comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spinita lemosolatione spr acpiunt : ds̃ ergo patienliae & osoldotons dauob¬
inquit id ipsum sapere inoclterutrũ sexundũ ihm̃ xp̃m: in hoc paulus patria re haor
more ꝓphecaerꝰ quor bene dictions̃ scriptȩ ⁊ efferuncur bene dieeions̃ tribuit: d¬
ma iis exorans eis dacric do ut id ipsum sipiant incdterurĩ grndis est is tabena
gelns pronuntiat quicc si duo uel tres inunũ consenserint deomnine qua oq p&i¬
erinta dõ fi& eis : &iterꝰ desome ipso dictti quia ubi fuerin ł duo ł tres dgaegon
in nomine meo hoc estiinuͤatq:idem serierses inpomine x p̃i ihũ in quit ero inmedio
eoriuis & aliud ceccipere exemplu quomodo unũ sersientib: xp̃r medius fiat: Vi¬
deincstib: apostolor quo modo post eescensionẽ dñi cũ eleuaos ser inquit i
a postol c̃ ceeris uocom &unccanimiter orassent motꝰ e locus in quostro bari¬

Expanded text:
iunt. Deus ergo patientiae et consolationis det vobis, inquit, ipsum sapere in alterutrum secundum Jesum Christum. In hoc Paulus patriarcharum more et prophetarum, quorum bedictiones scriptae referuntur, benedictiones tribuit Romanis, exorans eis dari a Deo ut idipsum sapiant in alterutrum. Grandis est ista benedgelio pronuntiat, quia Si duo vel tres in unum consenserint, de omni re quamcunque petierint a Deo, fiet eis . Et iterum de semetipso dicens, quia Ubi fuerint duo vel tres congregati in nomine meo, hoc est, unum atque idem sentientes in nomine Jesu Christi, inquit, ero in medio eorum . Vis et aliud accipere exemplum, quomodo unum sentientibus Christus medius fiat? vide in Actibus apostolorum , quomodo post ascensionem Domini, cum elevassent, inquit, undecim apostoli cum caeteris voc
Abbreviated transcription (Latin):
ectione suscipimꝰ uitidem apostolus dicig uit sent xpr̃ resurrexit e mor¬
tuis ꝑgloriam pactris: Itcc&uor in nouitate uitae combulam: Noui¬
quianon a nob̵ sed cbipro sumit exordiũ: E ideo siueuiud mꝰ dño uiuimus
siue mnorimur dño marimur siue igit᷑ drẽ uiuimꝰ siuemorimur dm̃ sumꝰ:
sius baptiaot peccto mostuisumꝰ & u̾iteo quec alieni e ffert ab hoc

Expanded text:
exit a mortuis per gloriam Patris, ita et vos in novitate vitae ambuletis. Noviutatur, quia non a nobis, sed ab ipso sumit exordium; et ideo: Sive vivimus, Domino vivimus: sive morimur, Domino morimur. Sive igitur vivimus, sive morimusius baptizati, peccato mortui sumus, et vitam qua alieni effecti ab hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ca uace his quia puo sem & ipid sa pienies sunt & in conspactusuo erudit similiter ergo & in hoc
possumꝰ dicere uccehis que sibibipsis placer & in canspatu suo boniuider̃ur : Opostoxeniꝰ
in conspertudi primoplacere secunda &ium prox imos : sicutenĩ primũ e hileges edñ dm̃¬
& secun dom̃ proximũ : itaca primu placoredo secundo &ium proxminefed fostasse dauet
oliquis conracria sibi paulũ dicere ineo quo luba proximis nos pleocere qui inachis dixerit
itgosi hominib: placer xpi seruus nonessem: &utique huic sersic euid& e seotrarium iitunus¬

Expanded text:
 Vae his qui apud semetipsos sapientes sunt, et in conspectu suo eruditi . Similiter ergo et in hoc possumus dicere: Vae his qui sibi ipsis placent, et in conspectu suo boni videntur. Oportet enim in conspectu secundo proximum: ita et primum placere Deo, secundo etiam proximis. Sed fortasse dicat aliquis contraria sibi Paulum dicere in eo quod jubet nos proximis placere, qui in aliis dixerit : Ego, si hominibus placerem, Christi servus non essem. Et utique huic sententiae videtur
Abbreviated transcription (Latin):
quian credat manducare omnia: sedta menexiguoce fidere :ꝰ ut solac holbrco
qui ex getłib: crediderunt extollersesse in libestatẽ fidei : qua nihilcom ind̾ne
aut in mundũ esse crederent aduersum eos qui excircũcione crediderunt: ob¬
ser uccnies acdhuo secundũ tracditionem legiscibor defferentiam ut eosrepre¬
mese uideatur & monere ne in sultentens quib: longnco consu&ũdo inobser¬
ucon dis cibir discretionem acdhuc aliquae & cuns tationẽ mouebact: suba ergo
eum qui ita in hocc fide infirmꝰe cessumi magis & noncebici ne quasi in fidelem
iudicari celiuo e enim infidelemesse aliudin firmari infide: Nt̃ infidei di¬
citur: qui ñ hac b& fidem infirmus autẽ infide qui dubitaet in paeste celiquce

Expanded text:
ci qui ex gentibus crediderunt, extollentes se infirmitate fidei, quia nihil commune aut immundum esse crederent adversum eos qui ex circumcisione crediderunt, observantes adhuc secundum traditiones legis ciborum differentiam, ut eos reprimere videatur et monere, no insultent eis quibus longa consuetudo in observandis cibis discretionem adhuc aliquam et cunctationem movebat. Jubet ergo eum qui ita in hac fide infirmus est assumi magis et non abjici, nec quasi infidelem judicari. Aliud est enim infidelem esse, aliud infirmari in fide. Nam infidelis dicitur qui non habet fidem, infirmus autem in fide, qui dubitat in parte aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
omni comanduoanda &omnic essemundo Nonrur sum iudic& sem& ipsum&
dubitationẽ coopiat utrũ sumere deb& necne qr qui hoc modo discernit hoce
qui dubitat utrumuȩre mundu sit aninmundũ quod sumuiste exipsoc animi sui
in hoc sermone credeniũ quorꝰ qineglegerles & desside s conimas uincolo astio
constringit ut nihil sinefide ccgaent nhilabsq fidedicar᷑ nec ccbsqfide aliquid¬
cogitent: ex siue quid gesseris sine fide siue locutꝰ sueris siue &ia cogitacueris peo¬
cas hocideme quod in a liirdicit siuem aonduccotis siuebibitis siue cliuo quii ste¬

Expanded text:
 omnia esse munda, non rursum judicet semetipsum, et dubitationem capiat utrum sumere debeat, nec ne, quia qui hoc modo discernit, hoc est, qui dubitat utrum vere mundum sit an immundum quod sumit, iste ex ipsa animi sui In hoc sermone credentium quorumque negligentes et desides animas vinculo arctiore constringit, ut nihil sine fide agant, nihil absque fide dicant neque cogitent, quia sive quid gesseris sine fide, sive locutus fueris, sive etiam cogitaveris, peccas. Hoc idem est quod in aliis dicit : Sive manducatis
Abbreviated transcription (Latin):
trimentum cocritatis incurrees. Posthacex dicit tufidem quac hoc bes
a pud ee m& i psum habe cortemdo fidem hic illocꝰ dicit quac credit quis maendu¬
ca re omna sicut supra dix̃ : alius redit mnanduca reomnia illesine dubio
qui credit quod nihil incsetturisdĩ cõmune nihilinmundũ sit: sed suffen tibi
inquit hacbere cora do hulismodifidẽ :ntacmen idcircoco gendus : & cclius ut
omnia manduc& qui nondu hacba taclemfidem uiteredat ompioces se moen¬
ducandoc: Quod autẽ dix̃ hacbepenestem& ipsum iastoriam sesecat nema¬
gis inostemi one sit quod cre dimꝰ quã inuirtute : ad ditacute habecorao dout do¬
cen satis co gendũ nobisnonac pud homines fides nostrae defacm&ur sed
apudom̃ probetur multue autem corãdo habere probabilem fidens cpio
dm̃ enim &icom apostolorꝰ fidespaeruc iudicatur: Vndecdicit᷑ adpeisum
modico fide quar dubitast : Iociscoergo uere magnꝰ e quicora ebo hale

Expanded text:
trimentum charitatis incurras. Tu fidem quam habes penes temetipsum, habe coram Deo. Fidem hic illam dicit, qua credit quis manducare omnia, sicut supra dixit: Alius credit manducare omnia, ille sine dubio qui credit quod nihil in creaturis Dei commune, nihil immundum sit; sed sufficit tibi, inquit, habere coram Deo hujusmodi fidem: non tamen idcirco cogendus est et alius, ut omnia manducet, qui nondum habet tatem fidem, ut credat omnia esse manducanda. Quod autem dixit, Habes penes temetipsum, jactantiam resecat, ne magis in ostentatione sit quod credimus, quam in virtute. Addidit autem: Habe coram Deo, ut doceret satagendum nobis, non ut apud homines fides nostra diffametur, sed ut apud Deum probetur; multum est coram Deo habere probabilem fidem: apud Deum enim etiam apostolorum fides parva judicatur. Unde dicitur ad Petrum: Modicae f
Abbreviated transcription (Latin):
quico uũ quoc cõmune ccut inmundũ introiuit in hos ieum cocelostise riarnec
pronuntiat̃: quod dẽmundacut tu cõmune ñ dixeris : Eibiergoom nes gefses
peragnitionem fidei & contamincotione mundaentur ibi&omnis cib uerba tiis¬
noneo t iona purg tur: &xobhoc apostulus dicit: qui c comniamundia sur tan¬
tumd illuo uitecur quod insequertib ponit ne ꝑ offensi onem er s̃incen dica n¬

Expanded text:
 introivit in os meum, coelesti sententia pronuntiatur: Quod Deus mundavit, tu commune ne dixeris. Ubi ergo omnes gentes per agnitionem fidei a contaminatione mundantur, ibi et omnis cibus verbo Domini et oratione purgatur: et ob hoc Apostolus dicit, quia omnia munda sunt, tantum ut illud vitetur quod in sequentibus ponit, ne per offensionem fratris manducant
Abbreviated transcription (Latin):
um prodit: ecitergo quidopus est aontopere procibis & ccesci¬
rum qua litatibus frcoter ncm paccem carit tem que tur¬
bcore cum rognum dĩ propter quẽo mlaborcomus &currimus
nequeper aesccos consta nequeper potum sedaliencoh& sint
coregno dĩ & cbilla conuersactione futurun: ibi enim sicut ne¬
que nubunt ne que nubantur sed sunt sicut congoli di Itconeque
ecescam neque potum sument sed sunt sicut congeli d igitura¬
sol&ꝰ tissimo dogmatace & euidenti abepostolo sententio termi¬
noctum est inregnodĩ neque escascorporales neque potum hoo¬
ut in illis ex ercecmus: & illabonao icomhic habere medi temur
ect queillam substaenti cmpos sedere quȩ nobis cumtraensire
posuit eadregnec caelorum : pcccemergo & iusticiam & siqua
nobis erunt ibur & substeontia in regno dis & i deoperhoc
doc& non &x es caerumcorporcelium ructiones quae nulleerunt:
io fltuid seduistute curec ger&ndam quoo enobis & in piꝑserłi uito & infucuio

Expanded text:
um? Ait ergo: Quid opus est tantopere pro cibis et escarum qualitatibus fraternam pacem charitatemque turbare, cum regnum Dei, propter quod laboramus et currimus, neque per escas constet, neque per potum, sed aliena haec sunt a regno Dei, et ab illa conversatione futura? Ibi enim sicut Neque nubent neque nubentur, sed sunt sicut angeli Dei , sic neque escam neque potum sumunt, sed sunt sicut angeli Dei. Igitur absolutissimo dogmate et evidenti ab Apostolo sententia terminatum est, in regno Dei, neque escas corporales, neque potum haut in illis nos exerceamus, et illa bona jam hic habere meditemur atque illam substantiam possidere, quae nobiscum transire possit ad regna coelorum. Pax ergo et justitia, et sinobis erunt cibus et substantia in regno Dei, et ideo per haec docet non escarum corporalium rationes, quae nullae erunt in futuro, sed virtut
Abbreviated transcription (Latin):
nisiei qui eistimat quid cõmune esse ill cõmune est: Igit᷑ sexundũ natura¬
quib uel que mun doc sunt inmundaficon ł que bona sunt malo : Aitenĩ
in p̃sȩrũ quidẽ locõ sed malu est homini quiper offensionẽ manducaet
quodergo sui nactura bonuest &x offensione efficit᷑ malu idest in eo quoos¬
fendit᷑ fracter teuterte hiscibis In quib:ille scaendac lu pactit᷑ : alicouero cau¬
sc est qua cõmune ł INmundũ esficit᷑ quod nooturco sui inmundũ non est :

Expanded text:
nisi ei qui existimat aliquid commune esse, illi coquibus vel quae munda sunt, immunda fiant, vel, quae bona sunt, mala. Ait enim in praesenti quidem loco: Sed malum est homini qui per offensionem manducat. Quod ergo sui natura bonum est, ex offensionem efficitur malum, id est, in eo quod offenditur frater, te utente his cibis, in quibus ille scandalum patitur. Alia vero causa est qua commune vel immundum efficitur quod natura sui
Abbreviated transcription (Latin):
uect: & rursu &icc̃ simundus st cib suspicionẽ tamen ab quispatiat᷑¬
quecsi quodidolis immolat̾ st̃ palluidicitur proconsticie t̃laces crdpuli
si enim proptercibum statestuus contristatur scc̃ nonis &cundũ caniem¬
lico dogiate per dm̃ihm̃ nihil cũmune ccut inmundũ natura suipu
ł condum et de diss & ergo usus cibor fidelib: quib:q absolatissimam
lbestate rursus adccedificationem fracter nicc moris. linquer icm¬
es&at libestatis & dicit &ict̃si cũmune nihil est &usis omnium cibor
liqniefser ammit ꝗtur : tamentusi propt̃ cibum quẽ licito putas sumen¬
dum fratretuum qui nondumscienicce hulus capix est scaendaelias
cc̃ ũ secundũ cantatẽ ambulas naaffatu inte fraterni cmoris
ccbste neccs tibienim cobstinerea licitis remennulluest illiueid in quibus
discesnit & puttt nonlicere coflamincobibr usus est: qui enim discerhit

Expanded text:
vat. Et rursum, etiam si mundus sit cibus, suspicionem tamen aliquis patiavat. Et rursum, etiam si mundus sit cibus, suspicionem tamen aliquis patiaquasi quod idolis immolatus sit, pollui dicitur per conscientiae scrupulum. Si enim propter escam frater tuus contristaturlico dogmate, per Dominum Jesum nihil commune vel immundum natura sui putandum, et dedisset erga usus ciborum fidelibus quibusque absolutissimam libertatem; rursus ad aedificaresecat libertatis, et dicit: Etiamsi commune nihil est, et usus omnium ciborum licenter admittitur, tu tamen, si propter cibum, quem licito putas sumendum, fratrem tuum, qui nondum conscientiae hujus capax est, scandalizas, jam non secundum charitatem ambulas, nec affectum in te fraterni debes, tibi enim abstinere a licitis, crimen nullum est; illi vero, in quibus discernit et putat non licere, contaminabilis usus est. Qui enim discernit,
Abbreviated transcription (Latin):
torior paulus inuna quoq: inuonitur aepistola tanto & ꝑfectior ut
uerus sitille consermo quẽ dixit quia pr& erita obliuis censad futu¬
nuio me ex tenda aa pros pactum sequens peclmã suꝑ nȩuocationis
quã cclito dicit placuit macedomao & ahcciac conlationem aeliquam
feccoro in pauperet scõrum subtiliter & uerecunde dumcor inhios
laudat hortiotur romanos facilius enim douo taomentis abene sa¬
eiendum &emplis quam sormonib: inuitantur sed& in coqđ ad dit
plaxuit enim & debitores sunt eorum: quidaliut uult sentiro romans
nisiut si acha & machedones debitores sunt pauporib scõrus qui
debitores . neq: enim soli macho dones & tachiui in smtos¬

Expanded text:
terior Paulus in unaquaque invenitur epistola, tanto et perfectior, ut terior Paulus in unaquaque invenitur epistola, tanto et perfectior, ut verus sit ille sermo quem dixit, quia Praeterita obliviscens ad futura me extendo, ad perfectum sequens palmam supernae vocationis . Quod autem dicit, Placuit Macedoniae et Achaiae collationem aliquam facere in pauperes sanctorum, subtiliter et verecunde dum Corinthios laudat, hortatur Romanos: facilius enim devotae mentes ad benefaciendum exemplis, quam sermonibus invitantur. Sed in eo quod addit, Placuit, et debitores sunt eorum, quid aliud sentire vult Romanos, nisi ut si Achaici et Macedones debitores sunt pauperibus sanctorum qui tos esse debitores? Neque enim soli Macedones et Achaici in s
Abbreviated transcription (Latin):
o& is preliqua sed& inaliis conlaudans corinthios quoderga cõmõ¬
nionem pauperum qui sunt inhiarus alem promti fuerunt dicit &
consilium in hocdo Hoc enim uobis expedit quinou solum faceresed
enim promptc̃o uoleistcotom uestram proqua gratulor deuobis macedo¬
nib: quia adhaia parata ẽ abanno priore & uestrao aemulatio prouoca¬
uit multos quod autem post huius modimacodomae & ccchasae ministe¬
riũ qđe fitinscos qui sunt hierus alem proposuiss& cepostolus &icom romã
uidere indicatur inactib: a postolorũ hocmodo cumautẽ expl& aessent hoc
posint paulus insp̃usco ut cumꝑ combulass& maco donpm & achociam
proficiscer&ur hierusolima. dicens quia post quã fuero ibi n&cessẽe
me & nomcm uidere : Exhis autẽ omnib: uerbis collegitur que non solũ
primacdcorinthios sed & seunda centoscriptaẽ Quam h& codroma¬
nes quã habemus inmanib: simulq illud aduortitur quia quanto pos¬

Expanded text:
detis, et reliqua; sed et in aliis collaudans Corinthios, quia erga communionem pauperum, quasi in Jerusalem prompti fuerunt, dicit, et consilium in hoc do, hoc enim vobis expedit, qui non solum facere, sed enim promptam voluntatem vestram, pro qua gratulor de vobis Macedonibus, quia Achaia parata est ab anno priore, et vestra aemulatio provocavit multos. Quod autem post hujusmodi Macedoniae et Achaiae ministerium, quod fit in sanctos qui sunt Jerusalem, proposuisset Apostolus etiam Romam videre, indicatur in Actibus apostolorum hoc modo: Cum autem expleta essent haec, posuit Paulus in Spiritu sancto, ut cum perambulasset Macedoniam et Achaiam, proficisceretur Hierosolymam, dicens, quia postquam fuero ibi, necesse est me et Romam videre . Ex his autem omnibus verbis colligitur, quia non solum prima ad Corinthios, sed et secunda ante scripta est, quam haec ad Romanos quam habemus in manibus: simulque illud advertitur quod quanto pos
Abbreviated transcription (Latin):
macgis neponatis offensionem statri ł scaendelũ. hoc iudicocte idest hoc
stactuite neperobseruantiã ciborꝰ offensiones fratrib ł sccendidio ggeno¬
nuie e offensione ł scandilo iam su pracchiximꝰ: quod scandalum sit
cũ inuiec qu& incedit᷑ ccliquid inuenitur obi&tu in quod offendant scacu¬
dentium uel incedentium pecres hoc estergo quod pacciunt᷑ hi quiui comfider
nuper ingressi priorũ uel corierlionibus ł neglegentiis ł contemptu & elcotio¬
nib offenduncur at que exem pliseorũ secusireuestuncur cofide scio & con¬
fido indnõibũ quicnihilẽ cõmone perseipsũ &rłusqueproquo xp̃s¬

Expanded text:
natis offensionem fratri vel scandalum. Hoc judicate, id est, hoc statuite ne per observantiam ciborum offensiones fratribus, vel scandala generetis. De offensione vel scandalo jam supra diximus quod scandalum sit cum in via, qua inceditur, aliquod invenitur objectum, in quod offendant scandentium vel incedentium pedes; hoc est ergo quod patiuntur hi, qui viam fidei nuper ingressi, priorum vel contentionibus, vel negligentiis, vel contemptu et elationibus offenduntur, atque exemplis eorum recussi avertuntur a fide. Scio et confido in Domino Jesu, quia nihil est comper per ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
& mala erit enim pecunice cupidus tamen hoc ipsum quod poeniterłia ductus
re postacuit xxxcerge p̃eos ced soccerdotes & dix̃ pecccui tradens sanguinem
bonco simulaecipere & mala Ineq enĩ simul & in pecrcedisum quis ecut inreg¬

Expanded text:
et mala, erat enim pecuniae cupidus; tamen hoc ipsum, quod poenitentia ductus et mala, erat enim pecuniae cupidus; tamen hoc ipsum, quod poenitentia ductus reportavit triginta argenteos ad sacerdotes, et dixit, Peccavi, tradens sanguinem bona simul recipere, et mala: neque enim simul et in paradisum quis, aut in reg
Abbreviated transcription (Latin):
mcels necullum in bonis inuonire quinon celiquid hecbuori t̃iali
ueliterum ccliquem in maclis qu ionhaobuerit cliquid & boni propter scrip¬
turcem quace dicit spr̃ enim in corruptibils in omnib e. Propter eo dixerit
ut unꝰ quisq: & probonis suis bona & promalis secipiatinaeles in bonis il losdicat
quib: nibił ccliud scribendumsit & illos malos quib boninihilomnino debeat:
sedsi hoc nouissimum putemꝰ ui deliimur contra euidentẽ uenireraotone:
nullus enĩ utdixi itcebonꝰ inueni& cuiñ celiquid insitũ sit maeli utex multorũ
scõrꝰperfacile colligiuid&ur exemplis: &rur sus nemo ẽ pessimorꝰ &ia
siipseiudas poncotur qui su pra omnem impia &atẽ impius fuit᷑ ut non
co liquid &icom ipse boni habuisse uideatur: Ncẽ ut illa omcetu quȩ cum
ccpostulos positus qua siunꝰ exipsis gerebat quã uis&ibi iambonisoius misgerer̃

Expanded text:
mali, nec ullum in bonis inveniri, qui non aliquid habuerit et mali: mali, nec ullum in bonis inveniri, qui non aliquid habuerit et mali: vel iterum aliquem in malis, qui non habuerit aliquid et boni, propter Scripturam quae dicit: Spiritus enim incorruptibilis in hominibus est; propterea dixerit ut unusquisque et pro bonis suis bona, et pro malis recipiat mala, an bonos illos dicat, quibus nihil mali ascribendum sit, et illos malos quibus boni nihil omnino debeatur. Sed si hoc novissimum putemus, videbimur contra evidentem venire rationem. Nullus enim, ut dixi, ita bonus invenietur, cui non aliquid insitum sit mali, ut ex multorum sanctorum perfacile colligi videtur exemplis; et rursus, nemo est pessimorum, etiam si ipse Judas ponatur, qui supra omnem impietatem impius fuit, ut non aliquid etiam ipse boni habuisse videatur. Nam ut illa omittam, quae cum apostolis positus quasi unus ex ipsis gerebat, quamvis et ibi jam bonis ejus miscerentur
Abbreviated transcription (Latin):
litor acccipiendumiut putemus etiam caelostia quae dicit genufl&cte¬
re carnalibus menbris facero hac& credaentur: uerbicauscc ut puta
uel sol uel luncc uel stellece uel etiamcengoli & quȩ cum quo sunt quȩ cao¬
lestia nominantur corporalibus inflexcgenibus codorcreccut &ic
linguac carnali & teclimenbro quaclihos homines loquimur putontur
confiteri dm̃ de quibus dicitur: quic sint sp̃s &ignis s&undum qđ pro¬
ph&c dicit qui feccit congelos suossp̃s & ministros suos ignem uren¬
tem: Ex quȩ genua inspiritibus essecrodentur ccut quo lingua
inignis speciere quiraut: sed genufl&tero subi&toc os secuncta
& cultui di oboodire d&larat mon& meadhuc exhis quae deo
pistolis adcor inhios cessumpsimus ubi dicit᷑ ut recipiatimusquis¬
que propriccorporis sui prout gossit siue boneo siue malec utrumq
in omnibus hominib: n&esso estes seccliquidboniesse aliquid&

Expanded text:
liter accipiendum, ut putemus quod etiam coelestia, quae dicit genu flecteliter accipiendum, ut putemus quod etiam coelestia, quae dicit genu flectere, carnalibus membris facere hoc credantur: verbi causa, ut putetur, vel sol, vel luna, vel stellae, vel etiam angeli, et quacunque sunt quae coelestia nominantur, corporalibus inflexa genibus adorare, aut etiam lingua carnali et tali membro, quali nos homines loquimur, putentur confiteri Deum, de quibus dicitur, quia sunt spiritus et ignis secundum quod Propheta dicit: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Et quae genua in spiritibus esse credentur, aut quae lingua in ignis specie requiretur? Sed genu flectere, subjecta esse cuncta, et cultui Dei obedire declarat. Movet me adhuc ex his, quae de Epistolis ad Corinthios assumpsimus, ubi dicit: Ut recipiat unusquisque propria corporis, prout gessit, sive bona, sive mala, utrum quia in omnibus hominibus necesse est aliquid boni esse, aliquid et
Abbreviated transcription (Latin):
constituit: & don& euaccu& omnis principactus & potestctes & pona
inimicos subpedibus suis cacnouissimum in imicum destruat montem
itc eum oport& regnarẽ ut ministerium susceptece in carnodispen¬
sactionis exerceat & bonos quidem mani fostag cul pebiles cutem
recipicnt unus quis que sacundum opora sua: ubi uero treodiderit
rognum do & pactri hocest conuersos & emendatos omnes obtulerit
dõ & codinte grum mysterium mundi reconcilictionis gepleuerit
tunc ccutemante tribuncldi costoeredicuntur u inpleatur hoo qđ
sequitur uiuo ego dicit dñs quica mihi flectetur omnegenu & confite¬
bitur omnis lin guado: fl&t& & utem genu omniscreaturcdõ in no¬
mineihũ perquem reconcilictaest ei s&cundum qđidem apostolus di¬
cit quia in nomino ihũ omne genu fl&totur cael estium terrestrium
& infernorum: fl&tero sceno genu & omnem lin guam confiterido
deesccie prophaȩ sermonibus ccssumpsicccpostulus qđ tunc non est carna¬

Expanded text:
stituit, et donec evacuet omnes principatus et potestates, et ponat inimicos sub pedibus suis, ac novissimum inimicum destruat mortem, ita eum regnare oportet, ut ministerium susceptae in carne dispensationis exerceat, et bonos quidem manifestet, culpabiles autem recipiant unusquisque secundum opera sua: Ubi tradiderit regnum Deo et Patri ; id est, conversos et emendatos omnes obtulerit Deo, et ad integrum mysterium mundi reconciliationis expleverit, tunc, ait, ante tribunal Dei astare dicitur, ut impleatur hoc quod sequitur, Vivo ego, dicit Dominus, quia mihi flectetur omne genu, et confitebitur omnis lingua Deo. Flectet autem genu omnis creatura Deo in nomine Jesu, per quem reconciliata est ei, secundum quod idem Apostolus dicit, quia In nomine Jesu omne genu flectetur, coelestium, terrestrium, et infernorum . Flectere sane genu, et omnem linguam confiteri Deo, de Isaiae prophetae sermonibus assumpsit Apostolus. Quod tamen non est carna
Abbreviated transcription (Latin):
maribonũ nostrupossigbomiꝰ e legem spirita. lter intellogere & impnaoo atq¬
dos inepta here hlicorũ uel fadsȩ philosophae studerium dogma toc tac quac in¬
nundos cibos pollutos queuit are hocem̃ est quod spinita hlege stanritum tacmen
siqui ex iudȩis uerbi causa autx his qui en cratitae ceppellantur ud it x̃p̃o
re derẽput& tunc non pcruum In esse momenti in obseruantico con¬
tꝑnentiae uel eorum ciborum quilegepͥhibentur: uel quos qua sic cs¬
titacti aduer scontes ccertimant non nulli eticm scripturccrum auo¬
oritate declinandos husus modi hominem perur gecos codcomio¬
niones omnium cibos n& dicaseum editerpossoscl uari uel adsi¬
dem xp̃i & gratiam per uenironis sumptis his quos refugit cibis
tuncuero bonum spir itaclis scientiocebles phemectur putconto
coquem ꝑ urges hanc copudnos hacberesidem ut scluum fieri
nullum credences: nisi quistiies caturcarnibus uelcliis hulus¬
modi commontonibus & in defferentibus cibis ccdditis his nonẽi

Expanded text:
ere, et impia atque inepta haereticorum, vel falsae philosophiae studentium dogmata tanquam immundos cibos pollutosque vitare: hoc enim est quod spiritali lege sancitur. Tamen si quis ex Judaeis, verbi causa, aut ex his, qui Encratitae appellantur, velit Christo credere, putet tamen non parum inesse momenti in observantia continentiae, vel eorum ciborum qui lege prohibentur, vel quos quasi castitati adversantes aestimant, nonnulli etiam Scripturarum auctoritate declinandos: hujusmodi hominem si perurgeas ad communes omnium cibos, nec dicas eum aliter posse salvari vel ad fidem Christi et gratiam pervenire, nisi sumptis his quos refugit cibis, tunc vere bonum spiritalis sententiae blasphematur, putante eo quem perurges, hanc apud nos haberi fidem, ut salvum fieri nullum credamus, nisi qui suilla vescatur carne, vel aliis hujusmodi communibus et indifferentibus cibis. Non est enim
Abbreviated transcription (Latin):
cordis nostri pae ginae coperientur in consp&tuthroni flacmer de
rotacrum ignis cerdentis & fluminis ignei percurrentis aente ue¬
tuscum derum uidebunt hec et & legent eticm congeli & illa mlies
milia congelorum & decies milies denamilia ministrorum Encc
criminum nostrorum inquibus nunc unum sccltim teftempaeti con¬
sundimur caelestium tunc urtutum testes catorucos innumora¬
biles pcotimur: cumacutempaculus dicat quiccomnes stccbimus an¬
te tribunceldi & secum his soci& quistabunt conte tribuned di quis¬
ncomest qui sem& ipsum itec decipiat & fcellaet ute diuditium sodecc
tribuncl cognitionisdus non put& es souenturum: ecut mani festeendum so
non put& in his quȩ siueretio siue eticm minus r&cte commiseritꝰ uodi
suit egoqui dem nullam puto esse differentiam quominus unum ectq
idem̃ tribuncd xp̃i & tribuncoldi nomin&ur soundum qdipsesaduce cor
in euangeliis dicit

Expanded text:
cordis nostri paginae aperientur in conspectu throni flammei, et cordis nostri paginae aperientur in conspectu throni flammei, et rotarum ignis ardentis, et fluminis ignei percurrentis ante vetustum dierum. Videbunt haec et legent etiam angeli, et illa millies millia angelorum, et decies millies dena millia ministrorum, et ita criminum nostrorum, in quibus nunc unum saltem testem pati confundimur, coelestium tunc virtutum testes catervas innumerabiles patiemur. Cum autem Paulus dicit quia Omnes stabimus ante tribunal Dei, et se cum his societ qui stabunt ante tribunal Dei, quisnam est qui semetipsum ita decipiat et fallat, ut ad judicium se Cs non putet esse venturum, aut manifestandum se non putet in his quae sive recte, sive etiam minus recte commiserit? Quod suit, ego quidem nullam puto esse differentiam, quo minus unum atque idem « tribunal Christi » et tribunal Dei nominetur, secundum quod ipse Salvator in Evangelio dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
que recipi& procctibus suis sed & pro omni uerbo otioso redditur
iectio sccundum sententiam dñi: cogiiationes quo que malȩ con¬
futabuntur. redar guente conscientia: & in omnibus unus qui¬
a dõ nudabitur enim uni uerso ut ego arbitror crectur deroc¬
tionabili cornostrum & reuelabuntur occulta uel etiam mec¬
nifestabuntur estenim differenticꝗ uidentur enim caquidẽ
quȩ ro uelcntur ad meclos pertinere de quibus inigne erum
libri quidãc descripti uel tecbulce iuncisac continenterlit te¬
racs eoctuum cogitationum que nostracrum cebomni ut dixi¬
mus crectura rationcebil rele gentur & hoc est qđ oorbi¬
tror indicapiper da melũm ubi dicit & libricꝑti sunt quisci¬
lic& incorde nunc inuoluti sunt & obteti contenentes quidom
scripta quae gerimus & notis quibus decin constientiao sulcat᷑ in eo
tecmennullinisi do solicogniti: istier golibricnimao nostreẽ ud hae

Expanded text:
que recipiet pro actibus suis, sed et pro omni vitioso verbo redditur que recipiet pro actibus suis, sed et pro omni vitioso verbo redditur ratio secundum sententiam Domini: cogitationes quoque malae confutabuntur, redarguente conscientia, et in omnibus unusquia. Nudabitur enim universae, ut ego arbitror, creaturae rationabili cor nostrum, et relevabuntur occulta, vel etiam manifestabuntur; est enim differentia. Videntur enim ea quidem quae revelantur ad malos pertinere, de quibus dicitur: In libri quidam descripti, vel tabulae incisae continentes litteras actuum cogitationumque nostrarum ab omni, ut diximus, creatura rationabili relegentur; et hoc est quod arbitror indicari per Danielem, ubi dicit, et libri aperti sunt, qui scilicet et in corde nostro involuti sunt et obtecti, continentes quidem scripta quae gerimus et notis quibusdam conscientiae sulcati, nec tamen ulli nisi Deo soli cogniti. Isti ergo libri animae nostrae vel
Abbreviated transcription (Latin):
nominct: sed dehisuu nunc singulis quace simili tudinis causce
protulimus : disscrero longum uid& ur: ecctamen quȩ codcor¬
rinthios scripsis secopostolus dixiss& conferentes cum prece¬
sentilo co uebe& eras quȩ cpud pnoph& cosscripta memorcum:
d&lcrari uiidemus ex omnibus certissime futurum essoiudic
h̃ : cusus spocies ue notior hominibus fier& iudicandi forma ex
his quece inter homines geruntur ces sumptacest quoscilic& nos ce¬
remus quicesicut ii dexiste terrenus celsiores quendam hocũ
qđ tribuncl coppellactur cescondect ut ex cocdtior & ensinen¬
tion c&eris qui iudiean disunt ficot ne conspatus ei: lccteant
uel eorum supplicia uel cdlȩ gationes in nocentium itc intelle ga
eminentem introspicere cordoc & conscientics singulorum mani¬
festacreoccultec & obt& tecreuelare ut & bonis ccctib locudem tri¬
buat & mali pencm quãc merentur excipicent: quod siman&
futurum iuditium & tcclo iuditium in quo non solum unus quis¬

Expanded text:
nominat. Sed de his nunc singulis, quae similitudinis causa protulimus, disserere longum videtur. Ea tamen quae ad Corinthios scripsisse Apostolum diximus, conferentes cum praesenti loco vel caeteris, quae apud prophetas scripta memoravimus, declarari videmus ex omnibus certissime futurum esse judicium Dei: cujus species ut notior hominibus fieret, judicandi forma ex his quae inter homines geruntur assumpta est, quo scilicet nosceremus, quia sicut judex iste terrenus celsiorem quemdam locum, quod tribunal appellatur, ascendit, ut ex eo altior et eminentior caeteris qui judicandi sunt fiat, ne conspectum ejus lateant vel reorum supplicia, vel allegationes innocentium: ita intelligamemimentem introspicere corda et conscientias singulorum, manifestare occulta et obtecta revelare, ut et bonis actibus laudem tribuat, et mali poenam quam merentur excipiant. Quod si manet futurum judicium Dei, et tale judicium in quo non solum unusquis
Abbreviated transcription (Latin):
mor tuorũ &uiuorꝰ domin&ur quasi quiho dederit intellegendũ quico
nisi mostuns fiss& mostuorꝰ dominatũ hacbuis i& : & nis post mostem rur¬
sũ uixis s& non tenuis set dominationem uiuorũ: sed adhaex itocrespondero
puto duob: ex modis constat inomnem creaturã xpi dominatio unoꝑ quẽ
ut creator omnium & potes tatem gerensuniuersorꝰ ui ma iestactis&
nec es sitacte potentiae hab& cunsta subieta ꝑquẽ modũ ñ solũ bonis
& scis̃ meriib: eec spiritib: dominatur uer& nequã & refugiis & his quos
scripture diuina malignos cengelos ceppellacuit : Iacuxo onim &om¬
nitenens ł omnipotens dicit᷑ secundũ quod iohacñnĩs designat in appo¬
ca iipsi dicens: hic ec dicit qui est & quierect & quiuerlurus e omnipotens
hicergo unꝰ e modus quo x p̃ĩ omnib: omnat᷑ alius ueroẽ qui tic̃ quã bonꝰ
& bomi patris filus non uultrationabiles sps ad oboedientiae lagis suae

Expanded text:
endum, quod nisi mortuus fuisset, mortuorum dominatum non habuisset, et nisi post mortem rursum vixisset, non tenuisset dominationem vivorum. Sed ad hoc ita respondendum puto: Duobus ex modis constat in omnem creaturam Christi dominatio. Uno per quem ut creator omnium et potestatem gerens universorum, vi majestatis et necessitate potentiae habet cuncta subjecta; per quem non solummodo bonis et sanctis mentibus ac spiritibus dominatur, verum et nequam et refugis, et his quos Scriptura divina malignos angelos appellavit: idcirco enim et omnitenens vel omnipotens dicitur, secundum quod Joannes designat in Apocalypsi, dicens: Haec dicit, qui est, et qui erat, et qui venturus est, omnipotens ; hic ergo unus est modus, quo Christus omnibus dominatur. Alius vero est, quo tanquam bonus et boni Patris Filius non vult rat
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc loco sed & adcorinthios scribens tribuna ls faccit nihil ħominus men¬
tionẽ ubiccit: Propterquod studemꝰ siue preseres sieuo ppeseres abses
pleccere enomne senim conifestari oposte ceła ribuncel xpĩ ut eei
picetunꝰ quisq percorpus pro ut ges sit siue bonũ siue mala  seo
&ccpud damibelẽ proph&am inuenimꝰ teclia quoce dã deiudican¬
di speciedes cripto  uide bã in quit &ecce sedes positȩ erunt &
u& cus dierum sedebat & in dumentum elus sicut nix ceonelidum
&cocpillicapitis eius sicut lo Unccmunde thronus ei: flãcm co
ignis. rotece eli ignis inflamm cons fluuius ignis cur robat

Expanded text:
in hoc loco, sed et Corinthiis scribens, tribunalis facit nihilominus menin hoc loco, sed et Corinthiis scribens, tribunalis facit nihilominus mentionem, ubi ait: Propter quod studemus sive praesentes, sive absentes placere ei: omnes enim manifestari oportet ante tribunal Christ prout gessit, sive bona sive mala . Sed et apud Danielem prophetam invenimus talia quaedam de judicandi specie descripta: Videbam, inquit, et ecce sedes positae erant, et vetustus dierum sedebat, et indumentum ejus, sicut nix, candidum, et capilli capitis ejus sicut lana munda. Thronus ejus flamma ignis, rotae ejus ignis
Abbreviated transcription (Latin):
ipiiccpere aut ase qui possur: &ideo apostolos e secccre culpã uolens
& utraq pccste nccs cersem illis quidem prececipit neinferioris spernant
adq dis picieentꝰ his uero ne superiores se iudicent cũ peritiõẽ ñ hotbeior
udiecenedi quã uisergo utrũ q rep̃ hendat &eũquisportut sratiẽ inrerionoꝰ a cũ
qui ludiccet superiosem
tecmenutostendera illũ gracuius in iudicando quacm hunc inspernes¬
do frcctro pecare omis scc spretionis culpac prȩsumptiorem iudicaq
causces ex his in quibus nonrec teiudicanthi qui iudicant frcõtres r&¬
ti & iusti introducit diuini iudicuformam & ait: omner enim nossta¬
e opost& cente tribunod d̃ quoscilie& nouerit is qui iudicet fractõ tm̃
secr imen elationis incurrer᷑ ut tribuncol dĩ si biuidecct᷑ a sum ere & uni¬
geniti iudicium peruenire : uerũ quid sib uellit hocipsum quod apostulus
tribu nal dĩ memorat & quo modo intellegen dũ uideamꝰ Non soluens

Expanded text:
si possunt. Et ideo Apostolus resecare culpam volens ex utraque parte nascentem, illis quidem praecipit, ne inferiores spernant atque despiciant; his vero ne superiores se judicent, cum peritiam non habeant udicandi. Quamvis ergo utrumque reprehendat, et eum qui spernit fratrem inferiorem, et eum qui judicat superiorem, tamen ut ostenderet illum gravius in judicando, quam hunc in spernendo fratrem peccare, omissa spretionis culpa, praesumptionem judicantcausas ex his, in quibus non recte judicant hi qui judicant fratres, recti et justi introducit divini judicii formam, et ait, Omnes enim nos stare oportet ante tribunal Dei, quo scilicet noverit is qui judicat fratrem, tantum se crimen elationis incurrere, ut tribunal Dei sibi videatur assumere, et Unigeniti judicium praevenire. Verum quidtribunal Dei memorat, et quomodo intelligendum sit videamus. Non solum enim
Abbreviated transcription (Latin):
ti sicut paculus cõmon& agunt similiter deimperitiorib: quibq
opinant᷑ : &ideo potestate fratri iudcandi frcotris &enit: bene autem
celienũ seruũ ait quic dñs dicit: uosaute omnes frcetres es fetis : õmnes

Expanded text:
tate, sicut Paulus commonet, agunt, similiter de imperitioribus quibusque tate, sicut Paulus commonet, agunt, similiter de imperitioribus quibusque opinantur, et ideo potestatem fratri judicandi fratris exemit. Bene autem alienum servum a
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi speoiem coepere ne suꝑ biat &spernaent eos quiin ferioses sunt p̃cipst
&rursum qui inca pacor sunt persectioris dostrinȩ manducat peludi¬
cent eos quorꝰ sensus cacpactiorẽ & intellatus eminentior: solentenim ꝑuer¬
so ordine imperiti peritos iudica re & desides studioses interdumtamen & hi
quisciet sice celiqua initiac caeperint inflant᷑ & cxtollunt᷑ aiuersum eos
quiuidert minuscapaces esse: Id orco igitur increpatione a postolicace austo¬
ritartis Paculus utriusq pacstis insoloriiã seprmens dicit Tuquis es qͥiudices
aelienũ seruum suoch̃ostatꝰ ut cacdit quod dicit stat aut cadit secundũ
sensum eius quẽ increpat dicit : Nac̃ &imperigor fiui deat quempicm ꝓ¬
fundus aliquio & ut ipse caperenon potest sentientem caecidisre cun
iucdicat & fideistatu & rurium quiinflarT escieflio & noncũ cccri¬

Expanded text:
verbi speciem capere, ne superbiant et spernant eos qui infirmiores sunt praecipit, verbi speciem capere, ne superbiant et spernant eos qui infirmiores sunt praecipit, et rursum his qui incapaces sunt perfectioris doctrinae mandat, ne judicent eos quorum sensus capacior est, et intellectus eminentior: solent enim perverso ordine imperiti peritos judicare, at desides studiosos. Interdum tamen et hi qui scientiae aliqua initia coeperint inflantur et extolluntur adversum eos qui videntur minus capaces esse; idcirco igitur interpretatione Apostolicae auctoritatis Paulus utriusque partis insolentiam reprimens dicit: Tu quis es, qui judicas alienum servum? suo Domino stat aut cadit. Quod dicit, stat aut cadit, secundum sensum ejus quem increpat dicit. Nam et imperitior, si videat quempiam profundius aliquid, et ut ipse capere non potest, sentientem, cecidisse eum judicat a fidei statu, et rursum qui inflantur ex scientia, et non cum chari
Abbreviated transcription (Latin):
& interirenon patiat᷑ : inmultis & enĩ deinteriorib animacesensibus serip
tura diuinco quacside extoriorib corporis loqͥtur membris: & sicut sepe
docuimꝰ intoriore hominem ueluider ł ccudire ł ambulare nomirori
Itac & nunc ipse interior homo ccut omnem cibũ dicit᷑ possepercipere siꝑfec¬
tus esti aut siin firmꝰ e holera manducare: sedut ꝑfectorꝰ in aecclesia con¬
cordiac &imperf&torꝰ tac̃ quãc̃ in honestorꝰ incorpore membrorꝰ hone tori¬
que cõponat ne hoc becct᷑ in eis ulla desensio diett: quim andu cat non man¬
ducanem non spernat & qui non manducat manduaccriem non iudic&:
Moc est quodd& ao libi dicit: quia non potest o culus dicesemaenidiq. Ne
mihinecesceria: & caput pecsib: non desidero operã uestrã sed multo
& hisergo quorꝰfides tanoc est ut omnia porsint manducoost: &omnem

Expanded text:
et interire non faciat. In multis etenim de interioribus animae sensibus divina et interire non faciat. In multis etenim de interioribus animae sensibus divina Scriptura quasi de exterioribus corporis loquitur membris, et sicut saepe docuimus, interiorem hominem, vel videre, vel audire, vel ambulare nominari, ita et nunc ipse interior homo aut omnem dicitur cibum posse percipere, si perfectus est, aut si infirmus est, olera manducare; sed ut perfectorum in Ecclesia concordiam et imperfectorum, tanquam inhonestorum in corpore membrorum honestorumque componat, nec habeatur in eis ulla dissensio, dicit: Qui manducat non manducantem non spernat, et qui non manducat manducantem non judicet. Hoc est, quod et alibi dicitur: « Quia non potest oculus dicere manui, Non es mihi necessaria, et caput pedibus, Non desidero operam vestram; sed multo  his ergo, quorum fides tanta est, ut omnia possint manducare et omnem
Abbreviated transcription (Latin):
tellegere non potest: disceptactionib: cogitationũ moueri alius enim inquit
pulos hostactur negulȩ & gurgitir est magist sed de illis sine dubio dicit
quorꝰ fidesperfatco ẽ & nullis in uerbodĩ discretionib: impedit᷑ : quosi demapos
in cliis spiritales coppellaot Cũ dicit spirita lisaute examina tomnio
ipse estergo de quo hic dicit: aliu sccutẽ credit inanducae omnia: deniq
hacbeo quace loquar uobis sed non potestis illa modo audre : ueni & autem
pacra eleus spĩ ueritatis & ipseuos docebit omnia: ista sunt ergo omnia
quȩ credit manducareis profidei perfatione ꝑ gractiã scĩ sp̃s capax
uerbi seredonis extgerit: : hac b& tamen & infirmꝰ quod sumaet ex uer¬
bo dĩ & estspecies quaedã uerbi quã hic a postolos holere appellacuit:
quoce coudierłes sensum nontarubustũ sedoat & fostem quãc sustontet

Expanded text:
telligere non potest, disceptationes cogitationum commoveri. « Alius enim, inquittelligere non potest, disceptationes cogitationum commoveri. « Alius enim, inquitpulos hortatur, nec gulae et gurgitis est magister: sed de illis sine dubio dicit, quorum fides perfecta est, et multis in verbo Dei discretionibus impeditur, quos idem Apostolus in aliis spiritales appellat, cum dicit: Spiritalis autem examinat omnia . Ipse est ergo de quo hic dicit: Alius autem credit manducare omnia. Deniquehabeo, quae loquar vobis, sed non potestis illa modo audire, veniet autem Paracletus, Spiritus veritatis, et ipse vos docebit omnia . Ista ergo sunt omnia quae credit manducare is qui pro fidei perfectione per gratiam Spiritus sancti capax verbi secretioris exstiterit, habet tamen et infirmus quod sumat ex verbo Dei. Est species quaedam verbi, quam hic Apostolus olera appellavit, quae audientis sensum non tam robustum reddat et fortem, quam sustentet
Abbreviated transcription (Latin):
fundiore magissensu elocui t : Neque enĩ ex circũ cisione uenierib: deedents
holbrib lax aeliquid mandi aeuerat ut ipss ꝯuenre udecetur quodait
quicutẽ in firmꝰe holereo manducat: unde bonstaoteum decibo uerb istec
trcostare & infirmũ dicere esseinfide eum qui nonita perfetus est sen¬
sib: ut porsit omnem cibum uerbidĩ sumene: sicut & ipse copostulus in ocliis dicre
ꝑ fectorꝰ hoc est cib solidus eorꝰ quipossibilitate sumendi &x esertactos hocbent
sensur aeddis critionem bonił morli : &iterũ adcchos dicit Lacc uobs
patũ dedinonescã: Non dumenim poterats : & num quid ineptierimus
ut putemꝰ copostalus quimissus e procedicase uerbũ di leocpostcosse secum
quod corint hics potũ decre: sed manifestũ est: haec eum dequalitate uerbi
proloqui & propter eco dicere siqui infirmiore sensib: & non est itoo perfata
fidei ut deseor &iorib: misteriis capiat uerbũ non debereei perea quoce in¬

Expanded text:
enim ex circumcisione venientibus de edendis oleribus lex aliquid mandaverat, ut ipsis convenire videatur quod ait, qui autem infirmus est, olera manducet. Unde constat eum de cibo verbi ista tractare, et infirmum dicere esse in fide eum, qui non ita perfectus est sensibus, ut possit omnem cibum verbi Dei sumere: sicut et ipse Apostolus in aliis dicit: Perfectorum autem est cibus solidus, eorum qui pro possibilitate sumendi exercitatos habent sensus ad discretionem boni et mali . Et iterum ad alios dicit: Lac vobis potum dedi, non escam, nondum enim poteratis . Et nunquid ita inepti erimus, ut putemus Apostolum, qui missus est praedicare verbum Dei, lac portasse secum, quod Corinthiis potum daret? Sed manifestum est, hoc cum de qualitate verbi proloqui, et propterea dicere: si quis infirmior est sensibus, et non est ita perfectae fidei, ut de secretioribus mysteriis capiat verbum, non debere ei per ea quae in
Abbreviated transcription (Latin):
gentes dmꝰ spei inuocat supereos quisperant in euns ce quo e is beneditionir¬
manꝰ pracecatur ungorhestacuto bene dictiohuius modiutreplecent᷑
foratur luna: sed quia hec dexpo dicuntur: iillo sec tepos sumus mul¬
ttudine ꝑacis aduestese proeo quod peccificacunt per sanguinecplicissuae
uon soluque interra rꝰ sed&iã que incȩlis iunq nominib acutem quomado

Expanded text:
gentes Deum spei inmunus precatur augeri. Est autem benedictio hujusmodi, ut repleantur feratur luna . Sed quia haec de Christo dicuntur, in illo recte possumus multitudinem pacis advertere, pro eo quod pacificavit per sanguinem crucis suae non solum quae in terra s
Abbreviated transcription (Latin):
ne scluctur : & ideo &ĩ com non mnaenducans omnico nec omniũ scienTiam
sumens cegere tamen&iã ipsegratias dicit᷑ do: nemo enim nostrũ sibi uiuit
loco ubi &planare tempticuimꝰ sermonẽ apõs quoait: siccutẽ mostui sumꝰ
cũ xp̃o credimꝰ quic & conunuemꝰ ei : si ergo meminimꝰ quoce in hoc locoditti
sunt ex ipsis &i cõpropositꝰ inpreseri sermoc postol aꝑtior & lucidior
fi& quomodonemonostrum sibi uiuat & nemosibi moria tur: non enĩ
unꝰ quisq: ipse sibidat sed axposumt mostis eemplũ quisolus p&ccato
mostuus est ut& ipse mitatione eius possitcclienꝰ & mortubs efstoti¬

Expanded text:
ne salvatur. Et ideo etiam non manducans omnia, nec omnium scientiam ne salvatur. Et ideo etiam non manducans omnia, nec omnium scientiam sumens, agere tamen etiam ipse gratias dicitur Deo. Nemo enim nostrum sibi vivitloco ubi explanare tentavimus sermonem Apostoli, quo ait : Si autem mortui sumus cum Christo, credimus quia et convivemus ei. Si ergo meminimus quae in hoc loco dicta sunt, ex ipsis etiam propositus in praesenti sermo apostolicus apertior et lucidior fiet, quomodo nemo nostrum sibi vivat, et nemo sibi moriatur. Non enim unusquisque ipse sibi dat, sed a Christo sumit mortis exemplum, qui solus peccato mortuus est, ut et ipse imitatione ejus possit alienus et mortu
Abbreviated transcription (Latin):
dehis qõrum coliusomnem diem Niuisud eelternos iudiecet dier possumꝰ¬
illuo serine quod in scripturir diuinis unũ quodq: cacpitulũ in quod ogmac
pi& cotis & fidei conte n& dies dicat᷑: uere enim dies est quia inluminat
merlem quicc ignoranicce tenebris fugaat quic exp̃m qui solus est iustita
hacb& inse: si quiergo sit qui ita diuinis litteris opercõ inpendeot acstu¬
dium ut omnẽ diem &omnẽ sensum scripturȩ diuinae discutiat & deiu¬
dic& : Itacut noneum transeat delege iotec unum ł unꝰ apex hi comnemdiem
uidebitur le dicare : quiccute ñ est tqłus ingenio celternos idest paucos &¬
multis capi& sensus & si non qui ad plenitudinẽ scierliae sufficient᷑ ut
ceste quicedsismãe fidei sactis sint uterq: ergo secundum cepostoli consiliũ
gratia sagact do illequisapit omnem diem & quia maenducet omro
id est quiac agnꝰcit & intellegit omnia : & ille quiahic& nonomnia man¬
duo& nonuni uersorꝰ intelle gerłiã capiat breuitamenfidei confessio¬

Expanded text:
alternos judicat dies. Possumillud sentire, quod in Scripturis divinis unumquodque capitulum, in quo dogma pietatis et fidei continetur, dies dicatur. Vere enim dies est qui illuminat mentem, qui ignorantiae tenebras fugat, qui Christum, qui sol est justitiae, habet in sese. Si quis ergo sit qui ita divinis litteris operam impendat ac studium, ut omnem diem et omnem sensum Scripturae divinae discutiat et dijudicet, ita ut non eum pertranseat de lege iota unum vel unus apex, hic omnem diem videbitur judicare: qui autem non est tantus ingenio, alternos, idtis capiet sensus, qui si non ad plenitudinem scientiae sufficiant, at certe qui ad summam fidei satis sint. Uterque ergo secundum apostolicum consilium gratias agat Deo; ille qui sapit omnem diem et qui manducat omnia, id est, qui agnoscit et intelligit omnia; et ille qui, licet non omnia manducet et non universorum intelligentiam capiat, brevi tamen fidei confessio