comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
temp li edificatonem. neq inpo¬
teniore aliquid arum mensuraꝵ
de colligit᷑ hoc cyuis de suo sensu
ꝓtu lisse. et mensura siue ordinez
opis ut sibi congruam uide batꝰ
ad notasse siquidem temp laui ut
uerba dierum narrant. Inmen¬
sura pͥna. hec est uiara uiures in¬
t̾iores habebat .lxx. cubitos lon¬
gitudinis .xx. cubites latitudiuiᷤ
Horro altitudiuis ut regum hy¬
storia scribit usq ad cen aculu
cubitos usq ad cenaculum suꝑ¬
iis. quousq altitudo porticum
ascende bat. ut iosephus astatur
ti idest siiul.cxx. cubitos ut uer¬
ba dierum. Quomodo au̾t dic̾
or diues ponendos de lapidibus
inpolitis tres. Et sic ordines de
lignis nouis cum templum om¬
ne fu̾it int̾io cedrum uestitum.
Nisi forte psarum erat moris
ita temp la facere ope uanato. ut
tantum oꝑis lapidum eent ppa
netes et quartus de lignis fabre¬
factis. Et hoc queq utemp lo
iheroso lunarum eodem modo fi¬
atuo sacdotum intelligendum
ẽ eum dr̃ isse ꝙ. circa temp lum

Expanded text:
catione, neque in posteriore aliquid harum mensurarum de colligitur hoc Cyrus de suo sensu protulisse, et mensuram sive ordinem operis, ut sibi congruum videbatur, annotasse; siquidem templum, ut Verba dierum narrant, in mensura prima, hoc est intra muros interiores, habebat sexaginta cubitos longitudinis, viginti cubitos latitudinis. Porro altitudinis, ut Regum historia scribit, usque ad coenacula cubitos usque ad coenaculum superius, quousque altitudo porticuum ascendebat, ut Josephus testatur cti; id est, simul centba dierum docent. Quomodo autem dicit ordines ponendos de lapidibus impolitis tres, et sic ordines de lignis novis, cum templum omne fuerit interius cedro vestitum? nisi forte Persarum erat moris ita templa facere opere variato, ut terni ordines lapidum essent per parietes, et quartus de lignis fabrefactis: et hoc quoque in templo Hierosolymorum eodem modo fiatrio sacerdotum intelligendum est eum dixisse, quod circa templum
Abbreviated transcription (Latin):
Quod diem posita tunc fuisse
uasa intemp lo dei significat tẽ¬
plum babiloniorum. inquo ea
nabncodonosor posuerat ut ap¬
tius sup̃ legitur. Dequo hec cy¬
rus ausfern ac iheroso luã iusse¬
rat resferri. Huc usq litt̾e ciri
regis que uiegbathanus fuerant
inuente. Quilz repente nouo ad¬
qui insolito more rex ꝑ sona et
Nuno ergo tatanai dux regiois
que est transflume starbu zan¬
nai et consiliarii mĩ apharsace
qui estis traus flumen precul re¬
cedite ab illis et dintite fierite¬
plum dei illud ad duce uideorum
go consequentia textus qua sida¬
nus ipe legisset cyn litt̾as easdez
ꝑlec tas statum sua auctoritate
confirmiraret. Ita ut omnesad¬
uersario eorum conpescens tem¬
plum dei ꝓut illis legebatur in
leco suo edificari inberet. Culto¬
resq illiꝯ ip̃e ioninibꝯ deuotissi¬
ma mente a seruiendiam illiꝯ uo¬
luntate iuberet. Uesignat ergo
arrarxerses qui sup̃ donum uel
ciuitatem dei ed ificare uetuit.
illos rerum dũcs qui constructo¬

Expanded text:
Quod dicit posita tunc fuisse vasa in templo Dei, significat templum Babyloniorum, in quo ea Nabuchodonosor posuerat, ut apertius supra legitur, de quo haec Cyrus auferri, ac Hierosolymam jusserat referri. Hucusque litterae Cyri regis, quae in Ecbatanis fuerant inventae; quibus repente novo atque insolito more exNunc ergo Tatannai dux regionis, quae est trans flumen, Starbuzannai, et consiliarii vestri Apharsachei, qui estis trans flumen, procul recedite ab illis et dimittite fieri templum Dei illud a duce Iudeorum go consequentia textus, quasi si Darius ipse legisset Cyri litteras, easdemque perlectas statim sua auctoritate confirmaret, ita ut omnes adversarios eorum compescens, templum Dei, prout illis legebatur, in loco suo aedificare juberet, cultoresque illius ipse in omnibus devotissima mente ad serviendum illius voluntate juvaret. Designet ergo Artaxerxes, qui supra domum vel civitatem Dei aedificari vetuit, illos dominos, qui constructio
Abbreviated transcription (Latin):
ellet. Aguita aut uo luntate u¬
tuusq regis siue edificatonem
temꝑli diligent̾ et ipe cum suis
atocius opus ꝑ ficeretur auxiliũ
ferre curauit. Ut insequentib
scuptum est que cuueta menti
et actoni conuenunt. qui in
gentili uita priꝯ constituti. con¬
uersatonem sce eccłe repente
iuussam obs̃piscere. Dem rato¬
nem eiusdem re ligionis audire
aut discere student. ad ꝙ adulti¬
mum agnito quod hec aco ce li
et terre que est solus deus ueris¬
teus originem sump sent. Et
ip̃i eius sacramentis credentes co

Expanded text:
a autem voluntate utriusque regis, sive aedificatione templi diligenter, et ipse cum suis, ut totius opus perficeretur, auxilium ferre curavit, ut in sequentibus scriptum est. Quae cuncta menti et actioni conveniunt eorum, qui in gentili prius vita constituti, conversationem sanctae Ecclesiae repente visam obstupescere, deinde rationem ejusdem religionis audire ac discere student; atque ad ultimum agnito, quod haec a Deo coeli et terrae, qui est solus Deus verus, originem sumpserit, et ipsi ejus sacra
Abbreviated transcription (Latin):
et recensu erunt inbiblioteca li¬
bioruum qui erant repositi inba¬
bilone. Et uiuentum e megba¬
thauis ꝙ est castrrum mine d¬
lisq scriptus erat meo comenta

Expanded text:
et recensuerunt in bibliotheca librorum, qui erant repositi in Babilone; et inventum est in Ecbathanis, quod est castrum in Malisque scriptus
Abbreviated transcription (Latin):
Pla cuitque n uires ad danu
fesferetur. et tunc satis facerent
aduersus accusatonem illam.
Exemplar eplẽ qua misĩt tata¬
miai dux regionis transẜ lum̃u
et starburantam et consiliator¬
es eius apharsachai qui eraut

Expanded text:
Placuitque ut res ad Darium referretur, et tunc satisfacerent adversus accusationem illam. Exemplar epistolae, quam misit Thathannai dux regionis trans flumen, et Stharbuzanai, et consiliatores ejus Arpha
Abbreviated transcription (Latin):
lere ecs. Patet litt̾e textis qui a
confortati uerbis ꝓphetatum ob¬
timates iudeorum. Non uale¬
baut hostium insectatonib asco
ope p̾pediti. Aquo quiescentibus
ad huc ꝓphetis ptimore hostium
cessauerunt. Quod eodem mĩc
ordinem iusca eccła gerit᷑. Dum
hi qui malignorum uł malignoꝵ
hominũ uł spiritiui insidu retar¬
dati. Txepidiores ergo opus bo¬
nũ a liquantu ꝑmanserant re¬
pente urbis doctorum siue fide li
uiuci. Atq ꝓposito sue intentõis
reuecari. Querit᷑ aut merito
quomodo dem̃ sit ad quod respo¬
dimo eis quasi et ipe qui scͥpsit
Tinc ꝑsens ad fuent cum esoraᷤ
uno libro scupsisse dicantur.
Qui nos his temporibꝯ ihero¬
so luue fuisse s longo post tp̃r
regnantem artarxerse illo ue¬
nisse repperiatur
aut ergo uere ibi fuit tempore
illo quo temp lum edificabatur
et facto
temp lo redit ba¬
biloniam ut plures dei filis isil
reducere iuihrlm. aut certe et
si ad huc ibi non erat cum edi¬
ficaretur temp lum s tamen

Expanded text:
etc. Patet litterae sensus, quia confortati verbis prophetarum optimates Judaeorum, non valebant hostium insectationibus a sancto opere praepediri, a quo quiescentibus adhuc prophetis prae timore hostium cessaverant. Quod eodem nunc ordine in sancta Ecclesia geritur, dum hi qui malignorum vel hominum vel spirituum insidiis retardati, tepidiores erga opus bonum aliquandiu permanserant, repente verbis sive doctorum fideliumvinci, aque proposito suae intentionis revocari. Quaeritur autem merito quomodo dictum sit, Ad quod respondimus eis; quasi et ipse qui scripsit, tunc praesens adfuerit, cum Ezras hunc librum scripsisse dicatur, qui non his temporibus Hierosolymae fuisse, sed longo post tempore, regnante Artaxerxe, illo venisse reperitur. Aut ergo vere ibi fuit tempore illo quo templum aedificabatur, et facto templo rediit Babyloniam, ut plures de filiis Israel reduceret ad Hierusalem; aut certe etiam si adhuc ibi non erat, cum aedificaretur templum, se tamen
Abbreviated transcription (Latin):
cui iupsalmo dnĩs uistus concidet
dautur et reuereaut᷑ om̃s qui ho¬
derunt sion. zoro babel ꝙ ortus in
babilone ueratur. iusta hystoriã
ad ip̃m respicit quia ibuiatus est
cum eet destupe dauid qui est na¬
tus inbetle hem iusta uero allegor¬
iam ad diim ꝑtinet. Qui ut n¬
mundum aconfussione errorum e¬
rueret inbababilonem id est uicõ¬
fussionem huio mundi ad tempus
oriri et conuersari dignatus est qͥ
etiam magist̾ babilonis recte uo¬
catur. Non quod eaq babilonis
id est huiꝯ mundi sunt deceant.
Set quod eos quos in babiloniorũ
uigo p̃sses inueniet ad grãm liber¬
tatis erudiat. Atq erudito ad meni¬
a patuie ce lestis ꝑ ducat. Q uiꝯ pat
est salatielh idest peticio mea deus
qui ipe dicit ipsalmo. Pete ame
et dabo tibi gentes here ditatem tua
ꝑ et unꝯ cinoq fide lium dni et patre
diũ nri iħu xp̃i in uocans. Cum uõ
aliud ab ip̃o quam ipĩn dñm qrt.
pot̾ recte cum salatihel id est peticio
mea deus nominare. Iuxta illud:

Expanded text:
tur in psalmo: Dominus justus concidet dantur et revereantur omnes qui oderunt Sion . Zorobabel, quod hortus in Babylone vocatur, juxta historiam ad ipsum respicit; quia ibi natus est, cum esset de stirpe David, qui est natus in Bethlehem. Juxta vero allegoriam, ad Dominum pertinet; qui ut modum a confusione errorum erueret, in Babylone, id est, in confusione hujus mundi ad tempus oriri et conversari dignatus est. Qui etiam magister Babylonis vocatur, non quod ea quae Babylonis, id est, hujus mundi sunt doceat; sed quod eos quos Babyloniorum jugo pressos invenit, ad gratiam libertatis erudiat, atque eruditos ad moenia patriae coelestis perducat. Cujus pater est Salathiel, id est, petitio mea Deus, qui ipse dicit in psalmo: Pete a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Sed et unusquisque fidelium Deum et Patreisti invocans cum non aliud ab illo quam ipsum Deum quaerit, potest recte Salathiel, id est, petitio mea Deus nominari, juxta illud
Abbreviated transcription (Latin):
Eꝯphetauerunt
autem aggeus ꝓ¬
pheta et zachani¬
as filius ad do ꝓp¬
hetantes ad uide¬
os qui erant uiu
mine dei isrl. Tune surre¬
xerunt zoro babel filio sala¬
tielh et iosue filio iosedech
in libris eoriundem ⁊pħaꝵ
p lenis scripta sunt. Quibiis
uide licet uerbis ipĩ uel sccordia
redarguerint eorum qui neglẽ¬
tiores erga opus templi extite¬
rant uel ꝑmisso dei auxilio eos
ad opandum accenderunt quia
item deuotõneui ad exortatõnem
illorum siue zoro babel ac iosue
seu pplr omuis se se edificande do¬
mo diũ accincxerunt. Et quidẽ
aggeus ꝓpha ita ucipiat. Un
anno scdo darii regis in uno die
mensis sexti. factum est uer bũ
diũ in mami aggei pp h̾e diceus
Dic ad zoro babel filium salatielh
et ad ihm filumi iose dech sacerdo¬
tem magnum dicens. Populꝯ
est uerbum dnĩ in mami aggei
ꝓph̃e dicens. Numquid tempꝰ
nobis est ut habitetis in domilꝰ
laqueatis et domꝰ ista deserta.¬

Expanded text:
phetaverunt autem Aggaeus propheta et Zacharias filius Addo, prophetantes ad Judaeos qui erant in mine Dei Israel. Tunc surrexerunt Zorobabel filius Salathiel, et Josue filius Josedech, in libris eorumdem prophetarum plenius scripta sunt; quibus videlicet verbis ipsi vel socordiam redarguerint eorum qui negligentiores erga opus templi exstiterant, vel promisso Dei auxilio eos ad operandum accenderint; qua item devotione ad exhortationem illorum Zorobabel ad Josue, seu pmus Domini accinxerint. Et quidem Aggaeus propheta ita incipit: In anno secundo Darii regis, in uno die mensis sexti, factum est verbum Domini in manu Aggaei prophetae dicens: Dic ad Zorobabel filium Salathiel, et ad Jesum filium Josedec sacerdotem magnum, dicens: Haec est verbum Domini in manu Aggaei prophetae, dicens: Numquid tempus vobis est ut habitetis in domibus laqueatis: et domus ista deserta
Abbreviated transcription (Latin):
regis imꝑuimi. Uerum qr se prius
ui hec uo lumine de zoro babel et iosue
mus quomodo dnm saluatorem re¬
gem ac sacerdotem simiuz et gen̾e
de signarent et accõnem. Cũ mo¬
dum uidetur. ipã etiami nomina
eorum quomodo illum significent
exponere. zoro babel ergo dicit᷑ or
natus inbabilonia siue magister
babilonis. Salatiel peticio mea deᷤ
Iesus siue iosue saluator. Io se he
te sicut et filiꝯ nau duin ihm xp̃m

Expanded text:
regis imperium. Verum quia saepius regis imperium. Verum quia saepius in hoc volumine de Zorobabel et Josue, mus, quomodo Dominum Salvatorem, regem ac sacerdotem summum et genere designarent et actione, commodum videtur ipsa etiam nomina eorum, quomodo illum significent, exponere. Zorobabel ergo dicitur hortus in Babylone, sive magister Babylonis; Salathiel petitio mea Deus; Jesus sive Josue, salvator; Josedec, te, sicut et filius Nun Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
tie łħ ducis iuda et sꝙm ihm filiu
iosedech sacdotis magni. et spin
re liquorum de omni ppło.t
iugressi sunt et facie bant opus
indonio diũ exercituum dei sui.
Indie uicesima et quarta mensis
uisexto meuse manno sedo daru
regis et insequentibꝰ q supͣ posui¬
niꝯ magna erat gla donus istio
nouissime plus quam prime dicit
dnĩs exercituum. Item zat harias
ita incipit. In mense cetauo ĩ an¬
no scdo darii fcm̃ est uerbum dui
ad zac hariam filium fi barachie
filium ad do ꝓphetam. Ex quo titu¬
lo clarius appet. quomodo eandez
ꝓpħam esdras silum ad do nomi¬
net. Uidelicet quod nepos illiꝯ fu¬
erit. Ipe aut̃ ad do ꝓpha fuisse no bi¬
lis utelligendꝰ est. Cuio et zach
uersum tanti regis edictum et sa¬
maritanos gentesq cunctas ꝑ cutu¬
itum edificatonem temp li impedi¬
entes. uiberent temp lum extrui.
zoro babel quoq et ihiis et ppłs qui
cum eis erat non minoris fidei pro¬
bantur extitisse. ut pphetas magis
audirent uibentes quam ꝓhibentes

Expanded text:
thihel ducis Iuda et spiritum Iesu filii Iosedech sacerdotis magni et spiritum reliquorum de omni populo et ingrein domo Domini exercituum Dei sui, in die vicesima et quarta mensis, in sexto mense, in anno secundo Darii regis . Et in sequentibus, quod supra posuimus: Magna erit gloria domus istius novissimae plus quam primae, dicit Dominus exercituita incipit: In mense octavo, in anno secundo Darii, factum est verbum Domini ad Zachariam, filium Barachiae filium Addo, prophetam . Ex quo titulo clarius apparet, quomodo eumdem prophetam Ezras filium Addo nominet, videlicet quod nepos illius fuerit. Ipse autem Addo propheta fuisse nobilis intelligendus est, cujus Zachaae fuerint, ut adversum tanti regis edictum et Samaritanos, gentesque cunctas per circuitum aedificationem templi impedientes, juberent templum exstrui. Zorobabel quoque et Jesus, et populus qui cum eis erat, non minoris fidei probantur exstitisse, ut prophetas magis audirent jubentes, quam prohibentis
Abbreviated transcription (Latin):
uisione ꝑfrui. In ip̃o tempore ueit
ad eos tatannai
qui erat dux
trans flumen et staburtannai et
conciliarii eorum sicq dixerunt eis
Quis dabit nob̾ consilui ut domũ
gadare. hedisicaretis et muros hos
iustauretis. Ad quod respondimꝰ
eis que eent nomina hominuz
auctorum illiꝯ edificatonis. S¬
dulus aut dei eorum factus e senes

Expanded text:
s eos. In ipso tempore venit ad eos Thathannai, qui erat dux trans flumen, et Stharbuzanai, et consiliarii eorum: sicque dixerunt eis: Quis dedit vobis consilium, ut domum hanc aedificaretis, et muros hos instauraretis? Ad quod respondimus eis, quae essent nomina hominum auctorum illius aedificationis. Oculus autem Dei eorum factus est s
Abbreviated transcription (Latin):
aut dixit ei Rabboni ut uide¬
am
Unquid qui luuuem redde
poterat. quid uellet cecus
ĩgnorabat set peti uult hoc ꝙ ⁊
nos petere et se concedere p̾noseit
In portune namq ad oratõnem
nos ammonet et tamen dicit.
Scit namq pat̾ ur quid opus
sit nobis anquam petatis enm.
Ad lic ergo requirit ut petatur
Ad hoc requirit ut cor ad oratõnẽ
excitet. Uude et cecꝯ ꝓtinꝯ ad¬
ce cetus a domino nõ aurum s¬
lucem set lucem querit. Par¬
ui pendit extra lucem aliquid
querere quia et si habere cecus
que libet post̾ sine luce nõ pot̾
uidere que habet. Imuitem᷑ orgo
eum que et corpore auduumnꝰ
et mente saluatum.. Non fal¬
sas diuicias no terrena dona nõ
fugitiuos honores a domino set
lucemi queramꝰ. Illam uide licz¬
lucem quã undere cum so lis ange¬
lis possumꝯ quam nec utium
inc hoat nec finis angustat. Ad
quam ꝓfc̃o lucem na fides est
Unde recte et iuluminando ceco

Expanded text:
autem dixit ei: Rabboni, ut videam. Nunquid qui lumen reddere poterat, quid vellet caecus ignorabat? Sed peti vult hoc, quod et nos petere, et se concedere praenoscit. Importune namque ad orationem nos admonet et dicit: Scit namque Pater vester, quid opus sit vobis antequam petatis eum . Ad hoc ergo requirit ut petatur, ad hoc requirit ut cor ad orationem excitet. Unde et caecus protinus adce caecus a Domino non aurum, sed lucem quaerit, parvipendit extra lucem aliquid quaerere. Quia et si habere caecus quodlibet potest, sine luce non potest videre quod habet. Imitemur ergo eum quem et corpore audivimus et mente salvatum, non falsas divitias, non terrena dona, non fugitivos honores a Domino, sed lucem quaeramus: illam lucem videlicet quam videre cum solis angelis possumus, quam nec initium inchoat, nec finis angustat. Ad quam profecto lucem via fides est. Unde recte et illuminando caeco
Abbreviated transcription (Latin):
Ihm enĩ sequitur. qui uuutatur
Hinc namq dicit. Siquis nui¬
chi ministrat me sequat᷑. Con¬
sideremꝰ ergo qua graditur ut
sequi meream᷑. Eecce cum sit o¬
miuꝯ et creator angłorum suscep¬
turo nat᷑am ur̃amq condidit: In
uterum uirgnus uenit. Nasci ta¬
men in hec mundo uo luit ꝑdiuiteᷤ
parentes paup elegit. Unde ⁊ ag¬
no qui pillo osferret᷑ de fuit colũ¬
barum pullers et partuturũ ad
sacrificium mat̾ inueuit. Pros
peri inhoc mundo noluit. Shp¬
bria i̾risiones que tolerauit spu¬
ta. flagella. a lapas. spinea corona
.cricem sustimnt. Et qr rerum
corporalium delectatr̃ne. Agau

Expanded text:
minum sequitur, qui imitatur. Hinc namque dicit: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Consideremus ergo qua graditur, ut sequi mereamur. Ecce cum sit Dominus et creator angelorum, suscepturus naturam nostram quam condidit, in uterum virginis venit. Nasci tamen in hoc mundo per divites noluit, parentes pauperes elegit, unde et agnus qui pro illo offerretur defuit, columbarum pullos et par turturum ad sacrificium perari in hoc mundo noluit, opprobria irrisionesque toleravit, sputa, flagella, alapas, spineam coronam, crucem sustinuit. Et quia rerum corporalium delectatione a gau
Abbreviated transcription (Latin):
domino factum ẽ sicut matheus
marchusq contestantur: s luchas
p̃eccupando nartauit. Uolens
enim miraculum miraculo ad¬
iungere: cum dixiss sol obscura¬
tus ẽ. continuo sub iungendũ
existimauit. et uelum templi scis¬
sum ẽ medium. Scinditur aũt
uelum templi: ut atcha testamẽ¬
ti et om̃ia legis sactamenta q̃
prius tegebantur appareant:at¬
q ad ppłm transeant nationũ.
Ante etenim dictum fuerat.
celus deus. et suꝑ omnem ĩquit
t̾tam głã tua. Et in euãglio pͥ
dixit. in uiam gentium ne abi

Expanded text:
Domino factum est, sicut Matthaeus, Domino factum est, sicut Matthaeus, Marcusque contestantur, sed Lucas praeoccupando narravit. Volens enim miraculum miraculo adjungere, cum dixisset Sol obscuratus est, continuo subjungendum existimavit: Et velum templi scissum est medium. Scinditur autem velum templi, ut arcana testamenti et omnia legis sacramenta, quae prius tegebantur, appareant, atque ad populum transeant nationum. Ante etenim dictum fuerat: coelos, Deus, et super omnem inquit terram gloria tua . Et in Evangelio prius dixit: In viam gentium ne a
Abbreviated transcription (Latin):
in uniusa tr̃a usq in horam nonã.:
Et obscuratus ẽ sol. Clarissimũ
mundi lumen. tetraxit raclios
suos. ne aut pendentem uidetet
clnm̃: aut impii blasphemãtes
sua luce fruerentur. Et notan¬
dum qd̾ dominus hora sexta.
ħ ẽ recessuro acentro mundi so¬
le crucifixus sit: diluculo tamẽ
hoc ẽ oriente iam sole. ressurrectio¬
nis sue misteria celebraret. Sta¬
tu enim temporis significauit:
quod effectu opis exhibuit. Qͥa
n. Hani et adam pcͤcante scrip¬
tum ẽ quod audierit uocẽ dni
dei de ambulantis inparacliso ad
auram pꝯt meridiem. Dost me¬
ridiem namq in clinata luce
fidei. ad auram uo tefrigescente fer¬
uore karitatis: de ambllans aut
audiebatur. quia ab homine pec¬
cante recessetat. Nationis igit᷑
ordo poscebat. ut eodem temporis
articulo. quod tunc a de peccanti
obcluserat: nunc latroni penitẽ¬
ti dominus paradisi ianuam pã¬
detet.
Tuelum templi scissum
ẽ medium. Hoc expirãte

Expanded text:
in universa terra usque in horam nonam, in universa terra usque in horam nonam, et obscuratus est sol. Clarissimum mundi lumen retraxit radios suos, ne aut pendentem videret Dominum, aut impii blasphemantes sua luce fruerentur. Et notandum quod Dominus sexta hora, hoc est recessuro a centro mundi sole crucifixus sit; diluculo autem, hoc est oriente jam sole, resurrectionis suae mysteria celebrarit. Statu enim temporis signavit quod effectu operis exhibuit. Quia . Nam et Adam peccante, scriptum est quod audierit vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem . Post meridiem namque, inclinata luce fidei. Ad auram vero, refrigescente fervore charitatis: Deambulans autem audiebatur, quia ab homine peccante recesserat. Rationis igitur ordo poscebat ut eodem temporis articulo quo tunc Adae peccanti obcluserat, nunc latroni poenitenti Dominus paradisi januam panderet. Et velum templi scissum st medium. Hoc expirante
Abbreviated transcription (Latin):
rientem: qñ negabant apłi euz
quem miracula uiderant diui¬
na uirtute facientem:
Tdixit illi ihs. Amẽ li¬
co tibi: hodie mecum eris
in paradiso. pulcherrimũ affectã¬
dum conuersationis exemplũ:
qd̾ tamcito latroni uenia telax¬
atur. et uberior ẽ gr̃a quã p̃dica¬
tio. Semꝑ enim plus dominus
tribuit: quam togatur. Ille enĩ
togabat ut memor sui fuisset
dominus cum ueniss in regnũ suũ:
diis autẽ ait. Amen dico tibi. h .m.¬
quia ubi xp̃c ibi regnum. Quidã
duoᷤ latrones cum domino cruci¬
fixos. duobꝰ baptizatorum ge¬
neribus coaptant. Quicumq eĩ
ci: s unus incruce blaphemus
peior. alt̾ ẽ inconfessione mar¬
tir effectus. Quia ꝑ baptismũ
quo cum pccores essemus ablu¬
imur: alii dum deum incarne
passum. fide et karita laudant.
coronantur. Alii dum aut fidẽ.
aut oꝑa baptismi habere renu¬
unt: dono quod accepe priuã¬
Rat autẽ fete hora sex.¬
ta: et tenebre fc̃e sunt

Expanded text:
rientem, quando negabant apostoli eum, rientem, quando negabant apostoli eum, quem miracula viderant divina virtute facientem. Et dixit illi Jesus: Amen dico tibi: Hodie mecum eris in paradiso. Pulcherrimum affectandae conversionis exemplum, quod tam cito latroni venia relaxatur, et uberior est gratia quam precatio. Semper enim plus Dominus tribuit quam rogatur. Ille enim rogabat, ut memor sui fuisset Dominus cum venisset in regnum suum. Dominus autem ait: Amen dico tibi, hquia ubi Christus, ibi regnum. Quidam duos latrones cum Domino crucifixos, duobus baptizatorum generibus coaptant! Quicunque enixi, sed unus in cruce blasphemus pejor, alter est confessione martyr effectus, quia per baptismum, quo cum peccatores essemus abluimur. Alii dum Deum in carne passum, fide, spe et charitate laudant, coronantur. Alii dum aut fidem aut opera baptismi habere renuunt, dono quod accepere privatem fere hora sexta, et tenebrae factae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Inctuce claui manus eius pedes¬
q ligaũant: nichilq in eo ape-¬
nis liberum. uisi cor et lingua te¬
manserat. Inspirante deo totũ illi
obtulit quod in se liberum inue¬
nit: ut iuxta hoc quod scriptũ ẽ.
corde crederet ad iusticiam. ore cõ¬
fiteretur ad salutem. In corde at
fidelium. tres sum moꝑe man̾e
uirtutes: testatur apłs dicens.
Nunc aũt manent. fides. spes.
karitas. Quas cunctas subita
repletus grã. et accepit latro. ⁊
seruauit incruce. Fidem namq
habuit. qui regnaturum dñm
credidit: quemꝰ secum paritet
morientem uidit. Spem habu¬
it: qui regni eius aditum postu¬
lauit. le aĩtatem quoq i morte
sua uiuaciter tenuit: qui ftẽm:
et collattonem pro simili scelete
morientem ex mniquitate sua
arguit: et ei uitam quam cog¬
nouerat p̃dicauit. Ille qui talis
ad crucem uenit ex culpa: ecce
qualis acruce recedit ex gra. Cõ¬
fitebatur domino quem uidebat
secum humana infirmitate mo¬

Expanded text:
In cruce clavi manus ejus pedesIn cruce clavi manus ejus pedesque ligaverant, nihil in eo a poenis liberum nisi cor et lingua remanserat, inspirante Deo totum illi obtulit, quod in se liberum invenit, ut juxta hoc quod scriptum est: Corde crederet ad justitiam, ore confiteretur ad salutem . In corde autem fidelium tres summopere manere virtutes testatur Apostolus dicens: Nunc autem manet fides, spes, charitas . Quas cunctas subita repletus gratia et accepit latro et servavit in cruce. Fidem namque habuit, qui regnaturum Dominum credidit, quem secum pariter morientem vidit. Spem habuit, qui regni ejus aditum postulavit. Charitatem quoque in morte sua vivaciter tenuit, qui fratrem et collatronem pro simili scelere morientem et de iniquitate sua arguit, et ei vitam quam cognoverat praedicavit. Ille qui talis ad crucem venit ex culpa, ecce qualis a cruce recedit ex gratia. Confitebatur Dominum quem videbat secum humana infirmitate mo
Abbreviated transcription (Latin):
conuiciatos ei. Et quidẽ umus
eorum quando conuiciatus est
scł̾m luche testimonium. alter
pluralem numerum ꝓ singłari
posuisse. sicut in epła ad hebrees
legimus. pluralit̾ dictum. Clau¬
serunt ora leonum: cum solus:
daniel significare intelligatur.
Et pluralit̾ dictum ẽ secti sunt:
cum de solo isaỹa tradatur. In ps¬
almo autẽ quod dictum ẽ astite¬
tum. in actibꝰ apłorum inuenit᷑.
Mam reges ꝓpt̾ herodem. princi¬
pes ꝓpt̾ pilatum intellexetunt:
qui testimonium eiꝰdem psal-¬
mi adhibuerunt. Quid autem
usitatiꝰ u̾bi grã quam ut dicat
aliquis. et tustici michi insultant.
etiam si unus insultet:
Espondens autẽ alt̃ incre¬
pabat eum: dicens. Heq
tu times deum: qd̾ in eadem dam-¬
pnatione es. Et nos quidẽ iuste.
Ham digna factis recipimus. ħ
ũo nichil mali gessit. Et dicebat
ad ih̾m. Domine memento m̃i:
cum ueneris in regnum tuum.
Quis huius latronis animum
non miretur: imo iuuantis euz
gr̃e. grãm quis digne miretur :¬

Expanded text:
conuiciabantur ei, quando quidem unus eorum conuiciatus est secundum Lucae testimonium, alter et pluralem numerum pro singulari posuisse, sicut in epistula ad Hebraeos legimus pluraliter dictum: cluserunt ora leonum, cum solus Danihel significari intellegatur, et pluraliter dictum: secti sunt, cum de solo Esaia tradatur? in psalmo etiam quod dictum est: adstitetum, in Actibus Apostolorum invenitur. Nam reges propter Herodem, principes propter Pilatum intellexerunt, qui testimonium ejusdem psalmi adhibuerunt. Quid autem usitatius verbi gratia quam ut dicat aliquis, Et rustici mihi insultant, etiam si unus insultet? Respondens autem alter increpabat illum dicens: Neque tu times Deum, quod in eadem damnatis recipimus. Hic vero nihil mali gessit. Et dicebat ad Jesum: Domine, memento mei cum veneris in regnum tuum. Quis hujus latronis animum non miretur? imo juvantis cum Domini gratia quis digne miretur
Abbreviated transcription (Latin):
licet incruce ꝓ nob̾ hominis ĩfir¬
mitate dolebat: suꝑ crucem tñ
regis maiestate fulgebat. Qui
ap̃te etiam quia tex simul et
sacerdos ẽ. cum eximiam patri
carnis sue hostiam mnaltari cru¬
Itis offerret. tegis quoq quia pre¬
ditus erat titulo dignitatem p̃¬
tendit. ut cunctis legete hoc est
audire et credete uolentil ĩno¬
tescat: quia suum ꝑ ctucem non
ꝑdiderit. s confirmarit pocius et
corrobͤarit imꝑium. Unde et apłs
cum ignoni ͣaͣm crucis descripsis¬
s: adiunexit. Propter quod et
o .n. et cet̾a. Ham quod hoc nom̃
hebraice. grece. et latine. scriptu
erat: hoc est quod idem apłs sub¬
secutus adnectit. Et omnis lin

Expanded text:
licet in cruce pro nobis hominis infirlicet in cruce pro nobis hominis infirmitate dolebat, super crucem tamen regis majestate fulgebat. Qui apte etiam, quia rex simul et sacerdos est, cum eximiam Patri suae carnis hostiam in altari crucis offerret, regis quoque qua praeditus erat titulo dignitatem praetendit, ut cunctis legere, hoc est audire et credere volentibus innotescat, quia suum per crucem non perdiderit, sed confirmarit potius et corroborarit imperium. Unde et Apostolus cum ignominiam crucis descripsisset, adjunxit: Propter quod et omen, etc. . Nam quod hoc nomen Hebraice, Graece et Latine scriptum erat, hoc est quod idem Apostolus subsecutus adnectit: Et omnis lin
Abbreviated transcription (Latin):
se ip̃m saluare potetat. Se saluũ
faciat inquiunt: si hic ẽ xp̃c dei
electus. Immo ideo se saluum:
facete de ctuce descendendo nolu¬
it: quia ip̃e ẽ xp̃c dei electus. Hã
qui ideo uenit ut ꝓ nob̾ crucifi¬
geretur. ideo se ipsum saluare:
pescendendo neglexit: qui cum
ceteris pcc̃oribꝰ etiam illos qui
crucifixere: saluare moriento cu¬
rauit.
Audebant aut illum et mi¬
lites accedentes: et acetum
offerebant illi: dicentes. Si tu es
rex iudeorum: saluum te fac. Ace
tau̾unt: quem eorum suggestio-¬
ne morti tradiderunt. Et notã-¬
dum qd uid̾i uocabulum xp̃i et
filii dei scriptute s̃ͥ auctoritate :¬
creditum. blasphemantes irridẽt.
Milites u̾o ut pote scripturarũ
nescii: non xp̃o dei electo. s regi
iudeorum insultant:
Rat aũt et suꝑ scriptio
sctipta suꝑ illum. littĩs
gcis et latinis et hebraicis: hic ẽ
rex iudeorum. I Duchre titulus
qui regeni xp̃m testetur: non:
ĩfra s supra crucem ponitur. Qͥa

Expanded text:
seipsum salvare poterat. Se salvum seipsum salvare poterat. Se salvum faciat inquiunt si hic est Christus Dei electus. Imo ideo se salvum facere de cruce descendendo noluit, quia ipse est Christus Dei electus. Nam qui ideo venit, ut pro nobis crucifigeretur, ideo seipsum salvare de cruce descendendo neglexit, quia cum caeteris peccatoribus etiam illos qui crucifixere salvare moriendo curavit. Illudebant autem et milites accedentes, et acetum offerentes illi dicentes: Si tu es rex Judaeorum, salvum te fac. Acettaverunt, quem eorum suggestione morti tradiderunt. Et notandum, quod Judaei vocabulum Christi et filii Dei Scripturae sibi auctoritate creditum blasphemantes irrident. Milites vero ut pote Scripturarum nescii, non Christo Dei electo, sed regi Judaeorum i et superscriptio scripta super illum litteris Graecis et Latinis et Hebraicis: Hic est rex Judaeorum. Pulchre titulus qui Christum regem testetur, non infra sed supra crucem ponitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sortem miserunt. Quadaꝑdita
autẽ uestis dnĩi. quadriptitam
eius figurauit ecẽam. totoscił
qui quatuor partibus constat
t̾rarum orbe diffulsam diffusã:
et omnibus elsdem partibus eqͣ¬
liter .i. cõcorditer distributam.
Tunita u̾o illa sortita om̃ium
parcium significat unitatem:
que karitatis uinculo contine¬
tut. Si enim karitas tuxta a¬
postolum et suꝑ eminentiorem
habet uiam. et suꝑ eminet scien¬
tie. et suꝑ omnia p̃cepta ẽ: m̾ito
uestis qua significatur. de super
contexta ꝑhibetur. Insorte aũt.
quid nisi dei gr̃a comendata est:
Sic quippe in uno ad omnes per¬
uenit. cum sors omnibꝰ placuit.
Quia et del grã in unitate ad
omnes ꝑuenit: et cum sors mit¬
titur. non ꝑsone cuiusq uł meri¬
tis. s occulto dei iudicio cedit᷑:
Etiam nolentes confitentur pͥn¬
cipes. et ppłi iudeorum: quod ali¬
os saluos fecerit. Itaq ur̃a uos
contempnat sententia. Qui enĩ¬
alios saluos fecit: utiq si uellet

Expanded text:
sortem miserunt. Quadripartita sortem miserunt. Quadripartita autem vestis Domini quadripartitam ejus figuravit Ecclesiam, toto scilicet, qui quatuor partibus constat, terrarum orbe diffusam, et omnibus eisdem partibus aequaliter, id est, concorditer, distributam. Tunica vero illa sortita omnium partium significat unitatem, quae charitatis vinculo continetur. Si enim charitas, juxta Apostolum, et supereminentiorem habet viam, et supereminet scientiae, et super omnia praecepta est , merito vestis qua significatur desuper contexta perhibetur. In sorte autem quid, nisi Dei gratia commendata est? Sic quippe in uno ad omnes pervenit, cum sors omnibus placuit, quia et Dei gratia in unitate ad omnes pervenit, et cum sors mittitur, non personae cujusque vel meritis, sed occulto Dei judicio ceditur.Etiam nolentes confitentur principes et populi Judaeorum quod alios salvos fecerit. Itaque vestra vos condemnat sententia. Qui enialios salvos fecit, utique si vellet
Abbreviated transcription (Latin):
ñe latroni confitenti. paradisi
iamiam pandit. Heq enim pu¬
tandum ẽ eum hec patrem frust᷑
orasse: s in eis nimirum qui pot
eius passionem credidete. quod
orabat impetrasse. Hotanclu
sane quod non ꝓ eis qui liuoris
ac suꝑbie stimulis accensi. quẽ
filium dei intellexere. ctucifigere
quam confiteri maluerunt. s pro
eis utiq qui zelum dei habentes.
s non scłm scientiam. nescire qd̾
fecerunt. patri p̃ces obtulerit. S
et iohannes apłs: dicit. Est pcc
ad mortem: non pro illo dico ut
roget quis. Imitare ergo dñn
tuum. ꝓ inimicis int̾cede: et si nec¬
dum potes. saltem caue ne contͤ
illos orare p̃sumas. Sic et enĩ
cotidianis ꝓfectib auctus. et ad
illud qñq domino iuuante per¬
uenies: ut etiam pro illis inter¬
cedere possis:
Iuidentes u̾o uestimenta
eius miserunt sortes: ⁊
stabat poputcts spectans. Hec euã¬
gelista iohamres plenius exp̃o-¬
uidentes. de tunica qlle inconfu-¬
tilis erat de suꝑ contexta ꝑ totũ.

Expanded text:
nere latroni confitenti paradisi januam pandit. Neque enim putandum est eum haec Patrem frustra orasse, sed in eis nimirum qui post ejus passionem credidere quod orabat impetrasse. Notandum sane quod non pro eis qui, livoris ac superbiae stimulis accensi, quem Filium Dei intellexere crucifigere quam confiteri maluerunt, sed pro eis utique qui, zelum Dei habentes, sed non secundum scientiam , nesciere quod fecerunt , Patri preces obtulerit. Sed et Joannes apostolus dicit: Est peccatum ad mortem, non pro illo dico ut roget quis . Imitare ergo Dominum tuum, pro inimicis intercede, et si necdum potes, saltem cave ne contra illos orare praesumas. Sic enim quotidianis profectibus auctus, et ad illud quandoque, Domino juvante, pervenies, ut etiam pro illis intercedere possis. Dividentes vestimenta ejus, miserunt sortes. Et stabat populus spectans. Haec Evangelista Joannes plenius expom dividentes, de tunica quae inconsutilis erat desuper contexta per totum,
Abbreviated transcription (Latin):
ibi p̃ceteris eminebant: hebrea
ppt̃ iudeos in lege głantes: gre¬
ca ꝓpt̾ gentium sapientes: lati¬
na ꝓpt̾ tomanos multis ac pene
om̃ibus iam tunc gentib impe¬
rantes. Uelint nolint ergo udei.
omne mũdi regnum. omnis mũ¬
dana sapientia. om̃ia diuine legis
sacramenta testantur. quia iħs¬
tex iudeorum ẽ. hoc ẽ imperator
credentium. et confitentium dñi:¬
U

Expanded text:
ibi prae caeteris eminebant, Hebraea propter Judaeos in lege gloriantes, Graeca propter gentium sapientes, Latina propter Romanos multis ac pene omnibus jam tunc gentibus imperantes. Velint nolint ergo Judaei, omne mundi regnum, omnis mundana sapientia, omnia divinae legis sacramenta testantur quia Jesus Judaeorum est, hoc est, imperator, credentium et confitentium Du
Abbreviated transcription (Latin):
s ad pariter conandum in uite¬
mus. Raro ergo et magna ne
cessitate obiurgationes adhi¬
bende sunt: ita tamen ut etiam
in his ip̃is non nob̾ sed deo ut
seruiamus instemus. Ipe ẽ enĩ
finis. ut nichil duplici corde fa-¬
ciamus: auferentes trabem:
de cculo nr̃o inuidentie uł ma¬
litie. uł simulationis: ut uideamꝰ
eicere festucam de oculo fratris.¬
On ẽ enim atbor
bona que facit fructus:
malos: neq arbor mala faciẽs¬
fructum bonum. Contra ypochii¬
tam que ceperat exequitur. Si
ueram inquit et non fictam uis
habere iusticiam: que uerbis
ostentas. etiam factis compẽsa¬
re curato. ut bona existens ar¬
bor bonis orneris et ftuctibus:
quia et si se fingat ypochrita. nõ
ẽ bonus qui facit oꝑa mala. Et
si tephendat insontem: nõ ideo
malus ẽ. qui facit oꝑa bona.
Ha queq enim arbor de
fructu suo cognoscitur.Qi
sit fructus quo mala bona ue
dinosci debeat arbor. apłs ostẽ¬
dit dicens. Manifesta autẽ sũt

Expanded text:
sed ad pariter conandum inuitesed ad pariter conandum inuitemus. cessitate obiurgationes adhibendae sunt, ita tamen, ut etiam in his ipsis non nobis, sed deo ut seruiatur instemus. ipse est etiam, ut nihil duplici corde faciamus, auferentes trabem de oculo nostro inuidentiae uel malitiae uel simulationis, et uideamus eicere festucam de oculo fratrisNon est enim arbor bona, quae facit fructus malos; neque arbor mala, facienfructum bonum. Contra hypocritam quae coeperat exsequitur. Si veram inquit et non fictam vis habere justitiam, quae verbis ostentas, etiam factis compensare curato, ut bona existens arbor, bonis orneris et fructibus. Quia et si se fingat hypocrita, non est bonus, qui facit opera mala. Et si reprehendat insontem, non ideo malus est qui facit opera bona. Unaquaque enim arbor de fructu suo cognoscitur. Qui sit fructus quo mala bonave dignosci debeat arbor, Apostolus ostendit, dicens: Manifesta autem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tum ypochritarum idest simu
latorum genus: qui cũ oĩum
uitiorum accusationes odio:
et liuore suspiciant: etiam con¬
sultores uideri se uolunt. Et
ideo pie cauteq uigilandũ ẽ.
ut cum aliquem rephendere
uł obiurgare necessitas coegĩt:
primo cogitemus utrum tale
sit uitium quod nũquam hab¬
uimus. uel quo iam caruimus.
Et si nũquam habuimus: cogi¬
temus et nos homines eẽ. et ha¬
bere potuisse. Si u̾o habuimus
et nõ habemus: tangat memo¬
riam communis infirmitas ⁊
ut illam rephensionem aut ob¬
uirgationem: nõ odium s mise¬
ricordiam p̾cedat. Ut siue ad:
correctionem eius. ꝓpter quem
to facimus. siue ad ꝑuetsionem
ualuerit. non incertus ẽ exitus:
nos tamen de simplicitate ocłi
m̃i securi simts. Si autẽ cogitã¬
tes nos metipsos inuenerimꝰ
in eo eẽ uitio. in quo ẽ ille quem
rep̾hendete parabamus: nõ te¬
phendamus neq obiurgemus.
sed tamen congemiscamus. Et
non illum ad optemꝑandum nb̾:

Expanded text:
tum hypocritarum, id est situm hypocritarum, id est silatorum genus, qui cum omnium uitiorum accusationes odio et liuore suscipiant, etiam consolatores uideri se nolunt. et ideo pie cauteque uigilandum est, ut, cum aliquem reprehendere uel obiurgare necessitas coegerit, primo cogitemus, utrum tale sit uitium, quod numquam habuimus uel quo iam caruimus; et si numquam habuimus, cogitemus et nos homines esse et habere potuisse; si uero habuimus et non habemus, tangat memoriam communis infirmitas, ut illam reprehensionem uel obiurgationem non odium, sed misericordia praecedat, ut sine ad correctionem eius propter quem id facimus, siue ad peruersionem ualuerit — nam incertus est exitus — nos tamen de simplicitate oculi nostri securi simus. si autem cogitantes nosmet ipsos inuenerimus in eo esse uitio, in quo est ille quem reprehendere parabamus, non reprehendamus neque obiurgemus, sed tamen congemescamus et non illum ad obtemperandum nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi festuca irtuente mutasse:
atq immores dñici pcepti qͦ
ait nolite iudicare et nõ iudi¬
cabimini: magis amant uitupe¬
rare et dampnare: quam emen¬
dare atq corrigere.
Tquomodo potes dicere
ftĩ tuo. frater sine eitiam
festucam de oculo tuo: ip̃e ĩ oculo
fre agis: si ubi gtã. quod ira ille
peccauit. tu odio rep̃hendis.:
Quantum autẽ int̾ festucam
et trabem: tantum int̾ iram dis¬
tat atq odium. Odium ẽ enĩ¬
ira inueterata. quasi que uetus¬
tate ip̃a tantum robur accepit:
ut merito appelletur trabes. fi¬
eri autẽ potest ut irascaris ho¬
mini.: uelis eum corrigi. si aut
oderis hominem: non potes eũ
uelle corrigere. Et ideo impos¬
sibile dicitur. ut festucam frĩs
oculo demat: qui suo trabem:
gestat inoculo.
pochrita eice primum
trabem de oculo tuo: et
cam de cculo frĩs tui. Idest. pri-¬
mo abste expelle odium: et de¬
inceps poteris iam eum quem
diligis emendare. Et ẽ uete
multum cauendum et moles¬

Expanded text:
quasi festuca irruente mutasse; quasi festuca irruente mutasse; atque immemores dominici praecepti quo ait: Nolite condemnare, et non conabimini, magis amant vituperare et damnare, quam emendare atque corrigere. Et quomodo potes dicere fratri tuo: Frater, sine ejiciam festucam de oculo tuo, ipse in fratre agis si, verbi gratia, quod ira ille peccavit tu odio reprehendis. Quantum autem inter festucam et trabem, tantum inter iram distat atqira inueterata, quasi quae uetustate ipsa tantum robur acceperit, at merito appellaretur trabes. fieri autem potest, ut, si irascaris homini, uelis eum corrigi; si autem oderis hominevelle corrigere: et ideo impossibile dicitur ut festucam fratris oculo demat, qui suo trabem gestat in oculo. Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et cam de oculo fratris tui. Id est, primo abs te expelle odium, et deinceps poteris jam eum quem diligis emendare. Et est vere multum cavendum et moles
Abbreviated transcription (Latin):
pectoris eius imꝓbitas inuene¬
rit: et ille ad penitentiam moue¬
bitur. et tu patientie p̃mio don¬
aberis: quia cecum uidente ocu¬
lo. hoc ẽ corde sereno ducere cu¬
rabas ad lumen.
On est discipulus super
magr̃m. Perfectus autẽ
omnis erit: si sit sicut magister
eius. Si magister qui utiq qĩ
deus potuit. non suas ultus ẽ
in iurias. s ip̃os maluit in secu¬
tores patiendo redd̃e mitiores:
eandem necesse ẽ discipuli qui
puri homines sunt. regulam
ꝑfectionis sequantur.
Uid autem uides festucã
in oculo frĩs tui: trabem
autem que in oculo tuo ẽ. non
consideras: Et hoc ad suꝑiora
tespicit: ubi cecum aceco duci.
idest peccantem a pcc̃ore casti¬
gari non posse p̃monuit. Mul¬
ti enim suꝑbia uł odio. uel phi¬
largiria. uł auaritia. uł alio qͦ¬
libet crimine p̃uenti: leuia hec
aut nulla iudicantes: accerri¬
me corripiunt eos. quiᷤᷤ subita
uiderint ira cutbatos. Oculu
mentis a solito puritatis statu

Expanded text:
pectoris ejus improbitas invenepectoris ejus improbitas invenerit, et ille ad poenitentiam movebitur, et tu patientiae praemio donaberis, quia caecum vidente oculo, hoc est, corde sereno, ducere curabas ad lumen. Non est discipulus super magistrum. Perfectus autem omnis erit, si sit sicut magister ejus. Si magister, qui utique quasi Deus potuit, non suas ultum ire injurias, sed ipsos maluit insecutores patiendo reddere mitiores, eamdem necesse est discipuli, qui puri homines sunt, regulam perfectionis sequantur. Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, trabem autem quae in oculo tconsideras? Et hoc ad superiora respicit, ubi caecum a caeco duci, id est, peccantem a peccatore castigari non posse praemonuit. Multi enim superbia, vel odio, philargyria, vel avaritia, vel alio quolibet crimine praeventi, levia haec aut nulla judicantes, acerrime corripiunt eos, quos subita viderint ira turbatos, oculum mentis a solito puritatis statu
Abbreviated transcription (Latin):
neficientia sustentati: et ad ipã
aliquotiens fidem dulci gr̃a ꝓ-¬
uocati.
Adem quippe mensura q̃
mensi fueritis: temetietur
uob̾. Et apłs ad elemosinam:
chorinthios hortans: int̾ alia di¬
cit. hoc autem dico. Qui parce
seminat. parce et metet. Et
qui seminat in benedictionibꝰ:
de beneclictionibꝰ et metet .
Potest autem et de omnibus
que mente. manu. lingua. ge¬
rimus accipi: quia tu reddes
singulis inquit sccłm oꝑa eoꝵ.
Icebat autem
illis et similitudinem.
Humquid pot̾ cecus cecum.
ducere: Nonne ambo infoue¬
am cadent: Sensus huiꝯmõi
sententie pendet ex suꝑioribꝰ.
ubi de danda elemosina et in¬
iuria dimittenda p̃cipitur. Si
te inquit ira contra uiolentũ.
et contra petentem philargi¬
ria cecauetit: nũquit᷑ tua mẽ¬
te uiclata uicium eiꝰ curare
poteris: Aut ille solus qui ĩ uri¬
am fecit: Et non tu etiam qui
ferre nesciebas reus deputabis:
At si mittem te tranquilliq

Expanded text:
neficentia sustentati, et ad ipsam neficentia sustentati, et ad ipsam aliquoties fidem dulci gratia procati. Eadem quippe mensura qua mensi fueritis, remetietur vobis. Et Apostolus ad eleemosynam Corinthios hortans, inter alia dicit: Hoc autem dico: Qui parce seminat, parce et metet. Et qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus et metet . Potest autem et de omnibus quae mente, manu, lingua gerimus, accipi. Quia tu reddes singulis, inquit, secundum opera eorum. Dicebat autem illis et similitudinem: Nunquid potest caecus caecum ducere? nonne ambo in foveam cadent? Sensus hujusce sententiae pendet ex superioribus, ubi de danda eleemosyna et injuria dimittenda praecipitur. Si te inquit ira contra violentum, et contra petentem philargyria, caecaverit, nunquid tua mente vitiata vitium ejus curare poteris? aut ille solus, qui injuriam fecit, et non tu etiam, qui ferre nesciebas, reus deputaberis? At si mitem te tranquillique
Abbreviated transcription (Latin):
Horum autem ueniet tempꝯ
ue iudicentur: cum dominus
illuminauerit abscondita tene¬
brarum. et manifestabit cogi¬
autem in quibꝯ temerarium.
iuditium cauere debemus. cum
incertum ẽ quo animo quid fc̃
sit. uł cum incertum ẽ. qualis
futurus sit. qui nunc uł malus.
ul bonus apparet.
Imittite et dinittemini:
date et dabitur uobis.:
Dimittere uos in unrias: dare
beneficia iubet: ut et nobis pcc̃a
dimittantur. et uita detur etña.
Qua sententia breui s eximia:
cuncta que latissime de conuer¬
sando cum mimicis mandaue¬
rat. comp̃hendendo concludit.
Ensuram bonamn
confertam et coagitatam
et suꝑ effluentem: dabunt ĩ si
num ur̃m. huic simile ẽ. quod
alibi dicit: ut et ip̃i recipiant
uos in etña tab̾nacula. Nõ enĩ
his qui elemosinam fecere re¬
dditurus ẽ: quam tamen insi¬
num dare dicuntur: quia pro¬
merende illius occasionem de¬
dere: cum uel egentes misere.
uł imꝓbe seuientes. fortiorum
sunt et tolerati patientia. et be¬

Expanded text:
Horum autem veniet tempus Horum autem veniet tempus ut judicentur, cum Dominus illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit cogiItem judicium cavere debemus, cum incertum est quo animo quidque factum sit, vel cum incertum est qualis futurus sit, qui nunc vel malus vel bonus apparet. Dimittite, et dimittemini; date, et dabitur vobis. Dimittere nos injurias, dare beneficia jubet, ut et nobis peccata dimittantur, et vita detur aeterna. Qua sententia brevi, sed eximia, cuncta quae latissime de conversando cum inimicis mandaverat, comprehendendo concludit: Mensuram bonam, confertam et coagitatam et supereffluentem dabunt inum vestrum. Huic simile est, quod alibi dicit, ut et ipsi recipiant vos in aeterna tabernacula . Non enim his, qui eleemosynam fecere redditurus est, quam tamen in sinum dare dicuntur, quia promerendae illius occasionem dedere, cum vel egentes misere, vel improbe saevientes, fortiorum sunt et tolerati patientia, et be
Abbreviated transcription (Latin):
mini. Hoc loco nichil aliud nb̃
p̃cipi existimo: nisi ut ea facta q̃
dubium ẽ. quo animo fiant. in
meliorem partem interp̃temur.
Quod enim scriptum ẽ. ex fructi¬
bꝯ eorum cognoscetis eos. de ma¬
nifestis dictum ẽ. que nõ possũt
bono animo: sicuti sunt stupra.
uel blasphemie. uł fuita. uł ebri¬
etates. et si qua sunt talia. de qͥbꝰ
nob̾ iudicare ꝑmittitur. De ge¬
nete autem ciborum. quia pos¬
sunt bono animo et simplici:
corde sine uitio concupiscentie.
cari eos qui carnibꝰ uescebant᷑.
et uinum bibebant: ab eis qui
se ab huiusmodi alimentis tẽ
pabant. Qui manducat ĩquit
non manducantẽ uon spetuat.
et qui non manducat mandu¬
cantem non iudicet. Ad hoc ꝑ¬
tinec etiam illud: quod alio lo¬
co dicit. Holite ante tempus
iudicare: quousq ueniat dñs¬
quedam fc̃a media que ignora¬
mus quo animo fiant: que et
bono et malo animo fieri possut:
de quib temerarium ẽ iudica¬
re: maxime ut condempnemꝰ.

Expanded text:
mini. Hoc loco nihil aliud nobis mini. Hoc loco nihil aliud nobis praecipi existimo, nisi ut ea facta quae dubium est quo animo fiant, in meliorem partest: Ex fructibus eorum cognoscetis eos, de manifestis dictum est quae non possunt bono animo fieri: sicuti sunt stupra, vel blasphemiae, vel furta, vel ebrietas, et si qua sunt talia, de quibus nobis judicare permittitur. De genere autem ciborum, quia possunt bono animo et simplici corde sine uitio concupiscentiae stolus indicari eos qui carnibus uescebantur et uinum bibebant ab eis qui se ab huiperabant: Qui manducat, inquit; non manducantem non spernat; et qui non manducat, manducantem non judicet . Ad hoc pertinet etiam illud quod alio loco dicit: Nolite ante tempus judicare, quoadusque veniat Dquaedam facta media, quae ignoramus quo animo fiant, quia et bono et malo fieri possunt, de quibus temerarium est judicare, maxime ut condemnemus.