comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is possumusdare: ut uerbi gratiadicamus¬
continuo ab arbore ilice dixis se eũ uelilico peas
et alentisco inlentẽ te cõminuat angelus uel
non lente pereas : Aut lentus id.ẽ. fle xibilis
ducaris ad mortẽ siue aliud quid ad arboris
nomen conueniens deinde tantũ fuis se otii
trib pueris aauillabatur : ut in caminio
aescuantis incendii metro luderent et ꝑordinẽ
ad laudẽ dĩ elem̃ ta omnia ꝓuocarent Aut quod mi¬
raculũ diuineq ad spirationis indiciũ uel draconẽ
inc̃fectũ offapicis uel sacerdo tũ belis machinas

Expanded text:
hanc possumus dare: Ut, verbi gratia, dicamushanc possumus dare: Ut, verbi gratia, dicamus ab arbore ilice dixisse eum, Illico pereas: et a lentisco, In lentem te comminuat angelus, vel non lente pereas, aut lentus, id est flexibilis ducaris ad mortem: sive aliud quid ad arboris nomen conveniens. Deinde tantum fuisse otii tribus pueris cavillabatur, ut in camino aestuantis incendii metro luderent, et per ordinem ad laudem Dei omnia elementa provocarent: aut quod miraculum, divinaeque aspirationis indicium, vel draconem interfectum offa picis, vel sacerdotum Belis ma
Abbreviated transcription (Latin):
tã ãbulans rarũ desuꝑ lumen aspicerẽ in pe¬
gi no uissime indanihelẽ : et tanto caedio af¬
fectus sũ ut desperatione subita omnẽ ueterẽ
laborẽ uoluerĩ contẽnere: uerũ adhortunte
me hebraeo et illud mihi sua lingua crebrius in
uidebar sciolus int̃ eos. coepirur sũ discipulus¬
eẽ. chaldaicus et ut uere fatear : usq ad p̃sen¬
tẽdiẽ magis possũ sermonẽ chaldaicũ legere
et intelleerȩquã sonare: haec idcirco ut dif¬
ficultate uobis dani helis ostenderẽ qui a pud
hebraeos nec susannae habet historiã nec hrm¬
nũtriũ puerorũ nec belis draconisq fabulas
mur apudimperito magnã partẽ uolumi¬
nis detruncusse: Audiui egoquendã de p̃cep¬
torib iudaeorũ cũ sus anne derider& historiã
Et agrreco nescio quodicer& eẽ confictã illuo
opponere qđ origini quoq: a fricanus oppo¬
descendere cuius reinos intellegentiã Hanc

Expanded text:
tam ambulans, rarum desuper lumen aspicerem, impetam ambulans, rarum desuper lumen aspicerem, impegi novissime in Danielem: et tanto taedio affectus sum, ut desperatione sumpta, omnem veterem laborem voluerim contemnere. Verum adhortante me Hebraeo, et illud sua linuidebar sciolus inter eos, coepi rursum esse discipulus Caldaicus. Et ut uerius fatear, usque in hodierntem diem magis possum sermonem Chaldaicum legere et intelligere, quam sonare. Haec idcirco, ut difficultatem vobis Danielis ostenderem, qui apud Hebraeos nec Susannae habet historiam, nec hymnum trium puerorum, nec Belis, draconisque fabulas: mur apud imperitos magnam partem voluminis detruncasse. Audivi ego quemdam de praeceptoribus Judaeorum, cum Susannae derideret historiam, et a Graeco nescio quo diceret esse confictam, illud opponere, quod Origeni quoque Africanus oppodescendere. Cujus rei nos intelligentiam nostris
Abbreviated transcription (Latin):
axihelem prophetam. iuxta
septuaginta inter p̾tes dñi saluatoris eccle¬
siae non legunt ut entescheodotionis editio¬
ne: et hoccur acciderit: nesciosiueenĩ quia
sermoch aldaicus ẽ et quib dã ꝓprietatibi a nro
elo quio discrepat noluer septua ginta in ter¬
p̃tes easdẽ linguaelineas intrans latione seruare
siue sub nomine eorũ ab alio nescio quo non satis
chaldeã linguã sciente editus liber ẽ : siuealiud
quid causce extiterit ignorans: hoc unũ ad fir¬
marepossũ quod multũ aueritate dis cordet.
et recto iudiciore pudiatus sit: sciendũ quip¬
pedanihelẽ maxim e et etrã. hebraricis quidẽ
litteris sed chaldaico sermone conscriptos:
bica lingua habere plurimã societa tẽdeniq
et ego ad oliscentulus post quintilia niectul¬
lii lectionẽ ac flores rethoricos. Cũ me in lin¬
guae huius pastinũ reclusissem et multo su¬
dore Multoq tẽpore uix coepissẽ halantia:
stridentiaq uerba resonare. et quasi ꝑcrip¬

Expanded text:
anielem prophetam juxta Septuaginta Interpretes Domini Salvatoris Ecclesiae non legunt utentes Theodotionis editione, et hoc cur acciderit, nescio. Sive enim quia sermo Chaldaicus est, et quibusdam proprietatibus a nostro eloquio discrepat, noluerunt Septuaginta Interpretes easdem linguae lineas in translatione servare: sive sub nomine eorum ab alio nescio quo non satis Chaldaeam linguam sciente, editus liber est: sive aliud quid causae exstiterit ignorans: hoc unum affirmare possum, quod multum a veritate discordet, et recto judicio repudiatus sit. Sciendum quippe, Danielem maxime et Ezram, Hebraicis quidem litteris; sed Chaldaico sermone conscriptos, bica lingua habere plurimam societatem. Denique et ego adolescentulus, post Quintiliani et Tullii lectionem ac flores rhetoricos, cum me in linguae hujus pistrinum me reclusissem, et multo sudore multoque tempore vix coepissem anhelantia stridentiaque verba resonare: et quasi per cryp
Abbreviated transcription (Latin):
chil quippe uoluptati corpee cõsentiens
creber ini uigillus assidus ĩ orombr. In
ieuimis p̾cipuus persistebat. Uix intra
ectlesiã nisi orantẽ uix ex nsi legetem
dep̾hendes: si non iposita necessarn usus

Expanded text:
ihil quippe voluptati consentiens corporeae, creber in vigiliis, assiduus in orationibus, in jejuniis praecipuus persistebat. Vix intra ecclesiam nisi orantem, vel extra nisi legentem deprehendisses, nisi imposita necessarii usus
Abbreviated transcription (Latin):
bi audiuit hoc maria Icõ uñͣi¬
nõ qͣi incredusa de oracuso: nec
qiͣ incerta de nĩcio. nec qĩ dubitans de
eremplo. s⁊ ꝙiͣ leta pro uoto religiosa
pro officio festina pro gaudio inq̃tana
perrexit quo cm̃ iam deo plena: Lisi
ud suꝑiora cũ festinacõe conscendet.
Nescit tarda molimina spũsscĩ gra¬

Expanded text:
bi audiuit hoc Maria, nn quasi incredula de oraculo nec quasi incerta de nuntio nec quasi dubitans de exemplo, sed quasi laeta pro uoto, religiosa pro officio, festina pro gaudio in montana perrexit. quo enim iam deo plena nisi ad superiora cum festinatione contenderet? nescit tarda molimina sancti
Abbreviated transcription (Latin):
gũt fidem astruant. Et ideo angelus
cũ abscondita nũciaret ut fides astrue¬
retur exemplo semoris femine sterilis¬
q cõceytũ uirgini marie nũciauit.
ut possibile deo omẽ qd̃ placuerit ei as¬

Expanded text:
gunt, fidem adstruant. Et ideo angelus cum abscondita nuntiaret, ut fides astrueretur exemplo, senioris feminae sterilisque conceptum virgini Mariae nuntiavit; ut possibile Deo omne quod ei placuerit, as
Abbreviated transcription (Latin):
iscite et uos sc̃c mulieres Icõ ix̃¬
sedulitaitẽ quã ⁊ pregnantibus
debeatis exhibere cognatis Mariam
que ante sola in intimis penctrali¬
bus uersa batur nõ a publico uirgi¬
nitatis pũdor non a stũdio asperitas
montiũ non ab officie prolixitas

Expanded text:
iscite et uos, sanctae mulieres, sedulitatem quam praegnatibus debeatis exhibere cognatis. Mariam, quae ante sola in intimis penetralibus uersabatur, non a publico uirginitatis pudor, non ab studio asperitas montium, non ab officio prolixitas
Abbreviated transcription (Latin):
in cuã accipit dei. uerbũ si tamẽ ĩma¬
culata et ĩmunis a uicus intemerato
testimonio pudore custodiat. Quecũq
igitur talis esse potuerit aĩa. magni¬
ficat dum̃. sicut aĩa marie magnifica¬
uit dnm̃. et exultauit spũs eius ĩ deo sa
dñs sicut ⁊ alibi legisti: magnifi¬
cate dnmi mecũ. Nõ qd̃ dño aliquĩd hu¬
mana uoce possit adiungi. E⁊ qui a ma¬
gnificatus in nobis. ymago enĩ dei
xpũs ẽ. et ideo si quis iustum religio¬
sũqz fecent aĩa illa. ymaginẽ dei ad
cuius ẽ similitudinem creata mag̾¬
ficat. Et ideo dum magnificat eam
magnitudinis eius quadã participacõẽ
sublimior fit ut illã ymaginẽ splendi¬
dam bonorũ colore factoꝵ et quadã emu
lacione uirtutis in se uideatur copriie
agnificat autẽ aĩa marie lcõ ix̃¬
¶dmn. et erultauit spũs cius in deo
quẽ omĩa pio ueneretur affectu. deꝯͥt᷑
maria. Quo persona melior; eo prophe

Expanded text:
anima accipit dei uerbum, si tamen inmaculata et inmunis a uitiis intemerato castimoniam pudore custodiat. quaecumque igitur talis esse potuerit anima magnificat dominum, sicut anima Mariae magnificauit dominum et exsultauit spiritus eius in deo salutari. nus, sicut et alibi legisti: magnificate dominum mecum, non quod domino aliquid humana uoce possit adiungi, sed quia magnificatur in nobis: imago enim dei Christus est et ideo si quid iustum religiosumque fecerit anima illam imaginem dei. ad cuius est similitudinem creata, magnificat et ideo, dum magnificat eam, magnitudi nis eius quadam participatione sublimior fit, ut illam imaginem splendido bonorum colore factorum et quadam latione uirtutis in se uideatur exprimere. magnificat autem anima Mariae dominum, et exsultat spiritus eius in deo,quem omnia, pio ueneretur adfectu. sequitur Mariae, quo persona melior, eo prophe
Abbreviated transcription (Latin):
me. Nouit sermonẽ suũ spũs sanctus :¬
nec unꝙͣ obliuiscitur. Et prophecia nõ
solum rerum cõpletur miraculis: s etiã
proprietate uerborum. Qiuis ẽ uentrie.
iste fructus. insi ille de quo dictũ ẽ. Et¬
ce hereditas domini filu merces fructus
uentris. Hec ẽ herẽditas dñi: filii sũt qui
merces sũt. ffinctus illius qui de marie
uentre processit. ip̃e fructus uentris est
flos radicis. de quo bene ꝓphetauit ysaiat
dicens Suiet uirga de radice iesse et floc
Dadix em̃ ẽ famisia uidroꝵ uirga.¬
maria. flos marie xpũs. qui ue¬
luti bone arboris fructus. pro nr̃e uir¬
tutis processu nũc floret. nũc fructifi¬
cait in nobis. nũc rediuiua corporis
resurrectione reparatur. Et unde hoc
iñ ut ueniat mat̾ dũi mei ãd me. Nõ

Expanded text:
me? nouit sermonem suum spiritus sanctus nec umquam obliuiscitur, et prophetia non solum rerum conpletur miraculis, sed etiam proprietate uerborum. quis est iste fructus nisi ille de quo dictum est: ecce hereditas domini fili, mercis fructus uentris? hoc est: hereditas domini fili sunt, qui mercis sunt fructus illius, qui de Mariae uentre processit. ipse fructus uentris est, flos radicis, de quo bene prophetauit Esaias dicens: exiet uirga ex radice Iessae et flos radix enim est familia Iudaeorum, uirgaMaria, flos Mariae Christus, qui ueluti bonae arboris fructus pro nostrae uirtutis processu nunc floret, nunc fructificat in nobis, nunc rediuiua corporis resurrectione reparatur. et unde hoc mihi, ut ueniat mater domini mei ad me? non
Abbreviated transcription (Latin):
aitẽ forma p̾cipuus corꝑe castus mẽte
deuotus. Affabilis colloquio; amabilis
aspectu. Prudencia egregius: temꝑãcia
clarus. zelo dei .⁊ amore feruidus ppe¬
I

Expanded text:
autem forma praecipuus, corpore castus, mente devotus, affabilis colloquio, amabilis aspectu, prudentia egregius, temperantia clarus, zelo Dei et amore fervidus, perpeI
Abbreviated transcription (Latin):
⁊uacua uenerũt: aut uictoria / ut quĩ
bello potiti sunt / aut lege pactione cõ¬
ditione sorte. Ex quo fit ue ager ar¬
pinas/ arpinatiu dicat᷑. tusculanus
petit uolabit ius humane focietatis
Sed qͣm ut p̃clare soriptu ẽ a platone.
Non solunaibisnati sumus. ortusq nostri
parte ptria uedecait ꝑte amiq atq ut
placet stoycis q̃ in terris gignãtur ad
usuꝵ hominu oĩa oreari. Holmines aũt
hominu causa de ganeratos. ut ip̃i ĩter se
aliis alii ydessesent. In hoc ẽi nat᷑a ole¬
hemus duce seꝗ coũẽs utilitates ĩ me¬
dius afferre. mutatione officior dodo
accipiendo tũc artib tũc oꝑa tũc facul¬
tatib deuĩcere hõiu ĩter hõies societatẽ.
Unolamẽtu ẽ lustitie fides/ id est dc̃toꝵ
cõuentoꝵꝙ cõstantia/ ꝯ ueritas. E ꝑ quo
ꝗͣꝗͣ hoc uidebit᷑ fortasse cuipia durius
Eñ audeam imitari stoycos. ꝗ studiose ex¬

Expanded text:
in vacua venerunt, aut victoria, ut qui in vacua venerunt, aut victoria, ut qui bello potiti sunt, aut lege, pactione, condicione, sorte; ex quo fit, ut ager Arpinas Arpinatium dicatur, Tusculanus petet, violabit ius humanae societatis. Sed quoniam, ut praeclare scriptum est a Platone, non nobis solum nati sumus ortusque nostri partem patria vindicat, partem amici, atque, ut placet Stoicis, quae in terris gignantur, ad usum hominum omnia creari, homines autem hominum causa esse generatos, ut ipsi inter se aliis alii prodesse possent, in hoc naturam debemus ducem sequi, communes utilitates in medium afferre mutatione officiorum, dando accipiendo, tum artibus, tum opera, tum facultatibus devincire hominum inter homines societatem. Fundamentum autem est iustitiae fides, id est dictorum conventorumque constantia et veritas. Ex quo, quamquam hoc videbitur fortasse cuipiam durius, tamen audeamus imitari Stoicos, qui studiose ex
Abbreviated transcription (Latin):
dis abduqi cõtra offidu ẽ. Uirtutis eĩ
laus omnis ĩ actione cõsistit. a qua
tamen fiet ĩ termissio sepe. ml̃tiq dãt
ad studia redditus: tũc agitatio mẽtis
tronis etias sene oꝑa nr̃a cõtine. Om̃is
aũt cogiutto motusq ãĩ aut ĩ cõsiliis ea¬
piendis de reb honestis et ptinẽtibus
ab bene beateq uiuendu. aut ĩstudiis
sciẽtię cognitionisq uensabitur. Ac de
primo ꝗde officii fonte diximus.
Etribus aũt reliꝗs latissime patet ea rõ
qͣ socetas hominis ĩ ter ipos ꝯ uite quasi
comunitas cõtinet᷑. Cuius ꝑtes duꝗ sũt
I ustitia ĩ qua uirtutis ẽ splendor maximꝰ
ex qua uiri boni nominant᷑ ⁊ huic con¬
iuncta beneficiaentia / quã eande ał
benignitatẽ eł liberalitate appelari lic.
Ded iustitiȩ pͥmu munus est : ut neꝑ cui
ut suis. Sunt aũt priuata nulla nat᷑a
sed aut uetere occupatione. ut ꝙ quõda

Expanded text:
dis abduci contra officium est. Virtutis enim dis abduci contra officium est. Virtutis enim laus omnis in actione consistit; a qua tamen fit intermissio saepe multique dantur ad studia reditus; tum agitatio mentis, tionis etiam sine opera nostra continere. Omnis autem cogitatio motusque animi aut in consiliis capiendis de rebus honestis et pertinentibus ad bene beateque vivendum aut in studiis scientiae cognitionisque versabitur. Ac de primo quidem officii fonte diximus. De tribus autem reliquis latissime patet ea ratio, qua societas hominum inter ipsos et vitae quasi communitas continetur; cuius partes duae, iustitia, in qua virtutis est splendor maximus, ex qua viri boni nominantur, et huic coniuncta beneficentia, quam eandem vel benignitatem vel liberalitatem appellari licet. Sed iustitiae primum munus est, ut ne cui ut suis. Sunt autem privata nulla natura, sed aut vetere occupatione, ut qui quondam
Abbreviated transcription (Latin):
x quattuor aũt locis ⁊̃ quos honesti natrĩa
ueriq diuiesimus. pͥmus ille ꝗ ĩueri cognp¬
tione cõsistit/ mapĩe nã attigit hũana¬
Omnes ei ꝯ ducimur et trahimur ad cogni¬
tionis et scientie cupiolitate/ i qua ex¬
cellere pulchru putamus lab aũt ecrare.
In hoc gn̾e duo uitia uitanda sunt unus
ne ĩ cognita ꝓ cognitis habeamus hisq temẽ
assentiamus. qđ uitiu effugere qđ uolet
õmes aũt uelle debẽt. adhibebit ad cõsi¬
derandas res et tp̃us et diligentiam.
ficiles cõferunt / eascleq nõ neccias qbꝰ
uitiis declinatis : qđg Sreb honestis et cõ¬
gnitiõe dignis ope curęq ponet᷑ ia uire
Laudabit᷑. ut ĩ astrologĩa .S. fupplatiu sulpitiũ
audimus. ⁊grometria sextus pompetum.
ip̃i cognouimus multos ⁊̃ dyaleticis plures
Nure auili. q̃ om̃es aetes. ĩ ueri ĩuestiga¬
tione uersantar. cuius studio a rehi gerẽ¬

Expanded text:
abimus. Ex quattuor autem locis, in quos honesti naturam abimus. Ex quattuor autem locis, in quos honesti naturam vimque divisimus, primus ille, qui in veri cognitione consistit, maxime naturam attingit humanaOmnes enim trahimur et ducimur ad cognitionis et scientiae cupiditatem, in qua excellere pulchrum putamus; labi autem, errare, et honesto duo vitia vitanda sunt, unum, ne incognitapro cognitis habeamus iisque temere assentiamur; quod vitium effugere qui volet omnes autem velle debent, adhibebit ad considerandas res et tempus et diligentiam. ficiles conferunt easdemque non necessarias. Quibus vitiis declinatis quod in rebus honestis et cognitione dignis operae curaeque ponetur, id iure laudabitur, ut in astrologia C. Sulpicium audivimus, in geometria Sex. Pompeium ipsi cognovimus, multos in dialecticis, plures in iure civili, quae omnes artes in veri investigatione versantur; cuius studio a rebus geren
Abbreviated transcription (Latin):
pientias et prudentias ponimus sest
dagatio atq quentio ueri eiusq uirtu¬
tis hoc munus ẽ ꝓpͥu ut quando ei¬
ꝗsq maxima ꝑspicit/ ꝗd ĩ re quaq ue¬
ressemu sit / ꝗq acutissime ꝯ celaber¬
rime p̃ot et iudere ⁊ explicare rõney
is prudentissimus et sapiẽtissimus reta
ħr̃i solet. Quo creca huic q̃i materia quas
tractet ꝯ ĩ quas uersatur subiecta ẽ ueri¬
tas. Reliꝗs aũte trib ꝑtib nectĩtates¬
ꝓposite sunt ad eas ref ꝑandas etuendasq
ꝗb actio uitꝵ. cõtinetur ut ꝯsocietas
hominio cõiunctioq cõẜuetur ꝯanimi
excellentia magnitudoq ta ĩ agẽddis
opib utilitatibꝙ ⁊ sibi et suĩs cõꝑandis
tus mł̃to magis ĩhis ipis dispĩciendis
ellucaet. Ordo aũt/ cõstantia  mode¬
ratio. ⁊ ea q̃ sũt his similia uersant
nõ solus mẽtis agitatio. his ẽĩ rebus
q̃ tractant᷑ ruita modua q̃ndas ꝯordi¬

Expanded text:
pientiam et prudentiam ponimus, inest pientiam et prudentiam ponimus, inest indagatio atque inventio veri, eiusque virtutis hoc munus est proprium. Ut enim quisque maxime perspicit, quid in re quaque verissimum sit. quique acutissime et celerrime potest et videre et explicare rationem, is prudentissimus et sapientissimus rite haberi solet. Quocirca huic quasi materia, quam tractet et in qua versetur, subiecta est veritas. Reliquis autem tribandas tuendasque, quibus actio vitae continetur, ut et societas hominum coniunctioque servetur et animi excellentia magnitudoque cum in augendis opibus utilitatibusque et sibi et suis comparandis, tum multo magis in his ipsis despiciendis eluceat. Ordo autem et constantia et moderatio et ea, quae sunt his similia, versantur non solum mentis agitatio. Iis enim rebus, quae tractantur in vita, modum quendam et ordi
Abbreviated transcription (Latin):
feis ne ꝗol libidinose aut faciat aut
cogitet. Quib e reb cõlat᷑ et effici¬
tur id q̃đ q̃rimus honestu q̃đ ẽt si no-¬
bilitatu nõ sit/ tamen honestum sit
qđq nature dicimus ẽt si a nullo lau¬
detur natura ẽe laudabile. formam
ꝗde ip̃as o/ marce fih / et tanqͣ facie
honesti uides quȩ et si oculis cerneretũ
mirabiles amores/ ut ait plato excita¬
ret sapientie
Ed om̃e q̃đ ẽ honestu id quattuor pa¬
tius oritur exaliqua : aut eĩs sꝑspicien¬
tia ueri. solertiaq uersatur: aue in
hõiu societate tuenda genbuẽdoq suu
cuiꝙ ꝯ reꝵ ꝯtractaꝵ fide . Aut animi
excalsi atꝙ ĩuiti magnitudine / ac robo¬
re/ aut ĩ õius q̃ fiunt q̃q dicũtur or¬
dine et modo in quo sest modestia et
tempãtia / Que quattuor qͣꝗͣ enter se cal¬
ligata atq emplicata sint : tñ ex singulis
certa officioꝵ gna nascũtur uelut ex
ea parte q̃ pͥma oleseripta est ĩqua sa¬

Expanded text:
factis ne quid libidinose aut faciat aut cogitet. Quibus ex rebus conflatur et efficitur id, quod quaerimus, honestum, quod etiamsi nobilitatum non sit, tamen honestum sit, quodque vere dicimus, etiamsi a nullo laudetur, natura esse laudabile. Formam quidem ipsam, Marce fili, et tamquam faciem honesti vides, quae si oculis cerneretur, mirabiles amores, ut ait Plato, excitaret sapientiae. Sed omne, quod est honestum, id quattuor partium oritur ex aliqua: aut enim in perspicientia veri sollertiaque versatur aut in hominum societate tuenda tribuendoque suum cuique et rerum contractarum fide aut in animi excelsi atque invicti magnitudine ac robore aut in omnium, quae fiunt quaeque dicuntur, ordine et modo, in quo inest modestia et temperantia. Quae quattuor quamquam inter se colligata atque implicata sunt, tamen ex singulis certa officiorum genera nascuntur, velut ex ea parte, quae prima discripta est, in qua sa
Abbreviated transcription (Latin):
ael ea q̃ pͥncipio posui funclam̃ta iustitiae.
Primus ut necui noceat᷑ deĩn ut cõmuni
utilitati seruiat᷑. Ea q̃ cũ t̾p̃re cõmutãs
Comutatur offitiu / ⁊ nõ semꝑ ẽ iles. p̃ot
eĩ accidere ꝓmissu aliq̃đ ꝯcõuẽtu ut
effici sit inutile/ uel ei cuide ꝓmisit sit uł
es ꝗ promiẜit. Nas si ut ĩfabulis ẽ neptu¬
nus ꝙ theseo ꝓmiẜat nõ fecisset. theseꝰ
ei optatis ut seribitur. hoc erat tertius
ꝙ de ypoliti steritu irae optauit. quoim¬
petrato ĩ magimos luctus incidit. Neo
officiu ẽ maues anpone minori ut si
cõstitueris cuipiar te aduocato in rem
quȩ ꝗde pleraq iure p̃torio liberantur
nõ nulla legibi. Existunt etias sepe ĩiui¬
rie calupnia quada/ ⁊ nimis caliola/ seol¬
et malitiosa ulris ⁊̃ terp̃tatione. Ex quo¬

Expanded text:
ae posui principio, fundamenta iustitiae, primum ut ne cui noceatur, deinde ut communi utilitati serviatur. Ea cum tempore commutantur, commutatur officium et non semper est idem. Potest enim accidere promissum aliquod et conventum, ut id effici sit inutile vel ei, cui promissum sit, vel ei, qui promiserit. Nam si, ut in fabulis est, Neptunus, quod Theseo promiserat, non fecisset, Theseus enim optatis, ut scribitur, hoc erat tertium, quod de Hippolyti interitu iratus optavit; quo impetrato in maximos luctus incidit. Nec officium est maius anteponi minori; ut, si constitueris cuipiam te advocatum in rem quae quidem pleraque iure praetorio liberantur, non nulla legibus. Exsistunt etiam saepe iniuriae calumnia quadam et nimis callida, sed malitiosa
Abbreviated transcription (Latin):
dubitatio cogitatioq significat iiurie.
Sedd ioidũt sepe tpra cũ ea q̃ maxime
uident᷑ digna esse iusto homini eiamq
queꝰ uiruꝵ bonu dicimũs cõmutantur.
fiunt ꝯtraria ut redolere depositũ et¬
funoso facere ymissus que ꝗͣ ꝑtinẽs adue¬
ritatẽ/ et ad fides. ea migrare redus¬

Expanded text:
dubitatio cogitationem significat iniuriae. dubitatio cogitationem significat iniuriae. Sed incidunt saepe tempora, cum ea, quae maxime videntur digna esse iusto homine eoque, quem virum bonum dicimus, commutantur fiuntque contraria, ut reddere depositum, facere promissum quaeque pertinent ad veritatem et ad fidem, ea migrare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ uideatur nuria facere. Qui alt̾o
gn̾e nustitie gͥacant. ĩ alteꝵ ĩcurrunt.
deserũt eĩ uite societatẽ / ꝗa nihil cõfe¬
rũt ĩcausa stuodii nihil ope nihil faculta¬
tum. Quando igitur duob generib Nu¬
stitie ꝓpositis adiunximus causas utriusq
gnis. easq res ante cõstituimus ꝗb ĩuui¬
stitia cõtrahitur. facileq cuiusq toris
offitiu sit poterimus si nos metipsos ual¬
de amabimꝰ iudicare. Est ẽi difficilis cu¬
ra req alienaꝵ. ꝗͣꝗͣ terẽtianus ille chreme
humanũ nihil a se alienũ putat. sed tam̃
a magis ea ꝑcepimꝰ atq sentimus que nobiᷤ
ipsis aut ꝑspera aut aduersa eueniũt
q̃m illa q̃ ceteris q̃ q̃i longo ĩ teruallo ĩterie¬
cto uidimus. aliter de illis ac de nobis
iudicamꝰ. Quo circa bene p̃cipiũt qui
uetãt ꝗoꝗͣ agere q̃đ dubitas oquus sit
aut ĩiquu. Equitas eĩ ipsa lucet ꝑ se

Expanded text:
quam videantur iniuriam. Qui altero quam videantur iniuriam. Qui altero genere iniustitiae vacant, in alterum incurrunt; deserunt enim vitae societatem, quia nihil conferunt in eam studii, nihil operae, nihil facultatum. Quando igitur duobus generibus iniustitiae propositis adiunximus causas utriusque generis easque res ante constituimus, quibus iustitia contineretur, facile, quod cuiusque temporis officium sit, poterimus, nisi nosmet ipsos valde amabimus, iudicare; est enim difficilis cura rerum alienarum. Quamquam Terentianus ille Chremes humani nihil a se alienum putat; sed tamen, quia magis ea percipimus atque sentimus, quae nobis ipsis aut prospera aut adversa eveniunt, quam illa, quae ceteris, quae quasi longo intervallo interiecto videmus, aliter de illis ac de nobis iudicamus. Quocirca bene praecipiunt, qui vetant quicquam agere, quod dubites aequum sit an iniquum. Aequitas enim lucet ipsa per se,
Abbreviated transcription (Latin):
inimicitias aut labore / aut sumptus
suscipe nolunt aut atia negligentia
pigntia / inhertia/ aut suis studiis. qbusdam
occupationibue. sic impediũtur. ut cosquos
tutari debeant/ desertos esse patiantur.
I taq uidendu ẽ ne nõ satis iod q̃đ apud pla¬
tonẽ ẽ ĩ philosophos dctm. qđ ĩ ueri ĩ uestiga
expectãt/ de ꝗbus ĩterse eligladiari soleãt.
cõtempnat ꝯ ꝓ nihilo ducãt. putãt ꝓpterea.
iustos esse. Nam alteꝵ ĩ iustitie genus as¬
secũtur ĩferenda ne cui noceãt Nuria¬
nustitis ĩ alteꝵ scidũt. Discẽddi eĩ stu¬
dio impediti quos tueri debẽt deẜunt.
itaq eos ne ad rem .p. ꝗdemi accẽssuros
putant nisi cohactos. Equs aũt enit id
uoluptate fieri. Nas hõc ipsus ita iustũ
e quod recte fit si eura uoluntariua.
Sunt etea alii. aut stucdio rei familianis
tuẽde / aut odio quodas hominu suu
se negotiu agere dicũt. ne scienter cui¬

Expanded text:
inimicitias aut laborem aut sumptus inimicitias aut laborem aut sumptus suscipere nolunt aut etiam neglegentia, pigritia, inertia aut suis studiis quibusdam occupationibusve sic impediuntur, ut eos, quos tutari debeant, desertos esse patiantur. Itaque videndum est, ne non satis sit id, quod apud Platonem est in philosophos dictum, quod in veri investigaexpetant, de quibus inter se digladiari soleant, contemnant et pro nihilo putent, propterea iustos esse. Nam alterum iustitiae genus assequuntur, ut inferenda ne cui noceant iniuria, in alterum incidunt; discendi enim studio impediti, quos tueri debent, deserunt. Itaque eos ne ad rem publicam quidem accessuros putat nisi coactos. Aequius autem erat id voluntate fieri; namhoc ipsum ita iustum est, quod recte fit, si est voluntarium. Sunt etiam, qui aut studio rei familiaris tuendae aut odio quodam hominum suum se negotium agere dicant nec facere cui
Abbreviated transcription (Latin):
amplipi ficatio nemini noces iutuꝑãda ẽ.
sed fugienda ẽ semꝑ iiuria. Maxĩe
aũt adducũt᷑ pleriq ut eos iustitis ca
tanta cõtentio/ ut difficillimus sit suaee
sc̃am societatẽ. Dedariuit id m̃o tema¬
ritas .s. esaris ꝗ omia iura humana / et
duuina ꝑuertit / ꝓpter eu quẽ sibi ipse
opinionis errore finperat prircipatum.
Est aũt ĩ hoc gñe molestus q̃l maxyrais
animis splendidissimisꝙ ĩgenꝗs plerienq
existut honoris/ impii potẽtie ꝗloris
Deo gñe peccetur. Sed ĩ om̃i ĩiustitia
ꝑ multus ĩ terest. utru ꝑturbatione
aliqua anura q̃ pleꝵꝙ breuis ẽ  e ad
tp̃s/ an cõsulta/ et cõgitata fiat ĩiuria¬
nuria. leuiora eñ sunt ea q̃ repetino
aliquo motu accidunt ꝗͣ ea que me¬
ditata et p̃parata ĩferuntur. Ac de
iferẽda ꝗle ĩ iuria satis dictum sit.
Pretermictende aũt defensionis deẜaidiq
officii plures solẽt esfe cause. Nu aut

Expanded text:
amplificatio nemini nocens vituperanda est, amplificatio nemini nocens vituperanda est, sed fugienda semper iniuria est. Maxime autem adducuntur plerique, ut eos iustitiae captanta contentio, ut difficillimum sit servare sanctam societatem. Declaravit id modo temeritas C. Caesaris, qui omnia iura divina et humana pervertit propter eum, quem sibi ipse opinionis errore finxerat, principatum. Est autem in hoc genere molestum, quod in maximis animis splendidissimisque ingeniis plerumque exsistunt honoris, imperii, potentiae, gloriae uid in eo genere peccetur. Sed in omni iniustitia permultum interest, utrum perturbatione aliqua animi, quae plerumque brevis est et ad tempus, an consulto et cogitata fiat iniuria. Leviora enim sunt ea, quae repentino aliquo motu accidunt, quam ea, quae meditata et praeparata inferuntur. Ac de inferenda quidem iniuria satis dictum est. Praetermittendae autem defensionis deserendique officii plures solent esse causae; nam aut
Abbreviated transcription (Latin):
possunt nõ ꝓpulsant ĩiuria. Nam qui
aliqua ꝑturbatione ĩcitatus his quasi af
nõ defendit nec obsistit si potest ĩurię
tam est ⁊uitio/ qͣ si parẽtes/ aut amico
aue patria deserat. Atq illę ꝗde ĩiurig
q̃ nocendi causa de ĩdustria r̃ferunt sope
afficiat᷑ ĩ cõmodo. Maxemã aũt ꝑte
ad ĩiurias faciẽdla agreodiũtur ũt adi¬
pistant᷑ q̃ cõcupiuerunt. In quo uitio latis¬
sime patet auantia / expoetũt᷑ aũt diui¬
tig tum adusus uite necios tũ ad ꝑ¬
fruẽdos uoluptates. Enꝗb aut maior¬
e auis ⁊ his capiẽdis spẽctat adopes et
ad gratificãcdi facultate/ ut nup Ma̾cus
crassus negabat / ullas satis mag̃na pecu¬
niaz esse es ꝙ ĩ re pũ. princeps uellet ẽe
cuius fractib egercitus alere nõ posset.
Delectant etiam magnifici apparatas ui¬
oyq cultus/ cuz elegantia ꝯcopia. Qui¬
bus rebꝰ effectus ẽ ut ĩfinita perunia
cupiditas esset. Nec uo̾ tei familiaris

Expanded text:
possunt, non propulsant iniuriam. Nam qui aliqua perturbatione incitatus, is quasi manus non defendit nec obsistit, si potest, iniuriae, tam est in vitio, quam si parentes aut amicos aut patriam deserat. Atque illae quidem iniuriae, quae nocendi causa de industria inferuntur, saafficiatur incommodo. Maximam autem partem ad iniuriam faciendam aggrediuntur, ut adipiscantur ea, quae concupiverunt; in quo vitio latissime patet avaritia. Expetuntur autem divitiae cum ad usus vitae necessarios, tum ad perfruendas voluptates. In quecuniae cupiditas spectat ad opes et ad gratificandi facultatem, ut nuper M. Crassus negabat ullam satis magnam pecuniam esse ei, qui in re publica princeps vellet esse, cuius fructibus exercitum alere non posset. Delectant etiam magnifici apparatus vitaeque cultus cum elegantia et copia; quibus rebus effectum est, ut infinita pecuniae cupiditas esset. Nec vero rei familiaris
Abbreviated transcription (Latin):
populabat᷑ agrosi qđ dieꝵ essẽt pacte/. nõ
noctun ĩ olucie. nec noster ꝗdes ꝓbã¬
seu quẽlibet aliua. Nihil cĩ habeo p̃ter
auditus. arbitru nolanis ⁊ meapolitanis
de finibꝰ a senatu alatus : cu ad locu
uenisset cũ utrisq seꝑati locutus/ ne cupi¬
de ꝗd agerent/ ne appeterẽt atq ut re¬
gredi ꝗͣ ꝑgredi malent. il cũ ũtrisq fe¬
cissent aliqͣta agri ⁊̃ medio relictum est.
Itaq illoꝵ fines sicut dixenĩt teminauie.
In mediu relictioꝵ q̃a eꝑat. Ppło tomano
adiudicauit decipe hoc ades nõ iudicare.
Quo creca i om̃i re fugienda ẽ solẽtia talis.

Expanded text:
 dierum essent pactae, non noctium indutiae. Ne noster quidem probaseu quem alium nihil enim habeo praeter auditum arbitrum Nolanis et Neapolitanis de finibus a senatu datum, cum ad locum venisset, cum utrisque separatim locutum, ne cupide quid agerent, ne appetenter, atque ut regredi quam progredi mallent. Id cum utrique fecissent, aliquantum agri in medio relictum est. Itaque illorum finis sic, ut ipsi dixerant, terminavit; in medio relictum quod erat, populo Romano adiudicavit. Decipere hoc quidem est, non iudicare. Quocirca in omni est re fugienda talis
Abbreviated transcription (Latin):
q̃đ adest / q̃đ q p̃sens est se accomodat.
pauluꝰ admodus sentiens p̃teritu aut
ꝑ quas cõseqntia cernit/ causas reꝵ uidet
facile totiꝰ uite cursus uidet . adeasq te¬
gõddas p̃parat res neccias . eadeꝙ nã/
ati sunt. Impellitq / ut hominu cetus
ob easq causas stucdeat pare ea q̃ sub¬
peditent ꝯ ad cultu : ꝯ aduictu. Nec
sibi soli/ sed cõuai/ liberis cetensq qu¬
os caros habeat  tueriq debeat. Quę
cura exsuscitat et aĩos ⁊ maiores ad
rem aerendam facit
AAprimisq hominis e ꝓpria ueni ĩasitio
atq ĩ uestegatio.⁊ taq cũ sumus necessa¬
riis negociis curisq uacui aũc auemus
aliꝗd uidera. audire. adisce cognitõeq
titio q̃das pͥncipatꝰ  ut nemini parere
aiũis bene ĩ formatus a natura uelit nisi
p̃cipienti aut docẽti/ aut utilitatis causa
iuste et legitime ĩ ꝑanti ex quo magni¬
tudo aĩ exestit hũmanaꝵq reꝵ ꝯtetio.¬

Expanded text:
modat paulum admodum sentiens praeteritum aut per quam consequentia cernit, causas rerum videfacile totius vitae cursum videt ad eamque degendam praeparat res necessarias. Eademque natura ati sunt, impellitque, ut hominum coetus ob easque causas studeat parare ea, quae suppeditent ad cultum et ad victum, nec sibi soli, sed coniugi, liberis ceterisque, quos caros habeat tuerique debeat; quae cura exsuscitat etiam animos et maiores ad rem gerendam facit. In primisque hominis est propria veri inquisitio atque investigatio. Itaque cum sumus necessariis negotiis curisque vacui, tum avemus aliquid videre, audire, addiscere cognitionemque titio quaedam principatus, ut nemini parere animus bene informatus a natura velit nisi praecipienti aut docenti aut utilitatis causa iuste et legitime imperanti; ex quo magnitudo animi exsistit humanarumque re
Abbreviated transcription (Latin):
et y nuptrare uoluisset. ornate splẽdide¬
ꝙ potut face potuisse codeq modo de
suo studio delectatus cõtempsit alte.
Ded cũ statuisse seribere aliꝗd adte hoc
ep̃re/ multa post hac abeo ordiri ma¬
xyme uolui/ quod et etati tus esset ap¬
tissimus / et auctoritati mee. Nas cum
multa sint ĩ pħia / ꝯ grauia et utilia
acurate copioseq a pħis disputata latis¬
sime patere uicdentur ea que de officus
tradita abillis et pocepta sunt. Nulla eñ
uitȩ pars neq publicis. neq pͥuatis neq
forẽsibus neꝗ domesticis s̃rebus neq si
tecus agas ꝗd/ neq sicũ alio cõtrahas ua

Expanded text:
et pronuntiare voluisset, ornate splendideet pronuntiare voluisset, ornate splendideque facere potuisse; eodemque modo de suo studio delectatus contempsit alterum. Sed cum statuissem scribere ad te aliquid hoc tempore, multa posthac, ab eo ordiri maxime volui, quod et aetati tuae esset aptissimum et auctoritati meae. Nam cum multa sint in philosophia et gravia et utilia accurate copioseque a philosophis disputata, latissime patere videntur ea, quae de officiis tradita ab illis et praecepta sunt. Nulla enim vitae pars neque publicis neque privatis neque forensibus neque domesticis in rebus, neque si tecum agas quid, neque si cum altero contrahas
Abbreviated transcription (Latin):
cõcedens muttis quod ẽ oratoris yprium
apte distincte ornate dicere. q̃m ĩ eo stu¬
dio etatem cõsumpsi. si id mihi adsumo
uileor id meo iure qͦd ãmodo uẽdicae.
Quadbee magnope te hortor mi. M
ut nõ solu or̃oes meas: sed hos ẽt de
cẽdi. sed hoc quoq colendus ẽ equabile et
tempatu orationis genus & il ꝗdem ne¬
mini uioli grecoꝵo aduc cõtigisse ut iole
utroq ĩ gn̾e laboraret / seq̃returq et
illul forense dicendi et hoc qetus dis¬
putanch genus nisi forte demetrius
phalareus ⁊ hoc nĩo haberi põt dispa¬
tator subtilis. orator paz uehemens
dulcis tameni ut theoph rasti discipulus
possis agnoscere. Nos aũt ꝗͣtu iutroq
ꝓfececcimus alioꝵ sit iulicius utrũd
certe sequuti sumus eꝗdes et platone
existimo si genus forense dicendi trã¬
ctare uoluisset copiosissime ⁊ grauissi¬
me potuisse dicere. Et demostenem
si illa q̃ a platone didicerat tenuisset

Expanded text:
concedens multis, quod est oratoris proprium, concedens multis, quod est oratoris proprium, apte, distincte, ornate dicere, quoniam in eo studio aetatem consumpsi, si id mihi assumo, videor id meo iure quodam modo vindicare. Quam ob rem magnopere te hortor, mi Cicero, ut non solum orationes meas, sed hos etiam dcendi, sed hoc quoque colendum est aequabile et temperatum orationis genus. Et id quidem nemini video Graecorum adhuc contigisse, ut idem utroque in genere elaboraret sequereturque et illud forense dicendi et hoc quietum disputandi genus, nisi forte Demetrius Phalereus in hoc numero haberi potest, disputator subtilis, orator parum vehemens, dulcis tamen, ut Theophrasti discipulum possis agnoscere. Nos autem quantum in utroque profecerimus, aliorum sit iudicium, utrumque certe secuti sumus. Equidem et Platonem existimo, si genus forense dicendi tractare voluisset, gravissime et copiosissime potuisse dicere, et Demosthenem, si illa, quae a Platone didicerat, tenuisset
Abbreviated transcription (Latin):
UANMAMTEMARCEEILI
Annum iam audientem cratippus
edꝙ hathenis abundare oportet
praceptis institutisq philosophię ypter
sumam & doctores aultoritatem et u̾bis
quoꝵ autem alter te scientia augere
potest/ alter exemplis: ⁊amen ut ĩpe
ad meas utilitatez semꝑ cu grecis latina
cõunxi / neꝙ eel ĩ phulosophia solus secl
et ĩ dicencꝰ exercitatiõe feci. Iodẽtide
tib censeo faciendu / ut par sis ĩutrĩq
orois facultate. Quas ꝗde ad ce nõs
ut iudemur  magnu attulimus adium̃
se arbitrentur adeptos et ad dicendum
et ad iudicanduz. Quã obre adisces tu
ꝗdez a pͥncipe huius etatis philosophoro
tãtum nr̃a legens nõ multu aꝑypateti¬
cis dissidentia. q̃m utriq et socratiq et
platoniqi uoluminis esse/ de rebus ipp̃is ute
tuo iulicio. nihil eĩ impẽdio. oroe aũt
latinaz efficies ꝓfecto legendis nr̃is ple¬
niorez. Nec uero hoc arroganter dictum
existimari uelim. Naz pħancdi sciẽtiam

Expanded text:
uam te, Marce fili, annum iam audientem Cratippum, idque Athenis, abundare oportet praeceptis institutisque philosophiae propter summam et doctoris auctoritatem et urbis, quorum alter te scientia augere potest, altera exemplis, tamen, ut ipse ad meam utilitatem semper cum Graecis Latina coniunxi neque id in philosophia solum, sed etiam in dicendi exercitatione feci, idem tibi censeo faciendum, ut par sis in utriusque orationis facultate. Quam quidem ad rem nos, ut videmur, magnum attulimus adiumense arbitrentur adeptos et ad dicendum et ad iudicandum. Quam ob rem disces tu quidem a principe huius aetatis philosophorumtamen nostra legens non multum a Peripateticis dissidentia, quoniam utrique Socratici et Platonici volumus esse, de rebus ipsis utere tuo iudicio nihil enim impedio, orationem autem Latinam efficies profecto legendis nostris pleniorem. Nec vero hoc arroganter dictum existimari velim. Nam philosophandi scientiam
Abbreviated transcription (Latin):
pypatetitoꝵ / qͣm aristonis pironis et erilli
ias pͥlez explosa sententia ẽ / ꝗ tamen
haberent ius suu disputãdi de offiio si
repo alique delectus reliqssent  ue ael
officii ĩ uentiõe aditus esset. Se ꝗmur ẽģo
hoc ꝗđ tp̃r̃e/ ⁊ hac ĩ questcõe potissimum
stoytos / nõ ut enteopretes. sed ut solemus
e fontib eoꝵ iudicio arbitrioq õeo qͣtum
qͦꝙͣ mõ udebitur hauriemus.
Placet ig q̃m om̃is disputatio de officio
futura ẽ /ante diffinire ꝗd sit officiu
quod a panetio p̃termissus esse mirot.
am̃is eĩs q̃ a rõe suscipitur de alequa re
istitutio/ olebet a diffinitõe ꝓficisq ut in¬
intelligat᷑ ꝗd sit id dequo di sputetur.
Om̃is de officio duplex ẽ q̃stio. unus genus
ẽ quod p̾tinet ad finem bonoꝵ. alter
quod ẽ positus ĩ p̃ceptis ꝗbus ĩ omnis ipte

Expanded text:
Peripateticorum, quoniam Aristonis, Pyrrhonis, Erilli Peripateticorum, quoniam Aristonis, Pyrrhonis, Erilli iam pridem explosa sententia est; qui tamen haberent ius suum disputandi de officio, si rerum aliquem dilectum reliquissent, ut ad officii inventionem aditus ess tempore et hac in quaestione potissimum Stoicos non ut interpretes, sed, ut solemus, e fontibus eorum iudicio arbitrioque nostro, quantum quoque modo videbitur, hauriemus. Placet igitur, quoniam omnis disputatio de officio futura est, ante definire, quid sit officium; quod a Panaetio praetermissum esse miror. Omnis enim, quae a ratione suscipitur de aliqua re institutio, debet a definitione proficisci, ut intellegatur, quid sit id, de quo disputetur Omnis de officio duplex est quaestio: unum genus est, quod pertinet ad finem bonorum, alterum, quod positum est in praeceptis, quibus in omn
Abbreviated transcription (Latin):
Quis est eĩs ꝙ nullis officii p̃ceptis traden¬
dis philosophe se audeat dicere. Ded
sunt nõ nulle discipline / quę ꝓpositisbo¬
noꝵ: et maloꝵ finib/ officiu omne ꝑ¬
uertant. Nam ꝗ sumus bonu sio ĩstĩtuit
ut nihu habeat cu uietute cõiunctum
idq suis cõmodis nõ honestate metitur
hio si sibi ip̃e cõsentiat ⁊ nõ interdum
naturgd bonitate uincatur. fit ut neq
amicitia colere possit / nec iustitia nec
liberalitate. Fortis uõ/ dolore sosumu
malu iudic̃as aut temꝑans sumu bo¬
num uoluptates statuens esse certe nullo
ut res disputatõe nõ egeat / tñ sunt a nobis
alio loco disputata. Hę disciplinę igitur
si sibi cõsentaneę uelint esse/ de officio ni¬
hil queãt dicere/ neq ulla officii p̃cepta/
frema stabilia. cõluncta nature tracdi possũt
nisi aut ab his ꝗ solas aut ab his q maxie
honestate ꝑꝑter se dicãt ex petenda. łta
ꝓpria ẽ ea p̃ceptio stoycoꝵ achademycoꝵ/

Expanded text:
quis est enim, qui nullis officii praeceptis tradendis philosophum se audeat dicere? Sed sunt non nullae disciplinae, quae propositis bonorum et malorum finibus officium omne pervertant. Nam qui summum bonum sic instituit, ut nihil habeat cum virtute coniunctum, idque suis commodis, non honestate metitur, hic, si sibi ipse consentiat et non interdum naturae bonitate vincatur neque amicitiam colere possit nec iustitiam nec liberalitatem; fortis vero dolorem summum malum iudicans aut temperans voluptatem summum bonum statuens esse certe nullo ut res disputatione non egeat, tamen sunt a nobis alio loco disputata. Hae disciplinae igitur si sibi consentaneae velint esse, de officio nihil queant dicere, neque ulla officii praecepta firma, stabilia, coniuncta naturae tradi possunt nisi aut ab iis, qui solam, aut ab iis, qui maxime honestatem propter se dicant expetendam. Ita propria est ea praeceptio Stoicorum, Academicorum,
Abbreviated transcription (Latin):
discretio potestatis. Sumꝰ addidit ũ ꝑas
cognoscã. N enĩ ẽ pat̃ ip̃quifiliꝰ. s ex
patre genitꝰ. filiũ. exdõ ds̃. ex pleno
plenitudo infilio. s ñdiscrepan. nec
confusũ ꝙ unũ ẽ. nec multiplex. qđ
indifferenꝰ ẽ. Quomͦ aut̃ filius apa
tre sit genit᷑. in possibile ẽ scire. Mens

Expanded text:
atis. Sumus addidit, ut personas cognoscamus. Non enim Pater ipse qui Filius, sed ex Patre genitus Filius, ex Deo Deus, ex pleno plenitudo in Filio, sed non discrepans, nec confusum quod unum est, nec multiplex quod indifferens. Quomodo Filiutre sit genitus, impossibile est scire. Mens
Abbreviated transcription (Latin):
inqisibilia dĩ ꝑ eaquefacta sunt in¬
tellecta cõ spiciuntur. Siquis enim
mũdanȩ fabricȩ magnitudinẽ. pul¬
chritudinẽ. celi conuersionẽ. discur¬
sus uarios reditusq sideꝵ. terre a

Expanded text:
invisibilia Dei per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur. Si quis enim mundanae fabricae magnitudinem et pulcritudinem, et coeli concussionem et discursus varios, reditusque siderum, terra
Abbreviated transcription (Latin):
tanl genus ẽ cũ pugnare uidetur
cas honesto idl quod uiolet esse utile.
cus eñ utilitas ad se raꝑe honestas
cõtra ad se reuocare uidetur fit ut
distrahatur ⁊̃ deliberõdo aũis. afferatq
ancipite curas cogitãdi. Hac diuisiõe
cũ p̃terine aliꝗad maxemu uitiu in
diuidando sit duo p̃termissa sunt.
Nec eni solu utru honestus anturpe sit
deliberari solet/ sed ẽt duob propositis ho¬
nestis/ utrus honestius. Itezq duobꝰ ꝓpositis
bere repitur: Primu igit de honesto sed
dupliciter tũ pari rõne de utili: post de
compatõe eoꝵ disserendu est.
Rincipio gñi aĩantiu om̃i ẽ a natura
tributus / ut se uita corpusq tueatur
declinetꝰ ea ̃ nocitura uideant᷑ om̃iaq

Expanded text:
tandi genus est, cum pugnare videtur tandi genus est, cum pugnare videtur cum honesto id, quod videtur esse utile; cum enim utilitas ad se rapere, honestas contra revocare ad se videtur, fit ut distrahatur in deliberando animus afferatque ancipitem curam cogitandi. Hac divisione, cum praeterire aliquid maximum vitium in dividendo sit, duo praetermissa sunt; nec enim solum utrum honestum an turpe sit, deliberari solet, sed etiam duobus propositis honestis utrum honestius, itemque duobus propositis bere reperitur. Primum igitur est de honesto, sed dupliciter, tum pari ratione de utili, post de comparatione eorum disserendum. Principio generi animantium omni est a natura tributum, ut se, vitam corpusque tueatur, declinet ea, quae nocitura videantur, omniaque,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ q̃ sũt gnis eiusde. Quoꝵ aũt officioꝵ
p̃depta tradunt᷑ ea qͣꝗͣ potinẽt ad fine
alia diuisio ẽ officii . mam et medium
quodda officiu dicitur. ꝯ ꝑfectum.
Perfectum officiu cectus ut opinor uoce¬
mus/ quol greqi Ra Tos duua hoc autez
finiũt ut rectus quod sit il ꝑfectũ
officiu esse diffiniat. Mediu aũt of¬
ficius id esse dicũt / quod cur factus sit
ratio ꝓbabilis reddi possit.
Riplepo igitur ẽ ut panetio uidetur
cõsilii caprennc leliberatio. Nas aut ho¬
nestum ne fẽm set/ an turpe dlubitãt/
id quod ĩ deliberatõe cadit. In quo cõ¬
siderado/ Sepe animi ĩ cõtrarias snĩas
distrahuntur. Tum aut aut ĩꝗrunt
aut cõsultãt ad uit cõmo ditati iocũ¬
litateꝙ ad facultatesq re& atq copi¬
as ad opes ad potẽtias / ꝗbus et se pos¬
sint iuuare et suos. cõducãtq id nec¬
ne de quo deliberãt / q̃ deliberatio ois
ĩ rõe utilitatis cadit. Tertiu dubi-¬

Expanded text:
quae sunt generis eiusdem. Quorum autem officiorum praecepta traduntur, ea quamquam pertinent ad finem alia divisio est officii. Nam et medium quoddam officium dicitur et perfectum. Perfectum officium rectum, opinor, vocemus, quoniam Graeci kato/rqwma, hoc autem finiunt, ut, rectum quod sit, id officium perfectum esse definiant; medium autem officium id esse dicunt, quod cur factum sit, ratio probabilis reddi possit. Triplex igitur est, ut Panaetio videtur, consilii capiendi deliberatio. Nam aut honestumne factu sit an turpe dubitant id, quod in deliberationem cadit; in quo considerando saepe animi in contraries sententias distrahuntur. Tum autem aut anquirunt aut consultant, ad vitae commoditatem iucunditatemque, ad facultates rerum atque copias, ad opes, ad potentiam, quibus et se possint iuvare et suos, conducat id necne, de quo deliberant; quae deliberatio omnis in rationem utilitatis cadit. Tertium dubi
Abbreviated transcription (Latin):
n ad huc ⁊ iste nolen̾ corripi. potĩt
dicẽ. Quid ego feci. ꝗ ñaccepi. ꝗã
constat accepisti.⁊ suaculpa qđ
cepi enĩ fidẽ ꝯ̃ꝑ dilectionẽ oꝑatur
s ĩ illa usq ĩfiunẽ ꝑseuãntiã ñ ac¬

Expanded text:
n adhuc et iste nolens corripi poterit dicere: Quid ego feci, qui non accepi? quem constat accepisse, et sua culpa quod cepi enim fidem, quae per dilectionem operatur, sed in illa usque in finem perseverantiam non ac
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ patientẽ. Quodsiquis dm̃ita
cogitat. ⁊ nondũ pot̃ oĩo inuenire
.bio intelligenda ẽ diu̾sa sig̃catio.
s ħ̃ patentiori rationẽ oportet os¬
tendere. sinulliũ acc̃tis suscepti¬
bilis ẽ qͦmͦ dicit̾ uistꝰ uł sapiens:
uł aliquod huiꝰ mõi diuina natura:

Expanded text:
patientem. Quisquis Deum ita cogitat, etsi nondum potest omni modo invenire dubio intelligenda est diversa significatio. Sed hoc potentiori ratione oportet ostendere. Si nullius accidentis susceptibilis est, quomodo dicitur justa vel sapiens vel aliquid hujusmodi divina natura?
Abbreviated transcription (Latin):
Eotendat: erines pectat : dentes fricet. Ista
Confortant cerebrĩ cenfortant retera mẽbra
Lote cale sta. pasce uel dfrigeste mimite
uit breuit aut nullus tibi sominii meridianꝰ
fabris pigrities capitis dolor atq catarrus¬

Expanded text:
Extendat, crines pectat, dentes fricet, ista Extendat, crines pectat, dentes fricet, ista Confortant cerebrum, confortant caetera membra. Lote cale, sta pranse, vel i, frigesce minuteit brevis aut nullus tibi somnus meridianus. Febris, pigrities, capitis dolor atque catharrus
Abbreviated transcription (Latin):
rincipium nr̃e salutis ac sapientie scdm scripturas sumor oñi
E. be timore dñi nasatur compuncho salutaris. De
Compunctione cordis ꝓcedit ab renũtiatio .÷. nuditas ⁊ contemptus
om̃ um ftacustatum. De nuditate humilitas ꝑ creatur.
De humilitase gnatur mortificatio uolũ tatum. Moelificatione
uoluntan extrrpante atq marcescũt uniuersa intia. Expul
siene tomoto uritutes ftuctificãt atq suberesoñt pullulatione
nirtatu puritas cor̃ois acgritur puritate cordis apłice
catitasis ꝑfectio possidetz.
Anqlorum regi scripsit stola tota salerni
Si uis Incolinen si uis te reddere samo
Curas tolle graues nrasti crede ꝓphanũ
Parce mero cenato parũ : nõ sit tibi uanũ
Surgere post exulas. somnũ fuge meridianũ
Non mictũ retine: nec cõxrime fortiter anũ
het bene se serues tu longo tẽpore uines¬
hec tria: menoleta : requies mederata dieta
Duiina mane manꝰ surgeni gelida lauet aqua
hac illac modicũ ꝓq̃at mõdicũ sna mrẽbra

Expanded text:
rincipium nostrae salutis ac sapientiae secundum Scripturas timor Domini est. De timore Domini nascitur compunctio salutaris, de compunctione cordis procedit renuntiatio, id est, nuditas et contemptus omnium facultatum, de nuditate humilitas procreatur, de humilitate generatur mortificatio voluptatum, de mortificatione voluptatum exstirpantur atque marcescunt universione vitiorum, virtutes fructificant atque succrescunt. Pullulatione virtutum puritas cordis acquiritur. Puritate cordis Apostolicae charitatis perfectio possidetur. Anglorum Regi scribit Schola tota Salerni, Si vis incolumem, si vis te vivere sanum: Curas tolle graves, irasci crede profanum, Parce mero, coenato parum: non sit tibi vanum Surgere post epulas; somnum fuge meridianum, Ne mictum retine, ne comprime fortiter anum. Haec bene si serves, tu longo tempore vivesHaec tria: mens laeta, requies, moderata diaetaLumina mane manus surgens frigida lavet aqua, Hac, illac modicum pergat, modicum sua membra