comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tos ac ꝑsecutores nisi impios habere ñ
possumus. Num gͥ diligendi sunt impu:
Num impus henefaciendum ẽ: Num ꝓ
impus ctiam orandum ẽ. Ita plane.
Qui enim hoc pͣcipit ds̾ ẽ. Hec tamennos
hoc pacto socirtati adiungit impioꝵ.
quibus & ipse pascendo & uitã salutẽꝙ
largiendo ñutiq sociatur. Consilium
quippt euis quantum homini pionosse
donatumẽ exponit apłs dicens. Igno¬
ras quia patientia dĩ ad pęnitentiam
te adducit. Adhanc uolumus addu¬
ei ꝓ quibus int̾uenimuf. ñtoꝵ peccatis
ut parcimus ut. fauemus. Nam quosdã
quoꝵ crimina manifesta sunt a ur̃a
scurritate liberatos. a societate tam̃
remouemus altaris. ut penitendo pla¬
care possint quẽ peccando contẽpse¬
rant. seꝙ ipsos punendo. Namnichil
aliuid agit quam ueracit᷑ penitet. nͥ
ut id qa malt fecerit impunctum eẽ
ñ sinat. Fo quippe mͦ nͣ parcenti ille
parcit. cuius altum iustumꝙ udiciũ

Expanded text:
tos ac persecutores nisi impios habere non tos ac persecutores nisi impios habere non possumus. num igitur diligendi sunt impii? num impiis benefaciendum est? num pro impiis etiam orandum est? ita plane. qui enim hoc praecipit, deus est; nec tamen nos hoc pacto societati adiungit impiorum, quibus et ipse parcendo et uitam salutemque largiendo non utique sociatur. consilium quippe eius, quantum homini pio nosse donatum est, exponit apostolus dicens: Ignoras, quia patientia dei ad paenitentiam te adducit? ad hanc uolumus adduci, pro quibus interuenimus, non eorum peccatis uel parcimus uel fauemus. Nam quosdam, quorum crimina manifesta sunt, a uestra seueritate liberatos a societate tamen remouemus altaris, ut paenitendo placare possint, quem peccando contempserant, seque ipsos puniendo. nam nihil aliud agit, quem ueraciter paeniteut id quod mali fecerit, impunitum esse non sinat: eo quippe modo sibi non parcenti ille parcit, cujus altum justumque judicium
Abbreviated transcription (Latin):
diuina multos abuti ad pnitiẽ suam quis
nesciat. Quos arguens apłs & grauit̃ in¬
crepans. dicit. Eaistimas autẽ ohomo om̃is
qui iudicas eos qui talia agunt & facis ea.
qm̃ tueffugies udicium dĩ: Andiuitias
benignitatis eius & patientiȩ & longanimi¬
tatis contemnis. ignorans qmͣ benignitas
dĩ adpęnitentiam te adducit. Scd̾m du
ritiã autẽ cordis tui & cor impenitens the¬
saurizas tͥ iram indiem irȩ & reuelationẽ
iusti iudicii dĩ qui redaet unicuiq sedm̃
opera eius. Numquid qm̃ isti insua nequina
ꝑseuerant. ideo ds̃ insua patientia ñ ꝑseue¬
rat. ꝑpauca in hoc scło puniens. ne diina
ꝓuidentia ñ ẽe credatur. & multa seruans
ultimo examini ut futurum udicium cõ¬
m̃detur: Nonut opinor magister ille cȩle¬
diligamus inimicos. benefaciamus eis qͥ nos
oderunt. oremus ꝓeis quinos ꝑsequuntur.
cum ꝓculdubio si pie dm̃ colimus inimicos
atꝙ odus aduersum nos acerrimis inetta¬

Expanded text:
diuina multos abuti ad perniciem suam quis diuina multos abuti ad perniciem suam quis nesciat? quos arguens apostolus et grauiter increpans dicit: Existimas autem, o homo omnis, qui iudicas eos, qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies iudicium dei? an diuitias benignitatis eius et patientiae et longanimitatis contemnis? ignoras, quoniam benignitas dei ad paenitentiam enitens thesaurizas tibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii dei, qui reddet unicuique secundum opera eius. numquid, quoniam isti in sua nequitia perseuerant, ideo deus in sua patientia non perseuerat perpauca in hoc saeculo puniens, ne diuina prouidentia non esse credatur, et multa seruans ultimo examini, ut futurum iudicium commendetur? Non, ut opinor, magister ille caelediligamus inimicos, benefaciamus eis, qui nos oderunt, oremus pro eis, qui nos persequuntur, cum procul dubio, si pie deum colimus, inimicos atque odiis aduersum nos acerrimis incita
Abbreviated transcription (Latin):
uita locus ẽ. Nam post hanc quisq id habebit
qđ inhac sibimet conquisierit. Ideo compel¬
lunur humani generis caritate int̾uenire
ꝓrcis. ne istam uitams finiant ꝑsupplicium.
ut ea funita ñpossint finire supplicium. Noli
gͦ dubitare hoc officium nr̃m ea religione
descendere: cũ ds̃ apud quẽ nulla ẽ iniqͥtas. cuiꝰ
sũma potestas ẽ. qͥntantũ qͣlis qͥs ꝙ sit uidet. ue¬
rũenã qͣlis futurussit p̃udet. qui solus potest in
iudicando ñlabi quia incognoscendo ñpo¬
test falli. faciat tamen sicut euangłim lo¬
quitur solem suum oriri suꝑbonos & malos
&e pluat suꝑiustos & inuistos. Cuius mira
ex hortans. diligite inquit inimicos uros
benefacite eis qui uos oderunt. & orate ꝓ
eis qui uos ꝑsequuntur. ut sitis filui patris
ur̃i quim cęlisẽ. qui facit solem suum ori¬
ri suꝑbonos & malos. & pluit suꝑ uistos
& inustos. Iic indulgentia & lenitate

Expanded text:
uita locus; nam post hanc quisque id habebit, uita locus; nam post hanc quisque id habebit, quod in hac sibimet conquisierit. ideo compellimur humani generis caritate interuenire pro reis, ne istam uitam sic finiant per supplicium, ut ea finita non possint finire supplicium. Noli ergo dubitare hoc officium nostrum ex religione descendere, cum deus, apud quem nulla est iniquitas, cuius summa potestas est, qui non tantum, qualis quisque sit, uidet, uerum etiam, qualis futurus sit, praeuidet, qui solus potest in iudicando non labi, quia in cognoscendo non potest falli, faciat tamen, sicut euangelium loquitur, solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. cuius mirabhristus exhortans: Diligite, inquit, inimicos uestros, benefacite eis, qui uos oderunt, et orate pro eis, qui uos persequuntur, ut sitis filii patris uestri, qui in caelis. est, qui facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. hac indulgentia et lenitate
Abbreviated transcription (Latin):
bantur. Ideo quippe quantum facultasda¬
tur ꝓpeccatis om̃ibus int̃cedimus. quia om̃a
peccata uidentur ueniabiliora cum lisquire¬
us ẽ correctionẽ ꝓmittit. łtec tua ẽ. hȩc &
nr̃a sentia. Nullomͦ gͦ culpas quas corrigi uo¬
lumus apꝓbamus. nec qđ ꝓperam committi¬
tur ideo uolumus impunitum ce̾ qr placet.
sed hominem miserantes. faci. nus autem seu
flagitiumꝰ testantes. quantomagis nobis dis¬
pliert uitium tanto minus uolumus inem¬
datum interire uitiosum. Facile est enim
atq. ꝓeliue malos odisse quia mali sunt. ra¬
rum autẽ ce pium eosdemipsos diligere qr
homines sunt. ut inuno simul & eulꝑam im¬
ꝓbes & naturam ꝓbes. Ac ꝓpterea culpam
iustus oderis. qđ ea fedatur natura quã di¬
ligis. Nonẽ gͥ iniquitatis sed potius humani¬
tatis societate deiinctus. qui ꝓpt̃ca t̾ crum¬
nis ꝑsecutor. ut sit hominis liberator. Morũ
porro corrigendoꝵ nullus alius quamin hac

Expanded text:
bantur. ideo quippe, quantum facultas dabantur. ideo quippe, quantum facultas datur, pro peccatis omnibus intercedimus, quia \'omnia peccata uidentur ueniabiliora, cum is, qui reus est, correctionem promittit\'. haec tua est, haec et nostra sententia. Nullo modo ergo culpas, quas corrigi uolumus, adprobamus nec, quod perperam committitur, ideo uolumus inpunitum esse, quia placet; sed hominem miserantes, facinus autem seu flagitium detestantes, quanto magis nobis displicet uitium, tanto minus uolumus inemendatum interire uitiosum. facile est enim atque procliue malos odisse, quia mali sunt, rarum autem et pium eosdem ipsos diligere, quia homines sunt, ut in uno simul et culpam inprobes et naturam probes ac propterea culpam iustius oderis, quod ea foedatur natura, quam diligis. non est igitur iniquitatis sed potius humanitatis societate deuinctus, qui propterea est criminis persecutor, ut sit hominis liberator. morum porro corrigendorum nullus alius quam in hac
Abbreviated transcription (Latin):
us &odicis nos ꝓbare ꝗd uolumus impunitum.
Et si constat nminus auctorem quã ꝓbatorem
tentri inom̃ibus quȩ peccantur. certum esse
nos culpȩ societate uinciri. qͦciens eum impuni¬
tum cẽ uolumus qui culpe tenctur obnoaius
llis uerbis quem ñ terreas. tux lenitatis & humani¬
tatis ignarum. Unde nos qui te nouimus &
hec querendi gr̃a non decermꝰ scripsisse minime
dubitamus. aluis tuis uerhiis adista citus respon¬
demus. Tamquã tnim nos hesitare in ha questi¬
one nolueris. aut p̾uidisti quid dicturi ẽẽmus.
aut ammonusti quiad dicere deberemus. &
aisti. Tum p̃terea accedit hoc qđ grauius est.
Nam om̃a peccata uidentur ueniabiliora. cum
is qui reus ẽ correctionem ꝓmiitit. Antequã
gͦ discutiamus quid sit illua granius qđ in
epłã tua sequitur. hoc interim qđ dedisti
accipiam. coꝙ utar admolem hanc amouen¬
dam. qua nr̃e intͣcessiones posse repͥmi uide¬

Expanded text:
us et dicis nos probare, quod uolumus inpunitum; us et dicis nos probare, quod uolumus inpunitum; et si constat non minus auctorem quam probatorem teneri in omnibus, quae peccantur, certum esse nos culpae societate uinciri, quotiens eum inpunitum esse uolumus, qui culpae tenetur obnoxius. i His uerbis quem non terreas tuae lenitatis et humanitatis ignarum? unde nos, qui te nouimus et haec quaerendi gratia, non decernendi scripsisse minime dubitamus, aliis tuis uerbis ad ista citius respondemus. tamquam enim nos haesitare in hac quaestione nolueris, aut praeuidisti, quid dicturi essemus, aut admonuisti, quid dicere deberemus. et aisti: \'Tum praeterea accedit hoc, quod grauius est. nam omnia peccata uidentur ueniabiliora, cum is, qui reus est, correctionem promittit\'. antequam ergo discutiam, quid sit illud grauius, quod in epistula tua sequitur, hoc interim, quod dedisti, accipiam eoque utar ad molem hanc amoliendam, qua nostrae intercessiones posse reprimi uide
Abbreviated transcription (Latin):
famulus x p̃i familieq eius. dilecto filio ma¬
cedomo in dño salutẽ. Negotiosissimĩun
re publiea uirum & ñ suis sed alioꝵ utilitatibꝰ
attentissimum. qualem teeẽ & tͥ gatulamur
& rebus humanis. nec descrere debemus alloqͥo.
nec occupare prormio. Accipe itaq qđ perme
ut nosse uoliusti. itt utrum ipse nossem eax peri¬
ri. Qd si paruum aut suꝑfluum iudicares. nul
lomͦ inter tammagnas tamꝙ necessarias curas
tuas curandum eẽ censeres. Queris ame cur of¬
ficu sacendotu nr̃i eẽ dicamus int̾uenire ꝓreis.
& nͥ obtineamus offendi. quasi qd erat officu
nr̃i minime reportemus. Ilbiuehemͣter tedi¬
cis ambigere. uitrum istud eax religione descen¬
dat. Deinde adiungis. qua ratione itamouea¬
ris siam si adño peccata inquis adeo ꝓhibent᷑
ut ne penitendi quidẽ copia post pͥmam tribu¬
atur. quẽ admodum nos possumus ea religio¬
ne contendere. ut nobis qualecumꝙ illud cri¬
men suent dmmuitatur : Adhuc urgues graui¬

Expanded text:
I FAMILIAEQVE EIUS DILECTO FILIO MACEDONIO IN DOMINO SALUTEM. Negotiosissimum in re publica uirum et non suis sed\' aliorum utilitatibus attentissimum, qualem te esse et tibi gratulamur et rebus humanis, nec deserere debemus alloquio nec occupare prooemio. accipe itaque, quod per me uel nosse uoluisti uel, utrum ipse nossem, experiri. quod si paruum aut superfluum iudicares, nullo modo inter tam magnas tamque necessarias curas tuas curandum esse censeres. quaeris a me, cur officii sacerdotii nostri esse dicamus interuenire pro reis et, nisi obtineamus, offendi, quasi, quod erat officii . nostri, minime reportemus. ubi uehementer te dicis ambigere, utrum istud ex religione descendat. deinde adiungens, qua ratione ita mouearis: nam si a domino peccata\', inquis, adeo prohibentur, ut ne paenitendi quidem copia post primam tribuatur, quem ad modum nos possumus ex religione contendere, ut nobis, qualecumque illud crimen fuerit, remittatur?\' adhuc urgues graui
Abbreviated transcription (Latin):
ter dr̃. Ueruntam̃ dñs iħe sine ulla ambigu¬
uate malos appellauit cosdẽ ipsos. quoꝵ patrẽ
dicebat dm̃. Nam ineodem sermone ubi illam
docebat orationẽ alio loco exhortans adp̃can¬
dum dm̃ ait. Petite & accipietis. querite & in¬
uenietis. pulsate & aperietur uobis. Om̃is
enim qui petit accipit. & qui querit inuenit.¬

Expanded text:
tur. uerum tamen dominus Iesus sine ulla ambiguitate malos appellauit eosdem ipsos, quorum patrem dicebat deum. nam in eodem sermone, ubi illam docet orationem, alio loco exhortans ad precandum deum ait: Petite et accipietis, quaerite et inuenietis, pulsate et aperietur uobis; omnis enim, qui petit, accipit
Abbreviated transcription (Latin):
augeri. Itaꝙ humilitatis meę p̾sentiã spondeo¬
ñ tam stilo quam uoto si uenerabilitatis tuae
scripta ꝓuisu relegero. Diuina te clem̃tia tuea¬
tur annisumum tris domine uentrabilis.
Curmicdhi fons orbis paruo sermone mrauit:
Anminus apta suis sperauit corda fluentis.
Cum pateat mens om̃is aquis. spectetꝙ loquacẽ
Religionis opem : gratos dat sonsibus ẏmbres
E xpectat qͦs plena fides ap̃i de stipite pendens.

Expanded text:
augeri. itaque humilitatis meae praesentiam spondeo noaugeri. itaque humilitatis meae praesentiam spondeo non tam stilo quam uoto, si uenerabilitatis tuae scripta pro uisu relegero. diuina te clementia tueatur annis innumeris, domine uenerabilis. Cur mihi fons orbis paruo sermone meauit? an minus apta suis sperauit corda fluentis? cum pateat mens omnis aquis spectetque loquacem religionis opem, gratos dat sensibus imbres, expectat quos plena fides Christi de stipite pendens.
Abbreviated transcription (Latin):
omino predicabili ac nimium suspi¬
crendo. omniꝙ laudum genere ꝓse¬
quendo patri augustino. audaco in
dño salutem. Ntabeo grãm beatiudini
tur. qđ libent̃ mei sumpseris temptam̃ta ser¬
monis: Tunc enim bonȩ fidei filiis audacia
datur. cum pat̾ni fontis ẏmbribus fuerit ir¬
rorata. cł uocaui itaq dulcis antistes non ut
prelargi pectoris pusillum libam̃ acciperem.
sedut ingens diuitis ubertim flum̃ haurirem.
Thesaurum fapientiȩ desideraui. sed minus ac¬
cepi quam uolui. Licet minus ñ debet dici. sed
munus qđ oraculum legis contulerit. augustinꝰ
sacrator uistitiȩ. instaurator spũalis gle. dispen¬
sator salutis einꝑ. Tam tͥ mundanus orbis notus¬
t̃ quam notatus. tam tuei cogninis quã ꝓbatꝰ.
Opto itaꝙ sapientie floribus pasci. & uiui fontis
haustibus irrigari. Presta cupienti. qđ utriq ꝓ¬
sit. Potest enim seminudi roboris urlam̃ geni¬
talt uiridari. si merurrit tuissensim fluentis

Expanded text:
 PRAEDICABILI AC NIMIUM SUSPICIENDO OMNIQVE LAUDUM GENERE PROSEQVENDO PATRI AUGUSTINO AUDAX IN DOMINO SALUTEM. Habeo gratiam beatitudini tuae, quod libenter mei sumpseris temptamenta sermonis; tunc enim bonae fidei filiis datur audacia. cum paterni fontis imbribus fuerit inrorata. prouocaui itaque, dulcis antistes, non ut praelargi pectoris pusillum libamen acciperem, sed ut ingens diuitis ubertim flumem haurirem. thesaurum sapientiae desideraui, sed minus accepi, quam uolui, licet minus non debet dici sed munus. quod oraculum legis contulerit Augustinus, sacrator iustitiae, instaurator spiritalis gloriae, dispensator salutis aeternae. tam tibi mundanus orbis notus est quam notatus, tam tu ei cognitus quam probatus. opto itaque sapientiae floribus pasci et uiui fontis haustibus inrigari. praesta cupienti, quod utrique prosit. potest enim seminudi roboris uelamen genitale uiridari, si meruerit tuis sensim fluentis
Abbreviated transcription (Latin):
tempores rediturus: Fcce pene factum ẽ. qđ in
quinꝙ uersuum tuoꝵ t̾cio posuisti. ut magis lo¬
quaeẽ quã eloquentẽ haberes epłam meã. Q
autẽ in quinto atq ultimo uersu .uii. pedesst̃.
utrum numerus tuum fefellit auditum. an
ex periri uoluisti utrum ego adhuc ista diuidi¬
care meminerim quȩ forte iam obliti sunt qui
talium aliquando studio si postea plurimum
in ecełiasticis litteris ꝓfecerunt. Esalterium ascõ
iheronimo translatum eax hebreo non habeo.
Nos autẽ ñ intͣpretati sumus. sed codicum latinoꝵ
ñ nullas m̃dositates ex grecis exemplaribus em̃¬
dauimus. Vnde fortassis fecerunis aliquid com¬
moduis quã erat. ñtam tale quale ẽẽ debeat.
Nam etiã nẽ qut forte nos tune p̃terierunt si le¬
gentes mouerint. collatis codicibus em̃damus.
Ita illud qđ ꝓfectum ẽ. tecum nosqͦq requirimꝰ¬

Expanded text:
temporis rediturus? Ecce paene factum est, quod in temporis rediturus? Ecce paene factum est, quod in quinque uersuum tuorum tertio posuisti, ut magis loquacem quam eloquentem haberes epistulam meam. quod autem in quinto atque ultimo uersu septem pedes sunt, utrum numerus tuum fefellit auditum, an experiri uoluisti, utrum ego adhuc ista diiudicare meminerim, quae forte iam obliti sunt, qui talium aliquando studiosi postea plurimum in ecclesiasticis litteris profecerunt? Psalterium a sancto Hieronymo translatum ex Hebraeo non habeo. nos autem non interpretati sumus, sed codicum Latinorum nonnullas mendositates ex Graecis exemplaribus cmendauimus. unde fortassis fecerimus aliquid commodius, quam erat, non tamen tale, quale esse debebat. nam etiam nunc, quae forte nos tunc praeterierunt, si legentes mouerint, conlatis codicibus emendamus. ita illud, quod perfectum est. tecum nos quoque requirim
Abbreviated transcription (Latin):
satores sunt. ꝑ quorum ministerium ꝑuenitur
adęt̾nam salutt̾. sed queritur inter dispensato¬
res ut fidelis quis inueniatur. Et int̃ ipsos si¬
deles in quorum me numero ille qui ñ fallaur
computet. aliusẽ̾ sic. alius autẽ sic. sicut ds̃ uni¬
cuiq partitus ẽ m̃suram fidei. Itaꝙ te fr̃ caris¬
sime atq dulcissime pascat potius dñs sapintię
floribus. & uui fontis haustibus irriget. Si quid
autẽ ꝑoptrulam meam religiosissimo studio
tuo confiteri posse arbitraris. quia & capacẽ te
ce̾ intellego. & auidum sentio magis milla nr̃a
opuscula quȩ multis uoluminibus comp̃hen¬
au̾ntur tͥ animus intendendus ẽ. quã ꝑ epłas
aliquid sperandum. ꝗđ tiuim desiderium possit
explere. Aut certe in p̃sentia sume qđ potero.
quã te puto tuam nobis ideo n̾ea hibere. qr nuis.
Quia cium magnum ẽ adiuuante dño. ut hom̃o
liber a cuiusquã loci muntre uenias adnos. sue
nobiscum di futurus. siue ꝑacto saltẽ pauxillo

Expanded text:
quorum ministerium peruenitur ad aeternam salutem; sed quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inueniatur, et inter ipsos fideles, in quorum me numero ille, qui non fallitur, computet, alius est sic alius autem sic, s icut unicuique deus partitus est mensuram fidei. Itaque te. frater carissime atque dulcissime, pascat potius dominus sapientiae floribus et uiui fontis haustibus inriget. si quid autem per operulam meam religiotuo conferri posse arbitraris, quia et capacem te esse intelligo, et avidum sentio; magis in alia nostra opuscula, quae multis voluminibus comprehenduntur, tibi animus intendendus est, quam per epistolas aliquid sperandum quod tuum desiderium possexplere. aut certe in praesentia sume, quod potero, quam te puto tuam nobis ideo non exhibere, quia non uis; quid enim magnum est adiuuante domino, ut homo liber a cuiusquam loci munere uenias ad nos siue nobiscum diu futurus siue peracto saltem pauxillo
Abbreviated transcription (Latin):
sum. de ciuus latis atq abditis pene trabͥus nescio
longe plura quam scio. eiusq multiplices sinus
opacosꝙ sccessus adire ac penetrare ñ ualeo sicut
uolo & me ñ aluia quam minis dignum re̾ co¬
gnosco : Porro sacrator iustitit quis ego. cuime
sacratum eẽ ꝑmagnum ẽ : lamuͦ qđ uꝑstãurãto¬
rẽ sp̃ualis głȩ me appellas. d aueniam. multum
cui loquaris ignoras. Ipse quippe aghuc in hac
gła sic instauror. ut de die indiem ñ slum quan¬
tum accedam. sedutrum omnino aliquid acce¬
dam laterenr fateor. Dispensator plane salu¬
tis ẽinȩ cum cȩteris innum erabilibus conscrins
meissum. Qd si uolens facio. itrcedem habeo.
Si autem inuitus. tantum dispensatio mͥ creditaẽ
Neꝙ enimt̃ẽ salutis illus dispensatorem ꝑuerbum
& sacram̃tum. iam hocẽ etiam ẽe participẽ. Nã
si ꝑbonos ñ dispen sarctur. ñ recte apłs diceret.
Imitatores mri estote. sicut & ego ap̃i. Rursussi

Expanded text:
sum, de cuius latis atque abditis penetralibus nescio sum, de cuius latis atque abditis penetralibus nescio longe plura, quam scio. eiusque multiplices sinus opacosque secessus adire ac penetrare non ualeo, sicut uolo, et me non aliud quam minus dignum esse cognosco? porro sacrator iustitiae quis ego. cui me sacratum esse permagnum est? iam uero quod instauratorem spiritalis gloriae me appellas, — da ueniam — multum. cui loquaris, ignoras; ipse quippe adhuc in hac gloria sic instauror, ut de die in diem, non solum quantum accedam, sed utrum omnino aliquid accedam, latere me fatear. dispensator plane salutis aeternae cum ceteris innumerabilibus conseruis meis sum. quod si uolens facio, mercedem habeo. si autem inuitus, tantum dispensatio mihi credita est; neque enim esse salutis illius dispensatorem per uerbum et sacramentum iam hoc est etiam esse participem. nam si per bonos non dispensaretur. non recte apostolus diceret: Imitatores mei estote sicut et ego Christi. rursus si
Abbreviated transcription (Latin):
cando. nimiumꝙ desiderabili fr̃i
audaci. Augustinus in dño salutem.
Grellem epłam tũam sed plane uehtm̃tem flagi
lȩtus accepi. ñ q facile sufficerem auiduati. sed qdđ
gratũlarer caritati tuȩ. quia & siñ de idonto
expets. bonum ẽ tam̃ qđ exrpetis. Et ad longã
quidem epłam conscribendam magis mͥ ocium
quam facultas defit. occupatissimo scilicet ȩe.¬
cdesiasticis curis. a quibus paucule temporum.
stilȩ uia recreant. ut cogitantẽ aliquid uł ea
quȩ magis urgent & mͥ uidentur pluribus ꝓfu¬
tura dictantẽ. ut reficientẽ corporis uires ñr̃e
necessarias seruituti. Nam uerba ñ desunt. qͥ¬
bus possit multa carta compleri. Sca qđ a no¬
bis ineadem sermonis ꝓliccitate desideras. ad
hoc me idontum ñ c̾e respondeo. Thosaurum
enim sapientie te desiderasse dixisti. sed minꝰ.
accepisst quam uolusti: cum ego exillo thesait¬
ro m̃dicabunda prece cotidianã supem rogem.
uixq impetrem. Oraculum autc̃ legis quomͦ

Expanded text:
CAXDO NIMIUMQVE DESIDERABILI FRATRI AUDACI AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Breuem epistulam tuam sed plane uehementem flagitlaetus accepi, non quod facile sufficerem auiditati, sed quod gratularer caritati tuae, quia, etsi non de idoneo expetis, bonum ėst tamen, quod expetis. et ad longam quidem epistolam conscribendam magis mihi otium quam facultas defit occupatissimo scilicet ecclesiasticis curis, a quibus pauculae temporum stillae uix recreant uel cogitantem aliquid uel ea, quae magis urgent et mihi uidentur pluribus profutura, dictantem uel reficientem corporis uires nostrae necessarias seruituti. nam uerba non desunt, quibus possit multa charta compleri: sed quod a nobis in eadem sermonis prolixitate desideras. ad hoc me idoneum non esse respondeo. thesaurum enim sapientiae te desiderasse dixisti, sed minus accepisse quam uoluisti, cum ego ex illo thesauro mendicabunda prece cotidianam stipem rogem uixque impetrem. Oraculum autem legis quo modo
Abbreviated transcription (Latin):
lasit. hoc enim lea posuit dicendo. ñ concupi¬
sces. ñ qđ hic ualeamus. sed ad qđ ꝓfici endo
tencdamus. Uerum hoc sit ñlonge quȩ hoc im¬
perat. sed side quȩ hoc impetrat. ñltttera qua
iubetur. sed spũ quodonatur. Nongͦ meritis ope¬
rantis hominis. sed largieitis gr̃a saluatoris. llti¬
litas itaq legis ẽ ut hominem de sua infirmitate
implorare compellat. Omnis enim quimuocaue¬
rit nom̃ dñisalius erit. Quom g inuocabunt
in quem ñcrediderunt : Quomͦ credent quem ñ¬

Expanded text:
la sit. hoc enim lex posuit dicendo: Non concupila sit. hoc enim lex posuit dicendo: Non concupisces, non quod hic ualeamus, sed ad quod proficiendo tendamus. uerum hoc fit non lege. quae hoc imperat, sed fide, quae hoc impetrat, non littera. qua iubetur, sed spiritu, quo donatur, non ergo meritis operantis hominis sed largientis gratia saluatoris. utilitas itaque legis est, ut hominem de sua infirmitate implorare compellat. omnis enim, qui inuocauerit nomen domini. saluus erit. quo modo ergo inuocabunt, in quem non crediderunt? quo modo credent
Abbreviated transcription (Latin):
post concupiscentias suasneat. Qđ quidẽ tam
magnum ẽ at si ommmodo fueret & quamuis
infint dum sumus in corpore mortis huius de¬
sideria peccati. nullitam̃ eoꝵ adhiberemus as¬
sensum. ñ ẽẽt unde diceremus patri n̾ro quiẽ
incelis. dimitte nobis debita nr̃a. Nec tam̃ ideo
tales iam eẽmus. quales erimus cum mortale
hoc induerit immortalitatẽ. Tunc enim ñ so¬
lum nulli desiderio peccati obediemus. sednuil¬
laerunt desideria talia. quibus ñ obedire iube
iã qd inme habitat peccatum. de concupiscen¬
tia carnis dr̃ quȩ operatur in nobis motussuos.
ttiam quando eis nobedimus. dum ñ regnat pec¬
catum innromortali corpore ad obediendum
desideriis cuis. nec eaxhibemus membra nostra
arma iniquitatis peccato. In qua iustitia ñdum
consummata ꝑseuerant᷑ ꝓficientes ad euis con¬
sumnationem quand oꝙ ueniemus. ubi pecca¬
ti conscientia ñ cohibenda atq frenanda. sednal¬

Expanded text:
post concupiscentias suas non eat. quod quidem tam post concupiscentias suas non eat. quod quidem tam magnum est, ut, si omni modo fieret et, quamuis insint, dum sumus in corpore mortis huius, desideria peccati, nulli tamen eorum adhiberemus adsensum, non esset, unde diceremus patri nostro, qui est in caelis: Dimitte nobis debita nostra. nec tamen ideo tales iam essemus, quales erimus, cum mortale hoc induerit inmortalitatem; tunc enim non solum nulli desiderio peccati oboediemus, sed nulla erunt desideria talia, quibus non oboedire iubeaid, quod in me habitat, peccatum, de concupiscentia carnis dicitur. quae operatur in nobis motus suos, etiam quando eis non oboedimus, dum non regnat peccatum in nostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius nec exhibemus membra nostra arma iniquitatis peccato. in qua iustitia nondum consummata perseueranter proficientes ad eius consummationem quandoque ueniemus, ubi peccati concupiscentia non cohibenda atque frenanda sed nul
Abbreviated transcription (Latin):
cupisces. Seã peccatum ꝑbonum fallit. & per
illud occidit eos. qui cum sint carnales putant
sius iuribus legem spiritalem se posse complere.
cit. Ilbi lean̾ẽ. nec p̃uaricatio. Lex gͦ subintra¬
uit sicut alibi ipse testatur. ut habundaret de¬
lictum. Ubi autẽ habundauit delictum supha¬
bund auit grã. stȩc ẽ au̾temutilitas legis. qͣ osten¬
dit homine̾m sibi ipsum ut sciat infirmitatẽ
suam. & uideat quẽ admodum ꝑ phibitionem
augeatur potius carnalis concupiscentia quam
sanetur. Appetuntur enim ardentius quȩ ue¬
tantur. dumid qđ spiritalit̾ uibetur. carnalis
obseruare compellitur. Ilt autẽ sit spiritalis
quilegemimpleat spiritalem ñ fit ipsa lege sed
grã. hocẽ ñ imperio sedbeneficio. non iubente
littera sed uiuante spñ. Incipit autem homo se¬
cundum grãm ininteriore homine renouarr.
ut m̃te agat qđ amat. nec carni consentiat agen¬
ti qđ odit. idẽ ñ ut omnino ñ concupiscat. sedut

Expanded text:
cupisces. sed peccatum per bonum fallit et per cupisces. sed peccatum per bonum fallit et per illud occidit eos, qui cum sint carnales, putant suis uiribus legem spiritalem se posse complere. cit: Ubi lex non est. nec praeuaricatio. lex ergo subintrauit, sicut alibi ipse testatur, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit delictum, superabundauit gratia. Haec est igitur utilitas legis. quia ostendit hominem sibi. ipsum, ut sciat infirmitatem suam et uideat. quem ad modum per prohibitionem augeatur potius carnalis concupiscentia, quam sanetur. appetuntur enim ardentius. quae uetantur. dum id, quod spiritaliter iubetur, carnalis obseruare compellitur. ut autem sit spiritalis. qui legem impleat spiritalem. non fit ipsa lege sed gratia, hoc est non imperio sed beneficio, non inbente littera sed iuuante spiritu. incipit autem homo secundum gratiam in interiore homine renouari, ut mente agat, quod amat, nec carni consentiat agenti, quod odit, id est non ut omnino non concupiscat, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
Occasione autẽ accepta peccatum ꝑ mandatum
operatum ẽ in me omnem concupiscentiã. Sine
lege enim peccatum mortuum ẽ. Ego autem
uiuebam aliquando sine lege. Adueniente
autem mandato peccatum reuixit. Ego autẽ
mortuus sum. & inuentum ẽ mͥ mandatum
qđ erat inuitam. hoc cẽ inmortẽ. Peccatum
enim occasione accepta ꝑmandatum fefellit
me & ꝑillad occidit. Itaꝙ lex quidem sca.
& mandatum scm̃. & iustum & bonum. Qđ¬
ꝗͣ bonumẽ. mn factumõ mors: Absit. Sed pec¬
catum ut appareat peccatum ꝑbonum mͥ ope¬
ratumẽ mortem. ut siat suꝑ modum peccatũ
peccans ꝑmandatum. Scimus enim quia leco
spiritalis ẽ ego autẽ carnalis sum. uenundatꝰ
sub peccato. Qd enim operor ignoro. Non enim
qđ uolohoc ago. sed qđ odiillud facio. Si aut̃
qđ nolo hoc facio consentio legi qmͣ bona ẽ.
Uidemus itaq in his apłicis uerbis legẽ ñ solum
ñẽe peccatum seã etiã ẽẽ scãm. & mandatum
scm̃. & iustum & bonum. quo dictum ẽ ñcon¬

Expanded text:
a peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. sine lege enim peccatum mortuum est. ego autem uiuebam aliquando sine lege. adueniente autem mandato peccatum reuixit, ego autem mortuus sum et inuentum est mihi mandatum, quod erat in uitam, hoc esse in mortem. peccatum enim occasione accepta per mandatum fefellit me et per illud occidit. itaque lex quidem sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum. qpeccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. ut fiat super modum peccatum peccans per mandatum. scimus enim, quia lex spiritalis est, ego autem carnalis sum uenundatus sub peccato. quod enim operor, ignoro; non enim, quod uolo, hoc ago. sed, quod odi, illud facio. si autem. quod uolo. hoc facio, consentio legi, quoniam bona est. Videmus itaque in his apostolicis uerbis legem non solum non esse peccatum, sed etiam esse sanctam et mandatum sanctum et iustum et bonum, quo dictum est: Non con
Abbreviated transcription (Latin):
malos inmala dissensione pereamus. quã¬
uis ur̃os maiores ñ exeeratores maloꝵ. sed
accusatores innocentium fuisse siuelitis
possimus ostendere. Sed quicumꝙ illi &
qualescumq fuerint. portent sarcinas su¬
as. Ecce seripturȩ communes. eoce ubino¬
uimus xp̃m. ecce ubi nouimus ȩccłiam.
Si cxp̃m ipsum tenetis. ipsam ȩccłiam qua
renͣtentts:: Sun ipsum xp̃m quẽ legitis
aoñ udetis tam̃ ꝓpł ueritatẽ scripturarũ
facti sumus. & mandatis quia occiditis nos. qr
ueritatem uobis dicimus. & inerrore uos peri¬
re quantum possumus ñ ꝑmittimus. Ilindicet
nos ds̾ de uobis. ut ipsum errorem nr̃m inuo¬
bis occidat. & nobiscum de ueritate gaudea¬
tis amen. Explicit epła sc̃i augustini

Expanded text:
malos in mala dissensione pereamus, quammalos in mala dissensione pereamus, quamuis uestros maiores non execratores malorum sed accusatores innocentium fuisse, si uelitis, possimus ostendere. sed quicumque illi et qualescumque fuerint, portent sarcinas suas. ecce scripturae communes, ecce ubi nouimus Christum, ecce ubi nouimus ecclesiam. si Christum ipsum tenetis, ipsam ecclesiam quare non tenetis? si in ipsum Christum, quem legitis et non uidetis, tamen propter ueritatem scripfacti sumus; et mandatis quia occidetis nos qui veritatem vobis dicimus, et in errore vos perire quantum possumus non permittimus. Vindicet nos Deus de vobis, ut ipsum errorem vestrum in vobis occidat, et nobiscum de veritate gaudeatis. Amen. EPISTOLA CVI. Augusti
Abbreviated transcription (Latin):
ieiamus. aut disruptis ꝑscismata retibus
dum quasi malos pisces cauemus. inmare
ꝑnitiosȩ libertatis eoc eamus. ꝓptͣ hoc enim
ins atq aliis similitadinibus dñs seruoꝵ suoꝵ
tolerantiam confirmauit. ne dum se boni
putant mnaloꝵ ꝑmiatione culpari. ꝑ huma¬
nas od temerarias dissensiones aut paruu¬
losꝑdant. aut paruuli pereant. Qđ usq
adeo cęlestis magister cauendum p̃monuit.
ut etiam de ꝓpositis malis plebem securã
faceret. ne ꝓpt̃ illos doctrinȩ salutaris
cathedra desereretur. in qua coguntur
etiam mali bona dicere. sieq enim sua st̃
que dicunt seddĩ. qui in cathedara unita¬
tis doctrinam posuit ueritatis.  inde il¬
le uerax & ipsa ueritas. de p̃positis sua
mala facientibus & dĩ bona dicentibus ait.
Quȩ dicunt facite. quȩ autẽ faciunt facere
nolite. Dicunt enim & ñ facuint. Nonutiq
diceret quȩ facuint facere nolite. nͥ mani¬
festa ecñt mala que faciunt. Nongͦ ꝓpt̃

Expanded text:
roiciamus aut disruptis per schismata retibus, roiciamus aut disruptis per schismata retibus, dum quasi malos pisces cauemus, in mare perniciosae libertatis exeamus. propter hoc enim his atque aliis similitudinibus dominus seruorum suorum tolerantiam confirmauit, ne, dum se boni putant malorum permixtione culpari, per humanas et temerarias dissensiones aut paruulos perdant aut paruuli pereant. quod usque adeo caelestis magister cauendum praemonuit, ut etiam de praepositis malis plebem securam faceret, ne propter illos doctrinae salutaris cathedra desereretur, in qua coguntur etiam mali bona dicere. neque enim sua sunt, quae dicunt, sed dei, qui in cathedra unitatis doctrinam posuit ueritatis. proinde ille uerax et ipsa ueritas de praepositis sua mala facientibus et dei bona dicentibus ait: Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite; dicunt enim et non faciunt. non utique diceret: Quae faciunt, facere nolite, nisi manifesta essent mala, quae faciunt. Non ergo propter
Abbreviated transcription (Latin):
te ipse ds̃ isrł uniuersȩ terrȩ uocabitur. Non
nouimus quid de traditoribus dicatis. quos
numquam conuincere. numquã ostendere po¬
tiustis. Non dico quia ur̃i potius intali crimine
detecli & confessi manifestantur. Quid ad nos
ptinet de sarcinis alienis. nisi ut quosboftriga¬
in spu mansuetudinis & diligentia caritatis.
quos autẽ corrigere ñualemus etiã sinecessi¬
tas cogit ꝓ salute cȩteroꝵ ut dĩ sacram̃ta nobi¬
scum communicent. peccatis tam̃ eorum ñ
cominunicemus. qđ ñ fit nͥ consentiendo &
fauendo: Sic enim eos inisto mundo in quo
eccłia catholica ꝑomines gentes diffunditur.
quẽ agrum suum dñs dicit tamquã ⁊ izania
int᷑ tetticum. ut in hac unitatis area tãquã
&e sacram̃ti tam quã malos pisces cum bonis
inclasosusꝙ ad tempus messis aut uentilati¬
dicemus & triticum aut grana nuda ante
tempis de area separata ñm horreum mitten¬
da purgemus. seduolatilibus colligenda ꝓ¬

Expanded text:
te ipse deus Israhel uniuersae terrae uocate ipse deus Israhel uniuersae terrae uocanouimus, quid de traditoribus dicatis, quos numquam conuincere, numquam ostendere potuistis. non dico, quia uestri potius in tali crimine detecti et confessi manifestantur; quid ad nos pertinet de sarcinis alienis, nisi ut, quos possuin spiritu mansuetudinis et diligentia charitatis; quos autem corrigere non valemus, etiamsi necessitas cogit pro salute caeterorum ut Dei Sacramenta nobiscum communicent, peccatis tamen eorum non communicemus, quod non fit nisi consentiendo et favendo. Sic enim eos in isto mundo, in quo Ecclesia catholica per omnes gentes diffunditur, quem agrum suum Dominus dicit, tanquam zizania inter triticum, vel in hac unitatis area tanquam et Sacramenti tanquam malos pisces cum bonis inclusos, usque ad tempus messis , aut ventilatidicemus et triticum aut grana nuda ante tempus de area separata non in horreum mittenda purgemus, sed uolatilibus colligenda p
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur. & laudis eus plena est t̾ra. Ab af¬
frico enim posita ẽ iherłm. sicut legitur in
ẽ. & ibi mons umbrosus. mons oliueti. unde
a scendit incęlum. ut cooperiret cȩlos uirtus
ruit ossuum. & cȩtera quȩ illic de eius passione
dicuntur. ibi agnouimus eccłiam in eo qđ illic dr̃
litare sterilis quȩ ñ paris. crumpe & clamaque
ñ parturis. qm̃ multi filii desertȩ magis quam¬
eus quȩ habet uirum. Dixit enim dñs. dilata
locum tabernaculi tui. & aulas tuas consige.
ñt̃ qđ parcas. porrige longius funiculos. & pa¬
losualidos confirma. Etiam atq etiam indeac¬
teram atq sinistram extende. Sem̃ enim tuu
hereditabit gentes. & ciuitates quȩ desertȩ
erant in habitabis. Nonẽ qđ metuas. p̃ualebis
enim. nec erubescas qđ detestabilis fueris. Con¬
fusionẽ enim inꝑpetuum obliuisceris. igno¬
miȩ uiduitatis tuȩ ñeris memor. qm̃ ego
sum añs qui feci te. añs nomen ei. & qui eruit

Expanded text:
sequitur: Et laudis eius plena est terra. ab Asequitur: Et laudis eius plena est terra. ab Africo enim posita est Hierusalem, sicut legitur in sum est; et ibi est mons umbrosus, mons oliueti, unde ascendit in caelum, ut cooperiret caelos uirtus ruit os suum et cetera, quae illic de eius passione dicuntur, ibi agnouimus et ecclesiam in eo, quod illic dicitur: Laetare sterilis, quae non paris, erumpe et exclama, quae non parturis, qeius quae habet uirum. dixit enim dominus: dilata locum tabernaculi tui et aulas tuas confige — non est quod parcas —, porrige longius funiculos, palos ualidos confirma, etiam atque etiam in dextram atque sinistram extende. semen enim tuum hereditabit gentes et ciuitates quae desertae erant inhabitabis. non est quod metuas — praeualebis enim — nec erubescas quod detestabilis fueris. confusionem enim in perpetuum obliuisceris, ignominiae uiduitatis tuae non eris memor. quoniam ego sum dominus qui facio te, dominus nomen ei, et qui eruit
Abbreviated transcription (Latin):
omnem t̾ram gła tua. Ulbi agnouimus xp̃m
ineo qđ seriptum t̃. ds̃ uidicium tuum regi
dͥa. & iustitiam tuam filio regis ibi agnouimꝰ
& eccłiam meo qđ de illo inpsalmo ipso dr̃
Et dominabitur amari usꝙ admare. & a flumi¬
ne usꝙ adtͣminos orbis t̃re. Coram illo deci¬
dent ethiopes. & inimici eius t̾ram lingent.
Reges tharsis & insulȩ munera offerent. reges
arabum & saba dona adducent. & ad orabt᷑
eum omnes reges. omnes gentes seruient illi.
llbi agnouimus copm in eo qđ scriptum ẽ. la¬
pidem de monte sine manibus p̾cisum fregis¬
se omnia regna t᷑rarum. utiq illa quȩ de
culturis demonum p̾sumebant. ibi agnouimꝰ
& eccłiam in eo qđ dictum ẽ lapidem illum
creuisse & factum montem magnum. & re¬
pleuisse omnem t̾ram. Libi agnouimus axp̃m
in eo qđ scriptum ẽ. p̃ualebit dñs aduersuseos.
&e eat̾minabit omnes deos gentium t̾re. ibi
ueniet. & sc̃s de monte umbroso. operiet eȩ¬
los uirtus euis. ibi agnouimus eccłam in eo qd

Expanded text:
am gloria tua . Ubi agnovimus Christum in eo quod scriptum est, Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis; ibi agnovimus et Ecclesiam in eo quod de illo in psalmo ipso dicitur, Et dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis tedent Aethiopes, et inimici ejus terram lingent. Reges Tharsis et insulae munera offerent, reges Arabum et Saba dona adducent; et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient illi. ubi agnouimus Christum in eo, quod scriptum est lapidem de monte sine manibus praecisum fregisse omnia regna terrarum utique illa, quae de culturis daemonum praesumebant, ibi agnouimus et ecclesiam in eo, quod dictum est lapidem ipsum creuisse et factum montem magnum et repleuisse omnem terram. ubi agnouimus Christum in eo, quod scriptum est: Praeualebit dominus aduersus eos et exterminabit omnes deos gentium terrae, ibueniet et sanctus de monte umbroso; operiet caelos uirtus eius, ibi agnouimus ecclesiam in eo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s gentes. Frigite oculos cordis & considerate
totum orbẽ t̾rarum. quomͦ in semine abrahȩ
benedicuntur om̃s gentes. Tunc ab uno crede¬
batur qđ ñdum uidebatur. uos iam uidetis. &
adhuc inuidetis. Passio dñi p̃cium ẽ orbis tra¬
rum. Ille totum orbem redemit. & uos cum to¬
to orbe adluerum ur̃m ñ concordatis. sed pocius
indamnum ur̃m in parte litigatis. ut totum
ꝑdatis. Audite in psalmo quo p̾cio redempti su¬
mus. Foderunt inquit manus meas & pedes.
dinumerauerunt omnia ossa mea. ipsi uͦ con¬
siderauerunt & conspexerunt me. diuisert̃
sibi uestim̃ta mea. & suꝑ uestim̃tum meum
miserunt sortẽ. Quare diuisores uestim̃toꝵ
añi eẽ uultis. & tunicam illam caritatis desuꝑ
textam quam nec ꝑsecutores eus diuiserunt
tenere cum toto orbe ñuultis: In psalmo ipso
legitur. quia totus orbis eam tenet. Commemo¬
rabuntur inquit & conuertentur ad dnm uni¬
uersi fines t̃rȩ. & adorabunt in conspectu eius

Expanded text:
omnes gentes . Erigite oculos cordis, et considerate totum orbem terrarum, quomodo in semine Abrahae benedicuntur omnes gentes. Tunc ab uno credebatur quod nondum videbatur; jam vos videtis, et adhuc invidetis. Passio Domini pretium est orbis terrarum; ille totum orbem redemit: et vos cum toto orbe ad lucrum vestrum non concordatis, sed potius in damnum vestrum in parte litigatis, ut totum perdatis. Audite in Psalmo, quo pretio redempti sumus: Foderunt, inquit, manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea. Ipsi vero considerauerunt et conspexerunt me, diuiserunt sibi uestimenta mea et super uestimentum meum miserunt sortem. quare diuisores uestimentorum domini esse uultis et tunicam illam caritatis desuper textam, quam nec persecutores eius diuiserunt, tenere cum toto orbe non uultis? in psalmo ipso legitur, quia totus orbis eam tenet: Commemorabuntur, inquit, et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae et adorabunt in conspectu eius
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ adnaufragium. utrum uno grandi fluctu na¬
uis operiatur & obruatur. an paulatim subre¬
pens aqua insentinam. & ꝑ negligentiam dere¬
licta atꝙ contempta impleat nauem atq sub¬
mergat: Eꝓpt᷑ hoc ireiunia & elemosinȩ &
orationes inuigilant. in quibus cum dicimus
dimute nobis sicut & nos dimittimus. mani¬
festamus habere nos qđ nobis dimittatur.
atq in his uerbis humiliantes animas nr̃as
cotidianam quodammͦ agere pęnitentiã ñ
cessamus. Ad ea quȩ scripsisti putomebreuit.
sed sufficient̃ respondisse. Suꝑẽ ut ille ñ sit
contentiosus. ꝓpt̃ quẽ lucrandum ad me
tales litteras dandas putasti. Explic̃ epła¬

Expanded text:
rest ad naufragium, utrum uno grandi fluctu narest ad naufragium, utrum uno grandi fluctu nauis operiatur et obruatur, an paulatim subrepens aqua in sentinam et per neglegentiam derelicta atque contempta impleat nauem atque submergat\'? propter hoc ieiunia et elemosynae et orationes inuigilant. inquibus cum dicimus: Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus. manifestamus habere nos. quod nobis dimittatur, atque in his uerbis humiliantes animas nostras cotidianam quodam modo agere paenitentiam non cessamus. ad ea, quae scripsisti, puto me breuiter sed sufficienter respondisse; superest, ut ille non sit contentiosus, propter quem lucrandum ad me tales litteras dandas putasti. CCLXVI.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥe penitentes appellantur. De talienim pe¬
nitentia locutus ẽ apłs paulus ubi ait. Ne ite
rum cum uenero humiliet me as aduos. & lu¬
geam multos ex his qui ante peccauerunt. &
ñ egerunt penitentiam. suꝑ immundicia &
luccuria & fornicanone quã egerunt. Neq
enim seribebat ista. nͥeis qui iam fuerant bapu
rati. Ttabrmus etiam in actibus apłoꝵ symonẽ
iam baptizatum. cum pecunia uellet emere
admonitum apetro. ut de hoc graui peccato
ageret pęnitentiam. Est enã penitentia bo¬
noꝵ & humilium fidelium pene cotidiana.
in qua pectora tundimus dicentes. dimite nob̾
debita nr̃a. sicut & nos dimittimus debitoribus
nr̃is. Neꝙ enim eanobis dimitti uolumus quȩ
dimissa ñdubitamus in baptismo. sedillautiq
quȩ humane fragilitati quamuis parua tam̃
crebra subrepunt. Quȩ si collecta contranosfu¬
erint. ita nos grauabunt & oppriment. sicut
unum aliquod graur peccatum. Quid enimint̃¬

Expanded text:
proprie paenitentes appellantur. de tali enim paeproprie paenitentes appellantur. de tali enim paenrum cum venero humiliet me Deus apud vos; et lugeam multos ex iis qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam super immunditia, et luxuria, et fornicatione quam egerunt : neque enim scribebat ista, nisi eis qui jam baptizati fuerant. Habemus etiam in Actibus Apostolorum, Simonem jam baptizatum, cum pecunia vellet emere admonitum a Petro ut de hoc gravi peccato ageret poenitentiam . 8. Est etiam poenitentia bonorum et humilium fidelium pene quotin qua pectora tundimus dicentes: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. neque enim ea nobis dimitti uolumus. quae dimissa non dubitamus in baptismo, sed illa utique, quae humanae fragilitati quamuis parua tamen crebra subrepunt. quae si collecta contra nos fuerint, ita nos grauabunt. et oppriment sicut unum aliquod grande peccatum. quid enim inte
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiȩ locum. cum dicit sicut scripsisti
penitentiam solam ante baptismumẽe. datur
intellegi sic tum dixisse qđ apłi dederant peni¬
tentiam ꝓbaptismo. ut ante baptismum eam
dederint. atꝙ bi quibus data sit postea ñ fue¬
rint baptizati. quia eisilla ꝓbaptismo fuit.
Qđ nouatianos dicere numquam audiui. Unde
quere diligent̃ ne forte alicuius alterius erro¬
rissit & nouatianum se ẽẽ consingat uł putet.
aut si & hoc nouatiam dicunt nescio. Illud
tam̃scio. qm̃ quisquis hoc dicit. a regula fidei
nus ẽ. Agunt enim homines ante baptismum
penitentiã de suis pͥoribus peccatis. ita tam̃ut
etiam baptiza̾ntur. sicut scriptumẽ in aetibꝰ
apłoꝵ. Loquente petro adiudros &e dicente. agi
uobis peccata ur̃a. agunt ttiam homines pe¬
nitentiam si post baptis mum ita peccauerint
ut excominiuucari & postea reconciliari me¬
itantur. sicut agunt inomnibus eccłus illi qͥ

Expanded text:
paenitentiae locum, cum dicit, sicut scripsisti. paenitentiae locum, cum dicit, sicut scripsisti. paenitentiam solam ante baptismum esse, datur intellegi sic eum dixisse. quod apostoli dederant paenitentiam pro baptismo. ut ante baptismum eam dederint atque hi, quibus data sit. postea non fuerint baptizati, quia eis illa pro baptismo fuit, quod Nouatianos dicere numquam audiui. unde quaere diligenter, ne forte alicuius alterius erroris sit et Nouatianum se esse confingat uel putet. aut, si et hoc Nouatiani dicunt, nescio: illud tamen scio, quoniam, quisquis hoc dicit, a regula fidei rorsus alienus est. Agunt enim homines ante baptismum paenitentiam de suis prioribus peccatis ita tamen, ut etiam baptizentur, sicut scriptum est in actibus apostolorum loquente Petro ad Iudaeos et dicente: Agituobis peccata uestra. agunt etiam homines paenitentiam. si post baptismum ita peccauerint. ut excommunicari et postea reconciliari mereantur, sicut agunt in omnibus ecclesiis illi. qui
Abbreviated transcription (Latin):
eis. baptirabat ñ ꝑscipsum sed ꝑdiscipulos suos.
quos intelligimus iam fuisse baptizatos. siue
baptismo ioħis. sicut ñnulli arbitrantur. siue
qd magis credibile ẽ baptismo xp̃i. sleꝙ enim
ministerium baptizandi defugeret. ut habe¬
ret baptizatos seruos ꝑ quos ceteros baptizaret.
quiñdesuit memorabilis illius humilitatismi¬
nisterio quando eis lauit pedes. & petenti pe¬
tro ut nͣtantum pedes uerum enam manus &. ca¬
put ei lauaret. respondit. Qui lotusẽ ñindiget
nͥut pedes lauet. sedt̾ mundus totus. Abuntel¬
ligiur qđ iamptirus fuerat baptizatus. Quomͦ
autẽ istt dicat qđ inepła tua posusti. qđ apłi
dederint pęnitentiam ꝓbaptismo. ñ cudenter
ex pͥssumẽ̾. Si enim ꝓbaptismo ideo dicit quia
ꝑ penitentiam remittuntur peccata. habet
aliquid rationis qđ dicit. Sed talis pęntentia
post baptismum potest utiliseẽ siquis peccaue¬
rit. Iste autẽ qm̃negat post baptismum dari

Expanded text:
 per se ipsum, sed per discipulos suos, quos intellegimus iam fuisse baptizatos siue baptismo Iohannis, sicut nonnulli arbitrantur, siue, quod magis credibile est, baptismo Christi. neque enim ministerium baptizandi defugeret, ut haberet baptizatos seruos, per quos ceteros baptizaret, qui non defugit memorabilis illius humilitatis ministerium, quando eis lauit pedes et petenti Petro. ut non tantum pedes uerum etiam manus et caput ei lauaret, respondit: Qui lotus est, non indiget, nisi ut pedes lauet, sed est mundus totus. ubi intellegitur, quod iam Petrus fuerat baptizatus. Quo modo autem iste dicat. quod in epistula tua posuisti, quod apostoli dederint paenitentiam pro baptismo, non euidenter expressum est. si enim pro baptismo\' ideo dicit. quia per paenitentiam remittuntur peccata, habet aliquid rationis. quod dicit. sed talis paenitentia post baptismum potest utilis esse. si quis peccauerit. iste autem quoniam negat post baptismum dari