comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de us qui abominandam non libidinem. sed insaniam
potius exercent: Piget dicere. Sed quis us fore creda¬
mus quos non piget facere: Et tñ dicendum est quia
fit. De istis loquor quoꝵ teterrima libido et execrabił
furor ne capiti quidem parcit. Quibus hoc uerbis. aut qͣ
indignatione hoc tantum nefas prosequar. Uincit offici¬
um linguae sceleris magnitudo. Cum igitur libido haec
edat oꝑa et haec facinora designet. armandi aduersus eã
uiruite maxima sumus. Quisquis affectus illos frenare
non põt cohibeat eos intra praescriptum legiumi thori ut
et illud quod auide expetit consequatur et tñ in peccatum
non incidat. Nam quid sibi homines ꝑditi uolunt: Nem¬
pe honesta oꝑa uoluptas sequitur si ipsam perse appetũt.
iusta et legitima frui licet. quod si aliqua necessitas probi¬
bebit. tum uero maxima adhibenda uirtus erit. ut cupidi¬
tati continentia reluctetur. nec tm̃ alienis thoris quae attin¬

Expanded text:
de iis qui abominandam non libidinem, sed insaniam de iis qui abominandam non libidinem, sed insaniam potius exercent? piget dicere, sed quid iis fore credamus quos non piget facere? et tamen dicendum est, quia fit: de istis loquor quorum teterrima libido et execrabilis furor ne capiti quidem parcit. quibus hoc uerbis aut qua indignatione tantum nefas prosequar? uincit officium linguae sceleris magnitudo. cum igitur libido haec edat opera et haec facinora designet, armandi aduersus eam uirtute maxima sumus. quisquis affectus illos frenare non potest, cohibeat eos intra praescriptum legitimi tori, ut et illut quod auide expetit consequatur et tamen in peccatum non incidat. nam quid sibi homines perditi nolunt? nempe honesta opera uoluptas sequitur: si ipsam per se adpetunt, iusta et legitima frui licet. quodsi aliqua necessitas probebit, tum uero maxime adhibenda uirtus erit, ut cupiditati continentia reluctetur. nec tantum alienis toris quaeque attin
Abbreviated transcription (Latin):
cipiat. Re ne quis eẽt qui poenaꝵ metu abstineret ali¬
eno lupanaria quoq constituit. et pudorem infelicium ⁊¬
mulieꝵ publicauit. ut ludibrio haberet tam eos qui faci¬
unt. ꝗͣ quas pati necesse ẽ. hic obscaenitatibus animas
ad sanctitatem genitas uelut in caeni gurgitem demer¬
sit. pudorem eoctinxit. pudicitiam flagitiauit. Idem et̃
mares maribus admiscuit. et nefandos coitus contra na¬
turam. contraq institutum dei machinatus ẽ. Sic imbu¬
it homines et armauit ad nefas omne. Quid enim põt
eẽ sanctum us ꝗ aetatem imbecillam et praesidio indigen¬
tem libidini suae depopulandam foedandamq substra¬
uerint Non põt haec res pro magnitudine sceleris enar¬
rari. Nihil amplius istos appellare possum ꝗͣ impios et
parricidas quibus non sufficit sexus a deo datus nisi
etiam suum sexum profane ac petulanter illudant. Hac
tñ apud illos leuia et quasi honesta sunt. Quid dicam

Expanded text:
cipiat. ac ne quis esset qui poenarum metu abstineret alicipiat. ac ne quis esset qui poenarum metu abstineret alieno, lupanaria quoque constituit et pudorem infelicium mulierum publicauit, ut ludibrio haberet tam eos qui faciunt quam quas pati necesse est. his obscenitatibus animas ad sanctitatem genitas uelut in caeni gurgite demersit, pudorem extinxit, pudicitiam flagitauit. idem etiam mares maribus adplicuit et nefandos coitus contra naturam contraque institutum dei machinatus est. sic imbuit homines et armauit ad nefas omne. quid enim potest esse sanctum us qui aetatem inbecillam et praesidio indigentem libidini suae depopulandam foedandamque sunstrauennt t non potest haec res pro magmtuaine scelens enarrari. nihil amplius istos appellare possum quam inpios et parricidas, quibus non sufficit sexus a deo datus, nisi etiam suum sexum profane ac petulanter inludant. haec tamen apud illos leuia et quasi honesta sunt. quid dicam
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditatem cunctoꝵ animantium corporibus admiscu-
it. ut in hos affectus auidissime ruerent. eas ratione pro¬
pagari et multiplicari genera possent. quae cupiditas &
appetentia in homine uehementior et acrior inuenitur.
uel quia hominum multitudinem uoluit eẽ maiorem uł
qm̃ uirtutem soli homini dedit. ut eẽt laus et gloria in
coercendis uoluptatibus et abstinentia sui. Scit ergo ad¬
uersarius ille noster ꝗͣta sit uis huius cupiditatis. quã
ꝗdam necessitatem dicere maluerunt. eamq a recto etbo¬
no ad prauum et ad malum transfert. Illicita enim de¬
sideria immutit. ut aliena contaminent. quibus habere
ꝓpria sine delicto licet. Obucit quippe oculis irritabiles
formas. suggeritq fouementa et uitus pabulum submi¬
nistrat. Tum in ultimis uisceribus stimulos omnes con¬
turbat et commouet. et natura illum incitat atq inflam¬
mat ardorem donec irretitum hominem implicatumq de¬

Expanded text:
cupiditatem cunctorum animantium corcupiditatem cunctorum animantium corit, ut in hos adfectus auidissime ruerent eaque ratione propagari et multiplicari genera possent. quae cupiditas et adpetentia in homine uehementior et acrior inuenitur, uel quia hominum multitudinem uoluit esse maiorem uel quoniam uirtutem soli homini dedit, ut esset laus et gloria in coercendis uoluptatibus et abstinentia sui. scit ergo aduersarius ille noster quanta sit uis huius cupiditatis, quam quidam necessitatem dicere maluerunt, eamque a recto et bono ad prauum et malum transfert. inlicita enim desideria inmittit, ut aliena contaminent quibus habere propria sine delicto licet. obicit quippe oculis inritabiles formas suggeritque fomenta et uitiis pabulum subministrat; tum in intimis uisceribus stimulos omnes conturbat et commouet et naturalem illum incitat atque inflammat ardorem, donec inretitum hominem inplicatumque de
Abbreviated transcription (Latin):
go illecebrae istae uoluptatum arma sunt illius cuius unum
opus ẽ expugnare uirtutem. iustitiamq ab hominibus excclu¬
dere. his blandimentis et suauitatibus titillat animas. Scit
enim qr mortis est fabricatriax uoluptas. Nam sicut deus
hominem ad uitam non nisi ꝑ uirtutem ac laborem uocat
ita ille ad mortem ꝑ delicias ac uoluptates. et sicut ad uerũ
bonum ꝑ fallacia mala sic ad uerum malum ꝑ fallacia bona
ꝑuenitur. Cauenda sunt igitur oblectamenta ista tanꝗͣ la¬
quei et plagae. ne suauitudinum mollitie capti sub ditionẽ
mortis cum ipso corpore redigamur cui nos mancipamus
sus est totius ꝗdem corporis. Sed ego non de ornamentis a¬
ut uestibus. sed de sola libidine dicendum mibi puto.quae
maxime coercenda est qr maxime nocet. Cum excogitass&
deus duoꝵ sexuum rationem. attribuit iis ut se inuicem ap¬¬
peterent. et coniunctione gauderent. Itaq ardentissimam

Expanded text:
go mlecebrae istae uoluptatum arma sunt illius cuius unum go mlecebrae istae uoluptatum arma sunt illius cuius unum opus est expugnare uirtutem iustitiamque ab hominibus excludere. his blandimentis et suauitatibus titillat animas: scit enim quia mortis est fabricatrix uoluptas. nam sicut deus hominem ad uitam non nisi per uirtutem ac laborem uocat, ita ille ad mortem per delicias ac uoluptates, et sicut ad uerum bonum per fallacia mala, sic ad uerum malum pervenitur. Cavenda sunt igitur oblectamenta ista, tanquam laquei et plagae; ne suavitudinum mollitie capti, sub ditionem mortis cum ipso corpore redigamur, cui nos mancipavimusus est quidem totius corporis. Sed ego non de ornamentis, aut vestibus, sed de sola libidine dicendum mihi puto; quae maxime coercenda est, quia maxime nocet. Cum excogitasset Deus duorum sexuum rationem, attribuit iis, ut se invicem appeterent, et conjunctione gauderent. Itaque ardentissimam
Abbreviated transcription (Latin):
tua et sine ulla intermissione delectans. Cuius terminos si
ꝗs excesserit. nihilq alud ex uoluptate petierit nisi ipsam
uoluptatem hic mortem meditatur. qr sicut uita ꝑpetua ĩ
uirtute ẽ: ita mors in uoluptate. Qui enim temporalia ma¬
luerit. carebit aeternis. Qui terrena praetulerit caelestia non
habebit. Ad uoluptates autem saporis et odoris. qui duo
sensus ad solum corpus ꝑtinent nihil ẽ quod a nobis dispu¬
tetur. nisi forte quis exigit ut dicamus turpe eẽ sapienti
ac bono si uentri et gulae seruiat. si unguentis oblitus. aut
floribus coronatus incedat. quae qui facit utiq insipiens
et ineptus et nihil ẽ. et quem ne odor quidem uirtutis arti¬
gerit. Fortasse quispiam dixerit. cur ergo illa facta sunt.
nisi ut us fruamur: Atenim saepe iam dictum ẽ uirtutẽ
nullam futuram fuisse nibi haberet quae opprimeret. Itao
fecit omnia deus ad instruendum certamen reꝵ duaꝵ. Ey¬

Expanded text:
tua et sine ulla intermissione delectans. cuius terminos si tua et sine ulla intermissione delectans. cuius terminos si quis excesserit nihilque aliut ex uoluptate petierit nisi ipsam uoluptatem, hic mortem meditatur, quia sicut uita perpetua in uirtute est, ita mors in uoluptate. qui enim temporalia maluerit, carebit aeternis, qui terrena praetulerit, caelestia non habebit. Ad uoluptates autem saporis et odoris, qui duo sensus ad solum corpus pertinent, nihil est quod a nobis disputetur, nisi forte quis exigit ut dicamus turpe esse sapienti ac bono, si uentri et gulae seruiat, si unguentis oblitus aut floribus coronatus incedat: quae qui facit, utique insipiens et ineptus et nihili est et quem ne odor quidem uirtutis attigerit. fortasse quispiam dixerit \'cur ergo illa facta sunt, nisi ut iis fruamur?\' at enim saepe iam dictum est uirtutem nullam futuram fuisse, nisi haberet quae opprimeret. itaque fecit omnia deus ad instruendum certamen rerum duarum. er
Abbreviated transcription (Latin):
delectat insidit. Num igitur deus et mentis et uocis et
linquae artifexx. diserte loqui non põt: Immo uero sũma.
ꝓuidentia carere fuco uoluit ea quae diuina sunt. ut om̃s
intelligerent quae ipse omnibus loquebatur. Ergo q ueritari
studet. qui non uult se ipse decipere abuciat inimicas ac no¬
xias uoluptates. quae animam sibi uinciant ut corpus cibi
dulces. praeferantur uera falsis. aeterna breuibus. utilia iocũ¬
dis. nihil aspectu gratum sit nisi quod iuste. quod pie fieri
uideas. nihil auditu suaue. nisi quod alit animam meliorẽ¬
q te reddit. maxximeq hic sensus non est ad uitium detorquẽ¬
dus. ꝗ nobis ideo datus ẽ: ut doctrinam dei ꝑcipere possemus
Itaq si uoluptas ẽ audire cantus et carmina dei laudes ca¬
nere et audire iocundum sit. Haec est uoluptas uera quae
comes ẽ et socia uirtutis. haec non ẽ caduca et breuis ut illae
quas appetunt. qui corpori ut pecudes seruiunt. sed perpe¬

Expanded text:
delectat, insidit. num igitur deus et mentis et uocis et delectat, insidit. num igitur deus et mentis et uocis et linguae artifex diserte loqui non potest? immo uero summa prouidentia carere fuco uoluit ea quae diuina sunt, ut omnes intellegerent quae ipse omnibus loquebatur. ergo qui ueritati studet, qui non uult se ipse deicere, abiciat inimicas ac noxias uoluptates, quae animam uitiant ut corpus cibi dulces: praeferantur uera falsis, aeterna breuibus, utilia iucundis. nihil aspectu gratum sit nisi quod iuste, quod pie fieri uideas, nihil auditu suaue nisi quod alit animam melioremque te reddit, maximeque hic sensus non est ad uitium detorquendus, qui nobis ideo datus est, ut doctrinam dei percipere possemus. itaque si uoluptas est audire cantus et carmina, dei laudes canere et audire iucundum sit. haec est uoluptas uera quae comes est et socia uirtutis, haec non est caduca et breuis ut illae quas adpetunt qui corpori ut pecudes seruiunt, sed perpe
Abbreviated transcription (Latin):
cet tam uitiosa ẽ ꝗͣ oblectatio illa de qua diximus oculor
Quis enim non luxuriosum ac neꝗͣ putet eum ꝗ scaenicas ar¬
tes domi hẽat: Atꝗ nihil refert utrumne luxuriam solꝰ
domi an cum ppło exerceas in theatro. Sed iam de specta¬
culis dictum est. Restat unum quod ẽ nobis expugnan¬
dum ne capiamur us quae ad sensum intimum penetrant.
nam illa omnia quae uerbis carent idest aeris ac neruoꝵꝵ
suaues soli possunt facile contemni. qr non adhaerent nec
scribi possunt. Carmen autem compositum et oratio cum
suauitate decipiens capit mentes. et quo uoluerit impellit.
nde homines litterati cum ad religionem dei accesserint.
ab aliquo perito doctore fundati minus credunt. Assueti
enim dulcibus et politis siue orationibus siue carminibus.
diuinaꝵ lr̃aꝵ simplicem cõmunemq sermonem pro sordi¬
do asgnantur. Id enim quaerunt quod sensum demulceat.
Persuadet autem quicquid suaue ẽ. et animo penitus dum

Expanded text:
cet tam uitiosa est quam oblectatio illa de qua diximus oculorum. cet tam uitiosa est quam oblectatio illa de qua diximus oculorum. quis enim non luxuriosum ac nequam putet eum qui scaenicas artes domi habeat? atquin nihil refert utrumne luxuriam solus domi an cum populo exerceas in theatro. sed iam de spectaculis dictum est. restat unum quod est nobis expugnandum, ne capiamur iis quae ad sensum intimum penetrant. nam illa omnia quae uerbis carent, id est aeris ac neruorum suaues soni possunt facile contemni, quia non adhaerent nec scribi possunt. carmen autem compositum et oratio cum suauitate decurrens capit mentes et quo uoluerit inpellit. inde homines litterati cum ad religionem dei accesserint ab aliquo inperito doctore fundati, minus credunt. adsueti enim dulcibus et politis sine orationibus siue carminibus diuinarum litterarum simplicem communemque sermonem pro sordido aspernantur. id enim quaerunt quod sensum demulceat, persuadet autem quidquid suaue est et animo penitus, dum
Abbreviated transcription (Latin):
spectandi gratia ueniunt. cum exclamare et efferri et exi¬
lire coeꝑint. Uitanda ergo spectacula omnia. non solum
ne ꝗd uitioꝵ pectoribus insidat. quae sedata et pacifica eẽ
debent. sed ne cuius nos uoluptatis consuetudo deliniat.
et a deo atq a bonis opibus auertat. Nam ludoꝵ celebra¬
tiones deoꝵ festa sunt. Si quidem ob natales eoꝵ uel temploꝵ
nouoꝵ dedicationes sunt constituti. et primitus quidem ue¬
nationes quae uocantur munera saturno sunt attributae.
Ludi autem scaenici libero. circenses uero neptuno. Paulatim
tñ et caeteris dus idem honos tribui coepit. singuliq ludi no¬
minibus eoꝵ consecrati sunt. sicut sisinnius capito in libris
spectaculoꝵ docet. Siquis igitur spectaculis interest ad q̃
religionis gratia conuenitur: discessit a dei cultu et ad deos
se contulit. quoꝵ natales et festa celebrauit. Aurium uo¬
luptas ex uocum et cantuum suauitate ꝑcipitur. quae scili¬

Expanded text:
spectandi gratia ueniunt, cum exclamare et efferri et exsispectandi gratia ueniunt, cum exclamare et efferri et exsilire coeperint. uitanda ergo spectacula omnia, non solum ne quid uitiorum pectoribus insidat, quae sedata et pacifica esse debent, sed ne cuius nos uoluptatis consuetudo deleniat et a deo atque a bonis operibus auertat. nam ludorum celebrationes deorum festa sunt, siquidem ob natales eorum uel templorum nouorum dedicationes sunt constituti. et primitus quidem uenationes, quae uocantur munera, Saturno sunt attributae, ludi autem scaenici Libero, circenses uero Neptuno. paulatim tamen et ceteris diis idem honos tribui coepit singulique ludi nominibus eorum consecrati sunt, sicut Sinnius Capito in libris spectaculorum docet. si quis igitur spectaculis interest ad quae religionis gratia conuenitur, discessit a dei cultu et ad deos se contulit, quorum natales et festa celebrauit. Aurium uoluptas ex uocum et cantuum suauitate percipitur, quae scili
Abbreviated transcription (Latin):
brem incessum habitumq mollita impudicas feminas in¬
honestis gestibus mentiuntur: Quid de mymis loquar cor¬
ruptelaꝵ praeferentibus disciplinam ꝗ docent adulteria
dum fingunt. et simulachris erudiunt ad uera: Quid uiue¬
nes et uirgines faciant cum haec et fieri sine pudore. et spe¬
ctari libenter ab omnibus cernunt: Admonentur utique
ꝗd facere possint. et in flammantur libidine. quae aspectu
maxime concitatur. ac se quisq pro sexu in illis imaginibus
praefigurat. ꝓbantq illa dum rident. et adhaerentibus ui¬
tus corruptiores ad cubicula reuertuntur: nec pueri modo
quos praematuris uitus imbui non oportet. sed ẽt senes.
quos peccare iam non decet. Cucensium quoq ludos
ratio. quid aliud habet nisi leuitatem. uanitatẽ. in saniã:
anto nanq impeti concitantur animi in furorem. quãto
illic impetu curritur. ut iam plus spectaculi exhibeant ꝗ

Expanded text:
brem incessum habitumque mollita inpudicas feminas inbrem incessum habitumque mollita inpudicas feminas inhonestis gestibus mentiuntur. quid de mimis loquar corruptelarum praeferentibus disciplinam, qui docent adulteria, dum fingunt, et simulacris erudiunt ad uera? quid iuuenes aut uirgines faciant, cum haec et fieri sine pudore et spectari libenter ab omnibus cernunt? admonentur utique quid facere possint et inflammantur libidine, quae aspectu maxime concitatur, ac se quisque pro sexu in illis imaginibus praefigurat probantque illa, dum rident, et adhaerentibus uitiis corruptiores ad cubicula reuertuntur, nec pueri modo, quos praematuris uitiis imbui non oportet, sed etiam senes, . quos peccare iam non decet. circensium quoque ludorum ratio quid aliut habet nisi leuitatem uanitatem insaniam? tanto namque impetu concitantur animi in furorem, quanto illic impetu curritur, ut iam plus spectaculi exhibeant qui
Abbreviated transcription (Latin):
uitibus pauꝑes. et ex pauperibus diuites faciat. Quare si
q liberos ob pauperiem non poterit educare. satius est ut
se ab uxoris congressione conuneat ꝗͣ sceleratis manibus
dei oꝑa corrumpat. Ergo si homicidium facere nullo modo
licet. nec interesse omnino conceditur. ne conscientiam ꝑfun¬
dat ullus eruor. siquidem ppło sangus ille praestatur. In
scaenis quoq nescio an sit corruptela uitiosior. Nam et co¬
micae fabulae de stupris uirginum loquuntur aut amoribꝰ
meretricum. et quo magis sunt eloquentes ꝗ flagitia illa fi¬
xerunt. eo magis sententiaꝵ elegantia ꝑsuadent. et facili
inhaerent audientium memoriae:uersus numerosi et ornati¬
tem tragicae historiae subiiciunt oculis parricidia et incae¬
sta regum maloꝵ. et coturnata scelera demonstrant. histri¬
onum quoq impudicissimi motus. ꝗd aliud nisi libidines
et docent et instigant. quoꝵ eneruata corpora et in mulie¬

Expanded text:
uitibus pauperes et ex pauperibus diuites faciat. quare si uitibus pauperes et ex pauperibus diuites faciat. quare si quis liberos ob pauperiem non poterit educare, satius est ut se ab uxoris congressione contineat quam sceleratis manibus dei opera corrumpat. ergo si homicidium facere nullo modo licet, nec interesse omnino conceditur, ne conscientiam perfundat ullus cruor, siquidem populo sanguis ille praestatur. m scaems quoque nescio an sit corruptela uitiosior. nam et comicae fabulae de stupris uirginum loquuntur aut amoribus meretricum, et quo magis sunt eloquentes qui flagitia illa finxerunt, eo magis sententiarum elegantia persuadent et facilius inhaerent audientium memoriae uersus numerosi et ornati. item tragicae historiae subiciunt oculis parricidia et incesta regum malorum et coturnata scelera demonstrant. histrionum quoque inpudicissimi motus quid aliut nisi libidines et docent et instigant? quorum eneruata corpora et in mulie
Abbreviated transcription (Latin):
xpectet uero aliquis ut alieno sanguini parcant. ꝗ non parcũt
suo: Sed hi sine ulla controuersia scelerati et iniusti. Quid
illi quos falsa pietas cogit exponere: num possint innocẽtes
existimari ꝗ uiscera sua in praedam canibus obuciunt. et qͣtõ
in ipsis ẽ crudelius necant ꝗͣ si strangulassent. Quis dubitet
quin impius sit. ꝗ alienae misericordiae locum non tribuit.
ꝗ etiam si contingat ei quod uoluit. ut alatur. addixit certe
sangiunem suum uel ad seruitutem uel ad lupanar: Quae
autem possint uel soleant accidere in utroq: sexu ꝑ errorem
ꝗs non intelligit: Quis ignorat quod unius cedipodis decla¬
rat exemplum duplici scelere confusum: Tam igitur nefari¬
um ẽ exponere. ꝗͣ necare. At enim parricidae facultatum
angustias conqueruntur nec se pluribus liberis educãdis
sufficere posse praetendunt. quasi uero aut facultates in
potestate sint possidentium aut non quondie deus ex di¬

Expanded text:
expectet uero aliquis ut alieno sanguini parcant qui non parcunt expectet uero aliquis ut alieno sanguini parcant qui non parcunt suo? sed hi sine ulla controuersia scelerati et iniusti: quid illi quos falsa pietas cogit exponere? num possunt innocentes existimari qui uiscera sua in praedam canibus obiciunt et quantum in ipsis est crudelius necant quam si strangulassent? quis dubitet quin impius sit qui alienae misericordiae locum tribuit? qui, etiamsi contingat ei quod uoluit, ut alatur, addixit certe sanguinem suum uel ad seruitutem uel ad lupanar. quae autem possint uel soleant accidere in utroque sexu per errorem, quis non intellegit, quis ignorat? quod uel unius Oedipodis declarat exemplum duplici scelere confusum. tam igitur nefarium est exponere quam necare. at enim parricidae facultatum angustias conqueruntur nec se pluribus liberis educandis sufficere posse praetendunt: quasi uero aut facultates in potestate sint possiden-. tium aut non cottidie deus et ex di
Abbreviated transcription (Latin):
ius igitur publici homicidu socios et participes eẽ non conue¬
nit eos qui iustitae uiam tenere nituntur. Non enim cum
occidere deus uetat. latrocinari nos tantum prohibet. quod
ne ꝑ leges quidem publicas licet. sed ea quoq ne fiant mo¬
net. quae apud homines pro licitis habentur. Ita neq mili¬
tare iusto licebit. cuius militia ẽ ipsa uistitia. neq uero accu¬
sare quenꝗͣ crimine capitali. qr nihil distat utrum ne ferro
an uerbo potius occidas. qm̃ occisio ipsa prohibetur. Itaq hoc
deo praecepto nullam ꝓrsus exceptionem fieri oportet.quin
occidere hoĩem sit semꝑ nefas. quem deus sanctum animal
eẽ uoluit. Ergo ne illud quidem concedi aliꝗs existimet ut
recentes natos licet oblidere:quae uel maxima ẽ impietas. Ad
uitam deus inspirat. animas. non ad mortem. Uerum hoĩes
ne quod sit facinus. quo manus suas non polluant. rudibꝰ
adhuc et simplicibus animis abnegant lucem non ab se datã

Expanded text:
ius igitur publici homicidii socios et participes esse non conueius igitur publici homicidii socios et participes esse non conuenit eos qui iustitiae uiam tenere nituntur. non enim cum occidere deus uetat, latrocinari nos tantum prohibet, quod ne per leges quidem publicas licet, sed ea quoque ne fiant monet quae aput homines pro licitis habentur. ita neque militare iusto licebit, cuius militia est ipsa iustitia, neque uero accusare quemquam crimine capitali, quia nihil distat utrumne ferro an uerbo potius occidas, quoniam occisio ipsa prohibetur. itaque in hoc dei praecepto nullam prorsus exceptionem fieri oportet, quin occidere hominem sit semper nefas, quem deus sacrosanctum animal esse uoluit. ergo ne lliut quidem concedi aliquis enstimet, ut recens natos liceat oblidere, quae uel maxima. est inpietas: ad uitam enim deus inspirat animas, non ad mortem. uerum homines, ne quod sit facinus quo manus suas non polluant, rudibus adhuc et simplicibus animis abnegant lucem non a se datam.
Abbreviated transcription (Latin):
effunditur adeo longe ab hominibus recessit humanitas. ut
cum animas hominum interficiant. ludere se opinentur
nocentiores us omnibus quoꝵ sanguinem uoluptati habent
Q uaere nune an possint pu et iusti homines eẽ. qui constitutos
sub ictu mortis. ac misericordiam deprecantes non tantum
patiuntur occidi sed et flagitant. feruntq ad mortem crude¬
lia et inhumana suffragia. nec uulneribus satiati. nec eruore
contenti. ꝗnetiam ꝑcussos. iacentesq repeti iubent. et cada¬
uera ictibus dissipari. ne quis illos simulata morte deludat.
rascuntur etiam pugnantibus nisi celeriter e duobus alter oc¬
cisus ẽ. et tanꝗͣ humanum sanguinem sitiant. oderunt moras
alios illis compares dari poscunt recentiores ut ꝗͣ primum
oculos suos satient. hac consuetudine imbuti humanitatẽ
ꝑdiderunt. Itaq non parcunt etiam innocentibus. sed exer¬
cent in omnes quod in maloꝵ trucidatione didicerunt. hu¬

Expanded text:
effunditur. adeo longe ab hominibus secessit humanitas, ut effunditur. adeo longe ab hominibus secessit humanitas, ut cum animas hominum inter- Sciant, ludere se opinentur, nocentiores iis omnibus quorum sanguinem uoluptati habent. quaero nunc an possint pii et iusti homines esse qui constitutos sub ictu mortis ac misericordiam deprecantes non tantum patiuntur occidi, sed et flagitant feruntque ad mortem crudelia et inhumana suffragia nec uulneribus satiati nec cruore contenti. quin etiam percussos iacentesque repeti iubent et cadauera ictibus dissipari, ne quis illos simulata morte deludat. irascuntur etiam pugnantibus, nisi celeriter e duobus alter occisus est, et tamquam humanum sanguinem sitiant, oderunt moras. alios illis conpares dari poscunt recentiores, ut quam primum oculos suos satient. hac consuetudine inbuti humanitatem perdiderunt. itaque non parcunt etiam innocentibus, sed exercent in omnes quod in malorum trucidatione didicerunt. hu
Abbreviated transcription (Latin):
delectabiles. hanc pħi rectissime sustulerunt. Auint eĩ
multo eẽ praeclarius. et homine dignius. caelum potius ꝗͣ
caelata intueri. et hoc pulcherrimum opus intermicantibus
astroꝵ luminibus tanꝗͣ floribus adornatum ꝗͣ picta et fi¬
cta et gemiis distincta mirari. Sed cum diserte ad contem¬
ptum terrestrium nos exhortati sunt. et ad caeli spectaculum
excitauerunt. tñ spectacula haec publica non contemnunt.t
Itaq us et delectantur et libenter intersunt. quae qm̃ maccͣ
sunt irritamenta uitioꝵ. et ad corrumpendos animos poten¬
tissime ualent. tollenda sunt nobis. quia non modo ad beatã
uitam nihil conferunt. sed etiam nocent plurimum. Nam ꝗ
hominem ꝗͣuis ob merita damnatum in conspectu suo uigula¬
ri pro uoluptate computat. conscientiam suam polluit. tam
scilicet ꝗͣ si homicidu quod fit occulte spectator et particeps
fiat. hos autem ludos uocant. in quibus humanus sangius

Expanded text:
delectabiles. hanc philosophi rectissime sustulerunt. aiunt enim delectabiles. hanc philosophi rectissime sustulerunt. aiunt enim multo esse praeclarius et homine dignius caelum potius quam caelata intueri et hoc pulcherrimum opus intermicantibus astrorum luminibus tamquam floribus adornatum quam picta et ficta et gemmis distincta mirari. sed cum diserte ad contemptum terrestrium nos exhortati sunt et ad caeli spectaculum excitauerunt, tamen spectacula haec publica non contemnunt. itaque iis et delectantur et libenter intersunt: quae quoniam maxima sunt inritamenta uitiorum et ad corrumpendos animos potentissime ualent, tollenda sunt nobis, quia non modo ad beatam uitam nihil conferunt, sed etiam nocent plurimum. nam qui hominem quamuis ob merita damnatum in conspectu suo iugulari pro uoluptate computat, conscientiam suam polluit, tam scilicet quam si homicidii quod fit occulte spectator et particeps fiat. hos tamen ludos uocant, in quibus humanus sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatem infinitam et in uitium cadentem quia propo¬
suit ei uirtutem quae cum uoluptate semper tanꝗͣ cum dome¬
stico hoste pugnaret. Cicero in catone maiore stupra uero
inquit et adulteria et omne flagitium nullis excitari alus
illecebris. nisi uoluptatis. cumq homini siue natura siue ꝗs
deus nihil praestabilius mente dedisset. huic diuino munen
ac dono. nihil tam inimicum ꝗͣ uoluptatem. Nec enim libi¬
dine dominante: temperantiae Locum eẽ. neq in uoluptatis
regno uirtutem posse consistere. Sed e contrario deus id¬
circo uirtutem dedit. ut expugnaret ac uinceret uolupta¬
tem. eamq egredientem fines sibi datos. intra praescriptum
coerceret ne hominem suauitatbus delinitum atq captum
ditioni suae subiiceret ac sempiterna morte mulctaret. Uo¬
luptas oculoꝵ uaria ẽ et multiplex. quae capitur ex aspe¬
ctu reꝵ. quae sunt in usu hominum uel natura uel opere

Expanded text:
uoluptatem infinitam et in uitium cadentem, quia propouoluptatem infinitam et in uitium cadentem, quia proposuit ei uirtutem, quae cum uoluptate semper tamquam cum domestico hoste pugnaret. Cicero in Catone maiore stupra uero inquit et adulteria et omne flagitium nullis excitari aliis inlecebris nisi uoluptatis. cumque homini siue natura siue quis deus nihil mente praestabilius dedisset, huic diuino muneri ac dono nihil tam inimicum quam uoluptatem: nec enim libidine dominante temperantiae locum esse neque in uoluptatis regno uirtutem posse consistere. sed e contrario deus idcirco uirtutem dedit, ut expugnaret ac uinceret uoluptatem eamque egredientem fines sibi datos intra praescriptum coherceret, ne hominem suauitatibus delenitum atque captum dicioni suae subiceret ac sempiterna morte multaret. uoluptas oculorum uaria est et multiplex: quae capitur ex aspectu rerum quae sunt in usu hominum uel natura uel opere
Abbreviated transcription (Latin):
extiterunt.. Quicunq igitur illos affectus intra fines suos
redegerit. quod ignorantes deum facere non possunt. hic pa¬
tens. hie fortis. hic iustus ẽ. Restat ut contra quinque
sensuum uoluptates dicam breuiter. Nam et ipsius libri
mensura iam modum flagitat. que omnes qm̃ uitiosae ator
mortifere sunt. iurtute superari atq opprimi debent uel qđ
paulo ante dicebam de affectibus. ad rationem suam reuocari
Caeterae animantes praeter unam uoluptatem quae ad generã¬
dum pertinet nullam sentiunt. Utuntur ergo sensibus ad na¬
turae suae necessitatem uident ut appetant ea quibus opus ẽ
ad uitam tuendam. Audiunt inuicem seq dinoscunt. ut
possint congregare quae utilia sunt ad uictum aut ex odore
inueniunt. aut ex sapore percipiunt. Inutilia respuunt ato
recusant. edendi ac bibendi officium uentis plenitudine me¬
tiuntur. homini uero solertissimi artificis prouidentia dedit

Expanded text:
extiterunt. quicumque igitur illos -adfectus intra fines suos extiterunt. quicumque igitur illos -adfectus intra fines suos redegerit, quod ignorantes deum facere non possunt, hic patiens, hic fortis, hic iustus est. Restat ut contra quinque sensuum uoluptates dicam breuiter: nam et ipsius libri mensura iam modum flagitat. quae omnes quoniam uitiosae ac mortiferae sunt, uirtute superari atque opprimi debent uel, quod paulo ante dicebam de adfectibus, ad rationem suam reuocari. ceterae animantes praeter unam uoluptatem, quae ad generandum pertinet, nullam sentiunt. utuntur ergo sensibus ad naturae suae necessitatem: uident, ut adpetant ea quibus opus est ad uitam tuendam; audiunt inuicem seque dinoscunt, ut possint congregari; quae utilia sunt ad uictum aut ex odore inueniunt aut ex sapore percipiunt, inutilia respuunt ac recusant; edendi ac bibendi officium uentris plenitudine metiuntur. homini uero sollertissimi artificis prouidentia dedit
Abbreviated transcription (Latin):
niciosum. quod illis repugnantibus. aut ꝑdere necesse ẽ. aut
perire. Hanc autem quam dioci eẽ rationem cur homini sit ire
affectus datus. ex ipsius dei praeceptis intelligi põt. qui iubet
uti maledicis et laedentibus non irascamur. Manus autem
nrãs supra minores semꝑ habeamus. hoc ẽ ut peccantes eos
assidius uerberibus corrigamus. nec amore inutili indulgẽ¬
tiaq nimia aeducentur ad malum et ad uitia nutriantur. S
reꝵ imperiti et rationis ignari eos affectus qui sunt homini
ad usus bonos dan exterminauerunt. et latius ꝗͣ ratio postu¬
lat euagantur. Inde iniuste atq impie uiuitur. Utuntur
ira contra pares. hinc discidia. hinc expulsiones hinc bella
contra uistitiam nata sunt. Utuntur cupiditate. ad congerẽ¬
das opes. hinc fraudes hinc latrocinia hinc omnia sceleꝵ
genera exorta sunt. Utuntur libidine ad capiendas tantũ
uoluptates. hinc stupra hinc adulteria hinc corruptele õs

Expanded text:
niciosum, quod illis repugnantibus aut perdere necesse est aut niciosum, quod illis repugnantibus aut perdere necesse est aut perire. hanc autem quam dixi esse rationem cur homini sit irae adfectus datus, ex ipsius dei praeceptis intellegi potest, qui iubet uti maledicis et laedentibus non irascamur, manus autem nostras supra minores semper habeamus, hoc est ut peccantes eos adsiduis uerberibus corrigamus, ne amore inutili et indulgentia nimia educentur ad malum et ad uitia nutriantur. sed rerum imperiti et rationis ignari eos adfectus qui sunt homini ad usus bonos dati exterminauerunt et latius quam ratio postulat euagantur. inde iniuste atque impie uiuitur. utuntur ira. contra pares: hinc discidia, hinc expulsiones, hinc bella contra iustitiam nata sunt. utuntur cupiditate ad congerendas opes: hinc fraudes, hinc latrocinia, hinc omnia scelerum genera exorta sunt. utuntur libidine ad capiendas tantum uoluptates: hinc stupra, hinc adulteria, hinc corruptelae omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ira cupiditas. libido. propterea poetae tres furias eẽ dixerũt
quae mentes hominum exagitant. Ira ultionem desiderat ⁊
cupiditas opes. libido uoluptates. Sed his omnibus deus
certos limites statuit. quos si transcenderint. maioresq esse
coeperint necesse ẽ naturam suam deprauent. et in morbos ac
uitia uertantur. Qui autem sint isti limites. non ẽ magni labo¬
ris ostendere. Cupiditas ad ea comparanda nobis data ẽ quae
sunt ad uitam necessaria. Libido ad sobolem propagandam. Irae
affectus ad coercenda peccata eoꝵ qui sunt in nr̃a potestate. id
ut arctiora disciplina minor aetas ad probitatem iustitiãq for-¬
metur. quae nisi metu cohibeatur. licentia pariet audaciam. q̃
ad omne flagitium ac facinus euadet. Itaq ut ira uti aduersꝰ
minores et iustum est. et necessarium. sic aduersus pares. et per¬
niciosum ẽ. et impium. Impium. quod uiolatur humanitas. per¬

Expanded text:
ira cupiditas libido. propterea poetae tres Furias esse dixerunt, ira cupiditas libido. propterea poetae tres Furias esse dixerunt, quae mentes hominum exagitent: ira ultionem desiderat, cupiditas opes, libido uoluptates. sed his omnibus deus certos limites statuit: quos si transcenderint maioresque esse coeperint, necesse est naturam suam deprauent et in morbos ac uitia uertantur. qui autem sint isti limites, non est magni laboris ostendere. cupiditas ad ea conparanda nobis data est quae sunt ad uitam necessaria, libido ad subolem propagandam, irae adfectus ad coercenda peccata eorum qui sunt in nostra potestate, id est ut artiore disciplina minor aetas ad probitatem iustitiamque formetur: quae nisi metu cohibeatur, licentia pariet audaciam, quae ad omne flagitium et facinus euadet. itaque ut ira uti aduersus minores et iustum est et necessarium, sic aduersus pares et perniciosum est et impium: impium, quod uiolatur humanitas, per
Abbreviated transcription (Latin):
tra suum praeceptum de quo paulo ante dixi. obliuionem iniu¬
riaꝵ in magnis laudibus posuit. Spero inquit caesar ꝗ obli¬
uisci nihil soles nisi inuirias. Quod si hoc ille faciebat homo
peripatenci se opponunt. eosq non modo retinent. sed enam de¬
fendunt. nihilq in homine eẽ dicunt. quod non magna ratione
ac ꝓuidentia sit innatum. Recte id quidem si singulaꝵ reꝵ
ueros terminos scirent. Itaq hanc ipsam iram cotem dicunt eẽ
uirtutis. tanꝗͣ nemo possit aduersus hostem fortiter dimicare
nisi fuerit ira concitatus. quod plane ostendunt nec ꝗd sit uir¬
tus seire se: nec cur hoĩ tribuerit iram deus. quae si nob ideo
data ẽ. ut ea utamur ad occidendos homines ꝗd immanius ho¬
mine: ꝗd similius feris belius existimandum ẽ. ꝗͣ il animal
quod ad communionem et innocentiam deus fecit: Tres sunt
igitur affectus qui homines in omnia facinora praecipites agũt.

Expanded text:
tra suum praeceptum, de quo paulo ante dixi, oblivionem injutra suum praeceptum, de quo paulo ante dixi, oblivionem injuriarum in magnis laudibus posuit. « Spero, inquit, Caesar, qui oblivisci nihil soles, nisi injurias. » Quod si hoc ille faciebat, homo Peripatetici se opponunt; eosque non modo retinent, sed etiam defendunt; nihilque in homine esse dicunt, quod non magna ratione ac providentia sit innatum. Recte id quidem, si singularum rerum veros terminos scirent. Itaque hanc ipsam iram, cotem dicunt esse virtutis, tanquam nemo possit adversus hostes fortiter dimicare, nisi fuerit ira concitatus. Quo plane ostendunt, nec quid sit virtus scire se, nec cur homini tribuerit iram Deus. Quae si nobis ideo data est, ut ea utamur ad occidendos homines, quid immanius homine? quid similius feris belluis existimandum est, quam id animal, quod ad communionem et innoigitur adfectus qui homines in omnia facinora praecipites agant,
Abbreviated transcription (Latin):
ri et utiliter et uiste põt. Summa igitur uirtus habenda patien¬
tia est. quaut non careret homo iustus. uoluit illum deus ut su¬
pra dictum ẽ: pro inerte contemni. Nisi enim contumelus fuerit
affectus quantum habeat fortitudinis in seipso cohibendo igno-¬
rabitur. Si autem lacessitus iniuria laedentem psequi coeperit.
uictus ẽ. Si uero motum illum ratione compresserit. hic plane
imꝑat sibi hic regere se põt. Quae sustentatio sui recte patientia
nominatur. quae una uirtus omnibus ẽ opposita uitus et affectibꝰ
Haec ꝑturbatum ac fluctuantem animum ad tranquillitatem suam
reuocat. haec mingat. haec hominem sibi reddit. Ergo qm̃ nature
repugnare impossibile ẽ. et inutile ut non commoueamur omnino
prius tñ ꝗͣ commonio illa prosiliat ad nocendum. quo ad fieri põt
maturius sopiatur. Praecepit deus non occidere solem suꝑ iram
nostram. ne furoris nostri testis abscedat. Deniq M. tullius cõ¬

Expanded text:
ri et utiliter et iuste potest. summa lgitur uirtus habenda patienri et utiliter et iuste potest. summa lgitur uirtus habenda patientia est, quam ut caperet homo iustus, uoluit illum deus, ut supra dictum est, pro inerte contemni. nisi enim contumeliis fuerit adfectus, quantum habeat fortitudinis in se ipso cohibendo ignorabitvictus est. Si vero motum illum ratione compresserit, hic plane imperat sibi; hic regere se potest. Quae sustentatio sui, recte patientia nominatur: quae una virtus omnibus est opposita vitiis et affectibus. Haec perturbatum ac fluctuantem animum ad tranquillitatem suam revocat: haec mitigat, haec hominem sibi reddit. Ergo quoniam naturae repugnare impossibile est et inutile, ut non commoveamur omnino; prius tamen, quam commotio illa prosiliat ad nocendum, quoad fieri potest, maturius sopiatur. Praecepit Deus non occidere Solem super iram nostram, ne furoris nostri testis abscedat. Denique Marcus Tullius con
Abbreviated transcription (Latin):
salustius ab appio dictum refert. exercuit. uoluit hominem ca¬
nino modo uiuere. ut remordeat lacessitus. quae retributio con¬
tumeliae ꝗͣ ꝑniciosa sit. et quas aedere solet strages. aliunde oppor¬
tunius petetur excemplum ꝗͣ ex ipsius praeceptoris tristissimo ca
Quod si lacessitus iniuria patientiam tenuisset. si dissimulare. si fer¬
re contumeliam boni uiri eẽ didicisset.nec illas nobiles oratio¬
nes alieno titulo inscriptas impatientia et leuitas et insania pro¬
fudisset. nunꝗͣ capite suo rostra in quibus ante floruerat. cruen¬
tasset. nec rempu proscriptio illa delesset. Sapientis ergo ac boni
uiri non ẽ uelle certare. ac se ꝑiculo committere. qm̃ et uincere
non est in nostra potestate: et est anceps omne certamen. Sed est
sapientis atq optimi uiri non aduersarium uelle tollere. quod
fieri sine scelere ac ꝑiculo non põt. sed certamen ipsum quod fie¬

Expanded text:
Sallustius ab Appio dictum refert, exercuit, uoluit hominem caSallustius ab Appio dictum refert, exercuit, uoluit hominem canino modo uiuere, ut remordeat lacessitus. quae retributio contumeliae quam perniciosa sit et quas edere soleat strages, unde oportunius petetur exemplum quam ei ipsius praeceptoris tristissimo casquodsi lacessitus I iniuria patientiam tenuisset, si dissimulare, si ferre contumeliam boni uiri esse didicisset nec illas nobiles orationes alieno titulo inscriptas inpatientia et leuitas et insania profudisset, numquam capite suo rostra, in quibus ante floruerat, cruentasset nec rem publicam funditus proscriptio illa delesset. sapientis ergo ac boni uiri non est uelle certare ac se periculo committere, quoniam et uincere non est in nostra potestate et est anceps omne certamen, sed est sapientis atque optimi uiri non aduersarium uelle tollere, quod fieri sine scelere ac periculo non potest, sed certamen ipsum, quod fie
Abbreviated transcription (Latin):
rore ducuntur. et us qui sibi nocent uicem retribuere conant᷑
In quo igitur sapiens ac honus uir a malis et insipicatib differt
nisi quod hẽt inuictam panentiam. qua stuln carent nisi qđ
regere se ac mitigare iram suam nouit. quam illi quia uirtute
indigent. frenare non possunt: Sed uidelicet haec illum res fe¬
fellit. qr cum de uirtute quaereretur in quacunq contentione ⁊¬
uinceret putauit eẽ uirtutem. nec uidere ullo modo potuit ho
minem dolori et irae succumbentem et us affectibus indulgentem
quibus debet potius reluctari. et ruentem quacunq improbitas
ꝓuocarit. uirtutis officium non tenere. Qui enim referre inuiriã
nititur. eum ipsum a quo laesus ẽ gestit imitari. Ita qui malum
imitatur bonus eẽ nullo pacto põt. Duobus igitur uerbis du¬
as uirtutes maximas bono et sapienti uiro innocentiam patien¬
tiamq detraxit. Sed quia ipse caninam illam facundiã. sicut

Expanded text:
rore ducuntur, et iis, qui sibi nocent, vicem retribuere conantur. rore ducuntur, et iis, qui sibi nocent, vicem retribuere conantur. In quo igitur sapiens ac bonus vir a malis et insipientibus differt; nisi quod habet invictam patientiam, qua stulti carent; nisi quod regere se ac mitigare iram suam novit, quam illi, quia virtute indigent, refraenare non possunt? Sed videlicet haec illum res fefellit, quod cum de virtute loqueretur, in quacumque contentione vinceret, putavit esse virtutis; nec videre ullo mminem dolori et irae succumbentem et iis adfectibus indulgentem quibus debet potius reluctari, et ruentem quacumque inprobitas prouocarit, uirtutis officium non tenere. qui emm referre iniuriam nititur, eum ipsum a quo laesus est gestit imitari. ita qui malum imitatur, bonus esse nullo pacto potest. duobus igitur uerbis duas uirtutes maximas bono et sapienti uiro, innocentiam patientiamque, detraxit. sed quia ipse caninam illam facundiam, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑfuderis. Sin autem ꝓuocatria illa improbitas impatientiã
sibi comparem nacta est. tanꝗͣ perfusa oleo tantum excitabit
incendium ut id non flumen aliquod sed ꝑfusio eruoris extĩ¬
quat. Magna itaq patiennae ratio est. quam sapiens hõ ade¬
mit bono uiro. Ut enim nihil maloꝵ fiat haec sola efficit. quae
si detur omnibus nullum scelus. nulla fraus in rebus humanis
erit. Quid igitur bono uiro pot esse tam calamitosum tamo
contrarium ꝗͣ ire frena ꝑmitere. quae illum non modo boni s
etiam hominis appellatione despoliet: Si quidem nocere alteri
ut ipse uerissime ait. non ẽ scđm hominis naturam. Nam ex
pecudes silacessas. aut calce. aut cornu repugnant. et serpẽ¬
tes ac fere nisi ꝑsequare ut occidas. negocium non exhibent
et ut ad hominum exxempla redeamus. imperin quoq et insi
pientes siquando accipiunt iniuriam caeco et irrationabili fu¬

Expanded text:
superfuderis. sin autem prouocatrix illa inprobitas inpatientiam superfuderis. sin autem prouocatrix illa inprobitas inpatientiam sibi comparem nacta est, tamquam perfusa oleo tantum excitabit incendium, ut id non flumen aliquod, sed effusio cruoris extinguat. magna itaque patientiae ratio est, quam sapiens homo ademit bono uiro. ut enim nihil malorum fiat, haec sola efficit: quae si detur omnibus, nullum scelus, nulla fraus in rebus humanis erit. quid igitur bono uiro potest esse tam calamitosum tamque contrarium quam irae frena permittere, quae illum non modo boni, sed etiam hominis appellatione despoliet, siquidem nocere alteri, ut ipse uerissime ait, non est secundum hominis naturam? nam et pecudes si lacessas, aut calce aut cornu repugnant, et serpentes ac ferae, nisi persequare ut occidas, negotium non exhibent, et ut ad hominum expientes, si quando accipiunt injuriam, caeco et irrationabili fu
Abbreviated transcription (Latin):
animi sui complicatam notionem euoluere iam se ipse doceat
cum uirum bonum eẽ ꝗ prosit quibus possit. noceat nemini nisi
lacessitus inuiria. o ꝗͣ simplicem ueramq sententiam duor
uerboꝵ adiectione corrupit. Quid enim opus fuerat adiungẽ
nisi lacessitus inuiria: Ut uitium bono uiro quasi ⁊ caudam ⁊¬
turpissimam apponeret. patientiaeq quae omnium uirtutum ma¬
xima ẽ. faceret experuem. Nocituirum eẽ dixcit bonum uirum
si fuerit lacessitus. lam ex hoc ipso boni uiri nomen amittat ne¬
cesse ẽ si nocebit. Non minus enim mali ẽ referre iniuriam ꝗͣ in¬
ferre. Nam unde certamina inter homines unde pugnae con¬
tentionesq nascuntur nisi quod improbitati opposita impati¬
entia magnas sepe concitat tempestates: Quod si patientiam
qua uirtute nihil uerius. nihil homine dignius inueniri põt
improbitat opposueris. eꝯctinguetur protinus. tanꝗͣ igni aquã

Expanded text:
animi sui complicitam notionem evolvere, jam se ipse doceat, animi sui complicitam notionem evolvere, jam se ipse doceat, eum virum bonum esse, qui prosit quibus possit, noceat nemini, nisi lacessitus injuria. » O quam simplicem veramque sententiam duorum verborum adjectione corrupit! Quid enim opus fuerat adjungere, nisi lacessitus injuria? ut vitium bono viro quasi caudam turpissimam apponeret; patientiaeque, quae omnium virtutum maxima est, faceret expertem. Nociturum esse dixit bonum virum, si fuerit lacessitus: jam ex hoc ipso boni viri nomen amittat necesse est, si nocebit. Non minus enim mali est, referre injuriam, quam inferre. Nam unde certamina inter homines, unde pugnae contentionesque nascuntur, nisi quod improbitati opposita impatientia magnas saepe concitat tempestates? quodsi patientiam, qua uirtute nihil uerius, nihil homine dignius inueniri potest, inprobitati opposueris, extinguetur protinus, tamquam igni aquam
Abbreviated transcription (Latin):
et ubiq custodiat. quod praeceptum non ad hoc tantum
ualet ut ipse iniuriam non inferat.sed ut illatam sibi
non uindicet. Sedet enim maximus et aequissimus iudex
speculator ac testis omnium hunc homini praeferat. hũc
malit de causa sua ꝓnuntiare. cuius sententiam nemo ef¬
fugere põt. Nec defensione cuiusꝗͣ nec gratia. Ita fit ut hõ
iustus contemptui sit omnibus et qr putabitur se ipsum nõ
posse defendere habebitur pro segni et inerte. Qui at fuerit
ultus inimicum hic fortis. hic strenuus iudicatur hunc õs
uerentur. hunc colunt. bonus uero ille tametsi prodẽe plu-¬
ribus possit. illum tñ suscipiunt qui nocere ꝗͣ qui prodesse
possit. Sed iustum prauitas hominum deprauare non pote¬
rit quominus deo studeat obtemꝑare. malitq contemni dũ¬
modo boni semꝑ fungatur officio mali nunꝗͣ. Cicero in us¬¬
dem illis officialibus libris. At uero siꝗs uoluerit inquit

Expanded text:
et ubique custodiat. Quod praeceptum non ad hoc tantum et ubique custodiat. Quod praeceptum non ad hoc tantum valet, ut ipse injuriam non inferat: sed ut illatam sibi non vindicet. Sedet enim maximus et aequissimus judex, speculator ac testis omnium. Hunc homini praeferat; hunc malit de causa sua pronuntiare, cujus sententiam nemo effugere potest, nec defensione cujusquam, nec gratia. Ita fit, ut hiustus contemptui sit omnibus, et quia putabitur se ipsum non posse defendere, habebitur pro segni et inerte. qui autem fuerit ultus inimicum, hic fortis, hic strenuus iudicatur, hunc omnes uerentur, hunc colunt. bonus uero ille tametsi prodesse pluribus possit, illum tamen suspiciunt qui nocere quam qui prodesse possit. sed iustum prauitas hominum deprauare non poterit, quominus deo studeat obtemperare malitque contemni, dummodo semper boni fungatur officio, mali numquam. Cicero in isdem illis officialibus at uero si quis uoluerit i