comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes abhiero solẏmis. et cumuidissent quosdam ex discipu¬
lis eius communib manib: id est non lotis manducare panes
uitu perauerunt pharisei enim et omnes uidȩi. nisi crebro la¬
uent manus non manducant. tenentes traditionem seniorũ
Eta foro nisibaptitentur non comedunt. et alia multa sunt
quȩ tradita sunt illis seruare : baptis mata calicum et urceorũ
et aeramentorum. et lectorum
tinterro gabant cum pharisei et scribȩ : quare discipulitui Ñ
ambulant iuxta traditionem seniorum sed communib
manib manducant panem: atillerespondens. dixit eis
Bene prophetauit deuobis esaias hẏpochritis. sicut scriptũ
est populus hiclabiis mehonorat: cor autem eorum. lon¬
ge ab est ame. Inuanum autem mẽ colunt: docentes doctri¬
nas precepta hominum. Relinquentes enimmandatum dĩ:
tenetistraditionem hominum. baptis mata urceorum et cali¬
cum. et alia similia his facitis multa. Et dicebat illis Bene

Expanded text:
tes ab Hierosolymis et cum vidissent quosdam ex disciputes ab Hierosolymis et cum vidissent quosdam ex discipulis eius communibus manibus id est non lotis manducare panes vituperaverunt Pharisaei enim et omnes Iudaei nisi crebro lavent manus non manducant tenentes traditionem seniorum et a foro nisi baptizentur non comedunt et alia multa sunt quae tradita sunt illis servare baptismata calicum et urceorum et aeramentorum et lectorum et interrogant eum Pharisaei et scribae quare discipuli tui non ambulant iuxta traditionem seniorum sed communibus manibus manducant panem at ille respondens dixit eis bene prophetavit Esaias de vobis hypocritis sicut scriptum est populus hic labiis me honorat cor autem eorum longe est a me in vanum autem me colunt docentes doctrinas praecepta hominum relinquentes enim mandatum Dei tenetis traditionem hominum baptismata urceorum et calicum et alia similia his facitis multa et dicebat illis bene
Abbreviated transcription (Latin):
illi utuiderunt eum ambu lantem suꝑ mare. putauerunt
phantasma esse et exclam auerunt : omnes enim eum¬
uiderunt: et conturbati sunt et statim locutus est cum
eis: et dixitillis. Confidite ego sum: nolitetimere
tascendit ad illos innauim : et cessauit uentus. et plus
magis intra sestupebant: non enim intellexerunt de
panibus erat enim corillorum obcȩcatum. et cumtrans¬
fretassent: peruenerunt interram gennes areth. et ue¬
applicuerunt:
umq egressi essent denaui : continuo cognouerunteũ
et percurrentes uniuersam regionem illam: coeperunt
in crabattis cos qui semalehabebant circum ferre. ubi au¬
diebant eum esse : et quocumq introibat inuicos uel
inuillas autciuitates: in plateis ponebant in firmos. et
de precabantur eum. ut uel fimbriam uestimenti eius.
tangerent:. Et quot quot tangebant eum : salui fiebant
tconueniunt ad eum pharisei: et quidam describis uenien¬

Expanded text:
illi ut viderunt eum ambulantem super mare, putaverunt illi ut viderunt eum ambulantem super mare, putaverunt phantasma esse: et exclamaverunt. Omnes enim viderunt eum, et conturbati sunt. Et statim locutus est cum eis, et dixit eis: Confidite, ego sum, nolite timere. Et ascendit ad illos in navim, et cessavit ventus. Et plumagis intra se stupebant non enim intellexerant de panibus erat enim cor illorum obcaecatum et cum transfretassent pervenerunt in terram Gennesareth et adplicuerunt cumque egressi essent de navi continuo cognoverunt eum et percurrentes universamin grabatis eos, qui se male habebant, circumferre, ubi audiebant eum esse, et quocumque introibat in vicos, vel in villas, aut civitates, in plateis ponebant infirmos, et deprecabanturtangerent et quotquot tangebant eum salvi fiebant et conveniunt ad eum Pharisaei et quidam de scribis venien
Abbreviated transcription (Latin):
pisces et precepit illis ut accumbere facerent omnes secun
dum contubernia suꝑ uiride fenum: Et discubuerunt in
pastes. percentenos etquinquagenos. et acceptis quinq pa¬
nib: etduob piscib intuens cȩlum. benedixit et fregit pa¬
nes et deditdi scipulis suis ut ponerent ante cos. et duos
pisces diui sit omnibus. et manducauerunt omnes: et sa¬
turati sunt : Et sustulerunt reliquias fragmentorũ duode¬
cim cophinos plenos. et depiscibus: Erant autem qui man¬
ducauerunt quinq milia uirorum
Et statim coegitꝰ discipulos suos ascendere nauim: ut precede¬
trent eumtrans frecum ad bechsaidam dum ipse. indi¬
dimitteret populum
tcum dimisisset eos: ab iit inmontem orare: itil¬
um sero esset: erat nauis in medio mari. et ipse solus in
terra et uidens eos laborantes in remigando. erat enimuen¬
tus contrarius eis. et circa quastam uigiliam noctis. uenit
ad eos ambulans supermare : et uolebat prȩterire eos. At

Expanded text:
pisces et praecepit illis ut accumbere facerent omnes secpisces et praecepit illis ut accumbere facerent omnes secdum contubernia super viride fenum. Et discubuerunt in partes per centenos, et quinquagenos. Et acceptis quinque panibus et duobus piscibus, intuens in coelum benedixit, et fregit panes, et dedit discipulis suis, ut ponerent ante eos. Et duos pisces divisit omnibus, et manducaverunt omnes, et saturati sunt. Et sustulerunt reliquias fragmentorum duodecim cophinos plenos, et de piscibus. Erant autem qui manducaverunt, quinque millia virorum. Et statim coegit discipulos suos ascendere navim, ut praecederent eum trans fretum ad Bethsaidam, dum ipse dimitteret populum. Et cum dimisisset eos, abiit in montem orare. Et cum sero esset, erat navis in medio mari, et ipse solus in terra: et videns eos laborantes in remigando, erat enim ventus contrarius eis. Et circa qua ambulans super mare, et volebat praeterire eos. At
Abbreviated transcription (Latin):
ihm̃: renuntiauerunt illi omnia quae egerant et docuerant
Et aitillis uenite seorsum in desestum locum: et requiescite
pusillum. Erantenim qui ueniebant etrediebant multi : et
nec̃ manducandi spatium habebant.
tascendentes innauim : abierunt in desestum locum seorsũ
Etuiderunt eos ab euntes. et cognouerunt multi. et pedestres
et de omnib ciuitatib concurrerunt illuc : et prȩuenerunt
eos et exiens uidit ihs turbam multam : et misestus est suꝑ
eos quia erant sicut oues non habentes pastorem. et coepit do¬
cere illos multa.
tcumiamhora multa fieret : accesserunt discipuli eius dicen¬
tes. desestus est locus hic : etiam hora prȩteriuit dimitte
illos: ut euntes in proximas uillasetuicos. emant sibi cibos
quos manducent. Et respondens. ait illis date illis mandu¬
care. et dixeruntes euntes emamus denariis ducentis panes
et dabimus eis manducare. et diciteis quot panes habetis:
ltes etiudete. Etcum cognouissent. dicunt. quinq et duos

Expanded text:
m renuntiaverunt illi omnia quae egerant et docuerant et ait illis venite seorsum in desertum locum et requiescite pusillum erant enim qui veniebant et rediebant multi et nec manducandi spatium habebant et ascendentes in navi abierunt in desertum locum seorsum et viderunt eos abeuntes et cognoverunt multi et pedestre et de omnibus civitatibus concurrerunt illuc et praevenerunt eos et exiens vidit multam turbam Iesus et misertus est super eos quia erant sicut oves non habentes pastorem et coepit docere illos multa et cum iam hora multa fieret accesserunt discipuli eius dicentes desertus est locus hic et iam hora praeterivit dimitte illos ut euntes in proximas villas et vicos emant sibi cibos quos manducent et respondens ait illis date illis manducare et dixerunt ei euntes emamus denariis ducentis panes et dabimus eis manducare et dicit eis quot panes habetis ite et videte et cum cognovissent dicunt quinque et duos
Abbreviated transcription (Latin):
TINDẼPROFECTI PRETERGREDIEBACTU
galileam. necuolebat quem quam scire. docebat autem
discipulos suos: et dicebat illis quo filius hominis tradetur
in manus hominum etoccident eum. et occisustestia die resurget
eos. quid inuia tractabatis
tillitacebant: si quidem in terse inuia disputauerant : quis
esset illorum muor. etresidens uocauit duodecim: etait
illis si quisuult primus esse : erit omnium nouissimus. et
omnium minister: et accipiens puerum. statuit eum in
medio eorum: quem cum complexus esset: aitillis quisquis
unum ex huius modi pueris receperit in nomine meo : merecipit
tquicumq me susceperit: non me suscipit. sed eum qui
memisit
esponditilli iohannes dicens. magister. uidimusquendam
in nomine tuo ei cientem daemonia qui non sequiturnos.
et prohibuimus eum. Ihs̃ autem. ait. nolite prohibere eum:
Nemo est enim qui faciat ui stutem in nomine meo : et possit
cito maleloqui deme. qui enim non est aduersum uos.

Expanded text:
inde profecti praetergrediebantur Galilaeam: nec volebat quemquam scire. Docebat autem discipulos suos, et dicebat illis: Quoniam Filius hominis tradetur in manus hominum, et occident eum, et occisus tertia die resurget. eos quid in via tractabatis at illi tacebant siquidem inter se in via disputaverant quis esset illorum maior et residens vocavit duodecim et ait illis si quis vult primus esse erit omnium novissimus et omnium minister et accipiens puerum statuit eum in medio eorum quem cum conplexus esset ait illis quisquis unum ex huiusmodi pueris receperit in nomine meo me recipit et quicumque me susceperit non me suscipit sed eum qui me misit respondit illi Iohannes dicens magister vidimus quendam in nomine tuo eicientem daemonia qui non sequitur nos et prohibuimus eum Iesus autem ait nolite prohibere eum nemo est enim qui faciat virtutem in nomine meo et possit cito male loqui de me qui enim non es
Abbreviated transcription (Latin):
tuerbum continuerunt apud se: conquirentes quid esset
cum a mostuis resurrexerit.
ł interro gabant eum dicentes. Quid ergo dicunt pharisaes
et scribȩ: quia heliamopostet primumuenire : qui respon¬
dens. aitillis heliascumuenerit. primo restituet omnia
et quomodo scriptum est infilium hominis. ut multa pa¬
tiatur et contempnatur. sed dico uobis. quia ethelia suenit:
et fecerunt illi quȩcumq uoluerunt sicut scriptum est deco
tueniens ad discipulos suos: uidit turbam magnam cire
eos et scribas conquirentes cum illis. et confestim omnispo
pulus uidensihm̃ stupefactus est. et expauerunt. accurren¬
tesq salutabant cum: Et in terro gauit eos. quid interuos
apprehenderit: allidit eum et spumat. et stridet dentib et
arescit Et dixi discipulis tuis ut eicerent illum. et non potu
quam diu apud uos ero quam diu uospatiar : Affeste illũ
ad me. et aitulerunt eum: et cum ui disset illum statim spi¬

Expanded text:
et verbum continuerunt apud se conquirentes quid esset et verbum continuerunt apud se conquirentes quid esset cum a mortuis resurrexerit et interrogabant eum dicentes quid ergo dicunt Pharisaei et scribae quia Heliam oporteat venire primum qui respondens ait illis Helias cum venerit primo restituet omnia et quomodo scriptum est in Filium hominis ut multa patiatur et contemnatur sed dico vobis quia et Helias venit et fecerunt illi quaecumque voluerunt sicut scriptum est de eo et veniens ad discipulos suos vidit turbam magnam circa eos et scribas conquirentes cum illis et conpulus videns Jesum, stupefactus est, et expaverunt. Et accurrentes salutabant eum, et interrogavit eos: Quid inter vos apprehenderit allidit eum et spumat et stridet dentibus et arescit. Et dixi discipulis tuis ut eicerent illum et non potuerquamdiu apud vos ero, quamdiu vos patiar, afferte illum ad me, et attulerunt eum, et cum vidisset illum, statim spi
Abbreviated transcription (Latin):
Qui enimme confusus fuerit et iea uerba in generatione
ista adultera et peccatrice et filius hominis confundetur¬
cum cum uenerit ingloria patris sui. cum angelis scĩs¬
petrum etia cobum etiohannem. et ducit illos inmontem ex¬
celsum seorsum solos et transfiguratus est coramipsis Et uesti¬
menta cius facta sunt splendentia. et candida nimis uelut nix:
paruit illis helias cum moyse. eterant loquentes cum ihũ
Et respondens petrus. ait ihũ Rabbi. bonum est nos hic esse:
tfacia mustriatabernacula : Tibi unum et moysiunum .c
heliȩ unum: Non enimsciebat quiddiceret: erant enimti¬
more exterriti et facta est nubes obumbrans eos: etuenit
uox denubedicens hic est filius meus carissimus. audite ib¬
lum. et statim circum spicientes. neminẽ amplius uiderunt
nisiihm̃tantum secum: et descendentib. illis demonte : prȩ¬
cepitillis. necui quaeui dissent narrarent. nisicum filius ho¬
minis amostuis resurrexerit:

Expanded text:
qui enim me confusus fuerit et mea uerba in generatione qui enim me confusus fuerit et mea uerba in generatione ista adultera et peccatrice, et filius hominis confundetur eum in gloria patris sui cum angelis sanPetrum, et Jacobum, et Joannem: et ducit illos in montem excelsum seorsum solos, et transfiguratus est coram ipsis. Et vestimenta ejus facta sunt splendentia, et candida nimis velut nix, paruit illis Elias cum Moyse: et erant loquentes cum Jesu. Et respondens Petrus, ait Jesu: Rabbi, bonum est nos hic esse: et faciamus tria tabernacula, tibi unum, et Moysi unum, et Eliae unum. Non enim sciebat quid diceret: erant enim timore extvox de nube dicens hic est Filius meus carissimus audite illum et statim circumspicientes neminem amplius viderunt nisi Iesum tantum secum et descendentibus illis de monte praecepit illis ne cui quae vidissent narrarent nisi cum Filius hominis a mortuis resurrexerit
Abbreviated transcription (Latin):
phetis. Tunc dicit illis. uos uero quẽ medicitis esse
Respondens petrus ait : Tues xp̃s. et comminatus est eis: ne
cui dicerent deillo: Et coepit docere illos. quõ opostet filiũ
hominis multa pati. etreprobari a seniorib. et a summis sac¬
dotibus et scribis etoccidi. et posttres diesresurgere
et palam uerbum loquebatur.
t apprehendens eum petrus. coepit increpare eum qui con¬
uersus etuidens discipulos suos: comminatus est petrodicens.
uade retromesatanas quõ non sapis quȩ dĩ sunt
sed que hominum sunt
÷tconuocata turba cumdiscipulissuis. dixiteis. Siquis uult
me sequi. deneget sẽ ipsum. et collat crucem suam. et sequa¬
turme qui enim uoluerit animam suam saluam facere :
perdeteam quiautem perdiderit animã suam propterme
et euangelium. saluam eam faciet. quid enim proderit ho¬
mini. silucreturmundum totum. et decrimentum faciat
anime suae : Aut quid dabit homo commutationis pro
anima sua

Expanded text:
phetis tunc dicit illis vos vero quem me dicitis esse phetis tunc dicit illis vos vero quem me dicitis esse respondens Petrus ait ei tu es Christus et comminatus est eis ne cui dicerent de illo et coepit docere illos quoniam oportet Filium hominis multa pati et reprobari a senioribus et a summis sacerdotibus et scribis et occidi et post tres dies resurgere et palam verbum loquebatur et adprehendens eum Petrus coepit increpare eum qui conversus et videns discipulos suos comminatus est Petro dicens vade retro me Satana quoniam non sapis quae Dei sunt sed quae sunt hominum et convocata turba cumquatur me. qui enim uoluerit animam suam saluam facere, perdet eam: qui autem perdiderit animam suam propter me et euangelium, saluam eam faciet. quid enim proderit homini, si lucretur mundum totum, detrimentum faciat animae suae? aut quid dabit homo commutationem pro anima sua?
Abbreviated transcription (Latin):
listis: dicunte duodecim quando et septem panes inquat¬
tuormilia quot spostas fragmentorum sustulistis : et dicut
ei. septem. et dicebat eis quomodo nondum intellegitis:
tueniunt bethsaida. et adducunt e cȩcum. etrogabanteũ
ut illum tangeret : Et apprehensa manu cȩci. eduxit eum extra
uicum et exspuens in oculos eius. impositis manib suis in¬
terro gauit eum si aliquiduideret: et aspiciens ait uideo
homines uelut arbores ambulantes: de inde iterum impo¬
suit manus suꝑ oculos eius. et coepit uidere. et restitutus
est ita utuideret clare omnia: et misit illum indomum
suam dicens. uade indomumituam: et siinuicum in troi¬
eris: nemini dixeris
t egressus est ihs̃ etdiscipuli eius in castella cȩsariȩ philippie
etinuia in terro gabat discipulos suos. dicens eis quem me
dicunt esse homines : qui responderunt illi dicentes. io han¬
nembaptistam. alii heliam: alii uero qua si unum de pro¬

Expanded text:
listis,? Dicunt ei: Duodecim. Quando et septem panes in qualistis,? Dicunt ei: Duodecim. Quando et septem panes in quatuor millia, quot sportas fragmentorum tulistis? Et dicunt ei: Septem. Et dicebat eis: Quomodo nondum intelligitis? Et veniunt Bethsaida, et adducunt ei cut illum tangeret. Et apprehensa manu caeci, eduxit eum extra vicum: et exspuens in oculos ejus, impositis manibus suis, interrogavit eum si quid videret. Et aspiciens, ait: Video homines velut arbores ambulantes. Deinde iterum imposuit manus super oculos ejus: et coepit videre, et restitutus est ita, ut clare videret omnia. Et misit illum in domum suam, dicens: Vade in domum tuam: et si in vicum introieris nemini dixeris et egressus est Iesus et discipuli eius in castella Caesareae Philippi et in via interrogabat discipulos suos dicens eis quem me dicunt esse homines qui responderunt illi dicentes Iohannem Baptistam alii Heliam alii vero quasi unum de pro
Abbreviated transcription (Latin):
quod superauerat de fragmentis. septem spostas. erant autẽ
qui manducauerunt quasi quattuor milia : et dimisit eos
et statim ascendens nauim cum discipulis suis. uenit in
pastes dalmanutha
t exierunt pharisei et coeperunt conquirere cumeo: querentes
ab illo signum declo. temptantes eum
Et ingemiscens spũ. ait: quid generatio ista quaerit signum:¬
Amendico uobis si dabitur generationi isti signum. et dimit¬
tens eos ascendens iterum nauim. abiit trans fretum: Et obliti
sunt sumere panes et nisi unum panem non habebant secũ in naui
t precipiebatdicens uidete. cauete a fermento phariseorum
et fermento herodis
Et cogitabant alterutrum dicentes : quia panes non habemus
quo cognito ihs: aitillis quid cogitatis quia panes non habe¬
tis : nondum cognoscitis nec intellegitis : adhuc cȩcatum ha¬
betis corurm̃: Oculos habentes nonuidetis: et aures habentes
non auditis : Nec recordamini quando quinq panes fregiin
quinq milia. et quot cophinos fragmentorum plenos sustu¬

Expanded text:
sportas. Erant autem qui manducaverant, quasi quatuor millia, et dimisit eos. Et statim ascendens navim cum discipulis suis, venit in partes Dalmanutha, et exierunt pharisaei, et coeperunt conquirere cum eo, quaerentes ab illo signum de coelo, tentantes eum. Et ingemiscens spiritu ait: Quid generatio ista signum quaerit? Amen dico vobis, si dabitur generationi isti signum. Et dimittens eos: ascendens iterum navim, abiit trans fretum. Et obliti sunt panes sumere et nisi unum panem non habebant secum in navi. Et praecipiebat eis, dicens: Videte et cavete a fermento pharisaeorum, et fermento Herodis. Et cogitabant ad alterutrum dicentes: quia panes non habemus. Quo cognito, ait illis Jesus: Quid cogitatis, quia panes non habetis? Nondum cognoscitis, nec intelligitis? Adhuc caecatum habetis cor vestrum: oculos habentes, non videtis: et aures habentes, non auditis. Nec recordamini, quando quinque panes fregi in quinque millia, et quot cophinos fragmentorum plenos sustu
Abbreviated transcription (Latin):
neeum agnoscerent. Et ait ad illos qui sunt hi sermones
quos confestis ad inuicem ambulantes etestis tristes. Etre¬
spondens unus cui nomen cleopas: dixites Tusolus peregri¬
nus es inhierusalem et non cognouisti quȩ facta sunt in illa
his diebus : quib illedixit quae : Et dixerunt Deihũ
natareno qui fuit uir propheta potens in opere et sermone :¬
coramdõ etomni populo: Et quomodo eum tradiderunt
summi sacerdotum et principes nr̃i. indampnationem mostis :
et crucifixerunt eum: Nos autem sperabamus: quia ipse
eẽt redempturus i srahel: Et nunc superhȩc omnia: testia
dies est hodie quod hec facta sunt sed et mulieres quȩdam
ex nr̃isterruerunt nos: quȩ antelucem fuerunt ad monumen¬
tum. Et non inuento corpore eius: uenerunt dicentes sectiã

Expanded text:
qui sunt hi sermones, quos confertis ad inuicem ambulantes, et estis tristes? et respondens unus, cui nomen Cleopas, dixit ei: tu solus peregrin us es in Hierusalem et non cognouisti quae facta sunt in illa his diebus? quibus ille dixit: quae? et dixerunt: de Iesu Nazoreno, qui fuit uir propheta potens in opere et sermone coram deo et omni populo, edannatione mortis: et crucifixerunt eum. Nos autem sperabamus: quia ipse esset redempturus Israel. Et nunc super hec omnia: tertia dies est hodie quod hec facta sunt. Sed et mulieres quedam ex nostris terruerunt nos: que ante lucem fuerant ad monumentum. Et no
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃mpati. et resurgere amortuis dietestia. Et predicari
in nomine cius poenitentiã : et remissionem peccatorum
in omnes gentes. incipientib ab hierosolẏma Vlos autẽ
estistestes horum: et egomittam promissum patris mei
inuos: Vos autem sedete inciuitate : quo adusq indua¬
mini uistute exalto. Eduxit autem eos foras in becha¬
niam : et eleuatis manibus suis. benedixit eis. Et factum

Expanded text:
edicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes incipientibus ab Hierosolyma vos autem estis testes horum et ego mitto promissum Patris mei in vos vos autem sedete in civitate quoadusque induamini virtutem ex alto eduxit autem eos foras in Bethaniam et
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiauerunt hec omnia illis undecim etceteris omnibus
rat autem maria magdalenȩ. et iohanna. et maria ia cobi. et
ceterȩ quȩcum eis erant. quȩ dicebant ad apłos hec Et uisa
sunt ante illossicut debiramentum uerba ista : et non crede
bant illis petrus autem surgens cucurrit ad monumentũ.
et procumbens uidit linteamina sola posita. et abiit secum
Emirans quod factum fueratꝰ. Et ecce duo ex illis. ibantip

Expanded text:
nuntiaverunt haec omnia illis undecim et ceteris omnibus erat autem Maria Magdalene et Iohanna et Maria Iacobi et ceterae quae cum eis erant quae dicebant ad apostolos haec et visa sunt ante illos sicut deliramentum verba runt illis. Petrus autem surgens cucurrit ad monumentum: et procumbens vidit linteamina sola posita, et abiit secum mirans quod fac
Abbreviated transcription (Latin):
crediderunt inĩm. sed ꝓpterpharisȩos ñ confiterent᷑
Pedes discipulorum lauat. deiudȩ traditione et petri
negatione predicit. et dedilectione fratrum. et
quod ipse in patre. et pater in illo est. et deobser¬
uandis mandatis paraclyti sp̃s
euinea et palmitib et dedilectione et depromissi¬
one paraclyti. et omnia patris ac sua eẽ. et
caetera mandata
ũc discipulos patri commendat. it̃caiuda tradit᷑
allocutio pilati adiudeos deĩu et debarabba

Expanded text:
crediderunt in Jesum, sed propter Pharisaeos non confiterentur. 11. crediderunt in Jesum, sed propter Pharisaeos non confiterentur. 11. Pedes discipulorum lavat. De Judae traditione, et Petri negatione praedicit, et de dilectione fratrum, et quod ipse in Patre, et Pater in ipso, et de observandis mandatis Paracleti Spiritus. 12. De vinea et palmitibus, et de dilectione, et de promissione Paracleti, et omnia Patris sua esse, et caetera mandata. 13. Jesus discipulos Patri commendat. Jesus a Juda traditur. De allocutione Pilati ad Judaeos de Jesu et de Barabba
Abbreviated transcription (Latin):
mitatem hominis sanat. ac dicit scrutamini scripturas.
et si crederetis moẏsi. crederetis forsitan et mihi
Dequinq panib et duob piscib et quod eum regem fa¬
cere uoluerunt. Iñc supra mare ambulat . et demanna
et pane celesti loquitur. ac recedentib ab eo discipulis
unum exduodecim diabolum dicit
Suenophegia it̃c medio die festo ascendens intemplum
docet. multis etiam de turba credentib. idem clamat
siquis sitit ueniat et bibat. cum ministris et nichodemo
ñc interrogatus principium se eẽ respondit. quod
omnis peccator seruus sit. et quod iũc ante abraham
sit. caecum anatiuitate curat
Deianua et ouili. ꝑdedicationem ambulans intemplo.
se et patrem unum eẽ dicit. delazari resuscitatione
aria pedes iñũ unguit. et capillis suis extergit.
iñc suꝑ asinum sedit et uolentib graecis uidere iũm
loquitur degrano frumenti quod interram mittit᷑.
et uox decȩlo ad iũm. et quod multi ex principib.

Expanded text:
mitatem hominis sanat, ac dicit: Scrutemini Scripturas; et: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi. 6. De quinque panibus, et duobus piscibus, et quod eum regem facere voluerunt. Jesus super mare ambulat; et de manna et pane coelesti loquitur; ac recedentibus ab eo discipulis, unum ex duodecim diabolum dicit. 7. Scenopegiorum medio die festo ascendens in templum, docet multos; et jam de turba credentibus idem clamat: Si quis sitit, veniat et bibat. Cum ministris et Nicodemo . 8. Jesus de se interrogatus, principium se esse respondet. Quod omnis peccator servus sit, et quod Jesus ante Abraham sit. Caecum ex nativitate curat. 9. De janua et ovili, per dedicationem deambulans in templo, se et Patrem unum esse dicit. De Lazari resurrectione. Maria pedes Jesu unxit, et capillis suis extergit. Jesus super asinum sedet; et volentibus Graecis videre Jesum, loquitur de grano frumenti, quod in terram mittitur. Et vox de coelo ad Jesum, et quod multi ex principibus
Abbreviated transcription (Latin):
descendens in defossum sepulturae suae locum. facta
oratione positus est ad patres suos. tam extraneus
adolore mortis quam a corruptione carnis inuenit᷑
alienus tamen post omnes euangelium scripsit.
et hoc uirgini debebatur. Quorum tamen uel¬
scriptorum uel temporum dispositio. uel librorum
ordinatio. ideo a nobis ꝑsingula non exponitur. ut
laboris. et dõ magisterii doctrina seruetur
hariseorum leuitae in terrogant iohannem. lo¬
hannes iñm uidens agnum dĩdicit. et andreas petro
dicit inuenimus messiam
ñc ad caenam deaqua uinum fecit. detemplo nummu¬
larios eicit. soluite hoc templum dicens. nichodemo lo¬
quitur debaptismo et dealiis multis
ñc in iudea baptizat. et iohannes in enon. quiq dicit xp̃m
crescere. se autem minorari
ñc cum muliere samaritana loquitur. prophetam in
patria sua sine honore eẽ dicit. reguli filiũ amorteresuscitat
pud natatoriam bethsaidam triginta annorum infir

Expanded text:
descendens in defossum sepulturae suae locum, facta descendens in defossum sepulturae suae locum, facta oratione, positus est ad patres suos, tam extraneus a dolore mortis, quam a corruptione carnis invenitur alienus. Tamen post omnes Evangelium scripsit; et hoc Virgini debebatur: quorum tamen velscriptorum in tempore dispositio, vel librorum ordinatifructus, et Deo magisterii doctrina serveturPharisaeorum Levitae interrogant Joannem. Joannes Jesum videns, Agnum Dei dicit, et Andreas Petro dicit: Invenimus Messiam. 2. Jesus ad coenam de aqua vinum facit; de templo nummularios ejicit: Solvite hoc templum dicit. Nicodemo loquitur de baptismo, et aliis multis. 3. Jesus in Judaea baptizat, et Joannes in Enon; qui et dicit Christum crescere, se autem minorari. 4. Jesus cum muliere Samaritana loquitur; prophetam in patria sua sine honore esse dicit, et reguli filium a morte resuscitat. 5. Apud natatoriam Bethesdam triginta et octo annorum infir
Abbreviated transcription (Latin):
Cui uirginitatis in hoc duplex testimonium in euan¬
gelio datur. quod et praeceteris electus ad õ dicitur
et huic matrem suam decruce commendauit dñs.
ut uirginem uirgo seruaret. Deniq manifestans in
euangelio quod erat ipse incorruptibilis. uerbi opus
inchoans. solus uerbum carnem factum eẽ . nec lumen
a tenebris comprehensum fuisse testatur. Primum
signum ponens quod innuptiis fecit dñs. ut ostendens
quod ipse erat legentib demonstraret. quod ubi dñs
inuitatus deficere nupturum uinum debeat. ut et
ueterib immutatis. noua omnia quae in xp̃o insti¬
tuuntur appareant: Hoc autem euangelium scripsit
inasia. postea quam in pathmos insula a pocalẏpsin
scripserat. ut cui in principio canonis incorrupti¬
bile principium ingenesi. etiam incorruptibilis
finis ꝑ uirginem in apocalypsi redderetur dicente
xp̃o. ego sum. A et ui. Hic est iohannes. qui sciens suꝑ¬
uenisse diem recessus sui. conuocatis discipulis suis
in epheso. ꝑmulta signorum experimenta promens.

Expanded text:
us virginitatis duplex testimonium in Evangelio datur, quia et prae caeteris dilectus a Deo dicitur, et huic matrem suam de cruce commendavit, ut virginem virgo servaret . Denique manifestans in Evangelio quod erat ipse, opus incorruptibilis Verbi solus inchoans, Verbum carnem factum esse, nec lumen a tenebris comprsignum ponens quod in nuptiis fecit Deus, ut ostendens quod erat, ipse legentibus demonstraret quod ubi Dominus invitatur, deficere nuptiarum vinum debeat, ut, veteribus immutatis, nova omnia quae a Christo instituuntur appareant. Hoc autem Evangelium scripsit in Asia, postea quam in Pathmos insula Apocalypsin scripserat, ut cui in principio canonis incorruptibile principium ingessit, etiam incorruptibilis finis per virginem in Apocalypsi redderetur, dicente Christo, Ego sum α et ω. Hic est Joannes, qui, sciens, supervenisse diem recessus sui, convocatis discipulis suis, in Epheso per multa signorum experimenta promens Christum,
Abbreviated transcription (Latin):
iniud ȩ am terram : et illicdemorabatur cum eis et baptitabat
rat autemet iohannes baptitans in aenoñ iuxta salim. quia
aquȩ multȩ erant illic. et ueniebant ecbaptitabantur
ondum enimmissus fuerat incarcerem iohannes
acta estergo questio ex discipulis iohannis cumiudaeis de
purificatione : etuenerunt ad iohannem. et dixeruntes:
abbi. qui erattecum trans iordanen. cuitũ testimonium per
hibuisti : eccehicbaptitat . etomnes ueniunt ad eum. Re¬
sponditiohannes etdixit non potesthomo accipere
quicquam. nisi fuerite datum decȩlo
psiuos mihi testimonium perhibetis. quod dixerim ego
non sum xp̃s: sed quo missus sum ante illum:
Nuihabet sponsam: sponsus est. Amicus autem sponsi
qui stat et audit eum: gaudio gaudet propter uocem
sponsi hoc ergo gaudium meum impletum est: illum
opostet crescere. mẽ autemminus qui desursum uenit.
superomnes est. qui est decerra: de terra est. et de terra lo¬
quitur quidecelouenit: supra omnes est. Et quod ui¬

Expanded text:
in iudaeam terram et illic demorabatur cum eis et baptizabat erat autem et Iohannes baptizans in Aenon iuxta Salim quia aquae multae erant illic et adveniebant et baptizabantur nondum enim missus fuerat in carcerem Iohannes facta est ergo quaestio ex discipulis Iohannis cum Iudaeis de purificatione et venerunt ad Iohannem et dixerunt ei rabbi qui erat tecum trans Iordanen cui tu testimoniuhibuisti, ecce hic baptizat; et omnes veniunt ad eum. Respondit Joannes, et dixit: Non potest homo accipere quidquam, nisi fuerit ei datum de coelo. Ipsi vos mihi testimonium perhibetis, quod dixerim: Ego non sum Christus, sed quia missus sum ante illum. Qui habet sponsam, sponsus est: amicus qui stat et audit eum gaudio gaudet propter vocem sponsi hoc ergo gaudium meum impletum est illum oportet crescere me autem minui qui desursum venit supra omnes est qui est de terra de terra est et de terra loquitur qui de caelo venit supra omnes est et quod vi
Abbreviated transcription (Latin):
et mundus odio eoshabuit. quia non suntdemundo. sicut
etego non sumdemundo Non rogo ut tollas eosdemundo.
sed ut serues eosexmalo demundo non sunt: sicutetego
non sumdemundo sc̃ifica eo sinueritate sermotuus ueri¬
tas est sicuttũ memisistiinmundum : etego misi eosinmun¬
dum Et pro eis ego scifico meipsum : ut sintetipsi scificati
inueritate :. Non prohis autem rogotantum : sed procis
qui credituri sunt peruerbum eorum in me. Vt omnes
unum sint sicuitu paterinme etego inte : ut etipsi in nobis

Expanded text:
et mundus odio eos habuit, quia non sunt de mundo, sicut et mundus odio eos habuit, quia non sunt de mundo, sicut et ego non sum de mundo. Non rogo ut tollas eos de mundo, sed non sum de mundo. Sanctifica eos in veritate; sermo tuus veritas est. Sicut tu me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum; et pro eis ego sanctifico meipsum, ut sint et ipsi sanctificati in veritate. Non pro his autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me, ut omnes unum sint, sic
Abbreviated transcription (Latin):
Et nunc clarifica metu pater apud temet ipsum : claritate
quam habui prius quam mundus essec apudtẽ. Mani¬
festaui nomentuum hominibus: quos dedistimihi demun¬
do Tuierant: et mihi eosdedisti: et sermonemtuum seruaue¬
runt Nunc cognouerunt : quia omnia qua ed edistimihi
abste sunt quia uerba quaed edistimihi dedieis. Et ipsi acce¬
perunt: ec cognouerunt uere quia ate exiui. et crediderunt
quiatu memisist Ego proeis rogo: non promundo rogo:
sed prohis quos dedistimihi quiatui sunt. Et mea omniatua
sunt et tuam ea sunt ecclarificatus sum in eis. Etiam non sum
inmundo et hi inmundo sunt. etego ad teuenio. Pater
scẽ serua eos in nominetuo quos dedistimihi. ut sint unum
sicutetnos. Cum essem cum eis : ego seruabam eos in nomine
tuo. Quos dedistimihi custodiui. et nemo ex hisperutnisi
filius perditionis ut scriptura impleatur: Nunc autem
ad tẽuenio et haec loquor inmundo: ut habeant gaudiũ¬
meumimpletum in semecipsis. Ego dedieis sermonemtuũ

Expanded text:
claritate, quam habui, priusquam mundus esset, apud te. Manifestavi nomen tuum hominibus quos dedisti mihi de mundo; tui erant, et mihi eos dedisti, et sermonem tuum servaverunt. Nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi abs te sunt; quia verba quae dedisti mihi, dedi eis, et ipsi acceperunt, et cognoverunt vere quia a te exivi, et crediderunt quia tu me misisti. Ego pro eis rogo, non pro mundo rogo, sed pro his quos dedisti mihi, quia tui sunt; et mea omnia tua sunt, et tua mea sunt, et clarificatus sum in eis. Et jam non sum in mundo et hi in mundo sunt, et ego ad te venio. Pater sancte, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi, ut sint unum sicut et nos. Cum essem cum eis, servabam eos in nomine tuo. Quos dedisti mihi, custodivi, et nemo ex his periit, nisi filius perditionis, ut Scriptura impleatur. Nunc autem ad te venio, et haec loquor in mundo, ut habeant gaudium meum in semetipsis impletum. Ego dedi eis sermonem tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
et dixerint omnemalumaduersum uos: mentientes propter
me: gaudece et exultate : qũo merces ur̃a copiosa est incęlis.
sicenim persecuti sunt prophetas qui fuerunt anteuos.
Ios estis salterrȩ quod si saleuanuerit. inquosalietur : Ad
nihilum ualetultra nisiutmittaturforas. et conculcetur
ab hominibus
Uos estis lux mundi non potest ciuitas abscondi supra montem
posita: neque accendunt lucernam etponunt eam submodio
sed supercandelabrum. ut luceat omnibus qui indomo sunt
sicluceatlux ura coram hominibus: utuideant uestrabona

Expanded text:
malum aduersum uos mentientes propter me: gaudete et exultate, quoniam merces uestra copiosa est in caelis: sic enim persecuti sunt prophetas qui fuerunt ante uos. uos estis sal terrae: quod si sal euanuerit, in quo salietur? ad nihilum ualet ultra, nisi ut mittatur foras et conculcetur ab hominibus. uos estis lux mundi. non potest ciuitas abscondi supra montem posita: neque accendunt lucernam et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. sic luce
Abbreviated transcription (Latin):
Etcrcuibatih̃s totam galileam : docens insynagogis eorum :¬
et predicans euangelium regni. ec sanans omnem languorem
etomnem infirmitatem inpopulo. Et abiit opinio eius in
totam syriam: Et obtulerunte: omnes malehabentes uariis
languoribus et tormentis comprȩhensos. etqui daemonia
habebant. ec lunaticos et paralẏticos eccurauiteos: Et secutae
sunteum turbae multae degalilea et decapoli. ethiero solẏmis
etiudaea. et detransiordanenꝰ
UIDENS AUTEM TURBAS: ASCENDIT
in montem: Etcum sedisset: accesserunt ad eum discipulieius
taperiens ossuum: docebat eosdicens.

Expanded text:
synagogis eorum et praedicans evangelium regni et sanans omnem languorem et omnem infirmitatem in populo et abiit opinio eius in totam Syriam et obtulerunt ei omnes male habentes variis languoribus et tormentis conprehensos et qui daemonia habebant et lunaticos et paralyticos et curavit eos et secutae sunt eum turbae multae de Galilaea et Decapoli et Hierosolymis et Iudaea et de trans Iordanen videns autem turbas ascendit in montem et cum sedisset accesserunt ad eum discipuli eius et aperiens os suum docebat eos di
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum est. non temptabis dñm dm̃tuum. Iterum assum¬
psiteum diabolus inmontem excelsum ualde: etostenditei
omnia regnamundi et gloriam eorum. et dixitilli haectibi
omnia dabo : si cadens ad orauerisme: Tuncdicit ei ihs
uadesatanas scriptum estenim : dñm dm̃tuum ad orabis.
et illi soli seruies.
uncreliquit eum diabolus: etecce angeli accesserunt:
et ministrabantes
Cum autem audisset ih̃s quod io hannestraditus essec:
secessit ingalila eam
Etrelicta ciuitatenatareth uenit ethabitauit in capharna¬
um maritimam in finibus tabulon etneptalim. ut adim¬
pleretur quod dictum est peresaiam prophetam. Terra
tabulon et terranepthalym. uia maristransiordanen ga¬
lila eaegentium: populus qui sed ebat intenebris: lucẽ
uidit magnam: Et sedentibus in regione umbrae mortis.
lux o staesteis
xinde coepitihs predicare et dicere. paenitentiamagite .¬
appropinquabit enim regnum cȩlorum: Ambulans
autem iuxta maregalileae : uiditduos fr̃s symonem qui

Expanded text:
adsumit eum diabolus in montem excelsum valde et ostendit ei omnia regna mundi et gloriam eorum et dixit illi haec tibi omnia dabo si cadens adoraveris me tunc dicit ei Iesus vade Satanas scriptum est Dominum Deum tuum adorabis et illi soli servies tunc reliquit eum diabolus et ecce angeli accesserunt et ministrabant ei cum autem audisset quod Iohannes traditus esset secessit in Galilaeam et relicta civitate Nazareth venit et habitavit in Capharnaum maritimam in finibus Zabulon et Nepthalim ut adimpleretur quod dictum est per Esaiam prophetam terra Zabulon et terra Nepthalim via maris trans Iordanen Galilaeae gentium populus qui sedebat in tenebris lucem vidit magnam et sedentibus in regione et umbra mortis lux orta est eis exinde coepit Iesus praedicare et dicere paenitentiam agite adpropinquavit enim regnum caelorum ambulans autem iuxta mare Galilaeae vidit duos fratres Simonem qui
Abbreviated transcription (Latin):
libellum repudii: Ego autem dico uobis quia omnis qui
dimiserit ux orem suam excepta fornicationis causa. facit
eam moechari : et quidimissam duxerit: adulterat. Iterum
audistis quia dictum sit antiquis non periurabis. reddes
autem dño iuramentatua. Ego autemdico uobis: non iura¬
reomnino: Neque percȩlum: quiathronus dĩ est: Neque per
terram : quia scabellum est pedum eius. neque perhieroso
lymam quia ciuitas est magniregis Neque percapuituum
iuraueris : quia non potesunum capillum album facere
autnigrum. sit autem sermo uester. est. est . non non quod
autem his abundantius est: amalo est: Audistis quia dictũ
est : Oculum prooculo etdentem prodente : Ego autem
dico uobis. non resistere malo.
ed siqui ste percus serit indexteram maxillamtuam : prȩ¬
beet illi alteram: Et eiqui uult tecum iudicio contendere.
ectunicamtuam tollere: dimitte ei et pallium:
Etquicum que tẽ angariauerit mille passus: uadecum illo

Expanded text:
libellum repudii ego autem dico vobis quialibellum repudii ego autem dico vobis quiadimiserit uxorem suam excepta fornicationis causa facit eam moechari: et qui dimissam duxerit adulterat. iterum audistis, quia dictum est antiquis: non periurabis: reddes autem domino iuramenta tua. ego autem dico uobis non iurare omnino, neque per caelum, quia thronus dterram, quia scabillum est pedum eius, lymam, quia ciuitas est magni regis, neque per caput tuum iuraueris, quia non potes unum capillum album facere aut nigrum. sit autem sermo uester: est est, non non: quod autem his abundantius est, a malo est. audistis, quia dictum est: oculum pro oculo et dentem pro dente. ego autem dico uobis non resistere malo, sed si quis te percusserit in dextera maxilla tua praebe illi et alteram et ei qui vult tecum iudicio contendere et tunicam tuam tollere remitte ei et pallium et quicumque te angariaverit mille passus vade cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
offersmunustuum ad altare. etibi recordatus fueris quia
fratertiuis habet aliquid aduersumte: relinque ibi munus
tuum ante altare. etuadeprius reconciliare fratrituo. Et
tuncueniens offeresmunustuum
Esto consentiens aduersario tuocito. dumes inuiacumeo: ne
foste tradattẽ aduersariu s iudici. et uid extradattẽ ministro.
et incarcerem mittaris. Amendicotibi: non exiesinde donec
reddas nouissimum quad rantem:
udistis quia dictum est antiquis: non moechaberis Ego
autem dico uobis qũo omnis quiuiderit mulierem ad con¬
cupiscendum eam: iammoechatu s esteam incorde suo quod
si oculustuus dexterscandalitatte : erueeum et proice abste
Expeditenim tibi ut pereat unum membrorum tuorum :¬
quam totum corpustuum mitatur in gehennam : Et si
dextera manustua scandalitatte : abscide eam et proice
abste : Expediten imtib ut pereat unum membrorum tuo¬
rum : quam totum corpustuum eat in gehennam: dictum
est autem quicum que dimiserit uxorem suam : decilli.

Expanded text:
is quia frater tuus habet aliquid adversum te relinque ibi munus tuum ante altare et vade prius reconciliare fratri tuo et tunc veniens offers munus tuum esto consentiens adversario tuo cito dum es in via cum eo ne forte tradat te adversarius iudici et iudex tradat te ministro et in carcerem mittaris amen dico tibi non exies inde donec reddas novissimum quadrantem audistis quia dictum est antiquis non moechaberis ego autem dico vobis quoniam omnis qui viderit mulierem ad concupiscendum eam iam moechatus est eam in corde suo quod si oculus tuus dexter scandalizat te erue eum et proice abs te expedit enim tibi ut pereat unum membrorum tuorum quam totum corpus tuum mittatur in gehennam et si dextera manus tua scandalizat te abscide eam et proice abs te expedit tibi ut pereat unum membrorum tuorum quam totum corpus tuum eat in gehennam dictum est autem quicumque dimiserit uxorem suam det illi
Abbreviated transcription (Latin):
ienim diligitis eos quiuos diligunt: quam mercedem ha¬
bebitis: non neec publicani hoc faciunts Etsi salutaue¬
ritis fratres uestro stantum : quidamplius facitis : Non ne
et echnici hocfaciunt : Esto teergo uos perfecti: sicut et pa¬
teruestercȩlestis perfectus est
Attendite neiustitiam uestram faciatis coram hominibus:
utuid eam iniabeis: Alio quin. mercedem non habebitis
apud patrem uestrum qui incȩlis est. Cumergo facis ele¬
mosynam: noli tuba canere antetẽ sicut hẏpocritae faciuN
in synagogis ecinuicis. ut honorificentur ab hominibus:
Amendico uobis: receperunt mercedem suam: Teautem
faciente elemosynam: nesciat sinistratua quid faciat dexte¬
ratua. ut sitelemosynatua in abscondito. et patertuus
quiuidet in abscondito: red dectibi
ET CUMORATIS: NONERITIS SICUT

Expanded text:
qui uos diligunt, quam mercedem habebitis? nonne et publicani hoc faciunt? et si salutaueritis fratres uestros tantum, quid amplius facitis? nonne et ethnici hoc faciunt? estote ergo uos perfecti, sicut et pater uester caelestis perfectus est. Adtendite ne iustitiam uestram faciatis coram hominibus, ut uideamini ab eis: alioquin mercedem non habebitis apud patrem uestrum, qui in caelis est. cum ergo facis elemosynam, noli tuba canere ante te, sicut hypocritae faciunt in synagogis et in uicis, ut honorificentur ab hominibus. amen dico uobis, receperunt mercedem suam. te autem faciente elemosynam, ne sciat sinistra tua, quid faciat dextera tua, ut sit elemosyna tua in absconso: et pater tuus, qui uidet in absconso, reddet tibi. et cum oratis, non eritis sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Nouum opus facere me cogis ex ueteri
ut post exemplaria scripturarum toto
orbe diffusa. quasi nouus arbiter sed eam. et quia
ter seuariant. quae sint illa quae cum greca cos¬
sentiant ueritate discernam. Pius labor. sed pericu¬
losa praesumptio. iudicare deceteris. ipsum ab omnib.
iudicandum. senis mutare linguam. et canescentem
iam mundum ad initia retrahere paruulorum
Quis enim doctus pariter uel indoctus. cum in manu
uolumen assumpserit. et asaliua quam semel imbibit
uiderit discrepare quod lectitat. non statim erum pat
in uocem. me falsarium. me clamans eẽ sacrilegum.
qui aud eam aliquid in ueterib libris addere. mutare.
corrigere : Aduersus quam inuidiam. duplex caiusa
me consolatur. quod et tũ qui summus sacerdos es
fieri iubes . et uerum non esse quod uariat. etim ma¬
ledicorum testimonio comprobatur. Si enimlatinis
exemplarib fides est adhibenda. respondeant quibus
tot sunt pene exemplaria quot codices. Sin autem

Expanded text:
Novum opus facere me cogis ex veteri, ut post exemplaria Scripturarum toto orbe dispersa, quasi quidam arbiter sedeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices. Sin autem
Abbreviated transcription (Latin):
qui incȩlis est Vbienim sunt duo ueltres congregati in no¬
minemeo: ibi sumin medio eorum.
unc accedens petrus ad eum: dixit dnẽ. quotiens peccabit
in me fratermeus et dimittam eiusque septies : dicitilliihs
non di cotibiusque septies: sedusque septuagies septies.

Expanded text:
qui in cęlis est. Vbi enim sunt duo uel tres congregati in noqui in cęlis est. Vbi enim sunt duo uel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum.dic Ecclesiae. Petrus dixit: Domine, quoties peccabit in me frater meus, et dimittam ei? usque septies? Dixit ei Jesus: non dico tibi usque septies, sed usque septuagies septies.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid uobi suidetur si fuerinta licuicentum oues. eterrauerit
una exeis non nerelinquit nonaginta nouem in montibus.
et uadetquaerere eam quaeerrauit : etsi contigerit ut inue¬
niateam : a mendico uobis: quia gaudet supeream magis
quam supernonaginta nouem. quaenon errauerunt: sic
non estuo luntas ante patrem urm̃ qui incȩlis est : ut pereat
unum depusillis istis.
Si autem peccauerit intefratertuus: uade et corripe eum in¬
tertẽ etipsum solum: sitẽ audierit: lucratus eris
fratremtuum
Siautem nonte audierit: ad hibetecum unum uel duos. ut
in ore duorum testium ueltrium stetomne uerbum: quod
sinon audierit eos: dicecclesiae si autem ececclesiam non
audierit: sittibi sicut ethnicus et publicanus:
Amendico uobis quaecum que alligaueritis superterram:
erunt ligata etincelo. Et quȩcum que solueritis superterram.
erunt soluta et incȩlo
terum dico uobis quia siduo ex uobis consenserint super
ram deomnirẽ quacum que petierint: fietillis a patrem

Expanded text:
Quid vobis videtur? si fuerint alicui centum oves, et erraverit una ex eis: nonne relinquit nonaginta novem in montibus, et vadit quaerere eam, quae erravit? et si contigerit, ut inveniat eam: Amen dico vobis, quia gaudet super eam magis quam super nonaginta novem, quae non erraverunt. Sic non est voluntas ante Patrem vestrum, qui in coelis est, ut pereat unus de pusillis istis.ater tuus, uade et corripe eum inter te et ipsum solum. si te audierit, lucratus es fratrem tuum: si autem non te audierit, adhibe tecum adhuc unum uel duos, ut in ore duorum testium uel trium stet omne uerbum. quod si non audierit eos, dic ecclesiae: si autem et ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. amen dico uobis, quaecumque alligaueritis super terram, erunt ligata et in caelo, et quaecumque solueritis super terram, erunt soluta et inem ait: Si duo ex uobis consenserint super terram, de omni re quamcunque petierint, fiet illis a Patre meo,