comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nos effeminatos uertimus. ut sensũ
uerbi nr̃oꝵ aurib pande remus.
Hli sunt quos hodie romȩ matri non
deorũ sed dȩ monũ seruientes gal¬
los uocant: eoquod de hac gente ro¬
mani truncatos libidine in honorẽ
attis. quẽ eunuchũ dea meretrix
fecerat. sacerdotes illius manciparid.
Propterea aũt galloꝵ gentis homi¬
nes effeminantur: ut qui urbẽ ro¬
manã cęperant. hac feriantur
ignominia. Istius modi ydolatria
erat in isrł colentib maxime fȩmi¬
nis beelphegor. ob obsceni menbri
magnitudinẽ. quẽ nos priapũ pos¬
sumus appellare. Unde & asa rex
tulit ex celsa de popło. & huiusce¬
modi sacerdotes & matrẽ de augus.¬
to de posuit imperio: sicut scriptu¬
Era testatur dicens. Q fecit asa rec¬
tum ante conspectũ dñi sicut dd
pater ens. & abstulit effeminatos
de terra. Purgauitq om̃s sordes
ydolorũ quȩ fecerant patres eius.
in suꝑ & maacham matrẽ suã amo¬
uit ne esset princeps in sacris pri-¬

Expanded text:
nos effeminatos vertimus, ut sensum verbi nostrorum auribus panderemus. Hi sunt quos hodie Romae, matri, non deorum, sed daemoniorum servientes, Gallos vocant, eo quod de hac gente Romani truncatos libidine, in honorem Atys quem eunuchum dea meretrix fecerat sacerdotes illius manciparint. Propterea autem Gallorum gentis homines effeminantur, ut qui urbem Romanam ceperant, hac feriantur ignominia. Istiusmodi idololatria erat in Israel, colentibus maxime feminis Beelphegor ob obscoeni magnitudinem, quem nos Priapum possumus appellare. Unde et Asa rex tulit excelsa de populo, et hujuscemodi sacerdotes, et matrem de augusto deposuit imperio, sicut Scriptura testatur, dicens: Et fecit Asa rectum ante conspectum Domini, sicut David pater ejus, et abstulit effeminatos de terra, purgavitque omnes sordes idolorum, quae fecerant patres ejus. Insuper et Maacham matrem suam amovit, ne esset princeps in sacris Pri
Abbreviated transcription (Latin):
plicitate contenti sunt: & appellant᷑
de hereditate dĩ. Tã popłs autẽ quam
oues indigent uirga pastorali. de qua
nis: Ob hanc puto causã quia popłs isrł
durȩ ceruicis erat & sẽꝑ carnes egiptias
suspirabat usũ esse moisen ñ soluꝰ aduer¬
sũ egiptios qͦs ꝑcussit decẽ plagis. sed etiã
aduersũ popłm in solitudine legali. uir-

Expanded text:
plicitate contenti sunt, et appellantur de haereditate Dei. Tam populus autem quam oves indigent virga pastorali, de qua nis ? Ob hanc, puto, causam, quia populus Israel durae cervicis erat, et semper carnes Aegyptias suspirabat, usum esse Moysen non solum adversum Aegyptios, quos percussit decem plagis, sed etiam adversus populum in solitudine, vir
Abbreviated transcription (Latin):
ihm xxp̃m. ut quia pastor bonꝰ ẽ & ponit
animã suã ꝓ ouib suis pascat popłm in
uirga sua. & oues hereditatis suȩ. Ac
ne p̾utaremꝰ eosdẽ e̾ẽ popłm quos &
oues: in alio loco legimꝰ. Nos autẽ popłs

Expanded text:
istum, ut quia pastor bonus est, et ponit animam suam pro ovibus suis , pascat populum suum in virga sua, et oves haereditatis suae. Ac ne putemus eosdem esse populos, quos et oves, in alio l
Abbreviated transcription (Latin):
sibi consentiunt & in uia xp̃i pariter
ambulant. nullius aduersarioꝵ possunt
impetũ ꝑtimescere. Qđ si discordia sepa¬
rentur. statĩ eos leo rugiens inuad&.
uersat᷑ in agris consitis. ñ in uineis. non
in oliuetis. nec int̾ ligna pomifera quȩ
laudant dm̃. sed ubi siluȩ sunt & incul¬
ta humus. & bestiȩ cõmorant᷑. Et ñ solũ
leonis patebunt morsib. sed apprehend&
eos catulus leonis & duc& ad cubile suũ.
fugiens lucẽ & ꝑgens ad tenebras. Omĩs

Expanded text:
sibi consentiunt, et in via Christi pariter ambulant, nullius adversariorum possunt impetum pertimescere. Quod si discordia separentur, statim eos leo rugiens invadet,versatur in agris consitis, non in vineis, non in olivetis, nec inter ligna pomifera, quae laudant Deum; sed ubi silvae sunt et inculta humus, et bestiae commorantur. Et non solum leonis patebunt morsibus, sed apprehendet eos catulus leonis, et ducet ad cubile suum, fugiens lucem, et pergens ad tenebras. Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
captȩ ab aucupe. & laquei qͥ in terra defi¬
gitur ad capiendã predã. & tubȩ in ciui¬
tatẽ clangentis. hisq excẽplis redditã
similitudinẽ ut quomͦ suꝑiora causã ha¬
bent & ñ fiunt nisi illa precesserit. sic
nullũ in ciuitate accidere malũ quod
dño precipiente non factũ sit.
unt qui primũ exemplũ estimant
continere doctrinã. quo non possint duo
parit̾ ambulare nisi sibi prius consense¬
rint in eo qͥ fecit utrũq unũ. & medium¬

Expanded text:
captae ab aucupe, et laquei qui in terra deficaptae ab aucupe, et laquei qui in terra defigitur ad capiendam praedam, et tubae in civitate clangentis, hisque exemplis redditam similitudinem, ut quomodo superiora causam habent, et non fiunt nisi illa praecesserint: sic nullum in civitate accidere malum, quod Domino praecipiente non factum sit. Sunt qui primum exemplum aestimant continere doctrinam, quia non possint duo pariter ambulare, nisi sibi ante consenserint in eum qui fecit utraque  Al. u
Abbreviated transcription (Latin):
faci& dñs ds̃ aliquid nisi reuelauerit eru¬
ditionẽ suã ad seruos suos ꝓpħas. Leo ruc¬
Itabit. & qͥs non timebit: Dñs ds locutus ẽ.
& quis non prophetabit.
Legi in cuiusdã cõmentariis rẽ difficilẽ
ꝑsuadere cupientis. octo scelerib siue im¬
pietatib atq peccatis primũ damasco. se¬
cundo gazȩ & ceteris urbib palestinȩ. ter¬
tio tẏro. quarto idumeȩ id est edom. qͥnto
filuis ammon sexto moab septimo iudȩ
hoc est duab tribub octauo qđ extremũ
ẽ ifraheli id est decẽ tribub totidẽ cõmi¬
nationes nunc redditas. & primã primȩ
id est damascoͬ secłam secłȩ̃ id est gaze
& reliquas reliqͥs respondere. Qđ utrum
uerũ sit : nouerit ipse qui scripserit. Aliuꝰ
autẽ putat sex eexempla ꝓposita duorũ
parit̾ in uia ambulantiũ & leonis rugien¬
tis in saltu & catuli leonis dantis uocem
suã cũ aliquid apprehenderit. & auis

Expanded text:
faciet Dominus Deus aliquid, nisi revelaverit erufaciet Dominus Deus aliquid, nisi revelaverit eruditionem suam ad servos suos prophetas. Leo ructabit, et quis non timebit? Dominus Deus locutus est, et quis non prophetabit? 253 Legi in cujusdam Commentariis, rem difficilem persuadere cupientis, octo sceleribus sive impietatibus atque peccatis: primum Damasci: secundo Gazae, et caeteris urbibus Palaestinae: tertio Tyri: quarto Idumaeae, id est Edom: quinto filiorum Ammon: sexto Moab: septimo Judae, hoc est, duabus tribubus: octavo, quod ultimum est, Israeli, id est, decem tribubus, totidem comminationes nunc redditas, et primam primae, id est, Damasci, secundam secundae, id est Gazae, et reliquas reliquis respondere. Quod utrum verum sit, noverit ipse qui scripsit. Alius autem putat sex exempla proposita, duorum pariter in via ambulantium, et leonis rugientis in saltu, et catuli leonis dantis vocem suam, cum aliquid apprehenderit, et avis
Abbreviated transcription (Latin):
plaga dĩ uisitatio ẽ atq curatio. Q om̃s
inquit iniquitates siue peccata ur̃a uisi¬
tabo. nequid impercussũ remaneat. ne
quid non recipiat sanitatem.
umqͥd ambulabunt duo pariter. nisi
conuenerit eis. Nũquid rugi& leo in sal¬
tu nisi habuerit predã: Nũquid dabit
catulus leonis uocẽ de cubili suo. nisi aliqͥd
apprehenderit. Nũquid cad& auis in
laqueũ terrȩ absq aucupe: Nũquid aufe¬
retur laqueus de terra antequã qͥd cepe¬
rit : Si clang& tuba in ciuitate. & popłs
non expauesc& : Si erit malũ in ciuitate
uerbũ. nisi reuelauerit secretũ suũ ad
nisi cognouerint se: Si ructuabit leo de
saltu suo predã non habens: Si dabit catu¬
lus leonis uocẽ suã de cubili suo nisi aliquid
rapuerit. Si cad& auis suꝑ terrã absq
aucupe Si deponet᷑ laqueus suꝑ terrã. nͥ
aliqͥd apprehenderit: Si clang& tuba in
ciuitate. & popłs non timebit: Sierit ma¬

Expanded text:
plaga Dei visitatio est, atque curatio. Et omnes, plaga Dei visitatio est, atque curatio. Et omnes, inquit, iniquitates sive peccata vestra visitabo, ne quid impercussum remaneat, ne quid non recipiat sanitatem. Numquid ambulabunt duo pariter, nisi convenerit eis? Numquid rugiet leo in saltu, nisi habuerit praedam? Numquid dabit catulus leonis vocem de cubili suo, nisi aliquid apprehenderit? Numquid cadet avis in laqueum terrae, absque aucupe? Numquid auferetur laqueus de terra, antequam quid ceperit? Si clanget tuba in civitate, et populus non expavescet? Si erit malum in civitate, verbum, nisi revelaverit secretum suum ad nisi cognoverint se? Si ructabit leo de saltu suo, praedam non habens? Si dabit catulus leonis vocem suam de cubili suo omnino, nisi aliquid rapuerit? Si cadet avis super terram sine aucupe? Si deponatur laqueus super terram, nisi aliquid apprehenderit? Si clanget tuba in civitate, et populus non timebit? Si erit ma
Abbreviated transcription (Latin):
est dñs suꝑ uos domꝰ isrł. & contra omnẽ
tribũ quã eduoci de terra egipti dicens.
Herũtam̃ uos cognoui de uniuersis tribub
dirigit᷑. & qͥ sint isti filii isrł sequens uersus
ostendit. Suꝑ om̃i inquit cognatione quã
edua de terra egipti. Qđ non solũ in decẽ
tribub. sed in om̃ib duodecĩ addentes. iudã

Expanded text:
tra omnem tribum quam eduxi de terra Aegypti, dicens: Verumtamen vos cognovi de universis tribubus dirigitur, et qui sint isti filii Israel, sequens versus ostendit: Super omni, inquit, cognatione, quam eduxi de terra Aegypti: quod non solum in decem tribubus, sed in omnibus duodecim, addentes Ju
Abbreviated transcription (Latin):
ite uos xxp̃m iħm. & in alio loco si quidẽ
induti non nudi inueniam᷑. nichil ei ꝓderit
fortitudo sua. sed in die prelii atq certa¬
minis fugi&e ꝑsequentes. & absq armatu¬
ra apostoli resistere non ualens hostibus
terga prebebit.
udite uerbũ quod locutus est dñs suꝑ
uos filii isrł. suꝑ om̃i cognatione quã edu

Expanded text:
tum Jesum . Et in alio loco: Siquidem induti non nudi inveniamur ; nihil ei proderit fortitudo sua; sed in die praelii atque certaminis fugiet persequentes, et absque armatura Apostoli resistere non valens, hostibus terga praebebit. Audite verbum, quod locutus est Dominus super vos, filii Israel: super omni cognatione, quam e
Abbreviated transcription (Latin):
saluabit animã suã. qui ignorat dictum
ꝑ ꝓphetam. fallax equus ad salutẽ. &
nescit scriptũ esse. Pormitauerunt om̃s
qui ascenderunt suꝑ equos. Hic non salua¬
bit animã suã. sed periens audi&. Hi in
currib & hi in equis. nos autẽ in nomine
dñi dĩ nr̃i in uocabimus. Isti impediti sunt
& ceciderunt. nos autẽ surreximꝰ & eret¬
ti sumꝰ. Robustus etiã corde inter fortes
nudus fugi&. Qui locus duplicit̾ ex poni po-¬
test. ut aut ideo possit euadere quia expo¬
liauit se ueterẽ hominẽ & pellicias tuni¬
cas peccatoꝵ. & nulla fuit sarcina prȩgra¬
uatꝰ. aut e contrario qͥa nudus ẽ & xp̃i ꝑdi¬

Expanded text:
salvabit animam suam, qui ignorat dictum per prophetam: Fallax equus ad salutem . Et nescit scriptum esse: Dormitaverunt omnes qui ascenderunt equos . Hic non salvabit animam suam; sed periens audiet: Hi in curribus, et hi in equis: nos autem in nomine Domini Dei nostri invocabimus. Isti impediti sunt, et ceciderunt: 251 nos autem surreximus, et erecti sumus . Robustus etiam corde inter fortes nudus fugiet. Qui locus dupliciter exponi potest: Ut aut ideo possit evadere, quia exspoliavit se veterem hominem, et pelliceas tunicas peccatorum, et nulla fuit sarcina praegravatus, aut econtrario, quia nudus est et
Abbreviated transcription (Latin):
ab hebreorum magistris uix uno
& altero acceperim. quorũ & apud
ipsos iam rara auis est. dum om̃s de¬
litiis student & pecuniis. & magis
uentris quam pectoris curã geruit.
& in eo se doctos arbitrantur. si in
tabernis medicorum de cunctorũ
operib detrahant. Sed iam tẽpus ẽ:
ut ꝓpħiȩ uerba ponentes ea quȩ scrip¬
Ita sunt disseramu s. finit p̾fatio.

Expanded text:
ab Hebraeorum magistris vix uno ab Hebraeorum magistris vix uno et altero acceperim. Quorum et apud ipsos jam rara avis est, dum omnes deliciis student et pecuniis, et magis ventris quam pectoris curam gerunt, et in hoc se doctos arbitrantur, si in tabernis medicorum de cunctorum operibus detrahant. Sed jam tempus est ut prophetae verba ponentes, ea quae scripta sunt, disseramus. LIBER PRIMUS.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩdam de oseȩ propħa disputat.
Unde ante annos circiter uiginti¬
& duos. cum rogatu sanctȩ & uene¬
rabilis socrus immo matris tue paulȩ.¬
illud enim nomen carnis. hoc sp̃s est.
quȩ monasteriorũ & scripturarũ sc̃ꝑ
amore flagrauit. essem alexandriȩ.
uidi didymum. & eum frequenter
audiui uirum sui temporis eruditis.¬
simum: rogauiq ut quod origenes
non fecerat. ipse compleret. & scri¬
beret in oscȩ commentarios. Quili¬
broᷤ tres ad me. me perente ditauit. qͥnq
quoq alios in zachariam: nam & in
ipsum duo tantum origenes scripsit
uolumina. uix tertiam partem a
principio libri usq ad uisionem
quadrigarũ edisserens. Haec dico.
ut noueris quos in prophetȩ huiꝰ
campo habuerim precursores. Quos
tamen ut simpliciter & non suꝑbe.
sicut quidam meorũ amicorum
semꝑ insibilat tuȩ̨ prudentiȩ fa¬
tear: non in omib sum secutus.
ut udex potius operis eorũ quã
inter pres existerẽ. diceremq qͥd
mihi uidetur in singulis. & quid

Expanded text:
quaedam de Osee propheta disputat. Unde ante annos circiter viginti duos, cum rogatu sanctae et venerabilis socrus, immo matris tuae Paulae illud enim nomen carnis, hoc spiritus est: quae monasteriorum et Scripturarum semper amore flagravit essem Alexandriae, vidi Didymum, et eum frequenter audivi, virum sui temporis eruditissimum, rogavique eum, ut quod Origenes non fecerat, ipse compleret, et scriberet in Osee Commentarios: qui tres libros, me petente, dictavit, quinque quoque alios in Zachariam. Nam et in ipsum duo tantum Origenes scripsit volumina, vix tertiam partem a principio libri usque ad visionem quadrigarum edisserens. Haec dico, ut noveris quos in Prophetae hujus campo habuerim praecursores: quos tamen ut simpliciter et non superbe sicut quidam meorum amicorum semper insibilet tuae prudentiae fatear, non in omnibus sum secutus; ut judex potius operis eorum quam interpres existerem, diceremque quid mihi videretur in singulis, et quid
Abbreviated transcription (Latin):
somnum suũ. & nihil inuenerunt
Hlorũ corda calefiunt uariis ꝑturba.¬
tionib . ira. amore. auaritia. & de-¬
uorant iudices suos. uel si quid posst̃
in animo habere uirtutũ uel sensus.
quib mala discernunt a bonis. Siue
hoc dicendum. quod duces hereticoꝵ
a suis populis deuorentur. ut quorũ
domus deuorantur turpis lucri gr̃a
ipsi eorum̃ deuorentur assensu.
Om̃s hereticorum principes cecidert
Q uanuis clament ad dñm: nullus ẽ.
qui inuoc& nom̃ eius. Om̃is enim qͥ
inuocauerit nom̃ dñi : saluus erit.

Expanded text:
somnum suum, et nihil invenerunt somnum suum, et nihil invenerunt . Horum corda calefiunt variis perturbationibus: ira, amore, avaritia; et devorant judices suos, vel si quid possunt in animo habere virtutum, vel sensus quibus mala discernunt a bonis. Sive hoc dicendum quod duces haereticorum a suis populis devorentur, ut quorum domos devorant turpis lucri gratia, ipsi eorum devorentur assensu. Omnes haereticorum principes ceciderunt: quamvis clamet ad Dominum, nullus est qui invocet nomen ejus: Omnis enim qui invocaverit nomen
Abbreviated transcription (Latin):
tent᷑. sed insaniunt ex umno. De quo
moyses scribit incantico deuterono¬
mii Furor draconũ uinũ eorũ. & fu-¬
ror aspidum insanabilis. Hi enim
comedunt cibos impietatis. & uino
iniquitatis in ebriantur. Dicit et
Principes uinũ non bibant. ne obli-¬
uiscant᷑ sapientie. & recta iudicare
non possint. Unde deceptis et po-¬
pulis & ducib: princeps extendit
manũ suam uel illusorib & pestilen.¬
tib quales erant filii heli: & de quib
in primo psalmo legimus. in cathedra
pestilentiũ non sedit. De quo dicit᷑.
eice pestilentẽ de concilio: et exibit
cum eo contentio. Quorũ succensa
sunt corda. ut allidant quos dece-¬
perint. Hoc enim iuxta lax signi¬
ficant contracte. que non sursum
leuant sed allidunt deorsum: Qđq
pletus ẽ: ostendit hereticos dormi-¬
entes lucẽ solisiustitie non uidere.
Quie nĩ dormiunt nocte dormiunt.
quia oppressus. ẽ. sensus eoꝵ. Et de
eis in psalmo legimus. Dormierunt

Expanded text:
peccatum; sed insaniunt ex vino, de quo peccatum; sed insaniunt ex vino, de quo Moyses scripsit in Cantico Deuteronomii: Furor draconum vinum eorum, et furor aspidum insanabilis : hi enim comedunt cibos impietatis, et vino iniquitatis inebriantur. De quo diPrincipes vinum non bibant: ne obliviscantur sapientiae, et recta judicare non possint . Unde deceptis et populis et ducibus, princeps extendit manum suam vel illusoribus et pestilentibus, quales erant filii Heli, et de quibus in primo psalmo legimus: In cathedra pestilentium non sedit ; de quo dicitur: Ejice pestilentem de consilio, et egredietur cum eo contentio : quorum succensa sunt corda, ut allidant quos deceperint. Hoc enim juxta Septuaginta significant cataractae, quae non sursum levant, sed allidunt deorsum. Quodque pletus est, ostendit haereticos dormientes lucem solis justitiae non videre. Qui enim dormiunt, nocte dormiunt: quia oppressus est sensus eorum. Et de his in Psalmis legimus: Dormierunt
Abbreviated transcription (Latin):
bonus eẽ poterat ꝑnaturã & religi-¬
onis dñi recordari. uidens & principes
& populũ uitulis subditos. & illos pu¬
tare deos. etiam ipse a scelere deuorat᷑.
Denique omes reges ceciderunt isrł &
ambulauerunt inuiis hieroboam
filii nabath qui peccare fecit isrł:
& nullus inuentus ẽ qui desertis ido¬
lis reuerteretur ad dm̃. Hec iuxta
hebreorum traditionem audacter
magis quam scient̃ locuti sumus. fidẽ
dictorum auctorib relinquentes.
unc ad spiritualem intelligentiã
transeamus. Infelices populi qui a rege
diabolo & ab eius principib seducunt᷑.
siue qui ab hereseos principe & ab eius
ducib sollemnitates alias suscipiunt.
relinquentes eccłam & ueritatẽ fidei¬
conculcantes solent clamare & dicere
hec . ẽ. dies regis nr̃i. uerbi gr̃ã. ualen¬
tini. martͥonis. arrii. atq eunomii.
Quod audientes qui eis prepositi sunt: ñ
inebriantur uino ne leue ẽẽ peccatũ pu-

Expanded text:
bonus esse potuerat per naturam, et religibonus esse potuerat per naturam, et religionis Domini recordari, videns et principes et populum vitulis subditos, et illos putare deos, etiam ipse a scelere devoraretur. Denique omnes reges ceciderunt Israel, et ambulaverunt in viis Jeroboam filii Nabath, qui peccare fecit Israel, et nullus inventus est qui, desertis idolis, reverteretur ad Deum. 73 Haec juxta Hebraeorum traditionem audacter magis quam scienter locuti sumus, fidem dictorum auctoribus relinquentes. Nunc ad spiritualem intelligentiam transeamus: Infelices populi, qui a rege diabolo, et ab ejus principibus seducuntur: sive qui ab haereseos principe, et ejus ducibus solemnitates alias susceperunt, relinquentes Ecclesiam, et veritatem conculcantes fidei, solent clamare et dicere: Haec est dies regis nostri: verbi gratia, Valentini, Marcionis, Arii, atque Eunomii. Quod audientes qui eis praepositi sunt, non inebriantur vino, ne leve putetur esse
Abbreviated transcription (Latin):
his qui ei uanis laudib illudebant.
Qui illusores cum insidiaret᷑ eis rex
suus & eos a dõ suo abduceret: p̃bue¬
runt ei quasi clibanum cor suum ut
eos succenderet. & idolatriȩ flammis
ardere faceret. Idcirco enim assensus
ẽ populus. quia intellexit omni eos
ad errorẽ mente conuersos. Qd̃q seqͥt᷑.
tota nocte dormiuit coquens eos. ma¬
ne ipse succensus quasi ignis flãmȩ:
hoc significat. Postquam misit ignẽ
in clibanum cordis eorũ & uidit eos
furere & nullum ẽẽ qui sue resister&
uoluntati : tota nocte dormiuit
hoc ẽ. securus fuit. uersatus in tene¬
bris. ẽ. dum illi coquerent᷑ & impie¬
tatis panem efficerent. Vnde postea
surrexit mane & scelerũ suorũ flãmã
aperta ostendit in sania: ut nequaquã
ꝑ insidias sed impudent̃ a dĩ cultu ad
idolorum cerimonias transilirent
Quid plura : Om̃s quasi clibanus
idolatriȩ igne calefacti sunt & deuo¬
rauerunt iudices suos. ut etiam qui

Expanded text:
his qui ei vanis laudibus illudebant. his qui ei vanis laudibus illudebant. Qui illusores, cum insidiaretur eis rex suus, et eos a Deo suo abduceret, praebuerunt ei quasi clibanum cor suum, ut eos succenderet et idololatriae flammis ardere faceret. Idcirco enim assensus est populo, quia intellexit omni eos ad errorem mente conversos. Quodque sequitur: tota nocte dormivit coquens eos, mane ipse succensus est quasi ignis flammae, hoc significat: postquam misit ignem in clibanum cordis eorum, et vidit eos furere, et nullum esse qui suae resisteret voluntati, tota nocte dormivit, id est, securus fuit: versatus in tenebris est, dum illi coquerentur et impietatis panem efficerent. Unde postea surrexit mane, et scelerum suorum flammam aperta ostendit insania, ut nequaquam per insidias, sed impudenter a Dei cultu ad idolorum caeremonias transilirent. Quid plura? omnes quasi clibanus, idololatriae igne calefacti sunt, et devoraverunt judices suos, ut etiam qui
Abbreviated transcription (Latin):
reges eorum ceciderunt. non ẽ in eisqͥ
inuoc& me. Obscurus locus. & atten¬
to lectoris sensu indigens. ut primum
historiã cognoscamus. Paululũ isrł
& samariȩ ciuitas conquieuit. recepto
in se ardore erroris : donec tota mas¬
sa ferm̃to similis fier&. et cresceret
atq erumper& ac populus intume¬
scens clamaret ad fores regis hiero¬
boam & diceret. Hic. ẽ. dies hiero¬
boam regis nr̃i. hic ẽ festus dies quẽ
nob̃ nr̃ constituit imperator. Hunc
celebramus. hc̃ canimus. in hoc exul¬
tamꝰ & ludimus: in hoc uitulos aure¬
os adoramꝰ. Clamante populo. prin¬
cipes non irati sunt ut quidam pu¬
tant: sed & ipsi cȩperunt furere a
uino & intelligentiã suȩ m̃tis amit¬
tere. obliuisci dĩ & in idolorũ ligna
impingere. Quod cum rex cerneret
clamare scilicet populum & dice¬
re. dies iste regis nr̃i . ẽ. & principes
quasi temulentos & fanaticos nesci¬
re quid gererent: extendit manũ
suam illusorib. copulauit assensũ

Expanded text:
reges eorum ceciderunt: non est in eis qui invocet me. Obscurus locus et attento lectoris sensu indigens, ut primum historiam cognoscamus. Paulum Israel et Samariae civitas conquievit, recepto in se erroris ardore, donec tota massa fermento similis fieret, et cresceret atque erumperet, ac 72 populus intumescens clamaret ad fores Jeroboam regis, et diceret: Hic est dies Jeroboam regis nostri, hic est festus dies quem nobis constituit imperator noster: hunc celebramus, hunc canimus, in hoc exsultamus et ludimus, in hoc vitulos aureos adoramus. Clamante populo, principes non irati sunt, ut quidam putant; sed et ipsi coeperunt furere a vino, et intelligentiam suae mentis amittere, oblivisci Dei, et in idolorum ligna impingere. Quod cum rex cerneret, clamare scilicet populum et dicere: dies iste regis nostri est, et principes quasi temulentos et fanaticos, nescire quid dicerent, extendit manum suam illusoribus, populavit assensum
Abbreviated transcription (Latin):
facie eius. nec reuersi sunt ad dñm
dm̃ suũ. & non quesierunt rũ in om¬
nibus his S
phraim populis suis commiscebatur.
ephraim factꝰ ẽ subcinericius qͥ non
reuersatur. Comederunt alieni for¬
titudinem eiꝰ. ipse uero nesciuit: et
cam effloruerunt ei. & ipse ignora¬
uit. Et humiliabitur contumelia
isrł infacie eius. & non sunt reuersi
ad dñm dm̃ suũ: & non quesierunt
eum in omnibus his.
actum est regnũ decem tribuũ

Expanded text:
e ejus: nec reversi sunt ad Dominum Deum suum, et non quaesierunt eum in omnibus his. phraim populis suis commiscebatur: Ephraim factus est subcinericius, qui non reversatur: comederunt alieni fortitudinem ejus, ipse vero nescivit, et cani effloruerunt ei, et ipse ignovit: et humiliabitur contumelia Israel in facie ejus, et non sunt reversi ad Dominum Deum suum, et non quaesierunt eum in omnibus his. Factum est
Abbreviated transcription (Latin):
liquis: ut in cõmixtionẽ ferm̃ti
totius popłi monstret assensũ.
quo scilicet & rex & popłs pari
in idolatria ardore corruerint. Et¬
hereticorũ corda diaboli igne suc-¬
censa. ut in eis panis coquatur anti¬
xp̃i nemo ambigit. E idcirco pri¬
mum quiescunt in eccła & loquun¬
tur occulte. & omĩa pacifica repro¬
mittunt: ut cancer paulatim serpat
in popłos. Et cum ferm̃tũ doctri¬
nȩ eorum quod & dñs intelligens
loquitur. cauete a fermento p̾ha¬
riseorum intumuerit in cordibus
deceptorum: tunc in apertam pro¬
rumpunt insaniam. & complet᷑
in eis quod a iohanne apło dicitur.
ex nob̃ exierunt sed non fuerunt ex
nob̃. Si enim fuissent ex nob̃: per
mansissent utique nobiscũ.
ies regis nr̃i. Cȩperunt princi

Expanded text:
liquis, ut in commixtione fermenti liquis, ut in commixtione fermenti totius populi monstret assensum: quo scilicet et rex et populus pari in idololatria ardore corruerint. Haereticorum corda diaboli igne succensa, ut in eis panes coquantur Antichristi, nemo ambigit: qui idcirco primum quiescunt in Ecclesia, et loquuntur occulte, et omnia pacifica repromittunt, ut cancer paulatim serpat in populos, et fermentum doctrinae eorum quod et Dominus intelligens loquitur: Cavete a fermento Pharisaeorum cum intumuerit in cordibus deceptorum, tunc in apertam prorumpunt insaniam, et impletur in eis quod a Joanne Apostolo dicitur: Ex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis: si enim fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum . Dies regis nostri: coeperunt
Abbreviated transcription (Latin):
rectores ac principes tenebrarũ istaꝵ.
m̃s ad ulterantes quasi clibanꝰ succen¬
sus a coquente. Quieuit paululum
ciuitas a cõmixtione ferm̃ti. donec
ferm̃taretur totũ. Lrr Om̃s ad¬
ulterantes quasi clibanꝰ ardens ad
coquendũ in diustione flãmę et
cõmixtione ferm̃ti. donec ferm̃ta¬
retur totũ. Qui in malitia sua lȩ̨¬
tificauerunt regẽ & in mendaciis
suis principes. om̃s adulteri sunt.¬
& instar clibani aiheroboã idola¬
triȩ igne succensi. ut panẽ coquere
impietatis. Qui cũ erroris in ani.¬
mas eoꝵ misisset incendiũ. quasi
caminꝰ & clibanus primo igne sue¬
census paululũ conquieuit: ut ñ
iuim faceret popło. sed suȩ eũ di¬
mitteret uoluntati. donec ferm̃¬
taretur om̃e mendaciũ. Quicqͥdꝰ
enĩ necessitate fit. cito soluitur.
qͦd uoluntate arripimꝰ ꝑ seuerat.
Ideo & hic trans lationẽ quã acli¬
bano supserat qui ad coquendos
panes succenditur. seruat in re¬

Expanded text:
rectores ac principes tenebrarum istarum. rectores ac principes tenebrarum istarum. Omnes adulterantes quasi clibanus succensus a coquente: quievit paululum civitas a commixtione fermenti, donec fermentaretur totum. LXX: Omnes adulterantes quasi clibanus ardens ad coquendum in deustionem flammae a commixtione fermenti, donec fermentaretur totum. Qui in malitia sua laetificaverunt regem, et in mendaciis suis principes, omnes adulteri sunt, et instar clibani ab Jeroboam idololatriae igne succensi, ut panem coquerent impietatis, qui cum erroris in animas eorum misisset incendium, quasi caminus et clibanus primo igne succensus, paululum conquievit, ut non vim faceret 71 populo, sed suae eum dimitteret voluntati, donec fermentaretur omne mendacium: quidquid enim necessitate fit, cito solvitur: quod voluntate arripitur, perseverat. Ideo et hic quia translationem a clibano sumpserat, qui ad coquendos panes succenditur, servat in re
Abbreviated transcription (Latin):
non possunt uetera contra dm̃ pec¬
cata causari. cũ todie antiquis oꝑib
nouã addant impietatẽ. ut cum
ꝑditis pereant suisq ligentur erro¬
oculos eiꝰ uitare non ualeant.
n malitia sua letificauerunt regẽ.
& in mendaciis suis principes. Lxx.
alitiis suis letificauerunt reges.
Rmendaciis suis principes. Ex po-¬
nit quȩ corã facie eiꝰ fecerint.
In malitiis suis lȩtificauerunt re¬
gem iheroboam: & in mendaciis
suis principes qui sub theroboam
popło p̃fuerant. Heretici quoq
in malitia operũ suoꝵ lȩtifica¬
uerunt regẽ diabolũ. & in men¬
daciis dogmatũ ꝑuersorũ pͥnci¬
pes. haud dubiũ quin mundi huius
quoꝵ falsã sapientiã destruet ds̃. Ios¬
sumus regẽ apud hereticos dicere.
qui primꝰ heresim repperit. & prin¬
cipes. eos qui p̃positi hereticoꝵ popłis.
falsũ sibi uendicant sacerdotium.
Et simul notandũ qđ in peccatis nr̃is
gaudeant contrariȩ fortitudines &

Expanded text:
non possunt vetera contra Deum pecnon possunt vetera contra Deum peccata causari; cum quotidie antiquis operibus novam addant impietatem, et cum perditis pereant, suisque ligentur errooculos ejus vitare non valeant. In malitia sua laetificaverunt regem, et in mendaciis suis principes. LXX: In malitiis suis laetificaverunt reges, et in mendaciis suis principes. Exponit quae coram facie ejus fecerunt: In malitiis suis laetificaverunt regem Jeroboam, et in mendaciis suis principes qui sub Jeroboam populo praefuerant. Haeretici quoque in malitia operum suorum laetificaverunt regem diabolum, et in mendaciis dogmatum perversorum principes, haud dubium quin mundi hujus, quorum falsam sapientiam destruit Deus. Possumus regem apud haereticos dicere, qui primus haeresim reperit, et principes eos qui praepositi haereticorum populis, falsum sibi vindicant sacerdotium. Et simul notandum, quod in peccatis nostris gaudeant contrariae fortitudines et
Abbreviated transcription (Latin):
in cordib suis. Om̃s malitias eorũ
recordatus sum: nunc circumdede¬
runt eos cogitationes suȩ. contra
faciem meam facte sunt. Ne forsi¬
tan inquit dicant incordib suis
uetera nobis ds peccata restituit &¬
patrum delicta persoluimus. illi
comederunt uuam acerbã & den¬
tes nr̃i obstupuerunt: id circo quȩ
nunc & in p̃sentiarũ me uidente fe¬
cerunt & cotidie faciunt sequenti
sermone narrabo. & ostendã eis ad¬
inuentioͭ  suas siue cogitationes qͥb
mala studiosissime consectati sunt
& quȩ me p̃sente gesserunt. non
timentes faciem meã. Quod autẽ
in lex legimus ut concinant qͣsi
canentes in cordib suis. ad illud re-
nis diuitiis & uestib ꝑmanentes re-¬
pellant furis latronisq consensum.
sed cũ spoliati fuerint. concinant cũ
eis & uno corde efficiant᷑. Id circo re¬
cipient quod fecerunt. & om̃s cogi¬
tationes eoꝵ uel opera meũ non me¬
rebuntur aspectũ. Heretici quoq

Expanded text:
in cordibus suis, omnes malitias eorum in cordibus suis, omnes malitias eorum recordatus sum: nunc circumdederunt eos cogitationes suae, contra faciem meam factae sunt. Ne forsitan, inquit, dicant in cordibus suis: vetera nobis Deus peccata restituit, et patrum delicta persolvimus: illi comederunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupuerunt ; idcirco quae nunc et in praesentiarum, me vidente, fecerunt, et quotidie faciunt, sequenti sermone narrabo, et ostendam illis adinventiones suas, sive cogitationes quibus mala studiosissime consectati sunt, 70 et quae me praesente gesserunt, non timentes faciem meam. Quod autem in Septuaginta legimus, ut concinant quasi canentes in cordibus suis, ad illud refenis divitiis et vestibus permanentes, repellerent furis latronisque consensum; sed cum spoliati fuerint, concinant cum eis, et uno corde efficiantur : idcirco recipient quae fecerunt, et omnes cogitationes eorum vel opera meum non merebuntur aspectum. Haeretici quoque
Abbreviated transcription (Latin):
runt & operati sunt idolũ falsorũ¬
dogmatũ. Et per illos ingressus est
fur & latro diabolus in ecclesia. siue
ipsa doctrina hereticorũ ingressa . ẽ.
quasi fur & latrunculus. De quib¬
& saluator dicit in euangelio. Om̃es
qͥ uenerunt ante me. fures fuerunt
& latrones. Fures insidiantur. & oc¬
culta fraude decipiunt. Latrones au-¬
dacter aliena diripiunt. Qui enim
furantur. nocte furant᷑ & in tenebris.
Unde significant̃ ait. quod fur clam¬
ingressus sit: & latrunculus spoliet
foris. Non enim possunt expoliare
ueste xp̃i quos docuerint. nisi eos de
eccta foras eduxerint: & in ꝑuersa
doctrinarum suarũ uia fecerint am¬
bulare. Fures & latrones qui uene¬
pseudo prophetas debemus accipere:
& postea hereticos qui non missi sunt
a dño. sed sua uoluntate uenerunt.
t ne forte dicant in cordib suis
nunc circumdederunt eos adinuen-¬
tiones sue: corã facie mea facte sunt.
Lxx. Ut concinant quasi canente

Expanded text:
runt et operati sunt idolum falsorrunt et operati sunt idolum falsordogmatum, et per illos ingressus est fur et latro diabolus in Ecclesiam: sive ipsa doctrina haereticorum ingressa est, quasi fur et latrunculus, de quibus Salvator dicit in Evangelio: Omnes qui venerunt ante me, fures fuerunt et latrones . Fures insidiantur, et occulta fraude decipiunt: latrones audacter aliena diripiunt. Qui enim furantur, nocte furantur et in tenebris. Unde significanter ait, quod fur ingressus clam sit, et latrunculus exspoliet foris. Non enim possunt exspoliare veste Christi quos docuerunt, nisi eos de Ecclesia foras eduxerint, et in perversa doctrinarum suarum via fecerint ambulare. Fures et latrones qui venepseudoprophetas debemus accipere, et postea haereticos, qui non missi sunt a Domino, sed sua voluntate venerunt. Et ne forte dicant in cordibus suis, nunc circumdederunt eos adinventiones suae: coram facie mea factae sunt. LXX: Ut concinant quasi canentes
Abbreviated transcription (Latin):
eugłio non indigent sani medico.
sed hi qui male habent: uulnera
popłi mei sanare conatus sum.
Ꝙ̾ cũ hȩc om̃a retractarẽ. ut mi¬
serabilis popłs curaretur. subito
exticit iheroboam de tribu ephraĩ
qui uitulos aureos faceret. & ma-¬
litia samarię reuelata est. sequenᷤᷤ
regẽ impiũ. Operati sunt enĩ et
rex & popłs mendaciũ. hoc est ido¬
lũ. Sicut enĩ contrariũ est simu¬
lachrũ dõ. ita mendaciũ ueritati.
Ipse autẽ rex instar furis ingressus. ẽ.
ad populũ isrł: & quasi latrunculꝰ
infelicem plebẽ dĩ expoliauit auxi¬
lio. Et est sensus. Cum uellẽ uete¬
ra populi mei peccata delere p̃ter
antiquã idolatriã: ephraii & sa¬
maria noua idola repererunt.
Sed & hoc dici potest quod dño sal¬
uatore post effusionẽ sanguinis sui
reducere : subito ephraim qui ub¬
tatẽ falsorũ dogmatũ repromit¬
tunt & populus samariȩ qui se
dicit dĩ p̃cepta seruare. surrexe¬

Expanded text:
Evangelio: Non indigent sani medico, Evangelio: Non indigent sani medico, sed hi qui male habent , vulnera populi mei sanare conatus sum. Et cum haec omni arte tractarem, ut miserabilis populus curaretur, subito exstitit Jeroboam de tribu Ephraim, qui vitulos aureos faceret, et malitia Samariae revelata est, sequentis regem impium: operati sunt enim et rex et populus mendacium, hoc est, idolum. Sicut enim contrarium est simulacrum Deo, ita mendacium veritati. Ipse autem rex instar furis ingressus est ad populum Israel, et quasi latrunculus infelicem 69 plebem Dei expoliavit auxilio. Et est sensus: Cum vellem vetera populi mei peccata delere, propter antiquam idololatriam, Ephraim et Samaria nova idola repererunt. Sed et hoc dici potest, quod Domino Salvatore post effusionem sanguinis sui,reducere; subito Ephraim, qui ubertatem falsorum dogmatum repromittunt, et populus Samariae qui se dicit Dei praecepta servare, surrexe
Abbreviated transcription (Latin):
iudicii tẽpus ad uenerit. Sed huic
ignoscitur. & ueniã dñs pollicetur:
qui quẽ diligit corripit & casti¬
gat omnẽ filiũ quẽ recipit. ut ꝓ¬
batũ & purgatũ condat in thesau¬
ros suos. Quidã hoc quod dicit᷑ iuda
incipe undemiã tuã siue pone mes¬
sem tibi ad bonã partẽ referunt.
ut punito isrł iste operũ suoꝵ fruc¬
tus recipiat. uixta illud quoo scrip¬
tũ est. Qui seminant in lacrimis.
in gaudio metent. Nobis superior
sensus magis placet. Cũ sanare uel¬
lem isrł reuelata est iniquitas
ephraim & malitia samariȩ. quia
operati sunt mendaciũ. & fur in¬
gressus est. spolians latrunculus
foris Lrr similiter Multa sepe
isrł idolatriȩ accepit uulnera. et
marimũ illud quando in heremo ur¬
tuli conflauerunt caput atq dixe¬
runt. Isti sunt dii tui ifrł qui te e¬
duxerunt de terra ȩgypti. Unde
ego qui malo pęnitentiã peccatoriᷤᷤ
quã mortẽ. & postea loquor qđ in

Expanded text:
judicii tempus advenerit. Sed huic judicii tempus advenerit. Sed huic ignoscitur, et veniam Dominus pollicetur, quia quem diligit corripit, et castigat omnem filium quem recipit , ut probatum et purgatum condat in thesauros suos. Quidam hoc quod dicitur, Juda, incipe vindemiam tuam, sive, pone messem tibi, ad bonam partem referunt, ut punito Israel, iste operum suorum fructus recipiat juxta illud quod scriptum est: Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent . Nobis superior sensus magis placet. Cum sanare vellem Israel, revelata est iniquitas Ephraim, et malitia Samariae: quia operati sunt mendacium, et fur ingressus est, spolians latrunculus foris. LXX similiter. Multa saepe Israel idololatriae accepit vulnera, et maxime illud, quando in eremo vituli conflaverunt caput, atque dixerunt: Isti sunt dii tui, Israel, qui te eduxerunt de terra Aegypti . Unde ego qui malo poenitentiam peccatoris, quam mortem , et postea loquor in
Abbreviated transcription (Latin):
samariȩ. qui magna er parte cõ¬
mune ifrahelis nomen optinuit.
Unde & ad iuidã sermo conũtit᷑.
Tu quoq uida pone messẽ tibi.
& est sensus. Non te putes esse
securũ. quod isrł captiuus ab du¬
citur. Tu quoq p̃para tibi segeteᷤ
ut metantur. Non multo enĩ post
tẽpore duceris captiuus in babylonẽ.:
& messionis tuȩ tẽpus adueniet. Cũq
te chaldei messuerint. conuertã rursꝰ
captiuitatẽ popłi mei. & sub cyro rege
ꝑsarũ & artarerse rediicã popłm
meũ. Et nota quã significanter ui-¬
dȩ cap¬
tiuitas & regressio parit̃
tetur. De isrł autẽ hoc ẽ
decẽ tribub & nunc taci¬
tũ est: & si quando ꝓsperũ qͥd dr̃.¬
in xp̃i differtur aduentũ. In do¬
mo autẽ hereticoꝵ cotidie uidemꝰ
horrendũ. fornicantib primũ ma¬
gistris & popło qui ab eis inducit᷑
sordidato. Iudȩ quoq hoc est ȩccłȩ
p̃cipitur : ut & ipsa ꝓpt̾ peccata
paret sibi messẽ siue uindemias. cũ

Expanded text:
Samariae, qui magna est parte comSamariae, qui magna est parte commune Israelis nomen obtinuit. Unde et ad Judam sermo convertitur: Tu quoque Juda, pone messem tibi, et est sensus: Non te putes esse securum, quod Israel captivus abducitur: tu quoque praepara tibi segetes, ut metantur; non multo enim post tempore duceris captivus in Babylonem, et messionis tuae tempus adveniet. Cumque te Chaldaei 68 messuerint, convertam rursum captivitatem populi mei, et sub Cyro rege Persarum, et Artaxerxe reducam populum meum. Et nota quam significanter Judae captivitas, et regressio pariter tetur; de Israel autem, hoc est, de decem tribubus, et nunc tacitum est, et si quando prosperum quid dr adventum. In domo autem haereticorum quotidie videmus horrenda: fornicantibus primum magistris, et populo qui ab eis inducitur sordidato. Judae quoque, hoc est, Ecclesiae praecipitur, ut et ipse propter peccata paret sibi messem, sive vindemiam, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ianaeie id est humeri. In hume¬
ris opus in telligimꝰ. Q om̃s
falsi sacerdotes abscondunt uiã.
& occidunt homines malis operib.
ne ꝑueniant iherłm. Quod autem
humerus opus significet. illud osten¬
dit. da cor tuum in humerũ tuũ.
hoc est quȩ intelligis uerte in oꝑa.
Et de isachar legimus. quod suppo¬
suerit humerũ suũ ad laborandũ.
& uir agricola sit. IN
domo
isrł uidi horrendũ. ibi
forni¬
catione ephraimi cõtami.¬
natꝰ
est isrł. Sed & iuda pone messem
tibi. cũ conuertero captiuitatem
bilia. Ibi fornicatione ephraim con¬
taminatus est ifrł. & iuda in ci¬
pe uindemiã tuã cũ conuertero
captiuitatẽ popłi mei. De hoc sce¬
lere & horrore terribili. & ihere.
ter. Quid eñi horribilius quã decẽ
trib ad idoloꝵ culturã repente
trans gressas: Unde ad me tropolĩ
earũ dr̃. Aufer uitulũ tuũ sama¬
ria. in qua primꝰ fornicatus est
ephrami : id est iheroboã de tribu
ephrami. Q illo fornicante con

Expanded text:
 id est, humeri: in humeris opus intelligimus, et omnes falsi sacerdotes abscondunt viam, et occidunt homines malis operibus, ne perveniant Jerusalem. Quod autem humerus opus significet illud ostendit: Da cor tuum in humerum tuum , hoc est, quae intelligis, verte in opera. Et de Issachar legimus, quod supposuerit humerum suum ad laborandum, et vir agricola sit. In domo Israel vidi horrendum, ibi fornicationes Ephraim, contaminatus est Israel; sed et, Juda, pone messem tibi, cum convertero captivitatem bilia, ibi fornicationem Ephraim, contaminatus est Israel et Juda: incipe vindemiam tuam cum convertero captivitatem populi mei. De hoc scelere et horrore terribili est  Al. ter . Quid enim horribilius, quam decem tribus ad idolorum cultum repente transgressas? Unde ad metropolim earum dicitur: Aufer vitulum tuum, Samaria, in qua primus fornicatus est Ephraim, id est, Jeroboam de tribu Ephraim, et illo fornicante, con
Abbreviated transcription (Latin):
miuit coquenseos. Mane ipse
succensus quasi ignis flamine. om¬
nes calefacti sunt quasi clibanus
& deuorauerunt iudices suos. Om¬
nes reges eorum ceciderunt. non
ẽ qui clamet in eis ad me. Lxx.¬

Expanded text:
s mane ipse succensus quasi ignis flammae omnes calefacti sunt quasi clibanus et devoraverunt iudices suos omnes reges eorum ceciderunt non est qui clamet in eis ad me
Abbreviated transcription (Latin):
ticũ illud habeo. scio qđ nesciã. Dixit &¬
tullius tuus adolescentulo sibi inchoata
quedã & rudia excidisse. Si hoc ille tã
de libris ad herenniũ quã de retho¬
ricis qͦs ego uł ꝑtͣissimos puto ad cõpa¬
rationẽ senilis peritiȩ dicere potuit.
quanto magis ego libere ꝓfitebor &
illud fuisse puerilis ingenii. & hoc ma¬
turȩ senectutis. In libris qͦq contra
martionẽ septẽ tertullianꝰ hoc idem
corũ. & quintillianꝰ in xii libris insti¬
tutionis oratoriȩ. Ex qͥb ꝑspicue osten¬
dit᷑ unãquãq etatẽ in suo esse ꝑfectã.
& ex annoꝵ debere numero iudicari.
Sediã tẽpꝰ ẽ ꝓponere exordiũ abdię.
& orationũ tuarũ auocilio cui uolum̃
hoc scribit᷑ confragosũ mare & seculi
recursus gurgitesq transfretare.¬

Expanded text:
ticum illud habeo: Scio, quod nescio. Dicit et ticum illud habeo: Scio, quod nescio. Dicit et Tullius tuus, adolescentulo sibi inchoata quaedam et rudia excidisse. Si hoc ille tam de libris ad Herennium, quam de Rhetoricis, quos ego vel perfectissimos puto, ad comparationem senilis peritiae dicere potuit: quanto magis ego libere profitebor, et illud fuisse puerilis ingenii, et hoc maturae senectutis! In libris quoque contra Marcionem Septimius Tertullianus hoc idem corum: et Quintilianus in duodecim libris Institutionis oratoriae. Ex quibus perspicue ostenditur unamquamque aetatem in suo esse perfectam, et ex annorum debere numero judicari. Sed jam tempus est proponere exordium Abdiae, et orationum tuarum auxilio, cui volumen hoc scribitur, confragosum mare, et saeculi recurvos gurgites transfretare.
Abbreviated transcription (Latin):
diuitũ substantias apꝓbatas. Ꝙ tunc¬
dedimꝰ qđ habuimꝰ. & nunc si tam̃ aliqͥd
ꝓfecimꝰ. dño suũ reddimꝰ. Gr̃ã enĩ eiꝰ sũ qd sũ.
Hec diffiteor ꝑ hos triginta annos in eius
opere me ac labore sudasse. Clemens ẽ pat̾.
cito reuertentẽ filiũ suscipit. Nec expec¬
tat donec qͥs aperiat ostiũ. Ipse egredit᷑
obuiã. anulũ & stolã parat: lic& germanꝰ
inuideat. & scortatorẽ ac nepotẽ uoc&:
De salute illius sẏmphonia angłicȩ letitiȩ
cunctarũq uirtutũ in celestib ꝑsonat.
Hoc ẽ illud tẽpꝰ mͦi pam machi hac luce
dulcior. qͦ egressi scolã rethoꝵ diuerso
studio ferebam̃. quando ego & heliodorꝰ
carissimꝰ parit̾ habitare solitudinẽ siriȩ
emendans si fieri potest curuos apices
litterarũ. Infans erã. necdũ scribere noue¬
rã. Titubabat manꝰ. tremebant articuli.
Nunc ut nihil aliud ꝓfecerĩ. saltẽ socra¬

Expanded text:
divitum substantias approbata  divitum substantias approbata  dedimus quod habuimus, et nunc, si tamen aliquid profecimus, Domino suum reddimus. Gratia enim ejus sum quod sum . Nec diffiteor per hosce triginta annos in ejus opere me ac labore sudasse. Clemens est pater: cito revertentem filium suscipit, nec exspectat donec quis aperiat ostium: ipse egreditur obviam, annulum et stolam parat; licet germanus invideat, et scortatorem ac nepotem vocet, de salute illius symphonia Angelicae laetitiae cunctarumque virtutum in coelestibus personat . Hoc est illud tempus, mi Pammachi, hac luce dulcius, quo egressi scholam Rhetorum, diverso studio ferebamur, quando ego et Heliodorus charissimus pariter habitare solitudinem Syriae emendans, si fieri potest, curvos apices litterarum. Infans eram, necdum scribere noveram: titubabat manus, tremebant articuli. Nunc, ut nihil aliud profecerim, saltem Socra
Abbreviated transcription (Latin):
nec dicere poterã amandatis tuis intel¬
lexi. neq illius de euangelio beatitudinis
recordabar. beati mundo corde qm̃ ipsi dĩn
uidebunt. Nec dũ de altari sublatus¬
carbo labia mea purgauerat. necdum
error ueteris ignorantiȩ igne sp̃s sc̃i fu-
dñm. ecce ego mitte me. Sperabã in scri¬
mei pͥmã temeritatẽ ignib uouerã. cũ
subito de italia affert᷑ exẽplar a quodã
iuuene tot annis qͦt & ego qͦndã scripserã.
laudante opusculũ meũ. fateor miratus
sũ. qđ quãuis aliqͥs male scripserit. inuenit
lectorẽ similẽ sui. Ille p̃dicabat ego eru¬
bescebã. ille quasi misticos intellectꝰ ferebat
ad cęlũ. ego dimisso capite confiteri pu
dorẽ meũ ꝓhibebar. Quid igit᷑ : Condẽp¬
namꝰ in qͥb pueri lusimꝰ: Minime. Scimꝰ
enĩ in tabernaculũ dĩ & aurũ & pilos ca¬
prarũ similit̃ oblatos. Legimꝰ in euangelio.
uiduȩ pauperis duo minuta magis quã

Expanded text:
nec dicere poteram: A mandatis tuis intelnec dicere poteram: A mandatis tuis intellexi : neque illius de Evangelio beatitudinis recordabar: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Necdum de altari carbo sublatus, labia mea purgaverat . Necdum error veteris ignorantiae igne Spiritus sancti fuerDominum: Ecce ego, mitte me. Sperabam in scrimei primam temeritatem ignibus voveram, cum subito de Italia affertur exemplar a quodam juvene tot annis, quot et ego quondam scripseram, laudante opusculum meum. Fateor miratus sum, quod quantumvis aliquis male scripserit, invenit similem lectorem sui. Ille praedicabat, ego erubescebam: ille quasi mysticos intellectus ferebat ad coelum, ego demisso capite confiteri meum pudorem prohibebar. Quid igitur? condemnamus in quibus pueri lusimus? minime. Scimus enim in tabernaculum Dei, et aurum, et pilos caprarum similiter oblatos. Legimus in Evangelio , viduae pauperis duo minuta, magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
ut paruulus loquebar. ut paruulus sapi¬
ebã. ut paruulus cogitabã. Postquã fac̾¬
tus sũ uir: quȩ paruuli erant deposui. Si
scens in priora se eoctendit. ac scđm p̾cep¬
tũ dñi saluatoris stiuã tenens post ter¬
gũ ñ respicit: quantomagis ego qͥ necdũ
ad etatẽ ꝑfecti uiri & in mensurã xp̃i
ueni mereri debeo ueniã. qđ in adoles¬
centia mea ꝓuocatꝰ ardore & studio scͥp¬
turũ. allegorice int̾pretatꝰ sũ abdiam¬
ꝓpħam. cuiꝰ historiã nesciebã: Ardebat
animꝰ cognitione mistica. & quia lege.¬
rã omĩa possibilia credentib: ignorabã
diuersa ẽẽ charismata. Litterulas secłi
nouerã. & ob id putabã me librũ legere
posse signatũ. Stultꝰ ego. Uiginti .iiiiͬ.
seniores habentes in manib fialas & ci¬
tharas. & quatuor animalia plena ocu¬
lis consurgunt de trono suo. imperitiã
confitent᷑. glam agno canunt. & uirge
de radice iesse. & putabã posse me quod
credebã. cuiꝰ in manu ñ fiebat sermo dĩ.

Expanded text:
arvulus loquebar, ut parvulus sapiebam, ut parvulus cogitabam: postquam factus sum vir, quae parvuli erant, deposui . Siscens, in priora se extendit, ac secundum praeceptum Domini Salvatoris, stivam tenens, post tergum non respicit : quanto magis ego, qui necdum ad aetatem perfecti viri, et in mensuram Christi veni, mereri debeo veniam, quod in adolescentia mea provocatus ardore et studio Scripturarum, allegorice interpretatus sum am, cujus historiam nesciebam. Ardebat animus cognitione mystica, et quia legeram omnia possibilia credentibus, ignorabam diversa esse charismata: litteras saeculi noveram, et ob id putabam me librum legere posse signatum. Stultus ego, viginti quatuor seniores habentes in manibus phialas et citharas, et quatuor animalia plena oculis consurgunt de throno suo, imperitiam confitentur, gloriam Agno canunt , et virgae de radice Jesse, et putabam posse me, quod credebam: cujus in manu non fiebat sermo Dei,