comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peti quod in aliorum. hominum potestate ẽ quiergo imita turbo¬
nos nullius hominis appetit laudẽ. quim alos non dignꝰ e laude
Si aũplacere h ominib: idõuis ut eis ꝓsis addiligendũ dm̃ noniam. hoc
sed aliud cupit qui aut placere mecessarium. adhuc habettimorem
Primũ neocculte peccando inter ypoeritas adño conputemur. De in¬
desibene factis placere appetit ne hanc mercedẽ aucupans ꝑdat.
qđ daturus ẽ ds̃ sed de uicra ista cũpiditate cauenda suꝑbia .ẽ. diffi¬
eile ẽ enimeut dignetur consoctari hominibus iquieis placere ⁊ ã non de¬
siderat &plenũ seuirius putat. Itaque adhuc necessarius e timor¬
ne illud etiam quod uidetur habere auferatur ab eo & manibus ac
ꝑficit sapientẽ is estaũt quist̃ ne diliga đm̃ & ꝓximum tã quã seipso
Quecaut in hocitinere pericula difficultatesq: metuend& sint. & quibus
Vinnarũ scripturarum  multi plicẽ abundantiã lanissimã que

Expanded text:
petit quod in aliorum hominum potestate est. qui ergo imitatur bopetit quod in aliorum hominum potestate est. qui ergo imitatur bonos, nullius hominis appetit laudem; qui malos, non dignus est laude. si autem placere hominibus ideo uis, ut eis prosis ad diligendum deum, non iam hoc, sed aliud cupis. qui autem placere cupit, necessarium adhuc habet timorem, primum, ne occulte peccando inter hypocritas a domino computetur, deinde, si benefactis placere appetit, ne hanc mercedem aucupans perdat quod daturus est deus. Sed deuicta ista cupiditate cauenda superbia est. difficile est enim, ut dignetur consociari hominibus qui eis non placere desiderat et plenum se uirtutibus putat. itaque adhuc necessarius est timorne illud etiam quod uidetur habere auferatur ab eo et manibus ac perficit sapientem; est autem qui summe diligit deum et proximum tamquam se ipsum. quae autem in hDivinarum Scripturarum multiplicem abundantiam latissimamque
Abbreviated transcription (Latin):
ritiputant. Quos mores & disciplinam netantominus quis quã ag¬
gredi aude at quanto illud magis honorat. & depollicitationibus
atque ortacionib eius & de imitantia a multitudine a postologũ
mastyrũ scoꝵ que innumerabilium. quã non sint illa desperanda osten¬
dendũ ẽ. Adubi fuerint carnalium uoluptatũ in lecebre suꝑ ante
cauendũ ẽ ne subre patat que succedat cupiditas placendi homini¬
bus aut ꝑ aliqua fac tamirabilia. autper difficilem continentiam.
Siue patientiã aut ꝑ aliquã largi cionẽ aut nomine scienciaes. uel
eloquentia in eo genere est. & cupiditas honoris. Contra om̃a ꝓfe¬
rantur eaque scriptas delaude canitatis & deinanitate i ac¬
tantie doceaturq: quã sit pudendũ eis placere uell&. quos nolles imi¬
tari. Mut enim boni nons̃ amhilmagnu ẽ am alis laudari auibonis
& eos oportet imitari sed quibonisunt uirttebonis uirtus aunon ap¬

Expanded text:
riti putant. quos mores et disciplinam ne tanto minus quisquam agriti putant. quos mores et disciplinam ne tanto minus quisquam aggredi audeat, quanto illud magis honorat, et de pollicitationibus atque hortationibus eius et de imitantium multitudine apostolorum, martyrum sanctorumque innumerabilium, quam non sint illa desperanda, ostendendum est. At ubi fuerint carnalium uoluptatum inlecebrae superatae, canendum est, ne subrepat atque succedat cupiditas placendi hominibus aut per aliqua facta mirabilia aut per difficilem continentiam siue patientiam aut per aliquam largitionem aut nomine scientiae uel eloquentiae. in eo genere est et cupiditas honoris. contra quae omnia proferantur ea quae scripta sunt de laude caritatis et de inanitate iactantiae doceaturque, quam sit pudendum eis placere uelle quos nolles imitari. aut enim boni non sunt et nihil magnum est a malis laudari, aut boni sunt et eos oportet imitari. sed qui boni sunt, uirtute boni sunt. uirtus autem non ap
Abbreviated transcription (Latin):
pacile ee ꝑua serie incipiat gustaridulcedo pietatis el comindara
pulchritudo uirtutis ut cartatis libertas pseruitu te morisemi¬
neat tuncia ꝑsuadendũ .e. fidelibus. precedentibus regenerationibis
sacram̃tis que neces seẽ pburimũ moue ant Quid intersit inter duo
hommes ueterẽ & nouum exteriorẽ & inperioreierepum & cobe¬
tem id est incercum quibona carnalia & temporalia & eun
qui spiritalia & aelerna sec tatur : Morendum que necperst¬
ubeneficia & transeuntia expectentur ađo : quibus a&iam pram.
omines abundare possunt sed firma & sempiterna pro quibus ac¬
cipiendis om̃a que in hoc mundo bona putantur & mala penitus contenen¬
da sut. Hic pres tantissimũ illud & unicum exemplũ dñi ꝓponen dũẽ.
Quicũ se tot miraculis tantũ rerũ potestatẽ habere monstraret
& tas preuit que magnabona & ea sustinuit que magnamala impe¬

Expanded text:
facile esse persuaserit, incipiat gustari dulcedo pietatis et commendari facile esse persuaserit, incipiat gustari dulcedo pietatis et commendari pulchritudo uirtutis, ut caritatis libertas prae seruitute timoris emineat. tunc iam persuadendum est fidelibus praecedentibus regenerationis sacramentis, quae necesse est plurimum moueant, quid intersit inter duos homines, ueterem et nouum, exteriorem et interiorem, terrenum et caelestem, id est inter eum qui bona carnalia et temporalia, et eum qui spiritalia et aeterna sectatur, monendumque, ne peritura beneficia et transeuntia expectentur a deo, quibus etiam praui homines abundare possunt, sed firma et sempiterna, pro quibus accipiendis omnia, quae in hoc mundo bona putantur et mala, penitus contemnenda sunt. hic praestantissimum illud et unicum exemplum dominici hominis proponendum est, qui cum se tot miraculis tantam rerum potestatem habere monstraret, et ea spreuit quae magna bona, et ea sustinuit quae magna mala impe
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus &iu inmunissimus bestias umaximtis uoluptnttib abster¬
suetȩ uocunt Quaꝓpt̃ qm̃ in est homini ratio quȩ cũ seruit cup ids¬
tuti ꝑ uersione mirubili ut homines ñtime ant suggertuaderepos¬
se commis su & udtegenda occultu peceata astutis simus fallucias
compurut. eofit ut ħ omines quos hondũ delectit pulehritudouis tu¬
tis nisi poenis a peccundo deterreunt᷑. quȩ uerissime ꝑscõs ediuinos
uiros prȩdicunt & qđ celunt hominib dõcelure ñ posse conseneurt
dif ficilius domant quã ferȩ. ut aut timeat᷑ ds̃ diuiuꝓiudeneiuro
uniuersu ꝑsuadendũ ẽ. Nontãrationibus quas qui potest &iã &pul chritudinẽ
&muximae quae ipsa diuina ꝓuidentia ꝓcurante. Siue inuetere siue inno¬
uatestam̃to excellentissimã auctoritatẽ religionis accepit: Sunal
adit agendũ ẽ & de penis peccatorum & dep̃mis reccefactorundu
Iam uero di aliquanan depeccando consuȩ tudo qđ onerosu putabat᷑

Expanded text:
 immanissimas bestias a maximis uoluptatibus abstersuetae uocantur. quapropter quoniam inest homini ratio, quae cum seruit cupiditati peruersione miserabili, ut homines non timeantur, suggerit latere posse commissa et ad tegenda occulta peccata astutissimas fallacias comparat. eo fit, ut homines, quos nondum delectat pulchritudo uirtutis, nisi poenis a peccando deterreantur, quae uerissime per sanctos et diuinos uiros praedicantur, et quod celant hominibus, deo celari non posse consentiant, difficilius domentur quam ferae. ut autuniuersa persuadendum est, non tam rationibus — quas qui potest inuenire, potest etiamistoria, et ea maxime quae ipsa diuina prouidentia procurante siue in uetere siue in nouo testamento excellentissimam auctoritatem religionis accepit. simul autem agendum est et de poenis peIam uero cum aliqua non peccandi consuetudo quod onerosum putabatur
Abbreviated transcription (Latin):
iuilleuenit ut exemplũ uidendi demonstrur& hominib: ille ut donũ ipsũ.
mentoꝵ gradib: truns ferendos Nũ & uerbusonunt & transeunt᷑. Nectum̃ eu¬
DEINTRIEIDCANTATE EXLABRO CNESNONUM LXXXIIII.
Curitute uoco quȩ umant᷑ euquȩ ñ sunt quȩ ipso umante contẽnendu
id ẽ qđ aet̃ nũ .ẽ & qđ amure ipsũ aet̃nũ potest: Ds igit᷑ & animus quo a¬
mut᷑ cigritus ꝓpriedicit᷑ purgatissima & consũ mata sinihil aliuda mu¬
t hunc & dilectionẽ dicipluc&. sed cũds̃ mugis diligit᷑ quã animus
ut mulit homo ei eẽ quã suus Tunc uere animo sũmeq consulit. con¬

Expanded text:
ille uenit, ut exemplum uiuendi demonstaret hominibus, ille, ut donum ipsum, mentorum gradibus transferendos. nam et uerba sonant et transeunt, nec tameDE NVTRIENDA CARITATE. EX LIBRO QVAESTIONVM LXXXIDI. Caritatem uoco, qua amantur ea quae non sunt prae ipso amante contemnenda, id est quod aeternum est et quod amare ipsum aeternum potest. deus igitur et animus, quo amatur, caritas proprie dicitur, purgatissima et consummata, si nihil aliud amatur; hanc et dilectionem dici placet. sed cum deus magis diligitur quam animus, ut malit homo ei
Abbreviated transcription (Latin):
cata carne ascendamus adanimus. Quidamat animus in amiconisi animũ :¬
t illic igitur tria sunt. Amans & quodamatur & amor
respectus. sed ud illu &iũ quae ꝑ uerbũ fultu sunt operatiuu poteniu
Ratio uit & sinihil ꝑ illa fiat recte rutio dicit᷑.¬

Expanded text:
cata carne ascendamus ad animum. quid amat animus in amico nisi animum? ecata carne ascendamus ad animum. quid amat animus in amico nisi animum? et illic igitur tria sunt: amans et quod amatur et amorrespectus, sed ad illa etiam quae per uerbum facta sunt operatiua potentia. ratio autem, etsi nihil per illam fiat, recte ratio dicit
Abbreviated transcription (Latin):
& fidentius praecemur. haec ipsamuitam facit nobis diligiformae illiis
dilectio : etundum quam uixis secreduntur. Et illorum uita credita in can.¬
er formam flagramtiorem excitat caritatem. Vt quanto flagrantus
diligimus dm̃ Tanto certius sereniusq: ui deamus quia in dõconspicimus
commut abilem formam iustitiae secundum quam hominem uiuere opor¬
tereiudicamus ualet ergofides ad cognitionem & ad dilectionem di. Nontam¬
quam omnino in cognitia ut omnino non dilecti sed quo cognoscatur manifestus
& quo firmius diligatur :
Qui destautem dilectio uel caritas quamtantopere scriptura diuina
laudat. et praedicat. Nisi a morboni amorautem alicuius amamtis
est & amore aliquid amatur Eccetria sunt amans & quod amatur
&amor. Quid estergo amor nisiqua ed amuita. duo aliqua copulans
uel copulari appetens. Amantem scilic& & quodamatur & hoc &iam

Expanded text:
et fidentius precemur. ita et ipsam uitam facit nobis diligi formae illius et fidentius precemur. ita et ipsam uitam facit nobis diligi formae illius dilectio, secundum quam uixisse creduntur, et illorum uita credita in eandem formam flagrantiorem excitat caritatem, ut quanto flagrantius diligimus deum, tanto certius sereniusque uideamus, quia in deo conspicimus incommutabilem formam iustitiae, secundum quam hominem uiuere oportere iudicamus, ualet ergo fides ad cognitionem et ad dilectionem dei, non tamquam omnino incogniti aut omnino non dilecti, sed quo cognoscatur manifestius et quo firmius diligatur. Quid est autem dilectio uel caritas, quam tantopere scriptura diuina laudat et praedicat, nisi amor boni ? amor autem alicuius amantis est et amore aliquid amatur. ecce tria sunt: amans et quod amatur et amor. et quid ergo amor nisi quaedam uita duo aliqua copulans uel copulari appetens, amantem scilicet et quod amatur? et hoc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mur & cognos cimur quasi morientes & eeceuiunus. Vt coberutiꝰ gni
mortificati Vt tristes semper autem gaudentes. gicut egeni multos uit
ditantes. Tam quamnihil habentes & omnia possidentes. Quidest quodac.¬
cendimur indilactione pauli a postoli cumistalegimus. Nisi quod credimus cum
it auxisse uiuendum tamen sicesse diministris non de aliquibus auditum cre¬
imus. sedintus apud nos uel potius supranos inipsaueritate conspicimus illum
ergo quem sic uixisse credimus ex hoc quod uidemus diligimus &nisibanefor¬
mam quem semper stabilem atq: in commutabilem cernimus. Praecipue dili.
& congruentẽ fuisse fideretineremus sed nestio quomodo amplius & mipsi.¬
s formae caritatem excitamur perfidem qua credimus uixisse sic aliquẽ
& spem Quanos quoq: it a pos seuiuere qui bomines sumus exeo quod aliquid
omines ita uixrunt minime desperamus ut hoc & desideremur ardentiis

Expanded text:
mur et cognoscimur, quasi morientes et ecce uiuimus, ut coherciti et non mortificati, ut tristes, semper autem gaudentes, sicut egeni, multos autem di- , tantes, tamquam nihil habentes et omnia possidentes — quid est, quod accendimur in dilectione Pauli apostoli, cum ista legimus, nisi quod credimus eum ita uixisse ? uiuendum tamen sic esse dei ministris non de aliquibus auditum credimus, sed intus apud nos, uel potius supra nos in ipsa ueritate conspicimus. illum ergo quem sic uixisse credimus, ex hoc quod uidemus diligimus, et nisi hanc formam, quam semper stabilem atque incommutabilem cernimus, praecipue diliget congruentem fuisse credimus et fide retinemus, sed nescio quomodo amplius et in ipsius formae caritatem excitamur per fidem, qua credimus uixisse sic aliquem, et spem, qua nos quoque ita posse uiuere, qui homines sumus, ex eo quod aliqui homines ita uixerunt minime desperamus, ut hoc et desideremus ardentius
Abbreviated transcription (Latin):
Sxuna igitur cademq: caruate dm̃ proximumq diligimuse sud
dm̃ propter dm̃ nos autem & proximum proetep amusouidenuinc
est quatso quo ex ar descimus cum audimus & legimus et cenuno
tempus acceptabile ec cenune dies salutis nullam inquam dante ossen¬
sionem ut non repraehenda turminis cerium nostrum sed inom nibus
commendantes nos metipsos ut diministros in multa pacientia uigibi¬
lationib in necessitatibus in angustiis in plagis incareribus mnilono

Expanded text:
oximumque diligimus; sed deum propter deum, nos autem et proximum propter deum. Quid enim est, quaeso, quod exardescimus, cum audimus et legimus: ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis, nullam in quoquam dantes offensionem, ut non reprehendatur ministerium nostrum, sed in omnibus commendantes nosmet ipsos ut dei ministros, in multa patientia, in tribulationibus, in necessitati
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ promptu & oblactu sumentib caritis aut uenenũ espes cedipis¬
cendoꝵ uut retinendoꝵ tẽporuliũ nutrimendũ ei imminutio cupidi¬
tutis ꝑfectio nulla cupiditas signũꝓ uectas eiꝰ ẽ minutiotimious: signũ
uult instet ininuendis cupiditatib. Est aũt cupiditas amo adipiscendi
ut obtinendi tẽporalut huius minuendȩ initiũ ẽ. dm̃timere Quisor¬
lus timeri sine amore ñ potest. in id : ad sapientiã enĩ tendit᷑. Q ni hilue¬
rius ee qđ dictũ ẽ. Initiũ sapiencie timor dñi. Nemo ẽ quippe quide¬

Expanded text:
blata sumentibus. caritatis autem uenenum est spes adipiscendorum aut retinendorum temporalium. nutrimentum eius imminutio cupiditatis, perfectio nulla cupiditas. signum prouectus eius est imminutio timoris; si-, gnum rire uult, instet minuendis cupiditatibus. est autem cupiditas amor adipiscendi aut optinendi temporalia. huius minuendae initium est deum timere, qui solus timeri sine amore non potest. in id ad sapientiam enim tenditur et nihil uerius eo quod dictum est: initium sapientiae timor domini. nemo est quippe
Abbreviated transcription (Latin):
coniugalem quae illos inlicita commisre indignatur. hos & iamlicita contẽpsisse
minotur ultimilimitis sortita regionem ultras eꝓuenqũ exsecrata barbariem supͣ
semicantium uenenita fulgorem quae uerecundis manibus & confoueat est uantes &
laudattali remedio non egenter Multum delector eloquentissima ueritato sed obsecrote
nempericut dicis & desertissime acuerissime dicis. Propterea cuntinentes laiidat pu¬
dicitia coniugalis quod tali remediononegeant quos seipsa ꝑspicit eguisso. Idẽ ut
scđm apłm quise non contin& nubat. Quur ergo quando istam concupiscentiam morbũ ẽe
dico tunegas: qui tamenei necessarium remedium confiteris: si agnoscis remedium agnos ce
morbũ si nẽgas morbũ negaremedium Nogo cede alquando &iã posddũ tibi loquenti uerrtatti
nemo ꝓudẽ remedium sanitati .cCCUIII.

Expanded text:
coniugalem, quae illos inlicita commisisse indignatur, hos etiam licita contemsisse coniugalem, quae illos inlicita commisisse indignatur, hos etiam licita contemsisse miratur, ultimi limitis sortita regionem, ultra se proruentium execrata barbariem, supra se micantium uenerata fulgorem, quae uerecundis manibus et confouet aestuantes et laudat tali remedio non egentes. multum delector eloquentissima ueritate; sed obsecro te, nempe, sicut dicis et disertissime ac uerissime dicis, propterea continentes laudat pudicitia coniugalis, quod tali remedio non egeant, quo se ipsa perspicit eguisse, id est, ut secundum apostolum qui se non continet nubat. cur ergo, quando istam concupiscentiam morbum esse dico, tu negas, qui tamen ei necessarium remedium confiteris? si agnoscis remedium, agnosce morbum; si negas morbum, nega remedium. rogo, cede aliquando etiam per os tuum tibi loquenti ueritati. nemo prouidet remedium nisi sanitati. CCXCII.
Abbreviated transcription (Latin):
lege peccati siergo haec est conditio in corpore mortis huius quae utiq non fuit in pa¬
radiso incorpore uitae illius ꝓcul dubiosatis euidenter appar& unde tnthant paruuli
obligationem peccati Cumcarnaliter nascuntur: quae non soluitur nisicum spiri¬
taliter renascuntur Non enim hanc tnehunt ex opere quo humanam ds̃ naturam
facit sed ex uulnere quod natustte humanae hostisi flixit. Non bostis secundum
manicheos psilens ex naturam aliquam non condidit đs sed hostis angelus quondam
exopesedi bonus exoperes uo factus malus quise primum uulnenetum ꝓstrauit ut
elisus elider& & permalto persuasionem puaricationis uid nus infliger& un¬
degenus humanum &iam in hs quiuiam dĩ ambulan claudicar&¬
Quod cum remedium facetur lubanus fateri cogatur et morbũ.
isertesane interlas ciuientes & continenter tamꝙ in medio pudicitiam constituis

Expanded text:
legi peccati. Si ergo haec est condicio in corpore mortis huius, quae utique non fuit in palegi peccati. Si ergo haec est condicio in corpore mortis huius, quae utique non fuit in paradiso in corpore uitae illius, procul dubio satis euidenter apparet, unde trahant paruuli obligationem peccati, cum carnaliter nascuntur; quae non soluitur, nisi cum spiritaliter renascuntur. non enim hanc trahunt ex opere, quo humanam deus naturam facit, sed ex uulnere, quod naturae humanae hostis inflixit, non hostis secundum Manichaeos prosiliens ex natura mali, quam non condidit deus, sed hostis angelus quondam ex opere dei bonus, ex opere suo factus malus, qui se primum uulnerando prostrauit, ut elisus elideret, ut per malam persuasionem praeuaricationis uulnus infligeret, unde genus humanum etiam in his qui uiam dei ambulant claudicarQuod cum remedium fateatur Julianus, fateri cogatur et morbum; Diserte sane inter lasciuientes et continentes tamquam in medio pudicitiam constituis
Abbreviated transcription (Latin):
Quia facere bonum est post concupiscentiã nonire ꝑficere aut̃e bonũ ẽ non concupiscere
quod ergo est adgalathas concupiscentias carnis ne ꝑfeeritis . Hoc contnerio est
ad romanos ꝑficere a utembonum non inuenio quia nec illȩ ꝑficiuntur inmalo quan¬
do eis non accidit nñte uoluntas assensus. nec nr̃a uoluntas ꝑficitur inbono. quam¬
diuillarum cui non consentimus ꝑmanet motus. Ipse autem conflictus in quo
centia emalȩ sed non ꝑficit. Quia ipsamaladesideria non absumit. & caro facit
malum desi deriums ed nei pra ꝑficit quia non sibi consentiente spũ & ipsa adopeno dã¬
nanda non ꝑuenit. Iste ergo conflictus non iudaeorum quorumlib& aliorum sed
planexp̃ianorum fidelium & bene uiuentium in hoc certamine laborantium breut̃
ostenditur ad romanos ubiait Igitur ipse egomente seruio legidĩ carneautem

Expanded text:
Quia facere bonum, est post concupiscentias non ire. Perficere autem bonum, est non concupiscere. Quia facere bonum, est post concupiscentias non ire. Perficere autem bonum, est non concupiscere. Quod ergo est ad Galatas, concupiscentias carnis ne perfeceritis, hoc e contrario est ad Romanos: Perficere autem bonum non invenio, quia nec illae perficiuntur in malo, quando eis non accedit nostrae voluntatis assensus; nec nostra voluntas perficitur in bono, quandiu illarum, cui non consentimus, permanet motus. Ipse autem conflictus, in quo centiae malae, sed non perficit, quia ipsa mala desideria non absumit, et caro facit malum desiderium, sed nec ipsa perficit, quia non sibi consentiente spiritu et ipsa ad opera damnanda non peruenit — iste ergo conflictus non Iudaeorum nec quorumlibet aliorum, sed plane christianorum fidelium et bene uiuendo in hoc certamine laborantium breuiter ostenditur ad Romanos, ubi ait: igitur ipse ego mente seruio legi dei, carne autem
Abbreviated transcription (Latin):
luxuriȩ ido lo ꝵreruitus &c&era si ergo non consentiatur concupiscentis carnis
quamuis agantur motibus nonta menꝑficientur operibus. Pro inde cum caro cono¬
piscit aduersussp̃m & sp̃s aduersus carnẽ ut non ea quae uolumus faciamus
Nec arnis ꝑficiuntur concupiscentiae quamuis fiant : nec nr̃a ꝑficiuntur opentbona
quamius fiant sicut enim tunc ꝑficitur carnis concupiscentia cum consentit ei sp̃s
a doperi mala ut non concupiscat aduersus illam sede uilla sic & bona opero
nr̃a tunc ꝑficientur quando ita spũicaro consenrerit ut aduersus eum
&iamipsa non concupiscat: hoc enim uolumus cumperfectionem iustitiae concupisci mus
hoc intentione non intermissa uelle debemus: sed quia id ꝑficero in ista corruptibilicar¬
ne non pos sumus. Ideo dioxit ad romanos. uelle adiac& mihi ꝑficere uutem bonum
non mnutniq. uelsicut haboa codices geci uelle adiac& mihi perficese aute boni
non idẽ non mibi adici& ꝑ ficere bonum. &onait facerebonum sed ꝑficere:¬

Expanded text:
us , et caetera. Si ergo non consentiatur concupiscentiis carnis, quamvis agantur motibus, non tamen perficientur operibus. Proinde cum caro concpiritum et spiritus aduersus carnem, ut non ea quae uolumus faciamus, nec carnis perficiuntur concupiscentiae, quamuis fiant, nec nostra perficiuntur opera bona, quamuis fiant. sicut enim tunc perficitur carnis concupiscentia, cum consentit ei spiritus ad opera mala, ut non concupiscat aduersus illam, sed cum illa: sic et bona opera nostra tunc perficientur, quando ita spiritui caro consenserit, ut aduersus eum etiam ipsa non concupiscat. hoc enim uolumus, cum perfectionem iustitiae concupiscimus; hoc intentione non intermissa uelle debemus. sed quia id perficere in ista corruptibili carne non possumus, ideo dixit ad Romanos: uelle adiacet mihi, perficere autem bonum non inuenio,. uel, sicut habent codices graeci: uelle adiacet mihi, perficere autem bonum non, id est: non mihi adiacet perficere bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
Decole quid scribat ad galathas certe homines baptizatos. dico aut̃ inquit sp̃
Cambulate & concupiscentias carnis neꝑ feceritis: Nonait nefeceritis qui a
a non habere non potenent. sed ne ꝑfeceritis id est neopera earum consensu. o¬
hoc est ad romanos non enim quod uolo faciobonum sed quod nolo malum hoc ago
Deinde adgalathas addit & dicit. Quodri spuducimini non adhuc estis sublege
Videsi non hoc est ad romanos iam nonego operor illud & condelector legi dĩ
scđm interiorem hominem & non regn& peccatum in ur̃o mortalicorpore ad bbe¬
diendum desiderus eius si enim non oboediatur concupiscentus quas necessa ẽ ẽẽ inc¬
nepeccati atq in corpore mortis huius non ꝑfici &ur qđ ꝑfici u& at apłs dicens
Concupiscentias carnis ne ꝑfeceritis. Ipsa quippe sunt openo de quibus sequitur

Expanded text:
olus scribat ad Galatas, certe homines baptizatos. dico autem, inquit, spiritu ambulate et concupiscentias carnis ne perfeceritis. non ait: "ne feceritis", quia eas non habere non poterant, sed: ne perfeceritis, id est: ne opera earum consensu hoc est ad Romanos: non enim quod uolo facio bonum, sed quod nolo malum, hoc ago. deinde ad Galatas addit et dicit: quod si spiritu ducimini, non adhuc estis sub lege. uide, si non hoc est ad Romanos: iam non ego operor illud, et: condelector legi dei secundum interiorem hominem, et: non regnet peccatum in uestro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius. si enim non oboediatur concupiscentiis, quas necesse est esse in carne peccati atque in corpore mortis huius, non perficietur quod perfici uetat apostolus dicens: con
Abbreviated transcription (Latin):
T uergo meliorquam abraham: dicate go quidem non sum melior quam abraham
sed meliore eaclibum quam castitas nuptiarum : quarum abrabam unam habeba
in usu ambas in babitu. castȩ quippe coniugaliter iuixit esseautem caste sine con¬
iugio potuit sed tunc non opostuit. Ego uero facilius nonutor nuptus quibus est
usus abrabam quam sici utor nuptus : quem ad modum ẽ usus abrabam : quoderũ
egonunc ago il lemelius egiss& situnc agendum ess& .cccxxxii.

Expanded text:
"tu ergo melior quam Abraham ?" dicat: "ego quidem I non sum melior quam Abraham;"tu ergo melior quam Abraham ?" dicat: "ego quidem I non sum melior quam Abraham; melior est castitas caelibum quam castitas nuptiarum: quarum Abraham unam habebat in usu, ambas in habitu. caste quippe coniugaliter uixit; esse autem caste sine coniugio potuit, sed tunc non oportuit. ego uero facilius non utor nuptiis, quibus est usus Abraham, quam sic utor nuptiis, quemadmodum est USUS Abraham. quod enim ego nunc ago, melius ille egisset, si tunc agendum esset." CCCXVII.
Abbreviated transcription (Latin):
id quod intus ẽ in conspectudi &iamin hominum ꝓcedat & timotheo itarelaxataẽ corpo¬
nsutilitas uinum bibendiut maner& in animo habitus continendi: Ipsoeenim habitus¬
quo aliquid agit᷑ cuopus ẽ. Cum autẽ non agit᷑ potestagis ed nonopus ẽ Nxmigitur non
erat in xp̃o continentiae uistus acibo & potu quanta eratiniohanne baptista ut dicer&
Eccebomouorax & potaturuini: Numquid nontalia dicuntur in domesticos eius patresnros
exalio genere utenditerrenis. quantũ ad concubitũ ꝑtin&. eccehomines libidinosi & in mun¬
diamatores feminarũ & lasciuarũ &iustificata ẽ sapientia a filiissuis Quiuidentcontinentiȩ
uistute in habitu animi semꝑesse debere: in operȩ prerũ actemporũ opostunitate
manifestari. Cum ergo conloquiis malis dicitur continenti & nuptias recu santi.

Expanded text:
id quod intus est, in conspectu Dei, etiam in hominum procedat? Et Timotheo ita relaxata est corpoid quod intus est, in conspectu Dei, etiam in hominum procedat? Et Timotheo ita relaxata est corpori utilitas vinum bibendi, ut maneret in animo habitus continendi. Ipsequo aliquid agitur, cum opus est. cum autem non agitur, potest agi, sed non opus est. Num igitur non erat in Christo continentiae uirtus a cibo et potu, quanta erat in Iohanne baptista, ut diceretur: ecce homo uorax et potator uini? numquid non talia dicuntur in domesticos eius, patres nostros, ex alio genere utendi terrenis, quantum ad concubitum pertinet: ecce homines libidinosi et immundi, amatores feminarum et lasciuiarum?\' Et iustificata est sapientia a filiis suis, qui uident continentiae uirtutem in habitu animi semper esse debere, in opere autem pro rerum ac temporum opportunitate manifestari. Cum ergo colloquiis malis dicitur continenti et nuptias recusanti:
Abbreviated transcription (Latin):
me nssum peccota sunt feminarum a quibus tamen eas eadem legis uȩcustas pefpitex pur
Ac ꝑboc cum formiter fluit signisficariꝑillã lex uoluitanimũ s ine disciplmȩ forina andecester
fliuidũ a edis solutũ que formari opostere significat : Cuntalem fluxum corporis uba pu¬
rificar ꝑpostremo num quidoimoripeccatuẽ aut mostuũ sepeliretionesi ambonuopus huma¬
neais ẽ & tamenpur ficatio & indemandatae quia & mostud̃ corpus uita deserente n peccata ÷¬
sed peccatũ significat animae deserte aiustiia cccaxx .i. deuitrureanim
uella reuꝰtevel mnanipestatxodẽ libroDEBONΟCIUgAli
ontinentta non corporis sed animi uistus ẽ. Vistus autem animi aliquando mnopere¬
⁊ in anifestatur aliquando in habitu lat&. si cut mastrri uistus eminut apparuit quẽ
tolerandopassiomes sed quã multis unt ineademuis tute a nimi quibus tempatio deest qua

Expanded text:
mensuum peccata sunt feminarum? a quibus tamen eas eadem legis uetustas praecepit expimensuum peccata sunt feminarum? a quibus tamen eas eadem legis uetustas praecepit expiac per hoc cum informiter fluit, significari per illam lex uoluit animum sine disciplinae forma indecenter fluidum ac dissolutum, quem formari oportere significat, cum talem fluxum corporis iubet purificari. postremo numquid et mori peccatum est aut mortuum sepelire non etiam bonum opus humanitatis est? et tamen purificatio et inde mandata est, quia et mosed peccatum significat animae desertae a iustitia. CCCXVI. DE VIRTVTE ANIMI VEL LATENTE VEL MANIFESTA. EX EODEM LIBRO DE BONO CONIVGALI. ontinentia quippe non corporis, sed animi uirtus est. uirtutes autem animi aliquando in opere manifestantur, aliquando in habitu latent, sicut martyrii uirtus eminuit apparuitque tolerando passiones. sed quam multi sunt in eadem uirtute animi, quibus temp
Abbreviated transcription (Latin):
adulterinam superstitionẽ semꝑ e malum : Nec causa ergaꝰ numerosioris prolis fecer
sc̃i nostri quod cato dicitur fecisseromanus ut trader& unius uxorẽ &iam alter ł muus¬
us domum filis impl&uram in nr̃arũ quippe nuptis plus ual& sc̃itas sacramti¬
quam fecunditas uteriCCCXXX
ulta lex ponit in sacramentis & umbris futurorum quaedamergo insemine
materialis in formitas q̃ formata corpus hominis redditura ẽ: insignificato¬
ne posita ẽ uitȩ in formis & in eruditae . aqua in formitate qm̃ opost& hominem
doctrinae forma & eruditione mundari in huius rei signũ illa purificatio p̃cepta ẽ
post seminis emissionem. Neq: enim & in somnis peccato fit & tamen &iam ibi
p̃ceptaẽ purificatio autsi hoc prccatum quis quã putat non arbitrans accedere :¬
nisi ex aliquo huiusmodi desiderio quod procul dubio falsume Num quid& soluta

Expanded text:
adulterinam superstitionem, semper est malum. Nec causa ergo numerosioris prolis fecerunt adulterinam superstitionem, semper est malum. Nec causa ergo numerosioris prolis fecerunt sancti nostri, quod Cato dicitur fecisse Romanus, ut traderet vivus uxorem etiam alterius domum filiis impleturam. In nostrarum quippe nuptiis plus valet sanctitas Sacramquam fecunditas uteri. 22. ulta lex ponit in sacramentis et umbris futurorum, quaedam in semine quasi materialis informitas, quae formata corpus hominis redditura est, in significatione posita est uitae informis et ineruditae: a qua informitate quoniam oportet hominem doctrinae forma et eruditione mundari, in huius rei signum illa purificatio praecepta est post seminis emissionem. neque enim et in somnis peccato fit; et tamen etiam ibi praecepta est purificatio. aut si et hoc peccatum quisquam putat, non arbitrans accidere nisi ex aliquo huius modi desiderio, quod procul dubio falsum est, numquid et solita
Abbreviated transcription (Latin):
diuirgines consecrari : ita non absurde uisum ẽ. eum qui excessit uxorem numerũ singu¬
larem nom peccatum aliquod commississe : sed normam quandam sacramenti amissis¬
se Non aduitae bonȩ meritum : sed ad ordinationis ecdesiasticȩ signaculum necessariãi:
ac ꝑhoc sicut plures antiquorum patrum uxores significauerunt futuras nostras exom¬
nibus gentibus ec desias uniuiro subditas xp̃o : Ita nr̃t antistis unius uxoris uirsignifi¬
cat exomnibus gentibus unitatem uniuiro subditamxpo: quae tunc perfici&ur cum re¬
uela uerit occulta tenebrarũ & c&era Nunc autem sunt manifestȩ sunt latentes dissen¬
siones &iam salua caritate intereos quiunum & inunum futuri sunt quȩtunc utiq nullȩ er̃.
Itaq sicut duobus dominis pluribus ueseruire : sic auiuo uiro in alterius transire conubium
netunc licuit netunc lic& necumquam licebit: a postatare quippe ab uno dõ &ire in alterius

Expanded text:
dei uirgines consecrari, ita non absurde uisum est eum qui excessit uxorum numerum singudei uirgines consecrari, ita non absurde uisum est eum qui excessit uxorum numerum singularem non peccatum aliquod commisisse, sed normam quandam sacramenti amisisse, non ad uitae bonae meritum, sed ad ordinationis ecclesiasticae signaculum necessarium. ac per hoc, sicut plures antiquorum patrum uxores significauerunt futuras nostras ex omnibus gentibus ecclesias uni uiro subditas Christo, ita noster antistes unius uxoris uir significat ex omnibus gentibus unitatem uni uiro subditam Christo; quae tunc perficietur, cum reuelauerit occulta tenebrarum et cetera. nunc autem sunt manifestae, sunt latentes dissensiones, etiam salua caritate inter eos qui in unum et unum futuri sunt; quae tunc utique nullae erunt. itaque sicut duobus dominis pluribusue seruire, sic a uiuo uiro in alterius transire conubium ne
Abbreviated transcription (Latin):
cepsencem ee non dubutes iam quam dm &uin eodem templumdiee tam quamin¬
habitantem dmon inloco aliquo caeli propter ueri corporis modum ceanii
uod est cibus ad salutem corporis hoce concubitus ad salutem generis & utruq none
oe delecltione catuali s ed: diuersa opera patro tion ficiebat᷑ tuisi diuersa castem¬
licert ordinari nisiunius uxoris uirum: quod acutius intellexerunt: Qui nec eum quica¬
ticuminas uel pagunus : habuent alteram ordinandum ȩe censuer: desacramento enin
igito nos depecctous Naminbaptismo peccata om̃a dimatuntur: Sed qui dixit
saccepens uxorem nom peccasti & sinupserit uirgo non peccat & quod uult faciat non
peccat nubat : satis declaruit : Nuptias nullum eẽ peccatũ : propter sacramenti autem
sc̃itatẽ sicut femina &diam si catcumina fuerit uitiata non potest post baptis muminter

Expanded text:
praesentem esse non dubites tamquam deum et in eodem templo dei esse tamquam inpraesentem esse non dubites tamquam deum et in eodem templo dei esse tamquam inhabitantem deum et in loco aliquo caeli propter ueri corpIVGALI. Quod est cibus ad salutem corporis, hoc est concubitus ad salutem generis, et utrumque non est sine delectatione carnali. Diuersa opera patrum non faciebat nisi diuersitas temlicere ordinari nisi unius uxoris uirum acutius intellexerunt qui nec eum qui catechumenus uel paganus habuerit alteram ordinandum esse censuerunt. de sacramento enim agitur, non de peccato. nam in baptismo peccata omnia dimittuntur. sed qui dixit: si acceperis uxorem, non peccasti, et si nupserit uirgo, non peccat, et: quod uult faciat; non peccat; . nubat, satis declarauit nuptias nullum esse peccatum. propter sacramenti autem sanctitatem sicut femina, etiam si catechumena fuerit uitiata, non potest post baptismum inter
Abbreviated transcription (Latin):
quam uas ẽ predicare : dequa nefas ẽ. uelle iudicare: haec si pro uiribus nr̃ĩs quantũ
dñs adiuuit rete tractauimus quando dm̃ ubiq presentẽ & non spatus distan¬
tibus quasi aliqua mole uel distritione diffusu : sed ubique torum cogitare
extendes a ueste mentem ab omnibus imaginibus corporum quas humana cogi¬
tatio uoluere consueuit: non enim sic sapientia non iustitia non sic denique car¬
tas cogitaturnu de quascriptume. ds̃ caritas .ẽ. Qum uero eius habi¬
tationem cogitas : unitatem cogita congregationemq: scõrum maxime incae¬
lis ubi propterea p̃cipue dicitur. habitare : quia ibi fit uoluntas eius perfecta
eorum in quibus babitat oboedientia. Deinde interra ubia edificans habitit
do mum scam in fine scli dedicandam: xp̃m autem dñm nr̃m unigenitum di filua
doqual sa patre fire undemq hominis filium quo maior e pater & ubres totum

Expanded text:
quam fas est praedicare, de qua nefas est uelle iudicare? Haec si pro uiribus nostris, quantum quam fas est praedicare, de qua nefas est uelle iudicare? Haec si pro uiribus nostris, quantum dominus adiuuit. rite tractauimus, quando deum ubique praesentem et non spatiis distantibus quasi aliqua mole uel distentione diffusum sed ubique totum cogitare te extendis, auerte mentem ab omnibus imaginibus corporum, quas humana cogitatio uoluere consueuit. non enim sic sapientia, non iustitia, non sic denique caritas cogitatur, de qua scriptum est: Deus caritas est. cum uero eius habitationem cogitas, unitatem cogita congregationemque sanctorum maxime in caelis, ubi propterea praecipue dicitur habitare, quia ibi fit uoluntas eius perfecta eorum. in quibus habitat, oboedientia; deinde in terra, ubi aedificans habitat domum suam in fine saeculi dedicandam. Christum autem dominum nostrum unigenitum dei filium aequalem patri eundemque hominis filium, quo maior est pater, et ubique totum
Abbreviated transcription (Latin):
sit inter illud caput & cuius lib& membri excellentiam. est plane quod singulari qua¬
dam susceptione hominis ilbos una facta ẽ persona cum uerbo : denullo enim sc̃orum
dici potuit aut potest aut poterit. Verbum caro factum ẽ : Nullus sc̃orum qua lib&
prestantia gratiae unigeniti nomen accepit : ut quod e ipsum dĩ uerbum ante scła
hoc simulcum as sumpto homine dicer&ur: singularis. est illa susceptio : Nec cum
hominibus aliquibus sc̃ĩs quanta lib& sapientia & sc̃itate prestantibus ullo modo
potest etẽ cammunis ubi diuinȩ gratiae satis perspicuumclarumqr documen¬
tum ẽ: quis enim tamsit sacrilegis ut audiat affirmare aliquam posse animam
permeritũ liberi arbitru ut altersit xp̃s efficere : ut ergo adpersonam uerbiun¬
geniti pertiner& quo pacto perliberum arbitrium communiter omnibus & natu¬
raliter Datum una sola anima meruiss& : nisi hoc singularis gratia prestiass&

Expanded text:
sit inter illud caput et cuiuslibet membri excellentiam? est plane, quod singulari quasit inter illud caput et cuiuslibet membri excellentiam? est plane, quod singulari quadam susceptione hominis illius una facta est persona cum uerbo. de nullo enim sanctorum dici potuit aut potest aut poterit: uerbum caro factum est; nullus sanctorum qualibet praestantia gratiae unigeniti nomen accepit, ut quod est ipsum dei uerbum ante saecula, hoc simul cum assumto homine diceretur. singularis est illa suscehominibus aliquibus sanctis quantalibet sapientia et sanctitate praestantibus ullo modo potest esse communis. ubi diuinae gratiae satis perspicuum clarumque documentum est. quis enim tam sit sacrilegus, ut audeat adfirmare aliquam posse animam per meritum liberi arbitrii. ut alter sit Christus. efficere? ut ergo ad personam uerbi unigeniti pertineret, quo pacto per liberum arbitrium communiter omnibus et naturaliter datum una sola anima meruisset, nisi hoc singularis gratia praestitisset.
Abbreviated transcription (Latin):
templo habitat ds̃. Hinc est enim quod aiudeis signum p&entibus: dixisset Solu¬
te templum boc & intriduo resuscitabo illud : euuangelista quid hoc e& consequen¬
ter exponens ait. Hoc autem dicebat detemplo corporis sui. quid ergo ẽ hoc ne
inter ee arbitramur intercaput & membra c&era : quod in quolib& quamuis
precipuo membro uelut in aliquo mana prophoa aut a postolo quamuis diunitas
habit& non tamensicut sicut in capite quod ẽ xp̃s omnis plenitudo diuinitatis. Nam
& in nostro corpore in e sensus singulis membris : sed non tantus quantus in capi¬
te ubi prorsus omnis ẽ quinq: ꝑtitus : Ibienim & uisus ẽ & auditus & olfactus &gus¬
tus & tactus. Inc&eris autem solus est tactus: an &iam p̃terhoc quod tam quam
intem plo in illo corpore habitat omnis plenitudo diuinitatis. est aliud quod inter¬

Expanded text:
templo habitat deus. hinc est enim, quod Iudaeis signum petentibus cum dixisset: solutemplo habitat deus. hinc est enim, quod Iudaeis signum petentibus cum dixisset: soluite templum hoc, et in triduo resuscitabo illnd, euangelista quid hoc esset consequenter exponens ait: hoc autem dicebat de templo corporis sui. Quid ergo est? hocine interesse arbitramur inter caput et membra cetera, quod in quolibet quamuis praecipuo membro, uelut in aliquo magno propheta aut apostolo, quamuis diuinitas habitet, non tamen sicut in capite, quod est Christus, omnis plenitudo diuinitatis P nam et in nostro corpore inest sensus singulis membris, sed non tantus, quantus in capite, ubi prorsus omnis est quinquepertitus. ibi enim et uisus est et auditus et olfactus et gustus et tactus, in ceteris autem solus est tactus. an etiam praeter hoc, quod tamquam in templo in illo corpore habitat omnis plenitudo diuinitatis, est aliud quod inter
Abbreviated transcription (Latin):
ficat possit congruenter intelligi : Dñs diluuium in habitat. s equitur autẽ & se¬
debit dñs rex in a cernã utiq in ipso templo suo. Iam inuita a derna post fluctuati¬
onem huius scli constituto. ds igitur quiubiq presens ẽ. & ubiq totus p̃sens.
necubique habitans sed intemplo suo Cul ꝑͣgratia benignus ẽ. & propitius capitꝰ
aut habitans ab aliis amplius ab aliis minus Deipso uero capite nro apłraitꝰ: quia
quia corporeus t̃ ds̃ sed aut uerbo trans lato usus ẽ tam qua in templo manu facto
non corporaliter sed umbra liter habitauerit : Idẽ prȩfigurantibus signis: namillas
om̃s obseruationes umbras futurorum uocat & iamipso trans lato uocabulo
summus enim dr̃ sicut scriptum e: non in manu factis templis habitat Aut ceste corpo¬
raliter dictum ẽ quia & in xp̃i corpore quod assumpsit ex uirgine tam quamin

Expanded text:
ficat, possit congruenter intellegi: dominus diluuium inhabitat. sequitur autem: et seficat, possit congruenter intellegi: dominus diluuium inhabitat. sequitur autem: et sedebit dominus rex in aeternum, utique in ipso templo suo iam in uita aeterna post fluctuationem huius saeculi constituto. deus igitur, qui ubique praesens, est et ubique totus praesens nec ubique habitans, sed in templo suo, cui per gratiam benignus est, propitius capitur: capitur autem habitans ab aliis amplius, ab aliis minus. De ipso uero capite nostro apostolus aiquia corporeus est deus, sed aut uerbo translato usus est, tamquam in templo manu facto non corporaliter, sed umbraliter habitauerit, id est praefigurantibus signis — nam illas omnes obseruationes umbras futurorum uocat etiam ipso translato uocabulo; summus enim deus, sicut scriptum est, non in manu factis templis habitat — aut certe corporaliter dictum est, quia et in Christi corpore, quod assumsit ex uirgine, tamquam in
Abbreviated transcription (Latin):
nis detis sedper caritatem seruite inuicem: quod fieri non potest nisi al terius in firmita
tem qui que habe at quasi suam uteam aequa nimiter ferat donec ab ea liberet᷑ ille
cuius curat salutem : raoergo & magna necessitate obi urga tiones adibendȩ sunt
u nihil duplici corde faciamus auferentes trabem deoculo nr̃o inuidentiae uel maliti
cuel si mulationq̃s ut uideamus eicere festucam deoculo fratris. CCCXxuIII. Quala ĩ
INTELLEGENDŨSIT INIOSOHABITAT OMNISPLENITUDODIUINITATIS
CORPORALIT̃ EXLIbRO DEP̃SENTTA DĨ ADDARDANUM
Iabitat itaq in singulis ds̃ tamquã intemplis suis. & in omnibus simul inunũ con¬
gregatis cãquã intem plo suo: quod templũ quamdiu sicut arca noe in hoc sło fluctuat :¬
fit quod in psalmo scriptũ .ẽ. dñs diluuã in habitat. Quamuis & propter multos in
omnibus gentibus populus fidelium quos aquarum nomine in apasalrpsu signi¬

Expanded text:
ione carnis detis, sed per caritatem seruite in inuicem. quod fieri non potione carnis detis, sed per caritatem seruite in inuicem. quod fieri non pottem quisque habeat quasi suam, ut eam aequanicujus curat salutem. Raro ergo et in magna necessitate objurgationes adhibendae sunt: ut nihil duplici corde faciamus, auferentes trabem de oculo nostro invidentiae, vel malitiae, vel simulationis, ut videamus ejicere festucam de oculo fratris. CAPUT CCCXX. Qualiter intelligendum in ipso habitationis plenitudo Divinitatis corporaliter; ex libro de Praesentia Dei. Habitat itaque omnis in singulis Deus, tanquam in templis suis, et in omnibus simul in unum congregatis, tanquam in templo suo; quod templum quandiu, sicut arca Noe, in hoc sfit quod in psalmo scriptum est: dominus diluuium inhabitat, quamuis propter multos in omnibus gentibus populos fidelium, quos aquarum nomine in Apocalypsi signi
Abbreviated transcription (Latin):
in eo ẽẽ uitio inquo ẽ ille quem reprehendere parabamus non rep̃benda¬
mus neq obiurgemꝰ sed tamen congemescamus & non illum ad obtemperandum
nobis sedadpariter conandum inuitemus. Nam & illud quod dicit apł̃s factus sum
uideis quasi iudȩos ut iudeos lucrifacerem his qui sub lege sunt quasi s ublege essem
cum nonsim ipse sublege ut eos qui sublege erant lucrifaceren: hisquisine legerant
ut om̃s lucri facerem : non utiq simulatione faciebat quem ad modũ quidden
intellege uolunt : ut eorũ d&estanda simulatio tanti eempli auctoritate muni¬
at sed hoc faciebat caritate qua eiꝰ infirmitatem cui uolebat subuenire tamquã
suam cogitabat: hoc enim &per struit dicendo: cum enim libersim ex omnibus omni¬
um meserum feci ut plures lucrifa cerem: quod ut intellegas non simulatione sed ca¬
rita te fieriqua infirmis homi nibus tam quam nosaimus conpatimur: Ita enim monet

Expanded text:
in eo esse uitio, in quo est ille quem reprehendere parabamus, non reprehendain eo esse uitio, in quo est ille quem reprehendere parabamus, non reprehendamus neque obiurgemus, sed tamen congemescamus et non illum ad obtemperandum nobis, sed ad pariter conandum inuitemus. Nam et illud quod dicit apostolus: factus sum Iudaeis quasi Iudaeus, ut Iudaeos lucri facerem; his qui sub lege sunt, quasi sub lege essem, cum non sim ipse sub lege, ut eos qui sub lege erant lucri facerem; his qui sine lege ut omnes lucri facerem, non utique simulatione faciebat, quemadmodum quidam intellegi uolunt, ut eorum detestanda simulatio tanti exempli auctoritate muniatur, sed hoc faciebat caritate, qua eius infirmitatem cui nolebat subuenire tamquam suam cogitabat. hoc enim et praestruit dicendo: cum enim liber sim ex omnibus, omnium me seruum feci, ut plures lucri facerem. quod ut intellegas non simulatione, sed caritate fieri, qua infirmis hominibus, tamquam nos simus, compatimur, ita enim monet
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uitia officium .ẽ. uirorũ bonorũ & beniuolorũ. quod cũ mali faciunt
alienas partes agunt: sicut hrpocrite quitegunt sub ꝑsona qua sunt: & os¬
ten tant in ꝑsonam quod non sunt: hrpocritarũ ergo nomine simulato¬
res acctperis & ẽ. uere multũ cauendũ & molestum si mulatorum genus
quicũ omnium uitiorũ accusitiones odio aliuore suscipiant: &iam conselato¬
husiuideius suolunt: &idro piecaute queuigilandũ .ẽ: in cũ aliquẽ repre¬
hendere uelobiurgare necessitas coegerit : primo cogitemus utrum tale
tangat memoriam communis infirmitas: utillã reprehensionẽ aut obiurga
tionem ũodium sed misericordiã precedat: ut siue ad correctionem ei ꝓpt̃ quẽ
id facimus siue ad ꝑuersionẽ ualuerit: Nam incertus ẽ. &itus nos tamen desim¬
plicitate oculinr̃i securi simus: siautẽ cogitantes nos i&ipsos in uene remꝰ¬

Expanded text:
enim uitia officium est bonorum uirorum et beniuolorum; quod cum mali faciunt, enim uitia officium est bonorum uirorum et beniuolorum; quod cum mali faciunt, alienas partes agunt sicut hypocritae, qui tegunt sub persona quod sunt et ostentant in persona quod non sunt. hypocritarum ergo nomine simulatores acceperis. et est uere multum canendam et molestum simulatorum genus, qui cum omnium uitiorum accusationes odio et liuore suscipiant, etiam consolatores uideri se nolunt. et ideo pie cauteque uigilandum est, ut, cum aliquem reprehendere uel obiurgare necessitas coegerit, primo cogitemus, utrum tale tangat memoriam communis infitionem non odium, sed misericordia praecedat, ut sive ad correctionem ejus propter quem id facimus, sive ad perversionem valuerit nam incertus est exitus, nos tamen de simplicitate oculi
Abbreviated transcription (Latin):
in cestis & facile reprehendunt qui magis amant uituperare &damnare quam
emendare atque corrigere. Quod uicium uel superbiae ẽ. uel inuidentiae
consequenter subicit &dicit: quid aut̃ uides festucam in oculo fratristui trabem
aut̃ intuo oculo non uides : ut si forte uerbi gratia iraille peccauit iuodiore p̃hen¬
das: quantũ aut̃ int̃ .ẽ. int̃ festucã & trabemꝰ: quasi tantũ int̃ irãdistat atq odi¬
um. Odium .ẽ. enĩ ira inu&erata quasi quȩ uetustate ipsatantum robdr ac¬
ceperit ut merito appellar&ur trabes: fieri aut̃ potest ut suras ceris hami¬
ni : uelis rum corrigi siaut̃ oderis hominẽ non potes eum uelle corrige¬
r& quo modo enĩdicis fratrituo sine eiciã festucã deoculotuo &ecce trabe
ẽ. in oculotuo: hipochrita eice primũ trabem deoculotuo & tunc uidebis
ei cere festucam deoculofftui: id ẽ. primo abste expelle odium &de inde
poteris iam eum quem diligis emendare: & beneait hrpocrita accusare

Expanded text:
incertis, et facile reprehendunt, qui magis amant vituperare et damnare, quam emendare atque corrigere: quod vitium vel superbiae est vel invidiae. Et consequenter subiicit, et dicit: Quid autem vides festucam in oculo fratris, trabem autem in tuo oculo non vides? Ut si forte, verbi gratia, ira ille peccavit, tu odio reprehendas. Quantum autem interest inter festucam et trabem, quasi tantum inter iram distet atque odium. Odium est enim ira inveterata, quasi quae vetustate ipsa tantum robur acceperit, ut merito appelletur trabes. Fieri autem potest ut si irascaris homini, velis eum corrigi: si autem oderis hominem, non potes eum velle corrigere. Quomodo enim dicis fratri tuo: Sine, ejiciam festucam de oculo tuo, et ecce trabes est in oculo tuo? Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc videbis eicere festucam de oculo fratris tui: id est primo abs te expelle odium, et deinde poteris iam eum quem diligis emendare. et bene ait: hypocrita. accusare