comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um abbatiarum ⁊ aliarum quarumcũꝙ
ecclesiasticarum dignitatum. inter regnũ
⁊sacerdotium sicut superiori sermone de¬
ñ denegaret. obsequium. neq ita se cefari¬
anoꝵ communione contaminauerit ut
catholicoꝵ offensas incurrerit. Propter
quod contigit ut sua prudenti mediatione
imperator aplico obtemperaret ⁊ deinceps
desmnerent esse discordes. Quod ut facere ñ
omiteret. qm̃ om̃ib suꝑeminebat auctori¬
tate. multoꝵ ep̃oꝵ exhortatorie ad ip̃m di¬
recte sunt epłẽ. nunc autem suꝑest ut ge¬
stoꝵ eius quoddam memorabile cui me con¬
tigit interfuisse debeam declarare. Iuodii
quod treuerice diocesis appendicium est.
fuerunt eo tempore heretici. qui substan¬
tiam panis ⁊ uini que in altari ꝑ sacerdo¬
tes benedicitur. in corpus xp̃i ⁊ sanguinẽ
ueraciter transmutari negabant. nec bap¬
tismi sacramentum pariilis ad saluatio¬
nem proficere dicebant ⁊ alia ꝑ plura pro
fitebantur erronea. que memorie tradere

Expanded text:
um abbaciarum et aliarum quarumcumque ecclesiasticarum dignitatum, inter regnum et sacerdotium, sicut superiori sermone denon denegaret obsequium, neque ita se caesarianorum communione contaminaverit, ut catholicorum offensas incurreret. Propter quod contigit ut novissime sua prudenti mediatione imperator apostolico obtemperaret, et deinceps desinerent esse discordes. Quod ut facere non omitteret, quoniam omnibus praeminebat auctoritate, multorum episcoporum exhortatoriae ad ipsum directae sunt epistolae. Nunc autem superest ut gestorum ejus quoddam memorabile, cui me contigit interesse, debeam declarare. 20. Ivodii, quod Trevericae diocesis appendicium est, fuerunt eo tempore heretici, qui substanciam panis et vini, quae in altari per sacerdotes benedicitur, in corpus Christi et sanguinem veraciter transmutari negabant, nec baptismi sacramentum parvulis ad salvacionem proficere dicebant, et alia perplura varii profitebantur erroris, quae memoriae tradere
Abbreviated transcription (Latin):
confirmata est gogonem qui eam ab hispa¬
niis addixerat. in uisum regi sigebertum
tecut. Strenuus in gerendo principatr.go¬
go eo usq est habitus dones brumebalcem
de hupaniis est accersire iussus. Ille dies mor¬
tis gogoni fuit cui expedierat exilo muta¬
reseces ante qͣ̃m hanc om̃i belua crudeliorẽ
ra cexuici locaindam adueheret suis aeͣ
te cedes acte potentũ sen etiam regũ infran¬
coꝵ regno sunt ut ũ immerito ante muita
scla sybulam de ea uaticinatã ẽ sro cred atit
Ueniet ait bruma de partib hispanĩe ante

Expanded text:
confirmata est, Gogonem, qui se ab Hispaconfirmata est, Gogonem, qui se ab Hispaniis abduxerat, invisum regni Sigeberto fecit. go eo usque est habitus donec Brunichildem de Hispania arcessire est jussus. Ille dies mortis Gogoni fuit, cui expedierat exsilio mutasse sedes, antequam hanc omni bellua crudeliorem in cervicibus locandam aveheret suis. tae caedes actae potentum seu etiam regum in Francorum regno sunt, ut non immerito sibyllam ante multa saecula de ea vaticinasse sit creditum. « Veniet, ait, Bruna de partib
Abbreviated transcription (Latin):
utrum hanc diuina indignatio flagitio¬
sis ⁊ impenitentib inuexerit calamitatem
ciuib an forte ut infandissimi homicide
usta acceleraret᷑ ꝑdit̾o quo celestia sibi autu¬
mans opitulari sufragia eo conterderet li
nephauoi ausus merita luceret supplicia. Ei¬
uib deniq metensib. usq ad int̾nitionem
pene pes sumdatis treuerim ꝓperat. treueri¬
q in harenis ciuitatis presidio locato edgna¬
tib eiꝰ restituerunt. Croscus treueris infecto
negotio arelatem expugnare nisus aquodã
mite mario nomine captus ꝑ cuutares qs
euerterat ductus penis excruciat᷑ interiit.
S
gebertus cognito quod frẽs obinfau¬
gonem legatum in hispaniam ad athana¬
ulius brume nomine nuptias. Quam ille
apatre cum multis sibi traditã opib. ad
sigebertũ ꝑducit. Sigebertus eam es quod
arriane dedita esset heresi. a catholicis uap
instrui orchodoxa cum magno apparatu
nptiarũ duxit uxorem. Hec ut in regnũ

Expanded text:
utrum hanc divina indignatio flagitioutrum hanc divina indignatio flagitiosis et impoenitentibus invexerit calamitatem civibus, an forte ut infandissimi homicidae justa acceleraretur perditio, quo coelestia autumans opitulari sibi suffragia eo contenderet ubi nefandi ausus merita lueret supplicia. Civibus denique Metensibus usque ad internecionem pene pessundatis, Treviris properat. Treverici in arenis civitatis praesidio locato, conatibus ejus restiterunt. Chrocus Treviris infecto negotio, Arelas expugnare nisus, a quodam milite, Mario nomine, captus, per civitates quas everterat ductus, poenis excruciatus interiit. Sgebertus, cognito quod fratres ob infaugonem legatum in Hispaniam ad Athanaillius, Brunae nomine, nuptias. Quam ille a patre cum multis sibi traditam opibus ad Sigebertum perducit. Sigebertus eam, eo quod Arianae dedita esset haeresi, a catholicis baptinstrui orthodoxa, cum magno apparatu epularum duxit uxorem. Haec ut in regnum
Abbreviated transcription (Latin):
modium rex theodericꝰ exẽariis publicis sol¬
uere dicereti. ñ addito cuiꝰqͣm rei uocabulo
ut puta uini aut olei modium nũmoꝵ ꝯf̾re
purabat᷑. C
um gens wandaloꝵ iunctis sibi sueuis
⁊alanis gallias depopulatum ire destinaᷤᷤ¬
set chrosco rege ip̃oꝵ a matre sua querente
quid faciendo magni nomen optineret. illa
magnarũ edificia edium a maiorib cõstri¬
cta dirue. egregiasq urbes destruens eoꝵ ac¬
colas gladio extingue. Neq enim meliora pͥ¬
orib potes cond̾e habitacula. aut bellando
nominis tui gloriam amplius ꝓpagare.
Cuiꝰ ille responsiõis ñ segnis exsecutor extitit
ac si diuino oraculo ñ hominis uoce dictum
fuisset. Nam apud magontiã ponte renum
transiens. pͥmo urbem ip̃am miserabiliter de¬
leuit. as demum cursum itineris metus de¬
flexit. Cuius muri nocte que diem aduentꝰ
eius precedebat. diuino nutu sponte ruen¬
tes. uiam irrupturis aperuerunt. Incertũ

Expanded text:
modium rex Theodoricus aerariis publicis solmodium rex Theodoricus aerariis publicis solvere diceretur, non addito cujusquam rei vocabulo, ut puta, vini aut olei, modium nummorum conferre putabatur. Cum gens Vandalorum junctis sibi Suevis et Alanis Gallias depopulatum ire destinavisset, Chroco rege ipsorum a matre sua quaerenti quid faciendo Magni nomen obtineret, illa magnarum aedificia aedium a majoribus exstructa destrue egregiasque urbes destruens eorum incolas gladio exstingue. Neque enim meliora prioribus potes condere habitacula aut bellando nominis tui gloriam amplius propagare. » Cujus ille responsi non segnis exsecutor exstitit ac si divino oraculo non hominis voce dictum fuisset. Nam apud Maguntiam ponte Rhenum transiens, primo ipsam urbem miserabiliter delevit ac demum cursum itineris Metis deflexit. Cujus muri, nocte quae diem adventus ejus praecedebat, divino nutu sponte ruentes, viam irrupturis aperuerunt. Incertum
Abbreviated transcription (Latin):
sit obnoxia culpe. Suspicio erat uulpem eẽ
furti huius ream. quod uidissent eam cer¬
uo ꝓximius adherentẽ. Inquisita uulpes
uerba. Ue inquit michi misere que tantas
patior penas indigne. Ut qͥd enim a me exqͥ¬
ritur quod eum minime habuisse certa rati¬
one exquirit᷑ uł cognoscit᷑: Et enĩ sicor habu¬
isset. huc ꝓfecto ñ redisset. Primo cornibus
habuit. qui sibi consulere nesciuit. Hec locu¬
tus tholomeus conticuit. Puer theodici hec
intente auscultans.⁊ sagaci animo dicta in¬
telligens ad dñm suum reu̾sus. cuncta per
ordinem paudit. ⁊ cautiorẽ adu̾sus dolos in¬
sidiantium ẽẽ premonuit. Theodericꝰ itaq
imꝑatoris iussionib spretis. quib constan¬
tinopolim ire iubebatur. in italia resedit.
Deniq post modum gothoꝵ qui italiam in¬
uaserant. rex est effectus ⁊ dñs. Imꝑatoris
uero partib quot annis modium terre de¬
pendebat. Unde rei ueritatẽ ignorantib. dum

Expanded text:
sit obnoxia culpae. Suspicio erat, vulpem huius sit obnoxia culpae. Suspicio erat, vulpem huius furti esse ream, eo quod vidissent eam proximius cervo adhaerentem. Inquisita vulpes verba: „Vae“, inquit, „mihi miserae, quae tantas poenas patior indigne; ut quid enim a me exquiritur, quod eum minime habuisse certa ratione cognoscitur ? Etenim si cor habuisset, profecto buc non redisset. Primo, cornibus habuit, qui sibi consulere nescivit“. Haec locutus Ptholomeus conticuit. Puer Theodorici haec intente auscultans et sagaci animo dicta intelligens, ad dominum suum reversus, cuncta per ordinem pandit et cautiorem adversus dolos insimperatoris jussionibus spretis, quibus Constantinopolim adire jubebatur, in Italia resedit. Denique postmodum Gothorum, qui Italiam invaserant, rex est effectus et Dominus. Imperii vero partibus quotannis modium terrae dependebat. Unde rei veritatem ignorantibus, dum
Abbreviated transcription (Latin):
cõueniat. et ad leonem redire faciat. Obtem¬
perat illa iussis ceruũ iussis adiit. dicitq se¬
passus sit sibi iniustum uideri. Ille econtra
multa in leonem congerens maledicta sedũ
obsequit᷑ male multatũ conquerit᷑. Cui uul¬
pes. Uidendum inquit est. ne quod tu ĩui¬
rie deputas. ille amoris tui cã fecisse cõpbet᷑.
Nam dum ut estimo sibi supplicẽ adsuum
eleuare uult osculum. tu forte putans mor¬
sum eiꝰ declinasti conspectũ. At ip̃e nunc te
absentem ẽẽ dolet dete absente sermonẽ agi¬
plura: Suadet ceruo ut leonẽ adeat ac eiꝰ se
ditioni cõmittat. Qui dum ut ante inclinato
capite regem adoraturus ueniret. ceruicetenꝰ
ungiub infixis a leone arripit᷑. ⁊ a circũstan¬
tib feris sine mora discernit᷑. Uolpes prope
stans furtim cor eiꝰ aufert ⁊ deuorat. Cor cer¬
ui querens. ⁊ ñ inueniens leo fremit gͣue. Tre¬
me fc̃e fere. inquirunt sollicite. que earz huic

Expanded text:
conveniat et ad leonem redire faciat. Obtemconveniat et ad leonem redire faciat. Obtemperat illa iussis, cervum adit dicitquepassus sit, sibi iniustum videri. Ille e contra multa in leonem congerens maledicta, se, dum obsequitur, male multatum conqueritur. Cui vulpes: „Videndum“, inquit, „est, ne quod tu iniuriae deputas, ille amoris tui causa fecisse comprobetur; nam, dum, ut estimo, te sibi supplicem ad suum elevare vult osculum, tu forte putans morsum, eius declinasti conspectum. At ipse nunc te absentem esse dolet, de te absente sermonem agiplura ? Suadet cervo, ut leonem adeat ac eius se ditioni committat. Qui dum, ut ante, inclinato capite, regem adoraturus veniret, cervice tenus unguibus infixis, a leone arripitur et a circumstantibus feris sine mora discerpitur. Vulpes prope stans furtim cor eius aufert et devorat. Cor cervi querens et non inveniens leo fremit grave. Tremefactae ferae inquirunt sollicite, quae earum huic
Abbreviated transcription (Latin):
generis imꝑatorem electum. Hũs sese
mutuo cohortantes uerbis adoriunt᷑ leonem
rogantq ut earum ñ abnueret uoluntatẽ.
Dicunt se uelle habere pͥncipem quẽ scirent
esse consilio prudentem. Suscipit ĩ dñationiꝰ
leo. ⁊ ab uniuersis feris solio sublimat᷑ regio.
⁊ adorant ut dominũ. Inter ceteras gͥ aduenit
ceruus forma corporis egregius. Ramosisꝙ
pollens cornib. Qui dum sũmissa ceruice ꝑ¬
cideret adoratuꝰ a leone arripit᷑ epłm ei mox
futurus. Sed ip̃e dolum ꝑsentiscens fortiq
conamine caput excutiens. amissis cornib
siluam petiit ꝓfugus. Indignatꝰ imꝑator
contemptum suũ ⁊ impaciens ire multa fu¬
ribundus ceruo int̾minat. Conqueruntur
fere inter se pro pͥncipis iniuria. nec tamen
inuenit᷑ ulla que ceruũ ꝑsequi audeat. hãc
ui iuga montis euaderet siue beneficio no¬
ctis. Erat inter eas uulpes. artib callens
ingeniosis. Hanc mirtunt ut ceruũ callide

Expanded text:
generis imperatorem electum. His sese generis imperatorem electum. His sese mutuo cohortantes, adoriuntur leonem rogantque, ut earum non abnuat voluntatem. Dicunt, se velle eum habere principem, quem scirent esse consilio prudentem. Suscipit ius dominationis leo et ab universis feris solio subiimatur regio.et adorant ut dominum. Inter ceteras igitur advenit cervus form a corporis egregius ramosisque pollens cornibus. Qui dum, submissa cervice, procideret adoraturus, a leone arripitur, epulum ei mox futurus. Sed ipse dolum persentiscens fortique conamine caput excutiens, amissis cornibus, silvam petiit profugus. Imperator indignatus contemptum sui et impatiens irae, multa furibundus cervo interminatur. Conqueruntur ferae inter se pro principis iniuria, nec tamen invenitur ulla, quae cervum persequi audeat, hanc ui iuga montis, evaderet sine beneficio noctis. Erat inter eas vulpes artibus callens ingeniosis. Hanc mittunt, ut cervum callide
Abbreviated transcription (Latin):
uestigio  ad tholomeum cuius sup memo¬
rauimus mĩttit puerũ ut sibi remander
utrũ expediat imꝑatoris audire p̾ceptrone
Ie dum simulat se uelle responsum e reode
pueri quimissꝰ fuerat instantia ueteriq ixi¬
ri deuictus amicitia tandem thesderici lega¬
to taliadat precepta. hodierna die natalier
imꝑatoris existe nobisq senatorib paeiter
cumeo discumbentib. tu uice obsequentis
tamuli tui ponestans meo adherebis lat̾i
Et uit conuiuandum de q̃ re michi fiet
sermo ad senatores uel principera imuienta
rerparet ille mandato sedulus tbolorei fi¬
auditor in conuiuio. Tunc inter epulas in
Hic in quiens dies cum ut magnificis ietꝰ
epiilis iocunõ oportet fiat delectabilibus
uini. Om̃ib gͥ hoc sermone suspensuss hec
humane copia eloquentie cunctis merat
amartib tre lestie saltꝰ in nnñ corere ẽ¬
Snsum. ⁊it sibi eligerent regem. ⁊ q̃ bomi¬
num fastidiebant dominũ haberent sui

Expanded text:
vestigio ad Ptolomaeum cujus supra memvestigio ad Ptolomaeum cujus supra meminimus mittit puerum, ut sibi remandet utrum expediat imperatoris audire praeceptum. Ille, dum simulat se velle responsum non reddere, pueri qui missus fuerat instantia veterisque viri devictus amicitia, tandem Theodto talia dat praecepta: 'Hodierna die natalicio imperatoris existente nobisque senatoribus cum eo pariter discumbentibus, tu vice obsequentis famuli pone stans, meo adhaerebis lateri, et inter convivandum de qua re mihi fiet sermo ad senatores vel ad principem, intenta nuntiare'. Paret ille mandato ac sedulus Ptholemei auditor fit in convivio. Tunc inter epulas et 'Hic', inquiens, 'dies cum sit magnificis letus epulis, iocundus oportet fiat delectabilibus vini'. Omnibus ergo hoc sermone suspensis, hec tempore, quo humanae copia eloquentiae cunctis inerat animantibus terrae, bestiae saltus in unum coiere consensum, ut sibi eligerent regem; et qui a hominum fastidiebant dominium, haberent sui
Abbreviated transcription (Latin):
muiriis ad patriam redire ꝑmilit uratos
Ili mors natatu flumen histrum mgrels
retro respiciens. ad theodericũ taleter en fit.
Tua inquit exutus dominatione. meeꝑ
reoditnus libertati ad te numne meũ iam reũ
tor dñm polluens me tibi fidelem fere fariu¬
lum. Hus dictis rippam qͣm reliquerat re
petit ditioni se theoderici cõmisit. Hoss
prosperis succesuĩb dum mn italia seretar
polleret patcius. constantinopolim apitd imn¬
ꝑatorẽ inuidis detrahentium lacerabatun
relationib. Imꝑboꝵ ⁊ enĩ mentes hominũ
alioꝵ incõmodis. sua uoiẽtes augmentare cõ¬
moda bonoꝵ benefacta uiroꝵ contrariam mo¬
uds᷑ conuiertere. in partem. Denisꝑ imꝑator
delatoꝵ uersuciis in errorem seductus smu¬
re mandabat. Habitoq cum senatorib ne¬
cs eius tractatu iurisiurandi fide eos obl
gat. ne qͥs archani sui ꝓditor existaet. T hes¬
dericꝰ autem legationẽ principis acceptare

Expanded text:
iniuriis ad patriam redire permisit invitus. iniuriis ad patriam redire permisit invitus. Ille vero natatu flumen Histrum ingressus, retro respiciens, ad Theodoricum taliter infit: 'Tua', inquit, 'exutus dominatione meaeque redditus libertati, ad te meum revertar dominum, pollicens, me tibi fidelem fore famulum'. His dictis, ripam quam relpetiit et ditioni se Theodorici commisit. His prosperis successibus dum in Italia saepefatus polleret patricius, Constantinopoli apud imperatorem invidis detrahentium lacerabatur relationibus. Improborum etenim mentes hominum, aliorum incommodis sua volentes augmentare commoda, bonorum benefacta virorum contrariam moliuntur vertere in partem. Denique imperator, delatorum versutis in errorem inductus insimure mandabat; habitoque cum senatoribus mortis eius tractatu, iurisiigat ne quis arcani sui proditor existat. Theodoricus autem, legatione principis accepta, e
Abbreviated transcription (Latin):
cellus. slam ⁊ auares s̃epe bello deuicrt. ariet̃¬
qͣ ab eis est Quodam autem die supradietos
hostes uo suꝑatos fugientesq torui reens
iis Haud ꝓcui ab anne cui hister nomene
castra cõstituit. Et paucis suoꝵ assumptis
peculatum hostes ꝓcessit. Cum ecce quedam
auarserres nomine ibidem tentoria theodice
exeoserturus singularis adueniebat. Qut̃ẽ
theoderiꝰ solum aduentare conspicatꝰ trese
sus dirigit quieum captũ ocus sibi psen¬
tarent. Quos auarxerses fugam firgens.
singilatim intemit. Aliosqͦ tres pari modo
tradidit. Tunc theodericꝰ socuis formidantibs
eum aggredit Cum quo diu multum oe decer¬
tans tandem auarxerses brachio ilneratꝰ
atheo derico capit᷑ atq in castris gothoram
uinctus statuit᷑. Cuius uirtutẽ sup̃dictus
pͣnceps amiratus pͥmum blandici s dehine
mrrs adcorabitandui sibi cogere nitebat.
u dun eum nec t̾rore concuti nee ꝓmissis

Expanded text:
cessus. Nam et Avares saepe bello devicit, victucessus. Nam et Avares saepe bello devicit, victusque ab eis est. Quodam autem die, supradictos hostes praelio superatos fugientesque totis caedens viis, haud procul ab amne, cui Hister nomen est, castra constituit; et paucis suorum assumptis, speculatum hostes processit, cum, ecce quidam Avar, Xerxes nomine, itidem tentoria Theodorici exploraturus singularis adveniebat. Quem Thedoricus solum adventare conspicatus, tres e suis dirigit qui eum captum ocius sibi praesentarent. Quos Avar Xerxes, fugam fingens, singulatim interemit. Alios tradidit. Tunc Theodoricus, sociis reformidantibus, eum aggreditur. Cum quo diu multumque decertans, tan dem Avar Serses brachio vulneratus, a Theodorico capitur atque in castris Gothorum vinctus statuitur. Cuius virtutem supradictus princeps admiratus, primum blandiciis, dehinc minis ad cohabitandum sibi cogere nitebatur. Sed dum eum nec terrore concuti nec promissis
Abbreviated transcription (Latin):
maluit inter inimicoꝵ manꝰ inauditis ꝑi¬
re suppliciis. qͣm iurisiurandi frangendi fi¬
dem rome amantissimus uiuere ciuis:
Nongͥ suscipias clementissime imꝑator
eoꝵ uerba. qui decus imꝑii tui ꝑfidie uolunt
inquinare macula. Quid enim toto dicetur
Uorbe si prestantissimum ducem tam infan¬
uissuma ꝑemeris morte: S placeat tͥ consili
meum ⁊ Sum palatium intrauerit t heodericꝰ
eustodie mancipet᷑ uinctus. Post hec mietare
responsum referant gothis premiserat sane¬
puenꝵ hec illis intimati ut eum cum cerlis
uenientem caꝑpent. ⁊ hec imꝑri mandarent
n remintent᷑ senatores. nͨ dnm suum recepe¬
rint gothoꝵ nobiles. Illi moritis satilaes.¬
mis obseciridant. circumuentos senatores
in uuncla coniciunt. Qua re comꝑta cesar
terocitatẽ gentis u̾itꝰ. neqͥd in suos crudele
agerent consulto precauit ⁊ theodericũ. go¬
this salum̃ reddidit. Ita prouido am̃ci consi
contigit belloꝵ habere suc¬

Expanded text:
maluit inter inimicorum manus inauditis perimaluit inter inimicorum manus inauditis perire suppliciis quam jurisjurandi frangendo fidem Romae amantissimus vivere civis? Non ergo suscipias, clementissime imperator, eorum verba qui decus imperii tui perfidiae volunt inquinare macula. Quid enim toto dicetur in orbe, si praestantissimum ducem tam infandissima peremeris morte? Sed placeat tibi consilium meum, et, dum palatium intraverit Theodoricus, custodiae mancipetur vinctus. Post haec mittantte responsum referant Gothispuerum hoc illis intimaturum, ut eum cum caeteris venientem caperent et haec imperatori mandarent: « Non remittentur senatores, nisi dominum suum receperint Gothorum nobiles. » Illi monitis sibi utilissimis obsecundant, circumventos senatores in vincula conjiciunt. Qua re comperta, Caesar feritatem gentis veritus, ne quid in suos crudele agerent consulto praecavit, et Theodoricum salvum Gothis reddidit. Ita provido amici consilcontigit bellorum habere suc
Abbreviated transcription (Latin):
tate deflecti. Hic gͦ subdola adu̾sarioꝵ ꝑsẽ¬
miscens consilia. adiit pͥncipem taliq apd̃
eum oratione usus est. Romani inquit gła
nominis qmuis sit belloꝵ sublimata triũ¬
phis plus tamen decoris meruit insignib
integre fidei magnificeq pietatis. Maioreᷤᷤ
quippe nr̃i plus se alterutrũ pietate qͣm ho¬
stes certabant uincere belli iure. Prestantis¬
simum quidem quod fert᷑ scipio de cartagi¬
ne triumphasse p̾stabilius uero quod dicitur
infestissimi hostis exequiis ñ solum int̾fu¬
isse uerum etiam funus ip̃m ꝓpriis uexisse
humeris laudabile quippe pompeum mitri¬
datis delesse copias. ip̃mq ad mortẽ coegis¬
se. laudabilius etiam tygranum sese deden¬
tem. t̾req ãn pedes ꝓstratum. ac diedema
suũ suꝑ eius genua ponentem. ñ solum
eleuasse. uerũ etiam coronam capiti eius
imposuisse sibiq consede fecisse. Quid mi
rabilem reguli consulis referam fidem qͥ

Expanded text:
tate deflecti. Hic ergo, subdola adversariorum persentate deflecti. Hic ergo, subdola adversariorum persentiscens consilia, adiit principem, talique apud eum oratione usus est: « Romani, inquit, gloria nominis, quamvis sit bellorum sublimata triuphis, plus tamen decoris emeruit insignibus integrae fidei magnificaeque pietatis. Maiores quippe nostri plus se alterutrum pietate quam hostes certabant evincere belli iure. Praestantissimum quidem, quod fertur Scipio de Carthagine triumphasse; praestabilius vero, quod dicitur infestissimi hostis exequiis non solum interfuisse, verum etiam funus ipsum subiectis vexisse humeris. Laudabile quoque, Pompeium Mythridatis delesse copias ipsumque ad mortem coegisse; laudabilius etiam, Tigranem sese dedentem terraeque ante pedes prostratum ac diadema suum super genua eius ponentem non solum elevasse, verum etiam coronam capiti eius imposuisse sibique consedere fecisse. Quid mirabilem Reguli consulis referam fidem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ut bonis uirtutis augmentum. apud imꝑ¬
bos inuidie det locum. quidnam e senatorib
apud regiam urbem cõmorantes scdi theodo¬
rici inuidebant actib. Quaꝓpt̾ derogare apd̃
imꝑatorẽ reb ab eo optime gestis conati sũt
Ad euntesq leonẽ imꝑatorẽ eiꝰ clementissimũ
animum ex sua lenitate alios animan¬
tem ab amore theoderici auertere gestiebãt
cõfigentes uelle theodericũ hesꝑie arripere
regnum. Hiis imꝑr credulus uerbis eum
ab eum italia accersiuit. Cuius theodoricꝰ
parens preceptis. cum nobilib gothorum
ei constantinopolim occurrit. Delatoꝵ uero
uersucia pͥnceps deceptꝰ. segregatum asuis the¬
odoricum int̾ficere cogitabat. S huiꝰ machi¬
nationis technis obuiauit tholomeus uir
senatorii ordinis ꝓuidus consiliis. Qui fi¬
⁊ delissimꝰ amicoꝵ theodorici
cum eẽt ⁊ ab adolescentia iure amicitie fede¬
ratus. nulla poterat in eius odium callidi¬

Expanded text:
ut virtutis augmentum apud imput virtutis augmentum apud improbos invidiae det locum, quidam e senatoribus, apud urbem Regiam commanentes, secundis Theodorici invidebant actibus. Quapropter derogare apud imperatorem rebus ab eo optime gestis conati sunt, adeuntesque Leonem imperatorem, eius clementissimum animum, ex sua lenitate alios existimantem, ab amore Theodorici avertere gestiebant, confingentes, velle Theodoricum Hesperiae arripere regnum. His imperator credulus verbis, ab Italia eum accersivit. Cuius Theodoricus parens praeceptis, cum nobilibus Gothorum ei Constantversutia princeps deceptus segregatum a suis Theodoricum interficere cogitabat. Sed hujus machinationis technis obviavit Ptolomaeus, vir senatorii ordinis, providus consiliis. Qui fidissimus amicorum Theodorici dum esset, et ab adolescentia jure amicitiae foederatus, nulla poterat in ejus odium callidi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑator thodericum. patͥciatꝰ honore insig¬
nitum. ad partes italie direxit tutandas:
Qui euectu nauali hesꝑiam ingressus cum
odoacre ac herulis uariis successorib bella
gessit. Quadã aũ uice bello deuictus rauẽ¬
nam fugiens petere est coactus.Cui mater
lilia obuiam uenit. orat ut inbellum rede¬
at. Cuntanti taliter infit. Michi credere
fili ñ est tugurium quo te recipere possis.
nisi eleuauero uestem. ⁊ eam ex qua pͥmũ fusꝰ
es in lucem. ingrediaris domum. Quib uer
bis irritatꝰ inuenisq pudoreq inflãmatus
collectus suoꝵ qͦs ad presens. reꝑit: parua qͥ¬
dem s robusta manu suꝑ hostes irruit qͥ
securi uictorie lato diffusi iacebant in cam¬
po. hos gͦ circum fusos sternit fugatq ip̃m
Sdoacrem capit. Quem ñ multo post occidit
omnemq italiam a dominatione heruloꝵ
eripuit. S hunc eiꝰ ꝓsperũ successum inuida
mutauit fortuna. Nam sicut fieri assolet:

Expanded text:
perator Theodoricum, patriciatus honore insigperator Theodoricum, patriciatus honore insignitum, ad partes direxit Italiae tuendas. Qui, evectu navali Hesperiam ingressus, cum Odoacro ac Herulis variis successibus bella gessit. Quadam autem vice bello devictus Ravennam fugiens petere est coactus. Cui mater Lilia obviam venit; orat ut in bellum redeat. Cunctanti taliter infit: « Mihi crede, fili, non est tugurium, quo fugiens te recipere possis, nisi allevem vestem, et eam, ex qua primam fusus es in lucem, ingredbis irritatus iuvenis pudoreque inflammatus, collecta suorum quos ad presens repperit parva quidem, sed robusta manu, super hostes irruit, qui securi victoriae lato diffusi iacebant in campo. Hos ergo circumfusos sternit fugatque ipsumque Odoacrem capit. Quem non multo post occidit omnemque Italiam a dominatione Herulorum eripuit. Sed bunc eius prosperum successum invida mutavit fortuna. Nam, sicut fieri assolet,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dñe iussionem. Ille cepit mirari uisum¬
dñeq laudare preceptum. S timens pueri
interitum mutari iussit somnium. taleq
dedit mandatũ. Dum inquit ante dñe ue¬
ueris conspectum ⁊ iussa fueris pand̾e som¬
nium. taleq dices uidisse te equũ ⁊ equam
pulcherrimos omnium obambulantes po¬
ne eos sequentem. Parens illa uerbi uini
refert dñis ficti uerba sompnii. Gratulant᷑
illi ꝓ auspicio nascit᷑i pueri famulos liber¬
tate donant. natumq puerũ adoptant gͥ¬
in filium. Post hec idacio. ⁊ eius coniuge
uita decedentib iussu leonis imꝑatoris the
odoricus castris imꝑalib miles ascitus est.
Qui cum ceteris ꝓceritate corꝑis eẽt emi¬
nentior uirtute quoq membroꝵ uirtuteꝙ
animi erat prestantior. Unde ip̃i imꝑatori¬
multisq senatorib carus habebat᷑. Uenien¬
tib itaq supradictis romanoꝵ gothoꝵ ꝙ
legatis. ⁊ ꝓpterq̃ uenerant intimantib im¬

Expanded text:
et dominae iussionem. Ille mirari et dominae iussionem. Ille mirari  laudare praeceptum. Sed timens pueri interitum mutare jussit somnium taleque dedit mandatum: « Dum, inquit, ante dominae veneris conspectum et jussa fueris pandere somnium, dices vidisse te equum et equam, pulcherrimos omnium obambulantes aliumque parvulum pone eos sequentem. » Parens illa verbis viri refert dominis ficti verba somnii. Gratulantur illi pro auspicio nascituri pueri, famulos libertate donant, natumque puerum sibi adoptant in filium. Post haec, Idatio et ejus conjuge vita decedentibus, jussu Leonis imperatoris Theodoricus castris imperialibus miles est adscitus. Qui cum ceteris proceritate corporis esset eminentior, fortitudine quoque membrorum virtuteque animi erat praestantior. Unde ipsi immultisque senatoribus charus habebatur. Venientibus itaque supradictis Romanorum Gothorumque legatis et propter quae venerant intimantibus, im
Abbreviated transcription (Latin):
nut debuit s ut uoluit cẽdib ac rapinis
cuncta uastauit. Antemio uero imꝑatore
traude ricimeri generi sui int̾empto etiam
ip̃is romane urbis sũmis arcib infestꝰ mũta¬
rip̾cepit. Qua de causa romani ⁊ maxime
gothi legatos ad leonem constantino polita¬
uum imꝑatorem dirigunt oratũ ut sibi a¬
licis mitteret᷑ pͥncipũ ꝑ cuiꝰ auxilium impe¬
tur propulsarent hostium. Erat qdam uit
macedonia genit᷑. cuiꝰdam idacũ patci dũ
eẽt famulus qͣndam conserutam suam
nomine liliam. amare cepit ardentius.
sorens eandem degente ẽ ꝓgenitam. Cui
domina que se fructu uentris dolebat esse p¬
uatam. Hec illi mandata dedit ut que pͥma
nocte iugalis thori in somnis uideret. id sibi
nuntiare curaret. Ea igit᷑ nocte qua pͥmum
cum uiro secreta peciit cubiculi silentia
uidit mulier ab umbilico sibi ꝓcedere arborẽ
usq ad tecta domꝰ excrescentem. Terrore ui¬
sionis exꝑgefacta. narrat uiro uisionẽ sumł

Expanded text:
non ut debuit, sed ut voluit, caedibus et rapinis cuncta vastavit. Antemio vero imperatore fraude Richimari, generi sui, interempto, ipsis etiam Romane urbis summis arcibus infestus minitare coepit. Qua de causa Romani et maxime Gothi legatos ad Leonem Constantinopolitanum imperatorem dirigunt, oratum, ut sibi aliquis mitteretur principum, per cuius auxilium impetum propulsarent hostium. 2. Erat qui Macedonia genitus, cuiusdam Idacii patricii dum esset famulus, quandam conservam suam nomine Liliam amare cepit ardentius. sciens eadem de gente esse prognatam. Cuius domina, quae se fructu ventris dolebat esse privatam, haec illi in mandatis dedit, ut quae prima nocte iugalis thori in somnis videret, id sibi nuntiare curaret. Ea igitur nocte, qua primum cum viro suo secreta petiit cubiculi silentia, videt mulier ab umbilico sibi procedere arborem usque ad tecta domus excrescentem. Terrore visionis expergefacta, narrat viro visionem simul
Abbreviated transcription (Latin):
rib ilus ignobile fauendo uulgꝰ. pater sene
numero cedib. Hec ini dñe rex. tue uisionis
est expositio manifesta. ⁊ futuri uiduar
certa: Ita rex postposita uisionis ꝓpe morda¬
ci cura numerosa uenture ꝓlis sue letatus
temio romanũ gubernante imꝑium leone cõ¬
d antinopolitanũ apud tollosiam gatue .
bem emedio tota die sanguis largissime fu¬
xitriuo. Quod ꝓdentes qui ꝑ gothoꝵ qror¬

Expanded text:
ribus, illis ignobile vulgus favendo patet sine ribus, illis ignobile vulgus favendo patet sine numero caedibus. Haec mihi, domine rex, tuae visionis est expositio manifesta, et futuri indicatrix certa. Ita rex, postposita visionis propriae mordaci cura, numerosa venturae suae prolis laetatus temio Romanum gubernante imperium, Leone Constantinopolitanum, apud Tolosam Galliae urbem e medio ejus tota die sanguis largissimo fluxit rivo. Quod prudentes quique Gothorum, q
Abbreviated transcription (Latin):
dicam intente ꝑcipe mente. Et enim ñ tan¬
tum presentium acta rerum qͣntum siutu¬
rarum est ostensum p̾sagium. Nocte for¬
mas aruimalium uti aute pedes iudisti po¬
atas dignum est ꝑpende. s potius in his
posteroꝵ mores ⁊ actus nr̃oꝵ oportet pl¬
picias. Namq nr̃o qui p̾mus surget ese¬
mine. fili q censebitur nomine insignis
erit potentie quem leonis uł inicorms eo¬
spexisti in specie In figura sane lupi ac ursi
signantur ipsius posteri uirtute preualidi
rapineq auidi. At canis libidinis impatiẽs
nlliisq uirtutis humane sine ope esse ñ
preualens eoꝵ presagit ignauiami epur usiti¬
mes in scłis huius regni patient᷑ sceptris.
Dorro minoꝵ turba animaliũ semet mue¬
cem lacerantium popłs est sine timore pͥnce¬
pnim. Qui dum regni p̾morib reuttuo sese
odio impugnantib obsequit᷑ attentius et
uariis se implicat causarũ tumultib dĩop
ꝓceres alterutris se moliunt᷑ priuare hono¬

Expanded text:
dicam intenta percipe mente. Etenim non tandicam intenta percipe mente. Etenim non tantum praesentium acta rerum quantum futurorum est ostensum praesagium. Nec te formas animalium, uti ante pedes vidisti positas, dignum est perpendere, sed potius in his posterorum mores et actus nostrorum oportet prospicias. Nostro namque qui primus surget a semine filiique censebitur nomine, insignis erit potentiae, quem leonis vel unicornis conspexisti in speciem. In figura sane lupi ac ursi signantur ipsius posteri, virtute praevalidi, rapinaeque avidi. At canis, libidinis impatiens, nulliusque virtutis, humana sine ope esse non praevalens, eorum praesagit ignaviam qui ultimis in saeculis hujus regni potientur sceptris. Porro minorum turba animalium semet invicem lacerantium, populus est sine timore principum, qui, dum regni primoribus mutuo sese odio impugnantibus obsequitur attentius, variis sese implicat causarum tumultibus, dumque proceres alterutris sese moliuntur privare hono
Abbreviated transcription (Latin):
naram formas bestiaꝵ ueluti deambiulanti¬
um pardoꝵ scilicet unicorniũ ade leonm
Der territus itaq ad comugẽ ꝓperat rem or¬
dine refert. Illa confidere eum imꝑat ⁊ut
ecdo ac t̾cio. io faciat edicit. Reuertenti itaoꝑ
regi apparent. iterũ ursoꝵ lupoꝵ q circum¬
cussantiu imagines. Tercio ꝙͦ regressus
alpicit canum figuras minoꝵq animalusi
semet inuicem lacerantiũ Stupens g iisio¬
nis ignarus stratũ repetit. causam pruden¬
ti femine pandit. ⁊ quid ista portendant
sollicitus explorator exquirit. Namꝙ ãse
ab ea frustra ad hec intuenda missum certo
sciebat. Illa caste se agere uirũ ea nocde p¬
monet. cuncta se⁊ uentura luce declara¬
turam polli ces. Dium g̾ aurea por¬
lim tacies rũtiliq iubar solis diẽ decoraret
sirgis mulier. maritiq animũ dubia iti¬
uone suspensũ hac reddidit oratione uitũ
Has inquit mi uir corde pelle curas⁊ que

Expanded text:
narum formas bestiarum veluti deambulantinarum formas bestiarum veluti deambulantium, pardorum scilicet, unicornium, atque leonum. Perterritus itaque ad conjugem properat, rem ordine refert. Illa confidere eum imperat, et ut secundo ac tertio id faciat edicit. Revertenti itaque regi apparent iterum ursorum luporumque circumcursantium imagines. Tertio quoque egressus, aspicit canum figuras minorumque animalium se invicem lacerantium. Stupens igitur, visionis ignarus, stratum repetit, causam prudenti feminae pandit, et quid ista portendant sollicitus explorator exquirit. Namque non se ab ea frustra ad haec intuenda missum certo sciebat. Illa caste se agere virum ea nocte praemonet, cuncta se, ventura luce, declaraturam pollicens. Dum ergo aurea polum facies rutilique jubar solis diem decorarent, surgit mulier, maritique animum dubia visione suspensum hac reddidit oratione lenitum: « Has, inquit, mi vir, corde pelle curas, et quae
Abbreviated transcription (Latin):
asinabissini thoringoꝵ regis uxor cog¬
noscens hildericum paternũ recepisse regnũ
ad eum priore abiecto uiro ire contendite
Dicebatur uero idem pͥnceps cõsuetudinem
stupri cum ea habuisse dum apud prefatre
exiularet regem hild̾icus gͦ dum ab ea quere¬
ret quadecausa ad se uenisse tantopere eural¬
Cet hoc ab ea responsum accepit. Uuia inopait
uirtute ⁊ modestia cognita expetere te decre¬
ui. siam si ultimi in finib orbis de utaliodẽ¬
me inuenire sꝑarem nulla itineris mosestia
prepediret. quin eum ꝓperanter adue. Cũcd
ab earex accepisset hec responsa immeraor a¬
micttie ⁊ beneficioꝵ ab eius uiro sibi collatoꝵ
ip̃o suꝑstite. ut pote paganꝰ eam sibi ĩmatis¬
monium asciuit. Cum autẽ secreta rugalis
theri suꝑuenissent silentia mulier nĩrum
uunctione. Hortaturq it aute fores palati
exrat ⁊ que uiderit sibi renuntiet. le mone¬
ta mislieris haud asꝑnanda arbitratꝰ ulo
paret. Et ecce ꝓ regib aule regre uidet mas¬

Expanded text:
Bissini, Thoringorum regis, uxor, cognoscens Childericum paternum recepisse regnum, ad eum, priori abjecto viro, ire contendit. Dicebatur autem idem princeps consuetudinem stupri cum ea habuisse, dum apud praefatum exsularet regem. Childericus ergo, dum ab ea quaereret qua de causa ad se venire tantopere curasset, hoc ab ea responsum accepit: « Tua, inquit, virtute et modestia cognita, expetere te decrevi. Nam si ultimi in finibus orbis te utiliorem invenire me sperarem, nulla itineris molestia impedirer quin eum properanter adirem. » Cumque ab ea rex haec accepisset responsa, immemor amicitiae et beneficiorum ab ejus viro sibi collatorum, ipso superstite, utpote paganus, eam sibi in matrimonium adscivit. Dum autem secreta jugalis tori supervenissent silentia, mulier virum unctione, hortaturque ut ante fores palatii exeat, et quae viderit sibi renuntiet. Ille, monita mulieris haud aspernanda arbitratus, dicto paret. Et, ecce prae foribus aulae regiae videt mag
Abbreviated transcription (Latin):
deferri fecisset in campum. ⁊ ad exorandum
dñin eccł̃iam beati marcelli expeteret. obuian¬
ti pauperi ⁊elemosinam roganti. triennem
tribuit. sicq orationi incubuit. Nec defuit
orationis effectus. Nam dum cum rege ad lo¬
cum certaminis ꝓperaret occurrit eis nun¬
cius dicens. aduersarium eiꝰ dum ad designa¬
tum locum occurrere festinaret. equo corru¬
isse. uiteq terminũ incurrisse. Tunc rex ad
beatum conu̾sus uirum. letare ait amantis¬
sime iuuenis quia dñs defensor est tuus.
ne tͥ nocere possit inimicus. Post est hec ca¬
thedram ep̃alem sortitus ammiraudis in
mundo uirtutũ enituit bonis.

Expanded text:
deferri fecisset in campum, et ad exorandum deferri fecisset in campum, et ad exorandum Dominum ecclesiam beati Marcelli expeteret, obvianti pauperi et eleemosynam roganti, trientem tribuit, sicque orationi incubuit Nec defuit orationi effectus. Nam dum cum rege ad locum certaminis properaret, occurrit eis nuntius dicens: « Adversarium ejus, dum ad designatum occurrere festinaret locum, equo corruisse, vitaeque terminum incurrisse. » Tunc rex ad beatum conversus virum: « Laetare, inquit, amantissime juvenis, quia Dominus defensor tuus est, ne tibi nocere possit inimicus. » Post haec cathedram episcopalem sortitus, admirandis in mundo virtutum enituit bonis.
Abbreviated transcription (Latin):
biturib atq arumnis confinis in qͣ uice
hodie ostendituꝵ lapidea domus beunil¬
childis regine qͥndam francoꝵ ameno sa¬
tis ut nos qͦ̃ cõnspeximꝰ sita loco: Nam
fluuiolus eam pret̾fluens irrigua a latere
efficit pͣta. messesq a fronte oposite cingun¬
tur silua uenationicongrua. Ea autẽ cũ¬
filio uł nepotib gubernante regnum apd
gallias diuine uirtutis gr̃a irradiati fulse¬
ep̃c. Siagrius augꝰtidinensis. desiderius uien¬
nensis aunarius autisiodorensis cũ fr̃e au¬
streno aurelianensi ep̃o ⁊ colũbanꝰ abbas au¬
stregisilus. qͦ bituricensis archip̾sul qui sub
rege. Cuntranno in palatio diu cõuersatus
mappas ei ad tergendas prebere consueue¬
rat manꝰ. Hic quadam uice a quodam ꝑu̾¬
se mentis homine falso. accusatus quedã
id sedulo denegaret. iubetur a rege armis
obiecta refellere. Qui matutinis surgens
dum ꝑ puerum omnẽ suoꝵ apparatũ aeinoꝵ

Expanded text:
Biturigibus atque Arvernis confinis; in qua usque Biturigibus atque Arvernis confinis; in qua usque hodie ostenditur lapidea domus Brunichildis reginae quondam Francorum, amoeno satis, ut nos quoque aspeximus, sita loco. Nam fluviolus eam praeterfluens irrigua a latere efficit prata, messesque a fronte oppositae cinguntur silva venationi congrua. Has omnes filio et nepotibus gubernante regnum, apud Gallias, divinae virtutis gratia irradiati, fulse archiepiscopus, Siagrius Augustodunensis, Desiderius Viennensis, Aunarius Antissiodorensis, cum fratre Austreno Aurelianensi et Columbanus abba. stregisilus quoque Bituricensis archipraesul, qui sibi rege Guntranno diu in palatio conversatus, mappam ei ad extergendas praebere consueverat manus. Hic quadam vice a quodam pessimae mentis homine falso accusatus, quaedam id sedulo denegaret, jubetur a rege armis objecta repellere. Qui diluculo surgens, dum per puerum omnem suorum apparatum armorum
Abbreviated transcription (Latin):
tracta loca dissipata sirt. hunc brumilchudis
gatum tilit. mulier in cedib ꝓpinquoꝵ maxi¬
me excitata quib extinctis possessionẽ eor
qi spolium sui iunçerat. Cui scde res supbiã
augebant ut muliebris impotentia sup̃mo¬
dum sese extolleret. fec tamen ex toro ita
uecors extitit quin dei ac scoꝵ eius rremori¬
a a predecessorib structas uenerabiutter
exeoleret. ip̃aq nouas edificanto deuote.
mutcuplticaret. Nam in suburbano lauor¬
dicari iussit martino. usa necessariis ad
hoc opus ministeriis uenerabilis uire sya¬
gxii predictrurbis ep̃i. Multis quidem⁊
aliis in locis sub nomine sc̃i martim xpi
aduitorem fore confidens ⁊ confidendo expo¬
cens. Edificia sane ab ip̃a constructa uies as
in so tempus durantia. ostendunt᷑ tam m¬
numera ut incredibile iudeat᷑ ab umnia nĩe
tanta in tantis francie partib fieri potu¬
leicemia ñ contempnende magnituoinis

Expanded text:
tracta loca, dissipata sunt. Hunc Brunechildis tracta loca, dissipata sunt. Hunc Brunechildis exitum tulit, mulier in caedibus propinquorum maxime exercitata; quibus exstinctis, possessionem eorum quasi spolium suis junxerat. Cui secundae res superbiam augebant, ut muliebris impotentia supra modum sese extolloret. Nec tamen ex toto ita vecors exstitit, quin Dei ac sanctorum ejus memorias, a praedecessoribus structas, venerabiliter excoleret, ipsaque novas fabricando devote multiplicaret. Nam in suburbano Laududicari jussit Martino, usa necessariis ad hoc opus ministeriis venerabilis viri Siagrii, praedictae urbis episcopi. Multis quidem et aliis in locis sub nomine sancti Martini madjutorem fore confidens et confidendo exposcens. Aedificia, sane ab ipsa constructa usque in hoc tempus durantia, ostenduntur tam innumera ut incredibile videatur ab una muliertanta in tam diversis Franciae partibus fieri potuLeccenna, non contemnendae magnitudinis,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ uincennam flumen situm redent
ibiq instantia guarnarii uł ceteroꝵ. ꝓceroꝵ
ei fauentiũ. brunilchildis cum theudeiena
theoderici germana de pago ultrahorano.
uilla irhana ab erpone regalium peosgo
ctum lotharius. Sigebertum ac chrobum
mendans in neptricũ. ꝑduci atos ibi nutri¬
riclementissime mandauit. Porro brunel¬
chiltem sibi presentari precipiens a sante
multitudine exercitus quiñ solum ex neu¬
stria uerũ etiam ex aust̾a siue birgudia
conuenerant. accepta auctoritate quo nunꝰ
odia detegerent. que adu̾sus eam iame diu aio
conceꝑant ꝑ triduũ diu̾sis eam tormentis af¬
fici cameloq impositã ꝑ totum circũduci
ditis eam debere subici penis iubet indomitũ
exhibi equũ crinesq miserrime regine es̃
brachiis cande eiꝰ alligari. ac demũ aio eursũ
concitari. Sicq in pͥmo impetu currenies
ecpuii calbib cerebrum disꝑsum reliqͣ uero
membra ꝑ asꝑsa queꝙ sentib ruptib ue Be¬

Expanded text:
super Vincennam flumen situm rediit. Ibique instantia Warnarii vel caeterorum procerum ei faventium, Brunechildis cum Theudelana Theodorici germana, de pago Ultrajurano, villa Urbana, ab Erpone regalium praeposito ctu Clotarius Sigebertum ac Corbum egraphioni commendans, in Neptricum perduci, atque ibi nutriri clementissime mandavit. Porro Brunechildem praesentari sibi praecipiens, astante multitudine exercitus, qui non solum ex Neustria, verum etiam ex Austria sive Burgundia convenerant, accepta auctoritate, quo minus odia tegerent quae adversus eam jamdiu animo conceperant, per triduum diversis eam jussit tormentis affici, cameloque impositam per totum circumduci ditis eam debere subjici poenis, jubet indomitum exhiberi equum, crinesque miserrimae reginae cum brachiis caudae ejus colligari, ac demum ad cursum concitari. Sicque in primo impetu currentis equi calcibus cerebrum dispersum. Reliqua vero membra, per aspera quaeque sentibus rupibusve pro
Abbreviated transcription (Latin):
Quam continuo triennio obsidens cum ad¬
uersus eam strenue ciuib repugnantib nich
p̃ualeret. iamq murmur sui exercitus. nõ
ualentis famis penuriam tolerare audiret.
cum die quadam ciuitatẽ circuiret. ut ex qua
eam parte facilius posset expugnare inquire¬
ret. cernit repente aues inedificioꝵ fastigiis
nidificare solitas que ciconie uocantur uno
impetu ex urbe migrare fecusq suos sublatis
rostris ꝑrura forisecus deportare. Aspicite
inquit ad suos aues futurorũ p̃scias. ꝑ¬
ituram relinquere ciuitatem. Statimq
ad hibitis machinis ⁊ tornentis. hoitatur
suos acriter expugnare urbem. ac sine mo¬
ra capit. Diripiunt᷑ opes. captiuantur

Expanded text:
quam continuo triennio obsidens, cum adquam continuo triennio obsidens, cum adversus eam strenue civibus repugnantibus nihil praevaleret iamque murmur sui exercitus non valentis famis tolerare penuriam audiret, cum die quadam civitatem circuit, ut ex qua parte eam facilius posset expugnare, inqvireret, cernit repente aves in aedificiorum fastigiis nidificare solitas, quae ciconiae vocantur, uno impetu ex urbe migrare fetusque suos sublatos rostris per rura forinsecus deportare. ‘aspicite’ inquit ad suos ‘aves futurorum praescias perituram relinqvere civitatem’. atatimque adhibitis machinis tormentisque hortatur suos, acriter expugnat urbem ac sine mora capit: diripiuntur opes, captivantur
Abbreviated transcription (Latin):
pendens a romanis gothos ꝑempto attila
de pͥmi. nͨ deinceps aduersum gothos si ne¬
cessitas incumb̾et. solatium habere thoris¬
mundo qͣi eius reb consulens ꝑsuadet. ut
domum reuerteretur regnum paternum
arriperet. ne si ab eius inuaderetur germa¬
nis. acerbius ei ẽẽt cum suis qͣm cum hostib
dimicare. Hoc ille consiliũ. tanqͣm ꝓsua salu¬
te ꝓ latum libenter amplectens domum re¬
uersus est regnumq paternum suscepit. Ce¬
terum echius ob hoc talia machinat᷑ ẽ. ut at¬
tilam ab eiꝰ imp̃ssione subduceret. Inscia huc¬
usq heu meus hominũ. qͣntum hac ꝓuisione
oetrimentum patͥe dum auertere cupit inges¬
sit. At uero attila cernens se relicto hostes ad
ꝓpͥa remeasse. erectis animis ac spe salutis elatꝰ.
Pannoniã repedauit multoq potiorem ex̃c̃i¬
tum coac̃uans. italiam furibundꝰ introiit.
Ac pͥmum aquileiam ciuitatem in ip̃o italie
sitam principio expugnare aggressus est.

Expanded text:
pendens Romanos a Gothis perempto Attila pendens Romanos a Gothis perempto Attila deprimi nec deinceps adversum Gothos, si necessitas incumberet, solacium habere, Theodorico quasi eius rebus consulens persuadet, ut domum reverteretur regnum paternum arriperet, ne, si ab eius invaderetur germanis, acerbius ei esset cum suis quam cum hostibus dimicare. hoc ille consilium tamquam pro sua salute prolatum libenter amplectens domum reversus est regnumque paternum suscepit. ceterum Aetius ob hoc talia machinatus est, ut Attilam ab eius inpressione subduceret. inscia heu mens hominum, quantum hac provisione detrimentum patriae, dum avertere cupit, ingessit. At vero Attila cernens se relicto hostes ad propria remeasse, erectis animis ac spe salutis elevatus Pannonias repedavit multumque potiorem exercitum coacervans Italiam furibundus introiit. ac primum Aquileiam civitatem in ipso Italiae sitam principio expugnare adgressus est;
Abbreviated transcription (Latin):
re. qͣm eis nox suꝑueniens pugnandi facul¬
tatem adimeret. Eo siquidem p̃lio centũ
ibidem labebatur riuus. immodicus subi¬
to torrens effectus. cadauera secum ꝑem¬
ptorũ traheret. Attilam sane de morte e¬
rex ibi. gothoꝵ theodericus occulint. In qͦ
p̃lio qͣmuis neuter cessisset exercitiis. cõ¬
stat tamen attilam fuisse suꝑatum. Qui
cum die altera intra plaustroꝵ munim̃ta
se continens erumꝑe non auberet. nͨ tam̃
cessaret tubis ⁊ clamoie ꝑstrepe thoris¬
mundꝰ theodici regis filius . dolens de pa¬
terno funere siatuit obsidione coartare¬
attilam ut eum eiusq exercitũ ad int̃mtio¬
nem usq deleret. Dunc attila de uite fidu¬
cia iam desꝑans. ex equitatoris ingentem
piram sellis construxit. ut ibidem se gotho¬
tis imminentibus supposito igne cremaret.
ne aut quisqͣm de eius letaretur uulnere.
aut rex tantarum gennium in potestatem
hostium deueniret. Ethus uero incaute per¬

Expanded text:
re, quam eis nox superveniens pugnandi volunre, quam eis nox superveniens pugnandi voluntatem adimeret. eo siquidem proelio centuibidem labebatur, rivulus inmodicus subito torrens effectus cadavera secum traheret peremptorum. Attilam sane de morte Aerex ibi Gothorum Theodoritus occubuit. In quo proelio quamvis neuter cessisset exercitus, constat tamen Attilam fuisse superatum. qui cum die altera intra plaustrorum munimenta se continens erumpere non auderet nec tamen cessaret tubis et clamore perstrepere, Torismund Theodoriti regis filius dolens de paterno funere statuit Attilam obsidione coartare, ut eum eiusque exercitum ad internitionem usque deleret. tum Attila de vitae fiducia iam desperans ex eqvitatoriis ingentem pyram sellis construxit, ut ibidem se Gothis inminentibus supposito igne cremaret, ne aut quisquam de eius laetaretur vulnere aut rex tantarum gentium in potestatem hostium deveniret. Aetius vero incaute per