comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aquo erat. Uenit sapictitia ubi hostis ratione
uineaecur: ⁊ ubi habitaculũ suũ ipsa uendica.¬
ret. quod malicia possidebat. Quieñ astucia ui¬
cerat iustũ fuit ubi non fortitudine s pruden¬
cia uinceretur: ut in codẽ inquo se uictor erererat.
uictus sterneritur. factus: filiꝰ dĩ filiꝰ hominis.
ut filios hominũ filios aĩ faceret: ⁊ ne filiĩ nom̃
ad alterã transiret ꝑsonã. ⁊ ce̾nt intrinitate auo
silii. ⁊ cũ funderetur trinitatis discretio. Sieñs
pater. carnẽ assũpsisset: idẽ ipse ⁊ pater ⁊ filius
eẽt. Pat̃ filiĩ quẽ genuit execeraitate. ⁊ filius
matris aqua genitus eẽt extempore. Si autẽ
sc̃t sp̃s carnem assũpsisset: duo filiĩ intrinitate
essent: alter fuliꝰ patris sine matre. alt̾ filius.
matris sine patre. Ne gͥ incõmunicabile nom̃
diuiqͥeretur. filuus carnẽ suscepit solus. ut unꝰ
⁊ idẽ esset i filius aĩ. ⁊ filiꝰ hom̃is. filius dĩ scłm

Expanded text:
a quo erat. Venit sapientia ut hostis ratione a quo erat. Venit sapientia ut hostis ratione vinceretur; et ut habitaculum suum ipsa vindicaret; quod malitia possidebat. Qui enim astutia vicerat, justum fuit ut non fortitudine, sed prudentia vinceretur, ut in eodem in quo se victor erexerat, victus sterneretur. Factus est Filius Dei, Filius hominis, ut filios hominum, filios Dei faceret; et ne filii nomen ad alteram transiret personam, et essent in Trinitate duo filii, et confunderetur Trinitatis discretio. Si enim Pater carnem assumpsisset, idem ipse et Pater et Filius esset. Pater Filii quem genuit ex aeternitate; et Filius matris a qua genitus esset ex tempore. Si autem Spiritus sanctus carnem assumpsisset; duo filii in Trinitate essent. Alter Filius Patris sine matre; alter filius matris sine patre. Ne ergo incommunicabile nomen divideretur, solus Filius carnem suscepit, ut unus et idem esset et F
Abbreviated transcription (Latin):
conueniens non erat: ut pat̾ ab alio mutteretur. qͥ
nonerat ab alio. Sieñi ab alio micteret᷑. abillo ueniꝰ¬
re haberet. a quo mitteretur: ⁊ esset illi quasi qd¬
dã principiũ abillo aquo mitteret᷑. Propterea
gͦ pater ab alio micti non habet: quia ab alio ẽe non
habet. Missus ẽ aut̃ primũ filius. qui asolo patre:
uenit ut homines liberarentur: postea sp̃s sc̃suenit
ut homines beatificarentur. Primũ ille amalo
liberauit: postea iste adbona reuocauit. Ille abs¬
tulit. qđ sustinebamus. iste reddidit quod ꝑdi-¬
aeramus. Uenit filius naturał missus apatre. ut
ad optandos inhereditatem. uocaret.: ⁊ cõsensum
suũ ingĩa adoptionis coꝓbaret. Neque eñi sine
consensu filũ. apatre alieni. inhereditatem.
ducendi erant. Micit gͦ pater ꝓfiliis. uenit
silius ꝓ fratribus quia inpatre ⁊ filio paterni¬
catis ⁊ filiationis nom̃ constat. ut filii nomen
adoptandi ꝑciperent. ⁊ ꝑillũ cuiꝰ erat ⁊ ab illo

Expanded text:
nctus, quia conveniens non erat ut Pater ab alio mitteretur, qui non erat ab alio. Si enim ab alio mitteretur, ab alio venire haberet a quo mitteretur, et esset illi quasi quoddam principium ab illo a quo mitteretur. Propterea ergo Pater ab alio mittin habet, quia ab alio esse non habet. Missus est autem primum Filius qui a solo Patre venit ut homines liberarentur; postea Spiritus sanctus venit, ut homines beatificarentur. Primum ille a malo liberavit, postea hic ad bona revocavit. Ille abstulit quod sustinebamus, hic reddidit quod perdideramus. Venit Filius naturalis missus a Patre, ut adoptandos in haereditatem vocaret, et consensum suum in gratia adoptionis comprobaret. Neque enim sine consensu Filii, a Patre alieni in haereditatem ducendi erant. Misit ergo Pater pro filiis, venit Filius pro fratribus; quia in Patre et Filio paternitatis et filiationis nomen constat, ut filii nomen adoptandi perciperent, et per illum cujus erat, et ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
NSUpenior parte oꝑio huiꝰ condicionẽ rerum
om̃iũ aprincipio primo cũ lapsu homũis ⁊ his que
postra ad restaurationẽ usq add aduentũ uerbi pre¬
paratasunt sũmatĩ deduxi: nunc ea que secunt᷑
usq ad finẽ ⁊ cõsũmationẽ om̃iũ ordine contin¬¬
gere libet. Tempus gr̃e ab aduentu filii dei.
incarnẽ erordiũ sũpst. sicut scriptũ .ẽ. Gr̃a ⁊

Expanded text:
superiori parte operis hujus conditionem omnium rerum a principio primo cum lapsu hominis et his quae postea ad restaurationem ejus usque ad adventum Verbi praeparata sunt, summatim deduxi, nunc ea quae sequuntur usque ad finem et consummationem omnium, ordine contingere libet. Tempus gratiae ab adventu Filii Dei in carnem exordium sumpsit, sicut scriptum est: Gratia et
Abbreviated transcription (Latin):
factũ÷ qui erat:. quẽ io cuco ipsũ ab alio ñ cepuse
necesse. ẽ: qm̃ qui ab alio et̃ accepit: primꝰ om̃ubus
⁊ ñ quã cepisse fateri oportet. qm̃ om̃e qđ aliquando
esse incepit. auctorẽ habuit ꝑ quẽ cepit. Constat
gͦ nec dubitari ullo mͦ potest: quia ille ꝑ quẽ cepit.
qđ ñ semꝑ fuit. ñ quã cepit s semꝑ fuit. Illũ aũt
rerũ auctorẽ ⁊ primũ principiũ .ħ. mͦ racio inuesti

Expanded text:
est qui erat. Quem idcirco ipsum esse ab alio non coepisse necesse est; quoniam qui ab alio esse accepit primus omnibus et nunquam coepisse fateri oportet; quoniam omne quod aliquando esse incoepit auctorem habuit per quem coepit. Constat ergo nec dubitari ullo modo potest quod ille per quem coepit quod non semper fuit nunquam coepit, sed semper fuit. Illum autem rerum au
Abbreviated transcription (Latin):
s qđ directa ipso gubnante ⁊ dirigente cursũ expleu̾
Eodẽ mͦ de seda die dicecur. quando firmam̃tũ factũ
ist: icut̃actionis ꝑpetue preceptũsimul ⁊ lege̾ accepic.
hoc eciã de tercia. quarta. quinta. ł scita die. prout
ratio dictauerit exquiret. quisquis huiꝰ partis asser¬
cionẽ elegerit. Sieui aut̃ ista int̾prertacio nimis
obscura uidebit᷑. marime qđ demotu firmamenti
necdũ ratasit assercio: adillã alterã quã ꝓposiumꝰ
recurrat expositionẽ: que facilior .ẽ. ⁊ se ꝓmptuis ad
intelligendũ cõmodat rationi. Dicet gͥ dm̃ .ui. diebꝰ
oꝑatũ. ⁊ septima de inde die ei requicuisse ab oꝑe
quia nullus de sex diebus inuenitur. in qͦ opus non
fecerit ds̃. donec .uii. dies ueniret. quando de inde
ab om̃i oꝑe requieuit. Ec ħ quidẽ de oꝑatione pͥme

Expanded text:
sed quod directa, ipso gubernante et dirigente, cursum explevit. sed quod directa, ipso gubernante et dirigente, cursum explevit. Eodem modo de secunda die dicetur, quando firmamentum factum est, et circumactionis perpetuae praeceptum simul et legem accedit. Hoc etiam de tertia, quarta, quinta, vel sexta die, prout ratio dictaverit exquiret, quisquis hujus partis assertionem elegerit. Si cui autem ista interpretatio nimis obscura videbitur, maxime quod de motu firmamenti necdum rata sit assertio, ad illam alteram quam proposuimus recurrat expositionem, quae facilior est et se promptius ad intelligendum commodat rationi. Dicet igitur Deum sex diebus operatum et septima deinde die requievisse ab opere; quia nullus de sex invenitur diebus in quo opus non fecerit Deus, donec septima dies veniret, quando deinde ab omni opere requievit. Et haec quidem de operatione p
Abbreviated transcription (Latin):
olũ adhuc illud deoꝑatione prumne diei inqui¬
rendũ restat. si as̃ luce̾ inprimo ȩxortu euisdẽ
diei id÷ prime creauit. cũ niehil eadẽ die aliuo fecise
legat᷑. quã lucẽ: utrũ ne usq ad exortũ sequentis diei
quando firmam̃tũ fecit. ab oꝑe cessasse credendus sit.
cũ scriptura eũ septima die demũ reqͥeuisse testetur.
Cui questioni: gemina responsione obuamꝰ. Aut eñi
per seuerantia ꝓ dinisse. ut nullo temporis int̾uallo
ab oꝑando desierit: aut ita .ui. diebus oꝑatũ ut nullũ
quidẽ diẽ in oꝑando int̾miserit. ñ qđ nullo trmporis
spacio oꝑari cessauerit: ne siquidẽ illã assercionẽ
ꝓbare uolumꝰ qđ c̃tinua fuerit eiꝰ oꝑacio: dicere
poterimꝰ qđ pruna die lucẽ in exortu diei fecit. de¬
inde incursu suo diem noctẽq distingueret. pͥmũ
deouente ad occasũ. ⁊ rursus de occidente ad ortũ
direx: nec solũ mͦ opuseiꝰ fuisse qđ lux facta. est.

Expanded text:
olum adhuc illud de operatione primae diei inquirendum restat: si Deus lucem in primo exortu ejusdem diei, id est primae creavit. Cum nihil eadem die aliud fecisse legatur quam lucem, utrumne usque ad ortum sequentis diei quando firmamentum fecit ab opere cessasse credendus sit, cum scriptura septima eum die demum requievisse testetur? Cui quaestioni gemina responsione obviabimus; aut eperseverantia produxisse, ut nullo temporis intervallo ab operando desierit. Aut ita sex diebus operatum, ut nullum quidem diem in operando intermiserit; non quod nullo temporis spatio operari cessaverit. Quia, siquidem illam assertionem probare volumus, quod continua fuerit ejus operatio dicere poterimus, quod prima die lucem in exortu ipsius diei fecit; deinde ut cursu suo diem noctemque distingueret; primum de oriente ad occasum, et rursum de occidente ad ortum direxit. Nec solummodo opus ejus fuisse quod lux facta est,
Abbreviated transcription (Latin):
cas. sapientia. ⁊ poctitas: nec diuidi ł seꝑari abinui.¬
cẽ tempore pocerant quã substancialit̾ idẽ erant. Ec
abhis formã dedic. oꝑĩ suo artifer as̃: quibꝰ c̃sũma¬
casunt om̃ia. ab euo inichoationis ⁊ eternitatis prin¬
c inuenta÷ cribꝰ his sibilia dĩ de monstrant.
crinitas mesfabilis: que increatore quidẽ xii¬
unu̾sunt s ꝑ creature speciẽ diuisim se ad cognici.¬
onẽ effundunt. Suscepit enĩ formã potestatis. rerũ
in mensitas: sapientie uero pulchritudo. bonicatis uti¬
litas. Et uidebant᷑ h foris. ⁊ c̃curtibant c̃ alio simula

Expanded text:
ia, et potestas; nec dividi vel separari ab invicem tempore poterant quae substantialiter idem erant, et ab his formam dedit operi suo artifex Deus, quibus consummata sunt omnia ab aevo inchoationis, et aeternitatis prina mundi, tria invisibilia Dei demonstrant.rinitas ineffabilis quae in Creatore quidem unum sunt, sed per creaturae speciem divisium se ad cognitionem effundunt. Suscepit enim formam potestatis rerum immensitas; sapientiae pulchritudo, bonitatis utilitas. Et videbantur haec foris et concurreban
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑinhominibꝰ precedit uoluntas consiliũ. ⁊ con¬
siliũ opꝰ subsequit᷑. S quid facimus. ⁊ Nonquid
audebimꝰ inducere tempora inecernitatẽ.: Nam
si hec indõsunt quẽ admodũ in hominibꝰ aliquid
in eoprius. fuit. aliquit posteriꝰ iñ cocꝰ dc̃ eternus:¬

Expanded text:
semper in hominibus praecedit voluntas consilium, et consemper in hominibus praecedit voluntas consilium, et consilium opus subsequitur. Sed quid facimus? Nunquid audebimus inducere tempora in aeternitatem? Nam si haec in Deo sunt quemadmodum in hominibus, aliquid in eo prius fuit, aliquid posterius; et non totus
Abbreviated transcription (Latin):
tate factutꝰ fuit: ⁊ uoluntas eterna fuit. ⁊ opꝰ
uoluntatis eterñ ñ fuit. Semꝑ eñi uoluit ut face̾t.
i non uoluit ut sẽꝑ faceret. s ut aliquando fac̾et.
qđ semꝑ uoluit. ut aliquando faceret. Sic uoluntas
eterna fuit de oꝑe temporali: qm̃ ipsũ tempus.
in eterna uoluntate fuit: quando fieret qđ fucur̾
fuit. Duo itaq ħ increatore parit᷑ erant. bonitas.
isapientia. ⁊ hec et̾na erant ⁊ aderat simul potes¬
tas coet̾na. Et bonitate uoluit. sapiencia disposuit.
potestate fecit. Et uidet᷑ quasi quedã e̾e̾ distinctio.
⁊sticcessio temporał: ⁊ demonstrat se considerationi
prima bonitas. quia ꝑ eã uoluit deus: ide inde
sapientia. quia ꝑ eã. disposuit: nouissima potestas.
quia ꝑ eã fecit: qm̃ &rdo uidet᷑ eẽ. ⁊ uoluntas fuisse
prima. ⁊ posteã disposicio. ⁊ nouissime oꝑatio sub¬
secuta. Nisi em̃ uoluisset. ñ disposiussit: ⁊ nisi dispo¬
suisset ñ ftcusset. Et occurrit magna ratio: quia

Expanded text:
tate facturus fuit; et voluntas aeterna fuit, et opus voluntatis aeternum non fuit. Semper enim voluit ut faceret, et non voluit ut semper faceret; sed ut aliquando faceret, quod semper voluit ut aliquando faceret. Sic voluntas aeterna fuit de opere temporali; quoniam et ipsum tempus in aeterna voluntate fuit, quando fieret quod futurum fuit. Duo itaque haec in Creatore pariter erant bonitas et sapientia, et haec aeterna erant; et aderat simul potestas coaeterna, et bonitate voluit, sapientia disposuit, potestate fecit. Et videtur quasi quaedam esse distinctio et successio temporalis; et demonstrat se considerationi prima bonitas, quia per eam voluit Deus, deinde sapientia, quia per eam disposuit, novissima potestas quia per io, et novissime operatio subsecuta. Nisi enim voluisset non disposuisset, et si non disposuisset, non fecisset. Et occurrit magna ratio, quia
Abbreviated transcription (Latin):
scłi uenturi. ⁊ lapsisunt. renouari rursus ad pe¬
nitenciã. rursũ crucifigentes sibimet filiũ dĩ.¬
i ostentu habentes. Et rursũ. Uoluntarie eñi
peccantibꝰ post acceptã noticiã ueritatis ia non
relinquetur ꝓpercatis hostia. Et iterũ alibi¬
siue hec siue talia scripta. uł dicta catholicoꝵ ui¬
roꝵ suꝑhoc inueniant᷑. nulla ratione estiman¬
dũ÷ eos qui reete sapuerunt hoc astruere uo¬
luisse. qđ inqualia cũq peceata plapsi. uł peni¬
dere non possent. s ꝑdiuinã miscdiã respicerent᷑
aut ueniã conseqͥ nonualerent. si ꝑuerã penien¬
ciã conpungerent᷑. Noc eñ fides catholica omino
non recipit. s quidixit nondico septies. s usque
septuagies septies. se nec sccłam. nec tereiã. nec qͦ¬
tamlibet peccatoris penitentia uerã dũ taxat.
refutare significauit. Quodg̾ dictũ: inpossibi¬
le ẽẽ eos qui post illuminationẽ gr̃e ⁊gustũ do¬
ni celestis ⁊ participationẽ sc̃isp̃e ꝓlapsisunt. re¬

Expanded text:
lapsi sunt, renovari rursus ad poenitentiam, rursum crucifigentes sibimetipsis Filium Dei et ostentui habentes . Et rursum: Voluntarie enim peccantibus, post acceptam notitiam veritatis, jam non relinquitur pro peccatis hostia . Et iterum sive alia, talia scripta vel dicta catholicorum virorum super hoc inveniantur, nulla ratione existimandum est eos qui recte sapuerunt hoc astruere voluisse quod in qualiacunque peccata prolapsi, vel poenitere non possent, si per divinam misericordiam respicerentur, aut veniam conseqtiam compungerentur. Hoc enim fides catholica omnino non recipit, quia qui dixit: Non dico tibi septies, sed usque septuagies septies ; se nec secundam, nec tertiam, nec quotamlibet peccatoris poenitentiam veram duntaxat refutare significavit. Quod ergo dictum est impossibile esse eos qui post illuminationem gratiae et gustum doni coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ hominẽ ⁊ uere c̃unc̾iari oportet. u humi¬
lit̾ qđ fecit agnoscat. ⁊ tam̃ nonsie uerecuncdari
ut taceat. Hoc bene nouit peccatrix illa que ⁊ uen̾
ut peccata sua se absconde nolle ostenderet. ⁊ tam̃
nonante s retro stetit. ut uerecundiã turpitudi¬
nis sue se adtende de monstraret. Prop̾t hocrecte
dicit᷑. Prius flendũ. postea confitendũ.

Expanded text:
peccatorum hominem et verecundari oportet, ut humipeccatorum hominem et verecundari oportet, ut humiliter quae fecit agnoscat, et tamen non sic verecundari ut taceat. Hoc bene novit peccatrix illa mulier quae et venit, ut peccata sua se abscondere nolle ostenderet : et tamen non ante, sed retro stetit, ut verecundiam turpitudinis suae se attendere demonstraret. Propter hoc recte dicitur: Prius flendum, postea confitendum.
Abbreviated transcription (Latin):
suillie lactime tantũ uauerunt. ubi confessionẽ
oris nonhabuerunt. Quanto magis siuere fuerint
mie ualeit ubi oũ eordis contrictione etiã oris
confessionĩ habent. Hoc eñ tibi aemonstratur
eũsubditur. Prius fiendũ. postea confitendũ.
Hoc siquiaẽ adueritatẽ confessionis spectat. ut
prius conpungaris. postea confitearis. Nãsunt
quidã sieut inpudentes ad faciendũ. sic inuere¬
cundi ad dicendũ. qui qm̃ turpitudinẽ sua̾ in
faciendo non uident. uerccundiã indicendonon
habent. Quibus utiq ꝑ prophetã dicitur. frons
mulieris ieretricis facta. tibi. noliustierubes¬
ecte. Isti non nũq̃ sine aliquo conpuntionus e
siie aliquo timoris uł amoris clĩ at cactu ꝓsola con¬
suetudinc explenda aodicenda peccata sua se inge¬
runt: estimantes se ꝓp̃t solã uerboꝵ platione ade¬
bito pecatoꝵ suoꝵ absolui. Quibꝰ recte dr̃ prius
fiendũ postea confitendũ. Inconfessione naq

Expanded text:
si illic tantum lacrymae valuerunt ubi confessionem si illic tantum lacrymae valuerunt ubi confessionem oris non habuerunt, quanto magis, si verae fuerint: nec valent ubi cum cordis contritione et etiam oris confessionem habent. Hoc enim tibi demonstratur, cum subditur prius flendum, postea confitendum. Hoc siquidem ad veritatem confessionis spectat, ut prius compungaris, postea confitearis. Nam sunt quidam sicut impudentes ad faciendum, sic inverecundi ad dicendum. Qui quoniam turpitudinem suam in faciendo non vident, verecundiam in dicendo non habent. Quibus utique per prophetam dicitur: « Frons mulieris meretricis facta est tibi: nescivisti erubescere . » Isti nonnunquam sine aliquo compunctionis metu, sine aliquo timoris vel amoris Dei attactu pro sola consuetudine explenda ad dicenda peccata, sua se ingerunt aestimantes se propter solam verborum prolationem a debito peccatorum suorum absolvi. Quibus recte dicitur: Prius flendum, postea confitendum. In confessione namque
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia penitentibꝰ condonat. ⁊ confitentib non in¬
ꝓperat. Miegꝰ accipe qđ dictũ: dic dõ qͥ nonin¬
pꝑat. Quasi diceret. etiã si erubescas cora homine
mansuetior. ⁊ conpatiens miseris ut non inpꝑet.
Scdđm hunc itaq modũ nontibi dicitur ut peccata
tua homininondicas. s ut inhis etiã que corã ho¬
mine erubesetuda sunt de dĩ pietate c onfidas. Op¬
ponis ad huelacrimas illas petri quas legis. confes¬
sionẽ non legis. lacrine lauant delictũ qđ ore pu¬
dor: confiteri. Has gͥ lacrimas opponis. non quia
amas conpunctione. s quiafugis confessioñs. dicis
gͦ quia lacrimas petrilegis. satiffacioñe nonlegis.
audisti quia fleuerit s quid dixerit nonaudisti.
Idõ lacrime lauant delictũ. qđ ore pudor : consi¬
tiri. Quid gͦ Hoc tibi dici putas ut quia petrus
lacrunatꝰ legitur confessus non legitur. tasi la¬
erimaris non consitearis: Nomit multomeli:
ut illuo potuis hic demonstrari intelligas. quia

Expanded text:
confitentibus non improperat. Sic ergo accipe quod dictum est. Dic Deo qui non improperat. Quasi diceret: Etiam si erubescas coram homine,mansuetior, et est patiens miseris, ut non improperet. Secundum hunc itaque modum non tibi dicitur ut peccata tua homini non dicas, sed ut in his etiam quae coram homine erubescenda sunt, de Dei pietate confidas . Opponis adhuc lacrymas illas Petri quas legis , confessionem non legis lacrymae lavant delictum quod ore pudor est confiteri. Has ergo lacrymas opponis, non quia amas compunctionem, sed quia fugis confessionem. Dicis ergo quia lacrymas Petri legis, satisfactionem non legis. Audisti quia fleverit, sed quid dixerit non audisti. Ideo lacrymae lavant delictum, quod ore pudor est confiteri. Qui ergo: Hoc tibi dici putas ut quia Petrus lacrymatus legitur, confessus non legitur; tu si lacrymaris, non confitearis. Nonne multo melius est ut illud potius hic demonstrari intelligas, quia
Abbreviated transcription (Latin):
quare. Ido post uoluntatẽ opꝰ etiã requiritur.
ut ipso oꝑt uoluntas augeat᷑. Taleẽ cor hominis
ut oꝑe suo amꝑiꝰ iardeselt. siue adbonitatẽ aman¬
dã si rectũ: siue dmalitiã si praũu. Ita utrinq
affectus oꝑe nutri᷑. it ereseat ⁊amplior sit ⁊uixr
fieri potest ut uoluntas me suo nonaugeat᷑. Qntũ
gͦ uoluntas erescit. tn mert̃a ereseit. Et tantũ
ipsũ opus uoluntati aut ꝓd̾ inumũ. aut nocet

Expanded text:
quare. Ideo post voluntatem etiam opus requiritur, quare. Ideo post voluntatem etiam opus requiritur, ut ipso opere voluntas augeatur. Tale est cor hominis ut opere suo amplius inardescat, sive ad bonitatem amandam si rectum est; sive ad malitiam si pravum est. Ita utrinque affectus opere nutritur, ut crescat, et amplior sit; ut vix fieri potest ut voluntas opere suo non augeatur. Quantum ergo voluntas crescit, tantum meritum crescit, et tantum ipsum opus voluntati aut prodest in bonum, aut
Abbreviated transcription (Latin):
lit. qi extrinsecus uelle hom̃is inpediri non potest.
Id hoc ut uelit nicħ foris querit᷑. totũ in ipso: qđ ad
hoc faciendũ opusẽ. non querit aliud extrase ut
so non:: nisi aliud foris apponat᷑. ad explicandã ueri
nisi ipse. qñ aũt non potest suilt quidẽ ꝓpter
uoluntatẽ in possibilitas non inputatur. si auẽ
nonuult ppt̃ inpossibilitatẽ uoluntas non ex¬
cusat᷑ Totũ gͦ meritũ inuoluntate: Quantũ
uis: tantũ mereris. S dicis Sisolũ uelle
meritũ: ⁊ si solũ meritũ hominis usola cons¬
tat uoluntate. quid gͦ opꝰ facit. Habebo uolun¬
tatẽ : ⁊ sufficiet mͥ. Quid necesseẽ oꝑari. si opus
nicħ facit : S uoluntatẽ sine oꝑe habere non
potes. q̃n oꝑari potes. Non÷ uoluntas si non oꝑa¬
tur qđ potest. Si aut̃ non potest. oꝑari. sufficit
ipsa sibi. ⁊ habet ꝓpt̾ se meritũ suũ. in quosola
placet qdđ bonaẽ. S dicis iterũ. Si totũ meritũ
inuoluntate ẽ nicħ amplius exoꝑe : etiã q̃n ipsũ¬

Expanded text:
test. Ad hoc ut velit nihil foris quaeritur, totum in ipso est, quod ad hoc faciendum opus est. Non quaerit aliquid extra se ut so non est, nisi aliud foris apponatur ad explicandum volunnisi ipse. Quando autem non potest, si vult quidem propter voluntatem impossibilitas non imputatur; si autem non vult propter impossibilitatem, voluntas non excusatur. Totum ergo meritum in voluntate est. Quantum vis, tantum mereris. Sed dicis: Si solum velle meritum est, et si meritum hominis in sola constat voluntate. Quid ergo opus facit? Habeo voluntatem et sufficit mihi. Quid necesse est operari, si opus nihil facit? Sed voluntatem sine opere habere non potes, quando operari potes. Non est voluntas si non operatur quod potest. Si autem non potest operari, sufficit ipsa sibi, et habet meritum suum propter se, in quo sola placet, quod bona est. Sed dicis iterum: Si totum meritum in voluntate est, nihil amplius ex opere est, eti
Abbreviated transcription (Latin):
nunc dico. dimittunt᷑ tibi peccata tua Cupłꝰ
dimittit᷑. plus diligit. Alii diligunt postquã
accipiunt. tu. ⁊ priꝰ ꝗͣ accipes dilensti. quia te
accept᷑am credidisti. Idõ fides tua te saluãfec̃:
uade inpace. Uide nunc quantũ potest. magna¬
uoluntas. Noli gͦ tim̾e. Sigꝰ bona uoluntas pͥgͥ
non fuerit. indulgentia tarda nonerit. uii
Quod homo ołos iodicat. ds uolontatẽ sensat.

Expanded text:
nunc dico: Dimittuntur tibi peccata tua. Cui plus nunc dico: Dimittuntur tibi peccata tua. Cui plus dimittitur, plus diligit. Alii diligunt postquam accipiunt, et tu prius quam acciperes dilexisti, quia te accepturam credidisti. Ideo: Fides tua te salvam fecit. Vade in pace . Vide nunc quantum facit chavoluntas. Noli ergo timere. Si bona voluntas pigra non fuerit, indulgentia tarda non erit. CAP. VII. Quod homo opus judicat; Deus voluntatem pensat.
Abbreviated transcription (Latin):
multa. quia dilexit multũ: nicħ inconuenients
dicit s uidebit᷑ fortassis alicui hoc magis adue¬
riatẽ ꝑcinere ut illã hic dilectionẽ intelliganiꝰ
qua mulier peccatrix desidio sanitatis accensa ÷
dilig̾e cepit saluatorẽ. a quose credit. habe salu¬
tẽ. Et quia agnouit multũ eẽ qđ sibi abeo dimit¬
tendũ eẽ sperauit. ido multũ dilent. Nũdũ ad¬
huc audierat. dimetunt᷑ tibi peccatatua. Aa¬
huc qđ inpetrare desid̾auit postalauit. ⁊ tam̃
quasi iã accepisset datorẽ suũ amauit. aquose
qđ̃ peciit accepturã nondubitauit. Ids̃ iniquios
fidestua te saliũ fecit. Quia eñ credidisti aileasti.
⁊ quia dilensti meruisti. Idõ fides tua te saluã fec̃.
Exquo fides cepit salus cepit. s tunesciebas qđ ego
te ꝑfidẽ ⁊ dilectionẽ adme traherẽ. ut credenti
⁊ diligenti peccata multa condonarẽ. Tuautẽ
forte hoc non cogitabas. Io ut scias ⁊ consoleris:

Expanded text:
multa quia dilexit multum, nihil inconveniens multa quia dilexit multum, nihil inconveniens erit. Sed videtur fortassis alicui hoc magis ad veritatem pertinere, ut illam hic dilectionem intelligamus qua mulier peccatrix, desiderio sanitatis accensa, diligere coepit Salvatorem, a quo se credidit habere salutem; et quia agnovit multum esse quod sibi ab eo dimittendum esse speravit, ideo multum dilexit. Nondum adhuc audierat: Dimittuntur tibi peccata tua. Aulier impetrare desideravit, postulavit, et tamen quasi jam accepisset, datorem suum amavit, a quo se quod petiit acceptura non dubitavit. Ideo inquit: Fides tua te salvam fecit . Quia enim credidisti, dilexisti; et quia dilexisti, meruisti; ideo: Fides tua te salvam fecit. Ex quo fides coepit, salus coepit. Sed tu nesciebas, quod ego te per fidem et dilectionem ad me traherem, ut credenti et diligenti peccata multa condonarem. Tu autem forte hoc non cogitabas. Ideo ut scias et consoleris,
Abbreviated transcription (Latin):
eũ plus diligere cui plus dimittit᷑. ⁊ hiuc iccirto
multũ dimissũ. quia multũ dilent. In hoc gͥ
non uidet᷑ conuenieris ẽe similitudo. Nisi forte
sic dicat. quia inboc apparet qđ multũ ei di¬
mittit᷑. quia dilent multũ. quia ille cui plus
dimitait᷑ plus diligit. Dimittunt᷑ in qͥd ei pecc̾a
nulta qm̃ dilex̾ multũ. dimittunt᷑ ait illi.
pecc̃amulta. Unde hoc ꝓbo. aut quomͦ illud
ostencdo quia dimittunt᷑ ei peccamulta: In hoc
inqͥd: quia dilex̾ multũ. Magna dilectio: mag.¬
ne remissionis indiciũ : Cui eñi plus dimittit᷑:
plus diligit. Debitor ẽ eñ ille cui plus dimittuꝰ
ut plus diligat. Et si plus diligit facit qđ debet
i ostendit se multũ accepisse ineo qđ multũ red¬
ait. Siegͥ mulier ista multũ osfitiosa. multũ
sedula. multũ deuota. multũ diligit: quia
multũ se accepise cognoseit. Dimittunt᷑ ei pe¬
eata multa: qm̃ dilex multũ. Siquis gͦ ints
lig̾t ita uelit qđ dictũ: dimittunt᷑ ei pec

Expanded text:
ittitur; et huic idcirco multum dimissum quia multum dilexit. In hoc igitur non videtur conveniens esse similitudo nisi forte sic dicat, quia in hoc apparet quod multum ei dimittitur, quia dilexit multum, quia ille cui plus dimittitur plus diligit. Dimittuntur, inquit, ei peccata multa quia dilexit multum. Dimittuntur illi peccata multa. Et unde hoc probo, aut quomodo illud ostendo quod dimittuntur ei peccata multa? In hoc, inquit, quia dilexit multum. Magna dilectio magnae remissionis indicium est. Cui enim plus dimittitur, plus diligit. Debitor enim est ille cui plus dimittitur, ut plus diligat. Et si plus diligit, facit quod debet, et ostendit se multum accepisse in eo quod multum reddit. Sic igitur mulier ista multum officiosa, multum sedula, multum devota, diligit multum, quia multum se accepisse agnoscit. Dimittuntur ei peccata multa quia dile est: Dimittuntur ei peccata
Abbreviated transcription (Latin):
dimit̾et᷑. non attulit substanciã magnã. s diloc¬
tionẽ magnã. Multũ contra multũ. Simulta
pecciunia magisꝗͣ dilectione multa iniquitas mul¬
ta redimeret᷑. feciliores diuites eẽnt quã pauperes.
⁊ secure peccare possent. quantũ uellent. ⁊ quã¬
dni uellent. In ipsis eñi ẽet redenptio. peccator
suoꝵ. Quando uellent qarent peccuniã. ⁊ ha¬
berent iusticiã. Nunc aũt bene ds. quia ieo

Expanded text:
dimitteretur, non attulit substantiam magnam, sed dilecdimitteretur, non attulit substantiam magnam, sed dilectionem magnam. Multum contra multum. Si multa pecunia magis quam charitate multa, iniquitas multa redimeretur, feliciores divites essent quam pauperes, et secure peccare possent, quantum vellent et quandiu vellent. In ipsis enim esset redemptio peccatorum suorum. Quando vellent darent pecuniam et haberent justitiam. Nunc a
Abbreviated transcription (Latin):
etiã si respatu oꝑis sit. qđ opꝰ siue sit siue nonsit.
nũ meritũ habere uis: magnã habe uoluntatem.
Magna fiducia. T̃antũ mereris. quantũ uis. Possunt
ẽe uoluntate pares. qͥ facultate in pares sunt.
Multũ ddedit tacheus quia diues erat ⁊ multũ ha¬
bebat: uidua illa que duo misit parũ babuit.
⁊ parũ dedit. Immo tantũ dedit. quantũ ⁊acheuᷤ.
Minores facultates ferebat. s parẽ uoluntatẽ ferebat.
Si attencdas quid dederint: diu̾sa inuenies. Siatten¬
das ũn decdint: paria inuenies. Nonaũt pensat
as quantũ det᷑ s ex quanto detur. Sigͦ ubi plus
datur. ⁊ uͥ min differens meritũ non: s equał¬
dat᷑. differens meritũ nonẽe potest. si equalis u¬
trmnq uoluntas habeat᷑. Idõdin tibi ut non
desperes. si facultas deẽ tibi adsit bona uoluntaᷤ:
quantũ uis tantũ mereris. fac gͦ uoluntatem
magnã. siuis hab̾e meritũ magnũ. Bene hoc
seuut peccatria illa que quia multũ habuit qđ̃

Expanded text:
etiam si respectu operis sit, quod opus sive sit sive non sit; num meritum habere vis, magnam habe voluntatem. Magna fiducia. Tantum mereris quantum vis. Possunt esse voluntate pares, qui facultate sunt impares. Multum dedit Zachaeus qui dives erat, et multum habebat. Vidua illa quae duo minuta misit, parum habuit et parum dedit et tamen tantum dedit quantum Zachaeus. Minores facultates ferebat, sed parem voluntatem habebat. Si attendas quae dederint diversa invenies, si attendas unde dederint paria invenies. Non autem pensat Deus quantum datur, sed ex quanto detur. Si ergo ubi plus datur et ubi minus differens meritum non edatur, differens meritum esse non potest, si aqualis utrinque voluntas habeatnr. Ideo dixi tibi, ut non desperes si facultas deest tibi, adsit bona voluntas, quantum vis tantum mereris. Fac ergo voluntatem magnam, si vis habere meritum magnum. Bene hoc scivit peccatrix illa, quae quia multum habuit quod
Abbreviated transcription (Latin):
nerari. quia imipsa meritũ constat. Dic it ⁊ op̃ remu¬
nerari. quia in ipso constat causa siue occasio mendi.
opꝰ remun̾at᷑ puoluntate. quia ex illa ut placeret
accepit. Uoluntas placet quia ipsa bona: ⁊inipsa
iusticia÷ que placet. opꝰ placet quia ex uoluntate
bona: ⁊ signũ iusticie ⁊ bonitatis q̃ in ipsa uoluntate:
placet. Uoluntas placet ꝑeo qđ inipsa: opus placet.¬
ꝓeo exquo ipsũ÷ Sicut gͦ sola iusticiat ꝓqua ⁊
uoluntas placet ⁊ opus uoluntatis. sic nondue s
una retributioẽ. qua ⁊ uoluntas remunerat᷑. ⁊ opiis
uoluntatis. Una gͦ retributione qua ⁊ homo remu¬
nerari dicit᷑. quia illi dicit᷑. ⁊ uoluntas remunerari
dr̃. quia ꝑilla dicit᷑ ⁊ opꝰ remunerari dicit᷑. inqͦ
uoluntas ipsa plac̾e mereat᷑. Etiã quando non opat̃
uoluntas placet. in hoc qđ uoluit oꝑari. ⁊ de ipso
placet quia ipsa uoluntas placet. quando aut̃ẽ
uoluntas ꝓp̃t opus placet. nonsic placet quasi opꝰ

Expanded text:
nerari, quia in ipsa meritum constat. Dicitur et opus remunerari, quia in ipso constat causa sive occasio me rendi. Opus remuneratur pro voluntate, quia ex illa ut placeret accepit. Voluntas placet quia ipsa bona est et in ipsa justitia est quae placet. Opus placet quia ex voluntate bona est, et signum justitiae et bonitatis quae in ipsa voluntate est placet. Voluntas placet pro eo ex quo ipsum est. Sicut ergo sola justitia est pro qua et voluntas placet et opus voluntatis, sic non duae sed una retributio est, qua et voluntas remuneratur et opus voluntatis. Una ergo retributio est qua et homo remunerari dicitur quia illi datur, et voluntas remunerari dicitur quia pro illa datur. Et opus remunerari dicitur in quo voluntas ipsa placere meretur. Etiam quando non operatur, voluntas placet in hoc quod voluit operari, et de ipseo placet quia ipsa voluntas placet. Quando autem voluntas propter opus placet, non sic placet, quasi opus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ adẽs non amantibꝰ similit̃. Uoluntas nulli ab¬
c̃ẽ potest: nͥ uolenti. Tale aliqͥs: uoluntis qđ nec
dari nec auferri possit inuito. Propterei uoluntaᷤ
hominis: potestas dĩ. Et ido uoluntas hominis ẽ
quia uelle inpotestate hominis: ⁊ ñ potest uolun¬
tatẽ tollere homini aliqͥ uolentia extrinsecus in¬
ctirrens. neq infirmitas. neq adu̾sitas ulla. neq
pauꝑtas uoluntate hominis tollatt pouit. ñ ipse
homo uoluerit. Op ei auferri potest. ⁊ quando
ipse nonuult uoluntas non potest. Propterea non:
imipso qͣn possit. s in ipso: q̃nuelit. Etiã quãuis ex

Expanded text:
et adesse non amantibus similiter. Voluntas nulli abet adesse non amantibus similiter. Voluntas nulli abesse potest nisi volenti. Tale aliquid est voluntas: quod nec dari nec auferri possit invito. Propterea voluntas hominis est potestas Dei. Et ideo voluntas hominis est, quia velle in potestate hominis est; et non potest voluntatem tollere homini aliqua violentia extrinsecus incurrens, neque infirmitas, neque adversitas ulla, neque paupertas voluntatem homini tollere potest nisi ipse homo voluerit. Opus ei auferri potest, etiam quando ipse non vult, voluntas non potest. Propterea non est in ipso quando possit, sed in ipso est quando velit, etiam quamvis e
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe suo. Ualae suspecta debet ce penitendia: que
coacta ẽ uidetur. facilez ut homo se nolle putit.
qđͣ posse non dat᷑. Possibilitas. optime uoluntatẽ
ꝓbat. Sinon facis dũ putes. manifeste ostendis
quia nonuis. Quanuis aũt intemporẽ sanitatis
sccurior sit penitencia. tm̃ melior÷ sera quã nulla.
Ante finẽ time nepenit̾e differas. infine confide.
ut uł cune resipiscas. Quod si forte tibi suppetere.
nonudes tempꝰ bonioꝑis. egredere tam̃ inspe
fitma. eũ arrabone dcuotionis. Multũ sera fuit
sera nonftut. Quod tam cdui petere distulit. uide
łotas soffieit. si facultas oPandi nonclatur. ui
⁊ qͦ bona uoluntatẽ habes. noli despera¬
re. Angłi de celo clamant. pax interra
hominibꝰ bone uoluntatis. Nondperant pax
Sominibꝰ diuitibiis. aut nobilibꝰ aut potentibiis.
siue multa fac̾e ualentibꝰ. Sihoc dnissent. tim̃¬
dũ tibi eẽt. quia hec om̃ia etiã inuitis abẽẽ posst̾.

Expanded text:
opere suo. Valde suspecta debet esse poenitentia, quae opere suo. Valde suspecta debet esse poenitentia, quae coacta videtur esse. Facile est ut homo se nolle putet, quod posse non datur. Possibilitas optime voluntatem probat. Si non facis dum potes manifeste, ostendis quod non vis. Quamvis autem in tempore sanitatis securior sit poenitentia, tamen melior est sera quam nulla. Ante finem time, ne poenitere differas; in fine conside, ut vel tunc resipiscas. Quod si tunc forte tibi suppetere non vides tempus boni operis, egredere tamen in spe firma, cum arrha bonae devotionis. Multum sera fuit sera non fuit. Quod tandiu petere distulit, vide luntas sufficit, si facultas operandi non datur. Si ergo bonam voluntatem habes, noli desperare. Angeli de coelo clamant: Pax in terra hominibus bonae voluntatis . Non dixerunt pax hominibus divitibus, aut nobilibus, aut potentibus, sive multa facere valentibus. Si hoc dixissent, timendum tibi esset. Quia haec omnia etiam invitis abesse possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quod ĩuidctur absoluo. Ego pruto hobitis ⁊
inhac uita uiuit. sicut malu fac̾t pocist: n ictnꝰ¬
aare posse si fectri ⁊ nqͣ quotũq timport eciãm
aitrenuis. etiã in articdo necessititis peniteaciam
hominis infructuosa ẽc siuerafuert. E go scrꝙp¬
tura audio dieenttĩ inquacũq hora ingemuerti
peceato saluuis erit. Nondixt biduo an matẽ.¬
Ai. ne forte uidieũ tuũ tibi ipsi ad uersetur. Nloli
pore lagẽ que tibi nonexpedit. Pecctor es ama
miscd̾iam. quia si nonamas ñ mereris. Nec tamen
ne si conuersus fueris salus tibi ꝓmittit̃. Nlã quatis
etiã tune uenia tibi siuere penitueris pmittatur.
nontantũ tibi qđ tunc uere penit̾e de̾beas ꝓmitat᷑.
Ualde ddifficile est ut̃ tune uerasit penitencia. qͣndo
tãserauenit. Quando eruciatus menbraligat ⁊
dolor sensũ obprimit. uix homo aliud cogitare
potest. Ergo siuis securus ẽe ponitencid̾ age. dñ
sanus es. dũ mens sibi nacate potist exerec illã in

Expanded text:
quod mihi videtur, absolvo. Ego puto hominem quandiu in hac vita vivit sicut malum facere potest, ita et emendare posse si fecerit, et nunquam quocunque tempore etiam in extremis et in articulo necessitatis poenitentiam hominis infructuosam esse, si vera fuerit. Ego Scripturam audio dicentem: Quia in quacunque hora ingemuerit peccator, salvus erit . Non dicit biduo Dei, ne forte judicium tuum tibi ipsi adversetur. Noli ponere legem quae tibi non expedit. Peccator, ama misericordiam, quia si non amas, non mereris. Nec tamen ne si conversus fueris salus, tibi promittitur. Nam, quamvis etiam tunc venia tibi si vere poenitueris promittatur, non tamen tibi ut tunc vere poenitere debeas promittitur. Valde difficile est ut tunc vera sit poenitentia, quando tam sera venit, quando cruciatus membra ligat, et dolor sensum opprimit, vix homo aliud cogitare potest. Ergo si vis securus esse, poenitentiam age dum sanus es. Dum mens sibi vacare potest, exerce illam in
Abbreviated transcription (Latin):
Dilige multũ. sius ut multũ tibi dimittat᷑. dimit¬
tunt᷑
imquid ei peccata multa. quia dilent multũ. Cui
plus dimittit᷑. plus diligit. Aliqͥo contrarietatis
hic ẽẽ uidetur. Si eñĩ idõ dimittunt᷑ ei peccata
multa quia dilext multũ. uidet᷑ dilectio prior
ẽẽ quã remasio. ⁊ rursũ si ille plus diligit cui pluᷤ
dimittitur. uidetur prior ẽẽ misio ꝗͣ dilectio.
Sic eñ ictũ :: quo debitores erant euidã feneratori.

Expanded text:
ittuntur, inquit, ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Cui plus dimittitur, plus diligit. Aliquid contrarietatis hic esse videtur. Si enim ei Deo dimittuntur peccata multa quoniam dilexit multum, videtur dilectio prior esse quam remissio, et rursum si ille plus diligit cui plus dimittitur, videtur prior esse remissio quam dileetio. Sic enim dictum est: Duo debitores erant uni feneratori,
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾e facit. ⁊ qui alit facit id÷ qui alpeccata p̃tita
reuertit᷑ ut cũ peccauerit quadiu uult it̾m adpe¬
intenciã redeat. ⁊ quasi post primã scc̾am faciat
penitenciã. facit qđ fac̾e nondebet. nec tm̃ in eo
qđ penitet male facit. s ineo qdđ non ꝑseuerat in pe¬
nitencia male facit. quisic dixerit locũ nonẽe
scde penitencie: ego illũ faciliorẽ inuenisse entũ¬

Expanded text:
id est qui ad peccata praeterita revertitur, ut cum peccaverit quandiu vult iterum ad poenitentiam redeat, et quasi post primam secundam faciat poenitentiam, facit quod facere non debet, nec tamen in eo quod poenitet, male facit, sed in eo quod non perseverat in poenitentia male facit. Qui sic dixerit locum non esse secundae poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
ut de peccato penitentes uenia consequerentur
non ut uoluntarie peccantes ⁊mpeccato consisten¬
tes iustificarent᷑. Qui gͦ depeccato penitent. ha¬
bent inea hostiã expiationis. qui aũt inpeccatis
sius uoluntarie ꝑmanent. non habent exea cau¬
sã saluationis. Nostia quidẽ ista data fuit illis.
ut ꝑeã expiarent᷑ depeccato penitentes. s iam
nunc nonrelinquit cis. ipsahostia ut ꝑeã mpec¬
cãto
noluatarie ꝑsistntes. ustificcit᷑ Noys ꝑrant uo

Expanded text:
ut de peccato poenitentes veniam consequerentur, ut de peccato poenitentes veniam consequerentur, non ut voluntarie peccantes et in peccato persistentes justificarentur. Qui ergo de peccato poenitent, habent in ea hostiam expiationis. Qui autem in peccatis suis voluntarie permanent, non habent ex ea causam salvationis. Hostia quidem ista data fuit illis ut per eam expiarentur de peccato poenitentes; sed jam nunc non relinquitur eis ipsa hostia ut per eam in peccato voluntarie persistentes justificentur. Non ergo
Abbreviated transcription (Latin):
alius sensus. quẽ insupradieta sententia eadẽ ueri¬
tate intellig̾e possumꝰ. utrũ equali conuenientia
nescio. Impossibile ÷ inquid eos quisemel illumi¬
cit. ꝓlapsos rursus renouari ad penitencuã. Et quisi
causã subiuner. quare ei modi ad penitenciã reno¬
uari nonpossint. rursus inquid crucifigentes ⁊os¬
tentui habentes filiũ dĩ. Inhoc gͦ demio renouari
non possunt. quia aliã cruce̾ ⁊ aliã mortẽ filii dĩ
habere nompossunt. non qd penitentibꝰ uenia de
etur. custodi gͦ salutẽ tuã. semel ꝑ illa xp̃s mor¬
tuus: Si illã amiseris. non poteris habere aliũ
dicit tibixp̃s. Serua salutẽ tuã. ego semel pil
la mortuus sũ. Coullã amiseris. ego iterũ mori
non possũ. Tam̃ eadẽ morte amissã iterũ radd̃e
possũ. S: nolo mͥ inuiriã facias. quia si salutẽ
tuã morte mea ad quisitã. uoluntarie peccando
iterũ amiseris. quantũ inte÷ iterũ crucisigi it̾m
me mori conpellis. E go carnẽ meã hostiã obtuli.

Expanded text:
alius sensus quem in supradicta sententia eadem veritate intelligere possumus, utrum aequali convenientia, nescio. Impossibile est, inquit, eos qui semel illumicit, prolapsos rursus renovari ad poenitentiam; et quasi causam subjunxit quare ejusmodi ad poenitentiam renovari non possint; rursus, inquit, crucifigentes et ostentui habentes Filium Dei. In hoc ergo denuo renovari non possunt, quia aliam crucem et aliam mortem Filii Dei habere non possunt; non quia poenitentibus venia denetur. Custodi ergo salutem tuam, semel pro illa Christus mortuus est. Si illam amiseris, non poteris habere Christum Dicit tibi Christus: Serva salutem tuam, ego semel pro illa mortuus sum. Si illam amiseris, ego iterum mori non possum, tamen eadem morte, amissam iterum reddere possum. Sed nolo mihi injuriam facias; quia si salutem tuam morte mea acquisitam voluntarie peccando iterum amiseris, quantum in te est, iterum crucifigi, iterum me mori compellis. Ego carnem meam hostiam obtuli,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ semel amittit᷑ ampliꝰ ipsũ non recuꝑatur.
quia quicqͥs adiectũ postea fuerit. precuꝑati¬
one ꝑditi non÷ ipsũ s aliud ꝓillo. ⁊ plus utiq
eĩt si utrũq simul eẽt. Quodiecireo fieri non

Expanded text:
quod semel amittitur, amplius ipsum non recuperatur, quod semel amittitur, amplius ipsum non recuperatur, quia quidquid adjectum postea fuerit pro reparatione perditi non est ipsum; sed aliud pro ipso, et plus utique esset si utrumque simul esset. Quod idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
non noceat. qđ factũ ÷ : Certũ÷ quia quicadit
resurgere potest. ⁊ non solũ resurg̾e s etiã melior
resurg̾e̾ ꝗͣ fuit cu̾ cecidit. Multi ceciderunt.
i meliores surrererunt. ꝗͣ fuerunt etiã antequã
ceciderunt. Meliores etiã quã futi fuissent sinon
cecidissent. quia ad hoc ipsũ cadere ꝑmissisunt
ut ex ipso casu suo ⁊ ruina erudirent᷑. ⁊ meliores
efficerentur. Nemo tam̃ melior post casũ surre¬
ait. uł surgere potuit. quã fuisset sinoncecidis¬
set. ⁊ bec que mͦ resurgendo bona oꝑatus: bona
stando oꝑatꝰ fuiss In hoc scd̃m aliquod dici potest
quia om̃is qui cadit id qqd̃ cadendo ꝑdit. ampliꝰ
totũ recuꝑare non potest. quia quicquid postea
ad correption̾e uł recuꝑationẽ adiecerit. facere
omĩno non potest. quinmelior fuisset. sibec
om̃ia hab̾et ⁊ tam̃ noncecidissent. P ropterea
nemo inspe correptionis peccare debet. quia

Expanded text:
non noceat quod factum est? Certum est quia qui cadit non noceat quod factum est? Certum est quia qui cadit resurgere potest, et non solum resurgere sed etiam melior resurgere quam fuit, cum cecidit. Multi ceciderunt et meliores surrexerunt quam fuerunt antequam ceciderunt; meliores etiam quam futuri fuissent si non cecidissent, quia ad hoc ipsum cadere permissi sunt, ut ex ipso casu suo et ruina erudirentur, et meliores efficerentur. Nemo tamen melior post casum surrexit, vel surgere potuit, quam fuisset etsi non cecidisset, et haec quae modo resurgendo bona operatus est, omnia stando operatus fuisset. In hoc secundum aliquid dici potest, quod omnis qui cadit id quod cadendo perdit amplius totum recuperare non potest, quia quidquid post ea ad correctionem vel ad recuperationem adjecerit, facere omnino non potest, quin melior fuisset, si haec omnia haberet, et tamen non cecidisset. Propterea nemo in spe correctionis peccare debet, quia
Abbreviated transcription (Latin):
runt. hiis uerbis exp̃ssũ conuenient̾ quis dicat.
sã quia sc̃s ieronimus suꝑhunc locũ quecda uerba
ambigua ex posuit. quidã qui ex scripturis libenti
materiã erroris ꝗͣ edificationis assumunt. lapsos
reꝑari non posse conant astruere. Ait eñi quia cũ
łi om̃a possit. decorrupta uirginẽ faceio nor pos¬
sit. Ipse uiderit quid dicere uoluerit. igo ap urta
anathema sit. Ego tam̃ sic sentio quia alut dic̾e
uoluerit. etiã siego nesciã quid dicere uoluit. si
tam̃ piũ mͥ÷ sentire quia uerũ duit. etia siforte
conpetenti uł euidentiꝰ dixisse potuisset. quos
qctip̃tari conabor. T̃am̃ si de corruptione carnisin¬
uelligit᷑. hoc stultu: sic sentire. quia homo carnem
suã uiciare possit. ds̃ sanare non possit. Side cor¬
ruptione cordis intelligit᷑. ⁊ hoc similit̾ stultũ
dicere ÷ quia homo peccare possit. ds iustificare
non possit: ⁊ tantũ iustificare. quantũ ille pecca¬
contra se ipsũ posset. quia ueritatẽ qđ pondus

Expanded text:
runt his verbis expressum convenienter quis dicat. Nam quia sanctus Hieronymus super hunc locum quaedam verba ambigua exposuit, quidam qui ex Scripturis libentius materiam erroris quam aedificationis assumunt; lapsos reparari non posse conantur astruere. Ait enim: Quod cum Deus omnia possit, de corrupta virginem facere non potest. Ipse viderit quid dicere voluerit; ego a puritaanathema sit . Ego tamen sic sentio quia aliquid dicere voluit, etiam si ego nesciam quid dicere voluit. Sic tamen pium est mihi sentire quod verum dixit, etiam si forte competentius vel evidentius dixisse potuisset quod dtem interpretari conabor. Tamen si de corruptione carnis intelligitur hoc, stultum est sic sentire, quod homo carnem suam vitiare possit, Deus sanare non possit. Si de corruptione cordis hoc intelligitur, et hoc similiter stultum est dicere; quia homo peccare possit, Deus justificare non possit, et tantum justificare; quantum ille peccacontra seipsum posset, qui veritas est. Quod pondus
Abbreviated transcription (Latin):
dodi diligent̃ qđ habes. noli inspe peccare.
noli eadere. quasi melior surrectura sis. Qeqͥo
postea feceris. facere tam̃ non potis. quinmlioi ẽs
si hoc faccres ⁊ uirgo ces. Sic itaq fortase se am
hunc modũ conuenuient̾ intelligit᷑ qr uugo isrłce

Expanded text:
odi diligenter quod habes. Noli in spe peccare, noli cadere, quasi melior surrectura sis. Quidquid postea feceris, facere tamen non potes, quin melior esses si hoc faceres et virgo esses. Sic itaque fortasse secundum hunc modum convenienter intelligitur, quod virgo Israe
Abbreviated transcription (Latin):
nident᷑ Et sunt quidẽ esꝰ modi quedã dicta inqͥbꝰ
non hoc quidẽ dictũ: s a nonbene itelligentib¬
N oc dictũ ẽẽ uidetur. Apłs paulus in illa epistola
quã adhebreos seripsit. sicait. Impossibile ẽ inqͥd
eos qui semelsunt inluminati. gustauerunt etiã
donũ celeste ⁊ participes sunt facti sp̾e sc̃i. gusta

Expanded text:
quaedam dicta in quibus non hoc quidem dictum est, sed a non bene intelligentibus hoc dictum esse videtur. Apostolus Paulus in illa Epistola quam ad Hebraeos scripsit, sic ait: Impossibile est eos qui semel sunt illuminati, gustaverunt etiam donum coeleste, et participes fac
Abbreviated transcription (Latin):
⁊post mortẽ ignis quidã purgatorius dicitur.
uẜ ĩ purgant᷑ ⁊ mundant᷑. qui hic corrigi cepe¬
runt ⁊ non ꝑfecerunt. Quiau̾t inhac uita nec
incipe uoluerunt. ibi consũmare non possunt.
Quib aũt hic correptionẽ suã inciꝑe dat᷑. etiã siꝑfi¬
cere non dat᷑ illic correptionis ꝑfectio reseruatur.¬
ut illic nicħ tibi faciendũ uł paciendũ suꝑsit. Du¬
rũ: tormenta illa uł ad modicũ sentire. Propterea
tues om̃ino: tibi ut hic incipias ⁊ ꝑficias qđ fac̃e de¬
bes. Quod si ꝑfic̾e hic nonpotueris. sitam̃ inchoa¬
ueris noli desꝑare. saluus eris sic tm̃ quasi ꝑ ign̾ẽ.
debis quidẽ donec cũsũptũ fuerit qđ eremabile
potas. Tuau̾t saluuseris. qm̃ fundamentũ inte

Expanded text:
et post mortem ignis quidam purgatorius dicitur ubi purgantur et mundantur, qui hic corrigi coeperunt et non perfecerunt. Qui autem in hac vita nec incipere voluerunt, ibi consummare non possunt. Quibus autem hic correctionem suam incipere datur; etiam si perficere non datut illic tibi nihil patiendum vel faciendum supersit; durum est tormenta illa, vel ad modicum sentire. Propterea tutius omnino tibi est ut hic et incipias et perficias quod facere debes, quod si perficere hic non poteris, si tamen inchoaveris, noli desperare, salvus eris, sic tamen quasi per ignem . Ardebis quidem, donec consumptum fuerit quod cremabile portas. Tu autem salvus eris quoniam in te
Abbreviated transcription (Latin):
Satisfacere potes. minus facere non potes. Meliꝰ.
in plus facias quã minus. Icciteo sollicitꝰ esto.
satage. cda oꝑam. studiũ inpende. ut eulꝑa sit cũ
fine. deuotio sinc fine. Tam̃ ut aliq̃n peccatrir ois¬
cientia consoletur. positus ÷ modus ⁊ mensura. pe¬
nitencie ext̾ioris. ut illa expleta uł ꝑfecta. fidu¬
ciã habere incipias. ⁊ sc̃a quadã presuptione ins¬
pẽ misccłie diuine. de indulgentia ⁊ remissione
peccatoꝵ confide. ⁊ tanto ueriꝰ quãto utiq sinee¬
rius iniunctã penitentiã expleueris.ii

Expanded text:
Satisfacere potes: nimis facere non potes. Melius Satisfacere potes: nimis facere non potes. Melius est ut plus facias quam minus. Idcirco sollicitus esto, satage, da operam, studium impende, ut culpa sit cum fine, devotio sine fine. Tamen ut aliquando peccatrix conscientia consoletur, positus est modus et mensura poenitentiae exterioris, ut illa expleta, vel perfectam fiduciam habere incipias, et secura quadam praesumptione, in spe misericordiae divinae de indulgentia et remissione peccatorum confidere, et tanto verius, quanto utique sinceriu