comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& sabbatidies ieiuna recognoui. ad queita septimanas iugiter
totas postquinque semperdies gustando transigere: Cotidie¬
autem facere septuagintanumero orationes: Quo cognito:
sẽdesperas se dicebat. eo quod ipse plus quam trecentas orare¬
non poss&: sicei scs̃ macharius ad istarespondit: Ego inquit
sex agesimum annum agens centenas orationes perdies sin¬
gulos facio & tantum operis exerceo quantum sufficere mihi possit
aduitam: Certum mihi &iam tempus excipio. quo salutationẽ
at que sermonem fratribus reddo: nec mesuper hoc ut negli¬
gentem incusant atque reprȩhendunt cogitationes meae.
si autem tu qui trecentas orationes facis insupera conscientiatua
teredargui dicis : uideris mibi esse manifestus. quod authas sine
aliqua reprȩhensione non facias. aut quod plures nolis facere
cum porsis. Plures tuncigitur diuersis laborantes necessi
monachus alex an drinus cumalio qui lifantiaco morbo cruciaba¬
tur. Quͦs illuc proptereius modi causam uenis sememorabant:

Expanded text:
 quam jejunare cognovi, atque ita septimanas jugiter totas, post quinque semper dies gustando transigere, quotidie facere septingentas numero orationes. Quo cognito se desperasse dicebat, eo quod cum non posset. Cui sanctus Macarius ad ista respondit, dicens: Ego sexagesimum annum agens, centenas orationes per dies singulos facio, et tantum operis exerceo, quantum sufficere mihi possit ad vitam: certum mihi etiam tempus excipio, quo salutationem atque sermonem fratribus reddo, nec me super hoc ut negligentem incusant atque reprehendunt cogitationes meae. Si autem tu qui trecentas orationes facis, insuper a conscientia tua te redargui dicis, manifestum est quod aut has sine aliqua reprehensione non facias, aut quod plures nolis facere  3. Plures igitur diversis laborantes necessitmonachus Alexandrinus, cum alioqui elephantiaco morbo cruciabatur, quos illuc propter hujuscemodi causam venisse memorabant.
Abbreviated transcription (Latin):
modi moribus uixit: Nonexqua cumque re negotiatus ẽ umquã
non ali quod opus fecit. non ab ullo aliquid prȩterid quo uesce¬
r&ur accȩpit: Nihilautem faciebat aliud. nisi quod semper ora¬
bat: Certassane adquemanifestas hoc ẽ trecentas numero ora¬
tiones habebat. It auttodem collectos intrasinum suum gestar&
lapillos : Ex quibus singulos ubi fecis s& singulas orationes desinu
proprio iactare consueuerat. Hic ipse cum ad scm̃ macharium illũ
ciuerat cognomen urbarꝰ uidendi ipsius causa aliquando ue¬
niss& dicitadeum abba inquit machari. satis tristis sum Quem
cum referre ille tristitiȩ suȩ coger& causã: ita respondit: in¬

Expanded text:
modi moribus vixit: Non ex quacunque re negotiatus est unquam, non aliquod opus fecit, non ab ullo aliquid praeter id quo vesceretur accepit; nihil autem aliud faciebat, nisi quod incessanter orabat: statutas sane atque manifestas, hoc est trecentas numero orationes habebat, ita ut totidem collectos intra suum sinum gestaret lapillos, ex quibus singulos, ubi fecisset singulas orationes, de sinu proprio jactare consueverat. Hic ipse cum ad sanctum Macarium illum, cui erat cognomen Urbani, vivendi ipsius causa aliquando venisset, dixit ad eum: Abba Macari, valde tristis sum . Quem cum referre ille tristiti
Abbreviated transcription (Latin):
aetatis. uniuersa desideranti tibi patrumnr̃orum gesta cog¬
noscere non uirorum tantum sed &iam feminarum quos que¬
ipseuiderim quos que aliis referentibus nouerim: cum quibus
&iam deserta egrpti pera graueri librȩ & thebaidissenȩ
in quibus &hi quos taben nensi othas dicunt Norantur circa
suer qua que mesopotamiȩ. sirie palestine & sub octidentalib¬
plagis romȩ atque campaniȩ : & incȩeris circa ipsaloca : Deside¬
ranti igiur tibi ut superius conreprehendi lib& enarrare a
principio omniumuitas & supradictis partibus hoclibello. ut
honestum & animȩ profuturum commanitorium geram : Non
factis ex uberantes : Alii casta uiduitate gaudentes: alii uirgi¬
nitate sublimes diuinarum &iam lectionibus & conscriptionis

Expanded text:
aetatis universae, tibi desideranti Patrum nostrorum gesta cogaetatis universae, tibi desideranti Patrum nostrorum gesta cognoscere, non virorum tantum, sed etiam feminarum, quos ipse viderim, quosque aliis referentibus noverim, cum quibus etiam deserta Aegypti peragraverim, Lybiae, Thebaidis, Syenae, in quibus et ii quos Tabennensiotas dicunt morantur, circa fines quoque Mesopotamiae, Syriae, Palaestinae, et sub Occidentalibplagis Romae atque Campaniae, et in caeteris circa ipsa loca describere, et ut superius comprehendi enarrare a principio omnium Vitas ex supradictis regionibus hoc libello, ut honestum et animae profuturum commemoratorium gerenfactis 941 exuberantes, alii casta viduitate gaudentes, alii virginitate sublimes, divinarum etiam lectionibus et scriptioni
Abbreviated transcription (Latin):
ultiquidem multos uariosque libros diuersis
temporibus huic sȩculo reliquerunt: quorum
Lalii superna inspiratione & gratia diu̾initus
data aedificauerunt acmunierunt eos qui fideli propo¬
sito instituta atque uestigia saluatoris sequuntur. Alii
sdis hominibus placere cupientes corrupto atqueuitiato
solati sunt eos qui cupiditate gloriae laborabant :Non nul¬
li autem furore nescio quo & instinctu dȩ monis qui bonis reb
inimicus. ẽ rapida exelatione cȩcati. inperniti ẽ leuitat̾is
humanȩ & diuinȩ atquecatholicȩ ecclesiae maculam stol¬
dorum animos occupauere mortalium ad euertendã morũ
laudabilium disciplinam: Nihi quoque homini humillimo
placuit dummagnitudinis tuȩ quem scio amatorem esse doc¬
trinȩ erubesconon oboedire preceptis quibus ad meliora
animi prouocentur: Tri gesimum quidem ac tertium agenti
annum qua sun numero fratrum uitaque monachorum ÷ qua¬
dra gesimum autem episcopatus : quinqua gesimum uero & sextũ

Expanded text:
ulti quidem multos variosque libros diversis temporibus huic saeculo reliquerunt, quorum alii superna inspiratione et gratia divinitus data, aedificaverunt ac munierunt eos qui fideli proposito instituta atque vestigia Salvatoris sequuntur; alii vero solis hominibus placere cupientes, corrupto atque vitiatosolati sunt eos qui cupiditate gloriae laborant. Nonnulli autem furore nescio quo et instinctu daemonis qui rebus bonis inimicus est rabida elatione caecati, in perniciem levitatis humanae, et in divinae atque catholicae Ecclesiae maculam, stolidorum animos occupavere mortalium, ad evertendam morum laudabilium disciplinam. Mihi quoque homini humillimo placuit dum magnitudinis tuae, quem scio amatorem esse doctrinae, erubui non obedire praeceptis, quibus ad meliora animi provocantur trigesimum quidem ac tertium agenti annum, quasi in numero fratrum vitaque monachorum, vigesimum autem episcopatus, quinquagesimum vero et tertium
Abbreviated transcription (Latin):
uidi inquasunt tres arbores dactilorum : Ex quib: singulis sin¬
gula flagra dependent. quorum uno hiqui peccant monachi
uerberantur ex alio latrones siincideri N fortecȩduntur: Tertio
Amplectentes memoratas arbores & certas tergo accipientes
plagas dimittebantur: Ẽ&iam circaipsam ecđam cella susci¬
piens peregrinos ac pauperes fratres. inqua cum recip

Expanded text:
idi, in qua sunt tres arbores dactylorum, ex quibus singulis singula flagra dependent: quorum uno ii qui peccant monachi verberantur, alio latrones si inciderint forte caeduntur; tertio amplectentes arbores, et certas tergo accipientes plagas dimittebantur. Est etiam circa ipsam ecclesiam cella, suscipiens peregrinos ac pauperes fratres: in qua cum accep
Abbreviated transcription (Latin):
spatium paulatim in ȩneum candens dimissa defecit. ubi
primum pixbulliens adipsius colla peruenit. Plures quide
uri digni habitaculo beatorum feniinȩ quoque obgerunt
inalexandrinȩ ecclesiȩ ciuitate In quibus didimus & iam ocu¬
lorum quidem lumine distitutus diuinarumtamen scriptinarũ
peritia pollens quem ego intradecem annos diuersis uicibus
tertio uidisso. memini quique post octo ginta & quinque annos
uitȩ terminum fecit. Tirigitur quemloquor captus ẽ ocul s
utipser&ulit mihi cum quartum agor& a&atis suȩ annum:
quẽ nequemagistris fuiss& traditus litterarum neque prima
Cecos sapientes facit: testamentum quidem u&us ac nouum
aduerbum interpr&atus ẽ: I. ec tas autem ornes tam sub

Expanded text:
spatium, paulatim in ahenum candens demissa, defecit, ubi pix spatium, paulatim in ahenum candens demissa, defecit, ubi pix primum ebulliens ad ipsius colla pervenit. Plures autem viri digni habitaculo beatorum, feminae quoque obierunt tunc in Alexandrinae ecclesiae civitate, in quibus Didymus erat, oculorum quidem lumine destitutus, divinarum tamen Scripturarum peritia pollens: quem ego intra decem annos diversis temporibus quater vidisse me memini, quippe post octoginta et quinque annos vitae terminum fecit . Hic igitur quem loquor captus est oculis, ut ipse retulit mihi, cum quartum ageret aetatis suae annum: qui neque magistris traditus litterarum, neque prima r, Dominus caecos sapientes facit . Testamentum quidem Vetus ac Novum ad verbum interpretatus est; sectas autem omnes tam sub
Abbreviated transcription (Latin):
uero contradicendi proposito permaner& petit ut in tormen¬
tis deficer& Nesi uixiss& Libidinem dñi sui contempnendo
rider&. Quȩ cum exibita ante tribunal fuiss&. cumque iudex
uariis cruciatibus atque tormentis expugnare deuotam cupe¬
ret uoluntatem & cum interdiuersa suppliciã uas qo que ȩris
inmensum acferuentipice plenum a cerrima flamma suc cen¬
der& duplicemei prȩfectus posuit conditionem Aut uadẽ inquit¬
& dominitui optempera uoluntate. Aut sçias te inferuentẽ
hancpicem eẽ rrtendam. Cui puella hocres pondit. Num quã
ait sit alter cognitortalis. qui ad dici iubeat libidini castitatẽ
Obquod illenimio furore perculsus precepit spoliatam eam
inuas quod feruer& mitti. Hȩc autem uox illius fuit: percaput
inquit imperatoris tui quod tuuereris obtestor. ut si apudtesta¬
tutum ẽ his me tormentis neçare non simul totam sed paulat̃i
me inferuentem mittipi cemiubeas ut possis uidere quantam

Expanded text:
 contradicendi proposito permaneret, petiit ut tormentis deficeret, ne si vixisset, libidinis domini sui contemptrix videretur. Quae cum exhibita ante tribunal fuisset, ejusque judex variis cruciatibus atque tormentis cuperet expugnare devotam voluntatem, et inter diversa supplicia vas quoque aeris immensum ac ferventi pice repletum acerrima flamma succenderet, duplicem ei praefectus immitis posuit conditionem: Aut vade, inquit, et domini tui obtempera voluntati, aut scias te in ferventem hanc picem esse mittendam. Cui puella respondit, dicens: Numquam sit alter monitor talis, qui addici jubeat libidini castitatem. Ob quod ille nimio furore perculsus, praecepit spoliatam eam in vas quod fervebat, 944 immitti. Haec autem vox illius fuit: Per caput, inquit, imperatoris tui quod tu vereris, obtestor, ut si apud te statutum est his me tormentis necare, non simul totam, sed paulatim me in ferventem mitti jubeas picem, ut possis videre quantam
Abbreviated transcription (Latin):
uis indignus & meorũ conscius malorũ sepius de praecat
si dñm ut dgnetur tibi tribuere sufferentiã & longani¬
mitatẽ : & quod expedit adimpleat at amdete quã de
filiatua: prohoc & frequent̃ uidere te uolui & conͥlo¬
qui tecũ ut aliquã consolationẽ per me humilẽ forsitan
in uenires bc aut agnosceretur ꝑmulta conloquia dix̃
ad pafnutium : uale dominemi: &dum recedere uellet
pafnutius. anima illius compatiebatur illi facies eñĩ eius
& dirna inedia sanguinẽ uomebat . Multũigitur con¬
fortatus pafnutius in amonitione eiꝰ discessit ab ea & ueni¬
ens ad abbatẽ dixit: edificata ẽ anima mea abisto fratre

Expanded text:
ius, saepius deprecatus Dominum, ut dignetur dare tibi sufferentiam et longanimitatem, et quod expedit adimpleat tam de te quam de filia tua. Propter hoc et frequenter te videre volui, et colloqui tecum, ut aliquam consolationem per me humilem forsitan invenires. Ut autem non agnosceretur per multa colloquia, dixit ad Paphnutium: Vale, domine mi. Et dum recedere vellet Paphnutius, anima illius compatiebatur illi, facies ejus et diuturna inedia sanguinem vomebat. Multum igitur confortatus Paphnutius in admonitione ejus, discessit ab ea. Et veniens ad abbatem, dixit: Aedificata est anima
Abbreviated transcription (Latin):
& in monasterio offerens. conuersus ẽ in eodẽ monaste¬
rio & plurimã partẽ substantiae suȩ ibi demosferens in
grauit ad dnm iuxta filiã su& sepultuse glorificans dm̃
abbascum omnicongregatione: he autemmigrati¬
onis eorũ ad dĩm celebratur in eodem monasterio usq
in presentẽ diemaslotficantes dmpatrẽ & filiũ eiꝰ¬

Expanded text:
 et monasterio offerens, conversus est in eodem monaste et monasterio offerens, conversus est in eodem monasterio, et plurimam partem substantiae suae ibidem offerens in gravit ad Dominum: juxta filiam suam sepelierunt eum glorificans Deum abbas cum omni 368 congregatione. Dies autem migrationis eorum ad Dominum celebratur in eodem monasterio usque in praesentem diem, glorificantes Deum Patrem, et Filium, e
Abbreviated transcription (Latin):
quidhabes dominemi pafnuti Ait aũt pafnutius Di¬
mitteme ut hic moriar: uidi enĩ miralisia hodie: surgens
aut inruit suꝑ faciem eius multicudineslacrimarũ in fun¬
dens clamabat dicens: Heu me filia dulcissima quare
antea non manifestastimihi: ut ego quoq cõmorarer tecũ
spontanea uoluntate . E uemihi quo modo latiusti.: quomo
doꝑtraniisti insidia s aduers arͦiũ & nequitias sp ipitalesio¬
tus audiens & cognoscens tãmirabilẽ causamstupe factuse
etcarrens nuntiauit omnia abbati: ueniens aut abbas
nore debito scm corpus illius sepulturȩ traderetur
Dum aut̃ om̃s congregatiessent. & uidissent tam stupen¬
dũmiraculũ : glorificabant dm̃. qui &iam infemineo sexi¬
& fragilitanta mira cula operatur: Quidamaut frater
unũ habens oculũ osculatus ẽ uultũ eius cũlacrimis.
tes ei cuius sunt om̃a quae bona sunt. Multumq con¬
fortati & edificatise pelierunt eã in monumento patrum :
pater uero ei quȩq. habuit inec clesia & insenodo chio¬

Expanded text:
Quid habes, domine mi Paphnuti? Ait autem Paphnutius: Dimitte me ut hic moriar, vidi enim mirabilia hodie. Surgens autem irruit in faciem ejus, multitudinem lacrymarum infundens, clamabat dicens: Heu me! filia mea dulcissima, quare ante non manifestasti mihi ut ego quoque tecum morerer spontanea voluntate? Vae mihi! quomodo latuisti? quomodo pertransisti insidias adversariorum, et nequitias spirituales ttus audiens, et cognoscens tam mirabilem causam, stupefactus est, et currens nuntiavit omnia abbati. Veniens autem abbas nore debito sanctum corpus illius sepulturae traderetur. Dum autem congregati adessent, et vidissent tam stupendum miraculum glorificabant Deum, qui etiam in femineo sexu fragili tanta miracula operatur. Quidam autem frater unum habens oculum, osculatus est vultum ejus cum lacrymis, tes ei cujus sunt omnia quae bona sunt. Multumque confortati et aedificati, sepelierunt eam in monumento patrum. Pater vero ejus omnia quae habuit, in ecclesia et xenodochio
Abbreviated transcription (Latin):
IRXT QUIDAN SecuL ATIS. hABENS UNICA
filiam paruu lami pseuero conuerticupiens cõmenda¬
uit eã cuidam parentisuo. & abiit inmonasteriũ quod
quac&eros qui in monasterio erant diliger&. eo quodsi¬
delis ess& &oboediens: Contigit aut̃ post aliquodtem¬
pus ut recordaretur caritats siliȩsuae. &cepit con¬
tristari atq. ad fligi intrase : & cũ ꝑmultos dies hocsa¬
cer& idit eũ abbas tribulantẽ & dixit ei : quid habes
frater quod sic tristianimo ambulas dic mihi & ds̃ quicon¬
solatur om̃s dabit tibi auxilium. Tunc ille ꝓcidens ad pe

Expanded text:
rat quidam saecularis habens unicam filiam parvulam. Ipse converti cupiens, commendavit eam cuidam parenti suo, et abiit ad monasterium, quod quam caeteros qui in monasterio erant diligeret, eo quod fidelis esset et obediens. Contigit autem, post aliquod tempus, ut recordaretur charitatis filiae suae, et coepit contristari atque affligi intra se. Et cum per multos dies hoc faceret, vidit eum abbas ejus tribulantem, et dixit ei: Quid habes, frater, quod sic tristis ambulas? dic mihi, et Deus qui consolatur omnes, dabit tibi auxilium. Tunc ille procidens cum
Abbreviated transcription (Latin):
ficis E Num quid in ualida ẽ manus dñi. aut dõ quicquã est
difficile iampone finẽ tristitiae: recordare quomodo
tuũ lugebat: sed obsecrote : ut ꝑtres dies non me deseras
neq de relinquas : hesitans aut̃ pafnucius intrasemetip¬
sum ꝑtriduũ dicens. forsitan aliquideids̃ reue lauit deme ÷
Tertia die dicit adsmaragdum: Ex pectauisi cut me¬
rogasti domine meus fr̃t. & discessi alicubiper tres
instabat dies dormitionis eiꝰ uocauit pafnutiũ. & dix̃ ad eũ :
desideriũ meiũ quꝗ̧ ad fine usq uiriliter certandopaix¬
nome a uirtute sed eius adiutorio. quime custo diuit ab in¬
sidiis inimiceꝑ acto cursu. suꝑest mihi corona iustitiae: nolo
tis factũ est tibi: & nemo hocsciat. & non ꝑmittas ab aliocor¬
pus meũ nudare : & lauari sed ꝑte m& ipsũ hoc facias : & qr
ꝓmisi abbati habereme multas possessiones & si potuis sem

Expanded text:
ficis? Nunquid invalida est manus Domini, aut quidquam est ficis? Nunquid invalida est manus Domini, aut quidquam est Deo difficile? Jam pone finem tristitiae. Recordare quomodo tuum lugebat . Sed obsecro te ut per tres dies me non deseras neque derelinquas. Haesitans autem Paphnutius intra semetipsum per triduum, dicens: Forsitan ei Deus revelaverit de me. Tertio autem die dixit ad Smaragdum: Exspectavi sicut rogasti, domine mi frater, et non discessi alicubi per tres instabat dies dormitionis ejus, vocavit Paphnutium, et dixit ad eum: desiderium meum, quod ad finem usque viriliter certando perdnon mea virtute, sed ejus adjutorio, qui me custodivit ab insidiis inimici: peracto cursu superest mihi corona justitiae. Nolo tisfactum est tibi, sed nemo hoc sciat, et non permittas ab alio corpus meum nudari et lavari, sed a temetipso hoc facias. Et quia promisi abbati nabere multas possessiones, et si potuissem
Abbreviated transcription (Latin):
cans dm̃: complens aut sinaragdus incella solitaria
damuero die secundum consu& udinẽ uenit pafnutius ad¬
uisendum monasteriũ. & pꝰorationẽ & salutationẽ Er mn
dixit somi : si iubes pater ꝑmitteme sina regdum uide  e
quia ualde eum desiderat anima mea : uocato itaque
dum: introiens aut pafnutius in cellã ubieger iacebat.
cepit osculari eũ lacrimans & dicens : Heume ubisun
promissiones tuȩ : ubi uerba dulcia. quod mihi futuram
uidenda moculis meis promittebas filiã meã  Eccenon
solũ illa uideo sed&tempu que consolationẽ modicam
habebam dere linquesnos: heume quisiam consolabit᷑
senec tutẽ mea : ad quẽ ibo  quismeierit adiutor e
orabampea. & non similẽ illius inueni: Detin& me in¬
corꝓarabilis dolor: quids perema modo ÷ ubi consolationẽ
recipiam : samdescendam lugens in infernũ : Viden saut̃
eũ sina ragdus uehementer plorantẽ & nullã consolati¬
onẽ rȩcipientẽ : ait ad eũ : quid turbaris . & tem & ipsũ inter¬

Expanded text:
CAP. XIII.--Complens autem Smaragdus in cella solitaria Quadam 367 vero die secundum consuetudinem venit Paphnutius invisere monasterium, et post orationem et salutationem fratrum dixit seni: Si jubes, Pater, mitte me Smaragdum videre, quia valde desiderat eum anima mea. Vocatoque dum. Introiens Paphnutius in cellam ubi aeger jacebat, coepit eum osculari lacrymans, et dicens: Heu me! ubi sunt promissiones tuae, ubi verba dulcia, quod mihi futuram videndam oculis meis promittebas filiam meam? Ecce non solum illam non videbo, sed tu, in quo consolationem modicam habebam, derelinques nos. Heu me! quis jam consolabitur senectutem meam? Ad quem ibo, quis mei adjutor erit? orabam, nec similem illius inveni, detinet me incomparabilis dolor. Quid sperem amodo? ubi consolationem inveniam? jam descendam lugens in infernum. Videns autem eum Smaragdus vehementer plorantem, et nullam consolationem accipientem, ait ad eum: Quid turbaris et temetipsum inter
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ds̃ & in hoc scło manifestare eãtibi Sine lam sine quid
tem et ipsũ interficis contristando  sedagegratias do.nihil
desperans: nama gapitus magistermeus multoties ninistrans
dicebat mihi . quiauenit quidam nomine pafnutius ope¬
ribus bonis intentus. quifiliam suã tã quã mortuam
luger& nesciens quidei contigerit : &nimialamentati¬
one afligitur: Maximae quia unica erat illi & cula¬
crimis ꝓiecitse adpedes abbati ut pereius orationes &

Expanded text:
autem Deus, et in hoc saeculo manifestare eam tibi. Sine jam, sine; quid temetipsum interficis contristando? Sed age gratias, Deo nihil desperans. Nam Agapitus magister meus, multoties nimis tristis dicebat mihi: Quia venit quidam nomine Paphnutius operibus bonis intentus, qui filiam suam tanquam mortuam luget, nesciens quid ei acciderit, et nimia lamentatione affligitur: maxime quia unica erat illi, et cum lacrymis projecit se ad pedes abbatis, ut per ejus orationes et
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eo: & nullus cognouit de fratrib: quod puella esso&.
seduocabant eã om̃s marinũ. Cũ aũt ess& annorũquat¬
tuor decim.cepit eã docere pater suus uiã dñi & dicebat
ei : idefilia ut nullus cognoscat misteriũ tuũ usq in sinẽ
tuum & sollicitasis ab insidis diaboli neseducaris abeo.
& istud scmmon asteriũ uideatur solui in conspectudnĩ¬

Expanded text:
ibus quod puella esset, sed vocabant eam omnes Marinum. Et dum esset annorum quatuordecim, coepit eam docere pater suus viam Domini, et dicebat ei: Vide, filia, ut nullus cognoscat mysterium tuum usque in finem tuum, et sollicita sis ab insidiis diaboli, ne seducaris ab eo, et istud sanctum monasterium videatur per nos solvi
Abbreviated transcription (Latin):
cius. Remansit autẽ sola incella n do etrina patris sui
suo ita ut ab omnib: dilige retur: habebat aut monaste¬
riũ parboũ & carrũ. quia uicinum habebant mare
ubierat imperium amilib tribus. &ibant monac hi
& adferebant quaenes essaria erant inmonasterio:
un a uerodie dicit abbaeius. Frater marine quare
pater: erat aut̃ in ipsopando ho nomine : & cepit frater

Expanded text:
doctrinis patris sui, suo et ab omnibus diligeretur. Habebat autem monasterium par boum et carrum, quia vicinum habebat mare, ubi erat emporium ad millia tria; et ibant monachi, et afferebant quae necessaria erant monasterio. Una vero die dicit abbas ejus: Frater Marine, quarePater? Erat autem in ipso emporio pandochium. Coepit er
Abbreviated transcription (Latin):
uolo : Dixitq: tolle pafnutiũ. & introduc eũ incellã sma¬
ta ẽ: pasnutius aut sperabat esse conpunctionẽ: nonenĩ
cognouit eã qusspe cies uultus eius emar cuiss& prae
nimia abstinentia uigiliisq & lacrimis : decocullo aut
operuit caput suũ. ne aliquomodo agnoscer& eam:
facta uero oratione sederunt : Cepit aut̃ ei loquide
possit pertingere : & de contemptu sȩculi nec diligendos
esse filios plus quã dm̃ nec patrẽ siiꝑeũ quiomniũ extitit
factor : A postolicã quoq scripturã inter praetaq +
quo modo tribulatio patientia operatur. pa¬
tientiã probationẽ : Videns uero patrẽ suũ in grauimȩ rdrei
conpatiebaturei: Sed timens neagnosceretur & inpedi

Expanded text:
lam Smaragdi. Et introduxit eum in cellam Smata est. Paphnutius autem sperabat esse compunctionem; non enim cognovit eam, quia species vultus emarcuit prae nimia abstinentia, vigiliis et lacrymis. De cuculla autem operuit faciem suam, ne aliquo modo agnosceret eam. Facta autem oratione sederunt. Coepit autem ei loqui de possit pertingere. Et de contemptu saeculi, nec diligendos esse filios plus quam Deum, qui omnium exstitit factor. Apostolicam quoque scripturam interpretans, quomodo tribulatio patientiam operatur, patientia probationem . Videns vero patrem suum in gravi moerore, compati
Abbreviated transcription (Latin):
uel male ipsisrebus utantur. Sibitaliquando ioseph apud
egrptios uinum: nec tamen sapientiam suam lesit : eo quod
ꝓpostum mentirsuȩ aniemuniuit. plr tagoras autem & dio genes
& plato interquos manichei quoque omnisq: eoru
eorum qui
sibi sapientes uidebantur caterua: in tantã uanȩ gloriȩ cupi¬
parus uino cumreliquis discipulorum : Vnde& ipse
saluator eorundem magis tera iudȩis uidetur. eẽ reprȩhen¬
num quam propter panem & aquam solam reprȩ suissen
nisi propteruinum uel carnes: Potest ẽẽ manifestam
rationabiliter eos quidem quibibunt uina despiciunt.: eos aĩtẽ
qui aquam solent aurire mirantur. Scõrum autem uirorum ac

Expanded text:
vel male ipsis rebus utuntur. Bibit aliquando Joseph apud vel male ipsis rebus utuntur. Bibit aliquando Joseph apud Aegyptios vinum, nec tamen sapientiam suam laesit, eo quod propositum mentis suae ante munivit: Pythagoras autem, et Diogenes, et Plato inter quos Manichaei quoque, omnisque eorum qui sibi sapientes videbantur caterva in tantam vanae gloriae cupiPetrus vino cum reliquo discipulorum choro; unde et ipse Salvator eorumdem magister a Judaeis videtur esse reprehennunquam propter panem et aquam solam reprehensi fuissent, nisi propter vinum vel carnes, potest fieri manifestum iis qui irrationabiliter eos quidem qui bibunt vina, despiciunt; eos autem qui aquam solent haurire, mirantur. Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
Acui auerunt Quod perpessis nouinus plures. quiuanȩ gloriȩ
contenton in cibis uelnotib: abstinendis inseruitutem quo¬
dam modo redigerunt iuris iurand necessitate: liberã illã
quam in ipsis ds̃ fecerat uoluntatem. Quiquesa cramentis pro¬
priis obligati dum hic promissa implere non possunt. &inde
deformiter amoreuiuendi acuoluntate r&inentur ex ne cesi¬
tate cuisua subiac& culpa periarii crimen incurrunt. Siigi¬
tur solaratione hisrebus abstineas. & solaiterum ratione easdẽ
cum uelis sumas : numquam profecto peccabis. Iusto enimposita
lex non .ẽ. : Rectius autem ẽ uinum cumratione potare : quam
cumarrogantia & fastuaquam. Ftnniud&ur aduertieos
quidem quirationabiliter uinum bibunt eẽscõs uiros
qui autem sineratione aquamuitiosos eẽ homines ac profa¬
nos Neque ob hocumquam ipsam spetiem quam ds̃ fecit aut.
uituperandam autlaudandam putes: Sed illos autbeatos
secundum propositum suum arbi treris aut miseris. quibens

Expanded text:
iges: quod perpessos novimus plures, qui vanae gloriae contentione in cibis vel potibus abstinendis, in servitutem quodammodo redegerunt jurisjurandi necessitate liberam illam, quam in ipsis Deus fecerat voluntatem. Quique sacramentis propriis obligati, dum promissa implere non possunt, et deformiter amore vivendi ac voluptate retinentur, ex necessitate cui sua subjacent culpa perjurii crimen incurrunt. Si igitur sola ratione his rebus abstineas, et sola iterum ratione easdem cum velis sumas, nunquam profecto peccabis; Deus enimlex non est . Rectius est autem vinum cum ratione potare, quam cum arrogantia et fastu aquam. Et si videtur, adverte, eos quidem qui rationabiliter vinum biberunt, esse sanctos viros, qui autem sine ratione aquam, vitiosos esse homines ac profanos. Neque ob hoc unquam ipsum speciem quam Deus fecit, aut vituperandam aut laudandam putes; sed illos aut beatos secundum propositum suum arbitreris, aut miseros, qui bene
Abbreviated transcription (Latin):
moneo caritatẽ tuã o homo qͥcũq legeris hanc scripturã. ut c̃pleas oꝑe
ꝑfecto & aliis bonũ exẽplũ monstres. ut de tuo aliorũq: labore merearis
reciꝑe a dõ remunerationẽ. Mente curiosa sẽꝑ cogita ne hoc facias ut
creatori tuo displiceas: qͥa si in bono ꝑduraueris. condonabit tͥ qđ oculus ñ
uidit. nec auris audiuit. nec in cor hominis ascendit. ubi multi scĩ reqͥesc̃.

Expanded text:
m charitatem quicunque legeris hanc scripturam, ut compleas ore perfecto, et aliis bonum exemplum monstres, ut de tuo et aliorum labore merearis percipere a Deo remunerationem. Mente curiosa semper cogita, ne haec facias, ut Creatori displiceas, quia si in bono perseveraveris, donabit tibi quod oculus non vidit, nec auris au
Abbreviated transcription (Latin):
triã meã quia ibidem cursũ meũ habeo implere Siquidẽ
tibi hoc : ueni : credo enĩ in dõmeo qd tesibi seruum adoptabit
& adsociabit gregisuo scõ: Atille cũ audissa dere linquens do¬
mũ suã statim nec non & matronã filios quoq & omnia sua
comitatus ẽ cũ ancillaxp̃i: non ut alienigena sedut domesti¬
cus sc̃oꝵ non ut barbans se dut ciui sromanus. non ut
ingresisie ro ciuitatẽ ꝑ secutionis
tẽpus a gebatur : ita ut religiosa lucia quȩ in captiuita te

Expanded text:
triam meam . quia ibidem cursum meum habeo consumare| Siquidem triam meam . quia ibidem cursum meum habeo consumare| Siquidem tibi| hoc ueni. Credo enim in deo meo . quod te sibi seruum adop| tauit et sociauit gregi suo sancto. At ille cum audissit.| Derelinquens domum suam . nec non et matronam . et filios| suos . et omnia . sua+ et comitatus est cum ancilla christi non| ut alienigena Sed ut domesticus sanctorum Non ut bar| barus . sed ut ciues romanus. Non ut Ingressi uero ciuitatem . persecuciones tempus| agebatur. Ita ut religiosa Luceia quę in captiuetate c
Abbreviated transcription (Latin):
uiuirginẽ qui hab& potestatẽ uniuersȩ carnis & cuiserui¬
ossine macula qui & potest prestare omnia petentib: scex fide:
biliculũ praeparart : ubinullus uirorũ haber& ingressũ:
& lec tũ ibidem iussit poni & puellis mandauit ut ad obsequ¬
ũ eius essent paratȩ. ne discederent ab illa sedhonorifice
naẽ quȩ dm̃ quiest incaelo colit : At illa in gressa in cubiculũ
coepitorationib: &ieiunus uacare . gratiasq maximas agere
incaptiuitate stantã gratiã inuenisse in conspectu regis
r& neq domi ipsius : cũq. haec agerentur : conugit ei post
s& illos reuersus in domũ suã cũ magna gloria magis magisq
adponens ut dominã illã honorar& uelut matrẽ habe¬
tate ita ei contingebat it prostratis inimicis cũuictori¬
suae luciae hoc illi prestabat. Dumque conpless& ibidẽ
ꝗmoport&te ibi dem martyriũ conplere. At illa ex sur¬
ens primomane ex sultans & gaudens. gratias agens
do quod illã noctu uisitare dignatus& hoc prae cipere

Expanded text:
. uirginem+ . qui habet potestatem uniuersę carnis.| Cui seruio sine macula . qui potest praestare omnia| petentibus se ex fidondignum fieri ubi nullus uirorum haberet ingres| sum et lectum ibidem iussit fieri . et puellas mandauit| ut ad obsequium eius essent paratae . nec discederent| ab ea sed honorificena est . qui deum qui est| in caelu colet Ad illa ingressa in cobiculum . coepit| orationibus et ieiuniis uacare . graciasque maxi| mas agere In captiuitate . et tantam gra| ciam inueniret in conspectu  regis ret neque domui eius. Cumque haec enim agerentur .| contegit post set illos . uenit in domum suam| cum magna gloria magisque apponens ut domi| nam illam honoraret intelletate.| Ita ei contingebat . ut prostratus inimicos suoae suae . hoc illi praestabat. Cumque conplessit| ibideam oportet te ibidem martyrium conplere.| At illa exsurgens primo mane . exultans et gaudens .| et gracias agens deo . quod illa noctu uisitare dignatus| est . et hoc ill
Abbreviated transcription (Latin):
prouana & caduca huiusscł substantia cupit metrade¬
reuiro: Dicit eimonachus: soror non ꝑmittas ut polluat
homo corpustuũ & tradas talem pul cbritudinẽ patiobꝓ¬
brium: seddes ponsa te xp̃o. quitibi potes proistis omnibus
transe untib: dare regnacaelorũ & cũ angelis consortiũ:¬

Expanded text:
pro vana et caduca hujus saeculi substantia cupit me tradepro vana et caduca hujus saeculi substantia cupit me tradere viro. Dicit ei monachus: Soror, non permittas ut polluat homo corpus tuum, et tradas talem pulchritudinem pati opprobrium, sed desponsa te Christo, qui tibi potest pro ipsis omnibus transeuntibus dare regnum coelorum, et consortiu
Abbreviated transcription (Latin):
sorciunt in regno celorum : & commendante : seni abier̃
inciuitatẽ. Pater uero eius sialiquando in ueniebat mona¬
chumi ad ducebat ad domũ suam: petens ut orar & pro
ea : undaute die anniuer saria quaor dinatus ẽ abbas
ens indomũ eius. requisiuit eũ pueri aut dixeruntꝓp
trem cepit interrogare eũdicens . : Dic mihi procarita¬
te dñe fratera quanti fratres estis inmonasterioiatil
iIΠr ad conuersationẽ suscͥepit illũ abbas urꝰ Respon¬
dit er &iã cũmultogaudio suscipit illũ  Maaexime prop¬
ter uoce dñi qua dicit : quiuenit adme. non &sã foras
dicit ei eufrosina: om̃s in uestra ecclesia psallitis. & equa¬
liter ieiunatis  Dicit ei monachus ille: Cõmunit̃ quidẽ
psallimus: Ieiuni a uero unusquisq quo modo uult dutquan¬
tũ ual& ut non fiat contumax uoluntatis conuersatio.
sed proprii arbitrii & spontanea uoluntate: Omnem
monachum: uolebam abire & ꝑuenire ad huius inȩnar¬
rabilẽ uitã sed timeo esse inoboediens patrimeo : quia

Expanded text:
re in regno coelorum. Et commendantes seni, abierunt in civitatem: pater vero illius si aliquando inveniebat monachum, hunc adducebat ad domum suam, rogans ut oraret pro ea. Una autem die anniversaria, quando ordinatus est abbas ens in domum ejus, requisivit eum. Pueri autem dixerunt trem, coepit eum interrogare: Dic mihi pro charitate, domine mi frater, quanti fratres estis in monasterio. At illic ad conversionem, suscipit illum abbas vester? Respondit ei: Etiam cum multo gaudio suscipit illum, maxime propter vocem Domini, qui dixit: Qui venit ad me, non ejiciam foras . Dicit ei Euphrosyna: Omnes in ecclesia vestra psallitis, et aequaliter jejunatis? Dicit ei monachus ille: Communiter quidem psallimus, jejunia vero unusquisque quomodo vult, aut quantum valet, ut non fiat contumax voluntatis conversatio, sed proprii arbitrii et spontanea voluntate. Omnem monachum: Volebam abire, et pervenire ad hujusmodi inenarrabilem vitam; sed timeo inobediens esse patri meo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
reuelatũest Suenĩ quod absit in malisoperib: incidiss&:
numquã dẽ pexerat ds̃ tantũ laborut̃ fratrũ : habeo enĩfidua¬
tiã in dño quia in hacuita ostendet tibi eã ds̃ : Audiens haec
pafnutius recepit consolationẽ gratias agens dõ: & orans
cotidie. bonis operib: & ele mosinis intentus erat: post¬
aliquos uero dies uisitobat monasteriũ. cõmendans se
inorationib fr̃m : Vna aut die ueniens ad abatũ pecit so
ad pedescius dicens : Ora ꝓme pater qui a non ponũfenne
dolore defiliamea : sod magis ue ac magis de die indiem
renouatur & crescit uulnus meũ: & tribulatur anim
mea : Vlidens aut senex eũ nimis ađflictũ diciter uis conͥ¬
loquiũ habere cũ uno fractrespirit᷑ali quiuenit depalato¬

Expanded text:
malis operibus incidisset, nunquam Deus despexerat tantum laborem fratrum. Habeo fiduciam in Domino, quia in hac vita ostendat eam tibi Deus. Audiens haec Paphnutius, recepit consolationem, gratias agens Deo, et orans quotidie, bonis operibus et eleemosynis intentus erat. bat monasterium, commendans se in orationibus fratrum. Una autem die veniens ad abbatem, projecit se ad pedes ejus, dicens: Ora pro me, Pater, quia non possum sufferre dolorem de filia mea, sed magis ac magis de die in diem renovatur et crescit vulnus meum, et tribulatur anima mea. Videns autem eum senex nimis afflictum, dicit ei: Vis colloquium habere cum uno fratre spirit
Abbreviated transcription (Latin):
guissemineũ donecuideam quid eufrosinȩ filiae meȩ
contigerit: Haec & hissimilia pafnutio ꝓsequento : cla¬
uauerunt om̃s qui aderant uocẽ & flabant. ita ut omnis
inueni  consolationẽ prexit ad memoratũ senẽ do quosu¬
pradiximus & ꝓcidens ad pedesei ht̃ens p&o ne cessos
orare ut inueniatur labor
orationĩ tuarũ : nescio e nĩ quo
acciderit filiemȩȩ
Audiens aut̃ uenerabilis senex
tur nobis ostendere qudd factũ ẽ defilia amici a nostripas¬
nutii: & ieiunantes omnes & oratiotes in tota ebdomada
mhil eios reuelatũ est de eufronsina sicut solebat quan¬
do aliunde rogabant dm̃: Oratio enĩ eufrosinȩ erat ad
dm̃ die nociuq: ne manifestõ eã focer& inuita sua : Cũ aũt
nec seni nec alicui fratri reuelatũ ess&. cepit consolarq eũ
dicens : noli deficere filiã disciplina dñi quia quẽ diligot dñs
correpit : & hoc scias quia sine uoluntate di nec unus passer

Expanded text:
guinem meum, donec videam quid Euphrosynae filiae meae guinem meum, donec videam quid Euphrosynae filiae meae contigerit. Haec et his similia Paphnutio prosequente, elevaverunt omnes qui aderant voces, et flebant, ita ut omnis inveniens consolationem, perrexit ad memoratum senem, de quo supra diximus, ac procidens ad pedes ejus, dixit: Peto ne cesses 366 orare, ut inveniatur labor orationum tuarum; nescio enim quid acciderit filiae meae. Audiens autem venerabilis senex,tur nobis ostendere quid factum sit de filia amici nostri Paphnutii. Et jejunantes omnes, et orantes, et tota hebdomada nihil eis revelatum est de Euphrosyna, sicut solebat, quando aliunde rogabant Deum. Oratio enim Euphrosynae erat ad Deum die noctuque, ne manifestam eam faceret in vita sua Deus. Cum autem nec seni neque alicui fratri revelatum esset, coepit consolari eum abbas: Noli deficere, fili, a disciplina Domini, quia quem diligit Dominus corripit . Et hoc scias, quia sine voluntate Dei unus passer
Abbreviated transcription (Latin):
illa. Statimq seruieius cumequis ꝑtotã alexandriã¬
& egyptũ missisunt. Erant aut̃ ibi & naues : intrantes in
eas roquirenbent ꝑuim & scrutantes monasteria pued¬
larũ heremũ & spe luncas ꝑdomos amicorũ & uicinorũ.
& nusquã reꝑta  tam quã mortuã iuge bant eã Socer
nurũ sponsus sponsam flebat pater filiã iugens dicebat :
heu heufilia dul cissima. heume lum̃ oculorũ meorũ. con¬
solatio uitȩ meae. quis meã inuasit facultatẽ  quis meã
possessionẽ sparsit quismeͣa nẽ sic cauit quis me alii¬
cernã extinxit  quis meã spemfraudauit quis pulchii¬
tudinẽ filiae meae ui olauit : quis putas lupus agnã mẽam
dissipauit  qualis locus talẽ uultũ tegit  qualu pelagus
captiuam ducie illamim perialẽ faciem. illa generosita¬
tis constitutio illa malorũ consolatrix. illa laborantiũ
requies: Gemientiũ portus erat: terna terra non coles san¬

Expanded text:
illa. Statimque servi illius cum equis per totam Alexandriailla. Statimque servi illius cum equis per totam Alexandriam missi sunt. Erant autem ibi et naves, intrantesque in eas requirebant per vim. Et scrutantes monasteria puellarum, eremos, et speluncas, per domos amicorum et vicinorum; et non reperta, tanquam mortuam lugebant eam, socer nurum, sponsus sponsam flebat; pater filiam lugens, dicebat: Heu! heu! filia dulcissima! heu me! oculorum meorum consolatio mea! Quis meam invasit facultatem? quis meam possessionem sparsit? quis vineam meam siccavit? quis meam lucernam exstinxit? quis spem meam fraudavit? quis pulchritudinem filiae meae violavit? quis putas lupus agnam meam dissipavit? qualis locus talem vultum tetigit? qualis pelagus captivam ducit illam imperialem faciem? Illa generositatis constitutio, illa malorum consolatrix, illa laborantium requies, gementium portus erat. Terra, terra, nec celes san
Abbreviated transcription (Latin):
iciuniisq & ugiliis nocte acdie . opꝰerũ agebat seruiens
dño insimplicitate cordis: itaut miraretur p̃dictus fra¬
ter quie ũ susceperat: & omnib: fratrib retuliteius cons¬
tantiã & omscomlaudabant dm̃ quimin firmitate talio
operator. pafnutius aut pater illius cũre uersas es&
domũfestinus ingressus ẽ cubiculũ in quofilia ẽi manenũ
consueuerat & non inuenta tristis merensq efseetus
copit ÷ ꝑquirere anxius seruulos & ancillas quid de en¬
frosina actũ esso: pueris aũt dicentib: qui a noete indim
cammane aut non conparunit: & putauiius quo łsponsas¬
illius quieam dbsponsat¬
auerat uenerit &tu¬
lerit eã umisit seruos suos addomũ illius &ñ
inuenerunt eã: Audiens aut sponsus illius & pater
illius. contristati sunt ualde : & uenientes adpafmutiũ
inuener̃ illũ uehementer ad flictũ iacentẽ interra
& dixerunt ei : forsitan aliquis seduxit eã & fugit cum

Expanded text:
jejuniisque et vigiliis nocte ac die operam dabat, serviens jejuniisque et vigiliis nocte ac die operam dabat, serviens Domino in simplicitate cordis, ita ut miraretur praedictus frater, qui eum susceperat, et omnibus fratribus retulit ejus constantiam, et omnes collaudabant Deum, qui in infirmitate taPaphnutius autem pater illius, cum reversus esset domi, festinus ingressus est cubiculum, in quo filia ejus manere solita erat, et non inventa, tristis moerensque effectus coepit perquirere anxius servos et ancillas quid de Euphrosyna actum esset. Pueris autem dicentibus: Quia nocte vidimus eam, mane autem non comparuit. Et putali qui eam desponsaverat, venerit et tuEt misit servos suos ad domum illius, nvenerunt eam. Audiens sponsus illius et pater ejus, contristati sunt valde, et venientes ad Paphnutium, invenerunt eum vehementer afflictum, jacentem in terra, et dixerunt ei: Forsitan aliquis seduxit eam, et fugit cum
Abbreviated transcription (Latin):
& dicitei: amodo hicerit filius tuus & discipulus: talẽ
cum consigna. ut exsuper& magistrũ : & flexis genib: sig¬
nauit eũ : &respondentib: omnib: am̃. Suscepit rũ aga¬
pitus incellã suã : & quia habebat uultũ decorẽ smaragđ
Dumuemebat inecclesia adde p̃candum dm̃ multos dia¬
bolds incitabat aduersus decoremuultus illius ꝑ malas
cogitationes. Itaut om̃s molestiessent abbati qui talem
pulchritudinẽ introduxiss& in monasteriũ : Abbas aũt
haec audiens uocauit smaragdum & dicit eiꝯ fĩ lepulchra
est faciestua fit ruina infirmis fratribylolo aut ut se¬
de as solus incellatua. &ibipsallere &ibi manducare
non tamen egressurũte inde alicubi: &p̃cepit agapito
ut praeparar& collã solitariã. ut in ea degera sma¬
ragdus: fecit aut agapitus omnia quȩ sibi a patremo¬
nasterii fuerant imperata : Et introduxit sinarag¬
dum incellã solitariam: & erat ibiorationib: uacans

Expanded text:
 dicens: Amodo hic erit filius tuus et discipulus; talem  dicens: Amodo hic erit filius tuus et discipulus; talem eum consigna, ut exsuperet magistrum. Et flexis genibusgapitus in cellam suam. Et quia habebat vultum decorum Smaragdus, dum veniebat in ecclesiam ad deprecandum Deum, multos diabolus incitabat adversus decorem vultus illius per malas cogitationes, ita ut omnes molesti essent abbati, qui talem pulchritudinem introduxisset in monasterium. Abbas autem haec audiens, vocavit Smaragdum, et dixit ei: Pulchra est facies, fili, infirmis fratribus; volo autem ut sedeas solus in cella tua, et ibi psallas, et ibi manduces, non tamen egressurum te inde alicubi. Et praecepit Agapito ut praepararet cellam solitariam, et in ea degeret Smaragdus. Fecit autem Agapitus omnia quae sibi a Patre monasterii fuerant imperata, et introduxit Smaragdum in cellam solitariam, et erat ibi orationibus vacans,
Abbreviated transcription (Latin):
quidam depalatio ueniens ante ostium stat. cupiens lo
ei eufrosina : Ego quidem depalatio fui eunuchus & deside¬
rium habui semꝑ conuersationẽ monachorũ . & ciuitas
nr̃a nonualde hab& haucstudiũ conuersationis. Notum
aut̃ factũ est mihi debona conuersatione una & cupio ha¬
nes multas : & sidederit mihi dñs requiem adduco eas hic
Dicit ei senex ille: bene uenistifili: ecce monasteriũsito¬
bi placc& habita nobiscũ. dicit ei abbas ille quodest nom̃
tuũ dicit es: smaragdus : dicit ei senex: iuuenis es non po¬
tessolus sedere: opus est tibi habere magistrũ ut discas
regula & conuersationẽ monachorũ: dicit abbati : sicut
iubes pat̃ dominemi sic facio. Et protulit quingentosso¬
lidos inmanũ abbatidicens: Accipe pater inter imistos:
& siuidero quia possũ sufferre hic  uenient & illa reliqua
Vocauit aũt abbas unũ fr̃atrẽ nomine a gapitũ uiruscm̃
& passibilem & tradidit inmanueius smaragdum:¬

Expanded text:
quidam de palatio veniens, ante ostium stat, cupiens loqquidam de palatio veniens, ante ostium stat, cupiens loqei Euphrosyna: Ego quidem de palatio fui eunuchus, et desiderium habui semper conversationem monachorum, et civitas nostra nunc valde habet hoc studium conversationis. Notum autem factum est mihi de bona vestra conversatione, et cupio hanes multas, et si dominus dederit requiem, adduco eas huc. Dicit ei senex: Bene venisti, fili: ecce monasteriusi placet, habita nobiscum. Et dicit ei senex ille: Quod est nomen tuum? Dicit ei: Smaragdus. Dicit ei abbas: Juvenis es, non potes solus sedere, opus est tibi habere magistrum, ut discas regulam et conversationem monachorum. Qui dixit abbati: Sicut jubes, domine mi, sic facio. Et protulit quingentos solidos in manu abbatis, dicens: Accipe interim istos, et si videro quia possim sufferre hic, venient et illa reliqua. Vocavit abbas unum fratrem, nomine Agapitum, virum sanctum, et impassibilem, tradidit in manus ejus Smaragdum,
Abbreviated transcription (Latin):
Orgo scito ee tempus penitentiã agere : Dicit ei eufrosi¬
na: &i deote fatigaui. ut impleas desideriũ meũ. & facta
oratione benedi casme: ec abscides comã capitis eius¬
induit eã tonica scematis & onans pro ea dixit: Dsquili
dicens senex discessit abea: & ambulauit inuiã suã gaudens¬
Si ambula uero inmonasterio puellarũ patermeus requi¬
rens inueni&me . & uiolenter trab&me inde ꝓpt̃ spon¬
sũmet̃: proinde pgamadmonasteriũ uirorũ iibi nullussus¬
piqi& me reẽ: & haec dicens piecit uestem muliebrẽ &
indiut seuirili: et sero foctͦ exiuit dedomosua. accipiens
secũ quingentossolidos: & abscondit se in quodamloco
ꝑtotã noctẽ: Mane aũt facto uenit pater eꝰ inciuitatẽ.
uolente aut dõ statim in ecclesião ambulauit: Fu frosina
igitur ꝑuenit in monasteriũ illu libi & pater eius erat no¬
tissimus & nuntiauit ꝑ uostiariũ abbatidicens Funuchus

Expanded text:
modo enim est tempus poenitentiae. Dicit ei Euphrosymodo enim est tempus poenitentiae. Dicit ei Euphrosyna: Et ideo te fatigavi, ut impleas desiderium meum; et facta oratione benedicas me, et abscidas comam capitis meiinduitque eam tunicam schematis, et orans pro ea dixit: Deus quidicens senex, discessit ab ea, et ambulabat in via sua gaudensSi ambulavero in monasterio puellarum, pater meus requirens inveniet me, et violenter trahet me inde propter sponsum meum. Proinde pergam ad monasterium virorum, ubi nullus susciet me esse. Et haec dicens projecit vestem muliebrem, induitque se virilem, et sero facto exivit de domo sua, accipiens secum quingentos solidos, et abscondit se in aliquo loco per totam noctem. Mane autem facto, venit pater ejus in civitatem; volente autem Deo, statim in ecclesia ambulavit. Euphrosyna igitur pervenit ad monasterium illud, ubi et pater ejus erat notissimus, et nuntiavit per ostiarium abbati, dicens: Eunuchus
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ substantiae nimisꝰ habuitq uxorẽ : quȩ mne genuit: quȩ
transi uit de hacuita: Vds& aut̃ patermeus : ꝓomnib: rebus
suis tradere me sȩculo huic iniquo & ego nolo in quina¬
riineo sed timeo eẽ in oboediens patrimeo. & quid faciam
nescio : totam eni noctẽ absq somno ꝑtransiui postdlans
dinut ostender& miserȩ animȩ meae misericordiã suã:
Et facto maneplacuit mihi mittere in ecclesiam. ut ad di
Tamen sipotes ferre temptamenta carnis. relinque om¬
nia & fuge : facultates enĩ patristui multos inuenieunt
heredes : Ecceto chia hiero chomiã xeno dochia monas¬
teria uiduȩ pupilli peregrini infirmi captiui ssi uoluerit
& placuerit patrituo felinquat. tuso lus neꝑdas ani¬
mã tucm : Dicit ei puella: confido in dõ & inorationibus
tuis. qui al abore habeã ꝑanima mea dõ auxiliante : Dicit
ei senex talia desideria a firmitate non decidantua:

Expanded text:
rem substantiae nimis; habuitque uxorem quae me genuit, quae jam rem substantiae nimis; habuitque uxorem quae me genuit, quae jam transivit de hac vita. Vult autem pater meus pro omnibus rebus suis tradere me saeculo huic iniquo, et ego nolo inquinari in eo, sed timeo inobediens esse patri meo, et quid faciam nescio. Totam enim noctem absque somno transivi, postulans Deum ut ostenderet animae meae misericordiam suam; et mane facto, placuit mihi mittere in ecclesiam, et adduceTamen si potes ferre tentamenta carnis, relinque omnia, et fuge facultates patris tui, quae multos inveniunt haeredes. Ecce ptochia, hierocomia, xenodochia, monasteria, viduae, pupilli, peregrini, infirmi, captivi, ubi voluerit et placuerit patri tuo, relinquet; tu sola, ne perdas animam tuam. Dicit ei puella: Confido in Deum et orationibus tuis, quia laborare habeo pro anima mea, Deo auxiliante. Dicit ei senex: Talia desideria a firmitate non decidantur;