comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Secundo xp̃mdicunt apparere inmedio ecclesi ae suae que
Tertio credentium turba generaliter inuitatur ad diuina mira
cula contuenda dicentes omnipotemtemdm̃ arma nequitiae
confringere. bella remouere & tristitiam fidelum in a&erni
Titulus notus est xp̃m & xp̃i anos insinuans quamuis exꝑsona
filiorum chore totussit hrmnus cantatus diapsalmatis
tamenest interpositione diuisus..
Primomodo commonentur gentesdĩo laudes ꝑsonare quia pori
ad quisitionis cuncta subiecit & insua hereditate collocauit.
Secundo ascensio dñi & regnum describitur quoscĩ ipsius sunt
feria uocatur inquadie sicut genesis narrat fecitd̃ firmi¬
mentum in medio aquarum &uocauit illut caelum ubise
ecclesiae celsitudo p̃figuratur quaeuel ut inter inferioris
& superiores aquas suspenra inferior quidem angelicae
Tituli huius uerba cuncta trahunt ad dñm illiusq cruore
redemptos. Pertotum psalmum uerba sunt omnipotentis

Expanded text:
Secundo Christum dicunt apparere in medio Ecclesiae suae, qui eam Secundo Christum dicunt apparere in medio Ecclesiae suae, qui eam Tertio credencula contuenda, dicentes omnipotentem Deum arma nequitiae confringere, bella removere, et tristitiam fidelium in aeterna istum et Christianos insinuans, quamvis ex persona filiorum Core totus sit hymnus cantatus, diapsalmatis tamen est interpositione divisus. Primo modo commonentur gentes Domino laudes personare, quia populo acquisitionis cuncta subjecit, et in sua haereditate collocavit. Secundo ascensio Domini et regnum describitur, quoniam sancti ipsius sunt feria vocatur, in qua die, sicut Genesis narrat, fecit Deus firmamentum in medio aquarum, et vocavit illud coelum, ubi sanctae Ecclesiae celsitudo praefiguratur, quae velut inter inferiores et superiores aquas suspensa, inferior quidem angelicae Tituli hujus verba cuncta trahunt ad Dominum, illiusque cruore redemptos. Per totum psalmum verba sunt omnipotentis
Abbreviated transcription (Latin):
IIi. fnfinem indñm saluatorem designat ꝓhisqui commutabuntur
deerrore ad fidem degentihitate adecclesiam decer caminae
martrrii adsalmam uictoriae d&ristitia saeculi ad gaudiũ
sempiternum. filiischore ad intellectum filiiscrucis ad in¬
tellegendum spiritaliter psalmum nedesalomone interp̃¬
tandum putes quamuis &ipse dilectussit appl&atus.
Cinticum ꝓdilecto ꝓfilio cuidicitur hicest filius meus dilectus.
Caelestib: epulis ꝓph&a saginatus p̃conia sedominicȩ in carna¬
tionis eructare ꝓmitait. ut unde ipse fuerat saciatus
participarentur . & alii primapars huius eptthalamii audipha¬
sponsi contin& laudes idest dñis aluatoris quattuor modis
Insecunda similimȩsticarum uirtutum numero sponsa prae¬
psalmus iste cantatur ꝓ arcanis uero aduentum dñi significat
saluatoris quem diuinitatis suae mirabil secr&o ꝓ hominum
primo membro psalmi ñ setimere ꝓsitentur conturbationes
scłi quia ds̃ refugium eoꝵ ꝓbatur &urtus:

Expanded text:
IO. In finem in Dominum salvatorem designat, pro his qui commutabuntur de errore ad fidem, de gentilitate ad Ecclesiam, de certamine martyrii ad palmam victoriae, de tristitia saeculi ad gaudium sempiternum. Filiis Core ad intellectum, filiis crucis ad intelligendum spiritualiter psalmum, ne de Salomone interpretandum putes, quamvis et ipse dilectus sit, amplexatus canticum pro dilecto, pro Filio cui dicitur: Hic est Filius meus dilectus. Coelestibus epulis propheta saginatus praeconia se Dominicae Incarnationis eructare promittit, ut unde ipse satiatus participarentur et alii. Prima pars hujus epithalami sponsi continet laudes, id est, Domini Salvatoris quatuor modis. In secunda simili mysticarum virtutum numero sponsa praepsalmus iste cantatur. Pro arcanis vero, adventum Domini significat Salvatoris, quem divinitatis suae mirabili secreto pro hominum Christiani, primo membro psalmi non se timere profitentur conturbationes saeculi; quia Deus refugium eorum probatur et virtus.
Abbreviated transcription (Latin):
Terciaꝓfit&ur numquamse iustum uidisse derelictum. Maloꝵ paenas
& p̃mia beatoꝵ utili iam commonitione ꝑmiscensest prima positio conta
lit teras sex secunda septem tertia octo

Expanded text:
Tertia profitetur nunquam se justum vidisse derelictum, malorum poenas Tertia profitetur nunquam se justum vidisse derelictum, malorum poenas et praemia beatorum utili jam commonitione permiscens: prima positio continet litteras sex, secunda septem, tertia octo
Abbreviated transcription (Latin):
Secundo sublaudecd̃i collata premioꝵ donadescribit eosq domus dmñ
dicit ubertate conpleri breuiterq: inruina maloꝵ psalmus iste condut¬
Qũo pleriq mortalum afflictione proborum &impiorum ꝓsperitate
turbantur adeo ut & non remuneratas in hacuita uirtutes desiderant
& uitia consectentur adhuius modi lepellendum errorem psabmnusiite
conponitur quifinem magis utrorumq: considerandum crebra nepecitione mor
Pertotum ecclesiae uox introducitur psalmum al fab&i hebrei ordinedis
ita tamemtsextimam decimam litteram minus habeat. Prima postd
common& nemalignantes quispiam deb&it imitari. sed quicquidbom
sperandumest ad ño postul&ur quinouit & ꝓfutura concedere & pers¬
nitur mansura p̃stare. Secundadicit peccatores maxima hicinua
cruciatione corqueri qm̃ insuisactib: nilsimile bonis sehabere cognosut

Expanded text:
Secundo sub laude Domini collata praemiorum dona describit, eosque domus Domini Secundo sub laude Domini collata praemiorum dona describit, eosque domus Domini dicit ubertate compleri, breviterque in ruina malorum psalmus iste con plerique mortalium pro afflictione bonorum et impiorum prosperitate turbantur, adeo ut et non remuneratas in hac vita virtutes desiderent, et vitia consectentur: ad hujusmodi repellendum errorem psalmus iste componitur, qui finem magis utrorumque considerandum crebra repetitione moneret. Per totum Ecclesiae vox introducitur psalmum alphabeti Hebraico ordine digestum, ita tamen ut sextam decimam litteram minus habeat. Prima positione commonet ne malignantes quispiam debeat imitari, sed quidquid boni sperandum est, a Domino postuletur, qui novit et profutura concedere, et perenniter mansura praestare. Secunda dicit peccatores maxima hic invidiae cruciatione torqueri, quoniam in suis actibus nil simile bonis se habere cognoscunt.
Abbreviated transcription (Latin):
hberarinam & dauid recte xp̃s accipitur &cump̃ponitur ipsi non
qlib& membrorumeius sed ipe mediator ostenditur
Pertotum hunc psalmum uerba sunt dñi xp̃i adispensatione
qu a passus est primo membro ꝑsecutionib: r&ributionem
postulat debere restitui optansillis contraria q̃ tamen ad conuer
sationem eorum sint nihilominus ꝓfutura. secundo deresurrestio¬
ne sua gaud&. &idaeorum iniquitates exꝓbrans actum.
Tertio ꝓpriae passionis exponit. Tertio ꝓmittit seꝑ uniuersum
orbem ternarum in membris suis paternae potentiae consiteri.
quieum abinimicissuis resurrectionis beneficio hberauit.
Seruodñi ñ alteri accipequamei quicum informadi ess& formaiser uias¬
pit factus oboediens usq ad mortem. Totus psalius a ꝑsonaꝓph&ie
dicitur . In primo membro contemptores legis uehementer accus ates
non habitare cum dño cominemorans eorum impias uoluntates.

Expanded text:
liberari. Nam et David recte Christus accipitur, et cum proponitur ipsi, non liberari. Nam et David recte Christus accipitur, et cum proponitur ipsi, non quilibet membrorum ejus, sed ipse Mediator ostenditur. Per totum hunc psalmum verba sunt Domini Christi, a dispensatione qua passus est. Primo membro persecutionibus retributionem postulat debere rsionem eorum sint nihilominus profutura. Secundo de resurrectione sua gaudet: et Judaeorum iniquitates exprobrans, actum propriae passionis exponit. Tertio promittit se per universum orbem terrarum in membris suis paternae potentiae confiteri, qui eum ab inimicis suis resurrectionis beneficio liberavit: Servo Domini non alteri accipe, quam ei qui cum in forma Dei esset, formam servi accepit, factus obediens usque ad mortem. Totus psalmus a persona Prophetae dicitur. In primo membro contemptores legis vehementer accusat, eos non habitare cum Domino commemorans ob eorum impias voluntates.
Abbreviated transcription (Latin):
exceriores. dimisit autemeum & abut dimisit iudaeos & abut
eedendus agentibus. potest &ita dici quia coram abimelech sacerdote
mutauerit uultum quando ut arma panesq sibis ocuisq ꝑciper&
asaule semissum simulauit.
Pertotum psalmum uerba ꝓpho&a sunt al fab&i hebrei litteras excepta
sexta incapitib: uersuum ꝑor dinemponens: In prima parte benedicere
sedñm conꝓmitat ammonens mansu&os utcum ipso in eius laude
perseuerent.: Secunda ad conuersionem fidelium quesint benemeritox
premia nontacentur. Tertia quasi filios ammon& a quib sedelictis
debeant abstinere. Quarta iustos dicit ex omnib: tribulationibus
eruendos &impios debitas poenas essepassuros. quarum primapirs
conp̃hendit litteras .iIII. secunda vi. tertia .iiii. quarta residuas septẽ¬
otus psalmus exꝑsona xp̃ĩest quisep&it abmnimicorum ꝑsecutione

Expanded text:
exteriores. Dimisit autem eum et abiit. Dimisit Judaeos et abiit exteriores. Dimisit autem eum et abiit. Dimisit Judaeos et abiit credendus a gentibus. Potest et ita dici, quia coram Abimelech sacerdote mutaverit vultum quando ut arma panesque sibi sociisque perciperet a Saule se missum simulavit. Per totum psalmum verba prophetae sunt, alphabeti Hebraei litteras, excepta sexta, in capitibus versuum per ordinem ponens. In prima parte benedicere se Dominum compromittit, admonens mansuetos ut cum ipso in ejus laude perseverent. Secunda ad conversionem fidelium, quae sunt bene meritorum praemia non tacentur. Tertia quasi filios admonet, a quibus se delictis debeant abstinere. Quarta justos dicit ex omnibus tribulationibus cruendos, et impios debitas poenas esse passuros. Quarum prima pars comprehendit litteras quatuor, secunda sex, tertia quatuor, quarta residuas septeTotus psalmus ex persona Christi est, qui se petit ab inimicorum persecutione
Abbreviated transcription (Latin):
umsaul ꝑsequer&ur dauid confugit ad achisregem ibiq dumessa
inuidia faciente suspectus industriose mutauit uulcum ita ut sahuas
ora conplerst. quatinus energumenus aestimatus miseratione
faciente dimte ter&ur inlesus. dauid eg̃ xp̃sest achis populus iud
inquoille incarnatus sed inuidentib: non agnoscendus apparuit unde
xachis interp̃tari dicitur quomodo est quod est uerbum mirantis
& non agnoscentis quia iudaei uirtute s xp̃i admirantes ipsum d ñ es
minime cognouerunt. & bened auid uultu mutatus saliuas dimnis
in barbam s alua quippe infirmitatem barba uirtutem designat
quia xp̃s cum in forma diesi& sem&ipsum exinaniuit formamseri
accipiens. Nec dn nomine regis errorest cum expatre rege generatis
potuerit &iam abimelech diciq: interp̃ patermeus rex siue patris mo
regnum sed & mesteru senius adrid& quia iudaei patrem regem
habuerunt dequib: dicitur. filii autem regni eicientur in tenebrs

Expanded text:
um Saul persequeretur David, confugit ad Achis regem ubique, dum esset invidia faciente suspectus, industriose mutavit vultum, ita ut salivis ora compleret, quatenus energumenus aestimatus miseratione faciente dimitteretur illaesus. David ergo Christus est, Achis populus Judaeorum, in quo ille incarnatus, sed invidentibus non agnoscendus apparuit. Unde et Achis interpretari dicitur quomodo est. Quod est verbum mirantis, et non cognoscentis; quia Judaei, virtutes Christi admirantes, ipsum Deum esse minime cognoverunt; et bene David vultu mutatus salivas dimisit in barbam; saliva quippe infirmitatem, barba virtutem designat, quia Christus « cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivit, formam servi accipiens. » Nec in nomine regis error est, cum ex patre regeneratus potuerit etiam Abimelech dici, qui interpretatur pater meus rex, sive patris mei regnum. Sed et mysterii sensus arridet, quia Judaei patrem regem habuerunt, de quibus dicitur: Filii autem regni ejicientur in tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
Iicendo in commorationem hoenobis titulus iste ꝓnuntiat ut qui
pecatum omnimodis effugere nonualemus certe ut abeius frequentia
temperemus semꝑ hocante oculos mentis habeamus utalibidt̃ &delictũ
ineum coram meestiemꝑ. Quod autem dices desabbato ita exponitur
quiapenitens quilb& intersuorum uulnera peccatoꝵ auernȩ semper
qubis deleut habere memoriam.. Quidam hunc pialinum adbeatuob
hctoriam aptant. sed hneronimo uid&ur illum expaenitentis alicuius
uelimistice exdm̃ saluatoris ꝑsona passionis tempore cantatum.
Palmusiste paenitentis quadrifaria distinctione diuiditur.
iiprima miseri cordiam mou& benigni iudicis uitapoenalis.
Insecunda suum & corpus uerbere sulcatum & animumdicit amicorum
exꝓbratione sauciatum Intertia medicina salutaris adiungitur
cumtotam interadueria spemdño secommisisse testatur paratũq se
ad flagella &plus mereri quam patitur astruit. Inquarta periculs

Expanded text:
icendo in commemorationem, hoc nobis titulus iste pronuntiat, ut quia peccatum omnimodis effugere non valemus, certe ut ab ejus frequentia temperemus, semper hoc ante oculos mentis habeamus, ut alibi dicit: Et delictum meum coram me est semper. Quod autem de Sabbato exponitur, quia poenitens quilibet inter suorum vulnera peccatorum aeternae semper quietis debet habere memoriam. Quidam hunc psalmum ad beati Job historiam aptant, sed Hieronymo videtur illum ex poenitentis alicujus, vel mystice ex Domini Salvatoris persona passionis tempore cantatum. Psalmus iste poenitentis quadrifaria distinctione dividitur. In prima, misericordiam movet benigni Judicis vita poenalis. In secunda, suum et corpus verbere sulcatum et animam dicit amicorum exprobratione sauciatam. In tertia, medicina salutaris adjungitur, cum totam inter adversa spem Domino se commisisse testatur, paratumque se ad flagella et plus mereri quam patitur astruit. In quarta, periculis
Abbreviated transcription (Latin):
ecundo beneficia eius postulat quaescĩs patrib a seculo condo¬
nauit : Terciodicit custodientes p̃cepta dñi a&ernap̃mia
ꝓmereri ꝓtestanite in eadem uoluntate iugiter ꝑ manere
prima eg̃ portio contin& litterasꝙ. secunda sex tertia nobẽ¬
otus psalini textus ad ꝑfectum aptandus est xp̃ianum quidiuer¬
sorum laude meritorum in ecdesia ꝑseuerans diuinis sebeneficuis
consolatur. Sc̃isiste quem diximus primo modo psalmi bnno¬
centiam suam respici deprecatur quia cum iniquis hominib:
notihabuit pertioiem.: Secundo supplicat neher&icis auschis. dnedileei¬
maticis iniudiciodñi misceatur qm̃ domũeius sedlexisse testatus est.

Expanded text:
Secundo beneficia ejus postulat, quae sanctis patribus a saeculo condoSecundo beneficia ejus postulat, quae sanctis patribus a saeculo condonavit. Tertio dicit custodientes praecepta Domini aeterna praemia promereri, protestans se in eadem voluntate jugiter permanere; prima ergo portio continet litteras quinque, secunda sex, tertia noveTotus psalmi textus ad perfectum aptandus est Chritianum, qui diversorum laude meritorum in Ecclesia perseverans, divinis se beneficiis consolatur. Sanctus iste quem diximus primo modo psalmi innocentiam suam respici deprecatur, quia cum iniquis hominibus non habuit portionem. Secundo supplicat ne haereticis aut schismaticis in judicio Domini misceatur, quoniam domum ejus se dilexisse testatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Prima salbati significat diem dominicam quae prima est post
sabbatum quo die dñs resurrexit amortuis . & quiatotus
psalmus postresurrectionem canitur ideoei titulusiste
p̃misiusest utcorda fidelium congruo moner& indicio
postre surrectionem dñi ꝓph&a la&ior effectus humanum genus
quoduaria suꝑstitione laborabat alloquitur. Prima parte
definiens dñi uniuersum orbem esse terrarum ut sicut senullus
abeius imperio ꝓbar& exceptum itanec afide creder& alienũ.
hecundo loco d&erminans quib uirtutib p̃ditisnt in eius ecclesie c̃stituti:
Tertio dementissimos suꝑstitiosos ad loquitur ut uero dño famu¬
lantes anoxia sibi ꝑuersitate discedant.: Ppinẽ psł. dauto¬
alfabeto desest nouerimus huno sextam & nonã decimam lit terã
non hab. Percotum psalmum dep̃catur eclesia neante con¬
spectum dñi contemptibilis appareat inimicis
Primo menbro deposcit ut instituta dñiuiasq cognoscat

Expanded text:
Prima Sabbati significat diem Dominicam, quae prima est post Sabbatum, quo die Dominus resurrexit a mortuis; et quia totus psalmus post resurrectionem canitur, ideo ei titulus iste praemissus est, ut corda fidelium congruo moneret indicio. Post resurrectionem Domini propheta laetior effectus humanum genus, quod varia resurrectione laborabat, alloquitur. Prima parte definiens Domini universum orbem esse terrarum, ut sicut se nullus ab ejus imperio probaret exceptum, ita nec a fide crederet alienum. Secundo loco determinans quibus virtutibus praediti sint in ejus Ecclesia constituti. Tertio dementissimos superstitiosos alloquitur, ut vero Domino famulantes, a noxia sibi perversitate discedant. COMMENTARIUS. Doalphabeto deest, noverimus hunc sextam et nonam decimam litteram non habere. Per totum psalmum deprecatur Ecclesia, ne ante conspectum Domini contemptibilis appareat inimicis. Primo membro deposcit ut instituta Domini viasque cognoscat.
Abbreviated transcription (Latin):
PaIHortatur in hoc psalmo ꝓph&a eclesiam fidelem
adpsalmodiam enumerans potentiam factaq: creatoris ittadlau¬
deseius auidius festin& cumiur tutem ipiius pioatẽq cognoscit
Pertotum quidem pialmum ꝓph& alo quitꝰ sed in prima sectione mono
iustos in dño gaudere quicreaturas suas mirabili potentia contina
Secunda exclamat beatumesse quiadeius meruit ꝑtinere culturã
significans tempora xp̃iana inquib erat multitudo gentiũ creditura

Expanded text:
O. Hortatur in hoc psalmo propheta Ecclesiam fidelem O. Hortatur in hoc psalmo propheta Ecclesiam fidelem ad psalmodiam, enumerans potentiam factaque Creatoris, ut ad laudes ejus avidius festinet, cum virtutem ipsius pietatemque cognoscit. Per totum quidem psalmum propheta loquitur, sed in prima sectione monet justos in Domino gaudere, qui creaturas suas mirabili potentia continet; secunda exclamat beatum esse qui ad ejus meruit pertinere culturam, significans tempora Christiana, in quibus erat multitudo gentium creditura
Abbreviated transcription (Latin):
disturus est deinde intellectus toeosequitur quia nullus
peccata nisiqui intellexerit plangit merito quepsalmus
taliest inscribtione p̃notatus. ubise d&erioratum peccator
tardius intellexit quia peccata que confestim ꝓdidebuer an
dño sediutius tacuisse confessus est audiens ad nõ intellestũ
dabotibi & instruamte
uprima parte psalmi paenitens loquitur peccatun suum
eudenter a gnoscens poenamsibi merito districtionis
indicens. qm̃ noxia facinora credit occulenda ubibreuit̃
principium & narratio contin&ur. Insecunda partesola.
correctio est Nãcumse ꝓpria confesiione damnauerit
adño sibi credidit esseparcendum.: Tercia parte paen¬
tudinis bona commendans &ian scõs iihoc mundo asser it
dño supplicare in quosibi meritotestatur esserefugium.
Quarta dñs adeius uerba respondens sperantes inse circum¬
dare misericordia pollic&ur q̃ quattuor partes inter¬
iectis diapsalmatib: diuiduntur quas indiuinationib:

Expanded text:
dicturus est. Deinde intellectus ideo sequitur, quia nullus peccatum nisi qui intellexerit, plangit: meritoque psalmus talis est inscriptione praenotatus. Ubi se deterioratum peccator tardius intellexit, quia peccata quae confestim prodi debuerant Domino se diutius tacuisse confessus est, audiens a Domino: Intellectum dabo tibi, et instruam te. In prima parte psalmi poenitens loquitur, peccatum suum evidenter agnoscens, poenam suam merito districtionis indicens. Quoniam noxia facinora credidit occulenda, ubi breviter principium et narratio continetur. In secunda parte sola correctio est. Nam cum se propria confessione damnaverit, a Domino sibi credidit esse parcendum. Tertia parte poenitudinis bona commendans, etiam sanctos in hoc mundo asserit Domino supplicare, in quo sibi merito testatur esse refugium. Quarta Dominus ad ejus verba respondens, sperantes in se circumdare misericordia pollicetur. Quae quatuor partes interjectis diapsalmatibus dividuntur, nisi quas in divinationibus
Abbreviated transcription (Latin):
Terbausto frequent us anobis landebent esse notisima sedubreuite
quicalculus emundationi &purificationi frequenter aptatur.
primo ingressu ꝓph&a loquitur beatum p̃dicans elemosinȩ largi¬
torem multiplictum benedictione concelebrans. Secundo gloriosã
dñssuom memorat pastionem: Tertio ad confirmandam spem
fidehum suam nihilominus resurrectionem p̃dicit

Expanded text:
erba ista frequenti usu nobis jam debent esse notissima, sed ut breviter qui calculus emundationi et purificationi frequenter aptatur. Primo ingressu Propheta loquitur, beatum praedicans eleemosynae largitorem, multiplici eum benedictione concelebrans. Secundo gloriosam Dominus suam memorat passionem. Tertio ad confirmandam spem fidelium, suam nihilominus resurrectionem praedicit
Abbreviated transcription (Latin):
agit quia eunrdem undistius aduersitate liberauit scĩs iubeis
laudem diceredño quando uniuersa in eius potestate sut posita
Secundo sedicit asua constantia non mouendum insuꝑ adden
p̃conia diuinitatis auiuis potius non amortius esse soluenda
Terciaredit ad resurrectionẽsuam la&us exultans qm̃ carnis
fragilitate deposita in a&erna maiestatis suaegloria ꝑseuerat.¬

Expanded text:
agit, quia eum de mundi istius adversitate liberavit, sanctis jubens agit, quia eum de mundi istius adversitate liberavit, sanctis jubens laudem dicere Domino, quando universa in ejus potestate sunt posita. Secundo se dicit a sua constantia non movendum, insuper addens praeconia divinitatis a vivis potius, non a mortuis esse solvenda. Tertia redit ad resurrectionem suam laetus exsultans, quoniam, carnis fragilitate deposita, in aeterna majestatis suae gloria pe
Abbreviated transcription (Latin):
onsummatio tabernaculi ꝑfectionem significat aecclesiae
quae contra carnalia uitia bellagerens merito expeditionalis
habitaculi nomen accepit. praeuidens ꝓph&a mundi terminos
aofidem ꝑducendos primo ordine alloquitur uniuersitatẽ
ut ei sacrificia deuota mente persoluant.
Secundo septenaria narratione ꝑuarias allusiones spsscĩ
tatem scõ baptismati & uirtittem & benedictionem dare
dñm qui exeorenatus fuerit populo xp̃iano⁊¬
Dsalmus canticiest cumchoro antecantante humanae
cantationis hymno aꝑsorgani consonantis aptatur
quod ubicumq ponitur ostendit ꝑ cognitionis diuinȩ
scientium usumboni operis esse tractandum quatinus
optatam fidelium gestorum efficientiam pra&& anterior dedo
adepta cognitio. Domus autem dauid dominici corporis templi
dedicatio uero eius resurrectionem eiusdem ostendit qua in ae¬
ternam gloriam potestatemq perductum est:
Prima narratione dñis postre surrectionis gloriam patrigatiu

Expanded text:
onsummatio tabernaculi perfectionem significat Ecclesiae, quae contra carnalia vitia bella gerens, merito expeditionalis habitaculi nomen accepit. Praevidens Propheta mundi terminos ad fidem perducendos, primo ordine alloquitur universitatem, ut ei sacrificia devota mente persolvant. Secundo septenaria narratione per varias allusiones Spiritus sancti tatem sancto baptismati, et virtutem et benedictionem dare Dominum, qui ex eo renatus fuerit populo ChriPsalmus cantici est cum choro antecanente humanae cantationis, hymno ars organi consonantis aptatur, quod ubicunque ponitur, ostendit per cognitionis divinae scientiam usum boni operis esse tractandum, quatenus optatam fidelium gestorum efficientiam praecedit anterior de Deo adepta cognitio. Domus autem David Dominici corporis in templum, dedicatio vero ejus resurrectionem ejus ostendit, qua in aeternam gloriam potestatemque perductum est. Prima narratione Dominus post resurrectionis gloriam Patri gratias
Abbreviated transcription (Latin):
Nomenidichun significat qł canticum hoc chorus ipsius caner&.
&quia idithun interp̃ transihens eos significat eumquimente terrena
transcendit transilitq eos quiinherentes humo &curuati interra
mea quae imasunt cogitant atq in excelso mentis habitans deuam¬
tate saeculi libero carmine philosophatur & neputares hunc quoq
quia pressiurarum meminitesse paenitentiae psalmum subiunexit
canticum dauid. cantareenim la&antis est interdum & dolentis
num quam uero paenitentis. Notandumq quia pialmi quicanticũ

Expanded text:
Nomen Idithun significat, quod canticum hoc chorus ipsius caneret; et quia Idithun interpretatur transiliens eos, significat eum qui mente terrena transcendit transilitque eos qui inhaerentes humo, et curvati in terra, ea quae ima sunt cogitant, atque in excelso mentis habitans, de vanitate saeculi libero carmine philosophatur; et ne putares hunc quoque, quia pressurarum meminit, esse poenitentiae psalmum, subjunxit canticum David. Cantare enim laetantis est, interdum et dolentis, nunquam vero poenitentis. Notandumque quia psalmi qui canticum
Abbreviated transcription (Latin):
Dauid semꝑ intitulis. xp̃m significare palam est manafon
incertamine pasiionis desiderabilem inclaritate resur¬
rectionis sed aliquando insealiquando insuis membris.
Cum autem p̃mittitur ipsi nullam aliam ꝑsonam lic& intel
sedipsum mediatoremđi & hominum quiꝑ totũ hunepsali
loquitur orans ab humilitate susceptȩ carnis ꝑsecutorum debitas
indicans poenas non studio malsuolentiae sed contestatione uindicte :
oratio futuro tempore passionis.. Secunda gratias agit
qm̃ ex auditus est in his quae postulabat. in psalmi fine iungens
ut sicut ipse suscitatus est potestate diuinitatissuae ita saluus
fiat. & populus eius nomini crediturus:¬

Expanded text:
David semper in titulis Christum significare, palam est manu fortem in certamine passionis, desiderabilem in claritate resurrectionis: sed aliquando in se, aliquando in suis membris. Cum autem praemittitur ipsi, nullam aliam personam licet intelligi, sed ipsum mediatorem Dei et hominum, qui per totum hunc psalmum loquitur, orans ab humilitate susceptae carnis persecutorum, debitas indicans poenas non studio malevolentiae, sed contestatione vindictae. oratio futuro tempore passionis. Secunda gratias egit, quoniam exauditus est in his quae postulabat. In psalmi fine jungens, ut sifiat populus ejus nomini crediturus
Abbreviated transcription (Latin):
mundi merore liberata ad nouitestamenti meruit gaudia
ꝑuenire Secunda ipse dñs loquitur scam incarnationem
&iustitiam suae p̃dicationis exponens obhocpatris auxilium
dep̃catur ut pericula possit aiudaeis in lata deuincere confun

Expanded text:
mundi moerore liberata ad novi testamenti meruit gaudia mundi moerore liberata ad novi testamenti meruit gaudia pervenire. Secunda ipse Dominus loquitur sanctam Incarnationem et justitiam suae praedicationis exponens. Ob hoc Patris auxilium deprecatur, ut pericula possit a Judaeis illata devincere, confun
Abbreviated transcription (Latin):
inticulo habent uictoriae semꝑgaudium inter aduersa decar&
canticum autemest quantum ad musicas artes ꝑtin& cumchoris
lber tatesua utens neq in consonum organ aditructus obsequã
hrmno canere tantum uocis exultat. psalmus uero est cum
cesiante uoce humana pulsus tantum organi auditur concia¬
tis. & deo mistice psalmus actum operationis canticum uero
l&itiam mentis ostendit.
Idithun iste uitiorum tranilitor formam nobis iustihomins
p̃bens In prima parcepsalmi contra insidiantes inimicosse
utilissime tacuisse testatur poens uitae suae finem cognoscr
si forte incarnationem dñi oiam carnis oculis mereatur intuo
Secundo uanum ꝓbat timore messe mortalsum qm̃ sunt omna
inpotestate dñi constituta. Tertiorogat ut eidelicta noxia
dimitantur quatinus uitaeius ꝓspero fine claudatur
psalmum incipiunt caput ipse consumat.
Prima naratione gratias agie ecdesia gentium quia deu&er

Expanded text:
in titulo habent, victoriae semper gaudium inter adversa decantent. Canticum autem est, quantum ad musicas artes pertinet, cum chorus libertate sua utens, neque in consonum organi ad fructus obsequium hymno canere tantum vocis exsultat. Psalmus vero est, cum, cessante voce humana, pulsus tantum organi auditur concinentis; et ideo mystice psalmus actum operationis, canticum vero laetitiam mentis ostendit. Idithun iste vitiorum transilitor, formam nobis justi hominis praebens. In prima parte psalmi contra insidiantes inimicos se utilissime tacuisse testatur, petens vitae suae finem cognoscere, si forte Incarnationem Domini etiam carnis oculis mereatur intueri. Secundo vanum probat timorem esse mortalium, quoniam sunt omnia in potestate Domini constituta. Tertio rogat ut ei delicta noxia dimittantur, quatenus vita ejus prospero fine claudaturlmum incipiunt, caput ipse consummat. Prima narratione gratias agit Ecclesia gentium, quia de veternoso
Abbreviated transcription (Latin):
Perune tus est dauid semel inb&hlem apud patrem suum ꝑra
helem secundo in hebron a tribu iuda post mortem saul
Tercioibidem acuncto nssahel postoccisionem filiis aul: qm̃ueo
nullum psalmum anteprimam unctionem fecisselegicur
restat intellegere secundam hac in scriptione designatan
antecuius euentum cum adhuc obinsidias saulis exultars
psalmum cecinisse monstratur. Notandum qđ prius quĩ
linir&ur inhebreis uoluminib: non hab& ur
Cum frequenter anteregnum liberar&ur ab inimicis suis
acerrimis ꝑtotum psalmum loquitur ꝓph&a. in prima
positione dnm sedicens m&uere & nullum alium formidon
sed inter aduersa saeculi unum sibi testatur esse suffugium ut
lic& periculis corporalib: iactar&ur ipseindomodñi firmis¬
sima deuouione mentis habitar&.:
Secunda positione mulciplici clade liberatus diuersis modis gna

Expanded text:
er unctus est David: semel in Bethleem, apud patrem suum per Samuelem; secundo in Hebron a tribu Juda, post mortem Saul; tertio ibidem a cuncto Israel post occisionem filii Saul. Quoniam vero nullum psalmum ante primam unctionem fecisse legitur, restat intelligere secundam hac inscriptione designatam, ante cujus eventum cum adhuc ob insidias Saulis exsularet, psalmum cecinisse monstratur. Notandum quod Priusquam liniretur in Hebraeis voluminibus non habetur. Cum frequenter ante regnum liberaretur ab inimicis suis acerrimis, per totum psalmum loquitur Propheta. In prima positione dominum se dicens metuere, et nullum alium formidare, sed inter adversa saeculi unum sibi testatur esse suffugium, ut licet periculis corporalibus luctaretur, ipse in domo Domini firmissima devotione mentis habitaret. Secunda positione multiplici clade liberatus, diversis modis grat
Abbreviated transcription (Latin):
surrectione totus est psalmus iste cantatus.
Peruniuersum psalmum uerba sunt dñi saluatoris. primo
ingressup̃catur patrem ut demalis inminentib liber&ur
Acdeinde exauditumse indubitanter exult&.
Secundo redit ao passionem suam actumq rei ꝑ allusiones
uarias mirabil narratione describit: Tercio generalsar
gratias agitꝓse & populo fideli qm uniuersal ecclesiae mise¬
cordiae suae donalargitus est commonens &iam scõs ut
incaritate dñi ꝑseuerent qui & bonoꝵ praemia & maloꝵ
r&ributiones superius audierunt

Expanded text:
surrectione totus est psalmus iste cantatus. Per universum psalmum verba sunt Domini Salvatoris. Primo ingressu precatur Patrem, ut de malis imminentibus liberetur, ac deinde exauditum se indubitanter exsultet. Secundo redit ad passionem suam actumque rei per allusiones varias mirabili narratione describit. Tertio generaliter gratias agit pro se et populo fideli, quoniam universali Ecclesiae misericordiae suae dona largitus est, commonens etiam sanctos ut in charitate Domini perseverent, qui et bonorum praemia et malorum retributiones superius
Abbreviated transcription (Latin):
deincarnatioe dom̃ca. Secunda diuersas uirtutes eius
doriamq describit. Declarans a parae quapassus est
iniuditio eius fieri quae nouit esie uentura.
susceptio autem matutina tempus resurrestionis ostendit
quando ipse mortale corpus u&eris hominis conditione
deposita in magnam gloriam darificatus ao sumpsit in hebreoh
non dubium est quiinter fecerit serpentes & inuenena consu¬
serit iudaensq canina rabiae ꝑsequentib caeloꝵ alta p&ierit
Pertotum quidem psalmum loquitur dĩt xp̃s sedpri mocapite
derelictum seclamat apatre ut dispeniatam scilic& suscipenit
Secundo loco passionem sacram diuersis conparationib ꝓfeeauit
dep̃cans ut asaeuientib: inimicis iuis diun a ꝓtectione lber&ur:
catholicam respexerit ecdesiam nepassione cantum audita

Expanded text:
de incarnatione dominica. Secunda diversas virtutes ejus gloriamque describit, declarans a parte qua passus, in judicio ejus fieri quae novit esse ventura. Susceptio autem matutina, tempus resurrectionis ostendit, quando ipse mortale corpus, veteris hominis conditione deposita, in magnam gloriam clarificatus assumpsit. In Hebraeonon dubium est, qui interfecerit serpentes et venena consumpserit, Judaeisque canina rabie persequentibus, coelorum alta petierit. Per totum quidem psalmum loquitur Dominus Christus, sed primo capite derelictum se clamat a Patre, ut dispensatam scilicet susceperit Secundo loco passionem sacram diversis comparationibus prophetavit, deprecans ut a saevientibus inimicis suis, divina protectione liberetur. catholicam respexit Ecclesiam; ut audito tanto mira
Abbreviated transcription (Latin):
rephei & dixerunt ad saul. nonne eccetauit
Intellectus dauid acipiendus ÷ ut supra quia uidelic& angorib
obsessus sed inopinate hberatus quid ecclesiae xp̃i cuius &ipse
membrum eratuenturum ess& intellexit & hunc eundem
intellectumsuum in carminib: hoc est inmaximis la&itiae
laudib: extulit: Semꝑenim infallor psalmi qui in carminib:
inscribuntur exultationem canentis interaduersa denuntian
Zxphei inter p̃tatur florentes quod in hoc scło peccatorib:
datumest ubi ad tempus lbertateꝑfida ꝓsperari sinuntur
fidelib econtrario contemptis &impiorum obstinatione con¬
dusis: A saulis periculo ꝓph&a lberatus ꝑtotum psalmum
dño gratias agit. quiaenim Zepheoꝵ non potuit nocere ꝓditio
Inprima parte dep̃cat̾ neeũ in imici fortissimi grauare p̃ualeanT :
Secundo loco aduersariossuos spiritali pi&ate supplicat debere
conuerti. quod omnem conuenit p&ere xp̃ianum ut a florentib

Expanded text:
descenderet in castra ad praeliandum contra Saul, latrunculos Intellectus David accipiendus est, ut supra, quia videlicet, angoribus obsessus, sed inopinate liberatus, quid Ecclesiae Christi, cujus et ipse membrum erat, venturum esset, intellexit; et hunc eumdem intellectum suum in carminibus, hoc est, in maximis laetitiae laudibus extulit; semper enim ni fallor psalmi qui in carminibus inscribuntur exsultationem canentis inter adversa denuntiant. Ziphaei interpretantur florentes, quod in hoc saeculo peccatoribus datum est, ubi ad tempus libertate perfida prosperari sinuntur, et fidelibus e contrario contemptis, et impiorum obstinatione conclusis. A Saulis periculo propheta liberatus per totum psalmum Domino gratias agit, quia Ziphaeorum non potuit nocere proditio. In prima parte deprecatur, ne eum inimici fortissimi gravare praevaleant. Secundo loco adversarios suos spirituali pietate supplicat debere converti. Quod omnem convenit petere Christianum, ut a florentibus
Abbreviated transcription (Latin):
diabolum cuius culturam aduentuisui piadispensatione distrixit
pauperum & exaltat eos deportis mortis : Tertia peccatoribus
cum antexp̃o malorum finemdicit esseuenturum: Quarta
malorum ipsorum nimi&ate ꝑmotus conuersus addñm qũ
recessisse illumdicit adefensione pauperum cum malisdto
licentia praesumptionis suae: Quinta de precatur ut treno
illius iuditi tempus adueniat quatinus haec omnia fine cee
transigant necuius lib& hominis iniquitas ultra preualet¬
peal. Mus

Expanded text:
diabolum, cujus culturam adventus sui pia dispensatione destruxit. pauperum et exaltat eos de portis mortis. Tertia peccatocum Antichristo malorum finem dicit venturum. Quarta malorum ipsorum nimietate permotus, conversus ad Dominum, quasi recessisse illum dicit a defensione pauperum, cum malis datur licentia praesumptionis suae. Quinta deprecatur ut tremendi illius judicii tempus adveniat, quatenus haec omnia fine celeri transigant, ne cujuslibet hominis iniquitas ultra praevalea Interpretes, in finem, Aquila Imnicopoim transtulit, hoc est ei qui praebet
Abbreviated transcription (Latin):
superauit unde animamsuam de inferno asserit esseliberatam
& post resurrectionis gloriam in delectationib: dextere ipsius
sememorat collocatum Matio dauto¬
potest curhictalem posuerit inscriptionem sed quamuis alii
cumreb: diuersis breuiter mixtas contineant de precationes
iste tñ pen&ota sui contexione supplicatione est. Dauiduero
hum anigeneris totus est psalmusiste prolutus.
Trifaria oratio abhumanteatexp̃i in hoc psalmo depinitur: pri¬
maest ubisecundum iustitiamsuam sibi p&it debererestitui.¬
Secunda ut aiudaeorum insidus eiuspuritas lberxur.
Intertia resurrectionem uel ocissimam deprecatur. Nedeu¬
tius insultare liceat ꝑuerso populo iudaeorum &ne aliquid
deeius maiestate turba fidelium haber& ambiguum ꝓficetur
sein a&erna beatitudine maniurum: INpinem puerooniodõ¬

Expanded text:
superavit. Unde animam suam de inferno asserit esse liberatam, superavit. Unde animam suam de inferno asserit esse liberatam, et post resurrectionis gloriam in delectationibus dexterae ipsius se memorat collocatum. Expopotest cur hic talem posuerit inscriptionem. Sed quamvis alii cum rebus diversis breviter mistas contineant deprecationes, iste tamen pene tota sui contextione supplicatio est. David vero, stitutionem humani generis totus est psalmus iste prolatus. Trifaria oratio ab humanitate Christi in hoc psalmo depromitur. Prima est, ubi secundum justitiam suam sibi pSecunda, ut a Judaeorum insidiis ejus puritas liberetur. In tertia, resurrectionem velocissimam deprecatur, ne diutius insultare liceat perverso populo Judaeorum. Et ne aliquid de ejus majestate turba fidelium haberet ambiguum, profitetur se in aeterna beatitudine esse mansurum. Expositio
Abbreviated transcription (Latin):
tituli HECRPtIO ipsidauio
Dumomnes dicantur inscriptioner titulorum quipsalmorum
frontib affiguntur nescio quid mesticum istedengnans hocspa¬
aliter primus contin& quia enim dño crucifixo scriptus est
titulus hicest rexiudeorum non in conuenenter in psalmo
quo idemrex desua passione & resurrectione locuturus es
huius inscriptionis commoratio p̃cedit. Nam & sy hoc quod
additur ipudauid non adquam lib& ahiamꝑsonam sed a dipso
dñm saluatorem qđ canitur ꝑtinere monstratur
Pertotum psalmum introducitur ꝑsonadñi saluatoris prino
positione exhumanitate suscepta loquitur ad patrem con¬
uari sep&ens quiaspemsuam posuerit semꝑ ineo subiungi
& quem ad modum scĩ eus non carnalib desiderus sed ipiri¬
talib uirtutib eligantur. Omnia quȩ ꝑtulit adheredit¬
tissuae gloriam asserens fuis seperducta
gecundo positione toempatri gratias refert quulli adextris¬
apparendo iniquitatem huiussaeculi omnipotentiae suae uir tute

Expanded text:
Tituli inscriptio ipsi Dum omnes dicantur inscriptiones titulorum qui psalmorum frontibus affiguntur, nescio quid mysticum iste decialiter primus continet, quia enim Domino crucifixo scriptus est titulus, Hic est rex Judaeorum, non inconvenienter in psalmo quo idem Rex de sua passione et resurrectione locuturus est, hujus inscriptionis commemoratio praecedit. Nam et hoc quod additur ipsi David, non ad quamlibet aliam personam, sed ad ipsum Dominum Salvatorem, quod canitur, pertinere monstratur. Per totum psalmum introducitur persona Domini Salvatoris. Prima positione ex humanitate suscepta, loquitur ad Patrem, conservari se petens, quia spem suam posuerit semper in eo. Subjungit etiam quemadmodum sancti ejus non carnalibus desideriis, sed spiritualibus virtutibus eligantur. Omnia quae pertulit, ad haereditatis suae gloriam asserens fuisse perducta. Secunda positione idem Patri gratias refert, quapparendo, iniquitatem hujus saeculi, omnipotentiae suae virtute
Abbreviated transcription (Latin):
Nuero dñi xp̃isaluatori significat dequodicitur qui apuer
Inatusest nobis nar̃rat at historia quo modo diuid abinimicoꝵ
omnium fuerit insidiis ereptus. Ad cuius similitudinem resur¬
rectio d̃ & i nembrorum eius absolutio de potestate diabolica
declaratur. Psalmus hic unitantum non potest conuenire
ꝑsonȩ nam primo ordine ꝓph&a loquitur. Gratias gens
quodeum degi auib: periculis diuina pi&as liberare dignatis
Secundo ecclesia loquitur quȩante aduentum dñi in numer
ꝑtulit calamitates posteaq mnisertus ei medicinam scae
in carnationis indulsit ab aptismatis benefitio xp̃ianun
populum deorbis uiuersitate colligit.
Tertio inorrem mniscri cordiȩ uox xpi saluatoris in labita
ubi pulcherimis allusionib uirtuseius potestasq describit
Quarto iterum ecclesiae catholicȩ dicta ꝓferuntur &cu
magna exultatione diuinitatis concessa munera laudae¬

Expanded text:
ni Christo Salvatori significat, de quo dicitur: Quia puer natus est nobis: narrat autem historia quomodo David ab inimicorum omnium fuerit insidiis ereptus; ad cujus similitudinem resurrectio Domini et membrorum ejus absolutio de potestate diabolica declaratur. Psalmus hic uni tantum non potest convenire personae. Nam primo ordine Propheta loquitur, gratias agens quod eum de gravibus periculis divina pietas liberare dignata est. Secundo Ecclesia loquitur, quae ante adventum Domini innumeras pertulit calamitates, posteaque misertus ei medicinam sanctae incarnationis indulsit, et baptismatis beneficio Christianum populum de orbis universitate collegit. Tertio in rem misericordiae vox Christi Salvatoris illabitur, ubi pulcherrimis allus onibus virtus ejus potestasque describitur. Quarto iterum Ecclesiae catholicae dicta proferuntur, et cum magna exsultatione Divinitatis concessa munera lauda
Abbreviated transcription (Latin):
lo quitur ꝑ tocum psalmum renatus inbaptis mo xp̃i anus gratu
agens quia de ariditate peccati adloca pascuae & adquam sit
refectionis inductus. & notandum quia sicut antea decalogi
legis accepit itahic decom beneficus segaud& esie ditatum
Hincpsalmo quia diuisionem in ꝑsonis non hab& sedinreb nondus¬
nes ut in aliis psalmis sed eras numeri ꝑ singulas quasq partes ads¬

Expanded text:
LOQUITUR, per totum psalmum renatus in baptismo Christianus, gratias agens quia de ariditate peccati ad loca pascuae, et ad aquam sit refectionis inductus. Et notandum quia sicut antea Decalogum legis accepit, ita hic decem beneficiis se gaudet esse ditatum. Hic psalmus quia divisionem in personis non habet, sed in rebus, non divisiones ut in aliis psalmis, sed aeras numeri per singulas quasque partes ad
Abbreviated transcription (Latin):
quiuiso xp̃o minime crediderunt.
Secundomodo dicit in amieos trepidatione confundi qui frustuos
timorein dñi cognoscere Noluerunt xo postremumeorum infine
scłi p̃dicitur euenire conuersio: Psalmus dauto¬
Propha cȩ interrogationi respond& dñs indecalogi exemplum
decemuirtutib adiuae beatitudinis atria ꝑueniri.
Diuisio psalmihuius tota in interrogatione & responsione contos
sed interrogatio un ouersiculo responsiouero sexuersib est conpla¬

Expanded text:
qui viso Christo minime crediderunt. Secundo modo dicit inani eos trepidatione confundi, qui fructuosum timorem Domini cognoscere noluerunt. Ad postremum, eorum in finem saeculi praedicitur evenire conversio, cum Propheticae interrogationi respondet Dominus in decalogi exemplum, decem virtutibus ad suae beatitudinis atria perveniri. Divisio psalmi hujus tota interrogatione et responsione continetur; sed interrogatio uno versiculo, responsio vero sex versibus est compl
Abbreviated transcription (Latin):
Tinis semꝑ ad xp̃m intendit sed modo passionem illius modo
resurrectionem designat. nuncaũt scãmfidem declarat.
inqua her&ici digladiantur contra fidelissimos xp̃ian
Sciendum igitur huncpsalmum ad destruendos her&icos esiꝓ
Secundo dñiiuditium comminatur & quidinilla r&ribi¬
tione sustinere possint euidenter ostendit utiustitiam
dñi m&uentes suꝑstitiosas deserant falsitates:¬

Expanded text:
inis semper ad Christum intendit, sed modo passionem illius, modo resurrectionem designat. Nunc autem sanctam fidem declarat, in qua haeretici digladiantur contra fidelissimos Christianos. Sciendum igitur hunc psalmum ad destruendos haereticos essDomini judicium comminatur, et quid in illa retributione sustinere possint, evidenter ostendit, ut justitiam Domini metuentes superstitiosas deserant falsitates
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutorib: eiusur cute liber&ur. Secunda sectione iden
rogat ut surrectioniseius gloria manifestata subueniat
Tertia ipsum introducit loquentem ꝑid quod factuiest hun
ut secundum iustitiam suam ueritatemq iudic&ur:
Malos ultione doxerrens bonis gratuita premia conꝑmita
inquarta parte iterum ꝓph&a reloquitur commonens ul
utm&u futuri iudicii aꝓposito iniquitate dicedant nems
luere debeant ultiones potest istepsalmus &iam in ꝑsona
dominici hominis intellegi simodo ea q̃ibihumilster dictas
ad nostram infirmitatem rereranturꝙ llegestabat.

Expanded text:
persecutoribus ejus virtute liberetur. Secunda sectione idem propheta persecutoribus ejus virtute liberetur. Secunda sectione idem propheta rogat, ut surrectionis ejus gloria manifestata subveniat. Tertia ipsum introducit loquentem, per id quod factus est humilis, ut secundum justitiam suam veritatemque judicetur; malos ultione deterrens, bonis gratuita praemia compromittens. In quarta parte iterum propheta loquitur, commonens Judaeos, ut metu futuri judicii a proposita iniquitate discedant, ne meritas luere debeant ultiones. Potest iste psalmus etiam in persona dominici hominis intelligi, si modo ea quae ibi humiliter dicta sunt, ad nostram infirmitatem referantur, quae ille gestabat.
Abbreviated transcription (Latin):
husi inter pr&atur a& hiops quo nomine saul ꝓpt̃ranguina¬
rios & crudeles mores exprimitur & appellatur filius
iemini qui a deillius stirpe descendit ut regnum istoria narrat:
iudaeorum intellege huius tituli sensum hreronimum
secutus expoiui quia sunt utipse cestis est qui hunc psalmũ.
contra absalom putant esse cantatum quando husai
amicus dauid destruxit consilium ahito phel quosscien¬
dumest uehementer errare primoq nomen husai ꝑsamech
lit teram scriptumest. hicuero per sm̃ deindequodnũ quã
dauid quiducib exercitussui pceperat parcite puero absalon
demorteiliu s loquer&ur concepit dolorem & peperit iniqui¬
tatem lacum aperuit & c&eramaximne quihunc mortium
operto capite fleuit: Ad extremum quodille amicus daus
filius arachi hicuero filius lemini scribitur
Causam eg̃iuam ꝓpl&a trahens infuturum inrsterium dñ sal¬
toris in prima diuisione sua ꝑsona dũm dep̃catur ut abon

Expanded text:
husi interpretatur Aethiops, quo nomine Saul propter sanguinarios et crudeles mores exprimitur, et appellatur filius Jemini, quia de illius stirpe descendit, ut Regum historia narrat. Judaeorum intellige. Hujus tituli sensum Hieronymum secutus exposui, quia sunt, ut ipse testis est qui hunc psalmum contra Absalom putant esse cantatum, quando Chusai amicus David destruxit consilium Achitophel. Quos sciendum est vehementer errare, primo quia nomen Chusai per samech litteram scriptum est; hic vero per sin; deinde, quod nunquam David, qui ducibus exercitus sui praeceperat: PARCITE PUERO ABSALOM, de morte illius loqueretur, « Concepit dolorem, et peperit iniquitatem, lacum aperuit, etc., » maxime qui hunc mortuum aperto capite flevit; ad extremum, quod ille amicus David filius Arachi, hic vero filius Jemini scribitur. Causam ergo suam propheta trahens in futurum mysterium Domini Salvatoris, in prima divisione suae personae Dominum deprecatur, ut ab omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitatem mundi istius destrui ut adillam ueritatem
futurae ꝓmissionis debeat ꝑueniri.. Meritoq hinepralmo
octauus dies aptatur ubi sȩculi istius consu&udo uitiosa
deseritur & illius uenire innocentia postulatur.
Drima parte ꝓph&a amundiistius ꝑuersitate saluum se
p&it fieri qm̃ dolosi atq suꝑbi potentiam dñi sceleratis
oblocutionib: ab negabant:
Secundo ꝓmissionem patris ꝑ omni potentem filium p̃dicat
essefaciendam eloquia dñi subbreuitate conlaudans
sicutprius sermones impios arguebat. In pinẽ ꝓsał dauio
prima parte credulitatem suam aduentu scaẽ in car¬
nationis deposcit expleri ut uelsic confusa gentilitas
suum poss& agnoscere creatorem
gecundo ad nostras p&itiones efficaciter instruendar
inluminari faciem suam uehementer expostulat neini¬
mici aliqua fraude succumber& quisem ꝑseineius dicit
muericordia fuisse confisum: Inpinem ꝓsalmus dõ¬

Expanded text:
iniquitatem mundi istius destrui, ut ad illam veritatem futurae promissionis debeat perveniri: meritoque huic psalmo octavus dies aptatur, ubi saeculi istius consuetudo vitiosa deseritur, et illius venire innocentia postulatur. Prima parte Propheta a mundi istius perversitate salvum se fecit fieri, quoniam dolosi atque superbi potentiam Domini sceleratis oblocutionibus abnegabant. Secundo promissionem Patris per omnipotentem Filium praedicat esse faciendam. Eloquia Domini sub brevitate collaudans, sicut prius sermones impios arguebat. COMMENTARIUS. Prima parte credulitatem suam adventu sanctae incarnationis deposcit expleri, ut vel sic confusa gentilitas suum posset agnoscere Creatorem. Secundo ad nostras petitiones efficaciter instruendas illuminari faciem suam vehementer expostulat, ne inimici aliqua fraude succumberet, qui semper se in ejus dicit misericordia fuisse confisum. COMMENTARIUS