comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tunc teruanenses ad cultu
ram reuersi sunt ydolorũ.
Non solum enim qui no¬
men domini antea recipere
noluerunt: sed eciam hiiqͥ
a predictis pr̃ibus fuerãt
baptizati. pari crrore ducti:
ydola colebant. Sanctus
nen sem ingressus urbem
salutifera diuini uerbi p̾¬
cepta. stolidis paganorũ
cordibus tradidit.omnẽ¬
q in ca habitantem po¬
pulum ad fidem catholicã
fragante gracia. postqmͣ¬
uero predictã plebem ad ue¬
n dei culcum prefa tus põ¬
tifex conuertit. uerbum
diuinum concurrentib
ad cum undiq predicãdo
turbis multosq in dei no¬
mine uariis liberando lã¬
goribus. magnarum si¬
bi signa uirtutum largi¬
cio concessit diumna: de qui¬
fauente pauca depromere
Dadam nero die au¬
domains egregius
xp̃i confessor in bononia
urbe perseuerans. post noc¬
turnas nigilias diluculo
more suo solito surgens
samq xp̃iano populo cã¬
tans. egrotis uariis genc¬
ribus morborum manuᷤ
imponens. meridianis
horis uite uenerabilis se

Expanded text:
tunc Terwanenses ad culturam tunc Terwanenses ad culturam iterum reversi sunt idolorum; non solum enim hi, qui nomen Domini antea recipere noluerunt, sed etiam hi, qui a predictis patribus fuerunt baptizati, pari errore ducti, idula colebant. 6. Summus mdem ingressus urbem, salutifera divini verbi praecepta stolidis paganorum cordibus tradidit, feque in ea habitantem populum ad fidem convertit fragante gratia: omvero praedictam plebem ad veri Dei cultum praefatus pontifex convertit, verbum divinum concurrentibus ad eum undique praedicando turbis, multosque in Dei nomine variis liberando languoribus, magnarum sibi signa virtutum largitio concessit divina, de quifavente, pauca depromere adam vero die Audomarus egregius Christi confessor in Bononia urbe perseverans, post nocturnas vigilias diluculo more solito surgens,samque Christiano populo cantans, aegrotis variis generibus morborum manus imponens, meridianis diei horis vitae venerabilis sen
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec mulcis sc .iii.
to. et ab omni francorum
populo uocatus: sanctoa¬
chario nouiomense cpõopi¬
tulante ad docendum atq¬
ad gubernandum teruanẽ¬
sis urbis populum: epãlẽ
cũ magna mentis humi¬
licate sumpsit honorẽ. In
quo gradu nerbum diui¬
num in corde credentium
seminans animarum cor¬
porumqz langores curans:
captiuos uinculatosq re¬
dinens. iuduarum ino-¬
pumq pre omnibus
curain gerens. plebem sibi
a domino creditam rite gu¬
bernabat. Predictus igitur
teruanensis populus. licet
ante aduentum beati au¬
domar a socus dyonisii
martiris fusciano uideliez
et uictorico uerbum audis¬
set diuinum eodem tem
pore quo sanctus quinti¬
ms in ambianense pre¬
dicabat urbe. multi tamen
ex ipsis ad huc teruanc̃sib
cultui adherebant ydoloꝵ.
postqmͣ enim duobeati ni¬
ri predicti fuscianus et uic¬
toricus de predicta terua¬
nensium urbe perrexerunt.
et in ambianensium terri¬
torio martirio coronati sũt:

Expanded text:
osthaec, multis iosthaec, multis ito et ab omni Francorum populo vocatus, sancto Achario Noviomense episcopo opitulante, ad docendum atque gubernandum Terwanensis urbis populum episcopalem cum magna mentis humilitate sumpsit honorem. In quo gradu verbum divinum in corda credentium seminans, animarum corporumque languores curans, captivos vinculatosque redimens, viduarum inopumque pre omnibus curam gerens, plebem sibi a Domino creditam rite gubernabat. 5. Praedictus igitur Terwanensis populus, licet ante adventum beati Audomari a sociis Dionisii martiris, Fussiano videlicet et Victurico, verbum audivit divinum, eodem etiam tempore, quo sanctus Quintinus in Ambianense predicabat urbe, multi tamen adhuc ex ipsis Terwanensibus culturae adherebant idulorum. Postquam enim duo beati viri predicti Fussianus et Victuricus de predicta Terwanensium urbe perrexerunt et in Ambianensium civitate martirio coronati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ria. predictis dei famulis
dedit consiliuim: suadẽs ui¬
delicet utrisq aliquando
simul aliquando separatĩ.
ut sub regulari disciplina
sccum in dei perseuerarẽt
iscruicio: Amboigitur
diuino ardentes amore.
spũalis patris custachi se¬
quentes con silium: sa cro
se sub ieccr̃t. Scatus igitur
custaiius immensogaudi¬
o repletus. cos scõ monacho¬
n consorcio conunxit.
dehinc sanctus audomarꝰ
spiritu ali gracia plenus:
ctate tener fide robustus. di¬
stricto regule rigon subdi¬
tus: inter agnien mona¬
mibutus. omnibus xpĩ
militibus in predicto mo¬
n asterio habitantibus di¬
uina suadente gracia ama¬
bilis fuit. Erat ẽnim mẽte
et corpore castus. obediẽcia
atq humilitate refectus.
in diuina sciencia cruditurᷤ
caritate et mansuctudins
plenus. districtus ꝑ symo¬
nia. castigatus ieumniis.
prolixis noctium ꝑ uigil
domari fama per multã
goberti francorum regis
noticiam ꝑuciit. abscon¬
di cnim non potest ciuita .
super montem posita ẽ uaut̃.¬

Expanded text:
raedictis Dei famulis dedit consilium, suadens videlicet utrisque aliquando simul, aliquando separatim, ut sub regulari disciplina secum in Dei perseverarent servitio. Ambo igitur divino ardentes amore, spiritalis Patris Austasii sequentes consilium, sub sacrae se subjecerunt. Beatus igitur Austasius immenso gaudio repletus, eos sancto monachorum consortio conjunxit. Dehinc S. Audomarus spiritali gratia plenus, aetate tener, fide robustus, districto regulae rigori subditus, inter agium monambutus, omnibusque Christi militibus in praedicto monasterio habitantibus, divina suadente gratia, amabilis fuit. Erat enim mente castus et corpore, obedientia atque humilitate refertus, in divina scientia eruditus, caritate et mansuetudine plenus, districtis parsimoniae castigatus ieiuniis, prolixis noctium pervigil domari fama per multa goberti Francorum regis notitiam pervenit - abscondi enim non potest civitas super montem posita . P
Abbreviated transcription (Latin):
ammonet ne nos qui plꝰ
ceteris in hoc mũdo accepis¬
se aliquid cernimur: ab
actore mundi grauius
inde iudicemur. Cum eñi
augentur dona:raciones
eciam crescunt donorum.
Tanto ergo esse humilior
quisq debet ex munere:
quanto se obligaciorem
esse conspicit in reddenda
racione. Ecce homo qui
peregre proficiscitur seruos
suos uocat: eisq ad nego¬
cium talenta partitur. post
multum uero temporis
positurus racionem reu̾¬
titur: bene operantes pro
apportato lucro remun̾at:
seruum uero a bono opere
torpentem dampnat. Qͥs
itaq iste homo est qui per¬
egre proficiscitur nisi redẽp¬
tor ñr. qui in ca carne qm̃
assumpserat abiit in celũs
Camnis cnun locus propri¬
e terra est: que quasi ad ꝑ¬
egrinandum ducitur:. dũ
celo collocatur Sz homoi¬
ste peregre proficiscens ser¬
us bona sua tradidit:qr
fidelibus suis spintalia
dona concessit. Et uni qui¬
dem quinqz talenta. alii
duo: alii uero commisit
unum.

Expanded text:
mus, ne nos qui plus caeteris in hoc mundo accepisse aliquid cernimur, ab auctore mundi gravius inde judicemur. Cum enim augentur dona, rationes etiam crescunt donorum. Tanto ergo esse humiliorquisque debet ex munere, quanto se obligatiorem esse conspicit in reddenda ratione. Ecce homo qui peregre proficiscitur, servos suos vocat, eisque ad negotium talenta partitur. Post multum vero temporis positurus rationem revertitur, bene operantes pro apportato lucro remunerat, servum vero a bono opere torpentem damnat. Quis itaque iste homo est qui peregre proficiscitur, nisi Redemptor noster, qui in ea carne quam assumpserat abiit in coelum? Carnis ene terra est, quae quasi ad peregrina ducitur, dum coelo collocatur. Homo vero iste peregre proficiscens, servis bona sua tradidit, quia fidelibus suis spiritualia dona concessit. Et uni quidem quinque talenta, alii duo, alii vero commisit unum.
Abbreviated transcription (Latin):
co terrenis rebus simle
dicitur: ut ex hiis que a¬
nimus nouit. surgat ad
quatinus exemplo iusi¬
bilium se ad inuisibilia
rapiat: et per ea que usu
didicit. quasi confricatuᷤ
mncalescat. et per hoc quod
scit notum diligere: dis¬
cat et meognita amare Et¬
ce enin celorum regnũ
thesauro abscondito in
agro comparatur: quẽ
qui mueiit homo abscõ¬
dit. et pre gaudio illius
uadit. et uendit uniuer¬
sa que habet: et cuut agrũ
illum. Qua in re hoc quo¬
q notandum est ꝙ m̃ẽ
tus est thesaurus. abscon¬
ditur ut seruetur. quiastu¬
dium celestis desiderii et
malignis spiritib custo¬
dire non sufficit: qui hoc
ab humanis laudibus
non abscondit.

Expanded text:
simile dicitur, ut ex his quae animus novit surgat ad quatenus exemplo visibilium se ad invisibilia rapiat, et per ea quae usu didicit, quasi confricatus, incalescat, ut per hoc quod scit notum diligere, discat et incognita amare. Ecce enim coelorum regnum thesauro abscondito in agro comparatur, quem qui invenit homo, abscondit, et prae gaudio illius vadit et vendit universa quae habet, et emit agrum illum. Qua in re hoc quoque notandum est, quod inventus thesaurus absconditur, ut servetur, quia studium coelestis desiderii a malignis spiritibus custodire non sufficit, qui hoc ab humanis laudibus non abscondit.
Abbreviated transcription (Latin):
ualerianus perrexit et se¬
cundumca signa que ac¬
ceperat. uutenit scm̃n uirba¬
pulchia martirum latita¬
bat. Cui cum dixisset om¬
nia uerba ccrilic. gauisus

Expanded text:
Valerianus perrexit et secundum signa que acceperat inuenit sanctum Vrbapulchra martyrum latitabat. Cui cum dixisset uerba Cecilie gauisus
Abbreviated transcription (Latin):
casti consilii suscipe semi¬
num fructus: quos in ce¬
cilia seminasti. Domine¬
lia famila tua quasi o
uis tibi argumentosa de¬
seruit. Nam sponsum quẽ
accepit: ad te quasi agnũ
mansuctissimum desti¬

Expanded text:
suscipe seminum fructus, quos in Caeciliam seminasti. lia famula tua, quasi ovis apis tibi argumentosa deservit. Vers. Nam sponsum quem accepit, tibi quasi agnum mansuetissimum soc
Abbreviated transcription (Latin):
fragnien mali punici:⁊
ta gene tue absq co quod
int̾rinsecus latet. Sicut tͤ¬
ris dauidcollum tuum:
que ed ificata est cum pro¬
pugnaculis. Mille clipci
pendent ex ea: omnis arma¬
tura fortium. Duo ubera
tua sicut duo hynuli capree
gemesli: qui pascuntur
in lilis: donec aspiret dis
et inclinentur umbre. Ua¬

Expanded text:
nici, ita genae tuae absque eo quod intrinsecus latet. Sicut turris David collum tuum, quae aedificata est cum propugnaculis. Mille clypei pendent ex ea, omnis armatura fortium. Duo ubera tua sicut duo hinnuli capreae gemelli, qui pascuntur in illis donec aspiret dies, et inclinentur umbrae.
Abbreviated transcription (Latin):
iinc cum nimia se¬
ucritati: prefectus¬
quitur dicens. Tu ne es
ille nephandissimus sener
qui diceris dyonisius yo¬
nicus et agnominanis
makianus qui eciam de¬
orum nr̃orum culturam
euacuas: et inuictissimi
principis statuta contẽp¬
nis: Cui beatus dyonisu
ait. Sence quidem sum
corpore. sed firuore deuocio¬
ius et fidei. atq salutari ꝯ¬
fessione domini et salua-¬
toris mci ihesu xp̃i manco
semper nouus: et nouos il¬
li genitos per ministerium
predicacionis mnee infãtes
quos illi fons sacci baptis¬
matis parturit: raciona¬
bili lacte pascere sine dolo
non cesso. Sz et illius pu-¬
cipis scita qui uere est in¬
uictissimus: innocenti oꝑe
et mundo corde conseruo.

Expanded text:
 cum nimia severitate praefectusquitur, dicens: Tune es ille infandissimus senex, qui diceris Dionysius Ionicus, et agnominaris Macarius, qui etiam deorum nostrorum culturam evacuas, et invictissimi principis statuta contemnis? Cui beatus Dionysius ait: Senex quidem sum corpore, sed fervore devotionis et fidei atque salutari confessione Domini et Salvatoris mei Jesu Christi, maneo semper novus, et novos illi genitos per ministerium praedicationis meae infantes, quos illi fons sacri baptismatis parturit, rationabili lacte pascere sine dolo non cesso. Sed et illius principis scita, qui vere est invictissimus, innocenti opere et mundo corde conservo.
Abbreviated transcription (Latin):
Eatissimi remigii
cio sancta nobis hodie mi¬
stice festa sollennitatis ex¬
hibuit: que annis sĩguliᷤ
dum ĩ se cursus tempoꝵ
uoluitur: nostris desideriis
inouatur. Hic itaq pri¬
mis ortus natalibus pa¬
rentum nobilitate fulge

Expanded text:
eatissimi remedii io sancta| nobis hodie die mistice festa sollemni| tatis exhibuit . que annis singulis dum| in se cursus temporum uoluetur nostris| disideriis innouatur. Hic itaque primis ortus| natalebus parentum nobilitate fulge
Abbreviated transcription (Latin):
didus ciuitas fuit dauid
in tribu inda: ubi quon¬
dam domuus atqz salua¬
tor ut adimpleretur prophe¬
cia. ueritas de terra orta est.
in prescpio infra speluncã
ex uirgine nasci dignatus
est: et panuilus uãgiit. Q̾
presepe auro argentoqz or¬
natum est. sicũt sanctus
refert antonius: mcessant¬
q ĩ eo luminaria ardent:
plurimisq seruorum dei
Os eni spelunce adingre¬
dicndun omnino añgu¬
stum est. In cuius utiq̃z
ore idem in ipso prescpii ĩ¬
gressu. bratus ieroniiis
saxum sculpando monu¬
mentum sibi ficu iussit:¬

Expanded text:
didus, civitas fuit David didus, civitas fuit David in tribu Juda: ubi quondam Dominus et Salvator ut impleretur prophetia, Veritas de terra orta est  in praesepio intra speluncam, ex Virgine nasci dignatus est, et parvulus vagiit. Quod praesepe auro argentoque ornatum sicut sanctus refert Antonius incessanter in eo luminaria ardent: plurimisque servorum Dei Os enim speluncae ad ingrediendum omnino angustum est. In cujus itaque ore, id est, in ipso praesepii ingressu, beatus Hieronymus saxum scalpendo, monumentum sibi fieri jussit
Abbreviated transcription (Latin):
us gereret: cciam redeundi
esset: expleto quadam die
opere. quainuis animal
brutum diuinitus tamẽ
puto ammonitus exiens
iuit ad agrum: hac illacq
discurrens girando: nosse
plenius cupiens: quid de¬
suo fuisset sccio factum. Qͥ
fatigatus iam nimium:
quandoq ad publici iti¬
memi. Quodum anxius
ut poterat circuispiciendo
persisteret. cernit procul ueni¬
entes contra se hommnes cũ
honustis camilis: quos p¬
cedens asinus uenicbat. S
quia ualde procul erat. hũc
cognoscere muime potuit:
tamẽ pedetẽptĩ se cbuium ob¬
tulit. Mos quippe illi essedi¬
citur regioni: quociens cũ¬
cum camlis longus pro¬
tri collo: subsequantur
cameli. Nam cum predicti
itincrantes id est negociato¬
res appropinquassent leo¬
rugiens cum ingenti stre¬
pitu irruit in cos: neminẽ
nempe ledens corum. Qui
omnibus statim relictis
deuientes ut digni fu crãt
effecti in fugam uersi sũt.
bethleem acta sunt:
et ab incolis loci illius has¬
tenus asserendo narrant

Expanded text:
us gereret, et jam redeundi us gereret, et jam redeundi esset, expleto die quodam opere, quamvis animal brutum, divinitus tamen ut puto admonitum, exiens ivit ad agrum, huc illucque discurrens gyrando, nosse plenius cupiens quid fuisset de socio suo factum. Qui fatigatus jam nimium, quandoque ad publici itimem, quo dum anxius, ut poterat, circumspiciendo prospiceret: cernebat procul venientes contra se homines cum onustis camelis, quos praecedens asinus veniebat: sed quia valde procul erat, hunc cognoscere minime potuit: tamen pedet entim se illis obviam obtulit. Mos quippe illi dicitur esse regioni, ut quoties cum camelis longius progestante collo, subsequantur cameli. Nam dum praedicti itinerantes, id est, negociatores, appropinquassent leorugiens, cum ingenti strepitu irruit in eos, neminem nempe laedens, eorum. Qui omnibus statim relictis, dementesque, ut dignum fuerat, effecti, in fugam conversi sunt.Bethleem acta, et ab incolis loci illius hactenus asserendo ita fuis
Abbreviated transcription (Latin):
nem beatus ieroni¬
mus una cum fra¬
tribus absq asello uidens
ad celle fores morari. et qr
non solita hora fucrat re¬
uersus instigante fame. ne¬
cessitateqz compulsum:
putauerunt eum occidisse
animal suum nolentesq
suetam dicebant. Uade et
reliquum a sini quod tibi
remansit mande: tuamq
ingluuiam imple. licet hes
illi dicerent: erant tamen
incerti. utrum hoc mali ã
non perpetrasset. Quaprop¬
ter fratres exeuntes ad loci
pascua. quo prefatum ani¬
mal deducere solitus erat:
longe lateqz pagrarunt. ut
quoddam mortis illius po¬
Qui nullum interemptio¬
entes: redeuntes studuenĩt.
mo. Quo audito: ait fratu¬
bus. Obsetro uos fratres ꝙͣ¬
quam sustineatis asini
dampnum: hunc tamen
ne exasperetis neq abicia¬
tis leonem. sed cum ut du¬
dum gubernantes preben-¬
tesq alimoniam nutrite:
incidentesq in nemore li¬
gna. ca uice asini ut nobi
huc trahens deferre ualcat
moderando nectantes ligate.
Ita et factum est.
uunq sibi opus
tunc necum crebri¬

Expanded text:
em beatus Hieronymus, una cum fratribus, absque asino videns ad cellae fores morari, et quia non solita hora fuerat reversus, instigante famis necessitate compulsum, putaverunt cum occidisse animal suum: nolentesque suetam, dicebant: Vade, et reliquum aselli quod tibi remansit, mande, tuamque ingluviem reple. Et licet haec illi dicerent, erant tamen incerti utrum hoc mali, an non is perpetrasset. Quapropter exeuntes fratres ad loci pascua, quo jam praefatum animal deducere leo solitus erat, longe lateque peragrantes, ut quoddam mortis indicium poQui nullum interemptioentes, redeuntes studuerunt he. Quo audito, ait fratribus: Obsecro vos, fratres, quanquam sustineatis asini damnum, hunc tamen ne exasperetis, neque abjiciatis leonem: sed eum ut dudum gubernantes, praebentesque alimenta, nutrite; incidentesque in nemore ligna, ut ea vice asini nobis huc trahens deferre valeat, moderate nectentes ligate: Ita et factum est. que sibi opus tunc nexum crebri
Abbreviated transcription (Latin):
fugam interdum bella si¬
mulant omniq qz ludo¬
rum genere exercitate: nich̾
quod animo occurusset in¬
tẽptatem relinquunt. S¬

Expanded text:
fugam interdum bella simulant omnique genere ludorum exercitate nichil quod animo occurrisset intemptatum relinquunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ti et semet iuicem aspec¬
tantes: quid nam sit qd
accidisset ta citi cogitabãt.
S cum beatus uĩr compe¬
risset cxequiarum esse illã
frequenciam non sacroꝵ:
eleuata nirsum manu
dat eis abeundi et tollẽdi
corpus potestatem. Ita cos
et cum uoluit stare cõpu¬
lit: et cum libuit abire per¬
misit.

Expanded text:
ti et semet inuicem aspicti et semet inuicem aspicientes, quidnam sibi accidisset, taciti cogitabant. sed cum beatus uir conperisset exequiarum esse illam frequentiam, non sacrorum, eleuata rursum manu dat eis abeundi et tollendi corporis potestatem. ita eos et cum uoluit, stare conpulit, et cum libuit, abire permisit.
Abbreviated transcription (Latin):
crioit autum in sc¬
quenti tempore dũ
iter a geret. ut gentilis cuiꝰ¬
dam corpus. quod ad se¬
pulchrum cum superstia¬
oso funere deferebatur ob¬
nium haleret. Conspica¬
tusqz eminus uenientiũ
turban: quid nam id es¬
set ignarus paululum ste¬
tit. Nam fere quingentoꝵ
passuum intruallũ erat:
ut difficille fuerit dignos¬
cere quid uideret. Tamen
quia rusticam manum
cerneret. et agente uento lĩ¬
theamina cõrpori supiecta
uolitarent: profanõs sac¬
ficiorum ritus agi credid᷑
quia esset hec gallorum ru¬
sticis consuetudo simula¬
chia demonum. candido
tecta uelamine misera ꝑ
agroz suos circumferre de¬
mencia. Eleuato ergo in
aduerso signo cuicis impe¬
rat turbe nou moueri e lo¬
co: honusq deponere. Hic uõ
nurũ ĩ modũ uidere ᷤ mise¬
ros. pruum uelut saxa
riguisse. Seinde cum pͥmo¬
mouere se summo cona¬
minc niterentur. ultra as¬
cedere non ualentes: ridicu¬
lam inuertiginem rota¬
bant. donec nicti corporis
honus deponunt. Attom¬

Expanded text:
cidit autem insequenti tempore, dum iter ageret, ut gentilis cuiusdam corpus, quod ad sepulchrum cum superstitioso funere deferebatur, obuium haberet: conspicatusque eminus uenientium turbam, quidnam id esset ignarus, paululum stetit: nam fere quingentorum passuum interuallum erat, ut difficile fuerit dinoscere quid uideret. tamen quia rusticam manum cerneret et agente uento lintea corpori superiecta uolitarent, profanos sacrificiorum ritus agi credidit: quia esset haec Gallorum rusticis consuetudo, simulacra daemonum candido tecta uelamine misera per agros suos circumferre dementia. leuato ergo in aduersos signo crucis imperat turbae non moueri loco onusque deponere. hic uero mirum in modum uideres miseros primum uelut saxa riguisse. dein, cum promouere se summo conamine niterentur, ultra accedere non ualentes ridiculam in uertiginem rotabantur, donec uicti corporis onus ponunt: attoni
Abbreviated transcription (Latin):
in uentre: tecum in utero
re beata uirgo xp̃i. rex e
celo suo in ũterum tuũ
ex sinu patris: in uterũ
dignatus est descendere
matris. Benedicta ĩquit
tu inter mulieres: que
uitã uiris et mulierib
peperisti. Mater generis
nr̃i: penam intulit mũ¬
trix meriti maria. Eua
occidendo obfuit: maria
niuificando profuit. ꝑ
cussit illa: ista sanauit.
Pro mnobediencia enim
obediencia commutat᷑:
fides pro perfidia compẽ¬
satur. leta igitur maria
gestat infantem. cxul¬
tans amplexatur filiũ:
portat a quo portatur.
Nec fortuitum ut fingũt
sabelli repperit paruulũ:
sed decursis nouei men¬

Expanded text:
in ventre, tecum in utero,in ventre, tecum in utero,re, beata Virgo: Christus rex e coelo suo venit in uterum tuum, ex sinu Patris in uterum dignatur descendere matris. Benedicta, inquit, tu, in mulieribus, quae vitam et viris et mulieribus peperisti. Mater generis nostri poenam intulit muntoccidendo obfuit, Maria vivificando profuit. Illa percussit; ista sanavit. Pro inobedientia enim obedientia commutatur, fides pro perfidia compensatur. Laeta igitur Maria gestat infantem, exsultans amplexatur filium, portat a quo portabatur. Nec fortuitu, ut fingunt Sabelliani, reperit parvulum; sed decursis novem men
Abbreviated transcription (Latin):
dest nobis dilectis¬
esimi optatus dicᷤ
beate ac uencrabilis semꝑ
uirginis marie. ⁊ deo cum
summa cxultacione gau¬
deat terra nr̃a: tante uir¬
ginis illustra excelsu. Hec
est cnim flos campi de q̃
ortum est preciosum liliũ
conuallium. percuius
partum mutaturnat᷑a
plastorum: qua deletur
et culpa. precisum est in
ca illud eue infelicitatis
clogium: qua dicit.intͣ¬
sticia paries filios: quia
ista in leticia dominum
parturit. Eua enim
luxit: ista cxultauit.Cua
lacrimas. maria gaudi¬
um in uentre portauit:
quia illa peccatorem. ista
edidit innocentem. Uir¬
go quippe genuit: qui a
iuirgo concepit. Inuiola¬
ta peperit: quia in concep¬
tu libido non fuit. Titro¬
qz miraculo et sinc corrup¬
cione et grauida: et in par¬
tu uirgõ pucrpera. Auc¬
inquit angelus ad cam:¬
gracia plena dominus
tecum. Impleta est ergo
gracia: et euacuata ẽ cul¬
pa. Malediccio eue: in be¬
nediccionem mutatur
maric. Auc gracia plena:
dominus tẽcum. Tccum
dominus in corde: tecum

Expanded text:
dest nobis, dilectissimi, optatus dies beatae ac venerabilis semper Virginis Mariae: ideo cum summa exsultatione gaudeat terra nostra, tantae Virginis illustrata die solemni. Haec est enim flos campi, de qua ortum est pretiosum lilium convallium, per cujus partum mutatur natura, protoplastorumque deletur et culpa. Praecisum est in ea illud Evae infelicitatis elogium quo dicitur, In tristitia paries filios : quia ista in laetitia Dominum parturivit. Eva enim luxit, ista exsultavit; Eva lacrymas, Maria gaudium in ventre portavit: quia illa peccatorem, ista edidit innocentem. Virgo quippe genuit, quia virgo concepit; inviolata peperit, quia in conceptu libido non fuit. Utrobique miraculum, et sine corruptione gravida, et in partu virgo puerpera. Descendit angelus de cgratia plena, Dominus tecum. Impleta est ergo Maria gratia, et Eva vacuata est a culpa. Maledictio Evae in benedictionem mutatur Mariae: Ave, gratia plena, Dominus tecum. Tecum Dominus in corde, tecum
Abbreviated transcription (Latin):
regioni. Nai nemo fere ex
munani illa multitudĩs
gentilium fuit: qui non
imposicione manus desi¬
derata. dominum ibesum
relicto impictatis errore cre¬
diderit. Et uere ante marti¬
num pauci ad modum.
aut pene nulli in illis regi¬
onibus xp̃i nomen recepe¬
rant. Quod a deo uirtutib
illius exemploqz conualu¬
it: ut iam ibi nullus locus
sit. qui non aut ecclesiis fre¬
quentissimus. aut mona¬
steriis sit repletus. Nã ubi
fana destruxcrat: statim ibi
aut ecclesias aut monaste¬
na construebat. Alia feria¬

Expanded text:
regioni. nam nemo fere ex regioni. nam nemo fere ex inmani illa multitudine gentilium fuit, qui non impositione manus desiderata Dominum Iesum, relicto . impietatis errore, crediderit. et uere ante Martinum pauci admodum, immo paene nulli in illis regionibus Christi nomen receperant: quod adeo uirtutibus illius exemploque conualuit, ut iam ibi nullus locus sit, qui non aut ecclesiis frequentissimis aut monasteriis sit repletus. nam ubi fana destruxerat, statim ibi aut ecclesias aut monasteria construebat. Nec mi
Abbreviated transcription (Latin):
esset dubium quam in par¬
tem succisa cornueret co loco
unctus statuitur pro ar¬
bitrio rusticorum: quo ar¬
borem esse casuram. nemo
dubitabat. Succidere igitꝰ
ipsi suam pinum: cum ĩ¬
genti gaudio leticiaq cepe¬
runt. Aderat eminus: tur¬
ba mirantium.Iamq u
paulatim iuitare pinus.
et numam suam casura
minari. Psallebant eminꝰ
monachi et periculo i am
propiore conterriti spẽ om¬
nem fideniq perdiderant:
solam martini mortem
expectantes. At ille confisꝰ
in domino intrepidus oꝑi¬
ens. cum iam fragorem
sui pius concidens edidis¬
set: iam cadenti. i am super
se ruenti eleuat ob main
manum signum salutis
Umuero turbinis¬
modo retro actam putares:
diuersam in partem nuit a¬
deo ut rusticos qui tuto loco
stet᷑ant: pene prostrauert.
Tum uero in celum clamo¬
re sublato. gentiles stupere
miraculo monachi flcre
pre gaudio xp̃i nomẽ in
commune ab omnibus
predicari. Satisq constitit
co die. salutem illi uenisse

Expanded text:
esset dubium, quam in paresset dubium, quam in partem succisa corrueret, eo loci uinctus statuitur pro arbitrio rusticorum, quo arborem esse casuram nemo dubitabat. succidere igitur ipsi suam pinum cum ingenti gaudio laetitiaque coeperunt. aderat eminus turba mirantium. iamque paulatim nutare pinus et ruinam suam casura minitari. pallebant eminus monachi et periculo iam propiore conterriti spem omnem fidemque perdiderant, solam Martini mortem expectantes. at ille confisus in Domino intrepidus opperiens, cum iam fragorem sui pinus concidens edidisset , iam cadenti, iam super se ruenti, eleuata obuiam manu, signum salutis — uelut turbinismodo retro actam putares — diuersam in partem ruit, adeo ut rusticos, qui tuto in loco steterant, paene prostrauerit. tum uero in caelum clamore sublato gentiles stupere miraculo, monachi flere prae gaudio, Christi nomen in commune ab omnibus praedicari: satisque constitit eo die salutem illi uenisse
Abbreviated transcription (Latin):
in uico quodam tem¬
plum antiquissimũ
diriusset et arborem pinũ
que fano erat erat proxĩa
esset aggressus excidere: tũ
uero antistes loci illius ce¬
teraq gentilium turba ce¬
pit obsistere. Et cum idem
illi dum templum cuerti¬
tur. imperante dominof
quicuissent: succidi arbo¬
rem non paciebantur. ille
cos sedulo commonere ce¬
pit. nichil esse religionis
instipite: deum pocius cui
scruiret ipse sequerenturi
arborem illain incidi opor¬
tere: que esset demoni dedi-¬
sata. eũ unus ex huis qui
crat audacior ceteris. si
habes inquit aliquam de
deo tuo quem dicis te cole
fiduciam: nosmet ipsi suc¬
cidimus hanc arborem tu
nentẽ excipe. Et si tecum ẽ
tuus ut dicit dominus:
euades. Tum ille intrepide
confisus in domino factu-¬
ic uero ad istiusmo¬
di condicionem: õiꝰ
illa gentilium turba con¬
sentit. facilemqz arboris su
chabuere iacturam: si mi¬
micum sacrorum suorũ
casu illius obruissent :ta¬
qz cum unam in partẽ pinꝰ
illa esset accliuis: ut non

Expanded text:
in uico quodam templum antiquissimum diruisset et arborem pinum, quae fano erat proxima, esset adgressus excidere, tum uero antistes loci illius ceteraque gentilium turba coepit obsistere. et cum idem illi, dum templum euertitur, imperante Domino quieuissent, succidi arborem non patiebantur. ille eos sedulo commonere, nihil esse religionis in stipite: Deum potius, cui seruiret ipse, sequerentur: arborem illam succidi oportere, quia esset daemoni dedicata. tum unus ex illis qui erat audacior ceteris: si habes, inquit, aliquam de Deo tuo, quem dicis te colere, fiduciam, nosmet ipsi succidemus hanc arborem, tu ruentem excipe: et si tecum est tuus, ut dicis, Dominus, euades. tum ille intrepide confisus in Domino facturic uero ad istius modi condicionem omnis illa gentilium turba consensit, facilemque arboris suae habuere iacturam, si inimicum sacrorum suorum casu illius obruissent. itaque cum unam in partem pinus illa esset adclinis, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
roborentur: non desiit p¬
dicare dicens. Laudem dñi
loquetur os meum. et bene¬
dicat omnis caro nomen
sanctum eius: qm̃ stignia¬
ta passionis xp̃i perferr̃e di¬
gnus habitus sum. pro
confessione cius in corpore
nico quod est gloria ur̃a. ob
uiri fideles et dilectissimi-
fratres¬
deoq uidete ne deficia¬
tis in tribulacionib
meis: sed magis ar¬
mentur corda ur̃a et ad si¬
nilia ꝓpt̾ amorẽ dñi ñi

Expanded text:
roborarentur, non desinit proborarentur, non desinit praedicare, dicens: Laudem Domini loquetur os meum, et benedicat omnis caro nomen sanctum ejus: quoniam stigmata passionis Christi perferre dignus habitus sum pro confessione ejus in corpore meo: quod est gloria vestra, o viri fideles, et dilectissimi fratresdeoque videte, ne deficiatis in tribulationibus meis, sed magis armentur corda vestra, et ad similia propter amorem Domini
Abbreviated transcription (Latin):
Uinqz hec agerentur
et sccum prefectus
scilicet et sancti domini q̃¬
rerentur quedam inclite
familie matrona nobilis.
multo comitatu stipata.
nomine larcia supenient:
compellans prefectũ a dy¬
onisio iorico. agnomĩe
makario. uirum suum
lisbium magicis artib
mente captum: et cius trã¬
gressionibus sociatum.
Qui statim quesitus reꝑ¬
tus est. et adductus: atꝙ
in xp̃i nominis confessio¬
ne prefecto ditante sentẽ¬
ciam mortis. excipiens trã¬
missus est uite perpetue.
tortoribus traditi.
et in conspectu scõrum ru¬
stici et elcutherii. ut tormẽ¬
torum ipsius terrore ab
intencione sua resipicerẽt
preciosus campi dector co¬
rum et fortissimus athle-¬
ta domini dionisius crpõ¬
liatur: et toto corpore nudꝰ
a tornis militum term¬
omibus icissun flagella¬
tur. nec uincitur. Qui int̾
crepitus neiterum dei glo-¬
riam collaudare. et commi¬
litones suos ut ad hec se in¬
uictos preparent commo¬
nere. omnesq fideles: ut
hinc in dominica fide cor¬

Expanded text:
ue haec agerentur, et secum, praefectus scilicet et sancti Domini, quaererentur, quaedam inclytae familiae matrona nobilis, multo comitatu stipata, nomine Larcia supervenit, compellans praefectum, a Dionysio Ionico, agnomine Macario, virum suum Lisbium magicis artibus mente captum, et ejus transgressionibus sociatum. Qui statim quaesitus, repertus est et adductus, atque in Christi nominis confessione, praefecto dictante sententiam mortis excipiens, transmissus est vitae perpetuae. tortoribus traditi, et in conspectu sanctorum Rustici et Eleutherii, ut tormentorum ipsius terrore ab intentione sua resipiscerent, pretiosus campiductor eorum, et fortissimus athleta Domini Dionysius exspoliatur, et toto corpore nudus, a ternis militum ternionibus vicissim flagellatur, nec vincitur. Qui inter crepitus verberum Dei gloriam collaudare, et commilitones suos, ut ad haec se invictos praepararent, commonere: omnesque fideles, ut hinc in Dominica fide cor
Abbreviated transcription (Latin):
t licet sint alia mlta ĩ
precipua sũt. id ẽ mites simꝰ
⁊ humiles corde: ⁊ ĩmicos no¬
ritate se pot̾it excusare. Po¬
test michi aliquis dicere
non possum ieiunare: nõ
possum uigilare. Nunqͥd
potest diccre non possum
amare: potest dicere non
possum res meas totas
pauperib dare. et in mo¬
nasterio deo seruuire: Nũꝙͥ¬
non potest dicere non pos¬
sum diligere.¬
a dixeris ꝙ nõ possis
a uino uel carnib
abstinere: credimus tibi.
Si autem dixeris ꝙ non
possis in te peccantibus
indulgere: omnino non
credimus: qui a nulla no¬
bis remanet excusacio: dũ
non de cellario sed de corde
istam clemosinam iube¬
mur implere: ut per uiã
uite ad eternam patriam
mercamur peruenire. duo¬
bus enim preceptis: id est
diliges dominum deuin
tuum. et diliges proximũ¬
tuum: quasi duobz spui¬
talibus pedibus si per uiã
uere caritatis uolumus
dibus currebat apl̃s paulꝰ.
cos suos illud in eo imple¬
tur: qd dominus dixit.
diligite mimicos ur̃os: ut

Expanded text:
t licet sint alia multa inpraecipua sunt: id est, ut mites simus et humiles corde, et inimicos noritate se poterit excusare. Potest mihi aliquis dicere, Non possum jejunare, non possum vigilare: numquid potest dicere, Non possum amare? Potest dicere, Non possum res meas totas pauperibnasterio Deo servire; nunquid potest dicere: Non possum diligerei dixeris, quia non possum a vino et carnibus abstinere, credimus tibi. Si autem dixeris, quod non possis in te peccantibus indulgere, omnino non credimus, quia nulla nobis remanet excusatio, dum non de cellario, sed de corde istam eleemosynam jubemur implere, ut per viam vitae ad aeternam patriam mereamur pervenire. Duobus enim praeceptis, id est, diliges Dominum Deum tuum, et diliges proximum, quasi duobus spiritualibus pedibus, si per viam verae charitatis volumus dibus currebat Paulus apostolus, cos suos, illud in eo impletum erit quod Dominus dixit, Diligite inimicos vestros, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uem diuina pictaᷤ
non solum priusꝙͣ
n asccretur: sed anteꝙͣ con¬
ciperetur elegit. In tantum
ut montanus quidam
monachus dum leuissi
sopore quiesceret. tercia fu¬
isset ammonicione pul¬
conceptura esset ueridica
relacione prediceret:⁊ no¬
men cius nel merita desi¬
gnaret. Quod ilico com¬
p̃leuit imperium: et fecũ¬
dissime genitrici concipiẽ¬
de sobolis gaudia nunciã¬
uit.

Expanded text:
uem diuina pietas non solum prius quam nas| ceretur sed antequam conciperetur elegit . In| tantum ut monthanus quidam monachus dum| leuissimo sopore quiescerit tercia fuisset admo| nicione pulconceptura esset uera de| relatione praedicerit et nomen eius vel merito| designarit quod illico impleuit imperium et fe| cundissime genetric concepturae subolis gaudia nunciauit.
Abbreviated transcription (Latin):
sancti iuri nomen inno¬
tuit. Unde amplius effera¬
ti cursu uelociori. tumenti¬
bus animis. nultib tru¬
cissimis: parisius adierũt.
ubi beatum dyonisium
contra incredulos dimi¬
cantem. t predica ionc cõ¬
tinua. populi multieudi¬
nem ad fidem ini enunt
echortantem. Cum quocci¬
am bratum iuinua. rusti
famulus domni in suis
ordinibus consecrarat: p̃¬
dicacionis. et diuini obse¬
quii comministros. perse¬
cutorum dirus furor inue

Expanded text:
sancti viri celebre nomen innosancti viri celebre nomen innotuit. Unde amplius efferati, cursu velociori, tumentibus animis, vultibus trucissimis, Parisius adiere: ubi beatum Dionysium contra incredulos dimicantem, et praedicatione continua populi multitudinem ad fidem inveniunt exhortantem. Cum quo etiam beatum virum Rusticfamulus Domini in suis ordinibus consecrarat, praedicationis et divini obsequii comministros, persecutorum dirus furor inve
Abbreviated transcription (Latin):
dolor. aut impiissimis iͤ¬
siomibus obediebant: aut
quod statutum a crudelis¬
simo cesare fu crat ꝑferebes̃t.
prefectus fesceninꝰ
sisinnius tradita sibi el es¬
ta apparicione cum ingẽti
strepitu ad partes occidenta¬
lium regionum: ut sc̃m̃
seneni nominatissimũ
doctrina uirum et mrtutũ
insignibus precipuum
makarium dyonisum.
ubicumq reperire potuis¬
set perquirens: aut decreto
principis ydolis thurifica¬
re compelleret: aut tormẽ¬
tis laceratum ĩmensis. et
penis exquisicissimis tor¬
mentatum inter cetera esi¬
am sccundum leges ro¬
romanas: ut pote cum qͥ
prestantissima nobilitate
terrena floruerat et contra
senatus ac rei publice pro¬
mulgaciones contraq ĩ¬
perum egerat: mudum
publice uirgis cesum secu¬
ri percuteret.
¶taq cum predictus
fescenninus sisiuniuᷤ.
suiq commanipu¬
lares. preceptum principi
suscepissent pro makanii
dyonisii inquisicione: gal¬
liarun penetrant fines. Qͥ¬
bus ad huc procul positis:

Expanded text:
dolor! aut impiis jusdolor! aut impiis jussionibus obediebant, aut quod statutum a crudelissimo caesare fuerat, perferebant. praefectus Fescennius Sisinnius, tradita sibi electa apparitione, cum ingenti strepitu ad partes occidentalium regionum, ut sanctum senem, nominatissimumque doctrina virum, et virtutum insignibus praecipuum Macarium Dionysium, ubicunque reperire potuisset, perquirens, aut decreto principis idolis thurificare compelleret, aut tormentis laceratum immensis et poenis exquisitissimis tormentatum, inter caetera etiam secundum leges Romanas, ut pote eum, qui praestantissima nobilitate terrena floruerat, et contra senatus ac Reipublicae promulgationes, contraque imperium egerat, nudum, publice virgis caesum, securi percuteret. Itaque cum praedictus Fescennius Sisinnius suique commanipulares praeceptum principis suscepissent, pro Macarii Dionysii inquisitione Galliarum penetrant fines. Quibus adhuc procul positis,
Abbreviated transcription (Latin):
ummanissime cru¬
delitatis belua domicianꝰ.
in tantam rabiem indi¬
gnacionis ecarsit. ut ubi¬
cuniqz per se uel per suos
satellites xpĩanum quẽ¬
piam reperisset aut cogeret
diis sacrificare in cestis: aut
diuersis penis additum
gladiotraderet puniẽdũ.
Sed et totum per sibi sub¬
ditum orbeni. cunctis ciui¬
tatibus. oppidis. muni¬
cpiis quoqz et uicis pu¬
blicum pependit edictũ:
ut ad ministracionis in¬
fulsis seruientes:omnes
xp̃i nominis amatores.
exponcre diuersitati suppli¬
cii maturarent: ne super¬
esse posset qui ualeret ad¬
quirere quod preibat. lc .iiͣ.
ersecucionis crgo
publicata sentẽcia.
iiquorum gaudens tur¬
ba in omnem mundi par¬
tem bachando progreditur:
et contra dominicum po¬
pulum pugnatura cõspi¬
rat: non cunctata appetere
gladio: quos dominus
suos monstrauerat esse si-¬
gnaculo. Qua de re iam¬
nulla pro xp̃õ certantib
presentis uite indulgebat
transquillitas: nulla scõ¬
rum martirum crat excu¬
sata libertas. Sz cuncti pro

Expanded text:
mmanissimae crudelitatis bellua Domitianus, in tantam rabiem indignationis exarsit, ut ubicunque per se vel per suos satellites Christianum quempiam reperisset, aut cogeret diis sacrificare incestis, aut diversis poenis indictum, gladio traderet puniendum. Sed et totum per sibi subditum orbem in cunctis civitatibus, oppidis, municipiis quoque et vicis publicum pependit edictum, ut administrationis infulis servientes, omnes Christi nominis amatores exponere diversitati supplicii maturarent, ne superesse posset, qui valeret acquirere, quod peribat. CAPUT XXIV. Persecutionis ergo publicata sententia, iniquorum gaudens turba in omnem mundi partem bacchando progreditur, et contra Dominicum populum pugnatura conspirat, non cunctati appetere gladio, quos Dominus suos monstraverat esse signaculo. Qua de re nulla jam pro Christo certantibus praesentis vitae indulgebatur tranquillitas, nulla sanctorum martyrum erat excusata libertas; sed cuncti, proh
Abbreviated transcription (Latin):
uo autem sunt q̃
iubentur et lumbos
restringere. et lucernas tene¬
re: ut et mundicia castita¬
tis sit in corpore. et lumen
ueritatis in opere. Redemp¬
tori etenim ñro: unum si¬
potest. Si autem is qui bo¬
na agit adhuc luxurie in¬
quinamenta non deserit
aut is qui castitate premi¬
net: nec dum se per bona oꝑa
exercit. Nec castitas ergo n¬
magna est sine bono oꝑe:
nec õpus bonum est aliꝙ̃
sine castitate. S et si aliqͥs
utrumq agit. restat ut qͥ¬
quis ille est: ip̃e ad supnã
patriam tendat nequaꝙͣ
se a niciis pro mundi hu¬
ius honestate contineat.
Qui et si quedam bona
aliquando pro honesta¬
te incheat in cius tamẽ
intencione non debet per¬
mancre: nec per bona o¬
pera presentis mundig
gloriam quere: sed totã
speni in redemptoris sui
aduentum constituat.
Tnde et protinus suddit.

Expanded text:
uo autem sunt quae jubentur, et lumbos restringere, et lucernas tenere, ut et munditia sit castitatis in corpore, et lumen veritatis in operatione. Redemptori etenim nostro unum sipotest, si autem is qui bona agit adhuc luxuriae inquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeeminet necdum se per bona opera exercet. Nec castitas ergo magna est sine bono opere, nec opus bonum est aliquid sine castitate. 2. Sed et si utrumque agitur, restat ut quisquis ille est spe ad supernam patriam tendat, et nequaquam se a vitiis pro mundi hujus honestate contineat. Qui etsi quaedam bona aliquando pro honestate inchoat, in ejus tamen intentione non debet permanere, nec per bona opera praesentis mundi gloriam quaerere, sed totam spem in Redemptoris sui adventum constituat. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
sit opus nĩm in publico:
quatinus intencio mane¬
at in occulto. ut et de bono
opere proximis prebeamꝰ
exemplum: et tamen per
intencionem qua deo soli
placere querimius: semper
optemus secretum. Thesau-¬
rus autem: celeste est deside¬
rium. ager uero in quo
thesaurus absconditur:
disciplina studii celestis.
Quem profecto agrum uẽ¬
ditis omnibus comparat
qui uoluptatibus carnis
ria per discipline celestis cu¬
stodiam calcat: ut nichil
iam quod caro blanditur
libeat: nichil quod carnalẽ
uitam trucidat: spintus
inhorrescat.

Expanded text:
sit opus in publico sit opus in publico quatenus intentio maneat in occulto, ut et de bono opere proximis praebeamus exemplum, et tamen per intentionem, qua Deo soli placere quaerimus, semper optemus secretum. Thesaurus autem coeleste est desiderium, ager vero in quo thesaurus absconditur disciplina studii coelestis. Quem profecto agrum venditis omnibus comparat, qui, voluptatibus carnis ena desideria per disciplinae coelestis custodiam calcat, ut nihil jam quod caro blanditur libeat, nihil quod carnalem vitam trucidat spiritus perhorrescat.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ex his que animus no¬
uit surgat ad incognita q̃¬
cmplo iusibilium sed ad
inuisibilia rapiat. et per
ca que usu didicit quasi
confricatus incalescat. ut
per hoc quod scit notum di¬
ligere discat et in cognita
amare. Ecce crum celorũ
regnum thesauro abscon-¬
dito in agro comparatur
quem qui iuenit homo
abscondit: et pre gaudio
illius uadit et uendit uni¬
uersa que habet: et emut a
notandum est ꝙ¬
inuentus thesaurus abs¬
conditur ut seructur: qui¬
a studium celestis desideri
a maligns spiritibus cu¬
stodie non sufficit: qui hoc
ab humanis laudib nõ
abscondit. In presenti et¬
cnim uita quasi in uia¬
sumus: quia ad patriam
pergimus. Maligni autẽ
sp̃e: iter ñrm quasi quidã
latrunculi obsident. Lc. ixͣ.¬
cpredari ergo deside¬
rat: qui thesaurum
autem diconon ut proxi¬
mi opera nr̃a non uideãt:
cum scriptum sit uideant
opera ur̃a bona: et glorifi¬
cent patrem nr̃mi qui in
celis est.Sz ut per hoc quod
agimus: laudes exterius
non queramus. Sic autẽ

Expanded text:
his quae animus novit surgat ad incognita,emplo visibilium se ad invisibilia rapiat, et per ea quae usu didicit, quasi confricatus, incalescat, ut per hoc quod scit notum diligere, discat et incognita amare. Ecce enim coelorum regnum thesauro abscondito in agro comparatur, quem qui invenit homo, abscondit, et prae gaudio illius vadit et vendit universa quae habet, et emit anotandum est, quod mentis thesaurus absconditur ut servetur, quia studium coelestis desiderii a malignis spiritibus custodire non sufficit, qui hoc ab humanis laudibus non abscondit. In praesenti enim vita sumus, quasi in via, qua ad patriam pergimus. Maligni autem spiritus iter nostrum, quasi quidam latrunculi, obsident. Depraedari ergo desiderat, qui thesaurum autem dico, non ut proximi opera nostra non videant, cum scriptum sit: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est , sed ut per hoc quod agimus laudes exterius non quaeramus. Sic autem
Abbreviated transcription (Latin):
quod sponte impenditur
nature: aliud ꝙ preceptis
dominicis. ex caritate debe¬
tur obediencie. hii nimi¬
rum et proximum dili¬
gunt. et tamen illa subli¬
mia dileccionis premia nõ
assequuntur: quia amo¬
rem suum non spiritalit̾
scd carnaliter impendunt.
dominus diceret.
hoc est mandatum in cum
ut diligatis inuicem: pro¬
tinus addidit sicut dilexi uos.
Ac si aperte dicat. ad hoc a-¬
mate: ad quod amaui uos.
Qua in re fratres kmñi soller¬
ter intuendum est. ꝙ anti¬
quus hostis dum mentem
nr̃am ad rerum tẽporaliũ
delectacionem tralut: in fir¬
miorem contra nos proxi¬
muni excitat: qui ca ipsa
que diligimus au ferre mo¬
liatur. Nec curat antiquus
hostis hec faciens ut terre¬
na tollat: sed ut caritatẽ ĩ
nobis feriat. Nam in odio
repente m ardescimus: ⁊ dũ
foris inuicti esse cupinius:
intus grauiter ferimur.
Dum parua foras defendi¬
mus: intus amittimus
maxima. Quia dum rẽ
diliginus temporalem:
ueram amittimus dilecci¬

Expanded text:
quod sponte impenditur quod sponte impenditur naturae, aliud quod praeceptis dominicis ex charitate debetur obedientiae. Hi nimirum et proximum diligunt, et tamen illa sublimia dilectionis praemia non assequuntur, quia amorem suum non spiritaliter, sed carnaliter impendunt. Dominus diceret: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, protinus addidit: Sicut dilexi vos. Ac si aperte dicat: Ad hoc amate ad quod amavi vos. 2. Qua in re, fratres charissimi, solerter intuendum est quod antiquus hostis, dum mentem nostram ad rerum temporalium delectationem trahit, infirmiorem contra nos proximum excitat, qui ea ipsa quae diligimus auferre moliatur. Nec curat antiquus hostis, haec faciens, ut terrena tollat, sed ut charitatem in nobis feriat. Nam in odium repente exardescimus; et dum foris invicti esse cupimus, intus graviter ferimur; dum parva foris defendimus, intus amittimus maxima, quia dum rem diligimus temporalem, veram amittimus dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ de dilectione quasi desĩ¬
gulari mandato dominꝰ
dicit. Hoc est preceptum me-¬
mu ut diligatis inuicem.
nisi quia omne manda¬
tum de sola dileccione est.
et omnia unum precep¬
tum sunt: quia quicqd̃
precipitur in sola caritate
solidatur: ⁊it enum mul¬
ti arboris rami ex una ra¬
dict prodeunt: sic multe
uirtutes ex una caritate
generantur. Nec habet aliꝙͥ
uriditatis ramus boni o¬
peris: si non mancat ĩ ra¬
dice caritatis. Precepta er¬
go dominca et multa sũt
et unum. Multa per diu̾¬
sitatem operis: unum in
leccio .ii.
Ualiter autem ista¬
dileccio sit tencnda:
ipse insummat: qui mple¬
risq scripture suc sentẽciis.
et amicos iubet diligi in se:
eet inmnicos diligi propter
se ille cnim ueraciter canta¬
tem habet qui et amicum
diligit in deo: et inimicũ
diligit propter deum. Nã
sunt non nulli qui dili¬
gunt proximos. sed ꝑ af¬
fectum cognacioins et car¬
ns: quibus tamen ã bac
dileccionc sa cra eloquia ñ
contradicunt. Sed alindẽ

Expanded text:
 de dilectione, quasi de singulari mandato, Dominus dicit: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, nisi quia omne mandatum de sola dilectione est, et omnia unum praeceptum sunt, quia quidquid praecipitur, in sola charitate solidatur? Ut enim multi arboris rami ex una radice prodeunt, sic multae virtutes ex una charitate generantur. Nec habet aliquid viriditatis ramus boni operis, si non manet in radice charitatis. Praecepta ergo dominica et multa sunt, et unum: multa per diversitatem operis, unum in lectionis. Qualiter autem istadilectio tenenda sit, ipse insinuat, qui in plerisque Scripturae suae sententiis et amicos jubet diligi in se, et inimicos diligi propter se. Ille enim veraciter charitatem habet, qui et amicum diligit in Deo, et inimicum diligit propter Deum. Nam sunt nonnulli qui diligunt proximos, sed per affectum cognationis et carnis, quibus tamen in hac dilectione sacra eloquia non contradicunt. Sed aliud est
Abbreviated transcription (Latin):
et cortinis et lecti cooperto¬
no utebatur. Pontificatuᷤᷤ
et officium exercebat cum
diligencia seruus hic xp̃i
fidelis eciam prudens mis¬
sas celebrando assidue deuo¬
tissime ordines faciendo.
ta et moribus diligenter.
iudeos et gentiles zeloferuẽ
fidei inducebat sedule: ad
baptismum ac quosdam
corum sacro de fonte leua¬
S

Expanded text:
et cortinis ac lecti coopertoet cortinis ac lecti coopertorio utebatur. Pontificatus etiam officium exercebat cum diligentia servus hic Christi fidelis et prudens, missas dicendo assidue, devotissime ordines celebrandota et moribus diligenter. Iudaeos et Gentiles zelo fervens fidei inducebat sedule ad baptismum ac quosdam eorum sacro de fonte levas