comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
accinctus aerat mediam q̃iuidit.
parrẽ eiꝰ pau tribuit. reliqua rur¬
sus indintur. Int̾ea decircũ stantibꝰ
risere nõ nulli: quia deformis ẽẽt¬
et truncatus habitu uideretur. Mr¬
ti quidẽ quib erat mens samor al¬
tuis gemere. quod nichil simile
fecissent: cũ utiq plus habentes
uestire pauꝑem sine sua nuditate
potuissẽt. Nocte gͥ insecuta cũ se so¬
pori dedisset: udit xp̃m clamidis
sue qua pauperem texerat parte
uestitum. Intueri diligentissime do¬
minũ uestẽq quã dederat iubetuꝵ
agnoscere. Mox ad angłoꝵ circum¬
stantium multitudinẽ audiuit iħm
clara uoce dicẽtem. Martinꝰ ad huc
cathecuminꝰ: hac me ueste contexit.
ere memor dñs dictoꝵ suoꝵ que
ante p̃direrat. quã dui fecistis un
erminmis istis. michi fecistis. se
inpauꝑe ꝓfessus ẽ fuisse uestitũ.
Et ad confirmandũ tã bom oꝑis tes¬
timoniũ. ieodẽ se habitu quẽ pa¬
uꝑ acceꝑat ẽ dignatus ostendere.
Quo uiso uir beatissimꝰ nõ ingłam

Expanded text:
am diuidit partemque eius pauperi tribuit, reliqua rursus induitur. interea de circumstantibus ridere nonnulli, quia deformis esse truncatus habitu uideretur: multi tamen, quibus erat mens sanior, altius gemere, quod nihil simile fecissent, cum utique plus habentes uestire pauperem sine sua nuditate potuissent. nocte igitur insecuta, cum se sopori dedisset, uidit Christum chlamydis suae, qua pauperem texerat, parte uestitum. intueri diligentissime Dominum uestemque, quam dederat, iubetur agnoscere. mox ad angelorum circumstantium multitudinem audit Iesum clara uoce dicentem: Martinus adhuc catechumenus hac me ueste contexit. uere memor Dominus dictorum suorum, qui ante praedixerat: quamdiu fecistis uni ex minimis istis, mihi fecistis, se in paupere professus est fuisse uestitum: et ad confirmandum tam boni operis testimonium in eodem se habitu, quem pauper acceperat, est dignatus ostendere. 1 quo uiso uir beatissimus non in gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
uoluminibꝰ studiose
lectitando ꝑquirerem.
exqua ortus ꝑsapia.
quibꝰ etiam instructꝰ.
quosq imitatus sit iuros. qͥbꝰq in par¬
tibꝰ beatissimꝰ lucas ȩuuangłium scͥp¬
serit. atq docuerit. quoue paulauit.
ciusq sacrum deportatũ fuerit cadauer
loco: in singulis singula repperi. ⁊ pau
ca de pluribꝰ carpens. ꝓut sensu caꝑe
potui ingenioli mei. partim stylo ꝓpri-¬
o explicare conatus sum: partim aut̃
sicut a qͥbusdã repperi scripta doctorib
etarans. ur̃e intentis caritatis auribꝰ
nr subsequens sermo declarat.

Expanded text:
voluminibus studiose lectitando perquirerem, ex qua ortus prosapia, a quibus instructus, quosque imitatus sit viros, quibusve in partibus beatissimus Lucas evangelista scripserit atque docuerit, quove pausaverit, ejusque sacrum deportatum fuerit cadaver loco, in singulis singula reperi; et post pauca de pluribus carpens, prout sensu capere potui ingenioli mei, partim stylo proprio explicare conatus sum, partim autem sicut a quibusdam reperi scripta doctoribus exarans, vestrae intentis charitatis auribus noster subsequens sermo declara
Abbreviated transcription (Latin):
dñi generatio deputatur: ne dñs ex¬
tra ueritatem uideatur conditiois
humanȩ. Si comparetur homini¬
Tanta in illo excellentia erat. tan¬
ta grã ut ipse putaretur ẽẽ xp̃s.
Quid gͦ dixit de xp̃o: Nos om̃s
de plenitudine eus accepimus.
Quid gͦ nos omnes: Propħe. patͥ
arche. apłi. quot quot scĩ ante
incarnationem p̃missi. uł ab in¬
carnatione missi: omnes nos de
plenitudine euis accepimus. Hos
leximus mistr̃um fr̃s mei: ioħs
tur homo ut exaltetur dõ: scãm
ilud quod de dño ipse iohannes
dixit. Illum oportet crescere. me
autem minui. Ut humiliaretur
homo hac die natus ẽ iohannes:
qua incipiunt decrescere dies. Ut
exaltaretur dñs: ea die natus ẽ xp̃s
qua incipiunt crescere dies. Mag¬
Ideo celebramus natalẽ sci iohis
sicut ⁊ xp̃i: quia ⁊ ipsa natiuitas
plena ẽ misterio. Qͦ misterio nisi
humilitatis nr̃e : Sicut natiuuta
xp̃i plena ẽ mistĩo altitudinis
nr̃e. Ergo in homine minuamͣ:

Expanded text:
Domini generatio deputatur, ne Dominus exDomini generatio deputatur, ne Dominus extra veritatem videatur conditionis humanae: si comparetur hominiTanta in illo excellentia erat, tanta gratia, ut ipse putatus sit Christus. Quid ergo dixit de Christo? Nos omnes de plenitudine ejus accepimus . Quiarchae, Apostoli, quotquot sancti, et ante incarnationem praemissi, vel ab incarnato missi, omnes nos de plenitudine ejus accepimus: nos leximus mysterium, fratres mei, Joannes tur homo, et exaltetur Deus, secundum illud quod de Domino ipse Joannes dixit, Illum oportet crescere, me autem minui . Ut humiliaretur homo, eo die natus est Joannes, quo incipiunt decrescere dies: ut exaltetur Deus, eo die natus est Christus, quo incipiunt crescere dies. MagIdeo celebramus Natalem Joannis, sicut et Christi, quia et ipsa nativitas plena est mysterio. Quo mysterio, nisi humilitatis nostrae; sicut nativitas isti plena est mysterio altitudinis nostrae? Ergo in homine minuam
Abbreviated transcription (Latin):
hem̃i celebramꝰ.
quod nulli un¬
quã scõrum le¬
gimus fuisse
concessum. So¬
lius enim dñi. ⁊ beati iohannis
dies natiuitatis in uniuerso mun¬
do celebratur ⁊ colitur. Illum enĩ
sterilis peꝑit: istum uirgo conce¬
pit. In elisabeth sterilitas iuncit᷑.
in beata maria conceptionis consu¬
etudo mutatur. Helisabeth uirũ
cognoscendo filium genuit: maria
uult iohannes: Unde int̾positꝰ:
Unde p̃missus: Magnus igitur
iohannes. cuius magnitudini etiã
saluator testimonium ꝑhibet di¬
cens. Non surrexit inter natos
mulierum: maior iohanne bap¬
tista. P recellit cunctos. eminet u¬
niiersos: antecedit ꝓpħas. super¬
greditur patriarchas: ⁊ quisquis
de muliere natus ẽ: inferior ẽ ioħe.
Dicit fortasse aliquis. Si inter na¬
tos mulierum ioħs maior ẽ: gͦ ma¬
ior ẽ saluatore. Absit. Iohannes enĩ
ex uirgine natus ẽ. Illt corrupti¬
bilis uteri sinibus effusus ẽ: iste
impollutȩ uuluȩ flore ꝓgenitus.
Ideo autem cum ioħis natiuitate

Expanded text:
hodie celebramus, quod nulli unquam sanctorum legimus fuisse concessum. Solius enim Domini et beati Joannis dies nativitatis in universo mundo celebratur et colitur. Illum enim sterilis peperit; istum virgo concepit. In Elisabeth sterilitas vincitur; in beata Maria conceptionis consuetudo mutatur. Elisabeth virum cognoscendo filium genuit; Maria ergo Joannes? Unde interpositus, unde praemissus? Magnus igitur Joannes, cujus magnitudini etiam Salvator testimonium perhibet, dicens: Non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista . Praecellit cunctis, eminet universis; antecellit Prophetas, supergreditur Patriarchas; et quisquis de muliere natus est, inferior est Joanne. Dicit fortasse aliquis: Si inter natos mulierum Joannes major est, major est Salvatore. Absit. Joannes enim  virginis natus est; ille corruptibilis uteri sinibus effusus est, iste impollutae vulvae flore progenitus. Ideo autem cum Joannis nativitate
Abbreviated transcription (Latin):
ibi mnarcha saxea corpus discipłi pe¬
tri positũ. ita ut anchora cũ qua miᷤ¬
matum ẽ qd̃ om̃i anno die passio¬
nis eiꝰ recedat mare ꝑseptem dies.¬
et aduemientib sicũ iter p̃beat. Qd̃
ad laudẽ nominis sui facit dñs fieri
usq in hodiernũ diẽ. Hoc facto. õs¬

Expanded text:
in arca saxea corpus sancti Clementis positum, ita ut anchora cum qua mismatum est quod omni anno die passionis ejus recedat mare per septem dies advenientibus, et siccum iter praebeat. Quod ad laudem nominis sui facit Dominus fieri usque in hodiernum diem. Hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc cornelius et feb discipłi enis
dixerunt. Om̃s unanimit̾ oremuᷤᷤ
ut ostendat nobis dñs excubias
sui martiris. Orantibus autem ppłi
secessit mare insinu suo fere tria mi
lia. R ingressi ꝑsiccum ppłi. inuene¬

Expanded text:
unt Cornelius et Phoebus discipuli ejus: Omnes unanimes oremus, ut ostendat nobis Dominus martyris sui exuvias. Orantibus autem populis, recessit mare in sinu suo, per tria fere millia. Et ingressi per siccum populi invene
Abbreviated transcription (Latin):
sinceritatẽ fidei inconcussis p̃ceptoꝵ
celestium disciplinis. unita pace ob¬
seruauerunt. Ergo agite nunc fr̃s.
adgrediamur iter uitȩ. reuertamur
ad ciuitatẽ celestem in qua scripti
sumꝰ. ⁊ ciues decreti. Non sumus hos
aꝑiet fortitudo. ⁊ fidutia latũ p̾bebit
ingressum. Consideremꝰ gͦ inclitam
urbis illius felicitatẽ. in quantum
considerare possibile ẽ. Ut enim ue
sermo. Dicitur de ea in quodã loco
sic. qd̾ aufugit ibi dolor. ⁊ tristicia.
et gemitus. Quid hac uita beatius.
ubi non ẽ pauꝑtatis metus. ñ egri¬
tudinis imbecillitas: Nemo ledit᷑¬
ibi. irascitur nemo. inuidet nemo.
cupiditas nulla exardescit. Nullũ¬
ibi cibi desid̾ium. nulliꝰ honoris pul¬
sat aut potestatis ambitio. nullus
ibi diaboli metus. insidiȩ demonui
nullȩ. terror gehenne ꝓcul. ibi mors
neq corporis erit neq anime. s im¬
mortalitas munere uite iocunda.
Nulla erit tunc usquã discordia.

Expanded text:
sinceritatem fidei inconcussis praeceptorum sinceritatem fidei inconcussis praeceptorum coelestium disciplinis unita pace observaverunt. Ergo agite nunc, fratres, adgrediamur iter vitae, revertamur ad civitatem coelestem, in qua scripti sumus, et cives decreti. Naperiet fortitudo, et fiducia latum praebebit ingressum. Consideremus ergo inclytam urbis illius felicitatem, in quantum considerare possibile est. Ut enim vere ficiet. Dicitur de ea in quodam loco sic, quod aufugiet ibi dolor et tristitia et gemitus . Quid hac vita beatius? Ibi non est paupertatis metus, non aegritudinis imbecillitas; nemo laeditur, irascitur nemo, nemo invidet; cupiditas nulla exardescit, nullum cibi desiderium, nulla honoris pulsatio, aut potestatis ambitio. Nullus ibi diaboli metus, insidiae daemonum nullae, terror gehennae procul, mors neque corporis neque animae, sed immortalitatis munere vita jucunda. Nulla erit tunc usquam discordia;
Abbreviated transcription (Latin):
bus castris pax et acies habent flores
nitas etiã hoc p̾udit. ut laboꝵ qͥdẽ
dempus et agonis ñ extenderet. nec
lengum faceret aut et̾num: s breue.
et ut ita dicam mom̃tanei in hac bre¬
ui et exigua uita agones ẽẽnt et la-¬
bores. in illa uͦ que ȩt̃na ẽ corone
rarent. ut labores quidẽ cito finirent᷑
meritoꝵ uͦ p̾mia sine fine durarent.
ut post mundi huius tenebras uisu¬
ri ẽent candidissimã lucem ⁊ accen¬
turi maiorẽ passionũ cunctarum
acerbitatibꝰ beatitdinẽ: testanre hoc
passiones huius temporis adsuper¬
uenturã głam que reuelabit᷑ in nob
Nã leto sinu de preo reuertentes. Et¬
iutas celesus excipit. de hoste ꝓstrato
traphia fecentibꝰ occurric. cum trium¬
cum scło sexum quoq uicerunt: et¬
geminata gła militiȩ. uirgines cum
pueris teneros annos uirtutibus
transeuntes. S et cet̾a fidelium tur¬
ba. aulȩ ꝑpetuȩ regiam intrat. qui

Expanded text:
bus castris pax et acies habent flores bus castris pax et acies habent flores nitas etiam hoc providit, ut laborum quidem tempus et agonis non extenderet, nec longum faceret aut aeternum; sed breve et, ut ita dicam, momentaneum: ut in hac brevi et exigua vita agones essent et labores; in illa vero quae aeterna est, corona rum: ut labores quidem cito finirentur, meritorum vero praemia sine fine durarent: ut post hujus mundi tenebras visuri essent candidissimam lucem, et accepturi majorem passionum cunctarum acerbitatibus beatitudinem, testante hoc passiones hujus temporis ad superventuram gloriam quae revelabitur in nobis . Quam laeto sinu de praelio revertentes civitas coelestis excipit, de hoste prostrato tropaea ferentibus occurrit! Cum triumcum sgeminata gloria militiae, virgines cum pueris, teneros annos virtutibus transeuntes; sed et caetera fidelium turba aulae perpetuae regiam intravit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Quoꝵ societate celum exultat. quoꝵ
patrociniis terra letatur. quoꝵ trium¬
phis eccła sc̃a coronatur. Quoꝵ confeᷤ¬
sio quanto in passione fortior: tanto
ẽ clarior in honcre: quia dum creuit
pugna: creuit ⁊ pugnantiũ gloria.
Et martirii triumphus ex multipli¬
ei passionũ genere adornatur. Per¬
que graiuora tormta grandiora fuere
⁊ pmia. dum catholica mat̾ ȩccł̃a per
totũ orbem longe lateq diffuia. in ix¬
so capite suo xp̃o iħu eciocta ẽ contu
melias: eruces:⁊ mardes ñ timere ma
do. Uniuersos aut̃ quos agime:
cato. carcer penalis melrisit. pariet
simili calore uirtutis. Ad gerendum
certam̃ gła triumphalis inspirauit.
Ouere beata mater ȩccła. quam sic
honor diuinȩ dignationis illuminat.
quam uincentiũ głosus mr̃m san¬
gius exornat. qͣm in uiolata confes¬
sionis candida induit uirginitas.
Floribꝰ eius nec rose nec lilia desunt.
coronas. uł de uirginitatr candidas.
uł de passione purpureas. In celesti¬

Expanded text:
quorum societate coelum exsultat, quorum patrociniis terra laetatur, quorum triumphis Ecclesia sancta coronatur: quorum confessio quanto in passione fortior, tanto est clarior in honore; quia dum crevit pugna, crevit et pugnantium gloria, et martyrii triumphus multiplici passionum genere adornatur, perque graviora tormenta, gratiora fuere et praemia. Dum catholica mater Ecclesia per totum orbem longe lateque diffusa, in ipso capite suo Christo Jesu edocta est coa do. Universos autem quos agmine inclyto carcer poenalis inclusit, pari et simili calore virtutis ad gerendum certamen gloria triumphalis inspiravit. O vere beata mater Ecclesia, quam sic honor divinae dignationis illuminat, quam vincentium gloriosus martyrum sanguis exornat, quam inviolatae confessionis candida induit virginitas! Floribus ejus nec rosae, nec lilia desunt. coronas, vel de virginitate candidas, vel de passione purpureas. In coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i euangłii. gabrielem archangłm
colloquentem mariȩ didicistis: ⁊ de¬
inceps reliqua om̃ia plenius legistis.
ad p̃sepe quoq o paula. te teste nato
pundia noui partus ⁊ querelas nes¬
cii ploratus. ꝓfescenninis gła in ex¬
celsis deo. et int̾ra pax hominibus
⁊ radiantẽ stellam uidisti: pastoribꝰ
insuꝑ euuangłi zantibꝰ credidisti:
magos p̃terea tria deferentes mune¬
ra in uisione beatis oculis conspexiᷤ¬
tu. Ipsa eadẽ munera bene intelligẽ¬
do uotis omnibꝰ fide dõ optulisti. Nã
⁊ cum cildem magis d̃m puerum
teste conscientia: mͥ narrare ante p̃¬
sepe ubi plurimũ lacrimata es non
deb̃es. Quod ut uerum fatear: neq¬
xp̃i p̃conia ętiam si uoluero ad iura¬
tus. neq tuas laudes omnino tacere
queo. Iecirco tue te int̾rogent filiȩ
quas lacte nutris. tu eis melius re¬
serabis: que nescio si ꝑspeciem aliꝗͣ
aut certe in sp̃u uidisti. Unde uos
ofilie pulsate matrẽ p̃cib. pulsate
ad hostium inuitantis amici. si quo¬

Expanded text:
cti Evangelii Gabrielem archangelum colloquentem Mariae didicistis, et deinceps reliqua omnia plenius legistis. Ad praesepe quoque, o Paula, te teste, nato pundia novi partus, et querelas nescii ploratus, pro fescenninis, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus et radiantem stellam vidisti. Pastoribus insuper evangelizantibus credidisti. Magos praeterea tria deferentes munera, in visione beatis oculis conspexisti: ipsa eadem munera bene intelligendo votis omnibus fide Deo obtulisti. Nam et cum eisdem magis Deum puerum teste conscientia, mihi narrare ante praesepium, ubi plurimum lacrymata es, non debueras: quod ut verum fatear, Christi praeconia, etiamsi voluero adjuratus, neque tuas laudes omnino tacere queo. Idcirco tuae te interrogent filiae, quas lacte nutris: tu ea melius reserabis, quae nescio si per speciem aliquam, aut certe in spiritu vidisti. Unde vos, o filiae, pulsate matrem precibus, pulsate ad ostium invitantis amici: si quo
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ. ⁊ si passi sunt ꝓ xp̃o incarne: ta¬
m̃ in anima. qa immortał ẽ pati
ñ potuerunt. Beata uͦ dei genitͥx.
quia in ea parte passa ẽ que impas¬
sibilis habetur: ido ut ita fatear
rit. ꝓpt̾ea ⁊ plus doluit: in tantũ
ut animã eius totã ꝑtransiret.⁊ poᷤᷤ¬
sideret uis doloris: ad testimoniũ
eximiȩ dilectionis. Que quia m̃te
passa ẽ. plusqm m̃r fuit. Nimirũ
aut̃ circumdant eã flores rosarũ
indesinent̾ eiꝰ ãmirantes pulcͥtudi¬
nẽ int filias ierłm: in qͣ posuit rex
thronum suũ. quia concupiuit eiꝰ
speciẽ ac decorem. Fuit enĩ plena
caritate et dilectione: ⁊ iccirto seqͥtͣ
post cã purpurators exercitus. et
candidatoꝵ grex. Quam si diligẽ¬
tius aspicias. nichil uirtutis ẽ. nicħ
p̃ciositatis. nichil candidationis¬
gie. quod ex ea non resplendeat.

Expanded text:
sancti, etsi passi sunt pro Christo in carne, tamen in anima, quia immortalis est, pati non potuerunt. Beata vero Dei genitrix, quia in ea parte passa est, quae impassibilis habetur, ideo, ut ita fatear,it, propterea et plus doluit, intantum ut animam ejus totam pertransiret et possideret vis doloris, ad testimonium eximiae dilectionis. Quae quia mente passa est, plus quam martyr fuit. Nimirum autem circumdant eam flores rosarum, indesinenter ejus admirantes pulchritudinem inter filias Jerusalem : in qua posuit rex thronum suum, quia concupivit ejus speciem ac decorem: fuit enim plena charitate et dilectione: idcirco sequitur post eam purpuratorum exercitus, et candidatorum grex. XV. Quam si diligentius aspicias, nihil virtutis est, nihil speciositatis, nihil candoris gloriaeque, quod ex ea non resplendeat.
Abbreviated transcription (Latin):
tu secretor contemplator celestiũ
in canticis. uidi inquit speciosam
illiꝰ speciẽ columbȩ ac simplicitatẽ
p̃monstrabat que suꝑ dñm uenit:
⁊ docuit ioħm quod hic ẽ qbapti¬
zat. Et bene desuꝑ riuos aquarũ.
quia suꝑ aqͣm refectionis educau̾at
eam dñs ⁊ enuterat: ex qua multi
deducti riui om̃em irrigant t̃ram
deliciarũ.⁊ infundunt ortũ uolup
dĩ genitrix ascendit hodierna die
speciosa ualde ⁊ ammirabił. cuius
inestimabilis odor erat nimis: ⁊i
dõ ineffabił. Ad cuius ꝓfecto fraglan¬
leca decurrit. Quã circumdabant
flores rosarũ:⁊ lilia conualliũ. eo qd
om̃s animȩ martirio rubricate eã
et̃ne dulcedine dilectionis complec¬
tuntur amplexibꝰ: ⁊ uirginitatis
splendore candidate. ac si lilia incõ
ualle humilitatis enutͥte. circum¬
dant eam uenerationis gr̃a obsequẽ¬
martir.⁊ uirgo fuit: quãius in pa¬
ce uitam finierit. Hinc quoq qd̃

Expanded text:
tu secretorum contemplator coelestium in Canticis: Vidi, inquit, speciosam illius speciem columbae ac simplicitatem demonstrabat, quae super Dominum venit, et docuit Joannem, quod hic est qui baptizat. Et bene, desuper rivos aquarum, quia super aquam refectionis educaverat eam Dominus et nutriverat : ex qua multi deducti rivi, omnem irrigant terram deliciarum, et infundunt hortum volupta beata Dei genitrix ascendit hodierna die speciosa valde et admirabilis: cujus odor inaestimabilis erat nimis, et ideo ineffabilis. Ad cujus profecto fragranJerusalem laeta decurrit, quam circumdabant flores rosarum et lilia convallium, eo quod omnes animae martyrio rubricatae, eam aeternae dilectionis complectuntur amplexibus: et virginitatis splendore candidatae, ac si lilia in valle humilitatis enutritae, circumdant eam, venerationis gratia obsequenmartyr, et virgo fuit, quamvis in pace vitam finierit. Hinc quoque quod
Abbreviated transcription (Latin):
ñ consideras qd meliores te sunt ꝑ
heremum sc̃i uiri: qͦs p̃t̾euntes ꝑte
uolumꝰ innotesci: Idõ namq te ex
alia in hac uilla uoluimꝰ ẽẽ sacerdo¬
tẽ: ut ꝑte manifestaremur. Exur¬
ge gͥ: ⁊ uade. ⁊ dic illi ut aꝑiat et¬
faciat locum orationis: ut int̃ce ᷤᷤ¬
labar ter aduentum tuũ. Nunc uͦ
sine. crastina die ꝑgam.⁊ omnia
q̃ mͥ mandasti dicturus sum. Et

Expanded text:
nsideras quia multi meliores te sunt per eremum sancti viri, quos praetereuntes, per te voluimus innotesci? Ideo namque te ex alia in hac villa voluimus esse sacerdotem, ut per te manifestaremur. Exsurge igitur, et vade, et dic illi, ut aperiat faciat locum orationis, ut interceslabar tertium adventum tuum. Nunc vero sine crastina die pergam, omnia quae mihi mandasti d
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ. Cognosce autẽ dñe p̃ses quia
hec puella aut malefica est. aut
uere ds eius magnus ẽ. Preses
ad puellam dixit. Dic mͥ seraphya
genus maleficioꝵs quibꝰ artibus
hec facis: ⁊ mox te dimittam. Se

Expanded text:
modo: cognosce autem, domine preses, quia modo: cognosce autem, domine preses, quia haec puella aut malefica est, aut uere Deus eius magnus est!». Preses ad puellam dixit: «Dic michi, Seraphia, genus maleficorum, quibus artibus haec facis: et mox te dimittam». Se
Abbreviated transcription (Latin):
credulum: s releua iuuenes istoᷤ
in conspectu õium expectantiũ
te ꝑmeam orationẽ ad confusio¬
nem istiꝰ stulti. qui insanit aduer¬
sum credentes inte. Accelera dñe
ut cognoscant quia du es ds̃ soluᷤ
qui facis mirabilia. et non ẽ aluis
p̃ter te. Et accedens tetigit ui¬
Qui mox ut audierunt. exiliert̃
⁊ stet̾unt in pedibꝰ suis ⁊ ceꝑunt
loqui. Et cum hec audisset ppłs
⁊ mirarentur: p̾ses dixit. Uidetis
quia nõ ad implebat artẽ malefi¬
cii sui. nisi eos manib palpass:
Et ait p̃ses uiuenibꝰ. Quid faciẽ¬
do hec mulier dem̃tes uos fecit¬
⁊ resolutos: Iuuenes dixerunt.
Dñe p̾ses. nos scđm p̾ceptum sub¬
limitatis tue mox ad illã accessimꝰ.¬
S ingressus ẽ qͥdam uiuenis deco¬
rus mire magnitudinis ualde ⁊
totus splendebat sicut sol. Et ste¬
tit inter nos ⁊ puellã hanc:⁊ pre
claritade illius tremor ⁊ caligo
⁊ defectio nos comp̃hendit:⁊ ex¬
inde iam ñ habuimus sensus usq

Expanded text:
credulum, sed releua iuuenes istos in conspectu omnium exspectantium te per meam orationem ad confusionem istius stulti, qui insanit aduersum credentes in te. Accelera, Domine, ut cognoscant, quia tu es Deus solus, qui facis mirabilia, et non alius preter te». Et accedens, tetigit iuQui mox, ut audierunt, exiluerunt, et steterunt in pedibus suis, et ceperunt loqui. Et cum haec uidisset populus et mirarentur, preses dixit: «Videtis, quia non implebat artem maleficii sui, nisi eos manibus perpalpasset». Et ait preses iuuenibus: «Quid faciendo, haec mulier dementes uos fecit et resolutos?». Iuuenes dixerunt: «Domine preses, nos secundum preceptum sublimitatis tuae mox ut ad illam accederemus, ingressus est quidam iuuenis decore mirae magnitudinis ualde; et totus splendebat sicut sol, et stetit inter nos et puellam hanc: et prae claritate illius tremor et caligo et defectio nos comprehendit, et exinde iam non habuimus sensum usque
Abbreviated transcription (Latin):
Sꝑa indomino q̃m confitebor illi. sa¬
lutare uultus mei et ds̃ m̃s. Geminũ
diuim muneris ꝓbatur inditium:
cum tͥ et terrena reddentur ⁊ dona¬
buntur celestia. Dñs enim beneficiũ
suũ ad hoc extremitatib ꝓtrahit. ut
nõ sit nobis uile quod p̃stat̃. Uide
ne turberis in hoc quod pie iuiuen¬
ti tibi inferantur adu̾sa. Nõ enm de¬
ciperis sed ꝓbaris. Non ẽ tuta defen¬
sio quã putas ꝑ hominẽ posse cõsta
ponit indm̃. Caue fortiter: uigilan¬
ter: strenue. umu̾sa peccata. ⁊adeo
solo quere solatium: cinus uissa cõ¬
seruas. Cito enm adte placitum
tempus conu̾tetur. et quasi post noc¬
tis tenebras floridum dei lum̃ acci¬
pies.atq post glaciale frigus hiemis
transeuntis aurea tͥ tempora et sere
amore affligũtur p̃beas tẽporalem
leticiã: ꝑquã sine dubio conseque¬
ris et̾nam. Uale in dño ⁊ ora ꝓme.¬

Expanded text:
 confitebor illi: salutare vultus mei, et Deus meus . Geminum divini muneris probatur indicium, cum tibi et terrena reddentur, et donabuntur coelestia. Deus enim beneficium suum ad hoc extremitatibus protrahit, ut non sit nobis vile quod praestat. Vide ne turberis in hoc quod pie viventi tibi inferantur adversa. Non enim deciperis, sed probaris. Non est tuta defensio quam per hominem putas posse constarponit in Deo . Cave fortiter, vigilanter, strenue universa peccata, et a Deo solo quaere solatium, cujus jussa conservas. Cito enim ad te placidum tempus convertetur, et quasi post noctis tenebras floridum dies lumen aspicies; atque post glaciale frigus hyemis transeuntis, aurea tibi tempora et serenamore affliguntur, praebeas temporalem laetitiam, per quam sine dubio consequeris aeternam. Vale in Domino, e
Abbreviated transcription (Latin):
ussitq ereo loco altare quod ibi
fuerat submoueri. atq ita ppłm
suꝑsticionis illius absoluit errore
Accidit aut̃ insequẽti temꝑe dum
iter ageret. ut gentilis ciuusdam
corpus cũ ad sepulchrũ suꝑsticioso

Expanded text:
iussitque ex eo loco altare, quod ibi iussitque ex eo loco altare, quod ibi fuerat, submoueri, adque ita populum superstitionis illius absoluit errore. Accidit autem insequenti tempore, dum iter ageret, ut gentilis cuiusdam corpus, quod ad sepulchrum cum superstitioso
Abbreviated transcription (Latin):
erant p̾sbiteris. uł clericis. fla¬
gitabat nom̃ sibi mr̃is ⁊ tẽpora
passioms ostendi. Grandi se scru¬
pulo ꝑmoueri. quod nichil cer¬
ti constans ibi maioꝵ memoria
tradidisset. Cum aliquandui gͦ
aloco illo se abstimuisset. nec de¬
rogãs religiomi quia incertus erat.
Nec auctoritatem suã uulgo accom¬
modãs. ne suꝑ sticio conualescẽt.
quodã die paucis sibi adhibitis
frĩb ad locũ ꝑgit. Dehine supra
sepulchrũ ipsum adstans. orauit
ad dñm. ut quis eẽt aut cinius miti
sepultus ostenderet. Tunc conu̾suꝰ
ad leuã. uidit ꝓpe adsistere umbrã
sordidã trucem. Imꝑat nom̃. meri¬
tumq ut loqueretur. Nom̃ dicit.
decrimine conficetur. latronẽ se
fuisse. obscelera ꝑcussũ. uulgi erro¬
re celebratum. sͥ nichil cũ marti¬
rib eẽ cõmune. cum illos gła sẽ
pena retineret. Mirũ in modum
uocẽ loquẽtis qͥ aderant audiebãt.
ꝑsonã tam̃ nõ uidebant. ⁊ unc
martinꝰ quid indisset exposuit.

Expanded text:
erant, presbyteris uel clericis flagitabat nomen sibi martyris, tempus passionis ostendi: grandi se scrupulo permoueri, quod nihil certi constans sibi maiorum memoria tradidisset. cum aliquandiu ergo a loco illo se abstinuisset, nec derogans religioni, quia incertus erat, nec auctoritatem suam uulgo adcommodans, ne superstitio conualesceret, quodam die paucis secum adhibitis fratribus ad locum pergit. dehinc super sepulchrum ipsum adstans orauit ad Dominum, ut quis esset uel cuius meriti esset sepultus ostenderet. tum conuersus ad laeuam uidet prope adsistere umbram sordidam, trucem: imperat nomen meritumque loqueretur. nomen edicit, de crimine confitetur: latronem se fuisse, ob scelera percussum, uulgi errore celebratum: sibi nihil cum martyribus esse commune, cum illos gloria, se poena retineret. mirum in modum uocem loquentis qui aderant audiebant, personam tamen non uidebant. tum Martinus quid uidisset exposuit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferimus adulationem:⁊ uendi¬
mus ueritatẽ: non tim̃tes illud
quod t̾ribiliter scriptum ẽ. Si nõ
annuntiaueris iniquo iniqͥtatẽ
suam: sanguinẽ eius de manu

Expanded text:
ferimus adulationem, et vendimus veritatem, non timentes illud quod terribiliter scriptum est, Si non annuntiaveris iniquo iniquitatem suam, sanguinem ejus de manu
Abbreviated transcription (Latin):
factũ abniumus: qͣm quã ꝓpter cau¬
telam salua fide piomagis desidio
opinari oporteat: qͣm inconsulde
definire quod sine ꝑiculo nescit᷑.
sumꝰ tantis ꝑloquamur ad exortati¬
onem ur̃am qualicũq sermone ad
edificationẽ ⁊ laudẽ nominis dei.
ut et religio conseruet᷑ ꝓ famulatu:
⁊ deuotio augeatur ꝓ affectu. Qm
hec ẽ uirgo sola que int̾emit uni¬
post dm̃ que nos confirmet in om̃i
ueritate. suisq comm̃det meritis:
ut ⁊ ipsi digni inueniamur in eiꝰ
laudibꝰ. Quod si querit᷑ post ascensi¬
onem dñi quid egerit. unum ꝓ
certo ẽ quia uirgo sc̃a corpore ac

Expanded text:
factum abnuimus, quamquam propter cautelam salva fide pio magis desiderio opinari oporteat, quam inconsulte definire, quod sine periculo nescitur. sumus, tantisper loquamur ad exhortationem vestram qualicumque sermone, ad aedificationem et laudem nominis Dei: ut et religio conservetur pro famulatu, et devotio augeatur pro affectu: quoniam haec est Virgo, quae sola interemit uninos confirmet in omni veritate, suisque commendet meritis, et ipsi digni inveniamur in ejus laudibus. Quod si quaeritur post ascensionem Domini quid egerit, unum pro certo est, quia Virgo sancta corpore ac
Abbreviated transcription (Latin):
ẽet abeodem diuinitus declarat᷑
tecum: bñdicta tum mulieribus.
Talibus namq decebat uirginẽ
ginẽ mittitur quia semꝑ ẽ angłis
cognata uirginitas. Profecto in
carne p̃ter carnem uiuere: nõ der¬
rena uita ẽ s cęlestis. Unde in car¬
ne angłicam głam acquirere. ma
pris ẽ meriti quam hab̾e. Esse enĩ
angłm felicitatis ẽ: ẽẽ uͦ uirginem
uirtutis: dum hoc optinere uirib¬
homo nititur cum gr̃a: qd̾ habet
uł ẽe uirginem. uel angłm. diuini
muneris ẽ officium ñ humanũ.
aue inquit gr̃a plena. Et bene ple¬
na. quia cet̾is scĩs ꝑ partes p̃statur.
marie uͦ simul se tota infudit ple¬
nitudo gr̃e. hoc quippe ẽ qd̾ dauid
canit. Descendet sicut pluuia in
uellus. Uellus itaq cum sit de cor¬
pore. nescit corporis passionem.
Sic et uirginitas cum sit in carne:
uicia carnis nescit. Cȩlestis plane
ẏmber in uirgineum uellꝰ placi¬
do se infudit elapsu. ⁊ tota diui¬
nitatis unda se contulit in carnẽ.

Expanded text:
et, ab eodem divinitus declaratur, tecum: benedicta tu in mulieribus. Talibus namque decebat Virginem ginem Mariam mittitur: quia semper angelis cognata virginitas. Profecto in carne, praeter carnem vivere, non terrena vita est, sed coelestis: Unde in carne angelicam vitamjus est meritum, quam habere. Esse enim angelum felicitatis est, esse vero virginem virtutis: dum hoc obtinere viribus nititur cum gratia, quod habet et esse virginem vel angelum, divini muneris est officium, non humani. Ave, inquit, gratia plena. Et bene plena, quia caeteris per partes praestatur, Mariae vero simul se tota infudit plenitudo gratiae. Hoc quippe est quod David canit, Descendit sicut pluvia in vellus . Vellus itaque cum sit de corpore, nescit corporis passionem; sic et sancta virginitas cum sit in carne, vitia carnis nescit. Coelestis plane imber in virgineum vellus placido se infudit illapsu, et tota divinitatis unda se contulit in carne,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑducat. Factum ẽ ut suggesserat an¬
tistes. Nocte uͦ constituti ieiunii sup¬
prema adest angl̃s dñi michael ep̃osi
dedicare basilicam: Ipse enim qͥ condi
dit. etiam dedicauit. Uos tantum in¬
trate: ⁊ me assistente patrono p̃cibus
locum frequentate. Et te qͥdem cras
ibi missam celebrante: ppłs iuxta mo¬
rem cõmunicet. incũ aut̃ erit ostẽdẽ.
quomͦ ꝑmemet ipsũ locũ consecraue

Expanded text:
perducat'. Factumque est ut suggesserat anperducat'. Factumque est ut suggesserat antistes. Nocte vero instituti ieiunii supprema angelus Domini Michael episcopdedicare bdi etiam dedicavi: vos tantum intrate, et me assistente patrono, precibus locum frequentate; et te quidem cras ibi missam celebrante, populus juxta morem communicet: meum autem erit ostendere quomodo per memetipsum locum consecrave
Abbreviated transcription (Latin):
re ẽ impositũ: iplaq eccła obsigna ues¬
tigiorum appodanea ẽ uocata. Multa
de loco agerent. et si intrare uł dedica¬
ne facta ad meridiẽ loci illiuis beati pe¬
tri apłorum principis nomine condũt
eccłam.⁊ dedicant. In qua etiam beatȩ
semꝑ uirginis marie. scĩq baptiste io¬
hannis altaria statiuint. Tandem an¬
tistes salubri reꝑto consilio. romanum
pontificẽ quid de his agendum sit. ꝑ
nuntios sciscitatur. Q stans tunc foriᷤ
in monte sirapti. qͥ tricesimo fere mili¬
incole sc̃i siluri cognomine uocant. eo
quod ⁊ ipse ibi quonda exulans. ꝓfidei
remittit. Si hominis ẽ illam dedicare
basilicã: hoc maxime die qͦ uictoria da¬
ta ẽ fieri oportet. Sinautẽ alias sc̃o
ꝓuisori loci placuerit: codem p̃cipue
die illius in hoc uoluntas ẽ querenda.
hoc quoq tp̃r imminente. agamꝰ am¬
que ꝑsummũ suȩ sedis ministrũ con¬
ferre dignatus ẽ: ad certũ usq locum

Expanded text:
re impositum, ipsa ecclesia ob signa vesre impositum, ipsa ecclesia ob signa vestigiorum Appodonia est vocata. Multa de loco agerent, utrum intrare et dedicane facta, ad meridiem loci illius beati Petri apostolorum principis nomine condunt ecclesiam et dedicant. In qua etiam beatae semper virginis Mariae, sanctique Baptistae Joannis altaria statuunt. Tandem antistites salubri reperto consilio Romanum episcopum quid de his agendum sit per nuntios sciscitantur, qui tunc forte in monte Soracti quinquagesimo fere milliincolae sancti Sylvestri cognomine vocant, eo quod ipse ibi quondam exsul orans pro fidei remittit: Si hominis est, dilectissimi, illam dedicare basilicam, hoc maxime die quo victoria data est fieri oportet. Sin autem alias sancto provisori loci placuerit, eodem praecipue die illius in hoc voluntas est requirenda. Hoc ergo tempore imminente, agamquae per summum suae sedis ministrum conferre dignatus est, ad certum usque finem
Abbreviated transcription (Latin):
tis cacumen obduxit. Impleta ꝓpħia
que dñm laudans ait. Qͥ facit angłos
suos sp̃s. ⁊ ministros suos flãmã ignis.
Fugunt pagani partim ferro hostiũ.
partim igniferis impulsi sagitis.⁊ ad
ncapolim usq sequentibꝰ atq extrema
queq cedentibꝰ aduersariis: in eandẽ
tandẽ suam urbẽ moribundi subin¬
trant. Qͥ aut̃ euaserunt ꝑicł̃m comꝑ¬
ti sunt quod angłs dei in adiutorium
uenerit. xp̃ianis. Ham ⁊ sex centos fer¬
me suors fulimne uidebant int̾emptoᷤ
regi regum xp̃o continuo colla submit¬
tentes. armis induunt᷑ fidei. Cumꝙ
domũ regressi uictores. uota dno gr̃a¬
rum ad templũ referrent archangłi:
uident mane uxta ianuã septemtri¬
onalẽ qͣm p̃cuxi instar posterulȩ pusille
quasi hominis uestigia artius marmori
impͥssa: agnoscuntq beatũ michaelem
hoc p̾sentie sue signũ uoluisse monstra¬
re. Ubi postea culmen appositũ. ⁊ alta¬

Expanded text:
tis cacumen obduxit, impleta prophetia tis cacumen obduxit, impleta prophetia quae Dominum laudans ait: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos flammam ignis . Fugiunt pagani, partim ferro hostium, partim igniferis impulsi sagittis, ad Neapolim usque sequentibus, atque extrema quaeque caedentibus adversariis, moenia tandem suae urbis moribundi subintrant. Qui autem evasere periculum, comperto quod angelus Dei in adjutorium venerit Christianis, nam et sexcentos ferme suorum fulmine videbant interemptos, Regi regum Christo continuo colla submittentes, armis induuntur fidei. Cumque domum reversi victores, vota Domino gratiarum ad templum referrent archangeli, vident mane juxta januam septentrionalem quam praedixi instar posterulae pusillae quasi hominis vestigia marmori arctius impressa, agnoscunt beatum Michaelem hoc praesentiae suae signum voluisse monstrare. Ubi postea culmen appositum et alta
Abbreviated transcription (Latin):
una australis que maior erat. aliqͦt
gradibꝰ in occasum uergentibꝰ adiri
pot̾at. S ultra incriptam intrare ñ¬
ausi sunt. p̃foribꝰ cotidie orationi uaca¬
bant. Inter hec uͦ neapolitani paga¬
nis adhuc suis ritibꝰ oberrantes: sipõ¬
tinos ac beneuentanos qͥcentũ quin¬
quaginta milibꝰ ferme a siponto dis¬
tant. bello lacessere temptant. Qui
antistitis sui monitis edocti. triduo pe¬
tunt inducias. ut tridͥuano ieiunio
liceret. quasi fidelẽ patronũ sc̃i mi¬
chaelis implorare p̃sidium. Qͦ tp̃r
pagani ludis scenicis falsoꝵ inuitãt
auxilia deors: ecce autẽ nocte ipsa
que belli p̃cedebat diem: ad ẽ in uisio¬
ne sc̃s michael antistiti. Preces dixit
exauditas. uictoriã spopondit af futu¬
ram. ⁊ quarta diei hora bello p̾monet
hostibꝰ occurrendũ. Leti gͦ mane. et de
angłica certi uictoria. dominico refec¬
in primo belli apparatu. garganus im¬
menso tremore concutit᷑. F ulgura cre¬
bra uolant. ⁊ caligo tenebrosa totũ mon¬

Expanded text:
um australis, quae et major erat, aliquot gradibus in occasum vergentibus, adiri poterat, sed nec ultra cryptam intrare ausi, prae foribus quotidie orationi vacabant. Inter haec Neapolitani paganis adhuc ritibus aberrantes, Sepontinos et Beneventanos, qui centum quinquaginta milliaribus a Seponto distant, bello lacessere tentant. Qui antistitis sui monitis edocti, tridui petunt inducias, ut triduano jejunio liceret quasi fidele patrocinium sancti Michaelis implorare et praesidium. Quo tempore, pagani ludis scenicis falsorum invitant auxilia deorum. Ecce autem nocte ipsa quae belli antecedebat diem, adest in visione sanctus Michael antistiti, preces dixit exauditas, victoriam spopondit adfuturam, et quarta diei hora bello praemonet hostibus occurrendum. Laeti ergo facti, et de angelica certi victoria, Domini coacin primo belli apparatu Garganus immenso tremore concutitur, fulgura crebra volant, et caligo tenebrosa totum mon
Abbreviated transcription (Latin):
lum sagitta tossicata. que uelut uẽti
flamine retorta. eum a qͦ iactata ẽ
mox reuersa ꝑcussit. Turbati ciuies
et stupefacti qualiter res fuerit effec¬
ta: ñ enim acced̾e ꝓpius audebant: cõ¬
suluerunt ep̃m. quid facto opus sit.
Qͥ indicto ieiunio triduano. a deo
alloquit᷑ dicens. Iam bene fecisti. quod
homines latebat a dõ querendũ mis¬
t̾ium: causã uidelicet hominis suo
telo ꝑcussi. Sciatis hoc mea gestum
uoluntate. Ego enim sũ michael ar¬
changłs. qͥ in conspectu dm̃i semꝑ as¬
sisto. Locumq hunc int̾ris incolere.
tutũq seruare instituens. hoc uolui
ipsiusq loci ẽe me inspectorẽ atq cu¬
toddem. his reuelationibꝰ comꝑtis: cõ¬
suctudmẽ fecerunt ciues. hic dñm¬

Expanded text:
lum sagitta toxicata. Quae velud venti lum sagitta toxicata. Quae velud venti flamine retorta, eum a quo iecta est mox reversa percussit. Turbati cives et stupefacti, qualiter res fieret effecta – non enim accedere propius audebant –, consulunt episcopum, quid facto opus esset. Qui, indicto ieiunio triduano, a Deo alloquitur, dicens: 'Iam bene fehomines latebat, a Deo quaerendo mysterium, causam videlicet hominis suo telo percussi. Sciatis hoc mea gestum voluntate. Ego enim sum Michael archangelus, qui in conspectu Domini semper assisto, locumque hunc in terris incolere, tutumque servare instituens, hoc volui ipsius quoque loci me esse inspectorem atque custodem. Hac revelatione comperta, consuetudinem fecerunt ci
Abbreviated transcription (Latin):
m̃data signorũ. Uilifacta scemate:
s celesti ẽ p̃dita uirtute: ut pote qͣm
fragilitatis humane memor archan¬
głs eçelo aduemiens ad ꝓmerendam
ibi mortalibꝰ suꝑnors societatẽ. ꝓpria¬
sibi manu condere ẽ dignatus. Uertice
siqͥdem montis excelsi posita. de corꝑe¬
ciꝰdem saxeo speluncȩ iustar p̃cauata
ostenditur. Est enm locus ma pulie
finibꝰ ubi inter sinũ adriaticũ:⁊ mon¬
tem garganũ ciuitas sipontus sita ẽ.
talibus hoc m cognitã. libellus in cadẽ
eccła positus indicat. Erat in cadem
ganus. qͥ exeuentu suo monti uoca¬
bulum indidit. huiꝰ dum peculia qͦ¬
rum infinita multitudine pollebat.
passim ꝑ deuexi montis latera pasceren¬
tur. contigit taurũ armenti gregis
solitum: ⁊ adextremũ redcuntibꝰ pecu¬
liis domũ. ñ ec̃ regressum. Quẽ añs
queq requirens: inuenit cum tandẽ
in uertice montis foribꝰ cuidam assistẽ
spelunce. Itaq ꝑmotus cur soluaguˢ
inced̾et. solito arrepto arcu appetit il¬

Expanded text:
data signorum, vili facta scaematę, sed caelesti predita virtute, utpute quam fragilitatis humanae memor archangelus ę celo veniens, ad promerendam ibi mortalibus supernorum sociaetatem, propria manu condere dignatus est. Vertice siqejusdem saxi speluncae instar praecavata ostenditur. Est autem locus in Apuliae finibus, ubi inter sinum Adriaticum et montem Garganum civitas Sepontus posita estalibus hoc modo cognitam, libellus in eadem ecclesia positus indicat. Erat in ea civmine, qui ex eventu suo monti vocabulum indidit. Hujus dum pecora, quorum infinita multitudine pollebat, passim per devexi montis latera pascerentur, contigit taurum armenti communisolitum, ad extremum redeuntibus pecoribus domum non esse reversum. Quem dominus quaeque requirens, invenit tandem in vertice montis foribus cuiusdam adsistere speluncae, iraque permotus, cur solivagus incederet, arrepto arcu appetit il
Abbreviated transcription (Latin):
et nouem ordinib angłoꝵ uolumen.
Unum qͦd audiuimꝰ constantinopolita¬
nis scrinis retinet᷑. Hunc etiã scm̃ ui
rum beatꝰ gregoriꝰ in omeliis suis uerũ
et antiquũ patrem omni cũ ueneratio¬
ne collaudat. Qualit aut̃ sub domicia¬
no xp̃ianoꝵ ꝑsecutore ꝑ martirii glam
transiuit ad suꝑos. passionis rei geste uo¬
bis uolum̃ innotuit. Nlos aut̃ ex inge¬
nii imbecillitate. et segni scientie. non
tam temere quã felici p̃sumptione ab
amore et reuerentia scĩssimi dñi et pa-¬
troni nr̃i. ur̃e ħaritati ob edificationis
gr̃am breuit̾ qͦd innotiumꝰ. scientes hoc
quia siqͥd uob aliqͥd seruitutis impendi¬
pere et ipsum p̃cium reor. ut inter

Expanded text:
et novem Ordinibus angelorum; et novem Ordinibus angelorum; unum qui, ut audivimus, Constantinopolitanis scriniis retinetur. Hunc etiam sanctum virum beatus Gregorius in homiliis suis verum et antiquum Patrem omni cum veneratione collaudat. X. Qualiter autem sub Domitiano Christianorum persecutore per martyrii gloriam transivit ad superos, passionis ejus vobis lumen innotuit. Nos autem ex ingenii imbecillitate et segni scientia, non tam temere quam felici praesumptione, ob amorem et reverentiam sanctissimi Domini et patroni nostri vestrae charitati ob aedificationis gratiam breviter hoc innotuimus, scientes hoc quia si quid vobis servitutis impendiOperae pretium et hoc reor, ut inter
Abbreviated transcription (Latin):
Qui de thessalonica reuertens. ad uiam
salutis maximã partem ꝓuincie et ciui¬
tatis illiꝰ conũtit ad fidem. Hunc etiam
beatissimũ uirũ scĩ sp̃s ardore succensũ.
cũ in cruce mundi dñs uideoꝵ manib:
penderet affixus. et sol sui dñi mortẽ ex¬
pauescens. lucis suȩ radios in tetrȩ noc¬
tis mutaret horrorem. et mundi clima¬
ta tenebrarũ nocte texisset. dixisse fertur.
Hec nox quȩ nr̃is oculis noua descendis¬
se miram. totiꝰ mundi salutẽ aduenisse
monstrauit. O uere sc̃m uatẽ. o uere di¬
uina luce ꝑfusum qͥ sic erat beata iam
sorte p̃electus. ut qui necdũ sacro fonte
erat renatus. paganis adhuc uscerib
tanti ualeret mysterii refrenator. Nã
cũ tot donoꝵ gr̃a p̃polleret in doctrine
eloquentia.⁊ scripturarum florib ꝑ oĩa
fulsit. Greci nempe eũ tres libros miri¬
ficos scripsisse referunt. Unum qͥ dicit᷑
antihereseoᷤᷤ. hoc ẽ contͣ omnes hereses
uolum̃. Unum de contemptu mundi.

Expanded text:
Qui de Thessalonica convertens plures ad viam salutis, maximam partem illius provinciae convertit ad fidem. IX. Hunc etiam beatissimum virum sancti Spiritus ardore succensum, cum in cruce mundi Dominus Judaeorum manibus penderet affixus, et sol sui Domini mortem expavescens, lucis suae radios in tetrae noctis mutaret horrorem, et mundi climata tenebrarum nocte texisset, dixisse ferunt: Haec nox, quam nostris oculis novam descendisse miramur, totius mundi salutem advenisse monstravit. O vere sanctum vatem! o vere divina perfusum luce, qui sic erat beata jam sorte praeelectus, ut qui necdum sacro erat fonte renatus, paganus adhuc membris, tanti valeret mysterii esse relator. Nam cum tot donorum gratia praepolleret, in doctrinae eloquentia, et scripturarum floribus per omnia fulsit. Graeci nempe eum tres libros mirificos scripsisse referunt. Unum qui dicitur Antihaereseos, hoc est, contra omnes haereses volumen; unum de Contemptu mundi
Abbreviated transcription (Latin):
foueret: quam sc̃õ dissimulabat
gaudio quod dolebat. Siquidẽ et¬
si fides flere ꝓhiberet gemitum ex
torqueret affectus. Et enim tam erat
scã deillius gła exultatio. quã pia
demorte confusio. Igno̾ceres fienti
b gratulareris gaudentib. quia pi¬
um ẽ gaudere martino. et pium ẽ
fiere martinum: dum unusquis¬
q et sibi p̃stat ut doleat. et illi deb¬
ut gaudeat. Igitur beati iuri corpꝰ
usq ad locũ sepuleri ymnis cano¬
ra celestib turba ꝓsequitur. Conpa¬
retur si placet secularis illa pom¬
pa nõ dicã fimeris. sed tͥumphi. qd
simile martimi ȩxequiis conferet᷑:
Ducant illi p̃currib sius uinctos pꝰ
terga captiuos: martimi corpus
hi qui mundũ dicto illiꝰ uicerant
ꝓsecũtur. Illos confiisis plausib
ppłoꝵ honoret uere insania: mar¬
tino diuinis plauditur psalmis.
martinus ymnis celestib hono¬
ratur. Illi post triumphos suos in
tartara seua trudentur: martinus

Expanded text:
pudore, quam sancto dissimulabat gaudio quod dolebat! siquidem fides flere prohiberet: gemitum tamen extorquebat adfectus. etenim tam erat sancta de illius gloria exultatio quam pia de morte tristitia. ignosceres flentibus, congratularere gaudentibus, dumere gaudentibus, dum unusquisque et sibi praestat ut doleat, et illi ut gaudeat. haec igitur beati uiri corpus usque ad locum sepulchri hymnis canora caelestibus turba prosequitur. conparetur, si placet, saecularis illa pompa non dicam funeris, sed triumphi: quid simile Martini exequiis aestimabitur? ducant illi prae curribus suis uinctos post terga captiuos: Martini corpus ii, qui mundum ductu illius uicerant, prosequuntur. illos confusis plausibus populorum honoret insania: Martino diuinis plauditur psalmis, Martinus hymnis caelestibus honoratur. illi post triumphos suos in tartara saeua trudentur: Martinus
Abbreviated transcription (Latin):
uã in tius hodie laudibꝰ congregatã.
tuo uexillo signatã. hoc cum dixisset:
p̃ciosissimã partẽ ligni qͣm secum de¬
tulerat. loco suo restituit. Tunc reno¬
uante dõ antiqua miracła: die eodẽ
mortuus unꝰ recepit ꝓpriã uitam. pa¬
ralici quatuor ad epti sunt sanitatem
amissam. lepsi decẽ cutem receꝑunt
mundã. Quindecĩ quoq ceci lumenre¬
stituti. plurimi qͦq a demonibꝰ erepti.
multiq alii sunt a uariis infirmita¬

Expanded text:
e laudibus congregatam, et tuo vexillo signatam. Haec cum dixisset, pretiosissimam partem ligni, quam secum detulerat, loco suo restituit. Tunc renovante Domino antiqua miracula, die eodem mortuus unus recepit propriam vitam; paralytici quatuor adepti sunt sanitatem amissam; leprosi decem cutem receperunt mundam; quindecim quoque caeci luci sunt restituti; plurimi quoque a daemonibus erepti, multique a variis sunt infirmita
Abbreviated transcription (Latin):
tuta. Tunc imꝑator oratione facta:
offerens dõ multa donaria: p̃cipiens¬
eccłas di reparari fecit exregus sump¬
tibus rediens priuilegia auctoritate
ꝓpria: restituens captiuos in ꝓpria.
donans oportuna p̃sidia. constantmo¬
culors plurima increm̃ta. aonante

Expanded text:
ti. Tunc imperator, oratione peracta, offerens multa donaria, ecclesias reparare fecit suis sumptibus, reddens privilegia auctoritate prolata, restituens captivos in propria, dans opportuna praesidia; Constantinoculorum plurima incrementa, donante
Abbreviated transcription (Latin):
Iempore illo postquam
constantino augusto cõ¬
tra maxentiũ tyrannũ
ꝓꝑanti ad bellum signũ
scȩ crucis celitus fuisset
ostensum: ⁊ ipso felicit᷑
optinente triumphũ abhelena iam dic¬
ti principis matre sc̃a crux fuisset in¬
compos uoti effecta. ita salutare lignũ
fecit sccari ꝑmediũ. ut ⁊ crucem constã
consilio. ut ubi fuerat m̃bris dñicis ap¬
tata supplicio. ibidem glificata uenera¬
retur a ppło. Multors itaq tempors
labente curriculo. cum exigente mole
yeccaminum flagellari ꝑmitt̃et dñs¬
ppłm. xpianum ꝑscuiciã paganors:
cosaroe qͥdam ꝓphonus ⁊ impiꝰ regnũ ẽ
adeptus ꝑsarum. Qͥ in tantã ꝓrumꝑe
ẽ ausus ꝓtuiam: ut ab incolis uicina¬
rum gentiũ quas impetu uastans bar¬
barico suo nefindo subiugarat dñio:
ei habundauit ad sue dampnationis
int̾itum: uerũ etiam syriã ⁊ palesti¬
extra infr̃aq limitancũ glomeraban

Expanded text:
empore illo postquam, Constantino Augusto contra Maxentium tyrannum properante ad bellum, signum sanctae crucis coelitus fuisset ostensum, et ipso feliciter obtinente triumphum, ab Helena jam dicti principis matre sancta crux fuisset invoti compos effecta, ita salutare lignum fecit secare per medium, ut et crucem Constant scilicet ut ubi fuerat membris Dominicis aptata supplicio, ibidem glorifica veneraretur a populo. Multorum itaque temporum labente curriculo, cum, exigente mole peccatorum hominum, flagellari permitteret D paganorum, Chosroe quidam profanus et impius regnum est adeptus Persarum, qui in tantam prorumpere est ausus proterviam, ut ab incolis vicinarum gentium, quos impetu vastans barbarico suo nefando subjugaret dominioei abundavit ad suae damnationis interitum, verum etiam Syriam et Palaestiextra et infra
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ in p̃dam sui exercitus deputauit:
ad restaurationẽ eccłarum quas tyran¬
impius chosdroe asportauerat ihero¬
solimã detulit. Gaudentes aut̃ ppłi
cum ramis palmarũ ⁊ cereis ⁊ lampa¬
dibꝰ ⁊ diuersis głe apparatibꝰ. cum hym¬
nis ⁊ canticis ei obuiam exierunt et

Expanded text:
illius in praedam sui exercitus deputavit, illius in praedam sui exercitus deputavit, ad restaurationem ecclesiarum, quas tyranimpius asportaverat, Hierosolymam detulit; gaudentes omnes populi cum ramis palmarum, cereis et lampadibus vel diverso gloriae apparatu, cum hymnis et can