comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iꝗs discors. ⁊ litiganꝰ. ⁊ ꝑ odiũ dissidens exxtit̾it.
quousq ad c̃cordiã redeat: a c̃uentu ⁊ societate eccłe
ut canones iubent alienus existat.
iꝗs hodio hab aliquẽ: ita ut ad pacẽ reuerti
ñ uelit. sic̃ sc̃i patres statuer̃ ex c̃municet᷑.⁊ ab
eccła separet᷑. donec rec̃cilietur.
oportet. Ne ꝑstultũ medicũ uulnera animaꝵ
putrescant et peiora fiant.pħa dicente. Con¬
putruer̃ cicatrices meȩ : a faciȩ insipientiȩ meȩ
Ostulte medice noli deciꝑe animã tuã: et ꝓillis
ne du plicẽ pen̾a accipias uł septuplã. uel
millenã. audi xp̃m dicentẽ. Si cecus cecũ
duxerit. ambo in foueã cadt̃.¬

Expanded text:
is discors et litigans, et per odium dissidens extiterit, quousque ad concordiam redeat, a conventu et societate Ecclesiae, ut canones jubent, alienus existat.is odio habet aliquem, ita ut ad pacem reverti non velit, sicut sancti Patres statuerunt, excommunicetur, et ab Ecclesia separetur, donec reconcilietur.oportet, ne per stultum medicum vulnera animarum putrescant, et pejora fiant, Propheta dicente: Computruerunt cicatrices meae, a facie insipientiae meae. O stulte medice, noli decipere animam tuam et illius, ne duplicem poenam accipias, vel septuplam, vel millenam. Audi Christum dicentem: Si caecus caecum duxerit, ambo in foveam cad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuirib satagt̃. et c̃tẽptores canonũ existunt
ab officio ꝓpͥo sunt sub mouendi qͦusq plenit̃
em̃data habeant.
eit᷑ sac̃dotes script᷑as scãs et canones medi¬
tentur. ut om̃e eoꝵ opus inp̃dicatione et
doctrina c̃sistat. atq edi ficet cunctos tã
fidei scientia. quã oꝑũ disciplina.

Expanded text:
iribus satagunt, vel contemptores canonum existunt, ab officio proprio sunt submovendi quousque haec pleniter emendata habeant.igitur sacerdotes scripturas sanctas et canones, ut omne opus eorum in praedicatione et doctrina consistat, atque aedificent cunctos tam fidei scientia quam operum disciplina.
Abbreviated transcription (Latin):
actuali peccato. Inde .ẽ.ꝗ. paruuł lauacro
gr̃ę c̃cedit᷑ ꝗa et siñ. ẽ. illis peccatũ ꝓpͥi oꝑis.
in .e. tam̃ orriginalit̃ noxa pat̃nę p̃uarica
nũ genus deplorat c̃q̃rit̃ dicens. In iniꝗta¬
tib ẽceptꝰ sũ. et inpeccati̾ peꝑit me mat̾ mea.
Raous uł differentiȩ rerũ. sex sunt.
eoꝵ q̃ ñ crescunt uitãq motuq carent
qͣlis ÷ in lapidib Scd̾s¬
gͣd̾ ÷ inhi q̃ crescunt
nꝗb siminime uita insensibił mot̾ꝙ in eẽt
nec germinare utiq nec crescere potuissent
At ista q̃uita sine sensu hñt lapidib p̃ponunt᷑
et t̃re. Tertiũ gͣds .ẽ. inhi: q̃ ñ solũ crescunt¬

Expanded text:
actuali peccato. Inde est quod paruulis lauacri actuali peccato. Inde est quod paruulis lauacri gratia conceditur. Quia etsi non est illis peccatum proprii operis, inest tamen originnum genus deplorans conqueritur dicens; in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis peperit me mater mea. Gradus uel differentiae rerum sex sunt, eorum quae non crescunt, uitaque motuque carent, qualis est in lapidibus. Sest in his quae crescuntquibus si minime uita insensibilis motusque inesset, nec germinare utique nec crescere potuissent; at ista quae uitam sine sensu habent lapidibus praeponuntur et terrae. Tertius gradus est in his quae non solum crescunt
Abbreviated transcription (Latin):
Unus. ẽ. t̾renus paradi sus. ubi pͥmorũ hoĩnũ
corporalit uita extitit. At̃ cȩlesti ubiaĩ a
beatoꝵ statĩ ut acorporib exeunt tͥnsferunt᷑
Atq digna felicitate letãtes
expectant receptionẽ
corporũ suorũ. De hoc
paradiso. dñs adlatronẽ dix̃. hodie mecũ eris
in paradiso. Originalit̾ aũt pͥmi hõis culpa
nos deparadiso expulit et inhac exilii peregͥ¬
natione deiec̃. Inde ẽ. quod p̃uaricationis
sue reatu ad stringimꝰ. uñ et merito sentemae
debite morti penã patne p̃uaricationꝰ ex sol
sine in edia morte debita corpo rał: paradisus
cõmuraret̃ ad uitã cȩlestẽ. S ꝗa hocbono con¬
tẽpt̾ eẽ noluit. ꝓtinꝰ sue c̃ditionis merito
caruit. mortẽq geminã. aĩe ⁊ carniꝰ inuenit.
gnorantiã ueri et uetustatẽ optinuit. atq
in omnẽ ꝓgeniẽ. peccati sui p̃uari cationẽ
transmisit. Non tantũ in hiꝰ ꝗ pͥo delinquunt
arbitrio sed etiã in illis ꝗ ñ dũ implicari ualent

Expanded text:
Unus est terrenus paradisus, ubi primorum hominum vita corporaliter uita extitit, alter caelestis, ubi animae beatorum, statim ut a corpore exeunt, transferuntur, atque, digna felicitate laetantes, expectant receptionem corporum suorum. De hoc paradiso Dominus ad latronem dicit: Hodie mecum eris in paradiso. Originaliter autem primi hominis culpa nos de paradiso expulit et in hac exsilii peregrinatione deiecit. Inde est quod praeuaricationis suae reatu adstringimur. Vnde et merito sententiae debitae poenam paternae praeuaricationis exsolu aetatum sine media morte de uita corporalis paradisi commutaretur ad uitam caelestem. Sed quia hoc bono contentus esse noluit, protinus suae conditionis merito caruit, mortemque geminam animae et carnis inuenit. Ignorantiam ueri et uetustatem obtinuit, atque in omnem progeniem peccati sui praeuaricationem transmisit, non tantum in his qui proprio delinquunt arbitrio, sed etiam in illis qui nondum inplicari ualent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ incremt a t̃prũ ꝓcessit. Nã pͥmũ matia facta ẽ
celi ⁊ t̃re c̃fusa atq in formis. dequa p̾modũ
oĩa singillatĩ. ꝑ species uarias. formasꝙ ꝓpͥal¬
ꝓpͥas ꝓdider̃. Deqͣ script̃a logt̃ dicenꝰ. Qui fecisti
mundũ de mat̃ia in formȩ. S mat̾ia facta. ẽ.
demchilo mundi aũ species de ĩforme mat̾ia.
Pinde duas res añ omnẽ diẽ ⁊ añ omne tẽp c̃didit ds¬

Expanded text:
m incrementa processit. Nam primum materia facta est caeli et terrae confusa atque informis, de qua postmodum omnia singillatim per species uarias formasque proprias prodierunt. De qua Scriptura loquitur dicens: Qui fecisti mundum de materia informi. Sde nihilo. Mundi autem species de informi materia. Proinde duas res ante omnem diem et tempus condidit D
Abbreviated transcription (Latin):
solũ peccatũ monstraũ ñ abstulit. sed sub suo
trore redactos hões seruos effer̃.⁊ un spm̃ ser
uitutis habuisse pͥorẽ ppłm paupus apł docuit.
Euangliũ uͦ uenien crudelitatẽ legis ãmoũ.
Peccata q̃ lex puniebat ꝑ spm̃ ẜuitutis. laxaũ
ꝑ spm̃ ad optionis. filios ex ẜui reddidit. amorẽ
inplende regis oĩb c̃donaũ. Et si de inceps
puniendo cõmiserit : ꝑ eundẽ adoptionis spm̃
in dulgit. formã bene agendi p̃bunt : et
ꝑficiat᷑ iuuat. E zechieł enĩ testimoniũ dr̃. Dedi
eis p̃cepta ñ bona. Utiq ꝗa in eis ꝗ̃dã in utili a
infirmiorib sensib agenda ꝑmissa sunt. Siẽ illud
ubi ds̃ israhelitaꝵ cupiditatẽ spolus egyptioꝵ
satiari ꝑmisit. Nã et ꝓ eo qđ carnał ppłs modũ
scunt᷑. Ante aduentũ enĩ redẽptoris nr̃i gentilis

Expanded text:
solum peccatum monstrauit, non abstulit, et sub suo terrore redactos homines seruos effecit, et inde spiritum seruitutis habuisse príorem populum Apostolus docuit. Euangelium uero ueniens crudelitatem legis amouit; peccata, quae lex puniebat per spiritum seruitutis, laxauit per spiritum adoptionis, filíos ex seruis reddidit, amorem implendae legis omnibus condonauit, et si deinceps punienda commíserit, per eundem adoptionis spiritum indulgit; formam bene agendi praebuit, etperficiatur iuuat. Ezechielis enim testimonio dicitur: Dedi eis praecepta non bona. Vtique quia in eis quadam inutilia infirmioribus sensibus agenda permissa sunt, sicut illud, ubi Deus Israhelitarum cupiditatem spoliis Aegyptiorum satiari permisit. Nam et pro eo quod carnalis populus modum scuntur. Ante aduentum enim Redemptoris nostri, gentilis
Abbreviated transcription (Latin):
id.ẽ. ĩ scĩs ss ñ admit tit᷑. ꝗcꝗd ꝑ illa aĩalia ĩmunda
inmores hõinũ significat᷑. Illic pecorib immolatis
carniꝰ ⁊ sanguini hostiȩ offebant᷑. Hic sacͥficiũ carnis
id noue lunȩ pͥncipia colebant᷑. Hic noua ertat᷑a
in ixp̃o accipit̾ ut pauł ait. Siqͣ ĩ xp̃o noua creat̃a

Expanded text:
id est in sanctis suis, non admittitur quidquid per illa animalia immunda in mores hominum figurabatur. 125. Illic, pecoribus immolatis, carnis et sanguinis hostiae offerebantur, hic sacrificium carnis id est, novae lunae principia celebrantur, hic nova creatura in Christo accipitur, ut Paulus ait: Si qua
Abbreviated transcription (Latin):
diffundit᷑. Nã splene ridemꝰ. felle irascim̃: corde sapimꝰ. N
lecore amam̾us. Quib iiiͬ elem̃t̾i c̃stantib integrũ
cooꝑiens cor ex capitib fimbriaꝵ suaꝵ. leuit subiacen
tes in parte sinistra. In iecore igniꝰ ht̃ sedẽ. q̃uelut sub¬
uolare ostendit᷑ in excelsũ cerebri locũ tãquã in
cȩlo corpori nr̃i. Uñ et radu emicant oculoꝵ. ⁊ deciũ
medio ułut centro q̃dã ñ solũ ad oculo. s ad cẽtos sñs
tenue fistule declucunt᷑. Siꝗdẽ in eo ẽ officiũ uo
extendit̃ ad partẽ uentris. et cooꝑit uentriculũ
subse ꝗdẽ ht̃ inherentẽ uessicã fellis rufi quod
uentriculũ cooꝑit. ⁊cũ epare calefac̃. In iecore au¬
aũ rationes. ideireo longis anfrantib circuloꝵ ordinate
sunt. mͦ ut suscepto cybos paulatĩ digerant. et exxipsis
ea quȩ ĩtrinsecus s̃ humorẽ sensĩ suscipiant. Aluus
defluat ac recurrat. et inenarrabilimͦ ciboꝵ suco
uniũsũ corpꝰ qͣsi elate ualles iuicina irrigando ad¬

Expanded text:
imant. Nam splene ridemus, felle irascimur, corde sapimus, iecore amamus. Quibus quattuor elementis constantibus integrum , cooperiens cor ex capitibus fibrarum suarum leuiter subiacentum animet corpus. In iecore ignis habet sedem, qui uelut subuolare ostenditur in excelsum cerebri locum, tanquam in caelum corporis nostri, unde et radii emicant oculorum, de cuius medio, uelut centro quaedam non solum ad oculos, sed ad ceteros sensus tenues fistulae deducuntur. extenditur ad partem uentris et cooperit uentriculum, sub se quidem habens inherentem uesicam fellis rufi, que uentriculum cooperit et cum epate calefacit. Huic suautem ratio: idcirco longis anfractibus in circulorum ordinatae sunt modo, ut susceptos cibos paulatim egerant, et ex ipsis ea quae intrinsecus sunt, humorem sensim suscipiant. Aluus defluat ac recurrat, et inenarrabili modo ciborum suco uniuersum corpus quasi e latere, ualles uicinas inrigando ad
Abbreviated transcription (Latin):
centiã et passionẽ carnis appellatur. Dac̃¬
dos. ꝗa semetipsũ ꝓ nob patri hostiã obtuli
Petra: ꝓ eo qͦ firmitas sit credentiũ offensio
etru ina in creduloꝵ. Lapis angularis.
ꝗa nouũ et uetus testam̃tũ ueluti duos
parietes ex adu̾so uenientes tãquã angu¬
los semet copulauit. atq fidei unitate̾
c̃iunaẽ. hõ ꝗa sed carnẽ exuirgine natus
ẽ passibił atq mortalis. Leo ꝑꝑ regnũ
et potentiã ꝓqua in morte diabolũ uieit.

Expanded text:
et passionem carnis appellatur. Sacerdos quia semetipsum pro nobis Patri hostiam obtulit. Petra pro eo quod firmitas sit credentium, offensio et ruina incredulorum. Lapis angularis quia Nouum et Vetus Testamentum, ueluti duos parietes ex aduerso uenientes, tanquam angulus sibimet copulauit ac fidei unitate coniunxit. Homo quia secundum carnem ex Virgine natus est passibilis atque mortalis. Leo propter regnum et potentiam, pro qua in morte diabolum uicit.
Abbreviated transcription (Latin):
babeat & omnẽ cęli t̃req creaturã gubnet:
pat̃. Sapientia ẽ ꝓeo quod ipse reuelet sci¬
entie misteria et archana sapientiȩ. Imago
ẽ ꝓpt̃ similitudinis ueritatẽ. Species enĩ
patris indi ferens ẽ. habens indiscretã
in se naturã siue ẽẽntiã. Splendor apel¬
lat̾ ꝗa dũ sit pat̾ lux. ita filius abeo in se¬
parabilit̾ qͣsi splendor exluce ꝓcedit.
figura .ẽ. ꝗa suscipiens formã serui. oꝑũ
uirtutũq similitudinẽ patris inse imagi¬
nẽ atq inm̃sã magnitudinẽ designauit.
Mediator.ẽ. ꝗa int̾̃ hominẽ et dm̃ medius
ẽ. haben inse substantiã utriusq nat᷑e¬

Expanded text:
eli terraeque creaturam gubernet, eli terraeque creaturam gubernet, t pro eo quod ipse reuelet scientiae misteria et arcana sapientiae. Imago est propter similitudinis ueritatem. Species enim Patris indifferens est, habens indiscretam in se naturam siue essentiam. Splendor appellatur quia dum sit Pater lux, ita Filius ab eo inseparabiliter quasi splendor ex luce procedit. Figura est quia, suscipiens formam serui, operum uirtutumque similitudinem Patris in se imaginem atque inmensam magnitudinem designauit. Mediator est quia inter hominem et Deum medius est, habens in se substantiam utriusque nat
Abbreviated transcription (Latin):
nõium eoꝵ quȩ indĩ filiũ distingunt᷑. m¬
plurime sunt. Sed exhis q̃dã sunt nat᷑alia fili¬
ad diuinitatis eiꝰ excellentiã ꝑtinentia q̃dã uͦ
filius dĩ. uerbũ. pͥcipiũ. dextra. brachiũ.
uirtus. & sapientia. imago et splendor. siue
figura. mediator. Accidentia sunt ista.
Agnꝰ. sac̃dos. petra. siue lapis. hõ. leo. uitulus.
aqulla Et his similia. Ds dr̃ ꝗa ex dõ genitꝰ ẽ
Omp̃s ab om̃ptente. ꝑ fectus aꝑfecto. Filius dĩ
ꝗa dũ hoc ipsũ sit qͦ pater: ñ ẽ tam̃ ipse qui paĩ.
Verbũ ẽ: ꝗa ꝓpͥe diuino ore ꝓcessit: uel quia
nichil in substantiȩ natura suȩ uisibile uł
corporeã ẽ. uł ꝓ eo qͦ pat̃ per eũ oĩa condidit
sirie iussit. Principium : exeoꝙ rerũ om̃iũ
origo & causa sit. Dext̃a. ꝓpt̃ effectũ oꝑis
totius creature quȩ ꝑ ipsũ fortrata .ẽ. Bra¬
chiũ: ꝗa ab ipso oĩa continentur. Uirtus.
ꝓ eo quod oem potestatẽ patris insemetipso

Expanded text:
nominum eorum quae in Dei Filio distinguntur plurimae sunt, sed ex his quaedam sunt naturalia ad diuinitatis eius excellentiam pertinentia, quaedam uero Filius Dei, Verbum, Principium, Dextera, Brachium, Virtus et Sapientia, Imago, Splendor siue Figura, Mediator. Accidentia sunt ista: Agnus, Sacerdos, Petra siue Lapis, Homo, Leo, Vitulus, Aquila et his similia. Deus dicitur quia ex Deo genitus est. Omnipotens ab Omnipotente. Perfectus a Perfecto. Filius Dei quia dum hoc ipsud sit quod Pater, non est tamen ipse qui Pater. Verbum est quia proprie diuino ore processit, uel quia nihil in substantia naturae suae uisibile uel corporeum est, uel pro eo quod Pater per eum omnia condidit sine iussit. Principium ex eo quod rerum omnium origo et causa sit. Dextera propter effectum operis totius creaturae, quae per ipsum formata est. Brachium quia ab ipso omnia continentur. Virtus pro eo quod omnem po
Abbreviated transcription (Latin):
ixit ds̃ fiat lux. indie dix̃: an an oẽm
itaq dĩ ubũ dĩ ẽ. S duuna script̃a paruuł
c̃gruens ⁊ qͦdãmͦ eos lactans ut ꝓficiant¬
formationẽ dictionẽ dĩ nuncupare.
ut uerbi causa. Reꝗramꝰ qͦm factaẽ lux.
audies. Inuerbo clĩ erat ut fieret. Similit̃¬
fiat lux. Neq enĩ corporalib mͦi loꝗtur.
diuina nat᷑a nec quotiens dixit totiens
uerbũ formaũ. Unũ enĩ uerbũ genuit co¬
ȩt̃nũ ⁊ c̃ substantiuũ sibi in qͦ omĩa mesfabilñ¬
Adhoc in paradiso ꝓtoplaut̾ positꝰ fuit. ut si se ad
c̃ditoris sui obedientiã uincuł caritatĩ astrigeret. adeȩ¬
lestẽ angłoꝵ patriã qñꝙ siñ morti carne tͥnsiret. Sic nãq
libi arbitrubeatitudine illiuꝰ regionꝰ at tingeret inqł peccare

Expanded text:
ixit Deus, Fiat lux ! In die dixit, an ante omnem itaque Dei, Verbum Dei est. Sed divina Scriptura parvulis congruens, et quodam modo eos lactans, ut proficiantformationem, dictionem nuncupare: ut si, verbi causa, requiramus quomodo facta est lux, audies: In verbo Dei erat, ut fieret. fiat lux, neque enim corporalibus modis loquitur divina natura, nec quotiens dicitur dixit, totiens verbum formavit, unum enim verbum genuit coaeternum et consubstantivum sibi, in quo omnia ineffabilAd hoc in paradiso homo positus fuerat, ut si se ad conditoris sui obedientiam vinculis charitatis astringeret, ad coelestem angelorum patriam, quandoque sine carnis morte transiret. Sic namque liberi arbitrii beatitudinem illius regionis attingeret, in qua vel peccare
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ intellectꝰ: si ex sapientia ñ subsistat. Quia cũ altiora
sine sapientie pondȩ penet᷑ t̾ sua illũ leuitas gͥui ruiturũ
leuat. Uile ẽ c̃siliũ cui robur fortitudinis de ẽ Qaꝙ
in p̃cepꝰ ruit. Nulla .ẽ. scientia si pietati utilitatẽ ñ hãt
Quia dũ bona cognita exeꝗ neglegit sese adiudiciũ artiũstnis
Et ualde inutił ẽ pietas siscientie discretiõem careat. qa
dũ nulla hãc scientia illuminat. qͦmͦ misereat᷑ ignorat.
Limor q̃q ipse siñ has et̃ uirtutes habuerit. ad nullũ op̃
ꝓculdubio bone actiõis surg̃. ꝗa dũ ad cuncta trepidat
ipsa sua formidine aboni oꝑib torpens uacat.
Qui gͦ alt̃nato ministerio uirtꝰ auirtute reficitꝰ. recte dr̃
uocant. ut fides spes.⁊ caritas: gaudeant in opꝰ bonũ. ꝙ¬

Expanded text:
is intellectus est, si ex sapientia non subsistat; quia cum altiora sine sapientiae pondere penetrat, sua illum levitas gravius ruiturum levat. Vile est consilium, cui robur fortitudinis deest; quiin praeceps ruit. Nulla est scientia, si utilitatem pietatis non habet: quia dum bona cognita exsequi negligit, sese ad judicium arctius stringit. Et valde inutilis est pietas, si scientiae discretione careat, quia dum nulla hanc scientia illuminat, quomodo misereatur ignorat. Timor quoque ipse nisi has etiam virtutes habuerit, ad nullum opus procul dubio bonae actionis surgit; quia dum ad cuncta trepidat, ipsa sua formidine a bonis omnibus torpens vacat. Quia ergo alternato ministerio virtus a virtute reficitur, recte dicitur vocant, ut fides, spes et charitas gaudeant in opus bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ scilic ꝗ in nõe patris.⁊ filii. ⁊ sp̃s sẽi baptirãt
& eccłȩ catholice. tam̃ ꝗa foris eccłam bapti¬
zant᷑. ñ sumunt baptismũ ad salutẽ. s ad ꝑnitien
habentes nimirũ speciem pietatis. uir tutẽ
ꝓfecto formã sacm̃ti. idõ dũ reu̾si fuerint
bibens uinũ in ebriatus ẽ ⁊ nudatus in taber
gando eã a cunctis gentib Uñ et circucisioĩb
signũ indidit legẽ dedit sacͥficia instituit
se ipsũ in carne uent᷑um in lege p̃dix̃. cui
uino .i. malitia ppłi sui potatus ẽ. crucifix ẽ
ppłi figatis. humeris uestẽ at̃go portantes
sacͣm̃tũ scilie iã p̃t̾ite atq tͣnsacte dñice
patrẽ uelam̃to ex qͦ scientes. un sint nati.
mediũ ꝗa nec pͥmatũ apłoꝵ tenuit. nec
patrisꝗa c̃sensit in necẽ xp̃i. enuntiauit ꝓ¬

Expanded text:
ine Patris et Filii et Spiritus sancti baptizant, et Ecclesiae catholicae; tamen quia foris Ecclesiam baptizantur, non sumunt Baptismum ad salutem, sed ad perniciem: Habentes nimirum speciem pietatis, virtutem profecto forma Sacramenti: ideo dum reversi fuerint, bibensque vinum inebriatus est, et nudatus in taberngando eam a cunctis gentibus. Unde et circumcisionis signum indidit, Legem dedit, sacrificia instituit, se ipsum in carne venturum in Lege praedixit: sed cui id est, malitia populi sui passus est, crucifixus est, populi figurati sunt, unam vestem a tergo portantes, sacramentum scilicet jam praeteritae atque transactae dominicae t velamento, tanquam scientes unde sint nati. medius, quia nec primatum Apostolorum tenuit, nec patris, quia consensit in necem Christi. Et nuntiavit
Abbreviated transcription (Latin):
Angłip̾modũ factis anñ: Sienĩ angłi
uando facta sunt AUSTIS TINTS
simł sid̾a ait scripta. laudauer̃¬
me õs angłi mei uoce magna. Quartonãꝙ
die facta sunt sid̾a. etiã erant angłi. Neq
enĩ die t̃tio. neq scđo factis. In hi etenĩ appar:
q̃ facta s̃. Tertio scilie die t̾ra ab aꝗs discreta

Expanded text:
i angeli Quando facta sunt simul sidera, ait Scriptura: Laudaverunt me angeli mei voce magna. Quarta die facta sunt sidera, etiam erant angeli, neque enim die tertio neque secundo facti sunt. In his enim apparet quae facta sunt. Ter
Abbreviated transcription (Latin):
immolam. Ne sapientia eleuet : Ne intellectꝰ dũ suptilit̃
currit habeat. Ne c̃siliũ dũse mubtiplicat c̃fundat.
Nefortitudo dũ fiducia p̃b p̃cipitet. Nescientia dũ
nouit & ñ digit inflet. Ne pietas dũ se extͣ rectitudinẽ
inclinat intorq̃at. Ne timor dũ plus iusto trepidat:

Expanded text:
m, ne sapientia elevet; ne intellectus, dum subtiliter currit, aberret; ne consilium, dum se multiplicat, confundat; ne fortitudo, dum fiduciam praebet, praecipitet; ne scientia, dum novit et non diligit, inflet; ne pietas, dum se extra rectitudinem inclinat, intorqueat; ne timor, dum plus justo trepidat,
Abbreviated transcription (Latin):
un ꝗa opꝰ erat adȩ ut c̃iux fieret. alit̾ ñ poterat fieri.
nͥ ut dormienti costa detraheret᷑: ex qͣ c̃iux edificaret᷑:¬
oterat et alit̃ facere ds̃: s idõ c̃gruentius iudicauit
ut sic faceret: un aliꝗd significaret᷑. Sic̃ enĩ dormi¬
enti ade costa dethrait᷑ ut c̃iux efficiat᷑. ita
xp̃o moriente delatẽ sanguĩ effundit᷑: ut ȩccła
c̃stratur. Cõmunicantes nẽpe corpori : sanguini

Expanded text:
uia opus erat Adae ut ei conjux fieret, aliter non poterat fieri, nisi ut dormienti costa detraheretur, ex qua conjux aedificarettiam aliter facere, sed ideo congruentius judicavit ut sic faceret, unde aliquid significaretur. Sicut enim dormienti Adae costa detrahitur ut conjux efficiatur, itao moriente de latere sanguis effunditur, ut Ecclesia construatur. Communicans namque corpore et sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
Quid significat ꝙ. enoe septimꝰ ab adã cũ dõ
ambulauit et ñ apparuit: adC
noc septimꝰ ab adã transfert᷑ addm̃ et septimo
reꝗes ꝓmit tit᷑ scĩs. Quia insexta et ate
scłi reformantur magnitudine dĩ ut
trans ferantur adreꝗem.

Expanded text:
cat quod Enoch septimus ab Adam cum Deo ambulavit, et non apparuit ? RESP. Enoch septimus ab Adam transfertur ad Deum, et septimo requies promittitur sanctis; quia in sexta aetate saeculi reformantur in agnitionem Dei, ut transferantur ad requiem.
Abbreviated transcription (Latin):
ur cain ext̾re fructib munera reꝓbant᷑. &¬
ab el deadipib gͣgis sui munera suscipiunt᷑: aus¬
ain typũ portabat iudeoꝵ ꝗ illa corporalia
sac̃m̃ta scđm uetus testam̃tũ exercebant. hoꝵ
enĩ sacͥficia suꝑueniente testam̃ti noui fide
NUã suꝑiu̾ diximꝰ cam significare iudeos. qui
xp̃m occider̃. Occidit̾ itaꝙ abel: minor
natu. occidit᷑ xp̃s caput ppłi minori natu
apło iudeoꝵ maioris natu. ille in agro: iste
det̃ra ad dm̃ clamasse.
anguis abel significat sanguinẽ xp̃i qͦ uniu̾sa
eccła accepto dic̃t am̃. Nã qͣlẽ clamorẽ faciat
uniu̾sa eccła dũ potat᷑ sanguine xp̃i. & dicit
ñ potantur sanguine xp̃i maledictis suꝑ
t̃rã. suꝑ illã scilic t̾rã q̃ aꝑuit ossuũ ꝑ con¬
fessionẽ. ⁊ bibit sanguinẽ frĩs sui iđ xp̃i sui.¬

Expanded text:
ur Cain ex terrae fructibus munera reprobantur, et Abel de adipibus gregis sui munera suscipiuntur? Cain typum gerebat Judaeorum, quia illi corporalia sacramenta secundum vetus testamentum exercebant. Horum enim sacrificia superveniente testamenti novi fide, Jam superius diximus Cain significare Judaeos, qui Christum occiderunt. Occiditur itaque Abel minor natu; occiditur Christus caput populi minoris natu a populo Judaeorum majore natu: ille in agro, iste de terra ad Deum clamasse ? Sanguis Abel significat sanguinem Christi, quo universa Ecclesia accepto dicit, Amen. Nam qualem clamorem faciat universa Ecclesia dum potatur sanguine Christi et dicit, n potantur sanguine Christi, maledicti sunt super terram. Super illam scilicet terram, quae aperuit os suum per confessionem, et bibit
Abbreviated transcription (Latin):
a fine usq ad finẽ fortit̃. & disponat oĩa suauit̃
rgo si ibi ẽ filiu̾ ubi ⁊ pat̃. ñ potest eẽ pat̃ sine filio.
nec filiũ sine patre. Quia scilic sic̃ inseparabiles
sinnat᷑a.ita et separabiles in ꝑsoni. Sic eñi ipse
filius depatre depatre dic̃ in eugłio. Ꝙ misit me
mecũ ẽ. Quomͦ gͥ deseliꝗd patrẽ ut adhereret¬

Expanded text:
ponit omnia suaviter? Ergo si ibi est Filius, ubi est Pater, non potest esse Pater sine Filio, nec Filius sine Patre: quia scilicet sicut inseparabiles sunt in natura, ita et separabiles in personis; sic enim ipse Filius de Patre dicit in Evangelio: Qui me misit, mecum est . Quom
Abbreviated transcription (Latin):
informa dĩ eẽt ñ rapinã arbit᷑tꝰ ẽ ẽẽ se eqͣlẽ dõ.
s semetipsũ exinaniũ formã serui accipiens :
Ipsa gͥ forma ẽ seruił acceptio. & exinanitio.
& ipsa exinanitio quãquã ñ sit diuinitati ab oli¬
tio. aut nat᷑e amissio. tam̃ ꝓpt̃ formã serui
in qͣ dinoscit apparuisse: iure dr̃ ab apło patrẽ
reliꝗsse. Reliꝗd et matrẽ sinagogã scilicet.¬

Expanded text:
in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens . Ipsa igitur formae servilis acceptio, exinanitio est; et ipsa exinanitio, quamquam non sit divinitatis abolitio, aut naturae amissio, tamen propter formam servi, in qua dignoscitur apparuisse, jure dicitur Patrem dereliquisse. Dereliquit et matre
Abbreviated transcription (Latin):
ł siñ intellegt̃ serpentes: qͦmͦ audiunt uerba
marsoꝵ. ut ab incantatiõĩb eoꝵ despelunciꝰ
exeant suis:
acet intellectũ ñ habeant. tam̃ sensu corporis
nullatenus carent. hñt enĩ ⁊ uisũ. ⁊ auditũ. &¬

Expanded text:
 non intelligunt serpentes, quomodo audiunt verba Marsorum, ut ab incantationibus eorum de speluncis exeant suis? cet intellectum non habeant, tamen sensu corporis nullatenus carent: habent enim visum, auditum,
Abbreviated transcription (Latin):
Hince etia ꝙ ipsa c̃cupiscentia carnis usq benius
uite t᷑minũ dimicare ñ cessat. Sed sic̃ cupiscentiã
cũ is uictorib regnat. Qn c̃sũpto c̃cupiscentie
aculeo nec carms sp̃s. nec caro spiu adũ sabitur
sed utraq ĩ incẽ aet̾nę pacis c̃cordia copulate
redẽptori suo sine ulla oppugnatione in ꝓpetuũ

Expanded text:
Hinc est etiam quod ipsa concupiscentia carnis usque in huius Hinc est etiam quod ipsa concupiscentia carnis usque in huius uitae terminus dimicare non cessat. Sed si concupiscentia cum suis uictoribus regnat. Quando, consumpto concupiscentiae aculeo, nec carni spiritus, nec caro spiritui aduersabitur, sed utraque inuicem aeternae pacis concordia copulatae, Redemptori suo sine ulla oppugnatione in perpetuu
Abbreviated transcription (Latin):
sustinꝰ. Illa tristitia inficit̾ dũ q̃lib ad usa ꝑsenserit.
Ista nullo merore frangit᷑. s etiã mala de ꝓximis
portans ab intiore gaudio ñ mouet᷑. Illa ãbitione
honoꝵ inficit᷑ ⁊ humanĩ laudib ł illecebris uane głȩ
delinit᷑. Ista humilitatẽ amat . et solo dõ suo ꝗ in spector
ẽ m̃tis placere delectat. Illa in flata suꝑbiȩ fastu
cormiserũ eleuat. Ista ne acelsitudine sua corruat
usq infima se ipsã humiliat. Sed quid plura:
Concupiscentia carnis in omĩũ uitioꝵ multitudine
sibi c̃sentrentes p̃cipitat. Concupiscentia uͦ sp̃s itẽ
quauis suꝑet: nullatenꝰ dis ꝑandũ ẽ. ꝗa reparato certa¬
mine possumꝰ de ea etiã głosius triũphare. Ista
quauis uincat de uictoria ñ ẽ secura ꝗa callidus
hostis : si de uirtus int̃dũ tam̃ uictoris ultima uinẽ
et qͥs pͥma c̃gressione ñ ꝑcutit: deciꝑe infine ẽtendit.

Expanded text:
sustinet. Illa tristitia inficitur, dum quaelibet aduersa persenserit; sustinet. Illa tristitia inficitur, dum quaelibet aduersa persenserit; ista nullo maerore frangititur, sed etiam mala de proximis portans, ab interiore gaudio non mouetur. Illa ambitione honorum inficitur et humanis laudibus, uel inlecebris uanae gloriae delinitur; ista humilitatem amat, et soli Deo suο, qui inspector est mentis, placere delectat. Illa inflata superbiae fastu cor miserum eleuat; ista, ne a celsitudine sua corruat, usque in infima seipsam humiliat. Sed quid plura? Concupiscentia carnis in omnium uitiorum multitudinem sibi consentientes praecipitat, concupiscentia uero spiritusquamuis superet, nullatenus desperandum est, quia, reparato certamine, possumus de ea etiam gloriosius triumphare. Ista quamuis uincat, de uictoria non est secura, quia callidus hostis, etsi deuictus interdum, tamen uictores ultima uincit, et quos prima congressione non percutit, decipere in finem tendit.
Abbreviated transcription (Latin):
et cõpetentib orationib elaborat: Illa
ꝑ ingluuiem illecebris uentris et deldio
gurturis estuat. Ista semetipsã ieiumiis
et abstinentiã cruciatib materat Illa
luxuriȩ subdita tͥpiũ ꝑ petͣtionũ affectꝰ
qͥs intenrione cogitionis agit ꝑfectione uoluntatis
explere ẽtendit. Ista castitatiꝰ ⁊ pudicitiȩ pulchri¬
tudinẽ diligit. Illa auaritiȩ flãma succensa appetit
lucrũ ⁊ fugit dãna tp̃raliũ rerũ. Ista c̃tẽpnen mundũ
solũ sibi uindieat xp̃m. Illa ĩuidia nullũ sibi suꝑiorẽ
ł equalẽ ẽẽ ꝑmittit. sed int̃no liuore uulneris decuntoꝵ
ꝓfecto tabescit. Ista decunctoꝵ uir tutib gaudet
⁊ minores sibi ꝑ caritatẽ p̃ponit. Illa ira exestu ans
nichil equanimit̃ portat. sed ꝑturbatã m̃tẽ usq ad
uocis tumultũ exaltat. Ista nulla exasꝑatione mo¬
uet̾ s ꝑ tranꝗllitatis mansuetudinẽ patient̃ oĩa

Expanded text:
et competentibus orationibus elaborat. Illa et competentibus orationibus elaborat. Illa per ingluviem illecebris ventris et desiderio gutturis inaestuat, ista semetipsam jejuniis et abstinentiae cruciatibus macerat. Illa luxuriae subdita turpium perpetrationum affectus, quos intentione cogitationis agit, perfectione voluntatis explere contendit; ista castitatis et pudicitiae hontudinem diligit. Illa auaritiae flamma succensa appetit lucrum et fugit damna temporalium rerum; ista contemnes mundum solum sibi uindicat Christum. Illa inuidia nullum sibi superiorem uel aequalem esse permittit, sed interno liuore uulneris de cunctorum profectu tabescit; ista de cunctorum uirtutibus gaudet, et minores sibi per caritatem praeponit. Illa ira exaestuans, nihil aequanimiter portat, sed perturbatam mentem usque ad uocis tumultum exaltat; ista nulla exasperatione mouetur, sed per tranquillitatis mansuetudinem patienter omnia
Abbreviated transcription (Latin):
scentia carnis. ẽ. motꝰ aĩȩ. turpis in affectũ: sordide
delectationis. Concupiscentia uͦ sp̃s. ẽ: ardenꝰ in¬
tentio m̃tis. in desiđia sc̃ȩ uirtutis. Ista sibi con¬
sentientes mittit ad regnũ. Illa adsuppliciũ sẽpit̾nũ
Illa lex peccati ẽ de pͥmi hõis dãpnatione descenden.
Ista lex m̃tis ẽ : de munere redẽptoris nr̃i ꝓcedens.
hec autẽ sibi inuicẽ ꝓ affectu uirtutũ uitiorũq coti¬
diana conluctatione talit̃ aduersant. Concupiscen¬
tia nãꝙ carnis: pͥmũ inlecebras uitioꝵ ĩ cogitatiõib¬
Concupiscentia uͦ sp̃s: econtrario cogitatione
scãs in desinent̃ opponet. Illa fabulis
uanis oblectat᷑ ⁊ uerbis. Ista scripturaꝵ
meditationib. atq p̃ceptis Illa gaudet
expectacuł rerũ t̾restriũ. Ista c̃tẽ platione
celestiũ gaudioꝵ. Illa terrena gaudia q̃rit.¬
Ista gemitꝰ ⁊ suspiria trahit: Illa tor pore¬
ł sonꝰ atꝙ pigtie corpus relaxat. Ista uigilũ

Expanded text:
ctum sordidae delectationis; concupiscentia uero spiritus est ardens intentio mentis in desideria sanctae uirtutis. Ista sibi consentientes mittit ad regnum, illa ad supplicium sempiternum. Illa lex peccati est, de primi hominis damnatione descendens; ista lex mentis est de munere Redemptoris nostri procedens. Haec autem sibi inuicem pro affectu uirtutum uitiorumque quotidiana conluctatione taliter aduersantur. Concupiscentia namque carnis primum inlecebras uitiorum in cogitationibuconcupiscentia uero spiritus e contrario cogitationes sanctas indesinenter opponit. Illa fabulis uanis oblectatur et uerbis, ista Scripturarum meditationibus atque praeceptis. Illa gaudet spectaculis rerum terrestrium, ista contemplatione caelestium gaudiorum. Illa terrena gaudia qista gemitus et suspiria trahit. Illa in somnum atque pigritiam corpus relaxat, ista in vigiliis
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ẽ. paruuloꝵ animas nexu peccati orriginalis
ẽẽ adstrictas. que nͥ ꝑcipiant baptismatis sac̾m̃tũ
regni celestis participes eẽ ñ posst̃. Sed cũ carne
a comune habebt̃ peccatũ. ⁊ pari iudicio. dãpnabunt̃¬

Expanded text:
dum est: paruulorum animas nexu peccati originalis dum est: paruulorum animas nexu peccati originalis esse adstrictas, quae nisi percipiant baptismatis sacramentum, regni caelestis participes esse non possunt, sed cum carne et commune habebunt peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
que cũ carne ñ ht̃ cõmune peccatũ: Hoc cũ illis opponit᷑.
õino deficiunt. At cc̃ illis ꝗ asser̃ animas cũ ipsis corporib
ꝓpagari. pꝰ sunt ꝗdẽ inparuuł iustũ dĩ iudiciũ formare
ut cõmunẽ habeant peccatũ originale: sic̃ cõmunẽ
quantulũ cũq tẽpus uixerit: in resurrectione
recipiat. Quis gͦ dicat animata sennna ꝓflu¬
xisse. siue illa que ñ concipiunt: siue qua
naturele in lusione fundunt᷑: q õis
sapiens uidet quã sit absurdũ:. ⁊ aratio.¬
ne õib modiꝰ alienũ: His gͦ ꝓpositioĩb
de aĩȩ orrigine partes se in uicẽ uinc̃t
Quia una q̃q eaꝵ cũ alienã ꝓpositionẽ
distruit . ipsa ñ ualet adstruere qͦ p̃ponet.
Obhoc dehac q̃stione cautius querendũ est: maxime
ꝗa a sc̃is uiris nichil certius definitũ ẽ. nec scãꝵ scripturan
auctoritate manifestius ꝓnuntiatur. Illud tam̃ tenen¬

Expanded text:
quae cum carne non habet commune peccatum? Hoc cum illis opponitur, quae cum carne non habet commune peccatum? Hoc cum illis opponitur, omnino deficiunt. At contra illi qui asserunt animas cum ipsis corporibus propagari, pοssunt quidem in paruulis iustum Dei iudicium firmare, ut commune habeant peccatum originale, sicut communem quantulumcumque tempus uixerit, in resurrectione recipiat. Quis ergo dicat animata semina profluxisse siue illa quae concipiuntur, siue quae nocturna inlusione funduntur? Quod omnis sapiens uidet quam sit absurdum et a ratione omnimodis alienum. His ergo propositionibus de animae origine partes se inuicem uincunt, quia unaquaeque earum cum alienam propositionem destruit, ipsa non ualet adstruere quod proponit. Ob hoc de hac quaestione cautius quaerendum est: maxime quia a sanctis uiris nihil certius definitum est, nec sanctarum Scripturarum auctoritate manifestius pronuntiatur. Illud tamen tenen
Abbreviated transcription (Latin):
Irascibile: concupiscibile . Rationabile. ꝑid qđ
inusisulia c̃spic̃. Ira scibile ꝑid qͦ ĩpetꝰ irȩ suȩ em̃dit¬
⁊ corrigit. Concupiscibile . ꝑid qͦ c̃cupiscentiã carnĩ
spũali uirtute c̃spic̃. Cuius domiciliũ qdã inpectore
eẽ uo luer̃. Qdã uͦ incapiti arcȩ eã i habitare dixer̃.
De orrigine aũt eiꝰ uariȩ habent̾ opiuiones. uerũtam̃
sine ad firmitatis p̃sũptione. Quid aũt inde patrũ
disputatio senserit. referamꝰ. Int̃qͦs sc̃issimꝰ fulgentius
incertã de hac q̃stione sic ꝓfert sententiã. Cuiꝰ uerba¬
breuit̃ ponenda sunt. Utrũ in ꝗd sic̃ caro nascentiũ.
sic os anime exadã uenire credant᷑ : Annoue fiant
difficił ẽ: ꝗa contrariis obiectionib destruit᷑. Nã
illi ꝗ nouas animas dñt singuł corporib dari: cũ
illis opponi ceꝑit. Cur anima paruuli q̃ ñ ꝓpagat᷑ ut
caro cũ carne. orriginalis peccati teneat᷑ ẽsortio.

Expanded text:
irascibile et concupiscibile. Rationale, per quam inuisibilia conspicit; irascibile, per quod impetus irae suae emendat et corrigit; concupiscibile, per quam concupiscentiam carnis spiritali uirtute conpescit. Cuius domicilium quidam in pectore esse uoluerunt, quidam uero in capitis arce eam habitare dixerunt, De origine autem eius uariae habentur opiniones. Verum tamen, sine adfirmandi praesumptione, quid autem inde Patrum disputatio senserit, referamus. Inter quos sanctissimus Fulgeincertam de hac quaestione sic profert sententiam, cujus breviter verba ponenda sunt: « Utrum, inquit, sicut caro nascentium, sic omnes animae ex Adam venire credantur, an novae fiant, difficilis est, quia contrariis objectionibus destruitur. 106. Nam illi qui novas animas contendunt singulis corporibus dari, cum illis opponi coeperit cur anima parvuli, quae non propagatur, ut caro, cum carne originalis peccati teneatur consortio
Abbreviated transcription (Latin):
uare cũ in gredetur noe in arcã dr̃ ad eum.
ing̃de tu. ⁊ filu tui. uxor tua. et uxores
filioꝵ tuoꝵ tecũ. Se orsũ gͥ ponuntur uiri.
et seorsũ femine. & cũ egredetur de arca dr̃
orũ ꝗppe ing̾ssio istã uitã sig̃ficat. ubi caro

Expanded text:
citur ad eum, Ingredere, tu et filii tui, uxor tua, et uxores filiorum tuorum tecum ? Seorsum ergo ponuntur viri et seorsum feminae. Et cum egrederetur de arca, dicitur Eorum quippe ingressio istam vitam significat, ubi caro
Abbreviated transcription (Latin):
ixit ds̃ fiat lux. indie dix̃: an an oẽm
diem : si in die dix̃. tp̃alit̃ dix̃. Si tp̃alit̃
itaq dĩ ubũ dĩ ẽ. S duuna script̃a paruuł
c̃gruens ⁊ qͦdãmͦ eos lactans ut ꝓficiant¬
formationẽ dictionẽ dĩ nuncupare.
ut uerbi causa. Reꝗramꝰ qͦm factaẽ lux.
audies. Inuerbo clĩ erat ut fieret. Similit̃¬
fiat lux. Neq enĩ corporalib mͦi loꝗtur.
diuina nat᷑a nec quotiens dixit totiens
uerbũ formaũ. Unũ enĩ uerbũ genuit co¬
ȩt̃nũ ⁊ c̃ substantiuũ sibi in qͦ omĩa mesfabilñ¬
Adhoc in paradiso ꝓtoplaut̾ positꝰ fuit. ut si se ad
c̃ditoris sui obedientiã uincuł caritatĩ astrigeret. adeȩ¬
libi arbitrubeatitudine illiuꝰ regionꝰ at tingeret inqł peccare

Expanded text:
s fiat lux. In die dixit, an ante omnem diem? Si in die dixit, temporaliter dixit, si temporaliter itaque Dei, Verbum Dei est. Sed divina Scriptura parvulis congruens, et quodam modo eos lactans, ut proficiantformationem dictionem nuncupare. Ut si verbi causa requiramus quomodo facta est lux, audies, in verbo Dei erat ut fieret, fiat lux, neque enim corporalibus modis loquitur divina natura, nec quotiens dicitur dixit, totiens verbum formavit, unum enim verbum genuit coaeternum et consubstantivum sibi, in quo omnia ineffabilAd hoc in paradiso homo positus fuerat, ut si se ad conditoris sui obedientiam vinculis charitatis astringeret, ad coliberi arbitrii beatitudinem illius regionis attingeret, in qua vel peccare
Abbreviated transcription (Latin):
ic̃ arca delignis qͣdratis edificatur. ita:
et eccła descĩs c̃struitur. Quadratã enĩ¬
formã in quacũq parte posueriꝰ fortiter
stat. et sc̃ĩ in ꝗb lib tẽptationib stabiles
ꝑmanent. ñ ad uersitatib ñ ꝓsꝑitatibus
cedunt. Bitum̃ enĩ significat caritatẽ.
ꝑ quã scĩ nec illi scandalis q̃ fiunt abhis qui
intus s̃: cedunt. nec illis q̃ fiunt ab his. q̃¬
sunt foris. Sed seruant unitatẽ sp̃s in uiculo
pacis tollerantes et malos xp̃ianos ꝗ s̃ in eccła.
et here ticos qui sunt foris eccłam. oR
gram sp̃s dĩ. dicente psalmogͣpho. Uiã
mandatorũ tuoꝵ cucurri cũ dilatasti cor
meũ. nisi dilatatũ cor habuisset uiã dnĩ
minime cucurrisset & un dilatatur cor
psalmogͣphi uoce c̃sentit. Cor nr̃m patet
aduos o corithi cor nr̃m dilatatũ ẽ. Uñ
q̃so dilatatũ gr̃a inꝗt dĩ diffusa ẽ incor

Expanded text:
icut arca de lignis quadratis aedificatur, ita et Ecclesia de sanctis construitur. Quadratum enim in quacumque parte posueris, fortiter stat: et sancti in quibuslibet tentationibus stabiles permanent; non adversitatibus, non prosperitatibus cedunt. Bitumen enim significat charitatem; per quam sancti nec illis scandalis quae fiunt ab his qui intus sunt, cedunt, nec illis quae fiunt ab his qui foris sunt: et servant unitatem spiritus in vinculo pacis, tolerantes et malos christianos qui sunt in Ecclesia, et haereticos qui sunt foris Ecclesiam. Spiritu Dei, dicente Psalmographo: Viam mandatorum tuorum cucurri, cum dilatasti cor meum . Nisi dilatatum cor habuisset, viam Domini minime cucurrisset. Et unde dilatatur cor,Psalmographo voce consentit: Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est . Unde, quaeso, dilatatum? Gratia, inquit, Dei diffusa est in cor
Abbreviated transcription (Latin):
Quid sigñ ꝙ. de oĩ gñre aãliũ atq uolatiliũ
inmunda bina inducuntur in arcã: et mun-
adscisma s faciles. Munda uͦ hoĩes scõs qui
sp̃m uitiformẽ accipientes ex fide uiuunt.
hinc etiã ꝗdã poeta ait. ds̃ in parinũo gaud.

Expanded text:
quod de omni genere animalium atque volatilium, immunda bina inducuntur in arcam, et mundaschisma sunt faciles: munda vero, homines sanctos, qui Spiritum septiformem accipientes ex fide vivunt. Hinc etiam quidam poeta ait: N
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ scilic ꝗ in nõe patris.⁊ filii. ⁊ sp̃s sẽi baptirãt¬
& eccłȩ catholice. tam̃ ꝗa foris eccłam bapti¬
zant᷑. ñ sumunt baptismũ ad salutẽ. s ad ꝑnitien
ꝓfecto formã sacm̃ti. idõ dũ reu̾si fuerint
bibens uinũ in ebriatus ẽ ⁊ nudatus in taber
gando eã a cunctis gentib Uñ et circucisioĩb
signũ indidit legẽ dedit sacͥficia instituit
se ipsũ in carne uent᷑um in lege p̃dix̃. cui
uino .i. malitia ppłi sui potatus ẽ. crucifix ẽ
ppłi figatis. humeris uestẽ at̃go portantes
sacͣm̃tũ scilie iã p̃t̾ite atq tͣnsacte dñice
patrẽ uelam̃to ex qͦ scientes. un sint nati.
mediũ ꝗa nec pͥmatũ apłoꝵ tenuit. nec
ultimus ingentib credidit. Nudi tatẽ
patrisꝗa c̃sensit in necẽ xp̃i. enuntiauit ꝓ¬

Expanded text:
in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti baptizant, et Ecclesiae tamen, quia foris Ecclesiam baptizantur, non sumunt baptismum ad salutem, sed ad perniciem, profecto forma sacramenti. Ideo, quum reversi fuerint, bibensque vinum inebriatus est, et nudatus in taberngando eam a cunctis gentibus. Unde et circumcisionis signum indidit, Legem dedit, sacrificia instituit, se ipsum in carne venturum in Lege praedixit: sed cui id est, malitia populi sui passus est, crucifixus est, populi figurati sunt, unam vestem a tergo portantes, sacramentum scilicet jam praeteritae atque transactae dominicae t velamento tanquam scientes unde sint nati. medius, quia nec primatum apostolorum tenuit, nec ultimus in gentibus credidit. Vidit nuditatem patris, quia consensit in necem Christi et nuntiavit
Abbreviated transcription (Latin):
uando facta sunt AUSTIS TINTS
simł sid̾a ait scripta. laudauer̃¬
me õs angłi mei uoce magna. Quartonãꝙ
die facta sunt sid̾a. etiã erant angłi. Neq
enĩ die t̃tio. neq scđo factis. In hi etenĩ appar:
q̃ facta s̃. Tertio scilie die t̾ra ab aꝗs discreta

Expanded text:
uando facta sunt simul sidera, ait Scriptura, laudaverunt me angeli mei voce magna. Quarta die facta sunt sidera, et jam erant angeli. Neque enim die tertio, neque secundo facti sunt. In his enim apparet quae facta sunt. Ter
Abbreviated transcription (Latin):
misit sp̃m sc̃m ut corda credentiũ dilata¬
ret. Trecenti uͦ cubiti significant decẽ
p̃cepta legis. Decies igͥ triginta. trecentos¬
faciunt. Sed hȩc p̃cepta ñ possunt ĩ pleri
nͥ caritate faciente iđ spũsc̃o ꝗ significat᷑¬

Expanded text:
misit Spiritum sanctum , ut corda credentium dilataret. Triginta vero cubiti significant decem praecepta Legis. Decies autem triginta, fiunt trecenta. Sed haec praecepta non possunt impleri nisi charitate faciente, id
Abbreviated transcription (Latin):
et qͦmͦ filius sine patre & spũ scõ suscep̃ carnẽ :¬
cõpatioĩb utar. ut excreatura intellegas
creatorẽ. Certe in aa ẽ ratio. et una ẽ aã.¬
et cũ sint unũ. aliud ãa ait. aliud ratio. Aa¬
uiuit. Ratio sapit. & ad aãm ꝑtinet uita.
Adrationẽ ꝑtinet sapientia. Et t̾m nec aã
sine ratione. necratio sine ãa. Et cũ sint
unũ. ãa sola suscepit uitã. ratio sola suscep̃
sapientiã. Sic et pater. et filius licet unũ

Expanded text:
quomodo Filius sine Patre et Spiritu sancto suscepit carnem? Rcomparationibus utar, ut ex creatura intelligas Creatorem. Certe in anima est ratio, et cum unum sint, aliud anima agit, aliud ratio. Avivit, ratio sapit. Ad animam pertinet vita; ad rationem pertinet sapientia: et tamen nec anima est sine ratione, nec ratio sine anima; et cum unum sint, anima sola suscepit vitam, ratio sola suscepit sapientiam. Sic Pater et Filius, licet unum
Abbreviated transcription (Latin):
Nt̃ intellegibilia ⁊ sensibilia: talit̾ uet̃es discreuer.
intellegibilia eẽ : q̃ inm̃te saĩoq ꝑcipiunt̃. Sensibilia
aũt. q̃ uisu tactuq corporeo sentiunt᷑. St̃ aũ sens corp̾rei .v.
Uisus auditꝰ. Odorat᷑. Gustũ. ⁊ tactꝰ. Uisui subiac habit̾.
color seu magnitudo m̃surȩ. Auditui uoces.⁊
sonitꝰ. Odoratui nitoꝵ flagͣntia. ł q̃ alit̃ se habex¬
ant. Gustui sapor amar seu dulcis. Tactui: calida
ł frigida dura ł mollia. asꝑa siue leuia. hiicũ s. sens¬

Expanded text:
es discreuerunt: intellegibilia esse quae in mente animoque percipiuntur; sensibilia autem, quae uisu tactuque corporeo sentiuntur. Sunt autem sensus corporei quinque: uisus, auditus, odoratus, gustus et tactus. Visui subiacet habitus et color, seu magnitudo mensurae. Auditui uoces et sonus. Odoratui nidorum flagrantia, uel quae aliter se habent. Gustui sapor amarus seu dulcis. Tactui calida uel frigida, dura uel mollia, aspera siue lenia. Hii aute
Abbreviated transcription (Latin):
diffundit᷑. Nã splene ridemꝰ. felle irascim̃: corde sapimꝰ. N
lecore amam̾us. Quib iiiͬ elem̃t̾i c̃stantib integrũ¬
cooꝑiens cor ex capitib fimbriaꝵ suaꝵ. leuit subiacen
tes in parte sinistra. In iecore igniꝰ ht̃ sedẽ. q̃uelut sub¬
uolare ostendit᷑ in excelsũ cerebri locũ tãquã in
cȩlo corpori nr̃i. Uñ et radu emicant oculoꝵ. ⁊ deciũ
medio ułut centro q̃dã ñ solũ ad oculo. s ad cẽtos sñs
tenue fistule declucunt᷑. Siꝗdẽ in eo ẽ officiũ uo
extendit̃ ad partẽ uentris. et cooꝑit uentriculũ
subse ꝗdẽ ht̃ inherentẽ uessicã fellis rufi quod
uentriculũ cooꝑit. ⁊cũ epare calefac̃. In iecore au¬
aũ rationes. ideireo longis anfrantib circuloꝵ ordinate
sunt. mͦ ut suscepto cybos paulatĩ digerant. et exxipsis
ea quȩ ĩtrinsecus s̃ humorẽ sensĩ suscipiant. Aluus
defluat ac recurrat. et inenarrabilimͦ ciboꝵ suco

Expanded text:
imant; nam splene ridemus, felle irascimur, corde sapimus, jecore amamus. Quibus quatuor elementis constantibus, integru, cooperiens cor ex capitibus fibrarum suarum leuiter subiacentum animet corpus. In iecore ignis habet sedem, qui uelut subuolare ostenditur in excelsum cerebri locum, tanquam in caelum corporis nostri, unde et radii emicant oculorum, de cuius medio, uelut centro quaedam non solum ad oculos, sed ad ceteros sensus tenues fistulae deducuntur. extenditur ad partem uentris et cooperit uentriculum, sub se quidem habens inherentem uesicam fellis rufi, que uentriculum cooperit et cum epate calefacit. Huic suautem ratio: idcirco longis anfractibus in circulorum ordinatae sunt modo, ut susceptos cibos paulatim egerant, et ex ipsis ea quae intrinsecus sunt, humorem sensim suscipiant. Aluus defluat ac recurrat, et inenarrabili modo ciborum suco
Abbreviated transcription (Latin):
Sonfundunt tam̃ hoc auctores : et uterũ ꝓutriuq
sexꝰ nãtȩ uentrẽ ponunt. Genitalia aũ sicut nomen
ipsũ docet agingendo dicta s̃. Natiũ caro ẽglobata
sedendi officio facta .ẽ. ne p̃m̃te corpori mole ossib
cedet. Femine sfemoꝵ partes ꝗb: in eꝗtando t̃gi equoꝵ
adł eremꝰ. Uñ ⁊ p̃liatores feminib: eqͦs amissise dñr Genua
ageni dicta eoqͥ inuto cohereant ⁊ c̃iuncta sint oculis.
On enniũ ait. atꝙ genua c̃p̃mt̃ arta gena. Tibie aũ dicte
qͣsi tube. saũ ⁊ longitudine ⁊ sp̃e similes. Talũ dictus atolo
Nã tolũ: eminenꝰ rotundit̾a. uñ ⁊ fastigiũ tẽpli rotundi
tol uocat. Talꝰ aũ sub crura .ẽ. & sub talo calcaneũ. sede¬
sub gẽa ethimo logia nom̃ sortiti s̃. hos ngei odo dñt qa¬
int̃nis motib solo fixi incedt̃. Plante uͦ aplanitiȩ nun¬
cupate ꝗa ñ ratunde ut ĩ qͣdrupelib ne stare ñ posit
bipe hõ. s plane atq longiore s̃ formatȩ ut stabile

Expanded text:
onfundunt tamen hoc auctores et uterum pro utriusque sexus uentre ponunt. Genitalia autem, sicut nomen ipsud docet, a gignendo dicta. Natium caro conglobata sedendi officio facta est, ne, premente corporis mole, ossibus cederet. Feminae sunt femorum partes, quibus in equitando tergis equorum adhaeremus. Vnde et praeliatores feminibus equos amisisse dicuntur. Genua a genis dicta, eo quod in utero cohaereant et cognata sint oculis. Vnde Ennius "atque genua conprimit arta gena". Tibiae dictae quasi tubae. Sunt enim et longitudine et specie similes. Talus dictus a tolo. Nam tolus est eminens rotunditas: unde et fastigium templi rotundi tolus vocatur. Talus autem sub crura est, sub talo calcanei. Pedes ex Graeca etymologia nomen sortiti sunt. Hos enim nis motibus solo fixi incedunt. 113. Plantae, a planitie nuncupatae, quia non rotundae, ut in quadrupedibus, ne stare non possit bipes homo, sed planae atque longiores formatae sunt, ut stabile
Abbreviated transcription (Latin):
Inꝑsonis eñi distractio .ẽ. indi uitate mulla
distinctio .ẽ. Est erũ gigens. genitꝰ ꝓpce .n¬
ł ria s ꝗdẽ nõa sed substantia una .ẽ. Sicut
ignis. candor et calor Pria ꝗdẽ uocabula
sed tam̃ resuna ẽ in relatione enĩ ꝑsonaꝵ
trinitas ẽ. In substantia uͦ nat̾e unꝰ ds.ẽ.
Pat̃ scilicer. et filius t sp̃ssẽs. De patre

Expanded text:
 discretio est, in Divinitate nulla distinctio. Est enim gignens, genitus et procedens. Tria quidem nomina, sed substantia una. Sicut enim ignis, candor et color, tria quidem sunt vocabula, sed res una. 4. In relatione enim personarum trinitas est, in substantia vero naturae unus Deus est: Pater scilicet, et Filius, et Spiritus sa
Abbreviated transcription (Latin):
ones oꝑationũ s̃ idem uͦ ds̃. Ecce pater
in illa trinitate credendus . ẽ. Scriptũ.ẽ.
enĩ. Egosũ ds̃: & ñ .ẽ. alius p̃t̃ me. Et illud. Audi
isrł. dñs ds̃ tuus. ds̃ unus .ẽ. Tres gͦ dõs credere:
ꝓfanũ . ẽ. Et trinitatẽ in ꝑsonis ñ distinguere:

Expanded text:
ones operationum sunt idem uero Deus. Ecce Pater in illa Trinitate credendus est. Scriptum est enim: Ego sum Deus, et Non est alius praeter me, et illud: Audi, Israhel, Dominus Deus tuus, Deus unus est. Tres ergo deos credere profanum est; Trinitatem in personis non dis