comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Pplica qͦ ad te a arõ frẽm tuũ c̃ filiis su¬
is de m̃dio filioꝵ isrł. ut sãadtio fu̾gñt᷑
pũ. aaron. nadab ⁊ abui ⁊eleagar.⁊ ithamar.
rem. Et leqͣris cc̃tis sapiẽtib corde qͦs repleui
sp̃ puidetie. ut faciãt uestes aaron: ĩ qͥln sc̃ĩfi¬

Expanded text:
tuum cum filiis suis, de medio filiorum Israel, ut sacerdotio fungantur mihi Aaron, Nadab et Abiu, Eleazar, et Ithamar: rem. Et loqueris cunctis sapientibus corde, quos replevi spiritu prudentiae, ut faciant vestes Aaron, in qui
Abbreviated transcription (Latin):
unias etheꝯ. gabath filiꝰ coli. adma filis
thanites. Orias astarothithes. ẜema ⁊ a¬
hiel filii ochiaronites. iodiei filiꝯ aneri
⁊ ioha fr̃ eiꝰ thosaites. Eliel maniutes
abites. hiliei ⁊ obeth. ⁊ ia siel de mosobia.

Expanded text:
Urias Hetthaeus, Zabad filius Ooli, Adina filius thanites, Ozia Astarothites, Samma et Jaiel filii Hotham Arorites, Jediel filius Samri, et Joha frater ejus Thosaites, Eliel Maumites, abites, Eliel, et Obeb, et Jasiel de Masob
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ezechi. ⁊ heber⁊ iesamari.u ieglia. ⁊ io¬
bab: filii elphaal iachim ⁊ zechri.⁊gabdi
⁊ helioenai.⁊ sel.⁊ hai. ⁊ helel.⁊ adaia.
⁊ lurera ⁊ samarath: fili semei. Iesfan. ⁊
heler. ⁊ helihel. ⁊ abdona zechi. ⁊ chana
⁊ anania. ⁊ ialam.⁊ anathothiã. ⁊ iephda¬
ia. ⁊ phanuel. filii se sach. Bamsari. ⁊ so¬
horia. ⁊ occholia. ⁊ gersia. ⁊ helia. ⁊ gechri.
abigabaon: ⁊ nom̃ uxoris ei ꝯ maacha. fi¬

Expanded text:
Iobab filii Elphaal et Iacim et Zechri et Zabdi et Helioenai et Selethai et Helihel et Adaia et Baraia et Samarath filii Semei et Iesphan et Heber et Helihel et Abdon et Zechri et Hanan et Anania et Ailam et Anathothia et Iephdaia et Phanuhel filii Sesac et Samsari et Sooria et Otholia et Iersia et Helia et Zechri Abigabaon et nomen uxoris eius Maacha fi
Abbreviated transcription (Latin):
nath. Noamã a ⁊ echia. ⁊ ier. ip̃e trũstulit
eg. ⁊ genuit oza ⁊ aluid. porro saarim ge¬
nuit ĩ regione moab: pꝯqm dimisit usim
⁊ bara uxores suas. Genuit ã de edes urore
sua iohab. ⁊ sebia ⁊ mosa.⁊ molchõ. iebꝰ
qͦs ⁊ sechia ⁊ marina. Hii s silii eia pͥncipes¬

Expanded text:
nath Nooman autem et Achia et Gera ipse transtulit eos et genuit Oza et Ahiud porro Saarim genuit in regione Moab postquam dimisit Usim et Bara uxores suas genuit autem de Edes uxore sua Iobab et Sebia et Mosa et Molchom Iehus quoque et Sechia et Marma hii sunt filii ei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlauit rei eue̾t. Ego eĩ redditꝰ sũ offc̃o nĩo.
⁊ ille slispensꝯ ẽ ĩ truce. ꝓtinꝯ ad regis ĩ ꝑui
eduetũ de carr̾e ioseph totõder̾. ac ueste mu¬
rata obtulunt ei. Cui ille ait. uidi sõpnia nͦ
ẽ qͥ edisẜ̾at. Q̾ audiui te puidetusime conic̾e̾
Dndit ioseph. absi iñ ds̾ R̾ndebit ꝓsꝑa pħo

Expanded text:
ego enim redditus sum officio meo et ille suspensus est in cruce protinus ad regis imperium eductum de carcere Ioseph totonderunt ac veste mutata obtulerunt ei cui ille ait vidi somnia nec est qui edisserat quae audivi te prudentissime conicere respondit Ioseph absque
Abbreviated transcription (Latin):
.egissẽt: ꝯ seder̾. Tũc sume̾s tobias de¬
I felle pistis. liniuit oculq path sui. Et
sustinuit qiͣ diidiã fere horã: ⁊ cep̃ al¬
bugo ex oculis eiꝰ qͣi m̃brana oui eg̾di.
Istatĩq uisũ recep̃. Et głificabat᷑ dñ ip̾e

Expanded text:
egissent, consederunt. Tunc sumens Tobias de felle piscis, linivit oculos patris sui. Et sustinuit quasi dimidiam fere horam: et coepit albugo ex oculis ejus, quasi membrana ovi, egredi. statimque visum recepit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
bit amicũ regem. Oculi dni custodiũt
scĩam.⁊ supplãtãt᷑ ulaa iniqui. Dicit
piger leo est foris ĩ m̾dio plateaꝵ oc¬
cidendꝯ sũ. Fouea ꝓ funda os aliene
cui nutus ẽ dñs intidet ĩ eã. Stultia

Expanded text:
bit amicum regem. Oculi Domini custodiunt scientiam: et supplantantur verba iniqui. Dicit piger: Leo est foris, in medio platearum occidendus sum. Fovea profunda os alienae: cui iratus est Dominus, incidet in eam. Stu
Abbreviated transcription (Latin):
uĩt qr uaerates potibꝰ ⁊ dantes s̃mbola
ꝯsimiet᷑ ⁊ uestient̾ pãnis dormitat᷑õ. Au¬
di patrem tuum qui genit te: ⁊ ne ꝯ¬
tempnas cum senuit mat̾ tua uitatem
eme. ⁊ noli uende̾ sapiam. ⁊ doctͥna ⁊ in¬
tlligetia. Exultat gaudio pat̾ uisti qui

Expanded text:
runt: Quia vacantes potibus, et dantes symbola consumentur, et vestietur pannis dormitatio. Audi patrem tuum, qui genuit te. et ne contemnas cum senuerit mater tua. Veritatem eme, et noli vendere sapientem, et doctrinam, et intelligentiam. Exsultat gaudio pater justi
Abbreviated transcription (Latin):
minũ uida ⁊ int̾minũ benianim. ⁊ ad
principe ꝑtinebit. Et reliquis tͥbub
aplaga orientali usq ad plagam occi¬
dentalem benianũ una. Et contͣ ter¬
minũ benianĩ aplaga orienta usq ad
plagam occidentale symeon una. Et
suꝑ t̾minũ symeonis a plaga orienta¬
li usq ad plagam occidentis ysachar
una. Et suꝑ t̾minũ ysachar aplaga
orientali usq ad plagam ocadentalẽ
zabulon una. Et Suꝑ t̾minũ zabillõ
a plaga orientali usq ad plagam mars
gad una. Et suꝑ t̾minu gad ad pla¬
gam austͥ in meridie. Et erit fius de
thamar usq ad aquas contͣdiccõnes
cades. Et hrditas ccͣ mare magnu. ħ
est t̾raquam mitcetis in sortem tribu¬
bus isrł. ⁊ hee particõnes eaꝵ. ait dñs
deus. Et hu eg̾ssus cuntatis a plaga
septenitrionali qngenta ⁊ .iiiiͦ. milia

Expanded text:
minum Beniamin et ad principem pertinebit et reliquis tribubus a plaga orientali usque ad plagam occidentalem Beniamin una et contra terminum Beniamin a plaga orientali usque ad plagam occidentalem Symeon una et super terminum Symeonis a plaga orientali usque ad plagam occidentis Isachar una et super terminum Isachar a plaga orientali usque ad plagam occidentalem Zabulon una et super terminum Zabulon a plaga orientali usque ad plagam maris Gad una et super terminum Gad ad plagam austri in meridiem et erit finis de Thamar usque ad aquas Contradictionis Cades hereditas contra mare magnum haec est terra quam mittetis in sortem tribubus Israhel et hae partitiones earum ait Dominus Deus et hii egressus civitatis a plaga septentrionali quingen
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥlonis uxͣ mã ethalon ꝓgẽtib e
in aith acum ẽnõ. t̾nimꝰ damasci ad
aqͥlonẽ uixͣ emoth. Et erit ei plaga orie
aplaga orietuli usi ad plagã maris.
neptalin nua. Et sr̃ t̾miũ neptalĩ
aplaga orieralis. us ad ꝑ lagã maris

Expanded text:
ilonis iuxta viam Aethlon pergentibus Emath atrium Aenon terminus Damasci ad aquilonem iuxta Emath et erit ei plaga oriena plaga orientali usque ad plagam maris Nepthalim una et super terminum Nepthalim a plaga
Abbreviated transcription (Latin):
iro dũ me ꝑ ingisũ qui emt ex iatẽ
ipnte ingato siulata scũarii ad saic̾dotes
q̃ respicielunt ad aquilonem. Et erat iͥ
locus u̾gens ad occidentem. Et dixit
ad me. Iste ẽ locus ubi coque̾t sacdotes¬
dux̾ me ꝑ .iiiiͬ. atrii. Et ecce atolum erat
mangło at̾ii. atola singula ꝓ angulos
atrii. in .iiiiͦ. angulis atrii atola dispoĩta

Expanded text:
 per ingressum qui erat ex latere portae in gazofilacia sanctuarii ad sacerdotes quae respiciebant ad aquilonem et erat ibi locus vergens ad occidentem et dixit ad me iste est locus ubi coquent sacerdotestuor angulos atrii: Et ecce atriolum erat in angulo atrii. atriola singula per angulos atrii. In quatuor angulis atrii atriola disposita
Abbreviated transcription (Latin):
uasa fec̾ salomoĩ hyram pac̾ eiꝰ ĩ domo
diũ ee ere mudissimo qu regione iorda¬
nis fudit ea rex ĩ argillosa t̾ra. uit̾ sochot¬
⁊ saredatha. Qut ã iyltitudo uasoꝵ ĩ nuͬã¬
bilis: ita ut igr᷑aret᷑ ponda eris. fec̾q sã¬

Expanded text:
 ejus in domo Domini ex aere mundissimo, in regione Jordanis fudit ea rex in argillosa terra inter Sochot et Saredatha. Frat autem multitudo vasorum innumerabilis, ita ut ignoraretur pondus aeris. De
Abbreviated transcription (Latin):
duo ⁊ duo intres diuidentur: pat̾ in filiũ
i filius inpatrem suum. Mat̾ u filiam:
⁊ filia in matrem. Gocius in nunum sua.
i nurus in socrum suam. Dicelut aut̃ ⁊
ad turlas. Cum uid̾ias nubem oriẽtem
aboccasu statim dicitis inuiluenit. uta
fit. Et cum austrum fl uite̾: diciti: quia es¬
tus erit: ⁊ fit ypotte faciem celi ⁊ tre nostis

Expanded text:
n filium et filius in patrem suum mater in filiam et filia in matrem socrus in nurum suam et nurus in socrum suam dicebat autem et ad turbas cum videritis nubem orientem ab occasu statim dicitis nimbus venit et ita fit et cum austrum flantem dicitis quia aestus erit et fit hypocritae faciem terrae et caeli nostis
Abbreviated transcription (Latin):
uer̾ illi q̃ cumq fecer̾. Et assumptis itus
secessit seorsum in lccum deẜtum qui est
bethsayde. Ꝙ cum cognonissẽt turbe secu¬
re s̃ eum. Et excepit illes: ⁊ leqͥlut᷑ illis de
regno dĩ: ⁊ ees qui cum idigelunt sana¬
lnt. Uies ã ceꝑit declinare. Et accedetes¬

Expanded text:
verunt illi quaecumque fecerunt et adsumptis illis secessit seorsum in locum desertum qui est Bethsaida quod cum cognovissent turbae secutae sunt illum et excepit illos et loquebatur illis de regno Dei et eos qui cura indigebant sanabat dies autem coeperat declinare
Abbreviated transcription (Latin):
pħa magnus surrex in nob̾: ⁊ quia de
uisi tauit plebem suam. Et eent hic ẜ¬
mo inunii̾sam uidãm de eo. ⁊ omẽm
cra regionẽ. Et nũtiauer̾ ioh̾m disciplĩ
eius: de omĩbꝰ hiis. Et ꝯuocauit duos
de discipłis suis iob̾nes. ⁊ misitad ihm
dicẽs. Tu es qui uẽtum es. an alium ee¬

Expanded text:
opheta magnus surrexit in nobis et quia Deus visitavit plebem suam et exiit hic sermo in universam Iudaeam de eo et omnem circa regionem et nuntiaverunt Iohanni discipuli eius de omnibus his et convocavit duos de discipulis suis Iohannes et misit ad Dominum dicens tu es qui ventu
Abbreviated transcription (Latin):
Et qui pot̾ate̾ s̃ asiint ĩ iuste odietuͭ᷑
Esr ressio in malis  i distiꝑ linato.⁊
ẽ ĩuentio indetri̾tũ. Est datũ ꝙ nõ est
utile: ⁊ ẽ datũ cuiꝰ retributo dupler est
pp̃ głam mioratõ. Et ẽ qui abhumilita
re ieuabit cap̃. Es qui multa reoiat
modico p̾tio. ⁊ restitue̾s ea inseptuplum

Expanded text:
et qui potestatem sibi adsumit iniuste odietur est processio in malis viro indisciplinato et est inventio in detrimentum est datus qui non sit utilis et est datus cuius retributio duplex est propter gloriam minoratio et est qntio in detrimentum est datus qui non sit utilis et est datus cuius retributio duplex est propter gloriam minoratio et est qui
Abbreviated transcription (Latin):
delictũ noli denudare. Audiet enĩ te ⁊ custo¬
diet te. ⁊ qͣi defende̾s ptm odiet te. Et sic
aderit tͥ semꝑ. Audisti ubũ adu̾sus ꝓ ei¬
disiũmpet. Afacie u̾bi ꝑturit fatiuis i¬
tãqͣm genitus ꝑtus uifantis.Sagita ĩ¬
fuła femori canis. sic u̾bil ĩ corde stulti

Expanded text:
delictum noli denudare audiet enim te et custodiet te et quasi defendens peccatum odiet te et sic aderit tibi semper audisti verbum adversus proxidisrumpet a facie verbi parturit fatuus tamquam gemitus partus infantis sagitta infixa femori carnis sic verbum in cord
Abbreviated transcription (Latin):
familias i narõni b suis. filii ã cham. chus. et
mͤ srahim. ⁊ futh. ⁊ chauaã. filii ã chus. saba. ⁊
euila. ⁊ sabatha. ⁊ regina ⁊ salnthaca. filii rego¬
na saba ⁊ dadan. porro chus: genuit nẽ broth
Ip̾e cep e̾e̾ potẽs in t̾ra lerat robustus uenatos

Expanded text:
as suas in nationibus suis. Filii autem Cham: Chus et Mesraim, et Phuth, et Chanaan. Filii Chus: Saba, et Evila, et Sabatha, et Regma, et Sabathaca. Filii Regma: Saba, et Dadan. Porro Chus genuit Nemrod: ipse coepit esse potens in terra, et erat robustus venator
Abbreviated transcription (Latin):
lue cũ dicto eitiꝰ gererent᷑: ipsis
ppłis ligna uel de balneis uel de
publicis quibꝰq locis ⁊ sarm̃ta con¬
gregantibꝰ. p̃cipue iudeis ardentiꝰ
in hec ex more feruentibꝰ: cũ omĩ
uelocitate extructꝰ ẽ rogus. Qũc̃
depositis senior indum̃tis ac zona
resoluta. calciam̃ta quoq pedibꝰ
tẽptabat edicere. que nunquã
nisi a religiosis quibꝰq fide ⁊ de-¬
uotione semet ipsos inuicẽ p̃ue¬
nientibꝰ. resolui consuerant. Ita
clauis affigere: ait. Sinite me.
Qui enĩ mͥ ignis ferre suppliciũ
dedit. dabit ut sine clauoꝵ af¬
fixione flãmas immobilit̾ ꝑferã.
⁊ ex magno grege assũptꝰ. accep¬
tabile holocaustũ omĩpotenti ob¬

Expanded text:
e cum dicto citius gererentur, ipsis populis ligna, vel de balneis, vel de publicis quibusque locis, et sarmenta congregantibus, praecipue Judaeis ardentius ad haec ex more ferventibus, cum omni velocitate exstructus est rogus. Tunc depositis senior indumentis, ac zona resoluta, calceamenta quoque de pedibus tentabat educere, quae nunquam nisi a religiosis quibusque, fide et devotione semetipsos invicem praevenientibus, resolvi consueverant. Ita clavis affigere, ait: Sinite me; qui enim dedit mihi ignis ferre supplicium, dabit ut et sine clavorum affixione, flammas immobiliter perferaaries, et ex magno grege assumptus, acceptabile holocaustum omnipotenti ob
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mia inmortalitatis adeptus.
satis agere cepit ut reliqͥas eiꝰ
ad sepulturã nr̃is desiderantib
nemo cõcederet. Instigabat᷑ gͦ
niceta herodis pat̾. fr̃ aũt dalce.
adire iudicẽ: ⁊ pet̾e ab eo ne
humandũ cõcederet corpusi
forte inqͥt relinquentes illũ q
crucifixus ẽ xp̃ĩan hũc colert
incipiant: Iudeis maxime ilta
machinantibꝰ: qͥ et nr̃os inten¬
tis ocłis obseruar̃ ne eũ e flã¬
mis adhuc ardentibꝰ raperens
ignorantes miserrimi qͥa ues
colendus sit nouerimꝰ: mr̃es uͦ
tinquã discipłos dñ diligamꝰ
⁊ uenerem᷑. quasi integrã fidẽ
magistro seruantes ⁊ dño Quoꝵ
nos quoq in fide ⁊ ꝑseuerantia
caritatis optamꝰ ẽẽ participes. Ubi
aũt uidit centurio tã obstinatã
iudeoꝵ contentionẽ: positũ in
medio ipsũ corpus exussit.E ita
nos postmodũ ambusta ossa p̃ci¬
osissimis gẽmis cariora.⁊ omni
auro ꝓbabiliora ꝑ ignẽ facta col¬
legimus: ac sic̃ conueniebat ex

Expanded text:
praemia immortalitatis indeptus, satis agere coepit ut reliquias ejus ad sepulturam nostris desiderantibus non concederet. Instigabatur ergo Niceta Herodis pater, frater autem Dalcae, adire judicem, ut peteret ab eo ne humandum concederet corpus; ne forte, inquit, relinquentes illum qui crucifixus est, Christiani hunc dolere incipiant; Judaeis maxime ista machinantibus, qui et nostros in tantis oculis observarunt, ne eum flammis adhuc ardentibus raperent, ignorantes miserrimi quia neqcolendus sit, noverimus; martyres vero tanquam discipulos Domini diligamus et veneremur, quasi integre fidem magistro servantes et Domino, quorum nos quoque in fide et perseverantia charitatis optamus esse participes. Ubi autem vidit centurio tam obstinatam Judaeorum contentionem, positum in medio ipsum corpus exussit; et ita nos postmodum ambusta ossa, pretiosissimis gemmis chariora, et omni auro probabiliora per ignem facta, collegimus, ac, sicut conveniebat ex
Abbreviated transcription (Latin):
urgeret᷑ ut fortunã cesaris p¬
raret: si hanc inqͥt iactantiã
queris ut fortunã cesaris iure.
⁊ qͥ sim ignorare te simulas: cĩ
omĩ libertate audi a me:. qͥa

Expanded text:
rgeretur, ut fortunam Caesaris juraret, ait: Si hanc jactantiam quaeritis, ut ego fortunam Caesaris jurem, et quis sim ignorare te simulas, cum omni libertate audi a me, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Flãma etenĩ in modũ camere
curuata. spetie qͣsi ueli uento
sinuati supͣ corpus mrĩs stetit.
Quod corpus in medio positũ. nõ
erat ut caro ardens: sed tanqͣm
si aurũ aut argentũ in fornace
candesceret. Tũ p̃terea odorẽ
mũ uidentes scelerũ ministri¬
igni corpus nõ posse consumi.
nisser̃ ꝓpuis accedere confectorẽ
⁊ corpus cui ignis cesserat mu¬
crone transfodere. Quo facto.
tã largus ꝓfusus ẽ sangnis: ut
restringeret rogũ. Ppłs aũt im

Expanded text:
flamma in modum camerae curvata, specie quasi veli navis vento sinuati, supra corpus martyris stetit. Quod corpus in medio positum, non erat ut caro ardens, sed tanquam si aurum aut argentum in fornace candesceret. Tum praeterea odorem mum, videntes sceleris ministri corpus igne non posse consumi, jusserunt propius accedere confectores, et corpus cui ignis cesserat, mucrone transfodere. Quo facto tam largus profusus est sanguis, ut restingueret rogum. Cum quo et
Abbreviated transcription (Latin):
int̃rogaret᷑ a ꝓconsule si ipse
eẽt policarpus: se ẽẽ confitet᷑. Er¬
go inqͥt habeto etatis tue reue¬
rentiã.⁊ parcens ultime senec-¬
tuti tue. iura fortunã cesaris:
gerens de pͥoribꝰ penitudinẽ: ⁊
Tuc̃ policarpus toruo uultu ad
ppłm qͥ in stadio residebat aspi¬
ciens. eleuata ad celũ dext̃a cũ¬
ingenti gemitu ꝓclamauit et
dixit: tolle sacrilegos. Sed inis
octoginta inqͥt ⁊ sex annis ser¬
uio ei:⁊ nichil me lesit unquĩ.
Quomͦ possũ maledicere ⁊ blaspho

Expanded text:
interrogaretur a proconsule, si ipse esset Polycarpus, se esse confitetur. Ergo, inquit, habeto aetatis tuae reverentiam, et parcens ultimae senectuti tuae, jura fortunam Caesaris gerens de prioribus poenitudinem, et Tunc Polycarpus torvo vultu ad populum qui in stadio residebat aspiciens, elevata ad coelum dextera, cum gemitu proclamavit, et dixit: Tolle sacrilegos. Sed insisOctoginta et sex annis servio ei, et nihil me laesit unquam: quomodo possum bl
Abbreviated transcription (Latin):
simplicit᷑ sc̃m dorsũ: ⁊ colaphos
accipiens tacebit .l neqͥs agnoscat
qͦd uerbũ uel unde uenit. ut in¬
feris loquat᷑. ⁊ corona spinea coro¬
net᷑. Ad cibũ aut̃ fel. ⁊ ad sitim
acetũ deder̃. In hospitalitatis hanc
monstrabũt mensam. Ipsa enim
insipiens tuũ deũ nõ intellexisti.
ludentẽ mortaliũ mentibꝰ. Sed spi¬
nis coronasti.⁊ horridũ fel miscu¬
isti. Templi uͦ uelũ scindet᷑. U me¬
dio die nox erit tenebrosa nimis
in tribꝰ horis. Et morte morietur.
tribꝰ diebꝰ somno suscepto. Et tũe ab
inferis regressus. ad lucẽ ueniet: pri¬
mus resurrectionis pͥncipio reuocatꝰ
ostenso. Ista lactantius carptĩ ꝑ inter¬
ualla disputationis sue sic̃ ea posce¬
re uidebant᷑ que ꝓbare intenderat.
adhibuit testimonia sibillina: que
nos nichil int̾ponentes. sed in unã
seriẽ conexa ponentes: solis capitibꝰ
si tam̃ scriptores deinceps ea serua¬
re nõ negligant distinguenda cura-¬

Expanded text:
simpliciter sanctum dorsum. Et colaphos simpliciter sanctum dorsum. Et colaphos accipiens tacebit, ne quis agnoscat, quod uerbum uel unde uenit, ut inferis loquatur et corona spinea coronetur. Ad cibum autem fel et ad sitim acetum dederunt; inhospitalitatis hanc monstrabunt mensam. Ipsa enim insipiens tuum Deum non intellexisti, ludentem mortalium mentibus, sed spinis coronasti et horridum fel miscuisti. Templi uero uelum scindetur; et medio die nox erit tenebrosa nimis in tribus horis. Et morte morietur tribus diebus somno suscepto; et tunc ab inferis regressus ad lucem ueniet primus resurrectionis principio reuocatis ostenso.\' Ista Lactantius carptim per interualla disputationis suae, sicut ea poscere uidebantur, quae -probare intenderat, adhibuit testimonia Sibyllina, quae nos nihil interponentes, sed in unam seriem conexa ponentes solis capitibus, si tamen scriptores deinceps ea seruare non neglegant, distinguenda cura
Abbreviated transcription (Latin):
soter. qͦd ẽ latine iħs xp̃s dei filius
saluator. si pͥmas litteras ningas:
erit sõye. id ẽ piscis: in quo no¬
mine mystice intelligit᷑. xp̃s: eo
qd in huiꝰ mortalitatis abysso ue¬
lut in aquaꝵ ꝓfunditate. iiiuus
boc ẽ sine peceato esse potuerit.
hec aũt sibila siue eritrea sine
ut quidã magis credũt cumea. ita
nichil hrbet in toto carmine suo
cuiꝰ exigua ista particula ẽ. qͦd ad
deoꝵ falsoꝵ siue factoꝵ cultũ ꝑti¬
neat: qͥn immo ita etiã contra eos
⁊ contra cultores eoꝵ loquit᷑: ut
in eoꝵ numero deputanda uide¬
at᷑ qͥ ꝑtinent ad ciuitatẽ dei. Inse¬
rit etiã lactantiꝰ oꝑi suo quedam
de xp̃o uaticinia sibille: quãuis
nõ expͥmat citiꝰ. Sed que ipse sin¬
gillatĩ posuit: ego arbitratꝰ sum
coniũcta ẽẽ ponenda: tanquam
unũ fit ꝓlixũ. que ille plura cõ¬
memorauit et breuia. In manꝰ
bũt aũt deo alapas manibꝰ inces¬
tis: ⁊ impuro ore expuent uene¬
nata sputa. Dabit uͦ ad uerbera

Expanded text:
od est Latine Iesus Christus Dei filius saluator, si primas litteras iungas, erit ἰχθύς, id est piscis, in quo nomine mystice intellegitur Christus, eo quod in huius mortalitatis abysso uelut in aquarum profunditate uiuus, hoc est sine peccato, esse potuerit. Haec autem Sibylla sine Erythraea siue, ut quidam magis credunt, Cumaea ita nihil habet in toto carmine suo, cuius exigua ista particula est, quod ad deorum falsorum siue factorum cultum pertineat, quin immo ita etiam contra eos et contra cultores eorum loquitur, ut in eorum numero deputanda uideatur, qui pertinent ad ciuitatem Dei. Inserit etiam Lactantius operi suo quaedam de Christo uaticinia Sibyllae, quamuis non exprimat cuius. Sed quae ipse singillatim posuit, ego arbitratus sum coniuncta esse ponenda, tamquam unum sit prolixum, quae ille plura commemorauit et breuia. \'In manbunt autem Deo alapas manibus incestis et inpurato ore exspuent uenenatos sputus; dabit uero ad uerbera
Abbreviated transcription (Latin):
U̾corã hic dnõ reges sistent᷑ ad unĩ:
Recidet e celis ignisq ⁊ sulphuris ass
In his latinis uersibꝰ de greco uteũq
transiatis. ibi nõ potuit ille sensus oc¬
currere: qͥ fit cũ littere que sũt in
eoꝵ capitibꝰ conectunt᷑: ubi.y litte¬
ra in greco posita ẽ. qͥa nõ potuer̃
latma uerba inueniri que ab eadẽ
hitera inciperent.⁊ sententie con¬
uenirent. Hi aũt sũt uersus tres.
Quintꝰ. ⁊ octanus decimꝰ:⁊ nonꝰ de¬
cimꝰ. Neniq si literas que sũt in ca-¬
pitibꝰ omniũ uersuũ cõnectentes.
hoꝵ triũ que scripte sũt nõ legamꝰ:
sed ꝓ eis.Y. lnterã tanquã in eisdẽ
locis ipsa sit posita recordem᷑ ex¬
primit᷑ in qͥnq uerbis. iesus cristꝰ
dei filiꝰ saluator: sed cũ grece hoc
dicit᷑ nõ latine. ⁊ sũt uersus uigin¬
ti ⁊ septẽ: qͥ numeriis quadratum
ternariũ solidũ reddit. Tria enĩ ter
ducta. fiunt nouẽ.: ⁊ ipsa nouẽ si
ter ducant᷑. ut ex lato in altũ figu¬

Expanded text:
coram hic Domino reges sistentur ad unum ΡRecidet e coelis ignisque et sulphuris amnis. In his latinis versibus de graeco utcumque translatis, ibi non potuit ille sensus occurrere, qui fit cum litterae, quae sunt in eorum capitibus, connectuntur, ubi Υ littera in graeco posita est; quia non potuerunt verba latina inveniri, quae ab eadem littera inciperent, et sententiae convenirent. Hi autem sunt versus tres, quintus et octavus decimus et nonus decimus. Denique si litteras quae sunt in capitibus omnium versuum connectentes, horum trium quae scriptae sunt non legamus, sed pro eis Υ litteram, tanquam in eisdem locis ipsa sit posita, recordemur, exprimitur in quinque verbis, Jesus Christus Dei Filius Salvator; sed cum graece hoc dicitur, non latine. Et sunt versus viginti et septem, qui numerus quadratum ternarium solidum reddit. Tria enim ter ducta fiunt novem: et ipsa novem si ter ducant
Abbreviated transcription (Latin):
facundie multeq doctrine  cũ de
xp̃o colloquerem᷑. grecũ nob̃ codioẽ
ꝓtulit: carmina esse dicens sibille
eritree: ubi ostendit quodã loco
in capitibꝰ uersuũ ordinẽ litteraꝵ
ita se habentẽ: ut hec in eo uerba
me littere istũ sensũ quẽ diximꝰ
reddunt: sic̃ eos quidã latinis e
stantibꝰ uersibꝰ est interp̃tatꝰ. ha

Expanded text:
facundiae multaeque doctrinae, cum de facundiae multaeque doctrinae, cum de Christo conloqueremur, Graecum nobis codicem protulit, carmina esse dicens Sibyllae Erythraeae, ubi ostendit quodam loco in capitibus uersuum ordinem litterarum ita se habentem, ut haec in eo uerba primae litterae istum sensum, quem diximus, reddunt, sicut eos quidam Latinis et stantibu
Abbreviated transcription (Latin):
eMPORE quo roma condita
est. ppłs ifrł habebat in terra
ꝓmissionis annos septingen-¬
tos decẽ ⁊ octo: ex quibꝰ ui¬
ginti septẽ ꝑtinent ad iħm naue:
deinde ad tempus iiidicũ trecenti
uiginti nouẽ. Ex quo aũt reges ibi
esse ceꝑant: anni erant trecenti sex¬
aginta duo: ⁊ rex tũe erat in ni¬
dea cuiꝰ nom̃ erat achaz. uel sic̃ alii
cõputant. qui ei successit ezechias:
quẽ quidẽ constat optimũ ⁊ piis¬
simũ regẽ. romuli regnasse tẽpo¬
ribꝰ. In ea uͦ hebrei ppłi parte que
appellabat᷑ isrł. regnare ceꝑat osee.
Eodẽ tẽpore nõnulli sibillã eritreã
naticinatã ferũt. Sibillas aũt uar¬
ro ꝓdit plures fuisse: nõ unã. Hec
sane eritrea sibilla quedã de xp̃o
manifesta conscripsit: que etiã nos
priꝰ in latina lingua uersibꝰ male la¬
tinis ⁊ nõ stantibꝰ legimꝰ per nescio
cuiꝰ interp̃tis imꝑiciã: sic̃ post cog¬
nouimꝰ. Nã uir clarissimꝰ flacianus
qͥ etiã ꝓconsul fuit: homo facillime

Expanded text:
r, quo Roma condita est, populus Israel habebat in terra promissionis annos septingentos decem et octo. Ex quibus uiginti septem pertinent ad Iesum Naue, deinde ad tempus iudicum trecenti uiginti nouem. Ex quo autem reges ibi esse coeperant, anni erant trecenti sexaginta duo. Et rei tunc erat in Iuda, cuius nomen erat Achaz uel, sicut alii conputant, qui ei successit Ezechias, quem quidem constat optimum et piissimum regem Romuli regnasse temporibus. In ea uero Hebraei populi parte, quae appellabatur Israel, regnare coeperat Osee.Eodem tempore nonnulli Sibyllam Erythraeam uaticinatam ferunt. Sibyllas autem Varro prodit plures fuisse, non unam. Haec sane Erythraea Sibylla quaedam de Christo manifesta conscripsit; quod etiam nos prius in Latina lingua uersibus male Latinis et non stantibus legimus per nescio cuius interpretis inperitiam, sicut post cognouimus. Nam uir clarissimus . Flaccianus, qui etiam proconsul fuit, homo facillimae
Abbreviated transcription (Latin):
Tuc̃ erit ⁊ luctꝰ. stridebũt dentibꝰ oi
Eripit᷑ solis iubar: ⁊ chorꝰ iirt̃it astdi
Uoluet᷑ celũ. suaris splendor obibi
Deiciet colles: ualles extollet ab ine
Noͣ erit in rebꝰ hominũ sublime uls
Iã equant᷑ campis moñtes: ⁊ cerulas
Omĩa cessabũt: tellũs confracta ꝑuͥss
Sic parit̾ fonteᷤᷤ torrent᷑ fluminaꝙ ¶
S ed tuba tũ sonitũ tristẽ demitet as
Orbe gemẽs facmꝰ miserũ. uariosola

Expanded text:
ridebunt dentibus omnes. Eripitur solis iubar, et chorus interit astris. Volvetur caelum, lunaris splendor obibit. Deiciet colles, volles extollet ab imo. Non erit in rebus hominum sublime vel altum. Iam equantur campis montes, et cerula ponti Omnia cessabunt, tellus confracta peribit. Sic pariter fontes torrentur fluminaque igni. Sed tuba tum sonitum tristem demittet ab alto Orbe, geme
Abbreviated transcription (Latin):
Sic anime cũ earne ader. qͦs iudicat i
Cũ iacet incultꝰ densis in nepribꝰ oib
Reieiẽt simulacra uiri: cũctã qͦ grp
Sc̃oꝵ sed enĩ cũcte lux libera carni
Tradet᷑. sontes et̾na flãma cremabit
Occultos actꝰ retegẽs tũc quisq loqut̃

Expanded text:
imae cum carne aderunt, quas indicat ipse, Χ Cum iacet incultus densis in uepribus orbis, Ρ Reicient simulacra uiri, cunctam quoque gSanctorum sed enim cunctae lux libera carni Τ Tradetur, sontes aeterna flamma cremabit. Ο Occultos actus reteg
Abbreviated transcription (Latin):
ora mitoꝵ: Uerbũ qͦd linguis gen¬
tiũ disertũ nõ fuit: ⁊ linguas in¬
fantiũ disertas fecit: Quenã est
inquã illa generatio. cui patͣ mo¬
riendo nõ cedit : quia nõ eã uiuen¬
do p̃cedit: Ab omĩbꝰ locoꝵ tẽpoꝵq
in t̃uallis. ab omĩ distinctione spa

Expanded text:
ora mutorum: Verbum quod linguis genora mutorum: Verbum quod linguis gentium disertis non fit, et linguas infantium disertas facit. Quaenam est, inquam, illa generatio, cui Pater moriendo non cedit, quia non eam vivendo praecedit? Ab omnibus locorum temporumque intervallis, ab o
Abbreviated transcription (Latin):
iohes in ut̃o saluatorẽ: symeon se¬
nex dñm cognouit infantẽ: anna
uidua uirginẽ matrẽ. Ecce hec
sũt testimonia natiuitatis tue dnẽ
iħu. ante quã tibi fluctꝰ substerne¬
rent᷑ calcanti ͥ cederent imꝑanti.
ante quã uentus te iubente silu¬
isset mortiis te uocante resur¬
rexisset: sol te moriente palluis¬
set  t̾ra te resurgente tremuis¬
set: celũ te ascendente patuisset:
ante quã ista ⁊ alia mirabilia ĩa̾
inuenili tui corporis etate fecisses.
Adhuc portabaris in manibꝰ matris.
paruulus ex semine isrł:⁊ ipse no
neratio saluatoris qua gignenti pa
Quã pia fides agnouit ⁊ tenuit: in
cipio erat uerbũ : ⁊ uerbũ erat¬
apud deũ ⁊ ds̃ erat uerbũ. Quod
ẽ hoc uerbũ. qͦd dicturus antea nõ
silebat: quo dicto nõ siluit qͥ dice¬
bat: Quod est uerbũ sine tẽpore:
ꝑ qͦd facta sũt tẽpora : Uerbũ qͦd
labia nullius aꝑuit ceptũ clau¬
situe finitũͦ. Uerbũ qͦd initiũ nõ
habet ex ore loquentiũ ⁊ aꝑit

Expanded text:
o in utero Salvatorem; Simeon senex Deum agnovit infantem; Anna vidua Virginem matrem . Haec sunt testimonia nativitatis tuae, Domine Jesu, antequam tibi fluctus sternerentur calcanti, cederent imperanti; antequam ventus te jubente siluisset, mortuus te vocante vixisset , sol te moriente palluisset, terra resurgente tremuisset, coelum te ascendente patuisset; antequam ista et alia mirabilia jam juvenilis tui corporis aetate fecisses. Adhuc portabaris in manibus matris,parvulus ex semine Israel , et ipsalis est illa generatio Salvatoris, qua gignenti Patquam pia fides excepit et tenuit, infcipio erat Verbum apud Deum, et Deus erat Verbum ? Quod est hoc Verbum, quod dicturus antea non silebat, quo dicto non siluit qui dicebat? Quod est Verbum sine tempore, per quod facta sunt tempora? Verbum quod labia nullius aperuit coeptum, clausitve finitum: Verbum quod initium non habet ex ore loquentium, et aperit
Abbreviated transcription (Latin):
est hic qͦd dicere ualeamꝰ: sed tamen
nõ longe positũ ẽ ab uno quoq
⁊ sumꝰ. Transcendamꝰ carnẽ nrãm
in qua parentes ante filios uiuũt:
quia ut filios possent generare cre-¬
uer̃: ⁊ filiis crescentibꝰ iam senescũt.
Nondũ natis filiis parentes uixer̃:
qͥa ⁊ parentibꝰ mortuis filii uictu¬
ri sũt. Transcendamꝰ ⁊ animas nos¬
tras. Pariunt ⁊ ipse aliqͥd cogitan¬
do. qͦd secũ habent sciendo: sed pos¬
sũt amittere obliuiscendo. quia ⁊¬
nõ habent ante nesciendo. Cũcta
corporalia. tẽporalia ⁊ mutabilia
transcendaimꝰ : ⁊ uideamꝰ suꝑ om¬
nia ꝑ quẽ facta sũt omĩa. Ascen¬
sus nr̃ in corde est. qͥa ⁊ ille ad
quẽ ascendimꝰ ꝓpe ẽ. Longe aũt
ab illo siimꝰ: in quantũ dissimi¬
les sumꝰ. Ascendat gͦ ad eũ sua si

Expanded text:
n non longe positum est ab unoquoque et sumus . Transcendamus carnem nostram, in qua parentes ante filios vivunt: quia ut filios possent generare creverunt, et filiis crescentibus jam senescunt. Nondum natis filiis parentes vixerunt, quia et parentibus mortuis filii victuri sunt. Transcendamus et animas nostras: pariunt et ipsae aliquid cogitando, quod secum habent sciendo; sed possunt amittere obliviscendo, quia non habebant ante nascendo. Cuncta corporalia, temporalia, mutabilia transcendamus: ut videamus super omnia, per quem facta sunt omnia. Ascensus noster in corde est: quia et ille ad quem ascendimus prope est. Longe autem ab illo sumus, in quantum dissimiles sumus. Ascen
Abbreviated transcription (Latin):
tũ non p̃ueniente qͥ gignit. ⁊ gig¬
nentẽ nõ subsequente qͥ gignitur:
patrẽ ⁊ filiũ. Nec parit̃ patres. nec
parit᷑ filios: sed parit̾ et̾nos. Nec u-¬
trũq generantẽ nec utrũq nascen-¬
tẽ. sed alterũ sine altero nõ uiuen¬
tem.U patrẽ sempit̾ne genuisse:¬

Expanded text:
tum non praevenientem qui gignit, et gignentem non subsequentem qui gignitur, Patrem et Filium: nec pariter patres, nec pariter filios, sed pariter aeternos: non utrumque generantem, nec utrumque nascentem, sed alterum sine altero non viventem
Abbreviated transcription (Latin):
habitauit in nobis. Hanc gͦ gene¬
rationẽ cuiꝰ hodierno die celebranꝰ
diẽ. in qͦ dignatꝰ est uenire in ifrl
⁊ fieri emmanuhel:. nobiscũ deus
carnis infirmitate: nõ nobiscum
cordis iniqͥtate. accedens ad nos ꝑ
id quod assũpsit e nr̃o:⁊ libers
nos ꝑ id qͦd mansit in suo: iunisita¬
uit qͥppe dñs seruos suos ꝑ mor¬
talem infirmitatẽ. ut eos libem
faceret ꝑ incõmutabilẽ ueritan
hanc ergo generationẽ cuiꝰ uteũ
capax ẽ humana fragilitas. non¬
illã que sine tẽpore manet sine
matre suꝑ omĩa. sed istã que in
tẽpore facta ẽ sine patre int̾ om¬
niar hunc uirginis filiũ ⁊ uirg¬
nũ sponsũ. de incorrupta mati
nascentẽ. incorruptibili ueritan
fetantẽ. laudemꝰ. amemꝰ. adortiꝰ
ut in eius miscłia de astucia u¬
ta diaboli triũphemꝰ. Diabolus a
nos decipiendos corrupta feminel

Expanded text:
ia. Hanc ergo generationem, cujus hodiernum celebramus diem, hanc in qua dignatus est venire per Israel, et fieri Emmanuel, nobiscum Deus in carnis infirmitate, non nobiscum in cordis iniquitate; accedens ad nos per id quod assumpsit ex nostro, et liberans nos per id quod mansit in suo visitavit quippe Dominus servos suos per mortalem infirmitatem, ut eos liberos faceret per incommutabilem veritatem: hanc ergo generationem, cujus ut cumque capax eillam quae sine tempore manet, sine matre super omnia, sed istam quae in tempore facta est sine Patre inter omnia. Hunc Virginis Filium, et virginum sponsum, de incorrupta matre nascentem et incorruptibili vefetantem, laudemus, amemus, adoremus, ut in ejus misericordia de astutia victa diaboli triumphemus. Diabolus ad nos decipiendos corrupta feminea
Abbreviated transcription (Latin):
nasceret᷑ elegit:⁊ ipse condidit qͦd
elegit: ut illinc ꝓcederet uelut spon¬
sus de thalamo suo. quo mortalibꝰ
ocłis posset uideri. et augm̃to lucis
annue se lucẽ mentiũ uenisse tes-¬
tari. Propħe ceciner̃ conditorẽ celi

Expanded text:
nasceretur elegit. Et ipse condidit quod nasceretur elegit. Et ipse condidit quod elegit, ut illinc procederet ut sponsus de thalamo suo, quo mortalibus oculis posset videri, et augmento lucis annuae se lucem mentium venisse testari. Prophetae cecinerunt Conditorem coeli
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ de patre sine die ꝑqũ
facti sut om̃s dies. uolurt
in t̾ra natalẽ habere hunc diem
quẽ hodie celebramꝰ. Quisqͥs hun
diem miraris: eternũ potiꝰ mya¬
re. ante omnẽ diẽ ꝑmanentem
omnẽ diẽ creantẽ : In die hodrei¬
no nascentẽ: a diei malicia libe¬
rantẽ. Adhuc mirare.Que ƿeper
et uerbũ ẽ. Merito celi locut sũ
angłi gratulati: pastores letati
magi mutati reges turbati: ꝓii¬
uiili coronati. Lacta mat̾ eibũ pͥ¬
trũ: lacta panẽ de celo uemenst.
⁊ in p̃sepi positũ. uelut pioꝵ ciba¬
ria ium̃toꝵ. Illic enĩ cognouit bos
posfessorẽ suũ: ⁊ asinꝰ p̃sepe dnĩ sui:
circũcisio scilicet ⁊ p̃puciũ. coheren¬
do lapidi angulari:. quoꝵ pͥmicie
fuer̾ pastores ⁊ magi. Lacta eũ qui
talẽ fecit te ut ipse fieret in te: qui
tibi ⁊ munꝰ fecunditatis attulit con¬
ceptus: ⁊ deciis uirginitatis nõ abs-¬
nilit natꝰ. Qui sibi priꝰ quã nasceret᷑.
⁊ uterũ de quo nasceret᷑. ⁊ diẽ quo

Expanded text:
natus de Patre sine die, per quem factus est omnis dies, voluit in terra habere natalem hunc diem, quem hodie celebramus. Quisquis hunc diem miraris aeternum mirare potius ante omnem diem permanentem, omnem diem creantem, in die hodierno nascentem, a malitia diei liberantem. Adhuc mirare. Quae peperit, et Verbum est. Merito coeli locuti sunt, Angeli gratulati, pastores laetati. Magi mutati, reges turbati, parvuli coronati. Lacta, mater, cibum nostrum; lacta panem de coelo venientem, et in praesepi positum velut piorum cibaria jumentorum. Illic enim cognovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui ; circumcisio scilicet et praeputium, cohaerendo lapidi angulari, quorum primitiae fuerunt pastores et Magi. Lacta eum qui talem fecit te, ut ipse fieret in te, qui tibi et munus fecunditatis attulit conceptus, et decus virginitatis non abstulit natus: qui sibi, priusquam nasceretur, et uterum de quo nasceretur, et diem quo
Abbreviated transcription (Latin):
res: pͥncipes cognoscere nequiuer̃.
Unde ⁊ beatꝰ apłs ait. Quã nemo pͥn¬
cipũ scłi hinꝰ cognouit: ⁊ reliqua.
Ergo in natiuitate dnĩ angłi pirit᷑
cũ pastoribꝰ sũt letati. excelsã deo
dicentes głam. Nã uicini quodã¬
in eiusdẽ dm̃ eaidẽ festiuitate .¬
mili nobiscũ leticie uicinitate
dere:. Nam qui solent ꝓpt᷑ xpĩ i¬

Expanded text:
res, principes cognoscere nequiverunt. res, principes cognoscere nequiverunt. Unde et beatus Apostolus ait: Quem nemo principum saeculi ejus cognovit , et reliqua. Ergo in nativitate Domini angeli pariter cum pastoribus sunt laetati, excelsam Deo dicentes gloriam; nam vicinis quodamin ejusdem Domini eadem festivitate simili nobiscum laetitiae vicinitate gaudere; nam qui solent prop
Abbreviated transcription (Latin):
ris enĩ ortũ. nec celestia reueren-¬
tiã deferebãt. nec terrena reqͥem
possidebat̃. Sed uidete qͥd dicat ip¬
sa sententia. Pax hominibꝰ bone uo¬
luntatis. Non quibuscũq hominibꝰ.i
sed bone uoluntatis hominibꝰ: ut
intelligas pricẽ xp̃i nõ debiti esse
sed meriti. Nõ enĩ eã meret᷑ condi¬
tio. sed uoluntas. Hac gͦ uoce ꝑsul¬
tarũt angłi in illa nocte. qua pas¬
tores nascentẽ dñm suꝑ gregẽ suũ
uigilias obseruantes. primi pre omibꝰ
didicer̃. Ipsi enĩ primi ortũ salua¬
toris ante om̃s homines nuncian¬
tibꝰ angłis agnouer. Unde mirũ ẽ:
quod redẽptionẽ scłi ante pastores
scłi potuer̾ scire quã principes.
Nõ enĩ angłi annunciauer̃ regibꝰ
nõ iudicibꝰ : sed hominibꝰ rusticanis.
ante scire meruierit innocentia
quã potestas: ⁊ priꝰ cognoscere ueri¬
tatẽ simplex rusticatio. quã suꝑba
dnãtio Quod enĩ cognouere pasto¬

Expanded text:
ris enim ortum nec coelestia reverenris enim ortum nec coelestia reverentiam deferebant, nec terrena requiem possidebant. Sed videte quid dicat ipsa sententia: Pax hominibus bonae voluntatis . Non quibuscumque hominibus, sed bonae voluntatis hominibus; ut intelligas pacem Christi non debiti esse, sed meriti; non enim eam meretur conditio, sed voluntas. 397 3. Hac persultarunt angeli in illa nocte, qua pastores nascentem Dominum super gregem suum vigilias observantes, prae omnibus primi didicerunt; ipsi enim primi ortum Salvatoris ante omnes homines, nuntiantibus angelis agnoverunt. Unde non mirum est quod redemptionem saeculi ante pastores saeculi potuerunt scire, quam principes; non enim angeli nuntiaverunt regibus, non judicibus, sed hominibus rusticanis. ante scire meruerit innocentia, quam potestas: et prius cognoscere veritatem simplex rusticatio, quam superba dominatio; quod enim cognoverunt pasto
Abbreviated transcription (Latin):
ua grã uel quibꝰ laudibꝰ
hunc diem natalis dñi
p̃dicẽ prorsus ignoro In
tanta enĩ festiuitate ad magnifican-¬
dũ deũ humana loquela nõ sufficit.
dus est uoce cũ regnat: Suꝑgredit᷑
enim illiꝰ tẽporis festiuitatẽ nr̃ã sol¬
lemnitas. Siquidẽ tunc stupuer̃ illi
tantũ nascentẽ dñm : nos illũ sus¬
cipimꝰ nascentẽ: resurgentẽ parit᷑.
⁊ regnantẽ. Tanto igit᷑ facundior lau¬
datio ẽẽ debet huiꝰ tẽporis:. quanto
sũt maiora miracula. Sed qm̃ dig¬
nã predicationẽ exhibere nõ potest
humana fragilitas: ad angłoꝵ nos
p̃conia conferamꝰ. Et qͥa merito eos
eqͥparare nõ possumꝰ : deuotione co¬
mitem᷑. hoc ẽ in ea festiuitate eadẽ
qua illi leticia. nos sententia ꝑsul¬
temꝰ dicentes. Gła in excelsis deo. et
m t̾ra pax hominibꝰ bone uolun¬
tatis. Digna plane ⁊ iusta sententia:
que in natiuitate xpĩ ⁊ deo honorẽ
rep̃sentat in celis: ⁊ hominibꝰ pacẽ
representat in terris. Ante saluato¬

Expanded text:
ua gratia vel quibus laudibus hunc diem natalis dominici praedicemus prorsus ignoro. In tanta enim festivitate ad magnificandum Deum humana loquela non sufficit. dus est voce, cum regnat? Supergreditur enim illius temporis festivitatem nostra solemnitas; siquidem tunc stupuerunt illi tantum nascentem Dominum, nos illum suspicimus nascentem, resurgentem pariter et regnantem. Tanto igitur fecundior laudatio esse debet hujus temporis, quanto sunt majora miracula. 2. Sed quoniam dignam praedicationem exhibere non potest humana fragilitas, ad Angelorum nos praeconia conferamus; et quia merito eos aequiparare non possumus, devotione comitemur; hoc est, in ea festivitate, eadem qua illi laetitia, nos sententia persultemus, dicentes: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Digna plane et justa sententia, quae in nativitate Christi et Deo honorem repraesentat in coelis, et hominibus pacem repraesentat in terris; ante Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
si roris asꝑgit: sed sine inqͥetudine
omniũ totũ imbrẽ ꝑ multiplices
effusũ partes. toto corpore in se tra¬
iit ⁊ uniꝰ meatꝰ scissurã nesciens:
solida mollicie plures meatꝰ p̃bens.
Et quod clausũ uidet᷑ ꝑ densitatẽ.
est patulũ ꝑ tenuitatẽ. Recte gͦ
mariã uelleri comparamꝰ : que ita
concepit dñm ut toto eũ hauriret
corpore: nec eiusdẽ scissurã corporis
pateret᷑: sed esset mollis ad obse-¬
quiũ. solida ad scĩmoniũ. Recte
inquã maria uelleri comparat᷑:
de cuiꝰ fructu salutaria ppłis ues-¬
tim̃ta texint᷑. Uellus plane ma¬
ria est. Siquidẽ de molli sinu eiꝰ
agnꝰ egressus ẽ: qui ⁊ ipse matris
laniciẽ hoc est carnẽ gestans. mol¬
li uellere cunctoꝵ oꝑit uulnera
ppłoꝵ. Omne enĩ peceati uulnus
sanguine: ⁊ ut sanitatẽ recipi

Expanded text:
si roris aspergit: sed sine inquietudine si roris aspergit: sed sine inquietudine omnium totum imbrem per multiplices effusum partes toto corpore in se trahit, unius meatus scissuram nesciens, solida mollitie plures praehens meatus: et quod clausum videtur per densitatem, est patulum per tenuitatem. 7. Recte ergo Mariam velleri comparamus, quae ita concepit Dominum, ut toto eum hauriret corpore, nec ejusdem scissuram corporis pateretur: sed esset mollis ad obsequium, solida ad sanctimonium. Recte, inquam, Maria velleri comparatur, de cujus fructu salutaria populis vestimenta texuntur. Vellus plane Maria est; siquidem de molli sinu ejus agnus egressus est, qui et ipse matris laniciem, hoc est, carnem gestans, molli vellere cunctorum operit vulnera populorum. Omne enim peccati vulnus sanguine; et ut sa
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ gaudiũ xpĩ nõ inqͥrere sacer¬
dotes. Si quidẽ ⁊ qͦd tũc ad illos su
gregẽ suũ uigilias obseruantes ni¬
te intẽpesta lociiti sũt: huiꝰ tẽpoi
mysteriũ designabat. Nam illots¬
to hoc utiq monstrabat᷑. gregẽ pꝰ¬
noctẽ scłm. sacerdotes esse pastores
carnẽ natꝰ est dñs: ita secreto. mi
silentio: ut ortũ eiꝰ scłm penitus
ignoraret. Ignorauit enim scl̃m
qͥa ⁊ extra conscientiã patris ne
Nã ioseph suscepit filiũ quẽ nõ gł¬
nuit: maria partũ posuit quess
sexus cõsuetudine non creauit.
nemo sentiret. Quemadmodũ e¬
derent hoc futurũ: qͦd posteas
factũ ẽ. factũ esse uix credũt: Ni
qͦd ita latenter ⁊ secreto saluator
descensurꝰ esset in uirginẽ: ian
ante dauid ꝓpħa testatꝰ ẽ dicens
Tescendet sic̃ pluuia in uellus.
Quid enim tam silent̃ ⁊ sine strepi¬
t fit. quã cũ imber in lane uellus
infundit᷑. Nulliꝰ aures sono uerbe¬
rat: nulliꝰ corpus humore reꝑcus-¬

Expanded text:
 gaudium non inquirere sacerdotes. Siquidem et quod tunc ad illos super gregem suum vigilias observantes nocte intempesta locuti sunt, hujus temporis mysterium designabat. Nam illo facto hoc utique monstrabatur, gregem p 409, sacerdotes esse pastores,carnem natus est Dominus ita secreto, ita silentio, ut ortum ejus saeculum penitus ignoraret. Ignoravit enim saeculum, quia et extra conscientiam patris conceptus, ptum suscepit filium, quem non genuit: Maria partum posuit, quem sexus consuetudine non creavit. nemo sentiret. Quemadmodum crederent hoc futurum, quod posteaquam factum est, factum esse vix credunt? 6. Nam quod ita latenter et secreto Salvator descensurus esset in Virginem, jam ante David propheta testatus est, dicens: Descendet sicut pluvia in vellus . Quid enim tam silenter et sine strepitu fit, quam cum imber in lanae vellus infunditur? Nullius aures sono verberat, nullius corpus humore repercus
Abbreviated transcription (Latin):
qui huismodi titulũ preferũt.
ꝓ his que immutabunt᷑: ubi etiã
legit᷑ canticũ ꝓ dilecto. aꝑtissime
pre filiis hominũ. Qui cũ in forma
dei esset: nõ rapinã arbitratꝰ est ẽẽ
equalis deo. Ibi ei dicit᷑. Accingere
gladiũ tuũ uixta femur: quod in
carne esset hominibꝰ locuturus.
gladiũ quippe sermo. per femur
caro significat᷑. Quia semet ipsum
exinaniuit formã serui accipiens:
ut ille ꝑ diuinitatẽ speciosus forma
p̃ filiis hominũ. etiã illud fieret ꝑ
infirmitatẽ: quod de illo dicit alius
ꝓpheta. Uidimꝰ eũ. et nõ habebat
speciem neq decorẽ: sed uultus eiꝰ

Expanded text:
qui hujusmodi titulum praeferunt, qui hujusmodi titulum praeferunt, Pro iis quae immutabuntur: ubi etiam legitur, Canticum pro dilecto  apertissime prae filiis hominum. Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est, esse aequalis Deo. Ibi ei dicitur, Accingere gladium tuum juxta femur: quod in carne esset hominibus locuturus. Per gladium quippe sermo, per femur caro significatur: quia semetipsum exinanivit, formam servi accipiens; ut ille per divinitatem speciosus forma prae filiis hominum, etiam illud fieret per infirmitatem, quod de illo alius propheta, Vidimus eum, et non habebat speciem, neque decorem;
Abbreviated transcription (Latin):
finem. cuiꝰ regni nõ erit finis. In illo
onnnra oporrebat impleri: qui ue¬
nit legẽ ⁊ ꝓphetas nõ soluere sed
adimplere. Proinde illa uetera
signa rerum nõ euacuariit argu¬
alia essent que nunciarent uenis¬
se iam xp̃m:. quã fuerant illa que
prenunciabant esse uenturũ. qͥd
sibi aũt uult quod sic p̃notantur
quidam psalmi. quos ⁊ ipsi legũt¬
⁊ habent in litterarũ auctoritate
scãrum:ͥ ut in eoꝵ titulis scriptũ
sit. ꝓ his que immutabunt᷑: textꝰ
uero eoꝵdem psalmoꝵ predicat
xp̃m. nisi quia illoꝵ mutatio
ꝑ illũ futura p̃dicta est. ꝑ quem
apparet impleta: ut ppłs dei qͥ
nunc ẽ ppłs xpĩanus. iam non
cogat᷑ obseruare que ꝓpheticis
temporibꝰ obseruabant᷑ nõ quia
damnata sed qͥa mutata sũt nõ
ut res ipse que significabantur
perirent: sed ut rerũ signa suis
queq temporibꝰ conuenirent:¬
Deniq in psalmo quadragesimo
quarto. nam ipse primꝰ eoꝵ est

Expanded text:
finem, cujus regni non erit finis. In illo finem, cujus regni non erit finis. In illo quippe omnia oportebat impleri, qui venit legem et prophetas non solvere, sed implere. Proinde illa vesigna rerum non evacuavit argualia essent quae nuntiarent venisse jam Christum, quam fuerant illa quae praenuntiabant esse venturum. Quid sibi autem vult, quod sic praenotantur quidam psalmi, quos et ipsi legunt et habent in Litterarum auctoritate sanctarum, ut in eorum titulis scriptum sit, Pro iis quae immutabuntur; textus vero eorumdem psalmorum praedicat Christum: nisi quia eorum mutatio per illum futura praedicta est, per quem apparet impleta? ut populus Dei, qui nunc est populus christianus, jam non cogatur observare quae propheticis temporibus observabantur: non quia damnata, sed quia mutata sunt; non ut res ipsae quae significabantur perirent, sed ut rerum signa suis quaeque temporibus convenirentDenique in psalmo quadragesimo quarto nam ipse primus est eorum
Abbreviated transcription (Latin):
cernunt᷑. Cum enĩ om̃s ad eccłẽ
membra ꝑtinere uiderintur: ad¬
ueniente tam̃ tẽptatione tribu¬
lationis. et ex illis qui sunt in oc
⁊ ex illis qui sunt in negociis scłi.
et ex illis qui deo ministrant in
eccła. aliqui ꝑmanent: aliqui
cadũt. Qui ꝑmanent assumiriꝰ¬
hostiam uiuam. scãm. deo placen¬
tem. Cui ⁊ animas nrãs in deside¬
riis scĩs ꝓ sanguine intelligenter
effundimus: ⁊ xp̃i uelut agni imi¬
maculati sanguine ab omĩ iniqͥ¬
tate mundam᷑: qui ꝓpter sumili¬
tudinẽ carnis peccati. etiam capri¬
no pecore in ueteribus sacrificiis
figurat᷑. Nec eum negat in cru-¬
cis cornbꝰ taurũ: qui in illa cog¬
noscit maximã uictimam. In illo
requiem cum inuenimꝰ: uere sa¬
bbatizamꝰ. Et lune noue obserua¬
tio. uite. noue ẽ scificatio: ⁊ pas¬
habens uetustatis. E siqua sunt
alia in quibꝰ nũc immorari non
opus est. que illis ueteribꝰ adum¬
brata sunt signis: in illo habent¬

Expanded text:
cernuntur. Cum enim omnes ad Ecclesiae cernuntur. Cum enim omnes ad Ecclesiae membra pertinere videantur, adveniente tamen tentatione tribulationis, et ex illis qui sunt in otio, et ex illis qui sunt in negotiis saeculi, et ex illis qui Deo ministrant in Ecclesia, aliqui permanent, aliqui cadunt: qui permanent assumhostiam vivam sanctam, Deo placentem , cui et animas nostras in desideriis sanctis pro sanguine intelligenter effundimus, et Christi velut agni immaculati sanguine ab omni iniquitate mundamur: qui propter similitudinem carnis peccati, etiam caprino pecore in veteribus sacrificiis figuratur, nec eum negat in crucis cornibus taurum, qui in illo cognoscit maximam victimam. In illo requiem cum invenimus, vere sabbatizamus, et lunae novae observatio, vitae novae est sanctificatio, et Pashabens vetustatis; et si qua alia sunt, in quibus nunc immorari non opus est, quae illis veteribus adumbrata sunt signis, in i