comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loquamur. cur obsides ciuitatẽ: At ille. Ueni
trecentis equitib uenit ad eũ. Uidentes aut̃
eum agareni uestiti loricis suis. uenerunt
obuiam ei quia manebat dimidia ꝓcula
castris eoꝵ miliario. Per tres sane dies eo
ꝓdedente ad ip̃m. que ad pacem sunt loquebã¬
tun ⁊ ut a ciuitate recederent. At illi assere.¬
bant. Sponte pacẽ facimꝰ. ⁊ recedimus. Com¬
ꝑto n pretor. quod uellent eũ retinere. No¬
cauit multos ex illustrib sarracenis ad ce¬
nam. Et descendentib illis misit ⁊ uleimen
t̾a milia loricatoꝵ ad circumdandũ eum ne
fugeret ⁊ seruandũ. Qui custodia cognita
nuntiauit ei. qͥa multitudo equestriũ sarra¬
cenoꝵ in circuitu nr̃i stat. Ueniens aut uuꝰ
⁊ ideo eqͥs insedimꝰ. Porro ip̃oꝵ agnita p̾tor
deceptione dixit ad eos. Ne turbemini. Nam
quocũq ꝑrexerit in castris nr̃is reꝑiemꝰ eĩt
Tristatꝰ aut̃. potuit occulte ꝑ hominem suum

Expanded text:
loquamur, cur obsides civitatem? At ille: Veni,loquamur, cur obsides civitatem? At ille: Veni,trecentis equitibus venit ad illum. Videntes autem eum Agareni vestiti loricis suis venerunt ei obviam, quia manebat dimidio procul a castris eorum uno milliario. Per tres sane dies eo procedente, ad ipsum, quae ad pacem sunt, loquebantur, et ut a civitate recederent. At illi asserebant: Sponde pacem, et recedimus. Comperto vero praetor quod vellent eum retinere, vocavit multos ex illustribus Sarracenis ad coenam, et descendentibus eis, misit Zulcimin tria millia loricatorum ad circumdandum eum ne fugeret, et servandum, qui cognita custodia nuntiant ei, quia multitudo equestrium Sarracenorum in circuit equis insedimus. Porro ipsorum agnita praetor deceptione dixit ad eum: Ne turbemini, nam quocunque perrexerit, in castris nostris reperiemus eum. Tristatus autem voluit occulte per hominem suum
Abbreviated transcription (Latin):
nno ab incarnatione dñi septingente¬
rat. anno uno. Cuius tempore malsamas
adu̾sus cõstantinopolim aciem dirigit ⁊ pre
re Porro ip̃e post᷑ eos cũ multo apparatu ho¬
um puenientes scribunt ad leonem p̾torẽ
orientalium. ita. Nouimꝰ quia imperium
romanoꝵ te decet.Ueni gͦ ad nos. ⁊ loqua¬
mur que ad pacẽ sunt. Intuens aũt ⁊uler¬
men amorium exercitum ñ habere. ⁊ inimi¬
citia penes magistratũ iacere. ob auxilium
qͦd arthemio cõferebat. obsedit illud uolens
illic malsamã expectare. Mox aut̃ ut appro¬
pinqͣuit ciuitati. ceperunt sarraceni lau¬
dib diffamare pretorem leonem imꝑator¬
rem rogantes. ⁊ hos qui intꝰ erant id ipsum
efficere: Uidentes aut̃ ⁊ hii qui erant amorii
qd sarraceni hunc amore laudarent. lauda¬
uerunt ⁊ ip̃i. Cognoscens uero p̾tor quod
taxatis ac principib ñ existentib petitu¬
ruis foret amoriũ significat ⁊uleimen. Si
iuis inquiens ut ueniam ad te: ⁊ q̃ pacis sũt

Expanded text:
nno ab Incarnatione Dominrat anno uno. Cujus tempore Masalmas adversus Constantinopolim aciem dirigit, et prre. Porro ipse post eos cum multo apparatu vum pervenientes scribunt ad Leonem praetorem Orientalium ita: Novimus quia imperium Romanorum te decet, veni ergo ad nos, et loquamur, quae ad pacem sunt. Innuens autem Zulcimin Amorium exercitum non habere, et inimicitia penes magistratum jacere ob auxilium quod Artemio conferebat, obsedit illud, volens ille Masalman exspectare. Mox autem ut appropinquavit civitati, coeperunt Sarraceni laudibus diffamare praetorem Leonem imperatorem, rogantes et hos qui intus erant idipsum efficere. Videntes autem et hi, qui erant Amorii, quod Sarraceni hunc amore laudarent, laudaverunt et ipsi. Cognoscens vero praetor quod taxatis, ac principibus non existentibus petiturum foret Amorium, significat Zulcimin: Si vis, inquiens, ut veniam ad te, et quae pacis sunt
Abbreviated transcription (Latin):
retinentib tam abasgiam qͣm laicem. ⁊ hy¬
beriam. At ille cũ ꝑgeret in laricam. pecuni¬
as quidem reposuit apud phasidem. ꝑ pau¬
cisq assumptis indigenis adiit apsiliam.¬
At ille cũ transiss caucaseos montes: uenit
in alaniã. Iustinianꝰ uͭ uolens eum ꝑdere:
misit ⁊ tulit pecunias ex phaside. Alani aut
cium om̃i honore suscipientes spatariũ. at cꝑ
uerba ipsius audientes. introierunt ⁊ p̾dati
sent asbagiam. dt uͥ dñs abaigoꝵ. insinuat
alanis dicens. Ut inuenio alium talema mtis¬
nariũ uistimianꝰ ñ habuit quẽ nutt̾e debiis¬
set ⁊ cõmonere uos contͣ nos uicmos ur̃os
nisi hominẽ istum. fefellit erimuos. ⁊cix¬
ca repmissionẽ pecuniarũ. Mitens enĩ iusti¬
rianus has abstilit. Sed date nobis eñ: ⁊ p̾be¬
mus uobis nũmismatũ ta milia. ⁊ psca cari¬
tas nta ñ soluat᷑. uerura alani diyxerunt. Nos

Expanded text:
retinentibus tam Abasgiam, quam Lazicen, et Hiretinentibus tam Abasgiam, quam Lazicen, et Hiberiam. At ille cum pergeret in Lazicam, pecunias quidem reposuit apud Phasidem, perpaucisque assumptis indigenis apud Apsiliam, cum transisset Caucasios montes, venit in Alaniam. Justinianus vero volens eum perdere misit, et tulit pecunias ex Phaside. Alani autem cum omni honore suscipientes spatarium, atque verba ipsius audientes introierunt, et praedati sunt Abasgiam. At vero dominus Abasgorum intimat Alanis dicens: Ut invenio alium talem mentionarium Justinianus quem habuit, quem mittere debuisset, et commovere vos contra nos vicinos vestros nisi hominem istum? Fefellit enim vos, et circa repromissionem quoque pecuniarum: mittens enim Justinianus has abstulit. Sed date nobis eum, et praebemus vobis numismata tria millia, et prisca charitas nostra non solvatur. Verum Alani d
Abbreviated transcription (Latin):
tis illiꝰ mulierẽ incinctã. iamq parit᷑am. in¬
csderunt. ⁊ assumpto par : uulo in cacabo¬
hunc coxerunt. atq in huiꝰcemo di detestabi¬
le deo sacrificiũ om̃s qui bellare uolebant. dex¬
terao manꝰ siue manicas intingebant. ⁊ ida¬
dux arabum noscit᷑ quib trib p̾fuit annis.
Hoc itaq anno leo imꝑare cepit. ex germani¬
censib diriuatꝰ. genere syrus. qui a iustinia¬
no imꝑatore cum pͥus regnaret tnͣsfertur in
mensembriam trace. Porro post̾iore imꝑii sui
tẽpore cum ueniret una cũ bulgarib obuius
ei cũmunerib fuit ouium qͥngentarum.
Placatꝰ aut̃ iustinianꝰ spatariũ eum ꝓtinus
fecit. ⁊ habuit eum sicut germanũ amicum.
Pret̾ea inuidia ducti quidam detraxerunt. ei
fieret. uelut insimulatores cõfusi sunt Sane
huiꝰcemodi sermo ex tunc dici cepit a multis.
luerit. tediũ sibi qͥdem cont᷑ eum innicit᷑. et
mittit eũ in alaniam cũ pecuniis ad cõmo¬
uendos alanos cõtra abasgiam. sarracenis

Expanded text:
tis illius mulierem incinctam, jamque parituram inciderunt, et assumpto parvulo in cacabo coxerunt Atque in hujusmodi Deo detestabili sacrificio omnes qui bellare volebant dexterae manus suae manicas intingebant,  Arabum dux noscitur, qui tribus praefuit annis. Hoc itaque anno Leo imperare coepit, ex Germanicensibus derivatus, genere Syrus, qui a Justiniano, cum prius regnaret, transfertur in Mesembriam Thracae. Porro posteriore imperii sui tempore, cum veniret una cum Bulgaribus, obvius ei fuit cum muneribus ovium quingentarum. Placatus autem Justinianus spatarium illum protinus fecit, et habuit hunc sicut germanum amicum. Praeterea invidia ducti quidam detrahebant ei,  hoc fieret, velut insimulatores confusi sunt. Sane hujuscemodi sermo ex tunc ei coepit dici a multis. luerit, taedium quidem sibi contra eum injicitur, et mittit eum in Alaniam cum pecuniis ad commovendos Alanos adversus Abasgiam, Sarracenis
Abbreviated transcription (Latin):
siari gͥ alanoꝵ abeuntes in abasgiam. ⁊ repro¬
mittentes spatariũ ꝓd̾e. plurima exenia pce¬
perunt. ab eis. ⁊ plures missos denuo mittiuit
simil etiam cũ qͣnͣtitate auri ad recipiendum
spatariũ: Alani uͭ spãtario aiunt. Homines
mus eis. negotiatores emittes ad eos ñ defici¬
unt. ergo ne ꝓdas cõsiliũ nrm. Trademꝰ te ma¬
nifeste:. ⁊ cũ nos moti recesserimꝰ mittemꝰ oc¬
culte pt tergũ ⁊ illos quidẽ occidemꝰ. te autẽ
uenientes alani cũ ihotaxi dño suo occidunt
abasgos. spatariũ occultantes. Et electis mi¬

Expanded text:
lanorum abeuntes in Abasgiam, et repromittentes spatarium prodere, plurima xenia acceperunt ab eis, et plures missos denuo mittunt simul etiam cum quantitate auri ad recipiendum spatarium. Alani vero spatario aiunt: Homines mus eis, negotiatores euntes ad illos non deficiunt, ergo ne prodas consilium nostrum. Trademus te manifeste, et cum nos moti recesserimus, mittimus occulte post tergum, et illos quidem occidemus, te autem venientes Alani cum Lotaxo domino suo occiderunt Abasgos, spatarium occultantes, et electis mi
Abbreviated transcription (Latin):
ti mere uolite. Iussito popło suo: ne p̃darent᷑
in multis ꝓumcũs Hiis p̃tor cõꝑtis ⁊ intelli¬
gens qͦd ⁊ uleimen nuntiaret masalme. qͦd se
dimiserit ac discesserit. misit litt̾as ad masal¬
mam dicẽs. Ad te uolebam uenire s ⁊ulei¬
men cũ issem ad eũ tenere me uoluit. ⁊ ddcr¬
co timeo uenire ad te. Dixit gͦ masalmas ho¬
miui p̾toris. Noui qͦd illudat m p̃tor ne pe¬
nitꝰ dep̾hender ꝓuintias eiꝰ Dicit ei homo p̾to¬
ris. Non est ita. s in ueritate scribit t̃. Cunc
illum: Ait. Bene. ⁊ in subiectione eiꝰ. Iratus
aut̃ iniurus affecit eũ dicens. Cur mentiris:
Ad ille. Ita ẽ ut dixi. Et taxatos misit una cũ
turmaca in ip̃m. ⁊ eduxit habundantiores
familias. Tribulatione itaq ingenti masal̃¬
mas suꝑ hoc accepta furore. expulit eũ. Con¬
silium quippe halebat. estate caꝑe illud. ⁊ exp̃¬
tardi classem. ⁊ sic in asiam descendendi atq
Omĩa q̃ aio tͥ uera sunt. Sed ⁊ mille in id tax

Expanded text:
Jussitque populo suo ne praedarentur in cunctis provinciis. His praetor compertis, et intelligens, quod Zulcimin nuntiaret Masalmae, quod se dimiserit, et discesserit, misit litteras ad Masalman dicens: Ad te volebam venire, sed Zulcimin cum evenissem, tenere me voluit, et idcirco metuo venire ad te. Dicit ergo Masalmas homini praetoris: Novi quod illudat mihi praetor, ne penitus depraeder provincias ejus. Dicit ei homo praetoris: Non est ita, sed in veritate scribit tibi. Tunillum? Ait: Bene, et in subjectione ejus. Iratus autem injuriis afficit eum dicens: Cur mentiris? At ille: Ita est, ut dixi. Et taxatas misit una cum Turmarcha in ipsum, et eduxit abundantiores familias. Tribulatione itaque ingenti Masalmas super hoc accepta cum furore expulit eum. Consilium quippe habebat aestate capere illud, et exspectandi classem, et sic in Asiam descendendi, atquOmnia quae aio tibi, vera sunt, sed et multi in id taxa
Abbreviated transcription (Latin):
ludounico regi. hniusmodi uerbis erudi¬
tos. Quare inquint prepotentissime
rex tuam demoliris patriam p̃sertim
cum tibi sit nullo obsistente pacifica ⁊
quieta: Desiste gͦ atuoium rapinis ⁊
utere normannorum militum militiis.
Cur enim eos uexaris incendiis. ctim
tibi patula sit urbs rothomagensis:
Suscipe g beniuolo animo eorum ser¬
uitia. ut queas illorum subsidio uitare

Expanded text:
regi Ludovico, hujusmodi verbis erudiregi Ludovico, hujusmodi verbis eruditus: « Quare, inquiunt, praepotentissime rex, tuam demoliris patriam; praesertim cum sit tibi nullo obsistente pacifica et quieta? Desiste ergo a tuorum rapinis et utere Northmannorum militum militiis. Cur enim eos vexaris incendiis, cum tibi patula sit urbs Rothomagensis? suscipe igitur benevolo animo eorum servitia, ut queas illorum subsidio vitare
Abbreviated transcription (Latin):
magnum dui cum normannis sentire.
⁊ ideo expedit tibi muneribus illum ex¬
cetare. Concede gͥ ei a seqͣna usq ad ma¬
re normannicum ducatum. tibi reser¬
uans urbem rothomagensem: quatinꝰ
eius pͥuata uinamine. penitus cogatur.
hec gens ꝑfida a patria exire. Iuri¬
uib uerbis rex ꝑsuasus contiuo
ꝑ suum legatum conuocat hugõ¬
memͦ magnum ad colloquinum ad mł¬
lam que dicitur crux unta compendũt.
Quodcum ueniss ⁊ de urbiuim ser comita¬
tuum distbutone audiss regem dispu¬
tare. maluit ꝑuirus honore ampliari
cecatus cupiditate. qͣm suo amico ricardo
fidem inconuulsam seruare. Qua ꝓpter
a loco recedntes urata aduersum normã¬
nos expeditione ⁊ abutrisq ꝑtibus con¬
g̾gatis exercitibus. rex caltiua hugo ba¬
iocasina ceperunt rapinis ⁊ incendiis ob¬
pugnare tentoria. Que cum bernardus
Danus didiciss: bernardi siluanectensis
usus consilio. confestim legatos dirigit

Expanded text:
Magnum cum Northmannis diu sentire, Magnum cum Northmannis diu sentire, et ideo expedit tibi muneribus illum excaecare. Concede ergo ei a Sequana usque ad mare Northmannicum ducatum, tibi reservans urbem Rothomagensem; quatenus, ejus privata juvamine, penitus cogatur haec gens perfida a patria exire. » Quibus verbis rex persuasus continuo er suum legatum convocat Hugonem Magnum ad colloquium, ad villam quae dicitur Crux, juxta Compendium. Quo cum venisset, et de urbium seu comitatuum distributione audisset regem disputare, maluit perjurus honore ampliari, caecatus cupiditate, quam suo amico Richardo fidem inconvulsam conservare. Quapropter a loco recedentes, jurata adversum Northmannos expeditione et ab utrisque partibus congregatis exercitibus, rex Calcina, Hugo Bajocasina coeperunt rapinis et incendiis oppugnare territoria. Quae cum Bernardus Danus didicissset, Bernardi Silvanectensis usus consilio, confestim legatos dirigit
Abbreviated transcription (Latin):
tam mature uenisse stupet. ⁊ qualiter gͥͣ
nepotem suum ricardum se res habeat
diligenter inquirit. Cui cum rei ordinẽ
uetexisset. ⁊ solito letiorem eum feciss:
hugonem magnum statim celeri equita¬
tu petuut. A quo detecto cause consilio sa¬
cre fidei adiuuandum puerum sumentes
sacramentum: cum maximo exercitu ue¬
nerunt festinanter codiciacum. eumq in¬
de sublatum ad siluanectensem urbem
gaudentes deducunt.
onsiderans autẽ ludonuicus rex
uotum suum irritum fore ahu¬
gone magno ꝑ legatos suos tenore fidei ce¬
pit eum exigere. Cui cum renunciassẽt
nequaquam sub manu qua suspicatus ẽ
eum teneri sed sub bernardi siluauecten¬
sis comitis presidio de redditione eius
diffioens misit ad arnulfum flaudrensem
mandans qd sibi occͣreret festinus. de his
consulturus apud uicum qui dicitur re¬
stibulus. Ubi cum ambo pariter discep¬
carent suꝑ huius rei casu: nouissime sub¬
intulit arnulsus. Nouimus ⁊ hugͥonẽ

Expanded text:
tam mature venisse stupet, et qualiter erga tam mature venisse stupet, et qualiter erga nepotem suum Richardum se res habeant, diligenter inquirit. Cui cum rei ordinem detexisset, et solito laetiorem eum fecisset, Hugonem Magnum statim celeri equitatu petunt. A quo, detecto causae consilio, sacrae fidei ad juvandum puerum sumentes sacramentum, cum maximo exercitu festinanter veniunt Codiciacum, eumque inde sublatum ad Silvanectensem urbem gaudentes deducunt.Considerans autem Ludovicus rex votum suum irritum fore, ab Hugone Magno per legatos suos tenore fidei coepit eum exigere. Cui cum renuntiassent, nequaquam sub manu quam suspicatus est eum teneri, sed sub Bernardi Silvanectensis comitis praesidio; de redditione ejus diffidens, misit ad Arnulphum Flandrensem, mandans quod sibi occurreret festinus, de his consulturus apud vicum qui dicitur Restibulus. Ubi dum ambo pariter diverse disceptarent super hujus rei casu, novissime subintulit Arnulphus: « Novimus, ait, Hugonem
Abbreviated transcription (Latin):
totam prouinciam normannorum in¬
dicitur triduanum ieiunum. ⁊ fit con¬
tinua oratio ab eccłia ꝓ eo ad dũm. E nĩ
uero osmundus mito consilio cum iu¬
one p̃r guillelini de belismo. puerum
hortabatur ut simulata egritudine lec¬
to decomberet. ⁊ ita egre ut ab õnib des¬
paretur. Cuius monitis puer haut segit̃
obtemꝑans. quasi in extremo moitis po¬
situs continuo stratu ꝓst̾nitur. Quod cu¬
stodes uidentes neglecta eius custodia de
suis procurandis reb huc illucq diuer¬
tuntur. Forte in area domus iacebat her¬
be fasciculus. in quo osmund̃ puerum col¬
ligatum humeris imposuit. uelut pabulũ
equo laturus cenante rege. nudatisq pla¬
teis acuubus menia urbis transgreditur.
Ueniens autem in domum sui hospitis.
suꝑ equum festimis insilit. ⁊ arrepto pue¬
ro fugiens qͣntotius cociacum appulit.
in quo castellanis puerum commendauit.
⁊ ip̃e nocte eiuitans diluculo siluanec¬
tis uenit. Bernardus uero comes intuens eũ

Expanded text:
totam patriam Northmannorum indicitur triduanum jejunium et fit continua oratio ab ecclesia pro eo ad Dominum. Enim vero Osmundus, inito consilio cum Yvone patre Willelmi de Belismo, puerum hortabatur ut, simulata aegritudine, lecto decumberet, et ita aegre ut ab omnibus desperaretur. Cujus monitis puer haud segniter obtemperans, quasi in extremo mortis positus, continuo stratu prosternitur. Quod custodes videntes, neglecta ejus custodia, de suis procurandis rebus huc illucque divertuntur. Forte in area domus jacebat herbae fasciculus, in quo Osmundus puerum colligatum humeris imponens, velut pabulum equo laturus, coenante rege, nudatisque plateis a civibus, moenia urbis transgreditur. Veniens autem in domum sui hospitis, super equum festinus insilit, et, arrepto puero, fugiens quantocius Codiciacum appulit. In quo castellanis puerum commendavit, et ipse nocte equitans diluculo Silvanectis venit. Bernardus vero comes eum intuens,
Abbreviated transcription (Latin):
puer efficax atꝙ strenuus ad omĩa sollers
atꝙ u̾sutus. Quem rex adultum una cũ
pipino duce in austrã regnaturum direx̃.¬
In illis quoꝙ dieb saxones nimis rebelles
tium contra dagob̾tum regem austrosioꝵ¬

Expanded text:
puer efficax, atque strenuus, ad omnia solers atque versutus. Quem rex adultum una cum Pippino duce in Auster regnaturum direxIn illis quoque diebus Saxones nimium rebellestus gentium plurimarum contra Dagobertum regem Austrasio
Abbreviated transcription (Latin):
correptus mortuus est in spinogilo uil¬
xxx. clodoueum quoq filium eius franci
suꝑ se regem statuunt. Accepit q uxorem.
de genere saxonum nomine batildem. pul¬
chram ualde omni ingenio strenuam. Post
Grimo aldũ filium eiꝰ inmaiorẽ domus con
stituit. Decedente uero temꝑe defucto si¬
goberto rege. Grimoaldꝰ maior domus fili¬
um eius paruulum nomine dagob̃tum¬
umq suum in regno constituit. Quod frã
ci indignantes. grimoaldo in sidias pre¬
paran

Expanded text:
otans mortuus est in Spinogilo vil34. Chlodoveum filium ejus Franci super se regem statuunt. Accepitque uxorem de genere Saxonorum nomine Bathildem, pulchram valde, et omni ingenio strenuam. Post Grimoaldum filium ejus in majorem domatus statuit. Decedente vero tempore, defuncto Sigiberto rege, Grimoaldus major domus filium ejus parvulum nomine Dagobum suum in regno constituens. Franc! itaque hoc valde indignantes, Grimoaldo insidias preparan
Abbreviated transcription (Latin):
etus regnum obtinuit francorum. Dunc etiã¬
⁊ beatus audoenus ep̃c exortus enituit. Eo
temꝑe desuncto gundobaldo maiori domus
inclito: dagob̾tus rex herchenaldum uirũ
illustrem maiorẽ domus statuit. Habebat
gͥ p̃dictus rex ex regina sua nantilde de ge¬
nere saxonum filios duos sigob̃tum ⁊ clodo¬
ueum. Sigob̾tum iͦq maiorem filium suum
in austriã una cum pipino duce regnaturũ¬

Expanded text:
etus regnum obtenuit Francorum. A. Tunc et beatus Audoinus episcopus exortus enituit. Eo tempore, defuncto Gundolando maiorum domo inclito, Dagobertus rex Erchonoldo viro inlustre in maiorum domato statuit. Habebat igitur predictus rex ex regina sua Nanthilde de genere Saxonorum filios duos Sighiberto et Chlodovecho. Sighibertum vero, maiorem filium suum, in Auster una cum Pippino duce dir
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terea uiea seditione interfecti sunt. eo¬
rumq corꝑa intyberim ꝑiecta sunt. ip̃ius
quoꝙ Gracci inhumatum corpꝰ extabuit.
Interea oita uin sicilia bella ciuilis contagio
multas late infecit ꝓuincias. Nlam ⁊ min¬
turnis quadringenti quinquaginta seri
in cruce acti. ⁊ sinuesse ad quatuor milia
scipione oppressa sunt. In metallis quoꝙ
atheniensium idem tu multus seruilis ab
nam serui nouo motu intumescẽtes oppi¬
daius p̃ueniẽtib p̃ssi sunt. absꝙ illo pri¬
mo siciliensis mali fomite a quo iste ne¬
lut scintille emicantes diuersa hec incẽ¬
dia seminauerunt. In sicilia eñĩ post ful¬
uium consulem piso consul mamertium
opidum expugnauit . ibi octo inilia fu¬
gitiuoium interfecit. quos autẽ caꝑe po¬
tuit. patibulo suffixit. Cui cũ rutilius

Expanded text:
praeterea in ea seditione interfecti, eopraeterea in ea seditione interfecti, eorumque corpora in Tiberim projecta sunt: ipsius quoque Gracchi inhumatum cadaver extabuit. Orta praeterea in Sicilia belli servilis contagio multas late infecit provincias. Nam et Minturnis quadringenti et quinquaginta servi in crucem acti, et Sinuessae ad quatuor millia Caepione oppressa sunt. In metallis quoque Atheniensium idem tumultus seruilis ab lon etiam serui nouo motu intumescentes oppidanis praeuenientibus pressi sunt, absmo Siciliensis mali fomite, a quo istae velut scintillae emicantes, diversa haec incendia seminarunt. In Sicilia enim post Fulvium consulem Piso consul Mamertium oppidum expugnavit, ubi octo millia fugitivorum interfecit: quos autem capere potuit, patibulo suffixit, cui cum Rupilius
Abbreviated transcription (Latin):
senatum ira. populum suꝑbia inuasit. Grac¬
lit uti pecuna que funsset aitali populo
distbueretur. Obsistente nasica etiam põ¬
perus spopondit se Graccum cum pͥmũ
magistratu abisset accusaturum. Graccꝰ
cũ niteretur ut ip̃e tribunꝰ pleb subsequen-¬
te anno ꝑmaueret pullar̃ domi consuluit.
ab eoq ire in campum ꝓhibitus ẽ. Sed cũ
ꝑtinaciter ꝑ geret. sic illisit mox contra ia-¬
nuam pedem. ut eius excideretur articu¬
adu̾sis inuolau̾unt: ⁊ compugnantes te¬
gulam ante pedes eiꝰ deiecerunt. Cunꝙ ĩ
capitolio consuleret. similia auspicia habui¬
it. Et̾ cum comitiorũ die seditionis populi
accenderet. auctore nasica inflaminata no¬
bilitas fragmentis subselliorum plebem
sugauit. Gr̾accus ꝑ gradꝰ qui sunt suꝑ cal¬
puruium fornicem detracto amminicu¬
io fugiens. ictus fragnento subsellii cor¬
ruit. ruysusq assurgens alio ictu claue
cerebro impacto exanimatus ẽ. Oucenti

Expanded text:
senatum ira, populum superbia invasit. Gracsenatum ira, populum superbia invasit. Graclit, uti pecunia, quae fuisset Attali, populo distribueretur. Obsistente Nasica, etiam Pompeius spopondit se Gracchum, cum primum magistratu abisset, accusaturum. Gracchus, cum niteretur, ut ipse trib. pleb. subsequenti anno permaneret, pullarium domi consuluit, et ab eo ire in campum prohibitus est. Sed cum pertinaciter pergeret, sic illisit mox extra januam pedem, ut ejus excideretur articuadversis involaverunt, et compugnantes tegulam ante pedes ejus dejecerunt. Cumque in Capitolio consuleret, similia auspicia audivit. Et cum comitiorum accenderet, auctore Nasica, inflammata nobilitas, fragmentis subselliorum plebem fugavit. Gracchus per gradus, qui sunt super Calpurnium fornicem, detracto amiculo, fugiens, ictus fragmento subsellii corruit, rursusque assurgens, alio ictu clavae cerebro impactae exanimatus est. Ducenti
Abbreviated transcription (Latin):
Cot̾icordia iuctoriam. discordia excidium
prebuit. Quod romani tanquam sibi ac
de se dictum exempli loco acceꝑunt: quippe
quib iam de seditionib discordantis tocius
urbis nuntiabat᷑. Hac tempestate apud
iudeos occiso iudea machabeo. frat eius io¬
nathas pontifex habetur. Tunc etiam apud
brundusium pocuuius tragediarum scͥp¬
toi claruit. Igitur scipio multas hispanie
cinitates partim cepit. partim in deditio¬
nem accepit. Numantĩa a solo euercit. re¬
liquam ꝓuinciam infidem accepit. Eõdem
temꝑe attalus rex syrie frater eumenis
mortuus est. heredemq populum romanũ
reliquit. Ita imꝑio romano ꝑ testamentũ
asia accessit. Igitur kartagine numantia¬
q deletis oritur ap̃ romanos utilis de pro¬
uisione collatio. ⁊ oritur infamis de ambi¬
tione contentio. Graccus tribunts plebis
iratus nobilitati. cur iiter auctores numan¬
tini federis notatus ẽẽt. agrum apriuatis ea
successorem minutium dedit. His causis

Expanded text:
Concordia victoriam, discordia excidium Concordia victoriam, discordia excidium praebuit. Quod Romani tanquam sibi, ac de se dictum exempli loco acceperunt. Quippe quibus de seditionibus discordantis totius Urbis nuntiabatur. Hac tempestate apud Judaeos, occiso Juda Machabaeo, frater ejus Jonathas pontifex habetur. Tunc etiam claruit apud Brundusium Pacuvius tragoediarum scriptor. Igitur Scipio multas Hispaniae civitates, partim cepit, partim in deditionem accepit. Numantiam a solo evertit, reliquam provinciam in fidem accepit. Eodem tempore Attalus rex Syriae, frater Eumenis mortuus est, haeredemque populum Romanum reliquit. Ita Romano imperio per testamentum Asia accessit. Igitur Carthagine, Numantiaque deleta, oritur apud Romanos utilis de provisione collatio, et oritur infamis de ambitione contentio. Gracchus trib. pleb. iratus nobilitati, cur inter auctores Numantini foederis notatus esset, agrum a privatis eatsuccessorem Minutium dedit. His causis
Abbreviated transcription (Latin):
manorum fuit. Iterumꝙ romani yugna¬
re se aduersus numantinos fugiendo
fortissimis bello cedũt. Compositis tũ orcli¬
nibus nec sicut fugientes mnurbem reu̾tũ¬
tur. Eorpora interfectoium ad sepulturã
oblata accipere renuerunt. Noiissima
sye desꝑationis om̃s in mortem destinali.
clausam urbem ipsi intro suocenderunt.
cunctiq pariter ferro. ueneno igneq con¬
sumpti sunt. Romani nichil ex his penitꝰ
habuere uictis p̃ter securitatem suam. Neq
enu eu̾sa numantia uicisse se magis nu¬
mantinos qͣm euasisse dixerunt. Unum
numantinum uictoris catena non tenuit.
unde triumphum egerit uoma. Quicqͥd su¬
pellectilis fuit. ignis assumpsit. Igitur ea¬
tempestate qua ħ apud numantinam gest
sunt. ap̃ romam graccorũ seditiones agita¬
bantur. Tunc scipio tyresium quendam
celiticum principem consuluit. qua de cau¬
sa numantia aut pͥus inuicta durasset aut
post eu̾sa fuisset. Tyresius respondit.

Expanded text:
manorum fuit, iterumque Romani pugnamanorum fuit, iterumque Romani pugnare se aduersum Numantinos fugiendo fortissimis bello cedunt, conpositis tamen ordinibus nec sicut fugientes in urbem reuertuntur, corpora interfectorum ad sepulturam oblata accipere noluerunt. nouissima spe desperationis in mortem omnes destinati clausam urbem ipsi introrsum succenderunt cunctique pariter ferro ueneno atque igne consumpti sunt. Romani nihil ex his penitus habuere uictis praeter securitatem suam; neque enim euersa Numantia uicisse se magis Numantinos quam euasisse duxerunt. unum Numantinum uictoris catena non tenuunde triumphum dederit; quicquid supellectilis fuit, ignis atempestate, cum haec apud Numantiam gesta sunt, apud Romam Gracchorum seditiones agitabaCelticum principem consuluit, qua de causa Numantia prius invicta durasset, et post eversa fuisset. Tyresius respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
custodiendoꝵq peccoꝵ uł etiã exercendi
ruris quomͦ cum bello p̃merentur in clri¬
serĩt. ip̃i arcem paruam natura munitã
obtinentes. Alioqum tantam paucitatẽ
hominum tam amplium muri spaciũ
non munire magis qͣm ꝓ dere uidebatur.
Igͥ conclusi duu numantini ⁊ fame truci¬
dati deditionẽ sui obtulerunt. si tolera¬
bilia iuberentur. sepe etiam orantes iuste
pugne facultatem. ut tanquam uiris mo¬
ri liceret. Ultime om̃s duabus subito por-¬
tis eruꝑunt. larga pͥus potioneusi non
uini cuius ferax is locus nõ ẽ. sed suco tͥ¬
tici ꝑ arem confecto. quem ceruisam a
calefaciendo uocant. Suscitatur enim ig¬
ne illa ius germinis madefacte frugis. ac
deuide siccatur ⁊ post infarmam redacta
molli suoco ammiscetur. quo fermento
sapor ausfitatis ⁊ calor ebrietatis adicit᷑.
hac igitur potione post longam famem
recalescentes. bello sese ultro obtulerunt.
Atͦx diu cercamen ⁊ usꝙ ad ꝑiculum ro¬

Expanded text:
custodiendorumque pecorum uel etiam exercendi custodiendorumque pecorum uel etiam exercendi ruris commodo cum bello premerentur incluserint, ipsi arcem paruam natura munitam obtinentes; alioquin tantam paucitatem hominum tam amplum urbis spatium non munire magis quam prodere uidebatur. igitur conclusi diu Numantini et fame trucidati deditionem sui obtulerunt, si tolerabilia iuberentur, saepe etiam orantes iustae pugnae facultatem, ut tamquam uiris mori liceret. nltime omnes duabus subito portis eruperunt, larga prius potione usi non uini, cuius ferax is locus non est, sed suco tritici per artem confecto, quem sucum a calefaciendo caeliam uocant. suscitatur enim igne illa uis germinis madefactae frugis ac deinde siccatur et post in farinam redacta molli suco admiscetur , quo fermento sapor austeritatis et ealor ebrietatis adicitur. hac igitur potione post longam famem recalescentes bello sese obtulerunt. atrox din certamen et usque ad periculum Ro
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ loci eiecta sunt. Tantumq subito sb̃̾ distc¬
to duce ꝓfecit exerctius. ut mmantiam
diuꝑniciosissimam romanis breui solo
coequaret. Igitur cũ partem hiemis totã¬
ꝙ hiemem ne attemptata quidem pugna
facta est exercitus romanus opp̃ssuf Nu
mantinoium terga conuertit. Sed in cre¬
patione ⁊ minis obiectantis se consulis
manuꝙ retinentis. tandem indignatus
in hostem rediĩt. ⁊ quem fugiebat. fuge¬
re compulit. Orfficilis nunc in relatu fides
Numantinos ⁊ effugarere xomani ⁊ fu¬
gientes uidere romanos. Unde quia scipio¬
quia precer spem acciderat letatus ⁊ głatꝰ
ẽẽt. tamen ultra bellum aduersus eosan¬
dendum non esse ꝓrofessũs ẽ. Itaq urbem
obsidiõe conclusit. fossa etiam circundelit
cuiꝰ latitudo pedum decem altitudo uiginti.¬
Numantia autẽ intumulo sita haud pro¬
cus a flumine durio. tria milia passuum
bile est. quia hoc spacium cura alendon

Expanded text:
loci ejus ejecta sunt. Tantumque subito sub districloci ejus ejecta sunt. Tantumque subito sub districto duce profecit exercitus, ut Numantiam diu perniciosissimam Romani brevi solo exaequarent. Igitur cum partem aestatis, totamque hyemem, ne adepta quidem pugna facta est, exercituNumantinorum terga conuertit; sed increpatione et minis obiectantis sese consulis manuque retinentis tandem indignatus in hostem rediit et quem fugiebat fugere conpulit. difficilis tunc in relatu fides: Numantinos et fugauere et fugientes uidere Romani. linde quaquia praeter spem acciderat, laetatus et gloriatus esset, tamen ultra bellum adversus eos audendum non esse professus est. Itaque urbem obsidione conclusit, fossa etiam circumdedit, cujus latitudo pedibus decem, altitudo vigintiNumantia autem in tumulo sita haud procul a flumine Durio tria milia passuum bile est, quia hoc spatii cura alendorum
Abbreviated transcription (Latin):
consul creatꝰ atq ad oppugnandam nu-¬
mantiam cum exercitu missus ẽ. Numã¬
tia autem citerioris hispame. haud ꝓcul
a uacceis ⁊ cantabͥs in capite galetie sita.
ulcima celaberorũ fuit. Hec ꝑ annos qua¬
tuordecim cum solis quatuor suorũ. qua¬
draginta nulia romanorũ non solum su¬
stimuit. s eciã uicit. pudendis q federib
affecit. post tantã g ignominam quia
romams bis romam exercitus fuerant
numantiam mifsus ẽ. In hispaniam in¬
gressuo. non se ilico ingessit hostib. ut qͣi
incautos circumuenirer. sciens nunquam
id genus hominum adeo inocium corꝑe
atq animo resolui. ut ñ ip̃a qualitate
habitudinis sue apparatus alium p̃ celle¬
ret. sed aliqͣndui militem suum uiciosum
⁊ ignauum ex̃cendo magis quam puniẽ¬
do sine aliqua acerbitate. in castis uelut
in scolis exercuit. Deinde omnias que uo-¬
luptatis causa haberentur in castris. se ue¬
ro sub moueri mox iussit edicto. Deinde
scoitorum duo milia cum lixis e ꝓcinctu

Expanded text:
consul creatus, atque ad oppugnandam Numantiam cum exercitu missus est. Numantia autem citerioris Hispaniae, haud procul a Vaccaeis et Cantabris in capite Gallaeciae sita, ultima Celtiberorum 301 fuit. Haec per annos quatuordecim cum solis quatuor millibus suorum quadraginta millia Romanorum non solum sustinuit, sed etiam vicit, pudendisque foederibus arent. Post tantam igitur ignominiam, qua Numantinis bis Romani exercitus fuerant  Numantiam missus est. Is gressus, non se illico ingessit hostibus, ut quasi incautos circumveniret, sciens nunquam id genus hominum adeo in otio torpere, atque animo resolutum, ut non ipsa qualitate habitudinis suae apparatus aliorum praecelleret. Sed aliquandiu militem suum vitiosum, et ignavum exercendo magis quam puniedo sine aliqua acerbitate, in castris velut in scholis exercuit. Deinde omnia quae voluptatis causa haberentur in castris, severo submoveri jussit edicto. Denique scortorum duo millia cum lixis e procinctu
Abbreviated transcription (Latin):
uata magna uoce alleliua insonuit. Con¬
q oms ex̃citus sublata ad syd̾a uoce allelu¬
ia respondissẽt. cunctaq percituitum loca
resultarent continuo hostestantus pauor
inuadit. ut dissoluta acie fugam arripiẽ¬
tes cum iam singłoꝵ ceruicib gladius im¬
mineret. tremebundi ad ꝓpͥa refugerent.
Igitur quia semꝑ uirtus inuidiam parit
Ualentinanꝰ imꝑator qͣntum res edocuit.
ꝓpos ethii successus. ut supͣ p̃missum est. ꝑti¬
mestens eum simulq boetiũ nobilissimum
tis imꝑiũ salusq reipublice corruit nͨ ultra
ualentiniano mors ethii impune concessit.
Nlam ⁊ ip̃e anno seq̃nti a thrasyla echii
nis imꝑium gessisset confossus int̾iit. ex qͥb
cum theodosio socero iuginti quinq cum

Expanded text:
vata magna voce Alleluia sonuit: cumvata magna voce Alleluia sonuit: cumque omnis exercitus sublato ad sidera clamore Alleluia respondisset cunctaque per circuitum loca resultassent, continuo tantus hostes pavor invadit, ut dissoluta acie fugam arripientes, ac si singulorum cervicibus gladius immineret, tremebundi ad propria refugerent. Igitur quia semper virtus invidiam parit, Valentinianus imperator, quantum res edocuit, prosperos Aetii successus, ut supra praemissum est, pertimescens, eum simulque Boethium tis imperium salusque rei publicae corruit, nec ultra Valentiniano mors Aecii non impune cessit; nam et ipse anno sequenti a Transila Aetii nis imperium gessisset, confossus interiit, ex quibus cum Theodosio socero viginti quinque, cu
Abbreviated transcription (Latin):
ta milia captiuorũ prout cuiq etate aut
arte placuerunt cum regina eudoxia que¬
iamdictum genseritum. ad hoc facinus inui
ta quatuor annis. aconditione sua mille
ducentis ⁊ octo euolutis. Relicta itaq urbe
ꝑcampaniam sese Wandali mauriq effuuñdẽ¬
tes cuncta ferro flaminis q consumũt. quic¬
quid srẽsse potest diripiunt. Captam nobi¬
lissimam ciuitatum capuam ad solum usꝙ
oeiciunt. captiuanti p̃dant᷑. Nolam nichil¬
ominus urbem ditissimam aliasq qͣtn
plures pari ruia ꝓsternunt. Neapolim
p̃terea quasq ob firmitatem caꝑe non potu¬
erunt reb agrariis exmnanitas reliquunt. Q¬
cunq gladio suꝑfuerant. captinitatis iugo
subiciuntur. Inter has ꝓcellas uir piissimus
paulinus nõlane urbis ep̃c. postqͣm quic¬
quid habere poterat. incaptiuorum redem¬
ptionem expendit nouissime cum ei ruch̃
aliud nisi ip̃e sibisolummͦ suꝑeent ꝓ cuiꝰ
bat piis uiscerib ferre lacrimas cum eadẽ
ad africam ꝓficiscens quo iam hostes dis¬

Expanded text:
taque milia captivorum, prout cuique aetate aut arte placuerunt, cum regina Eudoxia, quae Geisericum ad hoc facinus invitta quattuor annis, a conditione sua mille ducentis atque octo evolutis. relicta itaque urbe per Campaniam sese Wandali Maurique effundentes cuncta ferro flammisque consumunt, quicquid superesse potest diripiunt, captam nobilissimam civitatum Capuam ad solum usque deiciunt captivant praedantur. Nolam nihilo minus urbem ditissimam aliasque quam plures pari ruina prosternunt. Neapolim praeterea quasque ob firmitatem capere non poterant, rebus agrariis exinanitas relinquunt, quicumque gladio superfuerant, captivitatis iugo subiciuntur. inter has procellas vir piissimus Paulinus Nolanae urbis episcopus, postquam quicquid habere poterat, in captivorum redemptionem expendit, novissime, cum nihil ei aliud nisi ipse sibi solummodo superesset, pro ns piis ferre visceribus lacrimas cum eadem ad Africam proficiscens, quo iam hostes dis
Abbreviated transcription (Latin):
ximi fuge occurrente sibi exira poitam. eo¬
dem scõ leone ep̃o. cuiꝰ supplicatio eum itad̾o
adiuuante leniuit ut cum omĩa potestati
enis eeñt tradita. ab igne tam̃ ⁊ cede atq sup¬
plicio abstineret. Quatuordecim int̾im dies
secura ⁊ libera ꝓscriptione omnib opib ⁊¬

Expanded text:
eodem sancto Leone episcopo, cuius supplicatio ita eum deo adiuvante linivit, ut, cum omnia potestati eius essent tradita, ab igne tamen et caede atque suppliciis abstineretur. quattuordecim interim dies secura et libera scrutatione omnibus opib
Abbreviated transcription (Latin):
pͥnceps hunoium ꝓ infestatione sclauoꝵ
ad habitandum inter sabariam ⁊ carno¬
tum ab imꝑatore postulauit. Quem ĩ ꝑ¬
ator beuigne suscipiens. ⁊ p̃cibus eius
annuens: munerib ditatum redire per
mꝑator inter filios suos misit.¬
regna diuidit. ut sciret quisq si suꝑstes
esset quam partem tueri ⁊ regere debuis¬
set. Testamentum inde factum: ⁊ uireiurã
ab optunatib francorum confirmatũ:¬
⁊ leoni pape missum ut maini sua subscͥbe
ret. Anuo incarnationis uomnni. doce .ui.
classis anicephoro imꝑatoie cui nicheta pa-¬
tricius preerat ad recuꝑandam dalmati¬
am mittitur. Echpsis lune .iiii. nonas
septemb̃ fuit. stante sole in .uii. parte
uirginis. lina autem stabat in xui. par¬
transire ꝑ eam .iii. idus feb̃ fuit eclypsis
solis media die stante utroq sydere in
t̃ luua obscurata est. ⁊ sol semel. ⁊ acies
Siure magnitudins uise.

Expanded text:
princeps Hunnorum propter infestationem Sclavorum princeps Hunnorum propter infestationem Sclavorum ad habitandum inter Sabariam et Carnutum ab imperatore postulavit. Quem imperator benigne suscepit, et precibus ejus annuens, muneribus donatum redire permisit. Imperator inter filios suos regna dividit, ut sciret quisque si superstes esset, quam partem tueri et regere debuisset. Testamentum inde factum et jurejurando ab optimatibus Francorum confirmatum, Leoni papae missum, ut manu sua subscriberet. Anno Incarnationis Domini octingentesimo sexto, classis a Nicephoro imperatore, cui Niceta patricius praeerat, ad recuperandam Dalmatiam mittitur. Eclipsis lunae quarta Nonas Septembris fuit, stante sole in decima sexta parte virginis: luna autem stabat in decima sexta partransire per eam. Tertio Idus Februarias fuit eclipsis solis media die, stante utroque sidere inter luna obscurata est, et sol semel, et acies mirae magnitudinis visae.
Abbreviated transcription (Latin):
fectionem in comꝑabilis calamitatis mee.
ꝑ ominem diuinam uirtutem. non ab¬
sconsuram te mn quicquam imꝑalium
yrene ab imꝑio depositataẽ.
qui legatos suos una tum legatis imꝑa¬
tons liaroli renusit. Nam imp̃r karolus
iesse ep̃m ambianensem ⁊ helinigaudũ
comitem constantinopolim direxit. Gbde
fridus rex danorum ꝓmisit. se pͥmum ad
colloquium imꝑatoͬrs uenturum. Sed
consilio suorum territus: ꝑ legatos im¬
ꝑatori qd̃ uoluit mandauit. Imꝑator
bant: cum mulierib ⁊ infantib trans¬
siaco uilla natiuitatem domini cum eo
celebrem duxit. Demde aquisgrani. do¬
natum magnis munerib ꝑ baioariam
ire uolentem deduci fecit usq rauennã.
Causa aduentus eius fuit quia imꝑator
miserat ad eum ꝓ rei ueritate inquiren¬
da. si qd̾ ferebatur sanguis xp̃i in ciuita¬
te mantua fuisset reptus. Accepta igitur¬
pontifex occisione in langobardiãm qͣsi
ꝓ inquisitionem exiit. Inde usq ad im¬
ꝑ atorem ꝑuenit. Theodorus capuanus

Expanded text:
llationem incomparabilis calamitatis meae. per omnem divinam virtutem non absconsuram te quidquam ex Irene ab imperio deposita, et qui legatos suos una cum legatis imperatoris Caroli remisit. Nam imperator Carolus Jesse episcopum Ambianensem, et Elinigaudium comitem Constantinopolim direxefridus rex Danorum promisit se primum ad colloquium imperatoris venturum: sed consilio suorum territus, per legatos imperatori quod voluit mandavit: imperator bant, cum mulieribus et infantibus transsiaco villa nativitatem Domini cum eo celebrem duxit, deinde Aquisgrani, et donatum magnis muneribus per Bajovariam ire volentem deduci fecit usque Ravennam. Causa adventus ejus fuit, quia imperator miserat ad eum pro rei veritate inquirenda, si, quod ferebatur, sanguis Christi in civitatem Mantua fuisset repertus. Accepta igiturpontifex occasione, in Longobardiam quasi pro inquisitione exiit, inde usque ad imperatorem pervenit. Theodorus Capuanus
Abbreviated transcription (Latin):
consules bituito regi auernorum gallie
ciuitatis bellum maximo instructu cõ¬
ꝑanti. adeo cum paruo exercitu. domitꝰ¬
occurrit. ut bituitꝰ paucitatẽ romanoꝵ
uix ad escam canib. qͦs in aginine habe¬
bat. sufficere posse iactaret. Qui cum sibi
ad tranfferendas copias unum pontem ro¬
dani fluminis parnum esse intelligeret
alium compactis lintͥb catenisq conexũ
suꝑstratis confixisꝙ tabulis inft̾xit. Con¬
serta pugna. ⁊ dni grauiter agitata. uicti
galli conuersiq infugam dum quisq sibi
timeret. co aceruatis in consulte agininib
⁊ preppero transitu pontis uincla ruꝑũt
ac mox cum ip̃is lintͥb submersi sunt.
milia in exercitu bituiti fuisse referunt᷑.
ex quib centum quinquaginta milia
uel cesa uel mersa sunt. Ubi quidam

Expanded text:
consul Bituito regi Aruernorum Galliae ciuitatis bellum maximo instructu conparanti adeo cum paruo exercitu occurrit, ut Bituitus paucitatem Romanorum vix ad escam canibus, quos in agmine habebat, sufficere 320 posse jactaret. Qui cum sibi ad transferendas copias, unum pontem Rhodani fluminis parum esse intelligeret, alium compactis lintribus catenisque connexum, superstratis confixisque tabulis instruxit. Conserta pugna, et diu graviter agitata, victi Galli, conversique in fugam, dum quisque sibi timet, coacervatis inconsulte agminibus, et praepropero transitu pontis vincula ruperunt, ac mox cum ipsis lintribus mersi sunt. n exercitu Bituiti fuisse traduntur, ex quibus centum quinquaginta milia uel caesa uel mersa sunt. Q.
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt. Eodem tẽꝑe echna mon̾te
ultra solitũ exarsit. ⁊ torrentibus igne¬
is suꝑfusis lateq circunfluentibus cha¬
thanam urbem finesq eiꝰ oppressit. ita
ut tecta eclium calidis ein̾ib p̃usta ⁊ pre¬
grauata coiruerẽt. Cuius leuande cladis¬
causa senatus decem annorum. uectiga¬
lia cathanensib remisit. Anno ab urbe¬

Expanded text:
ta sunt. Eodem tempore Aetna mons ta sunt. Eodem tempore Aetna mons ultra solitum exarsit, et torrentibus igneis superfusis lateque circumfluentibus, Catanam urbem finesque ejus oppressit, ita ut tecta aedium calidis cineribus praeusta et praegravata corruerent: cujus levandae cladiscausa, senatus decem annorum vectigalia Catanensibus remisit. 319 CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
cem seruo suo p̃buit. Caput gracci excisum
consuli allattim est corpꝰ ad comeliam ma¬
trem misenum oppidum deuectum est. ħ
autẽ comelia africani maions filia mise¬
num ut dixi pͥoris ꝓ morte filii secesserat.
Bona gracci publicata sunt. flaccus ad¬
olescens in robore neccatus est. Ex factione
graccei ducenti quinquaginta in auen¬
tino monte cesi referuritur. Opimius cõ¬
sul sicut in bello fortis fuit. ita in questio¬
ne crudelis. Nam ampluis tria milia ho
quidem causa innocentes incerfecli sunt.
hisoem temporib mecellus : baleares in su¬
las bello ꝑuagatus edomuit. ⁊ piraticã¬
at infestationem q̃m tc̃ ab hisdem exori¬
ebatur plurima incolarum cede comp̃s¬
sit. Gneus qͦ domitius ꝓ consul allob̾gas
gassos uxta oppidum uindalium gͣauis
simo bello uicit. maxime cum elefantoꝵ
noua forma eqdui hostium hostesq con¬
territi diffugissent. uiginti milia ibi al¬
lobrogum cesa referuntur. tria milia cap¬

Expanded text:
cem seruo suo praebuit. caput Gracchi excisum cem seruo suo praebuit. caput Gracchi excisum consuli adlatum est, corpus ad Corneliam matrem Misenum oppidum deuectum est. haec autem Cornelia, Africani maioris filia, Misenum, ut dixi, prioris filii morte secesserat. bona Gracchi publicata sunt; Flaccus adulescens in robore necatus est; ex factione Gracchi ducenti quinquaginta in Auentino caesi fuisse referuntur. Opimius consul sicut in bello fortis fuit ita in quaestione crudelis. nam amplius tria milia homquidem causa innocentes interfecti sunt. Isdem temporibus Metellus Baleares inslas bello peruagatus edomuit et piraticam infestationem, quae ab isdem tunc exoriebatur, plurima incolarum caede conpressit. Gnaeus quoque Domitius proconsule Allobrogas Gallos iuxta oppidum Vindalium grauisimo bello vicit, maxime cum elephantorum nova forma equi hostium hostesque conterriti, diffugissent; viginti millia ibi Allobrogum caesa referuntur, tria millia cap
Abbreviated transcription (Latin):
cũ tuluio flacco ingenti stipatus agmine.
capitolium ubi contio agitabatur ascen¬
dit ibi maximotumultu excitato. quidã
p̃co a graccanis interfectꝰ. uelut signum
belli fuit. flaceꝰ duob filiis armatis cinctꝰ
comitante etiam Giacco togato b̾uem.¬
ꝙ gladium sub simstra occultante
quannius ⁊ p̃conem frustra ꝑemisset. qui
seruos adlib̾tatẽ uocaret. Ianum tanq̃m
arcem occupaint. Contra decius brutus
obstinatissime dimicauit. Graccus post qͣm
ĩ templum minerue secesserat gladio im¬
combere uolens. interuentu letoris retentus
est. Itaq cum diu anceps bellum agita¬
recur sagittarii ab opimio mnissi consercã¬
multitudinem disturbauerunt. Quo flac¬
ci pater filiusq cum ꝑ edem lune in pri¬
uacam domum dissiliussent. foresq obiecissẽt reciso cͣticio ꝑie¬
te cõfossi st̃. Graccꝰ. diu ꝓ se amicis pugnan¬
tibus ac ꝑeuntib egre ad pontem subsiliti¬
um ꝑuenit. ibiq ne uiuus caꝑetur. cerui¬

Expanded text:
cum Fulvio Flacco ingenti stipatus agmine, Capitolium ubi concio agitabatur, ascendit: ibi maximo tumultu excitato, quidam praeco a Gracchanis interfectus, velut signum belli fuit. Flaccus duobus filiis armatis cinctus, comitante etiam Graccho togato, brevemque gladium sub sinistra occultante, quamvis et praeconem frustra praemisisset, qui servos ad libertatem vocaret, Janium tamquam arcem occupavit: contra D. Brutus vir obstinatissime dimicavit; Gracchus, postquam in templum Minervae secesserat, gladio incumbere volens, interventu Laetorii retentus est. Itaque 317 cum diu anceps bellum agitaretur, tandem sagittarii, ab Opimio missi, consertamultitudinem disturbauerunt. dno Flacci pater filiusque cum per aedem Lunae in priuatam domum desiluissent foresque obiecissent, rescisso craticio pariete confossi sunt. Gracchus diu pro se amicis pugnantibus ac pereuntibus aegre ad pontem sublicium peruenit ibique, ne ninus caperetur, cerui
Abbreviated transcription (Latin):
ab hercule fenice ut ferunt conditam regi¬
is tunc thesauris confertissimam uolo cir¬
cumuenit ⁊ cepit. Diffidens deinde propriis
reb ⁊ uiribus suis iugurtha. societatem cũ
hocho. maurorum rege fec̃ cuiꝰ equitatu cũ¬
il unmensum auctus marianum exerci¬
tum creb̾rimis incursionibus fatigauit.¬
postremo apud cirtam urbem antiqͣm ma-¬
sinisse regiam aduersum romanos expugna¬
tionem parantes. sexaginta milibus equi-¬
tum instructus occurrit. Nunquam
ulla romano militi tumultuosior pugna
et terribilioi fuit adeo ut discursu ⁊
fremitu circumcursantiũ ⁊ impetenti

Expanded text:
ab Hercule Phoenice ut ferunt conditam, regiab Hercule Phoenice ut ferunt conditam, regiis tunc thesauris confertissimam, dolo circumvenit et cepit. Diffidens deinde propriis rebus et viribus Jugurtha, societatem cum Boccho Maurorum rege fecit, cujus equitatu in immensum auctus, Marianum exercitum crebPostremo apud Cirtam urbem antiquam Masinissae regiam adversum Romanos expugnationem ejus parantes, sexaginta millibus equitum instructus occurrit. Nunquam ulla Romano militi tumultuosior pugna et terribilior fuit, adeo ut discursu et fremitu circumcursantium, et impetenti
Abbreviated transcription (Latin):
nisset. omnib pecuma aũ corruptis aut
attemptatis seditiones dissensionesq
ꝑ miscuit. Quam cum egrederetur in fami
satis notauit. elogio dicens urbem uenalẽ
⁊ mature ꝑituram si emptorem inuenerit.
is quadraginta milium armatorum exer¬
citui p̃fecerat. apud calamam urbem. the¬
sauris regiis conditis in hiantem bello p̃s¬
sit. Cunq uicto ignomimosissimum fedꝰ exe¬
git. Uniu̾sam pene africam a romanis
deficientem regno suo iunxit. Tercio mis¬
nicħ in qͥnqͣm cruentum faceret ad discipli¬
nam romanam reduxit. Iugurcham duob
p̃liis uicit. elefantos eius occidit. uelcepit
se defendi ad deditionem coactus trecentos
obsides declit. frumentum atq alios cõme¬
atus se ꝑsoluturũ spopondit. tͥa milia am¬
plius ꝑfugarum reddidit. Exi cum incert᷑
in pace imꝑbos non cohiberet excursus uani
marii consulis non minore pene quam ip̃e
p̃ditus erat astutia. romanisꝙ uirib fractꝰ
ẽ maxime. postqͣm marius urbem capsam

Expanded text:
nisset, omnibus pecunia corruptis, aut attentatis, ad seditiones dissensionesque male permiscuit. Quam cum egrederetur, infami satis notavit elogio dicens, O URBEM VENALEM, et mature perituram, si emptorem inveniret. is quadraginta millium armatorum exercitui praefecerat, apud Calamam urbem thesauris regis ibi conditis inhiantem bello oppressit. Cui victo ignominiosum foedgit. uniuersam paene Africam a Romanis deficientem regno suo iunxit. posnihil in quemquam cruentum faceret, ad disciplinam Romanam reduxit. Jugurtham duobus praeliis vicit, elephantes ejus occidit, vel cepitse defendi, ab eo ad deditionem coactus, trecentos obsides dedit: insuper frumentum, atque alios commeatus persoluturum se spopondit: tria millia amplius perfugarum reddidit. Exin cum incertus in pace improbos non cohiberet excursus, C. Marii consulis, non minore pene quam ipse praeditus erat astutia, Romanisque viribus fractus est: maxime postquam Marius urbem Capsam,