comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tio. ubi modica fides: hic securitas. ubi ꝑfecta
dilectio. Deniq & si aliis imperatur ut la¬
xent retia sua: soli tamen petro dicitur. duc
in altum hoc est inꝓfundum disputationũ.
Quid enim tam altum quã altitudinem di¬
uitiarum uidere. scire dĩ filium. & ꝑfessionem
diuinȩ generationis assumere: Quam lic&
mens non queat humana plenȩ rationis in¬
uestigatione comprehendere: fidei tamen
plenitudo complectitur. Nam & si non lic&
michi scire quemadmodum natus sit: non
licet tamen nescire quod natus sit. Seriem
generationis ignoro. sed auctoritatẽ generati¬
onis agnosco. Non inter fuimus cum apatre
dĩ filius nasceretur: sed inter fuimus cum ex¬
cui credimus: Omã enim quar credimus.
uel uisu credimus uel auditu. Uisus sȩpe fallit᷑.
auditus infide est. An adserentis ꝑsona discu¬
titur: Si uiri boni dicerent. nefas putaremꝰ
non credere. Os̃ asserit. probat filiuꝰ. refu¬

Expanded text:
tio, ubi modica fides: hic securitas, ubi perfecta tio, ubi modica fides: hic securitas, ubi perfecta dilectio. 71. Denique etsi aliis imperatur ut laxent retia sua; soli tamen Petro dicitur: Duc in altum, hoc est, in profundum disputationum. Quid enim tam altum, quam altitudinem divitiarum videre, scire Dei Filium, et professionem divinae generationis assumere? Quam licet mens non queat humana plenae rationis investigatione comprehendere; fidei tamen plenitudo complectitur. Nam etsi non licet mihi scire quemadmodum natus sit; non licet tamen nescire quod natus sit. Seriem generationis ignoro, sed auctoritatem generationis agnosco. Non interfuimus cum a Patre Dei Filius nasceretur: sed intercui credimus? omnia enim quae credimus uel uisu credimus uel auditu. uisus saepe fallitur, auditus in fide est. an adserentis persona discutitur? si uiri boni dicerent, nefas putaremus non credere: deus adserit, probat filius, refu
Abbreviated transcription (Latin):
perio obsequuntur clementa. atq insensibi¬
lia sensũ accipiunt obsequendi: diuinar
mysterium grãe reuelatur. Quod fluctus
mitescit sacculi. uerbo in mundus spiritus
conquiescit: non alterum altero refellit᷑.
sed utrumq celebratur. Habes miraculũ
in elementis. habes documentum in myste¬
riis. Ergo quia sc̃s matheus illa pręliba¬
uerat : sc̃s lucas eam sibi nauim in qua pe¬
trus piscaret᷑ elegit. Non turbatur ista ꝗͦ¬
petrum habet. turbatur illa quȩ iudam
haber. Et si multa illic discipuloꝵ merita
nauigabant. tamen adhuc eam ꝑfidia ꝓdi¬
toris agitabat. Inutraq petrus. Sed qui
suis firmus est: sȩpe turbatur alienis. Ciaue¬
amus igitur ꝑfidum. caueamus ꝓditorem:
ne ꝑunum plurimi fluctuemus. Ergo ñ
turbatur hȩc nauis in qua potentia nauigat.
Ab est ꝑfidia. fides sperat. Quem ad modũ
enim turbari poterat. cui prȩerat is in quo
ȩcclesiȩ firmamentum est: Illic ergo turba¬

Expanded text:
perio obsequuntur elementa atque insensibiperio obsequuntur elementa atque insensibilia sensum accipiunt obsequendi, diuinae mysterium gratiae reuelatur, quod fluctus mitescunt saeculi, uerbo inmundus spiritus conqused utrumque celebratur. Habes miraculum in elementis, habes documentum in mysteriis. . 70. Ergo quia sanctus Matthaeus illa praelibaverat, sanctus Lucas eam sibi navim, in qua Petrus piscaretPetrum habet, turbatur illa quae Judam habet. Etsi multa illic discipulorum merita navigabant; tamen eam adhuc perfidia proditoris agitabat. In utraque Petrus: sed qui suis meritis firmus est, turbatur alienis. Caveamus igitur perfidum, caveamus proditorem; ne per unum plurimi fluctuemus. Ergo non turbatur haec navis in qua prudentia navigat, abest perfidia, fides spirat. Quemadmodum enim turbari poterat, cui praeerat is, in quo Ecclesiae firmamentum est? Illic ergo turba
Abbreviated transcription (Latin):
SCENDENS AUTEN
in unam nauim quae erat sy¬
monis rogauit ut inducerent
a terra aliquantulum. Ubi
dñs multis inpertiuit ua-¬
ria genera sanitatũ. nec
tempore nec loco cępit a studio sanandi
turba cohiberi. Uesper incubuit. sequeban¬
tur. Stagnum occurrit. urg ebant. Et
ideo ascendit inpetri nauem. Haec est illa
nauis quae adhuc scđm matheum fluctuat.
scđm lucam repletur piscibus: ut & princi¬
pia ȩccłȩ fluctuantis & posteriora exube¬
rantis agnoscas. Pisces enim sunt: qui hanc
enauigant uitã. Ibi adhuc discipulis xp̃e
dormit. hic prȩcipit. Dormit enim trepi-¬
dis. ꝑfectis uigilat. Sed quem admodum dor¬
mit xp̃c. audistis eum dicentem inpropheta:
Ego dormio. & cor meum uigilat. Et sc̃es
matheus recte non prȩter mittendum puta¬
uit aeternȩ indicium potestatis. ubi imperat
uentis. Non est enim humana doctrina sicut
audistis iudȩos dicere. uerbo imperat spiriti.¬
bus: sed caelestis maiestatis insigne. Quod
turbatũ sedatur mare. & diuinae uocis im¬

Expanded text:
scendens autem in unam nauem, quae erat Simonis, rogauit ut inducerent a terra aliquantulum. ubi dominus multis inpertiuit uaria genera sanitatum, nec tempore nec loco coepit a studio sanandi turba cohiberi. uespera incubuit, sequebantur: stagnum occurrit, urguebant. et ideo ascendit in Petri nauem. haec est illa nauis, quae adhuc secundum Matthaeum fluctuat, secundum Lucan repletur piscibus, ut et principia ecclesiae fluctuantis et posteriora exuberantis agnoscas; pisces enim sunt qui hanc enauigant uitam. ibi adhuc discipulis Christus dormit, hic praecipit; dormit enim trepidis, perfectis uigilat. sed quemadmodum dormiat Christus, audisti dicentem in propheta: eo dormio, et cor meum uigilat. et sanctus Matthaeus recte non praetermittendum putauit aeternae indicium potestatis, ubi imperat uentis. non est enim humana doctrina, sicut audistis Iudaeos dicere: uerbo imperat spiritibus, sed caelestis maiestatis insigne. quod turbatum sedatur mare et diuinae uocis im
Abbreviated transcription (Latin):
credo mos increbuerit ȩccłiȩ. ut sacerdotes.
illius his quos percipiendis baptismi sacra¬
mentis prȩparant prius inter cȩtera conse¬
crationis exordia de saliua oris sui nares
tangant et aures dicentes effeta. per saliuã
quidem orissui gustũ quo initiandi sunt
supernę sapientiȩ de signantes: per tactũ
uero narium. ut abiectis delectationibus
noxiis solum xp̃i semper amplectantur
iuxta exemplum beati iob donec suꝑ est
alitus in eis et sp̃s dĩ innaribus eorum non
loqui iniquitatem labiis nec lingua men¬
dacium meditari debere. porro per tac¬
tum aurium ut relicto auditu linguȩ
nequam audiant uerba xp̃i & faciant ea.
similes uiro prudenti qui ędificauit domũ
suam super petram. Et unusquisq nr̃m

Expanded text:
 Mos increbuit Ecclesiae, ut sacerdotes illius his quos percipiendis baptismi sacramentis praeparant, prius inter caetera consecrationis exordia, de saliva oris sui nares tangant et aures, dicentes: Effeta. Per salivam quidem oris sui gustum, quo initiandi sunt, supernae sapientiae designantes; per tactum vero narium, ut abjectis delectationibus noxiis, solum Christi semper amplectatur ojuxta exemplum beati Job, donec superest halitus in eo et spiritus Dei in naribus ejus, non loqui iniquitatem labiis, nec lingua mendacium meditari debere. Porro per tactum aurium, ut relicto auditu linguae nequam, audiat verba Christi, et faciat ea: similis vero prudenti, qui aedificavit domum suam supra p
Abbreviated transcription (Latin):
entiam et meditatio cordis nr̃i prudentiã.
Sed & cunctos simul in terioris exteriorisq
hominis nr̃ĩ sensus qui cuncti in baptis¬
mo abluti sunt. oportet mundos ac bo¬
nis operibus seruemus insuper semper
ornatos. Curato autem surdo & muto.
uideamus quid sequitur. Et prȩcepit in¬
quit illis ne cui dicerent. Quanto autẽ

Expanded text:
 et meditatio cordis nostri prudentiam . Sed et cunctos simul interioris exteriorisque hominis nostri sensus, qui cuncti in baptismo abluti sunt, oportet mundos ac bonis operibus servemus insuper semper ornatos. Curato autem surdo et muto, videamus quid sequitur: Et praecepit, inquit, illis, ne cui
Abbreviated transcription (Latin):
rum contempnet. adherebit scilicet dia¬
bolo cum quasi eius pręmia temporalia
sectatur. contempnet autem dm̃. Non
dixit odiet. sed sicut solent minas eius
post ponere cupiditatibus suis qui de
bonitate eius adimpunitatem sibi blan.¬
diuntur. Quibus per salomonem dicit᷑.
Fili. ne adicias peccatum super peccatum :¬
& dicas. miseratio di magna est. Ideo¬

Expanded text:
rum contemnet. Adhaerebit scilicet diarum contemnet. Adhaerebit scilicet diabolo, cum quasi ejus praemia temporalia sectatur. Contemnet autem Deum, non dixit Odiet, sed sicut solent minas ejus postponere cupiditatibus suis, qui de bonitate ejus ad impunitatem sibi blandiuntur. Quibus per Salomonem dicitur: Fili, ne adjicias peccatum super peccatum, et dicas, Miseratio Dei magna est . Au
Abbreviated transcription (Latin):
duobus dominis seruire. Ec
quia non ualet simul transi¬
toria et aeterna diligere. Si enim
aeternitatem diligimus. cuncta tempo¬
ralia in usu non in affectu possidemus.
Aut enim unum odiet. & alterum dili¬
get : aut uni adherebit. & alterum con¬
tempnet. Haec uerba diligenter conside¬
randa sunt. Nam qui sint duo domini.
consequenter exponit dicens. Non pote¬
stis dõseruire & mammonẽ: Audiat hoc
auarus. audiat qui censetur uocabulo
xpĩano. non posse simul mammonȩ hoc
est diuitiis xpoq seruiri. Et tamen non
dixit qui habet diuitias. sed qui seruit
diuitiis. Qui enim diuitiarum seruus
est : diuitias custodit ut seruus. Qui
autem seruitutis excussit iugum. distri¬
buit eas ut dominus. Sed qui seruit mam-¬
monae: illi utiq seruit. qui rebus istis ter¬
renis mẽrito suae ꝑuersitatis prȩpositus
princeps huius saeculi ad nõ dicitur.
Ergo aut unum odiet & alterum dilig&.
ut fieri debet odiet scilicet diabolum:
diliget dm̃: aut uni adherebit & alte¬

Expanded text:
duobus dominis servire, etc. Quia non valet simul transitoria et aeterna diligere. Si enim aeternitatem diligimus, cuncta temporalia in usu, non in affectu possidemus. Aut enim unum odiet, et alterum diliget; aut uni adhaerebit, et alterum contemnet. Haec verba diligenter consideranonit dicens: Non potestis Deo servire et mammonae. Audiat hoc avarus, audiat qui censetur vocabulo Christiano, non posse simul mammonae, hoc est divitiis Christoque serviri. Et tamen non dixit: Qui habet divitias, sed qui servit divitiis. Qui enim divitiarum servus est, divitias custodit ut servus. Qui autem servitutis excussit jugum, distribuit eas ut Dominus. Sed qui servit mammonae, illi utique servit, qui rebus istis terrenis merito suae perversitatis praepositus, princeps hujus saeculi a Domino dicitur. Ergo aut unum odiet, et alterum diliget, ut fieri debet. Odiet scilicet diabolum, diliget Deum. Aut uni adhaerebit, et alte
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Et nolite in sublime tolli. Pro¬
hibita sollicitudine de alimentis: conse¬
quenter ut non extollantur admonuit.
Primo enim haec adnecessitatem implen¬
dam homo quaerit. cũ autẽ hȩc ab un¬
dauerint. incipit suꝑbire de talibus.
Tale est hoc : ac si se uulneratus quis iac¬
tet quod habeat multa emplastra in
domo. cum hoc illi bonũ e̾e̾t ut uulne¬
ra non haberet. & ne uno quidem in¬
digeret emplastro. Hȩc enĩ omnia gen
rite regnum dĩ. & hȩc om̃a adicientur
uobis. Hic manifestissime ostendit non
hec appetenda tamquã talia bona nr̃a.
ut ꝓpter ipsa debeamus bene facere si qͥd
facimus : sed tamen esse necessarium qđ
constituendus: ꝓpter quod om̃a faciamꝰ
quȩcumq facimus. Sed quia in hac uita
militamus ut ad illud regnum ꝑuenire
possimus. quae uita sine his necessariis agi
non potest: adicientur hȩc uobis in quit.
sed uos regnum dĩ quaerite. Qui enim
non ait dabuntur sed adicientur: profec¬

Expanded text:
runt. Et nolite in sublime tolli. Prorunt. Et nolite in sublime tolli. Prohibita sollicitudine de alimentis, consequenter ne extollantur admonuit. Primo enim haec ad necessitatem implendam homo quaerit. Cum autem haec abundaverint, incipit et superbire de talibus. Tale est hoc ac si se vulneratus quis jactet quia habet multa emplastra in domo, cum hoc illi bonum esset ut vulnera non haberet, et ne uno quidem indigeret emplastro. Haec enim omrite regnum dei, et haec omnia adicientur uhaec esse appetenda, tanquam talia bona nostra, ut propter ipsa debeamus bene facere, si quid facimus, sed tamen esse necessaria. Quiconstituendus, propter quod omnia faciamus quaecunque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest, Adjicientur haec vobis, inquit, sed vos regnum Dei quaerite. Qui enim non ait, Dabuntur, sed adjicientur, profec
Abbreviated transcription (Latin):
unitas non tenetur. Nulla autẽ ratione
uere est unum. quod aliqua est in aequa¬
litate diuersum. Cum ergo ad confitendỹ
intendimus : procul ab anmo forma uisi¬
bilium rerum & aetates temporalium
naturarum. procul corpora locorum &
loca corporum repellamus. Discędat a
corde quod spatio extenditur. quod fine
concluditur. & quicquid nec semper ubiq
nec totum est. Cogitatio detrinitatis dei-¬
tate concepta nichił ꝑdistantiam intelligat.
nichil ꝑgradus quaerat: ac siquid dignũ
de dõ senserit. nulli hoc ibi audeat ne-
terrena sapientia repperit. nec opinio
humana persuasit: sed ipse unigenitus
docuit. ipse sp̃s sc̃s instituit. De quo ni¬
chil est aliter quam de patre & filio sen¬
tiendum: quia licet non sit pater. non
sit filius. non tamen est apatre filioq di¬
uisus. & sicut ꝓpriam habet intrinitate
ꝑsonam: ita unam habet inpatris & filii
deitate substantiam. omnia implentem.

Expanded text:
unitas non tenetur. Nulla autem ratione unitas non tenetur. Nulla autem ratione vere est unum, quod aliqua est inaequalitate diversum. Cum ergo ad confitendum mentis intendimus, procul ab animo formas visibilium rerum, et aetates temporalium naturarum, procul corpora locorum, et loca corporum repellamus. Discedat a corde, quod spatio extenditur, quod fine concluditur, et quidquid nec semper ubique, nec totum est. Cogitatio de Deitate Trinitatis concepta, nihil per distantiam intelligat, nihil per gradus quaerat; aut si quid dignum Deo senserit, nulli hoc ibi audeat negaterrena sapientia reperit, nec opinio humana persuasit; sed ipse unigenitus Filius docuit, ipse Spiritus sanctus instituit: de quo nihil est aliter, quam de Patre et de Filio sentiendum: quia licet non sit Pater, non sit Filius, non tamen est a Patre, Filioque divisus. Et sicut propriam habet in Trinitate personam, ita unam habet in Patris, et Filii Deitate substantiam, omnia implentem,
Abbreviated transcription (Latin):
pitiaret. sp̃s sc̃s ignir&. Oportebat eñi¬
ut etiam saluandi aliquid prose agerent.
& conuersis ad redemptorem cordibus
ab immici dominatione disciscerent. qm̃
sicut apostolus ait misit ds̃ sp̃m filii sui in
corda nr̃a clamantem abba pater. Ubi autẽ
quid patri. quid filio. quid sp̃ui scõ in re¬
paratione nr̃a proprium quidue cõmune
sit: ea quae pronobis humiliter & corpo¬
raliter gesta sunt ita procul dubio suscipi
emus. ut nichil indignum deuna atq
eadem trinitatis gloria sentiamus. Quauiᷤ.uii.
enim nulla mens ad cogitandum dedõ.
nulla adloquendum lingua sufficiat: tam̃
quantum cumq illud est quod humano
intellectu de essentia paternae deitatis
adtingitur. non nisi unum atq idem ẽ¬
Et cum uel deunigenito eius uel despũ scõ
cogitatur: non pie sapitur. sed nimis car¬
naliter caligatur. & ipsum quod depatre
congruenter sentiri uidebatur amittitur:
quia detota trintate recȩditur. si in ea

Expanded text:
pitiaret, Spiritus sanctus igniret. Oportebat enipitiaret, Spiritus sanctus igniret. Oportebat eniut etiam salvandi aliquid pro se agerent, et conversis ad Redemptorem cordibus, ab inimici dominatione discederent: quoniam, sicut Apostolus ait, misit Deus Spiritum Filii sui in corda nostra clamantem, Abba Pater . Ubi autem quid Patri, quid Filio, quid Spiritui sancto in reparatione nostra proprium quidve commune sit, ea quae pro nobis humiliter et corporaliter gesta sunt ita procuemus, ut nihil indignum de una atque eadem Trinitatis gloria sentiamus. Quamvis enim nulla mens ad cogitandum de Deo, nulla ad loquendum lingua sufficiat, tamen quantumcumque illud est quod humano intellectu de essentia paternae Deitatis attingitur, nisi unum atque idem est, cum vel de Unigenito ejus, vel de Spiritu sancto cogitatur, non pie sapitur, sed nimis carnaliter caligatur, et ipsum quod de Patre congruenter sentiri videbatur, amittitur: quia de tota Trinitate receditur, si in ea
Abbreviated transcription (Latin):
tur & trinitas. ut essentia habens aequa¬
litatem & non recipiens solitudinem.
& eiusdem substantiae & non eiusdem
in telligatur esse personȩ. Quod ergo .iiii.¬
salua cooperatione inseparabilis ditatis
quaedam pater. quaedam filius. quaeda
enim homo adimaginem & similitudinẽ
dĩ factus insuae naturae honorȩ mansiss&.
nec diabolica fraude deceptus alege sibi
posita ꝑ concupiscentiam deuiass&: creator
mundi creatura non fier&. neq aut sempi¬
ternus temporalitatem subir&. aut aequa¬
uis dõ patri filius ds̃ formam serui & simi-¬
litudinem carnis peccati assumer&. Sed
quia inuidia diaboli mors introiuit in
orbem terrae. & aliter solui captiuitas
humana non potuit. nisi causam nrãm
ille suscipera. qui sine maiestatis suae
damno & uerus homo fieret & solus pec¬
cati contagium non haberet: diuisit
sibi opus nraẽ reparationis misericordia .li.¬
trinitatis. ut pater ꝓpitiaretur. filius ꝓ¬

Expanded text:
tur et Trinitas ut essentia habens aequatur et Trinitas ut essentia habens aequalitatem, et non recipiens solitudinem, et ejusdem substantiae, et non ejusdem intelligatur esse personae. CAP. II. Quod ergo salva cooperatione inseparabilis Deitatis, quaedam Pater, quaedam Filius, quaedamenim homo ad imaginem et similitudinem Dei factus in suae honore naturae mansisset, nec diabolica fraude deceptus a lege sibi posita per concupiscentiam deviasset. Creator mundi creatura non fieret; neqternus temporalitatem subiret, aut aequalis Deo Patri Filius Deus formam servi, et similitudinem carnis peccati assumeret. Sed quia invidia diaboli mors intravit in orbem terrae , et aliter solvi captivitas humana non poille susciperet, qui sine majestatis suae damno et verus homo fieret, et solus peccati contagium non haberet; divisit sibi opus nostrae reparationis misericordia Trinitatis; ut Pater propitiaretur, Filius pro
Abbreviated transcription (Latin):
OPIERNAO dilectissimi festiuita¬
tem toto terrarum orbe uenera¬
bilem ille sci sp̃s eonseerauit ad¬
uertus. qui post resurrectionem dm̃
quinquagesimo die in apłos poptilunq
credentium sicut spcrabatur in fluxit
Sperabatur autem quia illum dñs ihe spo¬
ponderat adfuturum: non ut tinc pri
poum scõrum esse habitator in ciperet.
sedut sacrata sibi pectora & feruentius
accenderet & copiosius inundar&. cumu¬
lans sua dona non in choans. nec ideo no¬
uus opere quia ditior largitate. Nunqũa .ii.
enim ab omnipotentia patris & filii scĩ sp̃s
positione omnium rerum agit diuina
moderatio. ex totius uenit ꝓuidentia tri-¬
nitatis. Una est ibi benignitas misericđiȩ.
una est censura iustitiȩ. nec aliquid est
in actione diuisum. ubi nichil est in uolun¬
tate diuersum. Quae ergo illuminat pat̃: .iii.
illuminat filius. inluminat sp̃s sc̃s. Cumq
alia sit ꝑsona missi. alia mittentis. alia pro¬
mittentis: simul nobis & unitas manifesta¬

Expanded text:
odiernam, dilectissimi, festivitatem toto terrarum orbe venerabilem, ille sancti Spiritus consecravit adventus, qui post resurrectionem Domini quinquagesimo die in apostolos populumque credentium, sicut sperabatur, influxit . Sperabatur autem, quia illum Dominus Jesus spoponderat affuturum , non ut tunc primum esse sanctorum habitator inciperet, sed ut sacrata sibi pectora et ferventius accenderet, et copiosius inundaret; cumulans sua dona, non inchoans, nec ideo novus opere, quia ditior largitate. Numquam enim ab omnipotentia Patris, et Filii, Spiritupositione omnium rerum agit divina moderatio, ex totius venit providentia Trinitatis. Una est ibi benignitas misericordiae, una censura justitiae; nec aliquid est in actione divisum, ubi nihil est in voluntate diversum. Quae ergo illuminat Pater, illuminat Filius, illuminat Spiritus sanctus; cumque alia sit persona missi, alia mittentis, alia promittentis, simul nobis et unitas manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
apło. Quid enim oremus sicut oportet
nescimus. sed ipse sp̃s postulat pro nobis
gemitibus in enarrabilibus . Et nemo po
meretur. qui ab intercessore deseritur.
Omnes ergo dilectissimi qui in dñm iħm
crediderant. in fusum sibi habebant sp̃m
resurrectionem suam dñs insufflauit &
dixit: Accipite sp̃m scm̃. Quorum re¬
miseritis peccata remittentur. & quoꝵ
detinueritis detenta erunt. Sed illi perfec¬
tioni quae erat discipulis conferenda ma¬
ior gratia & abundantior inspiratio ser¬
uabatur : per quam & quae nondum
acceperant sumerent. & excellentius
possint habere quae sumpserant: Propt̃
quod dñs dicebat. Adhuc multa habeo
uobis dicere. sed non potestis illa porta¬
re modo. Cum enim uenerit ille sp̃s ue¬
ritatis. ille docebit uos omnem ueritatẽ

Expanded text:
Apostolo: Quid enim oremus sicut oportet, Apostolo: Quid enim oremus sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus ; et: Nemo pomeretur, qui ab intercessore deseritur. Omnes ergo, dilectissimi, qui in Dominum Jesum crediderant, infusum sibi habebant Spiritum resurrectionem suam Dominus insufflavit, et dixit: Accipite Spiritum sanctum; quorum remiseritis peccata, remittentur eis; et quorum retinueritis, retinebuntur . Sed illi perfectioni, quae erat discipulis conferenda, major gratia et abundantior inspiratio servabatur, per quam et quae nondum acceperant sumerent, et excellentius possent habere quae sumpserant. Propter quod Dominus dicebat: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo. Cum autem venerit Spiritus veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
nulla sunt celebrata mysteria. ut ẽadẽ
semꝑ fuerit uirtus charismatum. qu̾auis
non eadem fuerit mensura donorum.
uirtutis aberat ab operibus saluatoris.
Et cum discipulis daret infirmitatum
curationem. & eiciendorũ demonum
potestatem: eius utiq sp̃s largiebatur
effectus. In quo ipsum immundis spi¬
ritibus imperantem iudȩorum negabat
impietas. & diuina beneficia diabolo de¬
putabat. Unde taliter blasphemantes
merito illam dñi excepere sententiam
qua ait. Omne peȩcatum & blasphemia
remittetur hominibus: sp̃s autem blasphe¬
mia non remittetur hominibus. Et qͥ¬
cumq dixerit uerbum contra filium
hominis. remittetur ei: qui autẽ dixerit
contra sp̃m sc̃m. non remittetur ei neq
in hoc saeculo neq infuturo. Unde
manifestum est peccatorum remissionẽ
sine sc̃i sp̃s aduocatione non fieri: nec
quemquam sine illo sicut expedit inge¬
miscere. aut sicut oportet orare dicente

Expanded text:
nulla sunt celebrata mysteria: ut eadem nulla sunt celebrata mysteria: ut eadem semper fuerit virtus charismatum, quamvis non eadem fuerit mensura donorum. virtutis aberat ab operibus Salvatoris. Et cum discipulis daret infirmitatum curationem, et ejiciendorum daemonum potestatem, ejus utique Spiritus largiebatur effectus, in quo ipsum immundis spiritibus imperantem Judaeorum negabat 303 impietas, et divina beneficia diabolo deputabat . Unde taliter blasphemantes merito illam Domini excepere sententiam, qua ait: Omne peccatum et blasphemia remittetur hominibus; Spiritus autem blasphemia non remittetur hominibus. Et quicumque dixerit verbum contra Filium Hominis, remittetur ei; qui autem dixerit contra Spiritum sanctum, non remittetur ei neque in hoc saeculo, neque in futuro . Unde manifestum est peccatorum remissionem sine Spiritus sancti advocatione non fieri, nec quemquam sine illo, sicut expedit, ingemiscere, aut sicut oportet, orare, dicente
Abbreviated transcription (Latin):
biliter diceretur. Bene ergo ipsa dificus¬
tas loquendi cor nr̃m ad intelligentiã
trahit. & ꝑ infirmitatem nr̃am caelestis
doctrina nos aduiuat: ut quia inditate
patris & filii & sp̃s scĩ nec singularitas ẽ
nec diuersitas cogitanda. uera unitas et
uera trinitas possit quidem simul mente
sentiri. sed non possit simul ore proferri.
quod tota simul trinitas una uirtus est
una maiestas. una substantia. indiscreta
operatione. inseparabilis dilectione. in¬
differens potestate. simul implens om̃a.
simul continens uniuersa: Quod enim
maior est: quae sic intribus est confiten.
da personis. ut solitudinem non recipiat
trinitas. & unitatem seruet aequalitas.
non ambigamus quod cum indie pen¬
adiectio largitatis : qm̃ & patriarchae
& prophetȩ & sacerdotes omnesq sci qri
prioribus fuere temporibus eiusdem sunt
sp̃s scĩficatione uegetati. & sine hac gr̃a
nulla umquam instituta sacramenta.

Expanded text:
biliter diceretur. Bene ergo ipsa difficulbiliter diceretur. Bene ergo ipsa difficultas loquendi cor nostrum 396 ad intelligentiam trahit, et per infirmitatem nostram coelestis doctrina nos adjuvat: ut quia in deitate Patris, Filii et Spiritus sancti nec singularitas est nec diversitas cogitanda, vera unitas et vera Trinitas possit quidem mente simul sentiri, sed non possit simul ore proferri. quod tota simul Trinitas una virtus est, una majestas, una substantia, indiscreta operatio, inseparabilis dilectio, indifferens potestas, simul implens omnia, simul continens universa. Quod enim major potest. Quae sic in tribus est conda personis, ut et solitudinem non recipiat Trinitas, et unitatem servet aequalitas. non ambigamus quod cum in die Penadjectio largitatis: quoniam et patriarchae, et prophetae, et sacerdotes, omnesque sancti qui prioribus fuere temporibus, ejusdem sunt Spiritus sanctificatione vegetati; et sine hac gratia nulla umquam instituta sacramenta,
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Sempiternum est patri coaeterni
sibi filii esse genitorem. Sempiternum
est filio. intemporaliter apatre esse pro¬
genitum: Sempiternum quoq est sp̃ui
sine filio pater. numquam pater & filius
rior. nulla posterior. Huius enim beatȩ
trinitatis in commutabilis deitas una est
insubstantia. in diuisa inopere. consors in
uoluntate. par in om̃ipotentia. aequalis
ingloria. De qua cum sc̃a scriptura sic lo¬
quitur ut aut infactis aut inuerbis aliquid
assignet quod singulis uideatur conuenire
ꝑsonis. non ꝑturbatur fides catholica sed do¬
cetur: ut ꝑ proprietatem aut uocis aut oꝑis
insinuetur nobis ueritas trinitatis. & non
diuidat intellectus quod distinguit auditꝰ.
Obhoc enim quȩdam siue subpatris siue sub
filii siue sub scĩ sp̃s appellatione ꝓmunt᷑:
ut confessio fidelium intrinitate non err&
Quae cum sit in separabilis: numquam in¬
telligeretur trinitas esse. si semꝑ insepara¬

Expanded text:
tia. Sempiternum est Patri, coaeterni tia. Sempiternum est Patri, coaeterni sibi Filii esse genitorem. Sempiternum est Filio, intemporaliter a Patre esse progenitum. Sempiternum quoque est Spirisine Filio Pater, numquam Filius sine Patrior, nulla posterior. Hujus enim beatae Trinitatis incommutabilis Divinitas una est in substantia, indivisa in opere, consors in voluntate, par in omnipotentia, aequalis in gloria. De qua cum Scriptura sancta sic loquitur ut aut in factis aut in verbis aliquid designet, quid singulis videatur convenire personis, non perturbatur fides catholica, sed docetur: ut per proprietatem aut vocis aut operis insinuetur nobis veritas Trinitatis, et non dividat intellectus quod distinguit auditus. Ob hoc enim quaedam sive sub Patris, sive sub Filii, sive sub Spiritus sancti appellatione promuntur, ut confessio fidelium in Trinitate non erret. Quae cum sit inseparabilis, numquam intelligeretur Trinitas esse, si semper insepara
Abbreviated transcription (Latin):
uobis dilectissimi causam atq
rationem sollempnitatis ho¬
diernȩ diuinoꝵ eloquiorum
textus ostendit: quo scm̃ sp̃m quinqua¬
gesimo post dñi resurrectionem die qui
ab ascensione eius est decimus in fusum xp̃i
discipulis sicut ꝓmissum sperabatur ag¬
nouimus: sed adhoc ȩcclesiȩ filios instru¬
endos addendum est etiam nr̃i sermoniᷤ
obsequium. Non enim timemus ne sp̃ua¬
les & eruditi nota fastidiant: ad quorũ
fructum ꝑtinet. ut quam plurimis insi¬
nuari uelint quod ipsi cum magna sui
utilitate didicerunt. Fiat ergo ꝑcorda
omnium dispensatio munerum diuinoꝵ.
& seruitutem oris nr̃i docti indoctiq non
aderit ipsius largitas : decuius maiestate
loqui temptamus. & ad profectum totius
ȩccłȩ suȩ & uos capaces & nos faciat habun¬
dantes. Cum igitur ad intelligendam
dignitatem sp̃s scĩ oculos mentis intendi¬
mus: nichil diuersum ab excellentia pa¬
tris & filii cogitemus. quia innullo ab uni¬
tate sua discrepat diuinȩ trinitatis essen¬

Expanded text:
obis, dilectissimi, causam atque rationem solemnitatis hodiernae divinorum eloquiorum textus ostendit, quo sanctum Spiritum quinquagesimo post Domini resurrectionem die, 301 qui ab ascensione ejus est decimus, infusum Christi discipulis, sicut promissus sperabatur, agnovimus. Sed ad novos Ecclesiae filios instruendos, addendum est etiam nostri sermonis obsequium. Non enim timemus ne spirituales et eruditi nota fastidiant, ad quorum fructum pertinet ut quam plurimis insinuari velint quod ipsi cum magna sui utilitate didicerunt. Fiat ergo per corda omnium dispensatio munerum divinorum, et servitutem oris nfidei ipsius largitas de cujus majestate loqui tentamus, ut ad profectum totius Ecclesiae suae et vos capaces et nos faciat abundantes. Cum igitur ad intelligendam dignitatem Spiritus sancti oculos mentis intendimus, nihil diversum ab excellentia Patris et Filii cogitemus: quia in nullo ab unitate sua discrepat divinae Trinitatis essen
Abbreviated transcription (Latin):
piternitate creatoris. nichil deordine
conditarum iniuriam naturarum con¬
pugnantia mendaciorũ monstra contex¬
uit. quibus tandem suas insinuaturus
insanias nisi multum insipientib & ni¬
mium alumine ueritatis auersis: Qui
siue per ignorantiȩ cȩcitatem sive per
turbinis appetitum ad illa non sacra sed
execramenta ꝑueniunt. quae propter
cominunem uerecundiam non sunt nr̃o
sermone promenda. cum iam habundan¬
tissime ipsorum sint confessione patedae
quod tantae impietatis auctorem sp̃s ses
aliqua exparte dignatus sit. Nichil ad
istum prorsus de illa uirtute peruenitꝰ.
quam ȩcclesiae suȩ xp̃c & promisit et mi¬
sit. Dicente enim beato apło iohanne
non dum erat clarificatus: dñi ascensio
dandi sp̃s fuit ratio. quem ille necesse ẽ
ut neget datum. qui ad consessum pater¬
nae dexterȩ uerum in xp̃o hominem ne¬
gat esse prouectum. Nos autem dilectis¬
simi adbeatam aeternitatem & animȩ

Expanded text:
piternitate Creatoris, nihil de ordinepiternitate Creatoris, nihil de ordineconditarum injuriam naturarum, compugnantia mendaciorum monstra contexuit. Quibus tandem suas insinuaturus erat insanias, nisi multum insipientibus et nimium a lumine veritatis aversis, qui sive per ignorantiae caecitatem, sive per turpitudinis appetitum, ad illa non sacra, sed exsecramenta perveniunt, quae propter communem verecundiam non sunt nostro sermone promenda, cum jam abundantissime ipsorum sint confessione patefactquod tantae impietatis auctorem Spiritus sanctus aliqua ex parte dignatus sit. Nihil ad istum prorsus de illa virtute pervenit, quam Ecclesiae suae Christus et promisit et misit. Dicente enim beato apostolo Joanesus nondum erat clarificatus : Domini ascensio, dandi Spiritus fuit ratio, quem ille necesse est ut neget datum, qui ad consessum paternae dexterae verum in Christo hominem negat esse provectum. Nos autem, dilectissimi, ad beatam 308 aeternitatem et animae
Abbreviated transcription (Latin):
innotuit. quo post resurrectionem dñi
ducentesimus & sexagesimus annus imple¬
tus est: probo imperatore & paulino con¬
sulibus cum octaua iam in xpĩanos perse¬
cutio deseuiret. & innumera martyrũ
milia ipsis suis uictoriis probassent im¬
pletum esse quod dñs promiserat dicens.
Cum autem tradent uos: nolite cogitare
quomodo aut quid loquamini. Non enĩ
ꝓmissio dni per tot aetatum interualla
differri. nec ille sp̃s ueritatis quem mun¬
dus non accipit impiorum ita septifor¬
mem illam donorum suorum continv¬
it largitatem: ut tot ȩcclesiae generati¬
ones sua inspiratione fraudaret. donec
prodigiosus turpium mendaciorum sig¬
nifer nasceretur. qui repletus sp̃u diabo¬
li sp̃ui restitit xp̃i. Et cum sc̃is dĩ hoc
paraclyti doctrina contulerit. ut futu¬
ra prȩdicarent: hic ne falsitates eius ipse
rerum processus urgeret sacrilegarum
imprudentium fabularum inpreteritas
retorsit aetates. Et quasi nichil nos desem¬

Expanded text:
innotuit, quo post resurrectionem Domini innotuit, quo post resurrectionem Domini ducentesimus et sexagesimus annus impletus est, Probo imperatore Paulinoque consulibus, cum octava jam in Christianos persecutio desaeviret, et 306 innumera martyrum millia ipsis suis victoriis probavissent impletum esse quod Dominus promiserat, dicens: Cum autem tradent vos, nolite cogitare quomodo aut quid loquamini. promissio Domini per tot aetatum intervalla differri, nec ille Spiritus veritatis, quem mundus non accepit impiorum, ita septiformem illam donorum suorum continuit largitatem, ut tot Ecclesiae generationes sua inspiratione fraudaret, donec prodigiosus turpium mendaciorum signifer nasceretur  cui nec li, Spiritui restitit Christi; et cum sanctis Dei hoc Paracleti doctrina contulerit, ut futura praedicerent, hic ne falsitates ejus ipse rerum processus argueret, sacrilegarum impudentiam fabularum in praeteritas retorsit aetates. Et quasi nihil nos de sem
Abbreviated transcription (Latin):
quaecumq audierit loquetur & futura
adnuntiabit uobis: non segni in tellectu
dilectissimi nec transitorio accipiamus au¬
ditu. Prȩter alias enim ueritatis locutiones
quib manicheoꝵ confutatur impietas hac
apertissime sententia totum sacrilegȩ fal¬
sitatis dogina prosternitur. cuius discipłi¬
ut magnum quendam atq sublimem seqͥ
uiderentur auctorem in magistro suo ma-¬
ni sc̃m apparuisse sp̃m crediderunt. pro¬
missumq adño paraclytum non prius
uenisse quam hic infelicium deceptor ori¬
retur : in quo ita sp̃s dĩ manserit ut non
aliud fuerit manis ipse quam sp̃s. qui ꝑ
ministerium corporeae uocis & linguae
discipulos suos inducer& in omnem uerita¬
tem. & numquam cognita prȩteritorum
secreta reseraret. Quod quam falsum quãq
sit uanum. ipsa euangelicȩ prȩdicationis
declarat auctoritas. Manis igitur minis¬
ter falsitatis diabolicȩ & conditor super¬
stitionis obscenȩ eo tempore damnandus

Expanded text:
Quaecumque audierit loquetur, et futura Quaecumque audierit loquetur, et futura annuntiabit vobis , non segni intellectu, dilectissimi, nec transitorio accipiamus auditu. Praeter alias enim veritatis locutiones quibus Manichaeorum confutatur impietas, hac apertissime sententia totum sacrilegae falsitatis dogma prosternitur. Nam ut magnum quemdam atque sublimem sequi viderentur auctorem, in magistro suo Mane sanctum apparuisse Spiritum crediderunt, promissumque a Domino Paracletum non prius venisse quam hic infelicium 305 deceptor oriretur: in quo ita Spiritus Dei manserit, ut non aliud fuerit Manes ipse quam spiritus qui per ministerium corporeae vocis et linguae discipulos suos in omnem induceret veritatem, et numquam cognita praeteritorum secreta saeculorum reseraret. Quod quam falsum quamque sit vanum, ipsa evangelicae praedicationis declarat auctoritas. Manes ergo minister falsitatis diabolicae, et conditor superstitionis obscenae, eo tempore damnandus
Abbreviated transcription (Latin):
ille sp̃s ueritatis ille uos docebit omnem
ueritatem : Numquid se dñs inferioris¬
in telligentiae uolebat intelligi. aut minꝰ
aliquid quam spm̃ scm apatre didicisse
cum ipse sit ueritas. & nichil pater dicere.
nichil sp̃s possit docere sine uerbo. ideoq
sit dictum demeo accipiet. qm quod ac¬
cȩpit sp̃s patre dante dat & filius: Non
itaq alia erat insinuanda ueritas nec alia
prȩdicanda doctrina: sed oportebat capa¬
citatem eorum qui docebantur augeri
& multiplicari constantiam caritatis illiuᷤ.
quae omnem formidinem foras mit ter&.
& furorem ꝑsequentium non timeret:
habundantia sunt repleti ardentius uelle
& efficacius posse cęperunt. proficientes a
prȩceptoꝵ scientia adtolerantiam passionũ.
ut subnulla iam tempestate trepidantes
fluctus sȩculi & elationes mundi fide super¬
grediente calcarent. & morte contempta
omnibus gentibus euangelium ueritatis
inferrent. Quod uero addidit dñs dicens.

Expanded text:
ille veritatis, ille vos diriget in omnem veritatem? Numquid sese Dominus inferioris scientiae volebat intelligi, aut minus aliquid quam Spiritum sanctum a Patre didicisse? cum ipse sit Veritas, et nihil Pater dicere, nihil Spiritus possit docere sine Verbo, ideoque dictum sit: De meo accipiet : quoniam quod accipit Spiritus, Patre dante, dat Filius. Non itaque alia insinuanda erat veritas, nec alia praedicanda doctrina; sed oportebat capacitatem eorum qui docebantur augeri, et multiplicari constantiam illius charitatis quae omnem formidinem foras mitteret, et furorem persequentium non timeret. ancti nova abundantia sunt repleti, ardentius velle et efficacius posse coeperunt, proficientes a praeceptorum scientia ad tolerantiam passionum: ut sub nulla jam tempestate trepidantes, fluctus saeculi et elationes mundi fide supergrediente calcarent, et morte contempta, omnibus gentibus Evangelium veritatis inferrent. CAP. VI. Quod vero addidit Dominus, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnitatem dilectissimi &iam illa no¬
bis est adicienda deuocio. ut ieiunium
quod ex apostolica traditione subsequit᷑
celebremus: quia & hoc inter magna scĩ sp̃s
dona numerandum est. quod aduersum
concupiscentias carnis & insidias diaboli
ieiuniorum nobis sunt collata prȩsidia.
quibus omnes temptationes dõ adiuuante
uincamus. Quarta igitur & sexta feria
ieiunemus : sabbato autem apud beatum
petrum apłm uigilias cęlebremus patro¬
cinante eodem orationibus nris. ut in om¬
nibus misericordiam dĩ obtinere meream¬

Expanded text:
solemnitatem, dilectissimi, etiam illa nobis est adjicienda devotio, ut jejunium quod ex apostolica traditione subsequitur celebremus, quia et hoc inter magna sancti Spiritus dona numerandum est, quod nobis adversum illecebras carnis et insidias diaboli jejuniorum sunt collata praesidia, quibus omnes tentationes Deo adjuvante vincamus. Quarta igitur et sexta feria jejunemus; sabbato autem apud beatum Petrum apostolum vigilias celebremus, patrocinante eodem orationibus nostris, ut in omnibus misericordiam Dei obtinere meream
Abbreviated transcription (Latin):
conuersus urceum accepit. sed repente eum
in cuius manib aquam fundere uoluerat
non inuẽnit. Cumq hoc factum se cum ipse
miraretur: eãdem nocte ei dñs ꝑuisionem
dixit. Cȩteris diebus me in membris meis:
hesterno autem die me inmem& ipso suscȩpi¬
sti. Ecce in iudicium ueniens dicit. Quod
uni exminimis meis fecistis: michi fecistis.
Ecce ante iudicium cum per membra sua suscipit᷑.
susceptores suos & iam persem& ipsum requirit:
& tamen nos adhospitalitatis grãm pigri sumꝰ:
Pensate fr̃s quanta hospitalitatis uirtus sit.
Admensas ur̃as xp̃m suscipite: ut uos ab eo susci¬
pi ad conuiuia aeterna ualeatis. Prębete
modo peregrino xp̃o hospitium: ut uosiniu¬
dicio non quasi peregrinos nesciat. sed ut pro¬
prios recipiat adregnum:¬

Expanded text:
conversus urceum accepit, sed repente eum conversus urceum accepit, sed repente eum in cujus manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse miraretur, eadem nocte ei Dominus per visionem dixit: Caeteris diebus me in membris meis, hesterno autem die me in memetipso suscepisti. Ecce in judicium veniens dicit: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Ecce ante judicium cum per membra suscipitur sua, susceptores suos etiam per semetipsum requirit, et tamen nos ad hospitalitatis gratiam pigri sumus. Pensate, fratres, quanta hospitalitatis virtus sit; ad mensas vestras Christum suscipite, ut vos ab eo suscipi ad convivia aeterna valeatis; praebete modo peregrino Christo hospitium, ut vos in judicio non quasi peregrinos nesciat, sed ut proprios recipiat ad regnum
Abbreviated transcription (Latin):
res legis iustificabuntur. Quisquis ergo
uult audita intelligere. festin& ea quae iam
intelligere potuit opere implere:. Ccce dñs
non est cognitus dum loqueretur: & digna¬
tus est cognosci dum pascitur. Hospitalitatem
ergo hem̃i fratres diligite: caritatiᷤ opera amate.
Linc enim per paulum dicit᷑. Caritas fraterni¬
tatis maneat in uobis: & hospitalitatẽ nolite.
obliuisci Per hanc enim placuerunt quidam
angłis hospicio receptis. Hinc petrus ait.
Hospitales inuicem. sine murmurationibus.
Ipsa ueritas dicit. Hospes fui. & suscepiftiᷤᷤme:
Opinata res est ualde: & seniorum nr̃orum
nobis relatione tradita. Quidam paterfamiliaᷤ
cum tota domo sua magno hospitalitatiᷤᷤstu¬
dio seruiebat. Cumq cotidie admensã suam
peregrinos susciper&: quodam die peregrinꝰ
quidam inter alios uenit. admensam ductus
est. Dumq paterfamilias exhumilitatiᷤ consue¬
tudine aquam uell& in manibus eius fundere :

Expanded text:
res legis justificabuntur . Quisquis ergo res legis justificabuntur . Quisquis ergo vult auditaintelligere potuit opere implere. Ecce Dominus non est cognitus dum loqueretur, et dignatus est cognosci dum pascitur. Hospitalitatem ergo, charissimi fratres, diligite, charitatis opera amate, hinc enim per Paulum dicitur: Charitas fraternitatis maneat in vobis, et hospitalitatem nolite oblivisci. Per hanc enim placuerunt quidam angelis hospitio receptis. Hinc Petrus ait: Hospitales invicem sine murmurationibus. Ipsa Veritas dicit: Hospes fui, et suscepistis me. Opinata res est valde et seniorum nostrorum nobis relatione tradita. Quidam pater familias cum tota domo sua magno hospitalitatis studio serviebat; cumque quotidie ad mensam suam peregrinos susciperet, quodam die peregrinus quidam inter alios venit, ad mensam ductus est. Dumque paterfamilias ex humilitatis consuetudine aquam vellet in ejus manibus fundere,
Abbreviated transcription (Latin):
peregrinus erat afide. ire se longius finxit.
ingere namq componere dicimus. Unde
& compositores luti figulos uocamus. Nichil
ergo simplex ueritas perduplicitatem fecit.
sed talem se eis exhibuit incorpore. qualis
apud illos erat inmente. Probandi autem li.¬
erant. si hi qui eum & si nec dum ut dm̃ di¬
ligerent saltem ut peregrinum amare po¬
tuissent. Sed quia esse extranei a caritate
non poterant hi cum quibus ueritas gradiebat᷑.
eum adhospicium quasi peregrinum uocant.
Cur autem dicimusuocant. cum illic scriptum
sit. & coegerunt eum: Ex quo nimirum exem¬
plo colligitur. quia peregrini adhospicium
non solum inuitandi sunt. sed &iam trakendi.
Mensam ponunt. cibos offerunt: & dm̃ quem in
scripturae sacrȩ expositione non cognouerant.
in panis fractione cognoscunt: Audiendo gͦ
prȩcepta dĩ inluminati non sunt. faciendo
inluminati sunt: quia seriptum est. Non
auditores legis iusti sunt apud dm̃: sed facto¬

Expanded text:
peregrinus erat a fide, se ire longius finxit. peregrinus erat a fide, se ire longius finxit. Fingere namque componere dicimus; unde et compositores luti figulos vocamus. Nihil ergo simplex Veritas per duplicitatem fecit, sed talem se eis exhibuit in corpore qualis apud illos erat in mente. Probandi autem erant, si hi qui eum etsi necdum ut Deum diligerent, saltem ut peregrinum amare potuissent. Sed quia esse extranei a charitate non poterant hi cum quibus Veritas gradiebatur, eum ad hospitium quasi peregrinum vocant. Cur autem dicimus, vocant, cum illic scriptum sit Et coegerunt eum? Ex quo nimirum exemplo colligitur quia peregrini ad hospitium non solum invitandi sunt, sed etiam trahendi. Mensam ponunt, cibos offerunt, et Deum quem in Scripturae sacrae expositione non cognoverant, in panis fractione cognoscunt. 2. Audiendo ergo praecepta Dei illuminati non sunt, 1539 faciendo illuminati sunt, quia scriptum est: Non auditores legis justi sunt apud Deum, sed facto
Abbreviated transcription (Latin):
N cotidiana uobis sollemnitate laborantib
pauca loquenda sunt: & fortasse haec utiliuᷤ
proderunt. quia sȩpe & alimenta quae minuᷤ
sufficiunt auidius sumuntur. Lectionis ergo
euangelicae summatim sensum statui non per
singula uerba discutere: ne dilectionẽ urãm
ualeat sermo prolixior expositionis onerare.
Ecce audistis fr̃s Rem̃i. quia duob discipłis
ambulantibus inuia non quidem credentib
sed tamen de se loquentibus dñs apparuit:
sed eis speciem quam recognoscerent non
ostendit. Hoc ergo egit foris dñs in oculis
corporis: quod apud ipsos agebatur intus in
oculis cordis. Ipsi namq apud semetipsos intus
& amabant & dubitabant: eis autem dñs fo¬
ris & presens aderat. & quis esset non osten¬
debat. De se ergo loquentibus pręsentiam
exhibuit: sed dese dubitantibus cognitionis
suae speciem abscondit. Uerba quidem
contulit: duritiam intellectus increpauit.
scripturae sacrȩ mysteria quae deseipso erant
aperuit. et tamen quia adhuc in eoꝵ cordib

Expanded text:
n quotidiana vobis solemnitate laborantibus pauca loquenda sunt; et fortasse haec utilius proderunt, quia saepe et alimenta quae minus sufficiunt avidius sumuntur. Lectionis ergo evangelicae summatim sensum statui non per singula verba discutere, ne dilectionem vestram valeat sermo prolixior expositionis onerare. Ecce audistis, fratres charissimi, quia duobus discipulis ambulantibus in via, non quidem credentibus, sed tamen de se loquentibus Dominus apparuit, sed eis speciem quam recognoscerent non ostendit. Hoc ergo egit foris Dominus in oculis corporis quod apud ipsos agebatur intus in oculis cordis. Ipsi namque apud semetipsos intus et amabant et dubitabant, eis autem Dominus foris et praesens aderat, et quis esset non ostendebat. De se ergo loquentibus praesentiam exhibuit, sed de se dubitantibus cognitionis suae speciem abscondit. Verba quidem contulit, duritiam intellectus increpavit; sacrae Scripturae mysteria quae de seipso erant aperuit, et tamen quia adhuc in eorum cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
tineat: Haec autem propterea a scĩs ui¬
ris dicta arbitror esse de dño. non quo
sint contraria sibi. sed ut modo eius poten¬
tia. modo misericordia describatur. Nam
utiq propotestate regis sedere dicitur.
probonitate intercessoris stare suggeritur.
est xp̃c cum residet. aduocatus est cum as¬
surgit. ludex plane iudȩis est: aduocatus
est xp̃ianis. Hic enim stans apud patrem
xpianorum licet peccantium causas ex orat:
ibi residet cum patre phariseorum perse¬
quentium peccata condemnans. Illis in dig¬
nans uehementer ulciscitur : his inter ueni¬
ens leniter miseretur. Hic stat ut suscipiat
stephani martẏris sp̃m. ibi residet ut con¬
demnet iudae proditoris admissum: SCS¬

Expanded text:
tineat. Haec autem propterea a sanctis vitineat. Haec autem propterea a sanctis viris dicta arbitror esse de Domino; non quo sint contraria sibi, sed ut modo ejus omnipotentia, modo misericordia describatur. 199 Nam utique pro potestate regis sedere dicitur, pro bonitate intercessoris stare suggeritur; est Christus, cum residet; advocatus est, cum assurgit; judex plane Judaeis, advocatus Christianis: hic enim stans 200 apud Patrem, Christianorum licet peccantium causas exorat, ibi residet cum Patre Pharisaeorum persequentium peccata condemnans; illis indignans vehementer ulciscitur, his interveniens leniter miseretur, hic stat ut suscipiat Stephani martyris spiritum, ibi residet ut condemnet Judae proditoris admissum.
Abbreviated transcription (Latin):
sedet filius. non ut prȩferatur patri. sed
ne inferior esse credatur. Q ideo addex
ouium primus agnus obtineat. & secutu¬
ro immaculato gregi locum dux imma¬
culatus anticipet: sicut ait iohannes in
apocalypsi dicens. Hi sunt qui sequuntur
agnum di quocumq uadit. qui se cum
mulieribus non coinquinauerunt. Refert
ergo propheta dauid. Dixit dñs dño meo.
sede addexteram meam. Hoc est dñs pater
dño dõ xp̃o filio throni sui offert sublimẽ
consessum. & honoris gratia addexteram
sui illum acterna sede constituit. Legi¬
mus autem in actibus apłorũ. dicente bea¬
to sterhano cum lapidaretur aiudȩis:
Ecce uideo cȩlos apertos. & stantem dnm̃
iħ̃m ad dexteram di. Uideamus ergo ꝗͦ
sit ratio. quod idem dñs ad auid sedens
prophetatur: stans uero astephano prer¬
dicatur. Primo omnium ds̃ qui icor po¬
modo potest: Deinde aut quali subsellio
cum ipse magis creaturarum cuncta con¬

Expanded text:
sedet Filius, non quo praeferatur Patri, sed sedet Filius, non quo praeferatur Patri, sed ne inferior esse credatur. Et ideo ad deovium primus agnus obtineat, et secuturo immaculato gregi locum dux immaculatus anticipet, sicut ait Joannes in Apocalypsi , dicens: Hi sunt qui sequuntur agnum, quocunque ierit, qui se cum mulieribus non coinquinaverunt. Refert ergo propheta David: Dixit Dominus Domino meo: Sede ad dexteram meam: hoc est Dominus Pater Domino Deo Christo Filio throni sui offert sublimem consessum, et honoris gratia ad dexteram suam illum aeterna sede constituit. Legimus autem in Actibus apostolorum , dicente beato Stephano, cum lapidaretur a Judaeis: Ecce video coelos apertos, et stantem Dominum Jesum ad dexteram Dei. Videamus ergo quae sit ratio quod idem Dominus a David sedens prophetatur, stans vero a Stephano praedicatur. Primo omnium Deus qui incorpomodo potest? Deinde autem quali subsellio s, et intra se ipse magis creaturam cunctam con