comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ficcebitur : Iustitiamnatuntliter seruans ⁊ custos lagis est: si
enimiustonon est lexposita. sed iniustis qui non pecatamicus
legis est : Huic sola fides de est perquam fiat perfectus ÷÷ quico
nihililli prodent apuddm̃ abstinere a conturriis : nisi fidem in
dm̃ acceperit ut sit iustus per utraque. Quia illa temporis
iustina est i haec adernitatis Et quicum queru
loce peccauenunt penlec em iudicibudus
Quia iudecei legem habent. in quasalus illis promissa est :
non credentes uel non r&ipientes promissum pen lege miu¬
diccbuntur sub quacuixerunt: Ipsicenim ac cuscnte ÷ poenues
ex soluent: Nam propegrituior iudiceorum cccuscest apud eos
ipsos : quamgentilium: sicut enim credentes pnoeferuntur.
ita &umdiffidunt peiores inueniuntur: : Plusenim displic&
quiquod hiabuit uamisio queamnqui quod spenouuit. eeq¬

Expanded text:
ficabitur. Justitiam enim naturaliter servans, custos legis est. Si ficabitur. Justitiam enim naturaliter servans, custos legis est. Si enim justo non est lex posita , sed injustis; qui non peccat, amicus legis est. Huic sola fides deest, per quam fiat perfectus; quia nihil illi proderit apud Deum abstinere a contrariis, nisi fidem in Deum acceperit, ut sit justus per utraque; quia illa temporis justitia est, haec aeternitatis. Et quicumque in Lege peccaverunt, per Legem judicabuntur. Quoniam Judaei legem habent, in qua salus illis promissa est; non credentes, vel non recipientes promissum, per legem judicabuntur, sub qua vixerunt. Ipsa enim accusante, poenas exsolvent: nam prope gravior Judaeorum causa est apud eos ipsos, quam gentium. Sicut enim credentes praeferuntur; ita et cum diffidunt, pejores inveniuntur: plus enim displicet, qui quod habuit, amisit; quam qui quod no
Abbreviated transcription (Latin):
nm̃ostendit iudeceum si ue grecum non dispici adõ sĩtamen
credat in xp̃m sed accepto ferriam bobus iustitiam fidei.
sic iterum non credentes pariter reos ẽt quia maegis obꝰ¬
erit cincumtisione fide & proderit prceputium perfidem: ao
per hoc doc& personarum acceptorem dmnonẽe : Nec enim
pnterogatiuã generis sequitur : ut suscipiat causa patrum dif¬
fidentem. aut abiciat ase propter indignationem parentum cre¬
dentem sed unumquemque propriomerito . aut remuncrat¬
peribunt Quomodo potest sine le¬
ge peccare cumomnes simul subditi sumus leginatund sodde
morsi legedicit. cui iudicei ob noxii sunt . dum non credunt : nec
non & gentiles sed iamdudum quiccadiungere se illi nolueñ:
non credentes ergogentiles : duplici genere fiuntei : Quiune¬
que legedatae permorsen ad senserunt : Neque xp̃ignotiam
r&eperunt ideo dignum est ut perecnt : Igitur qui sicut sine
legepecat peribit . ita& quisine lege legem seruauerit iusti¬

Expanded text:
m ostendit Judaeum sive Graecum non despici a Deo, si tamen credat in Christum, sed accepto ferri ambobus justitiam fidei; sic iterum non credentes pariter reos esse, quia magis oberit circumcisio sine fide, et proderit praeputium per fidem: ac per hoc docet personarum acceptorem Deum non esse. Nec enim praerogativam generis sequitur, ut fidentem, aut abjiciat a se propter indignitatem causa Patrum credentem; sed unumquemque proprio merito, aut remune et peribunt. Quomodo potest sine lege peccari, cum omnes simul subditi simus legi naturali? Sed de Moysis lege dicit, cui Judaei obnoxii sunt, dum non credunt: nec non et gentiles, sed jam dudum; quia adjungere se illi noluerunt. Non credentes ergo gentiles duplici genere fiunt rei; quia neque legi datae per Moysen assenserunt, neque Christi gratiam receperunt; ideo dignum est ut pereant. Igitur sicut qui sine lege peccat, peribit; ita et qui sine lege legem servaverit, justi
Abbreviated transcription (Latin):
quigentiles arguis quod sinelege &dõ sint. teipsum noncenguis:
facisenim  quod prrediccos fieri non debert : Dum enimfi¬
dem xp̃i pen malam inter pr&ationem subrepis: negus xp̃m
nostrum in lege promissum: Quidieio eum occlir
tatem xp̃i tollis & mendaciumponis : Vndecclio locodicit : Ad
proph&icus sermo dm̃ significut negus : Dicit enimesicias :
ciebamus ds̃ is raebel sclucctor : Numquid iudicei dedõ pa¬
tre dicebant tuenimds̃ & nesciebamus cum totalex dĩ patris auc
toriatem pnredic& ex quo sunt omnia sed quic filiusdĩ semꝑ
quidemcpparuit : latebat autem quidẽ& cum post resurre¬
tionem cognitur dicitur queei inconfessione Tues enimds̃ &
nesciebuemus :Quienim puticoamus in lege tantum anglus
& dux e ercitus dñi : atcum intellegitur es sofiliusdi a dicitur iti
cumgnrtiarum actione : Tues enimds̃ & nesciebamus ÷ Per hoc
ergo significat ÷ quiccipseẽ& quicpparuenrt quidem patriare¬

Expanded text:
qui gentiles arguis quod sine Lege et Deo sint, te ipsum non arguis: qui gentiles arguis quod sine Lege et Deo sint, te ipsum non arguis: facis enim quod praedicas fieri non debere. Dum enim fidem Christi per malam interpretationem subripis, negas Christum nostrum in Lege promissum. Qui dicis non moechatatem Christi tollis, et mendacium ponis. Unde alio loco dicit: Adupropheticus sermo Deum significant, negas; dicit enim Esaias: ciebamus: Deus Israel salvator . Numquid Judaei de Deo Patre dtoritatem praedicet, ex quo sunt omnia? Sed quia Filius Dei semper quidem apparuit, latebat autem quis esset, cum post resurrectionem cognoscitur diciturque ei in confessione: Tu es enim Deus, et nesciebamus. Qui enim putabantur in lege tantum angelus et dux exercitus Domini: at cum intelligitur esse Filius Dei, dicitur enim cum gratiarum actione: Tu es enim Deus, et nesciebamus. Per hoc ergo significat quia ipse esset, qui apparuerat quidem patriarc
Abbreviated transcription (Latin):
autem ualde ÷ sinoneredat : Ducomenim habee logem sed
ut proponatur credens meritum facit patrum: qui a quam¬
uis aliquis perse floret: rubes ut tameninsuis: Contidis
te ipsum ducomossocascorum lumtonso¬
num qui uate noonissunt. oruditoneer in¬
sipieariuor macis ruum inratetium. habe¬
Vent sum haeo : quia legis documentum haec est : crudireim¬
persos & dõ subicere profanos uel per ido latriccecultuntom impi¬
s Promissionem que facta perlegemest ad melioris est spei
fudutiam prouocere : Rocte igitur gloriatur in his legis doctor
quic formam tadit ueritatis ÷ si autem non recipit eum que mlex
promisit . frustiro gloriatur delege : Cuiiniuriam faciti: dum
xp̃m spernit promissum in lege & nec iam eruditor erit insipi¬
entium. Nec magister infientium n & lumen eonum qui intenebris
sunt seddux omnium horum ad perditionem: Quioreo
aliuo doces. ⁊ si peum nor doces Hoc est tu

Expanded text:
autem valde si non credat; ducem enim habet Legem. Sed autem valde si non credat; ducem enim habet Legem. Sed ut praeponatur credens, meritum facit Patrum; quia quamvis aliquis per se floreat, crubescit tamen in suis. Confidisque te ipsum ducem esse caecorum, lumen eorum qui in tenebris sunt, eruditorem insipientium, magistrum infantiumVera sunt haec, quia legis documentum hoc est, erudire imperitos et Deo subjicere profanos, vel ab idololatriae cultura impios promissione, quae facta per legem est, ad melioris spei fiduciam provocare. Recte igitur glquia formam tradit veritatis. Si autem non recipit eum quem Lex promisit, frustra gloriatur de Lege, cui injuriam facit, dum Christum spernit promissum in Lege; et nec jam eruditor erit insipientium, nec magister infantium, nec lumen eorum, qui in tenebris sunt; sed dux omnium horum ad perditionem. Qui ergo alium doces, te ipsum non doces. Hoc est, tu
Abbreviated transcription (Latin):
ognomeniuda ciest. quicc e  prt erogatiua pa¬
rentur utdiccentur is reebccelit: & tamonsi
totum mundum uelimus quod ad causampestin&
conprehendere : cognomen iudacis tripestitogenere
significactum debemus ad uestere : Primum quia fili sũn
abrtche: qui fidei succemeritum pater positus est cuncta¬
rumgentium De inde propteriacob: quia augmentan¬
dice fideignrtiam i syooheda ppollatus est: Cuepta enim pa¬
tris dignitas nobilitatur infiliis: Tertio non magis prop¬
ter iudiem sed propter xp̃m. quia &x iudic ortus est secui¬
dumecer neni iudeti cognomincentur: quica iniuda hoc sig¬
nu fiecctum est quod fictur um entt in xp̃o: Dietum eenim
Sn cecluusr digtuuidi non probatur sed ap̃o qutmom¬
uos cotidis ludon ud hi quo firores suos dignatus est ueppl¬
liesc oiꝑsaenun dixit mulieribus : Ite adicite furtrbus mes
posterior numeno sed penfeetior meripo est  penumt uoluit
Nonmagnum ualde uideriuult suudȩ¬
uscredat ÷ quippecum sit instructus pem legoni: Periculosũ

Expanded text:
omen Judaei est, quia ex praerogativa parentum est, ut dicantur Israelitae. Et tamen si totum velimus quod ad causam pertinet, comprehendere, cognomen Judaeis tripartito genere significatum debemus advertere. Primum quia filii sunt Abrahae, qui per fidei suae meritum pater positus est cunctarum gentium. Deinde propter Jacob, qui augmentandae fidei gratia Israel appellatus est; coepta enim patris dignitas nobilitatur in filiis. Tertio non magis propter Judam, sed propter Christum; quia ex Juda ortus est secundum carnem, Judaei cognominantur; quia in Juda hoc significatum est, quod futurum erat in Christo. Dictum est enim:  laus data Judae non probatur, sed Christo, quem omnes quotidie laudant hi quos fratres suos dignatus est appellare; ipse enim dixit mulieribus: Ite et dicite fratribus meis, posterior numero, sed perfectior merito est, totum voluit Non magnum valde videri vult, si Judaeus credat; quippe cum sit instructus per Legem: periculosum
Abbreviated transcription (Latin):
enim creatunt ec redere. & uenerri suum conditorem ÷ ec ab¬
surdum esse utdñm seruus cognoscat: Et INTEΛSΕ COqΙ¬
rationibus inuicom accusatitbus aur
&iam derendentibus in die qua iudica¬
uri dr̃os occulta hocinnum secutdum
ouancelium meue perih̃m¬
xpm dũci uos ⁊ruco Qñmiudiccos diffidentes
per legemdixit iudicur fore : lex enim illos accusicuit quace
xp̃m illis promisit quemuenientem recipere noluerunt it
gentes autem quae legemuti que non habent perconscientiã
iudiccebuntur sicredereno luerunt Primum quidem
ceuscctores erunt gentiles credentes non credentium genti¬
lium sicut iudiceis non credentibus dicitdñs dediscipulis

Expanded text:
enim creaturae credere et venerari suum conditorem: nec abenim creaturae credere et venerari suum conditorem: nec absurdum est, ut dominum servus agnoscat. Et inter se cogitationibus invicem accusantibus, aut etiam defendentibus in die, qua judicabit Deus occulta hominum, secundum Evangelium meum, perminum nostrum. Quoniam Judaeos diffidentes per Legem dixit judicandos fore Lex enim illos accusabit, quae Christum illis promisit, quem venientem recipere noluerunt, gentes autem, quae Legem utique non habent, per conscientiam judicabuntur, si credere noluerint. Primum quidem accusatores erunt gentiles credentes non credentium gentilium; sicut Judaeis non credentibus dicit Dominus de discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
entes xp̃ia nos dicit alio loco Uobis enimdico gentibus
Qui incircumoisi Nequen comenias. neques abbatũ.
scruccre dñm legis ignoscere. Primaenim scc pientice pars
iucec estꝰ timeredm̃ patrem &x quo sunt omniu : & d ñmilim filiũ
eius perquem sunt omnia : Ipsu ergonatunt proprioia dicio
creatorem suum agnoscit÷ Nonper legem: sed pernationemnatu¬
nre. Opus enim opificem cernitinse : Hilecentoi
hibeares ipsisibisuurlex. ouios tenduã
opus legis ocniptum in cordibuosuis. Idem sen¬
sus est: Quiadumnatunducacredunt opus logis ostendunt:
nomper littenrm sed perconscientiam: Opus auutem legis ist fͥ¬
des ÷ quamcumdictis exhibadõ ÷ Natuntli iudicio ostendit sep&¬
ipsum logem sibi esse it quia quod mandut l&x. ultro facit ut credit
inxp̃m Ieet icnonium ned dene illis conociet¬
+÷ puotium Teste interiore conscientia suacredunt it quic
cons i sibi sunt conuenire sibi quod credunt Congruum est

Expanded text:
Gentes christianos dicit alio loco: Vobis enim dico gentibus Gentes christianos dicit alio loco: Vobis enim dico gentibus ; quia incircumcisi neque neomenias, neque sabbatum, servare, Deum Legis agnoscere. Prima enim sapientiae pars haec est, timere Deum Patrem, ex quo sunt omnia: et Dominum Jesum Filium ejus, per quem sunt omnia. Ipsa ergo natura proprio judicio creatorem suum agnoscit, non per legem, sed per rationem naturae; opus enim opificem cernit in se. Hi legem non habentes, ipsi sibi sunt lex, qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis. Idem sensus est; quia dum natura duce credunt, opus legis ostendunt non per litteram, sed per conscientiam. Opus autem legis est fides, quam cum dictis exhibet Deo, naturali judicio ostendit semetipsum legem sibi esse; quia quod mandat lex, ultro facit, ut credat in Christum. Testimonium reddente ipsis conscientia ipsorum. Teste interiore conscientia sua credunt, quia conscii sibi sunt convenire sibi, quod credunt; congruum est
Abbreviated transcription (Latin):
factoris iustifiuctio preededat : Quid est enim aliud iustificacti
quam iustifacti ab illo scilic& quiiusti ficat impium ut x impio
fiat iustus sienimita loquoremur utdiceremus homines libe¬
nrbunturhocutique in tellegor&iun eis quiiam homines essẽđ
accedere libenttionem si autem diceremus hominescreabun¬
tione homines fieri ita sidictum este& factores logis honorabunt᷑
recte non acciperemus nisihonore illis qui uc messent factores le¬
gis accedens: Cumuero dictu ł factores logis iusti ficcbuntur:
quid aliud dictum est quami uistificubuntur factones enim logis uti¬
que iustisunt ac perbest antundem est ac sidicersun factores lagis
qiccbuntum : Nong enrne sedue sint: ut sic intellogerent &ium
iudicer legis audies indigere segnttiae iustificactoris ut possent
ole factons aiut cestenta dictum est iustificubuntur : ac sidicer&ur¬
iustila lbuntur iustideputibuntur

Expanded text:
factores iustificatio praecedat. quid est enim aliud \'iustificati\' quam \'iusti facti\', ab illo scilicet qui iustificat impium, ut ex impio fiat iustus? si enim ita loqueremur, ut diceremus \'homines liberabuntur\', hoc utique intellegeretur eis, qui iam homines essent, accedere liberationem; si autem diceremus \'homines creabuntione homines fieri. ita si dictum esset \'factores legis honorabuntur\', recte non acciperemus nisi honorem illis qui iam essent factores legis accedere; cum uero dictum est factores legis iustifica buntur, quid aliud dictum est quam \'iusti iustificabuntur\' ? factores enim legis utique iusti sunt. ac per hoc tantundem est, ac si diceretur \'factores legis creabuntur\', non quia erant, sed ut sint, ut sic intellegerent etiam Iudaei legis auditores indigere se gratia iustifieatoris, ut possint esse factores. aut certe ita dictum est \'iustifieabuntur\',ac si diceretur\'iustihabebuntur,\' \'iusti deputabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
est quod sentir naturt liter posiunt : ut uerbi gnrtia neho¬
sent patrem & matrem & horum similiu fortussis &
quod ds̃ unus greator sit omnium scriptum est in condibus
gentium: Magistamen uidentur haec quae in corde scrip
ta dicuntur cume uanglicis legibus conuenine: Quid¬
enimꝰ natuntlibus sensibus proximum quam ut quaẽ no¬
lunt sibi fieri homines hacc ne facuent alis Legiue¬
romorsi concordane lex natuntlis secundum sp̃m non se¬
cundum lit teram potest : Cum enim gentes spiritaliter

Expanded text:
est quod naturaliter sentire possunt, verbi gratia, ne hoest quod naturaliter sentire possunt, verbi gratia, ne horent patrem et matrem, et horum similia. Fortassis et quod Deus unus Creator sit omnium, scriptum in cordibus gentium; magis tamen mihi videntur haec, quae in corde scripta esse dicuntur, evangelicis legibus convenire, uenim naturalibus sensibus proximius, quam ut quae nolunt sibi fieri homines, haec ne faciant aliis? Legi vero Moysi concordare lex naturalis secundum spiritum, non secundum litteram potest: haec autem lex scripta est,
Abbreviated transcription (Latin):
indieiudicis siintellexit quis uenom esse uetholiaam. & neui
neodere indieiudici cogitatiene sua accuscbitun : Duat
&enim cogitationes in homine inuicemsc accuscibunt. Bonic&
mielia : Bona accusat media quia contnidixitte Bont
onalae sterus aeuset boni  quia non secuta st irstnst :O
perhoe construidur reus qui cogit auit sentiens boni ÷÷ & uenĩ
esse ecołiam catholicam: & permansit inlerese uelsis mati
Eorum autem cogitationes seinuicem accusabunt : ÷ qui
semper hoc cogit a uerunt . put antes utile quod setutis u nt
Dicturus est enim unus quisque semper in cogitationibus
meis hocputaui utile quod sicutussum . haec fuit fides ineã
Hic leui orem habebit causem quamui semendandum sit
quia a conscientia suc non accusabitur indieiudici hoc
nodo iudiecebuntur oceulta hominum indieaiudicii ÷ per
estum est quod gentes quice lagem non habenti natuitdi¬
enim hacelex in cordibus gentium dicitur icriptu ⁊ sed hoc

Expanded text:
in die judicii; si intellexit quis veram esse catholicam doctrinain die judicii; si intellexit quis veram esse catholicam doctrinarecedere, in die judicii cogitatione sua accusabitur. Duae enim cogitationes in homine invicem se accusabunt, bona et mala. Bona accusat malam, quia contradixit veritati: mala iterum accusat bonam, quia non secuta est, ut sensit: et per hoc constituitur reus, qui cogitavit, sentiens bonam et veram esse Ecclesiam catholicam, et permansit in haeresi vel schismate. Ejus autem cogitationes se invicem defendent, qui semper hoc cogitavit, putans utile 40 quod secutus est. Dicturus est enim: Semper in cogitationibus meis hoc putavi utile, quod secutus sum: haec fuit fides mea. Hic leviorem habebit causam, quamvis emendandum sit; quia a conscientia sua non accusabitur in die judicii. Hoc modo judicabuntur occulta hominum in die judicii Dei per ertum est quod gentes quae legem non habent, naturalienim haec lex in cordibus gentium dicitur esse scripta; sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ietis euimdehis gentibus qui non credunt: Vt sicut psite
conscuentium sucem luuduntur credentes: itec&x pentons¬
cenruuam suuem aicusentur diesilentes : Quamuis enimibi
uid eatur minimereus quinon credidit quia apud setnr cta¬
re istud non potuit : nrtionaamen conuincitur quia non sib
suic sit uerum hocesse quod & uir tutum testanonus uidentt
confirmari & multos sequi Puto &i cmsic posstin telligi si
toti quiestio d egentibus credentibus dixis secredictun : Quica
quod icit quid mihideliis qui foris sunt iudicare & qui non
crediderit inquid iumiudictus ist & qui a non ie surgent
impii iniudicio sine lago enim peccuntes si nelege& per¬
bunt: Ac perhoc ante tribunad xp̃i sticre non poterunt &
radderecusis quiaresurgentes ducentur ad gehennam :
Illienim quos dicit inuicem cogitationibus suis ac cusuri aut
eccłis. siuec at inphrigis siueniouatiun. si uedonatiani aut
c&eribendici: Horum cogitationes  inuicem sȩ accuschunig

Expanded text:
non credunt; ut sicut per conscientiam suam laudantur credentes, ita et per conscientiam suam accusentur diffidentes. Quamvis enim sibi videatur minime reus, qui non credidit; quia apud se tractare istud non potuit, ratione tamen convincitur; quia non sibi suasit verum hoc esse, quod et virtutum testimoniis viderat confirmari, et multos sequi. Puto etiam sic posse intelligi, si tota quaestio de gentibus credentibus dixisse credatur, quia ait: Quid mihi de iis, qui foris sunt, judicare ? Et, Qui non crediderit, inquit, jam judicatus est . Et, Quia non resurgunt impii in judicio . Sine lege enim peccantes, sine lege et peribunt; ac per hoc ante tribunal Christi stare non poterunt, et reddere causas; quia resurgentes ducentur ad gehennam. Illi enim quos dEcclesiae, sive Cataphrygae, sive Novatiani, sive Donatiani, aut caeteri haeretici. Horum cogitationes invicem se accusabunt
Abbreviated transcription (Latin):
corhaber& nonne fabrum ad oitorx qui illud fecit Ecce¬
inqua iniquitate ueritatem tenyrunt & ad possessiqem
illcm quam uiderunt uiamperducentem non inuner ui¬
it enim sclomon descnentibus mundi: sienimtantũ
potuerunt scie atpossent aestimane sacculign. quo¬
modo ipsius mundi dñm & orctorem non facilius inuenenr
sed quos arguit solomon: pon cognouerunt penorea turã
creatorem : Quos aute mangnt apostolus : cognouerunt
nertues nonegerunt glicentes se esse si pientes
tula facti sunt

Expanded text:
cor habercor haberin qua iniquitate veritatem tenuerunt, et ad possessionem illam quam viderunt, viam perducentem non inveneruit et Salomon de sapientibus mundi: Si enim tantum potuerunt scire, ut possent aestimare saeculum; quomodo ipsius mundi Dominum et Creatorem non facilius invenerunt ? Sed quos arguit Salomon, non cognoverunt per creaturam Creatorem: quos autem arguit Apostolus, cognoverunt; sed gratias non egerunt, et dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
re ad cognitionem dĩ qnm̃ in uisibilia eius peracquae facta
sunt intellectu conspiciuntur Ita nunc ostende quo¬
modo dicentes seesse sacpientes stultifacti sunt : Audi
quia inmut auerunt ait gloriam incorruptibi lisdĩ insimi¬
litudinemimaginis corruptibilis hominis & uolucrum &
quadrupedum & serpentium figunt enim istorum ani¬
malium sibi deos pagani fecerunt : Inuenistidm̃ & colis id¬
lum: In uenisti ueritatem & i psamueritatem in iniusatia
detines : & quod perdĩ opent cognouisti peropenr honinis
perdis : ł otum conside nesti cali terrei maris demen¬
torumque omnium ordinem collegistiillud : Nonuis ad¬
tendere quod mundus opusdĩ idolumopus  fabri : si fa¬
be ulo sicut dedit figunt indar& & coribipso idolo faber¬
adontrer: Quomodo enim o homo abertuus ds̃ est
si homo idoli fibenest quis est dĩ tuus qui fecitti : Quis
estds fabri Quialud fecit : Quiscstasidoli  Ergo sido lum

Expanded text:
re ad cognitionem Dei, quoniam invisibilia ejus, per ea quae facta re ad cognitionem Dei, quoniam invisibilia ejus, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur: ita nunc ostende quomodo dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt. Audi: Quia immutaverunt, ait, gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis, et volucrum, et quadrupedum, et serpentium . Figuras enim istorum animalium, sibi deos Pagani fecerunt. Invenisti Deum, et colis idolum. Invenisti veritatem, et ipsam veritatem in injustitia detines. Et quod per Dei opera cognovisti, per opera hominis perdis. Totum considerasti; coeli, terrae, maris, elementorumque omnium ordinem collegisti: istud non vis attendere, quod mundus opus est Dei, idolum opus est fabri. Si faber idolo, sicut dedit figuram, daret et coradoraretur. Quomodo ergo homo faber tuus Deus non est, si homo idoli faber est? Quis est Deus tuus qui fecit te? Quis est Deus fabri? Qui fecit illum. Ergo si idolum
Abbreviated transcription (Latin):
iudecei &inen omnium rerum quas mȩ montui. simu¬
ni  Harunt aegỹptii & ccliaquae nuno dicere non est
lacree coli Haec abhis facta sunt ⁊ quise sccpientes aestima¬
aerunt ista faciendo nec his quatui sibilia sunt sapere
potuerunt Difficile enim in maioribus prudens
inminoribus non sapit
imaginem perdiderunt : & quuactare semluco sapien¬
tie uidebantur in profundas stultitiae tenebnesdeuo
luti sunt : Vt enim breuiter & omniinunum collecta de¬
finitione dicamus adontre alium pureter patrem & filiũ¬
uanuer̃ eñi incogiationibus suis. & obscuratũ est insipitas
Ecoreorũ : Dicentes enim sees se sccpientes: stulti facti suĩ ÷
quod curiositate in uenerunt. superbia perdiderunt : di¬
centes se esse sipientes. id est donum dĩ sibi tribuentes: stulti
facti sunt : Verba in quam apłi sunt dicentes siepientesse g̃ẽ
stulti facti sunt ostende proba stultiamipsorum. ostende¬
apostole & sicut osten disti nobis unde potuerunt perueni¬

Expanded text:
ni: harum tamen omnium rerum quas memoravi, simulacra coluerunt Aegyptii, et alia quae nunc dicere non est necesse; haec ab illis facta sunt, qui se sapientes aestima non honoraverunt ista faciendo, nec in his quae visibilia sunt sapere potuerunt; difficile enim in majoribus prudens in minoribus sapitimaginem Dei perdiderunt; et qui jactare se in luce sapientiae videbantur, in proftur. Sed breviter, et omni in unum collecta definitione dicamus: Adorare alium Deum praeter Patrem, et FiliumEt obscuratum est insipiens cor eorum; dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt. Quod curiositate invenerunt, superbia perdiderunt. Dicentes se esse sapientes, id est, donum Dei sibi tribuentes, stulti facti sunt. Verba, inquam, Apostoli sunt: Dicentes se esse sapientes, stulti facti suntApostole, et sicut ostendisti nobis unde potuerunt perveni
Abbreviated transcription (Latin):
tatemhorum aestimauerunt. incurio sumdm̃ iudicaentes aꝙ
hoc ne glegendum:: hinc additum est. ut magis ac magis hebelati
ad omnicmala admittenda fierent proptiores : Vt factuquas
hominibus non cembigere displiceredm̃ crederent non uindo¬
re ÷ Nuno enumenre omnia mali quae illis super addiac sun
Hic summatĩ locutus est. & subiccit membnt¬
fornicctio hub& inse&ad ulterium: sienim dixiss& cadult¬
rium ⁊ uidebatur recu susse fornicationem sicut leges romu¬
nae : Ideo quodminus est pesuit. ut quod mecuis est inultum
aec inttodõ pripter id o lactrium huma nogenem prouenis se
tesbutur ÷ ut mulier mulierem turpidesiderio ad usum
appaor& Quod quidim cliter inte preictur nomperspici¬
entrs uimdicti : Quid est enim inmuture naturalemusum ineũ
uti. qu iest contiernatumm. etuisi sublato concos su u samiditen
in uteru atque eudem pans corporin unusquisque inter

Expanded text:
itatem horum aestimaverunt, incuriosum Deum judicantes, ac per itatem horum aestimaverunt, incuriosum Deum judicantes, ac per hoc negligendum. Hinc additum est, ut magis ac magis hebetati, ad omnia mala admittenda fierent promptiores; ut facta quae hominibus non ambigerent displicere, Deum crederent non vindicare. Nunc enumerat omnia mala, quae illis superaddita sunt; Hic summatim locutus est, et subjicit membfornicatio habet in se et adulterium; si enim dixisset adulterium, videbatur excusasse fornicationem, sicut leges Romanae: ideo quod minus est posuit, ut quod majus est, inultum Haec irato Deo propter idololatriam humano generi provenisse testatur, ut mulier mulierem turpi desiderio ad usum appeteret. Quod quidam aliter interpretantur, non perspicientes vim dicti. Quid est enim immutare naturalem usum in eum usum qui est contra naturam, nisi sublato concesso usu aliter uti, ut una atque eadem pars corporis uniuscujusque inter
Abbreviated transcription (Latin):
ad genenrndum sexus uterque misceri: Ac per hoc cumeis demmen¬
bris & icmmer&riciquisquemis catur natuntlis estusus. necta¬
men laudcebilis sedculpabilis : Ab ceuero paste corporis qua enon
ad genenendum est instituta si & coniuge quisquisutatur contia
natunmest & flagitiosum : Nonergo isto nomine id est usuna¬
tunoli coniugalis est laudata cõmixtio: sed inmundiono & scele¬
uttiõ flagitia denotata sunt : quamsi inlicite & femnis sedta¬
postuis se non est ueritus dicere apł: ut quitreatunre potius
quamcreatori seruierunt erroris sui mercedem non inuit
haccturpia patiendo sed libent̃ faciendo reiperent iudiciosa¬
lic& non alicuius hominis inmundissimi quem talia delcctaren
sed iustis simidĩ qui tradidit eos in passiones ignominiae. ut crim¬
nacriminibus uindiccrentur & supplicia peccantium non sint
tormenta sed incrementie uitiorum:
ropter errorem simulacrorum tiaditisunt ad curpiu
faciendu inuicem sicut iamdictum est:. E qui a mpun¬

Expanded text:
ad generandum uterque sexus commisceri. Ac per hoc cum eisdem membris etiam meretrici quisque miscetur, naturalis est usus, nec tamen laudabilis, sed culpabilis. Ab ea vero parte corporis, quae non ad generandum est instituta, etsi conjuge quis utatur, contra naturali. non ergo isto nomine, id est usu naturali coniugalis est laudata commixtio, sed inmundiora et sceleratiora flagitia denotata sunt, quam si inlicite et feminis, sed taOportuisse non est veritus dicere Apostolus, ut qui creaturae potius quam Creatori servierunt, erroris sui mercedem, non inviti haec turpia patiendo, sed libenter faciendo, receperunt: judicio scilicet non alicujus hominis immundissimi quem talia delectarent, sed justissimi Dei qui tradidit illos in passiones ignominiae, ut crimina criminibus vindicarentur, et supplicia peccantium non sint tormenta, sed incrementa vitiorum. Propter errores simulacrorum traditi sunt ad turpia facienda invicem, sicut jam dictum est. Et quia impun
Abbreviated transcription (Latin):
dit in iustus uideur : Negat enim ue n iecemdm̃
quinoncredit dm̃ dedisse quod promuises Ho c cordur
qudueos loquitur: quinegant hune es sexp̃m quod pro¬
misids̃ ⁊ Sicut ocriptuto esnt luuo
mutan expideuiurt Propterea ad dempl̃
propherue abacuc se conuentit ut declireret li moste¬
sumustum &x fide non ex lege uiuere  Hocest non iusti¬
fuctari hominem a puddm perlegem sed perfidem⁊
Uitaenim exfide  non hace puresen sest sed fucunt quia

Expanded text:
dit, injustus videtur; negat enim veracem Deum, dit, injustus videtur; negat enim veracem Deum, qui non credit Deum dedisse quod promisit. Hoc contra Judaeos loquitur, qui negant hunc esse Christum, quem promisit Deus. Sicut scriptum est: Justus autem ex fide vivit . Propterea ad exemplum prophetae Habacuc se convertit, ut declararet 32 olim ostensum justum ex fide, non ex Lege vivere, hoc est, non justificari hominem apud Deum per Legem, sed per fidem: vita enim ex fide non haec praesens est, sed futura; quia
Abbreviated transcription (Latin):
fatur nisi perfidem ihũ xp̃i : quad opus est esse sublege
deceus sit siue grecus: iustitiadĩ reuelictur  Iustitiu
dĩ dicit quia gratis iustificat impium perfidem sineope¬
ribus legis. sicut alibidicit: ⁊ Ut inueniar in illo non
habens meam iustitiam qua& lege est sod illam quice
ex fideest : Quae exdo est iustitiu infide. ipsamiustitiã
dicit reuelari ineuungelio dumdonat homini fidem perquã
iustific&ur: Ostenditur enim in eoueritas &iusticiadĩ
dumeredit & profiteur Iustitia est dĩ : quia quod pro¬
misit dedit  Ideo credens hocesse se consecutum quod pro¬
miseratds̃ perproph&us suos  iustumdmpnobat & terlis
iustiticeest e fide infidem :  Quidiliud est exfide in fidẽ
nisi quia fides dĩ est in eo quod dese esse repromisit. & fides
hominis qui credit promittenti ut ex fidedi promittentis
infide hominis credentis. dĩ iustitia reuel&ur Incri¬
dente enim iustusds appar&  In eo autem qui nonere¬

Expanded text:
ficatur, nisi per fidem Christi Jesu; quid opus est esse sub Legeficatur, nisi per fidem Christi Jesu; quid opus est esse sub Legedaeus sit, sive Graecus, justitia Dei revelatur . Justitiam Dei dicit, quia gratis justificat impium per fidem, sine operibus Legis, sicut alihabens meam justitiam, quae ex lege est, sed illam quae ex fide est. Quae ex Deo est justitia in fide, ipsam justitiam dicit revelari in Evangelio, dum donat homini fidem, per quam justificetur; ostenditur enim in eo veritas et justitia Dei, dum credit et profitetur: justitia est Dei, quia quod promisit dedit, ideo credens hoc esse se consecutum quod promiserat Deus per prophetas suos justum Deum probat, et testis justitia ejus. Ex fide in fidem, quid aliud est, ex fide in fidem, nisi quia fides Dei est in eo, quod de se esse repromisit. Et fides hominis qui credit promittenti, ut ex fide Dei promittentis, in fidem hominis credentis Dei justitia reveletur; in credente enim justus Deus apparet: in eo autem qui non cre
Abbreviated transcription (Latin):
Virtus igi turdĩ est quac inuitat ad fidem. &dat salutem
onini credenti dumpeccata donat & iustificat. ut asecundu
morte d& ineri nom possit signatus mysterio crucis : Pnte¬
diuctio enim crucis xp̃i indicium est mortis euictae
Dicente cpło iohinne ⁊ Ad hoc enim uenit filiusdĩ: ut
soluer& operadiubol at omniscredens non teneatur a mor¬
te.: qui signum hab& quoduictamors est. ⁊ Iuiia¬
o orunum etcneco Id est huic quiex gene¬
reest aebithae : & huic qui& gentibus Ingreco enim
gentilem significat: in iudaeuero eum qui ex genore sit
abir hice: * Namiudao extempore iudae machiebeidi¬
ci eocperunt: quimcicusa dũdis restitit sacri logus gentiũ¬
& fiducicedĩ collegit populum & defendit genus suum
fuit autem exfiluisaaron. ⁊ Quamuis ergo prteponat iudȩ¬
um acusa patrum ta men similiter &iamipsum indige¬
redicit dono euangelii xp̃i.: siergo &iudiceus non iusti¬

Expanded text:
Virtus igitur Dei est, quae invitat ad fidem, et dat salutem Virtus igitur Dei est, quae invitat ad fidem, et dat salutem omni credenti, dum peccata donat, et justificat; ut a secunda morte detineri non possit signatus mysterio crucis. Praedicatio enim crucis Christi indicium est mortis evictae, dicente apostolo Joanne: Ad hoc enim venit Filius Dei, ut solveret opera diaboli , ut omnis credens non teneatur a morte; quia signum habet quod victa mors est. Judaeo primum, et Graeco. Id est, huic qui ex genere est Abrahae, et huic qui ex gentibus; in Graeco enim gentilem significat: in Judaeo vero eum, qui ex genere fuerit Abrahae. Nam Judaei ex tempore Judae Machabaei dici coeperunt, qui in causa cladis restitit sacrilegiis gent fiducia Dei collegit populum, et defendit genus suum. Fuit autem ex filiis Aaron. Quamvis ergo praeponat Judaeum causa Patrum, tamen similiter etiam ipsum indigere dicit dono Evangelii Christi. Si ergo et Judaeus non justi
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis missum seprtediare omnibus dicit gentib
promptum tamen se romanis ad serit tredere eu¬
angelium gratiaedĩ : apud quos regni romani caput
& sedir st * Ad membrorumenim utilitatem pertin& ud
requiem. sicaput inqui&um non fuerit.  Ideo roma no
rum pacemoptat ut non multum seiact& satinas &uberi¬
ores fructus habeat operissui ÷ ononinonubes
quibus icceperbent non rectam fidem: A posto lorum tam̃
doctrinam uirtus commendabat : Vt quia in credibile
uidebatur quod pritedicabatur signa acprodigiu abcpos¬
tolis factia testimonio essent non diffidendum dehis quae ab
illis dicebantur in quibus taenta uirtus in ẽo Nullicm̃
dubium: uenba cumuirtutibus credere:  Ac perhoc
qum illorum nullac uisicertet potentiu: prxedicatio illorũ
si ne uirtute dĩenat ̃ Idcoque  non sedicit erubescere
euangolium dĩ : Illis autemerubescere: quia quod illis
trrdidenrt. in reprohensionem uemebat. nec quoquam testi¬
monio firmabatur. & discordabat ad octrina a postolica

Expanded text:
uamvis missum se praedicare omnibus dicat gentibus, promptum tamen se Romanis asserit tradere Evangelium gratiae Dei, apud quos regni Romani caput et sedes est. Ad membrorum enim utilitatem pertinet vel requiem, si caput inquietum nrum pacem optat, ut non multum se jactet Satanas, et uberiores fructus habeat operis sui. Non enim erubquibus acceperant non rectam fidem, apostolorum tamen doctrinam virtus commendabat; ut quia incredibile videbatur, quod praedicabatur, signa et prodigia ab apostolis facta testimonio essent, non diffidendum de iis quae ab illis dicebantur, in quibus tanta virtus inesset nulli enim dubium verba virtuti cedere, ac per hoc quoniam illorum nulla visa erant portenta, praedicatio illorum sine virtute Dei erat, ideoque non se dicit erubescere Evangelium Dei, illos autem erubescere; quia quod illi tradiderant, in reprehensionem veniebat, nec quoquam testimonio firmabatur, et discordabat a doctrina apostolica.
Abbreviated transcription (Latin):
militudines rerum de ficauerunt.  tnaditisunt
in ludendi: & trerditi nonut illu agerent quar
nolebant sed ut illa perficerent quaedesiatite¬
bant: & hic bonitas łi est Cum enim dignum fusisce su¬
pic iillos ut facerent quod nolebant & oruciarentur . qui alic&
onum sicontiro uoluntatem fiat amarum & malum est isti¬

Expanded text:
ficaverunt, traditi sunt illudendi; et traditi non ut illa agerent, quae nolebant; sed ut illa perficerent, quae desiderabant. Et hic bonitas Dei est; cum enim dignum fuisset subjici illos, ut facerent quae nolebant et cruciarentur; quia licet bonum, si contra voluntatem fiat, amarum et malum est
Abbreviated transcription (Latin):
mor ses seruus traedidit sed in coquod filius dilactissimus
docuit ÷ Vt quantum distat seruus cedño.÷ tantumdis¬
tu eucingelium alege  Non quod mela sit le  sed
quic ilius est tucengelium Dõ itque seruit in euan¬
gi lio filiitius t ut ostendat diee uoluntatem ut creditu
Q subbigts ea dsertieno ⁊ scuerum ÷ sed inspuiid est inmente

Expanded text:
Moyses servus tradidit, sed in eo quod Filius dilectissimus Moyses servus tradidit, sed in eo quod Filius dilectissimus docuit; quantum enim distat servus a domino, tantum distat evangelium a Lege: non quod mala sit Lex, sed quia melius est Evangelium. Deo itaque servit in Evangelio Filii ejus, ut ostendat Dei esse voluntatem, ut credatuet sabbato, et discretione escarum; sed in spiritu, id est, in mente
Abbreviated transcription (Latin):
nm ad quosdam scribens apł dicit proomnibus se grati¬
offerre per iħm xp̃m uelut perpontificem mnagnum⁊
Oport& enim scireeum qui uultofferre sacrificiumdõ
dõmeo .t non est otiose accipiendum ⁊ Non enimuox istic
potest ẽe nisi scõrum quorumds̃ dicitur. sicut ds̃ ab ireham uel
tiatur in uniuersomundo si simpliciter accipiamus. hoc ui
minis Potest tamen & ita intellegi quod fides ista quã
romani habent ipsa sit & non alia quacinuni uersomun¬
rudenter laudat ut prouõc& ad profectum: si uequia
omnimundo mirum fuit romanoscredidisse qui
ido lorumnimia fuerent cultunt possessi: ⁊ Itaut
omnium gentiumdiis quas uicenent de seruirent ⁊ sed
& simpliciter aindemfidem licudas secredendus est: cuius
nunc deuotio de monstratur
IC STIS ENII
onarionibus micio
t sucdeat ccritatem dm̃ testemdat cui seruit
ad quem & purecem probis facit ÷ non in lege ser¬
uiendo sed ineuangelio filui cius: Hoc est non ineoquod

Expanded text:
 ad quosdam apostolos dicit pro omnibus se gratiesum Christum velut per pontificem magnum, oportet enim scire eum qui vult offerre sacrificium Deo, d dixit, Deo meo, non est otiose accipiendum; non enim vox ista potest esse, nisi sanctorum, quorum dicitur, sicut Deus Abraham, vel tiatur in universo mundo. Si simpliciter accipiamus, hoc vidminibus. Potest tamen et ita intelligi, quod fides ista quam Romani habent ipsa eademque sit et non alia, quae in universo munrudenter laudat, ut provocet ad profectum: Sive quia omni mundo mirum fuit Romanos credidisse, qui idolorum nimia fuerant cultura possessi, ita ut omnium gentium diis, quas vicerant, deservirent. Sed et simpliciter eorum fidem laudasse credendum est, cujus nunc devotio demonstratur. Testis enim orationibus meis. Ut suadeat charitatem, Deum testem dat, cui servit, ad quem et precem pro his facit, non in Lege serviendo, sed in Evangelio Filii ejus, hoc est, non in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
nenon trinitas sed quaternitas cinderdur p̃destinatac̃ istanatur i
humane tanta tẽrã execlia & sũma subiectio : ut qđ teller& altiusaba
bera : si uitꝓ inobis ipsa diuinitas quousque sedeponer& humilius ñ
babuit quã suscepta natunt hominis cũ in firmitate usque ad mortem
crucis : sicut ergo p̃destinatus est ille unus ut caput nr̃ mẽae i tamulti pre¬
destinati sumus ut mẽbureius essemus
uod aũt dicit seeđm sp̃m scificationis eresurrectione mortuorũ:
id est quia sp̃sdonũ acceper̃ posteius resurrictionẽ : criortuorũuero
re scrrationẽ memorat quia im ipso om̃s crucifixisumus & resurreximus :¬

Expanded text:
ista naturae humanae tanta et tam celsa et summa subvectio, ut quo attolleretur altius, non haberet: sicut pro nobis ipsa divinitas quo usque se deponeret humilius, non habuit, quam suscepta natura hominis cum infirmitate carnis usque ad mortem crucis. Sicut ergo praedestinatus est ille unus, ut caput nostrum esset: ita multi praedestinati sumus, ut membra ejus essemusundum Spiritum sanctificationis ex resurrectione mortuorum, id est, quia Spiritus donum acceperunt post ejus resurrectionem: mortuorum vero resurrectionem memorat, quia in ipso omnes crucifixi sumus, et resurreximus
Abbreviated transcription (Latin):
empiterna quoque uirtus eius & diuinitas : Vtique
sub audimus intellecta conspicitur : curenim ad ten¬
dat oponr & non quenot artificem : Adtendis ternrm
fructificantem ad tendis mare plenum animalibus suis
adtendis acremplenum uolatibus. Ad tendis aclum fulgere

Expanded text:
empiterna quoque ejus virtus et divinitas. Utique subaudimus, intellecta conspicitur. Cur enim attendat opera, et non quaerat artificem? Attendis terram fructificantem, attendis mare plenum animalibus suis, attendis aerem plenum volatilibus, attendis coelum fulgere
Abbreviated transcription (Latin):
tes cursus siderum & qualitates olementorum dñm
autem horum spernentes: Ideo stulti sunt⁊ Cum
si hicet laudanda sint. quanto magis crecccor illorum
solent tamenpudore passi neglectidĩ  misenruti ex cusu¬
tione : dicentes peristos posse ire addm̃. sicut percomites
peruenitur ad regem Age ÷ Numquid tam demens

Expanded text:
ursus siderum, et qualitates elementorum, dominum autem horum spernentes; ideo 33 stulti sunt; cum si haec laudanda sint, quanto magis creator illorum! Solent tamen pudorem passi, neglecti Dei misera uti excusatione, dicentes per istos posse ire ad Deum, sicut per comites pe
Abbreviated transcription (Latin):
inturitonisĩenuim proptercibum fuctestuus contris¬
tatur urhnon secundum caritutem ambulies  nolici¬
fusomnum ciborum licenter adimtartu mi tst men¬
tusipꝑtercibum quemlicito putus sumen dumfre¬
trentuum qͥuinondum scientiues sune dum fat¬
cisinffercum iref raterni amoris ostendu qululu¬

Expanded text:
SI ENIM PROPTER CIBUM FRATER TUUS CONTRISTATUR, IAM NON SECUNDUM CARITATEM AMBULAS. NOLsus omnium ciborum licenter admittitur, tu tamen, si propter cibum, quem licito putas sumendum, fratrem tuum, qnec affectum in te fraterni amoris ostendi
Abbreviated transcription (Latin):
sed ineos qui pecca uerint in similitudinem prueuuticati¬
onis ade Quib quidem uerbis nullo modo istesensus
aufestur: secundum hoc quippe intelleguntur peccasces
inquo omnes peccauer. Sed tu men greti codices unde
in latinum scciptura trans lata ẽ illud plures hadent
quod diximus
aemorse demceps non es scet peccatum : sed quia naquu
morsen lexduta regnum potuit mostis ccufene quenon
regnat utique nisi perpetcatũ: Negnum porro eius qt
ut hominem mortalem in secundam &ia quae sempitsitu¬
lis forma nisi e contrario quod clibi &iã breuiter dig
sicut in adc̃ omnes moriuntur. Itc& in xp̃o omnes uiui¬
buntur  sicutin illo illud ita & misto istud. Ipsee for
sed hȩc forma no n omni expceste conformis est¬

Expanded text:
sed in eos, qui peccauerunt in similitudinem praeuaricatised in eos, qui peccauerunt in similitudinem praeuaricationis Adae\', quibus quidem uerbis nullo modo iste sensus aufertur. secundum hoc quippe intelleguntur peccasse iIn quo omnes peccauerunt. sed tamen Graeci codices, unde in Latinum scriptura translata est, illud plures habent, quod diximus. a Moyse deinceps non esset peccatum, sed quia nec per Moysen lex data regnum potuit mortis auferre, quae non regnat utique nisi per peccatum. Regnum porro ejus est, ut hominem mortalem in secundam etiam, quae sempitrario? Quod alibi etiam breviter dicit: Sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur . Sicut in illo illud, ita in isto istud: ipsa est forma. Sed haec forma non omni ex parte conformis est
Abbreviated transcription (Latin):
tur obstristi per quod cos regnum mortis traher& ad con¬
demnationem. Quod regnum mortis ineistantũ nonit̃
quixp̃ gratia renat udeius pestinent regnũ. Qt̃minois
ietporalis quamuis & ipsid de origincali delisto ꝓpugata
sit corpus meis interimit Animam uero ed poenos
non trrbit ubi uoluit regnũ moras intellegi ut ani ma
renouatu pergraetiã iamnon moratur ingehenna
id p̃c auitađi nonalieo&ur non sepur&urempo¬
ralis autm mors corporis &iã in his qui xp̃i morte redi¬
muntur preliquatur interim cd exercitatioñẽ fidei &
tgonem pruesentis luctuminis inquo & mustrres cea¬
tauerunt: Ab sumatur ueno &ipsu in renouatione con¬
poris quum resurrestio pollic&ur. Ibuenim penitur ab¬
sorbebitur mors inuistoriã cuimodo grrtui p̃i cedimit
regnum ne suorũ animas ad poenus li gtuti pertrabat
Non nulli sune codices non habent in eos quinon pecoauer̃

Expanded text:
tur obstricti, per quod eos regnum mortis traheret ad contur obstricti, per quod eos regnum mortis traheret ad condemnationem. quod regnum mortis in eis tantum non est, qui Christi gratia renati ad eius pertinent regnum, quoniam mors temporalis, quamuis et ipsa de originali delicto propagata sit, corpus in eis interimit, animam uero ad poenas non trahit, ubi uoluit regnum mortis intellegi, ut anima renouata per gratiam iam non moriatur in gehenna, id est a uita dei non alienetur, non separetur, temporalis autem mors corporis etiam in his, qui Christi morte redimuntur, relinquatur interim ad exercitationem fidei et agonem praesentis luctaminis, in quo et martyres certauerunt, absumatur uero et ipsa in renouatione corporis, quam resurrectio pollicetur. ibi enim penitus absorbebitur mors in uictoriam, cui modo gratia Christi adimit regnum, ne suorum animas ad poenas tartari pertrahat. nonnulli sane codices non habent in eos, qui non peccauerunt\',
Abbreviated transcription (Latin):
ed regnauit inquid mors abadam usque ud morsen: quia
neclex per morsen data potuit¬
i regnum mortis ceu¬
fene quod sola xp̃i abstulirgnatis si in quos uutem reg¬
nauerita uide & in eos inquit quinon peccauerunt in¬
militudine peuaricationis ade Regnauit ergo & incos qui p̃
peccauerunt sed quur regnauerit os tendit cumait in simili¬
tudinem praeuam cationis adue. Istrenim melior ẽ intellec¬
tus horum uerborum. utcumdixiss& regnauit mors in eos
qui non peccauerunt. qua sinos mouer& quare in eos regna¬
uenit qui non peccauerunt. cdder& insimilitudinẽ prueua¬
ricationis cede. Id estquia in erat in eorum membrissimili¬
tudon praceuaricationis adae. Potest & sic intellogi pegna¬
ait mors ubadũ usquȩ ud morsen & in eos qui non insi¬
militudine praeuaricationis adȩ peccauerunt quia in
seipsis cumiamnatiessent Nec ratione adhuc uterentur
qua ille utebatur quando peccauit : Nec preceptũ accepis¬
sent quod ill&nar grecsus. ẽ. sed solo originali uitio teneren¬

Expanded text:
ed regnauit, inquit, mors ab Adam usque ad Moysen, quia nec lex per Moysen data potuit regnum mortis auferre, quod sola Christi abstulit gratia. in quos autem regnauerit, uide: Et in eos, inquit, qui non peccauerunt,militudinem praeuaricationis Adae. regnauit ergo et in eos, qui non peccauerunt. sed cur regnauerit, ostendit, cum ait: In similitudinem praeuaricationis Adae. iste enim est melior intellectus horum uerborum, ut. cum dixisset: Regnauit mors in eos, qui non peccauerunt, quasi nos moueret, quare in eos regnauerit, qui non peccauerunt, adderet: In similitudinem praeuaricationis Adae, id est quia inerat in eorum membris similitudo praeuaricationis Adae. potest et sic intellegi: Regnauit mors ab Adam usque ad Moysen et in eos, qui non in similitudinem praeuaricationis Adae peccauerunt, quia in semet ipsis, cum iam nati essent, nec ratione adhuc uterentur, qua ille utebatur, quando peccauit, nec praeceptum accepissent, quod ille transgressus est, sed solo originali uitio teneren
Abbreviated transcription (Latin):
erium condemnatio grauionsit eorum quioriginali delisto
duiam propria coniunex erunt & tanto singulis gncuio
quanto gaaruius quis peccauit : Tamen &iam illud solũ
quod originaliter taietum est nontantum asegnodi
separat quo modo paruulos sine accepta xp̃i gratia de¬
test propterregnumdĩ quo solaxp̃i soci&as introducit :
Aeperhoc ab adam in quo omnes peccauinius non oninia
not̃ peccata sed tantum originale traduximus : axp̃o
uero in quo omnes iustificamur non illiustantum
originalis sed &iam c&erorum quȩ ipsi caddimus pec¬
catorum remissionem consequimur: Ideo non sicut
perunium peccantem : ita ẽ & donum: Nam iudiciũ
quidemexuno delisto sinonremittitur. Id est origi¬
nalier in cordemnationem sam potesł ducgte
na uero exnultis delictis remissis. Hoc est non solũ
cang ineili ꝓeiedugnaiam omnibus c&eris adus fifi¬
cationem perdũcit

Expanded text:
enim condemnatio gravior sit, eorum qui originali delicto enim condemnatio gravior sit, eorum qui originali delicto etiam propria conjunxerunt: et tanto singulis gravior, quanto gravius quis peccavit, tamen etiam illud solum quod originaliter tractum est, non tantum a regno Dei separat, quo parvulos sine accepta Christi gratia detest, praeter regnum Dei, quo sola Christi societas introducit. Ac per hoc ab Adam, in quo omnes peccavimus, non omnia nostra peccata, sed tantum originale traduximus; a Christo vero, in quo omnes justificamur, non illius tantum originalis, sed etiam caeterorum, quae ipsi addimus, peccatorum remissionem consequimur. « Ideo non sicut per unum peccatum, ita et donum. Nam judicium quidem ex uno delicto, » si non remittitur, id est originali « in condemnationem « jam potest ducere; » gratia vero ex multis » remissis, hoc est, non solum originali, verum etiam omnibus caeteris, ad justificationem perducit