comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ dñi . Uidentes autẽ turba iudȩi
repleti sunt zelo: & contra dicebant his
que apaulo dicebantur. Walibi fideles
& ia fr̃e aduersus apłoꝵs principẽ discep¬
tabant. dicentes. Quare introisti aduiroᷤ
p̃putium habentes. & manducasti cum
illis. tans autẽ zacheus. dixit ad dñm.
Ecec dimidiu̾bonors meoꝵ dñe do paun¬
ptribus. &si quia aliquẽ defraudaui
sedco quadrupłũ. Aliis calum pniantib
hominẽ peccatorẽ. ipse ⁊acheus stans ia
est in ea quã experat fidei ueritate psitens
non solũ se expeccatore conuersũ sea aĩa
inter perfectos ꝓbat &e conuersatũ. Biden¬
te eñi dño siuis ꝑfrctus cẽ. uade uende¬
omã quȩ habes & da pauperibus: quiꝰ quis
ante conuersionẽ in nocenter uixit. oma
conuersus potest dare pauperib At qui
aliqua fraude sustulit primo hȩc iuxta
legẽ reddere. deinde qđ sibi remanserit de¬
bet dare pauperib ac sic & ipse quia sibi
nichil retinet oma sua disꝑsit & dat pau¬

Expanded text:
ni. Videntes autem turbas Judaei, repleti zelo. Et contradicebant iis quae a Paulo dicebantur . Et alibi: Fideles etiam fratres adversus apostolorum principem disceptabant, dicentes: Quare introisti ad viros praeputium habentes, et manducasti cum illis ? Stans autem Zacchaeus, dixEcce, dimidium bonorum meorum, Domine, do pauperibus. Et si quid aliquem defraudavi, reddo quadruplum. Aliis calumniantibus hominem peccatorem, ipse Zacchaeus stans, id est, in ea quam coeperat fidei veritate persistens, non solum se ex peccatore conversum, sed etiam inter perfectos probat esse conversatum. Dicente enim Domino: Si vis perfectus eomnia quae habes, et da pauperibus , quisquis ante conversionem innocenter vixit, omnia conversus potest dare pauperibus. At qui aliqua fraude sustulit, primo haec juxta legem reddere, deinde quod sibi remanserit debet dare pauperibus . Ac sic et ipse qui sibi nil retinet, omnia sua dispergit, dat pau
Abbreviated transcription (Latin):
gelii dicat: audiamuᷤ. Non ẽ arborbo¬
na quȩ facit fructus malos. neq arbor
mala faciens fructũ bonũ. Bonas ergo
arbores & bonos harũ fructus in constru
ctionẽ siue ministeriũ sui tẽpli rex sa¬
piens quęrit: At uero malȩ arboris qͥ
sit finis. idem alibi docet dicens. Omĩs
arbor quȩ non facit fructũ bonũ exci¬
detur. & inignẽ mittet᷑. Arbores ñaq
homines. fructus autẽ opera dicit ipsoꝵ
Wltis enĩ nosse qui sint arboris bonȩ
Manifesta autẽ sunt opera carnis. quȩ
sunt fornicatio. in munditia. luxuria.

Expanded text:
gelii dicat, audiamus. Non est arbor bogelii dicat, audiamus. Non est arbor bona, quae facit fructus malos: neque arbor mala faciens fructum bonum. Bonas ergo arbores, et bonos harum fctionem sive ministerium sui templi rex noster quaerit; at vero malae arboris qui sit finis, idem alibi docet dicens: Omnis arbor quae non facit fructum bonum excidetur et in ignem mittetur ; arbores namque homines, fructus autem opera dicit ipsorum. Vultis autem nosse qui sint arboris bonae, Manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt forni
Abbreviated transcription (Latin):
figurã p̃monstrat. Neq in congruũ
quis arbitret᷑. quod duȩ sunt domus
ani in mysterio factę: cum unã xp̃i
domũ cẽ ȩccłam nulluᷤ fidelis ambigat
Due & enĩ sunt conditȩ domꝰ obsigni¬
ficationẽ utriusq popłi in eande fidẽ
uenturi iudȩi scilic& et gentilis. Unde
bent tab nacułu sola plebs hebrea con¬
didit inheremo. tẽpli autẽ structuram
ꝓseliti id est aduenȩ de gentib quot quot
in popło isrł tunc inueniri poterant
deuota fide cõpleuerunt. Sed & rex po¬
tentissimuꝰ tẏri conductꝰ asalomone
cõmodatis artificib & lignis gratantis¬
sime iuuit. quia nimirũ ante incarna¬
tionẽ dominicã notus tantũ erat in u
dea ds̃: at postquã ille in ea qua natuᷤ
tinuo terrã nominis eiꝰ gła refulsit. or¬
bisq uniuersus ad ędificationẽ domus
illius accepta ab eo ꝓmissione donorũ
cęlestiũ gaudens accurrit. Quid ergo ip
nob̾ modo recitata est lectione scĩ euan¬

Expanded text:
figuram praemonstrat. Neque incongruum figuram praemonstrat. Neque incongruum quis arDomini in mysterio factae, cum unam Christi domum esse ecclesiam nullus fidelis ambigat. Duae etenim sunt conditae domus ob significationem utriusque populi, in eamdem fidem venturi, Judaei, scilicet, et gentilis. Unde bene tabernaculum sola plebs Hebraea condidit in eremo, templi autem structuram proselyti, id est, advenae de gentibus quotquot in populo Israel tunc inveniri poterant, devota fide compleverunt. Sed et rex potentissimus Tyri conductus a Salomone, commodatis artificibus et lignis gratantissime juvit, quia nimirum ante incarnationem dominicam notus tantum in Judaea erat Deus. At postqmnem terram nominis ejus gloria refulsit, orbisque universus ad aedificationem domus illius, accepta ab eo promissione donorum coelestium, gaudens accurrit. Quid ergo ipsnobis modo recitata est lectione sancti Evan
Abbreviated transcription (Latin):
fundata esse refertur. Tabernaculu m
quidẽ. qui a cõpactos de tabulis habebat
parietes suꝑ bases argenteas: tẽpłu autẽ
positos. Ligna quoꝙ erant inputribilia
equib & tabnaculũ omne factũ et tẽ¬
plum intus ornatũ: ac desuꝑ tectum
fulgebat. Aurũ &iã de thesauro bono
optimũ ꝓferebatur. de quo & tab̾na cu¬
li parietes intus acforis uestiti: & tem¬
pli non tantũ parietes uerũ &iã laquea¬
ria. trabes. ostia. postes & pauim̃ta
erant cooꝑta: Sed & uasa uel utensilia
domus utriusq cuncta poene aurea
neq hec nisi de auro purissimo fieri
licebat. Fructus & cñi arboꝵ qui in do¬
mo dñi offerebant᷑ purissimi & ex quisi¬
ti ee iubrbant᷑. hoc ẽ uitis. oliuę. turis.
myrrȩ uł stactis & cęterarũ huiusmo¬
di Quȩ uidelicet cuncta spiritaliter
intellecta uerã nrãe fidei & oꝑationis
sinceritatt̃ denuntiant. Domꝰ namꝙ iiii.
utraq ut diximus: uniuers alis ȩccłȩ

Expanded text:
fundata esse refertur: tabernaculum fundata esse refertur: tabernaculum quidem, quia compactos de tabulis habebat parietes, super bases argenteas, templum autem damentum suppositos. Ligna quoque erant imputribilia, e quibus et tabernaculum omne factum, et templum intus ornatum, ac desuper tectum fulgebat. Aurum etiam de thesauro bono optimum proferebatur, de quo et tabernaculi parietes intus et foris vestiti, et templi non tantum parietes, verum etiam laquearia, trabes, ostia, postes et pavimenta erant cooperta. Sed et vasa et utensilia domus utriusque cuncta pene aurea, neque haec nisi de auro purissimo fieri licebat. Fructus etiam arborum qui in domum Domini offerebantur, purissimi et exquisiti esse jubebantur, hoc est vitis, olivae, thuris, Myrrhae, vel Stactis, et caeterarum hujusmodi: quae videlicet cuncta spiritaliter intellecta veram nostrae Fidei et operationis sinceritatem denuntiant. Domus namque utraque, ut diximus, Universalis Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s km̃i sollempnia de¬
dicationis ȩccłȩ celebra¬
mus. debemus congrue¬
re sollẽpnitati quã
colimus: ut sicut ornatis studiosius
eius de ȩccłȩ pariptib plurib accensis
luminarib amplificato numero lec¬
tionũ. addita psalmoꝵ melodia letis
noctẽ uigiliis exmore trans egimus.
ita &ia penitralia cordiũ nr̃oꝵs semꝑ
necessariiᷤ bonoꝵ operũ decoremus
ornatib Semꝑ in nob̾ flãma diuinȩ pa¬
riter & fraternȩ caritatis augescat. sẽꝑ
in scũ ario pectoris nr̃i cęlestiũ memo¬
dulcedo sc̃a resonet. Hi sunt enim
fructꝰ bonȩ arboris. hic boni thesaur
cordis. hȩc fundam̃ta sapientis archi¬
tecti: quȩ nob hodierna sc̃ĩ euangłii
lectio commendat non nos formã so¬
lum modo sed uirtutẽ potius habere
pietatis. Qđ & ĩa mystica ueteris instro¬
menti nob̾ historia diligenter insinu¬
at: quando uel moyses tab̾naculũ uel
tem płu dño salomon insc̃ȩ ȩccłȩ typũ
condidit. Utraq enĩ domus firmiter

Expanded text:
rissimi, solemnia dedicationis ecclesiae celebramus, debemus ipsi congruere solemnitati quam colimus, ut sicut, ornatis studiosius ejusdem ecclesiae parietibus, pluribus accensis luminaribus, amplificato numero lectionum, addita psalmorum melodia, laetis noctem vigiliis ex more transegimus, ita etiam penetralia cordium nostrorum semper necessariis bonorum operum decoremus ornatibus. Semper in nobis flamma divinae pariter et fraternae charitatis augescat, semper in sanctuario pectoris nostri coelestium memodulcedo sancta resonet. Hi sunt enim fructus bonae arboris, hic boni thesaurus cordis, haec fundamenta sapientis architecti, quae nobis hodierna sancti Evangelii lectio commendat, nos non formam solummodo, sed virtutem potius habere pietatis. Quod etiam mystica veteris instrumenti nobis historia diligenter insinuat, quando vel Moyses tabernaculum, vel templum Domino Salomon, in sanctae Ecclesiae typum condidit. Utraque enim domus firmiter
Abbreviated transcription (Latin):
Quic quid animo expręsenti scło arrid&:
ex consideratione aet̾ni ignis amarescat.
Quic quid inm̃te pueriliter hilarescit.
hoc disciplina iuuenilis sensus coherce¬
at: ut dum sponte tẽporalia fugitis.
aeterna gaudia sine labore capiatis:¬

Expanded text:
uidquid animo ex praesenti saeculo arridet, ex consideratione aeterni ignis amarescat. Quidquid in mente pueriliter hilarescit, hoc disciplinae juvenilis censura coerceat, ut dum sponte temporalia fugitis, aeterna gaudia sine labore capiatis
Abbreviated transcription (Latin):
nere quȩ apochriphȩ nominant᷑. qđ
non sit contra catholicã fidẽ Sed huic
loco michi minꝰ congruere uisa est: con¬
sideranti om̃s huius similitudiniᷤᷤ partes.
Quid autẽ michi uideat᷑ non absurde¬
de hoc loco accipi: quantũ potero breui
inter multa quȩ locutꝰ ẽ hoc quoq dix̃
Lunc simile estimabit᷑ regnũ celoꝵ decẽ¬

Expanded text:
nere, quae apocrypha nominantur, quod non sit contra catholicam fidem. sed huic loco minus congruere mihi uisa est, consideranti omnes huius similitudinis partes.Quid autem mihi videatur non absurde hoc loco accipi, quantum potero brevitinter multa alia quae locutus est, hoc quoque dixit: Tunc simile aestimabitur regnum coelorum dece
Abbreviated transcription (Latin):
seruis exhibeat audiamus: Am̃ dico uo¬
bis. quod prȩcinget se & faci& illo ᷤ discum¬
bere. & transiens ministrabit illis. Prę¬
cingit se: id est adretributionẽ p̃parat.
faci& illos discumbere. id est in ȩt̃na
quiete foueri. Discumbere quippe nr̃m.
in regno quiescere est. Unde rursũ
dñs dicit. WUenient & recumbent cũ
nos satiat. Transit uero dictum est: de
iudicio ad regnum redit. Wel certe
dñs nob post uidiciũ transit. qͥa ab humanitatiᷤᷤ
forma in diuinitatis sue contemplati onẽ nos cle¬
uat. Et transire eius est inclaritatissue
speculationẽ nos ducere. cum cũ quem
in hum anitate in iudicio cernimus: &ĩa
in diuinitate post iudiciũ uidemus.

Expanded text:
 dico vobis quod praecinget se, et faciet illos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecingit se, id est retributionem praeparat; facit illos discumbere, id est in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum, in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum nos satiat. Transit vero, dictum est, de judicio ad regnum redit. Vel certe Dominus nobis post judicium transit, quia ab humanitatis forma in divinitatis suae contemplatione nos elevat. Et transire ejus, est in claritatis suae speculationem nos ducere, cum eum quem in humanitate in judicio cernimus, etiam in divinitate post judicium videmus.
Abbreviated transcription (Latin):
ltamus: ne ab exhortatione lingua
torpeat. ne post quã prędicationis lo¬
cum suscipimus apud iustũ iudicem
nr̃a nos taciturnitas addicat. Sępe
enĩ ꝓsua nequitia prȩdicantiũ restrin¬
gitur lingua. Dȩpe uero ex sub iectoꝵ
culpa agitur. ut eis qui presunt prȩdi¬
cationis sermo subtrahatur. Ex sua
quippe nequitia prędicantis lingua
restringitur: sicut psalmista ait.
Peccatori autẽ dixit ds̃. Quare tu
en arras iustitias meas: E rursũ ex
uitio sub iectoꝵ uox prędicantium

Expanded text:
leamus, ne ab exhortatione lingua leamus, ne ab exhortatione lingua torpeat, ne postquam praedicationis locum suscepimus apud justum judicem nostra nos taciturnitas addicat. Saepe enim pro sua nequitia praedicantium lingua restringitur: saepe vero ex subjectorum culpa agitur ut eis qui praesunt, praedicationis sermo subtrahatur. Ex sua quippe nequitia praedicantium lingua restringitur, sicut Psalmista ait: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas? Et rursum ex vitio subjectorum, vox praedican
Abbreviated transcription (Latin):
tas facite semitas dĩ nr̃i. Hinc illis psal¬
mista ait. Iter facite ei qui ascendit suꝑ
occasum. Suꝑ occasum namq dñs ascen¬
occasum iter facimus. cum nos eius głam
ur̃is mentibus prȩdicamus: ut eas & ipse
post ueniens ꝑ amoris sui prȩsentiã in¬
lustret. Missis autẽ prędicatorib quid
dicat audi amus. Messis quidem mul¬
ta. operarii autẽ pauci: Rogategͦ dñm
messis. ut mittat operarios in messẽ suã
Ah. messis multa. operarii autẽ pauci
sunt. Quod sine graui loqui męrore
non possumꝰ. quia &si sunt qui bona
audiant: desunt qui dicant: Eece mun¬
dus sacerdotib plenus est: sed tãmen
in messe di rarus ualde inurnitur opera¬
tor. quia officium quiđẽ sacerdotale
suscepimus. sed opus officii non imple¬
mus. Sed pensate fratres km̃i. pensate
quod dicitur. Rogate dñm messis. ut
mittat operarios in messẽ suã. Uos ꝓ
nobis petite. ut digna uob operari ua¬

Expanded text:
tas facite semitas Dei nostri . Hinc illis Psaltas facite semitas Dei nostri . Hinc illis Psalmista ait: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum namque Dominus ascenoccasum iter facimus cum nos ejus gloriam vestris mentibus praedicamus, ut eas et ipse post veniens per amoris sui praesentiam illustret. 3. Missis autem praedicatoribus, quid dicat audiamus: Messis quidem multa, operarii autem pauci. Rogate ergo dominum messis, ut mittat operarios in messem suam. Ad messem multam operarii pauci sunt, quod sine gravi moerore loqui non possumus, quia etsi sunt qui bona audiant, desunt qui dicant. Ecce mundus sacerdotibus plenus est, 1497 sed tamen in messe Dei rarus valde invenitur operator, quia officium quidem sacerdotale suscepimus, sed opus officii non implemus. Sed pensate, fratres charissimi, pensate quod dicitur: Rogate dominum messis, ut mittat operarios in messem suam. Vos pro nobis petite, ut digna vobis operari va
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando nos sermonibus.
ali quando uero operibus
ammonet. Ipsa et enim facta
cius pręcepta sunt: quia dum aliquid
tacitus facit. quid agere debramus in¬
notescit. Ecce enim binos in prȩdicati¬
onem discipulos mirtit. Quia enim
duo sunt prȩcepta caritatis dĩ uidelic&
amor & ꝓximi. & minus quam inter
duos haberi caritas non potest. nemo eñi
ꝓprie adsemet ipsum habere caritatem
discipulos dñs mittit. quatinus hoc no¬
bis tacitus innuat quia qui caritatem
erga alterum non habet. prȩdicationis
officium suscipere nullatenuᷤᷤ debet
Bene autẽ dicitur. qui a misit eos ante fa¬
ciem suam in omnẽ ciuitatẽ & locum
quo ipse erat uenturus. Prȩdicatores enĩ
suos dñs sequitur qua prȩdicatio pręue¬
nit. & tunc admentis nr̃ȩ habitacułu
dñs uenit. quando ex hortationis ũbo p̃¬
currunt: atq ꝑhȩc ueritaᷤ in mente sus¬
cipitur. Hinc namq eisdem prędicato¬
rib & isaias dicit. Parate uiam dñi. rec¬

Expanded text:
aliquando nos sermonibus, aliquando vero operibus admonet. Ipsa etenim facta ejus praecepta sunt, quia dum aliquid tacitus facit, quid agere debeamus innotescit. Ecce enim binos in praedicationem discipulos mittit, duo sunt praecepta caritatis, Dei uide licet amor et proximi, et minus quam inter duos haberi non potest. Nemo enim proprie ad semetipsum habere caritatem discipulos mittit, quatenus hoc nobis erga alterum non habet, praedicationis officium suscipere nullatenus debet. 2. Bene autem dicitur quia misit eos ante faciem suam in omnem civitatem et locum quo erat ipse venturus. Praedicatores enim suos De habitaculum Dominus venit, quando verba exhortationis praecurrunt, atque per haec veritas in mente suscipitur. Hinc namque eisdem praedicatoribus Isaias dicit: Parate viam Domini, rec
Abbreviated transcription (Latin):
tia erunt apud inferos quo tu ꝓperas.
Quia ergo & uenturȩ mortis tempusig¬
noramus. & post mortẽ operari non
possumus: suꝑest ut ante mortẽ tempo¬
ra indulta rapiamus. Sic enim. sic morᷤ
ipsa cum uenerit uincitur : si prius quã
ueniat semꝑ timeatur: In Nat ale¬

Expanded text:
tia erunt apud inferos, quo tu properas! tia erunt apud inferos, quo tu properas! Quia ergo et venturae mortis tempus ignoramus et post mortem operari non possumus, superest, ut ante mortem tempora indulta rapiamus. Sic enim sic mors ipsa, cum venerit, vincitur, si, priusquam veniat, semper timeatur. Et iamia
Abbreviated transcription (Latin):
Quantis lib& enĩ auri & argenti molib
circum det᷑. quibus lib& prȩtiosis uestib
Induat᷑ caro. quid ẽ aliud nͥ caro
Nolite ergo ad tendere quid habetis:
indicat dicens. Were fęnum ẽ popłs
Si enĩ fęnũ populus non est. ubi sunt
illi qui ta quȩ hodie colimus uobiscũ
transacto anno sancti istius natalitia
celebrauerunt: O quanta & qualia
deprȩsentis uite ꝓuisione cogitabant.
Sed sub ripiente mortis articulo. repen¬
te in his quȩ ꝓuidere nolebant inuenti
sunt: & cuncta simul temporalia quȩ
congregata quasi stabiliter tenere uide¬
bantur amiserunt. Si ergo transacta
multitudo generis humani ꝑ natiuita¬
tem uiruit in carne. ꝑmortẽ aruit in
puluere: uidelic& fęnum fuit. Quia
igitur momentis suis horȩ fugiunt.
de teneantur. Audite quid sapiens sa¬
lomon dicat. Qđcumq potest manuᷤ
tua facere. instanter operare: quia nec
opus nec ratio nec scientia nec sapien¬

Expanded text:
Quantislibet enim auri et argenti molibus Quantislibet enim auri et argenti molibus circumdetur, quibuslibet pretiosis vestibus induatur caro, quid est aliud quam caro? Nolite ergo attendere quid habetis, indicat dicens: Vere fenum est populus ; si enim fenum populus non est, ubi sunt illi qui ea quae hodie colimus vobiscum, transacto anno beatae Felicitatis natalitia celebraverunt? O quanta et qualia de praesentis vitae providentia cogitabant! sed subripiente mortis articulo repente in his, quae providere nolebant, inventi sunt; et cuncta simul temporalia, quae tractata quasi stabiliter habere videbantur, amiserunt. Si ergo transacta multitudo generis humani per nativitatem viruit in carne, per mortem aruit in pulvere; videlicet fenum fuit. Quia igitur momentis suis horae fugiunt, de teneantur. Audite quid sapiens Salomon dicat: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare: quia nec opus nec ratio nec scientia nec sapien
Abbreviated transcription (Latin):
sub infertur cum dicit᷑. E uos estote pa¬
hominis ueni&. Nesciente autẽ patre fa¬
milias fur domum ꝑfodit. quia dum a
sui custodia sp̃s dormit. inꝓuisa mors
ueniens carnis nrãȩ habitacułu in rũpit.
& cum quẽ dñm domus inuenorit dor¬
mientẽ necat: quia cũ uentura damna
sp̃s minime pręuid&. hunc morꝰ ad supd¬
pliciũ nescientẽ rapit. Furi autẽ resiste¬
ret siuigilaret: quia aduentũ iudicis
qui occulte animã rapit pr̃ȩeauens ei
penitendo occurrer&. ne inpenitens
perira. Horam uero ultimã dñs nr̃ id¬
circo nob uoluit ẽe in cognitã. ut semꝑ
possit esse suspecta: ut dum illã pręui¬
dere non possumus. ad illa sine inter¬
missione prȩparemur P inde fr̃s mei
in conditione mortalitatis ur̃ȩ mentis
oculos figitt: uenienti uos iudici ꝑfletuꝰ
cotidit & lamenta p̃parate. Cum certa
mors manrat om̃ib nolite de tẽporalis
uitȩ ꝓuidentia incerta cogitare: Ter¬
renarũ rerum uos cura non ad grauet.

Expanded text:
Et vos estote pahominis veniet. Nesciente enim patrefamilias fur domum perfodit, quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors veniens carnis nostrae habitaculum irrumpit, et eum quem dominus domus invenerit dormientem necat, quia cum ventura damna spiritus minime praevidit, hunc mors ad supplicium nescientem rapit. Furi autem resisteret, si vigilaret, quia adventum judicis, qui occulte animam rapit, praecavens ei poenitendo occurreret, ne impoenitens periret. Horam vero ultimam Dominus noster idcirco voluit nobis esse incognitam, ut semper possit esse suspecta, ut dum illam praevidere non possumus, ad illam sine intermissione praeparemur. Proinde, fratres mei, in conditione mortalitatis vestrae mentis oculos figite, venienti vos judici per fletus quotidie et lamenta praeparate. Et cum certa mors maneat omnibus, nolite de temporalis vitae providentia incerta cogitare. Terrenarum rerum vos cura non aggravet.
Abbreviated transcription (Latin):
quod quadam dorsi auersione contẽpnit.
qui autem sequitur semꝑ id oculis ꝑspicit
semꝑ custodit obtutibus. semꝑ corporis
lege portat & nescit. & retrorsum cum po¬
nens. quadam dorsi auersione contẽpnit.
Unde ait ꝓpheta: Obscurentur oculi eoꝵ
ne uideant. et dorsum eoꝵ semꝑ in curua.
Epĩanus uero sequens populus. xp̃m sẽꝑ
oculis aspicit. semꝑ custodit obtutibus.
& quadam gradiium suoꝵ uicinitate cõ¬
plectitur. Et quanto eum ille populus¬
prauo itinere post se relinquit: tanto eũ
iste directo cursu festinat adtingere:¬

Expanded text:
quadam dorsi aversione contemnit; quadam dorsi aversione contemnit; qui autem sequitur semper id oculis perspicit, semper custodit obtutibus, semper corporis lege portat, et nescit, et retrorsum eum ponens quadam dorsi aversione contemnit; unde ait propheta: Obscurentur oculi eorum, ne videant: et dorsum eorum semper incurva . Christianus vero sequens populus Christum semper oculis aspicit, semper custodit obtutibus, et quadam graduum vicinitate complectitur; et quanto eum ille populuspravo itinere post se relinquit, tantum eum iste directo cursu festinat attingere
Abbreviated transcription (Latin):
temperantur. Uinum ergo quodđa salu¬
tare martyrii est: quod cordi lȩtitiam pre-¬
stat. calorem fidei. animȩ puritatẽ. Uinũ
plane est spirituale: de illa uua. quae ꝓsalu¬
te om̃ium pependit in ligno. Sicut enim
botrus redditurus uinum: prius inuinea
quadam naturae arte suspenditur: it a
& xp̃s editurus uinũ spiritale martẏrii
incruce quadam ꝓuidentia diuinitatis
aptatur. Ipse plane botrus. quem duo
exploratores illi hoc est hiesus naue et
caleph filius iepphone in falanga ad filios
isrł ꝓpriisumeris detulerunt. Quod qͥ¬
dem factum iam tunc pręfigurabat aduen-¬
tum dñi saluatoris. Nam botrus infalan-¬
ga suspensus. in cruce xp̃c appensus osten¬¬
ditur. Ouo autem infalanga portantes
uuam: duo populi demonstrantur xp̃ianꝰ
utiq uel iudeus. Et sicut mos est portan¬
tium unus prȩcedens alter subsequens: ita
prior iudeorũ designabat populũ xp̃ia¬
norum secundus. & sicut ante cȩdens non

Expanded text:
temperantur. Vinum ergo quoddam salutemperantur. Vinum ergo quoddam salutare martyrii est, quod cordi laetitiam praestat, calorem fidei, animae puritatem. Vinum plane est spiritualis illa uva, quae pro salute omnium pependit in ligno. Sicut enim botrus redditurus vinum, prius in vinea quadam naturae arte suspenditur, ita Christus editurus vinum spirituale martyrii in cruce, quadam providentia Divinitatis, aptatur. Ipse est plane botrus, quem duo exploratores illi, hoc est Jesu Nave, et Calef filius Jephone in phalanga ad filios Israel propriis humeris detulerunt ; quod quidem factum jam tunc praefigurabat adventum Domini Salvatoris. Nam botrus in phalanga suspensus in cruce Christus appensus ostenditur; duo autem in phalanga portantes uvam, duo populi demonstrabantur: Christianus utique, et Judaeus; et sicut mos est portantium, unus praecedens, alter subsequens; ita prior Judaeorum designatur populus, Christianorum secundus. Et sicut antecedens, quod
Abbreviated transcription (Latin):
c̃i cẏpriani festiuitatem sicut om̃ib
notũ ẽ hodie celebramus: & natali
sicut dicunt imminente uindemiȩ
natalẽ eius martẏrii procuramus:
Conueniunt igitur uota nr̃a uel mundi
Mundus uindemiarũ ubertate lętatur:
uindemiis cõparanda est: sicut enim uuarũ
ex pressione uinũ funditur. ita & scõꝵ mar¬
trio uini uice sanguis effunditur.: nisi qđ
uua temporales fructus prestat. passio sempi¬
ternos. Recte ergo martyriũ uindemiis
comparatur. Habet enim & ebrictatẽ suã
habet & calicem suum: de quo dicit ꝓpħa
dauid Et calix tuus in ebrians quã prȩla¬
rus est. Et ipse diis in passionis suȩ exitu
constitutus ait : Pater. si possibile est.
transcat calix iste ame. Et iterũ ꝓpheta
Calicem salutaris accipiã. & nomen dñi
in uocabo. Recte in quam calix marty¬
rio comparatur: quia sicut calix cum
bibitur: omnis łimor noxius uini calore
de coquitur: ita et martyrii poculũ cum
hauritur: om̃s peccatoris fȩces passionis gła

Expanded text:
cti Cypriani festivitatem, sicut omnibus notum est, hodie celebramus, et natali, sicut dicunt, imminente vindemia natalem ejus martyrii procuramus; conveniunt igitur vota nostra et mundi. Mundus vindemiarum ubertate laetatur; indemiis comparanda est; sicut enim uvarum expressione vinum funditur, ita et sanctorum martyrio vini vice sanguis effunditur; nisi quod uva temporales fructus praestat, passio sempiternos. Recte ergo martyrium vindemiis comparatur, habet enim et ebrietatem suam, habet et calicem suum; de quo dicit propheta David. Calix tuus inebrians, quam praeclarus est . Et ipse Dominus in passionis suae exitu constitutus ait: Pater, si possibile est, transeat calix iste a me . Et iterum propheta: Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Recte, inquam, calix martyrio comparatur; quia sic ut calix cum bibitur, omnis humor noxius vini calore decoquitur; ita et martyrii poculum cum hauritur omnes peccatoris faeces passionis gloria
Abbreviated transcription (Latin):
Fiat firmam̃tũ. Et uocatũ ẽ firmam̃tũ cęlũ.
Nimirũ ostendentes qđ post riunã angłoꝵ
maloꝵ hi qui ꝑmansert firmitatẽ ȩternȩ¬
ꝑseuerantiȩ consecuti sunt: nullo ĩã lapsu a¬
uersi. nulla suꝑbia cadentes sed firmiter in dĩ
amore & contẽplatione manentes. nichil aliud
dulce habent nisi eũ aquo creatisunt. Quod
autẽ duo seraphin inisaia legunt᷑: figuraliter
ueteris & noui testam̃ti significationẽ osten¬
dunt. Qđ uero faciẽ & pedes dĩ operiunt.
quia p̃terita ante mundũ & futura post mo¬
dũ scire non possumus. sed media tantũ eoꝵ
testimonio contẽplamͦ. Singuli senas alas
habent: quia defabricatantũ mundi quȩ
insex dieb facta sunt inp̃senti scło nouimus.
Qđ clamat ter sõs alter ad alterũ: trinita¬
tis inuna diuinitate de monstrant myste

Expanded text:
Fiat firmamentum, et vocatum est firmamentum coelum . Fiat firmamentum, et vocatum est firmamentum coelum . 31. Nimirum ostendens, quod post ruinam angelorum malorum, hi qui perseverantiae consecuti sunt, nullo jam lapsu aversi, nulla superbia cadentes: sed firmiter in Dei amore et contemplatione manentes nihil aliud dulce habent, nisi eum a quo creati sunt. Quod autem duo seraphim in Isaia leguntur, figuraliter veteris, et novi Testamenti significationem ostendunt. Quod vero faciem et pedes Dei operiunt, quia praeterita ante mundum, et futura post mundum scire non possumus, sed media tantum, eorum testimonio contemplamur. 33. Singuli senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clamant ter Sanctus alter ad alterum, Trinitatis in una divinitate demonstrant myste
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ in quoꝵdã angłoꝵ ordinespecialit̃ designent᷑.
tamen ꝑ psalmistã qui sedes suꝑ cherubin
dr̃. Sed ideo isti ordines angłoꝵ priuatis no¬
minib appellant᷑ : quia hoc ipsũ officiũ in ꝓ¬
prio ordine plenius accepert̃. Et cũ sint om̃ib
cõmunia. ꝓprie tam̃ & nomina suis ordinib
deputant᷑. Unicuiq enĩ sicut p̃dictũ ẽ ꝓpria
officia sunt in iuncta: quȩ ꝓmeruisse eos in mun¬
di constat ex ordio. Nã quia angłi & locis
& hominib p̾sunt. ꝑ ꝓphetã testat᷑ angłs
Unde appar& nullũ ẽe̾ locũ eui angłi non
p̃sint. Prȩsunt enĩ & auspiciis oꝑumomĩum.
Hic ẽ ordo uł distinctio angłoꝵ. qui post
lapsũ maloꝵ in cęlesti uigore stetert̃. Nam
post quã apostatȩ angłi cecidert̃: hi ꝑseueran¬
tia aet̃nȩ beatitudinis solidati sunt. Unde
& post cęli creationẽ in principio repetitur:

Expanded text:
Dei in quorundam angelorum ordine specialiter designentur, Dei in quorundam angelorum ordine specialiter designentur, tamen per Psalmistam79, 2: 'Qui sedes super Cherubin,' dicitur. Sed ideo isti ordines angelorum privatis nominibus appellantur, quia hoc ipsud officium in proprio ordine plenius acceperunt. Et cum sint omnibus communia, proprie tamen haec nomina suis ordinibus deputantur. Unicuique enim, sicut praedictum est, propria officia sunt iniuncta, quae promeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia angeli et locis et hominibus praesunt, per Prophetam testatur angelus paret nullum esse locum cui angeli non praesint. Praesunt enim et auspiciis operum omnium. 30. Hic est ordo vel distinctio angelorum, qui post lapsum malorum in coelesti vigore steterunt. Nam post quam apostatae angeli ceciderunt, hi in perseverantia aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde et post coeli creationem in principio repetitur:
Abbreviated transcription (Latin):
tes aduersȩ subiectȩ sunt: & inde potestatũ
nomine nuncupant᷑. quia maligni sp̃s eoꝵ
potestate coereent᷑. ne tantũ mundũ noce¬
ant quantũ cupiunt. Principatꝰ st̃ hi qui
angłoꝵ agminib p̃sunt: qui ꝓ eo qđ subdi¬
tos angłos ad explendu ministeriũ diuinũ
disponunt. principatꝰ uocabulũ accȩperunt.
lã alii sunt qui administrant. alii qui as uii¬
sistunt: sicut & ꝑ danihelẽ dicit᷑. Milia mi¬
lium minis trabant ei. & decies milies cente.
na milia assistebant illi. Dominationes st̃
hi qui &iã uirtutib & principatib p̃mi¬
nent. qui ꝓ eo quod cȩteris angłoꝵ agmi¬
nib dominant᷑ dominationes uocantur.
Throni sunt agmina angłor. qui latino
eloquio sedes dicuntur. E uocati throni.
quia illis conditor p̃sidet.: & ꝑ eosiudicia sua
disponit. Cherubin autẽ & ipsi sublimes
celoꝵ potestates & angłica ministeria ꝑhi¬
bentur: qui ex hebraico in lingũa nrãm
inter pretant᷑ scientic multitudo. Sunt

Expanded text:
tes adversae subiectae sunt, et inde Potestatum nomine nuncupantur, quia maligni spiritus eorum potestate coercentur, ne tantum mundo noceant quantum cupiunt. Principatus sunt hi qui angelorum agminibus praesunt. Qui pro eo, quod subditos angelos ad explendum ministerium divinum disponunt, principatus vocabulum acceperunt. Nam alii sunt qui administrant, alii qui adsistunt, sicut et per Danielum dicitur7, 10: 'Milia milium ministrabant ei, et decna milia adsistebant ei.' Dominationes sunt ii qui etiam Virtutibus et Principatibus praeeminent, qui pro eo, quod ceteris angelorum agminibus dominantur, Dominationes vocantur. Throni sunt agmina angelorum, qui Latino eloquio sedes dicuntur; et vocati Throni quia illis conditor praesidet, et per eos iudicia sua disponit. Cherubin autem et ipsi sublimes caelorum potestates et angelica ministeria perhibentur; qui ex Hebraeo in linguam nostram interpretantur scientiae multitudo. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
idem archangłs missus oculis eius curatio¬
nẽ adhibuit: & cęcitate de tersa uisum
restituit. Nominis enim interpretitione
et angłi officiũ designat᷑. Urihel int̾pretat᷑
ignis di: sicut legimꝰ apparuisse ignẽ in rubo
qđ p̃ceptũ ẽ. Throni autẽ & dominationes
& principatus & potestates & uirtutes quib¬
uniuersã cęlestẽ societatẽ apłs cõplectitur :
ordines angłoꝵ & dignitates intelligunt᷑
Et ꝓhac ipsa distributione officioꝵ alii thro¬
ni. alii dominationes. alii principatꝰ. alii
potestates dicunt᷑: ꝓ certis dignitatib quib
inuicẽ distinguunt᷑. Uirtutes angłicȩ quęu¬
dam ministeria ꝑhibent᷑. ꝑ quos signa & mi

Expanded text:
idem archangelus missus oculis eius curatioidem archangelus missus oculis eius curationem adhibuit, et caecitate detersa visum ei restituit. Nominis enim interpretatione et angeli officium designatur. Uriel interpretatur ignis Dei, sicut legimus apparuisse ignem in rubo. quod praeceptum est. Throni autem et dominationes et principatus, et potestates, et virtutes, quibus cunctam coelestem societatem Apostolus complectitur, ordines angelorum et dignitates intelliguntur. Et pro hac ipsa distributione officiorum, alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates dicuntur, pro certis dignitatibus quibus invicem distinguuntur. Virtutes angelica quaedam ministeria perhibentur, per quas signa
Abbreviated transcription (Latin):
periores inferiores disponerent: nullo mͦ
hoc qđ homini diceret angłs ab angelo
cognouisset. Quida autẽ archangłorum
priuatis nominib appellant᷑: ut ꝑ uocabu¬
la ipsa in opere quid ualeant designetur.
Gabrihel hebraice. in linguã nr̃am uerti¬
tur fortitudo dĩ. Ubi enĩ potentia diuina
uel fortitudo manifestat᷑: gabrihel mittit᷑.
Unde & eo tẽpore quo erat dñs nasciturus
& triũphaturus de mundo gabrihel uenit
ad mariã. ut illũ adnuntiar& qui ad de¬
bellandas aereaᷤ potestates humilis uenire
dignat᷑ est. Michahel interpretat᷑ quis
ut ds̃. Quando enĩ aliquid in mundo mirȩ
uirtutis fit: hic archangłs mittitur. Ex
ipso opere nomen eiꝰ ẽ: quia nemo ualet¬
facere qđ facere potest dẽ. Raphahel in¬
terpretat᷑ curatio uel medicina dĩ. Ubi¬
cũq enĩ curandi & medendi opus necessariõ
est: hic archangłs ad eo mittitur. & inde
medicina dĩ uocat᷑. Unde & ad tobiam

Expanded text:
periores inferiores disponerent, nullo modo periores inferiores disponerent, nullo modo hoc, quod homini diceret angelus, ab angelo cognovisset. Quidam autem archangelorum privatis nominibus appellantur, ut per vocabula ipsa in opere suo quid valeant designetur. Gabriel Hebraice in linguam nostram vertitur fortitudo Dei. Ubi enim potentia divina vel fortitudo manifestatur, Gabriel mittitur. Unde et eo tempore, quo erat Dominus nasciturus et triumphaturus de mundo, Gabriel venit ad Mariam, ut illum annuntiaret, qui ad debellandas aereas potestates humilis venire dignatus est. 12. Michael interpretatur quis ut Deus? Quando enim aliquid in mundo mirae virtutis fit, hic archangelus mittitur. Et ex ipso opere nomen est ejus, quia nemo facere quod facere potest Deus. Raphael interpretatur curatio vel medicina Dei. Ubicumque enim curandi et medendi opus necessarium est, hic archangelus a Deo mittitur; et inde medicina Dei vocatur. Unde et ad Tobiam
Abbreviated transcription (Latin):
archangłi. throni. dominationes. uirtutes.
principatꝰ. potestates. cherubin. & seraphin:
Quoꝵ officioꝵ uocabula cur ita dicta sint.
inter p̃tando exequemur. Angłi uocant᷑
ꝓpt̃ qđ decȩlis ad adnuntiandũ homini¬
bus mittunt᷑. Angłs enĩ grece. latine nun¬
tius dicit᷑. Archangłi greca lingua summi
nuntii in terp̃tantur. Qui enĩ parua uel
minima adnuntiant angłi: qui uͦ summa.
archangłi nuncupant᷑. Archangłi dicti.
eo qđ primatũ teneant inter angłos. Archoᷤᷤ
enĩ grece. latine princeps int̃pretatur.
Sunt enĩ duces & principes. sub quoꝵ or¬
dine unicuiq angłoꝵ officia deputata st̃.
Nã quia archangłi angelis prȩsunt: racha¬
rias ꝓpheta testatur dicens. Cece angłs
qui loquebat᷑ in me egrediebat᷑: & angłs
alius egrediebat᷑ in occursũ eiꝰ. & dixit ad
eũ. Curre loquere ad puerũ istũ dicens
Absq muro habitabit᷑ hirłm. Si enĩ in ip¬
sis officiis angłoꝵ nequaquã potestates su¬

Expanded text:
angeli, throni, dominationes, virtutes, principatus, potestates, cherubim et seraphim. Quorum officiorum vocabula cur ita dicta sint, interpretando exequimur. Angeli vocantur propter quod de caelis ad adnuntiandum hominibus mittuntur. Angelus enim Graece, Latine nuntius dicitur. Archangeli Graeca lingua summi nuntii interpretantur. Qui enim parva vel minima adnuntiant, angeli; qui vero summa, archangeli nuncupantur. Archangeli dicti eo quod primatum teneant inter angelos; ἀρχός enim Graece, Latine princeps interpretatur. Sunt enim duces et principes, sub quorum ordine unicuique angelorum officia deputata sunt. Nam quia archangeli angelis praesunt Zacharias propheta testatur dicens2, 3: 'Ecce angelus, qui loquebatur in me, egrediebatur, et angelus alieum: Curre, loquere ad puerum istum dicens: Absque muro habitabitur Hierusalem.' Si enim in ipsis officiis angelorum nequaquam potestates su
Abbreviated transcription (Latin):
Nołi grece uocantur. hebraice ma¬
laoth: latine uͦ nuntii in t̃pretant᷑.
ab eo qđ dñi uoluntatẽ popłis nun¬
sed cũ mittunt᷑ uocant᷑ angłi.
Quib ideo pictoꝵ licentia pennaᷤ facit.
ut celerẽ eoꝵ in cuncta discursũ significent.
sicut & iuxta fabulas poetarũ uenti pen¬
nas habere dicunt᷑ ꝓpt̃ uelocitatẽ scilic &.
Unde & scriptura sacra dicit: Qui ãbulat
suꝑ pennas uentoꝵ. Nouẽ aut̃ c̾ẽ ordines

Expanded text:
i Graece vocantur, Hebraice malachoth, Latine vero nuntii interpretantur, ab eo quod Domini voluntatem populis nunsed cum mittuntur, vocantur angeli. Quibus ideo pictorum licentia pennas facit, ut celerem eorum in cuncta discursum significent: sicut et juxta fabulas poetarum venti pennas habere dicuntur, propter velocitatem scilicet. Unde et sacra Scriptura dicit: Qui ambulat super pennas ventoru
Abbreviated transcription (Latin):
ortus est pręcursor dñi. nisi quia ipso ap¬
parente dño lingua iam sacerdotii uete.¬
ris magna exparte a doctrina sensus
spiritualis obmutuerat solam lit terȩ
custodiam curantibus ac docentib scribiꝰ
et legisperitis immo & ipsam lit teram
plerisq in locis ꝑ suas traditiones corrũ¬
pentib. iuxta quod eis dñs in euangłio
sȩpius imꝓperare ꝓbatur: Et quid qđ
diu sterili genitrice nascitur. nisi quia
lex quae auxilio sacerdotalis officii spiri¬
tualem dõ sobolem gignere iussa ẽ nemi¬
nem adꝑfectũ adduxit. quia nimirum
suis cultorib regni cęlestis ianuaᷤ aperire
non potuit : Sed factus sub lege auctor
ipse legis sterilitatis obproprium legi ab¬
stulit. qui hanc spiritualiter intelligen¬¬
dam monstrauit: et suꝑnę beatitũdinis
gram quȩ in euangło nunc aꝑtissima
ucet in ea iã olĩ p̃figuratã & qͦsi c̃ceptã fuisse

Expanded text:
ortus est praecursor Domini, nisi quia, ipso aportus est praecursor Domini, nisi quia, ipso apparente Domino, lingua jam sacerdotii veteris magna ex parte a doctrina sensus spiritualis obmutuerat, solam litterae custodiam curantibus ac docentibus scribis et legisperitis, imo et ipsam litteram plerisque in locis per suas traditiones corrumpentibus, juxta quod eis Dominus in Evangelio saepius improperare probatur? Et quid quod diu sterili genitrice nascitur, nisi quia lex, quae auxilio sacerdotalis officii spiritualem Deo sobolem gignere jussa est, neminem ad perfectum adduxit, quia nimirum suis cultoribus regni coelestis januas aperire non potuit? Sed factus sub lege auctor ipse legis sterilitatis opprobrium legi abstulit, qui hanc spiritualiter intelligendam monstravit, et supernae beatitudinis gratiam, quae in Evangelio nunc apertissime lucet, in ea jam olim praefigurata
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit: qui lucem suȩ cognitionis quã
cunctis gentibus aperiret. suȩ calorem di¬
lectionis in totam mundi latitudinem
diffunderet. Notandum autem quod
hȩc eadem beati iohannis natiuitaᷤ non¬
nullam habet similitudinem aduentus
dominici et grãe quã prȩdicare ueniebat.
Nam et congruum ualde est ut eui omnes
prophetȩ priores & patriarchȩ uel nascen¬
do uel moriendo uel uiuendo uel prȩdican¬
do testimonium ꝑhibuerunt. hunc multo
amplius prȩcursor suus qui plusquam ꝓ¬
pheta extitit non tantum inuita & passi¬
one sed in ipsa quoq sua natiuitate desig¬
net. Quid est enim quod ueteranis pã¬
rentib natus est iohannes. nisi quia illiuᷤ
mox secutura natiuitas signabatur qui
spiritualia noui testamenti ꝓferenꝰ ar¬
chana carnalem legis et sacerdotii uȩte iii.¬
ris obseruantiam iam terminandã esse
doceret: Quod enĩ antiquatur et senes¬
cit: ꝓpe interitũ est. Quid quod muto
patre principe uidelicet tunc sacerdotũ

Expanded text:
apparuit qui lucem suae cognitionis, quamcunctis gentibus aperiret, suae calorem dilectionis in totam mundi latitudinem diffunderet. Notandum autem quod haec eadem beati Joannis nativitas nonnullam habet similitudinem adventus Dominici, et gratiae quam praedicare veniebat. Nam et congruum valde est ut cui omnes prophetae priores et patriarchae, vel nascendo, vel moriendo, vel vivendo, vel praedicando testimonium perhibuerunt, hunc multo amplius praecursor suus, qui plus quam propheta exstitit, non tantum in vita et passione, sed in ipsa quoque sua nativitate designet. Quid est enim quod veteranis parentibus natus est Joannes, nisi quia illius mox secutura nativitas signabatur, qui spiritualia Novi Testamenti proferens arcana, carnalem legis et sacerdotii veteris observantiam jam terminandam esse doceret? Quod enim antiquatur et senescit, prope interitum est. Quid quod muto patre, principe videlicet tunc sacerdotum,
Abbreviated transcription (Latin):
nrorũ. quatinus ꝑuiam ueritatis qua mon¬
strauit incedere atq ad mansionem ꝑpetuȩ
pacis possimus intrare quã ꝓmisit. Haec
aeternorũ donorũ ꝓmissa habenteᷤᷤ. benedica¬
mus et nos dñm in omĩ tempore: quia uisi¬
tauit & fecit redẽptionẽ plebi suȩ. Semꝑ
laus eius in ore nr̃o uersetur. semꝑ eiuᷤ ad

Expanded text:
nostrorum, quatenus per viam veritatis, quam monnostrorum, quatenus per viam veritatis, quam monstravit incedere, atque ad mansionem perpetuae pacis possimus intrare, quam promisit. Haec aeternorum donorum promissa habentes, benedicamus et nos Dominum in omni tempore, quia visitavit et fecit redemptionem plebis suae. Semper laus ejus in ore no
Abbreviated transcription (Latin):
tio magno. glorificate et portate dm in
corpore ur̃o. Plebi autẽ suȩ dicit. non utiq
quã ueniens plebem suam reperit. sed quã
uisitando et redimendo suã fecit. Wltis
et enim audire fr̃s mei qualem inuenerit
eam. qualem reddiderit: Finis cantici huiꝰ
quod ob notitiã simul & ꝓlixitatẽ sui totũ
caritati ur̃ȩ recensere & explanare longũ
duximus. aꝑte denuntiat dicens. Uisitauit
nos oriens ex alto. inluminare his qͥ intene¬
bris & inumbra mortis sedent addirigen¬
dos pedes nr̃os inuiam pacis. Inuenit ergo
nos sedentes in tenebris et in umbra mortis.
hoc est longa peccatoꝵ & ignorantiȩ cȩci¬
tate depressos atq hostis antiqui fraude
deceptos obsessosq erroribus. Ipse et eñĩ
recte mors et mendacium. sicut econtra
dns ueritas uocatur & uita. At tulit autẽ
nobis ueram cognitionis sux lucem. exclu¬
sisq erroꝵ tenebris certum nob̃ iter patriȩ
cȩlestis aperuit. Direxit gressus operum

Expanded text:
tio magno, glorificate et portate Deum in tio magno, glorificate et portate Deum in corpore vestro . Plebis autem suae dicit, non utique quam veniens plebem suam reperit, sed quam visitando et redimendo suam fecit. Vultis etenim audire, fratres mei, qualem invenerit eam, qualem reddiderit. Finis cantici hujus, quod ob notitiam simul et prolixitatem sui totum charitati vestrae recensere et explanare longum duximus, aperte denuntiat, dicens: Visitavit nos oriens ex alto, illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent, ad dirigendos pedes nostros in viam pacis. Invenit ergo nos sedentes in tenebris et in umbra mortis, hoc est, longa peccatorum et ignorantiae caecitate depressos, atque hostis antiqui fraude deceptos obsessosque erroribus. Ipse etenim recte mors et mendacium, sicut e contra Dominus veritas vocatur et vita. Attulit autem nobis veram cognitionis suae lucem, exclusisque errorum tenebris certum nobis iter patriae coelestis aperuit: direxit gressus operum
Abbreviated transcription (Latin):
uideoꝵ duritiã increpans dicit. Si credere¬
tis moẏsi: crederetis forsitan et michi De
me enim ille scripsit. Quid autẽ ꝓphetans uiii.¬
& benedicens dm̃ zacharias dixerit: audia¬
mus. Benedictus dñs ds̃ isrł: quia uisitauit
et fecit redẽptionẽ plebis suȩ. In quib ꝓfec¬
to uerbis notandum. quia beatus ⁊achari¬
as quod inchoatũ & ꝓxime futurũ in spũ
p̃uiderat: ꝓphetico more quasi factũ esset
narrabat. Uisitauit enim nos apparens
in carne dñs quasi longius a se recedentes.
quos in peccatis positos quęrere & iustifica¬
re curauit. Uisitauit quasi medicus ȩgro¬
tos: qui ut in ueteratum suꝑbiȩ nrae̾ languo¬
rem sanaret. nouũ nobis suę humilitatis
exempłu adhibuit. fecit redẽptionẽ ple¬
bi suȩ : qui nos uenundatos subpeccato et
antiqui hostis seruitio ad dictos dato sui san¬
guinis pretio liberauit. Unde benigne nos
hortatur apłs dicens. Empti enim estiᷤ prȩ¬

Expanded text:
Judaeorum duritiam increpans, dicit: Si credereJudaeorum duritiam increpans, dicit: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi. De me enim ille scripsit . Quid autem prophetans, et benedicens Deum Zacharias dixerit, audiamus. Benedictus Dominus Deus Israel, quia visitavit et fecit redemptionem plebis suae. In quibus profecto verbis notandum quia beatus Zacharias quod inchoatum et proxime futurum in spiritu praeviderat, prophetico more quasi jam factum esse narrabat. Visitavit enim nos apparens in carne Dominus, quasi longius a se recedentes, quos in peccatis positos quaerere et justificare curavit. Visitavit quasi medicus aegrotos, qui ut inveteratum superbiae nostrae languorem sanaret, novum nobis suae humilitatis exemplum adhibuit. Fecit redemptionem plebis suae, qui nos venundatos sub peccato, et antiqui hostis servitio addictos, dato sui sanguinis pretio liberavit. Unde benigne nos hortatur Apostolus, dicens: Empti estis pre
Abbreviated transcription (Latin):
uitę in mortalis nouitatẽ & in auctore nr̃o
exhibuit. e in nobis speranda monstrauit.
Qd uero inter hȩc zachariaᷤ impletur sp̃u Uii .xxii.
scõ. ac de redẽptore nr̃o simul & nr̃ã redẽp¬
tione ꝓphetat : significat mẏsticȩ qͥa multi
destirpe sacerdotali qui aconfessione xp̃i
diutius ora continuerant post modũ ꝑsus¬
ceptionẽ fidei illius sp̃s scĩ uirtute replen¬
di dono ꝓphetiȩ sublimandi & magisterii
pastoralis officio popłis eent prȩferendi.
Quamuis eadem aceptio sp̃s et ꝓphetia ⁊ acha¬
riȩ hoc quoq conuenienter figurare cre¬
denda est: qui a tunc instaret tempuᷤᷤ quo
fidelibus panderetur omĩs legalis sacerdotui
ritus. & cerimoniȩ spũali intuᷤ scientia et
ꝓpheticis exuberarent mysteri is quȩ medi¬
atoris dĩ et hominũ hominis iħu xp̃i uel
dispensationi temporariȩ uel ȩternȩ diui
nitati testimoniũ ferrent. iuxta quod ipse

Expanded text:
vitae immortalis novitatem et in auctore nostro vitae immortalis novitatem et in auctore nostro exhibuit, et in nobis sperandam monstravit. Quod vero inter haec Zacharias impletur Spiritu sancto, ac de Redemptore nostro simul et nostra redemptione prophetat, significat mystice quia multi de stirpe sacerdotali, qui a confessione Christi diutius ora continuerant, postmodum per susceptionem fidei illius Spiritus sancti virtute replendi, dono prophetiae sublimandi, et magisterii pastoralis officio populis essent praeferendi. Quamvis eadem acceptione spiritus et prophetia Zachariae hoc quoque convenienter figurari credendum est, quia tunc instaret tempus quo fidelibus panderetur omnes legalis sacerdotii ritus et caeremonias spirituali intus scientia et propheticis exuberare mysteriis, quae mediatoris Dei et hominum hominis Jesu Christi vel dispenitati testimonium ferrent, juxta quod ipse
Abbreviated transcription (Latin):
taciturnitate nociua ad confitenda lau¬
danda & prȩdicanda sui dona redẽptoris
se deuota submit tebat. Et quidem indie U.¬
circũcisionis iohanniᷤ quando et nomen
accepit factus ẽ timor suꝑ om̃s uicinoᷤ eoꝵ
et suꝑ omã montana iudeȩ diuulgabant᷑
oma uerba hȩc : porro in tempore domini¬
cȩ resurrectionis ubi misso desuꝑ spii gła
nominis eius ꝑ apłos mundo innotuit ti¬
mor continuo saluberrimus non solũ udȩ¬
orum qui erant uicini uel si tu uidelicet
loci uel scientia legis sed exterarũ usq ad
fines terrȩ gentium corda concussit. Nec Vi¬
tantum montana cuncta iudeȩ. uerũ etiã
oma mundani regni mundanȩq sapientiȩ
culmina uirtutis eiꝰ fama transcendit: ita
ut relicta ubiq cultura acuita priori ad
ꝑtipienda fidei illius sacramenta conflue¬
quia et hȩc octaua die hoc est post sabba¬
tum facta est. Et sicut illa areatu ꝑpetuę
mortis absoluere solebat: ita ista ꝑfectã

Expanded text:
taciturnitate nociva, ad confitenda, lautaciturnitate nociva, ad confitenda, laudanda et praedicanda sui dona Redemptoris se devota submittebat. Et quidem in die circumcisionis Joannis, quando et nomen accepit: Factus est timor super omnes vicinos eorum, et super omnia montana Judaeae divulgabantur omnia verba haec. Porro in tempore Dominicae resurrectionis, ubi misso desuper Spiritu gloria nominis ejus per apostolos mundo innotuit, timor continuo saluberrimus non solum Judaeorum qui erant vicini vel situ videlicet loci, vel scientia legis, sed et exterarum usque ad fines terrae gentium corda concussit. Nec tantum montana cuncta Judaeae, verum etiam omnia mundani regni mundanaeque sapientiae culmina virtutis ejus fama transcendit, ita ut relicta ubique cultura ac vita priori ad percipienda fidei illius sacramenta confluequia et haec octava die, hoc est post sabbatum, facta est; et sicut illa a reatu perpetuae mortis absolvere solebat, ita ista perfectam