comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ido p̃stat beniuolentia supͣ ipsã liberalitatẽ. Ditior hec moribꝰ
quã illa muneribꝰ. Plures enĩ st̃ qͥ indigent beneficio. quã qͥ
ipsa liberalitas ꝓficiscit᷑ cũ largitatis affectũ. sequit᷑ largien¬
diusus. & separata atꝙ discreta. Ubi enĩ de est liberalitas. be¬
niuolentia manet cõmunis quedã parens omniũ. quȩ ami¬
citiã conectit & copulat inꝯsiliis fidele s. inꝓsꝑis lȩta. intristib
ꝯsilio. ut dauid cũ eẽt prudentior. ionathȩ tam̃ uinioris ꝯsiliis
ad quiescebat. Tolle exusu hominũ beniuolentiã. tanquã so¬
lem emundo tuleris itaerit. qr sine ea usus hominũ ẽẽ ñ potest¬
ut ꝑegͥnanti monstrare uiã. reuocare errantẽ. de ferre hospi¬
tiũ. Nongͥ mediocris uirtus de qua sibi plaudebat iobdicens.
foris aũt ñ habitabat hospes. ianua mea om̃i uenientipate¬
bat. aquã de aqua ꝓ fluente dare. lum̃ de lumine accendere.

Expanded text:
ideo praestat benevolentia supra ipsam liberalitatem. Ditior haec moribus, ideo praestat benevolentia supra ipsam liberalitatem. Ditior haec moribus, quam illa muneribus; plures enim sunt qui indigent beneficio, quam quiipsa liberalitas proficiscitur, cum largitatis affectum sequitur largiendi usus: et separata atque discreta. Ubi enim deest liberalitas, benevolentia manet, communis quaedam parens omnium, quae amicitiam connectit et copulat: in consiliis fidelis, in prosperis laeta, in tristibus ilio, ut David, cum esset prudencior, Ionathe tamen iunioris consilio acquiescebat. Tolle ex usu hominum benivolenciam: tamquam solem e mundo tuleris, ita erit, qut peregrinanti monstrare viam, revocare errantem, deferre hospitium, non igitur mediocris virtus, de qua sibi plaudebat Job dicens : Foris autem non habitabat hospes, janua mea omni venienti patebat  aquam de aqua profluenti dare, lumen de lumine accendere.
Abbreviated transcription (Latin):
beant fercudloꝵ dapes e ic̃mitte manũ ut ea quȩ segis uł quȩ ac¬
cipis adno dõ tuo opibꝰ exequaris e latam inte gram officiite¬
psentes ut petruo & paulus qͥ euglitando uicẽ quandã larqito¬
N nuineris reddidert᷑ ut possent singuli dicere Graai sum
laboraui. Alius gͦ fructũ accepti beneficii. ut aurũ auro. argentũ
argento rependit aliꝰ laborẽ aliꝰ haut scio anetiã locupletius solũ
restituit affectũ. Qdenĩ si in referendo nulla facultas suppetit᷑.
lnbeneficio reodendo plus animꝰ quã census oꝑat᷑ magisq ĩponde¬
rat beniuolentia quã possibilitas referendi muneris. Grã enĩ
ĩeo ipso qͦđ habet᷑ refert᷑. Magnagͥ beniuolentia quȩ etiã si ni¬
chil ꝯferat plus exibet. & cũ in potrimonio nichil habeat lar¬
git᷑ pluribꝰ idꝙ facit sine ullo su dispendio ꝓlucro omniũ &x

Expanded text:
beant ferculorum dapes, et tunc mitte manum; ut ea quae legis vel quae acbeant ferculorum dapes, et tunc mitte manum; ut ea quae legis vel quae accipis a Domino Deo tuo, operibus exsequaris, et collatam in te gratiam officiis repraesentes: ut Petrus et Paulus, qui evangelizando vicem quamdam largitori muneris reddiderunt, ut possent singuli dicere: Gratia aulaboravi . 166. Alius ergo fructum accepti beneficii, ut aurum auro, argentum argento rependit: alius laborem, alius, haud scio an etiam locupletius, solum restituit affectum. Quid enim si reddendi nulla facultas suppetit? In beneficio referendo plus animus quam census operatur: magisque praeponderat benevolentia, quam possibilitas referendi muneris. Gratia enim in eo ipso quod habetur, refertur. Magna igitur benevolentia, quae etiam si nihil conferat, plus exhibet: et cum in patrimonio nihil habeat, largitur pluribus; idque facit sine ullo sui dispendio, et lucro omnium. Et
Abbreviated transcription (Latin):
bunt insinũ ur̃m : Itaꝙ & illud ꝯiuuiũ salomonis ñ de cibis s de
⁊oꝑib ẽ bonis. Quo enĩ melius ȩpulant᷑ animi quã &e bonis factil
Ait qͥd aliud tam ficile potest uistoꝵ explere m̃tes: quã boni oꝑis
ꝯscientia. Qui aut̃ iocundior cibꝰ quã facere uoluntatẽ diꝰ Quẽ cibũ
apha Delectare in dño. hoc cibo delectant᷑ qͥ supiores delectationẽ
mirabili in genio cõprehendert̃ ꝗͥ possunt scire qͣlis sit munda ula
isineelugibilis m̃tus delectatio Ẽ damꝰgͦ panes sapientiȩ ꝓ saturem
inuerbo di q ñ in solo pane s in om̃i uerbodi uita ẽ hominis fac¬
tradimaginẽ qi. De poculo ũ satis exp̃sse oicit sc̃õ iob. Sic̃ terraex
scptarũ madescamꝰ illoquio : & qͣsi ros sic in nos di uerba descen¬
pant sũqͥ sederis ad illã mensam potentis intellege q̃siste ut
potens inparadisõ delectationis positus. atq in ꝯuiuio sapientiȩ
pientiȩ ẽ singuli libri singula st̃ fercula Intellege pͥus quȩ ha¬

Expanded text:
um vestrum ? 163. Itaque et illud convivium Salomonis non de cibis, sed de operibus est bonis. Quo enim melius epulantur animi, quam bonis factis? Aut quid aliud tam facile potest justorum explere mentes, quam boni operis conscientia? Qui autem jucundior cibus, quam facere voluntatem Dei? Quem cibum Propheta: Delectare in Domino . Hoc cibo delectantur; qui superiores delectationes mirabili ingenio comprehenderunt, qui possunt scire qualis sit illa munda et intelligibilis mentis delectatio. Edamus ergo panes sapientiae; et saturemur in verbo Dei; quia non in solo pane, sed in omni verbo Dei vita est hominis facti ad imaginem Dei. De poculo vero satis expresse dicit sanctus JobScripturarum humescamus alloquio, et quasi ros sic in nos Dei verba descendant. Cum igitur sederis ad illam mensam potentis, intellige quis sit iste potens: et in paradiso delectationis positus, atque in convivio sapientiae sapientiae est: singuli libri singula sunt fercula. 44 Intellige prius quae ha
Abbreviated transcription (Latin):
mortificate gͦ m̃bra ur̃a quȩ st̃ suꝑ t̾rã. Et hec qͥde ad huc om̃ib
fidelibꝰ. t aut̃ fili ꝯtemptũ diuitiarũ ꝓfanarũ qͦꝙ & aniliũ fabu¬
larũ suadet declinationẽ nichil ꝑmittens nͥ qͦd te exerceat ad
pietatẽ qr corporalis exercitatio nulli rei usuiẽ pietas aũt ad
om̃a utilis. Exerceat᷑ gͦ te pietas ad iusticiã. ꝯtinentia ad man¬
suetudinẽ ut fugias iuuenilia oꝑa. ꝯfirmatus & radicatus
in gr̃a bonũ fidei subeascertam̃. ñ te implices negociis scłar ibꝰ qm
negotioꝵ forensiũ uenditione merciũ ꝓhibet᷑ humanis legibꝰ
sqͣntomagis qͥ fidei exercet militiã ab om̃i usu negotiationisab¬
stinere debet ãgelluli siu ꝯtentus fructibꝰ si habet. si ñ habet
stipendioꝵ suoꝵ fructu. Si qͥdẽ bonꝰ testis ẽ qͥdicit. luuenis fui
x senui. x ñ uidi iustũ derelictũ nec sem̃eiꝰ quȩrens panem.¬

Expanded text:
t haec quidem adhuc omnibus fidelibus: tibi autem, fili, contemptum divitiarum, profanarum quoque et anilium fabularum, suadet declinationem, nihil permittens nisi quod te exerceat ad pietatem; quia corporalis exercitatio nulli rei usui est: pietas autem ad omnia utilis. 184. Exerceat ergo te pietas ad justitiam, continentiam, mansuetudinem; ut fugias juvenilia opera, confirmatus et radicatus in gratia bonum fidei subeas certamen: non te implices negotiis saecularibus,negotiorum forensium, venditione mercium prohibetur humanis legibus; quanto magis qui fidei exercet militiam, ab omni usu negotiationis abstinere debet, agelluli sui contentus fructibus, si habet: si non habet, stipendiorum suorum fructu! Siquidem bonus testis est qui dicit: Juvenis fui, et senui, et non vidi justum derelictu
Abbreviated transcription (Latin):
uencertios merces ꝯgreget ꝯt̾betꝰ ad iciũ ne forte minoi
uenedit quã emeritꝰ aucupet᷑ locor p̃cia. ae subito auiii¬
trones inse inuidũ fimosȩ negociationis excitet aut i
uaeus suea ⁊ gesserit sollicitudine q̃xipiti efpone
lecerat hereo lururiosuo e duiquȩ sita titrpis heltuos
⁊ celeri obituex tneus adite successionis tnscribit cõmoda.Qa

Expanded text:
auri acervos, merces congreget, conturbetur ad pretium, ne forte minoris vendat quam emerit, aucupetur locorum pretia, et subito aut latrones in se invidia famosae negotiationis excitet, aut non avarus summa congesserit sollicitudine, praecipiti effusione dilacerat haeres luxuriosus: et diu quaesita turpis helluo,  celeri obitu extraneis aditae successionis transcribit compendia
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ int̾ cet̾os leuitȩ cõputant᷑ s om̃ib p̾ferunt᷑ qͥ eligunt᷑
ex om̃ib & scĩficant᷑. ut pͥmogenita fructuũ atꝙ pͥmitiȩ quȩ
naculũ testimonii & suꝑ om̃a uasa eiꝰ astare & suꝑ quȩ cũq st̃
in ipso. ipsi tollant taber naculũ & om̃a uasa eiꝰ. & ipsi minis¬
trent ĩeo. & incircuitu tab̃naculi castra ipsi ꝯstituant & ꝓmo¬
uendo tabnaculũ ipsi deponant leuitȩ & ꝯstituendo castra rur¬
sũ ipsũ tab̃naculũ ipsi statuant. Alienigena qͥ cũꝙ accesserit:
cros fructus qͣsi pͥmogenitus estimatus. p̃positus tab̾naculo. ut p̃ten¬
das incastris scĩtatis & fidĩ. ad quȩ si alienigena accesserit morte
moriet᷑ positus ut aꝑias arcã testam̃ti. Non enĩ om̃s uident alta
mysterioꝵ qr oꝑiunt᷑ a leuitis ne uideant qͥ uidere ñ debent &
sumant qͥ seruare ñ possunt. Aloẏsesdenq circũcisionẽ uidit

Expanded text:
quia inter caeteros Levitae computantur, sed omnibus praeferuntur, qui eliguntur ex hominibus, et sanctificantur, ut primogenita fructuum atque primitiae, quae naculum testimonii, et super omnia vasa ejus astare, et super quaecumque sunt in ipso. Ipsi tollant tabernaculam et omnia vasa ejus, et ipsi ministrent in eo, et in circuitu tabernaculi castra ipsi constituant, et promovendo, tabernaculum ipsi deponant levitae: et constituendo castra, rursum ipsum tabernaculum ipsi statuant. Alienigena quicumque accesseritcros fructus quasi primogenitus aestimatus, praepositus tabernaculo, ut praetendas in castris sanctitatis et fidei, ad quae si alienigena accesserit, morte morietur, positus ut operias arcam Testamenti. Non enim omnes vident alta mysteriorum, quia operiuntur a levitis; ne videant qui videre non debent, et sumant qui servare non possunt. Moyses den
Abbreviated transcription (Latin):
partes. qr cũ faceret ds̃ lucẽ & diẽ noctẽ ꝙ distingueret. cum
conderet cȩlũ cũ terras & maria separaret cũ solẽ & lunã & ste¬
las ꝯstitueret lucere suꝑ terrã ꝓbauit singula. Ergo decorũ
hoc qͦd in singulis mundi partibꝰ elucebat inuniuersitate re.¬
splenduit sic̃ ꝓbat sapientia dicens. Ego erã cui applaudebat
gͣta ẽ uniꝰcuiꝰq menbri portio. s plus incõmune ꝯpositiom̃¬
brorũ apta delectat qͦđita sibi qͣdrare & ꝯuenire uideant᷑¬
Siqͥsgͥ eqͣbilitãtẽ uniuersȩ uitȩ & singularũ actionũ modos
seruet ordinẽ qͦq x ꝯstantiã dictorũ atꝙ oꝑum moderationẽs
custodiat in eius iuta decorũ illud excellit & qͣsi in qͦdã specu¬
lo elucet Accedat tam̃ suauis sermo ut ꝯciliet sibi affectũau¬

Expanded text:
partes, quia cum faceret Deus lucem, et diem noctemque distingueret , cum partes, quia cum faceret Deus lucem, et diem noctemque distingueret , cum conderet coelum, cum terras et maria separaret, cum solem et lunam et stellas constitueret lucere super terram, probavit singula. Ergo decorum hoc, quod in singulis mundi partibus elucebat, in universitate resplenduit, sicut probat Sapientia, dicens: Ego eram cui applaudebat grata est uniuscujusque membri portio: sed plus in commune compositio membrorum apta delectat, quod ita sibi quadrare et convenire videantitae, et singularum actionum modos servet, ordinem quoque, et constantiam dictorum atque operum, moderationemque custodiat, in ejus vita decorum illud excellit, et quasi in quodam speculo elucet. 235. Accedat tamen suavis sermo, ut conciliet sibi affectum au
Abbreviated transcription (Latin):
one: Est gͥ decorũ qͦd p̃minet cuiꝰ diuisio gemina ẽ. Nã ẽ deco¬
rũ qͣsi generale ꝗͦd ꝑuniu̾sitatẽ fundit᷑ honestatis & qͣsi in
toto spectat᷑ corpore ẽ etiã speciale qͦd in parte aliq̃ nitet
Illud generale ita ẽ ac siȩquabilẽ formã atq uniu̾sitatẽ ho¬
nestatis ĩ om̃i actu suo habeat xinnentẽ cũ om̃is sibi eiꝰuita
consentit. nec in nulla aliqͣ re discrepat hoc speciale: cũ aliquẽ ac¬
decorũ est scđ̃m nat᷑am degere & turpe ẽ qͦđ sit contra nat᷑am
Ait enĩ apłs qͣsi in t̾rogans. Decet mulierẽ ñ uelatã orare dm̃:
Nec ipsa nat᷑a docet uos. Qđ uir qͥdẽ si comã habeat ignominia
ẽ illi. qm̃ contͣ nat᷑am ẽ. & it̾um dicit mulier uͦ si capillos habeat
ꝓpossimꝰ. nec acceptã nr̃a malitia mutaret. Nabes hunc decorẽ
generalẽ qr fecit ds̃ mundi istius pulchritudinẽ. habes & ꝑ

Expanded text:
 Est igitur decorum quod praeeminet, cujus divisio gemina est. Nam est deco Est igitur decorum quod praeeminet, cujus divisio gemina est. Nam est decorum quasi generale, quod per universitatem funditur honestatis, et quasi in toto spectatur corpore: est etiam speciale, quod in parte aliqua enitet. Illud generale ita est, ac si aequabilem formam atque universitatem honestatis in omni actu suo habeat concinentem; cum omnis sibi ejus vita consentit, nec in ulla aliqua re discrepat: hoc speciale, cum aliquem acere, secundum naturam degere, et turpe est quod sit contra naturam. Ait enim Apostolus quasi interrogans: Decet mulierem non velatam orare Deum? Nec ipsa natura docet vos quod vir quidem si comam habeat, ignominia est illi; quoniam contra naturam est ? Et iterum dicit: Mulier vero si capillos habeat, possimus, nec acceptam nostra malitia mutaret! 223. Habes hoc decorum generale, quia fecit Deus mundi istius pulchritudinem. Habes et per
Abbreviated transcription (Latin):
excellere. tam̃ in radice ẽ honestatis. s flore p̃cipuo ut sine ea
decidat in ea floreat. Qd ẽ enĩ honestas nͥ quȩ t᷑pitudinẽ qͣsi mortẽ
fugiat. qd uͦ inhonestũ nͥ qͦd ariditatẽ ac mortẽ afferat Uirenti
gͥ substantiȩ uirtutis. decorũ illud tanquã flosemicat qr radix
salua ẽ. At uͦ ꝓpositi nr̃i radice uiciosa nichil germinat. Habes hoc
in nr̃is aliqͣnto expressius. Dicit enĩ dauid. Dñs regnauit decorẽ
induit. Deinde alibi dicit Te decet ymnꝰ ds insyon. Hoc ẽ dicere
Honestũ ẽ ut tetimeamꝰ te diligamꝰ te p̾̃cemꝰ. te honorificemꝰ.
septũ ẽ enĩ. Om̃a ur̃a honeste fiant. S possumꝰ & hominẽ time¬
re diligere: rogare honorare ymnꝰ specialit̾ dõ dicit᷑ hoc tan¬
quã excellentus cet̃is credere ẽ decorũ qđ deferimus dõ
Alulierẽ qͦꝙ in habitu ornato orare ꝯuenit s specialit̃ eã

Expanded text:
excellere, tamen in radice est honestatis, sed flore praecipuo, ut sine ea excellere, tamen in radice est honestatis, sed flore praecipuo, ut sine ea decidat, in ea floreat. Quid enim est honestas, nisi quae turpitudinem quasi mortem fugiat? Quid vero inhonestum, nisi quod ariditatem ac mortem afferat? Virente igitur substantia virtutis, decorum illud tamquam flos emicat, quia radix salva est: at vero propositi nostri radice vitiosa, nihil germinat. 59 220. Habes hoc in nostris aliquanto expressius. Dicit enim David: Dominus regnavit, decorem induit. Deinde alibi dicit: Te decet hymnus, Deus, in Sion ; hoc est dicere: Honestum est ut te timeamus, te diligamus, te precemur, te honorificemus; scriptum est enim: Omnia vestra honeste fiant . Sed possumus et hominem timere, diligere, rogare, honorare: hymnus specialiter Deo dicitur. Hoc tamquam excellentius caeteris credere est decorum, quod deferimus Deo. Mulierem quoque in habitu ornato orare convenit: sed specialiter eam
Abbreviated transcription (Latin):
natũ attollit. modestiã. Non enĩ medioere ẽ reb singulis modũ
seruare atꝙ imꝑtire ordinẽ in qͦ uere p̃lucet illud qͦd decorũdi¬
cit᷑ qͦd ita cũ honesto uingit᷑. ut sẽ parari ñqueat. Siqͥdẽ & qͦd decet
honestũ ẽ & qđ honestũ est decet ut magis ĩ ser mone distinctio
sit quã inuirtute discretio. Differri enĩ ea int̾ se intellegipo¬
test. explicari ñ potest Et ut conem aliqͥd eruere distinetonis
honestas uelut bona ualitudo ẽ. & quȩdã salubritas corporis de¬
cus aut̃ tanquã uenustas & pulchritudo. Sic̃ gͦ pulchritudo
supͣ salubritatẽ ac ualitudinẽ uidet᷑ excellere & tam̃ sine his
tudo ẽẽ ac uenustas ñ potest. sic honestas decorũ illud inse ꝯti¬
net ut ab ea ꝓfectũ uideat᷑ & sine ea ẽẽ ñ possit uelut salubri
cũ honestate ꝯ fusũ opinione distinguit᷑ nã & si in aliqͦ uideat᷑

Expanded text:
natum attollit modestiam. Non enim mediocre est rebus singulis modum natum attollit modestiam. Non enim mediocre est rebus singulis modum servare, atque impartiri ordinem, in quo vere praelucet illud quod decorum dicitur: quod ita cum honesto jungitur, ut separari non queat. Siquidem et quod decet, honestum est, et quod honestum est, decet; ut magis in sermone distinctio sit, quam in virtute discretio. Differre enim ea inter se intelligi potest, explicari non potest. 219. Et ut conemur aliquid eruere distinctionis, honestas velut bona valetudo est, et quaedam salubritas corporis: decus autem tamquam venustas et pulchritudo. Sicut ergo pulchritudo super salubritatem ac valetudinem videtur excellere, et tamen sine his tudo esse ac venustas non potest: sic honestas decorum illud in se continet, ut ab ea profectum videatur, et sine ea esse non possit. Velut salubritcum honestate confusum, opinione distinguitur. Nam etsi in aliquo videatur
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo gͣtior. aliꝰ exorritandis qͥ malo laborant sp̃u sollicitior. aliꝰ
sac̾rio oportunior habet᷑ Hec om̃a spectet sac̾dos & qͥd ciuq con¬
gruat id officii deputet. Quo xenĩ unũ quẽꝙ̃ suũ ducit inge¬
niũ aut qͦd officiũ decet. id maiore implet᷑ grã ¶S id cũ in om̃
qͥsq seqͥ uitã parentũ. Deniꝙ pleriq ad militiã ferunt᷑ quoꝵ
militauert̃ parentes. alii ad actiones diuersas: In eccłastico
uͦ officio nichil rarius inuenias. quã eũ qͥ sequat᷑ institutũ
patͥs uel qr gͣuis de erret actus. uł qr inlubrica ȩtate diff¬
cilior abstinentia. ułqr alacri adolescentiȩ uidet᷑ uita ob¬
scurior. & ido ad ea ꝯuertunt᷑ studia quȩ plausi biliora arbi¬
Itrant᷑ Presentia qͥppe plures quã fut̾a preferunt. illi aut̃
p̃sentibꝰ. nos futis militamꝰ unde qͦ p̃stantior causa. eo debet

Expanded text:
psalmo gratior, alius exorcizandis qui malo laborant spiritu, sollicitior, alius psalmo gratior, alius exorcizandis qui malo laborant spiritu, sollicitior, alius sacrario oportunior habetur. Haec omnia spectet sacerdos, et quid cuique congruat, id officii deputet. Quo etenim unumquemque suum ducit ingenium, aut quod officium decet, id majore impletur gratia. 216. squisque sequi vitam parentum. Denique plerique ad militiam feruntur, quorum militaverunt parentes, alii ad actiones diversas. 217. In ecclesiastico vero officio nihil rarius invenias quam eum qui sequatur institutum patris: vel quia gravis deterret actus, vel quia in lubrica aetate difficilior abstinentia, vel quia alacri adolescentiae videtur vita obscurior; et ideo ad ea convertuntur studia, quae plausibiliora arbitrantur. Praesentia quippe plures quam futura praeferunt. Illi autem praesentibus, nos futuris militamus. Unde quo praestantior causa, eo debet
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩrendũ etiã in om̃i actu qͥd ꝑsonis. tẽporibꝰ ꝯueniat atꝙ ęta¬
tibꝰ qͥd etiã singuloꝵ ingenii sit ac cõmodũ. Sepe enĩ qͦđ alt̾um
decet. alt̾um ñ decet aliud iuueni aptũ. aliud seni aliud in
ꝑiculis. aliud in rebꝰ scdĩs. Saltauit ante arcã dñi daũ ñ salta¬
uit samuel. nec idõ ille rep̃hensus. s magis iste laudatus. Mu¬
tauit uultũ corã rege cui nom̃ achis. at hoc si remota fecisset
formidine qͦ minꝰ cognosceret᷑. nequaquã leuitatis rep̾hensi¬
one carere potuisset Saul qͦq uallatus choro ꝓpħarũ etiã ip¬
se ꝓpħauit. u de soloqͣsi indigno memoratũ est. & saulint᷑ ꝓpħaᷤᷤ¬
Unꝰqͥsq gͥ suũ ingeniũ nouerit & ad idipse se applicet. qͦd sibi
aptũ elegerit ltaq qͥd sequat᷑ pͥus ꝯsideret ut nouerit bona
sua. s etiã uitia cognoscat. ȩqualẽ se uidicẽ sui p̾beat. ut bonis
intendat. uitia declinet. Aliꝰ distinguendȩ lectioni aptior. aliꝰ

Expanded text:
id temporibus conveniat atque aetatibus, quid etiam singulorum ingeniis sit accommodum. Saepe enim quod alterum decet, alterum non decet. Aliud juveni aptum, aliud seni: aliud in periculis, aliud in rebus secundis. 213. Saltavit ante arcam Domini David : non saltavit Samuel; nec ideo ille reprehensus, sed magis iste laudatus. Mutavit vultum contra regem, cui nomen Achis : at hoc si fecisset remota formidine quo minus cognosceretur, nequaquam levitatis reprehensione carere potuisset. Saul quoque vallatus choro prophetarum, etiam ipse prophetavit; et de solo quasi indigno memoratum est: Et Saul inter pur suum ingenium noverit, et ad id se applicet, quod sibi aptum elegerit. Itaque quid sequatur, prius consideret. Noverit bona sua, sed etiam vitia cognoscat: aequalemque se judicem sui praebeat, ut bonis intendat, vitia declinet. 215. Alius distinguendae lectioni aptior, alius
Abbreviated transcription (Latin):
uiȩ uidet᷑. Qm̃ de tͥb uirtutibꝰ diximꝰ restat ut de quarta
uirtute dicamꝰ quȩ tẽperantia ac modestia uocat᷑ in qua
maxime tranqͥllitas animi studiũ mansuetudinis modera¬
tionis gr̃a. honestatiscura decoris ꝯsideratio spectat᷑ & quęrit᷑¬
Ordog qdã iutȩ nob̃ tenendus ẽ ut a uerecundia pͥma quedã
fundam̃ta ducant᷑ quȩ socia ac familiaris ẽ m̃tis placiditati
ꝓt̾iuȩ fugitans. ab om̃i aliena luxui. sobrietatẽ diligit. ho¬
nestatẽ fouet decorũ illud reqͥrit. Sequat᷑ ꝯuersãtionis
electio. ut ad iungam᷑ ꝓbatissimis qͥb ꝙ senioribꝰ. Nãꝙ ut eqͣliũ
usus dulcior. ita senũ tutior ẽ qͥ magistĩo qͦdã xductu uitȩ colorat
mores adolescentiũ. & uelut murice ꝓbitatis inficit. Nãꝙ sihi
qͥ st̃ ignari locoꝵ cũ sollertibꝰ uarũ iter adoriri gestiunt. qͣn¬

Expanded text:
uoniam de tribus virtutibus diximus, restat ut de quarta uoniam de tribus virtutibus diximus, restat ut de quarta virtute dicamus, quae temperantia ac modestia vocatur: in qua maxime tranquillitas animi, studium mansuetudinis, moderationis gratia, honesti cura, decoris consideratio spectatur et quaeritr quidam vitae nobis tenendus est, ut a verecundia prima quaedam fundamenta ducantur: quae socia ac familiaris est mentis 57 placiditati, proterviae fugitans, ab omni aliena luxu, sobrietatem diligit, honestatem fovet, decorum illud requirit. 211. Sequatur conversationis electio, ut adjungamur probatissimis quibusque senioribus. Namque ut aequalium usus dulcior, ita senum tutior est, qui magisterio quodam et ductu vitae colorat mores adolescentium, et velut murice probitatis inficit. Namque si hi qui sunt ignari locorum, cum solertibus viarum iter adoriri gestiunt; quan
Abbreviated transcription (Latin):
tut᷑is successionẽ. Talis erat ꝯtentio digna sãne de qͦ certarent
t̃gicis excitatos theatri magnos ẽẽ plausus. cũ se pylades orestẽ
diceret orestes ut erat orestẽ se ẽẽ asseueraret. ille ut ꝓ oreste
adiuusset Hic laurentiũ sc̃m ad huc nullus ur guebat nͥ
amor deuotionis. tam̃ & ipse post tͥduũ cũ illuso tẏranno un¬
positus suꝑ craticulã exureret᷑. assũ ẽ inqͥt uersã & mandu
reor. nedũ aliqͥ nimia głȩ ducunt᷑ cupiditate: insolentius
abutant᷑ potestatibꝰ. & plerũꝙ auersos a nob̃ animos gentiliũ.
in studia ꝑsecutionis excitent atꝙ inflãment ad iracundiã.
ltaq ut illi ꝑseuerare possint & supplicia uincere. qͣntos pe¬
rire faciunt IProspiciendũ etiã neadulantibꝰ aꝑiamꝰ aurẽ
emolliri enĩ adulatione ñ solũ fortitudinis ñ eẽ: s etiã igna

Expanded text:
tutis successionem. 206. Talis erat contentio, digna sane de qua certarent tutis successionem. 206. Talis erat contentio, digna sane de qua certarent tragicis excitatos theatri magnos esse plausus, cum se Pylades Orestem diceret; Orestes, ut erat, Orestem se esse asseveraret: ille ut pro Oreste adjuvisset. Hic Laurentium sanctum ad hoc nullus urgebat, nisi amor devotionis; tamen et ipse post triduum, cum illuso tyranno, impositus super craticulam exureretur: Assum est, inquit, versareor, ne dum aliqui nimia gloriae ducuntur cupiditate, insolentius abutantur potestatibus, et plerumque aversos a nobis animos gentilium in studia persecutionis excitent, atque inflamment ad iracundiam. Itaque ut illi perseverare possint, et supplicia vincere, quantos perire faciunt? 208. Prospiciendum etiam ne adulantibus aperiamus aurem; emolliri enim adulatione, non solum fortitudinis non esse, sed etiam igna
Abbreviated transcription (Latin):
puli detrim̃tũ est magistri. Qͥđ qđ illustres ac p̃stantes
uiri discipłoꝵ. certaminib quã sius uincunt. Peniꝙ abra¬
hã filiũ obtulit petrꝰ stephanũ p̾misit & tu pat̃ ostende
in filio uirtutẽ tuã offer quẽ erudisti ut securus iudi
tu comitatu nobili ꝑuenias ad coronã. Tunc xystus ait
Nonego te fili derelinquo ac desero. s maiora tͥ debent᷑ certamina.
Nos quasi senes leuioris pugnȩ cursũ recipimꝰ te qͣsi iuuenẽ głosi¬
or de tẏrannomanet truĩphus. Mox uenies flere desiste post
tͥduũ me sequeris. Sac̃dotẽ & leuitã hic medius numerus decet
Non erat tuũ sub magistro uincere qͣsi aditoriũ quȩreres
Qd ꝯsortiũ passionis meȩ expetis : Totã tͥ hereditatẽ eiꝰ dimitto.
Quid p̃sentiã meã requiris : Infirmi discipłi magistrũ p̾cedans.
fortes sequant᷑ ut uincant sine magistro. qͥ iã non indigent
magisterio ¶ Sic & helias heliseũ reliquit. Tibigͦ mando nr̃ȩ uir¬

Expanded text:
quod illustres et praestantes viri discipulorum certaminibus quam suis vincunt. Denique Abraham filium obtulit , Petrus Stephanum praemisit . Et tu, pater, ostende in filio virtutem tuam, offer quem erudisti, ut securus judicii tui comitatu nobili pervenias ad coronam. 205. Tunc Xystus ait: Non ego te, fili, relinquo ac desero: sed majora tibi debentur certamina. Nos quasi senes levioris pugnae cursum recipimus: te quasi juvenem or de tyranno triumphus. Mox venies, flere desiste, post triduum me sequeris. Sacerdotem et levitam hic medius numerus decet. Non erat tuum sub magistro vincere, quasi adjutorem quaereres. Quid consortium passionis meae expetis? Totam tibi haereditatem ejus dimitto. Quid praesentiam meam requiris? Infirmi discipuli magistrum praecedant, fortes sequantur, ut vincant sine magistro, qui jam non indigent magisterio. Sic et Elias Elisaeum reliquit. Tibi ergo mando nostrae vir
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Cũ legeris nudus sũ natus nudus exibo. dñs dedit dñs ab
stulit. utiq x filios amiserat & facultates. seruesq in om̃ibꝰ ꝑso¬
nã sapientis & iusti. sic̃ ille seruauit qͥait. sic̃ dño placuit ita
factũ ẽ. sit nom̃ dñi benedictũ: & infra. sic̃ una insipientiũ

Expanded text:
tes, cum legeris: Nudus sum natus, nudus exibo. Quae Dominus dedit,tes, cum legeris: Nudus sum natus, nudus exibo. Quae Dominus dedit, Dominus abstulit ; utique et filios amiserat et facultates. Servesque in omnibus personam sapientis et justi, sicut ille servavit qui ait: Sicut Domino placuit, ita factum
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq ñ ex plorent᷑ aduersa cito occupant. ut in bello in ꝓuisus
hostis uix sustinet᷑ & si inparatos inueniat facile opprimit.
ita animũ mala in explorata plus frangunt. In his gͥ duob illa
ẽ anumi excellentia. ut pͥmũ animꝰ tuus bonis exercituis cogita¬
tionibꝰ mundo corde qͦd uerũ & honestũ ẽ uideat. Beati enĩ mun¬
do corde. qr ipsi etiã dm̃ uidebunt. Atꝙ id qͦd honestũ ẽ solum
bonũ iudicet deinde nullis ꝑtbet᷑ occupationibꝰ. nullis cupidi
cile quã dispicere tanquã ex arce aliqͣ sapientiȩ opes aliaꝙ om̃a
quȩ plerisq uident᷑ magna & p̃celsa. deinde ut iudiciũ tuũ
stabili ratione ꝯfirmes. & quȩ uidicaberis leuia. tanquã ni¬
chil ꝓfut᷑a ꝯtemnas deinde ut si qͥd acciderit aduersi. idꝙ gͣue
q& aceruũ putet᷑ ita feras ut nichil p̃ter nat᷑am accidisse pu¬

Expanded text:
Denique nisi explorentur adversa, cito occupant. Ut in bello improvisus Denique nisi explorentur adversa, cito occupant. Ut in bello improvisus hostis vix sustinetur, et si imparatos inveniat, facile opprimit: ita animum mala inexplorata plus frangunt. 190. In his igitur duobus illa est animi excellentia, ut primum animus tuus bonis exercitus cogitationibus, mundo corde quod verum et honestum est videat: Beati enim mundo corde, quia ipsi etiam Deum videbunt : atque id quod honestum est solum bonum judicet: deinde nullis perturbetur occupationibus, nullis cupiditm tam difficile quam dispicere tamquam ex arce aliqua sapientiae opes, aliaque omnia quae plerisque videntur magna et praecelsa? Deinde ut judicium tuum stabili ratione confirmes, et quae judicaveris levia, tamquam nihil profutura contemnas? Deinde ut si quid acciderit adversi, idque grave et acerbum putetur, ita feras, ut nihil praeter naturam accidisse pu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗꝯstantiã. ut nullis ꝑt̾bari animꝰ possit t̾roribꝰ. nullis frangi
molestiis nullis sippliciis cedere quȩ difficile qͥdẽ sustinen
S qr om̃a supplicia gͣuioꝵ supplicioꝵ iuncunt᷑ formidine
idõ si ꝯsilio firmes animũ tuũ. nec a ratione discedendum
putes. & ꝓponas diuini udicii metũ ꝑpetui supplicii torm̃¬
equȩ fut᷑a st̃ & tanquã ante oculos locare qͥd possit accidere
& qͥd agere debeat si ita acciderit definire. int̾dũ duo & tͥa
si mul uoluere animoꝙ coniciat aut singula aut ꝯiuncta
accidere posse & aut singulis aut ꝯiunctis disponere actũ
qͦs intellegat ꝓfuturos. fortis gͦ ẽ uiri ñ dissimilare cũ
aliqͥd immineat. s p̃tendere & tanquã ȩxplorare de specula
q̃dã m̃tis & obuare cogitatione ꝓuida rebꝰ fut̾is. ne forte
dicat postea. ido in isti incidi qr ñ arbit̾bar posse euenire

Expanded text:
constantiam, ut nullis perturbari animus possit terroribus, nullis frangi constantiam, ut nullis perturbari animus possit terroribus, nullis frangi molestiis, nullis suppliciis cedere. Quae difficile quidem sustinentur: sed quia omnia supplicia graviorum suppliciorum vincuntur formidine, ideo si consilio firmes animum tuum, nec a ratione discedendum putes, et proponas divini judicii metum, perpetui supplicii tormenquae futura sunt, et tamquam ante oculos locare quid possit accidere, et quid agere debeat, si ita acciderit, definire; interdum 51 duo et tria simul volvere animo, quae conjiciat aut singula aut conjuncta accidere posse, et aut singulis aut conjunctis disponere actus quos intelligat profuturos. 189. Fortis ergo est viri non dissimulare cum aliquid immineat, sed praetendere, et tamquam explorare de specula quadam mentis, et obviare cogitatione provida rebus futuris, ne forte dicat postea: Ideo ista incidi, quia non arbitrabar posse evenire.
Abbreviated transcription (Latin):
tas animi a languoribꝰ ut neꝙ in dolorib molliores simꝰ neꝙ ĩ ꝓsꝑi
elatiores. Qd si hi qͥ ad capessendã rem publicã adhortant᷑ aliqͥ
hȩc p̃ceptadant qͣntomagis nos qͥ ad officiũ eccłe uocam̾. talia de¬
ñ car nalia ĩqͥb peccatũ regnet s arma fortia do qͥb peccati
destruat᷑. Moriat᷑ gͦ caro nr̃a ut in ea om̃is culpa moriat. x q̃s
quȩ agimꝰ ñ solũ qͥd honestũ. s etiã qͥd possibile sit quęrimꝰ ne
forte aggrediam᷑ aliqͥd qͦd ñ possimꝰ ȩxequi. unde nos tẽpore
ꝑsecutionis de ciuitate inciuitatẽ xedere: immout uerbo
ipso utar fugere uult dñs. ne temere aliqͥs du martyrii de¬
siderat głam. offerat se ꝑiculis. quȩ fortasse caro infirmior.
aut remissior animꝰ ferre ac tolerare ñ queat nec rursu
ꝓpt̾ ignauiã cedere qͥs ac deserere fidẽ debet metu ꝑiculi.
Qua gͣrã p̃parandus ẽ animꝰ exercenda mens. stabilienda ac

Expanded text:
tas animi ab angoribus; ut neque in doloribus molliores simus, neque in prosperis elatiores. Quod si hi qui ad capescendam rempublicam adhortantur aliquos, haec praecepta dant, quanto magis nos qui ad officium Ecclesiae vocamur, talia denon carnalia in quibus peccatum regnet, sed arma fortia Deo quibus peccatum destruatur: moriatur caro nostra, ut in ea omnis culpa moriatur; et qquae agimus, non solum quid honestum, sed etiam quid possibile sit quaerimus, ne forte aggrediamur aliquid quod non possimus exsequi. Unde nos tempore persecutionis de civitate in civitatem concedere, immo ut verbo ipso utar, fugere vult Dominus; ne temere aliquis dum martyrii desiderat gloriam, offerat se periculis, quae fortasse caro infirmior, aut remissior animus ferre ac tolerare non queat. CAPUpropter ignaviam cedere quis ac deserere fidem debet metu periculi. Qua gratia praeparandus est animus, exercenda mens, stabilienda ad
Abbreviated transcription (Latin):
ysen tacentẽ: plus audit tacitas cogitationes suoꝵ. quã uoceᷤ
Somniũ. Linguȩ flagellũ times. flagellũ sanguinis ñ times :
Habet & sangius uocẽ suã. quaclamat ad dm̃ sic̃ clamauit
in abel. Qđ de matre loquar quȩ spectabat lȩta filioꝵ. qͦt
funera. tot trophea. & morientũ uocibꝰ tanquã psallentium
¶cantibꝰ delectabat᷑ pulcherrimã uentris sui cytharã infiliis
cernens & pietatis armoniã om̃ilirȩ numero dulciorem:
Qͥd de bimulis loqͣr qͥ ante palmã uictoriȩ acceper̾ quã sensũ
nat᷑ȩ  Qd de sc̃a agne quȩ induarũ maximarũ rerũ posi¬
ta ꝑiculo castitatis & salutis. castitatẽ ꝓtexit salutẽ cũ im¬
mortalitate cõmutauit.¶Non p̃tereamꝰ etiã scm̃ lauren¬
tiũ. Qui cũ uideret xystũ ep̃m suũ ad martyriũ duci
flere cepit. ñ passionẽ illtꝰ s suã remansionẽ. Deniꝙ his

Expanded text:
ysen tacentem. . Plus audit tacitas cogitationes suorum, quam voces ysen tacentem. . Plus audit tacitas cogitationes suorum, quam voces omnium. Linguae flagellum times, flagellum sanguinis non times? Habet et sanguis vocem suam, qua clamat ad Deum, sicut clamavit in Abel . 202. Quid de matre loquar, quae spectabat laeta filiorum quot funera tot trophaea, et morientium vocibus tamquam psallentium cantibus delectabatur, pulcherrimam ventris sui citharam in filiis cernens, et pietatis harmoniam omni lyrae numero dulciorem ? 203. Quid de bimulis loquar, qui ante palmam victoriae acceperunt, quam sensum naturae? Quid de sancta Agne, quae in duarum maximarum rerum posita periculo, castitatis et salutis, castitatem protexit, salutem cum immortalitate commutavit? 204. Non praetereamus etiam sanctum Laurentium, qui cum videret Xystum episcopum suum ad martyrium duci, flere coepit, non passionem illius, sed suam remansionem. Itaque his
Abbreviated transcription (Latin):
ionathan fr̃emeiꝰ at teram. qͥcũ parua manu aduersũ ex¬
ercitus regios pugnans. desertus a sius &cũ duob tantũ
relictus. reparauit bellũ auertit hostẽ fugitantes suos
ad societatẽ reuocauit triũphi. Habes fortitudinẽ bel¬
licã inqua ñ mediocris honesti ac decori forma ẽ quod
morte seruituti p̃ferat ac t̾pitudinis Qd aut̃ & de mar¬
tyrũ dicã passionibꝰ & ne longius uagem᷑. num minorẽ de su¬
perbo rege antiocho machabei pueri reuexert᷑ triũphum
quã parentes ꝓprii : Siquidẽ illi armati isti sine armisui¬
cert̃. Stecit inuicta septẽ puero cohors regiis cincta legio¬
nibꝰ defecert̃ supplicia. cessauert̃ tortores. ñ defecerunt
martẏres. Alius coriũ capitis exutus. speciẽ mutauerat
uirtutẽ auxerat. aliꝰ linguã uissus amputandã ꝓmere
respondit: Non solũ dñs audit loquentes qͥ audiebat mo¬

Expanded text:
Jonatham fratrem ejus attexam; qui cum parva manu adversus exJonatham fratrem ejus attexam; qui cum parva manu adversus exercitus regios pugnans, desertus a suis, et cum duobus tantum relictus reparavit bellum, avertit hostem, fugitantes suos ad societatem revocavit triumphi? 201. Habes fortitudinem bellicam, in qua non mediocris honesti ac decori forma est; quod mortem servituti praeferat ac turpitudini. Quid autem de martyrum dicam passionibus? Et ne longius evagemur, non minores de superbo rege Antiocho Machabaei pueri revexerunt triumphos, quam parentes proprii. Siquidem illi armati, isti sine armis vicerunt . Stetit invicta septem puerorum cohors, regiis cincta legionibus: defecerunt supplicia, cesserunt tortores, non defecerunt martyres. Alius corium capitis exutus, speciem mutaverat, virtutem auxerat. Alius linguam jussus amputandam promere, respondit: Non solum Dominus audit loquentes, qui audiebat Mo
Abbreviated transcription (Latin):
fefelleret habitus. Tanto enĩ uirtutis spectaculo de fixi hostes
inermẽ occupatũ incursare ñ ausi post casũ ruentis bestiȩ
sic trepidauert̃ ut impares se om̃s unius uirtuti arbit᷑rent᷑
pacẽ rogaret Itaꝙeleararus heredẽ uirtutis suȩ pacẽ reliqͥt
aduersis ꝓbat spectemꝰ uidȩ machabei exitũ. Isenĩ post iuie¬
tũ nicanorẽ regis demetriĩ ducẽ securior aduersus: ꝓx muił
exercitus regis. cũ nongentis uiris bellũ adorsus. uolentib¬
suis cedere ne multitudine oppͥmerent᷑ głosã magis mortẽ
quã turpẽ fugã suasit ne crim̃ inqͥt nr̃ȩ relinquamꝰ głȩ
ltaꝙ cõmisso p̃lio cũ a pͥmo ortu diei in uesꝑam dimicaret᷑
dextrũ cornu in qͦ ualidissimã manũ ad uertit hostiũ ag¬
gressus facile auertit. S dũ fugientes sequit᷑ a t̾go uulne¬
rilocũ p̃buit. ita głosiorẽ triũphis locũ mortis inuenit Qiuid

Expanded text:
fefellerit habitus; tanto enim virtutis spectaculo defixi hostes fefellerit habitus; tanto enim virtutis spectaculo defixi hostes inermem, occupatum incursare non ausi, post casum ruentis bestiae sic trepidaverunt, ut impares se omnes unius virtuti arbitrarentur. pacem rogaret. Itaque Eleazarus haeredem virtutis suae pacem reliquit. atur: spectemus nunc Judae Machabaei exitum . 54 Is enim post victum Nicanorem regis Demetrii ducem, securior adversus viginti millia exercitus regis, cum nongentis viris bellum adorsus, volentibus his cedere, ne multitudine opprimerentur, gloriosam magis mortem, quam turpem fugam suasit: Ne crimen, inquit, nostrae relinquamus gloriae. Itaque commisso praelio, cum a primo ortu diei in vesperam dimicaretur, dextrum cornu, in quo validissimam manum advertit hostium, aggressus facile avertit. Sed dum fugientes sequitur, a tergo vulneri locum praebuit: ita gloriosiorem triumphis locum mortis invenit. 200. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
a tͥb milibꝰ ꝓsternerent᷑. Hirtutẽ ducis iudȩ machabei de uno
eiꝰ milite ꝯsiderate. Namq eleatarus cũ suꝑ eminentẽ cȩt̾is
elefantũ lorica uestitũ regia adu̾teret arbit̾tus qͦđ in eo
rȩxẽẽt cursuxito in medio legionis se ꝓripuit. & abiecto clipeo
ut̾q manu int̾ficiebat bestiã atq int̾̃uit subeã & subiecto gladio
int̾emit eã ltaꝙ cadens bestia opp̾ssit eleararũ. atꝙ ita mortuus ẽ
Qnͣta gͥ uirtus animi. pͥmo ut mortẽ ñ timeret. deinde ut circũ¬
fusus legionibꝰ uinimicoꝵ in ꝯfertos raperet᷑ hostes mediũ penet᷑ret
agnen. & ꝯtempta morte ferocior abiecto clipeo ut̃ꝙ manu uulne¬
ratȩ bestiȩ molẽ suꝑret ac sustineret. post infraipsã succede¬
ret qͦ pleniore feriret ictu cuiꝰ ruina inclusus magis quã opp̃ssuᷤᷤ
suo ẽ sepultus triũpho. nec fefellit opinio uirũ. quãuis regius

Expanded text:
a tribus millibus prosternerentur. 197. Virtutem ducis Judae Machabaei de uno a tribus millibus prosternerentur. 197. Virtutem ducis Judae Machabaei de uno ejus milite considerate . Namque Eleazarus cum supereminentem caeteris elephantum, lorica vestitum regia, adverteret, arbitratus quod in eo esset rex, cursu concitus in medium legionis se proripuit, et abjecto clypeo, utraque manu interfiinteremit eam. Itaque cadens bestia oppressit Eleazarum, atque ita mortuus est. Quanta igitur virtus animi! Primo, ut mortem non timeret: deinde, ut circumfusus legionibus inimicorum, in confertos raperetur hostes, medium penetraret agmen, et contempta morte ferocior, abjecto clypeo, utraque manu vulneratae molem bestiae subiret ac sustineret: post infra ipsam succederet, quo pleniori feriret ictu; cujus ruina inclusus magis quam oppressus, suo est sepultus triumpho. 198. Nec fefellit opinio virum, quamvis regius
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is deforet. Quã fortis iħc naue ut unop̾lio qͥnꝙ reges captos
sterneret cũ ppłis sius: deinde cũ aduersũ gabaonitas surgeret
p̃liũ. & uereret᷑ ne nox impediret uictoriã. magnitudine m̃ti
& fidei clamauit. stet sol. & stetit donec uictoria ꝯsũmaret᷑ : Ge¬
deon intrecentis uiris de ingentippło & acerbo hoste reuexit tri¬
umphũ. ionathas adolescens uirtutẽ fecit in magno p̃lio¶ Qo de
bati maluert̃ uulnerib offerre nuda corpora quã repugna¬
re ne uiolarent sabbatũ. ltaq om̃s lȩti se obtulert̃ morti S ma¬
chabei ꝯsiderantes qͦd hoc exemplo gens om̃is posset perire: sab¬
bato etiã cũ ipsi inbellũ ꝓuocarentur. ulti st̃ innocentiũ necẽ
fr̃m suoꝵ. Unde postea stimulatus rexantiochus cũ bellũ ac¬
cenderet ꝑduces suos lysiã. nẏcanorẽ gorgyã. ita cũ orientalib

Expanded text:
nostris deforet. Quam fortis Jesus Nave, ut uno praelio quinque reges captos nostris deforet. Quam fortis Jesus Nave, ut uno praelio quinque reges captos sterneret cum populis suis ! Deinde cum adversum Gabaonitas urgeret praelium, et vereretur ne nox impediret victoriam, magnitudine mentis et fidei clamavit: Stet sol; et stetit, donec victoria consummaretur. Gedeon in trecentis viris de ingenti populo et acerbo hoste revexit triumphum . Jonathas adolescens virtutem fecit in magno praelio . Quibati, maluerunt vulneribus offerre nuda corpora, quam repugnare, ne violarent sabbatum. Itaque omnes laeti se obtulerunt morti. Sed Machabaei considerantes quod hoc exemplo gens omnis posset perire, sabbato etiam, cum ipsi in bellum provocarentur, ulti sunt innocentium necem fratrum suorum. Unde postea stimulatus rex Antiochus, cum bellum accenderet per duces suos Lysiam, Nicanorem, Gorgiam, ita cum Orientalibus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a ꝑsequat᷑ uicia tanquã uirtutisuenena. iracundiã
tute defuit uł in uitio obrepsit Quomͦ laborẽ egͥtudinis fri¬
goris famis ꝑtulit: Quomͦ dispexit salutis ꝑiculũ Nũqͥd ra¬
pinis diuitiȩ coaceruatȩ de qͥb tanta in opibꝰ affluebant:
Nũqͥd auariciã census. aut uoluptatis studia cupiditatisꝙ
excitauit: Nũqͥd triũ regũ inuiriosa ꝯtentio. uł seruoꝵ. con¬
tumelia in irã excussit: Nũqͥd gła sic̃ leuẽ extulit qͥ imp̃ca¬
bat᷑ gͣuia sibi siunquã uł ñ uoluntariã celauerit culpã uel¬
reueritus ẽẽt multitudinẽ plebis qͦ minꝰ annunciaret eã in
ꝯspectu omniũ : Neq enĩ ꝯsentaneȩ st̃ uitiis uirtutes. s sibi
ꝓꝯsistunt. Qs gͥ tam fortis quã sc̃s iob. cui scds̃ adiudicari potest qui
tet solã eẽ p̃liatoꝵ fortitudinẽ. & ido me ad hȩc deflexisse. qr illa

Expanded text:
omnia persequatur vitia, tamquam virtutis venena: iracundiam omnia persequatur vitia, tamquam virtutis venena: iracundiam tute defuit, vel in vitio obrepsit? Quomodo laborem aegritudinis, frigoris, famis pertulit? Quomodo despexit salutis periculum? Numquid rapinis divitiae coacervatae, de quibus tanta inopibus affluebant? Numquid avaritiam census, aut voluptatis studia cupiditatesque excitavit? Numquid trium regum injuriosa contentio, vel servorum contumelia in iram excussit? Numquid gloria sicut levem extulit, qui imprecabatur gravia sibi, si umquam vel non voluntariam celavisset culpauntiaret eam in conspectu omnium? Neque enim consentaneae sunt vitiis virtutes, sed sibi constant. Quis igitur tam fortis quam sanctus Job: cui secundus adjudicari potest, qui tent solam esse praeliarem fortitudinem; et ideo me ad haec deflexisse, quia illa
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ ñ sustinemꝰ  Non ẽ gͥ mediocris nec discreta a cȩt̾is animi
fortitudo quȩ bellũ cũ uirtutibꝰ gerat. s quȩ sola defendat
ornam̃ta uirtutũ omniũ & iudicia custodiat. & quȩ in expia¬
bili p̃lio aduersus om̃a uitia decernat inuicta ad labores. for¬
tis ad ꝑicula rigidior aduersus uoluptates. dura aduersus
illecebras qͥb aurẽ deferre nesciat nec ut dicit᷑ hauẽ dicat
pecuniã neglegat auariciã fugiat tanquã labẽ quandã quȩ
uirtutẽ effeminet. Nichilenĩ tam ꝯt̾riũ fortitudini. quã
lucro uinci. Fr̾equent᷑ pulsis hostibꝰ inclinata in fugã aduer¬
sarioꝵ acie dũ exuuiis cęsorũ capit᷑ p̃liator. int̃ ipisos qͦs stra¬
uit miserandus occubuat. e tumphis sius deiectȩ legiones
dũ spoliis occupant᷑ hostẽ in se reuocart̃ qͥ fugerat. Fortitu¬
dogͥ tã immanẽ pestẽ repellat & ꝓterat. nec̾ tẽptet᷑ cupidi¬
tat̾ibꝰ nec frangat᷑ metu. quȩ uirtus sibi ꝯstat ut fortiter

Expanded text:
stinebimus ? 23. Non est igitur mediocris nec discreta a caeteris animi fortitudo, quae bellum cum virtutibus gerat; sed quae sola defendat ornamenta virtutum omnium, et judicia custodiat, et quae inexpiabili praelio adversus omnia vitia decernat, invicta ad labores, fortis ad pericula, rigidior adversus voluptates, dura adversus illecebras, quibus aurem deferre nesciat, nec ut dicitur ave dicat, pecuniam negligat, avaritiam fugiat tamquam labem quamdam, quae virtutem effeminet; nihil enim tam contrarium fortitudini, quam lucro vinci. Frequenter pulsis hostibus, inclinata in fugam adversariorum acie, dum exuviis caesorum capitur praeliator, inter ipsos quos stravit, miserandus occubuit: et triumphis suis dejectae legiones dum 1577 spoliis occupantur, hostem in se revocarunt, qui fugerat. 24. Fortitudo igitur tam immanem pestem repellat tatibus, nec frangatur metu; quia virtus sibi constat, ut fortiter
Abbreviated transcription (Latin):
despicienda magis quã expetenda ducat scdo ut ea quȩ sũma
st̃ om̃sq res in quib honestas. & illud decorũ p̃poni cernit᷑
p̃clara animi intentione usq ad effectũ ꝑsequat᷑. Qͥa enĩ tam
q p̃clarũ quã ut ita animũ tuũ informes. ut neq diuitias nec
uoluptates. neq honores in maximis ꝯstituas. neq in hisstu¬
diũ om̃e ꝯteras. Qđ cũ ita affectatus animo fueris. neresse
est ut illud honestũ ac decorũ p̃ponendũ putes. illiq m̃tẽ ita
intendas tuã. ut qͥc qͥd acciderit qͦ frangi animi solent aut patri¬
monii amissio. aut honoris imminũtio. aut obtrectatio infi¬
deliũ qͣsi suꝑior ñ sentias. deinde ut te salutis ipsius ꝑicula ꝓ
iusticia suscepta ñ moueant. Hȩc uera fortitudo ẽ quã habet
xp̃i athleta qͥ nisi legitime certauerit ñ coronat᷑ An mediocre

Expanded text:
despicienda magis quam expetenda ducat. Secundo, ut ea quae summa despicienda magis quam expetenda ducat. Secundo, ut ea quae summa sunt, omnes quae res in quibus honestas et illud πρέπον cernitur, praeclara animi intentione usque ad affectum persequatur. Quid enim tam praeclarum, quam ut ita animum informes tuum ut, neque divitias, neque voluptates, neque honores in maximis constituas, neque in his studium omne conteras? Quod cum ita affectus animo fueris, necesse est illud honestum ac decorum praeponendum putes, illique mentem ita intendas tuam, ut quidquid acciderit quo frangi animi solent, aut patrimonii amissio, aut honoris immunitio, aut obtrectatio infidelium, quasi superior non sentias. Deinde ut te salutis ipsius pericula pro justitia suscepta non moveant. 182. Haec vera fortitudo est, quam habet Christi athleta, qui, nisi leg
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit iob saluũ feci pauꝑem de manu potentis. & pupillũ
ciuadiutor ñerat adiuui. benedictio ꝑituri in me ueniat.
Nonne hic fortissimꝰ qͥ tã fortit̃ ꝑtulit impetus diaboli. & ui¬
cit eũ iurtute m̃tis suȩ: Neq uͦ de eiꝰ dubitandũ fortitudine
qͣndo unꝰqͥsq se ipsũ uincit irã ꝯtinet nullis illecebris emollit̾
atꝙq inflectit᷑ ñ adu̾sis ꝑt̾bat᷑. ñ extollit̾ scdis. & qͣsi uento qͦdam
uariarũ rerũ circũfert᷑ inutatione. Qͥd aut̃ excelsius & mag.¬
nificentius quã exercere m̃tẽ. afficere carne̾ inseruitutem
⁊redigere ut obȩdiat imꝑio. ꝯsiliis obtẽperet ut in adeundiᷤ
laboribꝰ. impigre exequat᷑ ꝓpositũ animi ac uoluntatẽ. Hȩc gͥ pͥ¬
mauis fortitudinis. qm̃ in duob generibꝰ fortitudo spectat᷑
animis pͥmo ut ext̾na corporis ꝓminimis habeat. & qͣsi suꝑflua

Expanded text:
dixerit Job: Salvum feci pauperem de manu potentis, et pupillum dixerit Job: Salvum feci pauperem de manu potentis, et pupillum cui adjutor non erat, adjuvi. Benedictio perituri in me veniat . Nonne hic fortissimus, qui tam fortiter pertulit impetus diaboli, et vicit eum virtute mentis suae? Neque vero de ejus dubitandum fortitudine,quando unusquisque se ipsum vincit, iram continet, nullis illecebris emollitur atque inflectitur, non adversis perturbatur, non extollitur secundis, et quasi vento quodam, variarum rerum circumfertur mutatione. Quid autem excelsius et magnificentius, quam exercere mentem, afficere carnem et in servitudinem redigere; ut obediat imperio, consiliis obtemperet, ut in adeundis laboribus impigre exsequatur propositum animi ac voluntatem? 181. ma vis fortitudinis, quoniam in duobus generibus fortitudo spectatur animi. Primo, ut externa corporis pro minimis habeat, et quasi superflua