comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
orx uestimenti᷑ quid accepturisum : :
Oux. finis uestimenti est. quid accep¬
turi sumus infine uestimenti: AN
quia infine temporum habitaturoc
enoet ecclesia froctres habitantes inu¬
num: An in orx perfectionem intel¬
ligimus: quia in ohe uestimentum per¬
ficitur : Et illi perfecti quinorunt
habitare inunum. illi perfecti quilegẽ
implent. Quomodo autem impletur
lex xp̃i ab eis quihabitant fixetres inu¬
num. Audi a postolum: Inuicẽ one¬
ra untt̃ postate. & sic adimplebitis legẽ
xp̃i. haec . ẽ. ontr uestimenti. Quomo¬
do fratres mei intelligimus quamorã
dicat quo potuit descendere unguen¬
tum. Nonputo. q̃uodoroc uestimenti
in laterib uoluit intelligi: Sunt enĩ
ore in laterib:. sed ab arba descendere
unguentum ad orxm potuit quae in ca¬
pite est : ubi aperitur caput. Tales
sunt quihabitant inunum. ut quomo¬
do ꝑ oires istas introct caput hominis
utuestiat se : sic perconcordiam froct̃¬

Expanded text:
ora vestimenti quid accepturi sumus? ora vestimenti quid accepturi sumus? Ora, finis vestimenti est. Quid accepturi sumus in fine vestimenti? An quia in fine temporum habitura erat Ecclesia fratres habitantes in unum? an in ora perfectionem intelligimus, quia in ora vestimentum perficitur; et illi perfecti, qui norunt habitare in unum? Illi perfecti qui legem implent. Quomodo autem impletur lex Christi ab eis qui habitant fratres in unum? Audi Apostolum: «Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi» . Haec est ora vestimenti. Quomodo, fratres mei, intelligimus, quam oram dicat, quo potuit descendere unguentum? Non puto quod oram vestimenti in lateribus voluit intelligi. Sunt enim orae in lateribus. Sed a barba descendere unguentum ad oram potuit, quae in capite est, ubi aperitur capitium. Tales sunt qui habitant in unum: ut quomodo per oras istas intrat caput hominis, ut vestiat se; sic per concordiam frater
Abbreviated transcription (Latin):
Nonuicta .ẽ. caritas. quia unguentum
a capite in barbam descenderat: &audi¬
eraet ab ipso capite: Diligite inimicos
Audierat ab ipso capite pendentẽ in
cruce: Sedicentem: Pater ignosce il¬
lis: quia nesciunt quid faciunt: Eomo¬
do ergo unguentum a capite descen¬
deret in barbam : quia &ille cum lapi¬
quae ab arba descendis s& unguentum :
modo monasteria non haberemus
Sed quia descendit & in onr uestimen¬
ti. sic enim ait quod descendent in oste
uestimenti eius: Secuta .ẽ. ecclesia
deueste dñi peperit monasteria: Nã
uestis sacerdotalis. ecclesiam significat:
Ipsa . ẽ. uestis. de quadicit apostolus:
ut exhiber& sibi gloriosam ecclesiam:
Nonhabentẽ maculam aut rugam:
Mundatur. ut non habeat maculam :
Extenditur: ut non habeat rugam.
Vbi eam extendit fullo: nisi in ligno
Videmus cotidie fullonibus tonicas :¬
quodam modo crucifigi: Cruci fi¬
guntur : ut rugam non habeant: Quid
ẽ. ergo ortc uestimenti fr̃s mei. IN

Expanded text:
non victa est charitas: quia unguentum non victa est charitas: quia unguentum a capite in barbam descenderat, et audierat ab ipso capite, «Diligite inimicos . Audierat ab ipso capite pendente in cruce, et dicente, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Eo modo ergo unguentum a capite descenderat in barbam; quia et ille cum lapiSed si neque a barba descendisset unguentum, modo monasteria non haberemus. Sed quia descendit et in oram vestimenti; sic enim ait, «Quod descendit in oram vestimenti ejus:» secuta est Ecclesia, de veste Domini peperit monasteria. Nam vestis sacerdotalis Ecclesiam significat. Ipsa est vestis de qua dicit Apostolus, «Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam, neque rugam» . Mundatur, ut non habeat maculam; extenditur, ut non habeat rugam. Ubi eam extendit fullo, nisi in ligno? Videmus quotidie a fullonibus tunicas quodammodo crucifigi: crucificuntur, ut rugam non habeant. Quid est ergo ora vestimenti? fratres mei, in
Abbreviated transcription (Latin):
tis scõs: Illi caedebant. illi caedebaN:
Illi occidebant. illi occidebantur : Quis
non putar& illos uincere illos uinci.
sed quia nonuicta .ẽ. caritas. Ideoun¬
guentũ descendit in barba: Ad tende
stephanum. saeuiebat in illo caritas. sae¬
ur ebat in eos cumaudirent. rogauit
proeis cum lapidarent: Quid enim
ait cumaudirent: dure ceruice &¬
I noncirtum ciso corde & auribus. uos
semꝑ restitistis spũi scõ. Vide barbam
Nuniquid ad olauit: Nium̃quid ti¬
muit. Illi cumaudirent ista quae
phanus: Sae uiebat ore . corde dilige¬
Nam illi ab orrentes a uerbo: tamquam
tenebure fugientes alumine : ad lapides
currere coeperunt stephanũ lapidare
Sicut antea stephani uerba lapidabant
illos. sic postea lapides eorũ stephanũ
Quando debuit plus isesci stephanus
quando lapidabatur aut quando audi¬
ebatur . Ecce mitis factus.ẽ. cũ la
Quia mutare uolebat eos. a quibus au¬
diebatur: Cenientibus inse lapidib

Expanded text:
ti sunt sanctos. Illi caedebant, illi caedebantur; ti sunt sanctos. Illi caedebant, illi caedebantur; illi occidebant, illi occidebantur. Quis non putaret illos vincere, illos vinci? Sed quia non victa est charitas, ideo unguentum descendit in barbam. Attende Stephanum. Saeviebat in illo charitas: saeviebat in eos, cum audirent; rogavit pro eis, cum lapidarent. Quid enim ait, cum audirent? «Dura cervice et incircumcisi corde et auribus, vos semper restitistis Spiritui sancto.» Vide barbam. Numquid adulavit? numquid timuit? Illi cum audirent ista, quae phanus; saeviebat ore, corde diligenam illi abhorrentes a verbo, tanquam tenebrae fugientes a lumine, ad lapides currere coeperunt, Stephanum lapidare. Sicut antea Stephani verba lapidabant illos, sic postea lapides eorum Stephanum. Quando debuit plus irasci Stephanus, quando lapidabatur, an quando audiebatur? Ecce mitis factus est dum lapQuia mutare volebat eos a quibus audiebatur. Venientibus in se lapidibus
Abbreviated transcription (Latin):
Aaron quid eraet. sacerdos: Quis. ẽ.
sacerdos: Nisi unus sacerdos quu intirũ
in scã scorum.¶ Quis .ẽ. iste sacerdos.
nisi quifuit &uictima &sacerdos: Ni¬
si ille quicum inmundo non inuenire
mundum quod offen. Seipsum ob¬
tulit incapite ipsius unguentum. quia
totus xp̃s cumeclesia Sed acapite.
cat fostes. barba significat iuuenes. stre¬
nuos. inpigros. a lacres : Ideo
quando tales describimus: barbatus
homo est. dicimus: Ergo illud pr̃i¬
mum unguentũ descendit in apostolos.
descendit in illos qui primos impetus
saeculi sustinuerunt: descendit in illos
inunum habitare coeperunt: ꝑ secutio¬
nem passisunt. Sed quia descenderat
unguentum in barba. passisunt. passi¬
sunt nonuicti. Et enim caput iã pas¬
sum : precessenet unde descendit un¬
guentum. Pncecedenti taliexẽplo.
quis uincen& barbam ex illa barba e¬
raet stephanus sc̃s. &hoc. ẽ. non uinci
utcaritas non uincatur ab inimicis
Nam uisi sunt sibi uicisse : qui ꝑsecu¬

Expanded text:
Aaron» quid erat? Sacerdos. Quis est sacerdos, nisi unus sacerdos, qui intravit in sancta sanctorum? Quis est iste sacerdos, nisi qui fuit et victima et sacerdos? nisi ille qui cum in mundo non inveniret mundum quod offerret, seipsum obtulit? In capite ipsius unguentum, quia totus Christus cum Ecclesia: sed a capite cat fortes; barba significat juvenes, strenuos, impigros, alacres. Ideo quando tales describimus, Barbatus homo est, dicimus. Ergo illud primum unguentum descendit in Apostolos, descendit in illos qui primos impetus saeculi sustinuerunt: descendit ergo in iin unum habitare coeperunt, persecutionem passi sunt: sed quia descenderat unguentum in barbam, passi sunt, non victi. Etenim et caput jam passum praecesserat, unde descendit unguentum. Praecedente tali exemplo, quis vinceret barbam? 8. Ex illa barba erat Stephanus sanctus. Et hoc est non vinci, ut charitas non vincatur ab inimicis. Nam visi sunt sibi vicisse, qui persecu
Abbreviated transcription (Latin):
UENAT IONE DENTIB: EORV
Uenantes enimerant per sequentes.
& posuerunt escam in muscipula:
Quam escam : dulcedinem uitae huius.
ut unus quisq propter dulcedinem uitae
huius. mittat caput innequitiam: &
muscipula comprimatur. non illi in
quib erat dñs Illi quidicunt nisiquia
dñs erat in nobis. non capti sunt inmus¬
cipula: Sit inte dñs: & nec tu capieris
inmuscipula: Clama. benedictus dñs
qui non dedit nos iruenationem dentib¬

Expanded text:
enationem dentibus eorum.» Venantes enim erant persequentes, et posuerunt escam in muscipula. Quam escam? Dulcedinem vitae hujus, ut unusquisque propter dulcedinem hujus vitae mittat caput in nequitiam, et muscipula comprimatur. Non illi in quibus erat Dominus, illi qui dicunt, «Nisi quia Dominus erat in nobis;» non capti sunt in muscipula. Sit in te Dominus, et nec tu capieris in muscipula; clama, «Benedictus Dominus, qui non dedit nos in venationem dentib
Abbreviated transcription (Latin):
cauerent superbiam inqua ipsi correpti
sunt: Quid ergo uultis ante lucem sur¬
gere: Inuanum est uobis: Exaltari
uultis: Antequam humiliemini: Dñs
ipse uester qui est lux ur̃a: humiliatus
est ut exaltaretur: Audite paulum
dicentem: Qui cum informa dĩesset.
Non rapina arbitratus . ẽ esse a equalis
dõ : Quare illinonerat rapina: quia
natura erat: Quia hoc natus erat. ut

Expanded text:
caverent superbiam in qua ipsi correpti caverent superbiam in qua ipsi correpti sunt. Quid ergo vultis «ante lucem surgere? In vanum est vobis.» Exaltari vultis, antequam humiliemini? Dominus ipse vester, qui est lux vestra, humiliatus est ut exaltaretur. Audite Paulum dicentem: «Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo.» Quare illi non erat rapina? Quia natura erat, quia hoc natus erat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Surrectio:
ex altationem significat: Sessio. hu¬
militatem significat: Aliis locis intel¬
legitur sessio inhonore iudicandi: Aliis
locis humilitatem ostendit: Quomodo
in honore iudicandi sessio: Sedebitis
super duodecim sedes. Iudicantes duo de¬
cim tribus israhel: : Quomodo insigno
humilitatis sessio : hora sexta dñs fati¬
gatus. sedit ad puteum: Fatigatiodnĩ.
infirmitas dñi fuit : Infirmitas uistutis.:
infirmitas sapientiae : Sed ipsa in firmi¬
tas. humilitas: Ergo si sedit ex infirmi¬
tate: sessio illa humilitatem significat.
Et ipsa sessio ipsius id est humilitas. ipsa
nos fecit saluos. Quia quod infirmum
est dĩ. fortius quam homines: Ideo dicit
inquod am psalmo: Dne tu cognouisti
sessionem meam . & resurrectionẽ mea
Idest. humilitatem meam. & exaltatio¬
nem meam: Quidergo uos ante lucem
uultis exaltari õfilii zebelaei : Sic
enim loquamur : & ipsos potius nomi¬
nemus. qui non nobis irascuntur: Quia
ideo deillis ista conscripta sunt. ut alii

Expanded text:
Surrectio exaltationem significat, sessio humilitatem significat. Aliis locis intelligitur sessio in honore judicandi, aliis locis humilitatem ostendit. Quomodo in honore judicandi sessio? «Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel» . Quomodo in signo humilitatis sessio? «Hora sexta Dominus fatigatus sedit ad puteum» . Fatigatio Domini, infirmitas Domini fuit, infirmitas virtutis, infirmitas sapientiae: sed ipsa infirmitas, humilitas. Ergo si sedit ex infirmitate, sessio illa humilitatem significat. Et ipsa sessio ipsius, id est humilitas ipsius, ipsa nos fecit salvos; quia, «Quod infirmum est Dei, fortius est quam homines.» . Ideo dicit in quodam psalmo: «Domine, tu cognovisti sessionem meam, et resurrectionem meam» ; id est humilitatem meam, et exaltationem meam. Quid ergo vos ante lucem vultis exaltari, o filii Zebedaei? Sic enim loquamur, et ipsos potius nominemus, qui non nobis irascuntur; quia ideo de illis ista conscripta sunt, ut alii
Abbreviated transcription (Latin):
Alii qui ab illo iudicabuntur: Et
ab illis qui cum eo iudicabunt: diui¬
dentur ergo ifti induas pastes:
Vna ponetur addexteram. cui enu¬
merabuntur elemosinae quas fecȩͣ¬
runt. Alia ponetur ad sinistram.
cui aenumerabitur. crudelitas. & ste¬
rilitas misericordiae : Et illis ad
dex teram confatutis dicetur: Ve¬
nite benedicti patris mei percipite
regnum: quod uobis paractum est ab
origine mundi: Quare : Esuriui
inquit : & dedistis mihi manducare:
& illi: quando te uidimus esuriente :
& ille : Cum uni exminimis meis fecis¬
tis. mihi fecistis: Ergo quid est fratres.
illi iudicabunt dequibus dictum est.
ut fiant amici demammona iniquita

Expanded text:
alii qui ab illo judicabuntur, et alii qui ab illo judicabuntur, et ab illis qui cum eo judicabunt. Dividentur ergo isti in duas partes: una ponetur ad dexteram, cui enumerabuntur eleemosynae quas fecerunt; alia ponetur ad sinistram, cui enumerabitur crudelitas, et sterilitas misericordiae. Et illis ad dexteram constitutis dicetur, «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi.» Quare? «Esurivi,» inquit, «et dedistis mihi manducare.» Et illi: «Quando te vidimus esurientem?» Et ille: «Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis» . Ergo quid est, fratres? Illi judicabunt de quibus dictum est ut fiant amici de mammona iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
duo decim thronos. iudicantes duode¬
cim tribus israhel: Sic &ipsi sede¬
bunt super duodecim sedes: &ipsi
sunt sedes dĩ Deillis quippe dictum
est: Ibi enim sederunt sedes: qum ibi
sedebunt sedes: Qui sederunt sedes
& qui sunt sedes : dequibus dictum est :¬
Anima iusti. sedes sapientiae : Qui
sunt sedes caeli: qui sunt caelicaelũ:
quod est caelum: dequo dicit dns:
Caelum mihi sedis. ẽ: &ipsi iufti
sunt sedes. & habent sedes: & in illa
hierusalem sed ebunt sedes: Ad
quam rems: in iudicium:
Sedebitis inquit super duodecim
sedes: Quos sedes iudicantes duodecim
tribus israhel: Quos iudicantes infrac.
qui sunt interra: qui iudicabunt:
qui facti sunt caelum: Illi autem qui
iudicabuntur induas pastes diui¬
dentur : una addexteram: altera
ad sinis tram erit: Iudicabunt cum . Il¬
xp̃o sc̃ĩ ueniet enim iniudicium cum
senioribus populi: ait esaias : Alu
sunt ergo quicum illo iudicabunt:

Expanded text:
duodecim thronos, judicantes duodeduodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel» . Sic et ipsi sedebunt super duodecim sedes, et ipsi sunt sedes Dei: de illis quippe dictum est, «Ibi enim sederunt sedes. Quoniam ibi sederunt» «sedes.» Qui sederunt? «Sedes.» Et qui sunt sedes? De quibus dictum est, «Anima justi, sedes sapientiae.» Qui sunt sedes? Coeli. Qui sunt coeli? Coelum. Quod est coelum? De quo dicit Dominus, «Coelum mihi sedes est.» Et ipsi justi sunt sedes, et habent sedes; et in illa Jerusalem sedebunt sedes. Ad quam rem? «In judicium. Sedebitis,» inquit, «super duodecim sedes,» o vos sedes, «judicantes duodecim tribus Israel.» Quos judicantes? Infra qui sunt in terra. Qui judicabunt? Qui facti sunt coelum. Illi autem qui judicabuntur, in duas partes dividentur; una ad dexteram, altera ad sinistram erit. Judicabunt cum Christo sancti. «Veniet» enim «in judicium cum senioribus populi,» ait Isaias . Alii sunt ergo qui cum illo judicabunt;
Abbreviated transcription (Latin):
enim facti sunt caelum: Vnde facti st̃
caelum: qui a iustificati: quomodo
peccator factus est terra. cui dictum
est. terra es & in terram ibis. sic iusti¬
ficati facti sunt caelum: Por tauerunł
dm & deipsis ds̃coruscabat mi roccula.
tonabat terrores. pluebat consolati¬
ones: Erant ergo erant illi caelum.
& aen arrabant gloriam dĩ: Nam
ut noueritis ipsos dictos caelum: ibi
ait in ipsopsalmo: Inomnem terra
exut sonus eorum. & in fines orbister¬
rae uerba eorum: Quaerisquorum.
& in uenies caelorum: Siergo caelũ
sedes dĩ. apostoli autem caelum.
Et ipsi facti sunt sedes dĩ. ipsi sunt
thronoͥs dĩ: Dictum est alio loco
anima iusti thronus sapientiae:
Magna res. magnares dicta est. tbro¬
nus sapientiae anima iusti. Id est in
anima iusti sedet sapientia. tamquã
in sella sua. tamquam inthronosuo.
& in deiudicat: quicquid iudicat:
Ergo erant throni sapientiae: &
ideo dixit illis dis: Sedebitis super

Expanded text:
enim facti sunt coelum. Unde facti sunt enim facti sunt coelum. Unde facti sunt coelum? Quia justificati. Quomodo peccator factus est terra, cui dictum est, «Terra es, et in terram ibis» ; sic justificati facti sunt coelum. Portaverunt Deum, et de ipsis Deus coruscabat miracula, tonabat terrores, pluebat consolationes. Erant ergo, erant illi coelum, et enarrabant gloriam Dei. Nam ut noveritis ipsos dictos coelum, ibi ait in ipso psalmo: «In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum» . Quaeris, quorum; et invenies, coelorum. Si ergo coelum sedes Dei, Apostoli autem coelum; et ipsi facti sunt sedes Dei, ipsi sunt thronus Dei. Dictum est alio loco: «Anima justi, thronus sapientiae.» Magna res, magna res dicta est: «Thronus sapientiae anima justi;» id est, in anima justi sedet sapientia tanquam in sella sua, tanquam in throno suo, et inde judicat quidquid judicat. Ergo erant throni sapientiae, et ideo dixit illis Dominus: «Sedebitis super
Abbreviated transcription (Latin):
quos grecithronos appellant: Thronos
greci sellas dicunt: tam quam honora¬
biles: Ergo fratres mei. non est mirum
si sedeant homines in sedibus in sellis:
Ut autem ipse sedes sedeant: quo modo
possumus in tellegere e tamquam
sidicat aliquis: Sed eant hic cathedrae:
Aut sedeant hic sellae In sella sedetur.
insedibus sedetur . In cathedris sedetur.
Non ipse sedes sedent: Quid est ergo
hoc qnm ibi sederunt sedes iniudiciũ.
Ceste soletis audire dõdicente
Caelum mihi thronus. ẽ.: terra autem
scaballum pedum meorum: Latine autẽ
totum sic dicitur. caelum mihi sedes est:
qui sunt isti. Nisi iusti: qui sunt caeli
nisiiusti: qui caelum ipsi caeli: quia
quae ecclesia: ipsae ecclesiae: Sic sunt
multae ut una sit: Sic ergo & iusti.
ita sunt iusti caelum. ut caeli sint: IN
ipsis autem sedet ds̃. & deipsis iudicat
ds̃ : Et non sine causa dictum est : cae .II.¬
li aenarrant gloriam dĩ : A postoli

Expanded text:
quos Graeci thronos appellant. Thronos quos Graeci thronos appellant. Thronos Graeci sellas dicunt, tanquam honorabiles. Ergo, fratres mei, non est mirum si sedeant homines in sedibus, in sellis: ut autem ipsae sedes sedeant, quomodo possumus intelligere? Tanquam si dicat aliquis: Sedeant hic cathedrae, aut sedeant hic sellae. In sella sedetur, in sedibus sedetur, in cathedris sedetur; non ipsae sedes sedent. Quid est ergo hoc, «Quoniam ibi sederunt sedes in judicium?» Certe soletis audire, Deo dicente, Coelum mihi thronus est; terra autem scabellum» «pedum meorum» Latine autem totum sic dicitur, «Coelum mihi sedes est.» Qui sunt isti, nisi justi? qui sunt coeli, nisi justi? Qui coelum, ipsi coeli: quia quae Ecclesia, ipsae Ecclesiae; sic sunt multae, ut una sit: sic ergo et justi; ita sunt justi coelum, ut coeli sint. In ipsis autem sedet Deus, et de ipsis judicat Deus. Et non sine causa dictum est, «Coeli enarrant gloriam Dei.» Apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
quia erant grana interillam paleam :
quando area cum uideretur tota pa¬
lea putabatur : Eroent ergo ibi grana :
Sed cum ascenderint in sublimitate
illa splendoris . cum fuerit area uenti¬
lata : tunc erit testimonium is rahel:
Tunc dicent omnes mali: uere quia
erant ibi iusti intermalos quando
nobis omnes mali uidebantur : &
quales nos eramus : tales omnes puta¬
bamus: Testimonium is rahel quo .III.¬
ascendunt : quare ascendunt : ad
confitendum nominituo dñ e:
Magnificentius dici non potest:
Sicut superbia procesumit : sic humili¬
tas confitetur: quomodo proce sumptor
est qui uult uideri quod non est : sicon¬
fessor. est qui non uult uideri quod est
ipse : Et amat quod .ẽ. ille: Adhuc ergo
ascendunt is rahelitae in quibus dolus
non est: Quia sunt uerae is rahelitae :
quia in ipsis. ẽ. teftimonium israhel
Adhoc ascendunt : ad confitendum
DERUNT SEDES IN IUDICIO
irum enigma : mira quaeftio
sinon in tellegatur: Sed es dicit:

Expanded text:
quia erant grana inter illam paleam, quia erant grana inter illam paleam, quando area cum videretur, tota palea putabatur. Erant ergo ibi grana: sed cum ascenderint in sublimitatem illam splendoris, cum fuerit area ventilata , tunc erit «testimonium Israel;» tunc dicent omnes mali, Vere quia erant ibi justi inter malos, quando nobis omnes mali videbantur, et quales nos eramus, tales omnes putabamus. «Testimonium Israel.» Quo ascendunt? quare ascendunt? «Ad confitendum nomini tuo, Domine.» Magnificentius dici non potest. Sicut superbia praesumit, sic humilitas confitetur. Quomodo praesumptor est qui vult videri quod non est; sic confessor est qui non vult videri quod est ipse, et amat quod est ille. Ad hoc ergo ascendunt Israelitae, in quibus dolus non est, quia sunt vere Israelitae, quia in ipsis est testimonium Israel; ad hoc ascendunt, «ad confitendum derunt sedes in judicium.» Mirum aenigma, mira quaestio, si non intelligatur. Sedes dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
eloquentem : dicetur ei: loquere. &
proba: Si locutus fuerit. Inuenitur
non hoc eẽ: quod professus est : Super¬
bus quod peius est. iustum se uult ui¬
deri quod nonsit : Et quia iustitiam
intelligere difficile est : difficile . ẽ.
superbos agnoscere : Volunt ergo
superbi uideri quod non sunt : Ideo
non .ẽ. participatio eorum in idipsũ :
Non pertinent adisrahel: qui .ẽ. ui¬
dens dm̃ : Quis ergo pertin& ad isra¬
hel: qui .ẽ. particeps in id ipsum:
Qui. ẽ. qui participat idipsum:¬
qui confitetur se non esse quod ds̃ est:¬
& ab illo habere quodbonum potest habe¬
re. Ase autem non essenisi peccatum:
Ab illo sibi esse iustitiam: talis. ẽ: in quo
dolus non est: Et dñs uidens nathana¬
elem quid ait . Ecceuere is rabelita in
quo dolus non est: Siergo uerus isra¬
helita in quodolus non est: tribus illae
ascendunt adhierusalem. in quibus
dolus non est: Et ipsaesunt testimo¬
nium is rahel: Id est perillas agnoscitur.

Expanded text:
eloquentem, diceretur ei: Loquere, et eloquentem, diceretur ei: Loquere, et proba. Si locutus fuerit, invenitur non hoc esse quod professus est. Superbus, quod pejus est, justum se vult videri, cum non sit; et quia justitiam intelligere difficile est, difficile est superbos agnoscere. Volunt ergo superbi videri quod non sunt: ideo non est participatio eorum in idipsum; non pertinent ad Israel, qui est videns Deum. Quis ergo pertinet ad Israel? Qui est particeps in idipsum. Quis est qui participat in idipsumQui confitetur se non esse quod Deus est, et ab illo habere quod bonum potest habere; a se autem non esse nisi peccatum, ab illo sibi esse justitiam. Talis est in quo dolus non est. Et Dominus videns Nathanaelem, quid ait? «Ecce vere Israelita, in quo dolus non est» . Si ergo verus Israelita, in quo dolus non est, tribus illae ascendunt ad Jerusalem, in quibus dolus non est. Et ipsae sunt «testimonium Israel;» id est, per illas agnoscitur
Abbreviated transcription (Latin):
Israhel. uidens dm̃ interpretatur : Immo
diligentius excusso uerbo. sic interpreta
dens dm̃ : Quia homo in senon est: mutatur
enim & uertitur. si non particip& eius
qui .ẽ. idipsum : Tunc ẽ: quando uid&
dm̃: tunc enim . ẽ: quando uid& eum
qui .ẽ. : Et uidendo eum qui. ẽ. fit & ipse
promodo suo ut sit: Ergo ipse. ẽ. israhel:
Israhel .ẽ. uidens dm̃: Superbus ergo
non .ẽ. israhel : quia non .ẽ. participatio
eius in id ipsum. quia ipse sibi uult esse
idipsum: Qui sibi uult ẽẽ. principium:
non est ifrahel: Omnis ergo nes .t. fictus
nonẽisrahel: quia omnis superbus necesse . ẽ.
ut fictus sit : Hoc dico fratres. Necesse. ẽ
ut omnis superbus uelit uideri quod
Et utinam sic uell& superbus uideri
quod non . ẽ: ut uell& uideri : Uerbi
causa. Coraula : cum coraula non. e&e:
Cito enimprobaretur : Dicerctur ei :
canta : Videamus utrum coraulasis :
Non poss&. Inueniretur falso se uide¬
ri uoluisse quod non erat: Dixit se

Expanded text:
Israel, Videns Deum interpretatur; imo Israel, Videns Deum interpretatur; imo diligentius discusso verbo, sic interpretatque, est videns Deum. Quia homo in se non est: mutatur enim et vertitur, si non participet ejus qui est idipsum. Tunc est, quando videt Deum. Tunc enim est, quando videt eum qui est; et videndo eum qui est, fit et ipse pro modo suo ut sit. Ergo ipse est Israel, Israel est videns Deum. Superbus ergo non est Israel: quia non est participatio ejus in idipsum; quia ipse sibi vult esse in idipsum. Qui sibi vult esse principium non est Israel. Omnis ergo fictus non est Israel, quia omnis superbus necesse est ut fictus sit. Hoc dico, fratres; necesse est ut omnis superbus velit videri quod . Et utinam sic vellet superbus videri quod non est, ut vellet videri, verbi causa, choraula, cum choraula non esset. Cito enim probaretur; diceretur ei: Canta; videamus utrum choraula sis. Non posset; inveniretur falso se videri voluisse quod non erat. Si diceret se
Abbreviated transcription (Latin):
boni: Quam enimmalae tribus quae cru¬
cifixerunt dñmi Quambonae tribus.
quae cognouerunt dñm: Illa e ergo tri¬
bus quae crucifixerunt dñm: tribus sunt
diaboli: Cumergo hic diceret illuc ascen¬
derunt tribus. Ne omnes tribus intellige¬
res. addidit Tribus dñi : Quid ẽ tribus
dñi: quae cognouerunt dñm: Ex ipsis
duodecim tribubus mali : erant ibi boni:
Debonis tribubus quae cognouerunt fa¬
bricatorem ciuitatis. & ipsa erant grana
inter illas tribus. quae inter paleas com¬
mxta sunt: Ascendit autem noncum paleis sed
tribus purgatae electae : quasi tribus dm̃ Illuc
Hoc quid sit frattes audite: Testimonum
israhel : id ẽ. in quibus cognoscatur quia . ẽ.
uere israhel: Quid ẽ. enim israhel: Inter¬
pretatio nominis eius dicta. ẽ. iam: & sae¬
pius dicatur: Foste enim & si recens dicta
est excidit dicendo nos faciamus ut non ex¬
cidat. &iam eis quilegere non nouerunt
aut noluerunt : nossimus codex ipsorũ :

Expanded text:
boni. Quam enim malae tribus quae cruboni. Quam enim malae tribus quae crucifixerunt Dominum? Quam bonae tribus quae cognoverunt Dominum? Illae ergo tribus quae crucifixerunt Dominum, tribus sunt diaboli. Cum ergo hic diceret, «Illuc enim ascenderunt tribus;» ne omnes tribus intelligeres, addidit, «tribus Domini.» Quid est, «tribus Domini?» Quae cognoverunt Dominum. Ex ipsis enim duodecim tribubus malis, erant ibi boni de bonis tribubus quae cognoverunt fabricatorem civitatis; et ipsa erant grana inter illas tribus, quae inter paleas commixta sunt. Ascenderunt autem, non cum paleis, sed tribus purgatae, electae, quasi tribus Domini. «IlHoc quid sit, fratres, audite: «Testimonium Israel,» id est, in quibus cognoscatur quia est vere Israel. Quid est enim Israel? Interpretatio nominis ejus dicta est jam, et saepe dicatur: forte enim etsi recens dicta est, excidit. Dicendo, nos faciamus ut non excidat etiam eis qui legere non noverunt aut noluerunt: nos simus codex ipsorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ascendendo ueniat ad angelos : Ascendat
ergo quia ascenderunt tribus: Sed quid
sunt tribus multi nouerunt. multi non
nouerunt : Sed & nos qui nouimus de¬
scendamus ad illos qui non nouerunt
tribus. ut nobiscum ascendant quo a scen¬
derunt tribus : Tribus alio nomine
dicipossunt curiae : sed non proprie :
Itaq tribus uno nomine alio proprie
dici non possunt. sed uicino dicuntur
curiae : Nam proprie sidixerimꝰ curias :
non intelliguntur nisicuriae : quae sunt.
inciuitatibus singulis singulae : Vnde curi¬
ales & decuriones. idẽ. quod sint incuria uel
decuria : Et nostis quia tales curias singulas.
habent singulae ciuitates : Sunt autem uel
erunt aliquando in istis quoq: ciuitatibus cu¬
riae etiampopulorum : & una ciuitas mul¬
tas curias hab& : Sicut roma trigintaqunq
curias hab& populi: Haec dicuntur tribus :
has populus israhel duodecim hab&: secun¬
dum filios ia cob: duodetim tribus erat po¬
pulus is rahel: Sederant ibi mali . erant ibi

Expanded text:
ascendendo veniat ad Angelos. Ascendat ergo, quia ascenderunt tribus. Sed quae sunt tribus? Multi noverunt, multi non noverunt. Sed et nos qui novimus, descendamus ad illos qui non noverunt tribus, ut nobiscum ascendant quo ascenderunt tribus. Tribus alio nomine dici possunt curiae, sed non proprie. Itaque tribus uno nomine alio proprie dici non possunt; sed vicino dicuntur curiae. Nam proprie si dixerimus curias, non intelliguntur nisi curiae quae sunt in civitatibus singulis singulae; unde curiales et decuriones, id est, quod sint in curia vel decuria: et nostis quia tales curias singulas habent singulae civitates. Sunt autem vel erant aliquando in istis quoque civitatibus curiae etiam populorum; et una civitas multas curias habet, sicut Roma triginta quinque curias habet populi. Hae dicuntur tribus. Has populus Israel duodecim habebat, secundum filios Jacob. 8. Duodecim tribus erant populi Israel: sed erant ibi mali, et erant ibi
Abbreviated transcription (Latin):
iecit : Non ueniat mihi pes superbiȩ :¬
& manus peccatorum non moueat
me : Id est imitatio peccatorũ non
moueat me. Vt cadã ate : Quaretimu¬
isti& dixistinonueniat mibipẽs superbiȩ
Sequitur: Ibiceciderunt omnes. quio pe¬
nrntur iniquitatẽ : Quos modo uides
openoriini quitatẽ : Iam damnati sur
Sedut damnarentur ibic ecider̃. cũ
illis uenit pes superbiae : Recteergo
iste audiens ut ascendat & non cadat.
ut a conualle plentiones proficiat
Non in tumore superbia e deficiat ait
dõ nondes admouendum pedemmeũ:
&dñs illi: NE QUE DOR MI¬
T QUICUSTODITTO

Expanded text:
jecit, «Non veniat mihi pes superbiae, ejecit, «Non veniat mihi pes superbiae, et manus peccatorum non moveat me:» id est, imitatio peccatorum non moveat me, ut cadam a te. Quare timuisti, et dixisti, «Non veniat mihi pes superbiae?» Sequitur, «Ibi ceciderunt omnes qui operantur iniquitatem» . Quos modo vides operari iniquitatem, jam damnati sunt: sed ut damnarentur, ibi ceciderunt, cum illis venit pes superbiae. Recte ergo iste audiens ut ascendat et non cadat, ut a convalle plorationis proficiat, non in tumore superbiae deficiat, ait Deo: «Ne des ad movendum pedem meum.» Et Deus illi: «Neque dormitet qui custodit
Abbreviated transcription (Latin):
Osquili cesis
magnus inmag¬
nis miribia
tamen glorio¬
sius operaris
inminimis
ineorũ cete¬
britate gaude¬
requifiotuo
semper de dõ spenentes. semper dese
non piresumentes : Subtegmineala¬
rũtuarũ s perabunt : Non enimase sati¬
antur ut beatisint : Sed quid sequit᷑
inebriabunt᷑ abubestate domustuae :¬
& torrente deliciarũ tuarum pota.¬
biseos: Eccesitientes ecce in aebriati :
Eccesitiunt : eccebibunt: Sed nonase
bibunt : Nec ipsisibi sunt fons: Sedunde
bibunte subtegmine a larum tuarũ
sperabunt: Si subalis. humiles sunt:
Quareo quia apudte inquit fons ui¬
tae : Nonergoase inrigant᷑ montes.
sicutase non in luminantur montes :¬
Namuide quid sequitur : Inlumine
tuo uidebimus lumen : Siergo in lu¬
mine ipsius uidebimus lumen : quisca¬
dit alumine : Nisi cuiipsenon .ẽ. lumen :
& uoluerit sibi. eẽ lumen Ip secadit
alumine quo in luminat᷑ : Ideo sciens
non caderenisi eum qui sibi uult lucere :
Cumsit perse tenebrȩ : statim sub¬

Expanded text:
qui licet sis magnus in magnis, mirabilia tamen gloriosius operaris in minimis, in eorum celebritate gaudere, qui Filio semper de Deo sperantes, semper de se non praesumentes. «Sub tegmine alarum tuarum sperabunt:» non enim a se satiantur ut beati sint. Sed quid sequitur? «Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente deliciarum tuarum potabis eos.» Ecce sitientes, ecce inebriati; ecce sitiunt, ecce bibunt: sed non a se bibunt, nec ipsi sibi sunt fons. Sed unde bibunt? «Sub tegmine alarum tuarum sperabunt.» Si sub alis, humiles sunt. Quare? «Quia apud te,» inquit, «fons vitae.» Non ergo a se irrigantur montes, sicut a se non illuminantur montesNam vide quid sequitur: «In lumine tuo videbimus lumen.» Si ergo in lumine ipsius videbimus lumen, quis cadit a lumine, nisi cui ipse non est lumen? Et qui voluerit sibi esse lumen, ipse cadit a lumine quo illuminatur. Ideo sciens non cadere nisi eum qui sibi vult lucere, cum sit per se tenebrae; statim sub
Abbreviated transcription (Latin):
INdemouent pedes : unde motus
ẽ pesilliqͥerat in pare diso: Sed
prius adtende undemotus ẽ illiqui
erat int̃angelos & moto pede cecidit :¬
& deangelofactus ẽ diabolus: Moto
enimpede. cecidit : Quȩre unde
cecidit : Superbia. cecidit : Nonergo. Il¬
mouet pedemnisi superbia adruina
Non mouet pedẽ : nisi suꝑbia: Ad
mouet : Ideo &illi quid dicit inpsalmo.
Pilii autem hominum: subtẽgmi¬
ne a larumtuarum spenrbunt:
Si subtegmine : semper humiles.
datis: meritu
glorie perire
non patiiur:
sed ꝓpriocru¬
salus regene¬
rationis adi¬
beur: & inpu¬
tatur corona
marcirii

Expanded text:
Unde moventur pedes? Unde motus Unde moventur pedes? Unde motus est pes illi qui erat in paradiso. Sed prius attende unde motus est illi qui erat inter Angelos, et moto pede cecidit, et de angelo factus est diabolus: moto enim pede cecidit. Quaere unde cecidit: superbia cecidit. Non ergo movet pedem, nisi superbia: ad ruinam non movet pedem, nisi superbia. Ad movet. Ideo et ille quid dicit in psalmo? «Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt.» Si sub tegmine, semper humiles, datis meritum gloriae perire non patitur, sed proprio crusalus regenerationis adhibetur, et imputatur corona martyrii.
Abbreviated transcription (Latin):
nia s acnementa : conscissum .ẽ. uelũ.
patuit secr&um templi: lam tandem
leuent oculos inmonte s undeueni& aux¬
iliumillis : Hoc enimp̃cipit istepsalmis
secundus. dehis qui scribuntur canti¬
cum grrduum: Sed non rursus prae¬
sumant demontibus quia ipsimonits
non a selucent : sed ab illolucent de
quodictum . ẽ: Enet lumenuerũ
quod inluminat omnẽ hominẽ : ueni¬
entẽ in hunc mundũ: Montespos .Il.¬
sunt intellegi homines magni. homi¬
nesclari: & quimaior iohanne bap¬
Videsceste istum magnum montẽ
lucentem. Audi confitentẽ : Quid
confitentẽ : Nosomne s inquit deple:¬
nitudine eius accepimus : Decuiergo
plenitud ineacceper̃ montes: ab illo
est tibi auxilium non amontibus :
IN quos tamen nisi leuaueris oculos
perscripturs. non amoueberis ut ab
quitur: Siuis audire ut firmissime
ponaspedes ingraodib:: nein illa as cin-¬
sione aut fatigeris autlapsuscadas:
dicqđ sequitur: NEDES AD
MOUENDŨ PEDETUUM

Expanded text:
nia sacramenta, conscissum est velum , nia sacramenta, conscissum est velum , patuit secretum templi: jam tandem levent oculos in montes, unde veniet auxilium illis. Hoc enim praecipit iste psalmus, secundus de his qui inscribuntur, «Canticum graduum.» Sed non rursus praesumant de montibus; quia ipsi montes non a se lucent, sed ab illo lucent de quo dictum est, «Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum» . Montes possunt intelligi, homines magni, homines clari. Et quis major Joanne Bap? Vides certe istum magnum montem lucentem; audi confitentem. Quid confitentem? «Nos omnes,» inquit, «de plenitudine ejus accepimus» . De cujus ergo plenitudine acceperunt montes, ab illo est tibi auxilium, non a montibus; in quos tamen nisi levaveris oculos per Scripturas, non admoveberis ; ut aquitur: si vis audire ut firmissime ponas pedes in gradibus, ne in illa ascensione aut fatigeris, aut lapsus cadas, dic quod sequitur, «Ne des ad movendum pedem meum.»
Abbreviated transcription (Latin):
nis neadonatoreruerent: Quitales
sunt : Non illo sinuenit inpanctos
horx illa sicut fur : Talibus dixit
a postolus : Vos autẽ non estis in
tenebris : ut diesille uos tam quã fir
conp̃hendat : Omnes enim uos¬
I. filiilucis estis. & filiidiei : Ideo dñs
cũ dicer&timendam . eẽ. honrm si¬
cut furem. Noc temposuit : Eapos¬
tolusita: Quia hone dñi sicut fur
in nocte itaueniet : Non uis ut te
inueniat : Noli eẽ in nocte : Quid ẽ
noliesse in nocte filiilucis
estis & filiidiei : Non sumus noctis
Neq: tenebrrrum: Qui sunt filii
noctis & tenebnrrume Iniqui.
ant. Ante quamueniat homo : &
dicat illi a postoluf Euistis aliquan¬
do tenebrre : Nuncautem lux indño
et sicut istepsalmus habet. ẽuigilem:
Iam in luminati sunt montes quid
adhuc dormiunte leuentoculosuos
inmontes unde ueni& auxiliũ illis:
Quidestiam in luminati sunt mon¬
tesssamostus ẽ soliustitiȩ. lam abapos
tolis p̃dicatum .ẽ. euangeliũ. prȩ¬
dicatȩ sunt scriptunre patuer̃ om¬

Expanded text:
nis, ne a donatore ruant; qui tales sunt, non illos inveniet imparatos hora illa sicut fur. Talibus dixit Apostolus: «Vos autem non estis in tenebris, ut dies ille vos tanquam fur comprehendat; omnes enim vos filii lucis estis, et filii diei.» Ideo Dominus cum diceret timendam esse horam sicut furem, noctem posuit; et Apostolus ita ait, «Quia hora Domini sicut fur in nocte, ita veniet.» Non vis ut te inveniat? Noli esse in nocte. Quid est, Noli esse in nocte? «Filii lucis estis et filii diei; non sumus noctis neque tenebrarum» . Qui sunt filii noctis et tenebrarum? Iniqui, ant antequam veniat hora, et dicat illis Apostolus, «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . Sicut iste psalmus habet, evigilent. Jam illuminati sunt montes, quid adhuc dormiunt? Levent «oculos suos in montes, unde veniet auxilium illis.» Quid est, Jam illuminati sunt monttolis praedicatum est Evangelium, praedicatae sunt Scripturae, patuerunt om
Abbreviated transcription (Latin):
patimur sed tamentenemus uiam. &
ligno postamur. Asper quidem uen¬
tus.ẽ: seduentus noster est cum labore
quidem. sed cito ducit cito perducit:
Quiaergo decaptiuitate mĩr gemebamus.
gemunt autem & illiqui iam credider̃ :
Quomodo autem facti sumus captiui: ob¬
liti fuimus. sed perscriptunrm comme¬
moramur : Paulum ipsum a postolum
interrogemus: ait enim : Scimus quia
lex spiritalis .e: ego autem carnalis sum.
uenundatus subpeccato : Ecce unde fac¬
ti sumus captiui. quia uenundati sumus
subpeccato : Quis nos uendidit: nosipsi
qui consensimus seductori : Vendere nos
potuimus. redimere nos non possumus:
Uendidimus nos consensione peccati . re.¬
I didimur infide iustitiae: Sanguis enĩ
in nocens datus. ẽ. pronobis. ut redime¬
remur : Quem cumq sanguinem ille
fudit persequendo iustos: qualem san
tamen omnes depropagine peccatiue¬
nientes: Vnum sanguinem fudit :¬
eius qui noniustificatus sed iustus natus

Expanded text:
patimur, sed tamen tenemus viam, et patimur, sed tamen tenemus viam, et ligno portamur; asper quidem ventus, sed ventus prosper est; cum labore quidem, sed cito ducit, cito perducit. Quia ergo de captivitate nostra gemebamus, gemunt autem et illi qui jam crediderunt; quomodo autem facti sumus captivi, obliti fuimus, sed per Scripturam commemoramur: Paulum ipsum Apostolum interrogemus; ait enim, «Scimus enim quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum, venundatus sub peccato» . Ecce unde facti sumus captivi, quia venundati sumus sub peccato. Quis nos vendidit? Nos ipsi, qui consensimus seductori. Vendere nos potuimus, redimere nos non possumus. Vendidimus nos consensione peccati, redimimur in fide justitiae. Sanguis enim innocens datus est pro nobis, ut redimeremur. Quemcumque sanguinem ille fudit persequendo justos, qualem sangtamen omnes de propagine peccati venientes. Unum sanguinem fudit ejus qui non justificatus, sed justus natus
Abbreviated transcription (Latin):
& ait Spe enim salui facti sumus:
Spes enim quae uidetur. non est spes:
Quod enim uidet quis. quid sperat. e¬
Si autem quod non uidemus speramus:
perpatientiam expectamus. Ecce
quare gemimus. & quo modo gemimus:
quia quod speramus iam quidem expec¬
tamus. sed nondum tenemus: Et do¬
nec teneamus intempore suspiramus.
quia desideramus quod nondum tene¬
mus : Quare : Quia spe salui facti sumꝰ:
lam caro sumpta denobis in dño. non spe.
sed re salua facta. ẽ: Resurrexit enim
& ascendit incapite nr̃o caronra salua.
inmembris adhuc saluanda est: Se¬
cura gaudeant membrax. quia a capite
suo Non sunt desesta : Dixit enim.
membris laborantibus: Ecce ego
uobiscum usq ad consummationẽ scłi
Ita factum est : ut conuesteremur addm̃:
tradmn : Cum uero conuesterit nosdnis
ut iam incipiamus faciem habere ad dm̃.
& dorsum ad saeculum: quia adhuc in
uia sumus. tamen patriam ad tendimꝰ ::
Et quando foste aliquam tribulationẽ

Expanded text:
dicit: spe enim salui facti sumus; dicit: spe enim salui facti sumus; spes autem quae uidetur non est spes; quod enim uidet quis, quid et sperat? si autem quod non uidemus speramus, per patientiquare gemimus, et quomodo gemimus; quia quod speramus, jam quidem exspectamus, sed nondum tenemus, et donec teneamus, in tempore suspiramus, quia desideramus, quod nondum tenemus. Quare? Quia «spe salvi facti sumus.» Jam caro sumpta de nobis in Domino, non spe, sed re salva facta est. Resurrexit enim et ascendit in capite nostro caro nostra salva; in membris adhuc salvanda est. Secura gaudeant membra, quia a capite suo non sunt deserta. Dixit enim membris laborantibus: «Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi» . Ita factum est ut converteremur ad Deum. tra Deum. Cum vero converterit nos Dominus, ut jam incipiamus faciem habere ad Deum, et dorsum ad saeculum, qui adhuc in via sumus, tamen patriam attendimus: et quando forte aliquam tribulationem
Abbreviated transcription (Latin):
sed & nos primitias sp̃s habentes. idest
qui iam spũ dõ seruimus. qui iam men¬
tedõ credidimus. & in ipsa fide primi¬
tias quasdam dedimus . ut primitias
uostras sequamur : Ergo & nosipsi
in nobis metipsis ingemȩ scimus adop¬
tionen. expectantes redemptionem
corporis nostri: Cemebat ergo &
ipse. & gemunt omnes fideles adopti¬
onem expectantes. redemptionem cor¬
poris sui: Vbi gemunt : in ista mor¬
talitate: Quam redemptionem ex¬
pectant : corporis suiquae prireces-¬
sit indño qui resurrexit amostuis: &
ascendit incaelum: Hoc nobis antequã
reddatur necesse est gemamus : etiam
fideles. etiam sperantes: Ideo sequitur
ibi &dicit : Cum diceret & ipsi in nobis¬
metipsis ingemescimus adoptionem
expectantes redemptionem corporis.
nr̃i : Quasi diceretur ei Quid tibi er¬
go profuit xp̃s siadhuc gemis: &
quomodo saluator saluum fecit
qui gemit. adhuc aegrotat : sub iumxit

Expanded text:
«sed et nos ipsi primitias spiritus habentes,» id est, «sed et nos ipsi primitias spiritus habentes,» id est, qui jam spiritu Deo servimus, qui jam mente Deo credidimus, et in ipsa fide primitias quasdam dedimus, ut primitias nostras sequamur: ergo «et nos ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri.» Gemebat ergo et ipse, et gemunt omnes fideles, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis sui. Ubi gemunt? In ista mortalitate. Quam redemptionem exspectant? Corporis sui, quae praecessit in Domino, qui resurrexit a mortuis, et ascendit in coelum. Hoc nobis antequam reddatur, necesse est gemamus, etiam fideles, etiam sperantes. Ideo sequitur ibi, et dicit; cum diceret, «Et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri;» quasi diceretur ei, Quid tibi ergo profuit Christus, si adhuc gemis; et quomodo Salvator salvum te fecit? qui gemit, adhuc aegrotat: subjunxit
Abbreviated transcription (Latin):
redemptor noster ille dicitur : captiui
tenebamur : Vbiergo tenebamur:
ut ille ueniret redimere captiuos: Vbi
tenebamur . foste apud barbaros: peior
est barbaris diabolus. & angelieius: Ipsi
antea tenebant genus humanum. ab
his redemit nos. quia non aurum neq
argentum. sed sanguinem suum pro
nobis dedit: Quomodo autem homo
uenerat incaptiuitatem. paulum a po¬
stolum interrogemus : Et enim ipse
prȩcipue gemit in ista captiuitate. suspi¬
rans ae ternam hierusalem. & docuit
nos gemere exipso spũi quo &ille imple¬
tus gemebat: hoc enim ait : Omnis cre¬
aturx congemescit. & dolet usq nunc:
Et it̾erum: Vanitatienim creatura
subiecta est ait. non sponte : sed propter
eum qui subiecit inspe: Omnem creatu¬
yrrm dixit in hominibus etiam noncre¬
dentibus. sed tamen credituris: ingemes¬
cere creatunam in laboribus: Num¬
quid nam in his tantum quinondum
crediderunt : iam uero inhis quicre¬
diderunt nongemit. nec parturit
creaturr: Nonsolum autem inquit.

Expanded text:
redemptor noster ille dicitur captivi tenebamur. Ubi ergo tenebamur, ut ille veniret redimere captivos? ubi tenebamur? Forte apud barbaros? Pejor est barbaris diabolus et angeli ejus. Ipsi antea tenebant genus humanum: ab eis redemit nos, qui non aurum neque argentum, sed sanguinem suum pro nobis dedit. 2. Quomodo autem homo venerat in captivitatem, Paulum apostolum interrogemus. Etenim ipse praecipue gemit in ista captivitate, suspirans aeternae Jerusalem; et docuit nos gemere ex ipso Spiritu quo et ille impletus gemebat. Hoc enim ait: «Omnis creatura congemiscit et dolet usque nunc.» Et iterum: «Vanitati enim creatura subjecta est,» ait, «non sponte, sed propter eum qui subjecit in spe.» Omnem creaturam dixit in hominibus etiam non credentibus, sed tamen credituris, ingemiscere creaturam in laboribus. Numquidnam in his tantum gemit, qui nondum crediderunt? jam vero in his qui crediderunt non gemit, nec parturit creatura? «Non solum autem,» inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ibi quid sequitur : & ostendit quid
offerat: Sacrificium dõ sp̃s con¬
tribulatus. corcontritum &hu¬
miliatum ds̃ non spernit: Siergo
humiliatum cor sacrificium dõ est.
sacrificium obtulit quidixit: Dñe.
Nonest exaltatum cormeum: Ui

Expanded text:
ibi sequitur et ostendit quid ibi sequitur et ostendit quid offerat: «Sacrificium Deo spiritus contribulatus: cor contritum et humilitatum Deus non spernit» . Si ergo humiliatum cor sacrificium Deo est, sacrificium obtulit qui dixit: «Domine, non est exaltatum cor meum.» Vi
Abbreviated transcription (Latin):
faceredõ propeccatis suis: propitiare
illum uolebat. ut acciperet indulgen¬
tiam peccatorum: Etquasi quae¬
rens unde illum propitiaret: si uolu¬
isses inquit sacrificium dedissem.
utique holo caustis non delectabe¬
ris: Ergo superflue quaerebat.
Autarietes. Auttauros. Aut aliquam
talem uictimam : unde placaretur
III. ds̃ : quid ergoquia holo cuustis non
delectaturds̃. Non accipit sacrifici¬
um: &sine sacrificio placatur o sinul¬
lum sacrificium est : Nullus sacer¬
dos: Si autem habemus sacerdotem
in caelis qui pronobis interpellat
patrem . Initrauit enim in scã scõ¬
rum in interiota ueli. quo non intra¬
uit sacerdos infigura nisi semel in
anno: Sicut & dñs in toto tempo¬
re. semel oblatus est: Ipse obtu¬
lit se Ipse sacerdos: Ipse uicti
eiultra dominabitur: Securi sumꝰ
ramus &hostiam: Uideamus quod
sacrificium debemus offerre: quia
holocaustis non delectatur ds̃ nos¬
ter. sicut audistis in psalmo: Sed

Expanded text:
facere Deo pro peccatis suis, propitiare facere Deo pro peccatis suis, propitiare illum volebat, ut acciperet indulgentiam peccatorum: et quasi quaerens unde illum propitiaret, «Si voluisses,» inquit, «sacrificium, dedissem» «utique; holocaustis non delectaberis.» Ergo superflue quaerebat aut arietes, aut tauros, aut aliquam talem victimam, unde placaretur eus. Quid ergo? quia holocaustis non delectatur Deus, non accipit sacrificium, et sine sacrificio placatur? Si nullum sacrificium est, nullus sacerdos. Si autem habemus sacerdotem in coelis, qui pro nobis interpellat Patrem: Intravit enim in sancta sanctorum, in interiora veli, quo non intrabat sacerdos in figura nisi semel in anno, sicut et Dominus in toto tempore semel oblatus est. Ipse obtulit se, ipse sacerdos, ipse victimei ultra dominabitur Rom. ramus et hostiam. Videamus quod sacrificium debemus offerre; quia holocaustis non delectatur Deus noster, sicut audistis in psalmo. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc autem templum dĩ: hoc cor¬
pus xp̃i haec congregatio fidelium
unam uocem habet. & tamquam
unus homo cantat in psalmo: Eius
uocem iam inmultis psalmis audi¬
uimus: Audiamus & in isto: Siuolu¬
mus nostra uox est: Siuolumus au¬
reaudimus cantantem: & corde
cantamus. Siautem nolum useri¬
mus in illo templo tam quam emen¬
tes &uendentes. Idest nostra quae¬
rentes: Initramus ecclesiam: non
adea quae placent oculisdĩ uide¬
rint ergo innumero uestro. quis
quo modo audiat : utrum audiat
ocinrideat: Ntrum audiat & post
ponat : utrum audiat & consonet: Id
est sentiat hic uocem suam : & adiun¬
gat uocem cordissui. uocipsalmihu¬
ius: Tamen uox psalmi nontacet:
Inistruatur qui possunt. Immo qui
uolunt. Quinolunt. Non impediant:
Commendetur nobis humilitas: In
Oquia sacrificiũ obtulit : qui tihumilitas
cordis sacrificium est: Dicitur in
alio psalmo: qnm si uoluis ses sacrifici¬
um dedissem : utique satis uolebat

Expanded text:
Hoc autem templum Dei, hoc corHoc autem templum Dei, hoc corpus Christi, haec congregatio fidelium unam vocem habet, et tanquam unus homo cantat in Psalmo. Ejus vocem jam in multis psalmis audivimus; audiamus et in isto. Si volumus, nostra vox est; si volumus, aure audimus cantantem, et nos corde cantamus. Si autem nolumus, erimus in illo templo tanquam ementes, et vendentes, id est, nostra quaerentes: intramus Ecclesiam, non ad ea quae placent oculis Dei. Viderit ergo in numero vestro quis quomodo audiat, utrum audiat et irrideat, utrum audiat et post se ponat, utrum audiat et consonet, id est, sentiat hic vocem suam, et adjungat vocem cordis sui voci psalmi hujus. Tamen vox psalmi hujus non tacet; instruantur qui possunt, imo qui volunt; qui nolunt, non impediant. Commendetur nobis humilitas; indquia sacrificium obtulit? Quia humilitas cordis sacrificium est. Dicitur in alio psalmo, «Quoniam si voluisses sacrificium, dedissem utique.» Satis volebat