comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliq̃n tĩncanticum untrdum utrumq s druer¬
so modo. sũiq enim canticum psalmi. qnq p̃s
cantici. esdrasposuit. cuius diu̾sitatis ratio. secũ¬
instrumenti. ꝙ dicebati psalt̾uum sonodetã¬
utitq cantabatim. anqñ procinebat setus ĩstru¬
m̃tti. ⁊ acclamabat uox chori. aliqñ uox chori p̃¬
cinebat ⁊ instrum̃tum seguebatim. añ solo in¬
tĩcanticum. Canticum enim sonus ẽ hu¬
mane uocis. añ instrum̃to precedente uoce
sequente dicebatim. p̃s cantitum uel cantic̃
psalmi. añ uero chori nox p̾cedebat ⁊ instrum̃¬
tum sequebatim. diccbatum cantici p̃s ur p̃s¬
cantici. quod ⁊ si secundum lit̾ predicta rõne
factumt̾e uideatu. maximet᷑ri promisteru
significatione hac duisitate intitulis usus
estesdras sicut dauid in magno mistirio usuᷤ
martis babitam de ccanis indicat dicitur ia
p̃s in quo tm̃ de bon a oꝑatione agitim cantic̃
in quodemente exultatione sosum tractatur

Expanded text:
antum canticum, interdum utrumque, sed diverso modo. Quandoque enim canticum psalmi, quandoque psalmus cantici, Esdras posuit. Cujus diversitatis ratio, secuninstrumenti, quod dicebatur psalterium, sono decautroque cantabatur, aliquando praecinebat sonus instrumenti, et acclamabat vox chori. Aliquando vox chori praecinebat, et instrumentum sequebatur. Quando solo intantum canticum. Canticum enim sonus est humanae vocis. Quando instrumento praecedente, et voce sequente, dicebatur psalmi canticum, vel canticum psalmi. Quando vero chori vox praecedebat, et instrumentum sequebatcantici. Quod etsi secundum litteram praedicta ratione factum esse videatur, maxime tamen pro mysterii significatione, hac diversitate in titulis usus est Esdras, sicut David in magno mysterio usus Cassiod. Ut enim supra dixicantici. Quod etsi secundum litteram praedicta ratione factum esse videatur, maxime tamen pro mysterii in quo de mentis exsultatione solum tractatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tm falsian ⁊tiana seculi .i. temporalia. modui
fideles dẽfaisis dus ⁊ falsis bonis secundo ꝓponẽs
nouum hominem. ⁊ uccerem ubet exuere ibi.
et sccrote q̃m. ccc̃. tcrcio de pret̾ito ueteri homine
nos insacrificium deo iubemur. offerte qr eati

Expanded text:
tur falsi dii et vana saeculi, id est temporalia. Modus fideles de falsis diis et falsis bonis; secundo, proponens novum hominem, veterem jubet exuere ibi, et scitote quoniam, etc., tertio; deposito vetere homine, nos in sacrificium Deo jubemur offerre, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ieas. ⁊ neq̃ntate.ꝙ lx. non sinecã addiderunt. Intelle¬
tiisse .s. ut in passione clarificarit eum prger protegt̃¬
ri intesurrectiõe. ⁊ insecundo uero: inpassioe. ⁊ est ne sile¬
asame in resurrectiõe. s responde michi annuendo .l.
resuscitando.⁊ nontm hoc s neqũ .i. ncc ad horam tact¬
in resiurectiõe ꝓqua ante orauit. dcinde cam subdit.

Expanded text:
eas, quod LXX non sine causa addiderunt. Intelletiisse. scilicet ut in passione clarificaret eum Pater, protegri in resurrectione: in secundo vero, in passione. Et est, ne sileas a me, in resurrectione. Sed responde mihi annuendo, id est resuscitando. Et non tantum hoc, sed nequando, id est necin resurrectione, pro qua ante oravit. Deinde causam subdi
Abbreviated transcription (Latin):
uetut dauid indomum
abymelech. Legitir in
fugiens afatit saul uenit m nobe auitait̃ abyiee¬
leth sac̾dotem. aquo q̃sunt pancs ⁊ gladium cuided̾
panes ppotmõis ⁊ gladium golie. ⁊ misit daiud ad
arihii rrgẽ gich. añ nero abymelech declit dauid gla

Expanded text:
enit David in domum Abimelech. Legitur in fugiens a facie Saul, venit in Nobe civitatem ad Abimelech sacerdotem, a quo quaesivit panes et gladium. Cui dedit panes propositionis et gladium Goliae, et misit David ad Achis regem Geth. Quandovero Abimelech dedit Da
Abbreviated transcription (Latin):
millus nũtiaret s ubi ãt dauid. dixit docch. uidi fili¬
umysai ĩnobe ap̾abymelah qui ꝓeo dũm consulit
⁊ dcdit ei tybaria. ⁊ gladiuigolie. p̃ceꝑit ergosaul. e¬
missariis ut uitnõent abymelech. ⁊ e sacadres qui
erant ĩnobe. Illis aũ nolantib excend̾e manus insac̃do¬
tes dm̃i ait saii ad doech. Irue insac̃dotes. ⁊ irruit do

Expanded text:
idi filium Isai in Nobe apud Abimelech, qui pro eo Dominum consuluit, et dedit ei cibaria, et gladium Goliae . Praecepit ergo Saul emissariis, ut interficerent Abimelech, et omnes sacerdotes qui erant in Nobe. Illis autem nolentibus extendere manus in sacerdotes Domini, ait Saul ad Doeg: Irrue in sacerdotes: et irruit Do
Abbreviated transcription (Latin):
natur abymeleb. ł forsan sient supea inp̾cecenti ꝑso
tytulus ht ñ coramachis. s coram abymelcch mmutatõ
noĩe. ut ñ res historie ꝓstquaris. s muiffium ita ⁊̃hit.
mistiumago ꝓscquentis. prius nominũ intpraatioẽs
dem̃ misticas corumd̾ significatioes attandam᷑. abpiẽ¬

Expanded text:
riatur Abimelech. Vel forsan sicut supra in praecedenti populo titulus habet, non coram Achis, sed coram Abimelech , mutato nomine, ut non res historiae prosequaris, sed mysterium, ita et hic. Mysterium ergo prosequentes, prius nominum interpretationes, deinde mysticas eorumdem significationes attendamus. Abime
Abbreviated transcription (Latin):
ananio. & urbs aurelianorum circũ¬
septa uirtutib seruatur in mediũ.
Sub quorum patrocinio nos diuina
trinitas custodire &e conseruare dig¬
netur. cuius ⁊ honor ce uirtus in se¬
cula secułoꝵ. ameri.

Expanded text:
Aniano, et turbar Aurelianorum circumsepta virtutibus, servatur in medio. Sub quorum patrocinio nos divina Trinitas custodire et conservare dignetur, cui est honor et gloria in secula seculorum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq etatis infantie rudim̃ta
transisset. ad micia censis monaste¬
rii congregationem deuotus ilico
conuolauit depositaq coma. mo¬
nachi. ꝓfessionem suscepit. Nec¬
multo post uir sc̃issimus maximi¬
nus. qui eiusdem eo tempore ab¬
batie fungebatur officio sibi de¬
bitos mig̾ranit ad celos. Sc̃mꝙ
cadauer ligerico in littore mona¬
chi tumuilantes. ad inquitendũ
ba perrerit. Ipsum q reꝑtum
lubeles protrahinit. & tandem
ad monasterium p̃cib futurũ
reuosant genitorem. ⁊ s abbatẽ¬

Expanded text:
Cumque aetatis infantiae rudimenta transisset, ad Miciacensis monasterii congregationem devotus ilico convolavit, depositaque coma, monachi professionem suscepit. multum post vir sanctissimus Maximinus, qui tunc temporis abbatiae fungebatur officio, sibi debitos migravit ad caelos, sanctumque cadaver Ligerico in littore monachi tumulantes, ad inquirendum ba perrexit, ipsumque repertum, suboles protrahunt et tandem ad monasterium precibus futurum revocant genitorem et sibi abbate
Abbreviated transcription (Latin):
turbati. diffidunt uotum ac locum
optine se posse. Hisq submoti in
meliĩs larib onus sacrum inuiti
deponunt. talib ꝙ congesti castris
sastra constituunt. Statuerunt thes-¬
aurum inter dela media p̃liorum
fit intentio de celesti presidio. & ne
p̾sens causa. qui cunctorum se pius
uite contulerat hominum mortis
periculum gen̾aret. uir in signisac
summa ducis p̃ditus potestate af¬
fuit. eo inspirante eleusius nomme.¬
et uirgantium lites rectus deificus
utrasq conpescuit atq armigerum
seua consilia dissipauit. Post hec
corpus salutiferum ad aurelianensẽ
urbem iubet publicum deferre per
agrum. Tunc dimensium turba a¬
maris fletib aspargunt uoces in
auras dep̃cantes. ut cuins menbra
ui faciente nõ fuerant consecuti. uł
ip̃ius reliquias ualeant adipisci.
Nec potuerunt beneficia denegare.
quod lacrimis dolentes cernebant
salubria postulare. Tunc summiqͥ aderãt
sacerdotes. trem̃tes audent contĩ¬

Expanded text:
turbati diffidunt votum a loco turbati diffidunt votum a loco optinere se posse, hisque submotis, in mediis laribus onus sacrum inviti deponunt, telisque congestis, Castris castra constituunt. Statuitur thesaurum inter tela medium, preliorum fit intentio de caelis, de presidio. 10. Et ne presens causa, qui cunctorum saepius vitam contulerat hominum, mortis periculum generaret, vir insignis ac summa ducis preditus potestate adfuit, Deo imperante, Eleusius et iurgantium lites rector deificus utrasque conpescuit atque armigerorum seva consilia dissipavit. Post haec corpus salutiferum ad Aurelianensem urbem iubet publicum deferre per agerem. Tunc Dunensium turba amaris fletibus spargunt voces in auras, deprecantes, ut cuius membra, vi faciente, non fuerant consecuti, vel ipsius reliquias valeant adipisci. Nec potuerunt beneficia denegari, quod lacrimis dolentes cernebant salubria postulare. Tunc summi qui advenerant sacerdotes trementes audent contin
Abbreviated transcription (Latin):
mundo. Cumq eius transitum aureli¬
anorum ac dimensiium cat̾ua sensis¬
sent. pro obtinendo corpore pariter in
bella consurgunt. Olebs uõ dunensi-¬
um abbatis sui corpus cupiebat suo
puilegio uendicare. Deinde aurelia¬
norum assertio monachum sͥ exmicia¬
censi monasterio intendebat ac si
mortuum iustissime aurelianorum
finib reformandum. S dum monas¬
terium uͥ ur cłi decesserat adunen¬
sib uicinius habebat᷑. om̃s illuc g̃s¬
su uelociori concurrunt ad defunc-¬
tum iniuisto ordine castris se inuadũt.¬
& sublatum ad constructam basili-¬
cam anticipant deponendum. Ged
nexis aurelianorum phalangis. qui
tardius arma commouerant. illic¬
ad fuerunt. & ante fores templi. cli
peisq contecti. cum sc̃o cadauere ue-¬
nentib p̃lia parant. aulamꝙ se¬
pulchri celeres post terga defendant.
at uͥ predonum exiluisset cura. ce¬
pit turba ꝓcedere. conspunt. arma¬
tos a longe acies optata limina ue¬
locuis occupasse: Tunc potuis mente

Expanded text:
9. Cumque eius transitum Aurelianorum ac Dunensium caterva sensisset, pro obtinendo corpus pariter in bella consurgunt. Plebs vero Dunensium abbatis sui corpus cupiebat suo privilegio vindicare. Deinde Aurelianorum assertio monachum sibi ex Miciacense monasterio intendebat ac sibi mortuum iustissime Aurelianorum finibus reformandum. Sed dum monasterium, ubi vir Dei recesserat, a Dunensibus vicinior habebatur, omnes illic gressu velociori concurrunt ac defunctum iniusto ordine Castrenses invadunt et sublatum ad constructam basilicam anticipant deponendum; sed nec segnes Aurelianorum phalanges, qui tardius illic arma commoverant, adfuerunt et ante fores templi clipeis loricisque contecti cum sanctum cadaver venientibus prelia parant aulamque sepulchri celeris posterga defensant. At ubi predonum ex silvis secura coepit turba procedere, conspiciunt armatas a longe acies optata limina velocius occupasse. Tunc mente
Abbreviated transcription (Latin):
bente preside. & matre euisi ue¬
luti prodente. per quisitus tenel¬
lus infans ciricus. & amilitibus
presidis repertus. atq ante iꝑsum
perductus. primo quidem blandi¬
m̃tis lenib ut infans demulcet᷑
de inminis exasꝑatur. Ille uero
blandientẽ ut minantem parui¬
pendens m̃te se maiore. & disser¬
tissimo sermone. xp̃ianum se. eẽ.
constanter ꝓfessus. & ab hac pro¬
sessione se ullo mͦ diuelli ñ posse
firmissimo protestatur. Rex et¬
rens in carne. ad debellandum for¬
tem armatum. mundumꝙ in ma¬
ligno positum. sue maiestatis
preciuxit uirtute. quiq firma¬
uit orbem t̃re scãm uidelicet eccle¬
ne a su&e moueatur fidei stabili¬
tate. ne ue preualeant aduersus
eam inferi porte. ip̃e per spiritũ
sanctum firmam dedit constan¬
tie uirtutis sue. in dilecti sibi
infantis cirici corde. & sermonis
facundiam in eius posuit ore
qui eius aꝑit ora mutorum. et
linguas infantium fac̃ ddisectas.

Expanded text:
bente praeside, et matre eum vebente praeside, et matre eum veluti prodente, perquisitus tenellus infans Quiricus et a militibus praesidis repertus, ante ipsum perductus est. Primo quidem blandimentis lenibus, ut infans, demulcetur; deinde minis exasperatur. Ille vero blandientem aeque ut minantem parvipendens, mente majore et disertissimo sermone Christianum se esse constanter est professus, et a professione se ullo modo divelli non posse firmissime protestatur. Rex aetrens in carne ad bellandum fortem armatum , mundumque in malo positum , suae se majestatis praecinxit virtute , quique firmavit orbem terrae sanctam videlicet Ecclene a suae moveatur fidei stabilitate, neve praevaleant adversus eam inferi portae , ipse per Spiritum sanctum firmam dedit constantiam virtutis suae in dilecti sibi infantis Quirici corde, et sermonis facundiam in ejus posuit ore, « qui aperuit ora mutorum et linguas infantium facit disertas .
Abbreviated transcription (Latin):
fnte conspectum deniq presentata
presidiis. & ab eo requisita cuius
esset ꝓpuintie uł ciuitatis. aut que
ei in esset ꝓprii cognitio nominis.
respondit. Qe ysauria quidẽ pro¬
mncia. & de primorib ciuitatis icho¬
morum progenita. ad cilicie tuas
deuitans persecutiones de migra¬
ui loca. tharsog sum immorata.
& cum sim uere xp̃iana: est mͥ no¬
men uilitta. Eui preses. Hortor inqͥt
te tutͥ consule. ce imperatoris ius¬
sa perfice. atq debita diis nr̃is
libamina redde. Beata uilitta res¬
pondit. Ego immmundis ñ sacͥfico
demonũs. quia unius uiui ⁊ ueri
dei uera sum cultrix. Ait preses.
Sacrifica diis antequam ad tor¬
m̃ta ducaris .&. illa. Nec diis tuis
Interim dum hii inter eos sermo¬
nes seruntur. alma genitrix ꝙyri¬
N. nõ modoco angebatur merore
animi. quod ip̃a posita in procinc-¬
tu belli ꝓ confessione fidez sui des¬
tituta inderetur solatio pariuli.
ad eius tamen suggestionem iu¬

Expanded text:
Ante conspectum denique praesentata Ante conspectum denique praesentata praesidis, et ab eo requisita cujus esset provinciae vel civitatis, aut quae proprii ei esset cognitio nominis, respondit: De Isauria quidem provincia, et de primoribus civitatis Hyboniarum progenita, ad Siliciae tuas devitans persecutiones demigravi loca; Tarsoque sum immorata. Et cum sim vere Christiana, est mihi nomen Julitta. Cui praeses: Hortor, inquit, te; tu tibi consule; imperatoris jussa perfice, atque debita diis nostris offer libamina. Beata Julitta respondit: Ego immundis non sacrifico daemoniis, quia unius vivi et veri Dei vera sum cultrix. Ait praeses: Sacrifica diis antequam ad tormenta ducaris. Et illa: Nec diis tuis Interim, dum hi inter eos sermones feruntur, alma genitrix Quirici non modico angebatur moerore animi quod ipsa, posita in praecinctu belli pro confessione fidei, sui esset destituta solatio parvuli. Ad ejus tamen suggestionem ju
Abbreviated transcription (Latin):
sub alexandro imperatore. cũ seua
supra modum exardesceret undiq
secus eos insestandi intentio: orienta¬
lium quoq prouinciarum fines ap¬
prchendit. in quarum partib p̃ses
alexander pre erat. qui sĩc nomine. sic
imperatori suo erat par ferocitate.
Hic innum̃os quos uariis cruciati¬
bus ⁊ excogitatis affecerat penarũ¬
mortibus iulittam matronam
nobilem in lege domini die ac nocte¬
meditantem. fama boni odoris cele-¬
brem. missis officialib. iussit suis
presentari tribunalib. Erat autem
iulitta seruiens domino intimore casto.
que filium alebat paruulum noĩe¬
ynicum cui cum lacte carnis. discpli¬
ram tradidit diuine legis. Inter
cains deniq amplexus & materne
pietatis oscula. ut uerum paren¬
tem agnosceret. coleret. atq diligẽt.
dum lacte dulci ex eius aleretur
uberib ab ip̃ius ore ꝓ tempore pure
fidei imbuebatur dogmatib. Insur¬
gentib gͥ aduersum se persecutori¬
bus ꝓ sua paruuliꝙ salute confes¬

Expanded text:
sub Alexandro imperatore, cum saeva supra modum exardesceret undique secus eos insectandi intentio, orientalium quoque provinciarum fines apprehendit. In quarum partibus praeses Alexander praeerat, qui sicut nomine sic imperatori suo erat par ferocitate. Hic inter innumeros, quos variis cruciatibus et excogitatis affecerat poenis, Julittam matronam nobilem in lege Domini meditantem die ac nocte, fama boni odoris celebrem, missis officialibus suis jussit praesentari tribunalibus. Erat autem Julitta serviens Domino in timore casto, quae filium alebat parvulum Quiricum: cui cum lacte carnis disciplinam tradidit divinae legis. Inter charos denique amplexus et maternae pietatis oscula, quo verum parentem agnosceret, coleret atque diligeret, dum lacte dulci ex ejus aleretur uberibus, ab ipsius ore pro tempore purae fidei imbuebatur dogmatibus. Insurgentibus igitur adversus eam persecutoribus pro sua parvulique salute
Abbreviated transcription (Latin):
des. defunctum perferunt ad sepul-¬
chtum. Ibiq scm in loco centum
ab urbe gressib continente formi-¬
dantes. cum sumina reuerentia mag.¬
ni pontificis tumulant defensorẽ.
Cuius tytulo superponitur uilis¬
simi ligni memoria. Interim tam̃
menbra uenerabantur ab uniu̾sa
scłi terra. Eodem tempore rex ĩcli¬
tus childebertus francorum prin¬
ceps qui gallias suo imperio coher¬
bat. commotum exercitum ipse ad-
optinendam hẏspaniam decreuerat
properandum. Audita uero tanti
uiri fama & quod sepulchrum ĩp̃i
exiguis fu̾it parietib circui sep¬
tum. celesti regi sub integra deuo¬
tione pollicitans. ut si incolumis
ad regni sui solium ip̃ius sancti
auiti intercessionib remearet im¬
mensam edem super sepulchrũ
ip̃ius p̃ciperet suis cultib con¬
struendam. Qui ab adũsarũs in iti¬
nere multas perpessus insilias.
ac quotiens de inminentib peri¬
culis. per auiti nom̃ fuerat libe¬
ratus sospitem ac triumphantẽ
recepit auctorem. Eunc in supra¬

Expanded text:
t, defunctum perferunt ad sepulchrum, ibique sanctum in locum centum ab urbe gressibus continentem formidanter cum summa reverentia magni pontifices tumulant defensorem. Cui titulo superponitur vilissima ligni memoria; interim tamen membra venerabantur ab universa seculi terra. 12. Eodem tempore rex inclitus Childebertus Francorum princeps, qui Gallias suo imperio coercebat, commotum exercitum, ipse ad obediendam sibi Spaniam decreverat properandum . Audita tanti viri fama, et quod sepulchrum ipsius exiguis fuerat de parietibus circumseptum, caelesti regi sub integra devotione pollicitans, ut si incolomis ad regni sui solium ipsius sancti Aviti intercessionibus remearet, inmensam aedem super sepulchrum ipsius preciperet suis cultibus construendam. Qui ab adversariis in itinere multas perpessus insidias, ac quotiens de inminentibus periculis per Aviti nomen fuerat liberatus, sospitem ac triumphantem regio recepit auctorem. Tunc in supra
Abbreviated transcription (Latin):
hons. reccipientes a magnifico mu-¬
neratore suo ih̃u benigno singłas
iinmortalitatis sue stolas. & requies¬
dentes sub altare cli aureo. atq post
uelam̃tum int̾ius posito. offerunt
ei timaamata laudis. cui est honor¬
Situr auitus infra aurelianorum
menia plebeio sanguine cretus.
exigius parentib uiridimensisq
oppidi genitrix oriunda refulsit.
ingenuitatis tam̃ genus meritum
uindicabat. illam ad predictã ur-¬
bem conditio egestatis ⁊ inoppie
causa conuexerat. Illic cuidam ble-¬
sicole uiro ad nectitur puella. cõ¬
iugio. Horum auitus soboles dig-¬
na conceditur. salus maxima po¬

Expanded text:
choris, recipientes a magistro remuchoris, recipientes a magistro remuneratore suo Jesu benigno singulas immortalitatis suae stolas, et requiescentes sub altari Dei aureo, atque post velamentum interius positum offerunt ei thimiamata laudis, et itur Avitus infra Aurelianorum menia plebeio sanguine cretus exiguis parentibus; Virdonensis namque oppidi genitrix oriunda refulsit, ingenuitatis tamen genus et meritum vindicabat. Illam ad predictam urbem conditio egestatis et inopiae causa convexerat. Illic cuidam Belsicole viro adnectitur puella coniugio. Horum Avitus sobolis digna conceditur, salus maxima po
Abbreviated transcription (Latin):
uorum arma suppliciorum sͥ exibe¬
ii. que pridem ulitte bone certa¬
tnci. eiusq tẏrunculo iusserat pre¬
parari. & ip̃is singła applicari. Gesti¬
ebat demq singulis menbris speci¬
alia inferre supplicia. at uo̾ ilti pꝰ¬
ea que frequenter passionis sue cru¬
ciatib glorificauerunt dm̃. de uin¬
culis ad tribunalia. & atribunali-¬
b reuocãtur ad uincula. inter hor¬
rfica & exquisitissima torm̃torum
rentur cruciatib consolatiõe semꝑ
celesti a cunctis eruebantur tribu¬
lationib. Qm̃ ut ait psalmista.
Oculi domini super iustos ⁊ aures
eius ad p̃ces eorum. Itemq clama¬
uerunt iusti & dominus exaudiuit
tos. & ex omnib tribulationibus eo¬
rum lib̾auit eos. Derpendens gͦ tirã¬
nus sanctõ dei insufferendo alacres:
incertando insuperabiles. dedit sen¬
tentiam capita illorum auelli cer-
martirii desũ dauerunt. fe̾lices ip̃oꝵ
anime nexib solute corporeis cã¬
didatis scõrum m̃rm sociate sunt.

Expanded text:
exhiberi, quae antea Julittae certatrici ejusque tyronculo jusserat praeparari, et ipsis singula applicari. Gestiebat denique singulis membris specialia inferre tormenta. At vero illi posteaquam frequenter passionibus suis et cruciatibus glorificaverunt Deum, dum de vinculis ad tribunalia et a tribunali revocarentur ad vincula. Inter horrifica et exquisitissima tormentorumrentur cruciatibus, consolatione semper coelesti a cunctis eruebantur tribulationibus, quoniam, ut ait Psalmista: « Oculi Domini super justos et aures ejus in preces eorum . » Itemque: « Clamaverunt justi, et Dominus exaudivit eos, et ex omnibus tribulationibus eorum liberavit eos . » Perpendens ergo Tyrannus sanctos Dei in tolerando alacres, in certando insuperabiles, tulit sententiam: Capita illorum avelli a cermartyrii desudaverunt, felices eorum animae nexibus solutae corporeis candidatis sanctorum martyrum sociatae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tur filium. Herebat᷑ siquidem ne
forte cederet flagellis. ꝓ teneritu¬
dine corporis. S cum pene iã re¬
soluerẽtur. & conciderent manus¬
cedentium ip̃e ab inhabitante in¬
in se dei sp̃u. firmum gerens ani¬
mum instaurabatur recentior
adssufferendum Iterum preses
iussi sͥ matrem cum filio p̃sen¬
tari. & cum eos nullo mͥ reuocare
ri. ac ita demum horrendi carce
sic leti psallebant dõ. Fac nobis¬
cum domine signum in bono ut
uideant qui oderunt nos & cõfũ¬

Expanded text:
tur Filium. Verebatur siquidem ne tur Filium. Verebatur siquidem ne forte cederet flagellis prae teneritudine corporis. Sed cum pene jam resolverentur et conciderent caedentium manus ipse ab inhabitante in se Dei Spiritu, firmum gerens animum instaurabatur recentius ad sufferendum. Iterum praeses jussit sibi matrem cum filio praesentari. Et cum eos nullo modo revocarri, ac ita demum horribilibus caverbis laeti psallebant Deo: « Fac nobiscum, Domine, signum in bonum ut videant qui oderunt nos et confun
Abbreviated transcription (Latin):
huius ce doctrine tͥ exciterit ma¬
gister. simulꝙ abhac desistas
pertinatia quam celereriter. ne
ꝓ deorum ⁊ imperatoris ꝯtemp¬
neam percunctaris. quis me di¬
ditis p̃ses impius huiuscemodi
responsis: correptus furore. ussit
infantem cedi uehem̃tissime. at
ille dum cederetur erectis ad ce¬
lum ocellis & paruis manibus
expansis. ueluti aletha fortis.
benedicebat dominum clamans¬
in excelsis. gr̃as tͥ ago dñe deus¬
m̃s. te benedicit anima mea. et
omnia int̾iora mea: Tibi laus uir¬
tutum dñe. qui uirtutem per¬
ficis in mea infirmitate. Eum uõ
ueluti insultans carnificib clara
uoce ꝓuirib resonabat frequentius.
utiq xp̃ianus sum. &̃ quotiens emi¬
serat hanc uocem pie confessionis.
tociens ei reparabantur noue
qui aderant tantam in becillis mi
annis infantie sua gr̃a iustitica¬
uit. in tribulatiõe ad se cla¬
mantem miccłiter exaudiuit. &
in conspectu hominum magnifice
dominum. crut in persenerantia¬
sc̃e persisteret fidei suum hortaba¬

Expanded text:
hujus sanctae doctrinae exstiterit magister, simulque ab hac desistas pertinacia, quam celeriter, ne pro deorum et imperatoris contemps idoneum percunctaris quis me doditis praeses hujusmodi sermonibus correptus est furore, ac jussit infantem caedi vehementissime. Ille vero, dum caederetur, eretis ad coelum oculis, et parvis manibus passis veluti athleta fortis benedicit Dominum in excelsis: Gratias tibi ago, Domine Deus, te benedicit anima mea et omnia interiora mea. Tibi laus, virtutum Domine, quia virtutem perficis in mea infirmitate . Tunc vero veluti insultans carnificibus clara voce pro viribus insonabat frequentius: Utique Christianus sum, et quoties emiserat hanc vocem piae professionis, toties ei reparabantur novaeuncti qui aderant tantam imbecillis mirannis infantiae sua gratia justificavit, in tribulatione ad se clamantem misericorditer exaudivit, et in conspectu omnium magnifice Dominum, et ut in perseverantia persisteret fidei suum hortaba
Abbreviated transcription (Latin):
ñdetliquio dcum suum. fornax cium᷑ paicas i
tinem nertit. autro sordes toslit. itaisu. inquib ba¬
bitatos. intribulatic̾e mdiores fiunt tanqͣm auꝑ
ꝓbati. souit argo quid agat quinos ftcit noirt i
reficcre nos bonus structor qui editicat domũei a
quid ccciderit noi att resartire.

Expanded text:
n derelinquit Deum suum, Fornax enim paleas in cinerem vertit, auro sordes tollit; ita illi in quibus habitat Deus, in tribulatione meliores fiunt, tanquam aurum probati. Novit ergo quid agat qui nos fecit, novit et reficere nos bonus structor, qui aedificat domum. Et si quid ceciderit, novit resarcire.
Abbreviated transcription (Latin):
nes. &. ⁊ qrita est ut di¬
xiohomines hocuobis
credendumẽ qr domi.¬
ẽsalus in de proeis fĩt
oratio ad dominũ. ad¬

Expanded text:
Et quia ita est, ut dixi, o homines, hoc vobis credendum est, quia DominAug. inde pro eis fit oratio ad Dominum, a
Abbreviated transcription (Latin):
toscript̾arum misttria patefacta sunt. ut omnib
incccła illucesserunt. ⁊ protonedum templi scissũ¬
contapnebatur. post firimus honoratum. ⁊nidco
ñ ait tanqͣm ftim s tan. tes. qi ut testa igni fit
⁊ solidata est. ⁊ lingua. in .i. predicatores inci. ad¬

Expanded text:
to, Scripturarum mysteria patefacta sunt, ut omnibus in Ecclesia illucescerent. Et pro eo velum templi scissucontemnebatur, post firmius honoratur. Et ideo non ait tanquam fenum, sed tanquam testa, quia ut testa igni fit  solidata est. Et lingua mea, id est praedicatores mei, ad
Abbreviated transcription (Latin):
tari. cumuiciis. Non est autem crudelitas clua¬
tiodei. s iddo diffent ut ꝑsudeat anime inque
mala se prccipitauit ⁊ ideo etiam qr ñdum hic
tam ꝑfecttorat ut dicatua. ad huc teloqũte di¬
cam. ccce ad sum. ⁊ cciam ideo ex difficultate sana¬
tionis in inagis caueat sibi. auod eium facile
sanatim ñ multum cauetim. Ex difficuitatt aũ
sauationis fit diligtntior eustodia recepte sami
conu̾sis. sitant difficuiltas est conucrsis. Uñ alibi
ꝯinstus iuxsamabitim impius ubi parebit: uł
quinsanes: nithil ⁊ sdeo tu quipius est ne diffe¬
ras sco poriuis o

Expanded text:
crudelitas dilatio Dei; sed ideo differt, ut persuadeat animae in quae mala se praecipitavit. Et ideo etiam, quia nondum hic tam perfecte orat, ut dicatur ei: adhuc te loquente, dicam: Ecce adsum. Et etiam ideo, ut ex difficultate sanationis, inde magis caveat sibi. Quod enim facile sanatur, non multum cavetur. Ex difficultate autem sanationis, fit diligentior custodia receptae saniconversis, si tanta difficultas est conversis. Unde alibi: Si justus vix salvabitur, impius ubi parebit? . Vel quin sanes? nihil. Et ideo tu qui pius es, ne differas: sed potius, o
Abbreviated transcription (Latin):
cripturas satras ꝑu̾tunti illi suꝑfina q̃iunt. huuene¬
nosa. ut qi aduasis errorum telis mulnerent corda. ma
lignantes sunt qui proximis mala agunt¬
mnocentes ma

Expanded text:
cripturas sacras pervertunt. Illi superflua quaerunt, hi venenosa, ut quasi diversis errorum telis vulnerent corda Alcuin.. Malignantes sunt qui proximis mala aguntnnocentes ma
Abbreviated transcription (Latin):
paciendo. ⁊ eructuant
saudando. itaciũ pau¬
peres nec copiam huui
seunli concupiscunt. nͨ
timerit inopiam. deqͥb
ausdant. ut cunq̃rant.
unp̾e est diuicis panꝑm. duntes q̃runt implere
anchant̾itis opib pauperes q̃ runt implere cor
ha dinites sunt alu extra. Ideo dicit corda. qr cib il¬
lecordis est. irucut dico insetulum. se. dinites mn¬
uunt in hoc scrulo. s post monũtim sine fine. scͣc.¬
conũtentu ad¬

Expanded text:
patiendo, et eructant laudando. Ita enim pauperes, nec copiam hujus saeculi concupiscunt, nec timent inopiam: de quibaudant, ut eum quaerant, et ipse est divitiae pauperum. Divites quaerunt implere arcam terrenis opibus: pauperes quaerunt implere cor rum, in hoc divites sunt alii extra. Ideo dicit corda, quia cibus ille cordis est. Vivent dico in saeculum saeculi. Divites vivunt in hoc saeculo, sed post moriuntur sine fine. Con
Abbreviated transcription (Latin):
pudte ẽ laus
odomine .i. qr laudem
meam nͥ quero qr tum
laus es. qui inmesc̃o ha¬
bitas ⁊ iamme sc̃mnoran¬
dan audis. ap̾ud deum
laudes pouit. qui docet ĩ
homnt non presumi.
orbe non modo in africa
ut donatiste aunt.

Expanded text:
pud te est laus mea, o Domine, quia laudem meam non quaero, quia tu mihi laus es. Qui in me sancto habitas, et jam me sanctum orantem audis. Apud Deum laudes ponit, qui docet in homine non praesumi. orbe, non modo in Africa, ut Donatistae aiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
moniacuis inꝓphetis ⁊ ineuangelistis ubi credentib
ĩ mortansuam uitam ꝓmitict. increduł uero mina¬
tur mortti et̾nam. uł ita ab illo loco. dulcisiẽ. ⁊ le¬
est duins urctus. dulcis qr sua uia dat. rectus qr cõr¬
rigit. i pp̃ hoc ꝙ diucis est utitus: ideo non excrudeli

Expanded text:
monia ejus in prophetis et evangelistis, ubi credentibus in mortem suam vitam promittit, incredulis vero minatur mortem aeternam. Vel ita, ab illo loco, dulcis, etc. et les. Cassiod. Dulcis, quia suavia dat; rectus, quia corrigit. Et propter hoc quia dulcis et rectus, ideo non ex crudeli
Abbreviated transcription (Latin):
man. admeliora .i. simansueti sint. qui corripum̃t
quod est ex fens domin. ut dollertnt pacient̃ flagellũ.
cinendantis patris. medelam urcntis inclici. auodsi
docebit cor uias suas .i. precepta sua proquorum ne
ꝙ etiam morte tistatoris confiriatur: ⁊testimonia

Expanded text:
n. id est si mansueti sint, qui corripiuntur: quod est ex feris domiti, ut tollerent patienter flagellum emendantis patris, modelam urentis medici. Quod si docebit eos, vias suas, id est praecepta sua, pro quorum nequod etiam in morte testatoris confirmatur. Et testimonia
Abbreviated transcription (Latin):
ficando eos. ⁊ consolando. ⁊ interfrcores puniendo.
Rscordatus autem dicit. ñ ꝙ obluuo cadat indeũ
⁊ post obluno̾em memor fiat. s qr post longui
tempus futix est iuicdiciũ. ⁊ dicram hocscamdu
affectuminfirmoꝵ quioblitum putant. qr non¬

Expanded text:
ficando eos et consolando, et in terrores puniendo. Recordatus autem dicit, non quod oblivio cadat in Deum, et post oblivionem memor fiat, sed quia post longum tempus futurum est judicium: et dicitur hoc secundum affectum infirmo
Abbreviated transcription (Latin):
timet ꝓdigus ẽẽ dissipator. alus non erogando. ⁊ ĩo
subtrahcam ei adomino. hoc iste confitam sepassũ.
consumit: ⁊ sic humiliatus sũ. adeo. non humulia¬
uime. uta dolor meus renouatus est. Uolec tacuisse di¬
cenda qriudit mala. ideotatint etiam bona ⁊ bonis. uñ¬
.s. qr tatuit elus domus dei. cõmed̾ illum .i. amor pro¬
ximoꝵ quib tatuit argit illum. uñseq̃r. soncalu¬
michi do. si.m. a.d.⁊ si multa transini reitat adhne
plus desid̾at. ⁊ omnia transilit. desid̃at enĩ define

Expanded text:
it avarus dispensator, aliis non erogando . Et ideo subtrahitur ei a Domino, hoc iste confitetur se passum, consumit? Et sic humiliatus sum a Deo, non humiliavi me. Et ita, dolor meus renovatus est, dolet tacuisse dicenda; quia vidit mala, ideo tacuit etiam bona et bonis, un tacuit. Zelus domus Dei comedit cum , id est amor proximorum quibus tacuit angit eum. Unde sequitur: concalui dicat: Etsi multa transivi, restat adhuc plus desiderat et omnia transilit; desiderat enim de fine
Abbreviated transcription (Latin):
tis intranti palatio gallicano. occur¬
nt helena cum filia sua constantia
ee filiaba ip̃ius gallicani. fundeban¬
tur lactime gaudus plene. Nec

Expanded text:
to intrante palatium Gallicano, occurit Helena cum filia Constantia, et filiabus ipsius Gallicani. Fundebantur lacrymae gaudiis plenae.
Abbreviated transcription (Latin):
fecisset. metuenti mͥ confligere cũ eis
qd exiguum mͥ ẽẽt militum manus.
hostium u̾o esset innum̾abilis mul¬
titudo insistebantꝰ sacrificiis ⁊ mar¬
ti uanas uictimas offerebam. Quid
multis moror: ad ultimum creuit
obsido. & uniu̾si tribuni mei ac mi¬
lites se hostib tradiderunt. Qumq
cuperem fugiendi aditum repetire.
paulus a iohannes ex quib p̃posi¬
tus unus ⁊ primicerius aliꝰ domi¬

Expanded text:
clusus, metuens confligere cum eis, quod exigua illi esset militum manus, hostium vero esset innumerabilis multitudo, insistebat sacrificiis, et Martianas victimas offerebat. Quid multa? Ad ultimum crevit obsidio, et universi tribuni ejus ac milites se hostibus tradiderunt. Cumque cuperet fugiendi aditum reperire, Paulus et Joannes, ex quibus praepositus unus, alter primicerius erat Co
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit michi iuuenis statura e¬
celsus ferens in humero erucẽ ⁊ dicẽs
Sume gladium tuum. & sequere me.
Quem ego dum seq̃rer apparuerunt
michi hinc ⁊ inde milites armati:
confirmantes me ⁊ dicentes. Nostͥ
p̃benius officium. tu ingredere hossi¬
um castra & dextera leuaq gladiũ
tenens euagiatum: respicẽ q̃ uiꝙ¬

Expanded text:
apparuit illi juvenis statura excelsus, ferens in humeris crucem, dicens: Sume gladium tuum, et sequere me. Quem dum sequeretur, apparuerunt ei hinc et inde milites armati, confirmantes eum, et dicentes: Nos tibi praebemus officium, tu ingredere hostium castra, et dextra laevaque gladium tenens evaginatum, respice qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpria u̾ba ponit cum
ab ommnib spiritaub nequitus .i. asordib de
lictortm acliabolo lib̾atim. uł altteri ut ꝑ perst
qnta scontinidem accipiatur. iniidus.i. dia¬
intis non habet bellum insi conta cliabolum di
iamꝑfecto intħrestet. nisi inuidus diabolus de¬
inde quod ꝑpluralan nũm cdixerat ꝑsingula¬

Expanded text:
pria verba ponit cum ab omnibus spiritualibus nequitiis, id es et leo idem accipiatur, invidus, scilicet diavitiis non habet bellum nisi contra diabolum dicjam perfecto nihil restet, nisi invidus diabolus. Deinde quod per pluralem numerum dixerat per singula
Abbreviated transcription (Latin):
tabatur ostenderet. Namq debilis
quidam qui erectus ire nequibat ꝑ
t̃ram rependo se trahens. ut qui om̃iũ
sũbrorum officio destitutus erat adue-¬
uit. implorans auxilium ab ommipo¬
tente deo per famulum illiꝰ bñdic¬
tum. Itaq miro modo ceperunt se ner¬
ui dmu contracti extendere. ⁊ aridi diu
meatus uenarum sanguinis imn-¬
datione humectari. atq ita deo uo¬
lente acceꝑto robore letus fuper pe¬
des excitit. & curatori suo magnis
uocib benedixit. Qui locus hacte¬
nus basilicam retinet domino in
honore beati bñdisti dedicatam.

Expanded text:
tabatur ostenderet. Namque debilis tabatur ostenderet. Namque debilis quidam qui erectus ire nequibat per terram, rependo se trahens, utpote qui et omnium membrorum officio destitutus erat, advenit implorans auxilium ab omnipotente Deo per famulum illius Benedictum. Itaque miro modo coeperunt se nervi diu contracti extendere, et aridi diu meatus venarum sanguinis inundatione humectari, atque ita Deo volente accepto robore laetus super pedes constitit et curatori suo magnis vocibus benedixit. Qui locus hactenus Basilicam retinet Domino in honore B. Benedicti dicatam.
Abbreviated transcription (Latin):
uidentq subsequi ab hostib. Esĩcq
timoris pͥlem terreq consternati. rõ¬
bant eum qui suorum famulorum
corpora eis reuelare dignatus estz
ut ea illis ad locum destinatum de-¬
pietati annuere libuit. Nam omni¬
potentis dei potentia tenebrarum dẽ¬
sitate oculuit: ut sͥ quidem obesset.
persecutorib uo eorum omnem facul¬
tatem se inueniendi auferret. S̾icq
tamuli cłi malorum timore sublato
quam laboriose salubriter tam̃ con
fecto sciñe in prediolum quoddam di¬
s̃iterunt bonodium nomine. situm ĩ
pago aurelianensi. lassitudine co-¬
gente. In quo loco cum paulis per in¬
dulgerent quieti. ecce quidam sine o¬
culis materno fusus ut̃o aduenit.
magnis q uocib oris ac sidẽi sc̃m
men clui sͥ negatum cepit aspicere.
ce datorem illius sunulq beatum bñ¬
dictumt magnis laudum uocib extol
raculo aliud incõdem loco ꝯungere.
ut quante scĩtatis eẽt cuius cuns por¬

Expanded text:
videntque se subsequi ab hostibus: tuncque videntque se subsequi ab hostibus: tuncque timore pleni terraeque consternati, rogabant eum qui suorum famulorum corpora eis revelare dignatus est, ut ea illis ad locum destinatum praecpietati annuere libuit. Nam omnipotentis potentia tenebrarum densitate ita eos occuluit, ut sibi quidem nil obesset, persecutoribus vero eorum omnem facultatem se inveniendi auferret: sicque famuli Dei malorum timore sublato quam laboriose, salubriter tamen tanto confecto itinere in praediolum quoddam diverterunt Bonodium nomine, situm in pago Aurelianensi lassitudine cogente. In quo loco cum paulisper indulgerent quieti, ecce quidam sine oculis materno fusus utero advenit, magnisque vocibus oris ac fidei sanctum men sibi dia negatum coepit aspicere, et datorem illius simulque B. Benedictum magnis laudum vocibus extolracu o aliud in eodem loco conjungere, ut quantae sanctitatis esset cujus corpus por
Abbreviated transcription (Latin):
sibimet mutuo ꝑatefecere su itine-¬
ris causam. quia scilicet ce ip̃i reuela-¬
tione diuina ammoniti. ad corpus
sc̃e scolastice ierant deferendum. Mox¬
ꝙ cum festinatione retrogradum iter
arripientes. festinato itiñe simul
regredi curabant. portantes quas do¬
iamꝙ horas fimum suorum attingen¬
tib uox alta diuinitus ꝑ alta silen¬
tia noctis ꝓhibuit eos moras innec¬
tere ineundo. Cademq hora papam
romanum ꝑ uisionem quidã assis¬
tens talia compellare uisus est. Cur
te piger sompnus temporib istis
negat stratis relictis custodiam tue
habere ꝓuincie. & quare dimissi pu¬
blicis utilitatib. ꝓpeiis implicaris :
Namq ut quod dico palam sit no¬
ueris te magnorum iuroeum patroci¬
nũs carere. benedicti scilicet atq sco¬
lastice sororis eius. Quorum quidam
agallie horis huc aduentantes illuş
ferunt humanda. His auditis romanꝰ
formidantes alicuius incommodita¬
tis tristem accessum respicumt pet᷑

Expanded text:
sibimet mutuo patefecere sui itinesibimet mutuo patefecere sui itineris causam, quia scilicet et ipsi revelatione divina admoniti ad corpus B. Scholasticae ierant deferendum: moxque cum festinatione retrogradum iter arripientes, festinato simul regredi curabant portantes quas ijamque oras finium suarum attingentibus, vox alta divinitus per alta silentia noctis prohibuit eos moras innectere in eundo. Eadem hora papam Romanum per visionem quidam assistens talia compellare visus est: Cur te piger somnus temporibus pressis negat stratibus relictis custodiam tuae habere provinciae? et quare dimissis publicis utilitatibus, propriis implicaris? namque ut dico quod palam sit noveris, te magnorum virorum patrociniis carere Benedicti scilicet atque Scholasticae sororis ejus, quorum corpora quidam a Galliae oris huc adventantes, illuc ferunt humanda. His auditis Romanus formidantes alicujus incommoditatis tristem accessum, respiciunt retro,
Abbreviated transcription (Latin):
ton et scłorum rectori bñdicens. inhis¬
dem laudib noctis terminum expecta¬
bat. Qui cum dui p̃scolatus affuisset:
solisq glob nec dum iubare suo nuim-¬
di spatia ampla compleret: ad locum
intrepidus properat. cunius notator exti¬
terat. Ibiꝙ longe sic̃ optauerat cuncta
inueniens: ꝓsperatori itim̃is sin grates
innumeras rependit. Namq locum
adiens. locum ibidem inuenit exfius
quidem uilem. interuis autẽ retinentẽ
magni p̃cũ margaritam. Pforib autem
petre scilicet suꝑ posite p̃fixa erant no¬
tamina: quorum int̾ius busta iacebãt.
Dis sic̃ dui oꝑtauerat inuentis: patefac¬
tis alatere euacuatoq locello thesaurũ
inuentum unuis sporte conclusit sinur.
Que sporta bactenus penes nos quasi
noua habetur. Quib patratis om̃ib
inpiusi assunt socũ quos supͣ sermo
retulit a cenomannica uibe ꝓfestos¬
idem querentes. ⁊ ip̃i nõ quesita diu
bñdictione frustrati. Tuncq pͥmũ

Expanded text:
tori et saeculorum Rectori benedicens in iistori et saeculorum Rectori benedicens in iisdem laudibus noctis terminum exspectabat. Qui cum diu praestolatus affuisset, solisque globus, necdum jubare suo mundi spatia ampla compleret, ad locum intrepidus properat cujus notator exstiterat: ibique sicut longe optaverat cuncta inveniens, prosperatori itineris sui grates innumeras rependit. Namque locum adiens loculum ibidem invenit, exterius quidem vilem, interius autem retinentem magni pretii margaritas. Pro foribus autem petrae scilicet superpositae praefixa erant notamina, quorum interius busta jacebant. His sicut diu optaverat inventis, patefacto a latere evacuatoque locello, thesaurum inventum unius sportellae conclusit sinu, quae sporta hactenus penes nos quasi nova habetur. Quibus patratis omnibus improviso adsunt socii, quos supra sermo retulit a Cinomanica urbe profectos, quaerentes et ipsi non quaesita diu benedictione frustrati. Tuncque primum
Abbreviated transcription (Latin):
munere dando difficultas. quin om¬
nia que ame poscis dem. tantum
esto ut ꝓmissionis tue memor dida
factis recompenses. Ad hec ille. cum
inquit luci fuge noctis tempora
conticinii q metas ꝓpinquare ꝓsperetis.
tu ne ad modum indulge quien. sed
tecti adita linquens nudo sub aeriᷤᷤ axe
indefessus speculator adesto. Sumꝙ so¬
litudinis huius locum aliquem clariᷤ¬
sime radiare conspexeris niuei montis
instar. notato certissime locum. namq
ibi inuemiendum est. uide tue cure fimiᷤ
nir quidem fidem dans aridens autem
desiderio. primo quietis sompno ꝑcepto.
strato sese excutiens. p̃ceptorum. seins haut
segnis obtemperator excicit. Nlamq pre-¬
dicte solitudinis plagam respiciens. cõ-¬
spicit eminus locum lumine claro mi-¬
cantem. ceu cum luminarib facib q
densis locus aliquis ꝑfusus illustrat᷑:
Quib uisis reuerendus heros gaudio
amplissimo repletus. mundi guberna-¬

Expanded text:
munere dando difficultas quin ommunere dando difficultas quin omnia quae a me poscis dem, tantum est ut promissionis tuae memor dicta factis recompenses. Ad haec ille: Cum, inquit, lucifugae noctis tempora conticiniique metas propinquare prospexeris, tu ne ad modicum quidem indulge quieti, sed tecti adyta linquens, nudo sub aeris axe indefessus speculator adesto. Cumque solitudinis hujus locum aliquem lumine clarissimo radiare conspexeris nivei montis instar, notato certa mente locum: namque ibi inveniendum est unde tuae curae finis verbis fidem dans, ardens autem desiderio, primo quietis somno percepto stratu sese excutiens, praeceptorum senis haud segnis obtemperator exstitit. Namque praedictae solitudinis plagam respiciens conspicit eminus locum lumine claro micante, ceu cum luminaribus facibusque densis locus aliquis perfusus illustratur. Quibus visis reverendus heros gaudio magno repletus mundi Guberna
Abbreviated transcription (Latin):
cum iterato super ip̃a re int̾rogaret᷑.¬
⁊ ip̃e tam̃ negotium diuulgare metue¬
ret. Hec ab eodem sene audiuit. Cur
inquit me secreti tui nõ efficis consci¬
ui: Nam si delatoris scandalum ca¬
ues. securus esto in me tutam repperieᷤ
fudem. et si dic̾tis m̃is fidem accomino¬
dauis. fortassis etiam negotio tuo pro-¬
futurum erit. Ista uõ cum p̃dictus dei
famulus aurib haussisset. cogitans
quia inantiquis ⁊ sapientia. ⁊ rerũ
preteritarum. cognitio reputans etiam
sicut postea ꝓbauit euentus. ꝓpt̃ hoc
ip̃m eum dñm premisisse. cõpellan¬
ti erordine rei reterit hystoriam qua
causa uenisset que ne iisio ꝓpter hãc
rem sibi fuerit demonstrata. Ad
hec paululum sener terre defigtuᷤ
aspectus. uocemq intra fauces cõ¬
primens. sic demum oraresoluit.
Simichi que ꝓtali muere premia
debentur digna rependis. deo fa¬
uente puto me otius negotio tuo
tis audisset: nuilla in quid erit in

Expanded text:
cum iterato super ipsa re interrogareturcum iterato super ipsa re interrogaretur, ipse tamen negotium divulgare metueret, haec ab eodem sene audivit: Cur, inquit, me secreti tui non efficis conscium? Nam si delatoris scandalum caves, securus esto, in me tutam reperies fidem: et si dictis meis fidem accommodaveris, fortassis etiam negotio tuo profuturum erit. Ista vero cum praedictus Dei famulus auribus hausisset, cogitans quia in antiquis est sapientia et rerum praeteritarum cognitio, reputans etiam sicut postea rei probavit eventus, propter hoc ipsum eum Dominum praemisisse, compellanti ex ordine rei gestae texuit historias, qua causa venisset, quaeque visio propter hanc rem sibi fuerit demonstrata. Ad haec senex paululum terrae defigens aspectum, vocemque infra fauces comprimens, sic demum ora resolvit: Si mihi quae pro tali munere debentur praemia digna rependis, Deo favente, puto me ocius negotio finetis audisset: Nulla, inquam, erit in
Abbreviated transcription (Latin):
sub obtentu uisendorum scõrum lo¬
corum a se inuicem diuiderentur. ut
rei habet uĩtas negotium qd̃ ceꝑant
ꝑfecturi. memoratus aygulfus int̃¬
missis interim his que palam ostẽ¬
tauerat uelle. locorum scorum cir¬
cuitiones. expeditioni oꝑam dedit.
certans ocius perficere. qđ sͥ iniunc-¬
tum fuerat sc̃m̃ mandatun. Tandẽ
itaq peruenit. ad locum castri. qd
itineri finem imꝑonens. expectabat
euentum rei. orans illum qui uisio¬
nem suꝑius. platam reuelare dig¬
natus fuerat: quiq se ad hoc opus
destinauerat. ut nõ uacuum tantũ
iter consumi uellet. s sic̃. ꝓmiserat
thecam. thesauri sui ei reuelare dig-
ni causa capiendi loca.peragraret.
⁊ huc illucq circunspiciens ocłorũ
orbes uolueret. sedulus exploratoe
conspitiens eum homo multorum qui¬
dem annorum crebro idagentem: sic esi
pͥor asfatur. Heus tu inquit. quib ab
⁊ ꝓpalare commissum sͥ secretum . s

Expanded text:
sub obtentu visendorum sanctorum losub obtentu visendorum sanctorum locorum a se invicem dividerentur, ut rei autem habet veritas, negotium quod coeperant perfecturi; memoratus Aigulfus intermissis interim his quae palam ostentaverat velle, locorum scilicet sanctorum circuitionibus, expeditioni operam dedit, certans ocius perficere quod sibi injunctum fuerat sanctum mandatum. Tandem itaque pervenit ad locum castri quod itineri finem imponens, exspectabat eventum rei, orans illum qui visionem superius prolatam revelare dignatus est, quique se ad hoc opus destinaverat, ut non in vacuum tantum iter consumi vellet, sed sicut promiserat thecam thesauri sui ei revelare dignani causa capiendi loca peragraret, et huc illucque circumspiciens oculorum orbes volveret sedulus explorator, conspiciens eum homo quidam multorum annorum crebro id agentem sic eum prior affatur: Heus tu, inquit, quibus ab ausus est propalare commissum sibi secretum: sed
Abbreviated transcription (Latin):
laus secure canitur. Namq cũ bonis
pollẽt morib & in monasterio lixinẽ¬
si ob bonorum studium oꝑum patere¬
tur. aliquantis ꝑ exempli gr̃a remora-¬
ti. a contrariĩs religionis diuine in-¬
sidias perpessus. ad palmam usq mar
interea huic in cenomannca urbe
apparuit uisio. ut scilicet pergen¬
tes et ip̃i in eãdem prounciam corpꝰ
transferrent sororis be sancti bñdicti
scolastice nomine. ut qͦs unius ur¬
ne habebat spatium. simul tnsterendi
ostenderentur. sum gͥ utrunq labora
cis ad modum dieb tramastis a su¬
pradicta cenomannica urbe egressi.
oraculi diuini austores capebant it̃
italiam ducens. Omertentes ꝙ in
monasterium floriacum hospitandi
gr̃a: compereunt p̃fatum uenerabilẽ
uirum aygulfum p̃ceptis abbatis
rter & opus simul statuunt ꝑagere.
Iunctiꝙ simul dam dui indiuisibi-¬
liter s adhesere quo usq romam
uenientes. beati petri basilicam ora-¬
turi intrarent. At cum in eadẽ urbe

Expanded text:
laus secure canitur. Namque cum bonis laus secure canitur. Namque cum bonis polleret operibus, et in monasterio Lirinensi ob bonorum studium operum peteretur aliquantisper exempli gratia remorari, a contrariis religioni divinae insidias perpessus, ad palmam martyrii interea huic visioni in Cenomanica urbe apparuit visio, ut scilicet pergentes et ipsi in eamdem provinciam, corpus transferrent sororis S. Benedicti, Scholasticae nomine, ut quos unius urnae habebat spatium, simul transferendi ostenderentur. Cum igitur utrinque laborarcis admodum diebus transactis a supradicta Cenomanica urbe egressi, oraculi divini auditores carpebant iter Italiam ducens: divertentesque in monasterium Floriacum hospitandi gratia, compererunt praefatum venerabilem virum Aigulfum praeceptis abbatis m opus simul statuunt peragere, junctique simul tandiu indivisibiliter sibi adhaesere, quousque Romam venientes B. Petri basilicam oraturi intrarent. At cum in eadem urbe