comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia amote. Quã casta et scã anima. quȩ
et suam cogitationẽ dño patere non dubi¬
tat. et se nil aliud quã ea quȩ diis appro¬
bar cogitare non ignorat. Unde bene in
apocalypsi scoꝵ corda fialis aureis cõparant᷑
dicente. Et habebant singuli cytharaᷤ &
fialas aureas plenaᷤᷤ odoramentoꝵ. quȩ sunt
orationes scõrum. Cytharas quippe aureaᷤ
habent electi : quia omis eoꝵ sermo omne
quod de illoꝵ actibus ad notitiã ꝓximoꝵ
fama uulgante ꝑsonauerit. purȩ dilectionis
luce rutilum apparet. fialas quoꝙ habenr
aureas. quȩ sunt uasa patula amplitudine
diffusa: quia corda sua quo uerius solo eiuᷤ¬
dem dilectionis sentiunt igne splendescere.
colatius hȩc diuinis gaudent pandere con¬
spectibus. Ubi recte subiungitur. Plenas
odoramentoꝵ. quȩ sunt orationes scõrum.
Fialȩ namq aureȩ odoramentoꝵ plenitudine
redundant: cum fulgida caritate iustorũ

Expanded text:
quia amo te! Quam casta et sancta anima, quae quia amo te! Quam casta et sancta anima, quae et suam cogitationem Domino patere non dubitat, et se nil aliud quam ea quae Dominus approbat cogitare non ignorat! Unde bene in Apocalypsi sanctorum corda phialis aureis comparantur, dicente Joanne: Et habebant singuli citharas, et phialas aureas plenas odoramentorum, quae sunt orationes sanctorum. Citharas quippe aureas habent electi, quia omnis eorum sermo, omne quod de illorum actibus ad notitiam proximorum fama vulgante personuerit, purae dilectionis luce rutilum apparet. Phialas quoque habent aureas, quae sunt vasa patula amplitudine diffusa, quia corda sua quo verius solo ejusdem dilectionis sentiunt igne splendescere, eo latius haec divinis gaudent pandere conspectibus. Unde recte subjungitur: Plenas odoramentorum, quae sunt orationes sanctorum. Phialae namque aureae odoramentorum plenitudine redundant, cum fulgida charitate justorum
Abbreviated transcription (Latin):
lia cordium. Siquidem & ipse prtru ideireo
se in hac dominica in terrogatione cautius
respondendo cohibebat. qui a menunit se
pridem imminente eius passione plus sibi
constantiȩ tribuisse quãm haberet: sponden¬
do uidelicet se ẽẽ paratum & in carcerẽ et
in mortem ire cum illo. qui nec dum erat
idoneuᷤ instante periculo saltem confiteri
quia nosset illum. uel quia fuisset aliquan¬
do cum illo. Instructus ergo periculo prio¬
re cautius loquitur cum dño: quem bene
didicerat humanȩ conscientiȩ statũ meliuiᷤ
nosse. qua ipsa conscientia ullatenus nosse
sufficeret. De fraterni quidem cordis occul¬
tis nil prorsuᷤ audet definire: de sui autẽ
amoris integritate non suimet solius sed et
ipsius qui interrogabat dñi testimonium
pandit. etiam in quiens dñe. tu scis qui a
amote. O quam felix & pura conscientia.
quae conditori suo cuius nuda oculiꝰ et aꝑta
nouit omã dicere non metuit. dñe tu scis

Expanded text:
lia cordium . Siquidem et ipse Petrus idcirco lia cordium . Siquidem et ipse Petrus idcirco se in hac Dominica interrogatione cautius respondendo cohibebat, quia meminit se pridem imminente ejus passione plus sibi constantiae tribuisse quam haberet, spondendo videlicet se esse paratum et in carcerem et in mortem ire cum illo, qui necdum erat idoneus instante periculo saltem confiteri quia nosset illum vel quia fuisset aliquando cum illo. Instructus ergo periculo priore cautius loqui cum Domino, quem bene didicerat humanae conscientiae statum melius nosse quam ipsa se conscientia ullatenus nosse sufficeret. De fraterni quidem cordis occultis nil prorsus audet definire; de sui autem amoris integritate non suimet solius, sed et ipsius qui interrogabat Domini testimonium pandit etiam inquiens: Domine, tu scis quia amo te. O quam felix, et pura conscientia, quae Conditori suo, cujus nuda oculis et aperta omnia novit, dicere non metuit, Domine, tu scis
Abbreviated transcription (Latin):
ac simplici uoce & iam in quit dne. tusciꝰ qͥa
amote. Quod est aperte dicere. Scio qͥde
qui a ipse te ut tu melius nosti in tegro corde
quidem ignotũ. sed tibi sunt om̃a nota. Quiꝰ
cautela responsionis nrae̾ ꝓfecto est institu
tio locutionis simul et cogitationis: ut uide¬
licet eius exemplo discamus minus de nr̃ȩ
conscientię puritate pręsumere. minus temere
de fraternȩ conscientiȩ occultis iuidicare in
lam de aꝑtis fratrũ erratib non solum potestatẽ
sed & p̃ceptũ uidicandi ut corrigantur hab̾e¬
mus. dicente dñõ. Si peccauerit fr̃ tuus. in¬
crepa illum. Et si pęnitentiam egerit. dimit¬
te illi. Ambigua autem eoꝵ gesta et quae¬
in quam libet partẽ interpretari possunt di¬
uino potius ex amini reseruare iubemurꝰ.¬
Dicit namq apłs. Nolite ante tempuꝰ iudicare
quo adusq ueniat dñs. qui et illuminabit
abscondita tenebrarũ. & manifestabit consi¬

Expanded text:
ac simplici voce, Etiam, inquit, Domine, tu scis quia ac simplici voce, Etiam, inquit, Domine, tu scis quia amo te. Quod est aperte dicere: Scio quidem, quia ipse te, ut tu melius nosti, integro corde quidem ignotum, sed tibi sunt omnia nota. Cujus cautela responsionis nostrae profecto est institio locutionis simul et cogitationis, ut videlicet ejus exemplo discamus minus de nostrae conscientiae puritate praesumere, minus temere de fraternae conscientiae occultis judicare, in Nam de apertis fratrum erratibus, non solum potestatem, sed et praeceptum judicandi ut corrigantur habemus, dicente Domino: Si peccaverit frater tuus, increpa illum: et si poenitentiam egerit, dimitte illi . Ambigua autem eoin quamlibet partem interpretari possunt, divino potius examini reservare jubemurus judicare, quoadusque veniat Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consi
Abbreviated transcription (Latin):
plus his: Ubi quauis simpliciter mentio
facta terreni parentis eius possit intelligi.
non tamen abre est si quis nomine ioħis
donũ suꝑnę generationis mystice indicatũ
uelit accipere. de quo iołis apłs ammonen¬
do testatur. Rm̃i. diligamus inuice: qmñ
caritas exdo est. Ꝙom̃is qui diligit. ex¬
dõ natus est: et cognoscit dm Symon nãq
obȩdiens. ioħs dicitur dĩ gr̃a. Et ꝓpterea
recte primus apłoꝵ cum de amore suo re¬
hoc quod maiore prȩcȩteris obȩdientia dñi
iussis obsequitur. quod ardentiori illum cari¬
tate amplectitur non humani meriti scd
muneris cẽ diuini. Unde et apl̃s pauluᷤ eadẽ
amare ꝓbatur. filius iohanniᷤᷤ cognominat᷑.
qui animirum uirtꝰ eiusdem amoris non nͥ
dum quã caute & circumspecte testimoniũ
suo reddat amori. cum dño sciscitanti an se
pluᷤᷤ aliis diligeret non ẽ ausuᷤ respondere
tuscis quia amo te plus his: sed temperata

Expanded text:
plus his? Ubi quamvis simpplus his? Ubi quamvis simpfacta terreni parentis ejus possit intelligi, non tamen ab re est, si quis nomine Joannis donum supernae generationis mystice indicatum velit accipere; de quo Joannes apostolus admonendo testatur: Charissimi, diligamus invicem, quoniam charitas exDeo natus est, et cognoscit Deum . Simon namque obediens, Joannes dicitur Dei gratia: et propterea recte primus apostolorum, cum de amore suo rehoc quod majore prae caeteris obedientia Domini jussis obsequitur, quod ardentiori illum charitate amplectitur, non humani meriti, sed muneris esse divini. Unde et apostolus Paulus eadem amare probatur, filius Joannis cognominatur; quia nimirum virtus ejusdem amoris non nisdum quam caute et circumspecte testimonium suo reddit amori, cum Domino sciscitanti an se plus aliis diligeret, non ausus est respondere: Tu scis quia amo te plus his, sed temperata
Abbreviated transcription (Latin):
corde. tota anima. tota uirtute. ꝓximum
autẽ tamquã nosmet ipsos diligere iubemur:
Et ne utra harum dilectio sine altera ualet c̾̃e
ꝑfecta. quia nec ds̃ uere sinr ꝓximo. nec sine
do uere potest ꝓximus amari. Unde dñs
totiens interrogato petro an se diligeret.
et illo respondente quod eum ipso teste di¬
ligeret: adiungebat ꝑ singula ita concludeis.
pasce ouesmeas. siue pasce agnos meos. Ac
si aꝑte diceret. Hȩc sola & uera ẽ ꝓbatio in¬
tegri in dñm amoris. si erga fr̃s studueris
curam solliciti exercere laboris. Nã qui cũq
fratri opuspietatis quod ualet impendere
negligit: minus iusto se conditorẽ diligere
ostendit: cuiꝰ mandatũ in sustentanda ꝓxi¬
mi necessitate contempnit. Quȩ ꝓfecto
caritaᷤᷤ qm sine diuinȩ grãe inspiratione mi¬
nime possit haberi. tacite quod am modo
dñs insinuat: qui retrũ de illa interroganꝰ
symonẽ cum iohannis qͦd numquã alias
cognominat. Symon inquit ioħiᷤ diligis me

Expanded text:
corde, tota anima, tota virtute, proximum autem tanquam nosipsos diligere jubemur: et neutra harum dilectio sine altera valet esse perfecta; quia nec Deus vere sine proximo, nec sine Deo vere potest proximus amari. Unde Dominus toties interrogato Petro an se diligeret, et illo respondente quod eum ipso teste diligeret, adjungebat per singula ita concludens: Pasce 644 oves meas, sive pasce agnos meos. Ac si aperte diceret: Haec sola et vera est probatio integri in Dominum amoris, si erga fratres studueris curam solliciti exercere laboris; nam quicunque fratri opus pietatis quod valet impendere negligit, minus justo se conditorem diligere ostendit, cujus mandata in sustentanda proximi necessitate contemnit. Quae profecto charitas, quoniam sine divinae gratia inspirationis minime possit haberi, tacite quodammodo Dominus insinuat, qui Petrum de illa interrogans, Simonem eum Joannis, quod nusquam alias, cognominat. Simon, inquit, Joannis, diligis me
Abbreviated transcription (Latin):
tum ds̃ sed in quantũ homo ẽ xp̃e iħe
igitur recte possumus dicere. quod cum
ad naturam di non ꝑtineat humana na¬
nulla prorsus acqualis. Neq enim ilła
susceptionem hominis ulla merita prȩ¬
cesserunt : sed ab illa susceptione merita
eius cuncta cęperunt. Manet ergo
filius in dilectione qua eum dilexit pa¬
ter: et ideo seruauit p̃cepta eius. Quid
est enim et illa homo. nisi quod ds̃ sus¬
ceptor ẽ eius: Ds̃ enim erat uerbũ. uni¬
genitus gignenti eo ȩternus. Sed ut me¬
diator darctur nobis: ꝑ in effabilem gram̃
uerbum caro factum est & habitauit
in nobis:¬

Expanded text:
tum Deus, sed in quantum homo est Christustum Deus, sed in quantum homo est Christusigitur recte possumus dicere, quod cum ad naturam Dei non pertineat humana nanulla prorsus aequalis. Neque enim illam susceptionem hominis ulla merita praecesserunt, sed ab illa susceptione merita ejus cuncta coeperunt. Manet ergo Filius in dilectione qua eum dilexit Pater, et ideo servavit praecepta ejus. Quid est enim et ille homo, nisi quod Deus susceptor est ejus? Deus enim erat Verbum, unigenitus gignenti coaeternus. Sed ut mediator daretur nobis, per ineffabilem gratiam Verbum caro factum est, et habitavit in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepta eius seruare non possumus. Hȩc
est gratia quę humilibus patet. suꝑbos
later. Sed quid illud est quod adiungit.
sicut et ego patris mei p̃cepta seruaui. et
maneo in eius dilectione: Utiq & iam
hic hanc dilectionẽ patris in telligi uolu¬
it. qua cum diligit pater. Ita quippe
dixerat. sicut dilexit me pater et ego dilexi
uos: atq his uerbis illa subiunxit. Mane¬
te in dilectione mea. illa ꝓcul dubio qua
dilexi uos. Ergo quod ait & iam de patre
maneo in eius dilectione: illa scilicet ac¬
cipienda est qua dilexit cum pater
Sed numquid et hic gratia in telligenda
est qua pater diligit filium sicut gratia
est qua nos diligit filius. cum simus nos
alii gratia non natura. unigenitus autẽ
non grã sed natura: An hoc etiã in ipso
filio adhominẽ referendũ est: Ita sane.
Nam dicendo sicut dilexit me pater &
ego dilexi uos: grãm mediatoris ostendit.
Mediator autẽ dĩ & hominum non in qͦn¬

Expanded text:
praecepta ejus servare non possumus. Haec praecepta ejus servare non possumus. Haec est gratia quae humilibus patet, superbos latet. Sed quid illud est quod adjungitur Sicut et ego Patris mei praecepta servavi, et maneo in ejus dilectione? Utique etiam hic hanc dilectionem Patris intelligi voluit, qua eum diligit Pater. Ita quippe dixerat, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; atque his verbis illa subjunxit, Manete in dilectione mea, illa procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, Maneo in ejus dilectione, illa scilicet accipienda est qua dilexit eum Pater. Sed numquid et hic gratia intelligenda est, qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius: cum simus nos filii gratia, non natura; Unigenitus autem natura, non gratia? An hoc etiam in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane. Nam dicendo, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos, gratiam mediatoris ostendit. Mediator autem Dei et hominum, non in quan
Abbreviated transcription (Latin):
mea. Si enim seruaueritis: manebitis.
Hoc est hinc apparebit qđ in dilectione
mea manebitis. si mea p̃cepta seruabitis:¬
ut nemo se fallat dicendo quod eum dili¬
gar. si eius pręcepta non seruet. Nam
in tantũ eum diligimus. in quantũ eius
p̃cepta seruamus. In quantũ autẽ minuᷤ
seruamus. minus diligimus. Quamuis
quod ait manete in dilectione mea non
apparet quam dixerat dilectionẽ utrum
qua eum diligimus. an qua ipse nos dili¬
git. Sed ex uerbo superiore dinoscitur.
Dixerat quippe. et ego dilexi uos. Cui uer¬
bo continuo subiunxit. Manete in dilec¬
tione mea. Illa ergo qua dilexit eos.
Quid ẽ ergo manete in dilectione mea. nͥ uiii
manete in grã mea: Et quid est si p̃cepta
mea seruaueritis manebitis in dilectione
mea. nisi hoc scietis quod in dilectione mea
qua uos diligo manebitis. si mea p̃cepta
seruabitis . Non ergo ut nos diligat priuᷤ
eius p̃cepta seruamus. sed nisi nos diligat

Expanded text:
mea: si enim servaveritis, manebitis. mea: si enim servaveritis, manebitis. Hoc est, hinc apparebit quod in dilectiomea manebitis, si mea praecepta servabitis. Nemo se fallat dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servet, nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamus. In quantum autem minus servamus, minus diligimus. Quamvis quod ait, Manete in dilectione mea, non apparet quam dixerit dilectionem, utrum qua eum diligimus, an qua ipse nos diligit; sed ex verbo superiore dignoscitur. Dixerat quippe, Et ego dilexi vos, cui verbo continuo subjunxit, Manete in dilectione mea. Illa ergo, qua dilexit eos. Quid est ergo, Manete in dilectione mea, nisi, manete in gratia mea? Et quid est, si praecepta mea servaveris, manebitis in dilectione mea, nisi, hoc scietis quod in dilectione mea qua vos diligo manebitis, si mea praecepta servabitis? Non ergo ut nos diligat, prius ejus praecepta servamus, sed nisi nos diligat,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ipse prior dilexit nos. Quod autem
ait sicut dilexit me pater & ego dilexi
uos: non aequalitatem naturę ostendit
nr̃e et suȩ sicut est patris & ipsius. sed grãor
dicitur. Diligit me pater. et ego uos. Nlã
pater utiq diligit et nos. sed in ipso. quia
in hoc glorificatur pater ut fructum af¬
feramus in uite hoc est in filio. et efficia¬
mur cius discipuli. Manete in quit in
dilectione mea. Quomodo manebimus.
Audi quid sequatur. Si prȩcepta mea in¬
quit seruaueritis. manebitis in dilectione
mea. Dilectio facit prȩcepta seruari.
an pręcepta seruata faciunt dilrctionẽ:
Sed quis ambigat quod dilectio p̃cȩdit :
Un de cnim pręcepta seruet non habet
qui non diligit. Quod ergo ait si p̃cepta uii¬
mea seruaueritis manebitis in dilectione
mea: ostendit non unde dilectio genere¬
tur. sed unde monstretur: Tam quam
diceret. Nolite uosputare manere in
dilectione mea.si non seruatis prȩcepta

Expanded text:
quoniam ipse prior dilexit nos . Quod quoniam ipse prior dilexit nos . Quod ait, Sicut dilexit Pater, et ego dilexi vos, non aequalitatem naturae ostendit nostrae et suae, sicut est Patris et ipsius, sed gratiamdicit, Diligit me Pater, et ego vos. Nam Pater utique diligit et nos, sed in ipso; quia in hoc glorificatur Pater, ut fructum afferamus in vite, hoc est in Filio, et efficiamur ejus discipuli. Manete, idilectione mea. Quomodo manebimus? Audi quid sequitur: Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. Dilectio facit praecepta servari, an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim praecepta servet non habet, qui non diligit. Quod ergo ait, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, ostendit non unde dilectio generetur, sed unde monstretur. Tanquam diceret, Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc glorificatus est ds̃ pater ut fructũ
plurimum afferamus. & efficiamur xp̃i
discipuli : non hoc nrae glorię tribuamꝰ.
tamquam hoc ex nobis ipsis habeamus.
Cius est enim hȩc gratia. & ideo in hoc
non nr̃a sed eius est gła. Unde et alibi
cum dixisset sic luceat lumen urm̃ corã
hominib. ut uideant bona opera ur̃a: ne
asemet ipsis putarent eẽ bona opera sua.
mox addidit. Ꝙ glorificent patrem
urm qui in cęlis est. In hoc enim glori¬
ficatur pater: ut fructum plurimũ affe¬
ramus. & efficiamur xp̃i discipuli. A quo
efficimur. nisi ab illo cuius miscđia prȩue¬
nit nos : Ipsius enim sumus figmentum.
creati in xp̃o iħu in operibus bonis. Sicut¬
dilexit me pater in quit. & ego dilexi uos:
manete in dilectione mea. Ecce unde sunt
nobis opera bona. Nam unde nobis ecͬnt.
nisi quia fides ꝑ dilectionem operatur.
Unde autem diligeremus. nisi prius dili¬
geremur : Aꝑtissime hoc in epła sua iste
euangelista dixit. Nos diligamus dm.

Expanded text:
in hoc glorificatus est Deus Pater, ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli, non hoc nostrae gloriae tribuamus, tanquam hoc ex nobis ipsis habeamus. Ejus est enim haec gratia: et ideo in hoc non nostra, sed ejus est gloria. Unde et alibi cum dixisset, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona : ne a semetipsis putarent esse bona opera sua, mox addidit, Et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . In hoc enim glorificatur Pater, ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli. A quo efficiamur, nisi ab illo cujus misericordia praevenit nos? Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis . Qudilexit me Pater, inquit, et ego dilexi vos: manete in dilectione mea. Ecce unde sunt nobis opera bona. Nam unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur ? Unde autem diligeremus, nisi prius diligeremur? Apertissime hoc in Epistola sua idem iste evangelista dixit: Nos diligamus Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
portio poneret᷑: Magisꝙ sic debemus acciꝑe
quod dictum est ex illa hora accepit eã discipłs
insua. ut ad eius curam quic quid ei ẽẽt neces¬
sarium ꝑtineret. Suscepit ergo eã in sua. non
prȩdia quȩ nulla ꝓpria possidebat: sed officia.
quȩ ꝓpria dispensatione exequendo curabat

Expanded text:
portio poneretur; magisque sic debemus accipere portio poneretur; magisque sic debemus accipere quod dictum est, Ex illa hora suscepit eam discipulus in sua, ut ad ejus curam quidquid ei esset necessarium pertineret? Suscepit ergo eam in sua, non praedia, quae nulla propria possidebat; sed officia, sed propria dispensatione exsequenda curabat
Abbreviated transcription (Latin):
secuti sumus te. Sed ibi quoq audierant.
Quicumq ista dimiserit ꝓpter me: accipiet
in hoc scło centies tantum. Habebat ergo
discipulus centupliciter plura quam dimise¬
rat. in quȩ susciperet eius matrẽ qui illa dona¬
uerat. Sed in ea societate beatus iohannes
receperat centuplum. ubi nemo dicebat ali¬
quid suum: sed erant illis omnia communia.
sicut in apłoꝵ actibus scriptum est. Sic enĩ
apłi erant quasi nichil habentes. et omnia
possidentes. Quomodo ergo matrẽ magistri
et dñĩ sui discipulus & famulus accepit in sua.
ubi aliquid suum nemo dicebat: An quia
paulopost in eodem libro legitur. quot quot
enim possessiones prȩdioꝵ uel domoꝵ erant
uendentes afferebant prętia illoꝵ & ponebant.
ad pedes apłoꝵ. distribuebatur autẽ unicuiꝙ¬
ꝓ ut cuiq opus erat. intelligendum est sic di¬
stributum fuisse huic discipulo quod opꝰ erat.
ut illic etiam beatȩ orariȩ tamquã matris eiꝰ

Expanded text:
secuti sumus te. Sed ibi quoque audierat, secuti sumus te. Sed ibi quoque audierat, Quicumque ista dimiserit propter me, accipiet in hoc saeculo centies tantum . Habebat ergo ille discipulus centupliciter plura quam dimiserat, in quae susciperet ejus matrem qui illa donaverat. Sed in ea societate beatus Joannes receperat centuplum, ubi nemo dicebat aliquid suum, sed erant illis omnia communia; sicut in Apostolorum Actibus scriptum est. Sic enim Apostoli erant, quasi nihil habentes, et omnia possidentes . Quomodo ergo matrem magistri et Domini sui discipulus et famulus accepit in sua, ubi aliquid suum nemo dicebat? An quia paulo post in eodem libro legitur, Quotquot enim possessores praediorum vel domorum erant, vendentes afferebant pretia eorum, et ponebant ad pedes Apostolorum: distribuebatur autem unicuique prout opus erat , intelligendum est sic distributum fuisse huic discipulo quod opus erat, ut illic etiam beatae Mariae tanquam matris ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Quid autem tam cuiq domesticum. quã parenteᷤ
filiis aut parentibus filii: Huius itaq saluber¬
rimi prȩcepti ipse magister scõꝵ de se ipso con¬
stituebat exemplum. quando non ut famulȩ
di quam creauerat & regebat: sed ut matri
homo de qua creatus fuerat & quam relinqͥ¬
bat. alterum prose quod ammodo filium ꝓui¬
debat. Nam cur hoc fecerit. quod sequit᷑
indicat. Nit enĩ euangłista. & ex illa hora ac¬
cȩpit eam discipulus in sua : de se ipso dicens:
Sic quippe commemorare se solet qđ eũ dili¬
gebat iħic : qui utiq omnes sed ipsum prȩ cȩ¬
teris & familiarius diligebat ita ut in conui-¬
uio suꝑ pectus suum discumbere faceret. cre¬
do ut istius euangłii quod ꝑ eum fuerat prȩdi¬
caturus diuinam excellentiam hoc modo altiꝰ
commendaret: Sed inquȩ sua iohannes matrẽ
dnĩ accępit : Neq enim non ex eis erat. qui
dixerunt ei. Ecce nos dimisimus omnia. et

Expanded text:
Quid autem tam cuique domesticum quam parentes Quid autem tam cuique domesticum quam parentes filiis, aut parentibus filii? Hujus itaque saluberrimi praecepti ipse magister sanctorum de seipso constituebat exemplum, quando non ut famulae Deus quam creaverat et regebat, sed ut matri homo de qua creatus fuerat et quam relinquebat, alterum pro se quodammodo filium providebat. Nam cur hoc fecerit, quod sequitur indicat: ait enim Evangelista, Et ex illa hora accepit eam discipulus in sua, de seipso dicens. Sic quippe commemorare se solet, quod eum diligebat Jesus: qui utique omnes, sed ipsum prae caeteris et familiarius diligebat, ita ut in convivio super pectus suum discumbere faceret ; credo ut istius Evangelii, quod per eum fuerat praedicaturus, divinam excellentiam hoc modo altius commendaret. 3. Sed in quae sua Joannes matrem Domini accepit? Neque enim non ex eis erat qui dixerunt ei, Ecce nos dimisimus omnia, et
Abbreviated transcription (Latin):
aec est illa hora. de qua iħe aquam
conuersurus in uinũ dixerat matri.
Quid michi et tibi est mulier: Non¬
dum uenit hora mea. Hanc itaq horam prȩ¬
dixerat. quȩ tunc non dum uenerat: in qua
deberet agnoscere moriturus de qua fuerat
mortaliter natus: Tunc ergo diuina facturus
non diuinitatis sed infirmitatis matrẽ uelur
in cognitam repellebat. nunc autem humana
iam patiens ex qua fuerat factus homo affectu
commendabat humano. Tunc enim qͥ orariã
creauerat in notescebat uirtute. nunc uero qđ
maria pepererat pendebat in cruce. Moraliᷤ
igitur insinuatur locus. Facit quod faciendũ
ammonet. Exemplo suo suoᷤ instruxit prȩcep¬
tor bonus. ut apiis filiis impendatur cura pa¬
rentib tamquam lignum illud ubi erant fixa
membra morientis etiam cathedra fuerit
magistri docentis. Ex hac doctrinasana didi¬
cerat paulus apłs quod docebat. quando dice¬
bat. Si quis autem suis & maxime domesticis
non ꝓuidet: fidem negat. et est infideli deterior.

Expanded text:
 est illa hora de qua Jesus aquam conversurus in vinum, dixerat matri, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea . Hanc itaque horam praedixerat quae tunc nondum venerat, in qua deberet agnoscere moriturus, de qua fuerat mortaliter natus. Tunc ergo divina facturus, non divinitatis, sed infirmitatis matrem velut incognitam repellebat: nunc autem humana jam patiens, ex qua fuerat factus homo, affectu commendabat humano. Tunc enim qui Mariam creaverat, innotescebat virtute: nunc vero quod Maria pepererat, pendebat in cruce. 2. Moralis igitur insinuatur locus. Facit quod faciendum admonet, et exemplo suo suos instruxit praeceptor bonus, ut a filiis piis impendatur cura parentibus: tanquam lignum illud ubi erant fixa membra morientis, etiam cathedra fuerit magistri docentis. Ex hac sana doctrina didicerat Paulus apostolus quod docebat, quando dicebat: Si quis autem suis, et maxime domesticis non providet, fidem negavit, et est infideli deterior .
Abbreviated transcription (Latin):
uersi. nulla suꝑbia cadentes sed firmiter in dĩ
amore & contẽplatione manentes. nichil aliud
dulce habent nisi eũ aquo creatisunt. Quod
autẽ duo seraphin inisaia legunt᷑: figuraliter
ueteris & noui testam̃ti significationẽ osten¬
dunt. Qđ uero faciẽ & pedes dĩ operiunt.
quia p̃terita ante mundũ & futura post mo¬
dũ scire non possumus. sed media tantũ eoꝵ
testimonio contẽplamͦ. Singuli senas alas
habent: quia defabricatantũ mundi quȩ
insex dieb facta sunt inp̃senti scło nouimus.
Qđ clamat ter sõs alter ad alterũ: trinita¬
tis inuna diuinitate de monstrant myste

Expanded text:
versi, nulla superbia cadentes, sed firmiter in Dei versi, nulla superbia cadentes, sed firmiter in Dei amore et contemplatione manentes, nihil aliud dulce habent nisi eum a quo creati sunt. Quod autem duo Seraphim in Esaia 6, 2 legunturveteris, et novi Testamenti significationem ostendunt. Quod vero faciem et pedes Dei operiunt, quia praeterita ante mundum, et futura post mundum scire non possumus, sed media tantum, eorum testimonio contemplamur. 33. Singuli senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clamant ter Sanctus alter ad alterum, Trinitatis in una divinitate demonstrant myste
Abbreviated transcription (Latin):
minib appellant᷑ : quia hoc ipsũ officiũ in ꝓ¬
prio ordine plenius accepert̃. Et cũ sint om̃ib
cõmunia. ꝓprie tam̃ & nomina suis ordinib
deputant᷑. Unicuiq enĩ sicut p̃dictũ ẽ ꝓpria
officia sunt in iuncta: quȩ ꝓmeruisse eos in mun¬
di constat ex ordio. Nã quia angłi & locis
& hominib p̾sunt. ꝑ ꝓphetã testat᷑ angłs
Unde appar& nullũ ẽe̾ locũ eui angłi non
p̃sint. Prȩsunt enĩ & auspiciis oꝑumomĩum.
Hic ẽ ordo uł distinctio angłoꝵ. qui post
lapsũ maloꝵ in cęlesti uigore stetert̃. Nam
post quã apostatȩ angłi cecidert̃: hi ꝑseueran¬
tia aet̃nȩ beatitudinis solidati sunt. Unde
& post cęli creationẽ in principio repetitur:
Fiat firmam̃tũ. Et uocatũ ẽ firmam̃tũ cęlũ.
Nimirũ ostendentes qđ post riunã angłoꝵ
maloꝵ hi qui ꝑmansert firmitatẽ ȩternȩ
ꝑseuerantiȩ consecuti sunt: nullo ĩã lapsu a¬

Expanded text:
minibus appellantur, quia hoc ipsud officium in pminibus appellantur, quia hoc ipsud officium in proprio ordine plenius acceperunt. Et cum sint omnibus communia, proprie tamen haec nomina suis ordinibus deputantur. Unicuique enim, sicut praedictum est, propria officia sunt iniuncta, quae promeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia angeli et locis et hominibus praesunt, per Prophetam testatur angelus paret nullum esse locum cui angeli non praesint. Praesunt enim et auspiciis operum omnium. 30. Hic est ordo vel distinctio angelorum, qui post lapsum malorum in coelesti vigore steterunt. Nam post quam apostatae angeli ceciderunt, hi in perseverantia aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde et post coeli creationem in principio repetitur: Fiat firmamentum, et vocatum est firmamentum coelum . 31. Nimirum ostendens, quod post ruinam angelorum malorum hi, qui permanserunt, firmitatem aeternae perseverantiae consecuti sunt, nullo iam lapsu a
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sublimiora agmina angłoꝵ. qͥ pro eo
quod uicinius positi diuina scientia cȩteris
amplius plenisunt: cherubin id est pleni¬
tudo scientiȩ appellantur. Ipsa sunt illa
duo animalia suꝑ ꝓpitiatoriũ archȩ ficta
ex metallo ꝓpt̃ significanda angłoꝵ prȩ¬
sentiã. in quorũ medio ostenditur ds̃. Se¬
raplin quoq similiter inultitudo ẽ angłoꝵ.
qͥ ex hebreo in latinũ ardentes uel incenden
tes uocant᷑. quia inter eos & đm nulli alii
angłi consistunt. Et ideo quantũ uiciniuᷤ
corã eo consistunt. tantomagis claritate
diuini luminis inflãmant᷑. Unde & ipsi
uelant faciẽ & pedes sedentis in throno dĩ:
& ideirco cȩtera angłoꝵ turba uidere dĩ een.¬
tiam plene non ual&. qm̃ cherubin eã tegit.
Hȩc igitur uocabula agminũ angłoꝵ ita sunt
specialia ordinũ singuloꝵ. ut tamen sint ex
parte cõmunia om̃iũ. Nam dũ throni sedeᷤ

Expanded text:
enim sublimiora agmina angelorum, qui pro eo, enim sublimiora agmina angelorum, qui pro eo, quod vicinius positi divina scientia ceteris amplius pleni sunt, Cherubin, id est plenitudo scientiae, appellantur. Ipsa sunt illa duo animalia super propitiatorium arcae ficta ex metallo, propter significandam angelorum praesentiam, in quorum medio ostenditur Deus. Seraphin quoque similiter multitudo est angelorum, qui ex Hebraeo in Latinum ardentes vel incentes vocantur, quod inter eos et Deum nulli alii angeli consistunt; et ideo quantum vicinius coram eo consistunt, tanto magis claritate divini luminis inflammantur. Haec igivelant faciem et pedes sedentis in throno Dei; et idcirco cetera angelorum turba videre Dei essentiam plene non valent, quoniam Cherubin eam tegit. Haec igitur vocabula agminum angelorum ita sunt specialia ordinum singulorum, ut tamen sint ex parte communia omnium. Nam dum Throni sedes
Abbreviated transcription (Latin):
tes aduersȩ subiectȩ sunt: & inde potestatũ
nomine nuncupant᷑. quia maligni sp̃s eoꝵ
potestate coereent᷑. ne tantũ mundũ noce¬
ant quantũ cupiunt. Principatꝰ st̃ hi qui
angłoꝵ agminib p̃sunt: qui ꝓ eo qđ subdi¬
tos angłos ad explendu ministeriũ diuinũ¬
disponunt. principatꝰ uocabulũ accȩperunt.
lã alii sunt qui administrant. alii qui as uii¬
sistunt: sicut & ꝑ danihelẽ dicit᷑. Milia mi¬
lium minis trabant ei. & decies milies cente.¬
na milia assistebant illi. Dominationes st̃
hi qui &iã uirtutib & principatib p̃mi¬
nent. qui ꝓ eo quod cȩteris angłoꝵ agmi¬
nib dominant᷑ dominationes uocantur.
Throni sunt agmina angłor. qui latino
eloquio sedes dicuntur. E uocati throni.
quia illis conditor p̃sidet.: & ꝑ eosiudicia sua
disponit. Cherubin autẽ & ipsi sublimes
celoꝵ potestates & angłica ministeria ꝑhi¬
bentur: qui ex hebraico in lingũa nrãm
inter pretant᷑ scientic multitudo. Sunt

Expanded text:
tes adversae subiectae sunt, et inde Potestatum nomine nuncupantur, quia maligni spiritus eorum potestate coercentur, ne tantum mundo noceant quantum cupiunt. Principatus sunt hi qui angelorum agminibus praesunt. Qui pro eo, quod subditos angdisponunt, principatus vocabulum acceperunt. Nam alii sunt qui administrant, alii qui assistunt, sicut per Danielem dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena milia adsistebant ei.' Dominationes sunt ii qui etiam Virtutibus et Principatibus praeeminent, qui pro eo, quod ceteris angelorum agminibus dominantur, Dominationes vocantur. Throni sunt agmina angelorum, qui Latino eloquio sedes dicuntur; et vocati Throni quia illis conditor praesidet, et per eos iudicia sua disponit. Cherubin autem et ipsi sublimes caelorum potestates et angelica ministeria perhibentur; qui ex Hebraeo in linguam nostram interpretantur scientiae multitudo. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Nołi grece uocantur. hebraice ma¬
laoth: latine uͦ nuntii in t̃pretant᷑.
ab eo qđ dñi uoluntatẽ popłis nun¬
ẽ.: non naturę. Demꝑ enĩ sp̃s sunt:
sed cũ mittunt᷑ uocant᷑ angłi.
Quib ideo pictoꝵ licentia pennaᷤ facit.
ut celerẽ eoꝵ in cuncta discursũ significent.
sicut & iuxta fabulas poetarũ uenti pen¬
nas habere dicunt᷑ ꝓpt̃ uelocitatẽ scilic &.
Unde & scriptura sacra dicit: Qui ãbulat
suꝑ pennas uentoꝵ. Nouẽ aut̃ c̾ẽ ordines

Expanded text:
i Graece vocantur, Hebraice malachoth, Latine vero nuntii interpretantur, ab eo quod Domini voluntatem populis nunest, non naturae; semper enim spiritus sunt, sed cum mittuntur, vocantur angeli. 3. Quibus ideo pictorum licentia pennas facit, ut celerem eorum in cuncta discursum significent, sicut et juxta fabulas poetarum venti pennas habere dicuntur, propter velocitatem, scilicet. Unde Scriptura sacra dicit: Qui ambulat super pennas ventoru
Abbreviated transcription (Latin):
archangłi. throni. dominationes. uirtutes.
principatꝰ. potestates. cherubin. & seraphin:
Quoꝵ officioꝵ uocabula cur ita dicta sint.
inter p̃tando exequemur. Angłi uocant᷑
ꝓpt̃ qđ decȩlis ad adnuntiandũ homini¬
bus mittunt᷑. Angłs enĩ grece. latine nun¬
tius dicit᷑. Archangłi greca lingua summi
nuntii in terp̃tantur. Qui enĩ parua uel
minima adnuntiant angłi: qui uͦ summa.
archangłi nuncupant᷑. Archangłi dicti.
eo qđ primatũ teneant inter angłos. Archoᷤᷤ
enĩ grece. latine princeps int̃pretatur.
Sunt enĩ duces & principes. sub quoꝵ or¬
dine unicuiq angłoꝵ officia deputata st̃.
Nã quia archangłi angelis prȩsunt: racha¬
rias ꝓpheta testatur dicens. Cece angłs¬

Expanded text:
angeli, throni, dominationes, virtutes, principatus, potestates, cherubim et seraphim. Quorum officiorum vocabula cur ita dicta sint, interpretando exequimur. Angeli vocantur propter quod de caelis ad adnuntiandum hominibus mittuntur. Angelus enim Graece, Latine nuntius dicitur. Archangeli Graeca lingua summi nuntii interpretantur. Qui enim parva vel minima adnuntiant, angeli; qui vero summa, archangeli nuncupantur. Archangeli dicti eo quod primatum teneant inter angelos; ἀρχός enim Graece, Latine princeps interpretatur. Sunt enim duces et principes, sub quorum ordine unicuique angelorum officia deputata sunt. Nam quia archangeli angelis praesunt Zacharias propheta testatur dicens 2,
Abbreviated transcription (Latin):
cũq enĩ curandi & medendi opus necessariõ
est: hic archangłs ad eo mittitur. & inde
medicina dĩ uocat᷑. Unde & ad tobiam
idem archangłs missus oculis eius curatio¬
nẽ adhibuit: & cęcitate de tersa uisum
restituit. Nominis enim interpretitione
et angłi officiũ designat᷑. Urihel int̾pretat᷑
ignis di: sicut legimꝰ apparuisse ignẽ in rubo
qđ p̃ceptũ ẽ. Throni autẽ & dominationes
& principatus & potestates & uirtutes quib
uniuersã cęlestẽ societatẽ apłs cõplectitur :
ordines angłoꝵ & dignitates intelligunt᷑
Et ꝓhac ipsa distributione officioꝵ alii thro¬
ni. alii dominationes. alii principatꝰ. alii
potestates dicunt᷑: ꝓ certis dignitatib quib
inuicẽ distinguunt᷑. Uirtutes angłicȩ quęu¬
dam ministeria ꝑhibent᷑. ꝑ quos signa & mi

Expanded text:
cumque enim curandi et medendi opus necessarium cumque enim curandi et medendi opus necessarium est, hic archangelus a Deo mittitur; et inde medicina Dei vocatur. Unde et ad Tobiam idem archangelus missus oculis eius curationem adhibuit, et caecitate detersa visum ei restituit. Nominis enim interpretatione et angeli officium designatur. Uriel interpretatur ignis Dei, sicut legimus apparuisse ignem in rubo. quod praeceptum est. Throni autem et dominationes et principatus et potestates et virtutes, quibus universam caelestem societatem Apostolus conplectitur, ordines angelorum et dignitates intelleguntur; et pro hac ipsa distributione officiorum alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates dicuntur, pro certis dignitatibus quibus invicem distinguntur. Virtutes angelicae quaedam ministeria perhibentur, per quos signa
Abbreviated transcription (Latin):
alius egrediebat᷑ in occursũ eiꝰ. & dixit ad
eũ. Curre loquere ad puerũ istũ dicens
Absq muro habitabit᷑ hirłm. Si enĩ in ip¬
sis officiis angłoꝵ nequaquã potestates su¬
periores inferiores disponerent: nullo mͦ
hoc qđ homini diceret angłs ab angelo
cognouisset. Quida autẽ archangłorum
priuatis nominib appellant᷑: ut ꝑ uocabu¬
la ipsa in opere quid ualeant designetur.
Gabrihel hebraice. in linguã nr̃am uerti¬
tur fortitudo dĩ. Ubi enĩ potentia diuina
uel fortitudo manifestat᷑: gabrihel mittit᷑.
Unde & eo tẽpore quo erat dñs nasciturus
& triũphaturus de mundo gabrihel uenit¬
ad mariã. ut illũ adnuntiar& qui ad de¬
bellandas aereaᷤ potestates humilis uenire
dignat᷑ est. Michahel interpretat᷑ quis
ut ds̃. Quando enĩ aliquid in mundo mirȩ
uirtutis fit: hic archangłs mittitur. Ex
ipso opere nomen eiꝰ ẽ: quia nemo ualet¬
facere qđ facere potest dẽ. Raphahel in¬
terpretat᷑ curatio uel medicina dĩ. Ubi¬

Expanded text:
rsum eius, et dixit ad eum: Curre, loquere ad puerum istum dicens: Absque muro habitabitur Hierusalem.' Si enim in ipsis officiis angelorum nequaquam potestates superiores inferiores disponerent, nullo modo hoc, quod homini diceret angelus, ab angelo cognovisset. Quidam autem archangelorum privatis nominibus appellantur, ut per vocabula ipsa in opere suo quid valeant designetur. Gabriel Hebraice in linguam nostram vertitur fortitudo Dei. Ubi enim potentia divina vel fortitudo manifestatur, Gabriel mittitur. Unde et eo tempore, quo erat Dominus nasciturus et triuad Mariam, ut illum annuntiaret, qui ad debellandas aereas potestates humilis venire dignatus est. 12. Michael interpretatur quis ut Deus? Quando enim aliquid in mundo mirae virtutis fit, hic archangelus mittitur. Et ex ipso opere nomen est ejus, quia nemo facere quod facere potest Deus. Raphael interpretatur curatio vel medicina Dei. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
Quid inter quadrupedia animalia leone seuiuᷤs:
Sed nichil adhanc. Aut in serpentib quid dra¬
cone atrocius: Ne hoc quidem iuxta mulie¬
rem mała & linguosam conferri potest. Nã
& leo & draco in malo inferiores sunt. Testifi¬
catur huic sermoni meo sapientissimus salo¬
mon dicens. Cohabitare leoni & draconime¬
lius est: quã cum muliere mala & linguosa.
se: ex ipsis rebus disce manifestius. Danihel
leones in lacu reueriti sunt: iustum uero ilłu
naboth iezabel interfecit. Coetus ionam
inuentre custodiuit: dalila autem samson
deformatũ alienigenis tradidit. Dracones
in deserto uiuentem subdita feritate tre¬
muerunt: herodias uero eidem caput abscidit.
& tanti uiri mortẽ in prȩtium saltationiᷤ filiȩ¬

Expanded text:
Quid inter quadrupedia animalia leone saevius? Quid inter quadrupedia animalia leone saevius? Sed nihil ad haec. Aut in serpentibus quid dracone atrocius? Nec hoc quidem juxta mulierem malam et litigiosam conferri potest. Nam et leo et draco in malo inferiores sunt. Attestatur huic sermoni meo sapientissimus Salomon, dicens: Cohabitare leoni et draconi melius est, quam cum muliere mala et litigiosa. se, ex his rebus disce manifestius: Danielem leones in lacu reveriti sunt, justum vero illum Naboth Jezabel interfecit. Cetus Jonam in ventre custodivit. Dalila autem Samsonedeformatum, alienigenis tradidit. Dracones in deserto viventem subdita feritate tremuerunt. Herodias vero eidem caput abscidit, et tanti viri mortem in pretium saltationis accep
Abbreviated transcription (Latin):
ex oie quid agam: Unde sermonis
exordium faciam: Quid: Dicam
uel taceam: Nlon enim ego tantum
instupore mentis factus sũ: sed et om̃s qui
audierunt euangelii uocẽ mirant᷑ mecũ uel
ioħis constantiam uel herodis leuitatẽ. uel im¬
piarum mulierũ ferinam dementiã. Quid
enim audiuimus : Herodes inquit apprehen¬
sum iohannẽ posuit incustodiam. Quã obrẽ:
Propter herodiadẽ uxorem philippi frĩs sui.
et reprehendendam forsitan leuitatẽ herodiᷤ
quis dicat aut quomodo quis enarret mulie¬
rum illarũ crudelem malitiã: Cquidẽ existi¬
mo nullam ẽẽ in hoc mundo bestiam compara¬
bilem mulieri malȩ. Sed nunc michi de mala
muliere sermo est: non debona & honesta.
Noui enim multas bonas & honestas & ordina¬
tas. in omne opus bonum promptas. Quarũ
me uitam cominemorare oportet adedifica¬
tionem audientium. & ad amorẽ bonũ exci¬
tandum mentib singuloꝵ. Nulla ergo in
hoc mundo bestia similis est mulieri malȩ.

Expanded text:
eu me, quid agam? Unde sermonis exordium faciam? Quid dicam, vel quid taceam? Non enim ego tantum in stuporem mentis factus sum solus, sed et omnes qui audierunt Evangelii vocem, et mirantur mecum vel Joannis constantiam, vel Herodis nequitiam, vel impiarum mulierum ferinam levitatem. Quid enim audivimus? Herodes, inquit, apprehensum Joannem posuit in custodiam. Quamobrem? Propter Herodiadem uxorem Philippi fratris sui. Et reprehendam forsitan levitatem Herodis, Quid dicam? Quomodo, inquam, enarrem mulierum illarum crudelem malitiam? Et quidem ego existimo nullam in hoc mundo esse bestiam comparabilem mulieri malae. Sed nunc de mihi mala muliere sermo est, non de bona et honesta. Novi enim multas bonas et honestas et ornatas, in omne opus bonum promptas, quarum me vitam commemorare oportet ad aedificationem audientium, et ad honorem bonarum excitandum in mentibus singulorum. Nulla ergo in hoc mundo bestia similis est mulieri malae.
Abbreviated transcription (Latin):
Insipiens tu quod seminas non uiuificat᷑.
nisi prius moriatur. Et quod seminas. non
corpus quod futurum est seminas: sed nu¬
dum granum. ut puta tritici. aut alicuiꝰ
cȩteroꝵ. Ds̃ autem dat illi corpus sicut
uult: & unicuiq seminum ꝓprium corpꝰ.
Non omnis caro eadem caro. sed alia ho¬
minum. alia pecorum. Alia caro uolu¬
crum. alia autem piscium. Et corpora
cȩlestia. & corpora terrestria. Sed alia
quidem cęlestium gła. alia autem ter¬
restrium. Alia claritas solis. alia elaritas
lunȩ. alia claritas stellarum. Stella enĩ
astella differt inclaritate. Sic & resur

Expanded text:
quod seminas non vivificatur nisi prius moriatur et quod seminas non corpus quod futurum est seminas sed nudum granum ut puta tritici aut alicuius ceterorum Deus autem dat illi corpus sicut voluit et unicuique seminum proprium corpus non omnis caro eadem caro sed alia hominum alia pecorum alia caro volucrum alia autem piscium et corpora caelestia et corpora terrestria sed alia quidem caelestium gloria alia autem terrestrium alia claritas solis alia claritas lunae et alia claritas stellarum stella enim ab stella
Abbreviated transcription (Latin):
ad sp̃m. Hȩc dicit dñs dẽ. Aquat tuor
uentis ueni sp̃s. & insuffla suꝑ interfectos
istos & reuiuiscant. Et ꝓphetaui sicut
p̃cȩperat michi. Et in gressus ẽ in ea sp̃s
& uixerunt. steteruntq suꝑ pedessuos
exercitus grandis nimis ualde. Et dixit
ad me. fili hominis. ossa hec uniuersa do¬
mus isrł est. Ipsi dicunt. Aruerunt
ossa nr̃a. & periit spes nr̃a. & abscisi sumus
Propterca uaticinare. & dices ad eos. Hȩc
dicit dñs ds̃. Ecce ego aperiam tumulos
urõs. & educam uos de sepulchris ur̃is po¬
pulus meus. & inducam uos in terram isrł:
& scietis quia ego dñs cum aperuero sepul

Expanded text:
r ventis venit spiritus: et insufla super interfectos istos: et revivescant. Et prophetavi sicut preceperat mihi. Et ingressus in ea spiritus: et vixerunt. Steteruntque super pedes suos exercitus grandes nimis valde: et dixit ad me. Fili hominis ossa hec universa domus Israel est. Ipsi dicunt. Aruerunt ossa nostra: et periit spes nostra: et abscisi sumus. Propterea vaticinare: et dices ad eos. Hec dicit Dominus Deus. Ecce ego aperiam tumulos vestros: et educam vos de sepulcris vestris populus meus: et inducam vos in terram Israel: et scietis qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetȩ. & dabunt signa & portenta ad
seducendos si fieri potest &iam electos.
Uos ergo uidete. ecce prȩdixi uobis om̃a.
Ded in illis diebus post tribulationem
illam sol obscurabitur. & luna non da¬
bit splendorem suum. Et stellȩ cęli ert
mourbuntur. Et tunc uidebunt filiũ xu¬
hominis uenientem in nubibus cũ uirtu¬
te multa & gła. Et tunc mitt& angłos
suos. & congregabit electos suos a quat¬
tuor uentis. a summo terrae usq adsũmũ
cęli. Aficu autem discite parabolam.
Cum iam ramus eius tener fuerit. & nata
fuerint folia: cognoscitis quia in ꝓximo
sit ęstas. Sic & uos cum uideritis hȩc fieri.
scitote qđ in proximo sit in ostiis. Amen
dico uobis. qm̃ non transibit generatio
hec donec omnia fiant. Caelum & terra
transibunt. uerba autem mea non tran¬
sibunt. De die autem illo uel hora nemo
scit. neq angłi in cęlo. neq filius nisi pa¬

Expanded text:
prophetae, et dabunt signa et portenta, ad seducendos si fieri potest etiam electos. Vos ergo videte, ecce praedixi vobis omnia. Sed in illis diebus post tribulationem illam sol contenebrabitur, et luna non dabit splendorem suum, et stellae coeli erunt movebuntur. Et tunc videbunt filium hominis venientem in nubibus cum virtute multa, et gloria. Et tunc mittet angelos suos, et congregabit electos suos a quatuor ventis, a summo terrae usque ad summum coeli. A ficu autem discite parabolam: Cum jam ramus ejus tener fuerit, et nata fuerint folia, cognoscitis, quia in proximo sit aestas sic et vos cum videritis haec fieri scitote quod in proximo sit in ostiis amen dico vobis quoniam non transiet generatio haec donec omnia ista fiant caelum et terra transibunt verba autem mea non transibunt de die autem illo vel hora nemo scit neque angeli in caelo neque Filius nisi Pa
Abbreviated transcription (Latin):
bonum semen. est filius hominis. Ager
autem est mundus . Bonum uero sem̃.
hi sunt filii regni. Tizania autem. filii
sunt nequam. Inimicus autem qui semi¬
nauit ea. est diabolus. Messis uero con¬
summatio scłi est. Messores autem angłi

Expanded text:
bonum semen, est filius hominis; ager autem est mundus: bonum uero semen hi sunt filii regni; zizania autem filii sunt nequam; inimicus autem, qui seminauit ea, est diabolus; messis uero consummatio saeculi est, messores autem an
Abbreviated transcription (Latin):
tes meos inira mea. exultantes in gła mea.
Uox multitudinis in montib quasi popłoꝵ
frequentium. uox sonitus regum & genti¬
um congregatarũ. Dñs exercituũ prę¬
cȩpit militię belli uenientibus de terra ꝓlui¬
cul. asummitate cęli dñs & uasa furoris
eius: ut disꝑdat omnem terrã. Ululate.
quia ꝓpe est dies dnĩ. quasi uastitas adño
ueniet. Propter hoc onis manus dissoluent᷑.¬
& omne cor hominis tabescet & conteretur.
Tortiones & dolores tenebunt. quasi par¬
turiens dolebunt. Unus quisq adꝓximũ
suum stupebit. facies combustę uultus eoꝵ.
Ecce dies dnĩ ueniet crudelis & indignati¬
onis plenus & irȩ furorisq ad ponendam
terram in solitudinem. & peccatores eius con¬
terendos de ea. qm̃ stelle cęli & splendor
earum non expandent lumen suum. Ob¬
tenebratus est sol in ortu suo. & luna non
splendebit inlumine suo. Et uisitabo suꝑ
orbis mala. & contra impios iniquitatẽ eoꝵ.

Expanded text:
meos in ira mea, exsultantes in gloria mea. Vox multitudinis in montibus, quasi populorum frequentium: Vox sonitus regum, gentium congregatarum: Dominus exercituum praecepit militiae belli, venientibus de terra procul. A summitate coeli Dominus, et vasa furoris ejus, ut disperdat omnem terram. Ululate, quia prope est dies Domini quasi vastitas a Domino veniet propter hoc omnes manus dissolventur et omne cor hominis tabescet et conteretur tortiones et dolores tenebunt quasi parturiens dolebunt unusquisque ad proximum suum stupebit facies conbusEcce dies Domini venit crudelis, et indignatione plenus, et irae furorisque, ad deponendam terram in solitudine, et peccatores ejus conterendos ex ea; quoniam stellae et splendor earum non expandent lumen suum, obtenebratus est sol in ortu suo, et luna non splendebit in lumine suo; et visitabo super orbem mala, et cont
Abbreviated transcription (Latin):
Rs̃. si xp̃c prȩdicatur qđ resurrexerit
amortuis. quomodo quidam dicunt in
uobis. qm̃ resurrectio mortuoꝵ non est:
Si autem resurrectio mortuoꝵ non est: neq
xp̃c resurrexit. Si autem xp̃c non resur¬
rexit. in anis est ergo prędicatio nr̃a. in aniꝰ
est & fides ur̃a. Inuenimur autem & falsi
testes di. qm̃ testimonium diximus aduer

Expanded text:
praedicatur quod resurrexit a mortuis quomodo quidam dicunt in vobis quoniam resurrectio mortuorum non est si autem resurrectio mortuorum non est neque Christus resurrexit si autem Christus non resurrexit inanis est ergo praedicatio nostra inanis est et fides vestra invenimur autem et falsi testes Dei quoniam testimonium d
Abbreviated transcription (Latin):
cum tradiderit regnum do patri. cum
euacuauerit omnẽ principatum & om¬
nem potestatẽ & uirtutem & dominati¬
onem. Oportet autem illum regnare.
donec ponat omnes inimicos sub pedib
eius. Nouissima autem inimica destru¬

Expanded text:
cum tradiderit Christus regnum Deo Patri, cum evacuaverit omnem principatum, et potestatem, et virtutem, et dominationem. Oportet autem illum regnare donec ponat inimicos suos sub pedibus ejus. Novissima autem inimica destru