum suscitauit iam fecidum
lararum. Paratus est semꝑ ille
misericordiã esinus. ⁊ clementer ex¬
pectat ut suscipiat penitentes Mon
est enim sic̃ scriptum tenemus deqͣm¬
uis magis criminib remittendis d̃ĩ
umquam mscd̃ia desperanda quia
ipse cotidie clamat ꝑ propham dicens.
Quacumq die conuersus fuerit pecta¬
tor ab immundicia sua: om̃s iniqui¬
tates eiꝰmobliuione erunt corã me.
Et rursus ꝑ aliam propħam dicitit.
Egosum dñs deus ũr: qui deleo ũ¬
quitates urãs. Et illud decuuangło.¬
Gaudium incelo suꝑ uno peccatore
penitiamagente quam supra nona¬
ginta nouem uistis qui nõ indigẽt
penitentiam. Et illud. Nolo mor¬
tem peccatoris sedut conu̾tatur ad
me &̃ uiuat. dicit dñs. Considera¬
te fratres quam larga est bonitas
dei nr̃i quam ineffabilis miscđie
eius. Cotidie contempnit᷑ a cotidie
nos adpenitentiam benignissima
pietate inuitat. fiduciam nob̾ pia
eius largio prestat ut nec despere¬

Expanded text:
duanum suscitavit iam fetidum duanum suscitavit iam fetidum Lazarum. Paratus est semper ille misericordiae sinus et clementer expectat, ut suscipiat paenitentes. Non est enim, sicut scriptum tenemus, de quamvis magnis criminibus remittendis Dei umquam misericordia desperanda, quia ipse cotidie clamat per prophetam, dicens: Quacumque die conversus fuerit peccator ab immundicia sua, omnes iniquitates eius in oblivione erunt coram me; et rursus per alium prophetam dicit: Ego sum dominus Deus vester, qui deleo iniquitates vestras; et illud de euangelo super uno peccatore paenitentiam agente, quam supra nonaginta novem iustis, qui non indigent paenitentiam; et illud: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur ad me et vivat, dicit Dominus. 14. Considerate, fratres, quam larga est bonitas Dei nostri, quam ineffabilis misericordia eius! Cotidie contemnitur, et cotidie nos ad paenitentiam benignissima pietate invitat; fiduciam nobis pia eius largitio praestat, ut nec dispere
Abbreviated transcription (Latin):
quanto amplius auquis alio obe¬
diens deo inhac uita fuit: tanto ã¬
pliorem illic mercedem accipiet.
Quantumq amplius dm̃ amauit.
tanto tunc propius eum uidebit.
ciuiq uentura. Nemo iam se deig¬
norantia excusare poterit. qm̃ uita
q̾ mors prenuntiatas̃ uobis. Sup¬
plicia impiorum &r gloria iustorũ:
uobis denuntiata sunt. Iam uero
in arbitrio ur̃o consistit: eligere
fuerit: hoc utiq illic possidebit. Ui¬
differatis: sed adlucranda celestra
regna ultro ip̃i relinquite. qd̾ lucis
istius fine percdendum. ẽ. Purgat
iam queso quicumq peccati cathe¬
na adstrictus tenetur: ⁊ exꝑgefactꝰ
a sompno sue mortis euigilet. Recͣ¬
rat adconfessionẽ ceꝰ agat peniten¬
tiam: nec erubescat publice penite¬
ri suꝑ inmundicũs que gessit. Qͥa
reuera multo melius est hic pauco
tempore peniteri: quam ꝑ tot nilia
annorum inferni supplicia sustin̾e.
Si ex corde ergo penituerit: cito suc¬
curret illi redemptor. qui quadri¬

Expanded text:
quanto amplius aliquis alio oboequanto amplius aliquis alio oboediens Deo in hac vita fuit, tanto ampliorem illic mercedem accipiet; quantumque amplius hic Deum amavit, tanto tunc propius eum videbit.cuique Ventura. Nemo se iam de ignorancia excusare poterit, quoniam et vita et mors prenunciata sunt vobis; supplicia impiorum et gloria iustorum palam vobis denunciata sunt. Iam vero in arbitrio vestro consistit elegere, fuerit, hoc utique illic possedibit. Vidifferatis, sed ad lucranda caelestia regna ultro ipsi relinquite, quod lucis istius fine perdendum est. Surgat iam, quaeso, quicumque peccati catena adstrictus tenetur, et expergefactus a somno suae mortis evigilet. Recurrat ad confessionem et agat paenitentiam nec erubescat publicae paeniteri super inmunditiis quae gessit, quia re vera multo melius est hic pauco tempore paeniteri quam per tot milia annorum inferni supplicia sustinere. Si ex corde ergo paenituerit, cito succurret illi redemptor, qui quatri
Abbreviated transcription (Latin):
finituri. numquã requiem accepty¬
ri. Sed ꝑmilia milium annorum
in inferno cruciandi. nec umquã
insecula liberandi. Ubi nec qui
torquet aliquando fatigatur. Nec
qui torquetur umquam moritur.
Sic enim ibi ignis consumit: ut sẽꝑ
reseruet. Sic tormenta aguntiur
ut semꝑ renouentur: Iuxta quali¬
tatem uero culpe penam ibi unus¬
quisq sustinet gehenne: cc̃. similis
tulpe rei suis similib uinguntur
cruciandi. Non ibi auditur aliud
nisi fletus oe planctus & stridor den¬
tium. Non erit aliud consolamẽ¬
tum: quam flamine cs terrores pe¬
narum. Ardebunt q miseri sine fi¬
ne uignem eternum semꝑ ĩscła. se¬
tulorum. Iusti autem ibunt inui¬
tam eternam inipsa sine dubio car¬
ne quam hic habuerunt. Et socia¬
buntur angłis sc̃is in regno deigau
ruptionẽ uisuri. Sed semꝑ leticia
hac dulcedine xp̃i satiati: fulgebt̃
sicut sol inclaritate. ce gloria quam
preparauit. deus diligentib se. Et

Expanded text:
finituri, numquam requiem acceptufinituri, numquam requiem accepturi; sed per milia milium annorum in inferno cruciandi nec umquam in saecula liberandi, ubi nec qui torquet aliquando fatigatur, nec qui torquetur umquam moritur: sic enim ibi ignis consumit, ut semper reservet, sic tormenta aguntur, ut semper renoventur. Iuxta qualitatem vero culpae poenam ibi unusquisque sustinet gehennae et similis culpae regi suis similibus iunguntur cruciandi. Non ibi auditur aliud nisi fletus et planctus et stridor dentium; non erit aliud consolamentum quam flammae et terrores poenarum, ardebuntque miseri sine fine in ignem aeternum semper in saecula saeculorum. Iusti autem ibunt in vitam eternam in ipsa sine dubio carne, quam hic habuerunt, et sotiabuntur angelis sanctis in regno Dei, garupcionem visuri; sed semper letitia ac dulcedine Christi satiati, fulgebunt sicut sol in claritate et gloria, quam preparavit Deus diligentibus se. Et
Abbreviated transcription (Latin):
prouobis. Ego cum essem inuisi¬
bilis sponte propter uos in carnatꝰ
sum. Cum essem inpassibilis. prop¬
ter uos pati dignatus sum. Cum es¬
sem diues: propteruos egenꝰ factus
sum. Ded nos &e̾ humilitatẽ meã
&e preceptã mea semꝑ rennuentes:
seductorem magis quam me secuti
estis. Etce modo non potest aliudiꝰ¬
ficia mea iudicare. nisi qd merent᷑
oꝑausa recipere. Ergo qđ ip̃i ele¬
gistis tenete. Contempsistis lucem:
possidete tenebras. Amastis iortẽ:
tas erit tunc meror. qui luctus. que
tristicia. que angustia. cum he fuerit
ꝓlata aduersum inpios sententia:
Tunc enim erit malis dura separa¬
tio. a dulci sc̃orum consortio. Et tra¬
diti impotestate demonum: ibunt
inip̃is corporib suis cum diabalo
insupplicium eternum. & ꝑma¬
nebunt semꝑ inluctu a̾ genuitu. ꝓ¬
cul quippe exsiliati abeata parady¬
si pacria: cruciabuntur ingehenna.
numquã lucem uisuri. numquã re¬
frigerium adepturi. numquã penas

Expanded text:
pro vobis. Ego cum essem invisipro vobis. Ego cum essem invisibilis, sponte propter vos incarnatus sum; cum essem inpassibilis, propter vos pati dignatus sum; cum essem dives, propter vos egenus factus sum: sed vos et humilitatem meam et praecepta mea semper rennuentes, seductorem magis quam me secuti estis. Ecce modo non potest aliud iusticia mea iudicare, nisi quod merentur opera vestra recipere! Ergo quod ipsi elegistis, tenite: contemsistis lucem, possedite tenebras; amastis mortem, tas, erit tunc meror, qui luctus, quae tristitia, quae angustia, cum haec fuerit prolata adversum impios sententia? Tunc enim erit malis dura separatio a dulci sanctorum consortio, et traditi in potestate daemonum, ibunt in ipsis corporibus suis cum diabolo in supplicium aeternum et permanebunt semper in luctu et gemitu. Procul quippe exiliati a beata paradisi patria, cruciabuntur in gehenna, numquam lucem visuri, numquam refrigerium adepturi, numquam poenas
Abbreviated transcription (Latin):
misertus tui carnem assumpsi: in
terris inter peccatores habitaui cõ¬
tumelias & uerbera ꝓ te sustinui
ut te riperem. colaphos cr sputa sͦ.¬
cepi. Ut tbi dulcedinẽ paraclysi red¬
tlerem acetum cum felle bibi. Prop¬
ter te ueprib coronatus: truci ad¬
fpcus. lancea uulneratus sũ. ꝑpt̾
te mortuus & insepulchro positus.
adinferna descendi. Ut te adparacdy¬
sum reducerem tartari claustra adii.
Ut tu incelo regnares: inferni pro¬
funda penetraui. Agnosce ergo qͦ
ꝓte impietas humana ꝑtuli. Eccẽ
liuores quos prote excepi & acla.¬
uorum foramina quib ad ficus in
cruce pependi. Suscepi dolores tuos
ut te possem sanare. Suscxpi penã:
ut darem tibi gloriam. Suscepimor¬
tem. ut tu uiueres sine fine. Con¬
dlitus insepulchro: uit tu regnares
incelo. Hec omnia ꝓuobis sustuiui.
Ampliora horum quid uobis de¬
bui fatere ce non feti: Dicite ncõ
uel ostendite michi quid passi estis
propterme. Aut quid boni egistis

Expanded text:
misertus sum tui, carnem assumpsi, in misertus sum tui, carnem assumpsi, in terris inter peccatores habitavi, contumelias et verbera pro te sustinui: ut te eriperem, colaphos et sputa suscepi; ut tibi dulcedinem paradisi redderem, acetum cum felle bibi. Propter te vepribus coronatus; cruci affixus, lancea vulneratus sum. Propter te mortuus et in sepulcro positus, ad inferna descendi. Ut te ad paradisum reducerem, tartari claustra adii; ut tu in coelo regnares, inferni profunda penetravi. Agnosce ergo quae pro te, impietas humana, pertuli. Ecce livores quos pro te excepi, ecce clavorum foramina quibus in cruce affixus pependi. Suscepi dolores tuos, ut te possem sanare; suscepi poenam, ut darem tibi gloriam: suscepi mortem, ut tu viveres sine fine: conditus latui in sepulcro, ut tu regnares in coelo. Haec omnia pro vobis sustinui. Ampliora horum quid vobis debui facere, et non feci? Dicite nunc vel ostendite mihi quid passi estis propter me, aut quid boni egistis
Abbreviated transcription (Latin):
minsb angłorum. Et congrregabunt᷑
ante eum om̃s gentes er plangẽbant
se omnes trib terre. Et separabit eosab
inuicem: sic̃ pastor segregat oues ab
hecdis. Et statuet iustos quidem a dex¬
tris sius: impios autẽ asinistris. Eñe
dicet acl eos qui a clexiris erunt. Ue¬
nite benedicti possidete paratrum
uobis regnum: a constitutione mun¬
di. Esuriui enim or dedisti nͥ man¬
clucare. Sitiui & dedisti mͥbibere.¬
Hospes eram cr collegistis me. Nudꝰ.
&r operuistis me. Infirmus ⁊ ĩ carcere
&r uisitastis mẽ. Eec quam diufe¬
cistis uni exminimis meis michi
fecistis. Eunc om̃ib aspicientib:
ostendet liuores fixurasq clauorũ.
inip̃o sine dubio corpore qd̾ ꝓ nr̃is
pectatis uulneratum est. & ita pes.¬
maui. & inter paradysi delicias
quod non merabaris collocaui ped
tu me meaq iussa contempnens de¬
ceptorem sequi malusti. Unde
& iusta pena dampnatus. infer.¬
nisuppliciis deputatus es. Postea

Expanded text:
minibus angelorum; et congregabuntur minibus angelorum; et congregabuntur ante eum omnes gentes, et plangent se omnes tribus terrae, et separabit eos ab invicem sicut pastor segregat oves ab hoedis; et statuet justos quidem a dextris suis, impios autem a sinistris. Tunc dicet ad eos qui a dextris erunt: Venite, benedicti, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi; esurivi enim et dedistis mihi manducare; sitivihospes eram, et collegistis me; nudus, et operuistis me; infirmus et in carcere, et visitastis me. Haec quamdiu fecistis uni ex minimis meis, mihi fecistis . Tunc omnibus aspicientibus ostendet livores et fixuras clavorum, in ipso sine dubio corpore, quod pro peccatis nostris vulneratum est: et ita commavi, et inter paradisi delicias, quod non merebaris, collocavi: sed tu me meaque jussa contemnens, deceptorem sequi maluisti, unde et justa poena damnatus inferni suppliciis es deputatus. Postea
Abbreviated transcription (Latin):
tur accelum cum terra contremescet
uirtutesq celorũ commouebuntur:.
Tunc numnirum precinentib angłoꝵ
turbis om̃s gentes quecumq sub ce¬
lo fuerunt. ce omnis homo tã uiri
quam femine meos exu unusquisq
quo natus fuit inmundo boni simul
& mali scĩ ce peccatores uel quicũq
abinitio mundi nati. ⁊ mortui fue¬
runt siue aliestis deuorati sine abig¬
ne consumpti siue etiam abaquis a¬
aquis absorti. omnes simul ĩmomen¬
to temporis aci quẽ ictu oculi resurgẽt.
In ipsis sine dubio corporib atoꝑ ĩ ipsa
carne que hic habuerunt. Ocilicet in
uirum ꝑfectum ⁊ inmensuram etatis
plenatudinis xp̃i inqua ⁊ ipse dominꝰ
resurrexit amortuis. Et omnes ante
iudicium uenient: pariterq eum
&e electi ce reprobi oculis suis uide¬
bunt sic̃ aꝰ ipse dñs in eunangło dĩc.
Tunc uidebunt filium hominis ue¬
nientem innubib celi cum uircute¬
multa &e maiestate constipatum ag¬

Expanded text:
tur ac caelum cum terra contremescet tur ac caelum cum terra contremescet virtutesque caelorum commovebuntur. Tunc nimirum, precinentibus angelorum tubis, omnes gentes, quecumque sub celo fuerunt, et omnis homo, tam viri quam femine, in eo sexu unusquisque quo natus fuit in mundo, boni simul et mali, sancti et peccatores, vel quicumque ab inicio mundi nati et mortui fuerunt, sive a bestiis devorati sive ab igne consumti sive eciam ab aquis absorti, omnes simul in momento temporis adque in ictu oculi resurgent, in ipsis sine dubio corporibus adque in ipsa carne, que hic habuerunt: scilicet in virum perfectum et in mensuram etatis plenetudines Christi, in qua et ipse Dominus resurrexit a mortuis. Et omnes ante iudicium Christi venient, pariterque eum et electi et reprobi oculis suis videbunt, sicut et ipse Dominus in euangelio dicit: Tunc videbunt filium hominis venientem in nubibmulta et majestate, constipatum ag
Abbreviated transcription (Latin):
est : festinemus propitium nob̾ dm
facere. Despicianus que terrena st̃:
ut adipiscamur celestia. Cogitemꝰ
nos ꝑegrinos. eẽ in hoc seculo: ut li¬
berius festinemus adcelum. Ueloti¬
ter enĩ franseunt: & cito tamquã
umbre pretereunt. cuncta que hic
uident᷑. Perpendamus quales erimꝰ
indie iudicii dei conspectib &̾ angłoꝵ
presentandi: quando opera nr̃a erũt
nobis ante oculos ponenda. Qualis
illa erit confusio tui contigerit ꝓpec¬
catis suis inconspectu dei omnũq
erubescere. qui hic nec unum qui¬
dem hominem in se peccantem uult
inspicere. Uel qui pauor erit deum
tunc iratum uidere quem placatum
non ualet unui̾sitas comprehendere:
Illum ergo idiem semꝑ timeamus:
quem modo preuidere nullatenus
possumus. Illum diem iugiter pa¬
uescamus & uel sic actus nostros
amalo reuocemus. Considemus qͥ
terror indie illo erit cum de celis dñs
adiudicandum seculum uenerit. Qi
metus erit dm̃ uidere ad cuius ad¬
uentum uniuersa elementa qua cien¬

Expanded text:
est, festinemus propitium nobis Deum facere; despiciamus quae terrena sunt, ut adipiscamur coelestia, cogitemus nos peregrinos esse in hoc saeculo, ut liberius festinemus ad coelum: velociter enim transeunt, et cito tanquam umbra praetereunt cuncta quae hic videntur. Perpendamus quales erimus in die judicii Dei conspectibus et angelorum praesentandi, quando opera nostra erunt nobis ante oculos ponenda; qualis illa erit confusio, cui contigerit pro peccatis suis in conspectu Dei omniumque erubescere, qui hic nec unum quidem hominem in se peccantem vult inspicere; vel quis pavor erit Deum tunc iratum videre, quem placatum non valet universitas comprIllum ergo diem semper timeamus, quem modo praevidere nullatenus possumus; illum diem iugiter pavescamus et vel sic actus nostros a malo revocemus. Consideremus, qui terror in die illo erit, cum de caelo Dominus ad iudicandum saeculum venerit; qui metus erit Deum videre, ad cuius adventum universa elementa quatien
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionis amorisꝰ et
sedule adhortationis
iuitu. aquibusdam deo sacratissi¬
mis &e dilectis cogimur descissima¬
et deo ultra quam dici possit di¬
lecta uirgine. sponsa scilicet ⁊ ma¬
tre dĩi maria: aliquam allocuti¬
onẽ facere deortu iudelicet eiꝰ nõ
hystorialiter texere. sed misticis
ex ornare laudib ce beneficiis con¬
gratulari. Adcuius tanti in yst̾̃ii
materiam: nec omnis sufficere po¬
dest mundus. si inunũ etiam co¬
eat ordinem. Erͥt autẽ eis incep¬
tum &̃ executio meritũ quorũ
obtentu ꝑuenerit adportum. sine
naufragio remigium. Igrr nimis
amabilem ao salutiferã om̃ib scłis
& terricolis matris ueri et̾niq re¬
gis ac dñi nr̃i natiuitatẽ cernua
humilitare recensentes: & annua
orbita sollerter recolentes: primo
ratum diximus utrorumq sexuũ
collegia adtam diuam cc gloriosã
festiuitatem qͥbusdam adhortatio¬
nib inuitare: ut dum utrarumq
partium deuotio his sacris festis

Expanded text:
dilectionis amore et sedulae adhortationis nutu a quibusdam Deo sacratissimis et dilectis cogimur de sanctissima, et ultra quam dici possit dilecta Virgine, sponsa scilicet et matre Domini Maria, aliquam allocutionem facere, de ortu videlicet ejus, non historialiter texere, sed mysticis exornare laudibus, et beneficiis congratulari, ad cujus tanti mysterii materiam nec omnis potest sufficere mundus, si in unum etiam coeat ordinem. Erit autem eis inceptum, et exsecutio meritum, quorum obtentu pervenerit ad portum sine naufragio remigium. Igitur nimis amabilem ac salutiferam omnibus saeculis et terricolis veri aeternique Regis ac Domini nostri nativitatem cernua humilitate recensentes, et annua orbita recolentes solemnia, primo ratum duximus utrorumque sexuum collegia etiam ad divinam et gloriosam festivitatem quibusdam adhortationibus invitare, ut dum utrarumque partium devotio his sacris festis
Abbreviated transcription (Latin):
Quimmmo: beati qui audiũ
uerbum dei & custodiunt. Pul¬
chrr saluator ad testationi mulie¬
ris annuit: nõ eam tantũmodo.
que uerbum dei corporalit̾ genera
re meruerat. sed ce om̃s qui dei u̾.¬
bum spiritalit̾ auditu fidei conci¬
ꝑe. c. boni oꝑis custodia. uelĩsuo.
ues uipxinorum corda parere. ce qͣ¬
si alere studuerint: asseuerans. eẽ.
beatos. Et quia eadem deigentirix.
ce inde quidem beata. quia uerbi
incarnandi ministra facta.ẽ. tẽꝑa.¬
lis. sed inde multo beatior quia eiꝰ¬
dem semꝑ amandi custos manebat
et̾na. Qua sententia: sapientes
dei. non aucͥ̾ure ce custodire: sedne¬
gare cr blasphemare querbant.¬

Expanded text:
Quin imo beati qui audiunt verbum Dei, et custodiunt. Pulchre Salvator attestationi mulieris annuit, non eam tantummodo quae Verbum Dei corporaliter gre meruerat, sed et omnes, quidem verbum spiritualiter auditu fidei concipere, et boni operis custodia, vel in suo, vel in proximorum corde parere, et quasi alere studuerint, asseverans esse beatos. Quia et eadem Dei genitrix, et inde quidem beata, quia verbi incarnandi ministra est facta temporalis, sed inde multo beatior, quia ejusdem semper amandi custos manebat aeterna. Qua sententia, sapientes Dei non audire et custodire, sed negare et blasphemare quaerebant.
Abbreviated transcription (Latin):
qui popłm educebat. c. xp̃c in eo
qui demptabatur: qm̃ semꝑ per
sacram̃ti unitatem in d̾o funse nõ
dubitatur. Alioquin nisuta cre¬
dideris aut xp̃c deus nõ erit omĩ¬
no: aut contra ꝓpħam d̾s retens
esse udebitur. Sed netalib pacia.¬
mur calumpniis. scrutande sunt
scripture inquib unitas in xp̃o.
cõmendatur ꝑsone quem nõ pre¬
uidicat tempus. ne unus semper
dicatur. Hinc quoq beatus petrus
loquens de patrib ait. P grãm dñi

Expanded text:
ui populum educebat, et Christus in eo qui tentabatur, quoniam semper per sacramenti unitatem in Deo fuisse non dubitatur. Alioquin nisi ita credideris, aut Christus Deus non erit omnino, aut contra prophetam Deus recens videbitur. Sed ne talibus quatiamur calumniis, scrutandae sunt Scripturae, in quibus unitas in Christo commendatur personae, quem non praejudicat tempus, ne unus semper dicatur. Hinc quoque beatus Petrus loquens de Patribus ait: Per gratiam Domi
Abbreviated transcription (Latin):
est ergo mulier: ad quã diuinum
illud intendebat oraculum. Hanc
quandoq nascituram innuebat.
hanc singulariter intimabat. Ex¬
pedito quam paucis oraculo: iinũ
quoq demiracłis absoluatur. Ac¬
cepte sunt ascõ moyse singule uir¬
ge de singłis tribubus isrł. nomi¬
nib eare insccipte uibente deo. et
posite sunt intabernaculo eius. Int̾
quas una quefuerat aãron ĩuen¬
ta. ẽ. sequenti die germinasse: Fron¬
duisse. ac peperisse amigdala. Sciẽs
ergo dñs hoc opus suum magni ẽẽ.
mysterii: iussit seruari uirgã ad
monumentũ. Monebãtur enim
filiĩ isct presentia uirge querere sol.¬
licite: quid significaret tam mira¬
bile factum. Quod longo post
cerent. opater ysaia obscure loque.¬
ris. dic nobis q̃s ipsam rem mani.¬
feste: ad iecit claritatem os ait. Et¬
ce uirgo concipiet ce pariet fili¬
um: qr uocabitis nom̃ eiꝰ emma¬
nuel. Filium quoq uirginis. id.ẽ.
emmanuelem preclare describens

Expanded text:
est ergo mulier ad quam divinum est ergo mulier ad quam divinum illud intendebat oraculum, hanc quandoque nascituram innuebat, hanc singulariter intimabat. Expedito quam paucis oraculo, unum quodque de miraculis absolvatur. Acceptae sunt a sancto Moyse singulae virgae de singulis tribubus Israel, nominibus earum inscriptae, jubente Domino, et positae in tabernaculo ejus: inter quas una quae fuerat Aaroni inventa est sequenti die germinasse, floruisse, fronduisse, et peperisse amygdala. Sciens ergo Dominus hoc opus suum magni esse mysterii, jussit servari virgam ad monimentum. Monebantur enim filii Israel praesentia virgae, quaerere sollicite quid significaret tam mirabile factum, quod longo post cerent: O pater Isaia, obscure loqueris, dic nobis, quaeso, ipsam rem manifeste, adjecit claritatem et ait: Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Filium quoque Virginis, id est Emmanuelem, praeclare describens:
Abbreviated transcription (Latin):
tias ponam inter te ceꝰ mulierem:
ce semen tuum ce semen illius.¬
est. ẽ. fratus in hoc loco serpentis ca¬
put conterere. nisi principalẽ diabo¬
li suggestionem id. ẽ concupiscen¬
tiam resistendo suꝑare: Siergo que¬
ratur que nam muliex huiꝰmodi
iuctoriam oꝑata sit. ꝓfecto ñ reppe¬
titur inlinea generationis huma¬
ne. donec ꝑueniatur ad illã deqͣ
nunc agimus sc̃arum scãm. At
si interrogetur inquo serpentis
caput uel ip̃a contriuerit. nimi¬
rum in eo qd̃ uirginitatẽ &̾ hu
militatem. sacrificauit deo. Uu¬
ginitate namq seruata ꝓbatͣ
extinxisse concupiscentiã carnis:
humilitate que facit pauperem
spũ concupiscenciã mentis. Sicꝙ
principali suggestione diaboli uicta.
uiciosum caput uictiais pede contri¬
uit. Non tamen hoc solo sed eo qͣm
maxime triumphauit: qd̃ de sua
mundissima carne corporata sapien¬
tia uncit usq quaq maliciam. at¬
tingens afine usq ad finẽ fortiter:
ac disponens omĩa suauiter. Hec

Expanded text:
te et mulierem, et semen tuum, et semen illiuest, fratres, in hoc loco serpentis caput conterere, nisi principalem diaboli suggestionem, id est concupiscentiam, resistendo superare? Si ergo quaeratur quaenam mulier hujusmodi victoriam operata sit? profecto non reperitur in linea generationis humanae, donec perveniatur ad illam de qua agimus sanctarum sanctam. At si interrogetur, in quo serpentis caput vel ipsa contriverit? nimirum in eo quod virginitatem simul et humilitatem Deo sacrificavit. Virginitate namque servata probatur exstinxisse concupiscentiam carnis; humilitate, quae facit pauperem spiritu, concupiscentiam mentis. Sicque principali suggestione diaboli victa, vitiosum caput virtutis pede contrivit. Non tamen hoc solo, sed eo quam maxime triumphavit, quod de sua mundissima carne corporata sapientia dicit, Usquequaque malitiam attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Haec
Abbreviated transcription (Latin):
miraculis. Nata uero ꝓgenie
diuinitus ordinata priuilegio uͥ¬
tutum insignis enituit. saluatorẽ
edidit. a quo glorificata incelo nũ.¬
quam terrigenis patrocinari de¬
sistit. ꝓpositionẽ sequat᷑ ordine
suo narratio: iamq referamus
uir in de precexatis oraculis. ac de¬
inde paucis expediamꝰ. Dixit et̾nus

Expanded text:
miraculis, nata vero progenie miraculis, nata vero progenie divinitus ordinata, privilegio virtutum insignis enituit, Salvatorem edidit a quo glorificata in coelo, nunquam terrigenis patrocinari desistit. Propositionem sequatur ordine sua narratio. Jamque referamus unum de praetaxatis oraculis, ac deinde paucis expediamus. Dixit Aeternus
Abbreviated transcription (Latin):
pprobate consuetudinis
est apud xp̃ianos sc̃oꝵ
patrum dies natalicios
obseruare diligenter: &e tunc preci¬
pue uirtutes eoꝵ assignatas litte¬
ris ineccłia recitare ad laudẽ d̾i. ex
cuius munere sunt. cs̾ adĩstrum̃¬
ta minorum. Inter om̃s autẽ scõs
memoria beatissime uirginis eo
frequentius agitur atq festiuius.
quo maiorem grãm apud dm̃ cre.¬
ditur inuenisse. Unde post alia
quedam ip̃ius antiquiora sollẽp¬
nia: non fuit contempta deuou.¬
o fidelium. quin natiuitatis sol¬
lempne suꝑ adderet hodiernum.
Hi̾c itaq die pecularit̾ ineccłia
recitandus. ẽẽ. uderet᷑ ille liber:
qui de ortu eus atq uita scriptus
inueniebatur: si non iudicassent eũ
patres inter apocripha numerandũ.
At quam magnis asapentib uiris
ita uisum. ẽ: nos alia quedã sed nõ
aliena legentes. ecclesiasticũ mo¬
rem debitis officiis exequamur : Be¬
ata gͦ diũ mater cẽ ꝑpetua urgo
maria: priusquã nasceretur ora¬
culis enuntiata est. &. designata

Expanded text:
pprobatae consuetudinis est apud Christianos sanctorum Patrum dies natalitios observare diligenter, et praecipue virtutes eorum assignatas litteris in Ecclesia recitare ad laudem Dei, ex cujus munere sunt, et ad instrumenta minorum. Inter omnes sanctos, memoria beatissimae Virginis eo frequentius agitur atque festivius, quo majorem gratiam apud Dominum creditur invenisse. Unde post alia quaedam ipsius antiquiora solemnia, non fuit contenta devotio fidelium, quin nativitatis solemne superadderet hodiernum. Hac itaque die peculiariter in Ecclesia recitandus esse videtur ille liber, qui de ortu ejus et vita scriptus inveniebatur, si non judicassent eum Patres inter apocrypha numerandum. At quoniam magnis ac sapientibus viris ita visum est, nos alia quaedam, sed non aliena legentes, ecclesiasticum morem debitis officiis exsequamur. Beata ergo Domini Mater et perpetua Virgo Maria, priusquam nasceretur oraculis enuntiata est, et designata
Abbreviated transcription (Latin):
iudie: homitidia: hebrietates: co¬
mesationes: & his similia. Tults¬
autẽ audire an arbores q̃ tales fruc-¬
tus faciunt: adet̾ni regis templũ
celeste ꝑtineant. subiungit apłs di¬
cens. Que predito uobis sic̃ p̾dixi:
qm̃ qui talia agunt regnum d̾i nõ
consequentur: Sone quoq arboris

Expanded text:
idiae, homicidia, ebrietates, comessationes et his similia . Vis audire an arbores quae hos fructus faciunt ad aeterni regis templum coeleste pertineant? subjungit Apostolus dicens: Quae praedico vobis sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non consequentu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ erat salutis. Certe qd̃ erat non
odii sed amoris. Ecce qualẽ con¬
secutus. ẽ. ab impio ꝓprietate mer¬
cedem. Uolens inquit occidere eũ
timuit popłm. Lacile deuiat aius¬
ticia qui incausis nõ dm̃: sed ho¬
tatem. Unde etiam quos suspen
dit acrimine: auidiores reddit ad
crimen. Et estuat animo quo usq
ꝑficiat: qd̃ togitat malum. Solus
enĩ dei .ẽ. timor: qui nocentes cor¬
rigit. fugat crimina. innocentiã
seruat. ꝑ petem tribuit facultatẽ.
Sed audiamus ipsam iohannis
beatissimi passionem. Oie inquid¬
natalis herodis: saltauit herodi¬
adis filia eius. inmedio triclinio.
licitus. ẽ. dare ei: quodcumq pos¬
tulasset abeo. At illa p̾monita a
matre sua. Da michi indisco ĩqͥt

Expanded text:
ae, quod salutis; certe quod erat non ae, quod salutis; certe quod erat non odii, sed amoris: ecce qualem consecutus est ab impio pro pietate mercedem. Volens, inquit, occidere eum, timuit populum. Facile deviat a justitia, qui in causis non Deum, sed hotatem dderit a crimine, avidiores reddit ad crimen, et aestuat animo quousque perficiat, quod cogitat malum. Solus est Dei timor, qui mentes corrigit, fugat crimina, innocentiam servat, perpetem tribuit facultatem. Sed audiamus ipsam Joannis beatissimi passionem. Die natalis Herodis saltavit Herodiadis filia in medio triclinio, licitus est dare ei quodcumque postulasset ab eo. At illa praemonita a matre sua, da mihi, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
Qausam custodie qui requirit: ĩ¬
te inuenit quod puniat: ce in io¬
hanne qd̃ doleat. Ioħ̃s. uxbi notꝰ.
fame uirtute. cognitus. cebratissi¬
mus scĩtate. dum atrahit ad sein
quisitores. in iuirie: facit ut tuus̾
cunctis in notescat incestus. Agit.
ut te habeat confusio publica: quẽ
corrigere non ualuit. secreta correp¬
tio ⁊ priuata. Herodem iohannes
monits non accusatione pulsauit.¬
rigere uoluit non perire. Sed he¬
rodes facib libidinis ardens: pe¬
rire maluit quam redire: ir uxo¬
rem fratris illicite possidere cc̃ pla¬
cere captiuis criminum: innocẽ¬
tie inimicis̃. Odiosa fit semꝑ lib̾¬
tas. Nam uirtus: contraria ui¬
tiosis. Sacrilegis exosa scĩtas. In¬
iinica castitas impudicis. coerup¬
tis uitegritas pena: luxuriosis
aduersa fragilitas: crudelibus:
accipe uxorem philippi fr̃s tui.
Ecceunde iohannes offendit. ecce
unde herodes furit. Malos qui
monet offendit: incurrit odium
qui arguit criminosos. Dicebat
iohannes qd̃ erat legis. qd iusticie¬

Expanded text:
qui requirit, invenit in te quod puniat, et in Joanne quod doleat. Joannes orbi notus, fama virtutis cognitus, celebratissimus sanctitate, dum trahit ad se suae inquisitores injuriae, facit ut tuus cunctis innotescat incestus; agit ut te habeat confusio publica, quem corrigere non potuit secreta correctio. Herodem Joannes monitis, non accusatione pulsarigere voluit, non perire: sed Herodes facibus libidinis ardens perire maluit quam redire, et uxorem fratris illicite possidere. Captivis criminum, innocentiae inimicis odiosa fit semper libertas, virtus contraria vitiosis, sacrilegis exosa sanctitas, inimica castitas impudicis, corruptis integritas poena, luxuriosis adversa frugalitas, crudelibus mhabere uxorem Philippi fratris tui. Ecce unde Joannes offendit, ecce unde Herodes furit: malos qui monet, offendit; incurrit odium, qui arguit criminosos. Dicebat Joannes quod erat legis, quod justiti
Abbreviated transcription (Latin):
sitim sanguinis ꝑmanebat. Hint
est qd̾ iohannis sangiuinem piũ
inpoculo crudelitatis absoluit. Sed
ista lectio iam loquatur. Herodes
inquid tenuit iohannẽ & alliga.¬
uit eum. qui uincula soluerat pet.¬
catorum: peccatoris unculis ali¬
gatur: ut iuncta uenia: locum ue me
non relinquat. Alligauit eum
⁊ posuit incarterem. Herodes
tu adulerium facis. ce incarterem
uadit iohannes: sic uidicat sedens
in loco uidicis reus in loco uindici¬
innocentie ꝑsequuter. Rogo ubi rere
facies. ubi forma. ubi pudor. ubi ex¬
istimatio publici cognitoris. ubi d̾s.
ubi homo. ubi. fas. ubi lex. ubi ipsiꝰ
iuira nature: Simul omnia sunt
herodes.te agente.te iudicante.te
uiuente confusa. Tenuit inquit
carcerem. Serodes te petit causa:
Te arguunt iuncla: Ce carcer as

Expanded text:
siti sanguinis permanebat. Hinc est quod Joannis sanguinem pium ingenti poculo crudelitatis absorbuit: sed ipsa lectio jam loquatur. Herodes, inquit, tenuit Joannem, et alligavit eum. Qui vincula solverat peccatorum, peccatoris vinculis alligatur, ut vincta venia locum veniae non relinquat. Alligavit eum et posuit in carcere. Herodes, tu adulterium facis, et in carcerem vadit Joannes? Sic judicas sedens in loco judicis reus, in loco vindiciinnocentiae persecutor? Rogo ubi rerum facies? ubi fama? ubi pudor? ubi existimatio publici cognitoris? certe ubi Deus? ubi homo? ubi fas? ubi lex? ubi ipsius jura naturae? Simul omnia sunt, Herodes, te agente, te judicante, te jubente confusa. Tenuit, inquit, carcere. Herodes, te causa petit, te arguunt vincula, te
Abbreviated transcription (Latin):
testis. totius medius trinitans. Et¬
hic tantus: datur incestui. tradit᷑
adultere. addicitur saltairin. Me¬
rito ergo confusa sunt uscera:tor.¬
da tremuerunt. At uero: herodes.
sustulit. confudit ordinẽ. temerauit
regnum. corrupit quicquid erat
religionis. Quod legis. qd̃ uite.¬
qd̾ morum. qd̾ fidei. qd̾ discipłine:
ꝑdidit cꝰ confudit. Herodes si cari¬
us inciues: innobiles latro. ĩ so¬

Expanded text:
testis, totius medius Trinitatis, datur incestae, traditur adulterae, addicitur saltatrici. Merito ergo concussa sunt viscera, corda tremuerunt. At Herodes ipse esdotium sustulit, confudit ordinem, temeravit regnum, corrupit quidquid erat religionis; quod vitae, quod legis, quod morum, quod fidei, quod disciplinae, perdidit et confudit. Herodes sicarius in cives, in nobiles latr
Abbreviated transcription (Latin):
odie
nobis iohannis uirtus.
herodis feritas cũ refertur.
confusa sunt iuiscera. corda tremue¬
runt. Caligauit uisus. hebuit in¬
tellectus: affugit auditus. Aut
quid constat insensib humanis.
quando ꝑdit uirtutũ magnitudi.¬
nem. cruminum magnitudo: He¬
rodes inquid tenuit iohannem &
terium uite. scĩtatis forma. norma¬

Expanded text:
odie nobis Joannis virtus, Herodis feritas dum refertur, concussa sunt viscera, corda tremuerunt, caligavit visus, intellectus hebuit, aufugit auditus. Aut quid constat in sensibus humanis, quando perdidit virtutum magnitudinem criminum magnitudo? Herodes, inquit, tenuit Joannem et terium
Abbreviated transcription (Latin):
mulier antiqua malicia que
adam eiecit deparadysi deliciis.
Hec celestes homines facit terre¬
nos. Hec humanũ genus mer¬
sit in infernum. hec uitã abstu.¬
lit mundo. propter uniꝰ arboris
pomum. Soc malum. quod ho¬
mines ducit ad mortem: hoc ma¬
lum fugit helyas ꝓpħa. Et cuiꝰ
lingua clauis facta . ẽ celi. tanqͣm
reus fugit a facie mulieris. Hec in¬
uenit uerum laborem ce p̾fsurum
que nunc occidit iohannẽ bap

Expanded text:
e Adam ejecit de paradisi deliciis ; haec coelestes homines fecit esse terrenos, haec humanum genus misit in infernum, haec vitam abstulit mundo propter unius arboris pomum. Hoc malum quod homines ducit ad mortem, hoc malum fugit Elias propheta ; et cujus lingua clavis facta est coeli, tamquam reus fugit a facie mulieris; haec invenit verum laborem et pressuram, quae nunc occidit Joannem Bap
Abbreviated transcription (Latin):
qđ muto patre principe uidelicet
tunc sacerdotum ortus. ẽ. precursor
dñi: nisi quia ip̃o apparente dño.
lingua iam sacerdotii ueteris mag.¬
na exparte a doctrina sensus sp̃itat
obmutuerat: Solam littere custo¬
diam curantib ac docentib scribis
c̾ legis ꝑitis: ymino ce̾ ip̃am lute¬
ram plerisq in locis ꝑ suas tradi¬
tiones corrumpentib. uycta quod
eis dñs in euuangło sepuis impro¬
perare ꝓbatur. Et quid qd diu
sterili genitrice nascitur: nisi quia
lex que auxilio sacerdotalis officii
spiritalem deo sobolem gignere ius¬
sa. ẽ: neminem adꝑfectum addix̃ẽ.
quia nimirum suis cultorib regni
celestis ianuas aꝑiere non potuit.
D̾ed factus sub lege auctor ipse legis:
sterilitatis obprobriũ legi abstulit
qui hane spiraalter intelligendã
monstrauit. Et suꝑne beatitudinis
grãm que meuuangło nunc aꝑtissi.¬

Expanded text:
quod muto patre, principe videlicet quod muto patre, principe videlicet tunc sacerdotum, ortus est praecursor Domini, nisi quia, ipso apparente Domino, lingua jam sacerdotii veteris magna ex parte a doctrina sensus spiritualis obmutuerat, solam litterae custodiam curantibus ac docentibus scribis et legisperitis, imo et ipsam litteram plerisque in locis per suas traditiones corrumpentibus, juxta quod eis Dominus in Evangelio saepius improperare probatur? Et quid quod diu sterili genitrice nascitur, nisi quia lex, quae auxilio sacerdotalis officii spiritualem Deo sobolem gignere jussa est, neminem ad perfectum adduxit, quia nimirum suis cultoribus regni coelestis januas aperire non potuit? Sed factus sub lege auctor ipse legis sterilitatis opprobrium legi abstulit, qui hanc spiritualiter intelligendam monstravit, et supernae beatitudinis gratiam, quae in Evangelio nunc apertissi
Abbreviated transcription (Latin):
re nato ioh̃e lux diurna minorari
incipit: cuius fama diuinitatis de
apparuit. qui lucem sue cognitioĩs
parte habebat: cunctis gentibus
apperiret: sue calorẽ dilectionis in
totam mundi latitudinem diffun¬
non nullam habet similitudinẽ ad¬
lientus dm̃ci cẽ gr̃e quã predicare nẽ¬
niebat. Nam ce congruum ualde. ẽ.
ut cui om̃s ꝓphete priores cẽ. patriarche:
uiel nascendo. uel moriendo: uel ui¬
uendo. uel predicando: festimoniũ
ꝑhibuerunt. Hunc multo ampliꝰ
precursor suus qui plusquã ꝓpħa
extitit non tantum inuita ce passio¬
ne. sed imp̃a quoq sua natiuitate de¬
signet. Quid. ẽ. enĩ quod uet̾anis
parentib natus. ẽ. iohannes. nisi
quia illius mox secutura natinitas
signabatur. qui spiritalia noui tes¬
tamenti ꝓferens archana: carna¬
lem legis ce. sacerdotii ueteris obs̾¬
uantiam iam t̾minandam. ẽẽ. doce¬
ret: Quod enĩ antiquatur e se¬
nescit: prope interitum. ẽ. Quid

Expanded text:
re nato Joanne lux diurna minorari re nato Joanne lux diurna minorari incipit, cujus fama divinitatis desapparuit qui lucem suae cognitionis, parte habebat, cunctis gentibus aperiret, suae calorem dilectionis in totam mundi latitudinem diffunnonnullam habet similitudinem adventus Dominici, et gratiae quam praedicare veniebat. Nam et congruum valde est ut cui omnes prophetae priores et patriarchae, vel nascendo, vel moriendo, vel vivendo, vel praedicando testimonium perhibuerunt, hunc multo amplius praecursor suus, qui plus quam propheta exstitit, non tantum in vita et passione, sed in ipsa quoque sua nativitate designet. Quid est enim quod veteranis parentibus natus est Joannes, nisi quia illius mox secutura nativitas signabatur, qui spiritualia Novi Testamenti proferens arcana, carnalem legis et sacerdotii veteris observantiam jam terminandam esse doceret? Quod enim antiquatur et senescit, prope interitum est. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ut quicquid illo sublimius. ẽ: ho
lam hominis naturam transcend̾e
dubium non sit. Siquidem dñs
cum maiorem in eo neminem ĩna¬
tis mulierum. ẽẽ. dixisset: mox
subdidit dicens. Qui autẽ minor
est: inregno celoꝵ maior. ẽ. illo. Se¬
ip̃m uidicelicet insinuans: qͥ hu¬
mana natiuitate posterior iohan¬
ne: sed celestis regni. eẽt. apice p̾s¬
tantior. Nec uacat amysterio qđ
ioh̃is natiuitas cumdies decrescere.
facta memoratu. Huius ce enĩ
secretum distantie: reuelat ipse
iohannes: qui cum p̾magnitudi¬
ne uirtutum xp̃c crederetur atur¬
bis: dñs autem preinfirmitate car¬
nis aquibdam non xp̃c sed.ẽẽ. pro¬
pheta putaretur. illum inquit o¬
portet crescere me autẽ minui. Cre¬
uit quippe dñs: quia ꝑ totum or¬
bem fidelib qd̃ xp̃c esset qui pro¬
pħa credebatur innotuit. Decreuit
acminoratus. ẽ. ioħs: quia qui xp̃c
estimabatur: qd̃ non xp̃c ipse sed
preco. xp̃i esset apparuit. Ideoq iu¬

Expanded text:
ut quidquid illo sublimius est, hoc ut quidquid illo sublimius est, hoc jam hominis naturam transcendere dubium non sit. Siquidem Dominus cum majorem eo neminem in natis mulierum esse dixisset, mox subdidit dicens, Qui autem minor est in regno coelorum, major est illo, seipsum videlicet insinuans, qui humana nativitate posterior Joanne, sed coelestis regni esset apice praestantior. Nec vacat a mysterio quod Joannis nativitas cum dies decrescere, facta memoratur. Hujus etenim secretum distantiae revelat ipse Joannes, qui cum prae magnitudine virtutum Christus crederetur a turbis, Dominus autem prae infirmitate carnis a quibusdam non Christus, sed esse propheta putaretur, Illum, inquit, oportet crescere, me autem minui. Crevit quippe Dominus, quia per totum orbem fidelibus quod Christus esset, qui propheta credebatur, innotuit. Decrevit ac minoratus est Joannes, quia qui Christus aestimabatur, quod non Christus ipse, sed praeco Christi esset apparuit. Ideoque ju
Abbreviated transcription (Latin):
&e caritatem: int̾uis illustrando cõ¬
uertire non desistit. Hic insp̃u ce
uirtute helye pretessi ante illum:
ut plebem eius aqua baptitans
asuscipiendum eum ubi appare.¬
ret doceret. ẽẽ. ꝑfectam. Hunc suctes¬
sit ille inspũ & uirtute dei patris:
ut plebem suam sp̃u sc̃o ceꝰ igni
baptizans: aduidendam faciẽ
patris sui donaret. ẽẽ. ꝑfectam.
Iohanne nato: congratulabant᷑
uitini cẽ cognati genitrici illius:
quia magnificauit dñs miscd̾iã
suam cum illa. Domino autẽ na-¬
to: congratulabantur eccłie qͥa
uenit tempus miserendi euis.
sp̃c angłici qui sunt uicini eius
cẽ cognati: ciues iudelicet eius
expectat. qui cẽ ip̃m hymnum
glorie deo canendo: quid illa per
orbem esset actura: priores ipsi
decelis admonebant. Recte igit᷑
natiuitas celebratur illius: qui
talis potentia magnitudinis do-¬
mĩnicis ꝓpinquabat oꝑib. Recte
ortus illius sollempnitas colitur.
cuius tanta ẽ. uite sublimitas:

Expanded text:
et charitatem interius illustrando conet charitatem interius illustrando convertere non desistit. Hic in spiritu et virtute Eliae praecessit ante illum, ut plebem ejus aqua baptizans ad suscipiendum eum, ubi appareret, doceret esse perfectam; huic successit ille in spiritu et virtute Dei Patris, ut plebem suam Spiritu sancto et igni baptizans ad videndam faciem Patris sui donaret esse perfectam. Joanne nato congratulabantur vicini et cognati genitrici illius, quia magnificavit Dominus misericordiam suam cum illa; Domino autem nato congratulabantur Ecclesiae, quia venit tempus miserandi ejus, spiritus angelici qui sunt vicini ejus et cognati, cives videliceexspectant qui hymnum gloriae Deo canendo quid illa per orbem esset actura, priores ipsi de coelis admonebant. Recte igitur nativitas celebratur illius qui talis potentia magnitudinis Dominicis propinquabat operibus. Recte ortus illius solemnitas colitur, cujus tanta est vitae sublimitas,
Abbreviated transcription (Latin):
lus nasciturum ⁊acharie p̾dicans
iohannem. Et erit inquit gaudi¬
um tibi cẽ. exultatio. q̾ multi in
natiuitate gaudebunt: erit enim
magnus coram dño. Iure igiur
utriusq natĩuitas: festa deuoti¬
one celebratur. Ded milluis tãqͣm
inxp̃i dm̃i. tamquã insaluatoris
mundi tamquã infilii dei omni¬
potentis tamquã insolis iusticie
natiuitate: omni popłogaudium
euuangłizatur. In huius autẽ tã¬
quã inpretursoris dñi: serui der
eximii. inlucerne amdentis ⁊ lucen¬
morantur. Iste magnus coram
dño. eẽ. narratur: de illo ꝓ ph̃a
testatur. Qm̃ magnus dñs et
laudabilis nimis. o magnĩtudi¬
nis euis nõ est finis. Iste pecoatoꝵ
consortia declinans: abomni qd̃
inter peccatores conu̾satus: peccati
omnis immunis ꝑmansit. Hic
in quo carnẽ susciperet ip̃e consecra¬
uit. Iste multos filiorum iscł ad do¬
minum suo tempore p̾dicando con.¬
u̾tit. Ille multos cotidie deuniuer.¬
sis ꝑ orbem nationib: ad suã fidẽ

Expanded text:
lus nasciturum Zachariae praedicans Joannem, Et erit, inquit, gaudium tibi et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Erit enim magnus coram Domino. Jure igitur utriusque nativitas festa devotione celebratur, sed in illius tanquam in Christi Domini, tanquam in Salvatoris mundi, tanquam in Filii Dei omnipotentis, tanquam in solis justitiae nativitate, omni populo gaudium evangelizatur. In hujus autem tanquam in praecursoris Domini, in servi Dei eximii, in lucernae ardentis et lucenesse memorantur. Iste magnus coram Domino esse narratur: de illo Propheta testatur: Quoniam magnus Dominus et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non erit finis . Iste, peccatorum consortia declinans, ab omni quointer peccatores conversatus peccati omnis immunis permansit. Hic in quo carnem susciperet, ipse consecravit. Iste multos filiorum Israel ad Dominum suo tempore praedicando convertit; ille multos quotidie de universis per orbem nationibus ad suam fidem
Abbreviated transcription (Latin):
nos ce non ipsi nos. Non solum sci¬
licet ut homines simus: uerũ etiam
ut scĩ &e beati homines simus. Quiꝰ
dona gratie si puro semꝑ oc infatiga¬
bili corde sectamur: ipse uxta eorsidẽ
patrum ꝓmissa: ꝓpicius fit omnib
iniquitatib nr̃is. ipse satiat ĩbonis de¬
siderium nr̃m: ipse nõ moꝑib ius¬
ticie que ex nobis habere potuimus:
sedinmiseratione &e miscd̃ia quã ip̃e
donauit: nos inuitã coronat et̾nam.
Qui uiuit & regnat cum patre inu

Expanded text:
nos et non ipsi nos, non solum scinos et non ipsi nos, non solum scilicet ut homines simus, verum etiam ut sancti et beati homines simus. Cujus dona gratiae si puro semper et infatigabili corde sectamur, ipse juxta eorumdem patrum promissa propitius sit omnibus iniquitatibus nostris, ipse satiet in bonis desiderium nostrum, ipse non in operibus justitiae quae ex nobis habere potuimus, sed in miseratione et misericordia quam ipse donavit, nos in vitam coronet aeternam qui vivit et regnat cum Patre in
Abbreviated transcription (Latin):
inoꝑum suorũ usticia salutẽ sꝑa¬
re didicerant. Sinc namq unus
ex eis dicit. Iustus autẽ meus ex fide
uiuit. Unde oe aꝑte subiungitur:
Parare dño plebem ꝑfectam. Hec
ce enĩ pulcherrima dominice plebis
ꝑfectio est: quam &. iohannes suotẽ¬
pore predicando parabat: ce̾ nunc do¬
minus ip̃e donando ꝑ orbem latius
adimplet: cum nos enuangłicis
& uerbis. instituti &e imbuti mys¬
teriis: eandem fidem ac dilectionem
habere discimus. quam legalib pre¬
ceptis edocti patres habuisse ꝓbant᷑.
Hoc ꝑfectissimum sc̃e eccłie decus. ẽ:
cum eadem que illos intrasse con¬
stat: suꝑne pacis gaudia suspiramꝰ.
Atq ut hec etiam nos intrare me¬
reamur. celestem interris exercere
uitam contendimus: cum eorũ ex¬
emplo nullaq facimus uel ꝑcipimꝰ
bona: nr̃is meritis ascribimꝰ. sed ad
auctoris nr̃i ꝑ omĩa grãm respitimꝰ.
De quo illorum quoꝙ testimonĩs
edocemur: quia ip̃e. ẽ. deus ip̃e fecit

Expanded text:
in operum suorum justitia, salutem sperain operum suorum justitia, salutem sperare didicerant. Hinc namque unus ex eis dicit, Justus autem ex fide vivit; unde et aperte subjungitur: Parare Domino plebem perfectam. Haec etenim pulcherrima Dominicae plebis perfectio est, quam et Joannes suo tempore praedicando parabat, et nunc Dominus ipse donando per orbem latius adimplet, cum nos evangelicis et verbis instituti et imbuti mysteriis eamdem fidem ac dilectionem habere discimus, quam legalibus praeceptis edocti patres habuisse probantur. Hoc perfectissimum sanctae Ecclesiae decus est, cum ad eadem quae illos intrasse constat supernae pacis gaudia suspiramus, atque ut haec etiam nos intrare mereamur, coelestem in terris exercere vitam contendimus, cum eorum exemplo nulla quae facimus vel percipimus bona nostris meritis ascribimus, sed ad auctoris nostri per omnia gratiam respicimus. De quo illorum quoque testimoniis edocemur, quia ipse est Deus, ipse fecit