comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoçi sue uocẽ uͥtutis:. ad hec inquã u̾ba. hoc ẽ
coꝵpꝰ meum. fit suꝑ omnẽ humanã rationẽ di¬
uina u̾ͥtute. humana sollicitudine. de cibo cor¬
poris.: esca sp̃ualis: ⁊ descendente suꝑ panem ⁊ ui¬
nũ ĩmense maiestatis uitute. tam uerã diuina¬
tatẽ ⁊ humanitatẽ xp̃i in celo regnantis accipi¬
mꝰ. qͣm uerã sub̾am ignis a sole. supposita cristal¬
li sꝑa exigua. mutuare possimꝰ. Sole manꝰ xp̃i
tornatiles. auree. plene iacinctis. eiꝰ qui dixit.
si me nes̃ potestis facere. ħ oꝑant᷑ ꝑ manꝰ sac̃
dotis. que manib suis ꝯformate :. maxime qͥa ut
leo sacro consignate s̃. Tam sacrã gͥ hostiã suꝑ
imiusibile fidei altare offerens sacdos. non iã
ut pͥus tiuide loqr: neq hostiã nominat ser¬
uitutis. s eũ exultationẽ ⁊ leticia sp̃uali dicit.
preclare maiestati tue offerimꝰ dedrus doster
que indelicet nobis dedisti ad oxiporis susten¬
tatione: ac datis que scił tͥ sacficando dedimꝰ

Expanded text:
e vocem virtutis . Ad haec, inquam, verba, Hoc est corpus meum, fit super omnem humanam rationem divina virtute, humana sollicitudine, de cibo corporis, esca spiritualis; et descendente super panem et vinum immensae majestatis virtute, tam veram divinitatem et humanitatem Christi in coelo regnantis accipimus, quam veram substantiam ignis a sole supposita crystalli sphaera exigua mutuare possumus. Solae manus Christi tornatiles, aureae, plenae hyacynthis , ejus qui dicit: Sine me nihil potestrdotis, quae manibus suis conformatae sunt maximae, quia ut leo sacro consignatae sunt. Tam sacram igitur hostiam super invisibile fidei altare offerens sacerdos, non jam ut prius timide loquitur, neque hostiam nominat servitutis, sed cum exsultatione et laetitia spirituali dicit: Praeclarae majestati tuae offerimus de tuis donis quae videlicet nobis dedisti ad corporis sustentationem, ac datis, quae scilicet tibi sacrificando dedimus.
Abbreviated transcription (Latin):
nib tiuis idẽ ageret᷑. Hec tͥa u̾ba dicendo. luꝑ duo
oata simũl ter signũ crucis facimꝰ: qͦd in om̃ib
serationib familiare ẽ. ⁊ domesticũ. Puͥitutẽ enĩ
ĩas d̾m multa credimꝰ oꝑari. Ideo ter.: quia ꝑ uͥtu¬
tem crucis parit̃ tͥnitas oꝑat᷑. Sequit᷑. Satio ado¬
lem id ẽ rationabilit̾ oblatam: ut qui recte offe¬
rimꝰ recte etiã diud amꝰ. Deiñ qͥd sub illis tbus
ubis implorauũt sacerdos: manifestius ostendit
cũ dicit: ot aob is sorpis. ⁊ cet̾a subaudis. Hec
oblatio. Sensus. e hac oblatione pamis ⁊ uini ͥ
dicendo: semel fit crucis signũ suꝑ pane. ⁊ semel
lu calicẽ ut ꝑ uͥtutem crucis. imna intelligat᷑ in
utq oꝑatio tͥnitatis: cuiꝰ memoria facta fuerat in

Expanded text:
nibus tuis idem ageretur. Haec tria verba dicendo, super duo oblata simul ter signum crucis facimus; quod in omnibus consecrationibus familiare est et domesticum. Per virtutem enim crucis Domini multa credimus operari. Ideo ter, quia per virtutem crucis pariter Trinitas operatur. Sequitur: Rationabilem, id est rationabiliter oblatam, ut qui recte offerimus, recte etiam dividamus. Deinde quid sub illis tribus verbis imploraverit sacerdos, manifestius ostendit. Cum dicit: Ut nobis corpus, etc., subaudias haec oblatio. Sensus, de hac oblatione panis et vini fs Christi. Haec dicendo semel fit crucis signum super panem, et semel super calicem, ut per virtutem crucis una intelligatur, in utroque operatio Trinitati
Abbreviated transcription (Latin):
cor altũ:⁊ igne sp̃c sc̃i accenso c̃ thimiamate or̃onũ
habundantissimo. ad eo ut que uelũ sun clare uidĩ
ñ possint: qͥa qͣnto deuotiori affectu ad d̾m tendimꝰ.:
tanto mag̃ eũ non posse cõprehendi intelliginꝰ. Uñ.
oculos angłos suꝑ ꝓpiciatoriũ stantes. ut pote ad au¬
xiliandũ paratos : rogat sacͥficiũ suũ eo ꝓuehi. ut
ipse deo iugat᷑ ⁊i uniat᷑: ⁊ sp̃ui adherens. unꝰ sp̃s c̃
eo efficiat᷑. dicens. Supplices te rogamꝰ. S iã ũd
canonis insistamꝰ: et qualit̾ p̾dicta tͥa ibi ad aptem̃
explicare curemu

Expanded text:
 et igne Spiritus sancti accenso cum thymiamate orationum abundantissimo, adeo ut quae ultra velum sunt clare videri non possint, quia quanto devotiori affectu ad Deum tendimus, tanto magis eum non posse comprehendi intelligimus. Undeangelos, super propitiatorium stantes, utpote ad auxiliandum paratos, rogat sacrificium suum eo provehi ut ipse Deo jungatur et uniatur, et spiritui adhaerens unus spiritus cum eo efficiatur. Supplices te rogamus. Sed jam verbis Canonis insistamus, et qualiter praedicta tria ibi adaptantur explicare curemu
Abbreviated transcription (Latin):
mã crucis inse ostendt̃. felices qͥ sic sepiꝰ afficiunt᷑. qͥ
sic defuꝑ uisitant᷑. Uerũ qm̃ nos nob̾ ipsis muini¬
et nescimꝰ un ueniat aut qͦ uadat: ⁊ ñ pot̾ homo a
seipso acciꝑe qͥcqͣm. nͨ ꝓ uoto ab alio. s sic̃ datũ fu̾t
desuꝑ: inuenit artificiũ celeste. qͦ mͦ ⁊ nos ⁊ nr̃a sim
dño offeramꝰ: ⁊ ut colũpna basi in uixa fortius sta¬
ret.⁊ aptius: uoluit celestis artifex ut de uet̾i sal¬
ficioꝵ ritu. ⁊ mat̾ia sacͥficũ sumeret᷑ ⁊ foͥma. ¶ du
qͥppe sacͥfices p̃cipui sub lege fuisse ferunt᷑. Melchi¬
sedech ⁊ aaron. A melchisedech sacerdotio: docent
dño didicit eccłia qͥd offerret. Iue enĩ deqͦ dicti:

Expanded text:
mam crucis in se ostendunt. Felices qui sic saepius afficiuntur, qui mam crucis in se ostendunt. Felices qui sic saepius afficiuntur, qui sic desuper visitantur. Verum quoniam nos nobisipsis miniet nescimus unde veniat aut quo vadat , et non potest homo a seipso accipere quidquam nec pro voto ab alio, sed sicut datum fuerit desuper, invenit artificium coeleste quomodo et nos et nostra simul Domino offeramus: et ut columna basi innixa fortius staret et aptius, voluit coelestis artifex ut de veteri sacrificiorum ritu et materia sacrificii sumeretur et forma. Duo quippe sacrifices praecipui sub legem fuisse feruntur, Melchisedech et Aaron. A Melchisedech sacerdotio, docente Domino, didicit Ecclesia quid offerret. Ille enim de quo dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ sacͥficii cli tͣnsimꝰ. Qͥb ista dest̾: saltẽ uit̾ mo¬
las timoris et spei exagitant᷑. Memores enĩ qͥa in
multis delinqͥmꝰ os̃: ⁊ scientes qm qͥ in digne sus¬
cip̃. ad qͦd se p̾parant sacram̾itũ. uidiciũ s man¬
ducat ⁊ bibitł acced̾e metuunt. De miscd̃ia uͦd̾i
uistos.⁊ in memoria illud tenentes. qͥ manducat
me: uiuit ꝓpt̾ me. ipse manet inme ⁊ ego ineo:
spe tͦ eate. timore retħh. eute. cũ corde contͥto ⁊
humuiliato ad sacrũ mistĩ ũ accedt̃: ⁊ hac qͣsi du¬
arũ molarũ collisione. sese similam sacͥficio nla
aptã efficiunt. Ipsãq utͦq gen̾e lacͥma¬
rũ. id ẽ ꝯpunctionis. ⁊ deuotio nis ꝯmiscentes.
⁊ in clibano coidis igue doloris. uł caritatis. ⁊ defi¬
dii feruore succensi. coquentes. seipsos panes ꝓpo¬
crucifigunt: sic̃ ⁊ extra in manuũ extensione for¬

Expanded text:
nem sacrificii Dei transimus. Quibus ista desunt, saltem inter monem sacrificii Dei transimus. Quibus ista desunt, saltem inter molas timoris et spei exagitantur. Memores enim, quia in multis deliquimus omnes , et scientes quoniam qui indigne suscipit, ad quod se praeparat sacramentum, judicium sibi manducat et bibit ; accedere metuunt. De misericordia vejustos, et in memoria illud tenentes: Qui manducat me, vivit propter me, ipse manet in me, et ego in eo , spe trahente timore retrahente, cum corde contrito et humiliato ad sacrum mysterium accedunt, et hac quasi duarum molarum collisione sese similam sacrificio Dei aptam efficiunt. Ipsamque utroque genere lacrymarum, id est compunctionis et devotionis commiscentes, et in clibano cordis igne doloris vel charitatis et desiderii fervore succensi coquentes, seipsos panes propocrucifigunt, sicut et extra in manuum extensione for
Abbreviated transcription (Latin):
noui cũ subito effulserint: supͣ omnẽ humanũ
modũ mirai. ubi nc̃ usq latueruit: ũn tã ino¬
pinate. ⁊ absq studio em̾seruit. Ex ipsa uͦ ad¬
miratione. et inopina exultatione: dilatat᷑ corsi
scͥptũ ẽ. Mirabit᷑ ⁊ dilatabit᷑ cortuũ. Et o
ipsam dilatationẽ: ad imꝑlet᷑ deuotione. dilecti¬
one. delertatione: iuxta illud. Dilata os tuũ.
⁊ imꝑlebo illud. Non nũqͣm uͦ luce clariꝰ uisa:
suꝑ mel ⁊ fauũ dulciꝰ gustata: dũ ꝑ eadẽ transmꝰ
abscondunt᷑. tuxta illud. Qm magna multitudo
nĩ absconsio: timorẽ gignit horribilẽ. Horror. do¬
lorẽ. dolor gemitꝰ. suspiria:⁊ int̾nos animi quest
inenarrabiles: ita ut nicħ minꝰ lugeamꝰ nos ami¬
sisse uet̾a: qͣm gaudeamꝰ inuenisse noua. Sicq
cultoꝵ. ⁊ meroris de occulta one: ac si itt̾ du¬
as molas. ꝯfracti ꝯmoliti. et ꝑmoliti: in similagi¬

Expanded text:
novi cum subito effulserint supra omnem humanum novi cum subito effulserint supra omnem humanum modum, miramur ubi nunc usque latuerint, unde tam inopinate et absque studio emerserint. Ex ipsa vero admiratione et inopina exsultatione dilatatur, cor, sicut scriptum est: Mirabitur et dilatabitur cor tuum . Et ob ipsam dilatationem adimpletur devotione, dilectione, delectatione, juxta illud: Dilata os tuum, et implebo illud . Nonnunquam vero luce clarius visu, et super mel et favum dulcius gustatu, dum per eadem transimus, absconduntur, juxta nim absconsio timorem gignit horribilem, horror dolorem, dolor gemitus, suspiria et internos conquestus inenarrabiles, ita ut nihil minus lugeamus amisisse nos vetera quam gaudeamus invenisse nova: sicque cultorum et moeroris de occultatione, ac si inter duas molas confracti, comminuti et permoliti, in similagi
Abbreviated transcription (Latin):
Habemꝰ ad dũm. corda scił. Nem̃ sacerdoᷤᷤ gr̾as deo
loquens subiungit. Pquẽ maiestatẽ trã laudat¬
uigli. ⁊ cet̾a. Siquidẽ angli de reparatione nr̃a
laudant d̾m patrẽ: que ipsius dispositione facta ẽ
ꝓpt̃ ꝑsonarũ tͥnitatẽ. dñs di. singłarit̾ ⁊ semel ꝓpt̾
⁊ ium̾ta saluabis dñe: s in excelsis. salute et̾na.
Hunc hymnũ sacerdos cũ choro dicẽ debet. qͥ ⁊
ꝓpt̾ memoriã ꝓ ut in tanta re fieri pot̾it.
obseruare curabimꝰ. Totã sequentẽ seriẽ
usq ad ultimã or̾onem. romano more canonẽ
appellamꝰ: ꝓpt̾ regłarem sacram̾toꝵ confectionẽ.
hunc multiplicit̾ exposuise. inuenit᷑ diligentia
patrũ. Consulens nãm infirmitati nr̃e diuina
gr̃a. antiqua capitula sensui nouitate sepe ꝑ¬
fundit: ut qͦd maiores in eis seutire neqͥuert̃: in¬
spirante dĩ sap̃̾ia sentiant minores. Sensꝰ itaq

Expanded text:
Habemus ad Dominum, corda scilicet. Deinde sacerdos gratias Deo Habemus ad Dominum, corda scilicet. Deinde sacerdos gratias Deo loquens subjungit: Per quem majestatem tuam laudaeli, etc. Siquidem angeli de reparatione nostra laudant Deum Patrem, quae ipsius dispositione facta estpersonarum Trinitatem. Dominus Deus singulariter et semel, propter et jumenta salvabis, Domine , sed in excelsis salute aeterna. Hunc hymnum sacerdos cum choro dicere debet, qui et ropter memoriam prout in tanta re fieri poterit observare curabimus. Totam sequentem seriem usque ad ultimam Orationem Romano more Canonem appellamus propter regularem sacramentorum confectionem. Hunc multipliciter exposuisse invenitur diligentia Patrum. Consulens vero infirmitati nostrae divina gratia, antiqua Capitula sensuum novitate saepe perfundit, ut quos majores in eis sentire nequiverunt, inspirante Dei sapientia sentiant minores. Sensus itaque
Abbreviated transcription (Latin):
acerdoᷤᷤ in silentio stans: suꝑ oblata dicit
Prationẽ: in cuiꝰ fine leuat uocem dicens.
atur. lir̃e Qͦd ẽ ꝯfirmatio p̃cedentiũ. Dignũ ẽ e¬
nĩ ut intanto mist̾io om̃s astantes orent: sicut
sacerdos pͥmo ad eos ꝯu̾sus exhortat᷑. Orant aut̃
ẽdãmꝰ: q̃n oratione sacerdotis bac confirmati¬
one ꝓ sequunt᷑. Int̾m diaconꝰ patenã subdiacono por¬
rigit: subdiaconꝰ eandẽ inuolutã porrigit acolito.
Hoc aut̃ de lege uet̾i sũptũ uidet᷑: ubi p̾cipit᷑. ut filii
caath uasa sc̾uarii a filiis aaron. pͥꝰ inuoluta accipi¬
ant: ⁊ non tangant ea nuda ne moriant᷑. qͥa mi¬
stia non om̃ib qͥdem s̃ reuelanda: ab eis tñ qͥb reue
p̾muttit salutationẽ. optans nos tales ẽẽ. ut
tanti sacram̃ti ꝑceptione digni simꝰ. Uude ⁊
dicit. Sursũ corda: habeatis scił. Non enĩ celesti
cibo digna ft̃: corda t̾renis dedita. Chorus aut̃ ne
possit ei dici. cantauimꝰ uob̃ ⁊ ñ saltastis: repond&

Expanded text:
acerdos in silentio stans super oblata dicit Orationem, in cujus fine levat vocem, dicens:atur Amen. Quod est confirmatio praecedentium. Dignum est enim ut in tanto mysterio omnes astantes orent, sicut sacerdos primo ad eos conversus exhortatur. Orant autem quodammodo quando orationem sacerdotis hac confirmatione prosequuntur. Interim diaconus patenam subdiacono porrigit subdiaconus eamdem involutam porrigit acolytho. Hoc autem de lege veteri sumptum videtur: ubi praecipitur ut filii Caath vasa sanctuarii a filiis Aaron prius involuta accipiant, et non tangant ea nuda ne moriantur, quia mysteria non omnibus quidem sunt revelanda; ab eis tamen quibus rmittit salutationem, optans nos tales esse, ut tanti sacramenti perceptione digni simus. Unde et dicit: Sursum corda, habeatis scilicet. Non enim coelesti cibo digna sunt corda terrenis dedita. Chorus autem, ne possit ei dici: Cantavimus vobis et non saltastis , respondet:
Abbreviated transcription (Latin):
tus tui uesceris pane tuo. Qm̃ gͦ in uictuialib
sñ qͥb uita animał ñ tͣnssigit᷑. pͥncipalia st̃ pa¬
nis ⁊ uiniĩ: hec seruus offerens. qͦd alalit̾ riuit
oetidit. Uitã enũ occidit: qͥ uctũ ei subtrahit.
Hinc e qͥda sapiente d̾r. ad m̃sam magnã sedisti.
diligent᷑ attende que tͥ apporinit᷑. fige cultrũin
gutte tuo: sciens qm talia te opoitet fparare.
Mensa magna ẽ. altare dñ. Iue nob̾ ibi apponr ad
refectionẽ: qͥ corpꝰ ⁊ anmniã suã posuit ꝓ nobisad
redemptionẽ. Actendend̾ ẽ qͦd talia oportet ⁊̃ illi

Expanded text:
ergo in victualibus sine quibus vita animalis non transigitur, principalia sunt panis et vinum, haec servus offerens quod animaliter vivit occidit; vitam enim occidit qui victum sibi subtrahit. Hinc est quod a Sapiente dicitur: Ad mensam magnam sedisti; diligenter attende quae tibi apponuntur . Fige cultrum in gutture tuo, sciens quod talia te oportet praeparare . Mensa magna altare Domini est. Ille nobis apponitur ad refectionem, qui corpus et animam suam posuit pro nobis ad redemptionem. Attendendum est quod talia oportet etiam illi
Abbreviated transcription (Latin):
toris ẽ ⁊ nͥ ꝑ ꝯdignã petutentiã ñ intiat ad iustici¬
cũ: mac̾tat cordis ꝯpunctio. excoriat oris ꝯfessio. In
frista ꝯcidit aiuidicatio: ꝯburt ꝯdigna afflictio. E
yꝰ ẽ ut uox eiꝰ audiat᷑ in excelsis. Hanc hoꝵ ani¬
maliũ suꝑ hoc altare oblationẽ. deo inuisibilit
faciendiã sig̾camꝰ :⁊ qͦdãmꝰ uisibilit̾ facimꝰ: cũ p̃mis¬
sis qͥbͦdam otonib seu postulationib c̃ incenso ari
etũ. id ẽ suffragus apłoꝵ ac martirũ. suꝑ uisibile al¬
tare iusibiles hostias panis ⁊ uini offerimꝰ. Et ħ
onĩa qͣsi adhuc foris agunt᷑. dũ que fiunt ⁊i qͣmͣ fi¬
unt toris ꝯspiciunt᷑: un̾ ⁊ ad seruũ qͥnon manet
u domo inet̾num. ꝑtin̾e noscunt᷑.: q̃mobtẽ ⁊ser¬

Expanded text:
t nisi per condignam poenitentiam non intrat ad justitiam, mactat cordi compunctio, excoriat oris confessio, in frusta dividit dijudicatio, comburit condigna afflictio. Aepus est ut vox ejus audiatur in excelsis. Hanc horum animalium super hoc altare oblationem Deo invisibiliter faciendam significamus, et quodammodo visibiliter facimus, cum, praemissis quibusdam oetum, id est suffragiis apostolorum ac martyrum, super visibile altare visibiles hostias panis et vini offerimus. Et haec omnia quasi adhuc foris aguntur, dum quae fiunt et quomodo fiunt foris conspiciuntur. Unde et ad servum qui non manet in domo in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
a altare refertur. ⁊ in loco suo reponit᷑. ut aduni
da nomen habens ab offerendo: eo qͦs cani¬
tur qñ creatorint̾o laudis offerunꝰ sacficiũ.
Hmagis et magis apiendũ fidi oftiũ. ⁊ anune t̾eluua
clamore euangłũ. credat mulier illa magna scilł es
clia. que in apocalipsi uisa ẽ anucta sole. seił quẽ in¬
auit in baptismate: lunã habens sub pedib. iudel
onĩa nutabilia calcans. Luna enĩ mutabilis est.
udeo mttabilem mundũ sig̾e. et in capite su¬
o gestans coronã stellarũ.xii. id ẽ chor xii. apłoꝵ.¬

Expanded text:
ad altare refertur et in loco suo reponitur, ut ad im Offerenda, nomen habens ab offerendo, eo quod canitur quando Creatori nostro laudis offerimus sacrificium. Hic magis et magis aperiendum fidei ostium et animae triclinia clamore Evangelii, credat mulier illa, magna scilicet Ecclesia, quae in Apocalypsi visa est amicta sole, scilicet quem induit in baptismate lunam habens sub pedibus, videlicet omnia mutabilia calcans. Luna enim mutabilis est, et ideo mutabilem mundum significat. Et in capite suo gestans coronam duodecim stellarum, id est chorum duo
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o asfistimꝰ. In eo qͦd p̾cedit euangłiũ epła. iol̃is i¬
mitat᷑ officiũ. qͥ p̾uaricatores legis corripiens: i
mores eoꝵ euangłice ficdi suscipiende p̾parans. umn¬
nieũ ante faciem tuam: qͥ p̾parabit uam tuam
eauens responsoriũ qͦd & gradale d̃ra utͥusꝙ.¬
monstrat auditores p̃dicationi p̾misse p̾bu¬
isse assensũ. Eͦd qm̃ alt̾natim cantat᷑ ⁊ ĩm
eo ut illud excellentib efferre uocib nͨ usus n decꝰ
sit: uitã sig̾c actiuã in qͦ eccłia mutuose cohorta¬
t᷑. ad laudem cłi⁊⁊ bona oꝑa. Un dieb pentecostes
de officio collit᷑: qͥa uideł dies illi fut᷑um in reg¬
no di felicem scẽ eccłie sig̾nt statũ. Gradale aut̃
d̾r. qͦd in gradib ante altare cantari solebat ł qͥa
ꝑ ipsũ p̾dicõni p̾misse in epła dando ꝯsensũ: ⁊ al¬
t̾natim cohortando: nos qͣsi de uͥtute in u̾ͥtutẽ
gradatim ad altiora uelle ꝯscend̾e sig̾camꝰ. Mersꝰ

Expanded text:
ro assistimus. In eo quod praecedit Evangelium Epistola, Joannis imitatur officium, qui praevicatores legis corripiens et mores eorum evangelicae fidei suscipiendae praeparans, immeum ante faciem tuam, qui praeparabit viam tuam equens Responsorium, quod et Graduale diciturmonstrat auditores praedicationi praemissae praebuisse assensum; quod quoniam alternatim cantatur, undeeo ut illud excellentibus efferre vocibus nec usus nec decus sit; vitam significat activam, in qua Ecclesia se mutuo cohortatur ad laudem Dei et bona opera. Unde diebus Pentecostes de officio tollitur, quia videlicet dies illi futurum in regno Dei felicem Ecclesiae significant statum. Graduale autem dicitur quia in gradibus ante altare cantari solebat, vel quia per ipsum praedicationi praemissae in Epistola dando consensum et alternatim cohortando nos quasi de virtute in virtutem gradatim ad alteriora velle conscendere significamus. Versus
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ dm̃ maiora qͣm ante karismatũ dona
gr̃a largiente esfusa s̃: sic pͦt euangłi lecti¬
onem. maiora sacram̃ta ordinata. Tunc si sit dies
añica uł paschał siue pentecostes sollempnitas:
tũ. respicit hoc fidĩ tͥpudiũ: qñ noua soboles ec¬
csis uitał fontis ingͦssura lauacrhũ. uł de nouo
ingͥssa: reddit eiꝰ qͣm cathecizata didicit xͥane fi¬
ab ipsis est compositum. Necuon et infesfuntare al¬

Expanded text:
ra quam ante charismatum dona, gratia largiente effusa sunt, sic post Evangelii lectionem majora sacramenta ordinata. Tunc si sit dies Dominica vel paschalis sive Pentecostes solemnitas, ntum respicit hoc fidei tripudium, quando nova proles Ecclesiae vitalis fontis ingressura lavacrum, vel de novo ingressa, reddit ejus quam catechizata didicit, Christianae fiab ipsis est compositum; necnon et in
Abbreviated transcription (Latin):
cipalia s̃. offerendo: seipsos ⁊ sua omĩa. id ẽ totũ
uictũ suũ offerre dicant᷑. Precipua qͥppe illius por
ant. ẽ qͦd in qͥbdã sollẽpnitatib. ħ diu̾sitas q̾dã inue¬
nit᷑: iungit᷑ tñ p̾missis. hoc mͦ. Offert̃ prose siusꝙ

Expanded text:
cipalia sunt, offerendo seipsos et sua omnia, id est totum cipalia sunt, offerendo seipsos et sua omnia, id est totum victum suum offerre dicantur. Praecipua quippe illius portant, eo quod in quibusdam solemnitatibus haec diversitas quaedam invenitur, jungitur tamen praemissis
Abbreviated transcription (Latin):
qui corhonũs ꝯfirmat. ⁊ uinũ qͦd letificat cor hois
offerimꝰ dño in sacficium. Hec tͥplici uocabulo
nuncupamꝰ. Dona. dicimꝰ: qͥa nobis a deo donata¬
S. Munera: qͥa a nob̾ illi oblata. Donũ enĩ ẽ qd̾i
passionis: cuiꝰ nos participes facimꝰ: dũ uite nr̃e
sustentam̃ta nob̾ subthendo deo offi̾mꝰ. Ter aiti
signamꝰ ea: qͥa uͥtute tͥnitatis. omũs ꝯsecratio ꝑ¬
ficit᷑. In hac pͥma actione oratio fit ꝓ omib qͦr
ide ẽ sacͥficiũ: qͥq illi uera similitudĩe ꝯueniunt
multiz ꝯfectus ẽ gͣnis:i uinũ ex multis ꝯflux̃ ati¬
nis. Dem̃ ad cultores eccłe spetial decurrit oratio
Cultores aut̃ eccłie dicunt᷑. qui sarculo correctiõs
⁊ sc̃is docum̃tis eam exto lunt: In seq̃nti orationis
thomo: dicit᷑.¬
ubi licet p̾positio. ꝓ eodem mͦ qͦ iucet̾is clausulis pos¬
sit accipr. hoc tñ sensu non inꝯuenient̾ accipit᷑ ut
hec scił panẽ ⁊ uinũ. que in uictu uite animalis pͥn¬

Expanded text:
qui cor hominis confirmat et vinum, quod laetificat cor hominis offerimus Domino in sacrificium. Haec triplici vocabulo nuncupamus. Dona dicimus quia nobis a Deo sunt donata: munera, quia a nobis illi oblata. Donum enim est quod a passionis, cujus nos participes facimus, dum vitae nostrae sustentamenta nobis subtrahendo Deo offerimus. Ter autem signamus ea, quia virtute Trinitatis omnis consecratio perficitur. In hac prima actione oratio fit pro omnibus quorum idem est sacrificium, quique illi vera similitudine conveniunt,multis confectus est granis, et vinum ex multis confluxit acinis. Deinde ad cultores Ecclesiae specialis decurrit Oratio. Cultores autem Ecclesiae dicuntur qui sarculo correctionis et sanctis documentis eam excolunt. In sequenti Orationis tono dicitUbi licet praepositio pro eodem modo quo in caeteris clausulis possit accipi, hoc tamen sensu non inconvenienter accipitur, ut haec, scilicet panem et vinum quae in victu vitae animalis prin
Abbreviated transcription (Latin):
re. Sia tͥ dñe: Guificantes d̾m qͦs nob̾ milsũ ẽ salitiᷤᷤ
ũbum Iurta illud. Et głificauerunt đm dicentes.
ligo se gentib c penitentiã ad uitam dedit. Signasĩ¬
& se intronte ubi sedes ẽ uerecimdie: ut se de u̾bis
crucifiri non erubesc̾e significent: uł ne occulta
diaboli siuggestio. corda eoꝵ ab auditu euanglu a¬
utat. Signũ enĩ crucis: diabolo ualde ẽ formido¬
uosum. Piscooꝑta hñt capita: ut se audire paratos
plo habitu coporis insinuent: De sunbolo aplot¬

Expanded text:
tibi, Domine, glorificantes Deum quod nobis missum est salutis verbum, juxta illud: Et glorificaverunt Deum dicentes: Ergo et gentibus Deus poenitentiam ad vitam dedit . Signant etiam se in fronte ubi sedes est verecundiae, ut se de verbis crucifixi non erubescere significent, vel ne occulta diaboli suggestio corda eorum ab auditu Evangelii avertat. Signum enim crucis diabolo valde formidolosum est. Discooperta habent capita ut se audire paratos ipso habitu corporis insinuent. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidẽ manentes:
e ids scõꝵ nomina recensent᷑ ut c̃ suffragi¬
is eoꝵ. quasi c̃ incenso arietũ. oblata acceptent᷑
nr̃a sacͥficia. In huiꝰ rei sig̾catione: aaron in ratio¬
nali qͦd erat in pectore: duodecĩ patͥarlharũ nou
ascͥpta ferebat. Et ħ aut̃ ꝯmemoratio scõꝵ. ⁊ illa
nominũ inscͥptio: hoc intendit. ut qͥcũq ad m̃sa
diũ accedis. scõꝵ patrũ puritatẽ m̃te inuteris

Expanded text:
fidem manentes. Deinde sanctorum nomina recensentur, ut cum suffragiis eorum, quasi cum incenso arietum, oblata acceptentur nostra sacrificia. In hujus rei significationem Aaron in rationali, quod erat ei in pectore, duodecim patriarcharum nomina ascripta ferebat. Et haec autem commemoratio sanctorum, et illa nominum inscriptio, hoc intendit, ut quicunque ad mensam Domini accedis, sanctorum Patrum puritatem mente imiteris
Abbreviated transcription (Latin):
sa ⁊ in cet̾is officiis: cor nr̃m iungamꝰ cũ uoce sacer¬
dotis. Qͦd aut̃ oraturus alios adidẽ ãmonet: a xp̃o
te inquit:⁊ orate. Respondet chorus. et cũ sp̃u tuo:
ut ei ĩ sp̃u orare donet᷑. Siqͥdẽ ore tantũ orat: qͥ u̾ba
t̾m pronũtiat. Ore ⁊ sp̃u orat: qͥ intelligit orando
que dicit. Ore ⁊ sp̃u ⁊ m̃te orat: qͥ ꝑ u̾ba que ore dic̃
i sp̃u discernit: ⁊̃ aliqͥd morale. ł alleg̃. seu anago¬

Expanded text:
sa et in caeteris officiis, cor nostrum jungamus cum voce sacersa et in caeteris officiis, cor nostrum jungamus cum voce sacerdotis. Quod autem oraturus alios ad idem admonet a Christe, inquit, et orate . Respondet chorus, Et cum spiritu tuo, ut ei etiam spiritu orare donetur. Si quidem ore tantum orat qui verba tantum pronuntiat. Ore et spiritu orat qui intelligit orando quae dicit. Ore et spiritu et mente orat qui, per verba quae ore dicit et spiritu discernit, etiam aliquid morale
Abbreviated transcription (Latin):
excelsis deo. sac̾dote incipiente:⁊i choro ꝓse¬
quente. Hic enĩ hynuiꝰ: ⁊ angłoꝵ ẽ ⁊ hoĩnũ.
Primo angłoꝵ congͣtulantiu. qͦd nato dño accen¬
sa iã ẽe̾t lucerna clarissinia. cũ qͥ ꝑditã dragmã
inuent᷑a ẽẽt d̾ĩ sapientia. Inde ẽ qͦd iã p̾occupan¬
tes angłi dicunt. Et int̾ra pax.ho.bo. uo: eo qͦd pa
qͥ subtꝰ t̾ram face̾ pot̾at uit̾ d̾m ⁊ honures: hic fac¬
toi om̃ium ds̃ ꝓpt̾ homines homo factꝰ. iã factu¬
rꝰ ẽẽt. soluto pariete inimicitiarũ. Dem̃ sac̾dos sa¬
lutatione p̾missa. dicit. Oremꝰ: ubi oraturus ali¬
os hoitat᷑ ut secũ orent. Tunc enĩ eiꝰ ꝓ nobis maxi¬
me suscipit᷑ oiatio: si nr̃a ei iungat᷑ deuotio. Ali¬
oqͥn apud t̾renũ ⁊̃ iudicẽ. si qͥs ꝓ tuo reatu int̾ce¬
d̾et. tu uͦ in p̾sentia eiꝰdẽ iuidicis. nugis ⁊ risui in¬
tendes: nne irã eiꝰ ui enderes amplius. ut int̾cessoris
tui p̾ces. ne tͥ ꝓ dessent efficeres: Opottet gͦ ut ⁊ in mil¬

Expanded text:
excelsis Deo , sacerdote incipiente, et choro prosequente. Hic enim hymnus et angelorum est et hominum. Primo angelorum congratulantium quod nato Domino accensa jam esset lucerna clarissima, per quam perditam drachmam inventura esset Dei sapientia. Inde est quod jam praeoccupantes angeli dicunt: Et in terra pax hominibus bonaqui subtus terram, facere poterat inter Deum et homines, hic factor omnium Deus propter homines homo factus jam facturus esset soluto pariete inimicitiarum. Deinde sacerdos salutatione praemissa dicit Oremus, ubi oraturus, alios hortatur ut secum orent. Tunc ejus pro nobis maxime suscipitur oratio, si nostra ei jungatur devotio. Alioqui apud terrenum etiam judicem si quis pro, suo reatu intercederet; tu vero in praesentia ejusdem judicis nugis et risui intenderes; nonne iram ejus incenderes amplius, et intercessoris tui preces ne tibi prodessent efficeres? Oportet ergo ut et in mis
Abbreviated transcription (Latin):
uutais el de sumens carbones ferebat insca
de arbonib cidẽ altaris ponens in churibulo
uae ñ posset ꝓpiciatoriũ: aut duo cherubinque
lu ilid stabant: i alis expansis illud obuimbia¬
uent. ad illud ꝓpiciatoriũ sũmꝰ pontifex. solusse¬
mel in anno ẽ sangͥne intrabat. Sic dispositũ
nad het: erat in deserto tab̾ nałm. Iux᷑ quã dis¬

Expanded text:
taris ejusdem sumens carbones ferebat in sande carbonibus ejusdem altaris ponens in thuribulo,videre non posset propitiatorium aut duo cherubim quae super illud stabant, et alis expansis illud obumbrabant. Ad illud propitiatorium summus pontifex solus semel in anno cum sanguine intrabat. Sic dispositum et ad hoc erat in deserto tabernaculum, juxta quam dis
Abbreviated transcription (Latin):
bant augłi. sic̃ scͥptũ ẽ. Reliqͥt eum tẽptator: ⁊ac¬
cessert̃ augłi ⁊ ministrabant ei. Surgit tandẽ ad
uenit: ⁊ discipłos ad p̾dicand̾ misit. Mictit nãq sa¬
cerdos diaconũ ad legendũ euangłium: petitã dan¬
do bndictionẽ: qͦd subdiacono pͥus lect᷑o ñ feceras
Legem enĩ ⁊ ꝓpħas: in uifibilis inusibiłr misit. Apłe
aut̃ et euanglistas. qͦꝵ diaconꝰ ꝑsonã gerit: iusibil
factus ⁊ osculo oris sui dilectam suã osculans. sol
stra fert euangłii textũ. sustentante dexta. qͥ
ui hac uita q̃ ꝑ sistrã dat̾ intelligi. oportet

Expanded text:
bant angeli, sicut scriptum est: Reliquit eum tentator, et acbant angeli, sicut scriptum est: Reliquit eum tentator, et accesserunt angeli et ministrabant ei . Surgit tandem ad venit, et discipulos ad praedicandum misit. Mittit namque sacerdos diaconum ad legendum Evangelium, petitam dando benedictionem; quod subdiacono prius lecturo non fecerat. Legem enautem et evangelistas quorum diaconus personam gerit, visibilis factus, et osculo oris sui dilectam suam osculans, scilnistra fert Evangelii textum sustentante dextera, quia in hac vita quae per sinistrum datur intelligi, oportet
Abbreviated transcription (Latin):
icet̾is cantib in paucitate u̾boꝵ fiunt: iubilĩ
sig̾tant. qͥ fit cũ mens aliq̾n sic ind̾m afficit᷑. ⁊ dil¬
cedic qͦdani in effabili liquescit: ut qͦd sentit ple¬
ne effari ñ possit. Affectus eiũ hoc ht ꝓpͥum: ut
qͣnto intꝰ feruentior fiu̾t: tanto minꝰ extra expli¬
cari possit. Beatꝰ ppłs qͥscit iubilationẽ: id÷ qͥ se¬
pe exꝑit᷑. et p̃gustat hanc dulcedinẽ: i sic int̾ius
mouet᷑. ut qͦd p̾sentit nͥ dr̃e sufficiat: nͥ possit ca¬
cere. Tractꝰ a trahendo d̾r: qͥa tracti cantat᷑. Expͥ¬
mit enũ laboiẽ exulantiũ. ⁊ in colatꝰ duit᷑nitatẽ
qͣsi deplorat. Seq̃ntia d̾r: qͥa ꝑ cantꝰ amenitatẽ
actenus seors ũ sedebat sac̃dos. euan glin¬
& sedenti famulabant᷑ altaris ministri: obla¬
tione panis & iuni p̾parando. scabellũ pe¬
dib si opꝰ erat subponendo. et inaliis om̃ib q̃ ne¬
cessaria uidebant᷑ ministrando: in memoriam do¬
mini iħu. cui uicto tẽptatore indeserto. miniftra¬

Expanded text:
ate verborum fiunt jubilum significant, qui fit, cum mens aliquando sic in Deum afficitur et dulcedine quadam ineffabili liquescit, ut quod sentit plene effari non possit. Affectus enim hoc habet proprium, ut quanto intus ferventior fuerit, tanto minus extra explicari possit. Beatus populus qui scit jubilationem , id est qui saepe experitur et praegustat hanc dulcedinem, et sic interius movetur, ut quod praesentit nec dicere sufficiat, nec possit tacere. Tractus a trahendo dicitur, quia tractim cantatur. Exprimit enim laborem epulantium, et incolantium diuturnitatem quasi deplorat. Sequentia dicitur quia per cantus amoenitatem actenus seorsum sedebat sacerdos et sedenti famulabantur altaris ministri, oblationem panis et vini praeparando, scabellum pedibus si opus erat supponendo; et in aliis omnibus quae necessaria videbantur ministrando; in memoriam Domini Jesu, cui victo tentatore in deserto ministra
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ostensus: siue qͦo ea die sderis ortu
magis ẽ ꝓditꝰ. siue qͦd pͥmo signo ꝑ aquã in ui¬
nũ t̾isam multis ẽ manifestatus. Refert aut̃ cas¬
sianꝰ. apud egyptios. natiuitatis diẽ. & epypha¬
nioꝵ sollẽpnitatẽ. ñ bifarie. ut in occidius pro¬
uinciis. s diei unius festiuitate celebrari. Epłe
qͦ pontificis alexandrini ad uniu̾sas egypti ec¬
cłias. uł monasteria dirigunt᷑. qͥb & iniciũ qͣ¬
dragesime. & dies pasche denuntiantusi:
se ꝑhibetur. Func gaudens cũ ramis palmar̃
multitudo plebiũ. obuiã ei clamauert̃. osamia
benedictus qui uenit in nomine dũi rex isrł.
In ramis palmarũ sig̾cabat᷑ uictoria. qua erat
dñs mortẽ moriendo suꝑaturꝰ: & tropheo cru¬
regendo ꝑducebat ad uisionẽ pacis. Hoc aut̃
dic sẏmbolũ cõpetentib traditur. ꝓpt̾ confi¬
nẽ du̾ici pasche sollempnitatẽ: ut qͥ iam ad d̾i
gr̃am ꝑcipiendam festinant. fidẽ quã ꝯfitent᷑

Expanded text:
fuerit ostensus, sive quod ea die sideris ortu magis est proditus, sive quod primo signo per aquam in vinum versam multis est manifestatus. 3. Refert autem Cassianus apud Aegyptios Nativitatis diem, 394 et epiphaniorum solemnitatem non bifarie, ut in occiduis provinciis, sed sub diei unius festivitate celebrari. Epistolae quoque pontificis Alexandrini per universas Aegypti Ecclesias vel monasteria diriguntur, quibus et initium Quadragesimae, et dies Pse perhibetur: tunc gradiens cum ramis palmarum multitudo plebium obviam ei clamaverunt: Hosanna, benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel . In ramis enim palmarum significabatur victoria, qua erat Dominus mortem moriendo superaturus: et tropaeo cruregendo, perducebat ad visionem pacis. Hoc autem die Symbolum competentibus traditur, propter confinem Dominicae Paschae solemnitatem, ut qui ad Dei gratiam percipiendam festinant, fidem quam confitentur
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd obseruare discipłos p̃monẽt. Hinc ẽ qͦd eodẽ
die altaria. templiq parietes. ⁊ pauimĩta la¬
uantur: uasaq purificant᷑. que sunt dño ꝯ
secrata. Qua die ꝓuide etiã scm̃ crhisma con
ficit᷑: qͥa ante bidu u̾ pasche. maria¬
caput ac pedes dũi mi ungento ꝑ¬
fudisse ꝑhibet᷑. Inde & dñs. discipłis su¬
is dixit. Scitis qͥa p̾t biduui pascha fiet:
& filius hominis tradetur : de parascerien.

Expanded text:
quod observare discipulos praemoneret. 2. Hinc est quod eodem die altaria templique parietes et pavimenta lavantur, vasaque purificantur, quae sunt Domino consecrata. Quo die proinde etiaficitur, quia ante biduum Paschcaput ac pedes Domini unguento perfudisse perhibetur. Unde et Dominus discipulis suis dixit: Scitis quia post biduum Pascha fiet, t filius hominis tradetur ut cruci
Abbreviated transcription (Latin):
mi p̃sepio iacentẽ. & ad orauert̃ enĩ. offerentes
ei competentia munera tͥnitatis. aurũ. chis.
& inꝓrra. regi deo atq passuro. Ialeo gͦ die
hunc annua celebritate satrauert̃: ut mun¬
runt. Siqͥdem eodẽ die idẽ ihe etiã iordanis
lauatro tingere: diuuiso q celo sp̃s scĩ descen¬
dentis testimonio. dĩ ec̃ filiꝰ declarat᷑. Cuiꝰ
diei nom̃: ex eo qͦd apparuit gentib. epxpha¬
nia nuncupat᷑. Epr phania eni g̾ce appari¬

Expanded text:
in praesepe jacentem adoraverunt eum, offerentes ei competentia munera Trinitatis, aurum, thus, et myrrham, regi Deo atque passuro. Ideo ergo diem hunc annua celebritate sacraverunt, ut munrunt. Siquidem eodem die idem Jesus etiam Jordanis lavacro tingitur; divisoque coelo Spiritus sancti descendentis testimonio Dei esse Filius declaratur. Cujus diei nomen ex eo quod apparuit gentibus, Epiphania nuncupatur. Epiphania enim, Gr
Abbreviated transcription (Latin):
fructuosas: dicentes uira temerare diuina.
qui noctẽ fecit ad reqͥem: sic̃ diem ad labo¬
rem. Qͥ heretici greco sermone nictaxontes.
id ẽ somniculosi uocantuR De matutiuis.
e matutinoꝵ antiqͥtate. et autoritate.
testis ẽ. idẽ dauid ꝓpħa dicens. In ma¬
tutinis meditabor inte: quia fuisti aduitor
diluculo. ut meditaret᷑ eloquia tua. Cassi¬
anꝰ aut̃ dicit. matutine sollempnitatis offm
nouo adhuc tp̃r iustitutũ. pͥmitꝰ in bechlehẽ
ne salutis ex uͥgine nasci dignatus ẽ: sic q ex
illo ꝑ uniu̾sum mundũ eiꝰdẽ celebrationis in¬
ualuit consuetudo. Diluculo aut̃ ꝓinde ora¬
t᷑: ut resurrectio xp̃i celebret᷑. Matutina au¬
t̃ luce radiante. dũs ⁊ saluator ab inferis re¬
surrexit: qñ cepio oriri fidelib lux q̃ ĩ oriente
xp̃o occidãt peccatorib. Siqͥdẽ ⁊ eo tp̃i cunc¬
t̾is spes fut᷑e resurrectionis credit᷑: cũ iusti.
⁊ om̃s ab hac temporali morte qͣsi a sopore

Expanded text:
fructuosas, dicentes jura temerari divina, fructuosas, dicentes jura temerari divina, qui noctem fecit ad requiem, sicut diem ad laborem. Qui haeretici Graeco sermone νυκτάζοντες, hoc est somniculosi, vocantur. De matutinis. De matutinorum antiquitate et auctoritate testis est idem David propheta, dicens: In matutinis meditabor in te, quia fuisti adjutor diluculo, ut meditarer eloquia tua. Cassianus autem dicit matutinae 390 solemnitatis officium novo adhuc tempore institutum primitus in Bethlehem e salutis ex Virgine nasci dignatus est: sicque ex illo per universum mundum ejusdem celebrationis invaluit consuetudo. Diluculo autem proinde oratur, ut resurrectio Christi celebretur. Matutina enim luce radiante, Dominus et Salvator ab inferis resurrexit, quando coepit oriri fidelibus lux, quae moriente Christo, occiderat peccatoribus. Siquidem et eodem tempore cunctis spes futurae resurrectionis creditur, cum justi, et omnes ab hac temporali morte, quasi a sopore
Abbreviated transcription (Latin):
egeptiorũ ꝑcussit. Unde & nos uigilare o¬
portet: ne ꝑiculo egepti admis ceam̃. Hisdẽ¬
cit. Beati sunt illi. qͦs cũ uen̾it dñs inuenerit
uigilantes. & si uesꝑtina hora inqͥt uenerit.¬
& simedia nocte. & si galli cantu. ⁊ inuenerit
rati: quia nescitis qͥ hora filius homĩs uent᷑us
ẽ. Siqͥdem nec u̾bis solis docuit uigilias: s
etiã ꝯfirmauit exemplo. Nam testat᷑ euangłi¬
ũ: quia erat xp̃c ꝑ noctans in oratione di. Pau¬
lus qͦq & silas in custodia publica cͥca medi¬
um noctis orantes. hẏninũ audientib cunc¬
tis uincti dixisse meniorant᷑: ubi repente t̾re¬
motu facto. & concussis carceris fundam̃tis.
& ianue sponte aꝑte. ⁊ omĩũ uincłã st̃ soluta.
Unde oportet his horis psallendi orandiq fre¬
quentiam nos in sc̃is hab̾e officiis: finẽq nr̃m
uł si aduenerit. sub tali actu expectare secu¬
rius. Est aut̃ qͦdam genꝰ hereticoꝵ suꝑflu¬
as estimantiũ sacras uigilias. & sp̃uali oꝑe in¬

Expanded text:
egyptiorum percussit; unde et nos vigilare oportet, ne periculis Aegyptiorum admisceamur. Iisdecit: Beati servi illi quos, cum venerit Dominus, invenerit vigilantes . Et si vespertina hora, inquit, venerit, et si media nocte, et si galli cantu, et invenerit itis hora filius hominis venturus est. Siquidem nec verbis solum docuit vigilias, sed etiam confirmavit exemplo. Nam testatur Evangelium quia erat Jesus pernoctans in oratione Dei . Paulus quoque et Silas in custodia publica, circa medium noctis orantes, hymnum, audientibus cunctis, vincti dixisse memorantur. Ubi repente terraemotu facto, et concussis carceris fundamentis, et januae sponte apertae, et omnium vincula sunt soluta. Unde oportet his horis, psallendi orandique frequentiam nos in sanctis habere officiis, finemque nostrum, vel, si advenerit, sub tali actu exspectare securius. Est autem quoddam genus haereticorum, superfluas existimantium sacras vigilias, et spiritali opere in
Abbreviated transcription (Latin):
tate ñ amisit diuinitatẽ. Ita idẽ es ⁊ dẽ
homo. in nat᷑a di equał patri. in naca ho¬
uñs factus ẽ mortał. in nobis. ꝓ nobis. de
nobis. manens qͦd erat. suscipiens qͦd nerdi.
glosa festiuitas: aduentꝰ di fact᷑ ad homi¬
nesi Itaq dies iste ꝓ eo qͦd in eo xp̃e natꝰ est.
natalis dicit᷑. Quẽ q ideo obseruare ꝑ reuolu¬
tũ ceulũ anni festa sollepnitate debem̾: ut ĩ

Expanded text:
tem; ita idem Deus et idem homo, in natura Dei aequalis Patri, in natura hominis factus mortalis, in nobis, pro nobis, de nobis, manens quod erat, suscipiens quod non ergloriosa festivitas, adventus Dei factus ad homines. Itaque dies iste, pro eo quod in eo Christus natus est, Natalis dicitur; quemque ideo observare per revolutum circulum anni festa solemnitate solemus, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
tie gemitꝰ: uł dũ plangimꝰ qͦd male gesfimꝰ: uł
dũ ñ agimꝰ qͦd agere debemiꝰ. Ine aut̃ uere
penitentiã agit: qͥ nec penite̾ p̃terita negli¬
giti nec adhuc penitenda ꝯmittit. Qͥ uͦ laca¬
mas indesinent̾ effundit. ⁊ tam̃ peccare non
desinit: hic lam̾̃tũ habet: si mũdationẽ ñ ha¬
bet. Si qͥ aut̃ ꝑ gr̾am clĩ ad penitentiã conũ¬
tunt᷑. ꝑt᷑bari ñ clebent si rursus pꝰt em̃datio¬
nẽ relicta uicia cor pulsent. dũ ñ possut bo¬
ne ꝯu̾sationi noce̾.si talis cogitatio ñ erũpat
in ꝯsensu uł oꝑe. Ferre enĩ sũ ꝑfectione. uici¬
oꝵ cogitationes ñ ẽ ad dãpnationẽ. s ad ꝓba

Expanded text:
d male gessimus, vel dum non agimus quod agere debebamus. Ille autem vere poenitentiam agit, qui nec poenitere praeterita negligit, nec adhuc poenitenda committit. Qui vero lacrymas indesinenter fundit, et tamen peccare non desinit, hic lamentum habet, sed mundationem non habet. 8. Si qui autem per gratiam Dei ad poenitentiam convertuntur, perturbari non debent si rursus post emendationem relicta vitia cor pulsent, dum non possint bonae conversationi nocere, si talis cogitatio non erumpat in consensum, vel opera. Ferre enim sine perfectione vitiorum cogitationes non est ad damnat
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ hoc bonũ eẽ ꝓpt̾ instantẽ necessitatẽ: qm̃ boñ
ẽ homini sic ẽẽ. At tam̃ qͥ tẽptationẽ carns ñ
tolerant: necesse ẽ ut portũ ꝯuigõ petant. Un
ñ peccasti. Et si nupserit uͥgo ñ peccauit: qͥa
lib̾e uoluntatis est. Et sinon uis ẽẽ maior: esto
uł minor. Nuptie enĩ peccatũ non suuit: si ꝓ
sollicitudine mundi qͥ nubunt: legẽ dĩ serua¬
re uix possunt. Alit̃ illos dicit. non peccare si
nubant: qͥ nondũ uouert̃ castitatẽ deo. Ceter̃.
uł qͥ incorde suo ꝓmifit. si aliud fec̾it. habet
fecit. Qͦd enĩ erat ꝑ nat᷑am licitũ: ꝑ uotũsͥ
fecit illicitũt Sic̃ ananias ⁊ saphira. qͥb de p¬
cio possessionis sue retine̾ nͥl licuit: ob qͣm cau¬
sam.⁊ subita morte ꝓstrati sunt. Iieuatigłio
cialit̾ regni possessio deputat᷑. qͥ se ꝓpt̾ amore
di castrauert: id ẽ nͣ qͦs ĩpossibilitatis necessi¬
tas cogit. s qͦs uoluntas efficit ꝯtinentes. Sic¬

Expanded text:
c bonum esse propter instantem necessitatem, quoniam bonum est homini sic esse » . At vero qui tentationem carnis non tolerant, necesse est ut portum conjugii petant, unde ccasti; et si nupserit virgo, non peccavit. Quia liberae voluntatis es, si non vis esse major, esto vel minor. Nuptiae enim peccatum non sunt: sed per sollicitudinem mundi, qui nubunt, legem servare vix possunt. Aliter: Illos dicit non peccare si nubant, qui nondum Deo voverint castitatem. Caeterum, qui vel in corde suo promisit, si aliud fecerit, habet fecit. Quod enim erat lifecit illicitum, sicut Ananias et Sapphira, quibus de pretio possessionis suae retinere nihil licuit, ob quam causam et subita morte prostrati sunt . 6. In Evangelio cialiter regni possessio deputatur, qui se amore dei castraverunt, id est non quos impossibilitatis necessitas cogit, sed quos voluntas efficit
Abbreviated transcription (Latin):
illi p̾uaricatores pͥmi homines a deo receilen
tes. malisq factis offendentes creatorẽ: in
puluere uude supti sunt rediert̃. Bene gͦ in
eilicio & cuiere penitens deplorat petcatũ: qͥa in
cilicio asꝑitas & ꝯpunctio peccoꝵ incine̾ aut̃
puluuis ostendit᷑ mortuort. Et uiutꝰq icłco penitẽ¬

Expanded text:
illi praevaricatores primi homines recedentes a Deo, malisque factis offendentes Creatorem, in pulverem, unde primo sumpti sunt, redierunt. Bene ergo in cilicio, et cinere poenitens deplorat peccatum, quia in cilicio asperitas est, et punctio peccatorum, in cinere autem pulvis ostenditur mortuorum. 5. Et idcirco i
Abbreviated transcription (Latin):
debet. qͥa in t̾mmo ẽ ultimo uite. qm̃ ds̃ ñ respicit.
qͥles antea fumiꝰ: s qͣles cͥca finẽ uite existimꝰ. Exfine
eiũ suo unũquẽq aut iustificat. aut cõdẽpnat:
sic scͥptũ ẽ. ipse iudicat extrema t̾re. Q alibi. Uni¬
u̾soꝵ finẽ. ipse consid̾a̾t. Pinde ñ dubitamꝰ cͥca fi¬
nẽ iustificari hominẽ: penitentie cõpunctione.¬

Expanded text:
respicit quales antea fuimus, sed quales circa finem vitae existimus. 9. Ex fine enim suo unumquemque aut justificat, aut condemnat, sicut scriptum est: Ipse judicat extrema terrae ; et alibi: Universorum finem ipse considerat . Proinde non dubitamus circa finem justificari homine
Abbreviated transcription (Latin):
hunc mundũ suꝑnis quasi indie illustrabat. dũ
p̾sentia sua doctrinis ⁊ miraculis illũ illummabat.
Inferius uͦ quasi in nocte eum irradiauit. dũ mor¬
te sua sedentes in tenebris ⁊ umbra mortis uisita¬
te absentes illuminat. qͥa iustos in nocte huiꝰ nite
dem psallimꝰ. qͦt horis stellas a sole undiq t̾sũ illu¬
minari diximꝰ. quatinꝰ nos xͥani. in baptismate
stelle facti. ab et̾no sole in omĩ hora illuminemͦ.
si dñm in om̃i tp̃r bñdicentes uenerem᷑. ⁊ qͥa pec¬
cato deuicti. seruituti sumꝰ addicti. ⁊ insudore
uultus nr̃i. oportet nos pane uesci. ideo solemꝰ ĩ
a nuptiis cũ illo ad libertatis iura redeamus:
quia tres uigilias dñs pofuit. Si inqͥt in pͥma

Expanded text:
hunc mundum superius quasi in die illustrabat, dum hunc mundum superius quasi in die illustrabat, dum praesentia sua doctrinis et miraculis illum illuminabat. Inferius vero quasi in nocte eum irradiavit, dum morte sua, sedentes in tenebris et umbra mortis visitate absens illuminat, quia justos in nocte hujus vitadem psallimus, quot horis stellas a sole undique versum illuminari diximus, quatenus nos Christiani in baptismate stellae facti ab aeterno sole in omni hora illuminemur, si Dominum in omni tempore benedicentes veneremur. Et quia peccato devicti servituti sumus addicti, et in sudore vultus nostri oportet pane vesci , ideo solemus in a nuptiis cum eo ad libertatis jura redeamus. quia tres
Abbreviated transcription (Latin):
iiis uocatur. Diabolus enĩ genus humanũ in pͥmo
parente deuicit. ⁊dure seruitut subegit. Ut gͦ ab
hac seruitute liberi fiamꝰ. diuino seruitio noctur¬
nis horis insudamꝰ. & ut a nocte huiꝰ uite ad et̾nam
lucem ꝑueniamꝰ. Ierũtam̃ qͥa nr̃am seruitutẽ ꝑ sex
etates inundi extendi deploramꝰ. ideo sex noctib eb¬
domade hoc off̾m̾ celebramus:
duodecim psalmos canimꝰ. qͣtinꝰ. qͥ.xii. m̃sib
anni seruitute detinem. ꝑ doctrinam duodecim
apłoꝵ libeͬtati donemur. Sex antiphonas.
głii de nocte mortis adlucẽ xp̃m transeamuis. Q
sex oꝑa lunt esurientẽ cibare. sitientem potare.
nudũ uestire. hospitẽ colligere. infirmũ uisita¬
dũ suꝑus :⁊ inferius int̾diem & noctm. hoc ẽ¬
iuginti qͣtuor horis ꝑ lustrat. & p̾sentes qͥdem sͥ stel¬
las in die lumine suo obscurat. absentes uͦ in noc¬
te illummat. qͥ solem iusticie xp̃m p̃figurat. qͥ

Expanded text:
vus vocatur. Diabolus autem humanum genus in primo vus vocatur. Diabolus autem humanum genus in primo parente devicit, et durae servituti subjecit. Ut ergo ab hac servitute liberi fiamus, divino servitio nocturnis horis insudemus, ut a nocte hujus vitae ad aeternam lucem perveniamus. Verumtamen quia nostram servitutem per sex aetates mundi extendi deploramus, ideo sex noctibus hebdomadae hoc officium celebramus. duodecmensibus anni servitute detinemur, per doctrinam duodecim apostolorum libertati donemur. CAP.gelii de nocte mortis ad lucem Christum transeamus. Quae sex opera sunt, esurientem cibare, sitientem potare, nudum vestire, hospitem colligere, infirmum visitaet inferius inter diem et noctem, hoc est XXIV horis perlustrat, et praesentes quidem stellas sibi in die lumine suo obscurat, absentes vero in nocte illuminat. Qui solem justitiae Christum praefigurat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uifticie aduentꝰ sui ortu oibem illustrat. ⁊ eccłia ei
obmiam rapta letabunda laudes uibilat. qͦd eã spon¬
sus siuis uisitat: ⁊ diui in tenebris huiꝰ mundi seden
benedicti patris mei intelligitur: Sus¬
uffragia sc̃oꝵ que pꝰt ea canuit᷑. sunt mansi
onesmulte in domo patris mei. inquas fin¬
głi ꝓ meritis tunc intͦducunt᷑. Ideo in dm̃ca die hee
laudes canunt᷑. qͥa ꝑ fidem resurrectionis x hec gau¬
dia iustis in resurrectione dabunt᷑. Ideo ẽ int̾ra
tantur. quia sci n̾c ingaudio qͦd in resurrectione
dupplicit̾ ꝑ cepturi sunt gratulant᷑: Abbas¬
anc candem significationẽ ⁊ sc̃s Benedictus
in ordinatione sui officii espressit. hoc solo
mutato qͦd aͥs misereat᷑ in pͥmis ad honorem sc̃e tri¬
nitatis cantari iussit: In priuat¬
N dm̃ca nocte cedebramꝰ nr̃am liberationẽ ⁊ an¬
gelorum coequalitatem. in pͥuatis noctib ꝯmemora¬
mͦ nr̃i exilii seruitutem. A quo enĩ qͥs suꝑat᷑. illiꝰ & ser¬

Expanded text:
itiae adventus sui ortu orbem illustrat, et Ecclesia ei obviam rapta laetabunda laudes jubilat; quam sponsus suus visitat, et diu in tenebris hujus mundi sedentbenedicti Patris mei , intelligitur. Suffragia sanctorum, quae postea canuntur, sunt multae mansiones in domo Patris, in quas singuli pro meritis introducuntur. Ideo in Dominica die hae laudes canuntur, quia per fidem resurrectionis Christi haec gaudia justis in resurrectione dabuntur. Ideo etiam infra tantur, quia sancti nunc in gaudio, quod in resurrectione dupliciter percepturi sunt, gratulantur. Hanc eamdem significationem et sanctus Benedictus in ordinatione sui officii expressit, hoc solo mutato, quod Deus misereatur in primis ob honorem sanctae Trinitatis cantari jussit. CAebravimus nostram liberationem, et angelorum coaequalitatem; in privatis noctibus commemoramus nostri exsilii servitutem. A quo enim quis superatur, illius et ser