comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s qr deliqͥmꝰ in conspectu eiꝰ iratꝰ adu̾sus nos eiecit de t̾ra.
ut eiꝰ non possimꝰ implere p̃cepta. Nr̃a itaq inpossibilitas
non erit inculpanda. quo ad tempꝰ adueniat quo ad t̾rã
habitationis nĩx reu̾tamur: & tẽ ea quȩ iussit nobis deus
oꝑe complebimus. eiq sacͥficium nr̃m acceptabile erit.
seris historiam: de sacͥficiis templi quod etre temporib
dicatum ẽ. dictã ẽẽ repperies. De exilio aũ ur̃o qͦd dixi
idem confirmo: scił quod ideo uos de t̾ra eiecit: ne sacͥfi¬
cia fac̾etis. Neomenias uł qͣslibet alias festiuitates colere¬
tis pͥstino more. ne templi limina tereretis. Quando enim
ds̃ ꝑmoisen sacͥficia fieri p̃cepit: ideo utiq fecit: ut in
eum recte credentes. & tota eum mente diligentes. legis
sue p̃cepta cum qͣnta decebat sollicitudine & mundicia
custodiretis: ñ ut furta. homicidia. rapinas & cȩc̾a exercñ¬

Expanded text:
pectu ejus, iratus adversus nos, ejecit de terra pectu ejus, iratus adversus nos, ejecit de terra ubi ejus non possumus implere praecepta. Nostra itaque impossibilitas non erit inculpanda, donec tempus adveniat, quo ad terram habitationis nostrae revertamur, et tunc ea quae jussit nobis Dominus opere complebimus, eique sacrificium nostrum acceptabile erit, seris historiam, de sacrificiis templi quod Esdrae temporibus aedificatum est, dictum esse invenies . De exilio autem vestro quod dixi idem confirmo, scilicet quod ideo vos de terra ejecit, ne sacrificia faceretis, neomenias, vel quaslibet festivitates coleretis pristino more, nec templi limina tereretis. Cum enim Deus per Moysen sacrificia fieri praecepit, ideo utique fecit, ut in eum recte credentes, et tota eum mente diligentes, legis suae praecepta cum quanta decebat sollicitudine et munditia custodirent, non quod furta, homicidia, rapinas, et caetera exercen
Abbreviated transcription (Latin):
lepie & peussure. leprȩ uestium & domoꝵ cicat᷑eis & erums¬
pentium pabularum. lucentis macłs &. in uarias sp̃es co-¬
uoꝵ mutatoꝵ: ut posset iciri quo tempore mundum qͥs
uel inmundum e̾e̾t. sac̃dotum erat iudicio subdita. Lex
quȩ menstriuis temporibꝰ separabat᷑. sacficiaq purificatio¬
ml eatum sac̾ dotum constituebant᷑ arbitrio. Si quit hsoio
mortui dentorium int̾iret aut cadauer occisi tecigissẽsᷤ
tuie os iusꝰ aut Sepulchrum: tamip̃e quã umũsa uala cen¬
coris enmunda erant donec combustȩ uitulȩ cin̾ibꝰ asꝑsa
mundarent̃. Pret̾ea alia quã pltirima in lege p̃ceꝑta sunt:
cum s a pat̾a np̃a exules simꝰ. temploq & łegitimis sac̃do¬
tibo eareamꝰ. P̾. Excusationis causam inualidam protulisa.
Nam si deo scͥficia ur̃a accepta ẽẽnt : ñ uoi ita det̾ra eie¬
cisset. ut hec quȩ usserat minime pofsetis implere. M.
rum eut ca non fecerimus rationẽ a nobis habet erige.¬

Expanded text:
leprae percussurae vestigium , et domorum cicatricis, et erumpentium papularum lucentes maculae, et in varias species colorum mutatorum, ut posset sciri quo tempore mundum quid vel immundum esset sacerdotum erat judicio subdita. Lex quae menstruis temporibus separabatur , sacrificiaque purificationis eorum, sacerdotum constituebantur arbitrio. Si quis hominis mortui tentorium introiret, aut cadaver occisi tetigisset, sive os illius aut sepulcrum tam ipse quam universa vasa tentorii, immunda erant, donec combustae vitulae cineribus aspersa mundarentur . Praeterea alia quamplurima in lege praecepta sunt , cum et patria nostra exules simus, temploque et legitimis careamus. PETRUS. Excusationis causam invalidam protulisti. Nam si Deo vestra sacrificia accepta essent, non vos ita de terra ejecisset, ut haec quae jusserat minime possetis implere. MOYrum cur ea non fecerimus, rationem habeat a nobis exige
Abbreviated transcription (Latin):
saciebart. Leu̾tas etiam scđ̾m legem clectos ordinabant:
& miusicis instrum̃tis prout mots es iuftiaiero. pnabanfa
ciebant. Primogenitum autẽ hominis & in mundoꝵ anĩa¬
um p̾cio redimebant: pͥmitiuosq arboꝵ fruetꝰ ĩ esitmn

Expanded text:
servabant , Levitas etiam secundum legem electos ordinabant , servabant , Levitas etiam secundum legem electos ordinabant , et musicis instrumentis prout Moyses instituerat psallere faciebant . Primogenitum autem hominis atque immundorum animalium pretio redimebant , primitivosque arborum fructus, in
Abbreviated transcription (Latin):
inbiant̃ audire desid̾o. .ẜ. Quod dixi uos de legis
Umandatis minimum qͥd ꝯseruare. nec auctoritatis
nec rationis cum liquido paceat indiget : ꝓbatiõe ut in
ip̃is sacͥficiis probari potest. quȩ nequaqͣm celebratis.
Nam nec agni uictimã pro ut olim matutino & uesꝑti¬
no immolatis tempore. nec Neomemarum. Sabbator
Cerimomarumq holocausta celebratis nec panis uini
Olei qͦue similit̾ pͥ posuistis libamĩa : aut etiam cotidi¬
anum apparatum mensȩ. in qua uͦu. semꝑ die panes
ꝓpositiõis ministrare ur̃i partes consueuerant. Lumina¬
ria quoq matutino tempore p̃parata uesꝑtino accende¬
bant ⁊ eisdẽq temꝑibꝰ chimiama churibulis impositũ
in templo cremari faciebant. Ordinationes & atq unc¬
ciones sac̃dotũ uariasq uestim̃toꝵ imitationes. necnõ
młtimodas insumendis cibis uarietates. minift̾ioꝵ qͦ¬
ꝑ singłas ebdomades uicissitudines. scđm legis p̃cepta

Expanded text:
inhianter audire desidero. PETRUS. Quod dixi vos de legis inhianter audire desidero. PETRUS. Quod dixi vos de legis mandatis minimum quid observare, nec auctoritatis, nec rationis, cum liquido pateat, indiget probatione, ut in ipsis sacrificiis probari potest, quae nequaquam celebratis. Nam nec agni victimam prout olim matutino et vespertino immolatis tempore, nec neomeniarum, Sabbatorum, caeremoniarumque holocausta celebratis, nec panis, vini et olei quae similiter postposuistis libamina , aut quotidianum etiam apparatum mensae, in qua septimo semper die panes propositionis ministrare vestri patres consueverant . Luminaria quoque matutino tempore praeparata, vespertino accendebant, eisdemque temporibus thymiama thuribulis impositum in templo cremari faciebant, ordinationes etiam atque unctiones sacerdotum, variasque vestimentorum mutationes , nec multimodas in sumendis cibis varietates, ministerio singulas hebdomadas vicissitudines, secundum legis praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
asseris nec ne:: mm. Morient᷑ sane in xp̃i regni fine. S Quid
gͥ facient parentes eoꝵ in morte ip̃oꝵ : Meliꝰ namq illis foret
non resurgere. quã tantũ dolorẽ de morte eoꝵ sustin̾e.¬
M Dicamus gͦ ñ esse eos morituros. Detaꝰ lunc mentit᷑
scͥptura que dicit. dd scił in psalmo. Quis est homo qͥ
ricordiam p̃care : ut sicud me sic tẽ quoq ab hinꝰ infideli¬
tatis dbsoluat errore a m EN Li TU U .iiii. M̃.¬
orsiuM illuminatori non in merito gr̃as ago: qui u¬
tantȩ cecitatis tenebras & fi sero a nr̃o depulit am̃o
libi quoq non iniuste maximas gͣtes rependo : qui
aꝑtissimarum. & in expugnabiltum luce rationũ huiꝰ a me
infidelitatis errorem tulisti. Nc̃ si placet cept̃ ex ordine
proseqñs. seqñtem propositarum nr̃oꝵ aꝑi partẽ. Bixis¬
ti enim nos dep̃ceptis legis minimũ quid ag̾e &. id ip̃m
deo non plac̾e. Quod qͣr. uł qua intentiõe dixeris:

Expanded text:
asseris necne? MOYSES. Morientur sane in Christi regni fine. PETRUS.asseris necne? MOYSES. Morientur sane in Christi regni fine. PETRUS. Quid igitur facient parentes eorum in morte ipsorum? Melius namque illis foret non resurgere, quam tantum dolorem ex eorum morte sustine Dicamus ergo eos non esse morituros. PETRUS. Tunc mentitur Scriptura quae dicit, David scilicet in psalmo: Quis est homo qui ricordiam precare, ut sicut me, sic te quoque ab hujus infidelitatis absolvat errore. Amen. TITULUS IV. ordium Illuminatori non immerito gratias ago, qui tantae caecitatis tenebras, etsi sero, a nostro depulit animo. Tibi quoque non injuste maximas grates rependo, qui et apertissimarum et inexpugnabilium luce rationum, hujus a me infidelit tis errorem tulisti. Nunc si placet coeptum ex ordine prosequens, sequentem propositorum nostrorum aperi partem. Dixisti enim nos de praeceptis legis minimum quid agere, et id ipsum Deo non placere. Quod quare vel qua intentione dixeris,
Abbreviated transcription (Latin):
C̃unum ad .lxͫ. Patet gͥ cuilibet nͥ qͥs tociꝰ rationis sit exꝑs
in cõparabilit̾ maiꝰ ẽe̾ gaudium cerñe dm̃ ÷ quã talẽ qualẽ
cumq hactenꝰ locuti sumꝰ. raciocinandi & argumentandi
causa diximꝰ. Hec enim ẽ fidei nr̃x cercitudo. qͥa resuscitan¬
di profecto sint: comedendi etiam & bibendi siue gen̾andi
& naturã & usum sunt habiti. & post mille annoꝵ tͣns¬
acta curricła in perpetuȩ beacitudinis & in mortalitatis
reguum sine aliqͣ morce tͣnsferendi . di inmortales ẽs̃¬
concesseris: ad pristinum inconueniens redis. Infra ayil¬
S ouud quod supͣdirimꝰ ẽ in questione : quia patarc hesup
propbȩ & om̃s iusti qui iam fulgebunt in gła nonis denuo
penis subdent᷑ reducti ad corpora. Item alia. Omni e em
citiet. cum eusdẽ affectibꝰ sine mutatiõe in regnum illus t̃ns¬
feret oed ut om̃ia concȩdamꝰ. qdnom ae beg qui iduio cũ¬
ente uncto & pꝰ nascit̃i sunt es dicdiusꝰ  Norit uno antierr

Expanded text:
nta. Patet insuper cuilibet, nisi quis totius rationis sit expers, incomparabiliter majus esse gaudium cernere Deum, quam talem, qualem iocinandi et argumentandi causa diximus. Haec enim est nostrae fidei certitudo, quia resuscitandi sint, comedendi, et bibendi, sive generandi et naturam et usum sint habitaturi, et post mille annorum transacta curricula, in perpetuae beatitudinis et immortalitatis regnum sine aliqua morte transferendi. PETRUS. Si immortales concedis, ad pristinum inconveniens redis. Intra miletiam illud quod supra diximus est in questione, quia patriarchae, prophetae et omnes justi, qui jam fulgebant in gloria, novis denuo poenis subduntur reducti ad corpora. Item aliud: Omne enim citur, cum eisdem affectibus sine mutatione in regnum illud transferetur? Sed ut omnia concedamus, quidnam de his qui adveniente uncto et post nascituri sunt es dicturus? Moriturosne esse
Abbreviated transcription (Latin):
ult̾ inisrł. quẽ noss dominus facie ad faciẽ in omnibꝰ signis
ates portentis quȩ misit ꝑ eum. Nonne cum isti tantitalesq
uiri resuscitati. illiꝰ uncti fu̾int potestati subieti: nõne
queso mlto meliꝰ fuisset eis ne suscitarent᷑ : Heta duo indeñꝯ
uentia prouement. Si enĩ minor ẽ. eo moises: scͥpt̃a g
mentit᷑. Si aũ maior : tantomagis uilificat᷑. m Ipm̃n ergo
ses p̃e dum inueret ĩ tanto p̃cio babebat qͥd cũ aliqͥd a
deo implorabat: pro eoꝵ amore. se adepturũ ẽẽ orabate
n magno si attendas discͥmĩe estis. S uolo ut dicas si nos¬
ti numqͥd nam illi qui t̃c suscitandi st̃ mortui. nat᷑am s
potestatẽ habebunt filios gen̾andi : o̾ Ut qͥd responsurꝰ
si gen̾atiõis officium in eis nat᷑a negabit: aut legis iussum
probibebit. M Legis p̃cepto eos constͥngendos. respondeo.
eistnon lege gen̾ationẽ eis inhibitam ẽẽ : mutata uoce pro¬
babo ꝑ Stare quod dicis non potest. Auditꝰ enim abhor¬

Expanded text:
ut Moyses, quem nosset Dominus facie ad faciem, in omnibus signis atque portentis quae misit super eum . Nonne cum isti tanti talesque viri resuscitati illius uncti fuerint juri subjecti, nonne, quaeso, melius fuisset eis ne resuscitarentur? Praeterea duo innt. Si enim minor eo est Moyses, Scriptura ergo mentitur; si autem major, tanto plus vilificatur. MOYSES. Ipsum ergo ses ipse dum viveret in tanto pretio habebat , quod cum aliquid a Deo implorabat, pro eorum amore se adepturum esse orabat? In magno si attendas discrimine estis. Sed volo ut dicas, si nosti, nunquidnam illi qui tunc suscitandi sunt mortui, naturam et potestatem habebunt filios generandi? MOYSES. Ut quid responsurus si generationis officium in eis natura negabit, aut legis jussum prohibebit. MOYSES. Legis praecepto eos constringendos respondeo. PYSES. Natura eis non lege generationem inhibitam esse mutata vice probabo. PETRUS. Stare quod dicis non potest. Auditus enim abhor
Abbreviated transcription (Latin):
cass ftoramum iuaue. Oientẽ de tra longinquee holoer¬
obaustomaa ut̃a non sunt accepta. is uietune ut̃e ñ pla¬
cuerunt inndri. Idemalibi. Cum ieuinaũitt souerapa¬
diam p̃ces eoꝵ eos si obtulerint holo chanstomica erare¬
imnas non suicipiam ea. De hoc etiam amos propha ait
Omi uss propeci festiuitates ut̃as. añ capiam codoia cet

Expanded text:
de terra longinqua? Holocaustomata vestra non sunt accepta et victimae vestrae non placuerunt mihi . Item alibi: Cum jejunaverint non exaudiam preces eorum, et si obtulerint holocaustomata, et victimas, non suscipiam ea . De hoc etiam Amos propheta ait: Odi et projeci festivitates vestras, et non capiam odorem coet
Abbreviated transcription (Latin):
tictua. retentiua. digestina. expulsiua. Corporibꝰ aũ huiꝰ¬
modi procreatis : om̃ibꝰ quidẽ uegetabilis adhesit anima.
& sua in eis exerciit officia crescendo scił. nutendo. ge¬
nerando. Subtilioribꝰ aũ bestialis uncta÷ aĩa: ut sua ĩ
eis exhibere posi officia. p̃stando scił sensum. & motum
subcilissimũ fuit. & tẽperatissimũ. & adsuscipiendum.
rationẽ aptissimũ: illi se rationalis aĩa sociauit. ⁊ illa
sua q̃ p̃diximꝰ officia ibi exhibuit. Hoc itaq modo iuxta uo¬
luntatẽ dei ac dispositionẽ tres om̃s illȩ aĩe ꝯuenerunt¬

Expanded text:
icet, retentiva, digestiva et expulsiva. Corporibus autem hujusmodi procreatis omnibus quidem vegetabilis adhaesit anima et sua in eis exercuit officia, crescendo scilicet, nutriendo et generando. Subtilioribus autem bestialis juncta est anima, ut sua in eis exhibere posset officia, praestando scilicet sensum et motulevissimum fuit et temperatissimum, et ad suscipiendam rationem aptissimum illi se rationalis anima sociavit et illa sua quae praediximus officia ibi exhibuit. Hoc itaque modo juxta voluntatem Dei ac dispositionem, tres illae animae omne
Abbreviated transcription (Latin):
testat᷑ dicens. Ecceud ꝯfiditis uobis in sermonib mendacii
quȩ non proderunt uob̾. furari. occid̾ẽ. adult̾are. Iurare
mendacit᷑. libare. Baali. & ire pꝰ deos alienos. quos igno¬
rastis. & uenistis. & uenistis. & stetistis coram me in domo
hac. in qua inuocatum ẽ nomen meum & dixistis. Lib̾ati
sumꝰ: eo qͥd fecimꝰ om̃s abominationes istas. Abhominatꝰ
ẽ itaq Deus oꝑa ur̃a & uictimas cunicanticis ⁊ expulitq
uos de templo suo. & t̾ra. sic̃ ysaias propħ̃a aꝑtissime tali¬
bus ũbis insinuat : Quo m młtitudinẽ iuictimarũ ur̃a¬
rum ddicit dominus: Dlenus sum. holo chausta arietũ
& adipem pinguiũ. & sagninẽ uiculoꝵ & agnoꝵ & hirxoꝵ

Expanded text:
saeculum. ecce uos confiditis uobis in sermonibus mendacii, qui non proderunt uobis, furari, occidere, adulterare, iurare mendaciter, libare Bahalim et ire post deos alienos, quos ignoratis. et uenistis et stetisthac, in qua invocatum est nomen meum, et dixistis: Liberati sumus, eo quod fecimus omnes abominationes istas . Abominatus est itaque Deus opera vestra, et victimas, cum canticis, expulitque vos de templo suo, et terra sicut Isaias propheta apertissime talibus verbis insinuat: Quo mihi multitudinem victimarum vestrarum, dicit Dominus? Plenus sum, holocausta arietum et adipem ping
Abbreviated transcription (Latin):
aũ sola in arboribꝰ ⁊ herbis quȩ nascunt᷑ de cellure. M.
Bene tini gr̃a qͦd ignorabã ostñdisti. S unũ restat: qdm
composita ⁊ uehement̾ ammiror qͣre alia aliis existant
leuiora. .D. Hoc contingit ex diu̾sitate qͣntitatũ elem̃toꝵ
in corpoꝵ creatiõe in eqͣlit̾ adiunctoꝵ ⁊ & exdiu̾sitate
temꝑantiȩ qͣlitatum eoꝵ. Quod si largiꝰ nosse desid̾as: in
lbris inuenies philosopoꝵ qͥa adp̃sens de buiꝰ modi aa¬
ralẽ & ammã rationalẽ. S qm̃ minꝰ doctoꝵ sim ⁊ pliceᷤᷤ
mences subulium rationũ profunda non penet̾at: ean¬
dem ddifferentiã legis aut ꝓpħarũ queso si uales cestanonio
ꝓba: ut quoꝵ mentes profundarum rationum claritar uo
illustrau̾it: eis saltem auctoritas faciat fidem Pe TRS
n er ordio libri Geneseos moises propħa ait. formauit deus
hominẽ de limo t̾rȩ.& inspirauit in faciem eiꝰ spiracłm uicȩ

Expanded text:
herbis quae nascuntur de tellure. MOYSES. Bene tui gratia quod ignorabam ostendisti, sed unum restat quod mihi composita, vehementer admiror quare alia aliis existant leviora. PETRUS. Hoc contingit sive ex diversitate quantitatum elementorum, in corporum creatione inaequaliter adjunctorum, et ex diversitate temperantiae qualitatum eorum. Quod si largius nosse desideras, in libris invenies philosophorum, quia ad praesens de hujusmodi ralem et animam rationalem. Sed quoniam minus doctorum simplices mentes subtilium rationum profunda non penetrant, eamdem differentiam legis aut prophetarum quaeso, si vales, testimonio proba, ut quorum profundarum rationum gravitas non illustravit mentem, eis saltem auctoritas faciat fidem. PETRUS. In exordio libri Geneseos Moyses ait propheta: Formavit Deus hominem de limo terrae, et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae,
Abbreviated transcription (Latin):
Sienim plures fu̾int: cũ concordes ẽẽ non pot̾unt regnipa¬
cem destituent. I Sapient̃ respondere inchoasti. S qͥsnã¬
rul sic quid t̃ abrahã. Isaac. & Iacob. sunt futi etiã moti¬

Expanded text:
Si enim fuerint plures, cum concordes esse non poterunt, regni paSi enim fuerint plures, cum concordes esse non poterunt, regni pacem destituent. PETRUS. Sapienter respondere inchoasti. Sed quisnarus sit, quid tunc Abraham, Isaac et Jacob sunt facturi, Moy
Abbreviated transcription (Latin):
tisq aliis tc̃ fiet qui olim sũmi fuere potifices: erunt ne
simł om̃s uno tempore maximi pontifices : an illiꝰ ordinis
dignitate pͥuabunt᷑ : Si dixeris uiuente aaron eos sũmo
sac̃docio fungi non posse ⁊ qͥd gͥ eis prodit resurrectio
Diꝰ enim ad dedecꝰ & ad incõmodũ quã ad decꝰ & utilitatẽ
erit eis resurg̾e ÷ meliꝰq eis fuiss in morte perman̾e. quã
erump nosam duc̃e uitã. licet & moisi lex in hoc facto
destruit᷑ quã p̃ceptũ habet᷑ ne. qͥs maiori sullimatꝰ ordine.
ult̾iꝰ ad minorẽ reducat᷑. Si autẽ om̃s in sũmi sac̃̾docii
ordine eqͣles futuros ẽẽ concesseris: honorẽ suũ aaron
adimis. qr nullꝰ int̾complures eqͣles. excellentẽ hr̃e po¬
cest honorem. Preterea młtis pontificibꝰ młta sunt neces¬
saria cempla. Ex hoc gͦ aliud inconueniens id ÷ legis destruc¬
aut nõuam nos legẽ habituros credere. aut moysi legẽ

Expanded text:
tisque aliis tunc fiet, qui olim omnes summi fuere pontifices? Eruntne tisque aliis tunc fiet, qui olim omnes summi fuere pontifices? Eruntne simul uno tempore maximi, an illius ordinis dignitate privabuntur? Si dixeris vivente Aaron eos summo sacerdotio fungi non posse, quid ergo eis proderit resurrectio? Plus enim ad dedecus et incommodum, quam ad decus et utilitatem erit eis resurgere, meliusque eis fuisset in morte permanere, quam aerumnosam ducere vitam, licet et Moysi lex in hoc facto destruatur, qua praeceptum habetur, ne quis majori sublimatus ordine ulterius ad minorem reducatur. Si autem omnes in summi sacerdotii ordine aequales futuros esse concesseris, honorem suum Aaron adimis, quia nullus inter complures aequales, excellentem habere potest honorem. Praeterea multis pontificibus multa necessaria sunt templa. Ex hoc ergo aliud inconveniens itemque legis destrucaut novam nos legem habituros concedere: aut Moysi legem
Abbreviated transcription (Latin):
lomon sapientissimꝰ cȩteroꝵ auctoritatibꝰ concors existit:
qd̵ mortui scił adhoc ut t̾ras in habitent resuscitandi ñ sĩt:
& tñ quod qͣndoq resurgent ꝑhibet ÷ dicens. qͦd ñ hñt par-¬
tem in his quȩ subsole geruntur. ids int̾renis ⁊ ꝑ hoc uide¬
tum medietas sapienti cuilibet sacis sufficeret. Uerun¬
camen qm̃ expositionẽ nr̃am tam scͥpt̾ȩ quã rationi ꝯtͣriã
ẽẽ dixisti. restat ostñdas. D E ⁊R
ente uncto adam quoq & Sech. Matisalam. Ab rahã
Isaac. Iacob. Moises. & aaron. cet̾iq partriarebe ⁊ ꝓpħȩ¬
& om̃s iusti qui ante aduentum eiꝰ obierunt parit̾ cum
eis sunt resurrecturi. & om̃ia humam corporis officia agñ-¬
ces & patientes. pͥstinosq ritꝰ colentes antiqͦ more t̾ras.
denuo sint inhabitaturi. & aaron ac filii eiꝰ sacficium
ut olim oblaturi. & a Moise sac̾dotalibꝰ uestimentis
induendi sunt: M Ita nr̃os doctores cuncta dixisse ne¬

Expanded text:
lomon sapientissimus, caeterorum auctoritatibus concors existit, quod mortui scilicet ad hoc ut terras inhabitent, resuscitandi non sint, et tamen quod quandoque resurgent perhibet dicens, quod non habent partem in his quae sub sole geruntur, id est in terrenis, per hoc videtum medietas sapienti cuilibet satis sufficeret. Verumtamen quoniam expositionem nostram tam Scripturae quam rationi contrariam esse dixisti, restat ostendas in quo aente uncto, Adam quoque et Seth, Mathusalem, Abraham, Isaac et Jacob, Moyses et Aaron, caeterique patriarchae e omnes justi qui ante adventum ejus obierunt, pariter cum eis sint resurrecturi, et omnia humani corporis officia agentes et patientes, pristinosque ritus recolentes, antiquo more terras denuo sint inhabitaturi, et Aaron ac filii ejus sacrificium ut olim oblaturi, et a Moyse sacerdotalibus vestimentis induendi sint? MOYSES. Ita nostros doctores cuncta dixisse ne
Abbreviated transcription (Latin):
Sa muhel subiectꝰ ẽ. sauli. & helias achab. & heliseꝰ ioram:
S alii młti propħȩ regibꝰ suis. ꝑ Rerum p̃sentiũ similitu¬
do non ꝯuenit. Nam & si propħe qͥ minime reges fuerunt
regibꝰ subdici fu̾int: ñ ideo conuenit. aut ẽ. necesse ut rer
propba cinqͣm t̾reno regi subiciat᷑. uelud abraham. & dꝙ
E Io sue. quoꝵ qͥsq fuit rex & propħa : Moises eciã qui & rex¬

Expanded text:
oram et alii multi prophetae regibus suis. PETRUS. Rerum praesentium similitudo non convenit. Nam, etsi prophetae, qui minime reges fuerunt, regibus subditi fuerint, non ideo convenit aut est necesse ut rex propheta cuiquam terreno regi subjiciatur, velut Abraham et David, et Josue, quorum quisque fuit rex a
Abbreviated transcription (Latin):
mentum. dicit᷑ factꝰ. s non inconuenient᷑ qr t̾re noĩe sig̾cat
corpꝰ. Intellig̾e possumꝰ gͣ qͦd dicit. q faciet eos reqͥesc̃e super
humum suam qd̵ aĩa redibit adcorpꝰ & iudicabit᷑ utrumq
Hic aũ sensus in illiꝰ propheciȩ erplanatione sano intellec¬
tu ꝯcipi potest: uta ut nec scͥpt᷑ã aliqͣ nec r̃o ulla eis uidea¬
tur ẽẽ ꝯtͣria. Quncqͥd aũ intenebrosis dictis propħarũ int¬
tis accipi potest modis. ita ut quis eam exponens nea scͥptu¬
re cestimono. nec a rationis ex orbitet semita: nichil ẽ. incõ¬
ueniens. si qͥs eam diu̾so s iusto exposuerit sensu. Si cuiꝰ aũ
talis sit expositio quȩ uł a scͥpt᷑a uł a ratione aut sit aut
Stua explanatio tam scͥpte qͣm ratiõi inuenit᷑ contͣria : equi¬
tatis iudicio ẽ. repellenda. M Quonã mͦ sententia mea sit scͥp

Expanded text:
dicitur factus, sed non inconvenienter, quia terrae nomine significat corpus. Intelligere possumus ergo quod dicit, faciet eos requiescere super humum suam, quod anima redibit ad corpus, et judicabitur utrumque . Hic autem sensus in illius prophetiae explanatione sano intellectu concipi potest, ita ut nec Scriptura aliqua vel ratio ulla eis videatur contraria. Quidquid autem in tenebrosis dictis prophetarum, multis accipi potest modis, ita ut quis eam exponens, nec a Scripturae testimonio, nec a rationis exorbitet semita, nihil est inconveniens si quis eam diverso, sed justo exposuerit sensu. Si cujus autem talis sit expositio, quae vel a Scriptura vel a ratione aut sit aut uoniam ergo tua explanatio tam Scripturae quam rationi invenitur contraria, aequitatis judicio est repellenda. MOYSES. Quonam modo sententia mea
Abbreviated transcription (Latin):
rem aminantiũ. bestiarum. atq reptilium. quȩ teptant su-
bestuis atꝙ reptilu ꝰ siue hominibꝰ: subito intulit cuncta
anmã haberent. S cum nulla creatura p̃t̃ hominẽ ratio¬
nalẽ habeat aĩa: constat qͥa ꝑ spiracłm uitȩ neq̃q̃ m ratioo¬
nalem sig̃cau̾it animã. Salomon quoq idem sentiens.

Expanded text:
animantium, bestiarum atque reptilium quae reptant supebestiarum atque reptilibus, sive hominibus, subito intulit, cunctaanimam habent. Sed cum nulla creatura praeter hominem rationalem habeat animam, constat quia per spiraculum vitae nequaquam rationalem sig
Abbreviated transcription (Latin):
tis cenet officium. Singulũ enĩ eoꝵ & fit a suo suꝑiori: ꝙ¬
diuina restrĩgit potentia: ut in nullo penitꝰ sibi repugnantia
uideant᷑ aut dissona. Quodidẽ d̾auid alio loco sic testificat᷑
dicens. Laudent nomen dñi qͥa ip̃e dixit ⁊ f. sc̃ .i. i .s.c. ic̃.¬

Expanded text:
tis tenet officium. Singulum enim eorum et fit a suo superiori, etis tenet officium. Singulum enim eorum et fit a suo superiori, edivina restringit potentia, ut in nullo penitus sibi pugnantia videantur aut dissona. Quod item David alio loco sic testificatur dicens: Laudent nomen Domini, quia ipse dixit et facta sunt, i
Abbreviated transcription (Latin):
factaq frigida & sicca. & ip̃a ẽ t̾ra. Completa itaq hoc m ele¬
mentoꝵ natã moiit eam nat̾a &. uił fir mam̃ti:. aa facien¬
adinuicẽ cuncta mouiss cõmixta parit᷑ & coniuncta int̾ se
sunt.⁊ ex ip̃a eoꝵ cõmixtiõe genita sunt alia minora corpora.
inaĩata. Aĩata. & aĩalia. In animata qͥdẽ: ut lapides & metal¬
ia alia queq int̾ t̾m̃ continent᷑ nec crescunt : ut uinũ a rgñ¬
tũ. sulphur & cet̾a. Animata uͦ⁊ ut arbores ⁊ herhe. Animna
lia autẽ ⁊ nrracionabilia ũ bruca: & racionale ut homo qͥ facꝰ
ẽ pꝰ om̃ia. Ominis gͥ creat᷑a exor diũ cpit ab unu̾sali aĩa s
terminat᷑ in homine: gͣdatim ab uno inaliud migͣns. Sunt
gͥ anĩa atq mat̾ia simplȩ. ⁊ om̃iũ subiectoꝵ in effabili sũmi
creatoris disponente prouidentia factͥces. Quicqͥd autẽ his infe¬
riꝰ ẽ. suꝑm rectoris uoluntati obtemꝑans. facti parit᷑ & facien¬

Expanded text:
factaque sicca et frigida, et ipsa est terra. Completa itaque hoc modo elementorum natura movit ea natura, et vis firmamenti, ad facienad invicem cuncta movisset, commista pariter et conjuncta inter se sunt, et ex ipsa eorum commistione genita sunt alia minora corpora, inanimata, animata et animalia. Inanimata quidem, ut lapides et metalla, aliaque quae intra terram continentur nec crescunt, ut vivum argentum, suomo qui factus est post omnia. Omnis igitur creatura exordium coepit ab universali anima, et terminatur in homine gradatim ab uno in aliud migrans. Sunt igitur anima atque materia simplae, et omnium subjectorum ineffabili summi Creatoris disponente providentia factrices. Quidquid autem ab his inferius est, superni rectoris voluntati obtemperans, facti pariter et facien
Abbreviated transcription (Latin):
ri. meditata recordari. disc̾riere. firum aliqͥd ac certũ fir¬
mare: memoriam hr̃e. & uelle. rerũ causas discute. &dis¬
cussis ad rei ueritatẽ ꝑuenire. Hȩc ĩ nulla animalis sp̃e
nͥ in solo ꝑmanet homine. M Quali mͥ istȩ due aĩe aͥn
tino conuiemunt homine. duȩ uͦ irrationabilibꝰ aĩalibꝰ.
t̾cia aũ sola ĩ omnibꝰ de t̾ra nascentibꝰ. & ignoro & uehem̃t᷑
ammiror. E Inqͦrũdam philosophoꝵ ubris legi. quod
cum rerum placuit creatori animantiũ om̃iũ atq itiren¬
tium ꝓcreare corꝑa iiͦii. in unũ cõmiscuit elementa. & ea¬
rũ qͣlitates alia sua ꝯtemperauit contͣria. ⁊ ex illa cõ

Expanded text:
ri, meditata recordari, discernere, fixum aliquid ac certum firmare, memoriam habere, et velle rerum causas discutere, et discussis ad rei veritatem pervenire. Haec in nulla animalis specie, nisi in solo permanet homine. MOYSES. Quali modo istae tres animae in uno convenerint homine: duae vero in irrationalibus animalibus. Tertia autem sola in omnibus de terra nascentibus, et ignoro, et vehementer admiror. PETRUS. In quorumdam philosophorum libris legi, quod cum rerum placuit creatori animantium omnium atque virentium procreare corpora, quatuor in unum commiscuit elementa, et eorum qualitates ali
Abbreviated transcription (Latin):
am causã ẽẽ dixerunt. ⁊ uerã causã tacuerunt. Inuidia
qͥpꝑe iudeoꝵ ⁊ malitia causa mortis xp̃i fuit. Mors aũ cristi:
se ꝯstaret ⁊ eiꝰ mortẽ causã nr̃e tͥbulationis fuisse :
nullꝰ ex nob̾ dignꝰ esset uiuere. Tale em̃ peccatũ maiꝰ ÷
quã dm̃ negare: Qui enĩ d̾m̃ negat᷑: fidẽ tm̃ quã accȩꝑat
ase alienat. Qin uero dei filium negat: p̃t̃ hoc qd̵ deitatẽ
quȩ ẽ inuisibilis denegat. eciam ilłua suꝑadoit peccatũ qd̾
tẽ uisibilẽ quam corporens conipicit occłis eam etiã ab anum
sputis illicũ. colaphis cesum. młtĩ & uariis inuruis effec¬
tũ. mortiq ĩ nocent᷑ addictum cruci affirerunt. N ñ nec
in merito hoc scelꝰ maiꝰ eo fuit. qđ cõmiseit in heremo: cũ¬

Expanded text:
 causam esse dixerunt, sed veram causam tacuerunt. Invidia  causam esse dixerunt, sed veram causam tacuerunt. Invidia quippe Judaeorum et malitia causa mortis Christi fuit, mors autem Christret, et ejus mortem nostrae tribulationis causam fuisse, nullus ex nobis dignus esset vivere. Tale enim peccatum majus est quam Deum negare. Qui enim Deum negat, fidem tantum quam acceperat a se alienat; qui vero Dei Filium necat, praeter hoc quod deitatem quae est invisibilis denegat, etiam illud superaddit peccatum, quod rem visibilem quam corporeis conspicit oculis, eam etiam ab animsputis illitum, colaphis caesum, multis et variis injuriis affectum, mortique innocenter addictum cruci affixerunt. Unde non immerito hoc scelus majus fuit eo quod commiserunt in eremo, cu
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝯced̾e qd̃ de negare non uales. Uerum licet me iudi¬
cii censura ñ ꝯstringat ⁊ ñ unã s młtas suꝑ hac re aucto¬
ret᷑ portenta ⁊ signa in eadiem sunt uisa liqͥdo indicantia.
qd̾ hec templi ⁊ urbis ẽẽt destrucio fut᷑a quẽad modũ ur̃e
more solito albescebat: candela quoq candelabri qd̵ adoc¬
cidentẽ respiciebat: ante ꝯsuetũ tempꝰ extinguebat᷑ Ualue
p̃terea templi nullo tangente magno strepitu sponte sua
liorachai Iohẽs filiꝰ ⁊ achai sic aperiri sepe uidisset : ual¬
de commnotꝰ tandem clamauit. Quiescite. Et adiecit. Tẽ¬
plum. templum ꝓfecto cognoui qd̃ te nouissima concre¬
matio possidebit: sic̃ & propħa ait. Aꝑi libane portas
cuas & comedat ignis cedros cuas. Cum gͥ ista ꝓdigia.xͣl.¬
annis ante destructionẽ fuerint uila. & xl.a xp̃i morte
torb ur̃is ioħes intellexit qd̃ mors xp̃i causa captiuita¬

Expanded text:
aut concedere quod denegare non vales. Verum licet non me judiaut concedere quod denegare non vales. Verum licet non me judicii censura constringat, non unam, sed multas super hac re auctodestrueretur, portenta et signa in eadem sunt visa, liquido indicantia quod haec templi et urbis destructio esset futura, quemadmodum vestrae more solito albescebat, candela quoque candelabri quae ad occidentem respiciebat, ante consuetum tempus exstinguebatur. Valvae praeterea templi, nullo tangente, cum magno strepitu sponte sua Joannes, filius Zachai, sic aperiri saepe vidisset, valde commotus tandem clamavit: « Quiescite; » et adjecit: « Templum, templum, profecto cognovi quod novissima tua concrematio possidebit, sicut et propheta ait: Aperi, Libane, portas tuas, et comedat ignis cedros tuas . » Cum igitur ista prodigiaannis ante destructionem fuerint visa, et quadragesimo a Christi morte toribus vestris Joannes intellexit, quod mors Christi captivita
Abbreviated transcription (Latin):
s̃uoꝵ inqͣntũ possunt oꝑa exsecunt᷑. Quoꝗ si pacrũ oꝑa di.¬
mitterent. etiã de captiuitate exirent. ẜ. Ita utiq sentio.
eũ magũet de scorto natum: & qd̾ totam gentẽ ũia¬
in errorẽ induxerit. Maiores em̃ ur̃i hec & his smilia ꝓtes¬
tati sunt: donec totũ plebẽ sue uoluntatis consortẽ esfi
cientes. uirum iustum iniuste inimustum ualde iudici¬
um adduxerunt. crucifixerunt & occiderunt. Lantig
reatꝰ magnitudo tam longinquȩ captiuitatis causa exti¬
cit. Dumq uos in pat̾na manseritis cã uoluntate quam
fide : in eadem proculdubio existetis dampnatiõis tribu¬
menti uehicło indiget. Nc̃ interim hoc mn uolo oftr̃¬
di quo nã modo aut auctoritate coneris asser̾e: qͥd his
mͥ ꝯcesseris. tam ĩauditȩ afflictionis inauditũ omĩno pec¬
catũ causam fuisse : Cumq illud tu prorsus nullo modo
ostñdere ualeas. a me iudiciĩ eqͥtas rubet ut audias: nec
und cõprobẽ quer̾e debes. s destruere si qͦq pacto potes

Expanded text:
suorum, in quantum possunt, opera exsequuntur. Quod si patrum opera dimitterent, et de captivitate exirent. PETRUS. Ita utique sentio. eum magum, et de scorto natum, et quod totam gentem in errorem induxit. Majores vestri haec et his similia protestati sunt, donec totam plebem suae pravae voluntatis efficientes consortem, virum justum injuste in injustum valde judicium adduxerunt, crucifixerunt et occiderunt. Tanti igitur reatus magnitudo tam longinquae captivitatis causa existit. Dumque vos in paterna manseritis tam voluntate quam fide, in eadem procul dubio existetis damnationis tribumenti vehiculo indiget. Nunc interim hoc modo ostendi volo quonam modo aut auctoritate coneris asserere quod is mihi concesseris tam inauditae afflictionis inauditum omnino peccatum causam fuisse? Cumque illud tu nullo prorsus modo ostendere valeas, a me judicii aequitas jubet ut audias, nec unde comprobem quaerere debes, sed destruere quoquo pacto si potes,
Abbreviated transcription (Latin):
cum destruit᷑. uł aliqͦd uas cum frangit᷑. Hulla aũ harũ
fit nͥ uł incorpore. uł in re que in corꝑi acc̃idit. S aĩa
nec corpꝰ ẽ. nec fundat᷑ incorpore. Nullo itaq hoꝵ modo
uid sp̃s corporalis a rationali differat aĩa. & rationali. o̾e¬
pattit᷑ agnoiti. Sed qm̃ philopħi dicunt in homĩe ẽẽ
tiꝰ animas: postulo ut quȩnam hȩ sint aꝑias. ꝑ Tres
postulo .P. Abimis ad suꝑiora gͣdatim ascnde libet. Ue¬
gecabilis animȩ duo sunt officia. facit enim rerũ crem̃cũ

Expanded text:
 harum fit nisi vel in corpore, vel in re quae corpori accidit. Sed anima nec corpus est, nec fundatur in corpore. Nullo itaque horum modo ritus corporalis a rationali differat anima patenter agnovi. Sed quoniam philosophi dicunt in homines tres esse animas, postulo ut quaenam hae sint aperias. PETRUpostulo. PETRUS. Ab imis ad superiora gradatim ascendere libet. Vegetabilis animae duo sunt officia. Facit enim rerum incrementum,
Abbreviated transcription (Latin):
laudasse dm̃ legit᷑: eo qͦd in eo qͣdragies supͣ humanũ modũ abun¬
daret ÷ congͣtulans sibi eo qd̾ suauis odoi ⁊ speciositas mulierũ.
dante deo. eum płrimũ oblectaret ¶ De miracłis iã dictũ ẽ. S De
cid̾ent ÷ sic̃ de helia & heliseo legimus. qͦs ab immicis suis semꝑ eri¬
puit dñi angłs. Quẽ etiã si talis ẽẽt ut dicis semꝑ seq̃ret᷑ uictoria: ut¬

Expanded text:
laudasse Deum legitur, eo quod in eo quadragies supra humanum modum abundaret, congratulans sibi, eo quod suavis odor et speciositas mulierum dante Deo plurimum eum oblectaret. De miraculis jam dictum est. De ciderent, sicut de Elia et Eliseo legimus , quos ab inimicis suis semper eripuit Deus, quem etiam si talis esset ut dicit, semper victoria
Abbreviated transcription (Latin):
mani corꝑis officia expleu̾int nec ne. Nam & hoc plerisq
indribium uenit. M̾ ut nr̃i testant᷑ doctores. ñ ꝑ sõni¬
um sed uigilans eos exurg̾e fecit. Et ut hoc magis uerũ
num fuit fut᷑e: ut quẽ admodum illi homines sunt ꝑ eũ
suscitati. sic & reliqͥ uniu̾si qnͣdoq credant᷑ suscitancti

Expanded text:
mani corporis officia expleverint, necne. Nam et hoc plerisque mani corporis officia expleverint, necne. Nam et hoc plerisque in dubium venit. MOYSES. Ut nostri testantur doctores, non per somnium sed vigilans eos exsurgere fecit. Et ut hoc magis verum num fuit futurae, ut quemadmodum illi omnes sunt per eum suscitati, sic et reliqui universi quandoque credantur susci
Abbreviated transcription (Latin):
ł Nunqͥd nã tale aliqͥd inu̾bis Danielis obic̃e pot̾is:
Ait enĩ. Mtti de his qͥ dormiunt int̾rȩ pulu̾e uigila¬
bunt alii in uitã et̾nã. Alii in opprobriũ ut uideant sẽ¬
per. P Lanto longiꝰ auctoritas hȩc acua discrepat intñ¬
ciõe : qnͣto euidenciꝰ de ultimo udicio incelligit᷑ dicta
fuise. In illa enim discrecione ibunt uł in iitã ȩt̾nã
ne aliqͥd qͦd ꝯtͣ ez echielẽ ꝓpħam dic̾e possis:: Qui cum
plures mortuos diuina suscitasiet uirtute : de futuris qͦ
his uaticinatꝰ ẽ u̾bis. Hȩc dicit dominꝰ deus. Ecceg aꝑiam
tumulos ur̃os & educam uos de sepulcris ur̃is. popłs meꝰ.¬
& inducam uos in t̾ram irł. Et pꝰ pauca. Et reqͥes c̾e uos
faciam suꝑ humũ ur̃am. Ecce & mortuos suscitandos. & t̾ras
suas inhabitaturos aꝑtissime propħa & indubitant̃ ostñdic¬
Hoc pͥus debemꝰ discute. ut scilicet qͣli eos suscitauit
mͥ ual eamꝰ agnosc̾e uidelicet utrũ pꝰ suscitacionẽ om̃ia hu¬

Expanded text:
s objicere poteris? Ait enim: Multi de his qui dormiunt in terrae pulvere vigilabunt, alii in vitam aeternam, alii in opprobrium ut videant semper . PETRUS. Tanto longius auctoritas haec a tua discrepat intentione, quanto evidentius de ultimo judicio intelligitur dicta fuisse. In illa enim resurrectione, ibunt vel in vitam aeternam ne aliquid quod contra Ezechielem prophetam dicere possis? Qui cum plures mortuos divina suscitasset virtute, de futuris quoque his vaticinatus est verbis: Haec dicit Dominus Deus: Ecce ego aperiam tumulos vestros, et educam vos  educam vos in terram Israel . Et post pauca: Et requiescere vos faciam super humum vestram . Ecce et mortuos suscitandos, et terras suas inhabitaturos apertissime propheta atque indubitanter ostendiHoc prius debemus discutere, ut scilicet quali eos suscitaverit modo valeamus agnoscere, videlicet utrum post suscitationem omnia hu
Abbreviated transcription (Latin):
at̃ aĩa. s sicut suꝑiꝰ diximꝰ sit ꝑ se subsistñs substan¬
cia. Quicqͥd enĩ unum num̃o existens & in sui natã un-¬
mutabile ꝓmanens. cont̃ioꝵ ẽ susceptibile: substancia ẽ.
tonis. soc̾tis. siue cuilibet hominis aĩa nec ĩ su nata ulla¬
tenus ꝑmutat᷑. sed boni maliq ẽ. susceptibilis: restat neces¬
oc aũ modo probat᷑ qͥd non sit corporea. Omnis cor¬
poris qͣlitas humanis subiacet sensibꝰ. Cuiꝰcumq aũ
rei qͣlitates nulli corporeo subiacent sensin: nec corporea
lo corporeo ꝑcipiunt᷑ sensu: am̃a gͥ nonẽ corporea Idem itẽ
alio sic ꝓbat᷑ argumento. Om̃e corpꝰ aliqͦ corporẽo ꝑcipit᷑
sensu. Anima autẽ nulli subiacet corꝑis sensui. Honẽ

Expanded text:
at anima, sed sicut superius diximus, sit per se subsistens substanat anima, sed sicut superius diximus, sit per se subsistens substantia. Quidquid enim unum numero existens et in sui natura immutabile permanens, contrariorum est susceptibile, substantia est tonis, Socratis, sive cujuslibet unius hominis anima, nec in sui natura ullatenus permutatur, sed boni malique est susceptibilis, restat necesm modo probatur quod non sit corporea. Omnis corporis qualitas humanis subjacet sensibus. Cujuscunque autem rei qualitates nulli corporeo subjacent sensui, nec corporea e nullo corporeo percipiuntur sensu. Anima igitur non est corporea. Item idem alio sic probatur argumento. Omne corpus aliquo corporeo percipitur sensu. Anima autem nulli subjacet corporis sensui. Non est
Abbreviated transcription (Latin):
one ꝑfecto rationatis nascit᷑ aĩa. debet ergo defici¬
ente corporis robore anime uirtꝰ deficere : Si aũ uutꝰ
amie cũ corporis deficit robore. sequit᷑ g ut inchoante
corporei uigoris difiolutione parit̾᷑ dissoluat᷑ & uutꝰ aĩe.
uod si concedat᷑: corrupto corpore aĩa etiã corrumpi cõ¬
ludit᷑. M̾ Bectꝰ ordo ꝯseqͣntiȩ sic euenire demonstrat
.Pid argum̃ti conclusio ocłoꝵ fidem impugnat. Sepe
enim contingit ut qͣnto magis corpꝰ debilitat᷑. & mortiape¬
propiat: tanto magis conualeat aĩa. ueluti aliqͥcient
młtis solet infirmis acciđe. ut qͣnto qͥs moiti propioi ẽ:
tanto ꝑ ipicatiore mentis accumine plꝰ solito recordes.
officia. Inuenimꝰ p̃t̾ea senes pleroiq cũ ad talẽ ꝑueniũt
senectutẽ. ut nulla sit in eis fortitudo corporea. tẽ aĩa
pollere consilio & om̃i sapientia. hinc itaq euidens col¬
ligit᷑ ratio. qd̾ neq̃qͣm de elem̃toꝵ copła rationalis ꝓde¬

Expanded text:
one perfecto rationalis nascitur anima, debet ergo deficiente corporis robore animae virtus deficere. Si autem virtus animae, cum corporis deficit robore, sequitur ergo ut inchoante corporei vigoris dissolutione, pariter dissolvatur et virtus animae. Quod si concedatur corrupto corpore, anima etiam corrumpi concluditur. MOYSES. Rectus ordo consequentiae sic evenire demonstrat. PETRUS. Sed argumenti conclusio oculorum fidem impugnat. Saepe enim contingit, quanto magis corpus debilitatur et morti appropiat, ut tanto magis convalescat anima, veluti aliqmis solet accidere, ut quanto morti proximior est, tanto perspicaciori mentis acumine plus solito recordeturofficia. Invenimus praeterea senes plerosque cum ad talem pervenerint senectutem, ut nulla sit in eis fortitudo corporea, tunc pollere consilio animam et omni sapientia. Hinc itaque evidens colligitur ratio, quod nequaquam de elementorum copula rationalis prode
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃amet uadens ꝓbauit. Iuit g aspexit sic̃ uicina dixerat
inuenit : & ad uirum lętabunda regressa qͣm iniquȩ mulie¬
ris uoluntatẽ deus cõmutau̾nt in honorẽ : ei exordine retulit.
Ille indignum iudicans. ut qͦd dĩ admiracłm fec̾at. inꝓͥũ
suũ sumeret usum. nichil ex eo se gustaturũ ẽẽ respondit
s totum dari pauꝑibꝰ fecit. De Ni c ħ os e m o¬
Niunt p̃terea iisdem temꝑibꝰ nichodemũ gurionis filiũ
ualde laudabilis uite fuisse uirum. Cinꝰ diebꝰ ficcitas can¬
ca t̾rã opp̃ssit : ut euntes ad templũ orationis causa nichił
qͣd bib̾ent inuia h ab̃e potuissent. Erat aũ in itiñe cuiꝰdam¬

Expanded text:
ipsamet probavit. Ivit igitur, aspexit, sicut vicina dixerat ipsamet probavit. Ivit igitur, aspexit, sicut vicina dixerat esse invenit, et ad virum laetabunda regressa, quomodo iniquae mulieris voluntatem Deus commutaverit in honorem, ei ex ordine retulit. Ille indignum judicans ut quod Deus ad miraculum fecerat in proprium suum sumeret usum, nihil ex eo se gustaturum esse respondit, sed totum dari pauperibus fecit. Aiunt praeterea eisdem temporibus Nicodemum Guirionis filium valde laudabilis vitae fuisse virum. Cujus diebus siccitas tanta terram pressit, ut euntes ad templum orationis causa, nihil quod biberent in via habere potuissent. Erat autem in itinere i
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ram descendat. Cȩpit gͥ
minutim pluere : s
ip̃o maiorẽ pluuiã postulante. tantꝰ imber descendit: ut
pene t̾ras om̃s uastaret. S eodem mediocrẽ petente. pluuia
temꝑata descendit: & t̾ra bonis omnibꝰ habundauit De Anania.¬
Niunt &̃ de anama filio dora qd̵ uox cotidie de monte Oreb
sanctitati eiꝰ tale afferebat testimoniũ dicens. ꝓpt̾ bonitatẽ
ananiȩ filii dora totum mundũ gub̾no: cin¬
satis de ip̃o sufficit mundo. De qͦ & aliud
tale mi¬
racłm astruunt. Cum enim ip̃e & uxor eiꝰ am¬
bo ꝓdeo
uitã pauꝑimã ducerent : om̃i die uen̾is cliba¬
nũ cale¬
fieri iubebat ut ꝓxim & uicim eiꝰ eum cibis affluere ⁊ bñ
di p̃cepiss. & quȩdã uicinarũ qr hoc faceret amimadu̾tisset.
ad clibanum subito uenit. ut eoꝵ facta reuelans: tam uiro
quã mulieri uerecundiã infertet. Ut gͥ adclibanũ uenit
& introsperit: plenũ panibꝰ uidit. Quod uelocit̾ currens:
p̃ fatȩ mulieri
nunciauit. Que eam hoc non ĩtitas

Expanded text:
in terram descendat. » Coepit ergo minutim pluere, sed ipso majorem pluviam postulante, tantus imber descendit ut pene terras omnes vastaverit. Sed eodem mediocriter petente, pluvia temperata descendit, et terra bonis omnibus redundavit. Aiunt etiam de Annania filio Dosa quod vox quotidie de monte Horeb sanctitati ejus tale afferebat testimonium, dicens: « Propter bonitatem Annaniae filii Dosa totum mundum guberno, csatis de ipso sufficit mundo. » De quo tale miraculum astruunt. Cum enim ipse et uxor ejus ambo pro Deo vitam pauperrimam ducerent, omni die Veneris clibanum calefieri jubebat, ut proximi et vicini ejus eum cibis affluere, et bedi praecepisset, et quaedam vicinarum quare hoc fieret animadvertisset, ad clibanum subito venit, ut eorum facta revelans tam viro quam mulieri verecundiam inferret. Ut igitur ad clibanum venit et introspexit, plenum panibus vidit, quod velociter currens praefatae mulieri nuntiavit. Quae eam hoc non veritati
Abbreviated transcription (Latin):
rit ÷ nequaquã scđm libitum uniꝰcuiꝰq ad sensum natitrȩ
ꝯtͣrium debet exponi. c̃ alit̾ sano sensu possit intelligi ñͥ
necessaria ratioita coegerit accipi. M̾ Audire delectat.
qͣm alio modo u̾sus huiꝰ sentencia iuste queat intelligi.
.P. Duobꝰ modis u̾bum hoc intelligor udelicet ut de
extremi iudicii suscitacione dictũ credat᷑. uł resuscita¬
tionis nomine captiuitatis euasionẽ significau̾tit. Hic autẽ
suȩ gentis captiuitatẽ & afflictionẽ delei̾ait. statimq drui¬
nę promissionis & pietatis solatiũ intulit dicens. Uiuẽt
moitui.& Rł. Nec hanc euasionẽ quolibet in cergo tẽpore
sed pꝰ modicum tempꝰ euentutã insinuat dicens. Uade
popłs meꝰ intͣ cubicła cua. claude pstia cua suꝑte. abscõ

Expanded text:
rit, nequaquam secundum libitum uniuscujusque ad sensum naturae contrarium debet exponi, cum aliter sano sensu possit intelligi, nisi necessaria ratio ita coegerit accipi. MOYSES. Audire delectat quonam alio modo versus hujus sententiae juste queat intelligi. PETRUS. Duobus modis verbum hoc intelligi potest, videlicet ut vel de extremi judicii suscitatione dictum credatur, vel resuscitationis nomine captivitatis evasionem significaverit. Hic autem s propheta suae gentis captivitatem et afflictionem defleverit, statimque divinae promissionis et pietatis solatium intulit dicens: Vivent mortui, et reliqua. Nec hanc evasionem quolibet incerto tempore, sed post modicum tempus eventuram insinuat dicens: Vade, populus meus, intra cubicula tua, claude
Abbreviated transcription (Latin):
bilibꝰ ⁊ euidentissimis probasti rationibꝰ: nec qͥd de ea uł¬
detꝰ aut dubitandũ aut querñdũ sit uideo. Unde ut
ad alia tͣnseamꝰ prout suꝑius sunt in ordine digesta erop¬
co quodgͥ in libri ȩxordio nos errare dixisti. eo qd post cap¬
ciuitatis euasionẽ inusitatũ nobis miracłm. scił mortuos
qui denuo t̾ras in habitarent resuscitari a deo crederemꝰ :
nit sine auctoritate aut rationẽ anteqͣm ueniat ñ debet
credi. Er rorẽ gͥ iudico credẽ qͦd nusla pot̾is auctoritace

Expanded text:
 evidentissimis probasti rationibus, nec quid de ea urius aut dubitandum, aut quaerendum sit video, unde ut ad alia transeamus, prout superius sunt in ordine digesta exopto. Quod igitur in libri nos exordio errare dixisti, eo quod post captivitatis evasionem, inusitatum nobis miraculum, scilicet mortuos qui denuo terras inhabitarent resuscitari a Deo crederemus, nit, sine auctoritate aut ratione, antequam eveniat non debet credi. Errorem igitur judico credere, quod nulla potes auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
cce serui mei laudabunt p̃ exultatiõe cordis : & uos clamabi¬
cis p̃ dolore cordis & p̃ contriciõe sp̃s ululabitis. & dimittetis
nom̃ ur̃m inruramentũ electis meis. Et qͥa his omnibꝰ malis
tͣnsactis aliqua adhuc euadendi captiuitatẽ ñ posset ẽẽ resi¬
dua: adicit alud. qͦd eis cocũ fiduciȩ tollat solatium. Dicit
enĩ. Int̾ficiet te dominꝰ ds̃ cuus. Qui inc̾ficit᷑. neqͣqͣm uiti
qͣd fuerat reparat᷑. Qui g ĩĩ fidelitate ꝑmanebunt: reparari
ñ poterunt. hoc de int̾idelibꝰ dicto: de credituris subicit ita.
t uocabit seruos suos nomĩe alio. Cum enim serui fuerint
xp̃i. Axp̃o dicent᷑ xp̃iam. Quod aũ seqͥt᷑ &. dimitcetis nom̃
ur̃m in uiramentũ electis meis: tale ẽ. ac si dic̾et. Iurabunt
electi mei in nom̃ ur̃m. Sicut usq hodie a xp̃ianis nirando
dicit cum aliqͥd qͦd nolunt fac̾e rogant̃. Iudeus sim ego sifa¬
comprobat dicens. Audite u̾bum istud qd ego leuo suꝑ uos¬

Expanded text:
lamabitis prae dolore cordis, et prae contritione spiritus ululabitis, et dimittetis nomen vestrum in juramentum electis meis . Et quia omnibus his malis transactis aliqua adhuc spes evadendi captivitatem non posset esse residua, adjicit aliud quod eis totum fiduciae tollat solatium. Dicit enim: Interficiet te Dominus Deus tuus . Qui interficitur nequaquam ulterius quod fuerat reparatur. Qui igitur in infidelitate permanebunt, reparari non poterunt. Hoc de infidelibus dicto, de credituris subjicit ita: Et vocabit servos suos nomine alio . Cum enim servi fuerintisto dicentur Christiani Quod autem sequitur, et dimittetis nomen vestrum in juramentum electis meis, tale est ac si diceret: Jurabunt electi mei in nomen vestrum, sicut hodie usque a Christianis jurando dicitur, cum aliquid quod nolunt facere rogantur: « Judaeus sim ego, si facomprobat dicens: Audite verbum istud quod ego le
Abbreviated transcription (Latin):
ia cob semen. & de iuda possidentẽ montes meos. & heredi¬
tatẽ meam. Flecti mei & serui mei habitabunt in eis. Uon¬
tes uidelicet apłos. appellans. qui ut montes excelsi coti mũ¬
do sunt ꝯspiciũ licet in seqñtibꝰ montẽ sc̃m singłari num̾o ꝓla¬
cum intelligat. x p̃m. Electos aũ & seruos alios qͦslibet uocãs.
propt̾ quoꝵ fut᷑am saluationẽ uos estis reseruati. De his aũ
qui antixp̃o sunt credituri : quã subiciat sententiã audi
Uos aũ qui de reliqͥstis dñm. qui obliti estis montẽ sc̃m meũ.
qui pomitis fortunȩ mensam. & libatis suꝑ eam: num̾abo uos

Expanded text:
es meos, et haereditatem meam, electi mei et servi mei habitabunt ibi , montes videlicet apostolos appellans, qui ut montes excelsi toti mundo sunt conspecti, licet in sequentibus montem sanctum singulari numero prolatum intelligat Christum; electos autem et servos, sanctos quoslibet alios vocans, propter quorum futuram salvationem vos estis reservati. De his autem qui non sunt credituri, quam subjiciat sententiam audi: Vos, ait, qui dereliquistis Dominum, qui obliti estis montem sanctum meum, qui ponitis fortunae m