comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut sibi re gem conftituere. sed aliud qͥd dam ꝑ comngrua significationẽ meta¬
phoricetalib: scripturarum sententiis ꝑfertur : Immutatur aut ipsius littere¬
textus aliquando pp̃t misticuim ut dictum : intellectum. ut intitulo psalmitricesimi
tertudicitur: Psalmus ipsidauid quando commut auit uultum suum
coram abimelech & dimisit eum eiꝰ abiit . Cum hoc factum sit coramachis rege
geth sicut liberregum narrat Cumergo ꝓachis abime lech ponitur : utique
ostenditur exipsius interp̃tatione nominis. latens altius penetrare mysteriũ
Abi melech quippe interp̃tatur patris mei regnum significansiud eos in iquoꝵ
quando apparens in forma serui humiliauit se m&uipsum usque ad mortem
crucis : unde scriptum ÷ : uidimus eum non habentem speciem nequed ecorem
e quasi absconditus uultus eius & despectus unde necreput auimus eũ. Dimi¬

Expanded text:
aut sibi regem constituere, sed aliud quoddam per congruam significationem metaaut sibi regem constituere, sed aliud quoddam per congruam significationem metaphorice talibus Scripturarum sententiis profertur. Immutavit autem, ut dictum est, ipsius littertextus, aliquando propter mysticum intellectum, ut in titulo psalmi tricesimi tertii dicitur, Psalmus ipsi David, quando commutavit vultum suum coram Abimelech, et dimisit eum et abiit, cum hoc factum sit coram Achis rege Geth, sicut liber Regum narrat . Cum ergo pro Achis Abimelech ponitur, utique ostenditur ex ipsius interpretatione nominis latens altius penetrare mysterium. Abimelech quippe interpretatur patris mei regnum, significans Judaeos, in quorum servi, humiliavit semetipsum usque ad mortem crucis. Vidimus eum non habentem speciem neque decorem, et quasi absconditus vultus ejus et despectus, unde nec reputavimus eum . Dimi
Abbreviated transcription (Latin):
i diuinitas sacris intimatur oraculis ppriȩ scilice sicut ipse morses dicit Igo sũ
quisum & sicdices filii sisrł qui ÷ mi sit me aduos: Mistice uero ut omnp̃s ds̃ sicut
plaustrum onustum feno stridere sedt̃ cum grauia hominum peccataportare
se indicat: uel sicut esaias suꝑ solium excelsum & eleuatum sedere describit
angelicas significans potestates quas sibi ad qđ uoluerit subicit Quintus mo¬
dus÷ parabolarum quȩ tam relatu uerborum quamactu conficitur operũ:
qui intantum ÷ multiplex atq occultus ut ron solum multa quȩ iuxta
litteram non possunt admittat. uerum etiam quibusdam in locis iistica
narraturus testimonium desttria assumens ipsum litterȩ gestũ in mut&
Parabolis enĩ uerborũ hic modus conficitur: ex quib: ÷ illud. Ierunt ligna
ut ungerent suꝑseregem & c&t Ne que enim ligna ambulare possunt

Expanded text:
ri divinitas sacris intimatur opusculis. Proprie scilicet sicut Moysi dicit: Ego sum ri divinitas sacris intimatur opusculis. Proprie scilicet sicut Moysi dicit: Ego sum qui sum, et sic dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos . Mystice vero, ut omnipotens Deus sicut plaustrum onustum feno stridere se dicit, cum gravia hominum peccata portare se indicat, vel sicut Isaias super solium excelsum et elevatum sedere describit Dominum, angelicas significans potestates, quas sibi ad quod voluerit subjecit. Quintus modus est parabolarum, qui tam relatu verborum quam actu conficitur operum, qui in tantum est multiplex atque occultus, ut non solum multa, quae juxta litteram non possunt, admittat, verum etiam quibusdam in locis mysteria narraturus, testimonium de historia assumens, ipsum litterae gestum immutet. Parabolis enim verborum hic modus conficitur, ex quibus est illud: Ierunt ligna ut ungerent super se regem , etc. Neque enim ligna ambulare possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sanabatur : Perquem redemptornr̃ intellegitur incruce suspensus qui nos amorsi
di aboli liberans beatae inmor talitatis remedia fidelib: tribuit: Haecenim
si adlitteram discussa tractentus ludicra ꝓtempore putabuntur Sinueromrs¬
teriis applicentur magna insinuant sacramenta. Tertius modus utꝰ que ÷
historicus scilic& atq allegoricus quoscribitur qm abra ham duossilios habuit
qui sicut apłsdicit duo significant testamenta : in trahunc modum & illud con¬
cluditur . quodisahac paterna deuotione dispositus ligna sibi baiulasse dicitꝰ
singularit̃ xxp̃ipassionẽ designans quempater pomnib: tradidit propriamq baiu¬
lare passus est crucem Qucetiam modo delatere dormientis uiriformatamu¬
lier eclam significabat ex latere xp̃i incruce pendentis ȩ dificandam : Quartus
modus ÷: quo nobis aliquando propriȩ raliquando uero misticetre atoris nr̃i¬

Expanded text:
sanabatur. Per quem Redemptor noster intelligitur in cruce suspensus, qui nos a morsu sanabatur. Per quem Redemptor noster intelligitur in cruce suspensus, qui nos a morsu diaboli liberans, beatae immortalitatis remedia fidelibus tribuit. Haec enim si ad litteram discussa tractentur, ludicra pro tempore putabuntur. Si vero mysteriis applicantur, magna insinuant sacramenta. Tertius modus uterque est historicus scilicet atque allegoricus, quo scribitur, quoniam Abraham duos filios habuit, qui, sicut Apostolus scribit , duo significant Testamenta. Intra hunc modum et illum concludit, quo Isaac paterna devotione dispositus, ligna sibi bajulasse dicitur, singulariter Christi passionem designans, quem Pater pro omnibus tradidit, propriamque bajulare passus est crucem. Quo etiam modo de latere dormientis viri formata mulier, Ecclesiam significabat, ex latere Christi in cruce pendentis aedificandam. Quartus modus est, quo nobis aliquando proprie, aliquando vero mystice Creatoris nost
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is constat scriptura: Aut enim indicatiuo loquimur. ut illudꝰ ł go
ritis uocem meã &siistodieritis pactũ meũ eritis michi inpeculiũ decunc¬
in ꝑsonali : ut quis loquet᷑ potentias dñi. ipsaetiã saerae scripturae locitio
septiformis : quasi subuii sigillis intellezentiae continet᷑ dumꝑ uii modos
difuinguitur : Inqui rentib: enim nob scripturas. primus gesta erex textius
nobiis occurrit. quiuidele& eatantum scripturarum eloquia ã g̃hendie :
qͦ nilmisticum significant. sed tantum simpliciter rerum caus as euoluunt
lic& aliquid gestum narr&. gustustamen ille totus reputatur allegoricus:
unde nec inusu frequentatur : Hinc ÷ qđ in omnib: sinib isrł puella querit᷑
regi dauid. & inuenitur tain soruens ut algentis senis membra calefacut
non senescit. sed in suꝑeos igne diuiniamoris accendit Ad huncꝑtin& &iã modum
quodiopulus israheliticus in deserto a serpentibus ꝑcussus aspectu aenei serpenti

Expanded text:
omnis constat Scriptura. Aut enim indicativo loquimur, ut illud: Ego ritis vocem meam, et custodieritis pactum meum, eritis mihi in peculium de cuncest. Aut impersonali, ut: Quis loquetur potentias Domini? Ipsa enim sacrae Scripturae locutio septiformis, quasi sub septem sigillis intelligentiae continetur, dum per septem modos distinguitur. Inquirentibus enim nobis Scripturas, primus gestae rei textus nobis occurrit, quia videlicet ea tantum Scripturarum eloquia comprehendit, quae nil mystice significant, sed tantum simpliciter rerum causas evolvunt, licet aliquid gestum narret, gestus tamen ille reputatur totus allegoricus, unde nec in usu frequentatur. Hinc est quod in omnibus finibus Israel puella quaeritur regi David, et invenitur tam fervens, ut algentis senis membra calefaciatnon senescit, sed insuper eos igne divini amoris accendit. Ad hunc pertinet etiam modum, quod populus Israeliticus in deserto a serpentis percussu aspectu aenei serpentis
Abbreviated transcription (Latin):
ex pramitur : dequib: dicit ab acuc. Astendes suꝑ equostuos & equitatustuus
sanatas Quilure equi dñi uocantur . quia dñs illis p̃sidens ꝑ illos uniuersas
gentes cirtum iuit p̃dicando atq ad fidem suã colligendo quando illi ꝓfecti
p̃dicauer̃ ubiq De qua sessione etiam dñs dicit Eaar ego uobiscum sumomnib deb
usq ad consum mationẽ scłi E ques ergo qui sedebat᷑ habebat arcũ quia ꝑp̃
dicationẽ doctorum sententiis diuini uerbi xp̃s ꝑcussit corda gentiliũ. & in¬
ter fecit in eis uitia & peccata ut possec surgere sanitas uirtutũ Corona aut
scđm hunc sensũ duplicit̃ potest intellegi uictoria uidelice scõrũ dediabolo & ꝑ

Expanded text:
uos tuos, et equitatus tuus sanitas est. Qui jure equi Domini vocantur, quia Dominus illis praesidens per illos universas gentes circuivit praedicando atque ad fidem suam colligendo, quando illi profecti aedicaverunt ubique, de qua sessione etiam Dominus dicit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Eques ergo qui sedebat, habebat arcum, quia per praedicationem doctorum sententiis divini Verbi Christus percussit corda gentilium, et interfecit in eis vitia et peccata, ut posset resurgere sanitas virtutum. Corona autem secundum hunc sensum dupliciter potest intelligi: Vel victoria videlic
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina sp̃s sc̃i Noꝵ tandũ aũt quia ñ dicit ioħs quid angłs fecer it ponensdeȩ¬
terã suã suꝑ illũ ut rũ uideli& leuauerit eũ atra ande traxerit illũ ad trã :
ged exdanielis uolumine discimꝰ qđ atra eũ leuauit: Quidicit qđ angelus quierat
accinctus auro obrito & corpus eius crisolitus posuit dexteram suam suꝑ eũ
& er ex eũ suꝑ genu asua: ponititaq: angłsmanũ suꝑ io hanem iacentẽ ad pedes
ad hibeat dicens Non sunt condignȩ passiones huiusteporis ad futurã gloriã quȩ
reuelabit᷑ in nobis Non aũt ecđłaita erigit᷑ at̃ raut penitus ab omnib an¬
gustus sub moueat᷑ sed cũ talia & his similia audit ꝓihlatis passionib cor eius¬
ad gaudia cȩlestis patriȩ sub leuat᷑ Tale quippet illud euu angeli
Nolit etimere eos qui occidunt corpꝰ animã aũt ñ possoccidere

Expanded text:
doctrina Spiritus sancti. Notandum autem quia non dicit Joannes quid angelus fecerit, ponens dexdoctrina Spiritus sancti. Notandum autem quia non dicit Joannes quid angelus fecerit, ponens dexteram suam super illum, utrum videlicet levaverit eum a terra, an detraxerit illum ad terram; sed ex Danielis volumine discimus quod a terra eum levaverit, qui dicit quod angelus qui erat accinctus auro obryzo, et corpus ejus quasi chrysolithus, posuit dexteram suam super eum, et erexit eum super genua sua. Ponit itaque angelus manum super Joannem jacentem ad pedes is consolationem adhibebat, dicens: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis . Non autem Ecclesia ita erigitur a terra, ut penitus ab omnibus angustiis submoveatur; sed cum talia et his similia audit pro illatis passionibus, cor ad gaudia coelestis patriae sublevat. Tale quippe est illud Evangelii: Nolite timere e
Abbreviated transcription (Latin):
des eius cadit q̃ dũ considerat redemstor emsuũ mortuũ : m ox mundo moriendo
ad imitanda eius uestigia semet ipsã humilit̃ ꝓsternit: Bene aut ioħs
non mortuus sedtã quã mortuus cecidisseđr ad pedesangeli : qr electum itan¬
tes uestigia passionis x̧p̃i & simoriunt᷑ mundauiuunt tam̃ dõ: Hinc apłsdi¬
Quia sc̃i & sise mortificant cũ uitiis & concupis centusñ tam penitdis a cor pore
recedunt Vel certe tãquã mortui fiunt cũ se mortificant: q: inspefuturȩ
resur rectionis iã uiuunt : Iuxta illud pauli a płi : Mortui estis &uita ur̃a abscon
unussermoꝓuno acoipit sensu : Legimꝰ quippesuperius dexterã significari
summã beti tudinẽ futurȩ uitȩ & ꝓsperitatẽ in qua sc̃i iam c̃sistunt indipͣdest inati¬
one Nonergohictalit accipienda ÷ dextera sicut & in superioriuersu pedes
ñ priora in secontinent mrs teria sed tantũ exempla imitationis xp̃i & passionis

Expanded text:
des cadit dum considerat redemptorem suum mortuum, mox mundo moriendo, ad imitanda ejus vestigia semetipsum humiliter prosternit. Bene autem Joannes non mortuus, sed tanquam mortuus cecidisse dicitur ad pedes angeli, quia electi imitantes vestigia passionis Christi, etsi moriuntur mundo, vivunt tamen Deo. Hinc Aposquia sancti etsi se mortificant cum vitiis et concupiscentiis, non tamen penitus a corpore recedunt. Vel certe tanquam mortui fiunt, cum se mortificant, quia in spe futurae resurrectionis jam vivunt, juxta illud Apostoli: Mortui esunus sermo pro uno accipitur sensu. Legimus quippe superius dexteram significare summam beatitudinem futurae vitae et prosperitatem, in qua sancti jam consistunt Dei praedestinatione. Non ergo hic taliter accipienda est dextera, sicut in superiori versu: pedes non priora in se continent mysteria, sed tantum exempla imitationis Christi et passionis
Abbreviated transcription (Latin):
cia & cognoscunt omnia usta ẽẽ : Un desciunt & istorum torm̃ta
qui in presenti ex altantur & dominationemtenent & illorum pre¬
mia quihumiliantur. & dominationem aliorum sustinent :
Tale ÷ et illudio hannis dexp̃o loquentis : Testimonium eius nemo accspit.
Et illud psalmistae : Nonẽ qui faciat bonum non ẽ usque adunum : & in sequen¬
tibus dicit idem ioħs : Qui autem accepit eius testimoniun signauit quia ds̃¬

Expanded text:
et cognoscunt cuncta justa esse. Unde sciunt et istorum tormenta qui in praesenti exaltantur, et dominationem tenent, et illorum praemia, qui humiliantur, et dominationem aliorum hominum sustinent. Tale est et illud Joannis de Christo loquentis: Testimonium ejus nemo accipit. Et illud Psalmistae: Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Et in sequentibus dicit idem Joannes: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
& sanitate corporis uigere E contrascõssuos patitur crucifigi. lapida¬
ri .ustulari & ꝑ uaria tormenta presentem uitam fini renequeumquã
possunt in p̃senti quietem uitam habere. Sicut uerbi gratia nero im
pussimus qui etiam masculũ conuertit in uxorem impe rabat toto
significat cecitatem ignorantia equoreplentur taliũ corda qui nesci¬
unt considerare quod ds illis ut filiis hereditatẽ ÷ daturus : Ideq: ꝑmit¬
titeos affligi ad tempus ut post modũ letentur cũ illos in tempore ⁊
Ethoc ama ies tate & uirtute dĩ fit : Magnaquippeest in hoc di
uirtus qđ sustinere potest hominẽ homine malũ ut sit impe
rator totius mundi Et ut electi illius mala patiantur ab illo:
Et nemo taliũ subauditur poterat intraretemplũ .i. ꝑscrutare subtilita¬
nitatibus pollent ducentur ad supplicium. & iusti qui hic sustinuert

Expanded text:
c sanitate corporis vigere; et contra, sanctos suos patitur crucifigi, lapidac sanitate corporis vigere; et contra, sanctos suos patitur crucifigi, lapidari, ustulari, et per varia tormenta praesentem vitam finire, neque unquam possunt in praesenti vita quietem habere, sicut verbi gratia: Nero impiissimus imperator, qui etiam masculum convertit in uxorem, et imperabat toti significat caecitatem ignorantiae, quo replentur talium corda infidelium, qui nesciunt considerare quod Deus illis ut filiis haereditatem est daturus, ideoque permittit eos affligi ad tempus, ut post modicum laetentur cum illo sine tempore. Et hoc a majestate et virtute Dei fit Magna quippe est in hoc Dei virtus, quoniam sustinere potest hominem malum, ut sit imperator et Dominus totius mundi, et ut electi illius mala patiantur ab illo. Et nemo talium subauditur, poterat intrare in templum, id est, non potnitatibus pollent, ducentur ad supplicium: justi autem qui in ist
Abbreviated transcription (Latin):
sedere compulit : quod &iã cotidie agitur. Cũ ꝑinpositionẽ manuũ in ciui¬
tatib: p̃ sules animarum constituuntur : bene aut̃phialȩ quas accipiunt
aureaedescribuntur: quiap̃dicationis officium implere possint caeli¬
tus sapientiae fulgore instruantur : Sed cum superiorib: deseniorib:
dixerit. Quod habent phialas plenas odor amentis: quid est quod hic
dicitur de angelis quod acceperint Uniphꝗ alas plenas ira cundia
dĩ uiuentis in scła sđorum : Ipsienim sunt angeliqui sunt
seniores: Qui auidelic& in illorum doctrina & plena est
electorum salus. & plenare proborum dampnatio: & unde illiuitã
indeisti accipiunt mortem : unde apłs: Alii sumus or dosuitȩ
inuitam: aliis ordormortis in mortẽ : Hinc& enimips edñs quib:¬
dam inruinã positꝰ dicit᷑ quib: dã inre surrectionem: &imple
signi ficat infirma corda simplicium fratrũd
qui b iniustum uidetur quod ds̃ omnipotens.
re probos in hac uita per mittitregna¬
re & omni hono re
& diuitiis

Expanded text:
sedere compulit. Quod etiam quotidie agitur, cum per impositionem manuum in civitatibus praesules animarum constituuntur. Bene autem phialae quas accipiunt, aureae describuntur. Quia ut praedicationis officium implere possint coelitus sapientiae fulgore illustrantur. Sed cum superius de senioribus dixerit, quod habebant phialas plenas odoramentis, quid est quod hic dicitur de angelis, quod acceperunt septem phialas plenas iracundia Dei viventis in saecula saeculorum? Ipsi enim sunt angeli, qui et seniores, quia videlicet in eorum doctrina et plena est electorum salus, et plena est reproborum damnatio et unde illi vitam, inde isti accipiunt mortem. Unde Apostolus: Aliis sumus odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem . Hinc etenim ipse Dominus quibusdam significat infirma corda simplicium fratrum, quibus injustum videtur quod Deus omnipotens reprobos in hac vita permittit regnare, et omni honore et divitiis
Abbreviated transcription (Latin):
peccato incredulitatis. & ignae inuidiae in loco suo occisi sunt .
ffudit itaque angelus phia lamsuam in terram : quia apłiaduo
predicauit in ea dem terra : Vndequia noluerunt in eum credere :
dampnati sunt peccato infidelitatis suae : Vnde sequitur:
Et factumẽ uulnus seuum acpessimum in homines quihabent carac¬

Expanded text:
peccato incredulitatis et igne invidiae in loco suo occisi sunt. peccato incredulitatis et igne invidiae in loco suo occisi sunt. Effudit itaque angelus phialam suam in terram, quia apostoli ainceps, praedicavit in eadem terra. Unde quia noluerunt in eum credere, damnati sunt peccato infidelitatis suae, unde sequitur: Et factum est vulnus saevum ac pessimum in homines, qui habent charac
Abbreviated transcription (Latin):
effunderent quid ÷ quod quasi mandatũ grans grediens. alius
interram. alius inmare. alius influmina. & fantes aquariu alius
insolem alius suꝑ sedem bestiaȩ. alius in flumen magnũ eufraten
alius inxere phialã effudit: quasi enim quantũ ad lit teram per¬
tin& mandatum uidentur transgrede sed non faciunt quan¬
hoc ÷ septem : & quod saptem hoc unus : Sicut enim xp̃s cũ capites uo
quã membra neque aliud mnembra quã caput: itadiabolus &
omnes iniqui unũ sunt corpus &unione malignitatis uinci¬
untur y Quamuis aũt perterram omnis multitudo reꝓborũ
accipiatur dequa ad diabolum dicitur in primordio terrã comedes
cunctis diebus : tamens pecialiter in hoc locos terram inquam prima
effusa ẽ phiala possumus intellegere plebemis raheliticam : De hac
qui ppeterra iobdicit : Terra dequa oriebatur panis. in loco suo
igne consumptaẽ id ÷ iud ẽa quibus ꝓcedebant eloquia diuina.:

Expanded text:
effunderent, quid est quod quasi mandatum transgredientes, alius effunderent, quid est quod quasi mandatum transgredientes, alius in terram, alius in mare, alius in flumina et fontes aquarum, alius in solem, alius super sedem bestiae, alius in flumen magnum Euphratem, alius in aerem phialam effudit? Quasi enim quantum ad litteram pertinet mandatum videntur transgredi, sed non faciunt quanhoc septem: et quod septem, hoc unus. Sicut enim Christus cum capite suo  membra, neque aliud membra quam caput, ita diabolus et omnes iniqui unum sunt corpus, et unione malignitatis vinciuntur. Quamvis autem per terram omnis multitudo reproborum accipiatur, de qua ad diabolum dicitur in primordio, Terram comedes omnibus diebus , tamen specialiter in hoc loco terram, in quam prima effusa est phiala, possumus intelligere plebem Israeliticam. De hac quippe terra Job dicit: Terra de qua oriebatur panis in loco suo, igne consumpta est, id est, Judaei a quibus procedebant eloquia divina,
Abbreviated transcription (Latin):
ut sepedictumẽ : Porrovii angedi omnes sunt predicatores : Detẽplo
fit uoxadangelos quia deecđaloqui tur chñ s xp̃s predicatoribus quia
& ipsi sunt ecđa : Ait ergo : Iteeffundite fialas i rȩdĩquas accepistis in
terram: hoc ÷ quod ipsedicit discipulis suis quasi plrimisangelis :
itradouesquȩ perierunt domusisrł : Etalibi Legimus quia misit
eosante facien suã in omnem locũ adquem erat uenturus ⁊
Quare uero phalae iraedicutur supra dictum ẽ. qui a uidelicxunde
alii ueni am placationis in de aliisumunt iramultionis : Perterra
aũt. terrena designantur corda hominũ : In terram ergo angeli
phialã effundunt : quando scĩ predicatores contra terranos homines
locunt᷑ : Vnde sequitur : & ab in primꝰ et effudit phialã suã interram acã :¬
Questiooritur in hoc loco : Si preceptum ẽ illis ut phia lassuas in terram

Expanded text:
ut saepe dictum est. Porro septem angeli omnes sancti praedicatores sunt. De templo ut saepe dictum est. Porro septem angeli omnes sancti praedicatores sunt. De templo fit vox ad angelos, quia de Ecclesia loquitur Christus praedicatoribus, quia et ipsi sunt Ecclesia. Ait ergo: Ite, effundite phialas irae Dei, quas accepistis, in terram. Hoc est quod ipse dicit discipulis suis, quasi primis angelis: Ite ad oves quae perierunt domus Israel . Et alibi legimus, quia misit eos ante faciem suam in omnem locum, ad quem erat venturus. Quare vero phialae irae Dei dicuntur, supradictum est, quia videlicet unde alii veniam placationis, inde alii sumunt iram ultionis. Per terram autem terrena designantur corda hominum. In terram ergo angeli phialam effundunt, quando sancti praedicatores contra terrenos homines loquuntur. Unde sequitur: Et abiit primus, et effudit phialam suam in terram. Quaestio oritur hoc in loco: Si praeceptum est illis ut phialas suas in terram
Abbreviated transcription (Latin):
accipit sicut sunt miseriiudȩi: Etiterum sunt non nulli quiaccipiunt testi¬
moniumeius. et stunt quia ds̃ueraxẽ: sicergo et hoc oltellegendũ est
quod dicitur nemopoterat intrareintẽplũ: Aliter : Templumcorda
fumo quando corda quorundam implentur paenitentie lamento
inmineant : conpunctuscorde effundit fumum .i. conpunctionem cor¬
disdumcumla crimis confitetur peccatum suum : Fumus quippe. multũ
ignem precedit: Quia ui delicet ex confessione peccati et conpunctione
cordis nascitur ignis caritatis: prius enim homo confitetur peccat
suum postea hcipit ualde diligere dm̃ & proximum : Et hoc maies tate
& uirtute dĩfit : quia ds̃ sua uirtute inluminat cor illius ut agat paeni ten¬
tiam qui in cordibus hominum confessionemgignic peccatorum : Vnde
montes & fumigant idẽmentes saecularium hominum & suꝑborum
proferunt : Sed quamuis ita sit nemo potest in trare intemplum .i
Quaerec temagnadicitur : quia magna precipit: Templũ autens sca ecđa

Expanded text:
i qui accipiunt testimonium ejus, et sciunt quia Deus verax est. Sic ergo et in hoc loco intelligendum est quod dicitur, nemo poterat intrare in templum. Aliter: Templum corda fumo, quando corda quorumdam facinorosorum implentur poenitentiae lamento. immineant, compunctus corde, effundit fumum, id est compunctionem cordis, dum lacrymis confitetur peccatum suum. Fumus quippe multum ignem praecedit, quia videlicet ex confessione peccati et compunctione cordis nascitur ignis charitatis. Primum enim homo confitetur peccatum suum, postea incipit valde diligere Dominum Deum suum et proximum. Et hoc majestate et virtute Dei fit, quia Deus virtute sua illuminat cor illius, ut agat poenitentiam, qui in cordibus hominum confessionem gignit peccatorum. Unde montes, et fumigant , id est mentes saecularium hominum et superborum proferunt. Sed quamvis ita sit, nemo potest intrare in templum, id quae recte magna dicitur quia magna praecipit. Templum autem sancta
Abbreviated transcription (Latin):
iungit magnum. iux tahunc sensum non est referendum ad lacum :
sed addiabolum qui magnus appellatur propter suꝑbiae iactantiam:
Magnumenim i. diabolum cumomnicorpore suo mittet in lacũ redĩ
Cumomines reꝑbi ut dictumest . dam pnabuntur cumdiabolo&ange¬
lis eius : Et calcatus est lacus i. calcati sunt qui erant in lacuboc utei
& namorte de pressi sunt : noniam ut purgentur. sed ut penitus inteor
reꝓborum communio : Et exiuit sanguis delacuus que ad frenosenuo¬
rum : Per sanguinem qui egredietur delacu .i. desententra distenet
iudici suindicta intellegitur sanguinis uel omnium uitiorum ꝓqui¬
bus dampnabuntur iniqui : usque ad frenos equorum ꝑuẽtutiẽ qu
non solum subiectos sed&iã ipsos reges & principes qui sanguanem¬
scõrum fuderunt uel diuer sisuituis seruierunt sententa diuiei
iudien comprehendit : Por roquod sequitur ꝑstadia mille sercent¬

Expanded text:
jungit magnum, juxta hunc sensum non est referendum ad lacum, jungit magnum, juxta hunc sensum non est referendum ad lacum, sed ad diabolum, qui magnus appellatur propter superbiae jactantiam. Magnum enim, id est, diabolum cum omni corpore suo mittet in lacum irae Dei, cum omnes reprobi ut dictum est damnabuntur cum diabolo et angelis ejus. Et calcatus est lacus, id est, calcati sunt, qui erant in lacu, hoc est in aeterna morte, depressi sunt, non jam ut purgentur, sed ut penitus intereareproborum communio. Et exivit sanguis de lacu usque ad frenos equorum. Per sanguinem qui egreditur de lacu, id est sententia districti judicis, vindicta intelligitur sanguinis vel vitiorum omnium, pro quibus damnabuntur iniqui. Qui usque ad frenos pervenit, quia non solum subjectos, sed etiam ipsos reges et principes, qui sanguini et diversis vitiis servierunt, sententia divini judicii comprehendet. Porro
Abbreviated transcription (Latin):
condentur : Et misit qui sed ebat falcem suam interrã : & c&
id ÷ eccła cum dño sedens iniudicio : potestate int̃bonos & malos
discernens cuncta ex aminabit : Et alius angelus exiuit detẽplo
quod est incelo & cetera : Qui habet falcẽ messoriã ipse & uinde¬
miatoriã : Et qui dixit mes sorimete ipse & uindemiatoriiundemia
Nam quod sunt segetes: hoc suntabotri : Similiter qđ sunt paleȩ̃ hoc
& uinatia : cetera supradio ta sunt : Vinde miauit om̃s botros iuineae
terrȩ ÷ collegit om̃s a terra & bonos & malos. frumentũ uidelicet
arium : Vinatia uero ÷ reꝓbosmisit in lacumirȩdĩ : Perla cũ uero irȩdi
dam pnatio intellegitur inferni uel sentia diuini iudicii : Inquẽ lacum
mittestur reꝑbi. cum audierint Ite in igne &num : Nisienĩ uocabulũ
laci infernum de signaret : nequaquã ꝓphetadiceret : Om̃s interfecti
ruentesq gladio qui descenderunt in circumcisi ad terrã ultima

Expanded text:
condantur. Et misit qui sedebat falcem suam in terram, etc. condantur. Et misit qui sedebat falcem suam in terram, etc. Id est, Ecclesia cum Domino sedens in judicio potestatis, inter bonos et malos discernens, cuncta examinabit. Et alius angelus exivit de templo, quod est in coelo, etc. Qui habet falcem messoriam, ipse et vindemiatoriam. Et qui dixit messori, Mete: ipse et vindemiatori, Vindemia. Nam quod sunt segetes, hoc et botri, similiter quod sunt paleae, hoc et vinacia. Caetera supradicta sunt. Vindemiavit omnes botros vineae terrae, id est, collegit omnes a terra, et bonos et malos, frumentum scilicet earium: vinacia vero, id est reprobos, misit in lacum irae Dei. Per lacum vero irae Dei, damnatio intelligitur inferni, vel sententia divini judicii, in quem lacum mittentur reprobi, cum audierint: Ite in ignem aeternum. Nisi enim vocabulum lacus infernum designaret, nequaquam propheta diceret, omnes interfecti ruentesque gladio, qui descenderunt incircumcisi ad terram ultimam
Abbreviated transcription (Latin):
ex amen diuini iudicii nullus ualet euadere : Intraipsũ quippe
sumus quolibet fugere conemur : Rec teergo iudexuenturus falcẽ
tenere ꝑhibetur . qui a cũ potentialit̃ ad omnia obuiat. utiq: cuncta
incedendo circumdat : Vndepsalmifta si ascende incelum tuillices
cus fugiendi qm̃ds̃ iudex est : Ac sidiceret : Fugiendiuia undique
tio exsecreto diuinitatis suae in formahumana omnibus apparebit :¬
lamans uoce magna ad sedentem supranubem : Sicut supradictũ
Non enim erat conueniens ut diceret clamauit angelus qui sed ebat
supranubem ad eandem nubem ideoq: mutauit nubem .i. ec cłam
in angeli nomen. Tamen quod ÷ nubes hoc & angelus sedens
supranubem : Mit tefalcemtuam : Hoc est quodalibi ipsedñsdicit
quo & electiremunerari & reprobi iusto dĩ iudicio debent dampnari
& paleae .i. reꝑbitradentur igni & frumenta in dñi cellariore¬

Expanded text:
examen divini judicii nullus valet evadere. Intra ipsam quippe examen divini judicii nullus valet evadere. Intra ipsam quippe sumus, quocunque fugere conemur. Recte ergo judex venturus falcem tenere perhibetur, quia cum potentialiter ad omnia obviat, utique cuncta incidendo circumdat. Unde Psalmista; Si ascendero in coelum, tu illic es ditur, est locus fugiendi, quoniam Deus judex est, ac si diceret: Fugiendi via undique cio ex secreto divinitatis suae, in forma humana hominibus apparebit. Clamans voce magna ad sedentem supra nubem: Sicut supradictum est, Non enim erat conveniens ut diceret: Clamavit angelus qui sedebat supra nubem, ad eamdem nubem, ideoque mutavit nubem, id est Ecclesiam, in angeli nomen. Tamen quod est nubes, hoc et angelus sedens supra nubem. Mitte falcem tuam. Hoc est quod alibi ipse dicit Doquo et electi remunerari, et reprobi justo Dei judicio debent condemnaret paleae id est reprobi tradantur igni, et frumenta in Domini cellario re
Abbreviated transcription (Latin):
de signantur reprobi qui perquat tuor istius mundi partes peruolup¬
tatũ lu dibria currunt & perspatiosam uiã incedunt quaeducit ad morte
atq: ideo stadiorum uocabulo eorum summa comprehenditur: Sed qđ
dictum est deprimo aduentu. potest referri & ad secundũ: ludiciũ quip¬
pefuturum perangłos exercendum nullus ignorat. qui adtendit quod
dñ s dicit de tempore messis. uel demessoribus: Ait enim: Messisquidem
consum matio ẽ sđi. Messores aut̃ angelisunt: Parabola quoquetitan¬
orum huic loco concordat. nec non illud. quiasi mile est regnum caelo
rum sagene misse omnium genera piscium congregantis. dequa
elegerunt bonos inuasa nulli dubium quin angeli. malos aut᷑
foras miserunt Sed quod illi facturi sunt officio minis tran
de angelo quod habebat falcẽ acutam in manusua .i. iudiciari am
potestuem : Falxeni quic quid incidit intra se colligit: Qui aui delicet

Expanded text:
entis omnes designantur reprobi, qui per quatuor mundi istius partes per volupentis omnes designantur reprobi, qui per quatuor mundi istius partes per voluptatum ludibria currunt, et per spatiosam viam incedunt, quae ducit ad mortem, atque ideo vocabulo eorum summa comprehenditur. Sed quod dictum est de primo adventu, potest referri et ad secundum. Judicium quippe futurum per angelos exercendum nullus ignorat qui attendit quod Dominus dicit de tempore messis, vel de messoribus. Ait enim: Messis quidem consummatio est saeculi, messores autem angeli sunt. Parabola quoque zizaniorum huic loco congruit, nec non illud, quia simile est regnum coelorum sagenae missae in mari, omnium genera piscium congreganti, de qua elegerunt bonos in vasa, nulli dubium quin angeli, malos autem foras miserunt. Sed quod illi facturi sunt officio ministeriorde angelo, qui habebat falcem acutam in manu sua, id est, judiciariam potestatem. Falx enim quidquid incidit, intra se colligit, quia videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
regere debuerant : Qualis fuit iulianus apostata &imperator Ncsulice¬
r& tanta fuit afflictio tem poralis. ut ipsos etiam qui alios regere uideuan¬
tur adinfidelita tẽ perducor& : Sicq: sanguis usq. ad frenos equorum perue¬
nissedictur  tam quam aperte diceretur : Afflic totemporalis in tan¬
tum prȩualuit. ut ipsos etiam quplebes regereiu debantur cruore in¬
fidelitatis macular& : Perstadia mille de: stadium greca est. mensura
Et dicitur stadium abstando eo quod ibi hercules unohanelitucurrons
cxxv passus stȩterit : qua mensura greci metiebantur loca in quibus lu¬
dos exercebant ibiq ludentes spatando & ludrica exercendo deam¬
bulabant : In milleitaque sexcentis stadiis. õmnis summare proborũ
comprehenditur. quae inquat tuor mundi par tibus consistit ꝓpterqua¬
tuor huius mundiplagas: Quater quippe quadringenti. fiunt mille
dc incente narionumero spesumma alicuus reintellegitur: Quates

Expanded text:
regere debuerant, qualis fuit Julianus apostata et imperator, ac si diceret: Tanta fuit afflictio temporalis, ut ipsos etiam qui alios regere videbantur, ad infidelitatem perduceret. Sicque sanguis usque ad frenos equorum pervenisse dicitur, tanquam aperte diceretur: Afflictio temporalis intantum praevaluit, ut ipsos etiam qui plebes regere videbantur, cruore infidelitatis macularet. Per stadia mille sexcenta. Stadium Graece est mensuraEt dicitur a stando, eo quod ibi Hercules uno anhelitu currens centum viginti quinque passus, steterit. Qua mensura Graeci metiebantur loca in quibus ludos exercebant, ibique ludentes spatiando et ludicra exercendo, deambulabant. In mille itaque sexcentis stadiis, omnis summa reproborum comprehenditur, quae in quatuor mundi partibus consistit, propter quatuor mundi hujus plagas. Quater quippe quadringenti fiunt mille sexcenti. In centenario numero saepe summa alicujus rei intelligitur. Quatern
Abbreviated transcription (Latin):
habent depeccato suo : hoc uulnere mortui sunt iud aei. hoc exgen¬
tibus infideles moriuidentur. sed miserabilius iud eͥquãgentes:
Quia illi habuerunt legem. & dĩ notitiam acceperunt ipsum&iam
in carne p̃dicantem audierunt. Gentiles autem nichil
horũ habuerunt : nisi tantũ predicationẽ xp̃i contẽpserunt quã
ꝑ apłos audierunt : Ideoq: & istidã pnabuntur. sed illi crudelius :¬
Hinc & enimis criptũ ẽ : Qui non credit iamiudicatus ẽ : Vn debene
non dixit simpliciter seuum uulnus eẽ factum aut pessimum . sed
iuxit duo nomina ÷ seuumi ac pessimũ ad exaggerandam huius

Expanded text:
ulnere mortui sunt Judaei. Hoc ex gentibus infideles mori videntur, sed mirabilius Judaei quam gentes, quia illi habuerunt legem, et Dei notitiam acceperunt, ipsum etiam in carne praedicantem audierunt. Gentiles autem nihil horum habuerunt, nisi tamen praedicationem Christi contempserunt, quam per apostolos audierunt. Ideoque et isti damnabuntur, sed illi crudelius Hinc etenim scriptum est: Qui non credit, jam judicatus est. Unde bene non dixit simpliciter saevum vulnus esse factum, aut pessimum, sed junxit duo nomina, id est, saevum ac pessimum, ad exaggerandam hujus
Abbreviated transcription (Latin):
quat tuor animalia quae tam quatꝰ tuor euuangelistas qua momnes
sc̃ossiue etiam ipsum dñm significant qui factus est homotẽporaliter
nascendo exuirgine factus ẽ uitulus in passione quase m& ipsum ob¬
la quadragesimodie ascendendo ad caelos: istudunum animal .i. dñs
angeli hoc sunt&iã septem fiale idest sc̃ĩ predicatores plenidiuina p̃dicatione :
uerbo sapientiae : Sed quia absurduerat dicereminusq: conueniens
unum animal dedit septẽ angelis septem ungelos uariauit sermonẽ dicens:
Vnũ animaldedit septẽ angelis septem filias uel&iã ꝑistum animal qđ de
dit qđ dedit septem angelis. Vnfialas possum̃ intellegere ordinem doctorũ.

Expanded text:
quatuor animalia, quae tam quatuor Evangelistas quam omnes quatuor animalia, quae tam quatuor Evangelistas quam omnes sanctos, sive etiam ipsum Dominum significant, qui factus est homo temporaliter nascendo ex virgine: Factus est vitulus in passione, qua semetipsum obla, quadragesimo die ascendens ad coelos. Istud unum animal, id est Dangeli, hoc sunt etiam septem phialae, id est sancti praedicatores pleni divina praedicatione.  repleti verbo sapientiae. Sed quia absurdum erat dicere minusque conveniens: Unum animal dedit septem angelis septem angelos, variavit sermonem, dicens: Unum animal dedit septem angelui dedit septem angelis septem phialas, possumus intelligere ordinem praedicato
Abbreviated transcription (Latin):
Perxonam qua prae tingebantur eorum pectora : iunculum castitatis
ostenditur : Et significatur qui a perhoc in nouo testamento non solũ
opus libidinis sedetiam ipsa restringitur cogitati ouigore mentis : Ve¬
tus enim dicit: Quiadulterium com miserit puniatur : Nouum uero.
Qui uiderit mulierem ad concupiscendumeã iam moecatus est in corde
suo : Velcerte perzonã aure amuinculum caritatis intellegitur.::
quia sc̃i nonti more poenali sedpercaritatem se inuicẽ solodĩ amorestrin¬
gunt : Siue etiã ꝑtonas aureas sapientia significatur dequa scriptumẽ: Ac¬
cipite sapientiã sicut aurũ : Tona aurea cinguntur angelorum pectora.
qui a superna sapientiã repleptur electorum corda qua & ipsi
dm̃iugiter laudant. & alios ad laudan dum prouocant : Et unumex
quattuor animalibus dedit septem angelis septẽ fialas aureas plenas
iracundiadĩ uiuentis in sđa sđorum : Superius legimus quod uiderit

Expanded text:
Per zonam qua praecingebantur eorum pectora, vinculum castitatis Per zonam qua praecingebantur eorum pectora, vinculum castitatis ostenditur, et significatur per hoc, quia in Novo Testamento non solum opus libidinis, sed etiam ipsa restringitur cogitatio vigore mentis. Vetus enim dicit: Qui adulterium commiserit, puniatur: Novum vero: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam maechatus est eam in corde suo . Vel certe per zonam auream vinculum charitatis intelligitur, quia sancti non timore poenali, sed per charitatem se invicem solo Dei amore stringunt. Sive etiam per zonas aureas sapientia significatur, de qua scriptum est: Accipite sapientiam sicut aurum. Zona aurea cinguntur angelorum pectora, quia superna sapientia replentur electorum corda, quia et ipsi Deum jugiter laudant, et alios ad laudandum provocant. Et unum ex quatuor animalibus dedit septem angelis septem phialas aureas, plenas iracundia Dei viventis in saecula saeculorum. Superius legimus quod viderit
Abbreviated transcription (Latin):
proce dit adpredicandum . & ea quae mente tractauerat publice ꝓ¬
fert : quasi atem plo .i asecreto mentissuae foras egreditur : Nestit
Omnes quibaptizatiestis xp̃m induistis.: Qui bene lapis dicitur quo
electicircum dantur : qui amurus est inpene trabilis : Mundus
qui a peccatum nonfecit. nec dolusanuentus est in ore eius : Candid̃
quibus dam codicibus inuenitur. perhos lapides designantur uirtuges
spesuidelic& fides caritas castitas humilitas & cetera huius modiqui¬
bus ornantur fideles : Alia trans latiohab& uestitilinte omundo ꝑ qđ
puritas uitae & in nocentia castitas intellegitur : Namlinsum exter¬
ranascitur & multo labore ad cadorem uenustatis perducitur: quia
ui delic& castitassiue purauita cum multo labore & mortificatione
carnis ad quiritur: Exhis uestimentis. salo mondict: Omni tempore
sint uestimentatua candida : Et praecincti ad pectora tonis aureis:

Expanded text:
procedit ad praedicandum, et ea quae mente tractaverat, publice proprocedit ad praedicandum, et ea quae mente tractaverat, publice profert, quasi a templo, id est a secreto mentis suae foras egreditur. Vestiti Omnes qui baptizati estis, Christum induistis . Qui bene lapis dicitur, quo electi circumdantur, quia murus est impenetrabilis. Mundus, quia peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Candi quibusdam codicibus invenitur, per hos lapides designantur virtutes: spes videlicet, fides, charitas, castitas, humilitas, et caeterae hujusmodi, quibus ornantur fideles. Alia translatio habet, Vestiti lino mundo, per quod puritas vitae et innocentiae castitas intelligitur. Nam linum ex terra nascitur, et multo labore ad candorem venustatis perducitur, quia videlicet castitas sive vita pura cum multo labore et mortificatione carnis acquiritur. De his vestimentis Salomon dicit: Omni tempore sint vestimenta tua candida .-- Et praecincti ad pectora zonis aureis.
Abbreviated transcription (Latin):
do enim scĩ predicatores contemplationi inseruiunt.: ab omnibus
saeculi actibus se alienos reddunt . diuinaeloqui a meditantur : quan¬
si intemplo hoc est insecreto mentissuae morantur : Sed qui a nonita de¬
bent insistere propriis ut relinquant etiam aliorũ necessitates. quan¬
do iterum procedunt ad publicum ad predican dum ad carnaliũ mo¬
res componendum. siue adtemporalia ministrandum. quasi detẽplo
egrediuntur : Sicq. fit ut internis. in hi antes intemplo sedeant . rur¬
sus & curam ꝓximorum non neglegentes detemplo exeant : Verbi
gratia Est quilib& doctor uel homo processurus adpublicum ut
faciat sermonem ad populum : Quipri usresidens colligit sese intra
se ipsum. meditando qualiter: quibus. & quomododebeat loqui qua¬
liter inchoare ser monem qualiter uel finire : Eccedumita intra
secre tum mentis suae in habitat : q̃uasi in templo moratur: Cum aut᷑

Expanded text:
do enim sancti praedicatores contemplationi inserviunt, ab omnibus do enim sancti praedicatores contemplationi inserviunt, ab omnibus saeculi actibus se alienos reddunt: et cum divina eloquia meditantur, quasi in templo, hoc est, in secreto mentis suae morantur. Sed quia non ita debent insistere propriis, ut relinquant etiam aliorum necessitates, quando iterum procedunt ad publicum, ad praedicandum, ad carnalium mores componendos, sive ad temporalia ministrandum, quasi de templo egrediuntur. Sicque fit ut internis inhiantes, in templo sedeant, et rursus curam proximorum non negligentes, de templo exeant, verbi gratia: Est quilibet doctor vel homo processurus ad publicum, ut faciat sermonem ad populum, qui prius residens colligit sese intra seipsum, meditando qualiter, quibus et quomodo debeat loqui, qualiter inchoare sermonem, qualiterve finire. Ecce dum ita intra secretum mentis suae inhabitat, quasi in templo moratur. Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
& cetera huius modi: Ipsa aut̃ ecđa taber naculum testi momidicitur.
qui ahab& tabulas ducrum testa mentorum. hab& etam insearcham
dñm iħm xpͥm. in quosunt omnes thosaurisapientide & scientiae abs¬
conditi : Vrnam quoq ipsum dñi corpus in quo est uerus panis qui de
cae lodescendit : Ibi & uirga est aaronquȩ fronduerat. idest sacer dociũ
sp̃itale quoduerum sacerdotium ecđa prȩ signabat : Di cit aut̃ iohis.
apertumtem plum taber naculicestimonii in caelo cum unum sit sicut
dixerat tabernaculum & caelum tam ouam genus diuidens per
partes sicut supra dictum est dearca & uiui animabus : Et exierunt
rius numerus prouniuersitate ponitur: Istihabent vuiplagas. hoc est
plenitudinem doctrinae : quibus uulnerantur ut supradictumẽ quori¬
dam cordam ad salutem quorundam adpernicem : Tem plum autem
de quo e xierunt angeli : secretum cordis illorum intellegitur : Quan¬

Expanded text:
et caetera hujusmodi. Ipsa autem Ecclesia tabernaculum Testimonii dicitur, et caetera hujusmodi. Ipsa autem Ecclesia tabernaculum Testimonii dicitur, quia habet tabulas duorum Testamentorum. Habet etiam in se arcChristum, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, urnam quoque ipsum Domini corpus, in quo est verus panis qui de coelo descendit. Ibi et virga est Aaron, quae fronduerat, id est sacerdotium spirituale, quod verum sacerdotium Ecclesiae praesignabat. Dicit autem Joannes apertum templum tabernaculi Testimonii in coelo, cum unum sit sicut dixerat tabernaculum et coelum, tanquam genus dividens per partes, sicut supradictum est de arca et octo animabus. Et exierunt enarius numerus pro universitate ponitur. Isti habent septem plagas, hoc est, plenitudinem doctrinae, quibus vulnerantur ut supra dictum est quorumdam ad salutem corda, quorumdam ad perniciem. Templum autem de quo exierunt angeli, secretum cordis eorum intelligitur. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
dicant iudida tua manifes ta sunt cum apłs dicat. O altitudo sapientiȩ
& scienti aełi quam inscrutabili a sunt iudiciaeius: & inuestigabi¬
lesuȩeius : quae questio ita soluitur: subtilitatem quidem iudicio¬
rum dĩ qu are scilic& hoc uel illud fiat: nemo comprehendereual& :
Quis enim dicere potest quare ds̃ prius gentes libere uias suas ingre¬
dipermisit iu de ossibi a d sciuit . & de in de iudeos repellens. gentes ad¬
uo cauerit: manifesta uero sunt. in hoc scilic& quodiusta sunt : Qui a
quic quidds̃ facit iustumesse. & a nobis & ab omnibus uerascientibus in¬
tellegitur : Post haec uidi & eccea pertumes templum tabernaculi ꝙ̃ui¬
testimoni incaelo : Tabernaculum & caelum unumẽ .i. eclesia. In
hoc caelo apertum ẽ templum sicut supra dictum est. idest sacramen¬
ta xp̃ire uela ta sunt in eccła : Natiuitas scilic&. mors. passio &resurrectio.

Expanded text:
dicant, Judicia tua manifesta sunt, cum Apostolus dicat, O altitudo sapientiae dicant, Judicia tua manifesta sunt, cum Apostolus dicat, O altitudo sapientiae et scientiae Dei. Quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus! Quae quaestio ita solvitur: Subtilitatem quidem judiciorum Dei, quare scilicet hoc vult, ut illud fiat, nemo comprehendere valet. Quis enim dicere potest, quare Deus qui prius gentes vias suas libere ingredi permisit, Judaeos sibi ascivit, et deinde, Judaeos repellens, gentes advocaverit? Manifesta vero sunt in hoc, scilicet justa sunt, quia quidquid Deus fecit, justum esse ab omnibus vera scientibus intelligitur. Post haec vidi, et ecce apertum est templum tabernaculi Testimonii in coelo. Tabernaculum et coelum unum est, id est Ecclesia. In hoc coelo apertum est templum, sicut supradictum est, id est sacramenta Christi revelata sunt in Ecclesia, nativitas ejus scilicet, mors, passio, et resurrectio,
Abbreviated transcription (Latin):
timebit tedñe & magnificabit nomentuum: sensus est iam quia tua¬
udicia uera sunt & si ne ullis hominum precedentib meritis libe¬
rasquosuis alios autem prosuis debite peccatis punis. quisiudeorum
autgentium nontimebitte .i. quis non habebit reuerentiam nomi¬
nistui: & quis non magnificabit nomentuum iuxta illud magnus
dñs & laudabilis rimis : quiatusolus pius qui gratuita pietate
quosdam qui digni fuerant morte autam prȩdestinanssaluas  qͥm̃
om̃s gentes uenient gressib fidei & ordis qui a iudeite nega uerunt &
adorabunt in conspectutuo. hoc est in corde puro quotu solus ui des De
hac oratione dñ s mulieri samaritane dicit : Veniet hora quando ueri
sadoratores ad orabunt patrem in sp̃u & ueritate : : Qm̃ iudiciatua ma¬
nifesta sunt : Questiooritur in hoc loco quare trium phantes debestia

Expanded text:
timebit te, Domine, et magnificabit nomen tuum? Sensus est: Jam quia jtimebit te, Domine, et magnificabit nomen tuum? Sensus est: Jam quia judicia tua vera sunt, et sine ullis hominum meritis praecedentibus, liberas quos vis, alios autem pro suis debite peccatis punis, quis Judaeorum aut gentium non timebit te? id est quis non habebit reverentiam nominis tui? Et quis non magnificabit nomen tuum, juxta illud, Magnus Dominus et laudabilis nimis? -- Quia tu solus pius, quia gratuita pietate quosdam qui digni fuerant morte, ad vitam praedestinans salvas. Quoniam omnes gentes venient gressibus fidei et cordis, quia Judaei te negaverunt. Et adorabunt in conspectu tuo. Hoc est, in corde puro, quod solus vides. De hac adoratione Dominus mulieri Samaritanae dicit: Veniet hora quando veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate .-- Quoniam judicia tua manifesta sunt. Quaestio oritur in hoc loco, Quare triumphantes de bestia
Abbreviated transcription (Latin):
re actiones ipsius : Quae iustae sunt qui a ds̃ iniustae nid lagere potest :
Nam quod alias dampnat. alios misericor diterliberat. In his miseri¬
cordia in his autem iudex iustus. esse dinoscitur: Ponamus ut hoc ma¬
nifestius fiat preoculis duos peccatores : Audiunt ambo diuina pre¬
cepta quibus & premia iustorum & supplica continentur repborũ.
Quorum unus perdĩ mi sericordiam conpungitur. agit poenitentiã
appar& iustitia : Nisienimreprobos dampnar& : ĩmquitas ei quod
absit placereuiꝰ deretur : Quam obrem qui prȩsumit blandiendo sibi
demiseri cordia iideat etiam quia iustus iudexest : Beneergo debes¬
culorum : Acsidicant : Etcumgentes quibus iram errogare debuȩ¬
ras ad misericordiam perducis nequaquam iustus esse desistis. &
cum iu da eos quibus prolegis obseruantia mercedemta dare
promiseras iratus repellis nullatenus ueritatem amittis : Quis non

Expanded text:
re actiones ipsius, quae justae sunt, quia Deus injuste nihil agere potest, re actiones ipsius, quae justae sunt, quia Deus injuste nihil agere potest, nam quod alios damnat, alios misericorditer liberat, in his misericors, in illis autem justus judex esse dignoscitur. Ponamus, ut hoc manifestius fiat, prae oculis duos peccatores: Audiunt ambo divina praecepta, quibus et praemia justorum, et supplicia continentur reproborum. Quorum unus per Dei misericordiam compungitur, agit poenitentiam, apparet justitia. Nisi enim reprobos damnaret, iniquitas ei quod absit placere videretur; quamobrem qui praesumit blandiendo sibi de Dei misericordia, videat etiam quia justus judex est. Bene autem de besculorum; ac si dicant: Et cum gentes, quibus iram irrogare debueras, ad misericordiam perducis, nequaquam justus esse desistis. Et cum Judaeos, quibus pro legis observantia mercedem te dare promiseras, iratus repellis, nullatenus veritatem amittis. Quis non