comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
catur incorpus proprium peccat: quiatunc fi& propri e & familiariter ser¬
uum corpori hominis fornicantis intempore maxime ipsius nequissime
operationis: intantum ut ipse a postolus inculcatius uolens commendare cauen¬
dum hominibus hoc malum dixerit : Tollens ergo membra xp̃i faciam noe micitis :¬
merelricis
& exsecrans ac detestans responderit ab sit. Annescitis inquit qm̃ qui adher& me¬
retriciunum corpus ẽ : Erunt enim inquit duo incarne una: Numquid hoc posset
dicidealiis atq aliis quibusq facinoribus hominum: liberum ẽ enim animo in alus qui¬
busꝗsceleribus & unum aliquid eorum operari & eo ipsotempore alibi cogitatione
distendi : Quod in fornicationes ipso opere ac tempore non lic& animo adtlud
aliquid cogitandum liberum ẽẽ: sic enim totus homo absorb&ur ab ipso & in ipso
corpore utiam dici non possit ipse animus suus eẽ : sed simultotus homo dici possit¬

Expanded text:
catur, in corpus proprium peccat, quia tunc fiet proprie et familiariter sercatur, in corpus proprium peccat, quia tunc fiet proprie et familiariter seruum corporis cor hominis fornicantis in tempore maxime ipsius nequissimae operationis, in tantum, ut ipse apostolus inculcatius uolens commendare canendum hominibus hoc malum dixerit: tollens ergo membra Christi faciam membra meretricis? et execrans ac detestans responderit: absit. an nescitis, inquit, quoniam qui adhaeret meretrici unum corpus est? erunt enim, inquit,. duo in carne una. numquid hoc posset dici de aliis atque aliis quibusque facinoribus hominum? liberum est enim animo humano in aliis quibusque sceleribus et unum aliquid eorum operari et eo ipso tempore alibi cogitatione distendi, quod in fornicationis ipso opere ac tempore non licet animo, ad aliquid aliud cogitandum liberum esse. sic enim totus homo absorbetur ab ipso et in ipso corpore, ut iam dici non possit ipse animus suus esse, sed simul totus homo dici possit
Abbreviated transcription (Latin):
so quam sit ista questio quem dñs piȩ intentioni nrae sialiquantulum dignatus fuera
dilucescere atque reuelare poterimus aliquid rationabiliter dicere. Videlur enim
beatus apłs inquo loquebatur xp̃s aut exagerare uoluisse fornicationis malum̃ suꝑ
c&era om̃a peccata quaȩ &si percorpus committantur. Non ta men animum
humanum concupiscentiae carnali ita efficiuns obstrictũ & obnoxium: quem ad¬
modum in solo opere fornicationis corpor is commiscere facit animum uis in¬
gens libidinis camipse corpate mima cum ipse quodammodo ad glutiari & de¬
uinctum ee in tantum ut nihil aliud ipso momento & experi mento huius ta
magni flagiti cogitare homini liceat aut intendere. nisi quod sibim& addicit
mentemque captiuam subdit ipsa submersio & quod ammodo ab sorbitio libidinis
& concupiscentia carnalis : Vt hoc ee uideatur ut dictum ẽ: Qui autem forni¬

Expanded text:
so, quam sit ista quaestio; quam dominus piae intentioni nostrae si aliquantulum dignatus fuerit so, quam sit ista quaestio; quam dominus piae intentioni nostrae si aliquantulum dignatus fuerit dilucescere atque reuelare, poterimus aliquid rationabiliter dicere. uidetur enim beatus apostolus, in quo loquebatur Christus, aut exaggerare uoluisse fornicationis malum super cetera omnia peccata, quae etsi per corpus committantur, non tamen animum humanum concupiscentiae carnali ita efficiunt obstrictum et obnoxium, quemadmodum in solo opere fornicationis corporalis commisceri facit animum uis ingens libidinis cum ipso corpore et unum cum ipso quodam modo agglutinari uinctum esse in tantum, ut nihil aliud ipso momento et experimento huius tam magni flagitii cogitare homini liceat aut intendere, nisi quod sibimet addicit mentemque captiuam subdit ipsa submersio et quodam modo absorbitio libidinis et concupiscentia carnalis, ut hoc esse uideatur, ut dictum est: qui autem forni
Abbreviated transcription (Latin):
constitutus impius potuit dicere: N onẽ ds̃: uttaceam quod in alia epistola ipsedoc¬
tor gentium dicit : m anifesta autem sunt opera carnis. & exsequitur quae sur
fornicationes in munditiae. luxuriae. ueneficia in imicitiae. contentiones. Aemu¬
lationes animositates dissensiones. hereses inuidiae ebrietates & his similia quae
pdĩco uobis sicut pdixi q̃uitalia agunt regnudi non possidebunt : Num quid enim non
uidetur nolis extracorpus fieri ceste illa quaeibi interposuit aemilationes animo¬
sitates dissensiones inuidias bereses & ta menoperibus carnis ista attribuit doc¬
tor gentium in fide & ueritate.: Quidẽ ergo omnepeccatum quod cumque fecerit
homo extracorpus ẽ & unum tantum modo fornicationis peccatum nominans. ait
qui autem fornicatur in corpus proprium peccat: Appar& igitur cuiuis tardo &i obtun¬

Expanded text:
constitutus impius potuit dicere, Non est Deus. Ut taceam quod in alia Epistola ipse Docconstitutus impius potuit dicere, Non est Deus. Ut taceam quod in alia Epistola ipse Doctor Genfornicationes, immunditiae, luxuriae, ueneficia, inimicitiae, contentiones, aemulationes, animositates, dissensiones, haereses, inuidiae, ebrietates et his similia; quae praedico uobis, sicut praedixi, quia qui talia agunt regnum dei non possidebunt. numquid enim non uidetur nobis extra corpus fieri certe illa quae ibi interposuit, aemulationes, animositates, dissensiones, inuidias, haereses? et tamen operibus carnis ista tribuit doctor gentium in fide et ueritate. quid est ergo: \'omne peccatum, quodcumque fecerit homo, extra corpus est, et unum tantummodo fornicationis peccatum nominans ait: qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat? Apparet igitur cuiuis tardo et obtun
Abbreviated transcription (Latin):
pus generantur atque exerceantur ⁊ quid enim poterit necesse quis piam ilatrorera
memorata superius taceam fur uelebriosus uel maledicus uel rapax extra operatio¬
nem corporis huius d quãuis nec ipsa ido latria. reque ipsa auaritia praer serui¬
tium corporis potent adusum fructum que suum peruenire. Quid ẽ ergo omne
peccatum quod cumque fecerit homo extracorpus ẽ. quiautem fornucatur incuor¬
pus proprium peccat : primum quia in corpore isto homo constitutus: quic quid
solo tantõ animo poterit inique concupiscere: dici non potest extra corpus boc ho¬
minem facere : cum const& eum carnali sensu & carnali prudentia boc agere isto
adhuc circum septus incorpore: Nam & quodinpsalmo scriptum ẽ. Dixit impius¬
re illo loco ubiait: Om̃s stabimus ante tribunal xp̃i ut recipiat unus quis que scđm
eaquae percorpus gessit siue bonum siuemalum quia uidelic& non nisuncorpore

Expanded text:
pus generentur atque exerceantur? quipus generentur atque exerceantur? quimemorata superius taceam, fur, vel ebriosus, vel maledicus, vel rapax, extra operationem corporis hujus? quamvis nec ipsa idololatria, neque ipsa avaritia, praeter servitium corporis poterit ad usum fructumque suum pervenire. Quid est ergo, Omne peccatum quodcunque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat? Primum, quia in corpore isto homo constitutus, quidquid solo tantum animo poterit inique concupiscere, dici non potest extra corpus hoc hominem facere, cum constat eum carnali sensu et carnali prudentia hoc agere, isto adhuc circumseptum corpore. Nam et quod in psalmo scriptum ere, illo loco ubi ait, Omnes astabimus ante tribunal Christi, ut recipiat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, sive bonum, sive malum . Quia videlicet nonnisi in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
les. Neque masculorum concubitores. Neque fures. neque auari. neque
ebriosi. neque maledici. Neque rapaces regnum di possidebunt. Ista om̃a
facinora & flagitia : num quid non nisi per corpus fieri aut exerceri possunT
quis hoc sani capitis homo negauerit : totum quippe istum locum apostolus propt̃
ipsum corpus iamemptum magno idẽ xp̃i sanguine pretioso : teplũq
sp̃s sc̃ĩ factum adño ne talibus flagitus polluer&ur: sed potius in uiolatum tam¬
quam dĩ habitaculum seruar&ur. agebat & defendebat. Quare ergo subiun¬
ge uoluit hoc unde difficilis questio nascer&ur: Idest ut dicer& omne peccatũ
quod cumque fecerit bomo extra corpus est. qui autem fornicatur incorpus
proprium peceat : Cum siue ipsa forncatio. siue alia huus modi quȩ non nisi per
corpus fuint peccata turpitudinf & forncationi simillima nen rusl per ipsum cor¬

Expanded text:
les neque masculorum concubitores neque fures neque auari neque les neque masculorum concubitores neque fures neque auari neque ebriosi neque maledici neque rapaces regnum dei possidebunt, ista omnia facinora et flagitia numquid non nisi per corpus fieri aut exerceri possunt? quis hoc sani capitis homo negauerit? totum quippe istum locum apostolus propter ipsum corpus iam emtum magno, id est Christi sanguine pretioso, templumque spiritus sancti factum a deo, ne talibus flagitiis pollueretur, sed potius inuiolatum tamquam dei habitaculum seruaretur, agebat et defendebat. quare ergo subiungere uoluit hoc, unde difficilis quaestio nasceretur, id est ut diceret: omne peccatum, quodcumque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat, cum siue ipsa fornicatio siue alia huius modi quae non nisi per corpus fiunt peccata turpitudini et fornicationi simillima non nisi per ipsum cor
Abbreviated transcription (Latin):
tienim estis pretio magno glorificate & portate dm̃ incorpore ur̃o : Cum ergo
multa & horrenda in hoc capitulo prius enumerass& hominum peccata quibus
non dabitur regnum dĩ quȩ tamen non nisi percorpus perp&rari ab hominibus pos
sunt quod corpus utique iam fidelium templum eẽ dixit sp̃s scĩ quem habemus ado
ipsaque membra corporis nr̃i membra eẽ asserat xp̃i dequibus arguendo & quod¬
am modo interrogando ait : Tollens ergo membrã xp̃i faciem membra merelricis &
responderit que sibi absit : subiungat adhuc & dicat: nescitis qm̃ qui adher& mer& rici
unum corpus est : Erunt enim inquit duo incarne una. Qui autem adher&i dño unus
sp̃s ẽ & concludat. fugite fornicationem : sequitur tamen ipsedicit: omne pec¬
catum quod cumque fecerit homo extra corpusẽ. Qui autem formcatur incorpus
pro prium peccat: quasi uero illa quȩ denumerauit peccata dicens. Nolite erra¬
re neque fornicatores Neque idolis seruientes. Neque adulteri. Neque mol¬

Expanded text:
ti enim estis pretio magno. Glorificate et portate Deum in corpore vestro. Cum ergo multa et horrenda in hoc capitulo prius enumerasset hominum peccata, quibus non dabitur regnum Dei, quae tamen non nisi sunt — quod corpus utique iam fidelium templum esse dixit spiritus sancti, quem ha.bemus a deo, ipsaque membra corporis nostri membra esse asseuerat Christi, de quibus arguendo et quodam modo interrogando ait: tollens ergo membra Christi faciam membra meretricis? — responderitque sibi: absit, subiungat adhuc et dicat: nescitis, quoniam qui adhaeret meretrici, unum corpus est? erunt enim, inquit, duo in carne una; quconcludat, Fugite fornicationem: sequitur tamen ipse, et dicit, Omne peccatum, quodcumque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat. quasi uero illa quae dinumerauit peccata dicens: nolite errare; neque fornicatores neque idolis seruientes neque adulteri neque mol
Abbreviated transcription (Latin):
uaestio de epistola c orintłorum beati pauli apostoli. ubidicit omne peccatum
quod cum que fecerit homo extra corpus ẽ. Qui autem fornicatur incorpus pro¬
Aliquid in de probabiliter dici : Itaenim profunda est : Namcum superius in eadem
epistola apostolus dicer&: Nolite errare: neque fornicatores : Neque idolis serui¬
entes : Neque adulteri : Neque molles : Neque masculorum concubitores : Neque aua

Expanded text:
uaestio de Epistola Corinthiorum beati Pauli apostoli, ubi dicit, Omne peccatum quodcumque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus proaliquid inde probabiliter dici: ita enim profunda est. Nam cum superius in eadem Epistola Apostolus diceret, Nolite errare: neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque mol
Abbreviated transcription (Latin):
Quod meliussit ab homine quã auitio uinci& qđ carnales necessitudines non siN
carnalit̃ diligende sed cũ omnib: quos parit quisdiligit ꝓdesse ñ ponsit nisi con¬
iuncuorib ꝓdessemalit iniustussit ł x li eodem dereligione xp̃iunu
Quod lex dĩ quaedã disciplina sit quicesinossedesi denrntib geminũ ordi
se qui iub& cuius una pursuitae sit ultent eruditionis & inutntq paste ad¬
olescentib: dut p̃cepta. Ex libro deordine secundo:
Qđ umore sesequentib ds̃ uuctoritati suiũ sep templicit̃ muniuerit: & ponit qq¬
illud apostoli qͥa neq mors Neq uitiu& c&ent sepantre non possint a caritate dĩ :
& qđ su lubrime in eccłsi anttionẽ p̃cedat uuctoritas. Ex libro demorib: elsiȩ cathłicȩ :¬

Expanded text:
cripto. 22. Quod melius sit ab homine quam a uitio uinci; et quod carnales necessitudines non sint cripto. 22. Quod melius sit ab homine quam a uitio uinci; et quod carnales necessitudines non sint carnaliter diligendae, sed cum omnibus quos pariter quis diligit prodesse non possit, nisi coniunctioribus prodesse malit, iniustus sit. ei libro eodem de uera religione. 23. Quod dei lex alta quaedam disciplina sit, quae se nosse desiderantibus geminum ordinem sequi iubet, cuius una pars uitae sit, altera eruditionis; et in utraque parte adulescentibus dat praecepta. ex libro de ordine secundo. 24. Quod amore se sequentibus deus auctoritatis uiam septempliciter muniuerit; et exponit illud apostoli: quia neque mors neque uita et cetera separare nos possint a caritate dei; et quod saluberrime in ecclesia rationem praecedat auctoritas. ex libro de moribus ecclesiae catholica
Abbreviated transcription (Latin):
Quod testimonia quedum uenturum xp̃m preenuntia uerint quaedã
uenisse testa sint & eodem libro quasto lxuiiii.
Item de eodem suentintomediutoris & li de consensu euangelis tarũ pͥmo
Quid plato possit siuiuens int̃rogar&ur dexp̃iana religione responderequȩ in cõmi¬
tabili ueritati ide dõ inherere mentẽ doceat quȩ quã uariis morbis diuersa congruent
doctrinae medella succurren somnib: &iũ cõmunit̃ clumat. Nolite diliģere mundũ
& qualit ecclesi ugentib: her&icis & scis maticis atq iud ȩisutat᷑ & lib deuent religione:
Quũ conerue hominib: supientiudi xp̃s humanitate subuenorit qͥ natꝰ matrẽ quã
ad turbas loquens & ud aquum in uinũ uertendã neguuerit decruce cognitã
discipulo conmenduuerit: cuiꝰ totuuitudisciplinu morũ fuerit itiurt nullũ peccatum
amittut᷑ nisi dumaut apporunt᷑ quue tontepsit uut fugiunt̃ queille susti nure& demo
cauenda monstrata sunt & libro is̃.

Expanded text:
edam uenisse testarint. ex eodem libro IIII. 18. Item de eodem sacramento mediatoris. ex libro de consensu euangelistarum I. 19. Quid Plato posset si uiuens interrogaretur de christiana religione respondere, quae incommutabili ueritati, id est deo, inhaerere mentem doceat quaeque uariis morbis diuersa congruenter doctrinae medella succurrens omnibus etiam communiter clamat: nolite diligere mundum; et qualiter ecclesia gentibus, haereticis, schismaticis atque Iudaeis utatur. ex libro de uera religione. 20. Quam congrue hominibus sapientia dei Christus humanitate subuenerit, qui natus matrem, quam ad turbas loquens et ad aquam in uinum uertendam negauerit, de cruce cognitam discipulo commendarit; cuius tota uita disciplina morum fuerit, ita ut nullum peccatum admittatur, nisi dum aut appetuntur quae contemsit aut fugiuntur quae ille sustinuit; et de modcauenda monstrata sunt. ex libro sup
Abbreviated transcription (Latin):
ontnt eos quidicunt Num quid ibi fuit morses quando fecit ds̃ cuelũ & ternem ut cre¬
dutur es & libro deciuitatedĩ. xi. I .iIII.
đ culũniantes demunditemp̃r refelli possint demundi loco. Ex eode lib̵ .XiI deciuitãtdi I V
Contnt eos qͥ dicuN obhoc factum eẽ mundũ ut unimȩ quae prius peccauerent in eo in¬
cluderentur ubi & originem errasseprobat secundũ libi psiusqͥ appellant᷑ peri urthoa
uomdo uccipiendũ sit omnis creutunt. in gemescit & pusturit usq ud huc & illud in iob
natus peccutores ds non & uudit. Ex eodem lib̵ res ponsionis ud orosiũ prb .III.¬

Expanded text:
ontra eos qui dicunt: numquid ibi fuit Moyses, quando fecit deus caelum et terram, ut credatur ei. ex libro de ciuitate dei XI. XIIII. 29. Quod calumniantes de mundi tempore refelli possint de mundi loco. ex eodem libro XI. de ciuitate dei.Contra eos qui dicuncluderentur. ubi Origenem errasse probat ex libris ipsius, qui appellantur περὶ Ἀρχῶν. uomodo accipiendum sit: omnis creatura ingemescit et parturit usque adhuc; et illud in Iob:natus: peccatores deus 11 non exaudit. ex eodem libro responsionis ad Orosium pr
Abbreviated transcription (Latin):
Deqͥuinq corporis sensibus & libro confessionum: x
Item debisdem quinq sensib: oratio pulchit atq ꝓlixu & libro ss̃.
Item deeodem sucnemento & libro deciuitate. Nono:¬
Decuusis originalibus creaturtrum natuntlium quus mundo creator
in seruit &x eodem libro testio d& rinitate. I.UII.
Defacilitate ludificutionũ quib: homines inmundisp̃s fallunt ex eodem lib̵ .iiii.Ixi.
Defulsis & deceptoris purgationibus & eodem libro .iiii. i.xii.
Dehisqͥsibi purgationẽ deuistute ꝓ pria pollicent᷑ & eodem libro quasto . Ixu.

Expanded text:
De quinque corporis sensibus. ex libro confessionum X. 5. Item de isdem quinque sensibus oratio pulchra atque prolixa. ex libro Item de eodem sacramento. ex libro de ciuitate De causis originalibus creaturarum naturalium, quas mundo creator inseruit. ex eodem libro III. de trinitate. _12. De facilitate ludificationum, quibus homines immundi spiritus fallunt. ex eodem libro IIII. 15. De falsis et deceptoriis purgationibus. ex eodem libro IIII. 16. De his qui sibi pu
Abbreviated transcription (Latin):
Et hinciam reliquotem pore usq: ad tempus partus magnitudine augeatur: quadra¬
ginta ergo quinq: dies ad dito uno qđ significat sũmã quasi sex o nouẽ & duo decĩ & decem

Expanded text:
et hinc jam reliquo tempore, usque ad tempus partus, magnitudine augeatur. Quadraet hinc jam reliquo tempore, usque ad tempus partus, magnitudine augeatur. Quadraginta ergo quinque dies, addito uno, quod significat summam; quia sex, et novem, et duodecim, et decem
Abbreviated transcription (Latin):
innumeris ipsorũ trigubi scribunt deltauotantur in numeris ipsorũ quattuor &
sic ꝑ om̃s litteras numerorhabent: quod nos dicimus &istꝓdicunt mͦi xł significat: dicunt
enimmꝰ tes sera contaiamuidete istȩ litterȩ quẽ numerũ habeant : &ibunuenitis quadra¬
tem plũ corporeũ in desumsit non iniquitatẽ quȩ detemplo pellendaẽ : ipsam aut̃
Maria enĩde adã & dñicaro demaria iudei crucifixerunt & illere sus ataturus erat
ipsam carnem triduo quã illi incruce erant occisuri . Ili autem soluerunt templũ .Xy.
anis aedificatũ : &illetriduo resustitauit illud .x. sex nouem duodecim decẽ & octo hȩc in¬
dicitur autem conceptio humdsic ꝓcedereut primis sex diebus quasi lactis ha¬
beat similitudinem sequentib: nouem diebus conuertatur in sanguinem. De indeduo decĩ
dieb: solidet᷑ reliquis decẽ &octo firmeturusq: ad ꝑfecta liniamenta omniũ membrorũ

Expanded text:
in numeris ipsorum tria. ubi scribunt delta, uocatur in numeris ipsorum quattuor, et in numeris ipsorum tria. ubi scribunt delta, uocatur in numeris ipsorum quattuor, et sic per omnes litteras numeros habent. M quod nos dicimus et isti dicunt my, XL significat: dicunt enim my TeooaQaxovra. iam uidete, litterae quem numerum habent, et ibi inuenietis XLtemplum corporeum inde sumpsit, non iniquitatem, quae de templo pellenda est, ipsam autem Maria enim de Adam et domini caro de Maria — Iudaei crucifixerunt; et ille resuscitaturus erat ipsam carnem triduo, quam illi in cruce erant occisuri. illi soluerunt templum XLVI annis aedificatum, et ille triduo resuscitauit illud. HOC EX Dicitur autem conceptio humana sic procedere et perfici, ut primis sex diebus quasi lactis habeat similitudinem, sequentibus novem diebus, convertatur in sanguinem; deinde duodecim diebus solidetur: reliquis decem et octo, formetur usque ad perfecta lineamenta omnium membrorum;
Abbreviated transcription (Latin):
&erimipse adamqui ꝑtotũ orbemterrarũ ẽ audistir umhesternodie inquattu¬
orlit terisgrecis quatuor uerborũ grecorũ: sienĩ ista uerba quatuor scribas sub¬
inuicẽ idẽ nomina quã tuor pastiũ mundi orientis occidentis aqui lonis & meridian
quidẽ totus orbis ł indedicit dñs aquãtuoruentis colleetdrũ seelectos suos cũ uenerit
adiuditiũ Siei fatias istaquattuor nomina greca anathole qđ ẽ oriens drsis qđ esi
octidens arctos qđ est septentrio mesembria quodẽ meridies anathole drsirarctos¬
me sembria capita uerborũ adambabent : quo modo er goibi inuenimꝰ & quad raginta
see numerũ quia caroxp̃ideadã erat adliteras cũputant greciquod nos facimus
aliteram illilingua sua ponunt alfa & uota ł alfaunum ubi autemin numeris
scribunt b&a qđẽ .b. ipsorũuocant᷑ in numeris duouibi scribunt gamma uocantur

Expanded text:
interim ipse Adam quia per totum orbem terrarum est, audistis iam hesterno die in quattuinterim ipse Adam quia per totum orbem terrarum est, audistis iam hesterno die in quattuor litteris graecis quattuor uerborum graecorum. si enim ista uerba quattuor scribas subinuicem, id est nomina quattuor partium mundi, orientis, occidentis, aquilonis et meridiani, quod est totus orbis — unde dicit dominus a quattuor uentis collecturum se electos suos, cum uenerit ad iudicium — si ergo facias ista quattuor nomina graeca avaroXr;,quod est oriens, dvaig, quod est occidens, agxrog, quod est septemtrio, fxeorjfxjSQia, quodeorjppQia, capita uerborum Adam habent. quomodo ergo ibi inuenimus et quadraginta sex numerum? quia caro Christi de Adam erat. ad litteras computant Graeci. quod nos facimus A litteram, illi lingua sua ponunt alpha, et uocatur alpha unum. ubi autem in numeris scribunt beta, quod est B ipsorum, uocatur in numeris duo. ubi scribunt gamma, uocatur
Abbreviated transcription (Latin):
iaer̃ illi iude iquod signũ ostendis nobis quia hȩc facis & dñs soluite tẽplũ hoc & tribus diebus
citabo il lud qđsa crementũ iudȩi non intellegentes dixer̃: quadra ginta sexannis aedificatũ
est tẽ plũ hoc &tudi cis tribus diebus excitabo illud : & hoc exlibro a nonrmo .clii q̃ steonũ¬
causa loci p̃sentis cersimus sane non sal& monis fabricȩ em̃sa tẽpora iudȩi dixerunt
seiles drȩ cuine ꝑ ficeretur auicinis gentibus suerat inter dictũ caroerant carnalia
sapiebant ille loq batur spirita liter. Quis autem poss& in telle gere de quotẽ pl
dicebat : sed non multumquȩ rimus ꝑ euange listã nobis ape ruit. Dixit de quotẽ plo
dicer& soluite templum hoc & tribus diebus excitabo illud: qua draginta sexannis
ae dificatũ est tẽ plum & triduo ex citabis illud: Dicebat autẽ ait euan gelista
de templo corporisui: & manifes tum est occisum dnm pos iriduũre sur rexisse
quidergosibi uult nume rus.Xlui.

Expanded text:
ec facis? et dominus: soluite templum hoc, et tribus diebus excitabo illud. quod sacramentum Iudaei non intellegentes dixerunt: XLVI annis aedificatum est templum hoc, et tu dicis: tribus diebus excitabo illud? Sane non Salomonis fabricae emenus excitabo illud? Sane non Salomonis fabricae emensa tempora Iudaei dixerunt, sed Esdrae, cui ne perficeretur a uicinis gentibus fuerat interdictum. caro erant, carnsapiebant: ille vero loquebatur spiritualiter. Quis autem posset intelligere de quo templo dicebat? Sed non multum quaerimus; per Evangelistam nobis aperuit, dixit de quo templo diceret: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. Quadraginta et sex annis aedificatum est templum, et triduo suscitabis illud? Dicebat autem, ait Evangelista, de templo corporis sui. Et manifQuid ergo sibi uult numerus XLVI?
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ erat omnimodo in libero arbitriocũ in paradesonullus dolor denegate delecta¬
tioni uolustatibonȩ hominis resistebat sicut in unc uerbi gratiasiquis quã existat quẽnũ
prdib& ad sustalibertate maleu s usuenatꝰ suerit : Contra probibentis imperiũ paulatim sub¬
repens delectatio mortificat animã ut seabstinereuelit : siNe molestia & angore ñ poss
cumidante tota sanitate ñ ageret ergo aculeus mortis peccatũẽ qͥa pecato factaẽ delectato
riseffecte iure mor tt̃ uocauit: urtus autẽ peccati lexẽ quia multo seleraecius & flagiciosius q̃ lex
hb& cõmittuntur quã sinulla legepiberentur. Tuncitaq absorta erit mors in uic ioriã cũ psc̃ĩ¬
ficationẽ in omni hominis parte ꝑfecta delectatione spiritaliũ dilectio carnalis obruere tur

Expanded text:
peccatum erat ante omni modo in libero arbitrio, cum in paradiso nullus dolor denegatae delectapeccatum erat ante omni modo in libero arbitrio, cum in paradiso nullus dolor denegatae delectationis voluntati bonae hominis resistebat, sicuti nunc. Verbi gratia, si quisquam existat quem nprohibet. At si ista libertate male usus, venatus fuerit contra prohibentis imperium, paulatim subrepens delectatio mortificat animam, ut si se abstinere velit, absque molestia et sine angore non possit, cum id ante tota sanitate non ageret. Ergo aculeus mortis peccatum est; quia peccato facta est delectatio, ris effectae, iure mortem uocauit. uirtus autem peccati lex est, quia multo sceleratius et flagitiosius quae lex prohibet committuntur, quam si nulla lege prohiberentur. tunc itaque absorpta erit mors in uictoriam, cum per sanctificationem in omni hominis parte perfecta delectatione spiritalium delectatio carnalis subruitur
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩrisol& quid sittfiet illud qđ scriptũ ẽ ab sorta ẽ mors inuictoriã ubiẽ mors
contentiotua ubi est mors aculeustuus . Aculeus autẽ mortis peccatũ uirtꝰ au¬
tempeccatilex mortem significare arbitror holococarnalem consu&udinẽ
q̃ resistit̃ bone uol ustati deletatione tẽporaliũ fruendorũ ñ enĩdiceret᷑ ubieo
tentiotua siñ restitis set & repugnas set ipsius contentioeti ãillo lo codis cribit᷑ caroion¬
cupiscit aduersus sp̃m sp̃s aduersus carne hȩc eniminuicẽsibi aduersant᷑ ut ñq̃ uu¬
tis faciatis: fit ergo ꝑscĩficationẽ ꝑfectãut om̃s carnal: sappetitus spũin r̃o inlumina¬
to &uiuificato łdẽbonȩ uoluntati subiciatur: & sicut nuncuidens mults pue¬
rilibus ddectionibus nos capere quȩ nospuerossidenegarent᷑ ac cerrime crucia¬
bioit. It acredendũ ẽ deomni carnale dilectione futurũ ẽẽ cũꝑfecta scĩ¬
tas totum hominẽ reparauerit . nunc autem quã diuẽ in nobis qđ resistit bonȩuo¬

Expanded text:
oriam. Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Aculeus autem mortis peccatum, virtus vero peccati lex . Morte significari arbitror hoc loco carnalem consuetudinem, quae resistit bonae voluntati delectatione temporalium fruendorum. Non enim diceretur? Ubi tentio tua? si non restitisset et repugnasset. Ipsius contentio etiam illo loco describitur: Caro conpiritum, spiritus aduersus carnem; haec enim inuicem sibi resistunt, ut non quae uultis faciatis. fit ergo per sanctificationem perfectam, ut omnis carnalis appetitus spiritui nostro inluminato et uiuificato, id est uoluntati, subiciatur. et sicut nunc uidemus multis puerilibus delectationibus nos carere, quae nos pueros, si denegarentur, acerrime cruciabant: ita credendum est de omni carnali delectatione futurum esse, cum perfecta sanctitas totum hominem reparauerit. nunc autem, quamdiu est in nobis quod resistat bonae uo
Abbreviated transcription (Latin):
dione subiont dierabim. Duob ips sanimalib: significatã deoduosut soci& a tr̃ caritatis comdes
Ideo pinnis suis ꝓpitiatoriũ ob ubrant quiado ñsibi tribuunt pirinasuas id dm̃ bonorant

Expanded text:
tionem habent cherubim, duobus ipsis animalibus significatur, ideo duo sunt ut societatem charitatis commendent; tionem habent cherubim, duobus ipsis animalibus significatur, ideo duo sunt ut societatem charitatis commendent; ideo pinnis suis propitiatorium obumbrant, quia Deo, non sibi, tribuunt pinnas suas, id est Deum honorant
Abbreviated transcription (Latin):
Sropitia coriũ quid dicat suꝑpone nđu suꝑ arcã queris ola sedeu aureũ fieriube ateusq
longitudino & lacitudinẽ cantã ex primat quanta &ipsius arcȩdictas ꝓculdubio uelut
tabulã aureatantȩformȩ fieri prȩcepit qua : toger&iur ar eai taut ini psoppitiatorio essea
du÷ theruluin hic atꝗinde alterutrũ attendentes ait aut uultus eoꝵ in ppitiator iũessent &
peinis suis obũbrarent ꝓpitiatoriũ : quod magnũ ÷ sacram̃tu:̧ aurũ qui ppesignificat sapien¬
iNuirga potesta ssignificar i cmannagratia p nisicũ gratia ñẽ potestas p̃cepta faciendi Nlerũ tum
qr lex a quouis ꝓficiente ñ ex omnipaste cõpl&ut : ꝓpitiateriũ ÷ desuꝑad hocemios⁊ ut ꝓpitiussic¬
una spes cual de co m̃dant deni quehincseꝓmisi clocuturudr̃ ad morsendemediochierubii
desur sũ ppatiatoru: ꝓorrosi ereatura rationalis in maltitudine scuente qmi hancint pra¬

Expanded text:
cat superimponendum super aream quaeri solet; sed cum aureum fieri iubeat eiusque longitudinem et latitudinem tantam exprimat, quanta et ipsius arcae dicta. est, procul dubio uelut tabulam auream tantae formae fieri praecepit, qua tegeretur arca: ita ut in ipso propitiatorio essent duo cherubin, hinc atque inde alterutrum attendentes, ita ut uultus eorum in propitiatorium essent et pinnis suis obumbrarent propitiatorium: quod magnum est sacramentum. aurum quippe significat sapiennt, uirga potestas significatur, manna gratia, quia nisi cum gratia non est potestas praecepta faciendi. uerum tamen quia lex a quouis proficiente non ex omni parte completur, propitiatorium est desuper. ad hoc enim opusuna spes est, valde commendant. Denique hinc se promisit locuturum Deus ad Moysen, de medio cherubim, desursum propitiatorii. Porro si creatura rationalis in multitudine scientiae, quoniam hanc inter
Abbreviated transcription (Latin):
a qua c̃uers aẽ insagiunẽ : Conpara primũ prȩceptũ primȩ plagei dm̃ unũ ex quo som̃a

Expanded text:
aqua conuersa est in sanguine. compara primum praeceptum primae plagae: deum unum, ex quo sunt aqua conuersa est in sanguine. compara primum praeceptum primae plagae: deum unum, ex quo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
rius infunda m̃to positarerũ gostarũ firmitate significantia debemꝰ inqͥrerene subtrasto
fundamto in aere uelle aedi facare uidear̃ss ed ad plagas decẽ ñ ꝑtineiqđ pͥmũ
factũ ẽ signi causa ut uirga in serpentẽ c̃uertere : Aditus enĩ ipse erat ad phara¬
Ione qͥ cõmendar et᷑ matꝰ ses eductur᷑ ex aegrpto populũ dĩñ dũ enĩ c̃tumma¬
cer feriebant᷑ Sed diuino signo iã t̃rebant᷑ uirga signi feat regnũ diꝰdeꝰ queo
rognũ d̃ erse utiq populũ dpserpentẽ aueti tẽpͥmott alitats laur meus eni aset¬
Sed prius serpens morsi Idẽ uirgamor si deuoraũ om̃s serpentes magoꝵ : Iunc demũ cauda
c̃p̃hensaidenti dẽ uirga factaẽ & regnũ remeaũ ad manũ : suntergo uirgȩ magor ꝓopuli
donecredeat regnũ di ad manũ disedin finemortali scłi qđ significatcauda serpentis
Hrimũ p̃ceptũ i legedecolendo uno dõ ñ er̃ inquit tibi dualup̃t̃ meprima plaga aegyptco

Expanded text:
rius in fundamento posita rerum gestarum firmitate significantia debemus inquirere, ne subtracto fundamento in aere uelle aedificare uideamur. ad plagas decem non pertinet quod primum factum est signi causa, ut uirga in serpentem conuerteretur. aditus enim erat ipse ad Pharaonem, quo commendabatur Moses educturus ex Aegypto populum dei: nondum autem contumaces feriebantur, sed diuino signo iam terrebantur. uirga significat regnum dei, idemque regnum dei esse utique populum dei, serpentem autem tempus mortalitatis huius; mors enim a sersed prius serpens Mosi, id est uirga Mosi, deuorauit omnes serpentes magorum. tunc demum cauda comprehensa identidem uirga facta est et regnum remeauit ad manum. sunt ergo uirgae magorum populi donec redeat regnum dei ad manum dei, sed in fine mortalis saeculi, quod significat cauda serpentis;Primum. praeceptum in lege de colendo uno deo: non erunt, inquit, tibi di alii praeter me. Prima plaga Aegyptiorum:
Abbreviated transcription (Latin):
dõ & inmalũ ꝑseuerandũ : Non tam̃ ꝑscipsa in utilis est : Sed secđm cormalũ sic̃ iã
ediximꝰ hoc & apłs dicit: Ignorans quia patientia dĩ ad penitentiãte adduc q sec đm
aut̃ duritiã cordistui & cor inpenitens: Thes auritas tibi irã indicirȩ & reuelationi

Expanded text:
deo et in malo perseuerandum; non tamen per se ipsa inutilis est, sed secundum cor malum, sicut iam deo et in malo perseuerandum; non tamen per se ipsa inutilis est, sed secundum cor malum, sicut iam diximus. hoc et apostolus dicit: ignorans quia patientia dei ad paenitentiam te adducit? secundum autem duritiam cordis tui et cor inpaenitens thesaurizas t
Abbreviated transcription (Latin):
duxeruneranarsoꝑ t̃raȩgrptõquȩriẽ unde siiã ubique factũ erati sedsimilis quȩstioẽ
undeaquã in sanguinẽ uesterint si tota aqua ȩgeptiins anguinẽ conuersaiã fuerat:
ꝓ inde intellegendũ ẽ regionẽ ubi filiiisrłs habitabant: plagis talib: ñ fuis seꝑcussa:
& indepotuer᷑ incantatores uel aquã aurire. quã in sanguinẽ uestorent uel aliquas
ranas educere: Ad solã demonstrationẽ magicȩ potentiȩ : quam quã potuerant :¬
&liã postea quã illa c̃pressas faceres sed scripturacito narrando c̃iunx qđ &iã postea¬
t uidit pharao qm̃ factaẽ refrigeratio & in grauatũ ẽ. coreiꝰ & ñex audiuit eos. sic̃ di¬
e xerat dñĩ : hicappar& ñ illas tantũ fuessecaus as obdurationis cordispharaonis
Quodincantatores eiꝰ similia faciebant uerũ &iã ipsã dĩpatientiã qua parcebat putien¬
tia dĩ seđm corda hominũ : Qsuib: dã utilis ad pęnitendũ quib: dã in utilis ad resistendũ

Expanded text:
uper terram Aegypti. quaeritur unde, si iam ubique factum erat. sed similis quaestio est, unde et aquam in sanguinem uerterint, si tota aqua Aegypti in sanguinem conuersa iam fuerat. proinde intellegendum est regionem, ubi filii Israhel habitabant, plagis talibus non fuisse percussam. et inde potuerunt incantatores uel aquam haurire, quam in sanguinem uerterent, uel aliquas ranas educere ad solam demonstrationem magicae potentiae. quamquam potuerunt etiam, posteaquam illa compressa ONVM EXODI. Et uidit Pharao quoniam facta est refrigeratio; et ingrauatum est cor eius, et non exaudiuit eos, sicut dixerat dominus. hic adparet non illas tantum fuisse causas obdurationis cordis Pharaonis, quod incantatores eius similia faciebant, uerum etiam ipsam dei patientiam, qua parcebat. patientia dei secundum corda hominum quibusdam utilis ad paenitendum, quibusdam inutilis ad resistendum
Abbreviated transcription (Latin):
uȩrendũ quid differantaugurationes inlicitȩ ab illa p&itione
signi que p&iuit seruus abrirhȩ ut eids̃ ostende r& ipsam eẽ
bibere desinerent. Aliudẽ enim mirum aliquid p&ere quod
ipsũ miraculo signum sit aliudea obseruare quȩ itas iunt ut mi¬
ra ñ sint sed ea coniectoribus suꝑstitios auanitate intespretant᷑
sed hoc ipsum &iam quod mirum aliquid postulat᷑ qđ signi ficd
quodquisq: uult nos seutrum audiendum sit non parua ques¬
tio est quonãꝗ: pertin& quod dicuntur quiho creste nonfacitũ
temptare dñmnam ipse dñscum adiabolo temptar&ur testi¬
moniũ descripturis adhibuit. Nontẽ ptabis dnm dm̃tuum:
Nuggerebatur enim tãquã homini ut signo aliqu. eplorar& ipse
quantus e& idẽ quã multum apud dm̃ pos sos quouitios e
fitcumfit adhoc aut discernitur. Quod gedocin e¬
fecpugne in minentepericulo c̃solatio quippeilla magirita
quã tẽptatio dĩ fuit. Vnde & agchaꝵ apudesaiã tim& signũ

Expanded text:
erendum quo differant augurationes inlicitae ab illa petitione signi, qua petiuit seruus Abrahae, ut ei deus ostenderet ipsam esse bibere desinent. aliud est enim mirum aliquid petere, quod ipso miraculo signum sit, aliud ea obseruare, quae ita fiunt, ut mira non sint, sed a coniectoribus superstitiosa uanitate interpretentur. sed hoc ipsum etiam quod mirum aliquid postulatur, quo significetur quod quisque uult nosse, utrum audendum sit non parua quaestio est. eo namque pertinet, quod dicuntur qui hoc non recte faciunt tentare dominum. nam ipse dominus, cum a diabolo tentaretur, testimonium de scripturis adhibuit: non tentabis dominum deum tuum. suggerebatur enim tamquam homini, ut signo aliquo exploraret ipse quantus esset, id est quam multum apud deum posset: quod uitiose fit, cum fit. ab hoc autem discernitur quod Gedeon fecit pugnae imminente periculo; consultatio quippe illa magis quam tentatio dei fuit. unde et Achaz apud Esaiam timet signum
Abbreviated transcription (Latin):
quod patinolo : sisi moechus & aliquid talemol ar idfacio quod patinolo: Na
si quis int̃roget᷑ dicit̾nolo ut uxor mea tale ali qͥd faciat : Sic̃ cupis couxorẽ
ceme ocui facio qđ patino lo qđ grauius ẽ ipsidõ antellegat sc̃itas ur && enĩ qđ tibi¬
nonuis fieri a liine feceris ad duo p̃cepta ꝑtin& : Quomodo ꝑtin& adduo p̃cep¬
lectionẽ ꝓximi. ad septem cordasssiaut̃ quod nonuis pati abbomine ipsidõ
uis facere quidest hoc ñ facf alteri quod patinuis carior tibi factus ẽ
homoquã dr̃ : Ergo quomodo facioinquit ipsi dõ corrũpis teipsũ&unde
iniuriã dõ facioquiacorrũ pomoipsũ unde tibi fac̃ iniuriã quiuoluertt
fortelapidart tabulatua pitta inquatabula mage cuademelos dialapriehs¬

Expanded text:
quod pati nolo: si sim moechus et aliquid tale moliar, id facio quod pati nolo. Nam quod pati nolo: si sim moechus et aliquid tale moliar, id facio quod pati nolo. Nam si quis interrogetur, dicit, Nolo ut uxor mea tale aliquid faciat; si concupisco uxorem cem eo, cui facio quod pati nolo? Quod gravius est, ipsi Deo. Intelligat sanctitas vestra. Etenimquod tibnon uis, alii ne feceris, ad duo praecepta pertinet. quomodo pertinet ad duo praecepertinet, ad dilectionem proximi, ad septem chordas; si autem quod non uis pati ab homine ipsi deo uis facere, quid est hoc? non facis alteri quod pati non uis? carior tibi factus est homo quam deus? "ergo quomodo facio" inquit ,,deo ?" corrumpis te ipsum. "et unde iniuriam deo facio, quia corrumpo me ipsum?" unde tibi facit iniuriam qui uoluerit forte lapidare tabulam tuam pictam, in qua tabula imago tua e
Abbreviated transcription (Latin):
timorecanta is nolidicer tibi quando forte luxdriant̃ aliquiduss agere adhucuxorẽ
manduc Et quidbibas. immoquẽ manducesquebibas abstinete a fornicationib nefor¬
tedicas mad fornicẽ uado ad mere tricẽꝑgo ad ꝓstituta eo nec illi prȩceptũ uiolo qđ
dictũ ẽ Nonc̃cupiscesuxorẽ ꝓximitui quia ad puplicũ uado in qđ p̃ceptũ ñ curro
Non inuenimꝰ cardã quoner uolegem fugitiuũ istĩ non fugiathab &unde ligetur
sed amitte. ñ enĩ legam̃tũ ẽ sed or nam̃tũ :in ipsis decẽcordis in uenimus: decẽ enĩ
p̃cepta ad duo illa referunt᷑. Sicut audiuimꝰ : ut diligamus dm̃ & ꝓximums & duo
Seddices: furtũ si faciam id facio qđ pͥatinolo⁊ sio ocidã id facio quod ab altero patipolo
Siparentib: meis honorẽ ñ deferã quando uolo deferat᷑ mihi a filiis meis idfacio

Expanded text:
timore, cantabis. Noli dicere tibi, quando forte luxurianter aliquid vis agere: Adhuc uxorem timore, cantabis. Noli dicere tibi, quando forte luxurianter aliquid vis agere: Adhuc uxorem manduces, quid bibas, imo quem manduces, quem bibas. Abstine te a fornicationibus, ne rorte dicas mihi, ad fornicem vado, ad meretricem pergo, ad prostitutam eo, nec illud praeceptum violodictum eat: non concupisces uxorem proximi tui. qui ad publicum uado, in quod praeceptum incurro ? " non inuenimus chordam? quo neruo ligemus fugitiuum istum? non fugiat — habet unde ligetur — sed amet te: non enim ligamentum, sed ornamentum in ipsis decem chordis inuenimus. decem enim praecepta ad duo illa referuntur, sicut audiuimus, ut diligamus deum et proximum; et duo Sed dices: Furtum si faciam, id facio quod pati nolo: si occidam, id facio quod ab altero pati nolo: si parentibus meis honorem non deferam, quando volo deferatur mihi a filiis meis, id facio
Abbreviated transcription (Latin):
nor apatretuũ & matrẽtua ⁊ Tangis quastã cordã ut honorẽ parentib deftras c̃ecidit
bestiaimpi& unsm̃ mocchaberis T angis quintã cordãcȩcidit bestia libidinis A occides
Tangis sext ã corda tecidt bestia enucdolitatis. N fustũ facies : T angisseptimna corcides
cecidit bestia rapacitatis: Non falsũ testimoniũ dices : t̃ angis octa uapor dacecidit
bestia falsitatis : Non c̃cupiscesuxor ẽꝓximitui: Tangis non acordã ceciditbestia ad¬
ulterine cogitationis aliud ÷ enĩ ñ fatere aliquidta lep̃ĩ uxorẽ aliud ñ a ppetere¬
rẽ ꝓximitus : Tangis decimã cordã c̃eerditbestia cupiditatis : Itacadentib omnib
bestus securus & innocensindidilectione & humana soci&ate uersaris : Tang fpis
corda sedect̃ quot hestias occidis : nã multa capita s̃ subistis capitib ansingulis cor¬
dis. ñ singulas bestias sed greges int̾ficis bestiarũ : sicenim canticũ nouũcũ amorencũ

Expanded text:
nora patrem tuum et matrem tuam; tangis quartam chordam ut honorem parentibus deferas, cecidit bestia impietatis. Non moechaberis; tangis quintam chordam, cecidit bestia libidinis. Non occides; tangis sextam chordam, cecidit bestia crudelitatis. Non furtum facies; tangis septimam chordam, cecidit bestia rapacitatis. Non falsum testimonium dices; tangis octavam chordam, cecidit bestia falsitatis. Non concupisces uxorem proximi tui; tangis nonam chordam, cecidit bestia adulterinae cogitationis. Aliud est enim non facere aliquid tale praeter uxorem, aliud non appetereroximi tui; tangis decimam chordam, cecidit bestia cupiditatis. Ita cadentibus omnibus bestiis, securus et innocens in Dei dilectione et humana societate versaris. Tangens chordas decem, quot bestias occidis? Nam multa capita sunt sub istis capitibus. In singulis chordis, non singulas bestias, sed greges interficis bestiarum. Sic ergo canticum novum cum amore, non cum
Abbreviated transcription (Latin):
intelloger& auditus quomoreloqui ñ solemꝰ : Nauide quid sonat solem̃ dicere audiquid
inculcatũ ẽ & exdis argente is & aureis ut que om̃a simulacra intelleguni. sic̃ in
illoctiã psalmgidolagentiu argentũ & aurũ. CXXUII Quomodol&¬
TeLLE AT ÑCOQUeSIlA TeMArRissue EΟð LBeXðΕΥs¬

Expanded text:
inininculcatum est; et ex dis argenteis et aureis omnia utique simulacra intelleguntur,, sicut in illo etiam psalmo: idola gentium argentum et aurum. CXII. QVOMODO INTELLEGATVR: NON COQVES
Abbreviated transcription (Latin):
fisit sedpotiss a dauditũ ꝑtinere uideatur: sedsicut modo dixiui¬
deatur de omnibus quae a medictas sic uidere sol& progene¬
absers erats quam quam non nilliui dere uoce mnibil ad iuebe euit̃
anbit raa sunt quam intellegere quiuis us mentis ixũ uero hibreuon
dicendues s& quod populus uidebat uoces& lã pacdas &uo cẽ tube dimon¬
tu fumantẽ quȩstio maior orir&ur qlid molo audebatlã pa dos dimdicen¬
te fumante quod ꝑtin& ad sensu uidendinis quis dicat nectã breuit dicen¬
du fuissenit totiũ dicere t audiebatuo ce & iudebat lãpadas audiebatuosẽ
cubf uuss debat montẽ fumante. Duo qup pegenera uoriserade nubib
sicconitrudi d aceuiba. Sit am̃ ipsã dxuocẽ quae denubibus edebatur:
a ꝓ hocmelius i hnis quȩ ad sensũ audendi ꝑtinebant generalis sensus ẽ positus. hocẽ cũui¬
dendibreuit̃ totũ uell& scriptura ẽplest quãut in his quȩ ꝑtinent adudenlisensu sub¬

Expanded text:
isum, sed potius ad auditum pertinere uideatur. sed sicut modo dixi "uideatur" de omnibus, quae a me dicta sunt, sic "uidere" solet pro geneabsens erat. quam quam nonnulli uidere uocem nihil aliud esse arbitrati sunt quam intellegere, qui uisus mentis est. cum uero hic breuiter dicendum esset, quod p-opulus uidebat uocem et lampadas et uocem tubae et montem fumantem, quaestio maior oreretur, quomodo audiebat lampadas et montem fumantem, quod pertinet ad sensum uidendi. nisi quis dicat nec tam breuiter dicendum fuisse, ut totum diceretur: audiebat uocem et uidebat lampadas et audiebat uocem tubae et uidebat montem fumantem. duo quippe genera uocis erant: de nubibus, sicut tonitrua, et de tuba, si tamen ipsam dixit uocem, quae de nubibus edebatur. ac per hoc melius in his, quae ad sensum audiendi pertinebant, generalis sensus est positus, hoc est uidendi, cum breuiter totum uellet scriptura complecti, quam ut in his, quae pertinent ad uidendi sensum, sub
Abbreviated transcription (Latin):
nescio utrũ possit repporiri: sienĩ alicuiꝰ signficationis caus aꝓhibitũ ac cipe¬
rimꝰ agnũ in lacte oquinullus usus ẽ. ita coquendi: Siaũt in dieb: qͥb lactat
quis hoc habuitumquã iudeoꝵ in obseruatione ut agnũ ñ coquereni sicũdesiste¬
r & sugero : Quid ÷ aut inlacte matris suȩ qͣsi poss& &ia sihoc intelloger et᷑sine
huius prȩcepti trans gressione coqui. Si eonato mostuam atre eiꝰ ab oue alialac¬
taret᷑ Cũ alicuiꝰ ꝓfectorei significandȩ causa ee p̃ceptũ ne mo ãbigit sed &iã
illa quȩ poss̃ obseruantia factitariñ sine caus alta pceptas: significant enim ali¬
fans quando boro des querens eũ ut ocerder& ñ inuenit & coques qđ diccũ ÷ ꝑtine¬
at adignẽ passionis hoc ÷ tribulationẽ unde dicit᷑uasa figuliꝓbat fornax : & bo¬
mines iustos tẽptatio tribulationis qr ergoñ ÷ tunc in fans passuscũquȩ ren

Expanded text:
io utrum possit reperiri. si enim alicuius significationis causa prohibitum acceperimus agnum in lacte coqui, nullus usus est ita coquendi; si autem in diebus, quibus lactatur, quis hoc habuit umquam Iudaeorum in obseruatione, ut agnum non coqueret, nisi cum desisteret sugere P quid est autem: in lacte matris , suae? quasi posset, etiam si hoc intellegeretur, sine huius praecepti transgressione coqui, si eo nato mortua matre eius ab oue alia lactaretur, cum alicuius profecto rei significandae causa esse praeceptum nemo ambigit. sed etiam illa quae possunt obseruantia factitari, non sine causa ita praecepta sunt; significant enim alifans, quando Herodes quaerens eum, ut occideret, non inuenit; ut coques quod dictum est pertineat ad ignem passionis, hoc est tribulationem. unde dicitur: uasa figuli probat fornax, et homines iustos temtatio tr
Abbreviated transcription (Latin):
tiã uir abuxore Etxigat quã ipse ñexib&quȩ res potest & uirũdã nare :¬
ñ ob compensationẽ in etui criminis remintu trũq componers uel cause
Factitollore: sihacobseruada sunt ꝓpt̃ decus t̃renaciuitatis quant ocas

Expanded text:
tiam uir ab uxore exigat, quam ipse non exhibet. quae res potest et uirum damnare, notiam uir ab uxore exigat, quam ipse non exhibet. quae res potest et uirum damnare, non ob compensationem mutui criminis rem inter utrumque componere uel causam facti tollere". si haec obseruanda sunt propter decus terrenae ciuitatis, quanto ca
Abbreviated transcription (Latin):
Quõ iura foronsianoneisdem quib: fęminas pudicitiȩ nexib: uiros uiden¬
tur obstringere legant Quid imperator antoninus ñ uti que xp̃ianus.
de hacre c̃sfituerit ubi maritos uxorẽ de adulteriicrimine accusaren
sin&ur. Cuimorib: suis ñp̃buit castitatis exemplum itaut ambodam¬
nentur si ambos parit̃ inpudicos c̃flictus ipse conuecerit : Nam supͣdicti im¬
peratoris haec uerbas quȩ apud gregorian leguntur: sanȩ in quit lit te¬
re meae nulla paste cause prȩ iudicabunt neque enim sipeneste culpa fuit
ut matrimoniũ soluer&ur & secundũ legẽ ulia eu passia uxortua nube¬
r& ꝓpt̃ hocscripto meo adulteridã nataerit nisi const& esse cõmissum :
habebunt aut̃ ante oculos hoc inquirero ancũ tupudice uiueres illȩ quo¬
que bonos mores colendi auctor fuistyꝑ iniqͥũenim mihiuidetur eẽ ut pudici¬

Expanded text:
Christi, quoniam iura forensia non eisdem quibus feminas pudicitiae nexibus uiros uidenChristi, quoniam iura forensia non eisdem quibus feminas pudicitiae nexibus uiros uidentur obstringere: legant quid imperator Antoninus, non utique christianus, de hac re constituerit; ubi maritus uxorem de adulterii crimine accusare non sinitur, cui moribus suis non praebuit castitatis exemplum, ita ut ambo damnentur, si ambos pariter impudicos conflictus ipse conuicerit. nam supra dicti imperatoris haec uerba sunt, quae aput Gregorianum leguntur: "sane", inquit, "litterae meae nulla parte causae praeiudicabunt. neque enim, si penes te culpa. fuit, ut matrimonium solueretur, et secundum legem Iuliam Eupasia uxor tua nuberet, propter hoc rescripto meo adulterii damnata erit, nisi constet esse commissum. habebunt autem ante oculos hoc inquirere, an, cum tu pudice uiueres, illi quoque bonos mores colendi auctor fuisti. periniquum enim mihi uidetur esse, ut pudici