comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mana corpora redibunt: secundum porsirũ
ad mala mundi huios scãe animȩ non redibunt: dicat utiq
cumplatone porferius : redibunt ad corpora dicat
plato cumporsirio non redibunt ad mala: Etcadea
corpora redire consentient : in quibur nulla paciantur
mala Hccec itecque nonerunt nisiin illa que promit¬
tit dr̃ Beatces animas in aeternum cum sua a & na
carne facturum : as hoc enim quantum &x estimo
iam foccile nobis concederen ambo utquisaterentur
adimmortaelic corpora redituroer animar esse
scõrum: Ad sua illar reddȩre per mitterent in
quibus mala huiurscħ pertulerunt in quibus
dm̃ ut his malir carerent piȩ fidelit̃. que co¬
Nonnulli nostri: propter quoddam preclaris¬
mum. loquendi genur & propter non nulla
quȩ uera citer sensit amantes plactor
dicunt eum aliquid simile nonbis &iam demor¬
tu orum resurrectione sensisre quod quidem
sic tannt in libris derepuplica tullius ut eum
lu sir re potiur quam quod iduerum erret

Expanded text:
manmanad mala mundi hujus sanctae animae non redibunt. Dicat itaque cum Platone Porphyrius: Redibunt ad corpora; dicat Plato cum Porphyrio: Non redibunt ad mala, et ad ea corpora redire consentient, in quibus nulla patiantur mala. Haec itaque non erunt, nisi illa quae promittit Deus, beatas animas in aeternum cum sua aeterna carne futuras facturas. Hoc enim, quantum existimo, jam facile nobis concederent ambo, ut qui faterentur ad immortalia corpora redituras animas esse sanctorum, ad sua illas redire permitterent in quibus mala hujus saeculi pertulerunt, in quibus Deum, ut his malis carerent, pie fideliterque coNonnulli nostri propter quoddam praeclarissimum loquendi genus et propter nonnulla, quae ueraciter sensit, amantes Platonem dicunt eum aliquid simile nobis etiam de mortuorum resurrectione sensisse. Quod quidem sic tangit in libris de re publica Tullius, ut eum lusisse potius, quam quod id uerum esset,
Abbreviated transcription (Latin):
quam lib& tempus ulla morte deponant
ingula quaedam dixerunt plato atqua e
porphyrius quae si inͥterse communi care
potuirrent factierrent fortasse xp̃ian
Platodixit sine corporibus animas in axernũ
erre non porse ideo enim dixit a&iam sapi¬
entum animas postquam lib& longm tempus
tamen adcorpora redituras: Porphyriur
Autem dixit animam purgatis simam cum re¬
dicrit ad patrem ad haccꝰ mala mundi
num quam esse rediturams Aeper hoc quod
uerum uidit platõ side dirr& porphrrio &iam
iustorum atquae sapientͥum purra tirsimas
animar adhumana corpora redituras
rursus quod uerum uidit porphyrius¬
si de disr& platonium quam redituras admise¬
riar corruptibilis corporis animar scar
ut non singuli hacc singula sedanbo singuli
utrum quae dicerentꝰ: puto quod uideirnt
erre iam conrequenr ut & redirent ammue
edcorpora & talia reciperent corpora inquib:
beate atquae immor taliter iuuerent qũ
secundum platonem a&iam scãe anim eorsirũ¬

Expanded text:
quamlibet tempus ulla morte deponantquamlibet tempus ulla morte deponantSingula quaedam dixerunt Plato atque Porphyrius, quae si inter se communicare potuissent, facti essent fortasse christiani. Plato dixit sine corporibus animas in aeternum esse non posse. ideo enim dixit etiam sapientum animas post quamlibet longum tempus tamen ad corpora redituras. Porphyrius autem dixit animam purgatissimam, cum redierit ad patrem, ad haec mala mundi numquam esse redituram. ac per hoc, quod uerum uidit Plato si dedisset Porphyrio, etiam iustorum atque sapientum purgatissimas animas ad humana corpora redituras; rursus quod uerum uidit Porphyrius dedisset Platoni, numquam redituras ad miserias corruptibilis corporis animas sanctas, ut non singuli haec singula, sed ambo et singuli utrumque dicerent: puto quod uiderent esse iam consequens, ut redirent animae ad corpora et talia reciperent corpora, in quibus beate atque immortaliter uiuerent. quoniam secundum Platonem etiam sanctae animae ad hu
Abbreviated transcription (Latin):
nem: Quodest in possibile fuisse promis sum
qui enim dicit uor quidem immor tecler
erre non potertis sed mea uolunta te immor
ruptibilem imomortalem spiritalem
resus citabit qui iux taplatonem id quod
imporribile est sefacturum erre promisit
mundur qui &icem ipre promir rurest creditu¬
noram reuim pornbile clamant quando qui dem
non dm̃ qui a&icm secundum platonem faido
in por sibilia : id facturum eprecla mamur : Nor
ergo ut beate sint animae corpus ertom̃ ne
fugiendum sed corpur in corruptibile reci¬
piendum Rinquo conueni entiur in in¬
corirup tibili corpore lactabuntur quam
in quo corrup tibili semuerunt: Sic enim
rom in eirerit illa diracupiditar quam posuit
explatone uerglius ubi ait
Purdus et in cipiant in corpora uellere uest
Sic in quam cupidi tatemre uerten di
adcorpora non habebunt cumcoripora
in quae reuerti cupiunt recum habebunt¬
& sic habebunt ut numquam non habeant.
Num quam ea prorsur uel ad exiguum

Expanded text:
nem quod est impossibile fuisse promissum. nem quod est impossibile fuisse promissum. qui enim dicit: "uos quidem immortales esse non potestis, sed mea uoluntate immortaruptibilem, immortalem, spiritalem resuscitabit, qui iuxta Platonem id quod impossibile est se facturum esse promisit. mundus, qui etiam ipse promissus est crediturus, esse inpossibile clamant, quando quidem nos Deum, qui etiam secundum Platonem facit inposnibilia, id facturum esse clamamus? Non ergo, ut beatae pint animae, corpus est omne fugiendum, sed corpus incorruptibile recipiendum. Et in quo conuenientius incorruptibili corpore laetabuntur, quam in quo corruptibili gemuerunt? Sic enim non in eis erit illa dira cupiditas, quam posuit ex Platone Vergilius, ubi ait: Rursus et incipiant in corpora uelle reuerti; sic, inquam, cupiditatem reuertendi ad corpora non habebunt, cum corpora, in quae reuerti cupiunt, secum habebunt et sic habebunt, ut numquam non habeant, numquam ea prorsus uel ad exiguum
Abbreviated transcription (Latin):
ut beatisint sua corpora fugituros idest
esse moriturar: quos in caelertibur corporibus
dixit inclusar: quibus tamen. dr̃ a quo facetis ur
quo possint esse securi: immortalitatẽ id est
in eirdem corporibur. a&nam permansio¬
emnon eorum natura idhabente i
consilio praeualente promisit: Ubi &iam
illud euestit quod dicunt qm̃ est inposibilis
ideo resurrectionem. carnir non esse creden¬
dam: apertissimȩ quippe iuxta eundem phi¬
lo sophum: ubiduir asefactis promisit dr̃ uon
factus immostalitatem quod in possibile est
sedixit esse facturum : Sic enim eum locutũ
parrat plato:
et INdESSoLuBi les non porestis
nonitamen dis Solueoini: nequeuos
ulla montis fara ƿerimeN Nec erup̃ ua¬
lentiora quam consilium oieũ. quod maius
est uin culum ad perperuitatẽ urdo
quam illa quipus esris conlicata:
Qi non solum absurdi sed surdi nonsunt qui
Dhȩc audiunt: ponutique dubitant dur foco¬
tir ab illo dõ qui eor fecit secundum plato¬

Expanded text:
ut beati sint, sua corpora fugituros, id est ut beati sint, sua corpora fugituros, id est esse morituros, quos in caelestibus corporibus dixit inclusos, quibus tamen deus, a quo facti sunt, quo possent esse securi, immortalitatem, id est in eisdem corporibus aeternam permansionem, non eorum natura id habente, sed suo consilio praeualente promisit. ubi etiam illud euertit quod dicunt, quoniam est impossibilis, ideo resurrectionem carnis non esse credendam. apertissime quippe iuxta eundem philosophum, ubi dis a se factis promisit deus non factus immortalitatem, quod impossibile est se dixit esse facturum. sic enim eum locuturum narrat Plato: et indissolubiles non potestis; non tamen dissoluemini neque uos ulla mortis fata periment nec erunt ualentiora quam consilium meum, quod maius est uinculum ad perpetuitatem uestram quam illa quibus estis colligati." si non solum absurdi, sed surdi non sunt qui haec audiunt, non utique dubitant dis factis ab illo deo, qui eos fecit, secundum Plato
Abbreviated transcription (Latin):
laudauit quem predi turum esse promisit : quẽ
crecdidis se iamostendit: Hoc auton malum esse
undedemostrant: Non erit illic ullacorruptio
quod est corpcsis malum :De ordine elenen¬
torum iam dis putauimurde aliis hominum con¬
iecturis sectir diximus: Quantasitfuturam
corpore incorruptibili fcocilitas motus de
pres ontis honae uali tudinis tempora mento que
utique nullo modo illi comparanda est immorta¬
litati: INlilro tertio decimo scctis ut opinoras¬
tendimus : Legent superiora huius oporis quiud
non legerunt uel uolunt regole requod legerunt
Sed porphirłos aitinqui unt ut beatͥa sttꝰ anima
corpus esse omne fugiendum : Nihiler gopro¬
dest quia incorruptibile diximus futurum
cospur sianima beatic nonerit nistomne corpus
effugerit: sed iam & hinc in libro memorato: quan¬
tum oportuit disputaui: uerum hic unum tantum
comie morabo ⁊ emend& libros suor istorum
omnium: m agister plato: & dicat eorum deos.

Expanded text:
laudauit, quem crediturum esse promisit, quem laudauit, quem crediturum esse promisit, quem credidisse iam ostendit. Hoc autem malum esse unde demonstrant ? Non erit illic ulla corruptio, quod est corporis malum. De ordine elementorum iam disputauimus; de aliis hominum coniecturis satis diximus; quanta sit futura in corpore incorruptibili facilitas motus, de praesentis bonae ualetudinis temperamento, quae utique nullo modo illi conparanda est inmortalitati, in libro tertio decimo satis, ut opinor, ostendimus. Legant superiora huius operis, qui uel non legerunt uel uolunt recolere quod legeruntSed Porphyrius ait, inquiunt, ut beata sit anima, corpus esse omne fugiendum. Nihil ergo prodest, quia incorruptibile diximus futurum corpus, si anima beata non erit, nisi omne corpus effugerit. Sed iam et hinc in libro memorato quantum oportuit disputaui; uerum hic unum inde tantum commemorabo. Emendet libros suos istorum omnium ma
Abbreviated transcription (Latin):
turus pracedictur est credere noluerunt:
Sienim propterea dicunt alio modo erre credenda:
tantum prorsus eiuel deiam graui oren fccciunt in¬
iuniani Sialite dicunt esse intellegenda non scut
mundur onuredidit quem crediturum. Iose lau dauit
ipseꝑse promisit ipse compleuit utrum enimenim non
pot est feccere ut resurgatcaro & uiuact in & ernunm
Anpropropterea crededum non est. Id eum ꝙ sefac¬
turum queemalum ese adque indignum dõ : Sed deo¬
nipotaiua eius quatot & tanta fecit incrẽdibilia
lcem multa diximus : giuo lunt in uenire quod omni¬
potens non potest  Hab& prorsus Egodicam
Mertiri non potest : Crediomus ergo quod potest
non credeido quod non potest: Nonitaque cre¬
deites quod meitripossee credant esse fice turi
credeite quodmentiripos slt credant es sefecc¬
turum quod sefaccturum esse promisit Esi
credant sicut id erediditmundus quon cre¬
diturumesse predixit: quen crediturum esse

Expanded text:
turus praedictus est, credere noluerunt? turus praedictus est, credere noluerunt? Si enim propterea dicunt alio modo esse credenda, tantam prorsus ei uel etiam grauiorem faciunt iniuriam, si aliter dicunt esse intmundus ea credidit, quem crediturum ipse laudauit, ipse promisit, ipse compleuit. utrum enim non potest facere, ut resurgat caro et uiuat in aeternum, an propterea credendum non est id eum esse facturum, quia malum est atque indignum deo ? sed de omnipotentia eius, qua tot et tanta facit incredibilia, iam multa diximus. si uolunt inuenire quod omnipotens non potest, habent prorsus, ego dicam: mentiri non potest. credamus ergo quod potest non credendo quod non potest. non itaque credentes quod mentiri possit credant esse facturum credentes quod mentiri possit credant esse facturum quod se facturum esse promisit, et sic credant sicut id credidit mundus, quem crediturum esse praedixit, quem crediturum esse
Abbreviated transcription (Latin):
tendunt hanc quantum porsunt negant :
& cecdx pm̃ qui hoc quod irtis uid&ur abrurdum in
suarerur rectione mons tracuit fideli corde con¬
uersirunt: Docti& in docti saepites mundi &
insipienter hoc enim credidit mundur quod prae¬
dixit dr̃ qui a &iam hoc prȩdixit quod hanc rem
mundus fuerat crediturus: nequȩ enim p&ri
malesiciis ecm cum laude credentium tanto
ante praenuntiare conpulsur est: Ille enim est dr̃
quem sicut iccidixi aliquotier nec commonere
me pig& confitente por phrrio: atq: idor aculir
de orum suorum probere cupiente ĩpsanumina
per orrercunt quem sic lccudauit ut eum & dm̃
patrem & regem uocar&: Ab sitenim ut sic
intellegenda sint quae praedixit. quo modo
uolunt hi qui hoc cum mundo non credider̃
quod mundum crediturum erre precedixit
Curenim nonpotiur ista sicut crediturur tacnto
ante proce dictus est mundus. non sicut paucir¬
simi garruunt qui hoc cum mundo quod credi¬

Expanded text:
tendunt, hanc quantum possunt negant. Stendunt, hanc quantum possunt negant. St et ad Christum, qui hoc quod istis uidetur absurdum in sua resurrectione monstrauit, fideli corde conuersi sunt, docti et indocti, sapientes mundi et insipientes. Hoc enim credidit mundus. quod praedixit Deus, qui etiam hoc praedixit, quod hanc rem mundus fuerat crediturus; neque enim Petri maleficiis eam cum laude credentium tanto ante praenuntiare conpulsus est. Ille est enim Deus, quem sicut iam dixi aliquotiens, nec commonere me piget confitente Porphyrio adque id oraculis deorum suorum probare cupiente ipsa numina perhorrescunt; quem sic laudauit, ut eum et Deum patrem et regem uocaret. Absit enim, ut sic intellegenda sint quae praedixit. quo modo uolunt hi, qui hoc cum mundo non crediderunt. quod mundum crediturum esse praedixit. Quur enim non potius ita, sicut crediturus tanto ante praedictus est mundus, non sicut paucissimi garriunt, qui hoc cum mundo, quod credi
Abbreviated transcription (Latin):
non pepercit Sedpriorosis ocrnipus taat
euor quo modo non & cuo illo õruanobis donabit
qualer erimus quae bona in illo remo accepturi
sumur Quando quidem xp̃o moriente pronobis
tacle iampimur accepimus Qualis erit s pr hominis
nullum omnino habens uttium nec sub quo iaceat
nec cui cȩdat Nec contra quod scelum laudal¬
liter dimi c& pacatissima uir tute perfectus:
Derum ibi omnium quanta queem speciora qu&c certor
sciencia sineerrore aliquo uellabore ubidĩ socpientia
deiprosuo fonte potabitur cumrumma felicitate sine
ulla difsicultate: Quecle eritcorpur quod omnimodo
spũi subditum &eo sufficienter uiuificatum nullis
alimonus in digebit nonenim animale sedspiritale
erit habensquidem carnis sed sinculla carnalia:
corruptione substantiam:¬
Grum de cenimi bonis quibur post hanc uitam.
beatissimus perfru&ur nonc nobis dissentiun
philo rophi nobiles: Decarnis rerurrectione con¬

Expanded text:
non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum, quomodo non et cum illo omnia nobis donabit?quales erimus! Quae bona in illo regno accepturi sumus, quando quidem Christo moriente pro nobis tale iam pignus accepimus! Qualis erit spiritus hominis nullum omnino habens uitium, nec sub quo iaceat, nec cui cedat, nec contra quod saltem laudabiliter dimicet, pacatissima uirtute perfectus! Rerum ibi omnium quanta, quam speciosa, quam certa scientia, sine errore aliquo uel labore, ubi Dei sapientia de ipso suo fonte potabitur, cum summa felicitate, sine ulla difficultate!. Quale erit corpus, quod omni modo spiritui subditum et eo sufficienter uiuificatum nullis alimoniis indigebit! Non enim animale, sed spiritale erit, habens quidem carnis. sed sine ulla carnali corruptione substantiamrum de animi bonis, quibus post hanc uitam beatissimus perfruetur, non a nobis dissentiunt philosophi nobiles: de carnis resurrectione con
Abbreviated transcription (Latin):
tree fastdiumm nature diffurce diuitiis nonco quorũ
arte ac labore quaesita: Quid intcem multis rebũ
tuendee aut recuperaende sodutir auxilia:
Queemgrata uicirritudo diei celternantir & noc tiy
aurarum quaemblanda temperier ab infructib¬
ticibur & pecoribur indumentorum consiciendoꝵ
quanta materier omnia com memore quisporsit:
Haec autem sola quac ecm euelid inquendam sunt
aogerem coartata siuellem uelut conlirata in uo¬
iucraroluere atq: dircutere: quanta mihe mora
err& insingulis quibur plurima continentur
& haec omnia miserorem sunt clam nator um¬
quecero lacia non praemia beatorum : quȩ iitur
illarunt sitot& tcelia actantarunt ista quid
t &iam eis quor prae dist nauit ad mo
quaebona in illa beata uita facite orrumere
Pro quibus in hac mirera unigenitum suum filium
uoluit usq ced mor tem malatanta perferre
Vnde aportolur deipsir in illud remum prae¬
distinatis loquens: Qui proprio inquid filio

Expanded text:
tra fastidium, naturae diffusa diuitiis, non coquorum tra fastidium, naturae diffusa diuitiis, non coquorum arte ac labore quaesita? quid in tam multis rebus tuendae aut recuperandae salutis auxilia! Quam grata uicissitudo diei alternantis et noctis! Aurarum quam blanda temperies! In fruticibus et pecoribus indumentorum conficiendorum quanta materies! Omnia commemorare quis possit? Haec autem sola, quae a me uelut in quendam sunt aggerem coartata, si uellem uelut conligata inuolucra soluere adque discutere, quanta mihi mora esset in singulis. quibus plurima continentur! Et haec omnia miserorum sunt damnatorumque solacia, non praemia beatorum. Quae igitur illa sunt, si tot et talia ac tanta sunt ista? Quid c dedit etiam eis quos praedestinauit ad mortem? Quae bona in illa beata uita faciet eos sumere, pro quibus in hac misera unigenitum suum filium uoluit usque ad mortem mala tanta perferre? Unde apostolus de ipsis in illud regnum praedestinatis loquens: Q
Abbreviated transcription (Latin):
mone terminari porest in ccceli&ter rae &
maris multi mola Q uaria pulcritudine in
ipsius lucis tanta copia itam que mira bilispe¬
tie Insole acluna & sideribus inopautatibus
nemorum in coloribus & ocloribus florumin
diuersi tate : Hac multitudine uoluerum
garrularum adquepactarum in multi for¬
mispecie ꝑ ot pantorum: que animantium
quarum ille plus habent ammirationis quema¬
isminimum : plus enim formicularun &
apicularum operastupeus quam in mesa
corporabalendrum in ipsis quoque maris tam
grandispectaculo cumse sediuersis colori¬
bus uelut uestibeis inelui tetali quan doui¬
ride adque hoc multis mods aliquando
purporeum aliquando ceruleum est
Queem porro delce tcebiliter spectantur a&icem qindo¬
cumquae turbatur & sit inde mocior sauinando
quia sic demul e& intuentem ut noniaot&auitar
Etenue iti crdinaui gantem: quid ciborum usq quaq
copice contrie stmem quidrcporum diuersitas con¬

Expanded text:
mone terminari potest? in caeli et terrae et mone terminari potest? in caeli et terrae et maris multimoda et uaria pulchritudine, in ipsius lucis tanta copia tamque mirabili specie, in sole ac luna et sideribus, in opacitatibus nemorum, in coloribus et odoribus florum, in diuersitate ac multitudine uolucrum garrularum adque pictarum. in multiformi specie tot tantarumque animantium, quarum illae plus habent admirationis, quae molis minimum plus enim formicularum et apicularum opera stupemus quam inmensa corpora balaenarum, in ipsius quoque maris tam grandi spectaculo, cum sese diuersis coloribus uelut uestibus induit et aliquando uiride adque hoc multis modis, aliquando purpureum, aliquando caeruleum est. Quam porro delectabiliter spectatur etiam quandocumque turbatur, et fit inde maior suauitas, quia sic demulcet intuentem, ut non iactet et quatiat nauigantem! Quid ciborum usquequaque copia contra famem? quid saporum diuersitas con
Abbreviated transcription (Latin):
sonetur arbitrio : Sunt uero quȩdamita
pos sita incorpore ut tantũmodo decosem
habenent non&usum sicut habent pectusiu¬
rilen ammillas sicut facies barbam quam̃ esse
munimento seduirilior namento : Indicant pure fa¬
nes foninarum quas hutique infirmi ores munt¬
setotius conuenr&: Giergonullum membrũ
est inhis quidem conspicuis undeambigii nõ mo
quoditasit ali quui operꝗ ac commodatum: ut
non &iam sitdecorum: Qunt autem. nulla quo¬
rum solum clecus & nullur estusus pitto facile
intellegi in conditione corporis dignitateine
penecessitas. tonpus que uenturum quan¬
dosola inuicem pulcri tudine sine ulla libidi¬
neper fruamur quod maxime ad laudem refe¬
rendum est conditoris cuidicitur impscelmo:
Consessione & decore indiusti: Iamcetera
pulcri tudo hutilitas crea tu sequae
hominili&: Inistos labores miserias que pro¬
gecto adquetlamna to spec tanda atquesum̃¬
da diuina largitate conces sa est: Quoser¬

Expanded text:
fen-etur arbitrio. Sunt uero quaedam ita fen-etur arbitrio. Sunt uero quaedam ita posita in corpore, ut tantummodo decorem habeant, non et usum; sicut habet pectus uirile mamillas, sicut facies barbam, quam non esse munimento, sed uirili ornamento indicant purae facies feminarum, quas utique infirmiores muniri tutius conueniret. Si ergo nullum membrum est, in his quidem conspicuis unde ambigit nemo, quod ita sit alicui operi adcommodatum, ut non etiam sit decorum; sunt autem nonnulla, quorum solum decus et nullus est usus: puto facile intellegi in condicione corporis dignitatem nepe necessitas tempusque uenturum, quando sola inuicem pulchritudine sine ulla libidine perfruamur: quod maxime ad laudem referendum est Conditoris, cui dicitur ir. psalmo: Confessionemetdecorem induisti. Iam cetera pulchritudo et utilitas creaturae, quae homini, licet in istos labores miseriasque proiecto adque damnato, spectanda adque sumenda diuina largitate concessa est, quo ser
Abbreviated transcription (Latin):
sit nestigere sollestia: Quȩ uero tecta sun ato
aeris remotec conrpectibur sicuti est tanta
perplexitas uenarum atque neruorum & uircer
secn qc uitedium inuenire pullur potest Qua
&rsimedicorum diligentia Non nulla crude islu
quor anatomicor appellant laniauit corpora
mostuortum. Siue &icem intermanur seccantio
per serutaentir que morientium atque incar nibus
humanir Satir in humane abditec euncttern¬
ea est: Vt quid & quomodo quibur locis curandũ
ess& ad dircer&: Numerur tomen dequibur
loquor quibur cõaptatio quȩ armonia grece di¬
citui Tamquam cuius damorgani ex trinrecus
atque intrin secur totiur corporir. constatquid
dicam nemo ualuit inuenire quos nemo aus us
ełquerere: Quis̃ notiessse potuds sent inte¬
riatibus quoquȩ uis ceribus quȩ nullum osten¬
tant decurita delectar&e pulcritudoratio¬
nis ut omniphormae apareti que oculus pla¬
cec. Ipsius mentis que oculirirtitur prae¬

Expanded text:
set uestigare sollertia; quae uero tecta sunt adque set uestigare sollertia; quae uero tecta sunt adque a nostris remota conspectibus, sicuti est tanta perplexitas uenarum adque neruorum et uiscerum, secreta uitalium, inuenire nullus potest. Quia etsi medicorum diligentia nonnulla crudelis, quos anatomicos appellant, laniauit corpora mortuorum siue etiam inter manus secantis perscrutantisque morientium adque in carnibus humanis satis inhumane abdita cuncta rimata est, ut quid et quo modo quibus locis curandum esset addisceret: numeros tamen de quibus loquor, quibus coaptatio, quae i ovfa|i.ovfa Graece dicitur, tamquam cuiusdam organi, extrinsecus adque intrinsecus totius corporis constat, quid dicam, nemo ualuit inuenire, quos nemo ausus est quaerere? qui si noti esse potuissent, in interioribus quoque uisceribus, quae nullum ostentant decus, ita delectaret pulchritudo rationis, ut omni formae apparenti, quae oculis placet, ipsius mentis, quae oculis utitur, prae
Abbreviated transcription (Latin):
totiur corporis itec modificatau cod minis drum̃
ani mȩ rationalis reindic& factuma gienentm
utani malia rationis expertia pronaerre iuidems
interram ita creatur est homo Sederecta in
caelum corporis forma : ammon& eum quae sursũ
sint sccpere: Porro miree mobiliteq quoendũ
linuat acmanibur attributa est oedloquendũ
& scribendum apta atq con ueniem o codorera
artium plurimarum officiorumq: conplenda
ponne scis ostendii quali animce ut seruirec ta¬
lest corpusi bd iunctum quo qua nei de tractr
cdeces si ta tibim operardi ita omniuende tracir
conqr uentia nimerosccst pilerosibpa
porilidate sespondeat Vt nertias utrum in
eo condendo maior sit utilitatir abit aratio quã
clecorn: Fente enim nihuil creatium : Vadeioruã
orposetetilitatis causec quod non habert &iam
lecomlocum plus auten nobir idapparer&
sinumertis mesurarum quibus intersecunc¬
ta conera sunt at coaptatane semur quor forsnon
data opert in his quȩ forir aeminent human spor¬

Expanded text:
is ita modificata, ut ad ministerium animae rationalis se indicet factum? Non enim ut animalia rationis expertia prona esse uidemus in terram, ita creatus est homo; sed erecta in caelum corporis forma admonet eum quae sursum sunt sapere. Porro mira mobilitas, quae linguae ac manibus adtributa est, ad loquendum et scribendum apta adque conueniens et ad opera artium plurimarum officiorumque conplenda, nonne satis ostendit, quali animae ut seruiret tale sit corpus adiunctum? quamquam et detractis necessitatibus operandi ita omnium. partium congruentia numerosa sit et pulchra sibi parilitate respondeat, ut nescias utrum in eo condendo maior sit utilitatis habita ratio quam decoris. Certe enim nihil creatum uidemus in corpore utilitatis causa, quod non habeat etiam decoris locum. Plus autem nobis id appareret, si numeros mensurarum, quibus inter se cuncta conexa sunt et coaptata, nossemus; quos forsitan data opera in his, quae foris eminent, humaua pos
Abbreviated transcription (Latin):
ipre pacatus est Sicut d̃ nouit non eam
nor s ic possumus norre nec ulli angeli: Sitperat
ita quae omnem intellectum non dubium
quod praeter suum: Sed quia &nos promodo
nostro paciseius participer factirum mam
in nobis atquae internor & cumipro pacem
quantum nor trum sum mum est obtinebimus
stomodo prosuo modo sciunt eam scĩangeli
nomuner autem nunelonge in frequantum lib& pro¬
uectumentĩ eecellantꝰ Consi dera naume
enim quantur uir dicebat
Exparete scicnus et
ex parte paorbae tanue donecueuint quod
pentesouon eotet uideous xune pernsoecu

Expanded text:
ipse pacatus est, sicut Deus nouit, non eam ipse pacatus est, sicut Deus nouit, non eam nos sic possumus nosse nec ulli angeli. Superat itaque omnem intellectum, non dubium quod praeter suum. Sed quia et nos pro modo nostro pacis eius participes facti summam in nobis adque inter nos et cum ipso pacem, quantum nostrum summum est obtinebimus: isto modo pro suo modo sciunt eam sancti angeli; homines autem nunc longe infra, quantumlibet prouectu mentis excellant. Considerandum est enim quantus uir dicebat: Ex parte scimus et ex parte prophetamus, donec ueniat quod perfectum est; et: Videmus nunc per specu
Abbreviated transcription (Latin):
in quibus ante a fuerunt & apud eos tota quaes
tio decarnis in&ernum resurrectione solu&ur:
Nunc iam quid acturis int incorporibus im¬
mortalibus adque spiritalibus sc̃i non ad¬
huc eorum carne carnaliter sedspiritaliter
Iamuiuente quantum dñs dignatur adiuuare.
em accio uel pocius quies adque ocium qua¬
le futurum sit siuerum uellim dicere nescio:
Nonenim hocumquam persensus corporis
uidi: Si autem mente idest intellegentia
uidisse Medicam quantum est aut quid
est nostra intelle gentia ad illam excep
Superat omnem intellectum: Quem nisi
nostrum autfortasse etiam sc̃o trum an¬
gelorum non enim & dĩ Siergo scĩ in dĩ
pace uicturi sunt profect᷑a in ea pace uictu¬
risunt quae superat õmnem intellectum
quia nostrum quidem superat non est clu¬
bium: Qi autem superat. & angelorum
ut nec
ipsos excepisse uideatur quiait
omnem intellectum: secundum hoc dictũ
esse debemus. accipere qui paccem dĩ quad̃

Expanded text:
in quin qutio de carnis in aeternum resurrectione soluetur. Nunc iam quid acturi sint in corporibus inmortalibus adque spiritalibus sancti, non adhuc eorum carne carnaliter, sed spiritaliter iam uiuente, quantum Dominus dignatur adiuuare dem actio uel potius quies adque otium quale futurum sit, si uerum uelim dicere, nescio. Non enim hoc umquam per sensus corporis uidi. Si autem mente, id est intellegentia, uidisse me dicam, quantum est aut quid est nostra intellegentia ad illam excellsuperat omnem intellectum; quem nisi nostrum, aut fortasse etiam sanctorum angelorum? non enim et Dei. Si ergo sancti in Dei pace uicturi sunt, profecto in ea pace uicturi sunt, quae superat omnem intellectum. Quoniam nostrum quidem superat. non est dubium; si autem superat et angelorum, ut nec ipsos excepisse uideatur, qui ait omnem intellectum: secundum hoc dictum esse debemus accipere, quia pacem Dei, qua Deus .
Abbreviated transcription (Latin):
quefuerint coniupet uilo mincesiquando¬
ste legor rurnu nedent in coniunctonena
Iste uccrro quidem siue illigenie hłicinercioqui
Non enim nomina eorit prodisit quorqmi
com memorauit sententiam si aliquid dixer̃
quodlic& falrum sit : Cum enim semdadeadem
corpore quecegerserunt Animae redierint.
numquam ecerunt post eac relacture tamen
multac illius in porribilitatis qua contranor ist
gecrriunt argumenta conuellit &destruit
Qui enim hoc fentiunt siue senperunt non eir
uisum est fieri non posre ut dilapra eadauera
inaures inpuluerem in cinerem in humorer
in corpora uescencium besticrum uel iprorũ
quo quae hominum: aditrursur rede ant quod
fuerunt qua propter plato & porphrriur uel
potius quicumq illos dilirnt & codhuc uiuunt
si nobis consenciunt a &iam scãsanimas adcor
si cet conrequens quodsi des pracedicat xpiand
taliacorpora recepturar in quibur sineullo malo
inaeternum feliciter uiuant adsumant a &iam
hoc deuarro neut adeadem corpora redeant

Expanded text:
quae fuerint coniuncta in homine aliquando, eadem rursus redeant in coniunctionem.\' Iste Varro quidem siue illi genethliaci nescio qui non enim nomina eorum prodidit, quorum commemorauit sententiam aliquid dixerunt, quod licet falsum sit cum enim semel ad eadem corpora quae gesserunt animae redierint, numquam ea sunt postea relicturae, tamen multa illius inpossibilitatis, qua contra nos isti garriunt. argumenta conuellit et destruit. Qui enim hoc sentiunt siue senserunt, non eis uisum est fieri non posse, ut dilapsa cadauera in auras in puluerem, in cinerem in umores, in corpora uescentium bestiarum uel ipsorum quoque hominum ad id rursus redeant, quod fuerunt. Quapropter Plato et Porphyrius, uel potius quicumque illos diligunt et adhuc uiuunt, si nobis consentiunt etiam sanctas animas ad corfiat consequens, quod fides praedicat Christiana, talia corpora recepturas, in quibus sine ullo malo in aeternum feliciter uiuant, adsumant etiam hoc de Varrone, ut ad eadem corpora redeant,
Abbreviated transcription (Latin):
ostendere quantum ab illa que futura est
dist& haec uita Nonqualium cum queh ominũ:
uerum &iam qui precipua hic scĩtate sunt prediti:
Cumressem ixquid panuulur quasi paruob.
Sapiezam quasi pare uolus loquaebar
qua si paruulus cogitagaco: Cum autem
pactussum uiR eua cuaui eaqua e
paruuli erant uideonus nune per
specu lum inenigorate .tunc autem
pacieao paciem minescio exparte: t unc
Autem cognos erm sicut et cosnisus suor:
Siergo inhac uta ubi hominũ mirab iliũ ꝓph&sia racõ panndiest
munen seruũ suũ uoi ip señerat. It apecũ uenerit quo defectũ et
Nec ĩa coruus ceruptibile asgra uabit anim̃a sediu srurbit
pihidim pedi&. illi sc̃ adec quae uideuda sunt oculis corporess
quib heliscus absens ad seruũ suum ui dendũ uonipdiguit

Expanded text:
ostenderet, quantum ab illa quae futura est ostenderet, quantum ab illa quae futura est disuerum etiam qui praecipua hic sanctitate sunt praediti: cum essem, inquit, paruulus, quasi paruulus sapiebam, quasi paruulus loquebar, quasi paruulus cogitabam; cum autem factus sum uir, euacuaui ea quae paruuli erant. uidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem; nunc scio ex parte, tunc autem cognSi ergo in hac vita, ubi hominum mirabilium prophetia ita comparanda est munera seruum suum, ubi ipse non erat: itane cum uenerit quod perfectum est, nec iam corpus corruptibile adgrauabit animam, sed incorruptibile nihil inpediet, illi sancti ad ea, quae uidenda sunt, oculis corporeis, quibus Helisaeus absens ad seruum suum uidendum non indiguit,
Abbreviated transcription (Latin):
quod credo Secundum illud qđ in pralmo lego
Credidi pnopter quod locutursum:
Dico itaquae uisurirunt dm̃ in iprocor pore sed
utrum periprum sicut ꝑ corpus nunc uidemur
solem lunam stellas mare acterram &quesunt
in ea non parua questio estdurum est enim dicere.
quodrcĩ talia corpora tunchabebunt ut non porsiN
oculor claudere atq aperire cum uolient :
durius autem quod ibi dm̃ quirquis oculor clauserit
non uidebitꝰ fenim proph&a heliseur puerũ suũ
giezi absenr corpore uidit accipientem munera
quaededit ei Nemansirus quem proph&a
memoratus aleprae:. deformitate mundauerat :
Quod seruur nequam dominosuo non uidente
latenter sefecirre putauerat. quanto magir
in illo corpore spiritali uidebunt scĩ omnia non
solum sioculor claudant. ueruma&iam unde¬
sunt corpore abrentes: Tunc enim erit
perfectum illud de quoloquenr apostolus
eua cuabirur
einde itquomodo poss& aliqua similitudine

Expanded text:
quod credo, secundum illud quod in Psalmo lego: quod credo, secundum illud quod in Psalmo lego: Credidi propter quod locutus sum . Dico itaque quod visuri sunt Deum in ipso corpore. Sed utrum per ipsum, sicut per corpus nunc videmus solem, lunam, stellas, mare, ac terram, et quae sunt in ea, non parva quaestio est. Durum est enim dicere, quod sancti talia corpora tunc habebunt, ut non possint oculos claudere atque aperire cum volunt: durius autem, quod ibi Deum quisquis oculos clauserit non videbit. Si enim propheta Elisaeus puerum suum Giezi absens corpore vidit accipientem munera, quae dedit ei Naaman Syrus, quem propheta memoratus a leprae deformitate mundaverat, quod servus nequam domino suo non vidente latenter se fecisse putaverat , quanto magis in illo corpore spiritali videbunt sancti omnia, non solum si oculos claudant, verum etiam undesunt corpore absentes? Tunc enim erit perfectum illud, de quo loquens Apostolus: evacuabitur . Deinde ut quomodo posset aliqua similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗue mundent scĩangeli quia etiam nortra angebi
dictirunt: quid eout ideporestate tenebrarum
& accento pon pignore trans latia drgnum api
Ad eorantelor iamcoepimur pertinere cumqu
nobis eritner uqua e dulcirsima dequaiam tuib
libror reripsimur dĩciuitar ipra communis sic sigt
ero angeli nortriqui sunt angelidi: quem am modũ
matis uxuo de pus illis intis dicoenioniopis
quia angeli eonum incaelis seoo per iudent
ꝑa ciam patris mei qui in caelir est:
icut ergo illiuident. ita & nor uisurisum mu
Sednun dum ita uidemus propter quod ait
apostolus quod paulo ante dixi Uide murnunc
ius io ista seruatur: Dequa iohanis
apostolus loquens Cumauteo apparuerit
ix̾quid dicniles ei ereimus qoã iude sionis eũ sicuti
Nacies autem dĩmani fes titio eius¬
⁊ intellerendec est non ali quod tale membrum¬
quale nor habemur incorpore atquae utiqua e
istonomine nuncupamus: Qua propter cũ
ex me quaeritur quidacturisint scĩ in illo cor
pore spiritali nondico quad iam uideo seddico

Expanded text:
dent sancti angeli, qui etiam nostri angeli dicti sunt, quia eniti de potestate tenebrarum et accepto spiritus pignore translati ad regnum Christi ad eos angelos iam coepimus pertinere, cum quibus nobis erit sancta adque dulcissima, de qua iam tot libros scripsimus, Dei ciuitas ipsa communis. Sic sunt ergo angeli nostri, qui sunt angeli Dei, quem ad modum natis unum de pusillis istis. Dico enim nobis, quia angeli eorum in caelis semper uident faciem patris mei, quia in cae- Iis est. Sicut ergo illi uident, ita et nos uisuri sumus; sed nondum ita uidemus. Propter quod ait apostolus, quod pauluisio ista seruatur, de qua apostinquit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Facies autem Dei manifestatio ejus intelligenda est, non aliquod tale membrumquale nos habemus in corpore, atque isto nomine nuncupamus . 2. Quapropter cum ex me quaeripore spiritali, non dico quod jam video, sed dico
Abbreviated transcription (Latin):
uitia dimic& eccq nullius reide siderio nisi
boni illi urrum mi atq immutecbi lis iuncat
Quod et si non fecciat ipra tedium bonoru
capacitcer innatura ractionali diuinitur
instituat: quantum sit boni quam mirabile
opus ominipotontis. quis competenter effaturaut

Expanded text:
uitia dimicet eaque nullius rei desiderio nisi uitia dimicet eaque nullius rei desiderio nisi boni illius summi adque inmutabilis uincat. Quod etsi non faciat, ipsa talium bonorum capacitas in natura rationali diuinitus instituta quantum sit boni, quam mirabile opus Omnipotentis, quis conpetenter effatur aut
Abbreviated transcription (Latin):
ruor explicent reminee es cequibun deeml ateibulb
uiq iniusibilibur: inuolocrir informar uisibiler
huius quod aspicimur decorire uoluant
Ipre incorporecem: corpoream quae naturtem
illcem precepositam istecm subfecteem miris modis
copulamr & conectemr animaentem feccit equodo ui
eius toem in cognum & mireebile est ut non rolum
in homine quod estonimed rationcele & ex hoc
cunctir terrenis animantibus excellentius atq
prccestantiur: Sed inqueclib& minuntiys ime
nsurculebeneꝰ considerantir tuporẽ mentis ingerat
lacudem qua epcericet creatoris: Ipreitecquae
anime humcnȩ mentem dedit. ubiratio & intel¬
lerentia in infocnter opitccest quodammodo
quecsinullasit excitando scilie& atquę exe¬
rendoc a& atis accerru: Quacrit scientia
capaxatq doctrinȩ & abilir percepcione ueri¬
tatir & cemorir boni qua capa citate hauriat
scpientiam uir tutibus quaesit precedita
Ouibur prudenter fortiter temperoente r &ius¬
te coduersurerrorer: & c&lerc In generata

Expanded text:
suos explicent semina et a quibusdam latentibus adque inuisibilibus inuolucris in formas uisibiles huius quod adspicimus decoris euoluant; ipse incorpoream corporeamque naturam, illam praepositam, istam subiectam. miris modis copulans et conectens animantem facit. Quod opus eius tam magnum et mirabile est, ut non soluin homine, quod est animal rationale, et ex hoc cunctis terrenis animantibus excellentius atque praestantius, sed in qualibet minutissima muscula bene consideranti stuporem mentis ingerat, laudemque pariat Creatoris. 3. Ipse itaque animae humanae mentem dedit, ubi ratio et intelligentia in infante sopita est quodammodo, quasi nulla sit, excitanda scilicet atque exserenda aetatis accessu, qua sit scientiae capax adque doctrinae et habilis perceptioni ueritatis et amoris boni; qua capacitate hauriat sapientiam uirtutibusque sit praedita, quibus prudenter, fortiter, temperanter et iuste aduersus errores et cetera ingenerata
Abbreviated transcription (Latin):
tenent ad delectandor animor quor. elo quu¬
tionis ornattis: quacin diuersorum carminũ
copiam cedmulcendces aures: quot organam
musica. quor cantilenȩ modor exconta ueru¬
quantem pcritiaem dimenn onem ad que nameciorte
madus que & ordiner siderum quantas ce gacitate
conptehundeta: quam multa rerum mundanarũ
coptationl se im pleuerte quis pos secelo tacon
meexime si uellimus nonace uatim esur etacon¬
moerroribus & scclnitatibis defenr deinos
qucem mceqnec clceruerint ingenioe phuloso forũ
atquece dereticorum quis aerti mcereis qscane
loquimur enim nunc denaturec menti liignanȩ
quacis iauuitamor ttelis ornatur non defidect¬
que itincre ueritatir quocilla immor tedis ord¬
quiritur  Huius tantȩ necturaequditom
summoem quoee hacbente iustiticem numquam
proscato inarmiserias decidirsa atquae eio
prostercn solor quiliberebuntur inaum mh
orro iturcs:Nisinimis groende peccatum i ho¬
beluis mortelitate commune multy que ererũ

Expanded text:
tenent; ad delectandos animos quos elocutenent; ad delectandos animos quos elocutionis ornatus, quam diuersorum carminum copiam; ad mulcendas aures quot organa musica, quos cantilenae modos excogitauerquantam peritiam dimensionum adque numerorum, meatusque et ordines siderum quanta sagacitate conprehenderit; quam multa rerum mundanarum cognitione se inpleuerit, quis possit eloqui, maxime si uelimus non aceruatim cuncta conmo erroribus et falsitatibus defendendis quam magna claruerint ingenia philosophorum adque haereticorum, quis aestimare sufficiat? Loquimur enim nunc de natura mentis humanae, qua ista uita mortalis ornatur, non de fide adque itinere ueritatis, qua illa inmortalis adquiritur. Huius tantae naturae conditor tem summamque habente iustitiam numquam profecto in has miserias decidisset adque ex his praeter eos solos qui liberabuntur in aeternas esset itura, nisi nimis grande peccatum in hobeluis mortalitate commune multisque earum
Abbreviated transcription (Latin):
licebeat in nocturec umndeista potuit uelinue honum
uel dncere uelexertere test&ur Vesti mentorũ
& cec diñ ciorum ced operce quam murtebulia quce
stupenda industria humana ꝑuenerilquq un
agriculturaeri quo in nacuiatione profecrit
quece in fecbricatione quorum quace uce sorum
uela&icem stoctuarum & picdrterums uani¬
nure hi ucontecuerit & impleuerit quace inecatr¬
nu aebilie Speccantibur audientibur incre¬
dibilice feccienda & exibende moltersit in camere¬
dis: oc cidendis domccndis: in rectio nccbilibur
anemcentibus quȩ & quanta reppererit : coduer¬
sus ipror hominer tot genere uenenor ums tot
armorum. totma chinamentorum & prosalu¬
temor tecli tuendec atq praepoercenda :¬
Quod medi camentae atq cediumenta comprae¬
henderit : prouoluptate fcc̃cium: quod condi¬
menta &iulcce inrita menta reppererit : ced
indican daes & suacdendas cortationer quã
multi tudinem uocri&atem quac simorum
ubi prececipuum locum uerba & litterae

Expanded text:
habeat in natura, unde ista potuit uel inuenire uel discere uel exercere. testetur? Vestimentorum et aedificiorum ad opera quam mirabilia, quam stupenda industria humana peruenerit; quo in agricultura, quo in nauigatione profecerit; quae in fabricatione quorumque uasorum uel etiam statuarum et picturarum uarietate excogitauerit et inpleuerit; quae inmirabilia spectantibus, audientibus incredibilia facienda et exhibenda molita sit; in capiendis occidendis domandis inrationalibus animantibus quae et quanta reppererit; aduersus ipsos homines tot genera uenenorum, tot armorum. tot machinamentorum, et pro salute mortali tuenda adque reparanda quot medicamenta adque adiumenta conprehenderit: pro uoluptate faucium quot condimenta et gulae inritamenta reppererit; ad indicandas et suadendas cogitationes quam multitudinem uarietatemque signorum, ubi praecipuum locum uerba et litterae
Abbreviated transcription (Latin):
cas ser : & quo enim homo monore possitur
pos tea quam deliquid comparatur est pec¬
coribus similiter geierat : Non in eo tame
penitus tinc taest quȩdam uelut scintil¬
larauonis inqua fcatus est adimaginem
dĩ huicautem propatione : si conformatio non
adibare tur nee ipsa innugeneris formor¬
mas modur que procederet: Qi enim non
concubuis serit homines & nih ominush
uella in plereterras hominibus quomo¬
docreicuit Uinũ sine commixit ionema¬
ras & femine. sic pos s& omnes: Concum ben¬
tes ueronin illo orean tes geierantes qre
rortposgunet: Siout ergoait derđ deinisortiute gne
soiidedi quahomo ccdppelatem iustitiormn que fer
tercham huc dicipotest nec qui concumba uec matꝰ

Expanded text:
casset. Ex quo enim homo in honore positus, casset. Ex quo enim homo in honore positus, postea quam deliquit, conparatus est pecoribus, similiter generat; non in eo tamen penitus exstincta est quaedam uelut scintilla rationis, in qua factus est ad imaginem Dei. Huic autem propagationi si conformatio non adhiberetur, nec ipsa in sui generis formas modosque procederet. Si enim non concubuissent homines et nihilo minus Deus uellet inplere terras hominibus: quo modo creauit unum sine commixtione maris et feminae, sic posset omnes; concumbentes uero nisi illo creante generantes esse non possunt. Sicut ergo ait apostolus de institutione spiritali, qua hometiam hic dici potest: Nec qui concumbit nec qui
Abbreviated transcription (Latin):
ecan illorum que dicumus bona etiam inneturã
pecetio uitia ddan supplicio que danmaram eebo¬
porationemi P prinis mundi operibur bene cdie¬
tiouil argitur estꝰ quibus operibus chesen itoerdi¬
quieusue sonformatio uero inillo eius estꝰ opere
quo us que nune operatur efsicacem quippepeten¬
tiam suaiisirebus sultra hat nec progrdi pete¬
rumtecesos edimensis motibus peragere tempo¬
refuinec prorsusineo quod creatae sunt ali qua¬
tenur peria nebunt: Sicergo creauit hominemn
Nomir ei ad derent setiitatens quandam qua
hominer cdios propagare Congener anto qr
aian ipscmpropagandi posn bilitaton non
pes qitaten quibus tamen uoluit homini¬
bus cebstu lit eamds & steriles fugrunt
Noritamen geno⁊ humana abs tulit semel
datam primus duobus congiugebur benedi¬
tonem generancl : Haec ergo propagatio quã¬
uis pec eceto abla tanon fuerit Non tamen
&iam ipsectalis est qualis sues saee sinon opec¬

Expanded text:
igitur illorum, quae diximus bona etiam in naturam igitur illorum, quae diximus bona etiam in naturam peccato uitiatam supplicioque damnatam de bopagationem in primis mundi operibus benedictione largitus est, a quibus operibus die septimo requieuit; conformatio uero in illo eius est opere, quo usque nunc operatur. Efficacem quippe potentiam suam si rebus subtrahat, nec progredi poterunt et suis dimensis motibus peragere tempora nec prorsus in eo quod creatae sunt aliquatenus permanebunt. Sic ergo creauit hominem Deus, ut ei adderet fertilitatem quandam, qua homines alios propagaret, congenerans eis etiam ipsam propagandi possibilitatem, non necessitatem: quibus tamen uoluit hominibus abstulit eam Deus, et steriles fuerunt; non tamen generi humano abstulit semel datam primis duobus coniugibus benedictione generali. Haec ergo propagatio quamuis peccato ablata non fuerit, non tamen etiam ipsa talis est, qualis fuisset, si nemo pec
Abbreviated transcription (Latin):
corporibus humonis & quod ammodoonoo¬
tam peccati uitium potuit auferre quonobis
inpacta est etiam necessgas moruis
Ces utrum que simul currit isto quasa flino
Saedque torrente geners humani malum quod
aparente trahitur: Ebonum quod acre¬
ante tribuitur: Inoriginali malo luo suntu
peccatum adque supplicium: In originalibono
alia duo: Propagatio & conformatio sed
quantum ad praesentem pertin& intentio¬
nem nostram demalis quorum unum denos¬
tra uenit audatia idest peccatum alterum
de iuditio dĩ idest supplicium iam satis dgcimus
Nunc debonis di quȩ ipsi quoque uitia tuedam¬
nate quue naturae contulit. siue usque nuno
confert dicere instutui: Neque enim lam¬
nando auitotum abstuli quod delerat alio¬
quinec ess& omnino aut eam remouit
a sua poteftaie eciam cum dia bolo poenaliter
subdidit Cum nec ipsum diabolum a suo alie¬
nar& imperio : quando quidem ut ipsius quoque
diaboli natura subsiftat ille facit qui sum me est
S facte esse quic quid ali quomo do est:
Duorum

Expanded text:
corporibus humanis et quodam modo intextam peccati uitium potuit auferre, quo nobis inpacta est etiam necessitas mortis; sed utrumque simul currit isto quasi fluuio adque torrente generis humani, malum quod a parente trahitur, et bonum quod a creante tribuitur. In originali malo duo sunt, peccatum adque supplicium; in originali bono alia duo, propagatio et conformatio. Sed quantum ad praesentem pertinet intentionem nostram, de malis, quorum unum de nostra uenit audacia, id est peccatum, alterum de iudicio Dei, id est supplicium, iam satis diximus. Nunc de bonis Dei, quae ipsi quoque uitiatae damnataeque naturae contulit siue usque nunc confert, dicere institui. Neque enim damnando aut totum abstulit quod dederat, alioquin nec esset omnino; aut eam remouit a sua potestate, etiam cum diabolo poenaliter subdidit, cum nec ipsum diabolum a suo alienant imperio; quando quidem, ut ipsius quoque diaboli natura subsistat, ille facit qui summe est et facit esse quidquid aliquo modo est. Duorum
Abbreviated transcription (Latin):
Depromirrione a eterne beatitudinis scõrum
& perp&uis suppliciis impiorum.
mundo credente non credunt.
Quodroma conditorẽ suum romulum diligendo
dm̃ fecerit ecclesia autẽ xp̃m dm̃ credendo dilexerit.

Expanded text:
De promissione aeternae beatitndinis sanctorum et perpetuis suppliciis impiorum. mundo credente non credunt. Quod Roma conditorem suum Romulum diligendo deum fecerit, ecclesia autem Christum Deum credendo dilexerit.
Abbreviated transcription (Latin):
toctur mopice & fiunt eemici qui intaeber¬
nac cule a&erna surcipiaent: Nec tecm
bone ut tentam becti tudinem cedipircendo
eir iprac sufficiat. nisi eorum meritis quor
cemicor fecerint misericordicm conre¬
quantur: Mirari autem soleo a&iam
apud uer giliũ M repperiri istamhũ ren¬
tenticem ubiait. pacite uobis amicos
demamona iniquitatis ut & ipsi reciptaql
uos intaper nacula aeterna:

Expanded text:
tatur inopia et fiunt amici qui in tabertatur inopia et fiunt amici qui in tabernacula aeterna suscipiant, nec tam bonae, ut ad tantam beatitudinem adipiscendam eis ipsa sufficiat, nisi eorum meritis, quos amicos fecerint, misericordiam consequantur. Mirari autem soleo etiam aput Vergilium reperiri istam Domini sententiam, ubi ait: Facite uobis amicos de mammona iniquitatis, ut et ipsi recipiant uos in tabern