comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur. non solũ ut ip̃e iugilet. sed.
etiã ut amicũ suscitet amino¬
netur Ei nainq uigilare bȩ¬
nȩ uiuendo non sufficit: si non
q illum eui p̃est ã peccati tor¬
pore disiungit: Benȩ autem
dicitur ne dederis somnũ ocu¬
lis tuis: nec dormitent ꝓ alpe¬
brȩ tuȩ: Somnũ quippe ocu¬
lis dare est: intentione cessan¬
de subditorũ eurã om̃iuo ne¬
gligere: Palpebre uero dormi¬
tant: cũ cogitaciones nr̃ȩ ea
quȩ in subditis arguenda cog¬
noscunt: pigredine depͥmen¬
te dissimulant: Plene enim
dormire est: cõmissorũ acta
nec scire nec coirigere. Hou
autẽ dormire sed dormitare
est: que quidẽ rep̃henden¬
dasunt cognoseere. sed ta ñ
ꝓpter mentis tȩdiũ dignis ea
merepationib non emendare: Uor¬
mitando uͦ oculus ad plenissimũ
qui p̃est malũ quod cognoseit
non resecat. ad hoc quandoq
negligentiȩ suȩ merico ꝑuenit:
ut quod a subieetis delinquitur
nec cognoseat: ammonendi sũt
staq qui p̃sunt: ut ꝑerreũspec¬

Expanded text:
tur, non solum ut ipse evigilet, sed etiam ut amicum suscitet admonetur. Ei namque vigilare bene vivendo non sufficit, si non et illum cui praeest a peccati torpore disjungit. Bene autem dicitur: « Ne dederis somnum tuis oculis, nec dormitent palpebrae tuae. » Somnum quippe oculis dare est intentione cessante, subditorum curam omnino negligere. Palpebrae vero dormitant, cum cogitationes nostrae ea quae in subditis arguenda cognoscunt, pinguedine deprimente dissimulant. Plene enim dormire est commissorum acta nescire nec corrigere. Non autem dormire, sed dormitare est, quae quidem reprehendenda sunt cognoscere, sed tamen propter mentis taedium dignis ea increpationibus non emendare. Dormitando vero oculus ad plenissimum qui praeest, malum quod cognoscit non resecat, ad hoc quandoque negligentiae suae merito pervenit, ut quod a subjectis delinquitur nec cognoscat. Admonendi sunt itaque qui praesunt, ut per circumspec
Abbreviated transcription (Latin):
sunt illi ne districtius pimal¬
tur si absoluti reppiri ne que.
salcun de se isti ne de subditorum
e ratib udicentur. etiã siseͣ de se
securos inueniunt Int ut tãnto
cirease sollieitius uiuant: quan¬
co eos aliena cura ñ im̃plieat.
istiuero ut sic aliorum curas ex¬
pleuit: quatinus et suas agere
non desistant. et sie in ꝓpria sol¬
licicudine ferueant: ut ã eõinis¬
sorũ custodia minime corpescãt
Illi enĩ sibimq uacanti dicitur
Nade ad formicã opiger: ꝙcon¬
sidera uias eius. ꝙ disce sapien¬
tiam: istȩ autẽ terribilit̾ am¬
monet᷑ cum dicitur. fili mi si
yo punderis ꝓ amico tuo defiri¬
sti apud extͣneũ manũ tuam:
ẜ uilaqueatus es uerbis oris tu¬

Expanded text:
sunt illi; ne districtius puniantur si absoluti reperiri nequiverint saltem de se; isti ne de subditorum erratibus judicentur, etiamsi se jam de se securos inveniunt. Illi ut tanto circa se sollicitius vivant, quanto eos aliena cura non implicat; isti vero ut sic aliorum curas expleant, quatenus et suas agere non desistant, et sic in propria sollicitudine ferveant, ut a commissorum custodia minime torpescant. Illi enim sibimet vacanti dicitur: Vade ad formicam, o piger, et considera vias ejus, et disce sapientiam . Iste autem terribiliter admonetur, cum dicitur: Fili mi, si spoponderis pro amico tuo, defixisti apud extraneum manum tuam, et illaqueatus es verbis oris tu
Abbreviated transcription (Latin):
tit meminit᷑ : s hãc cõmissam¬
si digne defleuerit uescit. ac ne
culpe in manitas modũ peniten¬
tie transeat metuit. Et plerũq
culpã iã uetitas relaxat. s mens
ad flicta adhuc de uenia. dũ ual¬
de sibi ẽ sollicita trepidat. Sẽs

Expanded text:
rit meminit, sed an commissarit meminit, sed an commissa digne defleverit, nescit: ac ne culpae immanitas modum poenitentiae transeat metuit, et plerumque culpam jam veritas relaxat, sed mens afflicta adhuc de venia dum valde sibi est sollicita trepidat. S
Abbreviated transcription (Latin):
his qui peccata suoꝵ oꝑum deplorãt.
ut cõsũmata mala ꝑfecta diluant
lamenta. ne plus astringant᷑ inde¬
bito ꝑpetrati oꝑis. et minus sol¬
uant infletib satisfac̾tionis. Scͥp¬
tũ quippe est. Potũ dedit nobis in
lacrimis inmensuram᷑ Ut uidelicet
uniꝰ cuiisq mens tanto penitendo
conpunc̾tiois sue bibat lacͥmas:
quantũ se a dõ meminit a ruisse
dine electorxm.xuiii.¬
leRmq mens uisti iã quidẽ
qd̃ ꝑuerse se egisse memiit
dẽplorat. iã pͣua acta non solũ de¬
serit: s a marissimis etiã lamen¬
tis punit. S tam̃ dũ eoꝵ que
egit reminiscit᷑: graui iuditis
pauore terret᷑. E iectꝰ qͥsq iã se
ꝑfecꝰte conuertit: s ad huc se ꝑfec¬
te in securitate nõ erigit. quia
dum quanta sit districtio extre¬
mi examinis pensat. Inter spem
et formidinẽ sollicitus trepidat.
quia iustus uidex ueniens. quid
de ꝑpetratis reputet quid relaxet
ignorat. Ham quã praua cõmise¬

Expanded text:
his, qui peccata suorum operum deplorant, ut consummata mala perfecta diluant lamenta, ne plus adstringantur in debito perpetrati operis et minus solvant in fletibus satisfactionis. Scriptum quippe est: Potum dedit nobis in lacrimis in mensuram, ut videlicet uniuscuiusque mens tantum paenitendo conpunctionis suę bibat lacrimas, quantum se a deo meminit aruisse dine electorum. Plerumque mens justi jam quidem quod perverse se egisse meminit, deplorat, et jam prava acta non solum deserit, sed amarissimis etiam lamentis punit. Sed tamen dum eorum quae egit reminiscitur, gravi judicii pavore terretur. Electus quisque jam se perfecte convertit, sed adhuc se perfecte in securitate non erigit, quia dum quanta sit districtio extremi examinis pensat, inter spem et formidinem sollicitus trepidat: quia judex justus veniens, quid de perpetratis reputet, quid relaxet, ignorat. Nam quam prava commise
Abbreviated transcription (Latin):
ritas dicit: Nos estis qui iustificatiᷤ
uos corã hominib: di aut̃ nouit
corda uĩa: Quia qd̾ hominib altũ
est: abhominabile est ante d̃m petuꝰ.
Niror ualde qd̾ de tali uiro subripi
pontifici tanto potuerit: Guegoriꝰ:
Duid miraris petre quia fallim᷑
qui homines sumꝰ. An mente.

Expanded text:
qui justificatis vos coram hominibus, Deus autem novit corda vestra: quia quod hominibus altum est, abominabile est ante Deum . PETR. Miror valde quod de tali viro subripi pontifici tanto potuerit. GREGOR. Quid miraris, Petre, quia fallimur qui homines sumus? An mente
Abbreviated transcription (Latin):
tenens magistri: qui inuitatus
ad filiũ regłi. eũ solo uͭbo restitu¬
it saluti: ut reũtens pat̾ ea hera
filiũ restitutũ inte eognoseeret.
qua uitã illius ex ore neritatis
expulsus dixit frequent᷑ se cellam
equitii magicis artib in aera sus¬
pendisse: nec tam̃ eius quẽpiã leðe
potuisse: Qui ñ post longũ tempuᷤ.
in hac romana urbe exardescente
relo xp̃iani popłi. igne crematꝰ est:
uadã uͦ die una famła ex eodẽ
monast̾io uirginũ ortũ ingres¬

Expanded text:
tenens Magistri, qui invitatus tenens Magistri, qui invitatus ad filium reguli , eum solo verbo restituit saluti, ut revertens pater ea hora filium restitutum vitae cognosceret, qua vitam illius ex ore Veritatis repulsus dixit, frequenter se cellulam Equitii magicis artibus in aera suspendisse, nec tamen ejus quempiam laedere potuisse. Qui non post longum tempus, in hac Romana urbe, exardescente zelo Christiani populi, igne crematus est. Quadam vero die una Dei famula ex eodem monasterio virginum
Abbreviated transcription (Latin):
tur. febricitare inciꝑet: q uehem̃ter
anxiari. magnisq non iã uocib sed
stridorib clamaret dicens Modomo¬
ric᷑a sum: nisi basilius monachus ue¬
niat. et ip̃e mͥ ꝑ suȩ curationis studi¬
ũ salutẽ reddat: Sedin tanti patͥs
absentia: acced̾e quispiã monacoꝵ
in cõgregatione uirginũ minime
audebat. qͣntominꝰ ille qui nouus
congregatio nesciebat: Missũ repen
estuaret: et basilii monachi uisi¬
tacionẽ anxie quereret: Quo au¬
ditouir sc̃s: dedignando subrisit
atq ait Nũquid ñ dixi qd̾ diabo¬
lus esset iste ñ monachus: Ite.. eñ
de cella expellite: De aneilla ant̾
di quȩ anxiecate febriũ urgetur.
nolite ẽẽ sollicitĩ qͥa ex hora hac
neq febrib laborat᷑a est. neq ba¬
siliũ quȩ sit᷑a: llegressus est autẽ
monachus: q ea hoia saluti resti¬
eandẽ sanitatẽ illius. di famuluᷤ
eqͥtius longe positus dixit: in
uirtute sciliea miracħ exemplũ

Expanded text:
tur febricitare inciperet, et vehementer tur febricitare inciperet, et vehementer anxiari, magnisque jam non vocibus, sed stridoribus clamare: Modo moritura sum, nisi Basilius monachus veniat, et ipse mihi per suae curationis studium salutem reddat. Sed in tanti Patris absentia accedere quisquam monachorum in congregationem virginum non audebat; quanto minus ille qui novus congregatio fratrum nesciebat. Missum repentaestuaret, et Basilii monachi visitationem anxie quaereret. Quo audito vir sanctus, dedignando subrisit, atque ait: Nunquid non dixi quod diabolus esset iste, non monachus? Ite et eum de cella expellite. De ancilla autem Dei, quae anxietate febrium urgetur, nolite esse solliciti, quia ex hac hora neque febribus laboratura est, neque Basilium quaesitura. Regressuus, et ea hora saluti restieamdem salutem illius Dei famulus Equitius longe positus dixit; in virtute scilicet miraculi exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
habitu ualeriã fugiens petiit: Qui
ad uirũ reuerentissimũ castorium
tiitabeo ut eqͥtio albati ꝯmitt̾et.
ac sanandũ monastio illius cõmen¬
daret: lunc ad monaff̾iũuenit
ep̃s: secũq basiliũ monachũ dedu¬
monachũ in cõgregatione susciꝑt¬
rogauit: Quẽ statĩuir sc̃s intuens:
ait: hunc quẽ mͥ cõm̃das pat̾. ego
ñ uideo monachũ eẽ. sed diabolũ
Cui ille respondit: Occasionẽ quȩris:
ne debeas p̃stare qd̾ peto Ad quẽ mex
d̃i famulus dixit: Ego qͥdẽ hoc eũ
denuntio ẽẽ qd̾ uideo: He tam̃ nol¬
le me obȩdire existimes: facio qd̾
iubes Susceptꝰ itaq in monaffio
est: Cũ non post multos clies: iscdẽ
dĩ famulus ꝓ exortandis ad deside¬
ria suꝑna fidelib. paulo longius
ã cella digressus est: Quo discedẽ¬
te: cõtigit ut in monast̾io uirgi.¬
nũ in quo eiusdẽ patris cura ui.¬
gilabat. una earũ quȩ uixta car¬
nis huius putre dinẽ speciosa uideba¬

Expanded text:
habitu Valeriam fugiens petiit. Qui habitu Valeriam fugiens petiit. Qui ad virum reverentissimum Castorium tiit ab eo ut eum Equitio abbati committeret, ac sanandum monasterio illius commendaret. Tunc ad monasterium venit episcopus, secumque Basilium monachum dedumonachum in congregationem susciperet. Quem statim vir sanctus intuens, ait: Hunc quem mihi commendas, Pater, ego non video monachum esse, sed diabolum. Cui ille 165 respondit: Occasionem quaeris ne debeas praestare quod peto. Ad quem mox Dei famulus dixit: Ego quidem hoc eum esse denuntio, quod video; ne tamen nolle me obedire existimes, facio quod jubes. Susceptus itaque in monasterio est. Non post multos dies idem Dei famulus pro exhortandis ad desideria superna fidelibus, paulo longius a cella digressus est. Quo discedente contigit ut in monasterio virginum, in quo ejusdem Patris cura vigilabat, una earum quae juxta carnis hujus putredinem speciosa videba
Abbreviated transcription (Latin):
tatis: multorũ in ead̾ ꝓuintia mona¬
stiorũ pat̾ extitit. hunc cũ uiuentu¬
tis suȩ temꝑe acri certamine carnis
incentiua fatigarent: ip̃e suȩ
tẽptacionis angustię ad oratiõnis stu¬
diũ sollertiorẽ fecerũt: Cũq hac in
re ab om̃ipotenti deo remediũ ꝯtinu¬
is p̃cib quereret: nocte quadã assistẽ¬
te angło eunuchitari se uidit. eiusq
uisiom apparuit: qd om̃iem motum
ex genitalib menbris abscideret: atq
ex eotẽꝑe ita alienus exticit ã temp¬
tati one: acsi serũ ñ haberet incorꝑe:
Qua uirtute fretꝰ exdĩ om̃i potentis
auxilio: ut uiris ante p̾erat. ita cepit
postmodũ feminis p̃esse: Nec tam̃
discipłos suos admonere cessabat:
ne se exemplo eiꝰ in hac re facile ere¬
d̾ent. ꝙ casuri tẽptarent donũ qd̾
ñ accepissent: o aut̃ tẽpore
quo malefici in hac sũt romana
urbe dep̾hens: basilius qui in ma¬
gicis artib pͥmꝰ finit. in monachico

Expanded text:
tatis multorum in eadem provincia monatatis multorum in eadem provincia monasteriorum Pater exstitit. Hunc cum juventutis suae tempore acri certamine carnis incentiva fatigarent, ipsae suae tentationis angustiae ad orationis studium solertiorem fecerunt. Cumque hac in re ab omnipotenti Deo remedium continuis precibus quaereret, nocte quadam assistente angelo eunuchizari se vidit, ejusque visioni apparuit, quod omnem motum ex genitalibus ejus membris abscideret; atque ex eo tempore ita alienus exstitit a tentatione, ac si sexum non haberet in corpore. Qua virtute fretus ex omnipotentis Dei auxilio, ut viris ante praeerat, ita coepit postmodum etiam feminis praeesse; nec tamen discipulos suos admonere cessabat, ne se ejus exemplo in hac re facile crederent, et casuri tentarent donum quod non accepissent. Eo autem tempore quo malefici in hac sunt Romana urbe deprehensi, Basilius, qui in magicis operibus primus fuit, in monachico
Abbreviated transcription (Latin):
dicens: pedẽ illꝰ a sepe in qͣ inheserat
soluit: eũq sine lȩsione deposuit:
Cui dixit: Sequere me: Quẽ sequen¬
tẽ duxit ad orti aditũ: et olera que
furto appetebat auferre: ei cũ mag¬
na dulcedine p̃buit dicens: Uade.
q post hȩc furtũ ñ facias : sed eũ ne¬
cesse habes huc ad me ingredẽ. et q̃
tu cũ peccato laborabas tollere.: ẽgo
tͥ deuotꝰ dabo petuꝰ. Nuncusq
ut inuemo: in cassũ ego ñ fuisse patreᷤ
in italia. qui signa facerent estima¬
bam Gregorius: Fortunati uri¬
uen̾abilis abbatis monaffii qd appel¬
lat᷑ balneũ eicerõnis : alioꝵ q etiãui¬
rorũ uen̾abiliũ didici relatione qd̃
narro: Hir scĩsimꝰ eqͥtius nomine:
in ualeriȩ partib ꝓuitȩ suȩ
merito. apud om̃s illic magnȩ ad¬
mirationis habebat᷑ Cui fortunatꝰ
isdẽ: familiarit᷑ notus fuit: Qui ni¬
mirũ eqͥtius. ꝓsuȩ magnitudine sc̃i¬

Expanded text:
dicens, pedem illius a sepe in qua inhaeserat, dicens, pedem illius a sepe in qua inhaeserat, solvit, eumque sine laesione deposuit. Cui dixit: Sequere me. Quem sequentem duxit ad horti aditum, et olera quae furto appetebat auferre, ei cum magna dulcedine praebuit, dicens: Vade, et post haec furtum non facias; sed cum necesse habes, huc ad me ingredere, et quae tu cum peccato laboras tollere, ego tibi devotus dabo. PETR. Nuncusque, ut invenio, incassum ego non fuisse Patres in Italia qui signa facerent aestimabam. venerabilis abbatis monasterii quod appellatur Balneum Ciceronis, aliorumque etiam virorum venerabilium didici relatione quod narro. Vir sanctissimus Equitius nomine , in Valermerito apud omnes illic magnae admirationis habebatur, cui Fortunatus idem familiariter notus fuit. Qui nimirum Equitius pro suae magnitudine sancti
Abbreviated transcription (Latin):
ambulans: repꝑit etiã serpentem: sui
p̃cipiens dixit: Sequere me atq ad
aditum furis ueniens: imꝑauit ser¬
penti dicens: In nomine iħu p̃cipio
t: ut aditũ istũ eustodias. ac furẽ huc
ingredi ñ ꝑmittas Itiꝰ serpens totũ
se initinere tͣnsũsũ tetendit: ad cellã
monachus rediit: Cũq meridiano
temꝑe cuncti fratres quiescerent: mo¬
re solito fur uenit. ascendit sepẽ: et
dũ in ortũ pedẽ deponeret. uidit su¬
bito quia tensus serpens clausisset
uiam. et tremefactus post semet ip̃m
cecidit: eiusq pes ꝑ calciam̃tũ in su¬
de sepis inhesit: sicq usq drĩ ortola¬
nus rediret deorsũ capite pependit:
cõsueta hora uenit hortolamis: pen¬
dentẽ in sepe furẽ repꝑit. Serpenti au¬
tẽ dixit Grãs do: impesti qd̾ iussi.
uͦ ꝑueniens : ait Quid est fr̃ : t̾radidit
te mͥ dñs: Quare in labore monacorũ
furtũ tociens fac̃e p̃sũpsisti : Et hec

Expanded text:
ambulans, reperit etiam serpentem, cui ambulans, reperit etiam serpentem, cui praecipiens dixit: Sequere me: atque ad aditum furis perveniens, imperavit serpenti, dicens: In nomine Jesu praecipio tibi ut aditum istum custodias, ac furem huc ingredi non permittas. Protinus serpens totum se in itinere in transversum tetendit, et ad cellam monachus rediit. Cumque meridiano tempore cuncti fratres quiescerent, more solito fur advenit, ascendit sepem; et cum in hortum pedem deponeret, vidit subito quia tensus serpens clausisset viam; et tremefactus post semetipsum concidit, ejusque pes per calceamentum in sude sepis inhaesit, sicque usque dum hortulanus rediret, deorsum capite pependit. Consueta hora venit hortulanus, pendentem in sepe furem reperit, serpenti autem dixit: Gratias Deo, implesti quod jussi; vero perveniens, ait: Quid est, frater? Tradidit te mihi Deus. Quare in labore monachorum furtum toties facere praesumpsisti? Et haec
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ ueritatis & magistri: nec patͥs ꝓdẽ¬
bat uitiũ. nec falsitatis incurrebat
peccatum: petuꝰ: Nutas ne uir
iste uen̾abilis lib̾tinus de quo tot sig¬
na & miracła retulisti. in tã ampla
ꝯgregatione imitatores suos inuirtu¬
appellat᷑ curuus quẽ ipse bene cogno¬
uisti: qui eiꝰdẽ monastĩi nuꝑ p̃positꝰ
fuit. multa mͥ de fratͥb euisdẽ mo¬
naftͣii admiranda narrabat: erqͥb
aliqͣ quȩ ad memoriã ueniũt subpͥ¬
mo. quia ad alia festino: Sed unũ
dicã: qd̾ ab eo narratũ. p̃reundum
nuillomͦ estimo: In eodẽ monaff̾io:
quidã magnȩ uitȩ monachus hortõ¬
lanus erat: fur uͦ uenire cõsueuerat.
ꝑ sepẽ ascende: occultȩ olera auferre:
Cũq ille plantaret multa quȩ minꝰ
nueniret: et alia pedib cõculcata.
alia direpta cõspĩceret : totũ ortum
circii. ens. iuenit it̾ unde fur ue¬
nire cõsueuerat: Qui i eũdẽ ortũ de¬

Expanded text:
rem veritatis et magistri, nec patris proderem veritatis et magistri, nec patris prodebat vitium, nec falsitatis incurrebat peccatum. PETR. Putasne vir iste venerabilis Libertinus, de quo tot signa et miracula retulisti, in tam ampla congregatione imitatores suos in virtuipse bene nosti, qui ejusdem monasterii nuper praepositus fuit, multa mihi de fratribus ejusdem monasterii admiranda narrabat: ex quibus aliqua quae ad memoriam veniunt supprimo, quia ad alia festino. Sed unum dicam, quod ab eo narratum praetereundum nullo modo aestimo. In eodem monasterio quidam magnae vitae monachus erat hortulanus. Fur vero venire consueverat, per sepem ascendere, et occulte olera auferre. Cumque ille multa plantaret, quae minus inveniret, et alia pedibus conculcata, alia direpta conspiceret; totum hortum circumiens, invenit iter unde fur venire consueverat. Qui in eodem horto de
Abbreviated transcription (Latin):
ille a fundo cordis cõsidans asꝑi-¬
tatẽ et duriciã suã: humilitatẽq
ac mansuetudinẽ lib̾tini. ex lecto
ꝓsiliuit. pedes lib̾tini tenuit: se pec¬
casse. se reũ esse testatus est: qͥ tanto
taliq uiro tã crudelẽ fac̾e cõtumeli¬
am p̃sũpsiset: At ꝯtra lib̾tinus sese
suȩ culpȩ ñ illius seuitiȩ fuisse refere¬
bat. qd ꝑtulerat: Sic q actũ est: ut
ad magnã mansuetudinẽ ꝑduceret᷑
pat̾. &. humilitas discipł magistra
fieret magistri: Cũq ꝓutilitate mo.¬
nast̾ii ad cõstitucionẽ causȩ egressus
fuisset: multi uiri noti et nobiles qui
eũ ualde semꝑ honorabãt. uehem̃t᷑
admirati. sollicite reqͥrebãt quid nã
hoc esset: qd̾ tã tum̃tẽ acliuidã faciẽ
haberet. Quib ille dicebat: hest̾ho se
ro peccatis meis facientib in scabello
subpedaneo impẽgi: atq ista ꝑtuli:
Sicq uir sc̃s seruans in pectore hono¬

Expanded text:
ille a fundo cordis considerans asperille a fundo cordis considerans asperitatem et duritiam suam, humilitatem ac mansuetudinem Libertini, ex lecto 161 prosiliit, pedes Libertini tenuit, se peccasse, seque reum esse testatus est, qui tanto talique viro tam crudelem facere contumeliam praesumpsisset. At contra Libertinus sese suae culpae, non illius saevitiae fuisse referebat quod pertulerat. Sicque actum est ut ad magnam mansuetudinem perduceretur Pater, et humilitas discipuli magistra fieret magistri. Cumque pro utilitate monasterii ad constitutionem causae egressus fuisset, multi viri noti ac nobiles qui eum valde honorabant, vehementer admirati, sollicite requirebant quidnam hoc esset, quod tam tumentem ac lividam haberet faciem. Quibus ille dicebat: Hesterno die sero, peccatis meis facientibus, in scabello suppedaneo impegi, atque hoc pertuli. Sicque vir sanctus servans in pectore hono
Abbreviated transcription (Latin):
ti exitũ. monast̾ii rẽgim̃ tenebat :¬
ꝯtra eundẽ uenerabilẽ lib̾tinũ in¬
graui iracũdia exarsit: ita ut eũ
manib cederet: Et quia uirguã
qua eũ ferire posset minime inue¬
nit: cõp̃henso scabello subpedaneo.
ei capud ac faciẽtutudit. totũq
illius uultũ tumentẽ ac lnudũ
reddidit Qui uehem̃t̾ cesus: ad
stratũ ꝓpͥũ tacitꝰ recessit: Die ue¬
ro alt̾a: erat ꝓutilitate monaffĩs
causa cõstituta. Expletis igit᷑ ym¬
nis matutinalib: lib̾tinꝰ ad lectũ
abbatis uenit. oiationẽ sibi humi¬
lit̾ petiĩt. Sciens uͦ ille qͣmtũ acũ¬
ctis honoraret᷑. qͣntũq diligeret᷑:
ꝓ inniria quã ingesserat recedere
eũ uelle ex monasterio putabat.
atq reqͥsiuit dicens Ubiuis ire :
Cui ille respondit: Monastii causa
ꝯstituta est pat̾: quã declinare ne¬
queo. quia hest̾na die me hodie
itum ꝓmisi: ꝙ ibi ire disposui ĩ̃c

Expanded text:
ti exitum monasterii regimen tenebat, cti exitum monasterii regimen tenebat, contra eumdem venerabilem Libertinum gravi iracundia exarsit, ita ut eum manibus caederet. Et quia virgam qua eum ferire posset, minime invenit, comprehenso scabello suppedaneo, ei caput ac faciem tutudit, totumque illius vultum tumentem ac lividum reddidit: qui vehementer caesus, ad stratum proprium tacitus recessit. Die vero altera erat pro utilitate monasterii causa constituta. Expletis igitur hymnis matutinalibus, Libertinus ad lectum abbatis venit, orationem sibi humiliter petiit. Sciens vero ille quantum a cunctis honoraretur, quantumque diligeretur, pro injuria quam ei ingesserat, recedere eum a monasterio velle putabat, atque requisivit, dicens: Ubi vis ire? Cui ille respondit: Monasterii causa constituta est, Pater, quam declinare nequeo, quia hesterno die me hodie iturum promisi, illuc ire disposui. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
Atq ido lib̾tinũ existimo ista potu¬
isse: quia plus didicerat de magistii.
quã de sua uirtute cõficłe Cuius
enĩ caligulã in pectore extincꝰti cor¬
pusculi posuit: eius nimirũ ami¬
mã obtinere qd petebat estimauit:
Num heliseus quoq magistri pal.¬
liũ ferens: atq ad iordanẽ uenien᷑.
minime diuisit: Sed eũ repente
& iter int̾ aquas fecit: Perpendiͤ
petre quãtũ in exibendis uirtu¬
tib humilitas ualet: Tunc exib̾e
magistri uirtutẽ potuit: quando
magistri nom̾ ad memoriã redu¬
xrit: Quia enĩ ad humilitatẽ sub
magistro rediit: qd̾ magist̃ fecerat
q ipsefecit petnus Iibet qđ di¬
eis Sed queso te est ne aliqͥd aliud.
qd̾ ad huc de ip̃o ad nr̃am edificatio¬
nẽ narres: Gregorius Est plane:
sed sisit qui uelit inuitari Ego enĩ
uirtutẽ pacientiȩ: signis ꝙ mira¬
culis maiorẽ credo Quadã namq
die is qui post uene rabilis honora¬

Expanded text:
atque ideo Libertinum existimo ista potuatque ideo Libertinum existimo ista potuisse, quia plus didicerat de magistri, quam de sua virtute confidere. Cujus enim caligulam in pectore exstincti corpusculi posuit, ejus nimirum animam obtinere quod petebat aestimavit. Nam Elisaeus quoque magistri pallium ferens, atque ad Jordanem veniens, minime divisit. Sed cum repente ac iter inter aquas fecit. Perpendis, Petre, quantum in exhibendis virtutibus humilitas valet? Tunc exhibere magistri virtutem potuit, quando magistri nomen ad memoriam reduxit. Quia enim ad humilitatem sub magistro rediit, quod magister fecerat et ipse fecit. PETR. Libet quod dicis; sed, quaeso te, estne aliquid aliud quod adhuc de ipso ad nostram aedificationem narres? GREGOR. Est plane, sed si sit qui velit imitari. Ego enim virtutem patientiae signis et miraculis majorem credo. Quadam namque die is qui post venerabilis Honora
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ uoluit: sed nequaqͣm p̾ualens
hesit animo: Consid̾are libet: qua¬
le qͣntũq in eiꝰ pectore certam̃ fuit:
Ibi qͥppe pugnaba ⁊ int̾se humili¬
tas cõnu̾sationis: et pietas matͥs:
Tinor ne inusitata p̾sum̾et: doloi
ne orbatȩ mulieri ñ subueniret:
Sed ad maiorẽ di głam: uieit pietaᷤ
illud pectus uirtutis: Qd ideo fuit ua¬
lidum: quia deuictũ: Hirtutis eni
pectus ñ esset: si hoc pietas ñ uicis¬
set: Itaq descendit: genuflexit.
ad cȩlũ manus tetendit: caligulã
de sinu ꝓtulit: et suꝑ extincti pue¬
ri pectus posuit: Quo orante: ani¬
ma pueri ad corpus rediit: Quem
manu cũp̃hendit: et flenti matͥ
uruentẽ reddidit. atq iter qd̾ cȩ¬
ꝑat ꝑegit: petrũ Quidnã hoc
esse dicimꝰ. Turtutẽ tanti miracł
honorati egit meritũ. an peticio
lib̾tini: Gregorius: Inostensio¬
ne tã ad mirabilis signi: cũ fide
feminȩ uirtus conuenit utrorũq:

Expanded text:
rem voluit, sed nequaquam praevalens, rem voluit, sed nequaquam praevalens, animo haesit. Considerare libet quale quantumque in ejus pectore certamen fuerit. Ibi quippe pugnabat inter se humilitas conversationis, ac pietas matris: timor ne inusitata praesumeret, dolor ne orbatae mulieri non subveniret. Sed ad majorem Dei gloriam vicit pietas illud pectus virtutis, quod ideo fuit validum, quia devictum; virtutis enim pectus non esset, si hoc pietas non vicisset. Itaque descendit, genua flexit, ad coelum manus tetendit, caligulam de sinu protulit, et super exstincti pueri pectus posuit. Quo orante, anima pueri ad corpus rediit: quem manu comprehendit, ac flenti matri viventem reddidit, atque iter quod coeperat peregit. PETR. Quidnam hoc esse dicimus? virtutem tanti miraculi Honorati egit meritum, an petitio Libertini? GREGOR. In ostensione tam admirabilis signi cum fide feminae virtus convenit utrorumque;
Abbreviated transcription (Latin):
exierat: qd̾ multas pecunias hab̾et:
Ingressi oiatoriũ franci: cȩꝑunt seui¬
entes lib̾tinũ quȩrere. libtinũ clama¬
re: ubi ille in oratione ꝓstratꝰ iacebat:
Mira ualde res Querentes seuientes¬
q franci: in ipsũ ingredientes impi¬
gebant. ꝙ ip̃m uidere ñ pot̾ant. Sic¬
q sua cȩcitate frustrati: a monaft̾ĩo
tẽꝑe ꝓ causa monaftͣi abbatis iussu.
qui honorato enus magistro suecesse¬
rat: rauennã ꝑgebat: Pamore uͦ
eiꝰdẽ uenerabilis honorati. quocũq
lib̾tinus ibat: eiꝰ semꝑ caligłam in
sinu portare consueuerat: Itaq dũ
ꝑgeret: accidit ut quȩdã mulier
extincti filii sui corpusculũ defer¬
ret: Quȩ dũ seruũ dĩ esset intinta:
amore filii suecensa. ium̃tũ eiꝰ ꝑfre¬
nũtenuit: atq cũ iuram̃to dixit:
Nullatenus recedes: nisi filiũ meũ
suscitau̾is At ille inusitatũ habẽs
tale miracłm: expauit peticionis
illius iuram̃tum: Declinare mulie¬

Expanded text:
exierat, quod multas pecunias haberet. exierat, quod multas pecunias haberet. Ingressi oratorium Franci, coeperunt saevientes Libertinum quaerere, Libertinum clamare, ubi ille in orationem prostratus iacebat. Mira valde res: quaerentes saevientesque Franci, in ipso ingredientes inpingebant et ipsum videre non poterant. Sicque sua ctempore pro causa monasterii, abbatis jussu, qui Honorato ejus magistro successerat, Ravennam pergebat. Pro amore vero ejusdem venerabilis Honorati, quocunque Libertinus ibat, ejus semper caligulam in sinu portare consueverat. Itaque dum pergeret, accidit ut quaedam mulier exstincti filii corpusculum ferret. Quae dum servum Dei fuisset intuita, amore filii succensa, jumentum ejus per frenum tenuit, atque cum juramento dixit: Nullatenus recedes, nisi filium meum suscitaveris. At ille inusitatum habens tale miraculum, expavit petitionis illius juramentum: declinare 160 mulie
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ant: moueri ñ pot̾ant. sicq aquã
fluminis tang̾e. quasi mortale p̃ei¬
piciuĩ ꝑtimescebãt: Cũq dui ceden¬
do sessores singłi fatigarent᷑ : unus
eorũ intulit. quia ex culpa quãser¬
uo łi inuia fecerãt: illa sui itin̾is
dispendia tolerabãt: Quistatĩreuer¬
si: post se lib̾tinũ repperũt in oratio¬
ne ꝓstratum: Cui cũ dicerent surge.
tolle caballũ tuũ: ille respondit: Ite
cũ bono: ego opus caballi ñ habeo:
Descendentes uero inuitũ eũ in ca¬
ballũ de quo deposuerãt leuaue¬
rũt: et ꝓtinꝰ abscesserũt. Quorũ eqͥ
tanto cursu illũ quẽ pͥus tͣnsire ñ
pot̾ant fluuiũ tͣnsierunt: aesi ille
fluminis alueus aquã minime
haberet: Sicq factũ est: ut dum
seruod̾i unus suus caballus reddi¬
tur. om̃s a singłis reciꝑent᷑. E o¬
dẽ quoq tẽpe: in campaniȩ par¬
tib buccellinus cũ francis uenit: De
monastĩo uͦ p̃faticłĩ famuli rumor

Expanded text:
terant, moveri non poterant; sicque aquam terant, moveri non poterant; sicque aquam fluminis tangere quasi mortale praecipitium pertimescebant. Cumque diu caedendo sessores singuli fatigarentur, unus eorum intulit, quia ex culpa quam servo Dei in via fecerant, illa sui itineris dispendia tolerabant. Qui statim reversi, post se Libertinum reperiunt in oratione prostratum. Cui cum dicerent: Surge, tolle caballum tuum; ille respondit: Ite cum bono, ego opus caballi non habeo'. Discendentes vero, invitum eum in caballo, de quo deposuerant, levaverunt et protinus abscesserunt. Quorum equi tanto cursu illum quem prius transire non poterant fluvium transierunt, acsi ille fluminis alveus aquam minime haberet. Sicque factum est, ut, dum servo Dei unus suus caballus redditur, omnes a singulis receperentur. Eodem quoque tempore in Campaniae partibus Buccellinus cum Francis venit. De monasterio vero praefati Dei famuli rumor
Abbreviated transcription (Latin):
le temꝑe eiusdẽ fundensis mona¬
st̃ũ p̃positꝰ fuit: in disciplinatu
illius cõu̾satꝰ atq eruditꝰ est:
De quo quãuis uirtutes multas
plurimoꝵ narratio certa diuulga¬
uerit: p̃dictus tam̃ laurentius uir¬
religiosus qui nũc suꝑest. q ei ip̃o¬
temꝑe familiarissimuᷤᷤ fuit. mul¬
ta mͥ de eo dic̃e consueuit: ex qͥb
ea quȩ recolo pauca narrabo
In eadẽ ꝓuincia sannũ quã supͣ
memoraui: isdẽ uir ꝓ utilitate
monast̾ii carpebat iter Dumq
da rida gothorũ dux cũ exer¬
citu in exdẽ locũuenisset: dei
seruus ex caballo quo sedebat
ab hominib eius ꝓiectus est: Qu
ium̃ti ꝑditi dãpnũ libent̾ fereni
etiã flagellũ qd tenebat diripientib
su aut̃ rapido p̃dicti pͥncipis exer¬
citꝰ: ꝑuenit ad fluuiũ nomine uul¬
turmim: Ibi equos suos ceperunt.
singłi hastis tundere: calearib cru¬
entare: Sedtam̃ equi uerberib ce¬
si: calcarib cruentati. fatigari po¬

Expanded text:
horum ejusdem Fundensis monasterii praepositus fuit, in discipulatu illius conversatus atque eruditus est. De quo quamvis virtutes multas plurimorum narratio certa vulgaverit, praedictus tamen Laurentius religiosus vir, qui nunc superest, 157 in tempore familiarissimus fuit, multa mihi de illo dicere consuevit. Ex quibus ea quae recolo, pauca narrabo. In eadem provincia Samnii, quam supra memoravi, isdem vir pro utilitate monasterii carpebat iter. Dumque Darida Gothorum comis cum exercitu in eodem loco venisset, Dei servus ex caballo in quo sedebat ab hominibus eius proiectus est. Qui iumenti perditi damnum libenter ferens, etiam flagellum quod tenebat diripientibussu autem rapido praedicti ducis exercitus pervenit ad fluvium nomine Vulturnum; ibi equos suos coeperunt singuli astis tundere, calcaribus cruentare. Sed tamen equi verberibus caesi, calcarib
Abbreviated transcription (Latin):
exire: ł̾unc ille respondit: Contͥstas.
me fili: qͥa si hodierna die ñ egrẽdi.¬
mͦ. iã crastina ñ eximus Sĩ itaq
famłs ȩxecutoris sui lasitudline
coaptus.: in monaft̾io suo eadẽ nocte
demoiatꝰ est: Cum ecce sequenti die
sub ip̃o lucis crepuscło: uehem̃ter
equo incursu fatigato ad iulianũ¬
est: ne seruũ dĩ contingere. uelmo¬
uere de monastio auderet: Quem
cũ ille requireret eur sentencia
esset inmutata: cognouit quia
uehem̃t̾ ext̾ritus. cur aderibendũ
d̾i hominẽ mitt̾e p̃sũpfisset: Qui
gat pat̾ ur̃: ne fatigari debeatis:
Cũq hoc d̃ĩ famuł audisset: eõtrista
me liceret: Tunc ꝓ haritatis exibi¬
tione aliqͣntłm executorẽ suũ in
cella retinuit: eiq laboris sui p̃mi¬
um coapto renitentiq dedit: Cog¬
sunt: qui in hac uita semetipsos
despic̃e nouerunt. cũ quib intꝰ ei¬
uib in honore num̾ant᷑. qui des¬
pecti foris hominib ẽẽ ñ erubeseũt:

Expanded text:
exire. Tunc ille respondit: Contristas exire. Tunc ille respondit: Contristas me, fili, quia si hodierna die non egredimur, jam crastina non exibimus. Dei itaque famulus exsecutoris sui lassitudine coactus, in monasterio suo eadem nocte demoratus est. Cum ecce sequenti die sub ipso lucis crepusculo vehementer equo in cursu fatigato ad Julianuest ei ne servum Dei contingere vel movere de monasterio auderet. Quem cum ille requireret cur sententia esset mutata, cognovit, quia vehementer exterritus, cur ad exhibendum Dei hominem mittere praesumpsisset. Qui at Pater noster ne fatigari debeatis. Cumque hoc Dei famulus audisset, contristatme liceret? Tunc pro charitatis exhibitione aliquantulum exsecutorem suum in cella detinuit, eique laboris sui commodum coacto renitentique dedit. Cogsunt qui in hac vita seipsos despicere noverunt; cum quibus intus civibus in honore numerantur, qui despecti foris hominibus esse non erubescunt;
Abbreviated transcription (Latin):
puer dño suo quia ip̃e esset quẽ quȩ̃¬
reret indicauit: Isdẽ uͦ iulianus re¬
pente ut uidit dĩ famłm ex ipso
habitu despexit: eũq qualit de¬
beret allo qui ꝓt̾ua m̃te p̃parabat:
Oox uͦ ut seruis di cominus affuit :
eiusdẽ uilian animũ intolerabił
pauor inuasit. ita ut tremeret:atq
ad insinuandũ hoc ip̃m qd̾ uen̾at.
uix sufficere lingua potuisset: Qui
humiliato mox sp̃u: ad eiꝰ genua
cueurit. orationẽ ꝓ se fieri postula¬
uit: ꝙ quia pat̾ eiꝰ apłieus ponti.¬
fex eũ uide uellet indicauit: lir¬
autẽ uen̾andꝰ eqͥtius cepit inmen¬
sas gra̾s om̃ipotenti cło ag̾e: asserẽs
qd̾ eũ ꝑ sũmũ pontificẽ gra suꝑna
insitasset: Ilico uocauit frẽs: pcepit
hora ead̾ ium̾ita p̃parari. atq exse¬
eutorẽ suũ cȩpit uehem̾t᷑ urgẽre:
ut statĩ exire debuissent: Cui iulia¬
nus ait hoc fieri nullatenꝰ potest
quia laͤsatꝰ ex itin̾e. hodie ñ ualeo

Expanded text:
puer suo domino quia ipse esset quem quaepuer suo domino quia ipse esset quem quaereret indicavit. Idem vero Julianus repente ut vidit Dei famulum, ex ipso habitu despexit, eumque qualiter deberet alloqui proterva mente praeparabat. Mox vero ut servus Dei cominus adfuit, ejusdem Juliani animum intolerabilis pavor invasit, ita ut tremeret, atque ad insinuandum hoc ipsum quod venerat, vix sufficere lingua potuisset. Qui humiliato mox spiritu ad ejus genua cucurrit, orationem pro se fieri petiit, et quia pater ejus apostolicus pontifex eutius coepit immensas gratias omnipotenti Deo agere, asserens quod se per summum pontificem gratia superna visitasset. Illico vocavit fratres, praecepit hora eadem jumenta praeparari, atque exsecutorem suum coepit vehementer 172 urgere ut statim exire debuissent. Cui Julianus ait: Hoc fieri nullatenus potest, quia lassatus ex itinere hodie non valeo
Abbreviated transcription (Latin):
Merq ut audiuit quis esset: eũlon¬
sotimore correptus: cepit tremere.
lafsescere. seq ip̃m nutanti gressu
uir posse portare: Quitremens ad
dĩ hominẽ ꝑuenit: atq ulnis suu¬
humilit̾ eius genua de osculatus
strinxit. suũq dñm ei occurrisse
nurtianit: Cui resalutato: łi fa¬
ries: cepit dicens leua fȩnũ uiri¬
de: porta pabulũ num̾itis in qͥb ue¬
istis: Ecce ego quia parũ suꝑest.
oꝑe expleto te subsequor: Isaut̃ qͥ
missus fuerat iulianus defensor.
mirabat᷑ ualde quid nã esset. qd̾re¬
dire moraret᷑ puer: Cũ ecce reutẽtẽ
puerũ respicit: atq in collofȩnũ
ex pͣto deferentem: S uehem̃t᷑
iratus: cepit clamare dicens Quid ẽ
hoc: Ego te misi hominẽ deducere:
nõ fȩnũ portare: Cui respondit pu¬
et: Quẽ quȩris : ecce subsequit᷑. Cũ
ecce uir d̃ĩ clauatis indutus cali¬
gis. falcẽ fęnariã in collo deferens
ueniebat: Quẽ ad huc longe positũ:

Expanded text:
Moxque ut audivit quis esset, eum adMoxque ut audivit quis esset, eum adso timore correptus, coepit tremere, lassescere, seque ipsum nutanti gressu vix posse portare. Qui tremens ad Dei hominem pervenit, atque ulnis humiliter ejus genua deosculans, strinxit, suumque dominum ei occurrisse nuntiavit. Cui resalutato Dei famulus praecepit, dicens: Leva fenum viride, porta pabulum jumentis in quibus venistis: ecce ego, quia parum superest, opere expleto te subsequor. Is autem qui missus fuerat, Julianus defensor mirabatur valde quidnam esset quod redire moraretur puer: cum ecce revertentem puerum conspicit, atque in collo fenum ex prato deferentem; qui vehementer iratus coepit clamare, dicens: Quid est hoc? Ego te misi hominem deducere, non fenum portare. Cui puer respondit: Quem quaeris, ecce subsequitur. Tum ecce vir Dei, clavatis calceatus caligis, falcem fenariam in collo deferens, veniebat: quem adhuc longe positum
Abbreviated transcription (Latin):
pato inmultis ammo adulatio ual¬
de fubripiat: si ab ip̃o cordis hostio
nequaquã fuerit eicius expulsa.
suadentib sibi elericis: cõsensũ porti¬
fex prebuit.: ut ad romanã urbẽ de¬
diici debuisset: ꝙ. quȩ nã sua esset
mensura cognosceret: Iulianũ tm̃
tunc defensorẽ mittens qͥ sabinen¬
si eceliȩ post modũ in ep̃opatu pfuit
hoc p̃cepit: uit eũ magno eũ honore
deduceret: nec qui eq̃m di famulus
excõuentione eađ iniurie sentiret.
Qui parẽre de eo elericorũ uotis coneitꝰ
uolens: festine ad eiꝰ monast̾ĩu eucur¬
rit: Ibiq absente illo: antiquarios
scribentes repꝑit. ubi albas esset inqͥ¬
siuit: Qui dixerũt: In ualle hae que
monastio subiacet: fenũ secat Isdẽ
uͦ nilianus suꝑbũ ualde atq eotuma¬
cẽpuerũ habuit. cui potat uiret
ip̃e dominari: hũc gͦ misit: ut eum
ad se sub celeritate perduceret Prenit
tes: reqͥsiuit quis nã essec ȩquitius:

Expanded text:
pato in multis animo adulatio valpato in multis animo adulatio valde subrepat, si ab ipso cordis ostio nequaquam 169 fuerit citius repulsa, suadentibus se clericis consensum pontifex praebuit, ut ad Romanam urbem deduci debuisset, et quaenam sua esset mensura cognosceret. Julianum tamen tunc defensorem mittens, qui Sabinensi Ecclesiae postmodum in episcopatu praefuit, hoc praecepit, ut magno cum honore eum deduceret, nec quidquam Dei famulus ex conventione eadem injuriae sentiret. Qui parere de eo clericorum votis concitus volens, festine ad ejus monasterium cucurrit, ibique absente illo antiquarios scribentes reperit, ubi abbas esset inquisivit. Qui dixerunt: In valle hac quae monasterio subjacet, fenum secat. Idem vero Julianus superbum valde atque contumacem puerum habuit, cui vix poterat vel ipse dominari. Hunc ergo misit, ut ipsum ad se sub celeritate perduceret. Perrexites, requisivit quisnam esset Equitius.
Abbreviated transcription (Latin):
quippe illũ ad colligendas deo ani¬
mas feruor accend̾at: ut sie mo¬
nastĩs p̃esset. quatiuꝰ ꝑ eccłias. ꝑ
castra. ꝑ uicos. ꝑ singłoꝵ quoq fi¬
deliũ domos circũqͣq diseurreret:
et corda audientiumad amorẽ patrie cȩ¬
se nesciret. salutatus resalutare etiã¬
despiceret: Et quotiens ad alia tende¬
bat loca: ium̃tũ sed̾e consueuerat. qd¬
ẽẽ despicabilius ium̾tis om̃ib incella
potuisset᷑: In quo etiã capistro ꝓfre¬
no: ꝙ ueruecũ pellib ꝓ̃ sella utebat᷑.
Suꝑsemet ipsũ sacros eodices in pellici¬
tͤarum aꝑiebat fontẽ: ꝙ rigabat pra¬
tam̃tium: huiꝰ quoq opinio p̃dica.¬
tionis: ad romani p̃sulis noticiã ꝑue¬
nit. atq ut est lingua adulanti ĩ
auditores suos amplectendo necans:
eo tẽpore clerici huꝰapłicȩ sedis adulan¬
Mittat᷑ igit᷑ si placet qui huc eũ eribe¬
at: ut quis sit ecclesiasticus iugorag¬
noscat: Sicut aut̃ moris est ut oceu¬

Expanded text:
quippe illum fervor ad colligendas Deo aniquippe illum fervor ad colligendas Deo animas accenderat, ut sic monasteriis praesset, quatenus per ecclesias, per castra, per vicos, per singulorum quoque fidelium domos circumquaque discurreret, et corda audientium ad amorem patriae coese nesciret, salutatus etiam resalutare despiceret, et quoties alia tendebat ad loca, jumentum sedere consueverat, quod despicabilius omnibus jumentis in cella potuisset reperiri; in quo etiam capistro pro freno, et vervecum pellibus pro sella utebatur. Super semetipsum sacros codices in pellicturarum aperiebat fontem, et rigabat prata mentium. Hujus quoque opinio praedicationis ad Romanae urbis notitiam pervenit; atque ut est lingua adulantium auditoris sui animam amplectendo necans, eodem tempore clerici hujus apostolicae sedis aMittatur ergo, si placet, qui huc eum exhibeat, ut quis sit ecclesiasticus vigor agnoscat. Sicut autem moris est ut occu
Abbreviated transcription (Latin):
cõspiceret: et ꝑsingła loca discur¬
tere atq studiose p̾dicare uidẽt.
eũ quadã die familiaritatis ausu ad iĩt
dicens: Qui sacrũ ordinẽ non habes.
atq a romano pontifice sub quo de.
quȩ mͥ lõqueris: ego quoq mecũ
ciosus mͥ ꝑ uisionẽ iuuenis astitit:
atq in lingua mea mediciuale ferra-¬
Ecce posui uerba mea in ore tuo: egre¬
d̾e ad p̾dicandũ: atq ex illo die etiã
cũ uoluero: de deo tacere ñ possum:
opꝰ agnosc̃e: qͣmi fert᷑ talia dona ꝑce¬
pisse: Gnegorius Opus petre ex
dono est: ñ donũ ex oꝑe: alioquin:
gr̃a iã n est gr̃a: Om̃e quipe opus
dona p̃ueniũt: quãuis ex subsequẽ¬
ti oꝑe ip̃a etiã dona suberescunt:
Ne tam̃ uitȩ eiꝰ cognitione frauderis:
bene hanc reuerentissimꝰ uir albi¬
nus reatinȩ antistes ȩccłiȩ cogno.¬
uit. et adhuc suꝑ sũt multi qui
scire potuerũt: Sed quid plus quȩ¬
ris oꝑis. qͣndo concordabat uitȩ mrrĩ¬
ditia cũ itũdio p̃dicationis: Tantꝰ

Expanded text:
conspiceret, et per singula loca discurrere, atque studiose praedicare, eum quadam die familiaritatis ausu adiit, dicens: Qui sacrum ordinem non habes, atque a Romano pontifice sub quo degiquae mihi loqueris ego quoque mecum ciosus mihi per visionem juvenis astitit, atque in lingua mea medicinale ferramEcce posui verba mea in ore tuo; egredere ad praedicandum. Atque ex illo die etiam cum voluero, de Deo tacere non possum. opus agnoscere, qui fertur talia dona percepisse. GREGOR. Opus, Petre, ex dono est, non donum ex opere, alioquin gratia jam non est gratia. Omne quippe opus dona praeveniunt, quamvis ex subsequenti opere ipsa etiam dona succrescunt; ne tamen vitae ejus cognitione frauderis, bene hunc reverentissimus vir Albinus Reatinae antistes Ecclesiae cognovit, et adhuc supersunt multi qui scire potuerunt. Sed quid plus quaeris operis, quando concordabat vitae munditia cum studio praedicationis? Tantus
Abbreviated transcription (Latin):
uitã ñ medioerit̾ religiosã durit.
Cui etiã qͥdã nr̃i iã ꝓuectioris ctatis:
uen̾abił constanenis nomine man¬
sionarii fimetꝰ osficio deseruiebat
Cuiꝰ sc̃ĩtatis opinio sese ad noticiã hominũ
longȩ latȩq tetẽd̾at: quia isdẽ uir fun¬
ditus t̾rena despiciens. toto nisum̃tis

Expanded text:
vitam non mediocriter religiosam duxit; vitam non mediocriter religiosam duxit; cui etiam quidam nostri jam provectioris aetatis, venerabilis, Constantius nomine, mansionarii functus officio deserviebat : cujus sanctitatis opinio sese ad notitiam hominum longe lateque tetenderat, quia idem vir funditus terrena despiciens, toto annisu mentis
Abbreviated transcription (Latin):
citate placet: relatione cognoui: Ean¬
dẽ ualeriȩ ꝓuinciã langobardis m̃tͣn¬
tib ex monast̃io reuerentissim uiri
equiti: in p̃dicto oratorio. ad sepulchrũ
eius monachi fugerunt: Cũq lango¬
Dardi seuientes oratoriũ intͥssent: ce ꝑĩ
eosdẽ monachos foras tͣhere. ut eos aut.
ꝑtorm̃ta discut̾ent: aut gladiis necã¬
rent: Quorũ unus ingemuit: atq acri
dolore cõmotus clamauit: Osc̃ȩ eqͥti.
placet tͥ ut sictͣham᷑. ꝙ non nos de-¬
fendis : Ad cuiꝰ uocẽ ꝓtinꝰ seiuientes lan¬
gobardos inmundꝰ sp̃s inuasit: qui
corruentes int̾rã. tã di uexati sunt:
quousq hoc cuncti etiã qui foris erãt
langobardi cognoscerent. qͣtinꝰ locũ
scm tem̾are ultius ñ auderent: Sieq
uir sẽs dũ discipłos defendit: etiam
multis post remediũ illie cõfugien¬
didici relatione qđ̾ narro: qui in
achonitana urbe ꝑ annos multos
ĩ monachico habitu deguit. ibiq

Expanded text:
citate placet, relatione cognovi. Eancitate placet, relatione cognovi. Eandem Valeriae provinciam Langobardis intrantibus, ex monasterio reverentissimi viri Equitii in praedicto oratorio ad sepulchrum eius monachi fugierunt. Cumque Langobardi saevientes oratorium intrassent, coeperunt eosdem monachos foras trahere, ut eos aut per tormenta discuterent aut gladiis necarent. Quorum unus ingemuit atque acri dolore commotus clamavit: 'E, sancte Equiti, placet tibi, ut trahamur, et non nos defendas'? Ad cuius vocem protinus saevientes Langobardos inmundus spiritus invasit. Qui corruentes in terram, tandiu vexati sunt, quousque hoc cuncti, etiam qui foris erant, Lansacrum temerare ulterius non auderent. Sicque vir sanctus dum discipulos defendit, etiam multis post remedium illuc fugiendidici relatione quod narro: qui in Anconitana urbe per annos multos in monachico habitu deguit, ibique
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓphetȩ ñ sumꝰ: Multũ uero est.:
qd̾ uniꝰeuiusq p̃sulis m̃tẽ curarũ
densitas uastat: Cũq animꝰ diuidit᷑
ad multa: fit minor ad singła: Tan¬
toq ei in unaqͥlibet re subripit᷑. qͣn¬
to latius in multis occupat᷑ Petuꝰ.
era sunt ualde quȩ dicis: Gne¬
gorius: Smlere ñ debeo: qd de
hoc uiro abbate quondã m̃o reue¬
rentissimo ualentio narrante cog¬
nouiz: diebat namq quia corpus
enis dũ in beati laurentii martiris
oratorio esset humatũ: suꝑ sepul¬
chrũ illius rusticꝰ qͥdã archã eũ fru¬
m̃to posuit. nec qͣntꝰ qͣlis q uir illic
iaceret: ꝑpende ac uereri eurauit.
Cũ repente tͦbo cȩlitꝰ facꝰtꝰ : reb
illic om̃ib in sua stabilitate manen¬
tib. archã quȩ suꝑposita sepulchro
eiꝰ fuerat extulit. longeq piecit:
ut palã cuncti cognoscerent. qͣnti esset
quȩ subiungo: p̃dicti uen̾abilis fortu¬
nati qui ualde mͥe etate. oꝑe. q simpli¬

Expanded text:
sumus? Multum vero est quod uniuscujusque praesulis mentem curarum desitas devastat. Cumque animus dividitur ad multa, fit minor ad singula: tantoque ei in una qualibet re subripitur, quando latius in multis occupatur. PETR. Vera sunt valde quae dicis. GREGOR. Silere non debeo, quod de hoc viro abbate quondam meo reverentissimo Valentino narrante, agnovi. Aiebat namque quia corpus ejus dum in beati Laurentii martyris oratorio esset humatum, super sepulcrum illius rusticus quidam arcam cum frumento posuit, nec quantus qualisque vir illic jaceret, perpendere 173 ac vereri curavit. Tunc repente turbo coelitus factus, rebus illic omnibus in sua stabilitate manentibus, arcam, quae superposita sepulcro ejus fuerat, extulit, longeque projecit, ut palam cuncti cognoscerent quanti esset quae subiungo praedicti venerabilis viri Fortunati, qui valde mihi aetate, opere et simpli
Abbreviated transcription (Latin):
signo crucis benedic̃e oblita. auide
momordit: sed arrepta ã diabło ꝓtinꝰ
cecidit Cũq uexaret᷑: eid̃ patͥ eqͥtio
sub celeritate mintiatũ est ut ueni¬
rec cõcitus. et orando subueniret:
Moxq ut ortũ isdẽ pat̾ ingressus est:
cȩpit ex eiꝰ ore qͣsi satisfaciens ip̃e qͥ
hanc arripuerat diabolus clamare
dicens: Ego qͥd feci. ego quid feci᷑
Sedebã mͥ suꝑ lactucã: uenit illa
& momordit me Cui cũ graui in¬
diguatione uir dĩ p̃cẽpit ut absce¬
deret: q locũ in om̃ipotentis dei
samulã ñ haberet: Qui ꝓtinꝰ abs

Expanded text:
signo crucis benedicere oblita, avide momordit; sed arrepta a diabolo protinus cecidit. Cumque vexaretur, eidem Patri Equitio sub celeritate nuntiatum est, ut veniret concitus, et orando succurreret. Moxque hortum idem Pater ut ingressus est, coepit ex ejus ore quasi satisfaciens ipse qui hanc arripuerat diabolus clamare, dicens: Ego quid feci? ego quid feci? Sedebam mihi super lactucam; venit illa, et momordit me. Cui cum gravi indignatione vir Dei praecepit ut discederet, et locum in omnipotentis Dei famula non ha
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾ius humani magisfii diseiplina
ñ desit Quorũ tam̃ lib̾tas uite: ab
iufiłnis i exemplũ ñ est tͣhenda.
ne dũ se qͥsq similit̾ seõ sp̃u imple¬
tũ p̃sumit: discipls hominis esse
despiciat. q magist᷑ erroris fiat.
Mens aut̃ quȩ diuino sp̃u replet᷑
habet euidentissime signa sua.
baptista magistrũ habuisse ñ le-
lit̾ ut̾ discipłos aggregauit: Set
quẽ intͥnsecus docebat: extͥnsecꝰ
quasi insua lib̾tate reliquerat:
Sic moyses in heremo edoctus

Expanded text:
exterius humani magisterii disciplina non desit. Quorum tamen libertas vitae ab infirmis in exemplum non est trahenda, ne dum se quisque similiter sancto Spiritu impletum praesumit, discipulus hominis esse despiciat, et magister erroris fiat. Mens autem quae divino spiritu impletur, habet evidentissime signa sua; Baptista magistrum habuisse non legliter inter discipulos aggregavit; sed quem intrinsecus docebat, extrinsecus quasi in sua libertate reliquerat. Sic Moyses in eremo edoctus