comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Fortib. instructi spicula dirigere
M uniri cdipeis. etiam fugiendo sagittis.
ħ ostes partorum more ferire suos
S ic aiunt machomi si sic dimittmꝰ ista.
Que repetunt ꝑse. tollere cuncta ualeit.
Q amuelut infirmos nos & pauidos reputãte.
Amoclicis tenclent al pociora manum
N rãq lib̾tas ꝑiet. sic nr̃a manebunt
Regis ꝑsarum subdita colla ngo
S cleus auertat ut uni sic ꝑeanius
&̾ nr̃e gentis inuat ad oppr̾obrium
Nam cur portamꝰ pharetras cͦ tela tenemꝰ
Si sic uxores. si sic sine sanguine terras
Si sic seruicio pignora nr̃a damus
Sgladios ueniant. sit eis transire ꝑ hastas
M ors gentem nr̃am iuncere solapotest
S iuincitñ÷. ubi non animus suꝑatur
S caro sola iacet. clum caput ense caclit
O mnes collauciant tlictũ. machomẽq p̃cãt¬
Ut contra ꝑsas clix fit ⁊ auctor eis
Opponit machomes etatis temꝑa longa
Uires consumptas. corꝑe iam uetulo
Se bello modicum uł nullũ ferre iuuam̃.

Expanded text:
fortibus instructi spicula dirigere, fortibus instructi spicula dirigere, Muniri clypeis, etiam fugiendo sagittis hostes Parthorum more ferire suos, Sic aiunt Machomi: « Si sic dimittimus ista quae repetunt Persae, tollere cuncta valent: Nam, velut infirmos nos et pavidos reputantes, a modicis tendent ad potiora manum; Nostraque libertas periet; sic nostra manebunt regis Persarum subdita colla jugo; Sed Deus avertat ut vivi sic pereamus, et nostrae gentis vivat ad opprobrium! Nam cur portamus pharetras, cur tela tenemus, Si sic uxores, si sic sine sanguine terras, si sic servitio pignora cara damus? Per gladios veniant, sit eis transire per hastas; mors gentem nostram vincere sola potest: Si vinci tamen est ubi non animus superatur, sed caro sola jacet, dum caput ense cadit. » Omnes collaudant dictum, Machomemque precantut contra Persas dux sit et auctor eis. Opponit Machomes aetatis tempora longa, vires consumptas corpore jam vetulo, Se bello modicum vel nullum ferre juvamen,
Abbreviated transcription (Latin):
C relebant qͥcquid machometis ab ore sonaba
Ac si celestis nuntius ille foret
Credebant gͥ quia taurus acd astͣ regͥssus.
Uͥ tutum num̃o consotiatus erat
Creclebant machomem tr̃is iclõ suꝑeẽ
Ut presit muncdo. cum deus astra regat
His ita transactis. modico pꝰ temꝑe. cũ iam.
Gens sua tuta satis sb̃ machomiete foret
Insurrȩrerunt ieos gens effera perse
Omnia uastantes. igne. fame. glacdio
Namq q̃ rebantur idumeos fraude tene
Iuris ꝑsarum. preclia. castra. domos
Que nͥ restituant. possessa. minant᷑ eorũ
Subiciencla mocdis omnib ȩricitio
Talib aulitis turbatur gens idumea
& contra ꝑsas bella mouere parant
Attñ inter eos qui consilio meliores
Esse uidebantur. corde uł ore gͣues
Ante reqͥrendum ꝑsuaclent a machomete.:
Q uam contra ꝑsas tale quid incipiant
Qͥ respondit eos ñ posse resistere ꝑsis
Cretlendum potius q̃ sibi uire petunt
Tunc quidam iuuenes ingenti corde. lac̾tis:

Expanded text:
Credebant quidquid Machometis ab ore sonabat Credebant quidquid Machometis ab ore sonabat ac si coelestis nuntius ille foret: Credebant igitur quia taurus ad astra regressus virtutum numero consociatus erat: Credebant Machomem terris ideo superesse, ut praesit mundo cum Deus astra regat. v. 882 His ita transactis, modico post tempore, cum jam gens sua tuta satis sub Machomete foret, Insurrexerunt in eos, gens effera, Persae omnia vestantes igne, fame, gladio; Namque querebantur Idumaeos fraude tenere juris Persarum prædia, castra, domos: Quae nisi restituant, possessa minantur eorum subjicienda modis omnibus exitio. Talibus auditis, turbatur gens Idumaea, et contra Persas bella tenere parant. Attamen inter eos qui consilio meliores esse videbantur, corde vel ore graves, Ante requirendum persuadent a Machomete quam contra Persas tale quid incipiant. Qui respoudit eos non posse resistere Persis, credendum potius quod sibi jure petunt. Tunc quidam juvenes ingenti corde, lacertis
Abbreviated transcription (Latin):
Ut ꝑeant casti feclera comugii
Płima p̃terea machomes scͥpsisse refertur
Q ue mͥ certa minus duco. tucencla magis
Multaq: multociens ñ ÷ replicare necesse
Q ue scio sepe suis me menunisse locis
Nerum quis poterit exponere sufficienter:
Quas laudes declerint plebs ꝑteresq deo
Uirtutes etiam machometis acd astra leuabãt.
Q d sibi par hommum nullus morbe foret.¬
& satis atq suꝑ tauri miranclo decorem
De celo missum quisq putabat eum
H inc quã detulerat legis manclata ꝓbante ͤ.
Obsequium spondent. nutib. ore. manu
Exactis gͥ solenniter octo dieb
Letus ⁊ admirans ad sua quisq reclit
Taurus cũ solo solus machomete remansit.
At machomes illum clausit ut ante fuit¬
& pascebat eũ lũ urit ut ante solebat
Se tñ excepto nemo uidebat eum
Conq: rogaretur machomies qͦ taurus abisset.
ꝑ quem de telo lex noua missa foret
Ad suꝑos illum machonies dicebat abisse:
Unde petisse prius uma docebat eum

Expanded text:
et pereant casti foedera conjugii. et pereant casti foedera conjugii. Plurima praeterea Machomes scripsisse refertur, quae, mihi certa minus, duco tacenda magis; Multaque multotiens non est replicare necesse, quae scio saepe suis me meminisse locis. Verum quis poterit exponere sufficienter quas laudes dederunt plebs proceresque Deo? Virtutes etiam Machometis ad astra levabant, quod sibi par hominum nullus in orbe foret; Et, satis atque super tauri mirando decorem, de coelo missum quisque putabat eum. Hinc quam detulerat legis mandata probantes obsequium spondent nutibus, ore, manu. Exactis igitur solemniter octo diebus, laetus et admirans ad sua quisque redit. Taurus cum solo solus Machomete remansit; at Machomes illum clausit ut ante fuit, Et pascebat eum dum vixit ut ante solebat; se tamen excepto nemo videbat eum, Cunque rogaretur Machomes quo taurus abisset, per quem de coelo lex nova missa foret, Ad superos illum Machomes dicebat abisse, unde petisse prius ima docebat eum.
Abbreviated transcription (Latin):
x pm̃ cũscipulis uira dedisse liquet
& sicut legem moyses in monte recepit
Que fertur cdigito scripta fuisse dei
Sic quoq: nos scripto dignetur cͥtificare
Qua genus humanũ iuuere lege uelit
Qͥ fcõ machomes tanto clamore repleuit
Aera. quod celos intonuisse putes
Tunc taurus qu̾e nutrierat. quod iã memoraui
Qui iurta gracili fune ligatus erat
Exilit acd uotẽ machonietis. uincula rumpit.
& dm̃i pedib stratus. adorat eum
Hic gͥ leges cornu gestabat utroq
Fictas. ⁊ scriptas. arte. manu. machomis
Qͥ uiso machomies cepit sumilare stuporem:
Ac si non alio temꝑe nosset eum
Tunc ꝓpius plebs ⁊ ꝓceres accedere iussi
Sollerte uitulum scriptaq ꝓspiciunt
I nuenunt illic ea que confinxerat ille
Astutus machonies. mente. dolo. manib
Ut sacramentum baptismi destituatur
C irconciclencli lege leuante caput
Ut. xp̃i car̾us ⁊ sanguinis occidat usus
& redeant aries. hircus oiuis. uitulus
Ut denas ducat uxores masculus unus

Expanded text:
Christum discipulis jura dedisse liquet Christum discipulis jura dedisse liquet Et sicut legem Moyses in monte recepit quae fertur digito scripta fuisse Dei, una nocte tamen non tacuere viris: qua genus humanum vivere lege velit. » Quo facto, Machomes tanto clamore replevit aera, quod coelos intonuisse putes; Tunc taurus quem nutrierat quod jam memoravi, qui juxta gracili fune ligatus erat; Exilit ad vocem Machometis, vincula rumpit et domini pedibus stratus adorat eum. Hic igitur leges cornu gestabat utroque fictas et scriptas arte, manu Machomis. Quo viso, Machomes coepit simulare stuporem ac si non alio tempore nosset eum. Tunc propius plebs et proceres accedere jussi, sollicite vitulum scriptaque prospiciunt. de se dicturus ille vocatus adest. astutus Machomes mente, dolo, manibus; Ut sacramentum baptismi destituatur, circumcidendi lege levante caput; Ut Christi carnis et sanguinis occidat usus et redeant aries, hircus, ovis, vitulus; Ut denas ducat uxores masculus unus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquocl noscat in hac te sibi parte pum
Sic p̃ce finita machomes inqͥrere cepit
N unc hunc. nunc illũ clissimulancdo locũ
Pꝰ tamꝗͣ casu fossas diuertit ad illas
Mel ubi. lacq prius ip̃e recondicierat
P orro cespitib nunc hinc nc̃ inle remotis:
Altera fossarum mel dedit. altera lac
Quo magis indicio pietas cluuna placet
Dulcia mel suiꝑat. lacte quid albius:
Attñ ut dubius machomes ꝓbat ore saporẽ.
Post illum gustant orcline quiq suo
Tunc extollentes. uoces ⁊ corcla. manusꝙ
Grates duinis laudib accumulant¬
& machomes lacrimis ficta pietate ꝓfusis
Atq dui tonso pectore sic loquitur
Ecte uicletis ait quanta dulcedine mundũ.
& mundi leges conclitor orbis agat
Melle figuratur qd legis amara receclant
Lacte. qd̾ ut genitos nos alat ip̃e suos
H is dictis. rrsus ita flesse refertur: ut oẽs:
Illuis eremplum mouerit ad lacrimas
Tunc ait. orenus. ut sicut montis malto

Expanded text:
per quod noscat in hac te sibi parte pium. » per quod noscat in hac te sibi parte pium. » Sic prece finita, Machomes inquirere coepit, nunc hunc, nunc illum dissimulando locum; Post, tanquam casu, fossas divertit ad illas mel ubi lacque prius ipse recondiderat. Porro cespitibus, nunc hinc, nunc inde, remotis, altera fossarum mel dedit, altera lac, Quo magis indicio pietas divina placeret; dulcia mel superat, lacte quid albius est? Attamen ut dubius Machomes probat ore saporem; post illum gustant ordine quique suo. v. 818 Tunc extollentes voces et corda manusque, grates divinis laudibus accumulant; Etdonec eis Machomes ipsave praecipiat. atque diu tonso pectore, sic loquitur: « Ecce videtis, » ait, « quanta dulcedine mundum et mundi leges conditor orbis agat; Melle figuratur quod legis amara recedant, lacte quod ut genitos nos alat ipse suos. » His dictis, rursus ita flesse refertur, ut omnes illius exemplum moverit ad lacrymas; Tunc ait: « Oremus, ut sicut montis in alto
Abbreviated transcription (Latin):
Quid denuitandis legib instituet
S cum ñ nullos suꝑ his clubitare iuideret
Immo ꝑpaucos his adhib̃e ficlem
Sic ait. a domino deuote signa petamus
Que ualeant seruos certificare suos
T̃uc̃ genib flexis sternentes corꝑa t̃re
Ex desiderio cordis ad astra uolant
Cunq rogata clui pietas ẽuuna fuisset
Surgens. surgenlum significat machome.
Phec assumptis secum senorib. illuc
Ducit eos. quo mel lacq: recondiderat
Erectis gͥ oculis manibq refertur
Ad dnm̃ tales exibuisse preces
Quiq creata regis cuncta. manens stabil.
Qui tlete genitum fecisti sumere carnem
Q ui mundo uitam mortuus ip̃e tledit
Quiq noue legis ꝑ eum manclata cleclisti.
Que si quis seruet uiuere semꝑ habet
S quia iam semnt munclus. iux illa ten̾e
Quis ualet. unde ꝓpe iam ꝑit omĩs homo
Si placet gͦtͥ legis mollire rigorem
Qł te facturum me clocuit gabriel
Digneris p̃ter solitum muncdo clare signũ:

Expanded text:
quid de mutandis legibus instituet; quid de mutandis legibus instituet; Sed cum nonnullos super his dubitare videret, immo per paucos his adhibere fidem, Sit ait: « A Domino devote signa petamus quae valeant servos certificare suos. » Tunc, genibus flexis, sternentes corpora terrae, ex desiderio cordis ad astra volant; Cumque rogata diu pietas divina fuisset, surgens, surgendum significat Machomes. Post haec assumptis secum senioribus, illuc ducit eos quo mel lacque recondiderat; Erectis igitur oculis manibusque, refertur ad Dominum tales exhibuisse preces.quique creata regis, cuncta movens stabilis, Qui de te genitum fecisti sumere carnem, qui mundo vitam mortuus ipse dedit; Quique novae legis per eum mandata dedisti, quae si quis servet vivere semper habet! Sed quia jam senuit mundus, vix illa tenere quis valet; unde prope jam perit omnis homo; a maribus sexus dissociatus erat. quod te facturum me docuit Gabriel, Digneris praeter solitum mundo dare signum,
Abbreviated transcription (Latin):
Dicere clicebat precipiente leo
Ascenclamus ait montem que c̾nitis illic
Fortassis nobis uerba celica sonent
Sic etenim quonclã moyses de monce refert᷑.
In tabulis legem clante tulisse cleo
ħpretendebat machomes uerissima. uerũ:
Sub specie ueri ciecipiebat eos
Nam prius occulte montẽ concenderat ip̃m.
In quo mel multum lacq recondiderat
Montis enim culmen qͥ nestio foderat arte
Ut tuto liquidum quid retinere queat
Mel gͥ machomes fouee commiserat uni
Altera lac tenuit clum machomes uoluit
Sic quoq: cespitib fouearũ texerat ora
Ut nullus fosse possit habere notani
P̃tea taurus quẽ me memorasse recorclor¬
Q uius erat potus bacus. & esca ceres
Haut ꝓcul a foueis lactis mellisq latebat.
Leges confictas a machoniete gerens
Huc gͥ pꝰquam machomes. ꝓceres. popułꝰ ꝙ:
Uenerunt. machomes queniq silere iubet
Quo facto. quasi consiliun dm̃ manifestat.

Expanded text:
dicere dicebat, praecipiente Deo, dicere dicebat, praecipiente Deo, « Ascendamus, » ait, « montem quem cernitis illic; Omnia narrat ei, quae sit, cur venerit; ille Sic etenim quondam Moyses de monte refertur in tabulis legem dante tulisse Deo. » Hic praetendebat Machomes verissima, verum sub specie veri decipiebat eos. Nam prius occulte montem conscenderat ipsum in quo mel multum lacque recondiderat. Montis enim culmen, qua nescio foderat arte, ut tuto liquidum quid retinere queat. Mel igitur Machomes foveae commiserat uni, altera lac tenuit dum Machomes voluit: Sic quoque cespitibus fovearum texerat ora, Nunc igitur quid agas te doctam convenit esse: Praeterea taurus, quem me memorasse recordor, cujus erat potus Bacchus et esca Ceres, Haud procul a foveis lactis mellisque latebat leges confictas a Machomete gerens. Huc igitur postquam Machomes, proceres populusque venerunt, Machomes quemque silere jubet. Quo facto, quasi consilium Domini, manifestat
Abbreviated transcription (Latin):
R esponlit machomes. ne me iactare uiclerer:
ꝓ positum fuerat ista silere mͥ
S que uult ꝑ me fieri cliuina potestas
ꝑ me non fieri criminis ee reor
Ergo locus certus ⁊ terminus instituatur
In quo conueniant cum populo ꝑceres
Ut referamus eis que sit cliuina uoluntas
Qualiter infirmis partere ꝓuideat
Nuncia conuentus. temꝑis. atq loci
Dictum laucdatur eclictum mittitur: om̃es:
Tam machomi nomen quã noua fama mouẽt.
Conuentu facto. machomi facondia captat:
Aures ⁊ mentes. gestib. oremanu.
Uñ satis miror si uel fuit unus in illis
Qui machomiis uerbis nollet hab̾e fidem
D ixit que supra iam me clixisse recorclor
Ppt̾ quod breuiter sunt memorancla mͥ
Q d̃ moyses redeat. xp̃o ceclente. uetusq
Ritus agatur item. lege cadente noua
Q d̃ sacramentum cesset baptismatis. ⁊ qđ
Circonciclencli mos iterum retleat
Q uod licite denas uxores clucere possit
Unus. ⁊ una decem possit hab̃e uiros
Hec postquam dix machomes. ⁊ cet̾a. que se

Expanded text:
Respondit Machomes: « Ne me jactare viderer, propositum fuerat ista silere mei; Sed quae vult per me fieri divina potestas, per me non fieri criminis esse reor. Ergo locus certus et terminus instituatur, in quo conveniant cum populo proceres, Ut referamus eis quae sit divina voluntas, qualiter infirmis parcere provideat.nuntia conventus, temporis atque loci. » Dictum laudatur; edictum mittitur; omnes tam Machomis nomen quam nova fama movet. Conventu facto, Machomis facundia captat aures et mentes, gestibus, ore, manu; Unde satis miror, si vel fuit unus in illis qui Machomis verbis nollet habere fidem. Dixit quae supra jam me scripsisse recordor, propter quod breviter sunt memoranda mihi: Quod Moyses redeat, Christo cedente, vetusque ritus agatur item, lege cadente nova; Quod sacramentum cesset baptismatis, et quod circumcidendi mos iterum redeat; Quod licite denas uxores ducere possit unus, et una decem possit habere viros. Haec postquam dixit Machomes, et caetera quae se
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ non fecissem. siñ cdunnutus illud
Prescissem uetitum. p̾cipiente deo
& qm̃ uetitum diuinum p̃cerierunt
Onmes ut cumeo destruet ira clei
S uos insontes quid penȩ ꝓmeriustis
Infans. mat̾. anus. u̾na. puella. senex
Ergo deus uob̾ parcet. ur̃eq puelle
⁊ pueri. talami feclere conuenient
Taliter ut denas sibi copulet unꝰ. ⁊ una
Si libeat denos copulet ip̃a sibi
Nec tñ ille deo mandante putet᷑ adult̃.
N ec repucetur ob hoc criminis illa rea.
Cultor enim t̾re si multos semmet agͥs:
Messib emultis horrea multa replet
Sic ⁊ ager qm̃ multis uersatur arats
Si fuerat sterilis. fertilis efficitur
Sic geminet multos multis e matͥb ille.
lle uel ex uno semine concipiet

Expanded text:
Quod non fecissem, si non divinitus illud Quod non fecissem, si non divinitus illud praescissem vetitum, praecipiente Deo; Et quoniam vetitum divinum praeterierunt, omnes, ut timeo, destruet ira Dei. Sed vos insontes quid poenae promeruistis, infans, mater, anus, verna, puella, senex? Ergo Deus vobis parcet; vestraeque puellae et pueri thalami foedere convenient; Taliter ut denas sibi copulet unus, et una, si libeat, denos copulet ipsa sibi; Nec tamen ille, Deo mandante, putetur adulter, nec reputetur ob hoc criminis illa rea. Cultor enim terrae, si multos seminet agros, messibus e multis horrea multa replet; Sic et ager quando multis versatur aratris, si fecerat sterilis, fertilis efficitur. Sic gignet multos multis e matribus ille; illa vel ex uno semine concipiet
Abbreviated transcription (Latin):
Dumq recdit machomes qͦrũdam tẽpla cdõr.
T emꝑis antiqui cernit. ⁊ intrat ea
In quib argentũ. loculos. aurũq repon̾ẽ:
Que sibi seruanla gens sua tracliderat.
Exut accludens ⁊ signans hostia pꝰ se.
& sic ad clnãs tenclit. ⁊ ad pueros
Tendit ⁊ ad reliquũ uulgus. qđiutile bello.
Dimissum fuerat haut ꝓcul in casulis
Eiꝰ enin gentis mos dicitur iste fuisse
& fortassis adhuc istud idem faciunt
Ut siqñ ꝓcul uaclant ad bella gerencla:
Ducant. ⁊ portent mobile qͥcquid̃ hñt
Ergo dum machomes ⁊ uulgus ĩutile belł:
Stat ꝓcul. euentum nosse rei cupiens
Astute machomes cũctis blandit᷑. ut etas:
Ut genus. ut sensus huius. ⁊ huiꝰ erant
Dicens. o comites ur̃i mͥ cura relicta
T iuiuenũ pietas. debilitasq senum
& fragilis sęxus monet ⁊ mouet ĩtima cord̾:
Usib ut ur̃is commoda puicleam
Scitis quod nr̃is ad bella uolentib ire
Aduersus ꝑsas. ut facerent uetui

Expanded text:
Dumque redit Machomes, quorumdam tempia Deorum Dumque redit Machomes, quorumdam tempia Deorum temporis antiqui cernit et intrat ea. In quibus argentum, loculos aurumque reponens quae sibi serranda gens sua tradiderat, Exiit accludens et signans ostia post se, et sic ad dominas tendit, et ad pueros; Tendit et ad reliquum vulgus, quod inutile bello dimissum fuerat haud procul in casulis. Ejus enim gentis mos dicitur iste fuisse, et fortassis adhuc istud enim faciunt, Ut, si quando procul vadunt ad bella gerenda, ducant vel portent mobile quidquid habent. Ergo, dum Machomes et vulgus inutile belli stat procul, eventum nosse rei cupiens, Astute Machomes cunctis blanditur, ut aetas, ut genus, ut sensus hujus et hujus erant, Dicens: « O comites, vestri mihi cura relicta, et juvenum pietas, debilitasque senum, Et fragilis sexus monet et movet intima cordis, usibus ut vestris commoda provideam. Scitis quod nostris ad bella volentibus ire adversus Persas ut facerent vetui;
Abbreviated transcription (Latin):
Placanclam nobis si qua sit ira clei
Si magis hutorum. taurorũ. uł intulorũ
U ictima delectet. sacrificemus ⁊ hec
Qc cum fecerimuis. qͦ te ratione retarties
Aserius clominus. a genitis genitor
Si placet. urores. infantes. tota supellex
Nos feriant hostes. nos feriamus eos
Si suꝑemus eos laus sit tua. si suꝑemur:
Stulticie nr̃e deputet omnus homo
ħ lauclant om̃es. machomies plorasse refert᷑
Q d̃ sic quisq suum tendit ad interitum.
Attũ assensumm faciens. se spondet iturũ
Sicq cdatur pugne t̾minus atq locus
Dicitur h ꝑsis. uerum nichiminus ipsi
Insistunt. rapiunt. excruciant. ꝑimunt.
Tminꝰ aduenit. locus insinuatur. adẽẽ:¬
ꝑse non metuunt. hostis ut̃q: ruit
Pugnant. oppugnant. telis. mucͦiub. hasti.
S socios machomis. bella p̃munt gͣuius.
P orro cernentes idumei se superari
Aꝑsis bello. urib & numero
Dimittunt machomẽ. loculos aurũq ferẽtẽ:

Expanded text:
placandam nobis, si qua sit ira Dei; placandam nobis, si qua sit ira Dei; Si magis hircorum, taurorum vel vitulorum victima delectat, sacrificemus et haec; Quod cum fecerimus, qua te ratione retardes a servis dominus, a genitis genitor? Si placet, uxores, infantes, tota supellex nos feriant hostes, nos feriamus eos; Si superamus eos, laus sit tua; si superemur, stultitiae nostrae deputet omnis homo! » Hoc laudant omnes; Machomes plorasse refertur quod sic quisque suum tendit ad interitum: Attamen assensum faciens, se spondet iturum; sicque datur pugnae terminus atque locus. Dicitur hoc Persis; verum nihilominus ipsi insistunt, rapiunt, excruciant, perimunt. Terminus advenit, locus insinuatur, adesse Persae non metuunt, hostis uterque ruit: Pugnant, oppugnant telis, mucronibus, hastis; sed socios Machomis bella premunt gravius. Porro cernentes Idumaei se superari a Persis bello, viribus et numero. Dimittunt Machomem, loculos aurumque ferentem,
Abbreviated transcription (Latin):
Ad quod tamquã uicti ratione silerent
Sic machomi quendam u̾ba dedisse fert̃.
Prelia ne iuuenes impecliat senior
Dicimꝰ e contra iuuenũ minꝰ acta ualere
Si non consilium clirigat illa senum
U ñ necesse reor ut sis quoq corꝑe p̃sens
Ut gens nr̃a tuum currat ad arbitͥum
P̃terea scimus te tot ñ esse clierum
Quin bene si sit opus arma mou̾e queas
Scimꝰ ⁊ audacem. melior te nemo fuisse
Creclitur. hec semꝑ fama tui maneat
Quocd ꝙ: negas celum nob ad bella mou̾e
Ob culpam nr̃i criminis ẽẽ reor
S constat qm̃ cleus est summe pietatis
P arcens peccanti si bene peniteat
Sic le flente petro. sic de latͦne beato
Sic tle matheo pagina sancta docet
Hi peccauerunt gͣuiter. s penituerunt
Unde dei pietas cuncta remisit eis
Sic ⁊ nos culpas nrãs pumre parati
Omnia spondemus que facienda cloces
Carnem tormentis quantislibet afficiemꝰ.
Eatensis sursum mentib & manib¬
S ic niniuitarũ ñ desꝑamus ad iustar

Expanded text:
d dum, tamquam victi, ratione silerent, sic Machomi quemdam verba dedisse ferunt:praelia, ne juvenes impediat senior: Dicimus econtra juvenum minus acta valere si non consilium dirigat illa senum; Unde necesse reor ut sis quoque corpore praesens, ut gens nostra tuum currat ad arbitrium. Praeterea scimus te tot non esse dierum, quin bene si sit opus arma movere queas; Scimus et audacem; melior te nemo fuisse creditur, haec semper fama tui maneat; Quodque negas coelum nobis ad bella movere, ob culpam nostri criminis esse reor; Sed constat quoniam Deus est summae pietatis, parcens peccanti si bene poeniteat: Sic de flente Petro, sic de latrone beato, sic de Matthaeo pagina sancta docet. Hi peccaverunt graviter, sed poenituerunt; unde Dei pietas cuncta remisit eis: Sic et nos culpas nostras punire parati, omnia spondemus quae facienda doces; Carnem tormentis quantislibet afficiemus, extensis sursum mentibus et manibus. Sic Ninivitarum non desperamus ad instar
Abbreviated transcription (Latin):
Ad xp̃i regnum nullus habebit iter
At tamẽ ħ alit fieri fortasse ualerent
Si nr̃is uelles creclere consiliis
Xpĩcolis aliis cdestructis. tu superesses
& templum tecum discipuliq tui
& miserante deo modico de senune posset:
Xp̃i cultorum surgere magna seges
Q đq mͥ parcas. discipulisq meis
& faciam queoq: uoles. tantũm non sint
Aduersus dñi iussa. sacramq fidem

Expanded text:
ad Christi regnum nullus habebit iter. ad Christi regnum nullus habebit iter. Attamen haec aliter fieri fortasse valerent, si nostris velles credere consiliis; Christicolis aliis destructis tu superesses, et templum tecum, discipulique tui; Et, miserante Deo, modico de semine posset Christi cultorum surgere magna seges.quodque mihi parcas discipulisque meis, Et faciam quaecunque voles, tantummodo non sint adversus Domini jussa sacramque fidem.
Abbreviated transcription (Latin):
Nos omnes scimꝰ qđ in isto monte ꝓpinqͦ
Est quiclam. magni nominis ⁊ meriti
A qͦ si quisquã que sunt uent᷑a requirat
Quicquid respondet indubitant̃ erit
Non p̃ce. non p̾cio. nullo ue timore mou̾i :
Auero poterit. firma columpna manet
Htͥ que clixi si cleneget. omnia menbra:
ꝑ minimas partes annuo tolle mͥ
Cras inquit c̾ucca condicione petam
Lauclat ⁊ ħ machomes. & eũ cle nocte reqͥrẽs
Cuncta refert. ⁊ post talia ꝯmemorat
p̃ teriere puto iam tres aut qͣtuor anni:
Ex quo sancta domus ħ mͥ nota fuit
Tunc mͥ thxisti qđ me faciente peribunt:
Lex noua. satra ficles. ꝯiuigiũ. lauacͣm
His adumristi quam plurima more ꝓpħe
Antequam ueniant notificata tͥ
& si p̃iidit ꝑ me deus ista futura
Ut p̃clixisti res ita ꝓueniet
Sic igiturꝰ. xp̃i clestructa lege fideq
Inbaratri penas corruet omnis homo
N am nͥ qͥ fuerit baptismi fonte renatus

Expanded text:
Nos omnes scimus quod, in isto monte propinquo, Nos omnes scimus quod, in isto monte propinquo, est quidam magni nominis et meriti; A quo, si quisquam quae sint ventura requirat, quidquid respondet indubitanter erit. Non prece, non pretio, nullove timore moveri a vero poterit; firma columna manet: Hic tibi quae dixi si deneget, omnia membra per minimas partes, annuo, tolle micras, » inquit, « dicta conditione, petam. » Laudat et hoc Machomes, et, eum de nocte requirens, cuncta refert, et post talia commemorat. « Praeteriere, puto, jam tres aut quatuor anni, ex quo sancta domus haec mihi nota fuit; Tunc mihi dixisti quod, me faciente, peribunt Iex nova, sacra fides, conjugium, lavacrum. His adjunxisti quamplurima, more prophetae, antea quam veniant notificata tibi; Et, si praevidit per me Deus ista futura, ut praedixisti, res ita proveniet. Sic igitur Christi destructa lege fideque, in baratri poenas corruet omnis homo; Nam nisi qui fuerit baptismi fonte renatus
Abbreviated transcription (Latin):
S tñ ex ip̃a qua preclitus ÷ pietate
Consilium statuit ne penitus ꝑeat
Legis onus minuet. tollet baptisma. lecẽq
U rores. unus clucere uir poterit
His mͥ de causis Gabriele suꝑueniente
Sicut uidisti. conciclo. spumo. tremo
Qui simul abscetłit. ego mox uͥtute resũpta
Bratulor. archani conscuis angelici
Tu quoq congaule. quia femina solameris.
Duunum mecũ noscere consilium
His machomes lnãm se decepisse putabat.
Ut quicquid licat cretlere non clubitet
S nichil illa putans u̾bis fallacius istis
Conuiciis illum talib aggreclitur
Menclax. plene dolo. te sustinui pacient̃
Expectando dui te mͥ uera loqui
S quia nẽ uideo te non nͥ falsa locutum:
Contra ꝓmissum quo mͥ uinctus eras
Me uix abstinco quin excuciam tͥ dentes
Q um oculos focdiam. quin caput ense cacdat.
Responclit machomes. ut cͤclas ꝑfero testẽ
De cuius dictis sit clubitare nefas

Expanded text:
Sed tamen ex ipsa qua praeditus est pietate Sed tamen ex ipsa qua praeditus est pietate consilium statuit ne penitus pereat. Legis onus minuet, tollet baptisma, decemque uxores unus ducere vir poterit.His mihi de causis Gabriele superveniente, sicut vidisti, concido, spumo, tremo. Qui simul abscedit, ego, mox virtute resumpta, gratulor arcani conscius angelici. Tu quoque congaude quia femina sola mereris divinum mecum noscere consilium.» v. 553 His Machomes dominam sic decepisse putabat, ut quidquid dicat credere non dubitet; Sed, nihil illa putans verbis fallacius istis, conviciis illum talibus aggreditur. « Mendax, plene dolo, te sustinui patienter expectando diu te mihi vera loqui; Sed quia nunc video te non nisi falsa locutum contra promissum quo mihi vinctus eras, Me vix abstineo quin excruciam tibi dentes, quin oculos fodiam, quin caput ense cadat. » Respondit Machomes: « Ut credas profero testem de cujus dictis sit dubitare nefas.
Abbreviated transcription (Latin):
Ut qͥ maior erat gaucleat ẽẽ minor
Qui fuerat quonclam nutͥtus deliciose
Cũ molico. molicam pane reqͥrit aquã
Qui pͥus ornari p̃ciosa ueste uolebat
Nunc uuili sacco frigida menbra tegat
Hic cib. hec uestis. ita strmperat illa pudẽda.
Q d̃ uir inter eos quis nͥ castus erat¬
U irginis ħ uotum sibi fecerat. ille maritꝰ
Seruabat fcĩ federa coniugii
Tantam xp̃icole tenuerunt religionẽ
Dum cdata lex nouit. dum nouꝰ orcdo fuit
S qđ hab̾e solet nouater nouꝰ orcdo statutꝰ
U̾ t pͥmo iuigeat. inle tepencdo ruat
Sic quoq religio decreuit. xp̃itolarum
Ut que summa fuit postea corruerit
Ebruis efficitur. qui sobrius ẽẽ solebat
& parcus uenter soluitur ingluuie
Feclant᷑ mentes & corꝑa commaculant᷑
Uirgo ruit uicio. castus adulterio
Nemo fidem xp̃o. nec ficlum seruat amorẽ.
N emo tenet castum se. ruit omnis homo.
& quẽ iã xp̃c. cͥce. sanguine. morte reclemit:
Uͭ reclimat rursum non morietur item

Expanded text:
ut qui major erat gaudeat esse minor: ut qui major erat gaudeat esse minor: Qui fuerat quondam nutritus deliciose, cum modico modicam pane requirat aquam, Qui prius ornari pretiosa veste volebat, nunc vili sacco frigida membra tegat. Hic cibus, hic vestis, ita strinxerat illa pudenda, quod vix inter eos quis nisi castus erat. Virginis hic votum sibi fecerat; ille maritus servabat sancti foedera conjugii. Tantam christicolae tenuerunt relligionem, dum data lex noviter, dum novus ordo fuit; Sed quod habere solet noviter novus ordo statutus primitus ut vigeat, inde tependo ruat; Sic quoque relligio decrevit christicolarum, ut quae summa fuit postea corruerit. Ebrius efficitur qui sobrius esse solebat, et parcus venter solvitur ingluvie. Foedantur mentes et corpora commaculantur; virgo ruit vitio, castus adulterio. Nemo fidem Christo nec fidum servat amorem; nemo tenet castum se; ruit omnis homo; Et quem jam Christus cruce, sanguine, morte redemit, ut redimat rursum non morietur item.
Abbreviated transcription (Latin):
S nͥ cum uoluit fraus nichil illa fuit
Sustinuit: clauos. u̾bera. ꝓbra. cruceni.
In cruce defunctus t̾re mantlatꝰ acliunt.
Tartara. confregit: cum spolus recdit
Discipłis uisus ÷ qualraginta tlieb so.
Thome palpandum p̃buit ip̃e latus
Corꝑeumq cibum sumpsit cͥnentib iłł
Ut montraretur uiuere uera caro
Deniq iussit eos totum transire ꝑ orbem
& ueram populis insinuare fidem
Ut tredant. ut agant. ut sacro fonte lauẽt᷑.
& salui fiant. sinalias ꝑient
His dictis benedicit cis. celoq receptus
Pmissoq patris munere firmat eos
S puritus inter eos inlingus uenit ⁊ igne
U t ꝑuerba fluant quos sac̾ urat amor
Ergo muniti linguis. ⁊ amore calentes
S ecuri xp̃i nomen ubiq ferunt
Uñ flagella. tͣces. ignes. gladios. paciunt᷑
S penis illos iuncere nemo potest
Quin sibi magnarũ uͥtutum min̾e. reges
& populos xpisti supposuere iugo
O noua res. morũ mutatio tanta fiebat

Expanded text:
sed, nisi cum voluit, fraus nihil illa fuit.sed, nisi cum voluit, fraus nihil illa fuit.sustinuit, clavos, verbera, probra, crucem; In cruce defunctus, terrae mandatus, adivit Tartara; confregit, cum spoliis rediit; Discipulis visus est quadraginta diebus, Thomae palpandum praebuit ipse latus; Corporeumque cibum sumpsit, cernentibus illis, ut monstraretur vivere vera caro. Denique jussit eos totum transire per orbem et veram populis insinuare fidem, Ut credant, ut agant, ut sacro fonte laventur et salvi fiant, sin alias perient. His dictis, benedicit eis, coeloque receptus, promisso Patris munere firmat eos. Spiritus inter eos in linguis venit et igne, ut per verba fluant quos sacer urat amor. Ergo, muniti linguis et amore calentes, securi Christi nomen ubique ferunt; Unde flagella, cruces, ignes, gladios patiuntur; sed poenis illos vincere nemo potest. Quin sibi collato virtutum munere reges et populos Christi supposuere jugo. O nova res! Morum mutatio tanta fiebat
Abbreviated transcription (Latin):
E xnnfante puer s ⁊ er priero uiuenescens
Deniq uir factus. cliscipulos habuit¬
U itanclũ iicim. uͥtutem cdir̃ amandã
R espuit elatos. suscipiens humiles
Conuigio docuit p̾ferri uͥgiitateni
De qua p̃ceptuni nͭ tamen ipẽ declit
Conugium castum manclauit ut unꝰ uind
Consociarentur feclere legitimo
N am reliqͦ quoꝯq mͦ se quis macłaret
Turpis eũ clixit criminis eẽ reum
O mnib impendi sincerũ uussit amorẽ
Om̃ib ut cupiat qđ̃ sibi qͥsq cupit
H unc cutoncicli carnẽ uetiut genitalẽ
Usq mͦ clicens ista figura fuit
Re p̃sente. sigura uacet. baptismatis ũcla
Qͥ sol resplenciet. non ht̃ umbra locum
Iam phariseorũ ꝓcul absint tͣdiciones
Lex uetus impletur lege ingente noua
Talia clum mandat ꝯstant̾ ho cle idem
Seuit iudeus & phariseus ad hec
Insidiantur ei uerborum retia tendũt
Se uerbo u̾bum fallere posse ꝓutant
Qđ quia ñ possunt. intenclũt cͥmĩa falsa

Expanded text:
Ex infante puer, sed et ex puero juvenescens, Ex infante puer, sed et ex puero juvenescens, denique vir factus, discipulos habuit; Vitandum vitium, virtutem dixit amandam; respuit elatos, suscipiens humiles; Conjugio docuit praeferri virginitatem, de qua praeceptum non tamen ipse dedit. Conjugium castum mandavit, ut unus et una consociarentur foedere legitimo: Nam, reliquo quocunque modo se quis macularet, turpis eum dixit criminis esse reum. Omnibus impendi sincerum jussit amorem omnibus, ut capiat quod sibi quisque cupit. Hinc circumcidi carnem vetuit genitalem; usque modo, dicens, ista figura fuit; Re praesente, figura vacet, baptismatis unda iresplendet, non habet umbra locum. Jam Pharisaeorum procul absint traditiones; lex vetus impletur, lege vigente nova. Talia dum mandat constanter homo, Deus idem; saevit Judaeus et Pharisaeus ad haec. Insidiantur ei, verborum retia tendunt; se verbo Verbum fallere posse putant. Quod quia non possunt, intendunt crimina falsa,
Abbreviated transcription (Latin):
Immensam. fragilis ferre nequiuit ħõ.
ꝓpterea cecidi spumans & menbͣ uoluptãs.
Non quia passio me lecerit ulla mali
S nunc mandatis prebe celestib aurem
Que mͥ de celo nuncus explicuit
Sicut enĩ Gab̾el archangłs ille marie
Aduentus xp̃i nuncius ante fuit
Sic uentura cłs reserat mͥ nũc ꝑ eundem
& pietate pͥius ⁊ pietate modo
Naturalis enim pͥmos tͣnsgressio legis
Infecit patres. & genus omne suum
Pꝰ ea scripta dei cligito moysi data lex est
Quam mancdante cdõ cletulit ad popłm
ꝓ misit popłs domini se iussa tenere
S cito dissilit transgrediendo uiam
His gͥ causis moriencli lege tenemur
Erilium patienur tartareasq truces
S iłs has homiiũ penas miserantio recep̃:
N aturam nr̃am uͥgine mr̃e satus
In cunis positus intra p̾sepe locatus
Contect᷑ panuis uilib & molicis
Esurieiis panis. siciens fons. diues egen
Dreter pectatum cuncta g̾ens horaiie

Expanded text:
immensam fragilis ferre nequivit homo: immensam fragilis ferre nequivit homo: Propterea cecidi spumans et membra volutans, non quia passio me laeserit ulla mali. Sed nunc mandatis praebe coelestibus aurem, quae mihi de coelo nuntius explicuit. sicut enim Gabriel archangelus ille Mariae adventus Christi nuntius ante fuit, Sic ventura Deus reserat mihi nunc per eumdem, et pietate prius, et pietate modo. Naturalis enim primos transgressio legis infecit patres et genus omne suum; Postea, scripta Dei digito, Moysi data lex est, quam, mandante Deo, detulit ad populum. Promisit populus Domini se jussa tenere; sed cito dissiluit transgrediendo viam. His igitur causis moriendi lege tenemur, exilium patimur tartareasque cruces. Sed Deus, has hominum poenas miserando, recepit naturam nostram, virgine matre satus; In cunis positus, intra praesepe locatus, contectus pannis vilibus et modicis; Esuriens panis, sitiens fons, dives egenus, praeter peccatum cuncta gerens hominis.
Abbreviated transcription (Latin):
lli deserius exprobat illa genus
At machomes quãꝗͣ sibi sit pacientia falsa:
Parce tamen dñe sustinet opprobria
Scilicet ut longo tandem saciata furore.
Uel sic suscipiat que rationis erunt
Res ita ꝓuenit. dñe deferb̃uit ira
U ñ fit mn machomem iam minꝰ ip̃a gͣuis
Letat᷑ machomes. supplex accedit acd illã
Atq salutantem taliter alloquitur
Si seruũ uelles audire tuum pacienter
Nam machomes dñe non nͥ seruus erit
Si uelles inquit mͥ creclere. ꝓtinꝰ omnis
Ira dolorq tuo cederet exͣ ammo
Dic inquit. patiar: tantum si u̾a loqͣris
Si me nõ temptes fallere more tuo
Respondit. nͥ uera loqͣr. si fallere queram:
Linguam fallacem gutture uelle suo
ꝑ positum p̃bens assensum conlicioni
Annunt ore. manu. ꝓtinus ille refert
Qđ me sꝑasti nuꝑ t̾ormenta tulisse
Dulla fuit morbi passio. cretie mͥ
De celo uirtꝰ in me q̃escendit. ⁊ illam

Expanded text:
illi de servis exprobat illa genus. illi de servis exprobat illa genus. At Machomes, quanquam sibi sit patientia falsa, parce tamen dominae sustinet opprobria, Scilicet ut longo tandem satiata furore vel sic suscipiat quae rationis erunt. Res ita provenit, dominae deferbuit ira unde sit in Machomem jam minus ipsa gravis. Laetatur Machomes, supplex accedit ad illam atque salutantem taliter alloquitur: « Si servum velles audire tuum patienter nam Machomes dominae non nisi servus erit, Si velles, inquam, mihi credere, protinus omnis ira dolorque tuo cederet ex animo. » « Dic, » inquit, « patiar tantum, si verba loquaris, si me non temptes fallere more tuo. » Respondit: « Nisi vera loquar, si fallere quaeram, linguam fallacem gutture velle suo. » Propositum praebens assensum, conditioni annuit ore, manu; protinus ille refert: « Quod me sperasti nuper tormenta tulisse, nulla fuit morbi passio, crede mihi; De coelo virtus in me descendit, et illam
Abbreviated transcription (Latin):
Festiuos egere dies. dum festa fuere
S cdolor infestat festa repente grauis
Nã machomes morbo qͥ dicitur ẽẽ. caducus.
Arreptus. clomme corruit ante pecles
Menbra uoluptat humi. decrũt ore saluie
Iam quasi defunctũ flet clomꝰ ⁊ cln̾a
Peneq deficiens minio confecta dolore
Qđ spes qđ fuerat de machomiete perit
Ad thalamum ꝓperat. & claucdens ostia pꝰse.
Ut clare solamen nemo ualeret ei
Ingeminat luctꝰ. uestes a pectore scindit
A brumpit crines. unguib ora secat
Int̾ea machomes animo. flati is resumpto:
Tristicie causas querit. & auclit eas
& tdnãm q̃rit. thalamos intrare clocetur
p̃cip̃ ut ueniat. hostia clausa uetant
Tc̃ ꝑ se machomes accedit. ⁊ ostia pulsat.
Que pulsata dui uix reserantur ei
Ingressus clnãm solari temptat. at illa
Nullũ solamen ex ratione capit
Blandiri clñe machomes molit᷑. at illa
ꝓblantlimentis euomit opprobria
ꝯ menclat machomes illiꝰ nobilitatem

Expanded text:
Festivos egere dies dum festa fuere; Festivos egere dies dum festa fuere; sed dolor infestat festa repente gravis: Nam Machomes morbo qui dicitur esse caducus, arreptus, dominae concidit ante pedes. Membra volutat humi, decurrunt ore salivae ; jam quasi defunctum flet domus et domina; Peneque deficiens, nimio confecta dolore, quod spes quae fuerat de Machomete perit. Ad thalamum properat et claudens ostia post se, ut dare solamen nemo valeret ei. Ingeminat luctus, vestes a pectore scindit, abrumpit crines, unguibus ora secat. Interea Machomes, animo flatuque resumpto, tristitiae causas quaerit et audit eas. Et dominam quaerit, thalamos intrasse docetur; praecipit ut veniat, ostia clausa vetant. Tunc per se Machomes accedit et ostia pulsat; quae pulsata diu, vix reserantur ei. Ingressus dominam solari temptat, at illa nullum solamen ex ratione capit. Blandiri dominae Machomes molitur, at illa pro blandimentis evomit opprobria; Commendat Machomes illius nobilitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
Hos quoniam testes ꝯstat ñ posse refelli
Liber ent merito quisq: fidelis homo
Est autem dñe seruorum copia multa
I nt̃ quos imus omnnb est melior
Qͥ bonus ⁊ sapiens. qͥ streniuis atq fidelis
Qui ualidus menbris. qͥ sp̃e iuticlus
Digne rex posset uel pͥnceps qͥlibet ẽẽ
Si non ex serus eus origo foret
Tc̃ uelut ignorans qđ de machiomete loqͣnt᷑.
Callida responsum dissimulando dedit
Quẽ mͥ laudatis ignoro. s exibeatur
& fiat liber: sim sua. sitq: meus
Presentant ꝑceres machiometẽ. suscip̃ illa.
De seruo lib̾er ꝑtinus efficitur
Tractatur de coniugio. consentit ut̃q
& modico lapso temꝑe. conueniunt
Granclia pͣnclia. fercła. pocła. uasa. ministͦs.
pͣ sores. ꝙtharas. cmbala. sistra. liras
ꝑallia. cortinas. aurum. lapicles p̾ciosos.
Ornamenta domus quis num̾are q̃at
Auceps. uenator. non defuit. ardea. cignꝰ
Grux. pauo. mergus ad÷ ursus. aꝑ. capͤa

Expanded text:
Hos quoniam testes constat non posse refelli, Hos quoniam testes constat non posse refelli, liber erit merito quisque fidelis homo. Est autem dominae servorum copia multa, inter quos unus omnibus est melior; Qui bonus et sapiens, qui strenuus atque fidelis, qui validus membris, qui specie nitidus; Digne rex posset, vel princeps quilibet esse, si non ex servis ejus origo foret. » Tunc, velut ignorans quod de Machomete loquantur, callida responsum dissimulando dedit: « Quem mihi laudatis ignoro, sed exhibeatur et fiat liber; sim sua, sitque meus. » Praesentant proceres Machometem, suscipit illa; de servo liber protinus efficitur. Tractatur de conjugio; consentit uterque, et modico lapso tempore conveniunt. Gaudia, prandia, fercula, pocula, vasa, ministros, pransores, cytharas, cimbala, sistra, lyras. Pallia, cortinas, aurum, lapides pretiosos, ornamenta domus, quis numerare queat? Anceps, venator non defuit; ardea, cygnus, Grus, pavo, mergus, adest ursus, aper, caprea.
Abbreviated transcription (Latin):
S ub utroq gemit. ⁊ chau contraxit ab illo:
Q d̾ legitur nundũ non tacusse prẽm
S quia fortasse dominȩ ñ uenit acd aure ᷤ.¬
Nreor inlignum si reseratur ei
Cum genꝰ humanũ l̾s obpcc̃a sub ũdis:
Delesset. solis octo superstitib
Obdormisse Noe legitur: detecta pudenda.
Eius erant. uidit cham sine ueste prẽm.
Detulit ad frẽs. frẽs doluere. pudorem:
Patris texerunt. nota fuere patri
Qͥ contristatus. cham subposuit malecdc̃o
& femꝑ seruum fratrib instituit
Ex ħ cepit homo causas homnnui clñancli
Ex hoc seruile sumpsit habere caput
S quia peccauit. cham uł chanaã mͦ seruit.
Qͥ sequitur iaphet sem quoq: liber erit
Nam siquis peccat peccati seruꝰ hẽtur
Eq deo natus crimina cuncta fugit
Non peccando. cli iam filuꝰ eẽ docetur
Nec seruus lici iure. nec esse potest
Hihc cdicit ⁊ apostolus ille iohannes
Hinc euangłio non mͥ quero fidem

Expanded text:
Sed sub utroque gemit, et Chau contraxit ab illo Sed sub utroque gemit, et Chau contraxit ab illo quod legitur nudum non tacuisse patrem. Sed quia fortasse dominae non venit ad aures, non reor indignum si referatur ei. v. 358 Cum genus humanum Deus ob peccata sub undis delesset, solis octo superstitibus, Obdormisse Noe legitur, detecta pudenda ejus erant; vidit Cham sine veste patrem, Detulit ad fratres; fratres doluere, pudorem patris texerunt: nota fuere patri, Qui contristatus, Cham supposuit maledicto, et semper servum fratribus instituit. Ex hoc cepit homo causas homini dominandi; ex hoc servilis sumpsit origo caput. Sed quia peccavit Cham vel Chanaam modo servit; qui sequitur Japhet, Sem quoque liber erit: Nam, si quis peccat, peccati servus habetur, eque Deo natus crimina cuncta digit: Non peccando, Dei jam lilius esse docetur nec servus dici jure nec esse potest. Hoc Jhesus dicit et apostolus ille Johannes; hinc evvangelio non mihi quaero fidem.
Abbreviated transcription (Latin):
S constat meꝯ me nil ꝓponere magnũ
Qd non ex ur̃o pende̾at arbitrio
G ꝑsonam mͥ querite conuenientem
Que mͥ. quȩ uobis utilis eẽ queat
Si tũ illemͥ fuerit minus utilis. apto.
Consilium ur̃m non minus m̃t sequi
Hoc u̾bum statim rapuere loq̃ntis ab ore.
Q đ ꝓcerũ placitum spondeat illa sequi
Tunꝰc quidã fortasse. senex. ciui cͤdere clignũ:
Monstrabat gͣuitas. canaq tesaries .
Antiqͦ annos memorans. ⁊ gesta pͥorsis..
Alloquiis dnam talib aggreditur
Principio nullus seruili conditioni¬
S quia pͥmus homo pecrauit tͣnsgrediendo:
Pene peccati subditur omnis homo
Unde recens natus si uiuat nocte uł una:
pͥ mi peccati sorcle nec ille caret
& nͥmundetur sacri baptismatis unla
S emꝑ ei celi ianua clausa manet
ħ quoq: mundatis tͣnsgressio ꝯtulit illa:
Qđ peccatre. mori. nemo carere potest
Qͥ nͥ peccasset potusset utroq carere
& mͦ sub neutro posteritas gemeret

Expanded text:
Sed constat mecum me nil proponere magnum Sed constat mecum me nil proponere magnum quod non ex vestro pendeat arbitrio; Ergo personam mihi quaerite convenientem. quae mihi, quae vobis utilis esse queat; Si tamen ille mihi fuerit minus utilis, opto consilium vestrum non minus inde sequi. » Hoc verbum statim rapuere loquentis ab ore, quod procerum placitum spondeat illa sequi; Tunc quidam fortasse senex, cui credere dignum monstrabat gravitas canaque caesaries. Antiquos annos memorans et gesta priorum alloquiis dominam talibus aggreditur: « Principio nullus servili conditionid quia primus homo peccavit transgrediendo, peccati poenae subditur omnis homo. Unde recens natus, si vivat nocte vel una, primi peccati sorde nec ipse caret, Et, nisi mundetur sacri baptismatis unda, semper ei coeli janua clausa manet. Hoc quoque mundatis transgressio contulit illa, quod peccare, mori, nemo carere potest; Qui, nisi peccasset, potuisset utroque carere, et modo sub neutro posteritas gemeret;
Abbreviated transcription (Latin):
Morcleret mentem sollicitudo tuam
S quia mortuus ÷ ⁊ te sine prole reliqͥt
Atq remanserunt multa gerencla t̾
÷op᷑ ut nubas. quia ñ potes absq marito:
Ponclera curarum femina ferre clui
S uniente uiro ꝯstat qtł casta fiusti
P ost obitum cuiꝰ hec qͦq fama manet
U ñ timebamꝰ ne forte tibi statuisse:
Sic semꝑ uitam ducere uelle tuam
Hacgͥ causa conuenimus. ut u̾earis
Tot. uił tantorum sꝑnere consilium
Nube uiro. qͥa si de te ñ uenerit heres:
Qͥ teneat terram te moriente tuam
O mnia q̃ tua sũt nuserabilit̾ rapient᷑.
Particulãq uolet qͥsq tenere suam
Immo si fuerit quis fortior. omĩa tollet
Si quis ei contrachxerit. ense caclet
& nos aut penis aut morte ꝑibimꝰ omnes
Sinon ut serui subiciamur ei
Que mala uire tͥ uertentur aclimpietatẽ
Si nos contempnens nub̾e nolueris
Illa refert. & sinon mibere ꝓposuissem
ꝑpositum pietas uinceret.  ratio

Expanded text:
morderet mentem. sollicitudo tuam. morderet mentem. sollicitudo tuam. Sed quia mortuus est et le sine prole reliquit, atque remanserunt multa gerenda tibi, Est opus ut nubas, quia non potes absque marito pondera curarum, femina, ferre diu. Sed, vivente viro, constat quod casta fuisti; post obitum cujus haec quoque fama manet: Unde timebamus ne forte tibi statuisses, sic semper vitam ducere velle tuam. Hac igitur causa convenimus ut verearis tot vel tantorum spernere consilium. Nube viro, quia si de te non venerit haeres qui teneat terram, te moriente, tuam, Omnia quae tua sunt miserabiliter rapientur, particulamque volet quisque tenere suam. Immo, si fuerit quis fortior, omnia tollet, si quis ei contradixerit ense cadet: Et nos aut poenis aut morte peribimus omnes, si non ut servi subjiciamur ei. Quae mala jure tibi vertentur ad impietatem si, nos contemnens, nubere nolueris. » Illa refert: « Etsi non nubere proposuissem, propositum pietas vinceret et ratio;
Abbreviated transcription (Latin):
Hunc trahit in partẽ. secreto postulat illũ
hunc sibi ꝓmissis allicit. hunc p̃cib
Aurũ pmittit. argentum. pallia. uestes
Remitñ occultat. nͥ qͥ firinauerit ante
Quod ferat ex toto corcle iuuamen ei
pꝰ quã ꝑ partes machomes sic quẽq ligauit:
Ut nulli retro cedere iam liceat
Consilio prudens omnes conduxit in unũ
& quo res tendat omnib innotuit
Scilicet ut liber fiat laudantib illis
& ꝑ eos clominȩ possit habere thorum
Iamq manu misso sͥ reddere ñgͣuet illos.
Antea que dñõ lebita reddiderant
Ocecum uirus qͦ turget iniqua cupido
Quo semnel mbutus se quoq nescit homo.
Hos ita cecauit nũmi speties. rubor auri
Qd̃ faciunt dnãm ducat ut ille suam
Cuiuis erant dñi fuint ob mun̾a serui.
Libera subponunt colla. manusq iugo.
Nobilis & sapiens. ñ moreretur adhuc
Non tͥ uicinus p̃sumeret ullus obesse
Ert̃nos etiam subderet ille tͥ
Omnia curaret. disponeret oĩa. nulla

Expanded text:
Hunc trahit in partem, secreto postulat illum; Hunc trahit in partem, secreto postulat illum; hunc sibi promissis allicit, hunc precibus. Aurum promittit, argentum, pallia, vestes, Rem tamen occultat, nisi qui firmaverit ante quod ferat ex toto corde juvamen ei. Postquam per partes Machomes sic quemque ligavit. ut nulli retro cedere jam liceat; Consilio prudens, omnes conduxit in unum. et quo res tendat omnibus innotuit: Scilicet ut liber fiat, laudantibus illis, et per eos dominae possit habere thorum, Jamque manumisso sibi reddere non gravet illos antea quae domino debita reddiderant. O coecum virus quo turget iniqua cupido, quo semel imbutus se quoque nescit homo! Hos ita coecavit nummi species, rubor auri, quod faciunt dominam ducat ut ille suam: Cujus erant domini fiunt ob munera servi; libera supponunt colla manusque jugo. nobilis et sapiens, non moreretur adhuc, Non tibi vicinus praesumeret ullus obesse; externos etiam subderet ille tibi; Omnia curaret, disponoret omnia; nulla