comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
primã uelsecundũ diem. Ascenditaut̃ postea uteuangeliũ loquit᷑ mediato diefesto idest cumiani
illius dicifest tot dics preterissent quot remansissent. Ipsamenĩ festiuitatẽ quantũ intelle gendũ
ducit turbas deomnib: eius seruis hocdictur modo quicũque emi nit in aliqua gratia. Alii dicun
bonus ẽ alii non sed seducit turbas. Vnde hoc : qui auita nr̃a abscondit a est cumx p̃o indõ. hocpatuo
corpus xp̃i usq in finem saeculi amundiamatorib qđ tuncpas sus ẽ aiudaeorũ murmuratorib
necdũ frum̃tũ a paleis se gregatũ ẽ ut grana frum̃ti congregentur in horreã & paleae conburentur igni a&erno
Quod dictũ ẽ ergo de dño ual& ad consolationẽ de quocũq bocdictũ fuerit xp̃ano: Nemo tam̃ pala loquebatur

Expanded text:
primum vel secundum diem. Ascendit autem postea, ut Evangelium loquitur, mediato die festo, id est cum jam primum vel secundum diem. Ascendit autem postea, ut Evangelium loquitur, mediato die festo, id est cum jam illius diei festi tot dies praeterissent, quod remansissent. Ipsam enim festivitatem quantum intelligendum icebant: non, sed seducit turbas. » De omnibus ejus servis hoc dicitur modo, quicunque eminent in aliqua gratia. Alii dicunt, « bonus est: » alii, « non, sed seducit turbas. » Unde hoc? quia vita nostra abscondita est cum Christo in Deo. Hoc patitur corpus Christi usque in finem saeculi a mundi amatoribus, quod tunc passus est a Judaeorum murmuratoribus; necdum frumentum a paleis segregatum est, ut grana frumenti congregentur in horreum, et paleae comburantur igne aeterno. Quod dictum est ergo de Domino, valet ad consolationem de quocunque hoc dictum fuerit Christiano. Nemo tamen palam loquebatur
Abbreviated transcription (Latin):
Nonari tem poralit sed aliquid doceresalubrit Corrigore homines dediefesto a&erno aiimno nete
nonuacat & hocdñ opus Namom̃s dies festus iudaeoꝵ in figura fuer. Id eoxps latenterascende batinen
quia cp̃s latuit in illis populouero priori occultus modo uero meliori populo manifestus quiaqđ ille
populus in umbra agebat nosuero manifestaluce faciamus. Lic& quidã intellegere uelint hanedũ
responsionẽ quadit Ego nonascendo ad diem festũ hunc ad passionẽ illius ꝑtinere nqui a nep̃s noni
festuitate sceno phegiae sedin festiuitate paschali quaagnus ocudisolebat crucem ascendit iuenũ
quae rebant eũ in diefesto antequã ascender& Priore senĩ fr̃s ascender̃ & nontunc as cenditille
quando illi putabant & uolebant ut &iã hocimpleretur quod ait non ad hunc idẽ ad quẽuos uultis

Expanded text:
oraliter cupiebat, sed aliquid docere salubriter, corrigere homines, de die festo aeterno admonere, oraliter cupiebat, sed aliquid docere salubriter, corrigere homines, de die festo aeterno admonere, Non vacat et hoc Domini opus. Nam omnes dies festi Judaeorum, in figura fuerunt. Ideo Christus latenter ascendebat in eis, quia Christus latuit in illis: populo vero priori occultus, modo vero meliori populo manifestus. Quia quod ille populus in umbra agebat, nos vero manifesta luce facimus. Licet quidam intelligere velint, hanc Domini responsionem, qua ait: « Ego non ascendo ad diem festum hunc , » ad passionem illius pertinere: quia Christus non in festivitate scenopegiae, sed in festivitate paschali, qua agnus occidi solebat, cruce ascendit. « Judaei autem quaerebant eum in die festo, » antequam ascenderet. Priores enim fratres ascenderunt, et non tunc ascendit ille quando illi putabant et volebant ut jam hoc impleretur quod ait: Non ad hunc, id est, ad quem vos vultis,
Abbreviated transcription (Latin):
mundo in notescere nelatens ignobilis putar&ur. sedilleuoluit altitudinẽ humilitate praecedere &ipsa
lsitudine ꝑ humilitatisuiã ꝑuenire. Tempus aut̃ urm̃ id est mundigloria semꝑ ẽparatũ Irite ni tẽpus
gloriae quiuenit in humilitate ueni& in altitudine quiuenit iudicandus ueni& iudicaturus quiuenit
ocidi amortuis ueni& iudicart deuiuis & mortuis Vos ascendite ad diemfestum hunc. quid est hunc
ubigloriã humanã quaerĩs quid est hunc ubi ostendere uultis carnalia gaudia non aet̃ na cogitare¬
so nonascendo aadiem festũ hunc quia meũ tempus nondũ impletũ est: Indiem fescũ gloria uos buma¬
na quaeritis meũ uero tempus idest gloriae meae nondũuenti. ipsecrit dies festus meus non dieb
istis ꝓcurrens& transiens sed manens Ina&ernũ ipsaerit festiuitas gaudiũ sine fine aet̃nitas

Expanded text:
mundo innotescere, ne latens ignobilis putaretur. Sed ille voluit altitudinem humilitate praecedere, et ad ipsam mundo innotescere, ne latens ignobilis putaretur. Sed ille voluit altitudinem humilitate praecedere, et ad ipsam celsitudinem per humilitatis viam pervenire. « Tempus autem vestrum, id est, mundi gloria, semper est paratum. Erit enim tempus gloriae, quia qui venit in humilitate, veniet in altitudine; qui venit judicandus, veniet judicaturus; qui venit occidi a mortuis, veniet judicare de vivis et mortuis. Vos ascendite ad diem festum hunc. « Quid est hunc? Ubi gloriam humanam quaeritis. Quid est hunc? Ubi extendere Ego non ascendo ad diem festum hunc, quia meum tempus nondum impletum est. In diem festum gloriam vos humanam quaeritis; meum vero tempus, id est gloriae meae, nondum venit. Ipse erit dies festus meus non diebus istis percurrens et transiens, sed manens in aeternum. Ipsa erit festivitas, gaudium sine fine, aeternitas
Abbreviated transcription (Latin):
neque enim frs̃ eius credebant i eum. Quare h eum non credebant. quia huma namgloriã
requirebant. Dicentes adeum. Transi hinc &uade iniudaetim ut & discipulitui uideant
operatua Nemo quippe iocculto aliquid facit . & quȩrit ipsepalã eẽ si hec facis manifestatei psũ mundo
Nam his uerbis ostenditur goria illius carnalit̃ quaerere eos quasi dixissent facis mirabila sed ab scondite
trans iniudacã ut princi patus gentis &ciuitas caput regni undeant mirabilia tua. In noite sce : apnare omiib
utlaudaripossis ab hominib: quidergo adhaec dñs ins̃ dicit meumtem pus non dũ uenit. tempusaut̃urm̃¬
sempepuratĩ A postolus dicit. sost quãuenit plenitudo temporis miset dĩ filium suã Tempusuero glorae
Apificcdũuenit cumhacclocutus ẽ quod illiuidentur quaertre quiei suadebant lre inudȩã miracula facer

Expanded text:
Neque enim fratres ejus credebant in eum. Quare in eum non credebant? Quia humanam gloriam Neque enim fratres ejus credebant in eum. Quare in eum non credebant? Quia humanam gloriam requirebant, dicentes ad eum: Transi hinc et vade in Judaeam, ut et discipuli tui videant opera tua. Nemo quippe in occulto aliquid facit, et quaerit ipse palam esse. Si haec facis, manifesta teipsum mundo. Nam his verbis ostenditur gloriam illius carnaliter quaerere eos, quasi dixissent, Facis mirabilia, sed abscondite. Transi in Judaeam, ut principatus gentis, et civitas caput regni videant mirabilia tua. Innotesce, appare omnibus, ut laudari possis ab omnibus. Quibus ergo ad haec Dominus Jesus dicit: Meum tempus nondum advenit: tempus autem misit Deus Filium suum . Tempus vero gloriae Christi necdum venit, cum haec locutus est. Quod illi videbantur quaerere, qui ei suadebant ire in Judaeam, miraculum facere,
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ nomina resolebant. Dixer̃ ego adeum fratreseius Transihinc &uade iniudaeã. Fratres dñi usitatissimũ
scãe scripturae more consanguinei scaẽ mariae semꝑ uirginis dicebantur  Nam ab rabam & loth
fr̃s sunt dicti cum abraham patruus ess& loth & laban &ia cob fr̃s sunt dicti cumeã
laban aunculus ia cob Cum ergo audieritis fr̃ĩ dni mariae cogitate consanguinitatem i
ioniterum parientis ullam propaginem. Dixcimus frs qui fuerunt dudiamus quid dixerint
lransi hinc &uade in iudaeam ut & discipulitui uideant operatua quae ifacis. O pera dñi
discipulis non latebat. Istienim fr̃s̃ id .ẽ consangininei x pm̃ consanguineum habere potuer̃
Credere autem in eum ipsa propinquitate fastidierunt. Ideo continuo euangelista secutus ẽ

Expanded text:
dinem nominare solebant. Dixerunt ergo ad eum fratres ejus: Transi hinc, et vade in Judaeam. » Fratres Domini usitatissimo dinem nominare solebant. Dixerunt ergo ad eum fratres ejus: Transi hinc, et vade in Judaeam. » Fratres Domini usitatissimo sanctae Scripturae more consanguinei sanctae Mariae semper virginis dicebantur. Nam Abraham et Lot fratres sunt dicti, cum Abraham patruus esset Lot; et Laban et Jacob fratres sunt dicti, cum esset Laban avunculus Jacob . Cum ergo audieritis fratres Domini, Mariae cogitate consanguinitatem, non iterum parientis ullam propaginem. « Diximus fratres qui fuerint; audiamus quid dixerint. Transi hinc, et vade in Judaeam. Ut et discipuli tui videant opera tua quae facis. Opera Domini discipulos non latebant, sed istos latebant. Isti enim fratres, id est consanguinei, Christum consanguineum habere potuerunt: credere autem in eum ipsa propinquitate fastidierunt; ideo continuo evangelista secutus est:
Abbreviated transcription (Latin):
osttia ec in quit euangelista. ambulabat ihs̃ ingalilȩam ñ enim uolebat in iudaeam
ambulare . quia quaerebant eum iudaes interficere. Hoc i firmitatinraẽ praebebat ex¬
emplum. Non ipseperdiderat potestatem: sed nram consolabatur fragilitatem: Futurũ
enim erat ut dixi ut aliquis fidelis eĩ absconder&se ne aperse cutoribus iuenir&ur.
& neilli pro crimine obicer&ur latibulum prȩcessit in capite quod in membris confirmar&ur
animammeam & pote statem habeo iterum sumendieam Hano potostatem ostendit
iuda eimense septimo intabernaculis subramis arborum habitare diebus septem iubeb antur
ad memoriam habitationis illorum in heremo. Isteerat diesfestus quẽ iudaei magna sollemnitate
celebrabant uelut reminiscentes bene fiuorum dñ quieo seduxit de c̃raȩgrpti : Dies festus more iudaeorũ
dicitur non udies. sed quot quot illius festiuitates fuer̃ quasi unũ diem festũ ꝓpt̃ unius festiuitatis consu&u¬

Expanded text:
ost haec, inquit evangelista, ambulabat Jesus in Galilaeam. Non enim volebat in Judaeam ambulare, quia quaerebant eum Judaei interficere. « Hoc infirmitati nostrae praebebat exemplum. Non ipse perdiderat potestatem, sed nostram consolabatur fragilitatem. Futurum enim erat, ut dixi, ut aliquis fidelis ejus absconderet se, ne a persecutoribus inveniretur; et ne illi pro crimine objiceretur latibulum, praecessit in capite, quod in membris confirmaretur.animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam . Hanc potestatem ostendit Judaei mense septimo in tabernaculis sub ramis arborum habitare diebus septem jubebantur ad memoriam habitationis 533 illorum in eremo. Iste erat dies festus quem Judaei magna solemnitate celebrabant, velut reminiscentes beneficiorum Domini, qui eos eduxit de terra Aegypti. Dies festus more Judaeorum dicitur, non unus dies, sed quotquot illius festivitatis fuerunt, quasi unum diem festum propter unius festivitatis consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
intellegerent: putantes simpliuter & dilucide ꝓlatã quae non intellegentib: ꝓ uerbia erunt ecce continuo
itiponderunt Eccenuncpalã loqueris & ꝓuerbium nullũ dicis palã igitur loqui estimabant cuius mysteria
dic torum necdum conp̃hendere ualebant. quod aut̃ adiungunt nunc scimus quia scis om̃a & nonopus ẽ tibi
ut quiste unt̃ rog& In hoccredimus quia adõ existi. A perteostendunt qui aloquens adeos dñs dehis maxime
disputabat quae illos deloctabat audire. & quao illu introgure uolebant. haocipse preueniens eos ustrir
proseresat indi mento illum scire om̃a quasi dm̃ & quasidi filium ado uenisseteredunt. e confitentor
tsprur amini urius quiq inꝓpria. Veni a itdq hora panionis mede quo solustorcular
in linꝰ qud . Veneruntenim adtantam desperationẽ & suae fidei obliuionẽ ut nec quid ante

Expanded text:
intelligerent, putantes simpliciter et dilucide prolata, quae non intelligentibus proverbia erant: et continuo intelligerent, putantes simpliciter et dilucide prolata, quae non intelligentibus proverbia erant: et continuo responderunt: Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis. Palam igitur eum loqui aestimabant, cujus mysteria dictorum necdum comprehendere valebant. Quod autem adjungunt: Nunc scimus, quia scis omnia, et non opus est tibi ut quis te interroget. In hoc credimus, quia a Deo exiisti: aperte ostendunt quia loquens ad eos Dominus, de his maxime disputabat, quae illos delectabat audire et quae illi interrogare volebant. Haec ipse praeveniens eos, ultro proferebat, unde merito illum scire omnia quasi Deum, et quasi Dei Filium a Deo venisse credunt et confitentur. ut dispergamini unusquisque in propria. Venit itaque hora passionis meae, qua solus torcular relinquatis. Venerunt enim ad tantam desperationem et suae fidei oblivionem, ut nec quid ante
Abbreviated transcription (Latin):
ulectionis eẽ remuneratos unacum filio & spũ scõ amare quos a more digno siudicat ed dẽ ratione¬
quoduero aduit qui a uos neamatis ed demratione sentiendum est qua ꝓpt̃ quicũq filiumrecte amat hunc cũpatr
eno iuiea pa treouenit lnmundum quidins bils nundo apparuit inhunitate querat in uisibilisadpuo patrẽ
lmiuungt a uenetiuri apatre quia nonin eaforma quae qualis est patri. sed in assumpta crectur ꝑ inia
epporutt sterceint loiundin e dut un eaforma erui qum accepit &i ammundi hͥuius amatorib. seuidendi
pre burt lerum reliquo mundã &reditadpatrt̃ quia ab aspectu amatorum mundi quodud find
abstulit ra hsea matorib suis ae qualom patrieẽ credendum docuit reliquit mundũ & reduit as patre
qui a bumantate quõnduẽ ꝑ aiensionẽ ad inusibilia pat̃nae maiestatis adduxit haec quidemuesbat
erant ut eorum ꝓfunditatem minime caperent & non solum archana dictorũ necipseam ignorantia sd

Expanded text:
lectionis esse remuneratos, una cum Filio et Spiritu sancto amare, quos amore dignos judicat. Quod vero adjunxit, quia vos me amatis, eadem ratione sentiendum est. Quapropter quicunque Filium recte amat  Ms., recteisibilis apparuit in humanitate, qui erat invisibilis apud Patrem in divinitate. Exivit a Patre, quia non in ea forma qua aequalis est Patri, sed in assumpta creatura minor apparuit. Et venit in mundum, quia in forma servi quam accepit, etiam mundi hujus amatoripraebuit. Iterum reliquit mundum et rediit ad Patrem, quia ab aspectu amatorum mundi quod viderant abstulit, et se amatoribus suis aequalem Patri esse credendum docuit. Reliquit mundum et rediit ad Patrem, quia humanitatem quam induit, per ascensionem ad invisibilia paternae majestatis adduxit. Haec quidem verbaerant, ut eorum profunditatem minime caperent; et non solum arcana dictorum, sed nec ipsam ignorantiam suam
Abbreviated transcription (Latin):
minuatur ae ternitas nulloumquam termino dissoluatur. sici ꝑ setalia p&endo ꝑstiteritis talia p&ondo
proculdubio quae pet&is accipi&is simores mente concordant p&entis. paruum enimutilitatis ad fertbone
orando suꝑnaquaerere qui non distitit ꝑ uersae saciuendo in fimis inplicari. haeo in prouerbiis loquutus sũ
uob̵ uenithora cumlam non in prouorbiis loquaruob sed palam depatre annuntiabo uob̵. Nam paruib
teriorum diuntatis ꝑtinebant Nadum sare potuor. Id eo in prouerbus quasi benigmate loquillis uidetaurlie
que pfectus oma quae de agnitione diuunitatis nortalib etant capuenda cceper eo crdentius sola quoe adons

Expanded text:
minuatur, aeternitas nullo unquam termino dissolvatur. Si ergo talia petendo perstiteritis, talia petendo procul dubio quae petitis accipietis, si mores menti concordant petentis; parum enim utilitatis affert bene orando superna quaerere, qui non desistit perverse vivendo infimis implicari. Haec in proverbiis locutus sum vobis. Venit hora, cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre aysteriorum divinitatis pertinebant, necdum scire potuerunt. Ideo in proverbiis, quasi in aenigmate, loqui illis videbaturne succensi, quo perfectius omnia quae de agnitione divinitatis mortalibus erant capienda, ceperunt; eo ardentius sola quae ad eju
Abbreviated transcription (Latin):
subiungit nitinondicã uosseruos quid seruus nescit quid fauatdominus eius. Aliud est seruũtimoris alius
io gratia ipsa ueritas in hoc eodem euangelio ex primitdicens. seruus non manes indomo
patris siruiat uos aut̃ dixi amicos qui a om̃a qua cuus a udiui apntremeo nota feci uobisi qu uesunt om̃a quae

Expanded text:
subjungit: Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat Dominus ejus. Aliud est servitium timoris, aliudsubjungit: Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat Dominus ejus. Aliud est servitium timoris, aliud amoris, quae duo ipsa Veritas in hoc eodem Evangelio exprimit dicens: Servus non manet in domo patri serviat. Vos autem dixi amicos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sicaut egodilexiuos Id estadhoc a mate ed quoda mauiuos Vnde o ineruce positus orauit pinimicissuis diens pa
ignosccillis Maio rem hane dilectionẽ ne mohab& qua mut animã suã ponat quis ꝓ amicis suis. in hoc m̃ aauo
sed non omniũ est martyrium tamen omniũ beneficium est in fr̃s. quiueram substant¬
uũ beneficium est in fr̃s. quiueram substantiam sua in fratre
in necessitate posito non tribuit. quomodo animã suã in ꝑsecutione daturus ẽ ꝓfratresuo Virtus uero huiusio
est in pacesua diftribuere ꝓxp̃i amore ut possit in ꝑturbatione sei psumtra dere ꝓ nomineius. Vos amici mei esis
si feceritis quae praecipio uobis magna est dignitas amicũ eẽ dĩ sed uidendum est quib gradib adhanccelsitudine
ꝑueniatur. Subiungit si feceritis ea quae ego prȩcipio uobis. desia ꝑtedicat. Gaudetis deculmine pensa cequib
lboribusuenitur adculm̃. Magna est mniseri cordia largitorisnri sermui nonttumus digni & amic uocamur Ioco

Expanded text:
suis, dicens: Pater, ignosce illis, majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. In hoc Christi ed non omnium est martyrium, tamen omnium beneficium est fratribus misericordum beneficium est in fratres. Qui veram substantiam suam fratri in necessitate posito non tribuit, quomodo animam suam in persecutione daturus est pro fratre suo? Virtus vero hujus charitatis est in pace sua distribuere pro Christi amore ut possit in perturbatione se ipsum tradere pro nomine ejus. Vos amici mei estis si feceritis quae ego praecipio vobis. Magna est dignitas amicum esse Dei, sed videndum est, quibus gradibus ad hanc celsitudinem perveniatur. Subjungit: Si feceritis ea quae ego praecipio vobis. Ac si aperte dicat: Gaudetis de culmine, pensate quibus laboribus venitur ad culmen.
Abbreviated transcription (Latin):
uolendo deter quia sesse aliquid fauere iammultũ ireẽ qualemuero fructũ ad erredebeant subiungit
osrudtis uestermaneat : ut quodcũq p&ieritis patrẽ in nomine meo deuobis. No menfili iñs est. lit̃s aut
saluator uel &iamsalutaris dicitur. Illeergo in nomine saluatori spontur. qu illuo p&it quod ad uerã salutto

Expanded text:
ctum afferre debeant, subjungit: Et fructus vester maneat, ut quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Nomen filii Jesus est, Jesus autem Salvator vel etiam salutaris dicitur. Ille ergo in nomine Salvatoris petit qui illud petit, quod ad veram salut
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ quã egosũ mandatũ patris. ꝓinde & id quod iungit &dicit qua e ego loquor sicut dixit mihi pat̃
sicloquor Non accipiamus dixit mihi qu ÷ uerbo locutus sit unicouerbo dutegebat ds̃ uerbis di uerbum dix̃
ergo paterfilio dedituitam filio non quod nesciebat uel non habebat. sed ipsefiliuserat . quid est aut̃ sicut dixitiihi

Expanded text:
dictum est, quam: Ego sum mandatum Patris? Proinde et id quod adjungit et dicit: Quae ego loquor, sicut dixit mihi Pater, sic loquor. Non accipiamus dixit mihi, quasi verbo locutus sit unico Verbo, aut egebat Deus verbis Dei. Verbum dixit ergo Pater Filio, sicut dedit vitam Filio, non quod nesciebat, vel non habebat, sed ipse Filius erat. Quid est autem Sicut dixit mihi
Abbreviated transcription (Latin):
li ac seruariposse donauit. & eos qui seruant inuerã caelesti suitaebeatitudinẽ quã terrã ꝓmissionis
beatis sima ꝑceptio gratiae & uirtutis qm̃ in hui saeculiuita fieri non potest : recte dr̃ dm̃ne mouiditum¬
quã Idestnemocorruptibili adhuc & mortali carne circũ datus incircũ scriptã diuinitatis potest
iucem contueri : Vndemanifestius dicit apł : quẽ ne moui dit hominũ necuidere potest : Nemo enĩ
hominũ dr̃ ne mohumano adhuc habitu ad grauatus humana conuersatione caducus: hinc est
enim qđ morses quidm̃ quem in angelouidebat in ipsa eius natura uidere desideransorabat siinueni gratiã
in conspectutuo ostende mihi gloriãtuã : dudiuit non poteris uidere ficẽ meã : non enĩ uidebit homo m¬

Expanded text:
ligi ac servare posse donavit: et eos qui servant, in veram coelestis vitae beatitudinem, quam terra repromissionis ligi ac servare posse donavit: et eos qui servant, in veram coelestis vitae beatitudinem, quam terra repromissionis beatissima perceptio gratiae et veritatis, quoniam in hujus saeculi vita fieri non potest, recte dquam , id est, nemo corruptibili adhuc et mortali carne circumdatus incircumscriptam divinitatis potest lucem contueri; unde manifestius dicit Apostolus: Quem nemo vidit hominum, nec videre potest . Nemo enim hominum dicitur, nemo humano adhuc habitu aggravatus, humana conversatione caducus. Hinc est enim quod Moyses qui Deum, quem in angelo videbat, in ipsa ejus natura videre desiderans, orabat: Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi gloriam tuam , audivit: Non poteris videre faciem meam, non enim videbit me
Abbreviated transcription (Latin):
facta est : Lex quidem permoysendata est. In qua quid a gendũ. quiduitandũ sit caelestiuire decer¬
nitur sed qđ illa precipit non nisi gratiaxp̃i completur : illa siquidem monstrare peccatum.
iustitiã docere & trans gressorss suis reosostendere uolebat : Porro gratiaxp̃i diffus a ꝑsp̃mca
ta est perxp̃m qui dumbrã habebat ꝑ mossenlex futurorũ bonoꝵ non ipsam imaginẽ rerũ
& sicut aubi dicitapł: om̃a infigura contingebantillis: sed ꝓumbra lucem ueritatis. ꝓͦfiguralegis
ipsamimaginẽ rerũ quae figurabatur exhibuit xp̃s: quando data sps̃ gratia a peruit discipulis
suis sensũ ut intellegerent scripturas : Lex ꝑmoysendata est : cumpopulus aspersione sanguinis agni
mundari prȩceptus est : Gratia & ueritas quae inlege figurabat᷑ ꝑ iũm factaẽ : cũ ipse passus incruce

Expanded text:
er Jesum Christum facta est. Lex quidem per Moysen data est, in qua quid agendum, quid vitandum sit, coelesti jure decerer Jesum Christum facta est. Lex quidem per Moysen data est, in qua quid agendum, quid vitandum sit, coelesti jure decernitur; sed quod illa praecepit, non nisi gratia Christi completur. Illa siqjustitiam docere, et transgressores sui reos ostendere valebat; porro gratia Christi diffusa per Sta est per Christum, quia umbram habebat lex futurorum bonorum, non ipsam imaginem rerum. Et sicut alibi dicit Apostolus: Omnia in figura contingebant illis . Sed pro umbra lucem veritatis, pro figura legis ipsam imaginem rerum quae figurabatur, exhibuit Christus, quando data spiritus gratia, aperuit discipulis suis sensum ut intelligerent Scripturas. Lex per Moysen data est, cum populus aspersione sanguinis agni mundari praeceptus est. Gratia et veritas quae in lege figurabatur, per Jesum Christum facta est, cum ipse passus in cruce,
Abbreviated transcription (Latin):
cipiamus a&ernã. gratia ẽ qui ane abono deuiemus itinere. Ipso duce semꝑ opus habemꝰ
cui dr̃ deduc me dñe inuiatua & ambulabo inueritatetua Notandũ est q̃đ quidã libri habent
nos om̃s accepimus deplenitudineeiꝰ & gratiã ꝓgratia : aliquid primo deplenitudine eius
accepimus & poste a gratiã ꝓ gratia. Idẽ o deplenitudine eius accepimus remissionẽ peccatori
& gratiã hocest idestuitã acxernã ꝓgratia fidei quae ꝑdilectionẽ operatur. quae om̃a ex
uno fonte plenitudinis xp̃i nobis ꝓuenire certissimũ ẽ : quqdergo accepimus deplenitudine
bonitatis illius scilic & remissionẽ peccatoꝵ ut iustificemur infide : in suꝑ quid&& gratiã ꝓgra¬
tia idest ꝓgratia inqua ex fideuiuimus. recepturi sumus aliã quidtamen nisi gratiã hoc

Expanded text:
, per opera bona percipiamus aeternam, gratia Dei est; quia ne a bono deviemus itinere, ipso duce semper opus habemus, , per opera bona percipiamus aeternam, gratia Dei est; quia ne a bono deviemus itinere, ipso duce semper opus habemus, cui dicitur: Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua . » Notandum est quod quidam libri habent, Nos omnes accepimus de plenitudine ejus, et gratiam pro gratia. Aliquid primo de plenitudine ejus accepimus; et postea gratiam pro gratia, id est, de plenitudine ejus accepimus remissionem peccatorum; et gratiam, id est, vitam aeternam, pro gratia fidei, quae per dilectionem operatur. Quae omnia ex uno fonte plenitudinis Christi nobis provenire certissimum est. Quid ergo accepimus de plenitudine bonitatis illius? Scilicet remissionem peccatorum, ut justificemur in fide. Insuper quid? Et gratiam pro gratia, id est pro gratia, in qua, ex fide vivimus, recepturi sumus aliam. Quid tamen, nisi gratiam? hoc
Abbreviated transcription (Latin):
genera linguarũ . dlii int̃p̃tatio sermonũ : Hae com̃a operatur unus atq idem sp̃s diuidens singulis
ꝓutuult : qui a ergo deplenitudine conditoris nr̃i non quidã sed om̃s quicquidbonihabemus acce
ne suingratus largitori remanserit. ꝑdatbonũ qđ accepit : Cum aũt̃ dixiss& euan gelista nos om̃s
deplenitudine xp̃i acepisse confestim subiunx &ait : Gratiã ꝓgratia: geminam ergonos grati¬
am acepis setestatur. unã uidelic& in praesenti : alterã uero infuturo: in praesenti quidem fidẽ
quae ꝑdilectionem operatur. Infuturo aũt uitã aet̾nã : fides quippe quae ꝑdilectionẽ operat᷑
gratia dĩ est : quiaut crederemꝰ ut diligamus ut opere murbona quae nouimus. nonullis prae¬
cedentib meritis nr̃is sed ipso largiante percepimus. qui dicit non uos mee legistis sed ego elegi
uos & posuiuos ut eatis & fructũ afferatis: &ut uitã ꝓpt̃fidem . dilectionẽ &operabona ꝑ

Expanded text:
inguarum, alii interpretatio sermonum. Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Quia ergo de plenitudine Conditoris nostri non quiddam, sed quidquid boni habemus, accne si ingratus largitori remanserit, perdat bonum quod accepit. Cum autem dixisset evangelista nos omnes de plenitudine Christi accepisse, confestim subjunxit, et ait: Gratiam pro gratia. Geminam ergo nos gratiam accepisse testatur, unam videlicet in praesenti, alteram vero in futuro. In praesenti quidem fidem, quae per dilectionem operatur ; in futuro autem vitam aeternam. Fides quippe, quae per dilectionem operatur, gratia Dei est, quia ut credamus, ut diligamus, ut operemur bona, quae novimus, non ullis praecedentibus meritis nostris, sed ipso largiente percepimus qui dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos, et posui vos, ut eatis, et fructum afferatis, et ut vit
Abbreviated transcription (Latin):
intuitus pertingere nonual& semꝑ manentẽ uult intellegi : non tuncsolũ dũt enarrauit uni¬
genitus filius dm̃ idestscãe & indiuiduae trinitatis quae ẽunus ds̃ gloriã manifestabit hominib
cum postuni uersale iudiciũ om̃s parit̃ electos aduisionẽ claritatis eius induc&. sed & cotidie
narrat cum singulis quib:q. fideliũ perfectoꝵ mox carnis corruptione solutis implere coeperit
qđ ꝓmisit quidiligitine diligetur a patremeo & egodiligã eũ & manifest abo meipsũ illi: me¬
ipsum in quit manifestabo dilectorib: meis. Vt quẽ in sua cognouer̃ mortalẽ . In mealam me
natura patri& spirituis cõuidere possent ae qualẽ : Hoc est testimoniũ ioħis quando miser̃ iudaei

Expanded text:
intuitus pertingere non valet, semper manentem vult intelligi. Non tunc autem solum enarrabit intuitus pertingere non valet, semper manentem vult intelligi. Non tunc autem solum enarrabit genitus Filius Deum, id est, sanctae individuae Trinitatis, quae est unus Deus, gloriam manifestabit hominibus, cum post universale judicium omnes pariter electos ad visionem claritatis ejus inducet; sed et quotidie narrat, cum singulis quibusque fidelium perfectorum mox a carnis corruptione solutis implere coeperit, quod promisit. Qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo meipsum illi . Meipsum, inquit, manifestabo dilectoribus meis, ut quem in sua cognoverunt mortalem, in mea jam me natura Patri et Spiritui sancto videre possint aequalem. Hoc est testimo
Abbreviated transcription (Latin):
conse quent᷑ exposuit dicens : Vnigenitus filius qui est in sinupatris ipsee n arrauit : cui simile est qđ ipse
añsait: ne mouenit ad patrẽ : nisi perme : & alibinemo nouit filiũ nisi pat̃: Neq patrẽ quis nouit nisi filiu
& uiuoluerit filius reuelare : Ipsius quippeducatu ad patrẽuenire . ipsius magisterio patrẽ & filiũ nec non
nobis quidẽs ae trinitatis unitate rectesentiendũ qualit̃ adei contẽ placionẽ fidelib ꝓperandũ quib actib:
adhanc sit perueniendũ clara iucereuelauit: Ipse sa cramentis suae in carnationis nosinbuens ños
suisps̃ charismatib scĩficans ut ad hancueni re ualeamus adiuuat: Ipse ꝑ acto in hominis forma iudicio
nouissimo aduisionẽ nos diuinae maiestatis sublimit̃ introduc& : Atq: archana nobis regna cae¬
lestismirabilit̃ enarrabuit : sane qđ ait quiest insinu patris: Insecr&o patris significat: neq enĩ
sinus patris puerilit̃ est cogitandus insimilitudinẽ nostri sinus quẽ habemꝰ inuestib. aut putan

Expanded text:
sinu Patris ipse narravit . Cui simile est quod ipse Dominus ait: Nemo venit ad Patrem nisi per me . Et alibi: Nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare. Ipsius quippe ducatu ad Patrem venire, ipsius magisterio Patrem et Filium, nec nonobis quid de sanctae Trinitatis unitate recte sentiendum, qualiter ad ejus contemplationem fidelibus properandum, quibus actibus ad hanc sit perveniendum, clara luce revelavit. Ipse sacramentis suae incarnationis nos induens, sui nos Spiritus charismatibus sanctificans, ut ad hanc venire valeamus adjuvat. Ipse peracto in hominis forma judicio novissimo, ad visionem nos divinae majestatis sublimiter introducet, atque arcana nobis regni coelestis mirabiliter enarrabit. Sane quod ait: Qui est in sinsinus Patris pueriliter est cogitandus, in similitudinem nostri sinus, quem habemus in vestibus; aut p
Abbreviated transcription (Latin):
unigeniti a patre: plenũ gratia &ueritate: quod cũ praecursoris quoq cius testimonio confir¬
mass& dicentis. hicerat quẽ dixiuobis. qui postme uenturus : ante mefactus est . qui a prior meerat :
Rursus ipse qđ ceperat ex sequit᷑ dicens : & deplenitudineeius nos om̃s accepimus gratiã ꝓgratia: ple¬
cepimus qui a unicuiq nr̃m data est gratia secundũ mensurã donationis xp̃i : Desolonamq media¬
tore dĩ & hominũ homine inuxpo uerauterdici potuit & requiesc& suꝑ eum sp̃s dñi sp̃s sapientiae
Om̃s uero sc̃ non plenitudinẽ sp̃seius sed deplenitudine eiꝰ quantũ ille donat accipiunt: quia

Expanded text:
unigeniti a Patre, plenum gratia et veritate . Quod cum praecursoris quoque ejus testimonio confirunigeniti a Patre, plenum gratia et veritate . Quod cum praecursoris quoque ejus testimonio confirmasset dicentis: Hic erat quem dixi vobis, qui post me venturus est, ante me factus est, quia prior me erat ; rursus ipse quae coeperat exsequitur dicens: Et de plenitudine ejus omnes nos accepimus, gratiam pro gratia . Pleodum capacitatis nostrae accepimus, quia unicuique nostrum data est gratia secundum mensuram donationis Christi. De solo namque mediatore Dei et hominum homine Jesu Christo veraciter dici potuit: Et requiescet super eum spiritus DomiOmnes vero sancti non plenitudinem Spiritus ejus, sed de plenitudine ejus quantum ille donat, accipiunt: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatis quae c&eris omnib creaturis erat merito p̃ferenda designat: Quod enĩ ait
anteme. non or dinẽ temporis sed ad distantiã pertin& dignitatis : Iuxta quod de losephfili
benedicente lacob scriptũ ẽ: Constituitq effraim ante manassen : ubi recte potuit dicere
manasses qui post meuenit ante me factus est : Id est qui postmenatus ẽ potentia me regni
quare autemisqui posteum uenturus erat eũ dignitate ante celler&. apperuit cũ subiuwx̃
quia prior meerat . Id est qđ aet̃nus ante saeuila ds̃ erat: propterea melic& posteriornatus
gloriamaiestatis &iam inassumpta humanitate prehibit: Exposito aut̃ euangelista
prȩcurs cursoris dñi testimonio quod de illo peribuerit: reditstatĩ suae quoq ad sertionis
Superiusnamq dixit qui a uerbũ caro factũẽ & habitabit in nobis & uidimus gloriã eius gloriã quasi

Expanded text:
humanitatis, qua caeteris omnibus creaturis erat merito praeferenda, designat. Quod enim ait, humanitatis, qua caeteris omnibus creaturis erat merito praeferenda, designat. Quod enim ait, ante me, non ad ordinem temporis, sed ad distantiam pertinet dignitatis, juxta quod de Joseph filiis benedicente Jacob scriptum est: Constituitque Ephraim ante Manassen , ubi recte potuit dicere Manasses, qui post me venit, ante me factus est, id est, qui post me natus est, potentia me regni Quare autem is qui post eum venturus erat, eum dignitate antecelleret, aperuit, cum subjunxit: Quia prior me erat, id est, quia aeternus ante saecula Deus erat, propterea me licet posterior natus, gloria majestatis etiam in assumpta humanitate praeibit. Exposito autem evangelista praecursoris Domini testimonio quod de illo perhibuerat, reddit statim suae quoque assertionis, Superius namque dixit: Quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, et vidimus gloriam ejus gloriam quasi
Abbreviated transcription (Latin):
hominis xp̃i sed & dĩ genetrix recte credenda & confitenda ẽ : Idemueritate plenuserat & est: Ipsaui¬
delic& uerbi diuinitate quae hominẽ illũ singurasit̃ electũ: cumquo unaxp̃i persona ẽ& & assũ mere
dignatus est Non aliquid suae diuinae substantiae ut hereticiuolunt infacienddã hominis naturã
commutans. sed ipsa apud patrẽ manens totũ qd erat. totã desemine d
atrẽ manens totũ qđ erat. totã desemine dauid naturã uerihominis
timoniũ deipso perbibens. celsitudinẽ humanitatis eius parit̃ & diuinitatis a &ernitatẽ mani¬
festauoce ꝓnuntiat : Clamat enĩ dicens: hicerat quem dixiuobis. qui post meuenturus est ante
mefactus est qui a prior meerat: In eonamq quod ait qui postmeuenturus ẽ. ordinẽ humanae
dispensationis qua posteũ natus. posteũ &iã predicaturus. baptizaturus signa facturus &
mortemerat passurus insinuat : In eo uero qđ subiung̃it ante mefactus est. sublimitatẽ eiusdẽ

Expanded text:
hominis Christi, sed et Dei genitrix recte credenda et confitenda est. Idem veritatis plenus erat, et est ipsa videlicet Verbi divinitate, quae hominem illum singulariter electum, cum quo una Christi persona esset, assumere dignata est, non aliquid suae divinae substantiae, ut haeretici volunt, in faciendam hominis naturam commutans; sed ipsa apud Patrem manens, totum quod erat, totam de semine Datrem manens, totum quod erat, totam de semine David naturam veri hominis timonium de ipso perhibens, celsitudinem humanitatis ejus pariter et divinitatis aeternitatem manifesta voce pronuntiat. Clamat enim dicens: Hic erat, quem dixi vobis, qui post me venturus est, ante me factus est, quia prior me erat . In eo namque quod ait, qui post me venturus est, ordinem humanae dispensationis, qua post eum natus, post eum etiam praedicaturus, baptizaturus, signa facturus, et mortem erat passurus insinuat. In eo vero quod subjungit, ante me factus est, sublimitatem ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
scriptam litterã scandentes transiliant Inchoantem uerbo osanna lotha littera nec saltim scribatur
sed sensulo quentium saluo funditus int̃migtatur Benedictus quiuenit in nomine dñi rexisrł Sic
accipiendum ẽ ut in nominȩ dñi in nomine dĩ patris intellegatur quamuis possit intellegi & iam¬

Expanded text:
scriptam litteram scandentes transiliant: in hoc autem verbo hosanna, iod littera nec saltem scribatur, scriptam litteram scandentes transiliant: in hoc autem verbo hosanna, iod littera nec saltem scribatur, sed sensu loquentium salvo, funditus intermittatur. Benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel: sic accipiendum est, ut in nomine Domini
Abbreviated transcription (Latin):
quiuenit in nomine dñi. Notandum sane quod osanna uerbum hebraicũ copositum ẽ ex duob. corrupi¬
apudeosdem. osannauero int̃iectio ẽ deprecantis. quo modo apu
latinos int̃iectio est dolentis heu & intiectio ad mirantis pape. deniq inpsalmo ubi lax int̃ pretes
transtuler̃ odnẽ saluum mesac. in hobreo scriptum ẽ anna adondi. osanna quod int̃ pres nr̃t̃ bieronimꝰ
diligentius elucidans. Ita transtulit. obsecrodnẽ salua obsecro. Idem namq significat odnẽ ꝑ int̾iectionẽ
obsecrantis quod obsecro dnẽ peripsum uerbum obsecrantis. osanna itaq salua obsetro significat:¬
consumpta littera uł uocali quae uerbum prius t̃minat cum ꝑfecte dictur osi ꝑuirtutem litterae uocalis
aleph aqua uerbum sequens incipit anna quod metrici inuersib scandendis srnalrmphã uocant quã uisilli

Expanded text:
qui venit in nomine Domini. Notandum sane quod Osanna verbum Hebraicum, compositum est ex duobus, corrupqui venit in nomine Domini. Notandum sane quod Osanna verbum Hebraicum, compositum est ex duobus, corruposi; anna vero interjectio est deprecantis, quomodo apud Latinos interjectio est dolentis heu, et interjectio admirantis papae. Denique in Psalmo ubi LXX Interpretes transtulerunt: O Domine, salvum me fac , in Hebraeo scriptum est: hosanna adiligentius elucidans ita transtulit: Obsecro, Domine, salva obsecro. Idem namque significat O Domine, per interjectionem obsecrantis, quod obsecro, Domine, per ipsum consumpta littera vel vocali quae verbum prius terminat, cum perfecte dicitur hosi, per virtutem litterae vocalis aleph, a qua verbum sequens incipit anna; quod metrici in versibus scandendis synaloephen vocant, quamvis illi
Abbreviated transcription (Latin):
sacer dotum ut & lararum nt̃ficerent quia multi ꝓpt̃ illum abibant exiudaeis & credebant iniim.
ꝯcaeca caecorum uersutia occidere uelle suscitatum quasi non possit suscitare occisum qui poterat defunctũ
pentib iudaeis & aliis eorum inuidendo credentib: aliis in uidendo
pereuntib: & discubuit indomoiñs. recumbente quoq: lazaro quifuerat amortuis suscitatus
postunguentũ diffusum suꝑ pedes eius undedomus odore completa ẽ. De quib: in superiorib: quantum
potuimus tractauimus Nunc uidendum ẽ quid ante dñi passionẽ gestume &. Dicitonim euangelista
Incrastinum aũt turba multa quae conuenerat addiem festum. cum audissent quia uenitiũs hiero solrn
acceperunt ramos palmarũ & ꝓcesserunt obuiamei &clamabant osanna benedictus quiuenit¬
In nomine dñĩ rexisrł. Ramipalmarum laudes sunt significantes uictoriam. quia erat dñs morte
moriendo seperaturus & trophȩo crucs dediabulo mortis principe triumphaturus. Osannabenedictus

Expanded text:
sacerdotum, ut et Lazarum interficerent, quia multi propter illum abibant ex Judaeis, et credebant in Jesum. O caeca caecorum versutia, occidere velle suscitatum, quasi non posset suscitare occisum, qui poterat defunctum.pentibus Judaeis, et aliis eorum invidendo credentibus, aliis invidendo pereuntibus, et discubuit in domo Jesus, recumbente quoque Lazaro qui fuerat a mortuis suscitatus, post unguentum diffusum super pedes ejus, unde domus odore completa est, de quibus in superioribus, quantum potuimus, tractavimus; nunc videndum est quid ante Domini passionem gentum est. Dicit enim evangelista: In crastinum autem turba multa quae convenerat ad diem festum, cum audissent quia venit Jesus Jerosolymam, acceperunt ramos palmarum, in nomine Domini, rex Israel. Rami palmarum laudes sunt, significantes victoriam; quia erat Dominus mortem moriendo superaturus, et tropaeo crucis de diabolo mortis pr
Abbreviated transcription (Latin):
admeridiem uxtasalim & lordanem. Nondumenim missus fuerat ioħs incarcerẽ. quareb apti¬
⁊ abat ioħs quia oportebat ut baptizaretur dñs quare oportebat ut̃ baptir a recurdñs. ne aliquis

Expanded text:
ad meridiem juxta Salim et Jordanem. Nondum enim missus fuerat Joannes in carcerem. Quare baptiad meridiem juxta Salim et Jordanem. Nondum enim missus fuerat Joannes in carcerem. Quare baptizat Joannes? quia oportebat ut baptizaretur Dominus. Quare oportebat ut Dominus baptizaretur? Ne aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
tefeteris peccatũ tuũ retorquectibi illod ds̃ anteoculostuos : & tuncretorqu& quando lampenitentia e
fructus nullu serit : Currite ne tene brae uos conp̃haendant. Sequitur aũt. Post haec uenit it̃s & dis¬
cipuli eius iniudaea t̃rã & illii demorabaturcumeis & illicbaptizabat. baptizatus baptizat non ineo
non respuit baptismaserui & inbaptis mate serui praeparabatur dño &baptizatus est dñs uiam se fecit
uenientib: ipsum audiamus Ego sumuia &ueritas &uita. Siueritatẽ quaerisua amtene. Nam ipseẽ
uia quae est ueritas. dudiamus iohannẽ baptirabat iñs. diximus qui baptizat iñs. quo modo
iñs : quomodo dñs quomodo dĩfilius quomodo uerbũ sed uerbum caro factum ẽ Frat aut̃ iobs
us quidem ex nomine in tellegitur. quia a quae multae erantibi. enon
iuxtasalim locus est ubibapti ⁊ abat ioħs. & ostenditur nuncusq locus in octauo lapide scrthopleos

Expanded text:
te feceris peccatum tuum, retorquet tibi illud Deus ante oculos tuos; et tunc retorquet, quando jam poenitentiae te feceris peccatum tuum, retorquet tibi illud Deus ante oculos tuos; et tunc retorquet, quando jam poenitentiae fructus nullus erit. Currite, ne tenebrae vos comprehendant. Sequitur autem: Post haec venit Jesus et discipuli ejus in Judaeam terram; et illic demorabatur cum eis, et illnon respuit baptisma servi; et baptismate servi via praeparabatur Domino: et baptizatus Dominus, viam se fecit ad se venientibus. Ipsum audiamus: Ego sum via, veritas et vita . Si veritatem quaeris, viam tene: nam ipse est via, qui est veritas. Audiamus Joannem; Baptizabat Jesus. Diximus quia baptizat Jesus. Quomodo inus quid est, ex nomine intelligitur, quia aquae multae erant ibi. Enon juxta Salim locus est, ubi baptizabat Joannes; et ostenditur nunc usque locus in octavo lapide Scythopoleos
Abbreviated transcription (Latin):
bonorum operum confessio est operummalorũ : facisueritat ẽ &uenis adlucem : quid est facis ueritatẽ
nontepalpas non tibiblandiris. nonte aulas non dicis uistus sum cumsisiniquus & incipis facere ueri
tatem : Venis aũt̃ adlucem ut manifestentur operatua quia in dõ factas. quia & hocipsum quod tibi displi¬
cuit peccatũtuũ non tibidis plicer& nisi dr̃ tibi lucer& & eius ueritas tibioscender& Sed qui&iam ano
monitus diligit peccata sua. odit ad monentẽ lucem & fugit eam utnon arguentur opera eius mala
quaediligit qui aut̃ facitueritatẽ accusatinsemala sua non sibi parcit non sibugnos citut ds̃ ignoscat
quia qđ uult ut ds̃ ignoscat ipse agnoscit &uenit adlucem ciui gratias agit quo d ille qui dinse occidisse
ostender& dicit dño: A uerte faciemtuam a peccatis meis : & qua fronte dicit. nisi it erumdicat qm̃ facinu

Expanded text:
bonorum operum confessio est operum malorum. Facis veritatem, 152 et venis ad lucem. Quid est facis veritatem? bonorum operum confessio est operum malorum. Facis veritatem, 152 et venis ad lucem. Quid est facis veritatem? Non te palpas, non tibi blandiris, non te atatem. Venis autem ad lucem, ut manifestentur opera tua quia in Deo sunt facta, quia et hoc ipsum quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi displiceret, nisi Deus tibi luceret, et ejus veritas tibi ostenderet lucem  In Aug. deest, lucem; sed qui etiam admonitus diligit peccata sua, odit admonentem lucem, et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala quae diligit. Qui autem facit veritatem, accusat in se mala sua, non sibi parcit, non sibi ignoscit, ut Deus ignoscat; quia quod vult ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et venit ad lucem, cui gratias agit quod illi, quid in se odisset, ostenderit. Dicit Domino: Averte faciem tuam a peccatis meis. Et qua fronte dicit, nisi iterum dicat? Quoniam f
Abbreviated transcription (Latin):
serpentis erectus est serpens Idest mors dñi ꝓpt̃ mortales homines: quosinuenit in iustos quomodo
intellegitur hocestiu diciũ qm̃ luxuenit inmundũ & dilexerhomines magis tenebras quãlucẽ Frant¬
enimmala operaeorũ quidestenim hoc : quorum enimerant bonaopera᷑ nonne uenistiut iusti fices
impios sed dil exerunt inquit magis te nebras quã lucem. Ibi posuit uim multienĩ dilexer̃ peccata sua
qui a qui confitecur peccata sua & accusatpeccata su& lamcum dõ facit: dccusat ds̃peccatatu si&tuac¬
cuses conuingeris dõ: quasi duae ressunt homo & peccator : quod audis homo ds̃ fecit : quod audispeccator
ipse homofecit : Dele qđ fecisti ũt ds̃salu& qđ fecit : oport& ut oderis inte opustuũ & a mes inte opusdĩ cũ
aut corporitib displcere qđ focisti indein ci piunt bondoperatila qua accusaimala op ertua sa it r

Expanded text:
serpentis erectus est serpens, id est, mors Domini propter mortales homines, quos invenit injustos, quomodo serpentis erectus est serpens, id est, mors Domini propter mortales homines, quos invenit injustos, quomodo intelligitur: « Hoc est judicium, quoniam lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam luceenim mala opera eorum? Quid est hoc? Quorum enim erant mala opera? Nonne venisti ut justifices impios? Sed dilexerunt, inquit, magis tenebras quam lucem. Ibi posuit vim. Multi enim dilexerunt peccata sua. Quia qui confitetur peccata sua, et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Deus peccata tua, si et tu accusas, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo et peccator: quod audis homo, Deus fecit: quod audis peccator, ipse homo fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis in te opus tuum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Initium
Abbreviated transcription (Latin):
quid dicã idicaberis c̃ uid&& equid ait: qui credit in eum noniu dicabitur: quiaut̃ non credit. quid dicturũ sperabas
nisiiudicatus laminquit iudicatus ẽ : nondum apparuit iudicium sediam factũ ẽ iudiciũ : Nouitenĩ dñs quisei
nouit qui permaneant ad coronã qui ꝑmaneant ad palma : nouit in areã suã triticũ suũ nouit & paleã
unigeniti filidĩ hocestaut̃ iudiciũ qui a luxuenit inmundũ & dilexer̃ homines magis tenebras quã lucem:
inuenit : quomodo ergo quida fecerunt ueritatẽ & uener̃ ad iucem: hoce nĩ sequitur: quiaut̃ facitueri
ut uenirent adlucem id est ad xp̃m : & quo modo quidã dilexer̃ tenebras : si com̃s peccatores inuenit &om̃s
a peccatosan & : & serpensille in quofigurata est mors dñi eossanat quimorsi fuerant : & ꝓpt̃ morsus

Expanded text:
quid dicam judicaberis? Videte quid ait: « Qui credit in eum non judicatur. Qui autem non credit. » Quid dicturum sperabas, quid dicam judicaberis? Videte quid ait: « Qui credit in eum non judicatur. Qui autem non credit. » Quid dicturum sperabas, nisi judicetur? « Jam, inquit, judicatus est. » Nondum apparuit judicium, sed jam factum est judicium. Novit DNovit qui permaneant ad coronam, qui ad flammam. Novit in area sua triticum, novit paleam, quia lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem: invenit. Quomodo ergo quidam fecerunt veritatem, et venerunt ad lucem? Hoc enim sequitur: VERS. 21.-- Qui ut venirent ad lucem, id est, ad Christum: et quomodo quidam dilexerunt tenebras, si omnes peccatores invenit, et omnes a peccato sanat,
Abbreviated transcription (Latin):
suae patefacere sacramentũ ũnumque eundẽ & filium hominis mundi ostendere saluatorem : Namsequit᷑¬
Sicenim dilexit ds̃ mundum ut filium suum uni genitũ dar& utom̃is quicredit in eum non pereat sedhabeat
uitam &ernã :qui ꝓfectoidem redemptor & conditor nosterfilius dĩ ante saecula existens. filius hominis
factus est infines aeculorũ : ut qui perdiuinitatis suaepotentiã noscrecuerat ad ꝑfruendã uita ebeatitudinẽ¬
em humanitis nrãe nos restaurar&ꝰ ad retipiendã quã ꝑdidimus uitã : sequituraũt
Non enĩ misit ds̃ filiũ suũ in mundũ utiudic& mundũ sedutsalu&ur mundus ꝑ ipsum : ergo quantũ in medicõe :
sana reuenit aegrotũ : sbnt̃ imit qui precepta medici obseruare non uult: uenit saluator admundũ : quare
s alua tor dictus est mundi nisiut salu& mundũ non ut etdi c& mundũ : Saluari nonuis ab ipso exte iudicaberis &

Expanded text:
suae patefacere sacramentum, unumque et eumdem Filium Dei, et Filium hominis mundi ostendere salvatorem. Nam sequitsuae patefacere sacramentum, unumque et eumdem Filium Dei, et Filium hominis mundi ostendere salvatorem. Nam sequitmiserat, dicens: « Ut omnis qui credit in ipso, non pereat, sed habeat vitam aeternam. » Quia profecto idem redemptor et conditor noster, Filius Dei ante saecula existens, filius hominis factus est in fine saeculorum, ut qui nos per divinitatis suae potentiam creaverat, ad perstruendam vitae beatitudineitam. Sequitur autem: Non enim misit Deus filium suum in mundum, ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum. Ergo, quantum in medico est, sanare venit aegrotum. Se interemit, qui praecepta medici observare non vult. Venit Salvator ad mundum. Quare Salvator dictu