comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum idest suꝑnȩ illius ciuitatis cuius ciues angeli
sunt: Imminutum uo luit conditor ꝑ manere: forma¬
uit ex terra hominẽ atq sp̃ũ uitȩ animauit. ratione
composuit. arbitrii libertate decorauit : Cumq p̃¬
fixa lege paradisi deliciis constituit. Utssine pecca¬
to manere uell& tã ipsum quã eiꝰ ꝓ geniem angeli¬
cis coetibus sociar&. At quia superior natura ꝑsuꝑ¬
biȩ malum ima pecierat: Inferior substantia ꝑ hu¬
militatis bonum ad suꝑna conscender&. Sed ille au¬
ctor inuidiȩ nonferens hominẽ illuc ascende ubi ipse
non meruit ꝑ mare: temptatione adhibita fecit & iã
ipsum euisq comparẽ quã de eius latere generan¬
di causa formator ꝓduxerat in oboedientie subplicus
subiacere : Ei quoq diuinitatẽ affuturã ꝓmittens. quã
sibi dum arrogant̾ usurpat elisus ẽ. Mec aut̃ reuelan¬
te dõ moysi famulo suo comꝑta sunt. Cui & iã huma¬

Expanded text:
rum, id est supernae illius ciuitatis cuius ciues angeli rum, id est supernae illius ciuitatis cuius ciues angeli sunt, imminutum noluit conditor permanere, formauit ex terra hominem atque spiritu uitae animauit, ratione composuit, arbitrii libertate decorauit eumque praefixa lege paradisi deliciis constituit, ut, si sine peccato manere uellet, tam ipsum quam eius progeniem angelicis coetibus sociaret, ut quia superior natura per superbiae malum ima petierat, inferior substantia per humilitatis bonum ad superna conscenderet. Sed ille auctor inuidiae non ferens hominem illuc ascendere ubi ipse non meruit permanere, temptatione adhibita fecit etiam ipsum eiusque comparem, quam de eius latere generandi causa formator produxerat, inoboedientiae suppliciis subiacere, ei quoque diuinitatem affuturam promittens, quam sibi dum arroganter usui pat elisus est. Haec autem reuelante deo Moysi famulo suo comperta sunt, cui etiam huma
Abbreviated transcription (Latin):
Sed de his hactenus. Suo enim locoponent᷑ siẽ ordo
necessarius postularit: Ergo diuina ex ȩterno natu¬
ra & inȩternum sine aliqua mutabilitate ꝑ durans.
sibi tantũ conscia uoluntate sponte mundum uolu¬
it fabricare Cumq cum omnino non eẽt. fecit ut eẽt
necͣ sua substantia ꝓtulit. ne diuinus natura crederet᷑.
neq aliunde molitus ẽ : ne iã extitisse aliqđ qđ eiuis
uoluntatẽ existentia ꝓprię natur& uiuar&: atq esset.¬
et quod neq ab ipso factum eẽt. & tam̃ e& Sed uerbo
ꝓduax̃ celos. terrã creauit: Ita ut cęlesti habitatione
dignas celonaturas efficer&. ac terrę terrena compo¬
nera : Decȩlestibus autem naturis quȩ uniuersaliter
uocatur angelica quam uis distinetis ordinibus
pulera sint om̃a: pars tamen quȩdã plus appetens
quã ei natura atq ipsius auctor naturȩ tribuerat.
de celesti sede ꝓiecta ẽ: Et qm̃ ange̾rum nume¬

Expanded text:
Sed de his hactenus; suo enim loco ponentur sicut ordo Sed de his hactenus; suo enim loco ponentur sicut ordo necessarius postularit. Ergo diuina ex aeterno natura et in aeternum sine aliqua mutabilitate perdurans sibi tantum conscia uoluntate sponte mundum uoluit fabricare eumque cum omnino non esset fecit ut esset, nec ex sua substantia protulit, ne diuinus natura crederetur, neque aliunde molitus est, ne iam exstitisse aliquid quod eius uoluntatem exsistentia propriae naturae iuuaret atque esset quod neque ab ipso factum esset et tamen esset; sed uerbo produxit caelos, terram creauit, ita ut caelesti habitatione dignas caelo naturas efficeret ac terrae terrena componeret. De caelestibus autem naturis, quae uniuersaliter uocatur angelica, quamuis illic distinctis ordinibus pulchra sint omnia, pars tamen quaedam plus appetens quam ei natura atque ipsius auctor naturae tribuerat de caelesti sede proiecta est; et quoniam angelorum nume
Abbreviated transcription (Latin):
na substantia. Non potest humanus animus ȩstimare:
Hȩc autem ut credantur: uetus ac noua in format in¬
structio Dequa ueluđd arce religionis nostrę multi di¬
uersa & humanit᷑. atq ut ita dicam carnalit̾ sentientes
ad uersa locuti sunt. Ut arrius Qui lic& dm̃ dicat filiũ:
minorẽ tam̃ patre multiplicit̃. & extra patris sub stan¬
tiam confitetur: Sabelliani quoq non tres ex istentes
ꝑ sonas sed unam ausi sunt affirmare: eundemq patrẽ
cunt eẽ ꝑsonam. sed uocabulq diuersitate signatã:
manichei quoq qui duo principia subi coeterna & ad¬
atur. Nihil aliud cogitantes nisi carnalit t quia hȩc
dignum eẽ intellectum huius modi applicare. Quȩ res
eos nec uetus facit recipere testamentum: neq in integro
nouum: Nam sicut illud omnino error eorũ non reci¬
pit: ita ex uirgine generationẽ filii non uult ad mutere.
Ne humano corpore polluta uideatur dĩ fuisse natura.

Expanded text:
na substantia non potest humanus animus aestimare. na substantia non potest humanus animus aestimare. Haec autem ut credantur uetus ac noua in format instructio. De qua uelut arce religionis nostrae multi diuersa et humaniter atque ut ita dicam carnaliter sentientes aduersa locuti sunt, ut Arrius qui licet deum dicat filium, minorem tamen patre multipliciter et extra patris substantiam confitetur. Sabelliani quoque non tres exsistentes personas sed unam ausi sunt affirmare, eundem dicentes cunt esse personam sub uocabulorum diuersitate signatam. Manichaei quoque qui duo principia sibi coaeterna et adatur, nihil aliud cogitantes nisi carnaliter, ut quia haec dignum esse intellectum huiusmodi applicare; quae res eos nec uetus facit recipere testamentum neque in integro nonum. Nam sicut illud omnino error eorum non recipit ita ex uirgine generationem filii non nult admittere, ne humano corpore polluta uideatur dei fuisse natura.
Abbreviated transcription (Latin):
ł ȩc aũ religio nr̃a quȩ uocat᷑ xp̃iana atq catholica
his fundamentis principalit̾ nitit᷑: asserens ex ȩterno
iđ ante mundi constitimonem. ante om̃e uidelic&
qđ retinere potest temporis uocabulum. diuinã pa
itaq habere filium ex sua substantia genitum: & si bi
nota ratione coeternum Quem filium eatenus confite¬
tur fides. ut non sit ideni qui pater ẽ Neq patrem ali¬
quando fuisse filium. Ne rursus in infinitum humanu
animus diuinam ꝓgeniem cogitar&: Neq confiteamur
filium in eadem natura qua patri coeternus ẽ aliquan¬
do fieri patrem. Ne rursus in infinitum diuina ꝓ genies
tenderet᷑. Scm uero spm. neq patrem eẽ. neq filium:
atq ideo in illa natura nec genitum nec generantem:
Sed a patre quoq procedentem uel filio. Quisit tam̃
ꝓcessionis istius modus. ita non possumus euidenter
dicere: queni admodum generationem filii ex pater¬

Expanded text:
Haec autem religio nostra, quae uocatur Christiana atque catholica, Haec autem religio nostra, quae uocatur Christiana atque catholica, his fundamentis principaliter nititur asserens: ex aeterno, id est ante mundi constitutionem, ante omne uidelicet quod temporis potest retinere uocabulum, diuinam patitaque habere filium ex sua substantia genitum et sibi nota ratione coaeternum, quem filium eatenus confitetur, ut non sit idem qui pater est: neque patrem aliquando fuisse filium, ne rursus in infinitum humanus animus diuinam progeniem cogitaret, neque filium iri eadem natura qua patri coaeternus est aliquando fieri patrem, ne rursus in infinitum diuina progenies tenderetur: sanctum uero spiritum neque patrem esse neque filium atque ideo in illa natura nec genitum nec generantem sed a pati e quoque procedentem uel filio; qui sit tamen processionis istius modus ita non possumus euidenter dicere, quemadmodum generationem filii ex pater
Abbreviated transcription (Latin):
cta opost& eẽ iusta qm̃ ipse iustus ẽ qui eẽ uoluit
Nehoc quidem Nam bonum eẽ ad essentiam: iustũ
uero eẽ. ad actum respicit. Idem autem ẽ in eo eẽ
qđ agere Igit᷑ idem bonum eẽ. quod iustum. Nob:
uero non ẽ idem  qđ agere. non enim simplices sum̃
Non ẽ igitur nobis idem boni eẽ qđ iusti: Sed idẽ
nob̾ ẽ eẽ om̃ib bonis in eo qđ sumus: Bona igit om̃a
sunt: non &iam usta: Amplius: Bonũ quidẽ gene¬
rale est: iustum uero speciale . Nec species descendit
in om̃a. Ideirco aliqua quidẽ iusta: At alia. aliud. Om̃a¬
p̃ictianã fidem: noui acueteris testamenti pandit
auctoritas: Et quamius nomen ipsum xp̃i uetus in¬
tra sem& continuerit instrumentum: Cum q sem ꝑ¬
designauerit affuturum. quem credimus perpartũ
uirginis iam uenisse: tam̃ in orbem terrarum ab ip¬
sius nr̃i saluatoris mirabili manasse ꝓbat̾ aduentu:

Expanded text:
cta oportet esse iusta, quoniam ipse iustus est qui ea esse uoluit? cta oportet esse iusta, quoniam ipse iustus est qui ea esse uoluit? Ne hoc quidem. Nam bonum esse essentiam, iustum uero esse actum respicit. Idem autem est in eo esse quod agere; idem igitur bonum esse quod iustum. Nobis uero non est idem esse quod agere; non enim simplices sumus. Non est igitur nobis idem bonis esse quod iustis, sed idem nobis est esse omnibus in eo quod sumus. Bona igitur omnia sunt, non etiam iusta. Amplius bonum quidem generale est, iustum uero speciale nec species descendit in omnia. Idcirco alia quidem iusta alia aliud omistianam fidem noui ac ueteris testamenti pandit auctoritas; et quamuis nomen ipsum Christi uetus intra semet continuerit instrumentum eumque semper signauerit affuturumquem credimus per partum uirginis iam uenisse, tamen in orbem terrarum ab ipsius nostri saluatoris mirabili manasse probatur aduentu.
Abbreviated transcription (Latin):
in eo qđ eẽnt bona. eẽ non possent: Et qm̃ actu
non potuere existere . Nisi illud ea quod uere bo¬
num ẽ ꝓduxiss&: Idcirco & eẽ eox bonumẽ &
non est simibe substantiali bono id quod ab eo
primum ẽ & ipsum eẽ sit . & ipsum bonum. & ipsum
eẽ bonum: At non & iã alba in eo quod sunt. alba
eẽ opostebit ea quȩ alba sunt. qm̃ ex uoluntate
dĩ fluxerunt. ut eẽnt alba. Minime. Aliud enim
est esse. aliud alba eẽ Hloc ideo: qm̃ qui ea ut essent
effecit. bonus quidem ẽ. minime uero albus : Nolun¬
tatẽ igitur buni comitata sunt: ut eẽnt bona in eo
qđ sunt : uoluntatem uero abbi non sunt comitata.¬
ut talis ei est. qđ ẽ ꝓ prietas. ut eẽt album in eo qđ ẽ
Neq enim ex albi uoluntate defluxerunt: Itaq quia
uoluit ea eẽ alba qui erat non albus. sunt alba tam̃
Quia uero uoluit ea eẽ bona qui erat bonus. sunt
bona in eo qđ sunt. Sđm hanc igitur rationem cun¬

Expanded text:
in eo quod essent bona esse non possent, et quoniam actu in eo quod essent bona esse non possent, et quoniam actu non potuere exsistere, nisi illud ea quod uere bonum est produxisset, idcirco et esse eorum bonum est et non est simile substantiali bono id quod ab eo primum est et ipsum esse sit et ipsum bonum et ipsum esse bonum. At non etiam alba in eo quod sunt alba esse oportebit ea quae alba sunt, quoniam ex uoluntate dei fluxerunt ut essent, alba minime. Aliud est enim esse, aliud albis esse; hoc ideo, quoniam qui ea ut essent effecit bonus quidem est, minime uero albus. Voluntatem igitur boni comitatum est ut essent bona in eo quod sunt; uoluntatem uero non albi non est comitata talis eius quod est proprietas ut esset album in eo quod est; neque enim ex albi uoluntate defluxerunt. Itaque quia uoluit esse ea alba qui erat non albus, sunt alba tantum; quia uero uoluit ea esse bona qui erat bonus, sunt bona in eo quod sunt. Secundum hanc igitur rationem cun
Abbreviated transcription (Latin):
bonum ẽ: ipsum quoq bonum est: sed ipsum eẽ om̃nrẽ
rerum. ex eo fluxit quod ẽ primum bonum: & quod
bonum tale ẽ. ut recte dicatur in eo qđ est ẽe bonum
Ipsum igitur eoꝵ eẽ: bonum e Tunc enim in eo bona s̃
Qua in re. questio soluta ẽ ldcirco enim li in eo
quod sint bona sint. Non sunt tamen similia primo
bono: qm̃ non quo quomodo sint res. ipsum eẽ earũ
bonumẽ. Sed qm̃ non potest eẽ ipsum ẽẽ rerum. Nisi
a primo eẽ de fluxerit id em bonum: id circo ipsum
eẽ bonum est. Nec est simile ei aquo est Illud enim
quo quomodo sit. bonum ẽ in eo qđ ẽ: Non enim ali¬
ud ẽ: preter quam bonum ẽ: Hoc aut̃ nisi ab illo ẽet.
bonum fortasse eẽ poss& : Sed bonumin eo qđ est
eẽ non poss& Tunc enim pastitipar& forsitan bo¬
no: Ipsum uero eẽ qđ non haberent a bono. bonũ
habere non possent Igit᷑ sub lato ab his primo bo¬
no mente & cogitatione. ista lic& eẽnt bona: tam̃

Expanded text:
bonum est, ipsum quoque bonum est. Sed ipsum esse omnium bonum est, ipsum quoque bonum est. Sed ipsum esse omnium rerum ex eo fluxit quod est primum bonum et quod bonum tale est ut recte dicatur in eo quod est esse bonum. Ipsum igitur eorum esse bonum est; tunc enim in eo. Qua in re soluta quaestio est. Idcirco enim licet in eo quod sint bona sint, non sunt tamen similia primo bono, quoniam non quoquo modo sint res ipsum esse earum bonum est, sed quoniam non potest esse ipsum esse rerum, nisi a primo esse defluxerit, id est bono; idcirco ipsum esse bonum est nec est simile ei a quo est. Illud enim quoquo modo sit bonum est in eo quod est; non enim aliud est praeterquam bonum. Hoc autem nisi ab illo esset, bonum fortasse esse posset, sed bonum in eo quod est esse non posset. Tunc enim participaret forsitan bono; ipsum uero esse quod non haberent a bono, bonum habere non possent. Igitur sublato ab his bono primo mente et cogitatione, ista licet essent bona, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
si hȩc singula idem eeñt qđ ipsa substantia. idem
esset grauitas qđ color: qđ bonum. & bonum qđ
grauitas. qđ sieri natura non sinit Aliud igitur tunc
in eis eẽt eẽ : aliud aliqđ eẽ Arͣtunc bona quidem
essent: tamen ipsum minime haberent bonum Igi¬
tur si ullo modo essent non abono: acbona eẽnt. Ae
non idem eẽnt qđ bona sed eis aliud eẽt eẽ. Aliud bo¬
nis eẽ: Qđ si nihil omnino aliud essent nis bona Neq
grauia. Neq colorata. Neq spacii dimensione distenta
nec ulla qualitas in eis eẽt nisi tantum bona essent.
tunc non res sed rerum uiderent᷑ eẽ principiume Nec
pocius uiderent᷑ sed uideret᷑: Unum enim solumq est
huiusmodi : qđ tantum bonum. aliudq nihil sit quȩ
quoniam non sunt simplicia. nec ẽẽ omnino poterant
tur. Primum enim bonum. qm̃ ẽ in eo qđ ẽ bonum ẽ
Scđm uero bonum. qm̃ ex eo fluxit cuius ipsum eẽ

Expanded text:
si haec singula idem essent quod ipsa substantia, idem si haec singula idem essent quod ipsa substantia, idem esset grauitas quod color, quod bonum et bonum quod grauitas—quod fieri natura non sinit. Aliud igitur tunc in eis esset esse, aliud aliquid esse, ac tunc bona quidem essent, esse tamen ipsum minime haberent bonum. Igitur si ullo modo essent, non a bono ac bona essent ac non idem essent quod bona, sed eis aliud esset esse aliud bonis esse. Quod si nihil omnino aliud essent nisi bona neque grauia neque colorata neque spatii dimensione distenta nec ulla in eis qualitas esset, nisi tantum bona essent, tunc non res sed rerum uideretur esse principium nec potius uiderentur, sed uideretur; unum enim solumque est huiusmodi, quod tantum bonum aliudque nihil sit. Quae quoniam non sunt simplicia, nec esse omnino poterant, tur. Primum enim bonum, quoniam est, in eo quod est bonum est; secundum uero bonum, quoniam ex eo fluxit cuius ipsum esse
Abbreviated transcription (Latin):
bonitate: Nullo enim modo ad bonum tenderen.
Nullomodo igitur sunt bona. Huic questioni:
Nulta sunt. quȩ cum separari actu non possint.
animo tamen & cogitatione separantur: Ut cum
triangulum. uel cetera a sub iecta materia nullis
artu separat. mente tamen segregans. ipsum trian¬
gulum ꝓprietatemq eius prȩt᷑ materiã speculat᷑
Amoueamus igit᷑ primi boni prȩsentiã paulisꝑ ex
animo: qđ eẽ quidem constat idq ex om̃i. do¬
ctorum in doctoꝵq sententia barbararumq gen¬
tium religionibus cognosei potest. Hoc igitur pau¬
lisꝑ amoto. ponamus om̃a eẽ quȩ sunt bona: Atq
ea consideremus. quem ad modum bona eẽ possent.
si a primo bono minime defluxissent Hinc intueor
in eis aliud eẽ. qđ bona sunt: aliud qđ sunt. Ponatur
enim una eademq substantia bona eẽ. alba. grauis
rotunda. Tunc aliud eẽt ipsa illa substantia. Ali¬
ud eius rotunditas. aliud color. aliud bonitas: Nlã

Expanded text:
bonitatem; nullo enim modo ad bonum tenderent. bonitatem; nullo enim modo ad bonum tenderent. Nullo modo igitur sunt bona. Huic quaestioni Multa sunt quae cum separari actu non possunt, animo tamen et cogitatione separantur; ut cum triangulum uel cetera a subiecta materia nullus actu separat, mente tamen segregans ipsum triangulum proprietatemque eius piae ter materiam speculatur. Amoueamus igitur primi boni praesentiam paulisper ex animo, quod esse quidem constat idque ex omnium doctorum indoctorumque sententia barbararumque gentium religionibus cognosci potest. Hoc igitur paulisper amoto ponamus omnia esse quae sunt bona atque ea consideremus quemadmodum bona esse possent, si a primo bono minime defluxissent. Hinc intueor aliud in eis esse quod bona sunt, aliud quod sunt. Ponatur enim una eademque substantia bona esse alba, grauis, rotunda. Tunc aliud esset ipsa illa substantia, aliud eius rotunditas, aliud color, aliud bonitas; nam
Abbreviated transcription (Latin):
eodem modo Si igitur pasticipatione sunt bona
Ipsa ꝑse nullomodo bona sunt: Non igitur ad bo¬
num tendunt: sed concessum est Non igitur par¬
tiripatione sunt bona: sed substantia Q uorum
uero substantia bona ẽ id qđ sunt bona sunt :
Id qđ sunt autem: habent ex eo qđ ẽ eẽ Esse
ipsorum igitur bonum est: Omni igitur rerum
ipsum ẽẽ bonum ẽ Sed si eẽ bonum ẽ ea quȩ
sunt. In eo qđ sunt bona sunt Idemq illis ẽ eẽ.
qđ boni ẽ ⁊Substantia igitur bona sunt: qm̃
non pasticipant bonitate: Qđ si ipsum esse in eis
bonum ẽ non ẽ dubium quin substantialia cum
sint bona primo sint bono similia: Ac ꝑ hoc. hoc
ipsum bonum erit: Nihil enim illi preter se ipsũ.
simile est : Ex quo sit. ut om̃a quȩ sunt ds̃ sint
qđ dictu nefas ẽ. Non sunt igitur substantia lia
bona. Ac ꝑ hoc non his ẽ eẽ bonum Non sunt
igitur in eo qđ sunt bona : Sed nec pasticipant

Expanded text:
eodem modo. Si igitur participatione sunt bona, eodem modo. Si igitur participatione sunt bona, ipsa per se nullo modo bona sunt: non igitur ad bonum tendunt. Sed concessum est. Non igitur participatione sunt bona sed substantia. Quorum uero substantia bona est, id quod sunt bona sunt; id quod sunt autem habent ex eo quod est esse. Esse igitur ipsorum bonum est; omnium igitur rerum ipsum esse bonum est. Sed si esse bonum est, ea quae sunt in eo quod sunt bona sunt idemque illis est esse quod boni esse; substantialia igitur bona sunt, quoniam non participant bonitatem. Quod si ipsum esse in eis bonum est, non est dubium quin substantialia cum sint bona, primo sint bono similia ac per hoc hoc ipsum bonum erunt; nihil enim illi praeter se ipsum simile est. Ex quo fit ut omnia quae sunt deus sint, quod dictu nefas est. Non sunt igitur substantialia bona ac per hoc non in his est esse bonum; non sunt igitur in eo quod sunt bona. Sed nec participant
Abbreviated transcription (Latin):
qđ pasticipat. eo qđ ẽ eẽ ut sit . Est uero ut pasticip&.
alio quo lib&: Omẽ simplex: esse suum & id qđ est
unum hab&. Om̃i cõposito. aliud ẽ eẽ aliud ipsum
ẽ : Om̃is diuersitas discors: similitudo uero. appeten ¶uiii¬
da ẽ. Et quod appetit aliud tale ipsum eẽ natura¬
lit̃ ostendit᷑. quale ẽ illud hoc ipsum quod appetit
Suffieiunt igitur. quȩ prȩmisimus. Aprudente uero
rationis interp̃te. suis unum qđq aptabitur argum̃¬
tis : Questio uero huiusmodi est: Ea quȩ sunt. bo¬
na sunt. Ten& enim communis sententia doctoꝵ:
omne qđ ẽ ad bonum tendere. Om̃e autem. ten¬
dit ad simile. Que autem adbonum tendunt bona
ipsa sunt. Sed quemad modum bona sunt inqui¬
rendum ẽ: utrum ne pastrpatione. An sub stan¬
tia Si participatione ꝑ se ipsa nullomodo bona
sunt Nam qđ partitipatione album ꝑse in eo qđ
ipsum ẽ album non est: Et deceteris qualitatibis

Expanded text:
 participat eo quod est esse ut sit; est uero ut participet  participat eo quod est esse ut sit; est uero ut participet alio quolibet. VII. Omne simplex esse suum et id quod est unum habet. VIII, Omni composito aliud est esse, aliud ipsum est. IX. Omnis diuersitas discors, similitudo uero appetenda est; et quod appetit aliud, tale ipsum esse naturaliter ostenditur quale est illud hoc ipsum quod appetit. Sufficiunt igitur quae praemisimus; a prudente uero rationis interprete suis unumquodque aptabitur argumentis. Quaestio uero huiusmodi est. Ea quae sunt bona sunt; tenet enim communis sententia doctorum omne quod est ad bonum tendere, omne autem tendit ad simile. Quae igitur ad bonum tendunt bona ipsa sunt. Sed quemadmodum bona sint, inquirendum est, utrumne participatione an substantia? Si participatione, per se ipsa nullo modo bona sunt; nam quod participatione album est, per se in eo quod ipsum est album non est. Et de ceteris qualitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
ilio uero participat ut aliquid at.Ac per hoc id qđ ẽ. participat eo qđ c̃.
eẽ : ut sit.¬
ita communis est: ut omnium sit hominũ. ueluti si
hanc ꝓponas: Si duobus equalibus ȩqualia auferas.
quȩ relin quntur ȩqualia eẽ. nullus id intellectus ne¬
gat: Alia uero ẽ doctorum tantũ quȩ tamen exta¬
bibus communis animi conceptionib uenit. Ut ẽ hoc.
que in corporalia sunt in loco non eẽ: & cetera que
non uulgus. sed docti comꝓbant. Diuersum ẽ eẽ: & id
quod ẽ. Ipsum uero eẽ. nondum ẽ: At uero quod est.
accepta essendi forma est atq consistit Qđ ẽ. pasti¬
cipare aliquo potest. Sed ipsum eẽ. nullomodo aba¬
liquo pastitipat: Fit enim pasticipatio. cum aliquid
iam ẽ : Estautem aliꝗͥd: cum eẽ suscęperit: id quod est
habere: aliquid preter quã qđ ipsum ẽ potest: ipsũ
Illic enim accidens. hic substantia significatur Om̃e

Expanded text:
iiesse ut situna communis est, ut omnium hominum sit, velut si hanc proponas: Si duobus aequalibus aequalia auferas, quae relinquuntur aequalia esse; nullus id intelligens neget. Alia vero est doctorum tantum, quae tamen ex talibus communis animi conceptionibus venit, ut est: Quae incorporalia sunt, in loco non esse, et caetera, quae non vulgus, sed docti comprobant. Diversum est, esse, et id quod est: ipsum enim esse nondum est; at vero quod est, accepta essendi forma, est atque consistit. Quod est, participare aliquo potest; sed ipsum esse, nullo modo aliquo participat: fit enim participatio cum aliquid jam est; est autem aliquid, cum esse susceperit. Id quod est, habere aliquid praeterquam quod ipsum est, potest; ipsum illic enim accidens, hic substantia significatur. Omne
Abbreviated transcription (Latin):
DSINT SUBSTANTIALIA
LOSTULAS UTEXEBNOMADIBUS
nostris eius questionis obscuritatem quȩ con¬
tin& modum quo substantie in eo quod sint bo¬
nȩ sint cum non sint substantialia bona digerã:
Et postulas paulo euidentius monstrem: Idq eõdi
cis faciendum eẽ: quod non sit omnibus notum
iter huiusmodi scriptionum Testis uero tuus ipse.
sum: quã hȩc ueraciter fueris ante complexus: Ebdo¬
madas uero ego ipse mihi commentore Potius que
ad memoriam mei specu latas conseruo. quam cin¬
quã pasticipo: Quo lasciuia ae petulantia: Nihil
a ioco risuq patitur eẽ coniunctum: Pro hinc: tunes is
obscuritatibus breuitatis ad uersus: quȩ cum sint ar¬
chani fida ͬ custodia: tum id habent commodi. qđ
cum his solis qui digni sunt colloquunt᷑: Ut igitur
in mathematica fieri sol& ceterisq &iam disciplinis
preposui terminos regularesq quibus quȩ secuntur
ommunis animi conceptio est. enuntiatio: quam
quisq ꝓbat auditã Harum duplex modus ẽ: Nam una

Expanded text:
do substantiae postulas, ut ex Hebdomadibus nostris eius quaestionis obscuritatem quae continet modum quo substantiae in eo quod sint bonae sint, cum non sint substantialia bona, digeram et paulo euidentius monstrem; idque eo dicis esse faciendum, quod non sit omnibus notum iter huiusmodi scriptionum. Tuus uero testis ipse sum quam haec uiuaciter fueris ante complexus. Hebdomadas uero ego mihi ipse commentor potiusque ad memoriam meam speculata conseruo quam cuiquam participo quorum lasciuia ac petulantia nihil a ioco risuque patitur esse seiunctum. 1 Prohinc tu ne sis obscuritatibus breuitatis aduersus, quae cum sint arcani fida custodia tum id habent commodi, quod cum his solis qui digni sunt conloquuntur. Vt igitur in mathematica fieri solet ceterisque etiam disciplinis, praeposui terminos regulasque quibus cuncta quae sequuntur Communis animi conceptio est enuntiatio quam quisque probat auditam. Harum duplex modus est. Nam una
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa dinͥitate sub stantia lit̃ dici: sed alio quodam
modo: Si enim substantialit̃ predicaretur & de
singulis & de omnibus singularit̃ diceretur.
Hȩc uero ad aliquid dici manifestum ẽ. Nam &
pater alicinus pater ẽ. & filius alicuius filius est.
quidem substantialiter de dõ predicetur. Non
enim pater trinitas. Qui enĩ pater est. filius ac
sp̃s sc̃s non ẽ. Nec trinitas filius. nec trinitas sp̃s
in ꝑsonarum pluralitate consistit. Unitas uero.
lum ex personis originem capit. id ad substantiam
non pertinere At trinitatem ꝑsonarum diuersitas
ds̃ uero bonitas. ueritas. omni potentia. substantia
immutabilitas. uistus. sapientia. & quicquid huius¬
modi ex cogitari potest. substantialit᷑ dediuinitate
dr̃ H ec si se recte ex fide habent: ut me instruas pe¬
to Aut si alia re foste diuersus es: diligentius in tuere
que dicta sunt .&. sidẽ si poteris rationẽꝙ coniunge

Expanded text:
ipsa diuinitate substantialiter dici sed alio quodam ipsa diuinitate substantialiter dici sed alio quodam modo; si enim substantialiter praedicaretur, et de singulis et de omnibus singulariter diceretur. Haec uero ad aliquid dici manifestum est; nam et pater alicuius pater est et filius alicuius filius est, quidem substantialiter de Deo praedicetur. Non enim Pater Trinitas, qui enim Pater est, Filius ac Spiritus sanctus non est; nec Trinitas Filius, nec Trinitas Spiriin personarum pluralitate consistit, unitas vero iquod ex personis originem capit, id ad substantiam non pertinere. At Trinitatem personarum diversitas stitia, bonitas, omnipotentia, substantia, immutabilitas, virtus, sapientia, et quidquid hujusmodi excogitari potest, substantialiter de divinitate dicuntur. Haec si se recte et ex fide habent, ut me instruas peto; aut si aliqua re forte diversus es, diligentius intuere quae dicta sunt; et fidem, si poteris, rationemque conjunge
Abbreviated transcription (Latin):
est ueritatẽ substantialiter predicari: de bonitate : de
in commitabilitate. De iustina. de omni potentia.
Ac de ceteris omnibus quȩ tam de singulis quam de
omnibus singularit̃ predicamus: manifestum est sub¬
stantialit̃ dici Vnde appar& ea que insingulis sepa¬
ratim opost& : Nec tamen in omnibus dici queunt: Nec
substantialit̃ predicari. sed alio modo: Qui uero iste
sit posterius queram Nam qui pat̾ ẽ hoc uocabulum
nun transmittit ad filium. Neq ad spm̃ scm̃. Quosit
ut non sit substantiale nomen hoc inditum: Nam si
sub stantiale eẽt. ut ds̃. ut ueritas. ut iustitia. Ut ip¬
sa quoque sub stantia deceteris diceret᷑: Item filius
solus hoc recipit nomen: Neq cum aliis iungit. sicut
indõ. sic̃ in ueritate. sicut in ceteris quȩ superius dixi
Sp̃s quoq: non ẽ idem qui pat̾. ac filius. Ex his igitur
intelligimus patrem ac filium ac sp̃m scm̃ Non de

Expanded text:
est ueritatem substantialiter praedicari. De bonitate de est ueritatem substantialiter praedicari. De bonitate de incommutabilitate de iustitia de omnipotentia ac de ceteris omnibus quae tam de singulis quam de omnibus singulariter praedicamus manifestum est substantialiter dici. Vnde apparet ea quae cum in singulis separatim dici conuenit nec tamen in omnibus dici queunt, non substantialiter praedicari sed alio modo; qui uero iste sit, posterius quaeram. Nam qui pater est, hoc uocabulum non transmittit ad filium neque ad spiritum sanctum. Quo fit ut non sit substantiale nomen hoc inditum; nam si substantiale esset, ut deus ut ueritas ut iustitia ut ipsa quoque substantia, de ceteris diceretur. Item filius solus hoc recipit nomen neque cum aliis iungit sicut in deo, sicut in ueritate, sicut in ceteris quae superius dixi. Spiritus quoque non est idem qui pater ac filius. Ex his igitur intellegimus patrem ac filium ac spiritum sanctum non de
Abbreviated transcription (Latin):
uiamq indaginis hinc arbitror eẽ sumendam. Unde
rerum omnium manifestã constant exordia. lđ ab
ipsis catholicȩ fidei fundamentis Siigitur interro¬
quoq scm̃. substantiã eẽ nemo dubitauerit Sed cum
rursus colligo patrem filium spm̃ sc̃m: non plures sed una
occurrit eẽ substantia. Una igitur substantia trium
Nec separari ullo modo. Aut disiungi potest. Nec uelud
pastibus in unum coniuncta ẽ. seduna simplicit᷑. Que¬
cunq igitur dediuina substantia predicantur: ea trib
opost& eẽ communia ldq signi erit. quȩ sint quȩ
de diuinitatis substantia predicent᷑: quod quȩcunq
hoc modo dicuntur desingulis. in unum collectis tri¬
bus singularit᷑ predicantur hoc modo. Si dicimus pa
sc̃s unus ds̃ Si igitur eorum una deitas. una substantia
ẽ. Lic& di nomen de diuinitate substantialiter predi¬
Pater filius & sp̃s sc̃s non tres ueritates. sed una ueritase
Siigitur una in hissubstantia una ẽ ueritas. Necesse

Expanded text:
uiamque indaginis hinc arbitror esse sumendam, unde rerum omnium manifestum constat exordium, id est ab ipsis catholicae fidei fundamentis. Si igitur interroquoque sanctum substantiam esse nemo dubitauerit. Sed cum rursus colligo patrem filium spiritum sanctum, non plures sed una occurrit esse substantia. Una igitur substantia trium nec separari ullo modo aut disiungi potest nec uelut partibus in unum coniuncta est, sed est una simpliciter. Quaecumque igitur de diuina substantia praedicantur, ea tribus oportet esse communia; idque signi erit quae sint quae de diuinitatis substantia praedicentur, quod quaecumque hoc modo dicuntur, de singulis in unum collectis tribus singulariter praedicabuntur. Hoc modo si dicimus: Pasanctus unus deus. Si igitur eorum una deitas una substantia est, licet dei nomen de diuinitate substantialiter praedipater filius et spiritus sanctus non tres ueritates sed una ueritas est. Si igitur una in his substantia una est ueritas, necesse
Abbreviated transcription (Latin):
predicari: Sanȩ sciendum ẽ non semꝑ talẽ rela¬
tiuam eẽ prȩdicationẽ. ut semꝑ ad differens prȩ¬
dicet᷑ : ut ẽ seruus. ad dominum: Differunt enim :
Nam om̃e ȩquale. ȩquali ȩquale ẽ & simile. simi
ut eius qđ est idem ad id quod idem Qđ si id in
cunctis aliis rebus non potest in ueniri facit cͦognata
caducis rebus prosperitas Nos uero nulla imagina¬
tione diduci. sed simplici intellectu erigi: & ut ꝗdq
intellegi potest. ita aggredi & iã intellectu oportet
Sed de ꝓ posita questione. satis dictum ẽ: Nunc ur̃i
normã iudicii. ex specie subtilitas questionis: quȩ
utrum recte discursa sit. an minime uestrȩ statuat
ꝓnunciationis auctoritas: Qđsi scientiȩ fidei fun¬
damentis sponite firmissim& opitulante gratia diuina
idonea argunientorum ad iumenta ꝑstitimus. Illuc
perfecti operis lȩtitia remeabit. unde uenit effectus
Qđ si ultra se humanitas nequiuit ascendere: quantũ

Expanded text:
praedicari. Sane sciendum est non semper talem esse relapraedicari. Sane sciendum est non semper talem esse relatiuam praedicationem, ut semper ad differens praedicetur, ut est seruus ad dominum; differunt enim. Nam omne aequale aequali aequale est et simile similut eius quod est idem ad id quod est idem. Quod si id in cunctis aliis rebus non potest inueniri, facit hoc cognata caducis rebus alteritas, Nos uero nulla imaginatione diduci sed simplici intellectu erigi et ut quidque intellegi potest ita aggredi etiam intellectu oportet. Sed de proposita quaestione satis dictum est. Nunc uestri normam iudicii exspectat subtilitas quaestionis; quae utrum recte decursa sit an minime, uestrae statuet pronuntiationis auctoritas. Quod si sententiae fidei fundamentis sponte firmissimae opitulante gratia diuina idonea argumentorum adiumenta praestitimus, illuc perfecti operis laetitia remeabit unde uenit effectus. Quod si ultra se humanitas nequiuit ascendere, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
Differentiȩ uero ubi absunt: ab ẽ pluralitas. ubi
abẽ pluralitas ad ẽ unitas. Nihil autem aliud gi¬
gni potuit ex dõ nisi ds̃ Et in rebus numerabilibis.
repentio unitatum non fac̃ modis omnib plurali¬
tatem: Trium igitur idonea constituta ẽ unitas:
Sed qm̃ nulla relatio ad se ipsam referri potest.
Id circo qđ ea scđm se ipsam ẽ prȩdicatio quȩ rela¬
tione car& : facta quidẽ ẽ tinitatis numerositas
in eo qđ ẽ prȩdicatio relationis: seruata uero uni¬
tas in eo qđ in differentia uel substantie. uel
operationis. ł omninõ eius quȩ scđm se dicit᷑
predicationis: lta igitar substantia contin& uni¬
tatem : Relatio multiplicat trinitatem. Atq idro
sola singillatim ꝓferuntur atq separatim: quȩ
relationis sunt: Nam idem pater qui filius non ẽ:
Nec idem uterq qui sp̃s sc̃s Idem tamen ds̃ ẽ
idem magnus. Idem om̃a quȩ scđm se poterunt

Expanded text:
Differentiae uero ubi absunt, abest pluralitas; ubi Differentiae uero ubi absunt, abest pluralitas; ubi abest pluralitas, adest unitas. Nihil autem aliud gigni potuit ex deo nisi deus; et in rebus numerabilibus repetitio unitatum non facit modis omnibus pluralitatem. Trium igitur idonee constituta est unitas. Sed quoniam nulla relatio ad se ipsum referri potest, idcirco quod ea secundum se ipsum est praedicatio quae relatione caret, facta quidem est trinitatis numerositas in eo quod est praedicatio relationis, seruata uero unitas in eo quod est indifferentia uel substantiae uel operationis uel omnino eius quae secundum se dicitur praedicationis. Ita igitur substantia continet unitatem, relatio multiplicat trinitatem; atque ideo sola singillatim proferuntur atque separatim quae relationis sunt. Nam idem pater qui filius non est nec idem uterque qui spiritus sanctus. Idem tamen deus esidem magnus idem omnia quae secundum se poterunt
Abbreviated transcription (Latin):
predicationem : nihil alternare queunt. Nullam q
omnino uariare essentiã: Quo circa sipat̃ ac filius
adaliquid dicunt᷑. Nihilq aliud ut dictum ẽ. diffe¬
runt nisi sola relatione:. Relatio uero non predicatur
ad id de quo predicatur quasi ipsa sit & seđm rem
dequa dicitur. non faci& alteritatem de qua dicitur
Sed si dici potest quo quidem modo id quod uix
intellegi potuit interp̃tatum ẽ personarum: Omni¬
no enim magna regulȩ ẽ ueritas. In rebus cͥorporali¬
bus differentiꝗs effici differentiis. non locis: Neque¬
enim accessisse dici potast aliquid dõ: ut pater fier&
non enim coepit unquam eẽ pat᷑ eo quod substantia¬
lis quidem ei est ꝓductio filii. Relatiua uero predica¬
tio patris. Ac si meminibꝰ omnium inprioribus. de dõ
sententiarum. ita cogitemus: ꝓ cessisse quidem ex dõ pa¬
porales sint minime locis distare. Qm̃ uero pat̾ ds̃
rentias quibus differat a do anullo eorum diffest.

Expanded text:
praedicationem, nihil alternare uel mutare queunt nullamque praedicationem, nihil alternare uel mutare queunt nullamque omnino uariare essentiam. Quocirca si pater ac filius ad aliquid dicuntur nihilque aliud ut dictum est differunt nisi sola relatione, relatio uero non praedicatur ad id de quo praedicatur quasi ipsa sit et secundum rem de qua dicitur, non faciet alteritatem rerum de qua dicitur, sed, si dici potest, quo quidem modo id quod uix intellegi potuit interpretatum est, personarum. Omnino enim magna regulae est ueritas in rebus incorporalibus distantias effici differentiis non locis. Neque accessisse diei potest aliquid deo, ut pater fieret; non enim coepit esse umquam pater eo quod substantialis quidem ei est productio filii, relatiua uero praedicatio patris. Ac si meminimus omnium in prioribus de deo sententiarum, ita cogitemus processisse quidem ex deo paporales sint, minime Iocis distare. Quoniam uero paterrentias quibus differat ab deo, a nullo eorum differt.
Abbreviated transcription (Latin):
albo: qua albedine sublata. perit nimirum album:
At in domino. siseruum auferas. perit uocabulum.
quo dominus uocabat᷑. Sed non accidit seruus domi¬
no ut albedo albo: sed potestas quȩdam. qua seruus
coercetur: Quȩ qm̃ sublato deperit seruo: constat non
eam perse domino accidere sed ꝑseruorum quodã
modo extrinsecus accessũ. Non igitur dici potest
qđ ẽ eẽ consistit: Sed in eo quod ẽ in comparatione
aliquomodo sehabere. Nec semꝑ ad aliud: sed aliquo¬
ciens ad idem : Age enim. stat quisquam: Fi igitur
si accedam dext̃: erit ille sinster ad me comparat᷑
Non qđ ille ipse sinister sit.: sed qđ ego dext̃ acces¬
serim: Rursus ego sinister accedo: Item ille sit dext̃
Non qđ ita sit ꝑse dext̃. uelud albus ac longus.: Sed
quoniã me accedente sit dext̃: Atq id quod est. a me
& ex me ẽ : Minime uero ex sese. Quare. quȩ scđm
rei alicuius in eo qđ ipsa ẽ ꝓprietatẽ non faciunt

Expanded text:
albo, qua sublata perit nimirum album. albo, qua sublata perit nimirum album. At in domino, si seruum auferas, perit uocabulum quo dominus uocabatur; sed non accidit seruus domino ut albedo albo, sed potestas quaedam qua seruus coercetur. Quae quoniam sublato deperit seruo, constat non eam per se domino accidere sed per seruorum quodam modo extrinsecus accessum. Non igitur dici potest quod est esse consistit, sed in eo quod est in comparatione aliquo modo se habere, nec semper ad aliud sed aliquotiens ad idem. Age enim stet quisquam. Ei igitur si accedam dexter, erit ille sinister ad me comparatus, non quod ille ipse sinister sit, sed quod ego dexter accesserim. Rursus ego sinister accedo, item ille fit dexter, non quod ita sit per se dexter uelut albus ac longus, sed quod me accedente fit dexter atque id quod est a me et ex me est minime uero ex sese. Quare quae secundum rei alicuius in eo quod ipsa est proprietatem non faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
tionum: Qđ aliȩ quidem quasi rem monstrant. aliȩ
uero quasi circum stantias rei. Qđq illa quȩ ita prę¬
dicant᷑ ut eẽ aliqđ. rem monstrant. Illa uero ut non ẽe:
sed pocius extrinsecus aliqđ quod am modo assignant
Illa igitur quȩ aliquod eẽ designant: scđm rem predi¬
cationis uocent᷑. Quȩ cum derebus subiectis dicuntur:
uocant᷑ accidentia secundum Cum uero de dõ qui sub¬
iectus non ẽ: scđm substantiã rei predicatio nuncupa¬
tur: Age nunc de relatiuis speculemur: ꝓ quibus
om̃e qđ dictum ẽ sumpsimus ad disputationem:
Maxime eium hec non uident᷑ secundũ se facere
predicationem ꝓspicue ex alieno aduentu constare
perspiciunt᷑. Age enĩ. quoniã dominus ac seruus
relatiua sunt. uideamus utrum ne ita sit. ut scđm se
sit prȩdicatio. anminime. Atqui si auferas seruum.
abstuleris & dominũ. Ac non &iã si auferas albedinẽ
abstuleris quoq album: Sed inter ẽ qđ albedo accidit

Expanded text:
tionum? Quod aliae quidem quasi rem monstrant aliae tionum? Quod aliae quidem quasi rem monstrant aliae uero quasi circumstantias rei quodque illa quidem 1 ita praedicantur, ut esse aliquid rem ostendant, illa uero ut non esse, sed potius extrinsecus aliquid quodam modo affigant. Illa igitur, quae aliquid esse designant, secundum rem praedicationes uocentur. Quae cum de rebus subiectis dicuntur, uocantur accidentia secundum rem; cum uero de deo qui subiectus non est, secundum substantiam rei praedicatio nuncupatur. Age nunc de relatiuis speculemur pro quibus omne quod dictum est sumpsimus ad disputationem; maxime enim haec non uidentur secundum se facere praedicationem quae perspicue ex alieno aduentu constare perspiciuntur. Age enim, quoniam dominus ac seruus relatiua sunt, uideamus utrumne ita sit ut secundum se sit praedicatio an minime. Atqui si auferas seruum, abstuleris et dominum j at non etiam si auferas albedinem, abstuleris quoque album, sed interest, quod albedo accidit
Abbreviated transcription (Latin):
oribus dat᷑: Omniaq hȩc: quodam modo referuntur ad
aliud Cuius predicationis differentiam: sic facilius int̾no¬
scimus: qui homo ẽ. ł ds̃ refestur ad substantiã. qua est
aliquid id homo. ł ds̃ Qui iustus est refertur ad qualita¬
tẽ. qua scilie& est aliquid iđ iustus. Quimagnus ad quan¬
titatem. qu& ẽ aliquid. iđ magnus. Nam in ceteris predi¬
cationib nihil tale ẽ. Qui enim dic̃ eẽ aliquẽ inforo.
ł ubique . refest quippe ad predicamentum quod ẽ ubi
Sed non quo aliqđ ẽ : uelud iustitia iustus Item cum
dico currit. ł regit. uel nunc ẽ. ł semꝑ ẽ. refertur qui¬
dem ł ad facere. E ad tempus si tamen interim diuinũ
illud tempus semper dicipotest: Sed non quo aliquo¬
qđ est ds̃ aliquod ẽ: ueluđ a magnitudine. magnum:
Nam situm. passionẽq requiri in dõ non opost& Neq
enim sunt: Lamne pat& quȩ sit differentia predica¬

Expanded text:
oribus datur omniaque haec quodam modo referuntur ad oribus datur omniaque haec quodam modo referuntur ad aliud. Cuius praedicationis differentiam sic facilius internoscimus: qui homo est uel deus refertur ad substantiam qua est aliquid, id est homo uel deus; qui iustus est refertur ad qualitatem qua scilicet est aliquid, id est iustus, qui magnus ad quantitatem qua est aliquid, id est magnus. Nam in ceteris praedicationibus nihil tale est. Qui enim dicit esse aliquem in foro uel ubique, refert quidem ad praedicamentum quod est ubi, sed non quo aliquid est uelut iustitia iustus. Item cum dico currit uel regit uel nunc est uel semper est, refertur quidem uel ad facere uel ad tempus—si tamen interim diuinum illud semper tempus dici potest—sed non quo aliquo aliquid est uelut magnitudine magnum, Nam situm passionemque requiri in deo non oportet, neque enim sunt. Iamne patet quae sit differentia praedica
Abbreviated transcription (Latin):
loco. Quando uero: eodem modo predicatur. Ut de
homine. heri uenit Dedõ. semper ẽ: hic quoq non
quasi eẽ aliquid dr̃ illud ipsum de quo hic hesterñ
dr̃ aduentus :S ed quod ei scđm tempus accesserit pre
sit presenti. om̃i futuro erit : qđ de cęlo & deceteris im¬
mortalibus corporib scđm phi losophos dici potest
in eo temporis  Tantumq inter nostrarum rerum pręseas
quod ẽ nunc interẽ ac diuinarum. quod nostrum
nunc. quasi currens tempus facit sempiternitatem: Diui¬
num uero nunc ꝑmanens. Neq mouens sese ati consistens:
eternitatem facit:. Cui nomini si adicias semper. facies
eius qđ ẽ nunc: iugẽ indefessumq ac ꝑ hoc ꝓpetuum
cursum. qđ ẽ sempiternitas: Rursus habere. uel facere:
eodem mo ͦ Dicimus enim uestitus currit De homine :
de dõ. cuncta possidens regit. Rursus de eo nihil qđ ẽ
eẽ. De utrisq dictum ẽ Sed hȩc om̃is predicatio: exteri¬

Expanded text:
loco. Quando uero eodem praedicatur modo, ut de loco. Quando uero eodem praedicatur modo, ut de homine heri uenit, de deo semper est. Hic quoque non quasi esse aliquid dicitur illud ipsum de quo hesternus dicitur aduentus, sed quid ei secundum tempus accesserit praesit praesenti est, omni futuro erit. Quod de caelo et de ceteris inmortalibus corporibus secundum philosophos dici potest, in eo temporis tantumque inter nostrarum rerum praesens, quod est nunc, interest ac diuinarum, quod nostrum nunc quasi currens tempus facit et sempiternitatem, diuinum uero nunc permanens neque mouens sese atque consistens aeternitatem facit; cui nomini si adicias semper, facies eius quod est nunc iugem indefessumque ac per hoc perpetuum cursum quod est sempiternitas. Rursus habere uel facere eodem modo; dicimus enim uestitus currit de homine, de deo cuncta possidens regit. Rursus de eo nihil quod est esse de utrisque dictum est, sed haec omnis praedicatio exteri
Abbreviated transcription (Latin):
quod homo alt̃. alt̾ iustus. ds uero idem ipsum ẽ.
ita. quasi ipse sit homo magnus. ł ds̃ magnus. Sed
homo: tantum magnus : d̾s uero: ipsum magnus ex¬
istit. Reliqua uero neq dedõ. neq de ceteris predi¬
cant᷑. Nam ubi ł de homine. ł de dõ prȩdicari po¬
test. De homine ut in foro: dedeo ut ubiq Sed
ita ut non quasi ipsa sit res. id qđ predicatur de qua
dr̃ Non enim ita homo dicͥtui eẽ inforo: quem ad
modum & albus. ł longus. Nec quasi circum fusus
& determinatus proprietate aliqua. qua designari
secundum se possit. Sed tamen quid sit illud aliis in¬
formatum rebus ꝑ hanc predicationem ostenditur
De dõ uero. nonita. Nam quod ubiq ẽ ita dici uide¬
tur Non quod in omni sit loco. omnino enim in loco
eẽ non potest: Sed qđ omnis ei locus assit ad eum
capiendum. cums non suscipiatur in loco Atq ideo
nusquam in loco eẽ dr̃ quoniã ubiq ẽ. sed non in

Expanded text:
quod homo alter alter iustus, deus uero idem ipsum est quod homo alter alter iustus, deus uero idem ipsum est r atque ita quasi ipse sit homo magnus uel deus magnus; sed homo tantum magnus, deus uero ipsum magnus exsistit. Reliqua uero neque de deo neque de ceteris praedicantur. Nam ubi uel de homine uel de deo praedicari potest, de homine ut in foro, de deo ut ubique, sed ita ut non quasi ipsa sit res id quod praedicatur de qua dicitur. Non enim ita homo dicitur esse in foro quem ad modum esse albus uel longus nec quasi circumfusus et determinatus proprietate aliqua qua designari secundum se possit, sed tantum quo sit illud aliis informatum rebus per hanc praedicationem ostenditur. De deo uero non ita, nam quod ubique est ita dici uidetur non quod in omni sit loco omnino enim in loco esse non potest sed quod omnis ei locus adsit ad eum capiendum, cum ipse non suscipiatur in loco; atque ideo nusquam in loco esse dicitur, quoniam ubique est sed non in
Abbreviated transcription (Latin):
magnus. E maximus. quantitatem quidem significare
uidemur. sed eam quȩ sit ipsa sub stantia. talis qualẽ
eẽ diximus. ultra sub stantiam: Idẽ ẽ eẽ enim dõ qđ
magnus: De forma enim eius superius monstratum est
Quoniam issit forma. & unum uere. nec ulla pluralitas
Sed hȩc predicamenta talia sunt: ut in quo sint ipsum
eẽ faciant qđ dicitur. diuise quidẽ in ceteris: Indõ uõ
coniuncte. atq copulatȩ. hoc modo: Nã cum dicimus
predicatur. ipsum sit sub stantia. ut substantia. homo
ł ds Sed distat. quoniam homo non integre ipsum
homo ẽ: ac ꝑ hoc. nec substantia: Qđ enim eꝰ: aliis deb&
quȩ non sunt homo: Ds uero. hoc ipsum dĩ est Nihil
enim aliud ẽ nisi qđ ẽ: ac ꝑ hoc ipsum ds̃ est Rursus
iustus qđ est qualitas ita dr̃. quasi ipse hoc sit de quo
predicat᷑. iđ sidicamus homo iustus. ł ds̃ iustus. Ip¬
sum hominem ł dm̃ iustos eẽ ꝓponimus. Sed diffest.

Expanded text:
magnus uel maximus, quantitatem quidem significare magnus uel maximus, quantitatem quidem significare uidemur, sed eam quae sit ipsa substantia, talis qualem esse diximus ultra substantiam; idem est enim esse deo quod magno. De forma enim eius superius monstratum est quoniam is sit forma et unum uere nec ulla pluralitas. Sed haec praedicamenta talia sunt, ut in quo sint ipsum esse faciant quod dicitur, diuise quidem in ceteris, in deo uero coniuncte atque copulate hoc modo: nam cum dicimus praedicatur ipsum sit substantia,, ut substantia homo uel deus. Sed distat, quoniam homo non integre ipsum homo est ac per hoc nec substantia; quod enim est, aliis debet quae non sunt homo. Deus uero hoc ipsum deus est; nihil enim aliud est nisi quod est, ac per hoc ipsum deus est. Rursus iustus, quod est qualitas, ita dicitur quasi ipse hoc sit de quo praedicatur, id est si dicamus homo iustus uel deus iustus, ipsum hominem uel deum iustos esse proponimus; sed differt,
Abbreviated transcription (Latin):
Secem omnino predicamenta traduntur. quȩ derebus
omnib uniuersalit̃ predicant᷑. Id est Substantia. Qualitas
Quantitas adaliquid ubi. Quando. Habere Situs facere
Pati Hȩc igitur talia sunt . qualia sub iecta permiserint.
Nam pars eorum in reliquarum rerum predicatione sub¬
iecta ẽ: pars in accidentium numero est. At hec cum quis
in diuinam uesterit predicationem cuncta mutant᷑ quȩ
predicari possunt. Ad aliquid uero. omnino non potest
ꝑotest p̃dicari. Nam substantia in illo non ẽ uere substan¬
tia. sed ultra substantiã. Item qualitas. & cetera. quȩ ue¬
nire queunt: Quorum ut amplior. fiat intellectus:
exempla subdenda sunt. Nam cum dicimus ds̃: sub¬
stantiã quidem significare uidemur sed eã quȩ sit
ultra substantiam. Cum uero iustus: qualitatem quidẽ
sed non accidentem: Sed eam quȩ sit substantia. ultra
substantiam Neque enim aliud ẽ quod ẽ: aliudẽ quod
iustus ẽ. Sed idem ẽ eẽ dõ qđ iustus ẽ. Item cum dr̃

Expanded text:
Decem omnino praedicamenta traduntur quae de rebus omnibus universaliter praedicantur, id est substantia, qualitas, quantitas, ad aliquid, ubi, quando; habere, situm esse, facere, pati. Hnam pars eorum in reliquarum rerum praedicatione substantia est, pars in accidentium numero est. At haec cum quis in diuinam uerterit praedicationem, cuncta mutantur quae praedicari possunt. Ad aliquid uero omnino non potest praedicari, nam substantia in illo non est uere substantia sed ultra substantiam; item qualitas et cetera quae uenire queunt. Quorum ut amplior fiat intellectus exempla subdenda sunt. Nam cum dicimus deus, substantiam quidem significare uidemur, sed eam quae sit ultra substantiam; cum uero iustus, qualitatem quidem sed non accidentem, sed eam quae sit substantia sed ultra substantiam. Neque enim aliud est quod est, aliud est quod iustus est, sed idem est esse deo quod iusto. Item cum dicitur