comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
classe traiecit Hasdrubal et syphicis castra
una nocte ꝑrupit. Reuocatuui ex italia hami¬
balem suꝑauit uictis carthagnieñ leges impo¬
suit bello anthiochi legatus frĩ fuit capti¬
nũ filiũ gratis recepit a petilio a ceio tri¬
buno plebis repetundarimi accusatus lib
rõmĩ in conspectu ppłi scidit Hac die inqt
carthaginem uici quasi bonũ factũ in ca¬
pitoliũ earum et diis supplicemus Inde
in uoluntariũ exiliũ concessit ubi reliquã
egit etaten Moriens abuxore peciit ne cor¬
ꝑus suũ romam referretur.
Liuius saliuator

Expanded text:
classem traiecit. Hasdrubalis et Syphacis castra classem traiecit. Hasdrubalis et Syphacis castra una nocte perrupit. Revocatum ex Italia Hannibalem superavit. Victis Carthaginiensibus leges imposuit. Bello Antiochi legatus fratri fuit; captum filium gratis recepit. A Petillio Actaeo tribuno plebis repetundarum accusatus librum rationum in conspectu populi scidit: Hac die, inquit, Carthaginem vici; quare, bonum factum, in Capitolium eamus et diis supplicemus! Inde in voluntarium exilium concessit, ubi reliquam egit aetatem. Moriens ab uxore petiit, ne corpus suum Romam referretur. Livius Salinator
Abbreviated transcription (Latin):
Ublius scipio ex u̾tutibus nomiatus affri¬
canus ioius filius creditus Nam añqͣ
conciꝑetur serpens in lct̃o matris eus apparuit
et ip̃o ipĩ ꝑuulo draco c̾cumfusus nichil nocuͭ
In capitolium intempesta nocte eiitẽ nũqͣ
canes la trauerũt Nec hic quicꝙͣ prius ce¬
pit ꝙ in cella iouis ditissime sedisset quasi
diuinam mentẽ accepilłet. Decẽ et octo annoꝵ
patrem apud tycimũ singulari u̾tute seruat
clade canensi nobilissimos iuuenes ytaliam
deserere cupientes suaue auc̃te compescuit¬
Reliqͥas in columes permedia hostiũ castra
paniam missus carthaginẽ qua die uenit ce¬
pit u̾ginem pulchrimam ad ciuꝰ aspectũ cõ¬
currebatur. Ad se uetuit adduci. patriq eus
sponsor astitit. Hasdrubalẽ magonẽq frẽs ha¬
nibalis hiispama expulit amicicia cũ syphace
macirorũ rege cõiũxit masinissan in societa¬
te recepit. pictor donũ regressus consul añ
annos fetũs conçedente collega in affricam

Expanded text:
ublius Scipio ex virtute Africanus dictus, Iovis filius creditus: nam antequam conciperetur, serpens in lecto matris eius apparuit, et ipsi parvulo draco circumfusus nihil nocuit. In Capitolium intempesta nocte euntem nunquam canes latraverunt. Nec hic quicquam prius coepit, quam in cella Iovis diutissime sedisset, quasi divinam mentem acciperet. Decem et octo annorum patrem apud Ticinum singulari virtute servavit. Clade Cannensi nobilissimos iuvenes Italiam deserere cupientes sua auctoritate compescuitReliquias incolumes per media hostium castra paniam missus Carthaginem, qua die venit, cepit. Virginem pulcherrimam, ad cuius adspectum concurrebatur, ad se vetuit adduci patrique eius sponsor astitit. Hasdrubalem Magonemque, fratres Hannibalis, Hispania expulit. Amicitiam cum Syphace, Maurorum rege, coniunxit. Massinissam in societatem recepit. Victor domum regressus consul ante annos factus concedente collega in Africam
Abbreviated transcription (Latin):
honniẽs despectati int̾fece̾ reliqua iuuẽtus cũ
maulio in capitoliũ fugit ubi obsessa camilli
u̾tuti seruata est cui absens dictator dictus
collectis reliquiis gallos improuisos ĩ cemucõẽ
occidit pplm romanũ migrare uehios uolẽ¬
tem retimut sic et oppidũ ciuibus et ciues

Expanded text:
homines despicati interfecere. Reliqua iuventus cum homines despicati interfecere. Reliqua iuventus cum Manlio in Capitolium fugit, ubi obsessa Camilli virtute est servata. Qui absens dictator dictus collectis reliquiis Gallos improvisos internecione occidit. Populum Romanum migrare Veios volentem retinuit. Sic et oppidum civibus et cives
Abbreviated transcription (Latin):
Urius camillus cũ falistos obsideret ac
adduxisset binctum eum eisdem pueris in urbẽ
redigendi tradidit statiui falisti se ei obtenta
iusticiani reddiderũt. Uehyos hyeme et obsidi¬
oue domuit deq hiis triũphauit postmodũ
crimini datũ ꝙ albis equis triũphasset et p̃dã
ĩ ique diuisisset et die dicta ab apuleio sat̾nuo
tribuno plebis dampnatus ardeam concessit.
nox tñ senones relictis ob steilitatẽ agris sius
clusiũ ytalie oppidum obsiden̾t missi sũt ro¬
ma tres fabii qui gallos mouen̾t ut ab oppũg¬
nacõe desistent. Ex hus unus conͣ ius gẽcumi
in aciem processit et ducem sceuouũ int̾fecit
Quo cõmoti galli petitis in dedicacõ legatis
nec impetratis romam pecierũt ex̾citum. roͣnũ
apud allia fluuiũ ceciderũt die xui kał. aug¬
ustarum Qui dies inter nephatos relatus alli¬
ensis dictus pictores galli urben intrauerũt
ubi nobilissimos seniũ incurrulibus et honoꝵ
insignibus pͥmo ut deos uenerati denide iit

Expanded text:
urius Camillus cum Faliscos obsideret ac adduxisset, vinctum eum iisdem pueris in urbem redigendum et verberandum tradidit. Statim Falisci se ei ob tantam iustitiam dediderunt. Veios hieme obsidio domuit deque his triumphavit. Postmodum crimini datum, quod albis equis triumphasset et praedam inique divisisset: die dicta ab Apuleio Saturnino tribuno plebis damnatus Ardeam concessit. Mox cum Galli Senones relictis ob sterilitatem agris suis Clusium Italiae oppidum obsiderent, missi sunt Roma tres Fabii, qui Gallos monerent, ut ab oppugnatione desisterent. Ex his unus contra ius gentium in aciem processit et ducem Senonum interfecit. Quo commoti Galli petitis in deditionem legatis nec impetratis Romam petierunt et exercitum Romanum apud Alliam fluvium ceciderunt, die XVI Kal. August.; qui dies inter nefastos relatus, Alliensis dictus. Victores Galli urbem intraverunt, ubi nobilissimos senum in curulibus et honorum insignibus primo ut deos venerati, deinde ut
Abbreviated transcription (Latin):
lentinis triũphãuit pͥmꝰ q romanorũ
ducũ in affricam classe traiecit a quassatas de
almicare naues longas et sexagnita accepit
oppida ducenta et hom̃i ducẽnta milia hõĩ¬
accepit. Ab sente eo cõuigi eus et liberis
ob paupertatẽ sup̃tus publice dati mox arce
xancippi lacedemonii marcenarii militis cap¬
tus i carcem missus legatus de ꝑmutandis
captuus zomam missus dato iure iurando ut
si non impetrasset ita demũ rediret ĩ senatu
condicõ dissuasit reiectisq a se cõuige. et libe¬
ris carthagiẽ regressus ẽ ubi ĩ archa ligneani
eiectꝰ clauis ĩ trorsũ ad acłꝭ rigiliis ac dolore.¬
bello teecentis nauibus ad u̾sum penos
prõfectus sexcentas eorum naues cõ meatibꝰ
et aliis oueribus impeditas duce humilitõe
apud egates insulas int̾ siciliam et affricani
de pressit aut cepit fiuemq bello imposuit
pacem petentibus hac condicõe concessit ut
sicilia sardinia et ceteris insulis int̾ ytalia

Expanded text:
Romanorum ducum in Africam classem traiecit. Ea quassata de Hamilcare naves longas tres et sexaginta cepit. Oppida ducenta et hominum ducenta milia cepit. Absente eo coniugi eius et liberis ob paupertatem sumptus publice dati. Mox arte Xanthippi Lacedaemonii mercenarii militis captus in carcerem missus. Legatus de permutandis captivis Romam missus dato iureiurando, ut, si impetrasset, ita demum non rediret, in senatu condicionem dissuasit reiectisque ab amplexu coniuge et liberis Carthaginem regressus, ubi in arcam ligneam coniectus clavis introrsum adactis vigiliis ac dolorebello trecentis navibus adversum Poenos profectus sexcentas eorum naves commeatibus et aliis oneribus impeditas duce Hannone apud Aegatas insulas inter Siciliam et Africam depressit aut cepit finemque bello imposuit. Pacem petentibus hac condicione concessit, ut Sicilia, Sardinia et ceteris insulis inter Italiam
Abbreviated transcription (Latin):
fugiens in ecruriam comingrauit Ipẽ
Flucinno dictus urbe tarquinus profectus rõa
petit adueniti a quila pilleũ sustulit et cum
alte subuolasset ⁊eposuit t anaquil cõuĩx au
nei regis familiaritatẽ consecutus. a quo tutor
liberis relictus regnũ int̾cepit et ita ad mĩstra ͭ
quasi iure ad eptus fuisset Centũ patres in cu¬
riã legit qui nñoꝵ genciũ sunt appellati et
equitum ceturiam nũo duplicauit nomĩa nu¬
tare non potuit Attinem augurꝭ aucͬte det̾ri¬
tus. qui fidem artis sue nouacula. et cote fir¬
mauit latinos bello domuit Circum maxm̃ edi¬
ficauit. ludos magnos inscituit. de sabinis p̾scis¬
et latinis triũphauit Murũ lapideũ urbi c̾cũ¬
dedit filiũ xiii annorũ ꝙ in preliũ hostem ꝑ¬
cussisset precexta bullaqz donauit. Unde hec
pue̾oꝵ ingnuorũ insignia esse ceperũt. post
ab auo liberis in missis ꝑcussoribus per dolun
regno exutus et interfectul est.

Expanded text:
fugiens in Etruriam commigravit. Ipse Lucumo dictus, urbe Tarquiniis profectus Romam petiit. Advenienti aquila pilleum sustulit et, cum alte subvolasset, reposuit. Tanaquil coniux, aunci regis familiaritatem consecutus est; a quo tutor liberis relictus regnum intercepit et ita administravit, quasi iure adeptus fuisset. Centum patres in curiam legit, qui minorum gentium sunt appellati. Equitum centurias numero duplicavit, nomina mutare non potuit Atti Nevii auguris auctoritate deterritus, qui fidem artis suae novacula et cote firmavit. Latinos bello domuit. Circum maximum aedificavit. Ludos magnos instituit. De Sabinis et priscis Latinis triumphavit. Murum lapideum urbi circumdedit. Filium XIII annorum, quod in proelio hostem percussisset, praetexta bullaque donavit, unde haec puerorum ingenuorum insignia esse coeperunt. Post ab Anci liberis immissis percussoribus per dolum regia excitus et interfectus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Binub brutus sorore tarquini suꝑbi geĩtꝰ
cũ eandem fortunani time̾t ꝙͣ frater inci¬
Derat qui ob diuicias et prudencia ab auũ¬
Sculo fuerat occisus. stulticiam fuixit. Unde bru¬
tus dictus inuenibus regiis delphos euntibus grã
deo donũ tulit. Ubi rũsum est eũ rome sũman
piãtẽ hĩturꝰ qui pͥmꝰ mrẽ oscularetur ip̃e t̾rã
osculatus est. Deinde ꝓpt̾ lucrecie stuprũ in
tripicitino ⁊ collatino in exiciũ regũ cõuirauit
Quibus in exiliũ actꝭ pͥmus consul creatus filio
suos ꝙ cum a quiliis et uitelliis ad recipiendum
murbens tarquinos cõiurarant uirgis cesos seciu̾
percussit Deide in prelio quod adu̾sus eos ge̾bat
singulari certannẽ cum armite filio tarqͥm con¬
gressus se ambo mutius pulueribus occiderunt
Cuiꝰ corpus in foro positũ a collega laudatũ ma¬
trone anuo luxerũt.

Expanded text:
ius Brutus sorore Tarquinii Superbi genitus cum eandem fortunam timeret, in quam frater inciderat, qui ob divitias et prudentiam ab avunculo fuerat occisus, stultitiam finxit, unde Brutus dictus. Iuvenibus regiis Delphos euntibus deriddeo donum tulit. Vbi responsum est eum Romae summam potestatem habiturum, qui primus matrem oscularetur, ipse terram osculatus est. Deinde propter Lucretiae stuprum cum Tricipitino et Collatino in exitium regum coniuravit. Quibus in exilium actis primus consul creatus filios suos, quod cum Aquiliis et Vitelliis ad recipiendos in urbem Tarquinios coniurarant, virgis caesos securi percussit. Deinde in proelio, quod adversus eos gerebat, singulari certamine cum Arunte filio Tarquinii congressus est, ubi ambo mutuis vulneribus ceciderunt. Cuius corpus in foro positum a collega laudatum matronae anno luxerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ublius decius decii filius pͥmo consul de
sampnitibus triũphaus spolia de hiis ce̾ri
consecrauit Iterun et t̾cio consul młta domi
milicieq gessit quartꝰ consolati cuui fabio
maximo ciu galli lãnites bmibri tristi conͣ
romanos conlpussent ibi ex̾citu macieni
ducto et cormi inlinante exemplum priͣs
et solempnia u̾ba mĩdens se et nestes diis.
manibus deuenit Impetu inhostes facto.
pictoria suis reliquit Corpus a cellega lau¬
datum magnifice sepultum est
Titũs maulius torquatus

Expanded text:
ublius Decius Decii filius primo consul de Samnitibus triumphans spolia ex his Cereri consecravit. Iterum et tertio consul multa domi militiaeque gessit. Quarto consulatu cum Fabio Maximo, cum Galli, Samnites, Vmbri, Tusci contra Romanos conspirassent, ibi exercitu in aciem ducto et cornu inclinante exemplum patriset solemnia verba respondens se et hostes diis manibus devovit. Impetu in hostes facto victoriam suis reliquit. Corpus a collega laudatum magnifice sepultum est. Titus Manlius Torquatus
Abbreviated transcription (Latin):
Omani ob pestilenciam rñso manaute
ad esculapiuni epydauro arcescenduu
deceni legatos principe qu̾to uolunio miserũt
qui cum eo uenissent ⁊ simulacrũ ingens mi¬
rarentur angius e sedibus eius elapsus bene̾a¬
bilis non horribilis per mediam urbem cuui
ad miracõẽ oñi ad nauem romanam ꝑ rexit
et se in uolũni tabernaculo conspirauit. legati deũ
behentes anciun pro fecti sunt bbi per malici¬
am maris angius pͥroxñu esculapii fauũ petit ⁊̃
post paucos dies adnauẽ rediit Et cuiu adu̾so tibe¬
rii sub uehetur nni proximam insulam desiliit ꝑbi
templũ ei constitutum et pestilencia nira celei̾tate
sedata est

Expanded text:
omani ob pestilentiam responso monente ad Aesculapium Epidauro arcessendum decem legatos principe Q. Ogulnio miserunt. Qui cum eo venissent et simulacrum ingens mirarentur, anguis e sedibus eius elapsus venerabilis, non horribilis, per mediam urbem cum admiratione omnium ad navem Romanam perrexit et se in Ogulnii tabernaculo conspiravit. Legati deum vehentes Antium pervecti, ubi per mollitiem maris anguis proximum Aesculapii fanum petiit et post paucos dies ad navem rediit; et cum adverso Tiberi subveheretur, in proximam insulam desilivit, ubi templum ei constitutum et pestilentia mira celeritate sedata est.
Abbreviated transcription (Latin):
Nthiochus rex sirie muna opũ fiducia
bellum romanis intulit spẽ lisimachie
repetende ꝙͣ a maioribus suis in trachia. q¬
uondam romani possidebant . statimq regi¬
na insulasq eius occupauit in euuoca lux¬
uria clanguit aduentu acilii glabrionis ex¬
ercitus cemopilias occupauit Uude indus¬
tria marci cathonis eiectus in asyaui refu¬
git nauali prelio cui hambaleui prefeceãt
a lucio emilio regillo. suꝑatus filiũ scipio¬
nis affincani ꝙ̃ mter nauigandum ceperat
patri renusit qui ei quasi pro reddenda
gracia suasit ut amiciciam ⁊omanar pes¬
teret Anthiochus spreto consilio apud syi
tremulentus in conuiuio pulsauerat occi¬
sus est.
Gueus maulius uulso

Expanded text:
ntiochus, rex Syriae, nimia opum fiducia bellum Romanis intulit, specie Lysimachiae repetundae, quam a maioribus suis in Thracia conditam Romani possidebant, statimque Graeciam insulasque eius occupavit. In Euboea luxuria elanguit. Adventu M. Acilii Glabrionis excitatus Thermopylas occupavit, unde industria Marci Catonis eiectus in Asiam refugit. Navali proelio, cui Hannibalem praefecerat, a L. Aemilio Regillo superatus filium Scipionis Africani, quem inter navigandum ceperat, patri remisit, qui ei quasi pro reddenda gratia suasit, ut amicitiam Romanam peteret. Antiochus spreto consilio apud Sipytemulentus in convivio pulsarat, occisus est. Gaius Manlius Vulso
Abbreviated transcription (Latin):
Itus maulius torquatus oh in genii et
lingue tarditatem a pr̃e rus relegatus.
cum audisset ei diem dictũ a pompomo tbuno
plebis nocte urben peciit secretũ colloqͥ un
a tribuno impetrauit et gladio stricto eũ accu
militem gallum prouocatoren occidit torquẽ
ei detractam teruici sue indidit Consul bello
latino filiũ suũ ꝙ contra imperiũ pugnasset

Expanded text:
itus Manlius Torquatus ob ingenii et linguae tarditatem a patre rus relegatus, cum audisset ei diem dictam a Pomponio tribuno plebis, nocte urbem petiit. Secretum colloquium a tribuno impetravit et gladio stricto omittere militum Gallum provocatorem occidit. Torquem ei detractum cervici suae indidit. Consul bello Latino filium suum, quod contra imperium pugnasset,
Abbreviated transcription (Latin):
Aiuis neturius et spurius postumiꝰ cõsules
bellum adu̾sum sampnitas gerentes a põcio
Chelesmo duce hostiũ ĩ infidias seducti sunt
NNam ille sigulatos confugas ansit qui romano
dicent lucerĩa apud lamani a sãmtibus obsider
quo ro itinera ducebant aliud longius et tuciuis
aliud breius et ꝑiculosius. Festinantibus ita
dine uocatur ponciis atticum prẽm herẽni
rogauit qͥd fieri place̾t Ille ait aut om̃s occidẽ¬
dos et uires frangen̾tur aut om̃s dimittendos¬
ut beneficio obligarentur btroq imꝓbato
consilio om̃s subuigũ misit et sede̾ qd̾ a
romanis improbatum est postumiꝰ samniti¬
bus deditus nec receptus est.
Lucius papirius cursor.

Expanded text:
us Veturius et Spurius Postumius consules bellum adversum Samnitas gerentes a Pontio Telesino duce hostium in insidias inducti sunt. Nam ille simulatos transfugas misit, qui Romanis dicerent Luceriam Apulam a Samnitibus obsideri, quo duo itinera ducebant, aliud longius et tutius, aliud brevius et periculosius. Festinatio brevius dinae vocatur, Pontius accitum patrem Herennium rogavit, quid fieri placeret. Ille ait aut omnes occidendos, ut vires frangerentur, aut omnes dimittendosut beneficio obligarentur. Vtroque improbato consilio omnes sub iugum misit icto foedere, quod a Romanis postea improbatum est. Postumius Samnitibus deditus nec receptus est. Lucius Papirius
Abbreviated transcription (Latin):
Anibal hanulcaris filius undeti annos
natus a prẽ aris ad motus odiũ in
romanos ꝑheme iurauit Ex inde socuis et
miles incastris patris fuit. Mortuo eo cañs
belli querens sagũcum romaiis federata
intra ui menses eu̾tit tum alpibus pateft̃is
in ytaliam traiecit Publiũ scipionẽ apud.
tycinum semproniũ longũ apud trebians
flaminium apud mͣsimenũ paulũ et paito¬
nem apud canias suꝑauit. Cumq urbem
capere posset in campanam diu̾tit Cius
deliciis clanguit. et cum ad zm abuube lãpi¬
dem castra posuisses dempestatibus repulsꝰ
Priniũ a fabio mayimio frustizatus. Dende
a ualerio flacco zepulsus a graco et marcel¬
lo fugatus. in affricani reuõcatus. a scipiõẽ
suꝑatus. ad anthiothũ regeni syrie cõfugit
eumq hostẽ romanis fecĩt Qno uicto ad̾.
prusiam regem bithinie concessit Bud ro.¬
mam legatorem repetitus. Hausto qd̾ sub.
amili gẽma habebat beneno assũptus est
Positus apud libissani in archa lapidea Inqͣ

Expanded text:
nibal, Hamilcaris filius, novem annos natus, a patre aris admotus odium in Romanos perenne iuravit. Exinde socius et miles in castris patri fuit. Mortuo eo causam belli quaerens Saguntum Romanis foederatam intra sex menses evertit. Tum Alpibus patefactis in Italiam traiecit. P. Scipionem apud Ticinum, Sempronium Longum apud Trebiam, Flaminium apud Trasimenum, Paullum et Varronem apud Cannas superavit. Cumque urbem capere posset, in Campaniam devertit, cuius deliciis elanguit. Et cum ad tertium ab urbe lapidem castra posuisset, tempestatibus repulsus, primum a Fabio Maximo frustratus, deinde a Valerio Flacco repulsus, a Graccho et Marcello fugatus, in Africam revocatus, a Scipione superatus, ad Antiochum regem Syriae confugit eumque hostem Romanis fecit; quo victo ad Prusiam regem Bithyniae concessit; unde Romana legatione repetitus hausto, quod sub gemma anuli habebat, veneno absumptus est, positus apud Libyssam in arca lapidea, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
Dintus flammniniꝰ flamininii qui apud
transmenũ ꝑiit filius consul mace¬
domam sortitus ducibus carope principis.
pastoribus prouinciam in gressus regeni ꝑ¬
hilippun prelio fudit castris exuit filius
eius demetriũ oblidem accepit quem peccu¬
ma mulctatũ in regumi rescituit auabidi qͦ
laçedemonio filiũ obsidem cepit. Ludos iuno¬
ni saune per preconenz pronũciauit. Lega.¬
tus eciam ad prusiam ut hanbalem repetẽt
Quintus fulinus nobilior

Expanded text:
intus Flaminius, Flaminii, qui apud Trasumenum periit, filius, consul Macedoniam sortitus, ducibus Charopae principis pastoribus provinciam ingressus regem Philippum proelio fudit, castris exuit. Filium eius Demetrium obsidem accepit, quem pecunia mulctatum in regnum restituit. A Nabide quoque Lacedaemonio filium obsidem accepit. Ludos Iunonis Samiae per praeconem pronuntiavit. Legatus etiam ad Prusiam, ut Hannibalem repeteret, missus. Quintus Fulvius Nobilior
Abbreviated transcription (Latin):
: quiuꝰ collitinus sorore tarqͥni suꝑbi
genitus in contubernio iuuenũ regiorũ
ardee erat. Ubi cũ forte ĩ libenore cõui
Itaq equis ⁊omam petũt. regias nuus ĩ ꝯuiuio
bel lusu deprehendũt et inde collatũ petũt lucre¬
ciam int̾ aucillas in lanficio offendũt Itaq ea
pudicissima iudicatur Ad quam corrũpendan
tarquinus nocte collatinũ rediit et iure propin¬
quitatis in domũ collatini uenit et cubiculun
lucrecie irrupit pudiciciam expugnauit Illa.
postero die aduocatis prẽ et cõuige rem exposu¬
it. et se cultro quem beste texerat occidit Illi in
exitum regum regum cõuirarũt eorũq exilio.
neceni lucrecie bĩdicarũt.

Expanded text:
ius Collatinus, sorore Tarquinii Superbi genitus, in contubernio iuvenum regiorum Ardeae erat; ubi cum forte in liberiore conviItaque equis Romam petunt. Regias nurus in convivio et luxu deprehendunt. Inde Collatiam petunt. Lucretiam inter ancillas in lanificio offendunt: itaque ea pudicissima iudicatur. Ad quam corrumpendam Tarquinius Sextus nocte Collatiam rediit et iure propinquitatis in domum Collatini venit et cubiculum Lucretiae irrupit, pudicitiam expugnavit. Illa postero die advocatis patre et coniuge rem exposuit et se cultro, quem veste texerat, occidit. Illi in exitium regum coniurarunt eorumque exilio necem Lucretiae vindicaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
oisenia aadiam nobilem u̾ginem iuter
obsides accepit que deceptis custodibus:
nocte castris eius egressa. equũ ꝙ̃ sors dedeãt
arripit et tiiberim traiecit. A porsenna ꝑ lega¬
tos repetita reddita ciuꝰ ille u̾tutẽ ad mi̾atus.
cum quibus optasset in patriam redire ꝑmisit
Omani cum adusus uelpentes bellarent
eos sibi hostes familia fabiorũ priuato nomiue
de poscit et prefecit trecenti sex duce sabio cõ¬
sule exiuerunt. Cum sepe bictores extitissent ap̾
cremeram fluuium castra posuerũt uoluentes
ad dolos conuersi peccora ex diu̾so in conspectu eo
protulerũt Ad que progressi in insidias delapsi ad
unũ occisione perierunt dies quo id factũ int̾
nephastos relatus porta qua profecti erant scele¬
rata est appellata bnus ex ea gente ꝓptꝰ impuben̾
etatem domi relictus genus ꝓpagauit ad qn̾tũ
fabiũ maxim̃ qui hãmbalẽ mora fregit cũctator
ab obtrectatoribus dictus
ucius balerius publicola

Expanded text:
orsenna Cloeliam nobilem virginem inter obsides accepit, quae deceptis custodibus noctu castris eius egressa equum, quem fors dederat, arripuit et Tiberim traiecit. A Porsenna per legatos repetita reddita est. Cuius ille virtutem admiratus cum quibus optasset in patriam redire permisit. omani cum adversus Veientes bellarent, eos sibi hostes familia Fabiorum privato nomine depoposcit; et profecti trecenti sex duce Fabio consule. Cum saepe victores exstitissent, apud Cremeram fluvium castra posuere. Veientes ad dolos conversi pecora ex diverso in conspectu illorum protulerunt, ad quae progressi Fabii in insidias delapsi usque ad unum occisione perierunt. Dies, quo id factum est, inter nefastos relatus. Porta, qua profecti erant, Scelerata est appellata. Vnus ex ea gente propter impuberem aetatem domi relictus genus propagavit ad Q. Fabium Maximum, qui Hannibalem mora fregit, Cunctator ab obtrectatoribus dictus. Lucius Valerius, Vol
Abbreviated transcription (Latin):
Orsenna rex etruscorũ cum tarqͥuos in ur¬
bem restitue̾ temptaret ec pͥmo impetu.am¬
culuni cepisset. oracius codes illo cõgnoniẽ
ꝙ in alio prelio oculũ aminiserat propoute sub¬
licio stetit et aciem hostiũ sustinuit douee põs
a tergo int̾rũꝑetur cũ quo intiberim decidit et
armãtus ad suos tuͣsnatauit. Ob hoc ei tm̃ agri
publice datũ quantũ uno die arari potuisset.
Statua quoq ei in bulcanali posita.

Expanded text:
orsenna rex Etruscorum cum Tarquinios in urbem restituere temptaret et primo impetu Ianculum cepisset, Horatius Cocles illo cognomine, quod in alio proelio oculum amiserat pro ponte sublicio stetit et aciem hostium solus sustinuit, donec pons a tergo interrumperetur, cum quo in Tiberim decidit et armatus ad suos transnavit. Ob hoc ei tantum agri publice datum, quantum uno die ambire vomere potuisset. Statua quoque ei in Vulcanali posita.
Abbreviated transcription (Latin):
Inius salmator primo consul de illi¬
ribus criumphauit. De inde ex iniuidia
peculatus reus ab omĩbus tribubus excep¬
ta mecia condempnatus. Iterũ claudio ne¬
rone inimuco suo consul ne res publica dis¬
cordia male ad mĩstraretur amiciciam cũ
eo iux̃it ee de hasdrubale triũphauit Censor
cum eodeni collega om̃s tribus excepta me¬
cia erarias fecit stipendio priuauit eo certũe
q aut prius se miuste condempnassent aut
postea tantos honores non recte tribuissent
Quintus flãminius flãminii

Expanded text:
ivius Salinator primo consul de Illyriis triumphavit, deinde ex invidia peculatus reus ab omnibus tribubus excepta Metia condemnatus. Iterum cum Claudio Nerone inimico suo consul, ne respublica discordia male administraretur, amicitiam cum eo iunxit et de Hasdrubale triumphavit. Censor cum eodem collega omnes tribus excepta Metia aerarias fecit, stipendio privavit eo crimine, quod aut prius se iniuste condemnassent aut postea tantos honores non recte tribuissent. Quintus Flaminius, Flaminii
Abbreviated transcription (Latin):
est consul bello latrno collega maulio torquato
positis apud uersem fluuium castris cum ut̾q
consuli sup̾mo obuonisset eos uictores futuros
quoꝵ dux in p̃lio cecidisset cum collato cũ collega
supͣmo cõuenisset ut eiuꝰ cornui ĩ acie laboraret
diis se ĩ manibus foue̾t indinante sua ꝑte se
et hostes ꝑ ualeriũ pontificem diis ĩ manibus
donarue icpetu in holtes facto uietoriam suis
reliquie.
Publius decius decy filius

Expanded text:
est. Consul bello Latino collega Manlio Torquato positis apud Veserim fluvium castris, cum utrique consuli somnio obvenisset eos victores futuros, quorum dux in proelio cecidisset, tum collato cum collega somnio cum convenisset, ut, cuius cornu in acie laboraret, diis se manibus voveret, inclinante sua parte se et hostes per Valerium pontificem diis manibus devovit. Impetu in hostes facto victoriam suis reliquit. Publius Decius Decii filius
Abbreviated transcription (Latin):
Idenates fidĩ romanorũ hostes ut siue
spe uemie forcius dinucarent legatos
ad se missos int̾fecerũt. Ad quos qu̾tus cinciua¬
tus dictator missus ingrm̃ equitum habuit
coiueliũ cosson qui laertens colũpnũ duceni
sua manu interfecit dees spolia opima ioui
cosso consulibus tribimus militũ ex̾citu in au¬
gustiis gauci montis in sidiis hostiũ elauso ac
Accepto qd̾ ip̃e postulauerat p̃sidio in superioreni
locuni euasit hostes t̾ruit ip̃d in tempesta nocte ꝑ
medias custodias sõpno oppressas in columis eua¬
sit Ob hoc ab ex̾citu cinica corona ꝙ de quercu q̃¬

Expanded text:
idenates, veteres Romanorum hostes, ut sine spe veniae fortius dimicarent, legatos ad se missos interfecerunt; ad quos Quinctius Cincinnatus dictator missus magistrum equitum habuit Cornelium Cossum, qui Lartem Tolumnium ducem sua manu interfecit. De eo spolia opima Iovi Cosso consulibus tribunus militum exercitu in angustiis Gauri montis insidiis hostium clauso, accepto quod postulaverat praesidio in superiorem locum evasit, hostes terruit. Ipse intempesta nocte per medias custodias somno oppressas incolumis evasit. Ob hoc ab exercitu civica corona
Abbreviated transcription (Latin):
limũtur eiu honniẽs illuis consuetudine et contagi¬
one inquiuantur quo fit ut eciam. si probi. casti
pii hũam ad illud euehantur inficiantur eius mo¬
ribus et malignitate. euadantq imꝑn scelesti ĩ hu¬
mani ꝑ uri. crudeles neq solius nĩcolai spec ẽ. sed
flaui quoq nopisci snĩa qui ad dyoclecianũ imꝑa¬

Expanded text:
liniuntur enim homines, illius consuetudine et contagiliniuntur enim homines, illius consuetudine et contagione inquinantur. Quo fit ut, etiam si probi, casti, pii, humani ad illud evehantur, inficiantur eius moribus et malignitate evadantque impii, scelesti, inhumani, periuri, crudeles. 29 Neque solius Nicolai est hec, sed Flavi
Abbreviated transcription (Latin):
sed ira feruidos et impotentes Ita quoquo uer¬
teris nchil purũ nichil sincerum ĩ eis reperies
nichil castum nichil absolutũ sed ita infecta
omĩa ut longo interuallo u̾tutes a uiciis supe
les sinius atq imbecilles qui facilluue ad lasci¬
niam et uicia labaniur Cũ pn̾cipatus re ipã in
licencia malus est malorũ q opifex et mĩster
Sed inhac omi nr̃a disputacõe p̃dictũ pelim
me nchil adu̾sus Personas sed de re ip̃a sentie
quod loquor que cũ pliu̾nia bicia secũ trahat
necesse est ecia bonos uiros aut conrũpat aut
de fatiget a deo ut nullam felicitatẽ degustare q̃¬
ant Sunt enĩ in regno quid tamqͣ in ethate
adolescenciũ ac senũ natũa iusita uicia que
qui tollit aut mitigat. diuino pocius fungitur
mune ꝙͣ suo Sicut em̃ ignis quidquid illi Heret
aut calefacit aut urit. Ita et imperiũ quos repre¬
Hendit aut malos reddit aut certe deteriores. De¬

Expanded text:
sed ira fervidos et impotentes. Ita quoquo versed ira fervidos et impotentes. Ita quoquo verteris, nihil purum, nihil sincerum in eis reperies, nihil castum, nihil absolutum, sed ita infecta omnia, ut longo intervallo virtutes a vitiis superles sumus atque imbecilles, qui facillime ad lasciviam et vitia labamur, tum principatus re ipsa et licentia malus est malorumque opifex ac minister. Sed in hac omni nostra disputatione predictum velim me nihil adversus personas, sed de re ipsa sentire quod loquor, que, cum plurima vitia secum trahat, necesse est etiam bonos viros aut corrumpat aut defatiget, adeo ut nullam felicitatem degustare queant. Sunt enim in regno quedam tanquam in etate adolescentum ac senum natura insita vitia, que qui tollit aut mitigat divino potius fungitur munere quam suo. Sicut enim ignis, quicquid illi heret, aut calefacit aut urit, ita et imperium, quos apprehendit, aut malos reddit aut certe deteriores. De
Abbreviated transcription (Latin):
perio difficilius fiet. quorũ plua piciorũ iriita¬
menta ab exͥcicio btutũ subducũt. Exurit aliqũ
Sed tñ per raro s̃ aliquibus quidam h̾tutũ splẽ¬
dor Sed septorũ non millorũ assentacõ qui adu¬
iacõius premia a principibus ex pectabãt ex ꝑ¬
uula senitilla u̾cutis maxim̃ incendiũ incita¬
rũt. ampliantis ea uerbis. que tenua rebus erãt
Halerius maximus adulatorũ sc̃ptorũ q om̃i
adulantissimus de iulio cesare in gram tiberii se¬
Pius a perte mẽtitur in laudibus suis taniqͣ de
Deo loquens non de eo cuiꝰ acta ĩ omi bita ar¬
mor gloria excepta a bonis reprobata ex titere
Sed licet pauci paulũ emerserint a consuetudĩe
aliorũ. tũ si qua ĩ eis u̾tus eniturt ea multorum
picioꝵ caligne ob umbrata est Inuenies quosda
hũanos sed luxin̾osos alios prudentes sed crude¬
les. hos iustos sed deditos auaricie. nõnullos
magnificos sed raptores. quosdani liberales.

Expanded text:
perio difficilius fiet, quos plura vitiorum irritaperio difficilius fiet, quos plura vitiorum irritamenta ab exercitio virtutum subducunt. Eluxit aliquando, sed tamen perraro, in aliquibus quidam virtutum splendor. Sed scriptorum nonnullorum assentatio, qui adulationis premia a principibus expectabant, ex parvula scintilla virtutis maximum incendium excitarunt, ampliantes ea verbis que tenuia rebus erant. Valerius Maximus, adulatorum scriptorumque omnium adulantissimus, de Iulio Cesare in gratiam Tiberii sepius aperte mentitur, in laudibus suis tanquam de deo loquens, non de eo cuius acta in omni vita, armorum gloria excepta, a bonis reprobata extitere. Sed licet pauci paulum emerserint a consuetudine aliorum, tamen, si qua in eis virtus enituit, ea multorum flagitiorum caligine obumbrata est. Invenies quosdam humanos, sed luxuriosos, alios prudentes, sed crudeles, hos iustos, sed deditos avaritie, nonnullos magnifcos, sed raptores, quosdam liberales,
Abbreviated transcription (Latin):
audatius uberiusq suũ iudiciũ explicabit
It sichi quid̾ nicolaus inquit cũ hus urĩs reꝵ
diĩs nulla uniqͣ pͥuata consuetudo fuit Neq
em̃ magna ex parte hii sũt de quibꝯ equa mẽte
possim audire. Qu̾aus enĩ zaro Hanc urbẽ exierĩ
tũ et om̃i qui ubiq sũt pncipũ mores et bita
michi ĩ notescũt eł eorũ qui suerũt hactenus.
gesta per legi Itaq cũ bita eorũ. cũ peritas et ra¬
cio michi per suadent ut credani nichil dici pos¬
se miserius pu̾cipanciũ pita ꝙͣ recte penitus
intuenti liceł respicere ambicõsam auxiam tur¬
bulentam maximis conscitatibus calamitatibus¬
q ac malis facinoribus plenam Carolus bouos
posse esse pu̾cipes ⁊ nõnullos habitos dicit Ago
non qui esse put sed qui fuerint ꝑ quiro quos
non dũ ulla etas sortita est . Nam si ueleri esyodi
smña difficile est bonũ esse id multo ĩ regibus et ĩ¬

Expanded text:
audacius uberiusque suum iudicium explicabit». audacius uberiusque suum iudicium explicabit». 26 «Michi quidem» Nicolaus inquit «cum his vestris rerum dominis nulla umquam privata consuetudo fuit, neque enim magna ex parte ii sunt de quibus equa mente possim audire. Quamvis enim raro hanc urbem exierim, tamen et omnium qui ubique sunt principum mores et vita mihi inotescunt, et eorum qui hactenus fuerunt gesta perlegi. Itaque tum vita eorum, tum ratio et veritas mihi persuadent, ut credam nihil dici posse miserius principantium vita, quam recte ac penitus intuenti licet inspicere ambitiosam, anxiam, turbulentam, maximis cruciatibus calamitatibusque ac malis facinoribus plenam. Carolus bonos posse esse principes et nonnullos habitos dicit, ego non qui esse possunt, sed qui fuerint perquiro, quos nondum ulla etas sortita est. 27 Nam veteri Hesiodi sententia difficile est bonum esse: id multo in regibus et im
Abbreviated transcription (Latin):
sibi bideri romano Pontifice miserabiliorẽ nullic¬
q deteriorem condicõnem esse Alserebat cathedrã
illaui ni qua residen̾t pontifices spinis refertam
.Palliũ quo amicirẽtur consertũ a culeis acutis¬
simis tanteq molis ut eciam robustissimos p̃me̾t
Mitram uero ignean que caput gestanciũ ureret
Dic aperte professus est qualem felicitatem põ¬
tifices alleqnͣtur eos dico qui munul pontificũ
tifices faciamul inquis plures ꝙͣ in reliquis
imperus et felices et deo accepti reperti sunt
Sermonẽ q nr̃m conuertamus ad reliquos de
quibus honestius liberiusq in quiri p̃t Uerũ
me qui ĩ maximi principis om̃i ob sequio per¬
sor equius est de hac re silere ꝙͣ loqui Ihromr̃
incolane. in libera ciuitate liberior ceteis nulliꝯ
obnoxius cupiditati qui uius semꝑ pre se tułt
sũmani dicendi lnĩam neq ueretur quo aniuo
sua dicta accipiantur dũoͦ quod sentit profeat

Expanded text:
videri sibi Romano pontifice miserabiliorem nulliuvideri sibi Romano pontifice miserabiliorem nulliusque deteriorem conditionem esse. Asserebat cathedram illam, in qua residerent pontifices, spinis refertam, pallium, quo amiciretur, consertum aculeis acutissimis tanteque molis, ut etiam robustissimos premeret, mitram vero igneam, que caput gestantium ureret. Hic aperte professus est qualem felicitatem pontifices assequantur, eos dico qui munus pontificium tifices faciamus, in quis plures quam in reliquis imperiis et felices et Deo accepti reperti sunt, sermonemque nostrum convertamus ad reliquos, de quibus honestius liberiusque inquiri potest. Verum me, qui in maximi omnium principis obsequio versor, equius est hac de re silere quam loqui. Hic noster Nicolaus, in libera civitate liberior l0 ceteris, nullius obnoxius cupiditati, qui unus semper pre se tulit summam dicendi licentiam neque veretur quo animo sua dicta accipiantur, dummodo quod sentit proferat,
Abbreviated transcription (Latin):
nenuĩ dubiũ est felicitateni Homĩbus elargiri. Idẽ
et nr̃õ hiuc pontificis secretario uideri cõuenit cꝰ
pliu̾iue pontificie eplẽ sũt in eorũ cõmẽdacõem
Tumi ego mlrĩs inꝙͣ meis id pͥmũ aduerto ꝙ
pontificis esse oporteat officiũ aut mĩꝰ eas laudes
illius tribuens quibus uacae nõ debent. De felici¬
tate pero ipĩs met existimo else credendũ. Si enĩ
has suas cogitacoes esse affirmãt. lrĩs autẽ eoruni
fidem prestandũ esse ip̃i suis legibus suasere Hon
sum ego adeo arxogans ut eorũ decretis ex istimeni
ẽẽ nullo fidem ab rogandam Itaq per me felicis¬
suni appellentur licebit cũ ego quoq illos beatos
credam qui se eẽ btõs pͥutant. Tum cosnul
at qui inquit imꝑlegi longe secus iudicasse pon¬
tificem adrianũ pirũ prudentẽ et uite sctitate p̃stã¬
tem Solitũ enĩ frequenter dicere accepimus nemũe

Expanded text:
nemini dubium est felicitatem hominibus elargiri. Idem nemini dubium est felicitatem hominibus elargiri. Idem et nostro huic pontifcis secretario videri convenit, cuius plurime pontificie epistole sunt in eorum commendationemteris» inquam «meis id primum adverto, quod pontificis esse oporteat officium aut munus, eas laudes eis tribuens quibus vacare non debent. De felicitate vero ipsismet existimo esse credendum. Si enim has suas cogitationes esse affirmant, litteris autem eorum fidem prestandam esse ipsi suis legibus sanxerunt, non sum ego adeo arrogans, ut eorum decretis existimem esse ullo modo fidem abrogandam. Itaque per me felicissimi appellentur licebit, cum ego illos beatos credam, qui se esse beatos putant». 24 Tum Cosmus «Atqui» inquit «nuper legi longe secus iudicasse pontificem Hadrianum, virum prudentem et vite sanctitate prestantem. Solitum enim dicere frequenter accepimus neminem
Abbreviated transcription (Latin):
et cantus plu̾a gn̾a ad auriũ animii iocundita¬
tem ex quisita colũtur atq adorantur ab reliqͥs
que maxima Hẽtur uoluptas Iusti preterea sapi¬
entes tꝑati boni eẽ pũt sicut multi quoq habiti
sũt ⁊ uͥtute prediti quibus ex rebus patefit ani¬
pla ad felicitatẽ pia Ac tu pucipes omẽs honos̃
malosq in una eadem q iufelicitatis dampnacõe cõ¬
stitius. saltem huꝯ me intueus grã. sũmos ponti¬
fices excepisses quos ĩiquũ est extimare felicitate.
p̾uatos Cum enĩ se houesti et optimarũ rerũ cura
occupatos tũ salutis coĩs tũ paucis populorũ tũ
om̃i genciũ quieti se consule̾ insuarũ lr̃arũ proh¬
miis quottidie profiteantur cũ saluatois uice fun¬
gantur mt̾ris rebusq celestibus mentẽ applicent. q
pũt tam sctis dediti cogutacõnibus non ẽẽ felices
Sũt preterea diui̾arũ rerũ antistes quarũ cultu

Expanded text:
et cantus plura genera ad aurium animique iocunditaet cantus plura genera ad aurium animique iocunditatem exquisita. 22 Coluntur atque adorantur ab reliquis, que maxima habetur voluptas. Iusti preterea, sapientes, temperati, boni esse possunt, sicuti multi quoque habiti sunt, et virtute prediti, quibus ex rebus patefit ampla ad felicitatem via. At tu principes omnis, bonos malosque, in una eademque infelicitatis damnatione constituis. Saltem huius – me intuens - gratia, summos pontifices excepisses, quos iniquum est extimare felicitate privatos. Cum enim se honesti et optimarum rerum cura occupatos, cum salutis communis, cum pacis populorum, cum omnium gentium quieti se consulere in suarum litterarum prohemiis quotidie profiteantur cum salvatoris vice fungantur in terris rebusque celestibus mentem applicent, qui possunt, tam sanctis dediti cogitationibus, non esse felices? Sunt preterea divinarum rerum antistites, quarum cultu
Abbreviated transcription (Latin):
bicia in quibus quãtũ libet̾ per me uersens̃
duõdo infra eorũ domus contineãtur. quos tu
qua rõe nũcuperis ignoro: Parcas oro maledic¬
tis Carolus inquit Non enĩ iurgio Hec sed rõẽ
deserenda sñt Istis quippe uicus nullam felici¬
tatem Partem ad scribi posse concedo sed nõ
ea in omĩbus ẽẽ bidentur male enĩ nobiscũ age̾t᷑
si tam dura condicio omi pu̾cipũ esset Fiari sũt
in quibus non aliqua uirtus eluceat Quare
nuchi rctẽ consideranti felices pn̾cipes eẽ uidẽ
Quibus ad sũt om̃ia que sũt homũbus ex optã¬
da queq solent efficere btãm uitami Naui pos¬
sident opes diuicias dignitates iiperia et sũ¬
ma in eis uerũ licencia. sũina beneficiorũ sa¬
cultas. sũma liberalitas occasio Ad sũt si quid
Ad ren ꝑtinet. sed approbat epicurus diu̾si coii¬
poris ãtq animi boluptates aurea at argen¬
tea mensa uarii magnifici q apꝑatus. ludorũ

Expanded text:
vitia, in quibus quantumlibet per me versentur, vitia, in quibus quantumlibet per me versentur, dummodo infra eorum domos contineantur; quos tu qua ratione felices nuncuperis ignoro». 21 «Parcas oro maledictis» Carolus inquit «Non enim iurgio hec, sed ratione disserenda sunt. Istis quippe vitiis nullam felicitatis partem ascribi posse concedo, sed non ea in omnibus esse videntur. Male enim nobiscum ageretur, si tam dura conditio omnium principum esset. Rari sunt in quibus non aliqua virtus eluceat. Quare mihi recte consideranti felices principes esse videntur, quibus adsunt omnia que sunt hominibus maxime exoptanda queque solent efficere beatam vitam. Nam possident opes, divitias, dignitates, imperia, est summa in eis rerum licentia, summa beneficiorum facultas, summa liberalitatis occasio. Adsunt - si quid ad rem pertinet, sed approbat Epicurus - diverse corporis atque animi voluptates, aurea atque argentea mensa, varii magnificique apparatus, ludorum
Abbreviated transcription (Latin):
eñi ampla fortũa multoꝵ uuluera et cicat̾ces. Nos
at̃ nõ estimacõ uulgi sed uei̾tatẽ q̃riꝰ q̃ plane dic¬
scribis pel pocius proscribis Ita ut nemĩe assẽ¬
surũ tibi putẽ Qud em̃ tibi cõcesẜit mltos et p̾si
illis qui a sius dicti sũt nõ fuisse felices. Enũari
em̃ plures pñt quos sua etas ecia felicissimos
Hic arridens nicolaꝰ hic nr̃ carolꝰ ĩ qͦt aꝑte som¬
mat et secus ac sentit loquia᷑ quom̃o emͣ uiro
doctissimo licet eos dice̾ eẽ felices. qͥs ne hoiẽs
quidꝰ qũq audeat appellare. ignauos in doctos.
impotentes. auaros suꝑbos. rracundos crudeles
libidinosos. adulatorum ⁊ stuiticie seruos qui
ambicoẽ nescio qua effrenata tamqͣ ad pestem
mortaliũ nati belus semper indulgent. pacis
atz odii Bostes. non licuit ytalie nrĩs tempo¬
ribus ab armis quiescere. ꝓpter nõnullorun
Pu̾cipũ aliena rapiendi cupiditate antto aͥa

Expanded text:
enim ampia fortuna multorum vulnera et cicatrices. Nos enim ampia fortuna multorum vulnera et cicatrices. Nos autem non existimationem vulgi, sed veritatem querimus, que piane dicscribis, vel potius proscribis, ita ut neminem tibi assensurum putem. Quis enim tibi concesserit, multos, ex priscis illis qui a suis dicti sunt, non fuisse felices? Enumerari enim plures possunt, quos sua etas felicissimos Hic arridens Nicolaus: «Hic noster Carolus» inquit «aperte somniat et secus ac sentit loquitur. Quomodo enim viro doctissimo licet dicere, eos esse felices, quos ne homines quidem quandoque audeat appellare, ignavos, imperitos, indoctos, impotentes, avaros, superbos, iracundos, crudeles, libidinosos, adulatorum et stultitie servos, qui ambitione nescio qua effrenata, tanquam ad pestem mortalium nati, bellis semper indulgent, pacis atque otii hostes? Non licuit Italie nostris temporibus ab armis quiescere propter nonnullorum principum aliena rapiendi cupiditatem. Mitto alia
Abbreviated transcription (Latin):
alterius iam de consuetudine oblitũ In altea sead¬
modũ ex̾citatũ bicio honu describit Nichil igi
uamtati stulticieq propius ẽẽ bidetur qui laudãre
ꝙͣpiam de cuiꝰ probitate ac u̾tute nõ tibi exactis¬
sune constet qua ĩ opinione multoꝵ neq̾cia indiẽ¬
me reddit fumiorẽ Ꝙ si p̾natorũ quibus ꝑuula
licent qui logibus cohercent᷑ maxnua par̾s uicõ¬
rũ mole urgetur Quid intanta dũoꝵ licẽcia
quibus pro lege est appetitus putas contingẽ
itam ut eodemꝰ redeat unde nostra de fluxit oro
comprehendi holo Eciam si bom sũt et ẽẽ et cẽset
recte posse ĩfelices ac miseros quãtũ bis fortuus
ob tegantur bonis Nam mali nulloͦ felices erũt
A bonis uero preter rerũ quas sustiuent ponds
Maius em̃ ad laute omis ferũt ꝓpter in finitas
curas molestias anxietates laboes qͥbꝰ cͦciãt᷑. oĩs
felicitas ab est At multi felices estimant᷑ ob umbͣt

Expanded text:
alterius iam desuetudine oblitum, in altera se adalterius iam desuetudine oblitum, in altera se admodum exercitatum vitio hominum describit. Nihil igitur vantati stultitieque propius esse videtur quam laudare quempiam, de cuius probitate ac virtute non tibi exactissime constet. Qua in opinione multorum nequitia me in diem reddidit firmiorem. Quod si privatorum, quibus parvula licent, qui legibus coercentur, maxima pars vitiorum mole urgentur, quid in tanta dominorum licentia, quibus pro lege est appetitus, putas contingere? Itaque, ut eodem redeat unde nostra defluxit oraticomprehendi volo - etiam si boni sint, et esse et censeri recte posse infelices ac miseros, quantumvis fortune obtegantur bonis. Nam mali nullo modo felices erunt, a bonis vero, propter rerum quas sustinent pondus - maius enim Athlante onus ferunt - propter infinitas curas, molestias, anxietates, labores quibus cruciantur, omnis felicitas abest. At multi felices existimantur: obumbrat
Abbreviated transcription (Latin):
lus est nequeo laudare Berũ effero. moueo. ne
efferãt intdicio bicia oñdo nõ eloq̃cia nõ gra¬
esse affirmo ac quid̾ proterua elacõe temeraĩaq
inflati ab eũt irati sub iurmurãtes me inuidia cõ¬
moueri Quid loquar de mor̾bus nostris. ac uita
cũ młti rẽcessus amĩoꝵ sint adeoq ĩ occłto siti ut
pocius dinare ꝙͣ affiae̾ de laudibꝰ hom̃i possis haĩs
ob cã cũ pauci sĩt uix ferẽdi Stultorũ uero plẽa sũ
oĩa saucuis ẽẽ duco ĩ ean ꝑtent declinare in qͣ uei̾or
sum futur ꝯ accusate apud lucianuĩ diuicie ꝙ nũꝙͣ
se ad honestos uiros confedant nõ sua id culpa fi¬
en sed bonorũ rantate rñdent Nam cũ cece uag̾i
neq se lecõne aliqͣ uti possint usu penit ut sepẽ ĩ
malos qui undiq ccũfluũt ncidãt ꝙͣ in bonos
quor paucitas raro obiuos elidit Alio itẽ ĩ loco
cũ laudandi uituꝑandiq artem eque clare se dicat

Expanded text:
lus, nequeo laudare - verum effero, moneo ne lus, nequeo laudare - verum effero, moneo ne efferant, interdico, vitia ostendo, non eloquentiam, non graesse affirmo. At quidam, proterva elatione temerariaque inflati, abeunt irati, submurmurantes me invidia commoveri. Quid loquar de moribus nostris ac vita, cum multi recessus sint animorum adeoque in occulto siti, ut potius divinare quam affermare de laudibus hominum possis? Hanc ob causam, cum pauci vix ferendi, stultorum vero plena sint omnia, satius esse duco in eam partem declinare in qua verior sim futurus. 18 Accusate apud Lucianum divitie quod nunquam se ad honestos viros conferant, non sua id culpa fieri, sed bonorum raritate respondent: nam, cum cece vagentur neque selectione aliqua uti possint, usu venit ut sepius in malos, qui undique circumfluunt, incidant quam in bonos, quorum paucitas raro obvios elidit. Alfio item in loco, cum laudandi vituperandique artem eque callere se dicat,
Abbreviated transcription (Latin):
gii omĩq laude et cõmendacõe dignissimi. Berũptñ
mecũ sepius ipẽ cogitans ad dubitae̾ cogor quenã
sit potissum̃ cã cur in uituꝑando sis ꝙͣ ni laudando
procliuor Hoc ne facile est ad explicandũ incolaꝯ
inquit quod longa etas et aute acta uita me doci
⁊lam in laudandis. hom̃ibꝯ sepius deceptus sũ. cũ
Dy deteriores essent ꝙͥ existiarẽ In uituꝑandis ro
nũꝙͣ me fefellit opinio Tanta em̃ int̾ hoiẽs b̾saͬ
improbriũ copia Ita sceleribis omĩa inficiũtur
Ita quilibet sua uicia aliquo honesti relaniẽto te¬
git. ut peiculosũ sit et mẽdacõ ꝓrim̃ quẽpĩa lau¬
dare plues ad me adeũt importuẽ qͥ sua stulti¬
ciam a me cõmẽdar bolũt afferũt nescio quĩ
ab eis editũ insulsũ penitus ĩ conditũ ĩ cõtimu
certe dignũ quod ad lac̾mas defe̾at᷑. q̃r ũt ertĩacõ
meaz tgo liberior in loquẽdo Nam poeta si ma¬

Expanded text:
gii omnique laude et commendatione dignissimi. Verumtamen, gii omnique laude et commendatione dignissimi. Verumtamen, mecum sepius ipse cogitans, addubitare cogor quenam sit potissimum causa, cur in vituperando sis quam in laudando proclivior». 17 «Hoc facile est ad explicandum» Nicolaus inquit «quod longa etas et ante acta vita me docuit. Nam in laudandis hominibus sepius deceptus sum, cum ii deteriores essent quam extimaram, in vituperandis vero nunquam me fefellit opinio. Tanta enim inter homines versatur improborum copia, ita sceleribus omnia inficiuntur, ita quilibet sua vitia aliquo honesti velamento tegit, ut periculosum sit et mendacio proximum quempiam laudare. Plures ad me adeunt importune, qui suam stultitiam a me commendari volunt: afferunt nescio quid ab eis editum, insulsum penitus, inconditum, inconcinnum, certe dignum quod ad latrinas deferatur, querunt extimationem meam. Ego liberior in loquendo - nam poetam, si ma