comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in a omni hominum erroriuel sceleri. ut unus quisque prout uo¬
d luerit uel delectatus fuerit ipras diuinas seripturas accipiat.
Pespuat uero qua non intellegens & offenrs putauerit mala
& non iam inueniatur haec regula erroris ur̃i und& ales corri¬
gantur Accipite integre canonicas scripturas. siintegrieẽ des¬
deratis: Si enim intelleger&is uel creder&is certe quod a posto¬
ius dixit ꝑ feminam nr̃m genus suisse deceptum. Nit
enim Ti meo nesicut serpens euam seduxit astutia sua sic & uer¬
tra mentes corrum pantur : Possitis intellegere ꝑ feminã nostrũ
genus oportus seliberari. ut qnm ꝑ seminam inors facta ẽ : ꝑ femi¬
nam uita recuperar&ur Ad queita de monstrar&ur non ipsam¬
creaturam femi neã eẽ culpandam cuius ẽ dr̃ conditor: sed uolun¬
tatem qua eua peccauit: sed riment maiestatis illam in co inquina¬
bilem & ineffabilem potentiam inuirginis utero credere fuirre

Expanded text:
ianuas omni hominum errori uel sceleri, u.t unusquisque, prout uoianuas omni hominum errori uel sceleri, u.t unusquisque, prout uoluerit uel delectatus fuerit, ipsas diuinas scripturas accipiat. respuat uero, quae non intellegens et offensus putauerit mala et non inueniatur haec regula, errores uestri unde tales corrigantur. Accipite integre canonicas scripturas, si integri esse desideratis. si enim intellegeretis ucl crederetis certe, quod apostolus dixit, per feminam nostrum genus fuisse deceptum — ait enim : timeo, ne sicut serpens Euam seduxit astutia sua. sic et uestrae mentes corrumpantur - possitis intellegere per feminam nostrum genus oportuisse liberari, ut quoniam per feminam mors facta est, per feminam uita recuperaretur atque ita demonstrarcreaturam femineam esse culpandam, cujus est Deus conditor; sed voluntatem, qua Eva peccavit. Sed timent majestatis illam incoinquinabilem et ineffabilem potentiam in virginis utero credere fuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
non ait & uirgine non intellegenter quod consu&e dictum sit. se¬
cundum ꝓpri&atem linguae scripturarum sicut de eua dictum ẽ
formauit eam in mulierem antequã uel ostender&ur uiro:
quam uis maria. non in congrue ꝓpt̃ partum dicitur mulier:
Vir gouero quod uirilem nescierit conuentionem: neque pariendo
uirginita seius corrupta sit : Quod autem angelus & elisab& h di¬
xerunt marix, Benedictatu inter mulieres nulla questio ẽ quia
reuera benedicta ẽ uirgo inter mulieres: sed nedicatis sicut angeli
pparuerunt sichaber& corpus. nede femina mscer&ur quid siuob
Respondaur ergo uob. Ibiesse scriptum xp̃m natum deuirgine : sed solita
feditate dic&is scripturam ipsam falsam eẽ Nec uid&is aliquem similẽ
uob excum hoc posse sacere : ut ea quauos dixeritis uereille falsa
ui eẽ dicat. Et quae dicitis falra illauera ee dicat: Ac sic aperiatis

Expanded text:
non ait ex uirgine? non intellegentes, quod consuete dictum sit senon ait ex uirgine? non intellegentes, quod consuete dictum sit secundum proprietalem linguae usum scripturarum, sicut de Eua dictum est: formauit eam in mulierem, antequam uel ostenderetur uiro. quamuis Maria non incongrue propter partum dicitur mulier, uirgo uero, quod uirilem nescierit conuentionem neque pariendo uirginitas eius corrupta sit. quod autem ang-elus etElisabeth dixerunt Mariae: benedicta tu inter mulieres, nulla quaestio est, quia reuera benedicta est uirgo inter mulieres. sed no dicatis "sicut angeli adparuerunt sic habet corpus, ne de femina nasceretur." quid ? si uobis respondetur ergo uobis ibi esse scriptum Christum natum de uirgine. sed solita foeditate dicetis scripturam ipsam falsam esse. nec uidetis aliquem similem uobis.caecum hoc posse facere, ut ea, quae uos dixeritis uera, ille falsa esse liciit, et quae dicitis faJsa, ille uera. esse dicat ac sic aperiatis
Abbreviated transcription (Latin):
mine nr̃a scriptura indicat. Num quid &uor potefis dicere quia
erant aliquihomines quos ds̃ uolebat docere patientia ꝓpterea
uoluit agente tenebrarum tanta mala pati quẽ ad modũ dñs a iudȩ¬
is. Aut num quid potestis dicere quia suscepit aliquã naturam passi¬
bilem dr̃ Inqua pater&ur agente tenebrarum quid quid ei facere
potuit. ut tam̃ ipse in rua substantia nulla ex parte mutar &ur sicut
uerbum dĩqui est filiurdi &iam ipre sicut pater in commutabilis sur¬
cepit hominem mortalem. ut integra & in uiolata deitate in carne
mortali docer& mostales ꝑpacientiã mortem uincere & ipsius
infirmaecarnis futurã inmelius cõmutationẽ resurrectione mons¬
trar& : Cum ergoesra ꝑseipsum inuisibilir. uinbilir in homine
apparuit quem defemina susci peredignatus ẽ. ut in euangeliole¬
gimus dicit & apostolur Factum demuliere & istidicunt quare

Expanded text:
mine nostra scriptura indicat. numquid et uos potestis dicere: quia mine nostra scriptura indicat. numquid et uos potestis dicere: quia erant aliqui homines, quos deus uolebat docere patientiam, propterea uoluit a gente tenebrarum tanta mala pati, ouem-. admodum dominus a Iudaeis ? aut numquid potestis dicere, quia suscepit aliquam naturam passibilem deus, in qua pateretur a gente tenebrarum quicquid ei facere potuit. ut tamen ipse in sua substantia nulla ex parte mutaretur, sicut uerbum dei, qui est filius dei, etiam ipse sicut pater incommutabilis suscepit hominem mortalem. tit integra et inuiolata deitate in carne mortali doceret mortales per patientiam mortem uincere et ipsius infirmae carnis futuram in melius conmiitationem resurrectione monstraret ? Com ergo f\'sset per se ipsum inuisibilis, uisibilis in homine adparuit. quem de femina suscipere dignatus est, at in euangelio legimus. dicit et apostolus: factum de muliere. et isti dioont: quare
Abbreviated transcription (Latin):
suam. Aut ignarus futurae calamitatis eius: Cum enim putat
rembonam seposseꝑ ficere ut in regnomali quod ei non noce¬
bat Regionem suam extender& prius non p̃uidit infelicita¬
tem quae memoratam. pastemeius cotidiae praemit Terde
quod eam totãnum quã in pristinam libestatem reciperepoterit:
Sed cum huic obiectioni responderi minime possit solitam inperi¬
tiam opponunt: Quid facturi erant iudxi xp̃o snoll& ab eis pati:
Outinam uiderepos fnt. quid facile uiderent: nis ꝑnebulas conten¬
tionis ex eaecarentur: quid sit inminentis mali praemineces sitate quã
dm̃ suũ passum ad seuerant & quid sit misericor dixbenignis rm
hibere dignatus ẽ ut hominib: ꝑ hominem pacientiax de monstrar &
exemplum. Oportebat enim & hoc iustum erat. ut homines ꝑpaci¬
entiã humilitatis uincerent. difficultatem in firmitatis carnis sua
quia in eam ꝑelationem suꝑbia caciderant. sicut inadam primo ho¬

Expanded text:
suam aut ignarus futurae calamitatis eius. cum enim putat suam aut ignarus futurae calamitatis eius. cum enim putat rem bonam se posse perficere, ut in regno mali, quod ei non nocebat, regionem suam extenderet, prius non praeuidit infelicitatem, quae memoratam partem eius cotidie premit; deinde quod eam totam numquam in pristinam libertatem recipere poterit.\' Sed cum huic obiectioni responderi minime possit, solitam inperitiam obponunt: quid facturi erant Iudaei Christo, si nollet ab eis pati? o utinam uidere possint, quod facile uiderent, nisi per nebulas contentionis excaecarentur, quid sit inminentis mali premi necessitate, quam deum suum passum adseuerant; et quid sit misericordiae benignissimum hibere dignatus est, ut hominibus per hominem patientiae demonstraret exemplum. oportebat enim, et hoc iustum erat. ut homines per patientiam humilitatis uincerent difficultatem infirmitatis carnis suae, quia in eam per elationem superbiae ceciderant, sicut in Adam primo ho
Abbreviated transcription (Latin):
pugnauit: Cuie godixi : qui potuit cogitationes tenebrarum. iu
ere acneminem timere: quare non uidit luctum sibi inminentẽ
depatrissui infelicitate quam hodie patitur : quã pastem siramnũ
quam recipi& integram quia reman& inde aliquid sicut ipsedicit:
quod purgarinon poterit. & inglobo tenebrarũ in a&ernum
damnabitur : Magna praescientia uel potius inscientia &
miseria in firmitas hoc ẽ totum quod neminem timebat: ceste
sisetueri ali quomodo non poterat. Rogar& ut sibi parcer&ur
Ne adtant᷑ dedecus Integritas illa & decur omnium ornam̃to¬
rum ꝑduccr&ur: Item dictum ẽ aquodam nihil ei poterat face¬
re gens tenebrarum sediprenduit patiremmalam cirea
finer suos & misit quieam debellar&: Cui egodixi: sina ẽ ut
dicis ipsepotiur inuenitur malur. quirem uicinam nihil ei no¬
centem delere uoluit : & sicut malur millam sio crudelis in

Expanded text:
pugnanit. cui ego dixi: qui potuit cogitationes principum tenebpugnanit. cui ego dixi: qui potuit cogitationes principum tenebrarum uidere ac neminem timere, quare non uidit luctum sibi inminentem de partis suae infelicitate, quam hodie patitur? quam partem suam nODI quam recipiet integram, quia remanet inde aliquid, sient ipse dicit, quod purgari non poterit, et in globo tenebrarum in aeternum damnabitur. magna praescientia uel potius inscientia et misera infirmitas, hoc est totum, quod neminem timebat. certe si se tueri aliquo modo non poterat, rogaret. ut sibi parceretur, ne ad tantum dedecus integritas illa et decus omnium ornamentorum perdnce retur. Item dictum est a quodam; nihil ei poterat facere gens tenebrarum, sed ipse noluit pati rem malam circa fines suos et misit, qui eam debellaret cui ego dixi: si ita est, ut dicis. ipse potius inuenitur malus, qui rem uicinam nihil ei nocentem delere uoluit. et sicut malus in illam, sic crudelis in
Abbreviated transcription (Latin):
sed cefte respondeatur mihi abhis quii psũmanicheũ sequuntur.
sids̃ incorruptibilis ẽ. uel omnis natura summiboni inuiolabil
in maculabilis inadibilis in co inquinabilis inconprae hensibilis
quid poterat facere malinatura huic tantae naturae sinoll& cum
illa pugnare neadtantum dedecur deducer&ur : hoc dixi quid fac¬
turaerat dõ genstenebrarum sinoll& cum illa pugnare: simihi dici¬
tur nihil quero curhodieeius parr. hoc ẽ dĩdr̃ incalamitatib: in
pressuris Incaptiuitate in subiectione sit constituta ut tam tur pi¬
ter &iam liber&ur : & nec sic liberaritota pornt uel ipse pater ut
uctum habeat. memorate pastis suae causa quem luctum manicheus
insuis libris aꝑtissime p̃dicat: Nit quidam nihil ei fieri pote¬
rat. sed ut ostender & praescientiam sehabere cogitationum prin¬
cipum tenebrarum. Et ut monstrar& nihil setimere propterea

Expanded text:
Sed certe respondeatur mihi ab iis, qui ipsum Manichaeum sequuntur: Sed certe respondeatur mihi ab iis, qui ipsum Manichaeum sequuntur: si deus incorruptibilis est uel omnis natura summi boni inuiolabilis, inmaculabilis, inadibilis, incoinquinabilis, inconprehensibilis: quid poterat facere mali natura huic tantae naturae, si nollet cum illa pugnare, ne ad tantum dedecus deduceretur? hoc dixi: quid factura erat deo gens tenebrarum, si nollet cum illa pugnare? si mini dicitur "nihil," quaero, cur hodie eius pars, hoc est dei deus in calamitatibus, in pressuris, in captiuitate, in subiectione sit constituta, ut tam turpiter etiam liberetur et nec sic liberari tota possit uel ipse pater, ut luctum habeat memoratae partis suae causa, quem ludum Manichaeus in suis libris apertissime praedicat. Ait quidam: nihil ei fieri poterat, sed ut ostenderet praescientiam se habere cogitationum principum tenebrarum, et ut monstraret nihil se timere, propterea
Abbreviated transcription (Latin):
tibus inerumnis inprassuris in sordib: &d que mimunditias secundũ
ur̃m errorem uestram constitutionem non poterat aliter cotidie sub¬
ueniri. Nisi beatus pater quinaues lucidas hab& deuersorias
quem testium legatum appellatis & uirtus altissima uistutes suas
indiuersi sexus naturã commut&. quas quidem intemeratas dici¬
tis sed tam̃ ut mer&ricum more pulchritudinesa principu m te¬
nebrarum l&alem. & spurcissimã concupiscentiã confudit in ui¬
cẽ accendant: Non enim inuenistis uerũ quotantam tur pitudi¬
nem aliquanto honestius dicer&is: & qua causa hoc faciunt ut eis
in libi dinem concitatis. occansionem liberationis repperiat. substan¬
tia diuina quid aliud sonat nisiut &uam ꝑgentilia dxemonũu
eua dendiinueniat diuina maiestarꝰ Oymagne sub uenianimis
ista turpia credentib:. Istane fanda sectantib: quis hnecnon ex¬
horreat : Rogouos: quistam caecus ẽ ut ista credate Rogo uos

Expanded text:
atibus, in aerumnis, in pressuris, in sordibus atque inmunditia secundum atibus, in aerumnis, in pressuris, in sordibus atque inmunditia secundum uestrum errorem, uestram constitutionem non poterat aliter cotidie subueniri, nisi beatus pater, qui naues lucidas habet dinersoria, quem tertium legatum appellatis, et uirtus altissima uirtutes suas in diuersi sexus naturam conmutet; quas quidem intemeratas dicitis, sed tamen ut meretricum more pulchritudine sua principum tenebrarum letalem et spurcissimam concupiscentiam confusae inuicem accendant. non enim inuenistis uerum, quo tantam turpitudinem aliquando honestius diceretis. et qua causa hoc faciunt ? ut eis in libidinem concitatis occasionem liberationis reperiat substantia diuina. quid aliud sonat, nisi ut etiam per genitalia daemonum uias euadendi inueniat diuina maiestas ? deus magne, subueni animis ista turpia credentibus, ista nefanda sectantibus ! quis haec non exhorreat? rogo uos. quis tam caecus est, ut ista credat? rogo uos.
Abbreviated transcription (Latin):
adque ex isto aspectude corouita parsquae in ea rundem mem¬
bris hab&ur laxita deducitur ꝑcalores int᷑ram: Eodem modo
&iam illa altissima uirtur qux in naui uitalium a qua rũ habitat
similitudinem puerorum ac uirginum sc̃arum ꝑsuos angelos ap¬
para his potestatib quarũnatura frigida ẽ ad que humida quaq:
incaelis ordinatae sunt : & quidem his qua feminae runt. in ipsis
forma puerorum appar& : masculis uero uirginum : ac mutatione
& diuer sitate ꝑsonarum diuinarum ac pulcherrimarũ. humide
frigideq stirpis princeps masculi seu feminae soluuntur. adq
id quod inipsis ẽ uitale fugit. quod uero resederit. laxatũ dedu¬
citur interram ꝑfrigora & cunctis t̃rae generib: admisc&ur
uis non rideat uel potius doleat & da est&ur. Istũ hominẽ
tam horrenda & &xecrabilia dediuina substantia dicentem :
Ergo substantiae lucis auernae pastidĩ In captiuitate in calamit¬

Expanded text:
atque ex isto aspectu decoro uitae pars, quae in earundem mematque ex isto aspectu decoro uitae pars, quae in earundem membris habetur, laxata deducitur per calores in terram: eodem modo etiam altissima illa uirtus, quae in naui uitalium aquarum habitat, in similitudine puerorum ac uirginum sanctarum per suos angelos adparet his potestatibus, quarum natura frigida est atque humida quaeque in caelis ordinatae sunt. et quidem his, quae feminae sunt, in ipsis forma puerorum adparet, masculis uero uirginum. hac uero mutatione et diuersitate personarum diuinarum ac pulcherrimarum humidae frigidaeque stirpis principes masculi seu feminae soluuntur atque id, quod in ipsis est uitale, fugit: quod uero resederit, laxatum deducitur in terram per frigora et cunctis terrae generibus admiscetur. Quis non rideat uel potius doleat et detestetur istum hominem tam horrenda et execrabilia de diuina substantia dicentem? ergo substantiae lucis aeternae, parti dei in captiuitate, in calamit
Abbreviated transcription (Latin):
pulcherrimarũ habitu de monstrant: Rur sum cũ ad seminas
uentũ fuerit post ponentes speciem uirginum puerorũ inuestitu¬
um speciem ostendunt: hoc autem uisudecoro illarũ ardor &
concupiscentia crescit. Adq hoc modo uinculum pessimarum
cogitationũ earũ soluitur uiuaq anima quae eorundem mem¬
bristenebatur. hoc occasione lacita euada & suo puris simo
aerimisc&ur. Vbi penitus ablutae anima ascendunt adluci¬
das naues quae sibi ad euectionem adq ad sux patrix transfre¬
tationẽ sunt praeparata : Id uero quod adhuc aduersi generir
maculas portat: ꝑ xestũ alquecalores pasticulxtim descendit.
adque arborib c&eris que plantationib ac rtis omnib: misce¬
tur & colorib diuersis inficitur: Et quo facto ex ista magna
& darissima naui figure ꝓuerorũ & uirginum parent contra¬
rus potestatib qua incalis degunt quaeq: ignem habe itnaturã

Expanded text:
pulcherrimarum habitu demonstrant. rursum cum ad feminas pulcherrimarum habitu demonstrant. rursum cum ad feminas nentum fuerit, postponentes speciem uirginum puerorum inuestium speciem ostendunt. hoc autem uisu decoro illarum ardor et concupiscentia crescit atque hoc modo uinculum pessimarum cogitationum earum soluitur uinaquft anima, quae eorundem membris tenebatur, hac occasione laxata euadit et suo purissimo aeri miscetur: ubi penitus ablutae animae ascendunt ad lucidas naues, quae sibi ad euectionem atque ad suae patriae transfretationem sunt praeparatae. Id uero, quod adhuc aduersi generis maculas portat, per aestus atque calores particulatim descendit atque arboribus ceterisque plantationibus ac satis omnibus miscetur ot coloribus diuersis inficitur. et quo pacto ex ista magna et clarissima naui figurae puerorum et uirginum parent contrariis potestatibus, quae in caelis degunt quaeque igneam habent naturam
Abbreviated transcription (Latin):
Et ideo prae dictas uistutes pastim speciem puerorum in¬
uestium parere iub& generi aduerso feminarum partim
uirginum lucidarum forma generi contrario masculorum
sciens eas omnes hostiles potestates: ꝓpt̃ ingenitam sibi laalem
& spurcissimam concupiscentiam. facillime capi ad que his¬
dem specieb: pulherrimis quae parent & mancipari hocque
modo dissolui. Sciatis autem hunc eundem nr̃m beatũ patrẽ
hoc idem ẽẽ quod &iam sua uirtutes quas obneces pariã causam
trans format in puerorũ & uirginum Iutemeritã similitudinẽ
Vtitur autem his tamquã ꝓpriis armis adque ꝑeas suam compl&
oluntatem Harum uero uirtiitum diuinarum qua ad instar
coniugii contra inferna genera statuuntur quaeq alacritate ac
facilitate id quod cogitauer int męmento eodem efficiunt: Plenx
sunt lucidx naues: Ita quecum ratio poposcerit ut masculis appa¬
reant eedem scae uirtutes ilico &iam suã efsigiem uirginum

Expanded text:
t, ideo praedictas uirtutes partim specie puerorum int, ideo praedictas uirtutes partim specie puerorum inuestium parere iubet generi aduerso feminarum, partim uirginum lucidarum forma generi «ontrario masculorum, sciens eas omnes hostiles potestates propter ingenitam sibi letalem et spurcissimam concupiscentiam facillime capi atque isdem speciebus pulcherrimis, quae parent et mancipari hocque modo dissolui. sciatis autem hunc eundem nostrum beatum patrem hoc idem esse, quod etiam suae uirtutes, quas ab necessariam causam transformat in puerorum et uirginum intemeratam similitudinem. utitur autem his tamquam propriis armis atque per eas suam conplet uoluntatem. Harum uero uirtutum diuinarum. quae-ad instar coniugii contra inferna genera statuuntur quaeque alacritate ac facilitate id quod cogitauerint momento eodem efficiunt, plenae sunt lucidae naues. itaque cum ratio poposcerit, ut masculis adpareant eaedem sanctae uirtutes, illico etiam suam effigiem uirginum
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ Nam post amissam partem suã in luctuẽ: sicut manicheus
idemdicit : Velum contrase hab& quidolorẽeius temper& ne
corruptionem pastis sua uideat: Hodie enĩ diuina quã cõmemo¬
rat substantia. subiac& genti tenebrarum. ut lutum figulo hoc
in primo librothens auri eorum scriptum est
ualis inter ea turpitudo quam in eodem thensauro suo
inter caera turpia. In septimolibro scribit sic dicens
Tuncbeatur ille pater quilucidas naues hab& deuer so¬
ria & habitacula secum magnitudiner promsita sibi dementia
fertopem qua exuitur & liberatur ab impiis r&inaculis
& angustus adque angorib: sua uitalis substantia. Itique in uisi¬
bili suonutu illas suas uirtutes quae indarissima ac nauiha¬
bentur trans figurat easque parere facit aduersis potestati¬
b: quae in singulis caelorum tractib ordinate sunt : quae quõ
ex utroque sexu masculorum ac feminarum consistunt:¬

Expanded text:
deus. nam post amissam partem suam in luctu est, sicut Manichaeus deus. nam post amissam partem suam in luctu est, sicut Manichaeus idem dicit, uelum contra se habet, quod dolorem eius temperet, ne corruptionem partis suae uideat. hodie enim diuina quam commemorat substantia subiacet genti tenebrarum ut lutum figulo. hoc in eorum primo libro. Thesauri scriptum est. Qualis interea turpitudo, quam in eodem Thesauro gno inter cetera turpia in septimo libro scripsit sic dicens: tunc beatus ille pater, qui lucidas naues habet diuersoria et habitacula secundum magnitudines, pro insita sibi clementia fert opem, qua exuitur et liberatur ab inpiis retinaculis et angustiis atque angoribus suae uitalis. substantiae. itaque inuisibili suo nutu illas suas uirtutes, quae in clarissima hac naui habentur, transfigurat easque parere facit aduersis potestatibus, quae in singulis caelorum tractibus ordinatae sunt. quae quoniam ex utroque sexu masculorum ac feminarum consistun
Abbreviated transcription (Latin):
uel moueri potuerunt regnadĩ manichei: si enim potuer.
mentitus ẽ. dicendo non posse regna illa ab aliquo concuti:
Et si concussa sunt neces sitate auttimore nonerit dr̃. qui
sic concuti potuit. Nam uidemusdm̃ manichei. secundum
eundem manicheum malo neces sitatis praes sum cũ laber
acuastitas aduersus secla eius inpender& Niud quod face¬
ra non habera partem suam adpugnam de disse ut uel ho
modo qui&em lucis in colis cõmnparar&: Ipsauero par seius
mosti ficata sit. commixtasit : Per omnia mundicorpora. Asũ¬
mo usque adimum, Acxlourq ad stercora ut & mer&rices in
heatris & in locis turpiorib: turpiorerhabeant in scoppre¬
sum dm̃ quiliberari forte non possit. Dicit enim infine ips¬
us epistulx undeunum capitulum iam posumus. ipsam dĩ pastẽ
quae commixta ẽ. Non totam posse reuocari ad pristinam libesta¬
tem: Ecceuictoria eocetrium sus qualem fecit amanicheo

Expanded text:
uel moueri potuerunt regna dei Manichaei. si enim potuerunt, uel moueri potuerunt regna dei Manichaei. si enim potuerunt, mentitus est dicendo non posse regna illa ab aliquo concuti. et si concussa sunt necessitate aut timore, non erit deus, qui sic concuti potuit. nam uidemus deum Manichaei secundum eundem Manichaeum malo necessitatis pressam, cum labes ac uastitas aduersus saecula eius inpenderet aliudque quod faceret non haberet, partem suam ad pugnam dedisse, ut uel hoc modo quietem lucis incolis conpararet. ipsa uero pars eius, mortificata sit, conmixta sit per omnia mundi corpora a summo usque ad imum, a caelo usque ad stercora, ut et meretrices in theatris et in locis turpioribus turpiores habeant in se obpressum deum, qui liberari forte non possit. dicit enim in fine ipsius epistulae, unde unum capitulum iam posuimus, ipsam dei partem, quae conmixta est, non totam. posse reuocari ad pristinam libertatem. Ecce uictoria, ecce triumphus, qualem fecit Manichaei
Abbreviated transcription (Latin):
& iniquum. eẽ eum damnare. cuinon fuit potestas iusra con¬
plere : & has iniustitias & iniquitates miserinon intellegunt
dõ sei. ad scribere sed quid uerum ẽ nisi & dñm dare pra¬
cepta & animas libere eẽ uoluntatis. & malũ naturam non esse
sed esse auersionem adĩ praeceptis : et essoiustum iudicium
dĩ quodam n& peccantes. Inter ea cumdicat. idem manicheus
dm̃ omnib: bonis habundantem. nullo in regnis eius in signib:
indigenter. Aut infimo constituto. Ita &iam fundata eiusdem
splendidissima secula. ut anullo umquam concuti. uel moueri
possint: In alio loco paulo post iungit & dicit: Lucis uerobea¬
tissime pater sciens libem magnã ac uastitatem : quae extene¬
bris surger& aduersus sua scã inpendere sxcula nisi aliquoc
eximium ac p̃clarum & uistute potens opponat. quo sup &. si¬
mul ac destruat stirpemte nebrarum. qua extincta quies lu¬
cis incolis parar&ur. Cestcergo anulloumquã concuti

Expanded text:
et iniquum esse eum damnare, cui non fuit potestas iussa conet iniquum esse eum damnare, cui non fuit potestas iussa conplere? et has iniustitias et iniquitates miseri non intellegunt deo se ascribere. sed quid uerum est nisi et dominum dare praecepta et animas liberae esse uoluntatis et malum naturam non esse, sed esse auersionem a dei praeceptis et esse iustum iudicium dei, quo damnet peccantes ? Interea cum dicat idem Manichaeus deum omnibus bonis abundantem, nullo in regnis eius insignibus indigente aut infimo constituto, ita etiam fundata eiusdem splendidissima saecula, ut a nullo umquam concuti uel moueri possint. in alio loco paulo post subiungit et dicit: lucis uero beatissimae pater sciens labem magnam ac uastitatem, quae ex tenebris surgeret, aduersus sua sancta inpendere saecula, nisi aliquod eximium ac praeclarum et uirtute potens numen obponat, quo superet simul ac destruat stirpem tenebrarum, qua extincta quies lucis incolis pararetur. ; Certe ergo a nullo umquam concuti
Abbreviated transcription (Latin):
auctor est: est ergo in potestate ut st cupiditas. & ideo
&iã malum in potestate ẽ : In potestate ergo est quod sunuo¬
luntate eẽ non deb& : moclum enim non potest eẽ natura
Nec substantia nec uita quia haec bona sunt inquantum sunt:
sed & saliquor natur aliter dicimus malor ꝓpt̃ originem u&e¬
ris peccati dicimur : In quo iam nr̃a mostalitas nascitur : totũ
itaq: quod uocatur malum in hominib: peccatum ẽ poena
peceatum sit ab anima rationali cuiliberum uoluntatis arbi¬
trium ẽ. & poena in fligitur iustitiadĩ. quae nihil facit iniuste
Aduer ius haec solita cxcitate manichei latrant: & cum conuin¬
cantur naturim non eẽ malum. sed inpotestate eẽ hominis fa¬
cere bene aut male .: Dicunt non eẽ. anima liberam uolunta¬
tem & non uident excitatem suam: Quis enim non dam& stul¬
tum esse prxcepta dareei: cuiliberum .ẽ quod p̃cipit᷑ facere

Expanded text:
auctor est. Est ergo in potestate. ut sit cupiditas: et ideo auctor est. Est ergo in potestate. ut sit cupiditas: et ideo etiam malum in potestate est. in potestate ergo est, quod in uoluntate esse non debet; malum enim non potest esse natura nec substantia nec nita, quia haec bona sunt, in quantum sunt. sed et si aliquos natura- Uter dicimus malos, propter originem ueteris peccati dicimus, in quo iam nostra mortalitas nascitur. totum itaque quod uocatur malum in hominibus, peccatum est et poena. peccatum fit ab anima rationali, cui liberum uoluntatis arbitrium est; et poena infligitur iustitia dei, quae nihil facit iniuste. aduersus haec solita caecitate Manichaei latrant; et cum conuincuntur naturam non esse malum, sed in potestate esse hominis facere bene ant male, dicunt non esse animae liberam uoluntatem et non uident caecitatem suam. Quis enim non clamet stultum esse praecepta dare ei, cui liberum non est, quod praecipitur facere,
Abbreviated transcription (Latin):
epistala: lucis autem subciuam pastem. hoc ẽ animas peccatri¬
es  & uos non dicitis peccare nisi gentem tenebrarum sed
quid de istoloquar quiquam uis errar&. tamen euidentirs¬
no litis intellegeredicentem. Ignem p̃paratum. eẽ: peccato¬
rib: & diabalo & angelis eius. quos omner uoluit intellegi
peccatores : Non enĩ iniustitia ẽ apuddm̃ ut damn& eos qui
nhil peccauerunt: Peccareenim quid aliud ẽ Nusi inue¬
ritatis praceptis: ul in ipra nostra seueritatẽ quod si non
uoluntate faciunt peccatores in iustae iudicantur: Pͥtine
re autẽ & angelor adiudicium a postolus ostendit dicens
escitis qnm̃ angelos iudicabimur: Non autem ꝑtinerẽi
adiudicium qđ iudicantur: si non ꝑtinerent adpeccatum
quorei fiunt nec possint merito iudicari: Non enĩ ho¬
mines iusti deiustis angelis iudicaturi sunt. quib: similes
sed utique peccatoribi. male facti sui. ergo ꝑ cupiditatem quisq

Expanded text:
epistula: lucis autem succisiuam partem, hoc est animas peccatriepistula: lucis autem succisiuam partem, hoc est animas peccatrices, et uos non dicitis peccare nisi gentem tenebrarum? sed quid de isto loquar, qui quamuis erraret, tamen euidentiss Iesum Christum nolitis intellegere dicentem ignem praeparatum esse peccatoribus et diabolo et angelis eius, quos omnes uoluit intellegi peccatores; non enim iniustitia est apud deum, ut damnet eos, qui nihil peccauerunt. Peccare enim quid aliud est nisi in ueritatis praeceptis uel in ipsa non stare ueritate? quod Bi non uoluntate faciuntapostolus ostendit dicens: nescitis, quoniam angelos iudicabimus? non autem pertinerent ad iudicium, quo iudicantur, si non pertinerent ad peccatum, quo rei fiant, nec possint merito iudicari. non enim homines iusti de iustis angelis iudicaturi sunt, quibus similes erunt, sed utique de peccatoribus. malefacti sui ergo per cupiditatem quisque
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃dicto horribili globo cui &iam necerreẽ custodiam ad¬
hiberi. Vnde adhȩrebunt hisreb: animx eadem quã dile¬
xerunt Relicta in eodem tenebrarum globo surmoritir
id sibi conquirentes. Ne queenim futura haec cognorcere
studuerunt. Adque ab eirdem cum tem pur dibatur sese¬
gregauerunt. Rogo uos ubi audiunt᷑ꝰ haec uerba dubitatis
adhuc manicheum edactum eẽ confiteri. non ẽẽ peccatũ
proprix uoluntatis . ÷ Non enim unũ uerbum indedixit:
sed tam multa ut quẽ uis graui somno mersum excitar&
dix̃ neglegentia succ. dixit minime ꝑmiserint: dixit pa¬
rum obtem perauerint dixit seruare noluerint. Item
dixit obsecutae sunt dix̃ re superari passerint dixit
se obserixerunt: dixit rus meritir. id ribi conquirenter
Dim.łxit nequeenim futurahaec cognoscere studuerunt.
adque ab hisdem tempur dabatur segregauerunt & uos dubita¬
tis dicere ꝓpria uoluntate peccare : Iterum ipsedicit in eadem

Expanded text:
in praedicto horribili globo, cui etiam necesse est custodiam adin praedicto horribili globo, cui etiam necesse est custodiam adhiberi. unde adhaerebunt his rebus animae eaedem, quas dilexerunt, relictae in eodem tenebrarum globo suis meritis id sibi conquirentes. neque enim futura haec cognoscere stuauerunt atque ab isdem, v cum tempus dabatur, se segregarunt. Rogo uos, ubi audiuntur haec uerba, dubitatis adhuc Manichaeum adactum esse confiteri esse peccatum propriae uoluntatis? non enim unum uerbum inde dixit. sed tam multa, ut quamuis graui somno raeraom excitaret. dixit: neglegentia sua; dixit: minime permiserint; dixit: parum obtemperauerint; dixit: seruare noluerint; item dixit: obsecutae sunt; dixit: se superari passae sunt; dixit: se obstrinxerunt; dixit: suis meritis id sibi conquirentes; dixit: neque enim futura haec cognoscere studncrunt atque ab isdem, cum tempus dabatur, se segregauerunt. et uos dubitatis dicere propria uoluntate peccari? Iterum ipse dicit in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
obtem perauerint. legem que sibi a suoliberatore datamcon
seruare plenius noluerint: nequeut decebat se segubor naue¬
rint. & c&era. Item in epistola fundaimenti sic dicit deillir
animantib: quae mundi amore errarese a priore lucida sua na¬
tura passaernt. adque inimicaelumini sancto &titerunt
aꝑteque in ꝑniciem sc̃orum elementorum searmarunt.¬
& igneo spiritui obsecutȩ sunt : In festi &iam sua ꝑsecutione
scim ecclȩsiam adque elector in eãdem consttutor. gxlestium
praeceptorum obseruatorer ad flixerunt : ab eatitudine & glo¬
ria terrae sca arcentur : & quia amalo se superari parrae
sunt In eãdem mali stirpe ꝑ seuerabunt : pacifica illater¬
ra & regionib: immostalib sibim& interdictis: quod
ideo illir eueni& quia iniquis operibe se obstrinxerunt
ut auita & libestate scãe lucis alienarentur. Nonigitur
poterunt recipi in regna illa pacifica: sed configentur

Expanded text:
obtemperauerint legemque sibi a suo liberatore datam obtemperauerint legemque sibi a suo liberatore datam seruare plenius noluerint neque, ut decebat, sese gubernauerint et cetera. item in epistula Fundamenti. sic dicit de illis animabus: quae mundi amore errare se a priore lucida sua natura passae sunt atque inimicae lumini sancto extiterunt aperteque in perniciem sanctorum elemenlorum se armarunt et igneo spiritui obsocntae sunt. infesta etiam sua persecutione sanctam ecclesiam atque electos in eadem constitutos caelestium praeceptorum obseruatores adflixerunt, a beatitudine et gloria terrae sanctae arcentur. et quia a malo se superari passae sunt, in eadem mali stirpe perseuerabunt pacifica illa terra et regionibus inmortalibus sibimet interdictis. quod ideo illis eueniet. quia ita iniquis operibus se obstrinxerunt. ut a uita et libertate sanctae lucis alienarentur. non igitur poterunt recipi in regna illa pacifica, sed configentur
Abbreviated transcription (Latin):
rum est cupiditas. Nam quidam ad paenter a fide ꝑerraue¬
runt & in seruerunt sedolorib multis. Cupiditas autem
in uno quoque homine est: non naturalis sed uoluntaria
deo que dicit: quam quidam ad p&entes. quodenim ad paen¬
dohab&ur s̃ non ad pacr&ur non haberaur. Nam dic
ostendens quod in hominis potestate sit. Ait. Aut facite
arborembonam & fructum eiusbonum. Inactib &im con¬
seriptis alcucio quos ipsiaccipiunt: sic scriptum ẽ & enim
speciosa figmenta & ostentatio simulata & coactio uisibiliũ:
Nequidem ex propria natura ꝓcedit: sed ex eo homine
quiꝑ seipsum d&crior effectur÷ ꝑseductionem ipse &iam
manicheus non potuit nisi fateri animas &iam quas dicit
addĩ substantiam ꝑtinere. propria uoluntate peccare:
Nam sic in secundo the s auro librodicit: hi uero quine¬
glegentia sua alabe praedictorum spiritu purgari sem¬
nime ꝑmiserint mandatis que diuinis ex integroparũ¬

Expanded text:
rum est cupiditas; quam quidam adpetentes a fide aberrauerum est cupiditas; quam quidam adpetentes a fide aberrauerunt et inseruerunt se doloribus multis. Cupiditas autem in unoquoqideoque dixit, quam quidam appetentes. Quod enim appetendo habetur, si non appeteretur, non haberetur. Nam et Dominus ostendens quod in hominis potestate sit, ait: Aut facite arborem malam et fructum eius malum. inactibus etiamconscriptis aLencio, quos ipsi accipiunt, sic scriptum est: etenim speciosa figmenta et ostentatio simulata et coactio uisibilium ne quidem ex propria natura procedit, sed ex homine, qui per se ipsum deterior effectus est per seductionem. ipse etiam Manichaeus non potuit nisi fateri animas. etiam quas dicit ad dei substantiam pertinere, propria uoluntate peccare. nam sic in secundo Thesauri libro dicit: hi uero, qui neglegentia sua a labe praedictorum spiritunmpurgari se minime permiserintmandatisquediuinis ex integro paru
Abbreviated transcription (Latin):
al sum est ergo quod manicheur adserit. nescio quam mali
naturam cum principe suo non habere auctorem. sedesse
ingenitam: Deinde sungenitur ds̃. ingenita &iam nunc
gens tenebrarum : non erit contrarium ingenitũ & inge¬
nitum. Videns & uidens Regnans & regnans. Viuens &
uiuens Aeernum & aernum & si contrarium estbonum
malo ex aliquaergo parte discor dabit bonum malo. ex mul¬
tauero coniunctum & concor danserit. & non iam erit merũ
malum habendotanta communia bona cum dõ: si uerodicunt
ingenitum est in suo nihil dicunt. Nam ingenitum. & inger¬
tum. Auernum & adiernum. Inquantum ingenita & &er¬
na sunt num quã erunt contraria : Non enim quia impera¬
tor in sua potestate magnus ẽ & mediast: inur inoperatio¬
ne sua contemptibilis .ẽ. Ideo medias t inus nonerithomo:
quia homo ẽ imperator. Sed siquis quam quaerit quid rit
malum. Audiat a postolum dicentem. Radix omniũ malo¬

Expanded text:
Falsum est ergo, quod Manichaeus adserit nescio quam mali Falsum est ergo, quod Manichaeus adserit nescio quam mali naturam cum principe suo non habere auctorem, sed esse ingenitam. deinde si ingenitus deus, ingenita etiam nunc gens tenebrarum, non erit contrarium ingenitum enitum, uidens et uidens, regnans et regnans, uiuens et ninons, aeternum et aeternum. et si contrarium est bono malum, ex aliqua ergo parte discordabit bonum a malo; ex multa uero coniunctum et concordans erit et non iam erit merum malum habendo tanta communia bona cum deo. si uero dicunt: ingenitum est in suo, nihil dicunt. nam ingenitum et ingenitum, aeternum et aeternum. in quantum ingenita et aeterna sunt, numquam erant contraria. num enim quia imperator in saa potestate magnus est et mediastinus in operatione sua contemptibilis eet, ideo mediastinus non erit homo, quia homo eat imperator? Sed si quisquam quaerit, quid sit malum, audiat apostolum dicentem: radix omnium malo
Abbreviated transcription (Latin):
Inuisibilis in conprahen sibilis inenarrabilis
inuio labilir. In quo in quinabilis qui solus hab& in mortalitatẽ.
x lucem habitat in accessibilem: ipselumen uerum. uita &
ueritas Bonus summus & quacumque deillohumanus sor¬
mo poterit enuntia re: quae tamen ab eodantur. ut aliquo mo¬
do dici possint. ex quo omnia ꝑquẽ omnia siue seder siue
dominationes siue principatus. siue potestates & omnia ꝑ
ipsum & in ipsocreata sunt sicut in utroque testamento hu
milib: & pie quaerentib manifestatur ipsgloria insxcu
Nescioquem gentis principem tenebrarum quem &iam
ad serit ingenitum nechabere auctorem aquocreatus sit:
& utique sigenitus & non creatus est ꝑscipsum est in mo¬
tilis: & si ꝑse in mortalis est. nonerit dr̃ quihabeat solur mi¬
mostalitatem. & erit iammendax Apostolus quidicit dedõ
quod solur habeat in mostalitatem: sed quia a postolus menhox
non est. ds solus hab& in mortalitatem : Et ideo solus po¬
test & animis & quib: uult corporib praestare in mostalitatẽ

Expanded text:
inuisibilis, inconprehensibilis, inenarrabilis, inuiolabilis. incoinquinabilis, qui solus habet inmortalitatem et lucem habitat inaccessibilem. ipse lumen uerum, uita et ueritas, bonus, summus et quaecumque de illo Lumanus sermo poterit enuntiare: quae tamen ab eo dantur, ut aliquo modo dici possint. ex quo omnia, per quem omnia, siue sedes siue dominationes siue principatus siue potestates; et omnia per ipsum et in ipso creata sunt, smilibus et pie quaerentibus manifestatur: ipsi gloria et hnescio quem gentis principem teneadserit ingenitum nec habere auctorem, a quo creatus sit. et utique si ingenitus et non creatus est, per se ipsum est inmortalis. et si per se inmortalis est, non erit deus, qui habeat solus iumόrtalitatem, et erit iam mendax apostolus, qui dicit de deo, quod solus habeat inmortalitatem. sed quia apostolus mendax non est, deus solus habet inmortalitatem. et ideo solus potestetanimisetquibus uult corporibus praestare inmortalitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
& idola faciatis MHaximinus R Relegionis auctorer nũ qua
incalum niã uertuntur. Interrogastitestimonia ut ca qua for¬
um diuinarum scripturarum : Non ad x qualititẽ ꝑtinentem sed
ad singularem omni potentisdĩ quod unurnt omniũ auctor
ergo quia a&ato prxceder & auctoritite maiorer proser
ustrue prius testimonis qđ trerunt xquales Trer omnipo¬
tenter: tresiinati trer inuisibiles tresinca pabiler & tunc
demum necessec testimonus ut ad quiescamus: si quominur
respondere rationem de diuinis scripturis non ualuerir
Necessemeẽ ut ad omnia qua in prxcedenti dixi siue cnĩ patre
solum quiuiuit a nemine accipiens siue siliur qđ rim ꝓfessur
quia qđ uiuit a patreaccepit : siue despũscõ qua dixi &iam quan¬
tadenderas testimonia ꝓferam. Qugustinus dixit ego quod
sic non dicimur tres ommipotentes quomodo non dicimur tren

Expanded text:
et idola faciatis. MAX. respondit: Religionis auctores nunquam et idola faciatis. MAX. respondit: Religionis auctores nunquam in calumniam vertuntur. Interrogasti testimonia, ut ea quae profesum divinarum Scripturarum, non ad aequalitatem pertinens, sed ad singularitatem omnipotentis Dei, quod unus sit omnium auctor. Ergo quia et aetate praecedis, et auctoritate major es, profer, instrue prius testimoniis, quod tres sint aequales, tres omnipotentes, tres innati, tres invisibiles, tres incapabiles: et tunc demum necesse est testimoniis ut acquiescamus. Si quo minus reddere rationem de divinis Scripturis non valueris, necesse me est, ut ad omnia quae in praecedenti dixi: sive enim Patrem solum qui quod vivit a nemine accipiens, sive Filium, quod sum professus, quia quod vivit a Patre accepit, sive de Spiritu sancto quae dixi: etiam quanta desideras testimonia proferam. 12. AUG. dixit: Ego quod Sic non dicimus tres omnipotentes, quomodo non dicimus tres
Abbreviated transcription (Latin):
genitus. Nec enimpater contrarium sibi genuit qui &iam clame
& dicit: ego qua placita sunt patri facio semper
patris sine dubio & filu sunt. Nam ipse cum dixissa adiecit:
deo dixi demeo accipia quia omnia qua hab& pater mea sunt
bumdi est quod est dr̃ sed quia suꝑ hominem qđ uerbum carosa¬
tum ẽ ubi enim scriptum est. Uerbum caro factum ẽ. Nihil al¬
ud est quam uerbum. homo factum ẽ: quia uidebit omniscaro p¬
lutare di Nihil est aliud quã omnishomo & in legenon iustisi¬
cabitur omniscaro Nihil ẽ aliud quã omnis homo. Propter
quod ergo uerbum caro factum ẽ. : & ille sem& ipsum &x inos¬
uis trinitatem colamus quia pater non c̃ silius. Nec siliur ẽ pater
nec sp̃s ses. aut pater. aut filius. tamen unũ dnmcolimur quia ips
trinitatir inesfabilis & &cel saconiunctio unum dm̃ ostendit u
ambo simul unurnit : Respond& is duodii: suꝑẽ ut cis & templ

Expanded text:
genitus. Nec enim Pater contrarium sibi genuit: sed talem genuit, qui etiam clamat et dicit, Ego quae placita sunt Patri, facio semper et omnia quae sunt Patris, sine dubio et Filii sunt. Nam ipse cum hoc dixisset, adjecit, Ideo dixi, De meo accipiet; quia omnia quae habet Pater, mea sunt bum Dei est, quod est Deus; sed quia super hominem, quod Verbum caro factum est. Ubi enim scriptum est, Verbum caro factum est ; nihil aliud est quam, Verbum homo factum est. Quia, Videbit omnis caro salutare Dei ; nihil est aliud quam, Omnis homo. Et, In lege non justificabitur omnis caro ; nihil est aliud quam, Omnis homo. Propter quod ergo Verbum caro factum est, et ille semetipsum exinanmvis Trinitatem colamus, quia Pater non est Filius, nec Filius est Pater, nec Spiritus sanctus aut Pater aut Filius: tamen unum Deum colimus, quia ipsa Trinitatis ineffabilis et excelsa conjunctio unum Deum ostendit, uambo simul unus sit. Respondetis, Duo dii. Superest ut eis et templa
Abbreviated transcription (Latin):
us & sp̃s sẽs unũ ꝓpt indiuiduam candem que naturam Alus
enim ẽ unum sunt & aliud unum sumur. Niud unus ẽxquan¬
dodicit᷑ unũ sunt: & sinondicatur quid unum intellogit una
substantia: quandodicitur unur ẽ Deduab diuer nr rubfans
Necesseẽ ut quȩratur quidunus. Uerbi grata diuer sa substan¬
ia ẽ anima & corpus : Tamen unus homo: diuersa substantu ẽ
sp̃s hominis & sp̃sdĩ Tamencum dño adher& unur sp̃s ẽ: Ad di¬
dit sp̃s. Non dixit unum sunt: Vbi autẽ dicitur unum sunt.
una substantia significatur qđ uor non uultis & aud&is dicere
uerum xp̃m dĩ filium uos confiteri : Non autem ideomaior ẽ

Expanded text:
us sanctus unum propter individuam eamdemque naturam. Aliud est enim unum sunt, et aliud unum sumus: aliud 463 unus est. Quando dicitur unum sunt, etsi non dicatur quid unum, intelligitur una substantia: quando dicitur unus est de duabus diversis substantiis, necesse est ut quaeratur quid unus. Verbi gratia, diversa substantia est anima et corpus, tamen unus homo: diversa substantia est spiritus hominis et spiritus Dei, tamen cum Domino adhaeret, unus spiritus est : addidit, spiritus; non dixit, Unum sunt. Ubi autem dicitur, Unum sunt, una substantia significatur, quod vos non vultis, et audetis dicere verum Christum Dei Filium vos confiteri. Non autem ideo major est
Abbreviated transcription (Latin):
quo homoadorat dm̃ : Admittitur facile ẽ secundũ hominẽ
dictum quã uis nechoc legis samen specialiter d&e exigo
ut adoritũ patrẽ ab spurto legas nob aut cõmemorer testimo¬
niũ diuinum fortarssenim sit sed me fugiat ut sin uenerir
Respondeam quo modo id accipi debeat. sicut degemitib: erip¬
turarum sollemni locutione respondi: Quod autẽ dicis qđ
ꝑ illam copulationem in effabilem non sit unus dr̃ pat & fili
us & sp̃s sẽs Vis nosse quantũ ualeat isti copulatio Non exlo¬
cutionib nr̃is sed ex diumis eloquiis : ceste mani sestum ẽ. ali¬
Quiadhȩr& mera rici unum corpus c̃ : qui autẽ adhȩr& dño
unur ip̃s est, siergo ista adhȩpo diuer sarum naturarum sp̃s
quia aliud ẽ hominis aliud dĩ fecit unum sp̃m. Nonuis ut tantum
adbereat patri filiur ut st unus ds̃ hoc accipe &iam de spureo¬

Expanded text:
quoniam homo adorat Deum: admittitur facile, secundum hominem quoniam homo adorat Deum: admittitur facile, secundum hominem dictum, quamvis nec hoc legas. Tamen specialiter de te exigo, ut adoratum Patrem a Spiritu sancto legas nobis, aut commemores testimonium divinum: fortassis enim sit, sed me fugiat: ut si inveneris, respondeam quomodo id accipi debeat, sicut de gemitibus Scripturarum solemni locutione respondi. Quod autem dicis, quod per illam copulationem ineffabilem non sit unus Deus Pater et Filius et Spiritus sanctus; vis nosse quantum valeat ista copulatio? Non ex locutionibus nostris, sed ex divinis eloquiis certe manifestum est, aliQui adhaeret meretrici, unum corpus est; qui autem adhaeret Domino unus spiritus est . Si ergo ista adhaesio diversarum naturarum spiritus quia aliud est hominis, aliud Dei fecit unum spiritum; non vis ut tantum adhaereat Patri Filius, ut sit unus Deus? Hoc accipe etiam de Spir
Abbreviated transcription (Latin):
ut patri dicamus xqualem: Itaque sine caura nob quod ualde p¬
fitemur testimonus & multilo quio ꝓbare uoluisti. Dicit autẽ
caerũ quanto adtina adillud qđ dixit iohanne In principio
erat uerbum & uerbum erat apud dm̃ & dr̃ erat uerbum
ipse dicit in pralmis. Cur illi nt pater ds̃: deuentre matrir
merx ds̃meur estu: Quando dicit deuentre matris. sibillũ cẽ
dm̃: ostendit ꝓpt̃ hoc eẽ dm̃ patrem filio qua homosiliur se¬
cundum qđ patermaior e filio : Vndedicit dm̃ i cũ & dm̃urm
INde est &illa subiectio quã non debemus mipari. secunduho¬
minem redditam patri: Quando sicut seriptum est. &iam paren¬
tib subditus erat. et̃ deillud scriptũ est. Minorasticũ paulo
minus ab angelis, Uellem autem hoc &iam aliquib seriptura¬
rutestimoniis doceres nob̵ Vbilegitur adorari patremi
absp̃uscõ A filio autẽ accipio &iam si non ꝓferar testimonia

Expanded text:
ut Patri dicamus aequalem. Itaque sine causa nobis, quod valde prout Patri dicamus aequalem. Itaque sine causa nobis, quod valde profitemur, testimoniis et multiloquio probare voluisti. Dicit autem,Caeterum quantum attinet ad illud quod dixit Joannes, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et ipse dicit in Psalmis, cur illi sit Pater Deus: De ventre matris meae Deus meus es tu . Quando dicit de ventre matris sibi illum esse Deum, ostendit propter hoc esse Deum Patrem Filio, quia homo est Filius, secInde est et illa subjectio quam non debemus mirari secundum hominem redditam Patri, quando, sicut scriptum est, etiam parentibus subditus erat : et de illo scriptum est, Minorasti eum paulo minus ab Angelis . Vellem autem hoc etiam aliquibus Scripturarum testimoniis doceres nos, ubi legatur adorari Patrem a Spiritu sancto. A Filio autem accipio, etiamsi non proferas testimonia,
Abbreviated transcription (Latin):
scut dicipa perẽ minatũ filiumnatum sednon ide ount diue¬
nomnatura aet que substantix quia ille non natus.e. Ilemuin re
sumus tot filui Aliter ille filius unigenitus. Ille natur ⁊ filius
mos gratia filii: Illc unigenitus depatrenatus. Hoc ẽ qđ pxter
recundũnaturã secundum substantiã. Quia ueł dicit ẽ upte¬
reinquia natus ẽ Ideo alterius ee naturae merant uer uiio
filium Iabemur autem scripturam: ut simus inuero silio
quaredicis minorem: An foste quia homo paterquundoo
nerat filium E rihominem generate tameur. dubmodoore
nene fftum Ex pecce mus ergo ut creicatxer. quomodiaore¬
cunt omnes quos generant homines siautemxps uoquotho
est e detaimen minor e: eclior esthumana conditio qui
homo uelerescere potest : & aliquando uenure huba iuon¬
titem patrirstui Adr obur patrirfu. ille num quã. quomꝰ¬
douerus filius usq Ad eo autem filium agnoscimus dm̃magnũ

Expanded text:
sicut dicis Patrem innatum, Filium natum. Sed non ideo sunt divesicut dicis Patrem innatum, Filium natum. Sed non ideo sunt diversae naturae atque substantiae, quia ille non natus est, ille natusumus tot filii? Aliter ille Filius unigenitus: ille natura Filius, nos gratia filii: ille unigenitus de Patre natus, hoc est quod Pater secundum naturam, secundum substantiam. Qui autem dicit eum propterea quia natus est, ideo alterius esse naturae, negat verum filium. Habemus autem Scripturam: Ut simus in vero Filioquare dicis minorem? An forte, quia homo pater quando generat filium, etsi homo hominem generat, tamen major minorem generat? Exspectemus ergo ut crescat Christus, quomodo crescunt homines quos generant homines. Si autem Christus exest, et tamen minor est; melior est humana conditio: quia homo vel crescere potest, et aliquando venire habet ad aetatem patris sui, ad robur patris sui; ille, nunquam: quomodo verus filius? Usque adeo autem Filium agnoscimus Deum magnum,