comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipublicis sacͣmẽtoꝵ
gestis. qd d̾s au̾tat aquib libet illicita
ł ũbona extitisset conditio aligata
q̃ aut uigulare animã patris aut
ageret compelleret stuprũ sacratis¬
sime uirginis nunquid ñ tollerabi¬
lius eẽt stulte ꝓmissionis reicere
uota ꝗͣ ꝑinutilium ꝓ missoꝵ custo¬
diã exhorrendã cͥminũ implere mẽ¬
surã.¬

Expanded text:
publicis sacramentorum gestis, quod deus avertat, a quibuslibet illicita, vel non bona extitisset conditio allegata, que aut iugulare animam agere compelleret stuprum sacratissimae virginis, nunquid tolerabilius esset stultae promissionis ejicere vota, quam inutilium promissorum custodia, exhorrendam criminum implere mensura
Abbreviated transcription (Latin):
nib cautum ꝯstat qui cum excõmu¬
nicatis ꝯmunicaui̾t excõ municetur
Ipsi tñ penitentie acq absolutionis
modos eo mod̾amine dec̾uimus. ut
quicumq seu ignorantia seu timore
seu necessitate negotii cuꝰquã maxi¬
mi ⁊ maxime necessarii. eoꝵ se cõuis¬
tii. salutatione. oratione osculo uẽ
contaminaũt. cũ mi noris peniten¬
gent̾ inciderint. sub ea uolumus disc¬
pline coertitione suscipi ut cet̾is metꝰ
incutiat᷑.¬

Expanded text:
nibus cautum constat, ut qui excommunicatis communicaverit excommunicetur. Ipsius tamen poenitentiae atque absolutionis modos eo moderamine decernimus ut quicunque seu ignorantia, seu timore, seu necessitate negotii cujusquam maximi et maxime necessarii, eorum se convictu, salutatione, oratione, osculatione contaminaverit, cum minoris poenitengenter inciderint, sub eo volumus disciplinae coercitione suscipi, ut ceteris metus incutiat
Abbreviated transcription (Latin):
matris sue dedecore ꝑ seuerat ⁊ ma¬
gister ⁊ doctor ñ erudiendoꝵ s per¬
dendoꝵ pͥueroꝵ. id qd male dicdiẽ
ceteris quoq insinuat. an talib sa¬
era c̃munio cum eeteris xͥanis de¬
beat dari: haut uobeum c̃mumiea¬
re puto. nec maiestati diuine. nec eugłicȩ
discipline congruere. ut pudor & honor
eccłie tam turpi & infami contagione fe¬
detur.

Expanded text:
severat, et magister et doctor non erudiendorum, sed perdendorum puerorum, idem quod male didicit caeteris insinuat, an talibus sacra communio cum caeteris Christianis debeat dari. Haud vobiscum communicare puto nec majestati divinae nec evangelicae disciplinae congruere, ut pudor et honor Ecclesiae tam turpi et infami contagione foedetur.
Abbreviated transcription (Latin):
lium ⁊ sp̃m scm̃ baptizam᷑ & ter
mergim᷑. ut trinitatis unũ appareat
sacramentũ. Item. licet ter baptirem᷑
ꝓpt̾ misterium trinitatis. tñ unum
baptisma reputat᷑.¬

Expanded text:
um sanctum baptizamus, et ter mergimus, ut Trinitatis unum appareat sacramentum. Item: Licet ter baptizemus propter mysterium Trinitatis, tamen unum baptisma reputat
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ qͦtiens conductor a colono suo u¬
inuiste aliqͥd abstulerit. hoc qͥdẽ
ñ redditur. de qua re p̃cipimꝰ. ut qͥcqͥd
iuolent̃ cuilibet ex familia ablatũ fue¬
rit. ipsi restituat᷑ cui ablatũ ẽ:⁊ uti¬
litati nr̃e ũ ꝓficiat. ne nos ipsi aucto

Expanded text:
 quoties conductor aliquid a colono suo injuste abstulerit, hoc quidem m est. De qua re praecipimus ut 74 quidquid violenter cuilibet ex familia ablatum fuerit, ipsi restituatur cui ablatum est, et utilitati nostrae non proficiat, ne nos ipsi auctores
Abbreviated transcription (Latin):
Siluest̾ pp̃ ingna̾li residens synodo
dix̃. Nullus laicus audeat cͥmen infer
re cłico. T estimonium aut̃ cłici ad u̾sus la¬
icum nemo suscipiat. Cłicum uͦ quẽlibet
uemo inpublico examinare p̃sumat. nisi

Expanded text:
Sylvester papa in generali residens synodo dixit: Nullus laicus audeat inferre crimen clerico. Testimonium autem clerici adversus laicum nemo suscipiat. Clericum vero quemlibet in publico nemo examinare praesumat, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
sare. scđm canonum auctoritatem.
uolumꝰ ut laici in eorum minist̾io obe¬
diant epĩs ad regendas ecctas cłi. ui-¬
duas ⁊ orphanos defendendos.⁊ ut
obedientes sint eis ad eorum xͥ anitatẽ
seruandam. ⁊ epĩ consentientes comi¬
tib ⁊ iudicib ad iusticias faciendas.
ut nullatenus ꝑ aliquorum menda
aliquo despiciat᷑.¬

Expanded text:
sare, secundum canonum auctoritatem, volumus ut laici in eorum ministerio obediant episcopis, ad regendas Ecclesias Dei, viduas et orphanos defendendos, et ut obedientes sint eis ad eorum Christianitatem servandam: et episcopi consentientes comitibus et judicibus ad justitias faciendas: et ut nullatenus per aliquorum mendacaliquo depra
Abbreviated transcription (Latin):
debet eẽ disc̾tio. ut cotidiana leuiaq
peccata alt̾utrũ coequalib confitea¬
mur eorũq cotidiaua c̾damus orõe
saluari. Porro grauioris lepre inmũ¬
ditiã uxta legem sac̾doti pandamꝰ
atq ad eiꝰ arbitriũ qualit̾ ⁊ qͣnto tp̃r
uisserit. punficare curemus. Sal¬

Expanded text:
debet esse discretio, ut cotidiana leviaque peccata alterutrum coaequalibus contiteamur eorumque cotidiana credamus oratione salvari. Porro gravioris leprae inmunditiam iuxta legem sacerdoti pandamus atque ad eius arbitrium, qualiter et quanto tempore iusserit, purificare curemus, s
Abbreviated transcription (Latin):
titatꝰ ẽfitet᷑ fidẽ siã corã sac̃dote: ⁊ int̾ro¬
gatꝰ respondet. ħ idẽ martir corã ꝑsecuto¬
re facit. qͥ confitet᷑ fidem & int̾rogatus
respondet. Ille post confessionem asꝑ¬
gitur aqua. hic uͦ asꝑgitur sangui¬
ne. uel tinguituir igne. Iue manus
impositione pontifieis accipit sp̃m
sc̃m̃. hic habitaculum efficit᷑ spe scĩ
nicat eucaristie in c̃memoratione
mortis domini. hic ipsi xͦ commnorit᷑
Ille se confitetur mundi actib renu¬
nciare. hic ipsi renunciat ⁊ uttȩ. lui
omnia peccata remictunt᷑. isti ex¬
tinguntur.

Expanded text:
tizatus confitetur fidem suam coram sacerdote et interrogatus respondet. Hoc idem martyr coram persecutore facit, qui et confitetur, et interrogatus respondet. Ille post confessionem aspergitur aqua, hic vero aspergitur sanguine, vel tingitur igne. Ille manus impositione pontificis accipit Spiritum sanctum, hic habitaculum efficitur Spiritusnicat Eucharistiae in commemoratione mortis Domini, hic ipsi Christo commoritur. Ille confitetur se mundi actibus renuntiare, hic ipsi renuntiat et vitae. Illi omnia peccata dimittuntur, isti exstinguuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
canonib consona sentientes. oblationes
⁊ scĩ egidii. ⁊ dealiis omĩum eccłarum altari¬
bus. siue crucib alaicis auferripenitꝰ int̾¬
dicimus ⁊ sub districtione a nathematis
ꝓhibemus. ⁊ eccłas alaicis incastellari.
aut inseruitutem redigi apłica auctori¬

Expanded text:
canonibus consona sentientes, oblationes sancti Egidii, sive de aliis omnium aecclesiarum altaribus sive crucibus, a laicis auferri penitus intedicit, sub dir strictione anathematis prohibemus, ecclesias a laycis incastallari. aut in seruitutem redigi, auctori
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis ꝓb̃rm ꝓͥum inhonorat aut u̾bo
aut facto contumeliam facit. tam diu
aliminib eccĩȩ arceat᷑ quousq ꝓcondi¬
gnam penitentiam satisfaciat. Ait enĩ
digni habeantur Item alibidicit. Obe¬
dite p̃positis ur̃is ⁊ subiacete eis ⁊ c̃.¬

Expanded text:
um proprium inhonorat, aut verbo aut facto contumeliam facit, tam diu a liminibus Ecclesiae arceatur, quousque per condignam poenitentiam satisfaciat. Ait enim digni habeantur. Item alibi dicit: Obedite praepositis vestris, subjecti eis
Abbreviated transcription (Latin):
in parrochiis ordinant᷑. libellũ officialẽ
a sacerdote suo accipiant. ut ad eccłias
sͥ deputatas instructi succedant. ne ꝑ ig¬
norantiã ipsis etiã diuinis sacram̃tis of̾¬
fendant. ut qñ ad letanias uł ad c̃cili¬
ũ uenerint. rõnem suo ep̃o reddant.
qͣliter susceptũ officiũ celebrent ł bap¬
tirent.

Expanded text:
in parochiis ordinantur, libellum officialem a sacerdote suo accsibi deputatas instructi succedant, ne per ignorantiam etiam in ipsis divinis sacramentis offendant, ut quando vel ad litanias, vel ad concilium venerint, rationem episcopo reddant, qualiter susceptum officium celebrent vel baptizent.
Abbreviated transcription (Latin):
liceat asubiecto sacdote. łalio quolibet
cłico. ⁊ piis locis. dationes ultra statuta
patrũ exige̾. aut suꝑ posita inangariis
inferre. s cũ sit optimus ꝑspector. ita
oppͥmantur. quia dñs pasc̾e ⁊ docere
nos docuit. ⁊ omib ministrare. ñ terrenis
lucris ł auariciis inhiare.

Expanded text:
liceat a subjecto sacerdote, vel alio quolibet clerico, et piis locis dationes ultra statuta Patrum exigere, aut superposita in angariis inferre. Sed quum optimus sit perspector, ita opprimantur, quia Dominus pascere et docere nos docuit et omnibus ministrare, non terrenis lucris vel avaritiis delectari.
Abbreviated transcription (Latin):
libet eccłasticus ab his ꝑsonis res
deinceps acciꝑe presumat. quoꝵ
liberi aut ꝓpinqui hac inconsulta
oblatione possint rerũ ꝓp̾arũ ex-¬
heredari. Qd si aliquis deuiceps ħ
facere temptau̾it. sy nodali senten¬
tia districte feriatur. & res ad ex-¬
heredatos redeant.

Expanded text:
libet ecclesiasticus ab his personis res deinceps accipere praesumat, quorum liberi aut propinqui hac inconsulta oblatione possint rerum propriarum exheredari. Quod si aliquis deinceps hoc facere tentaverit, synodali sententia districte feriatur et res ad exheredatos redeant.
Abbreviated transcription (Latin):
filio urã frat̾nitas egiłse in notuit.
ꝓrelo di ⁊ animarum caritate lau¬
damus. s ñ ad eo timendum ẽ. ñ adeo
uob̃ ẽ ab eius elimosinis abstinendũ.
Int̾ cetõs quippe niẽ fidei patres. bea¬
tus leo doctor egͥgiꝰ. quib inquit ui¬
uis ñ cõmunicauimus nec mortuis
ꝯmunicare debemus. Constat gͦ qm̃
quib uiuis ut exopposito loquam̃
nicamꝰ. quia ⁊ hactenus eccła i sustẽ¬
tauerũt. ⁊ se fi deliores inposterum
pllicent᷑. Alioquin oporteret dehis
mundi partib exire. Sub qua etiã
sponsione nos ei nuꝑ inbeati petri
nataliciis ab solutionem indulsimus
Quiagͦ p̃dictus uit. neq nominati¬
ue excõmunicatꝰ. neq ꝯmunicans cũ¬
ex ꝯmunicatis ex nomine exiit. s in
patimur elemosinis excõmunicare
⁊ defuncti animã xͣane religionis mo

Expanded text:
filio vestra fraternitas egisse innotuit pro zelo Dei et animarum charitate, laudamus, sed non adeo timendum, non adeo vobis ab ejus eleemosynis abstinendum. Inter caeteros quippe nostrae fidei Patres, beatus Leo doctor egregius : « Quibus, inquit, vivis non communicavimus, nec mortuis communicare debemus. » Constat ergo, quoniam quibus vivis ut ex opposito loquamurnicamus, quia hactenus Ecclesiam sustentaverunt, et se fideliores in posterum pollicentur. Alioquin oportet nos de hujus mundi partibus exire, sub qua etiam sponsione nos eis nuper in beati Petri Natalitiis absolutionem indulsimus. Quia ergo praedictus vir neque nominative excommunicatus, neque communicans excommunicatis ex nomine exiit, sed in patimur, eleemosynis communicare, et defuncti animam Christianae religionis o
Abbreviated transcription (Latin):
tas. aut etatis grauitas inconclaui.
mane̾ ñ sint. ut idem incellulis suis.
testes uite habeant. uitãq suam sic̃ noĩe
ita ⁊ meritis teneant.

Expanded text:
tas atque aetatis gravitas in conclavi manere non sinit, ut iidem in cellulis suis testes vitae habeant, vitamque suam sicut nomine, ita meritis teneant.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ lacent inunitate ipsiꝯmunicant
malis. Quib aut̃ displicent ⁊ eosem̃¬
dare ñ possunt. neq añ tẽpꝰ messis
audent ⁊ irania erradicare. ne simł
erradicẽt ⁊ tͥticũ. ñ factiseorũ. s alta
rixͥ ꝯmunicãt ita ut ñ solum abeis
ñ maculent᷑. s ⁊̃ diuinis u̾bis laudari
ꝑ horribilia scismata blasphemetur
ꝓbono unitatis tollerant qd̾ ꝓbono
equitatis oderunt.

Expanded text:
lacent in unitate, ipsi communicant malis; quibus autem displicent et eos emendare non possunt, ne ante tempus messis audeant zizania eradicare, ne simul eradicent et triticum, non factis eorum, sed altari Christi communicant, ita ut non solum ab eis non maculentur, sed etiam divinis verbis laudari men Christi per horribilia scismata blasphemetur, pro bono unitatis tolerant, quod pro bono aequitatis oderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
filia p̃dicta dep̃hensa si ñ fu̾it uolun¬
tas patris trahet eam auito p̃dicto. ⁊
tradet eam alii. ⁊ dotabit eã.⁊ legitima
erit ei. s pͥmum his duob p̃fert᷑
fuit uxor eiꝰ licet illi acciꝑe aliam. s nõ
repudiatã nec desponsatã uro. s filiã.¬
Sunilit̾ debet ⁊ mulier. yñ ⁊ paulus ait.

Expanded text:
filia praedicta deprehensa, si non fuerit voluntas patris, trahet eam a praedicto viro, et tradet eam alii, et dotabit eam, et legitima erit ei, Sed primum his duobus praeferfuerit uxor ejus, licet illi accipere aliam, sed non repudiatam, non desponsatam viro. Similiter debet et mulier. Quod Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
bilit᷑ ẽstat eẽ c̃scͥpta. uno scił thodorico
uenerabili ep̃o. ⁊ duob dissertissimis
uiris. sotomeno. & socrate. quos nos
ꝑ epiphaniũ scolasticũ. latino credentes
doquio necessarium diximꝰ. eoꝵ dicta
deflorata ad uniꝰ stili cractatũ dño ad¬
uiuante ꝑducere. ⁊ de tͥb auctorib u¬
nã facere dictionem. legat increpidus
qui domino adiuante ad opꝰcula ꝑue¬
bros memoriȩ suȩ sollicita mente con¬
diderit.

Expanded text:
stat esse conscripta, uno scilicet Theodorico venerabili episcopo, et duobus disertissimis viris Sozomeno et Socrate, quos nos per Epiphanium scholasticum latino credentes eloquio, necessarium duximus eorum dicta deflorata in unius styli tractatu, Domino adjuvante, perducere, et de tribus auctoribus unam facere dictionem. Item, legat intrepidus, qui, Domino adjuvante, ad opuscula pervebros memoriae suae sollicita mente condiderit.
Abbreviated transcription (Latin):
xͥanis legere figinenta poetaꝵ. qͥa ꝑ ob¬
lectam̃ta inaniũ fabulaꝵ mentem ex¬
citant ad incentuia libidinum. Hon
enĩ solũ thura offerendo demonib ĩmo¬
latur. s eoꝵ etiã dicta libentiꝰ capiendo.

Expanded text:
anis legere figmenta poetarum, quia per oblectamenta fabularum mentem excitant ad incentiva libidinum. Non enim solum thura offerendo immolatur daemonibus, sed eorum dicta libentius capiendo.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipiunt. ut nullũ gͥmet in eĩ obseqͥũ
patroni retentent. isti sine cͥmine capi¬
tali st̃. ⁊ ad cłicatꝰ ordinem lib̾i suscipi¬
ant᷑ directa manumissione ab soluti no-
scunt᷑ eẽ. qͥuͦ retento obseqͥo manium¬
ssi st̃ ꝓ eo qđ adhuc patͦni seruitute
teneant᷑ obnoxii. nullatenꝰ ad eccłiasti¬
cũ ordinẽ ꝓmouendi. ne qñ uoluerĩt
coꝵ dñi fiant ex elleis serui.

Expanded text:
sequium patronus retentet, isti, si sine crimine capitali sunt, ad clericatus ordinem liberi suscipiantur: quia directa manumissione absoluti esse noscuntur. Qui vero retento obsequio manumissi sunt, pro eo quod adhuc patroni servituti tenentur obnoxii, nullatenus sunt ad ecclesiasticum ordinem promovendi, ne, quando voluerint eorum domini, fiant ex clericis servi.
Abbreviated transcription (Latin):
uero abb̃e cuuisq congͥgationis. ñ extraneus
nͥ de eadem cong̾gatione quein sibi ꝓpͥa uo¬
lumptate consors frm̃ societas elegerit. ⁊¬
quielectus fui̾t sine dolo ł uenalitate aliqua
ordineti. Quod si aptam int̾ se ꝑsonam
inuenire nequiunt. solert̃ sibi dealiis
monastĩis similit̾ eligant ordinandum.
Neq ꝯstituto abb̃e quecumq ꝑsona qua¬
libet occasione p̃ponatur nͥ forte existenti¬
bus quod absit cͥminib que sac̃ canones-
punire monstrant᷑. Parit̾ aut̃ custodien¬
dum ẽ. ut inuito abb̃e ad ordinanda mo-
nasteria alia. Aut adordines sacros ł cłicatꝰ
officum tolli exiñ monachi ñdebeant.

Expanded text:
ero abbate cujuscunque congregationis, non extraneus nisi de eadem congregatione, quem sibi propria voluntate concors fratrum societas elegerit, et qui electus fuerit, sine dolo vel venalitate aliqua ordinetur. Quod si aptam inter se personam invenire nequeunt, solerter sibi de aliis monasteriis similiter eligant ordinandum. Neque constituto abbate quaelibet persona quacunque occasione praeponatur, nisi forte existentibus quod absit! criminibus, quae sacri canones punire monstrant. Pariter autem custodiendum est, ut invito abbate ad ordinanda alia monasteria, aut ad ordines sacros, vel clericatus officium, tolli exinde monachi non debeant.
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ mnantea quicd nosti aut audisti
aut pꝰ modum inquisiturus es. qd̾ cotͣ
łi uolumptatem ⁊ rectam xͥanitatem
in ista parrochia factum sit. a ut futu
ꝑueniat᷑. siscis. aut tibi indicatum fui̾t
sie de ds ad uiuet ⁊ iste scõrũ reliquie.

Expanded text:
 inantea quidquid nosti, vel audisti, aut postmodum inquisiturus es, quod contra Dei voluntatem et rectam Christianitatem in ista paroechia factum est, aut in futurnque modo perveniat, si scis aut tibi indicatum fuerit Sic te Deus adjuvet et istae sanctorum reliquiae.
Abbreviated transcription (Latin):
diuims apłs acsi canonemponens ephesi
dini. ita fiducialit̾ ꝓhibuit. Argentũ. ⁊ au¬
rũ aut uestem nulliꝰ ꝯcupiui. Omĩã
ostendi uob̃ qm̃ sic laborantes oporcet su¬
sciꝑe infirmos beatiꝰ existimans date ꝙͣ
accipe. Propt̾ ꝙđ ⁊ nos doca abeo. definimꝰ
tare. adexcusandas excusationes. in .p. expetẽ
aurũ ł argentum ł aliam spẽm ab ep̃is ł cłicis
ł monachis. qui subipso sunt. Ait enim apłs.
uob̃ ẽ gͥgem cłi. ñ ooacte. s spontaneȩ scdm

Expanded text:
us, ac si canonem ponens Ephesiodini, ita fiducialiter perhibuit: Argentum et aurum, aut vestem nullius concupivi. Omnia ostendi vobis, quoniam sic laborantes oportet suscipere infirmos, beatius existimans dare quam accipere. Propter quod et nos edocti ab eo definimustare ad excusandas excusationes in peccatis expetere aurum vel argentum, aut aliam speciem ab episcopis monachis, qui sub ipso sunt. Ait enim Apostovobis est, gregem Dei, non coacte, sed spontanee secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ufficiat scd̾m leges solus rem¬
eorũ cõsensus. quorum deconuncti¬
onib agit᷑. Qui consenꝰ cũ solus
mnuptiis forte defuit cet̾a omĩa
⁊̃ cũ ipso coitu celebrata frustrant᷑.
iohanne crisostomo magno doctore
testante quiait. Matrimonium ñfa-¬
cit coitꝰ. s uoluntas.

Expanded text:
ufficiat secundum leges solus eorum consensus, de quorum conjunctionibus agitur. Qui consensus si solus in nuptiis forte defuerit, caetera omnia etiam cum ipso coitu celebrata frustrantur, Joanne Chrysostomo magno doctore testante, qui ait : Matrimonium non facit coitus, sed voluntas.
Abbreviated transcription (Latin):
e pb̃ro ł quolibet sacͥdote appło ac-¬
cusato. sicerti ñ fuint testes quicrimins
illato ueritatem dicant. iusurandũ
erit in medio.⁊ illum testem ꝓferat
de iunocentie suȩ puritate. cui nuda
⁊ aꝑta sunt omiã sicq maneat inꝓͣo
gradu.

Expanded text:
ero vel quolibet sacerdote a populo accusato, si certi non fuerint testes qui crimini illato non veritatem dicant, ius iurandum erit in medio, et illum testem proferat de innocentiae suae puritate, cui nuda et aperta sunt omnia; sicque maneat in proprio gradu.
Abbreviated transcription (Latin):
sacer penitꝰ canon ext̾minat. cũ ꝓcu
ratorẽ uł defensorẽ eccłiȩ uł regule
subiectũ ado ꝑ pecunias ordinari ꝓ¬
hibeat. ut mediatores quoq huiꝰ sce-¬
leris anethamatis inuerone incidat.

Expanded text:
anon exterminat, cum pro curatorem vel defensorem Ecclesiae, vel regulae subjectum, adeo per pecunias ordinari prohibeat, ut mediatores quoque hujus sceleris anathematis mucrone incidat.
Abbreviated transcription (Latin):
tes inde abstrahere. aut qdecumq no-¬
cibilitatis uł damni seu spoliationis
residentib in loco scõ inferre. s eẽ po¬
tius his ipsis qui eccłiam petunt ꝑoĩa
licitũ int᷑ .xxx. passus ab eccłe ianiu¬

Expanded text:
tes inde abstrahere, aut quodcunque nocibilitatis, vel damni, seu spolii, residentibus in loco sancto inferre; sed esse potius his ipsis, qui ecclesias petunt, per omnia licitum, in triginta passus ab ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
ad similituidinẽ g̃gorian & hermogł¬
mani eodicem factum institutionũ
ã constantini temꝑib sub ꝓpͥi cuiꝰ ꝙ¬
imperatoris titulo disposuit. quẽ a suo

Expanded text:
ad similitudinem Gregoriani et Hermogeniani, codicem factum institutionum, a Constantini temporibus sub proprio cuimperatoris titulo disposuit, quem a suo
Abbreviated transcription (Latin):
que habenda ẽ scđm legen. Uirgo. ca-¬
sta ⁊ desponsata inuirginitate. ⁊ dota-¬
ta legitme ⁊ aparentib tradita ⁊ aspõ¬
so ⁊ aparanimphis accipienda ⁊ ita
scđm legẽ ⁊ eugłiũ publicis nuptiis
honeste inconuigium liquide sumẽ¬

Expanded text:
go casta et desponsata in virginitate et dotata legitime, et a parentibus tradita, et a sponso et a paranymphis accipienda, et ita secundum legem et Evangelium publicis nuptiis honeste in conjugium et liquide sumen
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiȩ subigat᷑. Rapte aut̃ parẽ¬
tib legalit̾ restituant᷑. Post actã uͦ pu¬
blicã penitentiã sietas in continentiam
exigerit. legitimo ⁊ eccłastico ex utͣqͦ parti¬
bus placito conuigio socient᷑. Nam inhis¬
ñ regulã ꝯstituimus. s ut u̾bis magnileo¬
nis utam᷑ qd fit tollerabiliꝰ exstimamus.
Quod siunus ex cõuigatis obierit. is qui
publicã penitenitentiã exegerit ⁊ suꝑstes

Expanded text:
tentiae subigantur. Raptae autem parentibus legaliter restituantur. Post peractam vero publicam poenitentiam, si aetas incontinentiam exegerit, legitimo et ex utriusque partibus placito conjugio socientur. Non in his regulam constituimus, sed ut verbis magni Leonis utamur, quod sit tolerabilius aestimamus; quod si unus ex conjugatis obierit, et is qui publicam poenitentiam egerit superstes
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis incestas uł nefarias nuptias in¬
ierit. nec uxorem uidet᷑ habere nec fili¬
os. Nam qui huiꝰ modi c̃ceptione nati fue¬
rint. quãuis uideant᷑ nasci. patrẽ nulla¬
tenus hr̃e censent᷑.: ⁊ tamꝗͣ si de adulte¬
rio c̃cepti fuissent deputant᷑. Cos ita
q qͦs publice leges ũ admittunt. s
uelut infamiȩ macuł asꝑsos respu¬
unt: ⁊ qͣsi degen̾es despiciunt. eccłi¬
astica dignitas millatenus recipit.
presertim cũ nicħ macłosum dõ rite
possit offerri. uł eiꝰ seruitio applicari.

Expanded text:
Si quis incestas aut nefarias nuptias inierit, nec uxorem habet nec filios. Nam hi qui ex hujuscemodi conceptione nati fuerint, quamvis videantur nasci, patrem nullatenus habere censentur, et tanquam si de adulterio concepti fuissent deputantur. Ecclesiaque quos publicae leges non admittunt, sed velut infamiae maculis respersos respuunt, et quasi degeneres despiciunt, ecclesiastica dignitas nullatenus recipit; praesertim cum nihil maculosum Deo rite possit offerri vel ejus servitio applicari.
Abbreviated transcription (Latin):
iquis deuiceps epãtum łabbatiam de
manu alius laicȩ ꝑsonȩ susceꝑi̾t. nullate¬
nus int̾ epõs ł abbates habeat᷑: nec ulla ei
ut ep̃o seu abbati audiencia concedatur
Insuꝑ ei g̃rã beati petri ⁊ introitum ȩccłe
int̾ dicimus. quousq locum quẽ subcri¬
mine tam ãbicionis quã inobedientie. qͥ
ẽ scelus ydolatriȩ cepit. resipiseẽdo ñ de¬
serit. Similit̾ ⁊̃ de inferiorib eccłasticis di¬

Expanded text:
quis deinceps episcopatum vel abbatiam de manu alicujus laicae personae susceperit, nullatenus inter episcopos vel abbates habeatur, nec ulla ei ut episcopo seu abbati audientia concedatur; insuper ei gratiam S. Petri et introitum ecclesiae interdicimus, quousque locum quem sub crimine tam ambitionis quam inobedientiae, quod est scelus idololatriae, caedit, resipiscendo non deserit. Similiter etiam de inferioribus ecclesiasticis di
Abbreviated transcription (Latin):
Iericulose decipiunt᷑ ꝗ existimãt
eos tm̃ homicidas eẽ. quimanib ho¬
minẽ occidunt. ⁊ ñ potius eos ꝑ quoꝵ
ꝯ siliũ ⁊ fraudem ⁊ exortationẽ honi¬
nes extingunt᷑. Nã uidi ꝓͥis manib¬

Expanded text:
ericulose decipiunt, qui existimant eos tantum homicidas existere, qui manibus hominem occidunt, & non potius eos, per quorum consilium, & fraudem, & exhortationem homines extinguuntur. Nam Iudaei Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ti. pꝰea aut̃ comã nutrientes. ł ue¬
stimenta scłaria sumentes. ad id qͥ
ti. cop̃hensi rursus legib penitẽ¬
tie inmonasteriis subdantur inui¬
ti. Quod siface ꝓpt̾ aliquẽ potestatis
uigorẽ difficile fui̾t. tunc sic̃ pͥscoꝵ
cano nũ statuerunt decreta qͥusꝙ
ad dimissũ ordinẽ reu̾tant᷑ ex ꝯmu¬
nẽ ł int̾ dictũ cũ ipsis ex comunica¬
uerint. Sac̾dotes aut ad quẽ ꝑtiule
noscunt᷑. sieos quolibet mini̾e ł fauo¬
re. aut negligentia ad monere nolu¬
erint. ut aut reu̾tentes suscipiat.
aut contepnentes degccła reiciat. Ei¬
mili sententia plectatur quousꝙ
emendationis. ł dãpnationis eoꝵ¬
ab eo sententiã ꝓ mulgetur:¬

Expanded text:
t haec autem comam nutrientes vel vestimenta saecularia sumentes, ad id quorsi, comprehensi, rursus legibus poenitentiae in monasteriis subdantur inviti: quod si facere propter aliquem potestatis vigorem difficile fuerit, tunc sicut priscorum canonum statuerunt decreta, quousque ad dimissum ordinem revertantur excommuvel interdictum cum ipsis communicaverint. Sacerdos autem ad quem pertinere noscuntur, si eos quolibet munere vel favore aut negligentia admonere noluerit ut aut revertentes suscipiat, aut contemnentes de ecclesia rejiciat, simili sententia plectatur, quousque emendationis eorum vel damnationis ab eo sententia promulgetur
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs. Cetis aut̃ ego dico ñ dñs. ad
do eum dixisse. Quia enim conunx
fidelis relinquere cõ iugẽ licite potuit
torum occasio lucrandorum ut fideles
conuiges in relinquendis infidelib ꝑ¬
missa licenciã ñ utãt᷑. Tibi aũt uidetur
in fideles ꝙͦ dimitti afidelib ñ licere.
qr hoc uetat apłs. cũ ego dicam licere.
qr hoc ñuetat dñs. ñ tñ expedire. qr hoc
ñe fiat monet apł̃. qui redidit ⁊̃ ratio¬
nem cur fieri ñ expediat. quãuis ñlice¬
at. Quid enim inquid scis mulier siui¬
rum saluum facies:. Aut nñ scis uir
siuxorẽ saluã facies: Cum ⁊̃ suꝑiꝰ dixis¬
set sãctificatus ẽ uir infidelis inmu¬
liere. ⁊ sãctificata ẽ mulier infideł in

Expanded text:
tolus: ceteris autem ego dico, non dominus, ad monendo dixisse. quia enim coniux fidelis relinquere coniugem licite potuit torum occasio lucrandorum, ut fideles coniuges in relinquendis infidelibus permissa licentia non utantur. tibi autem uidetur infideles quoque dimitti a fidelibus non licere, quia hoc uetat apostolus, cum ego dicam licere. quia hoc non uetat, non tamen expedire, quia hoc ne fiat, monet apostolus: qui reddit etiam rationem cur fieri non expediat, quamuis liceat. quid enim scis, inquit, mulier, si uirum saluum facies? aut unde scis, uir, si uxorem saluam facies? cum etiam superius dixisset: sanctificatus est enim uir infidelis in uxore, et sanctificata e
Abbreviated transcription (Latin):
annos insciis mundiburdis suis sacrum
uelamen capiti suo imposuerit. ⁊ illi
mundiburdi annum ⁊ diem hoc cacen¬
do consenserint insc̃o ꝓposito ꝑmaneant.
Et si inp̃dicto anno ⁊ die ꝓillis se ꝓclama¬
ui̾nt petitioni eorum assensus p̃beatur
nͥ forte di timore tactis cum eorum licen¬
cia in religionis habitu ꝑmancant:¬

Expanded text:
annos insciis mundiburdis suis sacrum velamen capiti suo imposuerint, et illi mundiburdi annum et diem hoc tacendo consenserint, in sancto proposito permaneant. Et si in praedicto anno et die pro illis proclamaverint, petitioni eorum assensus praebeatur: nisi forte Dei timore tactae cum eorum licentia in religionis habitu
Abbreviated transcription (Latin):
equis arbitret᷑ ꝑfectũ ⁊ spũalẽ
homiẽm ꝓista tꝑ̃ali uita in cuius
ẽ mentiri aliud ẽ uerũ occultare
⁊ siquidẽ aliud ẽ falsũ dicere. ali
ud uerũ tacere. siquis forte ł ad istã
uisibilem mor tem ñ uult hominẽ
ꝓdere. ꝑatus eẽ debet uirũ occultare
ñ falsum dicere. ut neq ꝓdat nec iñ¬
tiat᷑. nec occidat animã suã ꝓ corꝑe
alt̾ius.

Expanded text:
quis arbitretur perfectum et spiritalem hominem pro ista temporali vita, in cujus est mentiri, aliud est verum oc, siquidem aliud est falsum dicere, aliud est verum tacere. Si quis forte vel ad istam visibilem mortem non vult hominem prodere, paratus esse debet verum occultare, non falsum dicere, ut neque prodat, neque mentiatur, nec occidat animam suam pro corpore alterius.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃di ĩuanũ assumit et yro¬
ximũ dolo capit. Non ẽ ꝯseruandũ
sacͣm̃tũ qͦ malũ incaute ꝓmittit᷑
ueluti si quispiam adultere ꝑpetu¬
o cũea ꝑmanendi fidẽ polliceatur.
Tollerabilius ẽ enim ñ implere sac

Expanded text:
men in vanum adsumit, et proximum dolo capit. Non est conservandum sacramentum quod malum incaute promittitur, veluti si quispiam adulterae perpetuam cum ea permanendi fidem polliceatur. Tolerabilius est enim non implere sac
Abbreviated transcription (Latin):
xͥanitatis. Nec aliqua suꝑ hoc audien¬
tia aliqñ ei reseruet᷑. s ab omĩ eccłia¬
stico gradu in quoẽq p̾us suerat sine
recractatione deponatur. Cui quisqͥs
adheserit. uł qualemẽq tanꝗͣ ponti¬
fici reuerentiam exhibuerint. a ut
in aliquo illũ defendere p̃sumpserit:
nr̃e sententiȩ decretał temerator exti¬
terit. ⁊ romaniã eccłiam sua p̃sumpti-¬
oue c̃ funde ⁊ ꝑturbare contra hoc statu¬
tum uoluerit. ꝑpetuo anathemate atq exẽ¬
municatione dampnet᷑. ⁊ cũ impus qui
ñ resurgẽt in uidicio reputetur. Dĩpoten
rem sentiat. fiat habitatio eius deserta &
in tab̾culis eiꝰ ñ sit qui inhabitet. fiant fi

Expanded text:
Christianitatis, nec aliqua super hoc audienChristianitatis, nec aliqua super hoc audientia aliquando ei reservetur, sed ab omni ecclesiastico gradu, in quocunque prius fuerat, sine retractatione deponatur: cui quisquis adhaeserit, vel qualemcunque tanquam pontifici reverentiam exhibuerit, aut in aliquo eum defends sententiae temerator exstiterit, et Romanam Ecclesiam sua praesumptione confundere et perturbare contra hoc statutum tentaverit, perpetuo anathemate atque excommunicatione damnetur, et cum impiis qui non resurgunt in judicio reputetur. Omnipotenrem sentiat. Fiat habitatio ejus deserta, et in tabernaculis ejus non sit qui inhabitet : Fiant fi
Abbreviated transcription (Latin):
ueruit. Qđ si prauoꝵ atq iniquoꝵ hoĩ¬
num ita ꝑuersitas inualuerit. ut pura
sincera atq gratuita electio fieri in ur¬
be ñ possit. cardinales ep̃i cũ religio¬
sis elericis catholicisq laicis. licet pau¬
cis iuis potestatis optineant. eligere apłi¬
cȩ sedis pontificem ubi c̃gruentiꝰ iudi-¬
cauerint. Plane pꝰqͣm electio fuerit fac¬
ta. si bellica tempestas uł quałcumq
hominum conatꝰ malignitatis studio
restiterit. ut is qui electus ẽ in apłica
sede uixta ẽsuetudinem intronizari
ñ ualeat. electus tñ sicut. p̃p. auctorita¬
tem optineat regendi scãm romanã eo-¬
cłiam. ⁊ disponendi om̃s facultates illiꝰ.
fecisse cognouimꝰ. Qđ si quis contͣ hoc
decretum nr̃m sinodali sendentia ꝓmul¬
gatum. ꝑ seditionẽ uł p̃ sumptionem
aut qđ libet ingeniũ electus. aut etiã
rib faustorib. sequacib. a liminibus
tixp̃e. ⁊ inuasor. atq destructor totiꝰ

Expanded text:
verint. Quod si pravorum atque iniquorum homiverint. Quod si pravorum atque iniquorum hominum ita perversitas invaluerit, ut pura, sincera atque gratuita electio fieri in Urbe non possit, cardinales episcopi cum religiosis clericis catholicisque laicis, licet paucis, ius potestatis obtineant eligere apostolicae sedis antistitem, ubi congruentius iudicaverint. Plane postquam electio fuerit facta, si bellica tempestas vel qualiscunque hominum conatus malignitatis studio restiterit, ut is qui electus est in apostolica sede iuxta consuetudinem intronizari non valeat, electus tamen sicut papa auctoritatem optineat regendi sanctam Romanam aecclesiam et disponendi omnes facultates illius: fecisse cognoscimus. Quod si quis contra hoc decretum nostrum sinodali sententia promulgatum per sedicionem vel praesumptionem aut quodlibet ingenium electus aut etiam ribus, factoribus, sequacibus, a liminibus tichristus et invasor atque destructor totius
Abbreviated transcription (Latin):
repat. religiosi uiri p̃duces sint in ꝑ¬
mouendi pontificis electione. reliqͣ
aũ seqͣoes. Et certe rectus ac legitimꝰ¬
Hic electionis ordo ꝑpendit᷑ si ꝑspee¬
tis diuersoꝵ patrũ reguł. siue gestĩ
etiã illa beati p̃decessoris leonis sentn¬
tia recollat᷑. Nulla inquit ratio sinit
sit int̾ epõs habeant᷑. qͥ nec acleriesꝰ
sunt electi. nec ã plebib ex peciti. nec
a ẽꝑiuncialib ep̃is. cũ metropolita¬
ni iudicio consecrati. quia uero sedeᷤ
dubio metꝰpolitani uice fungunt᷑.
qui uideł electũ ancistem ad aplici
eulminis apicem ꝓuehunt. Eligent
put᷑ de ipsius eccłie gremio. si rep
tur. ex alia assumatur. saluo debito hono¬
re. ⁊ reuerentia dilecti filii nr̃i heurici.
qui inp̃sentiaꝵ rex habeat᷑. ⁊ futurꝰ imꝑator
deo concedente seꝑatur. sicut iam con¬
cessimus sͥ. ⁊ successorib illiꝰ qui ab hac
aplica sede ꝑsonalit̾ hoc ius impetra¬

Expanded text:
ripiat, religiosi viri praeduces sint in pripiat, religiosi viri praeduces sint in promovendi pontificis aelectione, reliqui autem sequaces. Et certe rectus atque legitimhic electionis ordo perpenditur, si, perspectis diversorum Patrum regulis seu gestis, etiam illa beati Leonis sententia recolatur: « Nulla, inquit, ratio sinit ut inter episcopos habeantur qui nec a clericis sunt electi, nec a plebibus expetiti, nec a comprovincialibus episcopis metropolitani iudicio consecrati'. Quia vero sedes dubio metropolitani vice fungantur, qui electum antistitem ad apostolici culminis apicem provehant. Eligant autem de ipsius aecclesiae gremio, si repe non invenitur, ex alia assumatur. Salvo debito honore et reverentia dilecti filii nostri Henrici, qui in praesentiarum rex habetur, et futurus imperator Deo concedente speratur, sicut iam sibi concessimus, et successorum illius, qui ab hac apostolica sede personaliter hoc ius impetra
Abbreviated transcription (Latin):
d. pp̃. in basilica latanensi patͥar¬
chii quȩ cognominat᷑ c̃stantiniana
ẽsidentib etiã reuerentissimis archi
fex auctoritate aplica decernens de
electione summi pontificis inquit.
slouit beaticudo ur̃a dilectissimi fr̃s¬
defuncto piȩ memoriȩ dño stephano dece-¬
ritate deseruio. qͦt adiuersa ꝑtulerit
quot deniq ꝑ simoniace heresis tape¬
retas malleis crebrisq tonsoͥnib sub¬
na summi piscatoris ꝓcelł intumes¬
centib cogeret᷑ in naufragiũ ꝑfun¬
di submergi. unde si placet fratnita¬
ti ur̃e debemꝰ auxiliante deo futuris
casib prudent᷑ occurrere. ⁊ eccłiasti¬
Co statui. ne rediuiua qđ absit mala
p̃ualeant in posterũ preuidere. ꝗ pp̃
rũ patrũ auctoritate decernimus
mul c̃ sideratione tractantes. mox sͥ
elerieos cardinales adhibeat᷑. sicq re¬
liquus clerꝰ ⁊ppłs ad consensũ noue
electionis accedant. ut nimirũ ne ue¬
nalitatis morbꝰ qualibet oceasione sub¬

Expanded text:
 viro in basilica Lateranensis patriarchii quę cognominatur Constantiniana, consedentibus etiam rcverentissimis archiefex auctoritate apostolica decernendę electionis summi pontificis inquit: Novit beatitudo vestra, dilectissimi frdefuncto pię memorię domno Stephano deceauctore deservio, quot adversa pertulerit, quot denique per symoniacę heresis trapezitas malleis crebrisque tunsionibus subna summi Piscatoris procellis intumescentibus cogeretur in naufragii profunda submergi. unde, si placet fraternitati vestrę, debemus auxiliante Deo futuris casibus prudenter occurrere, et ecclesiastico statui, ne rediviva, quod absit, mala pręvaleant in posterum, providere. Quapropter rum Patrum auctoritate, decernimus mul consideratione tractantes, mox sibi clericos cardinales adhibeant, sicque reliquus clerus et populus ad consensum novae electionis accedant, ut nimirum ne venalitatis morbus qualibet occasione sub
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ.⁊ diripiant alieni labores eiꝰ. Orbis t̾raꝵz
pugnet contra eũ. ⁊ cuncta elem̃ta sint ei
contͣria. ⁊ õiumi sc̃oꝵ quiescentiũ merita
illũ confundant. & in hac uita suꝑ eũ aꝑ-¬
tam uindictam ostendant: Opseruatores
aũ huiꝰ nr̃i decreti omĩpis dei grã ꝓtegat
nȩ eccłiȩ huic decreto a nob ꝓuulga-¬
to. sic̃ suꝑiꝰ legitur subscͥpsi. Bonifaciꝰ
dł grã albanensis ep̃c subsẽr. Gumbtꝰ¬

Expanded text:
et diripiant alieni labores ejus, orbis terrarum pugnet contra eum, et cuncta elementa sint ei contraria, et omnium sanctorum quiescentium merita illum confundant, et in hac vita super eum apertam vindictam ostendant. § 9. Observatores autem hujus nostri decreti omnipotentis Dei gratia protegat, nae huic decreto a nobis promulgato, sicut supernis legitur descripsi. Bonifacius Dei gratia Albanensis episcopus sub
Abbreviated transcription (Latin):
lim inlege p̃cipiebat᷑. oculũ ꝓoccu¬
lo. nunc u̾beranti maxillã p̃benius.
alt̾am. In illo tꝑ̃e bellatorib diceba¬
tur. Accingere gladio tuo suꝑ fem̃
tuim potentissime. mͦ audit petrus¬
Absconde gladiũ tuũ inuaginã suã.
Qui enĩ gladio ꝑcusserit glaclio mori¬
etur.

Expanded text:
lim in lege praecipiebatur oculum pro oculo, nunc verberanti maxillam, praebemus et alteram. Illo tempore bellatoribus praecipiebatur: Accingere gladio super femur tuum, potentissime . Modo audivit Petrus: Conde gladium tuum in vaginam; qui enim gladio percusserit, gladio morietur
Abbreviated transcription (Latin):
um sc̃i uiri maleodictionis sentẽ¬
tiam ꝓfert̃. ñ adhãc exuoto ultionis.
s exiuisticie examine erumpunt. In¬
tus subtile uiditium aspiciunt. ⁊
mala foris urgentia qua maledictio¬
ne ferire debeant cognoscunt. ⁊ eo ma¬
ledicto ñpeccant quo ab int̾no iudice
b modis maledictum memorat. aliud
uidelicet qd approbat aliud qͥ damp¬
peccante ꝓlatum ẽ. cum adaudiuit
male dicta terra inoꝑe tuo. ⁊ cũ habra¬
hȩ dr̃. maledicentib te maledicam.
Rursum quia maledictum ñ uiditio
iustitie ꝓfert᷑. s liuore iundicte ꝓmit᷑.
uoce pauli p̃dicantis ammonemur.
quiait. bene dicite ⁊ nolite maledice.¬

Expanded text:
um sancti viri maledictionis sententiam proferunt, non ad hanc ex voto ultionis, sed ex justitiae examine erumpunt . Intus subtile Dei judicium aspiciunt, et mala foris exsurgentia, qua maledictione ferire debeant cognoscunt, et eo maledicto non peccant, quo ab interno judice bus modis maledictum memorat. Aliud videlicet quod approbat, aliud quod dampeccante prolatum est, cum audivit: Maledicta terra in opere tuo ; et cum Abrahae dicitur: Maledicentibus tibi maledicam . Rursum quia maledictum non judicio justitiae profertur, sed livore vindictae promitur, voce Pauli praedicantis admonemur, qui ait: Benedicite et nolite maledice
Abbreviated transcription (Latin):
a uarietas ꝑsonaꝵ nicħominꝰ officia
distributa ⁊ fortitudinẽ ⁊ uenustatem
scẽ cłi eccłie manifestat. ⁊ sic̃ iudecorũ
Eut in corꝑe humano alt̾m m̃brũ
alt̾us fungat᷑ officio. ita nimirũ noxi¬
iͥ simulq turpissimũ. si singula rer̃¬
ministeria ꝑsonis cotidẽ ñ fuerint distri

Expanded text:
icia distributa, et fortitudinem et venustatem sanctae Dei Ecclesiae manifestat. Et sicut indecorum est ut in corpore humano alterutrum membrum alterius fungatur officio, ita nimirum noxium simulque turpissimum, si singula rerministeria, personis totidem non fuerint distri
Abbreviated transcription (Latin):
ersisti. uenisti ad sacerdotem. qͥd
dixit tͥ: deus inquit. pat̾ omnipo¬
tens. qui te regñauit ex aqua ⁊ spũ scõ
concessit q tͥ peccata tua. ipse te unguat
in uitam et̾nam. llide ubi unctus es.
pis ministeriũ. hoc est unguencum
suꝑ caput. Qͣre suꝑ caput: qͥa sensu
sapientis in capite eius. Sequitur
sp̃uale signaculum. qͦd audistis ho-¬
die legi qͦd pꝰ fontes suꝑẽ quo ꝑfecꝰ¬
tio fiat. qñ adinuocationem sacerdo-¬
tis sp̃c sc̃s infundicur.

Expanded text:
ersisti : venisti ad sacerdotem. Quid tibi dixit? Deus, inquit, Pater omnipotens, qui te regeneravit ex a qua et Spiritu sancto, concessitque tibi peccata tua, ipse te ungat in vitam aeternam. Vide, ubi unctus es: pis mysterium, hoc est unguentum super caput. Quare super caput? Quia Sensus sapientis in capite ejus , sequitur spirituale signaculum, quod audistis hodie legi, quod post fontem super est quo perfectio fiat, quando invocatione sacerdotis Spiritus sanctus infunditur.
Abbreviated transcription (Latin):
nob deur̃is fuissent studiis nunttiata.
ita cordi nr̃o ẽdata licentia ut negare
ea quȩ sibi fr̃nitas urã concedenda po¬
poscerat minime pateret᷑. S pꝰ hoc
puenit ad nos qd sine ueretundia me¬
morare ñ possumus fratͥnitatem tuam
gramatieã. ⁊ illa difficiliora quib dam
expon̾e. Quã rem ita moleste suscepimꝰ
ac sumꝰ uehementiꝰ asꝑnati. ut ea que
pꝰ dicta fuerãt. ingemitum ⁊ tristiciam
laico n religioso conieniat. Et quãuis
dilectissimus filius nr̾ candidꝰ pbr̾ post¬
modum ueniens. hacdere subtilit̾ inꝗ
sitꝰ negauit. atq uos conatꝰ fui̾t excusa¬
re. de nrõ tñ ad huc aiõ ñ recessit. quia
quantũ hoc execbile ẽ desac̾dote enar¬
rari. tanto utrum ita sit distrieta ⁊ ue¬
raci oportet satisfacionem cognosci.

Expanded text:
 vestris fuissent studiis nunciata, ita cordi nostro est nata laetitia, ut negare ea quae sibi fraternitas vestra concedenda poposcerat, minime pateremur. Sed post hoc pervenit ad nos, quod sine verecundia memorare non possumus, fraternitatem tuam Grammaticam, et illa difficiliora quibusdam exponere. Quam rem ita moleste suscepimus, ac sumus vehementer aspernati, ut ea quae prius dicta fuerunt, in gemitum et tristitiam laico religioso conveniat. Et quamvis dilectissimus filius noster Candidus presbyter postmodum uisitus, negaverit atque vos conatus fuerit excusare, de nostro tamen adhuc animo non recessit, quia quantum exsecrabile est hoc de sacerdote narrari, tanto utrum ita necne sit, districta et veraci oportet satisfactione cognosci.
Abbreviated transcription (Latin):
ñs fideles suos securos facit. ꝙ
de dispensatorib malis mala su¬
a facientib .⁊ bona eius loquentib
ubi ait. quȩ dicunt facite. quȩ aut̃
facuint facere nolite

Expanded text:
 fideles suos securos fecit etiam de dispensatoribus malis mala sua facientibus et bona eius loquentibus, ubi ait: Quae dicunt, facite, quae autem faciunt, facere nolite
Abbreviated transcription (Latin):
ipeccatũ eẽt uiratio nec uiuetĩ
lege diceret᷑. ñ ꝑuirabis. Reddes aũt
dño iusuirandũ tuũ. Non enim pecca¬
tum p̃ciperet᷑ nob̾. Item. Non uobis
dicimꝰ ñ nos uirare. Sienĩ hoc dñs
mentimur. Quantũ ad me ꝑtinet
uiro s quatũ m̃ uidet᷑. magna neces¬
sitate ꝯpulsus. cũ uidero nͥ faciam
michi ñ credi. ⁊ ei qui michi ñ credit
ñ expedirt qͥ ñcredit hac ꝑpensa ra¬
tione ⁊ consid̾atione lib̾ata cũ magno
Et uido quia plus ẽ .i. qͥ amplius est
ẽ. Et si ñ ẽ amalo uirantis. amalo est
ñc̃dentis.

Expanded text:
peccatum esset juratio, nec in veteri lege diceretur: Non pejerabis. Reddes autem Domino jusjurandum tuum . Non enim peccatum praeciperet nobis. Item: Non vobis dicimus, non nos jurare. Si enim hoc dicimus, mentimur, quantum ad me pertinetnecessitate compulsus. Cum videro nisi faciam mihi non credi, et ei qui mihi non credit non expedire quod non credit; hac perpensa ratione et consideratione librata, cum magno Et videst : et si non a malo jurantis, a malo est non credentis.
Abbreviated transcription (Latin):
destatu suo uult gaude. ut ñ quacũq
occasione parem suũ. aut alium quẽ¬
libet ad irã ⁊ adrixã. quãto minus ad
pugnã. ł ad cedem aliquo u̾bo irritet
seu ꝓuocet. nec ꝓuocatus. ad hoc quisq¬

Expanded text:
de statu suo vult gaudere, ut non quacunque occasione patrem suum aut alium quemlibet ad iram et ad rixam, quanto minus ad pugnam vel ad caedem aliquo verbo irritet seu provocet, nec provocatus ad hoc quisq
Abbreviated transcription (Latin):
Sollicitudinis quidẽ tue ordo eẽ debu¬
erat. ut cum metropolitano tuo pͥmitus
de eo qd querendũ eẽ uidebat᷑ cõferes.
ac si id qͥ ignorabat dilectio tua &̃ ipse
nescisset instrui uos parit posceretis.
qr in causis quȩ adgn̾alem obseruan¬

Expanded text:
Sollicitudinis quidem tuae is ordo esse debuerat, ut cum metropolitano tuo primitus, de eo quod quaerendum videbatur esse, conferres, ac si id quod ignorabat dilectio tua, etiam ipse nesciret, instrui vos pariter posceretis, quia in causis quae ad geneneralem observan
Abbreviated transcription (Latin):
otandũ ẽ sane q̃ admodũ uista bel¬
la gerebant᷑ afiliis isrł. ꝯtͣ amorreos.
Innoxius enĩ transitꝰ negabat᷑ ꝗ uire
humaue societatis equissimo patẽ

Expanded text:
otandum est sane, quemadmodum iusta bella gerebantur a filiis Israel contra Amorrheos. Innoxius enim transitus negabatur, qui iure humane societatis equissimo patere
Abbreviated transcription (Latin):
Trans marinos uł in cognitos hoĩes. in
elieatus honorẽ nolite susciꝑe. nͥ qͥnq
aut eo ampliꝰ ep̃oꝵ cys rograsis sint
designati. qr multa ꝑ surreptionem
solent euenire. Io ⁊ hec sũmoꝑe sunt
cauenda.

Expanded text:
Transmarinos vel incognitos homines, in clericatus honorem nolite suscipere, nisi 5 aut eo amplius episcoporum chirographis sint designati, quia multa per subreptionem solent evenire. Ideo et haec summopore sunt cavenda.
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾tere ꝓsola religiosa int̾ se consen¬
serint uita nullatenus sine consci
entia ep̃i fiat. ut abeo singulariter
ꝓuiso constituant᷑ loco. Nam uxore¬
nolente. Aut alto̾ eorum ⁊̃ ꝓtali re ma¬
trimonium ñsoluit᷑.

Expanded text:
divertere pro sola religiosa inter se consenserint vita, nullatenus sine consensu episcopi fiat, ut ab eo singulariter proviso constituantur loco. Nam uxorenolente, vel altero illorum, etiam tali re matrimonium non solvitur.
Abbreviated transcription (Latin):
eps dixit. Quisquis epõꝵ accusat᷑ ad p̾¬
matem ꝓuintie ipsiis causam deferat
accusator. nec aꝯmunione suspendat᷑
cui cm̃ inteudit᷑. ñ ad causam suam di¬
cendam electoꝵ uidicũ die statuta
litãs euocatꝰ. minime occurrerit. hocẽ
infra spaciui mensis. ex ea di qua esi
littas accepisse ꝯstitĩt. Quos si aliquas
uere necessitatis causas ꝓbauit. quib
eum occurrere ñpotuisse manifestum

Expanded text:
s dixit: Quisquis episcoporum accusatur, ad primates provinciae ipsius causam deferat accusator; nec a communione suspendatur, cui crimen intenditur, nisi ad causam suam dicendam electorum judicum, die statuta, litteris evocatus, minime occurrerit, hoc est infra spatium mensis, ex ea die, qua eum litteras accepisse constiterit: quod si aliquas veras necessitatis causas probaverit, quibus eum o
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ mensem scđm ñ ꝯmunicet donec
examinet᷑. Si aut̃ adꝯcilium uniusa¬
le infra anui spacium occurrere nolu¬
erit. ut ł ibi causa t̾minet᷑. ipse inise
dampnationis sententiam dixisse ui¬
dicet᷑. t empore sane quo ñ cõmuuicat
cet. accusator aut̃ eiꝰ si nunquã dieb
cause discende defuĩt: aꝯmunione nõ
temnoueat᷑. Siuꝰ aliqñ defin̾t subtrahens
se. restituto iuꝯiminione ep̃o. ipse re¬
moueat᷑ a cõmuione accusator. ita
M ut nec ipsi adimat᷑ facultas cause
pagende. sise ad diem ꝯstitutum occur¬
tere uoluisse. s ñ potuisse ꝓbaui̾t. Ilud
luerit.

Expanded text:
 mensem secundum non communicet donec purgetur. Si autem ad concilium universale infra anni spatium occurrere noluerit, ut vel ibi causa terminetur ipse in se damnationis sententiam dixisse judicetur. Tempore sane quo non communicat,cet. Accusator vero ejus si nunquam diebus causae dicendae defuerit, a communione non removeatur; si vero aliquando defuerit subtrahens se, restituto in communione episcopo, ipse removeatur a communione accusator; ita tamen, ut nec ipsi adimatur facultas causae peragendae, si se ad diem constitutum occurrere non voluisse, sed non potuisse probaverit. Illud luerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ aĩa. si aut informatũ fui̾t. multet᷑
pecunia. ut ꝓbaret ñ eẽ aiãm añ for¬
mã. Itaq si iã formato corpori dat᷑
ñ incenceptu corꝑis nascit᷑ cũ semi¬
ne diriuata. Nã sicũ semine ⁊ aĩa
existit exaiã multe aiẽ cotidie ꝑeut
cũ sem̃ fluxu quodã ñꝑficit nati¬
uitati. S si ꝓpiꝰ respiciamꝰ. uidebiꝰ
quid sequi debeamus. Contemplemꝰ
facturã ade. Inadã exeplũ datũ ẽ
ut ex eo intelligat᷑. qr iã formatum
corpꝰ accepit asam. slã pot̾at aĩam
limo terre admiscere.⁊ sic formare¬
corpꝰ. s ratione iuformabat᷑. qr pͥmũ
oportebat domũ ꝯpagiuari. ⁊ sic habita¬
torẽ iuduci. Anima certe. qr sp̃s ẽ in
sicco habitare ñ pot̃. Iõ insanguine

Expanded text:
a; si autem informatum fuerit, multetur pecunia : ut probaret non inesse animam ante formam. Itaque si jam formato corpori datur, non in conceptu corporis nascitur cum semine derivata. Nam si cum semine et anima existit ex anima, multae animae quotidie pereunt, cum semen fluxu quodam non proficit nativitati. Sed si propius respiciamus, videbimus quid sequi debeamus. Contemplemur facturam Adae. In Adam enim exemplum datum est, ut ex eo intelligatur, quia jam formatum corpus accepit animam. Nam potuerat animam limo terrae admiscere, et sic formarecorpus. Sed ratione informabatur, quia primum oportebat domum compaginari, et sic habitatorem induci. Anima certe quia spiritus est, in sicco habitare non potest, ideo in sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
t legibꝰ humanis statutũ.⁊ incau¬
sis tã eccłasticis quã scłarib seruatum
scio. speciales amicos causantiũ ñ deb̾e
admitti ad uiditiũ. neł fallant ł fallant᷑
amore suoꝵ. Quod si culpã amici tuo
uiditio amor illiꝰ aut minuit. aut ꝓr¬
sus abscondit. quãtomagis amor tui
tuũ ꝯtͣte uiditiũ fallit.¬

Expanded text:
t legibus humanis statutum, et in causis, tam ecclesiasticis, quam saecularibus servatum scio, speciales amicos causantium non debere admitti ad judicium: ne vel fallant, vel fallantur amore suorum. Quod si culpam amici tuo judicio amor illius aut minuit, aut prorsus abscondit: quanto magis amor tui tuum contra te judicium fallit