comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xta iordanem. ecce discipłi eius bap¬
tizantur ⁊ plures ueniunt ad eũ.
Quo dicto liuorem significant de
signorum magnitudĩe. ⁊ in uidie
mordacitate uenientẽ. Cur baptizatꝰ
a iohanne ip̃e audebat baptizare. ⁊
multo amplior ad eũ turba cucurrat
quam prius uenerat ad iohannẽ. Et
ne forte plebs nesciens. hoc dicto iohã¬
nem sugillari arbitraretur in illiꝰ
laude ꝑ orat. ⁊ cepit de iohanne ad tur¬
bas dicere circumstantes. Quid ex¬
istis indesertum indere: Harũdinẽ
uento agitatam: Et quid existis
in solitudinẽ uidere.ͤ Hom̃ĩem mol¬
lib uestitum: Et reliqua. Cuius
dcĩ hic sensus ẽ. Nunquid ad hoc
existis indesertum. ut uideretis ho¬
minem instar harundinis uentorum
flatu in partes uarias inlinari: Ut
quẽ ante landauerat de eo mĩc dubitet¬
⁊ de quo prius dixerat. Ecce agnus dei
nũc interroget utrũ ipse an alius sit.
.qui uel uenerit. uł uenturus sit. Et

Expanded text:
xta Iordanen, ecce discipuli eius bapxta Iordanen, ecce discipuli eius baptizant et plures ueniunt ad e u m. quo dicto liuorem significant de signorum magnitudine et inuidiae mordacitate uenientem, cur baptizatus a Iohanne ipse audeat baptizare et multo amplior ad eum turba concurrat, quam prius uenerat ad Iohannem. et ne forsitan plebs nesciens hoc dicto Iohannem suggillari arbitraretur, in illius laudes perorat et coepit de Iohanne ad turbas dicere circumstantes: quid existis ad desertum uidere? harundinem uento agitatam? et quid existis in solitudinem uidere? hominem mollibus uestitum? et reliqua. cuius dicti hic sensus est: numquid ad hoc existis in heremum, ut uideretis hominem instar harundinis uentorum flatu in partes uarias inclinari? ut, quem ante laudauerat, de eo nunc dubitet et, de quo prius dixerat: ecce agnus dei, nunc interroget, utrum ipse an alius sit, qui uel uenerit uel uenturus sit. et
Abbreviated transcription (Latin):
ipse descendas. an impui sit hoc dei
filio credere. aliumq missurus sis.
Hoc aut scire desidero. ut qui te in
terris hominib nuntiaui. etiam
in feris nuntiem si forte uenturus
es. Tu eñĩ es qui uenisti dimitt̾e
captiuitatem. ⁊ soluere eos qui ĩ
uinculis tenebantur. Cuius scisci¬
tatõnem dsĩs. in telligens oꝑibus
magis quam sermonib respondit.
⁊ iohĩ precepit nũtiari. uidere ce¬
cos. ambulare clandos. leprosos
mũdari. surdos audire. mortuos
resurgere. ⁊ qd̾ his maius est. pau¬
peres ewangłizare. pauperes uł
humilitate uł diuitiis nt nulla ĩt
pauperem diitemq distantia sit salu¬
tis s om̃s uocentur equalr̃. Quodq in¬
fert. Beatus qui nõ fuerit scandaliza¬
tus ĩme. non iohannẽ sed disciplõs eiꝰ
ꝑcutit qui prius accesserant ad eum
dicentes. Quare nos ⁊ pharisei ie¬
iunamus. frequent̾ discipłi aut̃ tui
non ieuinant: Et ad iohannẽ. Ma¬
gister cui tu p̃binsti destimoniũ ui¬

Expanded text:
ipse descendas an inpium sit hoc de ipse descendas an inpium sit hoc de filio dei credere aliumque missurus sis. hoc autem scire desidero, ut, qui te in terris hominibus nuntiaui, etiam in inferis nuntiem, si forte uenturus es. tu enim es, qui uenisti dimittere captiuitatem et soluere eos, qui in uinculis tenebantur. cuius sciscitationem dominus intellegens operibus magis quam sermone respondit et Iohanni praecipit nuntiari, uidere caecos, ambulare claudos, leprosos mundari, surdos audire, mortuos surgere et — quod his maius est — pauperes euangelizari, pauperes uel humilitate uel diuitiis, ut nulla inter pauperem diuitemque distantia sit salutis, sed omnes uocentur aequaliter. quodque infert: beatus, qui non fuerit scandalizatus in me, non Iohannem, sed discipulos eius percutit, qui prius accesserant ad eum dicentes: quare nos et pharisaei ieiunamus frequenter, discipuli autem tui non ieiunant ? et ad Iohannem: magister, cui tu praebuisti testimonium iu
Abbreviated transcription (Latin):
cum prius ipse de eodem dixerit. Etce
agnus dei ecce qui tollit pectata mũ¬
di: De hac q̃stione nõ conmentariis
mathei plenius diximus. Unde appa¬
ret. q̃ hec int̾rogas ipsa te uoluiã
nõ habere. Tamen stringendum
est breuit̾. ne om̃ino tacuisse inide¬
amur. Ioh̾es mittebat discipulos
suos. ut uinculis constitutus ut
sibi querens illis disceret. ⁊ capite
truncandis illum illum doceret ẽe
sectandum. quem interrogatõne su¬
a magistrum om̃im fatebatur.
Neq eñi poterat ignorare quẽ ig¬
norantib aute demoustrauerat. ⁊
de quo dixit. Qui habet sponsam spõ¬
sus est. ⁊ cuius non sum dignus
calciamenta portare. ⁊ illum opor¬
tet crescere. me aũt mirii. dm̃q pa¬
trem audierat in tonantem. Hic
est filius meus dilectus inquo mͥ
complacui. Quod aut̃ dicit. tu es
qui uenturus es. an alium expec¬
tamus. Hunc quoq sensum habe¬
re potest. Scio quod ipse sis qui
quia ad in feros dissensurꝰ sum.
etiam hoc interrogo. utrũ ⁊ illuc

Expanded text:
prius ipse de eodem dixerit: ecce agnus dei, ecce, qui tollit peccata mundi? — De hac quaestione in commentariis Matthei plenius diximus — unde apparet, quae haec interrogas, ipsa te uolumina non habere —, tamen stringendum est breuiter, ne omnino tacuisse uideamur.. Iohannes mittebat discipulos suos in uinculis constitutus, ut sibi quaerens illis disceret et capite truncandus illum doceret esse sectandum, quem interrogatione sua magistrum omnium fatebatur. neque enim poterat ignorare, quem ignorantibus demonstrauerat et de quo dixerat: qui habet sponsam, sponsus est et: cuius non sum dignus calciamenta portare et: illum oportet crescere, me autem minui, deumque patrem audierat intonantem: hic est filius meus dilectus, in quo mihi conplacui. quod autem dicit: tues, qui uenturus es, an alium expectamus ? hunc quoque sensum habere potest: scio, quod ipse sis, qui quia ad inferos descensurus sum, etiam hoc interrogo, utrum et illuc
Abbreviated transcription (Latin):
placent. non nullos sub amara delec.¬
tant. Horum stomachum acida reno¬
uant. illorũ salsa sustentant. Uidi ego
nausiam ⁊ capitis uertiginem antido¬
To qd̵ appellatur piera. sepe sanari.
Et iuxta ypocraten contraria contrau¬
orũ remedia. Itaq ur̃am amaritudi¬
nem illius nectareo melle curato. et
mitte in murram lignũ crucis semilẽ¬
q pituitam in uiuenili auctortate cõ¬
pesce ut possis leta cãtare: Quam dul¬
cia gutturi meo eloquia tua. super mel
ori meo.
Ur iohẽs discipulos suos mit¬
tit ad dñm. ut in terrogent eũ. Tues

Expanded text:
placent, nonnullos subamara delecplacent, nonnullos subamara delectant, horum stomachum acida renouant, illorum salsa sustentant. uidi ego nauseam et capitis uertiginem antidoto, quae appellatur πικρά, saepe sanari et iuxta Hippocraten contraria contrariorum remedia. itaque nostram amaritudinem illius nectareo melle curato et mitte in Merram lignum crucis senilemque pituitam iuuenili austeritate conpesce, ut possis laeta cantare: quam dulcia gutturi meo eloquia tua, super mel ori meo. Cur Iohannes discipulos suos mittit ad dominum, ut interrogent eum: tu es
Abbreviated transcription (Latin):
tantum ⁊ de apło ppoĩte iudicant te ue¬
terem scripturam aut nõ satis legere
aut nõ satis intelligere q̃ tantis obscl¬
ritatib ⁊ futurorũ typis in uoluta ẽ
ut om̃i interpretatõne egeat ⁊ porta orien¬
talis dequa uerum lumen exoritur ⁊
ꝑ quam pontifex in greditur. ⁊ egredit᷑
semper clausa sit. ⁊ soli xp̃o pateat
qui ht̃ clauum dauid. qui aperit ⁊ ne¬
mo claudit. claudit ⁊ nemo aꝑit ut u¬
lo reserante introeas cubiculum eius
⁊ dicas. Introduxit me rex incubiculũ
sium. Preterea satis miratus sum cur
purissimo fonde uicino. nr̃i tam pro¬
cul ruuili fluenta q̃sieris ⁊ omissis
aquis soloe que uadunt insilentio. de¬
sideres aquas seor q̃ turbidis huiꝰ scłi
uitiis sordidantur. Habes ibi uirũ scm̃
soluere que requiris. nisi forte peregri¬
nas. merces desideras ⁊ pro uarietatẽ
gustus nr̃orum quoq condimẽtorũ
te alimenta delectant. Aliis dulcia

Expanded text:
tantum et de apostolo positae indicant te uetantum et de apostolo positae indicant te ueterem scripturam aut non satis legere aut non satis intellegere, quae tantis obscuritatibus et futurorum typis inuoluta est, ut omnis interpretatione egeat et porta orientalis, de qua uerum lumen exoritur et per quam pontifex ingreditur et egreditur, semper clausa sit et soli Christo pateat, qui habet clauem Dauid, aperit et nemo claudit, claudit et nemo aperit, ut illo reserante introeas cubiculum eius et dicas: introduxit me rex in cubiculum s u u m. praeterea satis miratus sum, cur purissimo fonte uicmo nostri tam procul riuuli fluenta quaesieris et omissis aquis Siloe, quae uadunt cum silentio, desideres aquas Sior, quae turbidis saeculi huius uitiis sordidantur. soluere, quae requiris, nisi forte peregrinas merces desideras et pro uarietate gustus nostrorum quoque condimentorum te alimenta delectant. aliis dulcia
Abbreviated transcription (Latin):
ses scripsit. nͥ discessio uenerit primũ oe
ilius mens apodemius
qui interpretatõnem nomi̾s
sui. longa adnos ueniens
hauigatõnes signauit. ⁊ de
octeani lictore atq ultimis galliarum fi¬
nib roma p̃terita quesiuit betheleem ut
in ueniret in ea celestem panem ⁊ satura¬
tus eructaret in dño. ac diceret. Eructa¬
uit cormeum u̾bum bonũ. dico opara me¬
a regi. Setulit mͥ in parua scedula maxi¬
mas q̃stiones. quas a te datas mͥq tradoi¬
das diceret. aqͣrũ lectõne intellexi stridi¬
um regine saba in te ẽẽ completum q̃ de
finib terre sapientiam uenit audire re¬
gis salomonis. Non quidem ego salomõ
quiet antese ⁊ post se cunctis hominib
preferturin sapientiam. s tu regina ap¬
pellanda es saba. in cuius mortali corpo¬
re non regnat p̾catum ⁊ q̃ ad dñm tota
mente conu̾sa audies ab eo. conu̾tere
conu̾tere simamitis. Et enĩ saba in lingͣ
nr̃a conu̾satõnem sonat. Simulq amis¬
uerti. qd̾ questiuncule tue de ewangłio

Expanded text:
iscessio uenerit primum et ilius meus Apodemius, qui interpretationem nominis sui longa ad nos ueniens nauigatione signauit et de oceani litore atque ultimis finibus Galliarum Roma praeterita quaesiuit Bethleem, ut inueniret in ea caelestem panem et saturatus eructuaret in domino ac diceret: eructauit cor meum uerbum bonum, dico ego opera mea regi, detulit mihi in parua scidula maximas quaestiones, quas a te datas mihique tradendas diceret. ad quarum lectionem intellexi studium reginae Saba in te esse conpletum, quae de finibus terrae sapientiam uenit audire Salomonis. non quidem ego Salomon, qui et ante se et post se cunctis hominibus praefertur in sapientia, sed tu regina appellanda es Saba, in cuius mortali corpore non regnat peccatum et quae ad dominum tota mente conuersa audies ab eo: conuertere, conuertere, Sunamitis. etenim Saba in lingua nostra \'conuersionem\' sonat. simulque animaduerti, quod quaestiunculae tuae de euangelio
Abbreviated transcription (Latin):
principatus ⁊ potestates. ⁊̃ triumphos
eas in ligno. Unde ⁊ in ewangłio se¬
cundum Iohannẽ in tẏpũ eorum qui
in dño credituri erant. ⁊ se cum illo
crucifixuri symon cyreneus poitat
trucem eius. quã uixta alios ewan

Expanded text:
principatus et potestates et triumphet eas in ligno. unde et in euangelio secundum Iohannem in typum eorum, qui in domino credituri erant et se cum illo crucifixuri, Simon Cyrenaeus portat crucem eius quam iuxta alios euan
Abbreviated transcription (Latin):
ex hortatõnis. hic sensus est. Non est
delicata in deum. sed secura confessio.
Qui in me credit. debet suũ sanguiẽm
fũdere. Qui enĩ perdiderit animam
in presenti. lucrifaciet eam infuturo.
Cottidie credens in xp̃o. tollit crucem
suam. ⁊ negat se ipm̃. Qui impudicus
fu̾it uersus ad castitatem. temperantia
luxuriam negat. Qui formidolosus
⁊ timidus. assumpto robore foititudi¬
nis. pͥorem se eẽ nescit. Iniquus si seqͣ¬
tur uistitiam. negat iniquitatẽ. Stul¬
tus si xp̃m confiteat᷑ dei utatem dicꝑ
sapiãm negat stultitiam. Qd̃ scientel
non solum inpersecutõnis tempore et
necessitate martyrii sed in om̃i conuer¬
satõne. opere. cogitatõne. sermone. ne¬
gemus nos ipõs qui ante fuimus ⁊
confiteamur eos qui in xp̃o reuati sumꝰ
Iccirco enĩ dñs crucifixus est. ut ⁊ nos
qui credimus in eũ. ⁊ peccato mortui st¬
sumꝰ. crucifigam᷑ cũ ip̃o. Picamꝰ ꝙ qd̃
paulus apłs docuit. cum xp̃o crucifi

Expanded text:
exhortationis hic sensus est: non est exhortationis hic sensus est: non est delicata in deum et secura confessio. qui in me credit, debet suum sanguinem fundere. qui enim perdiderit animam suam in praesenti, lucri eam faciet in futuro. cottidie credens in Christo tollit crucem suam et negat se ipsum. qui inpudicus fuit, uersus ad castitatem temperantia luxuriam negat; qui formidolosus et timidus, adsumpto robore fortitudinis priorem esse se nescit. iniquus, si sequatur iustitiam, negat iniquitatem; stultus, si Christum confiteatur dei uirtutem deique sapientiam, negat stultitiam. quod scientes non solum in persecutionis tempore et necessitate martyrii, sed in omni conuersatione, opere, cogitatione, sermone negemus nosmet ipsos, qui ante fuimus, et confiteamur eos, qui in Christo renati sumus. idcirco enim dominus crucifixus est, ut et nos, qui credimus in eum et peccato mortui sumus, crucifigamur cum ipso dicamusque, quod Paulus apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
nit uete̾m homĩem ꝯoꝑib sus. no¬
aut̃ mundus crucifixus est. Sequit᷑
dnm crucifixum. Quib minc hec ad¬
herere possumus. Postquam ostendit
discipulis suis qđ oporteret eñ ire ihe¬
rłm ⁊ multa pati a sacerdotib ⁊ scribis
⁊ principib sacerdotum ⁊̃ occidi. assum̃es
eum petrus tepit increpare ⁊ dicere. Ab¬
sit. a te dñe. non erit tibi hoc. Qui ꝯ¬
u̾sus dicit petro. Uade post me sathanas
scandalum es mͥ: quia nõ sapis q̃ dei
sunt: s q̃ hominũ. Humano quippe
timore. perterritus. passionem dñi for¬
midauit. Et quomͦ audiens. multa pa¬
ti ⁊ occidi timebat. si audiens. ⁊ ter¬
tia die resurget gaudere debuerat ⁊ tͥs¬
titiam passionis resurrectõnis gli̾a
mitigare. Unde illo pro timore correp¬
to. loquebatur ad om̃s discipulos siue
conuocauit turbam cũ discipulis suis
ut marchus posuit. aut uixta lucam
dicebat. ad cunctos. Siquis uult pꝰt
me uenire abneget semetipsum. ⁊ tol¬
lat crucem suam. ⁊ sequatur me. Cuiꝰ

Expanded text:
nit ueterem hominem cum operibus eius, neautem mundus crucifixus est, sequitur dominum crucifixum. quibus nunc haec addere possumus: postquam ostendit discipulis suis, quod oporteret eum ire Hierusalem et multa pati a sacerdotibus et scribis et principibus sacerdotum et occidi, adsumens eum Petrus coepit increpare et dicere: absit a te, domine, non erit tibi hoc. qui conuersus dicit Petro: uade post me, satanas, scandalum es mihi, quia non sapis, quae dei sunt, sed quae hominum. humano quippe timore perterritus passionem domini formidabat. et quo modo audiens \'multa pati\' et \'occidi\' timebat, sic audiens: et tertia die resurget gaudere debuerat et tristitiam passionis resurrectionis gloria mitigare. unde illo pro timore correpto loquebatur ad omnes \'discipulos\' siue conuocauit turbam cum discipulis suis, ut Marcus posuit, aut iuxta Lucam dicebat ad cunctos: si quis uult post me uenire, abneget se ipsum et tollat crucem suam et sequatur me. cuius
Abbreviated transcription (Latin):
educet uiditium. Non erit tristis ne¬
q turbulentus donec ponat iunterra
uiditium. ⁊ legem eins insule expecta¬
bint. Exquo apparet mathm̃ ewan¬
głistam non ueteris interpretatõnis.
auctontate cõstrictum dumsisse he¬
braicam u̾tatem s quasi hebreũ ex
hebreis ⁊ in dñi lege doctissimum ea
gentib protulisse q̃ in hebreo legerat
pretes ediderunt. Iacob puer meus
suscipiam eũ. isrł elcũs meus susce¬
pit eum anima mea. Quo mͦ in ihũ
in tellegiis ẽẽ cõpletum. qd̾ de iacob
⁊ isrł scriptũ ẽ: Quod beatũ ma

Expanded text:
it tristis neque turbulentus, donec ponat in terra iudicium; et legem eius insulae expectabunt. ex quo apparet Mattheum euangelistam non ueteris interpretationis auctoritate constrictum dimisisse Hebraicam ueritatem, sed quasi Hebraeum ex Hebraeis et in domini lege doctissimum ea gentibus protulisse, quae in Hebraeo legerat.ta interpretes ediderunt: Iacob puer meus, suscipiam eum; Israhel electus meus, suscepit eum anima mea, quomodo in Iesu intellegimus esse conpletum, quod de Iacob et de Israhele scriptum est ? quod beatum Ma
Abbreviated transcription (Latin):
puer m̃s suscipiam illum. isrł elcãs m̃s
suscepit illum anima mea. Bedi spm̃ me¬
um super eum. indiciũ gentib proferet.
Non olamabit neq duicabit. nec au
dietur foris uox oius. Harũdinẽ con¬
fractam nõ confringet. ⁊ linũ fumigãs
non extinguet. s in iu̾tate pio feret ui¬
dicium. Splende bit ⁊ nõ quassabitur do¬
nec ponat super terram iudicium. ⁊ in
nomie oius gentes sperabunt. Nos
aũt in hebreo ita uertimus. Ette pu¬

Expanded text:
puer meus, suscipiam illum; Israel electus meus, adsumsit eum anima mea. Dedi Spiritum meum in illum, iudicium gentibus proferet. Non clamabit neque cessabidietur foris vox ejus. Arundinem confractam non conteret, et linum fumigans non extinguet: sed in veritate proferet judicium. Splendebit, et non quassabitur, donec ponat super terram judicium: et in nomine ejus gentes sperabunt. » Nos autem ex Hebraeo ita vertimus, « Ecce pu
Abbreviated transcription (Latin):
secus capillatura aut circiundatõ auri
aut uestimentorũ cultus s qui abscondi¬
tus cordis est homo in incorruptibilita¬
te quieti ac modesti sp̃s qd̃ est in conspec¬
tu di locuples. Sic enun aliquando ⁊¬
sce mulieres sperantes in dño. ornabãt
se subiecte propriis uiris. sicut sara obe¬
diebat abrahe dism suũ uocans. Hec
aut̃ precipiens nõ eas iubrt squalere sor¬
dib ⁊ horrentib pannorũ assumentis
tegi: sed immoderato cultui ⁊ nimis ex¬
quisito interdicit ornatui simplicemq
cõmendat ornatum atq habitum. De
quo ⁊ uas elcõnis ait. Similr aut̃
mulieres in habitu ornate. cum uere¬
cundia ⁊ sobrietate ornantes se. non
in tortis criminib aut auro. aut mar
garitis uł ueste preciosa sed qd̃ decet
mulierib promittentes castitatem ꝑ
om̃ia bona. Nepperi uo̾ te miro fidei ar¬
dore succensan. aliqͦt iam ante annos
continentiam proposuisse. ⁊ reliquum
uite tue tempus pudicitie consecrasse

Expanded text:
nsecus capillatura aut circumdatio auri nsecus capillatura aut circumdatio auri aut uestimentorum cultus, sed qui absconditus cordis est homo in incorruptibilitate quieti et modesti spiritus, qui est i n conspectu dei locuples. sic enim aliquando sanctae mulieres sperantes in Domino, ornabant se, subjectae propriis viris, sicut Sara obediebat Abrahae, Dominum suum vocans . Haec autem praecipiens, non eas jubet squalere sordibus, et horrentibus pannorum assumentis tegi, sed immoderato cultui, et nimis exquisito interdicit ornatui, simplicemque commendat ornatum atque habitum. De quo et vas electionis ait: Similiter autem et mulieres in habitu ornato, cum verecundia et sobrietate: ornantes se non in tortis crinigaritis, vel veste pretiosa; sed, quod decet mulieres, promittentes castitatem per opera bona. 28. Reperi vero te miro fidei ardore succensam, aliquot jam ante annos continentiam proposuisse, et reliquum vitae tuae tempus pudicitiae consecrasse.
Abbreviated transcription (Latin):
te requescit. istius cuncta opera uul¬
nerantur. linũ quoq fumigans non
extinguet populum degentib cogre¬
gatum qui extincto logis naturalis ar¬
tore fumi amarissimi ⁊ qui noxius cclis
ẽ. tenebroseq caliginis in uoluebatur er¬
rorib. Quem non solum iestrinxit ⁊ rede¬
git incinerem s econtrario de parua scin¬
tilla ⁊ pene moriente. maxiia suscitauit
incendia. ita ut totus orbis arderet ig¬
ne dñi saluatoris. quẽ uenit mittere su¬
per terram ⁊ in om̃ib ardere desiderat. se¬
cundum tropologiam quid nobis uide
retur de hoc loco incõmentariolis mathi
breuit̾ ad notauimꝰ. Iste aũt qui arundi¬
nem quassatam nõ confregit ⁊ linũ fu¬
migans nõ extrinxit. Iuditium qͦq per¬
duxit aduictoriã. Cuius iudicia uera st̃¬

Expanded text:
te requiescit, istius cuncta opera uulte requiescit, istius cuncta opera uulnerantur. 1inum quoque fumigans non extinguet, populum de gentibus congregatum, qui extincto legis naturalis ardore fumi amarissimi et qui noxius oculis est tenebrosaeque caliginis inuoluebatur erroribus. quem non solum non restinxit et redegit in cinerem, sed e contrario de parua scintilla et paene moriente maxima suscitauit incendia ita, ut totus orbis arderet igne domini saluatoris, quem uenit mittere super terram et in omnibus ardere desiderat. secretur de hoc loco, in Commentariolis Matthaei breviter annotavimus. Iste autem qui arundinem quassatam non confregit, et linum fumigans non extinxit, judicium quoque perduxit ad victoriam , cu
Abbreviated transcription (Latin):
erant. nõ sua uoce s ꝑ parabolas loque¬
batur. Harundin̾ẽ inquid quassatam
nõ confringet sine ut .lix. transtuler̃t
calamũ fractum nõ cõteret. Calamus
fractus qui fuit ante uocabulis ⁊ in
laudes dñi concinebat. Appellandus¬
q est isrł. qui qłĩodam impegit in an¬
gularem lapidem. ⁊ cecidit super eum
fractusq in illo ẽ. Propterea dicitur
de eo. Increpa dñe bestias calami. Et
in ihũ uolumine. torrens appellatur
MaN E. id est calami. Qui aquas ht̃
turbidas. quas elegit isrł. purissima ꝯ¬
tempnens fluenta iordanis. reu̾susq
mente in egyptum ⁊ desiderans cenosã.
ac palustrem regionem peponesq ⁊̃
cepe. ⁊ allia ⁊ cucumeres ollasq egyp¬
tiarum carnium rectissime ꝑ ysaiam
appellatur calamus fractus cui quim
niti uoluit pertudetur manus euis
Qui enim post aduentum dñi salua¬
toris ewangłice interpretatõnis spm̃
derelinquens in uidaice lictere littere mor¬

Expanded text:
erant, non sua uoce, sed per parabolas loqueerant, non sua uoce, sed per parabolas loquebatur: harundinem, inquit, quassatam non confringet siue, ut Septuaginta transtulerunt. calamum fractum non conteret. calamus fractus, qui fuit ante uocalis et in laudes domini concinebat, appellandus est Israhel, qui quondam inpegit in angularem lapidem et cecidit super eum fractusque in illo est; propterea dicitur de eo: increpa, domine, bestias calami et in Iesu uolumine torrens appellatur Cane, id est \'calami\', qui aquas hturbidas, quas elegit Israel, purissima contemnens fluenta Jordanis: reversusque mente in Aegyptum et desiderans caenosam ac palustrem regionem peponesque et caepe et alia et cucumes ollasque Aegyptiarum carnium rectissime per Esaiam appellatur calamus fractus, cui qui inniti uoluerit, pertundetur manus eius. qui enim post aduentum domini saluatoris euangelicae interpretationis spiritum derelinquens in Iudaicae litterae mor
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ timoris dñi. qui inspecie columbe
descendit super eum. De quo ⁊ ioh̾s
baptista adeo pr̃e audisse se narrat.
Super quem uideris sp̃m scm̃ ueni
est. ⁊ iudicium gentib nũtiabit
Be quo in psalmis legimus. Ps¬
uiditiũ tuũ regida. ⁊ iustitiam
tuam filio regis. qui ⁊ ipse loqui¬
tur in ewangłio. Non enum pat̾
iudicat quemquam. s omne uidiciũ
dedit filio. Non contendet. Sicut
agnus ductus ẽ aduictimam. nõ con¬
tendit in subu̾sione audientium. Ne¬
q clamabit. iuxta illud qd̃ paulus apłs
scribit. Om̃is clamor ⁊ ira ⁊ amaritudo
auferatur anobis. Non clamabit qr
isrł non fecit iuditium s clamorem. N¬
Neq audiet quisq in plateis sine fo¬
ris uocem eius. Omĩs enĩ głi̾a filie re¬
gis abintus ⁊ arta. ⁊ angusta uia est.
que ducit ad uitam. Unde ⁊̃ in plateis
uox illius nõ audit᷑ inquib confident̾
agit sapientia: latam spatiosamq n¬
am nõ ingrediens. s arguens atq
condempnans. Unde ⁊ his qui foris

Expanded text:
et timoris Domini : qui in specie columbae descendit super eum: de quo et Joannes Baptista a Deo Patre audisse se narrat: Super quem videris Spiritum Sanctuest . Et Judicium gentibus nuntiabit; de quo, et in Psalmis: Deus judicium tuum regi da, et justitfilio regis. qui et ipse loquitur in euangelio: non enim pater iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio. non contendet sicut agnus ductus ad uictimam, non contendet in subuersione audientium. neque clamabit iuxta illud, quod Paulus apostolus scribit: omnis clamor et ira et amaritudo auferatur a uobis. non clam a b i t, quia Israhel non fecit iudicium, sed clamorem. neque audiet quisquam in plateis siue foris uocem eius. omnis enim gloria filiae regis ab intus et arta et angusta uia est, quae ducit ad uitam. unde in plateis uox illius non audietur, in quibus confidenter agit sapientia latam spatiosamque uiam non ingrediens, sed arguens atque condemnans. unde et illis, qui foris
Abbreviated transcription (Latin):
dei om̃ipotentis iuxta dispensatõnẽ
carnis assumpte qua ad nos mitti¬
tur. saluator est appellatus. Ad quẽ
in alio loco dicit pater. Magnũ
tibi est uocari puerũ meũ. ut con¬
greges tribus iacob. Hic est uinea
soreth q̃ interpretatur electa. hic¬
 filius amantissimus in quo sibi
ꝯ placuit aminia mea di. nõ qd̾ d̾s a¬
Unimam habeat. s qd̾ in anima om̃is
d̾i moustretur affectus. Et nõ mi¬
rum. s. in deo anima nominet̾. cum
uniu̾sa humani corporis mẽbra seꝯ¬
dum leges tropologie ⁊ diu̾sas in¬
telligentias halere dicat᷑. Posuit
q spm̃ suum super eũ. sp̃m sapĩe

Expanded text:
dei omnipotentis iuxta dispensationem dei omnipotentis iuxta dispensationem carnis adsumptae, qua ad nos mittitur, saluator est appellatus. ad quem et in alio loco dicit pater: m agnum tibi est uocari i puerum meum, ut congreges tribus Iacob. hic est uinea Sorech, quae interpretatur\'electa\', hic filius amantissimus, in quo sibi conplacuit anima dei, non quo deus animam habeat, sed quod in anima omnis dei monstretur affectus. et non mirum, si in deo anima nominetur, cum uniuersa humani corporis membra secundum leges tropologiae et diuersas intellegentias habere dicatur. posuit quoque spiritum suum super eum, spiritum sapie
Abbreviated transcription (Latin):
in alio loco fecisse logimus. Ex egyp¬
to prouocaui filiũ meũ. Pro quo hix
transtulerunt. Ex egypto uocaui
filiũ eius. Quod utiq nisi sequam᷑.
hebraicam u̾itatem. ad dnm salua¬
torem non ꝑtinere manifestum est.
Sequit᷑ enim. Ip̃i aut̃ unmolabãt
baalim. Quod aũt de assumpto tes¬
timõĩo in ewangłio minus ẽ. splen¬
debit ⁊ non quassabit. douec ponat
super terram iuditium. uidetur mͥ
accidisse primi scriptoris errore. qui
legens superiorem sententiam in u̾¬
bo uidicii ẽẽ finitam. putauit inferi¬
oris sententie ultimũ u̾bum ẽẽ iudi¬
cium. ⁊ pauca uerba que in medio
hoc est int̾ iudicium. ⁊ iuditiũ fu¬
erant pretermi sit. Rursumq qd̃
⁊ insulis nomen posuit ⁊ gentes. Et
hoc nõ solum inp̃senti loco s ubicum¬
q de ueti testamento ewangliste
⁊ apłi testimonia protulerunt. dili¬
gentius obseruandum ẽ. nõ eos u̾ba
hebraico discrepant hebreũ sensum
sius expressisse sermonib. Puer ig̾

Expanded text:
egypto uocaui filium meum, pro quo Septuaginta transtulerunt: ex Aegypto uocauit filios suos. quod utique, nisi sequamur Hebraicam ueritatem, ad dominum saluatorem non pertinere manifestum est. sequitur enim: ipsi autem immolabant Baalim. quod autem de adsumpto testimonio in euangelio minus est: splendebit et non quassabitur, donec ponat super terram iudicium, uidetur mihi accidisse primi scriptoris errore, qui legens superiorem sententiam in uerbo iudicii esse finitam putauit inferioris sententiae ultimum uerbum esse \'iudicium\' et pauca uerba, quae in medio, hoc est inter \'iudicium\' et \'iudicium, fuerant, praetermisit. rursumque, qupro lege et insulis nomen posuit et gentes. et hoc non solum in praesenti loco, sed, ubicumque de ueteri instrumento euangelistae et apostoli testimonia protulerunt, diligentius obseruandum est non eos uerba Hebraico discrepant, Hebraeum sensum suis expressisse sermonibus. puer igitur
Abbreviated transcription (Latin):
fidens remissior efficiaris. S sicut a
aut q̃ anteriora sunt me extendens ad
destinatum per sequar brauium superne
uocatõnis. sciens scriptum ẽẽ cordis
in spectorem dñi. ⁊ id circo satagit
ut animã mũdam habeat apeccato
ẜeopt̾ qd̵ scͥptum ẽ. Om̃ custodia ser¬
ua cortuum. Et iterum. Piligit do¬
minus corda munda. Accepti sunt au¬
tem ei om̃s imaculati. Iccirco age
ut ordines reliquum dempus ite tue.
sine offensa ut possis secura canere
cum propha. Per ambulabam in in¬
nocentia cordis mei. in medio domus
mee. Et iterum. In troibo ad altare dĩ
ad deum qui letificat iuuentutem me¬
am: quia nõ inchoasse sufficit. sed ꝑ¬
fecisse iustitia eẜ St. In cipiunt ca

Expanded text:
fidens remissior efficiaris. sed, sicut fidens remissior efficiaris. sed, sicut autem quae anteriora sunt me extendens, ad destinatum persequar brauium supernae uocationis, sciens scriptum esse cordis inspectorem deum. et ideo satagit, ut animam mundam habeat a peccato. propter quod scriptum est: omni custodia serua cor tuum, et iterum: diligit dominus munda corda. accepti autem sunt ei omnes immaculati. idcirco age, ut ordines reliquum tempus uitae tuae sine offensa, ut possis secure canere cum propheta: perambulabam in innocentia cordis mei, in medio domus meae, et iterum: introibo ad altare dei, ad deum qui laetificat inmunda meam, quia non inchoasse sufficit, sed perfecisse iustitia est. EXCERPTA
Abbreviated transcription (Latin):
grauentur corda ur̃a in crapula ⁊ ebͥ
etate. ⁊ curis huiꝰ uite. ne forte suꝑ¬
ueniat in uos repentina dies illa tan¬
quam laqueus enĩ superueniet in om¬
nes qui sedent super faciem omĩs ter¬
re. Et rursum. Uigilate ⁊ orate: nes¬
titis enim quãdo tempus sit. Beati
sunt qui ita expectant. ita illum spe¬
culantur diem. ut se cotidie p̃parent
qui nõ de pret̾i̾ta sibi iustitia blandien¬
tes secundum apłm ꝑ dies singulos
in uirtute renonant᷑. Iustitia eñĩ nõ
proderit ei a qua die iustus ẽe desierit
sicut etĩa iniquo nõ nocebit iniquitaᷤᷤ
sira a die qͦ se ab iniquitate cõnerterit.
Nec scũs ergo securus ẽẽ debet. qͣm¬
Dui in huius uite agone uersatur:
nec desperare peccator qui scdm̃ predc̃am
pro ph̾e sententiam una die se effice̾¬
iustum potest. S totũ quo tenditur
spacium uite tne. ut peragere possis
iustitiam nec de preterita iustitia cõ¬

Expanded text:
grauentur corda grauentur corda etate et curis huius uitae, ne forte superueniat in uos repentina dies illa; tamquam laqueus enim superueniet in omnes qui sedent super faciem omnis terrae, et rursum: uigilate et orate; nescitis enim quando tempus sit. Beati sunt qui ita exspectant, ita illum speculantur diem, ut se ad eum cotidie praeparent, qui non de praeterita sibi iustitia blandientes secundum apostolum per dies singulos in uirtute renouantur. iustitia enim non proderit ei, a qua die iustus esse desierit. sicut etiam iniquo non nocebit iniquitas sua a die, quo se ab iniquitate conuerterit. nec sanctus ergo securus esse debet, quamdiu in huius uitae agone uersatur, nec desperare peccator, qui secundum praedictam prophetae sententiam una die iustum se efficere potest; sed totum, quo tenditur, spatium uitae tuae est, ut peragere possis iustitiam nec de praeterita iustitia con
Abbreviated transcription (Latin):
castitatis. s magna sunt premia. uocat¬
ꝙ nos dñs in ewangłio dicens. Ueni¬
te benedicti patris mei. possidete para¬
te uobis regnum ab origine mundi:
Idem ipse dñs dicit. Tenite ad me om¬
nes qui laboratis ⁊ onerati estis. ⁊ ego
uos reficiam. Tollite iugum meum
super uos. ⁊ discite ame quia mitis sũ
⁊ humilis corde. ⁊ in uemietis requiem
animab nr̃is. uigum enim meũ sua¬
ue est. ⁊ onus meum leue. Dicet idem
Dñs his qui ad sinistram eius erunt.
Discedite a me maledc̃i in ignem et̾nũ¬
ꝙx p̃patanit pat̾ meus dẏabolo ⁊ angłis
eius: nescio uos operarii iniquitatis.
Ibi erit fletus ⁊ stridor dentium. Illi
utiq om̃s plangent: illiq lugebũt.
qui ita se curis uite presentis in uol¬
uunt. ut obluuscantur futuram qͦs
somno qͦdam ignorantie ⁊ male secu¬
ritatis op̃pssos fluctib dñi compre¬
hendit aduentus. Unde ipse iewan¬
głio ait. Atcendite uobis. ne forte

Expanded text:
castitatis; sed magna sunt praemia, uocatcastitatis; sed magna sunt praemia, uocatque nos dominus in euangelio dicens: uenite, benedicti patris mei, possidete praeparatum nobis regnum ab origine mundi. idem ipse dominus dicit: uenite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego uos reficiam. tollite iugum ia mitis sum et humilis corda; et inuenietis requiem animabus uestris; iugum enim meum suaue est et onus meum leue. dicit enim idem dominus his qui ad sinistram eius erunt: discedite a me, maledicti, in ignem aeternupraeparauit pater meus diabolo et angelis eius; nescio uos, operarii iniquitatis. ibi erit fletus et stridor dentium. illi utique omnes plangent illique lugebunt, qui ita se curis uitae praesentis inuoluunt, ut obliuiscantur futuram, quos somno quodam ignorantiae et malae securitatis oppressos fluctibus domini comprehendet aduentus, unde ipse in euangelio ait: attendite nobis, ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
missa nõ reddas. Sicut enim scriptura
dicit. qd̾ si uotum uoueris dño deo. ne mo¬
reris reddere illud. qua querens q̃rit illd̾
dñs d̾s tuus abs de. ⁊̃ erit tibi in peccatũ
aut ergo debitam honorificentĩã uiro ex¬
hibe ut exutroq dño debitũ qd̾ uoiusti red¬
dert possis. De cuiꝰ conscia nõ diffidimꝰ.
si paululum expectasses. nõ quo te abono
castitatis retrahamus. s huiꝰ animũ ad
castitatis oraculum dotis uirib incite¬
mus ut uoluntariũ sacrificium offerat
deo in odorem suauitatis. ut exuta mens
a cunctis retinaculis mũdanis atq cor¬
poralib uoluptatib sit. ut ualeatis ple¬
nius in herere dñicis precib. Quod ta¬
men nequid a nobis negligent᷑ ẽẽ dic¬
tum arbitreris. diuinaꝵ scͥpturarũ tes
timoniis edociumus. Sicut etiam apłs
dicit. Et erunt duo in carne una: iara
non una caro. s nnus sp̾s. Hoc sacra¬
mentum magnũ est. arduũq iter est

Expanded text:
missa non reddas. sic enim scriptura missa non reddas. sic enim scriptura dicit: quodsi uotum uoueris domino deo, ne moreris reddere illud, quia quaerens quaeret illud dominus deus tuus abs te et erit tibi in peccatum. ait ergo: debitam honorificentiam uiro exhibe, ut ex utroque domino debitum, quod uouisti, reddere possis. de cuius conscientia non diffidimus, si paululum expectasses: non quod te a bono castitatis retrahamus, sed huius animum ad castitatis oraculum totis uiribus incitemus, ut uoluntarium sacrificium offerat deo in odorem suauitatis, ut exuta mens a cunctis retinaculis mundanis atque corporalibus uoluptatibus sit et ualeatis plenius inhaerere dominicis praeceptis. quod tamen, ne quid a nobis negligenter esse dictum atimoniis edocuimus, sicut etiam apostolus dicit: et erunt duo in carne una; iam non una caro, sed unus spiritus. Hoc sacramentum magnum est arduumque est iter
Abbreviated transcription (Latin):
re debet consensꝰ amborum: Et reuera
quid ea castitate firmus ẽ. quid uetutiꝰ
quam quãq ex duorũ cepta sententia ab
ii Troq iił in cõmune sernat᷑. nec de se
tantum pars altera sollicita mutuo se ad
uirtutis ad monet ꝑseuerantiam: Hoc
enĩ sicut alia quoq non tantũ cepisse s
ꝑ fecisse laudandũ est. Iam dudum ut in¬
tellegis scopuloso difficili q in loco u̾sa¬
tur oratio. nec audet in alterutram decli¬
nare partem dum equałr̾ utrũq formidat
s ex nr̃a difficultate tuũ agnosce discri¬
men. Malumus enĩ contristare te for¬
sitam uera dicendo. quã ficta adulatõne
laudare. Duplex ut uides malum eqͣlet
constringeris. Contemnere om̃ino uirũ
atq despicere aperte contra apłi sententiã
est. Prodere uiro tanti temporis castitatẽ
⁊ doo non reddere qd̃ promiseras. timend̾
atq metuendum est. ut uulgo dicitur. sa¬
cle de amico. inimicum facias. cui pro¬

Expanded text:
re debet consensus amborum? et re uera re debet consensus amborum? et re uera quid ea castitate firmius est quidue tutius, quam quae ex duorum coepta sententia ab utroque uel in commune seruatur nec de se tantum pars altera sollicita mutuo se ad uirtutis admonet perseuerantiam ? hoc enim sicut alia quoque bona non tantum coepisse sed perfecisse laudandum est. iam dudum, ut intellegis, scopuloso difficilique m loco uersatur oratio nec audet in alterutram declinare partem, dum aequaliter utrumque formidat, sed ex nostra difficultate tuum agnosce discrimen; malumus enim contristare te forsitan uera dicendo quam ficta adulatione decipere. duplex, ut uides, malum, aequale et x utroque constringeris. contemnere omnino uirum atque despicere aperte contra apostoli sententiam est; prodere uero tanti temporis castitatem et deo non reddere, quod promiseras, timendum atque metuendum est. ut uulgo dicitur, facile ex amico inimicum facies, cui pro
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem non habet. sed uir.: ⁊ uir sui
coiporis potestatem nõ halet: s mulier
Nolite fraudari inuicem. Ac rursus
ne tanta pronuptiarum parte dicendoui¬
deretur excludere castitatem: Sequit᷑.
Nisi forte exconsensu ad tempus ut ua¬
cetis oiatõni. Et statim quasi recuset he
qd̾ dixit. ad tempus. ne nõ tam ꝑpetuã
quam temporalem. ⁊ breuem continen¬
tiam uram̃. Hoc aũt dico scdm̃ indulgẽ¬
tiam. non scdm̃ imꝑium. Uñ hoc qd̾ dixit.
ad tempꝰ. docet meditatõnem debere fien
castitatis. ut per certa interualla tempoꝵ
quasi exploratis continentie sue uiribus
sine periculo uterq promittant. qd̾ sem¬
per ẽ ab utroq serñadũ. Quid ab solute
uelit. manifeste dicit. Uolo aut̃ omnes
homines ẽẽ sicut me ipm̃. id ẽ ut iungi
ac perpetua castitate. Nides nequa caute
quam prouide quam sine ullius occasione
scandali magist̾. firmauerit de castitate
sententiam. nolens tantum bonũ ut uniꝰ
temeritate nutare. quod ligare ⁊ confirma¬

Expanded text:
potestatem non habet, sed uir, et uir sui corporis potestatem non habet, sed mulier. nolite fraudare inuicem. ac rursus, ne tanta pro nuptiarum parte dicendo uideretur excludere castitatem, sequitur: nisi forte ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi. et statim quasi recusat hoc, quod dixit, \'ad tempus\', ne non tam perpetuam quam temporalem et breuem continentiam uestram; hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium. unde hoc, quod dixit, \'ad tempus\' docet meditationem debere fieri castitatis, ut per certa interualla temporum quasi exploratis continentiae suae uiribus sine periculo uterque promittant, quod semper est ab utroque seruandum. quid absolute uelit, manifeste dicit: uolo autem omnes homines esse sicut me ipsum, id est in iugi ac perpetua castitate. Uidesne, quam caute, quam prouide, quam sine ullius occasione scandali magister firmauerit de castitate sententiam nolens tantum bonum in unius temeritate nutare, quod ligare et confirma
Abbreviated transcription (Latin):
A cuuila ita. Et plantabit taberna¬
culum p̃torii sui. apediano inter ma¬
ria ⁊ in mõte glorioso ⁊ scõ. ⁊ ueni¬
et usq ad finem eius. Soli septuagĩ¬
ta omi se nominis q̃stione liberan¬
tes in terpretati sunt. ⁊ statuet ta¬
bernaculum suum. tunc int̾ maria
⁊ montem uoluntatis scm̃ ⁊ ueniet
hora consummatõnis eius. Quos
apollinaris secutus de nomine aped¬
no om̃ino cõticuit. Hec ideo prolix¬
ius posui  ⁊ porphirii ostendam calũ¬
puiam qui hec om̃ia ignorauit. aut
nescire ce finxit. ⁊ scripture scẽ dif¬
ficultatem. Cuius in telligentiam
absq dĩ gr̃a. ⁊ doctrina maiorum si¬
bi imperitissimi uł maxime nendi¬
cant. Notandum aũt. qd̾ cũ . P. lit.¬
teram hebreus sermo nõ habeat s
pro ip̃a notitetur. phe. cũ ñi grecũ
F. sonat in isto tantum loco scribatur qͥ
us loquitur. Precipitabit dñs in mon¬
te sco faciem dominatoris tenebrarum
super ommes gentes. ⁊ euni qui dñabi¬
tur cunctis populis ⁊ unctõnem q̃

Expanded text:
ernaculum praetorii sui in Ἀφαδανῷ inter maria, in monte glorioso et sancto, et veniet usque ad finem ejus. Soli Septuaginta omni se nominis quaestione liberantes interpretati sunt: Et statuet tabernaculum suum tunc inter maria, et montem voluntatis sanctum, et veniet hora consummationis ejus. Quos Apollinarius secutus, de nomine Apedno omnino conticuit. Hoc ideo prolixius posui, ut et Porphyrii ostendam calumniam qui haec omnia ignoravit, aut nescire se finxit, et Scripturae sanctae difficultatem: cujus intelligentiam absque Dei gratia et doctrina majorum sibi imperitissimi vel maxime vindicant. Notandum autem, quod P litteram Hebraeus sermo non habeat, sed pro ipsa utatur PHE, cujus vim Graecum φ sonat. In isto tantum loco apud Hebraeosus loquitur: Praecipitabit Dominus in monte sancto faciem dominatoris tenebrarum super omnes gentes, et eum qui dominatur cunctis populis, et unctionem q
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ credendus est. Et deum patrũ suoꝵ
nõ reputabit. ⁊ erit in concupiscenti¬
is feminarũ nec quẽquem deorum cu¬
rabit. quia ad uersum uniu̾sa consur¬
get. Peum aut maozim in loco suo.
uenerabitur ⁊ deum quẽ ignorauer̃t
patres eius. colet auro ⁊ argento. ⁊̃ la¬
pide presioso reb q p̃tiosis ⁊ faciet
ut muniat maozim cũ deo alieno quẽ
cognouit. Et multiplicabit głi̾am ⁊
dabit eis potestatem in multis ⁊ der¬
ram diuidet gratuito. Pro eo qd̾ nos¬
in terpretati sumus ⁊ erit in concu¬
piscentiis feminarũ nõ subiacebit. Nur¬
sum pro d̾o maozin quod habetur in
hebreo aquila transtulit deum forti¬
tudinũ .lxx. dm̃ fortissimũ. Quia uo̾
in hebraico pro eo ubi nos diximus
⁊ erit In cõcapiscentiis feminarũ am¬
bige positum ẽ dicente aquila qͥ uer¬
bum expressit e u̾bo. kaiepiteon. ate

Expanded text:
esse credendus est. Eesse credendus est. Enon reputabit, et erit in concupiscentiis feminarum, nec quemquam deorum curabit; quia adversum universa consurget. Deum autem Maozim in loco suo venerabitur: et Deum, quem ignoraverunt patres ejus, colet auro, et argento, et lapide pretioso, rebusque pretiosis. Et faciet, ut muniat Maozim cum Deo alieno, quem cognovit, et multiplicabit gloriam, et dabit eis potestatem in multis, et terram diconcupiscentiis mulierum non subjacebit. Rursum pro Deo MAOZIM  , quod habetur in Hebraico, Aquila transtulit, Deum fortitudinum; LXX, Deum fortissimum. Quia vero in Hebraico pro eo, quod nos diximus: et erit in concupiscentiis feminarum, ambigue positum est, dicente Aquila, qui verbum
Abbreviated transcription (Latin):
rusolimis simulachrũ suũ poni uisse¬
rit. Quodq sequitur. ⁊ diriget donͦ
ꝯpleatur ira. quia in ipso erit con¬
summatio. sic intelligunt tamdui
ebm posse donec irascatur ei deus. ⁊
ip̃m int̾fici iubeat. Siquidem polibi¬
us ⁊ diodorus qui bibliothecarum
scribunt hystorias. narrant eũ nõ
solum ꝯtra deum fecisse uidee sed a¬
uaritie faucib accensum etiam tẽ¬
plum dyane in elimaide qd̃ erat di¬
tissimini. spoliare conatum oppres¬
sumq a custodibus templi ⁊ uicinis
circum gentib ⁊ quibdam phanta¬
siis atq terrorib uersum in amenti¬
am ad postremũ morbo interisse ⁊
hoc ei accidisse commemorãt quia
templum dẏane uiolare conatus sit.
Nos aut̃ dicimus etiam si acciderit ei
ideo accidisse quia in scõs dei multam ex¬
certuerit crudelitatem ⁊ polluerit tem¬
plum eius. Non enim pro eo qd̾ cona¬
tus est facere ⁊ acta penitentia imple¬
re desiuit. sed pro eo qd̃ fecit punitus

Expanded text:
rosolymis simulacrum suum poni jusserosolymis simulacrum suum poni jusserit. Quodque sequitur: et diriget, donec compleatur ira, quia in ipso erit consummatio, sic intelligunt, tam diu eum posse, donec irascatur ei Deus, et ipsum interfici jubeat. Siquidem Polybius et Diodorus qui Bibliothecarum scribunt historias, narrant eum non solum contra Deum fecisse Judaeae, sed avaritiae facibus accensum, etiam templum Dianae in Elimaide, quod erat ditissimum, spoliare conatum: oppressumque a custodibus templi et vicinis circum gentibus, et quibusdam phantasiis atque terroribus versum in amentiam, ac postremum morbo interiisse, et hoc ei accidisse commemorant, quia templum Dianae violare conatus sit. Nos autem dicimus, etiamsi acciderit ei, ideo accidisse, quia in sanctos Dei multam exercuerit crudelitatem, et polluerit templum ejus. Non enim pro eo quod 719 conatus est facere, et acta poenitentia, desivit implere, sed pro eo quod fecit punitus
Abbreviated transcription (Latin):
te s in mendatio. Pͥro ydolorum enim
cultui eis simulabunt amicitias. Et
hoc facient ut qui probati sunt mani¬
festi fiant. Tempus eñi uere salutis
eorum ⁊ auxilii sibi futurum eẽ ꝓpm
quẽ falso sperant ẽẽ uenturum cum
sint tecepturi antixpistum. Et faciet
iuxta uoluntatem suam rex. ⁊ eleuabi
tur ⁊ magnificabitur aduersus omnẽ
deũ ⁊ aduersum deum deorũ loquetur
ipso enim erit consummatio. Ab hoc
loco hebrei dici de antixpisto putant
luntatem suam. ⁊ eleuetur contra
omne qd dicitur ds. ⁊ adu̾sum deum
deorũ loquatur magnifica ita ut sede¬
at in templo d̾i ⁊ se ipsum faciat dm̃i
⁊ dirigatur uoluntas eius donec con¬
pleatur ira d̾i. qr in ip̃o erit cõsu̾ma¬
tio. Quod quidem ⁊ nos de antixp̃o
intelligims. Porphirius aut̃ ⁊ cet̾ĩ
qui sequuntur eum de antiocho epi¬
phane dici arbitrantur quod erectꝰ
sit contra cultum dei. ⁊ in tantam
superbiam uenenit ut in templo ihe¬

Expanded text:
te, sed in mendacio. Pro idolorum enim te, sed in mendacio. Pro idolorum enim cultu, ejus simulabunt amicitias. Et hoc facient, ut qui probati sunt, manifesti fiant. Tempus enim verae salutis eorum, et auxilii futurum esse Christum, quem falso putant esse venturum: cum sint recepturi Antichristum . Et faciet juxta voluntatur, et magnificabitur adversum omnem Deum; et adversum Deum deorum loquetur ipso enim erit consummatio. Ab hoc loco Judaei dici de Antichristo putant,luntatem suam, et elevetur contra omne quod dicitur deus, et adversum Deum deorum loquatur magnifica: ita ut sedeat in templo Dei, et seipsum faciat Deum, et dirigatur voluntas ejus, donec compleatur ira Dei, quia in ipso erit consummatio. Quod quidem et nos de Antichristo intelligimus. Porphyrius autem et caeteri qui sequuntur eum, de Antiocho Epiphane dici arbitrantur quod erectus sit contra cultum Dei, et in tantam superbiam venerit, ut in templo Je
Abbreviated transcription (Latin):
uellauit ⁊ cultum ueri di seruare cona¬
chabeus pugnans cecidit. ⁊ ceteri frẽs
eius aduersariorum fraude decepti sũt.
Lege machabeorũ libros. hec aũt ait.
om̃ia idcirto sunt sunt facta ut pro¬
bentur ⁊ eligantur sc̃i ⁊ de albentur
usq ad tempus p̃finitum. quia in ali¬
ud tempus erit dilata uictoria. suban¬
tippisto. Paruũ auxiluum nri intelli¬
gi uolunt quia congregati scĩ resis¬
tent ei. ⁊ utentur auxilio ꝑuulo. ⁊
postea de eruditis corruent plurimi.
Et fiet ut quasi fornace conflentur
toria in aduentu xp̃i erit. Hebreoꝵ
quidam hoc de seuero ⁊ antonio prin¬
cipib intelligunt qui indeos plurimu̾
dilexerunt. Alii uo̾ deuiliano imꝑatore
qd̾ quando opp̾ssi fuerãt agallo cesare
⁊ in captiuitatis angustiis multa ꝑ¬
pessi. ille consurgat uideos amare se
simulans ⁊ in templo eorum imino¬
iatur̃ se eẽ ꝓmutens in quo paruã
tur eis gentilium plurimi nõ in m̾ta¬

Expanded text:
bellavit, et cultum veri Dei servare conabellavit, et cultum veri Dei servare conachabaeus, pugnans cecidit, et caeteri fratres ejus adversariorum fraude decepti sunt. Lege Machabaeorum libros. Haec, ait, omnia idcirco sunt facta, ut probentur et eligantur sancti, et dealbentur usque ad tempus praefinitum, quia in aliud tempus erat dilata victoria. Sub Antichristo parvum auxilium nostri intelligi volunt, quia congregati sancti resistent ei, et utentur auxilio parvulo, et postea de eruditis corruent plurimi. Et hoc fiet, ut quasi conflentur toria in adventu Christi erit. Hebraeorum quidam haec de Severo, et Antonino principibus intelligunt, qui Judaeos plurimum dilexerunt. Alii vero de Juliano imperatore: quod quando oppressi fuerint a Caio Caesare, et in captivitatis angustiis multa perpessi, ille consurgat, Judaeos amare se simulans, et in templo eorum immolaturum se esse promittens: in quo parvam tur illis 718 gentilium plurimi, non in verita
Abbreviated transcription (Latin):
Et docti in populo docebunt plurimos
⁊ ruent ingladio ⁊ in flãma ⁊ in captiui¬
tate.⁊ in rapina dierum. Quanta indei
ab antiocho passi sut machabeorum libri
refert᷑. ⁊ trihumphi eorũ testimonio st̃
qui pro custodia legis d̾i flãmas ⁊ gla
dios ⁊ seruitutem ac rapinas ⁊ penas
ultimas sustinuerũt. Que futura sub
antixpõ neme qui dubitet multis resti¬
tuentib potentie eius ⁊ in diu̾sa fugien¬
tib. Que hebrei in ultuna eu̾sione tem¬
pli q̃ sub uespasiano ⁊ tico accidit ini¬
terpretantur fuisse de populo plurimõ
qui scierunt dm̃ suum. ⁊ pro custodia
erint sublenabuntur auxilio paruulo
⁊ applicabuntur eis plurimmi frandulen¬
ter ⁊ de eruditis ruent ut conflentur
⁊ eligant̃ et dealbentur usc ad tempus
prefuntũ. quia ad huc aliud tempus
erit. Baruulum auxilium mathatiam
significari arbitratur porphirius de uico
modi .n. qui adu̾sum duces antiochi re¬

Expanded text:
Et docti in populo docebunt plurimos, et Et docti in populo docebunt plurimos, et 717 ruent in gladio, et in flamma, et in captivitate, et in rapina dierum. Quanta Judaei ab Antiocho passi sunt, Machabaeorum libri referunt, et triumphi eorum testimonio sunt: qui pro custdios, et servitutem ac rapinas, et poenas ultimas sustinuerunt, quae futura sub Antichristo, nemo est qui dubitet, multis resistentibus potentiae ejus et in diversa fugientibus. Quae Hebraei in ultima eversione templi, quae sub Vespasiano et Tito accidit, interpretantur, fuisse de populo plurimos qui scirent Dominum suum et pro custodia erint, sublevabuntur auxilio parvulo, et applicabuntur eis plurimi fraudulenter. Et de eruditis ruent, ut conflentur, et eligantur, et dealbentur usque ad tempus praefinitum, quia adhuc aliud tempus erit. Parvulum auxilium, Mathathiam significari arbitratur Porphyrius, de vico  Al. monte Modin; qui adversum duces Antiochi re