comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& intotius orb episcopos aclericos inuehat᷑ & frustra ab
eccłiis ex cõmunicatum. et̃. se dicat. nec uelle in male:¬
dictis referre uicem ne scilica maledicus ẽt udeatur
homo qui intantũ cautus sit ad maledicendum. ut nedia¬
bolo quidem audeat maledicere: Vnde & candido
ualentimani dogmatis sectatori calumniandi eccłãm
occasionem dederit. quod diabolum saluandȩ dixerit
ẽe. naturȩ: Inc dissimulato augm̃to epłae fingit
ꝓorigene quod ille non loquitur. Vnde ipsuis epłae
partem . paululũ exsuperioribus transtuli. & hisiunxi.
quae abisto cõmatice doloseq translata sunt utquo
consilio superiora tacuerim. lector agnoscat. Contra
sacerdotes ergo eccłãe generalit̃ disputans. aquibus
indignus cõmunione eius fuerat uidicatus : hec intulit
Quid necesse .ẽ. de ꝓphetarum sermonib dicere quib
sepissime pactoribus a maioribus natu & sacerdotib

Expanded text:
et in totius orbis episcopos et clericos invehatur, et frustra ab et in totius orbis episcopos et clericos invehatur, et frustra ab Ecclesiis excommunicatum esse se dicat, nec velle in maledictis referre vicem, ne scilicet maledicus videatur esse homo, qui in tantum cautus sit ad maledicendum, ut ne diabolo quidem audeat maledicere; unde et Candido Valentiniani dogmatis sectatori, calumniandi se occasionem 510 dederit, quod diabolum salvandae dixerit esse naturae: hic dissimulato argumento epistolae, fingit pro Origene, quod ille non loquitur. Unde epistolae ipsius partem paululum ex superioribus transtuli, et his junxi, quae ab ipso commatice doloseque translata sunt, ut quo consilio superiora tacuerit, ipse lector agnoscat. Contra sacerdotes ergo Ecclesiae generaliter disputans, a quibus indignus communione ejus fuerat judicatus, haec intulit: « Quid necesse est de prophetarum sermonibus dicere, quibus saepissime pastoribus, et majoribus natu, et sacerdotibus,
Abbreviated transcription (Latin):
pingitur. & tu ꝓte taces & ꝓme confiteris : Ego neminẽ
accuso ꝓme tantum respondisse contemtus : Non sum
quod aguis. Si tues quod accusaris. ĩpse uideris Nec abso¬
lutio mea nec reatiuis. te aut in nocentem aut obnoxium cri
uerbis laquitur Ipsus hoc conquerentis a deplorantis
sriptis ac uocibus ꝓbabimus Quid enĩipse cum adhuc
incarne uiusmus sentiens audensq ꝑpessus sit. delibrorum
suorum ut sermonũ corruptionibus uł adulterinis editio¬
nibus: expsuis epła quam scribit ad quosdã caros suos alex¬
andrtam euident̃ docetur: Statimq exemplum subuingit
tpłae. & qui falsitatem scripturarũ origenis hereticis inputat:
ipse incipit a falsitate. non ita int̃p̃tans ut habetur in greco:
nec latinis insinuans. quod ipse insiis literis ꝓfitetur. Cũq
ille tota epła demetrium alexandrinȩ urb̃ pontificẽ lacera&.

Expanded text:
pingitur, et tu pro te taces, et pro me confiteris. Ego neminem pingitur, et tu pro te taces, et pro me confiteris. Ego neminem accuso, pro me tantum respondisse contentus. Non sum quod arguis: si tu es quod accusaris, ipse videris. Nec absolutio mea me, nec reatus te, aut innocentem, aut obnoxium crimverbis loquitur: « Ipsius hoc conquerentis et deplorantis scriptis ac vocibus prabavimus. Quid enim ipse cum adhuc in carne vivens, sentiens, vidensque perpessus sit de librorum suorum, vel sermonum corruptionibus, vel adulterinis editionibus, ex ipsius epistola quam scribit ad quosdam charos suos Alexandriam, evidenter docetur. » Statimque exemplum subjungit epistolae; et qui falsitatem scriptorum Origenis haereticis imputat, ipse incipit a falsitate: non ita interpretans ut habetur in Graeco, nec id Latinis insinuans, quod ipse in suis litteris profitetur. Cumque illa epistola tota Demetrium Alexandrinae urbis pontificem laceret,
Abbreviated transcription (Latin):
bris eorum uitiosa non nulla sint : Sime causas uitior
nescire respondeo. non statim illos hereticos uidicabo
Fieri potest ut uł simpliciter erauerint ut alio sensũ
scripserint uł alibrariis inperitis inperitts corũ paulañ
scripta corrupta sint : uł certe antequam inalexandria
quasi demoniũ meridianum arrius nasceretur in nocen
quedam & minus caute. Locuti fent & quae non possentꝰ
ꝑuersoꝵ hominum calumniam declinare. Obiciuntur
origeni crimina. & tu non illũ defendis. sed alios accusas
Nec crimen rennius. sed criminosoꝵ turbã requiris
Sitibi dicerȩtur quos hab& origenes in heresi sotios. recte
ista ꝓferres. Nunc Ate queritur. haec quae in origenis
libris scripta repperunt᷑ bona sunt anmala: Taces
&phis alia loqueris. Clemens hoc ait  Dionifus inisto
defendit errorem: apłorum scripta similit̃ deprauata
sunt : quomodo & nunc ab aliis tibi hereseos crimen in¬

Expanded text:
bris eorum vitiosa nonnulla sunt? Si me causas vitiorum bris eorum vitiosa nonnulla sunt? Si me causas vitiorum nescire respondero, non statim illos haereticos judicabo. Fieri enim potest, ut vel simpliciter erraverint, 509 vel alio sensu scripserint, vel a librariis imperitis eorum paulatim scripta corrupta sint. Vel certe antequam in Alexandria quasi daemonium meridianum Arius nasceretur, innocenter quaedam, et minus caute locuti sunt, et quae non possint perversorum hominum calumniam declinare. Objiciuntur Origeni crimina, et tu non illum defendis, sed alios accusas; nec crimen renuis, sed criminosorum turbam requiris. Si tibi diceretur, quos habet Origenes in haeresi socios, recte ista proferes. Nunc a te quaeritur, haec quae in Origenis libris scripta reperiuntur, bona sint an mala? Taces, et pro his alia loqueris. Clemens hoc ait: Dionysius in istodefendit errorem: Apostolorum scripta similiter depravata sunt; quomodo et nunc ab aliis tibi haereseos crimen im
Abbreviated transcription (Latin):
similiter ut in his quos supra diximus. quȩdã diuersitas
inuenitur. istud non sufficiat senire. quod de p̃uidicatis
iam catholicis sentitur uł intellegitur uiris. nec similia
causae similis sufficiat excusatio : Si conceditur ut qui¬
aquibus dicitur eẽ iutiatum quãquã & illoꝵ non era qua
incerta sunt nomina: atq ita fieri ut ubi om̃ium nominu
sunt nihil alicuus sit. Hac defensionis ꝑturbatione nat
marcion. nec manicheus. nec arrianus. nec eunomius ae¬
cusari poterunt: Quia quicquid nos abhis impie dic tũ
obiecerimus discipuli respondebunt non magistris su
ipse tuus lib tuus non erit : sed forsitan meus: Et meui
liber quo tibi accusatus respondeo siimillo Aliquid rep̃¬
henderis: non erit m̃s sed tuus iquo rep̃henditur.
Et dũ om̃a adhereticos refers quis ecctasticis tribues
quib. proprium nihil relinquis : Ecomodo inquies inli¬

Expanded text:
similiter, ut in his quos supra diximus, quaedam diversitas similiter, ut in his quos supra diximus, quaedam diversitas invenitur, istud non sufficiat sentire, quod de praejudicatis jam catholicis sentitur, vel intelligitur viris, ne similis causae, similis sufficiat excusatio. » Si conceditur, ut quia quibus dicitur esse vitiatum. Quamquam et illorum non erit, quorum incerta sunt nomina: atque ita fiet, ut dum omnium omnia sunt, nihil alicujus sit. Hac defensionis perturbatione nec Marcion, nec Manichaeus, nec Arius, nec Eunomius accusari poterunt: quia quidquid nos ab his impie dictum objecerimus, discipuli respondebunt, non a magistris um. Hoc genere et iste ipse tuus liber, tuus non erit, sed forsitan meus. Et meus liber, quo tibi accusatus respondeo, si in illo aliquid reprehenderis, non erit meus, sed tuus, a quo reprehenditur. Et dum omnia ad haereticos refers, quid Ecclesiasticis tribues, quibus proprium nihil relinquis? Et quomodo, inquies, in li
Abbreviated transcription (Latin):
mii dogmata inseritur. ut nihil aliud quã ipse eimomiꝰ
disputare credatur: filium dĩ creatũ de nullis extantib
ad seuerans: & post alia quae ꝓlixum. ẽ. scribere quid
queso ait. de his sentiendum est quod apłicus uir heretica
scripserit : Anid potius credendum est quod ꝑ uersi
homines ad sertionem dogmatum suoꝵ subuirorum
scõꝵ nomine tanquam facilius credenda int̃serueruN.
ea quae illi nec sensisse nec scripsisse credendi sunt :
Clementẽ quoq alexandrinae eccłae p̃sbiterũ uirum
catholicum scribit in libris sius int̾dũ dĩ filium dicere
ditissimum contra sabellium quattuor uoluminibus
disputantem in arrianum dogma delabi : & sub his exemplis
illud agit. ut non eccłasticos & catholicos uiros male sensis¬
se sed abhereticis eoꝵ scripta corrupta esse testetur.
Et concludit adextremumꝰ dicit: De origene quoq inquo

Expanded text:
mii dogma inseritur, ut nihil aliud quam ipse Eunomius mii dogma inseritur, ut nihil aliud quam ipse Eunomius disputare credatur, Filium Dei creatum 508 de nullis exstantibus asseverans. » Et post alia, quae prolixum est, scribere: « Quid, quaeso, ait, de his sentiendum est, quod Apostolicus vir haeretica scripserit? An id potius credendum, quod perversi homines ad assertionem dogmatum suorum sub virorum sanctorum nomine, tamquam facilius credenda, interseruerint ea, quae illi nec sensisse, nec scripsisse credendi sunt? » Clementem quoque Alexandrinae Ecclesiae presbyterum, virum catholicum, scribit in libris suis interdum Dei Filium dicere irum eruditissimum, contra Sabellium quatuor voluminibus disputantem, in Arianum dogma delabi. Et sub his exemplis illud agit, ut non ecclesiasticos, et catholicos viros male sensisse, sed ab haereticis eorum scripta corrupta esse testetur, et concludat ad extremum, dicens: « De Origene quoque, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
licus est cuuis &iam nos de spu scõ librũ inlitinum lin¬
guam uertimus : Certe hic in his quae abhereticis in ori¬
sis parchon quos tu interp̃tatus ẽ slibris breues dicta¬
uit cõmentariolos. quibus non aborigene negara scriꝑ¬
ta quae scripta sunt. sed nos simplices non posse intelle¬
gere quac dicunt᷑: & quo sensu inbonam partem accipi
debeant ꝑsuadere conatur. Hoc dum taxat de filio &
sp̃u scõ. ceterum in aliis dogmatib xeusebius & didimus
aꝑtissime in origenis scita concedunt & quod om̃s eccłãe
rȩꝓbant: catholicae & pie dictum. et̃. defendunt Videa mꝰ¬
tam̃ quib. argumentis ꝓbare nititur. origenis ab hereticis
scripta uitiata. Clemens inquit apłoꝵ discipulus qui
qui appellantur AΝΑΤΝΟΡΛCΟ  idẽ recognitio
In quibis cum ex ꝑsona petri apłi doctrina quasi uere
apłica inquam plurimis exponatur. in aliquib ita euno¬

Expanded text:
licus est? Cujus etiam nos de Spiritu sancto librum in Latinam linlicus est? Cujus etiam nos de Spiritu sancto librum in Latinam linguam vertimus . Certe hic in his, quae ab haereticis in Orin ipsis περὶ Ἀρχῶν, quos tu interpretatus es libris, breves dictavit Commentariolos, quibus non negaret ab Origene scripta, quae scripta sunt: sed nos simplices homines non posse intelligere, quae dicuntur: et quo sensu in bonam partem accipi debeant, persuadere conatur. Hoc dumtaxat de Filio, et Spiritu sancto. Caeterum in aliis dogmatibus et Eusebius, et Didymus apertissime in Origenis scita concedunt, et quod omnes Ecclesiae reprobant, catholice et pie dictum esse defendunt. tamen, quibus argumentis probare nitatur Origenis ab haereticis scripta vitiata. « Clemens, inquit, Apostolorum discipulus, quiqui appellantur ἀναγνωρισμὸς, id est, recognitio, in quibus quum ex persona Petri Apostoli doctrina, quasi vere apostolica in quamplurimis exponatur: in aliquibus ita Euno
Abbreviated transcription (Latin):
natura dĩ patris ꝓnuntiauerat natum: Hlaec ipsuis uerbu¬
sunt. negare non potes. Nolo dicas uerbi causa ut qui
superuis dixerant : sed ipsum librum nomina ubi pͥus
patris scribens esse sub stantia. Statim in consequentib
asseruerat creaturas. Nescis nẽ me origenis habere
om̃a. legisse quam plurima : Ad popłm faleras
ego te intus & in cute noui. Vir doctissimꝰ eusebius
qũe doctissimũ dixi non catholicum. ne more solito mih & in
boc calumñiam struas ꝑsex uolumina nihil aliud iꝗnt.
nisi ut origenẽ suam ostendat fidei id ẽ. arrianȩ ꝑfidiȩ.
& multa ponit exempla & hoc constanter ꝓbat. Tbi
in quo somnio alexandrini carceris reuelatum est. ut
quae ille uera ꝓfitetur. falsata confingas: Sed forsitan
hic ut arrianus ab hereticis addita in occasionẽ sui traxerit
erroris. ne solus urale sensisse contra eccłam putaretur
Quid respondebis ꝓdidimo. qui certe intrinitate catho¬

Expanded text:
natura Dei Patris pronuntiaverat natum? » 16. Eusebnatura Dei Patris pronuntiaverat natum? » 16. Eusebsunt, negare 507 non potest. Nolo dicas: Verbi causa, ut qui superius dixerat; sed ipsum librum nomina, ubi prius ilium de Dei Patris scribens esse substantia, statim in consequentibus asseruerit creaturas. Nescisne me Origenis habere omnia? legisse quamplurima? Ad populum phaleras, ego te intus, et in cute novi. Vir doctissimus Eusebius doctissimum dixi, non catholicum, ne more solito, mihi et in hoc calumniam struas per sex volumina nihil aliud agit, nisi ut Origenem suae ostendat fidei, id est, Arianae perfidiae. Et multa ponit exempla, et hoc constanter probat. Tibi ergo in quo somnio Alexandrini carceris revelatum est, ut quae ille vera profitetur, falsata confingas? Sed forsitan hic, ut Arianus, ab haereticis addita, in occasionem sui traxit erroris, ne solus male sensisse contra Ecclesiam putaretur. Quid respondebis pro Didymo, qui certe in Trinitate catho
Abbreviated transcription (Latin):
hanc suspicatur. quod neq stultus neq insanus dicere sibi
repugnantia non potuerit. E ne forsitan putaremus
diuersis eum uaria scripsisse temporibus & ꝓaetatibus
edidisse contraria : addidit. Quid facimus. quod int̃dum
ineisdem locis atq ut ita dixerim inconsequenti paenȩ
capite. sententia contrariis sensibus inuenitur inserta.
Num quid in eodem opere eiusdem libris & interdum
ut diximus statim in con sequenti capitulo oblitus suieẽ.
potuit. uerbi causa ut qui superius dixerat nusquã inueniri
in om̃i scriptura ubi sp̃s sc̃s factus uł creatus esse diceret᷑.
continuo subi ter& int̃ceteras creaturas factũ ẽẽ. sp̃m
sc̃m : Aut iterum qui patrem & filium unius substantiȩ
quod grece oC̃O OyCI ON dicitur designauit: inc̃¬
sequentib statim capitulis alterius. eẽ. substantiae . &.
creatum poterat dicere eum quem paulo ante de ipsa

Expanded text:
hanc suspicatur, quod vir neque stultus, neque insanus dicere sibi hanc suspicatur, quod vir neque stultus, neque insanus dicere sibi repugnantia non potuerit. Et ne forsitan putaremus diversis eum varia scripsisse temporibus, et pro aetatibus edidisse contraria, addidit: « Quid facimus, quod interdum in eisdem locis, atque, ut ita dixerim, in consequenti pene capite sententia contrarii sensus invenitur inserta? Numquid in eodem opere ejusdem libri, et interdum, ut diximus, statim in consequenti capitulo, oblitus sui esse potuit? Verbi gratia, ut qui superius dixerat, nusquam inveniri in omni Scriptura, ubi Spiritus sanctus factus, vel creatus esse diceretur, continuo subjiceret, inter caeteras creaturas factum esse Spiritum sanctum? Aut iterum, qui Patrem et Filium unius substantiae, quod Graece ὁμοούσιον dicitur, designavit: in consequentibus statim capitulis alterius esse substantiae, et creatum poterat dicere eum, quem paulo ante de ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
enim his catholicum inesse sensum euident̃ ꝓbatur. Quãuis
de eusebii libro multa subtraxerit & in bonam partem
de filio aspu scõ nisus sit cõmutare. tam̃ multa in illo scandala
repperiuntur & aptissime blasphemiae: quae iste sua negare
non poterit cathdica c̃t̃ ꝓnuntians. dicit eusebius immo
ut tuius pamphilus in ipso uolumine filium patris mmistrũ.
sp̃m sc̃m non de.eadem patris filiiq substantia.: animas
hominim lapsas ce. de celo & in hac quod suiis de angłis
commtatas anrestitutione om̃ium aequales &angelos &de¬
mones & homines fore: & multa alia tam impia & nefaria
quac. &iam replicare sit criminis. Quid faci& ad sertor crimi¬
nis. e interpres pamphili : Si inhis quȩ em̃dauit tanta
blasphemia ẽ: in illis quae abhereticis falsata confingit
quanta sacrilegia continentur : Cuius opimonis causã

Expanded text:
enim his catholicum inesse sensum evidenter probatur. » Quamvis enim his catholicum inesse sensum evidenter probatur. » Quamvis de Eusebii libro multa subtraxerit, et in bonam partem de Filio, et Spiritu sancto nisus sit commutare; tamen multa in illo scandala reperiuntur, et apertissimae blasphemiae, quae iste sua negare non poterit, catholica esse pronuntians. Dicit Eusebius, immo ut tu vis Pamphilus, in isto volumine, Filium Patris ministrum: Spiritum sanctum non de eadem Patris Filiique substantia: animas hominum lapsas esse de coelo: et in hoc quod sumus de Angelis commutati, in restitutione omnium aequales et Angelos, et daemones, et homines fore; et multa alia tam impia, et nefaria, quae etiam replicare sit criminis. Quid faciet assertor Origenis, et interpres Pamphili? Si in his, quae emendavit, tanta blasphemia est; in illis, quae ab haereticis falsata confingit, quanta sacrilegia continentur? Cujus opinionis causam
Abbreviated transcription (Latin):
ostendimus. & p̃cipue istos quos nunc exigis ut int̃preter
tu uis pamphili ꝓorigene defensio : nsi quod ab illis minꝰ
dictum putabas. tu quasi sapientior &doctor ad deres:
Longum .ẽ. siuelim totum librum tuũ huic operi inserere.
&ppositis capitulis ad singula respondere: quid in his uitioꝵ
sermo habeat. quid mendatiorum assertio: quid in conse¬
quens textus ipse uerborum. Vnde laciniosȩ disputa¬
tionis fastidia fugiens. & inartum uerba compingens tan¬
tum sensib respondebo Statim de portu egrediers.
impetit nauem. Referens enim de apologia pamphili
martiris quam nos eusebii arrianorum principis pro¬
bauimus. de qua dixerat ꝓut potuimus. uł respoposcit
latino sermone digessimus: intulit. Iilud est quod desi¬
deriorum uirmatri ad monitum uolo. ut scias hanc
quidem fidei regulã quam de libris eius supra exposlumꝰ
esse talem quae & am plectenda sit & tenenda: In om̃ib

Expanded text:
ostendimus et praecipue istos, quos nunc exigis ut interpreter, ostendimus et praecipue istos, quos nunc exigis ut interpreter, tu vis, Pamphili pro Origene defensio, nisi quod ab illis minus dictum putabas, tu quasi sapientior et doctior adderes? Longum est, si velim totum librum tuum huic operi inserere, et propositis capitulis ad singula respondere, quid in his vitiorum sermo habeat, quid mendaciorum assertio, quid inconsequens textus ipse verborum. Unde laciniosae disputationis fastidia fugiens, et in arctum verba compingens, tantum sensibus respondebo. Statim de portu egrediens, navem impegit. Referens enim de Apologia Pamphili martyris quam nos Eusebii, Arianorum principis, probavimus de qua dixerat, Prout potuimus, 506 vel res poposcit, Latino sermone digessimus, intulit: « Illud est, quod, desideriorum vir, Macari, te admonitum volo, ut scias hanc quidem fidei regulam, quam de libris ejus supra exposuimus, esse talem, quae et amplectenda et tenenda sit. In omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
abinfamia: Curtranslaturus heretica. in defensionem
abi p̃mitis quasi martrris librum. &id rominis ingoris
auribus quod translatum totiis orb̾ expauit : Aut certe
Nudeo int̾ptaris ut eum hereti cum arguas nihil de greco
mtes. &hoc ipsum p̃fatione tertare. Quod prudentis si¬
merraipas anastasuis in epła quam contra te scribit ad
ep̃m iohannem quosermone conplexꝰ ẽ: me liberans qid
fer s tn menuenis. qui facere noluisti Acne forsitan
boc quoq neges. subieti exemplum eius: ut si nonuis audire
fratrem monentem : audias ep̃m condemnantem. disis¬
tt ñ eẽ. defensorem. neq assertorem origenis. Iam nunc
tibi ꝓferam librum tuum. de quo famosa inilla p̃fatiun¬
cula p̃clari oꝑis tui hisuerb loqueris. Cuius diuersita¬
tis causam plenius tibi in apologitico quẽ pamphilus
addito in quo euidentibus ut arbitror þrobamentis corrup
tos. et̃. in quam plurimis ab hereticis & maluiolis libros eꝰi

Expanded text:
ab infamia? Cur translaturus haeretica, in defensionem ab infamia? Cur translaturus haeretica, in defensionem eorum praemittis quasi martyris librum, et id Romanis auribus ingeris, quod translatum totus orbis expavit? Aut certe si ideo interpretaris, ut eum haereticum arguas, nihil de Graeco mutes, et hoc ipsum praefatione testare, quod prudentissime Papa Anastasius in epistola, quam contra te scribit ad episcopum Joannem, suo sermone complexus est, me liberans, qui id feci, et te arguens, qui facere noluisti. Ac ne forsitan hoc quoque neges, subjeci exemplum ejus: ut si non vis audire fratrem monentem, audias episcopum condemnantem te non esse defensorem, neque assertorem Origenis: jam nunc tibi proferam librum tuum de quo in famosa illa praefatiuncula praeclari operis tui his verbis loqueris: « Cujus diversitatis causam addito, in qutos esse in quam plurimis ab hereticis et maliuolis libros eius
Abbreviated transcription (Latin):
feci &ego postremus rogatus a fribus. Si ubetur nefiat
uissio obseruari sol& in posterum: Si culpantur qui
ante uissionem fecerunt. culꝑa ã primis incipiat
Tandem euomuit quod uolebat. & om̃is animi tumor
in nr̃ae accusationis erupit inuidiam. Ubi int̃p̃tat᷑
libros ꝑiarchon. me sequi sedicit. ubi accusatur. cur
hoc fecerit. meum ponit exemplum. Qsecurꝰ & pericli¬
tans. sine me uiuere non potest: Audiat igitur quod
nescire se simulat Nemo tibi obicit quare origenẽ
in t̃p̃tatus es : alioquin hilarius xambrosius hoc crimino
tenebuntur. sed quia int̃p̃tatus heretica : p̃fatiomis tuȩ
bonerum interp̃tatione subtraherem. & aꝑte in libris pẽrur¬
chon uacoarguendam translationẽ tuam quid lector uita¬
fhoa tenderem Llis origenem in latinum uertere : habes
multas homelias eiuis & thomos in quib. moralis tractat᷑
laus se seripturarum panduntur obscura: Flaec int̃p̃tare.
haeo roganibus tribue: Quid primꝰ labor tuus incipit

Expanded text:
ne fiat, jussio observari solet in posterum. Si culpantur, qui ante jussionem fecerunt, culpa a primis incipiat. » Tandem evomuit, quod volebat, et omnis animi tumor in nostrae accusationis erupit invidiam. Ubi interpretatur libros περὶ Ἀρχῶν, me sequi se dicit: ubi accusatur cur hoc fecerit, meum ponit exemplum; et securus, et periclitans sine me vivere non potest. Audiat igitur quod nescire se simulat. Nemo tibi objicit, quare Origenem interpretatus es, alioqui Hilarius et Ambrosius hoc crimine tenebuntur; sed quia interpretatus haeretica, Praefationis tuae bonorum interpretatione 505 subtraherem, et aperte in libris περὶ Ἀρχῶν ad coarguendam translationem tuam, quid lector vitaret, ostenderem. Vis Origenem in Latinum vertere? Habes multas homilias ejus et tomos, in quibus moralis tractatur locus, et Scripturarum panduntur obscura. Haec interpretare: haec rogantibus tribue. Quid primus labor tuus incipit
Abbreviated transcription (Latin):
ta sed abaliis uiderentur inserta. ꝓpt̃ hoc quod de eidẽ
rebus in aliis locis eiusdem auctoris catholice dictũ legerã
Nemo gͦmihi ex hoc queso te sc̃e acuenerabilis abeate pat
conflet inuidiam. nemo factionibis utatur &calũnt pai
quod in eccła dĩ fieri nonlicae Ulbi enim simplicitas tuta
erit a in nocentia. si boc non erit: Origenis ego neq de¬
fensor sum. neq assertor neq primus unterpres.: Alii ante
me hoc idem opus fecerant. feci aego postremꝰ rogatũm
a fr̃ibus : Si iubetur nefiat iusso obseruari sola in po¬
sterum. Si cul pantur qui ante uissionem fecerunt: culpa
exposui. id ẽ. quam eccła romana x alexandrina &aqui¬
leiensis nr̃a ten& quȩq herosolimis p̃dicatur: aliã nec
habui umquam. nec habeo in xp̃i nomine nechabeo Et
siquis alit̃ credit : quisq ille .ẽ. anathema sit. ReddeNs
aut̃ in die uidicii rationem hii qui offendicula. adis¬
scensiones & scandali fr̃ib. ꝓpt̃ inuidiam solã generax

Expanded text:
serta, propter hoc, quod de eisdem rebus in aliis locis ejusdem auctoris catholice dictum legeram. Nemo ergo mihi ex hoc, quaeso te, sancte ac venerabilis et beate Pater, conflet invidiam: nemo factionibus utatur et calumniis, quod in Ecclesia Dei fieri non licet. Ubi enim 408 simplicitas tuta erit et innocentia, si hic non erit? Origenis ego neque defensor sum, neque assertor, neque primus interpres. Alii ante me hoc idem opus fecerant, feci et ego postremus rogatus a fratribus. Si jubetur ne fiat, jussio observari solet in posterum. Si culpantur, qui ante jussionem fecerunt, culpa exposui, idest, quam Ecclesia Romana, et Alexandrina, et Aquilejensis nostra tenet, quaeque Jerosolymis praedicatur, aliam nec habui unquam, quam, nec habeo in Christi nomine, nec habebo. Et si quis aliter credit, quisquis ille est, anathema sit. Reddent autem in die judicii rationem hi, qui offendicula, et dissensiones et scandala fratribus propter invidi
Abbreviated transcription (Latin):
corporibus dẽ cotidie faciat animas & infundat. Alui
factas iam olim. id ẽ. tunc cum om̃a ds̃ creauit exm
hilo nunc easiuditio suo dispens& in corpora. Hoc
sentit & origenes. & non nulli alii grecorum. Ego uero
cum haec singula. legerim. dõ teste dico. quia usq ad
presens certi & difiniti aliquid de hac questione non
teneo. sed dõ relinquo scire quid sit inuero. & sicut ipse¬

Expanded text:
at animas et infundat: alii quod factas jam olim, idest, tunc cum omnia Deus creavit ex nihilo, nunc eas judicio suo dispenset in corpore. Hoc sentit et Origenes, et nonnulli alii Graecorum. Ego vero cum haec singula legerim, Deo teste, dico, quia usque ad praesens certi, et definiti aliquid de hac quaestione non teneo, sed D
Abbreviated transcription (Latin):
solum ecempla composuit quattuor editionum. eregio¬
no singula uerba de scribens. ut unus dissentiens sta¬
tim ceteris inter se consentientib. arguatur. Ded qđ
maioris audatiȩ .ẽ. ineditione septuaginta. theodo¬
tionis editionem miscuit. astericis designans quae
mimis fuerant & uirgulis quae ex suꝑfluo uidebant᷑
ad posita: Suigitur aliis licuit non tenere quod scmel
susceperant. & post septuaginta cellulas quae uul¬
go sine auctore iartantur singulas cellulas aperuere
hoc quȩ in eccłiis legitur quod septuaginta nescier̃ .
Curme non suscipiant latini mei qui iniuolata edi.¬
tione ucteri ita nouae conditi. ut laborẽ meũ hebreis
& quod his maus ẽ. apłis auctoribus ꝓbem: Scripsi

Expanded text:
solum exemplaria composuit quatuor editionum, e regiosolum exemplaria composuit quatuor editionum, e regione singula verba describens, ut unus dissentiens, statim caeteris inter se consentientibus arguatur; sed, quod majoris audaciae est, in Editione Septuaginta Theodotionis Editionem miscuit, asteriscis designans quae minus ante fuerant, et virgulis quae ex superfluo videbantur apposita. Si igitur aliis licuit non tenere quod semel susceperant, et post septuaginta cellulas, quae vulgo sine auctore jactantur, singulas cellulas aperuere, hocque in Ecclesiis legitur quod Septuaginta nescierunt, cur me non suscipiant Latini mei, qui inviolata Editione veteri ita novam condidi, ut laborem meum Hebraeis, et, quod
Abbreviated transcription (Latin):
nec essitate conpulsum dicat mutasse. sententias. In libro
temporum idẽ paralipomenon qui hebraice dicitur.
Tibrelamim̃. hac ad scm papam chromatiũ p̃fatiumn cula
usus sum. Si septuaginta int̃p̃tum pura &ut ab eis in
precum uersa ẽ editio ꝑmanere. suꝑflue me chromati
uolumina latino sermone transferrem: Quod enĩ semel au¬
res hominum occupauerat. & nascentis eccłãe roborauerat
fidem : uistũ erat &iam nr̃o scilentio comꝓbari. Nunc uͦ
cum ꝓuarietate regionum diuersa ferantur exemplaria.
& germana illa antiquaq translatio corrupta sit atq uio¬
lata. nr̃i arbitrii putas aut eplurib. uidicare quod uerũ
sit. aut nouũ opus inueteri opere. caͦndere: Inludentib.q.
uideis. cornicum ut dr̃ xulos configere: Alex andria
& degiptus in septuaginta siui bescicium laudat aucto¬
& pamphnlus uulgauerunt: totusq. orbis hac interse
trifaria uarietate conpugnat Ecerte origenes non

Expanded text:
necessitate compulsum dicas mutasse sententiam. In libro necessitate compulsum dicas mutasse sententiam. In libro Temporum, id est, Paralipomenon, qui Hebraice dicitur DABRE JAMIM, hac ad sanctum papam Chromatium Praefatiuncula usus sum: « Si Septuaginta interpretum pura, et ut ab eis in Graecum versa est, editio permaneret, superflue me, mi Chromati, volumina Latino sermone transferrem. Quod enim semel aures hominum occupaverat, et nascentis Ecclesiae roboraverat fidem, justum erat etiam nostro silentio comprobari. Nunc vero, cum pro varietate regionum diversa ferantur exemplaria, et germana illa antiquaque translatio corrupta sit, atque violata: nostri arbitrii putas, aut e pluribus judicare quid verum sit, aut novum opus in veteri opere cudere, illudentibusque Judaeis, cornicum, ut dicitur, oculos configere. Alexandria et Aegyptus in Septuaginta suis Hesychium laudat auctoet Pamphilus vulgaverunt; totusque orbis hac inter se trifaria varietate compugnat. Et certe Origenes non
Abbreviated transcription (Latin):
ft post multa quae studio breuitatis p̃ter eos. haec in
fine subiunxi. Audiant qua ꝓpt̾ canes mei. idcirco
me in hoc uolumine laborasse non ut int̃p̃tationẽ an¬
tiquam rep̃henderem. sed ut quãm inilla aut obscura
sunt: aut omissa aut certe scriptorũ uitio deprauata
manifestiora nr̃a int̃p̃tatione fierde qui & hebreũ ser
monem ee parte didicimus. & in latino paene abipsis
incunalibus int̃ grãmaticos. rh&ores & philosophos.
detriti sumus: Quod si apud gretos post septuaginta.
edutionẽ iam xp̃i euangło coruscante uidaeus. aquila
srmmachus. ac theodotioni uiderzantes heretici suN
reꝑti. qui multa misteria saluatoris subdola int̾p̃tatio

Expanded text:
» Et post multa quae studio brevitatis praetereo, haec in » Et post multa quae studio brevitatis praetereo, haec in fine 525 subjunxi: « Audiant quapropter canes mei, idcirco me in hoc volumine laborasse, non ut interpretationem antiquam reprehenderem, sed ut ea quae in illa, aut obscura sunt, aut omissa, aut certe vitio scriptorum depravata, manifestiora nostra interpretatione fierent, qui et Hebraeum monem ex parte didicimus, et in Latino pene ab ipsis incunabulis inter grammaticos et rhetores et philosophos detriti sumus. Quod si apud Graecos, post Septuaginta editionem, jam Christi Evangelio coruscante, Judaeus Aquila, Symmachus, et Theodotio, judaizantes haeretici, sunt recepti, qui multa mysteria Salvatoris subdola in
Abbreviated transcription (Latin):
quare non ceapud greros Aquila simmachis & theodotio
ut aerbum euerbo ut sensum e sensu. uel exutroq cõ¬
mixtum & medie temperatum genus translationis
expresserunt & om̃a ueteris in strum̃ti uolumina origenes
obelis asteriscisq distinxerit. quos uel additos uł detheo¬
dotione sumptos translationi. antiqͦ. uiseruit. ꝓbans de¬
fuisse quod additum est. Discant igitur obtrectatores
mei recipere intoto quod in ꝑartibus suseeper̃. aut interp̃¬
tationem meã cum asteriscis suis radere. Neq enĩ fieripo¬
test ut quos plura intermisisse susciperint. Non eoflem
aiã in quibusdã erasse fattantur Frecipue in iob cui si
ea quae sub asteriscis abdita sunt sub traxeris. pars max¬
ma detruncabitur. Ethoc dum taxat apud grecos
reterum apud latinos ante eam translationẽ quã suba¬
steriscis & obelis nuꝑ edidimus: septigenti ferme. a ut
octingenti uersus sunt: ut decurtatus & dilaceratus con¬
rosusq liber foeditatẽ sui publice legentib p̃heat

Expanded text:
s Aquila, Symmachus et Theodotion vel verbum e verbo, vel sensum e sensu, vel ex utroque commixtum et medie temperatum genus translationis expresserint, et omnia veteris Instrumenti volumina Origenes obelis asteriscisque distinxerit: quos vel additos, vel de Theodotione sumptos, translationi antiquae inseruit, probans defuisse quod additum est. Discant igitur obtrectatores mei recipere in toto, quod in partibus susceperunt, aut interpretationem meam cum asteriscis suis radere. Neque enim fieri potest, ut quos plura intermisisse perspexerint, non eosdem etiam in quibusdam errasse fateantur: praecipue in Job, cui si ea quae sub asteriscis addita sunt subtraxeris, pars maxima detruncabitur. Et hoc dumtaxat apud Graecos. Caeterum apud Latinos, ante eam translationem, quam sub asteriscis et obelis nuper edidimus, septingenti ferme aut octingenti versus desunt, ut decurtatus et laceratus, corrosusque liber foeditatem sui publice legentibus praebeat.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid int̃pretem laniant : Interrogent hebreos & i psi
auctoribus translationi meꝑ. uł adiogent uł derogn
fidem. Porro alud ẽ. si clausis quod dicitur oculism
uolunt maledicere. & non imitantur grecorũ studun
& beniuolentiam qui post septuaginta translatores
iam xp̃i euangło coruscante. uideos &hebionitas le¬
gis ueteris interp̃tes: aquilãe uidelic& simmachum¬

Expanded text:
Quid interpretem laniant? Interrogent Hebraeos, et ipsis Quid interpretem laniant? Interrogent Hebraeos, et ipsis auctoribus translationi meae, vel arrogent vel derogent fidem. Porro aliud est, si clausis, quod dicitur, oculis, mihi volunt maledicere, et non imitantur Graecorum studium et benevolentiam, qui post Septuaginta translatores jam Christi Evangelio coruscante, Judaeos, et Ebionitas Legis veteris interpretes
Abbreviated transcription (Latin):
&iam qui habuerit & hebrei sermonis ignari sunt
magis errabunt. ignorantes qui se multis uerius dixt¬
rit. Quod &iã sapientissimo cuidã nuꝑ apud gre¬
cos accidit ut interdum scripture sensum relinquer
uniuis cuius liba. in t̃p̃tis sequeretur errorem. Nos
aut̃ qui hebreȩ linguȩ saltem paruã habemꝰ scientiã
& latinus nob̵ ut cumq sermo nonde ẽ & de aliis
magis possuimus uidicare & ea quac ipsi intellegimus in
srptiuinti intpium editionẽ quam orgenes obelisast¬
spcuias disti intr ant annos plurimos latmo sermonidi¬
tuois cantursui m iunxta ipsum hebraicum uerterẽ sic
t ori cun nrn. Cagor ꝑ singulos scripturae diumnȩ libros
aduer siriorum sespondert maledictis: Qui intp̃tatio

Expanded text:
omnia: deinde etiam qui habuerint, et Hebraei sermonis ignari sunt, magis errabunt, ignorantes quis e multis verius dixerit. Quod etiam sapientissimo cuidam nuper apud Graecos accidit, ut interdum Scripturae sensum relinquens, uniuscujusque interpretis sequeretur errorem. Nos autem qui Hebraeae linguae saltem parvam habemus scientiam, et Latinus nobis utcumque sermo non deest: et de aliis magis possumus judicare, et ea quae ipsi intelligimus, in Septuaginta interpretum editionem, quam Origenes obelis, asteriscisque distinxit, ante annos plurimos Latino sermoni datum, cum rursum juxta ipsum Hebraicum verterem, sic locutus sum: « Cogor per singulos Scripturae divinae libros, adversariorum responder
Abbreviated transcription (Latin):
creaturas in angelos reformari. altera quae asserit unũ¬
quodq inrestitutione mundi id fore quod conditum
est: uerbi gr̃a quia ex angelis demones sunt. rursum
demones angelos fieri. & animas hominum ita ut suNt
condite non angłos. sed inid quod adõ sunt conditae
reformari. ut & iusti & peccatores aequales fiant
Deniq ut scias me non meam explicasse. sententiam.
sed int̃ se hereses comparasse. quarum utramq in greco
legeram : disputationẽ meam hoc fine compleui
Iacirco supra diximus: Haec apud nos obscuriora suN.
quia m̃etaphori cõs dicuntur ingreco & om̃is
metaphora side alia maliam linguam trans feratur
aduerbum : quibusdã quasi sentibus orationis sensus
& germina suffocantur. Nisi haec eadem ingreco rep¬
pereris : quicquid dictum ẽ. meum putato: Sextum
quod & extremum mihi obicere dicitur. si tam̃ nihil
inmedio frater oblitus. ẽ : curillum locum apłi int̃¬

Expanded text:
creaturas in Angelos reformari. Altera quae asserit unumcreaturas in Angelos reformari. Altera quae asserit unumquodque in restitutione mundi id fore quod conditum est. Verbi gratia: quia ex Angelis daemones sunt, rursum daemones Angelos fieri: et animas hominum, ita ut sunt conditae, non in Angelos; sed in id quod a Deo sunt conditae, reformari, ut et justi et peccatores aequales fiant. Denique ut scias me non meam explicasse sententiam, sed inter se haereses comparasse, quarum utramque in Graeco legeram, disputationem meam 483 hoc fine complevi: « Idcirco, ut supra diximus, haec apud nos obscuriora sunt, quia μεταφορικῶς dicuntur in Graeco; et omnis metaphora, si de alia in aliam linguam transferatur ad verbum, quibusdam quasi sentibus, orationis sensus et germina suffocantur. » Nisi haec eadem in Graeco repereris, quidquid dictum est, meum putato. 28. Sextum, quod et extremum, mihi objicere dicitur si tamen nihil in medio frater oblitus est cur illum locum Apost
Abbreviated transcription (Latin):
nibl exemplis & assertionibus illius Auferentes. Cũq.
puenissemus ad finem: haec subiecimus Igitur & inre¬
Aitutione om̃ium quando corpus totius eccłae nunc
disꝑsum atq laceratum. uerus medicus xp̃c iħs sanaturꝰ
aduenerit. unus quisq secđm mensuram fidei & agnitio¬
nis filii dĩ quem ideo agnoscere dicitur. quia prius
nouerat apostea nosse desiuit suũ recipiae locum. &
incipia id ẽt̃. quod fuerat. ita tam̃ ut non iuxta aliã¬
cium suum ꝑfectum sit : uerbi g̃a ut angelus refuga
idẽe incipiat quod creatus ẽ & homo qui depara diso
fuerat eiectus adculturam iterum paradis restiuat᷑
se artem expositionis meae. Quando enim dico ita tam̃
ut non uixta aliam heresim om̃s mnuna aetate sint postti
id ẽ om̃s mangłos reformentur: os tendo & ea de quib
disputo esse heretica. &abalia heresi discrepare. Quae
sunt ergo duȩ hereses : Una quae dicit om̃s rationabiles

Expanded text:
nihil exemplis et assertionibus illius auferentes. Cumque nihil exemplis et assertionibus illius auferentes. Cumque pervenissemus ad finem, haec subjecimus: « Igitur et in restitutione omnium, quando corpus totius Ecclesiae nunc dispersum atque laceratum, verus medicus Christus Jesus sanaturus advenerit, unusquisque secundum mensuram fidei et agnitionis Filii Dei quem ideo agnoscere dicitur, quia prius noverat, et postea nosse desivit suum recipiet locum, et incipiet id esse quod fuerat: ita tamen, ut non juxta haerescium suum perfectum sit. Verbi gratia, ut Angelus refuga id esse incipiat, quod creatus est: ut homo qui de paradiso fuerat ejectus, ad culturam iterum paradisi restituatse artem expositionis meae. « Quando enim dico, ita tamen ut non juxta aliam haeresim omnes in una aetate sint positi, id est, omnes in Angelos reformentur, ostendo et ea de quibus disputo esse haeretica, et ab alia haeresi discrepare. » Quae sunt ergo duae haereses? Una, quae dicit omnes rationabiles
Abbreviated transcription (Latin):
E tam̃ uinctã dici animam corpore. donec ad xp̃m rede¬
at. & inresurrectionis gła corruptum & mortale corpꝰ
in corruptione & in mortalitate commut& : non absur¬
de intellegentiae .ẽ. Unde & apłs. miser ego inquit
homo. quis me liberabit de corpore martis huius. corpꝰ
mortis appellans quod uitiis & morbis & ꝑturbationib
ac morti subiaceat. donec cum xp̃o resurgat ingloria.
& fragile prius luctum exquoquator feruore sp̃s scĩ
in testam solidissimam. demutans głam non naturam
Quintulocus ualidissimus ẽ. in quo exponentes illud
apłi testimonium. ex quo totum corpus conpactũ &e con¬
glutinatum ꝑ om̃em iuincturã sub ministrationis.
secundum operationem & mensuram unuis cuiusq. men¬
bri. augm̃tum corporis facit in aedificationẽ sui incari¬
tate: latissimam origenis expositionem & eosdem sensus
ꝑduersa uerba uoluentem breui sermone constrinximꝰ.

Expanded text:
Et tamen vinctam dici animam corpore, donec ad Christum redeEt tamen vinctam dici animam corpore, donec ad Christum redeat, et in resurrectionis gloria, corruptivum et mortale corpus, incorruptione et immortalitate commutet, non absurdae intelligentiae est. Unde et Apostolus: Miser ego, inquit, homo: quis me liberabit de corpore mortis hujus? Corpus mortis appellans, quod vitiis et morbis et perturbationibus ac morti subjaceat: donec cum Christo resurgat in gloria, 482 et fragile prius lutum, excoquatur fervore Spiritus sancti in testam solidissimam: demutans gloriam, non naturam. 26. Quintus locus validissimus est, in quo exponentes illud Apostoli testimonium, Ex quo totum corpus compactum et conglutinatum per omnem juncturam subministrationis, secundum operationem in mensuram uniuscujusque membri, augmentum corporis facit in aedificationem sui in charitate , latissimam Origenis expositionem, et eosdem sensus per diversa verba volventem, brevi sermone constrinximus,
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ corpus hoc dici. quod quasi clausa teneatur
incarcere : dicimis ꝓpterea paułum corporis nexibus
coerceri. nec reuerti & ẽe. cum xp̃o: ut ꝑfecta ingen¬
tes ꝑ eum p̃dicatio compleatur. lic& quidã alium
sensum in hoc loco introducant. quod paulus p̃de¬
stinatus & scĩficatus exutero matrissuie ad p̃dicationẽ
gentiũ antequã nasceretur. postra uincla carnis acceperit
&inhoc loco triplicem ut supra expositionem posui
Inprima quid mihi uideretur. in secunda quid origenss
asserer&. intertia quid appollinaris contra illius uadens
dagma sentir&: Lege grecos cõmentarios. & nisi iti rep¬
pereris erimen fatebor. Quod ẽ. inisto loco peccatum
meum: Illud nimirum ꝓquo supra respondi. quare
non eos Aquibus dicta sunt nominarim. Su ꝑfluũ erat
ꝑsingula apłi restimonia eorum nomina ponere. quoꝵ
me opuscula translaturum in p̃factione signaueram

Expanded text:
animae corpus hoc dici, quo quasi clauso teneatur animae corpus hoc dici, quo quasi clauso teneatur in carcere, dicimus propterea Paulum corporis nexibus coerceri, nec reverti, et esse cum Christo, ut perfecta in Gentes per eum praedicatio compleatur: licet quidam alium sensum in hoc loco introducant, quod Paulus praedestinatus et sanctificatus ex utero matris suae ad praedicationem Gentium antequam nasceretur, postea vincula carnis acceperit. » Et in hoc triplicem, ut supra, expositionem posui. In prima, quid mihi videretur; in secunda, quid Origenes assereret; in tertia, quid Apollinarius contra illius vadens dogmata sentiret. Lege Graecos Commentarios; et nisi ita repereris, crimen fatebor. Quod est in isto loco peccatum meum? Illud nimirum, pro quo supra respondi: quare non eos a quibus dicta sunt, nominarim? Superfluum erat per singula Apostoli testimonia, eorum nomina ponere, quorum me Opuscula translaturum in Praefatione signaveram.
Abbreviated transcription (Latin):
magistrum ame dictum esse origenẽtius laudibus
obicis: Et putas quod ꝑtimescere debeam. si diligentẽ
lectorem me dixisse inimicus accuses : Solemꝰ & negori¬
atores parcissimos. & frugi seruos. & molestos pedagogos.
a argutissimos fures diligentes uocare. & in euangło
uilicus iniquitatis prudent̃ quȩdam fecisse dicitur. &
prudentiores sunt filii huuis sȩculi. a filiis lucis in
generatiore sua. Et serpens sapientior erat om̃ib
nis locis exordium secundi libri possid&. inquo pauli
testimonium exposuimus. huius rei gr̃a ego paulus uinc
nifestus .ẽ: eam tantum partem ponam explanationis.
quae pata calum niae. Uinctum iħu xp̃i paulum
esse ꝓgentibus potesł & de martirio intellegi q̃uod
romae inuincula coniectus: hanc epłãm miserit eo
tempore quo adphilemonem. & ad colosenses. & ad
philipenses in alio loco scriptas ẽe monstrauimus.
Uel certe quia in plurimis loxis lectum .ẽ. uinculũ

Expanded text:
magistrum a me dictum esse Origenem, in tuis laudibus magistrum a me dictum esse Origenem, in tuis laudibus objicis: et putas quod pertimescere debeam, si diligentem lectorem me illum dixisse inimicus accuses. Solemus et negotiatores parcissimos, et frugi servos, et molestos paedagogos, et argutissimos fures, diligentes vocare. 481 Et in Evangelio villicus iniquitatis prudenter quaedam fecisse dicitur : et, Prudentiores sunt filii hujus saeculi filiis lucis in generatione sua nis locus, exordium secundi libri possidet, in quo hoc Pauli testimonium exposuimus: Hujus rei gratia ego Paulus vinnifestus est, eam tantum partem ponam explanationis, quae patet calumniae: « Vinctum Christi Jesu Paulum esse pro Gentibus, potest et de martyrio intelligi, quod Romae in vincula conjectus, hanc Epistolam miserit, eo tempore quo ad Philemonem, et ad Colossenses, et Philippenses, in alio loco scriptas esse monstravimus. Vel certe, quia in plurimis locis lectum est vinculum
Abbreviated transcription (Latin):
linaris simpliciter explanar&. Quorũ si nomina non
posui. ignoset uerecundiae mͤx. Non debui eos carpert
quos imitabar exparte. & quorum inlatinam linguã
ententias trans ferebuam secddixi. Qui diligens lector
est istatim require adica: Crursus infine Alius ui
hoc quod ait ut os tender& in seculis suꝑuenientibus
abundantes diuitias gr̃ae suae. adillam intellegentiã
tranferrae. Ecce inquies sub diligentis let toris ꝑsona
origenis sententias explicasti. fateor errorem. Non
debui diligentem dicere sed blasphemum. Quod s̃ fe¬
cissem & aliquo scistem uaticinio te istius modi nenias
sectaturum. & iã calummae uerba uitassem. Gran¬
de crim̃ si origenẽ diligentem dixi ẽe. lectorem cuius
septuaginta librds interp̃tatus sum. quẽ incelũ laudi¬
bus tuli. ꝓquo conpulsus sum ante biennium breui li¬
bello tius contra me p̃coniis respondere. Eccłarum

Expanded text:
linarius simpliciter explanaret. Quorum si nomina non linarius simpliciter explanaret. Quorum si nomina non posui, ignosce verecundiae meae: non debui eos carpere, quos imitabar ex parte, et quorum in Latinam linguam sententias transferebam. « Sed, dixi, qui diligens lector est, statim requiret, et dicet. Et rursus in fine, Alius vero hoc quod ait, ut ostenderet in saeculis supervenientibus abundantes divitias gratiae suae, ad illam intelligentiam transfert. » Ecce, inquies, sub diligentis lectoris persona, Origenis sententias explicasti. Fateor errorem, non debui diligentem dicere, sed blasphemum: quod si fecissem, et aliquo scissem vaticinio te istiusmodi naenias sectaturum, etiam calumniae verba vitassem. Grande crimen si Origenem diligentem dixi esse lectorem, cujus septuaginta libros interpretatus sum, quem in coelum laudibus tuli; pro quo compulsus sum ante biennium brevi libello tuis contra me praeconiis respondere . Ecclesiarum
Abbreviated transcription (Latin):
origenem sequi. quia ꝓfectus & honores. & ascensiones
& discensiones. increm̃ta & inmunitiones in expositio¬
ne mea posui: sciat multum int̾ esse de angelis & sera¬
plin & herubin dicere demones & homines fieri qđ
affirmat origenes & ipsos inter se. angłos diuersa officioꝵ
genera esse sortitos. quod eccłae non repugnͣe. Quomodo
inter homines ordo dignitatum & laboris uarietate diũ¬
sus. ẽ. &cum ep̃s & presbiter & om̃is eccłasticus gradus
habeat ordinem suum. & tam̃ om̃s homines sint. sic &
inter angłosmerita. ẽe. diuersa. & tam̃ in angelica om̃s
ꝑsistere dignitate. nec aduertere lectore: de angelis
homines fieri. nec rursum homines in angłos reformari
ostender& in seculis suꝑuenientibus habundantes diui¬
tias gr̃ae suae in bonitate suꝑ nos in xp̃o iħu. nos triplicẽ
expositionem posumus. In prima quid nob̾ uideret᷑
insecunda quid origenes opponere. intertia quid appol¬

Expanded text:
Origenem sequi, quia profectus et honores, ascensiones Origenem sequi, quia profectus et honores, ascensiones et descensiones, incrementa et immunitiones, in expositione mea posui; sciat multum interesse de Angelis et Seraphim et Cherubim dicere, daemones et homines fieri, quod affirmat Origenes; et ipsos inter se Angelos diversa officiorum genera esse sortitos, quod Ecclesiae non repugnat. Quomodo et inter homines ordo dignitatum ex laboris varietate diversus est, cum episcopus et presbyter, et omnis Ecclesiasticus gradus habeat ordinem suum; et tamen omnes homines sunt: sic et inter Angelos merita esse diversa, et tamen in Angelica omnes persistere dignitate: nec de Angelis homines fieri, nec rursum homines in Angelos reformariostenderet in saeculis supervenientibus abundantes divitias gratiae suae in bonitate super nos in Christo Jesu, nos triplicem expositionem posuimus. In prima quid nobis videretur: in secunda quid Origenes opponeret: in tertia quid Apol