comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inmit tendo incor eiuis cogitationẽ
quatrader & xp̃m, Taliscnim
iamuenerat adcenandũ. Nunc
autc̃ post panẽ intrauit incũ.
Nonut adhuc alienũ temptar&
seduc ꝓpriũ possider&: Non
autẽ ut putant quidã neglegen¬
ter legentes. Tunciudas xp̃icor¬
pus accepit. Intellegendũ est
cnim qđiamoninib cis distribue¬
rat dñs sacramentũ corporis
& sangiuinis sui: Vbi eupse iudas
erat. sicut sẽslucas euidentis si¬
me narrat: Acdeinde adhoc
uentũ est. Vbi sccundũ narra¬
tionẽ iohannis apertis sime dñs
ꝑbucellã tinctã atq porrectã.
suũ exprimit traditorem.
for tassis ꝑpanis tinctionem.
Illius significans fictionem.
Nonenim omnia quac tingunt᷑
abluuntꝰ. sedut inficiant᷑ non¬
nulla tingunt᷑: Ciautc̃ bonũ
aliquid hic significat tinctio.
cidem bono ingratũ. Noninme¬
rito est secuta damnatio. Adhuc
tamen uidae possesso non ad nõ
seda diabalo. Cũ homini ingra¬
to intrass& panis inuentrem.
hostis inmentẽ: Adhuc inquã

Expanded text:
gitationem qua traderet Christum: talis enim jam venerat ad coenandum. Nunc autem post panem intravit in eum, non ut adhuc alienum tentaret, sed ut proprium possideret. 3. Non autem, ut putant quidam negligenter legentes, tunc Judas Christi corpus accepit. Intelligendum est enim quod jam omnibus eis distribuerat Dominus Sacrameet sanguinis sui, ubi et ipse Judas erat, sicut sanctus Lucas evidentissime narrat. Ac deinde ad hoc ventum est, ubi secundum narrationem Joannis apertissime Dominus per buccellam intinctam atque porrectam suum exprimit traditorem, fortasse per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur abluuntur, sed ut inficiantur, nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquid hic significat tinctio, eidem bono ingratum non immerito est secuta damnatio. Adhuc tamen Judae possessio non a Domino, sed a diabolo, cum homini ingrato intrasset panis in ventrem, hostis in mentem;
Abbreviated transcription (Latin):
Quoda modo ad me redeo. Et
quoda modo uobiscũ maneo.
sitenueritis quod audistis inser¬
mane quẽ dico. Sihoc potesi
imago quȩ fecitds quid potest
non ado facta. sed exdonata imago
hds uuus illud qͦdadnos egres¬
us est. & inquo a nobis regressus
esi corpus. Nonsicut ineui. lap¬
ius: somis sed man& ibiubi iam
non monit᷑. Et mors ciultra non
dominabit.ulta de his euan¬
gelicis uerbis adhuc dici fortasse
poterant. & de bebcenit. sed non
sunt cordaur̃a. spiritcclib cibis
quã lib& suauib onercenda.
Maxime quia sp̃s promtus est

Expanded text:
quodammodo ad me redeo, et quodammodo ad me redeo, et quodammodo vobiscum maneo si tenueritis quod audistis in sermone quem dico. Si hoc potest imago quam fecit Deus, quid potest non a Deo facta, sed ex Deo nata imago Dei Deus: cujus illud, quo ad nos egressus est, et in quo a nobis regressus est, corpus, non sicut meus elapsus est sonus, sed manet ibi ubi jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur ? Multa de his evangelicis verbis adhuc dici fortasse poterant et debebant: sed non sunt corda vestra spiritualibus cibis quamlibet suavibus oneranda; maxime quia spiritus promptus est,
Abbreviated transcription (Latin):
corde credimus adiustiã. sic
ore confessionẽ facimus ad
salutẽ. Itacũcaro amor teue
Itamiro quodam & mefsabi¬
limodo. quinũquã dimisit
uelamisit scipsũ. Uenit ad se¬
ipsũ. Uenerat autẽ ut dictũ ÷
ꝑcar nẽ ds̃ ad homines. Ueri¬
tas admendaces Ds cnim
uerax omnis autẽ homomen¬
dax. Cũitaq ab hominbus
abstulit. atq illuc ubinemo
mentit carnẽ suã leuauit.
Idemipse quia uerbũ caro
adueritatẽ quod est ipse reme¬
auit: Quã quidem ueritatẽ.
quãuis intermendaces. Etinmor¬
te seruauit. Aliquando enim
xp̃s fun mortuus. sed nũquã fuit
salsus: Accipite quãuis diuersũ
& longe in par exemplũ. Tacmen
ut cũq ad intelle gendũ dm̃ ex his
que prop ius subiccta sunt do:
Ecceego ipse quantũ adtin& ad
animũ meũ. Cũ hocsim quodes¬
uis &uos. sitaceo apud me ipsum
i autẽ loquor uobis quod intelle¬
gaus. quodamodo. aduos pro¬
cedo. Necmne relinquo sed &
aduos accedo. Et non recedo
unde ꝓcedo.uautẽ tacuero

Expanded text:
corde credimus ad justitiam, sic ore confessionem facimus ad salutem, ita cum caro a morte veIta miro quodam et ineffabili modo, qui nunquam dimisit vel admisit seipsum, venit ad seipsum. Venerat autem, ut dictum est, per carnem Deus ad homines, Veritas ad mendaces. Deus enim verax, omnis autem homo mendax. Cum itaque ab hominibus abstulit, atque illuc ubi nemo mentitur, carnem suam levavit: idem ipse quia Verbum caro ad veritatem, quod est ipse, remeavit: quam quidem veritatem, quamvis inter mendaces, et in morte servavit. Aliquando enim Christus fuit mortuus, sed nunquam fuit falsus. Accipite quamvis diversum et longe impar exemplum, tamen utcumque ad intelligendum Deum ex his quae proprius subjecta sunt Deo. Ecce ego ipse quantum attinet ad animum meum, cum hoc sim quod estis et vos, si taceo, apud meipsum sum. Si autem loquor vobis quod intelligatis, quodammodo ad vos procedo, nec me relinquo, sed et ad vos accedo, et non recedo unde procedo. Cum autem tacuero,
Abbreviated transcription (Latin):
& infir mitas firmat: Ciueer go isto
loco ipsũ iudã ꝑ euntẽ miserando tur¬
batus est. siue suamor te ꝓpmꝗuan¬
te turbatus ÷: non est tamen nullo
modo dubitandũ non cũ animi in fir¬
mitate. sed potestecte turbatũ:
Nenobis disperatio salutis oriatur
quando non potestate. sed infirmita¬
te turbamur. Carnis quippe ille
gerebat infirmitatẽ quac in fir¬
mitas resurrectione consumpta ÷:
Sed qui non solũ homo. uerũ &iã
ds̃ erat: in effccbili distantia uni¬
uersum genus humanũ. animi for¬
titudinc superabat. Nonergo ali¬
quo est cogente turbatus. sed tur¬
bauit sci& ipsum: qđ dcillo euiden¬
ter expressum est. quando laee¬
rũ sus eitauit. Namibi scriptũ est
quod tur bauerit sem& ipsm. Ut hoc
intellegatur & ubi non legitꝰ scriptũ
& tamen eũlegitꝰ fuirse turbatum,
d fectũ quippe humanũ quando o¬
por tuis se iudicauit. Inscipsopotes¬
tate cõmouit. qui hominẽ totũ po¬

Expanded text:
et infirmitas firmat? Sive ergo isto et infirmitas firmat? Sive ergo isto loco ipsum Judam pereuntem miserando turbatus est, sive sua morte propinquante turbatus est. Non est tamen ullo modo dubitandum, non eum animi infirmitate, sed potestate turbatum, ne nobis desperatio salutis oriatur, quando non potestate, sed infirmitate turbamur. Carnis quippe ille gerebat infirmitatem, quae infirmitas resurrectione consumpta est. Sed quia non solum homo, verumetiam Deus erat, ineffabili distantia universum genus humanum animi fortitudine superabat. Non ergo aliquo est cogente turbatus, sed turbavit semetipsum: quod de illo evidenter expressum est, quando Lazarum suscitavit. Nam ibi scriptum est quod turbavit semetipsum, ut hoc intelligatur et ubi non legitur scriptum, et tamen eum legitur fuisse turbatum. Affectum quippe humanum, quando oportuisse judicavit, in semetipso potestate commovit, qui hominem totum po
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ipsas potius istec quȩstionẽ dño
adiuuante soluamus: Necqñm scrip¬
tũ est. Cũ hec dixirr&ihs̃ turbatus
est sp̃u dicamus cũ leditia fuis se
turbatũ: Ne uerbirrus nos ipse
conuincat ubidicit: tristis est anima
mea usq: ad mortẽ, alealiquid &iã
incintelle gendũ est : quando suotra¬
ditore iamtunc solo exituro &cũ suis
socus continuo redituro. ihs̃ turba¬
tus est spũ: Pir mis simi quidem sunt
xp̃iani: siqui sunt quinequaquã mor¬
te imminento turbantur: Uednũ¬
quid ep̃o firmiores: quis hoc insa¬
nis simus dxerit: quid est ergo qđil
le turbatus nisi quia in firmosin
suo corpore. hocest in sua eedesia suae
infirmitactis uoluntecria similitudine
consolatus est. ut si quisuorũ ad huc
morte imminente turbant᷑ inspũ.
ipsum intucantur. Nchoc ipso seputan¬
tes rȩꝓbos. pciore desperationis mor¬
tesorbeantur : Quantũ itaq bonũ
depar ticipatione diuinitatis cius
expectare &sperare debemus
Cuius nos & ꝑturbatio tranquillat.¬

Expanded text:
tam quaestionem Domino adjuvante solvamus: nec quoniam scriptum est, Cum haec dixisset Jesus, turbatus est spiritu, dicamus cum laetitia fuisse turbatum; ne verbis suis nos ipse convincat ubi dicit, Tristis est anima mea usque ad mortem Tale aliquid etiam hic intelligendum est, quando suo traditore jam tunc solo exituro, et cum suis sociis continuo redituro, Jesus turbatus est spiritu. 5. Firmissimi quidem sunt christiani, si qui sunt, qui nequaquam morte imminente turbantur: sed numquid Christo firmiores? Quis hoc insanissimus dixerit? Quid est ergo quod ille turbatus est, nisi quia infirmos in suo corpore, hoc est in sua Ecclesia, suae infirmitatis voluntaria similitudine consolatus est: ut si qui suorum adhuc morte imminente turbantur in spiritu, ipsum intueantur, ne hoc ipso se putantes reprobos, pejore desperationis morte sorbeantur? Quantum itaque bonum de participatione divinitatis ejus exspectare et sperare debemus, cujus nos
Abbreviated transcription (Latin):
grinari se axp̃o: Concupiscat regna¬
recumxp̃o Lexctur dusperat se
regnaturũ cẽcũxp̃o. Iste sunt certae
quattuor quas ꝑturbatione suocant.
timor & tristitia. amor & l&itia.
abeant eas iustis decausis animixp̃iani
Nec philoso phorũ stoicorũ. uel quo¬
rũq similiũ consentiat errori. qui
ꝓfecto. quẽ ad modũ uanitatẽ existi¬
mant ueritatẽ. sic stupor ẽ deputant
sanitatẽ: Ignor antes sic homini s a¬
nimũ quẽ ad modũ corporis mẽbrũ
desperatius acgrotare. quando &
dolor is amiscrit sensum: Sed dicit
aliquis. Nũquid animus xp̃iani. de¬
bec ouiec̃ mor te pendente turbecrri
Ubiestenim quodait apostolus. Concu
turbere cũ uenerit: facileest quidem
istis adhacer espondere : qui& ipsecm
lecitiã ꝑturbationẽ uocant. Quidsi
enim propter ea morte inminente tur¬
batur. quiamorte inminente la&at:
sed hoc inquiunt. gaudiũ. Non l&itia
nominanda est: Quid est hoc casdem

Expanded text:
grinari se a Christo; concupiscat regnagrinari se a Christo; concupiscat regnare cum Christo, laetetur dum sperat se regnaturum esse cum Christo. Istae sunt certe quatuor quas perturbationes vocant, timor et tristitia, amor et laetitia. Habeant eas justis de causis animi christiani, nec philosophorum Stoicorum, vel quorumcumque similium consentiatur errori: qui profecto quemadmodum vanitatem existimant veritatem, sic stuporem deputant sanitatem; ignorantes sic hominis animum, quemadmodum corporis membrum, desperatius aegrotare, quando et doloris amiserit sensum. 4. Sed dicit aliquis: Numquid animus christiani debet etiam morte impendente turbari? Ubi est enim quod ait Apostolus, concupturbare cum venerit? Facile est quidem istis ad haec respondere, qui et ipsam laetitiam perturbationem vocant. Quid si enim propterea morte imminente turbatur, quia morte imminente laetatur? Sed hoc, inquiunt, gaudium, non laetitia nominanda est. Quid est hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
te suo: quimor tuus ÷ ꝓnobis. tur
pori gloriae suae. trans figus auit
in se euã. ad sectũ in firmitatis nr̃ae
compatiens uobis ad fectuaminȩ suae:
Proide quando turbatur magnus
for tiscer tus inuictus. Noneitime¬
amus quasi deficiat: Nonperit.
sed nos quaerit. Nos inquaminos
omnino sic quaerit. Nos ipsos mil¬
lius ꝑturbatione uideamus : Vt
quando turbamur. Non desperatio¬
ne percamus: quando turbatur
quinontur bareur nisi uolens.
cum consolatur quiturbatur & no¬
lenr. Percant argumenta philoso¬
phorũ. quinegeent insapientẽ cadere
ꝑturbationes animorũ. Stuł fecit
dr̃ sapientiã huius mundi: & dñs nouit
cogitationes hominũ : qnm̃ uane sunt.
Purbaur plecne animus xp̃ianur: Non
miscric. sed misericordia: Ti meat
nepereant homines xp̃o: Contriste¬
tur cũperitaliquis xp̃o. Concupiscat
adquirihominer xp̃o. lexetur cũ ad¬
quirunt᷑ homines xp̃o. Timcat &e sibi
nepereat xp̃o. Con trist&ur pere¬

Expanded text:
te suo. Qui mortuus est pro nobis, turbte suo. Qui mortuus est pro nobis, turbpori gloriae suae , transfiguravit etiam in se affectum infirmitatis nostrae, compatiens nobis affectu animae suae. Proinde quando turbatur magnus, fortis, certus, invictus, non ei timeamus quasi deficiat; non perit, sed nos quaerit. Nos, inquam, nos omnino sic quaerit: nos ipsos in illius perturbatione videamus, ut quando turbamur, non desperatione pereamus. Quando turbatur qui non turbaretur nisi volens, eum consolatur qui turbatur et nolens. 3. Pereant argumenta philosophorum, qui negant in sapientem cadere perturbationes animorum. Stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ; et Dominus novit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Turbetur plane animus christianus, non miseria, sed misericordia: timeat ne pereant homines Christo, contristetur cum perit aliquis Christo; concupiscat acquiri homines Christo, laetetur cum acquiruntur homines Christo: timeat et sibi ne pereat Christo, contristetur pere
Abbreviated transcription (Latin):
tus ÷ &dixit. a men amen dico uob̃.
quiaunus ex uobis trad&me:
anquia cũ iam fuerat expressurus.
ut non later& inc&tris. sed discerne¬
r&ur ac&eris ideo turbatus estspũ :
& qui aipse traditor iam fuerat exitu¬
rus. ut udeos quib dñs ab cotrade¬
r&ur adducer&: turbauit cũ in¬
minens passio. & periculũ & ꝓximũ.
& traditoris inpendens manus:
cuius fuerat praccognitus animus:
animamea turbata est. Et quid
dicãpater salua exhora hac
sed propterea utnimhoram hanc:
Sicutergo tunc cius anima turba¬
taest hora propinquante passionis
ita &icc̃ nunc exitur o iuida atq uen¬
turo & ꝓpinquante tanto scelere
traditoris. turbatus est spũ, Turba¬
tus ester gopotestatẽ habens ponen¬
di animã suã. & potestatẽ habens
iterũ sumendicam:
Turbabat᷑ ingens potestcs. turba¬
tur p&crac sirmitas. anpotiur in co
nostra turbatur infirmitas: Itaue¬
ronihil indignũ credant serui dedño
suo: sedagnoscant se mẽbra in capi¬

Expanded text:
et dixit: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me? An quia eum jam fuerat expressurus, ut non lateret in caeteris, sed discerneretur a caeteris, ideo turbatus est spiritu? An quia ipse traditor jam fuerat exiturus, ut Judaeos, quibus Dominus ab eo traderetur, adduceret, turbavit eum imminens passio, et periculum proximum, et traditoris impendens manus, cujus fuerat praecognitus animus? anima mea turbata est; et quid dicam? Pater, salva me ex hora hac; sed propterea veni in horam hanc . Sicut ergo tunc ejus anima turbata est hora propinquante passionis; ita etiam nunc exituro Juda atque venturo, et propinquante tanto scelere traditoris, turbatus est spiritu. 2. Turbatus est ergo potestatem habens ponendi animam suam, et potestatem habens iterum sumendi eam . Turbatur tam ingens potestas, turbatur petrae firmitas: an potius in eo nostra turbatur infirmitas? Ita vero: nihil indignum credant servi de Domino suo, sed agnoscant se membra in capi
Abbreviated transcription (Latin):
Qcio irm moueri posne
Inonnullas. Siucpios utre¬
quirant. siuc impios ut reprcher¬
dant. quod postea quã panem
tinctũ suotraditori dñs dedit.
Intrauerit millũ satanas ice¬
nim seriptũ ÷: Et cũ intinexiss&
panẽ. Dedit iudȩ simonis scari¬
othis. Et post panc̃ tuncintro¬
iuit in illũ satanas Dicuntenĩ
Itanchoc meruit panis xp̃i por¬
rectus de menraxp̃i. Vt post
illũ intrar& in ciur discipulũ
satanas: quib respondemur
Hinc nos potiur doceri: quã sit
cauendũ male accipere bonum.
Multũ quippe inter est. nonquid
accipiat. sedquisacupiat: Nec qua¬
lesit qđ dat. sed qualis sit ipse cui
datur. Nã & bona obsunt & mala
ꝓsunt. sicut fuerint quib dantur:
eccatũ inquit apostolus ut appa¬
reat peccatũ. Perbonũ mihi ope¬
ratum ÷ mortem. Ecce ꝑbonũ
factũ est malũ. Dũmale accipit̾
bonum. Itemq ipscait. In mag¬
nitudine seuclationũ incarum.¬

Expanded text:
imi, moveri posse nonnullos, sive pios ut requirant, sive impios ut reprehendant, quod posteaquam panem tinctum traditori suo Dominus dedit, intraverit in illum satanas. Sic enim scriptum est: Et cum tinxisset panem, dedit Judae Simonis Iscariotae; et post panem tunc introivit in illum satanas. Dicunt enim: Itane hoc meruit panis Christi porrectus de mensa Christi, ut post illum intraret in ejus discipulum satanas? Quibus respondemus, hinc nos potius doceri quam sit cavendum male accipere bonum. Multum quippe interest, non quid accipiat, sed quis accipiat; nec quale sit quod datur, sed qualis sit ipse cui datur. Nam et bona obsunt, et mala prosunt, sicut fuerint quibus dantur. Peccatum, inquit Apostolus, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem . Ecce per bonum factum est malum, dum male accipitur bonum. Itemque ipse ait, « In magnitudine revelationum
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓtestectus est & dixit. A men am̃
dicouobis: quiaunus ex uobis trad&
me. Et hinc neurbatus est ihs̃. non
carne sed spũ. quia dicturus fuerat.
unus ex uobis trad&me ÷ nũquid¬
nã illi hoctunc primũ uenit in men¬
tẽ: ul tunc primũ ei subito reucla¬
tũ est. eũq repentina tantimali
nouitate turbauit ⁊ Non nehinc
paulo antelo quebat᷑ dicens. qui
manducat incũ panẽ. leuabit su
ꝑme calcancũ : Nonne &iẽe supe¬
rius iam dixerat. & uos mundies¬

Expanded text:
et protestatus est, et dixit: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me. Hincne turbatus est Jesus, non carne, sed spiritu, quia dicturus fuerat, Unus ex vobis tradet me? Numquidnam illi hoc tunc primum venit in mentem, vel tunc primum ei subito revelatum est, eumque repentina tanti mali novitas turbavit? Nonne hinc paulo ante loquebatur dicens, Qui manducat mecum panem, levabit super me calcaneum? Nonne etiam jam superius
Abbreviated transcription (Latin):
bi innolus. & intenobis. Tienĩ
particeps tui aliusminus ali¬
us amplius. Haec erit diuersi¬
& sine fine beatorũ Quid est
qđ uadis. quid ÷ qđ uenis sibe
ne intellego: Necunde uadis.
nec undeueniis. recedis: Vadis
latendo: uenis apparendo:
Sednisi maneas regendo.
ut ꝓficiamus beneuiuendo:
Quomodo parabitꝰ locus. tbi
possimus manere ꝑfruendo.
Haec deuerbis quȩ recitata sunt
euangelicis satis dic tasint.
quousq aitdñs. Iterũ uenio
& accipiã uos. admcipsum:
Quid autẽ sit qđ sequitꝰ. ⁊itubi

Expanded text:
bi in nobis, et in te nobis. Tu enim bi in nobis, et in te nobis. Tu enim ue fuerit particeps tui, alius minus, alius amplius, haec erit diversiet sine fine beatorum. Quid est quod vadis? quid est quod venis? Si bene te intelligo, nec unde vadis nec unde venis, recedis: vadis latendo, venis apparendo. Sed nisi maneas regendo, ut proficiamus bene vivendo; quomodo parabitur locus ubi possimus manere perfruendo? Haec de verbis quae recitata sunt evangelicis, satis dicta sint, quo usque ait Dominus, Iterum venio, et accipiam vos ad meipsum. Quid autem sit quod sequitur, Ut ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ut prȩparar & abut cũꝓfec¬
tonos ipsos pracparar & quod
non faci& sireliquerri : Agnos
codñe ut possũ. nimirũ illud
significas. quiaut parent᷑ istę
mansiones uiuire deb& iustus
exfide quienim ad nõ peregri¬
natur opus hab& exfide uiue¬
re: qui a ꝑhanc ad speciẽ con¬
tẽplandã paratur beaticnĩ
mundo corde. quiaipsidm ui¬
debunt : Et fidemundat corda
corũ: Illud in euanglio: hoc
inapostolorũ actib legitur:
fides autẽ quacorũ quidm̃
uisurisunt quã diu peregri¬
nantꝰ corda mundantꝰ: Qđ
noniad& credit Nãsiuides
non est fides: Credenti colligi¬
tur meritũ: uidenti reddit̾
praemiũ: Eater godñs & pa¬
r & locũ Eat neuideat᷑. late¬
at ut credat᷑: Tunc enim locus
paratur: siexfide uiuatur:
Creditus desider &ur: ut de¬
sideratus habeat᷑: Desideri¬
ũ dilectionis pracparatio est
mansionis: Itadnẽ para qđ pa¬
ras: nos enini tibi paras. et teno¬
bis parces: quõ locũ paras et ti¬

Expanded text:
fecto nos ipsos praepararet, quod non faciet si reliquerit? Agnosco, Domine, ut possum: nimirum illud significas, quia ut parentur istae mansiones, vivere debet justus ex fide . Qui enim a Domino peregrinatur, opus habet ex fide vivere; quia per hanc ad speciem contemplandam paratur . Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt : et, Fide mundat corda eorum . Illud in Evangelio, hoc in Apostolorum Actibus legitur. Fides autem, qua eorum qui Deum visuri sunt, quamdiu peregrinantur, corda mundantur, quod non videt credit: nam si vides, non est fides. Credenti colligitur meritum, videnti redditur praemium. Eat ergo Dominus et paret locum; eat ne videatur, lateat ut credatur. Tunc enim locus paratur, si ex fide vivatur. Creditus desideretur, ut desideratus habeatur: desiderum dilectionis, praeparatio est mansionis. Ita, Domine, para quod paras: nos enim tibi paras, et te nobis paras; quoniam locum paras, et ti
Abbreviated transcription (Latin):
& prȩpa rauero uobis locum.
Iterum uenio & accipiã uos ad
meipsum. Parat autẽ quo¬
modo mansiones : Mansioni¬
b parando mansores. Quippe
cũ dixerit: indomo patris mei
mansiones multȩ sunt. Quid
putamus domũeẽ di. Nisitem¬
plũdi Qđ autẽ sit Interro¬
g&cur apostolus & respandeat.

Expanded text:
et praeparavero vobis locum, et praeparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum. Parat autem mansiones, mansionibus parando mansores. Quippe cum dixerit: In domo Patris mei mansiones multae sunt, quid putabimus esse domum Dei, nisi templum Dei? Quid autem sit, interrogetur Apostolus, et respondeat:
Abbreviated transcription (Latin):
dicat dm̃. quia secit quae
futur asunt. Nouenim ait
quifacturus ÷ quae fuiurasi.
sed quifecit quae futura sunt:
Ergo & fecitea. Et facturus : ea.
Naneq factas supse non fecit.
Neq futur a sunt supse n̾fecerit.
Peciter goea prędistinando.
facturus est operando.
Sicut discipulos quando clege¬
rit satis indicat euangelium.
Tumcutiq quandocos uocauit.
Et tamen ait apos tolus.
legit nos ame mundi consti¬
tutionem. Prae distinando
utiq nonuocando. Quos aut̃e
praedistinauit. Illos &uocaũ
Ulegit prȩdistinando ante
mundiconstitutionẽ. Elegit
uocando antemundi consuna¬
tionem. Sic& mansiones pre¬
parauit & p̃parat. Nec alias.
sedquas prȩpar auit has pre¬
parat. Quifecit quȩ futur a sumt:
Quas preparaũ pradestinan¬
do: Preparat operando.
amer gosunt in pre distina
tione: si quominiis dixis sec
ibo e p̃parabo id ÷ p̃distinabo
Sed quia nondũ sunt inope¬
ratione. Et si ablero inquit

Expanded text:
dicat Deum, quia fecit quae dicat Deum, quia fecit quae futura sunt? Non enim ait, Qui facturus est quae futura sunt, sed, Qui fecit quae futura sunt . Ergo et fecit ea, et facturus est ea. Nam neque facta sunt, si ipse non fecit: neque futura sunt, si ipse non fecerit. Fecit ergo ea praedestinando, facturus est operando. Sicut discipulos quando elegerit, satis indicat Evangelium; tunc utique quando eos vocavit : et tamen ait Apostolus, Elegit nos ante mundi constitutionem : praedestinando utique, non vocando. Quos autem praedestinavit, illos et vocavit : elegit praedestinando ante mundi constitutionem, elegit vocando ante mundi consummationem. Sic et mansiones praeparavit et praeparat; nec alias, sed quas praeparavit, has praeparat, qui fecit quae futura sunt: quas praeparavit praedestinando, praeparat operando. Jam ergo sunt in praedestinatione. Si quominus dixisset, Ibo et parabo, id est, praedestinabo. Sed quia nondum sunt in operatione: Et si abiero, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
domo patris mei mansio¬
nes multȩsunt. si quomminus
dixis semuobis quiauac dopa¬
rare locũ. Vbi satis osten¬
dit ideo se hoc illis dixisse.
Qui aiã ibi sunt mansiones
multae et non ÷ opus aliquam
prȩparare:  ur susdicit:
et si abiero & prepara uobis
locum. Iterum ueniã & acci¬
piãuos ad meipsũ. Ut uhiego
sũ & uossitis. Quomodoua¬
dit & paratlocũ. suammul¬
tę mansionessunt. siquo¬
minus. dixiss& uado para¬
re. Aut si adhuc parandus :
Cur non merito dixiss&. ua¬
do parecre. Anistęmansio¬
nes: & sunt Et parandęsunt.
si quomiinus emimes sent: Di¬
xis s&c. uado parare: Tta¬
men quiaita sunt ut parandę
sint. Noneas uadit parare
sicut sunt: sed si abicrit
& parauerit sicut futur ae
sunt. Iterũ ueniens accipi&
suos ad scipsum. Et ubi est
ipse. sint &ic̃e ipsi Quomo¬
doergo mansiones indomo
patris non aliae sed ipsȩ
Et sinedubio iam sunt sici
parandȩ non sunt & nondũ
uomodo putamus. uisi
quo modo &iã ꝓph&a prȩ¬

Expanded text:
atris mei mansiones multae sunt: si quo minus, dixissem vobis quia vado parare vobis locum; ubi satis ostendit ideo se hoc illis dixisse, quia jam ibi sunt mansiones multae, et non est opus aliquam praeparare: rursus dicit. Et si abiero, et praeparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi ego sum, et vos sitis. Quomodo vadit et parat locum, si tam multae mansiones sunt? Si quominus dixisset, Vado parare; aut si adhuc parandus est, cur non merito dixisset, Vado parare? An istae mansiones et sunt, et parandae sunt? Si quominus enim essent, dixisset, Vado parare; et tamen quia istae sunt ut parandae sint, non eas vadit parare sicut sunt; sed si abierit, et praeparaverit sicut futurae sunt, iterum veniens accipiet suos ad semetipsum: ut ubi ipse est, sint etiam ipsi. Quomodo ergo mansiones in domo Patris non aliae, sed ipsae, et sine dubio jam sunt sicut parandae non sunt? Quomodo Quomodo putamus, nisi quomodo etiam propheta prae
Abbreviated transcription (Latin):
it inter pellaendo ꝓ nobis : oramꝑ
patrem quiincȩlis ÷: ut debita nos¬
tra dimittat nobis. sicut & nos di¬
mittimus debitorib nostris: Quo¬
modo ergo ad hunc intellec tũ poterit
ꝑtinere hoc qđ ipse postea docuit.
ubi sui facti ex posuuit rationẽ dicens.

Expanded text:
it interpellando pro nobis, cum oramus it interpellando pro nobis, cum oramus Patrem qui in coelis est, ut debita nostra dimittat nobis, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Quomodo ergo ad hunc intellectum poterit pertinere hoc quod ipse postea docuit, ubi sui facti exposuit rationem dicens, «
Abbreviated transcription (Latin):
cipiunt:stenim apud pleros¬
q: consu&udo huius humilitatis
tisq ad factũ quocer nat᷑ eeprxs sa
Inde & apostolus cũbene meritam
uiduã cõmendar&. si hospitio in¬
quit recepit. siscõrũ pedes lauit:
Et apud scõs ubicũq haec consu&u¬
do non est qđ manunon faciunt
corde faciunt. simillorũ numero
sunt. quib dicit᷑ inhrmnobeatorũ
trium uirorũ. Penedicite sc̃i.
& humiles cordedño. Multo autẽ
est melius & sine controuersiaue¬
rius. ut &iã manib fiat: Necdedig
ũ enim ad pedes fratris inclinat᷑
corpus &iã corde ipso uel excitat᷑.
ul suam inerat confirmat᷑ ipsius
humilitatis adfectus: ed excepto
istomorali intellectu. it anos huius
dominifacti altitudinẽ commen¬
dasse memimis. qđ lauando pe¬
deriam lotorũ autq inundorũ
discipulorũ significauerit dñs
propter hum anos quib: interra
uersamur ad fectus. quantum¬
lib& ꝓfecerimus in apprehensio¬
ne iustitiae. sciamus nos sine pec¬
catononesse: quod subinde ablu¬

Expanded text:
t enim apud plerosque consuetudo hujus humilitatis, usque ad factum quod cernatur expressa. Unde et Apostolus cum bene meritam viduam commendaret: Si hospitio, inquit, recepit, si sanctorum pedes lavit . Et apud sanctos ubicunque haec consuetudo non est, corde faciunt, si in illorum numero sunt quibus dicitur in hymno beatorum trium virorum, Benedicite, sancti et humiles corde, Domino . Multo autem est melius, et sine controversia verius, ut etiam manibus fiat; nec dedighristianus. Cum enim ad pedes fratris inclinatur corpus, etiam in corde ipso vel excitatur, vel si jam inerat, confirmatur ipsius humilitatis affectus. 5. Sed excepto isto morali intellectu, ita nos hujus dominici facti altitudinem commendasse meminimus, quod lavando pedes jam lotorum atque mundorum discipulorum, significaverit Dominus propter humanos quibus in terra versamur affectus, ut quamtumlibet profecerimus in apprehensione justitiae, sciamus nos sine peccato non esse: quod subinde ablu
Abbreviated transcription (Latin):
niamus. &iter ũ occul tat ut in qui¬
ramus. Et deinuentis ad inueni¬
enda tamquã passib innitamur.
Video hic aliquid. qđ presigur&
magnũ aliquid Exut uidas &
darificatus ÷ ihr̃. exut filius ꝑdi¬
tionis. & clarificatus ÷ filius ho
minis llequippe exierat ꝓpter
quẽ dictũcis erat. &uos mundiq¬
tis sednonomnes. Exeunte ita
q ininundo. omnes inundi reman¬
scrunt: et cũ suo mundatoreman¬
serunt Talealiquit erit cumuic¬
tus axp̃o transicrit hic mundus
& nemo in populoxp̃i remanebit
ininundus: Cũzirecnus atritico
separatis. iustifulgebunt sicut.
sol in regnopatris sui. Hoc futũ¬
rũ prȩuidens dñs & nunc sigiufi¬
catũ eẽ contesteens. discedente
iuda tamquã z iz anus separatis.
Remanentib tamquã tritico a¬
postolis scĩs. Nuncinquit clarifi¬
catus ÷ filius hominis. Tam quã
ficatione qđerit ubimalorum
nullus erit. ubibonorũ nullis
perit. Sic autẽ nonest dic tum

Expanded text:
niamus, et iterum occultat ut inquiniamus, et iterum occultat ut inquiramus, et de inventis ad invenienda tanquam passibus innitamur. Video hic aliquid quod praefiguret magnum aliquid. Exiit Judas, et clarificatus est Jesus. Exiit filius perditionis, et clarifiminis. Ille quippe exierat, propter quem dictum eis erat, et vos mundi estis, sed non omnes. que immundo, omnes mundi remanserunt, et cum suo mundatore remanserunt. Tale aliquid erit, cum victus a Christo transierit hic mundus, et nemo in populo Christi remanebit immundus, cum, zizaniis a tritico separatis, justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Hoc futurum praevidens Dominus, et nunc significatum esse contestans, discedente Juda, tanquam zizaniis separatis, remanentibus tanquam tritico apostolis sanctis: Nunc, inquit, clarificatus est Filius hominis, tanquam ficatione quid erit ubi malorum nullus erit, ubi bonorum nullus perit. Sic autem non est dictum:
Abbreviated transcription (Latin):
iudas exut. Vtcitius facer&
qđ erat facturus. hoc est dnm
traditurus. quid ait diescum
exiss& nox.. Quid ait redẽptor
cũexis s& uenditor Nunc inquit
cdarificatus ÷ filius hominis.
Quarenime. Nũquid quia exit
quitradat. Quiamminent quite¬
neant Noccidant. Iteene nunc
clarificatus est quiaꝓpeẽ. ut ã
d& ut allig&ur. ut udic&ur
ut condamn&ur. Vt inrideat᷑
ut crucifigat᷑. ut interimatꝰ.
hacc᷑ inest clarificatio. anpotius
humiliatio Nonne quando mi¬
racula faciebat. ait tamen deil¬
lo iste ipseiohannes. spr none¬
ratdatus quiaihr̃ nondũ erat
glorificatus Tuncer gonondũ
erat glorificatus cũmor tuos
suscitecr&. Et nunc est glori¬
ficatus cũmor tuis ꝓpinquar &.
Nandũ erat glorificatus faci¬
ens diuina. Et glorificatus ẽ
passurus humana: Mirũ sihocu
ds̃ illemagister significabat.
Et docebat His uerbis: altius est
pserutandũ altirsum dictum:
quise aliquantũ manifestat ut inue¬

Expanded text:
Judas exiit, ut citius faceret Judas exiit, ut citius faceret quod erat facturus, hoc est, Dominum traditurus? Quid ait dies, cum exisset nox? Quid ait Redemptor, cum exisset venditor? Nunc, inquit, clarificatus est Filius hominis. Quare nunc? Numquid quia exiit qui tradat, quia imminent qui teneant et occident? Itane nunc clarificatus est, quia prope est ut alligetur, ut judicetur, ut condemnetur, ut irrideatur, ut crucifigatur, ut interimatur? Haeccine est glorificatio, an potius humiliatio? Nonne quando miracula faciebat, ait tamen de illo iste ipse Joannes: Spiritus non erat datus, quia Jesus nondum erat clarificatus ? Tunc ergo nondum erat glorificatus, cum mortuos suscitaret; et nunc est glorificatus, cum morti propinquaret? Nondum erat clarificatus, faciens divina, et glorificatus est passurus humana? Mirum si hoc Deus ille magister significabat, et dicebat his verbis. Altius est perscrutandum Altissimi dictum, qui se aliquantum manifestat ut inve
Abbreviated transcription (Latin):
quisitione cessandũ. Nã & dequi
b dictũ est. semꝑ discentes. &ad
ueritatis scientiã nũquã ꝑuenien¬
tes: Hic sunt utiq semꝑ discentes:
Cũ uerodehacuita exierint iam
nonerunt discentes. sed erͣris sui
mercedem recipientes: Sic eium
dictũ est. semꝑdiscentes & adue¬
ritatis scientiã nũquã ꝑuenien¬
tes. Tamquã dicer&ur. Semper
ambulantes. Et nũquã aduiam
ꝑuenientes. Nos autẽ semꝑ am¬
bulemus inuia: Donec eouenia¬
miamus quoducit uia: Nusquã
inea remancamus donee ꝑducat
ubi mancamus: atq ita &quȩ¬
rendo tendimus & inueniendo
ad aliquid ꝑuenimus: Et adid qđ
restat quaerendo & inueniendo
transimus. Quousq ibisiat fuis
quaerendi. Ubi ꝑfectioni non
suꝑest intentio ꝓficiendi. Hacc
prȩlocutio dilectis simi intentã
habuit ante passonẽ. rofuri¬
dus ÷ enim. &utiq ubi mnultum
laboraturus ÷ disputator.
no remissus deb& ec̃ auditor.
Q uidergo ait dñ postca quam

Expanded text:
quisitione cessandum. Nam et quisitione cessandum. Nam et us dictum est, Semper discentes, et ad veritatis scientiam nunquam pervenientes; hic sunt utique semper discentes; cum vero de hac vita exierint, jam non erunt discentes, sed, erroris sui mercedem recipientes. Sic enim dictum est, Semper discentes, et ad veritatis scientiam nunquam pervenientes; tanquam diceretur, Semper ambulantes, et ad viam nunquam pervenientes. Nos autem semper ambulemus in via, donec eo veniamus quo ducit via; nusquam in ea remaneamus, donec perducat ubi maneamus: atque ita, et quaerendo tendimus, et inveniendo ad aliquid pervenimus, et ad id quod restat quaerendo et inveniendo transimus, quo usque ibi fiat finis quaerendi, ubi perfectioni non superest intentio proficiendi. Haec praelocutio, dilectissimi, intentamhabuit ante passionem: profundus est enim, et utique ubi multum laboraturus est disputator, non remissus debet esse auditor. 2. Quid ergo ait Dominus posteaquam
Abbreviated transcription (Latin):
xTexdacnus meułis ostutu.
ct adiuuanted ño dm̃ requirami
Diuinicanti ciuoxest. quacrite
dñm & uiu& anima uestra. Quȩ¬
ramus mueniendũ. quaeramus
inuentũ: Ut inueniendus quęrat᷑
occultus est. Utinuentus quae¬
ratͥ inmensus est Vnde alibi dici¬
tur: Quaerite faciemcius sempes.
Satiat cnim quaer entẽ inquantũ
capit. Et inuenientẽ capatiorem
facit: Utrursus quaerat imple¬
re ubiplus capere coeperit Non
er go itadictũ est quaerite faciem
cius semꝑ: Quẽ ad modũ dequib¬
dam. semꝑ discentes & aducrita¬
sed potius sicut illeait. Cũ consu¬
mauerit homo tuncincipit. Do¬
nec adillecm uitã ueniamus. Vbii
sic impleamur ut capatior es non
ef ficiamur. qui aitec ꝑfectieri¬
mus utiam non ꝓficiamus: Tunc
enimostend&ur nobis qđ sufficit
nobis: Hic autẽ semꝑquȩramus
Et fructus inuentionis nonsit finis
inquisitionis. Neq enim propt̃ea
non semꝑ quia hictantũ: sedideo
hic semꝑ dicimus eẽ querendum.
Nealiquando hic putemus ab in¬

Expanded text:
tendamus mentis obtutum, et adjuvante Domino, Deum requiramus. Divini cantici vox est, Quaerite Deum, et vivet anima vestra . Quaeramus inveniendum, quaeramus inventum. Ut inveniendus quaeratur, occultus est; ut inventus quaeratur, immensus est. Unde alibi dicitur, Quaerite faciem ejus semper . Satiat enim quaerentem in quantum capit; et invenientem capaciorem facit ut rursus quaerat impleri, ubi plus capere coeperit. Non ergo ita dictum est, Quaerite faciem ejus semper, quemadmodum de quibusdam. Semper discentes, et ad sciensed potius sicut ille ait: Cum consummaverit homo, tunc incipit , donec ad illam vitam veniamus, ubi sic impleamur, ut capaciores non efficiamur, quia ita perfecti erimus, ut jam non proficiamus. Tunc enim ostenditur nobis quod sufficit nobis. Hic autem semper quaeramus, et fructus inventionis non sit finis inquisitionis. Neque enim propterea non semper, quia hic tantum: sed ideo hic dicimus esse quaerendum, ne aliquando hic putemus ab in
Abbreviated transcription (Latin):
currendã uiam. Verbum enim ca¬
rofactũ est. hoc estds̃ homo factus
est. Pruinde ita dixisse pos seuide¬
ri. qui accipit siquẽ misero. mese¬
cundũ hominẽ accipit. Qui autẽ me
secundũ dm̃ accipit. accipit eum
qui memisit: Sed cũista dicebat
Non abillo naturae unitas. sod in
eo quimittit̾ mittentis cõmenda¬
bat̾ auetoritas. Sicitaq unusquis¬
q eũ quiest missus accipiat: ut in
illo eũ quimisit adtendat. Siergo ad¬
tendar xp̃m inpaeroinuenies discipu¬
li preceptorem: siautẽ ad tendas pa¬
trem. infilio inutnies unigenitigeni¬
torem: acsic ineoquimis sus est si¬
ncullo accipis errore nmittentem:
Eaquae sequunt in cuangelio.
Non sunt tẽporis breuitate cohor¬
tanda: & ideo sermo istecarissimi
uelut ouiũ scorũ cib si sufficit salu¬
briter capiatur. siexiguus ÷ deside¬
rabiliter rumineur:¬

Expanded text:
currendam viam . Verbum enim cacurrendam viam . Verbum enim caro factum est , hoc est, Deus homo factus est. Proinde ita dixisse possit videri: Qui accipit eum quem misero, me secundum hominem accipit. Qui autem me secundum Deum accipit, accipit eum qui me misit. Sed cum ista dicebat, non ab illo naturae unitas, sed in eo qui mittitur mittentis commendabatur auctoritas. Sic itaque unusquisque eum qui est missus accillo eum qui misit attendat. Si ergo attendas Christum in Petro, invenies discipuli praeceptorem; si autem attendas Patrem in Filio, invenies Unigeniti Genitorem: ac sic in eo qui missus est, sine ullo accipis errore mittentem. Ea quae sequuntur in Evangelio, non sunt temporis brevitate coarctanda. Et ideo sermo iste, charissimi, velut ovium sanctarum cibus, si sufficit, salubriter capiatur; si exiguus est, desiderabiliter ruminetur
Abbreviated transcription (Latin):
cr&ione subponitis: cohib&c itaq
uestrȩ praesumptionis audaciã
& in his uerbis nolite quȩrere quantã
silu & apostoli. tantã patris filiique
distantiã ipsufiliũ potius. audidicen¬
tc̃: ego & pater unũ sumus: ubiueri¬
tas uolus intergenitorẽ & unigenitũ
nullem distcentiae suspicionẽ reliquit
ubi gradus ur̃os xp̃s clisit ubscalas
uras p&rra confregit. Vedher&ico¬
rũ calumnia refutata. quonã modo
nos accepturi sumus. hec uerba domis
nica. quiaccipit siquẽ misero ine
accipit. quiautẽ meaccipit. accipit
cũ qui memisit: Sienim uolucrim
intellegere ideo dictũ quime acci¬
upͥit accipit cũ qui memisit. Qđ uni¬
us naturaesint pater & filius: con¬
sequens uidebit ex corundem uerbo¬
rũ regula quia dictũ est. qui accipit
siquẽ misero ineaccipit. Ut unius na¬
turaesit filius & apostolus. Pos¬
s& quidem & hoc non in conuenient᷑
intellegi qum̃ gemine est gigeens
ille substeentiae. quiexul tauit ad

Expanded text:
cretione supponitis? Cohibete itaque cretione supponitis? Cohibete itaque vestrae praesumptionis audaciam; et in his verbis nolite quaerere quantam Filii et apostoli, tantam Patris Filiique distantiam. Ipsum Filium audite potius dicentem, Ego et Pater unum sumus . Ubi veritas vobis inter Genitorem et Unigenitum nullam distantiae suspicionem reliquit, ubi gradus vestros Christus elisit, ubi scalas vestras petra confregit. 3. Sed haereticorum calumnia refutata, quonam modo nos accepturi sumus haec dominica verba, Qui accipit si quem misero, me accipit; qui autem me accipit, accipiteum qui me misit. Si enim voluerimus intelligere hoc ideo dictum: Qui me accipit, accipit eum qui me misit, quod unius naturae sint Pater, Filius, consequens videbitur ex eorumdem verborum regula, qua dictum est: Qui accipit, si quem misero, me accipit, ut unius naturae sit Filius et apostolus. Possit quidem et hoc non inconvenienter intelligi, quoniam geminae est gigas illae substantiae, quae exsultavit ad
Abbreviated transcription (Latin):
ocistomodo acceperimus: Nescio
quos gradus qđ ab sit arrianorum
mor efaciemus. Illiquippe cũ audiunt
haec euangelica uerba seulegunt. sta¬
tim acdillos gradur si dogniatis currunt.
quib non ascendunt aduitam. sed
praccipitant᷑ inmortem. Continuo
quippedicunt. Quantũ apostolus fili
distat afilio. quãuis dixerit. quiacci¬
pit. siquẽ misero meaccipit. Tantum
& filius distat a patre. quãuis dixerit
qui autẽ meaccipit. accipit eũ quime
misit. Sed sihoc dicis. oblitus es he¬
r&ice gradus tuor. Cienim tanto
inter uallo ꝓpterhaec dñi uerba filiũ
apatre. quantũ a postolũ distinguis
afilio ubi positurus es spm scm̃
excidit netibi cumuis. ponere solerȩ
postsiliũ: critergo ipse inter a pos¬
tolũ & siliũ: & multo amplius dista¬
bit filius ab apostolo quã pat̃ asilio
Anforte ut interfiliũ & apostolum.
b: inter uallis istcc. distinctio: ȩqua
tis Vbiergo cũ posituriestis. siquan¬
ta filiũ patri. Tanta a postolũ filio des¬

Expanded text:
Hoc si isto modo acceperimus, nescio quos gradus, quod absit, Arianorum more faciemus. Illi quippe cum audiunt haec evangelica verba, seu legunt, statim ad illos gradus sui dogmatis currunt, quibus non ascendunt ad vitam, sed praecipitantur in mortem. Continuo quippe dicunt: Quantum apostolus Filii distat a Filio, quamvis dixerit, Qui accipit si quem misero, me accipit; tantum et Filius distat a Patre, quamvis dixerit, Qui autem me accipit, accipit eum qui me misit. Sed si hoc dicis, oblitus es, haeretice, gradus tuos. Si enim tanto intervallo propter haec Domini verba Filium a Patre, quantum apostolum distinguis a Filio, ubi positurus es Spiritum sanctum? Exciditne tibi, eum vos ponere solere post Filium? Erit ergo ipse inter apostolum et Filium; et multo amplius distabit Filius ab apostolo quam Pater a Filio. An forte, ut inter Filium et apostolum, bus intervallis ista distinctio, aequaltis. Ubi ergo eum posituri estis, si quanta Filium Patri, tanta apostolum Filio dis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nr̃is delictis in uicẽ oremus : atq
ita quoda modo inuicẽ pedes nros
lauemus: Nostrũ est donante ipso
ministeriũ caritectis & humilitatis
adhibere illius ÷ exaudire. ac nos
ab omni peccatorũ contaminatio

Expanded text:
ris delictis invicem oremus, atque ita quodammodo invicem pedes nostros lavemus. Nostrum est, donante ipso, mysterium charitatis et humilitatis adhibere; illius exaudire, ac nos ab omni peccatorum contamination
Abbreviated transcription (Latin):
sime laudareus. Quomodo ergonegora
qddicunt discipuli ucritatis: quomodo
qđ dicunt qui didicerunt Negar&
ipsa. unde dedicerunt: quomodo
fons nogat. qđ bibens prȩdicat ÷
quomodo lux occultat. quodui¬
dens indicat ⁊ siergo inquit ego
lauipedes uestros dñs & magist̃
debeis & uos alter alterius laua¬
repedes. Exemplum enim dedi
uobis: ut quẽ ad modũ ego feciuob.
ita & uosfaciatis. Hoc est beate
pecrei ꝗd nesciebas. quando sicri
nonsinebas. Hoc tibi postea scien¬
dũ ꝓmisit: quando ut sine res. ter¬
ruit magistertuus & dñs tuus.
lauans pedestuos. Dicimus sr̃s
humilitatẽ ab exclso faciamus
iniucẽhumiles. qđ humiliter
fecit excelsus. agna est hace
cõmendatio humilitaus. & faci¬

Expanded text:
si me laudaretis. Quomodo ergo negaret veritas, quod dicunt discipuli veritatis? quomodo quod dicunt qui didicerunt, negaret ipsa unde didicerunt? Quomodo fons negat quod bibens praedicat? quomodo lux occultat quod videns indicat? 4. « Si ergo, inquit, ego lavi pedes vestros Dominus et Magister, debetis et vos alter alterius lavare pedes. Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis, et vos ita faciatis. » Hoc est, beate Petre, quod nesciebas, quando fieri non sinebas. Hoc tibi postea sciendum promisit, quando ut sineres terruit te Magister tuus et Dominus tuus, lavans pedes tuos. Didicimus, fratres, humilitatem ab Excelso; faciamus invicem humiles, quod humiliter fecit Excelsus. Magna est haec commendatio humilitatis: et faci
Abbreviated transcription (Latin):
Qũ da igtur ceportidũ ex more ide sero nirius diuina
ad le gen cum pui dt uo lumina & morta lẽ biblio teꝗ

Expanded text:
Quodam igitur tempore, dum ex more idem Hieronymus, divina ad legendum pandit volumina, et mortalem bibliot
Abbreviated transcription (Latin):
Et notũ faciã. otũ feciꝑfidẽ
Notũ faciã ꝑspeciem.otũ feci.
cũ fine peregrinantib. Notũ
Faciã sine sine regnantilius
tdilectio inquit quã dilexisti
me impsissit. &egoimipsis.¬
on⁊ usitata locutio dilectio
dicer &ur. dilectio quadilexis¬
tune. egreco quidem ista
translata÷: sed sẽsimiles
& latinȩ. sicut dicimus fide¬
lem seruitutẽ seruiuit.
strenuã militiã militauit.
cũdici debuis se uideatur.
fideliser uitute seruiuit:
strenua militia militauit.
Qualis autẽ ista locutio ÷ di¬
lectio quã dilexistime ⁊Fali
& apostolus usus ÷ bonũcer¬
tam̃ certaui: Nonait hono
cer tamine. qđusitanus
&iã quã rectius dicer&ur.
Quomodo autẽ dilectioqua
dilex̃ pat̃ filiũ ÷ & innobis.
nsiquia mẽbracius sumus.
& millo diligimur cũipse
diligit᷑ totus. Id÷ caput &
corpus.deo subiunxit:
et egomipsis. Tãquã dicer &.
enimꝰ : in nobis tã quã intemplosuo

Expanded text:
et notum faciam. Notum feci per fidem, et notum faciam. Notum feci per fidem, notum faciam per speciem: notum feci cum fine peregrinantibus, notum faciam sine fine regnantibus. Ut dilectio, inquit, quam dilexisti me, in ipsis sit, eNon est usitata locutio, dilectio diceretur, dilectio quam dilexisti me. De Graeco quidem ista translata est; sed sunt similes et Latinae, sicut dicimus: Fidelem servitutem servivit, strenuam militiam militavit; quod dici debuisse videatur: Fideli servitute servivit, strenua militia militavit. Qualis autem ista locutio est: Dilectio quam dilexisti me, tali et Apostolus usus est, Bonum certamen certavi ; non ait: Bono certamine, quod usitatius et tanquam rectius diceretur. Quomodo autem dilectio qua dilexit Pater Filium, est et in nobinisi quia membra ejus sumus? et in illo diligimur, cum ipse diligitur totus, id est, caput et corpus. Ideo subjunxit: Et ego in ipsis, tanquam diceret, enim est in nobis tanquam in templo suo.
Abbreviated transcription (Latin):
te mundi constitutionem
nilloenĩ dilex̃ nos ante con
stitutionẽ mundi. & tunc
praedistinauit. qđ infine fu¬
turũ ÷ mundi. Pat̃ inquit
iuste: mundus te noncogno¬
uit. Quia iustuses. Ideate
non cognouit. undus quippe
illedãnatiomi pradistinatus
merito non cognouit: mun
tia cognouit. Quid ÷ enim eũ
cognoscere. nisiuita &erna
quã mundo dãnato utiq non
dedit. Reconciliato dedit :¬
ropter cautiq mundus xor
cognouit quia iustuses: meri¬
tis eiͦs ut non cognoscer & tribu¬
isti: & ꝓpterea mundus recon
ciliatus cognouit. quia miseri¬
corses: & ut cognoscer&.
non ci merito sed gratia subue¬
nisti. Ceniq sequit᷑: ego autẽ te
cognoui.ꝓsefons gratiȩ est.
ds natura. homoautẽ despũ
sco &x uir gine. Ineffabiligratia
thicognouerunt inquit.
Quiatumemisisti. Ipse ÷ mun¬
dus reconciliatus: sed quiatu
memi sisti ideo cognouerunt.
rgo. Aratia cognouerunt
t notũ fecieis inquit nom̃tiũ.

Expanded text:
te mundi constitutionem: » te mundi constitutionem: » in illo enim dilexit nos ante mundi constitutionem, et tunc praedestinavit, quod in fine futurum est mundi. « Pater, » inquit, « juste, mundus te non cognovit » quia justus es, ideo te non cognovit: mundus quippe ille damnationi praedestinatus merito non cognovit; mundtia cognovit. Quid est enim eum cognoscere, nisi vita aeterna? quam mundo damnato utique non dedit, reconciliato dedit. Propterea utique « mundus non cognovit, » quia justus es, meritis ejus, ut non cognosceret, tribuisti, et propterea mundus recociliatus cognovit, quia misericors es, et ut cognosceret, ei non merito, sed gratia subvenisti. Denique sequitur: Ego autem te cognovi. Ipse fons gratiae est, Deus natura, homo autem de Spiritu sancto et virgine, ineffabili gratia. Et hi cognoverunt, inquit, quia tu me misisti. Ipse est mundus reconciliatus. Sed quia tu me misisti, ideo cognoverunt: ergo gratia cognoverunt. 6. Et notum feci eis, inquit, nomen tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
ne quiuerit: nonsine amo¬
ris gemitu & desideruilacri¬
mis inde pellat & patient̃
ferat. quã diufide mundatꝰ
atq ut illic habitare ualeat.
scĩs morib praparatur.
uomodo ergo nonerimus
patre cũillo erimus in quo
est.eq hinc apostolus
nolis. quãuis nondũrem
tenentib sed tamen spem
gerentib: tacuit: Ait enim
Sire sur rexistis cũxp̃o: quȩ
sur suͥ sunt quȩrite aibix p̃s¬
est indextera di sedens. quae sur¬
sũ sunt sapite nonquȩ suꝑ terrã
cce interim fide ac spẽ. uita
cũxp̃o indo est. cce uelut iam
factũ ÷ qđorauit utfier& di¬
cens. uolout ubiegosũ & illi
sint mecũ: sed nunc ꝑfidem
cũxp̃s inquit apparuerit iu¬
ta ur̃a. Tunc &uos appare¬
bitis cũillo ingloria. Iunc
apparcbimus qđ tunc ertm
quiatunc apparebit nonina¬
niter nos idcredidis se. acspe¬
rasse antequã essemus:
faciahoc filius cũdixiss&
ut uideat claritatẽ meã quam
dedistimihi. continuo sub¬
iunxit. quia dilexistime an¬

Expanded text:
nequiverit; non sine amonequiverit; non sine amoris gemitu et desiderii lacrymis inde pellatur; et patienter ferat quamdiu fide mundatur, atque ut illic habitare valeat, sanctis moribus praeparatur. 4. Quomodo ergo non erimus Patre cum illo erimus in quo est? Neque hinc Apostolus nobis, quamvis nondum rem tenentibus, sed tamen spem gerentibus, tacuit. Ait enim: Si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Cest in dextera Dei sedens; quae sursuristo in Deo . Ecce interim fide ac spe vita cum Christo in Deo est. Ecce velut jam factum est quod oravit ut fieret dicens: Volo ut ubi ego sum, et illi sint mChristus, inquit, apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum illo in gloria . » Tunc apparebimus quod tunc erimus, quia tunc apparebit non inaniter nos id credidisse ac sperasse antequam essemus facti, et cui Filius cum dixisset: « Ut videant claritatem meam, quam dedisti mihi, » continuo subjunxit « quia dilexisti me an