comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mostudio que resemus. ut hae besemus haebundaentioem ecgrce eis
ctcaedm̃ & pro ximum nsm Suꝑ hec eticẽ cornmunee tionen
corpons et sdenguinis sui clamentis simus fedemptor indulsit
quertenus pietas erea tons hinc maxime possit intellegi cum
nos tantis bdieficus. sitormen eumpuro corde queraemus feo.¬
ret ab solui: sa ddat ipse nunc quo que cumulum mune obt
suis r ei sũt nrgoin luminet. corde os̃to punficet ut etseꝯptu¬
soes scas eneite punis iimae coto cde me secc raus qle arceus

Expanded text:
abundantiam caritatis abundantiam caritatis circa Deum et proximum nostrum. Super haec etiam communicationem corporis et sanguinis sui clementissimus Redemptor indulsit, quatenus pietas Creatoris hinc maxime possit intellegi, cum nos tantis beneficiis, si tamen eum puro corde quaeramus, fecisset absolui. Addat ipse nunc quoque cumulum muneribus suis, sensus nostros illuminet, corda nostra purificet, ut Scripturas sanctas mente purissima c
Abbreviated transcription (Latin):
terrerum epso dolor prescitia ipsius nontimetur. qui ubique to¬
tus et ommpotens esse cognoscitur. Dux ꝓpter absdatem iu¬
dicem non csedamus et reia usius rabunalia nonueninas:
ret : nemo sea deccusationes perfidaes et sub dola uoter conudr¬
itet: Peos nos foctecemur qui aebsolute delinquimus: nihil est
stultius qua m illi uelle inditiꝰ cui nullatemis ꝓboetur in ludi: pa
terior aepudpium iudican. nisi quaendo sub iectus iuem negla¬
git sospitatem Osemus er go fr r hẽmi quae tenus qui humana
qeren torm morgno largitus est ut ouamper ditom sepostase
suis humiens dignasetur. et per incorposte tionis behie ficiun
tumpefet uincula peecce tosum: ut ignaris atq celimatis fide
purgeoset. femit tere nos fhbus peccatie psesi peset. ut ipse quo¬
que similits debita nr̃te laxceset. ut ͥmmid terenus & re mon
qua terus er rods nq̃ lig ee minae soluesartur ut ꝑdaitsntiam sum.¬

Expanded text:
terrarum, et – pro dolor! – praesentia ipsius non timetur, qui ubique toterrarum, et – pro dolor! – praesentia ipsius non timetur, qui ubique totus et omnipotens esse cognoscitur. Quapropter absentem iudicem non credamus, et rei ad ipsius tribunalia non uenimus. ret. Nemo se ad excusationes perfidas et subdola uota conuertat. Reos nos fateamur, qui absolute delinquimus. Nihil est stultius quam illi uelle mentiri, cui nullatenus probatur illudi. Parterior apud pium iudicem, nisi quando subiectus suam neglegit sospitatem. Oremus ergo, fratres karissimi, quatenus qui humano generi tam magna largitus est, ut ouem perditam reportare suis humeris dignaretur et per incorporationis beneficium rumperet uincula peccatorum, ut ignaris atque alienatis fidepurgaret, remittere nos fratribus peccata praeciperet, ut ipse quoque similiter debita nostra laxaret: ut conuerteremus errantem, quatenus erroris nostri ligamina solue
Abbreviated transcription (Latin):
dunt poel mam sc̃ẽ temunesa tionis accipiunt. Sed quo foccili¬
us sicut dictum est mnor tiferas mundi delectationes noxiceque
blandimantoo dnopiiestante uincatis. et sitis huius seculi sicut
debeoctis legitur. trcenseuts ed illad scmpa. pnimi psaelmi festi¬
nate scluto se semediu ut legem dni dieb noctib que meditemini
tunc non inuenis inimisus ꝓter uus locum. cum torumxps occupo¬
uent aenimum: Norm& pactan eronimus pulchse conpl&us e
dicens. Ama icifatiam scipturo sum & cainis uitia non cmcbis
Dicite mihi uihosudentissimi quabrertius quocm illum habere ꝓpi¬
tium. quemiscctur non uedamas effugese: nam sipsefestum uox.
pseconis eiuntie sicaerpentum ipsius itsepartibus rotis troensise
nos camus. nonne omnes uoluptates cordis abicimus dum conspec¬
tum ipsius seuesentiaq meidimus. Dr̃ intonaet percanuka ce
fulguroe danonstreet innubibus. fsequaater cominouet fundo m̃to

Expanded text:
dunt, palmam sanctae remunerationis accipiunt. Sed quo facilidunt, palmam sanctae remunerationis accipiunt. Sed quo facilius, sicut dictum est, mortiferas mundi delectationes noxiaque blandimenta Domino praestante uincatis et sitis huius saeculi, sicut de beatis legitur, transeuntes, ad illud semper primi psalmi festinate salutare remedium, ut legem Domini diebus noctibusque meditemini. Tunc non inueniet inimicus proteruus locum, cum totum Christus occupauerit animum. Nam et pater Hieronymus pulchre complexus est, dicens: 'Ama scientiam Scripturarum, et carnis uitia non amabis.' Dicite mihi, uiri prudentissimi, quid beatius quam illum habere propitium, quem iratum non ualemus effugere? Nam si praefectum uox praeconis enuntiet, si carpentum ipsius strepentibus rotis transire noscamus, nonne omnes uoluptates cordis abicimus, dum conspectus ipsius reuerentiamque metuimus? Deus intonat per conuexa caeli, fulgora demonstrat in nubibus, frequenter commouet fundamenta
Abbreviated transcription (Latin):
Nolite & ma sedesidiaem quac indno cognoscitis ochosem: preto uobis
sunt scaerum scopturarũ inst sum̃ta dogmatica cumex positosb:
iuis qui uese sunt floꝯferi. campice lestis pae sedisi poma sucuia:
unde et fidelesanimȩ selubrite inbuantur. & linguẽ ur̃e non caduco
sed fr uctifero nimis instrucentur eloquio Quac ꝓpte desideranter
intdite misteha dñi ut sequentibus iter indicase possitis. quiae magne
uerecundie pondus est habese quodlegas. et ignosaese quod docecs
Et ideo futuse beatitudinis manores. uitaem poctrum. confessione fi¬
deliũ. passiones martyrlim legite constante. quas int&r celia in
spistula scĩ hyeronimi aed chromatium etheliodoru detincct&. ꝓcul
tio uos ꝓuocans. ad caelestia regnaꝑducat: Scientes quia non solum
incegone sanguinis. ocut in uirginitate carnis posite sint coronȩ.
Sede om̃ s qui iuiuacutedõ uitic su corposs uincunt. resteque cre¬

Expanded text:
Nolite amare desidiam, quam Domino cognoscitis odiosam. Praesto uobis Nolite amare desidiam, quam Domino cognoscitis odiosam. Praesto uobis sunt sanctarum Scripturarum instrumenta dogmatica cum expositoribus suis, qui uere sunt floriferi campi, caelestis paradisi poma suauia, unde et fideles animae salubriter imbuantur et linguae uestrae non caduco sed fructifero nimis instruantur eloquio. Quapropter desideranter introite mysteria Domini ut sequenverecundiae pondus est habere quod legas, et ignorare quod doceas. Et ideo futurae beatitudinis memores, vitas Patrum, confessiones fidelium, passiones martyrum LXXIX legite constanter quas inter alia in epistola sancti Hieronymi ad CHROMATIUM et Heliodorum destinata; procul tio uos prouocans ad caelestia regna perducat; scientes quia non solum in agone sanguinis aut in uirginitate carnis positae sint coronae, sed et omnes qui iuuante Deo uitia sui corporis uincunt recteque cre
Abbreviated transcription (Latin):
nudum uestite. er imn ditipanan fraengite. Omꝰ ite ue re dicanidur et
cotsolatus: quimiser os consoletur Ipsos eũ rusticos quiadur in
mouaesteruim ꝑtinent bonis morib esudite. Quos aediestarun
paiionum pondest non grauetis. Sehptum est eium: Iugum me¬
um suaue est sonus meum leue est: Illuduero quod fte milicese rusti¬
cis conpsdbaetur furte nesciant. lucos colese prorsus ignoreit: ui¬
uant in no diopr oposito &simplicita tefelici Secundur illis or docon¬
ue: sac tioms purissimus in ponatur. Frequane ad monaeste ꝯc scã
conusnieont ut qubsscant usds redisi. et nonde uste institutione cog¬
nosei : Scicntetic dm̃ uberta te maegar eorum digna nte infundere
si eum fidelite consueuer int in uocare: Data: M itarq uobis quedo
ur bs propiu cuier seliciosi in aua si concordite & spis teliter dño
praectante transigitis. caelestis ic porthȩ p̃figura tone gaudetis:

Expanded text:
nudum uestite, esurienti panem frangite, quoniam iste uere dicendus est nudum uestite, esurienti panem frangite, quoniam iste uere dicendus est consolatus, qui miseros consolatur. Ipsos autem rusticos, qui ad uestrum monasterium pertinent, bonis moribus erudite; quos adiectarum pensionum pondere non grauetis. Scriptum est enim: Iugum meum suaue est et onus meum leue est. Illud uero quod familiare rusticis comprobatur, furta nesciant, lucos colere prorsus ignorent, uiuant innoxio proposito et simplicitate felici. Secundus illis ordo conuersationis purissimus imponatur; frequenter ad monasteria sancta conueniant, ut erubescant uestros se dici et non de uestra institutione cognosci. Sciant etiam Deum ubertatem agris eorum dignanter infundere, si eum fideliter consueuerint inuocare. Data est itaque uobis quaedam urbs propria, ciues religiosi, in qua si concorditer et spiritaliter Domino praestante transigitis, caelestis iam patriae praefiguratione gaudetis.
Abbreviated transcription (Latin):
pnetate disseruit atq depinexit: posthex legite ypoera tan cetq
gelienum. latina lingua conuer sus idest thoeste peutice gelieu ard
ꝓhulosophum gl au conandestinata. & ee nony mum quendoem quis
diubss austo sbus probetur eẽ collectus: Deindeceli aruseli. ddne¬
dicine sy pocfcrtis. deharbis et curis diue sosq alios medendi certe
compositos. Quosuobis inbiblio thecȩ nsẽ sinibus reconditos doccu¬
xiliane deseliqui comnionitio eibbortis congsegatiorusq monad¬
tam paetsum segulas quac̃ precepto ss̃ prophi ius sae ser uate &
libenter que uob scclubriter imperentur efficite. Quiꝙ magne se¬
munestetionis est psenus sine cliquo murmuse p̃ceptis solutoe¬
ger ontiui deprecor ut sic cuneae dispona tis qua telius gsegem
uobis eseditum psestrntedno &edbectitudinis dono ꝑducest debero¬
ms  Pe fegs q um igitur aente omae suscipite. ȩlanos ynaem date

Expanded text:
prietate disseruit atque depinxit. Post haec legite Hippocratem atque prietate disseruit atque depinxit. Post haec legite Hippocratem atque Galienum Latina lingua conuersos, id est Tharapeutica Galieni ad philosophum Glauconem destinata, et anonymum quendam, qui ex diuersis auctoribus probatur esse collectus. Deinde Caeli Aureli de Medicina et Hippocratis de Herbis et Curis diuersosque alios medendi arte compositos, quos uobis in bibliothecae nostrae sinibus reconditos Deo auxiliante dereliqui. XXXII. COMMONITIO ABBATIS CONGREGATIONISQVE MONACtam Patrum regulas quam praeceptoris proprii jussa servate, et libenter quae vobis salubriter imperantur efficite: quia magnae remunerationis est praemium sine aliquo murmure praeceptis salutarGeruntium deprecor, ut sic cuncta disponatis, quatenus gregem uobis creditum praestante Domino ad beatitudinis dona perducere debeatis. Peregrinum igitur ante omnia suscipite, elemosinam date,
Abbreviated transcription (Latin):
sitrte tracstatis. et confugiantibus ceello ca scorum officiaebente
pieta tis inpeiditis tꝯstes passiouib alians deper iclitaentibus mesti
sus ceptorum dolose cons xi& incelians ca la mitatib merore propꝰo
semꝑ cot toniti. ut sic̃ aer tisuse peritice docs laengueitb sincesd studio
seruictis aebillo mecedam receptun a quopossunt protempostelib
e te nase t ꝯbui Et ideo discite quidam nactures he barrum. comnax¬
tions que specierũ. sollicita mante tractate. sed nonponatis in her¬
bis spem. non in huma nis consilus sospitotem. naem quoc uis mediana
legatur & dño constituta. ipse tormea scenos efficit quiuitoem sinedu¬
bitatione concedit̃. Scnptumatanim: Omne quod fecsitis in uerbo
&ut opese. in nomine dñi ihũ facite. gatas a genterdo & pcetoꝑiosu¬
Quod siuobis non suerit grecaerum litteratum note facundia inprimis
habetis her beerium dioscoridis quihe bas cegrorum miscebilipro¬

Expanded text:
sitate tractatis, et confugientibus ad loca sanctorum officia beatae sitate tractatis, et confugientibus ad loca sanctorum officia beatae pietatis impenditis, tristes passionibus alienis, de periclitantibus maesti, susceptorum dolore confixi, et in alienis calamitatibus merore proprio semper attoniti; ut, sicut artis uestrae peritia docet, languentibus sincero studio seruiatis, ab illo mercedem recepturi, a quo possunt pro temporalibus aeterna retribui. Et ideo discite quidem naturas herbarum commixtionesque specierum sollicita mente tractate; sed non ponatis in herbis spem, non in humanis consiliis sospitatem. Nam quamuis medicina legatur a Domino constituta, ipse tamen sanos efficit, qui uitam sine dubitatione concedit. Scriptum est enim: Omne quod facitis in uerbo aut opere, in nomine DQuod si uobis non fuerit Graecarum litterarum nota facundia, in primis habetis Herbarium Dioscoridis, qui herbas agrorum mirabili pro
Abbreviated transcription (Latin):
custodicnt uberrimi luminis hocbundantissima claritar tamm. tibi
oleo pinguedo non desicit quã uirflamiis aerdertibus iugito tosseatur
Sed nec hosa sum modulos paessi sumus uos ullatonus ignostese quiad
magnaes utilitctes humceni generis noscuntur Inuanti: Qucꝓpter
osdlogium uobis unum quod solis claꝯitas indic& p̃pasesse cognos¬
cor. aelteru uesd aqua tile quoddie noctuque horte su iugiter indicat
quantitatem. Quia fsequenter non nullis diebur solis clantas cibeẽcog¬
noscitur. miroq modo interris oe quooꝑ aegit. quod solis flammeus pigor
desuꝑ modulatus &cumt᷑. Itaq nocturec diuisce sunt cers hominom
fecit ise concorditir. in quibus fides rerũ toenta uetate consistit
ut quod ebutiisq: geitur per inter nuntios estiges constitutum:
H&c er gopcurate sunt ut militer xp̃i cer tissimis signis ammoniti
aedopus&e cendĩ diuinũ qua si tubis clangentib: euocentur

Expanded text:
custodiant uberrimi luminis abundantissimam claritatem; ubi custodiant uberrimi luminis abundantissimam claritatem; ubi olei pinguedo non deficit, quamuis flammis ardentibus iugiter torreatur. Sed nec horarum modulos passi sumus uos ullatenus ignorare, qui ad magnas utilitates humani generis noscuntur inuenti. Quapropter horologium uobis unum, quod solis claritas indicet, praeparasse cognoscor; alterum uero aquatile, quod die noctuque horarum iugiter indicat quantitatem, quia frequenter nonnullis diebus solis claritas abesse cognoscitur, miroque modo in terris aqua peragit, quod solis flammeus uigor desuper modulatus excurrit. Ita quae natura diuisa sunt, ars hominum fecit ire concorditer; in quibus fides rerum tanta ueritate consistit, ut quod ab utrisque geritur per internuntios aestimes constitutum. Haec ergo procurata sunt, ut milites Christi certissimis signis ammoniti ad opus exercendum diuinum quasi tubis clangentibus euocentur
Abbreviated transcription (Latin):
uenise possitis. per quos notitic usde potius in stsuatus: Isti te inen
qui memosati sunt si assiduo studio selegantur. omnan uob̾ cceligi¬
nem ignosoctionis cebscidunt. ut quod hacctenus ignosoctum est. ho.¬
becctur & maxima paerte notissimu: his etia maddidimus in codi¬
cibus cooperiendis doctos aertificer ut lit tero su: socert su: pulchꝯtu¬
dinefccciss de suꝑ de cora uestiset. &emplum illud dominice figusir¬
tionis &c celiquee paer te for sitaen imitaentes. quieos quos cedcienaem asti¬
maet inuitaendos. ingła caelestis conuiuii stolis nuptiaelibus opesiuit.
Quib multiplices species foturcesu: in uno codice depicttes nisi foellor
decenter &xp̃ssimus. ut quale malueꝯt studiosus tegumartifor maem
ipsesibi possit eligese : Paeste uimus etiam noctuirnis uigiliis mechac¬
nicces lucer nas conseruaticer illum initium flammaesum ip¬
sas sibi nuthaites in cendium que humano ministeno cesaente plixe

Expanded text:
uenire possitis, per quos notitia uestra potius instruatur. Isti tamen uenire possitis, per quos notitia uestra potius instruatur. Isti tamen qui memorati sunt, si assiduo studio relegantur, omnem uobis caliginem ignorationis abscidunt, ut quod hactenus ignoratum est habeatur ex maxima parte notissimum. His etiam addidimus in codicibus cooperiendis doctos artifices, ut litterarum sacrarum pulchritudinem facies desuper decora uestiret, exemplum illud Dominicae figurationis ex aliqua parte forsitan imitantes, qui eos quos ad cenam aestimat inuitandos in gloria caelestis conuiuii stolis nuptialibus operuit. Quibus multiplices species facturarum in uno codice depictas, ni fallor, decenter expressimus, ut qualem maluerit studiosus tegumenti formam ipse sibi possit elegere. Parauimus etiam nocturnis uigiliis mechanicas lucernas conseruatrices illuminantium flammarum, ipsas sibi nutrientes incendium, quae humano ministerio cessante prolixe
Abbreviated transcription (Latin):
tus anendetor nesuiat Ercte comgese. or togo phosaentiquos.
legaent idest. uelium. longum. curqũ. uolericenũ papyn&¬
num. a d ecmantium. martynũ. De . .&.b. eundandephuis
medus. atq ultinis syllabis. eiusdam. de .B. litterde toferia in
N omine posita: s eut ychende cespisectione. sede focoem dedis¬
ferentia geiess. quos ego quaentos potui studioseo curiositeete
collegi. & nequemapiam manoser tosũ codicũ obscur itars deelic¬
sc tur barfet. qmꝰ anti quoesum declina tiõnũ ꝑmixtione pi
me parte confusisunt. magno studio lebons in cubui ut in
libro sequestfaeto atq composito qui ln scꝯbitur de ostogritphiua
ib uosde lostete segule ꝑuenisent. &dubietorte sublate li¬
bMNor atunus uitm emaidae tionis insideret: Dio neden quos
& theocthistum aliqua de talicerte se ꝯpsisse conpemus: Quiss in¬
uenti fuerint uos quoq: eori deflorato colligite. forte & clios in¬

Expanded text:
tus emendator nesciat errata corrigere, orthographos antiquos tus emendator nesciat errata corrigere, orthographos antiquos legant, id est, Velium Longum, Curtium Valerianum, Papirianum, Adamantium Martyrium de V et B, eiusdem de primis mediis atque ultimis syllabis, eiusdem de B littera trifariam in nomine posita, et Eutychen de aspiratione, sed et Focam de differentia generis; quos ego quantos potui studiosa curiositate collegi. Et ne quempiam memoratorum codicum obscuritas derelicta turbaret, quoniam antiquarum declinationum permixtione pro maxima parte confusi sunt, magno studio laboris incubui, ut in libro sequestrato atque composito, qui inscribitur de Orthographia, ad uos defloratae regulae peruenirent, et dubietate sublata liberior animus uiam emendationis incederet. Diomedem quoque et Theoctistum aliqua de tali arte scripsisse comperimus; qui si inuenti fuerint, uos quoque eorum deflorata colligite. Forte et alios in
Abbreviated transcription (Latin):
de opese suo nequeo dicere uicis situdinem illũ de torbonis non
posse ꝑcipere. si tarmei non cupiditetis embitu. sedrectostu¬
dio telia nosca tur efficese. us bit cielestia multipliccetho¬
mo & quede i significatione con paebili si fas et dicere. t¬
bus digitis scꝯbitur quod uistus sce thnitatis effactur: Ospde¬
taculum bene considefaentib glonosũ. ce sundine curretȩ. uer¬
be cel estia desc ꝯbuntur: ut unde dicebolus corput dñ inpces¬
None fecit p&rcuti. inde siur caelliditaes possit ectiagui
Accidit etiam laudibus eoru. quod foctum dñi cliquomodo ui¬
deatur imitan. qui legen suaem lic& figuscclitet sit dictu oo¬
nipotentis digiti opetetione conscꝯpsit Multec sunt quideo
que te term iasi duieis te. sefescentur. Sed isufficit eos dici libre¬
Nes quilibse cdni iustitieq deseruiunt: Sed ne tanto bono mute¬
tis littens sc ꝯptoses uerba uitiosa pe misceem: &ut inerudi¬

Expanded text:
de opere suo. Nequeo dicere uicissitudinem illum de tot bonis non de opere suo. Nequeo dicere uicissitudinem illum de tot bonis non posse percipere, si tamen non cupiditatis ambitu sed recto studio talia noscatur efficere. Verba caelestia multiplicat homo, et quadam significatione contropabili, si fas est dicere, tribus digitis scribitur quod uirtus sanctae Trinitatis effatur. O spectaculum bene considerantibus gloriosum! Arundine currente uerba caelestia describuntur, ut, unde diabolus caput Domini in passione fecit percuti, inde eius calliditas possit extingui. Accidit etiam laudibus eorum, quod factum Domini aliquo modo uidentur emitari, qui legem suam, licet figuraliter sit dictum, omnipotentis digiti operatione conscripsit. Multa sunt quidem quae de tam insigni arte referantur, sed sufficit eos dici librarios, qui librae Domini iustitiaeque deseruiunt. Sed ne tanto bono mutatis litteris scriptores uerba uitiosa permisceant aut inerudi
Abbreviated transcription (Latin):
set sermonibus alios docere moru uidelic& instfuaet scitateiu
A Ego tormai fecteor uotum meum quod in teruos quecum que pos¬
sunt corposeo loebose compleri. aentiqua hosu mihi strdia. sito mei
ueraciter scꝯbaent. non inmerito for sitaonplus ploccese. quod & mdatem
succ̃ relegendo scipturas diuinas saluta Nter instsuunt &dni psecepta
scabendo longelateque disseminant. felix intentio. lacudanda seduli¬
toes. manuhominibus predicaese digits linguas apense. soc lutem
mor telibus tacitum dare. & conta diceboli subseptiones in licitas
colamo atroc mentoque pugnase. torenim uuluera soeta nasoc¬
cipit. quot antiquarius dni uerba descsibit. uno itaque loco situs
opens sui dissaminatione ꝑ diuersas ꝓuinias uadit. In locis
stis legitur labor ipsius. ccudiunt populi unde secpsa ua uolun¬
to te conuestont sdnõ purte mane dese uient. operce tur obsen

Expanded text:
let sermonibus alios docere, morum uidelicet instruat sanctitate. XXX. let sermonibus alios docere, morum uidelicet instruat sanctitate. XXX.  Ego tamen fateor uotum meum, quod inter uos quaecumque possunt corporeo labore compleri, antiquariorum mihi studia, si tamen ueraciter scribant, non immerito forsitan plus placere, quod et mentem suam relegendo Scripturas diuinas salutariter instruunt et Domini praecepta scribendo longe lateque disseminant. Felix intentio, laudanda sedulitas, manu hominibus praedicare, digitis linguas aperire, salutem mortalibus tacitum dare, et contra diaboli subreptiones illicitas calamo atramentoque pugnare. Tot enim uulnera Satanas accipit, quot antiquarius Domini uerba describit. Vno itaque loco situs, operis sui disseminatione per diuersas prouincias uadit; in locis sanctis legitur labor ipsius; audiunt populi unde se a praua uoluntate conuertant, et Domino pura mente deseruiaint; operatur absens
Abbreviated transcription (Latin):
eccedentem. sub carutela legere debectis: Cuius dista uistor ma ttaen ca¬
nus episc. afer itae dño iuucente purgauit. & quȩ in inus escent addidit
ut eiferu ista sum palma meꝯto conferatur : Quem iute clios decefice
pastibus cito nobis csedimus esse dragendum: Ceteroc ueso generte mona¬
nasteho uiuahdisi. sicut credesedignũ est diuinae goctia suffroc¬
gaonte cenobiorum consuetudo conpetento erudiat. S cliquid subli¬
mius defeccctos aenimos opitose contingat: habetis montes castel¬
lis secseta succuico ubiuelut a nachorite pretante dño feliciter esse
possitis: Sunt eumr anoti. & anitantia hesemi loca quando muns
pnstinis ambientibus probantur incluse : Qua propter aptum uob
erit eligese exercitotis icomatq probatissimis illudhabita culũ
si prius in corde ur̃o fuest p̃paera tus cscensus: Legendo bum cog¬
noscitis unum de duob quid aut desidescose aut tolerese possitis.
tantumest ut conuersactionis probitate seruata. qui non uede¬

Expanded text:
excedentem sub cautela legere debeatis. Cuius dicta Victor Mattaritanus, episcopus Afer, ita Domino iuuante purgauit, et quae minus erant addidit, ut ei rerum istarum palma merito conferatur; quem inter alios de Africae partibus cito nobis credimus esse dirigendum. Cetera uero genera monanasterio Viuariensi, sicut credere dignum est, diuina gratia suffragante coenobiorum consuetudo competenter erudiat, et aliquid sublimius defecatos animos optare contingat, habetis montis Castelli secreta suauia, ubi uelut anachoritae praestante Domino feliciter esse possitis. Sunt enim remota et emitantia heremi loca, quando muris pristinis ambientibus probantur inclusa. Quapropter aptum uobis erit elegere exercitatis iam atque probatissimis illud habitaculum, si prius in corde uestro fuerit praeparatus ascensus. Legendo enim cognoscitis unum de duobus, quid aut desiderare aut tolerare possitis. Tantum est ut conuersationis probitate seruata, qui non ua
Abbreviated transcription (Latin):
domu: inuenum laborteit quielificort ete tiet uma tormei nec illas
patres sci simi decseuetunt ut sieul rium lit teras studio
fes puaentur: Quie nonex inde minimũ aed sacras senptia aes titelle¬
tea laes sensus nr in struitur sito mai diuina octia suffsagarnte noti¬
x ipsasum reu sobriȩ ac sotione biliter̃ inqui fortur. nonut inr
sis he hexmus spem prouectusne sedper ipse traius tuntes des¬
deforius nobii cpa treluminum p̾roficua seclutarenque sa neiꝗ¬
am debese concedi: Quanti anm philo sophi hȩcs il um modo le¬
itantes adfontem sapientie non uenesunt. &uerolumines:¬
ucrti ignosrntis cecita te demersi sunt. Qmsicut o piodorm che¬
tumest. nuiquai potest pleaissimȩ inuestiga ꝯuoł nonꝑio

Expanded text:
umtamen nec illud Patres sanctissimi decreuerunt, ut saecularium litterarum studia respuantur, quia non exinde minimum ad sacras Scripturas intellegendas sensus noster instruitur; si tamen, diuina gratia suffragante, notitia ipsarum rerum sobrie ac rationabiliter inquiratur, non ut in ipsis habeamus spem prouectus nostri, sed per ipsa transeuntes desideremus nobis a Patre luminum proficuam salutaremque sapientiam debere concedi. Quanti enim philosophi haec solummodo lectitantes ad fontem sapientiae non uenerunt, et uero lumine priuati ignorantiae caecitate demersi sunt! Quoniam, sicut a quodam dictum est, numquam potest plenissime inuestigari, quod non per
Abbreviated transcription (Latin):
ere debeant A De ȩccles iis seuscis nouit̃ in uen¬
tis sine auctorieace nisi ep̃o ꝓbante minime uenerent᷑ salua &ia
de hoc & de om̃ib ec desiis canonica auctoritate XI De ordinatis¬
ep̃is nec receptis .XII. Qđ non operteat soluere quos lila uł ordinare
raeũ in duab: ciuitatib: ministrare. nec ablatib: plurima monaste¬
ru aut cellas habere XV. Depaegrinis ep̃is .& dericis EVI De lateris
peregrinorũ & dericissine litteris ambulantib XVII Qualisuł ꝓqui
lib: culpis quisq scđm canoni cã institutionẽ degradec̃ deofficio sacer¬
dotali ł VIII De expulso ab eccła & ex cõmunicatione. uł lamnattrab
officiosuo NuIIIIDe ordine ec desiastico & fficiomissȩ M Deredi¬
quiis scõrũ & oratoriis uillarib: XXI De altarioñ c̃secrandinisi la

Expanded text:
ere. 10. De ecclesiis seu sanctis noviter inventis sine auctoritate, nisi episcopo probante minime venerentur, salva etiam de hoc et de omnibus ecclesiis canonica auctoritate. 9. De relinquericum in duabus civitatibus ministrare, nec abbatibus plurima monasteria aut cellas habere. 15. De peregrinis episcopis et clericis. 16. De litteris peregrinorum, eo qualibus culpis quis per secundum canonicam institutionem degradetur de officio sacerdotali. 14. De expulso ab ecclesia et excommunicatione, vel damnato ab officio. 15. De ordine ecclesiastico et officio missae. De reliquiis sanctorum et oratoriis villaribus. 16. De altaria non consecrand
Abbreviated transcription (Latin):
II De aduentitus ut cũ missinrĩ ad placitũ uenerint habeant scriptũ
quanti aduentiti. sunt in illorũ missatico. aut de quo pago sunt. & nomina
eorũ & qui sunt eorũ semores
III Siquis de lił tatesua fuerit int̃pellatus &e timensne in seruitiũ cadat ali¬
quẽ deꝓpinquissuis ꝑquẽse in seruitiũ casurũ timet occiderit idet patrẽ
matrẽ patruolẽ auunculũ uđ quã libae huiesisodiꝓpinquitan sꝑsonã
ipse qui hoc ꝑparauet a moriat᷑ cognatio eiꝰ &e c̃angiunia s inseruetutẽ
cadat łt si negauert scilluoccidsse ad noue uomer esigutos iudiciodi exaninui¬

Expanded text:
 De adventitiis, ut cum missi nostri ad placitum venerint, habeant scriptum, quanti adventitii sunt in illorum missatico, aut de quo pago sunt, et nomina eorum, et qui sunt eorum seniores. 3. Si quis de libertate sua fuerit interpellatus, et timens ne in servitium cadat, aliquem de propinquis suis, per quem se in servitium casurum timens occiderit, id est patrem, matrem, patruelem, avunculum vel quemlibet huiusmodi propinquitatis personam: ipse qui hoc perpetraverit, moriatur; cognatio eius et consanguinitas in servitutem cadat. Et si negaverit se illum occidisse
Abbreviated transcription (Latin):
ces seliqui. parietiam modo inagꝰs colaidis. incepibus.
in columbis. nec non et piscib alsidis intet ceeros columell.
e amilicuis auctores probaebiler ex ti terunt: Sed columella
xinlibis podiusr secs cegnculture specier eloquens ac farcundus
in labitur: disertis potius qua inperitis eccomodus. ut opehis
enes studiosi nonsolu: conimuns frustu. sede ticcꝰ gretissimis
apulis et olecontur: crmilit nus ũ feccandissi mus &platiator
xii libiis dehortis uel pecorib & liisq rebus planissima lucidatione
disseruit. ouen uobis inte elios lectitandum dno prestante dereliu
Hec tamen cu peregrinis. atq egidtantibus p̃paraontur. funt caelesti
qua: uis uideaentur esse terrna: Quode estenm languenter aut dul¬
cibus pomis seficese. ccut columborũ fetib entose . outpiscibus
cclese. ocut mellis succuitare mulcere: Noc cuꝰ uel aqua: fꝯgid& in
nomine suo dñs pacupen p̃cipiat offem. quanto gractius eat diuer sis

Expanded text:
ces reliqui. Pari etiam modo in agris colendis, in apibus, ces reliqui. Pari etiam modo in agris colendis, in apibus, in columbis necnon et piscibus alendis inter ceteros Columella et Emilianus auctores probabiles extiterunt. Sed Columella sedecim libris per diuersas agriculturae species eloquens ac facundus illabitur, disertis potius quam imperitis accommodus, ut operis eius studiosi non solum communi fructu, sed etiam gratissimis epulis expleantur. Emilianus autem facundissimus explanator duodecim libris de hortis uel pecoribus aliisque rebus planissima lucidatione disseruit, quem uobis inter alios lectitandum Domino praestante dereliqui. Haec tamen cum peregrinis atque aegrotantibus praeparantur, fiunt caelestia, quamuis uideantur esse terrena. Quale est enim languentes aut dulcibus pomis reficere aut columborum fetibus enutrire, aut piscibus alere aut mellis suauitate mulcere! Nam cum uel aquam frigidam in n
Abbreviated transcription (Latin):
scese possit obliuio: Sed in ill& suocuitate poctnȩ cum dño fecsi¬
et eterno scultatione gocudese: Quod si aelicui froc tsuꝰ ut me¬
minit uirgilius. fꝯgidus obsistent circum psecordia seenguis
ut nec humãnis. nec diuinis littens ꝑfeste possit e udim. ali¬
qua tirmei scientie medio ctote suffultus. eligat certe
quod sequitur: purce muhi et ꝯgui placecent in uellib amnes.
quia nec ip sum est ce monaechis celisium hostos colese. agros es¬
cese & pomosum fecunditee te gartulam Hegitur enum inpsal¬
mo .c. xxii. laboses ffuc tuum tuoruiꝰ manducaebis. beactus
ꝙ: abane tibient: Quod si huius studii sequistrutur ouctoses
dehortis R ꝯpsit pulcherie gargilius maer ticalis: Quis
nut ꝯmeato holerũ et uirtutes eosũ diligentet exposuit ut e
illus cominen toer ii lections prestoente dñõ utiusquisque
& seturari uclect s saenas Quera uobis inter celios codi¬

Expanded text:
arare possit obliuio, sed in illa suauitate patriae cum Domino faciarare possit obliuio, sed in illa suauitate patriae cum Domino faciet aeterna exultatione gaudere. Quod si alicui fratrum, ut meminit Vergilius, ‘Frigidus obstiterit circum praecordia sanguis,’ ut nec humanis nec diuinis litteris perfecte possit erudiri, aliqua tamen scientiae mediocritate suffultus eligat certe quod sequitur: ‘Rura mihi et rigui placeant in uallibus amnes,’ quia nec ipsum est a monachis alienum hortos colere, agros exercere et pomorum fecunditate gratulari. Legitur enim in psalmo CXXVII: Labores fructuum tuorum manducabis; beatus es et bene tibi erit. Quod si huius studii requirantur auctores, de hortis scripsit pulcherrime Gargilius Martialis, qui et nutrimenta holerum et uirtutes eorum diligenter exposuit, ut ex illius commentarii lectione praestante Domino unusquisque et saturari ualeat et sanari; quem uobis inter alios codi
Abbreviated transcription (Latin):
rtus ȩ uerit deegypto cypncnus et doctor succuissimis &
mcestyr becotissimus quanta lo. otantius. que nto uctoanus
optertus. hilorius nos aeddimus membrosium. ipsuinq: oũgsa¬
nani. rtque hier onimum multasque colios iinu me sochile tie¬
cos hoc etiamipse fidelissimus di famulus mayses fecit
De quo sciptum est quod esuditus fuerit omni sapierio Egyp¬
tiosum. quos nos imitaates cocutissi mȩ quidem. sethiacunc¬
tacnter ut sasque docthnas sipa ssumus legere fðtinamnus
us dram acudeat habere duhiumn. cibiiusosu tteliura multi¬
plex p̃cedit &xemplui: Eciaites plaene sicut sepe iam dictum ẽ
restam. uerãq socpientia᷑ dum posse concedere. sicut aeit
liber soepisntie: Sapisntia adnodo est et cũ ipso fuit semper
et ꝑmanet inet̾nu : Quac propter toto nissi toto laebore. totis
desideriis ex quirtomus ut ad tele tantu que munus dño laergi¬
ente ꝑuetise mesecentur: hoc aum nobis et socluta se psoficuũ
glonosir ꝑpetuu: quod nulla mors. nulla mobilitoes. nullasꝙa¬

Expanded text:
imus et martyr beatissimus? Quanto Lactantius, quanto Victorinus, Optatus, Hilarius?' Nos addimus Ambrosium ipsumque Augustinum atque Hieronymum multosque alios 'innumerabiles Graecos'. Hoc etiam 'ipse fidelissimus Dei famulus Moyses fecit, de quo scriptum est quod eruditus fuerit omni sapientia Aegyptiorum'. Quos nos imitantes cautissime quidem sed incunctanter utrasque doctrinas, si possumus, legere festinemus – quis enim audeat habere dubium, ubi uirorum talium multiplex praecedit exemplum? – scientes plane, sicut saepe iam dictum est, rectam ueramque sapientiam Dominum posse concedere, sicut ait liber Sapientiae: Sapientia a Domino Deo est et cum ipso fuit semper et permanet in aeternum. Quapropter toto nisu, toto labore, totis desideriis exquiramus, ut ad tale tantumque munus Domino largiente peruenire mereamur. Hoc enim nobis est salutare, proficuum, gloriosum, perpetuum, quod nulla mors, nulla mobilitas, nulla sep
Abbreviated transcription (Latin):
Iaut contumatiã comitẽ inde appellare noluerit.¬
recesserint. Tunc accipiant secđm quod insua tracta¬
inlebii ubicũ ꝗ uenerat coniectũ accipiant. Ut uassi nrĩ
& uassi epõrum. abbatũ abbatissarũ. & om̃iũ qͥ anno
p̃sente moste ñ fueri̾nt. heribannũ reuuadient.
exceptis his quiꝓpt̃ necessarias causas. & adõno ac
genitore nr̃o Rarolo constitiitas domidimissi fuer̃ :
I
đ quia comitẽ ꝓpt̃ pacẽ conseruandã & ꝓpt̃ con¬
ugẽ hacdomũ ei custodiendã : & ab epo. uł abbate.¬

Expanded text:
aut contumatiam comitem inde appellare noluit,aut contumatiam comitem inde appellare noluit,recesserint, tunc accipiant secundum quod in sua tractopiant. 27. Ut vassi nostri et vassi episcoporum, abbatum, abbatissarum et comitum, qui anno praesente in hoste non fuerunt, heribannum rewadient; exceptis his qui propter necessarias causas et a domno ac genitore nostro Karolo constitutas domi dimissi fuerunt, id est, qui a comite propter pacem conservandam, et propter coniugem ac domum eius custodiendam, et ab episcopo vel abbate
Abbreviated transcription (Latin):
Ut pontis publici qͥ ꝑbannũ fieriso lert. Annipsenti mõ luiii¬
niloco restaurent᷑. Vt elerici& monathi &s serui fugtuu Huiii
rat uł definderiũ secđm sibidatã sententiã diudicent Ixui
Vt comites iucari uł centenarii. de constitutione
suerint diligentissime inquirant quo modo saluş
sint & defensȩ & ut comitib derumtient neullã
forestẽ nouit̃ insutuant &ubinoiit̃ institut assine
nrã uissione inuenerint dimttere p̃cipiant:
que lib&c quocũq honore p̃di tũ inuenerit qͥuis¬
titiã facere uł nolunt uł ꝓhibent deipsis illoꝵ̃
reb inuant quã diunloco iustitias facere debent
I Ut inillius comitis ministeno quibene iustitias facta habent
ilndẽ missiduitiũꝰ non morent᷑ neq: illuc multitudinẽ¬
dẽ missinrĩ placitũ nonteneant qui mnaliqd missati cũ¬
iid directusẽ donec ipse fueritreũ sus. Ut causa quĩ ad huc¬
IIIIIA corã comite ñ fuit. & hisquire clamã ꝓpt̃ suã stubatiã

Expanded text:
Ut pontes publici, qui per bannum fieri solebant, anno praesente in omni loco restaurentur. 18. Ut clerici et monachi et servi fugitivi vel defenderint, secundum sibi datam sententiam diiudicentur. 21. Ut comites et vicarii et centenarii de constitutione fuerint diligentissime inquirant, quomodo salvae sint et defensae, et ut comitibus denuntient, ne ullam forestem noviter instituant; et ubi noviter institutas sine nostra iussione invenerint, dimittere praecipiant. quemlibet quocumque honore praeditum invenerint, qui iustitiam facere vel noluit, vel prohibuit, de ipsius rebus vivant, quandiu in eo loco iustitias facere debent. 24. Ut in illius comitis ministerio qui bene iustitias factas habet, idem missi diutius non morentur, neque illuc multitudinedem missi nostri placitum non teneant qui in aliquod missaticum directus est, donec ipse fuerit reversus; ut causa quae adhuc coram comite non fuit, et is qui se reclamat, propter suam stultitiam
Abbreviated transcription (Latin):
ta legis ionsltutionẽ manniatus. De cȩteris uero ciusis un¬
de quis rationẽ est redditurus. pͥost scđam conittis ad mno¬
nidionẽ aliquis ad mallĩ uenire noluerit reb: eiꝰ inbaa nũ¬
missis uenire & iusticiã face ⁊ cõpellat᷑ . Lxxciiii¬
uus cũq hominis pprietas oberim aliqđ abeo comissa mbantũ
suerit mussa. & ille re cogneta ne iustruã facrit uenire listu
ad quirat sedipsa fiscoregissocietͥ De bitũ uero qđ is cuius ea fiut
soluere debuit ꝑ comitẽ acministroseius iuxta estimatio¬
nẽ lanni de reb mobilib quȩ ineadẽ ꝓpretoe luuente
fuerint hus quib idem debitor fuit exsoluat̾. Qđsi restum
Inobiliũ ibidem inuentarũ quantitas ad cõpesinore n siffece¬
med do nn i dili b suppleat᷑. Et qđ suꝑfuerit. sicut diedũest

Expanded text:
ta legis constitutionem manniatur. De caeteris vero cta legis constitutionem manniatur. De caeteris vero cde quis rationem est redditurus, si post secundam comitis admunitionem aliquis ad mallum venire noluerit, rebus eius in bannumissis venire et iustitiam facere conpellatur. 13. Cuiuscumque hominis pfuerit missa, et ille re cognita, ne iustitiam faciat, venire distuladquirat, sedsolvere debuit, per comitem ac ministros eius iuxta estimationem damni de rebus mobilibus, quae in eadem proprietate inventae fuerint, his quibus idmobilium ibidem inventarum quantitas ad compositionem non sufficerit, de inmobilibus suppleatur; et quod superfuerit, sicut dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis inalita patria abiuł ꝓ pt̃ beneficiũ udł ꝓrtaliã qualib e
escasionõ assidue c̃uersari solet de qualib& causa fuere lat¬
poliiais. uerbi gr̃a de conquȩ situ suo uł demancipus sus
quabesin ands fegione ui ꝓiuntia secũ habere poduer ide
logitin ũsacra mentũ hret excepto siquis eũ destatusuo a diest
de lid tate sua uił dehercilitate quã pat suus moriens deseliquit
idest in legitimo suisacram̃tiloco iurandu offerre t tis quucũe alia¬
get siuedit seqieit illu im patriã frã ad recipiendũ illad sacra t̃te
pso am primo ii codem loco ilest ubi tapellacus enstasface
rs̃ comiti a iundicib quã aduersario suo testib ꝓlando ꝗđ seti
que ab eo quȩritur patersuus ei dereliquit .lxxxii
tentio contra saxones & frisiomes exorta suerit ibi uolius¬
ut xł denariorũ quantitatẽ soliđ habeat que saxo uł fir¬
sio a parte salici franci cũ eolitigantis soluote debet haxiii

Expanded text:
Si quis in aliena patria, ubi vel propter beneficium vel propter aliam quamlibet occasionem adsidue conversari solet, de qualibet causa fuerit interpellatus, verbi gratia de conquesitu suo vel de mancipiis suis, quales in eadem regione vel provincia secum habere potuerit, legitimum sacramentum iuret; excepto si quis eum de statu suo, id est de libertate sua, vel de hereditate quam ei pater suus moriens dereliquid, id est in legitimo sui sacramenti loco iurandum offerre; et is qui cum eo litigatur, si velit, sequatur illum in patriam suam ad recipiendum illud sacramentpse tamen primo in eodem loco, id est, ubi interpellatus est, satisfaciat tam comiti et iudicibus quam adversario suo, testibus probando, quod rem, quae ab eo quaeritur, pater suus ei dereliquit . 72. Detentio contra Saxones et Frisiones exorta fuerit. Ibi voluta denariorum quantitatem solidus habeat, quem vel Saxo vel Frisio a parte Salici Franci cum eo litigantis solvere debet. 73. De
Abbreviated transcription (Latin):
deocto uł decẽ imꝰ ab epõ eligat᷑ qͥ acceptũ chris ma sibi &
sociissuis. diligent̃ ꝑferat . hii uero qͥn longiũ aciuitate
quã quattuor aut qͣq milib habitant. more solito acci¬
piendũ chrisma ꝑseuenianł. discendi uero gratia alio ñ
essent populis. ad nob ad moniti pollicitist̃. seđ de in¬
ceps hoccauere uelle. &seotẽpore suũ ministerum in
quantũ facultas dabit᷑ ex sequi quoeorũ ꝓfictio quantũ
inilliserat hisquib ꝓdesse possunt ordebent non sit u¬
ue lentur. modis ominib in hibitũ ẽ. & quihoo facere tep̃¬
tauerit multã quȩ incapitulis legis mundanȩ a nob
consitutis continour ꝑsoluere cogactur. XcUI.
efeminis queiuras amꝰmittunt. plac& nesi c̃ actenꝰ indis¬
creteᷤ uelent sed ut aox dies post disoessum uisi sui
dotũ suorũ queparentũ aͦque amicorũ id qđ eligere
debent eligant : & quia a sacro conuentu rogati ut hii
qui publicã gerebant penitentiã & feminȩ quȩ iu¬

Expanded text:
sibi et sociis diligenter perferat. Hi vero qui non longius a civitate quam quatuor aut quinque milibus habitant, more solito ad accipiendum chrisma per se veniant. Discendi vero gratia alio, noessent populis, a nobis admoniti polliciti sunt, se deinceps hoc cavere velle, et eo tempore suum ministerium, in quantum facultas dabitur, exequi, quo eorum profectio, quantum in illis erat, his quibus prodesse possunt et debent, non sit ivelentur, modis omnibus inhibitum est; et qui hoc facere temptaverit, multam quae in capitulis legis mundanae a nobis constitutis continetur, persolvere cogatur. 21. De feminis quae viros amittunt, placet, ne se sicut hactenus indiscrete velent, sed ut triginta dies post decessum viri sui dotum, suorumque parentum atque amicorum, id quod eligere debent eligant. Et quia a sacro conventu rogati sumus, ut hi qui publicam gerebant poenitentiam, et feminae quae vi
Abbreviated transcription (Latin):
ad partẽ eccłȩ quã illo homicidio polluerat. &m
int̃ fector secundũ uiditiũ canonicũ congruam
facmori qđ al nisit pȩnitentiã accipiat: s ꝓprius
seruus hoc cõmiserit. uiditio aquȩ feruentis exami
n&ur. utrũ hoc sponte anse defendendo fecisset:¬
& simanus eius exusta fuerit int̃fitiat᷑: si aut̃ non

Expanded text:
ad partem ecclesiae, quam illo homicidio polluerat, et interfector secundum iudicium canonicum congruam facinori quod admisit poenitentiam accipiat. Si proprius servus hoc commiserit, iudicio aquae ferventis exnetur, utrum hoc sponte, an se defendendo fecisset. Et si manus eius exusta fuerit, interficiatur. Si autem non
Abbreviated transcription (Latin):
staurent. Et ut eorũ uane contentioni non consentiant
quando dicunt se non aliubi eosdem pontes facere debere
nisi ubi antiquitus fuerant. Sodibi ibinune necesse ẽ eosde
pontes facere iubeantur XII
e omnib: pontibus ꝑ regnũ nr̃m faciendis. in cõmunenis¬
si nr̃i admoneant ut ab iꝑsis restaurarent᷑ qui eos fatere
iquis aut exleui causa aut sine causa homine in ecła
interfecerit. de uita cõpona. Si uero foris riati
fuerint & unus alterũ in eeđa fugerit xibi se
fendendo eũint ferit. sihuius facti testes non habu¬

Expanded text:
staurent, et ut eorum vanae contentioni non consentiant, staurent, et ut eorum vanae contentioni non consentiant, quando dicunt se non aliubi eosdem pontes facere debere nisi ubi antiquitus fuerant; sed ibi ubi nunc necesse est, eosdem pontes facere iubeantur. 12. De omnibus pontibus per regnum nostrum faciendis, in commune missi nostri admoneant, ut ab ipsis restaurentur qui eos facere quis aut ex levi causa aut sine causa hominem in ecclesia interfecerit, de vita conponat. Si vero foris rixati fuerint, et unus alterum in ecclesiam fugerit, et ibi se defendendo eum interfecerit, si huius facti testes non habu
Abbreviated transcription (Latin):
liorr ut constringant eos ne ultra tales coniurationes
ꝑsmant. Et ut sciant ipsi eorundẽ seruorũ domini. qđ
ueniant ad placitũ nr̃m & ratio eorũ Auditus. ut tunc scđm e qͥta¬
tẽ inter cos definire ualoamus. Uii
Uolumus ut uxores defunctorũ post obitũ maritorũ tertiã pas¬
tẽ conlaborationis qua simul in beneficio conlaborauer accipi¬
ant: Et de his rebus quas is qui illud beneficiũ habuit aliunde
adduxit uł cõparauit uł ei ab amicis fuis conlatiue has uolu¬
mus tã adorphanos de functorũ qua ad uxoroseorũ ꝑuenire
De aggerib iuxta ligerim faciendis ut bonis missus eidẽ oꝑi
p̃ponat᷑. Et hoc pippino ꝑ nr̃m missũ mandetus : ut et ille
ad hoc missũ ordinet quatenus predictũ opus ꝑficiatig XI
e duodecim pontib: suꝑ sequanã uolumus ut hi pagenses qui
cos facere debent. amissis nr̃is admoneantͥ at eos celerit᷑ re¬

Expanded text:
servorum illorum, ut constringant eos, ne ultra tales coniurationes servorum illorum, ut constringant eos, ne ultra tales coniurationes facere praesumant. Et ut sciant ipsi eorundem servorum domini, quoveniant ad placitum nostrum, et ratio eorum audiatur, ut tunc secundum aequitatem inter eos definire valeamus. 9. Volumus ut uxores defunctorum post obitum maritorum tertiam partem conlaborationis, quam simul in beneficio conlaboraverunt, accipiant. Et de his rebus quas is qui illud beneficium habuit, aliunde adduxit vel conparavit, vel ei ab amicis suis conlatum est, has volumus tam ad orphanos defunctorum quam ad uxores eorum pervenire. 10. De aggeribus iuxta Ligerim faciendis, ut bonus missus eidem operi praeponatur, et hoc Pippino per nostrum missum mandetur, ut et ille ad hoc missum ordinet, quatenus praedictum opus perficiatur. 11. De duodecim pontibus super Sequanam, volumus ut hi pagenses qui eos facere debent, a missis nostris admoneantur, ut eos celeriter re
Abbreviated transcription (Latin):
& postquã ab eis de repetitorib fuerint recepti habeat cũ eis legiti¬
mã actionẽ & sic eossi poterit ad nr̃am euindicet possessionem IIII
ginquis regionib: sua habent bene ficia uł resꝓprias uł &ia nob issi¬
due in palatio nr̃o seruiunt & ideo ñ possunt assidua custo dire placita
quã rẽ uolumus ut missinrĩ uł comes nob̵ notã faciant & nos faciem
exeis in suo ministerio residet de iustitia facienda so n excuset ꝓpt̃ illã
custodiã Sed siibi setũ suosscabinios habuerit ibi placitũ teneat & iustitiã :¬
his qui sedicunt ꝓpt̃ incestũ resꝓpͥas amisisse. estitutũ ẽ ut si ante
ꝓximũ quin quenniũ quđo placitũ nr̃m habuimꝰ in cõpendio easdẽ
res amiserunt. non eis restituantur . UII
e coniurationib: seruorũ quȩ fiunt inflandris & in menpisco & in
erxi smmartamis locis uolumus ut ꝑ missos nr̃os indicet᷑ dominis

Expanded text:
et postquam ab eisdem repetitoribus fuerint recepti, habeat cum eis legitiet postquam ab eisdem repetitoribus fuerint recepti, habeat cum eis legitimam actionem; et sic eos, si poterit, ad nostram evindicet possessionem. 4. Dginquis regionibus sua habent beneficia vel res proprias, vel etiam nobis assidue in palatio nostro serviunt, et ideo non possunt assidua custodire placita: quam rem volumus ut missi nostri vel comes nobis notam faciant, et nos faciemus,ex eis in suo ministerio residet, de iustitia facienda se non excuset propter illam custodiam; sed si ibi secum suos scabineos habuerit, ibi placitum teneat et iustitiam um res proprias amisisse, constitutum est, ut si ante proximum quinquennium, quando placitum nostrum habuimus in Compendio, easdem res amiserunt, non eis restituantur. 7. De coniurationibus servorum quae fiunt in Flandris et Menpisco et in caeteris maritimis locis, volumus ut per missos nostros indicetur dominis
Abbreviated transcription (Latin):
Serui ꝑ contumaciã collecta multitudine si alicui uĩ intulerint
id est aut homicidiũ. aut incendiũ aut qualiũ cũq rerũ direptiones
fecerint & dominorũ neglegentia hoc euenit. ꝓ eo qđ eos constrin¬
gere noluerunt ut talia facere ñ auderent. bannũ nr̃m id sołlx¬
occupata uolumꝰ ut missonr̃a inquisitionẽ faciant sine sacram̃to
ꝑueraciores homines pagiillius cirtamanentes & quicquid de hac
causa uerius accertius inuestigare potuerint. ad nram faciant per¬
uenre notitiã ut des tc̃ definiamꝰ quicqͥd nobi ustũ ee uideatur u li
S. scru uł ecclastici uł quoru liba liberora hominũ in fiscu nrm̃ confit¬
gerint & ad ominis uł aduocatis eorũ repetiti fueruit si actorfisci
nr̃i intellexerit qđ eos iuste ñpossit tenere idnrm dominiu : eici& illos
de eode fisco & recipiant eos domini eorũ. Et si eidem actori uisu fue¬
rit. qđ ad nr̃m debeant ꝑtinere dominium expellat cos de eodefisco.

Expanded text:
servi per contumaciam collecta multitudine alicui vim intulerint, id est aut homicidium aut incendium, aut qualiumcumque rerum direptiones fecerint, domini quorum negligentia hoc evenit, pro eo quod eos constringere noluerunt, ut talia facere non auderent, bannum nostrum, id occupata, volumus ut missi nostri inquisitionem faciant sine sacramento per veratiores homines pagi illius circummanentes, et quicquid de hac causa verius ac certius investigare potuerint, ad nostram faciant pervenire notitiam, ut nos tunc definiamus quicquid nobis iustum esse videatur. 3. Si servi vel ecclesiastici vel quorumlibet liberorum hominum in fiscum nostrum confugerint, et a dominis vel advocatis eorum repetiti fuerint, si actor fisci nostri intellexerit, quod eos iuste non possit tenere ad nostrum dominium, eiciat illos de eodem fisco, et recipiant eos domini eorum. Et si eidem actori visum fuerit, quod ad nostrum debeant pertinere dominium, expellat eos de eodem fisco,