comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenire ipse edem uictoriae quam aedilis curulis ex mulctatitia pecuni¬
a faciendam curauerat dedicauit. Ita ad exercitum profectus soram
in sannium ad castra collegae perrexit. Inde postꝗͣ sannites diffisi du¬
obus exercitibus resisti posse recesserunt diuersi consules ad uastand¬
os agros urbesq oppugnandas discedunt. Postumius milionam opp¬
ugnare adortus primo impetu atq dem postꝗͣ ea parum procedebãt
opere ac uineis demum iniunctis muro coepit. Ibi capta iam urbe
ab hora quarta usq ad octauam fere horam omnibus partibus urbis
dui incerto euentu pugnatum est. Postremo potitur oppido roman
feretrum ducte legiones. Unde oppidani cum omnibus rebus suis que
ferri agiq potuerunt nocte per auersam portam silentio excesserunt¬
Igitur simul aduenit consul primo ita compositus instructusq moenibus
successit tamꝗͣ idem quod ad milionam fuerat certaminis foret. Dein¬

Expanded text:
uenire ipse aedem Uictoriae, quam aedilis curulis ex multaticia pecuniuenire ipse aedem Uictoriae, quam aedilis curulis ex multaticia pecunia faciendam curauerat, dedicauit. ita ad exercitum profectus, ab Sora in Samnium ad castra collegae perrexit. inde postquam Samnites diffisi duobus exercitibus resisti posse recesserunt, diuersi consules ad uastandos agros urbesque oppugnandas discedunt. Postumius Milioniam oppugnare adortus ui primo atque impetu, dein postquam ea parum procedebant opere ac uineis demum iniunctis muro cepit. ibi capta iam urbe ab hora quarta usque ad octauam fere horam omnibus partibus urbis diu incerto euentu pugnatum est; postremo potitur oppido RomanuFeritrum ductae legiones, unde oppidani cum omnibus rebus suis quae ferri agique potuerunt nocte per auersam portam silentio excesseruntigitur, simul aduenit consul, primo ita compositus instructusque moenibus successit, tamquam idem quod ad Milioniam fuerat certaminis foret; dein
Abbreviated transcription (Latin):
raretur expulsiue extra uallum castra inde oppugnaturi sua essent ro¬
gitans clamore sublato connisi primo resistunt. deinde inferunt pe¬
dem urgentq. & impulsos semel terrore eodem agunt quo cocperunt.
expellunt extra portam uallumq. Inde pergere ac persequi quia lux¬
turbida metum circa faciebat non ausi. Liberatis castris contenti rece¬
perunt se intra uallum. ccc ferme hostium occisis. Romanoꝵ station¬
is primae uigilumq & eorum qui circa quaestorium oppressi periere
ad .cc. xxx. Animos inde sannitibus non infelix audacia auxit. Et non
modo proferre inde castra romanum sed ne pabulari quidem pera¬
gros suos patiebantur. Retro in pacatum soranum agrum pabulato¬
res ibant. Quarum rerum fama tumultuosior etiam ꝗͣ res erant per¬
lata romam coegit.L. postumium consulem uixdum ualidum pro¬
ficisci ex urbe. Prius tamen ꝗͣ exiret militibus edicto soram uissis con¬

Expanded text:
raretur expulsine extra uallum castra deinde sua oppugnaturi essent roraretur expulsine extra uallum castra deinde sua oppugnaturi essent rogitans, clamore sublato conixi primo resistunt, deinde inferunt pedem urgentque et impulsos semel terrore eodem agunt quo coeperunt expellunt extra portam uallumque. inde pergere ac persequi, quia turbida lux metum circa insidiarum faciebat, non ausi, liberatis castris contenti receperunt se intra uallum trecentis ferme hostium occisis. Romanorum stationis primae uigiliumque et eorum qui circa quaestorium oppressi periere ad septingentos triginta. animos inde Samnitibus non infelix audacia auxit et non modo proferre inde castra Romanum sed ne pabulari quidem per agros suos patiebantur; retro in pacatum Soranum agrum pabulatores ibant. quarum rerum fama, tumultuosior etiam quam res erant, perlata Romam coegit L. Postumium consulem uixdum ualidum proficisci ex urbe. prius tamen quam exiret militibus edicto Soram iussis con
Abbreviated transcription (Latin):
spectu modo extra uallum adempto sed propinquo etiam congredi¬
entium inter se conspectu. Hac uelut latebra insidiarum freti sanni¬
tes uix dum satis certa luce & eam ipsam praemente caligine ad sta¬
tionem romanam in porta segniter agentem uigilias perueniunt. Im¬
prouiso oppressis nec animi satis ad resistendum nec uirium fuit ab
tergo castrorum decumana porta impetus factus. Itaq captum quaes¬
torium. quaestorq ibi. L. opimius pansa occisus. Conclamantium in¬
de ad arma consul tumultu excitus cohortes duas sociorum lucanam
suessanamq quae proxime forte erant tueri praetorium iubet. Mani¬
pulos legionum principali uia inducit. Uxdum satis aptatis armis in
ordines eunt. & clamore magis q̃ oculis hostem noscunt. nec quantus
numerus sit extimari potest. Cedunt primo incerti fortune sue &
hostem introrsum in media castra accipiunt. Inde cum consul uocife¬

Expanded text:
spectu modo extra uallum adempto sed propinquo etiam congredispectu modo extra uallum adempto sed propinquo etiam congredientium inter se conspectu. hac uelut latebra insidiarum freti Samnites uixdum satis certa luce et eam ipsam premente caligine ad stationem Romanam in porta segniter agentem uigilias perueniunt. improuiso oppressis nec animi satis ad resistendum nec uirium fuit. ab tergo castrorum decumana porta impetus factus; itaque captum quaestorium quaestorque ibi L. Opimius Pansa occisus. conclamatum inde ad arma. consul tumultu excitus cohortes duas sociorum, Lucanam Suessanamque, quae proximae forte erant, tueri praetorium iubet; manipulos legionum principali uia inducit. uixdum satis aptatis armis in ordines eunt et clamore magis quam oculis hostem noscunt nec quantus numerus sit aestimari potest. cedunt primo incerti fortunae suae et hostem introrsum in media castra accipiunt; inde, cum consul uocife
Abbreviated transcription (Latin):
P. decium. L. postumius megellus & . M. atilius regulus cos. secuti sunt.
annium ambobus decreta prouincia est. quia tres scriptos hostium ex¬
ercitus uno etruriam altero populationes campaniae repeti tertium
tuendis parari finibus fama erat. Postumium ualitudo aduersa romae
tenuit. Atilius extemplo profectus ut in sannio hostes ita enim placu¬
erat patribus non dum egressos opprimeret. Uelut ex composito ibi ob¬
uium habuere hostem ubi & intrare & uastare ipsi sannitium agrum
prohiberentur & regredi inde impacata sociorumq populi.r. fines san¬
nites prohiberent. Cum castra castris collata essent quod uix romanus
tociens uictor auderet ausi sannites sunt. Tantum desperatio ultima
temeritatis facit castra romana oppugnare. Et quamꝗ̃ non uenit ad
finem tam audax inceptum tamen haud omnino uanum fuit. Nebu¬
la erat ad multum diei densa adeo ut lucis uisum criperet. non pro¬

Expanded text:
P. Decium L. Postumius Megellus et M. Atilius Regulus consules secuti sunt. P. Decium L. Postumius Megellus et M. Atilius Regulus consules secuti sunt. Samnium ambobus decreta prouincia est, quia tres scriptos hostium exercitus, uno Etruriam, altero populationes Campaniae repeti, tertium tuendis parari finibus, fama erat. Postumium ualetudo aduersa Romae tenuit; Atilius extemplo profectus, ut in Samnio hostes—ita enim placuerat patribus—nondum egressos opprimeret. uelut ex composito ibi obuium habuere hostem, ubi et intrare ipsi Samnitium agrum prohiberentur et egredi inde in pacata sociorumque populi Romani fines Samnitem prohiberent. cum castra castris conlata essent, quod uix Romanus totiens uictor auderet, ausi Samnites sunt —tantum desperatio ultima temeritatis facit—castra Romana oppugnare, et quamquam non uenit ad finem tam audax inceptum, tamen haud omnino uanum fuit. nebula erat ad multum diei densa adeo ut lucis usum eriperet non pro
Abbreviated transcription (Latin):
nunc sannitium bella quae continua per quartum iam uolumen an
numq sextum & .xl. a. M. ualerio .a. cornelio cos. qui primi sannio
arma intulerunt agimus. Et ne tot annorum clades utriusq gentis
laboresq actos nunc referam quibus nequiuerunt tam dura illa pec¬
tora uinci proximo anno sannites in sentinati agro pelignis ad tifer¬
num stellatibus campis suis ipsi legionibus mixti alienis ab quatuor¬
exercitibus quatuor ducibus romanis caesi fuerant. Imperatorem claris¬
simum gentis suae amiserant. Socios belli etruscos umbros gallos in ca¬
dem fortuna uidebant qua ipsi erant. nec suis nec externis uiribus ian
stare poterant. Tamen bello non abstinebant. Adeo ne infeliciter qui¬
dem defensae libertatis tedebat. Et uinci ꝗͣ non tentare uictoriam ma¬
lebant. Quinam sit ille quem non pigeat longinquitatis bellorum
scribendo legendoq: quae gerentes non fatigauerunt.Q. fabium &¬

Expanded text:
nunc Samnitium bella, quae continua per quartum iam uolumen annnunc Samnitium bella, quae continua per quartum iam uolumen annumque sextum et quadragesimum a M. Ualerio A. Cornelio consulibus, qui primi Samnio arma intulerunt, agimus; et ne tot annorum clades utriusque gentis laboresque actos nunc referam, quibus nequiuerint tamen dura illa pectora uinci, proximo anno Samnites in Sentinati agro, in Paelignis, ad Tifernum, Stellatibus campis, suis ipsi legionibus, mixti alienis, ab quattuorexercitibus, quattuor ducibus Romanis caesi fuerant; imperatorem clarissimum gentis suae amiserant; socios belli, Etruscos, Umbros, Gallos, in eadem fortuna uidebant qua ipsi erant; nec suis nec externis uiribus iam stare poterant, tamen bello non abstinebant. adeo ne infeliciter quidem defensae libertatis taedebat et uinci quam non temptare uictoriam malebant. quinam sit ille quem pigeat longinquitatis bellorum scribendo legendoque quae gerentes non fatigauerunt? Q. Fabium
Abbreviated transcription (Latin):
sernium quaq uulturno adiacet flumini descendere. Aduersus cos ap
claudius praetor cum exercitu deciano missus. fabius in xtruria rebellã¬
tium legiones cum partem appius claudius praetor partem. Luolunni¬
us proconsul sequeretur in agrum stellatem conuenerunt. Ibi & san¬
nitium legiones considunt. & appius uolunniusq castra conungunt
Pugnatum infestissimis animis. hinc ira stimulante aduersus rebellan¬
tes totiens. Illinc ab ultima iam dimicantibus spe. Caesa ergo sanm
re duo milia .ccc. felix annus bellicis rebus pestilentia grauis. prodigi¬
isq sollicitus. Nam & terram multifariam pluisse. & in exercitu ap¬
pu claudu plerosq fulminibus ictos nuntiatum est. Libriq obhec ad¬
iti. Eo anno.Q. fabius gurges consulis silius aliquot matronas ad po¬
pulum strupi dãnatas pecunia mulctauit. Ex quo mulctatio ere uene¬
ris. edem quae prope circum est faciendam curauit. Supersunt etiam

Expanded text:
serninum quaeque Uolturno adiacent flumini descendere. aduersus eos Ap. serninum quaeque Uolturno adiacent flumini descendere. aduersus eos Ap. Claudius praetor cum exercitu Deciano missus. Fabius in Etruria rebellantium legiones, cum partem Ap. Claudius praetor, partem L. Uolumnius pro consule sequeretur, in agrum Stellatem conuenerunt; ibi ad Caiatiam omnes considunt et Appius Uolumniusque castra coniungunt. pugnatum infestissimis animis, hinc ira stimulante aduersus rebellantes totiens, illinc ab ultima iam dimicantibus spe. caesa ergo Samnire duo milia septingenti. felix annus bellicis rebus, pestilentia grauis prodigiisque sollicitus; nam et terram multifariam pluuisse et in exercitu Ap. Claudi plerosque fulminibus ictos nuntiatum est; librique ob haec aditi. eo anno Q. Fabius Gurges consulis filius aliquot matronas ad populum stupri damnatas pecunia multauit; ex multaticio aere Ueneris aedem quae prope Circum est faciendam curauit. supersunt etiam
Abbreviated transcription (Latin):
consulum adiciunt. In pluribus annalibus duorum ea consulum pro¬
ria uictoria est. Uolunnius in sanmo interim res gerit. sannitiumq
exercitum in tifernum montem compulsum non deterritus iniquita¬
te loci fundit fugatq. Q. fabius detiano exercitu relicto in etruria su¬
is legionibus deductis ad urbem de gallis etruscisq ac sannitibus tri¬
umphauit. Milites triumphantem secuti sunt. Celebrata in conditis
martaibus non magis uctoria.Q. fabii qͣ mors preclara ẜ. decu est.
Excitataq memoria parentis. equata euentu publico priuatoq fili lau¬
dibus. Data ex preda militibus eris octogem bini sagaq & tunce pre¬
mia illa tempestate haud quaqͥ militi spernenda. His itaq rebus gestis
nec in sanmo adhuc nec in etruria pax erat. Nam & perusinis aueto¬
ribus post deductum ab consule exercitum rebellatum fuerat & sann¬
tes praedatum in agrum uestinum formianumq & partem aliam in e¬

Expanded text:
consulum adiciunt. in pluribus annalibus duorum ea consulum proconsulum adiciunt. in pluribus annalibus duorum ea consulum propria uictoria est, Uolumnius in Samnio interim res gerit Samnitiumque exercitum in Tifernum montem compulsum, non deterritus iniquitate loci, fundit fugatque. Q. Fabius Deciano exercitu relicto in Etruriae praesidio, suis legionibus deductis ad urbem de Gallis Etruscisque ac Samnitibus triumphauit. milites triumphantem secuti sunt. celebrata inconditis militaribus non magis uictoria Q. Fabi quam mors praeclara P. Deci est excitataque memoria parentis, aequata euentu publico priuatoque, filii laudibus. data ex praeda militibus aeris octogeni bini sagaque et tunicae, praemia illa tempestate militiae haudquaquam spernenda. his ita rebus gestis nec in Samnitibus adhuc nec in Etruria pax erat; nam et Perusinis auctoribus post deductum ab consule exercitum rebellatum fuerat et Samnites praedatum in agrum Uescinum Formianumque et parte alia in Ae
Abbreviated transcription (Latin):
it. Postero die inuentum relatumq est cum multis militum lacrimis.
Intermissa inde omnium aliarum rerum cura fabius collegae funus
omni honore laudibusq meritis celebrat. Et in etruria per cosdem
dies a. CN. fuliuo propretore res ex sententia gesta. & praeter ingen¬
tem illatam populationibus agrorum hosti cladem pugnatum eti¬
am egregie est. Perusinorum & clusinorum caesa amplius tria milia
& signa militaria ad .xx. capta. Sannitium agmen cum per pelig¬
num agrum fugeret circumuentum a pelignis est ex milibus quin¬
que ad mille caesi. Magna eius diei quo in sentinati agro bellatum
fama est. etiam uero stanti. Sed superiecere quidam augendo fidẽ.
.M. carpentorum scripsere fuisse. Scilicet cum umbris tuscisq. quos &
ipsos pugnae affuisse. Et ut romanoꝵ quoq augerent copias. L. uolun¬
nium proconsulem ducem consulibus exercitumq eius legionibus

Expanded text:
it; postero die inuentum relatumque est cum multis militum lacrimis. it; postero die inuentum relatumque est cum multis militum lacrimis. intermissa inde omnium aliarum rerum cura Fabius collegae funus omni honore laudibusque meritis celebrat. et in Etruria per eosdem dies ab Cn. Fuluio propraetore res ex sententia gesta et praeter ingentem inlatam populationibus agrorum hosti cladem pugnatum etiam egregie est Perusinorumque et Clusinorum caesa amplius milia tria et signa militaria ad uiginti capta. Samnitium agmen cum per Paelignum agrum fugeret, circumuentum a Paelignis est; ex milibus quinque ad mille caesi. magna eius diei, quo in Sentinati agro bellatum, fama est etiam uero stanti; sed superiecere quidam augendo fidem, quadraginta milia, mille carpentorum scripsere fuisse, scilicet cum Umbris Tuscisque, quos et ipsos pugnae adfuisse; et ut Romanorum quoque augerent copias, L. Uolumnium pro consule ducem consulibus exercitumque eius legionibus
Abbreviated transcription (Latin):
iubet & circumuectos a tergo gallicam inuadere aciem. Tertiae deinde
legionis subsequi principes. & qua turbatum agmen hostium uiderẽt
impetu equitum instare ac territos cedere. Ipse. edem ioui uictori spo¬
uaq hostium cum uouisset ad castra sannitium perrexit quo multitu¬
do omnis consternata angebatur sub ipso uallo quia tantam multitudinẽ
portae non recepere. Tentata ab exclusis turba suorum pugna est. Ibi
ellius egnatius imperator sannitium cecidit. Compulsi deinde int¬
a uallum sannites paruoq certamine capta castra & galli abtergo
circumuenti. Cesa ea die hostium .xxu. mil. octo capta. Nec incru¬
enta uictoria fuit. Nam ex .P. decii exercitu cesa .uii. milia. ex fabu
.m. dec. fabius dimissis ad quaerendum collegae corpus spolia hostiũ
in aceruum collecta ioui uictori cremauit. Consulis corpus eodie
quia obrutum superstratis galloꝵ cumulis erat inueniri non potu¬

Expanded text:
iubet et circumuectos ab tergo Gallicam inuadere aciem; tertiae deinde iubet et circumuectos ab tergo Gallicam inuadere aciem; tertiae deinde legionis subsequi principes et, qua turbatum agmen hostium uiderent impetu equitum, instare ac territos caedere. ipse aedem Ioui Uictori spoliaque hostium cum uouisset, ad castra Samnitium perrexit, quo multitudo omnis consternata agebatur. sub ipso uallo, quia tantam multitudinem portae non recepere, temptata ab exclusis turba suorum pugna est; ibi Gellius Egnatius , imperator Samnitium, cecidit; compulsi deinde intra uallum Samnites paruoque certamine capta castra et Galli ab tergo circumuenti. caesa eo die hostium uiginti quinque milia, octo capta; nec incruenta uictoria fuit; nam ex P. Deci exercitu caesa septem milia, ex Fabi mille septingenti. Fabius dimissis ad quaerendum collegae corpus spolia hostium coniecta in aceruum Ioui Uictori cremauit. consulis corpus eo die, quia obrutum superstratis Gallorum cumulis erat, inueniri non potu
Abbreviated transcription (Latin):
magna pars integris corporibus attoniti conciderent. Haec in sinistro
cornu romanoꝵ fortuna uariauerat. fabius in dextro primo ut ante
dictum est cunctando extraxerat diem. Deinde post nec clamor hos¬
tium nec impctus nec tela missa eandem uim habere uisa praefectis
equitum uissis ad latus sannitium circumducere alas ut signo dato in
transuersos quanto maximo possent impetu incurrerent sensim suos
signa inferre uissit & commouere hostem. Postꝗͣ non resisti uidit & ha¬
ud dubiam lassitudinem esse tum collectis omnibus subsidiis quae ad id
tempus reseruauerat & legiones concitauit & signum ad inuadendos
ihostes equitibus dedit. Nec sustinuerunt sannites impetum. praeterq
etiam ipsam galloꝵ aciem relictis in dimicatione socus ad castra effu¬
iso cursu ferebantur. Ealli testudine facta conferti stabant. Tum fabi¬
us audita morte collegae campanoꝵ alam .d. fere equites excedere acie

Expanded text:
magna pars integris corporibus attoniti conciderent. haec in sinistro magna pars integris corporibus attoniti conciderent. haec in sinistro cornu Romanorum fortuna uariauerat. Fabius in dextro primo, ut ante dictum est, cunctando extraxerat diem; dein, postquam nec clamor hostium nec impetus nec tela missa eandem uim habere uisa, praefectis equitum iussis ad latus Samnitium circumducere alas, ut signo dato in transuersos quanto maximo possent impetu incurrerent, sensim suos signa inferre iussit et commouere hostem. postquam non resisti uidit et haud dubiam lassitudinem esse, tum collectis omnibus subsidiis, quae ad id tempus reseruauerat, et legiones concitauit et signum ad inuadendos hostes equitibus dedit. nec sustinuerunt Samnites impetum praeterque aciem ipsam Gallorum relictis in dimicatione sociis ad castra effuso cursu ferebantur: Galli testudine facta conferti stabant. tum Fabius audita morte collegae Campanorum alam, quingentos fere equites, excedere acie
Abbreviated transcription (Latin):
iactare tela. torpere quidam. & nec pugne meminisse nec fugae. Ex
parte altera pontifex lunus cui lictores decius tradiderat uisseratq pro
pretorem esse uociferari uicisse romanos. defunctos consulis fato gall¬
os sannitesq telluris matris ac deorum manium esse. Rapere ad se
ac uocare decium deuotam secum aciem. furiarumq ac formidinis ple¬
na omnia ad hostes esse. Superueniunt deinde his restituentibus pug¬
nam .L. cornelius scipio & .C. martius cum subsidus ex nouissima acde
iussu .Q. fabu consulis ad praesidium collegae missi. Ubi auditur.ł. de¬
cu euentus. ingens hortamen ad omnia prore p. audenda. Itaq cum
galli structis ante se scutis conferti starent nec facilis pede collato uide¬
retur pugna uissu legatorum collecta humi pila quae strata inter du¬
as acies iacebant. atq in testudinem hostium coniecta. Quibus plerisq
in scuta plerisq uerutis in corpora ipsa fixis sternitur cuneus. Ita ut

Expanded text:
iactare tela; torpere quidam et nec pugnae meminisse nec fugae. at iactare tela; torpere quidam et nec pugnae meminisse nec fugae. at parte altera pontifex Liuius, cui lictores Decius tradiderat iusseratque pro praetore esse, uociferari uicisse Romanos defunctos consulis fato; Gallos Samnitesque Telluris Matris ac Deorum Manium esse; rapere ad se ac uocare Decium deuotam secum aciem furiarumque ac formidinis plena omnia ad hostes esse. superueniunt deinde his restituentibus pugnam L. Cornelius Scipio et C. Marcius , cum subsidiis ex nouissima acie iussu Q. Fabi consulis ad praesidium collegae missi. ibi auditur P. Deci euentus, ingens hortamen ad omnia pro re publica audenda. itaque cum Galli structis ante se scutis conferti starent nec facilis pede conlato uideretur pugna, iussu legatorum collecta humi pila, quae strata inter duas acies iacebant, atque in testudinem hostium coniecta; quibus plerisque in scuta uerutisque raris in corpora ipsa fixis sternitur cuneus ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
tus. M. liuium pontificem quem descendens in aciem digredi uetuerat
ab se praire iussit uerba quibus se legionesq hostium pro exercitu popu¬
li romani quiritium deuoueret. Deuotus inde eadem praecatione eodẽ
habitu quo pr̃p. decius ad uescrim bello latino se usserat deuoueri
um secundum solempnes praecationes adiecisset prae se agere se se for¬
midinem ac fugam cedemq ac cruorem celestium inferorum iras con¬
tracturum funebribus diris signa tela arma hostium locumq eundem
suae pestis & gallorum ac sannitium fore. Haec execratus in se hostesq
qua confertissimam cernebat gallorum aciem concitat equum inferens
sc ipse infestis telis est interfectus. Uix humanae inde opis uideri pug
na potuit. Romani duce amisso quae res terrori alias esse solet sistere
fugam ac nouam deinde uelle instaurare pugnam. Ealli & maxime
globus circumstans consulis corpus uelut alienata mente uana incassũ

Expanded text:
tus M. Liuium pontificem, quem descendens in aciem digredi uetuerat tus M. Liuium pontificem, quem descendens in aciem digredi uetuerat ab se, praeire iussit uerba quibus se legionesque hostium pro exercitu populi Romani Quiritium deuoueret. deuotus inde eadem precatione eodemque habitu quo pater P. Decius ad Ueserim bello Latino se iusserat deuoueri, cum secundum sollemnes precationes adiecisset prae se agere sese formidinem ac fugam caedemque ac cruorem, ctacturum funebribus diris signa tela arma hostium, locumque eundem suae pestis ac Gallorum ac Samnitium fore, —haec exsecratus in se hostesque, qua confertissimam cernebat Gallorum aciem concitat equum inferensque se ipse infestis telis est inna potuit. Romani duce amisso, quae res terrori alias esse solet, sistere fugam ac nouam de integro uelle instaurare pugnam; Galli et maxime globus circumstans consulis corpus uelut alienata mente uana in cassum
Abbreviated transcription (Latin):
es nouum pugnae conterruit genus. Exedris carrisq superstans arma¬
us hostis ingenti sonitu equorum rotarumq aduenit. & insolitus eius
tumultus romanorum conterruit equos. ita uictorem equitatum uelut
limphaticus pauor dissipat. Sternit inde ruentes equos uirosq impro¬
uida fuga. Turbata ctiam signa legionum. Multiq impetu cquorum
ac uehiculorum raptorum per agmen obtriti antesignani. Et insccu¬
a simul territos hostes uidit gallica acies nullum spatium respirandi
recipiendiq se dedit. Uociferare inde decius quo fugerent: quam ue
in fuga spem haberent: Obsistere cedentibus ac reuocare fusos. Dcinde
ut nulla ui perculsos sustinere poterat patrem.P. decium nomine com¬
pellans quid ultra moror inquit familiare fatum: datum hoc nostro
generi est ut luendis periculis publicis piacula simus. lam ego mecum
hostium legiones mactandas telluri ac dus manibus dabo. Haec locu¬

Expanded text:
es nouum pugnae conterruit genus; essedis carrisque superstans armaes nouum pugnae conterruit genus; essedis carrisque superstans armatus hostis ingenti sonitu equorum rotarumque aduenit et insolitos eius tumultus Romanorum conterruit equos. ita uictorem equitatum uelut lymphaticus pauor dissipat; sternit inde ruentes equos uirosque improuida fuga. turbata hinc etiam signa legionum multique impetu equorum ac uehiculorum raptorum per agmen obtriti antesignani; et insecuta, simul territos hostes uidit, Gallica acies nullum spatium respirandi recipiendique se dedit. uociferari Decius quo fugerent quamue in fuga spem haberent; obsistere cedentibus ac reuocare fusos; deinde, ut nulla ui perculsos sustinere poterat, patrem P. Decium nomine compellans, 'quid ultra moror' inquit 'familiare fatum? datum hoc nostro generi est ut luendis periculis publicis piacula simus. iam ego mecum hostium legiones mactandas Telluri ac Dis Manibus dabo.' haec locu
Abbreviated transcription (Latin):
quia ita persuasum erat duci & sannites & gallos primo impetu feroces
esse. quos sustineri satis sit. Longiore certamine sensim residere sanni¬
tium ammos. Gallorum quidem corpora intolerantissima laboris atq es¬
tus fluere. Primaq eorum proelia plus ꝗͣ uirorum postrema minus q̃ fe¬
minarum esse. In id tempus igitur quo uinci solebat hostis q̃ integerri¬
mas uires militi seruabat. ferocior decus & aetate & uigore animi quan¬
tumcumq uirium habuit certamine primo effudit. & quia lentior uide¬
batur pedestris pugna equitatum in pugnam concitat. Et ipse fortissi¬
me uiuenum turme immixtus orat proceres uiuentutis in hostes ut se¬
cum impetum faciant. Duplicem illorum gloriam fore.Si ab leuo cor¬
nu & ab equite uictoria incipiat. Bis auertere gallicum equitatum. Ite¬
rum longius cucctos etiam inter media equitum agmina proelium cien¬

Expanded text:
quia ita persuasum erat duci et Samnites et Gallos primo impetu feroces quia ita persuasum erat duci et Samnites et Gallos primo impetu feroces esse, quos sustinere satis sit; longiore certamine sensim residere Samnitium animos, Gallorum quidem etiam corpora intolerantissima laboris atque aestus fluere, primaque eorum proelia plus quam uirorum, postrema minus quam feminarum esse. in id tempus igitur, quo uinci solebat hostis, quam integerrimas uires militi seruabat. ferocior Decius et aetate et uigore animi, quantumcumque uirium habuit certamine primo effudit. et quia lentior uidebatur pedestris pugna, equitatum in pugnam concitat et ipse fortissimae iuuenum turmae immixtus orat proceres iuuentutis, in hostem ut secum impetum faciant: duplicem illorum gloriam fore, si ab laeuo cornu et ab equite uictoria incipiat. bis auertere Gallicum equitatum; iterum longius euectos et iam inter media peditum agmina proelium cient
Abbreviated transcription (Latin):
illac fuga inquit & cedes uertit. ubi sacram dẏanae feram iacentem ui¬
detis. hinc uictor martius lupus integer & intactus gentis nos martie
& conditoris nostri admonuit. Dextro cornu galli sinistro sannites con¬
stiterunt. Aduersus sannites.Q. fabius primam ac tertiam legionem pro
dextro cornu aduersus gallos pro sinistro decius quintam & sextam
instruxit. Secunda & quarta cum. L uolunnio proconsule in sannio
gerebat bellum. Primo concursu adeo equis uiribus gesta res est ut si af¬
fuissent etrusci & umbri aut in acie aut in castris quocumq se inclinas¬
sent accipienda clades fuerit. Cocterum quamꝗͣ communis adhuc mars
belli erat nec dum discrimen fortuna fecerat haudquaꝗ̃ similis pugna
in dextro leuoq cornu erat. Romani apud fabium arcebant magis ꝗͣ
inferebant pugnam extrahebaturq in ꝗͣ maxime serum diei certamen.

Expanded text:
'illac fuga' inquit 'et caedes uertit, ubi sacram Dianae feram iacentem ui'illac fuga' inquit 'et caedes uertit, ubi sacram Dianae feram iacentem uidetis; hinc uictor Martius lupus, integer et intactus, gentis nos Martiae et conditoris nostri admonuit.' dextro cornu Galli, sinistro Samnites constiterunt. aduersus Samnites Q. Fabius primam ac tertiam legionem pro dextro cornu, aduersus Gallos pro sinistro Decius quintam et sextam instruxit; secunda et quarta cum L. Uolumnio proconsule in Samnio gerebant bellum. primo concursu adeo aequis uiribus gesta res est ut, si adfuissent Etrusci et Umbri aut in acie aut in castris, quocumque se inclinassent, accipienda clades fuerit. ceterum quamquam communis adhuc Mars belli erat necdum discrimen fortuna fecerat qua datura uires esset, haudquaquam similis pugna in dextro laeuoque cornu erat. Romani apud Fabium arcebant magis quam inferebant pugnam extrahebaturque in quam maxime serum diei certamen,
Abbreviated transcription (Latin):
transgressi qui editis hostium consiliis dimissi cum donis ut subinde
uaecumq res noua decreta esset exploratã perferrent. consules fuluio
ut ex phalisco postumio ut ex uaticano exercitum ad clusium ad mo¬
ueant. summaq ui fines hostium depopulentur scribunt. huius popu¬
lationis fama etruscos ex agro sentinate ad suos fines tuendos mouit.
Instare inde consules ut absentibus his pugnaretur. Per biduum lacessie¬
re proclio hostem. biduo nihil dignum dictu actum. Pauci utrinq ceci¬
dere. Magisq irritati sunt ad iustum certamen animi ꝗͣ ad diserimen
summa rerum adducta. Tertio die descensum in campum omnibus co¬
pus est. Cum instructe acies starent cerua fugiens lupum e montibus
exacta per campos inter duas acies decurrit. Inde diuerse fere cerua
ad gallos lupus ad romanos cursum deflexit. Lupo data inter ordin¬
es uia. ceruam galli confixere. Tum ex antesignanis romanus miles

Expanded text:
transgressi, qui editis hostium consiliis dimissi cum donis, ut subinde transgressi, qui editis hostium consiliis dimissi cum donis, ut subinde ut quaeque res noua decreta esset exploratum perferrent. consules Fuluio ut ex Falisco, Postumio ut ex Uaticano exercitum ad Clusium admoueant summaque ui fines hostium depopulentur, scribunt. huius populationis fama Etruscos ex agro Sentinate ad suos fines tuendos mouit. instare inde consules, ut absentibus iis pugnaretur. per biduum lacessiere proelio hostem; biduo nihil dignum dictu actum; pauci utrimque cecidere, magisque inritati sunt ad iustum certamen animi quam ad discrimen summa rerum adducta. tertio die descensum in campum omnibus copiis est. cum instructae acies starent, cerua fugiens lupum e montibus exacta per campos inter duas acies decurrit; inde diuersae ferae, cerua ad Gallos, lupus ad Romanos cursum deflexit. lupo data inter ordines uia; ceruam Galli confixere. tum ex antesignanis Romanus miles
Abbreviated transcription (Latin):
terꝗͣ quod ambo consules profecti ad bellum erant cum quatuor le¬
gionibus & magno equitatu romano campanisq. M. aequitibus delec¬
tis ad id bellum missis & sotiorum nominisq latini maiore exercitu
romani alii duo exercitus haud procul urbe etrurie oppositi. Unus
in phalisco alter in uaticano agro. CN. fuluius &.L. postumius megil¬
lus propraetores ambo statiua in eis locis habere uissi. Consules ad hos¬
tes transgresso appennino in agrum sentinatem peruenerunt. Ibi qͣ¬
tuor mil. ferme interuallo castra posita: Inter hostes deinde consulta¬
tiones habitae. Atq ita conuenit ne unis castris miscerentur omnes. ne¬
ie in aciem descenderent simul. Sannitibus galli. etruscis umbri ad¬
iecti. dies indicta pugnae sanniti gallisq delegata pugna. Inter ipsũ
certamen etrusci umbriq ussi romana castra oppugnare. Haec consi¬
lia turbarunt transfugae clusimi tres clam nocte ad fabium consulem

Expanded text:
terquam quod ambo consules profecti ad bellum erant cum quattuor leterquam quod ambo consules profecti ad bellum erant cum quattuor legionibus et magno equitatu Romano Campanisque mille equitibus delectis, ad id bellum missis, et sociorum nominisque Latini maiore exercitu quam Romano, alii duo exercitus haud procul urbe Etruriae oppositi, unus in Falisco, alter in Uaticano agro. Cn. Fuluius et L. Postumius Megellus , propraetores ambo, statiua in eis locis habere iussi. consules ad hostes †transgresso Appennino† in agrum Sentinatem peruenerunt; ibi quattuor milium ferme interuallo castra posita. inter hostes deinde consultationes habitae atque ita conuenit ne unis castris miscerentur omnes neue in aciem descenderet simul; Samnitibus Galli, Etruscis Umbri adiecti. dies indicta pugnae; Samniti Gallisque delegata pugna; inter ipsum certamen Etrusci Umbrique iussi castra Romana oppugnare. haec consilia turbarunt transfugae Clusini tres clam nocte ad Fabium consulem
Abbreviated transcription (Latin):
explorato itinere ad uigum perrexit. quod hostes coeperant parte a¬
lia aggressi ita cesa abtergo legio atq in medio cum hostis undiq ur¬
geret circumuenta. Deletam quoq ibi legionem ita ut nuntius non
superesset quidam auctores sunt. Nec ante ad consulem qui iam haud
ꝓcul a clusio aberat famam euis cladis perlatam ꝗͣ in conspectu fuere
gallorum equites. pectoribus equorum suspensa gestantes capita. &
lanceis infixa. ouantesq moris sui carmine. Sunt qui umbros fuisse
non gallos tradant. Nec tantum cladis acceptum & circumuentis pabu¬
latoribus cum. L. manlio torquato legato scipionem propraetorem
subsidium e castris tulisse uictoresq umbros redintegrato praelio uictos
esse. captiuosq eis ac praedam ademptam. Similius uero est a gallo
oste ꝗͣ umbro eam cladem acceptam. quod cum saepe alias tum eo
anno gallici tumultus praecipuus terror ciuitatem tenuit. Itaq prae¬

Expanded text:
explorato itinere ad iugum perrexit, quod hostes ceperant parte aexplorato itinere ad iugum perrexit, quod hostes ceperant parte alia adgressi. ita caesa ab tergo legio atque in medio, cum hostis undique urgeret, circumuenta. deletam quoque ibi legionem, ita ut nuntius non superesset, quidam auctores sunt, nec ante ad consules, qui iam haud procul a Clusio aberant, famam eius cladis perlatam quam in conspectu fuere Gallorum equites, pectoribus equorum suspensa gestantes capita et lanceis infixa ouantesque moris sui carmine.—sunt qui Umbros fuisse non Gallos tradant, nec tantum cladis acceptum et circumuentis pabulatoribus cum L. Manlio Torquato legato Scipionem propraetorem subsidium e castris tulisse uictoresque Umbros redintegrato proelio uictos esse captiuosque eis ac praedam ademptam. similius uero est a Gallo hoste quam Umbro eam cladem acceptam, quod cum saepe alias tum eo anno Gallici tumultus praecipuus terror ciuitatem tenuit.—itaque prae
Abbreviated transcription (Latin):
uictoria animis triumphusq non bellum decretum consulibus uideret᷑.
lnuenio apud quosdam extemplo consulatu inito profectos in etruriã
fabium deciumq sine ulla mentione sortis prouinciarum certaminũq
inter collegas quae exposui. Sunt quibus ne hec quidem certamina ex¬
ponere satis fuerit. Adiecerint & appii criminationes de fabio absen¬
te ad populum & pertinaciam aduersus praesentem consulem praeto¬
ris. contentionemq aliam inter collegas. tendente decio ut suae quisq
prouinciae sortem tuerctur. Constare res incipit ex eo tempore quo pro¬
fecti ambo consules ad bellum sunt. Cocterum anteꝗͣ consules in etru¬
riam peruenirent senones galli multitudine ingenti ad clusium uene¬
runt. Legionem romanam castraq oppugnaturi. Scipio qui castris
preerat loco adiuandam paucitatem suorum militum ratus in colle
qui inter urbem & castra erat aciem erexit. Sed ut in re subita parũ

Expanded text:
uictoria animis triumphusque non bellum decretum consulibus uideretur. uictoria animis triumphusque non bellum decretum consulibus uideretur. inuenio apud quosdam extemplo consulatu inito profectos in Etruriam Fabium Deciumque sine ulla mentione sortis prouinciarum certaminumque inter collegas quae exposui. sunt <qui>, quibus ne haec quidem <certamina> exponere satis fuerit, adiecerint et Appi criminationes de Fabio absente ad populum et pertinaciam aduersus praesentem consulem praetoris contentionemque aliam inter collegas tendente Decio ut suae quisque prouinciae sortem tueretur. constare res incipit ex eo tempore quo profecti ambo consules ad bellum sunt. ceterum antequam consules in Etruriam peruenirent, Senones Galli multitudine ingenti ad Clusium uenerunt legionem Romanam castraque oppugnaturi. Scipio, qui castris praeerat, loco adiuuandam paucitatem suorum militum ratus, in collem, qui inter urbem et castra erat, aciem erexit; sed, ut in re subita, parum
Abbreviated transcription (Latin):
nec uel ipse si per commodum rei p. posset romam uenisset uel aliq¬
quem ex legatis misisset a quo disceret senatus quantum in etruria bel¬
li esset quantisq ad ministrandum copus & quot perduces esset. fabius
ut romam redut & in senatu productus ad populum est mediam ora¬
tionem habuit. Ut nec augere nec minuere uideretur belli famam
Magisq in altero assumendo duce aliorum indulgere timori q̃ suo aut
reip. periculo consulere. Coeterum si sibi aduitorem belli sociumq im¬
peru darent quonam modo se obliuisci .P. decii consulis per tot colle¬
gia experti posse. Neminem omnium secum coniungi malle. & copi
malit at sibi. L. uolunnium aduitorem darent. Omnium rerum ar¬
bitrium & a populo & ab senatu & ab ipso collega fabio permissum
est. Et cum .P. decius se in sannium uel in etruriam proficisci para¬
tum esse ostendisset tanta laetitia ac gratulatio fuit ut praeciperetur

Expanded text:
nec uel ipse, si per commodum rei publicae posset, Romam uenisset uel alinec uel ipse, si per commodum rei publicae posset, Romam uenisset uel aliquem ex legatis misisset, a quo disceret senatus quantum in Etruria belli esset quantisque administrandum copiis et quot per duces esset. Fabius, ut Romam rediit, et in senatu et productus ad populum mediam orationem habuit, ut nec augere nec minuere uideretur belli famam magisque in altero adsumendo duce aliorum indulgere timori quam suo aut rei publicae periculo consulere: ceterum si sibi adiutorem belli sociumque imperii darent, quonam modo se obliuisci P. Deci consulis per tot collegia experti posse? neminem omnium secum coniungi malle; et copiamalit, at sibi L. Uolumnium darent adiutorem. omnium rerum arbitrium et a populo et a senatu et ab ipso collega Fabio permissum est; et cum P. Decius se in Samnium uel in Etruriam proficisci paratum esse ostendisset, tanta laetitia ac gratulatio fuit ut praeciperetur
Abbreviated transcription (Latin):
tu erat ꝗͣ quantum esse fame crediderat. Siue .s. c. accitus nam in utr¬
umq auctores sunt ab appio cl. praetore retractum quidam uideri uo¬
lunt cum in senatu & apud populum id quod per litteras assidue fecerat
terrorem belli etrusci augeret. Non suffecturum ducem unum nec ex¬
ercitum unum aduersus quatuor populos periculosum esse siue iuncti
unum praemant siue diuersi gerant. ne ad omnia simul obire unus non
possit. duas se ibi legiones romanas reliquisse & minus .u. milia peditũ
equitumq cum fabio uenisse. Sibi placere.P. decium consulem primo
quoq tempore in etruriam ad collegam proficisci. L. uolunnio sanni¬
umq prouinciam dari. Si consul malit in suam prouinciam ire. L. uo¬
lunnium in etruriam ad consulem cum exercitu iusto consulari pro¬
ficisci. Cum magnam partem moueret oratio praetoris. P. decium cen¬
suisse ferunt ut omnia integra ac libera.Q. fabio seruarentur. do¬

Expanded text:
ctu erat quam quantum esse famae crediderat siue senatus consulto accitus; nam in utrctu erat quam quantum esse famae crediderat siue senatus consulto accitus; nam in utrumque auctores sunt. ab Ap. Claudio praetore retractum quidam uideri uolunt, cum in senatu et apud populum, id quod per litteras adsidue fecerat, terrorem belli Etrusci augeret: non suffecturum ducem unum nec exercitum unum aduersus quattuor populos; periculum esse, siue iuncti unum premant siue diuersi gerant bellum, ne ad omnia simul obire unus non possit. duas se ibi legiones Romanas reliquisse et minus quinque milia peditum equitumque cum Fabio uenisse. sibi placere P. Decium consulem primo quoque tempore in Etruriam ad collegam proficisci, L. Uolumnio Samnium prouinciam dari; si consul malit in suam prouinciam ire, Uolumnium in Etruriam ad consulem cum exercitu iusto consulari proficisci. cum magnam partem moueret oratio praetoris, P. Decium censuisse ferunt, ut omnia integra ac libera Q. Fabio seruarentur, do
Abbreviated transcription (Latin):
s: Ad hoc succlamatum esset duplici quidem uallo & fossa tamen in
ingenti metu esse. habetis igitur inquit affatim lignorum. Redite &
uellite uallum. Redeunt in castra. terroremq ibi uellentes uallum &
his qui in castris remanserant militibus & ipsi appio fecerunt. Tum
pro se quisq alii aliis dicere consulis se.Q. fabii facere iuissu. Postero in¬
de die castra mota & appius praetor romam dimissus. Inde nusquam
statiua romanis fuere. Negabat utile esse uno loco sedere exercitum
Itineribus ac mutatione locorum nobiliorem ac salubriorem esse. fiebant
autem itinera quanta fieri sinebat hiemps. Hauddum exacto uere inde
primo relicta secunda legione ad clusium quod olim camars appellab¬
ant. praepositoq castris. L. scipione pro praetore romam ipse ad consul¬
candum de bello rediit. Siue ipse sponte sua quia bellum ei in conspe¬

Expanded text:
tis?' ad hoc cum succlamatum esset duplici quidem uallo et fossa et tamen in tis?' ad hoc cum succlamatum esset duplici quidem uallo et fossa et tamen in ingenti metu esse, 'habetis igitur' inquit, 'adfatim lignorum; redite et uellite uallum'. redeunt in castra terroremque ibi uellentes uallum et iis qui in castris remanserant militibus et ipsi Appio fecerunt; tum pro se quisque alii aliis dicere consulis se Q. Fabi facere iussu. postero inde die castra mota et Appius praetor Romam dimissus. inde nusquam statiua Romanis fuere. negabat utile esse uno loco sedere exercitum; itineribus ac mutatione locorum mobiliorem ac salubriorem esse; fiebant autem itinera quanta fieri sinebat hiemps hauddum exacta. uere inde primo relicta secunda legione ad Clusium, quod Camars olim appellabant, praepositoque castris L. Scipione pro praetore Romam ipse ad consultandum de bello rediit, siue ipse sponte sua, quia bellum ei maius in conspe
Abbreviated transcription (Latin):
ta cupido erat sub eo duce stipendia faciendi. Qua circumfusus turba qua¬
tuor milia inquit peditum &. de. equites dumtaxat scribere in animo
est. hodierno & crastino die qui nomina dederitis mecum ducam. Ma¬
ioris muhi cure est ut omnis locupletes reducam ꝗͣ ut multis res geram
militibus. frofectus apto exercitu & eo plus fiduciae ac spei gerente quod
non desiderata multitudo erat ad oppidum aharnam unde haud pro¬
cul hostes erant ad castra appii prietoris pergit. Paucis citra milibus lig¬
natores ei cum presidio occurrunt. Qui ut lictores praegredi uiderunt
fabiumq esse consulem accepere laeti atq alacres dus populoq.r. gra¬
tes agunt quod eum sibi imperatorem misissent. Circumfusi deinde cũ
consulem salutarent quaerit fabius quo pergerent. Respondentibusq
lignatum se ire quo tandem inquit: Nunquid castra ualla non habe¬

Expanded text:
ta cupido erat sub eo duce stipendia faciendi. qua circumfusus turba 'quata cupido erat sub eo duce stipendia faciendi. qua circumfusus turba 'quattuor milia' inquit, 'peditum et sescentos equites dumtaxat scribere in animo est; hodierno et crastino die qui nomina dederitis mecum ducam. maiori mihi curae est ut omnes locupletes reducam quam ut multis rem geram militibus.' profectus apto exercitu et eo plus fiduciae ac spei gerente quod non desiderata multitudo erat, ad oppidum Aharnam, unde haud procul hostes erant, ad castra Appi praetoris pergit. paucis citra milibus lignatores ei cum praesidio occurrunt; qui ut lictores praegredi uiderunt Fabiumque esse consulem accepere, laeti atque alacres dis populoque Romates agunt quod eum sibi imperatorem misissent. circumfusi deinde cum consulem salutarent, quaerit Fabius quo pergerent, respondentibusque lignatum se ire, 'ain tandem?' inquit, 'num castra uallata non habe
Abbreviated transcription (Latin):
recundia aetatis eius maiestatisq. Cum periculum cum dimicatio pro¬
posita sit neque cedere sua sponte neq cessurum. Et si nihil aliud ex eo
certamine tulerit illud certe laturum ut quod populi sit populus ui¬
beat potius qͣ patres gratificentur. Iouem optimum maximum deosq
immortales se precari ut ita sortem equam sibi cum collega dent si can¬
dem uirtutem felicitatemq in bello administrando daturi sint. Certe
& id natura equum exemplo utile esse & ad famam populi.r. pertine¬
re. Eos consules esse quorum utrolibet duce bellum etruscum geri recte
possit. fabius nihil aliud praecatus populum.r. ꝗͣ ut priusꝗͣ intro uoca¬
rentur ad suffragium tribus appu cl. pratoris litteras allatas ex etruria
cia etruria extra sortem fabio decreta est. Concursus inde ad consulẽ
factus omnium ferme iuniorum & prose quisq nomina dabant. Tan¬

Expanded text:
recundia aetatis eius maiestatisque; cum periculum, cum dimicatio prorecundia aetatis eius maiestatisque; cum periculum, cum dimicatio proposita sit, neque cedere sua sponte neque cessurum. et si nihil aliud ex eo certamine tulerit, illud certe laturum ut quod populi sit populus iubeat potius quam patres gratificentur. Iouem optimum maximum deosque immortales se precari, ut ita sortem aequam sibi cum collega dent si eandem uirtutem felicitatemque in bello administrando daturi sint. certe et id natura aequum et exemplo utile esse et ad famam populi Romani pertinere, eos consules esse quorum utrolibet duce bellum Etruscum geri recte possit. Fabius nihil aliud precatus populum Romanum quam ut, priusquam intro uocarentur ad suffragium tribus, Ap. Claudi praetoris allatas ex Etruria cia Etruria extra sortem Fabio decreta est. concursus inde ad consulem factus omnium ferme iuniorum et pro se quisque nomina dabant; tan
Abbreviated transcription (Latin):
ad potuerint patres annisos ne plebeus aditus ad magnos honores esset
Postꝗͣ ipsa uirtus peruicerit ne in ullo genere hominum inhonorata es¬
et quaeri quemadmodum irrita sint non suffragia modo populi sed ar¬
bitria etiam fortunae & in paucorum potestatem uertantur. Omnes
ante se consules sortitos prouincias esse. Nunc extra sortem fabio se¬
natum prouinciam dare. Si honoris eius causa ita eum de se deq rep.¬
meritum esse ut faueat. Q. fabu glorie: quae modo non sua contumelia
splendeat. Cui autem dubium esse ubi unum bellum sit asperum ac dis¬
ficile cum id alteri extra sortem mandetur quin alter consul pro super¬
uacaneo atq inutili habeatur. Gloriari fabium rebus in etruria gestis
uelle & .p. decium gloriari. Et forsitan quem ille obrutum ignem re¬
liquerit ita ut totiens nouum ex improuiso incendium daret eum se
extincturum. Postremo se college honores praemiaq concessurum. ue¬

Expanded text:
ad potuerint, patres adnisos ne plebeiis aditus ad magnos honores esset; ad potuerint, patres adnisos ne plebeiis aditus ad magnos honores esset; postquam ipsa uirtus peruicerit ne in ullo genere hominum inhonorata esset, quaeri quemadmodum inrita sint non suffragia modo populi sed arbitria etiam fortunae et in paucorum potestatem uertantur. omnes ante se consules sortitos prouincias esse: nunc extra sortem Fabio senatum prouinciam dare,—si honoris eius causa, ita eum de se deque re pumeritum esse ut faueat Q. Fabi gloriae quae modo non sua contumelia splendeat. cui autem dubium esse, ubi unum bellum sit asperum ac difficile, cum id alteri extra sortem mandetur, quin alter consul pro superuacaneo atque inutili habeatur? gloriari Fabium rebus in Etruria gestis; uelle et P. Decium gloriari; et forsitan, quem ille obrutum ignem reliquerit, ita ut totiens nouum ex improuiso incendium daret, eum se exstincturum. postremo se collegae honores praemiaque concessurum ue