comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neces sario deunaquam nouerat natiuitate: Anposset iterar uel quo ordine regeneratio possitim pleri querẽbat
pehuius expers remanendo uitecelestis particeps eẽ nequret. Notandum autem qui a quoddecarpaledixit
etiam despiritalgẽ regeneratione sentiendum: Ne quaquam
fuerit possere peti: Siue enim hereticus siue scismaticus siue facinoro sus. quisq in confessione scãe trinitatis
baptizet ponualet ille qui itabaptizatus ẽ. ab oniscatholicis rebapti tari. ne confessio uel inuocatiotanti
nominis uideatur adnullari : Et qui a nichodemus ad primam dnĩ responsionem sollicitus quomodo sit
intellegenda diligenter inquirit. Meretur lam planius instrui et quia sȩcunda natiuitas ñ carnalis est

Expanded text:
necessario de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat, ne hujus expers remanendo, vitae coelestis particeps esse nequiret. Notandum autem quia quod de carnali dixit, hoc etiam de spiritali est regeneratione sentiendum: nequaquam videlicet eam, postquam semel expleta fuerit, posse repeti. Sive enim haereticus, sive schismaticus, sive facinorosus quisque in confessione sanctae Trinitatbaptizet, non valet ille qui ita baptizatus est, a bonis catholicis rebaptizari, ne confessio vel invocatio tanti nominis videatur annullari. Et quia Nicodemus ad primam Domini responsionem sollicitus, quomodo sit intelligenda diligenter inquirit, meretur jam planius instrui, et quia secunda nativitas non carnalis est,
Abbreviated transcription (Latin):
doctus subiit: Merito utrius uatiuitatis eius : Diuinae scilicet et humanae. sed etpassionis atq ascensionis
plura doctrinae euangelicae sacram̃ tadnõ reuel ante didicit : Respondit enim ihs̃ et dixitei. Amen a men
dicotibi: Nisiquis renatus fuerit denuo non potest uidereregnum dĩ: Quaese
lucet quanto constat᷑ quasi ne huius lucae fideles eẽ nequeunt : Quis et enimsine lauacro regenerationis remissi o¬
nem peccatorum consequi et regnum ualet intrare caelorum. Sednichodemus qui nocteuenit ad dnm̃ nec dũ
enimeorum numero sotiatus erat quibus ait apłs: Euistis aliquando tenebrȩ nunc aut̃ lux in dño. sed int̃ eos potius
remanebat quib: loquitur esaias: Surge in lumina re hierusalem quia uenit lumentuum etgloriadnĩ suꝑteorta ẽ
Respondit ergo dnõ etait: Quomodo potest homonascicum senex sit : numquid pꝯtestinuentrem matris suae iterato

Expanded text:
doctus subiit, merito utriusque nativitatis ejus, divinae scilicet et humanae, sed et passionis atque ascensionidoctus subiit, merito utriusque nativitatis ejus, divinae scilicet et humanae, sed et passionis atque ascensioniplura doctrinae evangelicae sacramenta, Domino revelante, didicit. Respondit Jesus, et dixit ei: Amen amen dico tibi, nisi quis natus fuerit denuo, non potest vidlucet, quanto constat quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. Quis etenim sine lavacro regenerationis, remissionem peccatorum consequi, et regnum valet intrare coelorum? Sed Nicodemus, qui nocte venit ad Jesum, necdum mebatur ignorantiam designat; necdum enim eorum numero sociatus erat, quibus ait Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino ; sed inter eos potius remanebat, quibus loquitur Isaias: Surge, illuminare Jerusalem, quia venit lumen tuum, et gloria Domini super te orta est . Respondit ergo D
Abbreviated transcription (Latin):
cuminis corporis. et sanguinis xpi communionem ñ tradit quia non sunt renati ex aqua et spũ. Quib: tantũ credit
participatio corporis et sanguini sxp̃i : Ex his aut̃ multis quicredebant inihm̃. unuserat nicho dimusiste Etidẽ
uocteuenit nondie. quia necdum Inluminatus uenut caelestis gratiae lucae ¶Erat homo exphariseis. uichodim
cupiens secreta es allocutione plenius discere mysteria fideicuius aꝑta ostensione signorum : Aliquatenus iam
denter eaq ab illo fieri uidebat intellegere curauit subtilit̃ eaq ab illo quat¬
rebat inuestigare ꝓmeruit: Rabbi inquid scimus quia adõ uenisti magister. Nemo eruim potest haec signa
facere quetufacis uisi fuerit ds̃cumeo: Adõ igitur ihm̃ ad magisterium caeleste mundo adhibendũ uenisse
confessus ÷ dm̃cum illo fuisse miraculis prudentibus intellexit : Necdum tamen ipsum dm̃ eẽ cognouit: Sed quia
uem magistrum nouerat ueritatis studio sed ocendus ad ut Mi¬

Expanded text:
umenis corporis et sanguinis Christi communionem non tradit, quia non sunt renati ex aqua et Spiritu, quibus tantum creditur participatio corporis et sanguinis Christi. Ex his autem multis, qui credebant in Jesum, unus erat Nicodemus iste; et ideo nocte venit, et non die, quia necdum illuminatus erat coelestis gratiae luce. CAPUT III. Erat homo ex Pharisaeicupiens secreta ejus allocutione plenius discere mysteria fidei, cujus aperta ostensione signorum aliquatenus jamenter ea quae ab illo fieri videbat, intelligere curavit, subtiliter ea quae ab illo quaerebat, investigare promeruit. Rabbi, inquit, scimus quia a Deo venisti magister; nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. A Deo igitur Jesum ad magisterium coeleste mundo adhibendum venisse confessus est, Deum cum illo fuisse miraculis prodentibus  Al., prudentius intellexit, necdum tamen ipsum Deum esse cognovit. Sed quia quem magistrum noverat veritatis, studiose docendus adi
Abbreviated transcription (Latin):
neum aspiciebant. et sanabantur adtempus: Atem porali mo
antur adtempus: A tem porali morte et plaga quam serpentiũ morsus
intulerat. Ita et quim in isterium dominicae passioniscredendo confitendo sincerit̃ imitendo aspitiunt saluantui
inꝑpetuum ab omni morte quam peccando in anima parit̃ et carne contraxerunt . Vnderecte subiungitur.¬
atomnis quicredit in ipsum norpereat . sed habeat uitam aet̃pam : Cuius quidem uerbi patet: quia qui credit in ihin¬
ut quod intellectus bene sentit : Operatio condigna ꝓficiat : Quatenus confessio rectae praẽ fideipiae et sobre
defiliodĩ unigenito replicat. quede filio homini sincruce exaltato praemi seratdicens Ntomnis quieredet ineu
non pentat sed habeat uitam aeteruam : Quia ꝓfecto idem redeptor et conditor poster filiusdi ante scla exiften
ilius hominis factus ẽ in fine seculorum Vt qui ꝑ diuinitatis suae potentiam p

Expanded text:
aeneum aspiciebant, sanabantur ad tempus a corporali moaeneum aspiciebant, sanabantur ad tempus a corporali moantur ad tempus a temporali morte et plaga, quam serpentium morsus intulerant: ita et qui mysterium Dominicae passionis credendo et confitendo sinceriter imitando aspiciunt, salvantur in perpetuum ab omni morte quam peccando in anima pariter et carne contraxerant, ut omnis qui credit in Christum non pereat, sed habeat vitam aeternam . ut, quod intellectus bene sentit, operatio condigna perficiat, quatenus cum confessione rectae nostrae fidei pie et sobrie de Filio Dei unigenito replicat, quae de filio hominis in cruce exaltato promiserat, dicens: « Ut omnis qui credit in ipso, non pereat, sed habeat vitam aeternam. » Quia profecto idem redemptor et conditor noster, Filius Dei ante saecula existens, filius hominis factus est in fine saeculorum, ut qui nos per divinita
Abbreviated transcription (Latin):
Pas sioẽ prĩ redep̃toris incruce incuius solum fide regnum mortis et peccati superatur. Rettae etenuim ꝑserpentes
peccata quaeammam simul et corpus ad interitum trahunt ex primuntur: Nonsolum qui aignitiquia uiro lente
quia and perimendum sunt astuta Uerum aetiam quia ꝑserpentem primi parentes prĩ ad peccandũ persiasi
nmortalibus sunt peccando mortales effecti: Rettae ꝑserpentem aen
dinem carpuis peccati : Quia sicut aeneus serpens effigiem quidemignitis serpentibus similem sed nullũ prorsus usuis
membris habuit ardorem uenepu nocentis : Quin potius ꝑcussos a serpentibus sua ex altationis a nabat sicnimirum
sic redeptor humanigeneris poncarnem peccati sed similitudinem induit carnis peccati: In qua mortem crucis
paciendo credentes in seabomnipelcato: et abipsa aetiam morte liberaret: Sicut ergo morꝰses exaltauits¬
tem indeserto Ita inquito portet ex altari filium hominis: Quia sicut illi qui exaltitum ꝓsigno serpentem.

Expanded text:
passio est nostri Redemptoris in cruce, in cujus solum fide 493 regnum mortis et peccati superatur. Recte etenim per serpentes peccata, quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur; non solum quia igniti, quia virulenti, quia ad perimendum sunt astuti, verum etiam quia per serpentem primi parentes nostri ad peccandum persuasi, ac de immortalibus sunt peccando mortales effecti. Recte per serpentem aendine carnis peccati, quia sicut aeneus serpens effigiem quidem ignitis serpentibus similem, sed nullum prorsus in suis membris habuit ardorem veneni nocentis, quin potius percussos a serpentibus sua exaltatione sanabat: sic nimirum, sic Redemptor humani generis non carnem peccati, sed similitudinem induit carnis peccati, in qua mortem crucis patiendo credentes in se ab omni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret. Sicut ergo Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita, inquit, oportet exaltari Filium hominis, quia sicut illi qui exaltatum pro signo serpentem
Abbreviated transcription (Latin):
sensum inducit: Recordans historiae ueteris. et hanc infiguram suae passionis atq humanae saluationis factam
edisserens: Narrat quippe liber pumero rum quia ꝑpessus in heremo populus isrł: Itineris longiac laboris
murmurauit contradnm̃. et mor sen: Ideoq: dñs in miserit in illum ignitos serpentes: Ad quorum plagas et
mortes plurimorum cum clamarent admorsen et illeoraret : Ius sit eum dñs facere serpentũm aereum et pone¬
pasunt . et incentiua uitiorum quae animã quam tangunt spiritali morte perimunt : Et benemur murans contu
dnm̃ populus serpentium morsibus sternebatur : Vtȩxordine flagelli exterioris agnosoeret. Qantam inus
ꝑritiem murmu rando pateretur: Exaltatio aut̃ serpentis aenei. quemdum ꝑcussi aspicerent sanabantur.¬

Expanded text:
sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis atque humanae salvationis factam sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis atque humanae salvationis factam edisserens. Narrat quippe liber Numerorum, quia pertaesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuravit contra Dominum et Moysen; ideoque Dominus immiserit in illum ignitos serpentes, ad quorum plagas et mortes plurimorum, cum clamarent ad Moysen, et ille oraret pro eis, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum, et ponena sunt, et incentiva vitiorum, quae animam quam tangunt spiritali morte perimunt. Et bene murmurans contra Dominum populus serpentium morsibus sternebatur, ut ex ordine flagelli exterioris agnosceret quantam intus perniciem murmurando pateretur. Exaltatio autem serpentis aenei, quem dum percussi aspicerent, sanabantur
Abbreviated transcription (Latin):
meos: Aesi pttenten dicat: Quioc cisum a iudeus xpti n caei pnt uidelicet meum su sȩrtauit a mortus pcos
tratis aliquis omnib: limicorum insidiis subleuauit incaelum: Spero meetiam dep̃sentib:
a scendere desiderat ei quidecae lodescendit. et ẽ incȩlo seuera fidei et dilectionis unitate coniungatꝰ
A ꝑte intellegens quia nullo alio ordinenisi suꝑ eum quidescendit decaelo potest a scendere incaelum : Vnde
eius m̃bris repascendo incorporari: Perquem possint a scendere in regnumdĩ : Et quia a scensio uel in ares¬
sus regni fieri non potest. absq: fide et sa cramentis dominice passionis rectae sub infertur: Etsicut mor ses
exaltauit serpentem indeserto ita ex altario portet filium hominis. Vtomnis qui credit in ipsum non pereat. seaha
beat uitam aeterpam: Mira magisteru caelestis artedñs magistram legis mosaicȩ ad spiritalem legiseus dem

Expanded text:
meos . Ac si aperte dicat: Qui occisum a Judaeis Christum, caput videlicet meum suscitavit a mortuis, ac meos . Ac si aperte dicat: Qui occisum a Judaeis Christum, caput videlicet meum suscitavit a mortuis, ac frustratis omnibus inimicorum insidiis sublevavit in coelum, spero, me etiam de praesentascendere desiderat, ei qui de coelo descendit, et est in coelo, se vera fidei et dilectionis unitate conjungat. Aperte intelligens quia nullo alio ordine, nisi per eum qui descendit de coelo, potest ascendere in coelum. Unde ejus membris renascendo incorporari, per quem possint ascendere in regnum Dei. Et quia ascensio vel ingressus regni fieri non potest absque fide et sacramentis dominicae passionis, recte subinfertur: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit ivitam aeternam. Mira magisterii coelestis arte Dominus magistrum legis Mosaicae ad spiritalem legis ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
psal mistadicit : A scendit ds̃ iniuibilatione: Quo modoenim ds̃ nisi in hominea scenderet : quia in suae naturae
maiestatis semꝑ: ubiq: p̃sens adẽ. sed et hoc quȩrendum quomodo dictum sit. et nemo afendit incaelum nisiqui
descendit decaelo: Cumom̃s electi seue racit̃ confidant ascensuros incaelum: P romittente sibidnõ. quia ubi sume
emoergo ascendit incaelum. nisi quidescendit decȩlo filius hominis qui ẽ incaelo : Nemo ascendit incelum nisi
xp̃s incorporesuo quod ẽ ecdesia qui in semet ipsoquidem primũ ceruentibus a postolis eminentioribus nimirũ
membris suis ascendit : Etexinde membris sius cotidiae ascendens se colligit incaelum: Hinc ÷ enim quod ipsũ corpͥei
int̃aduersa p̃sentis seculi deprehensum gloriatur. et dicit : Muncaut̃ ex altaut caput meum suꝑ inimicos

Expanded text:
Psalmista dicit: Ascendit Deus in jubilatione . Quomodo enim Deus nisi in homine ascenderet, qui in suae natura Psalmista dicit: Ascendit Deus in jubilatione . Quomodo enim Deus nisi in homine ascenderet, qui in suae natura majestatis semper ubique praesens adest? Sed et hoc quaerendum est quomodo dictum sit, et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, cum omnes electi se veraciter confidant ascensuros in coelum, promittente sibi Domino, quia, ubi ego sum, emo ergo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo. Nemo ascendit in coelum, nisi Christus in corpore suo, quod est Ecclesia. Qui in seipso quidem, primum cernentibus apostolis, eminentioribus nimirum membris suis ascendit, et exinde in membris suis quotidie ascendens, se colligit in coelum. Hinc est enim quod ipsum corpus ejus inter adversa hujus saeculi deprehensum gloriatur, et dicit: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
filiusdĩ : Filium hominis inutero uirginali suscepit eum quem completa dispensatione passionis suaere suscitauit
a mortuis . et assum psit incaelum : Nonergo caro xp̃i. descendit decaelo: Neq antetempus a scensionis erat incaelo
Etquaratio nedicitur. pisi quidescendit deccto. filius hominis quiẽ incaelo: Nisiquia una xp̃iꝑsona
exsistens uaturis. atq: ideo filius hominis rectaedicitur et descendis sedecaelo et ante passionem fuis se incelo
quia quođ in sua patura habere non potuit : Hoc infilio di aquo a supta ẽ. habuit sicut ꝓpt̃ eandem unius xp̃i
ꝑ sonam quađ exduabus extat naturis: Apłs ait : Vos sps̃ sc̃s posuit apłs regeo
Peq: eninds̃ in sua substantia sed in homine assup̃to sanguinem quem pro ecclesia funderetur habuit : Hincetiã

Expanded text:
Filius Dei, Filium hominis in utero virginali suscepit, eumque completa dispensatione passionis suae resuscitavit Filius Dei, Filium hominis in utero virginali suscepit, eumque completa dispensatione passionis suae resuscitavit a mortuis, et assumpsit in coelum. Non ergo caro Christi descendit de coelo, neque ante tempus ascensionis erat in coelo. Et qua ratione dicitur: Nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo, nisi quia Christi persona una est, in duabus existens naturis? atque ideo Filius hominis recte dicitur, et descendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo; quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in Filio Dei, a quo assumptus est, habuit. Sicut propter eamdem unius Christi personam, quae ex duabus existit naturis, Apostolus ait: Vos Spiritus sanctus poe enim Deus in sua substantia, sed in homine assumpto sanguinem, qui pro Ecclesia funderetur  Beda, quem funderet, habuit. Hinc enim
Abbreviated transcription (Latin):
auite templum hoc et intrib: diebus excitabo illud: Nonta men credebant uerbo quoddixit. Sed ne hoc
quidem intellegere ualebant quia non dealiquam detem plo corporis suidiceret : Quiergo terrena audient
non capiebant . quanto minus ad caelestia id ÷ diuinae generationis capienda mr̃ steria sufficiunt: Addit
audit intendere : Caelestisnamq: ẽ ascensio eius aduitam sempit̃ nam : Terrena namq exaltatio eius ad
mortem tem poralem : Dicit ergo decael estibus : Et nemo ascendit in caelum nisi qui descendit decaelo filius
hominis quiẽ incaelo: Subiungit uero deterrenis : Et sicut morses exaltauit serpentem indeserto . ita exaltari
oportet filium hominis: Merito aut̃ quȩrit᷑ quomododicatur filius hominis uel descendis sed ecaelo uel eotem pr̃
quo haeo int̃raloquebatur iam fuis se in caelo : Nota ÷ nãq: confessio fideicatholice quiadescendens daecaelo

Expanded text:
Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud; non tamen credebant verbo quod dixit; sed ne hoc Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud; non tamen credebant verbo quod dixit; sed ne hoc quidem intelligere valebant, quia non de alio, quam de templo corporis sui diceret. Qui ergo terrena audientes non capiebant, quanto minus ad coelestia, id est divinae generationis capienda mysteria sufficiunt? Addit audiret intendere. Coelestis namque est ascensio ejus ad vitam sempiternam; terrena vero ejus exaltatio ad mortem temporalem. Dicit ergo de coelestibus: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo. Subjungit vero de terrenis: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet filium hominis. Merito autem quaeriquo haec in terra loquebatur, 492 jam fuisse in coelo? Nota est namque confessio fidei catholicae, quia descendens de coelo
Abbreviated transcription (Latin):
piam sp̃s ad horam impleuerit non potestuiderequomodo. Cum in trauerit . uel quo modo redierit qui natura ẽ in¬
uisibilis. sic ẽ om̃is quinatus ẽ ex sp̃u: Et ipseenim inui sibilit̃ agente spũ incipit eẽ quad nonerat᷑ ut insideles nesciant
regnica elestis: Quaerente aut̃ adhuc pichodemo: Quo modo possint haec fieri: Subiungitdns dicens.
Tues magist in isrł et haec ignoras . Non quasi in sultare uolensei qui magister uocetur cum sit ignarus sacram̃torũ
um. sed adhumilitatis illumuiam ꝓuocanssine quai anuacaelesti
uobis et non creditis. quomodo sidixero uobis caelestia crederetis : Terrena illi us dixit . Ut in superiore
lectione inuenimus cum de passione acresurrectione suicorporis. quod det̾ra assũp̃serat᷑ loquecetur dicens :

Expanded text:
piam Spiritus ad horam impleverit, non potes videre quomodo in eum intraverit, vel quomodo redierit, qui natura est inpiam Spiritus ad horam impleverit, non potes videre quomodo in eum intraverit, vel quomodo redierit, qui natura est invisibilis. Sic est omnis qui natus est ex Spiritu. Et ipse enim invisibiliter agente Spiritu incipit esse quod non erat, ita ut infideles nesciantregni coelestis. Quaerente autem adhuc Nicodemo quomodo possint haec fieri, subjungit Dominus, dicens: Tu es magister in Israel, et haec ignoras? Non quasi insultare volens ei qui magister vocetur, cum sit ignarus sacramentorum coelestium, sed ad humilitatis illum viam provocans, sine qua janua coelestiobis, et non creditis, quomodo, si dixero vobis coelestia, credetis? Terrena illis dixit, ut in superiore lectione invenimus, cum de passione ac de resurrectione sui corporis, quod de terra assumpserat, loqueretur, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
uo modo ergo computati sunt interfiliosdĩ: Aitapl̃s. iohannes: Karissimi inquit nunc filiidĩ sumus. et nondũ
xpparuit quiderimus: Quo dergonatum est ex spũ. sp̃s ẽ: Quia quiex aqua ets¬
mutatur hominem et decarpali e fficitur spiritalis: Quudeo rectae ñ solum spiritalis : sed aetiam sp̃s uocatur
Qiuia ficut substantia sp̃s inuisibilisẽ postrisas pectibus: Ita is quiꝑgratiam dĩ renouatur : In uisibilit̃ fit spiritalis
et dĩ filius : Cõmiu sibilit̃ omnib: caro. et filius hominis a ppareat : Sequit᷑ : non mireris qui a dixitibio portetuos
p̃subiuult. spirat : Quia ipsehabet in potestate. cuius corgratia suae uisitationis in lustret. et uocem eius audis
Sumte p̃sente loquitur isqui spũ scõrepletusẽ . sed nonscis undeueniat . et quouadat : Quia eciam site presente quem¬

Expanded text:
quomodo ergo computati sunt inter filios Dei? Ait Joannes Apostolus: Charissimi, inquit, nunc filii Dei sumus, et nondam quomodo ergo computati sunt inter filios Dei? Ait Joannes Apostolus: Charissimi, inquit, nunc filii Dei sumus, et nondam apparuit, quid erimus; quod ergo natum est ex spiritu, spiritus est. Quia qui emutatur hominem, et de carnali efficitur spiritalis. Qui ideo recte non solum spiritalis, sed etiam spiritus vocatur; quia sicut substantia spiritus invisibilis est nostris aspectibus, ita is qui per gratiam Dei renovatur, invisibiliter fit spiritalis et Dei filius, cum visibiliter omnibus caro et filius hominis appareat. Sequitur: VERS. 7, 8.-- Non mireris ubi vult spirat, quia ipse habet in potestate illum  Al. om. illum cujus cor gratia suae visitationis illustret. Et vocem ejus audis, cum te praesente loquitur is qui Spiritu sancto repletus est, sed non scis unde veniat, et quo vadat: quia etiamsi te praesente quem
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilis: Atq: ideo carnalis generatio uisibilit̃ administratur.: Uisibilib increm̃tis qui in carne nascitur
ꝑ aetatum momenta proficit Spiritalis aut̃ generatio tota inui sibilit̃. agitur: Nam uidetur quidem quibas¬
titatur iufontem descendere uidetur aquis intingui. Videtur dea quis ascendere: Quid aut̃ in illolaua¬
gum regenerationis egerit minime postiuderi : Sola aut̃ fideliũ pietas nouit quia peccator infontem descendit
ed purificatus ascendit: Filius mortis descȩndit. sed filius resurrectionis ascendit : Filius p̃uaricationis descendit
sed filius reconciliationis ascendit : Filius ire descendit : sed filius misericordiae ascendit: Filius diabolidescendit
ex iredefome qualis intrauit . Totumq ludus eẽ quodagitur:. Unde in fine uidentes gloriam scõrumdicent
gementes in tormentes Hui sunt quos aliquando habuimus inderisum et in similitudinem in properii:

Expanded text:
isibilis, atque ideo carnalis generatio visibiliter administratur. Visibilibus incrementis qui in carne nascitur per aetatum momenta proficit: spiritualis autem generatio tota invisibiliter agitur. Nam videtur quidem qui baptizatur in fontem descendere, videtur aquis immergi, videtur de aquis ascendere. Quid autem in illo lavacro regenerationis egerit, minime potest videri, sola autem fidelium pietas novit, quia peccator in fontem descendit, sed purificatus ascendit. Filius mortis descendit, sed filius resurrectionis ascendit; filius praevaricationis descendit, sed filius reconciliationis ascendit; filius irae descendit, sed filius misericordiae ascendit; filius diaboli descenditexire de fonte, qualis intravit. Totumque ludus esse quod agitur, unde in fine videntes gloriam sanctorum, dicent gementes in tormentis. Hi sunt quos aliquando habuimus in derisum, et in similitudinem improperii ,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfes sonb omnib: et quoquid aliuddici potest scđm in nu merabiles differentias quibusi nẽse ꝑ solapecaita haminos
di fant abexeolsi ssimis usq ad humillimos aregeruisq ad mendicũ : Omnia in quatra ham postmȩ its dapiteorĩ

Expanded text:
professionibus omnibus, et quidquid aliud dici potest secundum innumerabiles differentias quibus inter se praeter sola peccataprofessionibus omnibus, et quidquid aliud dici potest secundum innumerabiles differentias quibus inter se praeter sola peccata homines distant, ab excelsissimis usque ad humillimos, a rege usque ad mendicum; omnia, inquit, traham post me: ut sit caput eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
a postolus ds ecat in xp̃o mundum reconciians sibi hi sunt ex quorum cordib: princeps mundi eicietir foris : Cu mergo dixissed
uune princeps buus mundi eicietur foras Etego inquit siex altatus fuero at̃ra. aminiatraliam postme: Qugorinia nisi
exquibus illeeicitur foras . ñ aut̃ dixit om̃s sed omiã : nenĩ omnium est fides p̃itaq: hoc aduniuersi tantł homine̾m¬
rotiliũ sed ad cratture Inte gritatem Idem spm̃ et animã et cory et illud quodintellȩgim et allũ d quodiuidem et illuc
quadiu sibiles etaontrestibiles sumus : Quienim dixe capillũ s capitis urĩp̃ peribitomnia trahi postse Ait si
peritu rum cuinꝰ suis deouibus loq: recꝰ : muia auto erte hominum genera siue in ligui somnibus isiueinaetatibus
omnibus siue in gradib: honorũ homnium. siuie in diuersitatibusi ingeniorum omnib: siue inartium loitarũ etiailium

Expanded text:
Apostolus: Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi . Hi sunt ex quorum cordibus princeps mundi ejicietur foras. Cum ergo dixisset: Apostolus: Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi . Hi sunt ex quorum cordibus princeps mundi ejicietur foras. Cum ergo dixisset: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras, Et ego, inquit, si exaltatus fuero a terra, omnia traham post me. Quae omnia? nisi ex quibus ille ejicitur foras. Non autem dixit omnes, sed omnia. Non enim omnium est fidesm, et corpus; et illud quo intelligimus, et illud quo vivimus, et illud quo visibiles et contrectabiles sumus. Qui enim dixit, Capillus capitis vestri non peribit , omnia trahit post se. Aut periturum, cum supra de suis ovibus loqueretur . Aut certe omnia hominum genera, sive in linguis omnibus, sive in aetatibus omnibus, sive in gradibus honorum omnibus, sive in diversitatibus ingeniorum omnibus, sive in artium licitarum et utilium
Abbreviated transcription (Latin):
ũ cessat sed aliudẽ intrinsecus regnare. aliud forinsecus oppugnare. aliudẽ uulnerare:. aliud occidere. Sed siuul¬
nerat adẽ quisanat: quia sicut pugnantibus diltum ÷ haeo scribo uob̵ ut non peccetisita qui uulnerantur quod
sequit᷑ audiunt: Et si pecc auerits : ad uocatum habemus ad patrem ihm̃ xp̃m iustum ips eẽ ꝓpitiatio peccatorũ
exparte nullanos fraudecipiatur nullis nos subuertat machinis quando nontenet locum cordis uibi fides habitat.
eiestus est soras : Sed nisidñs custadierit ciuitatem inuanum iuglat quicustodit᷑ : Nolite ergo deuobis ipsis p̃sumere si non
parietũ atq testorũ : sed quando more ueb bonorum hominum ł malorũ : sicergo dictum ẽ princeps huius mundi. Idẽ princeps
mhominũ quihabitant in mundo : appellat᷑ a etiã mundus inbonis qui similit̃ toto t̃rarũ arbediffusi sunt: Inde dicis

Expanded text:
non cessat; sed aliud est intrinsecus regnare, aliud forinsecus oppugnare. Aliud est vulnerare, aliud occidere. Sed si vulnon cessat; sed aliud est intrinsecus regnare, aliud forinsecus oppugnare. Aliud est vulnerare, aliud occidere. Sed si vulnerat, adest qui sanat, quia sicut pugnantibus dictum est: Haec scribo vobis, ut non peccetis , ita qui vulnerantur quod sequitur audiunt: Et si peccaveritis, advocatum habemus ad Patrem, Jesum Christum justum, et ipse est ex parte, nulla nos fraude decipiat, nullis nos subvertat machinis? Quando non tenet locum cordis, ubi fides habitat, ejectus est foras. Sed, Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilat, qui custodit eam . Nolite ergo de vobis ipsis praesumere, si non parietum atque tectorum; sed quando mores vel bonorum hominum vel malorum. Sic ergo dictum est, princeps hujus mundi, id est, princeps hominum, qui habitant in mundo. Appellatur etiam mundus in bonis, qui similiter toto terrarum orbe diffusi sunt, inde dicit
Abbreviated transcription (Latin):
m̃btieus uegebantur : Hocuocabat iuditium hanediscretionem hanca suis redep̃tis diaboliex pulsionem : Deniq: adtende quid di¬
eiciendum foras : Nunc inquit princeps luius mundi eccietur foras. Hoc intellegendũ ẽ quod nunc sit ñ quot tantum post
rũ eẽ in nouis simodie: p̃udebatergo dñs quad sciebat postpassionem
spũ scõ futura p̃nuntiauer ꝓphetaȩ aut ñ aetiam dnm̃ infantem inspũ scõ srꝰ me on senex et anna uidua cognouer̃. et Tacharias
gratiaes piritalis. quacoigregati lingui somnium loqrent᷑: Acsic in linguis omnium gentium futura p̃funtia retur
ecła quageatia spiritali populi c̃gregarentur qualungelateq: peccata dimitterentur . et milia miliumdõ reconciliarent᷑
uidergo ait qui spiam quia diabolus decredentium cordib: eiciet᷑ foras : Ian fideliũ neminẽ tẽp̃tat: Immouero tẽptare

Expanded text:
membra vegetantur. Hoc vocabat judicium, hanc discretionem, hanc a suis redemptis diaboli expulsionem. Denique, attende quid dimembra vegetantur. Hoc vocabat judicium, hanc discretionem, hanc a suis redemptis diaboli expulsionem. Denique, attende quid diejiciendum foras? Nunc, inquit, princeps hujus mundi ejicietur foras, hoc intelligendum est quod nunc fit, non quod tantum post futurum esse in novissimo die praevidebat. Ergo Dominus, quod sciebat post passionemSpiritu sancto futura praenuntiaverunt prophetae , aut non etiam Dominum infantem in Spiritu sancto Simeon senex et Anna vidua cognoverunt , et Zacharias gratiae spiritualis, qua congregati linguis omnium loquerentur, ac sic in linguis omnium gentium futura praenuntiaretur Ecclesia: qua gratia spirituali populi congregarentur, qua longe lateque peccata dimitterentur, et millia millium Deo reconciliarentur. Quid ergo, ait quispiam; quia diabolus e credentium cordibus ejicitur foras, jam fidelium neminem tentat? imo vero tentare
Abbreviated transcription (Latin):
Alidicebãt aAgolus enlaquitus ẽ : Respondit᷑ Et dixit . Nom ꝓ pt̃ meuot haeouenit sed ꝓpt̃ pos. Hic ostendit illa uo cer̃sibiin¬
dicatum quad iãsciehiat sede is quib indioari oportebat: Si outeuit̃ illa ugx p̃ ꝓ pt̃eum sed ꝓpt illos dhuinitate fastaẽ : sicami maei
ñ ꝓpt̃eum sed ꝓpt̃ alios uoluntate turbatiẽ: Nunoiaditiũ ẽ mundi: Nonenĩ defuturo iuditio hocdistume ẽputamus quinfinemundi
ficcurusẽ uibibon et mali separant᷑ aec̃nia diuifione sed de iuditio qui cotidie in scã di eccła solateẽ : Possidebat ergodiabolus
gepsumanum etreos suppliciorum tenebat chiro grapho peccatorũ dominabat᷑ in cordibus infidelium adereaturã colendã deserto
creitore deceptos captiuosq: trabebant ꝑ xp̃i aut̃ fidemq: morte eius etre surrectione firmata ẽ ꝑ eius sanguinẽ qui in remissionẽ
fusu sẽpeccatorũ milia credentium adominatu diaboliliberant᷑ . xp̃ĩ corpore copulantur . et subtanto capite uno eius spũ fidelia

Expanded text:
m dicebant: Angelus ei locutus est. Respondit Jesus et dixit: Non propter me vox haec venit, sed propter vos. » Hic ostendit ille voce non sibi indicatum, quod idem jam sciebat, sed eis quibus indicari oportebat. Sicut autem illa vox, non propter eum, sed propter illos in Divinitate facta est, sic animdicium est mundi. Non enim de futuro judicio hoc dictum esse putemus quod in fine mundi futurum est, ubi boni et mali separabuntur aeterna divisione, sed de judicio quod quotidie in sancta Dei Ecclesia solet esse. « Possidebat ergo diabolus genus humanum, et reos suppliciorum tenebat chirographo peccatorum; dominabatur in cordibus infidelium, ad creaturam colendam deserto creatore, deceptos captivosque trahebat: per Christi autem fidem quae morte ejus et resurrectione firmata est, per ejus sanguinem qui in fusus est peccatorum, millia credentium a dominatu diaboli liberantur, Christi corpori copulantur, et sub tanto capite uno ejus spiritu fidelia
Abbreviated transcription (Latin):
dipsudeit intelligi Docens quoq: pitr̃ẽ solẽ nosseinpatre c̃p̃hendit & filiũ Om̃is tipat̃ filii nom̃ t ui sudete¬

Expanded text:
idipsum cogit intelligi. Dicens quoque solum Patrem id nosse, in Patre comprehendit et Filium. Omnis enim pater filii nomen estidipsum cogit intelligi. Dicens quoque solum Patrem id nosse, in Patre comprehendit et Filium. Omnis enim pater filii nomen est
Abbreviated transcription (Latin):
& interirebȩc & tam̃ ꝑin nouationẽ reficiq̃ constat nunc ad siduȩ uelut exdefectu reparari I. Dedieaũt illo ł hoa¬
nemoscit neq: angeli incȩloneq filius nisi pat̃ Gaud& arrius & eunomius quasiignorantia magistrigloria disci¬
pul&ꝵ sit łtdicunt ñ potest ȩqualis eẽqui nouit & quiignorat Cũ uero omnia tẽ pora feceritibs. hoc÷ uerbũdi. Omi
partaaii totũ nouerit Causaergoreddenda ÷ curignorare dic at᷑ Apostolus se saluatore scripsit in quos omnes
postrosurrectionẽ int̃rogat aba postolis dedieiudituimanifestius respondit: Non ÷ ur̃m scire tẽ poraer momus
que pat prsut insua potestate. Quando dicit inomẽ uem sdit eostendit qđ i psesciat Sed ñ expedi at nosiẽ apostolis¬
ut sẽꝑ incertideaduentu iudicis. sic cotidieuiuant quasidiealia iudicandisint Deniq & c̃se quens euangeliusemo

Expanded text:
et interire haec, et tamen per innovationem refici, et interire haec, et tamen per innovationem refici, nemo scit, neque angeli in coelo, neque Filius, nisi Pater. Gaudet Arius et Eunomius, quasi ignorantia magistri, gloria discipulorum sit: et dicunt: Non potest aequalis esse qui novit, et qui ignorat. Cum vero omnia tempora fecerit Jesus, hoc est Verbum Dpartem, cujus totum noverit? Causa ergo reddenda Post resurrectionem interrogatus ab apostostolis de die judicii, manifestius respondet: Non est vestrum scire tempora et momenta, quae Pater posuit in sua potestate . Quando dicit, Non es ut semper multi incerti? de adventu judicis, sic quotidie vivant, quasi die alia judicandi sint. Denique et consequens Evangelii sermo
Abbreviated transcription (Latin):
iuditua ꝑ ditionis hominũ impioꝵ: ꝑtedocens qr ñ aliicȩlis̃ igneperituri quã quia qua ꝑditi hoc t inana hȩc& nubilosi
ꝑuenis secredenda ÷ Quocũq aut̃ ꝑuenirepotuit eonimirũ iuxta p̃fatãbeati p&risententiã Ignis quoq: iud itii ꝑueni&:
Si autẽ cȩlũ & t̃ratransibunt mouere potest quomododicat ecdesi astes Generatio p̃terit .& generatio aduenut̃ terra
uero in a& ernũ stat. Seda ꝑtaratione cȩlũ & t̃ra ꝑ eã quã nunc habent imaginẽ transeunt s tam̃ ꝑ essentiã si ne fine sub
seruat᷑ Vndes ꝓpsalmistã dicit᷑ Nutabis ea & mutabunt᷑. Quã quidaẽ ultimã cõmutationẽ suã ipsis nobis nuncuicis¬
situdinib: nuntiant quib: nr̃i susib: indesinent̃ alt̃ nant: Nã t̃ra a suas peciȩ hie mali ariditate deficit uernalihun¬
reuiri descit Cȩlũ cotidiȩ caligin enoctis obducit᷑ & diurna claritater enouat᷑. Hincergobint fidelis quiq colligat

Expanded text:
perditionis hominum impiorum . Aperte docens quia non alii coeli sunt igne perituri, quam qui aqua perditi, hoc est, inania haec, et nubilosa pervenisse credenda est. Quocunque autem pervenire potuit, eo nimirum juxta praefatam beati Petri sententiam et ignis judicii perveniet. Si autem coelum et terra transibunt, moveri potest quomodo dicat Ecclesiastes: Generatio praeterit, et generatio advenit, terra vero in aeternum stat . Sed aperta ratione coelum et terra per eam quam nunc habent imaginem transeunt, attamen per essentiam sine fine subsservatur. Unde per Psalmistam dicitur: Mutabis ea et mutabuntur . Quam quidem ultimam commutationem suam ipsis nobis nunc vicissitudinibus nuntiant, quibus nostris usibus indesinenter alternant. Nam terra a sua specie hiemali ariditate deficit, vernali humore viridescit. Coelum quotidie caligine noctis obducitur, et diurna claritate renovatur. Hinc ergo, hinc fidelis quisque colligat,
Abbreviated transcription (Latin):
& filios non reliquerit accipiat fratereius uxorẽ ipsius & resosetta oseminensui¬
surrecdone corporũ non credebant animas iudicantes interrrecũ corporibus uã lotesta¬
modi fingunt fabulã q̃ deliramenti arguat eos quires urrectionẽ ad serint corporũ. Iotesta¬
tem fieriutuer e ingente eorũ aliquando hoc accederit In resurrect
rint cuius ꝗͥ ehiserit uxor septẽ his habuerunt eã uxorẽ. Turpitudine fabilȩ opponunt atresui¬
rectionis denegent ueritatem uerũmrstice septẽ hni fratressinefilus de functi reprobisqua
existunt. Quibus uirit mmiseramorte p̃reptis adultimũ & ipsamundana conuersatioqua
uiabsque fructuuitalis operis exagerant quas iuxor in

Expanded text:
et filios non reliquerit, accipiat frater ejus uxorem ipsius, et resuscitet semenet filios non reliquerit, accipiat frater ejus uxorem ipsius, et resuscitet semensurrectionem corporum non credebant, animas judicantes interire cum corporibus, recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos qui resurrectionem asserant mortuorum, potest autem fieri ut fere in gente eorum aliquando hoc acciderit. In resurrectione ergo cujus eorum erit uxor: siquidem septem habuerunt eam uxorem. Turpitudinem fabulae opponuntrectionis denegent veritatem; verum mystice septem hi fratres sine filiis defuncti, reprobis quexistunt. Quibus viritim misera morte praereptis, ad ultimum et ipsa mundana conversatio, quam illi absque fructu vitalis operis exegerant, quasi uxor inf
Abbreviated transcription (Latin):
tiones acuictimas sentiamus : Ouomodo s ipsered didit trabuta prose opeuedi sulore lQiuin
Signatũ autẽ dixit in nbis tã quã denarius signatur regis imagine homoeni factus: odoma&¬
nem e similitudine diquã peccando corrupit bonũ ergo eius est uerũ atq et nũ sire nas ce ndo
fignetur Et mirabantur supereo : Quicrederedebuerant ad tantã sapientiã miratusp
cauidttas eoru insi diandinon inueniss& locũ Etsicut matheus scribit Relicto eo abierunt
in fidelt ato parit u mira culoreportantes Etuene runta deũ siducei quidicunt ro¬
suirnectione nonesse Due erant hereses iniudȩis unaphariseorũ & altera sadicaordils
sitin dicabant sibi quȩnon
erant prioribus & corporis & animere surrectionẽ credentib
confitentib:q angelos
&sp̃rsequentes iux taacta apłoꝵ omniadenegabant Etint̃¬
rogabant eũ dicentes
Mgster morses nobis scripsit utsicuius fratermortuus fue
& dimiserit uxorem

Expanded text:
tiones ac victimas sentiamus, quomodo et ipse reddidit tributa pro se et Petro, et Deo reddSignatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine. Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei, quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est verum atque aeternum si renascendo signetur. Et mirabantur super eo. Qui credere debuerant ad tantam sapientiam, mirati sunt, quia calliditas eorum insidiandi non invenisset locum. Et, sicut Matthaeus scribit, relicto eo abierunt, infidelitatem pariter cum miraculo reportantes. Et venerunt ad eum Sadducaei, qui dicunt resurrectionem non esse. Duae erant haereses in Judaeis, una Pharisaeorum, et altera Sadducaeorum. si vendicabant sibi quod non erant. Prioribus et corporis et animae resurrectionem credentibus, confitentibusque et angeloss, sequentes, juxta Acta apostolorum, omnia denegabant. Et interrogabant eum dicentes: Magister, Moyses scripsit nobis ut si cujus frater mortuus fuerit, et dimiserit uxorem,
Abbreviated transcription (Latin):
briora & a cerbiora quã prius consueuerant in gerainda sunt fidelib: Sed qd grauius:
fecer nectam̃ eredenreilli neqiap saquendo cess are uoluer̃ Quis ergo ad sidẽ õuertit᷑ ineredulus cui: iã credentis non
pau&r & c̃cutitꝰ fides quando ꝑ secutor piatis fit &iã operator uirtutis
get᷑ ꝓuocut m iraculis ut antix põ eredat᷑ : Vđ ergo inhis suffugiũ quespesremanebit electis nisi ut su ꝑ nagra¬
tia que uñtũ patientiȩ piislargit᷑ potentiã ꝑ sequendi ac tribulandicitius dematimpius unde puidapiȩ¬
tate subiungit᷑ ectuii Etnisibrenias set dñs diesñ fuiss& salua omniscaro sed p̃pelectos quo selegit brecua¬
uitdies ł lec onĩ tribulatio quanto cȩeris quȩ p̃cessere pressurarũ pondero grauior tanto ttẽporis brecitate mo¬
deratior future Nãq trib: annis aedimi dio danielis ꝓphioi a quantũ& dea pocalr psis sc̃ iohannis coni potestecẽtano¬

Expanded text:
ormenta crebriora quam prius consueverunt, ingerenda sunt fidelibus, sed quod gravius fecerunt, nec tamen credere illi neque a persequendo cessare voluerunt. Quis ergo ad fidem convertitur incredulus, cujus jam credentis non pavet et concutitur fides, quando persecutor pietatis fit etiam operator virtutisocat miraculis ut Antichristo credatur? Quod ergo in his suffugium, quae spes remanebit electis, nisi ut superna gratia quae virtutem patientiae piis largitur, potentiam persequendi ac tribulandi citius demat impiis? Unde provida pietate subjungitur. Et nisi breviasset Dominus dies, non fuisset salva omnis caro. Sed propter electos quos elegit, breviavit dies. Haec etenim tribulatio quanto caeteris quae praecessere pressurarum pondere gravior, tanto est temporis brevitate moderatior futura. Namque tribus annis ac dimidio, quantum de prophetia Danielis et Apocalypsi S. Joannis conjici potest
Abbreviated transcription (Latin):
totĩ pr̃st&it : V hominatio q̃q scđm u&erẽ scripturã idolũ nuncupat᷑ & idureo ad diẽ desolationis qđ indesolatote¬
plo atq deserto idolũ positũ sit. Tunc quiiniud ȩas̃ fugiant in montes & qui suꝑtectũ nedescendit indomũ nec into¬
eat tollere aliquid dedomosua & qui in agro erit ñ reuertat᷑ retrotollere uestim̃tũ suũ hlȩoiuxta litterã ficca
xp̃ianilon gius discesser̃ ut ecclesi asti canarrathistoria: & trans iordanen secedentes manebant ađ t̃es pꝰincius¬
stare uli ñ deb& hoc thero ses& flagitia regnare int̃eos qui celestib: mystertisuidebant᷑ ẽẽ õseerati Cũ operata
inquitatẽ loquente s m̃datiũ Viriͦs sanguinũ eedo losos quos ab hominabit dñs paet̃ si deliũt bare ꝑpenderim lne¬

Expanded text:
tit. Abominatio quoque secundum veterem Scripturam idolum nuncupatur. Et idcirco additur, desolationis, quod in desolato templo atque deserto idolum positum sit. Tunc qui in Judaea sunt fugiant in montes. Et qui super tectum, ne descendat in domum, nec introeat tollere aliquid de domo sua. Et qui in agro erit, non revertatur retro tollere vestimentum suum. Haec juxta litteram facta ovincia Christiani longius discesserant, ut ecclesiastica narrat Historia, et trans Jordanem sedentes, manebant ad tempus in civistare ubi non debet, hoc est haereses et flagitia regnare inter eos qui coelestibus mysteriis videbantur esse consecrati, cum operantes iniquitatem, loquentes mendaciu
Abbreviated transcription (Latin):
dieuintes qut aluses faciunt iisꝰ dẽ monia citiunt et fideles qͥꝙ qͥiã uit ueteris setar iuerbo Es meloric uñ te s carecu¬
tẽ ministeria insonant. Conditoris sui laudes et potenti ã quãtũ p̃ualent
tifenos suassiones audiunt sel tam̃ ad operationẽ prauã minime ꝑ trahunt᷑ morti ferũ o quidẽ ẽ qđ bbt ꝰ
sednones nocebit qr quoties ꝓximos suos inbono opere in firmari conspiciunt : dũ eis tota urtute conur
nunt uet hesẽ plosuuae operationes illorum uitã roborant : quin ꝓpria actione titubant
tantomaiores s̃ quanto ꝑ haec non corpora sed anime suscitant : et dñs qͥ dẽposquã locutus ẽ eis ad sũ¬

Expanded text:
dicunt, quid aliud faciunt, nisi daemonia ejiciunt? Et fideles quique qui jam vitae veteris saecularia verba derelinquunt, sancta autem mysteria insonant, Conditoris sui laudes et potentiam, quantum praevalent stiferas suasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahunt, mortiferum quidem est quod bibunt, sed non eis nocebit. Qui quoties proximos suos in bono opere infirunt, et exemplo suae operationis illorum vitam roborant qui in propria actione titubant,tanto majora sunt, quanto per haec non corpora, sed animae suscitantur. Et Dominus quidem Jesus postquam locu
Abbreviated transcription (Latin):
nullo potest ec euuange lii suilooretullerit et qͥ dẽ mattheus abisse discipulos dĩga
lileã in monte ibiq: dñm uidis se et adhoras seet ꝓ̃ ceptũ abeo accepis se eundidocendibati¬
tarũ scriptura docet eũ sepius ante auisũ discipulis macximi ipso dier ex urest onis
eius ingerosolimis et in castello emmaũ ⁊ Qua reergo specialit̃ seingalilea ꝑrecxur
ctibia discipulis uidendũ p̃dix̃ cũneq: ibi solũ neq: ibi primũ fuerit uisus : Nide am

Expanded text:
in ullo post haec Evangelii sui loco retulerit. Et quidem Matthaeus abisse discipulos dicit in ullo post haec Evangelii sui loco retulerit. Et quidem Matthaeus abisse discipulos dicit in Galilaeam , ibique Dominum vidisse et adorasse, et praeceptum ab eo accepisse eundi, docendi, baptitarum , docet eum saepius antea visum discipulis, maxime ipso die resurrectionis ejus in Hierosolymis, et in castello Emmaus. Quare ergo specialiter se in Galilaeam praecessurum, et ibi a discipulis videndum praedixit, cum neque ibi solum, neque ibi primum fuerit visus? Videam
Abbreviated transcription (Latin):
ũuenite huni post ad sũtionẽ macꝰ sede rede scribit : qr potestascensionis sue gł am iud ex infine ui¬
debit᷑ ⁊ Stȩfanus uo laboras certam ine positus stantem uidit quẽ ad uito em habuit qr ttiste
int̃ra ꝑsecutorum in si delitatem uinceret ꝓ illo decelo illius gratia pugnauit. ylliaũt ꝓ feͥcti
p̃dicauer̃ ubiq: dñõ quo operante et sermonẽ confirmante sequenti b: signis: Quidinis considerandume
qͥdme morie conm̃dandũnisi qđ p̃ceptũ obedientiȩ Obedienti&̃ uo signas ecutas  Int̃ que not an¬
dũ qr euuan gelium suũ marcꝰ quan do tardius ceteris in choauit tanta longiora scribendo tepora
porrex : Nam neque denatiuitate ipsius dñi aut p̃ cursoris eiꝰ neq: dein
us libet eoꝵ aliqua conmemorans neq: de diuinitate saluatoris altius scribens: excepto
rit idẽ euuan geliste dicxis sean gelũ mulierib: ite dicite discipulieius et petroq prece¬
uieũ uidebitis sicut diexit uobis Nsectam̃ibiuisũ ad iscipulis dim̃m

Expanded text:
scribit; quia post ascensionis suae gloriam judex in fine videbitur. Stephanus autem in laboris certamine positus stantem vidit, quem adjutorem habuit, quia ut in terra persecutorum infidelitatem vinceret, pro illo de coelo illius gratia pugnavit. In eadem i signis. Quid in his considerandum est, quid memoriae commendandum, nisi quod praeceptum obedientia, obedientiam vero signa secuta sunt? Inter quae notandum, quod Evangelium suum Marcus quanto tardius caeteris inchoavit, tanto in longiora scribendo tempora porrexit. Nam neque de nativitate ipsius Domini aut praecursoris ejus, neque de inuslibet eorum aliqua commemorans, neque de nativitate Salvatoris altius scribens, excepto rit idem evangelista angelum dixisse mulieribus: Ite, dicite discipulis ejus et Petro, eum videbitis, sicut dixit vobis , nec tamen ibi visum a discipulis Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
id marcus : &sdix̃ cis euntes in mundũ uniuersũ p̃dicate euu angeliũ omnicrea ture crediderit & baptiza¬
tis fuerit saluuserit. quõ ñ crediderit condemp nabitur: toc ergo predicaturi qm̃qui ñ crediderit con¬
dempnabitur : comiđd utiq ñ crediderit qđ ñ uidit : ñne ipsi primiter fuerant ab uir gandi qđ ante¬
quã dnm̃uidisent ũ credi derint eisqͥb: dñs apparuissd ÷ qđ uobis dix̃ cis euntes in mundũ uniuer sum
predioate euuangeliũ omnicreature : Nũ quid sc̃m eiui angeliũ insemsatis rebus ł Gutis dnimalibus
fuerat. p̃dicandum ut deeo discipulis dicatur p̃dicate omnicrea ture : sed omnis creature nomine potest
omnis natio gentiũ designari : Ante dsenimdictũ fuerat inuiagentiũ neabi eritis : uunc aũt dr̃ p̃ dicate¬

Expanded text:
e: qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit; qui vero non crediderit, condemnabitur. Hoc ergo praedicaturi, quoniam qui non crediderit condemnabitur, cum id utique non crediderit quod non vidit, nonne ipsi primitus fuerant objurgandi, quod antequam Dominum vidissent, non crediderint eis quibus Dominus apparuisset? Quod vero dixit eis: Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae. Nunquid sanctum Evangelium vel insensatis rebus, vel brutis animalibus fuerat praedicandum, ut de eo discipulis dicatur: Praedicate omni creaturae. Sed omnis creaturae nomine potest omnis natio gentium designari. Ante enim dictum fuerat: In viam gentium ne abieritis; nunc autem dicit
Abbreviated transcription (Latin):
tilium fabuloficar minis pugas nobilium commendet pompa uerborum
seuridiculigetae comica. foeditate ł quibus libet metricaenumeris disciplipam pris corum scelerata temporum gesta.
Non nulla eitiam probrẽ n arrationis arte composita nsliacipa pyrogurgitis calomo ꝑ arante contradant. Quur ergo quide

Expanded text:
gentilium fabulosi carminis nugas nobilium commendet pompa uerborum, et siue clamoribus coturnatae tragoediae seu ridiculi Getae comica foeditatė uel quibuslibet metricae numeris disciplinae priscorum scelerata temporum gesta, nonnulla etiam probrae narrationis arte composita Niliaci papyro gurgitis calamo perarante contradant: cur ego, qui de