comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homines uelcerte in flati. & ab hoc c̃sortio
separati qͥputantꝓpriȩ plebiincubandũ
ł tñnũ quã conuentiadẽciliũ ueni redetrec¬
tant sua forteneꝓdant᷑ flagitia metuentes
dicosi plac&cire ahos n tantũ dioccesis n. eẽ
seruandas : uerũ & deꝓpriecclesia quȩ illis
male fauerit omnimodo ad nitendũ : Vt &iã
auctoritate publica reiciant᷑ atq ab ipsis
principalib cathedris remoueantur:
Oportetenĩ ut qͥ uniuersis fratrib ac toto c̃¬
cilio in hȩserit : non solũ suã iure in tegro sed
& dioecesis posideat: ad uero qui sibi m&
putant plebessuas sufficere fraterna dilectione
contẽta. nontantũ dioceses amittant: sed
ut dixi&iã ꝓpriis publica careant auccori¬
tateut rebelles. honoratꝰ & urbanus ep̃i
dixerunt sũm ꝓuisi oscĩtatis tuȩ cohesit
mentib singuloꝵ & puto omniũ responsi¬
one eaquȩ ꝓsequi dignatꝰ esroboranda :
uniuersi ep̃i dixerunt. plac& plac&:¬

Expanded text:
homines, vel certe inflati, et ab hoc consortio homines, vel certe inflati, et ab hoc consortio separati, qui putant propriae plebi incubandum, et nonnunquam conventi ad concilium venire detrectant, sua forte ne prodantur flagitia metuentes. Dico, si placet, circa hos non tantum dioeceses non esse servandas, verum et de propria Ecclesia, quae illis male faverit, omnimodo adnitendum, ut etiam auctoritate publica rejiciantur, atque ab ipsis principalibus cathedris removeantur. Oportet enim, ut qui universis fratribus, ac toto concilio inhaeserit, non solum suam integro jure, sed et dioeceses possideat. At vero, qui sibimet putant plebes sufficere, fraterna dilectione contempta, non tantum dioeceses amittant, sed, ut dixi, etiam propriis publica careant auctoritate, ut rebelles. Honoratus et Urbanus episcopi dixerunt: Summa provisio sanctitatis tuae cohaesit mentibus singulorum, et puto, omnium responsione ea quae prosequi dignatus es, roboranda. Universi episcopi dixerunt: Placet, plac
Abbreviated transcription (Latin):
conuiuis sibi concinnantes plebem. uel
certepersua sum aligno ut inlicito fauore
eosdem uel intsibi collocare rectores:
quod quidem in signȩ mentistuȩ tenemus
uotũ fraterreligiose aureli. qui hec sepe
ob pressisti. Noncurandotales petitores
sed ꝓpt̃ eoꝵ malos cogitatos & prauae con¬
cinnata consilia. hocdico non debere
rectorẽ accipere eã plebem que indioe¬
cesis semꝑ subiacuit : necum quã ꝓpriũ
epm̃ habuit: quaꝓpt̃ siuni uersosanctis¬
simo coecui placet. hoc quod ꝓsecutussũ
confirmetur: Aurelius ep̃s dixit: frĩs
& consacerdotis nr̃i ꝓsecutioninonobsisto
sed hor me& fecisse & facturũ esse ꝓfiteor
Circaeos sane quif uerint concordes non
solum circaecclesiã carthaginensem :
sed circa omne s acerdo tale consortiũ : Sunt
enĩ pleriq conspirantes cũ plebib: ꝓpriis.
quas decipiunt utdictũ est Carũ scalpentes
aureb landiad seducendũ uitiosaeuitȩ

Expanded text:
conviviis sibi concinnantes plebem, vel conviviis sibi concinnantes plebem, vel certe persuasu maligno, ut illicito favore eosdem velint sibi collocare rectores; quod quidem insigne mentis tuae tenemus votum, frater religiose Aureli, qui haec saepe oppressisti, non curando tales petitores; sed propter eorum malos cogitatus, et prave concinnata consilia hoc dico, non debere rectorem accipere eam plebem, quae in dioecesi semper subjacuit, nec unquam proprium episcopum habuit. Quapropter si universo sanctissimo coetui placet hoc, quod prosecutus sum, confirmetur. Aurelius episcopus dixit: Fratris et consacerdotis nostri prosecutioni non obsisto: sed hoc me et fecisse et facturum esse profiteor circa eos sane, qui fuerint concordes, non solum circa Ecclesiam Carthaginensem, sed circa omne sacerdotale consortium. Sunt enim plerique conspirantes cum plebibus propriis, quas decipiunt, ut dictum est, earum scalpentes aures, blandi ad seducendum, vitiosae vitae
Abbreviated transcription (Latin):
onoratꝰ & urbanꝰ ep̃i dixer̃t̃ : & illud
nobis uerbomandatũ. ut quia constiutũ
in concilio rpponiensi singulas debere
ꝓuincias tẽpore concilii uisi tandas ẽẽ
dignemini &iã qđ hoc anno scđm ordi¬
nem distulistis. uelalio annomaurita¬
niã prouintiã uisitare : durelius ẽp̃sdixit
Tunc de prouintia mauritania ꝓpterea
qđ infinib a frice positasit nihilstatu¬
imus si quidem uicinae sunt babarico
Sed prȩstet ds̃: utex abundanti non pol¬
licentes uenire possimus aduestrã pum¬
tiã : Cogitare enim debetis fr̃s quia hoc
sibi& tripolitan & ar tugitani fr̃s potue¬
rt̃ exigere siratio pateretur:
UT DIOCESES NISI EXCONSENSVU
statutũ a coetusacerdotali est. ut plebes
quia non nulli dominatu quodã adepto.
communionẽ frm̃ ab orrent uel certecũ
deprauati fuerint quasi in quodã archȩ
trrannica sibi dominatũ uindicant.
quod pleriq tumidi. atq stolidi aduer¬
sũ ep̃m sua sceruices erigunt. Prbri uel

Expanded text:
onoratus et Urbanus episcopi dixerunt: Et illud nobis verbo mandatum est, ut quia constitutum est in concilio Hipponensi singulas debere provincias tempore concilii visitandas esse, dignemini etiam, quod hoc anno secundum ordinem distulistis, vel alio anno Mauritaniam provinciam visitare. Aurelius episcopus dixit: Tunc de provincia Mauritania, propterea quod in finibus Africae posita sit, nihil statuimus, siquidem vicinae sunt barbarico; sed praestet Deus ut, ex abundanti non pollicentes, venire possimus ad vestram provinciam. Cogitare enim debetis, fratres, quia hoc sibi, et Tripolitani, et Arzugitani fratres poterant exigere, si ratio pateretur. Ut dioeceses, nisi ex consensu statutum a coetu sacerdotali est, ut plebes quia nonnulli, dominatu quodam adepto, communionem fratrum abhorrent, vel certe, cum depravati fuerint, quasi in quadam arce tyrannica sibi dominatum vindicant, quod plerique tumidi, atque stolidi, adversum episcopum suas cervices erigunt presbyteri, vel
Abbreviated transcription (Latin):
piuntur: Quȩ perse uerantib: Inheresi
magnã damnationis poenã conquirt̃.
ut quod eis inueritate ad eternã uitã
consequendũ eẽt luminosius: hoc iner¬
rore sit tenebrosius atq damnosius
Quod fugientes non nulli& matris
ecłe catholicae ubera cognoscentes.
quulla om̃a scã misteria amoreuerita¬
tis credidert̃ atq ꝑcepert̃: Quib: sacra¬
mentoꝵ reb: cum uiteboneꝓbitas acce

Expanded text:
in haeresi magnam damnationis poenam conquirunt, ut quod eis in veritate ad aeternam vitam consequendam esset luminosius, hoc in errore sit tenebrosius, atque damnosius. Quod fugientes nonnulli et matris Ecclesiae catholicae ubera cognoscentes, illa omnia sancta mysteria amore veritatis crediderunt, atque perceperunt; quibus sacramentor
Abbreviated transcription (Latin):
utunde uell& &d ecuius nomine fuiss&
conuentus ꝓdesi derio cuiusq ecclesiȩ
ordinare ep̃m : Epigonius ep̃s dixit
Bonitas seques trat possibilitatem. min
enĩ prȩsumis frt̃ . cumtebonũ & clem̃ten
omnib reddis. habesenim hoc in arbitno
satisest ut satisfiat ꝑ sonȩunius cuiusq
ep̃i. in prima tantũ modo conuentione
Si aut̃ quod lic& huic sedi uindicandum
sibifuerit arbitratus: Necesseh abestu
om̃s ecclesias suffulcire unde tibi non
potestatemdamus. sed tua ad signam
ut liceatuo luntatituȩ & sempertenere
quemuoles ut prȩpositos plebib uel
ecclesiis constituas. quipostu lati

Expanded text:
ine fuisset conventus, pro desiderio cujusque ecclesiae ordinaret episcopum Epigonius episcopus dixit: Bonitas sequestrat possibilitatem, minus enim praesumis, frater, cum te bonum et clementem omnibus reddis, habes enim hoc in arbitrio. Satis est ut satisfiat personae uniuscujusque episcopi in prima tantummodo conventione: si autem quod licet huic sedi vindicandum sibi fuerit arbitratus, necesse habes tu omnes ecclesias suffulcire, unde tibi non potestatem damus, sed tuam assignamus, ut liceat voluntati tuae, etiam semper tenere quem voles, ut praepositos plebibus vel ecclesiis
Abbreviated transcription (Latin):
Haec tradere aud eat quaqm̃ simplicia sunt
unasides unum baptisma. &iterari non
liceat quod semeldarioport& : Anathe¬
mato nomin eerroris. rccipiantur ꝑ
mar in positionẽ in unã ecclesi am colũ

Expanded text:
haec tradere audeat, quae quoniam simplicia sunt, una fides, unum baptisma, » et iterari non liceat, quod semel dare oportet, anathematizato nomine erroris recipiantur per manus impositionem in unam Ecclesiam, colu
Abbreviated transcription (Latin):
is dñi refulgebunt᷑ ex quibus plurimi in il¬
loconcilio fuerunt: interea perdies singu¬
los agitabat᷑ conuentus nec facile autteme¬
re tanta statuere audebant : Et uocabat᷑
arrius frequenter inconciliũ et assiduo
tractatu ad sertiones eĩ discutiebantur et
quae ad uersũ haec tenere deberent acsta¬
tui suma cũ deliberatione quaerebatur:
Verũ post diutinũ multũq tractatũ : pla¬
cuit omnibus acuelituno cunctorũ ore&
corde decernitur omoysyonscribi debere:
id est eiusdẽ cũ patresubstantiae filium
confiteri idq firmis sima omniũ sententia
pronuntiat᷑. Decẽ & septẽ solitunc fuisse
dicunt᷑ quibus arrumagis fidesplacer&
extrinsecus creatũdĩ filiũ exnullis substan¬
tibus et non exipsa patrisđitate progenitũ
confirmantes. Deferturad constantinũ
sacerdo talis concilu sententia. ille tã quã
adõ prolatã uenerat᷑. Cuisiquis temp¬
tass& obnitĩ uelut contradiuina statuta

Expanded text:
iis Domini refulgebant, ex quibus plurimi in iliis Domini refulgebant, ex quibus plurimi in illo concilio fuerunt. Interea per dies singulos agitabatur conventus, nec facile aut temere tanta statuere audebant, et vocabatur Arius frequenter in concilium, et assiduo tractatu assertiones ejus discutiebantur, et quod adversum haec tenere deberent ac statui summa cum deliberatione quaerebant. Verum post diutinum multumque tractatum placuit omnibus ac velut uno cunctorum ore et corde decernitur Omousion conscribi debere, id est ejusdem cum Patre substantiae Filium confiteri. Atque firmissima omnium sententia pronuntiatur. Decem et septem soli tunc fuisse dicuntur quibus Arii magis fides placeret extrinsecus creatum Dei Filium ex nullis substantibus, et non ex ipsa Patris deitate progenitum confirmantes. Defertur ad Constantinum sacerdotalis concilii sententia. Ille tanquam a Deo prolatam veneratur. Cui si quis tentasset obniti velut contra divina statuta
Abbreviated transcription (Latin):
sa quae uidentur : ulirtute uerbi sui creauit
& sp̃s sui sc̃i ficatione firmauit : hoc uerbũ
acsapientia quã nos filiũ dicimus: huma¬
nos miseratus errores exuirgine nascitur.
& perpassionẽ mortis a perp&ua nos mor¬
teliberauit a cresurrectione sua a& ernã
nobis contulituitã quẽ ex pectamꝰ iudicẽ
omniũq gerimus eẽuenturũ : Credis haec
ita ẽẽ philosophe  atille acsinũ quã nullũ
sermonẽ contradicendidicciss& ita obstu¬
pefactus uirtute dictorũ mutꝰ ad om̃a hoc
solũ potuit respondere. ita sibi uideri neo
aliud uerũ eẽ quã diccerat : Tũ senior si hȩc
in quit ita cẽ credidistĩ surge & sequere
me ac dominicũ & huius fidei signacu¬
lũ suscipe : et ita philo sophus xp̃ianus effec¬
tus tandẽ segratulatus est uictũ : in illo
&iã concilio fuit pannutius homodĩep̃s
aegypti in quotanta uirtute ineratgra¬
tia ut signa ꝑ eũ non minus quã dudũ per
in illis adhuc temporibus multi uiri inetdes¬

Expanded text:
sa quae videntur sibi virtute Verbi sui creavit, et Spiritus sui sanctificatione firmavit, hoc verbum ac sapientia quam nos Filium dicimus humanos miseratus errores ex Virgine nascitur, et per passionem mortis a perpetua nos morte liberavit, ac resurrectione sua aeternam nobis contulit vitam, quem exspectamus judicem omnium quae egerimus esse venturum. Credis haec ita esse, philosophe? » At ille ac si nunquam ullum sermonem contradicendi didicisset, ita obstupefactus virtute dictorum mutus ad omnia hoc solum potuit respondere: Ita sibi videri, nec aliud verum esse quam dixerat. Tunc senior haec inquit: Si ita esse credidisti, surge, et sequere me ad Dominicum, et hujus fidei signaculum suscipe. Et ita philosophus Christianus effectus tandem se gratulatus est victum. In illo etiam concilio fuit Paphnutius homo Dei episcopus Aegypti, in quo tanta virtute inerat gratia, ut signa per eum non minus quam dudum per in illis adhuc temporibus multi viri in Eccles
Abbreviated transcription (Latin):
itent inter ordinatos in ȩcła. Neque in conuiuo
sede ant int̃ sacerdoces muliere none fclicitum
alicui pęnitentiam iudicare quia incanonenul¬
lilicitum eit nisi solis sacerdotibus. Mulieres
tant panem non faciunt : neque incurru per¬
gunt : nisi adȩc clesi am tantum : necbalniantiẽ
Greci indominica non scribunt publice. tamen
proneces sitateseor sum indomoscrbunt. Greci
et romanidant seruis suis uestimenta elaborant
sinedomicodie. Grecorum monachiseruos non
habent romanorum habent. In illadie ante
nataledñi horanona expletamissa iduigilia dñi
manducantromani greciuerodictaues pera et
missacenant. De peste mortalitatis grecietroma¬
nidicunt ipsos infirmosuisi tare debere utacteros
in firmos sicutdñs precepit. Ertai carnẽ mortiu¬
piorum nondant porcis pellesta men uelcoriat
calciamenta licent et lana & cornu acciperenon¬
manorum non est. hȩclauatio pedum.

Expanded text:
stent inter ordinatos in ecclesia: neque in convivio stent inter ordinatos in ecclesia: neque in convivio sedeant inter sacerdotes. Mulieri non est licitum alicui poenitentiam dare, quia in canone nulli licitum est, nisi solis sacerdotibus. Mulieres tant: non panem faciunt, neque in curru pergunt, nisi ad ecclesiam tantum: nec balneant se. Graeci non scribunt publice; tamen pro necessitate seorsum in domo scribunt. Graeci et Romani dant servis suis vestimenta, et laborant sive Dominico die. Graecorum monachi servos non habent: Monachi Romanorum habent. In illa die ante natale Domini hora nona expleta missa, id est vigilia Domini manducant Romani: Graeci vero dicta vespere missa coenant. De peste mortalitatis Graeci et Romani dicunt, ipsos infirmos visitari debere  Al. add. et caeteros infirmos, sicut Dominus praecipit . Graeci carnes morticinorum non dant porcis; pelles tamen ad calcmanorum non est haec lavatio pedum.
Abbreviated transcription (Latin):
uiros tamen non deitruamus illud quod consue¬
tudo est in hacterra. Mon achononlicet uotum
uouere sincconsensu abbatis sinminus frangen¬
dumest. Abbas si habuerit monacũ dignum e p̃o
re p̃lato antemonachiuoto. Si quis monachus
que melegerit congregatio utord inetureis in
gratum prb̵ii. non deb& demittere priorẽ conuer¬
sationem suam. Siaut̃ posit ainuentus fucrit :¬
aut superbus uel noboediens : uel uitiosus & in
meliore gradupeioremuitam quȩ rit deponatur.
& inultimũ locum constitutus satis factione emen¬
dauerit in potestate edibertate monas teruẽ sus¬
ceptio in sirmorum inmorasterium. in libertatt
quoque monasteruest lauandi pedes laicorum.
nisi incȩnadñi non coguntur. Necnon libertas
monasteruest̃ paenitentiam sȩcularibus iudican¬
dam quia propriȩ dericorumest. DERITV¬
MULIERŨ INECCLESIAUELMINISTERIO
Uulicres nonuelant altare cum corporale nec
oblationes iuperaltareneq calicemponant. Noq

Expanded text:
viros, tamen non destruamus illud, quod consueviros, tamen non destruamus illud, quod consuetudo est in hac terra. Monacho non licet votum vovere sine consensu abbatis: Sin minus, frangendum est. Abbas si habuerit monachum, quem elegitre, prolato ante monachi voto. Si quis monachus, quem elegerit, etc. congregatio, ut ordinet eum in gradu presbyterii, non debet dimittere priorem conversationem suam. Si autem postea inventus fuerit ut superbus, vel otiosus  Al., vitiosus, et in meliori gradu priorem vitam quaerat; deponatur: et in ultimum locum constitutus satisfactione emendet. In potestate et libertate monasterii est susceptio infirmorum in monasterio. In libertate quoque monaterii est lavandi pedes laicorum; nisi in coena Domini non coguntur. Nec libertas monasterii est poenitentiam saecularibus judicare, quia proprie clericorum est. CAPUTmulierum in ecclesia, vel monasterio. Mulieres non velent altare de corporali: nec oblationes super altare, neque calicem ponant: neque
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt postea quam diuuoluer᷑ praesbiter
Multidicunt non licere pro infantibus mis sas
facere ante sẽptem annis sed tamenlic& droni¬
sius a gio pagita dicitblas femias dõ facere qui
coniolator & non eslicitum mis sascelebrare prbo
Abbas potest prohumilitate cum permis sio¬
ne ep̃i. locum suum derelinquere tamen fr̃s ele¬
gant sibi abbaten deipiis sihabent. sin autem:
de extraneis. Nec ep̃sdeb& iuolent̃ retinere ab¬
batem in locosuoesse. Congregatiodeb& sibi.
elegere abbatem postmortemeius autto uiuente
siipsediscessert uel peccauerit ipse non potest
aliquemordin aredesuis propinquis neque alie¬
nis nec alio abbatidare sin euoluntate fratrum
mittat cum in aliud monasterid̃ in potestatem
alterius abbatem. Non licet abbatinequeep̃o
terramȩc đȩ uertere ad aliã quamuis ambae
inpotestate eius sint . simutare uult terram ȩcłȩ
cum consilio ep̃i & fratrum suorum etdemittat¬

Expanded text:
verunt, postea, quandiu voluerint presbyteri. verunt, postea, quandiu voluerint presbyteri. Multi dicunt non licere pro infantibus missas facere ante septem annos. Sed licet Dionysius Areopagita dicat blasphemiam Deo facere, qui . Et non est licitum missas celebrare presbAbbas potest pro humilitate cum permissione episcopi locum suum derelinquere; tamen fratres eligant sibi abbatem de ipsis, si habent; sin autem, de extraneis. Nec episcopus debet violenter retinere abbatem in loco suo. Congregatio debet sibi eligere abbatem post ejus mortem, aut eo vivente, si discesserit vel peccaverit. Ipse non potest aliquem ordinare de suis propinquis, neque alienis, nec alium abbatem dare sine voluntate fratrum.mittat eum in aliud monasterium in potestate alterius abbatis. Non licet abbati, neque episcopo terram ecclesiae convertere ad aliam, quamvis ambae in potestate ejus sint. Si mutare vult terram ecclesiae, cum consilio episcopi et fratrum suorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
Eccundum romanam ecclesiam mos est monachis
hominis religiosis defunctis in eccłam portare.
& cumcrismaungere pectoraibique procis missas
cȩlebrart. Oe in de cum cantatione portare & ad
sepulturas etcum positi fuerint in sȩpulera fundat᷑
procis oratio de inde hd mouel petraoperiuntur.
prima et tertia & nona. Nac non trigsima die
procis mis sasagatur ex inde postannum siuolue¬
rint scruatur. Misseuero sȩcularium mortuorũ.
IIi. in annotertiadic & non adie & tregnsi maquia¬
re surrexitdñs tertiadie : & nona hora spmemisit.
quoq monachorum persingulas septemanas nomi¬
na recitare mosẽ prode functomonachomis sa
aga turdie sepulturȩ eiuset tertia die. postea
quantum uolueritabbas. prolai cobonotertia die¬
ul septima postie iunium propȩnitente trigs sima
dieuel septima ctpropinquos eio port& ieiunare.
VII. diebus & oblationemofferre ad altare sicut
hic su filiosi rat legtur et prosiul filiusrł ieiuna¬

Expanded text:
Secundum Romanam Ecclesiam mos est monachos Secundum Romanam Ecclesiam mos est monachos vel religiosos defunctos in ecclesiam portare, et cum chrismate ungere pectora, ibique pro eis missas celebrare; deinde cum cantatione portare ad sepulturas: et cum positi fuerint in sepulcris, funditur pro eis oratio. Denique humo vel petra operiuntur. Prima et tertia et nona, nec non trigesima die pro eis missa agatur. Exinde post annum, si voluerint, servetur. Missae vero saecularium mortuorum tres in anno, tertia die, et nona, et trigesima; quia surrexit Dominus tertia die, et nona hora spiritum emquoque monachorum per singulas septimanas nomina recitare mos est. Pro defuncto monacho missa agatur die sepulturae ejus, et tertia die: postea, quantum vel septimo potest jejunium pro penitentia XXX. dies vel VII. et propinquis ejus oportet jejunare VIImo die et oblationem offerre ad altare, sicut in Ihesu filio Sirach legitur, et pro Saul filii Israel jejuna
Abbreviated transcription (Latin):
intersefratres uocare : uel hereditas consortes
ficripossunt. Si quis gentilis elimosinam ficere¬
merare non possumus. numquidea in baptis¬
mo ꝑdedit nonnam bonum aliquod non ꝑdit :
sed malum ablu& hocin nocentius papidecata¬
cumino cornelugesta pro exemploponens ad fir¬
mauit. Gregorius nazantenus. dicit. secun¬
dumbaptismum eẽlacrimarum. nullũ per¬
sectum credimus in baptismum : sineconfirma¬
tione ep̃i nondes pramustamen innicenosi no¬
docris masuit constitutum pannoscrismatos.
lterum superalium baptiratum hi poninon est̃
absurdum in caticumino & baptismate et confir¬
matione unus potest esse patersinecesscest̃. non
est tamen consuctudo sed persingula singuli
iuiscipiunt. Nonlicct aliud iuscipert : qui nonẽ bapti¬
ritus. Virdat̃ lic& seminam suscipere in baptismo.
similit̃ et sẽminauirum suscipert. Non lic& bapti¬
cisdart quantomagisgentilibus.
DEMISSADEFUNCTORU ETMOR TUORŨ

Expanded text:
inter se fratres vocare, vel haereditatis consortes inter se fratres vocare, vel haereditatis consortes fieri possunt. Si quis gentilis eleemosynam fecermerare non possumus, nunquid ea in baptismo perdidit? Non bonum aliquod perdit, sed malum abluit. Hoc Innocentius papa de catechumeno gesta pro exemplo ponens affirmavit. Gregorius Nazianzenus dicit secundum baptismum esse lacrymarum. Nullum perfectum credimus in baptismo. Confirmationem episcopi non disputamus; tamen in Nicaena synodo fuit chrisma constitutum. Pannos chrismatos iterum super alium baptizatum imponi non est absurdum. In catechumenae et baptismate et confirmatione unus potest esse pater, si necesse sit: non est tamen consuetudo. Per singula singuli suscipiunt. Non licet alium suscipere, qui non est baptizatus. Viro autem licet feminam suscipere in baptismo, similiter et feminae virum, suscipere. Non licet baptieis dare, quanto magis gentilibus. CAPUT V. De missa defunctorum et mortuorum.
Abbreviated transcription (Latin):
tismum est. Iuxtaiudicium patrum. in quo
om̃a peccata demittuntur. sicut in baptis mo.
prbt potest abbatis sã consacrarecum mis sacȩ¬
lebratione In abbatis uero ordinationcep̃s
deb& mis samagere & cumbenedicere indinato
capite cum duobus uel tribus testibus defratribus sius
& datribaculumet pedules. Sc̃amoniales ucro aũt¬
basilicȩ cummnis sa semperdebent consacrare.
Grccisi mulbenedicunt uiduam & uirginemctu
trumque semperdebent consacrare abbatemele¬
gunt. Romani: nonuclant cuduam. Secundũ
grecos prbolic& uirginem sacrouelamine consatra¬
ri & reconcilia repęnitentem & facere oleum ex¬
ortizatum e dnfirmiscrsinam si nccesse est. Setun¬
dum romanos aũt : non licet nisi cp̃i soli¬
INBAPTISMATIS CONFIRMATIONE
Nbaptis mate peccata demittunturi non c̃¬
iunctiones mulierum quia silii qui antebaptis¬
mum sic & postcorum fiunt. Siue ronon potaest
nec silii antegenerati profiliis habentur. Nec

Expanded text:
tismum est, juxta judicium Patrum; in quo tismum est, juxta judicium Patrum; in quo omnia peccata dimittuntur, sicut in baptismo. Presbyter potest abbatissam consecrare in missae celebratione. In abbatis vero ordinatione episcopus debet missam agere, et eum benedicere inclinato capite, cum duobus vel tribus testibus de fratribus suis, et donet ei baculum et pedules. Sanctae moniales vero basilicas sibi commissas semper debent consecrare. Graeci simul benedicunt viduam, et virginem, et utramque semper habent consecrare. Abbatem eligunt. Romani non velant viduam. Secundum Graecos presbytero licet virginem sacro velamine consecrare, et reconciliare poenitentem, et facere oleum exorcizatum, et infirmis chrisma, si necesse est. Secundum Romanos non licet, nisi episbaptismatis confirmatione. In baptismate dimittuntur non conjunctiones mulierum, quia filii qui ante baptismum, sic et posteriorum fiunt. Si vero non putatur nec filii ante generati pro filiis habentur, nec
Abbreviated transcription (Latin):
non licet peccatum ep̃ĩ prodert : quia sũ pertum
est. sacrisifium non est accipiendum demanu
sacerdotis quiorationes: uellectiones secundũ
ritum implert non potest: Prb̵it s̃ responsoria
cantat inmissa uel quȩcum quecappamsuam
non tollat : sed cuuan gelium legens superumt¬
rosponat: pibt fornicans ũ post quam conper¬
tum sueritbaptir auerit. Ite rum baptizentur
illi quos baptizauit. Si quis prbordinatus de¬
p̃henditie : non es sebaptiratum baptiretur.
ctordinctur. Ittrum. & om̃s quos prius bapti¬
retur. Dia conescum grecis non franguntur
panem scm̃ : nec collectionem dicuntud dñs: uo¬
biscum : uel complitã. Nonlic& dia conolaico
pęnitentumdare : sed ep̃o aut prbodaredebe
bunt: Dia cones poss̃ baptizart &cibum &
potumbenedicere. Non panemdare similit̃
ni oportetep̃omis sascadebrare : sicut greciso¬
lent in elactione abbatis a gereud abbatis sȩ
inmonachiuero ordinatione abbasde łmissam¬
lta & abbas debetmonachoquȩ sccundum bap

Expanded text:
non licet peccatum episcopi prodere, quia super eum est. Sacrificium non est accipiendum de manu sacerdotis, qui oblationes vel lectiones secundum ritum implere non potest. Presbyter si responsoria cantat in missa, vel quaecunque cappam suam non tollat, sed evangelium legens super humeros ponat. Presbyter fornicans, si postquam compertum fuerit, baptizaverit, iterum baptizentur illi quos baptizavit. Si quis presbyter ordinatus deprehendit se non esse baptizatum, baptizetur et ordinetur iterum, et omnes quos prius baptizavit. Diacones cum Graecis non frangant panem sanctum, nec collectionem dicant, vel Dominus vobiscum, vel completam. Non licet diacono, laico poenitentiam dare; sed episcopi aut presbyteri dare debent. Diaconi possunt baptizare, et cibum et potum benedicere, non panem dare. Similitni oportet episcopum missas celebrare, sicut Graeci solent in electione abbatis agere vel abbatissae. In monachi vero ordinatione abbas ita et abbas debet monacho, quia secundum b
Abbreviated transcription (Latin):
co uiro cuiusest disponsata reddatur ei pecuiam
quam proipsa dedit & tercia pars addatur sin
aũt̃ille noluerit perdat pccuniã quam proilla
dedit. Puellaxiiii annorum sui corporis potes¬
tatem hab&. puerusque ad x .i. annos sit in po¬
testati patrisui tunc scipsum potest monachum

Expanded text:
eo viro cui est desponsata, reddatur ei pecunia eo viro cui est desponsata, reddatur ei pecunia quam dedit, et tertia pars addatur; sin autem illa noluerit, perdat pecuniam quam pro illa dedit. Puella autem tredecim annorum sui corporis potestatem habet. Puer usque ad quindecim annos sit in potestate patris sui. Tunc seipsum potest monachum
Abbreviated transcription (Latin):
grecos sicut in lege scriptum est. In quinta secu¬
ratione con iungantur. quarta si inuenta suerit:
tamen propinquitatem non lic& uxorem al¬
terius accipere postobitum eius aqualit̃ uir con¬
iungitur inmatrimonium eisq sibi consangue¬
nisunt & uxores suum consanguenus postmor¬
tem uxores. Duo quoque fratresduas sorores¬
inconiugio pos sunthabere & pater et filiusque
mantus quicum uxore suador mieritlau& se
ante quam hitr& in ȩccła. Maritus non deb&
uxorem suam nudamuidere. Si quis nuptias
hab& uel matrimonia non licta tamen licitũ
est escam quam habent manducare. Quia
prophetadixit. Dñiest terra & plenitudo cĩ
Siuir & mulier conlun : xeripit sein matrimo¬
nuberecum ea : siquis poterit probare : quod
uerum sit accipiat alium. Puella disponsata
non lic& parentibus dare alio uiro. nissilla om¬
ninoreis fattam̃ ad monasten ũlic& iresi uoluent
illa autem disponsata n si non uult habita re cum

Expanded text:
Graecos, sicut in lege scriptum est: in quinta secuGraecos, sicut in lege scriptum est: in quinta securatione conjungantur. In quarta si inventi fuerint, tamen propinquitate non licet uxorem alterius accipere post obitum ejus. Aequaliter vir conjungitur in matrimonio his qui sibi consanguinei sunt, et uxoris suae consanguineis post mortem uxoris. Duo quoque fratres duas sorores possint habere: et pater filiusque, tus qui cum uxore sua dormierit, lavet se antequam intret in ecclesiam. Maritus non debet uxorem suam nudam videre. Si quis nuptias habet vel matrimonia non licita, tamen licitum est escam, quam habent, manducare, quia Propheta dixit: Domini est terra et plenitudo ejus. Si vir et mulier conjunxerint se in matrimoosse  Al. add., nubere cum eo; si quis poterit probare quod verum sit, accipiat alium virum. Puellam desponsatam non licet parentibus dare alii viro, nisi illa omnino resistat; tamen ad si non vult habitare cum
Abbreviated transcription (Latin):
mum conlugium ȩqualiterlic& indie & nocte
mum in potestatetius erthabere eam uel non ha¬
bere similimodo siquis corum baptiratuscrit
altergentilis siquis a postolus dix̃ infidelis aũ
sidiscedit : discedat. Ergo cuius uxor est̃ infĩde¬
Simulier disces serit auirosuo: dispitienscum.
nolens reuertere etreconciliariuiro : postquinq
annos. Cum consensuep̃i aliamacciperelice¬
bat uxorem s̃ in captiuita te ꝑuimducta redemi
non poteit postantum alteramaccipere. It̃.
si incaptiuitatem ducta fuerit. uircius .x. annos
expectet. Similiter aut̃ & mulier siue rota¬
lia contigerint. Sugitur uiralteram duxerit
uxorẽ priorem decaptiuitatem reuersa acci¬
piat posteriorem dimittat. Similteraũt
illa sicut superius diximus : Siut rotalia contige¬
rint faciat. Sicuiu suxorem hostis abstulerit
& ipsecam adipisci non potestlic& aliã tollere
iediusere sic facerequam fornicationes. Sintrũ.
propm quitatem carnis lic& nubere setundũ

Expanded text:
mum conjugium aequaliter licet in die et nocte,mum conjugium aequaliter licet in die et nocte,mum, in potestate ejus erit eam habere vel non habere: simili modo si quis eorum baptizatus erit, alter gentilis, sicut Apostolus dicit: Infidelis autem si discedit, discedat . Ergo cujus uxor infideSi mulier discesserit a viro suo despiciens eum, et nolens reverti, et reconciliari viro, post quinque annos cum consensu episcopi aliam accipere liceat uxorem: si in captivitate per vim ducta redimi non potest, post annum alteram accipere. Item si in captiviexspectet; similiter et mulier, si viro talia contigerint. Si igitur alteram duxerit uxorem, priorem de captivitate reversam accipiat, posteriorem dimittat: similiter autem illa, sicut superius diximus, si talia contigerint, faciat. Si cujus uxorem hostis abstulerit, et ipse eam adipisci non potest, licet aliam tollere; melius est sic facere, quam fornicari. Si iterum propinquitate carnis licet nubere secundum
Abbreviated transcription (Latin):
mortualic& ui roportmensum altera accipere.
Mortuo uiro postannum licet muliere alterum
tollereurum. Mulior s̃ adultera est & uireius
non uult habitarccum ea siuultillamonasteriũ
intrare : quartam partem suȩ hereditati s obtene¬
at sinonuult. nihil habeat. Quȩcum que muli¬
er ad ulterium perpetrauent in potestateuir
cius siuellit reconcilia remulieri adulteresi re¬
conciliauit indero non prosicitundicta illius adp¬
prium uirum ꝑtenit . Vire tmulierinmatrimo¬
nio sille uoluerit dõscruire & illa noluerit aut¬
scuilla in firmata tam e nomni nocum consensu
amborum s̃parentur. Mulier quiuo uit ut post
mortem uirtius non accipiat terum a mortuo
illo preuaricatrix accipiatalium. Iterumque
nupta cum eopȩnitenti ae mota implereuult
uota sua in potestate uiricius utrum impleat.
annon. Ergo unilicentiam dedit theudorus
quae confessaẽ . Votum post .xi. annos nubere
tatem mutaresententiameius siuult. Legiti¬

Expanded text:
mortua, licet viro post mensem alteram accipere: mortua, licet viro post mensem alteram accipere: mortuo viro post annum licet mulieri alterum tollere virum. Mulier si adultera est, et vir ejus non vult habitare cum ea, si vult illa monasterium intrare, quartam partem suae haereditatis obtineat: si non vult, nihil habeat. Quaecunque mulier adulterium perpetraverit, in potestate viri est, si velit reconciliari mulieri adulterae. Si reconciliata in clero, non proficit vindicta illius, ad proprium virum pertinet. Vir et mulier in matrimonio si ille voluerit et illa noluerseu illa infirmata; tamen omnino cum consensu amborum separentur. Mulier quae vovit post mortem viri ejus, non accipiat alterum: et mortuo illo, praevaricatrix si accipiat alium, iterumque nupta cum eo poenitentia mota si implere vult vota sua, in potestate viri ejus utrum impleat, an non. Ergo unam licentiam dedit Theodorus, quae confessa est votum post undecim annos nubere tatem mutare sententiam ejus si vult. Legiti
Abbreviated transcription (Latin):
c&is oratione. muliertres mensibus abstneatse
audro suo quain concepit ante partumi. & post tẽ¬
lic& peroña ante communicare quando debit
peperire. Sicusuxor fornicata fuerit lic& demit¬
tere cam : & aliam accipere. Hocest̃ si uirdimise¬
ritux orem suam propt̃ fornicationẽ si prima
fueritliatum ẽ ut aliamaccipiat uxorem. Illa
uero si uoluerit pȩnitere suapeccata posiduos an¬
nos aliumaccipiatuirum. Mulieri non lic& unũ
nasteriobasilius hociudicauit. Legitimũ coniu¬
gium non lic& sẽpara resine consensũ amborum
potest tamen alter alterilicentiam dare accedere
ad scrui tutem dĩ himonasterio & sibi nubere si
in primo connubio erat secundum grecosec tam̃
non est canonicum sinaũt. in secundo cratnon
lic& tertio uiuente uiro ucluxore maritus supse
scipsum in furte aut fornicationescruum facit
uel quocum que peecatomulier si prius non habuit
coniugium hab& potestatem postannum. alterũ

Expanded text:
cetis orationi. Mulier tres cetis orationi. Mulier tres a viro suo quae concepit, ante partum et post temlicet per omnia ante communicare, quando debet parere. Si cujus uxor fornicata fuerit, licet dimittere eam et aliam accipere; hoc est, si vir dimiserit uxorem suam propter fornicationem, si prima fuerit uxor, licitum est ut aliam accipiat uxorem: illa vero si voluerit poenitere sua peccata post duos annos, alium accipiat virum. Mulieri non licet virunasterio. Basilius hoc judicavit. Legitimum conjugium non licet separare sine consensu amborum, potest tamen alter alteri licentiam dare accedere ad servitutem Dei in monasterio, et sibi nubere, si in primo conjugio erat secundum Graecos; et tamen non est canonicum: sin tamen in secundo erat, non licet tertio vivente viro vel uxore. Maritus si ipse seipsum in furto aut fornicatione servum facit, vel quocunque peccato, mulier si prius non habuit conjugium, habet potestatem post annum alterum a
Abbreviated transcription (Latin):
Quiordinati sunt scottorum uel brittonum
ep̃is quiin pascha uel tonsura catholica. non sunt
confirmentur. Similiter & ȩccłȩ quac abipsis ep̃is
ordinantur aqua ex orcirata aspantur & aliqua
collectione con firmen turlicentiam quo que non
habemus eis partentibus crismamuel eucharistiã
darenisi ante confesũ fuerint uellert noliscum
es seiiunitate aeccłȩ . & qui ex horum similiter
gente ul quicum quedebaptismosũo dubitaue
nisiusquedis currere : & occidit semetipsum
quamcumque causa potest̃ ut ortur proco.
Si antereligio suserat. si prodisperatione aut
protuo inore aliquo aut procausis incognitisdõ
relinquemus hoc iuditium & non ausi sumus
orare proillo. quis cocciderit propriauoluntate.
misiasproeo sacere non lic& sed tantumorare :¬
& climosinas largire. Siquis subitatemptatio¬
ne mente sua exciderit. uel ꝑrohisaniam sẽip¬
sũ mocciderit quidam procomissas fatiunt.
se coniunctione antequam communicant
ctus que hoctabas paichȩ. Indeat a postolus. Vtua¬

Expanded text:
Qui ordinati sunt Scotorum vel Britonum episcopi qui in Pascha vel tonsura catholicae non sunt . Similiter et ecclesiae quae ab ipsis episcopis ordinantur, aqua exorcizata aspergantur, et aliqua collectione confirmentur. Licentiam quoque non habemus eis poscentibus chrisma vel eucharistiam dare, nisi ante confessi fuerint velle nobiscum esse in unitate Ecclesiae. Et qui ex eorum similiter gente, vel quicunque de baptismo suo dubitavernisi ubique discurrere, et occidit semetipsum quacunque causa, prodest ut oretur pro eo, si ante religiosus erat: si pro desperatione, aut pro timore aliquo, aut pro causis ignotis, Deo relinquamus hoc judicium, et non ausi sumus orare pro illo. Qui se occiderit propria voluntate, missas pro eo facere non licet, sed tantum orare et eleemosynas largiri. Si quis subita tentatione mente sua exciderit, vel per insatiam seipsum occiderit, quidam pro eo missas faciunt.se a conjunctione, antequam communicent. in octavas Paschae. Inde ait Apostolus, ut va
Abbreviated transcription (Latin):
mutari sinecesse sit. Rexsi alterius regiterrã
habit potest donarepro animasua. Inuentio
inuiatollenda est̃ siinuentus fuerit possessor
aut inaliquibus reb: uimpatientur. Dccimas
non est legitimumdare : nisi pauperibus &
rentia regenerationis in alba spente costen
orandum ẽ ut hi quinquagesimaorator.
Oratio potest subuelamincesse cum neces ñ¬
tas cogit. Qui pro homine mortuo leuinat : seip¬
sum adiuuat. De mortuo aũt dĩ solius e st̃ noti¬
tia infirmislic& omnihoracibum & potum
sumere quando desiderant uel possunt sio¬
portunac non possunt udua
DERECONCILIATIONE
Domani re conciliant hominem intra absi¬
demgretinolunt. Reconciliatio pęni¬
tentium icȩnadñi tantum ẽ ab ep̃o & con¬
prbo potestneces ũ tatiscausã p̃berepotestatẽ
ut impleat. Rcconciliatio ideo in hac pro¬
uintia non est quia publica paenitentia
non est:¬

Expanded text:
mutari, si necesse sit. Rex si alterius regis terram mutari, si necesse sit. Rex si alterius regis terram habet, potest donare pro anima sua. Inventio in via tollenda est, si inventus fuerit possessor, aut in aliquibus rebus vim patiantur. Decimas non est legitimum dare nisi pauperibus et rentia regenerationis in albis Pentecostes orandum est, in quinquagesima oratur. Oratio potest sub velamine esse, cum necessitas cogit. Qui pro homine mortuo jejunat, seipsum adjuvat. De mortuo autem Dei solius est notitia. Infirmis licet omni hora cibum et potum sumere, quando desiderant vel possunt, si opportune possunt. CAPUT XIV De reconciliatione. Romani reconciliant hominem intra absidem. Graeci nolunt. Reconciliatio poenitentium in coena Domini tantum est ab episcopo, et conpresbytero potest necessitatis causa praebere potestatem, ut impleat. Reconciliatio in hac provincia non est, quia et publica poenitentia non est
Abbreviated transcription (Latin):
DE SERUIS ETANCILLIS
ater silium neces sitate co actus potestatem
hab& traderinseruitio ris annis. De inde
si ne uoluntate filii licentiã tradendi non hab&
Homo xiii annorũ scipsum potest facere scruũ.
Nonlic& homini ad seruum suũ tollere pecu¬
niam quamipse ad que siuit. Si seruuim & an¬
cillam dñ samborũ inmatrimoniũ conlunxe¬
rit : postra liberato scruo ud ancilla si non po¬
test̃ redimi qui inscruitioẽ. liberumlic& in
genuo coniungere si quis liberancillã hi matri
eam si antecũ consensi amborũ conluncti st̃¬
Si prignantem mulierem quis liberã conparat
liberer ex eageneratus. Quia ncillã prignan
ciunia legitimatres sunt inanno propopulo¬
costen xldies& noctes : De promissione sua
laicinondebent morã facere quia mors non
tardat. Seruo di nullatenus lic& pugnare
multorum licetiit consilio seruorum dĩ. In¬
sans proinfante potest dare admonastoriũ dõ
quamuis aliumuouis s& tam̃ melius e uotum
implere Similit̃ pecora equali pretiopos sunt

Expanded text:
De servis et ancillis. Pater filium necessitate coactus potestatem habet tradere in servitium septem annos; deinde sine voluntate filii licentiam tradendi non habet. Homo tredecim annorum seipsum potest facere servum. Non licet homini servo tollere pecuniam, quam ipse acquisivit. Si servum et ancillam dominus amborum in matrimonio conjunxerit, postea liberato servo vel ancilla, si non potgenuam conjungere. Si qeam, si ante cum consensu amborum conjuncti sSi praegnantem quis liberam comparat, liber est ex ea generatus. Qui ancillam praegnanJejunia legitima tria sunt in anno  Al., pro populos  Add., noctes. De promissione sua laici non debent facere moram, quia mors non tardat. Servo Dei nullatenus licet pugnare, multorum licet sit consilio servorum Dei. Infans pro infante potest dari ad monasterium Deo, quamvis alium vovisset: tamen melius est votum implere; similiter pecora aequali pretio possunt
Abbreviated transcription (Latin):
dochuis nec non orphano trophiis
scilic& int̃alias ꝑsonas & causas uir¬
tute quã semꝑ tricennalis sibi prȩscrip¬
tio uindicauit. qm̃ hanc decim an¬
norũ adiectionẽ religiosis locis prȩ¬
stamus ut ꝑsonales & hr pothecariȩ
aetiones in tanta tẽpore ꝓpagentur:
Annali dut̃ exceptione uł triennii
uł alii huiusmodi exceptionibus non
deroget᷑. Hȩc aut̃ consatutio & in
p̃teritis temporibus locũ hab& nisi
quȩdã cause amicali transactione

Expanded text:
dochiis, nec non orphanotrophiis, scilicet inter alias personas et causas virtute, quam semper tricennalis sibi praescriptio vindicavit, quoniam hanc decem annorum adiectionem religiosis locis praestamus, ut personales et hypothecariae actiones in tanto tempore propagentur, annali autem exceptioni vel triennii, vel aliis huiusmodi exceptionibus non derogetur. Haec autem constitutio et in praeteritis temporibus locum habet, nisi quaedam causae amicali transaction
Abbreviated transcription (Latin):
tamur ut cũ eo ad loca de quibus e
c̃tentio debeatis accedero &
utraq parte cõminus instituta lo¬
ca quȩ h lite sunt ur̃a faciatis prȩ¬
ta quaeq uero definita fuerint
lta seruari.

Expanded text:
tamur ergo ut cum eo ad loca de quibus est contentio debeatis accedere, et utraque parte cominus constituta, loca quae in lite sunt vestra faciatis praeta. Quaecunque vero definita fuerint, ita servari
Abbreviated transcription (Latin):
uersiculo diuidit causas. ut & miseri¬
cordiã quasi homo postul&. quia nemo
sinee sorde peccati. & iustitiã quasi pro¬
pheta deposcat. uł certe qm̃ lic& pecca¬
uerit sicut homo. & quasi pecca tormise¬
ricordia egeat. tam̃ correxit erro¬
rem. penitentiã gessit. abstinuit
atemulentia delinquendi sobri&ate
uirtutis. p&it ergo iustitiã scđm uer¬
bũdĩ. quia uerbi sententia ẽ. ut con¬
uersis ueniadonet᷑ si legitima est fr&a
conuersio:¬
proph&a asserat eos odio se odisse per¬
fecto moneo rursus altero loquen¬
te ne partam. quem his ego respiciã :
cu honoris aliquẽ seruem: quando
agit᷑ ut mihi totius speimeae causa
tollat᷑ : Ipsius ineuangelio uerba st̃
dnĩ quibus ait. non sibi patrẽ. non
matrem non filios non aliquam
necessitudin ẽ debere praeponi. Est
enim frequent̃ talis pi&as ex qua
nascat᷑ impi&as cum uincente car¬
nis affectu. caritati illi quae ds̃ est
caritas prȩponit᷑ corporalis eius i¬

Expanded text:
uersiculo diuidit causas, ut et miseriuersiculo diuidit causas, ut et misericordiam quasi homo postulet, quia nemo sine sorde peccati, et iustitiam quasi propheta deposcat uel certe quoniam, licet peccauerit sicut homo et quasi peccator misericordia egeat, tamen correxit errorem, paenitentiam gessit, abstinuit a temulentia delinquendi sobrietate uirtutis. petit ergo iustitiam secundum uerbum dei, quia uerbi dei sententia est, ut conuersis uenia donetur, si legitime est facta conuersioicos; cum Propheta asserat, eos odio se odisse perfecto . Moneor rursus, altero loquente ne parcam . Quem hic ego respiciam? cui honoris aliquid servem, quando agitur ut mihi totius spei meae causa tollatur? Ipsius in Evangelio verba sunt Domini, quibus ait, non sibi patrem, non sibi matrem, non filios, non aliquam necessitudinem debere praeponi . Est enim TALIS FREQUENTER PIETAS, ex qua nascatur impietas, cum, vincente carnis affectu, charitati illi quae Deus est, charitas praeponitur corporalis, cujus in
Abbreviated transcription (Latin):
sitatẽ aliquã decidert̃. Irgo quieg&
misericordia peccator .ẽ. ꝗ aũt pecca¬
unꝰquisq hoc est scđm quẽ statũ egeat
misericordia aut iustitiã habeat con¬
siderandũ ẽ. Alit̃ enĩ eg&iustitia dĩ
angelus alit̃ homo. Aliter eg& mise¬
ricordia archangelus. alit̃ homo.
angelienĩ natura non utiq lta corrup¬
telae obnoxia ẽ ut natura generis hu¬
mani. & ideo illeeg& miseri cordiadĩ.
nepossit errare & auersadĩ asegratia
labat᷑ inuitiũ. homo aũt & silam fir¬
miore ꝓposito ẽ. tam̃ ꝓpt̃ contracto¬
rũ seriem peccatorũ miseri cordiã dĩ
querit. Itaq & siuterq misericor¬
diã dĩ non indig& alit̃ tam̃ angelo
miseri cordia alit̃ homini deb&ur.¬
Leue epĩ uitiũ in angelo iudicio gra¬
uiore cens&ur. peccatũ quoq ab ad¬
olescentiae in homine mitiore sen¬
tentia quã peccatũ senec tutis ad stringit᷑¬
& citius relaxat᷑. proph& algit᷑ in ifto

Expanded text:
sitatem aliquam deciderunt. ergo qui eget sitatem aliquam deciderunt. ergo qui eget misericordia peccator eunusquisque, hoc est, secundum quem statum egeat misericordia, aut justitiam habeat, considerandum est. Aliter enim eget justitia Dei angelus, aliter homo. Aliter eget misericordia archangelus, aliter homo. Angeli enim natura non utique ita corruptelae obnoxia est, ut natura generis humani; et ideo ille eget misericordia Dei, ne possit errare, et aversa a se Dei gratia, labatur in vitium: homo autem etsi jam firmiore proposito est, tamen propter contractorum seriem peccatorum, misericordiam Dei quaerit. Itaque etsi uterque misericordia Dei indiget, aliter tamen angelo miserileue enim uitium in angelo iudicio grauiore censetur, peccatum quoque adulescentiae in homine mitiore sententia quam peccatum senectutis adstringitur et citius relaxatur. Propheta igitur in isto
Abbreviated transcription (Latin):
procriminis suiqualitate dã nabit᷑ qua
gratia ds̃ & lux & ignis esse describit᷑
ut hi tenebris ambulanti luceat quasi
lumen nediutius possit errare qui
quȩrit luminis claritatẽ. Fiaũt qui
multa fuerit operatus que manere
ñ debeant sed ardere ignis est d̃s. ut
operimr̃ĩ fenũ stipulamq c̃sumat
Sicut aurũ qđ excoquit᷑ plus probat᷑.
Fortassedicat aliquis quarationescrip¬
serit ꝓph&a misorere mei scđmuer¬
bũtuũ. uerbũ enĩ dĩiustitia ẽ. Siigit᷑ lus¬
titia fretꝰ erat curmi seri cordiã ante p̃¬
misit : aut simi seri cordiã requirebat
cureã ad m̃surã iustitie putauit eẽ poscen¬
dã: Qui enĩ beneagit & beneuiuit. opus
non hab& miseri cordiã. ꝗamiseri cordia
apeccato liberat. Deniq ñ diuitibus. ñ
fortib: & felicitate subnixis misericor¬
dia conferriconsueuit a nobis sed egen¬
tibus uł debilibus uł his ꝗ exdiuitiis
inpauꝑtatẽ auttaptiuitatẽ autneces¬

Expanded text:
pro criminis sui qualitate damnabitur. qua pro criminis sui qualitate damnabitur. qua gratia dominus et lux et ignis esse describitur, ut in tenebris ambulanti luceat quasi lumen, ne diutius possit errare qui quaerit luminis claritatem. ei autem, qui multa fuerit operatus quae manere non debeant, sed ardere, ignis est dominus, ut operis nostri faenum stipulamque consumat sicut aurum quod excoquitur plus probatur. Fortasse dicat aliquis, qua ratione scripserit propheta: miserere mei setuum; uerbum enim dei iustitia est. si igitur iustitia fretus erat, cur misericordiam ante praemisit, aut si misericordiam requirebat, cur eam ad mensuram iustitiae putauit esse poscendam? qui enim bene agit et bene uiuit, opus non habet misericordia, quia misericordia a peccato liberat. denique non diuitibus, non fortibus et felicitate subnixis misericordia conferri consueuit a nobis, sed egentibus uel debilibus uel his, qui ex diuitiis in paupertatem aut captiuitatem aut neces
Abbreviated transcription (Latin):
a secandi urendiq proposito lacrimis
inflexus aegrotis medicamentis te¬
gat qđ ferro aperiendũ fuit . Non ne
ist alnutili smiseri cordia ẽ si propter
breue incisionis uł ustionis dolorem
corpusomne tabescit uitae usus intere¬
at : Rectelgit᷑ & sacerdos uulnus ne
latius serpat a totocorpore ecłȩ quasi
bonus medicus deb& abscidere & ꝑdere
uirus criminis qđ lateat non fouere
nedum unũ excludendũ nonputat :
plures dignosfaciat quosexdudatab
ecđa iure ergo apłs diuino nos horta¬
tur exemplodicens. Videergobonita¬
tẽ & seueritatẽ dĩ. In eosquidem quice¬
ciderunt seueritatẽ. Inteaũt bonita¬
tẽ si permanseris ibonitate. osten¬
dens iudȩorũ populũ iure eẽ a corpo¬
re ecđe separatũ. ne ꝑ fidia euirus con¬
tam in ar& eccłam. populũ aũt gen¬
tiũ bonitatedũ receptũ. & oboedientiȩ
mune regloriari. Iureigit᷑ huic diuina
bonitassuffragat᷑ quai diuina bonita
teꝑmaneat. Si uero &ipse desciscat

Expanded text:
a secandi urendique proposito lacrymis inflexus aegroti, medicamentis tegat quod ferro aperiendum fuit, nonne ista inutilis misericordia est, si propter brevem incisionis vel exustionis dolorem, corpus omne tabescat, vitae usus intereat? Recte igitur et sacerdos vulnus, ne latius serpat, a toto corpore Ecclesiae quasi bonus medicus debet abscidere, et prodere virus criminis quod lateat, non fovere, ne dum unum excludendum non putat, plures dignos faciat quos excludat ab Ecclesia. Jure ergo Apostolus divino nos hortatur exemplo, dicens: Vide ergo bonitatem et severitatem Dei: in eos quidem qui ceciderunt seueritatem, in te autem bonitatem, si permanseris in bonitate, ostendens Iudaeorum populum iure esse a corpore ecclesiae separatum, ne perfidiae uirus contaminaret ecclesiam, populum au- tem gentium bonitate domini receptum et oboedientiae munere gloriari. iure igitur huic diuina bonitas suffragatur, cum in diuina bonitate permaneat: si uero et ipse desciscat,