comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ioitur quamdiu apostolus est gentium paulus ministerium su
fide & relum bonȩ conuersactionis ad ducebat carnemsucm
idefł secuindum cornem cognatos ut si non omnes aliquos
tamen saluos ficer& gillis sic engodum peruiglem cumtn
& iugem sollicitudinem ergadootrinam gentium gerit pdconu¬
sationem eorum acuitamualde probabilem facit: uidentes h¬
is ithelitas quierunt cognatieius secundum carnem ad mmitan¬
dos eos qui proficiunt infidedĩ inuitat & prouocat & gloriami¬
nisterueius cum ex eruditone Horum &icm illis profectiu
accesserit. sienim amissio eorum reconciliatio est mundi qu
est ad sumptio nisiuita exmostuis Hoc mi miostendere in hu
sermonibus uid&ur a postolus quia abi&to isrhel & adgentes
n&essurio praedicationetirons lita : mundus reconciliu¬
tus estdõ secundum quod scriptum est quiuds̃ erpot in xp̃o
mundum raoncilicns sibi non reputans illis delicta ipsorum
&iterum sicut paulus dicit qui posuit in nobis uerbum raoi¬

Expanded text:
Igitur quandiu apostolus est gentium Paulus, ministerium sufidei et zelum bonae conversationis adducebat carnem suam, id est secundum carnem cognatos, ut si non omnes, aliquos tamen salvos faceret ex illis. Sic ergo dum pervigilem curam et jugem sollicitudinem erga doctrinam gentium gerit, et conversationem eorum ac vitam valde probabilem facit, videntes haec Israelitas qui erant cognati ejus secundum carnem, ad imitandos eos qui proficiunt in fide Dei invitat et provocat: et est gloria ministerii ejus, cum ex eruditione eorum etiam illis profectus accesserit. Si enim amissio eorum reconciliatio est mundi, quae est assumptio, nisi vita ex mortuis? Hoc mihi ostendere in his sermonibus videtur Apostolus, quod abjecto Israel, et ad gentes necessario praedicatione translata, mundus reconciliatus Deo est, secundum quod scriptum est: Quia Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi , non reputans illis delicta ipsorum; et iterum, sicut Paulus dicit: Qui posuit in nobis verbum recon
Abbreviated transcription (Latin):
xpersona gentilis credentis loquitur quieultan¬
dum putant in ca sum iudiceorum diffidentium dicens
Illorum reprobatio locum fecit gentibus sed
non sunt reprobatia dõ ut gemantes intiterent : sed
scipsos reprobos fecerunt spernentes donumdĩ. Vnde
occasionem dederunt gentibus ad salutem: Quam& tol¬
lentium ne primiuult ut magis saluti congaudeatur
nodĩ perxp̃m non illis insultane sede p&ere si malum illo¬
num tibi contulit salutem̃ ut & ipsi redeccnt ad originem. Tunc
placebisdõ quitui misestus est. II enimte aduocecuit ut
Quia iudicei perdiffidentiam
lupsi sunt hos fidehcit stene Quia cumprius penfiduce
ccuss iacerent. credendo sticre coepenut̃¬

Expanded text:
Ex persona gentilis credentis loquitur; quia exsultandum putat in casu Judaeorum diffidentium, dicens: Illorum reprobatio locum fecit gentilibus. Sed non sunt reprobati a Deo, ut gentes intrarent: sed se ipsos reprobos fecerunt, spernentes donum Dei; unde et occasionem dederunt gentibus ad salutem. Quam extollentiam reprimi vult, ut magis saluti congaudeatur, no Dei per Christum, non illis insultare: sed et petere, si malum illorum tibi contulit ad salutem; ut et ipsi redeant ad originem. Tunc placebis Deo, qui tui misertus est; ideo enim te advocavit ut Quia Judaei per diffidentiam lapsi sunt, hos fide dicit stare; quia cum prius perfidiae causa jacerent, credendo stare coeperu
Abbreviated transcription (Latin):
dore cons conselaur eos neillos nimium gacenbare
uidar onsdo nomnes ait reppulit peo semper
dorisobaniamin Nonexgenere proselitorum Nonrep¬
pusi tdẽ plebem sucum quaem pripesciuit Illamplobem nonrep¬
pulit queem prresciuit õe creditunm Ap nes ciis in helia
quiddicit scriptuno In regum libro ubi scriptum est deheliu
quemced modum inter pellatdm̃ aduersus i srobiel Gentibus
superbicmtollit neglorientur quod exiudaeis paucis simi credi¬
derunt & ipsi soli remaenserunt dñi Dñe proph&i estuos occi¬
derunt alticria tuac suffoderunt & ego relicussum solus & qus¬

Expanded text:
doctor consolatur eos, ne illos nimium exacerbare doctor consolatur eos, ne illos nimium exacerbare videretur. Non omnes, ait, repulit, nec semper, de tribu Benjamin. Non ex semine proselytorum. Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit. Illam plebem non repulit, quam praescivit esse credituram. An nescitis in Elia, quid dicit Scriptura? In Regum libro, ubi scriptum est de Elia. Quemadmodum interpellat Deum adversum Israel. Gentibus superbiam tollit, ne glorientur quod ex Judaeis paucissimi crediderunt, et ipsi soli remanserunt Deo. Domine, Prophetas tuos occiderunt: altaria tua suffoderunt, et ego relictus sum solus:
Abbreviated transcription (Latin):
piis mortuus est ante quammox er&ur nonuti que iustos
sed iusti ficcendos logit apłos quibus ait ago uos demundo legi
iautemgnatia non ex operibus alio quingritia iamnon est
gnartia Cnetia ignur donatur non redditur quia si
redder&ur quasi ex debito non diceriur abiepło pon
&xoperibus sed &x operibus dicerorur Omnisengo xp̃ianus¬
cunam donatum est possepergnttiam ut dĩ faciat uduntatem
habundanedeb& inoperibus bonis quia labor eiuis nonerit
in anis indño sic tamenut noninse sed iẽmper in dño glomi&un
cuius urdixignrtia eruditun ab negare impi&itm & scculu¬
ra desideria ut sobrie pie &iustic uiuere possit in hoc seđo¬
lio quin gartia iamnonest gnecia id est si non diuinis
opibus gnatisdatur sed humanis meritis redditur
Quaesola sic discennit a ponae ut cumpogna sit ex adq̃
omnibus debita gnrtia uero penunum ilim̃ xpm nulli
debitie sed grrtuitu
ua satis illos hum liuuertt modo quasi bonus

Expanded text:
npiis mortuus est. et antequam moreretur, non utique iustos, npiis mortuus est. et antequam moreretur, non utique iustos, sed iustificandos elegit apostolos, quibus ait: ego uos de mundo elegiautem gratia, jam non ex operibus; alioquin gratia jam non est gratia . Gratia igitur donatur, non redditur; quia si redderetur quasi ex debito, non ab Apostolo, non ex operibus, sed, Ex operibus, diceretur. CAPUratiam ut Dei faciat voluntatem, abundare debet in operibus bonis; quia labor ejus non erit inanis in Domino: sic tamen ut non in se, sed semper in Domino glorietur; cujus, ut dixi, gratia eruditur abnegare impietatem et saecularia desideria, ut sobrie, juste et pie vivere possit in hoc slioquin gratia iam non est gratia, si non diuinis opibus gratis datur, sed humanis meritis redditur. quae sola sic discernit a poena, ut, cum poena sit ex Adam omnibus debita, gratia uero per unum Iesum Christum nulli debita sed gratuita, u
Abbreviated transcription (Latin):
non est gurtia Hoc est clacnio gnrtiae idest clectio in qua
pendĩ gnrtiam homines cliguntun Haec est inquamela¬
tio gnitiae qua omnia bonamenita prireueniuntun humana
s inimullis bonis meritis datur iamnongnatis donatun sed
debita redditun Acpen hoc non uero nomin e grrtiae nuncupa¬
tur ubimences sicut idemdicit apostolus noninputatun secun
dum debitum si autem ut uent sit gratia id estgur tuita
tihil inuenit in homine cui merito tribuatur: Quod bene
intellegitun in eoqued dictum est pronihilo saluos facies cos
Profecto ipsic dat merita non meritis datun Putreuenit
ergogrtia &iamfidem ex qua omnia o penrbona incipiunt
Iustusenim sicut scriptumest & fideuiuit Porro autem gnrna
non solum adiuuat iustum uerumiam iustificat impium
Mid eo cum adiuuat iustum &ind&un eius merins red di neq
desinit ẽe gnatiu quaecuneta bona merita humanu prtece¬
dit ponsolum xp̃s ab impiis occisus est uerum &iam promi¬

Expanded text:
non est gratia. haec est electio gratiae, id est electio, qua per dei gratiam homines eliguntur, haec est, inquam, electio gratiae. qua omnia bona merita praeueniuntur humana. si enim ullis bonis meritis datur, iam non gratis donatur, sed debita redditur, ac per hoc non uero nomine gratia nuncupatur, ubi merces, sicut idem dicit apostolus, non inputatur secundum gratiam, sed secundum debitum. si autem, ut uera sit gratia, id est gratuita, nihil inuenit in homine, cui merito debeatur — quod bene intellegitur et in eo, quod dictum est: pro nihilo saluos facies eos — profecto ipsa dat merita, non meritis datur. praeuenit ergo etiam fidem, ex qua omnia bona opera incipiunt; iustus enim, sicut scriptum est, ex fide uiuit. porro autem gratia non solum adiuuat iustum, uerum etiam iustificat inpium. et ideo etiam cum adiuuat iustum et uidetur eius meritis reddi, nec sic desinit esse gratia, quondit, non solum Christus ab inpiis occisus est, uerum etiam pro i
Abbreviated transcription (Latin):
iucnisus ic aicis Hoc est noligaudere in incredulitatiillo¬
rum Displic& enimdõ siquis x ult& in malis alterius sicut dicit
diderunt oc casionem dederunt ut piredicceretur gentibus: Quod
te Id est sito extuleris super illos in quorum in sestus rrdicemes
in sultes generi quedieut & mulo bonus esses suscepit pecstabis si
ilud perquod stres destrues

Expanded text:
adversus ramos, hoc est, noli gaudere in incredulitate illoadversus ramos, hoc est, noli gaudere in incredulitate illorum; displicet enim Deo, si quis exsultet in malis alterius, sicut dicit ed quia non crediderunt, occasionem dederunt, ut praedicaretur gentibus. Quod te. Id est, si te extuleris super illos, in quorum insertus es radicem; insultes generi, quod te, ut ex malo bonus esses, suscepit: nec stabis, si illud per quod stas, destruis
Abbreviated transcription (Latin):
Istendit gentibus quo asfectudiligat udiceos
Namminis terium suum quo aepostolus gentium est
honorificact si propter aff&tum generis sui dactic opira
aiumiudiceos ad quintt ad fidem Honorificentior enimfi¬
u ansia illos ad quos nonmissus est lucr&cur aduitam Pa¬
ttibus enim in laude maximuerit si frxtres inuenerit qui
petentnt. Sled io amosio eonum coneili¬
andi circa fidemxp̃i. quacerit in hac paste & quientu
profectus est dandac dicit opent uteredant. qn ime&itas
obtimsio tempor econpensuti delieti aufer&ur ut uolunta¬
tis sua erecipiant liberum arbitrium udoid
ns bici id fidem hos quorum iampares ad eptisunt fidem Quiusi
Id est si aliqui non
crediderunt etis eocisi a promissione Tuuteau
Hoc significat quia non credentibus multis iudieis gentes insitaes̃
pefidem inspempromissionis ut dolor ẽ& iuducis sed non
iuxtic legrm agricultunre quia bonum surculum in serunt in non
lus ntdicis adferat sociuscius effectus Noli lonixta u

Expanded text:
stendit gentibus quo affectu diligat Judaeos: nam ministerium suum, quo apostolus gentium est, honorificat; si propter affectum generis sui data opera etiam Judaeos acquirat ad fidem. Honorificentior enim fiet, si et illos, ad quos non missus est, lucretur ad vitam: Patribus enim in laude maxima erit, si fratres invenerit, qui perierant. Si enim amissio eorum reconcilimundi circa fidem Christi; quae erit in hac parte, et quanta profectus est, dandam dicit operam, ut credant; quoniam caecitatis obtusio tempore compensati delicti aufertur, ut voluntatis suae recipiant liberum arbitrium. Quod nos dici ad fidem hos, quorum jam patres adepti sunt fidem; quia si id est, si aliqui non crediderunt ex eis, excisi a promissione. Tu auHoc significat, quia non credentibus multis Judaeis, gentes insitae sunt per fidem in spem promissionis; ut dolori esset Judaeis: sed non juxta legem agriculturae, quia bonum surculum inserunt in non lus radicis afferat, socius ejus effectus. Noli gloriari
Abbreviated transcription (Latin):
quod & ego ficride sidero tugecetac conpopubhuius & qures ad gra¬
lue & oculos licude neintellegant neaudiant neuideant
titotus mundus non r&cipi& sanitatem Exquo animad uestim
quamuis greouesit percatur si quis piam conuestatur posse sanon
simul queee hoc intellogendum quod promagnitudine seclenis &i

Expanded text:
quod et ego fieri desidero, tu excaeca cor populi hujus et aures aggraquod et ego fieri desidero, tu excaeca cor populi hujus et aures aggrava, et oculos claude, ne intelligant, ne audiant, ne videant.anati fuerint, totus mundus non recipiet sanitatem. Ex quo animadvertimus, quamvis grave sit peccatum, si quis convertatur, eum posse sanari. Simulque et hoc intellig
Abbreviated transcription (Latin):
huius & aureseius ad graua & oculos eius claudo ne fosteuideat
oculis suis & auribus audiat & corde intellegit & conuertatun ac
Dedit illis ds̃ sp̃m compunctionis oculos ut nonuideant & aures
ut non audiant & in psalmis fiat mensa corum in laqueum &
in eoe ptionem & in scandadum & in r&ributionem Obscurentun
oculie orum neuideant & dor sumeorum sempen in cunua
Qua simonsitt illi inculpa qui nonuident sedille qui dedit oculos
misericordiamunam periregentem ut omnes saluac funtiude¬
orum pastem non uidere ut omnis mundus aspiciat Vnde dip¬
sedñs ineuangelio sienementum cecianatiuitate qui receperat
oculos uestre ad tropologiam Iniudicium ego ueni in bunc inun¬
alio loco si meon loquitun cechic positus est inruinam & in re¬
sur ractio nemmultonum Illis itaque nonuidentibus nos uidemus
illis cadentibus nos me surgimus Quod intellegens proph&ria quod¬
noscunt si uisimplereuissionemtuam & totum salua remundum

Expanded text:
huius, & aures eius aggraua, & oculos eius claude: ne forte videat oculis, & auribus audiat, & corde intelligat, & conuertatur, & Dedit eis Deus spiritum compunctionis, oculos, ut non videant, et aures, ut non audiant ; et in Psalmis: Fiat mensa eorum in laqueum, et in captionem, et in scandalum, et in retributionem: obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsa eorum semper incurva : non sunt illi in culpa qui non vident; sed ille qui dedit oculos misericordia, unam perire gentem, ut omnes salvae fiant: Judaeorum partem non videre, ut omnis mundus aspiciat. Unde et ipse Dominus in Evangelio, sacramentum caeci a nativitate, qui receperat oculos, vertit ad tropologiam et dicit: « In judiciualio loco Simeon loquitur: Ecce hic positus est in ruinam et in resurrectionem multorum . Illis itaque non videntibus, nos videmus: illis cadentibus, nos resurgimus. Quod intelligens Propheta quonoscant. Si vis impleri jussionem tuam, et totum salvari mundum,
Abbreviated transcription (Latin):
ut mensa corum contmipsis in muscipula : qualemmus¬
cipulacm mihi exhibuerunt dando mihi talem potum :
talis muscipula illis sit: qua reengo contmipsis sufficiat
fiat mensa eorum inmuscipula: sut tales qui iniquitatẽ
suam nouerunt & in ea pestinacissime perseuerant : contmip¬
uiuentes. Obscurentur oculieorum neuideant: sequitur hic ut
qũm si necausa uiderunt: fiat illis & non uidere : fiat ergomensa
inis nonut fiat sed quicfi& hoc sae pecomimenduuimus eememi¬
nis seididis nequod pntessega menis inspũdĩdicit maliuoledep̃¬
ture uedonsum illonum incuru&ur Vinde hoc÷quia cessicuenun
supenqu cognoscent necesseest ut de in feroribus iogitent: quibe¬
ne uudiunt sursumcon : cunuum don sum non habent Erecta
quippe statuno speecit spem repositamsibi in caelo maxime si p̃¬
mictat ahesiuxumsum quostquatum coneius Aut uero qui futu

Expanded text:
t mensa eorum coram ipsis in muscipulam. Qualem muscipulam mihi exhibuerunt, dando mihi talem potum, talis muscipula illis sit. Quare ergo, coram ipsis? Sufficeret, Fiat mensa eorum in muscipulam. Sunt tales qui iniquitatem suam noverunt, et in ea pertinacissime perseverant: coram ip. Obscurentur oculi eorum, ne videant, sequitur hic; ut quoniam sine causa viderunt, fiat illis et non videre. Fiat ergo mensatantis; non ut fiat, sed quia fiet. Hoc saepe commendavimus, et meminisse debetis, ne quod praesaga mens in Spiritu Dei dicit, malevoletur ut dorsum illorum incurvetur. Unde hoc? Quia cum cessaverint superna cognoscere, necesse est ut de inferioribus cogitent. Qui bene audit, Sursum cor, curvum dorsum non habet. Erecta quippe statura exspectat spem repositam sibi in coelo; maxime si praemittat thesaurum suum, quo sequatur cor ejus . At vero qui futu
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ morses contumelicm facit populo dĩ : sed prouidebat in sp̃o
qñmsi qui uult sapiens esse in hoc mundo insipiens fieri deb&
ut sit scpiens apuddm̃ Iro scuntur ergoiudaei quod ipsis e cu
santibus & refutantibus conuiutum regis inuitate sunt gentes
noncspicientes cedea quacedudum de hoc misterio e sicius cud&
& dicit inuentus sum non querentibus me palamapparui int̃

Expanded text:
Dei Moyses contumeliam facit populo Dei; sed praevidebat in spiritu, Dei Moyses contumeliam facit populo Dei; sed praevidebat in spiritu, quoniam si quis vult sapiens esse in hoc mundo, insipiens fieri debet, ut sit sapiens apud santibus et refutantibus, ad convivium regis invitatae sunt gentes, non aspicientes ad ea quae dudum de hoc mysterio Isaias audet et dicit: Inventus sum a non quaerentibus me: palam apparui inter
Abbreviated transcription (Latin):
testibus idoneis comprobane Ipse inquid morsesdicit &x pen¬
soncdĩ Ego ad emulundumuos ad duccm in nongentem
Dexpianis sine dubiodicens quiadõ ad emulandum priors
populi ineradub & contemptoris as sumpti sunt Vnceques¬
gens cccusa aogrptiorum aut serorum uit moabitarum
pro eoquod terminis propriis. & lingua & habitu & moribuas
atque institutis discernitur gens illic uel illa appellatur
& nequesrriaegrptii aliquando dicuntur neque mocibnt
idum eicppellantur ÷ aut arobes scithae Xp̃i aniuero non
est uncgens sed &x omnibus gentibus unus populus. & ideo
mor ses prosummo honore non gentem em nominauit. quu
nonerot unaegens sed si it adici potest omnium gentium gens
Verum excludi debemur in hisquae subsecuntur ubidicit in
gentem in sensitum in inrmuos induccm quod & gentem ecim
& insipientem nominauerit. Verum ne hoc quidem famulus

Expanded text:
testibus idoneis comprobare. Ipse, inquit, Moyses dicit, ex pertestibus idoneis comprobare. Ipse, inquit, Moyses dicit, ex persona Dei: Ego ad aemulationem vos adducam in non gentem, de Christianis sine dubio dicens, qui a Deo ad aemulationem prioris populi increduli concepti et assumpti sunt. Ad aegens, verbi causa, Aegyptiorum, aut Syrorum, aut Moabitarum, pro eo quod propriis terminis, et lingua, et habitu, et moribus, atque institutis discernitur, gens illa vel illa appellatur, et neque Syri Aegyptii aliquando dicuntur; neque Moabitae Idumaei appellantur; aut Arabes Scythae. Christiani vero non est una gens, sed ex omnibus gentibus unus populus: et ideo Moyses pro summo honore non gentem eam nominavit, quia non erat una gens, sea, si ita dici potest, omnium gentium gens. Verum excludi videbimur in his quae subsequuntur, ubi dicit: In gentem insensatam, in iram vos inducam: quod et gentem eam, et insipientem nominaverit. Verum ne in hoc quidem famulus
Abbreviated transcription (Latin):
intellagunt᷑ : Edicitur quia apostolorum p̃pi inomnc
quideniueram sonis exierit In finesuetoo bis inon
nonsonus seduembu peruenerint Quodita intellrgpo¬
test quia terram imperitos quosque & indocibiles boro
nes dicat ad quos non uerba in quibus nctio fide contin&u
& xplanatio supientiue sed sonus fid en communis & simpli¬
cipicedicutione peruenu fine m uero orbisternanun
eruditiores quos que & prudentiores ippellauerit. finis uero
perditionemindicat rerum Ad hos ergo tales non sonumuocis
sed uerba & irtionem perueneunt pronuntiat : quiutique a¬
dientes sermonem fidei &iamper scrutari possunt & perque¬
ne scripturtrs diuinas ut cognoscant eorum uerborum quas
eis per apostolos ad nuntiata sunt ueritatem  seddico Num
in inamuos inducam. Vid&ur ea quae superius dixit de
gentibus prolocutus. Nunc uero ut sibimoris est &icmde
is nchel subiungere &uult quod inecuscbilis sit isurhd

Expanded text:
intelliguntur, et dicitur quia apostolorum Christi in omnem intelliguntur, et dicitur quia apostolorum Christi in omnem quidem terram sonus exierit, in fines vero orbis terrae, non sonus, sed verba pervenerint: quod ita intelligi potest, qnes dicat, ad quos non verba, in quibus ratio fidei continetur et explanatio sapientiae, sed sonus fidei simplici praedicatione pervenerit: finem vero orbis terrarum eruditiores quosque, et prudentiores appellaverit. Finis enim perfectionem indicat rerum. Ad hos ergo tales non sonum vocis, sed verba et rationem pervenisse pronuntiat, qui utique audientes sermonem fidei, etiam perscrutari possunt et perquirere Scripturas divinas, ut cognoscant eorum verborum, quae eis per Apostolos annuntiata sunt, veritatem. Et hanc as ad fidem. Videtur ea quae superius dixit de Gentibus prolocutus: nunc vero, ut sibi moris est, etiam de Israel subjungit, et vult quod inexcusabilis sit Israel
Abbreviated transcription (Latin):
Neque omnes exgentibus cuangelio crediderunt neque
omnes & isnthel Plures tamen & multo plures & gentibus
quam ex isnrhel:Quodergoponit apostolus qui escius dixe¬
nit Dñequis credidit auditui nostro Quis proncro dictumẽ:
&obseruaredebemus quod sermohic inscripturis interdum prora¬
ro interdum pronullo omnino ponitur Verbigntiu ut
quem quentrum significat. Vbi uerodicit quis ascend& in cȩ¬
lum hoc est xp̃m deducere uelquis descend& in cebrssum hoc
est xp̃m amostuis reducere hicquis nullus intellogitur. Ergo¬
prredicationem dexp̃osignificat Ne que enim illi soli credide¬
runt qui uerbun ab ipsoxp̃o dñ oloquente audierunt sed mul¬
toplures sunt quialus cumpdicantibus audierunt sicut & ipsȩ
dñs p̃dixenrt loquens ad chomin Quic uidisti inquid & credi¬
disti becti quinon uiderunt & oradilerunt Omne ergouer¬
Numquid non audierunt i nomnemterram & iit sonus corũ
& in fines or bisterrae uerbucorum Haec depsalmo iii
nquo prolinguurum & sermonumu reite gemes sinedubio

Expanded text:
Neque omnes ex gentibus Evangelio crediderunt, neque omnes ex Israel, plures tamen, et multo plures ex gentibus, quam ex Israelrit: Domine, quis credidit auditui nostro? quis pro raro dictum est, et observare debemus, quod sermo hic in Scripturis interdum pro raro, interdum pro nullo omnino ponitur: verbi gratia,rarum quis significat; ubi vero dicit: Quis ascendit in coelum? hoc est Christum deducere; vel quis descendit in abyssum? hoc est, Christum a mortuis reducere: hic quis nullus intelligitur. Npraedicationem de Christo significat; neque enim illi soli crediderunt qui verbum ab ipso Christo Domino loquente audierunt; sed multo plures sunt qui aliis eum praedicantibus audierunt, sicut et ipse Dominus praedixerat loquens ad Thomam: Quia vidisti me, inquit, crediit: Beati qui non viderunt et crediderunt. Omne ergo verNunquid non audierunt? Equidem in omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Hoc de Psmonum varietate Gentes sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
uod autemdicit Dic oergo: num quidsicde¬
li querunt ut ciderentꝰ ab sit sed illorum
delicto salus gentibus s nonide odicit quia
noncecierunt sed quia cesus illorum non fuit in anis
qnĩu ad salutem gentium proficit Nonergoita
delinquerunt ut cadenent id est cantum modo ut ca¬
derent quasi ad poenum suam sedut hoc ipsud quod ce¬
cidenunt prodess& gentibus ad salutem

Expanded text:
uod autem dicit, Dico ergo, Numquid sic deliquerunt ut caderent? Absit. Sed illorum delicto salus Gentibus, non ideo dicit, quia non ceciderunt; sed quia casus ipsorum non fuit inanis, quoniam ad salutem Gentium profecit. Non ergo ita deliquerunt ut caderent, id est, ut tantummodo caderent, quasi ad poenam suam solum; sed ut hoc ipsum quod ceciderunt, prodesset Gentibus ad salutem
Abbreviated transcription (Latin):
snt helitae hic carna les sunt qui ex operibus Iogis iustifieccri
seputantes non sunt ad epti ut iustiessent per fidem apud dm̃
Propterao cumomnes rei sint penlegem quia madedictus omnis
qui non permanserit i n omnibus quae scripta sunt in libro sunt le¬
gis ut faciat eia qui autem penfidem iustificcri secnediderunt
consecuti sunt electionem ut iustificati filudĩ fierent memores
scriptunredicentis quia iustus exfideuiuit id est non exloge C¬
oniuto excaccatisutro sicut segiptum
t hoc subiectum inesaie legitur. Deditibliads

Expanded text:
litae ii carnales sunt, qui ex operibus Legis justificari se putantes, non sunt adepti, ut justi essent per fidem apud Deum. Propterea cum omnes rei sint per Legem; quia maledictus omnis qui non permanserit in omnibus, quae scripta sunt in libro Legis, ut faciat eam . Qui autem per fidem justificari se crediderunt, consecuti sunt electionem, ut justificati filii Dei fierent, memores Scripturae dicentis: Quia justus ex fide vivit , id est, non ex Lege. Caeteri vero excaecati sunt, sicut scriptum est; hoc subjectum in Esaia legitur: Dedit illis
Abbreviated transcription (Latin):
nonuideant & aures utnon. udiant usque in hodiernum diem
Audistis firtres propositam quicestionem : nempe quam profunda
sit cernitis sed respondemus ut possumus: non potenrnt credere
quic hoc esccicas proph&a puredixit Hoc autem prophoric prȩ¬
ayxit quiads̃ hoc futurumẽe prresciunt quare autem nom pote¬
uent si amequerrtur: cito respondeo quia nolobant: malum
quippe corum uoluntatem prreuidit dđs̃ & perproph&m prȩ¬
nuntiauit ille cui abscondi futunr non possunt sediclium cau¬
sim inquis dicit prophedae nonuoluntatis eonum: quamcausã
dicit prophee : qui ad edit illis ds̃ sp̃m compunctionis oculos
meruisse respondeo: sic enim ex cecat sic obdunreds̃ deseren¬
do & non adiuuando: quodocculto iudicio facere potest : iniquo

Expanded text:
non videant, et aures, ut non audiant, usque in hodiernum diem . 6. Audistis, fratres, propositam quaestionem, nempe quam profunda sit cernitis: sed respondemus ut possumus. Non poterant credere, quia hoc Isaias propheta praedixit: hoc autem Propheta praedixit, quia Deus hoc futurum esse praescivit. Quare autem non poterant, si a me quaeratur, cito respondeo, quia nolebant: malam quippe eorum voluntatem praevidit Deus, et per Prophetam praenuntiavit ille cui abscondi futura non possunt. Sed aliam causam, inquis, dicit Propheta non voluntatis eorum. Quam causam dicit Propheta? Qmeruisse respondeo. Sic enim excaecat, sic obdurat Deus, deserendo, et non adjuvando, quod occulto judicio facere potest, iniquo
Abbreviated transcription (Latin):
hue Ostendit enimnon solum holium remansisse quideuo
medo non a dontuerit idola sedea multos quimfidedt per¬
man serunt sicut &iudaeis nom pauei credidenunt: Huier
&historu congrait Quia multi penspeluncias occuliati sunt

Expanded text:
haec; ostendit enim non solum Eliam remansisse, qui devotus haec; ostendit enim non solum Eliam remansisse, qui devotus Deo, non adoraverit idola: sed et multos, qui in fide Dei permanserunt, sicut et ex Judaeis non pauci crediderunt. Huic rei et historia congruit; q
Abbreviated transcription (Latin):
redrratem suam aborto
uia populum i s uihel in credulum ostendit Nunc ne
omnem isirohel diffidentem dixisse putar&ur os¬
tendit non reppulis sedm̃ hereditatem suam quam
precesciit id est filios ab rahȩ quos fideles sibi futu¬
ros seut Nec enim promitter& ei s regnum siscir& nul¬
lum ex his crediturum hereditas ergodñi iuxtalogem fili
sunt abrthae sedcredentes Nam et ego iona nelrra
sum exseno abuahae ruibu beniamin
xemplosuo doc& pastem i sirchel seduatam quam prresei¬
it ds̃ saluandam aut adhuc possesaluari & parte mis rahel
propter iugem diffidentiam perditioni deputatam. Note
nerpulo dõ plobem sua quaca pueserit. Pacer¬
quos dedis timibi custodiui & nemoex his peruit nisi filius pendi¬
tionis Ita & hic qos pute scut ds̃ credituros neeo his apro¬
mis sione repulsus est Quia sic factum est sicut presciit ds̃ futu
tuos occidentut altamiarua ot rudenua
et eco nelictuo sum soluo & quaenunt auimã
aumihi sepremimliaui aonum quinor

Expanded text:
ereditatem suam? Absit. Quia populum Israel incredulum ostendit, tunc ne omnem Israel dixisse diffidentem putaretur, ostendit non repulisse Deum haereditatem suam, quam praescivit, id est, filios Abrahae, quos fideles sibi futuros scivit. Nec enim promitteret eis regnum, si sciret nullum ex iis crediturum. Haereditas ergo Domini juxta Legem filii sunt Abrahae, sed credentes. Nam et ego Israelita sum, ex semine Abrahae, de tribu Benjamin. Exemplo suo docet partem Israel salvatam, quam praescivit Deus salvandam, aut adhuc posse salvari: et partem Israel propter jugem diffidentiam perditioni deputatam. Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit. Hocs dedisti mihi, custodivi, et nemo ex his periit, nisi filius perditionis . Ita et hi quos praescivit Deus credituros, nemo ex his a promissione repulsus est; quia sic factum est, sicut praescivit Deus ftuos occiderunt, altaria tua effoderunt: et ego relictus sum solumihi septem millia virorum, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
ocdieit quod supni memonrui quia non sic diffiderunt
ut numquamiam crederent. Id est non ita propẽ
in probitatem suum cecati sunt ut cunrri non possint
sicut & diabolum legimus coridis se Dicenteesaia pro¬
phiosiQuomodo cocidit deelolucifen: Easumic postas¬
in significauit Nonengo hos sic offendis se dicit ut cadereũ
sed offensionis succe causu ad tempus obtunsos SEDEE CTT¬

Expanded text:
Hoc dicit, quod supra memoravi, quia non sic diffiderunt, ut numquam jam crederent, id est, non ita propter improbitatem suam caecati sunt, ut curari non possent, sicut et diabolum legimus cecidisse, dicente Esaia propheta: Quomodo cecidit de coelo Lucifer ? casum et apostasiam significans. Non ergo hos sic offendisse dicit, ut caderent, sed offensionis suae causa ad tempus obtusos. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Mani festum est quia sidelictum illorum profuit mundo
dumhorum dispendio plures bab& bonos quia multo plu¬
Is simagentes quamiudicei & diminutio corum quod est
dumnum promissionis diuitiae gentium per id quod lu¬
nni sunt itutiaernam: quantomagis plenitudo eo¬
bur bompestutuest quia magis diueserit mundus homini¬

Expanded text:
Manifestum est quia si delictum illorum profuit mundo, dum horum dispendio plures habet bonos; quia multo plures sunt gentes, quam Judaei: et diminutio eorum, quod est damnum promissionis divitiae gentium, per id quod lucrati sunt vitam aeternam; quanto magis plenitudo eorum! Apertum est quia magis dives erit mundus homini
Abbreviated transcription (Latin):
lueis auditam essetestatun ut &iamimpl&um orbem diuina
idnuntiatione pronunti& Ipsic enim fabrica mundi pnte¬
dicat crnatorem Quid enim psul mogurphus decreaturt di¬
uit hoc apostolis decĩuengelistis. Quiaubi que audit aest
& per uenit in omnem locum pnredicatio nominis xp̃i ubi
sunpntesentiu hominis pnredicanti defuit  sonustam̃
e samu peruenit. sieut peruenenrt opimo factarum uistu¬
aciin aegoptum ad omnes gentes testentab mer&rice
sque iomnem locum peruenit non poter unt non audire
iudso ppostolicam prredicationem  ut nemo ex his excusa¬
tussĩ armine diffidentiue SodDico Nuaꝰ gase
iodei noncognourr: hoc est cognouit Ne
quia s pindiera testimonia genus i siched incredulitatis
sausa inquie ctumdolete deommibusi sabelitis. quacriuid rae
non negat isithl non cognouisse & assecutum esse
quod illi promis sum fueritt in lage se deum quispu ira

Expanded text:
daeis auditam esse testatur, ut etiam impletum orbem divina daeis auditam esse testatur, ut etiam impletum orbem divina annuntiatione pronuntiet; ipsa enim fabrica mundi praedicat Creatorem. Quod enim Psalmographus de creatura dixit , hoc Apostolus de evangelistis, quia ubique audita est, et pervenit in omnem locum praedicatio nominis Christi. Ubi enim praesentia hominis praedicantis defuit; sonus tamen etfama pervenit, sicut pervenerat opinio factarum virtutum in Aegypto ad omnes gentes, teste Rahab meretrice. Si enim in omnem locum pervenit, non potuerunt non audire Judaei apostolicam praedicationem; ut nemo ex his excusatus sit a crimine diffidentiae. Sed dico: Numquid Israel non cognovit? Hoc est, cognovitne? quia per supradicta testimonia genus Israel incredulitatis causa arguit, cum dolore de omnibus Israelitis queri videretur: non negat Israel cognovisse et assecutum esse quod illi promissum fuerat in Lege: sed eum qui spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
Denique licrusulem superiorciuitas pacis interpi&nur quas
ost mater uostiro. Sediaota omtss obocidiunt tu¬
aecio Verum est quia quamuis in lustr&ur mundus
splendore displinae dominice sunt tamen qui repugnent qui
limen tenebiis uocant Horumenim sic errore acies obtunsa
est mentis ut nocueri luminis rreipiant splendorem Quos
ae usat euiengelium dicens Lux in tenebris luc& & tenebrre
cam non conprebenderunt ESAIAS ENIMNDiCIT
ast quis cralidit quac audiuimus abste & loquimur firma
liceueritatis. Iex enim iudiccos increpat.: quia sicut fuit
ipudu&eres ita& nunc est. Hunc enimnumerum nontan¬
tumest quia nisidicatur aliquid nec audiripotest nec credi
Scodioq Numoquid uon audionurn
Hoc est audierunt &tredere noluerunt. Quamuis enim fides
exauditusit sunt carien qui auidientes noneredunt. Audiut
enim e non in tollegunt quia maliuolentiue obegatum est

Expanded text:
Denique Hierusalem superior civitas visio pacis interpretatur, quae Denique Hierusalem superior civitas visio pacis interpretatur, quae est mater nostra. Sed non omnes obediunt Evangelio. Verum est, quia quamvis illustretur mundus splendore disciplinae Dominicae; sunt tamen qui repugnent, qui lumen tenebras vocent. Horum enim sic errore acies obtusa est mentis, ut nec veri luminis recipiant splendorem. Quos accusat Evangelium, dicens: Lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . Esaias enim dicit: est, quis credidit quae audivimus abs te, et loquimur? Firmacae veritatis. Lex enim Judaeos increpat; quia sicut fuit apud veteres, ita et nunc est. Hunc enim numerum non tanti. Manifestum est, quia nisi dicatur aliquid, nec audiri potest, nec credi. Sed dico: Numquid non audierunt? Hoc est, audierunt, et credere noluerunt. Quamvis enim fides ex auditu sit; sunt tamen qui audientes non credunt. Audiunt enim, et non intelligunt; quia malevolentia obcaecatum est
Abbreviated transcription (Latin):
Seste xp̃o noncredunt iudicer ipsi. que indixit
dñm  Hoc sequitur quod supnadixi Quiu pr¬
uscredendum est ut sit fiducn postulaendi
Aut quocuodo cueditiei euca
on auditrucit : A perti mest nonpos sec redi
ill cui oboedientiu denegatur Quo moderalat abscu¬
ui duictetus irus pa&diaete Nec hoc obscu¬
rumest Quia qui pucedicanti resistit. auetoremeius nonre
tttunNeque istud recipit quaestionem. quia non
eruns ueri apostoli nisi axp̃omittantur nec poteruntpe
bincolizanric qborahoc prophiauedicit
amein hum inundum & rognumdi aduentare prtedicanti¬
ame Aduentus enim ipseoum inluminabat bomine shanueo
ostendens qua itur in paes eddũ n l Quampri mnum iobannes
hpustrs uonenet pnrepantre hacepex ¶est uud quam
pestinient credentes in xp̃m Denique sc̃s simeon quia inmun¬
do disccodiccest.: lic&us in ortu saluatonis roune ait: Dñe
dimitie seruumtuum inpace. Quia regnũ Q dĩ pax est
Omnierum ampurata discordiu omnes unido genuflectunt

Expanded text:
Certe Christo non credunt Judaei ipsi, quem dixit Dominum. Hoc sequitur, quod supra dixi, quia prius credendum est, ut sit fiducia postulandi. Aut quomodo credent ei, quem non audierunt? Apertum est non posse credi illi, cui obedientia denegatur. Quomodo autem audient sine praedicante? Nec hoc obscurum est; quia qui praedicanti resistit, auctorem ejus non rsi mittantur? Neque istud recipit quaestionem; quia non erunt veri apostoli, nisi a Christo mittantur, nec poterunt prevangelizantium bona! Hoc propheta dicit cumeuntium mundum, et regnum Dei adventare praedicantium; adventus enim ipsorum illuminabat homines, viam ostendens, qua itur in pace ad Deum, quam primum Joannes Baptista venerat praeparare. Haec pax est, ad quam festinant credentes in Christum. Denique sanctus Simeon, quia in mundo discordia est, laetus in ortu Salvatoris: Nunc, ait, Domine, dimitte servum tuum in pace ; quia regnum Dei pax est. Omni enim amputata discordia, omnes uni Deo genu flectent.
Abbreviated transcription (Latin):
interpr&ctur bona adnuntiane. quae sint tantum bonu
quaobonis ad didit requinemus Vnum &uerum est bonũ
est dĩ cuius imago bonatis st filius & sp̃s eius quidicitur
bonus. Istudergo unumbonum quia in dõpatre & filio & spũ
scõ est. bona nominauit Hoc est enim quod ad nuntiant euan¬
glistȩ secundum preceptum dñi. & saluatoris nostridicen¬
tis Itedoc& comnes gentes baptir antes eos in nomine patris
& filii & spũs scĩ Haec sunt ergo euangeligantium bonu
sed qñm & ipsenuntius bonus dicitur & nuntia redebonis
illa sitnrtio quod non solum bonanuntiant sed & benenun

Expanded text:
interpretetur bona annuntiare, quae sint tamen bona interpretetur bona annuntiare, quae sint tamen bona quae bonis addidit, requiramus. Unum et verum bonum est Deus, cujus imago bonitatis est Filius, et Spiritus ejus, qui dicitur bonus. Istud ergo unum bonum, quia in Deo Patre, et Filio, et Spiritu sancto est, bona nominavit; hoc est enim quod annuntiant Evangelistae secundum praeceptum Domini et Salvatoris nostri dicentis: Ite, docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti . Haec sunt ergo evangelizantium bona. Sed quoniam et ipse bonus nuntius dicitur, et nuntiare de bonis, illa sit ratio quod non solum bona nuntiant, sed et bene
Abbreviated transcription (Latin):
sumus purediccere nec ad nuntiandi nobis uintus ulla sub siste¬
renissadẽ& nobis ipse quimisit. Quod si pnredicantibus
nobis audire non uultis uestrixiamculpuest. Idcirco debis
gelizantiumbona. Quod pedes hic speciosos non corponrles
sed spiritales dicat puto quod quamuis amicus sit quis lit¬
tere negire non possit: Neque enimin id rdiculi deduc&
a postolicum sensum ut euangelistarum pedes conportis
oculis uideropos sunt put& abeo decoros dici & speciosos sed
illi sunt decora & speciosi pedes qui ambulant perui amuitae
secundum illum enim quidixit Ego sumuia in tellegeredeco¬
ros & sp&ciosos euangelirantium pedes qui pestidem uicem
merentur incedere. Isti sunt pedes quibus & paulus cursum cu¬
currisse dicit. & sic currere ut conprehendat Id est uigon
animae quotenditur & propenrtur ad ccelum Quac aũt
bona sunt quae euaengelizant hoc est quae ad nuntiant. ui¬
deamus. Quamuis hocipsum quod dicit euangelizare

Expanded text:
semus praedicare, nec annuntiandi nobis virtus ulla subsistesemus praedicare, nec annuntiandi nobis virtus ulla subsisteret, nisi adesset nobis ipse qui misit. Quod si praedicantibus nobis audire non vultis, vestra jam culpa est, et sQuod autem pedes hic speciosos non corporales sed spiritales dicat, puto quod quamvis amicus sit quis litterae, negare non possit. Neque enim in id ridiculi deducet apostolicum sensum, ut Evangelistarum pedes qui corporeis oculis videri possunt, putet ab eo decoros dici et speciosos; sed illi sunt decori et speciosi pedes, qui ambulant per viam vitae. Secundum illum enim qui dixit: Ego sum via , intellige decoros et speciosos evangelizantium pedes, qui per talem viam merentur incedere. Isti sunt pedes quibus et Paulus cursum cucurrisse se dixit, et sic currere, ut comprehendat , id est vigor animae quo tenditur et properatur ad coelum. Gratbona sint quae evangelizant, hoc est, quae annuntiant, videamus. Quamvis hoc ipsum quod dicit evangelizare,
Abbreviated transcription (Latin):
inquid in uocabunt in quem non crediderunt & in
hoc astissima eos conelusione constringit salus in¬
quid non est nisi inuoaenti Nemo uemin uocat. qui
non credit Ergo quia non creditis. ⁊ nonuocatis & quia
& quia uel ipsum in canne positum uel apłas eius pircdican¬
tes deco audire noluerunt: sic enim&i psedñs dicit
Porest autrm & hoc intellegi quod & ium nunc & semperxp̃s
tamquam uerbum & netio unicuique loquatur incorde & depie¬
tatedoceat deiustitia sucedeat: Seccstitate depudicitia & deomni¬
bus simul uistutibus protesteur sicut & ipsedñr dicit Oues meae
uocmeam audiunt sic denique & in corde pauli lo quebatun ita
ut illedicer& Aut & perimetitu quȩritis eius qui in meloquitun¬
gis perpntedicaentum sermonem xp̃m ostendit audiri : inquib
secundumea quac supur diximus xp̃s loqui & doceronstuttur
Quomodo autem predicabunt nisimit tantun: Quod dixit
quomodo autem prredicabunt nisimittantur sic accipiam:
quia dicit apostolus nos pircones & prredicatoresxp̃i÷ nompos¬

Expanded text:
inquit, invocabunt, in quem non crediderunt? et in hoc arctissima eos conclusione constringit. Salus, inquit, non est nisi invocanti. Nemo vero invocat qui non credit. Ergo quia non creditis, non invocatis; et quia , quia vel ipsum in carne positum, vel Apostolos ejus praedicantes de eo audire noluerint. SicPotest autem et hoc intelligi, quia etiam nunc Christus semper tanquam verbum et ratio unicuique loquitur in corde, et de pietate docet, de justitia, de castitate, de pudicitia, et de omnibus simul virtutibus protestatur, sicut et ipse dicit: Oves meae vocem meam audiunt . Sic denique in corde Pauli loquebatur, ita ut ille diceret: An experimentum ejus quaeritis qui loquitugis per praedicantium sermonem Christum ostendit audiri, in quibus, secundum ea quae supra diximus, Christus loqui et docere monstratur. Quomodo autem praedicabant, nisi mittanQuomodo autem praedicabunt, nisi mittantur? sic accipiamus, quasi dicat Apostolus: Nos praecones et praedicatores Christi non pos
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ceri uero excccecatisuNT Quisupua
genua antebaal solum teputas seruum ẽe benelabonen¬
tem siuut &idii metimentes & non pauci : Nam sep¬
tem milia ibi babeo : & adiunxit : sicergo & in hoc tempo¬
pr Erediderunt enim aliqui iuduei & multi fuertnt repro¬
ino. Ficot &. llc quiuul pium fouaes gestabat inaninio usicerg
inquiđ e in hoc tompore reliquia epenele tioneingntuc facg
Reliquiribi ego illos ilet qui uidimentes corum demepre¬
sumenues nende se nexdeba al Nonsant muti sic sont ur ame

Expanded text:
dicit: « Caeteri vero excaecati sunt. » Sic dicit: « Caeteri vero excaecati sunt. » Sic genua ante Baal. Solum te putas esse servum bene laborantem: sunt et alli me timentes, et non pauci. Nam septem millia ibi habeo. Et adjunxit: Sic ergo et in hoc tempore. Crediderunt enim aliqui Judaei, et multi fuerunt reprobati: sicut et ille qui vulpium foveas gestabat in animo. Sic ergo, inquit, et in hoc tempore, reliquiae per electionem gratiae Reliqui mihi? Ego illos elegi, quia vidi mentes illorum de me praesumentes, non de se, nec de Baal. Non sunt mutati, sic sunt ut a me
Abbreviated transcription (Latin):
boc dicer& a postolus supra comie moruenrt propli&¬
cum testimonium depurenuntiata futunt incredulita¬
tepopuli isuthol totadie ex pandimanus meas ad popu¬
lum non credentem & contiidicentem mihi Hancergo nequis¬
quam maleintellegens uniuersum illum populum criminem
credulicatis & contiredictionis anbitr&ur et̃ dampnitum con¬
tnuo subiecit Di coergo Numquid reppulit ds̃ plebemsuams
absit Nam e ego isur helitasum egmnere i siir hed detribu
beniamin: hinc ostendit quam plebem dixerit Vtique popuil
prioris quamsi tocam ds̃ reprobass& atquedampnasr& non uti¬
que ipse xp̃i e&̃ postolus isntbelita e semino ab nobam tribu
beniamin Adbib& autem ualdenaessunium testimonium
dicons Annescitis in heluc quiddicit scriptunt que mad¬
modum inter pollac dm̃ aduersus sinhol Dñe proph&cstuos
occiderunt & cetenxus quedumait. sic ergo & in hoc tempo
ne reliquiȩ peredectionem gintiae saluae fictȩ sunt. Ille reli¬
quiae sunt &x illugente hereditas dĩ non illi dequibus paulo post

Expanded text:
oc diceret Apostolus, supra commemoraverat propheticum testimonium de praenuntiata futura incredulitate populi Israel: Tota die expandi manus meas ad populum non credentem et contradicentem . Hic ergo ne quisquam male intelligens, universum illum populum crimine incredulitatis et contradictionis arbitretur esse damnatum, continuo subjecit: Dico ergo, Numquid repulit Deus plebem suam? Absit. Nam et ego Israelita sum ex genere Israel, de tribu Benjamin. Hic ostendit quam plebem dixerit, utique populi prioris, quam si totam Deus reprobasset atque damnasset, non utique ipse Christi esset apostolus, Israelita ex semine Abraham, de tribu Benjamin. Adhibet autem valde necessarium testimonium, dicens: « An nescitis in Elia quid dicit Scriptura, quemadmodum interpellat Deum adversus Israel? Domine, Prophetas tuos ocre reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. » Istae reliquiae sunt ex illa gente haereditatis Dei; non illi de quibus paulo post
Abbreviated transcription (Latin):
nsolim in canne sod & in morte & mostecrucis siendeli¬
adantum in eum nescientes quice & si passus est x infirmitate
adnis seduiuit exuirtutedi haec ergo singulae quice nonit¬
ialagibiliter accepenunt quae cepositic sunt eis ul menseem po¬
ens sccendcli tatisunt: & ipscc scriptunorum drura ueora¬

Expanded text:
non solum in carne, sed et in morte, et morte crucis , scandalizabantur in eum nescientes quia etsi passus est ex infirmitate carnis, sed vivit ex virtute Dei. Haec ergo singula, quia non intelligibiliter acceperunt, quae apposita sunt eis ad mensam potentis, scandalizati sunt, et ipsa Scripturarum d
Abbreviated transcription (Latin):
Dolo enim uocantur ad conuiuium ut perimantur. Quia sic
& ammonfilius dauid deceptus est a fraotresuo ab essdon &
malignus olofernis perepulum scãmiudith putauit se posse
decipere &in mensa sclenrtiherodis seuierunt maligni
inccputiohannis proph&ue Vnus sensus est duorum prophe¬
tarum dehuius modi hominibus quiabinitio inuidi & repug
obis igiur procaptu sensus nostri itauid&ur quod
omnes scriptunre quaeante aduentum dñi enent
diͦ & omne quod appellatur uetus testamentum
men sucest isitthel In quamensa siquis uolelat ederquenbũ
dĩ appositis sibi legis e propherirum sermonibus paseebatur
Omnisengo scriptuna : menscc est sãpientigȩ  seduide onus
quo modo hanc mens cmontt dauid fieri isuthelitis in enedulis
inconspectuectum in laqueum & incaptionem &inscandidur

Expanded text:
dolo enim vocantur ad convivium, ut perimantur. Quia sic et Ammon filius David deceptus est a fratre suo Absalon , et malignus Holophernes per epulum sanctam Judith putavit se posse decipere , et in mensa scelerati Herodis saevierunt maligni in caput Joannis prophetae . Unus sensus est duorum prophetarum de hujusmodi hominibus, qui ab initio fidei et repugobis igitur pro captu sensus nostri ita videtur, quod omnes Scripturae quae ante adventum Domini erant  Domini, et omne quod appellatur vetus Testamentum mensa est Israel: in qua mensa si quis volebat edere verbum Dei, appositis sibi legis et prophetarum sermonibus pascebaturOmnis ergo Scriptura mensa est sapientiae. Sed videamus quomodo hanc mensam orat David fieri Israelitis incredulis in conspectu eorum in laqueum, et in scandalum,
Abbreviated transcription (Latin):
& mnanibirionem & inscaudaluon
ostquaminona gone suu futune mexposuit pas sionẽ
ueniens ul quas tum miodum non maledicend uoisio
sed quod nirtemer sunum predicens pentotam dinisio¬
nem iudiceus  Digna factis: pronuntiat ẽe uentunqu acom
sudiñi est ut rius quelegis intell&ctualis acpr latnd it atequ iten¬
uiuarum more pascuntur :÷ quidiliti s. iñi auiditaterlentur¬

Expanded text:
 retributionem, et in scandalum. Postquam in oratione sua futuram exposuit passionem, veniens ad quartum modum non maledicendi voto, sed quod erat emersurum praedicens, per totam divisionem Judaeis digna factis pronuntiat esse ventura. Mensa Domini est utriusque legis intellectualis epulatio, in qua convivarum more pascuntur, qui delicias Domini aviditate ment
Abbreviated transcription (Latin):
lum ad idolatricm host abantur. Si iortu otua oc
rampone neliouiae cectindum elecrionem qua¬
tiao saluae rartaesunt. hoc estita inquid & nuno
hire manserunt in legis promissione recedentibus multis
quos antea pntesput đs̃ Quienim susceper unt xpm quasii
lege promis sum hi in lege fecerunt Qui enim non illumnt¬
perunt alegera esserunt. Ideo credentes reliqui ae dicunto
hoc est remunentes in lege Si autemonatia uamo
xopenibus Manifestum est quicegnatia donumdiest.
nonesi gurcue sed quia merces nonest sino dubiognitũ
est: qui a uenim direpeccantibus non est aliud qua mgio¬
duplex engo
gogitucost quia hoc conp&itdõ qui habondu
miseri¬
condicom ut & requint quos gnitis
cur&¬

Expanded text:
olatriam hortabantur. Sic igitur et in hoc tempore reliquiae secundum electionem gratiae, salvae factae sunt. Hoc est, ita, inquit, et nunc hi remanserunt in Legis promissione, recedentibus multis, quos ante praescivit Deus. Qui enim susceperunt Christum quasi in Lege promissum, ii in Lege steterunt: qui autem non illum receperunt, a Lege recesserunt. Ideo credentes reliquiae dicuntur, hoc est, remanentes in Lege. Si autem gratia, jam non ex operibus. Manifestum est quia gratia donum Dei est, non est gratia: sed quia merces non est, sine dubio gratia est; quia veniam dare peccantibus non est aliud quam gDuplex ergo gratia est, quia hoc competit Deo, qui abundat misericordia, ut et requirat quos gratis cur