comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cendis at tribuitutei uoluntier sit suꝑ omã potentia quippesua numeros ereaturae dedit:
nipsa potentia eis denumeris ulliguuit : Nũ sp̃s eiusita faciendomundo suꝑferebat᷑ ut &
fasto suꝑferatur: te corporulib: locis sed excellentia potes tatis. Qui seninescit aquã
concretum terraecum adradices uitis uenerit duci insaginã ligniillius
atq: in eo sumere qualitatem: quuinuuu ꝓcedat puulatim erũ pentem:
atq: in ea grandescentem uinũ fiat: maturũ ꝙdulcescat qđ ad huc feruescat
expressum : & quada uet tatẽ firmatum adusus bibendi utilius iocundiusq
puenuit nũ ideo dns lignũ quȩ siuit auttrã authas teporũmoras cũ aqua
miro compendio conuertit inuinum & taleuinum qđ ebrius etiã c̃uiualau¬
dar& : Numquid adiutorio temporis eguit c̃dicor tẽpoꝵ d̃ necestis dierũ

Expanded text:
cendis attribuit, ut eius uoluntas sit super omnia. potentia quippe sua numeros creaturae dedit, cendis attribuit, ut eius uoluntas sit super omnia. potentia quippe sua numeros creaturae dedit, non ipsam potentiam eisdem numeris alligauit. nam spiritus eius ita faciendo mundo superferebatur, ut et facto superferatur, non corporalibus locis, sed excellentia potestatis. quis enim nescit aquam concretam terrae, cum ad radices uitis uenerit, duci in sagina ligni illius atque in eo sumere qualitatem, qua in uuam procedat paulatim erumpentem atque in ea grandescente uinum fiat maturumque dulcescat, quod adhuc feruescat expressum et quadam uetustate firmatum ad usus bibendi utilius iucundiusque proueniat P num ideo dominus lignum quaesiuit aut terram aut has temporum moras, cum aquam miro compendio conuertit in uinum, et tale uinum, quod ebrius etiam conuiua laudaret ? numquid adiutorio temporis eguit conditor temporis ? nonne certis dierum
Abbreviated transcription (Latin):
sed potius secundum id quod incaelũ erestum ẽ ad intuendicq̃ incorporeipsius
mundi suꝑnisunt : sicut ammaeratio in eadeb & erigiquae spiritulib nuturu
fecit ds delimo t̃rae: utrũ repente in a&ate ꝑfecta hoc ẽ uirili atq: iuuenali :
Ansicut nunc usq: format in uteris matru neq: enim alius haec facit : quũ ille
qui dixit : prius qua teformarẽ in utero nouite. Villud tantũ propriu habu¬
erit adam qđ nꝰ exparentib: nutus ẽ : sed fultus ext̃ruieotim modo ut hoc
ꝓficiendo & ꝑ a&ates augendo in tẽpoꝵ numeri complerent quor nuturae human
generis a tributos uidemus anpotiur hocnꝰ ẽ requirendũ utrũ lib& enĩfecerit :
hoc fecit qđ dmꝰ & omm potentẽ & supientẽ porse fucere congruebat : Ita enĩ
cestis tẽporuꝰ leges generib: qualitatib: q reruꝰ in mani festũ exubdito ꝓdu¬

Expanded text:
sed potius secundused potius secundumundi superna sunt, sicuti anima rationalis in ea debet erigi, quae in spiritalibus natura fecit deus de limo terrae, utrum repente in aetate perfecta, hoc est uirili atque iuuenali, an sicut nunc usque format in uteris matrum ? neque enim alius haec facit quam ille qui dixit: priusquam te formarem in utero, noui te; ut illud tantum proprium habuerit Adam, quod non ex parentibus natus est, sed factus ex terra, eo tamen modo, ut hoc proficiendo et per aetates augendo hi temporum numeri complerentur, quos naturae humani generis attributos uidemus. an potius hoc non est requirendum? utrumlibet enim fecerit, hoc fecit quod deum et omnipotentem et sapientem posse et facere congruebat. ita enim certas temporum leges generibus qualitatibusque rerum in manifestum ex abdito produ
Abbreviated transcription (Latin):
eius ẽ dicit᷑ & maonus eius nͥuisibile membrũ sed efficiendi potentiatu eudẽ
scripturu quȩdicit qđ ds̃ hominem delimoterrae finxerit: Dicitetu quod & bes¬
tuqs ugride terra fincxerit : quando eas cum uolatilib caeliad duxit adadam
ut uider&s quid eu uocg & : sicenim scriptume ÷ & finxit dẽ adhuc det̾ru om̃s bes¬
tuqs : siergo & homine detru&bestuo decra ipse formauit: quid hab& excellen
tius in hacre : Nisi qued ipse udimugine di creatus ẽ. Nectum hoc secundũ corpus
sed secundum intellestum mtis: Dequo postloquen: qu quã & in pso corpore
habeut quandum ꝓpri&atẽ q̃ hoc indic& quod erecta stuturu fustus est:
ut hoc ipsou monetur nꝰ sibit̾rona eẽ sectunda uelut petoru quorum uolupties
omnis exterru ẽ : Vnde mnaluicunstu pronaatq prostratur. Congrui tergo
& corpus eius anima erutionuli nꝰ secundũ linsum̃tu figuria que mebrorũ.

Expanded text:
eius est, dicitur et manus eius non uisibile membrum, sed efficiendi potentia. nam eadem eius est, dicitur et manus eius non uisibile membrum, sed efficiendi potentia. nam eadem scriptura, quae dicit quod deus hominem de limo terrae finxerit, dicit etiam quod et bestias agri de terra finxerit, quando eas cum uolatilibus caeli adduxit ad Adam, ut uideret quid ea uocaret. sic enim scriptum est: et finxit deus adhuc de terra omnes bestias. si ergo et hotius in hac re, nisi quod ipse ad imaginem dei creatus est? nec tamen hoc secundum corpus, sed secundum intellectum mentis, de quo post loquemur. quamquam et in ipso corpore habeat quandam proprietatem, quae hoc indicet, quod erecta statura factus est, ut hoc ipso admoneretur non sibi terrena esse sectanda, uelut pecora, quorum uoluptas omnis ex terra est; unde in aluum cuncta prona atque prostrata sunt. congruit ergo et corpus eius animae rationali non secundum liniamenta figurasque membrorum,
Abbreviated transcription (Latin):
utiq: &̃ homopipsum fustus ẽ cesteenim uerbocaelũ fecit qua dix : & factũ eꝰ scripta
ẽ tumen: & operu manuum tuccrum rcueli : & dehocimo q̃uai fundo mundiscriptũ
rem hominis deputeur uelud c&eru dr̃ dixerit & fastisint. hunc uut ipse fecerit
uut uerboc&era hunc uut̃ manib: fecerit sed hoc excellit in homine qr ds̃ homine
udimaginem suam fecit. propterhoc qđ ei deditmentem intellestualẽ quapstat
pecorib: Vndeim superior locodis seruimus inquahonore pesitus sinon intelle¬
xerit ut beneugat .e. sdem ipsis pecoribus quib: pͥlatus ẽ. comparubit̃ sicenim &¬
scmiptum ẽ: homo in honore positus non intellexit comparatus ẽ. pecorib insensi
us & simils fuctus ẽ eis: Nam e pecora ds̃ fecit sed ñ ad imuginẽ sua nec dicendu
ẽ hominem ipfefecit pecoru uero iussit & fustasumt: & hunc enim & illu uerbũ
suum fecit per quod fasti sunt omu sed quia idem uerbũ & supientia & uirt

Expanded text:
elum verbo fecit, quia dixit et factum est: scriptum est tamen, Et opera manuum tuarum sunt coeli . Et de hoc imo quasi fundo mundi scriptumrem hominis deputetur, velut caetera Deus dixerit, et facta sint, hunc autem ipse fecerit; aut verbo caetera, hunc autem manibus fecerit. Sed hoc excellit in homine, quia Deus ad imaginem suam hominem fecit, propter hoc quod ei dedit mentem intellectualem, qua praestat pecoribus; unde jam superiore loco disseruimus. In quo honore positus, si non intellexerit, ut bene agat, eisdem ipsis pecoribus quibus praelatus est comparabitur. Sic etenim scriptum est: Homo in honore positus non intellexit; comptis et similis factus est eis. nam et pecora deus fecit, sed non ad imaginem suam. nec dicendum est: "hominem ipse fecit, pecora uero iussit et facta sunt"; et hunc enim et illa per uerbum suum fecit, per quod facta sunt omnia. sed quia idem uerbum et sapientia et uirtus
Abbreviated transcription (Latin):
erant redimer& : In illo enim scala a terru usq: ad caelum a carne usq ad
spm̃ qr in illo carnales proficiendo uelut ascendendo spiritaler fiunt᷑ ad
quor lastenutriendor etiam ipsi spiritales descendunt: quod ã modo cũ eis
nom porsunt loquiquasi spiritalib: sed quasi carnalib: sic & ascenditur & dis¬
cenditur suꝑ filium hominis. filius enĩ hominis sursum in capite nra quod ẽ
ipses aluator & filius hominis deorsum incorpore suo quod ẽ ecđa lipsum &
scaliqs intellegimus : quia ipsedix̃ Egosum uiã ad ipsum ergo ascenditur
ut in ecdesiis intellegaturꝰ & ad ipsũ descenditur ut in mẽbris suis paruulis nutri
catores eius ñ solũ se erigunt ut eũ sublimiter ex: pestent : sed etiam humili¬
ant ut eum temperant̃ adnuntient : Videte apłm ascendentem : siue in quid
m̃te ex cessimus dõ : Videte dercendentẽ : si ue inquit tẽ perantes sumus

Expanded text:
erant redimeret. in illo enim scala a terra usque ad caelum, a carne usque ad erant redimeret. in illo enim scala a terra usque ad caelum, a carne usque ad spiritum, quia in illo carnales proficiendo uelut ascendendo spiritales fiunt. ad quos lacte nutriendos etiam ipsi spiritales descendunt quodam modo, cum eis non possunt loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus: sic et ascenditur et descendentes super filium hominis. filius enim ipse Salvator, et filius hominis deorsum in corpore suo, quod est Ecclesia. Ipsum et scalas intelligimus, quia ipse dixit: Ego sum via. Ad ipsum ergo ascenditur ut in excelsis intelligatur, et ad ipsum descenditur, ut in membris suis parvulis nutriacatores ejus, non solum se erigunt ut eum sublimiter spectent exspectent, sed etiam humiliant, ut eum temperanter annuntient. Videte Apostolum ascendentem: Sive, inquit, mente excessimus Deo, et videte descendentem: Sive, inquit, tempera
Abbreviated transcription (Latin):
nutim quodã modo ex primer& enã unstus ẽ : nisi caput uirixp̃r : quisenĩ
xp̃m nescit abunstione uppellari : qui etiam hocipsũ in eugło cõmemorions :¬
& desefigurutum uꝑtissime testificans cum quendom natanabelẽ dixiss&
uere israhelitu in quodolus non eẽt : cumille tronquã lapidẽ illũ habens
ud caput confessus eum eẽ filium dĩ & regem isrł: ista confessione quod ã modo
suꝑfilium hominis: hocenĩ israł uiderat : Cumillum lapidẽ ad capud habebat :
a terra incaelum sialis perquas coscendebant & descendebant angłi dĩ:
inquib: significatis eugłstae p̃dicatorer xpiꝰ ascendentes utiq: cũ ad intelle¬
gendũ eius suꝑ eminentis sima diuinitatẽ excedunt umuersa creatura ut eũ
inueniant In principiodmꝰ apuddm ꝑ quem factar̃ om̃a descendentes aut
ut eum inueniant Fastum exmuliere fastum sublege ut eos qui sublege

Expanded text:
natim quodam modo exprimeretur. etiam unctus est nisi caput uiri Christus? quis natim quodam modo exprimeretur. etiam unctus est nisi caput uiri Christus? quis enim Christum nescit ab unctione appellari? qui etiam hoc ipsum in euangelio commemorans et de se figuratum apertissime testificans, cum quendam Nathanahelem dixisset uere Israhelitam, in quo dolus non esset, et cum ille tamquam lapidem illum habens ad caput confessus eum esset filium dei et regem Israhel - ista confessione quodam modo super filium hominis. hoc enim Israhel uiderat, cum illum lapidem ad caput habebat, a terra in caelum scalas, per quas ascendebant et descendebant angeli dei; in quibus significati sunt gendam eius supereminentissimam diuinitatem excedunt uniuersam creaturam, at eum inueniant in principio deum apud deum, per quem facta sunt omnia; descendentes autem, ut eum inueniant factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege
Abbreviated transcription (Latin):
paginae uigilant sieas ꝑscrutiri pi&atequã ex agitarq leuitate
malletis : quis alius in habraham exut det̾rasua & de cognatione¬
sua ut apud exteros ditar &ur & locuplȩtar&urnisiqui de
relicta terra & cognatione iudaeorumAnde secđm carnem
natus ẽ. apud gentes ita p̃poll& & p̃ual& ut uidemus: quis alius
inis a aclignum sibi portar& adiuistimam nisi qui crucem sibi ad passi¬
onẽ portuuit  quis alius arier immolanđ in uepr e cornibus
Adherebat nisi quicrucis patibulo pronob̵ offerendus affligebatur : quis
alius in angło cumia cob lustatus cũ sibi praeualentem quã si fortiorẽ
infirmior uiltusq: uictorem partimbenedicit partĩ latitudinẽ femoris eius
claudã reddidit : Nisiquip̃ ualere aduersum sepas sus populum isr ł quosta
qui crediderunt Benedix in eis Patitudo aũt femoris lacob inmultitudõ¬
necarnalis populi cladicaũ : Quis alius lapispositus ad caputia cobut nomi¬

Expanded text:
paginae vigilant, si eas perscrutari pietate, quam exagitare levitate malletis. Quis alius in Abraham exiit de terra sua et de cognatione, ut apud exteros ditaretur et locupletaretur, nisi qui, relicta terra et cognatione Iudaeorum, unde secundum carnem natus est, apud gentes ita praepollet et praeualet, ut uidemus? quis alius in Isaac lignum sibi portabat ad uictimam, nisi qui crucem sibi ad passionem ipse portauit? quis alius aries inmolandus in uepre cornibus adhaerebat, nisi qui crucis patibulo pro nobis offerendus adfigebatur?. Quis alius in angelo cum Iacob luctatus, cum sibi praeualentem quasi fortiorem infirmior uictusque uictorem partim benedicit, partim latitudinem femoris eius claudam reddit, nisi qui praeualere aduersus se passus populum Israhel quosdam. qui crediderunt, benedixit in eis? latitudo autem femoris Iacob in multitudine carnalis populi claudicauit. quis alius lapis positus ad caput Iacob, ut nomi
Abbreviated transcription (Latin):
dixit: cum essemus incurne : quasi lam non eẽñt in carnẽ qđ ita intellegitur :
umes semus inspererum carnalium quandolex quȩ in plerinon potest
nisi ꝑ caritatem spiritalẽ : adhoc suꝑ eos erat ut p̃uaricationẽ habundara
delistum : ut postea rouelatonouotes tam̃ to ꝑ indulgentiã suꝑ abundira

Expanded text:
dixit: cum essemus in carne, quasi iam non essent in carne. quod ita intellegitur: dixit: cum essemus in carne, quasi iam non essent in carne. quod ita intellegitur: cum essemus in spe rerum carnalium, quando lex, quae impleri non potest nisi per caritatem spiritalem, ad hoc super eos erat, ut per praeuaricationem abundaret delictum, ut postea reuelato nouo testamento per indulgentiam superabunda
Abbreviated transcription (Latin):
conuiuificat nor xp̃o hocdix̃ ad corinthios ut quiuiuunt lã ñ sibiuiuant᷑ sed ei
qui proipsis mortuus ẽ & resurrex̃ : & qđ hic dicit cuius gra sumꝰ salui fasti
ium uelud ꝑfestumsit loquitur qđ inspeten& : Nam quod paulo ante cõme¬
moruui aꝑtissime alibidicit : speenim salui fastisumus: ideoq & hic sqr : &¬
ã quã ꝑfestũ enumerat qđ futurum ẽ : & simulinquid excitauit & simul sedere
fecit incaelestib inxp̃o ibũ: Certe enĩ in caelestib xp̃s iam sede tñdũ aũt
nos: sed qr spe certa qđ futurum ẽ lã tenemus simul sederenor dix̃ in caeles¬
tibus nondũ in nob sediã in illa nãq: neputares lamnunc eõ ꝑfestũ qđ inspe
der& in suꝑuenientibus sđis suꝑ habundantes diuitias grãe suae inueritate
suꝑnos in xp̃oihũ : hinc ẽ & illud : cũ enim essemus incarnẽ p̃arsiones peccatoꝵ

Expanded text:
conuiuificauit nos Christo, hoc dixit ad Corinthios: ut qui uiuunt, iam non sibi uiuant, sed ei, conuiuificauit nos Christo, hoc dixit ad Corinthios: ut qui uiuunt, iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. et quod hic dicit: cuius gratia sumus salui facti, iam uelut perfectum sit loquitur, quod in spe tenet; nam quod paulo ante commemoraui, apertissime alibi dicit: spe enim salui facti sumus. ideoque et hic samquam perfectum enumerat, quod futurum est: et simul, inquit, excitauit et simul sedere fecit in caelestibus in Christo Iesu. certe enim in caelestibus Christus iam sedet, nondum autem nos; sed quia spe certa, quod futurum est, iam tenemus, simul sedere nos dixit in caelestibus, nondum in nobis, sed iam in illo. namque ne putares iam nunc esse perfectum, quod in spe deret in superuenientibus saeculis superabundantes diuitias gratiae suae in ueritate super nos in Christo Iesu. hinc est etillud: cum enim essemus in carne, passiones peccatoru
Abbreviated transcription (Latin):
uerat : Et ul traei mortõ nondominaturan: & gom̃s in illo &sinondũ reiamtam̃
spehoc sumus sequitur &dicit: siquaigitur inxponoua creatura ueteratran¬
oms ergo noua creatura id ẽ populus in nouutus ꝑfidẽ uthabeatinterim.
sierunt scđm spẽ : qr modolã ñ ẽ tẽporis ueteris testam̃ti quo tẽporaleatq: carnal
regnum ex pestetur udõ & fucta sunt om̃a noua scđm eandẽ spẽ ut regnũ
caeloꝵ ubi nullaerit morsatq: corruptio: ꝓmis sum teneamus :̃ inresurret¬
tione aut̃ mortuorum non lam scđm spem sed scđmrem: & uetera transib
rat scđm carnem quia illius grai sic̃ idem adephesios dicit sumus salui fasb :
nã & ipselocus huic sententiae : sicattestatur : Dr̃ aut̃ inquid quidiuer est
inmisericordiã ꝓpter multã dilectionẽ quadilex̃ nos & cũ es semus mortui¬
peccatis conuiui ficat nor xp̃o : cuius gr̃a sumus salui fasti : qđ em̃ hic dix̃

Expanded text:
uerat et ultra ei mortem non dominaturam. et quia omnes in illo etsi nondum re, iam tamen uerat et ultra ei mortem non dominaturam. et quia omnes in illo etsi nondum re, iam tamen spe hoc sumus, sequitur et dicit: si qua igitur in Christo, noua creatura; uetera trans ergo noua creatura — id est populus innouatus per fidem, ut habeat interim sierunt secundum spem, quia modo iam non est tempus ueteris testamenti quo temporale atque carnale regnum expectetur a deo; et facta sunt omnia noua secundum eandem spem, ut regnum caelorum, ubi nulla erit mors atque corruptio, tione autem mortuorum non iam secundum spem, sed secundum rem et netera transibunt,  neminem nouerat secundum carnem, quia illius gratia, sicut idem ad Ephesios dicit, sumussalui facti. nam et ipse locus huic sententiae sic attestatur: deus autem, inquit, qui diues est in misericordia, propter multam dilectionem, qua dilexit nos, et cuficauit nos Christo, cuius gratia sumus salui facti. quod enim hic dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ubi haec sententia e dequaisti calumant consideremus. ut hoc quod dico magis
eluceatꝰ critus in quid xp̃i compellitnos adicantes hoc qm̃ unais pomnib: mortuuse :¬
Ergo om̃s mortui sunt ẽt pomnibus mortuus. ẽ qͥ ut quiuiuunt lã nsibi uiuant᷑ sedei¬
appara ppt̃ resurrectione xp̃i hoc dixisse apłm :quando quide fterba illud p̃ces sit
ut quiuiuunt lan sibiuiuant : sed eiquipipsis mortuus .ẽ. & sesurrex : quide enĩ
aliud nonsibi sed illiuiuant : nisiut secđm carnẽ uiuant inspe t̃renoꝵ & corrupti¬
biliũ bonorum sed scđm spm insperesurrestionis quȩlã ex ipsis in xp̃o facta ẽ :
Itaq corum ꝓquib: xp̃s mortuus ẽ & resurrex: & quilam ñsibi sed illiuiuant:
neminem scđm carnem apłs nouerat ppt̃ spẽ futurae inmortalitatis incuius
carnem cum adhuc moriturus eẽtlam tam̃ ñ nouerat : qr eũ resurrexisse no¬

Expanded text:
nem, ubi haec sententia est, de qua isti calumniantur, consideremus, ut hoc, quod dico magis nem, ubi haec sententia est, de qua isti calumniantur, consideremus, ut hoc, quod dico magis eluceat. caritas, inquit, Christi conpellit nos iudicantes hoc, quoniam si unus pro omnibus mortuuapparet propter resurrectionem Christi hoc dixisse apostolum, quando quidem ista uerba illud praecessit: ut qui uiuunt iam non sibi uiuant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. quid est enim aliud: non sibi, sed illi uiuant, nisi ut non secundum carnem uiuant in spe terrenorum et corruptibilium bonorum, sed secundum spiritum in spe resurrectionis, quae iam ex ipsis in Christo facta est? ibus Christus mortuus est et resurrexit et qui iam non sibi, sed illi uiuunt, neminem secundum carnem apostolus nouerat propter spem futurae inmortalitatis, in cuius carnem, cum adhuc moriturus esset, iam tamen non nouerat, quia eum resurrexisse no
Abbreviated transcription (Latin):
datuaẽt eadem sulus. saluornos inquid fecitdalio quippeloco dflucidissime
dicit᷑ nos in nob ipsis ingemercimus udoptionem expectanterredẽptionẽ corporis
nri i speenim salui fastisumus: speraut̃ quȩ uidet̃ nespesgd eni uidet quis
quids̃perat : siaut̃ qđ nonuidemus speramus p̃patientiã exspestamus sicut ergo
hic non dixit salui fasturi sumus seda modo iam salui factisumus : ndũtam̃ in re
sed inspes peenim inquid saliu fasti sumuss sic e ibi distũ ẽ: modo neminẽ norum :
secunđm carnem indũinre. sed inspe intellegit. quia spes nob in xp̃o ẽ . quia in illo
lam cõpl&um e : qđ in nob pmis sũ speramille quippelam resurrex. & mors ei
ultra non dominabii i quẽ & sinouerumus scđm carne cũ adhuc moriturus et̃t̃:
Vnde scđm pristinã mortalitatẽ lamcaro appellarin porsicdtaq ipsius locic̃ textio¬

Expanded text:
data esset eadem salus, saluos nos, inquit, fecit. alio quippe loco dilucidissime data esset eadem salus, saluos nos, inquit, fecit. alio quippe loco dilucidissime dicit: nos in nobis ipsis ingemescimus adoptionem expectantes, redemptionem corporis nostri. spe enim salui facti sumus, squid sperat? si autem quod non uidemus, speramus, per patientiam expectamus. sicut ergo hic non dixit: salui futuri sumus, sed: amodo iam salui facti sumus, nondum tamen in re, sed in spe — spe enim, inquit, salui facti sumus — sic et ibi dictum est: amodo neminem nouimus secundum carnem, nondum in re, sed in spe intellegetur, quia spes nobis in Christo est, quia in illo iam completum est, quod nobis promissum speramus. ille quippe iam resurrexit et mors ei ultra non dominabitur. quem etsi noueramus secundum carnem, cum adhuc moriturus esset — unde secundum pristinam mortalitatem iam caro appellari non possit. Itaque ipsius loci contextio
Abbreviated transcription (Latin):
secundũ caornem nec illihabuerunt carnẽ dequib: in eode locodicit : Itaq nor a modo
neminẽ nouimus seđ incaorne ineq: enum desolox p̃oid uolens intellegiporse dicere
nemine nouimus scđm caornẽidetãcestam spem tenemus futurae nrãe in cor¬
ruptionis & inmortalitati sut ã modolam in ipsanotitia gaudeamus: Vnde & alio lo co
dicit si aut resurrexistis cuxpo quȩ sursu sunt querite ubrxp̃s.ẽ. addexterã dise¬
dens q̃ sursũ sunt sapitenqrȩ suꝑterrã : Nidũ uaq resurreximus sicutap̃s sedta¬
men secđm spem que n ob in illo ẽ lamnor cũillo resurrexissetes tatus ẽ : unde&iã
dico : secđm suã miseri cordium saluornor fecit᷑ ꝑlauacrum regenerationis: quis
aut̃ non intellegat in lauacro regenerationis. spe nob datã salutis futurae. non
lum salutem ipsam quȩ ꝓmittitur : Et tomen quiacesta sper est tãquã iam

Expanded text:
osse Christum secundum carnem, nec illi habuerunt carnem, de quibus in eodem loco dicit: itaque nos amodo osse Christum secundum carnem, nec illi habuerunt carnem, de quibus in eodem loco dicit: itaque nos amodo neminem nouimus secundum carnem. neque enim de solo Christo id uolens intellegi posset dicerenem, id est: tam certam spem tenemus futurae nostrae incorruptionis et inmortalitatis, ut amodo iam in ipsa notitia gaudeamus. unde alio loco dicit: si autem resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est ad dexteram dei sedens; quae sursum sunt exisse testatus est. unde etiam dicit: secundum suam misericordiam saluos nos fecit per lauacrum regenerationis. quis autem non intellegat in lauacro regenerationis spem nobis datam salutis futurae, non iam salutem ipsam, quae promittitur? et tamen quia certa spes est, tamquam iam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc induere in mortalitatẽiã secundũ id qđ carnẽ ñ ipsã corporis substantiã
sed ipsã corruptionẽ mortalitatis appellat : ñ erit utiq: caro qr corruptione
mortalitatis mutata ñ habeb : secđ aut̃ ipsius substantiã corporisq: originẽ eadẽ
caro erit qr ips a resurg&s & ipsa mutabit r& illud uerũ ẽ : qđ ait dns postea¬
quã resurrex̃: palpate & uidete qrsp̃s orsa & carne ñ hab& sicut meui
nompor s̃ : Illudenim dictum ẽ secđ ipsã substantiã quȩ etiã tunc erit:
quia ipsa mutabitur : hoc aut dictũ ẽ. scđm carnalẽ corruptionis qualitatem
quaetunc iã ñ erit : qr mutata caronon corrũ p&ur : Noueramͦ ergo xp̃mscđm¬
mus:qr sicut dicit eapłs Xp̃s resurgens amortuis iã ñ morit᷑ ES ors eiultrañ
dominabit᷑ : Namsi ad uerborũ ꝓpri& atẽ teteneus ititusẽ quod ait nouera
ut uerbon pma nequir ad firmet ꝑ abbii sione locutũ apłm& pec qđ ẽ putimus

Expanded text:
ubstantiam, sed ipsam corruptionem mortalitatis appellat, non erit utique caro, quia corruptionem mortalitatis mutata non habebit. secundum autem ipsius substantiae corporisque originem eadem caro erit, quia ipsa resurget et ipsa mutabitur, quia et illud uerum est, quod ait dominus, posteaquam resurrexit: palpate et uidete, quia spiron possunt. illud enim dictum est secundum ipsam substantiam: quae etiam tunc erit, quia ipsa mutabitur; hoc autem dictum est secundum carnalem corruptionis qualitatem: quae tunc iam non erit, quia mutata caro non corrumpetur. noueramus ergo Christummortuis iam non moritur et mors ei ultra non dominabitur. Nam si te ad uerborum proprietatem teneas, mentitus est, quod ait: noueraut uerbo non premam, ne quis adfirmet per abusionem locutum apostolum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tate &ius tute dĩ positũ huius mẽ bri nom̃ quis usq: adeo desipit ut n intellegat.
nec illud audiendũ ÷ qđ ñ nulliputunt id eo p̃cipuum diopusersehominẽ qui a
c&seradixit & fastar. huncautem ipse fecit : sedideo potius. qui a hunc ad
imaginem suuom fecit Mamilla quȩdix̃ & facta sunt id cõsi scrptũ ẽ : quia ꝑ uerbũ eius.
fustiu sunt sicut ꝑ homine hominib: dici potuit uerb q̃ tẽporalit cogitiont & uoce ꝓferuntur

Expanded text:
tate et uirtute dei positum huius membri nomen quis usque adeo desipit ut non intellegat? tate et uirtute dei positum huius membri nomen quis usque adeo desipit ut non intellegat? nec illud audiendum est quod nonnulli putant ideo praecipuum dei opus esse hominem, quia cetera dixit et facta sunt, hunc autem ipse fe dixit et facta sunt, ideo sic scriptum est, quia per uerbum eius facta sunt, sicut per hominem hominibus dici potuit uerbis, quae temporaliter cogitantur et uoce proferuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
natus hocenim ante sđm inpscientia creatoris eq: tunccus aliter uel consũmate incoatus
uel in coute consũmatus : hoc enima scło in rationib: primordialibus cũ simul omꝰ. creareNTur
sedercatus inte pore suo uisibiliter incorpore mui sibiliter in amma constans exanima & corpo¬
re. Iumergo uideumus quomodo eum fecerit dr̃ : Primum deterru corpus eius. post
etium decommnauideumus siquid ualebimus: quodenĩmanib: corporilib: dr̃ delimo fixe¬
rit hominẽ Nimiũ puerilis cogitatio ẽ : liaut si hoc scriptura dixiss& magis eũ qui scrip¬
sit truns lato uerbo usum credere deberemus quã dmtulium mẽbrorũ linium̃tis
de terminatum quali a uidemus incorporib: nris : diltũ ẽ enimimanus tuagentes
disꝑdidit : & edixistipopulum tuum inmanufosti & brachio excelsos sed ꝓpotes¬

Expanded text:
natus; + hoc enim ante saeculum in praescientia creatoris; neque tunc causaliter uel consummate inchoatus natus; + hoc enim ante saeculum in praescientia creatoris; neque tunc causaliter uel consummate inchoatus uel inchoate consummatus; hoc enim a saeculo in rationibus primordialibus, cum simul omnia crearentur: sed creatus in tempore suo, uisibiliter in corpore, inuisibiliter in anima, constans ex anima et corpore. Iam ergo uideamus quomodo eum fecerit deus. primum de terra corpus eius; post etiam de anima uidebimus, si quid ualebimus. quod enim manibus corporalibus deus de limo finxerit hominem, nimium puerilis cogitatio est, ita ut, si hoc scriptura dixisset, magis eum qui scripsit translato uerbo usum credere deberemus quam deum talium membrorum liniamentis determinatum, qualia uidemus in corporibus nostris. dictum est enim: manus tua gentes disperdidit, et: eduxisti populum tuum in manu forti et bracchio excelso. sed pro potes
Abbreviated transcription (Latin):
caelum & terram: & omnis consũmatio illorũ : & consũmauit ds in diesexto opera
sua quȩ fecit : & bene dix̃ dr̃ diem septimum : & scĩ ficauit eũ irursusq: nisi incho¬
ata eeñt ñ ita sequer& qui ain illadie requieuit ab omnib: operibus sus quȩ incho¬
auit dr̃ facere : hic igit᷑ siquis inquirat quomodo consummauit & quo modo
inchoauit neq: enĩ alia cõsũmauit alia inchoauit: sed eadẽ ipsa utq: aquib: indie
septimo requi euit: Ex his quȩ supra diximus clarũ ẽ : consũmarse quippeistu
intellegimus dm̃ c̃um creauit om̃a simul: Ita ꝑfectae utnibilei ad huc in ordine
aut̃ ut qđ hc p̃ dixerat ciusis. Pimpleras effestispinde formauit dr̃ hominẽ
puluerem t̃rae uellimũ terraẽ hoc ẽ depuluere uellimo t̃rae : & inspirauit
siue insufflauit in eius faciẽ spmuitae & fastus ẽ homo mnanimã uiua Ntunc p̃disti¬

Expanded text:
caelum et terra et omnis consummatio illorum; et consummauit deus in die sexto opera caelum et terra et omnis consummatio illorum; et consummauit deus in die sexto opera sua, quae fecit; et benedixit deus diem septimum et sanctificauit eum. rursusque nisi inchoata essent, non ite sequeretar, quia in illa die requieuit ab omnibus operibus suis, quae inchoauit deus facere. hic igitur si quis inquirat, quomodo consummauit et quomodo inchoauit — neque enim alia consummauit, alia inchoauit, sed eadem ipsa utique a quibus in die septimo requieuit — ex his quae suprintellegimus deum. cum creauit omnia simul ita perfecte, ut nihil ei adhuc in ordine autem, ut, quod hic praefixerat causis, post inpleret effectis. proinde formauit deus hominem puluerem terrae, uel limum terrae — hoc est de puluere uel limo terrae — et inssiue inaufflauit in eius faciem spiritum uitae, et factus est homo in animam uiuam: non tunc praedesti
Abbreviated transcription (Latin):
endis defuissent : ut quȩdã uniuersitatis ꝑfectio utriusq: constir & singulis quasi
seminis uelut alicuius ÷ partes essent quarum coniunctione ipsum totum
cuius partes fuerut compleretur:rursus sutaeent illu ꝑfecta sicut ꝑficiunt cũ suis
quȩq: tẽporib: in manifestis formas astusq procreanur profesto aut nihil exeis
postea ꝑ tẽpora fier&s aut hoc fier& quod existis quȩ suoq: q: ia tẽpore oruinTt dr̃ ñ ces¬
sequentib:: uoluenda tẽporib: primitus ds̃ om̃a simul creauit cũ facer& mundũ
Consummata quidem quiam hilhabent illa innaturis ꝓpriis quibus suorum tẽpoꝵ
cursus agunt qđ non inistis causalit̃ fastum sit inchoata uero qnm ꝑquȩdum.
erunt quasi semina futurorum ꝑsaeculi trastum ex occulto inmanifestũ scrip
sumata eadicit non incho Nisiemm cõsummataeent r̃ scriptũ eẽt es consũmatas̃

Expanded text:
endis defuissent, ut quaedam uniuersitatis perfectio utriusque constaret singulis quasi endis defuissent, ut quaedam uniuersitatis perfectio utriusque constaret singulis quasi semis, uelut alicuius totius partes essent, quarum coniunctione ipsum totum, cuius partes fuerant, compleretur. rursus si ita essent illa perfecta, sicut perficiuntur cum suis quaeque temporibus in manifestaspostea per tempora fieret, aut hoc fieret, quod ex istis quae suo quaeque jam tempore oriuntur, Deus non cessequentibus evolvenda temporibus primitus Deus omnia simul creavit, cum faceret mundum: consummata quidem quia nihil habent illa in naturis propriis, quibus suorum temporum cursus agunt, quod non in istis causaliter factum sit; inchoata vero, quoniam quaedam erant quasi semina futurorum, per saeculi tractum ex occulto in manifestum locissummata ea dicit et inchoata: nisi enim consummata essent, non scriptum esset, Et consummata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dustae quȩ secundum causias quiqs primum condidit extiter̃ uelud herba
exterra semen exberba in quib: omnib: ealã fasta modos & astus sui tẽporis
acceperunt q̃ exoccultisq: in uisibilib: rationib: quȩ increatura causaliter latent in
manifestis formas naturasq: ꝓdier̃ sicut herba ex hos ta suꝑt̾rã & homofastus
in animã uiuam & c&era huius modi siue frutesta siue animantia adillã operationẽ
dĩ ꝑtinentia quausq: nunc operatur sedetiã ista secum gerunt taquã iterum
seipsa inuisibilit̃ nocculta quadam uigenerandi quã traxerunt deillis primordus
cuus arum suarum inquib: creatomundo Cum fastus ẽ. dies contequa in manifestã
speciem sui generis exorerent᷑ in sestusunt. sienĩ primailla operadĩ cũ simuloma
creuuit in suomodo ꝑfestunoneent ea proculdubio post̃ adderentur q̃ illis ꝑfici¬

Expanded text:
ductae, quae secundum causae, quas primum condidit, extiterunt, uelut herba ductae, quae secundum causae, quas primum condidit, extiterunt, uelut herba ex terra, semen ex herba: in quibus omnibus ea iam facta modos et actus sui temporis acceperunt, quae ex occultis atque inuisibilibus rationibus, quae in creatura causaliter latent, in manifestas formas naturasque prodierunt; sicut herba exorta super terram et homo factus in animam uiuam et cetera huius modi siue frutecta siue animantia ad illam operationem dei pertinentia, qua usque nunc operatur. sed etiam ista secum gerunt tamquam iterum se ipsa inuisibiliter in occulta quadam ui generandi, quam traxerunt de illis primordiis causarum suarum, in quibus creato mundo, cum factus est dies, antequam in manifestam speciem sui generis exorerentur, inserta sunt. Si enim prima illa opera dei, cum simul omnia creauit, in suo modo perfecta non essent, ea procul dubio post adderentur quae illis perfici
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat sed etiam siuerũ propt̃ aliquã mentis elationẽ q̃ dm̃ int̃norum
scrutatorum latere non poterat sollicitauit aliqua experiendi cupiditis
cũ mulierem uiderat accepta illa esca ñ eẽ mortuã secundũ eaq̃ supe¬
rius tractauimus . tõ tamen eum arbitror siam spiritalim̃te p̃ditus erat
ullomodo credere potuis se quod eor ds abescaillius lignunuidendo u&u
UELEUONODO ADDITISINT ANNI .XU. ETECIIAT REGI ADUITAM
creauit oma simul homo fastusẽ quieet futurus ratiocreandi hominis
non actio creati sed haec aliter in uerbodĩ ubusta ñ fasta sed a Nerna sunt alit̃
in elimentis mundi ubioma simulfasta futura s̃ : Aliter in rebus quae
secundum causaas simulcreatiqs noniam simul sed suo qͦq: & tẽporecreaNT
inquib: adam lam formatus exlimo & dĩflatu animatus sic̃ foenũ ex hor¬
tum alit̃ in seminib: in quib: rursus quasi primordiales cause repetunt: dereb:

Expanded text:
fecerat. sed etiam si uirum propter aliquam mentis elationem, quae deum internorum fecerat. sed etiam si uirum propter aliquam mentis elationem, quae deum internorum scrutatorem latere non poterat, sollicitauit aliqua experiendi cupiditas, cum mulierem uideret accepta illa esca non esse mortuam, secundum ea quae superius tractauimus non tamen eum arbitror, si iam spiritali mente praeditus erat, ullo modo credere potuvel quomodo additi sint anni quindecim Ezechiae regi ad vitamcreauit omnia, simul homo factus est, qui esset futurus — ratio creandi hominis, non actio creati. sed haec aliter in uerbo dei, ubi ista non facta, sed aeterna sunt, aliter in elementis mundi, ubi omnia simul facta futura sunt, aliter in rebus, quae secundum causas simul creatas non iam simul, sed suo quaeque tempore creantur: in quibus Adam iam formatus ex limo et dei flatu animatus sicut faenum exortum; aliter in seminibus, in quibus rursus quasi primordiales causae repetuntur de rebus
Abbreviated transcription (Latin):
quib: deperibat atq: defluebat mortiferias delicias contris tar& ita &
adam posteaqua deligno ꝓhibito seductamulier manducauit e quȩdedit
ut simul ederent noluit eã contristure quã credebat por sesine suo solatio
contabescere si ab eius alienar&ur inimo & omnino illa interire discord
non quid ẽ curnis uistus concupiscentia quã nondũ senserat in resis tente
legemẽbrorũ legimentis suȩ sed amicali quad ambeniuolentia quaplerũq
fit ut offendatur dynebomo examico fiat inimicus quod eum non facere
ipse deceptiis ẽ. sed bolo illo serpentino quomulier sedustaẽ. nullomodo
illum arbitror potuis seseduci: hancaut propriae sedustionẽ appella¬
uit apł qui aud quod suadebatur cũ falsum eet. uerum putatum est
dẽ quod ds̃ ideo lignum illud tangere prohibuerit quod sciebat eos siteti
gissent uelut deeffuturor tã quã eis diuinitatem inuider& quieos homines

Expanded text:
 suas quibus deperibat atque defluebat mortiferas delicias contristaret. ita et  suas quibus deperibat atque defluebat mortiferas delicias contristaret. ita et Adam, posteaquam de ligno prohibito seducta mulier manducauit eique dedit ut simul ederent, noluit eam contristare quam credebat posse sine suo solacio contabescere, si ab eius alienaretur animo, et omnino illa interire discordia: non quidem carnis uictus concupiscentia, quam nondum senserat in resistente lege membrorum legi mentis suae, sed amicali quadam beniuolefit ut offendatur Deus, ne homo ex amico fiat inimicus; quod eum facere nonipse etiam deceptus est; sed dolo illo serpentino, quo mulier seducta est, nullo modo illum arbitror potuisse seduci. Hanc autem proprie seductionem appellavit Apostolus, qua id quod suadebatur, cum falsum esset, verum putatum est, id est quod Deus ideo lignum illud tangere prohibuerit, quod sciebat eos, si tegissent, uelut deos futuros, tamquam eis diuinitatem inuideret qui eos homines
Abbreviated transcription (Latin):
ulier aut gła uirie non quodmens femine ȩandẽ imaginẽ capere
nomporsit cum illa granor dicat nec mas culũ eẽ nec feminã sed quod
forturses illa hoc nundũ ꝑceperat qđ fit in agnitione dĩ & uirore gente
ait. Adam enim primus formatus ẽ. Deinde eua & adã ñ ẽ seduetus
mulieraut seducta ẽ in p̃uaricatione fastaẽ : idẽ ut ꝑ illã etiã uirp̃¬
uaric&ur .: Nam & ipsum dic̃ p̃uaricatorem ubiait insimilitudinẽ
p̃uaricationis adaequẽ forma futuri : sedustũ tamen negat : & interroga¬
tus Ñ ait mulier quam dedis timecum seduxme & manducaui sedipsamihi
inquid dedit aligno & manducaui illa uero serpens inquid sedux me. Ita salo
mon uirtante sapientiae . Nũ quid nam credendũ ẽ. quod insimula croꝵ
cultu credidit eẽ aliquid utilitatis sed mulieru conori ad hocmalum.
trahenti resistere non eualuit faciens quod sciebat ñ eẽ faciendũ nesuiqs

Expanded text:
gloria viri est . Non quod mens feminae eamdem imaginem capere gloria viri est . Non quod mens feminae eamdem imaginem capere non possit, cum in illa gratia nos dicat nec masculum esse nec feminam ; sed quod fortassis illa hoc nondum perceperat quod fit in agnitione Dei, et viro regente ait, Adam enim primus formatus est, deinde Eva: et Adam non est seductus, mulier autem seducta in praevaricatione facta est ; id aevaricaretur. Nam et ipsum dicit praevaricatorem ubi ait: In similitudinem praevaricationis Adae qui est forma futuri; seductum tamen negat. Nam et interrogatus non ait: Mulier quam dedisti mecum seduxit me, et manducavi; sed: Ipsa mihi, inquit, dedit a ligno mon, uir tantae sapientiae, numquidnam credendum est quod in simulacrorum cultu credidit esse aliquid utilitatis? sed mulierum amori ad hoc malum trahenti resistere non eualuit, faciens quod sciebat esse faciendum minime, ne
Abbreviated transcription (Latin):
inmiseria & ordinauit cherubin & flãmeã rõ pheã q̃ uestiturcustodire
uiam ligni uitae. hoc ꝑ caelestes utiq: potes tates etiã in paradrso iusibili
fastum eẽ credendum ẽ : ut ꝑ angelicum minis terium eẽt illicignea.
quaeda custodia. Nontam̃ frustra factum eẽ nisi quia significat.
Adam NONSIT Sseduotꝰ ytdicit apłs cum idemdicat eum ƿraeuari¬
Vud mugis mou& suam spiritalis eratadã quã uis m̃te ñ corporequomo¬
do credere potuerit quod ꝑ serpentem dictum ẽ. id eo dm̃ prohibuis se
nede frustu ligni illius uercerentur quia suebat eor si fecissent futuros
ut deor propter dinor centiam bom & mali tãquã hoc tantũ bonũ creatura
suae creator inuider& hocmirũ sihomo spłi m̃te p̃ditus crederepotu¬
is s& anquia hoc credere ipse nom pors& propterea mulier addita est
sic enim ait uirquidem non deb& uelarecapud cũsit imago & gła dĩ.¬

Expanded text:
in miseria. et ordinauit cherubim et flammeam romphaeam, quae uertitur, custodire in miseria. et ordinauit cherubim et flammeam romphaeam, quae uertitur, custodire uiam ligni uitae. hoc per caelestes utique potestates etiam in paradiso uisibili factum esse credendum est, ut per angelicum ministerium esset illic ignea quaedam cuAdam non sit seductus, ut dicit Apostolus, cum idem dicat eum praevarilud magis movet, si jam spiritalis erat Adam, quamvis mente, non corpore, quomodo credere potuerit quod per serpentem dictum est, ideo Deum prohibuisse ne fructu ligni illius vescerentur, quia sciebat eos, si fecissent, futuros esse ut deos, propter dignoscentiam boni et mali, tanquam hoc tantum bonum creaturae suae Creator inviderit. Hoc mirum si homo spiritali mente praeditus credere potuisset, an quia hoc credere ipse non posset, propterea mulier addita est, Sic enim ait: Vir quidem non debet velare caput suum, cum sit imago et glori
Abbreviated transcription (Latin):
uitae et aedat & uiuat in a &ernũ et dimisitillũ dñs dr̃ deparadiso uoluptatis ope¬
rarit̃ram exquasũptus .ẽ. superiora uerba dĩ s̃ hoc autem factũ propter.
ipsa uerba secutus ẽ. alienatus aut̃ auita non solũ quã fuerat sip̃ceptũ ser¬
uirs& cum angelis accepturus. sed ab illa etiam quã ducebat inparadisofeli¬
ci quodam corporis stati separari utiq: debuit alignouitae siue quod ex¬
ipso illic subsis ter& filexille ipsestatus corporis exreuisibili uirtutẽ iniu¬
sibili siue quodineo eẽt sacram̃tum uisibile in uisibilis sapientiae alienand
in deutiq: fuerat ueliammoriturus uel etiam tãquã ex cõmunicatus sicut
etiam in hoc para drso idẽ ecđa solent as acram̃tis: collocauit eũ contra¬
para drsũ uoluntatis & hoc significandi gratiꝰ fastũ ẽ ut contraparadi sũ
quo beatauitu &iam spłitalit᷑ significabatur habitar& peccator utiq:

Expanded text:
uitae et edat et uiuat in aeternum. et dimisit illum dominus deus de paradiso uoluptatis opeuitae et edat et uiuat in aeternum. et dimisit illum dominus deus de paradiso uoluptatis operari terram, ex qua sumtus est. superiora uerba dei sunt; hoc autem factum propter ipsa uerba secutum est. alienatus enim a uita non solum, quam fuerat si praeceptum seruasset cum angelis accepturus, sed ab illa etiam quam ducebat in paradiso felici quodam corporis statu, separari utiqipso illi subsisteret felix ille ipse status corporis ex re uisibili, uirtute inuisibili, siue quod in eo esset et sacramentum uisibile inuisibilis sapientiae, alienandus inde utique fuerat uel iam moriturus uel etiam tamquam excommunicatus, sicut etiam in hoc paradiso, id est ecclesia solent a sacramentis altaris uparadisum uoluptatis. et hoc significandi gratia factum est, ut contra paradisum, quo beata uita etiam spiritaliter significabatur, habitaret peccator utique
Abbreviated transcription (Latin):
MAEDĨ OUALITER INTELLEGENDŨSIT ECCE ADAM FACTUSEST TA MEUAMUNUS
IX NOSIS EXLIBRO DEGENESI ADLITIERAM¬
t dixit ds ecceadam fastus ẽ tim quã unus ex nob̵ in cognortendo bonũ
tellegentũ ẽ qđ ait unus ex nob nisi ppt trinitatẽ numerus plurała ccpiat
sicut distũerat Faciam homine adimaginẽ nram sicut etiam dñs dese & patre
ueniȩmus ad eũ & mansione apud eũ faciamꝰ. Replitatũ ẽ igitur in caput suꝑbi quo
exitu c̃cupiuerit qđ aserpente suggestũ ẽ eritis sic̃dii. Eccemquid adã fact ẽquasiunꝰ ex
nobis¬
.V. erbaenim sunt haecdi nomam huic in sultuntis quã c&eros nenta suꝑbiant de terrentes
propterquos ita conscriptas. F actus ẽ in quid ta quã unus ex nob̵ in cognostendo
bonum & malumꝰ quid aliud intellegendũ nisi exẽplũtimoris incuciendi eẽ ꝓpositũ
quod non solum non fuerit factus qualis fieriuoluit sed nec illud qđ fastus fuerat
conseruauit : Et nunc inquid dr̃ nec aliquando extendat manũ & sumat deligno

Expanded text:
 Qualiter intelligendum sit: Ecce Adam factus est tanquam unus ex nobis, ex libro XI de Genesi ad litteramt dixit Deus: Ecce Adam factus est tanquam unus ex nobis in cognoscendo bonum od ait: unus ex nobis, nisi propter trinitatem numerus pluralis accipiatur, sicut dictum erat: faciamus hominem, sicut etiam dominus de se et patre: ueniemus ad eum et mansionem apud eum faciemus. replicatum est igitur in caput superbi, quo exitu concupiuerit quod a serpente suggestum est: eritis sicut di: ecce, inquit, Adam factus nobis. Verba enim sunt haec Dei, non tam huic insultantis, quam caeteros ne ita superbiant deterrentis, propter quos ista conscripta sunt. Factus est, inquit, tanquam unus ex nobis, sciens bonum et malum. quid aliud intellegendum nisi exemplum timoris incutiendi esse propositum, quod non solum non fuerit factus qualis fieri uoluit, sed nec illud quod factus fuerat conseruauit? Et nunc, inquit deus, ne aliquando extendat manum et sumat de ligno
Abbreviated transcription (Latin):
tsinoueramus xp̃m secundũ carnẽ sedia nunc nouimus exipsacircũs tantia scrip¬
turae locieius satis ortendit᷑ quidloqͥt᷑ a płr suo quippemore uitanram futura
quȩ lam in ipso homine mediatore xp̃o ihũ capitenro resurgente cõpletae :
propriae carnẽ nominabat ȩtiã cũ deipsa resurrectione satis euidenter loqu¬
retur & dicere quodiam supra cõmemorauit: Ciro & sanguis regnũdi
por sidere nonporsunt : nȩq: corruptio in corruptionẽ por sedebit: Cũ ergo
fastũ fuerit qđ ibi consequenter dicit : Eccemis teriũ dico uobis. om̃s quidem
resurgemus ñ tam om̃s inmutabimur: in atomo idẽ in momto inistuoculi in
nouis simatuba : cane t eni tuba & mortua resurgent incorrupti: & nos in

Expanded text:
tsi noueramus Christum secundum carnem, sed iam nunc non nouimus, ea ipsa circumstantia scripturae loci eius satis ostendit, quid loquatur apostolus; suo quippe more uitam nostram futuram, quae iam in ipso homine mediatore Christo Iesu capite nostro resurgente conpleta est, hanc enim proprie carnem nominabat, etiam cum de ipsa resurrectione satis euidenter loqueretur et diceret, quod iam supra commemoraui: caro et sanguis regnum dei possidere non possunt, neque corruptio incorruptionem possidebit. cum ergo factum fuerit, quod ibi consequenter dicit: ecce mysterium uobis dico: omnes quidem resurgemus, non tamen omnes inmutabimur, in atomo — id est in momento — in ictu oculi, in nouissima tuba; canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, et nos in
Abbreviated transcription (Latin):
quo anrtem neces seest  fit ut sit amatũ qđ &ernum ẽ aernitute animĩ asticut
quo crsficadem mica besta quȩ adernaest quid uero esernuest inlasleri

Expanded text:
e amantem necesse est, fit, ut sic amantem quod aeternum est aeternitate animum afficiat. e amantem necesse est, fit, ut sic amantem quod aeternum est aeternitate animum afficiat. quocirca eadem uita beata, quae aeterna est. quid
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti ẽ  hoc ẽ eam nosse quod habere. que cum itasint quid est aliud beate uiuere
nisi adernum aliquid cognoscendum habere aoernum est enĩ detquo solorate
fiditur qđ amantiauferri non potest idq ipsum est qđ nihi lẽ aliud haberte
quam nos se omnium enim rerum prestantis simnũ est qđ a&ernũ est & proterea
id habere non possumus nisi eare qua prestantiores sumus idest mente quic queiẽ
uerero mente habesur noscenda hab&ur nullum bonum perfetce nosciuuri cđł non
per secte amatur neq ut solamens potest cognoscere a&amare slipoa no
app&ditum qui si mentirationiq consentiat intili pace & tranquillitate uacabit
mente contẽplari qđ aernũest ergo &iam cacris sus pastir amanrtate uacabi
debas hos tep magnum qđ mente noscenduest : &l qiñ iaqdamtatam afficuui nus¬

Expanded text:
anda est sicuti est, hoc est eam nosse quod habere. Quae cum ita sint, quid est aliud beate uiuere anda est sicuti est, hoc est eam nosse quod habere. Quae cum ita sint, quid est aliud beate uiuere nisi aeternum aliquid cognoscendum habere? aeternum est enim de quo solo recte fiditur, quod amanti auferri non potest; idque ipsum est quod nihil est aliud habere quam nosse. omnium enim rerum praestantissimum est quod aeternum est, et propterea id habere non possumus nisi ea re, qua praestantiores sumus, id est mente. quidquid autem mente habetur, noscendo habetur nullumque bonum perfecte noscitur, quod non perfecte amatur. neque ut sola mens potest cognoscere, ita et amare solaappetitum, qui si menti rationique consentiat, in tali pace et tranquillitate uacabit mente contemplari quod aeternum est. ergo etiam ceteris suis partibus amare animus debet hoc tam magnum quod mente noscendum est. et quoniam id quod amatur afficiat ex s
Abbreviated transcription (Latin):
sed eorum &iam quae amanda sunt ut beata uita &rursus potest aliquid haberi nec
amari ut compedes iurt queritur utrum possit quispiam quodaliere nihil est nisi
nosse non amare Cum babeat id ẽ nouerit sed cũ uide amus non nullos obaliut
uerbignatia discernere numeros nisi ut eadem disciplina petuniosis ani aut
hominibus placeant. quã cum didicerint ad eadẽ sinem refenunt quemsibu
cum discerent ꝓposuerunt neq illã disciplinã al iud sit habere quã nosse ficri
potest uthabeat quisque aliquid quo dli abere hoc sit quosnosse qeque osse fier
tamen quam quã bonum quod non amatur. Nemo potest perfecte habere uelnos se
uis enim nosse quantum sit bonum quo non fruitur: non autem fruitur sii aonat:
nec hab& igitur qđ amandum est qui non amar &iam omore posst nqui non hab&

Expanded text:
sed eorum etiam quae amanda sunt, ut beata uita, et rursus potest aliquid haberi nec sed eorum etiam quae amanda sunt, ut beata uita, et rursus potest aliquid haberi nec amari, ut compedes: iure quaeritur, utrum possit quispiam id quod habere nihil est nisi nosse, non amare, cum habeat, id est nouerit. sed cum uideamus nonnullos non ob aliud uerbi gratia discernere numeros, nisi ut eadem disciplina pecuniosi fiant aut hominibus placeant; quam cum didicerint, ad eundem finem referant, quem sibi, cum discerent, proposuerunt; neque ullam disciplinam aliud sit habere quam nosse: fieri potest, ut habeat quisque aliquid, quod habere hoc sit quod nosse, neque amet tamen, quamquam bonum, quod non amatur, nemo potest perfecte habere uel nosse. quis enim potest nosse, quantum sit bonum quo non fruitur? non autem fruitur, si non amat: nec habet igitur quod amandum est qui non amat, etiam si amare possit qui non habet.