comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anime sue ex omnibus
quȩ desiderat:nec tribuit
ei potestatem deus ut come¬
dat ex eo: sed homo extrane¬
us uorabit illud: hoc uani¬
tas et magna miseria est:
Si genuerit quispiam cen¬
tum filios. et uxerit mul¬
tos annos. et plures dies
etatis habuerit: et anima
illius non utatur bonis
substantiȩ suȩ. sepulturaq
careat: de hoc ego pronun¬
cio. quod melior illo sit ab¬
ortiuus: Frustra enim ue¬
nit. et pergit ad tenebras:
et obliuione delebitur no¬
men eius: Non uidit solem.
neq cognouit distantiam
boniet mali: etiam si duo¬
bus milibus annorum ui¬
xerit: et non fuerit perfru¬
itus bonis: Nonne ad unũ
locum properant omnia:
Omnis labor hominis in
ore eius:sed anima illius
non implebitur: Q uid ha¬
bet amplius sapiens a
stulto: Et quid pauper:
nisi ut pergat illuc ubi est
uita: Melius est uidere qͦd
cupias: quam desiderare
quod nescias: Sed et hoc ua¬
nitas est: et presumptio spi¬
ritus: Qui futurus est. iam
uocatum est nomen eius:

Expanded text:
animae ejus ex omnibus animae ejus ex omnibus quae desiderat; nec tribuit ei Deus potestatem ut comedat ex eo, sed homo extraneus vorabit illud. Hoc vanitas, et magna miseria est. Si genuerit quispiam centum liberos, et vixerit multos annos, et plures dies aetatis habuerit, et anima illius non utatur bonis substantiae suae, sepulturaque careat, de hoc ego pronuntio quod melior illo sit abortivus. Frustra enim venit, et pergit ad tenet oblivione delebitur nomen ejus. Non vidit solem, neque cognovit distantiam boni et mali: Etiamsi duobus millibus annis vixerit, et non fuerit perfruitus bonis: nonne ad unum locum properant omnia? Omnis labor hominis in ore ejus: sed anima illius non implebitur. Quid habet amplius sapiens a stulto? et quid pauper, nisi ut pergat illuc, ubi est vita? Melius est videre quod cupias, quam desiderare quod nescias; Sed et hoc vanitas est, et praesumptio spiritus. Qui futurus est, jam vocatum est nomen ejus:
Abbreviated transcription (Latin):
uit filium: qui in summa
egestate erit: Sicut egressis
est nudus de utero matris
suȩ. sic reuertitur: et ni hil
aufert secum de labore suo:
Miserabilis prorsus infir¬
mitas: Q uomodo uenit
sic reuertetur: Q uid ergo
prodest ei. quod laborauit
in uentume Cunctis diebꝰ
uite suȩ comedit in tenebrs
et curis multis: et in exum¬
na atq tristicia: Hoc itaq
mi hi uisum est bonum.
ut comedat quis et bibat:
et fruatur lȩticia ex labore
suo quo laborauit ipse sub
sole: numero dierum uite
suȩ quos dedit ei deus: Et
hec est pars illius: Et om¬
ni homini cui dedit deus
diuitias atq substantiam:
potestatemq ei tribuit ut
comedat ex eis. et fruatur
parte sua: et lȩtetur de labo¬
re suo: hoc est donum deiz
Non enim satis recordabit᷑
dierum uite suȩ: eo quod
occupet deus delitiis cor eiꝰ.
st et aliud malum Caꝑ.ui.¬
quod uidi sub sole: et
quidem frequens apud ho
mines:Uir cui dedit deus
diuitias et substantiam et
honorem: et ni hil deest

Expanded text:
vit filium, qui in summa vit filium, qui in summa egestate erit: sicut egressus est nudus de utero matris suae, sic revertetur, et nihil auferet secum de labore suo. Miserabilis prorsus infirmitas: quo modo venit, sic revertetur. Quid ergo prodest ei quod laboravit in ventum, cunctis diebus vitae suae comedit in tenebris et in curis multis et in aerumna atque tristitia hoc itaque mihi visum est bonum ut comedat quis et bibat et fruatur laetitia ex labore suo quod laboravit ipse sub sole numerum dierum vitae suae quos dedit ei Deus et haec est pars illius et omni homini cui dedit Deus divitias atque substantiam potestatemque ei tribuit ut comedat ex eis et fruatur parte sua et laetetur de labore suo hoc est donum Dei non enim satis recordabitur dierum vitae suae eo quod Deus occupet deliciis cor eius est et aliud malum quod vidi sub sole et quidem fremines. Vir cui dedit Deus divitias, et substantiam, et honorem, et nihil deest
Abbreviated transcription (Latin):
angelo non est prouiden¬
tia: ne forte iratus deus con¬
tra sermones tuos. dissipet
cuncta opera manuũ tua¬
rum: Ubi multa sunt som¬
nia: plurimȩ uanitates:
et sermones innuimeri: Tu
uero deumtime: Si uideris
calumnias egenorum. et
uiolenta iudicia. et subuer¬
ti iusticiam in prouincia.
non mireris super hoc ne¬
gocio: quia excelso alius ex¬
celsior est. et super hos quoꝙy
eminentiores sunt alii:et
insuper uniuersȩ terrȩ rex
imperat seruienti:
uarus non implebit᷑
pecunia: et qui amat
diuitias. fructũ non ca¬
piet ex eis: Et hoc ergo ua¬
nitas: Ubi multȩ sunt o¬
pes: multi et qui comebãt
eas: Et quid prodest posses¬
sori: nisi quod cernit diui¬
tias oculis suis: Dulcis est
somnus operanti: siue pa¬
rum siue multum comẽdat:
Saturitas autem diuitis.
non sinit dormire eum:
Est et alia infirmitas pes¬
sima. quam uidi sub sole:
Diuitiȩ conseruate in malũ
dñi sui: pereunt enim in
affuctione pessima: Genera.¬

Expanded text:
angelo: Non est providenangelo: Non est providentia: Ne forte iratus Deus super sermone tuo, dissipet cuncta opera manuum tuarum. Ubi multa sunt somnia, plurimae vanitates, et sermones innumeri: tu vero Deum time: Si videris calumnias egenorum, et violenta judicia, et subverti justitiam in provincia, Non mireris super hoc negotio: quia excelso alius excelsior est, Et super hos quoque eminentiores sunt alii, et insuper universae terrae rex imperat servienti. Avarus non implebitur pecunia: et qui amat divitias, fructus non capiet ex eis, et hoc ergo vanitas. Ubi multae sunt opes, multi et qui comedunt eas. Et quid prodest possessori, nisi quod cernit divitias oculis suis? Dulcis est somnus operanti, sive parum, sive multum comedat: saturitas autem divitis non sinit dormire eum. Est et alia infirmitas pessima, quam vidi sub sole: divitiae conservatae in malum domini sui: pereunt enim in afflictione pessima: Genera
Abbreviated transcription (Latin):
ad regnum: et alius natus
in regno.inopia consuma¬
tur:. Uidi cunctos uiuentes
qui ambulant sub sole: cũ
adolescente secundo qui con¬
surget pro eo: Infinitus est¬
numerus populi omnium
qui fuerunt ante eum: et
qui postea futuri sunt noz
letabuntur in eo: Sed et hoc
uanitas et afflictio spiritus:
Custodi pedem tuum ingre
diens domum dei: et ap¬
propinqua ut audias: Mul¬
to enim melior est obedien
tia. quam stultorũ uictimȩ:
qui nesciuint quid facunt
e temere quid loquaris:
neq cor tuum sit uelox
ad proferendũ sermonẽ
coram deo: Deus enim in
celo. et tu super terram: id
circo sint pauci sermones
tui: Multas curas sequun¬
tur somnia: et in multis
sermonibus inuenituꝵ
stulticia:
iquid uouisti deo: ne
moreris reddere: Dis¬
plicet enim ei. infidelis et
stulta promissio: Sed qͦd¬
cumq uõueris: redde. sNulto
melius est non uouere:quã
post uotum promissa non
reddere: Ne dederis os tuũ.
ut peccare facias carnem
tuam: neq dicas coram

Expanded text:
ad regnum et alius natus ad regnum et alius natus in regno, inopia consumatur, Vidi cunctos viventes, qui ambulant sub sole cum adolescente secundo, qui consurget pro eo. Infinitus numerus est populi omnium, qui fuerunt ante eum: Et qui postea futuri sunt, et non laetabuntur in eo: Sed et hoc vanitas et afflictio spiritus. Custodi pediens domum Dei, et appropinqua ut audias. Multo enim melior est obedietia quam stultorum uictimae, qui nesciunt, quid faciant e temere quid loquaris, neque cor tuum sit uelox ad proferendum sermonem coram deo. deus enim in ccirco sint pauci sermones tui. Multas curas sequuntur somnia, et in multis sermonibus invenitur stultitia. Si quid vovisti Deo, ne moreris reddere: displicet enim ei infidelis et stulta promissio: sed quodcumque voveris, redde. Multoque melius est non vovere, quam post votum promissa non reddere. Ne dederis os tuum, ut peccare facias carnem tuam: neque dicas coram
Abbreviated transcription (Latin):
ergo uanitas: et cura su¬
perflua est: Stultus compli¬
cat manus suas: et comedit
carnes suas dicens: Melior
est pugillus cum requie:
quam plena utraq manus
cum labore et affuctione
animi: Consyderans re pe¬
ri et aliam uanitatem sub
sole:
nus est et secđm non
habet: non filiũ: non
fratrem: et tamen laborare
non cessat: nec satiantur
oculi eius diuitiis. nec re¬
cõgitat dicens:Cui laboro:
et fraudo animam meam
tas est: et afflctiopessima
Melius ergo est. duos simul
esse quam unum: habent
enim emolumentũ socie¬
tatis suȩ: Si unus ceciderit:
ab altero fulcietur: ue soli:
quia cum ceciderit non
habet subleuantem: Et si
dormierint duo: fouebun¬
tur mutuo: Unus quomo¬
do calefiet: Et si quispiam
preualuerit contra unum:
duo resistent ei:N¬
uniculus triplex. diffi¬
cile rumpitur: Melior
est puer pauper et sapiens:
rege sene et stulto qui nes¬
cit prouidere in posterũ:
quod. de carcere catenis¬
q interdum quis egrediat᷑

Expanded text:
ergo vanitas, et cura suergo vanitas, et cura superflua est. Stultus complicat manus suas, et comedit carnes suas, dicens: Melior est pugillus cum requie, quam plena utraque manus cum labore, et afflictione animi. Considerans reperi et aliam vanitatem sub sole: nus est, et secundum non habet, non filium, non fratrem, Et tamen laborare non cessat, nec satiantur oculi ejus divitiis: Nec recogitat, dicens: Cui laboro, et fraudo animam meam uoque vanitas est, et afflictio pessima. Melius est ergo duo simul esse, quam unum: habent enim emolumentum societatis suae si unus ceciderit ab altero fulcietur vae soli quia cum ruerit non habet sublevantem et si dormierint duo fovebuntur mutuo unus quomodo calefiet et si quispiam praevaluerit contra unum duo resistent ei funiculus triplex difficile rumpitur melior est puer pauper et sapiens rege sene et stulto qui nescit providere in posterum quod et de carcere catenisque interdum quis egrediatur
Abbreviated transcription (Latin):
et equa utriusq conditio:
Sicut moritur homo: sic
et illa moriuntur: Simili¬
ter spirant omnia: et ni hil
habet homo iumento am¬
plius: Cuncta subiacent ua¬
nitati: et omnia pergunt
ad unumlocum: De terra
facta sunt: et in terram
partter reuertuntur:
uis nouit si spiritus
filiorum adam ascen¬
dat sursum: et si spiritus
iumentorũ descendat de-¬
orsum: Et deprehendi ni¬
hil esse melius quam leta¬
ri hominem in opere suo:
et hanc esse partem illius:
Quis enim ad ducet eum:
ut post se futura cognoscat:
Uerti me ad alia:et uidi ca¬
lumnias quȩ sub sole ge¬
runtur: et lacrimas inno¬
centum. et consolatorem¬
neminem: nec posse resiste¬
re eorum uiolentiȩ cuncto¬
rum auxilio destitutos: Et
laudaui magis mortuos
quam uiuentes: et feliciorẽ
utroq iudicaui qui necdũ
natus est. nec uidit mala
quȩ sub sole fiunt: Rursũ
contemplatus omnes labo¬
res hominum: et industri¬
as animaduerti patẽre in¬
uidiȩ proximi. Et in hoc

Expanded text:
et aequa utriusque conditio: et aequa utriusque conditio: Sicut moritur homo, sic et illa moriuntur: similiter spirant omnia, et nihil habet homo jumento amplius: Cuncta subjacent vanitati, et omnia pergunt ad unum locum: de terra facta sunt, et in terram pariter revertuntur. Quis novit si spiritus filiorum Adam ascendat sursum, et si spiritus jumentorum descendat deorsum? Et deprehendi nihil esse melius quam laetari hominem in opere suo, et hanc esse partem illius. Quis enim eum adducet, ut post se futura cognoscat? Verti me ad alia, et vidi calumnias, quae sub sole geruntur, Et lacrymas innocentium, et neminem consolatorem: Nec posse resistere eorum violentiae, cunctorum auxilio destitutos. Et laudavi magis mortuos, quam viventes: et feliciorem utroque judicavi, qui necdum natus est, nec vidit mala, quae sub sole fiunt. Rursum contemplatus sum omnes labores hominum, et industrias: Animadverti patere invidiae proximi: et in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
re suo: Uidi afflictionẽ quã
dedit deus filiis hominum:
ut diftendantur in ea :Cunc¬
ta fecit bona in tempore suo:
et mundum tradidit dispu¬
tationi eorum: ut non in¬
ueniat homo opus quod
operatus est deus ab initio
usqad finem: Et cognoui
quod non esset melius:nisi
letari et facere bene in uita
sua: Omnis enim homo qͥ
comedit et bibit. et uidet
bonum de labore suo: hoc
donum dei est.: Drdici qͦd
omnia opera quȩ fecit deus.
perseuerent in perpetuũ:
Non possumus his quicquã
addere nec auferre: quȩ fe¬
cit deus ut timeatur: Q d
factum est: ipsum permanet
Quȩ futura sunt iam fue¬
runt: et deus instaurat
quod abiit: Uidi sub sole in
loco iudicii impietatem: et
in loco iusticiȩ iniquitatem:¬
et dixi in corde meo: Iustũ.
et impium iudicabit deus:
et tempus omni rei tunc
erit:Dixin corde meo de
filiis hominum: ut proba¬
ret illos deus. et ostenderet
similes esse bestiis:
dcirco unus interitus est
hominis et iumentorum:

Expanded text:
re suo? Vidi afflictionem, quam re suo? Vidi afflictionem, quam dedit Deus filiis hominum, ut distendantur in ea. Cuncta fecit bona in tempore suo, et mundum tradidit disputationi eorum, ut non inveniat homo opus, quod operatus est Deus ab initio usque ad finem. Et cognovi quod non esset melius nisi laeteri, et facere bene in vita sua. Omnis enim homo, qui comedit et bibit, et videt bonum de labore suo, hoc donum Dei est. Didici quod omnia opera, quae fecit Deus, perseverent in perpetuum: Non possumus eis quidquam addere, nec auferre, quae fecit Deus ut timeatur. Quod factum est, ipsum permanet: quae futura sunt, jam fuerunt: et Deus instaurat quod abiit. Vidi sub sole in loco judicii impietatem, et in loco justitiae iniquitatemEt dixi in corde meo: justum et impium judicabit Deus, et tempus omnis rei tunc erit. Dixi in corde meo de filiis hominum, ut probaret eos Deus, et ostenderet similes esse bestiis. Idcirco unus interitus est hominis et jumentorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ego: homini bono in conspe¬
ctu suo dedit deus sapientiã
et scientiam: et lȩticiã: Pec¬
catori autem dedit afficho¬
nem et curam superfluam:
ut addat et congreget. et
tradat ei qui placuit deo:
Sedet hoc uanitas: et cassa
sol icitudomentis: Cap. iii
mnia tempus habent:
et suis spaciis transeũt
uniuersa sub celo: Tempus
nascendi: et tempus mori¬
endi: Tempus plantandi:
et tempus euellendi quod
plantatum est: Tempus oc¬
cidendi: et tempus sanan¬
di: Tempus destruendi: et
tempus edificandi: Tempus
flendi: et tempus ridendi:
Tempus plangendi: et tem¬
pus saltandi: Tempus spar¬
gendi lapides: et tempus
colligendi: Tempus ample¬
xandi: et tempus longe fi¬
eri acomplexibus: Tempꝰ
acquirendi: et tempꝰ per¬
dendi: Tempus custodien¬
di: et tempus abiciendi: Tem¬
pus scindendi: et tempus
consuendi:Tempus tacen¬
di: et tempus loquendi:
Cempus dilectionis: et
tempus odii: Tempus belli:
et tempus pacis: Quid ha¬
bet amplius homo de labo¬

Expanded text:
ego? Homini bono in conspeego? Homini bono in conspectu suo dedit Deus sapientiam, et scientiam, et laetitiam: Peccatori autem dedit afflictinem, et curam superfluam, ut addat, et congreget, et tradat ei qui placuit Deo: sed et hoc vanitas, et cassa sollicitudo mentis. Cap. III. Omnia tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Tempus nascendi, et tempus moriendi. Tempus plantandi, et tempus evellendi quod plantatum est. Tempus occidendi, et tempus sanandi. Tempus destruendi, et tempus aedificandi. Tempus flendi, et tempus ridendi. Tempus plangendi, et tempus saltandi. Tempus spargendi lapides, et tempus colligendi. Tempus amplexandi, et tempus longe fieri a complexibus. Tempus acquirendi, et tempus perdendi. Tempus custodiendi, et tempus abjiciendi. Tempus scindendi, et tempus consuendi. Tempus tacendi, et tempus loquendi. Tempus dilectionis, et tempus odii. Tempus belli, et tempus pacis. Quid habet amplius homo de labo
Abbreviated transcription (Latin):
ut indoctus: Et idcirco te¬
duit me uite mee:uidens
et cuncta uanitatem atq
affuctionem spiritus: Rur¬
sus detestatus sum omnem
industriam meam: qua sub
sole studiosissime laboraui:
habiturus heredem post.
me quem ignoro utrum sa¬
piens an stultus futurus sit:
et dominabitur in laboribꝰ
meis quibus desudaui et
sol icitus fui: Et est qͥdquã
tam uanum: Unde cessa¬
ui:renunciauitq cor meũ
ultra laborare sub sole: Nam
cum alius laboret in sapien¬
tia. et doctrina. et so licitu¬
dine: homini ocioso quȩli¬
ta dimittit: Et hoc ergo
uanitas: et magnum ma¬
lum: Q uid enim proderit
homini de uniuerso labore
suo. et affuctione spiritus
qua sub sole cruciatus est:
Cuncti dies eius doloribus
et exumnis pleni sunt: na
per noctem mente requi¬
escit: Et hoc quoq nonne
uanitas est c Nonne melꝰ
est comedere et bibere: et
ostendere animȩ suȩ bone
de laboribus suis: Et hoc de
manu dei est: O uis ita uo¬
rabit. et delitiis affluet. ut

Expanded text:
et indoctus: et idcirco taeet indoctus: et idcirco taeduit me vitae meae, Videntem et cuncta vanitatem et afflictionem spiritus: Rursus detestatus sum omnem industriam meam, qua sub sole studiosissime laboravi, Habiturus haeredem post me, quem ignoro, utrum sapiens an stultus futurus sit, Et dominabitur in laboribus meis, quibus desudavi et sollicitus fui: et est quidquam tam vanum? Unde cessavi, renuntiavitque cor meum ultra laborare sub sole. Nam cum alius laboret in sapientia, et doctrina, et sollicitudine, homini otioso quaesita dimittit: et hoc ergo vanitas, et magnum malum. Quid enim proderit homini de universo labore suo, et afflictione spiritus, qua sub sole cruciatus est? Cuncti dies ejus doloribus et aerumnis pleni sunt, nec per noctem mente requiescit: et hoc ergo vanitas est. Nonne melius est comedere et bibere, et ostendere animae suae bona de laboribus suis? et hoc de manu Dei est. Quis ita vorabit, et deliciis affluet ut
Abbreviated transcription (Latin):
raueram: et hanc ratus sum
partem meam. si uterer la¬
bore meo: Cumq me con¬
uertissem ad uniuersa ope¬
ra quȩ fecerant manus meȩ.
et ad labores in quibus fru¬
stra sudaueram: uidi in
omnibus uanitatem et af¬
fuictionem animi: et ni hil
permanere sub sole: Tran¬
siui ad contemplandam sa¬
pientiam: erroresq et stul¬
ticiam: Q uid est inquam
homo: ut sequi possit rege
factorem suum: Et uidi qͥa
tantum precederet sapien¬
tia stulticiam: quantum
differt lux atenebris: Sa¬
pientis oculi incapite eius:
stultus in tenebris ambu¬
lat: Et didici quod unus
utriusq esset interitus: Et
dixi in corde meo:Si unus
et stulti et meus occasus e¬
rit: quid mi hi prodest qͦd
maiorem sapientiȩ dedi o¬
peram: Locutusq cum
mente mea:animaduerti
quod hoc quoq esset uani¬
tas: Non enim erit memo¬
ria sapientis. similiter ut
stulti in perpetuum: et fu¬
tura tempora obliuion e
cuncta partter operient:
Moritur doctus. similiter

Expanded text:
raveram: Et hanc ratus sum raveram: Et hanc ratus sum partem meam, si uterer labore meo. Cumque me convertissem ad universa opera, quae fecerant manus meae, et ad labores, in quibus frustra sudaveram, Vidi in omnibus vanitatem et afflictionem animi, et nihil permanere sub sole. Transivi ad contemplandum sapientiam, erroresque et stultitiam. Quid est, inquam, homo, ut sequi possit regem Factorem suum? Et vidi quia tantum praecederet sapientia stultitiam, quantum differt lux a tenebris. Sapientis oculi in capite ejus: stultus in tenebris ambulat: et didici quod unus utriusque esset interitus. Et dixi in corde meo: Si unus et stulti et meus occasus erit, quid mihi prodest quod majorem sapientiae dedi operam? Locutusque cum mente mea, animadverti quod hoc quoque esset vanitas. Non enim erit memoria sapientis similiter ut stulti in perpetuum, et futura tempora oblivione cuncta pariter operient. Moritur doctus similiter
Abbreviated transcription (Latin):
remq stulticiam: donec ui-¬
derem quid esset utile filiis
hominum: quo facto opus
est sub sole numero dierũ
uitȩ suȩ: Magnificaui ope¬
ra mea: edificaui mi hi do¬
mos. plantaui uineas: fe¬
ci ortos et pomaria: et conse¬
ui ea cuncti generis arboribꝰ.
Et extruxi mi hi piscinas
aquarum: ut irrigarem sil¬
uam lignorum germinan¬
tium: Possedi seruos et an¬
cillas: multamq familiã
habui: Armenta quoq et
magnos ouium greges: ul¬
tra omnes qui fuerunt ante
me inierusalem: Coacerua¬
uimi hi argentum et aurũ:
et substantias regum ac pro¬
iunciarum: Feci mi hi can¬
tres et cantatrices: et delitiaᷤ
filiorum hominum: Sciphoᷤᷤ
et urceos in ministerio ad
iuna fundenda: et super¬
gressus sum opibus omnes
qui fuerunt ante me in ie¬
rusalem: Sapientia quoq
per seuerauit mecum: et
omnia quȩ desiderauerunt
oculi mei non negaui eis:¬
nec prohibui corquin om¬
ni uoluptate frueretur: et
oblectaret se in his quȩ prepa¬

Expanded text:
remque stultitiam. Donec viremque stultitiam. Donec viderem quid esset utile filiis hominum: quo facto opus est sub sole numero dierum vitae suae. Magnificavi opera mea: aedificavi mihi domos, et plantavi vineas: Feci hortos, et pomaria, et consevi ea cuncti generis arboribus; Et exstruxi mihi piscinas aquarum, ut irrigarem silvam lignorum germinantium; Possedi servos et ancillas, multamque familiam habui: Armenta quoque, et magnos ovium greges, ultra omnes qui fuerunt ante me in Jerusalem: Coacervavi mihi argentum, et aurum, et substantias regum, ac provinciarum: Feci mihi cantores, et cantatrices, et delicias filiorum hominum, Scyphos et urceos in ministerio ad vina fundenda. et supergressus sum opibus omnes, qui fuerunt ante me in Jerusalem. Sapientia quoque perseveravit mecum: et omnia, quae desideravunt oculi mei, non negavi eis:Nec prohibui cor meum quin omni voluptate frueretur. et oblectaret se in his, quae praepa
Abbreviated transcription (Latin):
de omnibus quȩ fiunt¬
sub sole: hanc occupationẽ
pessimam dedit deus filiis
hominum:ut occuparen¬
cuncta sub sole: et ecce uni¬
uersa uanitas et afflictio
spiritus: Peruersi difficile
corriguntur: et stultorum
infinitus est numerus: Lo¬
cutus sum in corde meo: di¬
cens: Ecce magnus effectus
sum. et prȩcessi sapientia
omnes qui fuerunt ante
me inierusalem:et mens
mea contemplata est mul¬
ta sapienter et didicit: de¬
diq cor meum ut scirem
prudentiam atq doctrinã
erroresq et stulticiã: Et
agnoui quodin his quoq:
esset labor et afflictio spiri.¬
tus: eo quod in multa sapl
entia multa sit indignato.
t qui addit sci¬
entiam addit᷑ doloiẽ.
Dixi ergo in corde meo: la¬
dam et affluam delitiis:
et fruar bonis: Et uidi
quod hoc quoq esset ua.¬
nitas: Risum reputaui er-¬
rorem: et gaudio dixi: Q q̃
frustra deciperis: Cogita ui
in corde meo abstrahere a
uino carnem meam. ut
animum meum transfer¬
rem ad sapientiam. deuita¬

Expanded text:
de omnibus quae fiuntde omnibus quae fiuntsub sole. Hanc occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum, ut occuparenfiunt sub sole, et ecce universa vanitas, et afflictio spiritus. Perversi difficile corriguntur, et stultorum infinitus est numerus. Locutus sum in corde meo, dicens: Ecce magnus effectus sum, et praecessi sapientia omnes, qui fuerunt ante me in Jerusalem: et mens mea contemplata est multa sapienter, et didicit. Dedique cor meum, ut scirem prudentiam, atque doctrinam, erroresque et stultitiam; Et agnovi quod in his quoque esset labor, et afflictio spiritus. entia multa sit indignatio; et qui addit scientiam, addit dolorem.Dixi ego in corde meo: Vadam, et affluam deliciis, et fruar bonis. Et vidi quod hoc quoque esset vanitas. Risum reputavi errorem: et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Cogitavi in corde meo abstrahere a vino carnem meam. ut animum meum transferrem ad sapientiam, devita
Abbreviated transcription (Latin):
et generatio aduenit:terra
uero in eternum stat:
ritur sol et occidit: et
ad locum suum reuer¬
titur: Ibiq renascens girat.
per meridiem: et flectitur
ad aquilonem: Lustrans
uniuersa in circuitu pergit
spiritus: et in circulo suo re¬
greditur: O mnia flumina
intrant in mare: et mare
non redundat: Adlocum
unde exeunt flumina re¬
uertuntur: ut iterum flu-¬
ant: Cuncte res difficiles:
non potest eas homo expli¬
care sermone: Non satura¬
tur oculus uisu: nec auris
impletur auditu: Q uid est
quod fuit: Ipsum quod fu¬
turum est: Q uid est quod
factum est: Ipsum quod
fieritueta est: Ni hil sub so¬
le nouum: nec ualet quis¬
quam dicere.ecce hoc re¬
cens est: Iam enim precessit
in seculis: quȩ fuerunt an¬
te nos: Non est priorum
memoria: sed nec eorũ qui¬
dẽ quȩ postea futura sunt e¬
rit recordatio. apud eos qui
futuri sunt in nouissimo:
Ego ecclesiastes qui fui rex
isra el in ierusalem: pro¬
posui in animo meo quȩre¬
re et inuestigare sapienter.

Expanded text:
terra vero in aeternum stat. Oritur sol, et occidit, et ad locum suum revertitur: Ibique renascens, gyrat per meridiem, et flectitur ad aquilonem: Lustrans universa in circuitu pergit spiritus, et in circulos suos regreditur. Omnia flumina intrant in mare, et mare non redundat: Ad locum, unde exeunt flumina, revertuntur, ut iterum fluant. Cunctae res difficiles: non potest eas homo explicare sermone. Non saturatur oculus visu, nec auris impletur auditu. Quid est quod fuit? ipsum quod futurum est: Quid est quod factum est? ipsum quod faciendum est. Nihil sub sole novum, nec valet quisquam dicere: Ecce hoc recens est. Jam enim praecessit in saeculis; quae fuerunt ante nos Non est priorum memoria: sed nec eorum quidem, quae postea futura sunt, erit recordatio apud eos, qui futuri sunt in novissimo. EGO ECCLESIASTES fui rex Israel in Jerusalem, Et proposui in animo meo quaerere et investigare sapienter
Abbreviated transcription (Latin):
euis tenebrarum dies: Ter¬
rebit eum tribulatio: et
angustia uallabit eum: si¬
cut regem qui preparatur¬
ad prehum: Cetendit enim
aduersum deum manum
suam: et contra omnipocen¬
tem roboratus est: Cucur¬
rit aduersum eum erecto col¬
lo: et pingui ceruice arma¬
tus est: Operuit faciem eius

Expanded text:
ejus tenebrarum dies. Terejus tenebrarum dies. Terrebit eum tribulatio, et angustia vallabit eum, sicut regem qui praeparaturad praelium. Tetendit enim adversus Deum manum suam et contra Omnipotentem roboratus est. Cucurrit adversus eum erecto collo, et pingui cervice armatus est. Operuit faciem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
quid grande est. ut conso¬
letur te deus: Sed uerba
tua praua hoc prohibent
Quid te eleuat cor tuume
et quasi magna cogitans
atconitos habes oculos:
Quid tumet contra deũ
spiritus tuus: ut proferas
de ore tuo huiuscemoti ser¬
mones: Quid est homoit
immaculatus sit. et ut
iustus appareat natus ade
muliere: Ecce inter sanctos
eius nemo immutabilis: et
celi non sunt mundi in con¬
spectu eius: Quantomagis
abominabilis et inutilis ho¬
mo: qui bibit quasi aquã¬
g uniquitatẽ: Ostendam tibi.
audi me: quod uidi narrabo
tibi: Sapientes confitentur:
et non abscondunt patres
suos: quibus solis data est
terra. et non transuit alie¬
nus per eos: Cunctis diebꝰ
suis impius superbit: et
numerus annorum incer¬
ius est tyrannidi eius: So¬
nitus terroris semper in
auribus illius: et cũ pax
Non credit quod reuerti
possit de tenebris ad lucẽ:
cirrumspectans undiq gla¬
dium: Cum se mouerit ad
querendum panem:nouit
quod paratus sit in manu

Expanded text:
quid grande est ut consoquid grande est ut consoletur te Deus? sed verba tua prava hoc prohibent. Quid te elevat cor tuum, et quasi magna cogitans, attonitos habes oculos? Quid tumet contra Deum spiritus tuus, ut proferas de ore tuo hujuscemodi sermones? Quid est homo, ut immaculatus sit, et ut justus appareat natus de muliere? Ecce inter sanctos ejus nemo immutabilis, et coeli non sunt mundi in conspectu ejus. Quanto magis abominabilis et inutilis homo, qui bibit quasi aquas iniquitatem! Ostendam tibi, audi me: quod vidi, narrabo tibi. Sapientes confitentur, et non abscondunt patres suos. Quibus solis data est terra, et non transivit alienus per eos. Cunctis diebus suis impius superbit, et numerus annorum incertus est tyrannidi ejus. Sonitus terroris semper in auribus illius: et cum pax Non credit quod reverti possit de tenebris ad lucem, circumspectans undique gladium. Cum se moverit ad quaerendum panem, novit quod paratus sit in manu
Abbreviated transcription (Latin):
Signasti quasi in sacculo de¬
licta mea: sed curasti iniqͥ¬
tatem meam: Mons cadenᷤ
tur de loco suo: Lapides ex¬
cauant aquȩ: et alluuione
paulatim terra consumit᷑:
Et homines ergo similiter
perdes: Roborasti eũ pau¬
lulum: ut in perpetuum
pertransiret: Immutabis
faciem eius: et emittes eũ:
Siue nobiles fuerint filii eiꝰ
siue ignobiles: non intelli¬
ga: At tamen caro eius dũ
uiuȩt dolebit: et anima il¬
hus super semetipso lugẽ¬
espondens autem eli¬
phar themanites: di¬
xit: Nunquid sapiens res¬
pondebit quasi in uentum¬
loquens: et implebit ardo¬
re stomachum suum: Ar¬
guis uerbis eum qui non
tum in te est euacuasti ti¬
morem: et tulisti preces co¬
ram deo: Docuit enim mi
tuum et non ego: et labia
tua respondebunt tibi: Ilui-¬
quid tu primus homo na¬
tus es. et ante colles forma¬
F tus: Nunquid consiliũ de
audisti:et inferior te ert
eius sapientia: Quid nol
quod ignoremus: qua
intelligis quod nesciamus:
Et senes et antiqui sunt

Expanded text:
Signasti quasi in sacculo delicta mea; sed curasti iniquitatem meam. Mons cadet detur de loco suo. Lapides excavant aquae, et alluvione paulatim terra consumitur. Et hominem ergo similiter perdes. Roborasti eum paululum, ut in perpetuum pertransiret. Immutabis facsive nobiles fuerint filii eius sive ignobiles non intelleget attamen caro eius dum vivet dolebit et anima illius super semet ipso lugeespondens autem Eliphaz Themanites dixit numquid sapiens respondebit quasi in loquens, et implebit ardore stomachum suum? Arguis verbis eum qui non tum in te est, evacuasti timorem, et tulisti preces coram Deo. Docuit enim inituum, et non ego: et labia tua respondebunt tibi. Numquid primus homo tu natus es, et ante colles formatus? Numquid consilium Dei audisti, et inferior te erit ejus sapientia? Quid nosti quod ignoremus? quid intelligis quod nesciamus? Et senes et antiqui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ hoc exemplar fuit:
ab india usq ethyopia
centum uiginti septem ꝓ¬
uinciarum principibuse
ducibus. qui etus imꝑio
subiecti sunt: salutẽ dicit:
Cum plurtmis gentib in¬
perarem: et untuersum or-¬
bem mee ditioni subiugaᷤᷤ¬
sem: uolui nequaquam
abitti potentiȩ magnitudi-

Expanded text:
autem hoc exemplar fuit. ab India usque Aethiopiam, centum viginti septem provinciarum principibus et ducibus, qui ejus imperio subjecti sunt, salutem. Cum plurimis gentibus imperarem, et universum orbem meae ditioni subjugassem, volui nequaquam abuti potentiae magnitudi
Abbreviated transcription (Latin):
magnalia honoris eius ui¬
dit oculus illorum: et ho¬
norem uocis audierunt
aures illorum: et dixit. illis:
iiquo: Et mandauit illis
unicuiq de proximo suo:¬
luȩ illorum coram ipso sũt
semper:non sunt absconse
ab oculis ipsius: In unã¬
quãq gentẽ preposuit rec-¬
torem: et pars dei isra el
facta est manifesta: Et om¬
nia opera illorum uelut
sol in conspectu dei: et oculi
eius sine intermissione in¬
spicientes. in uiis eorum:
Non sunt absconsa testam̃¬
ta per iniquitatẽ eorum:
et omnes iniquitates eorũ
in conspectu dei: Elemosina
uiri quasi signaculũ cum
ipso: et gratiam hominis
quasi pupillam conserua¬
bit: et postea resurget: et
retribuet illis retributionẽ
unicuiq in caput illorum:
et conuertet in interiores

Expanded text:
magnalia honoris eius vidit oculus illorum et honorem vocis audierunt aures illorum et dixit illis iniquo et mandavit illis unicuique de proximo viae illorum coram ipso sunt semper non sunt absconsae ab oculis ipsius in unamquamque gentem praeposuit rectorem et pars Dei Israhel facta est manifesta omnia opera illorum velut sol in conspectu Dei et oculi eius sine intermissione inspicientes in viis eorum non sunt absconsa testamenta per iniquitatem eorum et omnes iniquitates eorum in conspectu Dei elemosyna viri quasi sacculum cum ipso et gratiam hominis quasi pupillam conservabit et postea resurget et retribuet illis retributionem unicuique in caput illorum et convertet in interiores
Abbreviated transcription (Latin):
mul cum illis hȩc experieriᷤ.
ecce ex hac hora illorum po¬
pulo sociaberis: ut dum
dignas mei gladii penas ex¬
ceperint: ipse simul ultioni
subiaceas
unc holofernis prece¬
pit seruis suis ut com¬
prehenderent achior. et
perducerent eum in bethu¬
liam: et traderent eũ in
manus. filiorum isra el
Et accipientes eum serui
holofernis: profecti sunt
per campestria: Sed cum
appropinquassent ad mon¬
tana: exierunt contra eos
fundibularii: Ili autẽ di¬
uertentes a latere montis.
ligauerunt achior ad ar¬
borem manibus et pedibꝰ:
et sic uinctum de restibus
dimiserunt eum: et reuer¬
si sunt ad dñm suũ: Porro
filii ifra el descendentes de

Expanded text:
mul cum illis haec experieris, mul cum illis haec experieris, ecce ex hac hora illorum populo sociaberis, ut, dum dignas mei gladii poenas exceperint, ipse simul ultioni subjaceas. Tunc Holofernes praecepit servis suis ut comprehenderent Achior, et perducerent eum in Bethuliam, et traderent eum in manus filiorum Israel. Et accipientes eum servi Holofernis, profecti sunt per campestria: sed cum appropinquassent ad montana, exierunt contra eos fundibularii. Illi autem divertentes a latere montis, ligaverunt Achior ad arborem manibus et pedibus, et sic vinctum restibus dimiserunt eum, et reversi sunt ad dominum suum. Porro filii Israel descendentes de
Abbreviated transcription (Latin):
nos: ascendamꝰ in montanax:
et cum capti fuerint poten¬
tes eorum. tunc cum eisdem
gladio transuerberabitur:
ut sciat omnis gens qm̃
re est: et preter ipsum non
actum est autem cum
cessassent loqui: indig¬
natus holofernes uehemen¬
ter: dixit ad achior: Q m̃
prophetasti nobis dicens.
quod gens isra el defen¬
datur a deo suo: ut osten¬
dam tibi quia non est de¬
us nisi nabuchodonosor:
cum percusserimus eos
omnes sicut hominem
unum. tunc et ipse cũ illis
assyriorum gladio interi¬
bis: et omnis isrł tecum
perditione disperiet: et
probabis qm̃ nabuchodo¬
nosor dñs sit uniuersȩ ter¬
re: Tuncq gladius miliciȩ
meȩ transiet per latera
tua: et confixus cades in¬
ter uulneratos ifra el: et
non respirabis ultra donec
extermineris cum illis: P or¬
ro autem si prophetiã tuã uerã
existimas: non concidat
uultus tuus: Et pallor qͥ
faciem tuam obtinet abs
putas impleri non posse
Lit autem noueris quia si¬

Expanded text:
nos ascendamus in montana nos ascendamus in montana et, cum capti fuerint potentes eorum, tunc cum eisdem gladio transverberaut sciat omnis gens  Alrae est, et praeter ipsum alius non Factum est autem cum cessassent loqui, indignatus Holofernes vehementer, dixit ad Achior: Quoniam prophetasti nobis dicens, quod genus Israel defendatur a Deo suo, ut ostendam tibi quoniam non est Deus, nisi Nabuchodonosor: cum percusserimus eos omnes, sicut hominem unum, tunc et ipse cum illis Assyriorum gladio interibis, et omnis Israel tecum perditione disperiet: et probabis quoniam Nabuchodonosor dominus sit universae terrae: tuncque gladius militiae meae transiet per latera tua, et confixus cades inter vulneratos Israel, et non respirabis ultra, donec extermineris cum illis. Porro autem si prophetiam tuam veram existimas, non concidat vultus tuus, et pallor, qui faciem tuam obtinet  Alputas impleri non posse. Ut autem noveris quia si
Abbreviated transcription (Latin):
et plurimi eorum captiui
abducti funt in terrã non
suam: Nuper autem reuer¬
si ad dñm deum suum. ex
dispersione qua dispersi
fuerant adunati sunt: et
ascenderunt montana hec
omnia: et iterũ possident
ierusalem. ubi sunt sancta
gesct̃orum: Nunc ergo mi
dñe perquire si est aliqua
iniquitas eorum in con¬
spectu dei eorum: ascenda¬
mus ad illos: qm̃ tradens
tradet illos deus eorũ tibi:
et subiuigati erunt sub iu¬
go potentiȩ tuȩ: Si autem
non est offensio populi hu-¬
ius coram deo suo: non po¬
terimus resistere illis: qm̃
deus eorum defendet illos:
et erimus in opprobrium
uniuerse terre
t factum est cum ces¬
sasset loqui achior uer¬
ba hec: irati sunt omnes
magnates holofernis: et
cogitabant interficere eũ:¬
dicentes ad alterutrũ: Q. s
iste est qui filios isrł posse
dicat resistere regi nabu-¬
chodonosor et exercitibus
eius: homines inermes
et sine uirtute. et sine peri¬
tia artis pugnȩ: Ut ergo
agnoscat achior qm̃ falit

Expanded text:
et plurimi eorum captivi et plurimi eorum captivi abducti sunt in terram non suam. Nuper autem reversi ad Dominum Deum suum, ex dispersione, qua dispersi fuerant, adunati sunt, et ascenderunt montana haec omnia, et iterum possident Jerusalem, ubi sunt sancta eorum. Nunc ergo, mi domine, perquire si est aliqua iniquitas eorum in conspectu Dei eorum: ascendamus ad illos, quoniam tradens tradet illos Deus eorum tibi, et subjugati erunt sub jugo potentiae tuae. Si vero non est offensio populi hujus coram Deo suo, non poterimus resistere illis: quoniam Deus eorum defendet illos: et erimus in opprobrium universae terrae. t factum est, cum cessasset loqui Achior verba haec, irati sumagnates Holofernis, et cogitabant interficere eumdicentes ad alterutrum: “Quis iste est qui filios Israhel posse dicat resistere regi Nabuchodonosor et exercitibus eius, homines inermes et sine virtute, et sine peritia artis pugnae? Ut ergo agnoscat Achior quoniam fallit
Abbreviated transcription (Latin):
ri obdulcati sunt eis ad bi¬
bendum: et per annos
quadraginta annonam
de cȩlo consecuti sunt: Ubi-¬
cumq ingressi sunt: sine
arcu et sagitta. et absq
scuto et gladio. deus eorũ
Et non fuit qui insultaret
populo isti: nisi quando
recessit a cultu dñi dei
sui: Quotie scũq autem
preter ipsum deum suum
alterum coluerunt: dati
sunt in predam. et in
gladium. et in opprobriũ:
Quotienscumq autem pe¬
nituerunt se recessisse a cul¬
tura dei sui: dedit eis deus
celi uirtutem resistendi:
Deniq chananeum regem
et iebuseum. et ferezeum.
et etheum. et eueum. et a¬
morreum. et omnes poten¬
tes in hesebon prostrauerũt:
et terras eorum et ciuitates
eorum ipsi posseberunt:
et usq dum non peccarent
in conspectu dei sui. erant
cum illis bona: Oeus enim
illorum. odit iniquitatem:
Nam et ante hos annos cũ
recessissent a uia quam de¬
derat. illis deus ut ambula¬
rent in ea: exterminati sũt
prȩliis a mulus nationibus:

Expanded text:
ri obdulcati sunt eis ad biri obdulcati sunt eis ad bibendum, et per annos quadraginta annonam de coelo consecuti sunt. Ubicumque ingressi sunt sine arcu et sagitta, et absque scuto et gladio, Deus eorum Et non fuit qui insultaret populo isti, nisi quando recessit a cultu Domini Dei sui. Quotiescumque autem praeter ipsum Deum suum, alterum coluerunt, dati sunt in praedam, et in gladium, et in opprobrium. Quotiescumque autem poenituerunt se recessisse a cultura Dei sui, dedit eis Deus coeli virtutem resistendi. Denique Chananaeum regem, et Jebusaeum, et Pherezaeum, et Hettaeum, et Hevaeum, et Amorrhaeum, et omnes potentes in Esebon prostraverunt, et terras eorum, et civitates eorum ipsi possederunt: et usquedum non peccarent in conspectu Dei sui, erant cum illis bona: Deus enim illorum odit iniquitatem. Nam et ante hos annos, cum recessissent a via, quam dederat illis Deus, ut ambularent in ea, exterminati sunt praeliis a multis nationibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ran: Cumq eoperuisset
omnem terram fames: des-¬
enderunt in egiptũ: Illicq
per quadringentos annos
sic multiplicati sunt: ut
dmnumerari eorũ non pos¬
sit exercitus: Cumq gra¬
iui et eos rex egipti. atq
in edificationibus urbium
suarum in luto et latere
sibiugasset eos: clamaue¬
runt ad deum suum: et
percussit totam terram e¬
gypti plagis uariis: Cumq
eiecissent eos a se egyptii.
et cessasset plaga ab eis:
et iterum uellent eos cãpe¬
re.et ad suum seruiciũ re¬
uocare: fugientibus his
deus cȩli mare aperuit:
ita ut hinc inde aque
quasi murosolidarentur:¬
et isti pede sicco fundum
maris perambulando tran¬
sirent: In quo loco dum in¬
numerabilis exercitus egy¬
ptiorum eos per sequeret᷑:
ita aquis coopertus est: ut
non remaneret uel unus
qui factum posteris nun¬
tiaret: E gressi etiã mare
rubrum deserta syna mon¬
tis occupauerũt: in quibus
nunquam homo habitare
potuit: uel filius hominis
requieuit: Illic fontes a ma¬

Expanded text:
ran. Cumque operuisset ran. Cumque operuisset omnem terram fames, descenderunt in Aegyptum, illicque per quadringentos annos sic multiplicati sunt, ut dinumerari eorum non posset exercitus. Cumque gravaret eos rex Aegypti, atque in aedificationibus urbium suarum in luto et latere subjugasset eos, clamaverunt ad Dominum suum, et percussit totam terram Aegypti plagis variis. Cumque ejecissent eos Aegyptii a se, et cessasset plaga ab eis, et iterum eos vellent capere, et ad suum servitium revocare, fugientibus his Deus coeli mare aperuit, ita ut hinc inde aquae quasi murus solidarentur,et isti pede sicco fundum maris perambulando transirent. In quo loco dum innumerabilis exercitus Aegyptiorum eos persequeretur, ita aquis coopertus est, ut non remaneret vel unus, qui factum posteris nuntiaret. Egressi vero mare Rubrum, deserta Sina montis occupaverunt, in quibus numquam homo habitare potuit, vel filius hominis requievit. Illic fontes ama
Abbreviated transcription (Latin):
mio exarsit in iracundia
magna: Uocauitq omnes
principes moab. et duces
ammon:et dixit eis:
Dicite mi hi quis sit po¬
pulus iste qui montana
obsidet: aut quȩ et qua¬
les et quantȩ sint ciuitates
eorum: quȩ etiam sit uir¬
tus eorum. aut quȩ sit
multitudo eorum: uel qͥs
rex militiȩ illorum: et
quare pre omnibus qui
habitant in oriente isti
contempserunt: et non
exierunt obuiam nobis:
ut susciperent nos cum
pace:
une achior dux om d.¬
nium filiorũ ammon
respondens: ait: Si digne¬
cam ueritatẽ in conspectu
tuo de populo isto qui in
montanis habitat: et nõ
egredietur uerbũ falsum
ex ore meo: Populus iste.
ex progenie chaldeorum
est: Hic primum in me¬
sopotamia habitauit: qm̃
noluerunt sequi deos
patrum suorum. qͥ erant
in terra chaldeorum: Oese¬
rentes itaq certmonias pa¬
rum suorum quȩ in multi¬
tudine deorum erant: unũ
deum cȩli coluerunt: Q ui
et precepit eis ut exirent
inde: et habitarent in char¬

Expanded text:
mio exarsit in iracundia mio exarsit in iracundia magna, vocavitque omnes principes Moab et duces Ammon, et dixit eis: Dicite mihi, quis sit populus iste, qui montana obsidet: aut quae, et quales, et quantae sint civitates eorum: quae etiam sit virtus eorum, aut quae sit multitudo eorum: vel quis rex militiae illorum: et quare prae omnibus, qui habitant in oriente, isti contempserunt nos, et non exierunt obviam nobis, ut susciperent nos cum pace. unc Achior dux omnium filiorum Ammon respondens, ait: Si dignecam veritatem in conspectu tuo, de populo isto qui in montanis habitat, et non egredietur verbum falsum ex ore meo. Populus iste ex progenie Chaldaeorum est: hic primum in Mesopotamia habitavit, quoniam noluerunt sequi deos patrum suorum, qui erant in terra Chaldaeorum. Deserentes itaque caeremonias patrum suorum, quae in multitudine deorum erant, unum Deum coeli coluerunt, qui et praecepit eis, ut exirent inde, et habitarent in Cha
Abbreviated transcription (Latin):
tionem ⁊ fierẽt ui opprobriũ arutibus.
unc eliachim sacerdoᷤ
dñi magnus circuiuit
omnem isra el: allocutusq
est eos dicens: Scitote qm̃
exaudiet dñs preces ue¬
stras: si manentes perman¬
seritis in ieiuniis et oratio¬
nibus in conspectu dñi
Memores estote moysi ser¬
ui dñi: qui amalec con¬
fidentem in uirtute sua.
et in potentia sua. et in exer
et in curribus suis. et in
equitibus suis: non ferro
pugnando: sed precibus
sanctis orando deiecit: Sic
erunt uniuersi hostes isrł:
si per seueraueritis in hoc
opere quod cepistis: Ad hãc
igitur exortationem eius
deprecantes dñm perma¬
nebant. in conspectu dñi:
dño: Et erat cinis super ca-¬
pita eorum: Et ex toto cor¬
de suo omnes orabant de¬
um: ut uisitaret populũ
suum isra el: Cap..
untiatumq est holo¬
ferni principi militiȩ
assyriorum. quod filii isrł
preparar ent se ad resisten¬
dum: ac montium itinera
conclusissent: et furore ni¬

Expanded text:
tionem, et fierent opprobrium gentibus. tionem, et fierent opprobrium gentibus. Tunc Eliacim, sacerdos Domini magnus, circumivit omnem Israel, allocutusque est eos, dicens: Scitote quoniam exaudiet Dominus preces vestras, si manentes permanseritis in jejuniis et orationibus in conspectu Domini. Memores estote Moysi servi Domini, qui Amalec confidentem in virtute sua, et in potentia sua, et in exercet in curribus suis, et in equitibus suis, non ferro pugnando, sed precibus sanctis orando, dejecit: sic erunt universi hostes Israel: si perseveraveritis in hoc opere, quod coepistis. Ad hanc igitur exhortationem ejus deprecantes Dominum, permanebant in conspectu Domini,  Domino, et erat cinis super capita eorum. Et ex toto corde suo omnes orabant Deum, ut visitaret populum suum Israel.  Cap. V. Nuntiatumque est Holoferni principi militiae Assyriorum, quod filii Israel praepararent se ad resistendum, ac montium itinera conclusissent, et furore ni
Abbreviated transcription (Latin):
nes uertices montium: et
muris circumdederunt
uicos suos: et congregaue¬
runt frumenta in prȩpa-¬
P.a rationem pugne: Sacer¬
dos etiam eliachim scriꝑ¬
st ad uniuersos qui erant
contra esdr elon. quȩ
est contra faciem campi
magni iuxta dothaim. et
iniuiersis per quos tran¬
situs esse poterat: ut ob¬
tinerent ascensus mon¬
gum per quos uia esse po¬
terat ad ierusalem: t il¬
lic custodirent ubi angu-¬
stum iter esse poterat in¬
ter montes: Et fecerunt
filii ifra el: secundũ quod
constituerat eis sacerdos
dñi eliachim: Et ela¬
mauit omnis populus ad
dñm: inftantia magna:
Et humiliauerunt animaᷤ
duerunt se sacerdotes cili¬
ciis: et infantes fe prostra¬
uerunt contra faciem tem¬
pli dñi. Et altare dñi ope¬
ruerunt cilicio: Et clama-¬
uerunt ad dñm deum is¬
ra el unanimiter: ne da-¬
rentur in predam infan¬
tes eorum. et uxores eorũ
in diuisionem: et ciuita¬
tes eorum in exterminiũ:
et sancta eorum in pollu¬

Expanded text:
nes vertices montium: et nes vertices montium: et muris circumdederunt vicos suos, et congregaverunt frumenta in praeparationem pugnae. Sacerdos etiam Eliacim scripsit ad universos qui erant contra Esdrelon, quae est contra faciem campi magni juxta Dothain, et universos, per quos viae transitus esse poterat, ut obtinerent ascensus montium, per quos via esse poterat ad Jerusalem, et illic custodirent ubi angustum iter esse poterat inter montes. Et fecerunt filii Israel, secundum quod constituerat eis sacerdos Domini Eliacim. Et clamavit omnis populus ad Dominum instantia magna, et humiliaverunt animas duerunt se sacerdotes ciliciis, et infantes prostraverunt contra faciem templi Domini, et altare Domini operuerunt cilicio, et clamaverunt ad Dominum Deum Israel unanimiter, ne darentur in praedam infantes eorum, et uxores eorum in divisionem, et civitates eorum in exterminium, et sancta eorum in pollu
Abbreviated transcription (Latin):
iit obuiam uenienti: excipien¬
tes eum cum coronis et¬
lampadibus: ducentes
choros in tybiis et tymi¬
panis: Nec ista tamen faci¬
entes: ferocitatẽ pectoris¬
eius mitigare potuerunt,
Nam et ciuitates eorũ de¬
struxit: et lucos eorum ex¬
cidit: Preceperat enim illi h¬
nabuchodonosor rex: ut
omnes deos terre exter¬
minaret: uidelicet ut ip¬
se solus diceretur deus. ab
his nationibus quȩ potu¬
issent holofernis potentia
subiugari: Pertransiens au¬
tem syriam sobal. et omnẽ
appameam. omnemq me¬
sopotamiam: uenit adi¬
dumeos in terrã gabaa:
Accepitq ciuitates eorum:
et sedit ibi per triginta di¬
es: In quibus diebus: ad
hec filii isra el qui ha¬
bitabant in terra iuda:
timuerunt ualde a facie
eius: Tremor enim et
horror inuasit sensus eorũ:
ne hoc faceret ierusalem
et templo dñi: quod fece¬
rat ceteris ciuitatibus et
templis earum: Et mise¬
runt in omnem samariã
per circuitum usq iericho:
it preoccupauerunt om¬

Expanded text:
nt obviam venienti, excipiennt obviam venienti, excipientes eum cum coronis etlampadibus, ducentes choros in tympanis et tibiis. Nec ista tamen facientes, ferocitatem ejus pectoris mitigare potuerunt: nam et civitates eorum destruxit, et lucos eorum excidit. Praeceperat enim illi Nabuchodonosor rex, ut omnes deos terrae exterminaret, videlicet ut ipse solus diceretur Deus ab his nationibus, quae potuissent Holofernis potentia subjugari. Pertransiens autem Syriam Sobal, et omnem Apameam, omnemque Mesopotamiam, venit ad Idumaeos in terram Gabaa, accepitque civitates eorum, et sedit ibi per triginta dies, in quibus diebus adunes haec filii Israel, qui habitabant in terra Juda, timuerunt valde a facie ejus. Tremor et horror invasit sensus eorum, ne hoc faceret Jerusalem et templo Domini, quod fecerat caeteris civitatibus et templis earum. Et miserunt in omnem Samariam per circuitum usque Jericho et praeoccupaverunt om