comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus calix uitulus pastor thesaurus uermis canis & hissimilia: nec¬
una nomina mutanda sunt quaepro alus nominibus apponuntur
ut si tanas quiã recto calle discedit manus lauare significat non
redicitur : ista enim nobis ab expositoribus a perienda desideremus
non aliquid eorũ sacrilega uoluntate truncemus: nec illa uerba tan¬
genda sunt quȩ interdũ contra artem quidẽ humanã posita reperi
untur sed auctoritate multorũ codicũ uincantur : corrumpisi quidẽ
nequeunt quae inspirante d nõ dicta noscuntur Vt est oblitinon
sumuste : & illud uiri s anguinũ & dolosi : frabricatus est templũ
x iadetur put suum & in flabitur uentrẽ ꝓinflabi turuentre.
et Uiri si praeuaricata fuerit uxor eius. & inponent suꝑ al¬
tare omnia uasa eius in quibus ministrant in ipsis. terra in qua
habitant in ea : & protulerunt exploratores pauorẽ terrae quã

Expanded text:
tus, calix, uitulus, pastor, thesaurus, uermis, canis et his similia. Nectus, calix, uitulus, pastor, thesaurus, uermis, canis et his similia. Neca nomina mutanda sunt, quae pro aliis nominibus apponuntur, ut: Satanas qui a recto calle discedit- manus lauare significat non re dicitur. Ista enim nobis ab expositoribus aperienda desideremus, non aliquid eorum sacrilega voluntate truncemus. Nec illa verba tangenda sunt, quae interdum contra artem quidem humanam posita reperiuntur, sed auctoritate multorum codicum uindicantur. Corrumpi siquidem nequeunt, quae inspirante Domino dicta noscuntur, ut est: Obliti non sumus te, et illud Viri sanguinum et dolosi- Fabricatus est templum, et Radetur caput suum, et Inflabitur uentrem pro inflabitur uentre- Viri uiri si praeuaricata fuerit uxor eius, et Imponent super altare omnia uasa eius in quibus ministrant in ipsis- Terra in qua habitant in ea, et Protulerunt exploratores pauorem terrae quam
Abbreviated transcription (Latin):
septem libros demodis locutionũ quos fecit de quinquelibris moysi
& uno iesunaue & altero iudicũ & tuncdetali repoteritis ab undan¬
tissima largitate satiari. Insequenti uero auctoritate uobis simi¬
lia reperire copiosissime subiacebit. hebrea quaedã uero nomi¬
na hominũ uel locorũ declinatione nulla frangatis seruetur in
eis linguaesuae decora sinceritas : Illas tantũ litteras cõmu¬
temus qua e uocabili ipsius possunt ex primere qualitatem
qm̃ iner praetahont̃ nominis sui unum quod que corum magnosa¬
cramento reialicuius constat appositũ atest sech enoch. lamech
noe sem cham & ia fedra aron dauid & hissimilia : Locorũ nomina
ut est siom coreb geonhermon ud his similia parideuotionelinqua¬
mus: Tertio resquȩ in bono & in malo ponuntur non sunt ullã tenus
teme randȩ ut mons leo cedrus catulus leonis. clamor. homo fruc¬

Expanded text:
septem libros de Modis locutionum, quos fecit de quinque libris Moysi septem libros de Modis locutionum, quos fecit de quinque libris Moysi et uno Iesu Naue et altero Iudicum, et tunc de tali re poteritis abundantissima largitate satiari. In sequenti uero auctoritate uobis similia reperire copiosissime subiacebit. Hebrea uero quaedam nomina hominum uel locorum nulla declinatione frangatis; seruetur in eis linguae suae decora sinceritas. Illas tantum litteras commutemus, quae uocabuli ipsius possunt exprimere qualitatem, quoniam interpretatione nominis sui unum quodque eorum magno sacramento rei alicuius constat appositum, ut est Seth, Enoch, Lamech, Noe, Sem Cham et Iafeth, Aaron, Dauid et his similia. Locorum autem nomina, ut est Sion, Choreb, Geon, Hermon uel his similia, pari deuotione linquamus. Tertio res quae in bono et in malo ponuntur non sunt ullatenus temerandae, ut mons, leo, cedrus, catulus leonis, clamor, homo, fruc
Abbreviated transcription (Latin):
tissimorũ hominũ negotium gloriosum. In primis igitur idioma¬
ta scripturae diuinat nulla prae sumptione tencretis necũ ad intel¬
lectũ cõmunẽ quae dicta sunt traherecupitis quod ab sit caelestium
uerborũ puritas dissipetur : Idiomata enim legss diuinae dicuntur
propriȩlocutionis quas communis usus non habere cognoscitur
Vt est illud secundũ in nocentiã manuum mecrũ : uel deuultutuo
iudiciũ meum prodeat: auribus percipelacrimas meas. & effun¬
dice corã illo cordaurã : adhȩsit anima mea postte : multiplicasti
locupleta recã ibi laetabimur in idipsum: & indinauit ex hoc in hoc :
misit moy senseruum suum & a aronquẽ elegitips Nasrunt
oculimei in elo quiuu cũ si at manustua ut saluum me faciat: Haei
& hissimilia quaenimis ꝓbantures senumerosa lic& communisusus
refugiat. tamen nedissi pariliceat. auctoritas illa proculdubio sc̃a
cõmendat: quod si ea latius nosse desideratis. legite sc̃i augustini

Expanded text:
tissimorum hominum negotium gloriosum. In primis igitur idiomata Scripturae diuinae nulla praesumptione temeretis, ne cum ad intellectum communem quae dicta sunt trahere cupitis quod absit caelestium uerborum puritas dissipetur. Idiomata enim legis diuinae dicuntur propriae locutiones, quas communis usus non habere cognoscitur, ut est illud: Secundum innocentiam manuum mearum, uel De uultu tuo iudicium meum prodeat- Auribus percipe lacrimas meas, et Effundite coram illo corda uestra- Adhaesit anima mea post te- Multiplicasti locupletare eam- Ibi laetabimur in id ipsum, et Inclinauit ex hoc in hoc- Misit Moysen seruum suum, et Aaron quem elegit ipsum- Defecerunt oculi mei in | eloquium tuum- Fiat manus tua ut saluum me faciat. Haec et his similia, quae nimis probantur esse numerosa, licet communis usus refugiat, tamen ne dissipari liceat, auctoritas illa procul dubio sancta commendat. Quod si ea latius nosse desideratis, legite sancti Augustini
Abbreviated transcription (Latin):
rimus sollicitamente redeamusid est ticonium donatistã scm̃ augusti
collegi ut quibus erat similis intentio in uno corpore adunatcodices
clauderenturt: Quimodos elocutionũ explanationis causa formantes
ꝑ exemplorũ diuersas similitudines intelligi faciunt quae prilisd au¬
sam anserunt : quodsi ab introductoribus fortasse prae cermissa sunt :

Expanded text:
rimus, sollicita mente redeamus, id est, Ticonium Donatistam, sanctum Augucollegi; ut quibus erat similis intentio, in uno corpore adunati codices clauderentur. Qui modos elocutionum explanationis causa formantes, per exemplorum diversas similitudines intelligi faciunt, quae prius clausa manserunt. Quod si ab introductoribus fortasse aliqua praetermissa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sis opus culis necessario congregiuioquid sc̃issimae
instructioni uraẽ necessariũ de eẽ uideretur: quinumerus
duobus miraculis consecratur Nam & septua ginta quinque
animae deterrachanaan cumpatriarcha ia cobfines¬
do ꝓmissionẽ dñi laetus accepit: Restat nunc ut dicere
festinemus quẽ ad modũ inscripturis diuinis librariorũ
uitia corrigere debeamus. Nam quid prodest multtis
transcurrere lectiones. & ea quae sunt probabiliter corri
genda nescire
litterarũ cognitione polletis. & scientia uobis est abusu communi
reperire quod dis sonatu talimodo sacra percurrit clationes:
a paucis enim doctisque faciendum est. quod simplici & minuseru¬
ditȩ congrega toni noscitur eẽ praeparandũ : quaꝓpterprius
introite diligenter & sic scriptorũ delicta corrigite : nec iuste
arguaminu Si c̃ praecipitanter alios emendare temp̃neretis:
istud genus emendationis ut arbitror ualdepulcherrimũ est & doc

Expanded text:
sis opusculis necessario congregaui, ne quid sanctissimae sis opusculis necessario congregaui, ne quid sanctissimae instructioni uestrae necessarium deesse uideretur. Qui numerus duobus miraculis consecratur; nam et septuaginta quinque animae de terrado promissionem Domini laetus accepit . Restat nunc ut dicere festinemus quemadmodum in Scripturis divinis librariorum vitia corrigere debeamus; nam quid prodest multas transcurrere lectiones, et ea quae sunt probabiliter corriggenda nescire?litterarum cognitione polletis, et scientia uobis est ab usu communi reperire quod dissonat, tali modo sacras percurrite lectiones; a paucis enim doctisque faciendum est, quod simplici et minus eruditae congregationi noscitur esse praeparandum. Quapropter prius introite diligenter, et sic scriptorum delicta corrigite, ne iuste arguamini si praecipitanter alios emendare temptetis; istud enim genus emendationis, ut arbitror, ualde pulcherrimum est et doc
Abbreviated transcription (Latin):
compositus querdictus est ubi nos omnia tria genera diuisi¬
onum iudicabimus affigenda ut inspecta diligenter atque
tractata non inpugnare. sed inuicem sepotius ex ponereui¬
deatur Vnde licet multi patres id est sc̃s hilarius pecta¬
uensis urbis antistes & rufinus prb̃t aquiliensis & epiphani
sed diuersas omnes tamen perdiuisiones suas libros diuinos
sacram̃tis cõpetentibus aptauerunt sicut & in euangelista¬
rũ concordia probatur effectũ : Vbiuna quidẽ est fides
rerum & ratio diuersa sermonũ : sed qm̃ praedictus pater
augustinus in libro secundomemorati operis id est de doc¬
trina xp̃iana. cõmonet itadicens. latinoͥs codices ueteris
nouique testamenti si necesse fuerit grecorũ auctoritate
corrigendi sunt. Vnde & nobis post hebreum fontẽ trans¬
latio cuncta peruenit : Ideoq uobis & grecũ pandectem reli
onos inaosupra dicto octauo ubi & alios grecos diuer¬

Expanded text:
compositusque relictus est, ubi nos omnia tria genera diuisicompositusque relictus est, ubi nos omnia tria genera diuisionum iudicauimus affigenda, ut inspecta diligenter atque tractata non impugnare sed inuicem se potius exponere uideantur. Vnde licet multi Patres, id est sanctus Hilarius, Pictauiensis urbis antistes, et Rufinus presbyter Aquileiensis et Epiphaniused diuersa, omnes tamen per diuisiones suas libros diuinos sacramentis competentibus aptauerunt, sicut et in euangelistarum concordia probatur effectum, ubi una quidem fides est rerum et ratio diuersa sermonum. Sed quoniam praedictus pater Augustinus in libro secundo memorati operis, id est, de Doctrina Christiana, commonet ita dicens: 'Latini codices, id est ueteris nouique Testamenti, si necesse fuerit, Graecorum auctoritate corrigendi sunt, unde ad nos post Hebreum fontem translatio cuncta peruenit,' ideoque uobis et Graecum pandectem reliqones , in armario supradicto octauo, ubi et alios Graecos diuer
Abbreviated transcription (Latin):
teronomiũ
Liesunaue iudicũ ruth: Regũ libri uiii. faralx pomenon lib ii.
psalterii libri v. id est ꝓ uerbia sapientiae. ec desiasticũ ecdesiastes
canticũ canticorũ ꝓphecite id est esaias. hieremias. ez echied. danihd
oseȩ. amosmicheas. iohel. abdias. lonaos. naum. abbacuc. sopho¬
nias. aggeus ⁊acharias. malachias qui et angelus: lobitabi
petri adgentes lacobi iohannis ad parins : er sulac pauli adro¬
manos ÷ ad camdnurii adgalathas i: ad philipenses i ad
colosenses ÷ adhebreos i. ad tesalonicenses ii. adtimotheb ii.
adtitũ iadfilemonẽ i: a pocalxpsin iohannis : Tertia uero
diuisioest interalias in codicegrandiore. littera grandi ore
conscripto. qui habet quaterniones non aginta quinq:: inquo
continetur. cui subiuncti sunt noui testam̃ti libri xx uI .
gati qua s in mansione helim inuenit populus hebreorũ :
Hictextus multorũ trans latione uariatus sicut in prologo
psalterii positũ est. patris hieronimi diligenticura emendat

Expanded text:
teronomium Iesu Naue Iudicum Ruth Regum libri IIII Paralipomenon libri II Psalterii libri V Salomonis libri V, id est, Prouerbia Sapientiae Ecclesiasticum Ecclesiastes Canticum Canticorum Prophetas, id est, Esaias Hieremias Ezechiel Danihel Osee Amos Micheas Iohel Abdias Ionas Naum Abbacuc Sofonias Aggeus Zacharias Malachim, qui et Angelus Iob Tobi Petri ad gentes Iacobi Iohannis ad Parthos Epistulae Pauli ad Romanos I ad Corinthios II ad Galatas I ad Philippenses I ad Colosenses I ad Ephesios I ad Thessalonicenses II ad Timotheum II ad Titum II ad Philemonem I Apocalypsin Iohannis. Tertia uero diuisio est inter alias in codice grandiore littera clariore conscripto, qui habet quaterniones nonaginta quinque, in quointa quattuor continetur; cui subiuncti sunt noui Testamenti libri uiginti sex, gati, quas in mansione Helim inuenit populus Hebreorum. Hic textus multorum translatione uariatus, sicut in prologo Psalterii positum est, patris Hieronymi diligenti cura emendatus
Abbreviated transcription (Latin):
VMSTUDIA SAECULARIG̃ LITTERARUMMABNO DEBERIO
feruere cognoscerẽ. It aut multa pars hominũ ꝑipsa
semundi prudentiã crederet adipisci: grauissimo sum
fateor dolore ꝑmotus. Vt scripturis diuinis magistri
publici deessent: Cũ mundani aucto resceleberrima
praculdubio traditione pollerent. Nisus sũ cumbeatis

Expanded text:
studia saecularium litterarum magno desiderio feruere cognoscerem, ita ut multa pars hominum per ipsa se mundi prudentiam crederet adipisci, grauissimo sum, fateor, dolore permotus ut Scripturis diuinis magistri publici deessent, cum mundani auctores celeberrima procul dubio traditione pollerent. Nisus sum cum beatis
Abbreviated transcription (Latin):
dsoluta cognoscitis ratione toastare : Prae sertim cum haec res
amultis disputata sed pone in explicabilis uiaures se derelicta.
s ec cum his actalibus ingenia illorum multis alligationibus supe¬
rare nequiuerim. nec mihi concederemeum uelle decreuissent uictus
petii ut mes altem diebus aliquot sustinerent: nec precipitanterquae¬
rerent qu od plenum difficultatibus imperarent. Quocirta illud mi¬
hiacidit prothe: qui quod uoluntate non eligebat pandere. con¬
stristus uinculis cogebaturabsoluere. Hocta menindetole rabile ui¬
sum est qui ade talire urgebardicere: quaesi dõ fauente uera cite rex¬
orima tur & audientem meritorecreat: & sensum bene persuaden¬
tis illuminat. Qua propt̃ante quamrem ingrediarex petitam. opo¬
t& prius nominum similitu dines quasi ramos obuiantes absaidere.
esemitam disputationis nrãe uocabulorum consonantium silua um¬

Expanded text:
absoluta cognoscitis ratione constare; praesertim dum haec res absoluta cognoscitis ratione constare; praesertim dum haec res a multis disputata, sed pene inexplicabilis videbatur esse derelicta. Sed cum his ac talibus ingenia eorum multis allegationibus nequiverim superare, nec mihi concedere meum velle decrevissent: victus petii ut me saltem diebus aliquot sustinerent, nec praecipitanter quaererent quod plenum difficultatibus imperarent  ms. A et N., impetrarent. Quocirca illud mihi accidit Prothei, qui quod voluntate non eligebat pandere, constrictus vinculis cogebatur absolvere. Hoc tamen inde tolerabile visum est, quia de tali re urgebar dicere; quae si Deo favente veraciter exprimatur, et audientem merito recreat, et sensum bene persuadentis illuminat. Quapropter antequam rem ingrediar expetitam, oportet prius nominum similitudines, quasi ramos obviantes abscidere, ne semitam disputationis nostrae vocabulorum consonantium silva um
Abbreviated transcription (Latin):
soncitentur. Haec nobis praestantedosoredine cupto diturns ecodo
ut& nos facilepossi musimbui & tugloriam debeas inuenire docto¬
Vpro positiones has non preceptis regum quae nupeni
Agebantur sed pro fundis & remotis dialogis conue nire
quꝰi non tamistas uires corporeas sed interioris hominis
ntentum atquepurii mum qua erere probantur auditenx
uecideo facile posse deipsa dici quia eam innumera nouimus enole¬
cari: oculus enim quiusque ad sidera tendit: seuidere nomprae¬
alet Etpalatus nos tercum diuersagustusentiato cuius ꝓbedo
saporis ignorat: Nares &iamfsagrantium corporum uaro sodo¬
se sadtia hunt sed qui doleant ipse nonsentiunt: Cere brum deniq
uen bic& sens mmenoris reliquis tradat: ipsumta mensensum
legitur non habere. Deinde qualio fatigatus possim dissere rȩ
quiiam adlaboris terminum &uida mente properarim: postremo
tam suaues amiciim ponitis iterum cogitare: quod a cogendo dici

Expanded text:
oncitentur. Haec nobis praestante Deo ordine custodito responde; ut et nos facile possimus imbui, et tu gloriam debeas invenire docpropositiones has non praeceptis regum  ms. S. Aud., legum, quae nuper agebantur, sed profundis et remotis dialogis convenire, qui non tam istas aures corporeas, sed interioris hominis intentum atque purissimum quaerere probantur auditum, nec ideo facile posse de ipsa dici, quia per 628 eam innumera novimus explicari. Oculus enim, qui usque ad sidera tendit, se videre non praevalet; et palatus noster, cum diversa gustu sentiat, cujus ipse sit saporis ignorat. Nares etiam fragrantium corporum varios odores attrahunt; sed quid oleant ipsae non sentiunt. Cerebrum denique nostrum, licet sensum membris reliquis tradat, ipsum tamen sensum legitur non habere. Deinde qualia fatigatus possim disserere, qui jam ad laboris terminum avida mente properarem? Postremo tam suaves amici imponitis iterum cogitare, quod a cogendo dici
Abbreviated transcription (Latin):
multa delegis diuinae quȩstionibus enodauit. Contra quos ita feruore
pietatis incanduit ut diligentius atq uiuacius aduersus eos dixerit
quã contra hereses alias disputauit: in libris quoq confessi onum poste¬
rioribus tribus uoluminibus degenesis explanatione disseruit : confesus
altitudinem rei. quamtotiens repetita expositione tractauit: Qua esti¬
ones&iam quae in uoluminibus sacris arduam difficultatẽ poterant
operar libris septem necessaria nimis &s logistica probati onededa¬
rauit : E nisus magister optimus & ueracis ingenii ut quod adsalutem
animarũ constateẽ concessum nequaquã indiscussum mortifera negli¬
gentia linquȩtur Scripsit demodis locutionũ septem alios mirabiles

Expanded text:
multa de legis diuinae quaestionibus enodauit; contra quos ita feruore multa de legis diuinae quaestionibus enodauit; contra quos ita feruore pietatis incanduit, ut diligentius atque uiuacius aduersus eos dixerit quam contra hereses alias disputauit. In libris quoque Confessionum posterioribus tribus uoluminibus de Genesis explanatione disseruit, confessus altitudinem rei quam totiens repetita expositione tractauit. Quaestiones etiam quae in uoluminibus sacris ardua difficultate poterant operiri, libris septem necessaria nimis et syllogistica probatione declarauit, enisus magister optimus et uir acer ingenio ut quod ad salutem animarum constat esse concessum nequaquam indiscussum mortifera neglegentia linqueretur. Scripsit etiam de modis locutionum septem alios mirabiles
Abbreviated transcription (Latin):
lucidius legentibus panderetur. Deinde sc̃s ambro sius ut est planus
atque suauissimus doccor. & inde sex libros eloquentia e suae morẽ con¬
fecit quos appellauit ex ameron: Dehisdem principiis sc̃s quoq: augus¬
tinus disertus atque cautissimus disputator. duodecim uolumina con¬
scripsit : quaed occrinarũ peneomnium decoreuestiuit. Haecitaque
uocauit de genesi ad litterã : qui quamuis deea dem retractauerit.
dequabeatus ba silius & sc̃s̃ ambrosius celeberrima laude fulserunt :
tamen quod post disertos uiros difficile contingeresolet opussuum
longe in aliam sum mitatem dño largiente perduxit . Scripsit &iam
contramanicheum faustũ triginta tres libros. ubi & eius nequis simã praũi¬
tatem manifestaratione conuicit & delibro genesis i terum mirabiliter
disputauit. Pari quoq modo duos libros uir praedictus effecit. qui¬
bus titulum posuit contra inimicũ legis & prophetarum : Vbi similimodo

Expanded text:
lucidius legentibus panderetur. Deinde sanctus Ambrosius, ut est planus lucidius legentibus panderetur. Deinde sanctus Ambrosius, ut est planus atque suauissimus doctor, exinde sex libros eloquentiae suae more confecit, quos appellauit Exameron. De isdem principiis sanctus quoque Augustinus, disertus atque cautissimus disputator, duodecim uolumina conscripsit, quae doctrinarum paene omnium decore uestiuit. Haec itaque uocauit de Genesi ad litteram; qui quamuis de eadem re tractauerit, de qua beatus Basilius et sanctus Ambrosius celeberrima laude fulserunt, tamen, quod post disertos uiros difficile contingere solet, opus suum longe in aliam summitatem Domino largiente perduxit. Scripsit etiam contra Manicheum Faustum triginta tres libros, ubi et eius nequissimam prauitatem manifesta ratione conuicit, et de libro Genesis iterum mirabiliter disputauit. Pari quoque modo duos libros uir praedictus effecit, quibus titulum posuit Contra inimicum legis et prophetarum, ubi simili modo
Abbreviated transcription (Latin):
RINVS SCRIP TURARUM DIUINARUM CODEXESTOCTATUEUCIIS:
quimitĩum illuminationis nrae historica relatione fecita genesi: Huius
principia sc̃s basilius attico sermone iucidauit : quem eustachius uir
disertissimus ita transtulit in latinum ut ingenium doctis simi uiri facun¬
diaesuae uiribus aequiperasse uideatur quiusq ad hominis conditionẽ
nouem libros tetendit . Vbi & caeli & terraenaturã aeris etaquarũ uel
creaturarũ pene omnium qualitates a peruit : Vt quod in auctoritatebre¬
uitatis studio praetermissum est. tractatum latius minutissime atque
darissi me disceretur: Nam & pater augustinus contramanicheos duo¬
bus libris disputans. ita texcũ genesis diligenter ex posuit : ut penenihil
ibi relinquere probareturambiguum. Vnde contigit ut nolens praes¬
tar& nobis heresis confutata : quatenus dumilla fortiter uincitur
catholicidiligentius instruantur : quos libros in codice supra dicqi basilii
ut opinor forsitan conpetenter a diunximus. uttextus praedicq genesis

Expanded text:
rimus Scripturarum diuinarum codex est Octateuchus, qui initium illuminationis nostrae historica relatione fecit a Genesi. Huius principia sanctus Basilius Attico sermone lucidauit, quem Eustathius, uir disertissimus, ita transtulit in Latinum ut ingenium doctissimi uiri facundiae suae uiribus aequiperasse uideatur. Qui usque ad hominis conditionem nouem libros tetendit, ubi et caeli et terrae naturam, aeris et aquarum uel creaturarum paene omnium qualitates aperuit, ut quod in auctoritate breuitatis studio praetermissum est, tractatum latius minutissime atque clarissime disceretur. Nam et pater Augustinus, contra Manicheos duobus libris disputans, ita textum Genesis diligenter exposuit, ut paene nihil ibi relinquere probaretur ambiguum; unde contigit ut nolens praestaret nobis heresis confutata quatenus, cum illa fortiter uincitur, catholici diligentius instruantur. Quos libros in codice supradicti Basilii, ut opinor, forsitan competenter adiunximus, ut textus praedictae Genesis
Abbreviated transcription (Latin):
simo. agapito papa urbis romae. ut sicut apud alexandri¬
am multo tempore fuisse traditur institutũ. Nunc etiã
in nisibi ciuitate syrorũ hebreis sedulo fertur ex ponicol¬
latis expensis in urbero mana pro fessos doctores scolȩpotius
acciperent xp̃ianȩ : Vnde & anima susciperetaxternã salutẽ.
& casto atq purissimo eloquio fideliũ lingua comeretur
Sedcum bella feruentia & turbulentanimis init alico

Expanded text:
simo Agapito papa urbis Romae ut, sicut apud Alexandriam multo tempore fuisse traditur institutum, nunc etiam in Nisibi ciuitate Syrorum Hebreis sedulo fertur exponi, collatis expensis in urbe Romana professos doctores scholae potius acciperent Christianae, unde et anima susciperet aeternam salutem et casto atque purissimo eloquio fidelium lingua comeretur. Sed cum per bella feruentia et turbulenta nimis in Italico
Abbreviated transcription (Latin):
mus ergo fratres Rm̃i quatenus quihumano generi tam magna
largitus est. utouem perditam reportare suis humeris digna¬
rctur. &per incor porationis benesicium rum per& iuincula
peccatorum. ut ignaris atq alienatis sidei archana pate facer&
baptismadonaretinar tyrium concederet. elimo sinas fieri su¬
aderet. Scã quoq nosorationis institutio nepur garet. remit¬
tere nos srib pec cata prȩciper& . ut ipsequoq similiter debita
nr̃a laxaret. ut conuerteremur errantem. quateiius erroris
uri ligamina soluerentur. ut penitentiã summo studio quaere¬
remus ut haberemus abundiam caritatis circađm. Redemp
tor indulsit : quatenus pietas creatoris. hinc maxime possitin¬
tellegi. Cumnos tantis beneficus sitamen eum puro cordequȩ¬
ramus feciss& absolui. addat ipsequoq nunc cumulũ mune¬
ribus suis sensus nr̃os in lumin& corda nr̃a purific& ut scrip¬
turas scãs mente puris sima cognoscere mereamur. et inan¬

Expanded text:
mus ergo, fratres karissimi, quatenus qui humano generi tam magna mus ergo, fratres karissimi, quatenus qui humano generi tam magna largitus est, ut ouem perditam reportare suis humeris dignaretur et per incorporationis beneficium rumperet uincula peccatorum, ut ignaris atque alienatis fidei arcana patefaceret, baptisma donaret, martyrium concederet, elemosinas fieri suaderet, sancta quoque nos orationis institutione purgaret, remittere nos fratribus peccata praeciperet, ut ipse quoque similiter debita nostra laxaret: ut conuerteremus errantem, quatenus erroris nostri ligamina soluerentur: ut paenitentiam summo studio quaereremus: ut haberemus abundantiam caritatis circa Deumtor indulsit; quatenus pietas Creatoris hinc maxime possit intelligi, cum nos tantis beneficiis si tamen eum puro corde quaeramus fecisset absolvi. Addat ipse quoque nunc cumulum muneribus suis, sensus nostros illuminet, corda nostra purificet, ut Scripturas sanctas mente purissima cognoscere mereamur, et man
Abbreviated transcription (Latin):
quem iracundum nonualemus effugere. nã sip̃fectum uex
preconis enunti& sic aperͥtum ipsius strepentibus rotis tran¬
sire noscamus. non ne om̃i uo luptates cordis abiumus dum
conspertum ipsius reuerentiãq metiumus. dĩ intonat per
conuexacęli fulgora demon strat innubibus frequenter com¬
mouet funda mentater rarum. & prodolor p̃sentia ipsius
intimetur. Quiubiq totus & omnp̃s eẽ cognoscitur
propter absentem iudicem noncredamus. & reiadipsius tri¬
bunalia nonuenimus. quiminus pec cat gratias agat. quõ ñ
Qui plurimum deliquit inces santur exoret. nemo adex¬
cusationes perfidas. &subdo la uota conuertat. Reos nos
fate amur qui abso lute deliquimus. nihil est stultius quamilli uel¬
lementiri cuinullatenus probatir illudii. Parataest nusericor¬
dia si petatur mentepurissima. nulla est caus& deterior apud p̃
iudicem nisiquando subiectus suam neglegit sospitatem. Ore¬

Expanded text:
quem iratum non ualemus effugere? Nam si praefectum uox quem iratum non ualemus effugere? Nam si praefectum uox praeconis enuntiet, si carpentum ipsius strepentibus rotis transire noscamus, nonne omnes uoluptates cordis abicimus, dum conspectus ipsius reuerentiamque metuimus? Deus intonat per conuexa caeli, fulgora demonstrat in nubibus, frequenter commouet fundamenta terrarum, et – pro dolor! – praesentia ipsius timetur, qui ubique totus et omnipotens esse cognoscitur. Quapropter absentem iudicem non credamus, et rei ad ipsius tribunalia non uenimus. Qui minus peccat, gratias agat, quoniam qui plurimum deliquit, incessanter exoret. Nemo se ad excusationes perfidas et subdola uota conuertat. Reos nos fateamur, qui absolute delinquimus. Nihil est stultius quam illi uelle mentiri, cui nullatenus probatur illudi. Parata est enim misericordia, si petatur mente purissima. Nulla est causa deterior apud pium iudicem, nisi quando subiectus suam neglegit sospitatem. Ore
Abbreviated transcription (Latin):
tam proculdubio reperitis. quȩ pertotum orbem terrarum flo¬
ruere ut scã imitatio uos prouocans ad cȩlestia regna perducat.
Scentes quia non solum in agone sanguinis. aut inuirginitate car¬
nis positȩ sint corone. sed & om̃s quiuiuante dõ uitia suicor poris
uincunt recteq credunt palmã scãe remune rationis accipiunt.
sed quo facilius sicut dictum est mortiferas mundi delectatio¬
nes. noxiaq blandimenta dño prestante uincatis. & sitis hulus
saeculi sicut debeatis. legitur transeuntos ad illud semper
primi psalmi festinate salutare remedium. ut legem dñi die¬
bus noctibusq meditemin Tuncnoninueni& inimicus pro¬
teruus locum. Cumtotum xp̃s occupauerit animum. Nam
& pater ieronimus. pulchre complexus estdicens. A mascien¬
tiam scripturarum. & carnis uitia nonamabis. Dicitemi hi
uiri prudentis simi quid beatius quamillum habere propitiũ

Expanded text:
ta procul dubio reperitis, quae per totum orbem terrarum flota procul dubio reperitis, quae per totum orbem terrarum floruere, ut sancta imitatio uos prouocans ad caelestia regna perducat; scientes quia non solum in agone sanguinis aut in uirginitate carnis positae sint coronae, sed et omnes qui iuuante Deo uitia sui corporis uincunt recteque credunt, palmam sanctae remunerationis accipiunt. Sed quo facilius, sicut dictum est, mortiferas mundi delectationes noxiaque blandimenta Domino praestante uincatis et sitis huius saeculi, sicut de beatis legitur, transeuntes, ad illud semper primi psalmi festinate salutare remedium, ut legem Domini diebus noctibusque meditemini. Tunc non inueniet inimicus proteruus locum, cum totum Christus occupauerit animum. Nam et pater Hieronymus pulchre complexus est, dicens: 'Ama scientiam Scripturarum, et carnis uitia non amabis.' Dicite mihi, uiri prudentissimi, quid beatius quam illum habere propitium,
Abbreviated transcription (Latin):
sideliter consueuerint inocare Dataestitaque uobis quaeda
urbs propna ciues religiosi inquasi concorditer & spiritaliter
dño praestante transigitis caelestis lapatriȩ praesigurationẽ
gaudetis Ndite a mare desidiã quãd nõ cognoscitis odios ã
praesto uobis s̃ scãrũ scripturarũ instrumenta dogmatica
cũ expositoribus suis qui ueri sunt flori fericãpi caelestis para¬
disi poma suaui. Vnde & sideles anima s alubriter inbuant᷑
& linguae urae non caduco sed fructi fero nimis instruant᷑ elo¬
quio. Qua propter desideranter introite mysteri a dñi ut
sequentibus iter indicare possitis quia magnae uere cun¬
diae pondus est babere quod legas &ignorare quod doceas
& ideo sutu rebeatitudinis memores uitas patrũ. consideratione
sidelium. passiones martyrum legite constanter quas inter alia
in episto lascĩ ieronimi adchro matium & helio dorum destina¬

Expanded text:
fideliter consueuerint inuocare. Data est itaque uobis quaedam fideliter consueuerint inuocare. Data est itaque uobis quaedam urbs propria, ciues religiosi, in qua si concorditer et spiritaliter Domino praestante transigitis, caelestis iam patriae praefiguratione gaudetis. Nolite amare desidiam, quam Domino cognoscitis odiosam. Praesto uobis sunt sanctarum Scripturarum instrumenta dogmatica cum expositoribus suis, qui uere sunt floriferi campi, caelestis paradisi poma suauia, unde et fideles animae salubriter imbuantur et linguae uestrae non caduco sed fructifero nimis instruantur eloquio. Quapropter desideranter introite mysteria Domini ut sequentibus iter indicare possitis, quia magnae uerecundiae pondus est habere quod legas et ignorare quod doceas. Et ideo futurae beatitudinis memores, uitas Patrum, confessiones fidelium, passiones martyrum legite constanter, quas inter alia in epistula sancti Hieronymi ad Chromatium et Heliodorum destina
Abbreviated transcription (Latin):
ua propter omnes quos monasteru septa concludunt tam
patrum regulas. quam prȩceptoris propru iussa seruate
uiros abbates calchedonium & gerontium dep̃cor ut sic cuncta dispo¬
natis quatenus gregemuolns crȩditum prestante dño adbeatu dinis
dona perducere debeatis. Peregrinum igitur. ante omnia suscipite
ȩlimosinam date. nudumuestite. esurienti panem frangite. Quõ
isteuerus dicendus est consolatus & proximum nrum. Super hȩc ea¬
quimiseros consolatur. Ipsos autem rusticos quiadurũm monas¬
terium pertinent bonis moribus erudite. quos adiec turum pen¬
sonium pondere non grauetis. Scriptumest enim iugum meum
saueẽ. & onus meum leueest. illud uero quod familiare rusti¬
cus comprobatur. furtanescant. lucos colore pror sus igno rent.
purissimos imponatur. frequenter admonasteria sca conueni¬
ant ut erubescant uros sedici & non de ura institutione cognosci
Sciant &iã dm̃ ubertatẽ agris eorũ dignanter insundere sicũ

Expanded text:
uapropter omnes, quos monasterii saepta concludunt, tam Patrum regulas quam praeceptoris proprii iussa seruate, uiros abbates Calchedonium et Gerontium deprecor ut sic cuncta disponatis, quatenus gregem uobis creditum praestante Domino ad beatitudinis dona perducere debeatis. Peregrinum igitur ante omnia suscipite, elemosinam date, nudum uestite, esurienti panem frangite, quoniam iste uere dicendus est consolatus, qui miseros qui miseros consolatur. Ipsos autem rusticos, qui ad uestrum monasterium pertinent, bonis moribus erudite; quos adiectarum pensionum pondere non grauetis. Scriptum est enim: Iugum meum suaue est et onus meum leue est. Illud uero quod familiare rusticis comprobatur, furta nesciant, lucos colere prorsus ignorent, purissimus imponatur; frequenter ad monasteria sancta conueniant, ut erubescant uestros se dici et non de uestra institutione cognosci. Sciant etiam Deum ubertatem agris eorum dignanter infundere, si eum
Abbreviated transcription (Latin):
si simplex uideatur eẽ relatio. nihiluacuum. nihi lotiosum diui¬
nis litteris continetur. sed semper adutilitatem aliquam dici¬
tur. quȩ rectis simis sensibus salubriter hauriatur. Etideo
quando bona referuntur adimitationen ꝓtinus erigamur.
quando facinora punienda narrantur. operaritalia formidemus
Ita fit ut semper aliquidutilitatis adqui ramus. siqua propterre¬
feruntur aduertimus.
COS NO GRA PHOS LEGEN DOS
AMO NA CHIS

Expanded text:
etsi simplex uideatur esse relatio, nihil uacuum nihil otiosum diuietsi simplex uideatur esse relatio, nihil uacuum nihil otiosum diuinis litteris continetur, sed semper ad utilitatem aliquam dicitur, quae rectissimis sensibus salubriter auriatur. Et ideo quando bona referuntur, ad imitationem protinus erigamur; quando facinora punienda narrantur, operari talia formidemus. Ita fit ut semper aliquid utilitatis adquiramus, si quapropter referuntur aduertimus. XXV. COSMOGRAPHOS LEGENDOS A MONACHIS
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽuideatur. & historica relationẽ reluceat. modo tamen
autiustitiam persuadet. aut̾pietatem redarguit. aut toleran¬
tiam p̃dicat aut uitia mobilitatis accus sat. aut super biam
dampnat. Aut bona humilitatis exaltat. aut impacatos re¬
primit. autcaritate plenis simos consolatur. aut aliquid
talo commemorat quo ad pro bos mores incit&. et ane¬
farus cogitationibus respectu pietatis adducat dĩ enuim
si solis bonis p̃mia polliceretur. benignitatis ipsius neglet¬
ta tepescer& siuero malis iugiter minaretur exitium de¬
speratio salutis prȩcipitaret adiutia. Etideo pius re¬
deptor prosalute nra utrumq moderatus est . ut &pec¬
tores denuntiata poenaterreat. & bonis digna p̃ma compromittat
Qua propter adintentiones librorum generaliter semꝑ animus
erigatur. mentemq nr̃am in illa comtemplatione desigamus. quae
non tantum auribus sonat. sed oculis interiorib: elucescit nam&

Expanded text:
esse uideatur et historica relatione reluceat, modo tamen esse uideatur et historica relatione reluceat, modo tamen aut iustitiam persuadet aut impietatem redarguit, aut tolerantiam praedicat aut uitia mobilitatis accusat, aut superbiam damnat aut bona humilitatis exaltat, aut impacatos reprimit aut caritate plenissimos consolatur, aut aliquid tale commemorat quo ad probos mores incitet et a nefariis cogitationibus respectu pietatis abducat. Deus enim si solis bonis praemia polliceretur, benignitas ipsius neglecta tepesceret; si uero malis iugiter minaretur exitium, desperatio salutis praecipitaret ad uitia. Et ideo pius Redemptor pro salute nostra utrumque moderatus est, ut et peccatores denuntiata poena terreat et bonis digna praemia compromittat. Quapropter ad intentiones librorum generaliter semper animus erigatur, mentemque nostram in illa contemplatione defigamus, quae non tantum auribus sonat sed oculis interioribus elucescit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
enusitaq: operam & post introductorios libros auctortatem
cum exposito ribus suis sedula intentione curramus. uiasq intel.¬
legentiae patrum labore repertas piostudio subsequamur: Non
ad questiones in anissimas auida super fluitate tendamus. quod
dictum rationabiliter intractatorib probatis simis inuenitur
hoc proculdubio credamus eẽ diuinum. Siquid dissonum aut
discordans patrum regulis contigerit inueniri : uitandum ẽẽ u¬
dicemus. Origo enim sȩius simi erroris est insus pectis auctori¬
bus a mare totum & sine uidicio defendere uelle quodin uenis
Scriptum estenim om̃a ꝓbate quod bonum est tenete. sedut in
summa quae sunt dicenda complectar cunctaquae antiqui
expositores pro babiliter dixerunt sollicita mente tenenda
sunt. illa uero qua abeis in tractata relicta sunt. Nein fructu¬
osolabore fatigemur. Primum rimanda sunt quas iuir tutes
habeant aut ad quaenos instituta perducant. deinde quid nos
uelint deselegendo contrahere nam lic&textus planis simus

Expanded text:
emus itaque operam, et post introductorios libros auctoritatem cum expositoribus suis sedula intentione curramus, uiasque intellegentiae Patrum labore repertas pio studio subsequamur, non ad quaestiones inanissimas auida superfluitate tendamus. Quod dictum rationabiliter in tractatoribus probatissimis inuenitur, hoc procul dubio credamus esse diuinum; si quid dissonum aut discordans Patrum regulis contigerit inueniri, uitandum esse iudicemus. Origo enim saeuissimi erroris est in suspectis auctoribus amare totum, et sine iudicio defendere uelle quod inuenis; scriptum est enim Omnia probate, quod bonum est tenete. Sed ut in summam quae sunt dicenda complectar, cuncta quae antiqui expositores probabiliter dixerunt, sollicita mente tenenda sunt; illa uero quae ab eis intractata relicta sunt, ne infructuoso labore fatigemur, primum rimanda sunt, quas uirtutes habeant aut ad quae nos instituta perducant, deinde quid nos uelint de se legendo contrahere. Nam licet textus planissimus
Abbreviated transcription (Latin):
pulcherrimo decore patefecit. Sic nobis agerdominicus quasi
quibus dã laboriosis mercennariis exaratus & caelestirore com-¬
plutus spiritales fructus dñõ largiente concessit. Dicitur &iã
& sc̃sambrosius prophetarũ cõmenta eloquii soliti dulcedine con-¬
fecisse : quaetamen adhuc nullatenus potui reperire: quae uobis
magno studio quaerenda derelinquo ut expositio multiplicata peri¬
torũ copiosã uobis doctrinã & animae felicissimã conferat sospi
IIII
DEPSALTERIO

Expanded text:
pulcherrimo decore patefecit. Sic nobis ager Dominicus, quasi pulcherrimo decore patefecit. Sic nobis ager Dominicus, quasi quibusdam laboriosis mercennariis exaratus et caelesti rore complutus, spiritales fructus Domino largiente concessit. Dicitur etiam et sanctum Ambrosium Prophetarum commenta eloquii soliti dulcedine confecisse; quae tamen adhuc nullatenus potui reperire. Quae uobis magno studio quaerenda derelinquo, ut expositio multiplicata peritorum copiosam uobis doctrinam et animae felicissimam conferat sospitatem. IIII. DE PSALTERIO
Abbreviated transcription (Latin):
fleuit alfabeto quad raginta quinq: omelis attico sermone orige¬
nis ex posuit : Ex quibus xiiii trans latisinueni uobisq derliqui:
Quem &iam sc̃s hieronimus xx libitis commentatus eẽ monstratur
Ex quibus sex tantu nos potumus inuenire residuos uero adhucd ño
iuuante ꝑquirimus : et echielem ucro cuius in hebreo sermone¬
nec omnino disertus nec admodum rusticus est : xuq libris scs bnero
nequaquã ꝓphetico choro recipitur sed intereos annumeratur
quiagio grapha conscripserunt : tribus libris a supra memorato
sc̃is hieronimonoscitur explanatus Residuos uero xiiprophe¬
tas. quos sermo uulgus ꝓpterbreuita te librorum suorũminores
appellat. xx libris supradictus sc̃s hieronimus comentatus eẽ
dinoscitur Id est osee libris iI. abdiam libro .i amos libris tribus.
Dequibus ut nihil inquireretur ambiguum. nomina quoq eorum
que admodũ latina lingua intelligi debeant. & himologis ꝓpriis

Expanded text:
fleuit alfabeto', quadraginta quinque omeliis Attico sermone Origefleuit alfabeto', quadraginta quinque omeliis Attico sermone Origenes exposuit; ex quibus XIIII translatas inueni uobisque dereliqui. Quem etiam sanctus Hieronymus uiginti libris commentatus esse monstratur; ex quibus sex tantum nos potuimus inuenire, residuos uero adhuc Domino iuuante perquirimus. Ezechielem uero, cuius in Hebreo sermo 'nec omnino disertus nnequaquam prophetico choro recipitur, sed inter eos annumerqui Agiographa conscripserunt, tribus libris a supra memorato sancto Hieronymo noscitur explanatus. Residuos uero XII Prophetas, quos sermo uulgus propter breuitatem librorum suorum Minores appellat, XX libris supradictus sanctus Hieronymus commentatus esse dinoscitur, id est: Osee libris tribus, Abdiam libro uno, Amos libris tribus, De quibus ut nihil linqueretur ambiguum, nomina quoque eorum quemammodum Latina lingua intellegi debeant, etymologiis propriis
Abbreviated transcription (Latin):
xomniigiur prophetarũ codicequinto sc̃s hieronimus primũ a nno¬
Etationes faciens ꝓpt̃ tyrones & paruulos competenter eos abreuies
explanauit : quas uobis in annotato nuꝑ codicedño praesttente derdiqui:
in quo bottionum formulae ex ipiis annotatonibus forsitan competent̃
appositae sunt : quatinus uin ea dni caelestiubertate completa
su auissimofructus intulisse uideatur. Maturis autem & ali¬
quaiammeditatione ualentibus supradictus uir alias copiosas
atq planissimas expositiones xp̃o dño largiente profudit
Qui prophetarũ abstrusos &la tebrosos sermones modo ꝑuarie¬
cates translationum modo resolutis enigmatũ nodisita facit
intelligi ut magnũ arcanũ caclestis regis humanis sensibus
pius doctor a periat: Namisaiam quia perte referendo xpiecde¬
siae quemysteria nontam propheta quã euangelista dicendus ẽ :
decem & octolibris mirabiliter supradictus sc̃s hieronimus ex
planauit : Hiere mĩã uero quiciuitatis suaeruinds quadruplici

Expanded text:
omni igitur Prophetarum codice quinto sanctus Hieronymus primum annotationes faciens propter tyrones et paruulos competenter eos et breuiter explanauit; quas uobis in annotato nuper codice Domino praestante dereliqui. In quo botrionum formulae ex ipsis annotationibus forsitan competenter appositae sunt, quatenus uinea Domini caelesti ubertate completa suauissimos fructus intulisse uideatur. Maturis autem et aliqua iam meditatione ualentibus supradictus uir alias copiosas atque planissimas expositiones Christo Domino largiente profudit; qui Prophetarum abstrusos et latebrosos sermones modo per uarietates translationum, modo resolutis enigmatum intelligi, ut magnum arcanum coelestis Regis humanis sensibus pius doctor aperiat. Nam Isaiam, qui aperte referendo Christi Ecclesiaeque mysteria, non tam propheta quam evangelista dicendus est, decem et octo libris mirabplanauit. Hieremiam uero, qui 'ciuitatis suae ruinas quadruplici
Abbreviated transcription (Latin):
cincta obseruatione scientia artificiosa quoq: sollertia colliguntur: Autenim alitũ uolatuaut
extis aut oraculis homines p̃monentur prȩdicente aliquo propitio dȩmonȩ quisi teorũ omni¬
umquȩ dehncops sequuntur scius ꝑ indeutsi medicus iuxta disciplina medendi predicat
uel exitum uel sanitatem ut &iam gubernator caeli conditionũ nonignarus exaliqua

Expanded text:
cuncta obseruatione, scientia, artificiosa quoque sollertia colliguntur: aut enim alitum uolatu aut extis aut oraculis homines praemonentur praedicente aliquo propitio daemone, qui sit eorum omnium quae deinceps sequuntur scius, perinde ut si medicus iuxta disciplinam medendi praedicat uel exitium uel sanitatem aut etiam gubernator caeli condicionum non ignarus ex aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
placeant dõ tumut nobis quoque ipsis consequente .r. proposito que
operidecenter ꝓfemur: Et quatenus uos quidem facile assequamini
Ego iuxta anticipatam animospeciem orationis expediam:¬
Estigitur ut mihi quidẽ uidecur in primis diuidendum. Quid sit
quod semꝑ est . carens generatione. Quiditem qđ gignitur. nec est
semper : Alterum intellectu percipibilo ductu & inuestigatione
rationissemper idem: Porro alterum opinione cum inratio¬
nabili sensu opinabile. proptereaq: incertum nascens & occiden
Nequeum quam in existendi conditione constanti & rata ꝑseuerans
Omne autẽ quod gignitur. excausa aliqua necessaria gignitur:
Nihilenim fit cuius ortũ non legitima causa & ratio precedat
operiporro fortunãdat opifexsuus : Quippead in mortalis qui
dem & instatu genuino ꝑ sistentis exemplisimili tudinem. atq
aemulationem formans operis effigiem : hones tum efficiatsimu¬

Expanded text:
placeant deo, tum ut nobis quoque ipsis consequenter propositoque placeant deo, tum ut nobis quoque ipsis consequenter propositoque operi decenter profemur et, quatenus uos quidem facile assequamini, ego iuxta anticipatam animo speciem orationis expediamEst igitur, ut mihi quidem uidetur, in primis diuidendum, quid sit quod semper est, carens generatione, quid item quod gignitur nec est semper, alterum intellectu perceptibile ductu et inuestigatione rationis, semper idem, porro alterum opinione cum inrationabili sensu opinabile proptereaque incertum, nascens et occidens neque umquam in existendi condicione constanti et rata perseuerans. Omne autem quonihil enim fit, cuius ortum non legitima causa et ratio praecedat. Operi porro fortunam dat opifex suus; quippe ad immortalis qui dem et in statu genuino persistentis exempli similitudinem atque aemulationem formans operis effigiem honestum efficiat simu
Abbreviated transcription (Latin):
frugem imbutis & eruditis legũ sanctiore moderamine : Iuxta
solonẽ uero uel sacros aegyptiorum libros reuocare ciues clarissimos
u&eres & ante hos constituere spectaculum uenerabile populi quem
inundatione submersum profundo maris a egyptiorũ monum̃torũ
famacelebrauit. Atq: ita ut dema ioribus nr̃is sermonẽ contexere :
SNeego magni fice sum inuitatus hodie ut exordinationeapparatus
intellegidatur : Ergo agetime .e. delaba coeptum. uocata ut mosest in
auxilium diuinitate : Veromi sacrate : Nam cum omnibus mossit
& quasi quaedam religio. qui uel demaximis reb: ueldeminimis ac¬
turi aliquid sunt. praecari adauxilium diuinitatem. quanto nosae¬
quius ẽ quiuni uersitatis naturae substantiae que rationem praes¬
taturi sumus inuocare diuinam opem. Nisiplane saeuo quodam
furoreatq in placabili raptamur amentia : Sit igitur meis prae¬
cibus conp̃hensum. maxime quidem. ut eadicantur a nobis quae

Expanded text:
frugem imbutis et eruditis legum sanctiore moderamine, iuxta frugem imbutis et eruditis legum sanctiore moderamine, iuxta Solonem uero uel sacros Aegyptiorum libros reuocare ciues clarissimos ueteres et ante hos constituere spectaculum uenerabile populi, quem inundatione submersum profundo maris Aegyptiorum monumentorum fama celebrauit, atque ita ut de maioribus nostris sermonem contexere. Ne ego magnifice sum inuitatus hodie, ut ex ordinatione apparatus intellegi datur. Ergo age, Timaee, deliba coeptum uocata, ut mos est, in auxilium diuinitate. Vere, mi Socrate, nam cum omnibus mos sit et quasi quaedam religio, qui uel de maximis rebus uel de minimis acturi aliquid sunt, precari ad auxilium diuinitatem, quanto nos aequius est, qui uniuersitatis naturae substantiaeque rationem praestaturi sumus, inuocare diuinam opem, nisi plane saeuo quodam furore atque implacabili raptamur amentia. Sit igitur meis precibus comprehensum maxime quidem, ut ea dicantur a nobis quae
Abbreviated transcription (Latin):
babitur illam qua socrates uario sermone depinxit urbem uete¬
resathenas fuisse: quare mi socrate fieri: huiusce modi remune¬
ratione contentus aestima : Nullamuero aliam critia magis
ad probabo quamistam ipsam quae est propria praesentium fe¬
riarum : magnificum uero illud. Non fictam cõmentitiã que
fabulã. Nonueram historiam uitae possibilis fato quodam a me
uestris animis intimatam : quare fortuna prosperante ꝑgite it̃
institutȩ orationis: ego ut probum Auditorãm dec&. xttonito si¬
lentio mentem atq: aures parabo : Etiam ne consideras õsocrate siest
commoda dispositio debitiapparatus tibiꝰ Placuit enim nobis
timeum quidem ut pote in astra nomia c&eris eminen tẽ natura eq:
rerum arcanarimatum. principe loco dicere orsũ amundi sensibilis
constitutione usque ad genus hominũ generationẽq: Me uero susceptis
ab hoc hominibus eiusdem oratione formatis. tua porro a dae gregiam

Expanded text:
babitur illam quam Socrates uario sermone depinxit urbem uetebabitur illam quam Socrates uario sermone depinxit urbem ueteres Athenas fuisse. Quare, mi Socrate, fieri huiusce modi remuneratione contentus aestima. Nullam uero aliam, Critia, magis approbo quam istam ipsam quae est propria praesentium feriarum, magnificum uero illud non fictam commenticiamque fabulam, sed ueram historiam uitae possibilis fato quodam a me uestris animis intimatam. Quare fortuna prosperante pergite iter institutae orationis; ego, ut probum auditorem decet, attento silentio mentem atque aures parabo. Etiamne consideras, o Socrate, si est commoda dispositio debiti apparatus tibi? Placuit enim nobis Timaeum quidem, utpote in astronomia ceteris eminentem naturaeque rerum arcana rimatum, principe loco dicere orsum a mundi sensibilis constitutione usque ad genus hominum generationemque, me uero susceptis ab hoc hominibus eiusdem oratione formatis, tua porro ad egregiam