comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
c̃mutacione tamquã inictu oculi transeun¬
do mortt̃ ñsentient. ħopꝰ sic incipit. Quãuis
stantinensem liber UNS. uu¬
o temporr de unico baptismo amitꝰ
quida m̃s nescio a quo donatista pb̃ro librũ
titusu habere uolui. ħ ẽ de unico baptismo.
Inqͦ lib illd̃ qđ dixi c̃stantinũ imꝑatorẽ dona¬
tistis cͥminantib oridinatorẽ ceciliam felcẽ
abtungensẽ ñ negasse accusationis locũ quã
iis inceriliam fictis cͥminib colupniosos fuis¬
s. exꝑtꝰ inordine tempoꝵ. postea c̃sideratũ alũ
inuentũ ẽ. Nã pͥus memoratꝰ imꝑator causã
frlicis fec̃ audiriͥ apc̃sult. uͥ legit᷑ absolut᷑

Expanded text:
mutatione tamquam in ictu oculi transeundo mortem non sentient. Hoc opus sic incipit: Quamuis STANTINVM LIBER VNVS. Eo tempore librum de unico baptismo amicus quidam meus a nescio quo Donatista presbytero actitulum habere uolui, hoc est de unico baptismo. In quo libro illud, quod dixi: Constantinum imperatorem .DonatAptungensem, non negasse accusationis locum, quamvis eos in Caeciliani fictis criminibus calumniosos fuisset expertus ; in ordine temporum postea consideratum aliter inventum est. Nam prius memoratus Imperator causam Feli
Abbreviated transcription (Latin):
nib calũpniosos. quia ordo tt̃pox. ꝑ c̃sules deda¬
ratꝰ multo uthementius in racausa calupniã
donatistaꝵ c̃uincit penitꝰq c̃u̾tit. Qd̾ alibi
ostendimꝰ. Hic lib̾ sic incip̃. Respondere ad
donatistas liber UN U .s.
cripsi ÷ librũ inter cetera contra dona¬
tistas ñ breuissimũ. sic̃ antea s grandẽ
multo diligentius. In quo apparet quẽ ad¬
modu cix adu̾sus ȩccłam catholicã impiũ
ac suꝑbissimũ errorẽ sola funditꝰ maximi¬
anistarũ causa subuerterit. qđ scism a fac¬
o ipso tempore quo contra donatis¬
tas uehement̃ exercebamͣ. ⁊ c̃tra pelagianoᷤᷤ
exerceriͤ ceꝑamꝰ amicus qͥda misit mͥ acarta¬

Expanded text:
niosos. qui ordo temporum per consules declaratus multo uehementius in ea causa calumnias Donatistarum conuincit penitusque subuertit, quod alibi ostendimus. Hic liber sic incipit: Respondere aduDONATISTAS LIBER VNVS. Scripsi etiam librum inter cetera contra Donatistas non breuissimum, sicut antea, sed grandem multo diligentius; in quo apparet, quemadmodum eorum aduersus ecclesiam catholicam inpium ac superbissimum errorem sola funditus Maximianistarum causa subuertat, quod scisma faco ipso tempore, quo contra Donatistas uehementer exercebamur et contra Pelagianos exerceri iam coeperamus, amicus quidam misit m
Abbreviated transcription (Latin):
Er eosde annos quib paulatĩ libros
de trimtate dictabã. scripsi ⁊ alios labore
ẽtino. intͣ ponens eos illoꝵ temporib inqͥ¬
honorant łhonorare se fingunt: ⁊id̃ono¬
lunt euangłio c̾dere qͥa ñ ab ipso ipsa con¬
scripta sunt. s ab eiꝰ discipulis quos eristi¬
mant ei diuinitatẽ qua c̾derct᷑ ds errore
tribuisse. Inqͦ libro qđ diri ex abrahã cepis
bi eiuelut abrahei dicti esse uideant᷑. sex
magis c̾dendũ est scm lege̾ est adoptatꝰ.

Expanded text:
er eosdem annos quibus paulatim libros de Trisitate dictabam, scripsi et alios labore continuo, interponens eos illorum temporibus, in quhonorant vel honorare se fingunt; et ideo nolunt Evangelio credere; quia non ab ipso illa conscripta sunt, sed ab ejus discipulis, quos existimant ei divinitatem, qua crederetur Deus, errore tribuisse. In quo libro quod dixi, Ex Abraham coepissei uelut Abrahei dicti esse uideantur, sed magis credendum est, secundum legem fuerat adoptat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓme orare debeatis quicũq nosse potueritiᷤᷤ
ame iã fuisse susceptũ hoc tã grande nego¬
ciũ qđ ame desideratis impleri. Peti gͦ qđ tue
indicant litterȩ: quas ad me direxisti cũ pͥmu
ame petere ista cepisti. ut exponã breuit ꝑ
stricte atq summatĩ ex qͦ xp̾iana religio esse
cepit. quȩ hereses fuerint. sint. quoᷤ errores
intulerint. inferant. quid aduersus catholicã

Expanded text:
pro me orare debeatis, quicumque nosse potueritis, a me jam fuisse susceptum hoc tam grande negotium, quod a me desideratis impleri. Petis ergo quod tuae indicant litterae, quas ad me dedisti, cum primum a me petere ista coepisti ut exponam breviter, perstricte atque summatim, ex quo christiana religio haecepit, quae haereses fuerint, sint, quos errores intulerint, inferant, quid aduersus catholica
Abbreviated transcription (Latin):
facere debeas. cũ id ñ uideas nͥ in illo qͥ est ĩ¬
c̃mutabilis ueritas. quantomagis ille qui:
uelle p̃cipit. ⁊ posse p̾buit.⁊ ñ impune nolle
ꝑmisit. De inde. sub uinxi dicens. Sicm̃ ħde
bet quisq qđ accipit. ⁊ sic homo factus est ut
necessario peccet. ħ debet ut peccet. Cũgͦ pec
cat. qđ debet facit. Qd̃ si scelus est diceie ne¬
minẽ natura sua cogit ut peccet. ⁊ iterum.
Quȩ tandt̃ esse poterit inquã ante uolunta¬
tẽ causa uoluntatis. Aut enim ipsa uolun¬
tas est. ⁊ aradice ista uoluntatis ñ recedit᷑ aut
ñ est uoluntas ⁊ percatũ nulłu habet. Aut gͥ
uoluntas est pͥma causa peccandi. aut nulłu

Expanded text:
eas, nisi in illo qui est incommutabilis veritas; quanto magis ille qui et velle praecepit, et posse praebuit, et non impune nolle permisit? Deinde subjunxi dicens: Si enim hoc debet quisque quod accepit, et sic homo factus est, ut neccat, quod debet facit; quod si scelus est dicere, neminem natura sua cogit, ut peccet. et iterum: quae tandem esse poterit, inquam, ante uoluntatem causa uoluntatis? aut enim et ipsa uoluntas est et a radice ista uoluntatis non receditur, aut non est uoluntas et peccatum nullum habet. aut igitur uoluntas est primum causa pecca
Abbreviated transcription (Latin):
herr istam sentenciã. & idco dicere: paruuliᷤᷤ
aliena ñ nocuisse peccata: quia dixinulli
naturr noceri peccata nͥsua. ñ intuentes idõ
paruulos quicũq ꝑtinent ad humanã na¬
turã trahere originale. peccatũ. quia in pri¬
mis hominib nat᷑a humana pecrat᷑. ac ꝑ ħ
sua.ꝑ unũ quippe hominẽ in quo om̃s pec¬
cauerunt. peccatũ intrauit in mundum.
Non enim nulli homini s nulli nature
dixi peccata nocere nisi sua. Itr in eo qđ̃
paulopost dixi nulłu mału esst mału na¬
turalt possunt querere simiłt latebram.
nisi hoc dictũ ad naturã talem restratur
qualis sine uicio pͥmitꝰ ẽdita est. Ipsa enim
uert ac ꝓpͥe nat᷑a hominis dicit᷑. Translatoaũ
u̾bo utimͣ. ut naturã dicamꝰ ⁊ qualis nascit᷑
homo. scđm quã locutionẽ dix̃ apłs. fumꝰ
cnim aliquando ⁊ nos natura filiure sicut
⁊ ceteri. Noc opꝰ sic incipit. Si elegerunt ma¬
nichei quos deciperent. De AlUSIE a

Expanded text:
ahere istam sententiam, et ideo dicere, parvulis ahere istam sententiam, et ideo dicere, parvulis aliena non nocuisse peccata, quia dixi, nulli naturae nocere peccata nisi sua; non intuentes ideo parvulos, qui utique pertinent ad humanam naturam, trahere originale peccatum, quia in primis hominibus natura humana peccavit, ac persua. Per unum quippe hominem, in quo omnes peccaverunt, peccatum intravit in mundum : non enim nulli homini, sed nulli naturae dixi peccata nocere, nisi sua. Item in eo quod paulo post dixi, Nullum esse malum naturale , possunt quaerere similem latebram, nisi hoc dictum ad naturam talem referatur, qualis sine vitio primitus condita est: ipsa enim vere ac proprie natura hominis dicitur. Translato autem verbo utimur, ut naturam dicamus etiam, qualis nascitur homo, secundum quam locutionem dixit Apostolus: nos aliquando natura filii irae sicut et ceteri. Hoc opus sic incipit: Si eligerent Manichei, quos deciperent.. CAPVT X. DE
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pascha immolant ouẽ. ħ in sacͥficio deputet᷑.
In scđo ⁊ libro illud qđd̃ posui nomine pabuli
significari. posse uitã. cũ melioris intͣp̃tatio¬
nis codices ñ habrant pabułu s frnũ. ñsatis
apte dictũ uidet᷑. Non enim ẽgruit fem nomͣ
significatiomi uitx quomͦ pabuli. Itẽ ñ uideoe
recte appellasse u̾ba ꝓphetica quib scriptũ
est quid suꝑbit t̾ra⁊ cins.  Quia ñ in eiꝰ libro
legit᷑ quẽ certi sumꝰ appellandu esse ꝓpħtã.
N ec illud apłi ubi adhibui trstimoniũ d gr¬
ł go aut̃ hinc putaui esst monstrandum
animałe factũ pͥus hominẽ. ⁊ ñcorpꝰ hominis
solu. Qd̃ aut̃ dixi nulli nocere nature pecca¬
ta nͥsua. ideo dixi quia iusto qͥ nocet. ñ ciuere¬
nocet. quando quidẽ iã mercedẽ eiꝰ augrt in
celis. sibi aut̃ peccando u̾e nocet. quia ꝓptͣ ip¬
sam uoluntatr̃. nocendi recipiet id qđ nocu¬
it. Possunt sane pelagiani ad suũ dogmat᷑¬

Expanded text:
per pascha immolant ouem, hoc in sacrificio deputetur. per pascha immolant ouem, hoc in sacrificio deputetur. In secundo etiam libro illud, quod posui, nomine pabuli significari posse uitam — melioris interpretationis codices non habent pabulum, sed faenum — non satis apte dictum uidetur. non enim congruit faeni nomen significationi uitae quomodo pabuli. item non uideor recte appellaest: quid superbit terra et cinis? quia non in eo libro legitur, quem certi simus appellandum esse prophetam. nec illud apostoli, ubi adhibet testimonium de Geego autem hinc putaui esse monstrandum animalem factum prius hominem, non corpus hominis solum. quod autem dixi nulli naturae nocere peccata nnocet, quandoquidem etiam mercedem ejus auget in coelis: sibi autem peccando vere nocet; quia propter ipsam voluntatem nocendi recipiet id, quod nocuit. Possunt sane Pelagiani ad suum dogma tr
Abbreviated transcription (Latin):
tũ uideri nͥ ut putent᷑ illi homines nͣ habitu¬
ri fuisse filios homines nͥ peccassent. omnino
ñ appbo. Illud ⁊̃ ñ est c̃sequens ut idro intelli¬
gat᷑ in allegoria tantũmͦ esse accipiendũ.
qđ herbȩ iuirides. ⁊ ligna fructifera. om̃ige¬
neri bestiarũ ⁊ om̃ib auib om̃ib serpentib
in libro geneseos dant᷑ ad cibũ. quia sunt
quadrupedia ⁊ uolatilia quȩ solis carnb ui¬
deant᷑ iuuerȩ:. fieri enim posset ut alerent᷑
ab hominib de fructib t̾re. si ꝓpt̾ obedien¬
tiã qua ipsi homines do sine ulla iniquita¬
tr seruirent. mererent᷑ om̃s bestias ⁊ aues
om̃im habere seruientes. Itt̾ mouere potest
quom̃ dixerim de ꝓꝑlo isrł adhuc corpora¬
li cirrũcisione⁊ sacrificiis tamquã in marigen¬
tiũ populus ille seruiebat. quando quidem
apud gentes sacrificare ñpoterant. sic̃ eos ⁊ nͨ
uidemus sine sacrificiis remansisse: nͥ forte qđ

Expanded text:
tum uideri, nisi ut putentur illi homines non habitutum uideri, nisi ut putentur illi homines non habituri fuisse filios homines, nisi peccassent, omnino non adprobo. illud etiam non est consequens, ut ideo intellegatur in allegoria tantummodo esse accipiendum, quod herbae uirides et ligna fructifera omni generi bestiarum et omnibus auibus et omnibus serpentibus in libris Geneseos dantur ad cibum, quia sunt et quadrupedia et uolatilia, quae solis carnibus uiuere uideantur. fieri enim posset, ut alerentur ab hominibus etiam de fructibus terrae, si propter oboedientiam, qua ipsi homines deo sine ulla iniquitate seruirent, mererentur omnes bestias et aues omni modo habere seruientes. item mouere potest, quomodo dixerim de populo Israhel: adhuc corporali circumcisione et sacrificiis tamquam in mari gentium populus ille legi seruiebat, quandoquidem apud gentes sacrificare non poterat, sicut eos et nunc uidemus sine sacrificiis remansisse, nisi forte, quod
Abbreviated transcription (Latin):
in hac uita s in ea quã speramꝰ. ⁊ ad quã
ꝑficiei uiam tendimꝰ sint. non habet ist
sensus errorem. Ipsi enim iudicandi sunt
quł querendu est inurnisse quiiã ibi sunt
quonos querendo ⁊ credendo. idest uiã
chil ueri omnino inueniri potest quod
mente cernat᷑ ñ fide credat᷑. Sed quia¬
tantũ est quidquid est ut nͣfaciat bra¬
tissimos ñ dum facit. Illud enim facit
Qui hoc in uenerunt ipsi dicendi sunt
in beatitudinis possessione c̃sistere. ad
quã ducit uia fidei quã tenemꝰ ⁊ qͦ ere¬
dendo cupimꝰ ꝑuenire: S qui nã sint
illi beatissimi qui iã sunt in ea possessio.¬
ne quo dicit. ħ uia magna questio est.
Et angłi quidẽ scĩ qđ ibi sint. nulla ques¬
tio est. S de scĩs hominib iam defunctis
utrũ ipsi saltem dicendi sunt. iã mnilla põ¬
sessione ẽsistere merito querit᷑. Iã enim

Expanded text:
in hac uita, sed in ea, quam speramus et ad quam in hac uita, sed in ea, quam speramus et ad quam per fidei uiam tendimus, sint non habet iste sensus errorem; ipsi enim iudicandi sunt quod quaerendum eat inuenisse, qui iam ibi sunt, quo nos quaerendo et credendo, id est uiam ihil uerum omnino inueniri potest, quod mente cernattantum est quidquid est, ut non faciat beatissimos nondum facit. Illud enim beatisQui hoc invenerunt, ipsi dicendi sunt in beatitudinis possessione consistere, ad quam ducit via fidei quam tenemus, et quo credendo cupimus pervenire. Sed quinam sint illi beatissimi, qui jam sunt in ea possessione quo ducit haec via, magna quaestio est. Et Angeli quidem sancti quod ibi sint, nulla quaestio est. Sed de sanctis hominibus jam defunctis, utrum ipsi saltem dicendi sint jam in illa possessione consistere merito quaeritur. Jam enim
Abbreviated transcription (Latin):
ficia:⁊ si quid cius modi est tanta mistr¬
ria c̃tinent᷑. ut omnis pius intelligat. m¬
chil esse ꝑniciosius quã quidqͥd ubi est
accipi ad literã. id est aduerbum. Nichil
aut̃ salubrius quã sp̃u reuelari. Indeẽ
littera occidit. sp̃c aut̃ uiuificat. Seda¬
lit̃ ex posui uerba ista apłi pauli. ⁊ ĩquan¬
tũ michi iudet᷑ ł pocius ipsis reb appa¬
ret. multo ẽuenientius in eo libro qui¬
in scribit᷑ de spũ ⁊ littera quã uis non
sit ⁊ sensus iste respuendus. Item dixi.
Duȩ enim sunt ꝑsonȩ in religione lau¬
dabiles. una eix qui iam in uenerunt
quos ⁊̃ beatissimos uidicare necesse est.
alia eiꝵx qui studiosissime. ⁊ recte inqui¬
runt. Prum gͦͥ sunt iam in ipsa posses¬
sione. alteri in uia quantũ certissime
ꝑuenitur. In his u̾bis meis sulli qui in
uenerunt quos in ipsa possessione esse
diximꝰ. sic accipiant᷑ beatissimi. ut non

Expanded text:
ficia et si quid huius modi est, tanta mysteficia et si quid huius modi est, tanta mysteria continentur, ut omnis pius intellegat nihil esse perniciosius, quam quidquid ibi est accipi ad litteram, id est ad uerbum, nihil autem salubrius quam spiritu reuelari. inde est: littera occidit, spiritus autem uiuificat. sed aliter exposui uerba ista apostoli Pauli et, quantum mihi . uidetur uel potius ipsis rebus apparet, multo conuenientius in eo libro, qui scribitur de spiritu et littera, quamuis non sit et iste sensus respuendus. Item dixi: duae sunt enim personae in religione laudabiles, una eorum, qui iam inuenerunt, quos etiam beatissimos iudicari necesse est, alia eorum, qui studiosissime et rectissime inquirunt. primi ergo sunt iam in ipsa possessione, alteri in uia, qua tamen certissime peruenitur. in his uerbis meis, si illi, qui iam inuenerunt, quos in ipsa possessione iam esse diximus, sic accipiantur beatissimi, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
nes atqͣ affinitates si nullus delinqueret
nullusq moreret᷑. Item in alio locoadu¬
num dm̃ tendentes. in quã & ei religantes
animas nrasunde religio dicta creditur¬
ut om̃i suꝑsticiont carramꝰ. In his uerbis
nominis huiꝰ originẽ exposuisse latini
scrmonis auctores qđ inde sit appellata
religio qđ religit᷑. Qđ uerbũ c̃positumẽ
alegendo. idest alibi eligendo. ut ita la¬
timi uideat᷑. rligio. Eic lib̾ sic incipit.¬
De Ut il it ate credendi liber .ii.
Aai uero apud ypponem regiũ pb̃r scrip¬
si librũ de utilitate credendi ad amicũ
meũ qut̃ deceptũ a manicheis adhuc co
errort noueram detineri.⁊ irridere in
catholict fidei disciplina qđ iuberent᷑
homines credere. nͣ aut̃ quid esset. ue¬
rũ certissima ratione docerent᷑. In hoc
libro dixi in quib tam̃ legis p̾ceptis atq
mandatis quib nͨ xp̃ianos uti fas non est
qualt ł̃ sabbatum est. ł circumcisioł saeri¬

Expanded text:
nes atque adfinitates, si nullus delinqueret nes atque adfinitates, si nullus delinqueret nullusque moreretur. Item alio loco: ad unum deum tendentes, inquam, et ei uni religantes animas nostras, unde religio dicta creditur, omni superstitione careamus. in his uerbis nominis huius originem exposuisse latini sermonis auctores, quod inde sit appellata religio, quod religitur: quod uerbum compositum est a legendo, id est eligendo, ut ita latinum uideatur religo sicut eligo. Hic liDE VTILITATE CREDENDI LIBER VNVS. lam uero apud Hipponem Regium presbyter scripsi libmm de utilitate credendi ad amicum meum, quem deceptum a Manicheis adhuc eo errore noueram detineri et inridere in catholicae fidei disciplina, quod iuberentur homines credere, non autem, quid esset uerum, certissima ratione docerentur. In hoc libro dixi: in quibus tamen legis praeceptis atque mandatis, quibus nunc Christianos uti fas non est, quale uel sabbatum est uel circumcisio uel sacri
Abbreviated transcription (Latin):
ues. Nã ⁊ ista dilectio temporalis est. Non
enim ullas tales necessitudines haberemꝰ
que nascendo ⁊ moriendo ẽtingunt. sinatu¬
ra nr̃a in p̃ceptis⁊ imagine dĩ manens. inistã co¬
ruptionẽ ñ religarct᷑. Nunc sensum ꝓrsus imp¬
bo. quemiã ⁊ suꝑus impbaui in pͥmo libro de
genesi contͣ manicheos. Ad hoc enim ducit ut
c̃dant᷑ illi c̃iugrs pͥmi ñ generat᷑i posteros ho¬
mines nisi peccassent. tamquã necesse fuerit
ut morituri gignerent᷑ si de c̃cubitu maris
⁊ femine gignerent᷑. Nondũ enĩ uiderã
ficri potuisse ut ñ morituri de ñ morituris
nascerent᷑. si peccato illo magno ñmutart¬
t᷑ in deterius humana natura. Ac ꝑhocsi⁊
in parentib ⁊ infiliis felicitas frcunditasq
mansisset usq ad certũ scoꝵ numerũ quẽ
p̃destinauit ds nascerent᷑ homines non
parentib successuri morientib s̃ cũ uiuen¬
tib regnaturi essent. Ergo ⁊̃ iste cognatio¬

Expanded text:
ues; nam et ista dilectio temporalis est. non ues; nam et ista dilectio temporalis est. non enim ullas tales necessitudines haberemus, quae nascendo et moriendo contingunt, si natura nostra in praeceptis et imagine dei manens in istam corruptionem non relegaretur. hunc sensum prorsus inprobo, quem iam et superius inprobaui in primo libro de Genesi contra Manicheos. ad hoc enim ducit, ut credantur illi coniuges primi non generaturi posteros homines, nisi peccassent, tamquam necesse fuerit, ut morituri gignerentur, si de concubitu maris et feminae gignerentur. nondum enim uideram fieri potuisse, ut non morituri de non morituris nascerentur, si peccato illo magno non mutaretur in deterius humana natura ac per hoc, si et in parentibus et in filiis felicitas fecunditasque mansisset, usque ad certum sanctorum numerum, quem praedestinauit deus, nascerentur homines non parentibus successuri morientibus, sed cum uiuentibus regnaturi. essent ergo etiam istae cognatio
Abbreviated transcription (Latin):
eatoꝵ .xͥ. sanant᷑ ĩfirmi ⁊ siqͣ talia t̃c factas̃
q̃ postea cessase manifestũ ẽ. s ñ sic acci¬
piendu est quđ dixi. ut nͨ in xp̃i nomine fien
miracula nulla c̃dant᷑. nã ego ipse quando
istum scripsi librũ admediolanensiũm corpo¬
ra martyrũ in cadẽ ciuitate crcũ illuminatũ
fuisse iam nouerã. Ialia ñ nulla qualia tam
multa ⁊̃ istis temporib fiunt. ut nec omnia
cognoscerr. nec ea quȩ cognoscimꝰ enumerare
apłs. quam uis ⁊̃ uideat᷑ esse sentencia. ait
quippe ille: Quȩ aut̃ fiunt adõ ordinata
sunt. Et alibi ꝓrsus inquã nemonos fallat.
quidquid recte uituperat᷑ in melioris com¬
paratione. respuit᷑. hoc dt substanciis atq
naturis dictũ est. Inde enuim disputat᷑. ñde
bonis actionib atq peccatis. Itemq alibi s
nec sic quidem inquã ab homine homo di¬
ligendus est. ut diligunt᷑ carnales fr̃s.ł filii
ł cͣiuges. ł quiq cognati. aut affines aut ci¬

Expanded text:
ti sanantur infirmi, et si qua talia tunc facta sunt, quae postea cessasse manifestum est. sed non sic accipiendum est, quod dixi,\'ut nunc in Christi nomine fieri miracula nulla credantur. nam ego ipse, quando istum ipsum scripsi librum, ad Mediolanensium corpora martyrum in eadem ciuitate caecum inluminatum fuisse iam noueram et alia nonnulla, qualia tam multa etiam istis temporibus fiunt, ut nec omnia cognoscere nec ea, quae cognoscimus, enumerare apostolus, quamuis eadem uideatur esse sententia. ait quippe ille: quae autem sunt, a deo ordinata sunt. et alibi: prorsus, inquam, nemo nos fallat: quidquid recte uituperatur, in melioris conparatione respuitur. hoc de substantiis atque naturis dictum est; inde enim disputabatur, non de bonis actibus atque peccatis. itemque alibi: sed nec sic quidem, inquam, ab homine homo diligendus est, ut diliguntur carnales fratres uel filii uel coniuges uel quique cognati aut adfines aut ci
Abbreviated transcription (Latin):
omia suadendo: monendo ñ michi ocrurre¬
rat qđ uendentes ⁊ rmentes flagello eircit
de templo.S quid hoc aut quantum est.
Quam uis ⁊ demones nolentes ab hominib ñ ser¬
mone suasionis ẜ. ui potestatis ciecerit: Itẽ alio
loco priusquã isti sunt sequendi qui unũ sũmũ¬
solum uerũ dm̃ ⁊ sołu colendu esse dicũt.
si apud hos uerttas ñ eluxerit. tunc
demũ migͣndi ẽ qd̃ ita potest uide¬
ñ eluxerit nicħ dubitãs qd̾ ayud eos elu¬
ltẽ qd̃ dixi nec miracula illa ĩ nr̃a t̃ẽ¬
enĩ huc usq cũ manꝰ inpit baptizatis sio ac

Expanded text:
omnia suadendo et monendo, non mihi occurrerat, quod uendentes et ementes flagellando eiecit de templo. sed quid hoc aut quantum est, quamuis et daemones nolentes ab hominibus non sermone suasionis, sed ui potestatis eiecerit? item alio loco: prius, inquam, isti sequendi sunt; qui unum summum et solum colendum esse dicunt; si apud hos ueritas non eluxerit, tunc demum migrandum. quod ita potest uidenon eluxerit, nihil dubitans, quod apud eos elutem quod dixi, Nec miracula illa in nostra temenim nunc usque cum manus imponitur baptizat
Abbreviated transcription (Latin):
bonis . s. magis in om̃ib quã si ñ om̃ia tͥbuisset.
ł talio loco. Tutantũ inquã pietatẽ inc̃cussã
tent ut nulłu tibi bonũ ł sentienti ł intelli¬
genti url quoqͦmͦ cogitanti occurrat qđ ñ
sit ex dõ. Itt̃q: alio loco dixi. S qũo ñ sic̃ spon¬
te homo cecudit. ita ÷ͣ sponte surgere potest.
dixissem illud qđ ⁊ pelagiũ de mris opꝰculis usũ
fuisse c̾memoraui. quis enĩ peccat in eo qđ nul
lomͦ caueri potest. Peccat᷑ aut̃. caueriigit᷑ po¬
test. cͣtinuo secutꝰ adiunri. Et tam̃ ꝑ ignoranti

Expanded text:
bonis, sed magis in omnibus, quam si non omnia tribuisset. bonis, sed magis in omnibus, quam si non omnia tribuisset. et in alio loco: tu tantum, inquam, pietatem inconcussam tene, ut nullum tibi bonum uel sentienti uel intellegenti uel quoquo modo cogitanti occurrat, quod non sit ex deo. itemque alio loco dixi: sed quoniam non, sicut sponte homo cecidit, ita etiam sponte surgere potest, dixissem illud, quod et Pelagium de meis opusculis usum fuisse commemoraui: quis enim peccat in eo, quod nullo modo cauere potest? peccatur autem: caueri igitur potest, continuo secutus adiun
Abbreviated transcription (Latin):
c̃scripti sunt de libero arbito ñ omnimodo
de ista gra di rrticuimꝰ quã nefanda pietate
c̃ouant auferie: Diximꝰ quippe in scđo libro
ñ solu magna s. ⁊ minima bona ñesse posse
nisi ab illo. aqͦ sunt om̃ia bona ħ est ado. Et̃
paulopost. Uirtutes inquã quib recte uiuit᷑
magna bona sunt. species aut̃ quoꝵ libet cor¬
pix sinc quib recłt uiui potest minima bona
sunt. potenciȩ uͦ animi sine quib recte uiuiñ
potest media bona sunt. Uirtutib uero nemo
male utit᷑. ceteris aut̃ bonis idest mediis⁊ mi¬
ninis ñ sołu bene s ⁊̃ male quisq uti potest.
⁊ ideo uirtute nemo male utit᷑. quia opꝰ uir¬
Nemo aut̃ bene utendo malt utit᷑. Quare ha¬
bundantia ⁊ magnitudo bonitatis dĩ ñ solum
magna.s ⁊̃ media ⁊ minima bona esse p̃stitit.
alagis laudanda est bonitas ciꝰ in magniꝰ quã
in mediis. ⁊ magis in mediis quã in minimis

Expanded text:
conscripti sunt de libero arbitrio, non omni modo conscripti sunt de libero arbitrio, non omni modo de ista dei gratia reticuimus, quam nefanda inpietate conantur auferre. diximus quippe in secundo libro non solum magna sed etiam minima bona non esse posse nisi ab illo, a quo sunt omnia bona, hoc est deo. et paulo post: uirtutes, inquam, in quibus recte uiuitur, magna bona sunt; species autem quorumlibet corporum, sine quibus recte uiui potest, minima bona sunt; potentiae uero animi, sine quibus recte uiui non potest, media bona sunt. uirtutibus nemo male utitur, ceteris autem bonis, id est mediis et minimis, non solum bene sed etiam male quisque uti potest. et ideo uirtute nemo male utitur, quia opus uirnemo autem bene utendo male utitur. quare abundantia et magnitudo bonitatis dei non solum magna sed etiam media et minima bona esse praestitit. magis laudanda est bonitas eius in magnis quam in mediis et magis in mediis quam in minimis his
Abbreviated transcription (Latin):
te imputrt᷑ nͥ uolenti. Et paulopost. Quis
inquã peccat in eo qđ nullomͦ caueri potest.
seccator aut̃. caueri pot᷑est gͥ qui testimono
meo in quoda libro suo pelagiꝰ usus est.cui
libro cũ respondissem titułũ libri mei est uo¬
lui denatura ⁊ gr̃a. in his atq huiꝰ modiũ¬
bis meis quia gra dĩ c̃memorata ñ est at qͣ
tins nagebat᷑ putant pelagiani ł putare
possunt suã nos tenuisse sentenciã. S. frustra
hoc putant. uoluntas quipye est qͦ⁊ peccat᷑
ipsa nͥ gr̃a di liberct᷑ a seruitute qua factaest
serua peccati ⁊ ut uicia suꝑ et adiuurt᷑. pir
rectrq uiui amortalib ñ potest. Et hoc diui¬
nũbeneficiũ quo liberat᷑ nisi cã p̃ueniret iam
meritis eiꝰ daret᷑ ñ esset gr̾a quȩ utiq gͣtis
dat̃: Qđ inaliis opꝰculis nr̃is satis egimꝰ. istos in¬
imicos hiuꝰ gr̃e nouos hereticos refellentes.
Quanuis uihis libris qui ñ contra illos om̃i¬
no quippe illi ñdu erant.s. contͣ manicheos

Expanded text:
st: quis, inquam, peccat in eo, quod nullo modo cauere potest? peccatur autem: caueri igitur potest. quo testimonio meo in quodam libro suo Pelagius usus est. cui libro cum respondissem, titulum libri mei esse uolui : de natura et gratia. In his atque huius modi uerbis meis, quia gratia dei commemorata non est, de qua tunc non agebatur, putant Pelagiani uel putare possunt suam nos tenuisse sententiam. sed frustra hoc putant. uoluntas quippe, qua et peccatur isi dei gratia liberetur a seruitute, qua facta est serua peccati, et, ut uitia superet, adiuuetur, recte pieque uiui a mortalibus non potest. et hoc diuinum beneficium, quo liberatur, nisi eam praeueniret, iam meritis eius daretur et non esset gratia, quae utique gratis datur. quod in aliis opusculis nostris satis egimus istos inimicos huius gratiae, nouos hereticos, refellentes, quamuis in his libris, qui non contra illos omnino — quippe illi nondum erant — sed contra Manicheos
Abbreviated transcription (Latin):
redire. iã tempꝰ est. in ẽmutabili stabilitate fir¬
mauit ut inuoluntate meritũ sit. in lib̃tate
aut ⁊ miseria pͣmiũ atq suppliciũ. ⁊ alioloco
quiu inquã quisq sectã cdu ⁊ amplectandu eli¬
gat inuoluntatr positũ esse cͣstitit. Et ĩlibro
secundo homo enim ipse inquã. in quantũho.¬
mo est aliquod bonũ est. quia uiuere recte
cũ uult potest. Et in alio loco dixi. recte fieri
ñ posse nͥ eode libero uoluntatis arbitͥo. ⁊ inli¬
bro tercio quid opꝰ est inquã queri. unde iste¬
motus existat quo uoluntas auertit᷑ ab incõ¬
team᷑ e Om̃isq de hac re disciplina utilis ad
id ualeat ut eo motu imꝓbato. atq cohibito
uoluntatẽ nrãm ad fruendu sempiternobo¬
no a lapsu temporaliũ au̾tamꝰ. Et alio loco op¬
time inquã de te u̾itas clamat. Non enĩpos¬
ses aliud sentire esse inpotestatt nr̃a nͥ qđ uo

Expanded text:
redire iam tempus est, incommutabili stabilitate firredire iam tempus est, incommutabili stabilitate firmauit, ut in uoluntate meritum sit, in beatitate autem et miseria praemium atque supplicium. et alio loco: quid, inquam, quisque sectandum et amplectendum eligat, in uoluntate esse positum constitit. et in secundo libro: homo enim ipse, inquam, in quantum homo est, aliquod bonum est, quia recte uiuere, cum uult, potest. et alio loco dixi: recte fieri non posse nisi eodem libero uoluntatis arbitrio. et in libro tertio: quid opus est quamotus existat, quo voluntas avertitur ab incomteamur: omnisque de hac re disciplina utilis ad id valeat, ut eo motu improbato atque cohibito, voluntatem nostram ad perfruendum sempiterno bono, a lapsu temporalium convertamus? Et alio loco: Optime, inquam, de te veritas clamat, Non enim posses aliud sentire esse in potestate nostra, nisi quo
Abbreviated transcription (Latin):
rim causam. quia multa in his libris dixi
ꝓlibero arbito quȩ illius disputacioniᷤ cau¬
sa poscebat. Dixi quippe. in libro pͥmo male
facta iusticia dĩ uindicari. ⁊ addidi ñ em̃iuste
iudicarent᷑. nͥ fierent uoluntatt. Itt cũipsã
bonã uoluntatẽ tã magnũ esst bonũ mon¬
strart̃. ut omnib corporis ⁊ ertͣnis bonis me¬
rito ante ponert̃ dici. Uides igit᷑ iã ut existi¬
tã in uoluntate quã ipsa uoluntas sita est. e¬
Et alio loco quid gͦ est causȩ inquã. cur du¬
bitandu putemꝰ : si numquã ante sapiente᷑
fuimꝰ uoluntate. nos tam̃ laudabiłe ⁊ bratã
uitã uoluntate tͣpt̾ ⁊ miserã merrri acde¬
gere. Itẽq alio loco ex qͦ c̃ficit᷑ inquã ut qͥs¬
quis rectt honesteq uult uiuere: si idst uel¬
lt p̃fugacib reb uelit assequat᷑ tantã rrͣ
tanta facilitate. ut nichil aliud ei quã ipsũ
uelle sit habert qdđ uoluit. itt̃ q: alibi drri¬
N oc enim ęt̃na ler illa ad cuiꝰ c̃siderationem

Expanded text:
rim causam, quia multa in his libris dixi pro libero arbitrio, quae illius disputationis causa poscebat. dixi quippe in primo libro male facta iustitia dei uindicari et addidi: non enim iuste uindicarentur, nisi fierent uoluntate. item cum ipsam bonam uoluntatem tam magnum bonum esse monstrarem, ut omnibus corporis et extraneis bonis merito anteponeretur, dixi: uides igitur iam, ut existitam in uoluntate quam ipsa uoluntas sita est? et alio loco: quid ergo causa est, inquam, cur dubitandum putemus, etiamsi numquam antea sapientes fuimus, uoluntate nos tamen laudabilem et beatam uitam, uoluntate turpem et miseram mereri ac degere? itemque alio loco: ex quo conficitur, inquam, ut quisquis recte honesteque uult uiuere, si id se uelle prae fugacibus rebus uelit, adsequatur tantam rem tanta facilitate, ut nihil aliud ei quam ipsum uelle sit habere, quod uoluit. itemque alibi dixi: hoc enim aeterna lex illa, ad cuius considerationem
Abbreviated transcription (Latin):
cionẽ tͣpem potͣ. Tunc aut̃ tam nnfirma
erit atq ꝑfecta ut nimeris corporalib
ñ auertat᷑. a cͣtemplacione sapientiȩ ⁊ ita
sentiat eos ut ñ alliciat᷑ ab eis. nec eis ca¬
rendo fiat melior. s ita sit bona atq
recta. ut nec latere. possint eã nec
occupare: Itẽ qđ dixi hec aut̃ sanitas tune fir¬
ma erit atq certissima. cũ pristuir stabilitati
in paradyso fuerunt cũ illa iãnͣsint alenda
corporalib alimentis quib alunt᷑ ista. s ita pͥ¬
stina stabilitas hactenꝰ accipienda est. quatinꝰ
egritudinẽ nulła corpora illa paciant᷑. sic̃ nee
ista pati possent ante peccatũ. Alio loco. labori¬
osior est inquã huiꝰm di amor. Quid enĩ in
illo anima querit c̃stanciã scilicet et̾nã quȩ
ñ inuenit quando rerũ transitu c̃plet᷑ infi¬
ma pulchritudo. ⁊ qđ in illa in mutat᷑ ẽstan¬

Expanded text:
tionem turpem potest. tunc autem firma tionem turpem potest. tunc autem firma erit atque perfecta, ut numeris corporalibus non auertatur a contemplatione sapientiae et ita sentiat eos, ut non inliciatur ab eis nec eis carendo fiat melior, sed ita sit bona et recta, ut nec latere possint eam nec occupare. Item quod dixi: haec autem sanitas tunc firmissima erit atque certissima, cum pristinae stabilitati in paradiso fuerunt, cum illa iam non sint alenda corporalibus alimentis, quibus alebantur ista; sed pristina stabilitas hactenus accipienda est, quatenus aegritudinem ita nullam corpora illa patientur, sicut nec ista pati possent ante peccatum. Alio loco: laboriosior est, inquam, huius mundi amor. quod enim W illo anima quaerit, constantiam scilicet aeternitatemque, non inuenit, quoniam rerum transitu conpletur infima pulchritudo
Abbreviated transcription (Latin):
mĩam dĩ c̃secutꝰ sum. quia ignorans feci. Ait
ꝓpħ̃a. Delicta iuiuentutis meȩ ⁊ ignorantias me:¬
as ne memineris. Sunt ⁊ͣ necessitate factaumn¬
ꝓbanda ubi uult homo recte facere ⁊ ñ potest.
Nam unde sunt illȩ uoces. ñ enĩ qđ uolo facio
bonũ. s qđ odi malu hoc ago. ⁊ illud. uelle ad¬
iacet mͥ ꝑficert aut̃ bonũ ñ inuenio. Et illud.

Expanded text:
iam consecutus sum, quia ignorans feci; ait et propheta: delicta iuuentutis et ignorantiae meae ne memineris. sunt etiam necessitate facta inprobanda, ubi uult homo recte facere et non potest. nam unde sunt illae uoces: non quod uolo facio bonum, sed quod odi malum, hoc ago; et illud: uelle adiacet mihi, perficere autem bonum non; et illud:
Abbreviated transcription (Latin):
ner¬
IE MAGISTROHIBER
FRI U EM tempus seripsi librum
cuiꝰ titulus est de magistro. In quo dispu¬
tat᷑ & querit᷑. & inuenitur: magistrũ esse ñ
qui docet homint̃ scientiã nisi d̾̃m. scđ̃m il¬
lud & iã quod in euangelio scriptũ est. Unu̾¬
pit. Quid tibi uidem᷑ efficerr uelle cum lo

Expanded text:
nenee Magistro, liber unus Per idem tempus scripsi librum cujus est titulus, de Magistro: in quo disputatur et quaeritur, et invenitur, magistrum non esse, qui docet hominem scientiam, nisi Deum, secundum illud etiam quod in Evangelio scriptupit: Quid tibi uidemur efficere uelle, cum \'
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quia hoc falsum esse eͣfirmo. s quia nec
uerũ esse ẽp̃hendo qđ sit animal munduᷤ
hoc sant int̃cussum retinenłu esse ñ dubi¬
to dm ñ esse nob̾ istũ mundu. siue. anima
eiꝰ ulla suir nulla sit. Cux si ulla est. ille qͥ
quȩ uirtus in angłis sẜ ad decorandu atq ad¬
scam c̾aturã spirituałe in dei secreto atq occul¬
to ministerio c̃stitutã nunc appellauerĩ. Sed
spc̃ angelicos scã scriptura nomine animar
significare ñ solet. Pinde ineo qđ circafinẽ
libri huiꝰ dixi racionales ⁊ intellectuales nu¬
meri beataꝵ animax atq scãt legr̃ ipsam dei
sine qua foliuĩ de arbore ñ cadit.⁊ cui capilli
nrͣi numerati sunt. nulla in t̃posita nr̃a exci¬
pientes usq ad tͣrena ⁊ inferna uira tͣnsmit¬
tant. ñ uideo quẽ ad modu uocabułu anma¬
di quandoquidem hoc non nisi angelos
quam me legisse. in duunis eloquiis recolo¬
canonicis. łic liber sic incipit.Satiꝰ diupe¬

Expanded text:
non quia hoc falsum esse confirmo, sed quia nec non quia hoc falsum esse confirmo, sed quia nec uerum esse conprehendo, quod sit animal mundus. hoc sane inconcusse retinendum esse non dubito, deum nobis non esse istum mundum, siue anima eius ulla siue nulla sit, quia si ulla est, ille, ququae uirtus in angelis sanctis ad decorandum atque adsanctam creaturam spiritalem in dei secreto atque occulto ministerio constitutam nunc appellauerim. sed spiritus angelicos sancta scriptura nomine animarum significare non solet. proinde in eo, quod circa finem libri huius dixi: rationales et intellectuales numeri beatarum animarum atque sanctarum legem ipsam dei, sine qua folium de arbore non cadit et cui nostri capilli numerati sunt, nulla interposita natura excipientes usque ad terrena et inferna iura transmittunt, non uideo, quemadmodum uocabulum animadi, quandoquidem hic non nisi angelos quam me legisse in diuinis eloquiis canonicis recolo. Hic liber sic incipit: Satis diu pae
Abbreviated transcription (Latin):
os ⁊̃ filios de uiro suo ioseph peꝑisse conten¬
dant. S nimirũ istos p̃termissos hebidii no¬
mine antidicom aritas epiphanius appel¬
iauit. I Patermam inferiorts partes hu¬
mani corporis nͣ adõ s adiabolo factas opinan¬
t̃. ⁊ om̃iũ exillis partib flagicioꝵ licentiã tri¬
buentes inpurissime uiuunt.łtos ⁊̃ uenusti¬
anos quida uocant. ¶Tertullianistȩ atertul¬
liano ciuꝰ multa legunt᷑ opuscula eloquentis¬
sime. scripta. usq ad tempus hoc paulatim
deficientes inextremis reliquis durart potu¬
erunt in urbe cartagiensi. ale. aut̃ ibi posito
ante aliquot annos quod ⁊̃ te meminisse. ar¬
bitror om̃i ex parte c̃sumpti sunt. Paucissi¬
mi enim qui remanscrunt. in catholicam
transierunt. suamq basilicã quȩ nune ⁊̃
notissima est catholicȩ tͣdiderunt. Tertulli¬
anus gͦ sic̃ scripta eiꝰ indicant. animã dicit
in mortałe quidt̃. s eã corpꝰ esst c̃tendit. ne

Expanded text:
 filios de viro suo Joseph peperisse contendant. Sed mirum ni istos, praetermisso Helvidii nomine, Antidicomaritas Epiphanius appellavit. LXXXV. PATERNIANI inferiores partes humani corporis non a Deo, sed a diabolo factas opinantur, et omnium ex illis partibus flagitiorum licentiam tribuentes impurissime vivunt. Hos etiam Venustianos quidam vocant. LXXXVI. TERTULLIANISTAE a Tertulliano, cujus multa leguntur opuscula eloquentissime scripta, usque ad nostrum tempus paulatim deficientes, in extremis reliquiis durare potuerunt in urbe Carthaginensi: me autem ibi posito ante aliquot annos, quod etiam te meminisse arbitror, omni ex parte consumpti sunt. Paucissimi enim qui remanserant, in Catholicam transierunt, suamque basilicam, quae nunc etiam notissima est, Catholicae tradiderunt. Tertullianus ergo, sicut scripta ejus indicant, animam dicit immortalem quidem, sed eam corpus esse contendit: n
Abbreviated transcription (Latin):
los: ꝑ quosda gͣdatĩ descendere: principatꝰ
⁊ in malignũ principẽ incurrere: aqͦ istũ
mundu factũ uolunt. atq ab hoc pͥncipe ꝑ
diuersa carnis corpora seminari. Astruunt
⁊̃ fatalib stellis homines colligatos. ipsũq
t̃ c̃stituentes incapite arietẽ. taurũ ĩuertice.
geminos in humeris: cancrũ inpectore: &
cetera nominatĩ signa ꝑcurrentes. ad plã¬
tas usq ꝑurniunt quas piscib tͥbuunt.
qd̃ ultimũ signũ ab astrologus nuncupa¬
t̃.łtȩc⁊ alia fabulosa. uana. sacrilega. quȩ
ꝑsequi longũ est heresis ita c̃teruit. Car¬
nes tamquã in mundas escas ⁊̃ ipsa deui¬
tat. c̃iuiges quib ħ malu potuerit ꝑsuade¬
re disiungens. ⁊ uiros a nolentib feminis.
⁊ feminas a nolentib uiris. Oppificũ quip¬
pe om̃is carnis ñ d̃o bono⁊ uero. s malignil
angelicis tͥbuunt ħ u̾suciores ⁊ manichen
qui mchil scriptura canonicax repudiant
simil cũ apocrifis legentes om̃ia ⁊ in aueto¬

Expanded text:
 quosdam gradatim descendere principatus, et in malignum principem incurrere, a quo istum mundum factum volunt, atque ab hoc principe per diversa carnis corpora seminari. Astruunt etiam fatalibus stellis homines colligatos, ipsumquetur; constituentes in capite Arietem, Taurum in cervice, Geminos in humeris, Cancrum in pectore, et caetera nominatim signa percurrentes, ad plantas usque perveniunt, quas Piscibus tribuunt, quod ultimum signum ab astrologis nuncupatur. Haec et alia fabulosa, vana, sacrilega, quae persequi longum est, haeresis, ista contexit. Carnes tanquam immundas escas etiam ipsa devitat: conjuges, quibus hoc malum potuerit persuadere, disjungens, et viros a nolentibus feminis, et feminas a nolentibus viris. Opificium quippe omnis carnis non Deo bono et vero, sed malignis angelis tribuunt: hoc versutiores etiam Manichaeis, quod nihil Scripturarum canonicarum repudiant, simul cum apocryphis legentes omnia et in aucto
Abbreviated transcription (Latin):
hercticos. qͥ cũ hom̃inib nͣ sumunt escas.s u
sos id faciant ñ expͥmit. Nic̃ ⁊̃ eos de patre
bilis uanitatis. quȩ om̃s hereticos recte ã¬
bulare. ⁊ u̾a dicere affirmat. qđ ita est ab
isse cũ figeret᷑ caro eiꝰ incruce. It st alia
heresis quȩ łformẽ sic asserit đm. ut qͥdla
pars eiꝰ sit pat̾. queda filuis. queda sp̃c sc̃s.
hoc est qđ ai unius partes sint quȩ stãfaci¬
eisemꝑ fuisse coȩtͣnã. IAlia dic̃ corpꝰ homi¬
nis ñ animã esse imaginẽ di.Alia dic̃ in¬

Expanded text:
aereticos qui cum hominibus non sumunt escas: sed sos id faciant, non exprimit. Dicit etiam eos de Patre bilis vanitatis, quae omnes haereticos recte ambulare, et vera dicere affirmat: quod ita est absisse, cum figeretur caro ejus in cruce. LXXIV. Est alia, quae triformem sic asserit Deum, ut quaedam pars ejus sihoc est, quod Dei unius partes sint, quae istam faciei semper fuisse coaeternam. LXXVI. Alia dicit, corpus hominis, non animam, esse imaginem D
Abbreviated transcription (Latin):
eusebii hystoriã scrutatꝰ essem eiuirusurũ
ase in latinã linguã translatȩ. subsequen¬
tiũ ⁊̃ tempox duos libros addidit. ñimue.¬
ni aliquã heresem quã ñ legerim apud istos.
nisi quã in sexto libroponit eusebius. narrãs
cã extitisse in arabia. Itaq hos hercticos quo
nulsu eoꝵ ponit auctorẽ arabycos possumꝰ
nuncupare:. qui dixerunt animascũ cor¬
porib mori atq dissolui. & infine scłi utrũ¬
q resurgere. S hos disputacione oris enil

Expanded text:
Eusebii historiam scrutatus essem, cui Rufinus Eusebii historiam scrutatus essem, cui Rufinus a se in latinam linguam translatae subsequentium etiam temporum duos libros addidit, non inveni aliquam haeresim, quam non legerim apud istos, nisi quam in sexto libro ponit Eusebius, narrans eam exstitisse in Arabia. Itaque hos haereticos, quoniam nullum eorum ponit auctorem, Arabicos possumus nuncupare: qui dixerunt animas cum corporibus mori atque dissolvi, et in fine saeculi utrumque resurgere. Sed hos disputatione Origenis
Abbreviated transcription (Latin):
intͣ hereticos ponendos esse c̾didit. recteq
uianistas quoq apud istũ repperi. quos iam
nouerã aiouiano quoda monacho. Ista hert¬
sis orta est etate nr̃a cũ ad huc uiuenes essemꝰ
łhic omĩa peccata sicuti stoici philosophi paria
esse dicebat. nec posse peccare hominẽ lauac̾
regenerationis accepto. nec aliquid ꝓdesse ie.¬
uinia ł acibis aliquib abstinentiã. Uirginita¬
tẽ sc̃ȩ miariȩ destruebat. dicens cã pariendo
esst̃ corruptã. Uirginitatẽ ⁊̃ sc̃imonialiũ ⁊ c̃¬
tinentiã sexus uirilis in scĩs eligentib celibem
uitã conuigiox castoꝵ atq fideliũ meritis ad¬
equabat. ita ut queuła uirgines saerȩ ꝓurc¬
te ⁊̃ ctatis mnurbt roma ubi hȩc docebat eoau¬
dito nupsisse dicant᷑. Nam sane ipse ł habe¬
bat. uel haberr uolebat uxorẽ. Quod ñ ppt̃
necessitatẽ. hoc est ne homo c̃uigales patiat᷑
molestias disputabat. Cito tam̃ ista heresis op¬

Expanded text:
inter haereticos ponendos esse crediderit, recteinter haereticos ponendos esse crediderit, rectenda. LXXXII. JOVINIANISTAS quoque apud istum reperi, quos jam noveram. A Joviniano quodam monacho ista haeresis orta est aetate nostra, cum adhuc juvenes essemus. Hic omnia peccata, sicut stoici philosophi, paria esse dicebat, nec posse peccare hominem lavacro regenerationis accepto, nec aliquid prodesse jejunia, vel a cibis aliquibus abstinentiam. Virginitatem Mariae destruebat, dicens eam pariendo fuisse corruptam. Virginitatem etiam sanctimonialium, et continentiam sexus virilis in sanctis eligentibus caelibem vitam, conjugiorum castorum atque fidelium meritis adaequabat: ita ut quaedam virgines sacrae provectae jam aetatis in urbe Roma, ubi haec docebat, eo audito nupsisse dicantur. Non sane ipse vel habebat, vel habere volebat uxorem: quod non propter necessitatem, hoc est, ne homo conjugales patiatur molestias, disputabat. Cito tamen ista haeresis op
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s inde existimant lib̾atos. UAlia sem¬
pit̾nt natũ intelligens filiũ. putat ilła na.¬
tuutatẽ sumpsisse a tempore iniciũ.⁊ tam̃
uolens coet̃nũ patͥ filũ c̃fiteri apud illu
fuisse ante quã de illo nasceret᷑ eristimat.
hocest semꝑ eũ fuisst: uerũtam̃ semꝑ eũ
filiũ ñ fuisse. s ex quo de illonatꝰ est. filiũ
esse cepisse: Has hereses putaui i hoc opus
meũ de philastri oꝑe tranfferendas⁊ aliã
qͥũe ipse c̃memorat. s mͥ appellande hert¬
ses ñuident᷑. Quascũq aut̃ sine. nominib
⁊posui. nec ipse ear nomina memorauit.
luciferianos alucifero caralitano epo er¬
ortos. ⁊ celebrit nominatos. nec epiphanius
nec philaster inter hereticos posuit. Ere
legi ꝑ ħuerba. luciferian inquit cũ teneãt
in om̃ib catholicã ueritatẽ. in ħ errore. stultis¬
simo. plabunt᷑. ut animã dicant ex transfu¬
ẽt substancia. Utrũ gͦ isti ppt̃ hoc qđ de aĩ¬
ma ita sentiunt. si tam̃ u̾e ita sentiunt eoᷤ

Expanded text:
omnes exinde existimat liberatos. LXXX. Alia, sempiterne natum non intelligens Filium, putat illam nativitatem sumpsisse a tempore initium: et tamen volens coaeternum Patri Filium confiteri, apud illum fuisse antequam de illo nasceretur existimat; hoc est, semper eum fuisse, verumtamen semper eum Filium non fuisse, sed ex quo de illo natus est Filium esse coepisse. Has haereses putavi in hoc opus meum de Philastri opere transferendas. Et alias quidem ipse commemorat, sed mihi appellandae haereses non videntur. Quascumque autem sine nominibus posui, nec ipse earum nomina memoravit. LXXXI. LUCIFERIANOS a Lucifero Caralitano episcopo exortos, et celebriter nominatos, nec Epiphanius, nec Philaster inter haereticos posuit: credolegi per haec verba: Luciferiani, inquit, cum teneant in omnibus catholicam veritatem, in hunc errorem stultissimum prolabuntur, ut animam dicant ex transfuesse substantia. Utrum ergo iste propter hoc quod de anima ita sentiunt si tamen vere ita sentiunt, eos
Abbreviated transcription (Latin):
maximianꝰ c̃tra pͥmianũ ab eiꝰdẽ erroris cen¬
tionr dampnatꝰ. c̃pulit co̾ nosse ⁊̃ extͣ ec¬
rant in suis honorib sine ulla in quoꝵ qͣm
repeticione baptismatis receperunt. nec
cos ut corrigerent ꝑ publicas potestates
agere destiter̃. nec eox criminib ꝑ sui c̃silii
sententiã uehem̃ter exaggeratis. c̃munio¬
neͣ suã c̃taminare timuerunt. IPriscilli¬
aniste quos in hispania priscillianꝰ institu¬
it maxime gnosticoꝵ ⁊ manicheox dogma¬
ta ꝑmixta sectant᷑. quãuis ⁊ exaliis heresi¬
b in eas sordes tãquã insentinã quancła
horribili c̃surtudine. c̃fluxer. ꝓpt̾ occul

Expanded text:
Maximianus contra Primianum ab ejusdem erroris cenMaximianus contra Primianum ab ejusdem erroris centione damnatus, compulit eos nosse etiam extra Ecbaptizaverant, in suis honoribus sine ulla in quoquam repetitione Baptismatis receperunt, nec eos ut corrigerent per publicas potestates agere destiterunt, nec eorum criminibus per sui Concilii sententiam vehementer exaggeratis communionem suam contaminare timuerunt. LXX. PRISCIELIANISTAE, quos in Hispania Priscillianus instituit, maxime Gnosticorum et Manichaeorum dogmata permixta sectantur. Quamvis et ex aliis haeresibus in eos sordes, tanquam in sentinam quamdam horribili confusione confl
Abbreviated transcription (Latin):
nec facile ineis qiusquã qui hoc illu sensisse
nouerit inuenit᷑. Isti heretici in urbe roma
motenses uocant᷑. quib huc ex affrica solet
re si fortt ibi cũ ordinare. placuiss. Adhac
sisime audacit. ñsołu in alios inmaniafa¬
cinora ꝑpetrando. s nec sibi eade insama¬
⁊ fcritatr parcendo. Nãꝑ mortes uarias
maximeq p̾cipiciox.⁊ aquae ⁊ igniũ st ip¬
sos necare. c̃sucuerunt. ⁊ istũ furorẽ ali¬
quo quos potuerͣ serus utriusq seducere
aliquando ut occidant᷑ ab aliis mortẽ nisi
fecerit c̾minantes. uerũtam̃ plerisq
donat ulax displicent tales. nec eoꝵ c̃mum¬
one c̃taminari se putant. qͥ xp̃iano orbi
trarũ dementes obiciunt ignotox e̾m̃ af¬
frox. alulta: int̃ ipsos facta sunt scis mata
& ab eis se diuersis cetib aliĩ atq alii separa¬
runt. quoꝵ separationẽ cetera grandis
multitudo ñ sensit. S apud cartaginem

Expanded text:
nec facile in eis quisquam, qui hoc illum sensisse nec facile in eis quisquam, qui hoc illum sensisse noverit, invenitur. Isti haeretici in urbe Roma Montenses vocantur, quibus hinc ex Africa solent re, si forte ibi eum ordinare placuisset. Ad hansissimae audaciae, non solum in alios immania facinora perpetrando, sed nec sibi eadem insana feritate parcendo. Nam per mortes varias maximeque praecipitiorum et aquarum et ignium se ipsos necare consuerunt; et in istum furorem alios quos potuerint sexus utriusque seducere, aliquando ut occidantur ab aliis, mortem, nisi fecerint, comminantes. Verumtamen plerisque Donatistarum displicent tales, nec eorum communione contaminari se putant, qui christiano orbi terrarum dementer objiciunt ignotorum crimen Afrorum. Multa et inter ipsos facta sunt schismata, et ab iis se diversis coetibus alii atque alii separarunt; quorum separationem caetera grandis multitudo non sensit. Sed apud Carthaginem