comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
genuensibꝰ qͥb ħ ꝓpinquitas nota ẽ qͥ bonȩ famȩ u̾acis testimonii sit.
remoto amore. timore. p̾cio. ⁊ om̃i malo studio. supͣdicto m ꝯsangͥnita¬
tm̃ ꝓpinqͥtatẽ testant᷑.⁊ iuram̃to ꝓbare nolu̾int ł neqͥueruit: ꝯiugiũ
nullatenꝰ dissoluat᷑. s cõpetens eis penitentia ꝑꝑ infamiã ł pecc̃i macu¬
disti atus uiomis ã atuis antiqͥorib ꝓpinqͥs. ꝗ tu ꝑnullũ ingeniũ nec¬

Expanded text:
us haec propinquitas nota est, qui bonae famae et veracis testimonii sunt, remoto amore, timore, pretio et omni malo studio, supradicto modo consanguinitapinquitatem testantur, et juramento probare noluerint, vel nequiverint, conjugium nullatenus dissolvatur, sed competens eis poenitentia propter infamiam vel peccati macudisti a tuis vicinis aut a tuis antiquioribus propinquis, quod tu per n
Abbreviated transcription (Latin):
ratnitatis tuȩ studiose sagncitati fr̃ amande. qͥsda u̾ debeo refero
grates. qm̃ quesisti q̃ debuisti. ⁊ iocuudũ reddidisti. Uñ placide
ad in qͥsita respondeo. Sedẽ apłicã consulere decreuisti. simmilier
copła nuptiali extrameo uito iune̾ta. cognationi eiꝰ ꝑtineat. si
eos defuncto cognatio maneat eadẽ. ł sub alio uiro cognationis

Expanded text:
rnitatis tuae studiosae sagacitati, frater amande, quia debeo, refero grates; quoniam quaesisti quae debuisti, jucundum me reddidisti. Unde placide ad inquisita respondeo. Sedem apostolicam consulere decrevisti si mulier, copula nuptiali extraneo viro juncta, cognationi ejus pertineat, si eo defuncto cognatio maneat eadem, vel si ab alio viro cognationis
Abbreviated transcription (Latin):
magnã ꝓhibiᷤᷤduc̾e uxorẽ. Affinitatis qͦ: uen̾atiõe quoꝵdã nuptiis ab¬
stin̾e necẽe̾ ẽ. ui ecce pͥuignã ã nurͣ uxorẽ duc̾e̾ ñ licet. qi utͦq filiȩ loc̃o
sunt. It. Mariti aũ filiꝰ exalia uxore. ⁊ uxoris filia ex alio marito ł co:
mat̾ino niũ recte ꝯthunt. licet hãnt frem ł sororẽ ex matͥmonio p̾ea
matͥmoniũ intelligit᷑. nec dos. Itaq qͥ exeo coitu nascunt᷑. in potesta¬
te patͥs ñ sunt. s tales sunt qͣntũ ad pat̾am potestate̾ ꝑtinet: qͣles
hi sũt qͦs mat̾ uulgo ꝯcep̃. Nam nec hi patrẽ hr̃e intelligunt᷑. Cũ
his  in cestꝰ ẽ coitꝰ. uñ solent filii spurii appellari. ł a g̾ca uoce spa-¬
ictione locus sit. Ambr. pa terno.¬

Expanded text:
umdam nuptiis abstinere necesse est, ut ecce privignam, aut nurum uxorem ducere non licet, quia utraeque filiae loco sunt. Item. Mariti autem filius ex alia uxore, et uxoris filia ex alio marito vel contra, matrimonium recte contrahunt, licet habeant fratrem vel sororem ex matrimonio postea matrimonium intelligitur, nec dos. Itaque qui ex eo coitu nascuntur, in potestate patris non sunt, sed tales sunt, quantum ad patriam potestatem pertinet, quales sunt hi quos mater vulgo concepit. Nam nec hi patrem habere intelliguntur. Cum his etiam incertus est coitus, unde solent spurii appellari vel a Graeca voce πωραctioni locus sit. CAP. 2. - Ut no
Abbreviated transcription (Latin):
nõluit ad homicidiũ ꝑtin̾e ꝓfecto nec hominẽ deputaũ qd̾ taleᷤ
uiut̾o gerit᷑. hinc de aĩa qͣstio agitari solet. utrũ qͥc qͥd formatũ ñ
ẽ nec animatũ qd̾ poss intelligi. ⁊ ĩo ñ sit homioidi ũ. qr nec ex
ꝑiũ qd̾ iã fuerat. s ad huc qͦdãm informit̾ aĩatũ. qmͣ magna
corꝑe qd̾ sensu caret. Aug̃ qͣstioñ uet̾is ⁊ noui testam̃ti. cap̃.xxiii.
ab ortiuum fec̃it. si formatũ fu̾it. det animã ꝓ aĩa. Itaq si
iam formato coipt dat̃i nõ in conceptu coipis naseit᷑ cũ semine aditiuata.
fluxu qͥdã ñ ꝓsic̃ natiuitati. s si pꝰ respiciamꝰ udebun qd sequi debea¬
mus. Contẽplemꝰ facturã ade. Inadam enĩ eremplum datũ ẽ. uex eo
intelligat᷑ ꝙ iã formatũ eorpꝰ nccepꝰ animã. slam potat anima leno
ta admisc̾e̾. ⁊ sic formare corpꝰ. s rõe informabat᷑. ꝙ pͥmũ oporte bat
snieidiũ donec eleũ̾ita ꝯfecta suas imagines m̃braq suscipiantsita

Expanded text:
noluit ad homicidium pertinere, profecto nec hominem deputavit quod tale in utero geritur; hinc quaestio de anima agitari solet. Utrum quidquid formatum non est, nec animatum quidem possit intelligi, et ideo non fit homicidium, quia nec exaiam quidem fuerat, sed adhuc quodam modo informiter animatum — quoniam magna corpore qabortivum fecerit: si formatum fuerit, det animam pro anima; iam formato corpori datur, non in conceptu corporis nascitur cum semine deriuata. fluxu quodam non proficit natiuitati. Sed si propius respiciamus, uidebimus quid sequi debeamus. contemplemur facturam Adae; in Adam enim exemplum datum est, ut ex eo intellegatur, quia iam formatum corpus accepit animam. nam potuerat animam limoterrae admiscere, et sic formare corpus. Sed ratione infirmabatur, quia primum oportebat dmicidium, donec elementa confusa suas imagines membraque suscipiant, ita
Abbreviated transcription (Latin):
magnã ꝓhibiꝰ duc̃e uxorẽ. Affinitatis qͦ uen̾atiõe quoꝵda nuptiis ab¬
stine necc̃e ẽ. ũ ecce pͥuignã a nurͣ uxorẽ duc̾e̾ ñ licet. qi utͦq filiȩ loc̃o
sunt. It. Mariti aũ filiꝰ exalia uxore ⁊ uxoris filia ex alio marito ł ce̾.
matmonũ recte ꝯtͣhunt. licet hãnt frẽm ł sororẽ exmatͥmonio p̾ea
matͥmoniũ intelligit᷑. nec dos. Itaq qͥ exeo coitu nascunt᷑. in potesta.¬
te pat̾s ñ sunt. s tales sunt qͣntũ ad pat̾am potestatẽ ꝑtinet: qͣles¬
hi sũt qͥs mat̾ uulgo ꝯcep̃. Nam nec hi patrẽ hr̃e intelligunt᷑. Cũ

Expanded text:
umdam nuptiis abstinere necesse est, ut ecce privignam, aut nurum uxorem ducere non licet, quia utraeque filiae loco sunt. Item. Mariti autem filius ex alia uxore, et uxoris filia ex alio marito vel contra, matrimonium recte contrahunt, licet habeant fratrem vel sororem ex matrimonio postea matrimonium intelligitur, nec dos. Itaque qui ex eo coitu nascuntur, in potestate patris non sunt, sed tales sunt, quantum ad patriam potestatem pertinet, qualessunt ii quos mater vulgo concepit. nam nec hi patrem habere intelleguntur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Ita dilig̾e debet hõ eum qͥse scepit asac̾ fonte. sic̃ patrẽ. It̃. rorum.
Est int̾ fr̃s i filios sp̃ales gratuita ⁊ sc̃a c̃omunio. quȩ ñ ẽ dicenda con¬
sanguinitas. s potiꝰ habenda spũał ꝓximitas. Uñ int̾ eos arbitram᷑
seri ñ posse. quodlibet ꝯiugale conubiũ. qͣnqͥd̾ nec int̾ eos qͥ natura
ieos qui adoptione filii sunt. uen̾andȩ romane leges matͥmonia ꝑ-¬
gr̃a diuina. ꝗͣ q̃ humana uoluntas uͥ filiꝰ eiꝰ ł fr̾ m̃s eẽt eegit. pru¬
Nosse desid̾as utrͣ mulier quȩ uiri filiũ exalia femina ge ep̃o.
tens uxoris exitiũ. qͣ hñs odio uirͣ. ł infirmitatẽ eiꝰ ñ ꝯsid̾ans. qͣsi cau
pietatis oꝑat᷑ impietatẽ. maxime cũ p̾cipiat apłs. Nolite inqͥẽs

Expanded text:
a diligere debet homo cum qui se suscipit a sacro fonte sicut patrem Item: Est inter fratres et filios spirituales gratuita et sancta communio quae non est dicenda consanguinitas, sed potius habenda spiritualis proximitas. Unde inter eos arbitramur fieri non posse quodlibet non legale connubium, quando quidem nec inter eos qui natura et eos qui adoptione filii sunt, venerandae Romanae leges matrimonia gratia divina, quam quem humana voluntas, Nosse desideras utrum mulier quae viri filium ex alia femina genitum dgens uxoris exitium, quod habens odio virum vel infirmitatem ejus non considerans, quasi causa pietatis operatur impietatem, maxime cu
Abbreviated transcription (Latin):
doinqͥnat. s ⁊ qui simulacrũ fae̾ mechat᷑. Qd̾ si inhis factis ꝑseu̾at ⁊ pe¬
nitentiã ñ agit. recede ab illa. ⁊ noli ꝯuiu̾e cũ illa. Sin aũ: ⁊ tuparticeps
eris pecci eiꝰ. Propt̃ ħ p̾ceptũ ẽ uob̾ ꝑ uos man̾e. siue uiro siue mulieri.
erit durũ. Cur enĩ deputamꝰ ad huc ad ult̾os. qͦs ł baptismate ablutoᷤ.
łpenitentia credimꝰ ẽẽ sanatos: ħ cͥmina inuet̾i lege dĩ. sacͥficiis nul¬
sꝰ mundabant᷑. quȩ noui testam̃ti sangͥne sine dubio mundant᷑. Q
iõ tc õimͦ ꝓhibitũ ẽẽ ab alio ꝯtaminatã uiro recipe uxorẽ. Quãuis
dd̾ sauł filiã ꝗͣ pat̾ eiꝰde̾ mulieris ab eo seꝑatã dedat alt̾i tamqͣ noui te¬

Expanded text:
etiam qui simulacrum facit, moechatur. Quod si in his factis perseverat, et poenitentiam non agit, recede ab illa, et noli convivere cum illa. Sin autem, et tu particeps eris peccati illius. Propter hoc praeceptum est vobis per vos manere, sive viro sive mulieri, erit durum. Cur enim deputamus adhuc adulteros, vel quos baptismate ablutos, vel poenitentia credimus esse sanatos. Haec crimina in veteri lege nullis sacrificiis Dei mundabantur, quae o prohibitum est ab alio contaminatam uiro recipere uxorem, quamuis Dauid Saulis filiam, quam pater eiusdem mulieris ab eo separatam dederat alteri, tamquam noui te
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ aliquid ꝓhib̾et. sroiñ in his auabꝰ eaufis. una de nubendo. alt̾a de
infideli coniuge dimitendo ł nõ dimitendo. aliqͥ simile ẽ iũbis
mile ẽ. qr de nubendo ⁊ ñ nubendo pot̾ dici. ħ bene fieri pot̾. illud
infideli dimutendo ł̃ nõ dimittendo. qmͣ lunũ hoꝵ ñ expedit. aliud
expedit: dici ñ opoiter. qui dimittit bñ fac̃. ⁊ qui ñ dimitcit. melius
sar s dici oportet ñ dimittat. q scił ñ expedit. Sic gͦ possumꝰ dr̃e. me¬

Expanded text:
em aliquid prohiberet. proinde in his duabus causis, una de nubendo uel non nubendo, altera de infideli coniuge dimittendo uel non dimittendo, aliquid simile est in uerbis mile est, quia de nubendo et non nubendo potest dici, hoc bene fieri, illud infideli dimittendo uel non dimittendo, quoniam unum horum non expedit, aliud expedit, dici non oportet: qui dimittit, bene facit; et qui non dimittit, melius facit, sed dici oportet: non dimittat, quia etsi licet, no
Abbreviated transcription (Latin):
fordis euramꝰ fili ha̾stulfe. s ñ filiꝰ dici debes. qui tã crudelit̾ infelix
homicidiu̾ ꝑpetrasti. Nam occidisti uxorẽ tuã partẽ corꝑis tui le¬
gitimo mat̾monio nͣ inuent tͥ sociatã. sine causa mortis. nͣ tͥ resisten¬
tẽ. ñ insidiantẽ ꝯ̾ẽq mͦ uitȩ tue. ñ inuenisti eã cũ alio uiro nefariã
r̾̃ facientẽ. s ꝯcitatꝰ adiabolo. impio furore fla̾matꝰ. lat᷑nũ more atͦ¬
eiꝰ eã gladio tuo crudelior oi bestia int̾emisti. ⁊ nc̃ pꝰ mortẽ eiꝰ addis

Expanded text:
cordis curamus, fili Hastulphe, sed non filius dici debes, qui tam crudeliter infelix homicidium perpetrasti. Nam occidisti uxorem tuam partem corporis tui legitimo matrimonio tibi sociatam, sine causa mortis; non tibi resistentem, non insidiantem quocunque modo vitae tuae. Non invenisti eam cum alio viro nefariam rem facientem, sed concitatus a diabolo impio furore flammatus, latronum more atrocius eam gladio tuo crudelior omni bestia, interemisti, et nunc post mortem ejus addis
Abbreviated transcription (Latin):
illa uir. reꝰ erit pecc̃̾i eiꝰ ⁊ parciceps mechationis eiꝰ. Et dix̃ illi. Qd gͦ:
Siꝑmanet inuitio suo mulier : & dix̾. Dimittat illãuir. ⁊ uir ꝑse
maneat. Qd̃ si mulier dimissa penitentiã eg̾it. ⁊ uolu̾it ad uir̾ suũ
reu̾ti. ñ recipiet᷑ auiro suo: dix̃. Iõ si ñ receꝑit eã uir sinis: peceat. ⁊ ma¬
gnũ pecc̃m sibi admutit.S ñ debet reciꝑe peccatee̾ qͣ penitentiã agͣ.

Expanded text:
illa vir, reus erit peccati ejus, et particeps moechationis ejus. Et dixi illi: Quid ergo, si permanet in vitio suo mulier? Et dixit: Dimittat illam vir, et vir per se maneat. Quod si mulier dimissa poenitentiam egerit, et voluerit ad virum suum reverti, non recipietur a viro suo? Dixit: Imo si non receperit eam vir suus, peccat, et magnum peccatum sibi admittit. Sed debet recipere pecca
Abbreviated transcription (Latin):
tione ne inet̾num ꝑeant.S. hos qui ħ ꝑnitiose tem̾itatis anime su
salutẽ despitientes. impio se miscuer̾ matͥmonio. ꝑ omĩa tua fr̾nitas
studeit seꝑare. ⁊ penitentiȩ dignȩ sũmitt᷑e. qͣtenꝰ ab et̾na eruas dam¬
pnatione ⁊ animas eoꝵ lucreris prante dño. De filiis aũ qͥ ex eis nad
ẽe ꝓbant᷑ retulisti si liceat eos comugio copłari. S hi cur ꝓhibeant᷑ aꝯ

Expanded text:
us perniciosae temeritatis, animae suae salutem despicientes, impio se miscuere matrimonio, per omnia tua fraternitas studeat separare et poenitentiae dignae submittere; quatenus ab aeterna eruti damnatione, animas eorum lucreris, praestante Domino. De filiis autem qui ex eis nati esse probantur, retulisti si liceat eos conjugio copulari. Sed hi cu
Abbreviated transcription (Latin):
excõicatꝰ ẽ. maioris sac̾dotis auctoritate. ad gr̃am sc̃ȩ cõmunionis
redeat. Is aũ qui legutime ñ excomunicau̾it. tm̃ abstineat a sacͣ
cõmunione tpͣs. qͣntũ maiori sac̾doti uisum fu̾it uͥ qd̾ in iꝰtę fec̃. iꝰ̾te
ipse patiat᷑. Et hinc sc̃s gregorius. ad ioħem epͣm iniuste excomu¬
nicantẽ. int̾ cet̾a scͥpsit dicens. Cassatis pꝰ atq ad nichilũ redactis p̃dicte
summa penitentia ac lacͥmis exorare. Qd̾ si hãc sententiã nr̃am te
cognou̾imus implesse remissiꝰ. ñ iã tͣm iniꝰticiam. s ÷ contumatiã frͣ¬
nitatis tuȩ cognoscas iuante dño seu̾iꝰ puniendã. qr nemo pꝓꝑe. ł¬

Expanded text:
excommunicatus est, maioris sacerdotis auctoritate ad gratiam sanctae communionis redeat, is autem, qui non legitime excommunicavit, in tantum abstineat a sacra communione , quantum maiori sacerdoti visum fuerit, ut quod iniuste fecit ipse iuste patiatur. nicanti scribentem: Cassatis prius atque ad nihilum redactis predictae summa poenitentia ac lacrimis exorare. Quodsi hanc sententiam nostram te cognoverimus implesse remissius, non iam tantam iniustiiam, sed contumaciam fraternitatis tuae cognoscas iuvante Domino severius puniendam. Et item
Abbreviated transcription (Latin):
De ħ ꝗ mͥ reputatũ ẽ in hac sẏnodo. ꝗͣ sim ł cũ ista surgatio.¬
femina ad ult̾iũ ł fornicationẽ fecissẽ. ꝗ ego ita ñ feci. nec inde me
culpabilẽ recognosco. sic me ds aduuet ad istũ iuditiũ. Separatio¬
Abisto die inantea cũ ista femina cũ qͣ adult̾iũ ł inceste copule.
fomicationẽ fecisti. unͣ disciplinã ł penitentiã suscepisti. ampliꝰ ñ
ad ult̾abis nec fornicab̾is cũ ea. nec aliã uxorem accipias. n p̃ ꝑ
actã penitentiã. tͥ licentia data fu̾it ab ep̃o. ã ab eiꝰ misso. sio te ds¬
marit̾ suã debet hr̃e coniuge̾. iudilectione ⁊ debita disciplina. Nec ẽ¬

Expanded text:
d mihi reputatum est in hac synodo, quod simul cum ista femina adulterium vel fornicationem fecissem, quod ego non ita feci, nec inde me culpabilem recognosco: sic me Deus adjuvet, et istud judicium. CAAb isto die in antea, cum ista femina cum qua adulterium vel fornicationem fecisti, unde disciplinam vel poenitentiam suscepisti, amplius non adulterabis, nec fornicaberis cum ea, nec aliam uxorem accipies, nisi post peractam poenitentiam tibi licentia data fuerit ab epmaritus suam debet habere conjugem in dilectione et debita disciplina; nec e
Abbreviated transcription (Latin):
cu ꝯiuge aliena. planũ tñ aliqͦmͦ sit eũ idcuꝑe. ⁊ si potestas det᷑ ẽẽ factur᷑:
Nͥ minꝰ reus ẽ. qͣm si inipso facto dep̾henderet᷑. Augͦ. ad claudiũ ec̃ iulianũ

Expanded text:
conjuge aliena, planum tamen aliquomodo sit id eum cupere, et si potestas detur esse facturum, conjuge aliena, planum tamen aliquomodo sit id eum cupere, et si potestas detur esse facturum, non minus reus est quam si in ipso facto deprehenderetur. CAP. 105. - Quod non
Abbreviated transcription (Latin):
nitionẽ despex̾is. ipse tͥ sis iudex. ⁊ in laqͣo diaboli qͦ irreutꝰ ten̾is ꝑ¬
maneb̾. Sanguis tuus. suꝑ capͣ tuum. Nos aliem a ꝯsortio tuo ꝓalioꝵ
filioꝵ dĩ salute ipso opitulante oĩ sollicitu dine nitim᷑ desud are. ⁊ dñi
ñ licet. Cum eni utrumq scd̾m legẽ xͥ illicitũ sit. siue adult̾am
occid̾e. siue illa uiuente alt̾am duc̾e̾: ab utͦq ẽ abstinendũ. ñ illi¬
citũ ꝓillicito faciendũ. Si enĩ facturꝰ ẽ qd̾ ñ licet. iã faciat ad ul¬
t̾iũ. ⁊ ñ faciat homicidium. uͥ uiuente uxore aliã ducat.⁊ nõ hua¬
um matͥs hortatu filia̾ desid̾i regis lo ngobardoꝵ uxorẽ duxis
set ħarol. in c̾tũ ẽ q̃ de causa eã pꝰ annũ repudiauit. ⁊ hildigardam
de gente suesoꝵ p̾cipue nobilitatis feminã in mat̾moniũ accepͣ. deqͣ
tres filios Rarolũ uidelicet. pipinũ. ⁊ ludo uicũ. totidẽq filias genui¬

Expanded text:
despexeris, ipse tibi sis judex, et in laqueo diaboli quo irretitus teneris, permanebis. Sanguis tuus super caput tuum, nos alieni a consortio tuo pro aliorum filiorum Dei salute, ipso opitulante, omni sollicitudine nitimur desudare et Domini at quod non licet? cum enim utrumque secundum legem Christi inlicitum sit, siue adulteram occidere siue illa uiuente alteram ducere, ab utroque abstinendum est, non inlicitum pro inlicito faciendum. si enim facturus est, quod non licet, iam faciat adulterium et non faciat homicidium, ut uiuente uxore alteram ducat et non huCum matris hortatu filiam Desiderii regis Longobardorum Carolus duxit uxorem; incertum qua de causa eam post annum repudiavit, et Hildebergam de gente Suevorum praecipuae nobilitatis feminam, in matrimonium acceperit, de qua tres filios Carolum videlicet et Pipinu
Abbreviated transcription (Latin):
tigare p̾sumas. Uxorẽ nuͣꝗͣ duc̾e. ⁊ ꝯcubinã ñ hr̃e. nec adult̾iũ com¬
In eccłia seg̾gatꝰ ab aliis xͥanis post ostium ⁊ postes humilit̾ te repo¬
ne. Ingredientiũ ⁊ egredientiũ supplicit̾ orationibꝰ comͣdare. Cominu¬
nionẽ corꝑis ⁊ sanguinis dñi cunctis dieb uite tuȩ indignũ te existi¬
mes. In ultimo tͣnͣ
exit᷑ uite tnę diȩ. si merueris ꝓuia¬
tico si sit qui tͥbu¬
at tmmͦ. uenialit̾ ũ accipias tͥ con¬
cedimꝰ. Sunt ⁊ alia

Expanded text:
tigare pin ecclesia segregatus ab aliis Christianis post ostium et postes humiliter te repone; ingredientium et egredientium suppliciter orationibus commenda te, communione corporis et sanguinis Domini cunctis diebus vitae tuae indignum te existimes; in ultimo tamen exitus vitae tuae die, si merueris, pro viatico, si sit qui tribuat, tantummodo venialiter ut accipias tibi concedimus. Sunt et alia
Abbreviated transcription (Latin):
xiliũ qͣsierit: oꝑosiori tͣn si pot᷑ ep̃c labore desudet. nec occidat᷑. Si uͦ no
potͣ. nullom liceat ei. reqͥrenti eã redd̾e ad occidendũ: qͣ se ei optulit ad
defendendũ. S solleiti cura tͣnsmittat eã ad locũ quẽ ipse deleg̾it. usecu¬
ra possit uiu̾e. Si uͦ int̾dũ marit᷑ eã inuen̾it ⁊ repetierit. scd̾m scłi legem
potestatẽ habebit. qd ei ag̾e uelit. S audiat scm̃ augͥtinũ dicente̾. Cuͣ
em̃ uir auͥtute nom̃ acceꝑit. ⁊ mulier amollicia .i. fragilita te. qͣr ce
crudelissimã libidinis bestia̾ uult unꝰqͥsq uxorẽ sua̾ eẽ uctricẽ. cũ ip¬
se ad pͥmũ libidinis ic̾tũ uic̾tus cadat. Nam qͥcqͥd cẽ fidẽ catholicã no li¬
cet mulierib. nec uiris licebit. Si aut̃ ead̾ mulier timore ꝑt̾rita. a lo¬
co uͥ ea ep̃e destinauit aufug̾it. ⁊ uir eiꝰ ab ep̃o semel a bis ł sepiꝰ repetie¬
rit. si uitã ei obtin̾e possit: ꝑqͥrat ⁊ reddat. Sin aũ. oĩo ñ reddat. Ma

Expanded text:
xilium quaesierit, operosiori tamen si potest episcopus labore desudet ne occidatur; si vero non potest, nullo modo liceat ei requirenti eam reddere ad occidendum, quae se ei obtulit ad defendendum: sed solerti cura transmittat eam ad locum quem ipsa delegerit, ut secura possit vivere. Si vero interdum maritus eam invenerit, et repetieristatem habuerit quid ei agere velit; sed audiat S. Augustinum dicentem: Cum enim vir a virtute nomen accepit, et mulier a mollitie, id est fragilitate, quare contra crudelissimam libidinis bestiam vult unusquisque uxorem suam esse victricem, cum ipse ad primum libidinis ictum victus cadat? Nam quidquid contra fidem catholicam non licet mulieribus, nec viris licebit. Si autem eadem mulier timore perterrita, a loco ubi eam episcopus destinavit aufugerit, et vir ejus ab episcopo semel, aut bis, vel saepius repetierit, si vitam ei o
Abbreviated transcription (Latin):
ita ũ sibi conuiges suit ⁊ͣ seꝑati. cũ ilł aũ ad ult̾iũ cõmittant. qͥb fue¬
rint ⁊ pꝰ suũ repudiũ copłati. Nec m̃ nͥ inciuitate dñi nr̃i inmon.¬
te sc̃o eiꝰ. tał ẽ cansa cum uxore. Cet̾m alit̾ se hreuiros gentiũ qͥs ig¬
noret: Uint̾posito repudio. ⁊ illa eui uolu̾it nubet. ⁊ ille ꝗͣ uolu̾it duc:¬
lt̃. Auiro uino in alt̾iꝰ transere conubiũ nec tcͣ licuit. nec nc̃ licet. nec
umꝗͣ licebit. Apostatare qͥppe ab uno dõ. ⁊ ire in alt̾iꝰ adult̾inã sr̃stieo¬

Expanded text:
 fuerint etiam post suum repudium copulati. Nec tamen nisi in civitate Dei nostri, in monte sancto ejus talis est causa cum uxore. Caeterum aliter se habere jura gentilium, quis ignorat? Ubi interposito repudio, et illa cui voluerit nubet, et ille quam voluerit, duc viro vivo in alterius transire connubium, nec tunc licuit, nec nunc licet, nec unquam licebit. Apostatare quippe ab uno Deo, et ire in alterius adulterinam superstitio
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ his qui in mat̾monio iuncti st̃. ⁊ nub̾e ñ possunt. si ille aliã ł illa
aliũ duc̾e possit. quib scͥptum ẽ. Sir ⁊ mulier si se coniunx̾int. ⁊ pꝰea
e his requisistis. qͥ ob causã frigidȩ nat᷑e se dict ñ posse in.i¬
uicẽ oꝑã carnis dantes cõmisceri. Iste uͭ sinͣ pot̾ ea uti ꝓuxore. hãt qua¬
si sororẽ. Qd si retinacłm coniuigale uolunt rescinde. maneant utͥq in
odii fomitẽ. exosam eã hũit. ⁊ icc̾co eã dimitt̾e m̃datii falsitate moli¬
t̃. Qd simulier causat᷑ ⁊ dic̃. uolo mat̾ ẽẽ. ⁊ filios ꝓcreare. ut̾q eoꝵ .uͭiͥ.¬

Expanded text:
de his, qui in matrimonio juncti sunt, et nubere non possunt, si ille aliam vel illa alium ducere possit, quibus scriptum est: Vir et mulier si se conjunxerint, et postea e his requisisti, qui ob causam frigidae naturae se dicunt non posse invicem operam carnis dantes, commisceri. Iste vero, si non potest ea uti pro uxore, habeat quasi sororem. Qodii fomitem, exosam eam habuit, et idcirco eam dimittere mendacii falsitate molitur. Quod si mulier causatur, et dicit: Volo esse mater, et filios procreare, et u
Abbreviated transcription (Latin):
cꝰudelicet peccati malũ in eũ redundare ꝯstat. qui eã ꝯunx̃ inuitã. qd
Si quis ꝑerrorẽ ancillã mulierẽ dur̾it uxorẽ. lib̾am eã eẽ putans. ł ex̃
ccrio si lib̾a mulier seruo perrorẽ iuncta sit. p̾eaq u̾itas repta fũit. dicẽ¬
dĩ ẽ oĩno nuptias ñ ꝯstitisse. Int̾ lib̾m enĩ ⁊ ancillã. seruũ ⁊ lib̾am mulie¬
rr̃. nuptie ccͣi ñ posst̃. Qd si calliditate ⁊ e̾uenientia dñi seruus ⁊ ancilla
matͥmoniũ ccx̾int cũ lib̾a ꝑsona. forte enĩ dñs ancillã suã uͥ lib̾a iuro
igenuo coniunxͣ. ⁊ dotẽ ꝑꝑ eã p̾stitit. ũ ꝑꝑ nuptias donationẽ lucret᷑ totã ł¬
arte. Si qͥd gͦ tale ꝯtigit. ipsa donatione dotis ⁊ ancillã lib̾am fac̾. ⁊
iuptiȩ ꝯsistant. nulla lege qͣntũ ꝑtinet ad seruitutẽ hm mat̾moniũ cõ¬

Expanded text:
t peccati malum in eum redundare constat, qui eam conjunxit invitam. Quod ancillam mulierem duxerit uxorem, liberam eam esse putans, vel ex contrario, si libera mulier servo per errorem coniuncta sit, posteaque veritas reperta fuerit, dicendum est, omnino nuptias non constitisse. Inter liberum enim et ancillam vel servum et liberam mulierem nuptiae contrahi non possunt. Quod si calliditate vel conniventia domini servus vel ancilla matrimonium contraxerit cum libera persona  forte enim dominus ancillam suam ut liberam viro ingenuo coniunxit et dotem pro ea praestitit, ut propter nuptias donationem lucretur totam arte: si quid igitur tale contigerit, ipsa donatione dotis et ancilla libera fiat, et nuptiae consistant, nulla lege, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
infidelitatis fuer̾ qnͣ ꝯunc̾ti st̃. s eũgłiũ cum ueniss alt̾ sine al¬
ta. ł alt̾a sine alt̾o credidit. Si gͦ aliud ẽ ħ ꝗ sine scrupulo ulliꝰ dubi¬
llnuultis exꝑim̃tũ acciꝑe eiꝰ. qui inme loquit᷑ xͦ Et utiq dñs ẽ xͦ.¬
intelligis ne qͥd dicã: An in ħ explanando. aliqͣnto diligentiꝰ ĩmo¬
abor: Ad tende. ũ rẽ ipsã explanandã.tanꝗͣ inconspectu ꝯsid̾andã

Expanded text:
ti sunt; sed euangelium cum uenisset, alter sine altera uel altera sine altero credidit. si ergo aliud est hoc, quod sine scrupulo ullius dubian uultis experimentum accipere eius, qui in me loquitur Intelligisne quid dicamus? An in hoc explanando aliquando diligentius immorabor? Attende ut rem ipsam explanandam tanquam in conspectu declarandam
Abbreviated transcription (Latin):
deli habitare ꝯsentiat. Iubet fideli dñs. ne infidele̾ atmutat. aut
uibet:. Si dixis iubet: reclamat apło. Ego dico ñ añs. Si dix̃is
nͣ iubet. causam requiro. Neq mͥ illã responsur̾ es. ꝗͣ tuis litt̾is indi
causa. De iam unctis ioquim. ñ de iungendis. Si gͦ tuã causã nõ
Se francia nobił quidã hõ nobilẽ de sax onia. saxonũ lege dux̃
Coniuge separet᷑. pͥorem resum̾e cogatur. Ex ameron ambrosii.
Norrendus ⁊ incultꝰ ẽ uir. Semeł placuit. Hum quid uir ẽ aliꝰ
eligend̾: Cõpa rẽ suũ ⁊ equis diligit. Et si mittet᷑ alius trahere ugũ
nesc̃ compar altiꝰ eẽ non totum putat. Tu iugasẽ repudias tuũ. ⁊ sepe
putas mutandũ. ⁊ si uno defecit die. suꝑducis riualẽ. ⁊ statim icog¬
mN causa qͥsi cognita pudoris exequeris iniuriã. Augͦ. d̾ sermone dñi

Expanded text:
deli habitare consentiat. iubet fideli dominus, ne infidelem dimittat an non iubet? si dixeris \'iubet\', reclamat apostolus; ego dico, non dominus; si dixeris n iubet\', causam requiro. neque illam mihi responsurus es, quam tuis litteris indidcausa; de iam iunctis loquimur, non de iungendis. si ergo tu causam non sconjuge separetur, priorem resumere cogatur. CAP. CIII.orridus et incultus est vir. Semel placuit. Nunquid vir alius eligendus est? Comparem suum et equus diligit, et si mutetur alius, trahere jugum nescit compar alterius, et se non totum putat. Tu jugalem repudias tuum, et saepe putas mutandum, et si uno defecerit die, superducis rivalem, et statim incognita causa quasi cognita, pudoris exsequeris injuriam. CAP. 233. - Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
causa ĩnitũ ẽ manifesta sterelitate ñ subsequat᷑. ita u iã scientibꝰ ꝯiu¬
gib ñ se filios habituros. seꝑare se tnͣ ł illa causa filioꝵ. atq aliis copła¬
re nͨ liceat. Qd̾ si fec̾int: cum eis quib se copłau̾int adultiũ cõmittũt
Ipsi aũ coniugi manente plane uxoris uoluntate adhib̾e aliã un̾ com¬
munes filii nascant᷑. uniꝰ comixtione ac semine. alt̾iꝰ aũ ure ac pote¬
state. ap̃ antiqͥs patres fas erat. Utr ̃ nc̃ fas sit stare. tem̾e dix̾im.

Expanded text:
causa initum est, manifesta sterilitate non subsequatur, ita ut jam scientibus conjugibus non se filios habituros separare se tamen vel ipsa causa filiorum atque aliis copulare non liceat. Quod si fecerint, cum eis quibus se copulaverint adulterium committunt. Ipso autem conjugio manente, plane uxoris voluntate adhibere aliam unde communes filii nascantur, unius commistione ac semine alterius, aut jure et potestate apud antiquos patres fas erat, utrum et nunc fas sit, temere non dixerim.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eua uxor eiꝰ utͥq sexiu filiorũ fuit ⁊ socrꝰ ⁊ mat̾. Quȩ si due femine fuis.¬
sent. mat̾ alt̾a. ⁊ socrus alt̾a: copiosiꝰ se sociał dilectio colligaret. S ħ¬
rant. fieri gͦ debuit qñ potuit. uͭ existente medio copia uñ duc̾ent᷑
uxores q̃ iã ñ erant sorores. uͭ ñ solũ illud ũ fieret nulla necessitas eẽt.
ꝗͣ licere potu̾it. Copłatio gͥ maris ⁊ femine. quantũ ꝑtinet ad genus
humanũ. ꝗdam seminariũ ẽ ciuitatis. Celestis uͦ ciuitas opꝰ ht̃ ũ no¬

Expanded text:
et Eua uxor eius utrique sexui filiorum fuit et socrus et mater; quae si duae feminae fuiset Eua uxor eius utrique sexui filiorum fuit et socrus et mater; quae si duae feminae fuissent, mater altera et socrus altera, copiosius se sociarant. Fieri ergo debuit quando potuit, ut existente copia, inde ducerentur uxores quae non erant jam sorores, uquam licere potuerit. Copulatio ergo maris et feminae, quantum attinet ad genus humanum, quoddam seminarium est civitatis. Coelestis vero civitas opus habet ut no
Abbreviated transcription (Latin):
Cum gͥ genꝰ humanũ pꝰ pͥmã corꝑalẽ uiri facti expulu̾e.xxii.
⁊ ꝯiugis eiꝰ exuiri lat̾ȩ marũ feminarũq coniunctionẽ opꝰ hr̃et.
uͥ gignendo multiplicaret᷑. nec e̾ent ulli hoĩes nͥ qui ex ilł auob¬
nati fuissent: uiri ꝯiuges sorores suas acceperͣ. Qd̃ ꝓfecto qͣnto ẽ
antiquiꝰ compellente necessitate. tanto pꝰea factũ ẽ dampnabiliꝰ re¬
ligione ꝓhibente. Habita ẽ enĩ ratio rectissima caritatis. uͥ hoĩes qͥbꝰ¬
ẽẽt utił atq honesta ꝯcordia. diu̾sarũ necessitudinũ uincłis necte
ad socialẽ uitã diligentiꝰ płime płimos obtinerent. Pat qͥppe ⁊ so¬
cer. duar̾ st̃ necessitudinũ noĩa. Ut aũ aliũ quisq hãt patrẽ. ali¬
um socerũ. num̾osiꝰ se caritas porrigat. Utrũq aũ unꝰ adã ẽẽ co¬
gebat᷑. ⁊ filiis ⁊ filiab suis. qñ fr̃s sororesq ꝯiugio iungebant᷑. Sic

Expanded text:
Cum ergo genus humanum post primam copulam viri facti ex pulvere et conjugis ejus ex viri latere, marium feminarumque conjunctione opus haberet, ut gignendo multiplicarent, nec essent ulli homines nisi qui ex illis duobus essent nati viri conjuges sorores suas acceperunt. Quod profecto quanto est antiquius compellente necessitate, tanto postea factum est damnabilius religione prohibente; habita est enim ratio rectissima charitatis, ut homines, quibus esset atque honesta concordia diversarum necessitudinum vinculis necterad socialem vitam diligentius plurimae plurimos obtinerent. Pater quippe et socer duarum sunt necessitudinum nomina, ut ergo alium quisque habeat patrem, alium socerum, numerosius se porrigat charitas, utrumque autem unus Adam esse cogebatur et filiis et filiabus suis, quando fratres sororesque conubio iungebantur. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
set aũ dñs. si ẽẽt illicitũ. Gscdm ea que supͣ diximꝰ młtumq u̾sauimus.
licitũ erat ꝑiꝰticiam. s ÷ͣ nͣ licitũ erat faciendũ ꝑꝑ lib̾am beniuolentiã.
iuges infideles. dixisti qr dñs iussit. ne ꝯiugia smet diu̾se religionis
copularent᷑. ⁊ ipsũ adhibuisti testimoniũ dm̃ dicentis. Non accipies u¬
uorẽ filio tuo defiliab alienigenarũ. ne traducat eũ pꝰ dõs suos. ut

Expanded text:
set autem dominus, si esset inlicitum. ergo secundum ea, quae supra diu diximus multumque uersauimus, licitum erat per iustitiam, sed etiam licitum non erat faciendum propter liberam beneuolentiam. oniuges infideles, dixisti: quia dominus iussit, ne coniugia sibimet diuersae religionis copularentur' et ipsum adhibuisti testimonium domini dicentis: non accipies uxorem filio tuo a filiabus alienigenarum, ne traducat eum post deos suos et
Abbreviated transcription (Latin):
Id ipse coactus ⁊ dolens filiã suã infantulã nolentẽ. flentẽ. ⁊ ꝓuin
renitente̾.ñ assentientibꝰ ẜ. ualde dolentib matre ⁊ parentela. ramaldo ridel¬
li filio desponsau̾it. qmͣ canonica ⁊ legũ auctoritas talia sponsalia uͥ in fra
ostendet᷑ ñ approbat. ne ignorantibꝰ leges ⁊ canones nimis durũ uideat᷑ ꝙ¬
dm̃s. ata sententiã temꝑamꝰ. ut si pͥnceps cũ assensu filie. mat̾s. ⁊ pareutelt̃.
id ꝗ ceptum ẽ ꝑfic̾e uolu̾it: ꝯcedamꝰ. Sin aũ legatꝰ nr̃ utiasq partes audiat.
nsi nicħ fu̾it exparte supͣdicti ramaldi. ꝗampliꝰ impediat. abipso iordano
qͣutes. de inceps ñ ꝓhibemꝰ. qͥn alii uiro si uolu̾it p̃dic̾ta filia eiꝰ tm̾m̾ in¬

Expanded text:
us et dolens filiam suam infantulam nolentem, flentem, et pro renitentem, non assentientibus, sed valde dolentibus matre et parentela, Raynaldo, Rodeli filio, desponsaverit; quoniam canonum et legum auctoritas talia sponsalia ut infra ostenditur non approbat, ne ignorantibus leges et canones, nimis durum, quod  filiae et matris et parentelae id quod coeptum est perficere voluerit, concedamus; sin autem, legatus noster utrasque partes audiat, et si nihil fuerit ex parte supradicti Ramaldi quod amplius impediat, ab ipso Jordano uentes deinceps non prohibemus, quin alii viro si voluerit praedicta filia e
Abbreviated transcription (Latin):
re cꝰ uir mortuus fu̾it. beatior erit si sic ꝑmanserit scd̾m meũ consilium:
neqͥs ħ ꝯsiliũ tãꝗͣ humanũ ⁊ ñ diuinũ contẽpuendũ putaret. ad iecit.
suto aũ qd̾ ⁊ ego sp̃m dĩ habeam. Proinde intelligendũ ẽ. ⁊̃ ipsa que nͣ a
dño iubent᷑. s a scõ eiꝰ famulo utilit̾ suadent᷑. eod̾ dño inspirante suad̾i.
absit eñ ũ qͥsꝗͣ catholicꝰ dix̾it. qnͣ suadet sp̃o sẽs ñ dnm suad̾e. cũ ⁊ ip

Expanded text:
it, si sic permanserit, secundum meum consilium, ne quis hoc consilium tamquam humanum et non diuinum contemnendum putaret. adiecit: puto autem, et ego spiritum dei habeo. proinde intellegendum est etiam ipsa, quae non a domino iubentur, sed a sancto eius famulo utiliter suadentur, eodem domino inspirante suaderi. absit enim, ut quisquam catholicus dixerit. quando suadet spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
conus sc̃itatis ut̃e epͣłm deferens. ꝗ qͥdã uiri imulieres p̃t̾ito sab¬
uto paschali die ꝓmagno popłoꝵ incursu nescientes filios suos
suscepissent exlauac sc̃o. Cupis gͥ scire. siꝓtali rõe accidenti debeant
un ac mulieres ad ͥum usum redire anñ. Nos uͦ ex hac re mesti ĩ¬
quisiuim̾ porum dicta. Inuenimꝰ aũ in archiuis ħ apłice sedis. iam ta¬

Expanded text:
ctitatis vestrae epistolam deferens, quod quidam viri et mulieres praeterito Sabbato paschali die prae magno populorum incursu nescientes filios suos suscepissent ex lavacro sancto. Cupis ergo scire si pro tali ratione accidenti debeant viri ac mulieres ad proprium usum redire, an non. Nos vero ex hac re moesti, inquisivimus priorum dicta. Invenimus autem in archivis hujus a
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ illi a dño ẽ inspirata atq donata fidele ꝯsiliũ. Ibi aliud fac̾e nͣli¬
cet. hic aũ licet. Ita sane ũ ipsũ licitũ partim d expediat. partim uͦ
hominib nullũ ex ħ impedim̾tũ salutis infert᷑. uelud cũ dat ꝯsiliũ ñ nu
qm̃ inuenita ⁊ illicita re ruit᷑am carnis infirmitatẽ sic excep̃. honesta¬
te ibendi. ũ neminẽ impediat ad salutẽ. ꝗͣtus expediret in agͣq ho¬
nestũ ẽẽt. si uinrggo ꝯsilium q pceptũ eã ñ compellit. arriꝑet. Tcͣ aut̃
n expedit id q lieitũ ẽ. qnͣ ꝑmittit quid̾. seus ipsiꝰ potestatis affert a¬
lu impedam̃tũ salutis. siẽ ẽ uñ iam dia loquimͦ discessio coniugis

Expanded text:
quae illi est a domino inspirata atque donata, fidele consilium. ibi aliud facere non licet, hic autem licet, ita sane, ut ipsum licitum partim quidem expediat, partim uero hominibus nullum ex hoc impedimentum salutis infertur, velut cum dat consilium non nubem in vetita et illicita ruituram carnis infirmitatem sic excepit honestatem nubendi ut neminem impediat ad salutem, quam magis expediret, magisque honestum esset, si virgo consilium quo praeceptum eam non compellit, arriperet, tunc autem non expedit id quod licitum est, quando permittitur quidem, sed usus ipsius potestatis aliis offert impedimentum salutis, sicut est un
Abbreviated transcription (Latin):
biare disponit. ⁊ thieb̾gã reginã examini ꝓͥo ⁊ iudicio meditat᷑ subicere.
Q̃ siqͥd̾ eã p̾stigus falsitatis suę potu̾it exhib̾e. qͣsi ñ fu̾it legitima sua uxor.
ĩpelłe. ⁊ si hõ ipsiꝰ reginȩ cecidit. dispon̾ ha̾c siñ dilatione ꝑim̾e. It̃. Pret̾a si¬
ue de ꝯuigii fed̾e. siue de adult̾ii cͥmine iudiciũ sit agitandũ. nulla rõ pa¬
tet. tieb̾gã cũ lothario posse inire ꝯflictũ. ł legitimũ ꝯtͦu̾siȩ inire c̾tam̃.¬

Expanded text:
disposuit et Thebergam reginam ex animi proprio judicio meditatur subjicere et siquidem eam praestigiis falsitatis suae poterit exhiberi quasi non fuerit legitima sua uxor impellere, et si homo ipsius reginae ceciderit disponit hanc sine dilatione perimere. Item, praeterea sive de conjugii foedere, sive de adulterii crimine judicium sit agitandum, nulla ratio patitur Theibergam cum Lothario posse inire conflictum, vel legitimum controversiae inire certam
Abbreviated transcription (Latin):
Iestes pͥꝗͣ decansa int̾rogent᷑. sacram̃to debent constringi ũ iurent
ẜ nicħ falsi dicturos eẽ. Honestiorib aũ magͣ ꝗͣ uiliorib fides adhibea¬
tur. Uniꝰ aũ testimoniũ qͣlib splendida ⁊ idonea uideat᷑ ee̾ ꝑsonanul¬
latenꝰ est audiendum. ccc. x iIII..
ttestimoniũ uniꝰ hoĩs ñ accipiat᷑. Nam si exutraq parte płres
suit. u̾atiores atq religiosiores ⁊̃ honestiores eligant᷑. qͥ sacram̃to suo ꝯ¬
firmt testimoniũ. nicħq falsi se eẽ dicturos. cco. lx u i.

Expanded text:
Testes priusquam de causa interrogantur, sacramento debent constringi ut jurent se nihil falsi dicturos esse, honestioribus autem magis quam vilioribus fides adhibeatur. Unius autem testimonium quamvis splendida et idonea esse videatur persona, nullatenus audiendum. CAP. XXII. Unius testimonium unius hominis non accipiatur. Nam, si ex utraque parte plures sint, veraciores atque religiosiores et honestiores eligantur, qui sacramento suum confirment testimonium, nihil se falsi esse dicturos. CAP. 211.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ilit̾ ꝯu̾tat᷑. Itaq sũmo studio tieb̾gã ꝯiugẽ tuã tãꝗͣ ꝓͥam caruẽ fou̾e
ac dilig̾e ꝓc̾ato. ⁊ ne illã ate ullo pacto ꝯsentias disced̾e uigilant̾ ad tẽ¬
de. Uñ si nult a te disced̾e. corripe ĩo corrige eã. ⁊ a tali intentione
poi̾a reuocare satage. lam uͦ si amore puditiciȩ seꝑationẽ qͣrit. ⁊ con¬
iugał conubii solutionẽ efflagitat: c̃tũ ẽ apło dicente. ꝙ mulier sui
coipis potestatẽ ñ ht̃. s uir. Ser̃ si ⁊ ipse pudicitię sectator religio¬
nis obtentu copłam dissolũe ueł. tñ ñ simulate fiat ꝯcedimꝰ. Nam

Expanded text:
. Itaque summo studio Thietbirgam conjugem tuam tanquam propriam carnem fovere ac diligere procurato, et ne illam a te ullo pacto consentias discedere, vigilanter attende. Unde si vult a te discedere, corripe, imo corrige eam, et a tali intentione per omnia revocare satage. Jam vero si amore pudicitiae separationem quaerit, et conjugalis connubii solutionem efflagitat, certum est, Apostolo dicente, quia mulier sui corporis potestatem non habet, sed vir. Verum si et ipse pudicitiam sectatus religionis obtentu copulam dissolvere vis, tantum ne simulate fiat concedimus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
sitio pot̾ auferre. siẽ apostata aĩa uelud de ꝯiugio xͥ recedens.⁊ fide ꝑ¬
dita sacram̃tũ fidei ñ amutit. ꝙ lauac regnationis accep̃. Redd̾et᷑ enĩ
ꝓculdubio redeunti.si amisiss abscedens. Ht̃ aũ ħ qͥ recesserit ad cumu¬
Q uibꝰ ũ placũit ex cõsensu abusu carnał ꝯcupiscentiȩ in ꝑpetuum
contiuie. absit ũ uincłm unt eos conugie ruompats. Aiino fit uue ent.¬

Expanded text:
 recedens etiam fide perdita sacramentum fidei non amittit, quod lauacro regenerationis accepit. redderetur enim procul dubio redeunti, si amisisset abscedens. habet hoc autem qui recesserit ad cumuQuibus uero placuit ex consensu ab usu carnalis concupiscentiae in perpetuum continere, absit ut uinculum inter illos coniugale rumpatur; immo firmius e
Abbreviated transcription (Latin):
ta femina cõmunicant. qm̃ eã cũ comunicatorib ⁊ fautoribꝰ sĩ pa¬
at. ⁊ qr docta diuinitꝰ sc̾itas tua ualde nouit. aliud eẽ ꝙ exnecessi¬
tate. aliud qd̾ exignorantia. atq aliud ꝙ exstudio delinquit᷑. istud¬
qͦ: pꝰtius ⁊ duob pͥorib strictiꝰ eẽ puniendum. Idcͥco sollert̾ inuigi-
let. ⁊ cauta discretione singłoꝵmodos diuidicet. qͣtenꝰ hi qui exne¬
cessitate ł ignorantia delinqunt. auctoritate nr̃a ꝑte absoluant᷑.
si tnͣ ipsa eoꝵ ignorantia ł necessitas. u̾a ⁊ ñ simłata. ł ñ exuolunta
Uñ psalmista de h̾modi. Noluit inqͥd intellig̾e. uͭ bene ageret Ii¬
los aũ qͥ studio suo obligant᷑. ⁊ contemptu int̾dicta nr̃a pꝰponunt:
ñ nͥ digna satisfactione p̾ueniente uolumꝰ ꝓrsꝰ ã tẽ absolui. Erba-¬

Expanded text:
t femina, quoniam eam cum communicatoribus et fautoribus suis paat. Et quia docta divinitus sanctitas tua valde novit aliud esse ex necessitate, aliud ex ignorantia, atque aliud quod ex studio delinquitur, istudque posterius duobus prioribus strictius esse puniendum, idcirco solerter invigilet, et cauta discretione singulorum mores dijudicet, quatenus hi, qui ex necessitate, vel ignorantia delinquunt, auctoritate nostra per te absolvantur, si tamen ipsa eorum ignorantia vel necUnde Psalmista de hujusmodi: Noluit, inquit, intelligere ut bene ageret . Illos autem qui studio suo obligantur et contemptu interdicta nostra postponunt, non nisi digna satisfactione praeveniente volumus a te prorsus a
Abbreviated transcription (Latin):
sae sc̃m corpꝰ ⁊ sanguinẽ dm̃i trad̾et. Nemo ei iungat᷑ in consortio. neq
in alio negotio nsiqͥs ei se sociau̾it. ⁊ comuni cau̾it eiꝰ oꝑibꝰ malignis.
nou̾it se simili ꝑcussũ anathemate: his exceptis qͥ ob hãc causã ei iun¬
gunt᷑. u eũ reuocent ab errore. ⁊ꝓuocent ad satis factignẽ. nͥ forte resi¬
pu̾it.⁊ di gr̃a inspirinte adpenitentiȩ remediũ conusᷤ fu̾it. ⁊ digna

Expanded text:
sacrosanctum corpus et sanguinem Domini tradere. Nemo ei jungatur in consortio, neque in aliquo negotio. Et si quis ei se sociaverit, et communicaverit ejus operibus malignis, noverit se simili percussum anathemate; his exceptis, qui ob hanc causam ei junguntur, ut eum revocent ab errore, et provocent ad satisfactionem. Nisi forte resipuerit, et, Dei gratia inspirante, ad poenitentiam et remedium conversus fuerit, et digna
Abbreviated transcription (Latin):
omiunq fideliũ . ⁊ patres. ⁊ magistros censerit᷑ Nonne misera¬
bił insanie ẽẽ cognoscit᷑. si filiꝰ patrẽ. discipłus magistrum
sibi conet᷑ subiugare. ⁊ iniqͥs obligationib illum potestati
sue subic̾e. aqͦ credit ñ solum int̾ra s ñ incelis se ligari pos
se ⁊ solui: ħ sic beatꝰ ggorius in epła admauritiũ imꝑatorẽ
duecta cõmemorat. ħ constantinꝰ magnꝰ imꝑator om̃iũ r̾egum

Expanded text:
niumque fidelium patres et magistros censeri? Nonne miserabilis insaniae esse cognoscitur, si filius patrem, discipulus magistrum sibi conetur subjugere, et iniquis obligationibus illum suae potestati subjicere, a quo se credit non solum in terra, sed se, et solvi. Haec sic beatus Gregorius in epistola ad Mauritium imperatorem directa commemorat. Constantinus magnus imperator, omnium regum
Abbreviated transcription (Latin):
it . theodorum in ops uenuistũ ⁊̃ pꝰ mortẽ ineccłia anathemati⁊ auit.
qui hic degunt romani. ⁊ maxime qͥ indignitatib existunt. qͥ n eis
dioseoro communicatores ꝑmanser᷑. usq ad eiꝰ mortẽ. Itẽ. Etiã ougent̃
si ad tp̃a theophili sc̃ȩ memoriȩ ł suꝑiꝰ aliqͥd recurrerit. pꝰmerce̾ inue¬
latꝗ sũt. eccłiastica traditione demonstrare. ꝙ oportet ħeticos ⁊ p̾morꝰ
memorie. qui int̾ ep̃os affricanos splenduit. diu̾sȩ epłe recitate s ss
nificantes. ꝗ oportet ħeticos ipꝰ mortẽ anathematizari. Talẽ aut̃ e

Expanded text:
eodorum Mosothenum etiam post mortem in Ecclesia anathematizavit. qui hic degunt Romani, ex maxime qui in dignitatibus existunt, qui etiam eidem Dioscoro communicatores permanserunt usque ad ejus mortem. Item. Etiam Origenem si ad tempora Theophili sanctae memoriae, vel superius aliquis recurrerit, post mortem inveprolata sunt, ecclesiasticam traditionem demonstraqui inter episcopos Africanos splenduit, diversae epistolae recitatae sunt, significantes quod oportet haereticos et post mortem anathematizari. Talem aute
Abbreviated transcription (Latin):
tutesa ãministrandorũ negotioꝵ in lib̾os p̾tulant. pͥꝰꝗͣ ꝯfirmatio officii
tał in cosiure eueniat. fateant actis sacram̃to p̾stito. ad alias se nuptias
ñ uenire. Sane in optione hmi nulla cogat᷑. s lib̾a in ꝯditiones qͣs p̾sti¬
timus uoluntate descendat. Nam si malũt alia optare matͥmonia. tu
monio ñ hãt. infamiã quidẽ solu̾e pot̾it. sip̾ces imꝑatori porrex̾it. ⁊ di¬
nno pͥncipis mtu pͥoris opimoni restituta fu̾it. res aũ apͥore marito
sibi relictas nullomͦ lucrabitur. Capło. xxiiii.
Si mulier lib̾oꝵ suoꝵ tutelã administra cap̃. xxuii. Iñ utatur.

Expanded text:
tutelam administrandorum negotiorum in liberos postulant, priusquam confirmatio officii talis in eos jure eveniat, fateantur in actis sacramento praestito ad alias se nuptias non venire. Sane in optione hujuscemodi nulla cogetur, sed libera in conditiones quas praestituimus voluntate descendat. Nam si maluerit alia optare matrimonia, tuimonio non habeat, infamiam quidem solvere poterit, si preces imperatori porrexerit, et divino principis nutu priori opinioni restituta fuerit, res autem a priori marito sibi relictas nullo modo lucrabitur. CAP. LXXI. . Mulie
Abbreviated transcription (Latin):
te confitet᷑. Lazaro gͦ drͣ ueni foras. ac si aꝑte cuilibet mortuo in
culpa dr̃et᷑. Curreatũ tuũ intͣ conscientiã tuã abscondis: foias

Expanded text:
te confitetur. Lazaro ergo dicitur Veni foras. Ac si aperte cuilibet mortuo in te confitetur. Lazaro ergo dicitur Veni foras. Ac si aperte cuilibet mortuo in culpa diceretur: Cur reatum tuum intra conscientiam abscondis? Foras
Abbreviated transcription (Latin):
tat. illos sententia pastoris absoluat. Tc̃ uera ẽ absolutio p̾si¬
dentis. cũ int̾ni arbitͥũ sequit᷑ uidicis. Qd̾ bene quatriduani
tuũ dñm uocauit. ⁊ uuificauit dicens. Lazare ueni foras.
Et pꝰmodũ is qui uiuens fuerat egress. a discipłis ẽ solutꝰ. sic̃ scͥptũ ẽ.Cũ¬
q egress ẽẽt qui fuerat ligatꝰ institis. tcͣ dixͣ discipłis. Soluite eũ ⁊si¬
nite abire. E cce illũ discipłi iam uiuentẽ soluunt. ꝗͣ magistrͣ re¬
suscitau̾at mortuũ. Si enĩ discipłi mortuũ soluerent. fetorẽ
magͣ ostend̾ent ꝗͣ uututẽ. Ex qua consid̾atione nob̾ intuen¬
dum ẽ. qd̾ illos nos debemꝰ ꝑpastoralẽ auctoritatẽ solu̾e. qͦs
tio añ rectitudinẽ oꝑis in ipsa iã cognoscit᷑ ꝯfessiõe̾ pecc̾i. U nͣ ⁊ huic
tulpã sua̾ intͣ ꝯscientiã abscondit. introrsꝰ latet. insuis penetlib
occultat᷑. S mortuus uen̾ foras. cum peccator nequitias suaᷤ spõ¬

Expanded text:
tat, illos sententia pastoris absolvat. Tunc enim vera est absolutio praesidentis, cum interni arbitrium sequitur judicis. Quod bene quatriduani tuum Dominus vocavit, et vivificavit dicens: Lazare, veni foras , et postmodum is qui vivens fuerat egressus a discipulis est solutus, sicut scriptum est: Cumque egressus esset qui fuerat ligatus institis, tunc dixit discipulis: Solvite eum et sinite abire , et ecce illum discipuli jam viventem solvunt, quem magister resuscitaverat mortuum. Si enim discipuli mortuum solverent, fetorem magis ostenderent quam virtutem. Ex qua consideratione nobis intuendum est quod illos nos debemus per pastoralem auctoritatem solvere, quos tionem rectitudinis in ipsa jam cognoscitur confessione peccati. Unde et huic culpam suam intra conscientiam abscondit, introrsum latet, in suis penetralibus occultatur. Sed mortuus venit foras, cum peccator nequitias suas spon
Abbreviated transcription (Latin):
mt siie urdita i sace dusiuet᷑. qͣ pot fidelib omgatis salua fi¬
ligionis causa ł obseruantia ꝯuenire. hc̃ te marit᷑ si de pon̾e nolu̾it. ne te
uelud uiduã illo inuente iactares. puto ꝙ ñfuerat in hac re usq ad dis¬
sensionis scandal̃ꝑdncend mag̾ inobedientiȩ malo. ꝗͣ ulliꝰ abstiuentię bo¬
no. Qd em̃ ẽ absurdiꝰ ꝗ̃ mulierẽ de humili ueste uiro sr̃bire: Cui te po¬
tiꝰ expediret obtemꝑare candidis morib. ꝗͣ nigelł uestib repugnare.
Qa ⁊ site indum̃tũ monache delectabat. ⁊ ħ guiꝰ marito obseruato ex
oinatoq sumi. ꝗͣ illo in ꝯsulto ꝯtẽptoq p̾sumi. Qd̾ si oĩno ñ sineret. q
tuo ꝓposito depiret: Absit ũ hine displiceres dõ. ꝙ ꝯuge tuo ñ dũ de¬
functo. ñ induereris sic̃ sus anna s sic̃ anna. Augͦ. ad mentarium ⁊ pau¬
ossim ꝓmodulo m̃õ eosł ipsos ꝑtinentes ad dext̾am regnũq lin̾.

Expanded text:
 uiduali ueste distinctus, qui potest fidelibus coniugatis salua ligionis obseruantia conuenire. hunc te maritus si deponere noluit, ne te uelut uiduam illo uiuente iactares, puto, quia non fuerat in hac re usque ad dissensionis scandalum perducendus magis inoboedientiae malo quam ullius abstinentiae bono. quid est enim absurdius quam mulierem de humili ueste uiro superbire, cui te potius expediret obtemperare candidis moribus quam nigellis uestibus repugnare, quia. etsi te indumentum monachae delectabat, etiam oratoque sumi, quam illo inconsulto contemptoque praesumi. Quod si omnino non sineret, quid tuo proposito deperiret? Absit ut hinc displiceres Deo, quod conjuge tuo nondum defuncto, non induereris sicut Anna, sed sicut Susanna. 10. Neque enim o modulo meo eosdem ipsos pertinentes ad dexteram regnumque
Abbreviated transcription (Latin):
insaẽs diptichis scͥpser̃. ꝗ factũ ẽ in ioħe ⁊ inflauia no religiosȩ memo¬
rie ep̃is constantinopolitanis. Actio. u. augustinus auit
i forte isti libri ita designant traditorẽ suñ. sic̃ añs de signauit
uidam. legant in eis nominatim. ⁊ exp̾sse. ł ceciliauũ. ł eiꝰ ordinatores.
coꝵdẽ libroꝵ fuisse traditores. ⁊ ñ eos anathematiz a uero ipse cũ iudi
U auisponentes. de ep̃is statuer̃ defunctis. qͥ suas facultates ħeticis dere.¬
linqunt. ita u npꝰ mortẽ anathemati subitiant᷑. Item. Et siu̾a sũt q
ceciliano obiecta s.⁊ nob ꝑaliquã poss monstrari. ipsum mortuũ ana¬

Expanded text:
 in Joanne et in Flaviano religiosae memoriae episcopis Constantinopolitanis. Item August. ait : « Si forte isti libri ita designant traditorem suum, sicut designavit Judam , legant in eis nominatim et expresse vel Caecilianum vel ejus ordinatores eorumdem librorum fuisse traditores, et si non eos anatbus disponentes de ipsis statuerunt defunctis qui facultates suas isti et post mortem anathemati subjiciantur. Item: « Et si vera sunt quae Ceciliano objecta sunt, et nobis aliquando possent monstrari, ipsum mortuum ana