comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quo cͥca ⁊̃ si hũer̃ seruos iusti patres nr̃i sic administra
tem ac seruoꝵ c̃ditionẽ distinguerent. ad dm̃ aut̃ colen¬
dum in quo ȩt̃na bona sꝑanda s̃. om̃ibꝰ domus suȩ mẽ¬
bris pari dilectione consułent. Qd̃ nat᷑ał ordo ita ꝑsebis
ut nom̃ patrum familias hinc exortũ sit ⁊ tã late
uulgatum. ut etiam miquȩ dñantes ħ gaudeant appella¬
ri. Qui aut̃ ĩ patres familias sunt. omibꝰ in familia tãꝙͣ
filiis ad colendũ ⁊ ꝓmendũ dm̃ consulunt. desid̾antes
atq optantes uenire ad celestẽ domũ. uͥ necessariũ ñ sit
officium imꝑandi mortalibꝰ. q necessariũ ñ erit officiũ.
osulendi iam in illa ĩmortalitate felicibꝰ. Quo donee ue¬
niatur mag̾ debent patres familias q̃ dñant᷑. ꝙͣ serui
tołare qͥ seruiunt. Siquis at̃ in domo ꝑ inobedientiã
domesticȩ paci adu̾sat᷑. corripit᷑ seu u̾bo seu u̾b̾e. seu

Expanded text:
Quocirca etiamsi habuerunt seruos iusti patres nostri, sic administrabQuocirca etiamsi habuerunt seruos iusti patres nostri, sic administrabtem a seruorum condicione distinguerent; ad Deum autem colendum, in quo aeterna bona speranda sunt, omnibus domus suae membris pari dilectione consulerent. Quod naturalis ordo ita praescribit, ut nomen patrum familias hinc exortum sit et tam late uulgatum, ut etiam inique dominantes hoc se gaudeant appellari. Qui autem ueri patres familias sunt, omnibus in familia sua tamquam filiis ad colendum et promerendum Deum consulunt, desiderantes adque optantes uenire ad caelestem domum, ubi necessarium non sit officium imperandi mortalibus, quia necessarium non erit officium consulendi iam in illa inmortalitate felicibus; quo donec ueniatur, magis debent patres quod dominantur, quam serui tolerare quod seruiunt. Si quis autem in domo per inoboedientiam domesticae paci aduersatur, corripitur seu uerbo seu uerbere seu
Abbreviated transcription (Latin):
libis seruiunt. A quo enĩ quis deuictꝰ ẽ. huic ⁊ seruus
ad dictꝰ ẽ. S utiq felicus seruit᷑ hoĩ qͣm libidini. cum
seuissimo dñatu uastet corda mortaliũ. ut alias omitã
libido ipsa dñandi. Hominibꝰ at̃ illo pacis ordine qͦ aliis
alii subiecti s̃. sic̃ ꝓdest humilitas seruientibꝰ. ita nocet
seruꝰ ẽ hoĩs. aut pecci. Neꝵ ⁊ penał seruitꝰ ea lege or¬
dinat᷑. quȩ nat᷑alẽ ordinẽ conseruari iubet. ꝑt᷑bari ue¬
tat. quia si contͣ eam legem ñ eẽt factum nicħ eẽt pe¬
nali seruitute cohercendũ. Lõq apłs ⁊̃ seruos monet
subditos eẽ dñis ss.⁊ ex am̃o eis cum bona uoluntate
seruire. ut scił si ñ poss a dnĩs lib̃i fieri. suã seruitutẽ
ipsi qͦdãmͦ lib̾am faciant. ñ timore subdolo. s fideli di¬
lectione seruiendo. donec tͣnseat iniquitas. ⁊ euacuet᷑
oĩs pͥncipatꝰ ⁊ potestas humana.⁊ sit ds̃ oĩa in om̃ibꝰ.¬

Expanded text:
liberis seruiunt: A quo enim quis deuictus est, huic et seruus liberis seruiunt: A quo enim quis deuictus est, huic et seruus addictus est. Et utique felicius seruitur homini, quam libidini, cum saeuissimo dominatu uastet corda mortalium, ut alias omittam, libido ipsa dominandi. Hominibus autem illo pacis ordine, quo aliis alii subiecti sunt, sicut prodest humilitas seruientibus, ita nocet seruus est hominis aut peccati. Verum et poenalis seruitus ea lege ordinatur, quae naturalem ordinem conseruari iubet, perturbari uetat; quia si contra eam legem non esset factum, nihil esset poenali seruitute cohercendum. Ideoque apostolus etiam seruos monet subditos esse dominis suis et ex animo eis cum bona uoluntate serio; ut scilicet, si non possunt a dominis liberi fieri, suam seruitutem ipsi quodam modo liberam faciant, non timore subdolo, sed fideli dilectione seruiendo, donec transeat iniquitas et euacuetur omnis principatus et potestas humana et sit Deus omnia in omnib
Abbreviated transcription (Latin):
m̾̃itum peccoꝵ. Conditio quippe seruitutis. iure intelligitꝰ
imposita pcc̾ori. Prom̃ nusqͣm scͥpt᷑aꝵ legimꝰ seruũ. añ¬
qͣm ħ uocabulo noȩ iustꝰ pcc̃m filii uindicaret. Nomen
itaq istud. culpa m̾uit. ñ nat᷑a. Origo aut̃ uocabuli
seruoꝵ in latina lingua iñ credit᷑ ducta. q hii qͥ iure belli
possent occidi a uictoribꝰ. cum seruabant᷑ serui fiebant
a seruando appellati. q̃ ⁊̃ ipsum siñ pcc̃i m̃ito ñ ẽ. Nam
⁊ cum iustum gerit᷑ bellum ꝓ pcẽo contͣrio dimicat᷑. ⁊
om̃is uictoria cum ⁊̃ mał ꝓueñ. diuino iuditio inctos
humiliat. uł em̃dans pcc̃a uł puniens. Testis ẽ hõ dĩ
sui confitet᷑ dõ. ⁊ hanc ẽẽ causã illiꝰ captiuitatis pio do¬
quẽ ñ ẽ iniquitas:⁊ nou̾ diũsas penas m̾itis disffbuere
seruꝰ ẽ pecẽi. ac ꝑħ multi quidẽ religiosi dñis iniqͥs ñ tũ

Expanded text:
meritum peccatorum. Condicio quippe seruitutis iure intellegitur meritum peccatorum. Condicio quippe seruitutis iure intellegitur inposita peccatori. Proinde nusquam scripturarum legimus seruum, antequam hoc uocabulo Noe iustus peccatum filii uindicaret. Nomen itaque istuc culpa meruit, non natura. Origo autem uocabuli seruorum in Latina lingua inde creditur ducta, quod hi, qui iure belli possent occidi. a uictoribus cum seruabantur serui fiebant, a seruando appellati; quod etiam ipsum sine peccati merito non est. Nam et cum iustum geritur bellum, pro peccato e contrario dimicatur; et omnis uihumiliet; vel emendans peccata, vel puniens. Testis est hominibsui confiteretur deo et hanc esse causam illius captivitatis pio doquem non est iniquitas; et novit diversas poenas meritis distribuere seruus est peccati, ac per hoc multi quidem religiosi dominis iniquis, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
xcimȩ domesticis ñ ꝓuidet. fidẽ denegat.⁊ ẽ infideli
det̾ior. Hinc itaq ⁊̃ pax domestica orit᷑. idẽ ordinata
imꝑandi obediendiq concordia cohabitantiũ. Imꝑant
enĩ qͥ ꝯsulunt sic̃ uir uacori. parentes filiis. dni seruis.
Obediunt aut̃ quibꝰ consulit᷑ sic̃ mulieres maritis. filii
parentibꝰ serui dñs. S in domo iusti uiuentis ex fide.
⁊ adhuc ab illa cȩlesti ciuitate ꝑegͥnantis: ⁊̃ qͥ imꝑant
seruiunt eis quibꝰ uident᷑ imꝑare. Neq enĩ dñandi
cupiditate imꝑant. s officio consulendi nec pͥncipandi¬
tilium cęli.⁊ omniũ repentiũ quȩ repunt suꝑ t̾ram.
Rõnalẽ factum ad imaginẽ suã noluit. nͥ urationabilibꝰ
dñari. Non hoĩem hõi. s hominẽ peccori. Iñ pͥmi iusti
pastores peccoꝵ mag̾ qͣm reges hominũ ostituti s̃. ut ⁊̃
sic insinuaret ds̃ quid postulet ordo c̾at᷑arum. qͥd exigat

Expanded text:
xime domesticis non providet, fidem denegat, et est infideli xime domesticis non providet, fidem denegat, et est infideli deterior . Hinc itaque etiam pax domestica oritur, id est, ordinata imperandi obediendique concordia cohabitantium. Imperant enim qui consulunt: sicut vir uxori, parentes filiis, domini servis. Obediunt autem quibus consulitur: sicut mulieres maritis, filii parentibus, servi dominis. Sed in domo justi viventis ex fide, et adhuc ab illa coelesti civitate peregrinantis, etiam qui imperant, serviunt eis, quibus videntur imperare. Neque enim dominandi cupiditate imperant, sed officio consulendi; nec ptilium caeli et omnium repentium, quae repunt super terram. Rationalem factum ad imaginem suam noluit nisi inrationabilibus dominari; non hominem homini. sed hominem pecori. Inde primi iusti pastores pecorum magis quam reges hominum constituti sunt, ut etiam sic insinuaret Deus, quid postulet ordo creaturarum, quid exigat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe ꝑegͥnat᷑ a dño. ambulat ꝑ fidẽ ñ ꝑspetiẽ. Ae ꝑ hoc
om̃ẽ pacẽ uł corꝑis. uł aĩe. uł simul corꝑis ⁊ aĩe refert
adillã pacẽ. quȩ hoĩ mortali ẽ cũ ĩmortali dõ. ut ei sit
ordinata infide sub ȩt̾na lege obedientia. Iam u̾o qr duo
p̃cipue p̃cepta ħ ẽ dilectionẽ dĩ ⁊ plilectionẽ ꝓorimi do¬
conseq̃ns ẽ. ut ⁊̃ ꝓrimo ad diligendũ dm̃ consulat. quẽ
iubet᷑ sic̃ se ipsum dilige̾. sic uxori. sic filiis. sic domesticiᷤ.
diget consuli uelit. Ac ꝑ hoc erit pacatꝰ qͣntũ in ipso
ẽ omĩ hoĩ. pace hominũ idẽ ordinata ꝯcordia. cꝰ ħ ordo
ẽ. pͥmũ ut milli noceat. dem̃ ut ⁊̃ ꝓsit cui potuerit.
Primitꝰ gͦ inest ei suoꝵ cura ad nos quippe ht̃ oportumo¬
rẽ faciliorẽq aditũ consulendi. uł nat᷑e ordine. uł ipsiꝰ
societatis humanȩ. Uñ apłs dic̃. Quisqͥs aut̃ sus ⁊ ma

Expanded text:
no: ambulat per fidem, non per speciem; ac per hoc no: ambulat per fidem, non per speciem; ac per hoc omnem pacem uel corporis uel animae uel simul corporis et animae refert ad illam pacem, quae homini mortali est cum inmortali Deo, ut ei sit ordinata in fide sub aeterna lege oboedientia. Iam uero quia duo praecipua praecepta, hoc est dilectionem Dei et dilectionem proximi, doconsequens est, ut etiam proximo ad diligendum Deum consulat, quem iubetur sicut se ipsum diligere sic uxori, sic filiis, sic domesticis, diget, consuli uelit; ac per hoc erit pacatus, quantum in ipso est, omni homini pace hominum, id est ordinata concordia, cuius hic ordo est, primum ut nulli noceat, deinde ut etiam prosit cui potuerit. Primitus ergo inest ei suorum cura; ad eos quippe habet opportuniorem facilioremque aditum consulendi, uel naturae ordine uel ipsius so
Abbreviated transcription (Latin):
refert᷑. ad fructum pacis ęt̾nȩ. Quappt̾ si urationalia
ẽẽmꝰ am̾antia. nich appet̾emꝰ p̃t̾ ordinatã temꝑat᷑am
carnis et copiam uoluptatũ. ut parx corꝑis ꝓdẽẽt paci
amĩȩ. Si enĩ desit pare corꝑis. impedit᷑ ⁊̃ urationalis
amẽ pax. q requiẽ appeticionũ consequi ñ pot̾. ytr̃q
aut̃ simul ei paci ꝓdest qͣm int̾ se hñt am̃a ⁊ corpꝰ id ẽ
ordinate uitȩ ac salutis. Sic̃ enĩ pacẽ corꝑis amare
secunt᷑ ita mortẽ fugiendo satis indicant qͣntũ dili
ei aĩae rõnalł. ut m̃te aliquid contemplet᷑. ⁊ scd̾m ħ ali¬
qͥd agat. ut sit ei ordinata cognitionis agnitionisq
nec dolore molestari. nec desid̾io ꝑturbari. nec morte
dissolui. ut aliquid utile cognoscat. ⁊ scđ̾m eã cognitio¬
nẽ uitam moresq ꝯponat. S ne ipso studio cognitiõi
ꝓpt̾ humanȩ m̃tis infirmitatẽ in pestẽ alicꝰ erroris in¬
curat. opꝰ ht̃ magistio diuino cui ẽtꝰ obtemꝑet. ⁊ ad¬

Expanded text:
refertur ad fructum pacis aeternae. Quapropter si irrationalia essemus animantia, nihil appeteremus praeter ordinatam temperaturam quietem carnis et copiam voluptatum, ut pax corporis prodesset paci animae. Si enim desit pax corporis, impeditur etiam irrationalis pax animae; quia requiem appetitionum consequi non potest. Utrumque autem simul ei paci prodest, quam inter se habent anima et corpus, id est, ordinatae vitae ac salutis. Sicut enim pacem corporis amare sequuntur: ita mortem fugiendo satis indicant quantum diligci animae rationalis, ut mente aliquid contempletur, et secundum hoc aliquid agat, ut sit ei ordinata cognitionis actionisque nec dolore molestari nec desiderio perturbari nec morte dissolui, ut aliquid utile cognoscat et secundum eam cognitionem uitam moresque conponat. Sed ne ipso studio cognitionis propter humanae mentis infirmitatem in pestem alicuius erroris incurrat, opus habet magisterio diuino, cui certus obtemperet, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uentũ fu̾it. ñ erit uita mortał s plane c̃teq uitał.
nec corpꝰ aĩale q̃ dum corrũpit᷑ aggͣuat aĩam. s sp̃ale
sine ulla indigentia ex oĩ parte subditũ uoluntati.
Hanc pacẽ dum ꝑegͥnat᷑ in fide ht̃. atq ea hac fide ustȩ
inuit. cum ad illã pacẽ adipiscendã refert quicqͥd bonaꝵ
actionum gerit enga dm̃ ⁊ ꝓocimũ qm̃ eiuitas uita
quam de achademicis nouis adhibuit uarro quibꝰ in¬
c̾ta sunt om̃ia. omnino ciuitas dĩ talem dubitationẽ
tamqͣm dem̃tiam detestatur. hñs de rebꝰ quas m̃te

Expanded text:
n erit uita mortalis, sed plane certeque uitalis nec corpus animale, quod, dum corrumpitur, adgrauat animam, sed spiritale sine ulla indigentia ex omni parte subditum uoluntati. Hanc pacem, dum peregrinatur in fide, habet adque ex hac fide iuste uiuit, cum ad illam pacem adipiscendam refert quidquid bonarum actionum gerit erga Deum et proximum, quoniam uita quam de Academicis novis Varro adhibuit, quibus incerta sunt omnia, omnino civitas Dei talem dubitationem tanquam dementiam detestatur, habens de rebus, quas mente
Abbreviated transcription (Latin):
rebꝰ mortalibꝰ qñ hẽmꝰ si recte uiuimus. bonis eiꝰ rectȩ
eũ finẽ refert. uͥ nob̾ tał ⁊ tanta pax erit. qͣ melior
⁊ ipsi ciuitati dĩ d qͣ nob̾ ẽ ista oꝑosissima disputa¬
dm̃ tuũ sion. qm̃ confortauit seras portaꝵ tuaꝵ bñ¬
diã filios tuos in te. qui posuit. F.t. pacẽ. Qñ enĩ cõ¬
firmante fu̾int sere portaꝵ eiꝰ. iam in illã nullꝰ inͣtbit.
nec ab illa ullꝰ excibit. ac ꝑħ fines eiꝰ eã debemꝰ ħ intel¬
lige̾ pacẽ qͣm uolumꝰ demonstrare finalẽ. Nam ⁊

Expanded text:
rebus mortalibus quando habemus, si recte uiuimus, bonis eius recte eum finem refert, ubi nobis talis et tanta pax erit, qua melior  ipsi civitati Dei, de qua nobis est ista operosissima disputaDeum tuum, Sion. Quoniam confirmavit seras portarum tuarum, benedixit filios tuos in te, qui posuit fines tuos pacem . Quandofirmatae fuerint serae portarum eius, iam in illam nullus intrabit nec ab illa ullus exibit. Ac per hoc fines eius eam debemus hic intellegere pacem, quam uolumus demonstrare finalem. Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
diabłs templa demonũ deseri.⁊ in noĩe lib̾antis me¬
diatoris ciurere genus humanũ. hẽticos mou̾ qui
bidum aliquid pͣuũq sapiunt. si correpti ut sanum
rectũq sapiant resistũt contumacit̾. suaq pestifera
⁊ mortifera dognata em̃dare nolunt. s defensare
ꝑsistunt. hẽtici fiunt. ⁊ foras exeuntes hñt᷑ ĩ ex̃centibꝰ
inimicis. Etiam sic quippe u̾is illis catholicis m̃bris

Expanded text:
videns templa daemonum deseri, et in nomen liberantis mediatoris currere genus humanum, haereticos movit, qui bidum aliquid pravumque srectumque sapiant, resistunt contumaciter suaque pestifera et mortifera dogmata emendare nolunt, sed defensare persistunt, haeretici fiunt et foras exeuntes habentur in exercentibus inimicis. Etiam sic quippe ueris illis catholicis membris
Abbreviated transcription (Latin):
reu̾titur. Nam remoto illo tͥꝑtito gen̾e uitȩ. due par¬
tes hꝰ num̃i detͣhunt᷑ ⁊ secte nonaginta sex remanent.
nouis adhibendũ ẽ. rursꝰ dimidia pars remanet. id est
.xixc.iiii. De sociali quoq uita qd̃ accesserat similit̾
auferat᷑.xxii. sunt reliquę. quas ista differentia ut .xx.¬

Expanded text:
reuertitur. Nam remoto illo tripertito genere uitae duae parreuertitur. Nam remoto illo tripertito genere uitae duae partes huius numeri detrahuntur et sectae nonaginta sex remanent. nouis adhibitum est: rursus dimidia pars remanet, id est uiginti quattuor. De sociali quoque uita quod accesserat similiter auferatur: duodecim sunt reliquae, quas ista differentia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
boni. id in ista questionȩ u̾sat᷑. Yinis enĩ boni cum
ñ continuo quisq bs̃ ẽ. Multi quippe in quolib hoꝵ
tͥum possunt uiu̾e.⁊ in appetendo boni fine quofit
homo b̃s errare. Alia ẽ gͥ questio d finibꝰ bonoꝵ
imaloꝵ. quȩ unamqͣmq philosophoꝵ sectã fac̃.
⁊ aliȩ sunt questiones de sociali uita. de cunctatiõe
a cademicoꝵ. de uestitu ⁊ uictu cyncoꝵ. de tribꝰ
uitȩ gem̃ibꝰ ocioso. actuoso. ex ut᷑q modificato. ꝙͣꝵ
id est ex uita sociali. ex academicis nouis. ex eymeis
ex isto uitȩ geñe tͥꝑtito. ad sectas ducentas octoginta
octo ꝑuenit ⁊ si quȩ aliȩ possunt similit̃ adici remotiᷤᷤ
eis om̃ibꝰ qm̃ de sectando summo bono nullã fer̃ q̃stio¬
nem. ⁊ ĩo secte nec sunt nec uocandȩ sunt. ad illas ceii.
in quibꝰ queritur qd sit bonum hominis. quo assecuto
fit bs̃. ut ex eis unam eligat. cet̾as falsas ostñdat ẽẽ

Expanded text:
boni, id in ista quaestione versatur. Finis enim boni, cum boni, id in ista quaestione versatur. Finis enim boni, cum non continuo quisque beatus est. Multi quippe in quolibet horum trium possunt vivere, et in appetendo boni fine quo fit homo beatus, errare. Alia est igitur quaestio de finibus bonorum et malorum, quae unamquamque philosophorum sectam facit, et aliae sunt quaestiones de sociali uita, de cunctatione Academicorum, de uestitu et uictu Cynicorum, de tribus uitae generibus. otioso. actuoso, ex utroque modificato; quarum id est ei uita sociali, ex Academicis nouis, ex Cynicis, ex isto uitae genere tripertito ad sectas ducentas octoginta octo peruenit, et si quae aliae possunt similiter adici: remotis eis omnibus, quoniam de sectando summo bono nullam inferunt quaestionem et ideo sectae nec sunt nec uocandae sunt, ad illas duodecim, in quibus quaeritur, quod sit bonum hominis, quo adsecuto fit beatus, ut ex eis unam ueram, ceteras falsas ostendat esse,
Abbreviated transcription (Latin):
deat᷑ ẽẽ atq sectandum. Deniq fuer̃ qui cum diu̾sa se¬
q̃rentur bona finalia. alii uͥtutẽ. alii uoluptatẽ. eun¬
dem tam̃ habitũ et consuetudinẽ tenebant. ex qua
cẏnci appellabant᷑. Ita illd̃ quicquid ẽ uñ philoso¬
phi cynici disc̾nunt᷑ a cet̾is. ad eligendũ ac tenendũ
bonũ quo bĩ fierent. utiq nicħ ualebat. Nã si aliqͥd
abꝰ int̾ eẽt. ꝓfecto idẽ habitꝰ eundẽ finẽ sequi cog̾e̾t.
et diu̾sus habitꝰ eundẽ sequi finẽ ñ sin̾et. In tͥbꝰ qͦ
illis uitȩ g̾nibꝰ uno scł ñ segnit̾ s in contemplatione
uł in.quisitione u̾itatis ocioso. alt̾o in gerendis rebꝰ
humanis negotioso. t̾cio exutͦq gen̾e temꝑato. cum
q̃rit᷑ quid horum sit potiꝰ eligendum. ñ finis boni
ht̃ controu̾siam. s quid hoꝵ tͥum difficultatẽ uł
facilitatẽ afferat ad conseq̃ndum uł retinendum finẽ

Expanded text:
deatur esse adque sectandum. Denique fuerunt, qui cum diuersa sedeatur esse adque sectandum. Denique fuerunt, qui cum diuersa sequerentur bona finalia, alii uirtutem, alii uoluptatem, eundem tamen habitum et consuetudinem tenebant, ex qua Cynici appellabantur. Ita illud quidquid est, unde philosophi Cynici discernuntur a ceteris, ad eligendum ac tenendum bonum, quo beati fierent, utique nil ualebat. Nam si aliquid ad hoc interesset, profecto idem habitus eundem finem sequi cogeret, et diuilicet non segniter, sed in contemplatione vel inquisitione veritatis otioso, altero in gerendis rebus humanis negotioso, tertio ex utroque genere temperato, cum quaeritur quid horum sit potius eligendum, non finis boni habet controversiam; sed quid horum trium difficultatem vel facilitatem afferat ad consequendum vel retinendum finem
Abbreviated transcription (Latin):
da ẽ. Cum gͦ queritur de sociali uita utrum tenenda¬
sit sapienti. ut sũmũ bonum quofit homo bs itauelit¬
⁊ curet amici sui quẽ admodũ suũ. an suȩ tantuin bĩ¬
tudinis causa faciat. quicquid fac̃. non de seipso sũmo
bono quęstio ẽ. s de asfumendo uel ñ assum̃do socio adhꝰ
de academicis nouis quibꝰ inẽ̾ta sunt omĩa. utrũ ita
sint res hñde in quibꝰ philosophandum ẽ. an sic̃ aliiᷤ
philosophis placuit ẽtas eas hr̃e debeamus. ñ q̃rit᷑
quiꝰ in boni fine sectandum sit. s de ipsus boni u̾itate
q sectandum uidet᷑. utrum sit necne dubitandũ. ħ ẽ
ut id planiꝰ eloquar utrũ ita sectandũ sit. ut qui sec¬
idẽ bonũ. In illa etiam differentia quȩ adhibet᷑ ex
habitii ⁊ consuetudine cynicoꝵ. ñ q̃rit᷑ quisnã sit fi¬
nis boni. s utrum in illo habitu ⁊ consuetudine sit
uuendum ei qui ueꝵ sectat᷑ bonũ q̃ lib ei uerũ ui¬

Expanded text:
da est. Cum ergo quaeritur de sociali uita, utrum sit tenendada est. Cum ergo quaeritur de sociali uita, utrum sit tenenda sapienti, ut summum bonum, quo fit homo beatus, ita uelit et curet amici sui, quem ad modum suum, an suae tantummodo beatitudinis causa faciat quidquid facit: non de ipso summo bono quaestio est, sed de adsumendo uel non adsumendo socio ad hude Academicis nouis, quibus incerta sunt omnia, utrum ita sint res habendae, in quibus philosophandum est, an, sicut aliis philosophis placuit, certas eas habere debeamus: non quaeritur quid in boni fine sectandum sit, sed de ipsius boni ueritate, quod sectandum uidetur, utrum sit necne dubitandum; hoc est, ut id planius eloquar, utrum ita sectandum sit, ut, qui secidem bonum. In illa etiam differentia, quae adhibetur ex habitu et consuetudine Cynicorum, non quaeritur, quisnam sit finis boni, sed utrum in illo habitu et consuetudine sit uiuendum ei, qui uerum sectatur bonum, quodlibet ei uerum ui
Abbreviated transcription (Latin):
ueteꝵ quos a platone ĩstitutos usq ad palemonẽ
qui ab illo qͣrtꝰ eiꝰ scolã tenuit. quȩ a cademia dictaẽ
hũisse c̾ta dogmata uult uidĩ ⁊ obħ distinguit ab a¬
cademicis nouis quibꝰ in c̾ta sunt omĩa. qd philosophiȩ
genꝰ ab archesila cep̃ fuccessore palemonis eamq sectã
idẽ ut̾um a cademicoꝵ sic̃ dubitatione ita omĩ entre
carere arbitͣret᷑. longum ẽ ꝑ omĩa demonstrare. nec
tam̃ omĩ ex parte res omittenda ẽ. Remouet gͦ pͥoñs
illas differentias. quȩ numeꝵ multiplicau̾e sec̾taꝵ.
quas iõ remouendas putat. quia ñ meis ẽ finis boni.
N eq enim existimat ullã philosophiȩ sectã ẽẽ dicendã.
quȩ ñ eo distat acet̾is quod diu̾sos hat fines bonoꝵ
di. nisi ut b̃s sit. Qd̃ aut̃ bm̃ fac̃. ipse ẽ finis boni. Nulla
ẽ gͥ cansa philosopbandi nͥ finis boni. Quam obrẽ quẽ
nullũ bom finem sectat᷑. nulla philosophiȩ secta dicen¬

Expanded text:
ueterum quos a Platone institutos usque ad Polemonem, ueterum quos a Platone institutos usque ad Polemonem, qui ab illo quartus eius scholam tenuit, quae Academia dicta est, habuisse certa dogmata uult uideri et ob hoc distinguit ab Academicis nonis, quibus incerta sunt omnia, quod philosophiae genus ab Arcesila coepit successore Polemonis, eamque sectam, id est ueterum Academicorum, sicut dubitatione ita omni errore carere arbitretur, longum est per omnia demonstrare; nec tamen omni ex parte res omittenda est. Remouet ergo prius illas omnes differentias, quae numerum multiplicauere sectarum, quas ideo remouendas putat, quia non in eis est finis boni. Neque enim existimat ullam philosophiae sectam esse dicendam, quae non eo distet a ceteris. quod diuersos habeat fines bonorudi, nisi ut beatus sit; quod autem beatum facit, ipse est finis boni; nulla est igitur causa philosophandi, nisi finis boni: quam ob rem quae nullum boni finem sectatur, nulla philosophiae secta dicen
Abbreviated transcription (Latin):
bonum quo bs̃ eẽt. inanum tantũm uͥtute consistet. pot̾
aliꝰ ut ine̾tam sic̃ defender̃ academici noui. q eis ⁊ si ñ c̃ci
qͣmuis inc̾̃tas ꝓpt̾ ũi similitudinẽ sequendas putant.
coꝵ. ex hac etiam differentia dupplicant᷑. ⁊ nonaginta
sex fiunt. Dem̃ qr eaꝵ singłas quasq ita tueri homineᷤ
possunt atq sectari. ut aut ociosã diligant uitã. sic̃ hi
qui tantũmͦ studiis doctrinȩ uacare uoluer̃ atq ualuer̃.
aut negotiosã sic̃ hi qui cum philosopharent᷑. tam̃ ad¬
ministratione rei publicȩ regendisq rebꝰ humanis oc¬
cupatissimi fuer̃. ⁊ aut exc utroq gen̾e temꝑatã sic̃ hii
qui partim erudito ocio partim necessario negotio ałt¬
nantia uitȩ suȩ tp̃ra tͥbuer̃. ꝓpt̾ has differentias pot̾ i
ħ de uaironis libro quantum potui breuit̾ ac dilucide
posui. sententias eiꝰ nũs explicans u̾b̾. Quomͦ aut̃ re¬
futatis cȩt̾is unam eligat qͣm uult eẽ academicoꝵ

Expanded text:
bonum, quo beatus esset, in animi tantummodo uirtute consisteret; potest alius ut incertam, sicut defenderunt Academici noui, quod eis etsi non certum, quamuis incertas propter ueri similitudinem sequendas putant. icorum, ex hac etiam differentia duplicantur et nonaginta sex fiunt. Deinde quia earum singulas quasque ita tueri homines possunt adque sectari, ut aut otiosam diligant uitam, sicut hi, qui tantummodo studiis doctrinae uacare uoluerunt adque ualuerunt, aut negotiosam, sicut hi, qui cum philosopharentur tamen administratione rei publicae regendisque rebus humanis occupatissimi fuerunt,. aut ex utroque genere temperatam, sicut hi, qui partim erudito otio partim necessario negotio alternantia uitae suae tempora tribuerunt: propter has differentias potest etiam o perduci. Haec de Varronis libro, quantum potui, breuiter ac dilucide posui, sententias eius meis explicans uerbis. Quo modo autem refutatis ceteris unam eligat, quam uult esse Acaderaicorum
Abbreviated transcription (Latin):
ficꝰ fec̃ ut xp̃m sic dilige̾t mundus quid fec̃ inno¬
qͣ factum ẽ ut ꝓp̃ uitam ęt̾nã ab illo accipiendã ⁊
usq ad tp̃rariã mortem ꝓ illo paciendã. xxp̃m dili¬
ge̾t petrꝰ. Dem̃ isti dii qui sunt qui possunt ista
p̾dic̾e. nec possunt aũt̾e. ita subcũbentes uni male¬
fico ⁊ uni scełi magico. quo puer ut diẽt anniculꝰ oc¬
cisus ⁊ dilamatꝰ. ⁊ ritu nefario sepultꝰ ẽ. ut sectã sͥ
cutionũ horrendas crudelitates ñ resistendo. s pa¬
ciendo suꝑare.⁊ ad suoꝵ simulacroꝵ. temploꝵ sacͦꝵ¬
mo ẽ dͥs̃ ñ nr̃ utiq s ipsoꝵ. qui uł illectꝰ tanto scełe.
uł impulsꝰ ẽ ista p̃rare: Non enim alicui demoni.
s dõ dicũt illi u̾sus. ħ petrũ arte magica definisse.
colligẽ. si ñdum annꝰ ipse tͣnsiss quẽ diuinatio ficta
ꝓmisit.⁊ decepta uanitas credidit. Cũ uͦ ex qͦ nõĩs¬

Expanded text:
ficus fecit, ut Christum sic diligeret mundus: quid fecit innoficus fecit, ut Christum sic diligeret mundus: quid fecit innotam ab illo accipiendam et usque ad temporariam mortem pro illo patiendam Christum diligeret Petrus. Deinde isti dii qui sunt, qui possunt ista praedicere, nec possunt avertere, ita succumbentes uni malefico, et uni sceleri magico, quo puer, ut dicunt, anniculus occisus, et dilaniatus, et ritu nefario sepultus est, ut sectam sibi cutionum horrendas crudelitates, non resistendo sed patiendo superare, et ad suorum simulacrorum, templorum, sacrmo est deus, non noster utique, sed ipsorum, qui uel inlectus tanto scelere uel inpulsus est ista praestare? Non enim alicui daemoni, sed deo dicunt illi uersus haec Petrum arte magica definisse. colligerem, si nondum annus ipse transisset, quem diuinatio ficta promisit et decepta uanitas credidit. Cum uero, ex quo nomi
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate ꝓfertur. Omnium uͦ  hac re calculantiũ
digitos resoluit. ⁊ quiesc̾e iubet ille qui dic̃. Non ẽ ur̃m
nosse tp̃ra uł mom̃ta. quȩ posuit pat̾ in sua potestate.
fuisse dõꝵ multorum falsoꝵq cultores. qͦ minꝰ fingẽt
demonum responsis quos tamqͣm dõs colunt. diffim-
ẽẽ qͣnto tp̃r mansura eẽt religio ͥana. Cum enĩ ui¬
d̾ent nec tot tantisq ꝑsecutionibꝰ eã potuisse cõsumi.
s his potiꝰ mira increm̃ta sumpsisse. excogitauer̃
nescio quos u̾sꝰ g̾cos tamꝗͣ. ꝯsulenti ciidã diuino
oracło effusos. uͭ xxp̃m quidẽ ab hꝰ tamqͣ sacͥlegii cͥmi¬
ne faciunt innocentẽ⁊ petrum aut̃ maleficia fecisse
nem. O homĩũ corda doctoꝵ. o ingenia litt̾ata digna
petrꝰ ab eo magicas artes ñ didic̃it. s ipso innocente
magicis artibꝰ suis. ⁊ magnis laboribꝰ ⁊ ꝑicuł sius.
postremo ⁊̃ effusione sanguinis sui. Si petrꝰ male¬

Expanded text:
auctoritate profertur. Omnium uero de hac re calculantium auctoritate profertur. Omnium uero de hac re calculantium digitos resoluit et quiescere iubet ille, qui dicit: Non est uestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. fuisse deorum multorum falsorumque cultores, quominus fingerent daemonum responsis, quos tamquam deos colunt, definitum esse quanto tempore mansura esset religio Christiana. Cum enim uiderent nec tot tantisque persecutionibus eam potuisse consumi, sed his potius mira incrementa sumsisse, excogitauerunt nescio quos uersus Graecos tamquam consulenti cuidam diuino oraculo effusos, ubi Christum quidem ab huius tamquam sacrilegii crimine faciunt innocentem. Petrum autem maleficia fecisse nem.s o hominum corda doctorum!s o ingenia litterata digna Petrus ab eo magicas artes non didicerit, sed ipso innocente magicis artibus suis, magnis laboribus et periculis suis, postremo etiam effusione sanguinis sui! Si Petrus male
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum ẽ q̃ eum int̾ficiet sp̃u oris sui.⁊ euacnabit illu¬
minatione p̾sentiȩ suȩ. ħͥ queri sol qñ istud erit im¬
portune omnino. Si enim ħ nob̾ nosse ꝓdest a quo
melius qͣm ab ipso dõ magistro int̾rogantibꝰ discipłis
dicẽt᷑. Non enĩ siluer̃ iñ ap̃ eum. s a p̾sente q̃sier̃.
At ille. Non ẽ inquit ur̃m nosse tp̃ra. quȩ pat̾ posuit
insua potestate. Non utiq illi de hora uł die uel
anno. s de tp̃re int̾rogabant. qñ istud acceꝑe responsũ.
s rustra gͥ annos qui remanent huic scło computare ac
definire conam᷑. cum ħ scire ñ eẽ nr̃m ex ore u̾itatis
audiamꝰ. Iuos tñ alii q̃dringentos. alii qͥngentos.
alii etiam mille ab ascensione dñi usq ad eiꝰ ultimũ
aduentum compleri posse dix̾er̃. Quẽamodũ aut̃
quisq eoꝵ astruat opinione suã. longum ẽ demon¬
strare:⁊ non necessariũ. Coniecturis qͥppe utuntur
humanis. non ab eis aliquid c̃tum d sc̃ͥpturȩ canonicȩ

Expanded text:
tum est, quod eum interficiet spiritu oris sui, et evacuabit illuminatione praesentiae suae . Hic quaeri solet, Quando istud erit? Importune omnino. Si enim hoc nobis nosse prodesset, a quo melius quam ab ipso Deo magistro interrogantibus discipulis diceretur? Non enim siluerunt inde apud eum; sed a praesentAt ille: Non est, inquit, uestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Non utique illi de hora uel die uel anno, sed de tempore interrogauerant, quando istud accepere responsum. Frustra igitur annos, qui remanent huic saeculo, conputare ac definire conamur, cum hoc scire non esse nostrum ex ore Veritatis audiamus; quos tamen alii quadringentos, alii quingentos, alii etiam mille ab adscensione Domini usque ad eius ultimum aduentum conpleri posse dixerunt. Quem ad modum autem quisque eorum adstruat opinionem suam, longum est demonstrare et non necessarium. Coniecturis quippe utuntur humanis, non ab eis aliquid certum de scripturae canonicae
Abbreviated transcription (Latin):
S tam̃ i ista horribilis turpitudo. hũit quosdã phi¬
losophos patronos ⁊ defensores suos. uͥtuti porro uo
ambe appetunt᷑. Quappt̾ sic̃ uoluptas uł subdita.
uł p̃lata. uł uincta uirtuti tres sectas fec̃. ita quies.
ita utr̃q. ita pͥma nateͣ alias t̾nas inueniunt᷑ effic̾e.
Puarietate quippe humanaꝵ opinionũ uͥtuti aliqn
subdunt᷑. aliqñ p̾ferunt᷑. aliq̃n uingunt᷑. ac sic ad
duodenariũ sectaꝵ num̾ũ ꝑuenit᷑. S iste qͦ numerꝰ
dupplicat᷑. adhibita una differentia sociał uidelic
tum unamqͣmq tenendã putant.⁊ aliȩ.xii. sunt eoꝵ¬
qui ñ solum ꝓpt̾ se sic uł sic philosophandũ eẽ dec̾nũt.
s etiam ꝓpt̾ alios quoꝵ bonum appetunt sic̃ suum.

Expanded text:
sed tamen etiam ista horribilis turpitudo habuit quosdam phised tamen etiam ista horribilis turpitudo habuit quosdam philosophos patronos et defensores suos. Virtuti porro uolambae adpetuntur. Quapropter sicut uoluptas uel subdita uel praelata uel iuncta uirtuti tres sectas facit, ita quies, ita utrumque, ita prima naturae alias ternas inueniuntur efficere. Pro uarietate quippe humanarum opinionum uirtuti aliquando subduntur, aliquando praeferuntur, aliquando iunguntur, ac sic ad duodenarium sectarum numerum peruenitur. Sed iste quoque numerus duplicatur adhibita una differentia, socialis uidelicet tum unamquamque tenendam putant, et aliae duoqui non solum propter se sic vel sic philosophandum esse decernunt, sed etiam propter alios, quorum bonum appetunt sicut suum.
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt hic .xxii. secte. ꝑ hanc enim rõnẽ singłe tͥplicant᷑.
q̃ cum in una demonstrauͦ. difficile ñ erit id incȩt̾is
inuenire. Cum gͦ uoluptas corꝑis amĩ uͥtuti aut sub¬
ditur aut p̃fertur. aut iungit᷑ tͥꝑtita uariat᷑ diu̾sita¬
te sectaꝵ. Subditur aut̃ uͥtuti. qnõ in usum uͥtutiᷤᷤ
assumit᷑. ꝑ tinet quippe ad uͥtutis officiũ ⁊ uiu̾e patͥȩ.
et ꝓpt̾ pat̾am filios ꝓc̾are. quoꝵ neutrũ fieri pot̾
sinȩ corꝑis uoluptate. Nam sine illa ne cibꝰ potꝰq su¬
mitur ut uiuat᷑ nec concumbit᷑ ut gn̾atio ꝓpaget᷑.
Cum u̾o p̾fert᷑ uͥtuti ipsa appetit᷑ ꝓpt̾ se ipsam. uirtꝰ
aut̃̾ assum̃da ẽdit᷑ ꝓpt̾ illã. idẽ ut nicħ uirtꝰ agat.
nisi ad conseg̃ndã uł conseruandã corꝑis uoluptatẽ
Quȩ uita deformis ẽ quidẽ. quippe uͥ uͥtus seruit
dnẽ uoluptati. qͣmius nullom᷑ ħ dicda sit uirtus.

Expanded text:
fiunt hinc duodecim sectae; per hanc enim rationem singulae triplicantur; fiunt hinc duodecim sectae; per hanc enim rationem singulae triplicantur; quod cum in una demonstrauero, difficile non erit id in ceteris inuenire. Cum ergo uoluptas corporis animi uirtuti aut subditur aut praefertur aut iungitur, tripertita uariatur diuersitate sectarum. Subditur autem uirtuti, quando in usum uirtutis adsumitur. Pertinet quippe ad uirtutis officium et uiuere patriae et propter patriam filios procreare, quorum neutrum fieri potest sine corporis uoluptate; nam sine illa nec cibus potusque sumitur, ut uiuatur, nec concumbitur, ut generatio propagetur. Cum uero praefertur uirtuti, ipsa adpetitur propter se ipsam, uirtus autem adsumenda creditur propter illam, id est, ut nihil uirtus agat nisi ad consequendam uel conseruandam corporis uoluptatem; quae uita deformis est quidem, quippe ubi uirtus seruit dominae uoluptati, quamuis nullo modo haec dicenda sit uirtus;
Abbreviated transcription (Latin):
differentias facillime ꝑueniret. Quod ut breuit̾ ostñdã
iñ oportet incipiam. qd adũtit ip̃e ⁊ posuit in libro me¬
morato. iiiͦi. ẽẽ quedã quȩ homines sine magistro sine
ullo doctrinȩ adminiculo. sine industria uł arte uiuen
petunt. aut uoluptatẽ qua delectabilit̾ mouet᷑ corꝑis
sensus ⁊ aut quietẽ qua fit ut nullã molestiam quisq
corꝑis patiatur. aut utrumq quȩ tam̃ uno noĩe uolup¬
tatis epycurꝰ appellat. aut uniu̾salit̾ pͥma nat᷑e inqͥbꝰ¬
⁊ ħ sunt ⁊ alia. uł in corpore ut m̃broꝵ integͥtas ⁊ salꝰ
atq incolumitas eiꝰ. uł in am̃o ut sunt ea quȩ uł par¬
ua uł magna in hominũ reꝑiunt᷑ ingeniis. ħ gͥ .iiiiͦ.¬
idẽ uoluptas. quies. utrumq pͥma nat᷑e.ita s̃ in nob̾.
ut uł uͥtꝰ qͣm pꝰea doctrina inserit p̃p ħ appetenda sit.
aut ista pp̃ uͥtutem. aut ut᷑q pp̃ seipsa. Ac ꝑ hoc

Expanded text:
differentias, facillime pedifferentias, facillime peinde oportet incipiam, quod ipse aduertit et posuit in libro memorato, quattuor esse quaedam, quae homines sine magistro, sine ullo doctrinae adminiculo, sine industria uel arte uiuendturaliter adpetunt, aut uoluptatem, qua delectabiliter mouetur corporis sensus, aut quietem, qcorporis patiatur; aut utramque, quam tamen uno nomine voluptatis Epicurus appellat; aut universaliter prima naturae, in sunt et alia, uel in corpore, ut membrorum integritas et salus adque incolumitas eius, uel in animo, ut sunt ea, quae uel parua uel magna in hominum reperiuntur ingeniis. Haec igiid est uoluptas, quies, utrumque, prima naturae, ita sunt in nobis, ut uel uirtus, quam postea doctrina inserit, propter haec adpetenda sit, aut ista propter uirtutem, aut utraque propter se ipsa; ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uitanda sunt cet̾a. ipsum aut̃ ꝑꝑ semetipsũ. Finẽ gͦ
boni nc̃ dicimꝰ. ñ quo ꝯsumat᷑ ut ñ sit. s quo ꝑficiatur
ut plenum sit .⁊ finẽ mali. ñ qd eẽ desinat. s quo usq
nocendo ꝑducat. Fines itaq isti s̃. sũmũ bonũ et sũ¬
mum malũ. De quibꝰ inueniendis. atq in hac uita sũ¬
mo bono adipiscendo uitando aut̃ sũmo malo. multũ
sic̃ dixi laborauer̃. qui studiũ sapĩȩ inscłi uanitate
ꝓfessi s̃. Nec tam̃ eos qͣmuis diu̾sis eirantis modis na¬
turȩ. Limes in tantum ab itin̾e u̾itatis deuiare ꝑmisit.
ut ñ alii in am̃o. alii in corpore. alii in utroq fͦmes bo¬
norum pon̾ẽt ⁊ maloꝵ. Ex qua tͥꝑtita ułnt gn̾aliũ
distributione sectaꝵ. marcꝰ uarro in libro de philosoph ia
tam multam dogmatũ uarietatẽ diligent̾ ⁊ subtilit̾
scrutatꝰ adu̾tit. ut ad ducentas ⁊ octoginta octo sectas
ñ quȩ iam ẽẽnt s quȩ ẽẽ possent adhibens. ad quasdã

Expanded text:
sunt cetera, ipsum autem propter se ipsum. Finem boni ergo nunc dicimus, non quo consumatur, ut non sit, sed quo per- ficiatur, ut plenum sit; et finem mali, non quo esse desinat, sed quo usque nocendo perducat. Fines itaque isti sunt summum bonum et summum malum. De quibus inueniendis adque in hac uita summo bono adipiscendo, uitando autem summo malo, multum, sicut dixi, laborauerunt, qui studium sapientiae in saeprofessi sunt: nec tamen eos, quamvis diversis errantes modis naturae limes in tantum ab itinere veritatis deviare permisit, ut non alii in animo, alii in corpore, alii in utroque fines bonorum ponerent et malorum. Ex qua tripartita velut generalium distributione sectarum, Marcus Varro in libro de Philosophia tam multam dogmatum varietatem diligenter et subtiliter scrutatus advertit, ut ad ducentas octoginta octo sectas, non quae jam essent, sed quae esse possent, adhibens quasdam
Abbreviated transcription (Latin):
a tiano t̾ciã. qͣrtam ab antonio a seuͦ qͥntã. sextã
a maxciminor a detio septimã. octauã a uałiano.
ab aureliano nonã. decimã a dioclettano: ⁊ maxi¬
eẽ referendas ut nouissima antiaͥ ꝑsecutio simił
uideat᷑ undecima plagȩ. qua egiptii dumi hostilit̾
sequerent᷑ hebreos. in mari rubro ppło dĩ ꝑsiccum
tͣnseunte ꝑier̃. S ego ꝑillas res gestas in egipto.
istas ꝑsecutiones ꝓpħicȩ signatas eẽ ñ arbitror. qͣm¬
uis ab eis qui ħ putant ex qͥsite ⁊ in geniose illa sin¬
gła his singłis comꝑata uideant᷑. ñ ꝓpħico spũ. sed¬
comectura m̃tis humanȩ. quȩ aliqnõ aduerũ ꝑuenit
aliqnõ fallit᷑. Quid enim qui ħ sentiunt dicturi s̃ de
ꝑsecutione qua ipse ds̃ crucifiacus ẽ : in quo eã s̃ nuim̾̃o
posituri: Si aut̃ hac exccepta existimant cõputã¬
dum tãꝙͣ ille num̃andȩ sint quȩ ad corpꝰ ꝑtinet᷑. ñ qͣ

Expanded text:
a Trajano tertiam, quartam ab Antonino, a Severo quintam, sextam a Trajano tertiam, quartam ab Antonino, a Severo quintam, sextam a Maximino, a Decio septimam, octavam a Valeriano, ab Aureliano nonam, decimam a Diocletiano et Maxiesse referendas, ut novissima Antichristi persecutio, similis videatur undecimae plagae, qua Aegyptii, dum hostiliter sequerentur Hebraeos, in mari Rubro, populo Dei per siccum transeunte, perierunt. Sed ego illa re gesta in Aegypto, istas persecutiones prophetice significatas esse non arbitror; quamuis ab eis. qui hoc putant, exquisite et ingeniose illa singula his singulis conpai-ata uideantur, non propheconiectura mentis humanae, quae aliquando ad uerum peruenit, aliquando fallitur. Quid enim, qui hoc sentiunt, dicturi sunt de persecutione, qua ipse Dominus crucifixus est? in quo eam numero posituri? Si autem hac excepta existimant conputandum, tamquam illae numerandae sint, quae ad corpus pertinent, non qua
Abbreviated transcription (Latin):
s in cordibꝰ. uñ illa uor ẽ. scd̾m multitudinẽ doloꝵ
moꝵ in corde mõ. Non enim ait in corꝑe mõ. s rursꝰ
qm̃ cogitant᷑ ĩmutabilia diuina ꝓmissa.⁊ q̃ ait apłs.¬
conformes ymaginis filii sui. exc eis ꝑire nullꝰ pot̾.
ĩõ sequit᷑ in ipso psalmo. consolationes tuȩ letificauesr
lentibꝰ. qm̃ de caritate descendit. qua eos ꝑue nolunt.
nec impedire alioꝵ salutẽ. Deniq magnȩ consolatioẽ
fiunt ⁊̃ de correptionibꝰ eoꝵ. quȩ pioꝵ amãs tanta
iocunditate ꝑfundunt. qͣntis doloribꝰ d sua ꝑditione
crutiauer̃. Sic inħ scło in his diebꝰ malis non solũ a tp̃r
instum impiꝰ fr̃ occid̾. ⁊ deinceps usq in hꝰ scł̃i finem.
int̾ ꝑsecutiones mundi ⁊ consolationes dĩ ꝑ egͥnando
eademq sit nouissima ab antiaeͦ. Primã quippe com¬
putant a nerone quȩ facta ẽ. scđ̃m a domitiano:

Expanded text:
sed in cordibus. Unde illa uox est: Secundum multitudinem dolorum sed in cordibus. Unde illa uox est: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo. Non enim ait: In corpore meo. Sed rursus quoniam cogitantur inmutabilia diuina promissa, et quod ait apostconformes imaginis Filii sui ; ex eis perire nullus potest; ideo sequitur in illo psalmo, Consolationes tuae jucundaveruntlentibus; quoniam de charitate descendit, qua eos perire nolunt, nec impedire aliorum salutem. Denique magnae consolationes fiunt etiam de correctionibus eorum, quae piorum animas tanta iucunditate perfundunt, quantis doloribus de sua perditione cruciauerunt. Sic in hoc saeculo, in his diebus malis non solum a tempoiustum inpius frater occidit, et deinceps usque in huius saeculi finem inter persecutiones mundi et consolationes Dei peregrinando eademque novissima sit ab Antichristo. Primam quippe computant a Nerone quae facta est, secundam a Domitiano,
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Nam ⁊ hic qͣ ait idem doctor. quicumq uolunt
in ccp̃o pie uiu̾e. ꝑsecutionẽ paciuntur: mullis putan¬
dum ẽ deẽe posse tp̃ribꝰ. quia ⁊ cum ab eis qui foris s̃
consolationis affert maxcimȩ infirmis. ñ tam̃ desunt
immo multi sunt intꝰ. qui corda piȩ uiuentiũ ss ꝑditi
moribꝰ cruciant. qm̃ ꝑ eos blasphemat᷑ xͥanum et
catholicum nom̃. Qd̾ tanto ẽ cariꝰ eis qui uolunt pię¬
uu̾ȩ inxͦ. tanto mag̃ dolent q̃ ꝑ malos int̾ positos
fit ut minus qͣm pioꝵ nĩtes disid̾ant diligat᷑. Ipsi ꝙͦ
turas.⁊ ꝓfessionẽ. magnum dolorẽ faciunt in cor¬
dibꝰ piorum. quia⁊ multi uolentes eẽ xͥani. ꝓpt̾ eoꝵ
his inueniunt matheriã blasphemandi nom̃ xͥanũ.¬
moribꝰ ⁊ t̾roribꝰ hominum ꝑsecutionẽ paciunt᷑ qͥ
uolunt in acͦ pie uiu̾ȩ ⁊ĩ nullo infestante neq uereante
corpꝰ illoꝵ. Paciunt᷑ quippe hanc ꝑsecutionẽ ñ in corpb̾

Expanded text:
. 2. Nam et id, quod ait idem doctor, Quicumque volunt in Christo pie vivere, persecutionem patientur , nullis putandum est deesse posse temporibus. Quia et cum ab eis qui foris sunt consolationis affert, maxime infirmis; non tamen desunt, imo multi sunt intus, qui corda pie viventium suis perditis moribus cruciant: quoniam per eos blasphematur christianum et catholicum nomen: quod quanto est charius eis, qui volunt pieChristo, tanto magis dolent, quod per malos intus positos fit, ut minus, quam piorum mentes desiderant, diligatur. Ipsi quoque turas et professionem, magnum dolorem faciunt in cordibus petiam inveniunt materiam blasphemandi nomenmoribus et erroribus hominum persecutionem patiuntur, qui uolunt in Christo pie uiuere, etiam nullo infestante neque uexante corpus illorum. Patiuntur quippe hanc persecutionem non in corporibus,
Abbreviated transcription (Latin):
nõis illiꝰ cultꝰ exorsꝰ ẽ. sic̃ nos c̃dimꝰ ⁊ u̾itas ht̃ efficatia
sp̃s scĩ. Sic̃ aut̃ finac̃ uanitas impia uł putauit ma¬
gicis artibꝰ petͥ paulo pꝰ etiã signo mirabili facto. qͥ
ad ũbum ipsiꝰ pet̾ quidã m̃dicꝰ ab ut̃o matris ita claud̃
ut ab aliis portaretur ⁊ ad portam templi uͥ stipẽ pet̾ẽt
poñet᷑. in noĩe iħu xͥ saluus exiliuit. qͥnq hoĩũ milia
credider̃. Ac dem̃ aliis atq aliis accessibꝰ. c̾dentiũ c̃uit
ȩcłia. Ac ꝑ hoc colligitur ⁊̃ dies ex quo annꝰ ipse sumpsit
itꝰ consulatu honorii ⁊ euticiani. Porro sequenti anno
ꝯsule alio theodoro. qñ iam scđ̃m illd̾ oracłm demonũ
aut figm̃tum hominum. nulla eẽ debuit religio xͥa¬
na. quid ꝑ alias t̾rarum partes forsitan factum sit
ñ fuit necẽe ꝑ quirere. int̾im qd scimꝰ in ciuitate notiᷤᷤ¬
sima ⁊ eminentissima cartagine africȩ. gaudentiꝰ ⁊
iouis comites imꝑatoris honorii. xciiii. Erl̃ apł falsoꝵ¬

Expanded text:
nis illius cultus exorsus est, sicut nos credimus, et veritas habet, efficacia Spiritus sancti; sicut autem finxit vanitas impia vel putavit, magicis artibus Petri. Paulo post etiam signo mirabili facto, quando ad verbum ipsius Petri quidam mendicus ab utero matris ita claudus, ut ab aliis portaretur, et ad portam templi, ubi stipem peteret, poneretur, in nomine Iesu Christi saluus exsiliuit, quinque hominum milia crediderunt; ac deinde aliis adque aliis accessibus credentium creuit ecclesia. Ac per hoc colligitur etiam dies, ex quo annus ipse sumsit Idus consulatu Honorii et Eutychiani. Porro sequenti anno, consule Mallio Theodoro, quando iam secundum illud oraculum daemonum aut figmentum hominum nulla esse debuit religio Christiana, quid per alias terrarum partes forsitan factum sit, non fuit necesse perquirere; interim, quod scimus, in ciuitate notissima et eminentissima Carthagine Africae Gaudentius et Iouius comites imperatoris Honorii quarto decimo Kal
Abbreviated transcription (Latin):
pleret dispositum.⁊ ȩccłiȩ sue tołandoꝵ maloꝵ p̃b̾et
exemplum. Seminato qͣntum ꝑ eiꝰ oportebat p̃sen¬
tiã corꝑalem sc̃o ȩũgłio. passus ẽ. mortuꝰ ẽ. resiureã
passione ostendens quid sustin̾e ꝓ u̾itate. resiurectione
quid sꝑare inęt̾nitate debeamꝰ. excepta altitudine sa¬
erat maxximũ.⁊ maximȩ necessariũ. ut unꝰquisq eoꝵ

Expanded text:
pleret dispositum et ecclesiae suae tolerandorum malorum praeberet pleret dispositum et ecclesiae suae tolerandorum malorum praeberet exemplum. Seminato, quantum per eius oportebat praesentiam corporalem, sancto euangelio passus est, mortuus est, resurrexit, passione ostendens quid sustinere pro ueritate, resurrectione quid sperare in aeternitate debeamus, excepta altitudine saerat maximum et maxime necessarium, ut unusquisque eorum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ timoꝵ stimuł. doloꝵ torm̃tis. laboꝵ molestiis. temp¬
tationum ꝑiculis erudit᷑. sola spe gaudens. qñ sanũ
gaudet. multi reꝓbi miscent᷑ bonis. ⁊ utͥq tãꝗͣ in sagenã
ȩũgłicã colligunt᷑. ⁊ in ħ mundo tamqͣm in mari utͥq
inclusi retibꝰ indiscrete natant. donec ꝑueniat᷑ ad litꝰ.
uͥ mali seg̾gent᷑ a bonis. ⁊ in bonis tamꝗͣ in templo
suo sit ds̃ omĩa in omibꝰ. iñ uocẽ nẽ agnoscimꝰ eiꝰ
impleri. qui loq̃batur in psalmo. atq dicebat. Annũ¬
os p̾cursoris sui ioħis. deiñ ꝑ os ꝓpͥũ annuntiauit et
locutꝰ ẽ dicens. Agite penitentiã. appiopinqͣuit enĩ
regnum cęloꝵ. Eleg̃ discipłos quos ⁊ apłos nominauit.
humilit̾ natos. inhonoratos. inlit̾atos. ut quicqͥd ma¬
gnum eẽnt ⁊ fac̾ent. ipse in eis eẽt ⁊ fac̾et. huit int̾
eos unum. quo malo utens bene. ⁊ sue passionis im¬

Expanded text:
et timorum stimulis, dolorum tormentis, laborum molestiis, tenet timorum stimulis, dolorum tormentis, laborum molestiis, tentationum periculis eruditur, sola spe gaudens, quando sanum gaudet, multi reprobi miscentur bonis et utrique tamquam in sagenam euangelicam colliguntur et in hoc mundo tamquam in mari uinclusi retibus indiscrete natant, donec perveniatur ad littus, ubi mali segregentur a bonis, et in bonis tanquam in templo suo, sit Deus omnia in omnibus . Proinde vocem nunc agnoscimus ejus impleri, qui loquebatur in Psalmo, atque dicebat, Annunos praecursoris sui Iohannis, deinde per os proprium adnuntiauit et locutus est dicens: Agite paenitentiam, adpropinquauit enim regnum caelorum. Elegit discipulos, quos et apostolos nominauit, humiliter natos, inhonoratos, inlitteratos, ut, quidquid magnum essent et facerent, ipse in eis esset et faceret. Habuit inter eos unum, quo malo utens bene et suae passionis in
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃ti.⁊ tunc apparebit maior cum dedicabit᷑. ⁊c̃
enĩ ueniet desid̾atꝰ cunctis g̾ibꝰ. sic̃ legit᷑ in hebreo.
Nam pͥmus eiꝰ aduentꝰ ñdum erat desid̾atꝰ om̃ibꝰ g̾ibꝰ. ñ
enim quem deb̾ent desid̾are sciebant. inquẽ ñ c̾did̾ant.
T c̃ ⁊̃ scđm. Laxx. int̾p̃tes quia ⁊ ipse ꝓpħicꝰ sensꝰ ẽ ueniẽt
quȩ electa sunt dni e cunctis gibꝰ. Tẽ enĩ u̾e ñ ueni¬
ent nͥ electa de quibꝰ dic̃ apłs. Sic̃ eleg̾ nos in ipso. añ
mundi constitutionẽ. Ipse quippe architectꝰ qui dixẽ.
multi uocati pauci uͦ electi. ñ de his qui uocati fic ue¬
n̾ant ut de comuuio ꝓic̾ent᷑. s de cęlestis głam de¬
monstratꝰ ẽ ad edificandam domum. quȩ nullã rui¬
nam deinceps formidabit. Nunc aut̃ qñ ⁊ hi replent
eccłias quos tãqͣm in area uentilatio seꝑabit. ñ apparet
tanta gła domus hꝰ. qͣnta tẽ apparebit qñ quisqͥs ibi
uͥ ꝑ humilitatem. p̾sentẽ fut᷑a cõꝑat eccłiȩ celsitudinẽ.

Expanded text:
dedicabitur. Tunc enim ueniet desideratus cunctis gentibus, sicut legitur in Hebraeo. Nam primus eius aduentus nondum erat desideratus omnibus gentibus. Non enim quem deberent desiderare sciebant, in quem non crediderant.ia et ipse propheticus sensus est uenient quae electa sunt Domini de cunctis gentibus. Tunc enim uere non uenient nisi electa, de quibus dicit apostolus: Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem. Ipse quippe architectus, qui dixit: Multi uocati, pauci uero electi, non de his, qui uocati sic uenerunt, ut de conuiuio proicerentur, sed de electis demonstraturus eat aedificatam domum, quae nullam ruinam deinceps formidabit. Nunc autem, quando et hi replent ecclesias, quos tamquam in area uentilatio separabit, non apparet tanta gloria domus huius, quanta tunc apparebit, quando, quisquis ibi futuram conparat ecclesia celsitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ a me querit᷑ quid hoꝵ ionas dix̾it. ħ puto po¬
tetur. Septuaginta quippe longe post̾iꝰ int̾p̃tat.
historia sese attolłe ad ea requirenda. ꝓpt̾ quȩ si¬
gnificanda historia ipsa conscͥpta ẽ. Gesta sunt
quippe illa in ninue ciuitate. s aliquid etiã sigt̃l¬

Expanded text:
si ergo a me quaeritur, quid horum Ionas dixerit, hoc puto posi ergo a me quaeritur, quid horum Ionas dixerit, hoc puto portetur. 44 Septuaginta quippe longe posterius interprethistoria se se attollere ad ea requirenda, propter que significanda historia ipsa conscripta est. Gesta sunt quippe illa in Ninive civitate, sed aliquid etiam sig