comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uel ut hominis racionabilitas. quarta quȩ obrẽ uel ut pug¬
na iuctorie. Duouero sunt quę ꝑaccidens unius ciiusq di¬
cuntur esse principia. locus scilicet atq tẽpiis Qm̃ enim
om̃e quod nascitur uel fit: in loco actẽpore est. quic quid loco uel
tẽpore natũ factũ ue fuerit. eiĩ locũ uel id tõpus ac ordencialiter
dicitur habere principium Horũ om̃iũ in hac scđa generis sig¬
nificacione. duo quȩdã exalterrutris assumit. quȩ ad significacionẽ
generis uidebantur ac cõmoda. Ex hisquidem causis quȩ prin¬
cipalia sunt effectiuũ. ex his uero quȩ accidentia. locũ. Autenĩ
Genus dicitur et a quo quis  genitus est. quod est effec¬
tiua principaliũ causa. et in quoquis loco est ꝓciratus quȩ est ao¬
cidens causa principii. Itaq hȩc scda significaero duo continet eũ
a quo quis ꝓcreatus estat locũ in quo quis editus est. ut exẽpla quo¬

Expanded text:
uelut hominis rationabilitas, quarta, quam ob rem, uelut puguelut hominis rationabilitas, quarta, quam ob rem, uelut pugnae uictoria. duae uero sunt quae per accidens unius cuiusque dicuntur esse principia, locus scilicet ac tempus. quoniam enim omne quod nascitur uel fit, in loco ac tempore est, quicquid loco uel tempore natum factumue fuerit, eum locum uel id tempus accidenter dicitur habere principium. horum omnium in hac secunda generis significatione duo quae- dam ex alterutris assumit, quae ad significationem generis uidebuntur accommoda, ex his quidem quae principalia sunt, effectiuum, | ex his uero quae accidentia, locum. ait enim ‘genus dicitur et a quo quis genitus est’, quod est effectiua princi- palium causa, ‘et in quo quis loco est procreatus’, quae est accidens causa principii. itaque haec secunda significatio duo continet, eum a quo quis procreatus est, et locum in quo quis editus, ut exempla quo
Abbreviated transcription (Latin):
ab aliis generib: dictã habentiũ se scilicet hominũ aliquo modo ad inuicẽ
cã quȩ ab illo est id est romulo cognicionẽ. Atq hec astenus Nunc
descđa generis signi ficacione dicendũ est. Dicitur autẽ et alner rursus
genus quod est unius cuiusq generacionis prinorpiũ. uel abeo qui
genuit. uel aloco in quo quis geninis est. Sic onĩ orestẽ quidem
dicimus a tantalo babere genus illũ autẽ abhercule et rirsus ꝓin¬
clarũ quidẽ thebanĩ esse genere. plato nẽ uero arhenionsẽ. Et¬
enĩ patria. pricipiũ est imuis ciusq generacionis. quẽ ad¬
modũ pater. Hȩc autẽ uidetur ꝓmptissima esse signi ficaero
Romani enĩ sunt. quiex genere descendint romuli . et cecropi¬
dȩ quiacecro pe.et horum proxime. Quatu or om̃i no sunt
prinorpia. quȩ unũ quodq principaliter efficiunt. Estenĩ
una causa quȩ effectiua dicitur. uel ut pater et filius. est alia
quȩ materialis dicitur. uelut lapides. domus. Tercra. forma.

Expanded text:
aliis generibus dictae, habentium scilicet hominum aliquo modo ad inuicem eam quae ab illo est, id est Romulo, cognatio- nem.’ Atque haec hactenus; nunc de secunda generis signi- ficatione dicendum est. Dicitur autem et aliter rursus genus, quod est unius cuiusque generationis principium uel ab eo qui genuit uel a loco in quo quis genitus est. sic enim Orestem quidem dicimus a Tantalo habere genus, Hyllum autem ab Hercule, et rursus Pindarum qui- dem Thebanum esse genere, Platonem uero Athenien- sem; etenim patria principium est unius cuiusque generationis, quemadmodum et pater. haec autem uide- tur promptissima esse significatio; Romani enim sunt qui ex genere descendunt Romuli, et Cecropidae, qui a Cecrope, et horum proximi. Quattuor omnino sunt principia quae unum quodque prin- cipaliter efficiunt. est enim una causa quae effectiua dicitur, uelut pater filii, est alia quae materialis, uelut lapides domus, tertia forma,
Abbreviated transcription (Latin):
prium uer et abara specierũ esse inpos sibile est : Et species qui¬
dẽ ante sub sistit qua proprium. Pro pr̃ium uero postea fit in spe¬
cie. Oportet enĩ hominẽ esse uit sit risibile. Amplius. Species
quidẽ semper actu ad est sub iecto : propriũ uero aliquando us¬
sit natus semprisibilis. Amplius : Quorũ termini disfementessum
etͣ ip̃ia sunt differentia. Est aut̃ speciei semꝑ subgenere esse. et de plu
rib: et differentib: numero in eo quod quid est predicari. et coera hu¬
ius modi Proprii uero quod est sols etsemꝑ et om̃i ad ẽẽ

Expanded text:
prium uero et aliarum specierum esse inpossibile est. et species quidem ante subsistit quam proprium, proprium uero postea fit in specie; oportet enim hominem esse, ut sit risibile. amplius species quidem semper actu adest subiecto, proprium uero aliquando sit natus semper risibilis. amplius quorum termini differentes, et ipsa sunt differentia; est autem speciei quidem sub genere esse et de plu- ribus et differentibus numero in eo quod quid est praedicari et cetera huiusmodi, proprii uero quod est soli et semper et omni adesse.
Abbreviated transcription (Latin):
Genus enĩ dicitur. et aliquorũ collectio ad unũ se quodã¬
modo habenciũ. et ad se inuicẽ Scdm̃ quã significacionẽ
ro manorũ dicitur genus. ab unuis scilicet habitudine.

Expanded text:
genus enim dicitur et aliquorum collectio ad unum se quodamgenus enim dicitur et aliquorum collectio ad unum se quodammodo habentium et ad se inuicem, secundum quam significationem Romanorum dicitur genus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓƿagata societas et ad illũ qui prin ceps est generis totã mul¬
titudinẽ refert. et ipsã interse multi tudinẽ uno generis nomitꝰ¬
uel uinculo conectit . et rontinet. Quocir non est putandus di¬
uisionẽ fecisse. sed om̃e quicquid in hac generis signi ficaci¬
one intellegendũ fuit aperuisse. Ordo autẽ uerborũ ita se
audienda Est enĩ zeuma. Cuius significacionis ad iecit exẽrui
Scđm quã significacionẽ romanoru᷑ licitur genus. ab unius
scilicet habitudine dico autẽ romuli Et mułtitudinis rursus
habitudine habenciũ ali quo modo ad inuicẽ cognĩcronem ei
scilicet quȩ abillo est idest romulo scđm diuisionẽ ab alus ge¬
nerib: dictam scilieet multitudinis Hȩc enĩ multitudo ali¬
quo modo seadunũ. et ad se in uicẽ habens genus dicta est. ut
ab aliis liscerneretur. ut romanorũ genus ab athenien siũ
&terorũq: separaretur: ut sic integer uerborũ ordo sit¬

Expanded text:
propagata societas et ad illum qui princeps est generis, totam mulpropagata societas et ad illum qui princeps est generis, totam multitudinem refert et ipsam inter se multitudinem uno generis nomine conectit et continet. quocirca non est putandus diuisionem fecisse, sed omne quic- quid in hac generis significatione intellegendum fuit, aperuisse. ordo autem uerborum ita sese audienda; est enim zeugma —, cuius significationis adiecit exemplum : secundum quam significationem Romanorum dicitur genus ab unius scilicet habitudine, dico autem Romuli, et multitudinis rursus habitudine habentium aliquo modo ad inuicem cognationem, eam scilicet quae ab illo est, id est Romulo, secundum diuisionem ab aliis generibus dictae, scilicet multitudinis. haec enim multitudo aliquo modo ad unum et ad se inuicem habens genus dicta est, ut ab aliis discerneretur, ut Romanorum genus ab Atheniensium ceterorumque separatur, ut sit integer uerborum ordo : ‘
Abbreviated transcription (Latin):
in multitudinẽ uenit. a quo libet uno princip um tra¬
hens. ad quẽ scilieet ita illa mul titudo coniuncta est
ut ad se inuicẽ ꝑ eius dẽ unius principiũ copulata sit. ut cũ ro¬
manorũ dicitur genus. Multitudo enĩ romanorũ ab uno
ro mulo uocabulðm trahens et ipsi romulo et adse iniucem
qua si quadã nominis hereditate coniuncta est. Cade enim
quȩ ab romulo societas descendit . romanos interse om̃s unoge¬
ner qs nbminẽ deuincit et colligat. Uidetur autẽ seciusse hui
generis significationem induas partes. cũ copo litiuã con¬
iunctionẽ ad miscuit dicens genus dioi et aliequorũ quodã
modo sehabencrũ ad unũ aliquod. et adse inincẽ collectio tan¬
quã et illul genus dicatur. ad unũ se ali quo modo habere. et ha
rursus dicatur. quod ad se inuicẽ inius generis significacions
coniunctisunt. hoc uero minime ẽ Eadẽ uero a quo libet uno

Expanded text:
in multitudinem uenit a quolibet uno principium train multitudinem uenit a quolibet uno principium trahens, ad quem scilicet ita illa multitudo coniuncta est, ut ad se inuicem per eiusdem unius principium copulata sit, ut cum Romanorum dicitur genus; multitudo enim Romanorum ab uno Romulo uocabulum trahens et ipsi Romulo et ad se inuicem quasi quadam nominis hereditate coniuncta est. eadem enim quae a Romulo societas descendit, Romanos inter se omnes uno generis nomine deuin- cit et colligat, uidetur autem secuisse hanc generis signifi- cationem in duas partes, cum copulatiuam coniunctionem admiscuit dicens; genus dicitur et aliquorum quodam- modo se habentium ad unum aliquid et ad se inuicem collectio, tamquam et illud genus dicatur ad unum se aliquo modo habere et hoc rursus genus dicatur, quod ad se inuicem unius generis significatione coniuncti sint. hoc uero minime; eadem enim a quolibet uno
Abbreviated transcription (Latin):
lis ponat. Sed cũ neq genus. neq species. nec differentia. nec ꝓ¬
ƿrium. nec accidens. si gni ficacione si plici sint cur dehis tan¬
tũ duob genere in quã ac specre. dixit. nonsim pliciter dici
cũ ꝓpriũ differentia: atq accidens ipsa quoq sint significitione
multiplior:: Dicendũ est qm̃ longitudinẽ uitanstan lũ spe¬
ciẽ nominauit. Eadẽq idcirco ne solũ geniis significacionis
esse multiplicis putaretur: Emime ratꝰ autẽ primã quidẽ
generis significacionẽ hoc modo Genus enĩ dicitur et aliqu¬
rum quodã modo se habenciũ adunũ aliquod et ad sciniu¬
eẽ collectio: secundũ quã significacionẽ romanorũ dicit
genus ab imus scilicet habitudine.dico autẽ romuli.
et multitu dinis habenciũ aliquomodo ad inurcem.
cã quę ab illo est cognacionẽ sedm̃ diuisionẽ. ab alis ge¬
nerib dictam. Una inquit generis significacio est. quȩ

Expanded text:
lis ponat. Sed cum neque genus, neque species, neque differentia, nec lis ponat. Sed cum neque genus, neque species, neque differentia, nec rium, nec accidens significatione simplicia sint, cur de his tantum duobus, genere, inquam, ac specie, dixit non simpliciter dici, cum proprium, differentia, atque accidens ipsa quoque sint significatione multiplici? dicen- dum est quoniam longitudinem uitans tantum speciem nomi- nauit eamque idcirco, ne solum genus significationis esse multi- plicis putaretur, enumerat autem primam quidem generis signi- ficationem hoc modo; Genus enim dicitur et aliquorum quodammodo se habentium ad unum aliquid et ad seinuicem collectio, secundum quam significationem Romanorum dicitur genus ab unius scilicet habitudine, dico autem Romuli, et multitudinis habentium aliquo modo ad inuicem eam quae ab illo est cognationem secundum diuisio- nem ab aliis generibus dictae.| Una, inquit, generis significatio est quae
Abbreviated transcription (Latin):
homo quoq quod species est et nicionale quod differentia. et
risibile quod est propriũ: et grã maticũ esse quod estaccidens
non manebit et inter emptũ genus cuncta consumit. Siuero
hominẽ constituas uel grã maticũ esse uel racionale uel risibi¬
le. animal quoq neces seꝰ est constituas. Siue enĩ homosit ami¬
mal est. siue racionale. siue risibile siue grãmaticũ ab anima¬
lis sub stancia non recedit. Sub lato igiur genere ot cetera
consumuntur: Positis ceteris sequitur genus. Prior est igi
natura generis. posterior ceterorũ. lurc est igitur indispu
tacione pre positum Scd qm̃ generis nomen multa significat.
hoc est enĩ quod ait. uidetur autẽ neq genus. neq specios simpli¬
lter dior Ubi enĩ non est simplex dictio illic multi plex sig¬
nificacio est. prius huuis nominis signi ficationes discernit
ac separat. ut de qua significatione generis trastaturiis sit sub ocu

Expanded text:
homo quoque, quod species est, et rationale, quod differentia, et homo quoque, quod species est, et rationale, quod differentia, et risibile, quod proprium, et grammaticum, quod accidens, non manebit et interemptum genus cuncta consumit, si uero hominem esse constituas uel grammaticum uel rationale uel risibile, animal quoque esse necesse est. siue enim homo est, animal est, siue rationale, siue risibile, siue grammaticum, ab animalis substantia non recedit, sublato igitur genere et cetera con- sumuntur, positis ceteris sequitur genus; prior est igitur natura generis, posterior ceterorum, iure est igitur in dispu- tatione praepositura. Sed quoniam generis nomen multa significat hoc - est enim quod ait : Videtur autem neque genus neque spe- cies simpliciter dici; ubi enim non est simplex dictio, illic multiplex significatio est —, prius huius nominis significationes discernit ac separat, ut de qua significatio
Abbreviated transcription (Latin):
Queri in ex posicionum principus solet cur unũ quodq
ceteris in disputationis ordine prepo natur uel ut nuno i
genere dubitari potest cur genus speciei differenciȩ ꝓpn
*ͦ. accidentiq pretulerit Seeo enĩ primitus tractat᷑
Respondebimus itaq: iure factũ uideri: Om̃e enĩ quod
uniuer sale est intra semetipsum cetera concludit ipsũ
uero nonclanditur Matoris itaq meriti est ac principi¬
lis naturȩ. quod ita cetera cohercet ut ipsũ naturȩ mas¬
nitudine nequeat ab aliis contineri Genus igitur. et
species intra se positas habet et eariũ differencras. pro¬
priaq: nihil ominus etiã accidencra : atq: idcirco degenere¬
ent inchoandũ. quod cetera naturȩ suę magnitudi neco¬
heret et continet. Preterea illa semꝑ priora putanda
sunt: quȩ si au fenit quis cetera ꝑ imuntur illa posteriora
Quib positis. ea quę ceterorũ sub ftantiã ꝑficiunt consecuntur. ut
ingenere: et ceteris. Nlãsiani malauferas. quod est hominis genus

Expanded text:
Quaeri in expositionum principiis solet, cur unum quodque ceteris in disputationis ordine praeponatur, uelut nunc in genere dubitari potest, cur genus speciei, differentiae, pro- prio accidentique praetulerit; de eo enim primitus tractat, respondebimus itaque iure factum uideri; omne enim quod uniuersale est, intra semet ipsum cetera concludit, ipsum uero non clauditur, maioris itaque meriti est ac principalis naturae quod ita cetera cohercet, ut ipsum naturae magnitudine nequeat ab aliis contineri, genus igitur et species intra se positas habet et earum differentias propriaque, nihilo minus etiam accidentia, atque ita de genere inchoandum fuit, quod cetera naturae suae magnitudine cohercet et continet, praeterea illa semper priora putanda sunt quae si auferat quis, cetera perimuntur, illa posteriora quibus positis ea quae ceterorum substantiam perficiunt, consequuntur, ut in genere et ceteris, nam si animal auferas, quod est hominis genus,
Abbreviated transcription (Latin):
ratiocinatio conclusisso ciũ ugratiocinationi cred oporteret eẽt am¬
biguũ. iusũ est prius disputacionis ipsius uerã atq integrã conside¬
rare naturã. qua cognita tũnc illud quoq: quod ꝑdispb̃tationẽ in¬
ue niretur anuere cõp̃hensũ eẽt. posset intellegi Hlinc igitur
ꝓfecta est logies pericia disciplinȩ. quȩ disputandi modos atq ipsas
raciocinationes inter noscendi uias parit ut quȩ moro ciuatio nunc
quidẽ falsa. nẽ aut̃ uera sit. quȩ uoro sẽꝑ falsa: quę nũquã falsa
pos sit agnoscr Huius aut̃ uis duplex esse ꝑpenditur : una quidẽ in
inueniendo. altera inuidicando : quod marcus et iatuillius in colibro
cui topica titulus est. cudent̃ expressit dicens Cu om̃is ratio dili¬
gens disserendi duas habeat partes. unã inueniendĩ alterã uidicand
utriusq princeps ut mihi quidẽ uidetur aristoteles fuit: Stor oi

Expanded text:
ratiocinatio conclusisset, cuique ratiocinationi credi oporteret, esset amratiocinatio conclusisset, cuique ratiocinationi credi oporteret, esset ambiguum, uisum est prius disputationis ipsius ueram atque integram considerare naturam, qua cognita tum illud quoque quod per disputationem inueniretur, an uere comprehensum esset, posset intellegi, hinc igitur profecta est logicae peritia disciplinae, quae disputandi modos atque ipsas ratiocinationes internoscendi uias parat, ut quae ratiocinatio nunc quidem falsa, nunc autem uera sit, quae uero semper falsa, quae numquam falsa, possit agnosci, huius autem uis duplex esse perpenditur, una quidem in inueniendo, altera in iudicando. quod Marcus etiam Tullius in eo libro cui Topica titulus est, euidenter expressit dicens; Cum omnis ratio diligens disserendi duas habeat partes, unam inue- niendi, alteram iudicandi, utriusque princeps, ut mihi quidem uidetur, Aristoteles fuit. Stoici
Abbreviated transcription (Latin):
bio in res quoq ipsas neces se est uenire. Ut si ex cal culo centũ esse
contigerit. centũ quoq res illi numero sub iectas esse necesse est
Hoc uero non ȩque indisputatione seruatur. neq enĩ quicquid
sermonũ decursus inuenerit: id natura quoq fixũ tenetun
Quare neces se erat cos falli. qui ab iecta scientia disputandi.
de rerũ natura ꝑ quire rent. Nisi enĩ prius adscientiã uenerit.
quę racioci nacio uerã teneat semitã dispitandi et quę uerisimi¬
lem et agnouerit quȩ fida quȩ possit eẽ sub iectirerũ incorrup¬
ta ueritas. ex ratiooinacione non potest inueniri Cũ igitur ueteris
sepe multis Lapsi errorib falsa quȩ dã et sibimet contraria indisputa¬
tione colligerent. atq id ficri impossibile uiderctur. ut de eadẽre
contraria conclusione facta utraq essent uera. quȩ sibi dissentiens

Expanded text:
bio in res quoque ipsas necesse est euenire, ut si ex calculo centum esse bio in res quoque ipsas necesse est euenire, ut si ex calculo centum esse contigerit, centum quoque res illi numero sub- iectas esse necesse est. hoc uero non aeque in disputatione seruatur; neque enim quicquid sermonum decursus inuenerit, id natura quoque fixura tenetur, quare necesse erat eos falli qui abiecta scientia disputandi de rerum natura perquirerent, nisi enim prius ad scientiam uenerit quae ratiocinatio ueram teneat disputandi semitam, quae ueri similem, et agnoscere quae fida, quae possit esse suspecta, rerum incorrupta ueritas ex ratiocinatione non potest inueniri. cum igitur ueteres saepe multis lapsi erroribus falsa quaedam et sibimet contraria in disputatione colligerent atque id fieri inpossibile uideretur, ut de eadem re contraria conclusione facta utraque essent uera quae sibi dissentiens
Abbreviated transcription (Latin):
c̃o prehensione. aut in absentiũ intellegentia. aut ignatarũ inqusicione
aut inuentione uersetur .: duo sunt in quib: omnẽ operãuis aniniȩ ratio
cinantis mpendit: Unũi quidẽ ut rerũ naturas certȩ inquisitionis
ratione cognoscat. alterũ uero ut ad scientiã prius ueniat. quod
post grauitas moralis exerceat. Quib inquirendis ꝑmulta esse
neces se est. quȩ uestigantẽ animũ arecti uinerȩs non minimum ꝑro¬
gressione deducat. ut inmultis cuenit epicura qui athomis mun
circo huic atq aliis accidisse manifestũ est qm ꝑim periciam dis¬
putandi quic quid racio cinacione cõpre henderant. hoc inros
quoq ipsis euenire arbi trabant᷑: Hic uero magnus error est. Neq
eni sese uef in numeris. ita etĩa in raciooinacionib habet. Innume¬
ris enĩ quic quid indigitis reste compiitantes euenerit: ad sinedu

Expanded text:
raesentium comprehensione aut in absentium intel- legentia aut in ignotarum inquisitione raesentium comprehensione aut in absentium intel- legentia aut in ignotarum inquisitione | atque inuentione uer- setur, duo sunt in quibus omnem operam uis animae ratio- cinantis inpendit, unum quidem, ut rerum naturas certa inqui- sitionis ratione copost gravitas moralis exerceat, quibus inquirendis permulta esse necesse est, quae vestigantem animum a recti itineris non minimum progressione deducant, ut in multis evenit Epicuro, qui atomis mundcirco huic atque aliis accidisse manifestum est, quoniam per imperitiam disputandi quidquid ratiocinatione comprehenderant haec in res quoque ipsas evenire arbitrabantur. Hic vero magnus est error: neque enim sese res ut in numeris, ita etiam in ratiocinationibus habet. In numeris enim qui
Abbreviated transcription (Latin):
coepta. et absentib reb nominipo test. et quod intellegentiȩ ratione cõ¬
ꝑre hendit. uocabuloꝵ quoq posicionib aperit. Illud quoq cinaturȩ
þro priũ est.ut ꝑea quę sibi nota sunt ignota uestiget. et non solũ unũ
quodq ansit sed quid sit ctiã. et quale sit. nec non eur sit optet agnosee re
Qua triplicis anime uisola ut dictũ est hominũ natura sortita est: Cu¬
uis animȩ intellegentiȩ motib non caret. at que in his quatuor propriȩ
ium rationis exereet. Aut eñĩ aliquid ansit inquirit. aut si esse con¬
stiterit. quid sit ad dubitatꝰ. Quod sietiã utriusq scientiã ratione possidet
quale sit unũ quodq uestigat. atq in eo ectera accidentium momenta ꝑ¬
quirit. quib cognitis curita sit quęritur. et ratione nihil ominus uost¬
gatur. Cũ igitur hic actus sit humani animi. ut semꝑ aut in presentiũ

Expanded text:
cepta et absen- tibus rebus nomina indere potest et quod intellegentiae ratione comcepta et absen- tibus rebus nomina indere potest et quod intellegentiae ratione comprehendit, uocabulorura quoque positionibus aperit, illud quoque ei naturae proprium est, ut per ea quae sibi nota sunt ignota uestiget et non solum unum quodque an sit, sed quid sit etiam et quale sit nec non cur sit, optet agnoscere, quam triplicis animae uim sola, ut dictum est, hominum natura sor- tita est. cuius animae uis intellegentiae motibus non caret, quia in his quattuor propriae uim rationis exercet, aut enim aliquid an sit inquirit aut si esse constiterit, quid sit addubitat, quodsi etiam utriusque scientiam ratione possidet, quale sit unum quodque uestigat atque in eo cetera accidentium momenta perquirit, quibus cognitis cur ita sit quaeritur et ratione nihilo minus uestigatur. Cum igitur hic actus sit humani animi, ut semper aut in <rerum> p
Abbreviated transcription (Latin):
ex carũ coniunctione ac cõpositione efficere possint:. Atq idcirco memi¬
nisse quidẽ possunt. nec ȩque om̃ia. amissa uero abliuionȩ memoriã
recolligere acreuoeare non possunt. futuri uero his nulla cognitio est
Sedius animȩ tercia quę secũ prioris alendi ac senciendi trahit: insq
uelut fimulis atobedientib utitur: eadẽ tota irratione consti¬
tura est: eaq uel in rerũ presentiũ firmissima concoeptione ud
inab sentiuni intellegentia uelignotarũ in quisitione uersatur
flȩc tantũ humano generi presto est: quȩ non solũ sensus imiginationes¬
q ꝑfectas et non in conditas capit. sed etiã plenoactu intellegentie
quod imaginatio suggessit explicat atq confirmat Itaq ut dictũ est
huic diuinȩ naturȩ noncatantũ in cognitione sufficiunt quȩ sub iec¬
ta sensib cõprehendit. uerũ etia et insensibilib sibi imaginatione con¬

Expanded text:
ex earum coniunctione ac compo- sitione efficere possint, atque idcirco memiex earum coniunctione ac compo- sitione efficere possint, atque idcirco meminisse quidem possunt, nec aeque omnia, admissa uero obliuione memoriam recolli- gere ac reuocare non possunt, futuri uero his nulla cognitio est. sed uis animae tertia, quae secum priores alendi ac sen- tiendi trahit hisque uelut famulis atque oboedientibus utitur, eadem tota in ratione constituta est eaqquisitione uersatur. haec tantum humano generi praesto est, quae non solum sensus iraaginationesque perfectas et non inconditas capit, sed etiam pleno actu intel- legentiae quod imaginatio suggessit, explicat atque confirmat, itaque, ut dictum est, huic diuinae naturae non ea tantum cognitione sufficiunt quae subiecta sensibus comprehendit, uerum etiam et insensibilibus imaginatione con
Abbreviated transcription (Latin):
primȩ idofficiũ est. ut ꝓcreandis. nutriendis alendisq corporib: prestosit
nullũ uero rationis prestet. sensus ue uidiciũ. Hec aut̃ est herbarũ atq
arborũ. et quiequid terrȩ radicitus affocũ tenetur. Scđa uero cõposi¬
ta atq coniuncta est. ac primã sibi sumens et in ꝑartẽ constituens. uari¬
ũ dereb capere potest ac multi for me ui diciũ Om̃e eñĩ animal
usq ad quinaruinumerũ crescunt. lta quicquid tantũ alitur. non
etĩa sentit Quic quid uero sentire porest. ei prima quoq animȩ uis
nascendi scilicet atq nutri endi ꝓbatur eẽ sub iecta Quib uero
sensus est. non tantũ eas rerũ capi unt formas. quib sensibili cor
positis cognitarũ sensu formarũ imagines tenet me moriãq con¬
ficiunt. et pro ut quodq: animal ualet longius breuiusq custodit
Sed eas imaginationes confusas atq ineuidentes consumunt. ut ni hil

Expanded text:
primae id officium est, ut creandis, nutriendis alendisque corporibus praesto sit, primae id officium est, ut creandis, nutriendis alendisque corporibus praesto sit, nullum uero rati- onis praestet sensusue iudicium. haec autem est herbarum atque arborum et quicquid terrae radicitus adfixum tenetur, secunda uero composita atque coniuncta est ac primam sibi sumens et in partem constituens uarium de rebus capere potest ac multiforme iudicium. omne enim animal usque ad quinarium numerum crescunt, itaque quicquid tantum alitur, non etiam sentit, quicquid uero sentire potest, ei prima quoque animae uis, nascendi scilicet atque nutriendi, probatur esse subiecta. quibus uero sensus adest, non tantum eas rerum capiunt formas quibus sensibili corppositis cognitarum sensu formarum imagines tenent memoriamque conficiunt, et prout quodque animal ualet, lon- gius breuiusque custodit, sed eas imaginationes confusas atque ineuidentes sumunt, ut nihil
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃ȩ seriem trans lationis expediet. In qua quidẽ uereor ne sub ie¬
rim fidi inter pretis culpã. cũ uerbũ uerbo ex pres sim conparatũ
q red dideriai: Cuuis in coepti ratio est. quod in his scriptis inquibus re¬
rũ cognitio quęritur. non luculentȩ oracionis lepos. sed incor rupta ue¬
ritas exprimenda est. Quocirca multũ ꝓfecisse uidcor. siphilosophiȩ libris
latina oratione cõpositis. per integer rimȩ trans lationis sinceritatẽ nihil
ingrecorũ liticris amplius dcsideretur. Et qm̃ humanis animis excellentis¬
simũ bonũ philo sophiȩ cõparatũ est. ut u̾ȩ ex filo quodã ꝓcelat oratio. ab a¬
nimȩ ipsius efficunciis ordiendũ est. Triplex om̃i no animę̧ uis in ue¬
gtandis corporibus dependitur. Quarũ una quidẽ uitã solũ corpori
sub ministrat. ut nascendo crescat alendoq: sub sistat Alia uero sencundi
iudiciũ prebet. Tercia uimentis et ratione sub nixa est. Quarũ quidẽ

Expanded text:
rae seriem translationis expediet, in qua quidem uereor ne subierim fidi interpretis culpam, cum uerhum uerbo expressum comparatum- que reddiderim, cuius incepti ratio est quod in his scriptis in quibus rerum cognitio quaeritur, non luculentae orationis lepos, sed incorrupta ueritas exprimenda est. quocirca mul- tum profecisse uideor, si philosophiae libris Latina oratione compositis per integerrimae translationis sinceritatem nihil in Graecorum litteris amplius desideretur, et quoniam humanis animis excellentissimum bonum philosophiae comparatum est, ut uia et filo quodam procedat oratio, ex animae ipsius effi- cientiis ordiendum est. triplex omnino animae uis in uegetandis corporibus deprehenditur, quarum una quidem uitam corpori subministrat, ut nascendo crescat alendoque subsistat, alia uero sentiendi iudicium praebet, tertia ui mentis et ratione subnixa est. quarum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ nuñquã mons qͥdẽ aliqͣndo pariuuis miliũ uͦ magnũ diceret᷑. Rur¬
sus in uico qͥdẽ plures eẽ homines dicimꝰ inciuitate u piruos cũ sint eoꝵ
multiplices. Et indomo qͥdẽ multos. intheatro aut̃ paucos cũ sint plures
Amplius. Bicubitũ ł tricubitũ unũ qđq taliũ qͣntitatẽ significat.
Magnũ uͦł paruũ ñ significat quantitatẽ .s magis ad aliqd qm̃ ad aliud
spectat magnũ a paruũ. Quare manifestũ ẽ qm̃ hec ad aliqͥd sunt
mplius Siue hec aliqͥsponat eẽ q̃ntitates siue ñ ponat. nihileis erit
c̃trariũ Qđ enĩ ñ potest sumere ꝑse ipsĩ .s. ad solã alterius relatio¬
nẽ refert᷑ qͦmͦ huic aliqͥđ erit c̃trariũ : Amplius aut̃. Siert̃ magnũ &
paruũ c̃traria. c̃tingoe idẽ ipsũ simul recipere c̃traria. & ea ipsa

Expanded text:
numquam mons quidem aliquando parvus, milium vero magnum diceretur. Rursus in vico quidem plures esse homines dicimus, in civitate vero paucos cum sint eorum multiplices, et in domo quidem multos, in theatro AVTEM paucos cum sint plures. Amplius bicubitum vel tricubitum et unumquodque talium quantitatem significat, magnum vero vel parvum non significat quantitatem, sed magis ad aliquid, quoniam ad aliud spectat magnum et parvum; quare manifestum est quoniam haec ad aliquid sunt. Amplius, sive aliquis ponat HAEC esse quantitates sive non ponat, nihil EIS erit contrarium; quod enim non est sumere per se ipsum sed ad solam alterius relationem REFERTVR, quomodo huic aliquid erit contrarium? Amplius AVTEM, si ERVNT magnum et parvum contraria, CONTI
Abbreviated transcription (Latin):
pluuũ ñ in eo qͦđ ipsa aliqđ recipiant c̃trarioꝵ susceptibilia eẽ dñn sed
aut̃ anullo neqꝰ ratio mouet᷑ neq: pabiti. Qua ꝓpt̃ ñ ert̃ susceptibilia
c̃trarioꝵ cũ nulla meis passio factasit: Uerũ substantia uͦ eo qđ ipsa c̃tra¬
nia recipiat in hoc susceptibilis ee dr̃ ẽtrarioꝵ. languorẽ enĩ & sanitate
suscipit . & candorẽ & nigredinẽ. Et unũ qđ faliũ ipsa suscipiendo c̃tra¬
rioꝵ eẽ susceptibilis dr̃: Quare ꝓpriũ erit substantie eo qđ cũ idẽ a
tib positionẽ adse inuicẽ suis partib: c̃stat. Aliud aut̃ ñ ex habenti¬
b p̃ositionẽ E st aut̃ discreta qͣntitas. ut numerꝰ & oratio. Continuũ
uͦ linea suꝑ ficies corpus. Amblius aut̃ p̃t̃ hec tẽpus a locꝰ Parciũ & enĩ
& quinq siẽ ad decẽ particula ad nullũ comunẽ t̃minũ copulant᷑

Expanded text:
PLACITUM NON IN EO QUOD IPSA ALIQUID RECIPIANT CONTRARIORUM SUSCEPTIBILIA ESSE DICUNTUR SED accidenti nec oratio mouetur nec opinio. QUAPROPTER NON ERUNT SUSCEPTIBILIA CONTRARIORUM, CUM NULLA IN EIS PASSIO FACTA SIT. VERUM SUBSTANTIA, IN EO QUOD IPSA CONTRARIA RECIPIAT, IN H sanitatem suscipit, candorem et nigredinem, et unumquodque talium ipsa suscipiendo, contrariorum esse susceptibilis DICITVR. Quare proprium erit substantiae QVOD, cum idem et tibus positionem ad se invicem suis partibus constat, aliud AVTEM ex non habentibus positionem. Est autem discreta quantitas ut numerus et oratio, CONTINVVM vero  linea, superficies, corpus; AMPLIVS AVTEM praeter haec tempus et locus. Partium ETENIM ET QUINQUE, SI EST AD DECEM PARTICULA, AD NULLUM COMMUNEM TERMINUM COPULAT
Abbreviated transcription (Latin):
Alia aut̃ ñ ex habentib politionẽ ꝓ prie aut̃ q̃ntitatis he solȩ sunt
quas diximꝰ. Alia uͦ om̃a scđ̃m accidens: Ad hȩc enĩ aspicientes
x alias dicimꝰ qͣntitates ut multuĩ dr̃ albũ eoqđ suꝑficies multa sit
enitio longa eoqđ tẽpus & longũ a multũ sit & motꝰ multus
seq hoꝵ singuloꝵ ꝓ se q̃ntitas dẽ ut siqͥs asigna quanta sit actio tẽp
disfinu. annuã uelsic aliqͦmͦ asignans e albũ quantũ st assignans suꝑ¬
ficie diffinice. Quanta enĩ fuerit suꝑficies tantũ eẽ albũ dicĩs Quare
ꝑ se Sedsi forte ꝑ accidens Amplius. Quantitatiꝰ nihil ẽ c̃trariũ
ndiffinitis enĩ manifestũ ẽ qm̃ nihil ẽ c̃trariũ ut bicubito ł tricubito.
ł suꝑficiei ł alicui taliũ Nibil ẽ c̃trariũ nisi multa paucis dicat quis¬

Expanded text:
alia AVTEM NON EX habentibus positionem. Proprie autem quantitates hae solae sunt quas diximus, alia vero omnia secundum accidens ; ad haec enim aspicientes et alias dicimus quantitates, ut multum dicitur album eo quod superficies multa sit, et actio longa eo quod tempus et longum et multum sit, et motus multusse quantitas dicitur; ut, si quis assignet quanta sit actio, tempore definiet, annuam vel sic aliquo modo assignans, et album quantum sit assignans superficie definiet quanta enim fuerit superficies, tantum esse album dicis; quareper se, sed, si forte, per accidens. AMPLIVS QVANTITATI nihil est contrarium in definitis enim manifestum est quoniam nihil est contrarium, ut bicubito vel tricubito vel superficiei
Abbreviated transcription (Latin):
st enĩ aliqͥd ad hoc qͥdẽ paruũ. ad aliud uͦ hoc idẽ ipsũ magnũ. Quar
idẽ paruũ & magnũ x in eodẽ tẽpore eẽ c̃tingit. Quare simul c̃trara
suscipit᷑ Sed nihil ẽ qđ uidet᷑ simul c̃traria posse suscipere ut sub¬
stantia susceptibilis quidẽ c̃trarioꝵ eẽ uidet᷑ s: inullus simul & sanus
& eger est. nec albus a niger simiul. nihilq aliud simul c̃traria susci¬
piã Et eadem sub ipsis contingit eẽ contraria Na si est

Expanded text:
dem parvum, ad aliud vero hoc idem ipsum magnum; quare idem parvum et magnum et eodem tempore esse contingit, quare simul contraria suscipiet; sed nihil est quod videatur simul contraria posse suscipere; ut substantia, susceptibilis quidem contrariorum esse videtur, sed nullus simul sanus est et aeger, nec albus et niger simul; nihil que aliud simul contraria suscipit. Et eadem sibi ipsis contingit esse contraria; nam si est
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑfectũ. ¶uoꝵ uero non ẽ uecessarium alterum męsse. eorum esi
aliquid medium. ut iugrum et album in corpore natͥuram habet fieri. et non
ẽ necessirium alterum horum esse incorpore. Non enim om̃e aut album
aut nigrum est: Sed et prasiie lliosum predicatur quidem et de homini
et de aliis multis. sed non est necessarium alterum horumiꝰ et̃ aliis de quibu
predicitur Non enim omia ł praua ł studioa sunt. R est hrum meghõ

Expanded text:
 QUORUM VERO NON EST NECESSARIUM ALTERUM INESSE, EORUM EST ALIQUID MEDIUM; UT NIGRUM ET ALBUM IN CORPORE NATURAM HABET FIERI, ET NON EST NECESSARIUM ALTERUM HORUM ESSE IN CORPOAVT nigrum est, SED et PRAVVM et STVDIOSVM PRAEDICATVR quidem ET de homine et de aliis MVLTIS, SED non est NECESSARIVM alterum HORVM ESSE ILLIS de quibus praedicatur; non e
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑ aut̃ alterũ alteri opponi quadru plicit̃. aut ut ad aliqͥd. aut ut
traria: aut ut habitꝰ a priuatio aut ut affirmatio  negatio Op¬
ponunt᷑ aut̃ unũ qđq istoꝵ ut sit figuratĩ dicere ut relatiua ut duplũ
dimidio ut c̃traria ut malo bond̃ ut scđm pͥuationẽ & habitũ. ut cecitas
uisur ut affirmatio. a negatio. ut seda non sedet Quȩcũq. igitur

Expanded text:
citur autem alterum alteri opponi quadrupliciter, aut ut ad aliquid, aut ut contraria, aut ut habitus et privatio, aut ut affirmatio et negatio. Opponuntur autem unumquodque istorum, ut sit figuratim dicere, ut relativa ut duplum dimidio, ut contraria ut malum bono, ut secundum privationem et habitum ut caecitas visui, ut affirmatio et negatio ut sedet - non sedet. Quaecumque igitur
Abbreviated transcription (Latin):
q̃uod est rationabilis ẽẽ. cũ om̃s homines ȩque sint homine
necesse ẽ. ut sint ȩqualit᷑ rationales. Aliud quoq: commu¬
ne haba&. qm̃ ita differentia sui participantia non relinque
ut species. semꝑenim socrates rationalis est: Socrates enim ra¬
cionabilitati participat. Semper homo ẽ. qͥa scilica huma¬
nitati participat. Ut igit᷑ differenciȩ sui participantia non
relinquunt. ta species his quȩ ea participant semꝑ adiuncta

Expanded text:
quod est ‘esse rationale’, cum omnes homines aeque sint homines, quod est ‘esse rationale’, cum omnes homines aeque sint homines, necesse est ut sint aequaliter rationales. Aliud quoque commune habent quoniam ita differentiae sui partici- pantia non relinquunt ut species. semper enim Socrates rationalis est—Socrates enim rationabilitate participat —, semper homo est, quia scilicet humanitate participat. ut igitur differentiae sui participantia non relinquunt, ita species his quae ea parti- cipant, semper adiuncta
Abbreviated transcription (Latin):
fient .xii. Horũ dimidiũ teneo sex erunt lot igit᷑ erunt dis¬
ferenciȩ inter se reb quat uor cõparatis: A quippe adb. et
.c. et d tres retinet differencias. Rursus. B. adc. et deluas
.c. uero ad .d. unã. Quȩ unctȩ. senu̾nriũ numerũ cõplent atq
hanc quidẽ regulã simplicit. ac sine de monstracione nuno
dedisse. suffici at In p̃dicamentorũ uero ex posicione racio
om mu ne ergo differencię et specier est. et Sytciea¬
soerates homo Dictũ est suꝑrus ea quę sub stanciã for mant nec
remissione contrahi. nec intencione produci. Unicuiq enim id
quod est. unum atq idem est. Qđ si differentiasperierum sub¬
stanciam monstrat. species uero indiuiduorũ aequaliter utrȩ
ab intencione & remissione seiunctȩ sunt Quo fit. ut ȩqua¬
liter participentur: Om̃s enim indiuidui mortales ȩque¬
sunt. afationales sifũt homines Nam si id est eẽ homini

Expanded text:
fient duodecim; horum dimidium teneo, sex erunt. tot igitur erunt diffient duodecim; horum dimidium teneo, sex erunt. tot igitur erunt differentiae inter se rebus quattuor comparatis : A quippe ad B et C et D tres retinet differentias, rursus B ad C et D duas, C uero ad D unam; quae iunctae senarium numerum complent. atque hanc quidem regulam simpliciter ac sine demonstratione nunc dedisse suffi- ciat, in Praedicamentorum uero expositione ratio TIAE ET SPECIEI. Commune ergo differentiae et speciei est asemper homo est. Dictum est saepius ea quae substantiam formant nec remissione contrahi, nec intensione produci: unicuique enim id quod est, unum atque idem est. Quod si differentia specierum substantiam monstrat, species vero individuorum, aequaliter utraque ab intensione et remissione sejuncta sunt, quo fit ut aequaliter participentur. Omsunt atque rationales sicut homines. nam si idem est ‘esse’ homini
Abbreviated transcription (Latin):
retineat nouã qͥm̃ tres habet suꝑius annumeratas. uincaturq
apͥma nouis trib differenciis. Quintiuero accidentis cõpara¬
ciones. qm̃ nullã retinent nouã differenciã totis .iii. apͥmis
generis transcendantur: Atq ad hunc modũ ex uiginti diffe
Uttamen has scđm dissimilitudine differencias non inqui¬
nario tantũ nu mero. uerũ incȩteris notis habere possimus.
talis dabitur regulã quȩ plenã differenciarũ dissimilitu dine
inqualibet numeri pluritate reperiat. Propositarũ enĩ rerũ
numero siunũ dẽpseris: atq id quod dẽp̃to uno rel inquitur
in totã sũ mã numeri simult plicaueris. eiꝰ quod ex multipli¬
cacione factũ est dimidiũ. coȩquabit᷑ ei pluruatiͥ quã ꝓpo¬
starũ rerũ differencię contine bunt Sint igitur res .iiii.
ABCD. His aufero unũ fuint tres. Hos igit᷑ quat᷑ multiplico.

Expanded text:
retineat nouam, quoniam tres habet superius ad- numeratas, uincaturque retineat nouam, quoniam tres habet superius ad- numeratas, uincaturque a prima nouis tribus differentiis, quinti uero accidentis comparationes quoniam nullam retinent nouam differentiam, totis quattuor a primis generis transcendantur. atque ad hunc modum ex uiginti differntrahuntur. ut tamen has secundum dissimilitudinem differentias non in quinario tan- tum numero, uerum in ceteris notas habere possimus, talis dabitur regula quae plenam differentiarum dissimilitudinem in qualibet numeri pluralitate reperiat. propositarum enim rerum numero si unum dempseris atque id quod dempto uno relin- quitur, in totam summam numeri multiplicaueris, eius quod ex multiplicatione factum est dimidium coaequabitur ei plura- litati quam propositarum rerum differentiae continebunt. sint igitur res quattuor A B C D; his aufero unum, fiunt tres; has igitur quater multiplico,
Abbreviated transcription (Latin):
iiii. differencis duab Quarta sisumatur. unã habebit dis¬
ferenciã. quȩ uincitur a pͥmis quatuor differencus trib Qunta uero
qm̃ nullã om̃ino habebit differenciã riectotis quatuor a pͥmi dif¬
ferenciis suꝑat Atq hoç numerorũ gradu quidẽ usq ad dena¬
riũ numerũ tenditur. Quattuor tres duȩ una. ut generis quidẽ
quatuor sint. differenciȩ uero tres. speciei duȩ ꝓprii una. acci¬
dentis nulla est Et pͥmȩ quidẽ generis cõparaciones quattuor
nouas tenent differencias Scdȩ uero differenciȩ cõparaciones.
tres nauas tenent. Una enĩ suꝑius anumerata est Uincitur aut
aprimis quatuor nouis differencus unatantũ Speciei uero
tercia cõparacioduas tantũ habet differencias naͦuas. Duas
quippe suꝑius annu meratas agnoscunꝰ. et uincitur aquatuor
primis. duab tantit differencius nouis. Epͥũ uero unã tantũ¬

Expanded text:
quattuor differentiis duabus; quarta si sumatur, unam habebit difquattuor differentiis duabus; quarta si sumatur, unam habebit differentiam, quae uincitur a primis quattuor differentiis tribus, quinta uero quoniam nullam omnino habebit differentiam nouam, totis quattuor a prima differentiis superatur. atque hoc nume- rorum gradu quidem usque ad denarium numerum tenditur : quattuor, tres, duae, una, ut generis quidem quattuor, diffe- rentiae uero tres, speciei duae, proprii una, | accidentis nullap sit. et primae quidem generis comparationes quattuor nouas tenent differentias, secundae uero differentiae comparationes tres nouas tenent; una enim superius adnumerata est, uincitur autem a primis quattuor nouis differentiis una tantum. speciei uero tertia comparatio duas tantum habet differentias nouas, duas quippe superius adnumeratas agnoscimus, et uincitur a quattuor primis duabus tantum differentiis nouis. proprium uero unam
Abbreviated transcription (Latin):
genꝰ aꝓpͥo distaret ostendimus Rursus quid ꝓpͥũ adifferencia
discrepet. in colligenda distancia clifferenciȩ ꝓpͥiq suꝑius
demonstratũ est. Duid uero ꝓpͥũ distet ab specie. tunc ex pos¬
tũ est. cũ ꝗd species clistaret aꝓpͥodicebat᷑. Restat igitur una
differencia ꝓpͥi ad accidens. quȩ suꝑiorib iuncta .x. differencias
claudit. Accidentis uero ad cetera possent quidẽ esse .iiii. nisi
iã om̃s ꝓbarentur esse consũptȩ. Nãquid differat. uel genus.
uel differencia. uel species. uel ꝓpͥũ. ab acordenti supͣ monstra¬
tũ est. Nec sunt diuersę differencię accidentis ad cetera. quã
ceteroꝵ adacordens. Itaꝙfit. ut cũ sit quinq rerũ numerus.
sipͥ ma ad sumatur.iiii. fiant differenciȩ: si scđa tres. uincanti
scde rei ad ceteras differenciȩ. apͥma ad ceteras una tantũ dis
sisumatur duas habebit differencias. Quȩ uincantur a pͥmd

Expanded text:
genus a proprio distaret ostendimus, rursus quid proprium a differentia genus a proprio distaret ostendimus, rursus quid proprium a differentia discrepet, in colligenda distantia differentiae propriique superius demonstratum est, quid uero proprium distet ab specie, tunc expositura est, cum quid species distaret a proprio dicebatur. restat igitur una differentia proprii ad accidens, quae superio- ribus iuncta decem differentias claudit. accidentis nero ad cetera possent quidem esse quattuor, nisi iam omnes proba- rentur esse consumptae. nam quid differat uel genus uel dif- ferentia uel species uel proprium ab accidenti, supra mon- stratum est, nec sunt diuersae differentiae accidentis ad cetera quam ceterorum ad accidens. itaque fit, ut cum sit quinque rerum numerus, si prima assumatur, quattuor fiant differentiae, si secunda, tres, uincanturque secundae rei ad ceteras difte– rentiae a prima ad ceteras una tantum distsi sumatur, duas habebit differentias, quae uincantur a primis
Abbreviated transcription (Latin):
genus a differenoia discrepẽtret: Betricta igitur hac com¬
paracione qm̃ supͣ cõmemorata est. relinquutur tresdistan¬
ciȩ quib differencia ab specie. ꝓpͥo. accidentiq disiungitur
numeri diuersitatẽ cũ ad genus et differenciã et ꝓprium.
atq accilens. cõparatur. sed ꝓpͥores duȩ cõparaciones iãdictȩ sint
Nã qͦ species differat genere. tunc dictũ est : cũ quid genus cliffer¬
rat abspecie dicebamus. Quid uero species adifferencia distet
cõmemoratũ est. cũ differenciȩ. aspecre dissimilitudines redde¬
remus. Quib detractis duȩ suꝑsunt integrȩ atq intactȩ speciei
differencias copulant. Epͥi uero si ael numerũ clifferenoiȩ conside¬
rentur.iiͬ. erunt scilicet ad genus. differeniã. speciẽ. atꝙ acci¬
dens cõparatȩ. Quarũ quidẽ tres suꝑiores differenciȩ iãdictȩ
sunt. Nã quid ꝓpͥũ distet agenere tunc dictũ est. cũ quid

Expanded text:
genus a differentia discreparet. Detracta igitur hac comgenus a differentia discreparet. Detracta igitur hac comparatione, quoniam supra commemorata est, relinquuntur tres discrepantiae, quibus differentia a specie, proprio, accidentique disjungitur, numeri diuersitatem, cum ad genus, differentiam, proprium atque accidens comparatur, sed priores duae comparationam quo species differat a genere tunc dictum est, cum quid genus differret a specie dicebamus: quo vero species a differentia distet commemoratum est, cum differentiae ad speciem dissimilitudines redderemus. Quibus ddifferentias copulant. proprii uero si ad numerum differentiae considerentur, quattuor erunt, scilicet ad genus, differentiam, speciem atque accidens comparati, quarum quidem tres superiores differentiae iam dictae sunt. nam quid proprium distet a genere, tunc dictum est, cum quid
Abbreviated transcription (Latin):
eidentũ ad gͣenis. differenciã speciẽ. atq ꝓpͥũ. quȩ conuinctȩ
om̃s dex. ex plicant differenti as. Sed hoc : siad numeri referat᷑
nat᷑am. cõ parationisꝙ alt̾nacionẽ. Nãsi ad ipsas differenciarũ
naturas uigilans lector aspiciat. easdẽ sepe differencias inueni&
sũptas. Quo enĩ genus differt adifferentia. eodẽ differentia
distat agenere Et qͦ differencia distit ab specię. eodẽ species ad if¬
ferenoia dis gregat᷑ Et incȩteris eodẽ modo. In hac igitur dispo
atq sidifferenciarũ similitudi nes detrahamus .⁊. fuint om̃i¬
no differenoiȩ. quas ad p̃sentẽ tarctatũ uel ut diuersas. ato
dissimiles oportet assumere. Age enĩ. differat genus ad if¬
ferencia. specie: ꝓprio. atq accidenti quatuor differencus.
quas supra iãdiximus ltẽ sumamus differenciã. Distabithoo
agenere primũ. de hinc aspecie. ꝓprio. atq accidenti Sed qͦ
disc repet agenere iã suꝑius explicatũ est. cũ diceremus quo

Expanded text:
identis ad genus, differentiam, spe- ciem atque proprium. quae coniunctae omnes uiginti explicant diflferentias. sed hoc, si ad numeri referatur naturam compara- tionisque alternationem; nam si ad ipsas differentiarum naturas uigilans lector aspiciat, easdem saepe differentias inueniet sumptas. quo enim genus differt a differentia, eodem differentia distat a genere, et quo differentia distat ab specie, eodem species a differentia disgregatur, et in ceteris eodem At si differentiarum similitudines detrahamus, decem fient omnino differentiae, quas ad praesentem tractatum velut diversas atque dissimiles oportet assumi. Age enim differat genus a differentia, specie, proprio atque accidenti, quatuor differentia, quas supra jam diximus. Item sumamus differentiam, distabit haec a genere primum, dehinc a specie, proprio atque accidenti: sed quo discrepet a genere jam superius explicatum est, cum diceremus quo
Abbreviated transcription (Latin):
nionẽ debemus accipere qđ est aditũ. Aequalit̃ enĩ sunt species
bis quȩ eoꝵ participant ⁊ ꝓpria quoꝵ sunt ꝓpru: Anͦ magis intellegendũ
est hoc modo dictũ tãquã si dicene ȩqualia enĩ sunt species &. ꝓprtan cũ
quia species eoꝵ sunt species quȩ specieb ipsis participant. n ꝓpria eoꝵ. ꝓ̃ p̃a qi¬
suꝑuadit ea quȩ speciei participant. neq ꝓpria suꝑ uadunt ea quȩ ꝓpriis
participant. Cũq ꝓpria specierũ sint & ꝓpria. species ac ꝓpria ȩqualia eẽ n¬
cesse ẽ. atq in uicẽ predicari De ꝓpriis speciei & ꝓprii¬

Expanded text:
ccipere quod est additum : aequaliter enim sunt species his quae eorum participant et pro- pria quorum sunt propria. an magis intellegendum est hoc modo dictum, tamquam si diceret ‘aequalia enim sunt species et propria’? nam quia species eorum sunt species quae spe- ciebus ipsis participant, et propria eorum propria qusupervadit ea quae specie participant, neque propria supervadunt ea quae propriis participant. Cumque haec propria specierum sint propria, species ac propria aequalia esse necesse est, atque invicem praedicari. Differt autem species a pr
Abbreviated transcription (Latin):
e homini usq sunt quidẽ &nã alię cõmunitates ł ꝓprietates
eerũ quȩ dicte sunt Sed sufficiunt &iã hȩc addiscretionẽ eorũ
cõmunitatisq traditionẽ ꝓ pru atq accidentis prima quidẽ differen¬
tia ẽ qu ꝓpriũ sẽꝑ de una quidẽ specie dr̃ accidens uͦ minime. sed eius¬
p̃dicatio in plurimas diuersi generis substancias speciesq diffundit᷑
isibile enĩ de nullo alio niside homine p̃dicat᷑. Nigrũ uͦ qđ ẽ in sepa¬

Expanded text:
 minus. Sunt quidem etiam aliae communitates uel proprie- tates eorum quae dicta sunt, sed sufficiunt etiam haec ad discretionem eorum communitatisque traditionem. Proprii atque accidentis prima quidem differentia est quia proprium semper de una tantum specie dicitur, accidens upraedicatio in plurimas diversi generis substantias speciesque diffunditur, risibile enim de nullo alio nisi de homine praedicatur. Nigrum vero,