comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nias pͥnciꝑatũ ametistꝰ ĩcdi¬
cus tenet ¶Smetistꝰ purpureꝰ
est ꝑmixto iolatõ colore. ⁊ qͦsi
rose uitore euit qͣsdũ flãmulas
fundẽs. ¶Altin eiꝰ genꝰ clescen¬
dens ad iacnactos. cam uoĩs eiꝰ
ifferũt. qr sit qͥddã ĩ purpurca.
illiꝰ nõ ex toto ligneũ s uini co¬
lore hũs. Est aũt sculpturis fa¬
ceruleus est cũ pipuia habens
pulueres a ueos sparsos. optin
I acinctus ex nois sui fulgorẽ uo¬
Icatur. Hic n ethiopla iueit᷑. a¬
iuleũ colore hñs optim: qͥ ñiar¬

Expanded text:
as principatum amethystus Indicus tenet. Amethystus purpureus est permixto violacio colore; et quasi rosae nitor, et leniter quasdam flammulas fundens. Alterum eius genus descendit ad iacinthos. Causam nominis eius afferunt quia sit quiddam in purpura illius non ex toto igneum, sed vini colorem habens. Est autem sculpturis facaeruleus est cum purpura, habens pulveres aureos sparsos; optimus Iacinthus ex nominis sui flore vocatus. Hic in Aethiopia invenitur, caeruleum colorem habens. Optimus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
eometrica clis¬
ciplina pͥmũ
ab̾ egipciis re¬
mũclante nilo
⁊ omĩbus posse¬
sionib eius limo obcluctis mni¬
cium terre cliuidende ꝑ line¬
as et mẽsuras nom̃ arti dedit¬
Que deinde longius a cumĩe
sapienciũ ꝑfc̃a et maris ⁊ celi
et aeris spacia meturũtur. Nã
ꝓuocati stuclio sic ceperũt p
terre dimensionez et celi spa¬
ca querere. quanto int̾uallo
lima a t̾ris. a luma sol ip̃e dis¬
taret et usq ad uertice celi
qͣnta se mensura clistenderes
Sic q int̾ualla ip̃a celi orb̾q
ratõne probabili distinxerũt.
S quia ex t̾re climensione hec
disciplina cepit exiuito sui et
nomen ẜuauit. Nam geoiietͥ¬
ca de t̾ra et de mensura nũcu¬
pata est. Terra eiũ grece. ge uo¬
catur: metrũ mẽsura. Hũus
discipline ars. ꝯtinet in se luua¬
menta int̾ ualla młtitudines et
figuras et ĩ figuns dm̃isiones ⁊¬
de quadriꝑtita lĩsio

Expanded text:
eometria disciplina, primum ab Egyptiis reinundante Nilo et omnium possessionibus limo obductis, initium terre dividende, per lineas et mensuras nomQuae deinde longius acumine sapientium profecta et maris et caeli et aeris spatia metiuntur. Nam provocati studio sic coeperunt post terrae dimensionem et caeli spatia quaerere: quanto intervallo luna a terris, a luna sol ipse distaret, et usque ad verticem caeli quanta se mensura distenderet, sicque intervalla ipsa caeli orbisque ratione probabili distinxerunt. Sed quia ex terrae dimensione haec disciplina coepit, ex initio sui et nomen servavit. Nam geometria de terra et de mensura nuncupata est. Terra enim Graece γῆ vocatur, μήτρα mensura. Huius disciplinae ars continet in se lineamenta, intervalla, magnitudines et figuras, et in figuris dimensiones eDe quadripertita divisio
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ excempla imitaris eoꝵ ex¬
citꝰ nõ ꝑtimesc̾e̾. Collectuiũ est
cũ in unũ q̃ argũta st̃ colligũ¬
tur sicut ait cicero ꝓ milione.
est alt̾a cliffinitõ ex sola ꝓposito̾e
sicut iam dictũ est q̃ ita ꝯstat.
Si tempestas uitanda est: nõ
est nauigatõ reqͥrenda. Ex so¬
la assũptone ut est illd̾. Sunt
mĩstratione cliscir̾e. Ex sola
ꝯclusione ut est. illd̃ uera est
est et qr illi deest ꝯclusio entume¬
ma uocatur. Sequitur epice
de ratiocinatõe latior ⁊ excecuci¬
or. rethoricis sillogisinis. latitu¬
dine clistãs et ꝓcluctõe ẜmo¬
nis. ac clialeticis sillogisinis ꝓp̃

Expanded text:
quorum exempla imitaris, eorum exquorum exempla imitaris, eorum exitus non pertimescere.' Collectiuum est cum in unum quae argumentata sunt colliguntur, sicut ait Cicero est altera 84 definitio ex sola propositione, sicut jam dictum est, quae ita constat: Si tempestas vitanda est, non est navigatio requirenda. Ex sola assumptione, ut est illud: Sunt ministratione discurrere. Ex sola conclusione, ut est illud: Vera est est; et quia illi deest conclusio, enthymema vocatur. Sequitur epichide ratiocinatione latior excursio rhetorici syllogismi, latitudine distans et productione sermonis a dialecticis syl
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsistit. qͣndo id qd̾ ad fide ꝑti¬
net faciendã utitur sillogismo¬
rũ lege p̾t̾ita ut est illd̾. Si tẽ¬
pestas uitanda est: nõ est igit᷑
nauigand̃. Ex sola enĩ ꝓpõne¬
Uñ mag̾ rethorib ꝙͣ clialeticis
ꝯuenire iuclicatũ est. ¶Ratio¬
entimema qui est imꝑfecto sil¬
logismꝰ atq rethorico. Sccls epi¬
cerema: qui est in rethoricis laci¬
or sillogisurꝰ. ¶ Entimematis
mebra st̃ qͥnq p̾mũ cõuĩcibile
Sccł̃m ostentabile. Terciũ setẽ¬
ciale. Quartũ excemplabile. qͥn¬
tũ collectiuũ. Comũcibile ẽ quo
euidenti rõne ꝯuĩcit᷑. Sicut fecit
cicero ꝓ milione. E ius igit᷑ mor¬
tis sedetis ultores. cuiꝰ iutã si po¬
testis per uos restitui posse noliti
Ostentabile est qd̾ c̾te rei demos¬
trat̃onẽ ꝯstringit sicut acero in
terenciũ. obseq̾ũ amicos ueritas
odiũ pant. E xcemplabile ẽ qd
alica excempli ꝯparatõne euẽ¬
tũ similem ꝯminatur. Sicut cico
in philippicis. Te nuror ancom

Expanded text:
consistit, quando eo quod ad fidem pertinet faciendam utitur, syllogismorum lege praeterita, ut est illud: Si tempestas vitanda est, non est igitur navigandum. Ex sola enim proposunde magis rhetoribus quam dialecticis convenire judicatum est. 8. Ratioenthymema, qui est imperfectus syllogismus, atque rhetoricus. Secundus epicherema, qui est in rhetoricis latior syllogismus. 9. Enthymematis membra sunt quinque: primum convincibile, secundum ostentabile, tertium sententiale, quartum exemplabile, quintum collectivum. 10. Convincibile est quod evidenti ratione convincit, sicut fecit Cicero pro Miltis sedetis ultores, cuius uitam si putetis per uos restitui posse, nolitis. Ostentabile est quod certa rei demonstratione constringit, sicut Cicero in Terentium: 'Obsequium amicos, ueritas odium parit.' Exemplabile est quod alicuius exempli comparatione euentum simile comminatur, sicut Cicero in Philippicis, 'Te miror, Antoni,
Abbreviated transcription (Latin):
ut uir fortis petat pͥmũ aut
uetat. ut sacraꝵ uirginũ np¬
cias nulli pet̾e liceat aut punit
ut qui cedem fecerit capite plo¬
tatur. Fãcte st̾ leges ut eaꝵ me¬
tu humana coherteatur auda¬
cia tutaq sit int̾ impbos in nocẽ¬
cia et in ip̃is ĩpbis formidato
supplit̾o. refrenetur nocenli fa¬

Expanded text:
t 'vir fortis petat praemium':o aut vetat, ut 'sacrarum virginum nuptias nulli petere liceat': aut punit, ut 'qui caedem fecerit, capite plectatur'. Factae sunt autem leges, ut earum metu humana cohercia, tutaque sit inter improbos innocentia, et in ipsis improbis formidato supplicio refrenetur nocendi 2 fa
Abbreviated transcription (Latin):
argumentatõ appellatur.
argumentatõ est enim clicta
qd̃ sit argute mentis or̃o qua
inuencum ꝓbabile exceqͥnur
sũptõnis ꝯfirmatõnis q extre¬
ma ꝯclusio est. aut ex ambigẽ¬
tis incerte aut ex ficlucia ꝯpro¬
bantis. Constat aũt trib ꝑtib̾
ppositõne. assũptõne. ꝯclusio¬
ne. Prepositõne ut puta qd̾
bonũ est turpem usũ here nõ
põt. Consentit audiens. assu¬
mit ille. peccunia turpem usũ
h̾t. Concluditur ergo pectiũa¬
Im
bonũ nõ est. Sillogismꝰ enĩ n
solũ rethores. S maxime dia¬
nat. assumat. ꝯfirmet. ꝯcludaᷤ¬

Expanded text:
argumentatio appellatur. Argumentatio autem dicta est, quasi argute mentis oratio, qua inventum probabile exequitur. sumptionis confirmationisque extrema conclusio aut ex ambigentis incerto, aut ex fiducia conprobantis. Constat enim tribus partibus: propositione, adsumptione, conclusione. Propositione, ut puta, quod bonum potest. Consentit audiens; assumit ille: Pecunia turpem usum habet; concluditur: Ergo pecuia bonum non est. 3. Syllogismis autem non solum rhetores, sed maxime dianat, assumat, confirmet, at
Abbreviated transcription (Latin):
entencia est clictũ ĩpsonͣ¬
le. ut obseqͥũ amicos ueri¬
tas odiũ parit. Hinc si fu̾it ꝑ
sona adiecta: crian erit ita. Of¬
men nouem: uera clicendo. Me¬
trofanes ꝓmeruit gr̃am mitͥda¬
icitur. fit crian. si detrahitur fit

Expanded text:
ententia est dictum impersonale, ut obsequium amicos, veritas odium parit. Huic si persona fuerit adiecta crian erit; ita, ofmemnonem, vera dicendo; Metrofanes promeruit gratiam Miticiatur, fit crian, si detrahatur, fit
Abbreviated transcription (Latin):
¶Signat adẽe dapos agapis et
liuidus obstat.
¶Nil minꝰ alma fides signat ad¬
aurem
¶Abstenũ pascens orgia rite colit¬
¶Pectorib letis. pabula gͣta fert.¬
¶Ignis ab igne ꝑit lacerand̾ uis¬
cera sentes.
¶Carnem ethereo ignis ab igne ꝑit¬
¶Destis iniqͣ latens ꝓcul est dapno¬
sa sagaci.¬
ramine mentem.
¶Excludũt pestem lauia flagra
more manat.
¶Arida corda rigat. unda ꝑẽpnis
¶ Gurgitis uua calips capulo dimł¬
¶ Deseris alta petens gurgitis.
¶Iussa pat̾ua gerens dilapsus i¬
uit in equor.¬
¶ Currit uectus ads iussa patia
gerens.¬
¶ Prebuit nuda uiã pẽpto adꝑ
cepta magistri.
dis undis.
¶Tartareis flãmis ꝑfida corda ge¬
¶ Fert alimenta corax cligitis abla¬
ca benignis.
¶Dira procul iussus fert almẽa
corax.¬
¶Pectora sacra dolent i̾muculla¬
be ꝑemꝑtem.¬
¶ Discipli excessu pͣtora sacͣ dolent
¶Liris amena petens De fluus
ducib omitaris opimi
luco spoliatus et aris. ciso¬
¶ Amissis ppłis. angnis ũq̃ furis

Expanded text:
Signat adesse dapes agapes, sed lividus obstat; Nil minus alma fides signat adaurem; Abstemium pascens, orgia rite colitPectoribus laetis, pabula gratgnis ab igne perit, lacerant dum viscera sentes, Carneus aethereo, ignis ab igns iniqua latens, oculo est deprehensa sagaci,ramine mentem Excludunt pestem, lenia flagra more manat, Arida corda rigat unda perennis Gurgitis ima Chalybs capulo divu, Deseris alta petens, gurgitis Jussa paterna gerens dilapsus currit in aequor, Currit vectus aquis, jussa paterna gerens.aebuit unda viam, prompto ad praecepta magistri, is undis, Tartareis flammis perfida corda gementa Corax digitis oblata malignis; Dira procul jussus, fert alimenta Corax.Pectora sacra dolent inimicum labe peremptum. Discipuli excessum pectora sacra dolent. Liris amoena petens ducibus comitaris opimis, luco spoliatus et aris; Amissis populis, anguis inique furis.
Abbreviated transcription (Latin):
agani ex pagis atheniẽciũ
dicti uͥ exorti st̃. Ibi enĩ in
oois a grestibꝰ ⁊ pagis gentiles
ncos u̾dolaq statuer̃t. ⁊ a tali
micio uocabulũ pagam sortiti
t ¶ Gentiles st̃ qiisũ lege sũt
⁊ uõcdũ crecliderũt. N icti autez
gentiles q ita st̃ ut fuert̃ geni¬
ti: id est sicut in carne descẽcle
gentiles pͥmitꝰ nũcuꝑant. Ip̃i
ex greco in latinũ int̾pretũtur
gentiles. Ethuos enũ grece gẽs
łr. post fidem aũt nõ debẽt uoca¬
ri gentes sũ gentiles qͥ ex genti¬
bus crecliderũt. sicut post fidem
dici iam nõ potest uidens testãte
paulo apło et dicente iam xp̃ia
baptismũ xp̃i susceptũ ad ydolo¬
rũ cultũ et sacrificioꝵ ꝯtanuna¬
tõne reuertũtur. Est aũt nom̃

Expanded text:
agani ex pagis Atheniensium dicti, ubi exorti sunt. Ibi enim in locis agrestibus et pagis gentiles lucos idolaque statuerunt, et a tali initio vocabulum pagani sortiti sunt. Gentiles sunt qui sine lege sunt, et nondum crediderunt. Dicti autem gentiles, quia ita sunt ut fuerunt geniti, id est, sicut in carne descenderugentiles primitus nuncupantur: ipsi ex Graeco in Latinum interpretantur gentiles. Ἔθνος enim Graece gens dicitur. Post fidem autem non debere vocari gentes sive gentiles eos qui ex gentibus credunt; sicut post fidem dici iam non potest Iudaeus, testante Paulo Apostolo et dicente iam Christbaptismum Christi susceptum ad idolorum cultum et sacrificiorum contaminationem reve
Abbreviated transcription (Latin):
riaca est antidotũ seipentinũ
quo uenena pellũtur. ut pestis
peste saluatur. Catartica gre¬
ce. latine purgatoria cl̃r. Ca¬
tapodia eo qd modicũ potet
seu ingluciatur. Diamoror. a
succo moro nonĩ sũpsit. ex eo
qd ꝯficitur. Sicut cliacodion.
qui ex codia. id ẽ ex papauere¬
fit. Sic cliaspinaton qr ex se¬
minib ꝯponitur. Electuariũ
uocatũ. eo qd̾ molle sorbeatur.
¶Trociscos lictus. qr in mod̾
rotule formabatur. Trocos eĩ
grece: rota cłr. C olliria latm̃
sonant: qd̾ uicia ocłoꝵ deter¬
tur aliis adiutorib p̃cedẽtibꝰ.
Cacaplasma: eo qd̾ incluctõ
sola sit. ¶ Emplastrũ eo ꝙ ĩ
ducatur. ¶Malagina: ꝙ sñ
igne maceretur et ꝯp̾hẽdat᷑
E nema grece latine relaratõ
d̾r. Pessaria dicta: qd̾ intus
iniciantur. Mediciam uimẽ¬
toꝵ syron quid̃ grecus ĩuenit
Inde pingitur diundia ꝑte hõ
dinudia equs. Dictus enĩ cyrõ¬

Expanded text:
riaca est antidotum serpentinum riaca est antidotum serpentinum quo venena pelluntur, ut pestis peste solvatur. Catartica Graece, Latine purgatoria dicuntur. Catapotia, eo quod modicum potetur, seu inglutiatur. Diamoron a suco morae nomen sumpsit, ex quo conficitur; sicut diacodion, quifit, sicut dyaspermaton, quia ex seminibus componitur. Electuarium vocatum est eo quod melle sorbeatur. Trociscus dictus est, quia in modum rotule deformatur: trocos enim grece, rotundum dicitur. Colliria latinum sonat, quod vitium oculorum detertur aliis adiutoriis praecedentibus. Cataplasma, eo quod inductio sola sit. Inplastrum, eo quod inducatur. Malagma, quod sine igne maceretur et conprehendatur. Enema Graece, Latine relaxatio dicitur. Pessaria dicta quod intus iniciantur. Medicinam iumentorum Chiron quidam Graecus invenit. Inde pingitur dimidia parte homo, dimidia equus. Dictus autem Chiro
Abbreviated transcription (Latin):
maticũ. Terciũ cinirgiũ. Die¬
ta est obẜuatõ leg̾ ac̃ uite. Far¬
matia est medicam̃toꝵ curat᷑o
Cynirgia ferram̃toꝵ incisio.
Nam ferro maindũt᷑. que me¬
dicam̃toꝵ nõ senserint medi¬
b̾ tm̃ et succis erat. Gał̃ einiu¬
usus medencli cepit. Deinde
ferro ⁊ cet̾is medicam̃tis. Sĩs
em̃ curatõ. aut ex oͣrus aut ex
sinulib adhibetur. E x ꝯͣrus ut
Sicut et in hoĩe suꝑbia sana¬
ii nõ põt: nͥ humilitate sanet̾
Ex similib u̾o: sicut ligam̾itũ
uł rotundo uulneri rotũdũ. ł¬
ob longo ob longũ apponitur
Ligatura enĩ ip̃a nõ cad̾ m̃bͥs
ficant. Nam antidotũ gr̃ece:
curantur. At ꝯͣ ex simili coap
tatur amara. q gustꝯ eiꝰ ama¬
rus est. Ex ꝯuemẽti enĩ nom̃
accepit. qr amantudo amaritu
cline solui solz. Omĩa aũt me¬
dicam̃ta ex ꝓpͥis caĩs hñt uoca¬
bula. Gera enĩ dicta qͣsi diui¬
na. Artheriaca qd̃ apta sint
gutturis meatu et tumores
fauciũ ⁊ artheriarũ limit. Ti¬

Expanded text:
ticum, tertium chirurgicum. Diaeta est observatio legis et vitae. Pharmacia est medicamentorum curatio. Chirurgia ferramentorum incisio; nam ferro exciduntur quae medicamentorum non senserint meditantum et sucis erat. Talis enim medendi usus coepit, deinde ferro et ceteris medicamentis. Omnis autem curatio aut ex contrariis aut ex similibus adhibetur. Ex contrariis, ut sicut et in homine superbia sanari non potest, nisi humilitate sanetur. 6. Ex similibus vero, sicut ligamentum vel rotundo vulneri rotundum, oblongo oblongum adponitur. Ligatura enim ipsa non eadem membrficant. Nam antidotum Graece, curantur. At contra ex simili, tatur amara, quia gustus eius amarus est. Ex convenienti enim nomen accepit, quia amaritu. Omnia autem medicamenta ex propriis causis habent vocabula. Hiera enim dicta quasi divina. Arteriaca, quod apta sint gutturis meatui, et tumores faucium et arteriarum leniant. Ti
Abbreviated transcription (Latin):
edicine curat̾o libus¬
spernenda nõ est. Memi¬
umus et ysaiam. ezechie lan¬
guenti aliqͥd medicinale man¬
disse. Et paulus apls thimo¬
teo modicum uimi ꝓdẽc dixit.
¶Euratõ ciũ morb̾oꝵ trib ge¬
uerib ꝯstat. Farmacia ꝙͣ la¬

Expanded text:
edicine curatio aspernenda non est: meminimus enim Isaiam Ezechie languenti aliquid medicinale mandasse et Paulus apostolus. Timotheo modicum vinum prodesse dixit. Curatio igitur morborum tribus generibus constat. Pharmacia
Abbreviated transcription (Latin):
tum exordiũ. ¶Nullũ spaciũ corpori¬
lit̾ hñt tp̃ra: qr ante abscedũt pene qͣm
centũ anni unũ tp̃s est. nec unꝰ amnus
unũ tp̃s est. nec unꝰ mensis unũ tp̃s
est. Nec dies nec hora. Qͥa dũ ħ om̃ia
ꝑticuł accedũt suis et deciclũt. Qͦmͦu
nũ dicendũ est: ꝙ nõ simł est. Utrũsit
p̃f̾itũ. futurũ ue tp̃s. sic̾ p̾sens et si est
scire o portet uͥ est. S aduerte ꝙ cuncta
et futura et p̾t̾ita et p̾sencia in animo
st̃ poꝰ requirenda. ¶ Tua ista p̾c̾ita p̃¬
terita reminiscendo. Presencia ꝯtuẽdo
futura expectando. Speramꝰ gͥ uẽtura

Expanded text:
rum exordium. 2. Nullum spatium corporaliter habent tempora, quia ante abscedunt pene quamcentum anni unum tempus est; nec unus annus unum tempus est; nec unus mensis unum tempus est; nec dies, nec hora, quia, dum haec omnia particulis accedunt suis, et decedunt, quomodo unum dicendum est quod non simul est? 3. Utrum sit praeteritum, futurumve tempus, sicut praesens; et si est, scire oportet ubi est; sed adverte quod cuncta, et futura et praeterita et praesentia, in animo sunt potius requirenda. 4. Tria ista, praeterita, prterita reminiscendo, praesentia contuendo, futura exspectando. Speramus igitur
Abbreviated transcription (Latin):
in et̾nitate sua cũcta cõplectitur. Alioqͥn
mutabilis est cleus credendꝰ si ei successi¬
one tp̃ꝵ ascribũt᷑. ¶ Si semper aliqͣ es
tas. nec mutarẽtur tp̃ra s starẽt. pre
cem pro p̾t̾i̾to tenui ꝓ futuro: teneto.
uinuersitatẽ uero deus tenet. et ꝓtemi¬
it et tenebit. tenet d̾r. S nec ip̃oꝵ an¬
głoꝵ decessio accessiue est tp̃ꝵ. N.am
tabili inherent creatori sũ matenie illiꝰ in¬
formi pͥusꝙͣ ex ea omĩa ista que tp̃zalit̾
iam uolunint᷑. formarent᷑ nec ip̃e utiq

Expanded text:
ia aeternitate sua cuncta complectitur. Alioquin mutabilis credendus est Deus, si ei successiones temporum ascribantur. Si semper aliqua estas; nec mutarentur tempora, sed aecem; pro praeterito, tenui; pro futuro, tenebo. Universitatem vero Deus tenet; et pro tenuit, et tenebit, tenet dicitur. 3. Sed nec ipsis angelis decessio accessiove est temporum. Nam tabili inhaerent Creatori; sive materiae illi informi, priusquam ex ea omnia ista quae temporaliter jam volvuntur for
Abbreviated transcription (Latin):
.i. uerno aratũ. ¶Procissio ẽ aratõ
pͥma. cũ adhuc clurꝰ ag̾ eẽt. ¶ Sa¬
est et illd̾ uirgilianũ. Nudꝰ ara nu
dus sere. Messis a metẽdo .i. a reci¬
dendo clicta. Seges at̾ cde semine

Expanded text:
 verno aratum. Proscissio est aratio prima, cum adhuc durus ager est. Saest et illud Virgilianum: nudus ara: sere nudus. Messis a metendo, id est, a recidendo dicta: seges autem de semine
Abbreviated transcription (Latin):
er fulminatũ noĩe hõgirũ. Qͥdã
au̾ osirm clñt ẽẽ artis ħ ĩuento¬
cem. qͥdã triptolemũ. Et hic qͥo
eͦ. quomͦ pͥma ceres ferto ĩ grecia
uerfeterra ĩstituit: s exponit fe¬
aratro ¶Stercorandi agͥ ronez
pͥmiꝰ incluxit qͥdã noĩe st̾cutꝰ ĩ ita¬
ua. cuiꝰ ara apico dedicata ẽ rome
Iic pliuinia ĩstrum̃ta agricłture
ceperit pͥmꝰq agros foͣruit. Cũdẽ
da saturnũ putauerũt: ut ma¬
ire illi nõbilitatẽ fac̾ent ħ noĩe
ꝯͥsplendite sonaret: et digͥtatem
II. De cultura agͦ¬

Expanded text:
ogirum; quidam autem Osirim dicunt esse artis huius inventorem; quidam Triptolemum. Et hic quaestio est quomodo prima Ceres ferro in Graecia vertere terram instituit, sed fearatro. Stercorandi agri rationem primus induxit quidam nomine Stercutus in Italia, cuius ara a Pico dedicata est Romae: hic plura instrumenta agriculturae reperit, primusque agros fimavit. Eumdem quidam Saturnum putaverunt, ut majorem illi nobilitatem facerent hoc nomine, quo splendide sonaret, et dignitatemII. De cultura ag
Abbreviated transcription (Latin):
auctoribus rerum rusticarum .i.
ERIOM: Rusti¬
carũ scribenli sol¬
lertiam: apd̃ gre¬
cos pͥmꝰ esiodus
boeciꝰ humanis su¬
diis contulit. Deĩ¬
de clemocritꝰ magnꝰ qͦ cartaginẽsis
ni.xxuiii. uoluminib studiũ as¬
colatõnis cõsqͥpsit. Apd̾ romanos
at de agͥcultura. pͥmꝰ cato ꝯstiti¬
it. ꝙͣ cdeinde marcus terenciꝰ erpꝰ¬
liuit. mor uirgilius laude carms¬

Expanded text:
auctoribus rerum rusticarum. 1. Rerum rusticarum scribendi solertiam apud Graecos primus Hesiodus Boeotius humanis studiis contulit; deinde Democritus, Mago quoque Carthaginensis in XXVIII voluminibus studium agricolationis conscripsit. Apud Romanos autem de agricultura primus Cato instituit, quam deinde Marcus Terentius expolivit, mox Virgilius laude carmi
Abbreviated transcription (Latin):
ificatur corpus sicut in ciͣ głio di. duo¬
deam uos elegi: s unus ex nob̾ diabolus
est. Iudam utiq iudicans. q diabli cor¬
pus fuit apostata quippe angłs omĩum
cupud est iniqͦꝵ: et hñt capitis corpꝰ: sũt
om̃s iniqui. Sic cũ menbris sins unitus
est. ut sepe qd̾ corpori euis dr: ad eũ pocius
referatur. Euisum ꝙ ille ad menbra¬

Expanded text:
nificatur corpus sicut in Evangelio dicitur: Duonificatur corpus sicut in Evangelio dicitur: Duodecim vos elegi, et unus ex vobis diabolus est . Judam utique indicans, quia diaboli corpus fuit. Apostata quippe angelus omnium caput est iniquorum, et hujus capitis corpus sunt omnes iniqui; sicque cum membris suis unus est, ut saepe quod corpori ejus dicitur, ad eum potius referatur. Rursum quod ill
Abbreviated transcription (Latin):
ta regula est cle recapitulatõne. Eeca¬
pitulatõ enĩ est: lum sqͥptura redit. ad il¬
lud cuiꝰ narratõ iam trausierat: sicut cũ
filios filioꝵ noe scriptura ꝯmemorasset
clixit illos finsse in lingus et gentibus
suis: et tam̃ pꝰca: qͣi hoc etiam iu hoc or¬
dine tp̃ꝵ sequeretur et erat inqͥd omĩs
tr̃a labiũ unũ et uox una om̃ib erat.¬
Qͦ mͦ gͦ sccłm suasgentes et sccłm suas
lingͣs erant. Si una lingͣ erat om̃ibꝰ: ni¬
si qr ad illd̾ ꝙ iam transierat repitulanto
est reuersa narrato: ¶Septima regula
est de cliabolo et eius corpore.qr sepe di¬
cuntur ip̃iꝰ capitis ẽẽ: que suo magis cõ¬
ueniũt corpori. Sepe uero eius udent᷑
dicta menbroꝵ et non nͥ capiti congru¬
unt. Ex nomine quippe corporis intelli¬
gatur capud. ut est illd̾ in euͣugłio cle
ziz amistritico admixtis. Dicente dño.
Inimicus ho ħ fecit. Hominẽ ip̃m cliabo¬
lum uocans: et ex nomine corporis capd̾
designaus. Item ex nomine capitis: sig¬

Expanded text:
ta regula est de recapitulatione. Recapitulatio enim est, dum Scriptura redit ad illud cujus narratio jam transierat, sicut cum filios filiorum Noe Scriptura commemorasset, dixit illos fuisse in linguis et gentibus suis, et tamen postea, quasi hoc etiam in ordine temporum sequeretur: Et erat, inquit, omnis terra labium unum, et vox una omnibus erat ergo secundum suas gentes, et secundum suas linguas erant, si una lingua erat omnibus, nisi quia ad illud quod jam transierat recapitulando est reversa narratio? Septima regula est de diabolo et ejus corpore, quod saepe dicuntur ipsius capitis, quae suo magis conveniunt corpori. Saepe vero videntur esse dicta membrorum, et non nisi capiti congruunt. Ex nomine quippe corporis intelligitur caput, ut est in Evangelio de zizaniis tritico admistis, dicente Domino: Inimicus homo hoc fecit ; hominem ipsum diabolum vocans, et ex nomine corporis caput designans; item ex nomine capitis sig
Abbreviated transcription (Latin):
aũt medici: et qͥ de hũanoꝵ corpoꝵ
scͥpsere naturis. Precipueq gali¬
roꝵ młieꝵq corpora ĩsito calore f̾¬
u̾e: et noxios ẽẽ his etatibꝰ cibos qͥ
calore augeãt sanitatiq ꝯclucere
bꝰ qͥ pituita laborant. et frigore ca¬
lidos cibos et uina uet̾a ꝓdeẽ .xii.
de potu

Expanded text:
unt medici, et qui de humanorum corporum scripsere naturis, praecipueque Galrum mulierumque corpora insito calore fervere, et noxios esse iis aetatibus cibos qui calorem augeant, sanitatique conducere ario senibus, qui pituita laborant et frigore, calidos cibos et vina vetera prodesse. De potu
Abbreviated transcription (Latin):
sit soluta. Uñ et soło libidinis huꝰ
et m̃bra loco mota lura chũr. Ftirũ¬
ii. qͣi sale asꝑsũ dẽptis emedio sil¬
patũ: qd̾ rancos efficiat. ¶ Succidia
carnes inusũ repoĩte: a susccidendo
dicte. ¶ Lardũ eoꝙ ĩ domo repoĩtũ

Expanded text:
sit soluta; unde et solutio libidinis luxus, et membra loco mota luxa dicuquasi sale asper sum, demptis e medio sylpatum, quod raucos efficiat. 24. Succidia, carnes in usum repositae, a succidendo dictae. Lardum, eo quod in domo repositum
Abbreviated transcription (Latin):
RANs dedalꝰ
umẽsam et sellã fe¬
cit. ¶Coqͥne appa¬
ratũ: apiciꝰ qͥd̾ pri¬
assũptis bonis morte uolũtaria ꝑiit
Et mento qr hiis qͥ gule atq edacita¬
ti seruit. et aĩa et corp̾ ĩt̾fic̾. Ab esu

Expanded text:
s Daedalus mensam et sellam fecit. Coquinae apparatum Apicius quidam priassumptis bonis morte voluntaria periit, et merito, quia is qui gulae atque edacitati servit, et animam et corpus interficit.
Abbreviated transcription (Latin):
It̾ merẽdare. qͣsi mericlie ed̾e ¶ Iin¬
nona tractũ ẽ a tp̃r qͦ comͣm uetes
ad cibos aduocubãt᷑. Uñ sic marciał.
Imꝑat excelsos frãg̾e nona thoros
Q̾ usq hodie ꝑ se faciũt. ¶ Cena

Expanded text:
Item merendare, quasi meridie edere. 13. Annona, tractum est a tempore quo Romani veteres ad cibos advocabantur, sic Martialis: Imperat excelsos frangere nona toros, quod et usque hodie Persae faciunt. 14. Coena
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃̾e ẽ et focaiciꝰ. ¶Elibaniciꝰ ĩ tes¬
tacolct᷑. ¶ Iphũgia: panis aqͣ din¬
a malaxatꝰ. Sinula modica acci¬
pit. et feriñt̾ modicũ. et ħt huinec¬
nom̃ accepit. ¶ Placẽte st̃: q̃ fuĩt
de farre. q̃ alii liba cdñt. eo qd libe¬
ant et placeat. ¶Dulcia st̾ gn̾a
pistorii oꝑii a sapore dicta. melle
ei asꝑso sumũt᷑. ¶Srusta: scͥficies
it frcta. ¶Eerm̃tũ: a feruore nũ
neri. Crescẽdo eĩ excedit. ¶Farmͣ
et fur fures a farre clicte st̾ cuiꝰ p᷑¬
gam̃ta. ¶ Amolũ: flos farie te¬
mussimꝰ p̃ leuitate cle mola egestͦ
et appllatꝰ est qͣi amola. ¶Sime

Expanded text:
ipse est et focacius. Clibanicius, in testo coctus. Spungia panis aqua diutius malaxatus similam modicam accipit et fermentum modicum, et habet humecnomen accepit. Placentae sunt quae fiunt de farre. Quae alii liba dicunt, eo quod libeant et placeant. Dulcia sunt genera pistorii operis, a sapore dicta; melle enim asparso sumuntur. Crusta superficies ut fracta. Fermentum a feneri; crescendo enim excedit. Farina et furfures a farre dictae, cujus sunt purgamenta. Amolum flos farinae, tenuissimum prae levitate de mola egestum; unde et appellatum, quasi a mola. Ferme
Abbreviated transcription (Latin):
iuuii triplex modꝰ. discũbẽdi. edendi
et bibendi. Discũbẽcli: ut thoris ĩsi
cliscũb̾e pictis. E dendi et bibendi ut
q remote. crateras nͣgnos statuũt
et uina coronãt. ¶Cibꝰ clictꝰ: ꝙ ca

Expanded text:
ivii triplex est modus: discumbendi, edendi, et bibendi: discumbendi, ut: Toris jussi discumbere pictis. Edendi et bibendi, que remotae, Crateras magnos statuunt, et vina c
Abbreviated transcription (Latin):
la est. ut regem adit. ⁊ regi me¬
morat nom̃q genusq. ¶ Silẽ¬
sis est in clissimilib clausuł aut
plurał clicto singłari uerbo fini
singlaris clictõ plurali uerbo ex
lactis. Supͣ enĩ clixit. sũt hic
debuit clicere est. ⁊ p̃ssi copia lac¬
tis. Fit enĩ silemsis nõ solũ ꝑ ꝑtes
or̾onis. S et ꝑ accidencia ꝑcium
Nam uͥ et ꝓ mułtis unꝰ. et ꝓ uno¬

Expanded text:
 regi memorat nomenque genusque. Syllempsis est in dissimilibus clausulis aut pluralis dictio singulari verbo finitsingularis dictio plurali verbo explactis. Supra enim 'sunt' dixit. Hic debuit dicere: 'est et pressi copia lactis' Fit autem Syllempsis non solum per partes orationis, sed et per accidentia partibus. Nam ubi et pro multis unus et
Abbreviated transcription (Latin):
maq. amicleũq canem. ¶ Di¬
aliton. uł asintet̾on est. figura
te simpłr effertur. ut uenimꝰ.
uidimꝰ placuit. ¶ Antiteton¬
est. ubi ꝯtraria ꝯtrariis oppo¬
gida pugnabant calidis hu¬
mencia. siccis. Mollia cũ cluris¬
sine pondere habencia ponclus
re classib antros. cũ uentis

Expanded text:
maque, Amicleumque canem. Dialyton vel asyntheton est figura, ac simpliciter effertur, ut: 'Venimus, vidimus, placuit'. Antitheton, ubi contraria contrariis oppo1, 19: Frigida pugnabant calidis, humentia siccis: mollia cum sine pondere, habentia pondus. re classibus austros., cum ventis
Abbreviated transcription (Latin):
lacus late liqͥdos q̃q asꝑa dumis
Nũc hoc infine. Ut sola mͥ tales
casꝯ crssandra canebat. Omoeo¬
ptoton est cũ plurima nomina
per unũ casum denũciantur ut
est illd. Sz neq curreutem. neq
se cognouit euntẽ. Tollentẽq
manu saxiunq ĩ mane mouẽ¬
tem. ¶Omo euteleuton ẽ cũ
uno modo uerba plurima fini
cũ cliuersis casib sentencia ua¬
riatur. Ut est illud. Ex nichilo
nicħ in nichilũ nil posse reu̾ti
ita est. ⁊ signa marte tabellas
¶Yrmos est sentencia cõtinu
su longo locus insula portum
ꝙ reliqͣ. Hinic enĩ in longu
uaclit sensꝯ usq ad illd̃. horrẽ¬

Expanded text:
lacus late liquidos, quaeque aspera dumis; lacus late liquidos, quaeque aspera dumis; Nunc autem in fine, ut: Sola mihi tales casus Cassandra canebat. 58 15. Homoeoptoton est, cum plurima nomina per unum casum denuntiantur, ut est illud: Sed neque currentem se, nec cognoscit euntem, tollentemque manu saxumque inmane moventem. Homoeon teleuton est, quum uno modo verba plurima finiucum diversis casibus sententia variatur, ut Pers. 3, 84: Ex nihilo nihilum, ad nihilum nil posse revertiIta est. — Adsigna, Marce, tabellas. Hirmos est sententia continuasu longo locus, insula portum, et reliqua. Hinc enim in longum vadit sensus usque ad illud Vir
Abbreviated transcription (Latin):
finiuit seq̾ns uersꝰ incipit. ut ẽ
certant ⁊ cignis ulule. sit tytir
orpheus. Orpheus in siluis int̾
desphinas orion. ¶Anafora est
plurimor. Ut est. Nos te darda¬
nia incensa tuaq arma secuti.
Nos tumidũ sb̾te ꝑmensi clas¬
sib equor. ¶E panafora est in
uno uersu ꝑ pͥncipia sensuũ eiꝰd
uerbi repeticõ. ut tenemꝰ angi¬
ace uitrea de fotinus Unda. Te
liquidi fluere lacus. ¶ Epizensiꝰ¬
est in uno uersu ꝯgeminatõ u̾¬
bi. Ut. Sic sic iuuat ire sb̾ ũbras
¶ Epanalẽpsis est. ẜmonis in
in pͥncipio uersus positi eiusde
tone diu̾sa licto pene ip̃a. ut
illud obire an abire te ꝯuenit
id est exulem fieri an mori.
¶Schesisonomatori est młtitu¬
do nominũ ꝯm̃ctoꝵ quodãam¬
bitu copulata. ut nubila. nix.
Paranomeon est mltitudo uer¬
boꝵ ex una lr̃a nichoanciũ qͣle
est apud ennum. O tite tute
tati tͥ. tanta tiranne tulisti.
S bñ hoc temperat. Uirgilius:
dum nõ toto uersu utitur hac
suꝑ amia nũc in meclio. Ut q̃q

Expanded text:
finivit sequens versus incipit, ut est Certent et cycnis ululae, sit Tityrus Orpheus, Orpheus in silvis, inter delphinas Arion. 8. Anaphora est plurimorum, ut: Nos te, Dardania incensa, tuaque arma secuti, Nos tumidum sub te permensi classibus aequor. 9. Epanaphora est in uno versu per principia sensuum ejusdem verbi repetitio, ut: Te nemus Angitiae, vitrea te Fucinus unda, Te liquidi flevere lacus. 10. Epizeusis in uno sensu congeminatio verbi, ut: sic sic juvat ire sub umbras 11. Epanalepsis est sermonis in principio versus positi ejusdem tione diversa dictio pene ipsa, ut illud: Abire an obire te convenit, id est, exsulem fieri, an mori? 13. Schesis onomaton, multitudo nominum conjunctorum quodam ambitu copulata, ut nubila, nix, Paromoeon est multitudo verborum ex una littera inchoantium, quale est apud Ennium Ann. 109: O Tite tute Tati tibi tanta tyranne tulisti. Sed bene hoc temperat Virgilius, dum non  arma; nunc in medio, ut: Quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
formas ꝓpt̾ eloc̾ii ornamentũ
Dee clũ mlte sint apd̾ grãmati¬
cos inueniũtur iste. ¶ P lẽpsis
est p̾sũptõ uͥ ea que seci debent
sic dre. int̾ea reges ingenti mole
et statim adic̾e. qd sequit̾. ꝓced̾t
castris deinde dice latinis et cet̾i
S fc̃a est pro ornam̃to p̾sũptõ
rei. et quu sequi debuerãt reges
int̾positi st̃ in .iiͦiiʳ. uersib. Et pͦt¬
ca aditũ est. ꝓcedũt castris. Inde
pre sũpt̃o:i q ante posita st̃ que
sequi debuerant. ¶⁊ euma. clausu¬
la. cũ plures sensꝯ imo uerbo clau¬
dũtur que fit trib modis. nã. aut
in pͥmo. aut in postremo aut in
meclio idem uerbũ ponitur qd
sentencias iũgit. In pͥmo ut u̾ti¬

Expanded text:
entum. Haec dum multae sint apud Grammaticos, istae inveniuntur. Prolempsis est praesumptio, ubi ea, quae sequi debent,sic dicere: 'Interea reges ingenti mole', et statim adicere, quod sequitur: 'procedunt castris', deinde dicere: 'Latinus', etc.; sed facta est pro ornamento praesumptio rei, et qui sequi debuerunt reges interpositi sunt in septem versibus, et postea additum est: 'Procedunt castris'. Inde et praesumptio, quia anteposita sunt quae sequi debuerunt. Zeugma est clausula, quum plures sensus uno verbo clauduntur, quae fit tribus modis. Nam aut in primo, aut in postremo, aut in medio id verbum ponitur, quod sententias iungit. In primo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
minuat. Pnũciatõne aut fit:
in tp̃rib. donis. aspiraitõnibus
et reliquis que secunt᷑. Per tp̾ra
fit barbarismꝰ si pro longͣ silla¬
ba breuis ponatur. aut ꝓ breui
longͣ. Per tonos si acceñtꝯ in
aliam sillabam ꝯmutetur. ꝑ
aspiraitõnẽ: si adiciat᷑ .h. litt̾a
uͥ nõ debet aut detrahatur ubi
ẽẽ oporteat. Per hyatũ quoc̾
in ꝓnũciatõne scindit̾ uersus¬
ante ꝙͣ ꝯpleatur sũ quociẽs uo¬
cał uocalem seqͥtur ut muse a¬
onides. Sit baibarismꝰ ⁊ ꝑ mota¬
cismos. iotacismos. lapdacismos.
Motacismꝰ est: quociens .in. lr̃az
uocał sequitur. ut bonũ aurũ.
iustũ amicũ. S hoc uiciũ aut
suspentone .iii.littere aut detrac¬
tõne uicamꝰ. Iotacismꝰ est. qͦc̾¬
ciantur ut afri faciũt aprellis
largius duo exilius ꝓferre debe¬
quociens nouissime partis finis
in alt̾ius pͥncipio est: ut mat̾

Expanded text:
minuat. Pronuntiatione autem fit minuat. Pronuntiatione autem fit in temporibus, tonis, aspirationibus et reliquis quae sfit barbarismus, si pro longa syllaba brevis ponatur, aut pro brevi longa. Per tonos, si accentus in aliam syllabam commutetur. Per aspirationem, si adjiciatur h littera ubi non debet, aut detrahatur ubi esse oportet. 5. Per hiatum, quoties in pronuntiatantequam conpleatur, siue quotiens uocalis uocalem sequitur, ut Musae Aonides'. Fit barbarismus et per motacismos, iotacismos et labdacismos. Motacismus est, quotiens M litteram vocalis sequitur, ut 'bonum aurum', 'iustum amicum'; sed hoc vitium aut suspensione M litterae, aut detractione vitamus. Iotacismus est, quottientur, ut Afri faciunt, dicentes am unum largius, duo exilius proferre debequoties novissimae svllabae finis in alterius principio est, ut mater
Abbreviated transcription (Latin):
regẽs sit et tyrannũ. Adiecta di¬
fferencia quid ut̾q sit liffinit᷑
ut. rex u̾o modestus. et temperãs
duo differencia cũ posita fuerit:
arbarismꝰ est uerbũ corrup¬
ta lr̃ci uł sono enũciatum.
Littera ut floriet dũ florebit:
dr̃e oporteat: Sono: si ꝓ media
sillaba pͥma ꝓclucatur. ut latebͤ
tenebre. appellatur enĩ barba¬
rismꝰ a barbaris gentibꝰ clũ la¬
tine oronis integritatez nesci
romanoꝵ: cũ opib suis uicia qͦ¬
quoq et uerboꝵ et moꝵ romã
tusmisit. Int̾ barbansmũ aũt¬
⁊ barbarolexin hoc int̾est qd̃ bar¬
barismꝰ in uerbo latino fit clũ
corrũpitur. Quando aũt lurba¬
ra uerba latinis eloqͥis inser̃¬
tur barbarolexis d̾r. Item ꝙͣdo
in ꝓsa uiciutn fit ẜmonis bar¬
barisinꝰ uocatur. Quando in
metro: metaplasmꝰ d̾r. Bar¬
barismꝰ aũt fit scͥpto: ⁊ pnũcia¬
t̾one. Scripto qͣtuor modis Si
quis in uerbo lr̃am uł sillaba
adiciat mutet. tnͣsmutet. uł ÷

Expanded text:
regem et tyrannum, adiecta differentia quid uterque sit definitur, id est: 'Rex est modestus et temperans, duo differentia cum posita fuerit, 1. Barbarismus est verbum corrupta littera, vel sono enuntiatum: littera, ut floriet, dum florebit dicere oporteat; sono, si pro media syllaba prima producatur, ut, latebrae, tenebrae. Appellatus autem barbarismus a barbaris gentibus, dum Latinae orationis integritatem nesciRomanorum cum opibus suis vitia quoque et verborum et morum Romam transmisit. Inter barbarismum autem et barbarolexim hoc interest, quod barbarismus in verbo latino fit, dum corrumpitur; quando autem barbara verba latinis eloquiis inferuntur, barbarolexis dicitur. Item quando in prosa vitium fit sermonis, barbarismus vocatur; quando in metro, metaplasmus dicitur. Barbarismus autem fit scripto et pronuntiatione. Scripto quattuor modis: si quis in verbo litteram vel syllabam adiciat, mutet, transmutet, vel
Abbreviated transcription (Latin):
nomẽ est ꝓpriũ artoris a cole¬
do id est fundendo uoces uoca
greci uocant pan. Non nuilli
eam abide pastore agrigentino
ex sicilia. Fistula aũt dicta: qd̾
uocez emittat. Nam grece foᷤ¬
uox stolia missa appellatur.
Sambuca in musicis spẽs est
simphͦniaꝵ: est enĩ genꝰ ligni
fragił unde tibie ꝯponũtur.
calamos cera ꝯuĩg̾e plures.
Instituit. Pan curat ouesomi¬
ũq magistros. But enĩ apd̾
gentiles cłs pastorał qͥ pͥmũ
clispares calamos ad cantũ
aptauit et stucliosa arte ꝯpo¬
suit

Expanded text:
nomen est proprium arboris a calennomen est proprium arboris a calendo, id est fundendo voces vocatuem Graeci vocant Pan. Nonnulli eam ab Idi pastore Agrigentino ex Sicilia. Fistula autem dicta, quod vocem emittat. Nam φώς Graece vox, στύλια missa appellatur. Sambuca in musicis species est symphoniarum. Est enim genus ligni fragilis, unde et tibiae conponuntur. calamos cera coniungere plures instituit, Pan curat ovis oviumque magistros. Fuit enim apud gentiles deus pastoralis, qui primus dispares calamos ad cantum aptavit, et studiosa arte conposuit.
Abbreviated transcription (Latin):
organica: que spu reflãte
ꝯpleta in sonũ uocis aĩmat᷑. ut
sunt tube. calami. fistule. orga¬
na pandoria et hus similia ins¬
trumenta. ¶Organũ uocabu
rũ. Hoc aũt cui folles adhibẽ¬
tur alio greci nomine appellãt
Ut aũt organũ clicatur. magis
ea uułgaris ẽ grecoꝵ ꝯsuetudo
Adhibebatur aũt nõsolũ ĩ p̾lus
S in om̃ib festis clieb. ꝓpt̾ lau¬
dis uł gaudii claritate. Uñ et
in psalt̾io d̾r. C anite mu̾tõ m̃¬
sis tuba in die in signi sollẽpni¬
tatis nr̃e. Dreceptũ enĩ fuerat
iudeis ut minicõ noue lune tu¬
ba clangerent. qd̾ ĩ ad huc usq
faciũt. ¶Tibias excogitatas iͥ
frigia ferũt has cdni qd̃ fun̾ibꝰ
tantũ adħitas mox ⁊ sacris gẽ¬
tiliũ. Tibias aũt appellataspu¬
tant. qd̾ pͥmũ de ceruinis tibi¬
is cruribq hymiloꝵ fierent
Deinde per abusionẽ ita coep¬
tas uocant etiaz que nõ de cru¬
rib ossib ne. e̾e̾nt hinc tibicẽ
qͣsi tibiaꝵ cantꝯͦ. ¶Calamꝰ

Expanded text:
is que spiritu reflante completa, in sonum vocis animantur, ut sunt tube, calami, fistule, organa, pandoria et his similia instrumenta. Organum vocabulum rum; hoc autem cui folles adhibentur, alio grUt autem organum dicatur, magis ea vulgaris est Graecorum consuetudo.Adhibebatur autem non solum in proeliis, sed in omnibus festis diebus propter laudis vel gaudii claritatem. Unde et in Psaltsis tuba, in die insignis sollemnitatis vestrae.' Praeceptum enim fuerat Iudaeis ut in initio novae lunae tuba clangerent, quod etiam et hucusque faciunt. Tibias excogitatas in Phrygia ferunt: has diu quidem funeribus tantum adhibitas, mox et sacris gentilium. Tibias autem appellatas putant, quod primum de cervinis tibiis cruribusque hinnulorum fierent, deinde per abusionem ita coeptas vocari etiam quae non de cruribus ossibusque essent. Hinc et tibicen, quasi tibiarum cantus. Calamus
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ audit omĩa dicatur auris. po
eo qd̾ aduertit᷑ aũt ambulat pro
eo qd̃ spectat stat : sic et in cetens
hoꝵ similib ab humanis mẽtib
trahit᷑ siłitudo ad cłm sic̾ ẽ obluus¬
ceus ⁊ memorãs. Hinc est ꝙ pro¬

Expanded text:
d audit omnia, dicatur auris; pro eo autem quod avertitur, ambulat; pro eo quod spectat, stat. Sic et in ceteris horum similibus ab humanis mentibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens et memorans. Hinc est quod et Pro
Abbreviated transcription (Latin):
cut et reliqͣ uerba qͣtinꝰ id qd̃ in¬
effabile ẽ utrũq dici possit: qm̃¬
de deo nicħ digne humanꝰ ẜmo
dicit. sicut st̃ et alia. ¶Creator
dictus pro tocius mũdi rebꝰ ab ip¬
so creatis : nicħ ẽ. enĩ qd nõ origi
uẽ traxerit a deo. Ip̃e et unꝰ: qr
cliuidi nõ potest: uł nicħ aliud
ẽẽ potest. eo qd tautũdẽ capiat

Expanded text:
ba, quatenus id quod ineffabile est utcunque dici possit: quomodo Deo nihil digne humanus sermo dicit, sicut sunt et alia. Creator dictus pro totius mundi rebus ab ipso creatis: nihil enim est quod non originem a Deo traxerit. Ipse et unus, quia dividi non potest, vel quia nihil aliud e
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb fragilicas humana succũbit
Non enĩ attingũt eũ ulle passio¬
ues. ut libido iracũdia. cupiditas
.timor. meror inuidia et cet̾a qͥb
mens humana turbat᷑. s cũ cłr de¬
ũ irasci: aut zelare aut dolẽ nio

Expanded text:
quibus fragilitas humana succumbit. Non enim attingunt eum ullae passiones, ut libido, iracundia, cupiditas, timor, moeror, invidia, etc., quibus mens humana turbatur. Sed eum dicitur Deus irasci, aut zelare, aut dolere, no
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sb̾ ip̃o st̃: eiusq clñatui sub¬
iacent. ¶Qͥntũ nom̃ heloy. q
int̾pretatur in latinũ excelsus
de co. Excelsꝰ dñs: suꝑ celos
głia cius. Excelsꝯ aũt clictus:
pro ualde celsus. Ex enĩ ꝓ ualde
ponitur: sicut erimius qͣsi ual¬
eieie: id est qiuest. Deus enĩ
solus qui etermis est: hoc ẽ qr
erordiũ nõ ht eẽncie nom̃ uere
tenet. Hoc enĩ nom̃: ad sanctũ

Expanded text:
enim sub ipso sunt eiusque dominatui subiacent. Quintum Elion, quod interpretatur in Latinum excelsus, de eo: Excelsus Dominus, super coelos gloria ejus . Excelsus autem dictus pro valde celsus, ex enim pro valde ponitur, quasi eximius, quasi valesolus, quia aeternus est, hoc est, quia exordium non habet, essentiae nomen tenet. Hoc enim nomen ad sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
erulitissimus
et młtarũ lin¬
guaꝵ ꝑitus he¬
int̾pret. itõnẽ
pͥmus in latina lingua cõuertit
E x quib pro breuitate p̾t̾mis¬
sis młtis: quedam huic operi ad¬
iectus int̾pretatõnibꝰ int̾ponẽda
studii. Uocabuloꝵ enĩ expositio
satis inclicat qͥd uclint intlłi hñt
eiuĩ qͣndum ex ꝓpͥis causis noĩnũ
rõne. In pͥncipio aũt decẽ noĩa¬

Expanded text:
itissimus et multarum linguarum peritus, Heinterpretationem primus in Latinam linguam convertit. Ex quibus pro brevitate praetermissis multis quaedam huic operi adiectis interpretationibus interponenda studui. Vocabulorum enim expositio satis indicat quid velit intellegi. Habent enim quaedam ex propriis causis nominum rationem. In principio autem dece
Abbreviated transcription (Latin):
il. Nõ qr incorpus uł in aliqͣm
altera sb̃stancia mutat᷑ ⁊ uerti¬
tur. G n ip̃a sua sb̃stancia qͥcqd
in alia nũc est. Aut fuit sccłm id
qd̾ destitit ẽẽ. qd̾ erat mortalis
labiꝰ. ¶ Sucoriptibil appellatur
q corrũpi ⁊ lissolui nõ põt. nec
cliidi. Quidquid enĩ accipit
diuisionez int̾itũ capit. Ille nͭ
cit: qr ꝑfectus est. nec deficit qr
eternus est. Aeternꝰ est: qr sine
nez. ¶Hinc eni est et sempit̾nꝰ.
eo qd̃ sit semꝑ eternus. A quibꝰ

Expanded text:
rpus, vel in aliquam alteram substantiam mutatur et vertitur, sed in ipsa sua substantia quidquid alio modo nunc est aut fuit, secundum id quod destitit esse quod erat, mortalis tabilis incorruptibilisque appellatur, a corrumpi et dissolvi non potest nec dividi. Quidquid enim capit divisionem et interitum capit. Ille neccit, quia perfectus est; nec deficit, quia aeternus est. Aeternus est, quia sine nem. Hinc et sempiternus, eo quod sit
Abbreviated transcription (Latin):
pertõ qm̃ pascha nr̃m ĩmola¬
tus est xp̃c. Propt̾ hãc gͦ ui¬
te nouitatez primꝰ mensis
nouoꝵ in mensib anni cele¬
bratõne paschali muttice atͥ¬
hutꝯ est. Q uod u̾o tercie eb¬
domade clie pascha celebrat᷑
id est qui dies occurrerit. a

Expanded text:
m pascha nostrum inmolatus est Christus. Propter hanc ergo vitae novitatem primus mensis novorum in mensibus anni celebrationi paschali mystice adtributus est. Quod vero tertiae hebdomadae die pascha celebratur, id est qui dies occurrit a
Abbreviated transcription (Latin):
septẽnariũ numeꝵ quo uni¬
uersitatis significatõ sepe fi¬
guratur. Qui etiam ip̃i ec¬
clie tribuitur ꝓpt̾ instar u¬
ecclias. Eccłia u̾o adhiic in
ista mortalitate carnis cõsti¬

Expanded text:
septenarium, quo universitatis significatio saepe figuratur; qui etiam ipsi Ecclesiae tribuitur propter instar uecclesias. Ecclesia vero adhuc in ista mortalitate carnis consti
Abbreviated transcription (Latin):
a pͥł obẜuãt. Et si .xiiii. lun
cha celebrant. Durꝰ modis
liscentõ int̾ utrosq pasch¬
lem regłam turbat. Cõmill
est dies. ecelui. ht. ictus en
comimis. qr sepe duo ita con¬
usti inceclũt ut inuice se in
paschali sollẽnitate seqͣntur
Nam embolismꝰ anuꝰ: sem¬
ꝑ solus est. E inbolistrꝰ amiꝰ
est qui trescecim menses limͣ¬
tes. id est. ccclxxxiiii. dies he¬
te monstratur. Ip̾c est annꝰ sco
moysi cliuiuitꝰ reuelatꝯ ĩ quo¬
ibentur hu qui lõgius hĩtãt
m sccło mense pascha celebra
re. Embolismꝰ enĩ nomẽ gre¬
cũ est. qd̾ int̾pretatur latine
suꝑ augm̃tũ. eo qd̾ expleat
xi. luares dies deeẽ cernũtur
dies fuenĩt. eiubolismꝰ annus.
est. Sis .cccliiii. ꝯmuis est.
Bissextus est. ꝑ annos .iiii. unꝰ
dies adioctus: crescit enĩ per
singłos annos quarta ꝑs assis
uerit bissextilẽ ãnũ facit. Dic¬
tus enĩ bissertus: qr bis sexie
ductus assez facit qd̾ est unꝰ
dies. Sicut ⁊ qͣclrantẽ ꝓpt̾ qͣt̾

Expanded text:
 luna scha celebrant. Huiusmodi ergo dissensio inter utrosque paschalem regulam turbat. Communisest dies CCCLIV habet. Dictus autem communis quia saepe duo ita coniuncti incedunt ut invicem se in paschali sollemnitate sequantur. Nam embolismus annus semper solus est. Embolismus annus est qui tredecim menses lunares, id est CCCLXXXIV dies habere monstratur. Ipse est annus sancto Moysi divinitus revelatjubentur ii qui longius habitabant in secundo mense Pascha celebrare. 23. Embolismus autem nomen Graecum est, quod interpretatur Latine superaugmentum, eo quod expleat undecim lunares dies deesse cernuntur. dies fuerint, embolismus annus est; si CCCLIV, communis est. Bissextus est per annos quattuor unus dies adiectus. Crescit enim per singulos verit, bissextum unum facit. 26. Dictus autem bissextus, quia bis sexies ductus assem 275 facit, quod est unus dies; sicut quadrantem propter quater
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ qͣc est ante legem. Socłn
sb̾ lege. terciũ sb̃ grã. uͥ iam
manipestũ est sacram̃tũ pͥꝰ
occłtũ in ꝓpħico enigmate
Ideo ⁊ ꝓpter hec tria tpr̃a se¬
cłi. resutrectõ dñi tricluana
est. Quod uero . a .xu. lia

Expanded text:
nte legem, secundum sub lege, tertium sub gratia; ubi iam manifestatum est sacramentum prius occultum in prophetico aenigmate: ideo et propter haec tria saeculi tempora resurrectio Domini triduana est. Quod vero a qua
Abbreviated transcription (Latin):
derũt. ut dies chũcus nõ omitte¬
retur. ¶ Pasche aũt uocabłm
nõ grocũ S hebreũ est. Nec a
passione qm̃i grece pascin d̾r pa¬
tr S a transitu hebreo uerbo
pascha appellatũ est ex eo ꝙ po¬
pulus tũc dei ex egypto traansi¬
erit. Uñ et in erͣngłio cũ uidiss
tnͣsiret de hoc mũdo ad prez. Cu

Expanded text:
derunt, ut dies Dominicus non obmitteretur. Pascha autem vocabulum non Graecum, sed Hebraeorum est, nec a Passione, quam Phasin Graece dicimus pati, sed a transitu Hebraeo verbo Pascha appellata est, eo quod tunc populus Dei ex Aegypto transierit. Unde in Evangelio, cum vidisset, transiret de mundo ad Patrem. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
tandi. Iubent faciẽclũ: ut mi¬
dus ara sere nudus. Uetant
martuis uates p̾mꝰ p̾ceptas
posuit ex quib est ild̾. Pe¬
tremꝰ licas pͥmꝰ taceas. ¶ ꝑ¬
rabola quippe.⁊ ꝓblemata no¬
minib sis indicant alt̾iꝰ se
ꝑscrutan oporte. ¶Parabola
qͥppe: alico rei similitudine ꝑ
se gerit. Quod l sit uocabu¬
lũ grecũ iam tñ ꝓ latino usin¬
patur. Et notũ est qd̾ in pa
pellantur ꝓpositõnes: q̃ones
st̃ hntes aliqͥd. qd̾ disputatio¬
ne soluẽclũ sit. ¶ Questio ãt¬
an quid sit. an qͣle sit. ¶ Argu¬
mentũ u̾o clictũ qͣsi argutum
uł qd sit argute inuentũ adꝯ
probandas res. ¶ E plam ꝓprie
greci uocant qđ int̾pretatur
iatine missa. stila enĩ sũ stili
missa uł missi. añ carte ł mẽ¬
branaꝵ usũ. Indedolatis ligni

Expanded text:
tant: jubent faciendum, ut: Nudus aras, sere nudus: vetant, Marcius vates primus praecepta composuit, ex quibus est illud: Postremus dicas, primus tactas rabolae et problemata nominibus suis indicant altius se perscrutari oportere. Parabola quippe alicuius rei similitudinem prae se gerit. Quod licet sit vocabulum Graecum, iam tamen pro Latino usurpatur. Et notum est quod in papellantur propositiones, quaesntes aliquid, quod disputatione solvendum sit. Quaestio autan quid sit, aut quale sit. Argumentum autem dictum, quasi argutum, vel quod sit argute inventum ad comprobandas res. Epistolam proprie Graeci vocant, quae interpretatur Latine, missa. Styla enim seu styli, missa vel missi ante membranarum usum in dedolatis ligneis
Abbreviated transcription (Latin):
Uꝰ reges i ꝯsules scribũt᷑: a fas¬
cib clicti. id est. potestatibꝰ. Uni
⁊ ob id hu libri fastoꝵ dicutꝰ
qr de regib i ꝯsulib editi ss
¶Pemiũ est iniciũ clicendi
tantur. Cuiꝰ nom̃ pleriq lati¬
uitas ꝑiti sũ tnͣslatone posu¬
nos int̾pretatũ p̾fato mĩcupi

Expanded text:
ibus reges vel consules scribuntur, a fasibus reges vel consules scribuntur, a fascibus dicti, id est potestatibus. Unde et Ovidii libri Fastorum dicuntur, quia de regibus et consulibus editi sunt. Prooemium est initium dicendi.tantur. Cuius nomen plerique latinitatis periti sine translatione posunos interpretatum p