comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quiẽ inuisibilis nesidicamus patrẽ iusum suisse a postolũ redda¬
mus mendacem. Quiait: quẽ iudithominũ nemoneque uidere
potest: Et non solũ inuenimur nouoresistere testamento: ueru
&iam & uaeri parimodo contrarui inuenimur. Denique sic ait
mor ies Non potest quisque dm̃ uidere & uiuere. Ipse sane mo¬
xser descripsit ingeneseos libro : Quod ab illo primohomine adam
usque ad iprm in carnationem semꝑ filius uisis ẽ: Nam sitestimo¬
nia quȩris uti quehaber positum patrẽ ad filium dicentem
Faciamur hominẽ adimaginem & similitudinem nr̃am sequitu
et fecit dr̃ hominem: Quis utiquedr̃ nisi filiur. Hoc utque atum
um secundumse: Iste filius ad ae ẽ. uisur secundum quod legimur adã
dicentem : Vocemtuã audiui ambulantis in paradiso & abscondime
quia nudus eram : Habes utique quod dr̃ dixei & quirtibi indicauit

Expanded text:
qui invisibilis est: ne si dicamus Patrem visum fuisse, Apostolum reddaqui invisibilis est: ne si dicamus Patrem visum fuisse, Apostolum reddamus mendacem, qui ait, Quem vidit hominum nemo, neque videre potest . Et non solum invenimur Novo resistere Testamento, verum etiam et Veteri pari modo contrarii invenimur. Denique sic ait Moyses: Non potest quisque Deum videre et vivere . Ipse sane Moyses descripsit in libro Geneseos, quod ab illo primo homine Adam usque ad ipsam incarnationem semper Filius visus est. Nam si testimonia quaeris, utique habes positum Patrem ad Filium dicentem: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Sequitur: Et fecit Deus hominem . Quis utique Deus, nisi Filius? Hoc utique et tu in um secundum se : iste Filius Adae est visus, secundum quod legimus Adam dicentem, Vocem tuam audivi ambulantis in paradiso, et abscondi me, quia nudus eram. Habes utique quod Deus dixit ei, Et quis tibi indicavit
Abbreviated transcription (Latin):
& intellegit patrem. Propter formam serui maiorem patrẽ ꝓses¬
sus ẽ. Quod mihi nimiũ stultũ eẽ uid&ur. scimus enĩ quod& ipso
ptulisti. In sorma serui &iam & angelisminor ẽ factũs: Nec enim
satis ingloriam dĩ ꝓfusus ẽ quiad formã serui maiorem & patrem
ꝓsiteris. Ad formam serui angeli maiores sunt: nec enĩ obhoc
uenitx p̃s ut nos instruer& quod ad formã serui maior ẽ. pater
Sedideo ueritas ad nosuenit utiquedo cer&nos atque inseruer&
Quod enim pater filio maior ẽ : & huic filio quimagnus dr̃ est
Nosenim sic glorificamus patrẽ ut magnodõ maiorem illũ ꝓsitea¬
mur ut alto sublimiorem ad nuntiemus: sinuero hocisteẽ. debi¬
tus honor dõ ut formx serui maior sit pater tuuideris: XXU
icis quod sediuinitas patrib: ostendit & paulo ante ꝓsecutus er
Quodutique diuinitarsit inuisibilir ostenditserine Nonpat̃

Expanded text:
et intelligit Patrem. 25. Propter formam servi, majorem Patrem profeset intelligit Patrem. 25. Propter formam servi, majorem Patrem professus es: quod mihi nimium stultum esse videtur. Scimus enim, quod et ipse protulisti, in forma servi etiam eum Angelis minorem factum. Nec enim satis in gloriam Dei profusus es, qui ad formam servi majorem Patrem profiteris. Ad formam servi et Angeli majores sunt. Nec enim ad hoc venit Christus, ut nos instrueret quod ad formam servi major est Pater: sed ideo Veritas ad nos venit, ut utique doceret nos, atque instrueret, quod Pater Filio major est, et hoc Filio qui magnus est Deus. Nos enim sic glorificamus Patrem, ut magno Deo majorem illum profiteamur, ut alto sublimiorem annuntiemus. An vero iste est debitus honor Dei, ut forma servili major sit Pater, tu videris. 26. Dicis quod se divinitas patribus ostendit: et paulo ante prosecutus es, quod utique divinitas sit invisibilis. Ostendit se sane, non Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
nus nisi unus dr̃ eo quod ipsee fonsbonitatir qui quod ẽ bonur
a nemine accepit: Nam & xp̃s quod ẽ. bonur a suo genitore ẽ
bona: sed rue siliur siuequi ꝑfilium sunt facti: de illo uno fontebo¬
nitatis. unusquisque secundũ mensuram fideisua ad sumpserunt
ut essent boni: Pater autem unus quod estbonur anemineaccepit
& ideo uit xp̃s: Nemo e bonus nisiunus: siergo unus ẽ dr̃ quia un
ẽ in comparabilis quia unus ẽ in menris ut umsumus ꝓsecuti XX
ondenegamus quod filius diligat patrem: cũ quando & scriptum
legimus ut sciat hic mundus quod diligo patrem : & sicut mandatũ
mihi dedit pater sic facio. Constat silium & dilt& diligere & mandatũ p¬
tris ut ipse adserit inplere : & id counum sunt : secundum quod ait
ego & pater unum sumus Nam in co quod dicit. Quimeuidit uidit &
patrem cesta side credendum ẽ. Quia quiuid& filium . ꝑ filium uid&

Expanded text:
nus, nisi unus Deus: eo quod ipse est fons bonitatis, qui quod est bonus, nus, nisi unus Deus: eo quod ipse est fons bonitatis, qui quod est bonus, a nemine accepit. Nam et Christus quodbona. Sed sive Filius, sive qui per illum sunt facti, de illo uno fonte bonitatis unusquisque secundum mensuram fidei suae assumpserunt ut essent boni. Pater autem unus, quod est bonus, a nemine accepit. Et ideo ait Christus, Nemo est bonus, nisi unus. Sic ergo unus est Deus, quia unus est incomparabilis, quia unus est immensus, ut jam sumus prosecuti. 24. Non denegamus quod Filius diligat Patrem, cum quando et scriptum legimus: Ut sciat hic mundus quia diligo Patrem, et sicut mandatum mihi dedit Pater, sic facio . Constat Filium et diligi et diligere, et mandatum Patris, ut ipse asserit, implere. Et ideo unum sunt, secundum quod ait, Ego et Pater unum sumus . Nam in eo quod dicit, Qui me vidit, vidit et Patrem ; certa fide
Abbreviated transcription (Latin):
tumemisisti & dilexisti illor ricut medilexisti : Dilectionis fecit
ut dicimus mentionem & non diuinitatis: Quir autẽ ignorat
quod paulur paulur est & apollo a pollo est. cum quandodicat ipp¬
sepaulur plur oninib: illis laboraui non ego autẽ sedgrati adĩmecũ
Nam quiplur laborat plur consequitur Uerũ tamen unũ sunt in
consensu in conuenientia indilectione quando id faciunt qđ dr̃uult
iectione silu potiur secundũ quod haba fider xpiana ostenditur
unus ec̃ ds̃ cuius filiur noster ẽ ds̃ ut diximus: Nam quia pat̃ & sili¬
s non ẽ unus uel paulo crededicenti quod ꝑsingular fere epista¬
las ꝓnuntiat dicens. Gratauob & pax adõ patre nostro adnoihiux p̃o
bonus deduca me inuiam rectã: Adhuc autẽ audi saluatorir testi¬
moniũ dicentis. Bonushomo dethesauro cor dissui psest bona
Nec non &iam : & omniscreaturadibonaualde si ercaturabo¬

Expanded text:
tu me misisti, et dilexisti illos sicut me dilexisti. Dilectionis fecit, tu me misisti, et dilexisti illos sicut me dilexisti. Dilectionis fecit, ut diximus, mentionem, et non divinitatis. Quis autem ignorat quod Paulus, Paulus est; et Apollo, Apollo est: cum quando dicat ipse Paulus, Plus omnibus illis laboravi; non ego autem, sed gratia Dei mecum ? Nam qui plus laborat, plus consequitur. Verumtamen unum sunt, in consensu, in convenientia, in dilectione; quando id faciunt quod Deus jectione Filii potius, secundum quod habet fides christiana, ostenditur unus esse Deus, cujus filius noster est Deus, ut diximus? Nam quia Pater et Filius non est unus, vel Paulo crede dicenti, quod per singulas fere Epistolas pronuntiat, dicens: Gratia vobis et pax a Deo Patre nostro et Dobonus deducet me in viam rectam . Audi autem adhuc Salvatoris testimonium dicentis, Bonus homo de thesauro cordis sui profert bona . Necnon etiam et omnis creatura Dei bona valde. Si creatura bo
Abbreviated transcription (Latin):
unum sunt concor dia Adtamen unurquis que suã mer cedem acci¬
pi& secundũ suum laborem Intue reigitur & illud quod dñs ait
ego& pater unum sumus quod cesta fide a nobcreditur & susaspit
Quidicit ego filius ẽ Quidicit &pater: alterũ patrẽ ostendit
num ait nonunur Saepius dictum ẽ quiaunum ad concordũ
ꝑtina. Quomodo non unum pater & siliur: cumquando clamat si¬
lius egoqua placita sunt patri facio semꝑ : Iunc demũ non gra
unum cum patre: si contraria patri sacer& aliquando: sic autem
& apostoliunum sunt cum patre & silio. Ineo quod inomnib: ad
uoluntatem dĩ patris respiciente s. adimitationẽ silii. subditi uni
dõpatri & ipsimueniuntur: & non tantum papostolis legimus
uatorem orasse ut unum sint: sed &iam & peredituris ꝑuer
bum illorum dicens. Non solum phis rogo sed & pcredituris ꝑ
uerbum illorũ inme ut omnes unum sint sicuttupat᷑ inme &
ego inte : ut & illiin nob unum sint.: Vt cognoseathic mundus quia

Expanded text:
suam mercedem accipiet secundum suum laborem. Intuere ergo et illud quod Dominus ait, Ego et Pater unum sumus : quod certa fide a nobis creditur et suscipitur. Qui dicit, Ego; Filius est: qui dicit, et Pater; alterum Patrem ostendit. Unum ait; non, unus. Saepius dictum est quia unum ad concordiam pertinet. Quomodo non unum Pater et Filius, cum quando clamat Filius, Ego quae placita sunt Patri facio semper ? Tunc demum non esset unum cum Patre, si contraria Patri faceret aliquando. Sic autem et Apostoli unum sunt cum Patre et Filio, in eo quod in omnibus ad voluntatem Dei Patris respicientes, ad imitationem Filii subditi uni Deo Patri et ipsi inveniuntur. Et non tantum pro Apostolis legimus Salvatorem orasse, ut unum sint, sed etiam pro credituris per verbum illorum, dicens: Non solum pro his rogo; sed et pro credituris per verbum illorum in me: ut omnes unum sint, sicut tu Pater in mee, ut et illi in nobis unum sint; ut cognoscat hic mundus quia
Abbreviated transcription (Latin):
qui quidem i pseex posuisti unum sunt pater & filius: Non tamen
unus unum ad concordiam ꝑtina: unus adnumerum singulari¬
tatis. Nam & paulibeati testimonium ꝓtulisti quod libenti animo
suscepimus si quidem firmum genus ẽ ueritatis quod ab ipsis &iã
contradicentib ꝓmitur Recitastienim paulũ dixisse: Ego plantiu
apollo rigauit sed ds̃ incrementũ dedit : Itaqueneque qui plantat
ẽ aliquid Neque qui rigit sed qui in crementum dat dr̃ Qui
plantat autem & quirigat unum sunt: Vnus quisque autẽ suã mer

Expanded text:
qui quidem, ut ipse exposuisti, unum sunt, Pater et Filius; non tamen qui quidem, ut ipse exposuisti, unum sunt, Pater et Filius; non tamen unus: unum ad concordiam pertinet, unus ad numerum singularitatis. Nam et Pauli beati testimonium protulisti, quod libenti animo suscepimus: siquidem firmum genus est veritatis, quod ab ipsis etiam contradicentibus promitur. Recitasti enim Paulum dixisse, Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit. Itaque neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus. Qui plantat autem et qui rigat unum s
Abbreviated transcription (Latin):
sedut ipsisint unũ innatura sua & substantia sua concordia
& sp̃rsẽs unum propt̃ in diuiduam eandemque naturam.
Secitalectionem quã legentes possunt ꝓbare : Nuid enim xp̃r
dixerit : sic ait in euangelio patrẽ suum orans ꝓdircipulis: Pater
sac illor unum sicutnos unum sumus sicut ego inte & tu inme ut &
illi in nob unum sint Vt cognoscat hic mundus quiatu memisisti. &
dilocisti illor sicutine dilexisti Quodlego credo dilectionis feẽmen¬
tionem & non substantix. Cestum ẽ autẽ ipiũ sal uatorem dixirse¬
Quiaudit mandatamea & custodit ea Illeẽ qui me diligit. Quiaũ¬
inediligit diligitur a patremeo & egodiligĩ eum Et ueniemus &
mansionem apud ipsum faciemus. Sienimtanta illa sublimitas.
t que maiestar patris. nec non &iam & fili: intraunam ȩdiculam
mentis nostra recipitur. Quanto magis utique filius. cestum ẽ
& sine dubio quoderit in patre. Itatamen ut silius ut alius a patre

Expanded text:
sed ut ipsi sint unum in natura sua et in substantia sua, concordia Spiritus sanctus unum propter individuam eamdemque naturam. Recito lectionem, quam legentes possunt probare quid Christus dixerit. Sic enim ait in Evangelio, Patrem suum orans pro discipulis: Pater, fac illos unum, sicut et nos unum sumus: sicut ego in te et tu in me, ut et illi in nobis unum sint; ut cognoscat hic mundus quoniam tu me misisti, et dilexisti illos sicut me dilexisti . Quod lego, credo: dilectionis fecit mentionem, et non substantiae. Certum est autem ipsum Salvatorem dixisQui audit mandata mea, et custodit ea, ille est qui diligit me. Qui autem diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam illum; et veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Si enim tanta illa sublimitas atque majestas Patris, necnon etiam Filii, intra unam aediculam mentis nostrae recipitur; quanto magis utique Filius certum est et sine dubio quod erit in Patre? Ita tamen ut Filius, ut alius a Patre:
Abbreviated transcription (Latin):
nare effectui mancipare : nomenq: simul ꝓpriae religionis edicere :
fideiep s̃ menegare postestxp̃i anum : in patremingenitum. & in
filium genitum : & in spm scm. mecredere profiteor : sed non unius a

Expanded text:
nare effectui mancipare, nomenque simul propriae religionis edicere. 4opus Augustinus me negare potest Christianum: in Patrem ingenitum, et in Filium genitum, et in Spiritum sanctum me credere profiteor; sed non unius ae
Abbreviated transcription (Latin):
ritur rubus cumuidis s& auteni dns quo accedit uidere suocauiteum
daxit quises dñe uitilidnr peacceperirhue nisi solueris calciamenta
depedibustur. locusenim in quo tustas terrastã est: adhucaudi quid di¬
xeritei ego sum dr̃ patrum tuorum dr̃ abraham & driraac & ahacob¬

Expanded text:
matur rubus. ut uidit autem, quoniam accedit uidere, uocauit dixit: quid est? et dixit: ne accesseris huc nisi solueris calciamentum de pedibus tuis. locus enim, in quo stas, terra sancta est. et dixit ei: ego sum Deus patrum tuorum, Deus Abraham, Deus Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
madĩ inuisibilem filium qr scriptum ÷ in uisibili solidõ quod tu
depatre sicte accipere demonstrcbas tamquã filius inuisibilis
non sit: cum eũ inuisibiliũ creatorem scripturco test&ur
uerumturestat ut dicas. amboquidem inuisibiles sunt. Id est
& pater & filius sed pater inuisibilior ÷. ac sicdando aliquid
patri qđ n sit fili mendacẽ facis eundem filiũ dicentẽ omnia
qua hab& pater mea sunt:: Hoce it depotentu sccpis qđ¬

Expanded text:
ma Dei visibilem Filium, quia scriptum est, Invisibili soli Deo . Quod tu ma Dei visibilem Filium, quia scriptum est, Invisibili soli Deo . Quod tu de Patre sic te accipere demonstrabas, tanquam Filius invisibilis non sit, cum eum et invisibilium creatorem Scriptura testetur. Verumtamen restat ut dicas, Ambo quidem invisibiles sunt, id est, et Pater et Filius, sed Pater invisibilior est: ac sic dando aliquid Patri quod non sit Filii, mendacem facias eumdem Filium dicentem, Omnia quae habet Pater, mea sunt . CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
dẽitortem unus : dr̃ & ꝓpter unius cuiusq propri&atemtres
ꝑsona sunt . Et propt̃ singulorum ꝑfectionem paste sunius dĩ
tepcedentem non uiseandem habere naturã. hoc falsũ dicis
hoc contra fidem rectam & catholicã dicis
Dedis ut quaeras ame quomodo sit in uisibilis filius unde
Aiam dixi superius quod uisũ ẽ dicendum. sed siobhoc in¬
quis filius in uisibilis atepnuntiatur. eo quod oculis humanis
contemplari non possit. Curnon & caelestes uistutes pariter
inuisibiles ꝓnuntias . quando nec ipre obtutib: humanis uideri
pos sunt. Itechocdicis quasi porsit ab homine cop̃hendi. quis
illesit modus quo caelestes uistutes sunt inuisibiles aut ad hoc
quaerendum eẽ debeam intenti dicente scripturc: Altiora
tenequa sieris quod p̃ceptũ ipse contẽnens aususes dicere
angelum uideri ab archangelo archangelũ ab angelo ñ uideri
Satis sit quodostendi ñ eẽ consequens. ut ideo credam infor¬

Expanded text:
Deus est, et propter uniuscujusque proprietatem tres Deus est, et propter uniuscujusque proprietatem tres personae sunt, et propter singulorum perfectionem partes unius Dei nte procedentem non vis eamdem habere naturam, hoc falsum dicis, hoc contra fidem rectam et catholicam dicisRedis ut quaeras a me, quomodo sit invisibilis Filius, unde jam dixi superius, quod visum est dicendum. Sed si ob hoc, inquis, Filius invisibilis a te pronuntiatur, eo quod oculis humanis contemplari non possit; cur non et coelestes virtutes pariter invisibiles pronuntias, quando nec ipsae obtutibus humanis videri possunt? Ita hoc dicis, quasi possit ab homine comprehendi quis ille sit modus, quo coelestes virtutes sunt invisibiles; aut ad hoc quaerendum esse debeamus intenti, dicente Scriptura, Altiora te ne quaesieris . Quod praeceptum ipse contemnens, ausus es dicere angelum videri ab archangelo, archangelum ab angelo non videri. Satis sit, quod ostendi non esse consequens ut ideo credamus in for
Abbreviated transcription (Latin):
ut quoderedit intellegat. uerum ÷ enim quod dicitur ꝑprophe¬
tam nisicredideritis non intellegetis. tunem pedicisti unum
dm̃ non ex pastibus cẽ compositum. & quiade patre hocius in¬
tellegi illei quis quod est uistus⁊ ingenit simplox. Et tamen
in hac simpliciui stute quã multe cõmemoraueris uide. Nam su¬
potentem Curergo inuistute simplici quod ÷ ds̃ nontimisti
tot cõmemorare uistuter : utenĩ omit tac̃quat tuor quarloco
superiore posuisti. & alias quat tuor dicã qua senuntiare us¬
tectis nominib: possum : Num quid bonitas & sapientia & de¬
mentia & potentia pastes sunt unius uistutis quã simplicem ẽẽ
dixisti : si dixeris pastes sunt. simplexer gouistus &e pastib coni¬
men quat tuor sunt. &unauistus ÷ eademquae simpleest.
siergo inuna patris ꝑsona & plurcinuenis & pastes non inue¬
nis quanto magis pater & filius & sp̃ssẽs. & ꝓpter in diuiduã¬

Expanded text:
ut quod credit intelligat. Verum est enim quod dicitur per propheut quod credit intelligat. Verum est enim quod dicitur per prophetam, Nisi credideritis, non intelligetis . 3. Tu nempe dixisti, unum Deum non ex partibus esse compositum. Et quia de Patre hoc vis intelligi, Ille, inquis, quod est, virtus est ingenita, simplex. Et tamen in hac simplici virtute quam multa commemoraveris, vide. Nam supotentem. Cur ergo in virtute simplici, quod est Deus, non timuisti tot commemorare virtutes? Ut enim omittam quatuor quas loco superiore posuisti, et alias quatuor dicam, quas enuntiare usitatis nominibus possimus; numquid bonitas et sapientia et clementia et potentia partes sunt unius virtutis, quam simplicem esse dixisti? Si dixeris, Partes sunt; simplex ergo virtus ex partibus consmen quatuor sunt, et una virtus est, eademque simplex est. Si ergo in una Patris persona, et plura invenis, et partes non invenis; quanto magis Pater et Filius et Spiritus sa
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatum. siautemnatur aunumess&. & consensi onenones seN
non sũma̧ unumessent. siue ronaturc dispares essent : unũ non
essent huergotres quiunum sunt : ꝓpter in efftbilem coniunc¬
Nec tromends̃ parrhuius ꝑsone dicipotest. alio quin filiusdĩ dr̃
ante quã susciper& formam serui nonerat totus. &creuitcum
homo diuinitatieius accersit : quod sinuna ꝑsona absor dissimae
dicitur quia paer sreiullius eẽ non potestds̃: quanto magis pari
trinitatis ẽẽ non potest quicumq: unus intribus: deindeubiait
parsestdñs : sienim hoc dicimus quid aliud diceredep̃hendimur
nisi quodaugeatur adherente homine & recedente minuatur:
pars ÷ unus Nec maior parsduo quã un ÷ ibi. nec maius aliq̃ id
sunt om̃s quam singuli quia sp̃itidis non corporalis : magnitudo
qui potest capere capiat : Qui autemnon potest credat&or&

Expanded text:
voluntatum. Si autem natura unum essent, et consensione non essent, voluntatum. Si autem natura unum essent, et consensione non essent, non summe unum essent: si vero natura dispares essent, unum non essent. Hi ergo tres, qui unum sunt propter ineffabilem conjuncNec tamen Deus pars hujus personae dici potest: alioquin Filius Dei Deus antequam susciperet formam servi, non erat totus, et crevit cum homo divinitati ejus accessit. Quod si in una persona absurdissime dicitur, quia pars rei ullius esse non potest Deus; quanto magis pars Trinitatis esse non potest, quicumque unus in tribus? Deinde ubi aipars est Dominus? Si enim hoc dicimus, quid aliud dicere deprehendimur, nisi quod augeatur adhaerente homine, et recedente minuatur? pars est unus, nec major pars duo quam unus est ibi; nec majus aliquid sunt omnes quam singuli: quia spiritualis, non corporalis est magnitudo. Qui potest capere, capiat : qui autem non potest, credat, et oret
Abbreviated transcription (Latin):
taet & tribus : Nolitimere: nulla sit pastium indẽitatis unitate di
eftds̃ de quodictum ÷ quia nullus ds̃ nisiunus. & quidixit: Audi
scrupulo agnoscimus quando audim & legimus dnm̃dm̃tuũ adora¬
bis & illisoli seruies: Nefoste propter haec uerba xpocuius membra
sumus. uel spũiscõ cuius templum sumꝰ serui renolimus si quod dic¬
tum ÷ dno dõtuo soli seruies. siacciperimus tamquã desolo patre
& non de ipia trinitate sitdictum ꝯ uos autem cũ quaeritur auobis quẽ
dm̃tuum ad orcbis. & illisoli seruies Rursus respond&is dedõ pa
temsi pater ÷ cuiuni dnõ dõ non soli seruiendum :. quo modo obtempe¬
ratis huic p̃cepto qui tom quãd nõdõ seruitis & xp̃o: Nequeenimilli
dõ deb&ur seruitute seruim: dnõdõ solinosseruire confidimus.
sunt & sũmae unum sunt: ub inulla naturarum nullco ÷ diuersitas

Expanded text:
tat ex tribus. Noli timere, nulla fit partium in deitatis unitate divtat ex tribus. Noli timere, nulla fit partium in deitatis unitate divest Deus, de quo dictum est, quia Nullus Deus, nisi unus : et qui dixit, Audiscrupulo agnoscimus, quando audimus et legimus: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Ne forte propter haec verba, Christo cujus membra sumus , vel Spiritui sancto cujus templum sumus , servire nolimus, si quod dictum est, Domino Deo tuo soli servies, sic acceperimus, tanquam de solo Patre, et non de ipsa Trinitate sit dictum. Vos autem, cum quaeritur a vobis, quem Deum tuum adorabis, et illi soli servies; rursus respondetis, De Deo Patrnum Deum? Item si Pater est, cui uni Domino Deo ac soli serviendum est; quomodo obtemperatis huic praecepto, qui tanquam Domino Deo servitis et Christo? Neque enim illiDeo debetur servitute servimus, Domino Deo soli nos servire confidimus. 2. sunt, et summe unum sunt, ubi nulla naturarum, nulla est diversitas
Abbreviated transcription (Latin):
filu sunt: Non potest non eẽ. filii: quantacum que sit incapa¬
bilitas patris: Et hanc dñi sententiam ubiait. Omnia quae
haba pater mea sunt: Tamquam rectissimam regulam ad
uos siue conuincendor siue quod magis cupimus corrigendor
ꝑ multa adhibere debemur : Vt ubicumque aliquid tribuitir
patri quod filio denegatis. Ipsam fidelissimam testem contr
errores uestros uel contramendacia producamus.
Quid opus est autem in eotibi resstere: quod humanam
sapientiam contendis esse inuisibilem. cum ipsam ani¬
mam humanam iuas Inqua est ut quehumana sa¬
pientia in uisibilem esse concerseris. sed lib& sententi¬
as deuniuersa muiribili creatura quantum addm̃ p¬
tin& dequo inter nos agitur. satistibi de monstratũ
est Non esse solum inuisibilem patrem¬
Putas dm̃ patrem cumfilio & spũ scõ unumdm̃esso non posso
timens enim nepater solus non situnꝗ ds̃. sed pars uniusdĩ quicons¬

Expanded text:
Filii sunt; non potest non esse Filii quantacumque sit incapaFilii sunt; non potest non esse Filii quantacumque sit incapabilitas Patris. Et hanc Domini sententiam, ubi ait, Omnia quae habet Pater, mea sunt; tanquam rectissimam regulam ad vos, sive convincendos, sive, quod magis cupimus, corrigendos, per multa adhibere debemus: ut ubicumque aliquid tribuitis Patri quod Filio denegatis, ipsam fidelissimam testem contra errores vestros, vel contra mendacia producamus. Quid opus est autem in eo tibi resistere, quod humanam sapientiam contendis esse visibilem; cum ipsam animam humanam, in qua est utique humana sapientia, invisibilem esse concesseris? Sed quodlibet sentias de universa invisibili creatura, quantum ad Deum pertinet, de quo inter nos agitur, satis tibi demonstratum est non esse solum invisibilem PatremPutas Deum Patrem cum Filio et Spiritu sancto unum Deum esse non posse: times enim ne Pater solus non sit unus Deus, sed pars unius Dei qui cons
Abbreviated transcription (Latin):
sapiunt nisiqui carnalit̃ sapiunt. Sinum quippe tibi fingis ut ui¬
deo aliquã capacitatẽ maioris patris. qua filiũ minorẽ capi& adq
contineat. sicut hominem corporalit̃ capit domus aut sic̃ sinus¬
capit nutricis in fantẽ: Ergo intmirabilia xp̃i & hocdeputabitur
quia in forma seruicreuit & maior : factus quã in formadi suerat
VIt cum prius postar&ur in sinupatris. Nunc sedeat addexte¬
ram patris. Abice ista puerilia uel anicularia fantas matade
cordauo Et sinum patrisideo dictum accipe ut intellegatur iste
genitur ille genitor. Non ut illemaior hic minor: Nam siica¬
pabilis ẽ pater. filius uero incapabilis nonẽ : Non ueracit᷑ dictũ ẽ.
Omnia qux hab& pater mea sunt: quando quidem respondere
cipotest. Ecce incapabilitatem hab& pater qua non ẽtua sed qm̃
ueraciter dictum ẽ quod ueritas dixit . & omnia qua hab& patꝰ

Expanded text:
sapiunt, nisi qui carnaliter sapiunt. Sinum quippe tibi fingis, ut visapiunt, nisi qui carnaliter sapiunt. Sinum quippe tibi fingis, ut video, aliquam capacitatem majoris Patris, qua Filium minorem capiat atque contineat: sicut hominem corporaliter capit domus, aut sicut sinus nutricis capit infantem. Ergo inter mirabilia Christi et hoc deputabitur, quia in forma servi crevit, et major est factus quam in forma Dei fuerat, ut cum prius portaretur in sinu Patris, nunc sedeat ad dexteram Patris. Abjice ista puerilia vel anicularia phantasmata de corde tuo: et sinum Patris ideo dictum accipe, ut intelligatur iste genitus, ille genitor; non ut ille major, hic minor. Nam si incapabilis est Pater, Filius vero incapabilis non est, non veraciter dictum est, Omnia quae habet Pater, mea sunt : quandoquidem responderi ei potest, Ecce incapabilitatem habet Pater, quae non est tua. Sed quoniam veraciter dictum est quod Veritas dixit, et omnia quae habet Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
Non tam̃ inuisibilem quẽ uidere potuit: Tuautẽ nob cũ non decapa¬
bili & incapabili sed deui sibili & inuisibili Cũ ista diceres disputa¬
bas quinec apostolus ut incapibili. sed ait inuisibili solidõ. Ide
hoctestimoniũ pte adhibendũ putasti. Vt hinc &iam decolorares
filiũ tãquã ipre in dĩ forma inuisibilis non sit. sed qm̃ ueritate
conuictus & filiũ confessuses inuisibilem. Praparastitibi
quantũ ex istimo sic dicere inuisibilis inuisibilẽ genuit: Quomo¬
dodixisti. potens potentẽ. Vt cũ discuterer is. hocate quomodo
dicer&ur. responderes Inuisibilior inuisibilem genuit sicut
potentior potentem. sapientior sapientem & c&eratua Sed
quã sapient̃ osten disti filio in capabilem patrẽ. filiũ uero capabilẽ
patri. Dixistienim. Vidit ergo patrẽ seduidit in capabilem. Pat̃
autẽ inquis. sic uid& filiũ ut tenens in sinu suo & habens: sic non

Expanded text:
non tamen invisibilem, quem videre potuit. Tu autem nobiscum non de capanon tamen invisibilem, quem videre potuit. Tu autem nobiscum non de capabili et incapabili, sed de visibili et invisibili, cum ista diceres, disputabas: quia nec Apostolus ait, Incapabili; sed ait, Invisibili soli Deo. Unde hoc testimonium pro te adhibendum putasti, ut hinc etiam decolorares Filium, tanquam ipse in Dei forma invisibilis non sit. Sed quoniam veritate convictus, et Filium confessus es invisibilem, praeparasti tibi, quantum existimo, sic dicere, Invisibilis invisibilem genuit; quomodo dixisti, potens potentem; ut cum discutereris, hoc a te quomodo diceretur, responderes, Invisibilior invisibilem genuit, sicut potentior potentem, sapientior sapientem, et caetera tua. Sed quam sapienter ostendisti Filio incapabilem Patrem, Filium vero capabilem Patri. Dixisti enim: Vidit ergo Patrem, sed vidit incapabilem. Pater autem, inquis, sic videt Filium, ut tenens in sinu suo et habens. Sic non
Abbreviated transcription (Latin):
cũ apparuerit similes eierimus quia uidebimus eũ sicutiẽ: Quid
ẽergo qđ dicis solũ eẽ in uisibilẽ patrẽ qđ frustra diceres &iam¬
sia solo filio uider&ur nunc uero cũ diuina testent eloquia eũ uider
& ab angelis. uidendũ & abhominib: cũ facti fuerint xequales an¬
gelis : Quid ẽ qđ dicis ubiẽ qđ definire aususes minora uideriama¬
iorib Maiorauero aminorib: non uideri: Qđ quid epostea ꝑ di¬
disti quando uideri a filio confessuses patrẽ: Cũ autẽ & ipra sub¬
stantia diuinitatis dicas filiũ minorẽ patrẽq maiorẽ sed quid dic¬
turur es deangelis qui semꝑ uident faciem di patris. Nũquid ppt̃
regulãtuã quã sinecon sideratione fixisti. Putandi s̃ angelipatre
id eẽ maiores sed elegant̃ te existimas̃ inuenis seqđ diceres ubi
a isti defilio : Vidit ergo patrẽ sed uidit in capabilem: Nec ad ten¬
dis quia & siuidit inca pabilem quẽ sicut putas capere ñ potuit.

Expanded text:
miles ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Quid est ergo quod dicis, solum esse invisibilem Patrem? quod frustra diceres, etiamsi a solo Filio videretur. Nunc vero cum divina testentur eloquia eum videri et ab Angelis, videndum etiam ab hominibus, cum facti fuerint aequales Angelis ; quid est quod dicis? Ubi est quod definire ausus es, minora videri a majoribus, majora autem a minoribus non videri? Quod quidem postea perdidisti, quando videri a Filio confessus es Patrem, cum et in ipsa substantia divinitatis dicas Filium minorem, Patremque majorem. Sed quid dicturus es de Angelis, qui semper vident faciem Dei Patris? Numquid propter regulam tuam, quam sine consideratione fixisti, putandi sunt Angeli Patre Deo esse majores? 2. Sed eleganter te existimas invenisse quod diceres, ubi aisti de Filio: Vidit ergo Patrem, sed vidit incapabilem. Nec attendis, quia etsi vidit incapabilem, quem sicut putas, capere non potuit;
Abbreviated transcription (Latin):
res: sed si non uultis huic regulȩ adquiescere. ut ubicũq lege¬
ritis in auetoritate diuinoꝵ eloquioꝵ. quominor patre. flius
uideat᷑
notendiatte sorintis louu dictumacciputir in quauore mi¬
uolnestortra anetideo dictum quo non de monstrosor macia
tero silnucinquam rectr sumeregula non uultis d quies¬
cei deioe sle toemenuerũdi fliũ. nullcoratione dicci stom
enusdem substantue cuiur pater esteum ee dicatis. uteni ho¬
mini insi oliuid dica propter in firmitatem carnalium cum ho¬
mine sduo sestrnpecen & filius sioboediens nt patrifilu
du aluqde oestentẽ causa. Nog& patrem gratiasagcet pitiu
abi quo demiqs mit toctur a patre ubisedicat nonuenisre facere
uodurt ate ie sum. sedeiuis aquomir sufest : Numquidhine osten¬
ditus. noncius demeuur pater est ee rubstaentix : curergo de¬

Expanded text:
res? Sed si non vultis huic regulae acquiescere, ut ubicumque legeres? Sed si non vultis huic regulae acquiescere, ut ubicumque legeritis in auctoritate divinorum eloquiorum, quo minor Patre Filius videatur ostendi, aut ex forma servi dictum accipiatis, in qua vere minor est Patre; aut ideo dictum, quo non demonstretur major altero: si huic, inquam, rectissimae regulae non vultis acquiescere; certe tamen verum Dei Filium nulla ratione dicetis, si non ejusdem substantiae, cujus Pater est, eum esse dicatis. Ut enim humanum aliquid dicam propter infirmitatem carnalium: cum homines duo sunt, pater et filius, si obediens sit patri filius, et aliqua existente causa roget patrem, gratias agat patri, aliquo denique mittatur a patre, ubi se dicat non venisse facere voluntatem suam, sed ejus a quo missus est; numquid hinc ostenditur non
Abbreviated transcription (Latin):
patrem rogat ut homo quicũ patre exaudit ut dr̃÷ Quis uitẽ
xp̃ian ignorat quod patermiserit misurq: sit filius : Non enĩ
genitorem ab eo quemgenuit. sed genitũ agenitore mitti opor¬
tebat : uerũ hecnon ÷ in xqualitas substaentie. sedordona¬
ture: Non quod alter prioressa altero sed quod alter er¬
sa & altero Oposteba tergo operaricũ quimissus: opera
cius a quo misris est: Et quae sunt operapatris quae ñ sunt & fi¬
lui : Cumdicat idemfilius. quaecũq paterfacit haec& filiur s̃¬
militer facit : Operatamen patris eẽ dicit: Nonenim obliuis¬
citur aquosit: apatrequippeilliest . ut operator taliũ operũ
sit: haec autemuos itac intellegitis. ut hinc &iam put&is patrẽ
filio eẽ maiorem. quidrẽ passerem non cadere interrã sine
patris uoluntate: quasi cadat sine uoluntate filii : usq: adeo
minorem uultis filiũ ut non habeat in potestatem nec pas se¬

Expanded text:
Patrem rogat ut homo, qui cum Patre exaudit ut Deus? Quis autem Patrem rogat ut homo, qui cum Patre exaudit ut Deus? Quis autem christianus ignorat quod Pater miserit, missusque sit Filius? Non enim genitorem ab eo quem genuit, sed genitum a genitore mitti oportebat: verum haec non est inaequalitas substantiae, sed ordo naturae; non quod alter prior esset altero, sed quod alter esset ex altero. Oportebat ergo operari eum qui missus est, opera ejus a quo missus est: et quae sunt opera Patris, quae non sunt et Filii; cum dicat idem Filius, Quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit ? Opera tamen Patris esse dicit: non enim obliviscitur a quo sit; a Patre quippe illi est ut operator talium operum sit. Haec autem vos ita intelligitis, ut hinc etiam putetis Patrem Filio esse majorem, quia dixit passerem non cadere in terram sine Patris voluntate ; quasi cadat sine voluntate Filii. An usque adeo minorem vultis Filium, ut non habeat in potestate nec passe
Abbreviated transcription (Latin):
citergo quae placita sunt patriftccio semꝑ. Et ad monu¬
mentũ latcori. pater gratia sagotibi qr audistime Nego
credantqrtume misisti. & iterũ. meo posta meoperari
operaeius qui memisit: Et ante quã panes frcengera pri¬
us patri gratias egit: sed his atq: huius modi testimoniis id
ostendere uoluis ses quod informa serui filius ininorestpa¬
tre & inipradĩforma iste deillo non illedeistoest. quod se¬
pesignificans multa itadicit ut eum non intellegente s. & iã
nipsa diuinitate arbitr&urminorem. sic teneres recttm
regulce fidei ut non contradiceres ueritati. nec palia testi¬
monia obpugnares euangeliume sed doceres: Quae suNT
enimplacitto patris que non sunt& filii : Autunde potestr
cerefilius nisiqua placitasunt patri. a quo hab& omnia inqi¬
bus equalis : patri quomodo non gratia sagit patri. dequo:
prasestim in forma serui inqua illominorest ł Qquomodo non

Expanded text:
cit, Ego quae placita sunt Patri, facio semper : et ad monucit, Ego quae placita sunt Patri, facio semper : et ad monumentum Lazari, Pater, gratias ago tibi, quia audisti me; et ego credant quia tu me misisti : et iterum, Me oportet operari opera ejus qui me misit : et antequam panes frangeret, prius Patri gratias egit ? Si his atque hujusmodi testimoniis id ostendere voluisses, quod in forma servi Filius minor est Patre, et in ipsa forma Dei iste de illo non ille de isto est; quod saepe significans, multa ita dicit, ut eum non intelligentes etiam in ipsa divinitate arbitrentur minorem: sic teneres rectam regulam fidei, ut non contradiceres veritati; nec per talia testimonia oppugnares Evangelium, sed doceres. Quae sunt enim placita Patris, quae non sunt et Filii? aut unde potest facere Filius, nisi quae placita sunt Patri, a quo habet omnia in quibus aequalis est Patri? Quomodo non gratias agit Patri de quo est, praesertim in forma servi, in qua illo minor est? Quomodo non
Abbreviated transcription (Latin):
tudicis quia illededit. illeaccepit. Id eo xqualem filium patr
non ẽẽ cumeum cuidata sunt omnia. &iprm x qualita tem
uideas accepisse: scriptũ : quidem : Beatũ est magisdare qũ
accipere: sed inhacuita ubiest inopia. quuitiq: melior est copia
melius enim habere quã egere. & melius ÷ donare quã mend
nascendo accepit: non inopi subuentũ est. sed iprauopia ge¬
nerataest nec potest quiaccepit. ei quidedit eẽ inxqualis qr
& hoc accepit ut essaxqualis : Nihilenĩ paternũ minꝗ hab&
ille quidicit. Omnia quahab& pater mea sunt: Aqualis ÷ igitꝰ
sed quia sem&ipsum & inaniuit formã seruiaccipiens non
formã diꝑdens. It factus : in eadem serui forma oboediens
usq: admostemncrucis inqua paulomin minoatus ÷ abange¬
lis ut patriinfax madimaner & xqualis quianon ÷ forma
illa mutcbilis: quiditaq mirũ ÷ si ea quae cõmemoras. di¬

Expanded text:
tu dicis, quia ille dedit, ille accepit, ideo aequalem Filium Patri tu dicis, quia ille dedit, ille accepit, ideo aequalem Filium Patri non esse: cum eum cui data sunt omnia, et ipsam aequalitatem videas accepisse? Scriptum est quidem, Beatum est magis dare quam accipere : sed in hac vita ubi est inopia, qua utique melior est copia. Melius enim est habere, quam egere; et melius est donare, quam accinascendo accepit: non inopi subventum est, sed ipsa copia generata est. Nec potest qui accepit ei qui dedit esse inaequalis, quia et hoc accepit ut esset aequalis. Nihil enim Patre minus habet ille qui dicit, Omnia quae habet Pater, mea sunt. Aequalis est igitur. Sed quia semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, non formam Dei perdens; ita factus est in eadem servi forma obediens usque ad mortem crucis , in qua paulo minus minoratus est ab Angelis , ut Patri in forma Dei maneret aequalis: quia non est forma illa mutabilis. 8. Quid itaque mirum est, si ea quae commemoras, di
Abbreviated transcription (Latin):
qr genuit uitcm. Accepit isteuitã. quianatus: uiteo simi¬
nor sidecolor sidiuerr nonergo quã pater habuit hanc de¬
ditfilio & quo modo uerũ est om̃a quae hab& pater meas :
Sedquis audet dicere uerũnon ÷ quodueritas dixit.
qua ꝓpter sicuthab& pateruitam in sem& ipso sic dedit
& Nlio uitam habere insem&ipso: sicut hab& dedit: quod
hab& dedit: qualem hab& teclemdedit. quantcõ hab&
tcentam dedit : Omnia qua hab& pater fili sunt : Noner¬
.nuit.
quamgignendo dedit : Vitec est autem ipsopater: uitecest
ipse filius: Etille quippe & iste id hab& quod &ipse: sed ille
denullouita: iste uita deuita. sed tcclis qualisilla: taenta
Vnicus filius: patrier goxqualis: filius: Quid quid eũ dicis
apatre accepisse. fatemur & nos: prorsus pater dedit. filiui
accepit: Sed cum pater omnia quahaba gignendo dedit
xqualem utiq genuit. quõnihil minusdedit: quomodo ergo

Expanded text:
quia genuit vitam; accepit iste vitam, quia natus est vita: si miquia genuit vitam; accepit iste vitam, quia natus est vita: si minor, si decolor, si diversa, non ergo quam Pater habuit hanc dedit Filio. Et quomodo verum est, Omnia quae habet Pater, mea sunt? Sed quis audeat dicere, Verum non est quod Veritas dixit? Quapropter sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso . Sicut habet dedit, quod habet dedit, qualem habet, talem dedit; quantam habet, tantam dedit. Omnia quae habet Pater, Filii sunt. Non ernuit, quam gignendo dedit. Vita est autem ipse Pater, vita est ipse Filius. Et ille quippe et iste id habet quod et ipse: sed ille de nullo vita, iste vita de vita; sed talis qualis illa, tanta unicus Filius, Patri ergo aequalis est Filius. Quidquid eum dicis a Patre accepisse, fatemur et nos: prorsus Pater dedit, Filius accepit. Sed cum Pater omnia quae habet gignendo dedit, aequalem utique genuit, quoniam nihil minus dedit. Quomodo ergo
Abbreviated transcription (Latin):
generatione. Nontamen sit d&erior diuersitate naturae :
seduitem filius inquis accepit apatre: accepit sicut genitus
agignente. Omnia inquid quae hab& pater mea sunt : omnia
ergo qua hab& pater dedit illegignendo accepit istenas¬
cendo Necdando illeamisit quod habuit Necistecũ es r&
& non haber & accepit : sed sicut ꝑmansit habensominia cum
caquahab& filio dederit omnia. Sicistenũ quã fuit sincom¬
nibus quae nonegendo sed nascendo accepitut filius qr nũ¬
quã potuit eẽ non natus & ea sine quib: non ÷ natus & est
in mutaebilis natus semꝑhabuit quia semꝑnatur: sicnim
aliquideorũ quae hab& pater ñ dederit filio falsum est
quod ait filius. omnia quae hab& pater mei sunt sed quia
uerũ est prorsus omnia qua hab& pater dedit ut dixim
illegignendo accepit istenascendo. Ac ꝑ hoc dedit illeuitã

Expanded text:
generatione: non tamen sit deterior, diversitate naturae. 7. generatione: non tamen sit deterior, diversitate naturae. 7. Sed vitam Filius, inquit, accepit a Patre. Accepit sicut genitus a gignente. Omnia, inquit, quae habet Pater, mea sunt . Omnia ergo quae habet Pater, dedit ille gignendo, accepit iste nascendo. Nec dando ille amisit quod habuit; nec iste cum esset et non haberet accepit: sed sicut ille permansit habens omnia, cum ea quae habet Filio dederit omnia; sic iste nunquam fuit sine omnibus, quae non egendo, sed nascendo accepit ut Filius: quia nunquam potuit esse non natus, et ea sine quibus non est natus, et est immutabilis natus, semper habuit, quia semper est natus. Si enim aliquid eorum quae habet Pater non dedit Filio, falsum est quod ait Filius: Omnia quae habet Pater, mea sunt. Sed quia verum est, prorsus omnia quae habet Pater, dedit, ut diximus, ille gignendo, accepit iste nascendo. Ac per hoc dedit ille vitam,
Abbreviated transcription (Latin):
nomen auctoris minoremuis faceresilium patremq maior
nec eiusdem substantiae filium cuius ÷ pater decestobor & res¬
puam qr & filius hominis inquantum ÷ filius hab& auctorem
dequonatus: patrem. Nectamenideo non est eiusdem sub¬
stantiax cuius: pater: & quo disteminor. maiorestille.
potest tamen ad formã patris ualentiãq ꝑuenire cresc¬
do inqua patrem ꝓpterea non omnimodo inuenit talem.
qr &ille defecit senescendo: sic enim necesse ÷ uari&ur
&cete mostilitas ubi temporalis est non axerna natiuitar
non autem illa sicest ubinec crescit filius. nec senescit pates:
Et ideo amborum non impar est accs. quia ubi ÷ aernitas
non est acos: Ideo forma non in par amborũ quõuerus
filius qui non ut auger&ur estnatur neremaner& degener
aqualis ÷ natus: si cergonatiuitate humana. longe melior
& eccellentior diuina natiuitas incorruptibili & inuiolabili

Expanded text:
nomen auctoris minorem vis facere Filium, Patremque majorem, nomen auctoris minorem vis facere Filium, Patremque majorem, nec ejusdem substantiae Filium cujus est Pater; detestabor et respuam: quia et filius hominis, in quantum est filius, habet auctorem de quo natus est, patrem; nec tamen ideo non est ejusdem substantiae cujus est pater; et quod iste minor, major est ille, potest tamen ad formam patris valentiamque pervenire crescendo, in qua patrem propterea non omni modo invenit talem, quia et ille defecit senescendo. Sic enim necesse est varietur aetate mortalitas, ubi temporalis est, non aeterna nativitas. Non autem illa sic est, ubi nec crescit Filius, nec senescit Pater. Et ideo amborum non impar est aetas; quia ubi est aeternitas, non est aetas: ideo forma non impar amborum; quoniam verus Filius, qui non ut augeretur est natus, ne remaneret degener, aequalis est natus. Sit ergo nativitate humana longe melior et excellentior divina nativitas, incorruptibili et inviolabili
Abbreviated transcription (Latin):
quod uobis sepedicendum est Mut dealiqua substaentia natus :
dĩ filius : autdenulla, si denulla: ergodenihilo quod uos non
dicere iam tenemus : sidealiqua nec tamende patris. nonu
Quomodo autem nihil filio subtraxit ut dicis siciusdem fubs¬
tantixest. Et ta menminorest. nec sicut infanscrescere po¬
test. Iamuero demmostalitatedĩ quia non patrem sed dm̃. qui
xitapostolus satis superius disputacui quando ipsũ a postolicũ
testimonium & posuitotum & & posui. displic&tibi quod xqa¬
lempatri ad serim filium : qua sipos st cẽ inaequalis quiuerus
estsilius. Nonnatus & tempore. sed gignenti coae ternꝑ: sicut
splendor abigne genitus gignentimanifestoctur aequaeuus
sed hab& inquis disilius auctorempatrem: si propterea dm̃pa¬
trem. dofilio dicis auctorem quia illegenuit. Cenitus ÷ iste.
quia istedeillo ÷ non ille deisto. fateor & concedo: Siautem ꝑ

Expanded text:
quod vobis saepe dicendum est: Aut de aliqua substantia natus est quod vobis saepe dicendum est: Aut de aliqua substantia natus est Dei Filius, aut de nulla. Si de nulla, ergo de nihilo; quod vos non dicere jam tenemus. Si de aliqua, nec tamen de Patris, non er et Filius. Quomodo autem nihil Filio subtraxit, ut dicis, si ejusdem substantiae est, et tamen minor est, nec sicut infans crescere potest? 5. Jam vero de immortalitate Dei, quia non Patrem, sed Deum quixit Apostolus, satis superius disputavi, quando ipsum apostolicum testimonium et posui totum, et exposui. 6. Displicet tibi, quod aequalem Patri asserimus Filium: quasi possit esse inaequalis, qui verus est Filius, non natus ex tempore, sed gignenti coaeternus, sicut splendor ab igne genitus gignenti manifestatur aequaevus. Sed habet, inquis, Dei Filius auctorem Patrem. Si propterea Deum Patrem Deo Filio dicis auctorem, quia ille genuit, genitus est iste; quia iste de illo est, non ille de isto; fateor et concedo. Si autem per
Abbreviated transcription (Latin):
quod anima incorruptibiliter gignat filium: sianimagignit:
quomodo non nascitur anima deanimo. sicarnẽ tuuideris quo¬
modo sit caro uerus aninre filius: Xp̃senim ꝓpterquem putasti
hanc adhibendim similitudinem uerur: difilius: Siautem incor¬
ruptibiliter gignere animã siliũ sic accipiuolusti quomodo ait
dis quod iamerant illae anime inu&ereuite : quas peuangelium
renouando a postolus genuit: Verbumautem dĩ dr̃ umgenitus
silius sicutiam disputccuime non priuraliquid fuit. & renoua¬
tione ÷ generatus a patre : sed cum patre semꝑ fuuit. sicut ÷ semꝑ
ad queerit ÷ mircbiliatq ineffecbilimodo genitur ab aerno
coreternt:: sed si ob hoc introdicisti hanc dirsimilem similitu¬
dinem: ut adsereres dm̃patrem incorruptibiliter genuirre
Noli laborcre: confiteor omnino incorruptibiliter genuis
sedm̃ patrem sed quod est ipsegenuisse: Iterumenimdicohic

Expanded text:
quod anima incorruptibiliter gignat filium. Si animam gignit, quod anima incorruptibiliter gignat filium. Si animam gignit, quomodo non nascitur anima de anima? Si carnem, tu videris quomodo sit caro verus animae filius. Christus enim, propter quem putasti hanc adhibendam similitudinem, verus est Dei Filius. Si autem incorruptibiliter gignere animam filium sic accipi voluisti, quomodo ait dis, quod jam erant illae animae in vetere vita, quas per Evangelium renovando Apostolus genuit? Verbum autem Dei Deus unigenitus Filius, sicut jam disputavimus, non prius aliquid fuit, et renovatione est generatus a Patre, sed cum Patre semper fuit; sicut est semper atque erit mirabili atque ineffabili modo genitus ab aeterno coaeternus. Sed si ob hoc introduxisti hanc dissimilem similitudinem, ut assereres Deum Patrem incorruptibiliter genuisse: noli laborare; confiteor omnino, incorruptibiliter genuisse Deum Patrem, sed quod est ipse genuisse. Iterum enim dico hic,
Abbreviated transcription (Latin):
na corruptione carnali: Namdeanima quid dixeris nescio
Verba enimtua sunt ubi dicis : necenimadanimae ingenuitatem
conparcestis tantcc̃illã magnificentiã: sed ad frecgilitatem cor¬
poris decorpore utiq: inquis nascitur. Caro corporalis filius
non tamendeanima anima nascitur: postistam quasi definitio¬
nemtuã rursus a& firinas animã filios generare : Adiungise nĩ
adicis, siergo nre canima in corruptibi liter generat : & inpar¬
sibiliter. nullam sentiens deminutionem non inquinationem
aliquã: sedlegitimae secundum iuradiuina generat flium, sapi¬
entia consensum ad comodanscorporii printegramana
quanto magis omnitenen sds̃ : & paulo posidicis: quanto magis
ds̃ pater incorruptibilis incorruptibiliter genuit filium
Iam supra dixi nescireme quid uolueris de anima intellegi de
qua prius dixisti: quod non nascatur anima deanima: Et postea

Expanded text:
na corruptione carnali. 4. Nam de anima quid dixeris, nescio. na corruptione carnali. 4. Nam de anima quid dixeris, nescio. Verba enim tua sunt, ubi dicis: Nec enim ad animae ingenuitatem comparatis tantam illam magnificentiam, sed ad fragilitatem corporis. De corpore utique, inquis, nascitur caro, corporalis filius: non tamen de anima anima nascitur. Post istam quasi definitionem tuam, rursus affirmas animam filios generare. Adjungis enim, et dicis: Si ergo nostra anima incorruptibiliter generat et impassibiliter, nullam sentiens diminutionem, non inquinationem aliquam; sed legitime secundum jura divina generat filium, sapientia consensum accommodans corpori, ipsa integra manet: quanto magis omnipotens Deus? Et paulo post dicis: Quanto magis Deus Pater incorruptibilis incorruptibiliter genuit Filium? Jam supra dixi, nescire me quid volueris de anima intelligi, de qua prius dixisti quod non nascatur anima de anima, et postea,