comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rEt hoc uti postulas comtem plemur : Pone iii adu quȩ est suꝑbi partiens opaunt
genere ł quantitate minoris maior pars mnetitur: ut inmultiplicib. dut una qalibot
parte quȩ sit utroꝵq differentia ut in suꝑ particularibus inura eittorent se¬
qualtera ꝓportione ut sunt ini ad uibinarius qui eoruna e suotten aduui
utrosq metiatur : In sex ꝗ tertia qq̃ ꝓportione ut sunt ui aduui
binarius qui corum est differentia utrosq metiatur  isunõ mnarti¬
onter pro pors i one ut sunt ui ad u. binarius ꝗ differentia est netrũ mertit
Itemsit et imultiplici suꝑ particulari iut s̃ u ad u. ꝗe duplex sexqualte rius
I dem fit et inmultiplici suꝑ partiente ut sunt .iii ad uiii. qui est dunler
suꝑbi partiens ut st̃ ii adxi. qͥõ triplex suꝑbi partiens vtsunt iiii adxun
quiost duplex super tripartiens. Vides igitur ut huius modi propors tiones

Expanded text:
M. Et hoc, ut postulas, contemplemur. Pone III. ad V. quae est superbipartiens comparatio, M. Et hoc, ut postulas, contemplemur. Pone III. ad V. quae est superbipartiens comparatio, genere vel quantitate minoris major pars metitur, ut in multiplicibus: aut una qualibet parte, quae sit utrorumque differentia, ut in superparticularibus. Cum enim in sesquialtera proportione, ut sunt IIII. ad VI. binarius, qui eorum differentia est, utrosque metiatur, in sesquitertia quoque proportione, ut sunt VI. ad VIII. binarius qui eorum est differentia, utrosque metiatur: in superpatiente proportione, ut sunt III. ad V. binarius, qui differentia est, neutrum metitur. Idem fit et in multiplici superparticulari, ut sunt II. ad V. qui est duplus Idem fit et in multiplici superpartiente: ut sunt III. ad VIII. qui est duplus superbipartiens: ut sunt III. ad XI. qui est triplus superbipartiens: ut sunt IIII. ad XI. qui est duplus supertripartiens. Vides igitur, ut hujusmodi proportiones
Abbreviated transcription (Latin):
qua druplicata duo denariũ . et de inceps : Quid uͦ insuꝑ particularibus ut sunt
iiii adui. Non nebinarius minorẽ bismetit : maiorem ter quod sescuplart
est ltem ui ad uiii. binarius minorẽ ter metitur. maiorem quater.
qđ epitritum est Item uiii adx binarius minorem quat᷑ metitur.
maiorem quinquies quod sex qui quartũ est : Sic itaq in infinitũ quota parte
maior ꝓprȩcedit numerus. tota parte utriq: ad inuicem metiuntur:
Veluti uiii octaua sui parte p̃itur . A. uiiii ide unitate. Eteadẽ unitas qua
ab inuicẽ differuit ut rosq metitur . lãq intelligis ut hȩ inȩqualitates cõmun
qua libet dim̃sione tã augm̃tationẽ capiant quã solutionem : A intellego
quidom quare istȩ commensurales ł connumeralos dicantur. sed in sinua qualiter
ceitris in acqualitatibus eadem comnumeratio ł commensuratio desit

Expanded text:
quadruplicata duodenarium, et deinceps. Quid vero in superparticularibus, ut sunt quadruplicata duodenarium, et deinceps. Quid vero in superparticularibus, ut sunt IIII. ad VI? nonne binarius minorem bis metitur, majorem ter, quod sescuplare est? Item VI. ad VIII. binarius minorem ter metitur, majorem quater, quod epitritum est. Item VIII. ad X. binarius minorem quater metitur, majorem quinquies, quod sesquiquartum est. Sic itaque in infinitum, quota parte major praecedit numerus, tota parte utrique ad invicem metiuntur: veluti VIII. octava sui parte praeitur a novenario, id est, unitate, et eadem unitas, qua ad invicem differunt, utrosque metitur. Jamque intelligis, ut hae inaequalitates, communi qualibet dimensione tam augmentationem capiant, quam solutionem. D. Intelligo quidem, quare istae commensurales vel connumerales dicantur. Sed insinua, qualiter caeteris inaequalitatibus eadem connumeratio vel commensuratio desit.
Abbreviated transcription (Latin):
pedes metra concorditer currunt : Intantũ enim iugabilis eorũ natura ualet :
ut ipsȩ contrariȩ quatuor olementoꝵ potentiȩ harũ ꝓportionũ socient᷑ c̃sortio
sicut intimeo etaliis philof his reuelat᷑. hinc etillud est. Tunumeris elementa
ligas ut frigora flammis Arida conueniant liquidis: Qua ꝓpt̃ nec soni musici
in unũ modulam̃ tam dulce coirent: sinon eos ꝑ congrua et consona
int̃ualla prȩfata ꝓportionũ commensuralitas sociaret : AQuid est commen¬
sułalo ł connumerale : A Vbi maioris minorisq cõmunis quȩ dã m̃sura est.
ut pote ii ad uiii ii. ad ui ii aduni: Nonnebinarius quaternariumbis meeitur
senariũter octonariũ quator : Aetiam : N Ad hunc ergo modum in
multi plicibus quoties libet simplũ duxeris : Iotions idẽ simplum maiorem
sũmã metitur. ut tria duplicata dant senarium. triplicata nouenarium

Expanded text:
pedes metra concorditer currunt. Intantum enim jugabilis earum natura valet, pedes metra concorditer currunt. Intantum enim jugabilis earum natura valet, ut ipsae contrariae quatuor elementorum potentiae harum proportionum socientur consortio; sicut in Timaeo et aliis philosophis revelatur. Hinc et illud est: Tu numeris elementa ligas, ut frigora flammis, Arida conveniant liquidis. Quapropter nec soni musici in unum modulamen tam dulce coirent, si non eos per congrua et consona intervalla praefata proportionum commensuralitas sociaret. D. Quid est commensurale vel connumerale? M. Ubi majoris minorisque communis quaedam mensura est, utpote II. ad IIII. II. ad VI. II. ad VIII. Nonne binarius quaternarium bis metitur, senarium ter, octonarium quater? D. Etiam. M. Ad hunc ergo modum in multiplicibus quotienslibet simplum duxeris, totiens idem simplum majorem summam metitur: ut tria duplicata dant senarium, triplicata novenarium,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui quartana distant regione.
quod diatessaron appellatur: A Qui ptongi ses qui octauum habent
tonus : His quoq distantus et semitonium additꝰ qđ ẽ p̃plenum toni
interuallum : hisergo distantiarum tẽperam̃tis c̃cordabilẽ sonorũ
diuersitatẽ diuinitis ordinauit : his armonica suauitas moderatur :
quic quid ultra uł infra sonat quã harum proportionum mensurae poscunt
cadit inquas libet reliquarum inȩqualitatum formas. fitq dissonum et cantilenȩ
in conueniens
IVnde cogoscunt᷑ ptongo musicorum prȩdictas habere mensuras: Mec sub oculis.
nec sub actu positi *C Primum exeo cognoscit: quod hȩ solȩ habitudines
ido ł multiplices et suꝑfarticulares cõnumeratȩ ad inuicem sunt et commensurat
suaq cõmensuralitate quodã modo cognatȩ. Nec aliqua sunt inmundo immolib:
impotentiis quȩ sibi concorditer copulentur sinon ea hȩc gormana ꝓporti¬
onũ habitu conectat: hae quoque solȩ suit porpotiones quibus ꝑ diuersos

Expanded text:
Qui quartana distant regione, quod diatessaron appellatur. D. Qui phthongi sesquioctavum habent intonus. His quoque distantiis et semitonium additur, quod est non plenum toni intervallum. His ergo distantiarum temperamentis concordabilem sonorum diversitatem divinitas ordinavit, his harmonica suavitas moderatur. Quidquid ultra aut infra sonat, quam harum proportionum mensurae poscunt, cadit in quaslibet reliquarum inaequalitatum formas, fitque dissonum, et cantilenae inconveniens. D. Unde cognoscuntur phthongi musicorum praedictas habere mensuras, nec sub oculis nec sub tactu positi? M. Primum ex eo cognoscitur, quod hae solae habitudines, id est, multiplices et superparticulares connumeratae ad invicem sunt et commensuratae suaque commensuralitate quodammodo cognatae. Nec sunt aliqua in mundo in mobilibus, in potentiis, quae sibi concorditer copulantur, si non ea haec germana proportionum habitudo connectat. Hae quoque solae sunt proportiones, quibus per diversos
Abbreviated transcription (Latin):
ac summissione AQuomͦ scđm p̃fatos numeros int̃se differuit et differendo
c̃sentiunt S Om̃s ptongi id est uoculȩ sibi conuenientes. aut duplo
ab inuicẽ distant . aut triplo aut quadruplo inter uallo quȩ specios sunt
multiplicis imparitatis Siue ses qualtero seu ses qui tertio siue sex¬
qui octauo quȩ species suit suꝑ particularis imparitatis : Int̃uallum uͦ
est p̃ silentii int̾ ꝓtongos : sed spatii qͦ alterũ alteri p̃stat. A Qui ptongi
duplo distant: N Quiq semꝑ ꝑ octauas regiones quod diapason dicit:
A Qui distunt triplo + Quiq semper per duo decimas regiones
qđ dicit᷑ diapason et diapente : A Qui distant quadruplo N Quiq:
sẽꝑ perquindecimas regiones. quod dis diapasondr̃: AQuiptongi suit

Expanded text:
ac submissione. D. Quomodo secundum praefatos numeros inter se differunt, et differendo ac submissione. D. Quomodo secundum praefatos numeros inter se differunt, et differendo consentiunt? M. Omnes phthongi, id est, voculae sibi convenientes, aut duplo ab invicem distant, aut triplo, aut quadruplo intervallo, quae species sunt multiplicis imparitatis: sive sesquialtero, sive sesquitertio, sive sesquioctavo; quae species sunt superparticularis imparitatis. Intervallum vero est non silentii inter phthongos, sed spatii, quo alterum alteri praestat. D. Qui phthongi duplo distant? M. Quiqui semper per octavas regiones, quod Diapason dicitur. D. Qui distant triplo? M. Quiqui semper per duodecimas regiones, quod dicitur Diapason et diapente. D. Qui distant quadruplo? M. Quiqui semper per quindecimas regiones, quod disdiapason dicit
Abbreviated transcription (Latin):
quattuor reliquisim paritatib ocpuat᷑ Iet uocs musicae i dest concordi suauitate
conuenientes mixtĩ scđm multiplex et super particulare genus
exprimuntur. discrepantes autem uoces reliquas imitant᷑ imparitates
imparitatũ uero huiꝰ modidũ sit innumerabilis et infinita confusio
discrepantiarũ quoq: infinitas sequitꝰ inequalitatẽ infinitae conRsam:
Solȩ in quã duȩ quȩ in primis diximus admusicam ꝑtinent tres reliquȩ
sccernuntur A. Quo modo hȩsolȩ musicȩ adiacent: e Quia om̃is ptongoꝵ
conuenientia scđm hos numeros deformatꝰ: ꝗaut multiplices sunt. aut
suꝑ particulares quȩq uero uoces in consonȩ scm reliquas inȩqualitates
fiunt AQuarationȩ uoces consonȩ ł in consonȩ hos aut illos numeros imitant᷑ :
cQm̃ eopacto diuersi soni sibi consentiunt . ut scđm eas imparitates differant:
In quo fit hȩc differentia : S inacumine et grauitate. in elatione

Expanded text:
quatuor reliquis imparitatibus deputatur. Item voces musicae, id est, concordi suavitate convenientes, mixtim secundum multiplex superparticulare genus exprimuntur: discrepantes autem voces reliquas imitantur imparitates. Imparitatum vero hujusmodi dum sit innumerabilis et infinita confusio, discrepantiarum quoque infinitas sequitur inaequalitatem infinite confusam; solae, inquam, duae, quod imprimis diximus, ad musicam pertinent, tres reliquae secernuntur. D. Quo ergo modo hae solae musicae adjacent? M. Quia omnis phthongorum convenientia secundum hos numeros formatur: quia aut multiplices sunt, aut superparticulares. Quaeque vero voces inconsonae secundum reliquas inaequalitates fiunt. D. Qua ratione voces consonae vel inconsonae hos aut illos numeros imitantur? M. Quoniam eo pacto diversi soni sibi consentiunt, et secundum eas imparitates differunt. D. In quo fit haec differentia? M. In acumine et gravitate, in elatione
Abbreviated transcription (Latin):
aqua: neque exterras neque ex eis quae mutua complexione
iunguntur sed simplex & propria quaedam natura: & abali¬
is spiritibus discreta sub stantia: Quam subtiliorem aeri. &
lu cidiorem debemus aduertere i quando ipsum uulgariter
in tuemur: illamuero conditione carnis aspicere non uali¬
mus Hanc speciem naturalis mobilitas semper exagitat
ad cogitationes suas comiter explicandas: Hinc est quod ꝑ
qui etem remissi dum materia nobis fuerit solitȩ cogitationis
abstrasta nec intenti a d cotidianas fuerimus sollem pniterac¬
tiones: resuarias nunc falsis nunc ueris inspectionibus somniamur:
Saepe enim cum nos in oratione magna intentionedi rigimus:
ludonescioquo insperatis subito cogitationibus amouemur: Et
Apro uenit ut menti nescio quid ad uersum suggeratur: quod
dispositum non hahemus: Constat ergo animam in hoc mun¬
do instabili & uariabili uoluntate conuerti: bonarum quere

Expanded text:
aqua, neque ex terra, neque ex eis quae mutua complexione aqua, neque ex terra, neque ex eis quae mutua complexione junguntur; sed simplex et propria quaedam natura, et ab aliis spiritibus discreta substantia, quam longe subtiliorem aere, et lucidiorem debemus advertere, quando istum vulgariter intuemur, illam vero conditione carnis aspicere non valemus. Hanc speciem naturalis mobilitas semper exagitat ad cogitationes suas communiter explicandas. Hinc est quod per quietem remissi, dum materia nobis fuerit solitae cogitationis abstracta, necdum intenti ad quotidianas fuerimus solemniter actiones, et res varias nunc falsis, nunc veris inspectionibus somniaSaepe enim cum nos in oratione magna intentione dirigimus, ludo nescio quo insperatis  ed., inspiratis subito cogitationibus amovemur; et ita provenit, ut menti nescio quod adversum suggeratur, quod dispositum non habemus. Constat ergo animam in hoc mundo instabili et variabili voluntate converti, bonarumque re
Abbreviated transcription (Latin):
nunc plac& post displic&: Bonorum &iaisermonibus aedifi¬
camur malorum collocutione destruimur: Et quantum profi¬
cimus cumrestis : tantum deteriores noui mus es secum pessimis
Namsi nos unus rigor unum propositum continer& nec boni
ex malis: nec beati ex improbis mutabi litatis beneficioreddere¬
recordemur utdictum est prudentiam non esse nobis immuta¬
bilem contrbutam: Etideo sapimus cum diuina inluminatione
benegerimus: atqueiterum desipimus cum delictis caligantib
certa est: Solus omp̃s dĩ est cui hoc est essequod sapere: hoc
est posse quod uiuere: hoc uelle quod facere: Et merito quan¬
do uniuersa quae uerebona sunt. nonad illum ueniunt. sed abip¬
soprocedunt: Qua propter haecanimae quam dixi mus origda
non intelligen da est parsdĩ ut quidam dementium in religi¬
osa uolunate putauerunt quia conuertibi lis est  Neque an¬
gelorum. quia carniso cibilis est neque exaere peque ex

Expanded text:
nunc placet, post displicet. Bonorum etiam sermonibus aedifinunc placet, post displicet. Bonorum etiam sermonibus aedificamur, malorum collocutione destruimur; et quantum proficimus cum rectis, tantum deteriores esse novimus cum pessimis. Nam si nos unus rigor, unum propositum contineret, nec boni ex malis, nec beati ex improbis mutabilitatis beneficio reddererecordemur ut dictum est prudentiam non esse nobis immutabilem contributam; et ideo sapimus, cum divina illuminatione bene gerimus; atque iterum desipimus, cum delictis caligantibucerta est. Solus omnipotens Deus est, cui hoc est esse quod sapere, hoc est posse quod vivere, hoc est velle quod facere. Et merito, quando universa quae vere bona sunt non ad illum veniunt, sed ab ipso procedunt. Quapropter haec anima, cujus diximus originem, non intelligenda est pars Dei, ut quidam dementium irreligiosa voluntate putaverunt, quia convertibilis est; neque angelorum, quia carni sociabilis est; neque ex aere, neque ex igne, neque ex
Abbreviated transcription (Latin):
am modum degeresentiatur: Uiuit insepost huius scłiamis¬
sionem : Nonreflante sp̃usicut corpus: sed a equali mobi litate
uae illi attributa est. Pura: subtiliscita
audit: tangit: ac reliquis sensibus efficatius ual& pon
iam expartibus suis haec intelligens: sed omnia spiritaliter
ex toto cognos cens: Alio quin absurdum est putaremi nus
posseliberam : quam molebru tissimi corporis ingrauatam:
Talia enim intelligere non dubium est & angelos & potestates aere¬
as uel caetera quae subuimi atque immortali substantia constare
noscuntur Reliquin est : ut non obnoxiam mobilita tenscur¬
ratide odi nedoceamus Atq utinam ess& ambiguum & non
dubit& modonos essegaudio subleuatos modo merore deiec¬
tos modo piaetate mites modo indignatione terribi les nunc
aduirtutes animos erigere : nunc iterum aduitia declinare:
alia tenaciteras sumimus: alia obliuione respuimus : Quod

Expanded text:
admodum degere sentiatur. Vivit in se post hujus saeculi amisadmodum degere sentiatur. Vivit in se post hujus saeculi amissionem non reflante spiritu, sicut corpus, sed aequali mobilitate, quae illi attributa est: pura, subtilis, cita, aeterna, videt, audit, tangit, ac reliquis sensibus efficacius valet; non jam ex partibus suis haec intelligens, sed omnia spiritualiter  ed., specialiter ex toto cognoscens. Alioquin absurdum est putare minus posse liberam, quam mole brutissimi corporis ingravatam. Talia enim intelligere posse non dubium est, et angelos et potestates aereas, vel caetera quae sublimi atque immortali substantia constare noscuntur. Reliquum est ut nunc obnoxiam mobilitati currente ordine doceamus. Atque utinam esset ambiguum, et non dubitet, modo nos esse gaudio sublevatos, modo moerore dejectos; modo pietate mites, modo indignatione terribiles; nunc ad virtutes animos erigere, nunc iterum ad vitia declinare? Alia tenaciter assumimus, alia oblivione respuimus; quod
Abbreviated transcription (Latin):
subli miores constat austores: quia quicquid dignitate rationis
erigitur mortis iniuria non prematur: Ad dequod ueritas ab¬
solute profitetur malis iuge supplicium: bonis perpetua gau¬
dia sedaturum : ut non sit fas cum hesitatione recipi: quod dig¬
natur omni potentis diuinitas polliceri: Uerum hanc immor¬
talitatemani mae nontalem debemus aduertere: quae nullã
recipiat passionem: Estenim mutabilitati obnoxia. & mero¬
ribus peruia: Sed tamen in terqua eius tediauel ama etates.:¬
intinuationis beneficio perseuerat: Singulariter autem¬
ds̃ im mortalis est: singulariter ius tus: singulariter potens:
lia hominibus uelangelis in es sedicantur: nulla tamen ad eius
alti tudinem reuerendae potestatis atungunt: Omnes enim
areduae uirtutes in sum mitate illa plenissime atque per fectissi¬
me sunt: quae creaturis uniuersis ipsius largitate prosuomo dd¬
lo conceduntur: Nunc sciendum est haec immortalis. quem¬

Expanded text:
sublimiores constat auctores, quia quidquid dignitate rationis sublimiores constat auctores, quia quidquid dignitate rationis erigitur, mortis injuria non premitur. Adde quod veritas absolute profitetur malis juge supplicium, bonis perpetua gaudia se daturam; ut non sit fas cum haesitatione recipi, quod dignatur omnipotens Divinitas polliceri. Verum hanc immortalitatem animae, non talem debemus advertere, quae nullam recipiat passionem; est enim mutabilitati obnoxia et moeroribus pervia; sed tamen inter quaevis taedia vel anxietates continuationis beneficio perseverat. Singulariter autem immortalis Deus est, singulariter justus, singulariter potens, lia hominibus vel angelis inesse dicantur, nullatenus tamen ad ejus altitudinem reverendae potestatis attingunt. Omnes enim arduae virtutes in summitate illa plenissimae atque perfectissimae sunt, quae creaturis universis, ipsius largitate pro suo modulo conceduntur. Nunc sciendum est haec immortalis a
Abbreviated transcription (Latin):
tas: quis audeat contrascam̃ austo ritatem mortales dicere ut in¬
pudenter potius asseratur eas acreatoris sui similitudine discrepa¬
re. Namquemam modum poterat essei mago aut si militudo dĩ
sianimae hominum mortis termino clauderentur. Ille enim in¬
effabiliter semper uiuens in effabiliter semper manens peren¬
potens est sinedubitatione inmortalis in mortalia facere: & prosuo
modulo uitae conpetentiam dare :
sum similsdõ cumin mortalia minime creare praeualeam : cuisic
peraliquam comparationemres pondendum es seudicamus Nũ¬
quidpictura quae nobis est similis potest imitariquae facimus:
imago enim potest aliquam habere similitudinem: caeterum hoc
non potest implere quodueritas: Nam & hinc im mortalem de¬
bemus agnoscere : quod ap p&it deaeternitate cogitare: Desi de¬
cupit si nefine laudart: Etbona conscientia plus est defuturis
attonita nea posteris maculetur relãta: Hinc estquod int̾

Expanded text:
tas, quis audeat contra sanctam auctoritatem mortales dicere? ut imtas, quis audeat contra sanctam auctoritatem mortales dicere? ut impudenter potius asseratur eas a Creatoris sui similitudine discrepare. Nam quemadmodum poterat esse imago aut similitudo Dei, si animae hominum mortis termino clauderentur? Ille enim ineffabiliter semper vivens, ineffabiliter semper manens, perennitania disponit, potens est sine dubitatione immortalis immortalia facere, et pro suo modulo vitae competentia dare. sum similis Deo, cum immortalia minime creare praevaleam? Cui sic per aliquam comparationem respondendum esse judicamus: Nunquid pictura, quae nobis est similis, potest imitari quae facimus? Imago enim potest aliquam habere similitudinem. Caeterum hoc non potest implere, quod veritas. Nam et hinc immortalem debemus agnoscere, quod appetit de immortalitate cogitare; desidecupit sine fine laudari; et bona conscientia plus est de futuris attonita, ne a posteris maculetur relata. Hinc est quod inter
Abbreviated transcription (Latin):
clusit : Ornauit pulcherrima fabricarum dispositione tellurẽ :
Quisiam de eius ratione dubit& quando ab auctore suo inlumina¬
ta facitarte cons pici quod debeat sub omni celebritate laudari
Conuenit nunc de eius im mortalitate disserere: Emmortales ani¬
mas. auctores secula rium litterarum multĩfarie probauerunt
dicentes: Si om ne quod uiui ficat aliud. in se m& ipso uiuit: uti¬
q immortalis est. Dicunt &iam: Omnia immortalia. simpli
cia sunt: Anima autem non est armonia neq constat expluri¬
bus. sed simplex natura est : Ani ma igitur in mortalis est Ite¬
rumq proponunt: Quic quid a contraretate originali non cor
si omnerationale quod seipsum mou& in mortaleest: Animaeut᷑
rationalis seipsam mou&: igitur inmor talis est: Nosautem in¬
mortales esseanimas facile ueridicis lestionibus approbamus Nã
cum adimaginem dĩ & similitudinem austoris sui lega mus effec¬

Expanded text:
clusit, ornavit pulcherrima fabricarum dispositione tellurem. clusit, ornavit pulcherrima fabricarum dispositione tellurem. Quis jam de ejus ratione dubitet, quando ab auctore suo illuminata facit arte conspici, quod debeat sub omni celebritate laudari? Convenit nunc de ejus immortalitate disserere. Immortales esse animas auctores saecularium litterarum multifarie probaverunt, dicentes: Si omne quod vivificat aliud, in semetipso vivit, et utique immortacia sunt; anima autem non est harmonica, neque constat ex pluribus, sed simplex natura est: anima igitur immortalis est. Iterumque proponunt: Quidquid a contrarietate originali non corr Omne rationale quod seipsum movet, immortale est; anima autem rationalis seipsam movet; igitur immortalis est. Nos autem immortales esse animas facile veridicis lectionibus approbamus. Nam cum eas ad imaginem et similitudinem auctoris sui legamus effec
Abbreviated transcription (Latin):
quam multa uid&.: nona seegrediens quam diuersa circumspicit:
ubiq qua sidistenditur: & ani mae fieri qua si dis cessio non proba¬
tur: Mouetur erigitur: fluctua ricognoscitur: & inseipsa tam¬
quam magno currens spatio peruagatur: Haec non exit ad cau
sas: sed trastibus suis sibi representat. quod sua cogitatione respiciat:
odo quodo culis uid& carnalibus: modo quo
perordinem sensus nihilperficit. cum sedi uersitate confundit :
Quia diuinitatis estpro prium multa disponere : & omnia simul
modis comp&entibus explicare: Rationis itaque dotata largi¬
tate quotbona munere diuinitatis inuenit :  litterarum sor¬
mas repperit. diuersarum artium utilitatis disciplinasque pro¬
tulit. Ciuitates defensibili murocinxit: uari generis amita cie
cit : Meliores frustus perindus triam exegit: terras transcurrit:
uit: Portus adutilitatem nauigantium lunaridis positione con¬

Expanded text:
quam multa videt non a se egrediens! Quam diversa circumspicit! quam multa videt non a se egrediens! Quam diversa circumspicit! Ubique quasi distenditur, et animae fieri discessio non probatur: movetur, erigitur, fluctuari cognoscitur, et in seipsa tanquam in magno currens spatio, pervagatur. Haec non exit ad causas, sed tractatibus  ed., tractibus suis sibi repraesentat quod sua cogitatione respiciat: modo quod oculis vidit carnalibus, modo quodper ordinem sensus nihil perficit  ed., proficit, cum se diversitate confundit: quia Divinitatis est proprium multa disponere, et omnia simul modulis competentibus explicare. Rationis itaque largitate dotata, quot bona munere Divinitatis invenit! Litterarum formas reperit, diversarum artium utilitates disciplinasque protulit, civitates defensibili muro cinxit, varii generis amictus  Jur., armenta ejecit, meliores fructus per industriam exegit, terras transcurrit, vit, portus ad utilitatem navigantium lunari dispositione con
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersa cum precipitur in sidere: Aperta redduntur omnia cum
iubetur exire. Nam sia cerbus dolor uulneris infligatur. sineaue¬
toris imperio non amittitur: sicutnec sineipsius munere custodit᷑
Hinc es quod frequenter grauiter uulneratos uidemus euadere : &rur¬
sus leuibus occasionibus interire: Rationem uero homini in essequis
dubit&: quando diuina trastat: humana sapit : artibus docetur
egregiis: disciplinis eruditur eximiis: Ethinc c&era animalia excel¬
lit : quod cumratione deconx componit: Rationem uero dicoani¬
mi probabilem motum : qui perea quae conceduntur atq nata sunt
aliquidignotum ducit. perueniens adueritatis archanum: Hlaec
coniecturis atq argumentis. ad illud properare cupit . quod in rerum
natura esse cognoscit. Ipsa enim uera & pura & certaratio est dicen
da: quae abomni i magine falsitatis reddituraliena. Datum est ergo

Expanded text:
universa, cum praecipitur insidere; aperta redduntur omnia, cum universa, cum praecipitur insidere; aperta redduntur omnia, cum jubetur exire. Nam si acerbus dolor vulneris infligatur, sine auctoris imperio non amittitur, sicut nec sine ipsius munere custoditur. Hinc est quod frequenter graviter vulneratos videmus evadere, et rursus levibus occasionibus interire. Rationem vero homini inesse quis dubitet? quando divina tractat, humana sapit, artibus docetur egregiis, disciplinis eruditur eximiis; et hinc caetera animalia decenter excellit, quod eum ratio decora componit. Rationem vero dico animi probabilem motum, qui per ea quae conceduntur atque nota sunt, ad aliquod ignotum ducitur, perveniens ad veritatis arcanum. Haec conjecturis atque argumentis ad illud properare cupit, quod in rerum natura esse cognoscit. Ipsa enim vera, et pura, et certa ratio dicenda est, quae ab omni imagine falsitatis redditur aliena. Datum est ergo
Abbreviated transcription (Latin):
mae praesidio : & ex ipsa probatur accipere: unde sae preual& cõ¬
mouere Sed qm̃ & hoc quoque aduita egenus dequoloqui murnos¬
citurpertinere: sciendum est cumsepartibus corporis illeuigor
ignitus in fuderit materiamq: carnalem sp̃suitalis afflauerit
si quod fortas seuulnus acceperit: statim condol& qui a ubique
uegetarit incisum digitum non poterit condolere : Sicut nec
sol probatur quicquam sentire si eius radios secare tempta ueris:
ngttibr : colligit inunum atq copulat: Menbra sua non sinit dif¬
fluere uel contabescere: quae uitali uigore custodito ulimenta
competentia ubiquedispergit: congruentiam in eis modumq con¬
soruans: Mirum praeterea uideturrem in corpoream menbris
soli dissimis conligatam : & sic distantes naturas in unam conuenien¬
tiam fuis seperdustas: ut necanima sepossit segregare cumuelit.
nec retinere cumius sionem creatoris agnouerit: Clausa illi sunt

Expanded text:
mae praesidio, et ex ipsa probatur accipere, unde se praevalet commae praesidio, et ex ipsa probatur accipere, unde se praevalet commovere. Sed quoniam et hoc quoque ad vitae genus de quo loquimur noscitur pertinere, sciendum est, cum se partibus corporis ille vigor ignitus infuderit, materiamque carnalem spiritus vitalis afflaverit, si quod fortasse vulnus acceperit, statim condolet, quia ubique calorque corpus vegetaret, incisum digitum non poterat condolere; sicut nec sol probatur quidquam sentire, si ejus radios secare tentaveris. rigitur. Colligit se in unum atque copulat; membra sua non sinit defluere vel contabescere, quae vitali vigore custodit; alimenta competentia ubique dispergit, congruentiam in eis modumque conservans. Mirum praeterea videtur rem incorpoream membris solidissimis colligatam, et sic distantes naturas in unam convenientiam fuisse perductas, ut nec anima se possit segregare cum velit, nec retinere, cum jussionem Creatoris agnoverit. Clausa illi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nutiondo leat aut laetet᷑. Illud autem quod diximus suicoroo¬
iistiui ficatrx quia mox utdata fuerit in effabili condicione di
Noloribus eius uehe menter a fficitur formidat interitum quae
magis sus tinere credas extrema qua e non potest defice re petna¬
turam SAluberrima quoq: carnis temperatione perfruitur. ocu¬
lorum speculatione depascitur: sonoris delestatur auditibus su¬
auissimis iocundaturo doribus: Nec essa nagustus epulatione
delinitur: Etlic& his rebus nula tenus ipsa uescatur : subdustista¬
mentalibus grauissimo merore coficitur: Desiderans nonsibi
naturaliter a d commoda. sed a diunstis artubus profutura. Einc
dilesto corpori indulgentius remitendo.: locum noscitur prebere
peccato: Uitaigitur corporis. susceptaeani me praesentia est.
Mors autem eius probaturabscessus: Sicdiem dicimus lusttan¬
tesole: Quicum dicesserit nox uocatur: Viuit ergo corpusani¬

Expanded text:
aut condoleat, aut laetetur. Illa autem, quomodo diximus, sui corpoaut condoleat, aut laetetur. Illa autem, quomodo diximus, sui corporis vivificatrix est: quia mox ut data fuerit, ineffabili conditione dildoloribus ejus vehementer afficitur; formidat interitum  ms.magis sustinere credas extrema, quae non potest deficere per naturam. Saluberrima quoque carnis temperatione perfruitur, oculorum speculatione depascitur, sonoris delectatur auditibus, suavissimis jucundatur odoribus, necessaria gustus epulatione delinitur; et licet his rebus nullatenus ipsa vescatur, subductis tamen talibus, gravissimo moerore conficitur; desiderans non sibi naturaliter accommoda, sed adjunctis artubus profutura. Hinc dilecto corpori indulgentius remittendo, locum noscitur praebere peccato. Vita igitur corporis susceptae animae praesentia est; mors autem, ejus probatur abscessus. Sic diem dicimus, lustrante sole, qui cum discesserit, nox vocatur. Vivit ergo corpus ani
Abbreviated transcription (Latin):
dumomnia corporalia tribus nouerimus lineis contineri: lon¬
gi tudine: latitudine: pro funditate.: Nihil talepro batur in
anima repperiri : De inde quod corpori sociata quam uis ipsius
mole praegia uetur: opiniones rerum sollicita curio sitate per¬
pendit: Caelestia pro funde cogitat: naturalia subtili in da¬
gatione uestigat: & deipso quoque conditoresuo ardua nos se
desiderat: Quodsi ess& corporalis cogitationibus suis spiri¬
talia nec cerner& utique nec uider&: Cess& ergo de eiuscor¬
pordib tate suspicio quando & definitionem corporis ascomnibus
nodis tederuente tane netalescauias exquint adquas sotis sus¬
tis sime com morecur omnia mundiistius uisualia conte mone
sesi miu isco bncorporea est ut merito a dispititautendat quibus
seumilem cognoscit esse formatam: stopri a est utique illi substan¬
tiar quandonullus sp̃s altercarnem suscipit ut eius pssisuo sian

Expanded text:
dum omnia corporalia tribus noverimus lineis contineri, londum omnia corporalia tribus noverimus lineis contineri, longitudine, latitudine, profunditate, nihil tale probatur in anima reperiri. Deinde quod corpori sociata, quamvis ipsius mole praegravetur, opiniones rerum sollicita curiositate perpendit, coelestia profunde cogitat, naturalia subtili indagatione investigat, et de ipso quoque Conditore suo ardua nosse desiderat. Quod 629 si esset corporalis, cogitationibus suis spiritalia nec cerneret utique, nec videret. Cesset ergo de ejus corporalitate suspicio, quando et definitionem corporis a se omnibus modis reddit alienam, et tales causas exquirit, ad quas solus suommonetur, omnia mundi istius visualia contemnere: quoniam ipsa incorporea est, ut merito ad spiritalia tendat, quibus se similem cognoscit esse formatam. Propria est utique illi substantia, quando nullus spiritus alter carnem suscipit, ut ejus passionibus
Abbreviated transcription (Latin):
es se substantiam simplicem speciem naturalem distaur¬
tema materia corpons sui organum mer prorurra &um¬
tutem uitae habentem: Anima autem hominis estutuera quuit
doltrum consentit austoritas adõ creata spiritalis propataq: sub¬
stantiam sui corporis uiui ficatrix: Rationabilis quidem estin¬
siparturialeouum ubiuita futurae auis pennarumqi Sumaoa
rietas continetur. Nunc apenatur in partes: quia hominum con¬
suetudo est facilius discere quaedi uisa possunt euidentius eluce
quando om ne quod existit autereator autcreatura est: Crea¬
trxigitur nulla creata potestesse substantia qm̃ ut ipsa sub sir¬
tum ut haber& accepit: Super est uteam uerissi me adiuinita¬
te conditam essefatea mur quȩ sola potestcreare mortalia & in¬
mortalia: Fuidenterenim legitur insalomone: utreuertatur
puluis interramsicut erat & sp̃sreuertatur ad eum qui dedit
eum: Etalibi: Omnem flatum egofeci Ac pro in de spirita¬

Expanded text:
esse substantiam simplicem, speciem naturalem, distantem a materia corporis sui, organum membrorum, et virtutem vitae habentem. Anima autem hominis, ut veracium doctorum consentit auctoritas, est a Deo creata, spiritalis propriaque substantia, sui corporis vivificatrix, rationabilis quidem et imsi parturiale ovum, ubi vita futurae avis, pennarumque grata varietas continentur. Nunc aperiatur in partes, quia hominum consuetudo est facilius discere  ms. S. Aud., dicere quae divisa possunt evidentius elucerQuando omne quod existit aut Creator est, aut creatura. Creatrix igitur nulla creata potest esse substantia: quoniam ut ipsa subsitum ut haberet, accepit. Superest ut eam verissime a Divinitate conditam esse fateamur, quae sola creare potest mortalia et immortalia. Evidenter enim legitur in Salomone: Et revertatur pulvis in terram sicut erat, et spiritus revertatur ad Deum, qui dedit eum . Et alibi: Omnem flatum ego feci . Hanc proinde spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
tot saculorum tractus idolis dedita cȩca & flebilis ignorauit
quae uult incȩlo &interra: Cuius sipietatem quaris. Au
di breuiter cõpbensum: adutor in oportunitatibus intri¬
bulatione : Si potentiam : ausculta. Etquis resistit potes¬
tatituȩ : siuistitiam lege. Qui iudicauit orbemter rȩ in
ȩquitatȩ : Nam &ubiq eẽ totum dm̃ manifestis sime decla¬
ratur. dicente psalmo grapho. Quoibo aspũ tuo &a fãci¬
etua quo fugiam : si ascendero incȩlum tiuillices sidescendero
inin fernum ades. & cetera seleillama iestatȩ iacris lectionibur
continentur : Istas siquidem lit teras nonratio humana repperit:
sed hominibus scũ uirtus caelestis infudit. Quas tunc benedatur
intellegi quando eas uera &utilia prȩlicaremens deuota credi¬
derit. Quidenim in illis lit teris uti litatis & suauitatis non inue¬
nies. sipurissimo lumine mentis intendas: lectio cuncta uirtu¬

Expanded text:
tot saeculorum tractus idolis dedita caeca et flebilis ignorauit tot saeculorum tractus idolis dedita caeca et flebilis ignorauit quae uult in caelo et in terra. Cuidi breviter comprehensam: Adjutor in opportunitatibus, in tribulatione . Si patientiam, ausculta: Et quis resistit potestati tuae? Si justitiam, lege: Quia judicabit orbem terrae in aequitate . Nam et ubique esse totum Deum manifestissime declaratur, dicente Psalmographo: Quo ibo a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, tu illic es; si descendero in infernum ades, et cetera quae de illa maiestate sacris lectionibus continentur. Istas siquidem litteras non ratio humana repperit, sed hominibus sanctis uirtus caelestis infudit; quas tunc bene datur intellegi, quando eas uera et utilia praedicare mens deuota crediderit. Quid enim in illis litteris utilitatis et suauitatis non inuenies, si purissimo lumine mentis intendas? Lectio cuncta uirtu
Abbreviated transcription (Latin):
it tuemini sodales egregii quã mirabilis quam dulcis indiunis scrp
turis decurrit ordo dictorum desiderium semper excrescens.
satietas sinefine esuries gloriosa beatorum : ubinimi &as ñ
arguitur. sed magis importunitas crebra laudatur : & merito
Quando & notitia rerum salutarium indediscitur . & credentib
atq eadem operantib: a decnauita p̃statur Prȩterita sine sal¬
suate describunt᷑. prȩsentia plus quam quodiudentur ostendt ur.
futura quasi iamper fecta narrantur : Vbiq in eis ueritas reg¬
nat ubiq diuinie uirtus in radiat : ubiq panduntur hũ¬
mano generi profutura. etdum hacita sehabeant. in terris
nobis procaptu in gemi parabolis & propositionibus sumptis.
caelestis ueritas intimatur : sicut ipse inseptua gesimo septimo psalmo
testatur Aperiam in parabolis osineum. loquar propo¬
sitiones abinitio. Tradunt etiam nobis. ut munera cunc ta
uicant. scȩ̃ trini tatis ad orabilem cognitionem. quã per

Expanded text:
Intuemini, sodales egregii, quam mirabilis, quam dulcis in Scripturis diuinis decurrit ordo dictorum, desiderium semper excrescens, satietas sine fine, esuries gloriosa beatorum, ubi nimietas non arguitur sed magis importunitas crebra laudatur – merito, quando et notitia rerum salutarium inde discitur, et credentibus atque eadem operantibus aeterna uita praestatur. Praeterita sine falsitate describunt, praesentia plus quam quod uidentur ostendunt, futura quasi iam perfecta narrantur: ubique in eis ueritas regnat, ubique diuina uirtus irradiat, ubique panduntur humano generi profutura. Et dum haec ita se habeant in terris, nobis pro captu ingenii parabolis et propositionibus sumptis caelestis ueritas intimatur, sicut ipse in septuagesimo septimo psalmo testatur, Aperiam in parabolis os meum, loquar propositiones ab initio. Tradunt etiam nobis, ut munera cuncta uincantur, sanctae Trinitatis adorabilem cognitionem, quam per
Abbreviated transcription (Latin):
id est isa ias. hie remias: Etechihel. danihel. & minores xii.
idestosee iohel amos abdias. ionas michecis. naum. abba-¬
cuc sofonias zacharias. aggeus Malachim : In epistolis a pos¬
toloꝵ id est pauli apostoli adromanos i Ad corinhiosi i. ad
galathas i. adephesios .i. ad philippenses i. ad thesa lonicenses ii.
ad colo sensesi adtimotheũ ii adticũ i ad philemonemi
adhebreos i petri ii. iohannis iii. iudae i. iacobii: in euangłis:¬

Expanded text:
id est, Esaias Hieremias Danihel Ezechiel, et minores XII, id est, Osee Iohel Amos Abdias Ionas Micheas Naum Abbacuc Sofonias Zacharias Aggeus Malachim. In Nouum - tolorum, id est Pauli Apostoli ad Romanos I ad Corinthios II ad Galatas I ad Ephesios I ad Philippenses I ad Thessalonicenses II ad Colosenses I ad Timotheum II ad Titum I ad Philemonem I ad Hebreos I Petri II Iohannis III Iudae I Iacobi I. In Acti
Abbreviated transcription (Latin):
& prophetis &epistolis apłorum. maximum studiũ laboris impendi-
qm̃ mihiuis a sunt profundiorem abissum cõmouere & quasi arcemtotius¬
diuinae scripturae diuinae atqr altitudinẽ glorio sissimã continere.
quos ego cunctos nouem codices auctoritatis diuinae. ut senex potui. sub
collationẽ priscorũ codicum amicis ante melegentibus sedula lectione
transiui : Vbimultũ melaboras se dño iuuante profiteor: quatinus nec
eloquio modificato deessem. nec libros sacros temeraria praesumptione
lacerarem: Illud quoq credimus commonendũ scm̃ hieronimũ simpli¬
cium fratrũ consideratione pellectũ in prophetarũ praefatiõne dixisse.
propt̃ eos qui distinctiones non didicerant apud magistros saecularium lit¬
terarũ colis & cõmatibus translationẽ suã sicut hodie legitur distinxisse :
Q uod nos quoq tantiuiri auctoritate cõmoti. sequendũ esse iudicauimus:

Expanded text:
et Prophetis et Epistulis Apostolorum maximum studium laboris impendi, et Prophetis et Epistulis Apostolorum maximum studium laboris impendi, quoniam mihi uisi sunt profundiores abyssus commouere, et quasi arcem totius Scripturae diuinae atque altitudinem gloriosissimam continere. Quos ego cunctos nouem codices auctoritatis diuinae, ut senex potui, sub collatione priscorum codicum amicis ante me legentibus sedula lectione transiui; ubi multum me laborasse Domino iuuante profiteor, quatenus nec eloquentiae modificatae deessem nec libros sacros temeraria praesumptione lacerarem. Illud quoque credidimus commonendum, sanctum Hieronymum simplicium fratrum consideratione pellectum in Prophetarum praefatione dixisse, propter eos qui distinctiones non didicerant apud magistros saecularium litterarum colis et commatibus translationem suam, sicut hodie legitur, distinxisse. Quod nos quoque tanti uiri auctoritate commoniti sequendum esse iudicauimus
Abbreviated transcription (Latin):
sublegisse quasi in scola fuerit longis meditationabuscre¬
ditus Dequarẽ sicipse sub sequens dicit. Lic& haec fuerit
stupenda miracula & omnia possibilia credentibus approbentur:
non nostamen deberetalia frequenter ex petere: sed inusum commu¬
nis doctrinae satius permanere : necum illa quae sunt supra nos audacter
ex quirimus culpã temptationis contra praeceptum dñi potius in-¬
currere uideamur. dicentis indeutero nomio: non temptabis dnm
dm̃tuum: &iterum in euangelioait. Generatiomala & adultert
signum quaerit. & cetera: qua propt̃ oremus ut nobis aperiantur
illa quaeclausa sunt : & abstudiolegendi nullatenus abscedamus:
Nam & dauid cum esset in leged ñĩ iugiter occupatus.: tamenclama¬
bat addm̃dicens: damihi intellectũ ut discã mandatatua: Tale est
enim huius reisuauis simũ donũ. ut quanto plus accipitur. tanto am¬
plius expetatur : Sed quamuis omnis scriptura diuina supernaluce

Expanded text:
subito legisse, quasi in schola fuerit longis meditationibus erusubito legisse, quasi in schola fuerit longis meditationibus eruditus. De qua re sic ipse subsequens dicit: licet haec fuerint stupenda miracula, et omnia possibilia credentibus approbentur, non nos tamen debere talia frequenter expetere sed in usu communis doctrinae satius permanere, ne cum illa quae sunt supra nos audacter exquirimus, culpam temptationis contra praeceptum Domini potius incurrere uideamur, dicentis in Deuteronomio: Non temptabis Dominum Deum tuum, et iterum in Euangelio ait: Generatio mala et adultera signum quaerit, et cetera. Quapropter oremus ut nobis aperiantur illa quae clausa sunt, et ab studio legendi nullatenus abscidamur; nam et Dauid, cum esset in lege Domini iugiter occupatus, tamen clamauit ad Dominum, dicens Da mihi intellectum, ut discam mandata tua. Tale est enim huius rei suauissimum donum, ut quanto plus accipitur, tanto amplius expetatur. Sed quamuis omnis Scriptura diuina superna luce
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ istarum indicia fuisse seminata : quaȩ postea doctores
seculariũ litterarũ ad suas regulas prudentissime transtu¬
lert̃ qđ a postolico in expositione psalterii fortas seꝓbauimꝰ
Qua propt̃ dño supplicantes a quouenit omne qđ expedit. legite
p̃cor assidue. recurrite diligent̃ mat̃ enĩ intelligentiȩ fre¬
quens & intentameditato. Nec me p̃terit elo quentissimũ
cassianũ inquinto collationũ dixisse uolumine. quendã
senẽ & simplicẽ de obscurissimo loco scripturȩ diuinȩ fuis¬
se requisitũ eũq: ratione creberrima suꝑnolumine cogno¬
uisse : ut qđ ante ꝑhuma nos magistros ñ didicerat. subito
diuina inspiratione cõpletus quaerentib resdifficillimas
explanasset. Simile ẽ & illud sci augustinidictũ qđ in libris
dedoctrina xp̃iana cõmemorat quendã famulũbarbarũ
litteris imperitũ orationib: crebris itasibi traditũ eodicẽ

Expanded text:
rerum istarum indicia fuisse seminata, quae postea doctores rerum istarum indicia fuisse seminata, quae postea doctores saecularium litterarum ad suas regulas prudentissime transtulerunt; quod apto loco in expositione Psalterii fortasse probauimus. Quapropter Domino supplicantes, a quo uenit omne quod expedit, legite precor assidue, recurrite diligenter; mater est enim intellegentiae frequens et intenta meditatio. Nec me praeterit eloquentissimum Cassianum in quinto Collationum dixisse uolumine quendam senem et simplicem de obscurissimo loco Scripturae diuinae fuisse requisitum, eumque oratione creberrima superno lumine cognouisse, ut quod ante per humanos magistros non didicerat, subito diuina inspiratione completus quaerentibus res difficillimas explanasset. Simile est et illud sancti Augustini dictum, quod in libris de Doctrina Christiana commemorat, quendam famulum barbarum litteris imperitum orationibus crebris ita sibi traditum codicem
Abbreviated transcription (Latin):
nouitate ñ imbui. sed priscorũ satiari. Hinc consequet᷑
ut tutius edoceã & sin eculpabili p̃sumptione uos instruã
amur habetis igitur in primo uolumine antiqui sȩculi
magistros p̃sentes semꝑq para tissimos qui ñ uos doceant
tã suis linguis quã uris potius oculis. Moderam ini ergo
studiosi fris sapient̃ desideria ur̃a ꝑordinẽ quȩ st̃ legenda
discentes : Imitantes scilic& eos qui corporeã haberedesi¬
derant sospitatẽ : Namquisanari uolunt. a medicis quȩr̃t
quas aescas primũ quas secunda refectione ꝑcipiant:Ne te¬
nuissimas uires debiliũ membrorũ oneret potius quã re¬
ficiat confusa uoracitas . In secundo uero libro de artibus
ac disciplinis liberaliũ litterarũ pauca libanda sunt ubi
tamen minore periculo delinquet᷑ siquid salua fideista¬
bilitate peccetur. Quicquid autẽ inscripturis diuinis de
talib: rebus inuentũ fuerit p̃cedenti notitia melius ꝓbat᷑
intelligi. Constatenĩ quasi inorigine spiritalis sapientiȩ

Expanded text:
nouitate non imbui sed priscorum fonte satiari. Hinc consequitur ut otiose doceam et sine culpabili praesumptione uos instruam;amur. Habetis igitur in primo uolumine antiqui saeculi magistros praesentes semperque paratissimos, qui non uos doceant tam suis linguis quam uestris potius oculis. Moderamini ergo, studiosi fratres, sapienter desideria uestra, per ordinem quae sunt legenda discentes, imitantes scilicet eos qui corpoream habere desiderant sospitatem. Nam qui sanari uolunt, a medicis quaerunt quas escas primum, quas secunda refectione percipiant, ne tenuissimas uires debilium membrorum oneret potius quam reficiat confusa uoracitas. In secundo uero libro de artibus ac disciplinis liberalium litterarum pauca libanda sunt; ubi tamen minore periculo delinquitur, si quid salua fidei stabilitate peccetur. Quicquid autem in Scripturis diuinis de talibus rebus inuentum fuerit, praecedenti notitia melius probatur intellegi. Constat enim quasi in origine spiritalis sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
proptersuum furorem moderandum: auras a & herias hauri¬
endo atquered dendo uitam tribuit atquesalutem. Quintã
delestationem. hoc estappecitum boni malique: quem subio¬
cunditate anima concupiscit: Ecceiterum quadri pertita sub¬
diuisione ad sustentationem corporis explicandam. parsista
refunditur: Prima est adtrastiua denaturali quod sibi ne¬
cessarium sentit. Secunda decentoria ad sumpta retinens
donec ex his utilis de coctio ꝓcuretur. Tertia trans latiuaquȩ
accepta in aliud conuertit̾atq transpdnit. Quarta expella¬
tiua quaeutnatura fiat libera: sibi nocitura depellit : Solui
amur. Nunc adoriginem animae qm̃ difficultatibus plena
est cautis si me uenia mus

Expanded text:
propter suum fervorem moderandum, auras aethereas hauripropter suum fervorem moderandum, auras aethereas hauriendo atque reddendo, vitam tribuit et salutem. Quinta, delectatio, hoc est appetitus boni malique, quem sub jucunditate animus concupiscit. Ecce iterum quadripertita subdivisione ad sustentationem corporis explicandam, pars ista refunditur. Prima est attractiva, rapiens de naturali, quod sibi necessarium sentit. Secunda, retentoria, assumpta retinens, donec ex his utilis decoctio procuretur. Tertia, translativa, quae accepta in aliud convertit atque transponit. Quarta, expulsiva, quae ut natura fiat libera, sibi nocitura depellit. Solvimuamur. Nunc ad originem animae, quoniam difficultatibus plena est, cautissime veniamus