comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Radenat ili nocant sumilũ et esse Respondeaur At qui
pluninũ statius differant uasa: uec mediciua idco non
eur ars. quia untio et excercitacio cũ palestrica ciboꝵ
atio qualitas: eciam cum cocoꝵ ei su arir comiue qued
uero de bono utili: iusto: disserere phylosophre officiũ
osse diciut: non obstar. nõ quom phylosophũ dicunt
hoc actipi uolmꝰ unũ bonũ. Quare igit᷑ oratorẽ quẽ
a bono uno non separo in cadem matiria uersano iuer
quom presettim primo libio iam ostendcum philosophes
omissam hanc ab oratoribus partem occupasse que ⁊ he¬
touces propiia semꝑ fuisset: u illi pociue in nostra
mareua uersent᷑ Demq quom sit dialectices mareris
de rebue subicctis dispurare. sir ante̾ dialecaces oratio
concisa. Quor nõ cadem ꝑpetut quo que mau̾e uideat᷑
solet a quibusdam et alud poni omnugii᷑ araũ ent¬
peritus orator. se de om̃ib a dicendũ est. Possem hic
ciceronis respondere ueibis apud quẽ hoc inuenio inea

Expanded text:
i plurimum statuis differunt vasa. nec medicina ideo non erit ars, quia unctio et exercitatio cum palaestrica, ciborum vero qualitas etiam cum cocorum ei sit arte communis. quod vero de bono, utili, iusto disserere philosophiae officium esse dicunt, non obstat. nam cum philosophum dicunt, hoc accipi volunt virum bonum. quare igitur oratorem, quem a bono viro non separo, in eadem materia versari mirer? cum praesertim primo libro iam ostenderim, philosophos omissam hanc ab oratoribus partem occupasse, quae rhetorices propria semper fuisset, ut illi potius in nostra materia versentur. denique cum sit dialectices materia de rebus subiectis disputare, sit autem dialectice oratio concisa, cur non eadem perpetuae quoque materia videatur? solet a quibusdam et illud opponi: omnium igitur artium peritus erit orator, si de omnibus ei dicendum est. possem hic Ciceronis respondere verbis, apud quem hoc invenio: mea
Abbreviated transcription (Latin):
prudencia uocat᷑ eadem in dicendis ac non dicendis erit.
et si u̾tuces sunt ad quas nobis eaiam auceꝙͣ deccremut
micia quedã ac semina sunt concessa naceira ut ad iusticiã
monis rusticis quoq ac barbaris apparet aliqua iagi
nos certe sic esse ab micio formatos ut possenuis orait pro
bomis eciam si nõ perfecte. tauit̾̃ ur messent quedã ut dixi¬
semina eiue facultine mainfestrm est non cadem autẽ¬
quom duo sun genera orõis aliera ꝑpetua quat iherorite
dicitut altera concisa que dialence quas quidem zeuon
adco cõrũxir nchant compresse in pugnũmanꝰ illã expli¬
ture diceret similem eciam dippuratux utus erit adco de hai
que speciosior arq apercior tãtum est in hil dubuabitur.
sed plenine hoc idem atq apercine intutri ex ip̃is operib
uolo. dam quid orator mlandando faciet insi honestoꝵ¬

Expanded text:
prudentia vocatur, eadem in dicendis ac non dicendis erit. prudentia vocatur, eadem in dicendis ac non dicendis erit. et si virtutes sunt, ad quas nobis etiam ante quam doceremur initia quaedam ac semina sunt concessa natura, ut ad iustitiam, cuius rusticis quoque ac barbaris apparet aliqua imago, nos certe sic esse ab initio formatos, ut possemus orare pro nobis, etiamsi non perfecte, tamen ut inessent quaedam ut dixisemina eius facultatis, manifestum est. non eadem autecum duo sint genera orationis, altera perpetua, quae rhetorice dicitur, altera concisa, quae dialectice quas quidem Zeno adeo coniunxit, ut hanc compressae in pugnum manus, illam explicatae diceret similem, etiam disputatrix virtus erit. adeo de hac, quae speciosior atque apertior tanto est, nihil dubitabitur. sed plenius hoc idem atque apertius intueri ex ipsis operibus volo. nam quid orator in laudando faciet nisi honesto
Abbreviated transcription (Latin):
non nullos existimo qui facultarẽ dicendi ad hominiũ per¬
mnm conuerterint. Moctaiołt xnia quoq est quedã id est
smpratua artie mutacio que inhil sant neq bom ucqr
mali habcar. sed uanũ laborcm qualis illiꝰ fuit qui grana
ateris ex spacio distante missa in acum cõtumo et fuis.
Frustracõne inserebar. Quem quom spcctasset Algxander
donasse dicitui eiusdem laguminie modio. quod qͥdẽ premiũ
fui illo optre digiussiniũ. His ego comparãdos existimo
qui in declamacõnib quae esse ueritati dissimilimas uoliũ
etarem multo studio ac labore cõsĩũt. Uerũ hec quã
instituere conam᷑ et quome uagint̃ animo cõcepiime
uat bons uno cõnenit. queqz est uera ⁊ hetorice: uirtus e
qd̾ phỹ quidem młtis et acutis cõclusionibus collignur.
nihi uero eciam planiore ac proprie a nestra ꝓbationt
uidetur esse perspituũ ab illis hec dicũt᷑ si cõsonare sibi
in faciendis ac non faciendis uirtutis est que pars en

Expanded text:
nonnullos existimo, qui facultatem dicendi ad hominum perniciem converterint. ματαιοτεχνία quoque est quaedam, id est supervacua artis imitatio, quae nihil sane neque boni neque mali habeat, sed vanum laborem, qualis illius fuit, qui grana ciceris ex spatio distanti missa in acum continuo et sine frustratione inserebat, quem cum spectasset Alexander, donasse dicitur eiusdem leguminis modio, quod quidem praemium fuit illo opere dignissimum. his ego comparandos existimo, qui in declamationibus, quas esse veritati dissimillimas volunt, aetatem multo studio ac labore consumunt. verum haec, quam instituere conamur et cuius imaginem animo concepimus, quae bono viro convenit quaeque est vere rhetorice, virtus ephi quidem multis et acutis conclusionibus colligunt, mihi vero etiam planiore hac proprieque nostra probatione videtur esse perspicuum. ab illis haec dicuntur. si consonare sibi in faciendis ac non faciendis virtus est, quae pars eius
Abbreviated transcription (Latin):
quoqz leges esse: que non in ꝑpetuũ rogent᷑ sed de honorib
aut imperus: qualis manilia fuit de qua aceronis otõ
est. sed de hue nihil hoc ioco precipi porest Constat cũn
piopua rerũ de quibus agitur nõ comiũ qualitate his
fere ueteree faculrareꝰ dicendi exeicuem̃t assũpta tamẽ
a dialericis argume̾tandi raciõne. Nam fictas ad ton¬
tationẽ fou consilioꝵ q macerias apus gretos se
cnca demictriũ phalerea institutĩ fere constabat an
ipso idite rus exerciratõius sit mrentũ ut alio quoq libro
sum confessus parũ comperi. Sed ut hi quidẽ iunh
forrissune affiriant ullo sans ꝓdonco anctore intrcire¬

Expanded text:
quoque leges esse, quae non in perpetuum rogentur, sed de honoribus quoque leges esse, quae non in perpetuum rogentur, sed de honoribus aut imperiis, qualis Manilia fuit, de qua Ciceronis oratio est. sed de his nihil hoc loco praecipi potest; constant enim propria rerum, de quibus agitur, non communi qualitate. his fere veteres facultatem dicendi exercuerunt assumpta tamen a dialecticis argumentandi ratione. nam fictas ad imitationem fori consiliorumque materias apud Graecos dicere circa Demetrium Phalerea institutum fere constat. an ab ipso id genus exercitationis sit inventum, ut alio quoque libro sum confessus, parum comperi; sed ne ii quidem, qui hoc fortissime adfirmant, ullo satis idoneo auctore ni
Abbreviated transcription (Latin):
Nam uiciũ aut in uerbis aut in rebus est. in uerbis q̃ueur
an sacie siguificent: an sir in his aliquid ambignũ. in rebus
an lex sibi ipa conseuciat An in preceritũ igfer debeat
in in singulos honnẽs. maxime uero coniẽ est quere
an sit honesta: an utilie: nec ignoio plures fieri a plerisqi
partes sed nos instũ piũ religiosum cetera q his similia
honesto cõplectum/ Insti tamẽ species nõ simplicũ excuti solẽt
Aut cñm de re ipsa quent᷑ ut digna ut pea uel pͥmio sit
aut de modo preum pent ne qui tã maior quã minor
culpari potost Utilitas quoq interim natina disceruit᷑
nirerim tempore. quedã an obtincie possĩt ambigi solet.
ie illud quidẽ ignorare oportet irges aliquãdo totas al¬
quãdo ex parie reprehendi solere quom exemplũ iei urri¬
usq nobis claus orõnibus prebeatur: Nec ine fallit eas

Expanded text:
ur. nam vitium aut in verbis aut in rebus est. in verbis quaeritur, ur. nam vitium aut in verbis aut in rebus est. in verbis quaeritur, an satis significent, an sit in iis aliquid ambiguum; in rebus, an lex sibi ipsa consentiat, an in praeteritum ferri debeat, an in singulos homines. maxime vero commune est quaerere, an sit honesta, an utilis. nec ignore, plures fieri a plerisque partes; sed nos iustum, pium, religiosum, ceteraque his similia honesto complectimur. iusti tamen species non simpliciter excuti solent. aut enim de re ipsa quaeritur, ut dignane poena vel praemio sit, aut de modo praemii poenaeve, qui tam maior quam minor culpari potest. utilitas quoque interim natura discernitur, interim tempore. quaedam an obtineri possint, ambigi solet. ne illud quidem ignorare oportet, leges aliquando totas, aliquando ex parte reprehendi solere, cum exemplum rei utriusque nobis claris orationibus praebeatur. nec me fallit, eas
Abbreviated transcription (Latin):
excercitacio coninetudine et nire ciuiratũ differt Apud
grecos enu laror carũ ad indicem uocabatui Romanis pro¬
ntione suadere ac dissnadere moris fuit utroq amẽ ni
panca de his et fere certa dicũt Nam et genera sunt tria¬
saca publia prinati iurris que dintio ad laudẽ magis spec¬
tat si quis eam per gradus augear: quod lex. quod publica.
qd̾ ad religionem deum comparara sir. ea quidẽ de quibus
queri solet comnã omib aut eñm de ire dubitari potist
eius qui rogat ut de pododii qui nõ rite creatus̾ cubua
arguebanir aut de ip̃ius rogacionis quod est uariu suit nõi
timo forte iindino prouil̃gato. sine nõ ydoneo die sine cõtͣ
miercessiones uel auspicia aliud ue quid qd legntiuns ob¬
stet dicitur lara esse uel ferri sine alicui manẽciũ legum
repugtuare: sed hec ad illas primas exceratatõnes nõ ꝑtunce
Nã sunt hee citra complexum personaꝵ tempoꝵ causarũ

Expanded text:
exercitatio, consuetudine et iure civitatium differt. apud exercitatio, consuetudine et iure civitatium differt. apud Graecos enim lator earum ad iudicem vocabatur, Romanis pro contione suadere ac dissuadere moris fuit. utroque autem modo pauca de his et fere certa dicuntur. nam et genera sunt triasacri, publici, privati iuris. quae divisio ad laudem magis spectat, si quis eam per gradus augeat, quod lex, quod publica, quod ad religionem deum comparata sit. ea quidem, de quibus quaeri solet, communia omnibus. aut enim de iure dubitari potest eius, qui rogat, ut de P. Clodi, qui non rite creatus tribunus arguebatur; aut de ipsius rogationis, quod est varium, sive non trino forte nundino promulgata sive non idoneo die, sive contra intercessionem vel auspicia aliudve quid, quod legitimis obstet, dicitur lata esse vel ferri, sive alicui manentium legum repugnare. sed haec ad illas primas exercitationes non pertinent; nam sunt hae citra complexum personarum, temporum, causarum.
Abbreviated transcription (Latin):
ieinoria. in felix supellex que sicut apud pauperes ambe¬
ciosos pliribus et diuersis officus concerat᷑᷑ cm eo quidem
quodux ullus est tam coĩs loais qui possit coherere cum cã
insi aliquo proprie questionis inculo copulatus: apparear
q eum nõ tam insertũ quã applicinõ uel qd dissimilis est
ceteris uel quod plerũq assũi eciã parũ apte solet / nõ
quia desideratur sed quia paratus est. ut quidã seucenciaꝵ
tracia uerbosissimos locos arcessunt quom ee locis debeat
nasci seurecia Ita sunt aucẽ hec speciosa et uilia si oriũt᷑
ex cania. Cererũ quãlibet pulchia loqutio nisi ad uictoriã
tendit uniq superuacua. sed eciã interim cõtraria est. Utrũ
hactenus enagari saris fuerir legũ lans ac iimupracio iã
maiores ac prope sũmis operibus suffecturas unes desiderãt:
que quidẽ suasorũs an contronersũs magie accomodata sit

Expanded text:
memoria infelix supellex, quae sicut apud pauperes ambimemoria infelix supellex, quae sicut apud pauperes ambitiosos pluribus et diversis officiis conteratur: cum eo quidem quod vix ullus est tam communis locus, qui possit cohaerere cum causa nisi aliquo propriae quaestionis vinculo copulatus; appareat alioqui non tam insertum quam adplicitum, vel quod dissimilis est ceteris vel quod plerumque adsumi etiam parum apte solet, non quia desideratur sed quia paratus est: ut quidam sententiarum gratia verbosissimos locos arcessunt, cum ex locis debeat nasci sententia. ita sunt autem speciosa haec et utilia, si oriuntur ex causa; ceterum quamlibet pulchra elocutio, nisi ad victoriam tendit, utique supervacua, sed interim etiam contraria est. verum hactenus evagari satis fuerit. legum laus ac vituperatio iam maiores ac prope summis operibus suffecturas vires desiderant; quae quidem suasoriis an controversiis magis accommodata sit
Abbreviated transcription (Latin):
an habenda eciã parius fides Adto maitestũ est ad forenies
acciones pertinere it quidã nrec ignobiles in officus ciuilib
scripto eos meorie q Diligẽtis Iuire mãdatos in prõptu habu¬
eriur ut quociens esset occapio extemporales eoꝵ dictiones
his uelut emblemans exornarent: Quoqͥdem neq cñm eius
rei indiciũ differre sustineo sũmã uidebant᷑ infiraitatem
de se conficeri. Nam quid possuit in cansis: quaꝵ noua et
uaria superest facies propriũ muciure quomodo ꝓpositi
parte aduersa respondere alcercacõnibus uelocuer occurere.
trstem rogare qui eciã in his que fuur commã et in plurimuis
cansis tractantur nulgarissimos serius nerbis iusi tanto ac̃c
neparatis prosequi nequeant. neccesse est his cum eadem
dicus plurbus dicunt aut fascidiũ moueant uelut frigidi
et repositi abi: aut pudorem de preheusa tocieus audienciut

Expanded text:
an habenda etiam parvis fides, adeo manifestum est ad forenses an habenda etiam parvis fides, adeo manifestum est ad forenses actiones pertinere, ut quidam neque ignobiles in officiis civilibus scriptos eos memoriaeque diligentissime mandatos in promptu habuerint, ut quotiens esset occasio, extemporales eorum dictiones his velut emblematis exornarentur. quo quidem neque enim eius rei iudicium differre sustineo summam videbantur mihi infirmitatem de se confiteri. nam quid ii possint in causis, quarum varia et nova semper est facies, proprium invenire? quomodo propositis ex parte adversa respondere, altercationibus velociter occurrere, testem rogare? qui etiam in iis, quae sunt communia et in plurimis causis tractantur, vulgatissimos sensus verbis nisi tanto ante praeparatis prosequi nequeant. necesse vero iis, cum eadem iudiciis pluribus dicunt, aut fastidium moveant velut frigidi et repositi cibi, aut pudorem deprehensa totiens audientium
Abbreviated transcription (Latin):
miie sunt ad excercitacõnes dicendi speciose arq uberes: que
uel ad suadendi officiũ uel eciam ad iudicioꝵ disceptaciomĩẽ¬
q iiuant plirimũ. Nam posterior ex predictis locus in
cauia murene copiosissime a ccerone tractat Sũr et ille
penr tote ad deliberatinũ ꝑtinc̾tes gemus ducenda ne ux̃or
petendi ne suit ingr̃atus: nõq et ħe personis modo adiectie
suasorie erũt solebaut p̾ceptores mei neq untili et nobis
eciam iocũdo genrre excereiracõnis prepaiare nos tõrectira¬
ubur cansis quourquerere arq exequi iuberen: quor
acinata a pud lacedemomos ueuus: et quid ira crederetr tu¬
uido puer arq uolucer et sagnts ac face armarꝰ et sumit
in quibus serucabam uolutatẽ quoius in cõctioneisus frequẽ
questio est quod germis chrie iideri potest. nã locos quidem
quales sunt de tescibus semuꝑ ne his credendũ et de arguinẽtis

Expanded text:
mire sunt ad exercitationem dicendi speciosae atque uberes, quae mire sunt ad exercitationem dicendi speciosae atque uberes, quae vel ad suadendi officium vel etiam ad iudiciorum disceptationem iuvant plurimum. nam posterior ex praedictis locus in causa Murenae copiosissime a Cicerone tractatur. sunt et illae paene totae ad deliberativum pertinentes genus, ducendane uxor, petendine sint magistratus. namque et hae personis modo adiectis suasoriae erunt. solebant praeceptores mei neque inutili et nobis etiam iucundo genere exercitationis praeparare nos coniecturalibus causis, cum quaerere atque exsequi iuberent, cur armata apud Lacedaemonios Venus, et quid ita crederetur Cupido puer atque volucer et sagittis ac face armatus, et similia, in quibus scrutabamur voluntatem, cuius in controversiis frequens quaestio est, quod genus chriae videri potest. nam locos quidem, quales sunt de testibus, semperne his credendum, et de argumentis,
Abbreviated transcription (Latin):
deterior que quanꝙͣ uersatur in racõnt sumli. tamen et
duplicat materiã et iurtutũ incioꝵq nõ tãtũ naturam
fed eciã modũ tractar. Uerũ de ordine iaudis conira que
quoniã tercia hec ⁊hecorices pars est preapiemꝰ suo tpõre.
coẽs iõa de his loquor quibz cira personas in ipsã incia
moris est per orare ut in adulcerũ aleacorẽ peculantẽ:
ex medus sunt indiciis: et fi reum adiicias accusaciones.
quãꝙ̃ hic quoq au illo geuerali tractatu ad quasdã dedua
pecĩes solent: ur si ponãt᷑ adultei cecus aleator pauper
petulans senge. Habẽt auct̃ nõnĩꝙͣ eciã deffensionem.
ulam et pro iuxuua et pro amore dicimꝰ et leno interim
uasunsq defenditur: sic ut nõ honĩ patrocinem sed c̾̃.
chesis autẽ que sumũt ex rex comꝑacione ut rustica nemira
an ibana pocior. iuris perit anmilitaris niri lans maior

Expanded text:
deterior; quae quanquam versatur in ratione simili, tamen et deterior; quae quanquam versatur in ratione simili, tamen et duplicat materiam et virtutum vitiorumque non tantum naturam, sed etiam modum tractat. verum de ordine laudis contraque, quoniam tertia haec rhetorices pars est, praecipiemus suo tempore. communes loci de iis loquor, quibus citra personas in ipsa vitia moris est perorare, ut in adulterum, aleatorem, petulantem ex mediis sunt iudiciis et, si reum adiicias, accusationes; quanquam hi quoque ab illo generali tractatu ad quasdam deduci species solent, ut si ponatur adulter caecus, aleator pauper, petulans senex. habent autem nonnunquam etiam defensionem. nam et pro luxuria et pro amore dicimus, et leno interim parasitusque defenditur sic, ut non homini patrocinemur, sed crimini. theses autem, quae sumuntur ex rerum comparatione, ut rusticane vita an urbana potior, iurisperiti an militaris viri laus maior,
Abbreviated transcription (Latin):
leu pugnantis sedisse coruũ qui os occulosq hostis¬
galli rostro arq a lie eueibriaret. sit inuriãq partem
ngens ad dicendũ materia. ir de serpente quo scipio
traditir genitus et lupa romuli et egeria miine. Nã
grecis historus plerũq̃ porticee similis ucc̃tia est. Sepe
eciam queri solet de tempore de loco quo gesta res dicitur.
nõim̃ꝙͣ de persona quoq sicut liuus frequẽtissime dubiat
et alũ ab alus historice dissenciñt. Inde paulatim ad ma¬
iora tendere mapier landare claros uiros et iumperare
improbos: quod nõ simplicis utilitatis opus est. namq et
ingeniũ excerceti inlãplici uariaq materia et animus
templacionc recti pramq format᷑. et multa inde cognicio
reiũ uenit exemplisq q̃ suunt in omi genere cansaꝵ potẽns¬
suna iam tum inserint quom res poscet uiurus. Huic qͦq
illa excercitacio Iu uit comparacõis mer melior. uter ne

Expanded text:
leri pugnantis sedisse corvum, qui os oculosque hostisleri pugnantis sedisse corvum, qui os oculosque hostisGalli rostro atque alis everberaret, sit in utramque partem ingens ad dicendum materia; aut de serpente, quo Scipio traditur genitus, et lupa Romuli et Egeria Numae. nam Graecis historiis plerumque poeticae similis licentia est. Saepe etiam quaeri solet de tempore, de loco quo gesta res dicitur, nonnunquam de persona quoque; sicut Livius frequentissime dubitat, et alii ab aliis historici dissentiunt. inde paulatim ad maiora tendere incipiet, laudare claros viros et vituperare improbos, quod non simplicis utilitatis opus est. namque et ingenium exercetur multiplici variaque materia, et animus contemplatione recti pravique formatur, et multa inde cognitio rerum venit exemplisque, quae sunt in omni genere causarum potentissima, iam tum instruit, cum res poscet, usurum. hinc illa quoque exercitatio subit comparationis, uter melior uterve
Abbreviated transcription (Latin):
uere iaccacionis est Nme parentũ imperitoꝵ mane
gaudiũ ipĩe uero contemptus operis et inuerecũda fi
et consuetudo pessunt dicendi et maloꝵ excercitatio:
et que magnos quoq profectus frequẽtt̃i prididit. arro¬
gans de se persuasio uuasatiu. Car suu parãde faci¬
licatis tempus nec a nobis negligent̾ locus iste transsi¬
bumi interum saris est si puei onui cura et summo quã¬
tum illa etas capit labore aliquid probabile scripserit
in hoc assuescar huiꝰ rei sibi natuã faciat. Ille demũ
in id quod querimꝰ aut ei proximũ poterit euadere: qui
ance discet recte dicere quã aco nanacõnib nõ ĩnciliter
subiũgitmi opus destruẽdi confiriãdiq eas qd̾ ayoerliot
egi rorlos ettion. uocatur. Id porro nõ tãtũ in fabulosie et
carunt tradius ficu põt. ueru eciã in ip̃is annaliũ mo¬
numentis. ut si querat᷑ an sit credibile super caput ua¬

Expanded text:
vere iactationis est. hinc parentium imperitorum inane vere iactationis est. hinc parentium imperitorum inane gaudium, ipsis vero contemptus operis et inverecunda frons et consuetudo pessime dicendi et malorum exercitatio et, quae magnos quoque profectus frequenter perdidit, arrogans de se persuasio innascitur. erit suum parandae facilitati tempus, nec a nobis negligenter locus iste transibitur. interim satis est, si puer omni cura et summo, quantum illa aetas capit, labore aliquid probabile scripserit; in hoc assuescat, huius sibi rei naturam faciat. ille demum in id, quod quaerimus, aut ei proximum poterit evadere, qui ante discet recte dicere quam cito. narrationibus non inutiliter subiungitur opus destruendi confirmandique eas, quod ἀνασκευή et κατασκευή vocatur. id porro non tantum in fabulosis et carmine traditis fieri potest, verum etiam in ipsis annalium monumentis; ut, si quaeratur, an sit credibile super caput Va
Abbreviated transcription (Latin):
melius quatmꝰ nullo magis studia ꝙͣ spe gandent Alũ
autem illa etas eiueudanda est: et pro modo uiriũ exxi¬
gendum et coigendum opus solebam ego dicere pntĩ
aliquid ausis licentius: aut lecius landare illud me
ad huc uenturũ tempus quo idem nõ perinitterer ia et
ingemo gandebant et indicio nõ fallebant᷑. sedut eo re¬
uerror unde sum digressus narrationes scilo componi
quãta maxima possit adhibita diligẽtia uolo nam
ut primõ cum seruo inscituit᷑ dicere. que audierinit utile
est pueris ad loquendi facultatt᷑ Idcoq et recro agere
exposicionẽ et amedia in uirãq ꝑtem discuriere san
merito cogant᷑. sed ad gremiũ preceptoris. et dũ non
possunt: et dum res ac uerba conectere mapuĩt. ui pro¬
mius meoriã firmẽt. Ita cũ Iam formã recce acq en¬
dace oiõius acapient extemporalis garrulitas. nec
expectara cogitacio et iux surgendi mora circulacorie

Expanded text:
melius, quatenus nullo magis studia quam spe gaudent. aliter melius, quatenus nullo magis studia quam spe gaudent. aliter autem alia aetas emendanda est, et pro modo virium et exigendum et corrigendum opus. solebam ego dicere pueris aliquid ausis licentius aut laetius, laudare illud me adhuc, venturum tempus, quo idem non permitterem; ita et ingenio gaudebant et iudicio non fallebantur. sed ut eo revertar, unde sum digressus: narrationes stilo componi quanta maxima possit adhibita diligentia volo. nam ut primo, cum sermo instituitur, dicere quae audierint utile est pueris ad loquendi facultatem, ideoque et retro agere expositionem et a media in utramque partem discurrere sane merito cogantur, sed ad gremium praeceptoris, et dum aliud non possunt et dum res ac verba connectere incipiunt, ut protinus memoriam firment: ita cum iam formam rectae atque emendatae orationis accipient, extemporalis garrulitas nec exspectata cogitatio et vix surgendi mora circulatoriae
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ uirtutib carent. Quare mihi ne maturitas qͥde
ipsa festinet nec musta in lacu statim austera suit.
cet annos ferent et uetustare proficient Ne illud qͥde
qd admoncaniue indignũ est ingemia puetoꝵ iimaittũ
emendationis seucritate de ficere. nã ex desperant et doler.
et nouissunt oderut. et qd̾ maxime nocet dũ oĩa tumet᷑
nhil conant᷑. qd eciã iusticis notũ est qui frõdib teneris
non purant adhibendã esse falcem quia reforundare
feriũ indentꝰ et nõdum cicatrice᷑ pan posse. Iocũdus
ergo tum maximne debet isst paptor in Remedia que
alioqͥn natina sunt aspera molli manu lemant᷑ Randare
aliqua fere quedã murare cnã reddira. quor id fiat
imutetui puer et interim tãꝙͣ suas amet At si tam
negligens ei stilus fuerit ut emẽdaciont̃ nõ reapiat.
experius sum prodesse quociõs eadem man̾ã rursus a me
retractatã stribere de inregro iuberẽ posse cũn cũ ad huc

Expanded text:
quod virtutibus carent. quare mihi ne maturitas quidem quod virtutibus carent. quare mihi ne maturitas quidem ipsa festinet, nec musta in lacu statim austera sint; sic et annos ferent et vetustate proficient. ne illud quidem quod admoneamus indignum est, ingenia puerorum nimia interim emendationis severitate deficere; nam et desperant et dolent et novissime oderunt et, quod maxime nocet, dum omnia timent, nihil conantur. quod etiam rusticis notum est, qui frondibus teneris non putant adhibendam esse falcem, quia reformidare ferrum videntur et nondum cicatricem pati posse. iucundus ergo tum maxime debet esse praeceptor, ut remedia, quae alioqui natura sunt aspera, molli manu leniantur; laudare aliqua, ferre quaedam, mutare etiam, reddita cur id fiat imitetur puer et interim tanquam suas amet. at si tam negligens ei stilus fuerit, ut emendationem non recipiat; expertus sum prodesse, quotiens eandem materiam rursus a me tractatam scribere de integro iuberem; posse enim adhuc eum
Abbreviated transcription (Latin):
uincũt᷑. Illa mihi in pueris natura mniminũ spci dederit
in qua ingeniũ indicio presimt᷑ maceria esse primũ
uolo uel abũdanciorẽ acq ultra quã oporecat fusã młtũ
inde decoquent ãm młtũ racio limabit aliquid uelut u fu
ipso deteretur. sit modo unde excdi possit ex quid exculpi
Erit aucẽ si non abinicio tenue ninũ laminã dux¬
Iet quã celata  alcior tũpar quod me de his etatibus
seutnre minꝰ miabunt᷑ qui apud cceronẽ legent uolo
eũm se effeiat in adulescente fecũdiras qua ꝓpter ĩ p̾mis
urandus et in pueris precipne magĩ arridus nõ mm
quã teneris ad huc plancs siccũ et fine humore ullo solũ
iude fuit humiles statim et ulux terrã spectantes qui
inhil supra quonidianũ sermont actollere audeant.
acies illis pro sanitate et indicii loco infirinitas est
et dum satis putant uicio carere in id ip̃m madũt uiciũ

Expanded text:
vincuntur. ilia mihi in pueris natura minimum spei dederit, vincuntur. ilia mihi in pueris natura minimum spei dederit, in qua ingenium iudicio praesumitur. materiam esse primum volo vel abundantiorem atque ultra quam oporteat fusam. multum inde decoquent anni, multum ratio limabit, aliquid velut usu ipso deteretur, sit modo unde excidi possit et quod exsculpi; erit autem, si non ab initio tenuem nimium laminam duxerimus et quam caelatura altior rumpat. quod me de his aetatibus sentire minus mirabitur, qui apud Ciceronem legerit: volo enim se efferat in adolescente fecunditas. quapropter in primis evitandus et in pueris praecipue magister aridus, non minus quam teneris adhuc plantis siccum et sine humore ullo solum. inde fiunt humiles statim et velut terram spectantes, qui nihil supra cotidianum sermonem attollere audeant. macies illis pro sanitate et iudicii loco infirmitas est, et dum satis putant vitio carere, in id ipsum incidunt vitium,
Abbreviated transcription (Latin):
rinsus sinuosa et arcessitis descriptionib in quas ꝑleriq
mutacione poetice ucencit ducunt᷑ lascuuat. incĩ uerinq
penis tamẽ illud qd̵ ex iopia quã qd̾ ex copia uenit.
Nam in pueris oracio perfecta nec exigi. nec sperari por
melior ancẽ indoles lera generosiq cõnaens. et uel plura
iusto conapieus iuterim spiritus uec unꝙͣ me ĩ his discc̃tis
annuis osfendat si quid suꝑe fuerit⁊ quii apr̃s doctoribus
hoc esse aire uelimi: ur tene a ad huc mctes more utritũ
mollius alant et saciari uelim quodã iocũdioris distipłit
lacce paciant᷑/ Erit illud plenius interim corpꝰ: qd̾ mo
adulta etas astringat. huic spes roboris: macien namq
et infiruntatẽ in posterũ minari solet protinꝰ omib mẽbris
ex pressus infans. Audear hec etas plura et m̃remat et
ienus gandeat: suit licet illa nõ sats sicca interim a
seuera : Iacile remediũ est: ubertatis scerilia nullo labore

Expanded text:
rursus sinuosa et arcessitis descriptionibus, in quas plerique rursus sinuosa et arcessitis descriptionibus, in quas plerique imitatione poeticae licentiae ducuntur, lasciviat. vitium utrumque, peius tamen illud, quod ex inopia quam quod ex copia venit. nam in pueris oratio perfecta nec exigi nec sperari potest; melior autem indoles laeta generosique conatus et vel plura iusto concipiens interim spiritus. nec unquam me in his discentis annis offendat, si quid superfuerit. quin ipsis quoque doctoribus hoc esse curae velim, ut teneras adhuc mentes more nutricum mollius alant et satiari velut quodam iucundioris disciplinae lacte patiantur. erit illud plenius interim corpus, quod mox adulta aetas astringat. hinc spes roboris. maciem namque et infirmitatem in posterum minari solet protinus omnibus membris expressus infans. audeat haec aetas plura et inveniat et inventis gaudeat, sint licet illa non satis sicca interim ac severa. facile remedium est ubertati; sterilia nullo labore
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ciam quae primas in docendo parces rethoꝵ
purem tradere incipiã. dilara parũper illa que
sola uulgo uocatur arte rechorita. At mihi
oportimiꝰ maxune iudetur ingressus ab eo quouis
aliquid sinule apud grãmaticos puer didicerit et quia uar¬
racionũ excepta qua in caniis utii tres accpinus species
sabulam que ueriatur in tragedus atq carimib nõ a ue¬
te modo. sed eciã a forma ueritatis Remotã Argumẽtũ
qd̾ falsum. sed uero immile comoedie fuigũt historiã in quã
est geste rei exposicio. grãmaticis autẽ poeticas dediuius.
ap̾ud rherorem iitiũ sir historica : canto robustior quãto
uerior. sed nariãdi quidem que nobis optima racio uideat
cum demõstrabimꝰ. quom de iudiciali parte dicemꝰ itcrĩ
admoncre illud sac est : ut sit ea neqz arida proisus acq
ieuma. Nlam qͥd opus erat tãtum studus laboris ĩpẽdere
si res nudas acq mornatas indicare sans uideretur: ncq

Expanded text:
 iam, quas primas in docendo partes rhetorum putem, tradere incipiam, dilata parumper illa quae sola vulgo vocatur arte rhetorica. ac mihi opportunus maxime videtur ingressus ab eo, cuius aliquid simile apud grammaticos puer didicerit. et quia narrationum, excepta qua in causis utimur, tres accepimus species, fabulam, quae versatur in tragoediis atque carminibus, non a veritate modo sed etiam a forma veritatis remota; argumentum, quod falsum sed vero simile comoediae fingunt; historiam, in qua est gestae rei expositio; grammaticis autem poeticas dedimus: apud rhetorem initium sit historica, tanto robustior quanto verior. sed narrandi quidem quae nobis optima ratio videatur, tum demonstrabimus, cum de iudiciali parte dicemus. interim admonere illud satis est, ut sit ea neque arida prorsus atque ieiuna, nam quid opus erat tantum studiis laboris impendere, si res nudas atque inornatas indicare satis videretur? neque
Abbreviated transcription (Latin):
est aliquis ac nestio an maximꝰ eciã ex secretis studin
fuictus ac tum pura uoluptas luteraꝵ: quom ab actu
idest opera recesserunt: et cõtemplacione su fruut᷑. sed
effectine quoq aliquid simile scriptis orõinbus uel hy.¬
storus qd iptum opus in parte oratoria merito ponimꝰ
consequetur si tamẽ una ex tuibus artbus habenda fit
quã maximꝰ eius usus accu cõtinetur arq est: in eo fre¬
quẽtissima dicat᷑ acciua uel administratina. Nam et
hoc eisdem rei nomen est.i¬

Expanded text:
est aliquis, ac nescio an maximus, etiam ex secretis studiis est aliquis, ac nescio an maximus, etiam ex secretis studiis fructus ac tum pura voluptas litterarum, cum ab actu, id est opera, recesserunt et contemplatione sui fruuntur. sed effectivae quoque aliquid simile scriptis orationibus vel historiis, quod ipsum opus in parte oratoria merito ponimus, consequetur. si tamen una ex tribus artibus habenda sit, quia maxime eius usus actu continetur atque est in eo frequentissima, dicatur activa vel administrativa, nam et hoc eiusdem rei nomen est.
Abbreviated transcription (Latin):
¶OAA sun autẽ arciĩ aue posite ĩiuspectõe
idest cogniciont et extimacone ⁊ erũ qualis
st astrologia. nuillũ exigene actũ. sid ipõ
rei quonie studiũ habet incellectu cõtenta que theorice uoca᷑.
alie in agendo quaꝵ in hoc theorite fuis est/ et ipso actu
perficitir in hulq post actum opcris reliquit᷑ que p̃ctro
dicit. qualis saltatio est: alie in effectu quoq operis
qd oculis subucit᷑ cõsumacionẽ nõ fuie accipr̃t quam
poeticen appellamius qualis est pitura fere indicãdum
estrhecorice in accu consistere hoc cm quod est officii sui
perficr acq ita ab om̃ib dictum est. Mihi autẽ uidet᷑
eciã ex illis ceteas actibus młtũ assumere nã et potest
aliquãdo ipsa res perse inspeccione esse cõtenta. erit eñm
thetorice in oratore eciã tacente. et si desierit agere uel
proposiro uel aliquo casu impeditus nõ magis desinet
esse orator. quã medicus qui curandi finic fecerit. Nam

Expanded text:
 sint autem artium aliae positae in inspectione, id est cognitione et aestimatione rerum, qualis est astrologia, nullum exigens actum sed ipso rei, cuius studium habet, intellectu contenta, quae θεωρητικὴ vocatur; aliae in agendo, quarum in hoc finis est et ipso actu perficitur nihilque post actum operis relinquit, quae πρακτική dicitur, qualis saltatio est; aliae in effectu, quae operis, quod oculis subiicitur, consummatione finem accipiunt, quam ποητικήν appellamus, qualis est pictura: fere iudicandum est, rhetoricen in actu consistere; hoc enim, quod est officii sui, perficit. atque ita ab omnibus dictum est. mihi autem videtur etiam ex illis ceteris artibus multum assumere. nam et potest aliquando ipsa res per se inspectione esse contenta. erit enim rhetorice in oratore etiam tacente, et si desierit agere vel proposito vel aliquo casu impeditus, non magis desinet esse orator quam medicus, qui curandi fecerit finem. nam
Abbreviated transcription (Latin):
laioribus dedit in quib fuisse uim dicendi neccesse est
Cur tamẽ hauc primã ouigniẽ purent non uideo quom
suit ad huc quedam uage et sine uibibus ac sine legibus
gences et tame qui suut in his nari et legacionibus fũ¬
gant᷑ et accusent aliqua arqz deffendant: et demq alu
alio melins loqui credant,¬

Expanded text:
latoribus dedit, in quibus fuisse vim dicendi necesse est; latoribus dedit, in quibus fuisse vim dicendi necesse est; cur tamen hanc primam originem putet, non video, cum sint adhuc quaedam vagae et sine urbibus ac sine legibus gentes, et tamen qui sunt in iis nati et legationibus fungantur et accusent aliqua atque defendant et denique alium alio melius loqui credant
Abbreviated transcription (Latin):
cõtentus
Pl dui noe moretur questio que i hetorices
prigo sir nã cm dubiũ est quin sermonẽ ab ip̃a
uideo quare curã dicendi putẽt quidã inde cepisse quod
hi qui in discriẽ aliquod uocabũt᷑ accinacius loqui defe¬
dendi sui graciã instiuerũt. Hec eñm ut honestior cansi
ira non utiqz prior est quom presertim accusacio pcedat
defensionẽ insi quis dicet eciã gladiũ fabricatũ ab eo priꝰ
qui ferri in turelam sui quã qui in peruicie alr̾uis com¬
pararit. Iniciũ ergo dicendi dedit natina miciũ aitis
obseracio. honnẽe cũmm sicur in medicina quom uiderẽt
alia salubria alia mialubria: ex obsernacõne eoꝵ esfe¬
cerunt artem ita quom in dicendo alia utilia alia ĩmi¬
lia de prehendereur notarũt ea ad mmutandũ intandũ q
et quedam scdm̃ raciõtm eoꝵ adiiccerũt: ipso quoq hec
cõfirmara sunt usu. tum que strobat quisq docuit. Ci¬
cero quidem miciũ orandi condicorib urbiũ ac legum

Expanded text:
ntus. nec diu nos moretur quaestio, quae rhetorices origo sit. nam cui dubium est, quia; sermonem ab ipsa deo, quare curam dicendi patent quidam inde coepisse, quod ii, qui in discrimen aliquod vocabantur, accuratius loqui defendendi sui gratia instituerint. haec enim ut honestior causa, ita non utique prior est, cum praesertim accusatio praecedat defensionem; nisi quis dicet, etiam gladium fabricatum ab eo prius, qui ferrum in tutelam sui quam qui in perniciem alterius compararit. initium ergo dicendi dedit natura, initium artis observatio. homines enim, sicuti in medicina, cum viderent alia salubria, alia insalubria, ex observatione eorum effecerunt artem, ita, cum in dicendo alia utilia, alia inutilia deprehenderent, notarunt ea ad imitandum vitandumque, et quaedam secundum rationem eorum adiecerunt ipsi quoque; haec confirmata sunt usu, tum quae sciebat quisque docuit. Cicero quidem initium orandi conditoribus urbium ac legum
Abbreviated transcription (Latin):
probaut qualec̃q̃z ingressi sunt iter nec facile maulcatas
pueris peiiua sionee mucaneris quia nemo nõ didicisse
sentẽtiam. neq cm̃ me quouisquã fecte uelut quadam
supersticione mibutus addixi. et electuue que uolent fa¬
cenda copia fuit : sicut ipse pluriũ in unũ confero inuẽta
ubicũq ingemio nõ erit locus cure testimoniũ meruisse

Expanded text:
probant qualecunque ingressi sunt iter, nec facile inculcatas probant qualecunque ingressi sunt iter, nec facile inculcatas pueris persuasiones mutaveris, quia nemo non didicisse sententiam. neque enim me cuiusquam sectae velut quadam superstitione imbutus addixi, et electuris quae volent facienda copia fuit, sicut ipse plurium in unum confero inventa, ubicunque ingenio non erit locus, curae testimonium meruisse
Abbreviated transcription (Latin):
trabannur. si ducti iocũditate aliqua latione libencius
discerent ea quoꝵ neieuma acq auda tradicio auertere
ammos et ames presertim cam delicatas raderet uereba¬
muir: Qua racione so iuicrecuis dicit p̾cepta philosophie
carimẽ esse complexum. namq hac ut est notũ simulitudit
utitur ac ueluri pueris absunchia tetramedentes quoi
dare conanir prinus oras pocula circum aspirant mellis
dulai flanoqz liquore et que sequũt᷑. Sed nos uerenur
nt parũ hic liber mellis et absincii multũ habere uideo
sirq salubrior sendus quã dulcior. quin eciã hoc tuneo
ut ex eo minore graciam meat: quod pleraq nõ inuenta
per me sed ab aluis tradita continebit. habtar eciã quosdã
in contra senciant et aduersent᷑. Propterea qd̾ płrinu
aucrores quãns eodem tenderent. diuersas taniẽ uias
uniuierũt. arq in suam quisq induxit sequẽtes. Illi autẽ

Expanded text:
trabamur, si ducti iucunditate aliqua lectionis libentius trabamur, si ducti iucunditate aliqua lectionis libentius discerent ea, quorum ne ieiuna atque arida traditio averteret animos et aures praesertim tam delicatas raderet uerebamur. qua ratione se Lucretius dicit praecepta philosophiae carmine esse complexum; namque hac, ut est notum, similitudine utitur: ac veluti pueris absinthia taetra medentes cum dare conantur, prius oras pocula circum aspirant mellis dulci flauoque liquore, et quae sequuntur. sed nos ueremur, ne parum hic liber mellis et absinthi multum habere videatur, sitque salubrior studiis quam dulcior. quin etiam hoc timeo, ne ex eo minorem gratiam ineat, quod pleraque non inventa per me sed ab aliis tradita continebit, habeat etiam quosdam, qui contra sentiant et adversentur, propterea quod plurimi auctores, quamvis eodem tenderent, diversas tamen vias muniverunt atque in suam quisque induxit sequentes. illi autem
Abbreviated transcription (Latin):
UCtin libro secundo ee.¬
sium est quid esset thetorite. cet
quis funs eius, artem quoq essẽ
eam et utilem et u̾tutẽ ut uires
uostre tulerũt ostendimus: mactriã¬
q ei res omnes de quibus dicere o¬
poirer su biecimis. iam hunc unde
apent quibus constẽt: quoquar in ea urode ĩntuuenda
atq tiactanda suir excquar. Inna quẽ modũ plerar
stiptores aiciũ constiterũt᷑: adeo ur appollodorus cõtẽtus
solis indicialib fuerit: Nec sum ignarꝰ hoc aie prea¬
put quod hyue laber nichoat opue studiosos cuis desiderasse.
ut eis inquisicione opiiionũ que diuersissunt fueuuit
longe difficiliuũ. Ita nescio an miniine legentibus fu¬
tinũ noluptati. Quippe quod prope udam preceptorũ
tradicionem desideret. in ceteris eñm admiscere te̾tarumꝰ
aliquid untoris: non iactandi ingenii gratia nãq ini
eligi marena poterat uberior. Sed ur hoc ipss alliceremꝰ
inuẽtutẽ ad cognicionẽ eoꝵ quae neccessaua studus arbi¬

Expanded text:
in libro secundo quaesitum est, quid esset rhetorice et quis finis eius, artem quoque esse eam et utilem et virtutem, ut vires nostrae tulerunt, ostendimus, materiamque ei res omnes, de quibus dicere oporteret, subiecimus: iam hinc, unde coeperit, quibus constet, quo quaeque in ea modo invenienda atque tractanda sint, exsequar; intra quem modum plerique scriptores artium constiterunt, adeo ut Apollodorus contentus solis iudicialibus fuerit. nec sum ignarus, hoc a me praecipue, quod hic liber inchoat, opus studiosos eius desiderasse, ut inquisitione opinionum, quae diversissimae fuerunt, longe difficillimum, ita nescio an minimae legentibus futurum voluptati, quippe quod prope nudam praeceptorum traditionem desideret. in ceteris enim admiscere temptauimus aliquid nitoris, non iactandi ingenii gratia namque in id eligi materia poterat uberior, sed ut hoc ipso adliceremus magis iuventutem ad cognitionem eorum, quae necessaria studiis arbi
Abbreviated transcription (Latin):
socioꝵq in uestrũ iudiciũ aduximꝰ. Illo eñm modout
sic multũ hoc eciã plus ur sit esficitur. Quanor
tamẽ maxune generib iudeo cõstare. amplificatoe.
incremẽto. comparaciont. racioanatõe. congerie. Incre¬
mentũ est potẽtissimũ. quom magna uident᷑. eciã q̃
inferiora sunt. id aut uno gradu fit. aut pluribus.
scelus u̾berare. prope pariadiũ necare. quid dicã in
ciuae᷑ tollere. nã e si tantũ uerberatus ess uno
gradu increuerar. pouẽdo eciã id esse faciuus quod
erar inferine. et si tantũ occisus esset per plines gra¬
dus ascenderat. quom uero dixerit propt̾ parnadiũ
nicare supra quod inhil est. aduecit. quid dicã ĩ cruce
tollere. ira quom id qd maximũ est. occupasset nec¬
cesst erat. in eo quod ultra est u̾ba defficere. Sir et
aliter supra sũmũ adiectio. et apud ungiliũ de lan¬
so quo pulchrioi alcer nõ fuit. excepts lamẽns cor¬
pore tuiui. Sũiũ est cĩm quo pulchuoi alcer nõ

Expanded text:
illo enim modo ut sit multum, hoc etiam plus ut sit efficitur. quattuor tamen maxime generibus video constare amplificationem, incremento, comparatione, ratiocinatione, congerie. incrementum est potentissimum, cum magna videntur etiam quae inferiora sunt. id aut uno gradu fit aut pluribus etscelus verberare, prope parricidium necare: quid dicam in crucem tollere? nam et, si tantum verberatus esset, uno gradu increverat, ponendo etiam id esse facinus, quod erat inferius; et, si tantum occisus esset, per plures gradus ascenderat; cum vero dixerit, prope parricidium necare, supra quod nihil est, adiecit quid dicam in crucem tollere? ita , cum id, quod maximum est, occupasset, necesse erat in eo, quod ultra est, verba deficere. fit et aliter supra summum adiectio, ut apud Vergilium de Lauso: quo pulchrior alter non fuit, excepto Laurentis corpore Turni. Summum est enim, quo pulchrior alter non
Abbreviated transcription (Latin):
carceris carinfex preroris mor̃s. terrorque sociorum
et ciuiũ romanoꝵ lictor sextius. Eadẽ est fert racio
imimiẽdi. nã totidem sunt ascendẽtibus quot descẽ¬
dentib gradus. Ideoq uno ero exemplo cõtentus
eius loa quo cicero de orõne ⁊ulli. hec dicit. panci
tamẽ qui proxinm adstiterut nestio quid illũ de lege
igraria uoluisse dicere suspicabant᷑. Quod si ad n¬
tellectũ reseras inimcio est. Si ad obscuritatẽ incre¬
nẽtũ stio posse iuderi quibusdã speciẽ amplificatio¬
ins hyperbolen quoq. nã et hec in urrãq partem
oalet. sed quia excedit hoc nomiẽ in tropos differẽd
est. quos cõtumo iubiũgerem nnsi a ceteris esset sepa¬
rata racio dicendi que cõstat nõ propriis. sed trani¬
lags demus ergo breniter hoc desiderio iam penre
publico. ue giuictamus eum quẽ pleriq p̾cipuũ
ac penes solũ putant oracõnis ornatum: de t¬

Expanded text:
carceris, carnifex praetoris, mors terrorque sociorum carceris, carnifex praetoris, mors terrorque sociorum et civim Romanorum, victor Sextius. 28 Eadem fere est ratio minuendi. nam totidem sunt ascendentibus quot descendentibus gradus. ideoque uno ero exemplo contentus eius loci, quo Cicero de oratione Rulli haec dicit: pauci tamen qui proximi adstiterant, nescio quid illum de lege agraria voluisse dicere suspicabantur. quod si ad intellectum referas, minutio est, si ad obscuritatem, incrementum. scio posse videri quibusdam speciem amplificationis hyperbolen quoque, nam et haec in utramque partem valet; sed quia excedit hoc nomen in tropos, differenda est. quos continuo subiungerem, nisi esset a ceteris separata ratio dicendi, quae constat non propriis sed translatis . Demus ergo breviter hoc desiderio iam paene publico, ne omittamus eum, quem plerique praecipuum ac paene solum putant orationis ornatum. se
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit dicendo conchiliaris .C. A pompcni peristro¬
maris seruoꝵ in cellis seraros lectos uderes. cẽchiliata.
peristromata. et .C. N. pompen de seruis et cellis inhil
dici potest ultra. et necesse est tamiẽ infinco plus ĩ
domino cogitare. Est hoc simile illi qd̾ emphasie dr̃
Sed illa ex uerbo hec ex re cõiecturã facit. tanto plus
et quanco res ipsa uerbis est firmior petest ascr¬
bi amplisicatõni congeries quoq ꝟborũ ac setẽciaꝵ
idem significanciũ. nã eciã si nõ per gradus ascẽdãt.
ille tubero destrictus in acie farsalica gladiꝰ ageba
quouus latus ille mucro petebat. qui senius erat ar¬
morũ tuoꝵ. quid tua mẽs: occuli. manꝰ ardor animiꝰ
quid cupiebas. quid optabas simule est figurae quã¬
curodpoieror uocant. sed illhic pluriũ rẽꝵ est cõgeries.
hic unius młaplicacio. Haec eciã crescere solet ꝟb
omĩb alcius acq alcus insurgẽtib aderat ianitor

Expanded text:
ostendit dicendo, conchyliatis Cn. Pompeii peristroostendit dicendo, conchyliatis Cn. Pompeii peristromatis servorum in cellis stratos lectos videres? conchyliata peristromata et Cn. Pompeii terunt servi in cellis: nihil dici potest ultra, et necesse est tamen infinito plus in domino cogitare. est hoc simile illi, quod ἔμφασις dicitur; sed illa ex verbo, hoc ex re coniecturam facit tantoque plus valet, quanto res ipsa verbis est firmior. potest adscribi amplificationi congeries quoque verborum ac sententiarum idem significantium. nam , etiamsi non per gradus ascendant, ille, Tubero, destrictus in acie Pharsalica gladius agebat? Cuius latus mucro ille petebat? Qui sensus erat armorum tuorum? Quae tua mens, oculi, manus, ardor animi? Quid cupiebas? Quid optabas?». Ergo aσυναθροισμόν vocant; sed illic plurium rerum est congeries, hic unius multiplicatio. haec etiam crescere solet verbis omnibus altius atque altius insurgentibus: aderat ianitor
Abbreviated transcription (Latin):
iim̃te sũmo diicriue quoi faciẽ illã ex qua tod
lacimanĩ origo fluxissent ñuiam atq abhominãdã
esse oportebat. et audit hec eã filiã et appellãs̾ iuxta
se locar et excusar eciã sibi atq esse maloꝵ causam
negat. Nlec mihi uidetur in symposio plaro. quom
alabiadẽ confirẽtẽ de se quid a socrate pati uoluerit
nariat nõ nt illũ culparer hec tradidisse. sed ut socra¬
tis inunctã cõtinẽtiã ostenderet que corrũpi speciosissi¬
mi homĩs tam obina uolũtate nõ posset. Qui ex
instruẽto quoq heroũ illoꝵ magnieudo estimanda
nobis datur. ad hoc pertinet clypeus aiacis et peltas
achillis qua uirture egregie est uius in cyelope uirgi¬
lius. Nã quid illud corpus mẽtẽ cõapiã qͦiuis trũca
manu pmius regit. quid cõiix lõricã duo młcplicẽ
conniei humetis ferut. quãtus demolens qui indutꝰ
ea ciisu palantes troas agebat. quid. N. tullius de an
toii luxuria tanũ fingere saltẽ potuisset. quãtũ

Expanded text:
mo discrimine, cui faciem illam, ex qua tot lacrimarum origo fluxisset, invisam atque abominandam esse oportebat, et audit haec et eam filiam appellans iuxta se locat et excusat etiam atque sibi esse malorum causam negat. nec mihi videtur in Symposio Plato, cum Alcibiadem confitentem de se, quid a Socrate pati voluerit, narrat, ut illum culparet, haec tradidisse, sed ut Socratis invictam continentiam ostenderet, quae corrumpi speciosissimi hominis tam obvia voluntate non posset. quin ex instrumento quoque heroum illorum magnitudo aestimanda nobis datur. huc pertinet clipeus Aiacis et Pelias Achillis. qua virtute egregie est usus in Cyclope Vergilius. nam quod illud corpus mente concipiam, cuius trunca manum pinus regit? Quid? cum vix loricam duo multiplicem connixi humeris ferunt, quantus Demoleos, qui indutus ea cursu palantes Troas agebat? Quid? M. Tullius de M. Antonii luxuria tantum fingere saltem potuisset, quantum