comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum &iam amalis actibus facta discessio.
Itaq cura ne mens tua grauetur oppres¬
sa peccatis. neq animus tuus uitiorum
illecebris delectetur: & digna dõ exsol¬
uisti ieiunia. Ceterum si corpus tuũ
ieiunia longa consumpserint.atq illi
subtraxerint cybum. cum non detrahis
uitia in malis perseuerans: magis horres
quam placeas dõ.: Tunc erunt dõ accep¬
ta ieiunia: si operibus scĩs fuerit expiata

Expanded text:
rum etiam a malis actibus facta discessio. rum etiam a malis actibus facta discessio. Itaque cura ne mens tua gravetur oppressa peccatis, neque animus tuus vitiorum illecebris delectetur; et digna Deo exsolvisti jejunia. Caeterum si corpus tuum jejunia longa consumpserint, atque illi subtraxeris cibum; cum non detrahis vitia in malis perseverans, magis horres quam placeas Deo. Tunc erunt Deo accepta jejunia, si operibus sanctis fuerit expiata
Abbreviated transcription (Latin):
autem ieuinatis in quit. nolite fieri sicut
hy pocritȩ tristes. Exterminant enim¬
facies facies suas. ut parcant hominibus
ieiunantes. Amen dico uobis percepert̃
mercedem suam. Uos autem cum ieiu¬
natis ungne capita ur̃a: ne pareatis ho
minibus icunantes. & pater ur̃ qui ui¬
det in occulto reddet uobis in palam:
Qua re fratres per uidet scĩtas ur̃a aliter
ieiunia acceptari non posse. nisi conti.¬
gerit legaliter ieiunare. secundum
haec eadem uobis dicere non piget.
uobis autem tutissimum. Sed & dñs in
euangelio. omnis inquit scriba doctus
in regno caelorum similis est homini
patrifamilias: qui profert de horreo
suo noua et uetera. Ut sciat scĩtas ur̃a
non solum noua dicenda. sed et uetera
repetenda : legimus scm sp̃m per isaĩã
prophetam taliter perfectos increpan¬
tem. Neomenias ur̃as & sabbata & diem
magnum non sustineo dicit dñs. Ieiu¬
nium est quod probat altissimus. non
solum intermissa corporis refectio: ue¬

Expanded text:
jejunatis, inquit, nolite fieri, sicut jejunatis, inquit, nolite fieri, sicut hypocritae tristes: exterminant enim faciem suam, ut pareant hominibus ieiunantes. amen dico uobis, perceperunt mercedem suam. uos autem cum ieiunatis, unguite caput uminibus jejunantes: et Pater vester qui videt in occulto, reddet vobis in palam . Quare, fratres, pervidet Sanctitas vestra, aliter jejunia acceptari non posse, nisi contigerit legaliter jejunare. 2. Jejunihaec eadem vobis dicere non piget, vobis autem tutissimum . Sed et Dominus in Evangelio, Omnis, inquit, scriba doctus in regno coelorum, similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera non solum nova dicenda sunt, sed et vetera repetenda. Legimus Spiritum sanctum per Isaiam prophetam taliter imperfectos increpantem: Neomenias vestras et sabbatum et diem magnum non sustineo, dicit Dominus . Jejunium est quod probat Altissimus, non solum intermissa corporis refectio, ve
Abbreviated transcription (Latin):
tempus est fratres Rm̃i.
de ieiunio cum scĩtate ur̃a
tractandum est: ut sci¬
atis quem ad modum ieiunetis. leiunia
enim xp̃ianorum spiritualiter potius
quam carnaliter exercenda sunt.
Unde apeccatis principaliter ieiune¬
mus : ne ieiunia nr̃a sicut iudaeorum
ieiunia adnõ respuantur: Quale est
enim ut acibis quos dñs creauit nescio
quis inpostor abstineat. & peccators
sagina pinguescat: Non tale ieiuniũ
ego elegi dicit dñs. Nam ñ flectas in¬
quit ut circulum ceruicem tuam. cili¬
cium autem & cinerem substernas: nec
sic uocabis in quit ieiunium acceptum
Sed quid: Solue inquit omnem nodum
iniquitatis & obstinationem malorum.
dimit te afflictos in requiem. & omnem
nium abstinere tantum modo apeccatiᷤ.
nisi addamus & bona. Frange inquit
esurienti panem tuum. & egenos sine
tecto induc indomum tuam. Si uideriᷤᷤ
nudum. uesti eum. Porro autem ieui-¬
niis nr̃is &iam illud oportet accidere.
quod dñs in euangelio praecepit: Cum

Expanded text:
tempus est, fratres charissimi, de jejunio cum Sanctitate vestra tractandum est; ut sciatis quemadmodum jejunetis. Jejunia enim Christianorum spiritualiter potius, quam carnaliter exercenda sunt. Unde a peccatis principaliter jejunemus; ne jejunia nostra, sicut Judaeorum jejunia, a Domino respuantur. Quale est enim ut a cibis quos Dominus creavit, nescio quis impostor abstineat; et peccatorum sagina pinguescat? Non tale jejunium ego elegi, dicit Dominus. Nam si flectas, inquit, ut circulum cervicem tuam, cilicium autem et cinerem substernas; nec sic vocabo, inquit, jejunium acceptum. Sed quid? Solve, inquit, omnem nodum iniquitatis, et obstinationem malorum. Dimitte afflictos in requiem, et omnemjejunium abstinere tantummodo a peccatis, nisi addamus et bona. Frange, inquit, esurienti panem tuum, et egenos sine tecto induc in domum tuam. Si videris nudum, vesti eum . Porro autem jejuniis nostris etiam illud oportet accedere, quod Dominus in Evangelio praecepit: Cum
Abbreviated transcription (Latin):
sua facultate decerpere. Nouit dñs om¬
nium uires. & scit iustus inspector de qua
mensura quisq quid tribuat. Dissimiles
quidem substantię similes erogationes
habere non possunt: sed ȩquatur plerũq
merito quod distat inpendio. quia potest
esse par animus &iam ubi impar est censuᷤ.
Hȩc itaq ut adiuuante dño pia deuotione
curentur. quarta & sexta feria ieiunemꝰ:
sabbato uero uigilias apud beatũ apłm

Expanded text:
sua facultate decerpere. Novit Dominus omsua facultate decerpere. Novit Dominus omnium vires, et scit justus inspector de qua mensura quisque quid tribuat. Dissimiles quidem substantiae, similes erogationes habere non possunt: sed aequatur plerumque merito, quod distat impendio: quia potest esse par animus, etiam ubi impar est census. Haec itaque ut adjuvante Deo pia devotione curentur, quarta et sexta feria jejunemus; sabbato vero apud beatum
Abbreviated transcription (Latin):
bis & illi soli seruies. et diliges dnm̃ dm̃
tuum extoto corde tuo. et. diliges ꝓxi¬
mum tuũ tamquã teipsum & cȩtera
talium mandatoꝵ. ita quod in eisdem
libris deieiuniorũ scificatione & curatio¬
ne prȩceptum est nulla interpretatione
uacuatur. In omni enim tempore om̃ib
suꝑbiam inclinant. iram mitigant. & om̃s
bonȩ uoluntatis effectus ad maturitatẽ
totius uirtutis enutriunt: si tamen in
societatem siue beniuolentiam caritatis
assumant. & in operibus misericordiȩ se pro¬
denter exerceant. Ieiunium enim sine
elemosina non tam purgatio animȩ quã
carnis afflictio est: magisq ad auaritiam
quã ad continentiã referendum. qͣndo
aliquis sic acibo abstinet ut &iam apie¬
tate abstineat. Nostra ergo ieiunia dilec¬
tissimi abundent fructib largitatis. & in
pauperibus xp̃i benignis sint fȩcunda mo¬
neribus. Nec tardentur in hoc opere me¬
diocres quia parum sit quod possint de

Expanded text:
bis, et illi soli servies ; et, Diliges Dominum Deum bis, et illi soli servies ; et, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo ; et, Diliges proximum tuum sicut teipsum , et caetera talium 47 mandatorum: ita quod in eisdem libris de jejuniorum sanctificatione et curatione praeceptum est, nulla interpretatione vacuatur. In omni enim tempore, omnibsuperbiam inclinant, iram mitigant, et omnes bonae voluntatis affectus ad maturitatem totius virtutis enutriunt; si tamen in societatem sibi benevolentiam charitatis assumant, et in operibus misericordiae se prudenter exerceant. Jejunium enim sine eleemosyna non tam purgatio animae quam carnis afflictio est; magisque ad avaritiam quam ad continentiam referendum est, quando aliquis sic a cibo abstinet, ut etiam a pietate jejunet. Nostra ergo jejunia, dilectissimi, abundent fructibus largitatis, et in pauperes Christi benignis sint fecunda muneribus. Nec tardentur in hoc opere mediocres, quia parum sit quod possint de
Abbreviated transcription (Latin):
stes frequentesq conflictus & iam sisit
randis igitur lesionibus quas sepe inci¬
dunt qui cum in uisibili hoste confligun
trium maxime remediorum est adhi¬
benda medicina : in orationis instantia.
in castigatione ieiunii. inele mosin ae
largitate. Quȩ cum pariter exercent᷑:
ds̃ ꝓpitiatur. culpa deletur. temptator
eliditur. Et his quidem pręsidiis semꝑ.
fidelis anima debet accingi: sed tunc
studiosius prȩparari. cum hiassunt dies
quod non ideo negligendũ est quia de
obseruantia ueteris legis assumptum ẽ.
tamquam hoc de illis sit quȩ inter discre¬
tiones cyboꝵ. inter baptismatum differen¬
tias & auium pecudumq hostias desti¬
tuerunt. Illa enim quȩ rerum futura¬
rum figuras gerebant. impletis quae sig¬
nificauere finita sunt. Ieuiniorũ uero
utilitatem noui testamenti gratia non
remouit. & continentiam semꝑ corpori
suscępit: qm̃ sicut ꝑmanet apud intelli¬
gentiã xp̃ianam dñm dm̃ tuũ adora¬

Expanded text:
stes frequentesque conflictus, etiamsi sit stes frequentesque conflictus, etiamsi sit randis igitur laesionibus quas saepe incidunt qui cum invisibili hoste confligunt, trium maxime remediorum est adhibenda medicina: in orationis instantia, in castigatione jejunii, in eleemosynae largitate: quae cum pariter exercentur, Deus propitiatur, culpa deletur, tentator eliditur. Et iis quidem praesidiis semper fidelis anima debet accingi, sed tunc studiosius praeparari, cum ii adsunt diesquod non ideo negligendum est, quia de observantia veteris legis assumptum est, tamquam hoc de illis sit quae inter discretiones ciborum, inter baptismatum differentias et avium pecudumque hostias esse destiterunt. Illis enim quae rerum futurarum figuras gerebant, impletis, quae significaverunt finita sunt. Jejuniorum vero utilitatem novi Testamenti gratia non removit; et continentiam corpori suscepit. Quoniam sicut permanet apud intelligentiam Christianam: Dominum Deum tuum adora
Abbreviated transcription (Latin):
on fidenter dilectissimi ad oꝑa¬
uos pietatis hortamur. quia ex¬
perimentis didicimus libenter
uos sus cipere quod monemus. Scitis nãq
& dõ docente cognoscitis ad aeternum uo¬
bis gaudium ꝓfuturam diuinorũ obseruan¬
tiam mandator. In quib exsequiis quia
humana fragilitas plerumq lassescit. &
in multis ꝑlubricum suȩ infirmitatis of¬
fendit: misericors et pius dñs remedia nob̾
et adiutoria dedit. ꝑ quȩ ueniã optinere
possimus. Quis enim tot inlecebras mun¬
di. tot insidias diaboli. tot deniq peri¬
cula suȩ mutabilitatis euaderet. nisi cle¬
mentia regis aeterni mallet nos repara¬
re quam perdere: Nam & qui iam re¬
dempti. iam regenerati. iam filii lucis ef¬
fecti sunt quamdiu tamen in hoc mundo
qui totus in maligno est positus detinen¬
tur. quam diu infirmitati carnis corrup¬
tibilia & temporalia blandiuntur: non
possunt istos dies sine temptatione tran¬
sire. Nec facile cuiquam ꝑuenit tam
incruenta uictoria. ut inter multos ho¬

Expanded text:
onfidenter vos, dilectissimi, ad opera pietatis hortamur, quia experimentis didicimus, libenter vos suscipere quod monemus. Scitis namque, et Deo docente cognoscitis, ad aeternum vobis gaudium profuturam 46 divinorum observantiam mandatorum. In quibus exsequendis quia humana fragilitas plerumque lassescit, et in multis per lubricum suae infirmitatis offendit, misericors et pius Dominus remedia nobis et adjutoria dedit, per quae veniam obtinere possimus. Quis enim tot illecebras mundi, tot insidias diaboli, tot denique pericula suae mutabilitatis evaderet, nisi clementia aeterni Regis mallet nos reparare quam perdere? Nam et qui jam redempti, jam regenerati, filii lucis effecti sunt, quamdiu tamen in hoc mundo, qui totus in maligno positus est , detinentur; quamdiu infirmitati carnis corruptibilia et temporalia blandiuntur, non possunt istos dies sine tentatione transire. Nec facile cuiquam provenit tam incruenta victoria, ut inter multos ho
Abbreviated transcription (Latin):
esciri quia nichil in ca passibi¬
e nichil remansi irmũ. ut a ipsa
sit ꝑ essentiam & non nt ipsa ꝑgiam
Quid aute. niru ii hoc de corpore xp̃i ꝓ
fitetur. qui de om̃ib apianis sp̃ualibus
tu eit resurrectionis in xp̃o. ex quo in
coiiꝓ om̃ib: mortuus est totius spei mrȩ
formia prȩcessit. Non hesitamus diffiden¬
ane incerta expectationẽ suspendim̃.
ed accepto ꝓnissionis exordio fidei ocu¬
lis quȩ sunt futura ĩa cernimus. & natu
e ꝓuectione gaudentes qđ credimus iam

Expanded text:
esciri: quia nihil in ea passibile, nihil remansit infirmum, ut et ipsa sit per essentiam, et non sit ipsa per gloriam. Quid autem mirum, si hoc de corpore Christi profitetur, qui de omnibus Christianis spiritalibus factum est resurrectionis in Christo, ex quo in eo qui pro omnibus mortuus est, totius spei nostrae forma praecessit. Non haesitamus diffidentia, nec incerta exspectatione suspendimur, sed accepto promissionis exordio, fidei oculis quae sunt futura, jam cernimus; et naturae provectione gaudentes, quod credimus jam
Abbreviated transcription (Latin):
non quae suꝑ terram. nec perituris inten¬
ti sunt sed aeternis: in illo habent in¬
corruptibiles conditas facultates. de
quo dicit propheta. Inthesauris salris
nr̃a aduẽnit. sapientia & disciplina et
pietas adnõ. Hi sunt thesauri iustitiae.
per quos auxiliante dĩ gratia &iam ter¬
rena bona incęlestia transferuntur. dũ
multi diuitiis aut ꝓiustitia relictis aut
aliter ad quisitis ad instrumentũ pietatiꝰ
utuntur. Cumq ad sustentationem
pauperum quib possunt exuberare
distribuunt. congregant sibi in amissi¬
biles facultates : ut quod addiderint
elemosinis nullis possint subi acere dispen¬
diis. et digne ibi habeant cor ubi habent
thesaurum suum. quia tales diuitias be
atissimum est exercere ut crescant. et
non timere ne pereant. Operantes igitur
dilectissimi quod bonum est ad omnes.
maxime autem ad domesticos fidei: sep¬
timum mensem abinitio mysticũ ꝓpter
sẽptifor mem spm̃ & ipso sui ordinis nume¬

Expanded text:
non quae super terram , nec perituris intennon quae super terram , nec perituris intenti sunt, sed aeternis, in illo habent incorruptibiles reconditas facultates, de quo dicit propheta: Thesaurus et salus nostra advenit, sapientia et disciplina et pietas a Domino: hi sunt thesauri justitiae : per quos, auxiliante Dei gratia, etiam terrena bona in coelestia transferuntur, dum multi divitiis, aut juste sibi relictis aut aliter acquisitis, ad instrumentum pietatis utuntur. Cumque ad sustentationem pauperum, quae possunt exuberare distribuunt, congregant sibi inamissibiles facultates: ut quod abdiderunt eleemosynis, nullis possit subjacere dispendiis; et digne ibi habeant cor, ubi habent thesaurum suum : quia tales divitias suas beatissimum est exercere ut crescant, et non timere ne pereant. CAP. IV. Operantes igitur, dilectissimi, quod bonum est ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei , septimum mensem ab initio mysticum propter septiformem Spiritum, et ipso sui ordinis nume
Abbreviated transcription (Latin):
pulluatur: nec bonum suũ quisquã fideliũ
de humanis uelit pendere iudiciis. Dili¬
genti dm̃ sufficit placere quẽ diligit.
quia nulla maior expetenda est remunera¬
tio quam ipsa dilectio. Sic enim caritas
ex dõ est: ut ds̃ ipse sit caritas. Quod uti¬
ꝙ pius & castus animus ita gaudet imple¬
re. ut nullo extra ipsum cupiat delectari.
Uerissimum namq est quod ait diis Ubi
erit thesaurus tuus. ibi erit & cortuum.
Quis autem est thesaurus hominis.
nisi quȩ̨dam fructuũ eius congregatio la¬
borumq collectio: Quod enĩ seminaue¬
rit quis: hoc et metet. Q quale cuiusq¬
erit opus. talis & questus. Et ubi oblectatio
fruendi constituitur. ibi cura cordis ob¬
stringitur. Sed cum multa sint genera
diuitiarum. dissimilesq materiȩ gaudioꝵ.
thesaurus cuiq est cupiditatis affectus.
Qui si de appetitu est terrenoꝵ. non bea¬
tos facit sui participatione sed miseros
Hi uero qui ea quȩ sursum sunt sapiunt

Expanded text:
polluatur, nec bonum suum quisquam fidelium polluatur, nec bonum suum quisquam fidelium de humanis velit pendere judiciis. DILIGENTI Deum sufficit ei placere quem diligit: quia nulla major expetenda est remuneratio, quam ipsa dilectio: sic enim charitas ex Deo est, ut Deus ipse sit charitas. 360 Quo utique pius et castus animus ita gaudet impleri, ut nulla re extra ipsum cupiat delectari. Verissimum namque est quod dicit Dominus: Ubi est thesaurus tuus, ibi erit et cor tuum . Quis autem est thesaurus hominis, nisi quaedam fructuum ejus congregatio laborumque collectio? Quod enim quis seminaverit, hoc et metet , et quale cujusque opus, talis est et quaestus; et ubi oblectatio fruendi constituitur, ibi cura cordis obstringitur. Sed cum multa sint genera divitiarum, dissimilesque materiae gaudiorum, THESAURUS CUIQUE est suae cupiditatis affectus, qui si de appetitu est terrenorum, non beatos facit sui participatione, sed miseros. Hi vero qui ea quae sursum sunt sapiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ quae xp̃i euangłio seruit amplectimur.
quia et in hoc potest suꝑ scribas & phariseoᷤ
xpĩana habundare iustitia non euacuan¬
do legem sed intelligentiam refutan¬
do carnalem. Nec enim nr̃a talia de¬
bent esse ieiunia. qualia erant illorum
quibus isaias propheta spũ feõ inse loquen¬
te dicebat. Neomenias ur̃as & sabbata
& diem magnum non sustineo. ieiunium
& ferias et dies festos ur̃os odit anima mea
Vnde & dñs ieiunandi formam discipulis
tradens. cum autem ieuinatis inquit nolite
fieri sicut ypocritȩ tristes. Ex terminats
enim facies suas. ut appareant hominib
iciunantes: Amen dico uobis. ꝑceperunt
mercedem suam. Quam mercedem nisi
laudis humanę. ꝓpter cuius cupiditatem
iustitiȩ species plerumq prȩtenditur :
Et ubi nulla cura est conscientię. amat᷑
falsitas famȩ: ut iniquitaᷤᷤ quae occulta¬
actione arguitur. mendaci opinione le
nulla laudis ostentationisq iactantia

Expanded text:
tiae quae Christi Evangelio servit, amplectimur. tiae quae Christi Evangelio servit, amplectimur. Quia et in hoc potest super Scribas et Pharisaeos Christiana abundare justitia, non evacuando legem, sed intelligentiam refutando carnalem. Nec enim nostra talia debent esse jejunia, qualia erant illorum quibus Isaias propheta Spiritu sancto in se loquente dicebat: Neomenias vestras et sabbata et diem magnum non sustineo, jejunium et ferias et dies festos vestros odit anima mea . Unde et Dominus jejunandi formam discipulis tradens, Cum jejunatis, inquit, nolite fieri sicut hypocritae tristes. Exterminant enim facies suas, ut appareant hominibus jejunantes. Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . Quam mercedem, nisi laudis humanae? propter cujus cupiditatem, justitiae species plerumque praetenditur, et ubi nulla est cura conscientiae, amatur falsitas famae; ut iniquitas, quae occultatione arguitur, mendacii opinione laenulla ostentationis jactantia
Abbreviated transcription (Latin):
ut non fiant: antiquȩ auctoritatis retinent
firmitatem. Nec ideo eis euangeliea putan¬
da est aduersa ꝑfectio: quia & uirtutum
studia aduoluntaria incitantur augm̃ta.
& ultiones criminum penitentiȩ remediis
relaxantur. Dicit autem dñs. Nisi habun¬
dauerit iustitia ur̃a plusquam seribarum
& pharisȩorum. non intrabitis in regnum
cȩlorum. Quomodo uero habundabit ius¬
quid tam aequum quidue tam dignum
quam ut creatura adimaginem & simili¬
tudinem dĩ condita suum imitetur aucto¬
rem. qͥ¬
rem. qͥreparationem scĩficationemq
credentium in peccatoꝵ remissione constitu¬
it. ut remota seueritate uindictȩ omniq
cessante supplicio reus innocentiȩ redderet᷑¬
& finis criminum fieret origo uirtutum.
Quod igitur dilectissimi ex ueteris prȩdica¬
tione doctrine adpurificationem anima¬
rum corpoꝵq nrõꝵ ieiunium septimi
mensis assumimus. non legalibus nos o¬
neribus subicimus. sed utilitatem continen¬

Expanded text:
ut non fiant, antiquae auctoritatis retinent ut non fiant, antiquae auctoritatis retinent firmitatem. Nec ideo eis evangelica putanda est adversa perfectio, quia et virtutum studia ad voluntaria incitantur augmenta, et ultiones criminum poenitentiae remediis relaxantur. Dicit enim Dominus: Nisi abundaverit justitia vestra plus quam Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum . Quomodo vero abundabit jusquid tam aequum 359 quidque tam dignum est quam ut creatura ad imaginem et similitudinem Dei condita suum imitetur auctorem, qui reparationem sanctificationemque credentium in peccatorum remissione constituit, ut remota severitate vindictae, omnique cessante supplicio, reus innocentiae redderetur, et finis criminum fieret origo virtutum? CAP. II. Quod igitur, dilectissimi, ex veteris praedicatione doctrinae ad purificationem animarum corporumque nostrorum jejunium septimi mensis assumimus, non legalibus nos oneribus subjicimus, sed utilitatem continen
Abbreviated transcription (Latin):
postolica institutio dilectissimi
ut legem non solueret sed im¬
pleret : ita ueteris testamenti
decreta distinxit. ut quȩdam ex eis sicut
erant condita euangłicȩ eruditioni profu¬
tura decerperet. & quȩ dudum fuerant con¬
suetudinis iudaicę fierent obseruantiar
xpĩanȩ. Quamuis enim uarietates hostia¬
rum differentię baptismatum & otia sab¬
batorum cum ipsa carnis circumcisione
cessauerint: manent tamen exipsis uolumi¬
nibus &iam apud nos plurima prȩcepta
moralia. Et cum indedicatur diliges dñm
dm̃ tuum ex toto corde tuo. & diliges ꝓxi¬
mum tuũ sicut te ipsum: xp̃o dño docente¬
cognoscimus. qm̃ in his duobus mandatis
tota lex pendet & ꝓphetȩ. Tantaq est
sub huius geminȩ caritatis edicto utriusꝙ
copula testamenti: ut sine istarum conexi¬
one uirtutum nec lex quẽ quam inueniat᷑
iustificasse nec gratia. Ille quoq partes
legalium mandatoꝵ quib quȩdam prȩci¬
piuntur ut fiant. quȩdam inter dicuntur

Expanded text:
postolica institutio, dilectissimiut legem non solveret, sed impleret , ita veteris Testamenti decreta distinxit, ut quaedam ex eis, sicut erant condita, evangelicae eruditioni profutura decerperet, et quae dudum fuerant consuetudinis Judaicae, fierent observantiae Christianae. Quamvis enim varietates hostiarum, differentiae baptismatum, et otia sabbatorum cum ipsa carnis circumcisione cessaverint, manent tamen ex ipsis voluminibus etiam apud nos plurima praecepta moralia. Et cum inde dicatur: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo; et diliges proximum tuum sicut teipsum : Christo Donoscimus, quod in his duobus mandatis tota lex pendet et prophetae ; tantaque est sub hujus geminae charitatis edicto utriusque copula Testamenti, ut sine istarum connexione virtutum nec lex quemquam inveniatur justificasse, nec gratia. Illae quoque partes legalium mandatorum ex quibus quaedam praecipiuntur ut fiant, quaedam interdicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Loquamur ueritatem in corde nr̃o. ne
faciamus dolum in lingua nr̃a: ut sp̃s
ueritatis magis magisq diffundendo ca¬
ritatem in cordib nr̃is doceat nos in
agnitionem omnis ueritatis. Nuius
camus singuli dño. dicamus omnes:
Sp̃s tuus bonus deducet me in uiam re¬
ctam. Sicq fit: ut qui apostolis super¬
ueniens ea quae uentura erant annun x¬
tiauit. nr̃is quoq mentibus uenturae
uitae gaudia patefaciat. nos adhaec
in quirenda benignus incendat. coope¬
rante ipso qui hunc & polliceri suis fide¬
libus & dare consueuit iħu xp̃o dño nr̃o.¬

Expanded text:
Loquamur veritatem in corde nostro, nec Loquamur veritatem in corde nostro, nec faciamus dolum in lingua nostra, ut Spiritus veritatis magis magisque diffundendo charitatem in cordibus nostris, ducat nos ad agnitionem omnis veritatis. Hujus camus singuli Domino, dicamus omnes: Spiritus tuus bonus deducet me in terram rectam. Sicque fit ut qui Apostolus superveniens ea quae ventura erant annuntiavit, nostris quoque mentibus venturae vitae gaudia patefaciat, nos ad haec inquirenda benignus incendat, cooperante ipso qui hunc et polliceri suis fidelibus, et dare consuevit Jesu Christo Do
Abbreviated transcription (Latin):
ribus precabatur in nouari: quia utiq
sciebat spm rectum in corde pulluto
sedem habere non posse Retineamus
sedulo corde: quia sp̃s idem arguit
mundum depeccato et de iustitia et
de iudicio. Caueamus ne ima quaeren¬
do admundum pertineamus: quia
mundus transibit & concupiscentia
eius. Quae sursum sunt quaeramus.
quae sursum sunt sapiamus: ubi xp̃e
est in dextera dĩ sedens. Conuersatio¬
nem nram cum apostolo habeamus
in caelis. & ne de peccato incredulita¬
tis arguamur: exerceamus operando
quod credimus. Fides enim sine operi¬
bus otiosa est. Ne ex comparatione
ustorum quos imitari noluerimus
acrius iudicemur : sollerti animo me¬
moremus quod de contemptoribus suȩ
gratiae dñs ait. Regina austri surget
in iudicio cum generatione ista. & con¬
dempnabit eam: quia uenit afinib
terrae audire sapientiam salomonis.
Et ecce plusquam salomon hic. Ne cum
mundi principe dampnemur. resista¬
mus illi fortes fide: & fugier a nobis.

Expanded text:
ribus precabatur innovari, quia utique ribus precabatur innovari, quia utique sciebat spiritum rectum in corde polluto sedem habere non posse. Retineamus sedulo corde quia idem Spiritus arguit mundum de peccato, et de justitia, et de judicio. Caveamus ne ima quaerendo ad mundum pertineamus, quia mundus transibit, et concupiscentia ejus. Quae sursum sunt quaeramus, quae sursum sunt sapiamus, ubi Christus est in dextera Dei sedens. Conversationem nostram cum Apostolo habeamus in coelis, et ne de peccato incredulitatis arguamur, exerceamus operando quod credimus, fides enim sine operibus otiosa est. Ne ex comparatione justorum, quos imitari noluerimus, acrius judicemur, solerti animo memoremus quod de contemptoribus suae gratiae Dominus ait: Regina Austri surget in judicio cum generatione ista, et condemnabit eam, quia venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis, et ecce plus quam Salomon hic . Ne cum mundi principe damnemur, resistamus illi fortes in fide, et fugiet a nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
regnum dĩ. Unde et apłs petrus obses¬
sis feruore temptationum quibusdam
fratribus consolans aiebat. Nolite paue¬
re quasi noui aliquid contingat: sed
commnunicantes xp̃i passionibus gau-¬
dete. ut et inreuelatione gloriae eius
gaudeatis exultantes. Reuocemus ad
mentem quia gratiam sp̃s discipulis
et se missurum esse promisit & misit.
et curemus omni uigilantia ne cogita¬
tionibus illecebrosis contristemus sp̃m
demptionis. Sicut enim scriptum est
sp̃s sc̃s disciplinae effugiet fictum. et
u feret se aeagitationibus quaȩ sunt
auferet se acogitationibus quae sunt
sine intellectu. Unde prouide psalmi¬
sta cum huius sp̃s accipiendi desiderio
flagraret: prius cordis mundi hospitiũ
in quo hunc recipere posset. & sic demũ
tanti hospitis ingressum quaerebat.
Cor inquit mundum crea in me ds̃. et
spm rectum in noua inuisceribus incis.
Prius quippe cor mundum inse crea-¬
ri ac deinde sp̃m rectum in suis uisce¬

Expanded text:
regnum Dei. Unde et apostolus Petrus, obsesregnum Dei. Unde et apostolus Petrus, obsessus fervore tentationum, quibusdam fratribus consolans aiebat: Nolite pavere, quasi novi aliquid contingat, sed communicantes Christi passionibus gaudete, ut et in revelatione gloriae ejus gaudeatis exsultantes . Revocemus ad mentem quia gratiam Spiritus discipulis et se missurum esse promisit, et misit; et curemus omni vigilantia ne cogitationibus illecebrosis contristemus Spiridemptionis. Sic enim scriptum est: Spiritus sanctus disciplinae effugiet fictum, et auferet se a cogitatauferet se a cogitationibus, quae sunt sine intellectu : unde provide Psalmista, cum hujus spiritus accendi desiderio flagraret, prius cordis mundi hospitium, in quo hunc recipere posset, et sic demum tanti hospitis ingressum quaerebat. Cor mundum, inquit, crea in me, Deus, et spiritum rectum innova in visceribus meis . Prius quippe cor mundum in se creari, ac deinde spiritum rectum in suis visce
Abbreviated transcription (Latin):
transcurrimus : restat uram fraterri¬
tatem Rem̃i mecum pariter ammonere.
ut eiis memoriam sollicita semper in¬
tentione serurmus. eius suauitatem
et deuoto pectore scrutemͦ. o et casto
sepius ore ruminemus. Quid enim ꝓ¬
dest ad audiendum dĩ uerbum con¬
uenire. et expleto auditu ad inania
mox et sȩcularia colloquia uel acta
conuerti: Recolamus ergo iuxta qđ
ẽadem ammonet lectio. quia dñs nr̃
expleta passione rediit ad patrem aqͦ
missus est: nec patrem cum ad nos ue¬
niret. nec nos deserens cum rediret.
Illuc eius uestigia toto mentis nisu secte¬
mur: & ut illo peruenire & illius regni
ianuam mereamur intrare. perpenda¬
mus magnopere quibus actionum
gressibus in terra degens incesserit.
Qui enim dicit se inxp̃o manẽre: debet
sicut ille ambulauit & ipse ambulare
Certe ipse per agones passionum adcoro¬
nam peruenit gloriae. Merito ergo
intimatur et nobis. quia per multas
tribulationes oportet nos intrare in

Expanded text:
transcurrimus, restat vestram fraternitranscurrimus, restat vestram fraternitatem, charissimi, mecum pariter admonere, ut ejus memoriam sollicita semper intentione servemus, ejus suavitatem et devoto pectore scrutemur, et casto saepius ore ruminemus. Quid enim prodest ad audiendum Dei verbum convenire, et expleto auditu ad inania mox et saecularia colloquia vel acta converti? Recolamus ergo juxta quod eadem admonet lectio, quia Dominus noster, expleta passione, rediit ad Patrem a quo missus est, nec Patrem, cum ad nos veniret, nec nos deserens, cum rediret. Illuc ejus vestigia toto mentis nisu sectemur, et ut illo pervenire, et illius regni januam mereamur intrare, perpendamus magnopere quibus actionum gressibus in terra degens incesserit. Qui enim dicit se in Christo manere, debet sicut ipse ambulavit et ipse ambulare. Certe ipse per agones passionum ad coronam pervenit gloriae; merito ergo intimatur et nobis quia per multas tribulationes oportet nos intrare in
Abbreviated transcription (Latin):
simo xp̃i iugo submitterent. Sp̃s clari¬
ficat xp̃m: cum sua nos inspiratione ad
diligendam eius uisionem accendit. cum
illum patri indiuinitate aequalem esse
credendum fidelium cordibus intimat.
Quia de meo inquit accipiet. & annuntia¬
bit uobis. De patre accipit sp̃s sc̃s. unde
accipit filius : quia in hac trinitate depatre
natus est filius. depatre procȩdit sp̃s sc̃s
Qui autem de nullo natus sit. denullo pro¬
cedat: pater est solus. Omnia quaecumq
habet pater mea sunt Propterea dixi qͥa
de meo accipiet. & annuntiabit uobis.
De his dixit quae adipsam patris diuinitatẽ
pertinent. in quibus illi est aequalis om̃a
quae habet pater habendo. Neq enim sp̃s
sc̃s de creatura quae patri est subiecta &
filio erat accepturus. quod ait demeo ae¬
cipiet sed utiq de patre de quo ꝓcȩdit sp̃s.
de quo natus est et filius. Sea quia do¬
nante dño lectionem sc̃i euangelri pa¬
trum uestigia se quentes exponendlo

Expanded text:
simo Christi jugo submitterent. Spiritus clarisimo Christi jugo submitterent. Spiritus clarificat Christum, cum sua nos inspiratione ad diligendam ejus visionem accendit, cum illum Patri in divinitate aequalem esse credendum fidelium cordibus intimat. Quia de meo, inquit, accipiet, et annuntiabit vobis. De Patre accipit Spiritus sanctus, unde accipit et Filius, quia in hac trinitate de Patre natus est Filius, de Patre procedit Spiritus sanctus. Qui autem de nullo natus sit, de nullo procedat, Patehabet pater, mea sunt, propterea dixit: Quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis; de his dixit, quae ad ipsam Patris divinitatem pertinent, in qquae habet Pater habendo. Neque enim Spiritus sanctus de creatura quae Patri est subjecta et Filio, erat accepturus quod ait: De meo accipiet, sed utique de Patre, de quo procedit Spiritus, de quo natus est Filius. Snante Domino, lectionem sancti Evangelii, Patrum vestigia sequentes, exponendo
Abbreviated transcription (Latin):
nobis patriae caelestis ad memoriam
reducit. cum festa illa supernȩ ciuitatis
per donum nobis suae aspirationis inno¬
tescit. Uentura nobis annuntiat: cum
nos adelectatione praesentium abstra¬
hens promissi in caelis regni desideriis
inflaminat. Ille me clarificabit: quia
de meo accipiet. et annuntiabit uobis.
p̃s clarificauit xp̃m. quia per eum tanta
caritas in cordibus discipulorum accen¬
sa est: ut abiecto timore carnali effectũ
resurrectionis eius constantes praedica¬
rent. a quo tempore passionis pauidi fu¬
gerunt. Unde scriptum est . Et reple-¬
ti sunt omnes spũ scõ. & loquebantur
uerbum dĩ cum fiducia. Sp̃s clarifica¬
uit xp̃m: cum impleti gratia spiritua¬
li doctores scĩ tot & tanta miracula in
nomine xp̃i fecerunt quibus orbem
totum adfidem xp̃i conuerterent.
tot ac tanta pro xp̃i nomine passionum
certamina pertulerunt. donec ipsa & ĩã
superborum colla persecutorum suauis¬

Expanded text:
nobis patriae coelestis ad memoriam nobis patriae coelestis ad memoriam reducit, cum festa illa supernae civitatis per donum nobis suae aspirationis innotescit. Ventura nobis annuntiat, cum nos a delectatione praesentium abstrahens, promissi in coelis regni desideriis inflammat. Ille me clarificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis. Spiritus clarificavit Christum, quia per eum tanta charitas in cordibus discipulorum accensa est, ut, abjecto timore carnali, effectum resurrectionis ejus constantes praedicarent, a quo tempore passionis pavidi fugerunt. Unde scriptum est: Et repleti sunt omnes Spiritu sancto, et loquebantur verbum Dei cum fiducia . Spiritus clarificavit Christum, cum impleti gratia spirituali doctores sancti tot et tanta miracula in nomine Christi fecerunt, quibus orbem totum ad fidem Christi converterent, tot ac tanta pro Christi nomine passionum certamina pertulerunt, donec ipsa etiam superborum colla persecutorum suavis
Abbreviated transcription (Latin):
tem substantiae & proprietatem scien¬
tiae. Non loquitur asemet ipso: quia
non est asemet ipso Pater quippe solus
de alio non est. Nam & filius de patre
natus est: et sp̃s sc̃s depatre procȩdit.
Abipso autem audiet sp̃s sc̃s. a quo procȩ¬
dit. Quia enim non est aseipso. sed ab
illo aquo procȩdit: aquo illi est e̾entia.
ab illo utiq et scientia. Ab illo igitur
audientia. Quod nichil est aliud quã
scientia. Quod uero adiunxit. & quae
uentura sunt annuntiabit uobis: con¬
stat innumeros fidelium per donum
scĩ sp̃s prae nosse ac praedixisse uentura.
ed quia sunt non nulli qui sp̃s gratia
pleni infirmos curant. mortuos suscitan.
dȩmonibus imperant. multis uirtutib
choruscant. ipsi angelicam in terris
uitam gerunt. nec tamen quae sibi sint
uentura sp̃s eiusdem reuelatione cogno¬
scunt : potest hic dñi sermo & iam sic
accipi. quia sp̃s adueniens quae uentu¬
ra sunt nobis annunti&. cum gaudia

Expanded text:
tem substantiae, et proprietatem scientem substantiae, et proprietatem scientiae. Non loquitur a semetipso, quia non est a semetipso. Pater quippe solus, de alio non est. Nam et Filius de Patre natus est, et Spiritus sanctus de Patre procedit. Ab ipso autem audiet Spiritus, a quo procedit, quia non est a seipso, sed ab illo a quo procedit. A quo illi est essentia, ab illo utique et scientia. Ab illo igitur audientia, quod nihil est aliud quam scientia. Quod vero adjunxit: Et quae futura sunt annuntiabit vobis. Constat innumeros fidelium per donum sancti Spiritus praenosse ac praedixisse ventura. Sed quia sunt nonnulli qui, Spiritus gratia pleni, infirmos curant, mortuos suscitant, daemonibus imperant, multis virtutibus coruscant, ipsi angelicam in terris vitam gerunt, nec tamen quae sibi sint ventura Spiritus ejusdem revelatione cognoscunt. Potest hic Domini sermo etiam sic accipi, quia Spiritus adveniens quae ventura sunt nobis annuntiat, cum gaudia
Abbreviated transcription (Latin):
est autem uita aeterna: ut cognoscant
te solum uerum dm & quem misisti
iłim xp̃m. Et alibi adiudȩos. Siman¬
seritis in uerbo meo : uere discipuli mei
critis. & cognoscetis ueritatem. Unde
et apostolus qui ad tertium caelum rap¬
tus audiuit archana uerba qui non lice¬
bat homini loqui. exparte in quit cog¬
noscimus : et exparte prophetamus. In¬
telligendum est ergo quod ait despũ.
docebit uos in omnem ueritatem: quasi
diceret. Diffundet in uris cordibus cari¬
tatem. cuius magisterio intus edocti ꝓ¬
ficiatis de uirtute in uirtutem. digniq
efficiamini per uenire aduitam. in qua
uobis aeterna claritas summae ueritatis
& uerȩ sublimitatis idest contemplatio
uestri conditoris appareat. Non enim
loquetur asemet ipso: sed quaecumq
audiet loquetur. Non loquitur sp̃s
asemet ipso: idest sine patris & filii
communione. Neq enim diuisus ac se
pertitus est sp̃s. Sed quaecumq audiet
loquetur. Audiet uidelicet perunita¬

Expanded text:
est autem vita aeterna, ut cognoscant est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum . Et alibi ad Judaeos: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis, et cognoscetis veritatem . Unde et Apostolus, qui ad tertium coelum raptus audivit arcana verba quae non licebat homini loqui: Ex parte, inquit, cognoscimus, et ex parte prophetamus . Intelligendum est ergo quod ait de Spiritu: Docebit vos omnem veritatem, quasi diceret: Diffundet in cordibus vestris charitatem, cujus magisterio intus edocti proficiatis de virtute in virtutem, dignique efficiamini pervenire ad vitam, in qua vobis aeterna claritas summae veritatis et verae sublimitatis, id est, contemplatio vestri Conditoris appareat. Non enim loquetur a semetipso, sed quaecunque audiet loquetur. Non loquitur Spiritus a semetipso, id est, sine Patris et Filii communione, neque enim divisus ac a se partitus est Spiritus, sed quaecunque audiet loquetur; audiet videlicet per unita
Abbreviated transcription (Latin):
quando homines ne di uoluntati resis¬
tere praesumant exemplo damnati
propter superbiam terrentur archan¬
geli: Arguit mundum sp̃s sc̃s de iudicio.
quo princeps mundi iudicatus est: cum
gendam hominum prauorum nequi¬
tiam poenam superbientium comme¬
morat angelorum dicens. Angelos uero
qui non seruauerunt suum principatũ.
sed reliquerunt suum domicilium : in
iudicium magni diei uinculis aeternis
sub caligine reseruauit. Sequitur
Adhuc multa habeo uobis dicere. sed non
potestis portare modo. Cum autem
uenerit ille sp̃s ueritatis : docebit uos
omnem ueritatem. Certum est quidẽ
quia ueniente desuper spũ apostoli
maiorem multo scientiam ueritatis
quam carnales eatenus potuere consecu¬
ti sunt: maiori desiderio certandi pro
ueritate succensi sunt. Non tamen
putandum est in hac uita quempiam
omnem ueritatem posse comprehendere:
cum haec fidei nrãe merces in alia sit ui¬
ta promissa ipsa ueritate dicente. Haec

Expanded text:
quando homines ne Dei voluntati resisquando homines ne Dei voluntati resistere praesumant, exemplo damnati propter superbiam terrentur archangeli. Arguit mundum Spiritus sanctus de judicio, quo princeps mundi judicatus est, cum gendam hominum pravorum nequitiam poenam superbientium commemorat angelorum dicens: Angelos vero, qui non servaverunt suum principatum, sed reliquerunt suum domicilium, in judicium magni diei vinculis aeternis sub caligine reservavit. Sequitur: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem. Certum est quidem, quia, veniente desuper Spiritu, apostoli majorem multo scientiam veritatis quam carnales eatenus potuere consecuti sunt, majori desiderio certandi pro veritate succensi sunt. Non tamen putandum est in hac vita quempiam omnem veritatem posse comprehendere, cum haec fidei nostrae merces in alia sit vita promissa, ipsa veritate dicente: Haec
Abbreviated transcription (Latin):
et deiustitia credentium: quia exempbu
eorum sequi noluerit qui hunc ad patrẽ
ascendisse neq ultra corporaliter inter¬
ris conuersaturum esse sciebant. nec
tamen ab eius dilectione poterant ulla
ratione separari. Hoc est enim quod ait.
Quia ad patrem uado. & iam non uidebitis
me. Non indebitis me post quam ascen¬
dero. qualem nunc uidere soletis carne
mortali & corruptibili circuindatum:
sed in maiestate adiudicium uenientẽ.
& peracto iudicio inmaiore gloria scĩs
apparentem. Sequitur. De iudicio autẽ
quia princeps mundi huius iudicatus
est. Principem mundi diabolum dicit.
quia principatur eis qui ordine peruer¬
so mundum potius quam mundi condi¬
torem diligunt. Qui iudicatus est adño
qui ait. Uidebam satanan sicut fulgur
de caelo cadentem Iudicatus est ab eo
cum et ipse dȩmonia eiceret. & disciplis
daret potestatem calcandi suꝑ omnẽ
uirtutem inimici. Arguitur itaq mun¬
dus de iudicio quo diabolus est udicat᷑.

Expanded text:
et de justitia credentium, quia exemplum et de justitia credentium, quia exemplum eorum sequi noluerint, qui hunc ad Patrem ascendisse, neque ultra corporaliter in terris conversaturum esse, sciebant, nec tamen ab ejus dilectione poterant ulla ratione separari; hoc est enim quod ait: Quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Non videbitis me postquam ascendero, qualem nunc videre soletis, carne mortali et corruptibili circumdatum, sed in majestate ad judicium venientem, et peracto judicio in majore gloria sanctis apparentem. Sequitur: De judicio autem, quia princeps mundi hujus judicatus est. Principem mundi diabolum dicit, quia principatur eis qui ordine perverso mundum potius quam mundi Conditorem diligunt. Qui judicatus est a Domino, qui ait: Videbam Satanam sicut fulgur de coelo cadentem . Judicatus est ab eo, cum et ipse daemonia ejiceret, et discipulis daret potestatem calcandi super omnem virtutem inimici. Arguitur itaque mundus de judicio, quo diabolus est judicatus,
Abbreviated transcription (Latin):
credit. iam iudicatus est: quia non cre¬
didit in nomine unigeniti filii dĩ
tia uero: quia ad patrem uado. et iam
non undebitis me. lustitia discipuloꝵ
xp̃i erat. quod dñm quem uerum ho¬
minem cernebant uerum quoq đifi¬
lium esse crediderunt: et quem sibi cor¬
poraliter ablatum nouerant certo semꝑ
amore colebant. Iustitia cȩterorum
fidelium idest eorum qui dñm incarne
non uiderunt haec est : quod eum quẽ
corporali intuitu numquam uiderunt.
dm̃ & hominem uerum corde credunt
ac diligunt. De qua profecto iustitia
fidei arguuntur infideles. cur ipsi uide
licet cum similiter uerbum uitȩ audi¬
rent noluerunt credere adiustitiam:
Neq enim nequitia malorum exsua solum
certitudine uerum &iam excompara¬
tione rectorum quam sit damnanda
monstratur. Hinc & enim scriptum est.
robata autem uirtus corripit insipientes
Arguit ergo mundum sp̃s sc̃s depeccato
suo: quia non crediderit xp̃m. Arguit

Expanded text:
credit jam judicatus est, quia non crecredit jam judicatus est, quia non credit in nomine unigeniti Fitia vero, quia ad Patrem vado, etiam non videbitis me. Justitia discipulorum Christi erat quod Dominum, quem verum hominem cernebant, verum quoque Dei Filium esse crediderunt; et quem sibi corporaliter ablatum noverant, certo semper amore colebant. Justitia caeterorum fidelium, id est, eorum qui Dominum in carne non viderunt, haec est, quod eum quem corporali intuitu nunquam viderunt, Deum et hominem verum corde credunt ac diligunt. De qua profecto justitia fidei arguuntur inflicet, cum similiter verbum vitae audierint, noluerunt credere ad justitiam. Neque enim nequitia malorum ex sua solum fortitudine, verum etiam ex comparatione rectorum, quam sit damnanda monstratur. Hinc etenim scriptum est: Probata autem virtus corripit insipientes . Arguit ergo mundum Spiritus sanctus de peccato suo, quia non crediderit in Christum; arguit
Abbreviated transcription (Latin):
non solum uim diuinae caritatis infi¬
dit interius uerum &iam carnali timo¬
re depulso adincrepandam prauitatem
malorum foris fiduciam prestat: recte
subditur. Et cum uenerit: ille arguet
mundum de peccato & de iustitia et
arguebat mundum id est sectatores
mundi de peccato suae incredulitatis.
Arguebat de iustitia: quia uidelicet iusti¬
tiam fidelium nollent imitari. Argue¬
bat de iudicio: uidelicet quare diabołu
qui iam iudicatus ac damnatus erat
sequerentur. Sed non sine causa sp̃m
cum ueniret hoc idem dicit acturũ:
quia profecto per huius inspirationem
corroborandus erat animus discipuloꝵ.
ne mundum qui contrase fremebat ar¬
quere timerent. Exponens ergo sen¬
tentiam suam dñs. adiunxit. De pec¬
cato quidem. quia non credunt in me
Peccatum incredulitatis quasi speciale
posint. quia sicut fides origo uirtutũ:
ita solidamentum est uitiorum in incre¬
dulitate persistere. dño terribiliter
attestante qui dicit. Qui autem non

Expanded text:
non solum vim divinae charitatis infunon solum vim divinae charitatis infundit interius, verum etiam, carnali timore depulso, ad increpandam pravitatem malorum foris fiduciam praestat, recte subditur: Et cum venerit ille, arguet mundum de peccato, et de justitia, et arguebat mundum, id est, sectatores mundi, de peccato suae incredulitatis; arguebat de justitia, quia, videlicet, justitiam fidelium nollent imitari; arguebat de judicio, videlicet, quare diabolum, qui jam judicatus ac damnatus erat, sequerentur. Sed non sine causa Spiritum cum venerit hoc idem dicit acturum, quia profecto per hujus inspirationem corroborandus erat animus discipulorum, ne mundum, qui contra se fremebat, aruere timerent. Exponens ergo sententiam suam Dominus, adjunxit: De peccato quidem, quia non credit in me. Peccacatum incredulitatis quasi speciale posuit, quia sicut fides origo virtutum, ita solidamentum est vitiorum in incredulitate persistere, Domino terribiliter attestante, qui dicit: Qui autem non
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quod alibi audierunt. Abi enim
est thesaurus tuus. ibi & cor tuum erit
deoq capaces sp̃s iam facti erant: non
ultra demorte eius contristati sed depro¬
mussionis eius munere laetati. luca at tes¬
tantte qui ait. U factum est dum bene¬
diceret illis: recessit ab eis. et ferebatir
in caelum. Et ipsi ad orantes regressi sunt
in hierusalem cum gaudio magno. et
erant semper in templo laudantes a be¬
nedicentes dm̃. Patet autem. nec labori¬
osa expositione indiget cur eundem
spm paraclytum idest consolatorem cog¬
nominet: quia nimirum corda discipuloꝵ
quae recessus ipsius mesta reddidisset. huiꝰ
consolaretur et recrearet aduentuis. Sed
& singulis quibusq fidelium uel depecca¬
ti perpetratione merentibus. uel cõmu¬
ni saeculi huius afflictione laborantib
dum spem ueniȩ et misericordiae cae¬
lestis inspirat: profecto ab angore tris¬
titiae mentem illustrando subleuat
Quia uero sp̃s eidem menti quam replet

Expanded text:
hoc quod alibi audierunt: Ubi enim hoc quod alibi audierunt: Ubi enim est thesaurus tuus, ibi et cor tuum erit . Ideoque capaces Spiritus jam facti erant, non ultra de morte ejus contristati, sed de promissionis ejus munere laetati, Luca attestante qui ait: Et factum est dum benediceret illis, recessit ab eis, et ferebatur in coelum. Et ipsin Hierusalem cum gaudio magno, et erant semper in templo laudantes et benedicentes Deum . Patet autem, nec laboriosa expositione indiget, cur eumdem Spiritum paracletum, id est, consolatorem cognominet, quia nimirum corda discipulorum, quae recessus ipsius moesta reddidisset, hujus consolaretur et recrearet adventus. Sed et singulis quibusque fidelium vel de peccati perpetratione moerentibus, vel communi hujus saeculi afflictione laborantibus, dum spem veniae et misericordiae coelestis inspirat, profecto ab angore tristitiae mentem illustrando sublevat. Quia vero Spiritus eidem menti, quam replet,
Abbreviated transcription (Latin):
generarent. Unde benigne consolan¬
do subiunxit. Sed ego ueritatem dico
uobis. Expedit uobis ut ego uadam
Expedit ut forma serui ur̃is subtraha¬
tur aspectibus: quatinus amor diuini¬
tatis artius uris infigatur inmentib
Expedit ut notam uobis formam cȩlo
inferam: quatinus maiore per hoc de¬
siderio illuc suspiretis. sicq suspensis
ad superna cordibus ur̃is ad accipienda
iam sp̃s scĩ dona capãces fiatis: Si enim ꝑ¬
non abiero. paraclitus non ueniet ad
uos. Si autem abiero. mittam eum
aduos. Non quia non poterat ipse in
terra positus dare sp̃m discipulis hȩc
loquitur. cum aperte legatur quia
post resurrectionem apparens eis in¬
sufflauit et dicit eis. accipite sp̃m sc̃m :
sed quia ipso in terra posito & corpora¬
liter conuersante cum eis non ualebant
illi erigere mentem adsitienda mune¬
ra gratiae caelestis. ascendente autem
ipso ad caelos & illi pariter omne. desi¬
derium suum illo transferebant. uixta

Expanded text:
generarent. Unde benigne consolangenerarent. Unde benigne consolando subjunxit: Sed ego veritatem dico vobis, expedit vobis ut ego vadam. Expedit ut forma servi vestris subtrahatur aspectibus, quatenus amor divinitatis arctius vestris infigatur mentibus. Expedit ut notam vobis formam coelo inferam, quatenus majori pro hoc desiderio illuc suspiretis, sicque, suspensis ad superna cordibus vestris, ad accipienda jam Spiritus sancti dona capaces fiatis. Si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos; si autem abiero, mittam eum ad vos. Non quia non poterat ipse in terra positus dare Spiritum discipulis, haec loquitur, cum aperte legatur quia post resurrectionem apparens eis insufflavit et dixit eis: Accipite Spiritum sanctum . Sed quia ipso in terra posito, et corporaliter conversante cum eis, non valebant illi erigere mentem ad sitienda munera gratiae coelestis; ascendente autem ipso ad coelos, et illi pariter omne desderium suum illo transferebant, juxta