comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentes capti st̃: ⁊ iux᷑ litꝰ capite
pͥuati sc̃. Nec młto pͦ cenw. lf rex
m̾ce. centensem ꝓuinciã tnsub̾ans
p̃datus ẽ. Regemq eoꝵ pren uirib
sͥ imparem. ⁊ ideo ꝑlatibula ⁊ di¬
uortia delitescentẽ cõp̃hendit: ⁊
uinctũ uictoriosus secũ reduxit.
Richtͥci regis anno .xiiii. roman
amputau̾nt linguã leonis pͦp.
& ocłos sͥ eruert̃: eumq asua sede
potuit: rursusq. ppͣ. effectus:. pꝰ
tor. ⁊ a leone. ppͣ. sacͣtus. dampna¬
uit morti illos qui papã de hones¬
dulsit. ⁊ in exiliũ eos retrusit. pͦ
tͥenniũ qͦ defecit hrichtric rex west¬
Sexe. Hoc in tp̃r fuit magnũ p̃liũ
in nordhimbre. ap̃ Willehau: in
qͦ ꝑiit alric filiꝰ ħeb̾ti. ⁊ alii cũ eo¬

Expanded text:
iventes capti sunt, et juxta littus capite privati sunt. Nec multo post Cenwolf, rex Merce, Centensem provinciam transverberans praedatus est, regemque eorum Pren viribus sibi imparem, et ideo per latibula et divortia delitescentem comprehendit, et victum victoriosus secum reduxit. Brictrici regis anno XIV Romani amputaverunt linguam Leonis papae, et oculos sibi eruerunt, eumque a sua sede potuit, rursusque papa effectus est. Post tor et a Leone papa sacratus damnavit morti illos, qui papam dehonesdulsit, et in exsilium eos retrusit. Post triennium quoque defecit Brithric rex Westsere. Hoc in tempore fuit magnum praelium in Nordhumbre apud Wellehare, in quo periit Alric filius Heberti  al. He
Abbreviated transcription (Latin):
horribilit̾ destruxerunt: inidibus
ianuarii. Q t̃ tempestate Sigga
oux qͥ alfwold regẽ beatũ in digne
Rithtrici anno.xͦi. nordhimbͥ re¬
gẽ suũ edelred occid̾unt. Q anno
eo quo rex os redꝰ occisus fuerat. in
suꝑbiam elatꝰ: sua relicta nouam
oux̾at uxorẽ. ignorans qd̾ ⁊ ip̃e pꝰ
bienniũ ꝑimendꝰ eẽt: breuisq reg¬
ni gaudiũ. mortis desolatione tã
cito t̾minandũ foret: pͦ qͣm ardulf
u̾nt in regẽ: ⁊ eleuatꝰ ÷ in regia se¬
oe ap̃ eboracũ. Nec młto pͦ: obiit
enbaldꝰ archiep̃c ap̃ eboracũ. Qui

Expanded text:
horribiliter destruxerunt in Idibus horribiliter destruxerunt in Idibus Januarii. Qua etiam tempestate Sigga dux, qui Alfwold regem beatum indigne pBrictrici regis anno XI Nordhumbri regem suum Edelred occiderunt, qui anno eo, quo rex Ofredus occisus fuerat, in superbiam elatus, sua relicta novam duxerat uxorem, ignorans quod et ipse post biennium perimendus esset, brevisque regni gaudium mortis desolatione tam cito terminandum foret. Post quem Ardulf verunt in regem, et elevatus est in regia sede apud Eboracum. Nec multo post obiit Eubaldus archie
Abbreviated transcription (Latin):
osredꝰ regnare incepit. s anno seq̃n¬
ti ꝓdit᷑ ẽ: & a regno fugatꝰ. Et edel¬
red filiꝰ mol: itẽ regno est restitutꝰ.
cũ ꝯgͣgatis uirib rediret. ut edelred
ꝑ qͣm expulsus fu̾at regno expelłet:
int̾ eundũ captꝰ ẽ. & occisus. ⁊ sepł¬
tus ap̃ tinemuþa. Qmͣ bene gͥ dix̃¬
¶ũ enĩ iuuenis p̃dictꝰ os red. tͥpudiãs
& letabundꝰ rex fieret. qmͣ parum
estimabat se anno scđo regali sede.
ignari sciłz quã ꝓpe sint ad u̾sa.
¶a tẽpestate offa rex m̾ce. p̃cepit
amputari capd̃ scĩ eadelbricti. His
⁊ dieb. iambrit archiep̃c ult᷑ non
uix̃. & abbas edelred electus ẽ. archi¬
ep̃co. Anbaldꝰ̃ uͦ archiep̃c eboracensis
sacrauit baldulf ep̃m ap̃ w it̾ne.
mei dracones uolantes ꝑaera.
Qd̾ signũ. due pestes secute st̃. Pus
maxima fames. p̾ea gens pagana
a norwaigia. ⁊ dacia ueniens: que
pͥus gentẽ nordhimbrensẽ misere
oestruxert̃. ⁊ pͦ in lindiffarnensi
ꝓuincia. eccłias xͥ cũ in habitantib

Expanded text:
Ofredus regnare incoepit, sed anno sequenti proditus est, et a regno fugatus, et Edelred filius Mol item regno est restitutus. cum congregatis viribus rediret, ut Edelred, per quem expulsus fuerat, regno expelleret, inter eumdem captus est et occisus, et sepultus est Tinemuthae. Quam bene igitCum enim juvenis praedictus Osred tripudians et laetabundus rex fieret, quam parum aestimabat se, anno II regali sede, ignari scilicet quam prope sint adversa. Ea tempestate Offa rex Merce praecepit amputari caput S. Edelbricti. His etiam Lambrih archiepiscopus ultra non vixit, et abbas Edelred electus est in archiepiscopum. Eubaldus vero archiepiscopus Eboracensis sacravit Baldulf episcopum apud Witerne. mei dracones, volantes per aera, quod signum duae pestes secutae sunt: primo maxima fames, postea gens pagana a Norwegia et Dacia veniens, quae prius gentem Nordumbrensem misere destruxerunt, et post in Lindisfarnensi provincia ecclesias Christi cum inhabitantibus
Abbreviated transcription (Latin):
Regno namq relicto tonsuram
capitis in et̾nũ diadema gen̾atu¬
ram suscepit: furuasq uestes
ethereum splendorẽ collaturas
immo ut ueriꝰ dicam. ꝓ regno et̾¬
no cõmutau̾nt. Qͥb octo beatitu¬
dinũ iocunditas ꝑhennis. młti¬
plici delectam̃to in effabłr iocun¬
uatur. Quoꝵ strenuitatẽ. imita¬
n b̾atoꝵ est. Succ̃ aũ ei in regno
osulf filiꝰ suus: S cũ uno.i regnasset:
a familia sua nefanda ꝓdicione
occisus ẽ. ꝑ qm mol edeiwold: reg¬
nauit .ui. annis. ¶irta ħ tempus.
cudbrictꝰ archiep̃c uite dẽptus ẽ.
Inewlt cũ .ui. annis imꝑass.
edelbrit rex centensis metas
uuendi actigit. Eodem anno
mirabilia recepturus. Anno uͦ
seqñte mol rex nordhumbre. int̾¬
fecit os ibine fortissimũ ducum
suũ apd̾ eadł inescliue. iure. gẽ

Expanded text:
Regno namque relicto, tonsuram Regno namque relicto, tonsuram capitis aeternum diadema generaturam suscepit, furvasque vestes aethereum splendorem collaturas imo, ut verius dicam, pro regno aeterno commutarunt, quibus octo beatitudinum jucunditas perennis multiplici delectamento ineffabiliter jucundatur, quorum strenuitatem imitari beatorum est . Successit autem in regno Osulf filius suus; sed cum uno anno regnasset a familia sua nefanda proditione occisus est. Post quem Mol Edelwold regnavit sex annis. Circa hoc tempus Cudbrictus archiepiscopus vitae demptus est. Kinewlf cum VI annis regnasset, Edelbricht rex Centensis metas vivendi attigit. Eodem anno mirabilia recepturus. Anno vero sequente, Mol, rex Nordhumbre, interfecit Oswine fortissimum ducum suum apud Eadwines
Abbreviated transcription (Latin):
in dolorẽ tnsiit. Hñ dei iusticie et̾ne
laus & gła: nunc & semꝑ.
inewlti regis anno pͥmo. edel¬
boldo regi m̾ce. succ̃ beornred
ĩ regnũ. s breui. Offa enĩ eodem
anno aufugauit eũ. regnauitq
suꝑ m̾ce .xxxix. annis. offaiuuenᷤ
nobilissimus fuit. filiꝰ qͥdẽ Wing¬
ferd. filii chanwlf.t̾. os med. filii
epa. F. Wppa. F. Creada. Fͦ. kinewald
F. Woden. Offa strenuissimꝰ tex fuit.
inicit namq centenses p̃lio. uicit
namq sc̃i Albani ossa inmonas¬
t̾io qͦd ꝯstrux̾at: młtisq modis di¬
tau̾at. Deditq uicario beati petri
Romane urbis pontifici redditũ
statutũ. de singłis domib regni
sui in eternum.
inewlti reg̃ anñ . ii. edbt rex
nordhumbre. uidẽs regũ p̃dic¬
toꝵ edelboldi. scił⁊ & sigeb̾ti uitã
erũpnosam ⁊ finẽ infaustũ: sel¬
wlfi uͦ p̃cessoris sui uitã laudabi¬
lem. & finẽ głosum. meliorẽ par¬
tem elegit: que ñ auferetur ab eo.

Expanded text:
in dolorem transiit. Unde domini justitiae aeternae in dolorem transiit. Unde domini justitiae aeternae laus et gloria nunc et semper. Kinewlfi regis, anno primo Edelboldo regi Meree successit Beornred in regnum, sed brevi. Offa enim eodem anno fugavit eum, regnavitque super Merce XXXIX annis. Offa, juvenis nobilissimus fuit; filius quidem Wingferd, filii Eanwlf, filii Osmod, filii Epa, filii Wippa, filii Creada, filii Kinewaldfilii Woden. Offa strenuissimus rex fuit; vicit namque Centenses praelio, vicit namque ossa sancti Albani in monasterium quod construxerat, multisque modis ditaverat, deditque vicario beati Petri Romanae urbis pontifici redditum statutum de singulis domibus regni sui in aeternum. Kinewlfi regis anno tertio Eadbert rex Nordhumbre videns regum praedictorum Edelboldi scilicet et Sigeberti vitam aerumnosam et finem infaustum, Ceolwlfi vero praedecessoris sui vitam laudabilem et finem gloriosum, meliorem partem elegit, quae non auferetur ab eo.
Abbreviated transcription (Latin):
& popłs tocius regni: & ꝓuida de¬
lib̾atione ⁊ unanimi consensu
omĩum expulsus ẽ. a regno. kene¬
Wlf uͦ iuuenis egͤgiꝰ. de regia stir¬
pe oriundus: electus÷ in regem.
Sigeb̾tus rex fugatus a suis. non
minora m̾itis metuens: insiluã
magnam qͥ uocat᷑ andredesce ald
fugiens se abscondit. Ubi qͥ dam
porcariꝰ cumbre. consulis neqͥter
ut diximꝰ int̾fecti: regẽ absconsũ
inuenit. In uentũ cognouit. cog¬
pensat. Elligens namq reges un¬
ꝓbos ad contricionẽ ꝓm̾itam sub¬
iectoꝵ. aliũ dii insanire ꝑmittit.
ut ⁊ popłs pͣuus du uexetur: &
rex pͣuior in et̾nũ acciꝰ crucietur.
ueluti edelboldum regẽ m̾ce p̃fa¬
tum. aliũ uͦ cita dist̾minatione p̃¬
occupat. ne popłs suus minia ti¬
ranmide. oppressus ñ respiret: ⁊ in¬
mod̾ata pͥncipis neqͥtia: citissimas
ultionis et̾ne debito penas in cur¬
rat: ueluti si geb̾tum hc̃ de quo
tͣctamꝰ. Qͥ qnͣto neqͥor extitit. tanto
uiliꝰ a subulco int̾fectus: a dolore

Expanded text:
et populus totius regni, et provida deliberatione, et unanimi consensu omnium expulsus est a regno. Kinewlf vero, juvenis egregius de regia stirpe oriundus, electus est in regem. Sigebertus vero rex fugatus a suis non minora meritis metuens, in silvam magnam, quae vocatur Andredeswald, fugiens se abscondit, ubi quidam porcarius Cumbrae consulis, nequiter, ut diximus, interfecti, regem absconsum invenit, inventum cognovit, cogpensat. Eligens namque reges improbos ad contritionem promeritam subjectorum, alium diu insanire permittit, ut et populus pravus diu vexetur, et rex pravior in aeternum acrius crucietur, veluti Edelboldum regem Merce praefatum; alium vero cita disterminatione praeoccupat, ne populus suus nimia tyrannide oppressus non respiret, et immoderata principis nequitia, citissimas ultionis aeternae debito poenas incurrat, veluti Sigebertum hunc, de quo tractamus. Qui quanto nequior exstitit, tanto vilius a subulco interfectus, a dolore
Abbreviated transcription (Latin):
offa regnauit suꝑ m̾ce .c. &. xli. di¬
es. ⁊ mortuus ẽ. cui succ̃ rex cen¬
wlt. Nodẽ anno eadb̾et uocatus
alio noĩe pren: ad eptꝰ ÷ regnum
centense. Gens uͦ pagana: p̃daue¬
runt nordhimbre. ⁊ monast̾ium
esfert spoliau̾nt apud donemuthe.
Tc̃ uͦ occurrentib eis nobilissimis:
⁊ bello asuetissimis angloꝵ: ducib
eoꝵ occisis. uicti ad puppes fugeit̃.

Expanded text:
Offae regnavit super Merce, et CXLI die mortuus est; cui successit rex Cenwelf. Eodem anno Eadbrict vocatus alio nomine Pren adeptus est regnum Centense; gens vero pagana praedaverunt Nordhumbre, et monasterium Egfert spoliaverunt apud Donemuth. Tunc vero, occurrentibus eis nobilissimis et bello assuetissimis Anglorum, ducibus eorum occisis, victi
Abbreviated transcription (Latin):
roboratum. cresc̾e. usq in ꝑfectũ
non destitit:
udredus.xiiͦii. anno regni sui.
pugnauit ꝯtͣ bͥtannos. Qͥ uic¬
tori regis edelbaldi ut p̃d̾̃cm est
frustra resistentes: cito fugam in¬
ceꝑunt. clademq maximã sine
hostium detͥmento digne ꝑtule¬
runt. Anno seq̃nte. cudredus Rex
magnus & excelsus: tot ꝓsꝑita¬
tib & uictoriis potitꝰ. mortis in¬
clem̃tia leticiam fimuit
igeb̾tus regis p̃d̃ci cognatꝰ suc¬
nuit. Namq exp̃cessoris sui euẽ¬
tib tume fc̃s. ⁊ in solens: ⁊̃ suis
intołabił fuit. Num aũ om̃ib
modis male tͣctaret eos. Legesq
uł ad cõmodũ suũ depͣuaret. ł
ꝓ cõmodo suo deuitaret: cumbra
ꝯsul eiꝰ nobilissimꝰ. p̃ce tociꝰ popłi
q̃rimomias eoꝵ regi fero intima¬
uit. Qm qͥa regẽ suaserat. ut le¬
uius popłm regeret. & in humani¬
tate deposita d̾o & hominib ama¬
bilis appareret: mox ĩpia nece iꝰ¬
sit int̾fici. popłoq semor & in to¬
ł̾abilior tirannidẽ augm̃tauit:

Expanded text:
 crescere usque in perfectum non destitit. Cudredus quartodecimo anno regni sui pugnavit contra Britannos, qui victori regis Edelboldi, ut praedictum est, frustra resistentes cito fugam inceperunt, clademque maximam sine hostium detrimento digne pertulerunt. Anno sequente, Cudredus rex magnus et excelsus, tot prosperitatibus et victoriis potitus, mortis inclementia laetitiam finivit. Sigebertus regis praedicti cognatus sucit. Namque ex praecessoris sui eventibus tumefactus et insolens, etiam suis intolerabilis fuit. Cum autem omnibus modis male tractaret eos, legesque vel ad commodum suum depravaret, vel pro commodo suo devitaret, Cumbra consul ejus nobilissimus prece totius populi querimonias eorum regi fero intimavit. Quem, quia regem suaserat ut levius populum regeret, et inhumanitate deposita, Deo et hominibus amabilis appareret, mox impia nece jussit interfici, populoque saevior et intolerabilior tyrannidem augmentavit.
Abbreviated transcription (Latin):
mina sua seminau̾nt: ut ueni¬
entes ueniãt cũ exultatione. suos
deo manipłos afferentes. ¶õpleuit
gͦ ceolw lfus ebdomadã regum
ꝑfectoꝵ. ⁊ habitu monachili sus¬
anno. In hoc regum conm̃cio Edel¬
bold rex suꝑb m̾censis. alt̾uis uir
animi. ⁊ ideo aliꝰmodi deditus
fim: sp̃ta sc̃ificatione gladiisq
iuira pͦ ponens: intͦut nordhim¬
bre. Et cũ ñ ẽẽt. qͥ ei resist̾e posseci
p̾da arrepta qnͣta uoluit: secum
ad sua tranͦuexit.
edhelardus rex .xiiii. anno reg.¬
ni sui. mortuus ẽ. Et regna-¬
uit sudred cognatꝰ eiꝰ ꝓ eo super
wests exe .xui. annis. E delbaldus
uͦ rex suꝑb: sepe eũ ñc seditioni¬
b. ñc bellis affugebat. E ortuna
aũ uaria: uicib uariis mͦ hc mͦ
illũ. martis euentib extollebat.
Aliqñ uͦ pacẽ int̾ se statuebant.
qmͣ breui tenentes spacio. denuo

Expanded text:
mina sua seminaverunt, ut venimina sua seminaverunt, ut venientes veniant cum exsultatione suos Deo manipulos afferentes . Complevit ergo Ceolwolfus hebdomadam regum perfectorum, et, habitu monachali susannis. In hoc regum commercio Edelbold rex superbus Mercensis, alterius vir animi, et ideo aliusmodi deditus fini, spreta sanctificatione, gladiisque jura postponens, introivit Nordhumbre, et cum non esset qui ei resistere posset, praeda arrepta, quantam voluit secum ad suos transvexit. Adelhardus rex decimo quarto anno regni sui mortuus est, et regnavit Cudred cognatus ejus pro eo super Westsere sexdecim annis. Edelbaldus vero rex superbus saepe eum nunc seditionibus, nunc bellis affligebat. Fortuna autem varia vicibus variis modo hunc modo illum Martis eventibus extollebat. Aliquando vero pacem inter se statuebant, quam brevi tenentes spatio denuo d
Abbreviated transcription (Latin):
spiciendũ. ⁊ eiꝰ beatitudinẽ mi¬
randam: ip̃e horribilib curis ne¬
cis. ⁊ ꝑdicionis ⁊ młtimode ca¬
lamitatis. intͦ cruciabat᷑: ⁊ ani¬
mo & corpore decoq̃batur. Uumq
alii iudicarẽt eũ beatissimũ: ip̃e
qͥ solus animi sui secͨta nau̾at.
iudicabat se miserrimũ. Qũ gͦ
paruo spatio .i. uiii. annis reg¬
nass ꝑmaximũ uisum ÷ ei. ⁊
ualde anxiatꝰ ẽ: qͦd tanto tp̃r
uitã suam amiserit. curis ⁊ de
reliquũ saltẽ uite sue ñ erronee.
stulticie. s sapĩe. & utilitati ꝓpͥe
oicare. certauit. Axemplũq as¬
sumens ex historia b̾̃i uiri p̃dicta.
sex reges fortissimos. uir uere for¬
fortissimꝰ ꝓsecutus ẽ. Scił⁊ edelre¬
oum regem m̾ce. Et kenredum
successorẽ eiꝰ. N ec ñ cedw̾ allam
Qͥ mona chꝰ effectus. diẽ iocundũ
mortis sue p̃uidit: uidit ⁊ gaisꝰ
ͦ. Isti ñ deuorau̾nt sub̾as suas
cũ m̾etͥtib. s euntes cũ dolore se¬

Expanded text:
spiciendum et ejus beatitudinem mispiciendum et ejus beatitudinem mirandam, ipse horribilibus curis necis et proditionis et multimodae calamitatis intus cruciabatur, et animo et corpore decoquebatur. Cumque alii judicarent eum beatissimum, ipse qui solus animi sui secreta noverat judicabat se miserrimum; cum ergo parvo spatio, id est octo annis regnasset, permaximum visum est ei, et valde anxiatus est quod tanto tempore vitam suam amiserit curis vanis reliquum autem saltem vitae suae non erroneae stultitiae sed sapientiae et utilitati propriae dicare certavit. Exemplumque assumens ex historia beati viri praedicta, sex reges fortissimos vir vere fortissimus prosecutus est, scilicet Edelredum regem Merce, et Cenredum successorem ejus, nec non Cedwallam requi monachus effectus diem jucundum mortis suae praevidit, vidit et gavisus est. Isti non devorarunt substantias suas cum meretricibus, sed euntes cum dolore se
Abbreviated transcription (Latin):
cudha. filii cudwine .f̾. ledwold.¬
reg̃. Q eolwlf gͥ cũ sepe. uiuenti
bede colloqueret᷑: ⁊ sepe añ mortẽ
eiꝰ ⁊ pꝰ mortem. historiã eiꝰ ad se scͥp¬
tã occłis adhib̾et: cepit diligent̾
regum singłoꝵ fc̃a. & finẽ secum
oiscut̾e. Uiditq luce clariꝰ regna
t̾rena. ⁊ res humanas. cũ labore
ꝑqͥri: cũ timore possicłi. cũ dolore
a mitti. Et qͥa qͥbdam minꝰ cal¬
lidiuł etate ten̾is. uidentes corpo¬
ralia pulchra ⁊ delectabilia. cũ
audierint p̃dicari. ea deserenda
sto nichilum deueniant. ⁊ fructũ
tandẽ nlłm nͥ seram penitudinẽ
gen̾ent: hoꝵ nicħ regẽ callentẽ
⁊ exꝑtũ. ĩ pediebat. Senserat enĩ
in seip̃o regnũ sͥ cũ labore fuisse
ꝑqͥsitum. cũ timore possessum.
Noluit uͦ cum dolore amittere.
Sponte gͥ diuitiarũ ñ seruus s
dñs. qͣsi magnꝰ uiles abiecit.
Maxĩe aũ accend̾at eũ. qͦd cum
pueri uł mulieres. uulgꝰq uel
⁊ diciores ꝓsilirent ad eum con¬

Expanded text:
Cudha, filii Cudwine, filii Ledwoldregis. Ceolwolf igitur, cum saepe viventi Bedae colloqueretur, et saepe ante mortem ejus, et post mortem historiam ejus ad se scriptam oculis adhiberet, coepit diligenter regum singulorum facta et finem secum discuteterrena et res humanas cum labore perquiri, cum timore possideri, cum dolore amitti. Et quia quibusdam minus callidis, vel aetate teneris videntibus temporalia pulchra et delectabilia, cum audierint praedicari ea deserenda ad nihilum deveniant, et fructum tandem nullum nisi seram poenitudinem generent. Horum nihil regem callentem et expertum impediebat. Senserat enim in seipso regnum sibi cum labore fuisse perquisitum, cum timore possessum; noluit vero cum dolore amittere. Sponte igitur divitiarum non servus, sed dominus, quasi magnus viles abjecit. Maxime autem accenderat eum quod, cum pueri vel mulieres vulgusque vel etiam ditiores prosilirent ad eum con
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ fud̾at: sensit qͦd eg̾at.
dum iam cruore suo terram ĩbu¬
it: & c̾ebro resꝑsit. G qͥ ad auxili¬
um eiꝰ uen̾ant. pene sunt omnes
int̾fecti. In qͥb adilhere fr̃ anne
regis orientalium angloꝵ. qui pꝰ
eum regnaũ. auctor ip̃e belli: ꝑ¬
oitis militib sine auxiliis int̾¬
emptꝰ est. Et qͥa ꝓpe fluuium Wĩ¬
Wed pugnatũ ẽ. qui tunc ꝑ in¬
undantiam pluuiarũ late. alue¬
um suum. immo om̃s ripas su¬
as tnͣsierat: ꝯtigit ut młto płes
a qͣ fugientes qmͣ bellantes ꝑd̃et
ensis. G elfleda filia osWi regis.
Dem obiit. Ubi sepultus ẽ. p̃r eius
osWi. ⁊ mat̾ eiꝰ enflad: ⁊ p̃r matͥs
eiꝰ Adwine. Irib gͥ annis pͦ mortẽ
Pende. rex᷑ os wi gentẽ m̾tioꝵ. ⁊ ce¬
t̾as australes ꝓuincias: gentemq
pictoꝵ ex parte magna. Dedit ⁊̃
pede filio pende cognato suo. reg¬
num australiũ m̾tioꝵ. qͥ sunt fa¬
miliarũ .u. miliũ: discreti fluuio

Expanded text:
sanguinem fuderat, sensit quod egerat, sanguinem fuderat, sensit quod egerat, dum jam cruore suo terram imbuit, et cerebro respersit: ergo qui ad auxilium ejus venerant pene sunt omnes interfecti. In quibus Adilhere frater Annae regis orientalium Anglorum, qui post eum regnavit, auctor ipse belli perditis militibus sive auxiliis interemptus est. Et quia prope fluvium Minwed pugnatum, qui tunc per inundantiam pluviarum late alveum suum imo omnes ripas suas transierat, contigit ut multo plures aqua fugientes quam bellantes perderet ensis. Igitur Elfleda, filia Oswi regis dem obiit, ubi sepultus est pater ejus Oswi, et mater ejus Enflad, et pater matris ejus Edwine. Tribus igitur annis post mortem Pendae rexit Oswi gentem Merciorum et caeteras australes provincias gentemque Pictorum ex parte magna: dedit etiam Pedae filio Pendae cognato suo regnum australium Merciorum, qui sunt familiarum V millium, discreti fluvio
Abbreviated transcription (Latin):
os Wius rex cum alfrido filio suo.
s xͦ duce confisus occurrit. Nã
alius filiꝰ eiꝰ sb̃frid eo tp̃r in ꝓuin¬
cia m̾tioꝵ: a pd̾ reginã cinewis¬
sem obses tenebatur. Bilius aũ
os Waldi regis. & diluuald qͥ eis au¬
xilio eẽ. debuerat. in parte erat
ad u̾sarioꝵ: eisdemq contͣ patͥã
& patͣum suũ pugnat᷑us ductor
extit̾at. Qmͣuis in ip̃o tp̃r pugnã¬
oi. se se pugne subtͣrerat: euen¬
tumq discͥminis. tuto in loco ex¬
pectabat. Inito gͦ c̾tamine. fuga¬
ti sunt: & cesi pagam duces.xxx.¬
Ps̃ enĩ omĩps cũ suis ad erat. Dis¬
soluitq fortitudinẽ reg̃ p̃ ende.
solutũq robur neruoꝵ brachiis
eiꝰ dempsit: & cor magnanimiũ
contabesc̾e iussit. Gnec se mic̾ti¬
b suis cognouit. nec armis hosti¬
um in penetrabił fuit. Stupuitq
hostes tales ẽẽ. qͣl ip̃e hostib eẽ.
solebat. Se uͦ talem. qͣles illi ẽẽ.
solebant. Qui gͦ semꝑ alienum

Expanded text:
Oswius rex cum Alfrido filio suo Oswius rex cum Alfrido filio suo m; sed, Christo duce, confisus occurrit. Nam alius filius ejus Egfrid eo tempore in provincia Merciorum apud reginam Cinewissem obses tenebatur. Filius autem Oswaldi regis Edilwald, qui iis auxilio esse debuerat, in parte erat adversariorum, iisdemque contra patriam et patruum suum pugnaturus ductor exstiterat. Quamvis in ipso tempore pugnandi sese pugnae subtraxerat, eventumque discriminis tuto in loco exspectabat. Inito ergo certamine, fugati sunt et caesi pagani ducess enim omnipotens cum suis aderat, dissolvitque fortitudinem regis Pendae, solitumque robur nervorum brachiis ejus dempsit, et cor magnanimum contabescere jussit; ideo nec se in ictibus suis cognovit, nec armis hostium impenetrabilis fuit; stupuitque hostes tales esse, qualis ipse hostibus esse solebat, se vero talem, quales illi esse solebant. Qui ergo semper alienum
Abbreviated transcription (Latin):
si ep̃o. Itamar uͦ successit Dami¬
txła pars seqͥtur de conu̾sio¬
ne middelengle .i. medit̾a¬
neoꝵ angloꝵ. sub pͥncipe peda:
ft̃a. Ded̾at namq rex oswi. pe¬
de filio pende regis filiã suam.
eo pacto ut. xͥanus effic̾etur. Hoc
⁊ maxime fc̃m ẽ. ꝑsuasionẽ al¬
fridi filii oswi regis: qui sororẽ
aiꝰ dux̾at kineburgã filiã pende
baptizat᷑ ẽ. gͦ peda cũ suis afi¬
nano ep̃o in uico qͥ uocatur ad
ne. crecłent. qͥ uellent: tẽpnebatq
credentes. ⁊ male uiuentes. Post
Oswi namq rex. cũ irruptiones
Bende regis intolabiles fre nõ
poss: optulit ei mun̾a in num̾a.
Penda uͦ strenuus. qͥa gentẽ eius
ert̾minare decreu̾at: munera
spreuit. Gosibi sup̃mis accensus
dolorib: ait. Si paganus nescit
mltos aggressus est. Deniq fert᷑
qͥa tͥties maiorẽ pagani habue¬
runt exertitũ. Siquidẽ ip̃i .xxx.
legiones ducib nobilissimis in¬
structas. in bello habuere. Qͥb

Expanded text:
si episcopo. Ithamaro vero successit Damisi episcopo. Ithamaro vero successit Damiars sequitur de conversione Midelengle, id est Mediterraneorum Anglorum sub principe Peda, derat namque rex Oswi Pedae filio Pendae regis filiam eo pacto ut Christianus efficeretur. Hoc etiam maxime factum est persuasione Alfredi filii Oswi regis, qui sororem ejus duxerat Chineburgam filiam Pendae. Baptizatus est igitur Peda cum suis a Finano episcopo in vico, qui dicitur Ad ne crederent, qui vellent, temnebatque credentes et male viventes. Post Oswi namque rex, cum irruptiones Pendae regis intolerabiles ferre non posset, obtulit ei munera innumera. Penda vero strenuus, quia gentem ejus exterminare decreverat, munera itur Oswi supremis accensus doloribus, ait: « Si paganus nescit multos aggressus est. Denique fertur quia, tricies majorem pagani habuerunt exercitum; siquidem ipsi triginta legiones ducibus nobilissimis instructas in bello habuere. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Wi regis: successit patͥ magno
Paulino. Itamar ẽpc in rouensi
eccłia. Nc̃ temꝑis regno orientali¬
um angloꝵ. pͥ ost eruualdũ Red¬
Waldi successorẽ: Sigeb̾t fr̃ eius
p̃erat. ħo religiosꝰ. Qui in gallia
exulans ꝓinimicitia RedWaldi
baptizatus fuerat. Rexq fc̃s. ut
in gallia uid̾at. scolas puerorũ
instituit: iuante se felice ep̃o.
Ad qͣm sc̃s furseus de hib̾nia ui¬
mens: nobilit̾ susceptus est. Ry
atitẽ tm̃ d̃o adhesit. ut cognato
runt eum exire cont᷑ regẽ pendã
Ille tñ ñ nͥ uͥgam. in manu habe¬
bat in p̃lio. Occisus ẽ. gͥ cũ regi
eb̃nice & ex̾titu. quib successit
anna filius eni. de regio gen̾e uir
bonus. & bone p̃r sobolis: quẽ
⁊̃ penda p̾ea occidit. Belici aũ
ep̃o orientalium angloꝵ succes¬
sit homas. Postquẽ bonefacius
hos om̃s cum ordinass honoriꝰ
archiep̃c mortuus ẽ. ¶ui d̾s̃ de¬
oit sextꝰ archiep̃e kentensis suc¬
cessit. ordinatus ab Itamar rouẽ¬

Expanded text:
wi regis successit patri magno wi regis successit patri magno Paulino Ithamar episcopus in Rovensi ecclesia. Tunc temporis regno orientalium Anglorum, post Carpwaldum Redwaldi successorem, Sigbert frater ejus praeerat homo religiosus: qui in Gallia exsulans pro inimicitia Redwaldi baptizatus fuerat. Rexque factus, ut in Gallia viderat, scholas puerorum instituit, juvante se Felice episcopo: ad quem sanctus Furseus de Hibernia veniens, nobiliter susceptus est. Rex autem tantum Deo adhaesit ut, cognato runt eum exire contra regem Pendam. Ille tamen nonnisi virgam in manu habebat in praelio; occisus est igitur cum rege Egnice et exercitu; quibus successit Anna, filius Eni, de regio genere, vir bonus et bonae pater sobolis: quem etiam Penda postea cecidit. Felici autem episcopo orientalium Anglorum successit Thomas, post quem Bonifacius. Hos omnes cum ordinasset Honorius archiepiscopus, mortuus est: cui Deusdedit sextus archiepiscopus Centensis successit, ordinatus ab Ithamar Roven
Abbreviated transcription (Latin):
cedis illiꝰ: miracła usq hodie faci¬
unt. Successit uͦ regi sc̃o fr̃ eiꝰ osWi:
regnans.xxuiiͦi. annis in ꝓuincia
b̾nitioꝵ. S inꝓuincia deiroꝵ os¬
Wine filiꝰ osriti regis. de qͦ p̃dictũ
ẽ: un. annis regnauit. Ingͣuescẽ¬
tib uͦ causis. cum reges simł con¬
flicturi eeñt. Apd̾ Wilfaresdun .i.
mons u ilfari & ẽ auico catarac¬
tione .x. ferme milib ꝯtͣ solsticia¬
lem occasum: uidens se osWine
ĩ parẽ uirib remittens exertitũ:
abscondit se in domo hunwai¬
oi comitis. qm sͥ amicissimum
putabat. cum uno tm̃ milite.
noĩe tondehere. S ab eodẽ mili¬
te ꝓditus est oswine. & de testan
sit: eccł̃ia constructa est. Erat aũ
rex osw̾ine aspectu uenustus.
stat᷑a sullimis: affatu iocundus.
morib ciuilis: manib largus.
& ideo ab om̃ib dilectus: & a no¬
De cuiꝰ humilitate. digna rela¬
tu int̾ sc̃i Aidam sͥ dilectissimi
oꝑa refemus. Scd̃o aũ anno os¬

Expanded text:
caedis illius miracula usque hodie ficaedis illius miracula usque hodie fiunt. Successit vero regi sancto frater ejus Oswi, regnans XXVIII annis in provincia Berniciorum. Sed in provincia Deirorum Oswine filius Osrici regis, de quo praedictum est, VII annis regnavit. Ingravescentibus vero causis, cum reges simul conflicturi essent apud Wilfaresdune, id est montem Wilfari, et est a vico Cataractone decem ferme millibus contra solstitialem occasum, videns se Oswine imparem viribus, remittens exercitum, abscondit se in domo Hunwaldi comitis, quem sibi amicissimum putabat, cum uno tantum milite nomine Tondehere; sed ab eodem comite proditus est Oswio, et detestandsit, ecclesia constructa est. Erat autem rex Oswine aspectu venustus, statura sublimis, affatu jucundus, moribus civilis, manu largus, et ideo ab omnibus dilectus, et a node cujus humilitate digna relatu inter sancti Aidani sibi dilectissimi opera referemus. Secundo autem anno Os
Abbreviated transcription (Latin):
a ⁊ empestate p᷑ Edbaldũ re¬
gem kentensem. Erkenbert
filius eiꝰ .xxiiii. annis nobiliter
regnauit. Hic pͥmus in toto reg¬
no idola destrui. & ieiumũ qͣdra¬
gesimale obseruari p̃cepit: penas
tnͣsg̃ssorib posuit. Dux̃q sexburb
maiorẽ filiam regis anne. Mino¬
rem uͦ filiam suam Adelburch. &
filiam uxoris sue setrid: miserat
rex anna ad monast̾ium bruges.
seruiendũ deo. Q utraq cum eẽt.
ꝑegrina. m̾ito uirtutum. Sru¬
gensis abbatissa effecta ẽ. Gñc
siqͥdem mittebant nobiles an¬
glie. filias suas erudiendum in
bruge. & in kala. & in amdilegũ
monast̾io. Misit & erthembert
bruges filiam suã Crtungotam
¶uꝰ oꝑa uͥtutũ. cuiꝰ signa mira¬
culoꝵ: ab incolis loci illiꝰ usq ho¬
die narrantur. de cuiꝰ laude in
libro miracłoꝵ dicemus.
O qͦ tempore os u aldꝰ cum reg¬
nass .ix. annis int̾ num̾ato
oei iudicio. in uisi deo pagani
dilectos eiꝰ mactau̾nt: & escas uo¬
latilib celi dedunt. In loco autẽ

Expanded text:
pestate post Eadbaldum regem Centensem, Ercembert filius ejus XXIV annis nobiliter regnavit. Hic primus in toto regno idola destrui, et jejunium quadragesimale observari praecepit, poenas transgressoribus posuit; duxitque Sexburh majorem filiam regis Annae, minorem vero filiam suam Edelburh et filiam uxoris suae Setrid miserat rex Anna ad monasterium Bruges ad serviendum Domino: quae utraque cum esset peregrina merito virtutum Bregensis abbatissa effecta est. Tunc siquidem mittebant nobiles Angliae filias suas erudiendas in Bruge et in Kala et in Andilegum monasterio. Misit et Ercembert Bruges filiam suam Erchengotam Cujus opera virtutum, cujus signa miraculorum ab incolis loci illius usque hodie narrantur; de cujus laude in libro Miraculorum dicemus. Eo quoque tempore Oswaldus, cum regnasset novem annis internumerato Dei judicio invisi Deo pagani dilectos ejus mactaverunt, et escas volatilibus coeli dederunt. In loco autem
Abbreviated transcription (Latin):
swithelm baptizatus ad ced in est¬
anglia. in redlesham .i. mansio
rendli. Suscepitq eum de lauachro
Adelwoldꝰ rex ip̃iꝰ gentis. fr̃ anne
oi rex deiroꝵ. eidem ced ep̃o tͥbuit
locum ad lestingaeu monasteris
laciendi. Quo ꝯstructo. cum illus
ab estsexe ip̃e rediret: tp̃r morta¬
litatis ibidẽ obiit. Qui successit

Expanded text:
Switelm baptizatus ab ipso Ced, in EstSwitelm baptizatus ab ipso Ced, in Estanglia in Rendlesham, id est mansione Rendli, suscepitque cum de lavacro Adelwald rex ipsius gentis, frater Annae i rex Deirorum eidem Ced episcopo tribuit locum ad Lestingi monasterii faciendi. Quo constructo, cum illuc ab Estsere saepe rediret, tempore mortalitatis ibidem obiit: cui successit
Abbreviated transcription (Latin):
uñ uen̾at rediit. S pͦ tres annos
ouces m̾cioꝵ rebellantes: Wlfhe¬
re filiũ pende: in regẽ leuauerũt.
Qͦ regnante .xuii. annis: fuit pͥ
iinc qͦ it̾m orientales saxones.
qͥ olim mellitũ expułant. it̾m
ꝯu̾si sc̃. Erat enĩ rex eiꝰdem gentis
Sigb̾t. qͥ pͦ sigeb̾tum cognomĩto
paruũ regnauit. amicus reg̃ os¬
W̾i. Ad quẽ cũ ip̃e ueniret.⁊ pre¬
dicaretur abeo: baptizatus ẽ. afina¬
no ep̃o in uico ad murũ qͥ ẽ.xii.
milib a mari orientali. Yocatus
ripa pente amnis: & intilaburdh
q̃ est in ripa tamasis. Consuligͦ
cuidã ꝓillicito conugio. uetuit
omniũ cõmunionẽ. Qd̾ contẽp¬
nens rex: pnduit cum eo. Reuer¬
tensq: obuiantis ep̃i cecidit ad
pedes. Qmͦ iacentẽ iratus uirgã
tangens. p̃dixit eum in ip̃a domo
moriturum. Contigitq ut ꝯsul
p̃dictus & fr̃ eius. eum in ip̃a do¬
mo int̾fic̾ent. Dixeruntq se id fe¬
cisse. qͥa nimis mitis erat: ⁊ par¬
cens hostib. Successit aũ sigeb̾to

Expanded text:
tres annos duces Merciorum rebellantes Vulfere filium Pendae in regem levaverunt. Quo regnante XVII annis, fuit priTunc quoque orientales Saxones, qui olim Mellitum expulerant, iterum conversi sunt. Erat enim rex ejusdem gentis Sigbert, qui post Sigebertum cognomento Parvum regnavit, amicus regis Oswi. Ad quem cum saepe veniret, et praedicaretur ab eo, baptizatus est a Finano episcpo in vico ad murum, qui est XII millibus a mari orientali. Vocatus ripa Pentae amnis, et in Tilaburh, quae est in ripa Tamesis. Consuli ergo cuidam pro illicito conjugio vetuit omnium communionem: quod contemnens rex, prandit cum eo, revertensque obviantis episcopi cecidit ad pedes; quem jacentem iratus virga tangens praedixit eum in ipsa domo moriturum, contigitque ut consul praedictus et frater ejus eum in ipsa domo interficerent; dixeruntque se id fecisse, quia nimis erat et parcens hostibus. Successit autem Sigberto
Abbreviated transcription (Latin):
gue ep̃m uuine. ⁊ ip̃m in gallia
ordinatum. Diuidens in duas̃
parrochias ꝓuinciam. huit in
Wenta sedem tͥbuit. Unde offens
ailb̾tus qd̾ ħ ip̃o inconsulto ag̾et.
rediit Galliam: & acceptũ ep̃atũ
parisius usq ad obitum tenuit.
Postea rex idem pepulit etiã uui¬
ne ab ep̃atu. qͥ secedens ad Wlfere
regẽ m̃tioꝵ emit p̃tio ab eo sedem
lundonie ciuitatis. eiusq ep̃c usq
ad obitum mansit. ¶arente gͥ
pastore ꝓuincia. cũ rex hostibus

Expanded text:
guae episcopum Wine, et ipsum in Gallia guae episcopum Wine, et ipsum in Gallia ordinatum, dividensque in duas parochias provinciam, huic in Wenta sedem tribuit; unde offensus Ailbertus, quod hoc ipso inconsulto ageret, rediit Galliam, et acceptum episcopatum Parisiis usque ad obitum tenuit. Postea rex idem pepulit etiam Wine ab episcopatu, qui secedens ad Vulfere regem Merciorum emit pretio ab eo sedem Londoniae civitatis, ejusque episcopus usque ad obitum mansit. Carente igitur pastore provincia, cum rex hostibu
Abbreviated transcription (Latin):
nuensem ep̃m: gentẽ seuissoꝵ in¬
grediens paganissimã. baptizã¬
uit eos: & regẽ eoꝵ kinigils. Con¬
ugit autẽ pulchre scm̃ regẽ os ual¬
oum affuisse. eumq de lauacro
suscepisse. Cuiꝰ filiã. oswaldus
erat accepturus in conugẽ. Do¬
nau̾nt autẽ ambo reges birmo
ciuitatẽ dorcit: ad sedẽ episcopii.
Ibiq constructis eccłiis sepultus
est: & pͦ młtos annos hedde. epiᷤ¬
topatum a gente. tnsiatus inde in
Wentam ciuitatẽ q̃ Wincestre uo¬
catur: ⁊ in eccłia petͥ ⁊ pauli po¬
situs est. Defuncto aũ rege. suc
fidem renuit. nec impune. Re¬
pudiata enĩ sorore. Pende regẽ
m̾cioꝵ qmͣ duxerat. aliamq du¬
cens: bello uictus ẽ. & regno pri¬
uatus ab illo. Triennioq exulãs
apud annam regẽ orientaliũ
fidelem: fidem recognouit. Cum
galliũ. s tunc de hib̃nia gr̃a legẽ¬
oi uenientem. S pꝰea rex anglicũ
sciens tantũ. ꝑtesus barbare lingͦ.
sub intͦduxit in ꝓuincia sue. lin¬

Expanded text:
nuensem episcopum, gentem Gevissorum ingrediens paganissimam, baptizavit eos et regem eorum Kinigils. Contigit autem pulchre sanctum regem Oswaldum adfuisse, eumque de lavacro suscepisse, cujus filiam Oswaldus erat accepturus in conjugem. Donaverunt autem ambo reges Birino civitatem Dorcic ad sedem episcopii, ibique, constructis ecclesiis, sepultus est. Et post multos annos Hedde episcopatum agente, translatus inde in Wentam civitatem, quae Wincestre vocatur, et in ecclesia Petri et Pauli positus est; defuncto autem rege Kinfidem renuit, nec impune. Repudiata enim sorore Pendae regis Merciorum, quam duxerat, aliamque ducens bello victus est, et regno privatus ab illo, triennioque exsulans apud Annam regem orientalium fidelem fidem recognovit. Cum Gallum, sed tunc de Hibernia gratia legendi venientem. Postea vero rex Anglicum sciens tantum pertaesus barbarae loquelae subintroduxit in provinciam suae lin
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens: naues introiit. Qui nau¬
te. Qur regũ maxime. tempes¬
tate intolerabili maris alta la¬
cessis. & mortis imminens ꝑicu¬
lum non formidas: Quib rex.
Pe rege fluctib subm̾so. loqui
non audiui. Ergo mare tnͣsiens.
nichil dum uiueret egit: unde
tantam famam. tantum gle de¬
cus haberet. ¶enomanniam uͦ
petens. helyam consulẽ fugauit:¬
gliam rediit. Anno illo rex ra¬
nulfo placitatori sed ꝑuersori. ex¬
actori seq̃ exustori tocuus anglie
oedit ep̃atum dunolinie. hoc ⁊
anno. decessit osmundus ep̃t¬
Salesbirie.

Expanded text:
veniens naves introivit; cui nauveniens naves introivit; cui nautae: Cur, regum maxime, tempestate intolerabili maris alta lacessis, et mortis imminens periculum non formidas? Quibus rex: De rege fluctibus submerso loqui non audivi. Ergo mare transiens nihil dum viveret, egit, unde tantam famam, tantum gloriae decus haberet. Cenomaniam vero petens Heliam consulem fugavit,Angliam rediit. Anno illo rex Ranulfo placitatori sed perversori, exactori, sed exustori totius Angliae dedit episcopatum Dunelmiae. Hoc etiam anno decessit Osmundus Salesbiri
Abbreviated transcription (Latin):
normannia fuit. semꝑ hosticis
nmultib & curis armoꝵ dedi¬
us: tributis interim & exactio¬
uib pessimis. ppłos angloꝵ nõ
abradens: sed extorians. In estate
autẽ uisus est sanguis ebullire
a quodam stagno apud fincham¬
stede. & in berescyre. Post hec ap¬
paruit celũ tota nocte pene. tan¬
qm̃ arderet. Nodem anno. Walche¬
linus ep̃c in wincestrie defunctꝰ
est: & hugo consul salopescyre
octisus est̃ abhibernensib cui
iuicessit Robertus de belem:
iNior wilłs .xiͦi. anno regni sun.
rediens in angliam. tenuit pͥmũ
curiam suam innoua aula apd̃
westmunst̾. Qmͣ cum inspectur
pͥmũ introisset cũ alii satis mag¬
nam. uel equo maiorẽ dicerent:
oix̃ rex eam magnitudinis debi¬
tẽ dimidia parte carere. Qui ser¬
mo regi magno fuit licet parui
constasset honori. Rursus cum
ueneratur in nouo foresto: uenit
ei subito nuncius a cenomannia.
oicens ei familiam suã ibi obse¬
oeri. Llico rex festinus. ad mare

Expanded text:
Normannia fuit, semper hosticis Normannia fuit, semper hosticis tumultibus et curis armorum deditus, tributis interim et exactionibus pessimis populos Anglorum non abradens, sed excorians. In aestate autem visus est sanguis ebullire a quodam stagno apud Finchamstede in Bercscire. Post hoc apparuit coelum tota nocte pene, quasi arderet. Eodem anno Walkelmus episcopus in Wincestre defunctus est, et Hugo consul Salopiscire occisus est ab Hybernensibus, cui successit Robertus de Belem unior Willielmus XII anno regni sui rediens in Angliam, tenuit primum curiam suam in nova aula apud Westminster; quam cum inspecturus primum introisset, cum alii satis magnam vel aequo majorem dicerent; dixit rex eam magnitudinis debitae dimidia parte carere. Qui sermo regi magno fuit, licet parvo constaret, honori. Rursus cum venaretur in novo Foresto, venit ei subito nuntius a Cenomania, dicens ei familiam suam ibi obsideri. Illico rex festinus ad mare
Abbreviated transcription (Latin):
windelessores. ⁊ pꝰea cum magls
exertitu ꝑgens inw̾ alliam. sepe
multas Walensiũ turmas ꝓsti¬
uit: sepe multos suoꝵ. angus¬
tiis locoꝵ amisit. Uidens g eos
plus in expugnabiles situ terre
qmͣ uirib & armis: fecit parare
castella iuxta fines Wallie. ⁊ re¬
uiit in angliam. Aselmus uero
archiep̃c recessit abanglia: quia
nichil recti rex prauus. in regno
suo fieri ꝑmittẽbat. S ꝓuinci¬
as intołabiliter uexabat intri¬
butis q̃ numqmͣ cessabant in
oꝑe muri cirta turrim lundonie.
In oꝑe aule regalis. apd̾ W est¬
munstre. In rapina qͥmͣ familia
sua hostili mͦ. ubicumq rex ꝑge¬
bat. exercebant. At rex ad festũ
sc̃i martini. mare retransiens
innormanniam: misit ed gar
iuuenẽ cum exertitu inscotiam.
Qui regem duuenal. magno pre¬
lio fugaũ: & edgarum cognatũ
suum. filium melcolini regis.
inregem statiit. Eodem anno. co¬
meta apparuit.
iNior wilłs anno .xͦi. regni sui ĩ

Expanded text:
Winlesores, postea cum magno Winlesores, postea cum magno exercitu pergens in Walliam, saepe multas Wallensium turmas prostravit: saepe multos suorum angustiis locorum amisit. Videns igitur eos plus inexpugnabiles situ terrae, quam viribus et armis, fecit parare castella juxta fines Walliae, et rediit in Angliam. Anselmus vero archiepiscopus recessit ab Anglia, quia nihil recti rex pravus in regno suo fieri permittebat. Sed provincias intolerabiliter vexavit in tributis, quae nunquam cessabant, in opere muri circa turrim Londoniae; in opere aulae regalis apud Westminster, in rapina, quam familia sua hostili modo, ubicunque rex pergebat, exercebant. At rex ad festum Sancti Martini mare transiens in Normanniam misit Eadgarum juvenem cum exercitu in Scotiam qui regem Duvenal magno praelio fugavit, et Edgarum cognatum suum, filium Melcolm regis, in regem statuit. Eodem anno cometa apparuit. Junior Willielmus anno XI regni sui in
Abbreviated transcription (Latin):
rim ligneam nr̃i dissoluerunt:
⁊ in alia parte urbis q̃ in mum¬
ta erat erexerunt. Inde g urbẽ
oppͥmentes. & scał muros ascen¬
oentes. urbem ceꝑunt: & multos
intemplo dñi rebellantes. occi¬
oerunt. & cuitatẽ scãm ab in¬
mundis nationib filii dei mun
offensus est ineum ds: nec ꝓs¬
ꝑum quid deinceps ei contigit᷑.
Ip̃e itaq & consul flandrie. & Rei¬
mundus consul: ad ꝓpͥa remea¬
runt. Dux uͦ Godefridus regna¬
uit in ierłm: & post eum Bald¬
Winus strenuissimus. & L p̾ca
fridꝰ dux andegauensis.⁊ Ipost
eum Gaufridus filius eius.  mł¬
ta ⁊ grauissima bella ꝑagẽ to.
urbes finitimas: p̃tet ascalon
que ad huc inscelere suo ꝑ seue¬
iiNios Wilłs anno .x. regni sui.
cum normanniam qm a Rob̾to
fr̃e suo ad ierłm ꝓfecto. inuadi¬
moniũ acceꝑat. ꝓlibitu suo dis¬
posuisset: rediit᷑ ad uigłiam pas¬
che in angliam. & appulit apd
arundel. Eum autẽ festiue. diade
matus esset ad pentetosten apud

Expanded text:
rim ligneam nostri dissolverunt, rim ligneam nostri dissolverunt, et in alia parte urbis, quae immunita erat, erexerunt. Inde igitur urbem opprimentes et scalis muros ascendentes urbem ceperunt, et multos in templo Domini rebellantes occiderunt, et civitatem sanctam ab immundis nationibus filii Dei mundoffensus est in eum Deus, nec prosperum quid deinceps ei contigit. Ipse itaque, et consul Flandriae, et Raimundus consul ad propria remearunt. Dux vero Godefridus regnavit in Jerusalem, et post eum Baldwinus strenuissimus frafridus dux Andegavensis, et post eum Gaufridus filius ejus multa et gravissima bella peragentes, risto et urbes finitimas praeter Ascalon, quae adhuc in scelere suo perseveillielmus anno X regni sui cum Normanniam, quam a Roberto fratre suo ad Jerusalem profecto in vadimonium acceperat, pro libitu suo disposuisset, rediit ad Vigiliam Paschae in Angliam, appulit apud Arundel. Cum autem festive diaden atus esset ad Pentecosten apud
Abbreviated transcription (Latin):
cum exertitu. ꝑostea añ urbem
tripolim. multitudinem ciuium
interfecerunt: ita quod omnes
aque urbis. ⁊ etiam cisterne ru¬
berent. Postea uͦ rex tripolis duci¬
b francoꝵ dedit.ccc. ꝑ egͥnos. ⁊
.xu. milia bisantia. ⁊ .xu. equos
p̃tiosos: ut discederent atͥpoli. ⁊
acastro arche quod suũ erant.
Eranci gͥ transeuntes ꝑ castrum
betelon: applicuerunt᷑ indie as¬
censionis dñi ad urbem iuxta mͣ¬
re quod d̾r barut. Inde ad sagit¬
tam. Iñ ad surh. Iñ ad acram. Iñ
ad caẏphas. Iñ ad cesaream. In
pentecosten. Inde aduitum s cĩ
Georgii. Inde adierłm: & obsede.¬
runt eam.uiii. idꝰ iunii. aseptẽ¬
tͥone. dux electissimus norman¬
noꝵ. Aboriente. consul Rob̾tus.
Ab occidente. dux Godefridus. &
Tancredus. Ameridie. scił in mõ¬
te syon: comes Reimundꝰ. Sepe
gͥ urbem assilientes. erexerunt
castrum ligneum altissimum
contra quod cum turres lapide.¬
as pagani construxissent: tur¬

Expanded text:
cum exercitu. Postea ante urbem cum exercitu. Postea ante urbem Tripolim multitudinem civium interfecerunt, ita quod omnes aquae urbis et etiam cisternae ruberent. Postea vero rex Tripolis ducibus Francorum dedit CCC peregrinos et XV millia Bisantia, et XV equos pretiosos, ut discederent a Tripoli et a castro Arche, quod suum erat. Franci igitur transeuntes per castrum Betelon applicuerunt in die Ascensionis Domini ad urbem juxta mare, quae dicitur Barat, inde ad Sagittam, inde ad Surh, inde in Acram, inde ad Caiphas, inde ad Caesaream in Pentecosten, inde ad vicum Sancti Georgii, inde ad Hierusalem, et obsederunt eam VIII Idus Junii, a septentrione dux electissimus Normannorum, ab oriente consul Robertus, ab occidente dux Godefridus et Tancredus, a meridie scilicet in monte Sion comes Raimundus. Saepe igitur urbem assilientes erexerunt castrum ligneum altissimum, contra quod cum turres lapideas pagani construxissent, tur
Abbreviated transcription (Latin):
& turri lignea suꝑ quatuor rotas
ducta. ⁊ aliis ingeniis: debella¬
uerunt eam .xi. die decembris.
Manentes gͣ in urbe illa innata¬
li  morati sunt ibi ꝑ unũ mensẽ.
& .iiͦiͦi. dies. Quia iter ierolimita¬
uum impeditum erat. ꝓ discordia
que erat inter baumundũ & Rei¬
mundum: causa antiochie pos¬
sidende. Ibi tanta fames inuasit
xp̃ianos: qͦd de cadauerib paga¬
nõꝵ frusta coquerent & comede.¬
rent. S .xiiii. die ianuarii exeun¬
tes. ceꝑunt duo castra bonis om̃ib
referta. Pea uͦ urbem que uocat᷑
⁊ephaila. Inde castrum opulen¬
tissimum inualle desem. Medi¬
ante uͦ februario. obsederunt cas¬
trum arche: ꝑ .iii. fere menses.
ibiq pascha celebratum est. Sed
anselmus de ribomund miles
ꝑiit. & Wills picardus ⁊ alii
multi. Rex uͦ camele ciuitatis.
pacem fecerat cum exertitu. In¬
terea pars exertitus cep̃ tortosã
ciuitatẽ. & urbem maracleam.
Amiralius uͦ Gibel: fecit patem

Expanded text:
et turri lignea super quatuor rotas et turri lignea super quatuor rotas ducta et aliis ingeniis debellaverunt eam, XI die Decembris. Manentes igitur in urbe illa in Natali, morati sunt ibi per unum mensem et quatuor dies, quia iter Hierosolymitanum impeditum erat pro discordia, quae erat inter Buamundum et Raimundum causa Antiochiae possidendae. Ibi tanta fames invasit Christianos, quod de cadaveribus paganorum frusta coquerent et comederent. Sed de XIV die Januarii exeuntes ceperunt duo castra bonis omnibus referta. Postea vero urbem quae vocatur Zaphaila: inde castrum opulentissimum in valle Desem. Mediante vero Februario obsederunt castrum Arche per tres ferme menses, ibique pascha celebratum est. Sed Anselmus de Ripemunt  al. periit, et Willielmus Picardus, et alii multi. Rex vero Camelae civitatis pacem fecerat cum exercitu. Interea pars exercitus cepit Tortosam civitatem et urbem Maracleam. Amiralius vero Gibel fecit pacem
Abbreviated transcription (Latin):
rius. ⁊ demetrius. ¶urbarant uͦ
nũqmͣ lecior qmͣ tempore illo. diᷤ¬
positis turmis innumeris: fecit
tenum copiosum exadu̾so mõte
accendi: ut nr̃i fumo cecarentur.
Dñs autem uentoꝵ p̃sens uentũ
conu̾tit. ⁊ pagani fumo cecati st̃:
& p̃cipites fugerunt. Insecuti st̃
eos xp̃iam cede magna. ⁊ tanta
numqmͣ spolia. inaliquo belloꝵ
sapta sunt. His uisis amiralius
castellum suꝑius custodiebat.
ad kl nouembris. In terea quidẽ
ꝓ cerum cui nomen Reimundus
piletus. exertitũ ꝯgregans: cepit
castrum cui nomen talamannia.
Inde uenit ad urbem cui nomen
marra. que plena erat saracenis:
qͥ uenerant ab alef. Preliantes g
barbari contra nrõs. primitus fu¬
g̾e coacti sunt: infine tñ uicert̃.
Et magna francoꝵ occisio fc̃a est
ibi. Mense nouembri congregati
lunt duces & exercitus xp̃ianoꝵ.
ad capestendam uiam ierłm. Qrͣto
uͦ die ante octobrem uenerunt
ad marram. & assiluerunt eam:

Expanded text:
rius, et Demetrius. Curbaran vero rius, et Demetrius. Curbaran vero nunquam laetior quam tempore illo dispositis turmis innumeris fecit foenum copiosum ex adverso monte accendi, ut nostri fumo caecarentur. Dominus autem ventorum praeses ventum convertit, et pagani fumo caecati sunt, et praecipites fugerunt. Insecuti sunt eos Christiani caede magna et tanta nunquam spolia in aliquo bellorum capta sunt. His visis, amiralius, qui castellum superius custodiebat rad Kalendas Novembris. Interea quidam procerum, cui nomen Raimundus Piletus exercitum congregans cepit castrum, cui nomen Talamannia. Inde venit ad urbem, cui nomen Marra, quae plena erat Saracenis, qui venerant ab Alep: praeliantes ergo barbari contra nostros primitus fugere coacti sunt, in fine tamen vicerunt et magna Francorum occisio facta est ibi. Mense Novembri congregati sunt duces et exercitus Christianorum ad capessendam viam Jerusalem. Quarto vero die ante Octobrem, venerunt ad Marram, et assiliverunt eam,
Abbreviated transcription (Latin):
paganis: unde fetor ascendit in
celum. Corruens uir dei ad pedes
eiꝰ ait. Dñe. subuem in opp̃sione
tanta. Dixitq dñs. Subueni: &
subueniam. Dic popło meo. Reu̾¬
timim adme. ⁊ ego aduos: ⁊ intra
.u. dies uobis ip̃e ꝓpugnator ad¬
ero. Apparuit autem cuidam sc̃s
Andreas apłs. lanceam unde ꝑ¬
cussus saluator fuerat. ei reuelãs.
sicut ip̃e popło firmauit uitam̃¬
to. Pactis g triduanis ieuniis. ꝓ¬
cessionib cebratis. missis solemp¬
atiem ducebat hugo magnus. ⁊
consul flandrensis. Scd̾am dux
bodefridus. ⁊ bald̾inus. Tertiã.
Rob̾tus fortis normannus. Quar¬
sulis. qͥ remanserat incustodia ci¬
uitatis. Quintam ducebat tancre¬
dus: cum Ricardo pͥncipe. Sextã:
baumundꝰ: cum consule de rusi¬
mo.ꝰ nachi. sacris uestib induti:
suꝑs muros urbis ymnos deo
tõ.cinnebant. Ip̃i itaq uide¬
ĩ  exertitum celestem. equis al¬
bis ⁊ phebeis armis. Quoꝵ
ductores erant. Gforõiqs. Mertu¬

Expanded text:
paganis unde fetor ascendit in paganis unde fetor ascendit in coelum; corruens vir Dei ad pedes ejus ait: Domine, subveni in oppressione tanta, dixitque Dominus: Subveni et subveniam. Dic populo meo: Revertimini ad me, et ego ad vos, et infra quinque dies, vobis ipse propugnator adero. Apparuit autem cuidam S. Andraeas apostolus lanceam, unde percussus Salvator fuerat, ei revelans, sicut ipse populo firmavit juramento. Peractis igitur triduanis jejuniis, processionibus celebratis, missis solemaciem ducebat Hugo Magnus et consul Flandrensis, secundam dux Godefridus et Baldwinus, tertiam Robertus fortis Normannus, quarsulis, qui remanserat in custodia civitatis; quintam ducebat Tancredus cum Richardo principe, sextam Buamundus cum consule de Rusimonachi sacris vestibus induti super muros urbis hymnos Deo concinebant. Ipsi itaque viderunt exercitum coelestem equis albis et phoebeis armis, quorum ductores erant Georgius Mercu