comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eius est uidens dm̃ : dñs ego qui ex sinauenit . xp̃s intellegendus est : qm sina interp̃¬
tatur tẽptatio: uenit ergo ex temptatione passionis. crucis. mortis. & alluxit exser:
seir interpretatur pilosus: qđ significat peccatorẽ: sic enim natus est esau odioba¬
bitus: sedqm̃ qui sedebant intenebris & inumbra mortis lux ortaest eis. ideo alluxit
exseir: si mul&icẽ non ab surde intellegitur esse praedictũ exgentibus quae signifi¬
cantur per nom̃ seir : qui mons est ꝑtinens adesau uenturam gratiã xp̃i populo isrł:
undedicit apłs : It a& hi nunc non crediderunt in ura misericordia it & ipsi misericor¬
diam consequantur : ipsi ergo dicunt. alluxit ex seir nobis & festinauit ex monte fa¬
ran id est exmonte sructi fero : id enim interpretatur faran : quo signisicatur ecclesia

Expanded text:
eius est «uidens deum". dominus ergo, qui ex Sina uenit, Christus intellegendus est, quoniam Sina interpreius est «uidens deum". dominus ergo, qui ex Sina uenit, Christus intellegendus est, quoniam Sina interpretatur "tentatio". uenit ergo ex tentatione passionis, crucis, mortis. et alluxit ex Seir. Seir interpretatur ..pilosus", quod significat peccatorem; sic enim natus est Esau odio habitus. sed quoniam qui sedebant in tenebris et in umbra mortis, lux orta est eis, ideo alluxit ex Seir. simul etiam non absurde intellegitur esse praedictum ex gentibus quae significantur per nomen Seir, quia mons est pertinens ad Esau, uenturam gratiam Christi populo Israhel. unde dicit apostolus: ita et hi nunc non crediderunt in uestra misericordia, ut et ipsi misericordiam consequantur. ipsi ergo dicunt: alluxit ex Seir nobis. et festinauit ex monte Pharan — id est ex monte fructifero; id enim interpretatur Pharan, quo significatur ecclesia —
Abbreviated transcription (Latin):
&omnes sc̃i ficati sub manustuas & hi subte sunt : & accepit de uerbis ipsius legẽ quã
mandauit nobis mosses hereditatẽ congregationib: iacob: &erit indilecto princeps con¬
gregatis principib: populorũ simultrib: isrł : non negligent̃ p̃tereunda est ista ꝓph&iua :
ius ꝑsona ista dicuntur amosse : non ex ꝑsona ipsius mossi : qđ in consequentib: euidenter
apparet : namsi propterea dictũ est dñs exsinauenit quia in monte sina lexdata est
quid sibiuult qđ sequitur. & alluxit ex seir cũ seirmons idumae aesit ubir egauit
esau ÷ deinde cum mosses filios i srłbenedicat his uerbis sicut scriptura praedixit. quomo¬
do idem dicit & accepit deuerbis ipsius legem quã mandauit nobis mosses : nimirũ ergo
ꝓph&ia est ut diximus populũ nouũ xp̃i gratia sc̃i ficatũ praenuntians ideo sub nomi¬
ne filiorũ isrł quia semenest abraham hoc est filii sunt ꝓmissionis. & int̃ pretatio

Expanded text:
t accepit de uerbis ipsius legem, quam mandauit nobis Moyses, hereditatem congregationibus Iacob. et erit in dilecto princeps congregatis principibus populorum simul tribubus Israhel. non neglegenter praetereunda est ista prophetia. ius persona ista dicuntur a Moyse, non ex persona ipsius Moysi, quod in consequentibus euidenter adparet. nam si propterea dictum est: dominus ex Sina uenit, quia in monte Sina lex data est, quid sibi uult quod sequitur: et alluxit ex Seir nobis, cum Seir mons Idumaeae sit, ubi regnauit Esau? deinde cum Moyses filios Israhel benedicat his uerbis, sicut scriptura praedixit, quomodo idem dicit: et accepit de uerbis ipsius legem, quam mandauit nobis Moyses? nimirum ergo prophetia est, ut diximus, populum nouum Christi gratia sanctificatum praenuntians ideo sub nomine filiorum Israhel, quia semen est Abraham, hoc est filii sunt promissionis, et interpretatio
Abbreviated transcription (Latin):
ris quantũ ut reuertatur &uiuat: hinc & ipsed auid non solũ in psalmo uerũ & iã cũ
eũ ds̃ arguer& ꝑ ꝓphetã non sine spe ꝓpitiationis dñi respondit : peccaui dñõ: medi¬
coenĩ uulneratus uidetur quod ammodo quiut sanetur sesubdit manibus medici.
ut in eo medicinȩ opus impleatur: in hoc autem cantico praeui debat ꝓpheta futuros quos¬
dã quisic fuer̃ peccaturi dm̃ offendendo magnis in iquitatib: suis ut nec pęnitenti am
nocuer̃ percato suo sed sibi: LVI. Ethaec benedictio qua benedixit mdses homodifilio
isrł prius quã defungeretur & dixit Dñs exsinauenit & alluxit exseir nob̵ festinauit

Expanded text:
ris, quantum ut reuertatur et uiuat. hinc et ipse Dauid non solum in psalmo uerum etiam cum ris, quantum ut reuertatur et uiuat. hinc et ipse Dauid non solum in psalmo uerum etiam cum eum deus argueret per prophetam non sine spe propitiationis domini respondit: peccaui domino. medico enim uulneratus uidetur quodam modo. qui ut sanetur se subdit manibus medici, ut in eo medicinae opus inpleatur. in hoc autem cantico praeuidebat propheta futuros quosdam, qui sic fuerint peccaturi deum offendendo magnis iniquitatibus suis, ut nec paenitentiam nocuerunt peccato suo, sed sibi. Et haec benedictio quam benedixit Moyses homo dei filios Israhel, priusquam defungeretur. et dixit: dominus ex Sina uenit et alluxit
Abbreviated transcription (Latin):
uerissime dicere potuit : uenit enim princeps mundi. & inme non heeb& quic quam id est
quic quam peccati qđ mortesit dignium: sedut cognoscat mundus quia diligo patrẽ & sicut
mandatũ dedit mihi pater sic facio. surgite eamus hinc : tam quã dicer& : &iã sileuissi¬
mapeccata mortis supplicio ꝑsequatur princeps mundis in me non habet quicquã :
surgite eamushinc id est ut patiar quia in eo quod patior uoluntatẽ in pleo patris mei
non penam soluo peccatimei : & qđ hieremias ait. tibi peccauimus patientia isrł dño
uitiq supplicit̃ dicitur in penitentia cum spȩs alutis exuenia : & qđ dictũ ẽ sana ani¬
mã meã qm̃ peccauitibi hoc idem agitur ut ds̃ ignoscendo glorificetur. quia magna ẽ
eius miseri cordia suꝑ confitentes sibi & redeuntes adse : qui dicit senolle mostẽ peccato¬

Expanded text:
uerissime dicere potuit: uenit enim princeps mundi et in me non habet quidquam — id est uerissime dicere potuit: uenit enim princeps mundi et in me non habet quidquam — id est quidquam peccati quod morte sit dignum — sed ut cognoscat mundus quia diligo patrem et sicut mandatum dedit mihi pater sic facio; surgite, eamus hinc, tamquam diceret: etiamsi leuissima peccata mortis supplicio persequatur princeps mundi, in me non habet quidquam, sed surgite, eamus hinc, id est ut patiar, quia in eo, quod patior, uoluntatem inpleo patris mei, non poenam soluo peccati mei; et quod Hieremias ait: tibi peccauimus, patientia Israhel, domino utique suppliciter dicitur in paenitentia cum spe salutis ex uenia; et quod dictum est: sana animam meam, quoniam peccaui tibi, hoc idem agitur, ut deus ignoscendo glorificetur, quia magna est eius misericordia super confitentes sibi et redeuntes ad se, qui dicit se nolle mortem peccato
Abbreviated transcription (Latin):
quis orabit ꝓeo : dicam ergo interim quid mibi in p̃sentia uideatur: intellȩ gent fortasse
aliqui melius quimelius hec sapiunt aut &iã nos alio tempore quantũ ad iuuerit dñs: pec¬
care indm̃ est : in his peccare quae addi cultũ ꝑtinent : nam hoc quod commemoraui. nihil
aliud indicat : sic enim peccabant filii heli : quibus hoc pater eorum dixit : sic ex istimandũ
est peccari & icm in homines quiꝑtinent addm : nam hoc ds̃ legitur dixisse ad bimeleth
descra: prop terea pepercitibi ne peccares inme : peccare autẽ dnõ uel potius petcasse dño
nisi foste alicubi scriptum occurrat qd huic sensui resistat himihi uidentur non in me¬
rito dici quipiam pȩnitentiam peccati sui non agunt. ut glorificetur i giascens
dñs : causcm quippe reddens dauid curdixerit tibisoli petcaui & maelignum coram te
fiti subiecit & ait : ut iustificeris in sermonibustuis. & uincas cumiudicaris: siue cũ

Expanded text:
quis orabit pro eo? dicam ergo interim quid mihi in praesentia uideatur. intellegent fortasse aliquid melius, qui melius haec sapiunt, aut etiam nos alio tempore, quantum adiuuerit dominus. "peccare in deum est in his peccare quae ad dei cultum pertinent. nam hoc, quod commemoraui, nihil aliud indicat; sic enim peccabant filii Heli, quibus hoc pater eorum dixit. sic existimandum est peccari etiam in homines qui pertinent ad deum; nam hoc deus legitur dixisse ad Abimelech de Sarra: propterea peperci tibi, ne peccares in me. peccare autem domino" uel potius "peccasse domino" — nisi forte alicubi scriptum occurrat quod huic sensui resistat — hi mihi uidentur non inmerito dici, qui piam paenitentiam peccati sui non agunt, ut glorificetur ignoscens dominus. causam quippe reddens Dauid cur dixerit: tibi soli peccaui et malignum coram te feci, subiecit et ait: ut iustificeris in sermonibus tuis et uincas cum iudicaris: siue cum
Abbreviated transcription (Latin):
lepra : signum est enim non lepra quod sic apparuerit : tamen &iam ꝓpter hoc
purgatus a suspicione leprae lauabit uestimenta sua: quia & illo signo aliquid fuit
propter quod lauanda fuerant uestimenta & mundus erit : deinde sequitur. ALUI¬
Si autẽ conuersa mutata fuerit significatio incute posteaquã uidit illũ sacer dos
illũ mutata est illa significatio aidest illud signum incute. & uisus fuerit insecundo sacer¬
doti id est post alios septendies & uiderit eum sacerdos & etce cõmutata est significa¬
tio incute id est non stetit in illasana sanitate in qua eum uiderat post primos septẽ

Expanded text:
lepra; signum est enim, non lepra, quod sic adparuit. tamen etiam propter hoc lepra; signum est enim, non lepra, quod sic adparuit. tamen etiam propter hoc purgatus a suspicione leprae "lauabit uestimenta sua", quia et in illo signo aliquid fuit, propter quod lauanda fuerant uestimenta, et mundus erit. Deinde sequitur: si autem conuersa mutatillum, mutata es\'t illa significatio. id est illud signum in cute — et uisus fuerit in secundo sacerdoti — id est post alios septem dies — et uiderit eum sacerdos, et ecce commutata est significatio in cute — id est non stetit in -illa sanitate, in qua eum uiderat post primos septe
Abbreviated transcription (Latin):
incute. id est non est discolor & dissimilis inuentus acute: ergo sanatũ est quoduisũ erat:
sed adbuc iub& ꝓbari eandem sanitectem ꝑ alios septemdies : & uidebit illum¬
sacerdos dieseptimo insecundo & erce obscurus tactus idest quia non abbus & lu¬
cidus acꝑ hoc concolor sanocolori non est mutatus tactus incute. sicut & paulo
antedixit huc est non est dissimilis acetera cute: & purgrobit eũ sacerdos id est pur¬
gactũ ꝓnuntiabit a suspicione leprȩ non quo habuerit lepram quam iam non
hab& fcd qm̃ lepra non fuit. quod in illo lucido & albo colore tastus id est maculȩ
illius quae apparuerat acũ ex spectaretur utrum humilior fier& locus & pilus illic
in album conuerteretur non contiagit sed potius illetactus qui fuit ante lucidus
& celbus obscurus inuentus est id est similis cetero colori non lucidus i nonerat ergo

Expanded text:
in cute. id est non est discolor et dissimilis inuentus a cute. ergo sanatum est quod uitiosum erat. in cute. id est non est discolor et dissimilis inuentus a cute. ergo sanatum est quod uitiosum erat. sed adhuc iubet probari eandem sanitatem per alios septem dies atque isacerdos die septimo in secundo, et ecce obscurus tactus — id est quia non albus et lucidus ac per hoc concolor sano colori — non. est mutatus tactus in cute — sicut et paulo ante dixit, hoc est non est dissimilis a cetera cute — et purgabit eum sacerdos, id est purgatum pronuntiabit a suspicione leprae, non quod habuerit lepram, quam iam non habet, sed quoniam lepra non fuit, quod in illo lucido et albo colore tactus, id est maculae illius quae adparuerat. cum expectaretur utrum humilior fieret locus et pilus illic in album conuerteretur, non contigit. sed potius. ille tactus, qui fuit ante lucidus et albus, obscurus inuentus est, id est similis cetero colori, non lucidus. non erat ergo
Abbreviated transcription (Latin):
comqui nabit eum sacerdus leprust : & iam hic in quinab it dixit in quinatũ ꝑnuntia¬
bit : & autaem plus hub& exmore locutionis scripturae : hoc stique uidetur asmonuisse
ut tum uisus fuerit solus color albus &lucidus discolor sanocolorradhuc probetur a sa¬
cerdote : uit siuiderit & iampilum mutatũ in allium colorem & humiliorẽ factũ cutis
locum inquo est albus color tunc ꝓnunti& lepram id est in quin& hom inẽ ꝓnuntian¬
do lȩꝓsum : si autẽ inquit lucidus albus fuerit incute coloris eius id estlucidus albus
fuerit ille cactus : quo nomine eandem maculam appellat & humilis non fuerit aspet¬
tuis erus acuto &pilus nonerit conuersus malbum ipse autẽ est obscurus. id est ipsepilus
quianon est albus & segregabit sacerdos tactũ septem dies & uidebit sacerdos tactũ die sep¬
timo id est illam maculã &ecce tactus man& ante eum: Non commutactus ost tactus

Expanded text:
quinabit eum sacerdos; lepra est. etiam hic "inquinabit" dixit "inquinatum pronuntiabit\': "et autem plus habet ex more locutionis scripturae. hoc itaque uidetur admonuisse. ut, cum uisus fuerit solus color albus et lucidus discolor sano colori, adhuc probetur a sacerdote, ut, si uiderit etiam pilum mutatum in album colorem et humiliorem factum cutis locum, in quo est albus color, tunc pronuntiet lepram, id est inquinet hominem pronuntiando leprosum. si autem, inquit, lucidus albus fuerit in cute c-oloris eius — id est lucidus albus fuerit ille tactus: quo nomine eandem maculam appellat — et humilis non fuerit aspectus eius a cute et pilus non erit conuersus in album, ipse autem est obscurus — id est ipse pilus, quia non est albus — et segregabit sacerdos tactum septem dies. et uidebit sacerdos tactum die septimo — id est illam maculam — et ecce tactus manet ante eum, non commutatus est tactus
Abbreviated transcription (Latin):
adepuleos murtatũ: deide adelidit : ee sifeteris holu caustĩtih̃o osforor illui qutio id eotyat
sifeceris holo caustum quia ille dicerat facicmus in cons pectutuo hedum caprarum pan autor
omne sacrisiciũ holo coustũ eratĩ nam deholo caucto non manducabatur. qui a totũ incendebatur:
& ideo uocabatur bolo caustum: sed angolus &it̃ non manducaturus hola caustum fieri pati¬
usasmonuit. nontt monsibi sed dño ꝓ̃pt̃ hoc maxime quia gens isrł illo tõpore consutuerat qui¬
bus libet diis falsis sacrificare : unde & tunc offenderat dm̃ ut traderetur inimicis ꝑquadra

Expanded text:
ad epulas invitatum. Deinde addidit, Et si feceris holocaustum, Domino offeres illud. Utad epulas invitatum. Deinde addidit, Et si feceris holocaustum, Domino offeres illud. Utsi feceris holocaustum, quia ille dixerat: Faciamus in conspectu tuo haedum caprarum. Non autem omne sacrificium holocaustum erat; nam de holocausto non manducabatur, quia totum incendebatur, et ideo vocabatur holocaustum. Sed angelus etiam non manducaturus, holocaustum fieri potius admonuit, non tam sibi, sed Domino propter hoc maxime, quia gens Israel illo tempore consueverat quibuslibet diis falsis sacrificare. Unde et tunc offenderat Deum, ut traderetur inimicis per quadra
Abbreviated transcription (Latin):
al ait morad mnti auit onibi ielst nec unde eẽt it nom suui: lri tea qion aefite por
ronlio dicta sibi cẽ abian gelo qm̃ natareus dierit puer auentre us que aeldiuma nortis sus
sicaptur pen sen praeceperat : Vndehoc est qđ buit iuissum est ut firrã nonal cenderet
incapuit eus. &umũ & sicerã non biberet : hoc eñ totauita sua obseuauit samson q̃uod illi
qiuiuo catisunt nazarei certis diebus obseruabant uouentes uotũq reddone. Ladi
qhuo ddicit serptura qm̃ ignorat uit mande quia angelusdi e: manifistam ẽ : & iã eius uxo
ronbominẽ eredidisse : qđ ergo eidoxit uim faciamus tibi nune & faciamus incons pec¬
tuctuo baedum caprarũ tã quã hominẽ inuitauit. sedita uthec cum illo epulcere tur qđ
sierisiciur secis set mã facere hedum caprarũ non solet dici nisicumet sacrisicium: deniq
& uieleae respundit : siuim fecorismihi monmanducabo depanibustuis: ubiostendit sesiuse

Expanded text:
quod ait: non adnuntiauit mihi, id est nec unde esset nec nomen suum. Item quod ait eadem mulier dictum sibi esse ab angelo quoniam Nazaraeus dei erit puer a uentre usque ad diem mortis suae, scriptura per Moysen praeceperat. unde est hoc, quod huic iussum est, ut ferrum non ascenderet in caput eius et uinum et siceram non biberet. hoc enim tota uita sua obseruauit Samson, quod illi qui uocati sunt Nazaraei certis diebus obseruabant uouentes uotumque reddentes. Quod dicit scriptura: quoniam ignorauit Manoe quia angelus dei est. manifestum est etiarem hominem credidisse. Quod ergo ei dixit, Vim faciamus tibi nunc, et faciamus in conspectu tuo haedum caprarum, tanquam hominem invitavit, sed ita ut hoc cum illo epularetur, quod sacrificium fecisset. Nam facere haedum caprarum non solet dici, nisi cum fit sacrificium. Denique et ille ita respondit, Si vim feceris mihi, non manducabo de panibus tuis; ubi ostendit se fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
qestem̃ inmundũ nisi furte dissolutio disciplinae quae eẽ ceperat in isrł &iã ad ea mandu¬
canda cosbebe fecerat. quaȩ ꝓhibuerat ds̃ in generib animaliũ : cureñ nontredatur aliã
hoceos multo ꝓ cliuius facre potuisse qui& iaẽ ad cultũ idolorũ trans grediebetu s̃ lim¬
Quodmater sam son uiro suo indicans quẽ ad modũ illi angelus annuntiauerit silum
futurũ diyxat. & interragabã eũ unde ẽõ & nomen siũ non annuntiet uit mihi: quaeri potest
ut a uetũ dieenit qm̃ nonlegitur cumei angelus loqueretur : sedimntel egenda est hoc ibi snptu¬

Expanded text:
quid est enim inmundum? nisi forte dissolutio disciplinae, quae esse coeperat in Israhel, etiam ad ea manduquid est enim inmundum? nisi forte dissolutio disciplinae, quae esse coeperat in Israhel, etiam ad ea manducanda eos labefecerat, quae prohibuerat deus in generibus animalium. cur enim non credatur etiam hoc eos multo procliuius facere potuisse, qui etiam ad cultum idolorum transgrediebantur? Quod mater Samson uiro suo indicans quemadmodum illi angelus adnuntiauerit filium futurum dixit: et interrogabam eum unde esset et nomen suum. non adnuntiauit mihi, quaeri potest utrum uerum dixerit, quoniam non legitur, cum ei angelus loqueretur. sed intellegendum est hoc ibi scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
id bistorae uura ꝓprs s te iefi non arbitor hoc derreuns eb israbelie taes nusi quia rrtsuite¬
bhi srerre iuedic iumridi mags ad ꝑcutiendũ patre fuisse depro Ptũ. netele uusr e sallu
suaum ao fuit: si aut & illud qdđ populus eplirom posta ab eodon iepte debellatus st adiudiciuneli
qdotin sine r etrondũ st si cut ipseciñs dicit. cosquinoluerunt meregitresibi adducite & irui fi¬
cite cortme necibi que draeginta duomili quaecȩ ciderunt uatanti numero cõmenarata santi
sicait enm illi duomenses ꝓpt̃ sex agintic dies sencerium numerũ sexae tatũ sigu ficaois. Ira et iboo
sexies sep tenccrius ductus hõc idem figurat. quantũ ad sex ae tectis scłi ꝑtinit. sexi esenim sep¬
ten queed tegnita duo sunt: nec frufote & ipseiepte sex annis populum iudicauit A
Q nasi potest quomodo dixit angelus ad matrẽ sam son cũ annuntiaret ei filiũ futurũ
quasterilis erat cenunc obserua & ionbibaesunũ & sicerã. non mandutes omine inmundũ

Expanded text:
c decrevisse Israelitas, nisi quia intelligebat in ea re judicium Dei magis ad percutiendum patrem fuisse depromptum, ne tale sacrificium laetitiae fuit? Sic autem et illud quod populus Ephrem postea ab eodem Jephthe debellain fine, referendum est, sicut ipse dominus dicit: eos, qui noluerunt me regnare sibi, adducite et interficite coram me, nec ibi quadraginta duo milia, quae ceciderunt, uacanti numero commemorata sunt. sicut enim illi duo menses propter sexaginta dies senarium numerum sex aetatum significant, ita et ibi sexies septenarius ductus hoc idem figurat, quantum ad sex aetates saeculi pertinet; sexies enim septeni quadraginta duo sunt. nec frustra et ipse Iephte sex annis populum iudicauit. Quaeri potest quomodo dixerit angelus ad matrem Samson, cum adnuntiaret ei filium futurum, quia sterilis erat: et nunc obserua et non bibas uinum et siceram, non manduces omne inmundum.
Abbreviated transcription (Latin):
ab rahae madianitȩ uert̃ dec& thura : anquia scriptura. dixerat de abraliã quod mu¬
nera dediͣf filis concubinarũ succrũ agur scilic& et c&thurae & dimiserit eus¬
ab isaac filio suo interramprientis. unm gentem fetisse intellegendisunt. .Cxxiiii. Deia
cobscriptumest cum lugeret iosepb: congregati sunt autẽ om̃s filueius & filiae &uenerunt
consolcri eum : quaefiliae preterdinam  ainfilios & filices dicit. Connumeratis ne potibus & nep¬
do intelleigatur infernus utrũ illuc malitantũ tan&iã boni mostui descendere soleant :
sierꝗo tantu mali quo modo iste ad filium suũ sedicit lugentẽ ueldes cendere : nonenimin poe¬
nis inferni eumeẽ credit : an ꝑturbati & dolentis uerba sunt mcela sua & iãbinc ixaggeran
noluit quidam p̃positũ coquorũ interp̃tari qui grere archimagiros dicitur. sed prȩ¬

Expanded text:
Abrahae, Madianitae uero de Cettura. an quia scriptura dixerat de Abraham, quod muAbrahae, Madianitae uero de Cettura. an quia scriptura dixerat de Abraham, quod munera dederit filiis concubinarum suarum. Agar scilicet et Cetturae, et dimiserit eab Isaac fiII, 35. De Jacob scriptum est, cum lugeret Joseph, Congregati sunt autem omnes filii ejus et filiae, et venerunt consolari eum. Quae filiae praeter Dinam? An filios et filias dicit connumeratis nepotibus et nepdo intelligatur infernus; utrum illuc mali tantum, an etiam boni mortui descendere soleant. Si ergo tantum mali, quomodo iste ad filium suum se dicit lugentem velle descendere? Non enim in poenis inferni eum esse credit. An perturbati et dolentis verba sunt, mala sua etiam hinc exaggerantNolunt quidam praepositum coquorum interpretari, qui graece ἀρχιμάγειρος dicitur; sed prae
Abbreviated transcription (Latin):
tecuisse scripturã cum iam deia cob & eiusfiliis loqueretur : uiuo tam̃ isaac decẽ & sep¬
somniasti. nũ quid uenientes ueniemus ego & matertua & fratristui adorarete suꝑtrã
nis in aliquo mysterio ditũ accipiatur quo modo intellegitur dematreio seph quȩ iam
erat mortua : Vindener in aegr pticum sublimar&ur putandũ est hoc eẽ cõpletũ quia
nec pater cũ ador auit quando ad eum uenit in aegyptũ nec mat̃ olimde functa potuit
In xp̃i ergo ꝑsona facile intellegi potest &icẽ domortius secundum illud qđ dicit apłs
quia donauit ei nomen quod est suꝑ omne nom̃ ut in nomine ihũ omne genu flectatur
cȩlestium & terrestriam & infernorũ Cxxiii. Quaeritur quare is mahelittes scriptu¬
rac quib a frittib: uenditus est ioseph &iã madianit as uoc&. cũ is mahel sit deagar filius

Expanded text:
tacuisse Scripturam, cum jam de Jacob et ejus filiis loqueretur: vivo tamen Isaac, decem et septacuisse Scripturam, cum jam de Jacob et ejus filiis loqueretur: vivo tamen Isaac, decem et sepsomniasti? numquid uenientes ueniemus ego et mater tua et fratres tui adorare te super terram? nisi in aliquo mysterio dictum accipiatur, quomodo intellegitur de matre Ioseph, quae iam erat mortua? unde non in Aegypto, cum sublimaretur, putandum est hoc esse completum, quia nec pater eum adorauit, quando ad eum uenit in Aegyptum, nec mater olim defuncta potuit. in Christi ergo persona facile intellegi potest etiam de mortuis secundum illud, quod dicit apostolus, quia donauit ei nomen quod est super omne nomen, ut in nomine Iesu omne genu flectatur caelestium, terrestrium et infernoru m. Quaeritur quare Ismahelitas scriptura, quibus a fratribus uenditus est Ioseph. etiam Madianitas uocet, cum Ismahel sit de Agar filius
Abbreviated transcription (Latin):
itinit fuit ꝓfec eo annoeius tricesimo & nono quando iacobuenit in aegyptũ centũ quadra¬
gint duos annos idemia cob ageredebuit: fuit autẽ tunc ia cobcentũ triginta : Ac ꝑ hoc sidetĩ
& septẽ annorũ ioseph in agr ptũ est uenditus ante duoderim annos quã moreretur auur
eius uenditus inuenitur: decem enim & septẽ annorũ eẽnom potuit nisi ante duodecim an nos
mortis isa ac. centesimo & octocuu anno uitaepatris sui ia cob: hisenĩ cũ adiecerimus
uigintidias annos quib: iõseplriuser ad aduentũ patrissiui fuit in aegypto. fient a&atis
antiii sepl triginta nouem & iacobcentũ triginta : a nullaerit quaestio: Sed qm̃ senptu¬
ra post mostem isaac istro narrauit. putatur iosepb posteiusdem auisuimortẽ decem:
a septẽ annorũ fuisse: Quexꝓpt̃ intellegamus deuita isaac tãquam multũ decrepiti senis¬

Expanded text:
uiginti fuit, profecto anno eius trigesimo et nono, quando Iacob uenit in Aegyptum, centum quadrauiginti fuit, profecto anno eius trigesimo et nono, quando Iacob uenit in Aegyptum, centum quadraginta duos annos idem Iacob agere debuit; fuit autem tunc Iacob centum triginta. ac per hoc, si decem et septem annorum Ioseph in Aegyptum est uenditus, ante duodecim annos quam moreretur auus eius uenditus inuenitur. decem enim et septem annorum esse non potuit nisi ante duodecim annos mortis Isaac centesimo et octauo anno uitae patris sui Iacob. his enim cum adiecerimus uiginti duos annos, quibus Ioseph usque ad aduentum patris sui fuit in Aegypto, fient aetatis anni Ioseph triginta nouem et Iacob centum triginta et nulla erit quaestio. sed quoniam scriptura post mortem Isaac ista narrauit, putatur Ioseph post eiusdem aui sui mortem decem et septem annorum fuisse. quapropter intellegamus de
Abbreviated transcription (Latin):
doest filium in aegypto consecutus. Scriptura quippe postea quã nacrrauit annũ uitae ul¬
timũ isaac centesimũ & ostogesimũ & eius mostẽ ac sepulturã deinde cõmemorte uit
quem ad modũ digressus e& esau a fratresuo de terra chanaan in montem sexr. & con¬
texuit commemorationem regum & principum gentis ipsius inqua se constituit uel quã pro¬
pagauit esau: posthaec narrationẽ deiosep sic intulit: hcebittebat autẽ ia cob interracha¬
naan: bȩ autẽ ꝓcreaturȩ iacob: ioseph decẽ & septẽ annorũ erat pascens cũ fratrib: oues :
dein denerratur causa som norum quem ad moda odiosus fratribus sit factus & uenditus : Aut
ergo ebdem annoseptimodecime dut &ic̃ aliquanto maioruenit inaegyptũ hac ꝑhoc utro lib& mo¬
do ꝑmanet quȩstio: si enidecom & septẽ annorũ fuit post mostẽ auisui quando pater eius centum

Expanded text:
do est filium in Aegyptum consecutus. scriptura quippe posteaquam narrauit annum uitae uldo est filium in Aegyptum consecutus. scriptura quippe posteaquam narrauit annum uitae ultimum Isaac centesimum et octogesimum et eius mortem ac sepulturam, deinde commemorauit, quemadmodum digressus esset Esau a fratre suo de terra Chanaan in montem Seir, et contexuit commemorationem regum et principum gentis ipsius, in qua se constituit uel quam propagauit Esau; post haec narrationem de Ioseph sic intulit: habitabat autem Iacob in terra Chanaan. haec autem procreaturae Iacob. Ioseph autem decem et septem annorum erat pascens cum fratribus < suis > oues. deinde narratur causa somniorum quemadmodum odiosus fratribus sit factus et uenditus. aut ergo eodem anno septimo decimo aut etiam aliquanto maior uenit in Aegyptum. ac per hoc utrolibet modo permanet quaestio. si enim decem et septem annorum fuit post mortem aui sui, quando pater eius centum
Abbreviated transcription (Latin):
quando apparuit in conspectu pharaonis. secuti sunt autẽ septem anni ubertatis & duo
famis donec adeum pater cum fratribus uenit triginta nouem ꝓfecto annos a gebatio¬
seplquando iacob intrauit in aegyptũ : Tunc autẽ idem ia cob quod ore suo pharaonidiaet
centesimum & tricesimũ annũ a gebat adcctis. Centũ autẽ & uiginti iacob quando erat
decem & septẽ iosepb: qđ uerũ eẽ nullo modo potest : sienim septimodecimo anno uiteioseph
ia cobcentumuiginti ager&. proculdubio tritesimo & nonoanno io seph noncentũ tri¬
ginta sedcentũ quad raginta & duos annos agere inueniretur iacob: si autẽ diemostis
is a ac nondumerat annorũ decẽ & septẽ ioseph sed cliquantalo tepore post mortẽ
aui sui ad septimũ decimũ ꝑuenit annũ quo anno scriptura testante in aegyptũ ẽ a fratrib
uenditus plurimũ &icẽ quãcentũ quad raginta diuim annorum esse debuit patereius quan¬

Expanded text:
quando adparuit in conspectu Pharaonis, secuti sunt autem septem anni ubertatis et duo quando adparuit in conspectu Pharaonis, secuti sunt autem septem anni ubertatis et duo famis, donec ad eum pater cum fratribus uenit, triginta nouem profecto annos agebat Ioseph, quando Iacob intrauit in Aegyptum. tunc autem idem Iacob, quod ore suo Pharaoni dicit, centesimum et tricesimum annum agebat aetatis, centum autem et uiginti Iacob, quando erat decem et septem Ioseph: quod uerum esse nullo modo potest. si enim septimo decimo anno uitae Ioseph Iacob centum uiginti ageret, procul dubio tricesimo et nono anno Ioseph non centum triginta, sed centum quadraginta et duos annos agere inueniretur Iacob. si autem die mortis Isaac nondum erat annorum decem et septem Ioseph, sed aliquantulo tempore post mortem aui sui ad septimum decimum peruenit annum, quo anno scriptura testante in Aegyptum est a fratribus uenditus, plurium etiam quam centum quadraginta duum annorum esse debuit pater eius, quan
Abbreviated transcription (Latin):
resistit mosi ducenti populum is rahel sciat illũ balac moabittm fuisse non idumȩum.
cumq fuisse filium seffor non filiumbeoꝵ Sed fuis se & ic̃ ibi tunc filiũ beor belã ñ balac
Quo modo potuerit mors is aac detem & septem annorũ in uenire ioseph eius nepotẽ sicut
uidetur titmnqucomexordine scriptura ncrraro. quocũq sequis q conuertat Inuenire dif¬
ficeleest: nolo enĩ dicere non posse inuenire nefoste mefugiat qđ aliũ non fugit: Sienĩ post
mosten aui sui is aac decem & septem annorum fuit ioseph quando eũ fr̃s in agypto uendi¬
derunt proculdubio & pater eius ia cob septimo decimo anno filii sui ioseplCentũ uigin¬
t annorũ fuit : genuit enimeus isaac cũ e& annorũ sexaginta sicut scriptũ est : uixit ergo
isaac postea centũ uiginti. quiacentesimo ostogesimo mostuus est : Id circodimisit filios cen¬
tũ uigintiannos habentes & ioseph decem & septem. Iosephautẽ qm̃ triginta annorũ fuit

Expanded text:
restitit Moysi ducenti populum Israel: sciat illum Balac Moabitam fuisse, non Idumaeum, eumque fuisse filium Sephor, non filium Beor; sed fuisse etiam ibi tunc filium Beor Balaam, non Balac, Ib. XXXV, 29, et XXXVII, 2. Quomodo potuerit mors Isaac, decem et septem annorum invenire Joseph ejus nepotem, sicut videtur tanquam ex ordine Scriptura narrare, quocumque se quisque convertat, invenire difficile est. Nolo enim dicere, non posse inveniri, ne forte me fugiat quod alium mortem aui sui Isaac decem et septem annorum fuit Ioseph, quando eum fratres in Aegyptum uendiderunt, procul dubio et pater eius Iacob septimo decimo anno filii sui Ioseph centum uiginti annorum fuit. genuit enim eos Isaac, cum esset annorum sexaginta, sicut scriptum est. uixit ergo Isaac postea centum uiginti, quia centesimo octogesimo mortuus est. idcirco dimisit filios centum uiginti annos habentes et Ioseph decem et septem. Ioseph autem quoniam triginta annorum fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ & orientẽ & mare quia omnẽ terrã quã tuuides tibidabo eã & seminituo usq: in scłm : quȩri¬
t̃ hic quomodo intellegret᷑ tantũ t̃rȩ ꝓmissũ eẽ abrahȩ & seminieius quantũ poterat ocu¬
lis circũ inspicere ꝑ iIͦIͦI cardines mundi : quantũ ẽ enĩ quođ ad terrã conspiciendã acies
corporclissulis possit attingore : sed nulla ẽ quȩstio si aduestaomus non hoc solũ eẽ ꝓmissum:

Expanded text:
cum et orientem et mare, quia omnem terram quam tu uides tibi dabo eam et semini tuo usque in saeculum. quaericum et orientem et mare, quia omnem terram quam tu uides tibi dabo eam et semini tuo usque in saeculum. quaeritur hic quomodo intellegatur tantum terrae promissum esse Abrae et semini eius, quantum poterat oculis circumspicere per quattuor cardines mundi. quantum est enim, quod ad terram conspiciendam acies corporalis uisus possit adtingere? sed nulla est quaestio, si aduertamus non hoc solum esse promissum
Abbreviated transcription (Latin):
ritus comisserat T cccens qđ uxor eõt sed ñ m̃tiens qđ soror ẽ& ut cauer& qđ poterat quantum
homo poterat & deo cõmendar& qđ cauere non poteriet: nesi & illa quȩ cauere poterat dõ
tantũ dimit ter& ñ indm̃ credere sed dm̃ tẽpture potius inueniretur
đ terra
sodomorũ & gomorre antequã deleretur cõparat᷑ para disoclĩ eo qđ erat in rigua
&terrȩ aegypti quã nilus inrigat : satis ut opinor ostendit᷑ quo modo debeat intellegi ille para¬
disus quẽ plantec uit ds̃ ubi constituit adam : quis enim alius intellegat᷑ para disus dĩ non uideo:
& utiq si arbores fructiferȩ in parec diso uistutes animi accipiendȩ essent sicut non nulli existi¬
mant nullo corporerli in terra pacrec disoueris lignorũ generib: instituto non diceretur deista t̃ra
sicut pccra disusdĩ xXXIII. Respiciens oculistus uidea loco in quonunc tues ad aquilonẽ & affri¬

Expanded text:
ritus commiserat tacens quod uxor esset, sed non mentiens quod soror esset, ut caueret quod poterat, quantum homo poterat, et deo commendaret quod cauere non poterat, ne, si et illa quae cauere poterat deo tantum dimitteret, non in deum credere sed deum tentare potius inueniretur. d terra Sodomorum et Gomorrhae, antequam deleretur, comparatur paradiso dei, eo quod erat inrigua, et terrae Aegypti, quam Nilus inrigat, satis, ut opinor, ostenditur quomodo intellegi debeat ille paradisus, quem plantauit deus, ubi constituit Adam. quis enim alius intellegatur paradisus dei, non uideo. et utique si arbores fructiferae in paradiso uirtutes animi accipiendae essent, sicut nonnulli existimant, nullo corporali in terra paradiso ueris lignorum generibus instituto, non diceretur de ista terra: sicut paradisus dei. Respiciens oculis tuis uide a loco in quo nunc tu es ad aquilonem et afri
Abbreviated transcription (Latin):
apellauit eundem puteũ isaac iuramentum : anquamuis factũ sit inccliquam signi¬
significationem sinedubio ducendum est spiriadem qm̃ nihil hacbet conuenientiae
secundum lit torara ut ideo iura mentum appella uerit puteũ quod ibi aqua non
sit inuenta : tum quacm alii interp̃tes pueros isaac inuenttm potius a quã nuntiasse

Expanded text:
pellauit eundem puteum Isaac iuramentum? an quamuis factum sit, in aliquam significationem sine dubio ducendum est spiritalem, quoniam nihil habet conuenientiae secundum litteram, ut ideo iuramentum appellauerit puteum, quod ibi aqua non sit inuenta? quamquam alii interpretes pueros Isaac inuentam potius aquam nuntiasse
Abbreviated transcription (Latin):
culi interioris quod ab atrio exteriore poss& includi. ut inuicenis ẽius columnis non
centena cubitec tendantur auleorum. sed uerbi gratia ut minimum non agenda & se¬
na ut quaternis cubitis breuiorasint: haec ipsa quaterna cubitee idestosto cubi ta
induobus aliis lateribus utique tendenda sunt orientali & occidentadi: acsic in aliis octo
columnis occidenteclibus itebernaculi interioris non extenduntur cubita quadra ginta.
sed quadra ginta quattuor & alia qua dracginti quat tuor ab oriente : cumergo inde¬
cẽ columnis exteriͦiis atru tenduntur cubita quinquaginta. Inocto autem interioris taber

Expanded text:
culi interioris, quod ab atrio exteriore posset includi. ut in uicenis eius columnis non culi interioris, quod ab atrio exteriore posset includi. ut in uicenis eius columnis non centena cubita tendantur aulaeorum, sed uerbi gratia ut minimum nonagena et sena, ut quaternis cubitis breuiora sint, haec ipsa quaterna cubita, id est octo cubita in duobus aliis lateribus utique tendenda sunt, orientali et occidentali: ac sic in illis octo columnis occidentalibus tabernaculi interioris non extenduntur cubita quadraginta, sed quadraginta quattuor et alia quadraginta quattuor ab oriente. cum ergo in decem columnis exterioris atrii tenduntur cubita quinquaginta, in octo autem interioris taber
Abbreviated transcription (Latin):
quem admodum ille ordo decem colum nacrum ab angulo austrecli in angulum
a quilonium intulder& ordinem interiorum octo colum narum: proinde ut
atrio undique circumdetur interius tabernacculum opost& illud esse &icm longitudi¬
nis breuioris atq itc necessesit uicences eius colum naes induobus lateribus quibus in
longum porrigitur densius constitui quam sunt atru exterioris &icm ipsȩ uicenae.
& aercẽrum osto columnas tabernaculi interioris a parte occidentis quam decem ex ea¬
den parte atri exterioris qm̃ quic quid minus cubitorum exillis aulẽis extenditur
in columnis uicenis duorum laterum ad austrum & a quilonem conpens andum est lati¬
tudine orientidis & occidenticlis lccteris ut ducenta ostoginta cubita consumen¬
tur auleorum: non enimsicut deuelis capillatiis ubi unum plus est ita& dehis au¬
lẽis iussit aliquid duplicari: qua propter sitantum breuiatur longitudo taber na¬

Expanded text:
quemadmodum ille ordo decem columnarum ab angulo australi in angulum quemadmodum ille ordo decem columnarum ab angulo australi in angulum aquilonium includeret ordinem interiorum octo columnarum. proinde ut atrio undique circumdetur interius tabernaculum, oportet illud esse etiam longitudinis breuioris. atque ita necesse sit uicenas eius columnas in duobus lateribus. quibus in longum porrigitur, densius constitui, quam sunt atrii exterioris etiam ipsae uicenae, et rarius octo columnas tabernaculi interioris a parte occidentis quam decem ex eadem parte atrii exterioris, quoniam quidquid minus cubitorum ex illis aulaeis extenditur in columnis uicenis duorum laterum ad austrum et aquilonem conpensandum est latitudine orientalis et occidentalis lateris, ut ducenta octoginta cubita consummentur aulaeorum. non enim sicut de uelis capillaciis, ubi unum plus est, ita et de his aulaeis iussit aliquid duplicari. quapropter si tantum breuiatur longitudo taberna
Abbreviated transcription (Latin):
nent isti interiores totidem columnarum quo dlib& minus cubita teneant:
Sed qm̃ hoc scriptura non expressit. consequens erit ut octo columnae illae taber¬
naculi interioris in latere occidentali rariores sint quamuicinae illae eius¬
dem taebernaculi austriles & aquiloniae : ut poss it conprehendi spatium
quantum sufficit decem illis auleis circum tenendis. quibus primitus dixit
hoc a aberna culũ fieri : habent enim cubita uigna & octona. quaefiunt simul ducen¬
ta ostoginta : quorum sicentena essent in lateribus duobus austri & aquilonis. ubi
uicentrum columnarum ordines sunt : quadracgena utique cubita tenderentur
peralia duo latera orientis & occidentis & proportione occurrerent in acto colũ¬
nis cubita quad raginta sicut inuiginti columnis cubitacentum sed non essent¬
longiora latera exterioris atrii qm̃ centenis cubitis definita sunt: & ideo non esset

Expanded text:
nent, isti interiores totidem columnarum quotlibet mnent, isti interiores totidem columnarum quotlibet mquoniam hoc Scriptura non expressit, consequens erit ut octo columnae illae tabernaculi interioris in latere occidentali rariores sint quam vicenae illae ejusdem tabernaculi australes et aquiloniae, ut possit comprehendi spatium quantum sufficit decem illis aulaeis circumtendendis, quibus primitus dixit hoc tabernaculum fieri. Habent enim cubita vicena et octona, quae fiunt simul ducenta octoginta: quorum si centena essent in lateribus duobus austri et aquilonis, ubi vicenarum columnarum ordines sunt, quadragena utique cubita tenderentur per alia duo latera orientis et occidentis, et proportione occurrerent in octo columnis cubita quadlongiora latera exterioris atrii, quoniam centenis cubitis definita sunt, et ideo non esset
Abbreviated transcription (Latin):
quia non habebat ex ea parte columnas tabernaculum interius : ab occidente au¬
tem ubi iam erant interioris tabernaculi columnae octo quomodo &iam istres
decem quas ex terioris atrii commemorat accepturisumus. ab occidentȩ tã quã
duo sint ordines columnarum. interiorum octo & exteriorum decem: quod siita
est longiora erunt &iam latera atrii exterioris quam tecberna culi interio¬
ris. ut sit unde ab extremo in extremum alius columnarum ordo dirigatur.
& non incurrat in ordinem priorem adinterius tabernaculum pertinen tem:
& sioc est : consequens erit ut uicinae illȩ columnae duorum laterũ tabernacu¬
li interius austri & aquilonis inter uallis breuioribus dirimantur : quam illae
uicinae quas habeat atrium exterius ex eisdem lateribus & quia illi exterius
ordines uicinarum columnarum sicut scriptura loquitur centena cubita te¬

Expanded text:
quia non habebat ex ea parte columnas tabernaculum interius; ab occidente auquia non habebat ex ea parte columnas tabernaculum interius; ab occidente autem, ubi iam erant interioris tabernaculi columnae octo, quomodo etiam istas decem, quas exterioris atrii commemorat, accepturi sumus, ab occidente tamquam duo sint ordines columnarum, interiorum octo et exteriorest, longiora erunt etiam latera atrii exterioris, quam tabernaculi interioris, ut sit unde ab extremo in extremum alius columnarum ordo dirigatur, et non incurrat in ordinem priorem ad interius tabernaculum pertinentem. Et si hoc est, consequens erit ut vicenae illae columnae duorum laterum tabernaculi interioris, austri et aquilonis, interuallis breuioribus dirimantur quam illae uicenae, quas habet atrium exterius ex eisdem lateribus. et quia illi exteriores ordines uicenarum columnarum. sicut scriptura loquitur, centena cubita te
Abbreviated transcription (Latin):
austrũ & tenoria ami ex bysso torta: longitudo sitcentũ cubitorũ unilateri:
columnae eorũ .xx. &bases earũ areae uiginti & circuli earum & arcus earum
argentei: sic & lateri qđ est ad a quilonẽ tentoria centũ cubitorũ longitudinis
&colunae earum uiginti & bitses earum aereas iuginti. & circuli earum & ar¬
cus columnerum &bcẽses in argentittȩ argento: lat̃itudo autẽ atrii quae est ad
mare tentoriaeius quinquaginta cubitora: columnȩ eorũ decem & bases eorum x xior
c̃olum nae eius decem &bases earũ decem hiciam uidemus commemorari cluns
aboriente cumlo quitur deatrio : & etes dicem dicens cum bacsibus aereis sicut
dixit ons̃ ant deo eeuiden telibus ubi difficillima orieur quaestio: namfacilest
qunid eni ut accipamus aboriente unum ordinen colim narum ada trium pti¬
nentium. quodtaberna colum inerius poromines quattuor pces tas cingiuir.¬

Expanded text:
austrum et tentoria atrii ex bysso torta: longitudo sit centum cubitorum uni lateri. austrum et tentoria atrii ex bysso torta: longitudo sit centum cubitorum uni lateri. columnae eorum uiginti et bases earum aereae uiginti et circuli earum et arcus earumntum cubitorum longitudinis: et columnae eorum uiginti et bases earum aereae uiginti et circuli earum et arcus columnarum et bases inargentatae argento. latitudo autem atrii quae est ad mare tentoria eius quinquaginta cubitorum. columnae eorum decem et bases earum decem. columnae eius decem et bases earum decem. Hic iam uidemus commemorari columnas ab oriente, cum loquitur de atrio, et eas decem decem cum basibus aereis, sicut dixit etiam de occidentalibus. ubi difficillima oritur quaestio. nam facile est quidem, ut accipiamus ab oriente unum ordinem columnarum ad atrium pertinentium, quo tabernaculum interius per omnes quattuor partes cingitur,
Abbreviated transcription (Latin):
extentum post appecrebit : nam hic non appaer& :uult enim illud ẽẽ uelameni ostii teo¬
bernaculi huius uidelic& in itrioris cui circum ponitur atrium de inde iub& altec¬
re fieri sacrificiorum & holo caustomatũ & dicit quem ad modum fiatr̃dũ autẽ
dicit ubi ponetur sed hoc quo que post appacrebit: hic iam deatrio loquitur usq
ter praetictisunt dicentes: facientes tecbernatulũ decematriorum : ubi decemalileo¬
rum dicere debuerunt : non nulli autem multo inperitiores ianuccs interpraetati
sunt: & aulcas & auleas: sicut autẽ in lingua latina inuenimus aulea quas graeti
auleas uocant: Itec quã illi appellant dulem nr̃i aulem uo cauerunt: sediam non a¬
trium isto nomine seddomus regia significatur in latinalingua apud grarcos
autẽ a trium : ergo & facies inquit a trium iabernaculo inlatere quod respicit add

Expanded text:
extentum, post adparebit; nam hic non adparet. uult enim illud esse uelamen ostii taextentum, post adparebit; nam hic non adparet. uult enim illud esse uelamen ostii tabernaculi. huius uidelicet interioris, cui circumponitur atrium. deinde iubet altare fieri sacrificiorum et holocaustomatum et dicit quemadicit ubi ponatur; sed hoc quoque post apparebit. 9. Ib. XXVII, 9-13. Hinc jam de atrio loquitur usqterpretati sunt dicentes: et facies tabernaculum decem atriorum, ubi decem aulaeorum dicere debuerunt. nonnulli autem multo inperitiores "ianuas" interpretati sunt et aoXaa et auXafa;. sicut autem in lingua latina inuenimus aulaea, quas Graeci a-jXata? uocant, ita quam illi appellant aoXyjv, nostri aulam uocauerunt. sed iam non atrium isto nomine, sed domus regia significatur in latina lingua, apud Graecos autem atrium. ergo: et facies, inquit, atrium tabernaculo in latere quod respicit ad
Abbreviated transcription (Latin):
& induces illud interius qͣuam uela menest arcam testimonii. & diuid& uela¬
men uobis intermedium scĩ & intermedium sc̃i scorum. & cooperios deuelamine
arcam testimonii in scãssc̃orũ: haec omnia manifeste sunt interius in trauela¬
menc hoc quattuor columnis inpositiam fuisse arcam testimonii quam non sic
opeririius sit uel cmine ut suꝑ arcae cooperculum iacer& ueltemen. sed ut
contre steo tueretur: deindedicit : & pones menscm foris ex trec uelamen &
candelcebrum contra mensam in paste tebernaculi quae respicit ad aus¬
trum Et mensem pones inpcerte taberna culi quaeres picit ad aquilonem:
&item hoc plecnum est : quod autem sequitur & facies adductorium deiatm¬
tho &pur purco & cocco torto & bisso tortee opus uccriatoris & feccies uela¬
mini quinque columnas. & in aurtbis illecs auro. & capita earũ aureaun cus¬
flecbis eis quin queb iceses aeroas: cuiusui uelitmen hoc ficct quinq columnis

Expanded text:
est aream testimonii: et diuidet uelamen uobis inter medium sancti et inter medium sancti sanctorum. et operies de uelamine aream testimonii in sancto sanctorum. haec omnia manifesta sunt interius intra uelamen hoc quattuor columnis inpositam fuisse arcam testimonii: quam non sic operiri iussit uelamine, ut super arcae cooperculum iaceret uelamen. sed ut contra statueretur. deinde dicit: et pones mensam foris extra uelamen et candelabrum contra mensam in parte tabernaculi quae respicit ad austrum; et mensam pones in parte tabernaculi quae respicit ad aquilonem. etiam hoc planum est. quod autem sequitur: et facies adductorium de hyacintho et purpura et cocco torto et bysso torta. opus uariatoris. et facies uelamini quinque columnas et inaurabis illas auro: et capita earum aurea. et conflabis eis quinque bases aereas, cui usui uelamen hoc fiat quinque columnis
Abbreviated transcription (Latin):
praeceptũ nemo ambigit. sed &iã illa quae possunt obseruanda factitari non si¬
ne causa itt praecepta: significant enim aliquid: hoc uero quomodo obseuet᷑
adꝓpri &cctem uerborũ aut nonest autñ elũc& : intellectum temen dexp̃o ap¬
probo quod hac proph&ia p̃dictus est no n occidendus aiuda eis in fans. quando
hero des quaerens eum ut occider& non inuenit : ut coques qđ dic tum est ꝑti¬
neat adignem passionis hoc est tribulationem: undedicitur : uasa figuli ꝓbat fornax & ho
mines iustos tẽptatio tribulationis : quiaergonom est tunc in fans passus cum querente he¬
rode huiũs modi periculũ imminere uideretur : praedistũ est his uerbis non coques agnũ
in lact ȩ̃ matrissuae : illud quoq forsi tan non ab surdũ est quod a ludicunt id ẽẽ praȩ ceptũ
ꝑprophetã neseboni israbelitȩ sociarent malis iudaris aquibus xp̃s passus est tam quã

Expanded text:
praeceptum nemo ambigit. sed etiam illa quae possunt obseruantia factitari non sipraeceptum nemo ambigit. sed etiam illa quae possunt obseruantia factitari non sine causa ita praecepta sunt; significant enim aliquid. hoc uero quomodo obseruetur ad proprietatem uerborum, aut non est aut non elucet. intellectum tamen de Christo adprobo, quod hac prophetia praedictus est non occidendus a Iudaeis infans, quando Herodes quaerens eum, ut occideret, non inuenit, ut "coques" quod dictum est perneat ad ignem passiomines justos, tentatio tribulationis . Quia ergo non est tunc infans passus, cum quaerente Herode, hujusmodi periculum imminere videretur, praedictum est his verbis: Non coques agnum in lacte matris suae. Illud quoque forsitan non absurdum est, quod alii dicunt id esse praeceptum per prophetiam, ne se boni Israelitae sociarent malis Judaeis, a quibus Christus passus est, tanquam