comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ant eos. qui insecillari adhũc
habitu positi. exteriorib que
possident. bene uti noũunt. Qi
recte quinq panib aluntur:
quia tales necesse ẽ. legalib
adhuc preceptis institui. Nã
qui mundo ad integrum renũ¬
ciant. et quatuor sunt milia.
et septem panibus. refecti. Hoc
ẽ. et euangelica refectione sub¬
limes: et sp̃uali sunt gr̃a docti.
Cuius significande distantie
causa. mistice reor introitu qͥ¬
dem tab̾naculi quinq colum¬
nas de auratas: aute oraculũ
fieri iussas. Quia uidelicet in¬
cipientes ꝑ legem castigantur
ne peccent: ꝑfecti autem ꝑ grã
ut deuotius deo uiuant ad mo¬
nentur.
It autẽ ad discipulos su¬
os. Fatite illos discũbere
ꝑ conuiuia quinquagenos.
Et ita fecerunt. Diuersi cõ¬
uiuantium discubitus: diũ¬
sos ꝑ orbem conuentus ecc̃ar̃.
que unam catholicam faciũt
designant. Qui bene nõ solũ
quinquageni: s attestante
marcho etiam centeni discubu¬
erunt. Ham quia quinqua¬

Expanded text:
ant eos, qui in saeculari adhuc ant eos, qui in saeculari adhuc habitu positi, exterioribus quae possident bene uti noverunt. Qui recte quinque panibus aluntur, quia tales necesse est legalibus adhuc praeceptis institui. Nam qui mundo ad integrum renuntiant, et quatuor sunt millia, et septem panibus refecti, hoc est, et evangelica refectione sublimes, et spiritali sunt gratia docti. Cujus significandae distantiae causa mystice reor in introitu quidem tabernaculi quinque columnas deauratas, ante oraculum fieri jussas. Quia videlicet incipientes per legem castigantur, ne peccent, perfecti autem per gratiam, ut devotius Deo vivant, admonentur. Ait autem ad discipulos suos: Facite illos discumbere per convivia quinquagenos, et ita fecerunt. Diversi convivantium discubitus diversos per orbem conventus Ecclesiarum, quae unam catholicam faciunt, designant. Qui bene non solum quinquageni, sed, attestante Marco, etiam centeni discubuerunt. Nam quia quinqua
Abbreviated transcription (Latin):
panes: et duo pisces. Hondũ
erant apłis plquam quinq pa
panes mosayce legis: et duo:
pisces utriusq legis testamenti.
Que dutius abdito mistĩoru
latentium. quasi undis abyssi
tegebantur: atq alebantur oc¬
culta. Bene autẽ iuxta euan¬
gelium iohannis. panes qui
legem designant. ordeacei fuis¬
se referuntur: qui iumentorum
maxime rusticorumq ẽ cibus
seruorum. Quia incipientib
nec dum ꝑfectis auditoribus:
aspiora et quasi grossiora sunt
comimnittenda p̃cepta. Animalis
enim homo: nõ ꝑcipit ea que
sunt sp̃c dei. Atq ideo dominus
ꝓ suis cuiq uiribus dona tribu¬
ens. semꝑq ad ꝑfectiora ꝓuoc-¬
ans: primo quinq panibus qͥn¬
q milia. scd̾o .uͭiͭi. panibus qua¬
tuor hominum milia reficit: ter¬
cio discipulis sue carnis et san¬
guinis misterium credit. ad ul¬
timum magno muere dat
electis. ut edant et bibant suꝑ
mensam suam in regno.
Rant autẽ fere uiri qͥnq
milia. Quia quinq fũt
extenoris hominis sensus: quĩ

Expanded text:
panes, et duo pisces. Nondum erant apostolis plusquam quinque panes Mosaicae legis, et duo pisces utriusque Testamenti, quae diutius abdito mysteriorum latentium, quasi undis abyssi tegebantur atque alebantur occulta. Bene autem juxta Evangelium Joannis, panes, qui legem designant, hordeacei fuisse referuntur, qui jumentorum maxime rusticorumque est cibus servorum: quia incipientibus necdumque perfectis auditoribus asperiora et quasi grossiora sunt committenda praecepta. Animalis enim homo non percipit ea quae sunt spiritus Dei . Atque ideo Dominus pro suis cuique viribus dona tribuens, semperque ad perfectiora provocans, primo quinque panibus quinque millia, secundo septem panibus quatuor hominum millia reficit. Tertio, discipulis suae carnis et sanguinis mysterium credit. Ad ultimum magno munere dat electis, ut edant et bibant super mensam suam in regno. Erant autem fere viri quinque millia. Quia quinque sunt exterioris hominis sensus, quinq
Abbreviated transcription (Latin):
illo loquente: facta est
nubes et obumbrauit eos. i
materiale tab̾naculum que¬
siuit: nibis accepit umbracu¬
lum. ut discat in resinrectiõe
nõ tegmine domorum. sed
De qua psalmista. Filii autẽ¬
hominum. in ꝓtectione alarum
tuarum spabunt. Et in apocalip

Expanded text:
illo loquente, facta est illo loquente, facta est nubes, et obumbravit eos. Qui materiale tabernaculum quaesivit, nubis accipit umbraculum, ut discat in resurrectione non tegmine domorum, sed De qua Psalmista: Filii autehominum in protectione alarum tuarum sperabunt . Et in Apocalyp
Abbreviated transcription (Latin):
Tfactum ẽ. discederent
ab illo. ait petrus ad ihm.
Preceptor. bonum ẽ. nos hic
cẽ: faciamus hic tria tabnacla.
Unum tibi. et unum moysi. et
unum helye: nesciens quid di¬
ceret. O quanta felicitas uisio¬
ni deitatis int̾ angłorum cho¬
ros ad eẽ ppetuo: si tantum trãs¬
formata xp̃i humanitas. duo¬
ad punctum uisa delectat : ut
eos ne discedant etiam obse¬
quio petrus sistere uelit. Qui
et si ꝓhumana conditione nes¬
ciat quid dicat: insiti tamen
sibi dat ardoris inditium. Nes¬
ciebat enim quid diceret: qui
oblitus ẽ regnum scĩs a dño.
nõ in aliquo trarum loco. sed
in celis eẽ ꝓmissum: se suosq
co aplos mortali adhuc corꝑe
grauatos. in mortalis uite sta¬
tum subire non posse: et illo ĩ
scło domum manu factam nõ
eẽ necessariam. Sed et usq nc̃
impitie notatur: quisquis le¬
gi ꝓpħis et euangelio tria ta¬
berna cula facere cupit: cũ hec
nequaquã ualeant ab inui¬
cem separari. uum habentia
tab̾naculum hoc ẽ eoc̃am dei.
Ec autem

Expanded text:
 discederent ab illo, ait Petrus ad Jesum: Praeceptor, bonum est nos hic esse, et faciamus tria tabernacula, unum tibi, et unum Mosi, et unum Eliae, nesciens quid diceret. O quanta felicitas visione Deitatis inter angelorum choros adesse perpetuo, si tantum transformata Christi humanitas, duoad punctum visa delectet, ut eos ne discedant, etiam obsequio Petrus sistere velit! Qui et si pro humana conditione nesciat, quid dicat, insiti tamen sibi dat ardoris indicium. Nesciebat enim quid diceret, qui oblitus est regnum sanctis a Domino non in aliquo terrarum loco, sed in coelis esse promissum, se suosque coapostolos mortali adhuc carne gravatos, immortalis vitae statum subire non posse, et illo in saeculo domum manu factam non esse necessariam. Sed et usque nunc imperitia notatur, quisque legi, prophetis, et Evangelio tria tabernacula facere cupit, cum haec nequaquam valeant ab invicem separari, unum habentia tabernaculum, hoc est, Ecclesiam Dei. Haec autem
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc humane ueretundie¬
usu p̃pedimur: ut rectitudine
quam seruamus in mente. nõ¬
dum exprimete ualeamus in
uoce. S huic quoq uulneri cõ¬
gruum sub iungitur medicam̃¬
tum: cum dominus dicat.
Am qui me erubuerit et
meos sermones: hunc fi¬
lius hominis erubescet. cũ ue

Expanded text:
adhuc humanae verecundiadhuc humanae verecundiusu praepedimur, ut rectitudinem quam servamus in mente, nondum exprimere valeamus in voce. Sed huic quoque vulneri congruum subjungitur medicamentum, cum Dominus dicat: Nam qui me erubuerit et meos sermones, hunc Filius hominis erubescet,
Abbreviated transcription (Latin):
luerit animam suam saluam
facere: ꝑdet eam. Et qui petdi¬
derit animam suam ꝓptet me:
saluam eam faciet. Ac si agri-¬
cole dicatur. Frumentum si
seruas: ꝑdis. Si seminas: re¬
nouas. Quis enim nesciat qd̃
frumentum cũ insemine mit¬
titur. ꝑit ab oculis: in tra defi¬
cit: S unde putrescit in pul-¬
uere: inde uiridescit in reno¬
uatione. Quia uo sca ecc̃a:
aliud tempꝰ habet ꝑsecutionis.
atq aliud pacis: redemptor
ñr ip̃a eius tempora designa¬
uit in p̃ceptis. Nam ꝑsecutio¬
nis tempore. ponenda ẽ anima:
pacis autẽ tempore. ea que am¬
plius dominari possunt fragẽ¬
da sunt desideria terrena. Un¬
de et nunc dicitur.
Uid enim ꝓficit homi¬
ni si lucretur uniũsum
mundum: se autem ip̃m pet¬
dat. et detrimentum sui faciat.:
Cum ꝑsecutio ab ad ũsariis
de est: ualde uigilantius cor cꝯ¬
todiendum ẽ. Nam pacis tp̃r.
quia licet uiuere. libet etiam
ambire. Plerumq autẽ labẽ¬
tia cuncta despicimus: s tamẽ

Expanded text:
it animam suam salvam facere, perdet eam, et qui perdiderit animam suam propter me, salvam faciet eam, ac si agricolae dicatur: Frumentum si servas, perdis, si seminas renovas. Quis enim nesciat quod frumentum, cum in semine mittitur, perit ab oculis, in terra deficit? Sed unde putrescit in pulvere, inde viridescit in renovatione. Quia vero sancta Ecclesia aliud tempus habet persecutionis, atque aliud pacis, Redemptor noster ipsa ejus tempora designavit in praeceptis. Nam persecutionis tempore ponenda est anima, pacis autem tempore ea quae amplius dominari possunt, frangenda sunt desideria terrena. Unde et nunc dicitur: Quid enim proficit homo si lucratur universum mundum, se autem ipsum perdat, et detrimentum sui faciat? Cum persecutio ab adversariis deest, valde vigilantius cor custodiendum est. Nam pacis tempore, quia licet vivere, licet etiam ambire. Plerumque autem labentia cuncta despicimus, sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
de signorum oꝑatione uidit :¬
elatos: exemplo eos t̾ret. atq
ad humilitatem reuocat eius
qui primus suꝑbiendo cecidit.
Ut qui hunc ꝑ supbiam de celo
recordarentur eiectum: multo
magis se de tr̃a editos. si super¬
bierint humiliandos agnos
CCe dedi uobis potesta¬
tem calcandi supra ser-¬
pentes. et scorpiones. et supra cẽz
uirtutem inimici:. et nichil uob̾
nocebit. Hoc ẽ. omne genus ĩ¬
in mundorum sp̃uum de obses¬
sis corporib eiciendi: quãuis
et ad littãm rectissime possit ac¬
cipi. Ueniq et paulus aiuiꝑa
muasus: nichil adiisi patitur.
Et iohannes ut hystoria tra¬
dit: hausto ueneno nõ leditur.
Hoc sane int̾ serpentes qui dẽ¬
te. et scorpiones qui cauda no¬
cent. distare arbitroꝵ: quod ꝑ¬
serpentes aꝑte seuientes. per¬
scorpiones clanculo insidiãtes.
ul homines uł demones sig¬
nificant. Setpentes qui icho¬
andis uirtutib uenena praue
ꝓsuasionis obitiunt: scorpion¬
es qui consummantes uirtu

Expanded text:
de signorum operatione vidit de signorum operatione vidit elatos, exemplo eos terret, atque ad humilitatem revocat ejus qui primus superbiendo cecidit , ut qui hunc ob superbiam de coelo recordarentur ejectum, multo magis se de terra editos, si superbierint, humiliandos agnoscant. cce dedi vobis potestatem calcandi supra serpentes et scorpiones, et supra omnem virtutem inimici, et nihil vobis nocebit, hoc est, omne genus immundorum spirituum de obsessis corporibus ejiciendi, quamvis et ad litteram rectissime possit accipi; siquidem et Paulus a vipera invasus, nil adversi patitur. Et Joannes, ut historia tradit, hausto veneno, non laeditur. Hoc sane inter serpentes qui dente, et scorpiones qui cauda nocent, distare arbitror, quod serpentes aperte saevientes, scorpiones clanculo insidiantes, vel homines vel daemones, significent. Serpentes, qui inchoandi virtutibus venena pravae persuasionis objiciunt; scorpiones, qui consummatas virtu
Abbreviated transcription (Latin):
Ui autẽ me sꝑnit: sꝑnit
eum qui me misit. Quia
ꝓculdubio indiscipulo magist̃
auditur. et infilio pat̾ honorat̃.
potest et ita intelligi. qui uos
sꝑnit: me sꝑnit. qui non facit
mis: nec michi facit. quia et
ip̃e ꝓ his formam serui et pau¬
peris habitum suscepi. Qui at
me sꝑnit. nolens credere dm̃.
et filium dei conculcans. sper¬
nit eum qui me misit. quia
ego et pater unum sumus.
Eũsi sunt autẽ sep¬
tuaginta cum gaudio
dicentes. Domine etiam de¬
monia subitiuntur nobis. in
nomine tuo. Bene quidem
confessi sunt deferentes hono¬
rem nomenͥ xp̃i. s quia infir¬
ma adhuc fide gaudebant in
uirtutib. uide qͦd audiunt.
Tait illis. uidebam sa¬
thanan sicut fulgur de ce
lo cadentem. Non modo uideo.
s prius uidebam quando corr¬
uit. Quod autem ait sicut fulgut.
uł precipitem. de suꝑnis ad ima
lapsum significat. uł quia deiec¬
tus adhuc transfigurat se ĩ ange¬
lum lucis. Quia etgo distipulo

Expanded text:
Qui autem me spernit, spernit Qui autem me spernit, spernit eum qui me misit. Quia procul dubio in discipulo magister auditur, et in filio pater honoratur. Potest et ita intelligi: Qui vos spernit, me spernit. Qui non facit mis, nec mihi facit , quia et ipse pro his formam servi et pauperis habitme spernit, nolens credere Deum, et filium Dei conculcans, spernit eum qui me misit, quia ego et Pater unum sumus. Reversi sunt autem septuaginta duo cum gaudio, dicentes: Domine, etiam daemonia subjiciuntur nobis in nomine tuo. Bene quidem confessi sunt, deferentes honorem nomini Christi, sed quia infirma adhuc fide gaudebant in virtutibus, vide quid audiunt. t illis: Videbam Satanam, sicut fulgulo cadentem. Non modo video, sed prius videbam quando corruit: quod autem ait, Sicut fulgur, vel praecipitem de superni ad ima lapsum significat, vel quia dejectus, adhuc transfigurat se in angelum lucis . Quia ergo discipulos
Abbreviated transcription (Latin):
in sessionem humiliationẽ ꝓpͥe
conscientie designat. De qua:
psalmista. Surgite pꝯtqͣm se¬
deritis. Q uod ẽ dicete. Humilia¬
mini sub potenti manu dei: ut
uos exaltet in tempore uisita¬
cionis.
Ttu capharnaum usq ĩ
celum exaltata: usq ad
infernum demergeris. Uuplex
in hac sententia sensus ẽ. uel
ideo ad inferum demergeris.
tata es usq ad celum meo hos¬
pitio ex meis signis atq uir¬
tutibus. tantum habens priui¬
legium: maioribus plecteris
suppliciis. quod his quoq credẽ
noluisti. Et ne quis putaret
hanc in oꝑationem illis tãtũ¬
modo ciuitatibꝰ uł ꝑsonis. que
dnm incarne uidentes sꝑuebat.
et non omnib qui hodieq euã¬
gelii u̾ba despitiunt conuenire:
consequenter adiunxit dicens.
Ui uos audit
me audit: et qui uos spet¬
nit me spnit. Ut in audiendo
dicatore. non uiles quasq ꝑso¬
nas: s dnm saluatorem. immo
ipm̃ patrem sꝑnere se uł audi¬
re disceret. Nam sequitur.

Expanded text:
in sessione, humiliationem propriae in sessione, humiliationem propriae conscientiae designat. De qua Psalmista: Surgite postquam sederitis , quod est dicere: Humiliamini sub potenti manu Dei, ut vos exaltet in tempore tionis . Et tu, Capharnaum, usque in coelum exaltata, usque ad infernum demergeris. Duplex in hac sententia sensus est, vel ideo ad infernum demergeris, tata es usque ad coelum meo hospitio, ex meis signis atque virtutibus tantum habens privilegium, majoribus plecteris suppliciis, quia his quoque credere noluisti. Et ne quis putaret hanc increpationem illis tantummodo civitatibus, vel personis, quae Dominum in carne videntes spernebant, et non omnibus qui hodieque Evangelii verba despiciunt, convenire, consequenter adjunxit, dicens: ui vos audit, me audit; et qui vos spernit, me spernit. Ut in audiendo dicatore, non viles quasque personas, sed Dominum Salvatorem, imo ipsum Patrem spernere se vel audire disceret. Nam sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet corozaim. et bethsaida
p̾sente domino credere noluett̃.
Tyius autẽ ac sỹdon: et quõdã
dauid ac salomoni amice fuert̃.
et pꝯt euangelizantib xp̃i cre¬
didere discipulis. tantaq fidẽ
deuotione susceꝑunt. ut paulũ
apłm tỹto ab euntem. cuncti ci¬
ues cum uxoribꝰ et filiis. usq
foras ciuitatem ꝓ sequerentur.
Pulcherimoq spectatulo. tãta
hominum multicudo paucissi-¬
simos ad naues usq uale fac¬
tura deduceret. S quare nõ olĩ
his qui credere potuerunt. uer̃
iudeis qui credere noluerunt .
sit euangelizatum. ip̃ius est sci¬
re cuius uniũse uie misccłia et
ueritas. Bane quod deus ait.
incilicio et cinere sedentes peni¬
tes peniterent. incilicio quod de
pilis caprarum contexitur. aspe-¬
ram peccati pungentis memori¬
am qua indie iudicii sinistra
pars ẽ. induenda significat. In
cinere autem: mortis considera¬
tionem ꝑ quam tota humani
generis massa in puluem est
redigenda demonstrat. Porro

Expanded text:
scilicet Corozaim et Bethsaida scilicet Corozaim et Bethsaida praesente Domino credere noluerunt. Tyrus autem ac Sidon, et quondam David ac Salomoni amicae fuere, et post evangelizantibus Christi credidere discipulis. Tantaque fidem devotione susceperunt, ut Paulum apostolum Tyro abeuntem cuncti cives cum uxoribus et filiis usque foras civitatem prosequerentur, pulcherrimoque spectaculo tanta hominum multitudo paucissisimos, ad naves usque valefactura deduceret. Sed quare non olim his qui credere potuerunt, verum Judaeis, qui credere noluerunt, sit evangelizatum, ipsius est scire, cujus universae viae, misericordia et veritas . Sane quod Dominus ait: In cilicio et cinere sedentes peniterent: in cilicio, quod de pilis caprarum contexitur, asperam peccati pungentis memoriam, qua in die judicii sinistra pars est induenda, significat; in cinere autem mortis considerationem, per quam tota humani generis massa in pulverem est redigenda, demonstrat. Porro
Abbreviated transcription (Latin):
quidem aspectu et auditu ius¬
tus erat: non aliquid tuc docu¬
isse. nulla ibi fecisse signa ꝑhi-¬
betur. Atq ideo cui multum:
datum ẽ: multum queretur
ab eo. potentesq potent̾ torm̃ta
patientur.
E tibi corozain: ue tͥ
bethsaida. Corozam bethsatda
et capharnaum tybias quoq
quam iohannes nominat: ci¬
uitates sunt galilee. site in li¬
tore laci genesareth. Qui ior¬
dane interfluente efficitur: et
ab euangłistis etiam mare ga¬
lilee. uł mare tyb̾iadis appella¬
tur. Plangit gͦ dominus ciui¬
tates. que post tanta miracula
atq uirtutes non penituerint.
peioribusq gentilibꝰ qui na.¬
turale solummodo uis dissipa¬
bant. post descripte legis con¬
temptum. filium quoq dei cõ¬
culcare. grãmq ingrati sꝑuete
non timuerunt.
Uia si intyro et sỹdone
facte fuissent uirtutes
que inuobis facte sunt: olim
incilicio et cinere sedentes pe¬
niterent. Impletum uidemus
hodie dictum saluatoris: quia

Expanded text:
quidem aspectu et auditu jusquidem aspectu et auditu justus erat, non aliquid tamen docuisse, nulla ibi fecisse signa perhibetur. Atque ideo cui multum datum est, multum quaeretur ab eo, potentesque potenter tormenta patientur . ae tibi, Chorozain, vae tibi, Bethsaida. Chorozain, Bethsaida et Capharnaum, Tiberias quoque quam Joannes nominat, civitates sunt Galilaeae, sitae in littore laci Genezareth, qui Jordane fluente efficitur, et ab evangelistis etiam mare Galilaeae, vel mare Tiberiadis, appellatur . Plangit ergo Dominus civitates, quae post tanta miracula atque virtutes non poenituerint, pejoresque gentilibus, qui naturale solummodo jus dissipabant post descriptae legis contemptum, Filium quoque Dei conculcare, gratiamque ingratis spernere non timuerunt. Quia si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes, quae in vobis factae sunt, olim in cilicio et cinere sedentes poeniterent. Impletum videmus hodie dictum Salvatoris, quia
Abbreviated transcription (Latin):
pulorum ip̃m opꝰ incessumq
p̃dicationis significant. Pul¬
uis uo quo aspguntur: terre¬
ne leuitatis ẽ cogitatio. aqua
ip̃i etiam summiꝰ doctores im¬
munes eẽ nequeunt: cum pro
auditorib solliciti salubribus
curis incessant̾ intendunt: et
quasi ꝑ itineta mundi imino
uix calcaneo t̾re pulũe legunt.
Qui gͦ tecepint u̾bum: ip̃i af¬
flictiones curasq doctorum qͣs
p se tolerabant: in argumẽtu
sibi u̾tunt humilitatis. Qui
ũo spreuerint doctrinam docen¬
tium: s̃ labores et picula. tedi-¬
umiq sollicitudinum. ad testi¬
monium dampnationis iflec¬
tunt. Et ip̃e ẽ puluis qui in
euangelii contemptores ex¬
tergi: et quo ꝑ bonos auclitores
narrantur pedes ablui.
mis in die illa remissius
erit quam illi ciuitati. Sodo-¬
mite quidem int̾ tot carnis a¬
nimeq flagitia quibus insa¬
ciabiliter ardebant. ĩ hospita¬
les quoq iezechiel attestãte
fuerunt. s nilli apd̾ eos tales

Expanded text:
pulorum ipsum opus incessumque pulorum ipsum opus incessumque praedicationis significant. Pulvis vero, quo asperguntur, terrenae levitas est cogitationis, a qua ipsi etiam summi doctores immunes esse nequeunt, cum pro auditoribus sollicitis salubribus curis incessanter intendunt, et quasi per itinera mundi uno vix calcaneo terrae pulverem legunt. Qui ergo receperint verbum, ipsi afflictiones curasque doctorum, quas pro se tolerabant, in argumentum sibi vertunt humilitatis. Qui vero spreverint doctrinam, docentium sibi labores et pericula taediumque sollicitudinum ad testimonium damnationis inflectunt. Et ipse est pulvis, qui in Evangelii contemptores extergi, et a quo per bonos auditores ntur pedes ablui, mis in die illa remissius erit quam illi civitati. Sodomitae quidem inter tot carnis animaeque flagitia, quibus insatiabiliter ardebant, inhospitales quoque, Ezechiele attestante, fuerunt; sed nulli apud eos tales
Abbreviated transcription (Latin):
Ignus ẽ. oꝑarius m̃cede
sua. Quia iam de merce¬
de sunt opetis ip̃a alimenta
sustentationis: ut hic merces
de labore p̃dicationis nncoetur:
que illic de u̾itatis uisione ꝑfi-¬
citur. Qua in re consid̾andumẽ.
quod uni nr̃o oꝑi due merce-¬
des debentur. Una inuia: altã
in patria. Una que nos in labo¬
re sustentat: alia que nos ĩre¬
surectione remunerat.
E
ponuntur uobis. et cetã. Des¬
cripto diũse domus hospitio:
quid etiam inciuitatib age̾
debeant docet. Piis uidelicet
in omnib communicare: ab
impiorum ũo ꝑ omnia sccieta¬
te secerni.
H quanicumq ciuitatez
intraueritis. et non tecepe¬
unt uos: exeunteᷤ in plateas
eius dicite. Etiam puluerẽ
qui adhesit nob̾ de ciuitate:
ur̃a: extergimus in uos. Aut
ad contestationem laboris ter
sent: aut ut ostenderent usq
adeo se ab ip̃ĩs nichil tr̃enum
querere. ut etiam pulũem de
tr̃a eorum non sͥ paterentur
ad herere. Aliter. Pedes disci¬

Expanded text:
Dignus est operarius mercede Dignus est operarius mercede sua, quia jam de mercede sunt operis ipsa alimenta sustentationis, ut hic merces de labore praedicationis inchoetur, quae illic de veritatis visione perficitur. Qua in re considerandum est quod uni nostro operi duae mercedes debentur, una in via, altera in patria; una quae nos in labore sustentat, alia quae nos in resurrectione remunerat. e ponuntur vobis, etc. Descripto diversae domus hospitio, quid etiam in civitatibus agere debeant, docet, piis, videlicet, in omnibus communicare, ab impiorum vero per omnia societate secerni. In quamcunque civitatem intraveritis, et non receperint vos, exeuntes in plateas ejus, dicite: Etiam pulverem, qui adhaesit nobis de civitate vestra, extergimus in vos. Aut ad contestationem laboris terrsent, aut ut ostenderent usque adeo se ab ipsis nihil terrenum quaerere, ut etiam pulverem de terra eorum non sibi paterentur adhaerere. Aliter: Pedes disci
Abbreviated transcription (Latin):
Pax huic domui. Et si ibi fu¬
erit filius pacis: requiescet suꝑ
illam pax ur̃a. Sin autẽ: ad uos
reutetur. Pax que ab ore pre¬
dicatoris offertur. aut requies¬
cit in domo. si in ea fuerit filiꝰ
pacis: aut ad eundem reũtitur:
p̃destinatus ad uitam. et celes¬
te u̾bum sequitur quod audit.
aut si nullus audire uoluerit:
ip̃e p̾dicator sine fructu nõ erit.
quia ad eum pax reũtitur: qm̃
ei a domino ꝓ labore sui nois¬
merces recompensatut. Ecce
autem qui peram et sacculum
portari ꝓhibuit: sumptus et
alimenta ex eadem p̾̃dicatiõe
cõcedit. Nam sequitur.
Headem autẽ domo ma-¬
nete: edentes et bibentes
que apud illos sunt. Si pax:
nr̃a recipitur: dignum ẽ. ut ĩ
eadem domo maneamus. edẽ
eis terrena stipendia conse-¬
quamur: quibꝰ p̃mia patrie
celestis offerimus. Unde etiã
paulus. hec ip̃a ꝓ minimo sus¬
cipiens: dicit. Si nos uobis:
spũalia seminauimus: mag¬
gnum ẽ. si ur̃a carnalia meta¬
mus: Et notandum quod
subditur.

Expanded text:
Pax huic domui. Et si ibi fuerit filius pacis, requiescet super illam pax vestra; sin autem, ad vos revertetur. Pax quae ab ore praedicatoris offertur, aut requiescit in domo, si in ea fuerit filius pacis, aut ad eumdem praedicatorpraedestinatus ad vitam, et coeleste verbum sequitur quod audit, aut si nullus audire voluerit, ipse praedicator sine fructu non erit, quia ad eum pax revertitur, quoniam ei a Domino pro labore sui operis recompensatur. Ecce autem qui peram et sacculum portari prohibuit, sumptus et alimenta ex eadem praedicatione concedit, nam sequitur: In eadem autem domo manete, edentes et bibentes quae apud illos sunt. Si pax nostra recipitur, dignum est ut in eadem domo maneamus, edenteis terrena stipendia consequamur, quibus praemia patriae coelestis offerimus. Unde etiam Paulus haec ipsa pro minimo suscipiens, dicit: Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus? Et notandum quod subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
S et multis sc̃e scripture locis:
ꝑtres dies mist̾ium trinitatis
ostenditur: p̃cipue quia dominꝰ
t̃tia die tesurrexit amortuis. S
et in ueteri testamento populus
ad montem sỹnaỹ ꝑueniens: di¬
e tc̃ia legem accepit. Idem fluui¬
um iordanen quo baptismi grã
commendata ẽ: t̾c̾ia quam ad¬
ierat die transiuit.
T misit illos binos ante
faciem suam: in omnem
ciuitatem et locum quo erat:
ip̃e uenturus. Quia duo sunt
pcepta karitatis: de uidelicet a¬
mor et ꝓximi. et minus quã int̾
duos haberi karitas non pot̾.
Nemo enim ꝓprie ad se ipsum
habere karitatem dicitur: s di¬
lectio se in alt̾utrum tendit. ut
eẽ karitas possit. Binos ad p̃¬
dicandum discipulos dominꝰ
mittit: quatinus hoc nob̾ tacitꝰ
innuat. quia qui karitatem er¬
ga alt̾um non habet. p̃dicatio¬
nis officium susciꝑe nullatenꝰ
debet. Bene autem dicitur: qr
misit eos ante faciem suam. ĩ
ommem ciuitatem et locum. qͦ

Expanded text:
Sed et multis sanctae Scripturae locis Sed et multis sanctae Scripturae locis per tres dies mysterium Trinitatis ostenditur, praecipue quia Dominus tertia die resurrexit a mortuis. Sed et in veteri testamento populus ad montem Sinai perveniens, die tertia legem accepit . Idem fluvium Jordanem, quo baptismi gratia commendata est, tertia quam adierat die, transivit . Et misit illos binos ante faciem suam in omnem civitatem et locum, quo erat ipse venturus. Quia duo sunt praecepta charitatis, Dei videlicet amor et proximi, et minus quam inter duos haberi charitas non potest nemo enim proprie ad seipsum habere charitatem dicitur, sed dilectione se in alterum tendit, ut esse charitas possit binos ad praedicandum discipulos Dominus mittit, quatenus hoc nobis tacitus innuat, quia qui charitatem erga alterum non habet, praedicationis officium suscipere nullatenus debet. Bene autem dicitur quod misit eos ante faciem suam in omnem civitatem et locum quo
Abbreviated transcription (Latin):
septuaginta duos figuram p̾s¬
brorum. idẽ. scdĩ ordinis sacer¬
dotum gessisse sciendum est.
tam et si primis ecc̃e tp̃ribus
ut apłica scriptura testis est.
utriq p̾sb̾ri. uttiq uocabantur
epi. Quorum unum sapientie
maturitatem: aliud inlustriã
cure pastoralis significat. Be¬
ne autem septuaginta duo
mittuntur. siue quia totidem
mundi gentibꝰ eugłium pre¬
dicandum etat: ut quomodo
ras gentes destinarentur im¬
buendas. seu quod ip̃o p̾dican¬
tium mimero. totus orbis per
eugłium sumine et indiuidue
crinitatis illustrandus ĩtima¬
batur. Sicut solem hunc ꝯstat
triduanum sue lucis ambitu.
modo ꝑ septuaginta duas ho¬
ras afflare solitum. Ham et
dominus ip̃e se diem. suos u̾o
apłos horas appellat dicens.
Nonne .xii. hore sunt diei.
Siquis ambulauerit indie: nõ
offendit. Et in psalmis p̾cipitut.
Bene nuntiate de die indiem
salutare eius. Hoc ẽ. lumen de
lumine: deum uerum de deo u̾o.

Expanded text:
septuaginta duos figuram presseptuaginta duos figuram presbyterorum, id est, secundi ordinis sacerdotum gessisse sciendum est. Tametsi primis Ecclesiae temporibus, ut Apostolica Scriptura testis est, utrique presbyteri, utrique vocabantur episcopi. Quorum unum sapientiae maturitatem, alterum industriam curae pastoralis significat. Bene autem septuaginta duo mittuntur. Sive quia totidem mundi gentibus Evangelium praedicandum erat, ut quomodo ras gentes destinarentur imbuendas. Seu quod ipso praedicantium numero totus orbis per Evangelium summae et individuae Trinitatis illustrandus intimabatur. Sicut solem hunc constat triduanum suae lucis ambitum mundo per septuaginta duas horas afflare solitum. Nam et Dominus ipse se diem, suos vero apostolos horas appellat, dicens: Nonne duodecim horae sunt diei? Si quis ambulaverit in die, non offendit . Et in Psalmis praecipitur bene: Nuntiate diem de die salutare ejus , hoc est, lumen de lumine, Deum verum d
Abbreviated transcription (Latin):
carne: altam qua deus separat᷑
ab anima. Siue mortuos non
credentes dicit: mortuos autẽ
suos qui nichominus sine fide
de corpore exierunt.
Tait alter. Sequar te
domine: s primum pet¬
mitte mͥ tenuntiare his qui:
domi sunt. Si secuturus dnm
discipulus quia uł hoc domi re-¬
nuntiare uelit arguitur: quid
fiet illis qui nulla utilitatis.
nulla fidei edificande gr̃a. sepiꝰ
suorum quos in mundo reliq̃¬
re domus. teuisete non timent:
Cait ad illum ih̾c.
Nemo mittens manum
suamin aratrum. et aspiciens:
retro: aptus ẽ regno dei. Manũ
cuilib in aratrum mittere est:
quasi quodam cõpunctionis:
instrumento. ligno et ferro do¬
minice passionis duriciam sui
cordis a tertere. atq ad ꝓferen¬
dos oꝑum bonorum fructus
apire. Quam si quis excolere¬
incipiens cum uxore loth ad ea
que reliquetat uitia respicere:
delectatur: futuri iam regni mu
decim apłos formam ep̃orum
exhibere simmul et p̃monstrare
nemo quis dubitat: sic ⁊ hos

Expanded text:
carne, alteram qua Deus separatur carne, alteram qua Deus separatur ab anima. Sive mortuos, non credentes dicit. Mortuos suos autem, qui nihilominus sine fide de corpore exirent. t ait alter: Sequar te, Domine, sed primum permitte mihi renuntiare iis qui domi sunt. Si secuturus Dominum discipulus, quia vel hoc domi renuntiare velit, arguitur, quid fiet illis qui nulla utilitatis, nulla fidei aedificandae gratia, saepius suorum quos in mundo reliquere domus revisere non timent? Et ait ad illum Jesus: Nemo mittens manum suam in aratrum, et aspiciens retro, aptus est regno Dei. Manum cuilibet in aratrum mittere est, quasi quodam compunctionis instrumento, ligno et ferro dominicae passionis duritiem sui cordis atterere, atque ad proferendos operum bonorum fructus aperire. Quam si quis excolerincipiens cum uxore Lot ad ea quae reliquerat vitia respicere delectatur, futuri jam regni mundecim apostolos formam episcoporum exhibere simul et praemonstrare nemo est qui dubitet, sic et hos
Abbreviated transcription (Latin):
discipulatum respuit. s exple¬
ta primum pat̾ni fueris pie¬
tate. libetior hunc assequi de¬
siderat. Dignus ꝑ omia ĩquo
filius hominis caput reclinet.
hoc ẽ in cuius humili pectore
diuinitas familiari quadam :¬
mansione quiescat.
Ixitq ei ihs. Sine ut mor¬
tui sepeliant mortuos fu¬
os: tu autẽ uade annuntia reg¬
num dei. Notandum in hac:
sententia. quia aliquando in
actionibus nr̃is. minora bona
p̃ter mittenda sunt ꝓ utilitate
maiorum. Nam quis ignoret
tuum sepelire: Et tamen ei
qui ad sepeliendum patrẽ se
dimitti poposcerat: dictum ẽ.
Sine ut mortui sepeliat mor¬
tuos suos: tu autem uade annũ¬
tia regnm dei. Post ponendũ
namq erat obsequium huius:
ministĩi officio p̾̃dicationis: qr
illi carne mortuos int̾ram conde¬
rent. iste autẽ anima mortuos:
ad uitam resuscitaret. Quomodo
autem mortui mortuos sepeli¬
re queunt: nisi geminam ĩtel¬
ligas mortem. unam nature. al¬
teram culpe: Unam qua aiã a

Expanded text:
discipulatum respuit, sed explediscipulatum respuit, sed expleta primum paterni funeris pietate, liberior hunc assequi desiderat, dignus per omnia, in quo Filius hominis caput reclinet, hoc est, in cujus humili pectore divinitas familiari quadam mansione quiescat. Dixitque ei Jesus: Sine ut mortui sepeliant mortuos suos, tu autem vade, annuntia regnum Dei. Notandum in hac sententia quia aliquando in actionibus nostris minora bona praetermittenda sunt pro utilitate majorum. Nam quis ignoret tuum sepelire? et tamen ei, qui ad sepeliendum patrem se dimitti poposcerat dictum est: Sine ut mortui sepeliant mortuos suos, tu autem vade, annuntia regnum Dei. Postponendum namque erat obsequium hujus ministerii officio praedicationis. Quia illo carne mortuos in terram conderet, isto autem anima mortuos ad vitam suscitaret. Quomodo autem mortui mortuos sepelire queunt, nisi geminam intelligas mortem? Unam naturae, alteram culpae; unam qua anima a
Abbreviated transcription (Latin):
ueas habent. et uolucres
celi nidos: filius autẽ hominis
non habet ubi caput teclinet.
Ex dñi ũbis ostenditur. hunc
qui obsequium ꝓmittit. ob hoc
repudiatum. quod signorum
uidens magnitudinem sequi
uoluerit saluatorem: ut lucta
ex oꝑum miraculis quereret.
Hoc idem desid̾ans: quod et
symon magus apetro emere
uoluerat. Talis ergo fides ius¬
te sententia dñi condempnat᷑.
et dicitur ei. Quid me ꝓpter:
diuitias et scłi lucta cupis se¬
qui: cum tante sim pauꝑtatis.
ut ne hospitiolum quidẽ habe¬
am. et meo utar tecto: Aliter
intelligitur. Miraculis dñi cõ¬
motus ꝓpt̃ in anem iactantiam
eum sequi uoluisse: quam sig¬
nificant aues. Finxisse autem
discipuli obsequium. que fictio
uulpium ẽ nomine significa
ta. Reclinatiõe uo capitis hum¬
ilitatem suam significauit: q̃
nullo simulatore et suꝑbo nõ
habeat locum.
It autẽ ad altum. Seque¬
re me. Ille autẽ dixit. Do¬
mine ꝑmitte mͥ primum ire.
et sepelire patrem meum. Non

Expanded text:
veas habent, et volucres coeli nidos, Filius autem hominis non habet ubi caput reclinet. Ex Domini verbis ostenditur hunc qui obsequium promittit ob hoc repudiatum, quod signorum videns magnitudinem, sequi voluerit Salvatorem, ut lucra ex operum miraculis quaereret, hoc idem desiderans, quod et Simon Magus a Petro emere voluerat. Talis ergo fides juste sententia Domini condemnatur, et dicitur ei: Quid me propter divitias et saeculi lucra cupis sequi cum tantae sim paupertatis, ut ne hospitiolum quidem habeam, et non meo utar tecto? Aliter, intelligitur miraculis Domini commotus propter inanem jactantiam eum sequi voluisse, quam significant aves. Finxisse autem discipuli obsequium, quae fictio vulpium nomine significata est. Reclinatione vero capitis humilitatem suam significavit, quae in illo simulatore ac superbo non habebat locum. Ait autem ad alterum: Sequere me. Ille autem dixit: Domine, permitte mihi primum ire, et sepelire patrem meum. Non
Abbreviated transcription (Latin):
da nube: illic apparet ĩ colũba.
Quia qui nunc simplici corde
fidem quam ꝑcepit setuat: tunc
luce aꝑte uisionis quod credide¬
rat contemplabitur: ip̃aq qua
illustrabitur: inꝑpetuum gła:
ꝓtegetur.
Tdum fieret uox: inuẽtꝰ
ẽ solus iħc. ubi cepit fillꝰ
dengnari: mox serui discessert̃.
ne ad illos pat̾na uox emissa:
putaretur. Aliter. Cum fieret
uox suꝑ filium. in uentus ẽ ip̃e
solus. quia cum manifestaue
cum corpore splendebit. Propt̃
quam unitatem: alibi dicebat.
Et nemo ascendit incelum:
nisi qui de celo descendit. filiꝰ
hominis qui ẽ in celo.
Tip̃i tacuerunt: et nemi¬
ni dixerunt in illis die¬
b quicqͣm exhis que uiderãt.
Futuri regni p̃meditatio et
gła triumphantis: ostensa fue¬
rat in monte. Cacent ergo dis¬
cipuli et imꝑante dño nemi¬
ni dicunt uisionem. donec fi¬
liꝯ hominis amortuis resurgat:
ne incredibile sit pro rei magni¬
tudine. et pot tantam głam ap̃

Expanded text:
da nube, illic apparet in columba, da nube, illic apparet in columba, quia qui nunc simplici corde fidem quam percipit servat, tunc luce apertae visionis, quod crediderat contemplabitur, ipsaque qua illustrabitur, in perpetuum gratia protegetur. Et dum fieret vox, inventus Jesus solus. Ubi coepit Filius designari, mox servi discesserunt, ne ad illos paterna vox emissa putaretur. Aliter: cum fieret vox super Filium, inventus est ipse solus, quia cum manifestavercum corpore splendebit. Propter quem unitatem alibi dicebat: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo . Et ipsi tacuerunt, et nemini dixerunt in illis diebus quidquam, ex his quae viderant. Futuri regni praemeditatio, et gloria triumphantis ostensa fuerat in monte. Tacent ergo discipuli, et imperante Domino, nemini dicunt visionem, donec Filius hominis a mortuis resurgat, ne et incredibile sit pro rei magnitudine, et post tantam gloriam apud
Abbreviated transcription (Latin):
et agnus.
Ttimuerunt intrantib¬
illis innubem: et uox stã
ẽ de nube dicens. Hic ẽ filius
m̃s dilectus: ip̃m audite. Hu¬
mana fragilitas conspectũ ma¬
ioris gl̾e ferte non sustinet: ac
toto animo et corpore contre¬
miscens ad tr̃am cadit. Quan¬
to quis ampliora quesierit: tã¬
to magis ad inferiora collabit᷑.
si ignorauerit mensuram suã.
uox sane de celo patris loquẽ¬
tis auditur: que testimoniũ
phibeat filio. et pectum ertore
sublato doceat u̾itatem: ĩmo
inpetro: cetõs apłos. Hic ẽ ait
filius meus dilectus. Huic fa¬
ciendum ẽ tab̾naculum: hu¬
ic ob temꝑanclum. Hic ẽ filiꝰ:
illi serui sunt. Moyses et helias.
debent et ip̃i nobiscum in pene¬
trabilibus cordis sui domino
tab̾naculum p̃parare. Et nota
ficut domino in iordane bap¬
tizato. sic et in monte clarifica¬
to tocius trinitatis misterium
declarare. Quia gl̾am illius
quam in baptismate confite¬
mur: in resurrectione uidebimꝰ.
Nec ftustra sp̃c sc̃s hic in luci¬

Expanded text:
et agnus . Et timuerunt intrantibuillis in nubem, et vox facta est de nube, dicens: Hic est Filius meus dilectus, ipsum audite. Humana fragilitas conspectum majoris gloriae ferre non sustinet, ac toto animo et corpore contremiscens ad terram cadit. Quanto quis ampliora quaesierit, tanto magis ad inferiora collabitur, si ignoraverit mensuram suam. Vox sane de coelo Patris loquentis auditur, quae testimonium perhibeat filio, et Petrum errore sublato doceat veritatem, imo in Petro caeteros apostolos. Hic est ait Filius meus dilectus, huic faciendum est tabernaculum, huic obtemperandum. Hic est Filius, illi servi sunt Moses et Elias, debent et ipsi vobiscum in penetralibus cordis sui Domino tabernaculum praeparare. Et nota, sicut Domino in Jordane baptizato, sic et in monte clarificato, totius Trinitatis mysterium declarari, qui gloriam illius, quam in baptismate confitemur, in resurrectione videbimus. Nec frustra Spiritus sanctus hic in luci
Abbreviated transcription (Latin):
el et stephanus ꝓ inimicis ora¬
bant: et mortuos dauid plan¬
xit inimicos. Heq eni dominꝰ
impossibilla. s ꝑfecta iuberet.
Non deficientes ergo dum tẽ¬
pus ẽ. opemur bonum ad õs.
maximẽ autẽ ad domesticos
fider.
Enedicite maledicẽtibꝰ

Expanded text:
el et Stephanus pro inimicis orael et Stephanus pro inimicis orabant, et mortuos David planxit inimicos. Neque enim Dominus impossibilia, sed perfecta juberet. Non deficientes ergo dum tempus est, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. enedicite
Abbreviated transcription (Latin):
Ecunclum hec eĩ
faciebant ꝓphis patres:
eorum. I seuto ꝓphas significat.
qui et ip̃i sepe inscriptura sacta
ꝓph̾e solent appellari: eo quod:
ob captandum uulgi fauorem.
futura p̃fari. id ẽ. preloqui conẽ¬
tur. Unde dicit iezechiel. Ue pro¬
phetis insipientibus qui sccut᷑
sp̃m suum. et nichil uident: q̃si
uulpes in deserto ꝓphe tui ifrł e
rant. Itaq dominus inmonte
beatitudines solum modo ꝓbo¬
rum: in campo uo etiam. ue des¬
cribit reꝓborum. Quia rudes ad¬
huc aucditores minis necesse ẽ.
ac t̾rorib ad bona compelli: per¬
fectos autem satis ẽ p̃miis ĩui¬
tare.
Ed nob dico qui auditis.¬
Diligite iimicos ur̃os:
benefacite his qui uos oderunt.
Quia dixerat supra quid ab ĩi¬
micis pati possint: nunc qualit̾
ip̃i cum eisdem inimicis agere
debeant ostendit. Multi autẽ
putant sufficere urtutib non
odisse mimicos: ceterum dili¬
gere plus p̃ceptum est. quam
humana natura patiatur. Hõ
uidentes quia moyses. et samu¬

Expanded text:
Secundum haec enim, Secundum haec enim, faciebant prophetis patres eorum. Pseudoprophetas significat, qui et ipsi saepe in Scriptura sacra prophetae solent appellari, eo quod ob captandum vulgi favorem futura praefari, id est, praeloqui conentur. Unde dicit Ezechiel: Vae prophetis insipientibus, qui sequuntur spiritum suum, et nihil vident. Quasi vulpes in deserto, prophetae tui Israel erant . Itaque Dominus in monte beatitudines solummodo proborum, in campo vero etiam vae describit reproborum. Quia rudes adhuc auditores minis necesse est, ac territoribus ad bona compelli, perfectos autem sat est praemiis invitari. Sed vobis dico, qui auditisDiligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos. Quia dixerat supra quid ab inimicis pati possint, nunc qualiter ipsi cum eisdem inimicis agere debeant ostendit. Multi autem putant sufficere virtutibus non odisse inimicos, caeterum diligere plus praecipi, quam humana natura patiatur, non videntes, quia et Moyses, Samu
Abbreviated transcription (Latin):
tium ubi tristicia ẽ: et cor stul¬
torum ubi leticia. Manifeste:
docens stulticiam ridentibus:
prudentiam ut supra docuimꝰ
flentibꝰ semꝑ ascribendam.
Bi cum benedixerint
uob̾ oms homines. Hoc ẽ.
qd̾ psalmista deplorat. qm̃ lauda¬
tur pcc̃or indesideriis anime sue:
et qui iniqua gerit benedicit᷑.
Cui non minima pene pars est.
sua scelera. non modo non argui:
s insuꝑ quasi bene gesta lauda¬
ri. unde ꝓuide dominus nõ ait.
mines. quasi distante aliquan¬
tum tẽpore culpam tardius pe¬
na sequatut: s ue inquit cum
benedixerint uobis om̃s hoĩes.
Quia ip̃a pcci mittix adulatio¬
ẽ. sicut oleum flaminis: sic in
culpa ardentibꝰ solita ẽ. ministta¬
re fomentum. maxima ẽ utiq
pena peccantium. Ham quomo¬
do pauyes esurientes. et flẽtes.
malorum decet imꝓbitate ꝓba¬
ri: ita diuiciis epulis risuiq ua¬
cantes. ꝑ districti iudicis iram
male obsequentium clientela
maiorum fouentur ad penam.

Expanded text:
tium ubi tristitia est, et cor stultium ubi tristitia est, et cor stultorum, ubi laetitia . Manifeste docens stultitiam, ridentibus prudentiam, ut supra docuimus, flentibus semper ascribendam. Vae cum bene vobis dixerint omnes homines. Hoc est, quod Psalmista deplorat, quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit, benedicitur . Cui non minima poenae pars est sua scelera non modo non argui, sed insuper quasi bene gesta laudari. Unde provide Dominus non ait: mines, quasi distante aliquantum tempore culpam tardius poena sequatur, sed vae inquit cum bene vobis dixerint omnes homines. Quia ipsa peccati nutrix adulatio; sicut oleum flammis, sic in culpa ardentibus solita ministrare fomentum, maxima est utique poena peccantium. Nam quomodo pauperes esurientes et flentes, malorum decet improbitate probari, ita divitiis, epulis, risuique vacantes, per districti judicis iram male obsequentium clientela majorem foventur ad poenam.
Abbreviated transcription (Latin):
ta temporalia uł animo cõtẽp¬
nere. uł pauꝑi nescit erogari: usu
quidem delectatur ad p̾sens: sed
ftuctu quem dando poterat adͤ¬
quirere. carebit in posterum. Et
alibi legimus. Beatus ẽ qui in¬
uentus ẽ sine macula: et qui pꝯ
autum non abiit: nec spauit in
peccunia et thesauris.
E uobis qui saturati es¬
tis: quia esurietis. Satura¬
tus erat diues ille purpuratꝰ.
quando epulabatur cotidie sp¬
lendide: s dirum ue sustinebat
esuriens. quando de lazari quẽ
despex̾at digito. guttam aque
querebat. Aliter. Si beati sunt
illi qui iusticie semꝑ esuriunt
oꝑa: infelices econtrario sunt
estimandi. qui sͥ indesideriis pla¬
centes. nullam ueri et inconcu¬
ssi boni famem patiuntur. Sa¬
tis serati beatos: si nõ adtẽpus
sua uoluptate priuentur.
Euobis qui ritetis mĩc:¬
quia lugebitis et flebitis. Et sa¬
lomon ait. Risus dolori misce¬
bitur: et extrema gaudii luctꝰ
occupat. Et iterum. Cor sapiẽ¬

Expanded text:
ta temporalia vel animo contemta temporalia vel animo contemnere, vel pauperi nescit erogare, usu quidem horum delectatur ad praesens, sed fructu, quem dando, poterat acquirere, alibi legimus: Beatus dives qui inventus est sine macula, qui post aurum non abiit, nec speravit in pecunia et thesauris . Vae vobis, qui saturati estis, quia esurietis . Saturatus erat dives ille purpuratus, quando epulabatur quotidie splendide, sed dirum vae sustinebat esuriens, quando de Lazari, quem despexerat, digito guttam aquae quaerebat. Aliter. Si beati sunt illi qui justitiae semper esuriunt opera, infelices e contrario sunt aestimandi qui sibi in desideriis placentes, nullam veri et inconcussi boni famem patiuntur, satis se rati beatos, si non ad tempus sua voluptate priventur. Vae vobis qui ridetis quia lugebitis et flebitis. Et Salomon ait: Risus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Et iterum: Cor sapien
Abbreviated transcription (Latin):
brias ẽ facere p̾ceptum. sacerdo¬
tes quatuor habere uestes to¬
tidem misticis colorib.mira ua¬
rietate distincta pontifices. ea
que sacerdotes. et alia quatuor
indumenti genera. colorum
quidem eorumdem. s sublimi¬
oris grã dignitatis et auro
int̾lucente chorusca. et patti¬
archarum atq ip̃ius dñi no¬
mine redimita gestate: que
ꝑ singula uł exponere. uł solũ
pponere. ꝓprii industriam ex¬
pectat operis.
Erũptamen ue uobis
diuitib: qui habetis:
consolationem urãm. Quod
sit ue diuitib affuturũ a con¬
trario melius intelligitur: ubi
pauꝑum dicitur eẽ regnum dei.
A quo se regno ꝑ omnia qui hic
consolari querunt alienant: audi¬
turi aiusto iudice. filii recorda-¬
mini quia recepistis bona ĩuita
ura. Ubi notandum: quod non
tam diuitie. quam diuitiarum
amor in culpa ẽ. Hon enĩ om̃is
qui habet diuitias: s ut ecc̃astes
ait. qui amat diuitias. fructus
nõ capiet ex eis. Quia qui habi¬

Expanded text:
brias est facere praeceptum. Sacerdobrias est facere praeceptum. Sacerdotes quatuor habere vestes, totidem mysticis coloribus mira varietate distinctas. Pontifices et ea quae sacerdotes et alia quatuor indumenti genera, colorum quidem eorumdem, sed sublimioris gratia dignitatis, et auro interlucente corusca, et patriarcharum atque ipsius domini nomine redimita gestare. Quae per singula vel exponere, vel solum proponere, proprii industriam spectat operis. erumtamen, vae vobis divitibus, qui habetis consolationem vestram. Quod sit vae divitibus adfuturum, a contrario melius intelligitur, ubi pauperum dicitur esse regnum Dei. A quo se regno per omnia, qui hic consolari quaerunt, alienant, audituri a justo judice: Filii, recordamini quia recepistis bona in vita vestra . Ubi notandum quod non tam divitiae quam divitiarum amor in culpa est. Non enim omnis qui habet divitias, sed ut Ecclesiastes ait: Qui amant divitias, fructus non capient ex eis , quia qui habi
Abbreviated transcription (Latin):
flere. et ad et̾na norunt anhela¬
re. Beati qui ꝑfortitudinẽ fid̃i.
omnia ualent molesta tolerare.
Igitur qui nec dum consũmate
untutis arcem conscendete ua¬
lent: genetalis interim ꝑfecti¬
onis sunt beatitudine ꝑfouẽ¬
di. quatinus a bonis paulatĩ
ad meliora ꝓgtessi: dum con¬
sistentẽ in planicie dñm libent̃
auscultant: adhunc quandoq
in monte sedentem sublimiter
ascendant. Hani quorum ad¬
huc edomandis instruendisq
cordib insistit: hos quasi stãs
quesitus ẽ laborantis affatur.
Quos u̾o longo studii spũalis
exercitio ꝓmptos.iamq ac do¬
ciles inuenit: his lib̾tate ac di¬
gnitate magistri. quasi quietꝰ
saluator residens: mistica que¬
q de suꝑnis intimat. Que spi¬
ritualium differentia ꝓfectuũ.
in isrłitice plebis ẽ habitu. pul¬
cherrimis exp̃ssa figuris. Ubi
uulgus omne quibꝯlibet ues¬
tibꝰ utens. in quatuor anguł
palliorum iacintinis sibi fim¬

Expanded text:
flere, et ad aeterna norunt anhelaflere, et ad aeterna norunt anhelare. Beati qui per fortitudinem fidei omnia valent molesta tolerare. Igitur, qui necdum consummatae virtutis arcem conscendere valent, generalis interim perfectionis sunt beatitudine perfovendi. Quatenus a bonis paulatim ad meliora progressi, dum consistenti in planitie Domino libenter auscultant, ad hunc quandoque in monte sedentem sublimiter ascendant. Nam quorum adhuc edomandis instruendisque cordibus insistit, hos quasi stans, qui situs est laborantis, affatur. Quos vero longo studii spiritalis exercitio promptos jam ac dociles invenit, his libertate ac dignitate magistri, quasi quietus Salvator residens, mystica quaeque de supernis intimat. Quae spiritalium differentia profectuum, in Israeliticae plebis est habitu pulcherrimis expressa figuris. Ubi vulgus omne quibuslibet vestibus utens, in quatuor angulis palliorum hyacinthinas sibi fim