comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicta transgressi sunt. Qͥdgͦ. rep̃hen¬
demus eos: minime. Quãdui enĩ noˢ
hoc corruptibile aggrauat corpus.⁊
depͥmit terrena in habitatio sensum
nr̃e infirmitatis multa cogitantem.
faciliꝰ fallimͣ putantes iustũ eẽ qͦd est
iniquũ. castum quoq qͦd est incestũ.
Gabaonite celesti cõminatione penituᷤ
delendi. cũ aliud haberẽt in uoto ⁊ ali¬
ud in uoce. habitũq p̃tenderent. iħm
repmissionis tr̃ȩ iustissimũ diuisorẽ
celeriꝰ fallere potuerũt. Dauid qͦq pro¬
phetali flamine plenꝰ cũ uerba menti-¬
entis pueri audisset. licet inuestigabłi
iustoq dei udicio tam̃ longe aliud
egit quam sese res habuit. Qͥd etiam
apłis sublimiꝰ qͥ se a nr̃a imbecillitate
sequestrare nutauerunt. nã unus eoꝵ
describit in multis offendimꝰ õs. Alt̾
quoq si dixerimꝰ inquit qr peccatum ñ
habemꝰ. ipsi nos seducimꝰ. ⁊ ueritas in
nob̃ ñ est. S cũ hoꝵ nos penitet. tanto
tate s ignorantia uel fragilitate pecca-¬

Expanded text:
dicta transgressi sunt. Quid ergo? reprehendimus eos? minime. Quandiu enim nos hoc corruptibile aggravat corpus et deprimit terrena inhabitatio sensum nostrae infirmitatis, multi cogitantes facilius falluntur, putantes justum esse quod est iniquum, castum quod est incestum. Gabaonitae coelesti comminatione penitus delendi, cum aliud haberent in voto, et aliud in voce habituque praetenderent, Jesum repromissionis terrae justissimum divisorem celerius fallere potuerunt. David quoque prophetali flamine plenus cum verba mentientis pueri audisset; licet investigabili justoque Dei judicio, tamen longe aliud egit quam esse res habult. Quid etiam apostolis sublimius, qui se a nostra imbecillitate sequestrare nutaverunt? Nam unus eorum describit: In multis offendimus omnes. Alter quoque: Si dixerimus, inquit, quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus et veritas in nobis non est. Sed cum horum nos poenitet, tanto tate sed ignorantia vel fragilitate pecca
Abbreviated transcription (Latin):
tuerit d̃s tuus hoc facere deo mõ: pot̾is
ti crede do meo. Hec cum diceret: nun¬
ciatum ẽ regi quod ds̃ eius gualdach
cecidisset: ⁊ comminutꝰ fuisset: tunc¬
scidit rex purpureã uestẽ qͣm indutuᷤᷤ

Expanded text:
tueris hoc facere deo meo, poteristu crede deo meo». Et hec eo dicente nuntiatum est regi quod Baldach deus sucecidisset et minutatim abiisset. Tunc rex purpuream vestem, qua indutus
Abbreviated transcription (Latin):
fugient a uob̃. Tunc ostendit eis ingẽ¬
ferrũ ignitũ. scintillas emittens exore
suo. ⁊ ex naribꝰ egrediebatur flamma
spineas sicuti strix. ⁊ erat uinctꝰ ma
nibꝰ a tergo. ⁊ igneis cathenis constric¬

Expanded text:
uestris». Tunc ostendit eis ingenferrum ignitum, scintillas emicantes. Ex ore vero ejus et naribus egrediebatur flamma spineas sicut sphinx habebat, et vinctus erat a tergo manus, igneisque catenis stric
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ ⁊ dixerunt ei. Frat tuus discipuius
ti uendicat. ⁊ dos nr̃os confregit. Cumq
hec flentes referrent: ecce et aliarũ ui-¬
misit mille uros armatos cum ponn-¬
ficibus: ut ubicumq inuenirẽt apłm:

Expanded text:
s discipulus bi vindicat et deos nostros confringit. » Cum haec flentes referrent, ecce et aliarum civimisit mille viros armatos cum pontificibus ut ubi invenirent apostolum,
Abbreviated transcription (Latin):
demon. Amicus di omnipotentis.
ut om̃ia ydola que colunt indiie¬
lorum. dic nob̾ signa eius ut possimꝰ
capitis nigri et crispi: caro candida:
Oculi grandes. nares equales ⁊ directe:au-¬
res co oꝑtȩ crine capitis. barba ꝓ¬
albo ꝑsingulos angulos habens gẽ¬
mas purpureas. Uigintr⁊ sex anno

Expanded text:
: « Amicus est Dei omnipotentis, ut numina, quae colunt Indi, euiunt «signa eius, ut possimus capitis et crispi, caro candida, oculi grandes, nares aequales et directae, aures coopertae crine capitis, barba proalbo, per singulos angulos singulas gemmas purpureas habens. Viginti sex
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate ñ coxit: priuilegio uictͥcis
anime głosius reformaret.S uide¬
amus nunc qua fidei pacientia sc̃s
laurentiꝰ flammarũ ꝓtulerit cruci-¬
atum. hic gͥ dum multiplicato ig¬
ne.⁊ candentis ferri adustione ꝑfri¬
gitur. ⁊tam diro actus supplicio de¬
ficere iam putatur. subito indignan¬
tis ridentisq ꝓrupit in uocem. uer¬
sate me inquit. rex manduca. iam
coctum ẽ. Quo queso crudelissimꝰ
tortor pudore confusus ẽ. cum inter
supplicia constituti hominis. ñ solum
nulla honoratus ẽ p̾ce. s correptiõe
insultantis ẽ increpatus.⁊ quanto
eum laurentius ludibrio deputauit.
ut cui escam opime subtraxerat p̃de.
mrii eius gła ditauit pauꝑes sacra¬
m̃ta ñ ꝓdidit. insultauit ignibꝰ. et
mundũ uictor relinquens ꝑseq̃ntis
insaniam triumphali uoce dampna

Expanded text:
veritate non cessit, privilegio victricis veritate non cessit, privilegio victricis animae gloriosius reformaret. Sed videamus nunc qua fidei patientia S. Laurentius flammarum pertulit cruciatus. Hic igitur dum multiplicato igne, candentis ferri adustione perfringitur, et dum diro actus supplicio deficere jam putatur, subito indignantis ridentisque prorupit in vocem: Versate me, inquit; rex, manduca, jam coctum est. Quo, quaeso, crudelissimus tortor pudore confusus est, cum inter supplicia constituti hominis non solum nulla honoratus est prece, sed correptione insultantis est increpatus! Et quanto eum Laurentius ludibrio deputavit, ut cum sibi escam opimo subtraxerat prandimartyrii ejus gloria. Ditavit pauperes, sacramenta non perdidit, insultavit ignibus, et mundum victor relinquens persequentis insaniam triumphali voce damna
Abbreviated transcription (Latin):
dinem sci iam sp̃s feruor accendat.
Quid frustra pagane descius: quid
meditaris mania: Ignis tuiss ñ est¬
pena laurentii.s lumen. F lamma tua
qua eum cruciare te putas. examina
suos potestas diuina ꝑmittit. maies¬
tatis hoc et̃ne celeste ẽ archanumq cõ¬
silium. quatinus omnis infidelitas
recognoscat fidem nr̃am om̃i uerita¬
te obnixam. cuiꝰ tam secura ꝓfessio
ẽ. ut furentẽ rideat mundũ. ut de ip¬
sis corporis sui suppliciis gletur. Ex¬
uritur gͦ ꝓueri dei assertione lau¬
rentius.⁊ dum mundanas pacienter
sustinet flammas. ꝑpetuum sibi ge¬
henne restinguet incendium. O cũc¬
tis fidelibus optabilem cruciatum.
Oignem desid̾abilem. quo piis m̃tibꝰ
sempit̾num refrigerium comparatur.
Decoqu itur quidẽ ignibꝰ caro laurentii.
s anima mr̃is decoratur. Labefactat᷑
corpus. s sp̃s conualescit.⁊ membrors
corruptio. letantẽ animã trans mittit
ad dm̃. ut corpus quod torm̃tis pro

Expanded text:
dinem saeculi jam spiritus fervor accenderat. dinem saeculi jam spiritus fervor accenderat. Quid fortasse, Pagane, desaevis? Quid meditaris inania? Ignis tuus non est Laurentii poena, sed lumen. Flamma tua, qua eum cruciari putas, examinatsuos potestas 586 divina permittit, majestatis hoc aeternae est, arcanumque consilium, quatenus omnis infidelitas recognoscat fidem nostram omni veritate subnixam. Cujus tam secura possessio est, ut furentem rideat mundum, ut de ipsis corporis sui suppliciis glorietur. Exuritur pro veri Dei assertione Laurentius, et dum mundanas pariter sustinet flammas, perpetuum sibi gehennae restinguit incendium. O cunctis fidelibus optabilis cruciatus, O ignis desiderabilis, quo piis mentibus sempiternum refrigerium comparatur! Decoloratur quidem ignibus caro Laurentii, sed anima martyris decoratur; labefactatur corpus, sed spiritus convalescit, et membrorum corruptio laetantem animam transmittit ad Deum, ut corpus quod tormentis pro
Abbreviated transcription (Latin):
passionem. qua p̃senti die ꝑfidiã scłi
triumphauit. uniuersus scli nob̾cum
stupeat mundus. p̃cipuo tam̃ gau¬
sui eccła romana miratur. Debet
enim gaudẽ p̾cet̾is. que tanto nobi¬
litata sanguine peculiarẽ qͦdamm
indigene mr̃is possidet dignitatem.
Hic gͥ dum in sede apl̃ica archidia¬
conatus fungeretur offitio: ⁊ ꝓdere
eum uasa celestibꝰ dicata misteriis a¬
uarus ꝑsecutor urgeret. egenoꝵ. mul¬
titudine congregata diisit miscđi¬
ter uir fidelissimus. quod redigere
in p̃dam. sacrilegus ambiebat. Malu¬
itq ur singularis imꝑii motũ atq
imꝑiis exciꝑe potestatum quã uene¬
randa ministĩa impiis ꝑeum ocłis
ꝓderentur. Qui religiosissimo facto
eius. immod̾ata mox crudelitate
furor gentilis incanduit. raptumq
continuo craticule subiectis iubet ig¬
nibus suꝑponi. ut uigorem deuote
m̃tis ustione corporis approbaret. Neˢᷤ¬
cit enim fidelissimũ pectus mortali
incendio cadere. qͦd in om̃em fortitu¬

Expanded text:
ae in praesenti die de perfidia saeculi triumphavit universus nobis cum stupeat mundus, praecipuo tamen gausui Ecclesia Romana miratur. Debet enim gaudere prae caeteris, quae tanto nobilitata sanguine peculiarem quodammodo indigenae martyris possidet dignitatem. Hic igitur, dum in sede apostolica archidiaconatus fungeretur officio, et perdere eum vasa coelestibus dicata mysteriis avarus persecutor urgeret, egenorum multitudine congregata divisit misericorditer vir fidelissimus quod redigere in praedam sacrilegus ambiebat; maluitque vir singularis imperii motus atque impetus exigere potestatum, quam veneranda ministeria impiis per eum oculis proderentur. Quo religiosissimo facto ejus, immoderata mox crudelitate furor gentilis incanduit, raptumque continuo craticulae subjecit ignibus superponi, ut vigorem devotae mentis ustione corporis approbaret. Nescit enim fidelissimum pectus mortali incendio cedere, quod in omnem fortitu
Abbreviated transcription (Latin):
fidentia. quis ugor animi fuerit
estimare quis ualeat: ꝗͥ in tanta acer¬
bitate supplicii. nec impiis oculis
sc̃e eccłe publicauit secretum. nec re¬
demptoris sui nomen coactus ẽ diffi¬
dere. ꝑ spicite autem in quã execrabi¬
lem crudelis animi feritatem ꝑsecu¬
tor exarserit: qui quasi humani cor¬
poris ustioni sola sufficere flamma
iectis ignibꝰ in ardescens. ministrum
dĩ uehem̃tius cruciaret. ut sub untꝰ
tormenti specie geminato qͦdammꝰ
supplicio. beatissimũ mr̃em. ⁊ ignis
torqueret et ferrum. S t̾renum pe¬
nitus tabescit incendium. ubi feruo¬
re sc̃i sp̃s celestis animus incalescit.
nec candenti uincitur ferro. qͥ in
adiutorium agonis sui ferri inuo¬
cat creatorem. Atq ita contigit ut
de inusitatis tormentis. nouo.xp̃i¬
ano militi uictoria nasceretur. Nec
uos moueat fr̃s. quod tantũ in sc̃os
dei gentilibꝰ licet. quibꝰ obhoc potestaᷤᷤ
ista ꝑmittitur. ut dum crudelius se¬
uiunt. głosius a mr̃ibꝰ triumphent᷑.¬

Expanded text:
fidentia, qui vigor animi fuerit aestimare quis valeat? Qui in tanta acerbitate supplicii, nec impiis oculis sanctae Ecclesiae publicavit secretum, nec Redemptoris sui nomen coactus est diffiteri. Perspicite autem in quam exsecrabilem crudelis animi feritatem persecutor exarserit, qui, quasi humani corporis ustioni sola sufficere flamma jectis ignibus inardescens ministrum Dei vehementius cruciaret, et sub unius tormenti specie, geminato quodam supplicio, beatissimum martyrem et ignis torqueret, et ferrum. Sed terrenum penitus tabescit incendium, ubi fervore sancti Spiritus coelestis animus incalescit. Nec candenti vincitur ferro, qui in adjutorium agonis sui, ferri invocat Creatorem. Atque ita contigit, ut de inusitatis tormentis nova Christiano militi victoria nasceretur. Nec nos moveat, fratres, quod tantum in sanctos Dei gentilibus licet, quibus ob hoc potestas ista permittitur, et dum crudelius saeviunt, gloriosius in martyribus triumphent
Abbreviated transcription (Latin):
ciebat in pariete. Quem illi forinsecꝰ
audientes. facto foramine susceꝑunt
xp̃i athletam. ñ erea lorica. s uirtute
dñicȩ crucis undiq munitũ. para-¬
tumq implere diuinũ sermonẽ qͥ diẽ.
Nolite timere eos qͥ corpꝰ occidũt. ani¬
mam aut̃ ñ possunt occidere. S potiꝰ
eũ timete. qui potest et animã ⁊ cor-¬
pus ꝑdere in gehennã. Mira res. tam
ualidꝰ imbriũ turbo collisionesq uen¬
toꝵ in eadem strepuere nocte. ut ne¬
mo eoꝵ qͥ obseruabant carceris fores
possent audire effodiendi sonũ. Cõstan¬
tissimꝰ aut̃ m̃r urgebat homicidas il¬
los. facite inqͥt quod facturi estis. pri¬
usquã hoc sentiant qui me custodie¬
bant. At illi tollentes eũ. duxerunt

Expanded text:
ciebat in pariete; quem illi forinsecus ciebat in pariete; quem illi forinsecus audientes, facto foramine susceperunt Christi athletam non aerea lorica, sed virtute Dominicae crucis undique munitum, paratumque implere divinum sermonem qui dicit: nolite timere eos qui corpus occidunt, animeum timete qui potest et animam et corpus perdere in gehennam. Mira res! Tam validus imbrium turbo collisionesque ventorum in eadem strepuere nocte, ut nemo eorum qui observabant carceris fores, posset audire effodiendi sonum. Constantissimus autem martyr urgebat homicidas illos: Facite, inquiens, quod facturi estis, prius quam hoc sentiant qui me custodiebant. At illi tollentes eum duxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
bunos qͥ me interficere querũt: et
dicito eis. Cesset omnis anxietas. ecce
ꝓmptus sum ultroneũ me illis inge¬
rere. Hac et enĩ nocte ueniant post
tergum domꝰ carceris huiꝰ. et in quo
loco audierint signũ in pariete abin¬
tus factũ. ibi effodientes excipiãt me.
ꝑficiantq qͦd sibi ẽ imꝑatũ. Senior
uͦ obtemꝑans uissionib scĩssimi uiri.
neq enĩ tanto patri contͣdicere pot̾at
abiit ad tribunos. et intimauit eis
qͦd sibi fuerat iniunctũ. Qͦd illi audi¬
entes: ualde gauisi sũt. Et assum̃tes
latomos. circa noctis huiꝰ matutinũ
tempꝰ uenerũt sine militib ad locum
qͥ sibi fuerat ostensus. Uir aut̃ dñi ꝑ
uigil in oratione et uigiliis totam
noctẽ in sompnẽ duxerat. Atubi eoꝵ
cognouit aduentũ. cũctis qͥ secũ ad¬
erãt sopore qͥescentib. lento gradu
ingressus ẽ in int̾iorẽ carceris partẽ.
et iuxta condictã sponsionẽ sonũ fa-¬

Expanded text:
bunos qui me interficere quaerunt, et bunos qui me interficere quaerunt, et dicito eis: Cesset omnis anxietas, ecce promptus sum ultroneum me illis ingerere. Hac etenim nocte veniant post tergum domus carceris hujus, et in quo loco audierint signum in pariete ab intus factum, ibi effodientes excipiant me, perficiantque quod sibi est imperatum. Senior vero, obtemperans jussionibus sanctissimi viri neque enim tanto Patri contradicere poterat, abiit ad tribunos et intimavit eis quod sibi fuerant injunctum. Quod illi audientes valde gavisi sunt, et assumentes latomos circa noctis hujus matutinum tempus venerunt sine militibus ad locum qui sibi fuerat ostensus. Vir autem Domini vigil in oratione et vigiliis totam noctem insomnem duxerat. At ubi eorum cognovit adventum, cunctis qui secum aderant sopore quiescentibus, lento gradu ingressus est in interiorem carceris partem, et juxta condictam sponsionem sonum fa
Abbreviated transcription (Latin):
dũm saluatorẽ suꝑ õs hereticos blas¬
phemare ñ metuit. Dñm inquã sal¬
uatorẽ. qͥ humanis misertꝰ errorib:
mortifere dampnationis int̾itu con
ne pati dignatꝰ est. Neq enĩ diini-¬
tas quȩ utiq impassibił ẽ. passionẽ
incurrisse credenda ẽ. S qr theologi
patres huimodi blasphemias a catho¬
licis aurib meliori stilo ꝓcul ãmo¬
ueri curarunt. ⁊ nob̃ aliud ĩminet:
redeamꝰ ad ꝓpositũ. Sagacissimus gͥ
pontifex animaduertens cruentissi¬
mam tribunoꝵ strophã. qͦd ob eiꝰ ꝑpe¬
trandã necem omniũ xp̃ianoꝵ. qͥ tũc
aderant multitudinẽ gladio interi-¬
mere uellent. noluit parit secũ sub¬
ire mortis acerbitatẽ. s fidelis seruuᷤ
ĩmitatꝰ dñm saluatorẽ. qͥ dix̃ et fecit.
pastor bonus animã suã ponit ꝓ oui¬
bus suis. Expiatis argum̃to uocauit
unũ seniorẽ ex his qͥ ibidẽ responsis
eiꝰ inherebant. et dix̃ ei. Uade ad tri-¬

Expanded text:
Dominum Salvatorem super omnes haereticos blasDominum Salvatorem super omnes haereticos blasphemare non metuit, Dominum, inquam, Salvatorem, qui humanos miseratus errores, mortiferae damnationis interitu condne pati dignatus est. Neque enim divinitas, quae utique impassibilis est, passionem incurrisse credenda est. Sed quia theologi Patres hujusmodi blasphemias a catholicis auribus meliori stylo procul amovere curarunt, et nobis aliud imminet, redeamus ad propositum. Sagacissimus igitur pontifex, animadvertens cruentissimam tribunorum stropham, quod ob ejus perpetrandam necem, omnem Christianorum qui tunc aderant multitudinem gladio interimere vellent, noluit eos pariter secum subire mortis acerbitatem; sed fidelis servus imitans Dominum Salvatorem, qui dixit et fecit, Pastor bonus animam suam ponit pro ovibus suis, ex pietatis argumento vocavit unum seniorem ex his qui ibidem responsis ejus inhaerebant, et dixit ei: Vade ad tri
Abbreviated transcription (Latin):
tione. osculantes manꝰ eiꝰ et pedes ac¬
hilla atq alexander conũsi in lacͥmaᷤᷤ
singultu amarissimo quatiebantur.
maxime qr audierũt eũ dicere. qͦd
ex tunc tp̃ralem uitã eiꝰ ampliꝰ uisu¬
ri ñ essent. Dehinc doctor dulcissimꝰ
ueniens ad reliquos clericoꝵ. qͥ ut p̃¬
missũ ẽ ꝓ arrio ingressi fuerãt. locu¬
tus ẽ eis uerba nouissima atq conso¬
latoria.⁊ que necessaria erant. Deinde
fusis ad dñm p̃cib ualefaciens illis:
dimisit õs in pace. His itaq peractis.
longe lateq ubiq diuulgatũ ẽ. quod
arriꝰ a catholica unitate. absq deifico
nutu ñ sit abscisus. Ille aut̃ fallendi
artifex et totiꝰ neqͥtiȩ seminator: in
sui pectoris laberinthio uiꝑeũ uirꝰ
occultare ñ desinebat. sꝑans se ab ac-¬
hilla uel alexandro reconciliari. Hic
ẽ ille arrius heresiarches consubstan-¬
tiał et induudue trinitatis detesta¬
bilis diuisor. Hic ẽ qͥ ore temerario

Expanded text:
tione, osculantes manus ejus ac pedes Actione, osculantes manus ejus ac pedes Achillas atque Alexander conversi in lacrymas singultu amarissimo quatiebantur, maxime quia audierant eum dicere quod ex tunc temporalem ejus vitam amplius visuri non essent. Dehinc doctor dulcissimus veniens ad reliquos clericorum, qui, ut praemissum est, pro Ario ingressi fuerant, locutus eis verba novissima atque consolatoria et quae necessaria erant; deinde, fusis ad Deum precibus vale faciens illis, dimisit omnes in pace. His ita peractis, longe lateque ubique vulgatum est quod Arius a catholica unitate absque deifico nutu non sit abscisus. Ille autem fallendi artifex et totius nequitiae seminator, in sui pectoris labyrintho vipereum virus occultare non desinebat, sperans se ab Achilla vel Alexandro reconciliari. Hic est ille Arius haeresiarches, consubstantialis et individuae Trinitatis divisor. Hic est qui ore temerario
Abbreviated transcription (Latin):
o uiscera mea uigilate. oportet enim
uos multas habere tribulationes.
neq eiũ meliores sumꝰ quã patres nr̃i.
An ignoratis quanta gentiliũ ꝑpessꝰ
ẽ pat̾ m̃s qͥ me nutriuit sc̃issimus
theonas ep̃s. cuiꝰ pontificalẽ cathedrã
regere suscepi. Outinã et mores. Quid
etiã de magno dionisio eidem p̃cessore
referam. qͥ ꝓfugus de loco in locũ mul¬
tas calamitates ab insano sustinuit sa¬
bellio. Nec uos p̃terea sc̃ĩssimi patres
ac diuine legis antistes heraclii atq:
domitrii. quib fabricator ꝑ diuersi
dogmnatis origenes multifarias temp¬
tationes incussit. qͥ coniecit in eccła
detestabile scisma. quo usq hodie con-
gebat. credo enĩ qr et uos ꝓteget. S
sermonis affatu. suꝑest ultima apłi
oratione uos ꝓsequar ita p̃cantis. Et̃
nũc cõmendo uos dõ et uerbo gr̃e eiꝰ.
qͥ potens ẽ gubernare et uos. ⁊ ouile
suũ. Hec ubi dicta dedit. positis ge¬
nib orauit cũ eis. Expleta itaq ora¬

Expanded text:
ra mea, vigilate: oportet enim vos multas subire tribulationes. Neque enim meliores sumus quam patres nostri. An ignoratis quanta a gentilibus perpessus est pater meus, qui me nutrivit, sanctissimus Theonas episcopus, cujus pontificalem cathedram regere suscepi? O utinam et mores! Quid etiam de magno Dionysio ejusdem praecessore referam? qui profugus de loco in locum multas calamitates ab insano sustinuit Sabellio? Nec vos praeteream, sanctissimi Patres ac divinae legis antistites, Heracli atque Demetri, quibus fabricator perversi dogmatis Origenes multifarias tentationes incussit; qui conjecit in Ecclesiam detestabile schisma, quod usque hodie confugebat, credo enim quod et vos proteget. Sed sermonis affatu? Superest ut ultima apostoli oratione vos prosequar ita precantis: et nunc commendo vos Deo et verbo gratiae ejus, qui potens est gubernare et vos et ovile suum. Haec ubi dicta dedit, positis genibus oravit cum eis. Expleta itaque ora
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ omnib anteponẽs. Scio nempe qi
tribuni de mea nece trepidantes mu¬
sitant. s nullũ exhoc eis sermonẽ in¬
feram. neq enĩ animã meã p̃ciosiorẽ
so accepi ei fidelit̾ assignare. Orate ꝓ
me fr̃s. ulteriꝰ me in hac uita uobcũ
uniere iã ñ uidebitis. Quappt̾ testifi¬
cor corã d̃o et ur̃a fr̃nitate. qr omnib
uob munoã seruaui conscientiã. non
enĩ subt̾fugi qͦminꝰ annunciarẽ uob̃
que mͥa dño sunt inuincta.⁊ que de¬
inceps necessaria erunt pandere mini-¬
me recusaui. Qͦ circa attendite uob̃
atim ep̃os posuit. te quidẽ achillam
pͥmũ. alexandrũ uͦ scd̃m. En uob̃ ui¬
ua uoce ꝓtestor. qm̃ post meũ transi¬
tum insurgent quidã de ȩccła loq̃n¬
tes ꝑuersa. rursum qͦq diuident eã
ut meletiꝰ. trahentes ppłm post suam

Expanded text:
Dei omnibus anteponens. Scio nempe quia Dei omnibus anteponens. Scio nempe quia tribuni de mea nece trepidantes mussitant, sed nullum ex hoc eis sermonem interam, neque enim animam meam pretiosiorem so accepi, ei fideliter assignare. Orate pro me, fratres; ulterius me in hac vita vobiscum vivere jam non videbitis. Quapropter testificor coram Deo et vestra fraternitate, quod omnibus vobis mundam servavi conscientiam. Non enim subterfugi annuntiare vobis quae mihi a Domino sunt injuncta, et quae deinceps necessaria erunt pandere minime recusavi. Quocirca attendite vobisatim episcopos posuit. Te quidem Achillam primum, Alexandrum vero secundum. En vobis viva voce protestor, quoniam post meum transitum insurgent quidam de Ecclesia loquentes perversa, rursusque divident eam, ut Meletius, trahentes populum post su
Abbreviated transcription (Latin):
locis scribere oĩb illis. exhortans eos
ad m̃rii palmã magisterio diuini af¬
fatꝰ. Quando uͦ omniũ eoꝵ. magificã
audiui ꝑseuerantiã. ⁊ passionis głosũ
finẽ. cadens in t̾ram ad oraui xp̃i ma¬
iestatẽ. qͥ eos int̾ m̃rii cat̾uas annume¬
rare dignatꝰ est. Qͥd etiã uob̃ de mele¬
tio licoponitano cõmemorẽ. qͥ qͣntas
ꝑsecutiones. qͣntosq dolos mͥ sit iacu¬
latus. uos õĩmodo scire nullatenꝰ am¬
bigo. ꝓnefas. scindere sacroscãm ȩccle¬
siam ñ metuit. quã dĩ filiꝰ p̃cioso san¬
guine redemit. eamq ut de diaboli
tyrannide liberaret animã ponere ñ
titubauit. Hanc ut dicere cepi nequis¬
simꝰ meletiꝰ scindens. etiã scõs ep̃os qͥ
ante paululũ ꝑ mr̃iũ cȩlos penetrart̃.
in carceris custodia expugnare atq af¬
fugere ñ desinebat. Cauete gͦ ab eiꝰ i¬
sidus. ego enĩ ut ipsi uidetis alligatꝰ
diuma bearitate ꝓficiscor. uoluntatẽ

Expanded text:
locis scribere omnibus illis, exhortans eos locis scribere omnibus illis, exhortans eos ad martyrii palmam magisterio divini affatus. Quando vero omnium eorum magnificam audivi perseverantiam et passionis gloriosum finem, cadens in terram adoravi Christi majestatem, qui eos inter martyrii catervas annumerare dignatus est. Quid etiam vobis de Meletio Lycopolitano commemorem? qui quantas persecutiones, quantosque dolos mihi sit jaculatus, vos omnimodo scire nullatenus ambigo. Proh nefas! scindere sacrosanctam Ecclesiam non metuit, quam Dei Filius pretioso sanguine redemit, eamque ut de diaboli tyrannide liberaret, animam ponere non titubavit. Hanc, ut dicere coepi, nequissimus Meletius scindens, etiam sanctos episcopos, qui ante paululum per martyrium coelos penetrarunt, in carceris custodia expugnare atque affligere non desinebat. Cavete igitur ab ejus insidiis. Ego enim, ut ipsi videtis, alligatus divina charitate proficiscor, voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
gregi qͥ meȩ paruitati cõmissus ẽ. die
noctuq scribere ñ desinebã. cõfirmãs
eos in xp̃i unitatẽ. hoꝵ enĩ anxia sol¬
licitudo cor meũ sedule instigabat.⁊
me quiescere ñ sinebat. solũmͦ leuius
me habere putabã. quando eẽ suꝑnȩ
potestati cõmitebã. Iam uͦ ꝓpt̾ fortu¬
natos pontifices. fileum dico ⁊ sichiũ.
atq theodorũ. qͥ et digne a diuina gr̃a
sũt uocati. quã grauis me tribulatio
quatiebat. Hii etenĩ ut ipsi seitis ob xͥ
fidem cũ reliqͥs confessorib diuersis.
macerabant᷑ suppliciis. quiq intali a¬
gone ñ solũ clericoꝵ. s etiã laicoꝵ ip¬
si erant signiferi et p̃ceptores. ꝓpterea
ualde uerebar. ne longis deficerẽt cru¬
ciatib. ⁊ eoꝵ. defectio qͦd dictu graue
est plurimis ne grande foret offendi¬
culũ. Erant enĩ ultra sexcentos sexa-¬
ginta. qͥ cũ eis carceralib artabant᷑ er¬
gastulis. Unde magno labore maguo¬
q satagens sudore ñ cessabã de p̃dictis

Expanded text:
gregi qui meae parvitati commissus est, die noctuque scribere non desinebam, confirmans eos in Christi unitate. Horum enim anxia sollicitudo cor meum sedule instigabat, et me quiescere non sinebat; solummodo levius me habere putabam quando eos supernae potestati committebam. Jam vero propter fortunatos pontifices, Phileum dico, Hesychium atque Theodorum, qui digne a divina gratia sunt vocati, quam gravis me tribulatio quatiebat! Hi enim, ut ipsi scitis, ob Christi fidem cum reliquis confessoribus diversis macerabantur suppliciis. Et quia in tali agone non solum clericorum, sed etiam laicorum ipsi erant signiferi et praeceptores, propterea valde verebar, ne longis deficerent cruciatibus, et eorum defectio, quod dictu grave est, plurimis negandi foret offendiculum; erant enim ultra sexcentos sexaginta, qui cum eis carceralibus arctabantur ergastulis. Unde magno labore magnoque satagens sudore, non cessabam de praedictis
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m. Quem cognoscens. dix̃
Romam redeo. iterum crucifigi.
Tu autem redi romam. Et rediit
petrus romam. Cumq rediret
martinianus magistriani. xp̃iani¬
effecti fuissent. Misit milites et
tenuit cos. ⁊ uissit in custodiam

Expanded text:
inum Ihesum. Quem cognoscens dixit «Romam redeo, iterum crucifigi. Tu autem redi Romam». Et rediit Petrus Romam. Paulinus uero Martinianus magistriani effecti essent, misit milites et tenuit eos, jussitque in custodiam
Abbreviated transcription (Latin):
rorem iuliani manichei descripserat. qͥ
nuptias sine dubitatione dicebat damp¬
nari. qͦd uere ex eis nasceret᷑ ab omni esse
liberum obligatione peccati:⁊dũ pluri¬
mos contͣ huiꝰ pestiferi dogina catholicoᷤˢ
introduxisset testes: ita intulit dicens.
Nec sc̃m ieronimũ quia prb̃r fuit con¬
tempnendũ arbitreris. Qͥ greco et lati¬
no insuꝑ hebreo eruditus eloquio. ex oc¬
cidentali ad orientalem transiens ȩccłam.
in locis scĩs atq in litteris sacris usq ad
decrepitã uixit etatem. Cuiꝰ nob̃ eloqͥũ
ab oriente in occidentẽ. ad instar solis
lampas resplenduit. Ommes deniq qͥ
ante illum aliqd ex utraq orbis parte
de doctrina eccłastica scripserant: legit.
Nec aliam de hac re quã p̃dixi. tenuit
ꝓmpsitq sententiã. Qͥ cum exponeret
ionam ꝓpłiam. aꝑtissime dix̃ qd̵ etiam
paruuli peccato offensionis adȩ teneren¬

Expanded text:
rorem Juliani Manichaei scripserat: qui rorem Juliani Manichaei scripserat: qui nuptias sine dubitatione dicebat damnari: quod vero ex eis nasceretur, ab omni esse liberum obligatione peccati: plurimos contra hujusmodi pestiferum dogma Catholicos introduxisset testes, ita intulit dicens: Nec sanctum Hieronymum qui presbyter fuit, contemnendum arbitreris, qui Graeco et Latino, insuper et Hebraeo eruditus eloquio, ex Occidentali ad Orientalem transiens Ecclesiam, in Locis sanctis, atque in Litteris sacris usque ad decrepitam vixit aetatem: cujus nobis eloquium ab Oriente in Occidentem instar solis lampadis resplenduit. Omnes denique vel pene omnes qui ante illum aliquid ex utraque orbis parte de doctrina Ecclesiastica scripserant, legit: nec aliam de hac re quam praedixi, tenuit prompsitque sententiam. Qui cum exponeret Jonam Prophetam, apertissime dixit: quod etiam parvuli, peccato offensionis Adae teneren
Abbreviated transcription (Latin):
rentia disponis nos. Subest enĩ tͥ cũ uelle
posse. Ergo ubi nõ est uelle dei. deest etiã¬
posse. Ds quippe ut ẽ ĩmutabilis naturȩ:
ita ĩmutabilis ẽ uoluntatis. Et utiq cum
sit uerax et uistꝰ. non illũ mendatiũ neq
iniusticia decet. Quia sic̃ non ualet m̃tiri
quia ẽ ueritas. ita quia iustus ẽ non po¬
test: hoc ẽ quia non uult iniuste facere
quicquã. Nam omnia teste ꝓpħa que¬
cumq uoluit dñs fecit in celo et in tra.
omniaq uidicia eiꝰ iusta. Dum gͥ nitere¬
mur asserere qͥd uolente deo fieri posset.
ueridico eximioq doctori cui dum adui¬
ueret. in omni scientia se comparare ne¬
mo audebat non usurparet uanilocꝰ de¬
trahere quispiã. cepto ab ordine longiuiᷤ
sumꝰ digressi. Ueruntam̃ qualis quantꝰ¬
ue uir iste fuerit. soliꝰ sc̃i augustimi testi¬
monio. qͥ uelit pleniꝰ cognoscere ualer.
Nam cum libro ra pruno quẽ contͣ er¬

Expanded text:
rentia disponis. Subest enim tibi cum uolueris rentia disponis. Subest enim tibi cum uolueris posse." Ergo ubi non est uelle dei, deest posse. Deus quippe ut immutabilis est naturae, ita immutabilis est voluntatis. Et utique cum sit verax et justus, non illum mendacium, neque injustitia decet: quia sicut non valet mentiri, qui est veritas, ita injustus esse non potest: hoc est, nolens injuste facere quicquam. Nam omnia, teste Propheta, quaecumque voluit Dominus, fecit in coelo et in terra: omniaque ejus judicia justa. Dum igitur niteremur ostendere, quid volente Deo fieri possit: veridico eximioque Doctori, cui quoad viveret, in omni scientia se comparare nemo audebat, non usurparet vaniloquus detrahere quispiam, coepto ab ordine longius sumus digressi. Verumtamen qualis, quantusve vir iste fuerit, solius sancti Augustini testimonio, qui velit, plenius cognoscere valet. Nam cum in libro primo, quem contra er
Abbreviated transcription (Latin):
multa: A scõ Clemente papa consecrata.
aureliano sponso contempto. ob hoc in
pontiana insula exiliata. inde terracinã
adducta. nolens idolis sacrificare. cũ eu¬
frosina et teodora sponsab sulpicii et ser¬
uiliani a luxurio fr̃e aureliani igne cre¬
mante palmam susceperũt martirii. ¶s̃¬
sc̃s cesariꝰ diachonꝰ qͥ etiã postea et ipse a lu
simul condiens sepeliuit. Hec de his licet
non fuerit hic tantũ necesse loqui. addidi¬
mus tam̃ quia pene et hereus prudentis¬
sime domitillȩ dixerat. qd̾ uirginitate ꝑ¬
dita. de reatu posset ꝑ penitentiã ueniã con¬
sequi. neququã tam̃ ualeret fieri uirgo.
liora studuit hortando mandare. Cum om¬
nia possit d̃s. suscitare uirginẽ non potest
post ruinã. Qͦo non uelle alio omnimodo¬
dici poterat uerbo. ꝑquendã namq sapi¬
entẽ dicit᷑ do. Tu aut̃ dñator uirtutis cum
tranquillitate uidicas. ⁊ cũ magna reue¬

Expanded text:
multa? A sancto Clemente Papa consecrata, multa? A sancto Clemente Papa consecrata, Aureliano sponso contempto, ob hoc in Pontiana exulata est insula. Inde Tarracinam adducta, nolensque Idolis sacrificare, cum Eufrosina et Theodora sponsis Sulpitii et Serviliani, a Luxurio fratre Aureliani igne crematae, palmam suscepere martyrii, quas S. Caesarius diaconus, qui etiam postea et ipse a prasimul condens sepelivit. Haec ideo licet non fuerat hic tantum necesse loqui, addidimus tamen, quia pene quod Nereus prudentissimae virgini Domitillae dixerat, virginitatem perditam de reatu posse per poenitentiam veniam consequi: nequaquam tamen valeret fieri virgo, liora studuit hortando mandare: Cum omnia possit Deus, suscitare Virginem non potest post ruinam. Qdici poterat uerbo. Per quendam namque sapientem dicitur deo: "Tu autem dominator uirtutis, cum tranquillitate iudicas et cum magna reue
Abbreviated transcription (Latin):
reus respondit. Mellor est uirginitas quȩ
quando de matris tuȩ utero existi: tecum
aliena. quȩ ẽ deo amabilis eiꝰq angłis ca¬
ra. Quam ꝓfecto quelibet ꝑdiderit uugo.
huiꝰ reatũ ꝑ penitentiã euadere potest. ipsã
uͦ integritatẽ adipisci nequaquã ualet. Om¬
nis namq scĩtas cũ ꝑ aliquã uoluntatem
dita uirtꝰ ad statũ suũ uł integritatẽ seu
ad suã głam ꝑ penitentiȩ lacrimas recupe¬
rari ac reuocari potest. sola uirginitas si se¬
mel perierit. ad pristine integritatis stabi¬
litatẽ ꝑtingere minime ualet. Cumq ne¬
reus et achilleus hec laudando uirgunta¬
tem et alia multa ꝓferendo dissererent:
plurima quib ȩt̾na meret᷑ actib uita:
domitilla uirgo prudentissima dixit.
Utuiã ad me olim ista scientia ꝑuenisset.
sponsionẽ. Nũc aut̃ quia d̃s uob aꝑuit
os ad lucrandã animã meã. quicqd in me
facere uultis accelerate quantotiꝰ. Quid

Expanded text:
reus respondit: melior est virginitas, quae reus respondit: melior est virginitas, quae quando de matris tuae utero existi, tecum aliena, quae est Deo amabilis, ejusque angelis chara: quam profecto cum quaelibet perdiderit virgo, hujus reatum per poenitentiam evadere potest, ipsam vero integritatem adipisci nequaquam valet. Omnis namque sanctitas, dum per aliquam voluptatem, erdita virtus, ad statum suum, vel integritatem, seu ad suam gloriam per poenitentiae lacrymas recuperari et revocari potest. Sola virginitas, si semel perierit, ad pristinae integritatis stabilitatem pertingere minime valet. Cumque Nereus et Achilleus haec, laudando virginitatem, et alia proferendo, dissererent plurima, quibus aeternam mereretur actibus vitam, Domitilla prudentissima virgo dixit: Utinam ad me olim ista Dei sententia pervenisset, sponsionem. Nunc vero quia vobis Deus aperuit os ad lucrandum animam meam, quicquid me facere vultis, accelerate quantocius. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
iudicẽ manifestans asseruit. Nam nisi
uit: talia ad domitillam imꝑatoris do¬
miciani neptẽ ammonitionis legimus
uerba. Sed et ipsa uerba qua de causa sĩt
illi ꝓlata. audire gratiꝰ puto. hec omni¬
no uirgo Nereum et achilleũ eunucho
lucratus fuerat xp̃o. Isti dum uiderent
dñam suam gemiis ornari. et purpu¬
reis uestibus atq auro textis indui: di¬
xerũt ei. Quanto studio ornaris in cor¬
pore. ut filiũ consulis aurelianũ homi¬
nem mortalem maritũ accipias. Si tan¬
to studio in animo ornareris. regem un¬
mortalem filium d̃i adipisci poteras spon¬
sum. Qui etiam te ipsam et̃nam faceret.
et nũquã tͥ neq ornam̃tis tuis. neq tuis
gaudiis finem ꝑmitteret aut t̃minum
euenire. Respondit domitilla et dix̃. Iuȩ
potest ẽẽ melior karitas quã habere uirũ.
suscipere filios. ꝑ quos posteritas dulcissi¬
ma possit ꝓpagari.⁊ tam generis dignita¬
tem quam memoriã non deleri: Cui Ne¬

Expanded text:
judicem manifestans asseruit. Nam, nisi judicem manifestans asseruit. Nam, nisi o mandavit, talia ad Domitillam neptem imperatoris Domitiani admonitionis legimus verba. Sed et ipsa verba qua de causa sint illi prolata, audire gratum puto. Haec omnino virgo Nereum et Achilleum eunuchos lucratus fuerat Christo. Isti dum viderent dominam suam gemmis ornari, et purpureis vestibus, atque auro textis indui, dixerunt ei: Quanto studio ornaris in corpore, ut filium consulis Aurelianum hominem mortalem accipias maritum: si tanto studio in animo ornareris, regem immortalem Dei filium adipisci poteras sponsum. Qui etiam teipsam aeternam faceret, et nunquam tibi, neque ornamentis tuis, neque gaudiis finem permitteret, aut terminum evenire. Respondit ei Domitilla, et ait: Quae potest esse melior charitas, quam habere virum, suscipere filios, per quos posteritas dulcissima possit propagari, et tam generis dignitas, quam memoria nominis non deleri? Cui Ne
Abbreviated transcription (Latin):
lingue ꝑitia fungebat᷑. ut quoscumq
libros eolicos in manib acciꝑet. latine
sine offensione transcurreret. Iteruinq
latinos attico sermone legeret:ut cre¬
deres hoc ẽẽ conscriptũ. qͦd ore eiꝰ ioffen¬
sa uelocitate fundebat᷑. Uere dixerim ca¬
tholicã hominis istiꝰ scientiã sanamq doc¬
trinam. Quocũq conũsationis loco fuis¬
set. stabilis ꝑstitit fidei firmitate. Nam
certissime ignorantie inuidiȩ ue morbo
languentes desipiunt: qͥ eũ deuiasse a ca¬
tholice eccłe id est beati Petri fide. uel he
dicat ds̃. Uirgo isrł cecidit: non est qui
suscitet eam. Ubi terrendo lubricos atq
incautos. et quia d̃s iustꝰ sir iudex: ita¬
subdens dixerit doctor. Audent̃ loquor:
cũ omnia possit ds̃ suscitare. uirginem
non potest post ruinã. Ualer qͥdem libe¬
rare de pena:s non ualet integrare cor¬
ruptam. Hoc ꝓculdubio iste docendo. ñ
ommipotentiã abstulit deo: sed iustum

Expanded text:
linguae peritia fungebatur, ut quoscumque linguae peritia fungebatur, ut quoscumque libros Aeolicos in manibus acciperet, Latine sine offensione transcurreret: iterumque Latinos attico sermone relegeret, ut crederes hic esse scriptum, quod os ejus inoffensa velocitate fundebat. Vere dixerim Catholicam istius hominis prudentiam, sanamque doctrinam, quocumque conversatus fuisset loco, stabilis perstitit fidei firmitate. Nam certissime ignorantiae invidiaeque morbo languentes desipiunt, qui eum deviasse a Catholicae Ecclesiae, id est, beati Petri fide, vel haedicat Deus: Virgo Israel cecidit: non est qui suscitet eam. Ubi ad terrendos lubricos atque incautos, quia Deus justus sit judex: subdens ista, dixerit doctor, Audenter loquor, cum omnia possit Deus: suscitare virginem non potest post ruinam. Valet quidem liberare de poena, sed non valet reformare corruptam. Hoc procul dubio ita dicendo, non omnipotentiam abstulit Deo, sed justum
Abbreviated transcription (Latin):
monũ ad quamcumq partẽ uerteret in¬
genium: ut undecumq int̾rogatus fuis¬
ser. paratũ haberet et comperens sine aliqͣ
dilatione responsum. Modo humilib sua¬
uit̃ blandit᷑: modo suꝑboꝵ. colla constrin¬
git. Modo derogatorib suis uicẽ necessai¬
ria mordacitate restituens: modo uirgini¬
tatem p̃dicans: modo matrimonia casta
defendens. modo uirtutũ certamina glo¬
riosa collaudans. modo lapsus in clericis¬
atq monachis prauitatis acusans. Sed
tam̃ ubicumq se locus attulit. gentiliũ
exempla dulcissuma uarietate ꝑmiscuit.
Sed non erat hoc suȩ uoluntatis. sed ut
ita dicam grauissimȩ necessitatis: ut ꝓ¬
baret ea que a scĩs ꝓpłus ante multa scła
p̃dicta sunt. tam grecoꝵ. quã latinoꝵ. et
aliarũ gentiũ luteris contineri. Uere to¬
tum explicans: totũ exornans. et ꝑ diuer¬
sa disputationum genera. disertus semꝑ
et equalis incedens. Tanta namq utriqͦ

Expanded text:
monum ad quamcumque partem vertit inmonum ad quamcumque partem vertit ingenium: ut undecumque interrogatus fuisset, paratum haberet et competens sine aliqua dilatione responsum. Modo humilibus suaviter blanditur, modo superborum colla confringit: modo derogatoribus suis vicem necessaria mordacitate restituens, modo virginitatem praedicans, modo matrimonia casta defendens, modo virtutum certamina gloriosa collaudans, modo lapsus in clericis, monachos pravitatis accusans. Sed tamen ubicumque locus se attulit, gentilium exempla dulcissima veritate permiscuit. Sed non erat hoc suae voluntatis, sed ut ita dicam gravissimae necessitatis: ut probaret ea quae a sanctis prophetis ante saecula praedicta sunt, tam Graecorum quam Latinorum, et aliarum gentium litteris contineri: vere totum explicans, totum exornans, et per diversa disputationis genera, disertus semper et aequalis incedens. Tanta namque utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
beatos. quib scribere dño p̃stante digna¬
tus est. Int̾ cetera ꝓfecto studioꝵ. suorũ
opuscula a beato petro sumens exordium.
usq ad semetipsum de uiris illustrib scͥp¬
sit ĩmitatus tranquillũ grecũq appollo¬
nium. Ubi de se ita refert. Post catalogum
plurimoꝵ: me quoq in calce uoluminis
quasi abortiuũ et minimũ omniũ xp̃ia¬
noꝵ posui: qͦm necesse fuit usq ad quar¬
tumdecimũ annũ theodosii pͥncipis.
que scripserim breuit̃ annotare. In nu¬
licȩ turrim eccl̃ȩ contͣ ꝑfidoꝵ. iacula cõ¬
sũmauit. Omnes uet̾istestam̃ti libros
ex hebreoꝵ. scilicet codicib in latinum
manã linguã utrumq auctorem ꝑfec¬
ta interp̃tatione mutauit. Matħm nic¬
hilominus ex hebreo fecit ẽẽ romanũ.
Epłam quidẽ suã ad Paulinũ ex senatore
libri uet̾is et noui testam̃ti mirabiliter
indicauit. Mirabilit̾ planus honeste doc¬
tus ac dulcis. parata erat illi copia ser¬

Expanded text:
beatos, quibus scribere, Domino praestante dignabeatos, quibus scribere, Domino praestante dignatus est. Inter caetera profecto studiorum suorum opuscula, a beato Petro sumens exordium, usque ad semetipsum de Viris illustribus scripsit: imitatus Tranquillum, Graecumque Apollinium: ubi de se ita refert: Post catalogum plurimorum, me quoque in calce voluminis quasi abortivum et minimum omnium Christianorum posui: quo mihi necesse fuit usque ad quartum decimum annum Theodosii principis, quae scripserim, breviter annotare. Innulicae turrim Ecclesiae, contra perfidorum jacula consummavit. Omnes Veteris Testamenti libros, ex Hebraeorum codicibus, in Latinum manam linguam utrumque auctorem perfecta interpretatione mutavit. Matthaeum nihilominus ex Hebraeo fecit esse Romanum: Epistolam quidem suam ad Paulinum ex senatore libri, veteris et novi Testamenti mirabiliter indicavit: mirabiliter planus, honeste doctus, ac dulcis, parata copia ser
Abbreviated transcription (Latin):
rosolimis sex milib separat᷑ contra me¬
ridianã plagã: accedens ad urbis eiꝰdem
pontificem cyrillum nomane. petiit ut
parrochiȩ quȩ bethleem fuerat sita: locũ
sibi habitandi tribueret. Cui nimirum
mox qͦd deuote poposcit. digne concessũ¬
leem. adiuuãtib̾uicinĩᷤ. uiris catholicis cõstru¬
xit monasteriũ. In qͦ sub statuta ab apłis
regula degens cepit qͦd olim multũ cupi¬
ebat cũ fr̃ĩb habitare. et cũ eusebio cremo¬
nensi nobili uiro: cuiꝰ postulatione ex gre¬
co sermone quandã epłam transtulit in
latinũ. In qͦuͦ sciendũ ẽ hanc matutinã
gionib. canonica functio monasterio
fuisse pͥmitus institutã. Ubi p̃dictꝰ uir
ociosus non fuisse credendꝰ est: qͥ tantũ
nob in transiatione diuinȩ scripture p̃¬
stitit. ut ad hebreoꝵ. fontem pene non
egeamꝰ accedere: quando nos facundiȩ
sue multa cognoscit᷑ ubertate satiasse.
Plurimis libris. copiosis epłis fecit esse

Expanded text:
rosolymis sex millibus separatur, contra meridianam plagam: accedensque ad ejusdem urbis pontificem Cyrillum nomine, petiit ut paroeciae, quae Bethleem fuerat sita, locum sibi habitandi tribueret. Cui nimirum mox quod devotione poposcit, digne concessleem, adjuvantibus vicis vicinis catholicis, construxit monasterium. In quo statuta ab Apostolis regula degens coepit, quod olim multum cupierat, cum fratribus habitare, et cum Eusebio Cremonensi nobili viro, cujus postulatione ex Graeco sermone quamdam Epistolam transtulit in Latinum. In quo vere sciendum, hanc matutinam gionibus, canonicam functionem monasterio primitus institutam, ubi praedictus vir otiosus non fuisse credendus est: qui tantum nobis in translatione divinae Scripturae praestitit, ut ad Hebraeorum fontem pene non egeamus accedere: quoniam nos facundiae suae multa cognoscitur ubertate satiasse plurimis libris, copiosis Epistolis fecit esse
Abbreviated transcription (Latin):
xum crebriꝰ gereret. et iam redeundi nego
ciatorib tempꝰ adesset: expleto die quadã
oꝑe quamuis animal brutũ. diuinitus
tam̃ puto ãmonitꝰ. exiens iuit ad agrum
huc illucq discurrens girando. nosse ple¬
niꝰ cupiens qͥd de suo fuisset sõcio factum.
Qͥ fatigatus iam nimiũ quandoq ad pu¬
blici itineris locũ deueint sublimẽ. Qͦ
dum anxiꝰ ut poterat circũspiciendo
ꝑsisteret: cernens ꝓcul uenientes contͣ
se homines cũ onustis camelis qͦs p̃ce

Expanded text:
xum crebrius gereret, et jam redeundi tempus xum crebrius gereret, et jam redeundi tempus negotiatorum adesset, expleto die quodam opere, quamvis animal brutum, divinitus tamen ut puto admonitum, exiens ivit ad agrum, huc illucque discurrens gyrando, nosse plenius cupiens quid fuisset de socio suo factum. Qui fatigatus jam nimium, quandoque ad publici itineris locum devenit sublimem, quo dum anxius, ut poterat, circumspiciendo prospiceret: cernebat procul venientes contra se homines cum onustis camelis, quos prae
Abbreviated transcription (Latin):
solita hora fuerat reuers instigante fame
necessitate compulsũ putauerũt eũ occi¬
disse animal suũ: nolentesq ei annonam
tribuere consuetã⁊ dicebant. Uade et reli¬
quũ asini qͦd tͥ remansit mande. tuamq
ingluuiẽ refoue. Licet hec illi dicerent.
erant tam̃ incerti utrũ hoc mali annon
is ꝑpetrasset. Quaꝓpt̾ exierunt fr̃s ad loci
pascua: qͦ iam p̃fatũ animal deducere leo
solmis erat: longe lateq ꝑagrantes: ut ali¬
quod de mortis illiꝰ possent indiciũ inue¬
nire. Qͥ nullũ inuentionis eiꝰ signũ reꝑi¬
entes. redeuntes studuerũt hoc beato nũ
cro uos fr̃s quamquã sustineatis asini dãp¬
num: hunc tam̃ non exasꝑetis neq abicia¬
tis leonem: s eum ut dudũ gubernantes:
et p̃bentes ei alim̃ta nutrite. Incidentesq
in nemore ligna:⁊ ea uice asiri ut nobis
trahens deferre ualeat moderando necten¬
tes ligate. Sicq factũ ẽ. Cũq sibi opus ne¬

Expanded text:
solita hora fuerat reversus, instigante famis solita hora fuerat reversus, instigante famis necessitate compulsum, putaverunt cum occidisse animal suum: nolentesque ei tribuere annonam consuetam, dicebant: Vade, et reliquum aselli quod tibi remansit, mande, tuamque ingluviem reple. Et licet haec illi dicerent, erant tamen incerti utrum hoc mali, an non is perpetrasset. Quapropter exeuntes fratres ad loci pascua, quo jam praefatum animal deducere leo solitus erat, longe lateque peragrantes, ut quoddam mortis indicium possent invenire. Qui nullum interemptionis ejus signum reperientes, redeuntes studuerunt hoc beato Hiercro vos, fratres, quanquam sustineatis asini damnum, hunc tamen ne exasperetis, neque abjiciatis leonem: sed eum ut dudum gubernantes, praebentesque alimenta, nutrite; incidentesque in nemore ligna, ut ea vice asini nobis huc trahens deferre valeat, moderate nectentes ligate: Ita et factum est. Cumque sibi opus tunc ne
Abbreviated transcription (Latin):
studiosimus erat. Ueruntam̃ ut se cibaret.
et asinus solitũ ꝑficeret opꝰ consuetis sẽꝑ
horis cũ eo domũ red bat. Interea dũ hec
dilato tp̃re gerunt᷑. educto quadam die
ad loci pascua asino. graui leo ultra mo¬
diun sompno oppressꝰ obdormiuit. Leone
namq tũc grauit soporato. contigit ut ꝑ
eandem uiã negociatores gradientes olei
emendi causa ꝑgerent egyptũ. Qͥ sepus
p̃dictũ asinũ uidentes pascentẽ. dũ nemi¬
nem adesse uidissent custodem: iniqͣ cupi¬
ditate subripiente. rapientes secũ duxerũt.
Erꝑgiscens itaq leo qͥd sibi dãpni accidisset
nesciens: ut requireret tam̃ pascentẽ quẽ
cõmissum habuit ire cepit. Qͥ cũ solito
non appareret in loco pascendi: constrictꝰ
de discrimine leo: mestꝰanxiq rugiendo
di asini spes fuisset ablata: ad monaste¬
beatus ieronimꝰ una cũ fr̃ib absq asino
uidens ad cellȩ fores morari: et quia nõ

Expanded text:
tutissimus erat. Verumtamen ut se cibaret, tutissimus erat. Verumtamen ut se cibaret, et asinus solitum perficeret opus, consuetis semper horis, cum eo domum redibat. Interea dum haec dilato tempore gererentur: educto quadam die ad loca pascuae asino, gravi leo ultra modum somno oppressus obdormivit. Leone namque tunc graviter soporato, contigit ut per eamdem viam negociatores gradientes, olei emendi causa, pergerent in Aegyptum. Qui ipsum saepe videntes asinum pascentem: dum neminem vidissent adesse custodem, iniqua surrepente cupiditate, rapientes secum duxerunt. Expergiscens itaque leo quid sibi damni accidisset, nesciens: ut requireret tamen pascentem quem commissum habuit, ire coepit. Qui cum solito non appareret in loco pascendi, constrictus de discrimine leo, moestitia anxius, rugiendo di asini spes fuisset ablata, ad monastebeatus Hieronymus, una cum fratribus, absque asino videns ad cellae fores morari, et quia non