comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
machina
machinor
machinaris
pugno
pugnas
nundinae
nundinor
tundinare
culpa
cul po
culpas
aquor
aquaris
morai
moror
moraris
quadra
quadro
quadras
cura
curo
curas¬
causor
cau sari¬
roto
rotas
multa
multo
multas¬
rixo
rixas
lixa¬
elxxo
elixas
conuiua
conuiuor
c̃uiuoris¬
bachor
bacharis
similit̃¬

Expanded text:
machina machinor machinaris, pugna pugno nundinae nundinor nundinaris, p culpa culpo culpas, aquor aquaris, r mora moror moraris, quadra quadro quadras, cura curo curascausor causariroto rotas, multa multo multasrixa rixo lixaelixo elixas, u conuiua conuiuor conuiuarisbacchor baccharis. similit
Abbreviated transcription (Latin):
pigo circũago Carentia uero pre positionub
posita. tamen quia cũ nominib sunt: copostat pao
priuã coniugationẽ meruerunt. Logãl ante go
habentia siquidẽ trisyllaba sinti primaeasu
unde arfligo confligo sunt composita De ceden¬
tepratua sunt. ut rogo rogus dn terro go. Cago¬

Expanded text:
go circumago. carentia uero praepositionis posita, tamen, quia cum nominibus sunt composita, iure primam coniugationem meruerunt. longam i ante go habentia, siquidem trisyllaba sint, primae sununde adflīgo conflīgo sunt composita. o antecedente primae sunt, ut rogo rogas, interrogo
Abbreviated transcription (Latin):
ut litigo litigium mercor cõmertiũ. obsono ob¬
sonum uestigo uestigim ae difico edificium . sa¬
infico sacrificium participo paracipiũ impero

Expanded text:
ut litigo litigium, mercor commercium, obsono obsonium, uestigo uestigium, aedifico aedificium, sacrifico sacrificium, participo participium
Abbreviated transcription (Latin):
q̃uuesis, cuiꝰ infinitiuũ quȩ sere salustius in prim
posiut istoriarum libro. In .sor. deponentia uel
cõmunia similit̃ primae st̃ coniugationis ut cuuso
cõ inessor gras soruersor conuersor diuersor
auersor aduersor licq auerto aueras uł auer¬

Expanded text:
quaesis, cuius infinitiuum quaesere Salustius in primo posuit historiarum libro. in sor deponentia uel communia similiter primae sunt coniugationis, ut causor commissor grassor. uersor conuersor diuersor auersor aduersor, licet a uerto uertis uel a uer
Abbreviated transcription (Latin):
dirusguemerali regulȩ sub iacebunt¬
ptimaa toruugitionuuerbiaum ut seces sedis. seop
eds nudus nudo nudas foȩdus foedo focdas tarđ
urdo cardas hereserberedo x heredas Cicero pse
rtoroscio exheredare filium pater cogecabit. Lapis
as.cor concordo concordas: udus udi udo udas
& abeo uid &ur quasi subudo ꝑ sincopã sudo sudas
fictũ unde sudor nomen diriuat᷑ : In dodesinen¬
na nec a nominib deducta natuialiter longaułbro¬
iusyllatu ante cedente tercie sunt coniugatiors
do pedis Horatus sermonũ libro .I. Nam du poia
postta lonetudinẽ. ddyptorgi seriiquerunt Itẽ
rodo rodis pdo ꝓdis ludo lucis cudo cudis Tesen
excudis ꝓdudo ꝓdudis uirgilius atneidos litro

Expanded text:
generali regula primae subiacebunt coniugationi uerborum, ut sedes sedis sedo sedas, nudus nudo nudas, foedus foedo foedas {tardus tardo tardas}, heres exheredo exheredas, Cicero pro Sexto Roscio exheredare filium pater cogitabat Cicero as {cor concordo concordas}, udus udo udas; et ab eo uidetur quasi subudo per syncopam sudo sudas factum. unde sudor nomen deriuatur. in do autem desinentia nec a nominibus deducta, naturaliter longa uel breui syllaba antecedente, tertiae sunt coniugationis, do pedis, Horatius sermonum libro I nam displosa mposita longitudinem diphthongi seruauerunt: item rodo rodis, prodo prodis, ludo ludis, cudo cudis, Terenexcudis, procudo procudis, Virgilius Aeneidos libro
Abbreviated transcription (Latin):
ul es ał is ante cor inuenta &iã si a nõminib:
de ducant᷑ sine dubio tertiae suit ut diliuẽ con¬
gtiorus ut nascor irascor uescor ulciscor
iicue pacoscor cõminiscoradipiscor obli

Expanded text:
l es uel is ante cor inuenta, etiamsi a nominibus deducantur, sine dubio tertiae sunt, ut dictum est, coniugationis, ut nascor irascor uescor ulciscor nanciscor paciscor comminiscor adipiscor obli
Abbreviated transcription (Latin):
cum. Obser uundũe tam qđ uerba quue sup¬
ius ut tertie su conmigats uerborũ notauimusom
ddis syllalus untt. Qd iialiis e ante .ro. habentib: raro

Expanded text:
um. obseruandum est tamen quod, quae superius ut tertiae coniugationis uerborum notauimus, omnia disyllaba sunt, quod in aliis e ante ro habentibus raro
Abbreviated transcription (Latin):
unũ opono ponis & quic quid abeis cõponit it oblicio
oblinuis desino cõpono repono e simuliaouisoctatig
quacunq aute edente primue suã similit̃ coniuig
quppe a nominib: ꝓleraq deduta utt damno damas
pugno pugias signo signas regno araoibeo ao¬

Expanded text:
unum o, pono ponis, et quidquid ab eis componitur, ut oblino oblinis, desino compono repono et similia. consonante quacumque antecedente primae sunt similiter coniugationis, quippe a nominibus pleraque traducta, ut damno damnas, pugno pugnas, signo signas, regno regna
Abbreviated transcription (Latin):
a nomine diruatiuorũ uerborũ Notantur ter¬
tiueiugico cuncis & abeo cõposita coniunço cori¬
uncis dȩum co deiuncos Parco quoq ꝗđ solũ .r.
ante co habens tertiue coniugationis. s uerd ante¬
cedente siquidẽ suit bnchoatiua tertiȩ st̃ sine du¬
bio ceu praedictũ ẽ coniugationis. Vt horresco
tepesco caluescoerubesco. Quue non solum auer¬
bis scde coniugationis sed &iã al abalabas qđ ẽ
primȩ coniugationis. labasco & lic& raro a nomirai¬
bus &iã doruata inueniunt᷑. Vt uesperis coluide¬
nsco glisco. Et sinon sint tamen inchoatiua s.
ante co. habentia sinon auerbissint ula noninib
dirient᷑. tertie sunt similiter ut pasco pascis
paui cresco crescis creui conpesco conpesca con¬
pescui disco discis didica ad suesco ad suȩtu posco
poposci quiesco quieii unde nomen diruiatũ

Expanded text:
orum uerborum. notantur tertiae uinco uincis et ab eo composita, conuinco conuincis, deuinco deuincis; parco quoque, quod solum r ante co habens est tertiae coniugationis. s uero antecedente, siquidem sint inchoatiua, tertiae sunt sine dubio, ceu praedictum est, coniugationis, ut horresco tepesco calesco erubesco. quae non solum a uerbis secundae coniugationis, sed etiam a labo labas, quod est primae coniugationis, labasco et, licet raro, a nominibus etiam deriuata inueniuntur, ut uesperasco iuuenesco glisco. et si non sint inchoatiua {s ante co habentia}, si tamen non a nominibus deriuentur, tertiae sunt similiter, ut pasco pascis paui, cresco crescis creui, compesco compescis compescui, disco discis didici, adsuesco adsueui, posco poposci, quiesco quieui, unde nomen deriuatu
Abbreviated transcription (Latin):
adber& cous tamen non ab eo uerbũ seda uerbono¬
nendo duc monstratu in supradictis suf ficietit ex¬
stimo. Excipiunt᷑ pauca &itã quiae teraaesun cor¬
iugatioris. different e causa prima quidẽ uocali
longa antecetdente . ut dico. dicis. Idẽ. narro. ut
distilabeo cubreuis .l.antecedit & sensũ & conuigi¬
ne & trpore. Vnde meritosius respondent pri¬
mitius ab itrãq: cõporita ut ediadicis. praedio
predicis longitudinẽ primitiui seruans tertiȩ
quand quod grece ΠΡ X EΓUI mon farat Pr¬
co aue praedicas ltẽbritutan e iprimitus sera
prisa ẽ pra teritũ ꝑsestũ tempus. in aui faciens
ut praedicaui. cũquegriec ANVicec signei¬
cit o indico tam in dirilongabante cede
un apad uirgiliũ libro ꝑ in niu ne idus & di

Expanded text:
aeret cocus, tamen non ab eo uerbum, sed a uerbo nomen deduci monstratum in supra dictis sufficienter existimo. excipiuntur pauca etiam, quae tertiae sunt coniugationis differentiae causa: i quidem uocali longa antecedente, dico dicis, id est narro, ut distet ab eo cui breuis i antecedit et sensu et coniugatione et tempore. unde merito suis respondent primitiuis ab utroque composita, ut {edico edicis} praedico praedicis longitudinem primitiui seruans tertiae quando quod Graece προλέγω monstrat; praedico autem praedicas item breuitatem primitiui seruans primae est, praeteritum perfectum tempus in aui faciens, ut praedicaui, cum quod Graece κηρύσσω significat. et indico tam indicis longa i antecedente, ut apud Virgilium libro I Aeneidos et diuum
Abbreviated transcription (Latin):
Me tabula sacoruotuua paries indicat Viu
pud ouidiũ inu⁊ decimo libro metamorploseq¬
Sminia seruant᷑ lapidiscolor indicatillud qͥ pũ
eundẽ in .xiiͦ. cornua fronte gerit: que uobis u¬
dicat auctor: Ex quo ꝑfectũ fit indicauiu
iuco quoo u longa ante cedente tam i simplid
quam inomiubut cõpositionib tertiȩ coniugia¬
onis ẽ. ut ab duco abducis. subduco subduos bn¬
duco inducis, educo educis idẽ extraho: Ex trahȩo
in unatantun compositione ẽduco u breui p̃fes¬
tur differentiȩ causa significans nutiio. & tun
solũ primue coniugatiorus: ut apud uirgilium
inlbro x Quattuor ipiuuenes totidẽ quos
educat ufens Tam̃ uid& educo educas uerbum
sationabilius a nomine uerb uli qđ ẽ dux ducis
Diriuatũ iure primae eẽ conuigatioru ut tẽpis
&iam nominis in penuitona uerbi ser uatusig¬
inficat . Consonante quoq quacũq absq s ante¬
cedente. in co. finita uerba primaesiot amiu¬
gatones ut pecco peccas calco calcas sulco sil¬

Expanded text:
me tabula sacer / uotiua paries indicat uuida / apud Ouidium in XI libro metamorphoseon«omnia seruauit, lapidis color indicat illud», apud eundem in XV «cornua fronte gerit, quem uobis indicat auctor»; ex quo perfectum fit indicaui. duco quoque u longa antecedente tam in simplici quam in omnibus compositionibus tertiae coniugationis est, ut abduco abducis, adduco adducis, subduco subducis, induco inducis, educo educis, id est extraho. in una tantum compositione educo u breui profertur differentiae causa, significans nutrio, et tum solum primae est coniugationis, ut apud Virgilium in libro X «quattuor hic iuuenes, totidem quos educat Vfens». tamen uidetur educo educas uerbum rationabilius a noderiuatum iure primae esse coniugationis, ut tempus etiam nominis in paenultima uerbi seruatum significat. consonante quoque quacumque absque s antecedente in co finita uerba primae sunt coniugationis, ut pecco peccas, calco calcas, sulco sul
Abbreviated transcription (Latin):
diruiatum. in ori desinens quus ĩ incor poralis rei
facere uocabudũ ubiq seruata sc̃ilic& consonand
positionis absq.s. & .t. quue solȩ ante or inuente so¬
lent ostendere nec incorporalia nomina nec ap¬
senei sed ab infinitiuo futur deducta ut censor
defensor consolutor. amator uenator lector pai¬
cor. auditor. Vnde censor quoq: lic& a pruesenti
censeo poterat traductũ uideri. Tam̃ quia rẽ cor¬
poralẽ significat non a prae senti magis illud quãs
infinituuo futuri quiẽ censũ ire factũ cõꝓbamu
Sunt aut̃ in or desinentiũ nominũ c̃sonantẽ posii onis
seruantium ex empla haee¬

Expanded text:
deriuatum in or desinens quasi incorporalis rei fecere uocabulum, ubique seruata scilicet consonante positionis, absque s et t, quae solae ante or inuentae solent ostendere nec incorporalia nomina, nec a praesenti, sed ab infinitiuo futuri deducta, ut tonsor defensor consolator amator uenator lector petitor auditor. unde censor quoque, licet a praesenti censeo poterat traductum uideri, tamen, quia rem corporalem significat, non a praesenti magis illud quam ab infinitiuo futuri, qui est censum ire, factum conprobamus. sunt autem in or desinentium nominum consonantem positionis seruantium exempla hae
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ a nomine traductũ o finalẽ praecȩdente
ponsonante non aliã nisi ad primã uerboruã ꝑ¬
ꝓiere coniugationẽ. l&q manifestius aꝓparebtt
siper singulas unicuiq declinationũ attribrts
terminetiones exempludecurrant. Nisi force

Expanded text:
uerbum a nomine traductum o finalem praecedente consonante non ad aliam nisi ad primam uerborum pertinet coniugationem; idque manifestius apparebit, si per singulas uni cuique declinationum attributas terminationes exempla decurrant; nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
Nox ruit & fuscistellurem amplectit᷑ alis. breuis inla
demuocant ut incesuris pentime merim & epti me meris
quas &iã in pninsuersũ eneidorum essere pperimus. ttaut an¬
Desdictus ẽ quod quasi m&rorũ gressus incedat Alit̃ di¬
ctus ẽ pes quod quasi pedaliregula aduersum utimur
mensurandũ M & imur enimuersum heroicum & dicus
sex pedum ẽẽ M&imur saphicũ & dicimus quinq & c&¬

Expanded text:
nox ruit et fuscis tellurem amplectitur alis Vergilius Aedem uocant, ut in caesuris penthemimere et hephthemimere, quas utrasque in primo uersu Aeneidorum esse reperimus ita, < ardictus est, quo quasi metrorum gressus incedat. aliter dictus est pes, quod hoc quasi pedali regula ad uersum utimur mensurandum. metimur enim heroicum et dicimus VI pedum est; metimur sapphicum et dicimus V, et c
Abbreviated transcription (Latin):
bas tres hab& tẽpora ini. Itẽ prodeomaticus nib& si¬
labas .iiii. & tempora .iiii. & ceteris quicũ his scriptist̃
Scire &iam debemus quoduni cuiq pedi acuidit arsisꝗ
thesis hocẽ eleuatio & positio. sed arsis inprima pan¬
te thesis aut̃ in scđa parte ponenda ẽ niumerus &iar
syllabarũ & tẽpus ut supra dictũ ẽ Resolucio ut
sĩ pros pondeo procleomaticus pon&ur. ut ẽ apud ul¬
gilium genua labant. soluunt᷑ enini duȩ longein
.iiii. beues quue sponde umsolis facere it ioilia¬
solent. figura &iã accidit pedi utsiuelimus¬
pondeum figurare his notis & pir rich uanhus noris
posicttu ian apudgrecossunt M &rum quod exspondeo
uncupet giẽ pedes dis syllabi hisunt. Pie mebiuioo¬
ponde nsambusoat rocheus o ł risyllabibi sutt
pontrachus ouo molosust a napestus o dast lus u

Expanded text:
 proceleumaticus IIII syllabas et tempora IIII, et ceteri qui cum his supra scripti sunt. scire etiam debemus quod uni cuique pedi accidit arsis et thesis, hoc est eleuatio et positio; sed arsis in prima parte, thesis in secunda ponenda est: numerus etiam syllabarum et tempus, ut supra dictum est: resolutio, ut si pro spondeo proceleumaticus ponatur, ut est apud Vergilium «genua labant»; soluuntur enim duae longae in quattuor breues, quae spondeum solis facere solent temporibus. figura etiam accidit pedi, ut si uelimus spondeum figurare his notis - -, pyrrichium his  ̆ ̆, sicut etiam apud Graecos fiunt: metrum quoque, ut ex spondeo nuncupatur. igitur pedes disyllabi hi sunt, pyrrichius spondeus iambus trochaeus; trisyllabi hi, tribrachus molossus anapaestus da
Abbreviated transcription (Latin):
ratiocinacionibus in peonem tercium & ditrocheum. &
semi pedem autita ratiocinacionibus in anapestum. &¬
in amphibrachum & indactilum & in aliahuiꝰ modi. Pe¬
des dissyllabi secum iuincti hos dese duplices sedecimcrean
taliscemate. Om̃s pedestres diuisionum tenentformas
sed has quue ad gramaticospertinent Nam amphibra¬
chus qui excipitur adonato hab& diui sionem quue dicitͥ
tripla. ꝑpitritiqui ab eodem excipiunt᷑ habent di¬
uisionem quue epitrita dicit᷑. Ergo his quinq pedib:
exceptis sciendum ẽ quod in reliquis pedibus istȩs
diuisionestres. Quurum primauequa secunda du¬
pla. tercia sescupla nominat᷑ & ẽ uequa diuisio in
his pedibus. qui soluti tottem porahabent in arsis.
in iambo Nam prima syllaba duotẽ porahab&. sequens
unum uel contra. Sescuplaẽ quotiens altera pars al¬
terã partẽ demedi&ate duplouincit. quae id circo
dictȩ sescupla quiu plus abuequa significat . minus

Expanded text:
ratioci.nationi.bus, in paeonem tertium et ditrochaeum et semipedem; aut ita, ratio.cinati.onibus, in anapaestum et amphibrachum et dactylum, et alia huius modi {pedes disyllabi secum iuncti hos de se duplices XVI creant tali schemate}. omnes pedes tres diuisionum formulas tenent, sed has quae ad grammaticos pertinent. nam amphibrachus, qui excipitur a Donato, habet diuisionem quae dicitur tripla; epitriti, qui ab eodem excipiuntur, habent diuisionem quae epitrita dicitur. ergo his quinque pedibus exceptis sciendum est quod in reliquis pedibus istae sunt diuisiones tres, quarum prima aequa, secunda dupla, tertia sescupla dicitur. et est aequa diuisio in his pedibus, qui soluti tot tempora habent in arsi, pedibus, trochaeo et iambo: nam prima syllaba duo tempora habet, sequens unum, uel contra. sescupla est, quotiens altera pars alteram partem dimidietate dupli uincit, quae idcirco dicta est sescupla, quia plus ab aequa significat, minus
Abbreviated transcription (Latin):
INCIPIT DEUTTERA
NINOTICIANMETRICE ARTIS NABERT DESI¬
derat. primo necesse ẽ distantiam lit terarum
syllabarumq sedulus discat. Sunt aut̃ latinae litte¬
rȩ oms uiginti & una. equibus quinq uõcales a pra¬
lant᷑ a .ei .ou. Cu&ere om̃s consonantes : : at de eisdem
consonantibus septem dicunt᷑ semi uocales f.lmn .r. si
lem &t. septimã decimam consonantẽ propt̃ gre cano¬
mina quibus consu&e ut unt᷑ ad sũpsere latini. Neq
enim alit̃ typum uel zelum uel c& erahuiꝰ modi quo¬
modoscriberent babebant : qui &iam post perce
litteras & sinon in alphabetiordine recipiunt diui¬
nistamen paginis inditas continent : H. uidelic& quae
duplici a pud eos scribtur figura. quomodo apudla¬
tinos littera .n. in tromittentes propt̃ auctoritatem
enim tantũ nomine discrepat. exerũ & figura & po¬
testate nr̃m .a equiperat. Nam .p.grecorum ab .r
nr̃a & figura distat & nomine Porro H & .ω. hoc anraq̃
e. u o. differunt quod semperlongȩ sunt. Mraẽ aut̃

Expanded text:
is I. de littera qui notitiam metricae artis habere desiderat, primo necesse est distantiam litterarum syllabarumque sedulus discat. sunt autem Latinae litterae omnes XX et I, e quibus quinque uocales appellantur, a e i o u, ceterae omnes consonantes. at de eisdem consonantibus VII dicuntur semiuocales, f l m n r s x, alem et z septimam decimam consonantem propter Graeca uerba, quibus consuete utuntur, adsumpsere Latini. neque enim aliter typum uel zelum uel cetera huiusmodi quomodo scriberent habebant. qui etiam post percepGraecas litteras, etsi non in alphabeti ordinem recipiunt, diuinis tamen paginis inditas continent, η uidelicet, quae duplici apud eos scribitur figura, quomodo apud Latinos littera h, intromittentes propter auctoritatem enim tantum nomine discrepat, ceterum et figura et potestate nostram a aequiperat. nam ρ Graecorum ab r nostra et figura distat et nomine. porro η et ω hoc a nostris e et o differunt, quod semper longae sunt. nostrae autem
Abbreviated transcription (Latin):
binuideo & prande ominus una syllabapserunt
puidus prandus trepidus enimnomen inonatrae¬
pido uerbo sed a tremo tremidus & cropidus nabi
udaur magis uenire & ixeo facere uerbũ tre¬
pido trepidas sicut a sordidus nomine sorcudo
ꝓrdidas uerbũ In es quoq: tam breuẽ quã longã
uelis uelibilis uł ilis uł .uus ł ulus Sic inueniunt᷑
diriuatiuae positionis lit terã ante g lãusulã seruan

Expanded text:
inuideo et pando minus una syllaba proferuntur inuidus pandus. trepidus enim nomen non a trepido uerbo, sed a tremo tremidus et trepidus mihi uidetur magis uenire, et ex eo facere uerbum trepido trepidas, sicut a sordidus nomine sordido sordidas uerbum. in es quoque tam breuem quam longam uel is uel ibilis uel ilis uel uus uel ulus sic inueniuntur deriuata positionis litteram ante clausulam seruan
Abbreviated transcription (Latin):
primõ Duru peluat arator uomeri obtunsi
dentẽ cauat arbore lintres. Crudo trudo. dtia¬
do detrudis abstrudo obstrudo ridoeuiꝗ
apud ꝑsiulegimus. in finitiuũ rudere fide
ut a cadiȩ pecuriarudere Credas ab eoueno
potest quõd exrudo rtidos ut ẽ exparticipio etꝰ qr

Expanded text:
ro I «durum procudit arator / uomeris obtunsi dentem, cauat arbore lintres»: trudo trudis, detrudo detrudis, abstrudo, obtrudo; rudo et cuius apud Persium legimus infinitiuum rudere, «findor, ut Arcadiae pecuaria rudere credas», ab eo uenire potest quod est rudo rudis, ut est ex participio e
Abbreviated transcription (Latin):
quia plerumq nomina quartȩ declinationis in cor¬
ralium sunit rerũ uocabula & ipsa magis a uerbis dru
cognoscunt᷑: Vt uisus nisus motus risus. Itẽq post &l
in quinta cõp̃hendi ut aties facies fides res. Exomnibs
itaq su pradictis exemplis manifesto monstratũ ẽ. dens¬
minibus facta uerba primue eẽ conuigationis: Hoc qu
idẽ ec ontrario potest obseruari ut si quod uerbũ nom
simile consonante praecedente non sit primae coniuga
non ex nomine de ductũ sed nonunis eẽ principiũ cognos

Expanded text:
quia pleraque nomina quartae declinationis incorporalium sunt rerum uocabula et ipsa magis a uerbis deriuata cognoscuntur, ut uisus nisus motus nutus; idemque potest etiam in quinta deprehendi, ut acies facies fides res. ex itaque supra scriptis exemplis manifeste monstratum est de nominibus facta uerba primae esse coniugationis. hoc quoque idem e contrario potest obseruari, ut, siquid uerbum nomini appositum consonante praecedente non sit primae coniugationis, non ex nomine deductum, sed nominis esse principium cognos
Abbreviated transcription (Latin):
quies qui &is in qui&o in qui&as uerbumpta¬
me coniugationis facit rationabuter syllabis
gengauu nominos respondens Predida aui
uerba non eẽ inchoatiua prȩteritũ ꝑfellĩ pꝰ
prutitiuuai sed a omine escauicducta lure pr¬
ne coniugationis ncor desinentia cuiꝰ cũq su¬

Expanded text:
quies quietis inquieto inquietas uerbum primae coniugationis facit, rationabiliter syllabis genitiui nominis respondens. praedicta autem uerba non esse inchoatiua praeteritum perfectum tprimitiuum, sed a nomine esca deductum, iure primae coniugationis est. in cor desinentia, cuiuscumqu
Abbreviated transcription (Latin):
lito Duidius faltorum libro ini. Nec pgee udgo
iugro cũlate papauer sume reex presss melba leger¬
afaus . Cum uero sint a nominibus tune iure prgne
o cedente omũ primuesuđ coniugatioras ut libero
liberas lacero de fideno considero aggentro aigo¬
latera ela mnore iterare. lteroleras lde libro pno
sarminum. Nuncretror sum ueldare uatq tenorc̃
tellus in secundo libio ae neidos uir gili legimas
ex q uo uerbo nomen fit ãger & ab eo uerbũ diriu¬
ungilius refert in libro secundo ae neidos dggen

Expanded text:
alato», Ouidius fastorum libro IIII «nec pigeat tritum nigro cum lacte papauer / sumere et expressis mella liquata fauis». cum uero sint a nominibus, tunc iure primae tecedente omnia primae sunt coniugationis, ut libero liberas, lacero desidero considero aggero nulateras clamore»: itero iteras, idem libro I carminum«nunc retrorsum / uela dare atque iterare 3,63 in III libro Aeneidos Virgilii legimus; ex quo uerbo nomen fit agger, et ab eo uerbum deriua, ut idem Virgilius refert in libro XI Aeneidos aggerat
Abbreviated transcription (Latin):
postropo rutipo & quue exhis cõporiunt᷑ In por
quoq desinentia cõmunia uel deponentia primaeso
V aucupor aucuparts . In. quo. uł inquor primitiu
pirẽ silium ab sese amitere. inuitum inqͣue.
ponens prima spllaba proau taouo lidus caniso¬

Expanded text:
po strepo rumpo, et quae ex his componuntur. in por quoque desinentia communia uel deponentia primae sunt, ut aucupor aucuparis. in quo uel in quor primitiua patrem filium ab sese amittere / inuitum, inque Tdeponens prima syllaba producta, ut Vi
Abbreviated transcription (Latin):
anen quia non respondent syllabis genitiui nominũ
ueritomib uident᷑ magis nomina de uerbotulis ie
ũ de nominib: ipsã ꝓducta Nã & sique uelit at ten¬
ere ꝑspicatius artis subtilitatẽ mirabiliter quia
oniugationẽ distinguens confusionẽ a positione uer

Expanded text:
amen, quia non respondent syllabis genitiui nominum, merito mihi uidentur magis nomina de uerbo tulisse, quam de nominibus ipsa traducta. nam et siquis uelit attendere perspicacius, artis subtilitatem mirabitur, quae coniugationum distinguens confusionem a positione uer
Abbreviated transcription (Latin):
hebieos hos glora. sanguimis almi.u.
fflos fecit hel̾os transitus ecce pius.Ix̃.¬
nos simus eselus .u. d̃eci nos capas
urbs ueneranda dei. M¬
Este apostolice rutilo fulgore tega¬
mur. U. Te bone docta ut ea uostra cater

Expanded text:
Hebraeos hos gloria sanguinis alti, Nos facit Hebraeos transitus ecce pius.nos simus asellus Tecum nos capiat urbs veneranda Dei. Vestis apostolicae rutilo fulgore tegamur, Te bene tecta ut ea nostra cater
Abbreviated transcription (Latin):
Et cũ spiritu tuo. Oratio.
tscipe dñe aĩa famłi tui. IH. quã de
erg.astulo huius secłi uocare eligna
es. et libera eam de locis penarum. qui¬
tis ac lucis eterne beatitudine perfruat
ut ĩter sanctos et electos tuos inresur¬
Ctionis gloria resuscitari mereatur:¬

Expanded text:
. Oratio. Suscipe, Domine, animam famuli tui N. quam hodie ergastulo hujus saeculi vocare dignatus es; et libera eam de locis poenarum: quietis, ac lucis aeternae beatitudine perfruatur; et inter Sanctos et electos tuos in resurrectionis gloria resuscitari mereatur
Abbreviated transcription (Latin):
do¬
mi¬
ni ẽ soluen tes
as duxerut ad iesũ et ĩ posuerunt il¬
li uestimenta et sedit super eum ali¬
i expandebat uestimẽta sua ĩ ui
lii ramos de arboribus
externebãt et qui sequebat᷑ cla

Expanded text:
Domino est. Solventes adduxerunt ad Jesum imposuerunt illi vestimenta et sedit super eum. Alii expandebant vestimenta sua in via: alii ramos de arboribus externebant: et qui sequebantur cla
Abbreviated transcription (Latin):
Sn ĩtres ĩ iudiciñ cũ seruo tuo dñe. quia
nullus apud te iustificabit᷑ homo. iisi per
tȩ õius pc̃catoꝵ tribuat reminio. Non ergo eõ
plic. o fidei xp̃iane cõnẽdat. sed gratia tu¬
ailli succurrente mereat᷑ euadere iuditiũ
ultionis. ꝗdũ uiueret ĩ signitus est signacu¬
lo sc̃e tranitatis. Qui uiuis. ⁊ regnas ꝑ oĩa

Expanded text:
um servo tuo, Domine, quoniam nullus apud te justificabitur homo, nisi per te omnium peccatorum tribuatur remissio. Non ergo eum plicatio fidei Christianae commendat, sed gratia tua illi succurrente mereatur evadere judicium ultionis, qui, dum adviveret, insignitus est signaculo sanctae Trinit
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis suꝑioris figure tetro posite uini ꝗ̃ planitiẽ mẽsu¬
rabamus subtiliter inspexent istius q̃q figure iusq̃ alti¬
tudinẽ metim̾. eũ ꝓrsus latere ñ potiũt. pañ cĩ distat ħ
asuꝑiore figura excepto ꝙ supenor inplanitiem oꝑatur ĩ alti¬
tudine mensuranda. ab.statura metientis. cdi. arundo cum
qua metitur altitudo. altitudo staturã longior. e.f. linea
ortogonaliter ducta aduisũ metiẽtis parundinẽ usq adal¬
tur. u̾bi grã. de ad .gf. dupla ponatur ⁊ nõ minus. dh. ad.ha.
rata ñ dubitatur. s qr potest euenire ꝙ cb. sit interdum
non meabile . h.a. ñ ẽ oĩno nob̾ notũ qͣuis sit ꝓp̾cioãbile
qua dc̃ã . planicies. ac. inretͦ erit mecienda ⁊siłis suꝑiori. a¬

Expanded text:
Si quis superioris figurae retro positae vim, qua planitiem mensuravimus, subtiliter inspexerit, istius quoque figurae vis, qua altitudines metimur, eum prorsus latere non poterit. Parum enim haec distat a superiori figura, excepto quod superior in planitie, haec operatur in altitudine mensuranda. Sit altitudo mensuranda a b; statura metientis c d; arundo, cum qua altitudo metiatur, statura longior, e f; linea orthogonaliter ducta a visu metientis ptur. V. g. d g ad g f dupla ponatur, et non minus; d h ad h a rata non dubitatur. Sed quia potest evenire quod c b sit interdum non meabile, h a non es omnino nobis notum, quamvis sit proportionale, qua de causa planities b c retro erit metienda
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑutrumq medidini foramen donec terminetur in¬
tutus in meciende ꝗͣtitatis liruitẽ. postħ inquoto
gradu quadrati medidinũ stetei̾t inspiciat᷑ cip̃e su¬
fuĩt graduum ad iz. tał comparatio ent stat̾e me¬
I fuĩt nobis ꝓpoĩtum quolibet quadrato mõ metiͣ pla¬
num sumamus uniꝰ cubiti longitudis lignũ. cui tͥa¬
alia trb adimensionib equalia tali coiuinctione ium¬
neccrabatur. ut coniunta quadrati disfinitionẽ suscips
cutꝰ inuds latens sũmitatib duo semipendalia ligna ef᷑¬
ta infigant̾ ꝯͥue insũmitatib ꝑforata ꝑunũq fota tñ
uisum mnetientis admittete uideantur postħ extremita¬
ti opoĩti lateris medidinum ut oroscopo sic copulet᷑ ut

Expanded text:
ramen mediclinii, donec terminetur intuitus in metiendae quantitatis limite. Post haec in quoto gradu quadrati mediclinium stet, inspiciatur, et ipse nuit graduum ad 12, talis comparatio staturae mei fuerit nobis propositum quolibet modo metiri planum, sumamus unius cubiti in longitudine lignum, cui alia tria in dimensione aequalia tali conjunctione innectantur, ut conjuncta quadrati diffinitionem suscipere cujus unius lateris summitatibus duo semipedalia ligna erecta infigantur, quae in summitatibus perforata per utrumque foramen visum metientis admittere videantur. Post haec extremitati oppositi lateris mediclinium horoscopo sic copuletur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cs planiciei directa figatur. donec ꝑ sũmitatem ip̃iꝰ anĩ¬
dĩs alt̾a extremitas planitiei exoppoĩto ceniat᷑ quo fcõ
asũmitate arũdinis ortogonał linea usq adm̃soras
staturam ducatur. ⁊ locus ipius stature inquo linea
teminabitur cuiligenter signetur. mipã pars stature ab
gonalit ducta bãbebit᷑. eadẽ cõꝑatio ipĩstature ad
pliniciem totam ꝓnunciabitur. u̾bigrã sit staturi m̃¬
tis. ab ꝓlanicies mecienda be. cãna cum qua m̃sũat᷑
d.e linea ortogonałr ducta. dẜ quota ꝑars fui̾t. afĩf.d.
tota pars ent ab inbe.sit. af. quarta pars infd. ⁊ eodẽ

Expanded text:
cis planitiei directa figatur, donec per summitatem ipsius arundinis altera extremitas planitiei ex opposito cernatur. Quo facto, a summitate arundinis orthogonalis linea usque ad mensoris staturam dirigatur, et locus ipsius staturae, in quo linea terminabitur, diligenter signetur, et ipsa pars staturae abgonaliter ducta habebitur, eadem comparatio totius staturae ad planitiem totam pronuntiabitur. V. g., sit statura metientis a b, planities metienda b c, canna, cum qua mensurabitur, d e, linea orthogonaliter ducta d f. Quota pars fuerit a f in f d, tota pars erit a b in b c. Sit a f quarta pars in f d, et eodem
Abbreviated transcription (Latin):
inuentũ putatur ꝙ adiustũ huimi adungͣt disfici¬
le m̃sori inꝯuelẽs speccatori putabat᷑ sumitq qͣtitatẽ
sue nãgͥtudis̃ ad mãgͥtudinẽ stature metiẽtis con¬
stitumus anindinem᷑ tali mag̾tudine ut duplani
cõꝑatõe ꝓpd̾cionet᷑ mensoris longitudinẽ cuiꝰ medio

Expanded text:
inventum putatur, quia visum humi adjungere difficile mensori, inconveniens spectatori putabatur, sumitque quantitatem suae magnitudinis a magnitudine staturae metientis. Constituamus arundinem tali magnitudine, ut duplari proportione proportionetur mensoris longitudini; cujus medio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ insuperiori figura putei dañ ẽ ptimum ageometra. ⁊¬
diligenter ꝓpendatur. quatenꝰ cucũductio putei arau¬
lans habeatur. dem̃ cuiꝰ quantitatis sit diamettum in qui¬
ratur. Quo inuento stans mensor super putei sũmitatẽ
supponat pedib suis cuiꝰlibet longitudinis scorpionẽ ꝗ̃tã¬
diu tetro ⁊ ante pedetim ducat donec ꝑsũmitatem ip̃ius
nota caute notetur. cui statura metientis ñ minꝰ oili¬
gent̾er cõparetur ⁊ quota comꝑatio ipius pattis fuerit
admetientis m̃surã cad̾ cõꝑatio ent diamemi. cũ statura
pars putẽi ef.sic.dc. quadruplũ. ad ce. igit᷑ df. quadru¬
plum est. ad. ac. sumis mensuram suus auferte

Expanded text:
 in superiori figura putei dictum est, primo a geometra diligenter perpendatur quatenus circumductio putei circularis habeatur deinde cujus quantitatis sit diametrum inquiratur. Quo invento, stans mensor super summitatem putei supponat pedibus suis cujuslibet longitudinis scorpionem , et tandiu ante et retro pedetentim ducat, donec per summitatem ipsius nota caute notetur, quae staturae non minus diligenter comparetur; et quota comparatio ipsius partis fuerit ad metientis staturam, eadem comparatio erit diametri cum statura pars putei c d; fit a f, quadruplum ad e a; igitur b f quadruplum est ad a c. Sumas mensuram pute
Abbreviated transcription (Latin):
Omponatur agcometra ortogoniũ basi cathetoq eiꝰdẽ nũi
theti sũmitatẽ sũmitas altitudĩs inuestigande cenantꝰ
qua uisa. aloco cuiuisꝰ inhesea̾t planicies usq ad ra¬
dicem meciatur ⁊ quãta fui̾t tãta altitudo dicat᷑. Qut
apercius ⁊̃ tlłigat᷑ ortogoniũ c̃ altitudĩe meciẽda figalitꝰ

Expanded text:
omponatur a geometra orthogonium basi cathetoque ejusdem numeri theti summitatem summitas altitudinis investigandae cernatur. Qua visa, a loco cui visus inhaeserat, planities ad radicem usque metiatur; et quanta fuerit, tanta altitudo dicatur. Quod ut ape
Abbreviated transcription (Latin):
diẽ constituimꝰ prima umbͣ ent longissima. Si post mi¬
diem nouissima has deind̾ unibsͣ ⁊portoe admultꝙl õnem
in tabula describemꝰ. ⁊ sic intrã seniabimꝰ. Stat ꝙͣ. gno¬

Expanded text:
diem constituamus, prima umbra erit longissima. Si post meridiem constituamus, prima umbra erit longissima. Si post meridiem, novissima. Has deinde umbras proportione ad multiplicationem in tabula describemus, et sic in terram servabimus. Stat igitur gno
Abbreviated transcription (Latin):
ptimum est gͦ umbra hore sexte dephendere. zabea limi¬
tem rachoare ut sint sẽꝑ m̾diano tp̃r oranati. Sequit̃
⁊ut orientis occidẽtisq linca huic normalit conueniat
intret. certus ẽ enĩ tam orientis ꝗ̃ occidentis dep̃hendere
deinde cum̃ ad cutuli lineã ꝑuenĩt. Notabimꝰ eũ riitum¬
⁊ cutũ ferẽciã notabimus. Notatis gͦ duabus cutuli ꝑtib
intrantis ũbre exeuntis loco reccã lincã adsigno ad
signũ ciꝯferc̃cie ducemus ⁊mediã notabimꝰ ꝑquẽ
locum rectã lincã exire debet apuncto arculi ꝑquã li¬
neam cardinem dingenius ⁊ ab ea normalit̃ in rectum
decumaio emittemus. et exquacumq cus linee ꝑte
normaliter inuenenmus decumanum recte cons̃¬
tituamus¬
ibemiꝰ locoplano gnomonẽ constituemꝰ. ab ⁊ ũbrã eius
dica. tres enota unius. cde. has ũbras nõmalit̃ ꝯprchen¬
demus quo latine altera ab altera distet. si añ mericliẽ meri¬

Expanded text:
Optimum est ergo umbram horae sextae deprehendere, et ab ea limiOptimum est ergo umbram horae sextae deprehendere, et ab ea limitem inchoare, ut sint semper meridiano tempore ordinati, sequitur, ut orientis occidentisque linea huic normaliter conveniat. intret. Certum est enim tam orientis quam occidentis umbras deprehendere.Deinde cum ad circuli lineam pervenerit, notabimus eum circum notabimus. Notatis ergo duabus circuli partibus intrantis umbrae et exeuntis loco rectam lineam a signo ad signum circumferentiae ducemus, et medium notabimus, per quem locum recta linea exire debet a puncto circuli; per quam lineam cardinem dirigemus, et ab ea normaliter in rectum decumanos emittemus, et ex quacunque ejus lineae parte normaliter invenerimus, decumanum recte constituamuibendi.  tres enotabimus c b e. Has umbras normaliter comprehendemus, qua latitudine altera ab altera distent. Si autem meri
Abbreviated transcription (Latin):
Ratos tenes ꝓhilosoph̃s idẽq. seomet᷑ subtilissimus
argumẽto. Nam am̃sorib regis ptolomei ꝗ totam e¬
giptũ tenebat. adiũtus asyne usq ad meroen statlio
tum num inuenit. dispositisq ꝑ interualla locorum
adseptentrionem mi̾diem u̾sus horoscopisis uasis si¬
mili dimensione. ⁊ gnomonum equa. longitudĩne
formatis totidẽ doctes gnomonte supputationis hoĩẽs
qt̃ uasa fuerant sigulis quibq locis imposuit atquẽ
una die om̃s umbrã meridiã tpĩs obseruare fecit no¬
tarea unumquẽq sui gnomos umbrã quãte fuiss
longitudinis atqita cõꝑit. ꝙ ultra qngenta stacda ad
unius longitudinis gnomonẽ umbram non respon¬
dit. at ħoc tali probatione concdusit ꝙ ꝓartes. ⁊̃b̃o. ꝗ¬
bus om̃s codiaci circuli tractus duidit᷑ ad t̃ras usq ꝑ¬
doꝰ arclum nĩstram que terre ĩcũtat᷑ quot milibus
stadiorum ambiretur absoluit.Nam. ⁊ q⁊ ooo. stadioꝵ
huma ꝯͣiecture dimensione admittit

Expanded text:
rat Osthenes philosophus, idemque geometra subtilissimus,argumento. Nam a mensoribus regis Ptolomaei, qui totam Aegyptum tenebat, adjutus a Siene usque ad Meroen stadiorum numerum invenit. Dispositis namque per intervalla locorum a septentrione meridiem versus horoscopicis vasis simili dimensione et gnomonum aequa longitudine formatis totidem doctos gnomonicae supputationis homines, quot vasa fuerant, singulis quibusque in locis imposuit, atque una die omnes umbram meridiam temporis observare fecit, notare etiam unumquemque sui gnominis umbram, quantae fuisset longitudinis. Atque ita comperit, quod ultra 700 stadia ad unius longitudinis gnomonem umbra non respondit, atque hac tali probatione conclusit quod partes 360, quibus omnis zodiaci circuli tractus dividitur, ad terras usque prculum mensuramque terrae incunctanter, quot milibus stadiorum ambiretur, absolvit. 599 Comperta humanae conjecturae dimensionem admittit.
Abbreviated transcription (Latin):
lmea. ab. ad liueam. be. clince. gd. ⁊ gb. cibe note st̃ is¬
distise ductiam est comprehendatur cõpedium quo filosoph
gaudet ponatur. Qualis comꝑatio fuĩt ⁊u. adh u. talis eit̃
gd ad .ba.Sit 2u. duplum. hu ent igitur. gd. duplum
sititudinem inaccessibiles obfuiii uł uallis impeditionẽ
Ist altinido q̃libet ut ẽ ut ẽ.ab. sit fluĩ uẜ ualt ĩ peditio. uͥ
cã notatur quatemano nũo perquem sũma totus qua¬
drati salicet.i44. diuidatur ⁊ quarta pars reꝑta. uidel¬
es. conscribat᷑. posth. de .c. ad .d. certa spacu quãtitas me¬
tem . a. inspice. ꝑpende iterũ num̃ graduum in q̃drato qui

Expanded text:
inea nota est, diffuse dictum est, comprehendatur, compendium, quo philosophia gaudet, ponatur. Qualis comparatio fuerit z u ad h u, talis erit g d ad b a, et sit z u duplum ad h u, erit g d duplumtitudinem inaccessibilem ob fluvii vel vallis impeditionem sit altitudo quaelibet, ut est a b, sitque fluvii vel vallis impeditio, ut causa notatur quaternario numero, per quem summa totius quadrati scilicet 144 dividatur, et quarta pars reperta, videlicet 36 conscribatur. Post haec de c ad d certa spatii quantitas metem a inspice. Perpende iterum numerum graduum in quadrato, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nibus uelit informare. quib suꝑiorem informauimꝰ
scilicet ut eam de cubo informa modiĩ. d̾modñ forma
in suam globositatem uelit deducere nõ tm̃ istam s ⁊ om̃s
de quocũq diametro ꝓcesserint simili mõ rotũdare pote¬
rit. set utera circulꝰ depingatur. cihus qui .A. hus
qui i4. pedes habet incliametro ut numus curꝰa sui
soliditati aspͥtꝰ demonstrat. qͣtum minõ a maiore ĩ¬
cat᷑ꝰ. Diametiũ. s citculus spere maioris diamet᷑ teculo
minoris dupla ꝓortione iungũtur. area uõ aree quas¬
⁊ octies.179. 8. ꝙest soliditas minoris redelunt
in. 4za .U. ad̾ est soliditas maioris. iam nũc quid̾ n¬
chil dubitatem quin eẽt hec tatio spericã crassitudi¬
nem inueniendi si ꝓpriũ esset spere hic tm̃ crassitudi¬
nis. ut si duplicitas incliametro ꝯstaret occuplicatas

Expanded text:
ionibus velit informare quibus superiorem informavimus, scilicet ut eam de cubo in formam modii, de modii forma in suam globositatem velit deducere, non tantum istam, sed et omnes, de quocunque diametro processerint, simili modo rotundare poterit. Sed uterque circulus depingatur, et is qui 7, et is qui 14 habet pedes in diametro, ut numerus cuique suae soliditatis ascriptus demonstret quantum minor a majore vincatur. Diameter et circulus sphaerae majoris diametro et circulo minoris dupla proportione junguntur; area vero areae quaquod est soliditas minoris, reddunt 1347 et SS, quod est soliditas majoris. § VI. Jam nunc quidem nihil dubitarem quin haec esset ratio sphaericam crassitudinem inveniendi, si proprium esset sphaericae tantum erassitudinis, ut, si duplicitas in diametro constaret, octuplicitas
Abbreviated transcription (Latin):
be tẽ / posito inspeculo centro uł ĩmedia scutella plena aqͣ
ostituantur in plano aiuo tãdu ageomet᷑ huc illuca¬
diligenter trahatur donec ꝑmediũ centrum unius supͣdcõꝵ
cacumen rei meciende aspiciat᷑. Cacumine inuento synciũ
qd̾ continetur int̃ pedes m̃surãtis ⁊ centrũ speculi ł mediũ
uasis lmnphe pleni diligenter mensuretur. ⁊post ħ ñ minꝰ

Expanded text:
endam Posito in speculo centro, vel in media scutella plena aqua, constituatur in plano arvo, et tandiu a geometra huc illucque trahatur, donec per medium centrum unius supra dictorum cacumen rei metiendae aspiciatur. Cacumine invento, spatium, quod continetur inter pedes mensurantis et centrum speculi, vel medium vasis limphae pleni, diligenter mensuretur, et post haec non minus
Abbreviated transcription (Latin):
licitatis ꝑetuitatem. Macrobius super sõnĩi scipionis ubi loꝗ¬
tur d̾ magͥcudine celi terren solis ⁊ lune eorumq rotunda
globositatem copertum eẽ ait aput geometras peritissimos ut
induobus crtulis si diamettum unius duplum sit diamettũ
tro circulum de circulo. diametrũ de diametro ⁊ critulũ arxã
inuenire. a circulo diameitũ ad cliametrũ. ⁊ circulũ ad citrulum
curare. crassitudinem aut̃ ad crassitudinem quomͦ modo potest
comꝑare. ꝙ nec dum ꝗ sit ccassitudo percepit. Duarum eĩ rerũ
noticiam ẽatundem comꝑatio he̾c ꝓcedit s subseq̃t᷑ uñ sit ut
crassitudinem aliquam crassitudini alteri occupła s̾eͤ comp̃hẽ¬
dere nequeat ꝙñ nou̾it uñ cuiꝰq cirtuli crassitudo concrescat
Quod aut̃ mͥ inde ꝑcepissem ꝯtingit aperiam nõ ut agiunt

Expanded text:
inis. § I. Macrobius super Somnium Scipionis, ubi loquitur de magnitudine coeli, terrae, solis et lunae, eorumque rotunda globositate, compertum esse ait apud geometras peritissimos, ut in duobus circulis, si diametrum unius duplum sit diametro atro circulum, de circulo diametrum, de diametro et circulo aream invenire, ac ideo diametrum ad diametrum, et circulum ad circulum, curare. Crassitudinem autem ad crassitudinem quomodo potest comparare, qui necdum quid sit crassitudo percepit? Duarum enim rerum notitiam earumdem comparatio non praecedit, sed subsequitur. Unde fit ut crassitudinem aliquam crassitudini alterius octuplam esse comprehendere nequeat, qui nescit unde cujusque circuli crassitudo concrescat. Quid autem jam inde mihi percepissem, aperiam, non, ut aiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
mensure sit nos̃ ꝓõitũ scire. Re. ortogonaliter ꝯstituta sit sya¬
cium ĩmeabsẽ int̾nos etiem ut est gb. engatur nob̾ ortogoi¬
um .d̾.s. ⁊ sit linea sinsũ ducta .d. g. add sicut pͥmũ dcm̃ est
de. ab. ducat᷑ planĩt lin̾a. de .d. ad ⁊. sicut plana iacet linea.¬
db. asit notum quãta ẽliea. go̾ ⁊ linca. d̃. sl eĩ cas fccimꝰ.
enganiꝰ orirgonalit̃ lineam. de .t. sursum ad u. ⁊ poram cui.¬
Notetur punto h caudeamus ubi ħ linea tangens terram
e ꝯuingit̾ linee .gl. asit puntum .eita ut limea. ge. sitrec¬
ta. et post ħ notemus ꝗ̃tum sit int̾zmh. ad ⁊d canta ẽ

Expanded text:
mensurae sit nobis propositum scire. Re orthogonaliter constituta, sit spatium immeabile inter nos et rem, ut est g b. Erigatur nobis orthogonium d g, et sit linea sursum ducta de g ad d, sicut primo dictum est de a b, ducatur plane linea de d ad z, sicut plana jacet lineaenim eas facimus. Erigamus orthogonaliter lineam de z sursum ad u, et ponamus ocunotetur puncto b; et videamus ubi haec linea tangens terram conjungitur lineae g b, et sit punctum e, ita ut linea g e sit recta. Et post haec notemus quantum sit inter z et h; et
Abbreviated transcription (Latin):
acue̾t᷑. s terciã partem q̃ est .gꝯ. et s. distatr tollere debemꝰ
ut speram undiq expoliamꝰ. s ħ tercia rotũde formeñ tm̃¬

Expanded text:
acueretur, sed tertiam partem, quae est 89 et SSS, tollere debemus, acueretur, sed tertiam partem, quae est 89 et SSS, tollere debemus, ut sphaeram expoliamus. Sed haec tertia non tamen om
Abbreviated transcription (Latin):
spera diametrũ est.a. pedes circulus. ⁊. area.38. ⁊ semis soli¬
ditas.179. etbisse. ilon ẽ aũt mirãdũ si cuhꝰ in excessionib
sius fere medietatem crassitunis optineat. cum hic q̃¬
quartam partem retineat ħ ic quippe in quãdratira. dũ
area.49. ibebit cumq cittulus exhus sibi . 44. et semiss ac¬
ceperit quadratura suis excisuris ñ nͥ io.⁊ semis retinebit
Qr̃aut ita sit ratione hic nãq idẽ quadratus septies ĩ al¬
tum tollatur. ⁊ 4z. pedes reddit excessiones silicet suas ⁊
aream cirtuli secum in altum ducens septies.i0. ⁊ semis¬
ide area ciculi funt ⁊ oꝯ ⁊ semis. set. Nz. ꝯsemis et ⁊ Gꝰ̃¬
nichil ẽ aliud nͥ excessiones suas ⁊ cirtuli areã secum
declucere. abillo q̃ cubo qd̾ exatea 49. pedũ ꝯsũrexerat
equalem areã decluctam ꝯsti̾t impedes scilicet. ⁊õꝰ. ⁊ semmiẜ
exbac enĩ forma ñmedietatẽ ne ĩmodũ trochi exuttaq pte

Expanded text:
sphaera diametrum est 7 pedum, circulus 22, area 38 et semis, soliditas 179 et SS. Non est autem mirandum si cubus in excessionibus suis fere medietatem crassitudinis obtineat, cum hic quanec tert. tertiam partem retineat. Hic quippe in quadratura cum aream 49 habebit. Cumque circulus ex his sibi 38 et acceperit, quadratura suis excisuris non nisi 10 et S retinebitrosum dicere. Hic namque id est: quadratus, si septies in altum tollatur, 343 pedes reddit, excessiones scilicet suas et aream circuli secum in altum deducens  Petr. ducensid est area circuli, fiunt 269 et semis. Sed 73 et semis, et 269 enihil est aliud nisi excessiones suas et circuli aream secum deducere. Ab illo igitur cubo, qui ex area 49 pedum consurrexerat, aequalem aream deductam constituit, in pedes scilicet 269 et S. Ex hac autem forma non medietatem, ne in modum trochi ex utraque parte
Abbreviated transcription (Latin):
spere extoto condudit ut aut̃ suꝑexcedencia retidantur sic
facio tollo uigesimã primam ex ⁊4r. que ẽ is. ⁊ cercia hac̃
si decies cluco habeo . iGz. ⁊ tercia excessioes .s. cubi. Siũndecies

Expanded text:
sphaerae ex toto concludit. Ut autem supercedentia recidantur, sic sphaerae ex toto concludit. Ut autem supercedentia recidantur, sic facio. Tollo vigesimam primam ex 343 quae est 16 et SS. Hanc si decies duco, habeo 163 et SS, excessio
Abbreviated transcription (Latin):
metri. ꝙͣ⁊̃. et semis ⁊medietatem circuli. qd est. n ĩuicẽ
młtiplicatis uenit mͥ area eiusdem circuli. ĩ ⁊s. pedes ⁊ semas.
ecce diamettum. ecce citrulum. ecce ateã habeo. s ut crassitu¬
dinem inueniam diamettum id̾e cudito ⁊ cubũ. mͥ enismoi.¬
facio ꝙ globositatẽ spere laterib contingat. angulus aũt
⁊ lincis abangulo mangulũ ꝓcedentib excedat abhuiꝰ
cubo crassitudinẽ illãq aglobositate usq adangules ⁊ li¬
neas ꝓcedit ncc̃e ẽ recidere ut hanc retisa soliuis sp̃e solidi¬
tas remaneat. hanc recisionẽ hoc modo facio Sũmã totus
iugesimis primis i0. excessefioib cubide puto .i. reliquas
cubo tollebantur. ut lucidiꝰ fiat ꝙ dicimꝰ ce̾tis nui̾s cras¬
si tudines duas assignabimꝰ ut adsignatas inuicem cõ¬
dinem sic quero cubito cliametrũ ⁊dico septies. A. fiunt
.4.ꝯ. nursus septies. 4ꝯ fuint ⁊42. ecce cubus eiꝰ quadrati
cuiꝰ unũquõdq latus .a. sit peclum ghic cubꝰ globositatẽ

Expanded text:
est 3 et semis, et medietate circuli, quae est 11, invicem multiplicatis, venit mihi area ejusdem circuli 38 pedes et semis. Ecce diametrum, ecce circulum, ecce aream habeo! Sed ut crassitudinem inveniam, diametrum idem cubico, et cubum mihi ejusmofacio, qui globositatem sphaerae lateribus contingat, angulis autem et lineis ab angulo in angulum procedentibus excedat. Ab hujusmodi cubo crassitudinem illam, quae a globositate usque ad angulos et lineas procedit, necesse est recidere, ut hac recisa solius sphaerae soliditas remaneat. Hanc recisionem hoc modo facio. Summam totiuvigesimis primis excisionibus cubi deputo 10; reliquas cubo tollebantur. § III. Ut lucidius fiat quod dicimus, certis numeris crassitudines duas assignabimus, ut assignatas invicem comdinem sic quaero. Cubico diametrum, et dico: septies septem fiunt 49. Rursus septies 49 fiunt 343. Ecce cubus ejus quadrati, cujus unumquodque latus 7 sit pedum, et hic cubus globositatem
Abbreviated transcription (Latin):
didimi feram̃ quouso intueatur altitudinis menfuraꝵ de
cxcimen. Quoinsretos gradus quadran nuneefiti quo
exempli umnifestatione̾. ⁊ tom putentur qunin Q
ꝯuradran latere quat̃ ꝯtinẽtut. hoc pacto tam dui bm̃
accessimetra retro ꝑagatur donec. ⁊m usum cacumen
altitudinis mensurande iterũ iuideatur. Quouiso nuis
bitatur ⁊ int̃uallirm stactionũ mensoris silicet iz. pedũ
net in mẽte teneatur. ⁊ ipm̃ int̃uallũ stationũ m̃ sor ᷤ
in accessibił alti duplum ditatur. Et ut ꝙ dicimus ĩ
omibus notum habeatut. uniũsalis regula ĩnulo ua
Si. ⁊. cduplum. Si tño trꝑlũ asic insequẽtib tali pictu¬
ra fit d̾clãtio pura

Expanded text:
inii foramen, quosque intueatur altitudinis mensurandae cacumen. Quo inspecto, gradus quadrati numerentur, qui exempli manifestatione 3 computentur, qui in 12 quadrati latere quater continetur. Hoc peracto tandiu ante et retro pergatur, donec jam visum cacumen altitudinis metiendae iterum videatur. Quo viso numerus bitantur, et intervallum stationum mensoris 12 pedum eatur, et ipsum intervallum stationum mensoris duplum inaccessibilis alti dicatur. Et ut, quod dicimus, in omnibus notum habeatur, universalis regula in nullo vacsi duo, duplum; si tria, triplum, et sic in sequentibus: Tali pictura fit declaratio pura