comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
:que inaiquatam et inflata modu
latr̃e ułut ranarum sons et cantib
mũdo huic deceptionis fabulas in¬
tulerunt. Kanaest enim loquactissi¬
ma uanitas. Nichil eium ad aliud
animalip̃m utile ẽ: nisi ꝙ sonum uocis
improbis ⁊ importunis clamorib red¬
dit. Post ħ scinifes ꝓlucuntur. hoc
amial ꝗdem pẽnis suspenditur ꝑ ae¬
ra uolitans: s ita subtile ẽ ⁊ minu¬
tũ ut oculi inisumnͥ acute ceruentis
efugiat. Corpo autem cui iicedit a c¬
bissimo terebrat stimulo. itaut quẽ
malis genus subtilitati hr̃tice com¬
paratur. q̃ sb̾tilib u̾boriustimulis
aminas terebrat. ⁊ tantaq callidittẽ
circumuenit: ut deceptus quisq nec
uideat nec intelligat unde decipiã.
¶Quod uero intercio signo magi ces¬
sauerunt dicentes. Hic digitꝰ d̾i est.
magi illi typuni hĩticorum atq aĩo¬
sitatem habuerunt. Declarat hoc
apłs dicens. Sicut iauines et mã¬
bres restitunt moysi: Sic et isti resis¬
tunt ueritati. homines mente cor¬

Expanded text:
quae inani et inflata modulatione, velut ranarum sonis et cantibus mundo huic deceptionis fabulas intulerunt. Rana est enim loquacissima vanitas; ad nihil enim aliud animal ipsum utile est, nisi quod sonum vocis improbis et importunis clamoribus reddit. 4. Post haec cyniphes producuntur. Hoc animal quidem pennis suspenditur per aera volitans; sed ita subtile est, et minutum, ut oculi visum, nisi acute cernentis, effugiat. Corpus autem cui insederit acerbissimo terebrat stimulo, ita ut quemmalis genus subtilitati haereticae comparatur: quae subtilibus verborum stimulis animas terebrat, tantaque calliditate circumvenit, ut deceptus quisque nec videat, nec intelligat, unde decipiatur. Quod vero in tertio signo magi cessaverunt dicentes: Hic digitus est Dei; magi illi typum haereticorum atque animositatem habuerunt. 368 6. Declarat hoc Apostolus, dicens: Sicut Jannes, et Mambres restiterunt Moysi, sic et hi resistunt veritati; homines mente cor
Abbreviated transcription (Latin):
it ungas. et xꝰ post głie sue dignit̃tẽ
fcũs est obedhiens usq ad morteni: ⁊
ꝓ ip̃am mortẽ caris consumpsit a¬
culeum mortio : attestante ꝓpha.
Ero mors tua omors: ero morsus
tuis inferne. xiii.

Expanded text:
us post gloriae suae dignitatem factus est obediens usque ad mortem, et per ipsam mortem carnis consumpsit aculeum mortis, attestante propheta: Ero mors tua, o mors, ero morsus tuus, inferne .
Abbreviated transcription (Latin):
.s. qr diabolum ita indurauit pꝰ
pxc̃m : ut penitentie compũcte̾e nũꝙͣ
emolliatur. sicut in iob deeo scriptũ
tum. hec ip illa in egypclis corpo¬
Prima plaga: inqͣm primo aq̃ uer¬
tuntur in sangunez. Aque egipcie:

Expanded text:
 diabolum ita induravit post peccatum, ut poenitentiae compunctione nunquam emolliatur, sicut in Job de eo scriptumtum. Licet illa in Aegyptiis corpoPrima plaga, in qua primo aquae vertuntur in sanguinem. Aquae Aegyptiae
Abbreviated transcription (Latin):
Roiecit deinte moyses uirgã
coram pharaone ⁊ et ẜpens fcũs
deuorauit ẜpentes egipciorum: sigͥ¬
cans qd̃ uerbum caro fieret. qui scipẽ¬
tis din uenena euacuaret: per remis¬
sionem et indulgentiã pocõru. uirg¬
a ẽ enimu̾bum directum. regale. ple
seipens fc̃a ẽ: qm̃ qui enit filiuo dei
ex deo patre natus. filius hominis
fcũs est natus ex uirgine. qui q̃i ẜ
pens exaltatus ucruce. medicinã
uuluerib infudit humanis. Uñ ip̃e
dominꝯ ait. Sic̃ moyses exaltauit.
fpentẽ in deserto: ita exaltari oport

Expanded text:
e Moyses virgam coram Pharaone, et serpens factus devoravit serpentem Aegyptiorum, significans quod Verbum caro fieret, qui serpentis diri venena evacuaret, per remissionem et indulgentiam peccatorum. Virga est enim verbum directum, regale, plenserpens facta est, quoniam qui erat Filius Dei, ex Deo Patre natus, Filius hominis factus est, natus ex Virgine, qui quasi serpens exaltatus in cruce medicinam vulneribus infudit humanis. Unde et ipse Dominus ait: Sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita
Abbreviated transcription (Latin):
derant : scclm apostolum qui ait.i
Nam que stulta sunt mundi eleg¬
it clo: ut confundat sapientes. Ex q̾
autem cepit loqui moyses ad farao¬
nem: affligitur mag̃ ppłs dei exquo ĩ
aĩam hõis ẜmno dei prolatus fu̾it acciꝰ
calliduo hostis surgit. et maiora uici¬
a quibꝯ uincatur ĩmutit. Prius eiꝰ

Expanded text:
m Apostolum, qui ait: Nam quae stulta sunt mundi elegit Deus, ut confundat sapientes . 4. Ex quo autem coepit loqui Moyses ad Pharaonem, affligitur magis populus Dei. Ex quo in animam hominis sermo Dei 366 perlatus fuerit, acrius callidus hostis consurgit, et majora vitia, quibus vincat
Abbreviated transcription (Latin):
Rimodum genus ẽ conu̾sio¬
uo ad diñ. in choationio cũ
dulcecline. meclieta ti oͫ cum labore:
ꝑfectionis cum requie. S tñ płinq
alii uicipiunt adulcecline. alii tẽp¬
tationum amaritudine. Omnis
conu̾sꝯ ante ex fletu inchoet pcc̃oꝵ:
⁊ sic transeatad desiteriũ sr̃noru.
Prius eium lacrimis purgada
sunt uicia q̃ gessimus: ⁊ tunc mũ¬
datamentis acie id quoel qrunus
contemplemꝰ. ut dũ antea flendo.
peccati a nob̾ caligo detergi mũda¬
tis cordis cculis libere superna in¬
spiciant᷑. An necesse ẽ timore ꝯuer¬
uite eterue transire. Pfecta einz
caritas foras mittit timorẽ. ꝗãt
timet penam h̾t. et ñ ẽ ꝑfecto. Unde¬

Expanded text:
rimodum genus est conversiois ad Deum, inchoationis cum dulcedine, medietatis cum labore, perfectionis cum requie. Sed tamen plerumque alii incipiunt a dulcedine, alii a tentationum amaritudine. 2. Omnis conversus ante ex netu inchoet peccatorum, et sic transeat ad desiderium supernorum. Prius enim lacrymis purganda sunt vitia quae gessimus, et tunc munda mentis acie id quod 202 quaerimus contemplemur, ut dum antea flendo peccati a nobis caligo detergitur, mundatis cordis oculis libere superna inspiciantur. 3. Ante necesse est timore convervitae aeternae transire. Perfecta enim charitas foras mittit timorem ; qui autem timet, poenam habet, et non e
Abbreviated transcription (Latin):
surg̾e ad caritatẽ dei debeat qͣĩ fils.
ne semꝑ sb tunore iaceat. qͣi ẜuus.
Tũc eĩ amorẽ nr̃e conu̾sionis ostẽ¬
dimꝯ. Si denuo ut pr̃em diligimꝯ:
quẽ pͥ suilimẽte uere ut domin¬
um formidabamꝰ. Pmordia cõ¬
u̾sorũ bandis refouẽca sunt mo¬
dio. ne si ab asperitate incipiant.
exterriti ad pͥores lapsus rec̾rãt.
qui eĩ conu̾sũ siñ lenitate erudit:
exasꝑare pocio quam corrige̾ nou¬
it. Cõu̾so quisq antea ab ope
corrigẽdo ẽ post ea uero a cogitati¬
one. ut priꝰ refrenet prauum actũ:

Expanded text:
debeat, quasi filius, nec semper sub timore jaceat, quasi servus. Tunc enim amorem nostrae conversionis ostendimus, si denuo ut patrem diligimus, quem prius servili mente vere ut Dominum formidabamus. 5. Primordia conversorum blandis refovenda sunt modis, ne si ab asperitate incipiant, exterriti ad priores lapsus recurrant. Qui enim conversum sine lenitate erudit, exasperare potius quam corrigere novit. 6. Conversus quisque antea ab opere corrigendus est, postea vero a cogitatione, ut prius refrenet pravum actum,
Abbreviated transcription (Latin):
deserit: es post la crimas ea que fle¬
uerat repecit. Sic deniq et alibi
aminam penitentente atq it̾ũ
delinquentem sermo diuinꝯ mẽ¬
pat dicens. Quamulis es fca̾ ni¬
mis: it̾ans inas tuas. Quisꝗs
ergo culpas pret̾itas plorat: hũc
ne.esse ẽ teneat. ut sic admissa de¬
fleat: ne it̾um flenda cõmittat.
Ne mͥ misero ysidoro. qui et pẽa¬
tere retroacta negligo: ⁊ ad huc
penitenda cõmitto.

Expanded text:
ost lacrymas ea quae fleverat repetit. Sic denique et alibi animam poenitentem atque iterum delinquentem sermo divinus increpat, dicens: Quam vilis facta es nimis, iterans vias tuas ! Quisquis ergo culpas praeteritas plorat, hunc necesse est modum teneat, ut sic admissa defleat, ne iterum flenda committat. Vae mihi misero Isidoro, qui et poenitere retro acta negligo, et adhuc poenitenda committo.
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾mnetip̃is prutentes: recte ex sẽ¬
tentia dicit: qui ueram sapiẽtia
gustu int̾mi saporis sentit. Asẽtiẽ
la scientia dieunt: non de sententia.
ille enim sapit. qui recte et scdin de¬
um sapit. In deum suam dicunt cõ¬
tumeliam doctores. si clum sint ab
eis dicta sapient̾ non tñ eloquẽte ͬ
orret enim sapientiaz spumeuz
u̾borum ambitum: ac fucũmĩidia¬
lis eloquentie inflatis ẜmonib ꝑ¬
ornatum. Quitam curiosi delectã¬
tur audire quolib sapiẽtes. non
ut u̾itate ab eis qrant:s ut facũ¬
diamẜionis eorum agnosrant.
More poetarum qui magis cõpõi¬
toẽ u̾borum quam sententiamu̾i¬
tatis sequuntur. Qui bonũ siñca

Expanded text:
vobismetipsis prudentes . 10. Recte ex sententia dicit, qui veram sapientiam gustu interni saporis sentit. A sentienla scientia dicunt, non de sententia. 11. Ille enim sapit, qui recte et secundum Deum sapit. 12. In suam dicunt contumeliam doctores, si dum sint ab eis dicta sapienter, nimium tamen eloquenter. Horret enim sapientia spumeum verborum ambitum ac fucum mundialis eloquentiae inflatis sermonibus perornatum. 13. Quidam curiosi delectantur audire quoslibet sapientes, non ut veritatem ab eis quaerant, sed ut facundiam sermonis eorum agnoscant, more poetarum, qui magis compositionem verborum quam sententiam veritatis sequuntur. 14. Quadrimoda
Abbreviated transcription (Latin):
lorem cordis aꝑit. ⁊ iurd qd̾ feruer¬
in animo facile reicit. uulnera eĩ
mentis aperta cito exalant:clausa
nimis exulcerant. Qui dolorem
muine clauso pectore tegit. qͣnto
ampliꝯ silencio linguam p̃mit: tã¬
codolorem acriorem intrinsecꝯ nu¬
trit. Unde et uere ꝗdam poetarũ gẽ¬
tilium dix̃. quoq magio eget̾ ma

Expanded text:
lorem cordis aperit, et virus quod fervelorem cordis aperit, et virus quod fervein animo facile rejicit. 231 27. Vulnera enim mentis aperta cito exhalant, clausa nimis exulcerant. 28. Qui dolorem injuriae clauso pectore tegit, quanto amplius silentio linguam premit, tanto acriorem dolorem intrinsecus nutrit. Unde et vere quidam poetarum gentilium dixit: Quoque magis tegitur,
Abbreviated transcription (Latin):
at. factis male loquit᷑. qui male
uiuento exemplis suis alios ad
praue agendum inform̃t. Semł
Bis bene loquitur: qui beno uiu¬
ento et alios instruit. Semł m̃le
loquitur. qui post uciĩ cito coru¬
gitur. Bis male loquitur: qui¬
et male muit. et male decet Itẽ
bis male loquitur. qui et male
cogitat: et male refft̾ cogitata. Itẽ
bis male loquit᷑ ꝗ et bonu qd̾ de¬
biit non egit:⁊ malum qd̾ non
oportebat admisit. Mali maleͥ:
rendent ꝓ bonis. ⁊ adu̾saꝓ optimis.
Bom bona rendet ꝓ malis: ⁊ ꝓsꝑa¬
e. forticuto adhibenda ẽ paciecie.
ut temptatio u̾bi que foris in¬
pugnat: tolerantie untute deu¬
icta disceclat. Non om̃is quipa¬
titur probͤa iustꝯẽ: S qui ꝓ ue¬
ritate innox patitur. Ille tanto
se remedio mens usti corroborat:
canto solielius in deum figatur ĩt¬
i9: quanto extins ab humanis
sꝑint᷑ sensib. Quillatas sͥ con¬
tumelias tranꝰquillo aĩo prodec.do¬

Expanded text:
at. Factis male loquitur qui male at. Factis male loquitur qui male vivendo exemplis suis alios ad prave agendum informat. 20. SBis bene loquitur qui bene vivendo et alios instruit. 21. Semel male loquitur qui post vitium cito corrigitur. Bis male loquitur qui male vivit et male docet. Item bis male loquitur qui et male cogitat, et male refert cogitata. Item bis male loquitur qui et bonum quod debuit non egit, et malum quod non oportebat, admisit. 22. Mali mala respondent pro bonis, et adversa pro optimis. Boni bona respondent pro malis, ae fortitudo adhibenda est patientiae, ut tentatio verbi, quae foris impugnat, tolerantiae virtute devicta discedat. 24. Non omnis qui patitur probra justus est; sed qui pro veritate innox patitur, ille tantum remedio mens justi se corroborat, ut tanto solidius in Deum figatur interius, quanto exterius ab humanis spernitur sensibus. 26. Qui illatas sibi contumelias tranquillo animo prodit, do
Abbreviated transcription (Latin):
quadrimeda ẽ dicendi rõ.qr auti
bene sentiendum quid bene ꝓfert̾.
aut nich sentienclum. nil dicit᷑. aut
parum sentiendum leqͣcitas sola
ostenditur. aut optime sentiendͦu
non elegant̾ profert̾ qd̃ intłłigit᷑
Item quaduipertita ẽ lequendiro̾ qͣ
uł bonum bene.uł malum male. seu
bonũ bene male. ułmalum bene pro¬
fert᷑. Bonum quippe bene loquitur.
qui ea que recta sunt humilit̾ ãd¬
nunciare uidetur. Malum mͣle
loquitir: qui qd̃ libet flagicium ꝑ¬
suad̾e conatur. Bonum male loꝗt᷑:
qui qd̾cumq rectum adroganter
p̾dicare sentit. Malum beñ loꝗt᷑.
qui aliqd̃ narrando incium decesta¬
tur: ut ab eo homines reu̾tantur.
Corte bene loquitur qui caritatẽ
ñ simulat. Ore bñ loquitur. quiu̾it¬
tem adiiciat. fcĩs beũ loquit᷑. qui
alios boms exemplis edifficat. Cor¬
de male loquitur: qui int̾io cogita¬
tiones noxias meditat᷑ et cegitat.
Lingua male loquitur: qui pp̃ qd̾
male agit flagellat᷑ et murmur¬

Expanded text:
adrimoda est dicendi ratio, cum aut bene sentiendo quid bene profertur, aut nihil sentiendo nihil dicitur, aut parum sentiendo loquacitas sola ostentatur, aut optime sentiendo non eleganter profertur quod intelligitur. 16. Item quadripartita est loquendi ratio, qua vel bonum bene, 230 vel malum male, seu bonum male, vel malum bene profertur. 17. Bonum quippe bene loquitur, qui ea quae recta sunt, humiliter annuntiare videtur. Malum male loquitur, qui quodlibet flagitium persuadere conatur. Bonum male loquitur, quid quodcunque rectum arroganter praedicare sentitur. Malum bene loquitur, qui aliquod narrando vitium detestatur, ut ab eo homines avertantur. 18. Corde bene loquitur, qui charitatem non simulat. Ore bene loquitur, qui veritatem annuntiat. Factis bene loquitur qui alios bonis exemplis aedificat. 19. Corde male loquitur qui interius cogitationes noxias meditatur et cogitat. Lingua male loquitur qui pro eo quod male agit flagellatur, et murmur
Abbreviated transcription (Latin):
no lingue prolabinuir cͥiine. ⁊ dũ
fcã q̃dam ñ grauuialibe ac siñmetu
cõnintimꝯ: ad pͤorciora scelera etͥ or¬
renda peccando consuetudine labi¬
mͥ. Sic̃ plinq multiloquiorũ stul¬
ticia reprehenditur. ita ruisum uimi¬
is tacentium uicia de notant̾. Illiei
satis laxandum linguamin leuita¬
tis uicio defluunt: Isti uimis retinẽ¬
do ab utilitate torpescunt. Inꝑiti
punt: sensu nicħ dieiit. Sic̃ flictis
crunina ꝓfici entibꝰ pertimescͥiͥt᷑. ita
criosa u̾ba apetfectis uiris uitantur.

Expanded text:
num linguae prolabimur crimen; et dum facta quaedam non gravia libere ac sine metu committimus, ad potiora scelera et horrenda peccandi consuetudine labimur. 2. Sicut plerumque multiloquorum stultitia reprehenditur, ita rursus nimis tacentium vitia denotantur. Illi enim satis laxando linguam in levitatis vitio defluunt, isti nimis reticendo ab utilitate torpescunt. 3. Impepunt, sensu nihil dicunt. 4. Sicut falsitatis crimina a proficientibus pertimescuntur, ita otiosa verba a perfectis viris vit
Abbreviated transcription (Latin):
colloquia corrigunt. ita praua colo¬
quia bong mores corrũpũt. Cust¬
oclia ori ponitur: lum quisq nõ se
iustũ.s quod magis uerũ ẽ pocõ¬
rem fatetur. Manũ suꝑ os ponit. ꝙ
bonis oꝑib lingue excessꝯ operit.i
manum suꝑ os pouit: qui male lecu¬
tionis culpas bone accionis uela

Expanded text:
colloquia corrigunt, ita prava colloquia bonos mores corrumpunt . Custodia ori ponitur , dum quisque non se justum, sed quod magis verum est peccatorem fatetur. Manum super os ponit , qui bonis operibus linguae excessum operit. Manum super os ponit, qui malae locuti
Abbreviated transcription (Latin):
amicicia ex beneͥuolen i¬
tia oritur. int̾ fictos beneficio adiun¬
gitur. Nonsunt fideles in amici¬
cia. quos nuuus ñgrã copulat. Nã
cico deserunt nisi semꝑ acceperint.
Uilectio enim que nun̾e glutinͣ¬
tur: eodl em suspenso dissoluitur. Il¬
lauera ẽ amicicia. que nich q̃nc ex
reb amici: insi solam beneͥ uolẽtiã.
.s. ut gratis amet amantẽ. Plm̃nq
amicicia ex uecessitate uł indigẽtia
nascitur.ut ꝑquẽ quisq uł qd de¬
si derat consequatinz ille auteme
eam ueracit̾ querit: qui nicħ agẽ¬
do eam appetit. Namilla ex inopiab¬
eius ẽ et sugata: ista pura atq ppet¬

Expanded text:
amicitia ex benevolentia oritur, inter fictos beneficio adjungitur. 2. Non sunt fideles in amicitia, quos munus, non gratia copulat. Nam cito deserunt, nisi semper acceperint. Dilectio enim quae munere glutinatur eodem suspenso dissolvitur. Illa vera est amicitia, quae nihil quaerit ex rebus amici, nisi solam benevolentiam, scilicet ut gratis amet amantem. 3. Plerumque amicitia ex necessitate vel indigentia nascitur, ut sit per quem quisque quod desiderat consequveraciter amicitiam quaerit, qui nihil agendo eam appetit. Nam illa ex inopia brevis et fucata, ista pura atque pe
Abbreviated transcription (Latin):
uin̾regida intentione mõã¬
chi professionẽ sectautur.
quanto suꝑni amoris ꝓpositũ diss¬
olute appetiuit: tanto ꝓcliuiꝯ ad
muncli amorem deuuo ieu̾tũtur.
Nam professio non perscã: p̃rentis
uͥte repͣit desideria. in quib et si nõ¬
dum se moãchus alliget ope. iam
tainẽ alligat cogitationis amore.
uita dulcis est. Iste enimquid dei
supetłs appetat. quid de insimis fu¬
giat nercit. Nani sicut scriptũ ẽ.
qui adpouit sclentiam: appoint
dolorem. Quantum enum quisq
potiu̾it. suꝑnascire que appetat: tã¬
to de infimis acriq quib iuberet
uersionem sauctitatis pretendit.
ut aliis qñz prẽe desiceret: Iste ñ dis¬
cipulus xͥ s prauitatis sectator ex¬
istit. qr ñ pro deo. s pio seculi hono¬
re. portare studet crucis xͥ labore

Expanded text:
n rigida intentione monachi professionem sectantur, quanto superni amoris propositum dissolute appetunt, tanto proclivius ad mundi amorem denuo reducuntur. Nam professio non perfecta praesentis vitae repetit desideria; in quibus etsi nondum se monachus alliget opere, jam tamen alligat cogitationis amore. aec adhuc vita dulcis est. Iste enim quid de supernis appetat, quid de infimis fugiat, nescit. Nam sicut scriptum est: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem. . 2. Quantum enim quisque potuerit superna scire, quae appetat, tanto de infimis acrius quibus inhaeret versionem sanctitatis praetendit, ut aliis quandoque praeesse desideret, iste non discipulus Christi, sed pravitatis sectator existit, quia non pro Deo, sed pro saeculi honore portare studet crucis Christi labore
Abbreviated transcription (Latin):
tia ueiens: qin eẜ opinatẽe sẽtẽtia.
Nam illa s̾a ẽ: ista dubia. Ad ma¬
ioris culpe cumulum ꝑtinz. scire ꝙ̃ ꝙ̃
q sequi debeat: ⁊ sequi nolle qd̾ sciat.
Ance et dñs. ẜiusinquit sciens uol¬
untatem dñi sui et ñ faciens: digne
plagis uapulabit multis. Et iacobꝰ.
Srienti in quit bonum et ñ faciẽti:
peccatũ ẽ illi. Simplicitatẽ cũ ignͣuia
uccan stulticiam: Simplicitatẽ uero
cum prudẽcia uocari sapiẽtiam. Ntile
ẽ multa scire et recte uin̾e. qd̾ si utr̃q
studium q̃minulta sciẽndi seqͣm̾.⁊
Non pertin̾e ad beatitudinẽ cõs eq̃n¬
dam sciẽtiam rerũ. necesse beatum ⁊¬
multa scire: sz ẽẽ mͣgnũ beate uin̾e.
am cum ignorantia dei. inͣ obee sciẽ
Nam q̃muis de ĩcorporeis corporeisq
naturis neq̃at ꝗsq disputare: Bea¬
tum pñ illum facit uita retracta c̃ fide.
de fide.cpł.

Expanded text:
tia veniens quam ex opinatione sententia. tia veniens quam ex opinatione sententia. Nam illa vera est, ista dubia. 9. Ad majoris culpae cumulum pertinet scire quemquam quod sequi debeat, et sequi nolle quod sciat. Unde et Dominus: Servus, inquit, sciens voluntatem Domini sui, et non faciens, digne plagis vapulabit multis . Et Jacobus: Scienti bonum et non facienti, peccatum est . 10. Simplicitatem cum ignavia vocari stultitiam, simplicitatem vero cum prudentia vocari sapientiam. 11. Utile est multa scire et recte vivere. Quod si utrumque studium quam multa sciendi sequamur. 12. Non pertinere ad beatitudinem consequendam scientiam rerum, nec esse beatum multa scire, sed esse magnum beate vivere. am cum ignorantia Dei, et nihil obesseNam quamvis de incorporeis corporeisque naturis nequeat quisque disputare, beatum tamen illum facit vita recta cum fide. De fide. 1.
Abbreviated transcription (Latin):
tio diuinitatis ẽ.
Cogͥtio diuinita¬
oꝑationis. frucro et̾uitatis ẽ. Qui
secundum seculum sapiẽs ẽ: ẜ
ultus in quit fcus ẽ oĩs homo: ab
scientia. Primũ ẽ scientie studi¬
um q̃rere deũ. deinde honestatẽ
uite: cum iunccentie oꝑe. Nullꝰ soͣ.
sapientiam deiplene recip̃: nͥ quii
se ab omni abstrahere actionuz
cura contendit. Ande et sqͥtũ ẽ.
sapientiamscribe intp̃r ocii. et quim¬
scit secreta dei se penetrare nõ pyse.
dum quedam nescire ꝯuẽit. nullo
aũt inoulpa m̃iorẽ: qͣm ille qui deũ
nescit. In uestigationemi̾ti młtoꝵ
est q̃rere: s paucorum ẽ inuenire. Ea
autem que sup̃ra hominis intlłigẽ¬
tiam sunt: scrutanta ñ sunt. Quic¬
ꝙ supra hominis intłłecumẽ: q̃rẽ¬
diuñ ẽ. Consilio aũt.diuino seru¬
uine placu̾it uoluntati. Non eĩ po¬
rit eẽ ĩiustũ: qd̾ iusto complacet iu¬
dici. Om̃is sapiẽtiaͬsciẽtia ⁊ opina¬
tione ꝯsistit. Melior ẽ autẽ ex scien¬

Expanded text:
. Cognitio divinitaoperis fructus aeternitatis est. 2. Qui secundum saeculum sapiens est, seultus, inquit, factus est omnis homo a scientia sua . 3. Primum est scientiae studium quaerere Deum, deinde honestatem vitae cum innocentiae opere. 4. Nullus sapientiam Dei plene recipit, nisi qui se ab omni abstrahere actionum cura contendit. Unde et scriptum est: Sapientia scribae in tempore otii, et qui mscit secreta Dei se penetrare non posse.dum quaedam nescire convenit. Nullus autem in culpa major est quam ille qui Deum nescit. 7. Investigationem veri multorum est quaerere, sed paucorum est invenire. Ea autem quae supra hominis intelligentiam sunt, scrutanda non sunt. Quidquid supra hominis intellectum est quaenon est. Consilio autem divino reservvinae placuerit voluntati. Non enim poterit esse injustum quod justo complacet judici. 8. Omnis sapientia ex scientia et opinatione consistit. Melior est autem ex scien
Abbreviated transcription (Latin):
oz deum querentes: in angłos ĩ¬
syd̾ũ. ac discussione elemẽtoꝵ: Et tñ ħ¬
ñ nͥ ad̾o hũnt. Uolando eĩ sr̃be ut aues
aerẽ. ⁊ mergẽtes inꝑfundũ ut pisces
mare.⁊ ut peccora gradiẽtes tu̾im dis¬
cipsunt. Uerũptũ totamente aucto¬
rẽs eorũ intllig̾e nolu̾nt. Quare nõ
pꝯsunt aĩalia bruta inti̾rgare : quia
neccuĩt rõciuͣre. Id̾o u dissimiles gẽ
usq ad eorum cultum euanuerunt.
qmͦ uẽiat addĩ. philgophi aute
mũdi utiq deum cognou̾ũt. s quia
displicuit illis humilitas xͥ: in ĩuio
transietunt. ⁊ ñ inuia. Id̾oq enanes¬
centes: gliam d̾i inmendacio mutan¬
erũt. ⁊ rectitudinem iue relin q̃nteo:
in anfractos incederunt erroꝵ. Pri¬
In ꝑfc̃a quippe sapientia ẽ. ꝙ ten¬
ire. Quid enim ꝓdẽ siꝗs famis tẽ¬
ore ub̾tatis region ẽ iudeat.⁊ ini¬
am ꝑ qͣm ad illam ꝑgat ignorat. Eo¬
cepr̃am quisq q̃rit: s inamꝑdidit.
etrando graditur:ñ proficiendo. Qu¬

Expanded text:
 Deum quaerentes, in angelos insiderum, ac discussione elementorum; et t habuerunt. Volando enim superbe, ut aves, aerem; et demergentes se in profundum, ut pisces, mare; et ut pecora gradientes, terram descripserunt, verumtamen tota mente Auctorem eorum intelligere noluerunt. 3. Quare non possunt animalia bruta interrogare? Quia nesciunt ratiocinari. Ideo non dissimiles gentsque ad eorum cultum evanuerunt. quomodo veniat ad Deum. Philosophi autem mundi utique Deum cognoverunt, sed quia displicuit illis humilitas Christi, in invio transierunt non in via. Ideoque evanescentes gloriam dei in mendacium mutaverunt et rectitudinem vie relinquentes in anfractus inciderunt erroImperfecta quippe sapientia est, quo tenire. Quid enim prodest si quis famis tempore ubertatis regionem videat, et viam per quam ad illam pergat ignorat? Ecceerrando graditur, non proficiendo; qu
Abbreviated transcription (Latin):
randi usum. Iusuirandũ ĩ ter¬
dic tibi. periculosũ ẽ eĩ urare. Assid Noͣ.¬
uitas iurandi. ꝑuirii ꝯsuetudĩez fa¬
cit. iurandi usus. ad ꝑuriũ ducit.
crainti obtin locum. Fimna ⁊̃ sit sacr¬
amenti tui fides. Fac bonum qd̾ spopõ¬
disti. ñ sis uiu̾bis facilis: ⁊ in oꝑe diffi¬
cilis. Coram deo. facile aliquid ñ ꝓ¬

Expanded text:
randi usum; jusjurandum interdic tibi; periculosum est enim jurare, assiduitas jurandi perjurii consuetudinem facit. Jurandi usus ad perjurium ducit; cramenti retinet locum, firma etiam sit sacramenti tui fides. 57. Fac bonum quod spopondisti. Non sis in verbis facilis, et in opere difficilis. Coram Deo aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
lecib dominu dep̾cari : xp̃c
nob̾ ⁊ composuit et instituit.
cumergo quererent supplicare a¬
apłi dominũ ⁊ nescirent quoi̾o¬
deprecarentur: dix̾unt xͦ. Domine
dece nos orare .i. componenb̾ p̾res. Sta¬
tun dũs delibro iuris celestis docuit
quas cõstituit xp̃c. q̃sq pruui greci
ceperunt compon̾e quib dũo sup¬
plicaretur.

Expanded text:
ecibus Dominum deprecari Christus nobis et composuit, et constituit. Cum ergo quaererent supplicare apostoli Deo, et nescirent quomodo precarentur, dixerunt Christo: Domine, doce nos orare, id est, compone nobis preces. Staus de libro iuris celestis docuit quas constituit Christus, quasque primi Graeci coeperunt componere, quibus Domino supplicarent.
Abbreviated transcription (Latin):
on coquendum hedu ĩ lac¬
tȩmatuis suechedus hic:
sub pec̾orio figura introducitur
Pinde paccans nõ ẽ coquendus
in lacte mrĩs sue .i. ñ ẽ purgando
mediccrib teuerrunisq eccͣe dis¬
ciplinis: o austerlorib precep¬
tis eiꝯ sunt excoquenta pec̃ar ciuꝰ
magna sunt crimina. ut quiper
lasciuie blandimenta se perdid¬
it. forciori disciplina se redimat ax
quippe simplicitatis. per luiuz
uero subtilitas designatur. Et ui¬
nurum uestio que ex lino lariͣq
conficitur: linuint̾i̾ꝰ celat. in
superficielanam demõstrat. Ues¬
tem ergo ex laualinoq contex¬
tum induit: qui sub locutõe in¬
nocentie intus subtilitatez ce¬
lat malicie. hoc secundum moral¬
em sensimm. Cec̾um uixta altaz
allogoriam lineis uestib misci
u̾sis genetib ⁊ professionis uelle
misceri ut uł scĩmõialis hãt ornͣ¬
menta nupciarir: aut ea que se nõ¬
non continensiuplit speciemuir¬
ginitatis gerat. omnim̾o hoc põcm

Expanded text:
on coques haedum in lacte matris suae. Haedus hic sub peccatoris figura introducitur. Proinde peccans non est coquendus in lacte matris, id est, non est purgandus mediocribus tenerrimisque Ecclesiae disciplinis: sed austerioribus praeceptis ejus sunt excoquenda peccata, cujus magna sunt crimina, ut qui per lasciviae blandimenta se perdidit, fortiori disciplina se redimat. CAquippe simplicitas, per linum vero subtilitas designatur. Et nimirum vestis quae ex lino lanaque conficitur, linum interius celat, in superficie lanam demonstrat. Vestem ergo ex lana linoque contextam induit, et qui sub locutione innocentiae, intus subtilitatem celat malitiae. Hoc secundum moralem sensum; caeterum juxta altam allegoriam lineis vestibus miscere uersi generis professiones uelle miscere, ut uel sanctimonialis habeat ornamenta nuptarum uel ea quae se non continens nupsit speciem uirginis gerat, omni modo peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
auide accipitres uocautur. Uñ eti
paulus apłe dicit. sustinetis ẽr̃siꝗs
deuorat.Si quo accipit. ac si cliceret:
siquis rapit. Dignus uero debito¬
ris: ẽ confessio pcc̃oris. Adebitore eĩ
pignus accipitur: cũ apcc̃ore iam cõ¬
fessio poc̃i tenetur. Superior aũt et
uiferior mola ẽ: spes ⁊ timor. Spes
quupe ad alta subuehit: tior aũt
cor inferius preuit. Sz mola supert¬
or et inferior ita sͥ necessario uing¬
untur: ũ una sine alt̾a inutiliter
hãtur. In poc̃oris pectore itaq ĩ cess¬
aut̾ debet spes ⁊ formdo conũgi.
confidit. Loco gͥ pignoris mola supe¬
tior aut inferior tolli prohibeturqr
qui p̃̾clicat pc̃c̃ori. tantu dispensatõe
componere p̃licatõe debet. ut nec de¬
liera spe tunorem subtrahat: nec sb̾¬
tracra spe: in solo eum timore derelĩ¬
qͣt. Tollit eium superiorẽ: si flenti pͤ¬
catori dicat. non habebis ueniam de
cõmissis. Tollit inferiorem: si peccã¬
tem deceptione palpet. Ac si dicat. Age

Expanded text:
ipitres vocantur. Unde et Paulus apostolus dicit: Sustinetis enim si quis devorat, si quis accipit ; ac si diceret: Si quis rapit. Pignus vero debitoris est confessio peccatoris, a debitore enim pignus accipitur, cum a peccatore jam confessio peccati tenetur. Superior autem et inferior mola est spes et timor. Spes quippe ad alta subvehit, timor autem cor inferius premit. Sed mola superior et inferior ita sibi necessario junguntur, ut una sine altera inutiliter habeatur. In peccatoris pectore itaque incessanter debet spes et formido conjungi, isericordia confidit. Loco igitur pignoris mola superior aut inferior tolli prohibetur, quia qui praedicat peccatori, tanta dispensatione componere praedicationem debet, ut nec derelicta spe timorem subtrahat, nec subtracta spe in solo eum timore derelinquat. 4. Tollit enim superiorem, si flenti peccatori dicat: Non habebis 466 veniam de commissis. Tollit inferiorem, si peccantem deceptione palpet. Ac si dicat: Age
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ diuerso pond̾e atq m̾̃sura pre pto¬
rum dũi. merce frugemq uł appẽ¬
dimus uł mentimur : Si enm alit
increpanur a domino. eo qd̾ stat̾as
diuersas aut mensuras duplices h¬
abe̾mus. secundum illam sentenciã
salomonis qua dicitur. Ab homina¬
tio ẽ domino pondus dupplex et sta
cestis. s in ore duorum aut
trium testium stabit omĩe u̾bum.
Licet historialit ħ sit diuina ẜuã¬
da sentencia: tñ ⁊cum contra quos¬
libet implos uł hrtioos aginus. ne¬
cesse nob̾ ẽ scripturas sc̃as intesti¬
monium uocare. Sensꝯ quippe nr̃i
et attestatio: siñ his testib nõ ha¬
bent fidez. Unde magis ꝯuẽit ad ꝓ¬
batõem. ut affirmemu̾bũ intlłctus
mei adhibeo duos testes: nouũ ⁊ ue¬
tus testamentum. Adhibeo ⁊̃ tres:

Expanded text:
asi diverso pondere atque mensura praeceptoasi diverso pondere atque mensura praeceptorum Domini mercedem frugemque vel appendimus vel metimurincrepamur a Domino, eo quod stateras diversas aut mensuras duplices habeamus: secundum illam sententiam Salomonis, qua dicitur: Abominatio est Domino pondus duplex et stattestis, sed in ore duorum aut trium testium stabit omne verbum. Licet historialiter haec sit divina servanda sententia, tamen et cum contra quoslibet impios vel haereticos agimus, necesse nobis est Scripturas sanctas in testimonium vocare. Sensus quippe nostri et attestatio sine his testibus non habent fidem. Unde magis convenit ad probationem, et ad firmum verbum intellectus mei adhibeo duos testes, Novum et Vetus Testamentum: adhibeo etiam et tres,
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentiam declinemꝯ: tũ dũp̃¬
sentis seculi necͣcitateb subduuur.
qͣi egipciam natc̃em neqͣꝙͣ extiigui¬
mus. Et licet ab ip̃a qͣdam disc̾tõe
diano indumento q contenti. hoc
cium figuralit̾ mandabat᷑ uilege.
non ab hominaberis egyptum .ui.
Ou habebis in saculo diu̾sa
pond̾a maius et minus: nec
erit in domo tua incdius mͣior et
minor. Pondus habebis iustũ et
ueruo: ut multo uiuas tempore
super terram. hoc et idẽ legis lator
etiam in leuitico int̾elicit. salomõe
quoq parem super hoc sententia
proferente. Ponctus magnũ et pu¬
sillum. ⁊ mensure due duplices: in¬
munda sunt utraq ante dominũ.
et qui facit ea in adinuenti ouibi
suis cõpedietur. proinde non solum
tie nr̃e mensuras duplices hãmus.
.i. ne ip̃i ea que districtionis regula
moliunt remussiore inclulgentia p̃¬
districtiorib pceptis et grauiorib
qͣmip̃i perferre pꝯsumus ponderb
obruanius. Qd̾ cum facimus: ꝗd¬

Expanded text:
scentiam declinemus, tamen dum praesentis saeculi necessitatibus subdimur, quasi Aegyptiam nationem nequaquam exstinguimus: et licet ab ipsa discretione diano indumentoque contenti. Hoc enim figuraliter mandabatur in lege, Non abominaberis Aegyptium.on habebis in sacculo diversa pondera, majus et minus: non erit in domo tua modius major et minor. Pondus habebis justum et tibi, ut multo vivas tempore super terram. Hoc et idem legislator etiam in Levitico interdicit, Salomone quoque parem super hoc sententiam numero proferente: Pondus magnum et pusillum, et mensurae duplices, immunda sunt utraque ante Deum: et qui facit ea, adinventionibus suis compedietur . Proinde non solum tiae nostrae mensuras duplices habeamus, id est, ne ipsi ea quae districtiori regula moliuntur, remissiore indulgentia prdistrictioribus praeceptis et gravioribus, quam ipsi perferre possumus, ponderibus obruamus. Quod cum facimus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
quies in cel. Nõ solum tm̃ natuutt᷑e. s
⁊̃ mmuitatõe filios posse alicuius uccar̾eͥ
imutantur fidẽ. ñ ꝗ ex ei generatist̃
came. De errore auctoris trahit a qꝑͦ¬
dã et nom̃ ⁊culpaut ip̃ius uocabulo
cẽseat᷑ cuius errorẽ et sequit̾. si ẽ eccͣe
ꝑgami inapocalipsin dicit᷑. Habes ten¬
entes doctͥuam balaam. ⁊ zͥ ezabel. Dir¬

Expanded text:
qui es in coelis. 17. Non solum nativitate, sed etiam imitatione filios posse alicujus vocari. imitantur fidem, non qui ex ejus generati sunt carne. 18. De erroris auctore trahitur a quibusdam et nomen, et culpa, ut ipsius vocabulo censeatur cujus et errorem insequitur, sicut Ecclesiae Pergami in Apocalypsi dicitur: Habes tenentes doctrinam Balaam, et Jezabel; doc
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiam catholicam siẽ et amici
iob Nõ ꝓse placare dñi sͥ potu̾nt. nͥ
ꝓ eis iob sacrificiũ obtuliss. O ꝑa bo¬
na que hr̃tici faciunt et iꝯticia eoꝵ¬
nͥ eis. ꝓdẽ testante domno ꝑieremi¬

Expanded text:
Ecclesiam catholicam: sicut et amici Job non per se placare Deum sibi potuerunt, nisi pro eis Job sacrificium obtulisset . Opera bona, quae haeretici faciunt, et justitia, nihil eis prodest, testante Domino per
Abbreviated transcription (Latin):
tante. Si stet̾it moyses et saiuel corã
me: ñ ẽ anua mea ad ppłm uistũ. Ei¬
ce eos a facie m̃a et egrediant᷑. Pinoy¬
sẽ quippe et samuel. legem accipe et ꝓ¬
pp̃ erroris tũ impiett᷑e. auultu di.ꝓ¬
iciuntur. ⁊ a instorum cetib seꝑq̃t᷑.¬
Naganus et hr̃ticꝯ.ille q uũꝗ̃ fuit
tis errore in errorẽ aliũ transierũt.

Expanded text:
tante: « Si steterit Moyses et Samuel coram me, non est anima mea ad populum istum. Ejice eos a facie mea, et egrediantur . » Per Moysen quippe et Samuel legem accipe et ppropter erroris tamen impietatem a vultu Dei projiciunturaganus et haereticus: ille qui nunquam fuit de infidelitatis errore in errorem alium transierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ab inicio ꝑmissũ fuerat. nͥ
tantum illud sic̃ scriptũ ẽ lignũ
fructiferũ ⁊ herbam seminalẽ dedi
uob̾ mescam. Postea uero p noe da¬
quens papłm suum. Bonũ ẽ nõ
maducare carnem ⁊ non bibere
uinũ. Et iterum qui infirmꝰ est.
olera mãducet. Nonigitur quia
sz quia earum epłe carnes luxiui¬
am gignũt. Romes enim ac nut¬
Deus aũt ut scriptumẽ: hunc ⁊ has
destruet. Piscez saneqr cum eũ pꝰt
resiurecirez accepit dñs: pꝯsimnsi
manducare. hoc ei nͨ saluator. si apłi

Expanded text:
nam in initio permissum non fuerat, nisi tantum illud, ut scriptum est: Lignum fructiferum et herbam seminabilem dedi vobis in escam. Postea vero per Noe daquens per Apostolum suum: Bonum est non manducare carnem, et non bibere vinum . Et iterum: Qui infirmus est, olera manducet . Non ergo quia sed quia earum epulae carnis luxuriam gignunt. Fomes enim ac nutquia scriptum est: Deus hunc et has destruet . Piscem sane, quia eum post resurrectionem accepit Dominus , possumus manducare. Hoc enim nec Salvator, nec apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
enerinter expugnari. In istis exctra
omnim extinguitur ne sb̾sistant.
Pcep̃ dehinc ibi lex leuitis omnes
pilos carnis rad̾e. qr hi qui in olseꝗ¬
io assimũtur diuinis. debẽt ante
dei oculos acunctis caris cogitati¬
omb mundi apparere ⁊ ne illicit̃s
cogitatces mens profenat.⁊ pulcr
ani amme spociem q̃i pilis fiucti¬
cum est de his ad moysen. Factibi
luas tubas argenteas ductiles.
Et paulopꝰ. cun concisꝯ clangor i¬
crepuerit: mouebuntur castra per
duas eium tubas excercitus ducitur.
qr per duo testam̃ta. siũ per duo p̃¬
cepta caritatio. ad pcunctũ fideippłs
encratur. Que idcuro argentee fien¬
iubentur: ut pdicatoru uerba elo
quii uitore refulgeant: ⁊ auditor̃
mentemmilla sii obsauitate cõ¬
funclant. Idcuro ducales: qr neces¬
se ẽ ut hii qui uenturaz uitam pre
dicant. per uribulationũ presenti¬
um tunsiones crescant. Beneãt
dicitur cum cõcisus clangor inẽ¬
puerit mouebuntur castra. qr:

Expanded text:
enerviter expugnari: in istis exercetenerviter expugnari: in istis exercetomnimodo exstinguitur, ne subsistat. 12. Praecepit dehinc ibi lex levitis, omnes pilos carnis radere, quia hi qui obsequiis assumuntur divinis debent ante Dei oculos a cunctis carnis cogitationibus mundi apparere, ne illicitas cogitationes mens proferat, et pulchram animae speciem, quasi pilis fruttum est de his ad Moysen: Fac tibi duas tubas argenteas ductiles ; et paulo post: Et cum concisus clangor increpuerit, movebuntur castra . Per duas enim tubas exercitus ducitur, quia per duo Testamenta, sive per duo praecepta charitatis ad praelium fidei populus vocatur, quae idcirco argenteae fieriquii nitore refulgeant, et auditorum mentem nulla sui obscuritate confundant. Idcirco ductiles, quia necesse est ut hi qui vedicant, per tribulationum praesentium tonsiones crescant. Bene autem dicitur, Cum concisus clangor increpuerit, movebuntur castra: quia
Abbreviated transcription (Latin):
rax dectrina uiles cit. ⁊ qui nõ ui¬
ueritatem ꝯtenitibilem facit. Ar¬
cus perũsꝯest lingna magroruz.
docentiu bene: et uiuencium
male. Et ideo qͣsi ex ꝑu̾so arcoͣ
sagittã emrttũte dũ suam prau¬
amuitam ꝓprie lingue ictu cõf¬
odiunt. Qui diuina p̃clicant. ⁊:
ex enis p̃licationis dignitate
iiuere minꝯ curant: habẽtes
u̾bum dei more et inoꝑe ñ habẽ¬
tes. multa et bene docentes i¬
laam auolum. qui corruẽs aꝑ
lucem doctrine. Qui bene decet
uiuentib proficit. quod uero
malenut. seip̃m occidit. Sic̃ sa¬
cerelos qui se cligneseagit ut sa¬
cerelotem decet: ministum eiꝯ ⁊
ip̃i et aliis utilis ẽ. Indigne ãt
uiuens. aliis quidem utił est
loquendo. se autem interficit pr¬
aue uniendo. ac ꝑ hoc quod ĩ illo
mortuũ ẽ: propriumeiꝯ ẽ.⁊ qd̾
uero uiuit in eo .i. sacruz ministe
ne decet ⁊ maleuiuet. in detur
pouit lucem prestare. se uero in
malis sius consumm̾e atq ex¬
tinguere. Quibene decet et in¬

Expanded text:
sa doctrina vilescit, et qui non viveritatem contemptibilem facit. Arcus perversus est lingua magistrorum docentium bene et viventium male, et ideo quasi ex perverso arcu sagittas emittunt, dum suam pravam vitam propere linguae arcu confodiunt. 3. Qui divina praedicant, et ex ejusdem praedicationis dignitate vivere minus curant, habentes verbum Dei in ore, et in opere non habentes, multa bene docentes, nilaam ariolum, qui corruens opelucem doctrinae . 4. Qui bene docet, viventibus proficit; quod vero male vivit, seipsum occidit. Sicut sacerdos, qui si digne se agit, ut sacerdotem decet, ministerium ejus et ipsi et aliis utile est, indigne autem vivens, aliis quidem utilis est loquendo, se autem interficit prave vivendo; ac per hoc quod in illo mortuum est, proprium ejus est; quod vero vivit in eo, id est, sacrum minne docet et male vivit, videtur ponit, lucem praestare; se vero in malis suis consumere, atque exstinguere. Qui bene docet et m
Abbreviated transcription (Latin):
intlłetu om̃iu carnaliũ ꝑturbatõ¬
num. qͣi in sensibiliu animatiũ.⁊
Sm̾io aũt herba semnialis ⁊ ome lig¬
num fruictugum qd̾ hõmib datũ ẽ
m escam. fideles sunt: deoblatõib
tio ergo gradib canqͣm inquib dam
dieb super ea ẽ ip̃a perfectio singu¬
lorum operum. ⁊ iane incͥohatio se¬
quentiu.
Ost istorum itaq qͣi sex dieꝵ
opera bõa ualde: sperat homo ꝗ¬
etemꝰ. inente cõstitutus in sp̃uali para¬
diso quo significat᷑ uita beata. uͥ fõr ẽ
sapientie diuisꝯ inquatuor partes.
uirtutum. uͥ edat ligni uite g̃m ⁊ uͥ
ntiles disciplinas morũ. qĩ fructꝰ car¬
pat lignorum. Est uamq paralisꝰ
uita bonorum. q̃tuor flumina: qͣtu¬

Expanded text:
lectum omnium carnalium perturbationum, quasi insensibilium animantium. 16. Omnis autem herba seminalis, et omne lignum fructuosum, quod hominibus datum est in escam, fideles sunt de oblationibutis ergo 265 gradibus, tanquam in quibusdam diebus, vespera est ipsa perfectio singulorum operum, et mane inchoatio sequentium. 17. Post istorum itaque quasi sex dierum opera bona valde sperat homo quietem mentis, constitutus in spirituali paradiso, quo significatur vita beata, ubi fons est sapientiae, divisus in quatuor partes virtutum; ubi edat ligni vitae gratiam, ubi utiles disciplinas morum, quasi fructus lignorum carpat. Est namque paradisus vita beatorum, quatuor flumina quatu
Abbreviated transcription (Latin):
lucis ad contemplantam speciem:
superne uircutis:
Nterħ diequinta fc̃a sunt in a¬
quis reptilia animarũ iuuarii
homines. ẜ renouati inuitã ꝑ baptis¬
mi sacram̾tũ. fc̃a sunt et uola tilia .i.
gancte anime ad suꝑũ uolãtes:
Ost ħ sexta die ꝓlucit terra aĩa
imitatores mei estote. Sccłin qͥppe
pducit terra bestias: ide̾ homines
inpotentia rerum ouie ferccitate suꝑ¬
bie. similiter et peccora .i. fideles in
iuacitate bonũ amalo discernen¬
tes.⁊ inquantum fas ẽ reptando se¬
tutantes terrenͣ. ꝑque intlligant
sempiterna: ũ illos uenengos qui
se inhuius mũdi tertenis cupidita¬
tib gollocant.
Ost ħ fecit deus hominez ad y
uirum. qui non quemlibet scõrum
uirorum imitando. s ip̃am uerita¬
tem contẽplabilit̾ intuendo oꝑat᷑ iꝯ¬
ticiam : ut ipãm intlłigat et sequat᷑i
ad cuius ymaginẽ fcus ẽ uentate:
iste ⁊ accepit potestate piscium mͣris.
⁊ uolatilium celi. peccorũq. ferarũ qͦ

Expanded text:
lucis ad contemplandam speciem supernae virtutis? Inter haec die quinta facta sunt in aquis reptilia animarum vivarum, homines scilicet revocati in vitam per baptismi sacramentum. Facta sunt et volatilia, id est, sanctae animae ad superna volantes. Post haec, sexta die, producit terra animamImitatores mei estote . Secundum produxit terra bestias, homines in potentia rerum, sive ferocitate superbiae; similiter et pecora, homines fideles in tiae vivacitate bonum a malo discernentes, et, in quantum fas est, reptando scrutantes terrena, per quae intelligant sempiterna, non illos venenosos qui se in hujus mundi terrenis cupiditatibus collocant. Post haec fecit Deus homvirum qui non quemlibet sanctorum virorum imitando sed ipsam veritatem contemplabiliter intuendo operatur justitiam, ut ipsam intelligat et sequatur, ad cujus imaginem factus est veritatis. Iste etiam accepit potestatem piscium maris, et volatilium coeli
Abbreviated transcription (Latin):
excelsꝰ ueniat ad uidicium. Septima¬
uero: intelligitur in requie scõrũ. nõ
in hac uita s in alia. uͥ uidit reꝗescẽ¬
tem paupem diues ille cum apd̾ in fe¬
ros torqueretur: que .s. nõ habet uesꝑ¬
am. qr eam iam nullꝰ ibirerũ defec¬

Expanded text:
Excelsus veniat ad Excelsus veniat ad uero intellegitur in requie sanctorum non in hac uita, sed in alia, ubi uidit requiescentem pauperem diues ille, cum apud inferos torqueretur, ubi non fit uespera, quia nullus ibi rerum defec
Abbreviated transcription (Latin):
b : ⁊ uictoria contra uiciorũ gen̾a.i
Iusticia ẽ ammi nobilitas: unicuiq
rei ꝓpͥam tͥbuens dignitate. In hac
liuinitatis cultus ⁊ humanitatis u¬
raet iusta iudicia: ⁊ equitas cociꝯi
uite conseruatur. Temꝑantia ẽ uite
eio: omnes utiles cliscipline. fructꝰ
lignori ĩ. mores piorũ. lignũ autem
uite ip̃a bonorum õĩũ mat̾ sapiẽti¬
lignum uite est his qui apprehendit
eam: et qui tenuerit eam beatꝰ. Lign¬
uĩ scĩe boni et mali: transgressio est
qualit̾ in eccłia sp̃ualit inelligant᷑.
explicata sunt. deinde quid in figaꝰ
seculi significent: Subiciẽdũ ẽ.
Ex dieb consũmauit deusi
dĩa opa sua. ⁊ septimo reqͥeuit:¬
qui sex etatib humanũ genꝯ ĩ hoc
deculo per successiones temporũ d̾i
prim̃ ẽ: ab adã usq ao uoe. &da a
nor usq ad abraham. Tertia ab abra¬
han: usq ad ł. Quarta add. usq
ad transinignatõe in babiloniam.
Mita deinde: usq ad hunulẽ adueni

Expanded text:
bonis et victoria contra vitiorum genera. Iustitia est animi nobilitas, unicuique rei propriam tribuens dignitatem. In hac divinitatis cultus et humanitatis iura et iusta iudicia et equitas totius vite conservatur. Temperantia est vite eius omnes utiles disciplinas, et lignorum fructus mores piorum, et lignum uitae ipsam bonorum omnium matrem sapientiLignum vitae est his qui apprehendunt illam, et qui tenuerit eam, beatus . Lignum scientiae boni et mali transgressio est qualiter in Ecclesia spiritualiter intelligantur, explicata sunt; deinde, quid in figuram saeculi significent, subjiciendum est. esi consummauit deus omnia opera sua, septimo requieuit: sex aetatibus humanum genus hoc saeculo per successiones temporum dei prima est ab Adam usque ad usque ad Abraham, tertia ab Abraham usque ad David, quarta a David usque ad transmigrationem Babyloniae, quinta deinde usque ad humilem adventu
Abbreviated transcription (Latin):
entib. ꝓdlucens lignũ forti robore ⁊
fructiferu .i. beneficiũ ad eripiẽou
eum quimiuriã patitur de manu po¬
tentis: ⁊ prebendo protectionis um¬
braculum ualido robore iꝯti udicii.
Einde quarta die emicuerunt
luminaria firimñto legis infixa
idẽ euuãgłiste. doctores.⁊ scupture sa¬
cre disputando coherentes: et oib in¬
feriorib lumen sapientie demõ strãtes:
Pdiit etiã simul ⁊ cet̾a micantiũ side¬
rum turba .i. diuetsarum uirrutũ in
eccłia inimergitas: que in huiusui¬
te obruritate tanquam in nocce re¬
fulgentes. diuidãt in hoc firuͣm̃to scͥp

Expanded text:
entibus, producens et lignum forti robore et entibus, producens et lignum forti robore et fructiferum, id est, beneficium ad eripiendum eum qui injuriam patitur de manu potentis, et praebendo protectionis umbraculum valido robore justi judicii. Deinde quarta die, emicuerunt luminaria firmamento legis infixa, id est, evangelistae, doctores et Scripturae sanctae disputando cohaerentes, et omnibus inferioribus lumen sapientiae monstrantes. Prodiit etiam simul et caetera micantium siderum turba, id est, diversarum virtutum in ecclesia numerositas: quae in hujus vitae obscuritate tanquam in nocte refulg
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Iamtunc ds uxta p̾cientie sue
gram diuisit iustos .i. filios dei ⁊ lucis
apc̾corib tanqͣm a tenebris: istos uo¬
cans diem. illos nectem. Nam qr lucis
nomine iusti applłantur: audi apos¬
tolum. fiustis inquid aliqũ tenebre:
einde secunda die disposuit deus
fuinamentũ: idest solidamẽtu
sc̃arum scripturar. firmamentũ ei ĩ
eccłia scupture diuine intelligũtur:
qr celum plicabitur sicut libet. Dis¬
et diligunt eum. s superposuit ip̃m
ter carnalia et sp̃ualia. qualit̾ inter
aquas superiores et infeciores.
Ost ħ die tercia collegit inunũ
aquas inferiores salsas. hoc est
homines uifideles. qui cupiditatu
tempestate et temptatio num car¬
nalium fluctib quatiuint᷑: ⁊ in se¬
ip̃is qͣi amantudo includuntur.
segreguuit q ab eis aridan. ppłm.s
fontem fidei sicientez: obfiritq dehic
euꝑborum luites. ⁊ coereuit eos ne
turbulentis inquitatu ouarum
militudinem: ut ex oua infirinita¬
te compaciat᷑ ad subueiendũ in dig¬

Expanded text:
t. Jam tunc Deus juxta praesentiae suae gratiam divisit justos, id est, filios Dei et lucis, a peccatoribus tanquam a tenebris, istos vocans diem, illos noctem. Nam qui lucis nomine justi appellantur, audi Apostolum: Fuistis, inquit, aliquando tenebrae, Deinde secunda die disposuit Deus firmamentum, id est, solidamentum sanctarum Scripturarum; firmamentum enim in Ecclesia Scripturae divinae intelliguntur, quia coelum plicabitur sicut liber. Diset diligunt. Sed superposuit ipsum ter carnalia et spiritualia, quasi inter aquas superiores et inferiores. Post haec die tertia, collegit in unum aquas inferiores falsas, hoc est, homines infideles, qui cupiditatum tempestate et tentationum carnalium fluctibus quatiuntur, et in seipsis quasi amaritudo includuntur. Segregavit ab eis aridam, populum scilicet fontem fidei sitientem, obfixitque dehinc superborum limites, et coercuit eos, ne turbulentis iniquitatum suarum militudinem, ut ex sua infirmitate compatiatur ad subveniendum indig
Abbreviated transcription (Latin):
ergo principio fecit deus celum: idẽ
sp̃uales qui celestia meditant᷑ et q̃¬
tunt. In ip̃õ fecit et caruales: qͥ nec¬
dum terrenu hoinem deposuerunt.
Terra autem erat in anis ⁊ uacua.
Terra scilicet carius nr̃e manis et
formã. Et tenebre erant suꝑ faciem
abissi: qr delictorum cecitas ⁊ iguor¬
antie profunta obscuritao. corda.
nr̃a regebat. Et sp̃c deiferebatur
super aqͣs. Spc̃ autẽ dei super cor no¬
strum tenebrosum et flndu qͣi suꝑ
sistentes requie sc̾emꝯ. cuiusq unu¬
ficaretinur flatu : ⁊ cimisunda abl¬
uerem̃. Dix̃ quoq deus. fiat lux: idẽ
illuminatio credulitatis appareat. Po¬
ma enim die lucẽ fidei dedit. qr pͥma
est in conuersione fides unde ⁊ ip̃m

Expanded text:
r principio fecit Deus coelum, id est, spirituales, qui coelestia meditantur et quaerunt; in ipso fecit et carnales, qui necdum terrenum hominem deposuerunt. Terra autem erat inanis et vacua. Terra scilicet carnis nostrae inanis erat formam. Et tenebrae erant super facie ignorantiae profunda obscuritas corda nostra tegebat. 3. Et spiritus Dei ferebatur super aquas. Spiritus autem Dei super cor nostrum tenebrosum et fluidum, quasi sistentes requiesceremus, cujusque vivificaremur flatu, et cujus unda ablueremur. 4. Dixit quoque Deus: Fiat lux, id est, illuminatio credulitatis appareat. Prima enim die lucem fidei dedit, quia prima est in conversione fides. Unde et istud