comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quaigit᷑ ñ ꝑ hunc zodiacũ circulũ sol sed ꝑ aliũ solstitialẽ qui est eiusꝓprus
incedit si quidẽ utriusq circuli punctũ uñ & idẽ eẽt in oeandẽ rationediuis sol¬
stitialisqua ⁊ odia canis dẽuitus & iniquitatib: inuenir& : Eodẽq modo¬
A .ũ .T̃. A circuli partes equales quattua plurib: las pauciorib: alias obire dieb: :
Sed sihec c̃tranaturã siderũ falsoputare homine sratiomonstrauerit :
Certe pspicuũ erit illius glabi ꝑquẽ sol mou& punctũ in .õ. noneẽ Ergo circulus
solis ł intra se continebit õ sed non ut punctum uel medietatem :¬
ꝓpt̃eaq omnẽ circuliineatũ trecentis sex aginta & quinq dieb ac noctib
& parte quarta dici ꝓpemodũ obire c̃sensu omniũ credit᷑: Eregione geminoꝵ
tardissim efinib: sagutani uolucer mediu s intransionetã uirginis quã &iã
pisciũ : fierita mennĩ potest ut c̃tra naturã suã diuinitate p̃dita

Expanded text:
Quia igitur non per hunc zodiacum circulum sol sed per alium solstitialem qui est eius proprius incedit, siquidem utriusque circuli punctum unum et idem esset in Θ eadem ratione diuisus solstitialis qua zodiacus, in isdem uitiis et iniquitatibus, inueniretur eodemque modo ΑΒΓΔ circuli partes aequales quattuor pluribus has, paucioribus alias obiret diebus. Sed si haec contra naturam siderum falso putare homines ratio monstrauerit, certe perspicuum erit illius globi per quem sol mouetur punctum in Θ non esse. Ergo circulus solis uel intra se continebit Θ, sed non ut punctum uel medietatemptereaque omnem circuli IMG 13 meatum trecentis sexaginta et quinque diebus ac noctibus et parte quarta diei propemodum obire consensu omnium creditur: e regione Geminorum tardissimus, e finibus Sagittarii uolucer, medius in transitione tam Virginis quam etiam Piscium. Fieri tamen non potest ut contra naturam suam diuinitate praeditam
Abbreviated transcription (Latin):
uiuimus eodẽspũ uiuimꝰ aũ anima : natura¬
lis igit᷑ sp̃s animaeẽ inuenitur: haecigit᷑
in ꝗt oc tolnpartes diuisa inuenitur : Consta tenim a principali & quinq sensib: &iã uocali
substantia & peserendi ꝓcreandiq potentia: porro partes animȩ ulutexcapite fentis cordis
sede manentes ꝑ uniuersum corpus porriguntur. Omĩaq mẽ brausq quaq uita lispũ complent

Expanded text:
s eodem spiritu; uiuimus autem anima, naturalis igitur spiritus anima esse inuenitur». «Haec igitur, inquit, octo in partes diuisa inuenitur; constat enim e principali et quinque sensibus, etiam uocali substantia et serendi procreandique potentia. Porro partes animae uelut ex capite fontis cordis sede manantes per uniuersum corpus porriguntur omniaque membra usque quaque uitali spiritu complent
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ nonrecteo pinantis est : quȩ omnia nobis aduersũ empedod ea quoq dicta sint : Stoiciuer acr
quidẽ sedẽ eẽ principalis animȩ partis consentiunti nectam̃ s ingiunẽ quicũ corporenascitur
sp̃m quippe ÷ enonquerit actenus quor eccedende acorporemorit᷑  Animal : hoc certeanimalest :
naturali porrospũ receden temorit᷑ animal: natur alis igitur sp̃s animaest : Itẽ chrys. ippus:
una et eadẽ inquit certeres piramꝰ & uiuimꝰ¬

Expanded text:
e non recte opinantis est. Quae omnia nobis aduersum Empedoclea quoque dicta sint. Stoici uero cor quidem sedem esse principalis animae partis consentiunt nec tamen sanguinem qui cum corpore nascitur. Spiritum quippe Zeno quaerit hactenus: «Quo recedente a corpore moritur animal, hoc certe anima est; naturali porro spiritu recedente moritur animal, naturalis igitur spiritus anima est». Item Chrysippus: «Vna et eadem, inquit, certe re spiramus et uiuim
Abbreviated transcription (Latin):
co agmentatur : compositorũ partim organica nuncupantur. partim
sine nomine. aurũ es. gemmae. c&era in mobilinatura minime
organica : Animalium uero &stirpium & omnino qualium¬
cumq uita utentium organica sunt . quippe modulata. et
habent membrorum perquae habent aliquid aut patient᷑ opor

Expanded text:
coagmentantur. Compositorum partim organica nuncupantur, partim sine nomine, ut aurum, aes, gemmae, cetera immobili natura minime organica. Animalium uero et stirpium et omnino qualiumcumque uita utentium organica sunt, quippe modulata, et habent membrorum per quae agant aliquid aut patiantur oppor
Abbreviated transcription (Latin):
& patrona Sicutrationabił animȩ parsauctore utit᷑ ratione acdea porioexdeo & i silua
factus is tomundus. Igit̃iuxtaplatonẽ mundo bonasiuadentã quã patris liberalitate collatast̃
mala uero matris silue uitio quoe sorunt : Quaratione intellegidat᷑ stocos frustra causari poscio

Expanded text:
est et patrona, sicut rationabilis animae pars auctore utitur ratione ac deo. Porro ex deo et silua est et patrona, sicut rationabilis animae pars auctore utitur ratione ac deo. Porro ex deo et silua factus est iste mundus. Igitur iuxta Platonem mundo bona sua dei tamquam patris liberalitate collata sunt, mala uero matris siluae uitio cohaeserunt. Qua ratione intellegi datur Stoicos frustra causari nescio
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cellens bonũ silua ut rensont nedbonum necmalũ sed prtagoras assistere ueritati miris be& &contra
opinionẽ homiinũ operantib asseuerationib: ñiueret᷑ Qait exis tentȩ ꝓuidentia: Mlaluqua
necos sario substiciso: ꝓptore a qđ silua sit & eadem sit maltia p̃dita: Ođsimundus exsilua corte factꝰ
desi stente olimnatura maligna: Proptereaq numenius laudat er alitũ rephendentõ home rũ
ꝗ ob tauerit interitũ acuastitatẽ malisuitȩ : Quod ñ intelleger& mundũ sibideleri placere. Siꝗdom
siluaquȩ malorũ fonsẽ extorminar& platonẽq: idem numonius laudat qđ duas mundianimas autum&
nã bene ficientis simã onalignã alterã sclic& siluã : Quelic& incondite fluctu& tam̃ qlntime ꝓpiar¬
motu mou&ur : Viuati& anima cũ ueg& et̃ neceet lege eorũ omniũ q̃ genuino motumouent᷑ :
Quȩ ꝗdem &iam patibilis amimȩ partis inqua est aliꝗd corpulentũ mortaleq & corporis simile auctrix

Expanded text:
, deus summum et praecellens bonum, silua, ut censent, nec bonum nec malum. Sed Pythagoras assistere ueritati miris licet et contra opinionem hominum operantibus asseuerationibus non ueretur; qui ait existente prouidentia mala quoque necessario substitisse, propterea quod silua sit et eadem sit malitia praedita. Quod si mundus ex silua, certe factus est de existente olim natura maligna, proptereaque Numenius laudat Heraclitum reprehendentem Homerum, qui optauerit interitum ac uastitatem malis uitae, quod non intellegeret mundum sibi deleri placere, siquidem silua, quae malorum fons est, exterminaretur, Platonemque idem Numenius laudat quod duas mundi animas autumet, unam beneficentissimam, malignam alteram, scilicet siluae, quae, licet incondite fluctuet, tamen, quiamotu mouetur, uiuat et anima conuegetetur necesse est lege eorum omnium quae genuino motu mouentur; quae quidem etiam patibilis animae partis, in qua est aliquid corpulentum mortaleque et corporis simile, auctrix
Abbreviated transcription (Latin):
lato eruditionis gratia in aegyptum profectus. ut moysi legis ora¬
Icula et prophetarum dicta cognosceret: Audiuit consolationem po
puli. qui supra peccati modum uidebatur fuisse punitus. et hunc lo¬
cum quadam adopertum dote uerborum indyalogum transtulit.
quem scripsit de uirtute
Captos
apyratis et uenundatus: etam tyranno crudelissimo paruit captiuus
uinctus et seruus. Tamenꝰ quia phylosophus: alaior mente fuit

Expanded text:
t. Eruditionis gratia in Aegyptum profectus, ut Moysis gesta, Legis oracula, prophetarum dicta cogpuli, qui supra peccati modum uidebatur fuisse punitus, et hunc locum quadam adopertum dote uerborum in dialogum transtulit quem scripsit de uirtute. captus a piratis et uenundatus etiam tyranno crndelissimo paruit; captiuus, uinctus et seruus, tamen, quia philosophus, maior emente se fuit
Abbreviated transcription (Latin):
pe circulos eorum uni formis &in errabilis illa conuersio uertens inspiram
& uelut sin uosũ achanti uolum quia gemino & contraro motuserebantur :
tumipsa &i amcita &uo lucris eaquȩ tardius a serecedebant proxi ma
sibi semper ex consecutione faciebat. Atq ut rationabilis & consulta
haec motuum uari&as & moderatio uisuquoq notarentur omniũ que
octo motuum ꝑspicua es s& chorea : igniuit lucem clarissima ds̃ rerũ conditor
eregione secundi a terra globiquã lucem solemuocamus. cuius splendere cȩlum
infraque in lustrarentur omnia. Numerusq omniũ extar& animantium :

Expanded text:
pe circulos eorum uniformis et inerrabilis illa conuersio uertens in spiram et uelut sinuosum acanthi uolumen, quia gemino et contrario motu ferebantur, tum ipsa etiam cita et uolucris ea quae tardius a se recedebant proxima sibi semper ex consecutione faciebat. Atque ut rationabilis et consulta haec motuum uarietas et moderatio uisu quoque notaretur omniumque octo motuum perspicua esset chorea, igniuit lucem clarissimam deus rerum conditor e regione secundi a terra globi, quam lucem solem uocamus, cuius splendore caelum infraque illustrarentur omnia numerusque omnium extaret animantium
Abbreviated transcription (Latin):
salui sumꝰ salute & corpore sed prius salute ꝑquã corpus in colume est Sia &iam
uiumus prius anima si corpore si quideuita corporis inanima locata est ꝓpt̃ eaq
anima en telechiest corporis quod q corpora purtum dicunt᷑ mathematica ut
spha ora & cybus par t̃ artificiosautnauis &statua pleraq naturalia que motꝰ
originẽ intraseh abent uitaiidelic& utentia naturalis anima corporis ent᷑ela¬
ia sit necesse eem petitalia &iam diuisio, Nam corporũ que dam simpliua

Expanded text:
salui sumus salute et corpore, sed prius salute, per quam corpus incolume est. Sic etiam uiuimus prius anima quam corpore, siquidem uita corporis in anima locata est proptereaque anima entelechia est corporis. Quodque corpora partim dicuntur mathematica, ut sphaera et cubus, partim artificiosa, ut nauis et statua, pleraque naturalia, quae motus originem intra se habent, uita uidelicet utentia, naturalis anima corporis entelechia sit necesse est. Competit alia etiam diuisio, nam corporum quaedam simpli
Abbreviated transcription (Latin):
Diuersum porro perdia m&rum in sinistrum latus eidẽ & simililli cir¬
cũ actioni uirtute pontificioq rotatus dato : Vnã quippe ut erat eũ &
indiuisam reliquit : in teriorẽ uero scindit sexies. septem que
impares orbes fabricatus est iuxta dupli & triplispacia. Orbesq
ipsas contraria ferriius sit agitatione : Ex quibus septem tres
quidẽ pari uelocitate : quatuor & sibi m& ipsis & adcomparatio nẽ

Expanded text:
diuersum porro per diametrum in sinistrum latus eidem et simili illi circumactioni uirtute pontificioque rotatus dato. Unam quippe, ut erat, eam et indiuisam reliquit, interiorem uero scidit sexies septemque impares orbes fabricatus est iuxta dupli et tripli spatia orbesque ipsos contraria ferri iussit agitatione, ex quibus septem tres quidem pari uelocitate, quattuor uero et sibimet ipsis et ad comparatione
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritas. sem̃tẽ fec̃ ei modid s̃ut parti i tra partiũun generis humani iacerens
exordia partũ incetis q̃ instrum̃ta stẽporis : Ea porro officia q̃ sem̃tẽ sequunt. factisast
disiunx ut dixerã maximeq formandorũ corpor̃ curã mortaliũ acsiqͣ parseiã tẽ
optime mortal satu regeret᷑ exceptis in ꝓsperitatib: quar e& auccoritas & causa penes
ipsos : qͥb: inistũ modũ degesti s õnib: c̃ĩꝓpositorer̃ creator maner& intelligentes
iussionẽ patris filũ iuxtamndatã in formationẽ ĩ mortali supto ĩitio mort alis
animantis exmundi materiis ignit̃raq & aqua c̃spũ faenelem̃ tariũ mutuati

Expanded text:
auctoritas, sementem fecit eius modi deus, ut partim in terra, partim in luna generis humani iacerentur exordia, partim in caeteris quae instrumenta sunt temporis. Ea porro officia quae sementem sequuntur factis a se diis iniunxit, ut dixeram, maximeque formandorum corporum curam mortalium; ac si qua pars etiam tunc optime mortalis natura regeretur exceptis improsperitatibus, quarum esset auctoritas et causa penes ipsos. Quibus in istum modum digestis omnibus cum in proposito rerum creator maneret, intellegentes iussionem patris filii iuxta mandatam informationem immortali sumpto initio mortalis animantis ex mundi materiis igni terraque et aqua cum spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
Dez N. contingens R a quidẽ lineã ꝑ .e. littã: Kt. uero per. i:
Quare cum lucifer lustrans circulum ꝓprium ꝑueni& ad .e. uidebitꝰ
in .a. locatus a sole plurimum. ut pote momentis quinqua ginta omnib
separatus. ⁊ ad orientem acdiẽ uergens. quippesol ñnisi ubiest .B. littera
in differenter uidetur: Porro cum in .N. eritlucifer uidebitur in excelsi¬
tate .s. consistere eisdem quin quaginta demũ momentis adsolem Nadhocuidua
rursum subtexit h.: Igitur singulis uniuersisq apto & decentis¬
& decenti sibimotu
semotior : Cumuero uel pȩnes .A. ł penes .℥. c̃sistet. dubiũ ñ est ꝓximum soli
factũ uisum iri concursumq fecisse. Vnum excelsiorem ꝓcul a regione
terrae penes. A. alterum citimum terreq ꝓximum in .Z: iamillud
obseruatione diligentiore ꝑ preceptum stellam ipsam in maxima secessione

Expanded text:
 contingens ΚΑ quidem lineam per Ε litteram, ΚΓ uero per Η. Quare cum Lucifer lustrans circulum proprium perueniet ad Ε, uidebitur in Α locatus a sole plurimum, utpote momentis quinquaginta omnibus separatus et ad orientem ac diem uergens; quippe sol non nisi ubi est Β littera indifferenter uidetur. Porro cum in Η erit Lucifer, uidebitur in excelsitate Γ consistere, isdem quinquaginta demum momentis a sole et ad occiduauemur. Igitur singulis uniuersisque apto et decenti sibi motu semotior, cum uero uel penes Δ uel penes Ζ consistet, dubium non est proximum soli factum uisum iri, concursumque fecisse unum excelsiorem procul a regione terrae penes Δ, alterum citimum terraeque proximum in Ζ. Iam illud obseruatione diligentiore perceptum stellam ipsam in maxima secessione
Abbreviated transcription (Latin):
plenã scientiã si mili suo similitudinẽ habentia cõprehendentẽ : Atq: ipse
&iã plato hocipsum as serensanimã ex om̃ib: in itiis conflati. ut & ipsorũ
initiorum & q̃ in itia sequnt᷑ & prossus om̃ium rerum existentiũ scia
e& acdeo m̃ibus iudicar&: Deniq postquã cõmiscut eã ex his uirtutib:
exquib: cõponendã putauit & compositã diuisit popadias iuua quandose seriem

Expanded text:
plenam scientiam simili suo similitudinem habentia comprehendentem. Atque ipse plenam scientiam simili suo similitudinem habentia comprehendentem. Atque ipse etiam Plato hoc ipsum asserens animam ex omnibus initiis conflat, ut et ipsorum initiorum et quae initia sequuntur et prorsus omnium rerum existentium scia esset ac de omnibus iudicaret. Denique postquam commiscuit eam ex his uirtutibus, ex quibus componendam putauit et compositam diuisit in partes iuxta quasdam geom
Abbreviated transcription (Latin):
ł ut expartibus membrisq: coagm̃tata isdem uirtutib: & quẽ ad modũ
natura eiꝰ numeris modisquȩ conueniat palã factũ est : qđ illud propositũ
ex sequons adhunc tractatũ desconderit plato mani festandum est :
ut rationabili ductu ad destinatum operis effectum ratione hac ui a
peruenerimꝰ : Vult igitur animã sensilis mundi tam quã permissa usur¬
pandilicentia nasci: Cognitricem tamen rerum omnium quae sunt
tam intellegibiles quam sensiles : Est porro pithagoricũ dogmasimilia
non nisi asimilib: suis cõprehendi qđ &iã enpedodes sequensait in suis uer¬
sibus. Terrã terreno cõprehendimus. aethera flammis umorem liqui¬
do nr̃o sperabileflatu. pacem tran quillo litem quoq: litigioso : Haec quip¬
peconsticuebat elementa . & initia uniuersitatis ex quib: animȩ quoq:
censebat constare substantiã : ꝓpt̃ ea que pȩnes eã omnium rerumes iẽ

Expanded text:
uelut ex partibus membrisque coagmentata isdem uirtutibus, et quem ad modum uelut ex partibus membrisque coagmentata isdem uirtutibus, et quem ad modum natura eius numeris modisque conueniat palam factum est, quod illud propositum exequens ad hunc tractatum descenderit Plato manifestandum est, ut rationabili ductu ad destinatum operis effectum ratione ac uia peruenerimus. Vult igitur animam sensibilis mundi tamquam permissa usurpandi licentia nasci, cognitricem tamen rerum omnium quae sunt tam intellegibiles quam sensiles. Est porro Pythagoricum dogma «similia non nisi a similibus suis comprehendi». Quod etiam Empedocles sequens ait in suis uersibus: Terram terreno comprehendimus, aethera flammis, humorem liquido, nostro spirabile flatu, pacem tranquillo, litem quoque litigioso. Haec quippe constituebat elementa et initia uniuersitatis, ex quibus animae quoque censebat constare substantiam proptereaque penes eam omnium rerum esse
Abbreviated transcription (Latin):
doli inter sunt tredecim numeri : non igiture pocdoi ratio int̃hos numeros
conseruari potest : Et qm̃ epocdous innu meris idem est quiest inmusica
tonos perspicuũ est quantũ ad conplendũ tonum dosit supradictis
inter senumeris comparatis: nec uero integrum hemitonium
conseruari potest : unde recte addidit: Ita ut ad perfectam cumulatãq:
ꝑfectionem deess& aliquid epitrito tantum sclic& quantũ deest
habita comparatione ducentis quadragintatrib: aduersum ducentos
quin quaginta sex: quae ratio inuenitur &lam in ceteris numeris
qui sunt in formula. : Certe conueniens oratio disputanti : Iste enim
timaeus quim hoc libro tractat. exprthagore magistorio fuit. quem
rationabiliter inducit plato domesticis & familiarib: sibi probationib:
utontẽ docore animȩ naturã congruere numeris. concinere &iã modu¬
laminib: & musicae : Nunc qmex quib: const& anima mundi uirtutib

Expanded text:
ta tres soli intersunt tredecim numeri; non igitur epogdoi ratio inter hos numeros ta tres soli intersunt tredecim numeri; non igitur epogdoi ratio inter hos numeros conseruari potest. Et quoniam epogdous in numeris idem est qui est in musica tonos, perspicuum est quantum ad complendum tonum desit, supra dictis inter se numeris comparatis. Nec uero integrum hemitonium conseruari potest, unde recte addidicompletionem deesset aliquid epitrito, tantum scilicet quantum deest habita comparatione ducentis quadraginta tribus aduersus ducentos quinquaginta sex», quae ratio inuenitur etiam in ceteris numeris qui sunt in formula. Certe conueniens oratio disputanti; iste enim Timaeus, qui in hoc libro tractat, ex Pythagorae magisterio fuit, quem rationabiliter inducit Plato domesticis et familiaribus sibi probationibus utentem docere animae naturam congruere numeris, concinere etiam modulationibus musicae. Nunc quoniam ex quibus constet anima mundi uirtutibus,
Abbreviated transcription (Latin):
diximus esse centum non aginta duum numeri. e poc dous est qui
sum mam compl& ducentorum octoginta octo: Hab& enimeundem
& octauam partem eiꝰ: hoc est triginta duos: huius ipsius
numeri qui est inducentis octoginta octo epocdous numerus
est trecontorum uiginti quattuor. habens ipsum & octauam
partem eius id est triginta sex : Rursum huius ipsius numeri
trecentorũ uiginti quattuor. epocdo us est numerus is quihab& sum¬
mam trecentorum sexaginta quattuor semis : Hab& enim ipsũ
& eius octauã portionem. quad raginta semis : Super sunt du ae
cere ducentos quinquaginta sex ducentorũ quadragintatrium epocdoũ
esse: non enim innumero ducentorũ quinquaginta sex : numerus
ducentorum quad raginta trium totus continetur & eius octaua pars:
est & enim octaua pars ducentorum quadragintatriũ triginta & prope
semis: ad int̃ducontos quinquaginta sex & item ducentof ul .iii.

Expanded text:
diximus esse centum nonaginta duum numeri, epogdous est qui diximus esse centum nonaginta duum numeri, epogdous est qui summam complet ducentorum octoginta octo; habet enim eundem et octauam partem eius, hoc est triginta duo. Huius ipsius numeri, qui est in ducentis octoginta octo, epogdous numerus est trecentorum uiginti quattuor, habens ipsum et octauam partem eius, id est triginta sex. Rursum huius ipsius numeri trecentorum uiginti quattuor epogdous est numerus is qui habet summam trecentorum sexaginta quattuor semis; habet enim ipsum et eius octauam portionem, quadraginta semis. Supersunt duae scere ducentos quinquaginta sex ducentorum quadraginta trium epogdoum esse, non enim in numero ducentorum quinquaginta sex numerus ducentorum quadraginta trium totus continetur et eius octaua pars. Est etenim octaua pars ducentorum quadraginta trium triginta et prope semis, at inter ducentos quinquaginta sex et item ducentos quadragin
Abbreviated transcription (Latin):
numerus extribus partibus constat. Id est triontem : hunc octios sibi complico
is qui queritur numerus. .cxcii : cuius tertia pars est: Soxaginta quat tuor
dimidi a uero non aginta sex: sed quia opogdoi rationem discutere instituimꝰ
adhibeo alium limitom. distantem ab eo : duplicom eius quiest insumma
trecontorum octoginta quattuor : Di co numerum ducontos quinquaginta
sex epitritum esse eius numeri quem constituimus limitem summum
id est centum non aginta duo: hab& enim hunc ipsum numerum contũ
non aginta duo & tertiam partem eius sex aginta quattuor: cuius
limitis centum non aginta duũ epogdo is numerus est ducenti sed ecim :
hab& inse totum enim limitem centum non agintaduum. & eius octa¬
uam partem uiginti quattuor: huius ipsius ducentorum sedecom nu¬
meri epogdous est is qui est in summa ducentorum quadraginta
trium : Contin& enim ducentos sedecim & eorum partem octauam id ÷
uiginti septem : At uero ducentorũ quinquaginta sex . quemepitritum

Expanded text:
numeros ex tribus partibus constat, id est trientem; hunc octies sibi complico:is qui quaeritur numerus centum nonaginta duo, cuius tertia pars est sexaginta quattuor, dimidia uero nonaginta sex. Sed quia epogdoi rationem discutere instituimus, adhibeo alium limitem distantem ab eo, duplicem eius qui est in summa, trecentorum octoginta quattuor. Dico numerum ducentos quinquaginta sex epitritum esse eius numeri quem constituimus limitem summum, id est centum nonaginta duo; habet enim hunc ipsum numerum centum nonaginta duo et tertiam partem eius, sexaginta quattuor. Cuius limitis centum nonaginta duum epogdous numerus est ducenti sedecim; habet enim in se totum limitem centum nonaginta duum et eius octauam partem, uiginti quattuor. Huius ipsius ducentorum sedecim numeri epogdous est is qui est in summa ducentorum quadraginta trium; continet enim ducentos sedecim et eorum partem octauam, id est uiginti septem. At uero ducentorum quinquaginta sex, quem epitritum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe quandã portiunculã rłqm. hanc ipsã scilic& rationẽ hemitonu desig¬
nans qđ ait. Tantũ ẽẽ quantũ desit ducentis quadhagintatrib: ad uersũ ducentos
quinquaginta sex quominus sit plenus epocdous numerꝰ : Quare sursum¬
tertia ẽ facienda descriptio q̃ subẽ : ut ñ solũ intollegendo sed uidendo &iã assequam᷑
quid sit & quantũ illud qđ epitritis de est epogdoa ratione dim̃sis : summentur
itaq: maiores numeri ut totius uocis densitas & omĩs quasi quȩdã conscipa¬
tio procedat ad mit tonte idfiori maiorum sum marũ capacitate.
DESCRIPTIOTERTIA
QUAE EST ARMONICA IUXTA
EPOCDOM RATIONEM MODULANS UTRAM QUE
SIN EO NIAM DIATESSARON ETOIAPENTE E¬

Expanded text:
esse quandam portiunculam reliquam, hanc ipsam scilicet rationem hemitonii desigesse quandam portiunculam reliquam, hanc ipsam scilicet rationem hemitonii designans, quod ait tantum esse quantum desit ducentis quadraginta tribus aduersum ducentos quinquaginta sex, quo minus sit plenus epogdous numerus. Quare tertia est facienda descriptio quae subest, ut non solum intellegendo sed uidendo etiam assequamur, quid sit et quantum illud quod epitritis deest epogdoa ratione dimensis. Sumentur itaque maiores numeri ut totius uocis densitas et omnis quasi quaedam constipatio procedat, admittente id fieri maiorum summarum capacitate. DESCRIPTIO TERTIA, QVAE EST HARMONICA, IVXTA EPOGDOAM RATIONEM MODVLANS VTRAMQVE SYMPHONIAM DIATESSARON ET DIAPENTE
Abbreviated transcription (Latin):
in primitus descripta forma q̃ exduplicib: numeris est ordinata. inqua nascuNt
sescyplares & epitriti : In hac uero q̃ scđo loco descriptaest : inueniuntur nasci
epocdo inumeriꝰ tonisunt : Deinde aite pocdoi spatiis epitrita om̃a cõpleri
hocẽ &iã illa epitrita q̃ sunt in seserplarib: numeris : Nã & in his epitrita
ratio continetir : proptorea qđ e pocdoa supputatione maior ẽ : & sescyplarꝰ
numerꝰ epitrito numero id ÷ inotono : Eadem epitritaratio &iã indupli¬
ci & triplici quantitate c̃tineatur neces seẽ : nec in merito : Prima enim fyn¬
fonia ẽ haec ipsa quae appellat᷑ diates saron in epitrito modo posita : & qui aepitritꝰ
non solũ ex duob: epocdois constat. sed &iã ex alio quoq aliquantulo scilic& sicut
diates saron non exsolis duob: tonis constat. sed ex hemitonio qđ uetores limma
appellant : Huius quoq rationis tractatũ habens dix̃ singulorũ epitritorũ

Expanded text:
 primitus descripta forma, quae ex duplicibus numeris est ordinata, in qua nascuntur sescuplares et epitriti. In hac uero quae secundo loco descripta est, inueniuntur nasci epogdoi numeri qui toni sunt. Deinde ait epogdoi spatiis epitrita omnia compleri, hoc est etiam illa epitrita quae sunt in sescuplaribus numeris; nam et in his epitrita ratio continetur, propterea quod epogdoa supputatione maior est sescuplaris numerus epitrito numero, id est uno tono. Eadem epitriti ratio etiam in duplici et triplici quantitate contineatur necesse est, nec immerito. Prima enim symphonia est haec ipsa quae appellatur diatessaron, in epitrito modo posita, et quia epitritus non solum ex duobus epogdois constat sed etiam ex alio quoque, aliquantulo scilicet, sicut diatessaron non ex solis duobus tonis constat sed ex hemitonio quod ueteres limma appellabant, huius quoque rationis tractatum habens dixit singulorum epitritorum
Abbreviated transcription (Latin):
supputatũ facit aream totius perfecti quadratimomentorum sex :
bis enim tria sex sunt: ultimi uero quadrati & distantis primo
sit demũ latus unũ momentorum quattuor aliud latus momento¬
sunt : hȩc autẽ medietas quȩ est induo decĩ & ita adhȩr& ut impulsa
extima quã drata continuatura uideatur cognata est extimis
siquidem quota parte minor est smo Vd est dimidia tota maiorest
summo: si quidem duo decim uiginti & quattuordimidia parssit:
summa rursum uiginti quattuor posita in imo sit duo decim quae
est inmedio dupla: sum̃a item mediae summae su perioris duplabis

Expanded text:
supputatum facit aream totius perfecti quadrati momentorum sex, supputatum facit aream totius perfecti quadrati momentorum sex, bis enim tria sex sunt. Vltimi uero quadrati et distantis primo sit demum latus unum momentorum quattuor, aliud latus momentosunt. Haec autem medietas quae est in duodecim et ita adhaeret ut impulsa extima quadrata continuatura uideatur, cognata est extimis, siquidem quota parte minor est imo, id est dimidia, tota maior est summo, siquidem duodecim uiginti et quattuor dimidia pars sit. Summa rursum uiginti quattuor posita in imo sit, duodecim quae est in medio dupla; summa item media summae superioris dupla, bis
Abbreviated transcription (Latin):
latitu dirie
Crassitu dip
prius epipedas hoc est planas figuras quae longitudinem modo & lati¬
tudinem Nullam uero profunditatem habent exponit: quibus ait
unã sufficere medietatem : quippeduo distantia. una media in¬
teriectione continu ari. habente aliquã interduo illa distan¬
tia cognationem. sic dicens: Cum enim extribus. uel numeris.
uel molibus. uel potenti is. medietasimo perinde quadrat: ut
imonihil differt : rursumq: extimis illis medietatis conditionẽ
atque ad eiusdem parilitatem redactis. medietas quoq extimo¬
rum uicẽ suscipit. fit opinor. ut tota materia una & eadẽ rati¬
one societur : Eoq pacto eadem sibierunt uni uersa mẽbra : quip¬
pe quorũ sit una conditio : unis porro effectis mẽbris unumerit
atq idem totum: Vtitur probatione aridmetica : si tergo descripta
trigemina figura. qua eostendat: quatinus siduo distentia sȩuna medi¬
a continuentur cognata interiectione:
immomentis uerbi c causa duobus. aliud latus in momentis tribus hoc

Expanded text:
latitudine crassitudine —, prius epipedas, hoc est planas figuras, quae longitudinem modo et latitudinem, nullam uero profunditatem habent, exponit. Quibus ait unam sufficere medietatem, quippe duo distantia una media interiectione continuari habente aliquam inter duo illa distantia cognationem, sic dicens: uel molibus uel ulla alia potentia medietas imo perinde quadrat ut certe medietas a summo et item imo nihil differt rursumque extimis illis ad medietatis condicionem atque ad eiusdem parilitatem redactis cum medietas quoque extimorum uicem suscipit, fit, opinor, ut tota materia una et eadem ratione societur eoque pacto eadem sibi erunt uniuersa mepe quorum sit una condicio; unis porro effectis membris unum erit atque idem totum». Vtitur probatione arithmetica. Sit ergo descripta trigemina figura quae ostendat quatenus, si duo distent a se, una media continuentur cognata interiectione. s in momentis uerbi causa duobus, aliud latus in momentis tribus; hoc
Abbreviated transcription (Latin):
usq: ad eo ut quidã eox̃ ꝓpt̃ nimiã tarditatẽ int̃dũ õsistereant̃dũ repedare
uideant᷑ : sol enĩm inorẽ ut pote anniũ sariũ circulũ lustrans. mintires eiuaga¬
tiones ł cũ ex altat᷑ ł cũ humilitat᷑ ł cũ a medietate addiũ sasceliplaga sdiscedit
incurrere nob uido : eãq õnẽ intẽ peram anni uertentis termino
tra quã fert᷑ epicrdus suus morans faciens tardius ad aldefer& tardiusq ⁊
M. obibit quadrantẽ multoq putat᷑ tardius. AA. Sodi acicirculi
quad rantẽ ꝑ agrasse : sic& epicrcdus annouentente confici&cursũ suum&
solnaturalẽ : ẽque in solis circuitu maximũ interuallũ .a .O ad .e. idest at̃ra
ad sumũ limitẽ solstitiaris epicrcluminimuadeiusdẽ infimũ limitẽ :

Expanded text:
usque adeo ut quidam eorum propter nimiam tarditatem interdum consistere, interdum repedare usque adeo ut quidam eorum propter nimiam tarditatem interdum consistere, interdum repedare uideantur. Sol enim minorem, utpote anniuersarium, circulum lustrans minores euagationes, uel cum exaltatur uel cum humiliatur uel cum a medietate ad diuersas caeli plagas discedit incurrere nobis uidetur eamque omnem intemperiem anni uertentis terminontra quam fertur epicyclus suus moram faciens, tardius ad M deferetur tardiusque ΞΜ obibit quadrantem, multoque putatur tardius ΔΑ zodiaci circuli quadrantem peragrasse. Sic et epicyclus anno uertente conficiet cursum suum et sol naturalem, estque in solis circuitu maximum interuallum a Θ ad Ε, id est a terra ad summum limitem solstitialis epicycli, minimu
Abbreviated transcription (Latin):
plalã fit &iã scđm epicrclũ motũ ea quaeuident᷑ nob alit̃ quã reabsefiuñtiuderi
Tardior enĩ &minor iuis uuid& solcũ uelut ingeminis erit maxim & & inatatissin
cũ uelut in sagatano: nec in merito quippe .ẽ. E N .Κ. epicrelamoto ꝑ AO Ñ
circulũ solab .e. ad .R. ꝑgens õ traquã fert᷑ epicrdussuus morã faciens tardius ad õ
defer& tardiusq V .O. obibit abitũ multoq tardius zodiaci circuli a .B. regio¬
nẽ obisse exstimat᷑ : &rursũ epicrclo sup̾dicto moto ad .õ .Ñ. abitũ soldemũ
akad E ꝑgens concurrere ui debit᷑mundi circũ actioni & aduitus ab ea ꝓpere
&citius obire odiaciquadrantẽ : eodẽq: epi cr̃clomoto ꝑ .N. E. ãbitũ solde¬
mũ ab Ñ ad & ꝑgens tã quã p̃currens epi crclisui motĩ p̃cipit a recursũ
monstratascausa s uideut̃ tarditatisq &celentatis idẽ intellȩct᷑ in onib: orraticis rationẽ
ad sequ& lic& diuersis tẽ porib c&eri nec isdem quib: solcursus suos ꝑalgant

Expanded text:
palam fit etiam secundum epicycli motum ea quae uidentur nobis aliter quam reapse fiunt uideri; tardior enim et minor uisu uidetur sol, cum uelut in Geminis erit, maximus uero et incitatissimus, cum uelut in Sagittario. Nec immerito; quippe ΕΖΗΚ epicyclo moto per ΜΟΝΞ circulum sol, ab Ε ad Κ pergens contra quam fertur epicyclus suus moram faciens tardius ad Ο deferetur tardiusque ΜΟ obibit ambitum, multoque tardius zodiaci circuli ΑΒ regionem obisse existimatur, et rursum, epicyclo supra dicto moto, ad ΟΝ ambitum sol demum a Κ ad H pergens concurrere uidebitur mundi circumactioni et adiutus ab ea propere et citius obire zodiaci quadrantem. Eodemque modo epicyclo moto per ΝΞ ambitum sol demum ab Η ad Ζ pergens tamquam praecurrens epicycli sui motum praecipitare cursum monstratas causas uidentur, tarditatisque et celeritatis idem intellectus in omnibus erraticis rationem assequetur, licet diuersis temporibus ceteri nec isdem quibus sol cursus suos peragant
Abbreviated transcription (Latin):
prouenerunt : Sed hic suo quodam more pleni perfectiq: dogmatis electo qͥđ uisu sit cͥ&era fafli¬
diosa incuria neglegit: Heradrius uero consentientib: stoicis rationẽ nram̃t cum diuinaratione
conecut regente acmoderante mundana ꝓpter inseparabilem commutatũ. consciam de¬
cretirationabilis factam. quiescentibus animis opere sensuum futura denuntiare
Ex quo fieri ut appareant imagines ignotorũ locorum simulacra que hominũ tã uiuentiũ
quã mortuorũ. : Idemq as serit diuinationis usum & premoneri merito s instruentib diui¬
nis potestatib: Hiquoq partes abutentes semetiat prosolida per fectaq sententigsunt qui

Expanded text:
prouenerint. Sed hic suo quodam more pleni perfectique dogmatis electo quod uisum sit cetera fastidiosa incuria neglegit. Heraclitus uero, consentientibus Stoicis, rationem nostram cum diuina ratione conectit regente ac moderante mundana: propter inseparabilem comitatum consciam decreti rationabilis factam, quiescentibus animis opere sensuum futura denuntiare; ex quo fieri ut appareant imagines ignotorum locorum simulacraque hominum tam uiuentium quam mortuorum. Idemque asserit diuinationis usum et praemoneri meritos instruentibus diuinis potestatibus. Hi quoque, parte abutentes sententiae pro solida perfectaque scientia, sunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ inspeculis simu lacra cernunt᷑ & eo ꝵomnium causas rationesq subdiuidie : demons erat&iam
que prinapales causesint quȩ i t᷑prina palibus accidant quȩ it sine ipsa quidẽ in nobilia moueant

Expanded text:
quae in speculis simulacra cernuntur et eorum omnium causas rationesque subdiuidit. Demonstrat etiam quae principales causae sint, quae item principalibus accidant, quae item sint ipsa quidem immobilia moueant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprie quidem prima stellarum & solis effulsio. & ultra finalẽ circulũ
elatio : ꝓ misceuero prim splendor inuehentis solis diẽ : Hunc poeta
iubar. & int̃dũ auroram cognominant: Tertia qͥe appellat᷑ acronychos:
Cũ sole occidente astrũ dia metro distans in parte orientis uidet̃ : simi liter
occaf ꝑ prie quidẽ prim descensus in fra circulũ limitantem : Aliter
tamen &iã prima stellae alicuius obscuratio sole obum brante tertia
a cronihos cumsole orientedia metro: Distans mergit᷑ stella: Ortuũ uero
& occasuũ quoꝵ sol auctonẽ hoc ÷ effulsion& & occultationũ quidã matu¬
tini quidã uespertini sunt : Matutinꝰ ortusertus dr̃ quotiens solis
splendore p̃uento stella quaepiã ante ortũ eius appar& ut canicula.
uesptir cũ post occasũ solis primitꝰ ex oriens astrũ uid& ut limã nouam¬
dicimus exoriri : similit̃ occasus matutinꝰ quidem quotiens stellit ea¬

Expanded text:
oprie quidem prima stellarum et solis effulsio et ultra finalem circulum oprie quidem prima stellarum et solis effulsio et ultra finalem circulum elatio, promisce uero primus splendor inuehentis solis diem — hunc poetae iubar et interdum auroram cognominant —, tertia quae appellatur acronychos, cum sole occidente astrum diametro distans in parte orientis uidetur. Similiter occasus proprie quidem primus descensus infra circulum limitantem, aliter tamen etiam prima stellae alicuius obscuratio sole obumbrante, tertia acronychos, cum sole oriente diametro distans mergitur stella. Ortuum uero et occasuum quorum sol auctor est, hoc est effulsionum et occultationum, quidam matutini, quidam uespertini sunt. Matutinus ortus dicitur quotiens solis splendore praeuento stella quaepiam ante ortum eius apparet, ut Canicula, uespertinus cum post occasum solis primitus exoriens astrum uidetur, ut lunam nouamdicimus exoriri. Similiter occasus matutinus quidem quotiens stella,
Abbreviated transcription (Latin):
postconuentũ coetũq solis quia prior c̃uenit ad destinatum prior
ues peri semꝑ appar& & ex oriens matutina c̃dit᷑ in oc casum: Contra fienon
& phaton & prrois qr tardius quã sol signox̃ spatia ꝑ agunt : Tam quam
ab eo conp̃hensi & p̃teriti sẽꝑ uespere occidentes ex oriunt᷑ matutina
lucis auspitio : Luciferporro &stilbon concurrentes soli iuxtaq eum
plerũ qr comitantes conp̃hendentes &iã & abeo inuicem conp̃hensi
siquidem uespere orient᷑. condent᷑ in aliam uesperam:
Simatutino illucescerit in aliud mane mergent᷑ : enĩ ceteris erraticis
stellis a sole longo int̃ uallo recedentib: ut plerumq dia metro distent
Stilbon & lucifer circa solem semꝑ uidentur: Stilbon quidem uiginti
momentis non amplius id est duab: unius signi partibus uel ad a quilonem
uel non num quã ad austrũ propensiar: ueneris uero prope quinqua¬
ginta.o Adorientẽ occidentemq discedenis : Ortus autem uariae dr̃.¬

Expanded text:
post conuentum coitumque solis, quia prior conuenit ad destinatum, prior uesperi semper apparens et exoriens, matutina conditur in occasum. Contra Phaenon et Phaethon et Pyrois, quia tardius quam sol signorum spatia peragunt, tamquam ab eo comprehensi et praeteriti semper uespere occidentes exoriuntur matutinae lucis auspicio. Lucifer porro et Stilbon concurrentes soli iuxtaque eum plerumque comitantes, comprehendentes etiam et ab eo inuicem comprehensi si quidem uespere orientur, condentur in aliam uesperam, si matutino illucescent, in aliud mane mergentur. Etenim ceteris erraticis stellis a sole longo interuallo recedentibus, ut plerumque diametro distent, Stilbon et Lucifer circa solem semper uidentur, Stilbon quidem uiginti momentis non amplius, id est duabus unius signi partibus uel ad aquilonem uel non numquam ad austrum propensior, Veneris uero prope quinquaginta momentis ad orientem occidentemque discedens. Ortus autem uarie di
Abbreviated transcription (Latin):
apetitum qui diuit᷑ iniracundiam et cupidita tẽ si ne quibus corpus mortalis animantis neq ẽeneq

Expanded text:
appetitum qui diuiditur in iracundiam et cupiditatem, sine quibus corpus mortalis animantis neque esse neqappetitum qui diuiditur in iracundiam et cupiditatem, sine quibus corpus mortalis animantis neque esse neq
Abbreviated transcription (Latin):
meritis comparentom : Has leges ait amagno opisicedõ anim set̃ intima tas causãq intimationis
ostendie Ne quapenes sedein ceps exreticentia noxȩre si dereauctontas. Volens exbendere
malitiam ñ ex decreto acuolunta tedĩ ꝓuenire hominibus sedipsorum uł in prudentia uł de¬
prauatione : deinde post expositionem legum fatalium semen temfacitani marum nos tra¬
ram quidẽ qđ itaut in terra sio &i am̃ lunari globo consistant homines &iã inceteris
errantib: stellis : iuxta seu ero qđ in alus librisidẽ asserat. alt̃namuice fungi munere
animas quibus rerum terrenarũ tutelamandatur. Itaut quȩlam lamq fungentur
munere primeserantur in terram que posehas in suminariglobo ac deinceps alios glo¬
bos cansequent̃ deind eiubet factis a sedis id est stellis. fingere humana corpora animarum
competentium iirecepta cula is dẽq ad hibere cunta adminiculaui talissus tanti c̃ principio

Expanded text:
meritis competentem. Has leges ait a magno opifice deo animis esse intimatas causamque intimationis ostendit: «ne qua penes se deinceps ex reticentia noxae resideret auctoritas», uolens ostendere malitiam non ex decreto ac uoluntate dei prouenire hominibus sed ipsorum uel imprudentia uel deprauatione. Deinde post expositionem legum fatalium «sementem fecit animarum nostraram quidem quod ita ut in terra, sic etiam in lunari globo consistant homines et etiam in ceteris errantibus stellis, iuxta se uero quod in aliis libris idem asserat alterna uice fungi munere animas quibus rerum terrenarum tutela mandatur, ita ut quae iam iamque fungentur munere primae serantur in terra, quae post has in lunari globo ac deinceps in aliis globis. Consequenter deinde iubet «factis a se diis», id est stellis, fingere humana corpora animarum competentium receptacula, isdemque adhibere cuncta adminicula uitalis substantiae: principio
Abbreviated transcription (Latin):
cũ de ea tractatũ haberemus eẽ eã principalit̃ subiectã rerũ naturaliũ generationi:
sic &iã de exẽplodicendũ qđ sit species principalis: Omis quippemateru sil ueltris:
opifici subiac: ut aes statuarũ aruifici naupego itẽ ligna : Sedhaec ñ primitꝰ subiateN.
quia sunt aliarũ artiũ inuenta: Aesquidẽ m& allice lignauero sectionis suae putationis
Hisdemũ subest t̃ra terrȩ itẽ silue. siluenihil: underecte pricipalis subietto ẽ cognomi¬
minata. Eodẽ igitur modo &iã in exẽplorerũ : gemina species consideratur: illaqua exor¬
nata silua est : Nihiloq minus alias pecies ad cuius similitudinẽ illaspecies facta est quae
siluȩ tributa est : & est in posita quidẽ species secunda : Prim aueroilla ad cuus haec setunda si

Expanded text:
cum de ea tractatum haberemus, esse eam principaliter subiectam rerum naturalium generationi, sic etiam de exemplo dicendum quod sit species principalis. Omnis quippe materia siluestris opifici subiacet, ut aes statuarum artifici, naupego item ligna, sed haec non primitus subiacent, quia sunt aliarum artium inuenta, aes quidem metallicae, ligna uero sectionis siue putationis; his demum subest terra, terrae item silua, siluae nihil, unde recte principalis subiectio est cognominata. Eodem igitur modo etiam in exemplo rerum gemina species consideratur: illa qua exornata silua est, nihiloque minus alia species ad cuius similitudinem illa species facta est quae siluae tributa est. Et est imposita quidem siluae species secunda, prima uero illa ad cuius haec secunda si
Abbreviated transcription (Latin):
magna differentia distant : Quippe quorũalterũ doctrina nob̵ in sinu&d
alterũ ꝑsuasionis assumptio : & alter qͥdẽ semꝑ cũ rationeuera porrosine ulle
ratione alter : it̃ alter̃ nulla ꝑsuasione transducibile alterũ nutans incer¬
tũ semꝑ & deriuabile : quid q̃łrecce opinionis omnis uir particeps. intellectus

Expanded text:
magna differentia distant, quippe quorum alterum doctrina nobis insinuet, alterum persuasionis assumptio, et alterum quidem semper cum ratione uera, porro sine ulla ratione alterum, item alterum nulla persuasione transducibile, alterum nutans, incertum semper et deriuabile. Quid quod rectae opinionis omnis uir particeps, intellectus
Abbreviated transcription (Latin):
& figuris aet̃ nȩ uitȩ mansurisq: ꝑ saecula recte in signietur. nulla omnino
paspecies falsa opinione tribuenda est : Ideoq: facti generati ui sibilis¬
Ideoq facti generati ui sibilis
animalis matrem corpore &q substantiae receptaculũ. neq terrami
neq: aquã . nec uero ignem uel aera. nec quicꝗd aliud ꝙ exhiscreatũ est nec

Expanded text:
 figuris aeternae uitae mansurisque per saecula recte insignietur, nulla omnino propria species falsa opinione tribuenda est. Ideoque facti generati uisibilis animalis matrem corporeaeque substantiae receptaculum neque terram neque aquam nec uero ignem uel aera nec quicquam aliud, quod ex his creatum est, nec
Abbreviated transcription (Latin):
agi. cum puerorum certamine exacto. adolescentes citantur. & pͣ eos de inceps
per fectȩ ad atis iuuenes manus conserunt : quid eꝑ &iã illa que non sunt eẽ
dicimus cum eadẽ nonesseuolumus ostendere Vt cumdicimus quad rati¬
Vtcum dicimus quadrati
latus esse dispar lateribus ceteris. uel dia metrum laterib: essema iorem:
taenim dicentes ꝓbamus minimeesse aequlem laterib ꝓptercaque ab sonã:
ł cumidem plato siluam essedicit innulla substantia. propterea ꝙͦ nulla siluestr :
habent ullam perfectionem : dum enĩ sunt adhuc siluestria : in formia sunt
ac sine ordine acspecie. ut saxa quor̃ tamenest naturalis possibilitas. ut ac¬
cedente artificio simulacr̃ fiat. uel quid aliud huius modi.: quoduȩro sola
possibilitate & sineeffectu uid&ur eẽ minime est ut pote carens ꝑfectione
Verum haec disputatio qui nihil pertin& adnaturalem tractatum¬
tractatum
cumsit ratio nabilis differetur :zenituram uero temporis necessario

Expanded text:
agi», cum puerorum certamine exacto adulescentes citantur et post eos deinceps perfectae aetatis iuuenes manus conserunt. Quid quod etiam illa quae non sunt esse dicimus, cum eadem non esse uolumus ostendere? Vt cum dicimus quadrati latus esse dispar lateribus ceteris uel diametrum lateribus esse maiorem — ita enim dicentes probamus minime esse aequalem lateribus proptereaque absonum — uel cum idem Plato siluam «esse» dicit in nulla substantia propterea quod nulla siluestria habeant ullam perfectionem. Dum enim sunt adhuc siluestria, informia sunt ac sine ordine ac specie, ut saxa quorum tamen est naturalis possibilitas, ut accedente artificio simulacrum fiat uel quid aliud huius modi; quod uero sola possibilitate et sine effectu uidetur esse minime est, utpote carens perfectione. Verum haec disputatio, quia nihil pertinet ad naturalem tractatum, cum sit rationabilis, differetur. Genituram uero temporis necessario
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ &corpus quidẽ cȩlisiue mundi uisibile factũ : ipsa uero in uisibi lisra¬
tionis tamen &item modulaminis compos cuncdis int᷑ellegibilibus prestan

Expanded text:
t corpus quidem caeli siue mundi uisibile factum, ipsa uero inuisibilis, rationis tamen et item modulaminis compos cunctis intellegibilibus praestan
Abbreviated transcription (Latin):
tate: Silua autẽ nequaquã exsilua constat & qualitate: minime ergo corpus est De inde
nullũ corpus sinequalitate. Silua autẽ ꝑsesinequalitate: nonigitur corpus est. quid qđ
omne corpꝰ hab& figurã siluȩ iuxtanaturã suã nulla figuraẽ. Nonergo corpus: Deinde omne

Expanded text:
tate, silua autem nequaquam ex silua constat et qualitate: minime ergo corpus est. Deinde nullum corpus sine qualitate, silua autem per se sine qualitate: non igitur corpus est. Quid quod? Omne corpus habet figuram et siluae iuxta naturam suam nulla figura est. Non ergo corpus. Deinde omne
Abbreviated transcription (Latin):
insalubristatu. posita casteq cubitum. ibit. rationabili. quidẽmentis industrĩa uigilus. aimpe¬
ratis eaq pasta. sapienti uirtutis. indagine atq: &iã libidine moderate mansue facta . utneq:
deinopia queri possit nec expletitione nimia grauetur. ultraquẽ modũ merens uel gestiens
tumultu&. impediatq prudentiã. sed puramuitus ratione opus ꝓpriũ efficere in ratio¬
cinando atque indagine ueritatis instituat. puichiloqueminus iracundia delenita &
minime seiuente dormiat. tunc certeratio nabilis animȩ pars nullis sibi obstrepentibus
libidinis autiracundieuitus ꝑueni& ad indaginẽ uerique est sincera prudentia. nec
ulla exist& species ne faria somniorũ : quippeinhis ꝑfectedocuit. qđ ꝑ functoriȩ posuit
intimaeo: Atuero sommorum quȩ diuna ꝓuidentia uelcelestiũ potestatũ amore. iuxta
homines oboriunt᷑ causarationẽq ex posuit insibro qͥphilo sophoseribit᷑: Aitem̃ diuinas potestates c̃

Expanded text:
in salubri statu posita casteque cubitum ibit, rationabili quidem mentis industria uigiliis imperatis eaque pasta sapienti uirtutis indagine atque etiam libidine moderate mansuefacta, ut neque de inopia queri possit nec expletione nimia grauetur ultraque modum maerens uel gestiens tumultuetur impediatque prudentiam, sed pura uitiis ratione opus proprium efficere in ratiocinando atque indagine ueritatis instituat nihiloque minus iracundia delinita et minime saeuiente dormiat, tunc certe rationabilis animae pars, nullis sibi obstrepentibus libidinis aut iracundiae uitiis, perueniet ad indaginem ueri, quae est sincera prudentia, nec ulla existet species nefaria somniorum». Quippe in his perfecte docuit, quod perfunctorie posuit in Timaeo. At uero somniorum, quae diuina prouidentia uel caelestium potestatum amore iuxta homines oboriuntur, causam rationemque exposuit in eo libro qui Philosophus inscribitur. Ait enim diuinas potestates c
Abbreviated transcription (Latin):
tia dicta quiahaec ipsa ͤ & cȩtera quȩ suntsacitẽe : alteraquȩ matenam in formẽ & ad huc
siluammente consideramꝰ haec quippeposibilitate omnia est̃ quȩ exeafieri possunt : effectu

Expanded text:
tia dicta, quia haec ipsa est et cetera quae sunt facit esse; altera qua materiam informem et adhuc siluam mente consideramus, haec quippe possibilitate omnia est quae ex se fieri possunt, effectu