comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Spossimus etiam ipsius malicausã & originẽ norsei uaniloquis non disputatoribus
sedlitigatoribus paratius instrustius queresistimus : si autem nompossumus : non
quia latee mseriae principium : Ideo ꝑ grescere miseri cordiȩ deb& officiũ : aduersus
cor autem qui sibi uidentur scire quod nerciunt. hoctutiorer sumus quod hanc igno¬
rantiam nram non ignoramus Aliud ẽ enim quod nesciremalum ẽ : aliud qđ scr
uel non porest uel nonopus e : uel aduitam quã quȩrimus in differens ẽ : hoc uero
quo ddelitteris ia cobi apłi nunc requiro in hac ipra quauiuimus & ut semper dui¬
uurius dõ placere stũide mnus astione uersatur : quomodo ergo intellegendũ
offendit f altus ei omnium reus : Anillud quõdixi dediuite & paupere adis ta non ꝑtine
Quorum si quiimuno offenderit fi& omnium reus: Sed recolendum ẽ undeuenerit sta

Expanded text:
ominum nostrum, si possumus etiam ipsius mali causam et originem nosse, uaniloquis non disputatoribus ominum nostrum, si possumus etiam ipsius mali causam et originem nosse, uaniloquis non disputatoribus sed litigatoribus paratius instructiusque resistimus; si autem non possumus, non, quia latet miseriae principium, ideo pigrescere misericordiae debet officium. aduersus eos autem, qui sibi uidentur scire, quod nesciunt, hoc tutiores sumus, quod hanc ignorantiam nostram non ignoramus. aliud est enim, quod nescire malum est, aliud, quod sciri uel non potest uel non opus est uel ad uitam, quam quaerimus, indifferens est. hoc uero, quod de litteris apostoli Iacobi nunc requiro, in hac ipsa, qua uiuimus et, ut semper uiuamus, deo placere studemus, actione uersatur. Quomodo ergo intellegendum offendit, factus est omnium reus? an illud, quod dixi de diuite et paupere, ad ista non pertinet, quorum si quis in uno offenderit, fiet omnium reus? sed recolendum est, unde uenerit ista
Abbreviated transcription (Latin):
dean mq erend imp̃tau haec uertiuir quȩstio Eliganter autem distũ esse
narratur : q. od licresatis apte conuenit : cum quidã rurs& mputeuꝰ ubi aqua
tanta erar ut cum magis ex per& nemorer&ur qiam suffocar& nelo quer&ur :
accersit alius eoque ui somiserans ai: quomodoh uc cecidisti : At Vle obsitro
& fide chatholica tenemus dereani peccatitam qiã deputeo: & iam paruuli infantis
anim̃ xp̃i gratia liberandam satis ẽ ei quod modum quos alua fiat Nouimus
etiam sinum quam quomodo in malum illud deuenerit nouerimus : Sedideo
putaui ee: quaerendum : neforte exillis opinionib: in carnationis animȩ aliquã
teneamus in cautius : quae liberandam prorsus animam paruuli contradicat :¬
Negans eã ẽe in istomalo hocigit᷑ firmis si mer&ento qđ anima paruuli dereatu peccati

Expanded text:
de anima quaerendum putaui, haec uertitur quaestio. eleganter autem dictum esse de anima quaerendum putaui, haec uertitur quaestio. eleganter autem dictum esse narratur, quod huic rei satis apte conuenit. cum quidam ruisset in puteum, ubi aqua tanta erat, ut eum magis exciperet, ne moreretur, quam suffocaret, ne loqueretur, accessit alius eoque uiso miserans ait: \'quomodo huc cecidisti?\' at ille: \'obsecro\', am fatemur et fide catholica tenemus de reatu peccati tamquam de puteo etiam paruuli infantis animam Christi gratia liberandam, satis est ei, quod modum, quo salua fiat, nouimus, etiam si numquam, quomodo in malum illud deuenerit, nouerimus. sed ideo putaui esse quaerendum, ne forte ex illis opinionibus incarnationis animae aliquam teneamus incautius, quae liberandam prorsus animam paruuli contradicat negans eam esse in isto malo. hoc igitur firmissime retento, quod anima paruuli de reatu peccati
Abbreviated transcription (Latin):
uod ud tescripsi honontn de mihi in xp̃o fret hieronime. Quȩrens de
anima humana sinascentib singulis nouae singulȩ nuncusq fiuN ubi
peccatiuinculũ contrahant qđ ꝑ sucnt m̃tũ ȩnetiae xp̃i &iũ in infuntibus
recensnatis non dubitamꝰ eẽ soluendũ cum non in puruum uolumen
ꝓceder& nolui ullu alia onentre quȩstione sed quod urgu& uerius multo
minꝰ est neglegendũ : Pro inde quero & ꝑ dñm obsecro ut exponas mihi :
q uodmilas exstimo profuturun: aut si ia uel abste ł ab aliquo expositũ habe
dirigas nobs quomodo accpiendum st qđ in ep stola ia cobi apłi ẽ: Quicumq
autem totam legeseruauerit: Offendat autem inino factꝰ ẽ. omniureus:
uȩrer tal.s actanta e.ut qđ hinc tibi noniã olim scrips ne multum penite at:
agenda nãq praesentiuita q omodo adutam ꝑueniamus aeternam non
depterita ꝑscrutandã q iam penitus demergit obliuio Sicuti ẽ. illud quod

Expanded text:
uod ad te scripsi, honorande mihi in Christo frater Hieronyme, quaerens de anima humana, si nascentibus singulis nouae singulae nunc usque fiunt, ubi peccati uinculum contrahant, quod per sacramentum gratiae Christi etiam in infantibus recens natis non dubitamus esse soluendum, cum in non paruum uolumen procederet, nolui ulla alia onerare quaestione. sed quod urguet acrius, multo minus est neglegendum. proinde quaero et per dominum obsecro, ut exponas mihi, quod multis existimo profuturum, aut, si iam uel abs te uel ab aliquo expositum habes, dirigas nobis, quomodo accipiendum sit, quod in epistula Iacobi apostoli est: qu icumque enim totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. quae res talis ac tanta est, ut, quod hinc tibi non iam olim scripsi, me multum paeniteat. De agenda namque praesenti uita, quomodo ad uitam perueniamus aeternam, non de praeterita perscrutanda, quam penitus demersit obliuio, sicuti est illud, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uob : date & dabit᷑ uob̵ Suꝑ exaltat aut̃ misericordia uidicio :Ndistũ ẽ uincit misericor¬
dia iudicium : Neni ẽ aduersa iudicio sed suꝑ exaltat : qr plures ꝑmisericordiã colliguñ
sed quimi sericordiã p̃stiterunt. Beatienim miseri corder qui a ipsorũ miserebit̃ ds̃,
thocutiq iustũ ẽ ut d imittatur eis quia dimiserunt : & detur eis qr dedemi nẽ quippe
dõ & misericordia iudicanti : &iuditiũ miseranti : propt̃ quod eidicit᷑ : miser icordiã
& iudicium cantabo tibidñe : Nams : quis quis uelut nimiũ iustus iudiciũ sine miseri¬
cordia quasi securus expestatirã iustissimã prouocat ꝯquã timens illedicit : neintres
inudicis̃ cum seruotuo: Vndedicitur populo contumaci. quid uultis mecũ iudicio
contendere : Guenim rexiustus sederit inbrono : Quis gloriabit̃ castuschabereor

Expanded text:
uobis; date et dabitur uobis. superexultat autem misericordia iudicio; non dictum est: \'uincit misericoruobis; date et dabitur uobis. superexultat autem misericordia iudicio; non dictum est: \'uincit misericordia iudicium\' — non enim est aduersa iudicio —, sed \'superexultat\', quia plures per misericordiam colliguntur, sed qui misericordiam praestiterunt. beati enim misericordes, quia ipsorum miserebitur deus. Et hoc utique iustum est, ut dimittatur eis, quia dimiserunt, et detur eis, quia dederunt. inest quippe deo et misericordia iudicanti et iudicium miseranti, propter quod ei dicitur: misericordiam et iudicium cantabo tibi, domine; nam quisquis uelut nimium iustus iudicium sine misericordia quasi securus expectat, iram iustissimam prouocat, quam timens ille dicit: ne intres in iudicium cum seruo tuo. unde dicitur populo contumaci:quid uultis mecum iudicio contendere? cum enim rex iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor?
Abbreviated transcription (Latin):
quaregratular&ur : qui dp̃ car&ur : Magnaẽ ergo utilities pceptorum : silibero arbitrio. tan¬
tum detur ut gratia diamplius honor&ur : q̃ siita se habent unde fit omnium reus: siiuno
offendat quitotamlegem seruauerit : Anforte quia plenitudo legis caritir ẽ : qua ds̃
proximus q diligitur inquib: p̃ceptis caritatis. tota lexpend& & proph&ae : cerito fit
omnium reus : qui contra illam facit in quapendent om̃a : Nemo aut̃ peccat nisi aduersus
lla faciendo : quianon adulterabis non homicidium facies. nfuraberis non concupis es:
disi quod ẽ : aliud mandatum in hoc sermone recapitulatur in eo quod diligis proximumtuũ
iam quam̃ teipsum : Dilestio proximi malum nonoperatur: plenitudo aut legis carities:
Vemo autem diligit pximumnisi diligens ut hoc quantum porest pximompendat : quẽd ligit

Expanded text:
qua re gratularetur, quid precaretur. magna est ergo utilitas praeceptorum, si libero arbitrio tanqua re gratularetur, quid precaretur. magna est ergo utilitas praeceptorum, si libero arbitrio tantum detur, ut gratia dei amplius honoretur. Quae si ita se habent, unde fit omnium reus, si in uno offendat, qui totam legem seruauerit? an forte, quia plenitudo legis caritas est, qua deus proximusque diligitur, in quibus praeceptis caritatis tota lex pendet et prophetae, merito fit omnium reus, qui contra illam facit, in qua pendent omnia? nemo autem peccat nisi aduersus illam faciendo. quia \'non adulterabis, non homicidium facies, non furaberis, non concupisces\' et si quod est aliud mandatum in hoc sermone recapitamquam te ipsum\'. dilectio proximi malum non operatur, plenitudo autem legis caritas. nemo autem diligit p
Abbreviated transcription (Latin):
litteratus sensit Et dixit: Nsine magna mercede contigit inmanitatis. in anima
sibilitas dicer& sita intellegenda ẽ in animo quippe ñ in corpore accipit᷑ ut sine
his affectionib: uiuat᷑ Quae contrarationẽ accidunt mentẽq ꝑturbant bona plane
& maxime optanda ẽ sed nec ipsa huiꝰ ẽ uitȩi Non enim qualium cũq: hominũ uox ẽ:
sedmaxime piorũ multũq iustorũ atq scõrũ: Sidixerimꝰ qm̃ peccatũ ñ habemꝰ nos
ipsos seducimꝰ &ueritas in nob̵ ñ ẽ : T unc itaq apathia ista erit quando peccatũ
in homine nullũ erit : Nunc uero satis bene uiuitur sine crimine : sine peccato
enim qui se uiuere existimat : ñ id agit ut peccatũ ñ habeat sed utueniã ñ accipiat :¬

Expanded text:
litteratos sensit et dixit, non sine magna mercede contingit inmanitatis in animo, litteratos sensit et dixit, non sine magna mercede contingit inmanitatis in animo, posset inpassibilitas diceretur, si ita intellegenda est in animo quippe, non in corpore accipitur, ut sine his adfectionibus uiuatur, quae contra rationem accidunt mentemque perturbant, bona plane et maxime optanda est, sed nec ipsa huius est uitae. Non enim qualiumcumque hominum uox est, sed maxime piorum multumque iustorum adque sanctorum: Si dixerimus, quoniam peccatum non habemus, nos ipsos seducimus et ueritas in nobis non est. Tunc itaque andfeia. ista erit, quando peccatum in homine nullum erit. Nunc uero satis bene uiuitur, si sine crimine; sine peccato autem qui se uiuere existimat, non id agit, ut peccatum non habeat, sed ut ueniam non accipiat
Abbreviated transcription (Latin):
sationis gratia: ita cum uoluit suscłpit anim ohumano: ut cum uoluit
factus est homo : pro inde comfatendum est &iam cum rectas & secundũ
dm̃ habemus has affectiones : huius uitae sunt Non illius quã futurã speramꝰ: Et
siepe illis &iã inuiti cedimꝰ ltaq aliquando quãuis ñ culpabili cupiditate sed laudabili
caritate moneam : &iã dũ nolumꝰ flemus: habemꝰ ergo eas ex humanae condicionis
infirmitate : Non aut̃ itadñs il is cuiꝰ & infirmitas fuit expotestate : seddũ uite huiꝰ in¬
firmitatẽ gerimꝰ si eas omnino nullus habemꝰ : Tunc potius ñ recte uiuimͦiui tupe¬
rabatenim & de testabatur a postolus quosdam quos &iã ec̃ dixit sine affectione :
culpauit & iã illos sacer psalmꝰ qib: ait: sustinui quisimul contristar& & ñ fuit Nã
omnino ñ dolere dũ sumꝰ in boc corpore miserue ꝓfecto sicut quidã &iã apud sȩcłi huiꝰ

Expanded text:
sationis gratia ita cum uoluit suscepit animo humano, ut cum uoluit sationis gratia ita cum uoluit suscepit animo humano, ut cum uoluit factus Deum habemus has affectisaepe illis etiam inuiti cedimus. Itaque aliquando, quamuis non culpabili cupiditate, sed laudabili caritate moueamur, etiam dum nolumus flemus. Habemus ergo eas ex humanae condicionis infirmitate; non autem ita Dominus Iesus, cuius et infirmitas fuit ex potestate. Sed dum uitae huius infirmitatem gerimus, si eas omnino nullas habeamus, tunc potius non recte uiuimus. Vituperabat enim et detestabatur apostolus quosdam, quos etiam esse dixit sine adfectione. Culpauit etiam illos sacer psalmus, de quibus ait: Sustinui qui simul contristaretur, et non fuit. Nam omnino non dolere, dum sumus in hoc loco miseriae, profecto, sicut quidam etiam aput saeculi huius
Abbreviated transcription (Latin):
de amore boni & descã caritate uenientes. siuitia uocanda sunt : sinamusut ea quae uere
uitia sunt : uirtutes uocentur: sedcũ rectã rationẽ sequantur istae actiones Quando ubi
opost& adhibentur : Quis eas morbidas seuitiosas passiones audeat dicere : Quã obrem:
&iã ipsed ñs in formadĩ agere uitã dignatus humanã sed nullũ habensomnino peccatũ
adhibuit eus ubi adbibendas eẽ iudicauit: Neque enim in quo uerũ erat hominis corpus
&uerus animus hominis. falsus erat humanus affectus : : Cum ergo eius in euan¬
gelio ista referuntur : quod super duritiam cordis iudaeorum cumira contris¬
tatus sit quod dixerit: Gaudeo propteruos. ut credatis. quod latarum susci¬
taturus &iam lacrimas fuderit: Quod concupiuerit cumdiscipulis suis
manducare pascha: Quod propinquante passione : tristis fuerat anima
eius : non falso uti que referuntur: Verum ille hos motos cestȩ dispen¬

Expanded text:
de amore boni et de sancta caritate uenientes si uitia uocanda sunt, sinamus, ut ea, quae uere de amore boni et de sancta caritate uenientes si uitia uocanda sunt, sinamus, ut ea, quae uere uitia sunt, uirtutes uocentur. Sed cum rectam rationem sequantur istae adfectiones, quando ubi oportet adhibentur, quis eas tunc morbos seu uitiosas passiones audeat dicere? Quam ob rem etiam ipse Dominus in forma serui agere uitam dignatus humanam, sed nullum habens omnino peccatum adhibuit eas, ubi adhibendas esse iudicauit. Neque enim, in quo uerum erat hominis corpus et uerus hominis animus, falsus erat humanus adfectus. Cum ergo eius in euangelio ista referuntur, quod super duritia cordis Iudaeorum cum ira contristatus sit, quod dixerit: Gaudeo propter uos, ut credatis, quod Lazarum suscitaturus etiam lacrimas fuderit, quod concupiuerit cum discipulis suis manducare pascha, quod propinquante passione tristis fuerit anima eius: non falso utique referuntur. Verum ille hos motus certae dispen
Abbreviated transcription (Latin):
taculũ factꝰ ẽ Et angelis & omnibus legitime magnũ agonẽ ceftantẽ Et palmã suꝑ nae
uocationes in anteriora sectantẽ oculis fidei libentis sime spectantẽ : gaudere cũ gau¬
dentib: flere cũ flentib: foris habentẽ pugnus. intus timores: cupientẽ dissolui & eẽ . cum xp̃o:
desiderantẽ uidere romanosut aliquẽ fructũ habeat Et in illis. sicut & inc&erisgentib
aemulantẽ corinditos & ipsa ȩmulatine i &uentẽ ne seducantur eorũ mentes a cas¬
titate quae in xp̃o ẽ magnã tristitiã & continuum dolorẽ cordis sui delsralelitis haben¬
tem : qđ ignor antes dĩ iustitiã & suã uolentes statuere iusticiaedĩ nones sent subiecti :
nec solũ dolorẽ. Verũ &iam luctum suum denuntiantẽ dequibusdim qui ante peccauerunt
&noneger̃ paenitentiã suꝑ inmunditia. Et fornicationibus suis : hi motus hi affectus

Expanded text:
taculum factus est et angelis et hominibus, legitime magnum agonem certantem et palmam supernae taculum factus est et angelis et hominibus, legitime magnum agonem certantem et palmam supernae uocationis in anteriora sectantem, oculis fidei libentissime spectant gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus, foris habentem pugnas, intus timores, cupientem dissolui et esse cum Christo, desiderantem uidere Romanos, ut aliquem fructum habeat et in illis sicut et in ceteris gentibus, aemulantem Corinthios et ipsa aemulatione metuentem, ne seducantur eorum mentes a castitate, quae in Christo est, magnam tristitiam et continuum dolorem cordis de Israelitis habentem, quod ignorantes Dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae Dei non essent subiecti; nec solum dolorem, uerum etiam luctum suum denuntiantem quibusdam, qui ante peccauerunt et non egerunt paenitentiam super inmunditia et fornicationibus suis. Hi motus, hi adfectus
Abbreviated transcription (Latin):
ut aut̃ cupiant tẽpiicri: Audiunt quendã uirum dĩ fostem ciuitatis dĩ licentẽ : probam edñe:
& temptame: urerenos meor : & cormeũ : Vt doleant intẽptationib: Uident petrũ flentem :
ut gaudeant intẽptationib: Audiunt ia cobum dicentem : Omnegaudiũ existimate fratres
mei cum in tẽptationes uarias incideritis : Ñ solũ aut̃ ꝓpter seipsos hismouent᷑ affestibus :
Verum etiam proptereor quor liberare cupiunt : & nepereant : m auunt : & dolent si pere¬
ant : & gaudent : siliberanTur: Illum quippe optimum & fortis simumuirũ : quiinsuis in fir¬
doctoremgentiũ infide &ueritate : qui & plus omnib: suis eo apostolis laborauit explurib
epistolis populas dĩ. Non eos tantũq p̃sentes ab illo uidebantur. Verum &iam illos
qui futuri p̃uidebantur instruxit:illum inquam uirum. athl&ã xp̃idoctũ ab illo
unctũ deillo : Crucifixum cumillo gloriosum in illo intheatro huius mundi cui spec¬

Expanded text:
uirum fortem ciuitatis Dei dicentem: Proba me, Domine, et tenta me; ure renes meos et cor meum; ut doleant in tentationibus, uident Petrum flentem; ut gaudeant in tentationibus, audiunt Iacobum dicentem: Omne gaudium existimate, fratres mei, cum in tentationes uarias incideritis. Non solum autem propter se ipsos his mouentur adfectibus, uerum etiam propter eos, quos liberari cupiunt et ne pereant metuunt, et dolent si pereunt et gaudent si liberantur. Illum quippe optimum et fortissimum uirum, qui in suis infirdoctorem gentium in fide et ueritate, qui et plus omnibus suis coapostolis laborauit et pluribus epistulis populos Dei, non eos tantum, qui praesentes ab illo uidebantur, uerum etiam illos, qui futuri praeuidebantur, instruxit; illum, inquam, uirum, athletam Christi, doctum ab illo, unctum de illo, crucifixum cum illo, gloriosum in illo, in theatro huius mundi, cui spec
Abbreviated transcription (Latin):
rit mesuunt tẽptaricupiunt tẽptari dolent in temptatiomb gauderit malio uo aleus¬
nibus: ut enim metuant cẽptari audunt : si quis poccupatus fuerit in aliquo delis¬

Expanded text:
rit, metuunt tentari, cupiunt tentari; dolent in tentationibus, gaudent in tentatiorit, metuunt tentari, cupiunt tentari; dolent in tentationibus, gaudent in tentationibus. Ut enim metuant tentari, audiunt: Si quis praeoccupatus fuerit in aliquo deli
Abbreviated transcription (Latin):
pestus ẽ. amor eorum : Istig̃ om̃s affestiones rectas habent  Metuunt poenã aet̃nam :
cupiunt : uitam & ernam :dolent inreqr ipsi in sem&uipsis adhuc in gemercunt. ad optionẽ
Exspestantes redẽptionẽ corporissui: Caudent inspeqr fi& sermo quis criptus. ẽn
Absostaẽ mors in uistorias  m&uunt peccare cupiunt ꝑ seuerare. dolent in peccatis gau¬
dent in operib bonis: ut eni m&uant peccare audiunt : qͥm̃ habundabit iniquitas r̃efri¬
ger est caritis multorũ: Vt cupiant ꝑ seuerare : audiunt quod scriptũ ẽ :Qui ꝑ seuera¬
uerit usq infine hic saluuserit : Vt doleant in peccatis audiunt : si dixerimꝰ quia perta lems
non habemus nor ipsor seducimus & ueritis in nob non ẽ : Vt gaudeant inoperie lonis
AVd ntihilare datorem diligitdr̃ iltem sicuti se in firmitus eorum firmitase quebabur¬

Expanded text:
rectus est amor eorum, istas omnes affectiones rectas habent: metuunt poenam aeternam, rectus est amor eorum, istas omnes affectiones rectas habent: metuunt poenam aeternam, cupiunt uitam aeternam, dolent in re, quia ipsi in semet ipsis adhuc ingemescunt adoptionem exspectantes redemtionem corporis sui; gaudent in spe, quia fiet sermo qui scriptus est: absorpta est mors in uictoriam. item metuunt peccare, cupiunt perseuerare, dolent in peccatis, gaudent in operibus bonis. ut enim metuant peccare audiunt: quoniam abundabit iniquitas, refrigescit caritas multorum; ut cupiant perseuerare audiunt quod scriptum est: qui perseuerauerit usque in finem hic saluus erit; ut doleant in pecnon habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est; ut gaudeant in operibus bonis, audiunt: Hilarem datorem diligit Deus. Item sicuti se infirmitas eorum firmitasque habue
Abbreviated transcription (Latin):
accipiendam eẽ in bono amorem in maloysi caut̃ nec ipsor austores saeculariũ litterarum
locutos ee : cerus simu ẽ : Nestaitaq uoluntiq ẽ : bonus amorp& uoluntaor puersa maliss
amor : Amor ergo ihians habere quoda matur. cupicitor ẽ :ldaut̃ habens atq fruens
lassitig fugiens: quodeia duersatur: tomor ẽ idqsi acedorit sentienslris druo el dista
roindemala scnt ista: simalus amor .e. :bona sibomus: uerum his philosophis: quoda dista
ques tionem deanim ꝑ turbationib: attin& : Iam res pondimus in nobobuius operrsdbro
ostendentes eos. nontam dereb: quam de uerbis cupidiores eẽ contentionis quã ueritatis
Apud nor aut iuxta scripturio scas sanamq dos trinã ciues scãe ciuitaus dĩ inhuius uitae
pere grinatione secundũ dm̃ uiuenter metuunt. cupiuntq dolento: Gaudentq: & qui a

Expanded text:
accipiendam esse in bono, amorem in malo. sic autem nec ipsos auctores saecularium litterarum accipiendam esse in bono, amorem in malo. sic autem nec ipsos auctores saecularium litterarum locutos esse certissimum est. Recta itaque uoluntas est bonus amor et uoluntas peruersa malus amor. amor ergo inhians habere quod amatur cupiditas est; id autem habens atque fruens laetitia; fugiens quod ei aduersatur timor est; idque si acciderit sentiens tristitia est. proinde mala sunt ista, si malus amor est, bona, si bonus. Verum his philosophis, quod ad istam quaestionem de animi perturbationibus attinet, iam respondimus in nono huius operis libro ostendentes eos non tam de rebus quam de uerbis cupidiores esse contentionis quam ueritatis. apud nos autem iuxta scripturas sanctas sanamque doctrinam ciues sanctae ciuitatis dei in huius uitae peregrinatione secundum deum uiuentes metuunt cupiuntque, dolent gaudentque, et quia
Abbreviated transcription (Latin):
mutatur &s uercitur : quappter homo quisecundũ dm̃ nꝰ secundũ hominẽ unut : Oporuias
ut sit amatos bon i: Vnde fit consequens ut malũ oderit : & qm nemonaturu: sed quis quis
malus ẽ uitiomalus .e: ꝑfestũ odiũ deb& malis qui secundũ dm̃ uiuit:. Ut nec propter
uitium oderit homine : nec amas uitium ꝓpter hominẽ : Sedoderit uitiũ : &ame hominẽ:
sarato enim uitio totum quod amare. nhilenĩ quod debeat odisse remanebit : Nam cuus
ꝓ positum ẽ amaredmꝰ. & n secundum hominẽ sed secundũ dm̃a mare pximũ sicut
ȩtiam seipsum: ꝓculdubio ꝓpterhunc amorẽ dicitur uoluntatis bonae : quae usitatius
inscripturis scis caritas appellat̃: sed amorquoq: secundũ eas dẽ sacras litteriq dicitur
Nnulli arbitran᷑ aliud ẽe dilestionem siue caritatem : aliudamorẽ : dicunt enĩ dilestionem

Expanded text:
mutatur et uertitur. quapropter homo, qui secundum deum, non secundum hominem uiuit, oportet mutatur et uertitur. quapropter homo, qui secundum deum, non secundum hominem uiuit, oportet ut sit amator boni; unde fit consequens ut malum oderit. et quoniam nemo natura, sed quisquis malus est uitio malus est, perfectum odium debet malis qui secundum deum uiuit, ut nec propter uitium oderit hominem nec amet uitium propter hominem, sed oderit uitium et amet hominem; sanato enim uitio totum quod amare, nihil autem quod debeat odisse remanebit. nam cuius propositum est amare deum et non secundum hominem, sed secundum deum amare proximum sicut etiam se ipsum, procul dubio propter hunc amorem dicitur uoluntatis bonae, quae usitatius in scripturis sanctis caritas appellatur; sed amor quoque secundum easdem litteras sacras dicitur. Nonnulli arbitrantur aliud esse dilectionem siue caritatem, aliud amorem; dicunt enim dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
diseidomnestre qisapo llser ceã enepi habindo cir neto qua nꝰ habet diabolus selunen¬
dose ssiiuns sepsus ap pode socandum hominem fustus .ẽ. homo similis diabolo :
quic in iliosctun dum seipsum uiuere uoluit: quando nuerides nensra ei
mendacum Cumergo uiuit homo setundum homine c̃ secundum dm̃ similis ẽ diabolo¬
motib agitari inter ẽ. autẽ qualis sit uoluntiqs hominis: quȩ siꝑuersaẽ ꝓuersos hab& hos
motus. Si autem retu ẽ : non solum inculpabiles uerum etiã laudabiles erunt :Uolun¬
tiq ẽ quippe in omnib immo om̃s nihilaliud quam uoluntates sunt : Nã quid ẽ. cupiditisa
ea quae uolumus cupiditiq : Cum aut̃ consentimus fruendohis que uolumus Lactitauo cat
lto q cũdis sentimus ab eo quod acqdere nolumus : Talis uoluntiqs metus en cũ aut̃ dsenap
ab eo quod nolentib accdit : Tulis uoluntiqs tris dioa ẽ: & omnino ꝓuariaate ueruaq sapus¬
auro aor q fugius sicit allicit uclo ffendit uoluntio hominis i ta ihor uel inillor affactus

Expanded text:
dixi, nomine carnis appellat? Non enim habendo carnem, quam non habet diabolus; sedo secundum se ipsum, hoc est secundum hominem, factus est homo similis diabolo; quia et ille secundum se ipsum uiuere uoluit, quando in ueritate non stemendaciu? cum ergo uiuit homo secundum hominem, non secundum deu? similis est diabolo. Nomotib agitari. interest autem qualis sit uoluntas hominis; quia peruersa est, peruersos habet hos motus; si autem recta e non solum inculpabiles uerum etiam laudabiles erunt. uolunt est quippe in omnibus, immo omnes nihil aliud quam uolu tates sunt. nam quid est cupiditas ea quae uolumus, cupiditas; cum autem consentimus fruendo his quae uolumus, laetitia uocatur. Itemque cum dissentimus ab eo quod accidere nolumus, talis uoluntas metus est; cum autem dissentimus ab eo quod nolentibus accidit, talis uoluntas tristitia est. Et omnino pro uarietate rerum, quur atque fugiuntur sicut allicitur uel offenditur uoluntas hominis, ita in hos uel in illos affectus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ spargit flatus et ubi sapit qđ ñ minuit edacitas. Et ubierit qđ ñ diuel¬
lit saci&as : hoc ẽ qđ amo cũ dm̃ meũ amo: Et quid ẽ hoc : int̃rogaui t̃rã
et dixit nonsum : Et quicũq: in eadẽ sunt : idẽ consessa s: : in trogaui mare :¬
& abrs sum & reptilia animarũ uiuarũ : et responder: ponsumꝰ ds̃ tuus: quere suꝑ nos: In terro¬

Expanded text:
non spargit flatus, et ubi sapit, quod non minuit edacitas, et ubi haeret, quod non diuelnon spargit flatus, et ubi sapit, quod non minuit edacitas, et ubi haeret, quod non diuellit satietas. hoc est quod amo, cum deum meum amo. Et quid est hoc? interrogaui terram, et dixit: "non sum"; et quaecumque in eadem sunt, idem confessa sunt. interrogaui mare et abyssos et reptilia animarum uiuarum, et responderunt: "non sumus deus tuus; quaere super nos". iterro
Abbreviated transcription (Latin):
ne amote: ꝑcus sisti cormeũ uerbotuo & a mauite : sed & caelũ & t̃ra & om̃a q̃ in eis .s.
Ecce undiq mihi dicunt ut te amem: Necces sant dicere omnib: ut sint in excus¬
sabiles: altius autẽ tumisereberis cui miseftus eris & misericordiã p̃stabis cui
misericors fueris Alio quin caelũ & terra surdis loquunt᷑ laudestuas : Quidautẽ
amo cũte amo: non speciem corporis. Nec decus tẽporis Non candorẽ lucis: Eece
istis amicũ oculis ñdulces melodias cantilenarũ omnim odarũ : Non florũ & un¬
guentorũ & aromatũ sua ulolentiã Nonmanna & mella. Nonmembra acceptabi¬
lia carnis amplexib : Nonbaec amo cũ amodm̃meũ Et tamen amoquendã lucẽ:
& quendã uocẽ Et quendã odorẽ & quendã cibũ et quendã amplexũ Cũ amodm̃
meũ lucẽ uocẽ odorẽ cibum amplexũ interiores hominis mei. Vbi fulg&
animaemeae : qđ ñ capit locus &ub. sonat qđ ñ rapit tẽpus & ubi ol& qđ

Expanded text:
ne, amo te; percussisti cor meum uerbo tuo, et amaui te. sed et caelum et terra et omnia quae in eis sunt ecce undique mihi dicunt ut te amem, nec cessant dicere omnibus, ut sint inexcusabiles. altius autem tu misereberis cui misertus eris et misericordiam praestabis cui misericors fueris: alioquin caelum et terra surdis loquuntur laudes tuas. quid autem amo, cum te amo? non speciem corporis nec decus temporis, 15 non candorem lucis ecce istis amicum oculis, non dulces melodias cantilenarum omnimodarum, non florum et ungentorum et aromatum suauiolentiam, non manna et mella, non membra acceptabilia carnis amplexibus, non haec amo, cum amo deum meum. et tamen amo quandam lucem et quandam uocem et quendam odorem et quendam cibum et quendam amplexum, cum amo meum, lucem, uocem, odorem, cibum, amplexum interioris hominis mei, ubi fulget animae meae, quod non capit locus, et ubi sonat, quod non rapit tempus, et ubi olet, quod
Abbreviated transcription (Latin):
c&eris q̃ homini s ub iestas: prudentiam : amorem. benedis cernentẽ ea aquib: adiuuat᷑
indmꝰ ab his quib: inpediri potest: quidã plius demorib: disputẽ : Sienĩ ds̃ ẽ sumũ hominis
bonum quod negari non potest : sequit᷑ qmꝰ sũ mũ bonu appetere ẽ. bene uiuere :t nihilsic
aliud bene uiuere : quã totocorde. tota anima totam̃te diliger edm a quo existit : ut in cor¬
ruptus in eo amor atq: integer custodiat᷑ : quod ẽ tẽperantiae : nullis frangut᷑ in cõmodi
Quod ẽ fosditudinis: nulli alii seruiat quod ẽ ius titiae : uigil& in discernendis reb: nefalla¬
tia paulatim dolus uesubripiat : q uodẽ prudentiae haec ẽ una ꝑ festio quã sola in petrat.
ut ueritatis sinceritate ꝑfruatur: haec nob̵testam̃to utroq c̃cinnit᷑: haec nob̵hincate inde
suad &ur diligam igit᷑ dm̃ ex toto corde extota anima & extotam̃te : quicũq aduitum

Expanded text:
ceteris quae homini subiecta sunt, prudentiam amorem bene discernentem ea quibus adiuuatu? ceteris quae homini subiecta sunt, prudentiam amorem bene discernentem ea quibus adiuuatu? in deum ab his quibus impediri potest. Quid amplius de moribus disputem? si enim deus est summum hominis bonum, quod negari non potest, sequitur, quoniam summum bonum appetere est bene uiuere, ut nihil sit aliud bene uiuere quam toto corde, tota anima, tota mente diligere deum; a quo existit, ut incorruptus in eo amor atque integer custodiatur, quod est temperantiae, nullis frangatur incommodis, quod est fortitudinis, nulli alii seruiat, quod est iustitiae, uigilet in discernendis rebus, ne fallacia paulatim dolusue subrepat, quod est prudentiae. haec est una perfectio, qua sola impetrat ut ueritatis sinceritate perfruatur. haec nobis testamento utroque concinitur, haec nobis hinc atque inde suadetur. d
Abbreviated transcription (Latin):
distinexit italibro demoribus eccłȩ catholacae disputans
ad unum eas mandatum retulit caruai
ihiligitur aliude optimũ hominis cuihȩrere beatissimũ sit nisi dẽ cubaerere
ces tenualemꝰ nisidilectione: Nã que illud qđ quadriꝑtitadicit᷑ uis t : ex ipsius amoris
uario quodam affestudicitur : ut temperantia: sit amor integrũ se p̃bens eiqđ
amatur: fostitudo amorfacile toleraonsoma ꝓpt̃ quod amat᷑ : iIi Iustitiaamor
oliamato seruiens: & propterea restedominans: prudentia amorȩ a quib: adiuuat᷑ ab eis qͥb im pe¬
ditur sagaciter seli gens: sed hunc amorẽ nꝰ cuus lib & sed dĩ eẽ diximꝰ. Idẽ sumiboni : sũmȩq
sapientae sũmȩq concordixe : quare definire etiam siclic& : ilt tẽperantia dicam ẽẽ amorẽt
sese integrum in corruptũq: seruantẽ .II. Fortitudinem amorẽ oma propter dm
F acile ꝑferentem: Iustiuam : amorem . dõ tantum seruientem : & obhocbene imperantẽ

Expanded text:
distinxit. In Libro de Moribus Ecclesiae catholicae disputans, ad unum eas mandatum retulit, charitati. Nihil igitur aliud est optimum hominis, cui haerere beatissimum sit, nisi Deus. Cui haerere certe non ualemus nisi dilectione. namque illud quod quadripertita dicitur uirtus ex ipsius amoris uario quodam affectu dicitur, ut temperantia sit amor integrum se praebens ei quod amatur, fortitudo amor facile tolerans omnia propter quod amatur, iustitia amor soli amato seruiens et propterea recte dominans, prudentia amor ea quibus adiuuatur ab eis quibus impeditur sagaciter seligens. sed hunc amorem non cuiuslibet, sed dei esse diximus, id est summi boni, summae sapientiae summaeque concordiae. quare definire etiam sic licet, ut temperantiam dicamus esse amorem deo se integrum incorruptumque seruantem, fortitudinem amorem omnia propter deum facile perferentem, iustitiam amorem deo tantum seruientem et ob hoc bene imperantem
Abbreviated transcription (Latin):
Exemplo ubrtehae cueluntis coniugem doc& ut quando hab& homo qđ fuci&.
non tempt& dm̃: quiu nec paulus fidem ꝑdiderr t̃ quando inspostu dimissus est¬
Defucto iudue quod cum sua nuru concubuit. & eodem li contra fuustum .xxii.
Depeccuto dauid in uxore uriȩ c&thei. & eodem libro .xxii.
Desulo monis primum bonis posteu malis: & eodem li . xxii.
Deuituli cupite cõbusto & inuquũ spurso potũq populo duto ex eodem li xxii.
Desemine suscitundo frutri de functo & contrtobiectionẽ desollempnitatib ł qđ duob
modis intelligut᷑ a sanguine ubstinendũ quodq turdiuelminores auiculue quori
sunguis Non effundit᷑ licite comedantur. & libro contrae fuustum .xxii.

Expanded text:
Exemplo Abrahae celantis coniugem docet ut quando habet homo quod faciat non temtet deum, quia nec Paulus fidem perdiderat, quando per murum De facto ludae, quod cum sua nuru concubuit. in XXII. LXI. 76. De peccato Dauid in uxore Uri Cetthaei. LXII. 77. De Salomonis primum bonis, postea malis. in XXII. LXIII. 78. De uitulcto; et contra obiectionem de sollemnitatibus uel quod duobus modis intellegatur a sanguine abstinendum quodque turdi uel minores auiculae, quarum sanguis non effunditur, licite comedantur. in XXXII.
Abbreviated transcription (Latin):
Descientiu sententiurum con&iunũ diuinicionũ diuisionum & pustitionum¬
Vt nec deeloquentiua siquis pium iuc& quue non ut intellegumꝰ sed ut intellectu
Quodutiles disciplinas philosophorũ huiꝰ saeculi tumquã diuitius deegipto
Signis ambiguis & distinctionib: &empli gnetiu ponit. qualitꝰ distinguatur
eum biguis pro untiationibus ponit exemplicausu quis uccuscauit
Deumbiguitute uerborũ traens lacorum inquib: cauendũ pntemon& figu

Expanded text:
 sententiarum, conexionum, definitionum, diuisionum et partitionuVt nec de eloquentia se quispiam iactet, quae non ut intellegamus, sed ut intellecta Quod utiles disciplinas philosophorum huius saeculi tamquam diuitias de Aegypto signis ambiguis et distinctionibus exempli gratia ponit, qualiter distinguatur: ambiguis pronuntiationibus ponit exempli causa: quis accusabit De ambiguitatibus uerborum translatorum, in quibus c
Abbreviated transcription (Latin):
Contrr id quod dixerunit peluiani humanam non possemuture. uel diuilitare
naturt̃ id quod substuntiu car& & libro denaturt & gnetia.
Decunt ꝓmostuis gerenda ł quib sucrificiũ ꝓsit uut locus mastrrũ in qͦ quis piam
Vtrum mastrres inbeneficiis q̃ eorumontuonib: conferunt᷑ ipse inter eẽ credeno
Item deoblatione uel helr mosina ꝓdefunctis & eodem libro¬

Expanded text:
Contra id quod dixerunt Pelagiani humanam non posse mutare vel debilitare naturam id quod substantia caret; ex libro de Natura et Gratia.CCXCVIIII. 324. Quibus sacrificium prosit aut locus martyrum, in quo quispiam Vtrum martyres in beneficiis, quae eorum orationibus conferuntur, ipsi interesse credendi e oblatione uel elemosyna pro defunctis. CCCI
Abbreviated transcription (Latin):
Quod antiquos iustos caput xp̃s uelut manũ praemi serit nasciturus & libro de¬
Vixpianis colastio soloecis moquorundam pieto lerent sucerdotum. & eodem¬
Dehumilitute gullinae illius cuius blundas ulas refugientes suꝑbi preceda
Destatuti s nr̃issine tristitia si necessitas euenerit immutandis & eodem lił
Quem ad modũ catechi ⁊ uandussit qui uult ẽẽ xp̃ianus ex eodem libro
đ non sit contntrius upł s dicens peccans quorum omnib: urgue dno dicente corri¬
cdia diuini auctoritatis testimonia tenendũ ieit᷑ modũ pntecepit ut necdiligentiȩ
obtentuquis seuiut nec sub patienticue colore corpescat: & lib defide & operibus
Non fuciendos homines mule securos ut ꝓpter rectum fidem aicł siinerimarib as¬
ꝑ munserint nondam pn&ur & eodem libro defide & operibus incrimi¬

Expanded text:
uod antiquos iustos caput Christus uelut manum praemiserit nasciturus. CLXXXVItiani scholastici soloecismos quorundam pie tolerent sacerdotum. CLXXXhumilitate gallinae illius, cuius blandas alas refugientes superbi praeda De statutis nostris sine tristitia, si necessitas euenerit, immutandis. CXC. 208. Quemadmodum cathecizandus sit qui uult fieri christianus. CXCI. non sit contrarius aposalia diuinae auctoritatis testimonia; tenendum igitur modum praecipit, ut nec diligentiae obtentu quis saeuiat nec sub patientiae colore torpescat. CXCII. 210. Non fpermanserint, non damnentur; ex libro de Fide et operibus. C
Abbreviated transcription (Latin):
Quum uent indi trinitute unitus & quam uent in eiusdem unitate sit
Quid quodam sermone ud populũ disputatũ sit dedifferentia genenttionis filii
Quodomnis doctrina uel rerum sit uel signorum & resquu fruendum ẽ. sit
Depurgutio ne mentis ad fruendã illũ lucem quue seuiũ nob̵ p̃bensa suꝑbis stultu fecisse
pututu ẽ humanũ genꝰ de contrtriis & dissimilib: cuntns. & eodem lib̵ primo
Vtrum fruisse homo debeat anuti & deregula dilectionis diuinitus constituta¬
Dereb: quattuor diligendis & ordinctũ hubere opostere dilectionem & coniunciorib
pro soste consulendum & eodem libro primo¬

Expanded text:
Quam uera in dei trinitate unitas et quam uera in eiusdem unitate sit Quid quodam sermone ad populum disputatum sit de differentia generationis Filii Quod omnis doctrina uel rerum sit uel signorum, et res qua fruendum est sit De purgatione mentis ad fruendam illam lucem, quae se uiam nobis praebens a superbis stulte fecisse putata est humanum genus, de contrariis et dissimilibus curans. CCXLVIII. 272. Vtrum frui se homo debeat an uti; et de regula dilectionis diuinitus constitutaDe rebus quattuor diligendis; et ordinatam haberi oportere dilectionem et coniunctioribus pro sorte consulendum. CCL. 274.
Abbreviated transcription (Latin):
An in suos &u resuscitanda ut que mansunt sunt corpone feminarũ & lib̵ ss. IxGI.
Deꝑ uicatia quorumdum qui resurrectionem curnis quam sicut prcedictum
est totus mundus credit inpugnant & eodem libro .xxii. Ixxu.
Quomodo porphrrii definitio quabeatis unimis putut corpꝰ omne fusiendũ ipsius
plutonis sententia destruatur qͥ dicit sũmum dm̃ dispromissis se ut numquã
Deconintriis finitionib: plutonisucq porphrrii: inquib: si uterq ulteri ceder&
Quod aduent̃ resurrectionis fidem uel labeo uel &iũ uurro conferre potueruN
Quomͦ dodicut matheus centurionẽ ud dnm uccessisse ꝓpuero suocum lucus dicut
Quomodo matheus marco congruat deuireiquũ secđu mutheũ dicit dñs non fe¬

Expanded text:
suo sexu resuscitanda atque mansura sint corpora feminarum. CLII. 168. peruicacia quorundam qui resurrectionem carnis, quam, sicut praedictum est, totus mundus credit, impugnant. CLV. 171. Quomodo Porphyrii definitio, qua beatis animis putat corpus omne fugiendum, ipsius Platonis sententia destruatur, qui dicit summum deum dis promisisse ut numquam De contrariis definitionibus Platonis atque Porphyrii, in quibus si uterque alteri cederet, Quid ad ueram resurrectionis fidem uel Plato uel Labeo uel etiam Varro conferre sibi potuerint, Quomodo dicat Matthaeus centurionem ad dominum accessisse pro puero suo, cum Lucas dicat Quomodo Matthaeus Marco congruat de uirga, quam secundum Matthaeum dicit dominus non fe
Abbreviated transcription (Latin):
Defide & spe decedente caritus muneat & qđ temponile qui duilescat cũ uenerit
u&ernũ uero ardentius diligatur & eodem li dedoc trina xp̃iuna primo
Qđ int̃om̃a signabaec uerba teneant᷑ principatũ quaȩ ꝓpt̃ peccatũ suꝑbiue non
potuerint cunctis gentibus eẽ cõmunia & li dedo ctrina xp̃iuna .II¬
Qd & uliqͥ similitudine scriptunt suuuius &cit& animũ ut illud &emplũcuusu¬

Expanded text:
d fide et spe decedente charitas maneat, et quod temporale quid vilescat cum venerit, aeternum vero ardentius diligatur; ex eodem libro. Itaque tria er omnia signa uerba teneant principatum, quae propter peccatum superbiae non potuerint cunctis gentibus esse communia. CCLIIII. 278. Quod ex aliqua similitudine scriptura suauius excit
Abbreviated transcription (Latin):
Depueris sedentibus in foro & clamantib: ad illos qͥ nec humiliari cũ iohanne nec
cum xp̃o etudere uoluerunt ubiq sit ciborum uert pursimonia pulcher¬
rime doc& & libro questionum euan ꝗł secundo. Ixi.
Dempossibilitate ieiun andi subpnresentia sponsi ubi duo ieiun igenent ꝓbatunũ
Quod masta &xcepit illũ indomosua signific& ecdesiumut nunc est. maria uero
Deeo quod ait discipulis nolite in sublime tolli & de hrdropico uel demuliere
Deillo qui intecto est & imagro & deuxore loth. & libro questionũ euungelii .II. Ixli¬

Expanded text:
pueris sedentibus in foro, et clamantibus ad illos qui nec humiliari cum Joanne nec cum Christo gaudere voluerunt, ubi quae sit vera ciborum parcimonia pulcherrime docet, ex libro II Quaestionum Evangelii. De impossibilitate ieiunandi sub praesentia sponsi; ubi duo ieiunii genera probat, unum Quod Martha excipiens illum in domo sua significet ecclesiam ut nunc est, Maria uero De id quod ait discipulis nolite in sublime tolli; et de hydropico uel de muliere De illo qui in tecto est
Abbreviated transcription (Latin):
Quuesit primu resurrectio quae secundu &x lib̵ deciuitate dĩ uicesimo & .ui.
Quid respondendum sit eis quiputant resurrectionem ad sola corpora non
Dego e & mugoe quo modo ud ꝑsequendum ecclesium di solutus prope finem
An adultimum supplicium ꝑtineat impiorũ quod descendisse ignis decuelo
Quidu postolus thessalonicensibus scripserit demuni festutione anthicristi¬
Quididem upostolus in prima ud eosdem epistolu deresurrectione mostuo¬
euduentu heliue ante iudicium cuiꝰ p̃dicatione scriptuntrũ secr&u rese¬
An consequens sit ut corporeum dolorem sequatur carnis interitus.
Quod in rebus miris summa credendi sit ntetio omnipotentia creutoris¬

Expanded text:
. Quid respondendum sit eis qui putant resurrectionem ad sola corpora, non prope finem An ad ultimum iudicium pertineat impiorum, quod descendisse ignis de caelo Quid apostolus Thessalonicensibus scripserit de manifestatione antichristiQuid idem apostolus in prima ad eosdem epistula de resurrectione mortuoDe aduentu Heliae ante iudicium, cuius praedicatione scripturarum secreta reseAn consequens sit ut corporeum dolorem sequatur carnis interitus. Quod in rebus miris summa credendi ratio sit omnipotentia creatoris
Abbreviated transcription (Latin):
xin e ub st hã & eunte docernt suu inisa ac lignũ sibi uduictimã baiulunte iniucobluc¬
tunte uel scala uidente in io sephuendito & post lubores honontto inuirga morse in
cgressione isntł & uegrpto inmanna & p&nt fluente in colũna ignis inmarirubro
in duo deci fontib: & septua ginta arborib: inuictoria dehoste amulec in serpente
aenco agno pusche occiso in lege dita in ihũ naue & in arta muros hercunti nos alli¬
dente in iudicibus in muliere hostis tempont ligno tnens figente in uellere gedeonis

Expanded text:
In Abraham exeunte de terra sua; in Isaac lignum sibi ad uictimam baiulante; in Iacob luctante uel scalam uidente; in Ioseph uendito et post labores honorato; in uirga Moysi; in egressione Israhel ex Aegypto; in manna et petra fluente; in columna ignis; in mari rubro; in XII fontibus et LXX arboribus; in uictoria de hoste Amalech; in serpente aeneo; in agno paschae occiso; in lege data; in Iesu Naue et in arca muros Hierichuntinos allidente; in iudicibus; in muliere hostis tempora ligno transfigente; in uellere Gedeonis;
Abbreviated transcription (Latin):
unt facere nolite : Vnde in labore uinculorum uitu apostolica :
si uem quit occasione siue ueritate xp̃s annutietur : et in hoc gaudeo
sed & gaudebotamquam & ancilla pariente de prolenu merosiore
laetata ẽ. Dꝑfacto iudae quod cum sua nuru con cu¬
buit
Ex eodem li bro con tra fau tum.¬

Expanded text:
unt facere nolite. unde in labore uinculorum uita apostolica: unt facere nolite. unde in labore uinculorum uita apostolica: siue, inquit, occasione siue ueritate Christus annuntietur, et in hoc gaudeo, sed et gaudebo, tamquam et ancilla pariente de prole numerosiore laetata est. LX. DE FACTO IVDAE, QVOD CVM SVA NVRV CONCVBVIT. EX EODEM LIBRO CONTRA FAVSTVM
Abbreviated transcription (Latin):
ruit capbe:a && c̃trariũ qđ primo mulierib apparuis se in euangediologit. pos¬
tea inquit duodecĩ quib: lib& quahora lib& ipsoram̃ resurrectionis die : Drin¬
de uppeoruit plus ꝗ quingentis fratrib: simulsiucisticũ illis undecĩerant egregati
dies quando lib& nihil hab& aduersi : Postea inquit up puruitia cobontunt primũ
omnib: nec illistunc primũ s̃ediũ ut fumiliurius c̃uersur &urcũ eisusq: uddiẽ ascer¬
sionis sue : Nouissime aut omniũ inquit q̃uas abostiuo uppuriut & mihiis ed hoc iũde

Expanded text:
 nam esset contrarium quod primo mulieribus apparuisse in euangelio legitur. postea, inquit, duodecim; quibuslibet, qua hora libet, ipso tamen resurrectionis die. deinde apparuit plus quam quingentis fratribus simul, siue isti cum illis undecim erant congregati dies quando libet, nihil habet aduersi. postea, inquit, apparuit Iacobo, non tunc auomnibus, nec illis tunc primum, sed iam ut familiarius conuersaretur cum eis usque ad diem ascensionis suae. nouissimo autem
Abbreviated transcription (Latin):
io ł quã multo amplius erigit ad contẽplationẽ ueritatis cãmulto amplius p̃ciperede
dulcedine caritatis : & qui a illud p̃ceptũ uerissimũ acsa luberrimũ e Quanto magnꝰes
pedes lauat. Clxxxiii de eo quod art Necoo nouit piliũ nsipater
ude r& nemonouit filiũnipat̃ ñ dix̃ & cui uoluerit patreuelarequẽ ad modũcũ
dicer & Nomonouit patre nisi filius addit Et cui uoluerit filius reuelare : qđ ñ itam
intellegendũ e : quasi filius anullo pos sit cognoscinisi apatresolo pat̃ aut ñ iolũ a filio.
atrẽtantũ sed &ia filiũ accipias : ad totũ enĩ qđ dix inlatũ ẽ : Verboenim suose pat̃ decla.¬
rat uerbũ aũt n solũ id qđ ꝑuerbũ declarat᷑ sed &iã seipsũ declarat : CLXXXIII De pue

Expanded text:
Iohannis, quam multo amplius erigit. ad contemplationem ueritatis, tam multo amplius praecipere de Iohannis, quam multo amplius erigit. ad contemplationem ueritatis, tam multo amplius praecipere de dulcedine caritatis. et quia illud praeceptum uerissimum ac saluberrimum est: quanto magnus pedes lavat. CAPUT CLXXVI. De eo quod ait: Nemo novit Filium nisi Pater, on dixit: "et cui uoluerit pater reuelare", quemadmodum cum diceret: nemo nouit patrem nisi filius, addidit: et cui uoluerit filius reuelare. quod non ita intellegendum est, quasi filius a nullo possit cognosci nisi a patre solo, pater autem non solum\' a filio patrem tantum sed etiam filium accipias. ad totum enim quod dixit inlatum est. uerbo enim suo se pater declarat; uerbum autem non solum id quod per uerbum declaratur, sed etiam se ipsum declarat. CLXVIII. E
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ deab alis ualidis euectus a terris cibro dẽipsoxp̃o uerbo in lumin&ur: Verbo qđ in prin¬
cipioerat uerbũ apuddm̃erat & uerbũ dr̃erat : Etiꝑspeculũ & inenigmatelonge tam̃ sublimius
ab omnisimilitudine corporaliꝰ qua ꝓpẽ quã uisinillis trib actiuȩ Inio hannis aut̃ eu angelio
donacteplatiuȩ iustutis eluceant eis quibȩc denosceres unt idonei tam̃& hoc ioħsqm̃ ex
quidius aliquidbibit : Alius leuatus us que ad tertiũ caelũ ineffabilia uerba audit
Om̃stam qua diusunt in corpore peregrinant᷑ ud nõ & omnib: bonȩ speifidelib: in libro
uitȩ scriptis seruatꝰ quod dictum ẽ : Et egodiligã eum & ostendã meipsũilli : Verũ tam̃
in hacperegrinatione quantũ reihui intellegentia uelscientia quisq ꝓficer&. Tan¬
comagis caueat diabolicauitia : Suꝑbiam & inuidentiã meminerithicipsũ euangłiũ

Expanded text:
quam duabus alis ualidis euectus a terris ab eodem ipso Christo uerbo inluminetur, uerbo, quod in prinquam duabus alis ualidis euectus a terris ab eodem ipso Christo uerbo inluminetur, uerbo, quod in principio erat et uerbum aput deum erat et uerbum deus erat, etsi per speculum et in enigmate, longe tamen sublimius ab omni similitudine corporali. quapropter, quamuis in illis tribus actiuae, in Iohannis autem euangelio dona contemplatiuae uirtutis eluceant eis qui haec dinoscere sunt idonei, tamen et hoc Iohanniquidius aliquid bibit, alius leuatus usque ad tertium caelum ineffabilia uerba audit, omnes tamen, quamdiu sunt in corpore, peregrinantur a domino et omnibus bonae spei fidelibus in libro uitae scriptis seruatur quod dictum est: et ego diligam eum et ostendam me ipsum illi. uerum tamen in hac peregrinatione quantum rei huius intellegentia uel scientia quisque profecerit, tanto magis caueat diabolica uitia superbiam et inuidentiam. meminerit hic ipsum euangelium