comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nipse stat post pariolem nostrum: Qui enim huma¬
iis oculis hoc quod demortali ad sumsit ostendit:
x inseipso inuisibilis ꝑmansit: in aꝑto seuidere
quaerentibi quasi postpari&em steit. Quiaui¬
cendum se manifesta maiestate non p̃buit:
uasi enimpostpari&em st&it: quihumanitatis
iaturam quam ad sumpsit ostendit. & diuinita¬
tis naturam humanis oculis occultauit : Vnde.
& illic subditur: respiciens ꝑfenestram: ꝓspici¬
ens ꝑcancellos. Quis quis enimꝑfenestras uel
cancellos respicit Nec totus uid&ur. Nec totus¬
non uidecur: Sic sicnimirũ redemptor ante
dubitantiũ oculos factus ẽ. quia simiracula faci¬
ens nilꝑtuliss& ut homo plene eis apparuis s&ds
t rursum humana patiens sinulla fecis s& ut ds̃.
putar&ur ds̃ homo. Sed quia & diuina fecit &
humanaꝑtulit : quasi ꝑfenestras uel cancellos
ad homines ꝓspexit utds̃ o apparer& exmira

Expanded text:
ipse stat post parietem nostrum, etc.--Qui enim humanis oculis hoc quod de mortali natura assumpsit, ostendit, t in ipso invisibilis permansit in aperto se videre quaerentibus, quasi post parietem stetit, quia videndum se manifesta majestate non praebuit. Quasi enim post parietem stetit, qui humanitatis naturam quam assumpsit, ostendit, et divinitatis naturam humanis oculis occultavit. Unde et illic subditur: Respiciens per fenestras, prospiciens per cancellos. Quisquis enim per fenestras, vel per cancellos respicit, nec totus latet, nec totus videtur. Sic nimirum Redemptor noster ante dubitantium oculos factus est, quia si miracula faciens nil pertulisset, ut homo plene eis apparuisset Deus, et rursum humana patiens, si nulla fecisset ut Deus, putaretur purus homo. Sed quia et divina fecit, et humana pertulit, quasi per fenestras, vel per cancellos ad homines prospexit, ut Deus appareret ex mira
Abbreviated transcription (Latin):
quasalios uidenz haberepossunt ꝑuenireuistutes. Quod ho¬
mines sinedo dicit ostendere quales adõ factisunt. adeo
longe a ueritateab÷  Ut nec homines do ꝓximiualeanꝰ
ostendere: in hacdumtipat uita quales adõ in ꝓtopla su
factisint: Quis enim sccpientia ueluita maiores sepoterit eo
quiprius quã carnis debitũ soluer& usque in panr disũ
uel tertiicaeli editaraeptus Ciuium suꝑnorũ & c̃uer

Expanded text:
quas alios vident habere, possunt pervenire virtutes. Quod « hoquas alios vident habere, possunt pervenire virtutes. Quod « homines sine Deo » dicit « ostendere, quales a Deo facti sunt; » adeo longe a veritate abest, ut nec homines Deo proximi valeant ostendere in hac duntaxat vita quales a Deo protoplasto facti sunt. Quis enim sapientia vel vita major esse poterit, eo qui priusquam carnis debitum solveret, usque in paradisum, vel tertii coeli ad adyta raptus, civium supernorum e
Abbreviated transcription (Latin):
multos philosophoꝵ. patientiã. castitatẽ. modestiam, aliasq
lamuerem uistutem necullã uerrm sccpientiã habere po¬
tuerunt. Inquantum uero uelgustum aliquem sapientia e
cuius lib&. uelustutis imaginem habebant. totum hoc desuꝑ
acceperunt : non solũ munere primȩ condtionis uerũ &iã
cotidiana eius gritia Quicreatunrm suã nec sede serentẽ de¬
serens: dona sua ꝓut ipseiudicauerit hominibus & magna
magnis & parua largitꝰ pccruulis. Quod uero dicit omnia
in omnib: porscesse uel singula inueniuntꝰ in singulis contie¬
qr cũ mostede hoc induerit in mostalitatẽ tumde mumpos s̃
es scomnia in omnibus. bona uistutum : & n&unc quidẽ de
naturȩbono sed ꝑgnitia meius de quoscriptum ÷ Vt sit ds
omnia in omnib: sed & cotidiana nostiȩ fingilitatis docum¬
ta ꝓbant no nomnia in omnibus esseposse : Ubitã mul¬
ti inueniuntꝰ. qui sũmanitentes insttentia Nequaquã adeas

Expanded text:
« Multos philosophorum patientiam, castitatem, modestiam, aliasque « Multos philosophorum patientiam, castitatem, modestiam, aliasque lam veram virtutem, nec ullam veram sapientiam habere potuerunt. In quantum vero vel gustum aliquem sapientiae cujuslibet, vel virtutis imaginem habebant, totum hoc desuper acceperunt; non solum munere primae conditionis, verum etiam quotidiana ejus gratia, qui creaturam suam nec se deserentem, deserens dona sua, prout ipse judicaverit, hominibus, et magna magnis, et parva largitur parvulis. Quod vero dicit, « Omnia in omnibus posse esse, quae vel singula inveniuntur in singulis; » contraquia cum mortale hoc induerit immortalitatem, tunc demum possunt esse omnia in omnibus bona virtutunaturae bono, sed per gratiam ejus, de quo scriptum est, Ut sit Deus omnia in omnibus . Sed et quotidiana nostrae fragilitatis documenta probant, non omnia in omnibus esse posse: ubi tam multi inveniuntur, qui summa nitentes instantia, nequaquam ad eas
Abbreviated transcription (Latin):
mentum. a posto lotestante totã massam corrumpit
Quanto magis uene nũ ꝑmaximum Ad scribimus
inquit. iniquitatẽ iusto :pio crudelitatẽ dumeũ primo
in pos sibilealiquid precspisso conqrimur: ꝓinde ꝓhis
dam nandum ab eo putamus hominem: quae uitacrenon
potuit. &paulop Necin possibile aliquid potuit im¬
penrrequiiustus: Nec dam naturus ÷ hominem ab eo qđ
non potuit uitare quipius ÷: In his singulis q̃ ex unoeius ex¬
cerpsi libello sencentiis. Quanti sint errores facile cuiuis doc¬
toplac&: quasideo tamplures coaceruatim posui: ut pluri¬
b errorum ꝓbamentis conuincerent᷑ hi qui hunelibrũ
catholi beatihieronimi calamo. scriptũ contendunt : cau¬
tioresq erga eius lectionem sederent᷑ Quẽ herxicũ essedi¬
dicis sent. Qub &iamsententis pccrit̃ omnib strietĩres¬
pondere cõmodumduxi, Ut potequȩ cunetis at dixi el co¬
rius lacequã sine neftendec patescan. Quod ergodicit

Expanded text:
mentum, Apostolo teste, totam massam corrumpit, mentum, Apostolo teste, totam massam corrumpit, quanto magis venenum quam maximum? Adscribimus, inquit, iniquitatem justo, pio crudelitatem, dum eum primo impossibile aliquid praecepisse conquerimur. Proinde pro his damnandum ab eo putamus hominem, quae vitare non potuit. Et paulo post: Nec impossibile aliquid potuit imperare qui justus est; nec dammaturus est hominem ob ea quae non potuit vitare, qui pius est . 11. In his singulis, quas ex uno ejus excerpsi libello, sententiis, quanti sint errores facile cuivis docto patet. Quia ideo tam multas coacervatim posui, ut pluribus errorum probamentis convincerentur hi, qui hunc librum a catholico beati Hieronymi calamo scriptum contendunt; cautioresque erga ejus lectionem redderentur, quem haereticum esse didicissent. Quibus etiam sententiis pariter omnibpondere commodum duxi: ut pote quae cunctis, ut dixi, clarius luce quam sint nefandae patescant. Quod ergo dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
enim a iustodõ Autille puniri meruiss&. authic eligi
uisiuterque utrũque potuissent: Hoc deca in & abel
fuxtribus hoc &iam deesau &ia cobgeminis intelle¬
gendum ÷ acsciendũ solã uoluntatis essecaus am
cumineadem natunt merita diuersac sunt: Erur¬
sum p̃ paucã. Neq uero inquit alia capsa nobis quoq
difficultatem beneuiuendi facit Quã longa consue
tudo uitiorum: Quenos cumin ficita paruo paulatĩ
q ꝑ multos corrumpit annos. Ita poste a obligatos sibi
& abdictosten& ytuimquandam uideat̃ haberena¬
Itempꝰ multo Quib: optime uirginẽ dõ dicatã instituit :¬
& reuerr multũ utile ac scdubreopus ꝑficer& si eãdi¬
uinȩ gratiȩ in omnia suffrogia flagitare & non ani¬
misui libestate uiribus que fideredocer&: Quomodo e¬
tiam in illo quem debono constantiae scriptũ ab eodixi¬
mus librum multũ ꝓdess&uistutũ studiosis. sinon uire¬
lenta in termiscer& uitiaerrorum: sed simodicũ fer¬

Expanded text:
enim a justo Deo, aut ille puniri meruisset, aut hic eligi, enim a justo Deo, aut ille puniri meruisset, aut hic eligi, nisi uterque utrumque potuisset. Hoc de Cain et Abel fratribus, hoc etiam de Esau et Jacob geminis intelligendum est; ac sciendum solam voluntatis esse causam, cum in eadem natura merita diversa sunt. » Et rursum post pauca: « Neque vero, inquit, alia causa nobis quoque difficultatem bene vivendi facit, quam longa vitiorum consuetudo, quae nos, cum inficit a parvo, paulatim quae per multos corrumpit annos, ita postea obligatos sibi et addictos tenet, ut vim quamdam videatur habere naItem post multa, quibus optime virginem Det revera multum utile ac salubre opus perficeret, si eam divinae gratiae in omnia suffragia flagitare, et non animi sui libertate viribusque fidere doceret; quomodo etiam in illo, quem de Bono constantiae scriptum ab eo diximus librum, multum prodesset virtutum studiosis, si non virulenta intermisceret vitia errorum: sed si modicum fer
Abbreviated transcription (Latin):
gulcc inueniunt insingulis Quod si &iam sinedõ homines
ostendunt quales adõ factisunt. Uide quid xp̃iani pos sinc
quorum melius in xp̃o instaunta natum ÷ & qui dici¬
quens debeato iob: O. uirum inquit anteeuangelia
euangelicũ &ccpostoloꝵ ante a postolicet precepta discipulu .m
quia periens occultas naturȩ diuitias & in mediũ ꝓferens:
ex sequidomnes possemus ostendit: Itẽ p̃pauca. Neque
nos inquit itacdefendimus naturȩbonũ : ut cam dicamus
malum facere non posse: quã euti queboniac mali capacẽ
&iam ꝓfitemor sed abhac eaintantũ modo in iuriauindi¬
camus. Neeius uitio admaclũ uide amur inpelli: qui nec
bonum sine uoluntate nec malum faciamus : & quib: libe
rum ÷ unum semꝑagere: cum semꝑ utrumq possumus:
Vnde enim alii iudicaturi sunt aliiiudicandi nisiqr in eadẽ
diuersa facimus : & paulo p. Adamde paprdiso ͣectũ
enocieptũ demundo essecõ memonrns. adiecit: Nec

Expanded text:
gula inveniuntur in singulis. Quod si etiam sine Deo homines gula inveniuntur in singulis. Quod si etiam sine Deo homines ostendunt quales a Deo facti sunt; vide quid Christiani possint, quorum in melius in Christo instaurata natura est, et qui diviquens de beato Job, « O virum, inquit, ante Evangelia evangelicum, et apostolorum, ante apostolica praecepta, discipulum! qui aperiens occultas naturae divitias, et in medium proferens ex se, quid omnes possemus, ostendit. » Item post pauca, « Neque nos, inquit, ita defendimus naturae bonum, ut eam dicamus malum facere non posse, quam utique boni ac mali capacem etiam profitemur; sed ab hac eam tantummodo injuria vendicamus, ne ejus vitio ad malum videamur impelli, qui nec bonum sine voluobus facere, cum semper utrumque possumus. Unde enim alii iudicant et sunt alii iudicandi, nisi quia in eadiversa faciamus? » Et paulo post, Adam de paradiso ejectum, Enoch raptum de mundo esse commemorans, adjecit: « Nec
Abbreviated transcription (Latin):
Quotiens mihi deinstitutione morũ & scaẽ uitae conuer¬
satione dicendũ ÷. soleo prius humanȩ naturȩ uim. qua¬
litatẽq monstrare & quid efficere possit ostendere
pcculo post. Quẽ ego inquiđ exortationis ordinẽ. cũ in
aliis quoq: opusculis tenuerim. Tunchic maxime seruđ¬
dũ puto Ybi eo plenius naturȩ bonũ declarari deb&
Quouita instituenda ꝑfectior. Item in ꝓcessu librieius¬
dem. Quã enĩ multos inquit philosophoꝵ. & audiuimus
& legimus &ipsiuidimus cast ospatientes modestos liberu¬
les abstinentes benignos. honores simul mundiac dilicias
respuentes. & amatores iustitiae non minus qua insapien¬
tiae Vndequȩ so hominibus alienis ado. istaq dõplacent
undehaec illis bona nisi denaturȩ bonar &cumista q̃
dixi, velunc momnia uel singula singulos habereuidea¬
mus cumqueomnium unanatuir sit. Exemplosuo inui¬
cem ostendunt omnia in omnibus esseposse. quȩ uel sin¬

Expanded text:
Quoties mihi de institutione morum et sanctae vitae converQuoties mihi de institutione morum et sanctae vitae conversatione dicendum est, soleo prius humanae naturae vim qualitatemque monstrare, et quid efficere possit ostendere. Et paulo post: Quem ergo, inquit, exhortationis ordinem, cum in aliis quoque opusculis tenuerim, tum hic maxime servandum puto, ubi eo plenius bonum naturae declarari debet, quo vita instituenda perfectior . Item in processu libri ejusdem. Quam enim, inquit, multos philosophorum et audivimus, et legimus, et ipsi vidimus castos, patientes, modestos, liberates, abstinentes, benignos, honores simul mundi ac delicias respuentes, et amatores justitiae non minus quam sapientiae. Unde, quaeso, hominibus alienis a Deo ista, quae Deo placent? Unde haec illis bona, nisi de naturae bono? Et cum ista, quae dixi, vel unum simul omnia, vel singula singulos habere videamus, cumque omnium una natura sit, exemplo suo invicem ostendunt omnia in omnibus esse posse, quae vel sin
Abbreviated transcription (Latin):
qui ens manicheo ÷ eius quod conmentitiũ ab ne¬
gantes dm̃ nostrum qui ÷ uerus fatemur : offendit
quiana tuurm bonam: Quia liberũ hominis adserim
arbitrium Sed & in libro quemaddem&riadem
uirginem xp̃i de institutione uirginitatis scripsit
haec eadẽ depotentia liberi arbitrii Quomodo sen¬
tiat pandit: Quemuidelic& librũ non nulli nostrũ.
studio selegentes sc̃i& catholicidoctoris. hiero nimi
es setemere arbitiantꝰ: minime ꝑuidentes quod & si¬
sitas seducentꝰ manifeste ꝓbat hocillius opusculum
nonesse. Quin potius ipse fidemeius uel magis ꝑ¬
fidiam indialogo attici & critoboli que muiuen¬
te pelcgio edidit : cum adhuc iulianus cebeopuerulus
quasi in cauerna colubri. nutriebant̾ regulus diuins
expugnauerit. Ac protriuerit eloquiis In hoc
ergo iulianus libro. & in aliis se o pusculis eandem suã
heresim confirmasse declccrat. Ita scribens.

Expanded text:
quiens, Manichaeo est, eo quod commentitum, id est, abnequiens, Manichaeo est, eo quod commentitum, id est, abnegantes Dominum nostrum, qui est verus, fatemur, offendit, quia naturam bonam, quia liberum hominis asserimus arbitrium. 10. Sed et in libro, quem ad Demetriadem virginem Christi de institutione virginis scripsit, haec eadem de potentia liberi arbitrii, quomodo sentiat pandit. Quem videlicet librum nonnulli nostrum studiose legentes, sancti et catholici doctoris Hieronymi esse temere arbitrantur: minime pervidentes, quod et susitas seducentis manifeste probat hoc illius opusculum non esse. Quin potius ipse fidem ejus, vel magis perfidiam in dialogo Attici et Critobuli, quem vivente Pelagio edidit, cum adhuc Julianus ab eo puerulus, quasi in caverna colubri, nutriebatur regulus, divinis expugnarit ac protriverit eloquiis. In hoc ergo Julianus libro, et in aliis se opusculis eamdem suam haeresim confirmasse declarat, ita scribens:
Abbreviated transcription (Latin):
atque anathȩmatit at ab omnibus. fecit & unohuius in
lo comentionem & hocita occultȩ ut non omnes eã
uistutes dare: sed unam in nobis solũ modo iuuare dicer&
& firmare constantiam, diuinae enim gratiae ÷ inqui¬
ens iuuare & firmare constantiã quaec &enrs possit
custodire uistutes & contir omnia qua e resistun defen¬
dereuistutem, Nbi & cautis simousus ÷ uerbo vt non di¬
cer& eam doncre quasi ane a non habitã nobiscons¬
tantiam  sed potius iuuare & firmcre. quasi a nobisiã
exostam. vtuentus flamam ignis quã nonipse accendit sel
aliunde accensum vtelccrius flãmescat adiuuat : &
ne ex tingui debeat. flando confirmat. sicut in ipso libro
deamore plenus sen sum suum dilucidas se monstuuru¬
mus. Circahuius autẽ libellifinem: manifeste ꝓdit ipse
iulianus quaintentione in huius modi ad sestionib: ꝑ
cuncta quȩ condenrt opus cula labourr&. scandalũ in¬

Expanded text:
atque anathematizaretur ab omnibus, fecit et hujus hoc in atque anathematizaretur ab omnibus, fecit et hujus hoc in loco mentionem: et hoc ita occulte, ut non omnes eam virtutes dare, sed unam in nobis solummodo juvare diceret et firmare constantiam: Divinae enim gratiae est, inquiens, juvare et firmare constantiam, quae caeteras possit custodire virtutes, et contra omnia quae resistunt, defendere virtutem. Ubi et cautissimo usus est verbo, ut non diceret eam donare, quasi antea non habitam, nobis constantiam: sed potius, juvare ac firmare, quasi a nobis jam exortam; ut ventus flammam ignis, quam non ipse accendit, sed aliunde accensam, ut clarius flammescat, adjuvat, et ne exstingui debeat, flando confirmat: sicut in ipso libro de Amore plenius sensum suum dilucidasse monstravimus. Circa hujus autem libelli finem manifeste prodit ipse Julianus, qua intentione in hujusmodi assertionibus per cuncta quae considerat opuscula laboraret: Scandalum, in
Abbreviated transcription (Latin):
ac dõ canere suad&: fortitudinẽ mecc̃ ad tecustodiam:
&terum pͥmultaquib: libestatem nostrȩuoluntatis
predicat ait. Wenimsicut prelarr adoctissimis atq ostho
doxis disputatum ÷ Nȩminiuereumquã nocerinisi as eipso
potest. Nec ÷ prorsus aliquid quoquis quã inuitus fiat mi¬
ser: Quidtandem uistus timebit nisi defectũ sui. Quoho
mini in acernum noc&urͫ Quȩ nequaquã sta resenten¬
tia nisi apudhericos potest: qr constat nimirũ quod pec¬
catũ adae. cunctis hominib: noc& Nonquidem ascipsis
sed ab illo qui primofacinore rratus totũ genus humanũ¬
suum Nisiquem gratia xp̃ĩ liberxt. ꝑ p&uodam nauit
Noc& her&i corũ malitia illis quoscatholicã scireacte¬
nere fidem desiderentes. In interitũ nescientes nolentes¬
qued & phit: Uerũtimens iulianus nesi intanto hocuo¬
lumine totũ quod recteui ueremus libestati nostrȩuolun¬
tatis tribuer& Quccsi aꝑtus gurtiȩ dĩ hostis. d& estacr&

Expanded text:
ac Deo canere suadet, Fortitudinem meam ad te custodiam ? Et ac Deo canere suadet, Fortitudinem meam ad te custodiam ? Et iterum post multa, quibus libertatem nostrae voluntatis praedicat, aitdoxis disputatum est, nemini vere unquam noceri, nisi a seipso potest; nec est prorsus aliquid quo quisquam invitus fiat miser. Quid tandem virtus timebit, nisi defectum mini in aeternum nocetur? Quae nequaquam stare sententia nisi apud haereticos potest; quia constat nimirum, quod peccatum Adae cunctis hominibus nocet: non quidem a se ipsis, verum ab illo qui primi facinore reatus totum genus humanum, nisi quem gratia Christi liberat, perpetuo damnavit. Nocet haereticorum malitia illis, quos catholicam scire ac tenere fidem desiderantes, in interitum nescientes nolentesque detrahit. Verum timens Julianus, ne si in tanto hoc volumine totum quod recte viveremus, libertati nostrae voluntatis tribueret, quasi apertus gratiae Dei hostis detestaretur
Abbreviated transcription (Latin):
mentisbonum uolunt crium Necullium quã casui ob noxium
motus aut me non solum carnis. sed nec animi habere liberoili¬
cent Non a posto licecentum litterȩ uerum &iam ipse mere
cogitationes quȩ uo lentẽ me saepissi me conantemque. ut
dec &eris taceam fixamente acdesiderio in fatigabili de¬
uotioni osationis incumbere uon sinunt: Quisi motus an¬
miliberos haberẽ Ita uellem continuo temporeonttionis
nimũ precib: intentũ rinere. Quomodo membrrcor pors
facilli me soleo quoties uolo. Quocumq situuolo in loco
oiationis conponere & paulopꝰ, Ips a enimarmat inqr
tis suae semꝑ admon&. dum que omnes ab eo repellit
m&us Quanto enĩ melius expugnar& manicheũ sidi¬
cer&: qr gratia dĩ facit egregium cuiusq: electianimũ
& accendit ad studia uistutũ dumillum in firmitatisso¬
ae semꝑ admon& Eqr sincipsa nihil faccre potest
dum que omne mabeo fidutiam sua erepellit uistutis

Expanded text:
mentis bonum voluntarium, nec ulli unquam casui obnoxium. mentis bonum voluntarium, nec ulli unquam casui obnoxium. Motus autem me non solum carnis, sed nec animi habere liberos docent, non apostolicae tantum Litterae, verum etiam ipsae meae cogitationes, quae volentem me saepissime, conantemque ut de caeteris taceam fixa mente ac desiderio infatigabili, devotioni orationis incumbere non sinunt. Qui, si motus animi liberos haberem, ita vellem continue tempore orationis animum precibus intentum retinere, quomodo membra corporis facillime soleo, quoties volo, quocumque vel situ vel loco orationis componere. Et paulo post: Ipsa enim armat, inqtis suae semper admonet, dumque omnes ab eo repellit metus. Quanto enim melius expugnaret Manichaeum, si diceret, Quia gratia Dei fecit egregium cujusque electi animum, et accendit ad studia virtutum, dum illum infirmitatis suae semper admonet, et quia sine ipsa nihil facere potest; dumque omnem ab eo fiduciam suae repellit virtutis,
Abbreviated transcription (Latin):
Absit aut̃ ut originem nostii mpꝰ preuaricationis in alũ
do dicamus es segacuis am. Antere mediũ secundȩ regene¬
itionis quae fit exaqua & spũscõ donante grrtia di ꝑ
opere iuliani ad cautelam legentium ad notaesse necessari¬
um duximus Quorum admoniti exemplis. uigilantius in
reliquacius lectione qua e nonminus noxia. sepaesalu¬
tccribus dictaintersorit circumspiciant: Nam & alis
opusculis. eandem suam heresim quamuis multũ relaman¬
te scissimo acdoctissimo. antistite agustino Ad firmare
non dubitat: Denique in libro quem debono constantia e
scripsit bonumnaturȩ. libestctem que nostriarbitrii
utipse autumat contrr ꝑfidiam manichei magna instantia.
defendit : ut autẽ ueritas ꝓbat: incegna ꝑuicatiar contit fidem
caelestis gratia edurat: Haeonamq: ÷ in quit idem constaenua
quȩ maxime adserit arbitrii potestatem acbonumius que
nature & humani animi motos liberos. dumostendit omne

Expanded text:
Absit autem ut originem nostram post praevaricationis malum, Absit autem ut originem nostram post praevaricationis malum, Deo dicamus esse gavisam, ante remedium secundae regenerationis quae fit ex aqua et Spiritu sancto, donante gratia Dei popere Juliani ad cautelam legentium annotasse necessarium duximus: quorum admoniti exemplis, vigilantius in reliqua ejus lectione, quae non minus noxia saepe salutaribus dicta interserit, circumspiciant. Nam et in aliis opusculis eamdem suam haeresim, quamvis multum reclamante sanctissimo ac doctissimo antistite Augustino, affirmare non dubitat. Denique in libro, quem de Bono constantiae scripsit, bonum naturae libertatemque nostri arbitrii, ut ipse autumat, contra perfidiam Manichaei magna instantia defendit; ut autem veritas probat, magna pervicacia contra fidem coelestis gratiae durat. Haec namque est, inquit idem, constantia, quae maxime asserit arbitrii potestatem ac bonum, ejusque naturae et humani animi motus liberos, dum ostendit omne
Abbreviated transcription (Latin):
fabricauit. & carnis uerita te circumdatus & maculȩ
in munis extitit : Quȩ ÷ urtio consequentiae. ut homo
purus in nocentiam suȩnatiuitatis adstruat exemplo
Nati in carne mediatoris dĩ & hominũ: cumdedlius na¬
tiuitate dixerituirgini matri archangelus Sp̃s
parenti. prea¬
tũ preuaricationis dixerit iustus
iudex mul¬
tiplicabo erũ nastuas & conceptus
tuos. Indolore paries filior & subuiri potestate eris : Sehe¬
que hoc quod dicit originẽ nostrt̃ non posse nisiimpiedia¬
bolio perib adscribi quȩ dõ uero non conditore solõ sed &iã
habitatore gauder&. aut catholice aut consequent̃ fecit :
Quia nimirum diabolus. & sipeccatũ ꝓto placũstis intulit
uecte meneis naturtelis ꝓcursum benedictionis abstulit : qua
audienent crescite& multiplicamini & repl&eterrat̃ Non
ergo illa impi&acte decipimur quam nobisim ꝓperet iulia¬
nus ut originem nostrrm. diabolio perib: ad scriba mus
quam primor dialis opere benedictionis. adõ conditã scim

Expanded text:
fabricavit, et carnis veritate circumdatus, et maculae immunis exstitit? Quae est ratio consequens, ut homo purus innocentiam suae nativitatis astruat exemplo nati in carne Mediatoris Dei et hominum, cum de illius nativitate dixerit virgini matri arparenti post reatum praevaricationis dixerit justus judex: Multiplicabo aerumnas tuas et conceptus tuos; in dolore paries filios, et sub viri potestate eris . Sed neque hoc quod dicit, originem nostram non posse, nisi impie, diaboli operibus adscribi, quae Deo vero non solum conditore, sed etiam habitatore gauderet, aut catholice aut consequenter fecit. Quia nimirum diabolus etsi peccatum protoplastis intulit, nec tamen eis naturalis procursum benedictionis abstulit, qua audierant, Crescite et multiplicamini, et replete terram . Non ergo illa impietate decipimur, quam nobis improperat Julianus, ut originem nostram diaboli operibus adscribamus, quam primordialis opere benedictionis a Deo conditam scimus.
Abbreviated transcription (Latin):
datus : nobis : Id eo que non acqueclis ÷ i n omnibus qr habemus
singuli donationes : quaedatat̃ nob̵ deferentes. Quare aut̃
tantis saepe non solum deforis sed & deipsamente nascen¬
tibus prepedimur aduersis Neomnia quedesident musbo¬
naualeamus ꝑficere nisiqr fellit quidit̃ amoremnos

Expanded text:
datus est nobis ; ideoque non aequalis est in omnibus, quia habemus singuli donationes gratiae, quae datae sunt differentes. Quare autem tantis saepe non solum de foris, sed et de ipsa mente nascentibus praepedimur adversis, nec omnia quae desideramus bona valemus perficere, nisi quia fallitur, qui dicit amor
Abbreviated transcription (Latin):
Vi. Ipsa sesublimem donoeius effectam : atq in uiris ꝑfectio¬
rib: gadudoctoris essehabilom. respond&. Addit que
ecdesia in pacem sui conditoris uocatã multos haberepopu¬
ilos ut nationes gentiũ ad ecomꝑtinere design& F auens
suo sceptus spiritales. saepius seincordib: fidelium adhibere

Expanded text:
.--XXXVIII. Ipsa se sublimem dono ejus effectam, atque in viris perfectio.--XXXVIII. Ipsa se sublimem dono ejus effectam, atque in viris perfectioribus gradu doctoris esse habilem respondet.--XXXIX. Additque Ecclesia in pace sui Conditoris vocata, multos habere populos, ut nationes gentium ad se pertinere designet.--XL. Favens suos coeptus spirituales, saepius se in cordibus fidelium adhibere
Abbreviated transcription (Latin):
ΛXΥ designat populorum: Ipsa in mea laudatione ruepiens uerbũ
deore eius ad cumulat laudem &ipsumuenire supplicat:
quatinus eo cooperante. pios. si ue o penitionis. seu predicationis¬
MXUI pos sit subire labores. A no uo incipiens ec clesi a primor dio
dnm̃optat in carnari. quo ꝑ suffiacgia humanȩ susceptionis
quasi sustentationem leuae ad contemplationem diuuin aeglo¬
gaudens eius desideriis adiurat credentes exiud aeis nefidẽ
xxuiiil. Ammon& &ipsam ecdesi aedilectionis quẽc ꝑarborem
crucis redemit suiq semꝑ memoriam in corde&opere ferre¬
XL precipit. Alloquitꝰ & synagogem quid deprimitiua exgen¬
tibus. ec clesia fieridebeat nec dum habencedesuis quid octo
mone sublimis. erudiendumhinclitteris diuinis. & sic ad
graedumqueat ꝓmoueri. Quiuero natura simplicioris. ppo¬
nenda illis scorum. exempla quib: amplius infide confostent:

Expanded text:
m, designat populorum.--XXXI. Ipsa ejus laudatione rapiens verbum m, designat populorum.--XXXI. Ipsa ejus laudatione rapiens verbum de ore ejus, accumulat laudem, et ipsum venire supplicat, quatenus, eo cooperante, pios sive operationis sive praedicationis possit subire labores.--XXXII. A novo incipiens Ecclesiae primordio, Dominum optat incarnari, quo per suffragia humanae susceptionis, quasi sustentationem laevet, ut ad contemplationem divinae glogaudens ejus desideriis, adjurat credentes ex Judaeis ne fidem XXXV. Admonet et ipsam Ecclesiam dilectionis, quam per arborem crucis redemit, suique semper memoriam in corde et opere ferre praecipit.--XXXVI. Alloquitur et Synagogam, quid de primitiva ex gentibus Ecclesia fieri debeat, necdum habente de suis, qui doctomone sublimis, erudiendum hunc litteris divinis, ut sic ad gradum queat promoveri; qui vero naturae simplicioris, proponenda illis sanctorum exempla, quibus amplius in fide confortetur
Abbreviated transcription (Latin):
dia colligere: Audiens hacc dñs laudat ecclesi aedeuoti¬
onem laudatopero uec ta mensein hacuita plenepos
ꝑorbem ecclesis. multis fe sorum fratrum conuenticu¬
clenam ad nõ &ipsa ad admipandam eã acconditꝰ maxi¬
me qđ inuincibili uistutum cestamine. cunctis sit hostibus
fuerit caus amilitacriis panitus. sollicitudo uidelic&om¬
nium ecclesiarum. equib: ipsacuna catholica constat.¬
IXI. Adsynagoga nescirsese haecdixit. subi tostupore
euangelii predicatione confersa sefuisse contꝰbatum¬
XXII ecuius coeptis salutarib gaudens ecclesia. ad agnitionẽ
ixiii suredemptoris ecmreuesti postolat. A dipseredemptor
annuens eius hostamentis nihilin illa magis quamindustri¬
axiuil amuistutum. testactꝰ esseuidendam, Idem laudes dileo¬
tȩ suae exmore describens primo omniũ in iunctura faemi¬
num eius adunationem amborum in secredentium sediligentiũ¬

Expanded text:
dia colligere.--XXIV. Audiens haec Dominus, laudat Ecclesiae devotidia colligere.--XXIV. Audiens haec Dominus, laudat Ecclesiae devotionem, laudat operationem; nec tamen se in hac vita multum per orbem ecclesiis, multis falsorum fratrum conventicuclesiam a Domino, et ipsa ad admirandam eam accenditur, maxime quod invincibili virtutum certamine cunctis sit hostibus fuerit causa militaris paratus, sollicitudo videlicet omnium Ecclesiarum e quibus ipsa una catholica constat.--XXVIII. At Synagoga necesse se haec dicit, subito stupore Evangelium praedicantis confessa se fuisse conturbatam; cujus coeptis salutaribus gaudens Ecclesia, ad agnitionem sui Redemptoris eam reverti postulat.--XXIX. At ipse Redemptor annuens ejus hortamentis, nihil in illa magis quam industriam virtutum testatur esse videndam.--XXX. Item laudes dilectae suae ex more describens, primo omnium in junctura feminum ejus, adunationem amborum in se credentium, seque diligentiu
Abbreviated transcription (Latin):
XVĩ dulcissimedescribit opinionis. Uentis eam tribulationũ
ut constcnlia ipsius amplius ꝓb&. temptaeidã commit tit:¬
rib: delectatum esse testatus. suꝑ nos quoque ciues bonis¬
AX illius congaudere precipit: Quiescens asaeculi tumultib:
ec desia excitat᷑ uoce dominica ad corrigendos quosdã¬
AXI in quib: spes & dilectio eius iamfrigere coeperat : Illa qui¬
&is amore ministerium excusans. secr&co ipsius conpuno¬
axii tione adagendum accendit᷑ Incipit sed nonstatim coep¬
ta sequitꝰ effectus unde conspectis magnoꝵ iuistutibus doc¬
torum quic quid in sed emundi concopiscentiis adhȩreat
AXIlabicit. Eademinquib: dam suis fidelib: obsecnit ꝑfectiores
ut in tempore suae conpunctionis siue orationis sequoque
Axi flcc̃ mescunt: Agit p&ita & preconia uistutũ acpoten¬
tiȩ eius congrualcaide decantans. denuo in terrogatꝰ in
ri ac ꝑfectos quosq: castimoniae uistutib: ad &ernagau¬

Expanded text:
 dulcissimae describit opinionis.--XVI. Ventis eam tribulationum,  dulcissimae describit opinionis.--XVI. Ventis eam tribulationum, ut constantia ipsius amplius probetur, tentandam committit.--ribus delectatum esse testatus, supernos quoque cives bonis congaudere praecepit.--XIX. Quiescens a saeculi tumultibus, Ecclesia excitatur voce Dominica, ad corrigendos quosdam in quibus spes et dilectio ejus jam frigere coeperat; illa quietis amore ministerium excusans, secreta ipsius compunctione ad agendum accendi incipit, sed non statim coepta sequitur effectus; unde, conspectis magnorum virtutibus doctorum, quidquid in se de mundi concupiscentiis adhaerebat, abjicit.--XX. Eadem in quibusdam suis fidelibus obsecrat perfectiores, ut in tempore suae compunctionis, sive orationis, se quoqu flammescant.--XXII. Agit petita, et praeconia virtutum ac pottiae eis congrua laude decantans, denuo interrogat in quri, ac perfectos quosque castimoniae virtutibus ad aeterna gau
Abbreviated transcription (Latin):
lestium s a cimentoꝵ ecclesia. sub ꝓtectionesurademptoris
excitat eo quodhiems longe in fidelitatir quae mundũ porse¬
deret abienit & in auspitiis agendi putidas hen&icoꝵ uersu¬
Atias deprehendere acrefellere precopit. Fauens dñi ursis
ecdesia. sepius eum ad se iuuandam ꝑ occultȩ gurtiaminspi¬
ximtionis aduenira precat᷑. Exponit eedes agentium quo
ad fidem xpĩ ordine ꝑuenerit. cuius uotisipse congecudens¬
au precepit fidolib: neeius requiem inqui&ent minctur¬
se ac ferculo pacificis regis id ÷ animcrum requie & in¬
ternarefectione delectatã aduenisse & maximeip¬
sicis decoreregis ad cuius cernendam. eas quoque quis e
xnil amirebantꝰ excitat: Delectatus fide ec clesiae dñs speci¬
a tĩ membra eius omnia hoc ÷ singulcs quasq fidelium ꝑso¬
inclinandam eẽ predicit: ꝓcuius amore &ipseuulnent cru¬
doc trinȩ dulcedinem fructusoperum & flccgraentiam¬

Expanded text:
lestium sacramentorum Ecclesia, sub protectione sui Redemptoris lestium sacramentorum Ecclesia, sub protectione sui Redemptoris aedicandum excitat, eo quod longae infidelitatis hiems, quae mundum presserat, abierit, et in auspiciis agendi putidas haereticorum versutias deprehendere ac refellere praecipit.--X. Favens Domini jussis Ecclesia, saepius eum ad se juvandam per occultae gratiam inspirationis advenire precatur.--XI. Exponit Ecclesia gentium quo ad fidem Christi ordine pervenerit; cujus votis ipse congaudens, praecepit fidelibus ne ejus requiem inquietent.-se ac ferculo pacifici regis, id est, animarum requie et interna refectione delectatam advenisse, et maxime ipsius decore regis, ad cujus cernendam speciem, eos quoque qui se admirabantur excitat.--XIV. Delectatus fide Ecclesiae Dominus speciatim membra ejus omnia, hoc est, singulas quasque fidelium persoinclinandam esse praedicit, pro cujus amore et ipse vulnera crdoctrinae dulcedinem, fructus operum, et flagrantiam
Abbreviated transcription (Latin):
rogantiae studendo sed maeemeoꝵ qua dim peritiae con¬
sulendo qui longius extra orbem. hoo ÷ in insula marisoce¬
aninati & nutriti: ea qua e in primis orbis pastib: aprbia di¬
co & india iudea &aegepto geruntꝰ uon nisi ꝑeorũ quihis
interfuere scripta nosse ualemus :
ii uota caritate occustit. Obscunatam seꝑ secutionein fideliõ
iud eorũ primitiuaq rit ec desia unde & dilectisui redem ptoristre¬
nlmens in uocat auxilium. Dñs obiurgans ecdesiam pauenlẽ¬
mlã mon& datȩ sibignatiae aduersusom̃s hostic in sidias, Confor¬
tata uerbis dñi ecclesia conuersationẽ eius in carne passionẽ
xresurrectionem ad memori ã reuocat. Laudit et̃ confosta¬
tamdñs cuiuicem lecudis illc rependens in paco aliquantuleo
uiuite presentis cũ eo gccudere desiderat: Dñr gaudiũ uirgi¬
nis matris cõmemonans. In sponsa quoq: sua uistutem castimo¬
uiimae laude digna conplectit᷑. Introducta in cognitionẽ cae¬

Expanded text:
rogantiae studendo, sed meae meorumque imperitiae conrogantiae studendo, sed meae meorumque imperitiae consulendo, qui longius extra orbem, hoc est in insula maris Oceani nati et nutriti, ea quae in primis orbis partibus, Arabia dico et India, Judaea et Aegypto geruntur, non nisi per eorum qui his interfuere scripta nosse valemus. Cvota charitate, occurrit.--II. Obscuratam se persecutione infidelium Judaeorum primitiva queritur Ecclesia, unde et dilecti sui Redemptoris tremens invocat auxilium.--III. Dominus objurgans Ecclesiam, paventem admonet datae sibi gratiae adversus omtata verbis Dei Ecclesia, conversationem ejus, in carne passionem et resurrectionem ad memoriam revocat.--V. Laudat eam confortatam Dominus, cui vicem laudis rependens, in pace aliquantula vitae praesentis, cum eo gaudere desiderat.--VI. Dominus gaudium virginis matris commemorans, in sponsa quoque sua virtutem castimoniae laude dignam complectitur.--VII. Introducta in cognitionem coe
Abbreviated transcription (Latin):
te disputtens ait. Quidergo dicemus iium quidiniquitas apud
dm̃ absit. morsienim dicit: miscrebor. cuimiserebor: &¬
miseri cordiam prestabo. cui misestus fuero. Igit̃ non uolen
plurimum hac questione las satus. Ita condusit. Oaltitu¬
dodiuitiarum sapientiae &scientia edi quamin conpre¬
hensibilia sunt iuditia eius. &inuestigabiles uiaceius. hȩc
deo pusculus icliani ad cautelcm legentium prelibare quio
cõmodd patisumus: hincadex positionẽ stilũ uestamus canti¬
ci canticorum : Min libro ntellegendũ difficilimo. sed u¬
lipatrum uestigia sequentes. quic quidiuuante ea qũde¬
fendimus gratiadĩ ualemus. studii salutcoris inpendame
In quo o perelectorem ãmoneo ueme suꝑ fluũ iudic& qđ de
naturt arborum si ue herbarum aromaticarũ. quae in hoc
uolumine plurimȩ continent. iuxta quod in libris antiquoꝵ
didici latius explanare uoluerim: fecinaq hoc uon ar¬

Expanded text:
te, disputans ait, Quid ergo dicemus? Nunquid iniquitas apud te, disputans ait, Quid ergo dicemus? Nunquid iniquitas apud Deum? Absit. Moyses enim dicit, Miserebor, cui miserebor; misericordiam praestabo, cui misertus fuero. Igitur non volenusque dum plurimum hac quaestione lassatus, ita conclusit: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Haec de opusculis Juliani, ad cautelam legentium praelibare, commodum rati sumus. Hinc ad expositionem stylum vertamus Cantici Canticorum, et in libro ad intelligendum difficillimo, seduli Patrum vestigia sequentes, quidquid, juvante ea, quam defendimus, gratia Dei, valemus studii salutaris impendamus. In quo opere lectorem admoneo, ne me superfluum judicet, qui de natura arborum, sive herbarum aromaticarum, quae in hoc volumine plurimae continentur, juxta quod in libris antiquorum didici, latius explanare voluerim. Feci namque hoc non ar
Abbreviated transcription (Latin):
non potuit: contradicit eiusdem puredemptoris &iusti
iudicis sententiae. qui &iamde paruulis ait: Nisiquis rena
tus fuerit ex aqua & spũ non potest uidereregnũdi: Quã¬
uis ut sc̃s agustinus ait: mitis simit prorsus poena ueldam¬
natio erit omnib: qui pr&er peccatũ quod originaletre¬
xerunt. nullum in suꝑ addiderunt  nec tamen tales adã¬
natione prorsus es sepossunt in munes. cum manifestedi¬
cat apostolus: Quia regnauit mors abadam usque ad morsen
&iamin eos qui non peccauerunt. & qua si que rer& quare reg¬
nauerit in eos qui non pec cauerunt: moxratione m reddit.
adiungens : insimilitudinẽ preciaricationis adae. Id ÷ non
ppt̃ sua ꝓpria pec cata: sed qnm̃ suisimiles genuit preuarica¬
toradam Dicendumergo nobis in hac paste quaestionis
qđ aedixis se audimus eundem a postolum paulum. quideesau
&ia cobgeminorum exuno concubitunascentium. dispecrisor¬

Expanded text:
non potuit: » contradicit ejusdem pii Redemptoris et justi non potuit: » contradicit ejusdem pii Redemptoris et justi Judicis sententiae, qutus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest videre regnum Dei . Quamvis, ut sanctus Augustinus ait, « mitissima prorsus poena vel damnatio erit omnium, qui praeter peccatum, quod originale traxerunt, nullum insuper addiderunt. » Nec tamen tales a damnatione prorsus esse non possunt immunes, cum manifeste dicat Apostolus quia regnavit mors ab Adam usque ad Moysen, etiam in eos qui non peccaverunt . Et quasi quaereretur quare regnaverat in omnes qui non peccaverunt, mox rationem reddit adjungens, In similitudinem praevaricationis Adae , id est, non propter sua propria peccata, sed quia sui similes genuit praevaricator Adam. Dicendum ergo nobis in hac parte quaestionis, quod dixisse audivimus eumdem apostolum Paulum, qui de Esau et Jacob geminorum ex uno concubitu nascentium dispari sor
Abbreviated transcription (Latin):
rita haberent diuersa contiae dicit apostolo quideeis¬
dẽ loquens ait, Cumenim nec dũnati fuissent autali¬
quid egis senz bonũ aut malũ : Yt secundũ electionẽ
ꝓpositũdĩ maner&. non exoperib: sed ex uoluntate¬
dictũ ÷ ei. qr maior serui& minori: scut scriptũ ÷
Iacob dilexit. esauaut̃ hodio habuit: Quod dicit
uon aliam causam nobis difficultatem beneuiuendi facere
quam longamuitioꝵ consu&udinẽ: contrardicit scripturȩ dicenti
Ercueiugum suꝑfilios adam A dieexitus deuentre matris
eorũ, Quod dicit dnm̃ nostrum łi npossibile aliquid ꝓre¬
cepisse quiiustus ÷ uerum ꝓfecto dicit: siadeius respicit
auxilium. cuicatholicauox supplicat: deducme in semi¬
tec mandatorũ tuorum: si uero uirib: animi suifidit re¬
fellit eum ueredica eiusdem iusti conditoris sententia
quo dicit: sine menihil potestis facere: Quod dicit. eum
quipius ÷ nondamnaturum es se hominẽ ꝓeo quod uita re

Expanded text:
rita haberent diversa, contradicit Apostolo, qui de eisrita haberent diversa, contradicit Apostolo, qui de eisdem loquens ait, Cum enim necdum nati fuissent, aut aliquid egissent bonum aut malum, ut secundum electionem propositum Dei manert ei: Quia major serviet minori; sicut scriptum est, Jacob dilexi, Esau autem odio habui . Quod dicit non aliam causam nobis difficultatem bene vivendi facere, quam longam vitiorum consuetudinem, contradicit Scripturae, quae dicit, Grave jugum super filios Adam a die exitueorum . Quod dicit, « Dominum non impossibile aliquid praecepisse, qui justus est; » verum profecto dicit, si ad ejus respicit auxilium, cui catholica vox supplicat, Deduc me in semita mandatorum tuorum : si vero viribus animi sui fidit, refellit eum veridica ejusdem justi Conditoris sententia, qua dicit, Sine me nihil potestis facere . Quod dicit, « Eum qui pius est, non damnaturum esse hominem pro eo quod vitare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficere a ut̃ bonum non in uenio Nonenim quod uolo.
bonum hoc facio sed quod nolo malũ hoc ago Quod
dicitꝰ liberum nobis esse vnum semꝑagere cum semꝑ
utrumque possimus c̃tradicit ꝓph&ae. quidõ sup plex
loquitꝰ dicens: Scio dne qr non sit hominis uia: Necui¬
ri ÷ ut ambul& & dirigat gressussuos: sed & a posto¬
lo maiorẽ se facit quidixit. Egoigitꝰ ipsemente serui
legidĩ carneaut̃ le gipeccati. Quoddicit non ab¬
undealios iudicare alios iudicari . uisiqr in ea demnatu¬
rr disparuo luntassit: & quiacum omnes idẽ possemi
diuersa faciamus: contradicit catholicȩ fidei quae
&iam paruulos eẽiudicandos confit&ur eos qui inea¬
dem natura positi. prius quã aliquibonimali ueface¬
re xutuelle aut saltim nos sepotement sinebaptis mo
rxptisunt: quod es au&ia cob. c&erosq: tales sola uolun¬
tatis caus adicit esse discr&os. ut in eadẽ natura me¬

Expanded text:
perficere autem bonum non invenio. Non enim quod volo perficere autem bonum non invenio. Non enim quod volo bonum, hoc facio; sed quod nolo malum, hoc ago . Quod dicit liberum nobis esse unum semper agere cum semper utrumque possimus, contradicit prophetae, qui Deo supplex loquitur dicens, Scio, Domine, quia non sit hominis via ejus, nec viri est ut ambulet et dirigat gressus suos . Sed et Apostolo majorem se facit, qui dixit, Ego igitur ipse mente servio legi Dei; carne autem, legi peccati . Quod dicit non aliunde alios judicare, alios judicari, nisi quia in eadem natura dispar voluntas sit, et quia cum omnes idem possimus, diversa faciamus, contradicit catholicae fidei, quae etiam parvulos esse judicandos confitetur, eos qui in eadem natura positi, priusquam aliquid boni malive facere aut velle, aut saltem nosse poterant, sine baptismo rapti sunt. Quod Esau et Jacob, caeterosque tales, sola voluntatis causa dicit esse discretos, ut in eadem natura me
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: Condilectorenĩ legidĩ secundũ interiorem
hominẽ : Uideo autem aliã legẽ in mẽbris meis Re¬
pugnantẽ legimentis meae: Quad parentes generis
humani quam diuna turȩ bonum intemertum custodine:
constatdicere non potuisse : quod xp̃ianoꝵ natunt̃ in me¬
iuuariauxilio: sidehis solũ modo quae inremissione
peccatoꝵ ꝑbaptisma nobis donata sunt uult intellegi.
herxicum ÷ si autem & de cotidiana eiusgnitia qua
nos inmente & corpore instauntre &iuuare non
cessat. catholicum Quod dicit beatũ iob aperu¬
isse inuistutib suis eximus occultas nature diuitias.
& exsequod omnes possemus ostendere. Quanto
melius dicer&. quod a peruerit in effecbiles diui¬
negractiae diuitias. & insequidhaec omnibus qui¬
b: cumque uell&dare pors& ostender&: Quod di
cit uosuitionature ad meclum noninpelli. qui nec
bonum sineuoluntate nec malum faciamus: repug¬
nat apostolo dicenti. scioqr non habitat in me.
hoc ÷ in carne me abonum: Nam uelle adiac& mihi

Expanded text:
nim legi Dei secundum interiorem hominem, video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae . Quod parentes generis humani, quamdiu naturae bonum intemeratum custodiere, constat dicere non potuisse. Quod « Christianorum naturam in mee gratiae juvari auxilio: » si de his solummodo, quae in remissione peccatorum per Baptisma nobis donata sunt, vult intelligi, haereticum est; si autem et de quotidiana ejus gratia, qua nos in mente et corpore instaurare et juvare non cessat, catholicum est. Quod dicit, « Beatum Job aperuisse in virtutibus suis eximiis occultas naturae divitias, et ex se quid omnes possemus ostendere; » quanto melius diceret, quod aperuit ineffabiles divinae gratiae divitias, et in se, quia haec omnibus quibuscumqucit, nos vitio naturae ad malum non impelli, qui nec bonum sine voluntate, nec malum faciamus, repugnat Apostolo dicenti, Scio quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. Nam velle adjacet mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
Nã pec catũ eẽ homini congenitũ testat᷑ scriptum quaedicit:
Qnrueiugũ suꝑfilios adam. a dicexitus deuentre matris eoꝵ
usq: indiem sepulture inmatrẽ omniũ. Immohoc abipsa con¬
ceptione es sehomini cocuũ testat᷑beatus iob cũ dño suppli¬
cans ait: Quis potest facere mundũ deimmundo conceptũ se
tia. Vtideo dicat᷑ nullum peccatũ hominib:. exmasculi.
& faeminae coniunctione nascentib: es se congenitũ

Expanded text:
Nam peccatum esse homini congenitum testatur Scriptura, quae dicit, Nam peccatum esse homini congenitum testatur Scriptura, quae dicit, Grave jugum super filios Adam, a die exitus de ventre matris, eorum usque in diem sepulturae, in matrem omnium . Imo hoc ab ipsa conceptione esse homini coaevum, testatur beatus Job, cum Domino supplicans ait: Quis potest facere mundum de immundo conceptum setia, ut ideo dicatur nullum peccatum hominibus ex masculi et feminae conjunctione nascentib
Abbreviated transcription (Latin):
cho& disciplina consũm&. Proeo ut dicer&: Qnrtia
incho&. Gratia consũm& grartiacoron& . Itẽ pinnu¬
mercc hui modi quae in ipsisei opusculi spius lector fa¬
cillime dep̃hendit : In explanatione uersiculi qͣđ dictũ ÷
Ad p̃hendamte & introducã indomũ matris meae ibimedo¬
cebis Vt patentius quȩ contra fidem suam uȩsa nasen¬
tir& intimauit dicens dedñõ : laminipsa in fantia
multe quȩ discere debeamus. ostendit primo ip¬
sum es seo pificem uniuersorũ exmasculi. & feminȩ
coniunctionen ascentium quisi bis ine misterio uiri
corpus exuirgine fabricas s& de inde nullũ pec¬
catum homini esse congenitũ nanidi Quando quidẽ
ille & carnis ueritate circum dectus. & maculae in munis
extiterit. Ptremo originem nostrm. von possenisiimpie
diabolio peribus ad scribi, Quaedõ uero non solũ conditore sed
rẽ struit sed hocipsum &iam in terueniente agit exemplo

Expanded text:
choet, disciplina consummet. Pro eo ut diceret, Gratia choet, disciplina consummet. Pro eo ut diceret, Gratia inchoet, gratia consummet, gratia coronet. Item post innumera hujusmodi, quae in ipsis ejus opusculis pius lector facillime deprehendet, in explanatione versiculi, quo dictum est, Apprehendam te, et inducam in domum matris meae, ibi me docebis ; patentius quae contra fidem vesana sentiret, intimavit, dicens de Domino: Jam in ipsa infantia multa quae discere debeamus ostendit. Primo, ipsum esse opificem universorum ex masculi et feminae conjunctione nascentium, qui sibi sine ministerio viri corpus ex virgine fabricasset. Deinde, nullum peccatum esse homini congenitum: quandoquidem ille et carnis veritate circumdatus, et maexstiterit. Postremo originem nostram non posse, nisi impie, diaboli operibus ascribi, quae Deo vero non solum conditore, sed rem struit, sed hoc ipsum etiam interveniente agit exemplo.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s aut̃ uiuificat: Id ÷ lit tera prȩcipiens occidit sinonad¬
sit sp̃s qui precepta lit terȩdon& impleri : & sp̃s uiui ficat:
donando ut ꝑficilitterr possit. Quod aut̃ ait dedñõ ut¬
consummatissimȩ uistutis daturus exemplũ. Natunt̃
hominis mosteclis ad sumer& secr&ius heresis suaeuirus
euomuit: quadicunt uenientẽ in carned nm̃
Nondo¬
na nobis sed exempla contulis seuistutis. Vndedicit post
modicum: Deipsius in quã susceptionecarnis morũ pec¬
catadã nauit : Non naturã uidelic& carnis sed o perox.
conmutando vt iustificatio legis sub exemplo ipsius
ũsicut munilia : Quã pulchitt inquit ꝑnaturã ceruixgẽ¬
marũ in signit᷑ ornatu : Felicita tẽ sine dubio aug&indus¬
tria. & quasi sedigna conueniunt. Honor uidelic& mo¬
niliũ & ceruicũ uenustas. sicergo & inte.cuius gene¬
rositatem doctrina componit : Vt uistutestuas natura in¬

Expanded text:
Spiritus autem vivificat . Id est Littera praecipiens occidit, si non adSpiritus autem vivificat . Id est Littera praecipiens occidit, si non adsit Spiritus, qui praecepta litterae donet impleri: et Spiritus vivificat, donando ut consummatissimae virtutis daturus exemplum, naturam hominis mortalis assumeret, » secretius haeresis suae virus evomuit, quia dicit « venientem in carne Dominum non dona nobis, sed exempla contulisse virtutis; » unde dicit post modicum, « De ipsius, » inquam, « susceptione carnis, morum peccata damnavit: non naturam videlicet carnis, sed opera commutando, ut justificatio legis sub exemplo ipsius um sicut monilia . Cum pulchra, inquit, per naturam cervix gemmarum insignitur ornatu, felicitatem sine dubio auget industria; et quasi se digna conveniunt, honor videlicet monilium et cervicum venustas. Sic ergo et in te, cujus generositatem doctrina componit, ut virtutes quas natura in