comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nominat. Pmum em̃ sola gratia dat ds
⁊ õ nisi sola gr̃a cum ñ p̾cedunt nisi ma¬
la mĩta. sed post ꝑ grãm incipiunt m̃ita
eius in me uacua nõ fuit. & ne ip̃a uolim¬
tas sine gr̃a di putetur aliqͥd boni posse.
subdi. nõ autem ego solus. s. sine grã set
data fu̾it gr̃a incipiunt eẽ nr̃a mĩta bo¬
na. ꝑ illam tm̃ quia si illa de fiu̾t caditalioꝵ¬

Expanded text:
nominat, primum enim solam gratiam dat Deus, et nonnisi gratiam, cum non praecedant nisi mala merita: sed post per gratiam incipiunt bona ejus in me vacua non fuit. Et ne ipsa voluntas sine gratia Dei putetur aliquid boni posse, subdit: Non autem ego solus, scilicet, sine grdata fuerit gratia, incipiunt esse nostra merita bona; per illam tamen, quia si illa defuerit, cadit ho
Abbreviated transcription (Latin):
ic queri solet de illis. qui ab ortũ ortum¬
ꝓcurãt. qñ iudicent᷑ homicide. uł non.
Tunc puerꝑium ad homicidiũ ꝑtinet:
q̃n formatũ est. ⁊ aĩam ht̃. ut aug̃ suꝑ¬
iam formato corꝑi: aĩa datur. nõ inꝯcep¬
tu corꝑis nascitur: cũ semine diriuata
Nam si cũ semine ⁊ aĩa existit de aĩa.
tt̃ ⁊ multe aĩe cotidie ꝑeunt. cũ semen
fluxu: non ꝓficit natiuitati. Primum
oꝑtet domũ ꝯpaginari.⁊ sic habitato¬
rem induci. Cum gͦ liniam̃ta ꝯpacta
nõ fuerit.ubi erat aĩa : It̃.ieꝵ. Sẽmiã¬
paulatĩ formantur in aĩa.⁊ tãdui nõ
reputatur homicidiũ. donec elem̃ta
ꝯfecta: suas imagines. mẽbraq susci¬
piant̾. Ex his apparet tunc homicidas
esse. qui ab ortũ procurãt. cũ formatũ
D excufacione coi

Expanded text:
ic quaeri solet de his qui abortum procurant, quando judicentur homicidae vel non. Tunc puerperium ad homicidium pertinet, quando formatum est, et animam habet, ut Augu. Sed jam formato corpori anima datur, non in conceptu corporis nascitur cum semine derivata. Nam si cum semine et anima existit de anima, tunc et multae animae quotidie pereunt, cum semen fluxu non proficit nativitati. Primum oportet domum compaginari et sic habitatorem induci. Cum ergo lineamenta compacta non fuerint, ubi erit anima? Item Hipaulatim formantur in utero; et tamdiu non reputatur homicidium, donec elementa confecta suas imagines membraque suscipiant. Hic apparet tunc eos homicidas esse, qui abortum procurant cum formatum De excusatione coi
Abbreviated transcription (Latin):
mãmona nomen dmonis. qͦ nomine uo¬
cantur diuiie. scđm syram lingam. ħ
autem ñ ĩo ẽ.ꝙ. diabolus in potestate hat
dare uł auferre. diuicias cum uult.
sed quia eis utitur ad homminũ tet᷑a¬

Expanded text:
mammona nomen daemonis, quo nomine vocantur divitiae secundum Syriam linguam. Hoc autem non ideo est, quod diabolus in potestate habeat dare vel auferre divitias, cui velit, sed quia eis utitur ad tentat
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ est .s. prescĩa dei non posse falli. so¬
lecturũ uł aliquid huiusmodi. s potest
omnino falsũ ẽ. Potest equid̃ nõ fieri a¬
liqͥd. ⁊ illud tñ p̾scitũ ẽ fieri. non ideo m̃n
nec adeo p̾scitũ eẽt fieri. S adhue ur¬
gent q̃onem dicẽtes. Aut alr pot̾ fieri
quã ds p̃sciuit. ã non alr. si non alr. gͦ
ałr fieri quam fiat. Ita aut̃ fit ut prescitũ
est. Alr gͦ potest fieri quam p̾scitum est.
ad qd̾ dm̃is illam locutionẽ multiplicem
d̾s p̃sciuit. ⁊ impossibile ẽ non eẽ qd̃ ds
p̃sciuit. ⁊ impossibił ẽ non eẽ p̃scita oĩa

Expanded text:
ic solecturum, vel aliquid hujusmodi; sed potest omnino falsum est. Potest equidem non fieri aliquid, et illud tamen praescitum est fieri, non ideo tamenec a Deo praescitum esset fieri. Sed adhuc urgent quaestionem dicentes: Aut aliter potest fieri quam Deus praescivit, aut noaliter fieri quam fiat, ita autem fit ut praescitum est; aliter ergo potest fieri quam praescitum est. Ad quod dicimus illam locutionem multiplicem Deus praescivit; et: Impossibile est non esse quod Deus praescivit; et: Impossibile est non esse pra
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ ẽẽ utrũq simul .s. ut fiat ⁊ non sit
prescitum. hic sensus uerus est. Si uero
dicis dm̃ non potuisse non p̃scire ome
quod frit. falsum ẽ. Potuit .i. facere ut
non fieret. ⁊ ita non eẽt prescitum.

Expanded text:
t esse utrumque, scilicet, ut fiat et non sit praescitum, hic sensus verus est. Si vero dicis Deum non potuisse non praescire omne quod fit, falsum est. Potuit enim facere ut non fieret, et ita non esse praescitum.
Abbreviated transcription (Latin):
test ostendi. qd̃ ibi noĩe ꝑsone: sig̃cetur
eẽntia.cum dr̃ tres ꝑsone. Ut .i. supra
dix̃ aug̃. ea nec̃itate diximus tres ꝑsõas.
dicitur tres ꝑsone. At cũ q̃r quid tres
in uenitur quid illi tres sint. nisi ẽẽncia.
Si gͦ q̃oni recte respondem. oꝑtet ut
respondendo eẽntiã sigcemus. alioqͥn
non ostendimus quid tres sint. Si u̾o
respondentes eẽnciã sig̃camus. ipsam
eẽnciã ꝑsone noĩe intelligimus. cũ dr¬

Expanded text:
sonae significetur essentia cum dicitur, tres personae. Ut enim supra dixit Aug., ea necessitate dicimus tres personas, dicitur, tres personae. At cum quaeritur quid tres invenitur quid illi tres sint nisi essentia. Si ergo quaestioni recte respondemus, oportet ut respondendo essentiam significemus; alioquin non ostendemus quid tres sint. Si vero respondentes, essentiam significamus, ipsam essentiam personae nomine intelligimus cum d
Abbreviated transcription (Latin):
nature. in naturã eand̃ natiuitate subs¬
istit filius. ⁊ ex uirtute nature: innat᷑am
ta: naturã quã ht̃ eand̾. filius natiuitate.¬
ht̃. Unde ipse id̾. aꝑcius eloquens: qd̾̃ di
naturam. Non.n. aliud quam ds subsis¬
tit. qd̃ non aliunde. quã de do subsistit
Ecce his uerb̃ aꝑitur. quomͦ accipiendũ
sit illd̾. de patre gen̾acio: pr̃at eẽntiam fi¬

Expanded text:
urae in naturam eamdem nativitate subsistit Filius; et ex virtute naturae in naturam ta, naturam quam habet eamdem Filius nativitatet. Unde ipse idem, apertius eloquens, quod dixnaturam. Non enim aliud quam Deus subsistit, quod non aliunde quam de Deo subsistit. Ecce his verbis aperitur quomodo intelligendum sit illud: De Patre generatio praestat essentiam Fi
Abbreviated transcription (Latin):
ecte .ti. penitens. quicquid sordis post
purificacionẽ ꝯtrax̃. oꝑtet ut abluat
saltẽ lacrinuis m̃tis. S satis durus
ẽ cuius m̃tis dolorẽ: occłi ñ declarãt.
S sciat se culpabiliter durũ. qui de¬
lorẽ pecẽi: non ostend̾ in lacͥmis. Quẽ¬

Expanded text:
recte enim poenitens quidquid sordis post purificationem contraxit, oportet ut abluat saltem lacrymis mentis. Sed satis durus est, cujus mentis dolorem oculi non declarant. Sciat itaque se culpabiliter durum, qui delorem peccati non ostendit lacrymis. Un
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Ait .ii. aug̃. Sunt plures qͦs pe¬
nitet peccasse. s tñ oĩno reseruãtes
sibi quedã in quib delectantur. non
cet nos. nũquã nisi de omĩb sanari
Si .ii. uellet pecc̃a exparte reseruari
na simł eicienda doc̃et. legionẽ uero¬

Expanded text:
tinus: « Sunt plures quos poenitet peccasse, sed tamen omnino reservantes sibi quaedam in quibus delectantur, non cet nos nunquam nisi de omnibus sanariSi enim vellet peccata ex parte reservari,na simul ejicienda doceret. Legionem
Abbreviated transcription (Latin):
penitere. Numquid aliquẽ sanauit
dñs. quẽ non omĩo libauit: Totũ .n.
hoĩem sanauit in salbo. qr ⁊ corpus ab
omĩ infirmitate.⁊ aĩam ab omĩ ꝯtagi
re di ꝯsequeretur ueniã. sine qͦ nemo
umquã inueñ gr̃am. Hostis .ii. di est.
dũ offendit ꝑseuerant̃. Quedã ĩpietas¬

Expanded text:
tere. Nunquam enim aliquem sanavit Dominus, quem non omnino liberaverit. Totum enim hominem sanavit in Sabbato, quia et corpus ab omni infirmitate, et animam ab omni contagiore Dei consequeretur veniam, sine quo nemo unquam invenit gratiam. Hostis enim Dei est, dum ostendit se per
Abbreviated transcription (Latin):
ut nõ solũ emendare neqͥuerit ꝓdicioĩ
nefas. s ꝓͥi homicidii scelus addiderit.
Caue quałr intelligas illd̾. ut em̃dare
ualeat qd peccauit ⁊ c̃. Non.N. em̃da¬
cio hic intelligenda ẽ rei dẽpte reꝯpẽ¬
sacio. s delieti exꝓbracio. ⁊ ab hominatõ
c̃ satisfactionis d̾fidio. Demit .ii. in iuste¬
cati. c̃ amore ꝯdigne satisfaccioĩs. ueni¬
am h̃t. Nec iõ quisquã putet. qui rem
alienã iniuste abstulit. quã redłe pͭ. de
illo pecc̃o penitẽ.⁊ ueniã ꝯseqͥ. nͥ restitu¬
at ablatũ. Quãdiu.ii. res ꝑꝑ quã pecc

Expanded text:
ut non solum emendare nequiverit proditionis nefas, sed proprii homicidii scelus addiderit. Cave qualiter intelligas illud: Ut emendare valeat quod peccavit, etc. Non enim emendatio hic intelligenda est, rei demptae recompensatio, sed delicti exprobratio et abominatio, cum satisfactionis desidcati, cum amore condignae satisfactionis, veniam habet. Nec ideo quisquam putet, qui rem alienam injuste abstulerit quam reddere potest, de illo peccato poenitere ac veniam consequi, nisi restituat ablat
Abbreviated transcription (Latin):
ministeriũ sp̃uale eligendi s̃ cłici. qͥ
digne possint dñica sacram̃ta tracta¬
re. Melius.N. est dñi fac̃doti paucos
hr̃e ministros. qui possint digne opꝰ
di exerc̃e. quã multos inutiles: qui or¬
dinatori honus graue inducañt. Ta¬
les .n. decet ẽẽ ministros xp̃i. qui se
rum doctrina ⁊ ꝯuersacioĩs forma e¬
ad gr̃a in aliis transfundatur. ne celeᷤᷤ¬
tes margaritas sp̃ualiũ uerboꝵ of¬
fitioꝵq diuinoꝵ. sordide uite pedib
ꝯculcẽt. In sacram̃to gͥ septiformis sp̃s.

Expanded text:
ministerium spirituale eligendi sunt clerici, qui digne possint dominica sacramenta tractare. Melius est enim episcopo paucos habere ministros qui possint digne opus Dei exercere, quam multos inutiles, qui ordinatori grave onus inducant. Tales enim decet esse ministros Christi, qui seprum doctrina et conversationis forma, eadem gratia in aliis transfundatur, ne coelestes margaritas spiritualium verborum officiorumque divinorum sordidae vitae pedibus conculcent . In sac
Abbreviated transcription (Latin):
gehenne continet se homo apeccõ. q̃
p̾sentiam udicis ⁊ penas metuit. i ti¬
more fac̃ quicqͥd boni fac̃. nõ timore
amittẽdi regnum et̾num ꝙ nõ amat
seo timore patiendi malum ꝙ formi¬
dat. Non timet ne ꝑdat amplexꝰ pul¬
cherrimi sponsi. sed timet ne mitat᷑
ingehẽnam. b onus ẽ timoret utił. lic
insufficiens. ꝑ ꝗ̃ fit paulatim consue¬
tudo iustieie: ⁊ succedit micialis timor
Qñ incipit ꝙ durum erat amai ⁊ sic ĩ¬
cipit excludi seruilis timor acaĩtate.¬
⁊ succedit de m̃ timor castus siue ami¬
cabił. Quo timemꝰ ne sponsus tardet.
ne discedat. ne offendamus. ne eo ca¬

Expanded text:
gehennae continet se homo a peccato, quo praesentiam judicis et poenas metuit, et timore facit quidquid boni facit, non timore amittendi aeternum bonum quod non amat, sed timore patiendi malum quod formidat. Non timet ne perdat amplexus pulcherrimi Sponsi, sed timet ne mittatur in gehennam. Bonus est iste timor et utilis, licet insufficiens; per quem fit paulatim consuetudo justitiae, et succedit initialis timor, quando incipit quod durum erat amari, et sic incipit excludi servilis timor a charitate, succedit deinde timor castus sive amicabilis; quo timemus ne sponsus tardet, ne discedat, ne offendamus, ne eo ca
Abbreviated transcription (Latin):
t quia d̾ timore
tractandi nob̃ occurrit locus: sciẽdũ
humanum. ẜ uilem. uncialẽ. castũ
ul filialẽ. fiue amicalẽ. humanus tim
pati ꝑicła carnis. ł ꝑd̾e bona mundi ꝑꝑ¬

Expanded text:
t quia de timore tractandi nobis occurrit locus, sciendum humanum, servilem, initialem, castum vel filialem sive amicabilem. Humanus timopati pericula carnis, vel perdere bona mundi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsoꝵ tp̃ꝵ dñs erat. que utiq nõ in
tp̃r ẽẽ ceꝑunt. quid respondebit de
homine. qui intp̃r factus ẽ: Cuius
utiq dñs non erat: antequã eẽt. Cer¬
te ut dñs hominis ẽẽt: ex tp̃r accid̾
deo. Et ut omĩs ammoueatur ꝯtro¬
uersia. certe ut tuus dñs ẽẽt. uł m̃s.
qui modo ẽẽ cepimus. ex tp̃r hũitꝰ qͦ¬
modo gͥ obtinebimus nichil scđm

Expanded text:
porum Dominus erat, quae utique non in tempore esse coeperunt; quid respondebit de homine qui in tempore factus est, cujus utique Dominus non erat antequam esset? Certe ut Dominus hominis esset, ex tempore accidit Deo; et ut omnis amoveatur controversia, certe ut tuus Dominus esset vel meus, qui modo esse coepimus, ex tempore habuit. Quomodo ergo obtinebimus nihil s
Abbreviated transcription (Latin):
ĩn esse dñs tp̃ris. qr non semꝑ fuit
tp̃s.⁊ ipsius hoĩs: ex tp̃r cep̃ esse dñs.
De hoc aug̃. in eod ł. ꝯtinue ita dic̃.
Quisquis extit̾it qui eternum dm
solum dicat. tp̃ra uero non eẽ eter¬
na. p̃p uarietatẽ. ⁊ mutabilitatẽ: s ed¬

Expanded text:
n esse Dominus temporis, quia non semper fuit tempus; et ipsius hominis ex tempore coepit esse Dominus. De hoc Aug., in eodem lib., continue ita ait: Quisquis exstiterit qui aeternum Deum solum dicat, tempora vero non esse aeterna propter varietatem et mutabilitatem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tiua extp̃r ẽ deo. Non .n. sempiterna
minũ eẽ. non sempiternũ habet. ne
cogamur ⁊̃ c̃aturam sempiter nam
dicere. Quia ille sempiterne nõ do
minaretur. nisi ⁊̃ ista sepiterne fa¬
mularentur. Sic̃ aut̃ non pot̃ ẽẽ
seruus qui non ht̃ dñm. sie nec
dñs qui non ht seruumꝰ.S hic ali¬

Expanded text:
tiva ex tempore est Deo, non enim sempiterna minum esse non sempiternum habet, ne cogamur etiam creaturam sempiternam dicere, qminaretur, nisi etiam iste sempiterne famularetur. sicut autem non potest esse seruus qui non habet dominum, sic nec dominus qui non habet seruum. et
Abbreviated transcription (Latin):
ullo iam ꝑicło erroris᷑. fortitudo sine
molestia tołandoꝵ malorum. tẽꝑantia
sine repugnatione libidinum erunt
m illa felicitate. ut prudentie ibi sit.
nullum bonum do p̃ponẽ uł equare.
fortitudinis ei firmissime coħere. tẽꝑã¬
tie: nullo defectu norio delectari. Qd̃
u̾o nunc ag̃ iusticia insubueniendo
misis ꝙ prudentia in p̃cauẽdis insidiis.
ꝙ fortitudo inꝑfẽndis molestiis. qd̾ tẽꝑ¬
antia incoħcẽdis delectationib pͣus.
non erit ibi omĩo. uͥ nncħ mali erit. Is¬
ta gͥ uirtutum oꝑa. huic mortali ui¬
te necia. sic̃ fides ad ꝗͣ referenda sunt:
alios usus tunc habebunt. ꝗͣ modo. cui
beda consentit suꝑ exodum ita dicens
Columne at̃ quas appensum ẽ uelum.
potestates celi sunt .iiii. eximiis uirtu¬

Expanded text:
ullo iam periculo erroris, fortitudo sine molestia tolerandorum malorum, temperantia sine repugnatione libidinum erunt in illa felicitate: ut prudentiae sit nullum bonum deo praeponere uel aequare, fortitudinis ei firmissime cohaerere, temperantiae nullo defectu noxio delectari. nunc autem quod agit iustitia in subueniendo miseris, quod prudentia in praecauendis insidiis, quod fortitudo in perferendis molestiis, quod temperantia innon erit ibi omnino, ubi nihil mali erit. Ista ergo virtutum opera huic mortali vitae necessaria, sicut fides ad quam referenda sunt, alios usus tunc habebunt quam modo. Cui Beda assentit super Exodum, c. 26, dicens: Columnae ante quas expansum est velum, potestates coeli sunt, quatuor eximiis virtu
Abbreviated transcription (Latin):
facta sint. s simł ita formata ad eẽ ꝓdi
ita formata sic̃ modo apparent abinitio
extitisse: ⁊ celum sideribus ornatum fus¬
se. Quedam uͦ non formalit̾ seo mat̾iałr
tunc facta fusse. q̃ ptꝰ ꝑ temꝑis accessum
formałr distincta sunt. ut herbe arboreᷤ
⁊ forte anmalia. Omnia gͦ ip̃o temꝑis
initio facta ẽẽ dnt. s quedam formałr ⁊¬

Expanded text:
facta sint; sed simul ita formata, ad esse prita formata sicut modo apparent, ab initio extitisse, et coelum sideribus ornatum fuisse. Quaedam vero non formaliter, sed materialiter tunc facta fuisse, quae post per temporis accessum formaliter distincta sunt: ut herbae, arbores, et forte animalia. Omnia ergo in ipso temporis initio facta esse dicunt; sed quaedam forma
Abbreviated transcription (Latin):
S ut dñt moyses loquens rudi ⁊ carna¬
li ppło. locutionis modum temꝑauit d
d̾o loquens asimili hominis. ꝗ ꝑmoras
temporum oꝑa sua ꝑficit. cum ipse simł
ses diuisĩ refert dm illa oꝑa fecisse qr
nõ potuit simł ab homine dici.ꝙ ado
simł potuit fieri. Item. Potuit diuide
huiꝰ modi inherentes dñt.iiiͬ. elementa
atq celi luminaria ita formata simł esse
hu̾isse. illos.ui. dies qͦs scͥpt᷑a memorat
.ui. rerum g̾na .i. distintionis appellant

Expanded text:
 ut dicunt, Moyses loquens rudi et carnali populo, locutionis modum temperavit, de Deo loquens a simili hominis qui per moras temporum opera sua perficit, cum ipse simul ses divisim refert Deum illa opera fecisse, quia non potuit simul ab homine dici, quod a Deo simul potuit fieri. Item: Potuit dividerhujusmodi inhaerentes dicunt quatuor elementa atque coeli luminaria ita formata simul esse, et habuisse illos sex dies quos Scriptura commemorat, sex rerum genera, id est distinctiones appellant
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmiciam nr̃e masse recte assumpsisse simił
dr̃ .xͦ. quia nõ carnẽ peccati. sed similitu¬
dinẽ carnis peccati accep̃. Assumpsit en̾i
u̾bum carnẽ peccatͥici similẽ inpena: iñ
inculpa.⁊ iõ nõ peccatͥcem. cet̾a u̾o homi¬
num omnis caro: pecc̃i ẽ. sola illius: nõ ẽ
caro peccati. quia ñ eum mat̾ concupis¬
centia. sed gr̃ã concepit. ħt tñ similitu¬
dinẽ carnis peccati ꝑ passibilitatẽ: ⁊ mor¬
talitatẽ. quia esurit. isitiuit: ihꝰmͦi. lic¬
ut̾o sic̃ nr̃a. E enim scĩficata in ut̾o. mata
sñ pecc̃o: i nͨ ip̃e in illa unquã peccauit
cati. quia pollucõnem. q̃ ex ꝯcupiscentie
motu concepta ẽ. omĩno ñ ħuit. nͨ ex car¬
nali delectõne nataẽ. Uenit gͦ ad corpus
Finmaculatum. ꝙ p̃t̾ libidinis concupis¬
centiam fuit ꝯceptum. nec illud in seħuit

Expanded text:
mitiam nostrae massae recte assumpsisse dicitur Christus, quia non carnem peccati, sed similitudinem carnis peccati accepit. Misit eniVerbum carnem peccatrici similem in poena, et non in culpa, et ideo non peccatricem. Caetera vero hominum omnis caro peccati est. Sola illius non est caro peccati, quia non eum mater concupiscentia, sed gratia concepit; habet tamen similitudinem carnis peccati per passibilitatem et mortalitatem, quia esuriutero sicut nostra. Est enim sanctificata in utero, et nata sine peccato; nec ipse in illa unquam peccavit.cati; quia pollutionem quae ex concupiscentiae motu concepta est omnino non habuit, nec ex carnali delectatione nata est. Venit ergo ad corpus immaculatum, quod praeter libidinis concupiscentiam fuit conceptum, nec illud in se habuit
Abbreviated transcription (Latin):
illum numer̃ ꝑ fectoni dñici corꝑis con¬
uenire. S alia rõ illius dicti ex istit. ex qͣ
sana oritur intelligentia u̾bi. Non enim
rus ẽẽt. ꝑ fectus: ⁊ uerus homo: Seo qͥa
m̃brorum illius dnici corꝑis distincto ĩ
ip̃o mom̃to ꝯceptionis: ⁊ unionis đ̾ri hoĩ¬
nis ado tenius erat ⁊ parua: ut huma¬
no usui uix posset subici. Diebꝰ autem
tum ẽ gͥ u̾bum ut ait ioħs. ⁊ apͥa incor¬
ꝑalitate nõ excessit. ⁊ totum incarnatũ
ẽ. ⁊ totum ẽ incͥcunscͥptum. Minoratur
scͥptum ñ coextensa carne eius. c̃ in cir¬
cum scͥpta diuinitate. In omnib gͥ. i sr̃

Expanded text:
illum numerum perfectioni Dominici corporis convenire. Sed alia ratio illius dicti exstat, ex qua sana oritur intelligentia verbi. Non enim Deus esset, perfectus et verus homo; sed quia membrorum illius dominici corporis distinctio in ipso momento conceptionis unionis Dei et hominis adeo tenuis erat et parva, ut humano visui vix posset subjici, diebus autem tum est ergo Verbum, ut ait Joan. Damascporalitate non excessit; et totum incarnatum est, et totum est incircumscriptum. Minoratur scriptum, non coextensa carne ejus cum incircumscripta divi
Abbreviated transcription (Latin):
ad oramus .xͫ diuidimus: Numquid
cum meo imaginem di crucẽq uen̾ã¬
mur diuidimus eum: Apłs c̾te qui
de eo dix̃. qm̃ ⁊ si crucifixus ẽ ex infir¬
mitate nr̃a. uiuit tñ ex uirtute di: ip̃e
dix̃. quia nõ diuisus ẽ xͦ. Numqͥd ĩ cũ
tus capaci: in carne sua fuit. s annnã
rõnalem: uintellectus capacẽ:⁊ ip̃am hu¬

Expanded text:
m, Christum dividimus? Numquid m, Christum dividimus? Numquid cum in eo imaginem Dei, crucemque veneramur, dividimus eum? Apostolus certe, qui de eo dixit: Quoniam etsi crucifixus est ex infirmitate nostra, vivit tamen ex virtute Dei ; ipse dixit quia non divitus capaci in carne sua fuit, sed animam rationabilem et intellectus capacem, et ipsam hu
Abbreviated transcription (Latin):
hominis ꝓfecĩt sic̃ etate hominis ꝓ fe¬
Ds̃ ꝑfectionẽ nͨ assumpfit humane.
Suscepit sensum hominis s nõ sen¬
su carnis: fuit inflatus. S enfu homi¬
nis. animam dix̃ turbatam. Sensu
hominis esurunt ⁊ rogauit. Sensu
memorauit. ũ scđ̾m hominẽ credes
dictum. Etas enim nõ diuinitatis sed
sensus: ꝓficiebat quis. sensus ꝓficiebat.
cit: mutatꝰ in melius sed qd diunium
ẽ nõ mutatur. Qõ gͦ mutat᷑: nõ ẽ diui¬
num. Sensus gͦ. ꝓficiebat humanus
Sensum gͦ suscep̃ humanum. Nõ po¬
tãt confortari uirtꝰ di. uͦ ẽsc̃ẽ d̾s. nec al
erat nõ di. sed nr̃a sapĩa. Nam quomo¬
do implebatur. qui ut omnia impłẽt
Scriptum ẽ enĩ pͥꝰ quam sciat puer
patrẽ aut matrem accipiet spolia sa¬
marie. sapĩa em̃i dĩ fut᷑a. ⁊ occulta non
fallunt. Ex ꝑs aũt agnicionis infantia
ꝑ humanam utiq inprudentiam. q̃ ad¬
huc nõ didic̃ ignorat. Sed u̾endum ẽ.
inquam ne si duos pͥncipales sensus.

Expanded text:
hominis profecerit sicut aetate hominis profefectionem naturae suscepit humanae. Suscepit sensum hominis; sed non sensu carnis fuit inflatus. Sensu hominis animam dixit conturbatam, sensu hominis esurivit et rogavit; sensu memoravit, ut secundum hominem crederes dictum. Aetas enim non divinitatis, sedentia. Quis sensus proficiebat? cit, mutatur in melius; sed quod divinum est, non mutatur. Quod ergo mutatur, non est divinum. Sensus ergo proficiebat humanus. Sensum ergo suscepit humanum. Nec poterat confortari virtus Dei nec crescere Deus, nec alterat non Dei, sed nostra sapientia, nam quomodo implebatur, qui ut omnia impleretScriptum est enim: Priusquam sciat puer vocare patrem aut matrem, accipiet spolia Samariae, Sapientiam enim Dei futura et occulta non fallunt. Expers autem agnitionis infantia, per humanam utique imprudentiam, quod adhuc non didicit, ignorat. Sed verendum est, inquam, ne si duos principales sensus
Abbreviated transcription (Latin):
ħũ̾ba amb̃rr. pia diligentia in spicienda
sunt. que exparte: hominis ignoran¬
tiam instruunt: ⁊illuminant. ex ꝑte:
errandi fomitẽ male intellecta: minis¬
trant. hiis in eiudñt̃ tradit᷑ duos in xͦ
ẽẽ pͥncipales sensꝰ. siue geminã sapien¬
tiam neq iõ unitas ⁊ singłaritas pͦ dius

Expanded text:
ba Ambrosii pia diligentia inspicienda sunt; ex parte hominis ignorantiam instruunt et illuminant, quae ex parte errandi fomitem male intellecta ministrant. His etenim evidenter traditur duos in Christo esse principales sensus, sive geminam sapientiam. Neque ideo unitas
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit uirtus. ⁊ quid actus uł opus eiꝰ
Uirtus est ut ait aug̃ bona qualitas m̃¬
tis qua recte uiuitur. ⁊ quia nullus ma¬
le utitur. qm̃ ds solus in homine oꝑatur
Io eoq opus di tm̃ ẽ. sic̃ de uirtute iusti¬
cie. aug̃ docet suꝑ illũo locum psalmi

Expanded text:
quid sit virtus, et quid sit actus vel opus ejus. Virtus est, ut ait Aug., bona qualitas mentis qua recte vivitur, et qua nullus male utitur; quam Deus solus in homine operatur. Ideoque opus Dei tantum est, sicut de virtute justitiae August. docet super illum locum psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
gignere filium: est posse. uł uelle ali¬
quid sneq geñacio filii: aliquid eoꝵ ẽ
que subiecta s̃ diuine potencie. ⁊ uo¬
luntati. nec est aliquid inter omnia.
Non .ii. ante uoluit ul potuit: quam
genuit. sic̃ nec ante fuit. quam genu¬
it. qr abet̾̃no fuit.⁊ ab et̾no genuit.
Ex simili quoq hoc uide possumus.
Pater .ni. potest ẽẽ pat̾. ⁊ uult ẽẽ pat̾.
filus aut̃ nec pot̾. nec uult ẽẽ pater.

Expanded text:
gignere Filium, et posse vel velle aliquid; neque enim generatio Filii aliquid eorum est quae subjecta sunt divinae potentiae et voluntati: nec est aliquid inter omnia Non enim ante voluit vel potuit, quam genuit: sicut nec ante fuit quam genuit; quia ab aeterno fuit, et ab aeterno genuit. Ex simili quoque hoc videre possumus. Pater enim potest esse Pater, et vult esse Pater: Filius autem non potest nec vult
Abbreviated transcription (Latin):
potuit sed non oꝑtuit. Non est nob̃
ꝑspicuũ aꝑire quomͦ sit hoc uerũ.⁊
iõ subfilencio pocius ẽẽt p̃tereun¬
dum. nifi me suꝑ hoc aliquid loqui
cogeret: instancra querencĩ s P otest¬
gͦ sic intelligi. Non .ii. nõ potuit. s
nõ oꝑtuit .i. non ex in potenera sui
fint. qd̾ filius non genuit. s ei non
ꝯueniebat. sic̃ d̾s filius nõ est ds pa¬
ter. nec tñ ex hoc ex inpotẽcra sun est
Nam ⁊ pat̾ simiłr nõ est filius. nec
hoc ẽ. ex inpotencia patris. S⁊ q̃rit
pater: non utiq ex in potencia. s
pater ex ꝓprietate gen̾acioĩs: pater ẽ.¬
ꝓprietate natiuitatis. filius est. qua
oꝑtet eum non eẽ patrẽ. dequibꝰ ꝓpͥe¬
tatib: postea plenius tractabitur. Utr̃¬

Expanded text:
 sed non oportuit? Non est nobis perspicuum aperire quomodo sit hoc verum, et ideo sub silentio potius esset praetereundum, nisi me super hoc aliquid loqui cogeret instantia quaerentium. ergo sic intelligi: Non enim non potuit, sed non oportuit, id est, non ex impotentia sui fuit quod Filius non genuit, sed ei non conveniebat; sicut Deus Filius non est Deus Pater, nec tamen hoc ex impotentia sui est. Nam et Pater similiter non est Filius, nec hoc ex impotentia Patris. Sed quaerit Pater? non utique ex impotentia, sed Pater proprietate generationis Pater eprietate nativitatis Filius est, qua oportet eum non esse Patrem. De quibus proprietatibus postea plenius tractabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
sñ peccõ. quia milla erit lex repug¬
nans menti. tunc ꝓrsus toto corde to¬
ta anima. tota mente diliges dđm ꝙ
homini ista ꝑfectio. ẽ ẽ in hac uita eã
nemo ħat: quia ñ recte curritur. sed
quo currendum ẽ nesciatur. Quomͦ
aut̃ sciretur. si nulł p̃ceptis ostend̾et᷑:
ecce ħs cur ilłd p̃ceptum ẽ. ꝙ hic pe¬
currentis. alia ꝑueniẽtis. fac̃ ħ manda¬
tum ut cursor. qui dm at̃ omnia: ⁊ pre
ꝯmnib dilig̃ nͨ tñ omnino ꝑfic̃¬

Expanded text:
sine peccato, quia nulla erit lex repugnans menti. Tunc prorsus toto corde, tota anima, tota mente, diliges Deum, homini ista perfectio, cum in hac vita eam nemo habeat? Quia non recte curritur, si quo currendum est nesciatur. Quomodo autem sciretur, si nullis praeceptis ostenderetur? Ecce habes cur illud praeceptum est quod hic pecurrentis, alia pervenientis. Facit hoc mandatum ut cursor, qui Deum ante omnia et prae omnibus diligit, nec tamen omnino perfic
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptum ñ p̾enitus impletur ab ho¬
mine. in hac uita mortali. s ex parte
futo at̃ impleb̾r ex toto. Sñ aug̾̃. Cum
adhuc ẽ ẽ aliquid carnał concupiscẽ¬
tie. nõ omnim᷑ ex tota anima diligr̃

Expanded text:
ceptum non penitus impletur ab homine in hac mortali vita, sed ex parte, futuro autem implebitur ex toto. Unde August. Cum adhuc est aliquid carnalis concupiscentiae, non omni modo ex
Abbreviated transcription (Latin):
It. sap̃ia ingenita: est sap̃ia patris. ⁊ sa¬
pĩa genita: ẽ sap̃ia patris. Non ẽ aut̃
sap̃ia ingenita. sap̃ia genita. Non ẽ gͥ
cunctisq intheologia ꝑitis: patẽcia ab¬
icimus. responso indigna adũtentes.
Id tñ ad icientes. qr una ẽ t̃m sap̃ia patͥs.
s non uno mͦ dr. Nam sapiã patris dr
illa quã genuit. ⁊ sapĩã patris đr: ea
qua sapiens ẽ. Diuersa ẽ gͦ rõ dicti. Il¬
la .ii. đr patris.qr eam genuit. ⁊ ea đr¬
intelligatur ꝑsona patris. siue eẽncia
patris. qr ꝑsona patris. q̃ intelligitur

Expanded text:
a ingenita est Sapientia Patris, et Sapientia genita est Sapientia Patris; non est autem Sapientia ingenita Sapientia genita; non est igcunctisque in theologia peritis patentia abjicimus, responso indigna advertentes; id tamen adjicientes, quia una tantum Sapientia Patris, sed non uno modo dicitur. Nam Sapientia Patris dicitur illa quam genuit, et Sapientia Patris dicitur ea qua sapiens est. Diversa est ergo ratio dicti. Illa enim dicitur Patris, qui eam genuit; et intelligatur persona Patris, sive essentia Patris, quia persona Patris quae intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
nituntur ꝓbare hoc mͦ. Filius ĩquiu̾t
ẽ sapĩa patris genita. qua pater sapiẽs
non est. Est gͥ aliqua sapĩa patris. qua¬
pater sapiẽs non ẽ. Est aut̃ ⁊ sapĩa patͥs
ingenita. ⁊ ea pat̾ sapiens ẽ. Est gͦ que

Expanded text:
nituntur probare hoc modo: Filius, inquiunt, est Sapientia Patris genita, qua Pater sapiens non est. Est igitur aliqua Sapientia Patris, qua sapiens non est. Est autem et Sapientia Patris i
Abbreviated transcription (Latin):
ea cruciantur. nec tñ ip̃e cruciatus ma¬
lorum ignis ẽ. sed ꝑ ignem fit in homi¬
ne. ita ꝑ peccatum corrumpit᷑ natura
⁊ minuitur honum nature.⁊ ẽ ipsa ĩ¬
minutio. ⁊ corruptio boni. passio ⁊ pe
in homine illa corruptio. q̃ tñ fit do
auctore. Illa enim pena siue passio q̃
ẽ bom corruptio ado ẽ. Illius tñ ut sic
dicam. mat̾ia ⁊ cã ẽ peccatum. ꝙ ado

Expanded text:
eo cruciantur; nec tamen ipse cruciatus malorum ignis est, sed per ignem fit in homine. Ita per peccatum corrumpitur natura, et imminuitur bonum naturae; et est ipsa imminutio et corruptio boni, passio et poin homine illa corruptio, quae tamen fit Deo auctore. Illa enim poena sive passio, quae est boni corruptio, a Deo est. Illius tamen, ut sic dicam, materia et causa est peccatum, quod a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
peccata sunt.⁊ pene peccati. nõ inqͣn¬
tum peccata sunt. sed in quantum
pene: di eẽ. Nam cũ dixisset dm nõ
peccati ⁊ pena peccati omnis iusta ẽ.
ud̃o ado ẽ. quasi dt̾minando. scd̃m
quid faciat ea. uł scđm quio nõ faci¬
at ad didit reliqua. Iurta uͦ p̾dictã
intelligentiam peccata sane onr pe
q̃dam peccata sint q̃ delectent. st̃ tñ
passiones nͨ ñ nominande. qr ꝑ ea cor¬
rumpit᷑ natura.¬

Expanded text:
 poenae peccati, non in quantum peccata sunt, sed in quantum poenae, Dei esse. Nam cum dixisset Deum non peccati, et poena peccati omnis justa est, et ideo a Deo est; quasi determinando secundum quid faciat ea, vel secundum, quid non faciat, addidit reliqua. Juxta vero praedictam intelligentiam peccata sane dicuntuquaedam peccata sint quae delectant, sunt tamen passiones naturae non nominandae, quia per ea corrumpitur natura.
Abbreviated transcription (Latin):
maior est pater filio. qr de nullo genit.
genuit tñ equalẽ. Ad quod cito responde¬
equalem genuit. Orignus.ni. q̃o est ista.
quis: de quo sit. Equalitatis aut̃. qualis.
aut quantus fit. Qd est dicere. Ad origi
equalitatẽ uero illa. qua q̃r. quał. aut qͣn¬
tus. quis sit. Nec ẽ đr filius a patre geni¬
tus. ostend̃r iequalitas sub̃e. s ordo na¬
ture. non quo alter pͥor eẽt altõ. s quod
trinitatis. ⁊ una ead̾q sub̾a. quantũ buit̃
potiuniꝰ: demonstrata ẽ. Insuꝑioribꝰ qua¬

Expanded text:
ater est major Filio, quia de nullo genitus, genuit tamen aequalem. Ad quod cito respondeaequalem sibi genuit. Originis enim quaestio ista est, quis de quo sit, aequalitatis autem, qualis aut quantus sit, quod est dicere: Ad originaequalitatem vero illa qua quaeritur quis aut quantus quis sit. Nec cum dicitur Filius a Patre genitus, ostenditur inaequalitas substantiae, sed ordo naturae, non quo alter prior esset altero, sed quo Trinitatis et una eademque substantia, quantum breviter potuimus, demonstrata est in superioribus; qua
Abbreviated transcription (Latin):
nedicti. ⁊ ite maledicti. an uirtute uidi¬
cis ita fiat. ꝯscienciis singuloꝵ attestã¬
tibus. ut mͦ dr̃ futurũ. ut uidicis potẽ¬
cie effectus ipsius dictõne sig̃cetur. Il
la ⁊̃ esuriu ⁊ non dedistis michi mãdu¬
da plimi putant. quam uerbis. qr apłe
dum tradit. S illud ad resurrectionis
statum ti referunt nõ ad iudiciũ. qui¬

Expanded text:
nedicti, et: Ite, maledicti; an virtute judicis ita fiet, conscientiis singulorum attestatibus, ut modo dicitur futurum ut judicis potentiae effectus ipsius dictione significetur. Illa: Esurivi, et dedistis mihi manduda plurimi putant, quam verbis; quia Apostolus dum tradit. Sed illud ad resurrectionis statum tantum alii referunt, non ad judicium; q
Abbreviated transcription (Latin):
adẽq sola. ꝓprie ac uere simpłx est.
ubi. nec parcium. nec acc̾nũ. seu quar̃¬
libet formar̃. ulla est diũsitas. siue ua¬
riacio. uł multitudo. Ut aut̃ seras. quomͦ
simplex sit ista sub̾a. ut te docet aug̃
sit multiplex. ⁊ nullo mͦ uere simplex. ⁊
pͥͣde corꝑali. postea de sp̃uali creatura
Corꝑał utiq c̾atura. partib ꝯstat. ita: ut
sit ibi alia pars maior. alia minor. ⁊
maius sit totũ: quã pars quelib. ⁊
in uno quoq corꝑe. aliud sit magni¬
tudo. aliud color: aliud figura. Potest.N.
⁊ minuta magnitudine: manere id̾ co¬
lor. ⁊ ead̾ figura.⁊ colore mutato: ma¬
nere ead figura. ⁊ ead̾ magnitudo. Ac
ꝑ hoc. multiplex ẽẽ ꝯuincitur: natura¬
corꝑis. simplex aut̃: nullo mͦ. h
re liẽatura ostendit quomͦ sit multiplex

Expanded text:
ademque sola proprie ac vere simplex est, ubi nec partium, nec accidentium, nec quarumlibet formarum ulla est diversitas sive variatio vel multitudo. Ut autem scias quomodo simplex sit illa substantia, te docet Aug. sit multiplex, et nullo modo vere simplex; et primum de corporali, postea de spirituali creatura. Corporalis utique creatura partibus constat, ita ut sit ibi alia pars minor, alia major; et majus sit totum, quam pars quaelibet; et in unoquoque corpore, aliud est magnitudo, aliud color atque aliud figura. Potest enim et in magnitudine manere idem color, et eadem figura, et, colore mutato, manere eadem figura, et eadem magnitudo: et per hoc multiplex esse corporis; simplex autem, nullo modo. 5. li creatura ostendit quomodo sit multiplex
Abbreviated transcription (Latin):
inquẽ pupugerũt. Et aꝑte aug̃ dicit.
formã seru głificatã abonis ⁊ mał tuc̃
uidi. sic. Cum informa serui głificata ui¬
dicantẽ uiderint. boni ⁊ mali: tolletur
impius ne uidat głam di. qua ds est
quã soli mundi corde uidebũt. qd̾ erit
eis uita et̃na. Forma gͥ humana inxp̃o

Expanded text:
dicit, formam servi glorificatam a bonis et malis tunc videri. Cum enim in forma servi glorificata judicantem viderint boni et mali, tolletur impius ne videat claritatem Dei, qua Deus est, quam soli mundi corde videbunt , quod erit eis vita aeterna. Forma igitur humana in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
informa serui uidicãs. bonis ⁊ malis
uidebitur. Cum gͦ dr̃ pater nõ uidicat
quemquã. sed omne iudiciũ dedit filio
non ita est intelligendũ quasi filius so¬
lus iudicet ⁊ nõ pat̃. S qr forma filii
erit terror malis. ⁊ lumen iustis. Qre ẜ¬

Expanded text:
rvi judicans, bonis et malis videbitur. Cum ergo Pater non judicat quemquam sed omnem potestatem dedit Filio, non ita est intelligendum, quasi Filius solus judicet, et non Pater, sed quia forma Filii Erit enim terror malis, et lumen justis. 3. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
Reatõ em rerum in¬
sinuans scͥptura. dm
eẽ creatorem initiũq
temporis. atq omni¬
um uisibilium uł in uisibilium creata¬
rum. in pͥmordio sui ostendit dicens.
uno pͥncipio ado c̾ãtore. mundum factũ
refert. elidens errorem quorundam.
pła sine pͥncipio fuisse principia opina̾¬
sine principio. ⁊d̾m qi artificem t̾o crẽ¬
corem

Expanded text:
reationem rerum insinuans Scriptura, Deum esse creatorem initiumque temporis atque omnium visibilium vel invisibilium creaturarum in primordio sui ostendit, dicens,uno principio a Deo creatore mundum factum refert, elidens errorem quorumdam plura sine principio fuisse principia opinasine principio, et Deum quasi artificem, non Creatorem
Abbreviated transcription (Latin):
de multis. cum dix̃ suum: gen̾ationis
etne ꝓpͥetatẽ signauit. Pe̾a factum ex
muliere asseruit. ut factura nõ diui¬
nitati set assumptioni corꝑis ascbetur
factum gͥ exmuliere dic̃. ꝑꝑ carnis sus¬
ceptionẽ. sub lege: ꝑꝑ obseruantiam le¬
gis. Gen̾atio: gen̾ationi ñ p̃uidicat. nec
caro: diumitati. Ds̃ enĩ et̾nus incarna¬
tionis sacm̾tum suscep̃. nõ diuiduus. s¬

Expanded text:
de multis. Cum dicit suum, generationis aeternae proprietatem signavit. Postea factum ex muliere asseruit, ut factura non divinitati, sed assumptioni corporis ascriberetur. Factum ergo ex muliere dicit, propter carnis susceptionem; sub lege, propter observantiam legis. Generatio generationi non praejudicat, nec caro divinitati. Deus enim aeternus incarnationis sacramentum suscepit, non dividuus, s
Abbreviated transcription (Latin):
uiro factam. Uł pocius ideo ꝑhomi¬
nem dr intrasse. quia etiam peccante
muliere. si uir nõ ꝓeccasset humanum
gñs minime pȩȩcatis corruptum ꝑiret¬
ꝯ inus gͦ peccauit uir qͣm mulier. his¬

Expanded text:
iro factam. Vel potius ideo per hominem dicitur intrasse, quia etiam peccante muliere si vir non peccasset, humanum genus minime peccatis corruptum periret. Minus ergo peccavit vir quam mulier.
Abbreviated transcription (Latin):
modis ut ait isidorus peccatum g̾itur
.s. ignorantia. infirmitate. industria
⁊ grauius ẽ infirmitate peccare ꝗͣ igno¬
rantia. grauiꝰq industria ꝙͣ infirmita¬
te. Eua autem uidr̃ ex ignorantia peccas¬
se. quia se ducta fuit. Ad am uͦ ex indus¬
tria. quia nõ fuit seductus ut apłs ait.
liq̃rit. q̃ putauit uer̾ ẽẽ ꝙ diabolus suade¬

Expanded text:
 peccatum geritur, scilicet ignorantia, infirmitate, industria. Et gravius infirmitate peccare quam ignorantia, graviusque industria quam infirmitate. Eva autem videtur ex ignorantia peccasse, quia seducta fuit. Adam vero ex industria, quia non fuit seductus, ut Apostolusliquerit, quod putavit verum esse quod diabolus suade
Abbreviated transcription (Latin):
possunt: ita iusti ꝑ miscdiã m̃te ire uo¬
lunt adpofitos intorm̃tis. ut eos lib̾ent
sed non possunt. ꝙ iustoꝵ anime. ⁊ fi in
nature sue bonitate miscđiam hñt. iam
tunc auctoris sin iusticie dumnete: tãta
rectitudine ꝯstringuntur. ut nulla ad
reꝓbos ꝯpassione moueantur.
impioꝵ pena non minuit beatoꝵ glori

Expanded text:
possunt; ita justi per misericordiam mente ire volunt ad positos in tormentis ut eos liberent; sed non possunt, quia justorum animae, etsi in naturae suae bonitate misericordiam habent, jam tunc auctoris sui justitiae conjunctae tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione moveantur. 7. impiorum poena non minuit beatorum glori
Abbreviated transcription (Latin):
rito ibb̃mo simul non debeat susciꝑe
puer̃ nulla auctoritate reꝑitur ꝓhibitũ.
S ut puritas sp̃uał pat̾nitatis. ab omĩ
labe ⁊ infamia obseruetur ĩmunis: đ¬
c̃nimꝰ. ut utriq simul ad hoc aspirare
nõ presumãt. Quia u̾o piacłare flagi¬
cium ꝯmisit. qui duab ꝯmatribus uł¬

Expanded text:
rito in baptismate simul non debeat suscipere puerum, nulla auctoritate reperitur prohibitum. Sed ut puritas spiritualis paternitatis ab omni labe et infamia conservetur immunis, nimus ut utrique insimul ad hoc aspirare minime praesumant. Quia vero piaculare flagitium commisit, qui duabus commatribus
Abbreviated transcription (Latin):
naꝵ. quas frequẽter in hoc tractatu cõ¬
memorauimus. aliqͥd loqui nos oꝑtet.
S primum audiamꝰ. qͥd de hoc noĩe .s.¬
ypostasis ier. dic̃. Ait .ii. sub hoc noiẽ:
uenenũ latẽ. S hoc dicit scđm ꝙ heci¬
rectũ putatis: tres ypostases cũ inter p̃¬
tacionib suis debere nos dicere: nõ ne¬
gamus. S michi c̃dite: uenenũ submel¬
le batet. Trauf figurat .Ni. se angłs sathane:
in angłm lucis. his uerb non negat u¬
tend̾ ẽẽ uoĩe ypostasis: s heticos. eo pras¬
ue usos ostend̃. Contra quos: cautela opꝰ
erat. indistinctione sig̃r̃ationis. Alioqͥn
sibi ꝯtradiceret. qui supra tres yposta¬
ses confitetur.
d ꝓͥeratib ꝑͣꝵ ⁊ de earũd̾

Expanded text:
 quas frequenter in hoc tractatu commemoravimus, aliquid loqui nos oportet. Sed primum audiamus quid de hoc nomine hypostasis Hieron. dicit: ait enim sub hoc nomine venenum latere; sed hoc dicit srectum putatis tres hupostases cum interpretationibus suis debere nos dicere, non negamus. Sed mihi credite, uenenum sub melle latet. Transfigurat se angelus satanae inth. 11. His verbis non negat utendum esse nomine hypostasis, sed haereticos eo prave usos ostendit; contra quos cautela opus erat in distinctione significationis; alioquin sibi contradiceret, qui supra tres hypostases confitetur.praesule, hypostasion novellum nomen a me ho
Abbreviated transcription (Latin):
sam eẽ saẽdotib qui uita ⁊ doet̾ͥna
bus hanc clauẽ dari .s. ligandi ⁊ sol¬
uendi. s nõ eam recte ac digne hñt.
nisi qui uitã ⁊ doctrinã aplicã seruãt
Nec p̃misse auctoritates malos sacer¬
dotes hanc potestatẽ h̃re negant. set
istos solos digne recteq hac potesta
digne recteq possunt ligare ⁊ solũe
ministrũ. Qd uero hanc potestatem
hañt om̃s fac̾dotes. ieꝵ. testatur sr̃
illum locũ euangłii ubi dñs dix̃ pet̾¬

Expanded text:
sam sacerdotibus, qui vita et doctrina bus hanc clavem dari, scilicet, ligandi et solvendi; sed non eam recte ac digne habent, nisi qui vitam et doctrinam apostolicam servant. Nec praemissae auctoritates malos sacerdotes hanc potestatem negant habere; sed illos solos digne ac recte hac potestatdigne recteque possunt ligare et solverministrum. Quod vero hanc potestatem habeant omnes sacerdotes, Hieronym. testatur super illum locum Evangelii ubi Dominus dixit Pet
Abbreviated transcription (Latin):
finitur ac det̾ĩninatur qͣm cũ sit alicuͥ.
ñ ubiq inuenitur qd non solũ corꝑi. s
⁊̃ omini c̃ato sp̃ui: ꝯgruit. Omne gͥ corpus:
om̃i modo locale est. Sp̃s uero c̃atus qͦ¬
sit totus. alibi non inuenitur. Non aut̃ ita
localis ẽ. ut dim̃sionẽ capiẽs. distanciã
in loco faciat. Diuina gͥ sola eẽntia. oĩo
illocał: ⁊ incircũ scriptibił ẽ. que nec lo¬
cis mouetur aliquo modo .s. uł dt̃mi
natione finita. uł dim̃sione suscepta.¬

Expanded text:
alicubi, non ubique invenitur; quod non solum corpori, sed etiam omni creato spiritui congruit. Omne ergo corpus omni modo locale est. Spiritus sit totus, alibi non invenitur. Non autem ita localis est, ut dimensionem capiens distantiam in loco faciat. Divina ergo sola essentia omnino illocalis et incircumscriptibilis est, quae nec locis movetur aliquo modo, scilicet natione finita, vel dimensione suscepta
Abbreviated transcription (Latin):
minis. uimpletionẽ diuine uolũtatis. s ñ
uoluer̃ delectacione ip̃ius afflictionis. B̾
eod̾ gͦ letabantur. ⁊ ꝯtristabantur. s ob
aliud gaudebãt. ⁊ ꝑꝑ aliud dolebãt. uole
de morte ipfius diũsis de causis. corda e¬
oꝵ uarie mouebantur.

Expanded text:
untatis, sed non voluerunt delectatione ipsius afflictionis. De eodem ergo laetabantur et tristabantur; sed ob aliud gaudebant, et propter aliud dolebant. Volebde morte ipsius diversis de causis corda eorum varie movebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
fragium. quia siqͥs uestem ĩnocẽcie ĩ
łbmo ꝑceptã. peccando corruꝑit: penitẽ¬
cie remedio reꝑare pot̾. prima tabula
ẽ: Ibinus. ubi deponitur uetus homo.
⁊ indutur nouus. Scda: penitẽcta. qͣ
post lapsũ resurgimus. dum uetustas¬
reuersa repellitur.⁊ nouitas ꝑdita
tizariᷤᷤ. łbmus tm̃ est sacram̃tũ. s peni

Expanded text:
gium, quia si quis vestem innocentiae in Baptismo perceptam peccando corruperit, Poenitentiae remedio reparare potest. Prima tabula est Baptismus, ubi deponitur vetus homo, et induitur novus; secunda, Poenitentia, qua post lapsum resurgimus, dum vetustareversa repellitur, et novitas perdita ti
Abbreviated transcription (Latin):
tis cͣcauis u̾tati. ñ tn̾ apͥncipio. neq
statim suꝑ pectus ⁊ uẽtrẽ suum ambła¬
uit sic̃ adam ⁊ eua nõ statim peceaue¬
rũt. ita ⁊ serpens aliqñ nõ serpens. cͣ
in parasido deliciarum moraretur.
Ds̃ enim malitiam nõ fec̃. Eece aꝑte dicẽ
pꝰ c̾ationẽ. int̾ posita morula cecidisse.
Id̾oq illa u̾ba sic accipiẽda uidentur.
homicida erat ab iitio uł mendax .i.
dr̃ in eugłio. nec in u̾itate stetit. quia
ter se duxͤ. Er p̃dictis gͥ liqͥt. angłos bo¬
nos omnes ẽẽ c̾atos. ⁊ pꝰt c̾ationem qͦsdã
cecidisse. ab ono ꝙ hu̾issent si ꝑstitissẽt.

Expanded text:
pio, nec statim supra pectus et ventrem suum ambulavit: sicut Adam et Eva non statim peccaverunt, ita et serpens aliqnando fuit non serpens cum in paradiso deliciarum moraretur; Deus enim malitiam non fecit. Ecce aperte dicit post creationem, interposita morula, cecidisse. Ideoque illa verba sic accipienda videntur: Homicida erat ab initio vel mendax, id stetit, quia ter seduxit. Ex praedictis ergo liquet angelos bonos omnes esse creatos, et post creationem quosdam cecidisse a bono quod habuissent si perstitissent.
Abbreviated transcription (Latin):
sua q̃ p̾dix̾ u̾ba det̾minat. euid̾nter
pꝰ c̾ationẽ int̾ posita aliqͣ morula. cecidis
uitam duxisse. s ab initio cecidisse: nõ
sic accipiendũ est. ut malus ado bono
catus ẽẽ putetur. quia ab initio nõ ce¬
cidisse dice̾t᷑. Non enim cecidit si tał.i.
pͣscius ẽẽ nõ potuit. quia sap̾ia. fructꝰ
ẽ pietatis. Continuo aũt ut factus est.

Expanded text:
minat, evidenter creationem, interposita aliqua morula, cecidissvitam duxisse, sed ab initio cecidisse: non sic accipiendum est, ut malus a bono Deo creatus esse putetur, quasi ab initio non cecidisse diceretur. Non enim cecidit, si talis,praescius esse non potuit, quia sapientia fructus est pietatis. Continuo autem ut factus est c
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate malum facturum. fec̾ tñ il¬
cum sciret d̾s eum uoluntate malum
futur̾: ut bonis noce̾t. c̾auit tn̾ illu̾d.
scĩs eorum tẽptatione. ꝓfectus. s ipse
đr initium. quia p̾cedit antiquitate.⁊
pͥncipatu malicie. ħ au̾t illusio fit an
qr sub dit eis. angłos malos ⁊ homineᷤ
malos. ut nõ quantũ nituntꝰ.s quan¬

Expanded text:
uoluntate malum futurum fecit cum sciret eum Deus voluntate malum futurum ut bonis noceret, creavit tamen illum, sanctis eorum tentatione profectus. Sed ipse est initium, quia praecedit antiquitate et principatu malitiae. Haec autem illusio fit angos, quia subdit eis angelos malos et homines malos, ut non quantum nituntur, sed quan
Abbreviated transcription (Latin):
spuał nat᷑e informis. pꝰea de formatio¬
ne eiꝰd. Rat̾o quoq obiuat ilł qui dnt
angłos creatos fiusse malos. Nõ eñi
pot̾at creator obtimus. auctor mali
eeͣ.⁊ io̾ totum bonum erat. qd̃ ex ip̃o
ilł erat. ⁊ totũ bonum erat. qm̃ ex ip̃o

Expanded text:
spiritualis naturae informis, postea de formatione ejusdem. Ratio quoque obviat illis qui dicunt angelos creatos fuisse malos. Non enim potuit Creator optimus auctor mali esse, et ideo totum bonum erat quod ex ipso illis erat; et to
Abbreviated transcription (Latin):
Putau̾nt eñi quidã angłos ꝙ ceciderunt.
c̾atos ẽẽ malos ⁊ nõ lib̾o arbitͥo in maliciã
declinasse. s in malicia ađo factos eẽ. nͨ
aliquam fuisse morãant̾ c̾ationem ⁊ lap¬
sums ab uutio apostatasse. alios uero c̾ã¬
cos esse plene beatos. Qui opimonem
suam muniunt auctoritate aug̾i. suꝑ ge
potͣ ab initio temporis diabolum cecidis
dominus ait. Ille homicida erat ab mi¬
cio. ⁊ in u̾tate nõ stetit. ut intelligamꝰ
quia in u̾itate non stetit ex quo c̾atus :
ꝙ staret. si stare uoluisset. Id̾ in eod̾. Noͣ

Expanded text:
unt creatos esse malos, et non libero arbitrio in malitiam declinasse, sed etiam in malitia a Deo factos esse; nec aliquam fuisse moram inter creationem et lapsum, sed ab initio apostatasse; alios vero creatos fuisse plene beatos. Qui opinionem suam muniunt auctoritate Aug., lib. 1, putari ab initio temporis diabolum cecidissDominus ait Joan. 1: Ille homicida erat ab initio, et in veritate non stetit; ut intelligamus quia in veritate non stetit ex quo creatus est, qui staret si stare voluisset. Item in eodem,
Abbreviated transcription (Latin):
auit᷑. int̾ c̾ationẽ ⁊ lapsum. uł confir¬
mationẽ. ⁊ in illa b̾uitate t̾pris. omnes
nis beneficium. ⁊ tales erant ꝙ stare
d̾e: ꝑ lib̃m arbi. P ot̾ant enim peccare.⁊
nõ peccare. s ñ pot̾ant ꝓfice̾ adm̾itũ
uite. nͥ gr̾a suꝑ addetur. q̃ addita est
quibꝰdam.ĩ confirmatione̾. Ꝙ ad hoc
confirmandum. nituntꝰ testimonio

Expanded text:
aiunt inter creationem et lapsum ac confirmationem, et in illa brevitate temporis omnes nis beneficium; et tales erant qui stare er liberum arbitrium. Poterant enim peccare et non peccare, sed non poterant proficere ad meritum vitae nisi gratia superadderetur, quae addita est quibusdam confirmatione. Et ad hoc confirmandum utuntur testimonio
Abbreviated transcription (Latin):
cata sunt essentialit̾. ut ita dicam
sunt. nec in quant᷑ peccã sunt. pene
peccati sunt. ⁊ tñ inquantum pecc̃ã
sunt. pͥuationes boni sunt. s ut supͣ
dictum ẽ carnalit̾. ⁊ actiue dñr pͥua¬
ciones.
aꝑte ostend̾ pecc̃a q̃dã ẽẽ penã

Expanded text:
dicam,sunt; nec in quantum peccata sunt, poenae peccati sunt: et tamen in quantum peccata sunt, privationes boni sunt, sed, ut supra dictum est, causaliter et active dicuntur privationes. 6. Aperte ostendit peccata quaedam esse poena
Abbreviated transcription (Latin):
conseq̃nt̾ asserit. s cã eius extitisse ñ
suam mortẽ. sed defectum petͥ ⁊ alioꝵ
u̾bis. Intr̃ogo quid sit tristem eẽ usq¬
tem quia uͥ ꝑꝑ mortẽ tristicia ẽ. illic
Nongͦ sibi tristis ẽ.s ilł qui in scãdalo
ꝓꝑ infirmitatẽ carnis erant futuri qͦs
monet orare. ne inducant᷑ intempta¬
tionem. qui antea polliciti erant se ñ
scandaliz ari.

Expanded text:
consequenter asserit, sed causam ejus extitisse non suam mortem, sed defectum Petri et alioverbis, interrogo quid sit Christum tristem. Quia ubi propter mortem tristitia est, illic Non ergo sibi tristis est, sed illis qui in scandalo per infirmitatem carnis erant futuri, quos monet orare, ne inducantur in tentationem, qui ante polliciti erant se non scandalizari.