comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uerecundusmos torpore in discretio¬
nis inoleuit. ut huius sedis pontifici¬
bus ad secr& a cubiculi seruitia laici
pueri ac sȩcularer obsequantur.
& cũ pastoris uita esse discipulissẽp
debeati exemplo : plerũq lerici qua¬
lis insecr&o sit uita siu pontificis
nesciunt. quam tantũ ut dictum est
seculares pueri sciunt. Dequa re
p̃senti decreto constituo ut quidã ex
clericis uł &iã exmonachis electi
ministerio cubiculi pontificalis obse¬
quant᷑. ut is qui in loco ẽ regiminis
habeat testestales quiuitȩ eius in
secr&o conuersationẽ uideant &
quiex uisione sedula exemplum ꝓfectus
sumant
reprehensibilis erupit . ut cũ rectores eiꝰ
patrimonii urbana uel rustica prȩdia iu¬
re illis competere posse suspicant᷑ fiscali
more titulos imprimant. atq. hoc quod
comp&ere pauperib aestimant ñ iudi¬
cio sed manib: defendant. Et cũ ꝑprȩdi¬
catores suos ueritasdicat. nihil ꝑcontenti¬

Expanded text:
Verecundus mos torpore indiscretioVerecundus mos torpore indiscretionis inolevit, ut hujus sedis pontificibus ad secreta cubili servitia laici pueri ac saeculares obsequantur. Et cum pastoris vita esse discipulis semper debeat in exemplo, plerumque clerici qualis in secreto sit vita sui pontificis nesciunt, quam tamen, ut dictum est, saeculares pueri sciunt. De qua re praesenti decreto constituo ut quidam ex clericis vel etiam ex monachis electi ministerio cubiculi pontificalis obsequantur, ut is, qui in loco est regiminis, habeat testes tales qui veram ejus in secreto conversationem videant, qui ex visione sedula exemplum profectus sumant.t valde reprehensibilis erupit, ut cum rectores ejus patrimonii urbana vel rustica praedia jure illis competere posse suspicantur, fiscali more titulos imprimant, atque hoc, quod competere pauperibus aestimant, non judicio, sed manibus defendant. Et cum per praedicatores suos Veritas dicat: « Nihil per contenti
Abbreviated transcription (Latin):
triapłi corpore cũ ep̃is omnib: romanȩ eccłȩ¬
& prbis residens ad sistentib: dia conib: &
cuncto lero dixit : in scã hacromana ecđa
cuidiuma dispensatio prȩcẽ me uoluit. dudũ
consu& udo ẽ. ualde reprehensibilis exorta
ut quidã ad sacra altari s ministeria cantores
eligant᷑ & india conatus ordine constituti.
modulationiuocis in soruiant : quos ad p̃di¬
cationis officiũ &elemosinarũ studium ua¬
care congruebat. Vnde fit plerũq ut ad sa¬
crũ ministeriũ dũblanda uox quȩrit᷑ : quȩri
c̃grua uita neglegat᷑. & cantor ministerdm̃
moribus stimul& : cũ populũ uocibus de¬
lectat. Quadere p̃senti decr&o constituo
ut in sede hac sacri altaris ministri cantare
uero acreliquas lectiones censeo ꝑsubdia¬
conosuł si necessitas exigit ꝓminoresordi¬
nes exhiberi. Siquis autẽ contra hoc decre¬
tũ meũ uenire temptauerit. anathema
sit & responderunt om̃s anathemasit.

Expanded text:
tri corpore, cum episcopis omnibus ac Romanae Eccletri corpore, cum episcopis omnibus ac Romanae Eccleris residens, adstantibus diaconibus et cuncto clero, dixit: In sancta hac Romana Ecclesia, cui divina dispensatio praeesse me voluit, dudum consuetudo est valde reprehensibilis exorta, ut quidam ad sacri altaris ministerium cantores eligantur, et in diaconatus ordine constituti modulationi vocis inserviant, quos ad praedicationis officium eleemosynarumque studium vacare congruebat. Unde fit plerumque, ut ad sacrum ministerium, dum blanda vox quaeritur, quaeri congrua vita negligitur, et cantor minister Deum moribus stimulet, cum populum vocibus delectat. Qua de re praesenti decreto constituo ut in sede hac sacri altaris ministri cantare vero ac reliquas lectiones censeo per subdiaconos, vel si necessitas exigit, per minores ordines exhiberi. Si quis autem contra hoc decretum meum venire tentaverit, anathema sit. Et responderunt omnes: Anathema sit.
Abbreviated transcription (Latin):
consensit ab soluit. potiusq qui illic re¬
ceptus fuerat dioscoros secundȩ sedis
prȩsulẽ sua auctoritatedamnauit.
& impiã srnodũ ñ consentiendo sola submo¬
uit & ueritate ut synodus calcidonensis
fier& sola de creuit. inqua ergo solaius
habuit ab soluendieos quossy nodica decr&la¬
perculerant. sic &iã sine synodo in hac
nos dãnassecognoscit᷑. IT ẼDE EADIMR E
Post quingentos annos constituta p̃ieos
uelle sub uertere cũ triginta annorũ lex
hominũ ñ possit abrumpi. scm̃ athanasiũ
ideo ñ fuisse damnatũ asynodo orientis :
quia sedesista ñ consenserit. Sc̃m lohannẽ
constantino politanũ. Sc̃m flauianũ Siea
ergo ñ consentiente sola quidemnati sunt
a synodo orientis ñ potuerunt eẽ dãnati
consequens est &iam sine srnodo qui eadẽ
tussit. INCIPIVNTDECRITA
ribuspissimorũ ac serenissimorũ domni
mauricii tiberii & theodosii augustorũ.
eiusdẽ domniimperii mauricii anno xiii.

Expanded text:
consensit, absoluit potiusque qui illic reconsensit, absoluit potiusque qui illic receptus fuerat Dioscorum secundae sedis praesulem sua auctoritate damnauit et impiam synodum non consentiendo sola submouit et <pro> neritate ut synodus Calchedonensis fieret sola decreuit. in qua ut ergo sola ius habuit absoluendi eos, quos synodica decrperculerant, sic etiam sine synodo in hac m damnasse cognoscitur. » Item de eadem re. » Post quingentos annos constituta Christi eos velle subvertere, cum triginta annorum lex hominum non possit abrumpi sanctum Athanasium ideo non fuisse damnatum a synodo Orientis, quia sedes ista non consenserit; sanctum Joannem Constantinopolitanum, sanctum Flavianum. Si ea ergo non consentiente sola, qui damnati sunt a synodo Orientis, non potuerunt esse damnati, consequens est etiam, qui eadem tus sit. In quo inter caribus piissimi ac serenissimi domini Mauricii Tiberii, et Theodosii Augustorum, ejusdem domini imperii Mauricii anno tertio
Abbreviated transcription (Latin):
EXTELÃ PAPAE GELASIIAD
ANASTASIŨ PRINCIET A
DEACACIO IN CONCILIO CALCE¬
DONENSI. MSEDEAPTICACOVPE¬
TINTEUISSIDAMNATVM
gata pontificũ sedes beatip&ri apłiius¬
habeat resoluendi ut pote quȩde omni
eccłȩ fas habeat iudicandi. neq cuquã de
eius liceat iudicare iudicio. Siquidem ad
illã dequalib& mundiparte appellari
uoluerit. ab illa autẽ nemosit appellare
ꝑmissus. Sed nec illa prȩtermꝰ qđ apłicȩ¬
rũ &iã sine ullo synodo prȩcedente ex
soluendi quossrnodus iniquadamnaue¬
rat . & dã nandi nulla existente synodo
quos oportuit habuerit facultatẽ.
rat quẽ tam̃ exceptũ sede apłica quia
damnationigrecorũ non consensit ab¬
soluit. Sc̃e memoriȩ nihi lominꝰ iohanne
constantino politanũ. srnodus &iã catho¬
licorũ prȩsulũ certedã nauerat que
similimodo sedes apłica &iam sola quia
ñ consensit absoluit. Itẽq scm flauianũ
pontificẽ grecorũ congregatione dam¬
natũ paritenore qm̃ sola sedes apłica non

Expanded text:
tola papae Gelasii, ad Anastasium principem de Acatio, in concilio Chalcedonense a sede apostolica competenter fuisse damnatum. « gata pontificum, sedes beati Petri aphabeat resoluendi. utpote quae de omni ecclesia fas habeat iudicandi neque cuiquam de eius liceat iudicare iudicio, siquidem ad illam de qualibet mundi parte canones appellari uoluerint, ab illa autem nemo sit appellare permissus. rum etiam sine ulla synodo praecedente et absoluendi quosrat, et damnandi, nulla existente synodo, quos oportuit habuerit facultatem. rat, quem tamen exceptum sedes apostolica, quia damnationi Graecorum non consensit, absolvit. Sanctae memoriae nihilominus Joannem Constantinopolitanum synodus etiam catholicorum praesulum certe damnauerat, quem simili modo sedes apostolica etiam sola, quia non consensit, absoluit. itemque sanctum Flauianum pontificum Graecorum congregatione damnatum pari tenore. quoniam sola sedes apostolica non
Abbreviated transcription (Latin):
erint ut si ad terrenas nuptias spon¬
te transierint. id cus todiendũ esse
decreuimꝰ ut pęnitentia his nec statĩ
d&ur & cũ data fuerit nisi plena
satis fecerint dõ inquantũ ratiopo¬
poscerit earundẽ cõmunio deferat᷑¬

Expanded text:
erint, si ad terrenas nuptias sponte transierint, id custodiendum esse decrevimus, ut poenitentia his nec statim detur, et cum data fuerit, nisi plene satisfecerint Deo, inquantum ratio poposcerit, earumdem communio differat
Abbreviated transcription (Latin):
si tam̃ ab auctore cui cõp&ebat fue¬
rit inchoata finalis actio homicidii
furti tutelae gestae. Defugituus
decurialib: ul decollegiatis reuocan¬
dis empti uenditi. locati & c̃ducti
negotiorũ gestorũ mandati prosocio
testatẽ . Ita tam̃ ut uiduarũ pupillorã
atq pauperũ nec non & dericorũ fupen¬
dia distribuere debeant hoc eis statu¬
mus dari quod lactenus decretũ ẽ:
Reliquum sibi ep̃i uindicent ut sicut
ante a diximus peregrinorũ atq
captiuorũ largitores eẽ possint: illud
&iã ad necu placuit ut si qđ ab sit facul¬
tatẽ ecłȩ nec ñ & diocesos ab aliis
possident᷑ ep̃is. iure sibiuindicent
qđ tricennalis lexcondusit qr & filio¬
rũ nr̃orũ principũ ita emanauit auc¬
toritas ut ultra irginta annos nulli
liceat ꝓid appellare quos legũ tõpus
exlusit. Data iduum maiarũ asterio

Expanded text:
si tamen ab auctore, cui conpetebat, fuesi tamen ab auctore, cui conpetebat, fuerit inchoata finalis actio, homicidii, furti, tutelae gestae, de fugitivis, de curialibus vel de collegiatis revocandis, empti venditi, locati et conducti, negotiorum gestorum, mandati, pro sociotestatem; ita tamen ut viduarum, pupillorum, atque pauperum, nec non clericorum stipendia distribuere debeant. Hoc eis etiam statuimus dari, quod hactenus decretum est. Reliquum sibi episcopi vindicent, ut sicut ante diximus peregrinorum atque captivorum largitores esse possint. Illud etiam adnecti placuit, ut si quod absit facultapossidentur episcopis, jure sibi vindicent quod tricennalis lex conclusit, quia et filiorum nostrorum principum ita emanavit auctoritas, ut ultra triginta annos nulli liceat pro eo appellare quod legum tempus excludit. Datum Iduum Maiarum, Asterio
Abbreviated transcription (Latin):
cum ei successum fuerit integronego¬
tio apud alium udicem amotis dila¬
tionib: possit audiri: In eauero causa
iudiciariȩ potestatis idẽ in lustri appel¬
lari non deb& in quausq ad centũ soli¬
dos fuerit iudicatũ: Siquis dominus
duorũ fuerit prȩdiorũ & de una posẽs¬
sione ad aliã quȩ iuris sui ẽ mancipia
originaria uł colonaria transtulerit
& ad diuersos dominos fundusuterq
ꝑuenerit : nihil contra ordina domini
prioris aliunde trans latis mancipus
rep&ere aut pulsa rep̃sumat sed cui
aut uenditus aũdonatus aũ dimis sus
a gerfuerit. in cũ statũ possideat in t¬
quo ab auctore constat fuis se p̃ceptũ:
Decolonorũ uero agnatione id remo¬
ta ambiguitate haclege c̃stat eõ prȩ¬
ceptũ ut scđm legẽ quȩ ad palladiũ
data ẽ de colono & colona int̃ duosdo¬
minos diuidatur agnatio. id ẽ ut
co lonidomin duas partes filiorum
cuit ad necti id ẽ hȩreditatis p&itio

Expanded text:
cum ei successum fuerit, integro negocum ei successum fuerit, integro negotio apud alium iudicem amotis dilationibus possit audiri. In ea vero causa iudiciariae potestati, id est inlustri, appellari non debet, in qua usque ad centum solidos fuerit iudicatum. Si quis dominus duorum fuerit praediorum et de una possessione ad aliam, quae iuris sui est mancipia originaria vel coloniaria transtulerit et ad diversos dominos fundus uterque pervenerit, nihil contra ordinationem domini prioris aliunde translatis mancipiis repetere aut pulsare praesumat, sed cui aut venditus aut donatus aut dimissus ager fuerit, in eo eum statu possideat, in quo ab auctore constat fuisse dimissum. De colonorum vero agnatione id remota ambiguitate hac lege constat esse praeceptum, ut secundum legem, quae ad Palladium data est de colono et colona, inter duos dominos dividatur agnatio, id est ut coloni dominus duas partes filiorum cuit adnecti, id est hereditatis petitio,
Abbreviated transcription (Latin):
titore recipiat & liber abscedat sal¬
uatam̃ in tegritate negotii illius
petitoris
ditate sumptuũ uł expensarũ dã¬
na sustinuit. Namsiquis pulsatus
iniudicio adẽe noluerit : posttertiã
conuentionẽ sciatse contumacis sen¬
tentiã subiturũ id est ut quicquid si ad¬
fuiss& in iudicio ad dicendus erat : pe¬
tentilitigatori quasi uictus exsoluat:
Quicũq aut̃ si ue de agro uł domofuerit
pulsatus sine fide iussione alicuius ca¬
ueatse ad futurũ eẽ iudicium. Nam
si pecuniã quis ab eo rep&at fide iusso¬
remꝓquanti tate pecuniae undepul¬
satur daredebebit side hoc debito uo¬
luerit parare conflictũ : tunctamen
fide iussor ab eorequiri non deb&
quandopulsatus in his locis in quib:
audientia ẽ non minoris debiti ipsi¬
us possessionis habere ꝓbat᷑. Siquis
iudicẽ ꝓ quib: cumq: causis aduersũ
sibi senserit aut habuent forte sus pec¬
tũ uocẽ appellationis exhibeat ut

Expanded text:
titore recipiat et liber abscedat, saltitore recipiat et liber abscedat, salva tamen integritate negotii illius petitoris, ditate sumptuum vel expensarum damna sustinuit. Nam si quis pulsatus in iudicio adesse noluerit, post tertiam conventionem sciat se contumacis sententiam subiturum, id est ut quidquid, si adfuisset in iudicio, addicendus erat, petenti litigatori quasi victus exsolvat. Quicumque autem si de agro vel domo fuerit pulsatus, sine fideiussione alicuius caveat se adfuturum esse in iudicio. Nam si pecuniam quis ab eo repetat, fideiussorem pro quantitate pecuniae, unde pulsatur, dare debebit, si de hoc debito voluerit parare condictum; tunc tamen fideiussor ab eo requiri non debet, quando pulsatus in his locis, in quibus audientia est, non minores debiti ipsius possessiones habere probatur. Si quis iudicem pro quibuscumque causis adversum sibi senserit aut habuerit forte suspectum, vocem appellationis exhibeat, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
potestate consistere a quib: tamen
si post uicesimũ & quintũ annũ ex eo
quo cõp&ere actiocȩperat lis fue¬
rat c̃testata quinq: tantũ annos
suꝑ tricenniũ pupillis iub& augeri.
ita ut compl&is triginta & quinq
annis sicut reliquorũ causȩ in fra
triginta annos ita & eorũ infratri¬
ginta & quinq: annorũ spatia con¬
cdudantur : Iupillorũ uero causȩ
uel lites quȩ ante quã aduicesimũ &
quintũ annũ ꝑueniant contestata
fuis seꝓbant᷑ intratricenniũ sine ad¬
iectione quinquennii modis ommib:
consumantur : Dep&itorib: uero
constittũ ẽ : qđ si p&itor aduersari¬
um suum pulsatũ in iudicio deferre
uoluerit quẽ aut sub fide iussione
aut cautione fecit adduci & ñ festi¬
n& intraquattuor menses in quib:
tam̃ iudex ad audiendas reliquas
causas uacare dinoscitur ut actionẽ
quã ꝓposuit debeat expedire. ille
quẽ compulit adaudientiũ obser¬
uare sumptus & expensas litis a pe¬

Expanded text:
potestate consistere. A quibus tamen potestate consistere. A quibus tamen si post vicesimum et quintum annum ex eo, quo conpetere actio coeperat, lis fuerit contestata, quinque tantum annos super tricennium pupillis iubet augeri: ita ut conpletis triginta et quinque annis, sicut reliquorum causae intra triginta annos, ita et eorum intra triginta et quinque annorum spatia concludantur. Pupillorum vero causae vel lites, quae, antequam ad vicesimum et quintum annum perveniant, contestatae fuisse probantur, intra tricennium sine adiectione quinquennii modis omnibus consumantur. De petitoribus vero constitutum est, ut, si petitor adversarium suum pulsatum in iudicio deferre voluerit, quem aut sub fideiussione aut cautione fecit adduci, et non festinet intra quattuor menses, in quibus tamen iudex ad audiendas reliquas causas vacare dinoscitur, actionem, quam proposuit, debeat expedire, ille, quem conpulit ad audientiam observare, sumptus et expensas litis a pe
Abbreviated transcription (Latin):
ut om̃a tempora quȩ in infinitum
ne gotia extendebant quia diuersi
in quad raginta annos diuersi uiris¬
consultores de aliꝗb: reb ꝓp&uã
fecerant actionẽ speccaliter censu¬
it ut om̃a de om̃ib: causis infraxxx
annorũ curricula concdudantus prȩtersi¬
cut depostliminio dictum ẽ ut illi anni
saluotricennio captiuis imputari non
debeant in quib: hostium dominatio¬
nedetenti sunt: Quȩ tam̃ lex tricon¬
nalis sicut illatẽ pora ad triginta annos
reuocat quȩ amplius lites fecerant
propagari : ita reliqua quȩ infratrigin¬
taannos suis quib:q locis euidenter
ius sa sunt obseruari in om̃ib: prȩcipit
custodiri Nam &iã si lis infratricen¬
niũ inchoatafuerit & ñ definita
qua si nec coepta fuerit itah abeat᷑
extincta excepto pupillaris causȩ
quib: ꝓetatis fragilitate sicut lex diui
theo dosii c̃tin& c̃statc̃ẽ c̃sultũ ut ea
tẽpora intricennio ñ imputentur.
in ꝗb: minores subtutorũ iubentur

Expanded text:
ut omnia tempora, quae in infinitum ut omnia tempora, quae in infinitum negotia extendebant, quia diversi in quadraginta annos, diversi iurisconsultores de aliquibus rebus perpetuam fecerant actionem, specialiter censuit, ut omnia de omnibus causis intra triginta annorum curricula concludantur: praeter, sicut de postliminio dictum est, ut illi anni salvo tricennio captivis inputari non debeant, in quibus hostium dominatione detenti sunt. Quae tamen lex tricennalis, sicut illa tempora ad triginta annos revocat, quae amplius lites fecerant propagari, ita reliqua, quae infra triginta annos suis quibusque locis evidenter iussa sunt observari, in omnibus praecipit custodiri. Nam etiamsi lis intra tricennium inchoata fuerit et non definita, quasi nec coepta fuerit, ita habeatur extincta: exceptae pupillares causae, quibus pro aetatis fragilitate, sicut lex divi Theodosii continet, constat esse consultum, ut ea tempora in tricennio non inputentur, in quibus minores sub tutorum iubentur
Abbreviated transcription (Latin):
redditurum. quod sinec parentes suꝑ¬
stites fuerint nec filii persona coniugis
quȩ altero suꝑ uixerit & dotẽ & donatio¬
nẽ sibi iure ꝓp&uo uindicabit itaut
faciendide eo quicquid uoluerit habe¬
atliberam potestatem. Mulier uero
quȩ filios derilinqu& simarito suꝑsti¬
te intestata defecerit. maritus eius
hocẽ pat̃ eorũ facultates ab uxore di¬
missas pro usufructu in suã habeat
et medictatẽ pat̃ sibi indiem uitȩ suȩ
ad usum fructũ retineat Quod si
alicui trans acto uicesimo an nomedi¬
etatẽ portionis suȩ darenoluerit̃fruc¬
tus eiꝰ medietatis quã daturus erat
post mortẽ patris filius de pat̃nahe¬
reditate a successorib: eiꝰ habita aesti¬
matione recipiat quos patri exigere
ꝓsua potes tate ñ ualuit : Dediuortus
uero int̃ coniuges sublata nouella
lege quȩ sunt adiuo constantino or¬
dinata prȩcipit obseruar
ricennalem uero legem in om̃ib: ne¬
gotiis ita iub& euidentius custodiri :

Expanded text:
redditurum. Quod si nec parentes supredditurum. Quod si nec parentes superstites fuerint nec filii, persona coniugis, quae alteri supervixit et dotem et donationem sibi iure perpetuo vindicabit, ita ut faciendi de eis quidquid voluerit habeat liberam potestatem. Mulier vero, quae filios derelinquit, si marito superstite intestata defecerit, maritus eius, hoc est pater eorum, facultates ab uxore dimissas pro usufructu in sua habeat et medietatem pater sibi in diem vitae suae ad usumfructum retineat. Quod si alicui transacto vicesimo anno medietatem portionis suae dare noluerit, fructus eius medietatis, quam daturus erat, post mortem patris filius de paterna hereditate a successoribus eius habita aestimatione recipiat, quos patri exigere pro sua potestate non valuit. De divortiis vero inter coniuges sublata novella lege quae sunt a divo Constantio ordinata praecipit observari. Tricennalem vero legem in omnibus negotiis ita iubet evidentius custodiri,
Abbreviated transcription (Latin):
uł seruos qui ad honorẽ eccłasticũ
aspirauerint debere intra xxx
annos a dominis reuocari. ita tam̃
ut dia conus proseuicariũ st habuerit
reddat & omne peculiũ suumdomi¬
nus eius usurp& quod siuicarium
non habuerit unde reddat: ipse ad
condicionẽ ꝓpriã reuoc&ur : Nã
om̃s clericos iub& ut nullas alias
causas nisi actus tantũ ecclesiasticos
agant et ut publica loca pro ecde¬
si arũ reparationeñ destruant:
Desuccessione quoq: hocspecialiter
credidit in serendũ ut siuiruxore
uiua moriatur & filios non habeaNt
sed aut patrẽ aut matrẽ dimittat
desponsaliciadonatione quã fecit
medietatẽ sibi uxor iuindic& & medie¬
tatẽ patri aut matri defunctimari¬
tiqui su pentes eorũ fuerit sine diffi¬
cultate restituat Quod &iã si uxori
talis casus euenent dedote quam
ab uxore maritus accepit similiratio¬
ne id ẽ medietatẽ parentib: aut si
unus torũ superstes fuerit seouent

Expanded text:
vel servos, qui ad honorem ecclesiasticum vel servos, qui ad honorem ecclesiasticum adspiraverint, debere intra triginta annos a dominis revocari: ita tamen, ut diaconus pro se vicarium, si habuerit, reddat et omne peculium suum dominus eius usurpet. Quod si vicarium non habuerit unde reddat, ipse ad condicionem propriam revocetur. Nam omnes clericos iubet, ut nullas alias causas nisi actus tantum ecclesiasticos agant et ut publica loca pro ecclesiarum reparatione non destruant. De successione quoque hoc specialiter credidit inserendum, ut, si vir uxore viva moriatur et filios non habeat, sed aut patrem aut matrem dimittat, de sponsalicia donatione, quam fecit, medietatem sibi uxor vindicet, medietatem patri aut matri defuncti mariti, qui superstes eorum fuerit, sine difficultate restituat. Quod etiamsi uxori talis casus evenerit, de dote, quam ab uxore maritus accepit, simili ratione, id est medietatem, parentibus aut si unus eorum superstes fuerit se noverit
Abbreviated transcription (Latin):
deb& nec curialis uel collegiatus cle¬
ric eẽ p᷑sumat: Uericos quoq prȩ¬
cipit ut negotiationes nullatenus
exercere pͣsumant quod sifecerint
uelut alii negotiatores aiudicibus
emendentur: De corporib namq
publicis nullũ fieride fensorẽ ecđae
lex ista constituit: Quod siquis ex
curia ad qui euerit ut fiat defensor
ecđȩ nouerit ressuas om̃s curiȩ aut illi
corpori unde dis cesserat applicandas.
et se ad seruitiũ ciuitatis in suocorpo¬
rere uocandũ : Nã & iudicẽ & offici¬
um eius ꝓuintiȩ sieosnon reuocaue¬
rint. graui sicut ipsal ex loquitur dic̃
pęnaferiendos. Dia conos quiexcuri¬
alib: uel ex quo lib& corpore publico
factisunt. prȩcipit ut psẽ ad agenda
quȩ utilitati publice debentur suffec¬
tos daredebeant. Quod si non dede¬
rint: ipsi ad condicionẽ debitã reuo¬
ut de patrimoni is suis quȩ sunt
maioriani lege constituta eiden¬
ter obseruent : Originarios uero

Expanded text:
debet, nec curialis vel collegiatus cledebet, nec curialis vel collegiatus clericus esse praesumat. Clericos quoque praecipit, ut negotiationes nullatenus exercere praesumant: quod si fecerint, velut alii negotiatores a iudicibus emendentur. De corporibus namque publicis nullum fieri defensorem ecclesiae lex ista constituit. Quod si quis ex curia adquieverit, ut fiat defensor ecclesiae, noverit res suas omnes curiae aut illi corpori, unde discesserat, adplicandas et se ad servitium civitatis in suo corpore revocandum. Nam et iudicem et officium eius provinciae, si eos non revocaverint, gravi, sicut ipsa lex loquitur, poena feriendos. Diacones, qui ex curialibus vel ex quolibet corpore publico facti sunt, praecipit, ut pro se ad agenda, quae utilitati publicae debentur, suffectos dare debeant. Quod si non dederint, ipsi ad condicionem debitam revout de patrimoniis suis quae sunt Maioriani lege constituta evidenter observent. Originarios vero
Abbreviated transcription (Latin):
cũq grauib in iuriis ad iudiciũ fue¬
rint ꝓuocati lic& in criminalib: cau¬
sis ꝑ aliũ nullilice at respondere :
ut intalibus causis missoꝑcuratore
respondeant sine dubio ut ad eos re¬
deatsententia iudicati.: In reliquis
uero criminalibus causis. ubi desce¬
lereꝑsona conuincendaẽ. suã in
iudicio p̃sententiã exhibere ꝓcures
Quod si tertio conuenti ꝑ executo¬
rẽ adiudiciũ uenire noluerint
sententiam excipiant contumacis:
Vericus si aliquẽ litepul sauerit in fo¬
ro illius quẽ adiudicium prouocat au¬
diatur sitam̃ pulsatus non ad quieue
Quod si aliud fecerit illequipulsat
defenso res causȩ ipsius taliter notari
p̃cipit ut ab om̃i officio & ꝓsecutione
causarũ habeantur extranei : Nullũ
&iã originarium inquilinũ seruum
si ue colonũ ad cdericatus officiũ lub&
accedere neq in monasteriis recipi
neq ꝑ hanc oc casionẽ debitã conditio¬
nẽ possit euadere. nec corporatus
ciuitatis alicuĩ ꝗ publicũ seruitiũ

Expanded text:
cumque gravibus iniuriis ad iudicium fuerint provocati. Licet in criminalibus causis per alium nulli liceat respondere, eut in talibus causis misso procuratore respondeant, sine dubio ut ad eos redeat sententia iudicati. In reliquisriminalibus causis, ubi de scelere persona convincenda est, suam in iudicio praesentiam exbibere procurent. Quod si tertio conventi per executorem ad iudicium venire noluerint, sententiam excipiant contumacis. Clericus si aliquem lite pulsaverit, in foro illius, quem ad iudicium provocat, audiaturQuod si aliud fecerit ille qui pulsat, defensores causae ipsius taliter notari praecipit, ut ab omni officio et prosecutione causarum habeantur extranei. Nullum etiam originarium inquilinum servum sive colonum ad clericatus officium iubet accedere neque in monasteriis recipi, ne per hanc occasionem debitam condicionem possit evadere. Nam nec corporatus civitatis alicuius, qui publicum servitium
Abbreviated transcription (Latin):
ut honestioribus magis quam uiliorib:
testibus fides potiusq: admit tatur.
Vnius autem testi monium quã lib&
splendida & idonea uideatur eẽ ꝑsona
nullatenus audiendum. Imp̃pp̃.¬
lubemus om̃s de inceps qui scripturas nera¬
rias conmiscuntur. cum quid in iudi¬
cio promiserint nisi ipsi ad struxerint

Expanded text:
ut honestioribus magis quam vilioribus ut honestioribus magis quam vilioribus testibus fides potius admittatur. Unius autem testimonium, quamlibet splendida et idonea videatur esse persona, nullatenus audiendum. ubemus omnes deinceps, qui scripturas suspectas comminiscuntur, cum quid in iudicio prompserint, nisi ipsi adstruxerint v
Abbreviated transcription (Latin):
gerens ait. Et causam quamnesciebã
diligentissi me inuestigabam: In xi
& instrumentorum im̃pcitantinus a
ad seuerum comen his paniarum. Scriptu¬
raediuersae & fidem sibi inuicẽ derogantes.
ab altera parte prolatȩ nihil firmitatis
habere poterunt. Dat̃ iii noñ maĩ
constpłi dalmatio & zenophilo cons.
INTER̃Ẽ Siquis multiplici scriptura
contractum suum munire cupiens deuna
re uenditionem & donationem ꝓferat
uel quȩcumq: alia documenta omnia
rescindantur quia in pugnantes sec ar¬
religione testes prius quam ꝑ hibeant
testimonium iam dudum artari prae¬
cipimus & ut honestioribus potius fides
testibus habeatur simili more s ancimus
ut unius testi monium nemo iudicum
inquacumq causa facile patiat᷑ admitti.
& nunc mani feste sancimus ut unius
omnino testis responsio non audiatur
&iam si praeclaro curiae honore prae¬
estes priusquam decausa interrogent᷑ sacra¬
mento debere constringi. ut iurent se
nihil falsi eẽ dicturos hoc &iam dicit

Expanded text:
it: Et causam quam nesciebam diligentissime investigabam . IET INSTRUMENTORUM. Imp. Constantinus A et C. ad Severum Comitem Hispaniarum. Scripturae diversae et fidem sibi invicem derogantes, ab altera parte prolatae, nihil firmitatis habere potuerunt. Dat. IV. Non. Maii, oli Dalmatio et Zenophilo conss. Interpretatio. Si quis multiplici scriptura contractum suum munire cupiens de una re venditionem et donationem proferat vel quaecumque alia documenta, omnia rescindantur, quia inpugnantes se charreligione testes, priusquam perhibeant testimonium, iam dudum arctari praecepimus, et ut honestioribus potius fides testibus habeatur. Simili more sanximus, ut unius testimonium nemo iudicum in quacumque causa facile patiatur admitti. Et nunc manifeste sancimus, ut unius omnino testis responsio non audiatur, etiamsi praeclarae curiae honore praeatio. Testes priusquam de causa interrogentur, sacramento debere constringi, ut iurent se nihil falsi esse dicturos. Hoc etiam dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
contra ep̃m causam habuerit tuncte int̃¬
ponere debes ut inter eos aut ipse cognoscas
aut certe te ad monente sibi iudiceseligant.
Namsi sua unicuiq ep̃o iuris dictio non
seruatur. quid aliud agitur nisiut ꝑquẽ

Expanded text:
contra episcopum causam habuerit, tunc te intecontra episcopum causam habuerit, tunc te interponere debes ut inter eos aut ipse cognoscas, aut certe te admonente sibi judices eligant. Nam si sua unicuique episcopo jurisdictio non servatur, quid aliud agitur, nisi u
Abbreviated transcription (Latin):
diffiniant. sicut sc̃s gregorius ex legib
& sacris canonibus constituit scribens
ad bone facium defensorem corsicae
& uices agentem apłi cae sedisquas in
istis regionibus primates prouinti a¬
rum tenent. Siquis inquit contra
clericum causam habuerit ep̃mipsius
ad eat. quisi farte suspectus fuerit
ex secutor. uel ab ipso ułsi & hoc actor
refugerit : a tua est experientia depu¬
tandus: qui partes sibi mutuo consensu
iudices compollat eligere. aquibus
quicquid fuerit diffinitum Ita uł tuauł ep̃i
sollicitudine seruata lege modis omnibus
compleatur.: ut non sit unde pos sint litigus
fatigari. Et si laicus contra epm̃ ciuilem
id est pecuni ariam causam habuerit: ep̃s
admoneri uł compelli ab eis quorum int̃ est
deb&. Similiter & laicus ad moneri
uł compelli deb& arei publicȩ potestate
ut ad arbitrum id est adiudicium exutraq
parte electorum iudicium ueniant.
& eorum iudicio causa finiatur. sicut¬
siciliae dicit. Si quis uł clericus uellaicus

Expanded text:
it. » Et S. Gregorius ex legibus et sacris canonibus constituit scribens ad Bonifacium, defensorem Corsicae, et vices agentem apostolicae sedis, quas in istis regionibus primates provinciarum tenent: « Si quis, inquit, contra clericum causam habuerit, episcopum ipsius adeat. Qui si forte suspectus fuerit, exsecutor vel ab ipso, vel, si et hoc actor refugerit, a tua est experientia deputandus, qui partes sibi mutuo consensu judices compellat eligere, a quibus quidquid fuersollicitudine, servata lege, modis omnibus compleatur, ut non sit unde possint litigiis fatigari. » Et si laicus contra episcopum civilem, id est pecuniariam causam habuerit, episcopus admoneri vel compelli ab his quorum interest debet; similiter et laicus admoneri vel compelli debet a reipublicae potestate, ut ad arbitrium, id est ad judicium ex utraque parte electorum judicum veniant, et eorum judicio causa finiatur. Sicutlat. Si quis vero clericus vel laicus
Abbreviated transcription (Latin):
Sacrũ carthaginen se concilium dicit:
Quisquis ep̃orũ accusatur ad prima¬
tes ꝓuinciȩ ipsius causam de ferat
accusator : Etitẽ. Quisquis eporũ¬
pbrorũ & dia conorũ seudericorũ
cũ in eccła eifuerit crim̃ institutũ
uel ciuilis causa fuerit commota
si relicto eccł astico iudicio publicis iudicus
purgari uoluerit &iam sipro ipso fu¬
erit prolata sententia locum suum
amittat. & hoc incriminali. Inci¬
uili uero perdat quod euicit si locũ
suum obtinere m aluerit. Etafri¬
clericorum ab imperatore cogni¬
tionem iudiciorum publicorum
p&ierit: honore proprio priu&᷑
Si aũt episcopale iudicium postu
romanis ex multis hic pauca po¬
namus gratianus. ualentinian&
& theodosius constituerunt neꝗs¬
audeat apud iudicei publicos
ep̃m accusare sed in ep̃orum au¬
dientiam perferre non differat
quicquid sibi proqualitate negotu
putat posse comp&ere . ut in ep̃oꝵ
aliorum iudicio quae adserit
contra e p̃m debeant diffiniri

Expanded text:
Sacrum Carthaginense concilium dicit: « Quisquis episcoporum accusatur, ad primatem ecclesiae ipsius causam deferat accusator. » Et item: « Quisquis episcororum, diaconorum, seu clericorum, cum in ecclesia ei fuerit crimen institutum, vel civilis causa fuerit commota, si relicto ecclesiastico judicio, publicis judiciis purgari voluerit, etiamsi pro ipso fuerit prolata sententia, locum suum amittat, et hoc in criminali; in civili vero perdat quod evicit, si locum suum obtinere maluerit. Hoc etcunque ab imperatore cognitionem judiciorum publicorum petiverit, honore proprio privetur. Si autem episcopale judicium ab Romanis, et multis hic pauca ponamus, Gratianus, Valentinianus et Theodoricus constitueruntaudeat apud iudices publicos episcopum accusare, sed in episcoporum audientiam perferre non differat, quicquid sibi pro qualitate negotii putat posse competere, ut in episcoporum aliorum iudicio, quae asserit contra episcopum, debeantaudeat apud iudices publicos
Abbreviated transcription (Latin):
tinens cuirepudiũ ꝓpt̃ hoc datur.
quȩ routrũ ñ erit adult̃ uł adulte¬
ra si al tericopuletur si ñ erit ut dr̃
dño c̃tradicit᷑ cui hȩc uerba sunt
dictũ ẽ aut̃ ꝗcũq: dimiserit uxorẽ
suã d& illilibellũ repudii. ego aut̃

Expanded text:
tinens cui repudium propter hoc datur; tinens cui repudium propter hoc datur; quaero utrum non erit adulter vel adultera, si alteri copuletur? Si, Non erit, dicitur; Domino contradicitur, cujus haec verba sunt: Dictum est autem, Quicumque dimiserit uxorem suam, det illi libellum repudii. Ego autem
Abbreviated transcription (Latin):
de quã plura sint ubisique relas in¬
continentiũ uelim ad mittere : ne¬
cesse nobi serit adulteriafienda
ꝑmittere : quid si enĩ aliquo diu¬
turno & in sanabili morbo corpo¬
ris teneat᷑ coniux quo c̃ cubitus
impedit᷑ : quid si captiuitas uel
uis aliqua separ& ita ut sciat uiue¬
remaritꝰ uxorẽ cuiꝰ sibi copia de¬
negat᷑ : censes ne admittenda
in continentiũ murmura
et ꝑ mit tenda adulteria : quid in hoc
ipso unde int̃rogatꝰ ẽ dñs respondit¬
quȩ fieri ñ debent sed ad duritiã¬
in qui ł cordis illorũ mor ses ꝑmisit
dari libellũ repudii & quacũq cau¬
xp̃i in c̃tinentib: displic& ꝗ uxores
litigiosis in iurosas. imperiosas.
fastidiosas & ad reddendũ debitũ
c̃iugale difficillimas repudio int̃¬
posito ab icere uolunt & alteras du¬
cert . iam ergo quia istorũ in conti¬
nentia legẽ xp̃i horru it adeorũ lex
rosimaritũ relinquat uxoruł ma¬
ritꝰ uxorẽ ñ causa fornicationis
sed potius continentiae sitq: in con¬

Expanded text:
de, quam plura sint, ubi, si querellas incontinentium uelimus admittere, necesse nobis erit adulteria facienda permittere. quid? si enim aliquo diuturno et insanabili morbo corporis teneatur coniux, quo concubitus inpeditur? quid? si captiuitas uel uis aliqua separet, ita ut sciat uiuere maritus uxorem, cuius sibi copia denegatur, censesne admittenda incontinentium murmura et permittenda adulteria? quid in hoc ipso, unde interrogatus est dominus responditque fieri non debere, sed ad duritiam cordis illorum Moysen permisisse dari libellum repudii et quacumqChristi incontinentibus displicet, qui uxores litigiosas, injuriosas, imperiosas, fastidiosas, et ad reddendum debitum conjugale difficillimas, repudio interposito abjicere volunt, et alteras ducere? Jam ergo, quia istorum incontinentia legem Christi horruit, ad eorum lex ro si maritum relinquat uxor, vel maritus uxorem, non causa fornicationis, sed potius continentiae, sitque incon
Abbreviated transcription (Latin):
elegerint : aut unus eligatur aut tres.
& sitres elegerint : aut omnium senten¬
tiam sequantur aut duorũ. Et calcedonense
concilium dicit. Si quisclericus aduersũ
clericum hab& negotium nondeserat
iudicia. sed prius actio uentil&ur apud
ep̃m propriũ. uł certe consilio eiusdem
ep̃i. apud quos ut raeque parte suoluerint
iudicium continebunt. Si quis autem
praeter haec fecerit canonicis correptio¬

Expanded text:
elegerint, aut unus eligatur, aut tres; elegerint, aut unus eligatur, aut tres; et si tres elegerint, aut omnium sententiam sequantur, aut duorum. » Et Chalcedonense concilium dicit: « Si quis clericus adversus clericum habet ne percurrat judicia: sed prius actio ventiletur apud episcopum proprium, vel certe consilio ejusdem episcopi, apud quos utraeque partes voluerint, judicium obtinebunt. Si quis autem praeter haec fecerit, canonicis correptio
Abbreviated transcription (Latin):
reus ab omnibus iudic&ur. si autem
maiores causae in medio fuerint
deuolutae. ad sedem apłi cam sicut
srnodus statuit &uetus consu&ũdo
exigit postiudicium episco palererẽ¬
ratur. Vnde cartaginen sedicit con¬
cilium. ut a quibus cum que iudicib
ecclesiasticis adalios iudices eccłasticos
ubi est maior auctoritas suerit pro¬
uocatum non eis obsit quorum fuerit
soluta sententia si conuinci non po¬
tuerint uel inimico animo iudicasse
uł aliqua cu piditate aut gratia
de prauati. sane si ex consensu partiũ electi
suerint iudices. &iam a pauciorinumero
quam constitutum est. non liceat ꝓuocari:
Qualiter aũt sententia finiri debeat leges
& sacricanones monstrant dicentes: ut uł
tibus primates dederint siue quos ipsiuici¬
nos ex consensu delegerint: Deputatos
aũt ludices epõs ut africanum dicit conci¬
lium ab illo primate sunt dandi incuius
ꝓuntia causauersatur. si aũt ex cõmuni
placito conquirentes uicinos iudices

Expanded text:
reus ab omnibus judicetur. Si autem reus ab omnibus judicetur. Si autem majores causae in medio fuerint devolutae, ad sedem apostolicam, sicut synodus statuit, et vetus consuetudo exigit, post judicium episcopale referatur. » Unde Carthaginense dicit concilium: « Ut a quibuscunque judicibus ecclesiasticis ad alios judices ecclesiasticos, ubi est major auctoritas, fuerit provocatum, non eis obsit quorum fuesoluta sententia, si convinci non potuerint vel inimico animo judicasse, vel aliqua cupiditate aut gratia depravari. Sane si ex consensu partium electi fuerint judices, etiam a pauciori numero quod constitutum est, non liceat provocari. » Qualiter autem sententia finiri debeat, leges et sacri canones monstrant dicentes, ut vel is primates dederint, sive quos ipsi vicinos ex consensu elautem judices episcopos, ut Africanum dicit concilium. « Ab illo primate sunt dandi, in cujus provincia causa versatur. Si autem ex communi placito conquirentes vicinos judices
Abbreviated transcription (Latin):
quo non sit difficiletestes ꝑducere
ubi causa finiatur. Nitem leges¬
dicunt. siquis aduersarium autre¬
p&itione aut criminis obiectio¬
ne puls auerit. in prouintia in qua
consistit ille quipulsatur suas exerat
actiones nec estim& aduersarium
suum alibi aut longius adudicium
pertrahendum. ille uero quipulsatꝰ
fuerit si ludicem suspectũ habuerit
liceat appellaro. Et sc̃s innocentius
aduictoricium ep̃m. Si quae inquit
causae uł contentiones iuterclericos
tam su perioris ordinis quam &iam
inferioris fuerint exortae ut scđm
synodum nicenam congregatis eĩdem
prouintiae ep̃is iurgium termin&ur
nec alicui liceat sine prȩiudiciotam̃
romanȩ eccłȩ cui in omnibus causis
deb& reuerentia custo diri. rolictis his
sacer dotibus qui in eadem ꝓuintia
dĩ eccłam nutu diuino gubernant
ad alias conuolare prouintias.
quodsiquis forte p̃sum pserit. & ab
officio cleri submotus & in iuriarũ

Expanded text:
quo non sit difficile testes producere, quo non sit difficile testes producere, ubi causa finiatur. dicunt: « Si quis adversarium aut repetitione aut criminis objectione pulsaverit, in provincia in qua consistit ille qui pulsatur, suas exerat, actiones, nec aestimet adversarium suum alibi, aut longius ad judicium pertrahendum. Ille vero qui pulsatus fuerit, si judicem suspectum habuerit, liceat appellare. » Et S. Innocentius ad Victricium episcopum: « Si quae, inquit, causae vel contentiones inter clericos, tam superioris ordinis, quam etiam inferioris fuerint exortae, ut secundum synodum Nicaenam congregatis ejusdem provinciae episcopis, jurgium terminetur; nec alicui liceat, sine praejudicio tamen Romanae Ecclesiae, cui in omnibus causis debet reverentia custodiri, relictis his sacerdotibus qui in eadem provincia Dei Ecclesiam nutu divino gubernant, ad alias convolare provincias. Quod si quis forte praesumpserit, et ab officio cleri submotus, et injuriarum
Abbreviated transcription (Latin):
parrochiis sine conscientia
&cor.ilio suim&ropolitani
Nec metro politanus sine eorum
interse negotium aliquod habue¬
rint : a suo ep̃o diiudicentur non
tici or dinis siculpam incurrerint
apud ecclesiasticos iudicentur
non apud saeculares: & haecc̃sti
seudiacono committuntur. siue in
criminalibus siue deciuilibus idest
depecuniariis causis. E&erũ dereb
& mancipiis & mancipiorum com¬
missis ep̃i ex eccłis nobis commissis
uł de propri&atibus clericorum
aduocatosda re scđm consu&ũdinẽ
non abnui mus. Vbi aũt ea em̃ dari
debeant quae ep̃i uł clerici incrimi¬
nalibus uel ciui libus committunt
leges manifeste demonstrant dicentes
multis de cernentibus imperatorib
ex quib: omnibus hic legem ualenti¬
niani atq ualentis ponimus. qui
decreuerunt ut ultra prouintiae
terminos accusandi licentia ꝓhibeat᷑.
Et hinc sacrum cartaginense conci
sator in eo loco unde est illequiaccu¬
satur locum sibi eligat proximũ

Expanded text:
parrochiis sine conscientia parrochiis sine conscientia et consilio sui metropolitani et metropolitanus sine eorum inter se negotium aliquod habuerint, a suo episcopo diiudicentur, non tici ordinis, si culpam incurrerint, apud ecclesiasticos iudicentur, non apud seculares. 39. De viseu diacono committuntur, sive in criminalibus, sive de civilibus, id est de pecuniariis causis. Caeterum de rebus et mancipiis, et mancipiorum commissis, episcopi ex Ecclesiis nobis commissis, vel de proprietatibus clericorum, advocatos dare secundum consuetudinem non abnuimus. Ubi autem ea emendari debeant, quae episcopi vel clerici in criminalibus vel civilibus committunt, leges manifeste demonstrant, dicentes multis decernentibus imperatoribus. Ex quibus omnibus hic legem Valentiniani et Valentis ponemus, qui decreverunt: « Ut ultra provinciae terminos accusandi licenagitari, Carthaginense concilsator, in eo loco, unde est ille qui accusatur, locum sibi eligat proximum,
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem circa sacerdo talẽ
ordinem reuerentiam prȩua¬
lere uoluerunt &iam hi quos
subim periali nomine terrisdiuina
potentia prae esse prȩcepit. ut lus
distringendorum negotiorum
ep̃isscĩs iuxta diualia constituta
permiserint. quod cum & iuris
antiqui edictis & in lati: ñ equen¬
tibus sit legibus confirmacum
praesentitempoe a pleris que
inuenimus fuisse calcatum nem
pr&ermis socerdotali iudicio
passim ad camen sue culariũ
transierunt. quo circa nobis
uisum est ut hanc & sacrarum
legum & nr̃i ordiris contume¬
liam & ad prȩsens ulciscer&ur
plena districtio. & obseruandã
formulam constituer& in futurũ
Censemus itaq: ut quicum que
praetermisso sacer dote eccłae
suae ad disceptationem ienerit
sȩcularium sacris liminib e pul¬
sus acaelesti arceaturaltario.
Et in primo libro capitulorum
imperalium domini &aroli &
dominih ludo uuici scriptũ est
cap̃ .vIII. Vtad metropolitanũ
ep̃m suffraganei ep̃i respiciant.
& nihil noui audeant facere insuis

Expanded text:
potestates circa sacerdotalem ordinem reverentia praevaluere, etiam hi quos sub imperiali nomine terris divina potentia praeesse praecepit, ut jus distringendorum negotiorum episcopis sanctis juxta divalia constituta permiserint. Quod cum et juris antiqui formulis, et in latis frequentius sit legibus confirmatum, praesenti tamen tempore a plerisque invenimus fuisse calcatum. Nam praetermisso sacerdotali judicio, passim ad examen saeculare transiere. Idcirco nobis visum est ut hanc et sacrae legis et nostri ordinis contumeliam et ad praesens ulcisceretur plena districtio, et observandam formulam constitueret in futurum. Censuimus itaque ut quicumque, praetermisso sacerdote Ecclesiae suae, ad disceptationem venerit saecularium, sacris liminibus expulsus, a coelesti arceatur» Et in primo libro Capitulorum imperalium domni Caroli et domni Ludovici scriptum est, cap. 8: « Ut ad metropolitanum episcopum suffraganei eet nil novae audeant facere in suis
Abbreviated transcription (Latin):
facit stultitia neglegentẽ non solũ de illis
offendim᷑ sed eda adulci scendũ desidiã
tuã nihi lominus ꝓuocam. Omniergodi¬
latione omniq excusatione postposita
ligiosis uestibus indutis selaicis detur
anofestina comp̃hendere atq ad reli¬
giosũ rursus habitũ reuocare acimo¬
nasteriomittere ubi districte omnino
ualeat custodiri noc eiꝰ custodiã aliqua¬
tenꝰ releuari ꝑmittas quousq nrã donuo
scripta susceperis. Nam si quo lib& mo¬
do in hac reneglegens uł lentus oxtite
sec ante cognoscere. Quia siut diximꝰ
intellectũ hominis habuisses. haecquȩ
faceremodo p̃ciperis a tedobueras &iã
cũ ultume ante fata cognoscere

Expanded text:
facit stultitia negligentem, non solum de illis facit stultitia negligentem, non solum de illis offendimur, sed etiam ad ulciscendam desidiam tuam nihilominus provocamur. Omni ergo dilatione omnique excusatione postposita,ligiosis vestibus, indumentis se laicis deturpano festina comprehendere, atque ad religiosum rursus habitum revocare, ac in monasterium mittere, ubi stricte omnino valeat custodiri. Nec ejus custodiam aliquatenus relevari permittas, quousque nostra denuo scripta susceperis. Nam si quolibet modo in hac re negligens vel lentus exstiterresecante cognoscere; quia, sicut diximus, si intellectum hominis habuisses, haec quae modo facere praeciperis a te debueramus etiam cum ultione facta cognoscere
Abbreviated transcription (Latin):
defensoren rõ comp̃hendere et statim ñ
solũ admale contemptũ habitũ sine excu¬
satione aliqua reuocare. sed &iã imo¬
nasterio ubi omnino districte ualeatcus¬
to diri detrudere. & ita omnẽ circa
illã sollcitudinẽ exhibere. ut quam sit
ne fariũ qđ commisit extua possit dis
qđ noncredimꝰ laicorũ aliquotibi inge¬
nio temptauerit obsistendũ a sacratis
pende nobisq renuntiare festina. ut
quantũ ececrabile qđ prȩsumit post¬
quã c̃sideratione ꝓpria ñ aduertit em̃¬
dationis qualitate cognoscat. In his aut̃
omibus Itate cautũ ac stude uigilantem
ostendere ut culpã tuã non geminare
neglectus. sed aliquantis perualeat sol¬
licitudo minuere
Gregorius sergio defensorinro. Si homo
esses aut districtionẽ aliquã habuisses.
lta regulari disciplinȩ debuisticustos ex¬
istere ut eaquȩ illic ilicitẽ cõmittuntur.
ante uindicta corriger& quã ad nosearũ
nuntius peruenir&. Sed dumnimia te

Expanded text:
defensore comprehendere, et statim non defensore comprehendere, et statim non solum ad male contemptum habitum sine excusatione aliqua revocare, sed etiam in monasterio, ubi omnino districte valeat custodiri, detrudere, et ita omnem circa illam sollicitudinem exhibere ut quam sit nefarium quod commisit ex tua possit distquod non credimus, laicorum aliquo tibi ingenio tentaverit obsistendum, a sanctisspende; nobisque renuntiare festina; ut quantum sit exsecrabile quod praesumit, postquam consideratione propria non advertit, emendationis qualitate cognoscat. In his autem omnibus ita te cautum ac stude vigilantem ostendere ut culpam tuam non geminare neglectus, sed aliquantisper valeat sollicitudo minuereGregorius Sergio defensori. Si homo esses, aut districtionem aliquam habuisses, ita regularis disciplinae debuisti custos existere, ut ea quae illicite illic committuntur, ante vindicta corrigeret, quam ad nos eorum nuntius perveniret. Sed dum nimia te
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis presbiterã duxerit inc̃iugio ana¬
thema sit ł tresponder̃ om̃s tertio ana¬
thema sit
in coniugiũ duxerit anathemasit. Et
responder̃ om̃s t̃tio anathemasit.
Tregorius uitaliano epõ si pontino
Sicustos religiosi habitus aut eẽ nosses
eps filiae gloriosae memoriae tulliani
magistrimilitis te illic posito proiectis
religio sisuestibus ad secularẽ reuerti
torpore deprimeris. in tuo dedecore res
ad pͣsens inlicita impune cõmissa est. Nã
siut prȩfati sum sollicitus extitisses prius
ad nos ultio mulieris prauissimae quam
culpa debuit ꝑuenire. quia ergo tantũ
hebes tantũq es neglegens. ut nisi canoni¬
cã inte fueris coherutionẽ expertꝰ In alus
districtionẽ & disciplinã nesciascustodire
qualit̃ debeas essesollicitus. congruo tibi
& excitatus saltim exequere qđ pressius
nuncusq ignauia distulisti. In stantiae
ergo tuȩ sit p̃dictã mulierem una cũ sergio

Expanded text:
Si quis presbyteram duxerit in conjugio, anaSi quis presbyteram duxerit in conjugio, anathema sit; et responderunt omnes tertio, anathema sit. in conjugio duxerit, anathema sit; et responderunt omnes tertio, anathema sit.regorius Vitaliano episcopo Sipontino. Si custos religiosi habitus aut esse nosses episcopus, filiae gloriosae memoriae Tulliani, magistri militiae, te illic posito, nec projectis religiosis vestibus ad saecularem reverti torpore deprimeris, in tuo dedecore res ad praesens illicita impune commissa est. Nam, sicut praefati sumus, si sollicitus exstitisses, prius ad nos ultio mulieris pravissimae quam culpa debuit pervenire. Quia ergo tantum hebes, tantumque es negligens, ut nisi canonicam in te fueris coerctionem expertus, in aliis districtionem et disciplinam nescias custodire, 901 qualiter debeas esse sollet excitatus saltem exsequere quod pressus nunc usque ignavia distulisti. Instantiae ergo tuae sit praedictam mulierem una cum Sergio