comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nam. Uł certe alia distinctione. masculũ & feminã fecit eos
uelarȩ phibetur. mulier aut̃ non & ideo ipsa hoc facere
iubetur : Nisicredo illudeẽ qđ iam dixi cũ denatura huma¬
nae mentis agerem. mulierem cum iuiro suo eẽ imaginem dĩ. Ut
una imago sit tota illa substantia. cũ aut̃ in ad uitoriũ distri¬
buitur. qđ ad cam ipsam solã attinet. non est imago dĩ. quod
aut aduirum solum attin&. imago dĩ est tamplena atq integra
quã in unũ coniuncta muliere. sicut denatura humanae mentis
diximus. quia & sitota contẽpletur ueritatẽ. imagodi est. Et cũ
exea distribuitur aliquid. & quadã intentione diriuatur ad
actionẽ rerũ temporaliũ. nihilominus ex qͣparte conspectã
consulit ueritatem. imago dĩ est. Ex qua uero intenditur in agen¬
da inferiora. non est imago dĩ. Et qm̃ quantũ cumq se extende¬
rit in id qđ ȩternũ est. tanto magis in de formatur adimaginẽ dĩ.

Expanded text:
nam: vel certe alia distinctione, masculum et feminam fecit eos.nam: vel certe alia distinctione, masculum et feminam fecit eos.velare prohibetur, mulierem autem non, et ideo ipsa hoc facere jubetur? nisi, credo, illud quod jam dixi, cum de natura humanae mentis agerem, mulierem cum viro suo esse imaginem Dei, ut una imago sit tota illa substantia: cum autem ad adjutorium distribuitur, quod ad eam ipsam solam attinet, non est imago Dei; quod autem ad virum solum attinet, imago Dei est, tam plena atque integra, quam in unum conjuncta muliere. Sicut de natura humanae mentis diximus, quia et si tota contempletur veritatem, imago Dei est; et cum ex ea distribuitur aliquid, et quadam intentione derivatur ad actionem rerum temporalium, nihilominus ex qua parte conspectam consulit veritatem, imago Dei est; ex qua vero intenditur in agenda inferiora, non est imago Dei. Et quoniam quantumcumque se extenderit in id quod aeternum est, tanto magis inde formatur ad imaginem Dei, et
Abbreviated transcription (Latin):
mulieri adhibendũ mon&. ita dicens. Tir quidem non deb&
uelare caput cũ sit imago & gła dĩ. mulier aut̃ gła uiri est
Q uidergo dicemus adhact: Sipsua ꝑsona mulier adimplet imagi¬
nem trinitatis. cur ea detracta delatere iuri. adhuc ille imago dr̃:
Aut si & un a ꝑsona hominis extrib. potest diciimagodĩ sicut in ipsa
suma trinitate. & unaquȩq ꝑsona ds̃ est. cur & mulier non est
imagodĩ: Nam ꝓpterea caput ulare precipitur. quod ille qr
imago est phibetur. Seduidendũ est quomodo ñ sit contrariũ
qđ dicit apłs. ñ mulierem. sed uirũ cẽ imaginẽ dĩ. huic qđ scriptũ
est ingenesi. fecit ds̃ hominẽ. adimaginẽ dĩ fecit cũ. masculum
& feminã fecit eos. & benedixit eos. Adimaginẽ quippe dĩ. na¬
turã ipsam humanã factam dicit. quaȩ sexu utroq cõpletur. nec
ab intellegenda imaginedĩ separat feminã. Dieto enĩ quod
fecit ds̃ hominẽ adimaginẽ dĩ. fecit eũ inquit masculũ & femi¬

Expanded text:
bendum monet, ita loquens: Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei. Mulier autem gloria viri est. Quid ergo dicemus ad haec? Si pro sua persona mulier adimplet imaginem Trinitatis, cur ea detracta de latere viri adhuc ille imago dicitur? Aut si et una persona hominis ex tribus potest dici imago Dei, sicut in ipsa summa Trinitate, et unaquaeque persona Deus est, cur et mulier non est imago Dei? Nam et propterea caput velare praecipitur, quod ille quia imago Dei est prohibetur . 10. Sed videndum est quomodo non sit contrarium quod dicit Apostolus, non mulierem, sed virum esse imaginem Dei, huic quod scriptum est in Genesi, Fecit Deus hominem, ad imaginem Dei fecit eum; masculum et feminam fecit eos, et benedixit eos. Ad imaginem Dei quippe naturam ipsam humanam factam dicit, quae sexu utroque completur, nec ab intelligenda imagine Dei separat feminam. Dicto enim quod fecit Deus hominem ad imaginem Dei, Fecit eum, inquit, masculum et femi
Abbreviated transcription (Latin):
Cogitatio quippe turpit̃ uana est. quȩ opinatur dm̃ membrorum
corporaliũ liniam̃tis circũs cribi atq diffiniri. Porro aut̃. non¬
ne idem beatus apłs paulus dicit. renouamini sp̃u mentis urãe.
& induite nouũ hominẽ eũ quiscđm dm̃ creatus ẽ: Et alibi aꝑ¬
tius. ex uentes uos inquit ueterẽ hominẽ cũ actib eius. induite

Expanded text:
cogitatio quippe turpiter uana est, quae opinatur deum membrorum cogitatio quippe turpiter uana est, quae opinatur deum membrorum corporalium liniamentis circumscribi atque definiri. porro autem nonne idem beatus apostolus dicit: renouamini spiritu mentis uestrae et induite nouumu hominem, eum qui secundum deum creatus est? et alibi apertius: exue
Abbreviated transcription (Latin):
obeẽ bonȩ uiduae. uł sifilios ñ habuerit. uł hi quos habuerii
in bonis morib ꝑmanere noluerint. Sed quia ea quae dicuñ
operabona. tanquã filuisunt uitae nr̃ae scđm quã quęritus
cuius uita sit quisq iđ quomodo agat hȩc temporalia. quam
uita greci non roeas. sed BioN. uocant. & hȩc opera bona
maxime in officiis miscđȩ frequentarisolent. opera uero
miscđȩ nihil prosunt siue paganis. siue iudeis qui xp̃o ñcre¬
dunt. siue quibusq hereticis. uel scismaticis. ubi fides & dilec¬
tio & sobria scĩficatio ñ inuenitur. manifestum est quid apłs
significare uoluerit. Et ideo figurate ac mystice. quia deuelando
muli ebri capite loquebatur. qđ nisi ad aliqđ secretũ sacramenti
referatur. in ane remanebit. Sicut enĩ non solum ueracissima
ratio sed &iã ipsius apłi declarat auctoritas. ñ scđm formã corpo¬
ris homo factusẽ ad imaginẽ dĩ. sed scđm rationalẽ mentem

Expanded text:
e bonae viduae, si vel filios non habuerit, vel ii quos habuerit, in bonis operibus permanere noluerint. Sed quia ea quae dicuntur opera bona, tanquam filii sunt vitae nostrae, secundum quam quaeritur cujus vitae sit quisque, id est, quomodo agat haec temporalia, quam vitam Graeci non ζωήν, sed βίον vocant; et haec opera bona maxime in officiis misericordiae frequentari solent; opera vero misericordiae nihil prosunt, sive Paganis, sive Judaeis qui Christo non credunt, sive quibuscumque haereticis vel schismaticis ubi fides et dilectio et sobria sanctificatio non invenitur: manifestusignificare uoluerit, ideo figurate ac mystice, quia de uelando muliebri capite loquebatur. quod nisi ad aliquod secretum sacramenti referatur, inane remanebit. Sicut enim non solum ueracissima ratio sed etiam ipsius apostoli declarat auctoritas, non secundum formam corporis homo factus est ad imaginem dei, sed secundum rationalem mentem.
Abbreviated transcription (Latin):
taq uoluntas quȩ utrũq coniungit qͣsi parentẽ. & qͣsi prolem.
magis spũ alis ẽ. quã utrũ lib& illorũ. Nam corpus illud qđ cerni¬
tur. omino sp̃uale ñ est. Uisio uero quȩ fit insensu. hab& admix¬
tũ aliquid spũale. quia sine anima fieri ñ potest. Sed non totũ
ita ẽ : qm̃ ille qui format᷑. corporis sensus est. Uoluntas ergo quȩ
ꝑsonã sp̃s insinuare incipit in illa trinitate. sed magis ꝑtin&
ad sensũ formatũ. quã ad illud corpus unde format᷑. Sensud
enĩ animantis. & uoluntas: animȩ est. ñ lapidis. aut alicuius cor¬
poris qđ uidetur. Non ergo ab illo qͣsi parente ꝓcedit. sed
nec ab ipsa qͣsi prole. hoc ẽ uisione acforma quȩ insensuẽ Prius
enĩ quã uisio fier&. iã erat uoluntas quȩ formandũ sensum
cernendo corpori admouit. sed nondũ erat placitũ. Quomͦ

Expanded text:
Itaque voluntas quae utrumque conjungit quasi parentem et quasi prolem, Itaque voluntas quae utrumque conjungit quasi parentem et quasi prolem, magis spiritualis est quam utrumlibet illorum. Nam corpus illud quod cernitur, omnino spirituale non est. Visio vero quae fit in sensu habet admixtum aliquid spirituale, quia sine anima fieri non potest. Sed non totum ita est: quoniam ille qui formatur, corporis sensus est. Voluntas ergo quae am personam Spiritus insinuare incipit in illa trinitate. Sed magis pertinet ad sensum formatum, quam ad illud corpus unde formatur. Sensus enim animantis et voluntas animae est, non lapidis aut alicujus corporis quod videtur. Non ergo ab illo quasi parente procedit; sed nec ab ista quasi prole, hoc est, visione ac forma quae in sensu est. Prius enim quam visio fieret, jam erat voluntas, quae formandum sensum cernendo corpori
Abbreviated transcription (Latin):
lam similitudinẽ summi boni Et sinaturalẽ. utiq. rectã
& ordinatã. Siaut uiciosa : utiq turpẽ atq ꝑuersam
am& animȩ in ipsis peccatissius ñnisi quandã similitudinẽ dĩ
supba & p̃postera & ut ita dica seruili libertate scctaintur
ta nec primis parentib nr̃is ꝓsuaderi ꝓcccatũ possit. iisiꝰ
diccretur. eritis sicut dii. Nonsane om̃e qđ increaturis aliqͦ
modo simile ẽ dõ. & iã eius imago dicenda est. sed illa sola qua
superior ipse solus est. la quippe de illo ꝓrsus exprimit᷑. int̃ quã
et ipsũ nulla intiecta natura est. Uisionis igitur illius. iđ formȩ
quȩ fit insensu cereͥentis. quasi parens ẽ forma corporis: ex qͣ fit.
Sed parens illa ñuera. unde nec istauera ꝓles ẽ. Neq enĩ omino
in de gignitur. qm̃ aliquid aliud adhibetur corpori. ut ex illo
formet᷑. iđ sensus uidentis. Quocirca id amare. alienari est.

Expanded text:
lam similitudinem summi boni; et si naturalem, utique rectam lam similitudinem summi boni; et si naturalem, utique rectam et ordinatam; si autem vitiosam, utique turpem atque perversam. Nam et animae in ipsis peccatis suis non nisi quamdam similitudinem Dei, superba et praepostera, et, ut ita dicam, servili libertate sectantur. Ita nec primis parentibus nostris persuaderi peccatum posset, nisi diceretur, Eritis sicut dii . Non sane omne quod in creaturis aliquo modo simile est Deo, etiam ejus imago dicenda est: sed illa sola qua superior ipse solus est. Ea quippe de illo prorsus exprimitur, inter quam et ipsum nulla interjecta natura est. 9. Visionis igitur illius, id est formae quae fit in sensu cernentis, quasi parens est forma corporis ex qua fit. Sed parens illa non vera; unde nec ista vera proles est: neque enim omnino inde gignitur, quoniam aliquid aliud adhibetur corpori, ut ex illo formetur, id est sensus videntis. Quocirca id amare, alienari est.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ eis uti posset &iã bene. nisi sensarum rerũ imagines memo¬
ria tenerentur. Et nisi pars maxima uoluntatis in superiorib
atq interiorib habitet. eaq ipsa quȩ cõmodatur siue foris
corporib siue intus imaginib: eorũ. nisi quicquid in eis capit.
ad meliorẽ. uerioremq uitã referat. atq in eo fine cuius intuity
hȩc agenda iudicat. adquiescat. quid aliud faciemus. nisi qđ
nos apłs facere ꝓhibet dicens. nolite conformari huic scło &
ua propt̃ non est ista trinitas imago dĩ. Exultima quippe.
iđ corporea creatura qua superior est anima: in ipsa anima
fit ꝑsensũ corporis. nec tam̃ est om̃imodo dissimilis. Quid
enĩ ꝓsuo genere. ac ꝓsuo modulo ñ hab& similitudinẽ dĩ.
quandoquidem ds̃ fecit oma bona ualde. non ob aliud. nisi
quia ipse summebonus est: In quantũ ergo bonũ est quic ꝗͥd
est. intantũ scilic& quãuis longe distantẽ. hab& tam̃ non nul¬

Expanded text:
enim eis uti posset etiam bene, nisi sensarum rerum imagines memoenim eis uti posset etiam bene, nisi sensarum rerum imagines memoria tenerentur: et nisi pars maxima voluntatis in superioribus atque interioribus habitet, eaque ipsa quae commodatur, sive foris corporibus, sive intus imaginibus eorum, nisi quidquid in eis capit ad meliorem verioremque vitam referat, atque in eo fine cujus intuita haec agenda judicat, acquiescat, quid aliud facimus, nisi quod nos Apostolus facere prohibet, dicens, Nolite conformari huic saeculo ? Quapropter non est ista trinitas imago Dei: ex ultima quippe, id est corporea creatura, qua superior est anima, in ipsa anima fit per sensum corporis. Nec tamen est omnino dissimilis: quid enim non pro suo genere ac pro suo modulo habet similitudinem Dei, quandoquidem Deus fecit omnia bona valde , non ob aliud nisi quia ipse summe bonus est? In quantum ergo bonum est quidquid est, in tantum scilicet, quamvis longe distantem, habet tamen nonnul
Abbreviated transcription (Latin):
recordando retorqueat.
ed quia preualet animus nonsolum oblita. uerum rRia
ñsensa nec exꝑta confingere eaquȩ non excederunt.
augendo. minuendo. cõmutando. & parbitrio cõponendo.
sepe imaginatur quasi itasit aliquid. qđ aut scit ñita esse.
aut nescit itatẽ: In quo genere cauendũ est ne aut menti¬
atur ut decipiat. aut opinet᷑ ut decipiatur: Quib. duob.
malis euitatis. nihil ei obsunt imaginata phantasmata. si c̃
nihil obsunt exꝑta sensibilia. & retenta memorit̃. si neq
cupide appet antur siiuuant. neq turpit fugiant᷑ si offen¬
dunt Cum aut in his uoluntas relictis inclioribus auida
uolutatur. inmunda fit. atq ita & cum ad sunt ꝑniciose. & cũ
absunt ꝑniciosius cogitantur. Male itaq uiuitur & defor¬
miter scđm trinitatẽ hominis exterioris. quia & illã trinitatẽ
quae lic& interius imaginetur. exteriora tam̃ imaginatur :
sensibiliũ corporaliũq utendorũ causa peperit. Nullus

Expanded text:
recordando retorqueat. recordando retorqueat. Sed quia praevalet animus, non solum oblita, verum etiam non sensa nec experta confingere, ea quae non exciderunt augendo, minuendo, commutando, et pro arbitrio componendo, saepe imaginatur quasi ita aliquid sit, quod aut scit non ita esse, aut nescit ita esse. In quo genere cavendum est, ne aut mentiatur ut decipiat, aut opinetur ut decipiatur. Quibus duobus malis evitatis, nihil ei obsunt imaginata phantasmata: sicut nihil obsunt experta sensibilia et retenta memoriter, si neque cupide appetantur si juvant, neque turpiter fugiantur si offendunt. Cum autem in his voluntas relictis melioribus avida volutatur, immunda fit: atque ita et cum adsunt perniciose, et cum absunt perniciosius cogitantur. Male itaque vivitur et deformiter secundum trinitatem hominis exterioris: quia et illam trinitatem, quae licet interius imaginetur, exteriora tamen imaginatur, sensibilium corporaliumque utendorum causa peperit. Nullus
Abbreviated transcription (Latin):
Sormatus acies siue sentientis excorpore qđ inloco adiacet siue
aciem animi similitudo corporis nincmoria  Ttquod est
aspicientis uisio ad eã speciem corporis exqua sensus formatur.
hoc est uisio cogitantis ad imaginẽ corporis in memoria consti¬
tutã ex qua format᷑ acies animi. Et qđ est intentio uoluntatis
ad corpus uisũ uisionẽq copulandã. ut fiat ibi quȩdã unitas
triũ quauis corũ sit diuersa natura. hoc est coꝵ uoluntatis
intentio ad copulandã imaginẽ corporis. quȩ est in memoria.
& uisione cogitantis. Iđ forma quã coepit acies animi redieas
ad memoriã. ut fiat et hic quȩdã unitas extribus . ñ iã naturȩ
diuersitait discretis. sed unius eiusdẽq substantiae. quia hoc
totum intus ẽ. & totũ unus animus Sicut aut̃ cum forma
reuocare cernentis. ita cũt imago quã memoria gerit obliu¬
one deleta est. ñ erit quo aciẽ animi formanda. uoluntas

Expanded text:
formatur acies, sive sentientis ex corpore quod in loco adjacet, sive formatur acies, sive sentientis ex corpore quod in loco adjacet, sive animi aciem similitudo corporis in memoria: et quod est aspicientis visio ad eam speciem corporis ex qua sensus formatur; hoc est visio cogitantis ad imaginem corporis in memoria constitutam ex qua formatur acies animi: et quod est intentio voluntatis ad corpus visum visionemque copulandam, ut fiat ibi quaedam unitas trium, quamvis eorum sit diversa natura; hoc est eadem voluntatis intentio ad copulandam imaginem corporis quae est in memoria, et visionem cogitantis, id est, formam quam cepit acies animi rediens ad memoriam: ut fiat et hic quaedam unitas ex tribus, non jam naturae diversitate discretis, sed unius ejusdemque substantiae; quia hoc totum intus est, et totum unus animus. CAPUT V. 8. revocare cernentis: ita cum imago quam memoria gerit, oblivione deleta est, non erit quo aciem animi formandam voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
cõpage turbatis sicuti sunt furentiũ. aut alio quodam modo
alienatis sicuti sunt diuinantiũ. uł ꝓphetantiũ. animi inten¬
tio quadã necessitate incurrat in eas quȩ occurrerunt imagines.
siue exmemoria. siue alia aliqua occulta ui ꝑquasdã sp̃uales
mixturas similit̃ spũalis substantiae. ansicut sanis. atq uigilan¬
tib interdũ contingit. ut cogitatione occupata se uoluntas
a uertat a sensib: atq ita form& animi aciem uariis imaginibus¬
rerũ sensibiliũ. tanquã ipsa sensibilia sentiantur. Nontantũ
Aut̃ cum appetendo intalia uoluntas intenditur. fiunt ista impres¬
siones imaginũ. sed &ia cumdeuitandi & cauendi causa rapitur
animus inea contuenda que fugiat. Inde non solũ eupiendo.
scd & iam metuendo infertur ud sensus ipsis sensibilibus ud
acies animi formanda imaginib sensibiliũ : Itaq aut mctus.
durt cupiditas quanto uehementior fuerit tanto expressius

Expanded text:
compage turbatis, sicuti sunt furentium, aut alio quodam modo compage turbatis, sicuti sunt furentium, aut alio quodam modo alienatis, sicuti sunt divinantium, vel prophetantium, animi intentio quadam necessitate incurrat in eas quae occurrunt imagines, sive ex memoria, sive alia aliqua occulta vi, per quasdam spirituales mixturas similiter spiritualis substantiae; an sicut sanis atque vigilantibus interdum contingit, ut cogitatione occupata voluntas se avertat a sensibus, atque ita formet animi aciem variis imaginibus sensibilium rerum, tanquam ipsa sensibilia sentiantur. Non tantum autem cum appetendo in talia voluntas intenditur, fiunt istae impressiones imaginum; sed etiam cum devitandi et cavendi causa rapitur animus in ea contuenda quae fugiat. Unde non solum cupiendo, sed etiam metuendo, infertur vel sensus ipsis sensibilibus, vel acies animi formanda imaginibus sensibilium. Itaque aut metus aut cupiditas quanto vehementior fuerit, tanto expressius
Abbreviated transcription (Latin):
offunditur similitudo speciei corporalis expressa ex memoria
ut nec ipsa ratio discernere sinatur. utrũ foris corpus ipsum
uideatur. An intus tale aliquid cogietur. Nam interdũ
homines nimia cogitatione rerũ uisibiliũ. uel illecti. uł territi.
& iã eiusmodi repente uoces ediderunt. qͣsi reuera in mediis
talib actionib seu passionib uersarentur. Et memini me
audisse a quodã qđ tam expressã & qͣsi solidam speciem
feminei corporis incogitando cernere soleret.: ut ei se quasi
misceri sentiens &iam genitalibus fluer&. Iantũ habet uirium
anima in corpussuũ. & tantũ ualet ad indumenti qualitatem
uertendã. atq mutandã. quo modo afficiatur indutus qui cohe¬
ret indumento suo. Excodem genere affectionis &iã illud est.
qđ in somnis ꝑ imagines ludimur. Sed plurimũ diffest utrum
sopitis sensib corporis sicuti sunt dormientiũ. aut ab interiore

Expanded text:
offenditur similitudo speciei corporalis expressa ex memoria, offenditur similitudo speciei corporalis expressa ex memoria, ut nec ipsa ratio discernere sinatur, utrum foris corpus ipsum videatur, an intus tale aliquid cogitetur. Nam interdum homines nimia cogitatione rerum visibilium vel illecti, vel territi, etiam ejusmodi repente voces ediderunt, quasi revera in mediis talibus actionibus sive passionibus versarentur. Et memini me audisse a quodam, quod tam expressam et quasi solidam speciem feminei corporis in cogitando cernere soleret, ut ei se quasi misceri sentiens, etiam genitalibus flueret. Tantum habet virium anima in corpus suum, et tantum valet ad indumenti qualitatem vertendam atque mutandam, quomodo homo afficiatur indutus, qui cohaeret indumento suo. Ex eodem genere affectionis etiam illud est, quod in somnis per imagines ludimur. Sed plurimum differt, utrum sopitis sensibus corporis, sicuti sunt dormientium, aut ab interiore
Abbreviated transcription (Latin):
semus Siaut aciesrecordantis ñ formaretur ex eare
quȩ erat in memoria. nullomodo fier& iusio cogitantis. sed
utriusq coniunctio. iđ eius quã memoria tenetꝰ. & euis quae
inde exprimitur. ut formetur acies recordantis quia simillimȩ
sunt. ueluti unã facit apparere. Cũ aũt cogitantis acies auersa
inde fuerit. atq id qđ in memoria cernebat᷑ destiterit in tueri.
nihil formȩ quae impressa erat. in eadẽ acie remanebit. atq. in de
formabitur quorursus conuersa fuerit. ut alia cogitatio fiat.
manet tam̃ illud qđ reliquit in memoria. quo rursus cum id
recordamur conuertat᷑. & conuersa formetur. Atq unum
cum eo fiat unde formatus
formandã coniungitq formatã. siad interiorẽ phanta¬
siam tota confluxerit. atq ap̃sentia corpoꝵ quȩ circũ iacent
sensib atq ab ipsis sensib corporis animi aciẽ omino uerterit.
atq ad eã quȩ intus cernit᷑ imaginẽ penitus conuerterit. tanta

Expanded text:
semus. Si autem acies recordantis non formaretur ex ea re quae erat in memoria, nullo modo fieret visio cogitantis: sed utriusque conjunctio, id est, ejus quam memoria tenet, et ejus quae inde exprimitur ut formetur acies recordantis, quia simillimae sunt, veluti unam facit apparere. Cum autem cogitantis acies aversa inde fuerit, atque id quod in memoria cernebatur destiterit intueri, nihil formae quae impressa erat in eadem acie remanebit: atque inde formabitur, quo rursus conversa fuerit ut alia cogitatio fiat. Manet tamen illud quod reliquit in memoria, quo rursus cum id recordamur convertatur, et conversa formetur, atque unum cum eo fiat unde formatur.formandam, conjungitque formatam, si ad interiorem phantasiam tota confluxerit, atque a praesentia corporum quae circumjacent sensibus, atque ab ipsis sensibus corporis, animi aciem omnino averterit, atque ad eam quae intus cernitur imaginem penitus converterit; tanta
Abbreviated transcription (Latin):
moraui. nisi per officia geminamus. Itaq cũ in ea
quȩrimus trinitatẽ. in tota quȩrimus ñ separantes actionea
rationalem intẽporalib. a contẽplatione eternoꝵ. ut terciũ
Aliquidiam quȩramus quo trinitas impleatus. sed intota natura
mentis ita trinitatẽ repperiri opus est. ut sidesit actiotemporaliũ.
cui operi necessarium sit adiutoriũ: ꝓpt̃ qđ adhec inferiora ad¬
ministranda diriuet aliquid m̃tis. in una nusquã disꝑtita mente
trinitas inueniatur. Et facta iam ista distributione in eosolo qđ
ad contẽplationẽ ꝑtin& eternoꝵ ñ solũ trinitas. sed &iã imagodi

Expanded text:
moravi, nisi per officia geminamus. Itaque cum in ea moravi, nisi per officia geminamus. Itaque cum in ea quaerimus trinitatem, in tota quaerimus, non separantes actionem rationalem in temporalibus a contemplatione aeternorum, ut tertium aliquid jam quaeramus quo trinitas impleatur. Sed in tota natura mentis ita trinitatem reperiri opus est, ut si desit actio temporalium, cui operi necessarium sit adjutorium, propter quod ad haec inferiora administranda derivetur aliquid mentis, in una nusquam dispertita mente trinitas inveniatur: et facta jam ista distributione, in eo solo quod ad contemplatio
Abbreviated transcription (Latin):
pecorib non inuentũ est uiro adiutoriũ simile illi. nisi de illo
detractũ in coniugiũ formaretus. itamenti nr̃ae quasupnã
et internã consulimus ueritatẽ. nullum ẽ adusũ rerum corpo¬
raliũ quantũ naturȩ hominis sat est simile ad iutoriũ ex animae
partib quas cõmunes cum pecorib habemus Et ideo quiddã
rationale nrm. ñ ab unitatis diuortio separatũ. sed in auxiliũ
societatis quasi diriuatũ insui operis disꝑtitur officio. Et sic̃
una caro est duorũ in masculo & femina. sic intellectũ nr̃m
& actionẽ. uł consiliũ & exccutionẽ. uł rationẽ & appetitũ
rationalẽ. uel siquo alio modo significantius dici possunt. una
mentis natura complectitur. Ut quẽ ad modũ de illis dictũ est
erunt duo in carne una. sic dehis dicipossit duo inm̃te una
Iumigitur disscrimus denaturam̃tis humane. IIII.
deuna quadã re disscrimus. nec eã in hȩc duo quȩ cõme¬

Expanded text:
pecoribus non inventum est viro adjutorium simile illi, pecoribus non inventum est viro adjutorium simile illi, ae qua supernam et internam consulimus veritatem, nullum est ad usum rerum corporalium, quantum naturae hominis satis est, simile adjutorium ex animae partibus quas communes cum pecoribus habemus. Et ideo quiddam rationale nostrum, non ad unitatis divortium separatum, sed in auxilium societatis quasi derivatum, in sui operis dispertitur officium. Et sicut una caro est duorum in masculo et femina, sic intellectum nostrum et actionem, vel consilium et exsecutionem, vel rationem et appetitum rationalem, vel si quo alio modo significantius dici possunt, una mentis natura complectitur: ut quemadmodum de illis dictum est, Erunt duo in carne una ; sic de his dici possit, Duo in mente unaum igitur disserimus de natura mentis humanae, de una quadam re disserimus, nec eam in haec duo quae comme
Abbreviated transcription (Latin):
quae inde animus ꝑsensũ corporis traxit agantur atq. uersentur.
non sunt tam̃rationis expertia. nec hominib pecoribusq cõ¬
munia. sed sublimioris rationis ẽ iudicare de istis corporalibus
scđm rationes incorporales & sempiternas. Qua nisi supͣmentẽ
humanã essent. in cõmutabiles ꝓfecto nessen. Atq. his nisi
subiungeretur aliquid nr̃m. ñ scđm eas possemus de corporalib.¬
iudicare. Iudicamus aut de corporalib. exratione dimensio¬
nũ atq. figurarũ quã in cõmutabiliter manere mens nouit. I¬
Illud uero nr̃m qđ in actione corporaliũ atq tẽporaliũ tractan¬
dorũ ita uersatur ut ñ sit nob̵ cõmune cũ pecore. rationale est¬
quidem. sed ex illa rationali nr̃ae mentis substantia. q̃ subhere¬
mus intelligibili atq incõmutabili ueritati tanquã ductũ & infe¬
riorib tractandis gubnandisq deputatũ est. Sicut eni in om̃ib

Expanded text:
quae inde animus per sensum corporis traxit agantur atque versentur, quae inde animus per sensum corporis traxit agantur atque versentur, non sunt tamen rationis expertia, nec hominibus pecoribusque communia. Sed sublimioris rationis est judicare de istis corporalibus secundum rationes incorporales et sempiternas: quae nisi supra mentem humanam essent, incommutabiles profecto non essent; atque his nisi subjungeretur aliquid nostrum, non secundum eas possemus judicare de corporalibus. Judicamus autem de corporalibus ex ratione dimensionum atque figurarum, quam incommutabiliter manere mens novit. Illud vero nostrum quod in actione corporalium atque temporalium tractandorum ita versatur, ut non sit nobis commune cum pecore, rationale quidem est, sed ex illa rationali nostrae mentis substantia, qua subhaeremus intelligibili atque incommutabili veritati, tanquam ductum et inferioribus tractandis gubernandisque deputatum est. Sicut enim in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
erectũ est. sic animus qua substantia sp̃ualis ẽ. ad ea quae sunt in sp̃ua¬
libus excelsa erigendus ẽ. ñclatione suꝑbiȩ. sed pietate iusticia. li
corporalia. & ea memoriȩ fixa reminisci. atq in eis appetere
conducibilia. fugere in cõmoda. Uerum eanotare. ac non solũ
naturaliter apta. sed &iã de industria memoriae cõmendata reti¬
nere . & in obliuionẽ iamiãq labentia recordando atq cogitando
rursus imprimere . ut quẽ ad modũ ex eo qđ gerit memoria cogita¬
tio formatur. sic & hoc ipsũ qđ in memoria est cogitatione firmet᷑.
fictas &iã uisiones hinc atq inde recordata quȩlib& sumendo &
quasi assuendo cõponere. inspicere que ad modũ in hoc rerũ gene¬
re quȩ ueri similia sunt discernantur aueris. ñ sp̃ualib sed ipsid¬
corporalibus : Hex atq huiusmodi quauis insensibilib atq. incis

Expanded text:
erectum est; sic animus, qui substantia spiritualis est, ad ea quae sunt in spirituaerectum est; sic animus, qui substantia spiritualis est, ad ea quae sunt in spiritualibus excelsa erigendus est, non elatione superbiae, sed pietate justitiae. corporalia, et ea memoriae fixa reminisci, atque in eis appetere conducibilia, fugere incommoda: verum ea notare, ac non solum naturaliter rapta, sed etiam de industria memoriae commendata retinere, et in oblivionem jamjamque labentia recordando atque cogitando rursus imprimere; ut quemadmodum ex eo quod gerit memoria cogitatio formatur, sic et hoc ipsum quod in memoria est cogitatione firmetur: fictas etiam visiones, hinc atque inde recordata quaelibet sumendo et quasi assuendo, componere, inspicere, quemadmodum in hoc rerum genere quae verisimilia sunt discernantur a veris, non spiritualibus hujusmodi quamvis in sensibilibus, atque in eis
Abbreviated transcription (Latin):
ubi sit quasi quoddã hominis exterioris
interiorisq confiniũ. Quicquid enia
habemus in animo cõmune cum pecore.
recte dicitur adhuc ad exteriorẽ homi¬
nemꝑtinere. Nonenĩ solum corpus homo exterior deputabit᷑.¬
ũ sed adiuncta quadã uitasua qua cõpages corporis & om̃s sensus ug
quib instructus ẽ ad exteriora sentienda. Quorum sensorum
imagines infixa in memoria cũ recordando reuisunt᷑. res adhuc
agitur ad exteriorẽ hominẽ ꝑtincas. Atq in his om̃ib. ñ distamus
apecore nisi qđ figura corporis ñ proni. sed crecti sumud
ua inre ad monemur abeo quinos fecit. ne in meliore nr̃i parte. id
animo. similes pecorib simus a quib corporis erectione distamus.
nonut in ea quȩ sublimia sunt incorporib animum proiciamus.
amuel intalib. quietem uoluptatis appetere ꝓsternere ẽ animũ. sed
sicut corpus ad ea quȩ sunt excelsa corpoꝵ iđ ad cȩlestia naturaliter

Expanded text:
ubi sit quasi quoddam hominis exterioris interiorisque confinium. Quidquid enim habemus in animo commune cum pecore, recte adhuc dicitur ad exteriorem hominem pertinere. Non enim solum corpus homo exterior deputabitur, sed adjuncta quadam vita sua, qua compages corporis et omnes sensus vigent, quibus instructus est ad exteriora sentienda: quorum sensorum imagines infixae in memoria, cum recordando revisuntur, res adhuc agitur ad exteriorem hominem pertinens. Atque in his omnibus non distamus a pecore, nisi quod figura corporis non proni, sed erecti sumus. Qua in re admonemur ab eo qui nos fecit, ne meliore nostri parte, id est animo, similes pecoribus simus, a quibus corporis erectione distamus. Non ut in ea quae sublimia sunt in corporibus animum projiciamus; nam vel in talibus quietem voluntatis appetere, prosternere est animum. Sed sicut corpus ad ea quae sunt excelsa corporum, id est, ad coelestia naturaliter
Abbreviated transcription (Latin):
ad mon& hanc eandẽ trinitatẽ in interiore homine requirere. atq.
abisto dequo tamdiu loquutussũ animali atq carnali quiexte¬
rior dicitur introrsus tendere. ubi speramus inuenire nos posse scđm
trinitatẽ imaginẽ dĩ. conatus nr̃os illo ipso adiuuante. quemom̃a
sicut res ipsa indicant. ita &iã sc̃a scriptura in mensura. & numeso
& pondere disposuisse testatur. EXPIICIT LIBER XI.¬

Expanded text:
admonet, hanc eamdem trinitatem in interiore homine requirere, atque admonet, hanc eamdem trinitatem in interiore homine requirere, atque ab isto de quo tamdiu locutus sum animali atque carnali, qui exterior dicitur, introrsus tendere. Ubi speramus invenire nos posse secundum trinitatem imaginem Dei, conatus nostros illo ipso adjuvante, quem omnia, sicut res ipsae indicant, ita etiam sancta Scriptura in mensura et numero et pondere disposuisse testatur . LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilib mensura quadam est cui numerosissime coaptat᷑ sensus
uidentiũ. & ex uno uisibili multorũ cernentiũ format᷑ aspectus
ita ut &iã unus ꝓpt̃ duoꝵ oculoꝵ numerũ plerũq una rem
geminata specie uideat sicut supͣ docuimus: In his ergoreb. unde
uisiones exprimunt᷑. quadã mensura est. in ipsis aut uisionibus
numerus. Uoluntas uͦ quae ista coniungii & ordinat: & quada
unitate copulat. nec sentiendi aut cogitandi appetitũ. nisim
his rebus unde iusiones formant᷑ acquiesecas collocat ponderi
similis est. Qua ꝓpter haectria. mensurã. numerũ. pondus.
&iã inceteris om̃ib reb. animaduertenda p̃libauerim: Nunc in¬
terim uoluntat̃ẽ copulatricẽ rei uisibilis atq uisionis qͣsi parentis
& plis siue insentiendo. siue in cogitando. nec parentẽ. nec ꝓlem
diciposse. quomodo ualui & quibꝰ. ualui demonstraui: Unde tẽp:

Expanded text:
visibilibus mensura quaedam est, cui numerosissime coaptatur sensus visibilibus mensura quaedam est, cui numerosissime coaptatur sensus videntium, et ex uno visibili multorum cernentium formatur aspectus: ita ut etiam unus propter duorum oculorum numerum plerumque unam rem geminata specie videat, sicut supra docuimus. In his ergo rebus unde visiones exprimuntur, quaedam mensura est: in ipsis autem visionibus, numerus. Voluntas vero quae ista conjungit et ordinat, et quadam unitate copulat, nec sentiendi aut cogitandi appetitum nisi in his rebus unde visiones formantur, acquiescens collocat, ponderi similis est. Quapropter haec tria, mensuram, numerum, pondus, etiam in caeteris omnibus rebus animadvertenda praelibaverim. Nunc interim voluntatem copulatricem rei visibilis atque visionis quasi parentis et prolis, sive in sentiendo, sive in cogitando, nec parentem nec prolem dici posse, quomodo valui et quibus valui demonstravi. Unde tempus
Abbreviated transcription (Latin):
lib& corpoꝵ moles cum eas maximas cogitamus. Etratio quidem
ꝑgit in ampliora. sed phantasia ñsequitur. quippe
cũ infinitatẽ quoq numeri ratio renuntiet. quã nulla uisio cor¬
poralia cogitantis app̃hendit. Eadem ratio doc& minutissima
&iã corpuscula infinite diuidi. cum tam̃ adeas tenutates uel
minutias ꝑuentũ fuerit. quas iusas meminimus exiliores minu¬
tioresq phantasias iamñ possumꝰ intueri. quãuis ratio ñ desinat
ꝑsequi acdiuidere. Itanulla corporalia nisi aut ea quȩ memi¬
nimus. aut ex his quae meminimus cogitamus. XI
impressa memoriae. uidetur ad memoriã mensura.
ad iusionẽ uero numcrus ꝑtinere. quia lic& innumera¬
bilis sit multiplicitas taliũ uisionũ. singulis tam̃ in memoria
p̃scriptus ẽ intrans gressibilis modus: Mensura igit᷑ in memo¬
ria in uisionibꝰ numerus appar&: Sicut in ipsis corporibus

Expanded text:
libet corporum moles, cum eas maximas cogitamus. Et ratio quidem libet corporum moles, cum eas maximas cogitamus. Et ratio quidem pergit in ampliora, sed phantasia non sequitur. Quippe cum infinitatem quoque numeri ratio renuntiet, quam nulla visio corporalia cogitantis apprehendit. Eadem ratio docet minutissima etiam corpuscula infinite dividi; cum tamen ad eas tenuitates vel minutias perventum fuerit, quas visas meminimus, exiliores minutioresque phantasias jam non possumus intueri, quamvis ratio non desinat persequi ac dividere. Ita nulla corporalia, nisi aut ea quae meminimus, aut ex iis quae meminimus, cogitamus. CAimpressa memoriae, videtur ad memoriam mensura, ad visionem vero numerus pertinere. Quia licet innumerabilis sit multiplicitas talium visionum, singulis tamen in memoria praescriptus est intransgressibilis modus. Mensura igitur in memoria, in visionibus numerus apparet: sicut in ipsis corporibus
Abbreviated transcription (Latin):
expressũ. cumtale nihil nossensisse meminimus. Quis enim
uidit cignũ nigrũ : Et ꝓpterea nemomeminit. Cogitare
tam̃ quis ñ potest: Facile est enĩ illã figuram quã uidendo cog¬
nouimus nigro colore perfundere. quẽ nihilominus in aliis
corporib uidimus. Et quia utrũq sensimus. utrũq meminimꝰ
Nec auẽquadrupedem memini quia ñ uidi. sed phantasiam talẽ
facillime intueor. dum alicui formae uolatili qualem uidi.
adiungo alios duos pedes. qualesitadem uidi. Qua ꝓpter
dum conuncta cogitamus. quae singillatim sensa meminimꝰ.
uidemur ñ id qđ meminimus cogitare: cum id agamus mo¬
derante memoria. unde sumimus om̃a quae multipliciter
ac uariȩ ꝓnr̃a uoluntate cõponimus Nam neq ipsas
magnitudines corpoꝵ quas nunquã uidimus. sine ope me¬
moriȩ cogitamus Quantũ enĩ spatusol& occupare per
magnitudinẽ mundi noster obtutus. in tantũ extendimus quas¬

Expanded text:
expressum, cum tale nihil nos sensisse meminimus? Quis enim expressum, cum tale nihil nos sensisse meminimus? Quis enim vidit cycnum nigrum? et propterea nemo meminit: cogitare tamen quis non potest? Facile est enim illam figuram, quam videndo cognovimus, nigro colore perfundere, quem nihilominus in aliis corporibus vidimus: et quia utrumque sensimus, utrumque meminimus. Nec avem quadrupedem memini, quia non vidi: sed phantasiam talem facillime intueor, dum alicui formae volatili qualem vidi, adjungo alios duos pedes quales itidem vidi . Quapropter, dum conjuncta cogitamus, quae singillatim sensa meminimus, videmur non id quod meminimus cogitare; cum id agamus moderante memoria, unde sumimus omnia quae multipliciter ac varie pro nostra voluntate componimus. Nam neque ipsas magnitudines corporum, quas nunquam vidimus, sine ope memoriae cogitamus. Quantum enim spatii solet occupare per magnitudinem mundi noster obtutus, in tantum extendimus quas
Abbreviated transcription (Latin):
uisio cogitantis format᷑ ex memoria. Mediã uero noliu. quia
ñibi sol& uisio dici cũ memoriȩ cõmendat᷑ forma quȩ fit in sensu
cernentis. Vbiq tam̃ uoluntas ñ appar& nisi copulatrix q̃si pari¬
tis& plis. Et ideo undecũq ꝓcedat. nec pareas nec ples dicipotest
t enim si non meminimus nisi qđ sensimus. neq X
cogitamus nisi qđ meminimus. curplerumq falsa
cogitamus cũ ea quȩ sensimus ñ utiq falso memincri¬
mus. nisiquia uoluntas illa quã coniunetricẽ acseparatricem
huiuscemodi rerũ iam quantũ potui demonstrare curaui.
formandã cogitantis aciem ꝑ condita memoriae ducit ut libitṽ
est. & ad cogitanda ea que ñ meminimus. excisquȩ meminimꝰ
aliudhinc aliud inde ut suma᷑ appellit: Quae in unã uisionẽ
cocuntia. faciunt aliquid: Qđ ideo falsũ dicat᷑. quia uel nest
foris inrerũ corporearũ natura. uel non dememoria uidetur

Expanded text:
visio cogitantis formatur ex memoria. Mediam vero nolui, quia visio cogitantis formatur ex memoria. Mediam vero nolui, quia ibi non solet visio dici, cum memoriae commendatur forma, quae fit in sensu cernentis. Ubique tamen voluntas non apparet, nisi copulatrix quasi parentis et prolis. Et ideo undecumque procedat, nec parens nec proles dici potestt enim si non meminimus nisi quod sensimus, neque cogitamus nisi quod meminimus; cur plerumque falsa cogitamus, cum ea quae sensimus non utique falso meminerimus: nisi quia voluntas illa quam conjunctricem ac separatricem hujuscemodi rerum jam quantum potui demonstrare curavi, formandam cogitantis aciem per abscondita memoriae ducit ut libitum est, et ad cogitanda ea quae non meminimus, ex eis quae meminimus, aliud hinc, aliud inde, ut sumat impellit; quae in unam visionem coeuntia faciunt aliquid quod ideo falsum dicatur, quia vel non est foris in rerum corporearum natura, vel non de memoria videtur
Abbreviated transcription (Latin):
tercia: descđa. quarta : de tercia. Abspecie quippe corporis qđ
cernitur. exoritur ea quaȩ fit insensu cernentis. Et abhac. quaȩ fit
inmemoria. Et abhac. eaqua fit in acie cogitantis. Qua ꝓpter
uoluntas quasi parentẽ cũ ꝓle. ter copulat. Primo speciẽ corporis.
cum ea quã gignit incorporissensu. Et ipsa rursus cũ ea qua ex illa¬
fit inmemoria. Atq istam quoq tercio cũ eaquȩ exilla oritur
in cogitantis intuitu. Sed media copula quȩ scđa est cũ sit uicinior.
nontam similis est primae. quã tercia. Uisione senĩ duaesunt. una
sentientis. altera cogitantis. Ut aut̃ possit cẽ uisio cogitantis. ideo
fit in memoria de uisione sentientis aliquid simile. quose ita c̃uertat
in cogitando acies animi. sicut se incernendo conuertit ad corpus
acies oculorũ. Propterea duas in hoc genere trinitates uolui com¬
mendare. Unã cũ uisio sentientis format᷑ excorpore. aliã cum

Expanded text:
tertia, de secunda; quarta, de tertia. A specie quippe corporis quod tertia, de secunda; quarta, de tertia. A specie quippe corporis quod cernitur, exoritur ea quae fit in sensu cernentis; et ab hac, ea quae fit in memoria; et ab hac, ea quae fit in acie cogitantis. Quapropter voluntas quasi parentem cum prole ter copulat: primo speciem corporis cum ea quam gignit in corporis sensu; et ipsam rursus cum ea quae fit ex illa in memoria; atque istam quoque tertio cum ea quae ex illa paritur in cogitantis intuitu. Sed media copula quae secunda est, cum sit vicinior, non tam similis est primae quam tertia. Visiones enim duae sunt; una, sentientis; altera, cogitantis: ut autem possit esse visio cogitantis, ideo fit in memoria de visione sentientis simile aliquid, quo se ita convertat in cogitando acies animi, sicut se in cernendo convertit ad corpus acies oculorum. Propterea duas in hoc genere trinitates volui commendare: unam, cum visio sentientis formatur ex corpore; aliam, cum
Abbreviated transcription (Latin):
legentib euenit. & mihi sepissime. ut ꝑlecta pagina uł epistola
nesciã quid legerim. & repetã In aliud quippe intento nutu
uoluntatis ñ sic est adhibita memoria sensui corporis. quo modo
ipse sensus adhibitus c̃ litteris. Ita & ambulantes intenta in
aliud uoluntate. nesciunt qua transierunt. Qđ si non iuidis¬
sent ñ ambulassent. aut maiore intentione palpando ambulas sens
p̃sertim siꝑ incognita ꝑgereÑ. Sed quia facile ambulauerunt.
utiq uiderunt. Quia uero ñsicut sensus oculorũ locis qͣcumq
pergebant. ita ipsi sensui memoria iungebatur. nullomodo id qđ
uiderunt &iã recentissimũ meminisse potuerunt. lamporro ab
eo qđ inmemoria est animi aciem uelle auertere. nihil est aliud
quam non inde cogitare UIIII.
nimus usq ad speciẽ que fit in contiuitii cogitantis. quatuor species
repperiuntur quasi gradatim natȩ altera ex altera. Scđa: de pͥma.

Expanded text:
legentibus evenit, et mihi saepissime, ut perlecta pagina vel epistola, legentibus evenit, et mihi saepissime, ut perlecta pagina vel epistola, nesciam quid legerim, et repetam. In aliud quippe intento nutu voluntatis, non sic est adhibita memoria sensui corporis, quomodo ipse sensus adhibitus est litteris. Ita et ambulantes intenta in aliud voluntate, nesciunt qua transierint: quod si non vidissent, non ambulassent, aut majore intentione palpando ambulassent, praesertim si per incognita pergerent: sed quia facile ambulaverunt, utique viderunt: quia vero non sicut sensus oculorum locis quacumque pergebant, ita ipsi sensui memoria jungebatur, nullo modo id quod viderunt etiam recentissimum meminisse potuerunt. Jam porro ab eo quod in memoria est, animi aciem velle avertere, nihil est aliud quam non inde cogitare. CAPUT nimus usque ad speciem quae fit in contuitu cogitantis, quatuor species reperiuntur quasi gradatim natae altera ex altera: secunda, de prima;
Abbreviated transcription (Latin):
respuendo. asaporib: auersamur. intactu quoq uel subtrahimud
corpus netangamus qđ nolumus uel suam tangebamus abicimud
aut repelli mus. Ita motu corporis agit uoluntas nesens corporis
reb sensibilib copuletur. Et hoc agit quantũ potest. Nam cuin hac
actione ꝓpt̃ condicionẽ seruilis mostalitatis difficultatẽ patitur
cruciatus. est consequens ut uoluntatis nihil reliquũ fiat. nisitole¬
rantia: Memoriã uero asensu uoluntas auertit. cũ in aliud inten¬
ta ñcisinit inherere p̃sentia. Qđ anima duestere facile est
cũ sepe corã loquentẽ nob̵ aliquẽ. aliud cogitando ñ audisse
nobis uidemur. falsum est aut̃. Audiuimus enĩ. sed ñ memini¬
mus sub inde ꝑauriũ sensũ labentib uocib. alienato nutu uolun¬
tatis. ꝑ quẽ solent infigi memoriae. Uerius itaq dixtrimus cũ
tale aliquid accidit. ñ meminimus quã ñ audiuimus. Nam &

Expanded text:
respuendo a saporibus aversamur. In tactu quoque vel subtrahimus respuendo a saporibus aversamur. In tactu quoque vel subtrahimus corpus ne tangamus quod nolumus, vel si jam tangebamus, abjicimus aut repellimus. Ita motu corporis agit voluntas, ne sensus corporis rebus sensibilibus copuletur. Et agit hoc quantum potest: nam cum in hac actione propter conditionem servilis mortalitatis difficultatem patitur, cruciatus est consequens, ut voluntati nihil reliqui fiat, nisi tolerantia. Memoriam vero a sensu voluntas avertit, cum in aliud intenta non ei sinit inhaerere praesentia. Quod animadvertere facile est, cum saepe coram loquentem nobis aliquem aliud cogitando non audisse nobis videmur. Falsum est autem: audivimus enim, sed non meminimus, subinde per aurium sensum labentibus vocibus alienato nutu voluntatis, per quem solent infigi memoriae. Verius itaque dixerimus, cum tale aliquid accidit, Non meminimus, quam, Non audivimus. Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
audiuit. nec saporem quẽ nunquã gustauit. nec odorem quem
nun quã olfecit. nec ullã contrectationẽ corporis quã nunꝙ
sensit. potest quis quã om̃ino cogitare. At si ꝓpterea nemo aliqͥd
corporale cogitat nisi qđ sensit. quia nemomeminit corporale
aliquid nisi qđ sensit. sicut incorporib sentiendi. sic in memo¬
ria est cogitandi modus. Sensus enĩ accipit speciẽ ab eo corpo¬
re qđ sentimus. & asensu memoria. A memoria uero acies cogi¬
tantis. Voluntas uero sicut adiungit sensũ corpori. sic memo¬
riam sensui. sic cogitantis aciem memoriȩ. Qua̧ aũt conciliat
ista atq coniungit. ipsa &iã disiungit acseparat. idest uolun¬
tas. Sed asentiendis corporib motu corporis separat corporis
sensus ne aliquid sentiamus. Aut ut sentire desinamus. Uluticũ.
oculos ab eo qđ uidere nolumus auertimus uel claudimus. sic aures
asonis. sic nares abodorib ita&iã ł os claudendo uel aliqͥd exore

Expanded text:
audivit, nec saporem quem nunquam gustavit, nec odorem quem audivit, nec saporem quem nunquam gustavit, nec odorem quem nunquam olfecit, nec ullam contrectationem corporis quam nunquam sensit, potest quisquam omnino cogitare. At si propterea nemo aliquid corporale cogitat nisi quod sensit, quia nemo meminit corporale aliquid nisi quod sensit, sicut in corporibus sentiendi, sic in memoria est cogitandi modus. Sensus enim accipit speciem ab eo corpore quod sentimus, et a sensu memoria, a memoria vero acies cogitantis. 15. Voluntas porro sicut adjungit sensum corpori, sic memoriam sensui, sic cogitantis aciem memoriae. Quae autem conciliat ista atque conjungit, ipsa etiam disjungit ac separat, id est, voluntas. Sed a sentiendis corporibus motu corporis separat corporis sensus, ne aliquid sentiamus, aut ut sentire desinamus: veluti cum oculos, ab eo quod videre nolumus, avertimus, vel claudimus: sic aures a sonis, sic nares ab odoribus. Ita etiam vel os claudendo, vel aliquid ex ore
Abbreviated transcription (Latin):
narrans uerbis sonisq significat. quas utiq non reminiscens. sed
audiens cogito. Sed sidiligentius consideremus. nec tunc excidit᷑
memoriȩ modus Neq enĩ uel intellegere possem narrantẽ. siea
quedicit & si contexta tunc primũ audirem . ñ tam̃ generaliter
singula meminissem. Qui enĩ mihi narrat verbigr̃a. aliquem
montẽ silua exitũ. & oleis indutũ. tinarrat quime: minerim
species & montiũ & siluarũ & olearũ : quassi oblitus essem qͥd
dicer& om̃ino nescire. & ideo narrationẽ illã cogitare ñ possem
tafit. ut om̃is qui corporalia cogitat. siue ipse aliqͥd fingat. siue
audiat aut legat. ł priterita narrantẽ. ł futura p̃nunti antem.
ad memoriã suã recurrat. & ibi repperiat modũ atq m̃suram
om̃ium formarũ quas cogitans intuctur. Nam neq colorem
quẽ nunquã uidit neq figurã corporis. nec sonũ quẽ nunꝙ

Expanded text:
narrans verbis sonisque significat; quas utique non reminiscens, sed narrans verbis sonisque significat; quas utique non reminiscens, sed audiens cogito. Sed si diligentius consideremus, nec tunc exceditur memoriae modus. Neque enim vel intelligere possem narrantem, si ea quae dicit, et si contexta tunc primum audirem, non tamen generaliter singula meminissem. Qui enim mihi narrat, verbi gratia, aliquem montem silva exutum, et oleis indutum, ei narrat qui meminerim species et montium et silvarum et olearum; quas si oblitus essem, quid diceret omnino nescirem, et ideo narrationem illam cogitare non possem. Ita fit ut omnis qui corporalia cogitat, sive ipse aliquid confingat, sive audiat, aut legat vel praeterita narrantem, vel futura praenuntiantem, ad memoriam suam recurrat, et ibi reperiat modum atque mensuram omnium formarum quas cogitans intuetur. Nam neque colorem quem nunquam vidit, neque figuram corporis, nec sonum quem nunquam