comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lianꝰtestis e. uersus: ubihas quattuor ꝑturbati
metuunt cupiuntqi dolent gaudentque
Diẽ etiã idẽ auctor analamentis gaudia :¬
ꝓinde uolunt. cauentgaudent et boniet ma¬
Tratq ut eadẽ. aliis uerbis enuntiemꝰ cupi¬
unt timent laetant et boniet inali. Sedilli
bene istimale Sic ut hominib seurecta seu
ꝑ ũsa uoluntase ipsa quoq tristitia ꝓquasto¬
ici nihil manimo sapientis inueniri posse
putauer̃ repperit᷑ inbono et maxime apud
nr̃os. Nam laudataplũs corinthios qđ con¬
tristati fuerint sec unduni dm̃ sed fortasse
quis dixerit aplum fuisse congratulato. qđ contristati
fuerimt poenitendo qualis tristitia. nisi eorũ ꝗ pec¬
cauerint eẽ ñ potest. Ita enĩ dicit uideo quodepła illa
et si a dhorã contristauit uos nunc gaudio nꝗa
contristatiestis. sedꝗaciristati estis in poenitentiã
Contristatien estissecundũ dm̃. ut innullo de

Expanded text:
lianus testis est uersus, ubilianus testis est uersus, ubimetuunt cupiuntque, dolent gaudentque. Dixit etiam idem auctor: Mala mentis gaudia. Proinde uolunt cauent gaudent et boni et mali; adque ut eadem aliis uerbis enuntiemus, cupiunt timent laetantur et boni et mali; sed illi bene, isti male, sicut hominibus seu recta seu peruersa uoluntas est. Ipsa quoque tristitia, pro qua Stoici nihil in animo sapientis inueniri posse putauerunt, reperitur in bono et maxime aput nostros. Nam laudat apostolus Corinthios, quod contristati fuerint secundum Deum. Sed fortasse quis dixerit illis apostolum fuisse congratulatum, quod contristati fuerint paenitendo, qualis tristitia, nisi eorum qui peccauerint, esse non potest. Ita enim dicit: Video quod epistula illa, etsi ad horam, contristauit uos; nunc gaudeo, non quia contristati estis, sed quia contristati estis in paenitentiam. Contristati enim estis secundum D
Abbreviated transcription (Latin):
daciũ nisi eẽt et uoluntas mala ac uius pra¬
uitate illa distinguit᷑ quã praedicauerunt
angeli dicentes Pax interra hominib bone
ritatis laudib dixisset aplũs qđ ñgaudeat
suꝑ iniquitatẽ nisi ꝗ aita maligintas gaude
etapud auctoressaecularũ litterarũ: talis
ist orũ uerborũ indifferentia repperitur
Ait enĩ cicero orator am plissimus Cupio
patres conscripti me eẽ dem̃tẽ : Quia idũbũ
in bono posuit. quis tam ꝑ uerse doctus existat.
contendat: Porro apud terentiũ flagitio¬
sus adulescensin sanaflagrans cuidine: nihil
uolo aliudinquit nisi sili omenã: Quã uolun¬
tatẽ fuisse labidinẽ .÷ es ponsio quaeibi seriueĩ
seniorifinducit᷑ satis indicat. Aithãq domino
suo: quanto satius ẽ. teidda reoperã quiis¬
tũ amorẽ ecanuo amoueastuo quã iedlo qui
quo magis libido frustra accendat̃tua: Gau¬
diũ uero eos et inmalo posiusse. illeipse uergi¬

Expanded text:
dacium, nisi esset et uoluntas mala, a cuius pradacium, nisi esset et uoluntas mala, a cuius prauitate illa distinguitur, quam praedicauerunt angeli dicentes: Pax in terra hominibus bonae ritatis laudibus dixisset apostolus, quod non gaudeat super iniquitate, nisi quia ita malignitas gaudet? Et aput auctores saecularium litterarum talis istorum uerborum indifferentia reperitur. Ait enim Cicero orator amplissimus: Cupio, patres conscripti, me esse clementem. Quia id uerbum in bono posuit. quis tam peruerse doctus existat, contendat? Porro aput Terentium flagitisus adulescens insana flagrans cupidine:. Nihil nolo aliud, inquit, nisi Philumenam. Quam uoluntatem fuisse libidinem responsio, quae ibi serui eius sanioris inducitur, satis indicat. Ait namque domino suo: Quanto satius est, Te id dare operam, qui istum amorem ex animo amoueas tuo, Quam id loqui, quo magis libido frustra accendatur tua? Gaudium uero eos et in malo posuisse ille ipse Vergi
Abbreviated transcription (Latin):
sedinterdũ his utendũe &cũlegimꝰ eos
quorũ auctoritate resultare sas nẽ ibis
intellegendi ubi rectus sensus aliũ eçitũ
ñ potẽ inuenire. Si cut ullas̃ qua ceeem¬
plis gr̃a partimexpħia partĩ ex euangelio
cõmemorauinus. quiserũ nescit impios
esultare laetitia & tam̃ nẽ gaudereim¬
piis dicitdñs. uinde nisi quia gauder
aliudẽ quando ꝓprio simateq hocũbũ
ponitur : Itẽꝗsnegauerit ñrecte piaecipi homi¬
nib ut quaecũ ꝙ abaliis sibi seri cupiunt. hec
ei setipsi faciant nese inuicẽ turpitudine inla¬
citȩ uoluptatis oblectent : et tamen saluber¬
rimũ uerisimuq pra eceptũe : quaceuinq
uultis ut faciant uob homines: eade & uos
faciteillas eihiocundẽ tiisi quia hoc locomodo
quoda ꝓpriouoluntas positac̃ quaeomnalo acei
piñpotẽ Locutione uerousitatiore quã
pequentat maxime consuetudo sermonis.
nutiq dicer et noli uellementiri. omnemen¬

Expanded text:
sed interdum his utendum est: et cum legimus eos quorum auctoritati resultare fas non est, ibi sunt intelligendae, ubi rectus sensus alium exitum non potest invenire; sicut ista sunt quae exempli gratia partim ex Propheta, partim ex Evangelio commemoravimus. Quis enim nescit impios exsultare laetitia? et tamen non est gaudere impiis, dicit Dominus. Unde, nisi quia gaudere aliud est, quando proprie signateque hoc verbum ponitur? Item quis negaverit non recte praecipi hominibus, ut quaecumque sibi ab aliis fieri cupiunt, haec eis et ipsi faciant; ne se invicem turpitudine illicitae voluptatis oblectent? Et tamen saluberrimum verissimumque praeceptum est, Quaecumque uultis ut faciant uobis homines, eadem et facite illis. Et hoc unde, nisi quia hoc loco modo quodam proprio uoluntas posita est, quae in malo accipi non potest? Locutione uero usitatiore, quam frequentat maxime consuetudo sermonis, non utique diceretur: Noli uelle mentiri omne men
Abbreviated transcription (Latin):
ut cupiant ꝑseuerare audiunt qđ s̃criptũ ẽ. Euꝑ
seueraueritusq infinẽ. hic saluus erit Utdoleant
inpeccatis audiunt: Si dixerimꝰ quia peccatũ
ñ habemꝰ nos ipsos seducimus. et uerita s in nob
ñẽ. Utgaudeant in operib bonis audiunt : Hi¬
larẽdatort̃ diliqit ds̃. Irẽ sicuti s einfirmitas eorũ
firmitasq habuerit metunt temptari cupiunt
tẽptari dolent intemptationibi gaudent intemp¬
tationib uitenĩ metuant tẽptariaudiuntꝰ Siꝗs
pocupatus fucrit in aliquo delicto: uos ꝗ sp̃alos estis

Expanded text:
ut cupiant perseuerare audiunt quod scriptum est: qui perseuerauerit usque in finem hic saluus erit; ut doleant in peccatis audiunt: si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est; ut gaudeant in operibus bonis audiunt: hilarem datorem diligit deus. item sicuti se infirmitas eorum firmitasque habuerit, metuunt temtari, cupiunt temtari, dolent in temtationibus, gaudent in temtationibus. ut enim metuant temtari audiunt: si quis praeoccupatus fuerit in aliquo delicto, uos qui s
Abbreviated transcription (Latin):
hamines intellegunt᷑. Et quod dictũ ÷ nii
sapientiae hunanae dootis neriis potun
diei ñ insaprentiae caroialis. sicut quoddictũ
ẽ secundũliominẽ ambulatis. potiut dici
secundũ carpẽ: magis aut hocapparuit
inlis quae sub umx̃ꝰ Cũ enĩ quisdicat. ego¬

Expanded text:
intelliguntur. Et quod dictum est, Non in sapientiae humanae doctis verbis, potuit dici, Non in sapientiae carnalis: sicut quod dictum est, Secundum hominem ambulatis; potuit dici, Secundum carnem. Magis autem hoc apparuit in his quae subjunxit: Cum enim quis dicat, Ego
Abbreviated transcription (Latin):
fieri ꝓhibuerat : Diabolus hominẽ ñ coepiss& s
nisi iam ille sibi epsi placere coepiss&: Hinc enĩ et
delatauit qđ dictũ ẽ : Eritis sic̃ dii : Quod me¬
lius eẽ possent summo ueroq: principio cohȩrendo
ꝑ oboedientiã non suũ sibi&xistendo principiũ ꝑsuꝑ¬
biã. Du enĩ creatq non succ ueritate sed diueri par¬
ticipatione s̃dii: plus aũt ad p&endo minus est
ꝗdũ sibi sufficere diligit : cebillo qui ei uere sufficit
deficit Illuditaq meclũ quocũ sibi homo plac&
tã quãc sit et ipselum: aũtitur ab eo lumine qđ ei
si placeat et ipse fit lum̃: Illud inquã meclũ p̃aes¬
sit in abdito t sequer& ur hoc malũ qđ ꝑpetratũ
ẽ inaꝑto: Uerũ enĩ qđ scriptũ ẽ: anterunam

Expanded text:
fieri prohibuerat, diabolus hominem non cepisset, fieri prohibuerat, diabolus hominem non cepisset, nisi iam ille sibi ipsi placere coepisset. Hinc enim et delectauit quod dictum est: Eritis sicut di. Quod melius esse possent summo ueroque principio cohaerendo per oboedientiam, non suum sibi existendo principium per superbiam. Di enim creati non sua ueritate, sed Dei ueri participatione sunt di. Plus autem adpetendo minus est, qui, dum sibi sufficere deligit, ab illo, qui ei uere sufficit, deficit. Illud itaque malum, quo, cum sibi homo placet, tamquam sit et ipse lumen, auertitur ab eo lumine, quod ei si placeat et ipse fit lumen — illud, inquam, malum praecessit in abdito, ut sequeretur hoc malum quod perpetratum est in aperto. Verum est enim quod scriptum est: Ante ruinam
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Mihilẽ aũt superiusdõ et ideo ex altathu¬
militaq: fac̃ subditũ dõ: Clatio aũtque inuitio
ẽ. eo ipso respuit subiationẽ. et cadit ab illo
quo ñ ẽ quicquã superius. et& hocerit infesius.
erfit quod scriptũ . ẽ. Deiec isti coscũ extolle¬
rentur:. Ñ eni ait cũ clatifuissent ut prius &¬
tollerentur t et postea deiecerent᷑
sed cũ extollerentur tunodeiatis. Ipsum
quippe &etolli. iam deui ẽ.: Qucc ꝓpt̃ quod nunc
inciuitate dĩ et cuutatidi in hocperegrinanti
nis uitiũ in eĩ cedũ sario quiẽ dy abolus maxime domi¬
nari sccris litteris edoc&ur Profato ista ẽ magna
differentia . qua ciuita s undeloquimur utraq: dis¬
cernitur : Vncscilic& soti&aspioꝵ hominũ. altera
impioꝵ. Singula quaq: cũ angelis ad seꝑtinenti¬
b: in quib: praecessit hac amordĩ hac amor sui
Manifesto ergo aꝑtoq: pacato ubi factũ ẽ qđ ds̃

Expanded text:
ri; nihil est autem superius Deo; et ideo exaltat huri; nihil est autem superius Deo; et ideo exaltat humilitas, quae facit subditum Deo. Elatio autem, quae in uitio est, eo ipso respuit subiectionem et cadit ab illo, quo non est quidquam superius, et ex hoc erit inferius et fit quod scriptum est: Deiecisti eos, cum extollerentur. Non enim ait: \'Cum elati fuissent\\ ut prius extollerentur et postea deicerentur; sed cum extollerentur, tunc deiecti sunt. Ipsum quippe extolli iam deici est. Quapropter quod nunc in ciuitate Dei et ciuitati Dei in hoc peregrinanti nis uitium in eius aduersario, qui est diabolus, maxime dominari sacris litteris edocetur: profecto ista est magna differentia, qua ciuitas, unde loquimur, utraque discernitur, una scilicet societas piorum hominum, altera inpiorum, singula quaeque cum angelis ad se pertinentibus, in quibus praecessit hac amor Dei, hac amor sui. Manifesto ergo apertoque peccato, ubi factum est quod Deus
Abbreviated transcription (Latin):
uitio de praucri nisi e nihilo factanatura non
poss&.: Ac ꝑ hoc ut natura sit exeo haeb& qđ ađo
facta ẽ: Vt aũt abeo qđ ẽ deficiat ex hoc quod
denihilo facta ẽ.: N& sic defecit homo ut om¬
nino nihil eẽt. sed ut inclinatus ced se ipsũ minꝰ
eẽt quã erat cũ oiꝗ sũme ẽ in haerebat. Re¬
licto itaq dõ ẽẽ insem& ipso: hocẽ sibi ploccere.
ñ iã nihil eẽ est.: sednihlo ꝓpinquecre. Unde
suꝑbi scđm scriptur asscãs alio nomine appel¬
lantur sibi placentes: Bonũ ẽ enĩ sursũ habere
cor. ñ tam̃ eedseipsum qđ ẽ suꝑbiae: sed ad dñm
qđ ẽ oboedientiae . que nisihumiliũ ñ potest
ẽẽ: Est igitur aliquid humilitatis mir omo¬
do quod sur sũ faciat cor: etẽ aliquid elatio. qđ
ns qd deor sũ faciat cor hocquidẽ quacsi comr nꝰ¬
trariũ uid&᷑ utelatio sit deorsum ethumilita sus ilsuit¬
sursũ: Sed pia humilitas fac̃ subditũ superio¬

Expanded text:
uitio deprauari nisi ex nihilo facta natura non uitio deprauari nisi ex nihilo facta natura non posset. Ac per hoc ut natura sit, ex eo habet quod a Deo facta est; ut autem ab eo quod est deficiat, ex hoc quod de nihilo facta est. Nec sic defecit homo, ut omnino nihil esset, sed ut inclinatus ad se ipsum minus esset, quam erat, cum ei qui summe est inhaerebat. Relicto itaque Deo esse in semet ipso, hoc est sibi placere, non iam nihil esse est, sed nihilo propinquare. Unde superbi secundum scripturas sanctas alio nomine appellantur sibi placentes. Bonum est enim sursum habere cor; non tamen ad se ipsum, quod est superbiae, sed ad Dominum, quod est oboedientiae, quae nisi humilium non potest esse. Est igitur aliquid humilitatis miro modo quod sursum faciat cor, et est aliquid elationis quod deorsum faciat cor. Hoc quidem quasi contrarium uidetur, ut elatio sit deorsum et humilitas sursum. Sed pia humilitas facit subditum superio
Abbreviated transcription (Latin):
fieriatq eẽ principiũ Noc fit cũsibinimis
placet. Sibi uero ita placer.cuabillo bono
mutabili defecit. Quod eimagis placere
debuit quã ipse sibi. Spontaneus ẽ. autem
istedefectus Em̃ si uoluntas in amore superions
Inindtabilis bonia quo in lustrabad utiuder&:
etaecen debectur utamcer & stabilis ꝑ mane¬
fe : fuinde adsibi plaecendũ auerteretur. et
&hoc tenebreues et & frigesceret : ut uelilla
uerũ dixisse serpentẽ : ł illedimandacto uxo¬
ris axoris p̃poner& uoluntatẽ. putaretq
sei uenialit̾ transgressorẽ ẽe p̃cepti. suutae
sue sotiã ñ deseret : etiã in soni& ecte peccati
Nergo melũ opus factũ ẽ idẽ illa transgres¬
sio utcibo ꝓhibito uescerentur nisi ab eisꝗ
iam malierant Neq: enifier& ille fructus
mclus nisi arbore mala. Et aũt᷑ arbor
mala contra naturã factũ . ẽ. ꝗa nisi uitio uo¬
luntati quod contranaturã .ẽ. ñ utiq fier&. sed

Expanded text:
fieri adque esse principium. Hoc fit, cum sibi nimis fieri adque esse principium. Hoc fit, cum sibi nimis placet. Sibi uero ita placet, cum ab illo bono inmutabili deficit, quod ei magis placere debuit quam ipse sibi. Spontaneus est autem iste defectus, quoniam, si uoluntas in amore superioris inmutabilis boni, a quo inlustrabatur ut uideret et accendebatur ut amaret, stabilis permaneret, non inde ad sibi placendum auerteretur et ex hoc tenebresceret et frigesceret, ut uel illa crederet uerum dixisse serpentem, uel ille Dei mandato uxoris praeponeret uoluntatem putaretque se uenialiter transgressorem suae sociam non desereret etiam in societate peccati. Non ergo malum opus factum est, id est illa transgressio ut cibo prohibito uescerentur, nisi ab eis qui iam mali erant. Neque enim fieret ille fructus malus nisi ab arbore mala. Ut autem esset arbor mala, centra naturam factum est, quia nisi uitio uoluntatis, quod contra naturam est, non utique fieret. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
modo ẽ omniũ celtosq uirtutũ e Quando¬
÷ quidẽ ita facta ẽ ut eis subdita eẽ situtile: ꝑni
tiosum aũt suã inon eĩ a quocreata ẽ facere
uoluntatẽ. Hocitaq deuno cibi genere
nonedendo :  ubi alio& tanta copia subiace¬
bat tã leue praeceptũ ad obseruandũ tã
breue cdmemoriã r&inendũ : ubi p̃sertim
ñdũ uolunteti cupiditas pesistebit : quod de
poena trans gressionis postea subsecutũ ẽ
Tanto maiore in iustitia uiolatũ ẽ: quanto
faciliore poss& obseruantia custo diri. In¬
occulto aũt mali ẽẽ coeper̃. ut in aꝑtã in oboe¬
dieritiã laberentur i Nem̃ ad malũ opusꝑ
uenitur. nisi p̃aessiss& uolunta smala.
Porro mcole uoluntatis initium quae potuit
ẽẽ nisi suꝑbia: ĩnitiũ enĩ omis peccati suꝑbiaẽ.
Quid ẽ aut suꝑbia nisi ꝑũsat celsitudinis app&i¬
tus : ꝑ ũsa enĩ ei celsitudo. deserto eo cinde¬
bet animꝰ inhaerere principio. sibi quođa modo

Expanded text:
modo est omnium custosque virtutum: quandomodo est omnium custosque virtutum: quandoquidem ita facta est, ut ei subciosum autem suam, non eius a quo creata est facere uoluntatem. Hoc itaque de uno cibi genere non edendo, ubi aliorum tanta copia subiacebat, tam leue praeceptum ad obseruandum, tam breue ad memoria retinendum, ubi praesertim nondum uoluntati cupiditas resistebat, quod de poena transgressionis postea subsecutum est, tanto maiore iniustitia uiolatum est, quanto faciliore posset obseruantia custodiri. oeperunt, ut in apertam inoboedientiam laberentur. Non enim ad malum. opus perueniretur, nisi praecessisset uoluntas mala. Porro malae uoluntatis initium quae potuit esse nisi superbia? Initium enim omnis peccati superbia est. Quid est autem superbia nisi peruersae celsitudinis adpetitus? Peruersa enim est celsitudo deserto eo, cui debet animus inhaerere, principio sibi quodam modo
Abbreviated transcription (Latin):
mneo quidẽ quo mulier seducta ẽ ñ ẽ ille seduc¬
tus sed eũ fefellit: Quo modo fuert iudican¬
dũ quod eratdicturus. Mulior quã dedisti
mibi ipsa mihi dedit et manducaui
Quid ergo plurib:: et sicredendo non sunt ambo
decepti paecando tapi amboscapti. et diabo¬
quẽ ad modũ illa duoꝵ primoꝵ homina p¬
uaricatione mutata ẽ ut tante corrup¬
siaina qu aitã uidemus atq sentimus et ꝑhane
subiacer& omorti. Actot etrantistaqua
intse contrariis ꝑturbardur & fluctua re
asfactib: qualis in parady so antepacatũ
licet in corpore animali et utq nonsutũ
Siquis hoc mou&ur ut dixi. nideo deb& & asti¬
mare leueacparuũ illud faisse cõmissum.
Quia mesca factũ ẽ ñ quidẽ incela nac nexia
ds̃inillotantae felicitatis locrear& atq plan¬
tar& sed oboedientia cõmendarta ẽ in p̃cepto:
Qu&̃ uirtus increatura rationalimat quodã¬

Expanded text:
in eo quidem, quo mulier seducta est, non est ille seducin eo quidem, quo mulier seducta est, non est ille seductus, sed eum fefellit, quo modo fuerat iudicandum quod erat dicturus: Mulier. quam dedisti mecum, ipsa mihi dedit, et manducaui. Quid ergo pluribus? Etsi credendo non sunt ambo decepti, peccando tamen ambo sunt capti et diaboquemadmodum illa duorum primorum hominum praevaricatione mutata est; ut tantae corruptioni, quantam videmus atque sentimus, et per hanc subjaceret morti, ac tot et tantis tamque inter se contrariis perturbaretur et fluctuaret adfectibus, qualis in paradiso ante peccatum, licet in corpore animali esset, utique non fuit — si quis hoc mouetur, ut dixi, non ideo debet existimare leue ac paruum illud fuisse commissum, quia in esca factum est, non quidem mala nec noxia, Deus in illo tantae felicitatis loco crearet atque plantaret. Sed obedientia commendata est in praecepto, quae virtus in creatura rationali mater quodam
Abbreviated transcription (Latin):
strictus n& salomonẽ credibile ẽ errore pu¬
tasse idolis ẽẽ seruiendũ sed blanditus femineis
cedilla sac rilegia fuisse c̃pulsũ : ia credendĩ
ni. c̃iugem coningi. addi legem transgredie¬
sed satiali necessitudine paruis se : Nenĩ frus
tra dix̃ aplus. sed adam ñ ẽ seductus mulieraĩt
secducta ẽ nisiquia illa quod eiser penslotu¬
tus ẽ. tã quã uerũ eet accepit : Ille uero ab÷
unico noluit consortio dirimi. n& in cõmunio¬
ne paccati n& id eo minus reussi sciens prudens¬
ẽ seductus: Nã utiq ipsũ ostendit ubidic ꝑluut pod
paulo post aꝑtius insimilitudine inquit p̃uar lg̃ rop¬
utionis adȩ: Hosaũt seducto sintellegi uoluit:
qͥ id qđ saciunt ñ putant cẽ pacatũ : Ille añt sciuit  ꝗd¬
alio quin quomodo uerumerit. adam ñ ẽseduc suꝑbia¬
tus. sed in &̧ꝑtus diuinae seueritatis in eofallipo¬
tuit ut ueniale creder& c̃e cõmissũ. Ac ꝑhoc

Expanded text:
strictus; nec Salomonem credibile est errore pustrictus; nec Salomonem credibile est errore putasse idolis esse serviendum, sed blanditiis femineis ad illa sacrilegia fuisse compulsum: ita credendum njungi ad Dei legem transgrediesed sociali necessitutra dixit Apostolus. Adam non est seductus, mulier autem seducta est ; nisi quod illa, quod ei serpens locutus est, tamquam verum esset, accepit; ille autem ab unico noluit consortio dirimi, nec in communione peccati, nec ideo minus reus, si sciens prudenstendit, ubi dicit: Per ulo post apertius: In similitudine, inquit, prationis Adae. Hos autem seductos intellegi uoluit, qui id, quod faciunt, non putant esse peccatum; ille autem sciuit. Alioquin quo modo uerum erit: Adam non est seductus? Sed inexpertus diuinae seueritatis in eo falli potuit, ut ueniale crederet esse commissum. Ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Secuiuslapsu sotiorũq et̃ qui& angelisdi angeliẽ
effactis in libris undecimo tduo decimo hiuius ope¬
rissatis quantũ poti disputaui. male sua saũ
sutia hominis sensũ serpere aff&tans: Cui utiq staciti
qm̃ ipse ceciderat in udebat colubrũ in para dr so
corporali ubicũ duob illis hominib masculo et femiu¬
na animalia &iã terrefiria cetera subdita et in¬
noxia ũsabantur.: Animalscilic& lubricũ ector¬
qr tuosis anfractib: mobile operisuo c̃gruũ ꝑquẽ
loquer&ur elegit Eoque ꝑ arffelica p̃sentiã praes¬
tantiorẽq naturã sp̃ali nequitia sibi subieto et
tã quã instrum̃to abutens. fallatiã sermocina¬
tus ẽ feminȩ a parte scilie& inferiar & illius
humconę copulae incipiens ut gradcctim ꝑ ue¬
niret cedtotũ. Nonecistimanscurũ facile
credulũ nacertando possedecipi: seddũ alieno
cedit errori: Sic̃ enĩ aaro nerranti populo ecdido
lũ sabricandũ ñ consensit inductus sad cessit ob¬

Expanded text:
de cuius lapsu sociorumque eius, qui ex angelis Dei angeli eius effecti sunt, in libris undecimo et duodecimo huius operis satis, quantum potui, disputaui, malesuada sutia in hominis sensum serpere adfectans, cui utique stanti, qcorporali, ubi cum duobus illis hominibus masculo et femina animalia etiam terrestria cetera subdita et innoxia versabantur, animal scilicet lubricum et tortuosis anfractibus mobile, operi suo congruum, per quem loqueretur, elegit; eoque per angelicam praesentiam praestantioremque naturam spirituali nequitia sibi subjecto, et tanquam instrumento abutens, fallacia sermocinatus est feminae: a parte scilicet inferiore illius humanae copulae incipiens, ut gradatim perveniret ad totum; non existimans virum facile credulum, nec errando posse decipi, sed dum alieno cedit errori. Sicut enim Aaronlum fabricandum non consensit inductus, sed cessit ob
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. tun ẽ uere liberuin cũ uitiis pacatisq
ñ seruit : talodectũ ẽda quod amissum ꝓprio uitio
nisi a quodeeri potuit reddi ñ potest : Unde
ueritas dic̃: Siuos filius liberauerit : tunę uere
librieritis : Ipsũ ẽ aũt. acsidicer& Si uosfilius
scoluos fecerit : tunc uere saluieritis: Inde quip¬
peliberator unde saluator iuuebat itaque hõ
scđm dm̃ in para dyso et corporali et sp̃ali. Ni
quo ꝑ interiores et ñ erat corporalis quo pa lan¬
riores fensus homo frueretur: Frat plane
utrũq ꝓp̃t utrũq. Postea uero quã suꝑbusille
angelisaꝑ hocinudus ꝑ candem suꝑbiã ado aedse

Expanded text:
tatis tunc est uere liberum, cum uitiis peccatisque tatis tunc est uere liberum, cum uitiis peccatisque non seruit. Tale datum est a Deo; quod amissum proprio uitio, nisi a quo dari potuit, reddi non potest. Unde Veritas dicit: Si uos Filius liberauerit, tunc uere liberi eritis. Id ipsum est autem, ac si diceret: Si uos Filius saluos fecerit, tunc uere salui eritis.\' Inde quippe liberator, unde saluator. Viuebat itaque homo secundum Deum in paradiso et corporali et spiritali. quo per interiores, et non erat corporalis quo per exteriores sensus homo frueretur. Erat plane utrumque propter utrumque. Postea uero quam superbus ille angelus ac per hoc inuidus per eandem superbiam a Deo ad se
Abbreviated transcription (Latin):
ons ihubo sicctura ñ potest ẽẽ sed in eam quã creauit &x nihilo
ñ quã genuit citator desem& ipso sic̃ genuit ũbum ꝑ
quod facta sunt om̃ia : Quia et si deterrae pulue¬
re ds̃ finxit hominẽ. eademterra omnisq: terrȩna
mat᷑rice s omnimodo denihilo ẽ. animãq: de
Dic folis ꝗmaniluilo factam. dedit corpori cũ factus ẽ homo
Vsq: ad eo aũt mala uincuntur abonis. Vt quã¬
uissinant᷑ ẽẽ ad demonstrandũ quã poss& et ipsis
bene uti iustitia ꝓuidentissima creatoris. Bo¬
na tam̃ sine malisce possint. sicut ds̃ ipseuerus
etsummus sic̃ omĩs suꝑ istũ caliginosũ aerẽ.
scaelestis in uisibilis uisibilisq: creatura. Meda
uero sine bonis eẽ non possint: qm̃natura e
inquib sunt inquantũ naturae sunt utique
bonae sunt: Detrahitur porro malũ ñ ali¬
qua natura quae accesserat. ł ulla eĩ parte
sublata. sel ea quae uitiata. acde prauata fuerat
sanata atq corr&cta Arbitriũ igitur uolun¬

Expanded text:
a, quam creauit ex nihilo, non quam genuit Creator de semet ipso, sicut genuit Verbum, per quod facta sunt omnia; quia, etsi de terrae puluere Deus finxit hominem, eadem terra omnisque terrena materies omnino de nihilo est, animamque de nihilo factam dedit corpori, cum factus est homo. Usque adeo autem mala uincuntur a bonis, ut, quamuis sinantur esse ad demonstrandum quam possit et ipsis bene uti iustitia prouidentissima Creatoris, bona tamen sine malis esse possint, sicut Deus ipse uerus et summus, sicut omnis super istum caliginosum aerem caelestis inuisibilis uisibilisque creatura; mala uero sine bonis esse non possint, quoniam naturae, in quibus sunt, in quantum naturae sunt, utique bonae sunt. Detrahitur porro malum non aliqua natura, quae accesserat, uel ulla eius parte sublata, sed ea, quae uitiata ac deprauata fuerat, sanata adque correcta. Arbitrium igitur uolun
Abbreviated transcription (Latin):
do utrũq praeuener it. idẽ & homo quẽ
bonũ ipsecreauit: quã malus eẽt futurusn
et quidboni&iã sic deillo eẽt ipse facturds.
Dsenĩ etsidr̃ statita mutare: unde tropica
locutione inscripturis &iã poenituisselegi¬
turdm̃ : iuxta id dicitur quod homo spera¬
uerat. łħiaturaliũ causarũ ordogestabat
ñ iuxta id quod se omp̃s facturum ee praesci¬
uerat : fecit itaq: ds sicut scriptũ ẽ hominẽ r&¬
tum : ac ꝑ hoc uoluntatis bonae Non eñi
ratus cẽtbonã non habens uoluntatẽ : Bona
igitur uolunt as. opus ẽdi.: Cũ ea quippe
ab illo factus ẽ hõ Mala uero uoluntas pri¬
ma : qm̃ omia operamala p̃cessit in homine
defectus potius fuit quidã ab operedĩ ad sua
opera quã opus ullũ.: &ideo mala opera ꝗa
fructuũ malox uoluntas ipsa cẽt uelut¬
arbor mala. autipse homo in quantũ malȩ uo¬
lunt atis. Porrom acla uolunt ccs. quã uis ñ sit

Expanded text:
do utrumque praeuenerit, id est, et homo, quem do utrumque praeuenerit, id est, et homo, quem bonum ipse creauit, quam malus esset futurus, et quid boni etiam sic de illo esset ipse facturus. Deus enim etsi dicitur statuta mutare unde tropica locutione in scripturis etiam paenituisse legitur Deum, iuxta id dicitur, quod homo sperauerat uel naturalium causarum ordo gestabat, non iuxta id, quod se Omnipotens facturum esse praesciuerat. Fecit itaque Deus, sicut scriptum est, hominem rectum ac per hoc uoluntatis bonae. Non enim rectus esset bonam non habens uoluntatem. Bona igitur uoluntas opus est Dei; cum ea quippe ab illo factus est homo. Mala uero uoluntas prima, quoniam omnia opera mala praecessit in homine, defectus potius fuit quidam ab opere Dei ad sua opera quam opus ullum, et ideo mala opera, qufructuum malorum uoluntas ipsa esset uelutarbor mala aut ipse homo in quantum malae uoluntatis. Porro mala uoluntas quamuis non sit
Abbreviated transcription (Latin):
et nullis agitabantur perturbationo
anmnorunsiullis corporum la lobenturinc̃¬
nao ilsi mdũ quod ctiã in poster ostrauerent
nac quisquisquã & eoꝵ stis pe iniquitatẽ c̃¬
mitter&: quod dam nationẽ reciperent
atq istaꝑ manente felicitate don& pillabe¬
nedictionẽ quicodictũ ẽ. Crescite et multipli¬
camini: p̃destinatorũ sc̃o& numerus conple¬
r&cur : alia maior dar&ur: que beatissimisam¬
gelis data ẽ ubi iam eẽt certa securitasp&¬
aturũ neminẽ : neminẽq moriturũ Et
ris nortis xperim̃tũ qualiserit posthax
omia. inin corruptione corpored dita re¬
ignorare ñ potuit: Scđmid quod p̃siuit
atq disposuit. ciuitatẽ scãm eam debempꝰ
asserere ñ scđm illud qđ in nr̃am cognitio¬
nẽ ꝑuenire ñ potuit : quia indĩ dispositione
ñ fuit: Neq enĩ homo p&cato suo diuinũ po¬
tuit ꝑturbacre consiliũ. quasi dm̃ qđ sta¬
tuerat mutare conpulerit: cũ ds̃ p̃scien¬

Expanded text:
 primi homines, et nullis agitabantur perturbationibus  primi homines, et nullis agitabantur perturbationibus animorum, nullis corporum laedebantur inconec illi malum, quod etiam in posteros trajenec quisquam ex eorum stirpe iniquitate committeret, quod damnationem reciperet; adque ista permanente felicitate, donec per illam benedictionem, qua dictum est: Crescite et multiplicamini, praedestinatorum sanctorum numerus conpleretur, alia maior daretur, quae beatissimis angelis data est, ubi iam esset certa securitas peccaturum neminem neminemque moriturum, et ris omnia in incorruptione corporum reddita reignorare non potuit, secundum id quod praescivit atque disposuit, civitatem sanctam eam debemus asserere, non secundum illud quod in nostra cogitnem peruenire non potuit, quia in Dei dispositione non fuit. Neque enim homo peccato suo diuinum potuit perturbare consilium, quasi Deum quod statuerat mutare conpulerit; cum Deus praescien
Abbreviated transcription (Latin):
rat. qd carne animũ uehominis felicit iuuen¬
tisoffenderet. Amor erat in ꝑturbatus
indm̃ atq: intse coniugum sida e sincera
societate uiuentiu. eterhoe amore gande
gaudĩ ñdesistente qd a mabat᷑ ad sruen¬
dũ erat deuitatiotranquilla peccan qua
manente nullũ omnino alicunde malũ
quod contristaret inruebat anforte
cupiebani ꝓ hibitũ lignũ aduescendũ
contingere sed mon metuebant᷑ at ꝑ
hoc etcupiitas. et metusa tunc
illos homines etiã inillo ꝑtibabatloco
absi uthocesistime m̃ fuiss eubi nullũ
erat omninopeccatũꝰ neq enĩ nullũ
peccatũ ẽ ea qua eleeđi ꝓhbet coneu¬
piscere atq ab his ab stinere timore poe¬
nȩ non amore iustinae. Ab sit in quã
utante omne peccatũ aam ibi fuerit
tale peccatũ. uthoc deligno admit¬
terent quod demuliere dñs ait.
Si quis uiderit mulierẽ ad concupis¬
cendã eã lam moechatus ẽ. eam
in cordesuo quãigitur felices erai

Expanded text:
rat quod carnem animumve hominis feliciter vivenrat quod carnem animumve hominis feliciter viventis offenderet? Amor erat imperturbatus in Deum, atque inter se conjugum fida et sincera societate viventium, et ex hoc amore grande gaudium, non desistente quod amabatur ad fruendum. Erat devitatio tranquilla peccati, qua manente nullum omnino aliunde malum, quod contristaret, irruebat. An forte cupiebant prohibitum lignum ad vescendum contingere, sed mori metuebant; ac per hoc et cupiditas, et metus jam tunc illos homines etiam in illo perturbabat loco? Absit ut hoc existimemus fuisse, ubi nullum erat omnino peccatum. Neque enim nullum peccatum est, ea quae lex Dei prohibet concupiscere, atque ab his abstinere timore poenae, non amore justitiae. Absit, inquam, ut ante omne peccatum jam ibi fuerit tale peccatum, ut hoc de ligno admitterent, quod de muliere Dominus ait, Si quis viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . Quam igitur felices erant
Abbreviated transcription (Latin):
tumores quominores dolores. & sinnullitanto
inmar orequanto rariore uanitate hocinse
ipsis adama uerint ut nullo ꝓrsus erigant᷑
&eccitent᷑ nullo flectant᷑ atq indinent̃
affectu humanitatẽ totã potius amit¬
tunt quã uerã assecunt̃ tranquillitatẽ
aionent̃ qsuiadurũ aliquidideorectũ. aut
qui astupidũ e. ideo sanũ. Sedutrũ primus
coneuigiũ habebant istos affectus incorpo¬
re animali ante peccatũ quales in corpore
spalin habebimus omni purgato simtoqr
peceatonin merito quaerit᷑. Sienĩ habebant:
quomodo erant beati in illo meniorabilibea¬
titudinis loco idẽ para dyso: Quis tandẽ
ab solute dieibeatus potẽ. quitimore afficit̃
ł doloro Cuidaũt timere auidolere pote¬
rant alihomine in tantorũ tanta affluen¬
tiabonorũ : ubi nec mers metuabat᷑ nec ulla
corporis mala ualitudo nec aberat quic¬
qua qđ bona uoluntas adipisceret̃ Neeine¬

Expanded text:
tumores, quo minores dolores. Et si nonnulli tanto tumores, quo minores dolores. Et si nonnulli tanto inmaniore, quanto rariore uanitate hoc in se ipsis adamauerint, ut nullo prorsus erigantur et excitentur, nullo flectantur adque inclinentur adfectu: humanitatem totam potius amittunt, quam ueram adsequuntur tranquillitatem. Non enim quia durum aliquid, ideo rectum, aut quia stupidum est, ideo sanum. CAPUT X. An primos conjugium habebant istos affectus in corpore animali ante peccatum, quales in corpore spirituali non habebimus, omni purgato finitoque peccato, non immerito quaeritur. Si enim habebant, quomodo erant beati in illo memorabili beatitudinis loco, id est paradiso? Quis tandem absolute dici beatus potest, qui timore afficitur, vel dolore? Quid autem timere aut dolere poterant illi homines in tantorum tanta affluentia bonorum, ubi nec mors metuebatur, nec ulla corporis mala valetudo; nec aberat quidquam, quod bona voluntas adipisceretur, nec ine
Abbreviated transcription (Latin):
Quaecũita sint qm̃ rectauita ducemda ẽ
quaꝑ ueniendũ sit adbeatã Omnes affetus
istos uita recta rectos habet ꝑ ũsa ꝑuersos
Beata uero eadẽq: aet̾na amorẽ habebit
et gaudiũ ñ solũbaeatũ uerũ etiã certũ. luno¬
rẽ aut̃ acdolorẽ nullũ : undeiã apparet ut¬
cũq quales eẽ debeant in hacperegrinati¬
one ciues ciuitatis đi uiuentes sec undũ sp̃m
ñ secundũ carnẽ. Hocẽ secundũ dm̃ñ secun¬
dũ homine et quales in illa quotendunt
inmortalitate futuri sint. ciuitasporił oldẽ
societas impior uin secundũ dm̃. sod secundũ
hominẽuiuentiũ : etinipso cultu falsae
contem ptuq uerediumitatis docirinas
inominũ daemorũ uȩ sectantu his affectibus
prauis tã quã morbis et ꝑturbationib: quattit᷑¬
& siquos ciues habet quimoderaritalib motib
eteos quasi tẽperarouideant᷑ sic impietates
suꝑbi eelatis uth oc ipsos sint in eis maiores

Expanded text:
Quae cum ita sint, quoniam recta uita ducenda est, Quae cum ita sint, quoniam recta uita ducenda est, qua perueniendum sit ad beatam, omnes adfectus istos uita recta rectos habet, peruersa peruersos. Beata uero eademque aeterna amorem habebit et gaudium non solum rectum, uerum etiam -certum; timorem autem ac dolorem nullum. Unde iam apparet utcumque, quales esse debeant in hac peregrinatione ciues ciuitatis Dei, uiuentes secundum spiritum, non secundum carnem, hoc est secundum Deum, non secundum hominem, et quales in illa, quo tendunt, inmortalitate futuri sint. Ciuitas porro, id est societas, inpiorum non secundum Deum, sed secundum hominem uiuentium et in ipso cultu falsae contemtuque uerae diuinitatis doctrinas hominum daemonumue sectantium his adfectibus prauis tamquam morbis et perturbationibus quatitur. Et si quos ciues habet, qui moderari talibus motibus et eos quasi temperare uideantur, sic inpietate superbi et elati sunt, ut hoc ipso sint in eis maiores
Abbreviated transcription (Latin):
scło Nam quo alio modo potẽ intellegi ꝑma¬
nere in saeculũ sđi: none. timor exterrens amalo
qđ accidere potẽ: sed tenens anbono quo damiti
ñpotẽ ubi eñ boni ad eptiamor immutabilis
ẽ. ꝓfecto sidici potẽ mali cauenditimor
securus ẽ. Timioris quippe casti nomineta
uoluntas significata ẽ quanos necesse crit nolle
peccare : & non sollicitudine in firmitatis ne
forte peccemus sed tranquillitate caritatis
cauerepeccatũ Aut sinullius omnino gene¬
ris timor eẽ poterit in illa certissima secun¬
tate ꝑ petuorũ feliciũq gaudiorũ sicẽ dic
tũ. Timor dñi castus ꝑmanens in sacculũ sđi
quẽ ad modũ dictũẽ. patientia pauperũ ñ peribit
in aeternum: Neq: eiũ aetornaerit ipsa pati¬
entia qua enecessarianẽ nisi ubi toleranda
sunt mala Seda et̃nũ erit quꝑ patientiã ꝑue¬
nit̃ Ita fortassetimor castus in słm sđi dictusẽ

Expanded text:
saeculo, nam quo alio modo potest intelligi permasaeculo, nam quo alio modo potest intelligi permanere in saeculum saeculi? non est timor exterrens a malo, quod accidere potest; sed tenens in bono, quod amitti non potest. Ubi enim boni adepti amor immutabilis est, profecto, si dici potest, mali cavendi timor securus est. Timoris quippe casti nomine ea voluntas significata est, qua nos necesse erit nolle peccare, et non sollicitudine infirmitatis, ne forte peccemus, sed tranquillitate charitatis cavere peccatum. Aut si nullius omnino generis timor esse poterit in illa certissima securitate perpetuorum feliciumque gaudiorum; sic dictum tum: Timor Domini castus permanens in saeculum saeculi, quem ad modum dictum est: Patientia pauperum non peribit in aeternum. Neque enim aeterna erit ipsa patientia, quae necessaria non est, nisi ubi toleranda sunt mala; sed aeternum erit, quo per patientiam peruenitur. Ita fortasse timor castus in saeculum saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
tristitia futura. ñ ibi aũt futurõ amorẽ
gaudiũq: quis dixerit nisi omnimodo aue¬
ritate sedusus : siaut̃ apathia illaẽ. ubi
necinetus ullus exterret necangit dolar
ane sanda ẽ in hacutta Si recte hic hoct
secundũ dm̃ uiuore uolumus. in illa uerobea¬
ta quae sempit na ꝓmirtit̃ planosperanda đ̃
Timornãq illedequodicit aplũs iohannes : timor
nẽ in caritate : sed ꝑfecta caritas foras mitut
timorẽ: ꝗatimor poenã habet q̃ aut̃ timm& : ñ ẽ
ꝑfectus in caritate. nonẽ ei generistimor:
cuins ille quotimebat apł paulus nẽ corin¬
thu copentina seducerentur astutia. Hunc
enĩ timorẽ habet caritas. Inmo ñ habet nisicaritas
Sedillius generis ẽ timor quine incaritate  T inor
Dequo et ips e aplũs paulus ait. nonem̃ accepis¬
tis sp̃mseruitutis iterũ intimore. Iimnor uoille
castus ꝑmanens in saeculũ sclĩ sierit et infuturo

Expanded text:
tristitia futuram: non ibi autem futurum amorem tristitia futuram: non ibi autem futurum amorem gaudiumque quis dixerit, nisi omni modo a veritate seclusus? Si autem ἀπάθεια illa est, ubi nec metus ullus exterret, nec angit dolor, aversanda est in hac vita, si recte, hoc est secundum Deum, vivere volumus: in illa vero beata, quae sempiterna promittitur, plane speranda est. 5. Timor namque ille de quo dicit apostolus Joannes, Timor non est in charitate, sed perfecta charitas foras mittit timorem, quia timor poenam habet; qui autem timet, non est perfectus in charitate , non est ejus generis timor, cujus ille quo timebat apostolus Paulus, ne Corinserpentina seducerentur astutia ; hunc enim timorem habet charitas, imo non habet nisi charitas: sed illius est generis timor, qui non est in charitate; de quo ipse apostolus Paulus ait, Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timorem . Timor vero ille castus, permanens in saeculum saeculi , si erit et in futuro
Abbreviated transcription (Latin):
tdua dr̃ quaesilatine posset in pasfibilit as a pichu greco¬
diceret᷑ diita intellegenda ẽ In animo ls¬
quippe ñ in corpore accipit᷑. ut sinehis affec¬
tionib uiuat᷑. Quae c̃trarationẽ accidunt
mentẽq: ꝑturbant: Bona plane ea naxime
optanda ẽ sed nec ipsa huius ẽ uitş. Non
enĩ qualiũcũq hominũ uoxẽ. sed maxime
qm̃ peccatũ ñ habem : nos ipsosseducimꝰ & ueri¬
tas in nob̵ nonẽ. Tunc ita que a pathiia istaerit
quando peccatũ in homine nullũ erit. Nunc
uero satis beneuiuit᷑ sine crimine: Sine pec
cato aut̃ ꝗse uiuere existimat mnidagit¬
ut peccatum non habeat sedutuenia ñacci h¬
piat Porrosi a pathta illa dicendag̃ cũanio¬
mp̃ contingere omnino ñ potẽ ullus affectus
ꝗs huncstuporẽ ñomnib: uitiis iudicotẽ e sequor
peiorẽ  Potẽ ergo ñ ab surde dicꝑfectam
beatitudinẽ sinestimulo timoris etsineulla

Expanded text:
raece dicitur, quae si latine posset impassibilitas dicereraece dicitur, quae si latine posset impassibilitas diceretur, si ita intellegenda est - in animo quippe, non in corpore accipitur — ut sine his affectionibus uiuatur, quae contra rationem accidunt mentemque perturbant, bona plane et maxime optanda est, sed nec ipsa huius est uitae. non enim qualiumcumque hominum uox est, sed maxime m peccatum non habemus, nos ipsos seducimus et ueritas in nobis non est. Tunc itaque andfeia. ista erit, quando peccatum in homine nullum erit. Nunc ucato autem qui se vivere existimat, non id agiut peccatum non habeat, sed ut veniam non accipiat. Porro si ἀπάθεια illa dicenda est, cum animum contingere omnino non potest ullus affectus, quis hunc stuporem non omnibus vitiis judicet esse pejorem? Potest ergo non absurde dici perfectam beatitudinem sine stimulo timoris et sine ulla
Abbreviated transcription (Latin):
Nũ dm̃ habemꝰ has affectiones: huius udtaes
ñ illius quã futurã speramus & sacpeillis
etiã inuiti cedim̃: Itaq aliquando quãuis
ñ qul pabili cupiditate : sedlaudabili c̃arita
temoueamuren ã dũ nolumꝰ fleñ. Habe¬
nius ergo eas exhumanae conditionis insir¬
ntate Non aurita dñs iħis cuius etinfir¬
metas fuiteꝓpotestate : Sed dũuitae
liuius infirmitatẽ gerimus: si eas omnino
nullas habeam̃: Tuncpotius ñ recteutuum̃
uitu perabat enĩ etdetestabat᷑ apostolus quos¬
dã quos etiã eẽ dĩx̧ sine affectione culpa¬
uit otiã illos sacerpsalmus. deꝗb aiti Sus¬
tinui. quisimul. contris taret̃ etñ fuit: nami
omnino ñ dolere dũ sunius inhoc locomi¬
seriae : ꝓfecto sic ut ꝗđã etiã aput sđi huius
litteratosi sensit et doxit ñsine magnamer¬
cede c̃tingit inmanitatis in anima stupo¬
iris in corpore Quo circa illa que graoceapa

Expanded text:
dum Deum habemus has adfectiones, huius uitae sunt, dum Deum habemus has adfectiones, huius uitae sunt, non illius, quam futuram speramus, et saepe illis etiam inuiti cedimus. Itaque aliquando, quamuis non culpabili cupite moueamur, etiam dum nolumus flemus. habemus ergo eas ex humanae condicionis infirmitate; non autem ita dominus Iesus, cuius et infirmitas fuit ex potestate. sed dum uitae huius infirmitatem gerimus si eas omnino nullas habeamus, tunc potius non recte uiuimus. uituperabat enim et detestabatur apostolus quosdam, quos etiam esse dixit sine affectione. culpauit etiam illos sacer psalmus; quibus ait: sustinui qui simul contristaretur, et non fuit. nam omnino non dolere dum sumus in hoc loco miseriae profecto, sicut quidam etiam apud saeculi huius litteratos sensit et dixit, non sine magna mercede contingit immanitatis in animo, stuporis in corpore. quocirca illa quae άπάθεια g
Abbreviated transcription (Latin):
tã rationẽ sequant᷑ istȩ affectiones quando ubi
oportet adhibent᷑ quis eas tunc morbosseriui¬
tiosas passionos audeat dicere : Eua obrẽetiã ipse
dñs informa serui agereuitã dignatus humana:
secinullũ habens omnino peccatũ. Adhibuit
eas ubi adhbendas c̃ẽ uidi cauit: neq eñ
in quo uerũ erat hominis corpietuerus hominis
anius falsus erat humanꝰ affectus cuergo
ẽĩ in eu angelio ista referunt᷑ qđ suꝑ duritia
cordis udeorũ c̃ũira contristatus sit qđ doxerit:
gaudeoꝓpt̃ uos ut credatis: quod la tarc̃ susci¬
tatũris etiã lacrimas fudorit qđ c̃cupiue¬
rit cũdiscipulis suis manducarepascha: quod
ꝓpinquante passioretristis sueritanimaẽ:
ñ falsoutiq referunt᷑ : Uerũ ille motuscate
dispensationis gr̃a: ita cũuoluit suscepit
animo liumano: ut cũ uaehut factus ẽ homo
Proindo qđ fatenduẽ enã cũ rectasa secun¬

Expanded text:
tam rationem sequantur istae adfectiones, quando ubi tam rationem sequantur istae adfectiones, quando ubi oportet adhibentur, quis eas tunc morbos seu uitiosas passiones audeat dicere? Quam ob rem etiam ipse Dominus in forma serui agere uitam dignatus humanam, sed nullum habens omnino peccatum adhibuit eas, ubi adhibendas esse iudicauit. Neque enim, in quo uerum erat hominis corpus et uerus hominis animus, falsus erat humanus adfectus. Cum ergo eius in euangelio ista referuntur, quod super duritia cordis Iudaeorum cum ira contristatus sit, quod dixerit: Gaudeo propter uos, ut credatis, quod Lazarum suscitaturus etiam lacrimas fuderit, quod concupiuerit cum discipulis suis manducare pascha, quod propinquante passione tristis fuerit anima eius: non falso utique referuntur. Verum ille hos motus certae dispensationis gratia ita cum uoluit suscepit animo humano, ut cum uoluit factus est homo. Proinde, quod fatendum est, etiam cum rectas et secun
Abbreviated transcription (Latin):
illos ꝗsuturi p̃uidebant᷑ instrux̃. Illũ in quã
uirũ : athletã xp̃i : doctũ ab illo : unctũ deillo:
crucifixũ cũ illo : gloriosũ in illo intheatre
huius mundi cuius specpaculũ factusẽ.
&angelis et hominib: legitim & magno
agone certantẽ : et palmã suꝑne uocatio
nis in anteriora sectantẽ : oculis fidei liben¬
tissime spectantẽ gaudere cũ gaudentib
erecũflentib Foris habentẽ pugnas:
intus timores. Cupientẽ dissolui sutẽct ũ
xp̃o. Desiderantẽ uidore romanas: ut aliquẽ
sructũ habeat & millis. sic̃ & inceteris genti
biemulantẽ corintinos et ipsa emulatione
metuentẽ nese ducant᷑eorõ iñtesa castiate
dolorem cordis deis rabelitis liab entet quo tg¬
nor antes cłi iustitiã et suã uolentis constiture
etñ eger̃ poenitentiã suꝑ inmundatuia etsornuca¬
tionibsius Himotus hiaffectus deamoreboni
et dascã caritate ueuentes: s iuitia uocandãs mam̃
ut ea quaruare uitias̃ uirtutes uocem. sed qbreo¬

Expanded text:
illos qui futuri praevidebantur, instruxit; illum, inquam, virum, athletam Christi, doctum ab illo, unctum de illo , crucifixum cum illo , gloriosum in illo, in theatro hujus mundi, cui spectaculum factus est et Angelis et hominibus , legitime magnum agonem certantem, nis in anteriora sectantem, oculis fidei libentissime spectant, gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus, foris habentem pugnas, intus timores, cupientem dissolvi et esse cum Christo, desiderantem videre Romanos, ut aliquem fructum habeat et in illis, si; aemulantem Corinthios, et ipsa aemulatione metuentem, ne seducantur eorum mentes a castitatedolorem cordis de Israelitis habentem , quod ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, et non egerunt paenitentiam super inmunditia et fornicationibus suis. Hi motus, hi adfectus de amore boni et de sancta caritate uenientes si uitia uocanda sunt, sinamus, ut ea, quae uere uitia sunt, uirtutes uocentur. Sed cum rec
Abbreviated transcription (Latin):
dereb: quã de ũbis cupidiores ẽẽ contentionis
quã ueritatis: Apud nos aũnuxta scripturas
scãs sanãq doctrinã. ciuesscãe cliutatis fo
in huius uitae peregrinatione secundũ dm̃ uitien¬
tes metuunt cupiuntq dolent gaudentque.: & ꝗa.
rectus ẽ amoreoru istas om̃s affectianes rectas ha¬
bent: metuunt poenã aet̃nã cupiunt uitã etnã
dolent in sertaipsi in semetipsis ad huc angemescunt.
adoptionẽ expectantes redemptionẽ corporissi
Caudent inspe: ꝗafier sermo ꝗscriptusẽ. Absertae.
mors inuictoriã It ẽ metuunt peccare cupine
ꝑseuerare dolent in peccatis gaudene uopetib
banis Vt enĩ merunt peccart audiunt

Expanded text:
de rebus quam de uerbis cupidiores esse contentionis de rebus quam de uerbis cupidiores esse contentionis quam ueritatis. apud nos autem iuxta scripturas sanctas sanamque doctrinam ciues sanctae ciuitatis dei in huius uitae peregrinatione secundum deum uiuentes metuunt cupiuntque, dolent gaudentque, et quia rectus est amor eorum, istas omnes affectiones rectas habent: metuunt poenam aeternam, cupiunt uitam aeternam, dolent in re, quia ipsi in semet ipsis adhuc ingemescunt adoptionem exspectantes redemtionem corporis sui; gaudent in spe, quia fiet sermo qui scriptus est: absorpta est mors in uictoriam. item metuunt peccare, cupiunt perseuerare, dolent in peccatis, gaudent in operibus bonis. ut enim metuant peccare audiunt
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃e tristitia poenitentiã in salutẽ in ponitendã
operat. Aundiaũt tristinia mortẽ operitur
ecce enĩ idipsũ secundũ dm̃ coniristari quantã
ꝑfecit in uob industriã. Ac ꝑlioc possunt stoicia
ꝓsuis partib responderadlio uideri utilem
ẽẽ tristitiã ut peccasse poeniteat in animoaũt
sapientis idot ee nposse: quia nec peccatũ ieũ
caditcuius pcenitentia contristoto nec ullũ
allud ialũ qđ peꝑtiendo et senti endo sit gistis
Nam et alicibi a demfersim e denomi nebminis
memoria ñ fallit cũ sibibeat᷑ uidere s. socratedis¬
putante et ei quã miser esset qm̃ stultus eẽt de¬
monerante fleuisse.: Huic ergostultitia fuitc au¬
sa etiã huius utilis optandeq tristinȩ quahomo
esse sedolet qđ ẽe ñ debet. St oiciaut̃ ñ stultum
sed sapientẽ aiunt tristẽ ẽẽñ posse Uerum¬
his phiilo sophis quod a distã quaestionẽ dea¬
nimi ꝑturbationib: attinet iam respondim
innono huius operis libro ostendentes eosntã

Expanded text:
lutem inpaenitendam operatur; mundi autem tristitia mortem operatur. Ecce enim id ipsum secundum Deum contristari quantam perfecit in uobis industriam. Ac per hoc possunt Stoici pro suis partibus respondere, ad hoc uideri utilem esse tristitiam, ut peccasse paeniteat; in animo autem sapientis ideo esse non posse, quia nec peccatum in eum cadit, cuius paenitentia contristetur, nec ullum aliud malum, quod perpetiendo et sentiendo sit tristis. Nam et Alcibiadem ferunt si me de nomine hominis memoria non fallit, cum sibi beatus uideretur, Socrate disputante et ei quam miser esset, quoniam stultus esset, demonstrante fleuisse. Huic ergo stultitia fuit causa etiam huius utilis optandaeque tristitiae, qua homo esse se dolet, quod esse non debet. Stoici autem non stultum, sed sapientem aiunt tristem esse non possehis philosophis, quod ad istam quaestionem de animi perturbationibus attinet, iam respondimus in nono huius operis libro ostendentes eos non tam