comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iãhus quitres hab& pedes: quat narius. quinarius unde &semi. quinarius senarius. septenarius¬
ix unde & semi septenanus. ocdomarius. nouenarius denarius unde & denarius nũmus
duo denarius. ternarius. similit̃ c&eri. uicenarius. trecenarius. quad ragenarius. quinquage
iarius septua genarius. octogenarius. nona genarius. centenarius. aucente¬
narius &dũcenarius. trecentenarius & trecenarius. qua dringentenarius & quadrigenariis
quingentenarius & quingenarius sexcentenarius & sexcenarius. septingente narius.
& sept̃in genarios. octingentenarius. & octingenarids. Non ingentarius. & nongenas
redmelius ꝑsyncopam ꝓferuntur millenarius. Aduerbia quoq exomninumero inueniunt : & quin genarius¬
in es ꝓductã desinunt quinquier sexies septies : oeties noues decies undecies. duodecies

Expanded text:
ternarius, unde et ternarius iambus, qui tres habet pedes, quaternarius, quinarius, unde et semiquinarius, senarius, septenariusternarius, unde et ternarius iambus, qui tres habet pedes, quaternarius, quinarius, unde et semiquinarius, senarius, septenarius, unde et semiseptenarius, octonarius, nouenarius, denarius, unde denarius nummus, undenarius, duodenarius, ternariusdenarius, similiter ceteri; uicenarius, tricenarius, quadragenarius, quinquagenarius, sexagenarius, septuagenarius, octogenarius, nonagenarius, centenarius, ducentenarius et ducenarius, trecentenarius et trecenarius, quadringentenarius et quadringenarius, quingentenarius et quingenarius, sescentenarius et sescenarius, septingentenarius et septingenarius, octingentenarius et octingenarius, noningentenarius et nongenarius sed melius per syncopam proferuntur, millenarius. aduerbia quoque ex omni numero inueniuntur, ab uin es productam desinunt: quinquies, sexies, septies, octies, nouies, decies, undecies, duodecies,
Abbreviated transcription (Latin):
ex cudiũ e& sucanus: in iui totum que in partibus unis bellorũ facerene fas ꝓ in una parte.
donatus inarte prima atq ex cepto amphibrachy & pitrito quorũ alterũ sercupdri
astertims opat retarindiuisiona partimur uniuersorum pedũ trina condiuo res peertian
orimanus primae legionis secundanus secunda legionis. similt̃ tertianꝰ
unde &tertiana febris quartanus unde & quartana. quintus uñde quintana porta
custrorum sxtanus septimanus unde septima naderũ detanus noanus. decima nune
Aecurio decurias unde curiatus. & decuriata comitia utacentũ centurio nom̃
& uerbũ &centuriatus exquo centuriata comitia ex quo succenturiatus. Terreners
in eunucho ego in subsidiis hicero centuriatus siquid deficias: & alia forma exornniũero

Expanded text:
excidium, et Lucanus in IIII «totumque in partibus unis / bellorum fecere nefas», pro in una parte. excidium, et Lucanus in IIII «totumque in partibus unis / bellorum fecere nefas», pro in una parte. Donatus in arte prima atque excepto amphibrachy et epitrito, quorum alterum sescupla, alterum epitrita diuisione partimur, uniuersorum pedum trina condicio reperitur, pro tripertita dixit. primanus primae legionis, secundanus secundae legionis; similiter tertianus, unde et tertiana febris, quartanus, unde et quartana, quintanus, unde et quintana porta castrorum, sextanus, septimanus, unde et septimana dierum, octanus, nonanus, decimanus, n et uerbum decurio decurias, unde decuriatus et decuriata comitia; ut a centum centurio nomen et uerbum et centuriatus, ex quo centuriata comitia, ex quo succenturiatus. Terentius in eunucho«ego in subsidiis hic ero / succenturiatus, siquid deficias». est et alia forma ex omni numero
Abbreviated transcription (Latin):
Inmultos distribui eundem significant numerum ut singulos oculos habebar epda pes
bin quest a nomala. quantũ aduocem unius & duorum ternełtrimn⁊ sedirne auia spenc¬
tum trxcis. magis significat uel torc col. trim ludi. quat̃ni. quim seno depertu
oc toni nouemi deñi undeni. duodeni. trinideni ex duobus intergins auorno do erdons¬
decimus & deinde quaternidem. quiniden senidem. septenidem. ostoniden nouemideni
mni. sexageni. septuageni. actogeni. nonageni. centeni. ducenteni. &ꝑ
sncopas oucenꝰ tricenteni. & ꝑ sun copa treceni quã dringen teptina ꝑntenio ꝵaopt¬
oamgenerr & octingeni nongenten & fongem millem. Auctorestamen er proe & a nnguila¬
ligraus aulestes centenaq arbore flucium uerberat ad surgens. hrecta merio sa sec ume
in sene lusastis & tonge minatis ponunt. ut bina moenia ternaarmia. icero in secundo
uerrinarũ int̃binos ludos. ꝗludiquando specula significant. semꝑ plura li a

Expanded text:
in multos distribui eundem significant numerum, ut singulos oculos habebant Cyclopesbini quae sunt anomala quantum ad uocem unius et duorum, terni uel trini sed terni  τριχεῖς magis significat uel τρισσοί, trini ludi, quaterni, quini, seni, septeni, octoni, noueni, deni, undeni, duodeni, ternideni ex duobus integris, quomodo tertiusdecimus et deinde quaternideni, quinideni, senideni, septenideni, octonideni, nouenideni, drageni, quinquageni, sexageni, septuageni, octogeni, nonageni, centeni, ducenteni et per syncopam duceni, trecenteni et per syncopam treceni, quadringenteni et poctingenteni et octingeni, nongenteni et nongeni, milleni. auctores tamen non proprie etiam singulairgilius in X: «it grauis Aulestes centenaque arbore fluctum / uerberat adsurgens». haec tamen ipsa etiam in semper pluralibus congeminatis ponuntur, ut bina moenia, terna arma; Cicero in II Verrinarum«inter binos ludos», quia ludi, quando spectacula significant, semper pluralite
Abbreviated transcription (Latin):
DEMDEMETRISFADULURUMTERAENTIPET ALIORŨCOMICORUA
pata um non solum terrentius iedeciam plautus &ennius acciusque & naeuius atq
patuuius curpiliusq e omnestaco mediae quamtra goedie u&eris latine senptores
eodem enerimodo iambicisunt us ut omnibus in locis in differentur ponerent quin¬
que pedes idestiambũ łtribrachyn ł anapaestũ ł dactylũ ł spondeũ absq.
pastremoloco inquo ł iambum ł pyrrichiũ omnimodo pasuis seinueniuntur Minor
quosdam ł ab negare ẽẽ interentii comedis m&rałea quanarehana quaedã & aebom¬
nibus doctisse mota sibi solisessecognita confirmare. quorum utuel imperitiae ucl
inoni antuen uitium effugiamus. breuit de supra dictorũ maris autorum ex ponamus test¬
monus gnammaticorũ usuumq apꝓbationibus utentes sciendumigitur quodiãcibi
uerius ł mono marisunt ex duobus pedibus simplicibus coniunctis ł dimeri ex quattuor

Expanded text:
de metris fabularum Terentii et aliorum comicorum cum non solum Terentius sed etiam Plautus et Ennius Acciusque et Naeuius atque Pacuuius Turpiliusque et omnes tam comoediae quam tragoediae ueteris Latinae scriptores eodem metri modo iambici sunt usi, ut omnibus in locis indifferenter ponerent quinque pedes, id est iambum uel tribrachyn uel anapaestum uel dactylum uel spondeum, absque postremo loco, in quo uel iambum uel pyrrichium omnimodo posuisse inueniuntur, miror quosdam uel abnegare esse in Terentii comoediis metra uel ea quasi arcana quaedam et ab omnibus doctis semota sibi solis esse cognita confirmare. quorum ut uel imperitiae uel arrogantiae uitium effugiamus, breuiter de supra dictorum metris auctorum exponamus testimoniis etiam metricorum usuumque approbationibus utentes. sciendum igitur quod iambici uersus uel monometri sunt ex duobus pedibus simplicibus coniunctis uel dimetri ex quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
ł tim&ti esex uel de ra meti exocionam perttamaic & exeamo rara rasiime duuo eqduunt̃
t gotfimaris &t&tam&ris frequentius ut untꝰ comici. auisuero raro & in mediodis ꝑsi
psuntiationibus rhythmicae auisa & distinctionis. ideo autem spondeũ ueldaeti lum
quartolo co posuerunt. quod inuenerunt &iam a pud grecos comicosu&us uiuius ibiaem ues
arcofers: Famen hocidem ut solent aũt latini inmultis initium aliquid accipientes
agretis abangusto in effusum licentiae spatiũ hocdilatare quo modo fecerunt in sexto
csu: secundũ mu&ustissimos graecorum grammaticos. sextumeñ casũ illi dicebant
e medensceen eoer idestame atẽ a se. que in omnibus casualibus serua ueruntlatimi
utns babent .s. quoq cumiarissime necessitate nominis ium consonantis amitit a pud g neco

Expanded text:
uel tetrametri ex octo; nam pentametri et hexametri rarissime inueniuntur. ergo trimetris et tetrametris frequentius utuntur comici, aliis uero raro et in medio dispersis pronuntiationis rythmicae causa et distinctionis. ideo autem spondeum uel dactylum in secundo uel quarto loco posuerunt, quod inuenerunt etiam apud Graecos comicos uetustissimos, quamuis raro, fieri tamen hoc idem. ut solent autem Latini in multis initium aliquid accipientes a Graecis ab angusto in effusum licentiae spatium hoc dilatare, quomodo fecerunt in sexto casu secundum uetustissimos Graecorum grammaticos sextum enim casum illi dicebant ἐμέθεν σέθεν ἕθεν, id est a me a te a se, quem in omnibus casualibus seruauerunt Latiniutris habent. s quoque cum rarissime necessitate nominis uim consonantis amittit apud Graecos,
Abbreviated transcription (Latin):
rambos uerba deuoluit numerisq fertur legesolutis a nacreon teste heliodoro. Opana
ΕΙΝΙΗΝΠΟΛΛΟΙCΙΤΑΡΜΕΛΕΙC hiciambus quartũ spondeũ hab&. eupolis baptes
cum in aliu iambis eiusdem fabulae rectaest obseruatione m&rorũ usus hostamen posu

Expanded text:
rambos / uerba deuoluit numerisque fertur / lege solutis». Anacreon teste Heliodoro «ὁρᾶν, rambos / uerba deuoluit numerisque fertur / lege solutis». Anacreon teste Heliodoro «ὁρᾶν, ἀεὶ λίην πολλοῖσι γὰρ μέλεις». hic iambus quartum spondeum habet. Eupolis βάπταις cum in aliis iambis eiusdem fabulae recta est obseruatione metrorum usus, hos tamen posuit
Abbreviated transcription (Latin):
tũmalũ quod nonnatura humana patiendo ferat. hisigitur exemplis facillime
diligentes omniũ possunt comaedarum m&ra compraehendere &uersus si quosim¬
peritia scriptorũ confuderit adinagrum raestituere musicae locum necessarium¬
autem es se duximus multolabore exquisita Inuentaq exemplo diuersorum nominatis¬
simorumq graeciae auctorũ quorum quaedã &iã eliodorus ꝓtulit m&ricus &ephestion
subicere ut õstendamus non in peritiae sed scientis simae hocquoque & adulorum imi¬
uos sus cumsitholiãbus in quarto loco & in quinto habuit dactylos cuminut roq debuerit
im secundũ & tertiam trocheũ & quartum spondeũ posuit. Idem
IDΕ̃ ΛIΝΙΤ MΑΙΤΑ ΡΕΕΝΟΥΕΞΑΡΡΙΑΝΓ ΝΑΕΩΟΝ Hic quarto loco spondeũ posuit
oratiũ ꝓp̃t huius cemodi diuersus pindaricos dixisse in uii carminũ cũ ꝑ audaces nouadit¬

Expanded text:
tum malum, / quod non natura humana patiendo ferat». his igitur exemplis facillime tum malum, / quod non natura humana patiendo ferat». his igitur exemplis facillime diligentes omnium possunt comoediarum metra comprehendere et uersus, si quos imperitia scriptorum confuderit, ad integrum restituere musicae locum. necessarautem esse duximus multo labore exquisita inuentaque exempla diuersorum nominatissimorumque Graeciae auctorum, quorum quaedam etiam Heliodorus protulit metricus et Hephaestion, subicere, ut ostendamus non imperite sed scientissime hoc quoque et ad illorum imi"». iste enim uersus cum sit choliambus, in quarto loco et in quinto habuit dactylos, cum in utroque debuerit richium secundum et tertium trochaeum et quartum spondeum posuit. idemidem «αἴνιγμα παρθένου ἐξ ἀγριᾶν γνάθων». hic quarto loco spondeum posuit. oratium propter huiuscemodi uersus Pindaricos dixisse in IIII carminum«cum per audaces noua dithy
Abbreviated transcription (Latin):
us dam longam. in quibusdã breuẽ ut in andria adhuc archilis
postde inde: qd iussi dare bibere & quantum imperani. hossequitur dim&ercata¬
cus finiendi sermonis causa que mad archillida habuit. da
Similiter plautus. intruculento. eodem m&ro ususest insermone ancille astaphui. Ad fores aus¬
cultate atque adseruate edes. nequis aduentor grauiora habeat quẽ adueniat. Neuquis
manus attulerit sterilis intro adnos grauidas foras export& nouiego hominẽ mores
Curphilius inlindia nauta ꝑsonã inducit. hoc macro loquentem . dusaduenientem ꝑdanti
quidemnos ꝑdit. festumes sediem hicquartũ hodie iterant. ita conuentum. Cicero quoq
inuii tusculunarum eurupidis iambos transferens in locis paribus tam dactylos quã spon¬
deos sȩpeponit ut neq terribilis ulla fandoratio est. nec fors necira ceutum in uio¬

Expanded text:
in quibusdam longam, in quibusdam breuem, ut in Andria«adhuc, Archilisin quibusdam longam, in quibusdam breuem, ut in Andria«adhuc, Archilispost deinde / quod iussi dare bibere et quantum imperaui». hos sequitur dimeter catalecticus finiendi sermonis causa, quem ad Archilida habuit: «date, mox ego huc reuertar». similiter Plautus in Truculento eodem metro usus est in sermone ancillae Astaphii: «ad fores auscultate atque adseruate aedes, / nequis aduentor grauior abeat quam adueniat / neu, quis manus attulerit sterilis intro ad nos, / grauidas foras exportet. noui ego hominum mores». Turpilius in Lindia nautae personam inducit hoc metro loquentem: «dii aduenientem perdant. hic quidem nos perdit; / festum esse diem hic quartum hodie iterant, ita conuentum». Cicero quoque in IIII Tusculanarum Euripidis iambos transferens in locis paribus tam dactylos quam spondeos saepe ponit, ut «neque tam terribilis ulla fando oratio est, / nec fors nec ira caelitum inuic
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝑfundo saxeã ad celũ meruit fremibunda exalto ingentisonitu. & spicitu prese
undas uoluit uertuces uisus citat ruit plapi pelagus respergit reflit idẽ in ꝑsi dissatin
ut quaomcunqs eribuit forcuna ordñe num quã ullã humilitar ingenium in firmat bonũ
idẽ inphioenissis . sol quimi cantem candido curuat queequis flamma ciuitatis. ferbi¬
do ardore explicas. quianam tã aduerso augurio &inimicothebis. Radiatum lumen
ostentumtuum omine. Idem inthelepho. Quantam tyndaro: & menelai domus
molem excitarit bellipestorq illius. Turpilius ququae in suis idem facit comoedus ut in
india ꝓfecto ut quisq minimo contentus fuitita fortunana m u
lucem tesubdito: cumuno puero pnĩ nequeo esse intus stephanio quidita. preut solent
quibus maxime imperitior hic conuenit. quẽ puto ut imit&ur banco fusionẽ rhrithmort
facit. sunt autem & trim&ri. &ac plusminusq & habent penultima uersus syllabam

Expanded text:
ex profundo saxeam ad caelum eruit. / fremibunda ex alto ingenti sonitu et spiritu / prae se undas uoluit, uertices ui suscitat, / ruit prolapsa, pelagus respergit reflat». idem in Persidis«satin ut quem cuique tribuit fortuna ordinem / numquam ulla humilitas ingenium infirmat bonum?». idem in Phoenissis«sol qui micantem candido curru atque equis / flammam citatis feruido ardore explicas, / quianam tam aduerso augurio et inimico omine / Thebis radiatum lumen ostentum tuum?». idem in Telepho«quantam Tyndareo gnata et Menelai domus / molem excitarit belli pastorque Illius». Turpilius quoque in suis idem facit comoediis, ut in Lindia«profecto ut quisque minimo contentus fuit, / ita fortunatamlucem te subito rapis, / ere, cum uno puero? PH. nequeo esse intus, Stephanio. / - quid ita? PH. ut solent, quibus maxime imperitior hic conuenit, quem, puto, ut imitetur, hanc confusionem rythmorum facit. sunt autem et trimetri et hoc plus minusque et habent paenultimam uersus syllabam
Abbreviated transcription (Latin):
Rog lAΑOY PECCΙTIrINEΙ. Quartoloco spondeum posuit na daey pducitur teste belio doro
qui ait simoniden: hoc frequenter facere .i. ostendit pindorũ &iã trissyllabos infin
uersus posuisse NΩMΝΑ ΚΟΙΟΝΙΕCΕ ΕΤΟΜΗΤΟΝΚΕRΑTΟΝ Eccehos iniambo in
fin&ribrachin posuit. quinec concatinatus essepotest cum consequentȩ quippe in
adorus iambi &choliabus confuisse ꝓtulisse epme ΦIΛΕ ΕΡ MΙMΑΑΔΕVΚCΙΑ

Expanded text:
ι». quarto loco spondeum posuit nam φυ producitur teste Heliodoro, qui ait Simoniden hoc frequenter facere. idem ostendit Pindarum etiam trisyllabos in fine uersus posuisse «νόμων ἀκούοντες θεόδμητον κέλαδον». ecce in hoc iambo in fine tribrachyn posuit, qui nec concatenatus esse potest cum consequente, quippe in odorus iambos et choliambos confuse protulisse «Ἑρμῆ, φίλ
Abbreviated transcription (Latin):
ut in et ꝓportione differentiȩ sint qua ipsi ad inuicẽ extremist̃ t̃mini Vxnim
ui adxii. itaii aduii: Int̾ui enĩ et unii binarius differentiaẽ : Int̃ uiii uero et
xii quat̃narius A Recte ꝓrsus intellegis: At nunc attenre. qualit̃ ipsi toni
qͥ p̃dictoꝵ t̃minoꝵ int̃ ualla cõplent ñorithmnetica nedietate ueluti dies
addies ȩquis ad inuicẽ partibus minuuntur et crescunt. nec ad armonicã medietatẽ
dissimiliũ ꝓportionũ st̃ : Sed geo me trica ꝑmensi medietate opitrita. et ses qual¬
tera int̃ ualla cõplent Sicut enĩ sođs ses qui octauus ẽ. ad priorẽ se: Sic extat
tertius ad scđm: Sicut ad lxiiii sos qui octauus ẽ numerꝰ lxxii: Sic ad lxxii

Expanded text:
ut in ea proportione differentiae sint, qua ipsi ad invicem extremi sunt termini. Ut enim ut in ea proportione differentiae sint, qua ipsi ad invicem extremi sunt termini. Ut enim VI. ad XII. ita II. ad IIII. Inter VI. enim et VIII. binarius differentia est, inter VIII. vero et XII. quaternarius. M. Recte prorsus intelligis. At nunc attende, qualiter ipsi toni, qui praedictorum terminorum intervalla complent, non arithmetica medietate, velut dies ad dies aequis ad invicem partibus minuuntur et crescunt: nec ad harmonicam medietatem dissimilium proportionum sunt, sed geometrica permensi medietate epitrita et sesquialtera intervalla complent. Sicut enim secundus sesquioctavus est ad priorem se, sic exstat tertius ad secundum. Sicut ad LXIIII. sesquioctavus est numerus LXXII. sic ad LXXII
Abbreviated transcription (Latin):
adinuicẽ duploꝵ t̃minos pectit ut sicut adui st̃ xi : Sic adxii sent XXiii. Ftrursus
sicut ad xii St̃ xxiiii: Sicie adxxiiii sint xluiii. haec deinde. duplorum inter¬
ualla duobus dũ cõpleant᷑ terminis: alius exhis arithmetica. alius medietate
armonica duas sibi extremitates copulat. Quo enĩnumero uiui p̃cellit ui
limitẽ : eo prȩcellit᷑ axii limite : Quoq itẽ numero xuiii limes prȩcellit mi limitẽ :
eo p̃cellit᷑ axxiui limite Arithimetica dũ taxat medietate : Rursus quota parte
ui limitis uui prȩcellit tota parte susdii p̃cellit᷑ : Uides enĩ quia tertia parte ui numori
maior ẽ numerꝰ uii et tertia parte suimaior ẽ ab uiii numerꝰ .xi : Similit̃ sohabet
xxii ad xui cexui rursus adxxiiii. armonica uidelicet medictate : A Etiã uideo
qe dũ q uota parte ui numeri differt uui tota parte suixii ab uiui differt: uenit

Expanded text:
ad invicem duplorum terminos nectit, ut sicut ad VI. sunt XII. sic ad XII. sint XXIIII. Et rursus ad invicem duplorum terminos nectit, ut sicut ad VI. sunt XII. sic ad XII. sint XXIIII. Et rursus sicut ad XII. XXIIII. sic ad XXIIII. sint XLVIII. Haec deinde duplorum intervalla duobus dum compleantur terminis, alius ex his arithmetica, alius medietate harmonica duas sibi extremitates copulat. Quo enim numero VIIII. praecellit VI. limitem, eo praecellitur a XII. limile. Quoque item numero XVIII. limes praecellit XII. limitem, eo praecellitur a XXIIII. limite, arithmetica duntaxat medietate. Rursus quota parte VI. limes VIII. praecellit, tota parte sui a XII. praecellitur. Vides enim, quia tertia parte VI. numeri major est numerus VIII. et tertia parte sui major est ab VIII. numerus XII. Similiter se habet XII. ad XVI. et XVI. rursus ad XXIIII. harmonica videlicet medietate. D. Etiam video, quia dum quota parte VI. numeri differt VIII. tota parte sui XII. ab VIII. differt, evenit,
Abbreviated transcription (Latin):
nonminus quã triũ. Ergo proportionalitas aut arithmetica
medictate coniungit᷑. aut geo metrica. aut armonica. Medietatem
aut̃ dicimus.: ubi duȩ extremitates. duorum ł unius limitis nexu
in concordiã uiciupt᷑ : limites aut̃ seu t̃ minos dicimꝰ numeroꝵ summas:
i ad ii duplũ .ii. ad .iii. sesqualterũ. Nltẽ geo metrica medietas est sinqua ñ aequales
differentiae sed acquales ꝓportiones considerant᷑ ut uides iii.iii. A Video utiquȩ¬
quia sicut ad iii uplũ : sic ad ii .iiii. N At armonica međ ẽ : in qua nec gedẽ
ꝓportiones: dȩrt̃ nec eȩdẽ differentiae sed sicut ab inuicẽ st̃ extremi limites. ita
coꝵ dẽ imitũ differentiȩ Sicut cernis iii .IIII.VI. A. Cerno scilicet. et extremos
com ꝗ medietatẽ sese habeant tonorũ mensurȩ Dũ singulȩ enĩ medietates singulis
sint ꝓpriȩ : tam̃ exomĩb musica uidet᷑ intexta. Nãq geo metrica međ. omnes

Expanded text:
non minus quam trium. Ergo proportionalitas aut arithmetica non minus quam trium. Ergo proportionalitas aut arithmetica medietate conjungitur, aut geometrica, aut harmonica. Medietatem autem dicimus, ubi duae extremitates duorum vel minus limitis nexu in concordiam vinciuntur. Limites autem seu terminos dicimus numerorum summas. o equidem, I. ad II. duplum, II. ad III. sesquialterum. M. Item geometrica medietas est, in qua non aequales differentiae, sed aequales proportiones considerantur, uti vides I. II. IIII. D. Video utique sicut ad I. II. duplum, sic ad II. IIII. M. At harmonica medietas est, in qua nec eaedem proportiones quaeruntur, nec eaedem differentiae, sed sicut ab invicem sunt extremi limites, ita eorumdem limitum differentiae, sicut cernis III. IIII. VI. D. Cerno scilicet et extremos dum, secundum quam medietatem sese habeant tonorum mensurae; dum singulae enim medietates singulis sint propriae, tamen ex omnibus musica videtur intexta. Namque geometrica medietas omnes
Abbreviated transcription (Latin):
in teruallo uoculȩ. id est quarta et quinta. dũ singulae ad aliud latus
diatessaron ad alud resonent diapente : utrȩq ad suum latus epitrito
distant . Sed utrumq rursus epitritũ ea ratione epogdoi stipant : ut inquat¬
tuor scindat᷑ uoculas in int̃ ualla tria. ut scilicet singula duo inter ualla
singulos capiant epogdo es id est tonos : Tertium cõpleat᷑ limmate
qđ est semitonium : sic contigit ut quartis locis uoces ses quitertie quintis
in eniant᷑ ses qualterȩ octauos locos sortiant᷑ duplȩ quindecimos bis duplȩ
capia duodecimos triplȩ. A Queso quanitione ł ordine in sonoꝵ serie
toni cũ sertoniis contexant᷑  Id aꝑtius contueri poteris.
si prius quȩ arith etica medietas. quȩ geometriea. quaeq armonica
sit panoã A Pande rogo : A Post ꝓposetiones ꝓportionalitates considerant᷑:
Nã ꝓportio eduoꝵ dͥ terminoꝵ habitudo. Pro portionalitas uero

Expanded text:
intervallo voculae, id est, quarta et quinta, dum singulae ad aliud latus intervallo voculae, id est, quarta et quinta, dum singulae ad aliud latus diatessaron, ad aliud resonent diapente, utraeque ad suum latus epitrito distant. Sed utrumque rursus epitritum ea ratione epogdoi stipant, ut in quatuor scindantur voculas intervalla tria: ut scilicet singula duo intervalla singulos capiant epogdoos, id est, tonos, tertium compleatur limmate, quod est semitonium. Sic contingit, ut quartis locis voces sesquitertiae, quintis inveniantur sesquialterae, octavos locos sortiantur duplae, quindecimos bis duplae capiant, duodecimos triplae. D. Quaeso qua ratione vel ordine in sonorum serie toni cum semitoniis contexantur? M. Id apertius contueri poteris, si prius, quae arithmetica medietas, quae geometrica, quaeque harmonica sit, pandam. D. Pande rogo. M. Post proportiones proportionalitates considerantur. Nam proportio est duorum terminorum habitudo, proportionalitas vero
Abbreviated transcription (Latin):
qu astaee sttrtit us uofet ad aocui sescupla rutione cõmensunatuis
rus sui quantirate al uiii metitur Parte sui dimidia
xxxui uumerũ Parte sui tertia xxxii numerũ. Parte sui quarta xago numerꝰ
Sedaxui numerꝰ quiest ad xxiuii sescuplaris : fit ad xluui Epitrita ratione cõmensu¬
ralis: Porro xxii numerꝰ qui est adxxiiii epitritꝰ : fit ad xluui
sescupla ratione cõmensuratus : Xxx uͦ numerus qui est adxxiiii sesq iquartus :
cõmensurari cũ &l uiii p̃potest. Ui desergo. quia mox ut intra sesquitertum int̾¬
ualla coartari incipiunt. cõnumerationem suꝑ particulares cũ duplis p̃habent
etidcirco nec consonã cõmirtionem
uaratione euenit. ut in sonoꝵ serie ꝑ quarta loca uoces sint epitritȩ ꝑ quinta
sesqualterȩ. ꝑ octaua duplȩ.et aliȩ suis locis Cum constet
ł epitrito et sesqualtero ł duobus epitritis medio epogdo& int̃uallũ duplũ cõpleri:
epogdois rursus ipsa epitritoꝵ int̃ ualla cõplentur : Si quidẽ duȩ mediȩ india pason

Expanded text:
epitritus, fit ad XXIIII. sescupla ratione commensuratus. rus sui quantitate XLVIII. metitur, parte sui dimidia XXXVI. numerum, parte sui tertia XXXII. numerum, parte sui quarta XXX. numerum. Sed XXXVI. numerus, qui est ad XXIIII. sescuplaris, fit ad XLVIII. epitrita ratione commensurabilis. Porro XXXII. numerus, qui est ad XXIIII. epitritus, fit ad XLVIII. sescupla ratione commensuratus. XXX. vero numerus, qui est ad XXIIII. sesquiquartus, commensurari cum XLVIII. non potest. Vides ergo, quia mox ut intra sesquitertium intervalla coarctari incipiunt, connumerationem superparticulares cum duplis non habent, et idcirco nec consonam commistionem. D. Qua ratione evenit, ut in sonorum serie per quarta loca voces sint epitritae, per quinta sesquialterae, per octava duplae, et aliae suis locis? M. Cum constet, vel epitrito vel sesquialtero vel duobus epitritis medio epogdoo intervallum duplum compleri, epogdois rursus ipsa epitritorum intervalla complentur. Siquidem duae mediae in diapason
Abbreviated transcription (Latin):
deresccitibus int ualus net cũ duplo neo cã triplo netcũ quid rarlo net cum sescuplo
du sistidam adfistulam sescuplo maiorẽ: Sescuplari ad pones epitritam
etsio effecisti duplam Nãquȩ ad scdam epitrita est : duplo exxtut
ad primã longior Rursus conuersim cordã ad cordam fistula adfistullã uon¬
metieris epitritã epitritȩ ad pones ses qualterã. etduplo effesta pst ł la
mordire Uesuti ui ui uuii oxii inueniesq ineduas nedias sepogdoꝰ in
mats dionensum. id c̃ longiorem cordã autt fistulã ocstaua ininoris parte
pcellere: Ite alio modo &letieris fistulã ad fistula duplo longiorren
A sbitue fistuiã inedieris epitritã: Ad longã filtulã metieris sudani teutamo
S ioq int̃duas medias epogdous naturalitor cadit
Cuiꝰ int̃uallo utraq fit ulteriori suo lateri
sescuplaris utraq ꝓximiori sibi lateri epitrita:

Expanded text:
decrescentibus intervallis nec cum duplo, nec cum triplo, nec cum quadruplo, nec cum sescuplo decrescentibus intervallis nec cum duplo, nec cum triplo, nec cum quadruplo, nec cum sescuplo seu fistulam ad fistulam sescuplo majorem; sescuplari appones epitritam, et sic effecisti duplam. Nam quae ad secundam epitrita est, duplo exstat ad primam longior. Rursus conversim chordam ad chordam, fistulam ad fistulam metiaris epitritam, epitritae appones sesquialteram, et dupla effecta est. Haordine, veluti VI. VIII. VIIII. XII. inveniesque inter duas medias epogdoum rite dimensum, id est, longiorem chordam aut fistulam octava minoris parte praecellere. Item alio modo. Metieris fistulam ad fistulam duplo longiorem. Ad brevem fistulam metieris epitritam, anter duas medias epogdous naturaliter cadit. Cujus intervallo utraque fit ulteriori suo lateri sescuplaris, utraque proximiori sibi lateri epitrita.
Abbreviated transcription (Latin):
cõ parationo pereat᷑ : A Quo modo ex cõparatis sesqualteris ac sos qutt̃tus
nasaris SDE Nonne facile intellegitur ut numcrus uerbi gratia
senarius sui medictate in suũ concrescit sesqualterũ id est noue narium
siui parte denta in suũ concrescit epitritũ id est octonariur : Sed noue narius
sieig sesqualter est senario : ita ses quioetauus est opitrito
meullegodie Qua prẽ simil intellege qđ int̃ sonũ et sonuo traimuir assipet
mauus litoni in es ci et̃ poterit int̃ uallũ quam quod semel fuerat
ses qualteri ac sesquitertu differentia ꝑ mensum Egs solis sesquioe tauꝗs
int̃ uallis cũ ses qualteris acsesquitertis cõmensumulitas est quo sclicens
seisqualtna ae sesquitertia intuualla cũ diplis et quadruolis cõsion surstas
qui us similiter corũ mntruala complentut : Ssciuionartis ũ aeses quiquintis eteliquis

Expanded text:
comparatione procreatur. D. Quomodo ex comparatis sesquialteris ac sesquitertiis comparatione procreatur. D. Quomodo ex comparatis sesquialteris ac sesquitertiis nascitur? M. Nonne facile intelligitur, ut numerus verbi gratia senarius sui medietate in suum crescat sesquialterum, id est, novenarium? sui parte tertia in suum concrescat epitritum, id est, octonarium? Sed novenarius sicut sesquialter est senario, ita sesquioctavus est epitrito. l intellige, quod inter sonum et sonum nec minus nec majus toni integri poterit esse intervallum, quam quod semel fuerat sesquialteri ac sesquitertii differentia permensum. Igitur solis sesquioctavis intervallis cum sesquialteris ac sesquitertiis commensuralitas est: quorum scilicet lis et quadruplis commensurata sunt, quibus similiter eorum intervalla complentur. Sesquiquartis vero ac sesquiquintis et reliquis
Abbreviated transcription (Latin):
discrimina singulȩ disdia pason c̃ sonantiȩ disponant᷑ iã ultra ꝓgredi duplȩ
symphoniȩ ñ possunt : Ideo uͦ ui frapartẽ tertiã. hoc ẽ infra epitritũ interualla
p̃ coartant᷑ : qm̃ cũ minor sit pars t̃cia quã dimidia quarta quã tertia
quinta quã quartã᷑. sexta quã quinta et deinceps : eũq sesqualterũ quod medi¬
etatis est int̃uallũ tres tonos capiat cũ semitonio epitritũ uͦ qđ partis
tertiȩ int̃uallũ ẽ duos tonoscũ semitonio capiat : cuenit utminora de inceps
int̃ualla net duoꝵ tonoꝵ ac semitonii possint et̃ capatia nec cum duobus
tonis siue uno acdimidio cõmensurabilia : Solũ sesqui octauũ interuallum
quia tonũ metitur. ad mittitur. AQuare tonimensura in hanc solam
ꝓportionẽ cadit+C Quia hȩc ꝓportio solius ses qualteri ac sesqui tertii

Expanded text:
discrimina singulae disdiapason consonantiae disponantur, jam ultra progredi duplae discrimina singulae disdiapason consonantiae disponantur, jam ultra progredi duplae symphoniae non possint. Ideo vero infra partem tertiam, hoc est, infra epitritum intervalla non coarctantur, quoniam cum minor sit pars tertia quam dimidia, quarta quam tertia, quinta quam quarta, sexta quam quinta, et deinceps; cumque sesquialterum, quod medietatis est intervallum, tres tonos capiat cum semitonio, epitritum vero, quod partis tertiae intervallum est, duos tonos cum semitonio capiat; evenit, ut minora deinceps intervalla nec duorum tonorum ac semitonii possint esse capacia, nec cum duobus tonis sive uno ac dimidio commensurabilia. Solum sesquioctavum intervallum, quia tonum metitur, admittitur. D. Quare tota mensura in hanc solam proportionem cadit? M. Quia haec proportio solius sesquialteri ac sesquitertii
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cellerit diates saronerit : Sio ctauaminoris parte suꝑ giedit᷑ : tono c̃cordant : Quare
ñ plures multiplitatis pecies admusicã ꝑtincant quã tres. p̃plures suꝑ partaularitatis
quã trs . A. Patet iã uberi ad sertione ꝓbatũ p̃ solũ ut excõnumeratis ł cõ mensuratis
numeris musicagignit᷑ sed etiã quibus quȩqi symphoniȩ cõnumeratoꝵ numerorũ
spetieb: adiaceant: mirũ uͦ qͥđ causȩ sit qđ non nisi tres multi plicitatis nec nisi
tres super particularitatis formȩ admusicã admittant᷑ : Sed sola dupla tripla
et quadrupla habitudo : ẜola sos qualtera et ses qui tertia cũ ses qui octaua c̃sonantias
modulent᷑: Ae Ideo ultra bis diapason iđẽ ultra quadruplũ ñ extenditur :
quia hunc modũ sonis natura tribuit . ut si ꝑ singula septe narũ india pason uocũ

Expanded text:
praecelluerit, diatessaron erit. Si octava minoris parte supergreditur, tomo concordant. D. Quare praecelluerit, diatessaron erit. Si octava minoris parte supergreditur, tomo concordant. D. Quare non plures multiplicitatis species ad musicam pertineant, quam tres: non plures superparticularitatis, quam tres, patet jam uberi assertione probatum: non solum ut ex connumeratis vel commensuratis numeris musica gignatur: sed etiam quibus quaeque symphoniae connumeratorum numerorum speciebus adjaceant. Mirum vero, quid causae sit, quod non nisi tres multiplicitatis, nec nisi tres superparticularitatis formae ad musicam admittantur, sed sola dupla, tripla, et quadrupla habitudo, sola sesquialtera et sesquitertia cum sesquioctava consonantias modulentur? M. Ideo ultra disdiapason, id est, ultra quadruplum non extenditur, quia hunc modum sonis natura tribuit: ut si per singula septenarium in diapason vocum
Abbreviated transcription (Latin):
Quiimaxime uͦ distant soni qui disdiapason concinentiã resonant
ei merito ꝓportioni ad signamus quȩ quadrupla int̃ualli dimensione
discedit ueluti xxiiii contraui. acstat deincers concinnentiarum
modus qui neq ultra quadruplũ possit extendi neq infra partẽ tertiã codic¬
tam Sicq hunc ordine consonantiȩ sup̃ sert̃ quẽ dant innumeris multiplici¬
tatis augm̃ta et eregione suꝑ particularitatis de trim̃ta. Pat᷑ qͦq eealudo
idonee ꝓbationis argumentũ. quod non auditu modo sed etuisu fidẽ p̃dicte
adstruata rationi
idiculȩ siue fistulȩ si ȩqualis grossitudinis fucrint etmaior mino rui
Dinsua longiorem bis habuerit. diapason ut supradictũ est ad inuicẽ
consonabunt. Siter habuerit : diapason et diapente respondent
Siquat̃ habuerit disdia pason c̃cordiã facient : Simaior dimidia
minoris parte suꝑ habuerit : diapente fit c̃sonantia : Sitaa minoris parte

Expanded text:
Quia maxime vero distant soni, qui disdiapason concinentiam resonant, Quia maxime vero distant soni, qui disdiapason concinentiam resonant, ei merito proportioni assignamus, quae quadrupla intervalli dimensione discedit: veluti XXIIII. contra VI. Ac stat deinceps concinentiarum modus, qui neque ultra quadruplum possit extendi, neque infra partem tertiam coarctari. Sicque hunc ordinem consonantiae sumpserunt, quem dant in numeris multiplicatis augmenta, et e regione superparticularitatis detrimenta. Datur quoque et aliud idoneae probationis argumentum, quod non auditu modo, sed et visu fidem praedictae astruat rationi. Fidiculae sive fistulae, si aequalis grossitudinis fuerint, et major minorem in sua longitudine bis habuerit, diapason, ut supra dictum est, ad invicem consonabunt: si ter habuerit, diapason et diapente respondent: si quater habuerit, disdiapason consonantiam facient. Si major dimidia minoris parte super habuerit, diapente fit consonantia. Si tertia minoris parte
Abbreviated transcription (Latin):
anmo intueri. ateueri xii c̃tra ui. Itẽ postoupli iudicium sequit᷑ dimioii post
dimidiũ tripli Post triplũ partis tertiȩ : Atq id eo quõ facilior ẽ dupli descriptio
illi consonantiȩ merito deputat᷑ quȩ facilior est quãq a pertior sensus¬
cõ prehondit Fa ergo ẽ prima suauisq consonantia : quȩ octaua fitregione
et hapason dicie᷑ : Postduplũ inquã extat. qđ uincit medietate subdupli idest
sescuplũ uicluti uiui contra ui. otillud qđ bina superat quantitatt. hocẽ triplũ
uelutixuiii contraui E rgo cũ hȩduş ꝓportiones ꝓximȩ post duplum contraria
licet diuisione sequant᷑ : recte illis  T ymphoniȩ ad scribuntur quas
aure sontimus postdiapason. et̃ scdãs id est diapente : Itemq dia pason
et diapente dũ minimũ uͦ consonantes sunt soni. qui diates saron spaciũ
tenent : er ꝓportioni hancrite concinentiã damus ubi maior numerus
tertia minoris parte transcendit: quȩ ẽ epitrita. ueluti uii contra ui:

Expanded text:
animo intueri: veluti XII. contra VI. Item post dupli judicium sequitur dimidii, post dimidium tripli, post triplum partis tertiae; atque ideo quoniam facilior est dupli descriptio, illi consonantiae merito deputatur, quae facilior est, quamque sensus apertior comprehendit. Ea ergo est prima, suavisque consonantia, quae octava fit regione, et diapason dicitur: post duplum inquam exstat, quod vincit medietate subdupli, id est, sescuplum; veluti VIIII. contra VI. et illud, quod bina superat quantitate, hoc est, triplum, veluti XVIII. contra VI. Ergo cum hae duae proportiones proximae post duplum, contraria licet divisione, sequantur, recte illis symphoniae ascribuntur, quas aure sentimus post diapason esse secundas, id est, diapente, itemque diapason et diapente. Dum minimum vero consonantes sint soni, quia diatessaron spatium tenent, ei proportioni hanc rite concinentiam damus, ubi major numerus tertia minoris parte transcendit, quae est epitrita; veluti VIII. contra VI.
Abbreviated transcription (Latin):
nensis cumoctouentis orbemterrae regiad seuerass&. exemplicausa athenis tur remmar¬
moream osta gonã instituit: Inqua imagines uentorum sculptas contrasuos cuiusq
flatus ordinauit᷑: Supra que ipiam turrem m&am marmoream posuit Et tritonem

Expanded text:
ros tamen Andronicus Cyrrestes, cum octo uentis orbem terrae regi adseuerasset, exempli causa Athenis turrem marros tamen Andronicus Cyrrestes, cum octo uentis orbem terrae regi adseuerasset, exempli causa Athenis turrem marmoream octagonam instituit, in qua imagines uentorum sculptas contra suos cuiusque flatus ordinauit, supraque ipsam turrem metam marmoream posuit et Tritonem
Abbreviated transcription (Latin):
docuerunt. Nã ordinationem ac dispositionẽ diathesim: uenustatem & decorem eurith
quantitas ÷ modus singulorum membrorum uniuerso respondens operi. Dispositio est. apta
rebus concłaum institutio &aperis futuri formatrib figuris diuisa quaea graecis idea appellat
Hec sunt ergo tres figune. ic hno graphia sceno graphia. Ic hnographia ẽ areae. uelsoli & fun¬
damentorum discriptio. Ortho graphiaẽ laterum & altitudinis exstructio: Scenogra phia ẽ
frontis & totius ꝯperis ꝑpicturam oftensio.
Ueuentis. erunt quidam philosophorum eratosthenen mathematicis rationib¬
& geom&ricis m&hodiis a equi noctiali tempore. pergnomini cas umbras orbis
terrae spatia eẽ m&itum. & nc cerdos uentorum dedicisse flatus: Tenereergo

Expanded text:
docuerunt. Nam ordinationem τάξιν, dispositionem διάθεσιν, uenustatem et decorem εὐρυθμίαν, docuerunt. Nam ordinationem τάξιν, dispositionem διάθεσιν, uenustatem et decorem εὐρυθμίαν, Quantitas est modus singulorum membrorum uniuerso respondens operi. Dispositio est apta rebus conclauium institutio et operis futuri forma tribus figuris diuisa, quae a Graecis ἰδέα appellatur. Haec sunt ergo tres figurae: ichnographia, orthographia, scenographia. Ichnographia est areae uel soli et fundamentorum descriptio. Orthographia est laterum et altitudinis exstructio. Scenographia est frontis et totius operis per picturam ostensio. II De uentis Ferunt quidam philosophorum Eratosthenen mathematicis rationibuet geometricis methodis, aequinoctiali tempore, per gnomonicas umbras orbis terrae spatia esse metitum et sic certos uentorum didicisse flatus; tenere ergo
Abbreviated transcription (Latin):
eastis architectomue perimamulta oratione uitruuius polio aliiq aucio¬
res scientissime scripsere uerum nelonga eorum disertaq facundia humiliorib
ingeniis alienum facer& studium. pauca ex his medio crilic& sermone priuatis
sib ornare fuit consilium. Quae pastesitaq celi & regiones uentorum ra lubres aedificiis
uideantur. & qua subtilitate nociui flatus auesantur. aditusq lanuarum & lumina se¬
nestris ut ilit̃ tribuantꝰ: quib uemensuris aedificiorum membra disponantur. quib: signis
tenuis abundansq aqua inueniatur. alia&iam quae aedificandi gratia sorre opost& breui
ꝑtinere debeant studiose adtendere conuenit: Ommati pulchro decore acuenusta
utilitate fieripatuerunt. si ante huius artis peritus ordodiscatur: Nam archi tecturae
nt̃ octo. quae sunt ordinatio. dispositio uenustas. mensura. dist
catio conlocatio: machinatio: ex his grȩci quinq uocabulis studium architecture eẽ

Expanded text:
e artis architectonicae peritia multa oratione Vitruuius Pollio aliique auctores scientissime scripsere. Verum ne longa eorum disertaque facundia humilioribus ingeniis alienum faceret studium, pauca ex his, mediocri licet sermone, priuatis usibus ordinare fuit consilium. Quae partes itaque caeli et regiones uentorum salubres aedificiis uideantur, et qua subtilitate nociui flatus auertantur aditusque ianuarum et lumina fenestris utiliter tribuantur, quibusue mensuris aedificiorum membra disponantur, quibus signis tenuis abundansque aqua inueniatur, alia etiam quae aedificandi gratia scire oportet, breui pertinere debeant studiose attendere conuenit. Omnia enim pulchro decore ac uenusta utilitate fieri poterunt si ante huius artis peritus ordo discatur. Nam architecturae partes sunt octo, quae sunt ordinatio, dispositio, uenustas, mensura, distributio, aedificatio, conlocatio, machinatio. Ex his Graeci quinque uocabulis studium architecturae esse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfessionib: & gestagestis. & quae accidunt ex trinsecus. & diuersos mostis modos.
& quaeeã sunt consecũta. Similiter si arbores compares. conferes &iam praecidenti
eis nomina & loca inquib nascunt᷑ & fructus &utilitatem & similia. Resquoq
si compares. dices qui primieas inuenerint. & eos conferes. Tterea qualitatem
laudamus. ut si comparemus iustitiam & diuitias:
ratio &iam ad melius. ut silaudans ulixem comparem illum herculi. minorẽ
similem maiore uistutibus uolens ostendere: exigitautem huiuscemodi locus
fostem oratorem & callidum &celerem. ut agiles possit facere saepe transi¬
tiones¬

Expanded text:
professionibus et gesta gestis et quae accidunt extrinsecus et diuersos mortis modos professionibus et gesta gestis et quae accidunt extrinsecus et diuersos mortis modos et quae eam sunt consecuta. similiter si arbores compares, conferes etiam praesidentia eis numina et loca, in quibus nascuntur, et fructus et utilitatem et similia. res quoque si compares, dices qui primi eas inuenerunt et eos conferes; praeterea qualitatem laudamus, ut si comparemus iustitiam et diuitias. fit autem comparatio etiam ad melius, ut si laudans Vlixem compares illum Herculi, minorem similem maiori uirtutibus uolens ostendere. exigit autem huiuscemodi locus fortem oratorem et callidum et celerem, ut agiles possit facere saepe transitiones
Abbreviated transcription (Latin):
itudinem. pullu lationem quo modo demali arbore
habeat in quo maxime memorandum. Comparationes autem ubiq assumen¬
dae quin&iã urbiũ laudes. ex huius cemodi locis ñdifficulter adquires
Dicesenim & degenere quodignȩ. & deuictu quod adeis nutritae. & deeruditione
quod adeis eruditae sunt. Tractes uero quomo de homine qualissit structura.
sꝑfessionib: estusa. quid gesserit. DECOMPARATI
ONPARATIO ESt. uelsimilium uel diuersorum uelminorum ad maiora
uelmaiorum adminora collatio. & easisumus &iam in communiloco. augentes
ꝑ̃comparationem crimina. Assumitur tamen&iã in laude & inuituperatione.
rationis causa. Quoniamtamen doctissimi oratorum eaq
citatione sunt usi dicamus &iamde hac. Procedentesigitur ꝑloca laudationis. com¬
paramus & urbe murbi & quasi sunt uiri. & genus generi. &uictũ uictui & ꝓfessionẽ

Expanded text:
pulchritudinem pullulationem, quomodo de mali arbore, et quid utile pulchritudinem pullulationem, quomodo de mali arbore, et quid utile habeat, in quo maxime morandum. comparationes autem ubique assumendae. quin etiam urbium laudes ex huiuscemodi locis non difficulter adquires. dices enim et de genere, quod indigenae, et de uictu, quod a deis nutriti, et de eruditione, quod a deis eruditi sunt. tractes uero, quomodo de homine, qualis sit structura, quibus professionibus est usa, quid gesserit. de comparatione comparatio est uel similium uel diuersarum uel minorum ad maiora uel maiorum ad minora collatio et ea usi sumus etiam in communi loco augentes per comparationem crimina. assumitur tamen etiam in laude et in uituperatione eiusdem rationis causa. quoniam tamen doctissimi oratorum ea quoque per se praeexercitatione sunt usi, dicamus etiam de hac. procedentes igitur per loca laudationis comparamus et urbem urbi, ex qua sunt uiri, et genus generi et uictum uictui et professiones
Abbreviated transcription (Latin):
nascuntur laudent᷑ & adeis inquorum sunt tutela ut columba ueneri. equus
neptuno dr̃ esse consecratus. pra&erea dices quomodo pascit̾. qualem haba
poris uitae nec non &iã cõparatione & omnibus accidentib locis uteris.
Res autem. laudes ab inuentorib utuenationem diana inuenit & apollo. & ab his qui usi
sunt. ut heroes uenationibus ut ebantur. Maximaautem facultas huius cemodire¬
rum laudationibus datur excontẽplationeeorũ quieasres affectant. qualessunt
tam animis quã corporib. ut uenantes. fortes. audaces. acuti. integri corporib
Hine nonignores. quo modo &iam de osdebeas laudare. similiter arbores. aloco
lini & a pastu quomodo pascuntur. & sim ulta cura egent ad mireris
S inparua. id quoque laudabis. Dices autem quomodo decorpore. ftaturam.

Expanded text:
enit. et a loco, in quo nascuntur, laudentur et a deis, in quorum sunt tutela, ut columba Veneri, equus enit. et a loco, in quo nascuntur, laudentur et a deis, in quorum sunt tutela, ut columba Veneri, equus Neptuno dicitur esse consecratus. praeterea dices, quomodo pascitur, qualem habeat ale spatium temporis uitae. nec non etiam comparatione et omnibus accidentibus locis uteris. res autem laudes ab inuentoribus, ut uenationem Diana inuenit et Apollo, et ab his qui ea usi sunt: heroes uenationibus utebantur. maxima autem facultas in huiuscemodi rerum laudationibus datur ex contemplatione eorum, qui eas res affectant, quales sunt tam animis quam corporibus, ut uenantes fortes audaces acuti integri corporibus. hinc non ignores, quomodo etiam deos debeas laudare. similiter arbores a loco,e, laurus Apollini; et a pastu, quomodo pascuntur; et si multa cura egent, id mireris, sin parua, id quoque laudabis. dices autem, quomodo de corpore, staturam
Abbreviated transcription (Latin):
uero qđ diustus. qđ moderatus qđ sapiens. qđ strenuus Postea laudabis aꝓ
fessionib: .i. qđ officium ꝓfessus est. philosophum uel relitoricum. uelmilitare
familia. fortuns. & similibus p̃terea & atempore quantum uix. multum
uel paruum. Utrumq enĩ. oc casiones laudis ueluituperationis prȩb&
ec aqualitate mortis. ut ꝓpatria pugnans. uelsiquid m
It exquires &iam quaesecuta sunt postmostem. sicertamina in honorem eius st̃
brata. quomodo patrodõ abachille. & anchisȩ ab aenea
datumest deossibus eius. quomodo de oreste & palinuro. Si filios habuit lauda¬
biles. quomodo achilles pyrrhum. maximam uero occasionem in huiuscemodi
orationibus suppeditant comparationes. quas pones. in quolo cotempus admoneat
isimiliter tamentmuiita quoq animalia. quomodo cor

Expanded text:
uero, quod iustus, quod moderatus, quod sapiens, quod strenuus. postea laudabis a uero, quod iustus, quod moderatus, quod sapiens, quod strenuus. postea laudabis a professionibus, id est quod officium professus est, philosophum uel rhetoricum uel militarefamilia fortuna et similibus. praeterea et a tempore, quantum uixit, multum uel paruum; utrumque enim occasionem laudis uel uituperationis praebet. ad haec, a qualitate mortis, ut pro patria pugnans, uel si quid et exquires etiam quae secuta sunt post mortem: si certamina in honorem eius sunt celebrata, quomodo Patroclo ab Achille et Anchisae ab Aenea, si oraculum aliquid datum est de ossibus eius, quomodo de Oreste et Palinuro, si filios habuit laudabiles, quomodo Achilles Pyrrhum: maximam uero occasionem in huiuscemodi orationibus suppeditant comparationes, quas pones in quo loco tempus admoneat. consimiliter tamen muta quoque animalia, quomodo conu
Abbreviated transcription (Latin):
uid&ur esse damnatus.
AUS EST. expositio bonorum quaealicui accidunt ꝑsonae uel commu¬
niter uel priuatim Communit̃. ut laus hominum. priuatim. ut laus
socratis. Laudamustamen &iamres. ut iustitiam. & muta animalia. ut
equum. Nec non &iam arbores & semina & montes & fluuios &similia.
dum autem. quod& laus & uituperatio subuno eoden
runtur demonstratiuo. quod ex eisdem locis utraq ꝓficis cuntur
Quod autem interest interhas & locum communem: uident᷑̾enim inquib¬
im nimium esseconiunctae. Hoc. quod in loco commun
uistutis hab&. Locauero laudis uelui tuperationis. haec sunt gens. utlatinꝰ.
grecus. ciuitas ut romanus. atheniensis. genus. ut aemilianus. alc meonides
item &iam siquidnascendo euenit uirum. uel ex somnis i
cemodi quibusdam p̃nuntiationib. De indesequitur uictus. quomodo inachille
qđ medullis leonũ pastus est. & apudchironem. Hineducatio. quo modo erudi

Expanded text:
uidetur esse damnatus? de laude laus est expositio bonorum, quae alicui accidunt personae uel communiter uel priuatim, communiter, ut laus hominis, priuatim, ut laus Socratis. laudamus tamen etiam res, ut iustitiam, et muta animalia, ut equum, nec non etiam arbores et semina et montes et fluuios et similia. sciendum autem quod et laus et uituperatio sub uno eodemque genere referuntur demonstratiuo, quod ex eisdem locis utraque proficiscuntur. quid autem interest inter has et locum communem? uidentur enim in quibusdam nimium esse coniunctae. hoc, quod in loco communiuirtutis habet. loca uero laudis uel uituperationis haec sunt: gens, ut Latinus, Graecus, ciuitas, ut Romanus, Atheniensis, genus, ut Aemilianus, Alcmaeonides. dices autem etiam, si quid nascendo euenit mirum, ut ex somniis uel signis uel huiuscemodi quibusdam praenuntiationibus. deinde sequitur uictus, quomodo in Achille, quod medullis leonum pastus est et apud Chironem; hinc educatio, quomodo eruditu