comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
latus. Eligiꝰ itaq diuino nutu instigatꝰ. uoluebat in animo.
s & libere ꝓclamabat populo:. ñ illic haberi corpꝰ. quo eũ loco
uenerabat᷑ populꝰ. sed esse potius in parte ulteriꝰ. Cumq diu
huiꝰmodi conditio. mentẽ eius stimularet: cepit tandem saga¬
ci inquisitione. ꝑ basilice pauimĩtum huc illucq temptare.
sicubi sacratum tumulũ posset dep̾hendere. S cũ nullatenꝰ
indiciũ tumuli reppiret: cepit a fr̃ib destitui: ꝓsequentib¬
onẽ suꝑba mente concipiens: lugubri morte uitã finisset. Necnõ
e antiquitatẽ corꝑis. longinquitate iam temꝑis consumpti. atq
ad nichilũ in puluerẽ redacti obicientes: conabant᷑ eum a cepto
mentis ꝓposito reuocare. Cumq ei istiꝰmodi impedim̃ta. a fr̃ib:
obicerentur: altiꝰ ille ingemiscens. aiebat. Nolite frẽs queso: no¬
lite impedire deuotioni mee. Nam ego credo in creatorẽ meum:

Expanded text:
latus. Eligius itaque divino nutu instigatus volvebat in animo, latus. Eligius itaque divino nutu instigatus volvebat in animo, sed et libere proclamabat populo non illic haberi corpus quo eum loco venerabatur populus, sed esse potius in parte ulterius. Cumque diu hujusmodi conditio mentem ejus stimularet, coepit tandem sagaci inquisitione per basilicae pavimentum huc illucque tentare sicubi sacratum tumulum posset deprehendere: sed cum nullatenus indicium tumuli reperiret, coepit a fratribus distitui, prosequentibodi investigationem superba mente concipiens, lugubri morte vitam finisset; necnon et antiquitatem corporis longinquitate iam temporis consumpti atque ad nihilum in pulverem redacti obicientes, conabantur eum a coepto mentis proposito revocare. Cumque ei istiusmodi inpedimenta a fratribus obicerentur, altius ille ingemescens aiebat: 'Nolite, fratres, quaeso, nolite inpediri devotioni meae; nam ego credo in creatorem meum,
Abbreviated transcription (Latin):
habitu religiosus: cantor in regis palatio laudatꝰ: atq ex hoc
ut rei docuit exitꝰ. mente tumidꝰ. corde ꝓt̾uus. atq actione dis¬
sipatꝰ. qui audatia sue p̾sumptionis deceptꝰ. cepit u̾bis extollem
a se corpꝰ martẏris qͥntini. & inquiri posse & inueniri. S: ut & eꝰ
ram sarculo scabare cepit: manubriũ fossoru. manib eiꝰ inhe¬
sit. Sicq miser opꝰ p̾sumptum relinquens: sequenti qͦ die. in
manib suis u̾mib ebullientib. miserabilit̾ expirauit. Ex quo
facto. tantꝰ timor adoleuit in populo: ut nullus deinceps qͣm¬
uis ꝓbabilis uite. p̾ter eligium. huiꝰmodi negotiũ auderet a¬
petere. Eligius gͦ cura pastorali suscepta: statim in ȩcordio suẽ
ordinationis. cepit assiduare erga locum illũ. Est enĩ haut
ꝓcul ab urbe uermendense: in eo scilicet loco. ubi quondam
martyr ex fluuio eleuatꝰ. ab eusebia in monte fuerat tumu¬

Expanded text:
habitu religiosus, cantor in regis palatio laudatus, atque ex hoc, habitu religiosus, cantor in regis palatio laudatus, atque ex hoc, ut rei docuit exitus, mente tumidus, corde protervus, atque actione dissipatus, qui audacia praesumptionis suae deceptus, coepit verbis extollere a se corpus martyris Quintini et inquiri posse et inveniri; sed ut et ram sarculo scabere coepit, manubrium fossorii manibus ejus inhaesit, sicque miser opus praesumptum relinquens, sequenti quoque die in manibus suis vermibus ebullientibus miserabiliter expiravit: ex quo facto tantus timor adolevit in populo, ut nullus deinceps quamvis probabilis vitae praeter Eligium hujusmodi negotium auderet appetere. Eligius ergo cura pastorali suscepta, statim in exordio suae ordinationis coepit assiduare erga locum illum: est enim haud procul ab urbe Vermandensi, in eo scilicet loco ubi quondam martyr ex fluvio elevatus ab Eusebia in monte fuerat tumu
Abbreviated transcription (Latin):
gallias noscunt᷑. Nam multi ex discipulis eiꝰ eccl̃ias condi¬
derunt: multi monast̾ia salubrit̾ rexerunt: multi etiam
in regimen ep̃ale sublimati. eccłus p̾fuerunt.
uic itaq uiro sc̃issimo. int̾ cet̾a iurtutũ suaꝵ mira¬
gante. ac nimio ardore fidei indagante: patefacta ꝓderen¬
tur. Siquidẽ nonnulla uenerabant᷑ prius appło. in locis
quib ñ erant: & tamen quo in loco certiꝰ humata tegerent᷑.
prorsus ignorabat᷑. Ex eo gͦ temꝑe quo eligius pontifex consecrat¬
& eccłie pastor est datꝰ: ab eo ñ nulla inuenta. ppłis st̃ declarata .sx
quib pͥmũ ac sũmũ. scm̃ martyrem qͥntinũ: in pͥncipio ep̃atus
sui. grandi instantia quesitũ. olim qͦ celatum: ꝓmouit palam
in publicũ. Deniq pͥus qͣm eligiꝰ eiusdem loci datꝰ eẽt ep̃crec
titit qͥdam uir imꝓbꝰ. uocabulo maurinꝰ. ut uidebat᷑ populis¬

Expanded text:
Gallias noscuntur: nam multi ex discipulis ejus ecclesias condiGallias noscuntur: nam multi ex discipulis ejus ecclesias condiderunt, multi monasteria salubriter rexerunt, multi etiam in regimen episcopale sublimati ecclesiis praefuerunt. 6. Huic itaque viro sanctissimo inter cetera virtutum suarum miragante ac nimio ardore fidei indagante, patefacta proderentur; siquidem nonnulla venerabantur prius a populo in locis quibus non erant, et tamen quo in loco certius humata tegerentur, prorsus ignorabatur. Ex eo ergo tempore, quo Eligius pontifex consecratus ecclesiae pastor est datus, ab eo nonnulla inventa populis sunt declarata; ex quibus primum ac summum sanctum martyrem Quintinum in principio episcopatus sui grandi instantia quaesitum, olim quoque celatum, promovit palam in publicum. Denique priusquam Eligius eiusdem loci datus esset episcopus, extitit quidam vir inprobus, vocabulo Maurinus, ut videbat
Abbreviated transcription (Latin):
bat censurã: in alio p̾ferebat iustitiã. Rigore utebat᷑ in dis¬
cussione iustitie: misccłiam diffinitione sententie. Districti¬
onif uͦ censure semꝑ temꝑabat miscdia. sciens scͥptum.
qͥa in eo quod iudicat qͥs. iudicandꝰ est: & quod potentes po¬
tent̾ torm̃ta patiunt᷑. & quod udiciũ erit durissimũ. in¬
his qui p̾sunt. Hec gͥ sedula mente ꝑtractans. in omni acti¬
one discretionẽ tenuit: nec in ullo penitꝰ intemꝑate se gessit:
s omnia diligent̾ distinguens: & in disciplina. & in mode¬
stia. modũ semꝑ ac temꝑam̃tum seruauit.
xp̃i monast̾ium: ubi & congregationẽ magna. ⁊ ui¬
te institutionẽ districtã indidit. Terre qͦ reditꝰ sufficient̃
delegauit: & omnia que eeñt monast̾io necessaria. sollerti
satis cura ꝓuidit. S & alia multa monast̾ia: queque eiꝰ oꝑe.
queq̃ uͦ institutione. a discipulis eiꝰ constructa. hodie intra

Expanded text:
bat censuram, in alios praeferebat justitiam, rigore utebatur in disbat censuram, in alios praeferebat justitiam, rigore utebatur in discussione justitiae, misericordia in definitione sententiae, districtiones vero censurae semper temperabat misericordia, sciens scriptum quia in eo quod judicat quis, judicandus est: et quod Potentes potenter tormenta patientur , et quod Judicium erit durissimum his qui praesunt . Haec ergo sedula mente pertractans, in omni actione discretionem tenuit, nec in ullo penitus intemperate se gessit, sed omnia diligenter distinguens, et in disciplina et in modestia modum semper ac temperamentum servavit. Christi monasterium, ubi et congregationem magnam, et vitae institutionem districtam indidit; terrae quoque redditus sufficienter delegavit, et omnia quae essent monasterio necessaria solerti satis cura providit. Sed et alia multa monasteria quaeque ejus opere, quaeque vero institutione a discipulis ejus constructa hodie intra
Abbreviated transcription (Latin):
mus: in oꝑib bonis ꝓmꝑtꝰ. in sermone uerissimꝰ: in uidicio
iustꝰ. in consilio ꝓuidus: in bonitate conspicuus. in caritate
p̾clarus. Deo sedule seruiens. errantes corrigens: correctos fo¬
uens. obstinatos sꝑnens: humiles semꝑ diligens. Exubera¬
bat qͦ in eo constantia fidei. puritas dilectionis. sinceritas
pacis. amor caritatis. Atq ad et̾nam uitã. doctrine sue filiol
iugi studio incitans: quos erudiebat hortatu. p̾ueniebat ex¬
emplo: que docebat agens. & que agebat docens. n aliudor
ꝓmens. aliud corde uoluens. s quod ore docebat. ope corro¬
borabat. Et quale habebat u̾bum. talem ce uitam: qualẽ etiam
uitã. tale qͦ & u̾bum. Sũma qͥppe bonitate subditos regebat:
sũma seueritate semetip̃m dampnabat. Non satis erat terri¬
bilis in subiectis: nimiũ ualde austerꝰ in piaculis. In se serua¬

Expanded text:
mus, in operibus bonis promptus, in sermone verissimus, in judicio mus, in operibus bonis promptus, in sermone verissimus, in judicio justus, in consilio providus, in bonitate conspicuus, in charitate praeclarus, Deo sedule serviens, errantes corrigens, correctos fovens, obstinatos spernens, humiles semper diligens: exuberabat quoque in eo constantia fidei, puritas dilectionis, sinceritas pacis, amor charitatis, atque ad aeternam vitam doctrinae suae filios jugi studio incitans, quos erudiebat hortatu, praeveniebat exemplo, quae docebat agens, et quae agebat docens, nec aliud ore promens, aliud corde volvens, sed quod ore docebat opere corroborabat; et quale habebat verbum, talem et vitam; qualem etiam vitam, tale quoque et verbum. Summa quippe bonitate subditos regebat; summa severitate semetipsum damnabat, non satis erat terribilis in subjectis; nimium valde austerus in piaculis, in se serva
Abbreviated transcription (Latin):
habens de his que dei sunt. uel ad locutionẽ plebis. uel collati¬
onis frat̾ne familiaritatis. Tenens semꝑ in doctrina humana
auctoritatẽ apłicam: ꝑ qmͣ ad gressus gentiliũ p̾dia & gentis
ferocissime pacẽ tenuit. & copiosũ exercitũ ad fidem xp̃i conũ¬
tit: ac fidei catholice intemerata consortia. iugit̾ custoduit.
uulneratũ. & sagittis diaboli confixũ: mox adhibeb
dignas curationes sermonũ. & u̾bi dei salubre medicam̃tũ.
ostendens contra uulnera incentoris. salutare malignia
ꝯfessionis. Indisciplinationes qͦ. & transg̾ssiones suoꝵ. a re¬
gula honesta uł recta: & arguebat clem̃ter. & tolerabat
patient̾. Eratq in eo mira in cunctis oꝑib discretio: & imi¬
tabilis erga om̃s dilectio. Erat gͦ eligiꝰ oꝑe castꝰifide catholi¬
cus: caritate diffusus. In temptationib cautꝰ in fide firmissi¬

Expanded text:
habens de his quae Dei sunt vel allocutionem plebis, vel collatihabens de his quae Dei sunt vel allocutionem plebis, vel collationes fraternae familiaritatis, tenens semper in doctrina humana auctoritatem apostolicam, per quam aggressus gentilium praelia, et gentis ferocissimae pacem tenuit, et copiosum exercitum ad fidem Christi convertit, ac fidei catholicae intemerata consortia jugiter custodivit.vulneratum, et sagittis diaboli confixum, mox adhibebat dignas curationes sermonum, et verbi Dei salubre medicamentum ostendens contra vulnera incantatoris salutare malagma confessionis, indisciplinationes quoque et transgressiones suorum a regula honesta vel recta, et arguebat clementer, et tolerabat patienter; eratque in eo mira in cunctis operibus discretio, et imitabilis erga omnes dilectio. Erat ergo Eligius opere castus, fide catholicus, charitate diffusus, in tentationibus cautus, in fide firmissi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑabat:ñ corꝑea lorica amictꝰ. s fidei uirtute indutꝰ. O qͦti¬
es ob ueritatis adsertionẽ: paratã habuit mortẽ. fecissetq sa¬
us uotis: si contulisset sors temꝑis. S: licet ei ratio temporis
ñ potuerit p̾stare martyriũ: glam tam̃ mr̃is ñ amisit. qͥa
ꝓspe et̾ntatis augit̾ laborauit. Uerũ si ei neronianis deci¬
anisq temꝑib. in illa que tunc extitit dimicare congressi¬
se ꝓxp̃o ignib intulisset: libensq palmã sangͥnis occupasset.
S qͣmqm ista ñ tulerit. impleuit tam̃ etiã sine cruore mar¬
hriũ: dum fortitudine roboratꝰ. in uigiliis sedul. in ieniniis
assiduus. fidem seruando. cursum consũmando: repositam sibi
a xp̃o iustitie coronã. cotidie expectabat restitui. Tanqͣm specu¬
lator & enĩ a dño constitutꝰ: p̾dicabat u̾bum cum omni aucto¬
crans. in creꝑansꝰ in omni patientia & doctrina. Suauẽ semꝑ

Expanded text:
superabat, non corporea lorica amictus, sed fidei virtute indutus. O quotisuperabat, non corporea lorica amictus, sed fidei virtute indutus. O quoties ob veritatis assertionem paratam habuit mortem, fecissetque satis votis, si contulisset sors temporis! Sed licet ei ratio temporis non potuerit praest re martyrium, gloriam tamen martyris non amisit, quia pro spe aeternitatis jugiter laboravit; verum si ei Neronianis Decianisque temporibus, in illa quae tunc exstitit dimicare congressio se pro Christo ignibus intulisset, libensque palmam sanguinis occupasset. Sed quanquam ista non tulerit, implevit tamen etiam sine cruore martyrium, dum fortitudine roboratus, in vigiliis sedulus, in jejuniis assiduus, fidem servando, cursum consummando, repositam sibi a Christo justitiae coronam quotidie exspectabat restitui. Tanquam speculator etenim a Domino constitutus, praedicabat verbum cum omni auctocrans, increpans in omni patientia et doctrina, suavem semper
Abbreviated transcription (Latin):
mo. uelut ferocissime bestie discerꝑe cupierant: ptinodũ at¬
tentlentes eiꝰ bonitatẽ ac mansuetudinẽ. imitatores eiꝰ fieri
cupiebant. Quis enĩ eẽt ita obstinatꝰ. qui eiꝰ modestiã intuens.
ñ confestim admirando obstupesceret. Aut quis arrogans.
sobriã eiꝰ uitam considerans: ñ ilico ad equitatẽ semetipsum
conu̾teret: Crescebat nimirũ in eo cotidie: opinio famula¬
trix uirtutũ. Seminabat in plebẽ uerba ueritatis. fructu
fidei redundantia:. sufficienti sale condita:. & uelut aroma¬
ticis ungentis infusa: nͨ erat eiꝰ fama contenta. circiuectas
tantũ gallias illustrare. s exteras utiq ꝓuintias ĩplebat:
meritoꝵ gr̃a p̾currente. Int̾ barbaroꝵ siquidẽ fremitꝰ. qͦsi
signifer belligerator. corꝑeo timore nudꝰ. s fidei feruore ue¬
stitꝰ se ingerebat: xp̃i caritate securꝰ. Adu̾santesq sibi fortit̾

Expanded text:
mo velut ferocissimae bestiae discerpere cupierant, postmodum atmo velut ferocissimae bestiae discerpere cupierant, postmodum attendentes ejus bonitatem ac mansuetudinem, imitatores ejus fieri cupiebant. Quis enim esset ita obstinatus, qui ejus modestiam intuens non confestim admirando obstupesceret? aut quis arrogans, sobriam ejus vitam considerans, non illico ad aequitatem semetipsum converteret? Crescebat nimirum in eo quotidie opinio famulatrix virtutum; seminabat in plebem verba veritatis fructu fidei redundantia, sufficienti sale condita, et velut aromaticis unguentis infusa: nec erat ejus fama contenta circumjectas tantum Gallias illustrare, sed exteras utique provincias implebat, meritorum gratia praecurrente. Inter barbarorum siquidem fremitus quasi signifer belligerator, corporeo timore nudus, sed fidei fervore vestibus se ingerebat, Christi charitate securus, adversantesque sibi fortiter
Abbreviated transcription (Latin):
diui expleri. Posset enĩ quis uel raro arriꝑe. s: uix aut difficile ꝑpe¬
tuo tenere. Hic uͦ qd̃ semel ꝓposuit. ꝑpetuo retinuit. Quod pͥmũ
deo uouit.nullis mundi negotus obligauit. Quod in pͥncipio ar¬
pia. circũquaq sibi cõmissa. S flandrenses atq andou̾¬
penses. fresiones. & sueui. & barbari quiq circa maris littora de¬
gentes: qͦs uelut in extremis remotos. nullus adhuc p̃dicatis¬
nis uomer imp̃sserat. pͥmo eũ hostili animo. ⁊ ausa mente sul¬
ceꝑunt. Postmodũ uͦ cum paulatĩ ꝑ gr̃am xp̃i. his u̾bũ dei in¬
sinuare cepisset: pars maxima trucis & barbari ppłi. relictis ydo¬
lis conũsa est ad uerũ dm: xp̃oq subiecta. Sicq demũ factum
est: ut qͣsi celitꝰ lum̃ ostensum. aut radiꝰ quidã solis erũpens:
totã partis illiꝰ barbariem illustraret. Nam & ipsi qui eũ pri¬

Expanded text:
divi expleri: posset enim quis vel raro arripere, sed vix aut difficile perpedivi expleri: posset enim quis vel raro arripere, sed vix aut difficile perpetuo tenere; hic vero quod semel proposuit, perpetuo retinuit; quod primum Deo vovit, nullis mundi negotiis obligavit; quod in principio arpia circumquaque sibi commissa; sed Flandrenses atque Andoverpenses, Frisiones, et Suevi, et barbari quiqgentes, quos velut in extremis remotos nullus adhuc praedicationis vomer inpresserat, primo eum hostili animo et aversa mente susceperunt, postmodum vero, cum paulatim per gratiam Christi his verbum Dei insinuare coepisset, pars maxima trucis et barbari populi, relictis idolis, conversa est ad verum Deum Christoque subiecta; sicque demum factum est, ut quasi caelitus lumen ostensum aut radius quidam solis erumpens totam partis illi
Abbreviated transcription (Latin):
more satagens. satis eis deuote seruiebat: ipse squalentia capi¬
ta lauans ancomptã ac deformẽ cesariem manu ꝓpͥa radens:
potũq singulis ac cybũ pt diligentiã p̾bens: om̃s clement̃ re¬
focillabat. Deinde singłos muneratos. nudos etiã uestitos: gra¬
tifice dimittebat. Illisq ex una parte exeuntib: alios si adeẽmt.
ex alt̾a parte intͦmitti iuibebat. Quib similit̾ cuncta explensibe¬
nignissime refouebat. Non ñqm uͦ. etiam si płima turba con¬
flueret: similit̾ omnib faciebat. Singłis tam̃ dieb. constitutũ
duodenariũ numerũ reficiebat: ipse plerumq cum eis hora
congrua. ad unã mensã parit̾ conuiuans. ita dumtaxat. ut
priꝰ singłis aqͣm manib funderet:ierũq ac panẽ. manu ꝓpͥa
p̾beret. S qͥd hec dutiꝰ narrando ĩmoror: Ita fateor numqͣm
uidi studiũ feruere: nusqmͣ in galliis huiꝰmodi oꝑa. talit̃ a qͦqͣm an¬

Expanded text:
more satagens satis eis devote serviebat, ipse squallentia capimore satagens satis eis devote serviebat, ipse squallentia capita lavans, incomptam ac deformem caesariem manu propria radens, potumque singulis ac cibum post diligentiam praebens, omnes clementer refocillabat; deinde singulos muneratos, nudos etiam vestitos gratifice dimittebat, illisque ex una parte exeuntibus, alios, si adessent, ex altera parte intromitti jubebat; quibus similiter cuncta explens benignissime refovebat. Nonnunquam vero etiamsi plurima turba conflueret, similiter omnibus faciebat: singulis tamen diebus constitutum duodenarium numerum reficiebat, ipse plerumque cum eis hora congrua ad unam mensam pariter convivans, ita duntaxat, ut prius singulis aquam manibus funderet, merumque ac panem manu propria praeberet. Sed quid haec diutius narrando immoror? Ita, fateor, nunquam vidi studium fervere, nusquam in Galliis hujusmodi opera taliter a quoquam au
Abbreviated transcription (Latin):
tritor gregis piissimꝰ: pastor eccł̃ie ꝓuidus. Dispensator fidelis:
moderator insignis. Delictũ ꝓpriũ cauens: alienũ ut suum lu¬
s patientia uincens. suꝑbos xp̃i iugo suauissimo subdens.
Semꝑ enim in obsequiis pauꝑm. in diligentia ꝑegͥnoꝵ. infati¬
gabilit̾ ꝑdurabat: atq ita eis suũ impẽdebat obsequiũ. ut nisi
qus fundatã in xp̃o haberet mentẽ : ꝓculdubio despectui ducẽt.
talia uł coequalib p̾bere. qualia is iugit̾ luridis ac fenuis. & des¬
picabilib exhibebat. Deniq omni ep̃ali pompa pt̾posita. ppłorum
agmine contempto. clericoꝵ frequentia sp̾ta:. famulantiũ obse¬
quiis relictis. pauꝑm semꝑ captiuoꝵq delectabat᷑ consortus. Ha¬
bebat enĩ sequestratĩ statutũ locũ: in qͦ certis quibq dieb. ege¬
nos ac debiles intromittens. ipse ut dudũ consueuerat famuloꝵ

Expanded text:
tritor gregis piissimus; pastor Ecclesiae providus, dispensator fidelis, tritor gregis piissimus; pastor Ecclesiae providus, dispensator fidelis, moderator insignis, delictum proprium cavens, alienum ut suum lused patientia vincens, superbos Christi jugo suavissimo subdens: semper enim in obsequiis pauperum, in diligentia peregrinorum infatigabiliter perdurabat, atque ita eis suum impendebat obsequium, ut nisi quis fundatam in Christo haberet mentem, procul dubio despectui duceret talia vel coaequalibus praebere, qualia is jugiter luridis ac seniis et despicabilibus exhibebat. Denique omni episcopali pompa postposita, populorum agmine contempto, clericorum frequentia spreta, famulantium obsequiis relictis, pauperum semper captivorumque delectabatur consortiis; habebat enim sequestratum statutum locum, in quo certis quibusque diebus egenos ac debiles intromittens, ipse ut dudum consueverat famulorum
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ studuit humiliari. Erat itaq xp̃o semꝑ subiectꝰ. &e de¬
uotione armatꝰ. Doctrina p̾cipuus: pontificio dignꝰ. Humilis
in honore recusando. subditꝰ in suscipiendo. Exul spontaneꝰ:
fide plenissimꝰ. Obediens in dĩ p̾ceptis. credulꝰ in ꝓmissis: ꝑegre
locuplex. in industria sollers. in oꝑe docilis. in spe longanimis:
in colloquio sapiens. in consilio prudens. in corrigendo uehem̃s
indiligendo ardens: in adu̾sis patiens. in ꝑiculis fortis. in dis¬
ciplinis mansuetus. in elemosinis largꝰ. in studiis assiduꝰ. metu mor¬
us sollicitꝰ. in timore dĩ eximiꝰ. in religione magnificꝰtin exequiis
deuotꝰ. in misccłia głosus: in disciplina strenuꝰ. Excellenti ingenio
ỹditꝰ iustitia insignis. seueritate t̾ribilis. Ad gr̃am ꝓmptꝰ: ad ig¬
noscendũ paratꝰ. Humilitate sũmus. hospitalitate p̾cipuꝰ. Nu¬

Expanded text:
amplius studuit humiliari. Erat itaque Christo semper subjectus, et deamplius studuit humiliari. Erat itaque Christo semper subjectus, et devotione armatus, doctrina praecipuus, pontificio dignus, humilis in honore recusando, subditus in suscipiendo, exsul spontaneus, fide plenissimus, obediens in Dei praeceptis, credulus in promissis, peregre locuples, in industria solers, in opere docilis, in spe longanimis, in colloquio sapiens, in consilio prudens, in corrigendo vehemens, in diligendo ardens, in adversis patiens, in periculis fortis, in disciplinis mansuetus, in eleemosynis largus, in studiis assiduus, metu mortis sollicitus, in timore Dei eximius, in religione magnificus, in exsequiis devotus, in misericordia gloriosus, in disciplina strenuus, excellenti ingenio praeditus, justitia insignis, severitate terribilis, ad gratiam promptus, ad ignoscendum paratus, humilitate summus, hospitalitate praecipuus, nu
Abbreviated transcription (Latin):
ppłi. int̾ agmina clericoꝵ. int̾ choros psallentiũ: consecrati su¬
mus gratis ab ep̃is parit̾ ep̃i. Ego rõdomo: ille uͦ nouiomo.
Sic gͦ ep̃atu suscepto. ad sedem suã remeans: qͥlem se demũ
quantũq p̾stiterit. quis digne ualeat explicare: Aut quis
tanta u̾boꝵ copia instructꝰ existat. uł que oratio tante affiuentie
ubertate exundans. que cuncta eiꝰ bona ut decet queat ꝓseqͥ:
dem semꝑ robustꝰ ad uirtutis instantiã se exerens: constantis¬
sime incepto ꝓposito ꝑseuerabat. Cadem in corde humilitas:
eadem in uultu grauitas erat. Candẽ pauꝑib curã: eandem
ut priꝰ sollicitudinẽ gerebat. Cadem dilectio fr̃na: eadem men¬
us constantia eidem ꝑmanebat. nisi qd̃ ep̃alis ambitio. que
cet̾is pompe fom̃tum subministrare solet: ei plꝰ studiũ abiec¬
tionis exhibuit. Et unde alii ad tempꝰ uident᷑ extolli: inde is

Expanded text:
populi, inter agmina clericorum, inter choros psallentium consecrati supopuli, inter agmina clericorum, inter choros psallentium consecrati sumus gratis ab episcopis pariter episcopi, ego Rodomo, ille Noviomo. Sic ergo episcopatu suscepto ad sedem remeans, qualem se demum quantumque praestiterit quis digne valeat explicare; aut quis tanta verborum copia instructus existat; vel quae oratio tantae affluentiae ubertate exundans, quae cuncta ejus bona, ut decet, queat prosequi? Idem semper robustus ad virtutis instantiam se exercens, constantissime in coepto proposito perseverabat; eadem in corde humilitas, eadem in vultu gravitas erat, eamdem pauperibus curam, eamdem ut prius sollicitudinem gerebat, eadem dilectio fraterna, eadem mentis constantia eidem permanebat, nisi quod episcopalis ambitio, quae caeteris pompae fomentum subministrare solet, ei plus studium abjectionis exhibuit, et unde alii ad tempus videntur extolli, inde his
Abbreviated transcription (Latin):
nis. magna adhuc ex parte gentilitatis errore detinebant᷑.
& uanis suꝑstitionib satis dediti erant: quiq uelut agrestes
fere. nulliuspiam salutare u̾bũ reciꝑe poterant. S uir beatꝰ
cum se nullomͦ ab officio disposito discutere posset: ne tam̃
in ullo catholice regule deuiare uideret᷑. non se ꝑmisit prius
sacerdotẽ consecrari. nisi sub normula clericatus aliqua tem¬
poris curricula exigeret. Temꝑe gͦ dilationis transacto. atq
audoeno de partib ligeritanis redductoiamq eo presbit̾o.
a domno deo. dato matacensis urbis ep̃o ordinato: inito con¬
silio parit̾ sub uniꝰ diei articulo. apłicam benedictionẽ meru¬
erunt gratuitu. Erat enĩ tempꝰ: quo apud gallias rogatiões
a cuncto ppło celebrabant᷑. Conuenientes gͥ simul in ciuitatẽ
rotomagensẽ. quartodecimo die m̃sis t̾cii. tercio anno clodou
iuuenculi adhuc regis: die dñico ante letanias. int̾ cat̾uas

Expanded text:
nis magna adhuc ex parte gentilitatis errore detinebantur, nis magna adhuc ex parte gentilitatis errore detinebantur, et vanis superstitionibus satis dediti erant, quique velut agrestes ferae, nulliuspiam salutare verbum recipere poterant; sed vir beatus cum se nullo modo ab officio disposito discutere posset, ne tamen in ullo catholicae regulae deviare videretur, non se permisit prius sacerdotem consecrari, nisi sub normula clericatus aliqua temporis curricula exigeret. Tempore ergo dilationis transacto, atque Audoeno de partibus transligeritanis reducto, jamque eo presbytero a Domno Deodato Matascensis urbis episcopo ordinato, inito concilio pariter sub unius diei articulo apostolicam benedictionem meruerunt gratuito: erat enim tempus quo apud Gallias Rogationes a cuncto populo celebrabantur. Convenientes igitur simul in civitatem Rothomagensem quarto decimo die mensis tertii, tertio anno Clodovei, juvenculi adhuc regis, die Dominico ante Litanias inter catervas
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotiale officium admitteret᷑. neq eos qui ut lupi rapaces
ssent boni testimonii uiri. & inrep̾hensibiles uites ad officium
Spontificatꝰ eligerent.
elegerunt ex merito sc̃itatis. cunctis bonis oꝑib p̃ditum
ad sacerdotale officiũ. scm eligium iam lumine radiatum:
ut p̾esset eccłie nouiomagensi. Decesserat enĩ in ipso anni
circulo: achariꝰ prefate urbis antistes. Elegert̃ autẽ cum eo &
audoenũ sodalẽ eiꝰ. qui uocabat᷑ dado:ut p̾esset eccłie roto¬
magensi. Hoc gͦ modo aurificẽ inuitũ detonsũ sti¬
constituert̃ custodẽ urbiũ seu municipioꝵ. his uocabulis. uer¬
mandensi scilicet que ẽ metropolis urbs: ⁊ornacensi uͦ que qͦn¬
dam regalis extitit ciuitas: nouiomagensi qͦ & flandrensi:
gandensi etiam. & corturiacensi. Ob hoc itaq eũ uel maxi¬
me in his locis dederunt pastorẽ: quod incole eiꝰdem regio¬

Expanded text:
sacerdotale officium admitteretur, neque eos qui ut lupi rapaces sacerdotale officium admitteretur, neque eos qui ut lupi rapaces tius qui essent boni testimonii viri et inrepraehensibilis vitae ad officium pontificatus eligerent.elegerunt ex merito sanctitatis cunctis bonis operibus praeditum ad sacerdotale officium sanctum Eligium jam lumine radiatum, ut praeesset Ecclesiae Noviomagensi: decesserat enim in ipso anni circulo Acharius praefatae urbis antistes. Elegerunt autem cum eo et Audoenum sodalem ejus qui vocabatur Dado, ut praeesset Ecclesiae Rothomagensi. Hoc ergo modo aurificem invitum detonsum constituerunt custodem urbium, seu municipiorum, his vocabulis, Vermandensi scilicet, quae est metropolis urbis, Tornacensi vero, quae quondam regalis exstitit civitas, Noviomagensi quoque et Flandrensi, Gandensi etiam et Corturiacensi. Ob hoc itaque eum vel maxime in his locis dederunt pastorem, quod incolae ejusdem regio
Abbreviated transcription (Latin):
niumq pͥncipi xp̃o. fuerat quoq de tem¬
porib lotharii mediani. mansueti regis
francoꝵ: & toto temꝑe dagobti inclyti
principis nnon & clodouei filii eiꝰ: ⁊ usq
ad mnitiũ regni iunioris lotharu.man¬
sit in corꝑe. S crudelit̾ in dieb illis. symoniaca heresis pullula¬
bat in urbib. & in cunctis finib regni francoꝵ ⁊maximeq de tẽ¬
porib brunihilde infelicissime regine. usq ad temꝑa dagob̾ti re¬
gisuiolabat hoc contagiũ fidem catholicã. Sollicite tam̃ ꝓ hoc
inuigilabant sc̃i uiri. eligiꝰ & audoenꝰ: & cõmuni cũ cet̾is uiris ca¬
tholicis habito consilio. suggesserunt pͥncipi ce optimatib eiꝰ. ut
desia. habuit itaq effectũ. eoꝵ pia petitio: &e libent̃ optinuer̃t̃.
quod deuote rogauerunt. Tunc gͦ placuit omnib. uno in spũ
lõ accepto consilio. simul cum regis imꝑio: ut nullꝰ p̃tio dato. ad

Expanded text:
niumque principi Christo; fuerat quoque de temniumque principi Christo; fuerat quoque de temporibus Lotharii mediani, mansueti regis Francorum, et toto tempore Dagoberti incliti principis necnon et Chlodovei, filii eius, et usque ad initium regni iunioris Chlotharii mansit in corpore. Sed crudeliter in diebus illis Simoniaca heresis pullulabat in urbibus et in cunctis finibus regni Francorum, maximeque de temporibus Brunihilde infelicissimae reginae usque ad tempora Dagoberti regis violabat hoc contagium fidem catholicam. Sollicite tamen pro hoc invigilabant sancti viri Eligius et Audoinus, et commune cum ceteris viris catholicis habito consilio, suggesserunt principi et obtimatibus eius, ut salis ecclesia. Habuit itaque effectum eorum pia petitio, et libenter obtinuerunt, quod devote rogaverunt. Tunc ergo placuit omnibus, uno in Spiritu sancto accepto consilio simul cum regis imperio, ut nullus, praetio dato, ad
Abbreviated transcription (Latin):
estuat animꝰ: dũ de liberare ñ ualet. qͥd teneat. qͥd omittat. ꝓfice¬
or namq. si cuncta uoluero ad nectere: ce dies deficiet me narran¬
te. & modũ excedã uoluminis. Rursus si pauca ꝯp̾hendã: & irri¬
siones metuo hypocritaꝵ dicentiũ. qm̃ hic homo cepit edifican
&e ñ potuit consũmare: de offensã potiꝰ ꝑtimesco antistitis: ne dũ
seriem exponere nitorartatꝰ eloquii siccitate. magis ei inuiriã
uidear irrogasse: qͣm uitã exposuisse. His gͥ ex utraq parte discre¬
tis: articłm iam infigã membranis. Et que pͥmꝰ huiꝰ oꝑis liber. uelu¬
t exundans reicit: hic mͦ sequens. uelut nimiũ sitiens ꝓsequatur.
Satisq sufficiat pͥori libro. ea tantũ exposuisse. que sub habitu se¬
culari gesserit: nunc uͦ de his que in ep̃atu egerit. hec pͥma conue
niant.
litauerat sub scłari habitu. regi et̾no: om¬

Expanded text:
aestuat animus, dam deliberare non valet, quid teneat, quid omittat. Profiteaestuat animus, dam deliberare non valet, quid teneat, quid omittat. Profiteor namque, si cuncta voluero adnectere, et dies deficiet me narrante et modum excedam voluminis; rursus si pauca conpraehendam, et inrisiones metuo hypochritarum dicentium, quoniam: Hic homo coepit aedificare, et non potuit consummare, et offensam potius pertimesco antestitis, ne dum seriem exponere nitor, artatus eloquii siccitate, magis ei iniuriam videar inrogasse quam vitam exposuisse. His igitur ex utraque parte discretis, articulum iam infigam membranis, et quae primus huius operis liber veluti exundans reicit, hic modo sequens velut nimium sitiens prosequatur. Satisque sufficiat priori libro ea tantum exposuisse, quae sub habitu saeculari gesserit; nunc vero de his quae in episcopatu egerit haec prima conveniant. litaverat sub saeculari habitu regi aeterno om
Abbreviated transcription (Latin):
primus. Incipit p̾facio libri Secundi. am¬
omino ꝓpitiante uitã beati confessoris eligii. qͣm pri¬
dem aliqua exparte ordiri ceꝑam. & pene defessus.
ac lassabundꝰ. medio in tramite stilum subtrahens.
opꝰ imꝑfectũ reliquerã: nunc paululũ uirib recreatis. cupiente
uoto. corde iocundo.calamoq uenusto:opꝰ inchoatũ adire tem¬
tabo. Arduũ sit licet it̾ ac ꝓfundũ. s libere fateor. qͦ ñ possũ pe¬
dib uiare: ardentissimo ducor amore. Ibo gͦ uotis: qͦ accedere nõ
possũ u̾bis. Indignũ ꝓfecto reor. tanti ac talis uiri tutã. ad post̾i¬
tatis memoriã iuxta qualitatẽ ingeniiã adplenũ monimentis
tradere litteraꝵꝵ: cũ nimirũ opiner. ex narratione rerũ gestaꝵ
edificationẽ plurimã legentib fore. S qm̃ tanta ac talia eiꝰ st̾
oꝑa. ut magnitudo quidem bonoꝵ. nichil me p̾terire patiatur.
multitudo uero gestoꝵ. qm plurima cogat omittere:. in incerto

Expanded text:
RIS. INCIPIT PRAEFATIO LIBRI SECUNDI. Domino propitiante vitam beati confessoris Eligii, quam pridem aliqua ex parte ordiri coeperam, et paene defessus ac lassabundus medio in tramite stilum subtrahens, opus inperfectum reliqueram, nunc paulolum viribus recreatis, cupiente voto, corde iocundo calamoque venusto opus inchoatum adire temptabo. Arduum sit licet iter ac profundum, sed libere fateor: quo non possum pedibus viare, ardentissimo ducor amore; ibo ergo votis, quo accedere non possum verbis. Indignum profecto reor tanti ac talis viri vitam ad posteritatis memoriam iuxta qualitatem ingenii non ad plenum monimentis tradere litterarum, cum nimirum opiner ex narratione rerum gestarum aedificationem plurimam legentibus fore. Sed quoniam tanta ac talia eius sunt opera, ut magnitudo quidem bonorum nihil me praeterire patiatur, multitudo vero gestorum quam plurima cogat omittere, in incerto
Abbreviated transcription (Latin):
ai eccł̃ia libent̾ audite. & que auditis iugit̾ in domibus
inis recolite: ut quom̾ corpꝰ pascit᷑ cybo. sic reficiat᷑ anima
uei uerbo. Certum ẽ enim. quia qualis est caro que pꝰt mul¬
tos dies ꝑcipit cybum: talis ẽ & anima. que raro pascitur di
nia quecumq agitis: semꝑ quod ex diuina lectione auditis
ad mentem reducite: semꝑq eugłica p̾cepta in corde rumi¬
nate. Ante omnia luxuriam fugite. concupiscentiã malan
uitate: timentes illud quod dñs in eugło dicit. Omnis qui u¬
d̃it mulierem ad concupiscẽdum eam: iam mechatꝰ est eam

Expanded text:
in ecclesia libenter audite, et quae auditis jugiter in domibus vestris recolite, ut quomodo corpus pascitur cibo, sic reficiatur anima Dei verbo: certum est enim quia qualis est caro quae post multos dies perceperit cibum, talis est et anima quae raro pascitur Dei nia quaecunque agitis, semper quod ex divina lectione auditis ad mentem reducite, semperque evangelica praecepta in corde ruminate. Ante omnia luxuriam fugite, concupiscentiam malam vitate, timentes illud quod Dominus in Evangelio dicit: Omnis qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est e
Abbreviated transcription (Latin):
nente uos ad dm̃ tenete: uit quecumq uob̃ adu̾sa inmucꝰ
nmiserit. patient̾ &e fortit̾ toleretis. Nam & si ꝑ sortilogos au
iumos aliqua p̾dixerit. & ita euen̾it: nolite mirari: quia sp̃c
aera uolantes. facile possunt p̾uidere aliqua futura. De hac
ie scriptura diuina contestat᷑ dicens. Etiam si uera dixerit
uobismolite credere eis. Temptat enim uos dñs d̾s uester:
utrum timeatis eum an non. Illud etiã scitote: qͥa nec uos
le aliquid qͦd ad uos ꝑtinet. ledere pot̾it inimicꝰ nisi qͣntũ
userit ds. ꝑmittit autem hoc css: quia peccata hominum
hec exigunt. Pmittit inqͣm duab ex causis: ut aut probet si boni es¬
tis: aut castiget si peccatores. S qui patient̾ dispensationẽ dñi sust¬
nuerit:ita ut cum ꝑdidit aliquid dicat. dñs dedit dñs abstulit
sicut dñs placuit ita factum ẽ sit nom̃ dñi benedictum. ꝓ ista par¬

Expanded text:
mente vos ad Deum tenete, ut quaecunque vobis adversa inimicus mente vos ad Deum tenete, ut quaecunque vobis adversa inimicus immiserit, patienter et fortiter toleretis; nam etsi per sortilegos aut divinos aliqua praedixerit, et ita evenerit, nolite mirari, quia spiritus per aera volantes facile possunt praevidere aliqua futura. De hac re etiam Scriptura divina contestatur, dicens: Etiamsi vera dixerint vobis, nolite credere eis. Tentat enim vos Dominus Deus vester utrum timeatis eum, an non . Illud etiam scitote quia nec vos nec aliquid quod ad vos pertinet laedere poterit inimicus, nisi quantum permiserit Deus; permittit autem hoc Deus, quia peccata hominum haec exigunt; permittit, inquam, duabus ex causis: ut aut probet, si boni estis, aut castiget, si peccatores. Sed qui patienter dispensationem Domini sustinuerit, ita ut cum perdiderit aliquid, dicat: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est, sit nomen
Abbreviated transcription (Latin):
nittet. Nolite ꝓ hoc desꝑare: quia ad uos ꝓbandos ꝑmittet
hoc d̾s fieri. ut cognoscat si ex toto corde uos ad eiꝰ miscdiã
enetis: uel si ueracit᷑ in eum̃ creditis. S uos patient̾ cunc¬
ta sufferte. & cłm in omnib benedicite: ut in uob̾ impleri
possit. quod scͥptum est. Beatus uir qui suffert temptatio¬
iem: qm cum ꝓbatus fui̾t. accipiet coronam uite. Consola
ur uos & hoc quod apłs dicit. Quia cum tͥbulamur a dño
irripimur:ut ñ cum hoc mundo dampnem᷑. Necnon ⁊ illud.
lagellat ds omnẽ filium quem recipit. Et illud. Quos amat
lns: arguit & castigat. Quod si semel uel bis. nequitias quas
mnittit. uirilit̾ atq fidelit̾ pro dei timore sustuleritis:ita ip¬
um postea a ur̃a infestatione ds dignabit᷑ repellere: ut ult̾ns
os ñquam possit nocere. Ita gͦ uos si ueri ñ falsi xp̃iani estis:
m̃s diabolicas circumuentiones fugite ac despicite: & tota

Expanded text:
mittet; nolite pro hoc desperare, quia ad vos probandos permittet mittet; nolite pro hoc desperare, quia ad vos probandos permittet hoc Deus fieri, ut cognoscat si ex toto corde vos ad ejus misericordiam tenetis, vel si veraciter in eum creditis; sed vos patienter cuncta sufferte, et Deum in omnibus benedicite, ut in vobis impleri possit quod scriptum est: Beatus vir qui suffert tentationem; quoniam cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae . Conslamur, a Domino corripimur, ut non cum hoc mundo damnemur : necnon et illud: Flagellat Deus omnem filium quem recipit . Et illud: Quos amat Dominus arguit et castigat . Quod si semel vel bis nequitias quas immittit, viriliter atque fideliter pro Dei timore sustuleritis, ita ipsum postea a vestra infestatione Deus dignabitur repellere, ut ulterius vos nunquam possit nocere. Ita ergo vos, si veri non falsi Christiani estis, omnes diabolicas circumventiones fugite ac despicite, et tota
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝓtegat. & in sopore custodiat. Et quoties in nocte excitati
fu̾itis. & sompnꝰ ex oculis euolauĩt: mox labiis signũ crucis oc¬
currat. mens qͦ orationib occupet᷑: ac di p̾cepta in corde uol¬
uant᷑. ne stupido pectori. repente subripiat inimicꝰ. uel ꝑ fatu¬
am incuriam. serpat᷑ animã auidꝰ adu̾sarius. Et cum insen¬
su uobis turpem suggesserit cogitationẽ: ꝓponite uob̃ futͣm
dei uidiciũ. inferni suppliciũ: gehenne penas: tartari tenebs
que impii patiunt᷑.Si hec feceritis. statim turpis cogitali
uanescit: nec uos deserit uirtꝰ xp̃i: quia uerum ẽ quod ꝓpħa
anit. Sꝑantes in dño miscł̾ia circumdabit. S cum hec om̃ia
uxiliante dño impleueritis. scitote quia moleste hoc accep¬
turus ẽ diabolus: dum uidit uos asocietate sua discedere:⁊
b hoc fortasse aliquas nequitias aut infirmitates. uobis in¬

Expanded text:
tes protegat, et in sopore custodiat; et quoties in nocte excitati tes protegat, et in sopore custodiat; et quoties in nocte excitati fueritis, et somnus ex oculis evolaverit, mox labiis signum crucis occurrat, mensque orationibus occupetur, ac Dei praecepta in corde volvantur, ne stupido pectori repente subrepat inimicus, vel per fatuam incuriam serpat in animam avidus adversarius: et cum in sensu vobis turpem suggesserit cogitationem, proponite futurum Dei judicium, inferni supplicium, gehennae poenas, tartari tenebras, quae impii patiuntur. Si haec feceritis, statim turpis cogitatio evanescit, nec vos deserit virtus Christi, quia verum est quod propheta canit: Sperantes in Domino misericordia circumdabit . Sed cum haec omnia, auxiliante Domino, impleveritis, scitote quia hoc moleste accepturus est diabolus, dum viderit vos a societate sua discedere et ob hoc fortasse aliquas nequitias aut infirmitates vobis im
Abbreviated transcription (Latin):
lum: labia ur̃a locunt᷑ mendaciũ. & manꝰ ur̃e plene sunt mi¬
quitate. facta ẽ uob̃ ueritas in obliuionẽ: & iustitia fugit au
bis. Hec fr̃es considerantes parit᷑. & qui p̾estis. & quib p̾estis: in
dei uos timore solidate. Retinete que dicta sunt: facite que p̃¬
cepta sunt. Habete semꝑ xp̃m in mente: signum eiꝰ in fronte
Scitote quia multos habetis adu̾sarios: qui cursũ ur̃m impe¬
oire festinant. Idcirco in omni loco. om̃i hora. crucis signaculo
uos armate: crucis uexillo uos munite. Hoc enĩ solum timent
illud solum expauescunt:. hoc & uob̃ datum ẽ scutum. in quo
possitis om̃s sagittas maligni ardentes. extinguere. Porro mas
mandata xp̃i. Ut gͦ uobis ꝓsit. p̃cepta eiꝰ totis uirib adimple¬
re contendite: & siue sedetis. siue ambulatis. siue manducalila
siue lectum ascenditis. siue abstrato surgitis. iugit̾ signũ xp̃i¬
ur̃am muniat frontẽ: ut uossemꝑ memoria dei & uigilan¬

Expanded text:
ra loquuntur mendacium, et manus vestrae plenae sunt iniquitate . Facta est vobis veritas in oblivionem, et justitia fugit a vobis . Haec, fratres, considerantes pariter et qui praeestis, et quibus praeestis, in Dei vos timore solidate; retinete quae dicta sunt, facite quae praecepta sunt, habete semper Christum in mente, signum ejus in fronte. Scitote quia multos habetis adversarios qui cursum vestrum impedire festinant; idcirco in omni loco, omni hora, crucis signaculo vos armate, crucis vexillo vos munite: hoc enim solum timent, illud solum expavescunt; hoc et vobis datum est scutum in quo possitis omnes sagittas maligni ardentes exstinguere. Porro magnmandata Christi; ut ergo vobis prosit, praecepta ejus totis viribus adimplere contendite, et sive sedetis, sive ambulatis, sive manducatis, sive lectum ascenditis, sive ab strato surgitis, signum Christi vestram muniat frontem, ut vos semper memoria Dei et vigilan
Abbreviated transcription (Latin):
te in odorẽ unguentoꝵ tuoꝵ curremꝰ. Porro sec̾tabat᷑ in om̃ib
mansuetudinẽ. & fidem: necñ & caritatẽ ꝑfectã: que spiritalis
dificationis ẽ uincłm. Studebat se uas sc̃ificatũ exhibere: ut
habitatorẽ dm. in mentis sue hospitio posset reciꝑe. Salutarib
qͦ actib. iugit̃ erat occupatꝰ: uit quotiescumq temptator acce¬
deret: quoties hostis callidꝰ aditũ quereret: clausũ semꝑ adue¬
sũ se. pectoris ostiũ inueniret. Orabat freq̃nt̾ scdm apłm ꝓ om̃

Expanded text:
 in omnibus mansuetudinem et fidem, necnon et charitatem perfectam, quae spiritualis aedificationis est vinculum; studebat se vas sanctificatum exhibere, ut habitatorem Deum in mentis suae hospitio posset recipere, salutaribus quoque actibus jugiter erat occupatus, ut quotiescunque tentator accederet, quoties hostis callidus aditum quaereret, clausum semper adversum se pectoris ostium inveniret. Orabat frequenter secundum Apostolum
Abbreviated transcription (Latin):
no impetu disrupta. atq dissoluta. Qͦd milites uidentes. ingeni
metu ꝑculsi. confestimq ad pedes scĩ eligii ꝓuoluti. ueniã facti
sui p̾cabant᷑ dicentes. Peccauimꝰ dñe pat̾. iniq egimꝰ stulte gela¬

Expanded text:
no impetu disrupta atque dissoluta: quod milites videntes, ingenti no impetu disrupta atque dissoluta: quod milites videntes, ingenti metu perculsi, confestimque ad pedes sancti Eligii pervoluti, veniam facti sui precabantur, dicentes: Peccavimus, domine pater, iniq
Abbreviated transcription (Latin):
iunctos foris trahere conabant᷑. Qͥb beatꝰ eligiꝰ blando alloquio
dixit. Nolite q̃so homines di: nolite hec in sacro loco agere.Cur ꝑ¬
dere nitimini. qͦs iam piꝰ dñs liberauit: Quare facitis tam ĩpie in
domo cłi: Cur ñ ꝑtimescitis tantã sceleris culpã: Domꝰ enĩ hec: dom
uite ẽ non mortis. Refugiũ est delinquentiũ: ñ dampnatio confu¬
gentiũ. Orationis ẽ locꝰ. ñ latronũ specꝰ. S cũ nichil apud eos ser¬
no eiꝰ ꝓficeret: it̃m ait. Dñs ds uideat. qͦd oꝑ amini. Uos siqͥdem
ne audire renuistis: audiet credo ille.qui ñ qͣm derelinqͥt spantes
in se. Mox gͦ ad solita p̾sidia se conũtens. ꝓstrauit se in t̾ram int̾ al¬
tare & confessoris memoriã: atq innixiꝰ dñm supplicauit. Et eum
ab oratione caput eleuasset. statĩ confracte cathene in t̾ram cecide¬
runt: cunctaq que imposuerant ligamina. õib astantib st̾ mas¬

Expanded text:
vinctos foris trahere conabantur; quibus beatus Eligius blando alloquio vinctos foris trahere conabantur; quibus beatus Eligius blando alloquio dixit: Nolite, quaeso, homines Dei, nolite haec in loco sacro agere; cur perdere nitimini quos jam pius Dominus liberavit? Quare facitis tam impie in domo Dei? Cur non pertimescitis tanti sceleris culpam? domus enim haec, domus vitae est, non mortis; refugium est delinquentium, non damnatio confugientium; orationis est locus, non latronum specus. Sed cum nihil apud eos sermo ejus proficeret, iterum ait: Dominus Deus videat quod operamini, vos si quidem me audire renuistis, audiet credo ille qui nunquam derelinquit sperantes in se. Mox ergo ad solita praesidia convertens se, prostravit se in terram inter altare et confessoris memoriam, atque enixius Dominum supplicavit; et cum ab oratione caput elevasset, statim confractae catenae in terram ceciderunt, cunctaque quae imposuerant ligamina omnibus astantibus sunt mag
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uirtutẽ. quasi nichil ad se simulans ꝑtinere: cito carcere dis¬
redit. Dat tñ reis consiliũ: ut mox eg̃dientes ergastulũ. ecclesie pe¬
terent confugiũ. Atilli egͥssi sine mora: celeri cursu ad basilicam
beati sulpitii ꝓꝑant. Cumq eẽnt om̃ia eccłie ostia obserata. & rei
hucillucq circumspicientes. nusqͣm inuenirent intͦitũ: facta ẽ su¬
bito una ex uitreis maximis. que erant in fronte basilice. simul¬
qͥ & ostium patefactũ est unũ. ex lat̾e eccł̃ie: atq ita carcerati ba¬
silicam ing̾ssi. thronũ altaris st̃ expeciti. Deinde cum sc̃s eligius
omnia orationũ loca circuiens. illucqͦ deuenisset: inuenit eos õs
trca altare. seu ante sepulchrũ p̾fati antistitis consistentes. Et
nilites qͥdem cũ inuenissent carcerẽ dissipatũ. statĩ ꝑsecuu st̃ eos
asq ad p̾dictũ locum: & ing̾ssi basilicã iniecert̃ eis manꝰ ac ferro

Expanded text:
sibi virtutem quasi nihil ad se simulans pertinere, cito carcere dissibi virtutem quasi nihil ad se simulans pertinere, cito carcere discedit, dat tamen reis consilium ut mox egredientes ergastulum, ecclesiae peterent confugium: at illi egressi sine mora celeri cursu ad basilicam beati Sulpicii properant; cumque essent omnia ecclesiae ostia obserata, et rei huc illucque circumspicientes nusquam invenirent introitum, fracta est subito una ex vitreis maximis quae erant in fronte basilicae, simulque ostium patefactum est unum ex latere ecclesiae, atque ita carcerati basilicam ingressi thronum altaris sunt expetiti. Deinde cum sanctus Eligius omnia orationum loca circumiens illuc quoque devenisset, invenit eos omnes circa altare, seu ante sepulcrum praefati antistitis consistentes; et milites quidem cum invenissent carcerem dissipatum, statim persecuti sunt eos usque ad praedictum locum, et ingressi basilicam, injecerunt eis manus, ac ferro
Abbreviated transcription (Latin):
monastium: a germano eiꝰ alicio. in ipsa patͥs sui tab̾nacła
constructũ. Ibiq similit̾ fr̃ib conuentis. atq clement̃ conso¬
latis: parat postremũ reũti ad ciuitatẽ suam. Et cum ꝓcul
a bituricas it̾ carꝑet: uoluit it̃m diu̾tere ad cruitatẽ. Stimu¬
labat enim animũ eiꝰ: qm̃ reos qui tenebant᷑ in carcere. ni¬
chil priꝰ uiuatꝰ fuisset. nec qͥuisset liberare eos. Ob hoc gͦ tcer
agens. p̾cabat᷑ dñm: ut conuento carcere. ñ pateret᷑ laborẽ suum
rustra consumere. Die gͥ qua ing̾ssurꝰ erat cuitatẽ. cum ualde
diluculo eleuasset oculos suos ad celum: facta ẽ caligo & nebula te¬
nebrosa nimis.ita ut habitatores ciuitatis. nͨ spatiũ iacti lapidis
set ianuas carceris: confestim uelut magno ferientis impulsu.di¬
uino nutu confracte st̃ sere dissipati cardines: ostia carceris pate¬
facta: omniaq uincula compeditoꝵ soluta. Tunc eligiꝰ concessã

Expanded text:
monasterium a germano eius Alicio in ipsa patris sui tabernacula monasterium a germano eius Alicio in ipsa patris sui tabernacula constructum. Ibique similiter fratribus conventis atque clementer consolatis, parat postremum reverti ad civitatem suam. Et cum procul a Bituricas iter carperet, voluit iterum divertere ad civitatem; stimulabat enim animum eius, quoniam reos qui tenebantur in carcere nihil prius iuvatus fuisset nec quivisset liberare eos. Ob hoc ergo iter agens, praecabatur Dominum, ut convento carcere non pateretur laborem suum frustra consumere. Die igitur qua ingressurus erat civitatem, cum valde diluculo elevasset oculos suos ad caelum, facta est caligo et nebula tenebrosa nimis, ita ut habitatores civitatis nec ad spatium iacti lapidis set januas carceris, confestim velut magno ferientis impulsu, divino nutu confractae sunt serae, dissipati cardines, ostia carceris patefacta, omniaque vincula compeditorum soluta. Tunc Eligius concessam