comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pueri. qͥa dimittunt᷑ uobis peccata ꝓpt̾
nomen saluatoris. Scribo uobis patres.
qͥa cognouistis eũ qͥ ab imitio ẽ. Et de
his salomon in ꝓuerbiis loqͥtur: ut det
in nocentib uersutiã: pͥuero autẽ iu¬
mori sensũ & intelligentiã. Et rursũ.
Audite pueri disciplinã patris. & ad ten¬
dite ut cognoscatis intelligentiã. De
his pueris uirgunculis. ac puellis. & xl.¬

Expanded text:
pueri, quoniam dimittuntur vobis peccata propter pueri, quoniam dimittuntur vobis peccata propter nomen Salvatoris: Scribo vobis, patres, quia cognovistis eum qui a principio est . Et de his Salomon in Proverbiis loquitur: Et det innocentibus versutiam: puero autem juniori sensum, et intelligentiam. Et rursum: Audite, pueri, disciplinam patris, et attendite ut cognoscatis intelligentiam . De his pueris, virgunculis ac puellis,
Abbreviated transcription (Latin):
entia eiꝰ. Hi tenebunt p̾ dierũ multi¬
tudine uirgas & baculos in manib
sins. & dicent ad discipłos. Quid uults
in uirga uemã ad uos. an in sp̃n beni¬
tatis & mansurtudinis: Qui rnĩ de
labiis suis ꝓfert sapientiã. uirga ꝑcu¬
tit uirũ excordem. Et ȩcontrario qui
parcit baculo suo. oclit filiũ siii. Qi
solũ senes sed anus quoq sedebt̃ in pla¬
teis hirłm. quas paulus apłico ore
uxor. in bonis oꝑib habens testimoniũ.
si educauit liberos. si recepit hospitio.
si scoꝵ pedes lauit. si intribulationib
positis ministrauit. si om̃e opus bonũ
ꝓsecuta ẽ. Istiusmodi senes & anꝰ sede¬
bunt in plateis hirłm: & tenebt̃ bacu¬
los in manib suis. Et plateȩ ciuitatis
conplebunt᷑. pueris & purllis ludentib.
Isti sunt pueri & puellȩ .senes & uiurenes.
quos psalmista ad canendũ dño cohor¬
tat᷑ dicens. Iuuenes & uirgies. senes
cũ iuniorib laudent nom̃ dñi. Et loħs
euangłista atq apłs. scribo inqͥt uobis

Expanded text:
 8. Hi tenebunt prae dierum multitudine virgas et baculos in manibus suis, et dicent ad discipulos: Quid vultis? in virga veniam ad vos, an in spiritu lenitatis et mansuetudinis ? Qui enim de labiis suis profert sapientiam, virga percutit virum excordem. Et e contrario: Qui parcit baculo suo, odit filium suum: qui solum senes, sed anus quoque sedebunt in plateis Jerusalem: quas Paulus apostolico ore uxor, in bonis operibus habens testimonium: si educavit liberos, si recepit hospitio, si sanctorum pedes lavit, si in tribulationibus positis ministravit, si omne opus bonum persecuta est . Istiusmodi senes et anus sedebunt in plateis Jerusalem, et tenebunt baculos in manibus suis, et plateae civitatis complebuntur pueris et puellis ludentibus. Isti sunt pueri et puellae, senes, et juvenes, quos Psalmista ad cantandum Domino cohortatur dicens: Juvenes et virgines, senes cum junioribus laudent nomen Domini . Et Joannes evangelista atque apostolus: Scribo, inquit, vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspeximꝰ expleta. quando in tantam
rabiẽ ꝑsecutoꝵ felicitas excitata r̃
ut etiã conciliabula nr̃a destruerent.
diuinos libros ignib traderent. om̃s
insulȩ. metalla. carceres. confessoꝵ & marti¬
rũ catenatis gregib implerent᷑. Quis eo tẽ¬
pore crederae rursũ eccłas construendas
ab his ipsis qͥ ante cdeastruxerant: Non
qͦ iden homines fuerint. sed qͦ eãdẽ regals
potestas quȩ pͥus sedebat ininsidiis cũ diui¬
tib. & quasi ex senatꝰ consulto. xpͣi nom̃
conabat᷑ extinguere. nunc expensis rei¬
pi blice. eccłarũ basilicas exstruat. & ex¬
altet sũma fastigia. ut non solũ laquera¬
ria &e tecta fulgentia auro decoret. sed
parietes diuersi marinoris uestiat crus¬
tis. & diuinos libros quos pͥus tradebat
incendio nunc de auratos & purpuratos
& gẽmarũ uarietate distinctos. in custo¬
cliã romam ueneret᷑ status.
ec dicit dñs exercituũ. Ecce ego sal¬
uabo popłm meũ de t̾ra orrentis &

Expanded text:
speximus, quando in tantam rabiem persecutorum feritas excitata est, ut etiam conciliabula nostra destruerent, divinos libros ignibus traderent, omnes insulae, metalla, carceres, confessorum et martyrum catenatis gregibus implerentur. Quis eo tempore crederet rursum Ecclesias construendas ab his ipsis qui ante destruxerant? non quod iidem homines fuerint, sed quod eadem regalis potestas quae prius sedebat in insidiis cum divitibus , et quasi ex senatus-consulto Christi nomen conabatur exstinguere, nunc expensis reipublicae Ecclesiarum basilicas exstruat, et exaltet summa fastigia, ut non solum laquearia et tecta fulgentia auro decoret; sed parietes diversi marmoris vestiat crustis, et divinos libros quos prius tradebat incendio, nunc deauratos et purpuratos, et gemmarum varietate distinctos, in custodiam Romani veneretur status. Haec dicit Dominus exercituum: Ecce ego salvabo populum meum de terra Orie
Abbreviated transcription (Latin):
tã. muroꝵ ruinas. abustos parietes. ma¬
nus babilomas osten Tare. Irlcirco con
ȩchficanda ẽ hirłm tanta felicitas
sit : nũqͥd in conspectu dñi aut diffi¬
cibe erit aut inpossibile. qͥ hec futura
in ea repmittit: Quȩ enĩ apud homi¬
nes impossibilia st̃: apuel dm̃ possibi

Expanded text:
tam, murorum ruinas, combustos parietes, matam, murorum ruinas, combustos parietes, manus Babylonias ostentare; idcirco consaedificanda est Jerusalem, tanta felicitas sit: numquid in conspectu Domini aut difficile erit, aut impossibile, qui haec futura meo ore promittit? Quae enim apud homines impossibilia s
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃ib udiciis tuis dñe. Quȩ cũ au¬
dierint ab apło gaudete. iterũ dico
gaudete : mentis letitiã gestu corpa¬
ris iudicabunt. & tripudi ante saltatu
dicent cũ dauid. Saltabo & luclã in
conspectu dñi.
ec dicit dñs exercituũ. Si difficibe
in debit᷑ in oculis reliqͥarũ popłi huiꝰ
in dieb illis.: nũquid in oculis meis
rã reliquiis popłi huius in dieb illis: nũ¬
quid &e corã me inpossibile erit dicit
dñs om̃i potens
er singula uerba atq sententias qͥb
nitudine pene incredibilia: ꝓpħa ꝓpo
hoc loquens. He putetis mea ẽẽ quȩ
respondeo. & quasi homini non creda¬
tis: di sunt ꝓmissa quȩ replico. Supra
chxerat. anus & senes in plateis ẽr sessu¬
ros. & ꝓ tẽporis longitudine baculos in¬
manib retenturos. artandas plateas
hominũ multitudine. pueros ac puellas
quasi in festis dieb choros ducere. & ex¬
de captiuitate uenerant uidebat᷑ in¬
credulũ. cernentib urbẽ penitꝰ destitu¬

Expanded text:
in omnibus judiciis tuis. Domine . Quae cum audierint ab Apostolo: Gaudete, iterum dico gaudete , mentis laetitiam gestu corporis indicabunt, et tripudiante saltatu, dicent cum David: Saltabo et ludam in conspectu Domini . Haec dicit Dominus exercituum: Si difficile videbitur in oculis reliquiarum populi hujus in diebus illis, numquid in oculis meis ram reliquiis populi hujus 841 in diebus illis: numquid et coram me impossibile erit? dicit Dominus omnipotens. Per singula verba atque sententias quibus nitudine pene incredibilia promittunthoc loquens: Ne putetis mea esse quae spondeo, et quasi homini non credatis: Dei sunt promissa quae replico. Supra dixerat, anus et senes in plateis esse sessuros, et pro temporis longitudine baculos manibus retenturos, arctandas plateas hominum multitudine, pueros ac puellas quasi in festis diebus choros ducere, et exde captivitate venerant, videbatur incredibile, cernentibus urbem penitus destitu
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas dĩ .&. fluminis impetus letificat
ciuitatẽ dĩ. scĩficauit tabernaculũ suũ
altissimꝰ. ds̃ in medio eius non cõmoue¬
bit᷑: quis poterit ambigere plateas ȩc¬
cłȩ ẽẽ uirtutes in quib sapientia agit
fiducialit̃. & in muroꝵ sũmitatib p̾di¬
cat᷑: Unde & ad dñm psalmista con¬
clãmat. Latũ mandatũ tuũ uehem̃t᷑.
In his plateis dñm saluatorẽ sponsa ꝑ¬
quirens. loquit᷑ in cantico canticaꝵ.
Consurgã. & circiubo ciuitatẽ in foro
& in plateis euis. donec in ueniã eũ quẽ
dilexit amina mea. Habitabum gͥ uł
sedebunt senes & anꝰ de quib scriptũ
ẽ : sicui tamen placet librũ recipere:
senectus honorabilis non multi tẽporis
nec numero annoꝵ estimabilis. cani au¬
tẽ sunt hominũ. prudentia & senectus.
uita in maculata. De quib & dñs loqͥt᷑
ad moisen. Constitue tecũ .lxx. senes.
quos tu nosti qm̃ senis sunt. Qũaobrẽ
& ante abrahã nullus appella dus est

Expanded text:
icat civitatem Dei: sanctificavit tabernaculum suum altissimus: Deus in medio ejus non commovebitur , quis poterit ambigere plateas Ecclesiae, esse virtutes, in quibus sapientia agit fiducialiter et in murorum summitatibus praedicatur? Unde et ad Dominum Psalmista conclamat: Latum mandatum tuum vehementer . In his plateis Dominum Salvatorem sponsa perquirens, loquitur in Cantico canticorum: Consurgam et circuibo civitatem in foro, et in plateis ejus, donec inveniam eum quem dilexit anima mea . Habitabunt igitur, vel sedebunt, senes et anus, de quibus scriptum est si cui tamen placet librum recipere: Senectus honorabilis, non multi temporis, nec numero annorum aestimabilis . Cani autem sunt hominum prudentia, et senectus vita immaculata: de quibus et Dominus loquitur ad Moysen: Constitue tecum septuaginta senes, quos ipse nosti quoniam senes sunt ; quamobrem et ante Abraham nullus appellatus est
Abbreviated transcription (Latin):
rentia. Ut sicut illi abulauert̃ ad eũ per¬
uersi & ipse aduersũ eos ꝑuersus incede¬
rit. & non audiret uerba inclamantium.
quia & illi uerba dñi surda audire con¬
tẽpserunt aure. Et disꝑsit eos ꝑ om̃ia reg¬
na quȩ nescierunt. assyrioꝵ & chaldeoꝵ.
medoꝵ atq ꝑsarũ. & gentiũ cęterarũ quȩ
his imperiis subiacebant. & in quarũ t̾ris
disseminati sunt. Et om̃is iudea deferta
ẽ. eoquod nullũ habuerit habitatorẽ. &
non ẽẽt in ea transiens & reuertens. Et
terrã quȩ faus erat p̃om̃ib t̾ris & ꝓpt̃
habundantiã & multitudinẽ lacte &
melle manabat uerterunt in solitudi

Expanded text:
rentis, ut sicut illi ambulaverunt ad eum perrentis, ut sicut illi ambulaverunt ad eum perversi, et ipse adversum eos perversus incederet, et non audiret verba inclamantium, quia et illi verba Domini surda aure contempserint. Quamobrem et dispersit eos per omnia regna quae nesciunt, Assyriorum, et Chaldaeorum, Medorum, atque Persarum, et gentium caeterarum, quae his imperiis subjacebant, et in quarum terris disseminati sunt. Et omnis Judaea deserta est, eo quod nullum habuerit habitatorem, et non esset in ea transiens et revertens. Et terram quae favus erat prae omnibus terris et propter abundantiae multitudinem lacte et melle manabat, verter
Abbreviated transcription (Latin):
malefici incantantis sapient᷑. Ingrauaue¬
runt enĩ aures suas ut non exaudirent.
Et cor suũ posuerunt ut non adqͥescerent
legi dĩ. Unde isaias ad eos cõminans lo¬
quit᷑. Incrassatũ ẽ cor popłi huiꝰ & au¬
rib suis grauit̾ audiert̃. & oculos suos
clauserunt: ne forte uiderent oculis
Porro qđ dr̃ iuxta hebraicũ & cor suũ
posurrunt ut adamantẽ. duritiã coros
ostendit & cor lapideũ. quod noluerint
dĩ uerba susciꝑe. Adamas enĩ lapis for¬
tissimꝰ quad hebraice dr̃ samir intan¬
tũ durus ẽ ut om̃ia metalla confrm¬
gat. &e ipse confringat᷑ a nullo. Ulnde
a grecis in domabilis dicit᷑. Ab hoc adamante
inluratũ ẽ cor pharaonis ne dimitteret po¬
płm dĩ. Et qͥa habuerunt immo posuert᷑ cor
suũ ut adamantẽ ꝓpria uoluntate cordis
duritiã suscipientes. ne audirent uerba
tiuitatẽ fuisse manifestũ ẽ: idcirco ad
magna peccata magna facta r̃ in digna¬
tio. & dñi uerba conpleta st̃. par pari refe¬

Expanded text:
efici incantantis sapienter. Ingravaverunt enim aures suas 836 ut non audirent, et cor suum posuerunt, ut non acquiescerent legi Dei. Unde Isaias ad eos comminans loquitur: Incrassatum est cor populi hujus, et auribus suis graviter audierunt, et oculos suos clauserunt, ne forte viderent oculis r juxta Hebraicum: Et cor suum posuerunt adamantem , duritiam cordis ostendit, et cor lapideum, quod noluerint verba Dei suscipere. Adamas enim lapis fortissimus, qui Hebraice dicitur SAMIR  , intantum durus est, ut omnia metalla confringat, et ipse non confringatur ab ullo. Unde a Graecis indomabilis dicitur. Ab hoc adamante induratum est cor Pharaonis, ne dimitteret populum Dei . Et quia habuerunt, immo posuerunt cor suum adamantem, propria voluntate cordis duritiam suscipientes, ne audirent verba tivitatem fuisse manifestum est: idcirco ad magna peccata, magna facta est indignatio, et Domini verba completa sunt, par pari refe
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓsperabunt gentes multȩ & dicent. Ue¬
nnte ascendamꝰ in montẽ dñi. & ad domũ
dĩ iacob. De hoc monte & de hac cunta¬
respuit: sacrata oRatione cdisputanꝰ
ait. Accessistis ad sion montẽ & ciuita¬

Expanded text:
et properabunt gentes multae, et dicent: Venite, ascendamus in montem Domini, et ad domum Dei Jacob . De hoc monte, et de hac civitarespuit sacrata oratione disputans ait: Accessistis ad montem Sion et civita
Abbreviated transcription (Latin):
culã & uisionẽ pacis. posse accipi animas
fideliũ. Quib cũ peccauerint iratꝰ dñs
tradidit eas captiuitati. ut quȩ dm̃ ꝑ bo¬
na ꝓsperaq non senserant: ꝑ mala senti¬
ant & aduersa. Cũq egerint penitenti¬
am. reuertit᷑ dñs ad syon. & habitabit in
medio hirłm. quã unã atq eandẽ intel

Expanded text:
culam et visionem pacis, posse accipi animas fidelium, quibus cum peccaverint, iratus Dominus tradit eas captivitati, ut quae Deum per bona prosperaque non senserant, per mala sentiant et adversa. Cumque egerint poenitentiam, revertetur Dominus ad Sion, et habitabit in medio Jerusalem, quam u
Abbreviated transcription (Latin):
sui ne meminerit in cordib suis. frẽm
autẽ & ꝓximũ uł om̃e hominũ genꝰ
debemꝰ accipere. qͥa ex uno sumꝰ parente
generati. uel eos qui domestici fidei sunt. iux¬
ta parabolã euangelii quȩ ꝓximũ non con¬
sangumeũ sed om̃s homines uult inteli¬
gi. Quod autẽ ante debeat ira finiri qua
sol obcũbere. & om̃iũ maloꝵ quȩ ab alis
passi sumꝰ deleri memoria: & in multis lo¬
cis legimꝰ & maxime in hieremia qͥ ex
ꝑsona dĩ loquit᷑. Et malitiȩ ꝓximi sui unꝰ¬
quisq in cordib ur̃is ne memineritis. Cũ
gͦ ista p̃ciperẽ : illi ad tendere nolurrunt.
& uerterunt scapulã recedentẽ siue
dorsũ contẽpnens. ex habitu corporis
mea imꝑia respuentes. Solemꝰ enĩ qͣndo
rugosa fronte & nare contracta con¬
tep̃nimꝰ admonentes dorsũ uertere ux¬
ta illud quod scriptũ ẽ. Uertert̃ adme
dorsa & non facies suas. Et aures inquit
suas ad grauauert ne audirent sic̃ aspi

Expanded text:
suis . Fratrem autem et proximum, vel omne hominum genus debemus accipere; quia ex uno sumus parente generati, vel eos qui domestici fidei sunt, juxta parabolam Evangelii, quae proximum non consanguineum, sed omnes homines vult intelligi. Quod autem ante debeat ira finiri, quam sol occumbat, et omnium malorum quae ab aliis passi sumus, deleri memoria, et in multis locis legimus, et maxime in Jeremia, qui ex persona Dei loquitur: Et malitiae proximi sui unusquisque in cordibus go ista praeceperim, illi attendere noluerunt, et verterunt scapulam recedentem, sive dorsum contemnens, ex habitu corporis mea imperia respuentes. Solemus enim quando rugata fronte, et nare contracta contemnimus admonentes, dorsum vertere, juxta illud quod scriptum est: Verterunt ad me dorsa, et non facies suas . Et aures, inquit, suas aggravaverunt ne audirent, sicut aspi
Abbreviated transcription (Latin):
uł eiusdẽ sanguinis uł umꝰ nobiscũ fidei
ee ꝑspicimꝰ. Uiduã quoq e pupillũ. De
qͥb uobis p̃ceptũ est. Estote pupillis pat̾
& ꝓ inro matri eox. iudicans pupillũ &
iustificans impiũ. Q aduenã & pauꝑem
nolite calũmari : qͥa alterũ ꝑrgrinatio.
alterũ egestas humilẽ facit. Et malũ
uir fr̃i suo non cogitet in corde suo. sine

Expanded text:
nius nobiscum fidei esse perspicimus. Viduam quoque et pupillum, de quibus nobis praeceptum est: Esto pupillis pater, et pro viro matri eorum; judicans pupillum, et justificans viduam . Et advenam et pauperem nolite calumniari, quia alterum peregrinatio, alterum egestas humilem facit. Et malum vir fratri suo non cogitet in corde suo, sive
Abbreviated transcription (Latin):
ad dñm om̃s fines t̾re. & adorabt̃ corã eo
umuerse familiȩ gentiũ. Quodq seqͥt᷑ in
ueritate & iustitia: hoc significat qđ ue¬
teris legis ũbra discedat & ruangłu ue¬
ritas ueniat. nequaꝗͣ in iustitia iudeoꝵ
ritas nominant᷑. Qui ambulat sine macu¬
la &e oꝑatͥ iustitiã. & loqͥt᷑ ueritatẽ in
corde suo.
yc dicit dũs exercituũ. Confortent̃ ma

Expanded text:
num omnes fines terrae, et adorabunt coram eo universae familiae gentium. Quodque sequitur: In veritate et justitia, hoc significat, quod veteris Legis umbra discedat, et Evangelii veritas veniat, nequaquam in justitia Judaeorum, ritas nominantur: Qui ambulat sine macula et operatur justitiam, et loquitur veritatem in corde suo. Haec dicit Dominus exercituum: Confortent
Abbreviated transcription (Latin):
sa ẽ hirłm. Quã ob cansã ppt̃ solitudinẽ
tẽpli huc usq ieunauimus & planximꝰ.
& merorẽ nr̃m fletu & ieuiniis consolati
sumꝰ. Nunc qͥa dr̃ tẽplũ r̃e constructũ.
& uidemꝰ nequaq causã ꝑmanere tristi¬
tiȩ responde e q̃s utrũ hoc facere debramꝰ
an merorẽ gaudio cõmutare. Et simul con¬
siderandũ. quod fletus atq ieiunũ scĩfi¬
catio dr̃. Vnde & iohel p̃ceptũ ẽ sacerdo¬
tib ut scĩficent ieiuniũ. & pͣdicent cu¬
rationr̃. Curat enĩ uulnera delinquen¬
tis abstinentia. Et iriuniũ curatos quosq
scĩficat. Postquã in t̾rogauerant ꝑsarum
gatio: fit sermo dñi ad ꝓpħam. imperanᷤᷤ
ut loquat᷑ ad uulgꝰ & ad sacer dotes qͥd
legatis debeant respondere. Quando re¬
uinabatis & plangebatis in qͥnto mense
captiuitatis hirłm. & in septimo m̃se.
qͣndo godolias interfectus ẽ ab hismahil

Expanded text:
 quam ob causam propter solitudinem templi huc usque jejunavimus et planximus, et moerorem nostrum fletu et jejuniis consolati sumus. Nunc quia dicitur, templum esse constructum, et videmus nequaquam causam permanere tristitiae, respondere quaesumus, utrum hoc facere debeamus, an moerorem gaudio commutare? Et simul considerandum quod fletus atque jejunium sanctificatio dicitur. Unde et in Joel praeceptum est sacerdotibus, ut sanctificent jejunium et praedicent curationem . Curat enim vulnera delinquentis, abstinentia et jejunium, et curatos quosque sanctificat. Postquam interrogaverant Persarum gatio, fit sermo Domini ad prophetam, imperans ut loquatur ad vulgum et ad sacerdotes, quid legatis debeant respondere. Quando jejunabatis et plangebatis in quinto mense captivitatis Jerusalem, et in septimo mense, quando Godolias interfectus est ab Ismael,
Abbreviated transcription (Latin):
sedimꝰ & fleuimꝰ dũ recorclarem᷑ syon. in
salicib in medio eiꝰ suspendimꝰ organa nr̃a
postquã reuersi furrint in hirłm: accipi¬
ant psalmũ & tympanũ. & canant in ec¬
cłia dñi. Et qͥ ꝑ maiora peccata longe fue¬
rant ab uidea & confessione uerissima
urniant & ꝑ singulos ꝓfectus suos ȩdifi¬
cent domũ dñi. & tunc uniuersi pari mͣ¬
serit ad eos. fient autẽ om̃ia quȩ ꝓmissa
sunt. si dñm audire uoluerint. & acta pę¬
nitentia in bonis oꝑib manserint.
t factũ ẽ in anno quarto darii regis.
factũ ẽ uerbũ dñi ad zachariã. in quar¬
Ita mensis noni qͥ e̾ casleu: & miserunt
ad domũ dĩ sarasar &e rogomelech. & uiri
qͥ erant cũ eo ad dep̃candã faciẽ dñi. ut
dicerent sacerdotib domꝰ dñi exercituũ
ae ꝓpħis loquentes. Nũquid flendũ mͥ ẽ
in mense quinto. uel sc̃ificare me debro
sicut feci iã multis annis: Et factũ est

Expanded text:
sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion: in sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion: in salicibus in medio ejus suspendimus organa nostra, postquam reversi fuerint in Jerusalem, accipiant Psalmum et tympanum, et canant in Ecclesia Domini, et qui per majora 831 peccata longe fuerant ab Judaea, et confessione verissima, veniant, et per singulos profectus suos aedificent domum Domini, et tunc universi pari meserit ad eos. Fient autem omnia quae promissa sunt, si Dominum audire voluerint, et acta poenitentia, in bonis operibus manserint. Et factum est in anno quarto Darii regis: factum est verbum Domini ad Zachariam, in quarta mensis noni, qui est Casleu. Et miserunt ad domu eo ad deprecandam faciem Domini ut dicerent sacerdotibus domus Domini exercituum et prophetis loquentes numquid flendum mihi est in mense quinto vel sanctificare me debeo sicuti feci iam multis annis et factum est
Abbreviated transcription (Latin):
sarasar. & arbeser. rex. & uiri eiꝰ ut dep̾care¬
tur dñm. dicens ad sacerdotes domꝰ dñi
om̃ipotentis & ad ꝓpħas dicens. Ingressa ẽ
huc in mense quinto scĩficato. iuxta quod
fecerunt iã annis plurimis. Et factus ẽ ser¬
mo dñi uirtutũ ad me dicens. Dic ad om¬
nẽ popłm terrȩ & ad sacerdotes dicens.
Si eeumatis & plangitis in quintis & in sep
non ne uob̃ comeditis. & uobis bibitis:
Nũ quid non ista st̃ uerba mea que locutꝰ
ẽ dñs in manib ꝓpħarũ qui pͥus fuerant
tana & cãpestria habitabant᷑ :
n quarto anno daru regis in mense no¬
no qͥ appellat᷑ casleu. & in quarta eius
dẽ m̃sis die: miserunt ad domũ dĩ. idẽ
ad tẽplũ. qđ iã a eorobabel & ab iħu fur¬
rat instauratũ sarasar & rogomebech
& cȩteri qͥ cũ ris erant. qͦs ꝑsas fuisse &¬
duces regis darii tim̃tes dm̃ hebrei au¬
tumant. ut qͥa iã audierant tẽplũ r̃e
constructũ.: quererent a sacerdotib do
nẽ pͥstinã flere deberent & ieiuinare.

Expanded text:
Sarasar et Arabessser rex, et viri ejus ut deprecarentur Dominum, dicens ad Sacerdotes domus Domini omnipotentis, et ad prophetas, dicens: Ingressa est huc in mense quinto sanctificatio, juxta quod fecerunt jam annis pluribus: et factus est sermo Domini virtutum ad me, dicens: Dic ad omnem populum terrae, et ad sacerdotes, dicens: Si jejunatis, et plangitis in quintis et septimnonne vos comeditis, et vos bibitis? Numquid non ista sunt verba mea, quae locutus est Dominus in manibus prophetarum, qui fuerunttana et campestria habitabantur? In quarto anno Darii regis, in mense nono, qui appellatur CASLEU,  , et in quarta mensis ejusdem die miserunt ad domum Dei, id est, ad templum quod jam a Zorobabel et a Jesu fuerat instauratum, Sarasar et Rogommelech et caeteri qui cum eis erant, quos Persas fuisse duces regis Darii timentes Deum, Hebraei autumant: ut quia jam audierant templum esse constructum, qunem pristinam flere deberent et jejunare,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ corone uł corona hiesu filio iosedech.
sacerdoti magno: qͥa nobis ꝓficientib &
reuersis ad meliora: ꝑ singulas uirtutes
nr̃as dñs coronat᷑. unmo nob̃ ꝑ uirtu¬
tes penitentiȩ coronatis saluator in sin¬
gulis coronã accipit. uixta illud quod&e
paulus loqͥt᷑. De cętero reposita ẽ mͥ co¬
rona iusticie. quã reddet mͥ iustus udex¬

Expanded text:
autem coronae, vel corona, Jesu filio Josedec sacerdoti magno, quia nobis proficientibus et reversis ad meliora, per singulas virtutes nostras Dominus coronatur: immo nobis virtute poenitentiae coronatis, salvator in singulis coronam accipit, juxta illud quod et Paulus loquitur: De caetero reposita est mihi corona justiti
Abbreviated transcription (Latin):
serationẽs faciat unusquisq ad frẽm suũ.
rẽ non oppͥmatis. & malitiȩ unus quisq
frĩs sui nolite meminisse in cordib urͣis.
Et noluert̃ adtendere & dedert̃ dorsum
contẽpnens. & auras suas ad grauauer̃t
& non aucliert̃ : &e cor suũ posuert̃ mobe¬
diens ut non audirent legẽ meã. &
uerb a mea quȩ misit dñs om̃ips inspũ¬

Expanded text:
sque ad fratrem suum: rem non opprimatis: et malitiae unusquisque fratris sui nolite meminisse in cordibus vestris. Et noluerunt attendere, et dederunt dorsum contemnens: et aures suas aggravaverunt, ut non audirent: et cor suum posuerunt inobediens, ut non audirent legem meam, et verba mea quae misit Dominus omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
ra. ldeo dissipata ẽ lex & non ꝑuenit
usq ad finẽ iudiciũ. qͥa impius oppͥmit
iustũ. Hec nouũ putemꝰ dĩ ẽẽ p̾ceptũ.
Olim ꝑ moysen ista manclauerat. Sic
mag̾nũ iudicabitis ut paru̾u. ꝑsonã ñ
accipies. & pauꝑis non misereberis in ui¬
dicio: qm̃ dĩ iudiciũ ẽ. Misccłam quoq

Expanded text:
: ideo dissipata est lex, et non pervenit usque ad finem judicium, quia impius opprimit justum . Nec novum putemus Dei esse praeceptum, olim per Moysen ista mandaverat: Sic magnum judicabis ut parvum: personam non accipies, et pauperis non misereberis in judicio: quoniam Dei judic
Abbreviated transcription (Latin):
sã. uasa templi quȩ anabugodonosor fure¬
rant sublata in illo tẽpore restituta.
De qͥnti autẽ & septim irumio. tẽptauert̃
referre ad dies ebdomadis. Sed qͥa seqͥt᷑
decimi ieiuniũ. conpulsi sunt ad dies
referre. & qd sit ipsũ qͥnti & septimi de¬
tantiũ conatꝰ : qui de int̾p̃tationis er¬
rore urnerunt.
t factũ ẽ uerbũ dñi ad zachariã dicens.¬

Expanded text:
odonosor sublata fuerant, illo tempore restituta. De quinti autem et septimi jejunio, tentaverunt referre ad dies hebdomadis. Sed quia sequitur, decimi jejunium, compulsi sunt ad menses referre, et quod sit ipsum quinti, septtantium 834 conatus qui de interpretationis errore venerunt. t factum est verbum Domini ad Zachariam, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
uinculũ miqͥtatis. & dissolue obligationeᷤ
uolentarũ cautionũ. Csurienti da panẽ
tuũ ex animo. si uideris nuclũ oꝑi eũ &
pauperẽ. & absq tecto duc in tab̃naculũ
tuũ. Cunc erũpet tẽporanea lux tua.
& sanitates tuȩ cito orient᷑. Hoc quod
nere. Heq enĩ quod male uersũ ẽ ex he¬
breo. ulla ratione explanari potest. Quis
ẽ enĩ iste sarasar. uel arbeser .rex. aut cuiꝰ
rex puntrȩ. aut inquã uel de qua misit
bethel. aut cuiꝰ bethel rex ẽẽ poterat ar¬
beser. quȩ olĩ cũ iudea furrat destituta. &
eo tẽpore ne quaq uocabat᷑ bethel idest do¬
mꝰ dĩ sed bẽthaueñ. idest domicdoli: Hoc
q quod sequit᷑. ingressa ẽ huc in m̃se qͥnto
scificatͥo: sicut fecerant iã ꝑimultos annoᷤ :

Expanded text:
vinculum iniquitatis: dissolve obligationes vinculum iniquitatis: dissolve obligationes violentarum cautionum: esurienti da panem tuum ex animo. Si videris nudum, operi eum; et pauperem et absque tecto indue in tabernaculum tuum. Tunc erumpet temporanea lux tua, et sanitates tuae cito orientur . Hoc quonere: neque enim quod male versum est ex Hebraeo, ulla rationeexplanari potest. Quis est enim iste Sarasar, vel Arabesser rex? aut cujus rex provinciae, aut in quam vel de qua misit Bethel? aut cujus Bethel rex esse poterat Arabesser, quae olim cum Judaea fuerat destituta, et eo tempore nequaquam vocabatur Bethel, id est, domus Dei; sed Bethaven, id est, domus idoli? Hoc quoque quod sequitur: Ingressa est huc in mense quinto sanctifica
Abbreviated transcription (Latin):
faciamꝰ: qͥa esca nos non cõm̃dat dõ. Neq
si non manducauerimꝰ deficiemꝰ. neq si
manducauerimꝰ abundabimꝰ. Nũquid
non hec sunt uerba mea adhuc stante
hirłm. & urbib uida quȩ loquebar aduos
in manib ꝓpħarũ meoꝵ. cũ adhuc sta¬
ret hirłm & urbes uida reb om̃ib abum¬
clarent. & tã montana regio quã cã¬
pestris frugib redundar&. & fidissima
pace frueret᷑: Hec autẽ erant uerba
dñi quȩ sequens scriptura testat᷑. uelle
se uerũ uidiciũ & miscdam in ꝓximos.
rẽ non calũmari. & malũ non cogitare
in corde suo hȩc inqͥt noluert̃ facere.
ce surcdis aurib mea imperia contepsert
Quãobrẽ uenit in clignatio magna suꝑ hirłm.
Et quomͦ illi me audire nolurrunt. sic & ego
non exaudiui eos. Et nunc tanta scrupu¬
lositate querunt quando debeant ieiuna¬
re & plangere. cũ ante dixerĩ ꝑ isaiam.
Non tale ieiuniũ elegi dicit dñs. neq ut
humiliet homo animã suã: sed solue om̃e

Expanded text:
t Deo. Neque si non manducaverimus, deficiemus: neque si manducaverimus, abundabimus. Numquid non haec sunt verba mea, adhuc 833 stante Jerusalem et urbibus Juda, quae loquebar ad vos in manibus prophetarum meorum, cum adhuc staret Jerusalem, et urbes Juda rebus omnibus abundarent, et tam montana regio, quam campestris frugibus redundaret, et fidissima pace frueretur? Haec autem erant verba Domini, quae sequens Scriptura testatur, velle se verum judicium et misericordiam in proximos, rem non calumniari, et malum non cogitare in corde suo. Haec, inquit, noluerunt facere, et surdis auribus mea imperia contempserunt: quam ob rem venit indignatio magna super Jerusalem; et quomodo illi me audire noluerunt, sic et ego non exaudivi eos: et nunc tanta scrupulositate quaerunt, quando debeant jejunare et plangere, cum ante dixerim per Isaiam: Non tale jejunium elegi, dicit Dominus, neque ut humiliet homo animam suam; sed solve omne
Abbreviated transcription (Latin):
dotis magni. loquat᷑ ad eũ & dicat. Hȩc
dicit dñs ecce uir: oriens nom̃ eiꝰ. & subt̾
eũ oritt᷑. Et reliqua. Hon iħm dinidimꝰ
nec duas ꝑsonas in una possumꝰ facere
ꝑsona. Sed ipse qͥ hiesus appellat᷑ eoqđ salua¬
uerit mundũ. & oriens dicit᷑ qͥa in dieb eiꝰ
orta r̃ iustitia: & camt᷑ in psalmo. ueritas
de t̾ra oera ẽ. eoquod de utero uirginali
in scłoꝵ consumatione generatꝰ dixerit
ego sũ ueritas. & extrema hora uenerit
iuxta iohannis epłam dicentis. filioli nc̃¬
nouissima hora ẽ. In qua stantẽ & nichil
agentẽ gentiũ popłm conduxit ex dena¬
rio. & misit ad umeã. Alioquin si scdm
diuersitatẽ nominũ diuersus efficit᷑: aliꝰ
lapis offensionis & prtra scandali. Iste gͥ
qͥ nr̃is uirtutib coronatꝰ ẽ. oriet᷑ & appel¬
labit᷑ oriens. Ad quẽ locutꝰ est pat̾. filius
m̃s es tu: ego hodie genui te. Et subtͣ eũ
oriet᷑ multitudo credentiũ. & ȩdificabit
domũ dñi eccłam. & ipse accipiet uirtutẽ

Expanded text:
c dicit Dominus: Ecce vir, Oriens nomen ejus: et subter eum orietur, et reliqua. Non Jesum dividimus, nec duas personas in unam 830 possumus facere ersonam; sed ipse qui Jesus appellatur, eo quod salvaverit mundum, et Oriens dicitur, quia in diebus ejus orta est justitia. Et canitur in Psalmo: Veritas de terra orta est , eo quod de utero virginali in saeculorum consummatione generatus dixerit: Ego sum veritas , et extrema hora venerit, juxta Joannis Epistolam dicentis : Filioli, nunc extrema hora est, in qua stantem, et nihil agentem gentium populum conduxit ex denario, et misit ad vineam . Alioquin si secundum diversitatem nominum diversus efficitur, alius lapis offensionis, et petra scandali. Iste igitur qui nostris virtutibus coronatus est, orietur et appellabitur Oriens. Ad quem locutus est Pater: Filius meus es tu: ego hodie genui te : Et subter eum orietur multitudo credentium, et aedificabit domum Domini, Ecclesiam, et ipse accipiet virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
nomen accepit: & nunc syriecorles est ei¬
uitas. Et hec gͥ &e syrus & sydon erunt
in tͣminis clamasci sure in t̾minis t̾re ad¬
rach: ut credant in dm̃ saluatorẽ cui a
patre dictũ ẽ. Postula ame: & dabo tͥ gen¬
tes hereditatẽ tuã. & possessionẽ tuã t̾mi¬
nos t̃rȩ. Huius tyri filrȩ. idest animȩ
xp̃o credentiũ deferent regi munera ut
impleat᷑ quod scriptũ ẽ. Adorabunt filie
tiri in munerib Cũq urbs dĩ ȩcłã fire¬
rit exstructa. de qua psalmista decantat.
głosa dicta sunt de te ciuitas dĩ. statim
sequent᷑ & cȩtera. Ecce alienigenȩ & tirus
ce popłs ethiopũ. isti nati sunt ibi. De ali¬
enigenis in duob psalmis dicit᷑. Michi ali¬
enigene serinent sire subditi sunt. De echi¬
opib in ꝓpħa legimꝰ sophonia. Crans fu

Expanded text:
nomen accepit, et nunc Syriae Coeles est civitas. Et haec igitur, et Tyrus et Sidon erunt in terminis 858 Damasci, sive in terminis terrae Adrach, ut credant in Dominum Salvatorem, cui a Patre dictum est: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Hujus Tyri filiae, id est, animae Christo credentium, deferent regi munera, ut impleatur quod scriptum est: Adorabunt eum filiae Tyri in muneribus . Cumque urbs Dei Ecclesia fuerit exstructa, de qua Psalmista decantat: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei , statim sequentur et caetera: Ecce alienigenae et Tyrus et populus Aethiopum, isti nati sunt ibi . De alienigenis in duobus psalmis dicitur: Mihi alienigenae serviunt, sive subjecti sunt. De Aethiopibus in propheta legimus Sopho
Abbreviated transcription (Latin):
roraim. ue tͥ bethsaida. qm̃ si in tyro &
sydonȩ factȩ ee̾̃nt uirtutes quȩ fuert̃
in uobis : olim forsitan in sacco & tuere
penitentiã ȩgissent. Oe thiri & sidonis
finib illa mulier chananea si rophornis¬
sa. cuius filia male se habebat a demonis
occurrit dño saluatori & tyrioꝵ ac sidinues¬
fidei pͥmitias dedicauit. Ut quȩ tẽpore
xp̃i non credicderant qͥa necdũ uiderant
signa & uirtutes. postea uiderent ꝑ apłos
& crederent eẽntq beatitudinis cõpo
tes. quã dñs repmittit dicens. Beati ore¬
om̃s qͥ non uiderunt & cre dider̃t. Cyrꝰ
autẽ & sidon. quarũ altera c̃yrioxiĩ id

Expanded text:
rozaim; vae tibi, Bethsaida; quoniam si in Tyro et Sidone factae essent virtutes quae factae fuerunt in vobis, olim forsitan in sacco et cinere poenitentiam egissent . De Tyri et Sidonis finibus illa mulier Chananaea Syrophoenissa, cujus filia male se habebat a daemonio, occurrit Domino Salvatori ; et Tyriorum ac Sidoniorfidei primitias dedicavit, ut quae tempore Christi non crediderant, quia necdum viderant signa atque virtutes, postea viderent per apostolos et crederent, essentque beatitudinis illius tes, quam Dominus repromittit, dicens: Beatiores qui non viderunt et crediderunt . Tyrus autem et Sidon quarum altera συνοχὴ, id
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod dicitis. Quid ꝓdest si offeramus
optima: Qualia cũq furrint quȩ offe¬
runt᷑. igne sunt deuoranda. fructus
autẽ altaris ignis ẽ : cibusq ignis hostiȩ
uel holocausta. Nec sufficit pͥoris ser¬
monis impietas: sed etiã hoc dixistis.
Ecce de labore. Et exsufflatis illud. dicit
dñs exercituũ. Cuius orationis sensus
hic ẽ. Dixistis. de captiuitate reurrsi
sumus. hostib p̃dȩ fuimꝰ. multũ in lon¬
go itiere laborauimꝰ. pauperes sumis
quicqͥd habere potuimꝰ uiȩ labore con¬
sup̃tũ ẽ: qualia cũq habemꝰ offerimus.
Et hec dicendo exsufflastis ur̃a sacrificia
idest ex sufflatione mra digna fecistis:
Uelut in hebraico legi potest & exsufflas¬
tis me. Hec dicendo: non sacrificio sed
mͥ cui sacrificalutis fecistis iniuriã. Quã¬
obre nequaquã suscipiã illud de manu

Expanded text:
eo quod dicitis: quid prodest si offeramus eo quod dicitis: quid prodest si offeramus optima? qualiacumque fuerint quae offeruntur, igne sunt devoranda. Fructus autem altaris ignis est, cibusque ignis hostiae vel holocausta. Nec sufficit prioris sermonis impietas, sed etiam hoc dixistis: Ecce de labore, et exsufflastis illud, dicit Dominus exercituum. Cujus orationis hic sensus est: Dixistis, de captivitate reversi sumus, hostibus praedae fuimus, multum in longo itinere laboravimus, pauperes sumus, quidquid habere potuimus, viae labore consumptum est: qualiacumque habemus, offerimus; et haec dicendo exsufflastis vestra sacrificia, id est, exsufflatione mea digna fecistis: sive ut in Hebraeo legi potest: Et exsufflastis me haec dicendo; non sacrificio, sed mihi cui sacrificabatis, fecistis injuriam. Quamobrem nequaquam suscipiam illud de manu
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ ẽ nom̃ meũ ingentib qͥa dicitsꝰ
Mensa dñ contaminata ẽ. & quod supͥpontꝰ
contẽptibile ẽ cũ igne qͥ illud deuorat. Pe¬
uersus de babilone popłs altare tantũ fer¬
tuitis
titudinis & inpolitis lapidib iuata erre
librũ exstrurerat absq templo. absq urb
edificiis. absq eastructione muraꝵ. Et
putabant minorẽ eẽ cultũ religionis ꝙ
ornatus templi deerat. Ad quos dñs loqͥ¬
t᷑. Pollutũ putatis altare & holocausta.
ac uictimas quȩ suꝑponunt᷑. ignẽ quoq
ligitis om̃ipotentẽ dm̃ non aurũ gẽmasq
& hostiarũ multitudinẽ querere.s offe¬
rentiũ uoluntates. Qui autẽ arbitrant᷑
non altare. sed mensã debere intelligi.
in qua panes ponebant᷑: quomͦ hoc intͣpta¬
ri possint qđ sequit᷑ cũ igne qͥ illud de¬
uorat. om̃ino non uideo. Heq enĩ ig¬
nis deuorat panes ꝓpositionis. quos seꝑ
cedebant in usus sacerdotũ. Aut certe
ita intelligendũ. Polluistis nom meũ in

Expanded text:
dicitis mensa Domini contaminata est, et quod superponitur, contemptibile est cum igne qui illud devorat. Reversus de Babylone populus, altare tantum fortuitis et impolitis lapidibus, juxta Ezrae librum exstruxerunt , absque templo, absque urbis aedificiis, absque exstructione murorum, et putabat minorem esse cultum religionis, quia templi ornatus deerat. Ad quos Dominus loquitur: Pollutum putatis altare, et holocausta ac victimas quae supra imponuntur: ignem quoque on aurum, gemmasque, et hostiarum multitudinem quaerere, sed offerentium voluntates. 953 Qui autem arbitrantur non altare, sed mensam debere intelligi, in qua panes ponebantur, quomodo hoc interpretari possint quod sequitur, cum igne qui illud devorat, omnino non video: neque enim ignis devorat panes propositionis, quos sempcedebant in usus sacerdotum . Aut certe ita intelligendum: Polluistis nomen meum in
Abbreviated transcription (Latin):
uatore̾ & immaculatũ agnũ qͥ tol¬
lit peccata mundi. & om̃iũ ꝓpħarũ
uaticinatione cõmonitꝰ. ut immola¬
ret atq susciper& arietẽ qͥ herebat
ex coenib in uirgulto sabeẽ: hoc face¬
re noluit. s immolat debibe dño. cru¬
cifigens saluatorẽ. & eligens barraban
latrocinii & seditionis auctorẽ. qͥ uix¬
ta misticos intellectus refert᷑ ad dia¬
bolũ. Illis quoq contẽpnentib & p̃fe¬
rentib diabolũ saluatori: nomen xp̃
horribile ẽ in gentib quȩ passionẽ
dñi suscepert᷑. & rũ formidolos honore
urnerantur.
e nobis quoq dici potest. si creati
a dõ sapientes. habentesq naturã sa¬
cris congruã disciplinis. nr̃m negliga¬
mꝰ ingeniũ. & nos dedamꝰ uciis atq
luxurie : quod habentes masculũ im¬
molamus debile dño. Debilis autẽ est¬
& maculata nr̃a oratio. quando ira.
inuidia. inimicitiis. & alia animi ꝑtͣ¬
batione corrũpit᷑. si offerentes munꝰ

Expanded text:
atorem, et immaculatum agnum, qui tollit peccata mundi , et omnium prophetarum vaticinatione commonitus, ut immolaret atque susciperet arietem, qui haerebat ex cornibus in virgulto Sabec , hoc facere noluit; sed immolat debile Domino, crucifigens Salvatorem, et eligens Barabbam latrocinii et seditionis auctorem , qui juxta mysticos intellectus refertur ad diabolum: illisque comtemnentibus, et praeferentibus diabolum Salvatori, nomen Christi horribile est in gentibus, quae passionem Domini susceperunt, et eum formidoloso honore venerantur. De nobis quoque dici potest: Si creati a Deo sapientes, habentesque naturam sacris congruam disciplinis, nostrum negligamus ingenium, et nos dedamus vitiis atque luxuriae, et habentes masculum, immolemus debile Domino. Debilis autem est, et maculata nostra oratio, quando ira, invidia, inimicitiis, et alia animi perturbatione corrumpitur: si offerentes munus
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ dr̃ eoquod uictimȩ eoꝵ immunde
sint atq pollutȩ. & sacrifitiũ transfe¬
rat᷑ ad gentes: intelligi debere suꝑ ȩc¬
cłiȩ sacerdotib qͥ negligentes offerunt
uictimas dño. Quod si recipimꝰ: ergo ab
ecclesia rursũ ad aliã religionẽ uictimȩ
transferende st̃. & quomͦ legi euangłm.
sic rursũ ruangłio eaque non st̃ futura
succedunt. Mensã quoq dñi contamina¬
tã ad sc̃ãs scripturas referunt. si aliter
quã scripte sunt intelligant᷑.
labedictus dolosus qͥ habet ingrege suo
masculũ. & uotũ faciens immolat dño

Expanded text:
itur, eo quod victimae eorum immundae sint atque pollutae, et sacrificium transferatur ad gentes, intelligi debere super Ecclesiae sacerdotibus, qui negligenter offerunt victimas Domino. Quod si recipimus: ergo ab Ecclesia rursum ad aliam religionem victimae transferendae sunt. Et quomodo Legi Evangelium, sic rursum Evangelio ea quae non sunt futura, succedent. Mensam quoque Domini contaminatam ad sanctas Scripturas referunt, si aliter quam scriptae sunt, intelligantur. Maledictus dolosus qui habet in grege suo masculum, et votum faciens
Abbreviated transcription (Latin):
pectast̃. Et dixistis. Ecce de afflictione
lia. & offerebatis sacrificiũ. Si suscipiã
ra de manib ur̃is. dicit dñs om̃ips:
egula scripturarũ ẽ : ubi manifestis¬
sima ꝓphetia de futuris testit᷑. ꝑ in¬
certa allegõriȩ non extenuare quȩ scrip¬
ta sunt. Ergo ꝓprie nunc ad sacerdo¬
tes uideoꝵ sermo fit dñi. qͥ offerunt cę¬
cũ & claudũ & languidũ ad immolan¬
dũ: ut sciant carnalib uictimis sp̃ua¬
les inctimas successuras. & ne quaq tau¬
raꝵ hircoꝵq sanguinẽ s thimiama hoc
r̃ scõꝵ orationes dño offerendas. Et non

Expanded text:
ejus, et dixistis, haec de afflictione lia, et offferebatis sacrificium: si suscipiam ea de manibus vestris, dicit Dominus omnipotens? Regula Scripturarum est: Ubi manifestissima prophetia de futuris texitur, per incerta allegoriae non extenuare quae scripta sunt. Ergo proprie nunc ad sacerdotes Judaeorum sermo fit Domini, qui offerunt caecum et claudum, et languidum ad immolandum; ut sciant carnalibus victimis spirituales victimas successuras. Et nequaquam taurorum hircorumque sanguinem; sed thymiama, hoc est, sanctorum orationes Domino offerendas, et
Abbreviated transcription (Latin):
aris. andite quod infero. Maledictus do¬
losus qͥ habet in grege suo masculũ. &
uotũ faciens immolat debibe dño. Si n᷑
habrs masculũ. nichil tͥ nocet maledic¬
tio. Hec autẽ dicendo: ostendit ros ha¬
bere quȩ optima st̃. & offerre quȩ ma¬
la sunt. Ad uos gͥ o sacerdotes hoc man¬
datũ ẽ. fe̾cistis quod impiũ ẽ in contẽp¬
tũ mei. Sed qͥa malo penitenteiã pec¬
catoris quã moetẽ. etia nunc dico. Si
me audire nolueritis nec intelligere
ut detis nomini meo głam. qđ ẽ hor¬
ribile in gentib: uerã in uos mittã pe¬
nuriã ut nequaq mentientes sed
om̃iũ rerũ coacti egestate. dicatis uos
non habere optima quȩ offeratis.
Et maledicã inquit benedictionib ur̃is.
hoc ẽ is quȩ nunc benedictionib meis
possidetis: Siue quicqͥd a uob̃ benedicit᷑¬

Expanded text:
aris: audite quod infero: Maledictus doaris: audite quod infero: Maledictus dolosus qui habet in grege suo masculum, et votum faciens immolat debile Domino. Si non habes masculum, nihil tibi nocet maledictio. Haec autem dicendo, ostendit eos habere quae optima sunt, et offerre quae mala sunt. Ad vos igitur, o sacerdotes, hoc mandatum est, fecistis quod impium est in contemptum mei. Sed quia malo poenitentiam peccatoris, quam mortem, etiam nunc dico: Si me audire nolueritis, nec intelligere, ut detis nomini meo gloriam, quod est horribile in gentibus, veram in vos mittam penuriam, ut nequaquam mentientes; sed omnium rerum coacti egestate, dicatis vos non habere optima, quae offeratis. Et maledicam, inquit, benedictionibus vestris, hoc est, his quae nunc meis benedictionibus possidetis: sive quidq
Abbreviated transcription (Latin):
lustre in gentib & nc̃ mandatũ hoc
ad uos o sacerdotes. Si non audieritis¬
ae non posurritis in coe ur̃m ut detis glam
nomini meo dicit dñs om̃ps: mittã suꝑ
uos maledictionẽ. & maledicã benedicti
om ur̃e. & maledicã ei. Et dissipabo be¬
nedictionẽ ur̃am. & non erit in uobis.
qͥa uos non ponitis in cor urͣm.
oc quod scriptũ ẽ & dissipabo benedic¬
tionẽ ur̃am: a lxx. additũ ẽ. & in hr¬
braico non habet᷑. Quodd potest in eacusationẽ
peccati sui humanꝰ animꝰ inuenire. &
falsa se satisfactione defendere: hoc pͥm¬
cdens sermo diuinus corripit atq condep¬
nat. Et ẽ sensus. Quia offertis cȩcũ & clau¬
dũ & languidũ. & hoc ipsũ non de ur̃o
sed de rapinis & de spolus fletibq mise¬
roꝵ. & insuꝑ dicitis de labore & pauꝑta¬
te offerimꝰ quod habrmꝰ: ꝓpt̾ra ego dico
generalit̃. ut uos arguat ꝓpria consci¬
entia. Certe obtenditis pauꝑtatẽ & cap¬
tiuitatis in iuriã & tenuitate̾ rei famili¬

Expanded text:
lustre in gentibus. Et nunc mandatum hoc ad vos, o sacerdotes, si non audieritissi non posueritis cor vestrum, ut detis gloriam nomini meo, dicit Dominus omnipotens: mittam super vos maledictionem, et maledicam benedictioni vestrae, et maledicam ei  et dissipabo benedictionem vestram ÷ et non erit vobis; quia vos non ponitis in cor vestrum. Hoc quod scriptum est, et dissipabo benedictionem vestram, a LXX additum est, et in Hebraico non habetur. Quidquid potest in excusationem peccati sui humanus animus invenire, et falsa se satisfactione defendere, hoc praevidens sermo divinus corripit atque condemnat. Et est sensus, quia offertis caecum et claudum et languidum, et hoc ipsum non de vestro, sed de rapinis, et spoliis fletibusque miserorum, et insuper dicitis, de labore et paupertate offerimus quod habemus: propterea ego dico generaliter, ut vos arguat propria conscientia. Certe obtenditis paupertatem et captivitatis injuriam, et tenuitatem rei famili
Abbreviated transcription (Latin):
on est uoluntas mea in uobis dicit dñs
om̃ips. &e sacrifitiũ non suscipiã de ma¬
nib ur̃is: quia ab ortu solis usq ad occa¬
sũ nomen meũ gloriosũ in gentib ẽ. & in
om̃i loco incensũ offert᷑ nomini meo &
sacrificiũ mundũ. qr magnũ ẽ nomen me¬
ũ in gentib dicit dñs om̃ips. Uos autẽ¬

Expanded text:
on est voluntas mea in vobis, dicit Dominus omnipotens, et sacrificium non suscipiam de manibus vestris, quia ab ortu solis usque ad occasum nomen meum gloriosum est in gentibus: et in omni loco incensum offertur nomini meo, et sacrificium mundum, quia magnum est nomen meum in gentibus, dicit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
in lumine tuo. & gentes in splendore
tuo. Si caligo & tenebre operuerunt
t̾rã suꝑ gentes. quomͦ rursũ gentes am¬
bulabunt in splendore dñi: Sedillȩ gen¬
tes erunt in tenebris. quas frigus gelu¬
q contraxerit. Et illȩ ambulabt᷑ in lu¬
mine dñi quȩ secutȩ fuerint reges.
regis in manu dñi Denq in tẽpore uesꝑi.
hoc est tenebrarũ & tristicie om̃iũ pecca¬
toꝵ scĩs lux erit. & una etͣnaq dies. Quȩ

Expanded text:
in lumine tuo, et gentes in splendore tuo . Si caligo et tenebrae operient terram super gentes, quomodo rursum gentes ambulabunt in splendore Domini? Sed illae gentes erunt in tenebris quas frigus geluque contraxerit: et illae ambulabunt lumine Domini, quae secutae fuerint reges, regis in manu Domini . Denique in tempore vesperi, hoc est, tenebrarum et tristitiae omnium peccatorum, sanctis lux erit, et una et aeterna dies, quae
Abbreviated transcription (Latin):
et in quit dñs ds̃ m̃s. om̃sq scĩ cũ eo.
Sin autẽ uoluerimꝰ ꝓ eo quod nos diximꝰ
fugretis sequi illud quod alii int̾prȩ¬
tes transtulerunt obturabit᷑ siue re¬
plebit᷑ uallis montiũ meoꝵ. hoc dice¬
mus quod aduentꝰ duob saluatoris du¬
ob int̾ se popłis separatis opturet & re
pleat eã uoraginẽ quȩ duos popłos di¬
uidebat. ut plana uia ad se inutuo gra¬
diant᷑.
t erit. in die illa non erit lux sed fri¬
gus & gelu. & erit dies ima quȩ nota r̃
dño. non dies neq nox: & intẽpore ues¬
N die illa non erit lux sed frigus. & ge¬
luerit una dies. & dies illa nota dño. &¬

Expanded text:
et, inquit, Dominus Deus meus, omnesque sancti cum eo. et, inquit, Dominus Deus meus, omnesque sancti cum eo. Sin autem voluerimus pro eo quod nos diximus, fugietis, sequi illud quod alii Interpretes transtulerunt, obturabitur, sive replebitur vallis montium eorum: hoc dicemus, quod adventus Domini Salvatoris, duobus inter se populis separatis, obturet et re pleat eam voraginem quae duos populos dividebat, ut plana via ad se mutuo gradiantur. Et erit in die illa, non erit lux, sed frigus et gelu. Et erit dies una, quae nota est Domino, non dies neque nox, et in tempore vesn die illa non erit lux, sed frigus et gelu erit una die, et dies illa nota erit
Abbreviated transcription (Latin):
montiũ dĩ de quib supͣdiximꝰ tẽpli &
syon. duo uidelicet testam̃ta: Qñ uoreiss
illa quȩ prius fuerat utriꝰq montis tencde¬
tur usq ad asahel. hoc est usq ad domũ
dĩ. quȩ uicina est paradiso & celesti hre¬
rłm. & monti scõ in quo tẽplũ sitũ ẽ.
Et sicut eo tempore quo sub oria rege
leproso uehementissimꝰ terrȩ motus mor¬
taliũ corda ꝑterruit. & t̾ritos huc illuc¬
q cdisꝑsit: ita duoꝵ popłoꝵ separatio.
& rursũ credentiũ in unã fide᷑ societas
inter duos montes placabili sede requi¬
escet. quando & urtꝰ &e nouũ instru¬
mentũ sibi utrũq iunget᷑. Quod au¬
tẽ dicit. usq asahel. idest usq ad ꝓxi¬
mũ: hoc significat iuncta sibi qͥdẽ ẽe
duo instrumͣta legis & euangelii. sed
ita iuncta ut magis uicina sint quã
uinta. Multa enĩ ueteris legis amisi¬
mus. & nouȩ gr̃ȩ suscepimꝰ. Cũ autẽ
hoc fuerit ratione ꝑfectũ: tunc ueni¬

Expanded text:
montium Dei, de quibus supra diximus, templi et montium Dei, de quibus supra diximus, templi et Sion, duo videlicet Testamenta: quoniam vorago illa quae prius fuerat utriusque montis, tendetur usque ad Asael, hoc est, usque ad domum Dei, quae vicina est paradiso, et coelesti Jerusalem, et monti sancto, in quo templum situm est. Et sicut eo tempore quo sub Osia rege leproso vehementissimus terraemotus mortalium corda perterruit, et territos huc illucque dispersit: ita duorum populorum separatio, et rursum credentium in una fide societas, inter duos montes placabili sede requiescet: quoniam et vetus et novum Instrumentum sibi utrumque jungetur. Quod autem dicitur, usque ad Asael, id est, usque ad proximum, hoc significat, juncta quidem sibi esse duo Instrumenta Legis et Evangelii; sed ita juncta ut magis vicina sint quam unita: multa enim veteris Legis amisimus, et novae gratiae suscepimus. Cum autem hoc fuerit ratione perfectum: tunc veni