comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ ipsius : & inuicẽ sibis & patrescũ sibi consulunt: eifiliicũ sib obtẽperant:
& fratresinaxime quia eo sunus pat̃ testam̃ tosuoad unã hereditatẽ uocat: qua ꝓp̃t.
Cur isteñsit in uict᷑ hominediligendo. Cũ in eonihilp̃t̃ hominediligut d ecrtaturã
cantuntẽ quelibet cusit cantictoripseꝑfect: ituuult om̃s tules eẽ : iat tam̃ neidesu qđ
diligit :  ipsebene cantict : Nũ sicuiquã in uide benecantunt: Nia illud diligat se
sed luudẽ uuit aliquid aliud qd bene cantandouult ꝑuenire: Et potest eiminuiuł aufer¬
: si & alius benecantuuerit : q uiergo in uidet benecantunti namat benecantuntẽ
Sedrursus qui eo indigeti ñcantatbene qͥđ multo ad comodatius debeneuiuente
dicipotest qr &r iuidere nullipote  quo eniꝑueniunt beneuiuentes t̃antunq ẽ

Expanded text:
uoluntatem ipsius, et inuicem sibi sunt et patres, cum sibi consulunt, et filii, cum sibi obtemperant, uoluntatem ipsius, et inuicem sibi sunt et patres, cum sibi consulunt, et filii, cum sibi obtemperant, et fratres maxime, quia eos unus pater testamento suo ad unam hereditatem uocat. Quapropter cur iste non sit inuictus hominem diligendo, cum in eo nihil praeter hominem diligat, id est creaturam cantantem quemlibet, cum sit cantator ipse perfectus, ita uult omnes tales esse, ut tamecantat. nam si cuiquam inuidet bene cantanti, non iam illud diligit, sed laudem aut aliquid aliud quo bene cantando uult peruenire, et potest ei minui uel auferri, si et alius bene oantauerit. qui ergo inuidet bene cantanti, non amat bene cantantem; sed rursus qui eo indiget, non cantat bene. quod multo accommodatius de bene uiuente dici potest, quia et inuidere nulli potest; quo enim perueniunt bene uiuentes, tantundem
Abbreviated transcription (Latin):
Veritas : e mopotest duob: dominis seruire: Nemoeni potest ꝑfectediligere quo uo¬
peccatũ nr̃m ds̃ fecit: Reuo cam̃ aut ab ei dilectione quã peccando meruim quareode¬
caritateflagram : Diligathorno pximũ tãquã seipsũ : Certe enisibiipsenemo ẽ :
pat̃ autfilius aut ad finfs aut aliquidhuius modis edtantũ homo: quiergo diligit ali¬
quẽ tãquiã seipsũ hoc in eo debetdiligere : qd iibi ipse ẽ corpora uerons: Qđ nossum Non
ergo in homine corpꝰ .e. expetendũ aut desiderandũ ualet Ad hocetiã qđ p̃ceptũ ẽ:
necon cupiscas rerximitui : qua propt quis quis in pximo aliud diligit quã sibupse e
ñ eũ diligit tãqua seipsũ : Ipsa igit naturahum anasinecarnali conditione diligenda t
siue sit ꝑficienda siue ꝑfectu :om̃s subuno dõpatrecognatis : Quieũ diligunt e facua

Expanded text:
ueritas: nemo potest duobus dominis seruire; nemo enim potest perfecte diligere quo uoueritas: nemo potest duobus dominis seruire; nemo enim potest perfecte diligere quo uom ante peccatum nostrum deus fecit; reuocamur autem ab eius dilectione, quam peccando meruimus. quare odecaritate flagramus. diligat homo proximum tamquam se ipsum. certe enim sibi ipse nemo est pater aut filius aut affinis aut aliquid huius modi, sed tantum homo. qui ergo diligit aliquem tamquam se ipsum, hoc in eo debet diligere quod sibi ipse est. corpora uero non sunt quod nos sumus; non ergo in homine corpus est expetendum aut desiderandum. ualet ad hoc etiam quod praeceptum est: ne concupiscas rem proximi tui. quapropter quisquis in proximo aliud diligit quam sibi ipse est, non eum diligit tamquam se ipsum. ipsa igitur natura humana sine carnali condicione diligenda est, siue sit perficienda siue perfecta. omnes sub uno deo patre cognati sunt qui eum diligunt et faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
tã foedo & decestabiliuitios quonon abhomine sic homoamandũ ẽs quouitiodo¬
minanteusq extrema uita. uł potius morte ꝑducit: Sed nec sic quidẽ ab homine homo
diligendus ẽ ut diligunt carnales fratres uł filii. uel coniugesułquiq cognatiautad¬
fines aut ciues: Nã & istu dilectio teporalis e: itaq: ad pristinũ ꝑfectãq natura nosipsa
ueritas uocans precepit ut carnuli consuetudim resistamus. Docens nemine acep¬
tũ. ee regnodi: qui non istas carnales necessitudinesoderit. neq hoc ciiquã in buma¬
nũ uideridicit : magis eni .ẽ. in humanũ non amare in homine qd homo e. sed
amare qđ filius ẽ: Hoc ẽ. eni non in eo aniare illud qđ ad dm̃ꝑtinet sed amare
illud qd &septinet : Quidergomirũsi ad regnũ nonꝑuenit quin comune s ed priuatũ
rẽdiligit : Immoutruq aitquispiã : Immo illud unũ dicitd s̃: Diciteniuerissime.

Expanded text:
tam foedo et detestabili vitio, quo non amat hominem sicut homo amandus estam foedo et detestabili vitio, quo non amat hominem sicut homo amandus esminante usque ad extremam uitam uel potius mortem perducitur. sed ne sic quidem ab homine homo diligendus est, ut diliguntur carnales fratres uel filii uel coniuges uel quique cognati aut affines aut ciues; nam et ista dilectio temporalis est. itaque ad pristinam perfectamque naturam nos ipsa ueritas uocans praecipit ut carnali consuetudini resistamus, docens neminem aptum esse regno dei qui non istas carnales necessitudines oderit. neque hoc cuiquam inhumanum uideri debet. magis enim est inhumanum non amare in homine quod homo est, sed amare quod filius est; hoc est enim non in eo amare illud quod ad deum pertinet, sed amare illud quod ad se pertinet. quid ergo mirum, si ad regnum non peruenit qui non communem, sed priuatam rem diligit? immo utrumque, . ait quispiam; immo illud unum, dicit deus. dicit enim uerissime
Abbreviated transcription (Latin):
diligitꝰ tãquã seipsũ : Ea ẽ aut regula dilectionis utque sibi uultbonapuenire & illi
ueditquȩ acaderesibimala ñiuultꝰ &illinolit pancuolunta tẽergaom̃s homines seruat:
VAerga nemine operanda ẽ malũ: Et dilectiopximi mala nonoperatur : Diligamus
ergo ut pceptum .e. etiã inimicos nr̃os siue reinuicti ee uolumus: Nonem ꝑseipsũ
quis quã hominũ inuictus ẽ : sed ꝑillam in commutabilẽ lege: cui quicum que
seruiunt solisunt liberi sicenim eis qđ diligunt auferrinom potest: quere s unai nuicio
facit : & ꝑfectos uiros: nũsiuł ipsu homine homo dilexerit : Nonta quã seipsum:
sed t̃aquã iumtu autbulneas. aut auiculã pictũ ulgarrulu : Id .e. utexeo aliquid te¬
poralis uoluptitis aut comodicapiat᷑ seruiat Mecesse .e. ñ homini. sed qđ etͥ pius.

Expanded text:
diligit tanquam seipsum. 87. Ea autem est regula dilectionis, ut quae sibi vult bona provenire, et illi diligit tanquam seipsum. 87. Ea autem est regula dilectionis, ut quae sibi vult bona provenire, et illi velit; et quae accidere sibi mala non vult, et illi nolit : hanc voluntatem erga omnes homines servat. Nam erga neminem operandum est malum: et dilectio proximi malum non operatur . Diligamus ergo, ut praeceptum est, etiam inimicos nostros , si vere invicti esse volumus. Non enim per seipsum quisquam hominum invictus est; sed per illam incommutabilem legem, cui quicumque serviunt, soli sunt liberi. Sic enim eis quod diligunt auferri non potest: quae res una invictos facit et perfectos viros. Nam si vel ipsum hominem homo dilexerit, non tanquam seipsum, sed tanquam jumentum, aut balneas, aut aviculam pictam vel garrulam, id est, ut ex eo aliquid temporalis voluptatis aut commodi capiat; serviat necesse est, non homini, sed, quod est turpius,
Abbreviated transcription (Latin):
torque at᷑ & subitiat᷑ : qui non uult in reb tẽporalib unci: meliuis .e. ergo uthomo
nosuineat: quã inuidentiu. uel quo d lib& aliuduitii : sed nec ab homine uircipotest :¬
quiuitia sua uicerit : Peo n enĩuinct : Nisicui eripit᷑ ab aduersario qđ amat: quiergo id
amat solũ qđ amanti eripinom porest: Illem dubitant inuictꝰ .e nec ullacruciat᷑ inuidia
id en ĩ diligit: ad qđ diligendũ & ꝑcipiendũ quanto pluresuenerim. tantoci suberius
gtaui latstuligit enĩ dr̃ ex toto corde e extota anima & extotam̃te : & diligit ꝓrximũ
tãquã seipsũ . Ponilleergo inuidet ut sit qđ ipse. ẽ: immo adiuuat : Ria quantu
potest: Nec potestamittere ꝓximũ quẽ diligit tã quã seipsũ: quianeq in seipso
eudiligit quȩ oculis subiacen. aut ullis alis corpors sensib: pergo a pud scipsũ haba : quẽ

Expanded text:
torqueatur et subiciatur qui non uult in rebus temporalibus uinci. melius est ergo ut homo torqueatur et subiciatur qui non uult in rebus temporalibus uinci. melius est ergo ut homo nos uincat quam inuidentia uel quodlibet aliud uitium. Sed nec ab homine uinci potest qui uitia sua uicerit. non enim uincitur nisi cui eripitur ab aduersario quod amat. qui ergo id amat solum quod amanti eripi non potest, ille indubitanter inuictus est nec ulla cruciatur inuidia. id enim diligit ad quod diligendum et percipiendum quanto plures uenerint, tanto eis uberius gratulatur. diligit enim deum ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente; et diligit proximum tamquam se ipsum. non illi ergo inuidet ut sit quod ipse est; immo adiuuat etiam quantum potest. nec potest amittere proximum, quem diligit tamquam se ipsum, quia neque in se ipso ea diligit quae oculis subiacent
Abbreviated transcription (Latin):
tendiuna explorare molientibus : Nontẽptabis inquit dnm̃ dm̃ tuũ: Quã olirem quis qͥs
intusdi uerbo pascitur ñ quaerit inistaheremo uoluptate : qui unido tantu subiettus t
n quaerit in monte id est interrena elatione iactantiã : quisquis a& nos pectaculo in¬
cõmutabilis ueritatis adherescit : Non ꝑfustigiuã huius corporis id est ꝑoculos precipi¬
pitatur ut tẽporalia & inferiora cognoscat xxii. Q uodmelius sit ab homi¬
Ine &uã auitio uinci & eodem libpo deueꝵ a peliaime
os interra laboramꝰ : &cumagno dedecore superam᷑ ab omnib: quaenos comouere
quatur pitudine quid ex ecrabibus dicipotest : fatem homine hoc .ce quod nossumus:
Quitam e si habeat uitia: non .ẽ. tam̃ ipseuitiũ: quantolgit honestius homonos
ui cit qua uitiu : quis aut dubitet: imma neuitia .ee. in uidentia: qua necesse .e

Expanded text:
teteintus Dei verbo pascitur, non quaerit in ista eremo voluptatem. Qui uni Deo tantum subjectus est, non quaerit in monte, id est, in terrena elatione, jactantiam. Quisquis aeterno spectaculo incommutabilis veritatis adhaerescit, non per fastigium hujus corporis, id est, per hos oculos praecipitatur, ut temporalia et inferiora cognoscat. CAPUT XXII. Quod melius sit ab homine quam a vitio vinci, ex eodem libro de vera Religione. Nos in terra laboramus, et cum magno dedecore superamur ab omnibus quae nos commovere Qua turpituqui tametsi habeat uitia non est tamen ipse uitium. quanto igitur honestius homo nos uincit quam uitium? quis autem dubitet immane uitium esse inuidentiam? qua necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatis infi mat amatorłt signific&: Concupiscentia oculorũ icurioros. ambitio scłi
suplis. Iriple &ia teptatio in homine quẽ ueritas ipra suscepit: cauenda monstiutat l
noiti quit teptator Papidib istis ũtpines fiant : At ille un & solumagister. Nin solo pane
iuit homo sedinom̃ uerbo dĩ Ita eni domita docuit eẽ oporterecupiditate noluptatis utnet
famicedendu sit : sed forte dominationis ceporalir fastudet ipi poterat q̃uicurenis uolsnitne
ñ potuit : Omã ergo mundi regna monstratas : &dictũ ẽ : om̃a tibi dabo siprastratus ado¬
rauerisie: Cui res ponsum ẽ dnm̃ dm̃tuũ adorabis & illi soli seriues: Itacalcata
supbia est. subiecta ẽ autẽ extrema: aia curiositatis in lecebra: Nonenĩut se defastigiotẽ¬
pli precipitare urgebat: niss causa tantũ aliquid ex periendi: sedneq hic uictus est
Etideo ne respondit: ut intelle geremus ñ opus et̃ ad cognoscendũ dm̃ tẽptationib: uisibili¬

Expanded text:
infimae amatores significat, concupiscentia oculorum curiosos, ambitio saeculi superbos. triplex etiam temtatio in homine, quem ueritas ipsa suscepit, cauenda monstrata est. dic, inquit temtator, lapidibus istis ut panes fiant. at ille unus et solus magister: non in pane solo uiuit homo, sed in omni uerbo dei. ita enim domitam docuit esse ofami cedendum sit. Sed forte dominationis temporalis fastu decipi poterat, qui carnis voluptate non potuit? Omnia ergo mundi regna monstrata sunt, et dictum est: Omnia tibi dabo, si prostratus adoraueris me. cui responsum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. ita calcata superbia est. subiecta est autem extrema etiam curiositatis inlecebra; non enim ut se de fastigio templi praecipitaret urgebat nisi causa tantum aliquid experiendi. sed neque hic uictus est. et ideo sic respondit, ut intellegeremus non opus esse ad cognoscendum deum temtationibus uisibili
Abbreviated transcription (Latin):
mandauit &creatas : &iã & hic aꝑtissime adõ factos eẽ angelos diuinitus dictũ ẽ cũ
eis int̃c&era celestia commemoratis. infertur ad om̃a ipsedixit & factas : Quis porro
audebit opinari ꝓostom̃a ista quȩ sex dieb enumeratas̃ angelos factos sed &ñ quis quã
it a desipit : R ed arguit istã uanitatem illa scriptura paris auctoritatis ubi ds̃ dicit:
Quando facta sunt sidera laudauerunt me uoce magna oms angelimei. lamergoeram

Expanded text:
nitus dictum est, cum, eis inter caetera coelestia commemoratis, infertur ad omnia, ipse dixit et facta sunt. Quis porro audebit opinari post omnia ista, quae sex diebus enumerata sunt, angelos factos? sed et si quisquam ita desipit, redarguit istam vanitatem illa Scriptura paris auctoritatis, ubi Deus dicit: Quando facta sunt sidera, laudaverunt me voce magna omnes angeli mei; jam ergo era
Abbreviated transcription (Latin):
auterio sesursusta euosilotila ugnis & aliqua parua bestiola : poses sens lar
inct taii s unun erabiles aiduer sitates : tempus ipsum auferat neces so estom̃a
transeuntia: Itaq cũ om̃a teporalia mundusiste concludit omnibimundi partib ser¬
uunt : qui ppterea putant nibil colendũ cẽ eseruant : Verutam qua qua inhac rerue
te damnati uel duob horu ud omnib quadius̃ in hoc sta diouit ae ien. n pbice ⁊cust cosgte¬
de auonleneĩ sposius eredant quod intellerenonduualent : e t nondilgunt mundiã quo om
ne quod immnundo ẽ sicut diunitus dictũ est : concupiscentia carius est: & concapi sheio om

Expanded text:
autem auferri ista et scintilla ignis et aliqua parua bestiola; postremo, ut autem auferri ista et scintilla ignis et aliqua parua bestiola; postremo, ut omittam innumerabiles aduersitates, tempus ipsum auferat necesse est omnia transeuntia. itaque cum omnia temporalia mundus iste concludit, omnibus mundi partibus seruiunt qu?: propterea putant nihil colendum esse ne seruiant. uerum tamen quamquam in hac rerum te damnati uel duobus horum uel omnibus: quamdiu sunt in hoc stadio uitae humanae, licet eis congredi et uincere, si prius credant quod intellegere nondum ualent et non diligant mundum; quoniam omne quod in mundo est, sicut diuinitus dictum est, concupiscentia carnis est
Abbreviated transcription (Latin):
con constrictus temporo urunuitis in ucere lego multis sa cramentis oneraba tonbi
Hocens utlitatiberat a dde sideranda gratia dr quaeꝑ ꝓpheas uentura caneba ucubi
multitudinis continerent : multau ero quaepo pilo hebreo hoc est sube odem unodo cõpo¬
dite multitudinrm positaerant abactioner epou& s̃ in fide atq int ptatione mn anserunt :
ita net seruliter alligant : socexercent liberaliter animum:
ego essequequa istorũ quinihil colendũ exis timant qͥ ft aut capnalib gaudus
bditues sieq aun potenia mana foueat : Aut aliquo spec taculo dilais auita¬
nut itanescientes diligunt temporalia : ut in debeatitudinẽ ex pectente ducdumq
reb. quibus quisqibeatus uult effici seruiat Necesse est uelit nolit ram quecastuiq
digxerunt sequitur: Et quis quis cauisus fuerit auferre poset aueti mos sunt

Expanded text:
re constrictus tempore seruitutis in uetere lege multis sacramentis onerabatur. re constrictus tempore seruitutis in uetere lege multis sacramentis onerabatur. hoc enim utile talibus erat ad desiderandam gratiam dei, quae per prophetas uentura canebatur. quae ubi eo liberae multitudinis continerent. multa uero quae populo Hebraeo, hoc est sub eodem uno deo compeditae multitudini imposita erant, ab actione remota sunt, in fide atque interpretatione manserunt; ita nec seruiliter alligant, sed exercent liberaliter animum.  RELIGIONE. Nego esse quemquam istorum qui nihil colendum existimant, qui non aut carnalibus gaudiis subditus sit aut potentiam uanam foueat aut aliquo spectaculo delectatus insaniat. ita nescientes diligunt temporalia, ut inde beatitudinem expectent. his autem rebus, quibus quisque beatus uult effici, seruiat necesse est, uelit nolit; nam quocumque duxerint sequitur, et quisquis ea uisus fuerit auferre posse metuitur. possunt
Abbreviated transcription (Latin):
nuit potes tas iluar usoster tis ꝑͥ homine quemius cipere digratione. disciplina
mort fiot esu tet eoueocius amor tius nhilomin perirenaturae cuoma saluasuo
do sacsindicaust : Et que a d modu cunc ta serui ant creatorisuo suc a dundicia pecatorũ
suc ad hominis liberatione Quaq facile corpus animae seruiat cuiꝑia subicitun diom
quib ꝑ fectis non solũ nulla sibs tantia malũ est quod fierinuqua potest sel&in uallors¬
lo d sficitiq uoafieri ꝑpec cati &uundictam potunt: heri. Et hae est disciplina naturalis
indictis infactis in sacramentis adomne animae instructione: Cueretascerionenro¬
modati s QQuid aliud qua nttionalia s disciplinae regula impleuit Nan det aste enlume
en positio dbaditigitur quacaptissim e dictasunt: E tri catanticenent quaes cailliore
intellegunt̃ neesituidiose quaereretur nec suauiter inueniraur uerrtas ioneq uestesier
uoscuoin s unc iuero quõ piar timore inchoatur caritato ꝑfiitur oprpllus timo¬

Expanded text:
is per hominem, quem suscipere dignatus est, disciplina morum fuit. resurrectio uero eius a mortuis nihil hominis perire naturae, cum omnia salua sunt deo, satis indicauit, et quemadmodum cuncta seruiant creatori suo siue ad uindictam peccatorum siue ad hominis liberationem quamque facile corpus animae seruiat, cum ipsa subicitur deo. quibus perfectis non solum nulla substantia malum est, quod fieri numquam potest, sed etiam nullo malo afficitur, quod fieri per peccatum et uindictam potuit. et haec est disciplina naturalis in dictis, in factis, in sacramentis ad omnem animae instructionem exercitationequam rationalis disciplinae regulam impleuit? nam et mysteriorum expositio ad ea dirigitur quae apertissime dicta sunt; et si ea tantum essent quae facillime intelleguntur, nec studiose quaereretur nec suauiter inueniretur ueritas. neque si essenconueniret. nunc uero quoniam pietas timore inchoatur, caritate perficitur, populus timo
Abbreviated transcription (Latin):
aonusquest fulor sat saluri sais os delas iatiomi par um sẽ eͤ t siepe inestũ fit. Vltrusla di
netesa ia corpora s dara sobsi diuim perat : Anuoluntariã cupiditatis fallacia ministeriũ
supp&rat: Ahoc meertum hi larescit infelix anima: & in eo p̃parat excus idonisu
p atro cinium gau diois nonapparere :i qu satis set moderationi ualitudinis ut obtontu
salits obumbre negotio uolaptat ss his tẽptationib cottidiȩ conor resistere. Et inuo co
ucame nisereberis no ad propinqu&e mibi. Crapula aut̃ nonnũ quã subrepit serao tuoe
screberss nelens ifiad pros unio enum potost cẽ continens nisi tudes pmulta noł
ou inibus dribuis E t quiecquidboni Antequã oraremꝰ accipimꝰano Accipimꝰ & ut hoc to

Expanded text:
utriusque est: nam quod saluti satis est, delectationi parum est, et saepe incertum fiutriusque est: nam quod saluti satis est, delectationi parum est, et saepe incertum finecessaria corporis cura subsidium petat an uoluntaria cupiditatis fallacia ministerium suppetat. ad hoc incertum hilarescit infelix anima et in eo praeparat excusationis patrocinium, gaudens non apparere quid satis sit moderationi ualetudinis, ut obtentu salutis obumbret negotium uoluptatis. his temtationibus cotidie cogor resistere et inuoco deest a me; misereberis, ne appropinquet mihi. Crapula autem nonnunquam subrepit servo tuo; misereberis, ut longe fiat a me. Nemo enim potest esse continens, nisi tu des; multa nobis orantibus tribuis, et quidquid boni antequam oraremus accepimus, a te accepimus. Et ut hoc po
Abbreviated transcription (Latin):
pianE terts unumbellam gero inienunus saepius in set uitutem redigens corpus meum &do
boos soti uolup tuumn palumur  iãi fames &e sius quidam doloresune, Vrunc &r sicut fibr is
ortesmos nisi s linen tor uimi medicina suecur rat: Quar: qm̃ praesto est ex consolatione muns¬
run tuoruusi : in quibus nostre infir mitati cer ra &x aquastaclum seruiunt : Calamitatis
Alici ꝑi sio centib oi hhorsine docuisti ut quem admedum medicamenta : sic alimenta sumpturus
docetdam q sed cam ad quiarm saciocatis. exindigentiae molestia transes : iniꝑsotran¬
s colni insidicun laquaeus cancupiscentiae: ipse enim transitus uo luptas cesia
Smon esti alsis aqua tran sactis o quorti ansire cogit neces sitas : Et cum salas ste causa
edend isbibinsi sudumnan sartam quam pedi Eequa periculosa iocunditas : Et plerũqi p̃ire
cosutur atti cauusa flat: Quod salitas causco me facere ueldico. uel uolo: net idem modus

Expanded text:
piar, et cotidianum bellum gero in ieiuniis, saepius in seruitutem redigens corpus meum, et piar, et cotidianum bellum gero in ieiuniis, saepius in seruitutem redigens corpus meum, et dolores mei uoluptate pelluntur. nam fames et sitis quidam dolores sunt, urunt et sicut febris necant, nisi alimentorum medicina succurrat. quae quoniam praesto est ex consolatione munerum tuorum, in quibus nostrae infirmitati terra et aqua et caelum seruiunt, calamitas deliciae uocantur. Hoc me docuisti, ut quemadmodum medicamenta sic alimenta sumpturus accedam. sed dum ad quietem satietatis ex indigentiae molestia transeo, in ipso transitu mihi insidiatur laqueus concupiscentiae. ipse enim transitus uoluptas est, et non est alius, qua transeatur quo transire cogit necessitas. et cum salus sit causa edendi ac bibendi, adiungit se tamquam pedisequa periculosa iucunditas et plerumque praeire conatur, ut eius causa fiat, quod salutis causa me facere uel dico uel uolo. nec idem modus
Abbreviated transcription (Latin):
ut nihiltale uł tantulũ libeat quantulũ pos sit nutu cohiberi &iam in castodormientqs affectu Non
tantũ in hac uita : sed &uiã in hac a&ate : Nonmagnum ẽ. omni potenti quiuales facere supra quã p&imꝰ
& intellegimꝰ : Nunc tamen quid ad huc sim in hoe genere malf mei: Dixibono dño meo: exultans
cum tremore in eo qđ don asti mihi: Et lugens in eoqđ in consummatus sum sperans ꝑfecturũ te
in ine misericordiastuas usq ad pacẽ plenariam quã tecũ habebunt interioro & exteriorameco :¬
ũ absosta fuerit mors inuictoriã : Est alia malitia diei quae utinã sufficiat e p̃reficimꝰ enim
cotidianas ruinas corporis : edendo &bibendo : priusquam escas & uentrẽ destruas : Cum
occideris indigentiam saci&ate nirifica  Et corruptibile hoc indueris in corruptione
sempiterna: Nune autem so auis est mili necessitas & aduersus istam suauitatem pugnaneca¬

Expanded text:
ut nihil tale uel tantulum libeat, quantulum possit nutu cohiberi etiam in casto dormientis affectu non ut nihil tale uel tantulum libeat, quantulum possit nutu cohiberi etiam in casto dormientis affectu non tantum in hac uita, sed etiam in hac aetate, non magnum est omnipotenti, qui uales facere supra quam petimus et. intellegimus. nunc tamen quid adhuc sim in hoc genere mali mei, dixi bono domino meo exultans cum tremore in eo, quod donasti mihi, et lugens in eo, quod inconsummatus sum, sperans perfecturum te in me misericordias. tuas usque ad pacem plenariam, quam tecum habebunt interiora et exteriora mea, cum absorpta fuerit mors in uictoriam. Est alia malitia diei, quae utinam sufficiat ei. reficimus enim cotidianas ruinas corporis edendo et bibendo, priusqutam escas et uentrem destruas, cum occideris indigentiam satietate mirifica et corruptibile hoc indueris incorruptione sempiterna. nunc autem suauis est mihi necessitas, et aduersus istam suauitatem pugno, ne ca
Abbreviated transcription (Latin):
& sires ipsie ingerantur : in concus sus man& : Numquid clauditur cumoculis : Nũ quid sopitur cum
sensib: corporis: Ec unde siepe &iam in semnis resistimꝰ nr̃iq ꝓpositi memores atq in co castis sime ꝑ¬
manentes Nullũ talib: in lecebris adhibemꝰ ad sensum. Et tamen tantũ inter ẽ ut cũ alit̃ accydit :
euigilantes ad conscientiae requiem redeamꝰ : ipsaq distantia repperiamꝰ nos non fecis se : quod
tamen in nobis quo quo moda factum eẽ doleamꝰ : Numquid non potens estimanustua ds̃ omni poteo
sanare om̃s languores animae meae Atq abundantiore gratiatua. lasciuos motus &iã mei sopo¬
ris extinguere : Auge bis dñe magis magisq: in me muneratua : ut animamea sequatur me adte
corrupte larũ turpitudines ꝑ imagines animales usq ad carnis fluxum : sed ne consentiat Quidem :¬

Expanded text:
t, si res ipsae ingerantur, inconcussus manet? numquid clauditur cum oculis? numquid sopitur cum t, si res ipsae ingerantur, inconcussus manet? numquid clauditur cum oculis? numquid sopitur cum sensibus corporis? et unde saepe etiam in somnis resistimus . nostrique propositi memores atque in eo castissime permanentes nullum talibus inlecebris adhibemus adsensum? et tamen tantum interest, ut, cum aliter accidit, euigilantes ad conscientiae requiem redeamus ipsaque distantia reperiamus nos non fecisse, quod tamen in nobis quoquo modo factum esse doleamus. Numquid non potens est manus tna, deus omnipotens, sanare omnes languores animae meae atque ibundantiore gratia tua lasciuos motus etiam mei soporis extinguere? augebis, domine, magis magisque in me munera tua, ut anima mea sequatur me ad te et istas corruptelarum turpitudines per imagines animales usque ad carnis fluxum, sed ne consentiat quidem. nam
Abbreviated transcription (Latin):
iussisto & aconcubitu: Et deipso coniugio melius aliquid quam concossisti monuisti Et quõ dedisti
factum est : Et antequam dispensator socr amentitui fiersin: sed adhuc uiuunt in memoria mea
dequa multor locutus sum Talium rerum imagines qͥuas ibi consu&udo mea fixit C toccursantur
mihi uigilanti quidem carentes uiribus: in somnis aut̃ Non solũ usq ad delectationẽ : sed &iã usque
ad consensionem factũq simillimum : & tantũ ual& imaginis in lusio in animamea & in carnemea :
ut dormienti falsa uisa ꝑsuad ant qđ uigilanti uera nom possunt: Nõ quid tunc ego non sumidñ e
ds̃ meus Et tamentantũ int̃ ẽ intermeipsum & me ipsum intra momentũ quodhinc ad soporem
transeo uelhuc inder&ranseo subi est Tunc ratio qua talibus suggestionibus resistit Vigilans :¬

Expanded text:
iussisti a concubitu et de ipso coniugio melius aliquid, quam concessisti, monuisti. et quoniam dedisti, iussisti a concubitu et de ipso coniugio melius aliquid, quam concessisti, monuisti. et quoniam dedisti, factum est et antequam dispensator sacramenti tui fierem. sed adhuc uiuunt in memoria mea, de qua multa locutus sum, talium rerum imagines, quas ibi consuetudo mea fixit, et occursantur mihi uigilanti quidem carentes uiribus, in somnis autem non solum usque ad delectationem sed etiam usque ad consensionem factumque simillimum. et tantum ualet imaginis illius inlusio in anima mea in carne mea, ut dormienti falsa uisa. persuadeant quod uigilanti uera non possunt. numquid tunc ego non sum, domine deus meus? et tamen tantum interest inter me ipsum et me ipsum intra momentum, quo hinc ad soporem transeo uel huc inde transeo! ubi est tunc ratio, qua talibus suggestionibus resistit uigilans e
Abbreviated transcription (Latin):
re aduersitatis & a corruptione la&itiae : uae aduersitatib sđi semeb & iterum : Et tertio
adesiderio prosperitatis ⁊ & quia ipsa aduersiatis dura est: &ne frangat tolerantiã: Num quid
Non temptatio est uitahumuna suꝑ terrami sine ulla interstitio & tota spesineu nonnisi in magnu
ualde miseri cordiatua a quod iubes : & iube qđ uis : imperas nobis continentiam : Et cũ sci rem
ait quidam quia nemo potest eẽ continens nisi dr̃d& : Et hoc ipsum erat sipientiae : scire cuius eẽ hoc
donum: ꝑ continentiam quippe collrgimur. & redigimur in unum : aquo in multa defliximus:
minus enimte amat qui tecum aliquid amat : quod non propterte amat : Oamor qui semꝑ ardes
& num quam extingueris : Caritas ds̃ meus accedeme ontinentiam iubes Si qđ iubes & iube
quoduis : lubes cestoiut contineam Aconcupis centia carnis. & concupiscentia oculorũ &ambitio nesđi:

Expanded text:
re aduersitatis et a corruptione laetitiae! uae aduersitatibus saeculi semel et iterum ac tertio re aduersitatis et a corruptione laetitiae! uae aduersitatibus saeculi semel et iterum ac tertio a desiderio prosperitatis, et quia ipsa aduersitas dura est et ne frangat tolerantiam! numquid non temtatio est uita humana super terram sine ullo interstitio? Et tota spes mea non nisi in magna ualde misericordia tua. da quod iubes, et iube quod uis. imperas nobis contiait quidam, quia nemo potest esse continens nisi deus det, et hoc ipsum erat sapientiae, scire cuius esset hoc donum. per continentiam quippe colligimur et redigimur in unum, a quo in multa defluximus. minus enim te amat qui tecum aliquid amat, quod non propter te amat.s o amor, qui semper ardes et numquam extingueris, caritas, deus meus, accende me! continentiam iubes: da quod iubes et iube quod uis. Iubes certe, ut contineam a concapiscentia carnis et concupiscentia oculorum et ambitione saeculi.
Abbreviated transcription (Latin):
quõquem tuimples subleuas eum quõ tui plenꝰ ñ sum onerimihi sum: Contendunt la&itiae
meae flendaei cũ laandis me roribus : Et exqua parte ẽ uictoria nescio Contendunt
me rores meimali cũgiudiis bonis: Etqua parte ẽ uictoria nescio es mihidñe miserere mei
ubiergo te inueni ut discerẽ te peq enim iameras in memoria mea : prius quã tedis cerẽ¬
eimihi cco uulner a meci ñ ab scondo i medicus es Eger sum misericors es miser sum: Numquid nontẽpta¬
tio ẽ. uita humana suꝑ terrã : Quisuo lit molestias & defficultates tolerare iubes et non amari :
Nemo quod tolerat amat : & sitolerare amat: Quamuis enim gaudeat. seto lerare mala uulttamen non
eẽ quod toler& : prospera in aduersis desidero aduersa in prosperis timeo:quis inter haeo
medius locus ubi non sit humana uita temptatiaiuae prosperitatibus scłi : semel & iterũ : a tmo¬

Expanded text:
quoniam quem tu imples subleuas eum, quoniam tui plenus non sum oneri mihi sum. contendunt laetitiae quoniam quem tu imples subleuas eum, quoniam tui plenus non sum oneri mihi sum. contendunt laetitiae meae flendae cum laetandis maeroribus et ex qua parte stet uictoria nescio. contendunt maerores mei mali cum gaudiis bonis et ex qua parte stet uictoria nescio. hei mihi, domine, miserere meiUbi ergo te inveni ut discerem te? Neque enim jam eras in memoria mea priusquam te disceremihi! ecce uulnera mea non abscondo. medicus es, aeger sum; misericors es, miser sum. numquid non temtatio est uita humana super terram? quis uelit molestias et difficultates? tolerari iubes ea, non amari. nemo quod tolerat amat, etsi tolerare amat; quamuis enim gaudeat se tolerare, mauult tamen non esse quod toleret. prospera in aduersis desidero, aduersa in prosperis timeo; quis inter haec medius locus, ubi non sit humana uita temtatio? uae prosperitatibus saeculi semel et iterum a timo
Abbreviated transcription (Latin):
sulentib: liquideturespondes sed ñliquide om̃s audiunt : Omnes unde uolunt consu¬
lunt : sed ñ semꝑ qđ uolunt Aud iunti optimꝰ ministertuus ẽ qui non magis intu&ur hoc
ate audire quod ipse uoluerit sed potius hoc uelle qđ ate audieriti sero te amaui pulchritudo
tam antiqua : tam noua: Serote amaui : &ecce intus eras & ego foris & ibi te quaerebam :
&in ista formosa quae fecisti deformis in ruebam i mecũ eras & tecũ ñerã ⁊ea me tenebant
longe ate : quae siinte ñes sent non essent uocasti & clamasti & rupisti surditatẽ meã
Corus casti splenduisti: & fugasti cȩcitatẽ meã flagrasti &duxi sp̃m: Et anhelo tibi gustaui
&esurio & sitio : Tetigistime : & ex arsi in pacem tuã: Cũ in hesoro tibi ex omni me:
nusquam erit mihi dolor & labor : &uiua erit uitamea : tota plenate : Nunc autem

Expanded text:
sulentibus, liquide tu respondes, sed non liquide omnes audiunt omnes unde uolunt consusulentibus, liquide tu respondes, sed non liquide omnes audiunt omnes unde uolunt consulunt, sed non semper quod uolunt audiunt. optimus minister tuus est qui non magis intuetur hoc a te audire quod ipse uoluerit, sed potius hoc uelle quod a te audierit. Sero te amaui, pulchritudo tam antiqua et tam noua, sero te amaui! et ecce intus eras et ego foris, et ibi te quaerebam et in ista formonsa quae fecisti deformis irruebam; mecum eras, et tecum non eram et ea me tenebant longe a te, quae si in te non essent, non essent. uocasti et clamasti, et rupisti surditatem meam; coruscasti, splenduisti, et fugasti caecitatem meam; fragrasti, et duxi spiritum et anhelo tibi; gustaui, et esurio et sitio; tetigisti me, et exarsi in pacem tuam. Cum inhaesero tibi ex omni me, nusquam erit mihi dolor et labor et uiua erit uita mea tota plena te. nunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
ubi cõmenda iffectiones animimei nec illic inuenite : Et intraui ad ipsius animimei sed em quȩ
illi ẽ in memoria mea : qm̃ sui quoq meminit animꝰ nec ibi tueras : Quia sicut nanes imago
corporalis nec affectio uiuentis: : Qualis est cũ la&amur : contristamur. cupimꝰ m&uimus
meminimꝰ obliuiscimur & quic quid huiꝰ modi e. ita nec ipse animꝰ es quia dñs ds̃ animitues :¬
& cõmutantur haec om̃a : Tuautẽ in cõmutubilis manes suꝑ omnia : & dignatus es habitare
in memoria mec ex quote didici & quid q̃ro : quoloco eiꝰ in habites: Quasi ũloca ibi sint: habitas
ceste in euqm̃ tui memini exquotedidicu& in eate inuenio cũ recordor te fillbiergo te
inueni ut disceremte : Nisi inte suprame : & nusquam locus & recedimꝰ & accedimꝰ & nusquã
locus ueritas ubiq p̃sides omnib: consulentib: te : Simulq respondes omnib: &iã diuersa con¬

Expanded text:
ubi commendaui affectiones animi mei; nec illic inueni te. et intraui ad ipsius animi mei sedem, quae ubi commendaui affectiones animi mei; nec illic inueni te. et intraui ad ipsius animi mei sedem, quae illi est in memoria mea, quoniam sui quoque meminit animus; nec ibi tu eras: quia sicut non es imago corporalis nec affectio uiuentis, qualis est cum laetamur, contristamur, cupimus, metuimus, meminimus, obliuiscimur et quidquid huius modi est, ita nec ipse animus es, quia dominus deus animi tu es et commutantur haec omnia, tu autem incommutabilis manes super omnia et dignatus es habitare in memoria mea ex quo te didici. et quid quaero quo loco eius habites, quasi uero loca ibi sint? habitas certe in ea, quoniam tui memini ex quo te dedici, et in ea te inuenio cum recordor te. Vbi ergo te inueni, ut dilocus. ueritas ubique praesides omnibus consulentibus te simulque respondes omnibus etiam diuersa con
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid dete inueni qđ ñ meminissem : Ex quo didicite Nam exquo didicite . Nonsum oblitus tui
QVbi enim inueni ueritatẽ : ibi inueni dm̃ meũ i ipsa ueritatẽ quã ex quodidici ñ sum oblitus : Itaq
ex quote didicinon sũ oblitus ltaq Ex quote didici manos in memoria meu: Etillie te inuenis eũ remi¬
niscortui : ex dilector inte: hag sunt scãe delitiaem gae quas donasti mibi iniseri condiatua respiciers
pauptatẽ mea sedubimanes in memoriameci dneubiilliomanes: quale illic cubila fabricastab:
qu ala soũariũ aedificosti tib: Tu dedistihano dignationẽ memoriemeae : ut maneas in ea: Sed in
qua eius parte maneos considero : Transcendi enim pastes eius quas habent & bestiae cũ te
recor darer : Quia ñ te ibi inueniebam. Int̃imagines rerũ corporaliũ : & ueni ad partes eius

Expanded text:
te aliquid inveni quod non meminissem ex quo didici te. Nam ex quo didici te, non sum oblitus tui. te aliquid inveni quod non meminissem ex quo didici te. Nam ex quo didici te, non sum oblitus tui. Ubi enim inveni veritatem, ibi inveni Deum meum ipsam veritatem, quam ex quo didici non sum oblitus. Itaque ex quo didici non sum oblitus. itaque ex quo te didici manes in memoria mea et illic te inuenio, cum reminiscor tui et delector in te. hae sunt sanctae deliciae meae, quas donasti mihi misericordia tua respiciens paupertatem meam. Sed ubi manes in memoria mea, domine, ubi illic manes? quale cubile fabricasti tibi? quale sanctuarium aedificasti tibi? tu dedisti hanc dignationem memoriae meae ut maneas in ea; sed m qua eius parte maneas hoc considero. transcendi enim partes eius quas habent et bestiae, cum te recordarer, quia non ibi te inueniebam inter imagines rerum corporalium. et ueni ad partes eius,
Abbreviated transcription (Latin):
Et respondit mibi : Non ego sum sedipse mefecit: Nonno omnibi quib integer sensus ẽ appar&
haet specier Cur nomnib eadem loquit᷑ animalia pusilla & magna iudent eũ sed interrogare
nequeunt : Non enim p̃posita ẽ in eis nuntiantib: sensib: iudex ratio: homines aut̃ poss̃ interrogare
ut in uisibili adĩ ꝑ ea quae factas̃ intellecta conspiciant: sed amore subduntur eis: & subditi iudicare
ñ pos si Nec respondent ista interrogantibus nisi iudicantibꝰ nec uocẽ suã mutant : id ẽ speciem suã
si alius tantũ uideat : Alius autẽ uidens interrog& ut aliter illi appareat aliter huic : sed eodem
modo utrisq apparens illi muta ẽ huic loquit᷑ : immo uero omnib: loqͥtur : sed illi intelleg łnt
qui eiꝰ uocõ accepta foris intuscũ ueritate confer : Veritas enĩ dicit mili: ñ est ds̃ tuus terra & uelũ
oratio pulchra atque prolixa

Expanded text:
et respondit mihi: non ego sum, sed ipse me fecit. Nonne omnibus, quibus integer sensus est, apparet et respondit mihi: non ego sum, sed ipse me fecit. Nonne omnibus, quibus integer sensus est, apparet haec species? cur non omnibus eadem loquitur? animalia pusilla et magna uident eam, sed interrogare nequeunt. non enim praeposita est in eis nuntiantibus sensibus iudex ratio. homines autem possunt interrogare, ut inuisibilia dei per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciant, sed amore subduntur eis et subditi indicare non possunt. nec respondent ista interrosi alius tantum videat, alius autem videns interroget, ut aliter illi appareat, aliter huic: sed eodem modo utrique apparens, illi muta est, huic loquitur; imo vero omnibus loquitur, sed illi intelligunt qui ejus vocem acceptam foris, intus cum veritate conferunt. Veritas enim dicit mihi, Non est Deus tuus terra et coelumoratio pulchra atque prolixa,
Abbreviated transcription (Latin):
caelum: lunã solem stellas neq nos simꝰ dr̃ quẽ quaeris inquiunt: Et dixiomnib: his qus circũ stant
foris carnis meae :dicite mihi dedõ meo qđ uos n estis : Dicite mihi deillo aliquid: Et exclamauer̃ uoce
magna nipse fecit nos: interrogatiomea intentiomea : Et responsio eorũ species eorũ: Et direxime ad me :
diximihi : tuquis es : Et respondihomo : Et ecce corpus & anima in memihi prestos : Vnũ exterius :¬
& alterũ interius : Quidhorũ ẽ undequaerere debui dm̃ meũ : Quẽ iam quae si uerã ꝑcorpus a terra
usq ad caelĩ quousq potui mittere nuntios. adios oculorũ meorũ sed melius qđ interius ei qui ppe
nuntiabant Om̃s nunai corporales p̃sidenti &iudicanti deres ponsionib: caeli &terrae &omniũ quae
neis sunt dicentiũ Nonsimꝰ ds̃ &xipse fecit nos homo interior cognouit haec ꝑ exterioris ministeriũ :
Ego interiur cognoui baeg ego Ego animꝰ ꝑsensũ corporis mei. interrogaui mundimolem dedõ meo:

Expanded text:
em, lunam, stellas: "neque nos sumus deus, quem quaeris", inquiunt. et dixi omnibus, quae circumstant fores carnis meae: dicite mihi de deo meo, quod uos non estis, dicite mihi de illo aliquid. et exclamauerunt uoce magna: ipse fecit nos. interrogatio mea intentio mea et responsio eorum species eorum. et direxi me ad me et dixi mihi: "tu quis es"? etrespondi: "homo". et ecce corpus et anima in me mihi praesto sunt, unum exterius et alterum interius. quid horam est, unde quaerere debui deum meam, quem iam quaesiueram per corpus a terra usque ad caelum, quousque potui mittere nuntios - radios oculorum meorum? sed melius quod interius. ei quippe renuntiabant omnes nuntii corporales praesidenti et iudicanti de responsionibus caeli et terrae et omnium, quae in eis sunt, dicentium: "non sumus deus" et: ipse fecit nos. homo interior cognouit haec per exterioris ministerium; ego interior cognoui haec, ego, ego animus per sensum corporis mei. interrogaui mundi molem de deo meo,
Abbreviated transcription (Latin):
Nololtaq: ds̃ meustã p̃ceps eẽ iut hoc illũ uirũ detemeruisse ñ credãs sensitille
omnino in his uerbis atq: cogitauit cũ ea scriber&: Quicquid hicueri potui¬
minuenire & quicquid nos ñ potuimꝰ : Aut ñdũ potiumꝰ : & tam̃ ineis inuenire
nũ quid &spm̃tuũ bonũ quideducłtme int̃rã reltã latere potuit : Quic quid¬
eras in eis uerbi st uipsereuelaturus legentib: posteris &iã sulle ꝑque
dictasunã fortassis exmultis ueri ssententiã cogitautt: ođ suta ẽ sugit᷑ illa
quã cogitauit ceteris excelsior: nobis aut̃ dnẽ aut ipsã demonstras. aut quã
plac& altera uera ut si ue nob̵ hocqđ &iã illi hominituo siue a liud exeorun¬
dẽ uerboꝵ occasione patefacias. tutam̃ pascas ñ errorinludat xXUI
ms diuina scripturabi ꝑtita ẽ secundũ id qđ dñs signisicat dicens: Scribã in

Expanded text:
nolo itaque, deus meus, tam praeceps esse, ut hoc illum uirum de te meruisse non credam. sensit ille nolo itaque, deus meus, tam praeceps esse, ut hoc illum uirum de te meruisse non credam. sensit ille omnino in his uerbis atque cogitauit, cum ea scriberet, quidquid hic ueri potuimus inuenire et quidquid nos non potuimus aut nondum potuimus et tamen in eis inueniri numquid et spiritum tuum bonum, qui deducet me in terra recta, latere potuit, quieras in eis uerbis tu ipse reuelaturus legentibus posteris, etiam si ille per quem dicta sunt unam fortassis ei multis ueris sententiam cogitauit? quod si ita est, si igitur illa quam cogitauit ceteris excelsior, nobis autem, domine, aut ipsam demonstras aut quam placet alteram ueram, ut siue nobis hoc quod etiam illi homini tuo, siue aliud ex eorundem uerborum occasione patefacias, tu tamen pascas, non error inludat. XIIuina scriptura bipertita est secundum id quod dominus significat dicens scribam eruditum in
Abbreviated transcription (Latin):
sitim eundemq: famulũ tuũ scripturȩ huius dis pensattnem spũtuo
plenũ ita honorem ut hoceũ tereuelante : cũ hacscribere adtendis sec re¬
dam: Qđ in eis maxime. & luc eueritati & frugeutilitatis excellit : uacũ
aliis dixerit hocsensit qł ego & alius immo illud qđ egordig osius mearbri¬
tror dicere. Curñ utrũq: potius siutrũq uerũ ẽ & siquid t̃cũ & siquid quar¬
tũ : &squid aliud omnino uerũ qui spiã in his uerbis iuid& : curñ om̃a illa
uidis secredat᷑ pͥquẽ ds̃ unus sacras luteras uera & diuers auisuris mul.¬
toꝵ sensib:  perauit : E goceste qđ intrepiđ demeo cordeꝓnunciosi adculm̃
auctoritatis aliquid scriberẽ : sic malle scribere ut qđ ueriquisq debis re¬
b: carperepo ss& mea uerba resonarent : Q uãutun ãuerã sententiã ad hoc
apereius ponerẽ ut excluderȩ ceteras quarũ falsitas meñposs& ossendere

Expanded text:
sitimus, eundemque famulum tuum, scripturae huius dispensatorem, spiritu tuo sitimus, eundemque famulum tuum, scripturae huius dispensatorem, spiritu tuo plenum, ita honoremus, ut hoc eum te reuelante, cum haec scriberet, adtendisse credamus, quod in eis maxime et luce ueritatis et fruge utilitatis excellit. Ita cum alius dixerit: "hoc sensit, quod ego", et alius: "immo illud, quod ego", religiosius me arbitror dicere: cur non utrumque potius, si utrumque uerum est, et si quid tertium - et si quid quartum et si quid omnino aliud uerum quispiam in his uerbis uidet, cur non illa omnia uidisse credatur, per quem deus unus sacras litteras uera et diuersa uisuris multorum sensibus temperauit? ego certe, quod intrepidus de meo corde pronuntio, si ad culmen auctoritatis aliquid scriberem, sic mallem scribere, ut quod ueri quisque de his rebus capere posset, mea uerba resonarent, quam ut unam ueram sententiam ad hoc apertius ponerem, ut excluderem ceteras, quarum
Abbreviated transcription (Latin):
narrar ealiquid potest nisi uelud tempore prior sit cumpendat extremior: qui a
ꝓfecto melior a sunt formata quã in forma : & p̃cedet᷑ a&nitatẽ creatoris ut
aẽ denihilo : unde aliquid fier& in hacdiuersitate sententias lĩ uera sũ concor¬
diã pariat Ipsaueritas &ds̃ nr̃ misere at᷑ nr̃i. ut legittime legẽ uta m p̃cepti
sine pura caritate : acꝑ hoc siquisquerit ex me quid hoꝵ mor ses tuus ille famu¬
lus senserit: Non sunt hi ser mones confessionũ measũ: Sitibi non confiteor. nescio:
& scio tam̃ illas ueras eẽ sentencias. exceptis carnalib: de quib: quantũ existima¬
ui locutussũ : Quos tam̃bone spei paruulos haec uerba libritui ñ t̃ritant alta
humilit̃ & pauca copiosȩ : Sed om̃s quos in eis uerbis uera cernereacdicere fateor : Dili¬
gamus nos inuicem parit̃q diliga muste dm̃ nrm fontẽ ueritatis si ñ uanã seipsã

Expanded text:
narrari aliquid potest, nisi uelut tempore prior sit, cum pendatur extremior, quia narrari aliquid potest, nisi uelut tempore prior sit, cum pendatur extremior, quia profecto meliora sunt formata quam informia, et praecedatnr aeternitate creatoris, ut esset de nihilo, unde aliquid fieret. In hac diuersitate sententiarum uerarum concordiam pariat ipsa ueritas, et deus noster misereatur nostri, ut legitime lege utamur, praecepti fine, pura caritate. ac per hoc, si quis quaerit ex me, quid horum Moyses, tuus ille famulus, senserit, non sunt hi sermones confessionum mearum. si tibi non confiteor, nescio et scio tamen illas ueras esse sententias exceptis carnalibus, de quibus quantum existimaui locutus sum. quos tamen bonae spei paruulos haec uerba libri tui non territant alta humiliter et pauca copiose; sed omnes, quos in eis uerbis uera cernere ac dicere fateor, diligamus nos inuicem pariterque diligamus te, deum nostrum, fontem ueritatis, si non uana, sed ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
son ci materies eiẽ iidẽ quippe format᷑ ut cant᷑ sit : & ideo sicut dicebã prioe m ate¬
ri essonandiquã formacantandi : ñ ꝑ ficien dipotentia prior neq enĩsonꝰ ẽ catando¬
artifex sed cantanti animȩ subiac& excorpore dequocantũ faciat : Nec tẽpore
prior simulenĩ cũ cantuedit᷑ : Nec prioreletione : nonenĩ potior sonus quãcant :
Quando quidem cant᷑ ẽ Non tantũ sonus uerũ &iã speciosus sonus sed priorẽ ori¬
gine : quia ñ cant᷑ format᷑ ut sonus sit sed sonus format᷑ utcant᷑ sit ĩ hoc exemplo
qui potest intellegat materiã rerũ primo factã : & appellatã caelũ & t̃rã qr indi
facta surł caelũ & t̃ra mec tem pore primo factã quia formererũ exerunt tẽpora
illa aut̃ erat in formis iamq: intẽporib: simul animaduestitur : nec tam̃ deilla

Expanded text:
sonus eius materies eius est. idem quippe formatur, ut cantus sit. et ideo, sicut dicebam, prior matesonus eius materies eius est. idem quippe formatur, ut cantus sit. et ideo, sicut dicebam, prior materies sonandi quam forma cantandi: non per faciendi potentiam prior; neque enim soartifex, sed cantanti animae subiacet ex corpore, de quo cantum faciat; nec tempore prior: simul enim cum cantu editur; nec prior electione: non enim potior sonus quam cantus, quandoquidem cantus est non tantum sonus uerum etiam speciosus sonus. sed prior est origine, quia non cantus formatur, ut sonus sit, sed sonus formatur, ut cantus sit. hoc exemplo qui potest intellegat materiam rerum primo factam et appellatam caelum et terram, quia inde facta sunt caelum et terra, nec tempore primo factam, quia formae rerum exserunt tempora, illa autem erat informis iamque in temporibus simul animaduertitur, nec tamen de illa
Abbreviated transcription (Latin):
leguncur : Duomedia facillime : nãq rara uisio ẽ &nimis ardua conspicere
dne aet̃nitatẽ tuã in cõmutabilit mutabilia facientẽ : ac ꝑ hoc priorẽ quis de inde
sic acuto cernat animo ut sine labore magno. dinoscere ualeat. quomodo prior
sit sonus quã cantus ĩ deo quiacantus .ẽ. formatus sonus : et esseutiq: aliquid
ñ formatũ .p otest : formariaut qđ ñ ẽ ñ potest: sic est prior materier quã
edimus in formes sinecantu: & eos posteriore tẽpore. informã canticico ap¬
tamus aut fingim sicut ligna : quib: arca uel argentũ quo uasculũ fabricatur
T alequippematerietẽpore &iã p̃cedunt formas rerũ : quȩ fiunt exeis sed incun
aus format᷑ incanticũ : Quod enĩ primo utcũq: sonuerit : prȩteru: nec ex eo¬
Et quicqã repperies qđ resũ piũ as te componas : &ideo cant᷑ in sono suouestit᷑ qu

Expanded text:
leguntur, duo media facillime. namque rara uisio est et nimis ardua conspicere, leguntur, duo media facillime. namque rara uisio est et nimis ardua conspicere, domine, aeternitatem tuam inconmutabiliter mutabilia facientem ac per hoc priorem. quis deinde sic acutum cernat animo, ut sine labore magno dinoscere ualeat, quomodo sit prior sonus quam cantus, ideo quia cantus est formatus sonus et esse utique aliquid non formatum potest, formari autem quod non est non potest? sic est prior materies quam edimus informes sine cantu et eos posteriore tempore in formam cantici coaptamus aut fingimus, sicut ligna, quibus arca, uel argentum, quo uasculum fabricatur; tales quippe materiae tempore etiam praecedunt formas rerum, quae fiunt ex eis. at in ca formatur in cantum. quod enim primo utcumque sonuerit, praeterit, nec ex eo quicquam reperies, quod resumptum arte conponas: et ideo cantus in sono suo uertitur, qui