comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
equum. quiduȩ tam dignum. quam ut creatura
adimaginem & similitudinem dĩ condita. suũ
initetur auctorem: Qui reparationem scĩficati¬
onemq credentiun in peccatorum remissione
consticuit: ut remota seueritate uindicte. om¬
niq cessante supplicio. reus in nocentie redderet᷑:¬
& finis criminum fieret origo uirtutum. Quod gͥ¬
dilectissimi. exueteris p̃dicatione doctrinȩ ad pri¬
rificationem animarum corporumq nr̃orum
ieuinium septimi mensis assumimus: non legali
b onerib nos subicimus s utilitatẽ continentiȩ
quȩ xp̃i euuangłio seruit amplectimur: quia
& in hoc potest suꝑscribas & phariseos xp̃iana
habundare iusticia. non euacriando legen: sed
intelligentiam refutando carnalem. Nec enim
nr̃a talia debent eẽ ieuima: qualia erant illoꝵ
Neomenias ur̃as & sabbata. & diem magnum
non sustineo: ieruium & ferias & dies festos urõs
odit anina mea. Unde & dñs ieuinandi formã
discipulis tradens: cum aut̃ iciunatis inquit.

Expanded text:
aequum 359 quidque tam dignum est quam ut creatura ad imaginem et similitudinem Dei condita suum imitetur auctorem, qui reparationem sanctificationemque credentium in peccatorum remissione constituit, ut remota severitate vindictae, omnique cessante supplicio, reus innocentiae redderetur, et finis criminum fieret origo virtutum? CAP. simi, ex veteris praedicatione doctrinae ad purificationem animarum corporumque nostrorum jejunium septimi mensis assumimus, non legalibus nos oneribus subjicimus, sed utilitatem continentiae quae Christi Evangelio servit, amplectimur. Quia et in hoc potest super Scribas et Pharisaeos Christiana abundare justitia, non evacuando legem, sed intelligentiam refutando carnalem. Nec enim nostra talia debent esse jejunia, qualia erant illoruNeomenias vestras et sabbata et diem magnum non sustineo, jejunium et ferias et dies festos vestros odit anima mea . Unde et Dominus jejunandi formam discipulis tradens, Cum jejunatis, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis retinent firmitatem. Nec idõ eis ęiuangłica
putanda ẽ adu̾sa ꝑfectio: quia et uirtutum stu¬
dia aduoluntaria incitantur augmenta: & ulti¬
ones criminum penitentiȩ remediis relaxantur.
Dieit aut̾ dñs. Nisi habundauerit iusticia ur̃a
plusquam scribarum & phariseorum: non intra

Expanded text:
tatis retinent firmitatem. Nec ideo eis evangelica tatis retinent firmitatem. Nec ideo eis evangelica putanda est adversa perfectio, quia et virtutum studia ad voluntaria incitantur augmenta, et ultiones criminum poenitentiae remediis relaxantur. Dicit enim Dominus: Nisi abundaverit justitia vestra plus quam Scribarum et Pharisaeorum, non intra
Abbreviated transcription (Latin):
se in hunc mundum. nouerat.
ut legem non solueret. s mi¬
pleret: ita ueteris testamenti
decreta distinrit. ut quedam
ex eissicut erant. euuanglicȩ condita eruditioni
profutura decerperet: & quȩ dudum fuerant con¬
suetudinis iudaicȩ. fierent obseruantiȩ xp̃ianȩ.
Quamuis enim uarietates hostiarum. differen¬
tiȩ baptismatum. & ocia sabbatorum. cum ipsa
carnis cireumcisione cessauerint: manent tam̃
exipsis uoluminib etiam apud nos plurima pre¬
cepta moralia. Et eum inde dicatur. diliges anm̃
diñ tuum extoto corde tuo. & diliges proximum tu
um sicut teipsum: xp̃o dño docente cognoscimus.
qmͣ inhis duob iandatis tota lex pendet & ꝓpħe:
tantaq est sub huuis geminȩ caritatis edicto utriꝰ¬
q copila testamenti: ut sine istarum conexione
uirtiitum. nec lex quemquam inueniatur iusti¬
ficasse nec gr̾̃a. Iue quoq partes legalium manda¬
torum. quib aquedam p̃cipiuutur: ut fiant: que¬
dam int̾dicuntur ut non fiantꝰ antiquȩ auctori¬

Expanded text:
se in hunc mundum noverat, ut legem non solveret, sed impleret , ita veteris Testamenti decreta distinxit, ut quaedam ex eis, sicut erant condita, evangelicae eruditioni profutura decerperet, et quae dudum fuerant consuetudinis Judaicae, fierent observantiae Christianae. Quamvis enim varietates hostiarum, differentiae baptismatum, et otia sabbatorum cum ipsa carnis circumcisione cessaverint, manent tamen ex ipsis voluminibus etiam apud nos plurima praecepta moralia. Et cum inde dicatur: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo; et diliges proxe cognoscimus, quod in his duobus mandatis tota lex pendet et prophetae ; tantaque est sub hujus geminae charitatis edicto utriusque copula Testamenti, ut sine istarum connexione virtutum nec lex quemquam inveniatur justificasse, nec gratia. Illae quoque partes legalium mandatorum ex quibus quaedam praecipiuntur ut fiant, quaedam interdicuntur ut non fiant, antiquae auctori
Abbreviated transcription (Latin):
mordemus. partẽ abstrannus: pa tẽq reluiqti¬
mus. Quia gͦ inelectis suis funstus oceioit mortẽ:¬
xpstuli̾t. parteniq reliquit: ñ occidit funditus 
momordit infermim. Aic gͦ. Eromors t̾ua oftixs:
Ac si pacenẽ dicat. quia inctestis meis te funditꝰ
te exparte transfigo. Quȩ ẽ gͦ ista sollempnitas.
quȩ inferni claustra destruxit: & ianuas nobis
regni celestis aꝑuit: Inquirat᷑ subtilius nom̃
loquitur: ut indagemus subtilius. ande xp̃o
dicta uideant᷑. Moy ses quippe ait. Sument de
sanguine agni ac ponent suꝑ utrumq postẽ:
& insuꝑliminarib domoꝵ inquib comedent
illum: & edent carnes nocte illa assas igni: & ari.

Expanded text:
mordemus, partem abstrahimus, partemque relinquimordemus, partem abstrahimus, partemque relinquimus. Quia ergo in electis suis funditus Dominus occabstulit, et partem reliquit, non occidit funditus, sed momordit infernum. Ait ergo: Ero mors tua, o mors. Ac si aperte dicat: Quia in electis meis te funditus quia sublatis eis, te ex parte transfigo. Quae est ergo ista solemnitas quae inferni claustra destruxit, et januas nobis regni coelestis aperuit? Inquiratur subtilius nomen loquitur, ut indagemus subtilius an de Christo dicta videantur. Moyses quippe ait: Sument de sanguine agni, ac ponent super utrumque postem, et in superliminaribus domorum in quibus comedent illum; et edent carnes nocte illa assa
Abbreviated transcription (Latin):
tate fr̃s kim̃ de enuangłica lectione trauscurtir
nẽ restat ut de ipsa tantȩ nobilitate sollẽpnitatis aliqͥd
antecedit. Sicut enim insacro eloquio scã scoͣrmi: ce tera
uel cantica canticoꝵ ꝓsui magnituctine dicit᷑
ĩta hec festiuitas recte dici potest sollempnitas
sollempnitatum. Ex hac quippe sollempnita¬
te exemplum nob̾ resurrectionis datum ẽ: spes
celestis patrie aꝑta. & facta suꝑni regni iam p̃¬
sumptibilis gła. ꝑhanc electi qui quamuis in
tranquillitatis sinu. tam̃ apud inferni claustra
tenebant᷑: ad paradisi amena rediicti sunt. d
ante passionẽ dixit: in resurrectione sua dñs ad
suis apud inferos nullum religrit. Omnia abstir.¬
lit: utiq electa. Neq et enim infideles quosq &
a suis criminib eternis supplicus deditos ad ue
claustris rapuit: quos suos infide & actib recogno¬
mors ÷ ero morsus tuus inferne. scnamꝙ qd occi¬
dinis. agimus ut penitus nͣsit̃. E xenim ꝯuod

Expanded text:
arissimi, de evangelica lectione transcurrimus; nunc restat ut de ipsa tantae solemnitatis nobilitate aliquid teras antecedit. Sicut enim in sacro eloquio sancta sanctorum, vel Cantica canticorum, pro sui magnitudine dicuntur, ita haec festivitas recte dici potest solemnitas solemnitatum. Ex hac quippe solemnitate exemplum nobis resurrectionis datum est, spes coelestis patriae aperta, et facta superni regni jam praesumptibilis gloria. Per hanc electi, qui quamvis in tranquillitatis sinu, tamen apud inferni claustra tenebantur, ad paradisi amoena reducti sunt. Quod ante passionem dixit, in resurrectione sua Dominus suis apud inferos nullum reliquit. Omnia abstulit, utique electa. Neque etenim infideles quosque, et pro suis criminibus aeternis suppliciis deditos, ad veclaustris rapuit, quos suos in fide et actibus recognomors, ero morsus tuus, inferne . Quod enim occidimus, agimus ut penitus non sit. Ex eo enim quod
Abbreviated transcription (Latin):
mortuorum uitam comspicere: et nr̃a uestigia ã peccati
uuluere custodire.⁊ Tenentes baculos in manibus.
Quid lex ꝑ baculum: nisi pastoralem custodiam de¬
signat: & notandum quod prius precipinur re¬
nes accingere: postmodum baculos tenere: quia
illi debent pastoralem curam susciꝑe: qui iam in
suo corpore sciunt fiuxa luxurie edomare: ut cũ
aliis fortia p̾dicant: ipsi desideriis mollib eneruit᷑
ñ succumbant. B̾ ene aut̃ subdit᷑.: & comedetis festi¬
nantes. Nocate fr̃s. notate quod dicit᷑ festinantes.
Mancdata dĩ. mysteria redemptoris. celestis patriae
gaudia cum festiuatione cognoscite: & precepta
uite cum festinatione implere curate. Quia enã
adhuc hodie licet bene agere scimus: utrum cras
liceat ignoramus. festinantes gͦ pascha comedite:
id ẽ ad sollempnitatẽ patrie celestis anhelate Ne¬
mo in huius uitȩ itinere torpeat: ne inpatria locũ
ꝑdat. Nemo moras ad appetenda studia innectat:

Expanded text:
mortuorum vitam conspicere, et nostra vestigia a peccati mortuorum vitam conspicere, et nostra vestigia a peccati vulnere custodire. Tenentes baculos in manibus. Quid lex per baculum, nisi pastoralem custodiam designat? Et notandum quod prius praecipimur renes accingere, postmodum baculos tenere; quia illi debent curam pastoralem suscipere, qui jam in suo corpore sciunt fluxus luxuriae edomare, ut cum aliis fortia praedicant, ipsis desideriis mollibus enerviter non succumbant. Bene autem subditur: Et comedetis festi fratres, notate quod dicitur, festinantes. Mandata Dei, mysteria Redemptoris, coelestis patriae gaudia, cum festinatione cognoscite, et praecepta vitae cum festinatione implere curate. Quia enim adhuc hodie licet bene agere scimus, utrum cras liceat ignoramus. Festinantes ergo pascha comedite, id est ad solemnitatem patriae coelestis anhelate. Nemo in hujus vitae itinere torpeat, ne in patria locum perdat. Nemo moras ad appetenda studia innectat,
Abbreviated transcription (Latin):
ualuit: de illo uoce dominica dicitur: potestas eiꝰ
in lumbis eius. Qui gͦ pascha comedit: habere re¬
nes accinctos debet: ut qui sollempnitatem resurre¬
itionis atq corruꝑtionis agit: corruptioni iam ꝑui
cia niilli subiaceat᷑: uoluptates edomec carnẽ aluxũ¬
ra restrtugit. Non enim cognouit quȩ sit soltempui¬
tas incorruptionis: qui adhuc ꝑincontineittiam cor¬
ruptioni sudiace.t. Hȩc quib dam dura siuit: s an¬
gusta porta ẽ quȩ ducit ad uitam: & habemus iam
multa exempla continentiums Wnde & bene adhuc
subditur: Calcianenta habebitis mpedib. Quio
sunt et enimpedes nr̃iꝰ nͥ oꝑa: Quid uͦ calciamenta:
nisi pelles inortuoꝵ animalium: Calciamenta
aut̃ pedes miniunt. Quȩ uͦ sunt mortua aninia¬
la exquorum pellib nr̃i muniuntur pedes.: nisi
antiqui patres qui nos ad et̾nam patriam p̃cesse¬
tUit: Quoꝵ dum exempla conspicimus nr̃i oꝑis

Expanded text:
aevaluit, de illo voce Doninica dicitur: Potestas ejus aevaluit, de illo voce Doninica dicitur: Potestas ejus in lumbis ejus . Qui ergo pascha comedit, habere renes accinctos debet, ut qui solemnitatem resurrectionis atque incorruptionis agit, corruptioni jam per vitia nulla subjaceat, voluptates edomet, carnem a luxuria restringat. Neque etenim cognovit quae sit solemnitas incorruptionis, qui adhuc ruptioni subjacet. Haec quibusdam dura sunt, sed angusta porta est, quae ducit ad vitam . Et habemus jam multa exempla continentium. Unde et bene adhuc subditur: Calceamenta habebitis in pedibus . Quid sunt enim pedes nostri, nisi opera? Quid vero calceamenta, nisi pelles mortuorum animalium? Calceamenta autem pedes muniunt. Quae vero sunt mortua animalia, ex quorum pellibus nostri muniuntur pedes, nisi antiqui patres, qui nos ad aeternam patriam praecesserunt? Quorum dum exempla conspicimus, nostri operis
Abbreviated transcription (Latin):
ta illius intelligendo & oꝑando penetrent᷑. S quia
ualde ẽ difficie ut omne sacrun eloquium possit
intelligi: & omne eiꝰ myst̾i̾um penetrariꝰ: recte sub¬
iingitur. Si quid aut̃ remanserit: igni combure.¬
tis. Quod ex agno remanet igni comburninis: qnͣ
hoc qͦd de mysterio incarnationis eiꝰ intelligere &
penetrare ñ possumus. potestati sci sp̾s huilitẽr¬
reseruamꝰ: ut ñ suꝑbe quis audeat uel contemipue¬
re uel denunciare quod intelligit: s hoc igni tradat.
cum scõ spũi reseruat. Quigͥ qualit̾ edendum sit pas¬
cha cognouimus: nuiic aqualib edi debeat agnosca¬
mus. Sequit᷑. Sic aut̃ comedetis illum. Renesurõs
accingetis. Quid in renib ñ delectatio carius accipi¬
tur:: Inde & psalmista postulat dicens. Ure renes
meos. Si enim uoluptatẽ libidinis. in renib eẽ nes¬
ciret: eos uri minime pecisset. Unde quia potestas.
diaboli in humano genere maxime ꝑluxuriam p̃¬

Expanded text:
ta illius intelligendo et operando penetrentur. Sed quia ta illius intelligendo et operando penetrentur. Sed quia valde est difficile ut omne agni eloquium possit intelligi, et omne ejus mysterium penetrari, recte subjungitur: Si quid autem remanserit, igni comburetis. Quod ex agno remanet igni comburimus, quando hoc quod de mysterio incarnationis ejus intelligere et penetrare non possumus, potestati Spiritus sanctreservamus; ut non superbe quis audeat vel contemnere vel denuntiare quod non intelligit, sed hoc igni tradit cum sancto Spiritui reservat. Quia igitur qualiter edendum sit pascha cognovimus, nunc a qualibus edi debeat, agnoscamus. Sequitur: Sic autem comeditis illum: renes vestros accingetis. Quid in renibus, nisi delectatio carnis accipitur? Unde et Psalmista postulat dicens: Ure renes meos . Si enim voluptatem libidinis in renibus esse nesciret, eos uri minime petiisset. Unde quia potestas diaboli in humano genere maxime per luxuriam pr
Abbreviated transcription (Latin):
lus pene¬
trare appetat: neq ineum tanquamꝰ hominẽ purum
credat: s assas igni carnes comedat: ut dispensare
omnia ꝑ sc̃i sp̃s potentiam sciat. De quo adhuc recte
subiungitur. Caput cum pedib eiꝰ & intestinis uora¬
bitis. Sicut iam p̾dixinus fr̃s. paulo attestante di¬
.u. cłs uidelicet ante scła: & homo infiue scłoꝵ. Caput
ergo agni uorare ẽ: diuinitatẽ illus fide ꝑcipere.
Pedes uͦ agni uorare ẽ: uestigia humanitatis eius a¬
mando et iuiitando ꝑ quirere. Quid uͦ sunt intestima:
nisi u̾borum eiꝰ occulta. et mystica mandata: Quȩ
tunc uoramus: cum u̾ba uite cum auiditate sium¬
nr̃e torpor repͣhenditur: qui eiꝰ u̾ba atq mysteria
& ꝑ nosmet ipsos ñ requirimus. & dicta ab aliis au¬
dimus inuiti: Non remanebte ex eo quicqͣm usq
mane: quia eius dicta sunt magna sollicitudine dis¬
cutienda: quatinꝰ priusqͣm dies resurrectionis ap¬
pareat: in hac p̃sentis uite uocatione omnia manda¬

Expanded text:
us penetrare appetat, neque in eum tanquam in hominem purum credat, sed assas igni carnes comedat, ut dispensari omnia per sancti Spiritus potentiam sciat. De quo adhuc recte subjungitur: Caput cum pedibus ejus, et intestinis vorabitis. Sicut supra jam praediximus, Paulo attestante dius videlicet ante saecula, et homo in fine saeculorum. Caput ergo agni vorare, est divinitatem illius fide percipere. Pedes vero agni vorare, est vestigia humanitatis ejus amando et imitando perquirere. Quid vero sunt intestina, nisi verborum illius occulta et mystica mandata? Quae tunc voramus, cum verba vitae cum aviditate sum pigritiae torpor reprehenditur, qui ejus verba atque mysteria, et per nosmetipsos non requirimus, et dicta ab aliis audimus inviti? Non remanebit ex eo quidquam usque mane, quia ejus dicta magna sunt sollicitudine discutienda, quatenus priusquam dies resurrectionis appareat, in hac praesentis vitae vocatione omnia manda
Abbreviated transcription (Latin):
noluit: Omnis uͦ qui incarnationis eiꝰ nysteria
iuxta humanam sapientiam: discutere conatur:¬
agni carnes aqua uult coquereꝰ. id est dispensato¬
nis eius mysterium ꝑ dissolutam uult scientiã
penetrare. Qui gͥ paschalis gaudii sollempnita¬
tem celebrare desiderat: agnum nec aqua coquat
nec crudum coniedat: ut neq ꝑ humanam sapi¬
entiam ꝓ funditatem in carnationis illuis pene

Expanded text:
noluit. Omnis vero qui incarnationis ejus mysteria noluit. Omnis vero qui incarnationis ejus mysteria juxta humanam sapientiam discutere conatur, carnes agni vult aqua coquere, id est dispensationis ejus mysterium per dissolutam vult scientiam penetrare. Qui igitur paschalis gaudii solemnitatem celebrare desiderat, agnum nec aqua coquat, nec crudum comedat, ut neque per humanam sapientiam profunditatem incarnationis illius pene
Abbreviated transcription (Latin):
abstergat amentis stomacho ꝑu̾se humorẽ uite.
Ubi & subditur. Non comedetis ex eo crudum quid.
nec coctum aqua. Ecce iam nos uerba ipsa hẏstorie
abintellectu hẏstorico repelliuit. Nunquid fr̃s bñ
israheliticus ille ppłs megypto constitutus come¬
dere agnum crudum consueueratꝰ: ut ei lex dicas
ñ comedetis ex eo crudum quid: Ubi & additur
nec coctum aqua. S quid aqua:. nisi humanam
scientiam designat: Iuxta hoc ꝑsalomonẽ subhe¬
reticoꝵ uoce dicit᷑. Aquȩ furtiue dulciores sunt.
Quid crude agni carnes.: nisi in consideratam a
sine reuerentia cogitationis relictam illius hu
edenda ẽ. nec aqua cocta: quia redemptor nrͣ map
purus honio estimaud̾ ẽ. neq ꝑ humanã sapien¬
tiam qualit̾̃ in carnari d̾s potuit cogitandꝰ. Omni
qui redemptorẽ nr̃m purum honinem credit:
qui iste aliud qm agni carnes crudas comedte. hͣͥ
udelicet coquere ꝑdiuinitatis eius intelligentiã

Expanded text:
abstergat a mentis stomacho perversae humorem vitae. abstergat a mentis stomacho perversae humorem vitae. Ubi et subditur: Non comedetis ex eo crudum quid, nec coctum aqua . Ecce jam nos ipsa verba historiae ab intellectu historico repellunt. Nunquid, fratres charissimi, Israeliticus ille populus in Aegypto constitutus comedere agnum crudum consueverat, ut ei lex dicat: Non comedetis ex eo crudum quid? Ubi et additur: Nec coctum aqua. Sed quid aqua, nisi humanam scientiam designat, juxta hoc quod per Salomonem sub haereticorum voce dicitur: Aquae furtivae dulciores sunt . Quid crudae Agni carnes 1535 nisi inconsideratam ac sine reverentia cogitationis relictam illius humedenda est, nec aqua cocta, quia Redemptor noster nec purus homo aestimandus est, neque per humanam sapientiam qualiter incarnari Deus potuit enim qui Redemptorem nostrum purum hominem credit, quid est aliud quam agni carnes crudas comedit? Quas videlicet coquere per divinitatis ejus intelligentiam
Abbreviated transcription (Latin):
corruptionis creuit. S sola redemptoris nr̃i
ꝑcepta sacrameirta adueram sollempnitatem
mentis ñ suffiͣunt: nisi eis quoq & bona oꝑa uin¬
gant᷑. Quid enim ꝓdest corpꝰ & sanguinẽ illus
ore ꝑciꝑe: & ei ꝑuersis morib contraire: In¬
de bene adhuc ad comedendũ subditui: & aruns
panes cum lac̾tucis agrestib. Paues quippe sine
fermento comedit: qui recta sine corruptione ua¬
nȩ głe exercet: qui mandata miscdie sine animix¬
tione peccati exhibet: ne ꝑuerse diripiat qͦd quasi
recte dispensat. Hoc naniq peccati ferm̃tum bone
agite: atq pt pauca. & sacrificate de fermento
laudem. De fermento namq laudem immolat:
quidõ sacͥficium derapiua parat. Lactuce nͦ agre¬
stes: ualde amare sunt. Carnes uͦ agni cũm lactu¬
cis agrestib sunt edende: ut cum corpꝰ redemp¬
toris accipimus. nos ꝓpeccatis nr̃is infletib affli¬
gamus: quatinus ipsa amaritudo penitentię

Expanded text:
corruptionis crevit. Sed sola Redemptoris nostri corruptionis crevit. Sed sola Redemptoris nostri percepta sacramenta ad veram solemnitatem mentis non sufficiunt, nisi eis quoque et bona opera jungantur. Quid enim prodest corpus et sanguinem illius ore percipere, et ei perversis moribus contraire? Unde bene adhuc ad comedendum subditur: Et azymos panes cum lactucis agrestibus . Panes quippe sine fermento comedit, qui recta opera sine corruptione vanae gloriae exercet, qui mandata misericordiae sine admistione peccati exhibet, ne perverse diripiat quod quasi recte dispensat. Hoc quoque peccati fermentum bonae agite . Atque post pauca: Et sacrificate de fermentato laudem . De fermentato namque laudem immolat, qui Deo sacrificium de rapina parat. Lactucae vero agrestes valde amarae sunt. Carnes ergo Agni cum lactucis agrestibus sunt edendae, ut cum corpus Redemptoris accipimus, nos pro peccatis nostris in fletibus affligamus, quatenus ipsa amaritudo poenitentiae
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑliminari domus. agni sanguinẽ poniuꝰ:
quia crucẽ passionis ulius infronte portamꝰ.
Dequo adhuc agno fubdit᷑. Ꝙ edent carnes
nocte illa assas igna. In nocte quippe agnum
comedamus: qui insacram̃to mͦ dominicũ acipuuꝰ
corpꝰ quaado acdhiic abinuicem nrãs conscien¬
tias ñ uidemus. Quȩ tamen carnes igni assan¬
de sunt: quia nipirum dissoluit carnes quas
aqua cexerit quas uͦ ignis sine aqua excoquit
roborat. Carues itaq agni nr̃i ignis excorit.
quia cuinipsa nis passionis illias ad resurrec¬
donem ualentiorẽ reddichie :ͥatq ad increpa¬
cionẽ roboraurt. Ein enam er morte conua¬
luit uicielicet carnes illius ab igne duruerunt.
Unde etiam ꝑpsalmistam dicte. Exaruit uelut
testa uirtus mea. Quid namq ẽ testa aute igne̾
insi molle lutum: S ei exigne agitur: ut solide¬
tur: Uirtus gͦ humanitatis eiꝰ uelut testa ex¬
aruit: quia abigne passionis ad uirtitem in¬

Expanded text:
superliminari domus agni sanguinem ponimus, superliminari domus agni sanguinem ponimus, quia crucem passionis illius in fronte portamus. De quo adhuc agno subditur: Et edent carnes nocte illa assas igni. In nocte quippe agnum comedimus, quia in sacramento modo Dominicum corpus accipimus, quando adhuc adinvicem nostras conscientias non videmus. Quae tamen carnes igni assandae sunt, quia nimirum dissolvit ignis carnes, quas aqua coxerit; quas vero ignis sine aqua excoquit, roborat. Carnes itaque Agni nostri ignis excoxit, quia eum ipsa vis passionis illius ad resurrectionem valentiorem reddidit, atque ad inctionem roboravit. Quae enim ex morte convaluit, videlicet carnes illius ab igne diruerunt. Unde etiam per Psalmistam dicit: Exaruit velut testa virtus mea . Quid namque est testa ante ignem, nisi molle lutum? sed ei ex igne agitur ut solidetur. Virtus ergo humanitatis ejus velut testa exaruit, quia ab igne passionis ad virtutem in
Abbreviated transcription (Latin):
festinantes. Quȩ iudelicet cuncta magnam edifi¬
cationem pariunt: si fuerint mystica int̾preta¬
tione discussa. Quis namq sit sanguis agni: ñ¬
iam audiendo s bibendo didicistis. Qui sangnis
suꝑ utrumq postem poniturꝰ qnͣdõ solum ore
corporis. s etiam ore cordis hanritui: Inutroq
et enim poste agni sangius ẽ positus: qnͣdo sacra¬
mentum passionis illius cum ore adredemptio¬
nem suimitur. ad imitationẽ quoq intenta
mente cogitatur. Nam qui sic redemptoris
sui sanguinem accipit ut imitari passionẽ uliꝰ
nec dum uelit: in uno poste sangninẽ posuit:
qui etiara insuꝑliminarib domorũ ponendꝰ ẽ.
Quid enin spũalit̾ domius. nisi mentes nrãs
accipims: in quib ꝑ cogitatione̾ in habitamꝰ
Cuus domũ suꝑliminare ẽ: ipsa intentio quȩ
nis suȩ ad imitationẽ dominice passionis di¬
rigit: insuꝑliminari domꝰ. agm sanguinem
ponit. Uel certe domus nr̃e ipsa sunt corpora:
inquib quousq uiuimus habitamꝰ &e in

Expanded text:
Dominus. Haec videlicet cuncta magnam nobis aedificationem pariunt, si fuerint mystica interpretatione discussa. Quis namque sit sanguis agni, non audiendo sed bibendo didicimus. Qui sanguis super utrumque postem ponitur, quando non solum ore corporis, sed etiam ore cordis hauritur. In utroque etenim poste agni sanguis est positus quando sacramentum passionis illius cum ore ad redemptionem sumitur, ad imitationem quoque intenta mente cogitatur. Nam qui sic Redemptoris nostri sanguinem accipit, ut imitari passionem illius necdum velit, in uno poste sanguinem posuit. Qui etiam in superliminaribus domorum ponendus est. Quid enim spiritualiter domos, nisi mentes nostras accipimus, in quibus per cogitationem inhabitamus? Cujus domus superliminare, est ipsa intentio, quae nis suae ad imitationem dominicae passionis dirigit, in superliminare domus agni sanguinem ponit. Vel certe domus nostrae, ipsa sunt corpora, in quibus quousque vivimus, habitamus. Et in
Abbreviated transcription (Latin):
Currebant aut̃ duo sunul: s iohannes precu¬
currit citius petro. Uenit prior ad monumen¬
tum: s ingredi ñ presunsit. Uenit uͦ posterior
euangłiste descriptio amysterio uacare creden¬
da ẽ: Minime. Neq enim se ioħannes ꝙ pre¬
isse & nõ intrasse diceret: si in ipsa sua trepidatio
hannem nisi synagoga: Quid ꝑpetrum: nisi
eccłia designatur: Nec miruni esse uideatur:
nari ꝑ hibetui: quia & si add̾i cultum prior ẽ.
synagoga. quam eccłia gentium : ad usum tam̃
prior est multitudo gentium. qͣm sy nagoga:
paulo attestante qui ait. quia ñ prius qͦd spua¬
le ẽ. s quod aminale. ꝑ semorem ergo pecritm
nem sy nagoga udeoꝵ. Cucurrerunt gͦ simil.
quia ab ortus sui terapore usq ad occasirn. pari
& comnuni uia. & si nͣ pari & communi sensu
gentuitas cum synagoga deeeͣurrit. Uenit syna¬
goga prior admonumentum: s minime intra¬
uit᷑ qualeps quidem manoeta pepit. ꝓpbur

Expanded text:
annes praecucurrit citius Petro, et venit prior ad monumentum, sed ingredi non praesumpsit. Venit vero posterior evangelistae descriptio a mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non intrasse diceret, si in ipsa sua trepidation1 per Joannem nisi Synagoga, quid per Petrum nisi Ecclesia designatur? Nec mirum esse videatur nati perhibetur, quia etsi ad Dei cultum prior est Synagoga quam Ecclesia gentium, ad usum tamen saeculi prior est multitudo gentium quam Synagoga, Paulo attestante, qui ait: Quia non prius quod spiritale est, sed quod animale . Per seniorem ergo Petrum snem Synagoga Judaeorum. Cucurrerunt ambo simul, quia, ab ortus sui tempore usque ad occasum, pari et communi via, etsi non pari et communi sensu, gentilitas cum Synagoga cucurrit. 3. Venit Synagoga prior ad monumentum, sed minime intravit, quia legis quidem mandata percepit, pr
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ incarne uiderat: mortuum querebat in
monumento. & quia hunc minime inuenit.
suratum credidit. Ad huc gͦ erant tenebre: cił
uenit ad monumentum. Cucurrit gͦ citius:
discipulis nunciauit. S illi p̃cet̾is cucurreyt.

Expanded text:
quem carne viderat mortuum, quaerebat in quem carne viderat mortuum, quaerebat in monumento; et quia hunc minime invenit, furatum credidit. Adhuc ergo erant tenebrae cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulisque nuntiavit. S
Abbreviated transcription (Latin):
Ractus longa molestia stoma¬
chus: du me caritatiur̾e de
lectionis enuangłice loqui ex¬
positione ꝓhibuit. Uox namq¬
ipsa aclamoris uirtute succũ¬
⁊ bit. Et quia a multis audiri
nͣ ualeo: loqui fateor int̾ mul¬
tos erubescoꝰs hanc in me ue¬
recondiam et ip̃se rep̃hendo. Quid enim: Nuu¬
quid simultis ꝓdesse nequeo: nec paucis curabo:
Et si ex messe portare mamipulos inultos nͣ possũs
nunquid nani debeo ad aream uacius redire:
Quamrus enini quartos debeo ferre ñ ualeo: certe
uel paucos. certe uel duos. certe uel unum feram.
Habet nanq ipsa infiriuitatis intentio merce¬
dis suȩ certitudiuẽ: quia suꝑnꝰ arbit̾ nr̃ & si pondꝰ
considerat inretributione: tam̃ͣ iures pensat in
mysteria subbreuitate requirenda. Maria mag¬
dalene cum adhut tenebre essent: uenit ad monu¬
mentum. Iuxta hẏstoriam notatur hora: uixta
intellectum uͦ misticum requirentis signatur
intelligentia. Maria enim auctorẽ omnium

Expanded text:
stia stomachus diu me charitati vestrae de lectionis evangelicae expositione loqui prohibuit. Vox namquipsa a clamoris virtute succumbit; et quia a multis audiri non valeo, loqui, fateor, inter multos erubesco. Sed hanc in me verecundiam et ipse reprehendo. Quid enim? Nunquid si multis prodesse nequeo, nec paucis curabo? Et si ex messe portare manipulos multos non possum, nunquidnam debeo ad aream vacuus redire? Quamvis enim quantos debeo ferre non valeo, certe vel paucos, certe vel duos, certe vel unum feram. Habet namque ipsa infirmitatis intentio mercedis suae certitudinem, quia supernus arbiter noster, etsi pondus considerat in retributione, tamen vires pensat in sed ejus nobis sunt mysteria sub brevitate requirenda. Maria Magdalene, cum adhuc tenebrae essent, venit ad monumentum. Juxta historiam notatur hora, juxta intellectum vero mysticum requirentis signatur intelligentia. Maria etenim auctorem omnium,
Abbreviated transcription (Latin):
Qmipse fine culpa ꝑtulit. qͦd nos cum culpa tole¬
ramus:. ipse sponte morti succumbere uoluit:
ad quam nos uenimus inuiti. Sequit᷑. Tnnc
enin introuit & ille discipulus: qui uenerat
prior ad monumentum. Postquam intrauit pe¬
ad redemptoris fidem etiam uidea colligetur
paulo attestante qui att. donec plenitudo genti¬
um intraret: & sic omnis isrł saluus fieret. Et
uidit & credidit. Quid fr̃s. quid estimandus ẽ
credidisse: Nonquid quia dñs resurrer̾t quẽ
querebat: Non utiq: quia adhuc tenebre erant
ad monumentum: & subuincta quoq uerba con¬
dicunt cum dicit᷑. Nondum enim sciebant sc̃pt
quia oporteret eum amortuis resurgere. Quicd
gͦ uidic: & quid credidit: Nidit linteamina po¬
sita: & credidit quod mulier dixerat. de monuint
dnm fuisse sublatum. Qua in re diuinȩ dispen¬
sationis magnitudo pensanda ẽ. qͦd discipilor
corda & accendant᷑ ut querant: & differunt᷑ ne

Expanded text:
quoniam ipse sine culpa pertulit quod nos cum culpa tolequoniam ipse sine culpa pertulit quod nos cum culpa toleramus. Ipse sponte morti succumbere voluit, ad quam nos venimus inviti. 5. Sequitur: Tunc ergo introivit et ille discipulus qui venerat prior ad monumentum. Postquam intravit Pead Redemptoris fidem etiam Judaea colligetur, Paulo attestante, qui ait: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Et vidit et credidit. Quid, fratres, quid aestimandus est credidisse? Nunquid quia Dominus resurrexerat, quem quaerebat? Non utique, quia adhuc tenebrae erant ad monumentum, et subjuncta quoque verba contradicunt cum dicitur: Nondum enim sciebant Scripturas, quia oporteret eum a mortuis resurgere. Quid ergo vidit, et quid credidit? Vidit linteamina posita, et credidit quod mulier dixerat, de monumento Dominum fuisse sublatum. Qua in re divinae dispensationis magnitudo pensanda est, quod discipulorum corda et accenduntur ut quaer
Abbreviated transcription (Latin):
labor dẽ. Qui in se quidem quietus semꝑ atq
in cominutabilis ꝑmanet: s tamͣ laborare se
denunciat. cum duras hominum prauitatẽ
Laboraui sustinens. Ds antͣ apparuit in carner
laboraiut ȩx nr̃a infirmitate. quẽ laborẽ passi¬
onis eiꝰ dum in creduli uid̾unt. eum uenerari
noluerunt. Quem enim udebant in carne
mortalem: dedignati sunt credere immortalem
Eẽ diuinitate. Unde etiam hieremias ait. Reddes
eisuicem dñe iuxta oꝑa manuum suarũ: dabis
eisscutum cordis laborem tuum. Ne enmm p̃dicatꝓ¬
uis spicula corum corda penetrarent: dum passio¬
nis eius laborẽ dedignati sunt. quasi erundẽ labo¬
rem illius ꝓscuto tenuertint: ut eo ase transire eiꝰ
leiba ñ ꝑmitterent: quo eum laborare pso ad
hortem uiderent. Sudarium gͦ qͥuos suꝑ capur¬
euis suerat. seorsum inuenitur: quia ipsa redemp¬
doris nr̃i passio. longe a nr̃a passione disiuincta ẽ:

Expanded text:
labor Dei, qui in se quidem semper quietus atque labor Dei, qui in se quidem semper quietus atque incommutabilis permanet, sed tamen laborare se denuntiat cum duras hominum pravitates Laboravi sustinens . Deus autem apparuit in carne, laboravit ex nostra infirmitate. Quem laborem passionis ejus dum increduli viderunt, eum venerari noluerunt. Quem enim videbant carne mortalem, dedignati sunt credere immortalem esse divinitate. Unde etiam Jeremias ait: Reddes eis vicem, Domine, juxta opera manuum suarum, dabis eis scutum cordis laborem tuum . Ne enim praedicationis spicula eorum corda penetrarent, dum passionis ejus laborem dedignati sunt, quasi eumdem laborem illius pro scuto tenuerunt, ut eo ad se transire ejus verba non permitterent, quo eum laborare usque ad mortem viderejus fuerat seorsum invenitur, quia ipsa Redemptoris nostri passio longe a nostra passione disjuncta est,
Abbreviated transcription (Latin):
um qͦd fuerat suꝑ caput eius: ñ cum linteaminib
ꝑositumꝰ s separatim inuolutum inunum locũ.
Quid ẽẽ credimiis fr̃s. quod sudarium capitis
diũ cum linteaminib nͣ inuenitur iionu¬
mento: ñ quia attestante paulo caput xp̃i ds̾.
infirmitatis uĩȩ cognitione ddisuncta sunt. eiꝰq
potentia creature transcendit naturam: Et
notandum quod ñ solum separatim: s etiam ni
uolutum inueniri dicitur in unum locum.
Linteum quippe quod inuoluit᷑: eiꝰ nec micrĩ
nec sinis aspicitur: Recte gͦ sudarium capitis
inuolutum inuentum ẽ: quia celsitudo diuin¬
tatis nec cepit ẽẽ nec desinit: nec ꝑmnicium nasci¬
tur: nec t̾mino coangustatur: B̾ene aut̃ addit᷑
iunum locum: quia inscissura m̃tium ds ñ ẽ.
ds quippe mnunitate ẽ. & ill eiꝰ grãm habere me
rentuiꝰ qui se ab inuice̾ ꝑsectarum scandala ñ
diuiduite. S quia solet ꝑsudarium laborantiñ
sucior det̾gi: potest etiam sudarii nomine expͥmi

Expanded text:
t Jesu non cum linteaminibus positum, sed separatim involutum in unum locum. Quid est quod sudarium capitis Domini cum linteaminibus non invenitur in monumento, nisi quod attestante Paulo caput Christi esinfirmitatis nostrae cognitione disjuncta sunt, ejusque potentia creaturae transcendit naturam. Et notandum quod volutum inveniri dicitur in unum locum. Linteum quippe quod involvitur, ejus nec initium nec finis aspicitur. Recte ergo sudarium capitis involutum inventum est, quia celsitudo divinitatis nec coepit esse, nec desinit; nec per initium nascitur, nec termino coangustatur. 4. Bene autem additur: In unum locum, quia in scissura mentium Deus non est. Deus quippe in unitate est, et illi ejus hrentur qui se ab invicem per sectarum scandalum non dividunt. Sed quia solet per sudarium laborantium sudor detergi, potest etiam sudarii nomine exprimi
Abbreviated transcription (Latin):
dr incarnatione ac passione dominica audiute.
s credere in mortuum noluit. Uidit enum ioħes
posita linteamina nͣ tamͣ introiuit: quia iuãelicet
sẏnagoga et scͥpture sacrȩ sacramenta cognouit:¬
& tamen adfidem passionis dominicȩ credendo in¬
& tam̃ ante monumentum uacua stecie: Uenitgͦ
sẏmon petrus sequens eum. & introuut inmonu¬
mentium: quia secuta post̾ior ȩccłia gentium. medi¬
atorem dĩ & hominum. hominẽ uãm xp̃m. & cog¬

Expanded text:
de incarnatione ac passione Dominica audivit, sed credere in mortuum noluit. Vidit enim Joannes posita linteamina, non tamen introivit, quia videlicet Synagoga et Scripturae sacrae sacramenta cognovit, et tamen ad fidem passionis dominicae credendo inet tamen ante monumentum vacua stetit: Venit autem Simon Petrus sequens eum, et introivit in monumentum, quia secuta posterior Ecclesia gentium, mediatorem Dei et hominum hominem Jesum C
Abbreviated transcription (Latin):
ur illi qirib dict̃.
errantem ouem ñ reuocastis: In ipsis etiam ram
factis catholicis xp̃ianis bonȩ spei fidelib. aliqͣn¬
do mala contingunt. S ducuntur in errorem:
et pt errorem reuocantur: Quando seducti sunt
inerrorem. & rebaptirati sunt. aut post ouilis
donimici societatem rursus in errorem pͥstinũ
reuoluti sunt. oues erant an non erant: Itiq
audierunt eos oues: Audistis fr̃s altitudinem
questionis. Dico ergo. Nouit dñs qui sunt eius
Nouit prescitos: nouit p̃destiuatos. De illo qͥipe
dicitur: Quos aut̃ p̃sciuit. & p̃destinauit: con¬
formes fieri imagnus filii sui: ut sit ipse pͥmoge¬
nitus inmultis frĩb. Quos aut̃ p̃destinauit: ipsoᷤ
et uocauit. Qᷤ quos uocauit: ipsos & iustificauit.
Quos aut̃ iustificauit: ipsos & głificauit. Sid̾s ꝓ
nob̾ quis contra nos: Adde adhuc. Quiꝓprio
filio suo non peꝑcit: s ꝓ nob̾ omnib tradidit
illum. Quo modo ñ et cum illo ornina nobis do¬

Expanded text:
ur illi quibus dicitur, Errantem ovem non revocastis? In ipsis etiam jam factis catholicis Christianis, bonae spei fidelibus, aliquando mala contingunt; seducuntur in errorem, et post errorem revocantur: quando seducti sunt in errorem, et rebaptizati sunt, aut post ovilis dominici societatem rursus in errorem pristinum revoluti sunt, oves erant an non erant? Utique audierunt eos oves? 12. Audistis, fratres, altitudinem quaestionis. Dico ergo: Novit Dominus qui sunt ejus . Novit praescitos, novit praedestinatos: de illo quippe dicitur, « Quos autem praescivit, et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multiquos vocavit ipsos et justificavit? quos autem justificavit, ipsos et glorificavit. Si Deus pro nobis, quis contra nos? » Adde adhuc: « Qui proprio Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, quomodo non et cum illo omnia nobis do
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ fidem quȩ ꝑdilectionẽ oꝑatur. ꝑ quã fide
mouile ingrediuntur: ut uiuant: quia iustus
ex fide uuit. Et habundantius habeant: qui ꝑ¬
seuerando usq infinem. ꝑ illudꝓstium io ẽ ꝑfide¬
xp̃i egrediuntur: qmͣ uiri fideies moriuntur: Et
habundantius habeant uitam: uemendo quo
pastor ille p̃cessit. ubi nunquam demde moriant᷑.
Quamuis gͦ & hic inipͥso ouiti non desunt pascua:
ruuit & sitiunt uisticiam. Qualia pascua iue¬
uit: cui dictum ẽ. hodie mecum eris inꝑa dyso.
Quomoco aut ipse sit ostium ipse pastor. aitt ꝑ se¬
ipsum etiam quodam modo ipse ingredi & egredi
intelligatur: & quisnam sit ostiarius. longuin
est hodie querere: & disscrendo ficut donauerte
explicare. fiꝵ̃ .iiii. Scdm Iohannem.

Expanded text:
hoc est, fidem, quae per dilectionem operatur; per quam fidem hoc est, fidem, quae per dilectionem operatur; per quam fidem in ovile ingrediuntur ut vivant, quia justus ex fide vivit . Et abundantius habeant, qui perseverando usque in finem, i egrediuntur, quoniam veri fideles moriuntur; et abundantius habebunt vitam, veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desunt pascua, riunt et sitiunt justitiam ; qualia pascua invenit cui dictum est, Hodie mecum eris in paradiso . Quomodo autem ipse sit ostium, ipse pastor, ut per seipsum quodammodo etiam ipse ingredi et egredi intelligatur, et quisnam sit ostiarius, longum est hodie quaerere, et disserendo sicut ipse donaverit explicare.
Abbreviated transcription (Latin):
tur & pascua inueniet. Est gͦ aliquis non solum in¬
gressus uerumetiam egressus bonus: ꝑ ostium bo
interius cogatamus: egredi aut̃ quando excerius
scdr̃u ipsam fidem etiani foris: idẽ coram homini¬
bus oꝑari. Unde & inpsalmo legitur Exitt homo
ad opus suum. E ipse dñs dicit. Luceant oꝑa ur̃a:
coram hominib. S plus me delectat quod ipsa
ueritas tanqua pastor bonus. & ido doctor bonꝰ.
quodam mͦ nos aminonuit: quemadmodum intel¬
ligere debeamus quod ait. ingredictur & egrediet᷑
& pascua inuenietꝰ cum secutus ad uiuxit. ur ñ
uenit nisi ut furetur: & mactet & ꝑdat. Ego ueni
ut uitam habeant: & habundantius habeant. Ui¬
detur enim mnichi dixisse ut uitam habeant ingre¬
dientes: & habundantius habeant e gredientes.
ostium. hoc ẽ ꝑ eumidem. xp̃m in eccłiam eius qͦd
est ouile enis intrauerit aduitam temporalẽ:
quȩ ẽ infide. Id̾o ait. Ego ueni ut uitam habeant:

Expanded text:
tur, et pascua inveniet. » Est ergo aliquis non solum intur, et pascua inveniet. » Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam egressus bonus per ostium boninterius aliquid cogitamus: egredi autem, quando exterius cundum ipsam fidem etiam foris, id est, coram hominibus operari. Unde et in Psalmo legitur, Exiet homo ad opus suum : et ipse Dominus dicit, Luceant opera vestra coram hominibus . Sed plus me delectat quod ipsa veritas tanquam pastor bonus, et ideo bonus doctor, quodammodo nos admonuit, quemadmodum intelligere debeamus quod ait, « ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet; » cum secutus adjunxit, « Fur non venit nisi ut furetur, et mactet, et perdat: ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant. » Videtur enim mihi dixisse, Ut vitam habeant ingredientes, et abundantius habeant egredientes. Nostium, hoc est per eumdem Christum in Ecclesiam ejus, quod est ovile ejus, intraverit ad vitam tempquae est in fidem; ideo ait: Ego veni ut vitam habeant,
Abbreviated transcription (Latin):
cem enus: Quis enu alius oues ꝓprias uocat
nominatim. & educit eas hinc ad uitã ȩt̃nam:
nisi qui nouit nomina predestinatorum: In¬
de ait discipulis suis. Gaudete: quia nomina
nra scͥpta sunt incelo. Hinc eas uocat nomina¬
tim. Et quis alius eas emittet: niũ qui earũ
peccata dimittetꝰ. ut eumi sequi duris liberatȩ
lunculis possint: Et quis eas precessit quo eum
sequantur: hisi qui surgens amortius iam nͣ morit᷑:
et mors ei ultra non dominabitur: Et cum hic eẽc
quod ait. ego sum ostium. ꝑ me siquis introierit
saluabitur. & ingredietur & egredietur & pascua in¬
ueniet: in hoc euulent̾ ostendit non solum pastorẽ.
s etiam oues intrare ꝑ ostium. S quid ẽ ingredie¬
tur & egredietur. & paseua inueniet: Ingrediqͥpps
aut̃ de ecclia. sicut ait iste ipse iohanues enuangłista
in epsa sua. ex nob̾ exieriuitꝰ s non erant ex nobis:
non ẽ utiq bonum. Talis gͦ egressus ñ posset abouo¬
pastore laudari: ut diceret. & ingredietur & egredie¬

Expanded text:
prias vocat nominatim, et educit eas hinc ad vitam aeternam, nisi qui novit nomina praedestinatorum? Unde ait discipulis suis, Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo : hinc enim vocat eas nominatim. Et quis alius eas emittit, nisi qui earum peccata dimittit, ut eum sequi duris liberatae vinculis possint! Et quis eas praecessit quo eum sequantur, nisi qui surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur : et cum hic conse illud est quod ait: « Ego sum ostium: per me si quis introierit, salvabitur; et ingredietur, et egredietur; et pascua inveniet. » In hoc evidenter ostendit, non solum pastorem, sed etiam oves intrare per ostium. 15. Sed quid est, ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet! Ingredi quippe autem de Ecclesia, sicut ait iste ipse Joannes evangelista in Epistola sua, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis ; non est utique bonum. Talis ergo egressus non posset a bopastore laudari, ut diceret: « Et ingredietur et egredie
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ hodie recitata ẽ : tamĩ in ea que sequit᷑ aꝑcissi¬
nie dicit. Ego sum pastor bonus. Quod & si non di¬
ceret: quẽ alium p̃ter ipsum intelligere debere¬
mus ineis u̾bis ubi ait. qui ñ intrat ꝑ ostium i¬

Expanded text:
quae hodie recitata est, tamen in ea quae sequitur apertissiquae hodie recitata est, tamen in ea quae sequitur apertissime dicit: Ego sum pastor bonus. Quod etsi non diceret, quem alium praeter ipsum intelligere deberemus in eis verbis, ubi ait: « Qui intrat per ostium
Abbreviated transcription (Latin):
rabis: Quolisq finas uiam. Quamdiu enim
sario tuo. cito dum es cum eo muia. Audisti. cre
disti: concordasti. Si adu̾sabaris concorda: si tibi
prestitum ẽ concordare: noli ult̾ius litigare. Qn¬
do enim finiatur uia nescis. s tamen scit ille. Si
otus es: & si ꝑ seueraueris usq infinem: saluus
eris. Ac ꝑ hoc istam uocem ñ contempnunt
sui: non audiunt alieni. Ut potui. ut ipse dona¬
uit ꝓfundam multum questionem. aut expo¬
sui uobis: aut tractaui uob̾cum. Si qui minus
intellexeruit. maneat pietas. & reuelabitur
ueritas. Qui aut̃ intellexerunt: non se extol¬
lant quasi celeriores suꝑ tardiores: ne extollendo
se ex orbitent: & faciluis ꝑueniant tardiores.
Om̃s autẽ ꝑducat cui dicimus. Deduc me dñe
in ura tua: & ambulabo iuueritate tua. P hoc gͦ
quod exposuit dũs. quia ipse ẽ ostium: intrentꝰ
ad ea quȩ ꝓposuit. nec exposute. Et pastor quidẽ
quisnamsit quamus non dixerit inista lectione

Expanded text:
rabis? Quousque finias viam. Quandiu enim rabis? Quousque finias viam. Quandiu enim sario tuo cito, dum es cum eo in via . » Audisti, credisti, concordasti. Si adversabaris, concorda. Si tibi praestitum est concordare, noli ulterius litigare. Quando enim finiatur via nescis, sed tamen scit ille. Si ovis es, et si perseveraveris usque in finem, salvus eris: ac per hoc istam vocem non contemnunt sui, non audiunt alieni. Ut potui, ut ipse donavit, profundam multum quaestionem aut exposui vobis, aut tractavi vobiscum. Si qui minus intellexerunt, maneat pietas, et revelabitur veritas: qui autem intellexerunt, non se extollant quasi celeriores super tardiores, ne extollendo se exorbitent, et facilius perveniant tardiores. Omnes autem perducat cui dicimus: Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua . 14. Per hoc ergo quod exposuit Dominus, quia ipse est ostium, intremus ad ea quae proposuit, nec exposuit. Et pastor quidem quisnam sit, quamvis non dixerit in ista lectione
Abbreviated transcription (Latin):
& alia u̾ba. illa. & illa. omnia uera. sana omiua:
int̾ quȩ omnia est & illa uox: qui ꝑsuerauerit usq
infinem hic saluus erit: istam qui audierit ouis.
S audiebat illam nescio quis: & desipuitꝰ. refriguit.
audiuit alienam. Si p̃destinatus ẽ ad tempꝰ erra¬
uit: in ęt̾num nori ꝑut. Redit ut audiat quod
neglerit: faciat quod audiuit. Si enim de his ẽ qui
p̃destinati sunt. & errorem ipsius ds p̃scuut: & con¬
u̾sionem futuram. Si aberrauit: redit ut audiat
uocem pastoris: & sequatur dicenten. qui ꝑseue¬
rauerit usq iufiuem. hic saluus erit. Bona uox
fas: uera. pastoralis. ipsa ẽ uox salutis intaberna¬
culis iustorum. Nam facile ẽ audire xp̃m: facile
est laudare euuangłiumiꝰ facile est acclamari dis¬
putatori: ꝑ seuerare usq infinemꝰ:. hoc ẽ ouium
uiocem pastoris audientium. Temptatio accidit:
ꝑ seuera usq in finem. Usq inquem finem ꝑseue¬

Expanded text:
t alia verba, illa et illa, omnit alia verba, illa et illa, omniinter quae omnia est et illa vox: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. » Istam qui audierit ovis est. Sed audiebat illam nescio quis et desipuit, refriguit, audivit alienam: si praedestinatus est, ad tempus erravit, in aeternum non periit; redit ut audiat quod neglexit, faciat quod audivit. Si enim de his est qui praedestinati sunt, et errorem ipsius Deus praescivit, et conversionem futuram; si aberravit, redit, ut audivit vocem illam pastoris, et sequatur dicentem: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. » Bona vox, fratres, vera, pastoralis ipsa est: « Vox salutis in tabernaculis justorum . » Nam facile est audire Christum, facile est laudare Evangelium, facile est acclamare disputatori; perseverare usque in finem, hoc est ovium vocem pastoris audientium. Tentatio accidit, persevera usque in finem. Usque in quem finem perseve
Abbreviated transcription (Latin):
tiam di & p̃destinationem. quam multe oues
foris. quam multi lupi intus: & quam multe
ories intus: & multi lupi foris. Quid ẽ quod
dixi. quam multe oues foris: Quam multi laxu¬
riantur. casti futuri: Quam multi blasphemant
xp̃m credituri in xp̃mꝰ quam mulci se in ebri¬
ant futuri sobrii: quam multi rapunt res alie¬
nas. donaturi suas. Uerumtamͣ mͦ alienã uocẽ
audiunt. alienos sequuntui: Item quã multi
intus laudant blasphematuri: casti st̃
fornicaturi. sobrii sunt se uino postea sepuit᷑i:
stant casuri. non sunt oues. Dep̃desti
unt: xp̃i uocem audiunt. Ecce audiunt ipsi:
ñ audiunt illi. & tam̃ scd̾ni p̃destinationem
non oues isti: oues illi. Adhuc manet questio: quȩ
michi interim nunc uidetur ita posse dissolui.
Est aliqua uox. est inquam uox aliqua pastoris.: ⁊ q̃
sam & ilie hoc ei p̃dicat: ut ꝑ seueret apud ipsũ
usq infinem: s non apud eum ꝑ seuerando nou
audit hanc uocem. Uenit ad ap̃m: audiuit alia

Expanded text:
tiam Dei et praedestinationem, quam multae oves foris et quam multi lupi intus, et quam multae oves intus et multi lupi foris! Quid est quod dixi, quam multae oves foris? Quam multi modo luxuriantur, casti futuri; quam multi blasphemant Christum, credituri in Christum; quam multi se inebriant, sobrii futuri; quam multi rapiunt res alienas, donaturi suas. Verumtamen modo alienam vocem audiunt, alienos sequuntur. Item quam multi intus laudant, blasphematuri; casti sunt, fornicaturi; sobrii sunt, se vino postea sepulturi; stant casuri, non sunt oves. De praedestinunt, Christi vocem audiunt. Ecce audiunt ipsi, non audiunt illi, et tamen secundum praedestinationem non oves isti, et oves illi. Amihi interim nunc videtur ita posse dissolvi. Est aliqua vox, est, inquam, vox aliqua pastoris, in quanam et ille hoc ei praedicat, ut perseveret apud ipsum usque in finem, sed non apud eum perseverando non audit hanc vocem. Venit ad Christum, audivit alia