comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cipalit̾ atq inꝯmutabilit̃ manentes in u̾bo dĩ ac sic in¬
usibilia eiꝰ ꝑea quȩ facta sunt intellecta ꝯspic̾e. Qđ qͣn¬
ta tarditate ac difficultate agat.⁊ ꝗͣnta temporis mora
ꝓpt̃ corpꝰ corruptibile qđ agg̃uat animã. ⁊̃ que feruen¬
tissimo studio rapit᷑. ut instant̃ ac ꝑ seuerant̃ hȩc agat.
quis ignorat: Uens uͦ angłica pura caritate đi inherens
u̾bo. postea quã illo ordine c̾ata ẽ ut p̃cedet çęt̾a. pͥus ea
uidit inu̾bo di facienda quã facta s̃ͥac sic pͥus inciꝰ fiebãt
cognitione cũ ds̃ bicebat ut fierent. quã insua ꝓpͥa na¬
tura qua itidẽ facta in eis ipsis ⁊̃ cognouit minore utiq
noticia quȩ uesꝑa dicta ẽ: quã noticiã sane p̃cedebant
que fiebant. q p̃cedit cognitionẽ qcqͥd cognosei pot̃.¬

Expanded text:
mutabiliter manentes in uerbo dei, ac sic inuisibilia eius per ea, quae facta sunt, intellecta conspicere. quod quanta tarditate ac difficultate agat et quanta temporis mora propter corpus corruptibile, quod adgrauat animam, etiam quae feruentissimo studio rapitur, ut instanter ac perseueranter haec agat. quis ignorat? mens uero angelica pura caritate inhaerens uerbo dei, posteaquam illo ordine creata est, ut praecederet cetera, prius ea uidit in uerbo dei facienda, quam facta sunt; ac sic prius in eius fiebant cognitione cum deus dicebat, ut fierent, quam in sua propria natura : quae itidem facta in eis ipsis etiam cognouit minore utique notitia, quae uespera dicta est. quam notitiam sane praecedebant quae fiebant, quia praecedit cognitionem q
Abbreviated transcription (Latin):
iuẽ enĩ om̃ibꝰ hec intuentibꝰ ñ exinuidentia suꝑbiam
nasci s ex suꝑbia potiꝰ inuidentiã. Naut̃ frustͣ putari pot̃.
ab inicio temporis di abolũ suꝑbia cecidisse. nec fuisse ul¬
lũ antea tempꝰ quo cũ angłis sc̃ĩs pacatus uirenit ⁊ beatus.
ẜ abillo pͥmordio c̾ature a suo c̾atore apostatasse. ut illud
qđ dñsait. ille homicida erat abinitio. ⁊ inu̾itate ñ stetit.
uaũq ab initio intelligamꝰ. ñ solũ qđ homiorda fuit. ẜ :̃ qđ
mu̾itate ñ stetit. Et homicida qrad̾e ab illo inino exqͦ ħo
potuit occidi. ñ aut̃ potuit occidr. ante quã qui oecidef¬
cẽt. Ab initio gͦ homicida diabolus. q̃a ipse occidit p̾mũ
hominẽ. ante. quẽ nullus hominũ fuit. Inu̾tate aut̃ ñ
sterit.⁊ hoc abmitio exꝗͣ cãtus c̃. qui stiret si stare uolu

Expanded text:
omtu est enim omnibus haec intuentibus non ex inuidentia superbiam omtu est enim omnibus haec intuentibus non ex inuidentia superbiam nasci, sed ex superbia potius inuidentiam. non autem frustra putari potest ab initio temporis diabolum superbia cecidisse nec fuisse ullum antea tempus, quo cum angelis sanctis pacatus uixerit et beatus, sed ab ipso primordio creaturae a suo creatore apostatasse, ut illud quod dominus ait: ille homicida erat ab initio et in ueritate non stetit utrumque ab initio intellegamus, non solum quod homicida fuitate non stetit. Et homicida quidem, ab illo initio ex quo homo potuit occidi, non autem potuit occidi antequam esset qui occideretur; ab initio ergo homicida diabolus, quia ipse occidit hominem primum, ante quem nullus hominum fuit. In veritate autem non stetit, et hoc ab
Abbreviated transcription (Latin):
tus. alt̃ paeificus. alt̃ sediniosus. alt̃ uitatẽ laudibꝰ errantiũ p̃¬
ferens. alt̃ quo qͦmͦ laudis auidus. alt̃ amicalis. alt̃ mindus. alt̃
hoc uolens ꝑrimo qđ sͥ. alt̃ subic̾e ꝓrimũ s. alt̃ ꝓrimi utiłi¬
iangłis. alt̃ in bonis. alt̃ inmalis. : distinrert̃ ꝯditas ingne
humano duas cuntates. sub ad mirabili ⁊ in effabili ꝓuiden¬
ta uĩ cuncta quȩ cãt administrantis ⁊ ordinantis. alt̾am
iustoꝵ. alt̾am iniquoꝵ. quarũ ⁊̃ quadã temporalis ꝯmixtiõe
cta angłis bonis in rege suo uitã ꝯsequat᷑ ȩt̾nã. alt̾a ꝯnincta
angłis malis inignẽ cũ suo rege. miitar᷑ et̃nũ. Deqͥs̃ du abꝰ
euutatibꝰ latꝰ fortasse alio loco si dñs uoluerit disseremꝰ. Quan¬
uoluntate ꝑi̾teret. scͥtura ñ dic̃. ante m̃ factũ fursse &
erbac cũ hõr inuidisse ratio manifesta declarat. hxꝓmp¬

Expanded text:
tus, alter pacificus, alter seditiosus, alter ueritatem laudibus errantium prtus, alter pacificus, alter seditiosus, alter ueritatem laudibus errantium praeferens, alter quoquo modo laudis auidus, alter amicalis, alter inuidus, alter hoc uolens proximo quod sibi, alter subicere proximum sibi, alter in Angelis; alter in bonis, alter in malis; et distinxerunt conditas in genere humano civitates duas, sub admirabili et ineffabili providentia Dei, cuncta quae creata sunt administrantis et ordinantis, alteram justorum, alteram iniquorum. Quarum etiam quadam temporali commixtione cta Angelis bonis in rege suo vitam consequatur aeternam, altera conjuncta angelis malis in ignem cum rege suo mittatur aeternum. De quibus duabus civitatibus latius fortasse alio loco, si Dominus voluerit, disseremuuoluntate peruerteret, scriptura non dicit; ante tamen factum fuisse et ex hac eum homini inuidisse ratio manifesta declarat. in pr
Abbreviated transcription (Latin):
nomine apłs ꝑ sp̃em genꝰ significans uni u̾sałe auarm¬
ã uolebat intelligi dicendo. radir omniũ maloꝵ auan¬
tia. Hac enĩ ⁊ diabolus cecidit. qui utiq ñ amauit pecu¬
niã ẜ ꝓp̾am potestatẽ . Prom̃ ꝑuisus sinamor pͥuat sc̃a so¬
cietate turgidu sp̃m. cũq coartat miseria. iam ꝑ iniqͥtatẽ
satiari cupientẽ. Ełinc alio loco eũ dixisset ert̃ enĩ hores
se ipsos amantes ꝯtinuo subiecit. amatores pecimie. abil¬
la gna̾li auaricia cuiꝰ suꝑbia caput ẽ ab hanc speciale
descendens quȩ ꝓpͥa hominũ ẽ. neq enĩ eẽnt ⁊̃ hoĩes anu¬
tores pecunie. nͥ eo se putarent excellentiores qͦ dinors.
cellentia lȩtat᷑. Merito gͦ ⁊ñ inflat᷑. Hii duo amores quꝙ
ni utilitati ꝯsulens ꝓpt̃ suꝑnã societatẽ. alt̃ ⁊̃ rẽ ꝯmu¬
nẽ in potestatẽ ꝓpͥam redigens ꝓpt̃ arrogantẽ dñati
onc̃ alt̃ subditus. alt̾ emulus do. alt̃ tranquillus alt̃ turbulen¬

Expanded text:
olus per speciem genus significans uniuersalem auaritiam uolebat intellegi dicendo: radix omnium malorum est auaritia. hac enim et diabolus cedidit, qui utique non amauit pecuniam, sed propriam potestatem. proinde peruersus sui amor priuat sancta societate turgidum spiritum eumque coartat miseria iam per iniquitatem satiari cupientem. hinc alio loco cum dixisset: erunt enim homines se ipsos amantes, continuo subiecit: amatores pecuniae, ab illa generali auaritia, cuius superbia caput est, ad hanc specialem descendens, quae propria hominum est. neque enim essent etiam homines amatores pecuniae, nisi eo se putarent excellentiores quo ditiorecellentia laetatur; merito ergo et non inflatur. Hi duo amores — quuni utilitati consulens propter supernam societatem, alter etiam rem communem in potestatem onem, alter subditus, alter aemulus deo, alter tranquillus, alter turbulen
Abbreviated transcription (Latin):
sub̃a qua ds ẽ qđ breuiꝰ sit in parte quã itoto. sic̃ nece̾e
tatẽ pati. Nic gͦ in ꝯmutabili et̾nitate uiuens cãuit om̃a
simul. exqͥbꝰ currerent tempora ⁊ implerent᷑ loca. tempo¬
ralibq y localibꝰ rerũ motibꝰ scła uolue̾nt᷑. in qͥbꝰ rebꝰ que¬
da spũalia queda corporalia condidit. formans matiam
stituit. ut formationẽ suã ñ tempore. ẜ origine p̃uenirto.
Spũałe aut̃ c̾aturã corporali p̃posuit. ut spũalis tantũ m ꝑ
tempora mutari possit. corporalis aut̃ ꝑtempora ⁊ loca Ex¬
empli enĩ gr̃a ꝑ tempora mouet᷑ animꝰ. ł reminiscendo
qđ oblitus erat. ł discendo qđ nesciebat. ł uolendo qđ no¬

Expanded text:
qua deus est, quod breuius sit in parte quam in toto, sicut necesse tatem pati. Hic autem incommutabili aeternitate uiuens creauit omnia simul, ei quibus currerent tempora et implerentur loca temporalibusque et localibus rerum motibus saecula uoluerentur. in quibus rebus quaedam sstituit, ut formationem suam non tempore, sed origine praeveniret.Spiritualem autem creaturam corporali praeposuit; quod spiritualis tantummodo per tempora mutari posset, corporalis autem per tempora et loca. Exempli enim gratia, per tempus movetur animus, vel reminiscendo quod oblitus erat, vel discendo quod nesciebat, vel volendo quod no
Abbreviated transcription (Latin):
iussit. ⁊ tc̃ forte uidendũ ẽ aꝓmerente cur usserit : ẜ
tam̃ causa iussionis huiꝰ ñ dutiꝰ reqͥramꝰ. si hec ipsa mag¬
na ẽ utilitas hõi qđ dõ seruit. Iubendo ds̃ utile facit.
qͥeqͥd iub̾e uoluerit. deqͦ metuendũ ñ ẽ ne iube qđ in y¬
tile ẽ possit. Nec fieri pot̃ ut uoluntas ꝓp̾a ñ gͣndi rur¬
ne pondere suꝑ hominẽ cadat. si cã uoluntati suꝑroris

Expanded text:
iussit et tunc forte. uidendum est a promerente, cur iusserit. sed iussit et tunc forte. uidendum est a promerente, cur iusserit. sed tamen, ut causam iussionis huius non diutius requiramus, si haec ipsa magna est utilitas homini, quod deo seruit, iubendo deus utile facit quidquid iubere uoluerit, de quo metuendum non est, ne iubere quod inutile est possit. Nec fieri potest, ut uoluntas propria non grandi ruinae pondere super hominem cadat, si eam uoluntati superioris
Abbreviated transcription (Latin):
nenosa sit mortẽq p̃nuntiat. si tetigerit seqͥt᷑ qͥdẽ moes
eiꝰ ñ cẽt. siue iñ uetaret᷑ siue ñ ueraret᷑. Itẽ cũ qͥsq ꝓ¬
hbet eã rem tangi quȩ ñ qͥđe tangenti s illi qͥ ꝓhibet
obeẽt. uelut si quisq in alienã pecuniã misisset manum
phibitꝰ ab illo cuiꝰ erat illa pecunia. ido eẽt ꝓhibito pecea¬
tũ. qͥa phibenti pot̾at ẽẽ dapnosũ. Cũ uͦ illud tangit᷑ qđ
nec tangenti obeẽt si ñ ꝓhib̾et᷑. nec cuiquã alti qͣndolibet
tangeret᷑. quare ꝓhibitũ ẽ nͥ ut ipsius ꝑse bonũ obedi¬
entie. ⁊ ipsuis ꝑse mału in obedientiȩ monstraret᷑. Deniq
di. quando id abmissũ ẽ in qͦ ne admitteret᷑ sola debet ius¬
sio dñantis attendi. Que si sola attenderet᷑. ꝗqͣd alud quã
di uoluntas attenðet᷑. qͥd aliud quã dĩ uoluntaᷤ a maret᷑.
Dñs quidẽ eur iusserit uiderit. faciendũ ẽ ascriuente qͥ

Expanded text:
nenosa est mortemque praenuntiat, si tetigerit — sequetur quidem mors nenosa est mortemque praenuntiat, si tetigerit — sequetur quidem mors eius non esset, siue inde uetaretur siue non uetaretur. item cum quisque prohibet eam rem tangi, quae non quidem tangenti, sed illi, qui prohibuit, obesset, uelut si quisquam in alienam pecuniam misisset manum prohibitus ab eo, cuius erat illa pecunia, ideo esset prohibito peccatum, quia prohibenti poterat esse damnosum. cum uero illud tangitur, quod nec tangenti obesset, si non prohiberetur, nec cuiquam alteri, quandolibet tangeretur, quare prohibitum est, nisi ut ipsius per se bonum oboedientiae et ipsius per se malum inoboedientiae monsDei, quando illud admissum est, in quo ne admitteretur, sola deberet jussio dominantis attendi. Quae si sola attenderetur, quid aliud quam Dei voluntas attenderetur? quid aliud quam Dei voluntas amaretur? inus quidem cur iusserit, uiderit; faciendum est a seruiente quod
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ oꝑari ineo ut custodiret eũ. Et p̃cepit dñs ds̃
adȩ dicõ. ab om̃i ligno qđ ẽ in paradyso edes ad escam
deligno aut̃ cognoscenb bonũ &mału ñ mandu¬
cabitis beillo: ꝗua die aut̃ eđitis. ab eo morte moriemi¬
ni. Si aliqͥd mali cẽt lignũ illud uñ ꝓhibuit homi¬
nẽ d̾s: eiꝰ ipsius mali natura uenenatus uideret᷑ ad m&¬
tem. Quia uͦ ligna om̃ia in paradysobona plantauãt
ꝗͥfecit om̃a ualde bona. nec ulla ibr natura mali
erat. ꝗͥa nusquã ẽ mali ulla nat᷑a. qđ diligentiꝰ si dñs
uoluerit disseitmꝰ. cum adcillo serpente dice comꝰ.: abco
bonũ illi cẽt.⁊ tnsgressio malũ. nec potuit meliꝰ ⁊ diligen¬
tius monstrari. quantũ malũ sit sola inobedientia. cũ ido
reus iniquitatis factus ẽ homo. qͥa cã rẽ tetigit contͣ ꝓ hi¬
bitionẽ. quã si ñ ꝓhibitꝰ tetigisset ñ utiq peecasset. nã
qui dicit u̾bi gr̃a noł tangẽ hanc herbã. si forte ue¬

Expanded text:
hoc est "operari in eo" et "custodire eum." Et praecepit dominus deus Adae dicens: ab omni ligno, quod est in paradiso, edes ad escam: de ligno autem cognoscendi bonum et malum non manducabitis de illo. qua die autem ederitis ab eo, morte moriemini. si aliquid mali esset lignum illud, unde prohibuit hominem deus, eius ipsius mali natura uenenatus uideretur ad mortem. quia uero ligna omnia in paradiso bona plantauerat, qui fecit omnia bona ualde, nec ulla ibi natura mali erat, quia nusquam est mali ulla natura — quod diligentius, si dominus uoluerit, disseremus, cum de illo serpente dicere coeperimusbonum illi esset et transgressio malum. Nec potuit melius et diligentius demonstrari, quantum malum sit sola inoboedientia, cum ideo reus iniquitatis factus est homo, quia eam rem tetigit contra prohibitionem, quam si non prohibitus tetigisset, non utique peccasset. nam qui dicit uerbi gratia: .,noli tangere hanc herbam — si forte ue
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa loca itineris uͥ ẽẽt. ⁊ quã ꝓpinqͣret.⁊ quand ing̾deret᷑.⁊ fundu.
⁊domũ. ⁊cubiculũ donec inconspectu eiꝰ astaret. Que omĩa ⁊ si
ñ oculis patiens ille cernebat. tñ nͥ aliqͦ mͦ cerneret ñ ta ueratit̃
enuntiaret. Erat aũ iste febriens ⁊ tãꝗͣ infrenesi ista dicebat.
⁊forte reu̾a freneticꝰ erat. s ꝓpt̃ ista omoniũ pati putabnͥtur.
Nlullũ refectionis cibũ accipiebat asuis. s asolo illo pbro. Resiste
tantũ subditꝰ erat ⁊ subdita respono̾bat. nec tñ eidẽ saltẽ pb̃ro
illa cessit m̃tis alienatio. siue demoniũ. nͥ cũ sanꝰ eẽt afebribx.
sic̃ frenetici sanari solent. nec aliquando postra tale aliꝗͥ passus ẽ.
spetie diunandi. s tãqͣm factũ ac p̃teritũ recolens. nã cũ eiꝰ apud¬

Expanded text:
omnia loca itineris ubi esset, et quam propinquaret, et quando ingrederetur et fundum et domum et cubiculum, donec in conspectu ejus astaret. Quae omnia etsi non oculis patiens ille cernebat, tamen nisi aliquo modo cerneret, non tam veraciter enuntiaret. Erat autem iste febriens, et tanquam in phrenesi ista dicebat. Et forte revera phreneticus erat, sed propter ista daemonium pati putabatur. Nullum refectionis cibum accipiebat a suis, sed a solo presbytero. Resistebtantum subditus erat et subdite respondebat. nec tamen eidem saltem presbytero illa cessit mentis alienatio siue daemonium, nisi cum sanus esset a febribus, sicut phrenetici sanari solent, nec aliquando postea tale aliquid passus est. specie diuinandi, sed tamquam factum ac praeteritum recolens. nam cum eius apu
Abbreviated transcription (Latin):
q peccato uiuentibꝰ. ut in meliorẽ aliquẽ statũ filus geni¬
tis ederent: uñ scło finito cũ õi posteritate scõe in angłi¬
cã formã ñ ꝑ carnis mortẽ. ẜ ꝑ dĩ uirtutẽ multo felicius
mutarent᷑. N itaq uideo ad qđ aliud ad iutoriũ mulier fa

Expanded text:
ue peccato uiuentibus, ut in meliorem aliquem statum filiis geniue peccato uiuentibus, ut in meliorem aliquem statum filiis genitis cederent, unde saeculo finito cum omni posteritate sanctorum in angelicam formam non per carnis mortem, sed per dei uirtutem multo felicius mutarentur! Non itaque uideo, ad quod aliud adiutorium mulier fa
Abbreviated transcription (Latin):
emigrarunt. dequa tam̃ ille ñ mortẽ s t̃nslationo mi¬
grauit: iã utiq alinͥd meluis habens quã in hac uita possit. quã¬
uis ñdũ habeat qđ ex hac uita recte gesta infine habiturus
est. ꝓ nob̾ do meliora ꝓuidente. ne sine nobis ꝑficent᷑. Aut si
quisquã putat hoc heliã mereri ñ potuisse si duxisset uro¬
rẽ filiosq ꝓc̾asset. edit᷑ enĩ ñ habuisse qͥa hoc sonpt᷑a ñ dixit.
quãuis : decelibatu eiꝰ nichil dixit: qͥd deenoch respondebit
translatione ñ morte succedentibꝰ ceđẽ: Nã si cnoch ⁊ heli¬
as inadã mortui mortisq ꝓpaginẽ incarne gestantes qđ
debitũ ut soluant c̾dunt᷑ ⁊̃ redituri ad hanc uitã.⁊ qđ tam¬
diu dilatũ ẽ morituri. nc̃ tam̃ inalia uita s̃ u̾ ante re¬
surrectionẽ carnis ante quã animale corpꝰ inspũale mu¬
tet᷑ nec morbo nec senectute deficiunt: quanto ustꝰ atq
ꝓbabiliꝰ pͥmis illis hominibꝰ p̃staret᷑. sine ullo suo parentẽ¬

Expanded text:
emigrarunt, de qua ille tamen non morte, sed translatione migrauit. iam itaque aliquid melius habet, quam in hac uita posset, quamuis nondum habeat, quod ex hac uita recte gesta in fine habiturus est; pro nobis enim meliora prouiderunt, ne sine nobis perfecti perfi si duxisset uxorem, filiosque procreasset creditur enim non habuisse, quia hoc Scriptura non dixit, quamvis et de celibatu ejus nihil dixerit, quid de Enoch respondebit,translatione, non morte succedentibus cedere? Nam si Enoch, et Helias in Adam mdebitum ut soluant, creduntur etiam redituri ad hanc uitam et, quod tamdiu dilatum est, morituri — nunc tamen in alia uita sunt, ubi ante resurrectionem carnis, antequam animale corpus in spiritale mutetur, nec morbo nec senectute deficiunt: quanto iustius atque probabilius primis illis hominibus praestaretur sine ullo suo parentum
Abbreviated transcription (Latin):
SCRIETURA BIꝑtita est. seđm id quod
dñs significat dicens. seribam eruditũ in
dicunt᷑. In libris autẽ om̃ib sc̃ĩs intuer oportet
que ibi eterna intiment᷑. quȩ facta narrent᷑. que futa
ꝓnuntient᷑. quȩ agenda p̃cipiant̃. uel moneant᷑. In nar¬
ratione gͦ rerũ factarũ querit᷑ utrũ omĩa scđm figu¬
rarum tantũm intellectũ accipiant᷑. an etiã seđm fi¬
dẽ rerũ gestarũ asserenda & defendenda sint. Nam
debit. ad tendens apłm dicentẽ. omĩa aut̃ hec con
tingebant illis: & illud qđ ingenesi scriptũ ẽ. &
erunt duo in carne una: magnũ sacram̃tũ cõmendan

Expanded text:
scriptura bipertita est secundum id quod dominus significat dicens scribam eruditum in dicuntur. in libris autem omnibus sanctis intueri oportet quae ibi aeterna intimentur, quae facta narrentur, quae futura praenuntientur, quae agenda praecipiantur uel moneantur. in narratione ergo rerum factarum quaeritur utrum omnia secundum figurarum tantummodo intellectum accipiantur an etiam secundum fidem rerum gestarum asserenda et defendenda sint. nam debit attendens apostolum dicentem: omnia autem haec in contingebant in illis, et illud quod in Generunt duo in carne una , magnum sacramentum commendant
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. qđ factũ ẽ. qͦmodo uictũ ẽ. sic̃ habet pat̾ uitã in
semeripso sic bebit ⁊ filio uitã hab̾e insemetipso. Nec p̃¬
t̃mutendũ ẽ qđ em̃datiores codices habent. qđ factũ
uinere.que frui ñ possunt participatione sap̃iȩ ẜ uita
erat lux hominũ. Mlentes qͥppe iationales purgate gr̃a
eus possunt ꝑuenire ad huiꝰmodi uisionẽ: ꝙͣ nec su¬
om̃a enumerauit que fecit. nec alia uisio ipsius &
patͥs. ẜ una. sicut una substantia. Nã & in libro iob
mortalis uiã eiꝰ. nec inueniet᷑ in hominib : paulo

Expanded text:
 factum est, quomodo dictum est: sicut habet pater uitam in semet ipso, sic dedit filio habere uitam in semet ipso. Nec praetermittendum est, quod emendatiores codices habent: quod factum uiuere, quae frui non possunt participatione sapientiae — sed uita erat lux hominum. mentes quippe rationales purgatae gratia eius possunt peruenire ad eiusmodi uisionem, qua nec sua enumerauit omnia, quae fecit. nec alia uisio ipsius et patris, sed una, sicut una substantia. nam et in libro Iob mortalis uiam eius nec inuenietur in hominibus. et paulo
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑ ẜ ꝯmutari omnino ñ pot̃: hichił hoꝵ que fec̃
eristens. ⁊ om̃a pͥmitus habens sic̃ ipse ẽ. neq enim
faceret nͥ ea nosset añ quã facet. nec nosset nͥ uideret.
nec iuberet nͥ haberet. nec haberet ea quȩ ñđdũ fa¬
cta erant nͥ quẽ abmodũ ẽ ipse ñ factus: quãus m
quã illa substantia meffabilis sit. nec diei ut cũq ho¬
mini ꝑ hominẽ possit. ñ usurpatis ꝗͥ bdã locoꝵ ac tem

Expanded text:
 commutari omnino non potest, nihil horum, quae fecit, existens et omnia primitus habens, sicut ipse est — neque enim faceret, nisi ea nosset, antequam faceret, nec nosset, nisi uideret, nec uideret, nisi haberet, nec haberet ea, quae nondum facta erant, nisi quemadmodum est ipse non factus —: quamuis, inquam, illa substantia ineffabilis sit nec dici utcumque homini per hominem possit nisi usurpa
Abbreviated transcription (Latin):
antioꝵ atq rimarũ ascendentẽ det̾ra. ⁊ ubiq disꝑtitis
qͣsi ennib irigantẽ omnẽ faciẽ t̾re ñ continua specie
nͥ̃ qui cõtentioso sp̃u laborat: Pot̃ qͥppe ⁊̃ ita dictũ intelligi. om̃s¬
t̾rȩ facies trrigata. quẽadmodũ dr̃ om̃is uestis species colorata.
⁊̃ si ñ ꝯtenuatĩ ẜ maculatĩ fiat. p̃sertĩ ꝙ tc̃ innouitatt t̾rarũ
ysi ñ om̃a plura t̾n plena fuisse c̾dibile c̃. qͦ latiꝰ possent erũ¬
pentia fiuenta disꝑgi atq distendi. Qua ꝓpt̾ de istiꝰ fontis ma¬
gnitubine uł multitudine qͥ siue unã habuit aliquunde
eruptionẽ. suc ꝓpt̾ aliquã int̾rȩ occultis sinib unitatẽ
uñ om̃s aque suꝑ trã scatent omniũ fontiũ paruoꝵ atq
magnoꝵ. unꝰ fons dictus ẽ ꝑ om̃s disꝑticiones suas ascen
fontes multos. ꝑ uniu̾sã t̾rã. loca uł regiones ꝓp̾as irigan¬
tes. sic̃ dr̃ miles : multi intelligunt᷑. sic̃ dicta ẽ locusti e

Expanded text:
 atque rimarum ascendentem de terra et ubique dispertitis quasi crinibus inrigantem omnem faciem terrae non continua specie nisi qui contentioso spterrae facies irrigata, quemadmodum dicitur omnis vestis facie colorata, etiamsi non continuatim, sed maculatim fiat, praesertim quia tunc in nouitate terrarum etsi non omnia. plura tamen plana fuisse credibile est, qua latius possent erumpentia fluenta dispergi atque distendi. Quapropter de istius fontis magnitudine uel multitudine, qui siue unam habuit alicunde eruptionem siue propter aliquam in terrae occultis sinibus unitatem, unde omnes aquae super terram scatent omnium fontium magnorum atque paruorum. unus fons dictus est, per omnes dispertitiones suas ascendfontes multos per universam terram loca vel regiones proprias irrigantes: sicut dicitur miles, et multi intelliguntur; sicut dicta est locusta et
Abbreviated transcription (Latin):
uerã lucẽ suã. ñ ipsũ u̾bũ dĩ ꝑ qđ facta s̃ om̃a. euiꝰ partier¬
pes ẽe potuert̃. ab om̃i iniqͥtate ⁊ errore mundate. N gͦ
ita ꝓ nuntiari oportet. qđ factũ ẽ millo. uita ẽ. ut subdis¬
tinguamꝰ. qđ factũ ẽ in illo. ⁊ deiñ inferamꝰ uita ẽ. Quid
enĩ ñ in illo factũ ẽ. cũ ꝯmemoratis ⁊̃ multis trenis c̾a¬
turis dicat᷑ inpsalmo. om̃a in sapĩa fecisti. dicat ⁊ apłs.
⁊ quecũq inea s̃ uita sit. Que eũ absurde dicant᷑ om̃a
iuuere. quanto absurdiꝰ ut om̃a uita sint. p̃sertĩ qr distin¬
guit deqͣli uita loqͣt᷑ cũ adbidit. ⁊ uita erat lux hominp̃.
Siͤ gͦ distinguendũ ẽ. ut cũ dixerimꝰ qđ factũ ẽ. deiñ in

Expanded text:
em suam nisi ipsum uerbum dei. per quod facta sunt omnia, cuius participes esse poterunt ab omni iniquitate et errore mundatae. Non ergo ita pronuntiari oportet: quod factum est in illo, uita est, ut subdistinguamus: quod factum est in illo, et deinde inferamus: uita est. quid enim non in illo factum est, cum commemoratis multis etiam terrenis creaturis dicatur in psalmo: omnia in sapientia fecisti, dicat et apostet quaecumque in ea sunt uita sint. quae cum absurde dicantur omnia uiuere, quanto absurdius, ut etiam uita sint? praesertim quia distinguit, de quali uita loquatur, cum addit: et uita erat lux hominum. sic ergo distinguendum est, ut, cum dixerimus:
Abbreviated transcription (Latin):
tuã. ⁊ terũ: tolle purrũ ⁊uade inegyptũ. Itaq: bono qͥde sp̃u
assumi sp̃m hominis ad has uid̾ndas unagines nͥ aliꝗͥ significent
ñ puto. Cũ uͦ incorpore causa ẽ. ut ineas exp̃ssiꝰ intuendas humanꝰ

Expanded text:
tuam, et iterum: tolle puerum et uade in Aegyptum. Itaque bono quidem spiritu adsumi spiritum hominis ad has uidendas imagines, nisi aliqua significent, non puto; cum uero in corpore causa est, ut in eas expressius intuendas human
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑturbatas habent sentiendi uias incapite ut talia uid̾ant.
qualia somniantes uident. quoꝵ dormiendo au̾tit᷑ intentio a
sensu uigilandi. ⁊ in ea uidendi ꝯu̾tit᷑. sũ gͦ illud fiat ñ dormi¬
endo. hoc aũ dormiendo. ñ t̾n caquȩ uident᷑ exalio gn̾e s̃ qͣm
exnatura sp̃r de qͦ fiunt ł inqͦ fiunt ꝯsimilitudines corpoꝵ.
ita qͣmuis diu̾sa sit causa intentionis alienatȩ. quando sanc
corꝑe uigilantes orculta qͣdã ui spũali anima rapit᷑. ut uice
corpꝵ exp̃ssus corporaliũ rerũ similitudines in spũ uideat.
eade tñ ẽ nat᷑a uiscꝵ. Neq enĩ dici pot̃ cũ causa incorpore
hec d̾monstrari quando qͥdẽ aꝑte scͥptura dic̃. effundã dͤ sp̃u
meo suꝑ omnẽ carnẽ. ⁊ uiuenes ur̃i uisa uiðbunt. ⁊ senes somnia

Expanded text:
perturbatas habent sentiendi uias in capite, ut talia uideant, perturbatas habent sentiendi uias in capite, ut talia uideant, qualia somniantes uident, quorum dormiendo auertitur intentio a sensu uigilandi et in ea uidenda conuertitur. cum ergo illud fiat non dormiendo, hoc autem dormiendo, non tamen ea, quae uidentur, ex alio genere sunt quam ex natura spiritus, de quo uel in quo fiunt similitudines corporum. ita quamuis diuersa sit causa intentionis alienatae, quando sano corpore uigilantis occulta quadam ui spiritali anima rapitur, ut uice corporum expressas corporalium rerum similitudines in spiritu uideat, eadem tamen est natura uisorum. neque enim dici potest, cum causa in corpore haec demonstrari, quandoquidem aperte scriptura dicit: effundam de spiritu meo super omnem carnem, et iuuenes uisa uidebunt, et s
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ ualet ipsa animi intentio utrũ ꝑducat᷑ usq ad sensus
licet clausos an in ipso cerebro. uñ inhec nitit᷑ aliqͣ causa ex¬
istente in aliud au̾tat᷑. ut quã uis aliqͣndo se noiu̾nt ñ corꝑa
s corpoe similitudines cernere. ł minꝰ ⁊̃ erudita ipsa eẽ corpora
existimans sentiat ñ ea corpores sp̃u uide̾ longe fit tñ abaf¬
fectione qua suo corpori p̃sentat᷑. uñ se nor̃ ⁊ ceci uigilare.
cũ similitudines corpoꝵ cogitatas acorporibꝰ quȩ uidre ñ pos-¬
sunt certa noticione discernunt: sũ aũ sano corpore nec sõno
sensibꝰ ꝯsopitis. aliqͦ occulto oꝑe spũali ut in ea uisa que similia
sunt corporalibꝰ anima rapit᷑. ñ qr modꝰ diu̾sus ẽ idõ ẽ ⁊̃ diu̾sa
nat᷑a uisꝙ. cũ ⁊ in illis causis que o corpori existunt sit utiq dif¬
ferentia  aliquando mtrario. nã frenetici ñ dormiendo potiꝰ

Expanded text:
tantum ualet ipsa animi intentio utrum perducatur usque ad sensus tantum ualet ipsa animi intentio utrum perducatur usque ad sensus licet clausos an in ipso cerebro, unde in haec nititur, aliqua causa existente in aliud auertatur, ut, quamuis aliquando se nouerit non corpora, sed corporum similitudines cernere uel minus erudita etiam ipsa esse corpora existimans sentiat se non ea corpore, sed spiritu uidere, longe sit tamen ab effectione, qua suo corpori praesentatur: unde se norunt et caeci. uigilare, cum similitudines corporum cogitatas a corporibus, quae uidere non possunt, certa notione discernunt. Cum autem sano corpore nec somno sensibus consopitis aliquo occulto opere spiritali in ea uisa, quae similia sunt corporalibus, anima rapitur, non, quia modus diuersus est, ideo est etiam diuersa natura uisorum, cum et in illis causis, quae de corpore existunt, sit utique differentia et aliquando a contrario. nam phrenetici non dormiendo potius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓeis habrant᷑ corporibꝰ quȩ ꝑoculos sentiunt᷑. tantũ it̃ esti uͥ
fiat impedim̃tũ sentiendi corporalia. cũ sit incorpore. Si enĩ
ñ fit nͥ inipsis aditibꝰ ⁊ quasi ianuis sensuũ uelut inoculis. in
nes corp& Si aũ causa ẽ intꝰ incerebro uñ dirigunt᷑ uiȩ adea que
foris s̃ sentienda. ipsiꝰ intentionis uasa sopiunt᷑. ł turbant᷑ łint̃
poraliũ acorporalibꝰ discernert ñ ualens utrũ in illis aninistis
sit nesciat. ⁊ cũ scit longe aliomͦ sciat. quã du in cogitando u̾¬
sant᷑ siue occurrunt similitudines corpoꝵ. qͥ modꝰ nͥ ab exꝑtis
capi ut cũq ñ pot̾e. Hinc enĩ erat q me dormiens insomnis ui¬
dere sciebã. nec tñ illas corporaliũ rerũ similitudines quas
uidebã sic abipsis corporalibꝰ discerneb̾a. quẽ ad modu eas cogi¬
tantes ⁊̃ clausis oculis ł intenebris ꝯstituti discerne̾ solemus.

Expanded text:
eis habeantur corporibus, quae per oculos sentiuntur. Tantum interest, ubi eis habeantur corporibus, quae per oculos sentiuntur. Tantum interest, ubi fiat inpedimentum sentiendi corporalia, cum fit in corpore. si enim non fit nisi in ipsis aditibus et quasi ianuis sensuum, uelut in oculis, in nes corporum; si autem causa est intus in cerebro, unde dirigantur uiae ad ea, quae foris sunt, sentienda, ipsius intentionis uasa sopiuntur uel turbantur uelporalium a corporalibus discernere non ualens, utrum in illis an in istis sit, nesciat et cum scit longe alio modo sciat, quam dum in cogitando uersantur siue occurrunt similitudines corporum: qui modus nisi ab expertis capi utcumque non potest. hinc enim erat, quod me dormiens in somnis uidere sciebam nec tamen illas corporalium rerum similitudines, quas uidebam, sic ab ipsis corporalibus discernebam, quemadmodum eas cogitantes etiam clausis oculis uel in tenebris constituti discernere solemus.
Abbreviated transcription (Latin):
Dormientibꝰ qͥppe in cerebro c̃sopit᷑ uia sentiendi. qͣ intentionẽ ad
oculos duc̃. idõq ipsa intentio in aliud au̾sa cernit uisa somnux tã qͣm
species corporalesassint. ut ͥdormiens uigilare uidat᷑.⁊ ñ sumilia
corꝑibꝰ s ipsa corꝑa intueri se putet Cũ aũ uigilant ceri ducit᷑ per
illa itinera intentio cernendi. quȩ cũ ad loca ueni̾t ocłoꝵ ñ exerit᷑
foras. s ibi remanet ut uigilare se sentiat. potiꝰq ẽẽ intenebris uigi-¬
lando ⁊̃ ꝑdiẽ. quã dormiendosiuie ꝑdit̃ siue ꝑ noctẽ. nã ⁊ qͥ ceci ñ s̃ ple¬
riq patientibꝰ oculis dormiunt. nichil ꝑ eos ui dntes. s ñ ido nichil
uidentes. cũ sp̃u cernant uisa somniꝵ. Si aũ clausis oculis uigilent.
neq dormientiũ p̾sto s̃ uisionibꝰ neq uigilantiũ. tantũ t̃n ualet
qͣusq ad oculos e nec sopita nec ꝑturbata ner int̾rlausa ꝑuenit
accrebro uia sentiendi. ⁊aĩȩ intentionẽ usq ad ipsas quã iuscaͥu¬

Expanded text:
dormientibus quippe in cerebro consopitur uia sentiendi, quae intentionem ad oculos ducit, ideoque ipsa intentio in aliud auersa cernit uisa somniorum, tamquam species corporales adsint, ut sibi dormiens uigilare uideatur et non similia corporibus, sed ipsa corpora intueri se putet: cum autem uigilant caeci, ducitur per illa itinera intentio cernendi, quae cum ad loca uenerit oculorum non exeritur foras, sed ibi remanet, ut uigilare se sentiant potiusque esse in tenebris uigilando etiam per diem quam dormiendo siue per diem siue per noctem. nam et qui caeci non sunt, plerique patentibus oculis dormiunt nihil per eos uidentes, sed non ideo nihil uidentes. cum spiritu cernant uisa somniorum, si autem clausis oculis uigilent, neque dormientium praesto sunt uisionibus neque uigilantium. tantum tamen ualet, quod usque ad oculos eorum nec sopita nec perturbata nec interclusa peruenit a cerebro uia sentiendi et animae intentionem usque ad ipsas quamuis clau
Abbreviated transcription (Latin):
sałm soła subam corporalẽ. Cũ enĩ sit insemine ⁊ uisibilis
corpulentia: inuifibilis rõ. utrũq cucurrit ex abrahã ł ⁊̃ ex
ipso adã usq ad corpꝰ aiaxie qr ⁊ ipsũ eomͦ ꝯceptũ ⁊ exortũ ẽ.¬
aps aut̃ uisibiłe carnis subam de carne uginis sumꝓsit.
Latio uͦ ꝯceptioĩs eiꝰ ñ a scmine uiri. ẜ longe alit̾ ac de suꝑ
sic tñ fuit inlũbis eiꝰ quẽ admodũ in sui pat̾s : ipse abham.

Expanded text:
substantiam corporalem. Cum enim sit in semine et visibilis corpulentia, et invisibilis ratio, utrumque cucurrit ex Abraham, vel etiam ex ipso Adam usque ad corpus Mariae; quia et ipsum eo modo conceptum et exortum eumpsit; ratio vero conceptionis ejus non a semine virili, sed longe aliter ac desuper sic tamen fuit in lumbis ejus, quemadmodum in sui patris etiam ipse Abraham;
Abbreviated transcription (Latin):
mali fallunt Intellertualis aũ uisio ñ fallit̾. aut eni qͥ ñ intel¬
ligit qͥ aliud opinat᷑ quã ẽ aut si intelligit ꝯtinuo uerũ ẽ Ea
enĩ faciant ocłi ñ habent. eũ simile corpꝰ ñ uidi̾nt. q ab alio dis¬
cernere ñ possunt: aut ꝗͥ faciat animi intentio cũ in sp̃u facta
fuerit corporis similitudo quã ñ ualeat distinguere a corꝑe.
s adhibet᷑ intellectus querens ꝗ illa significet uelud ille doce¬
at. ⁊ aut inueniens ad fructũ suũ ꝑuenit aut ñ inueniens in.
disceptatione se tenet. ne aliqͣ ꝑnitiosa temi̾tate ꝓlabat᷑ i
eritiabiłe errorẽ. Iudicat aũ sobriꝰ intellectus diuinitus adiu
tus quȩ ł quanta sint. inqͥbꝰ ⁊̃ aliud putare ꝗͣ ẽ ñ sit anumt
ꝑnitiosũ. Neq enĩ putantiũ ꝑiculo ⁊ ñ potiꝰ exitiosuo qͥsq abo¬
nte factũ ẽ repentino miraculo ut putaret se uisũ ude. ł rũ

Expanded text:
mali fallunt. intellectualis autem uisio non fallitur; aut enim non intelmali fallunt. intellectualis autem uisio non fallitur; aut enim non intellegit, qui aliud opinatur quam est, aut, si intellegit, continuo uerum est. quid enim faciant oculi non habent, cum simile corpus uiderint, quod ab alio discernere non possint, aut quid faciat animi intentio, cum in spiritu facta fuerit corporis similitudo, quam non ualeat distinguere a corpore. sed adhibetur intellectus quaerens, quid illa significent uel utile doceant, et aut inueniens ad fructum suum peruenit aut non inueniens in disceptatione se tenet, ne aliqua perniciosa temeritate prolabatur in exitiabilem errorem. Iudicat autem sobrius intellectus diuinitus adiuta sint, in quibus etiam aliud putare quam est non sit animae perniciosum. neque enim putantium periculo et non potius exitio suo quisque a bonte factum est repentino miraculo, ut putaret se uisum uidere. uel cum
Abbreviated transcription (Latin):
ertasys fieri pot̃. ut ñ illȩ corporaliũ rerũ similitudines aliꝗ
significent: N sane mirũ ẽ si ⁊ demoniũ habentes aliquando
uera dicunt quȩ ab sunt ap̃sentiũ sensibꝰ. qͣ certe nescio qͣ oc-¬
culta mixtura eiꝰdẽ sp̃c fit ut tãꝗͣ uius sit patientis atq uer-
lomͦ illas imagines signa rerũ aliarũ ẽẽ dubitandu ẽ. ⁊ earũ qͣs nos¬
tã quã beniginꝰ agit. ac sine aliqͣ ueratione corporis assũpto huma
se sic̃ scͥptũ ẽ uelut angłum lucis. a dhoc. ut cũ illi^ᷤ manifestis bo¬
iis c̾ditũ fuerit seducat ad sua. Nc̃ discerni ñ arbit᷑r nͥ dono illo
de quo ait apls. cũ de diu̾sis dĩ muneribꝰ loqueret᷑: alii di udi¬
catio spũũ. N enĩ magnũ ẽ t̃r eũ dinoscẽ. cũ ad aliqͣ ꝑduxiti
ꝑuenerit quȩ s̃ ꝯtͣ bonos mores ł reguła fidi. tc̃ eñi amultis
discernit᷑. Illo aũ dono in ipso pͥmordio quo multis ad huc honꝰ

Expanded text:
e corporalium rerum similitudines aliquid significent. Non sane mirum est, si et daemonium habentes aliquando uera dicunt, quae absunt a praesentium sensibus: quod certe nescio qua occulta mistura eiusdem spiritus fit, ut tamquam unus sit patientis atque uexamodo illas imagines signa rerum aliarum esse dubitandum est, et earum, quas nosalignus quasi tranquillius agit ac sine aliqua uexatione corporis adsumto humanse, sicut scriptum est: uelut angelum lucis, ad hoc, ut, cum illi in manifestis bonis creditum fuerit, seducat ad sua. hunc discerni non arbitror nisi dono illo, de quo ait apostolus, cum de diuersis dei muneribus loqueretur: alii diiudicatio spirituum. non enim magnum est tunc eum duxerit, quae sunt contra bonos mores uel regulam fidei; tunc enim a multis discernitur. illo autem dono in ipso primordio, quo multis adhuc bonus
Abbreviated transcription (Latin):
disent aliqua que alũ ñ possunt. sic eñi ⁊ somnia quida obliuusc unt᷑
quidã meminer̃. Quando aũ penitus au̾tit᷑ atq abripit᷑ auimȩ in¬
tentio absensibꝰ corporis. tc̃ magis dici extasys solet. tc omnino qut¬
cũq sint p̃sentia corpora ⁊̃ patientibꝰ oculis ñ uid̾nt᷑ nec ullȩ uores
aut inrebꝰ incorporeis nulla corporis imagine figuratis ꝑ inta¬
lectuałe uisionẽ. s cũ spũ alis uisio alienato penitus a sensibus
corporis animo imaginibꝰ corporaliũ dtinent᷑. siue in somniis siue
inextasy. si nichil significant que uid̾nt᷑. ipstꝰ aĩȩ s̃ imaginationes.¬

Expanded text:
dissent, aliqui non possunt; sic enim et somnia quidam obliuiscuntur, dissent, aliqui non possunt; sic enim et somnia quidam obliuiscuntur, quidam meminers solet. tunc omnino quaecumque sint praesentia corpora etiam patentibus oculis non uidentur nec ullae uoces piritalem aut in rebus incorporeis nulla corporis imagine figuratis per intellectualem uisionem. Sed cum spiritalis uisio penitus alienato a sensibus corporis animo imaginibus corporalium detinetur siue in somnis siue in extasi, si nihil significant, quae uidentur, ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
referri ad intellectuałe. S cũ uigilantes neq m̃te asensibꝰ corporis
alienata inuisione corporali sumꝰ. discernimꝰ ab ea uisione spuałt qͣ
corpora absentia imaginalit̃ cogitamꝰ. siue memorit recordantes gͤ
siue que omnino nusquã s̃ ꝓarbitͥo ł opinatione fingentes: abhis om̃ibꝰ
ita discernimꝰ corporalia que uidmꝰ. ⁊ inqͥbꝰ p̾sentibꝰ s̃ sensuscorporis
nr̃i ut ñ dubitemꝰ hec ẽẽ corpora. illas uͦ imagines corpoe. Cũ aũ ł nimia
expͥmunt᷑ imagines tãquã ipsis corp&ꝵ sensibꝰ corpora p̃sentent᷑ ni¬
imagines corpoe. quẽ ad modũ corꝑa ipsa ꝑcorpꝰ. ita ut simulcer¬
natur ⁊ ħo aliquis p̃sens oculis. ⁊ absens aliꝰ sp̃u tãquã oculis nã
exꝑti sumꝰ sic affectos: cũ eis locutos qui uere ad erant rcũ alis
qui ñ aderant tã quã adcẽnt. Respicientes aũ aliqui referũt qb̾iua¬

Expanded text:
referri ad intellectualem. Sed cum uigilantes neque mente a sensibus corporis referri ad intellectualem. Sed cum uigilantes neque mente a sensibus corporis . alienata in uisione corporali sumus, discernimus ab ea uisione spiritalem, qua corpora absentia imaginaliter cogitamus, siue memoriter recordantes, siue quae omnino nusquam sunt pro arbitrio uel opinatione fingentes. ab his omnibus ita discernimus illa corporalia, quae uidemus et in quibus praesentibus sunt sensus corporis nostri, ut non dubitemus haec esse corpora, illas uero imagines corporum. cum autem uel nimia exprimuntur imagines, tamquam ipsis corporis sensibus corpora praesententur maimagines corporum, quemadmodum corpora ipsa per corpus, ita ut simul cernatur et homo aliquis praesens oculis et absens alius spiritu tamquam oculis. nam experti sumus sic adfectos et cum eis locutos, qui uere aderant, et cum aliis, qui non aderant, tamquam adessent. resipiscentes autem aliqui referunt, quod ui
Abbreviated transcription (Latin):
sensibꝰ. ⁊ illas uoces macta ⁊ manduca. ⁊ que ds̃ mundaũ tune ꝯmunia
dixeriᷤ inspũ audiebat. redditus aũ corporis sensibꝰ id ipsũ qd uisum
atq auditũ m̃te tenuerat in eodẽ sp̃y cogitando cernebat. que om̃ia
ñ corporalia s corporaliũ imagines erant. siue cũ pͥmũ iilla alie-¬
natione uisȩ s̃. siue cũ pꝰea recordate atq cogitatȩ: sũ uͦ disceptabat᷑
rrequirebat᷑ ut illa signa intellige̾nt᷑ m̃tis erat actio conantis. s de-¬
erat effechus donec nuntiati s̃ qui uen̾ãt accornelio. Hac uͦ corporali
̃ accedente iusione cũ ⁊ sp̃t sanctus rursum in eiꝰ spu dice̾t. uade cũ
eis. uͥ ⁊ illud signũ ostedãt ⁊ imp̃sserat uoces adiuta diuinitus mens
intellexit ꝗ illis signis omĩbꝰ agc̾t᷑. Nis atq huiꝰ modi rebꝰ diligenter
ꝯsid̾atis satis apparet corporalẽ uisionẽ referri ad spũałe. eãq sp̃ualẽ

Expanded text:
sensibus, et illas uoces „macta et manduca" et "quae deus mundauit, tu communia sensibus, et illas uoces „macta et manduca" et "quae deus mundauit, tu communia ne dixeris in spiritu audiebat. redditus autem corporis sensibus id ipsum, quod uisum atque auditum memoria tenuerat, in eodem spiritu cogitando cernebat. quae omnia non corporalia, sed corporalium imagines erant, siue cum primum in ipsa alienatione uisae sunt siue cum postea recordatae atque cogitatae. cum uero disceptabatur et requirebatur, ut illa signa intellegerentur, mentis erat actio conantis, sed deerat effectus, donec nuntiati sunt qui uenerunt a Cornelio; hac uero corporali etiam accedente uisione, cum et spiritus sanctus rursus in spiritu ei diceret: uade cum eis, ubi et illud signum ostenderat et inpresserat uoces, adiuta diuinitus mens intellexit, quid illis signis omnibus ageretur. his atque huius modi rebus diligenter consideratis satis adparet corporalem uisionem referri ad spiritalem eamque spiritalem
Abbreviated transcription (Latin):
accessit. ⁊ spũ ꝓpħico m̃te illustrata ꝑturbato regi ꝗ illo signo
quã ille qui ⁊ signũ corporalit factũ corporalit̃ uid̾ãt.⁊ tͣns¬
acto eiꝰ imaginẽ inspũ cogitando cernebat. nec aliꝗͥ intellectu
pot̾at nͥ nosse signũ ẽẽ.⁊ ꝗͥ significaret inquirebat. Hidit petrus
inalienatione m̃tis uas q̃dã quatuor lineis alligatũ submitti de-
cȩlo plenũ uariis animalibꝰ cũ audiuit ⁊ uocẽ. macta ⁊ manduca.
lui cũ redditus sensibꝰ deuisu disceptaret. ecce quos corneliꝰ mise-¬
rat nuntiauit ei sp̃c dicens. Cece uiri qͦr̃ te. s surgr descende ⁊ ua-¬
de cũ illis. qm̃ ego misi eos. Qui cũ uenisset ad corneliũ. ꝗͥ in illa
uisione intellexerit uͥ audierat quȩ d̃s mundauit tu ne ꝯmunia
dixeris ipse indicauit dic̃s. s mͥ ds̃ ostendit neminẽ ꝯmunẽ aut
inmundũ hominẽ dicẽ: Cũ gͦ illũ discũ uidẽt alienatus acorporis

Expanded text:
itu prophetico mente inlustrata perturbato regi, quid illo signo quam ille, qui et signum corporaliter factum corporaliter uiderat et transacti eius imaginem in spiritu cogitando cernebat nec aliquid intellectu poterat nisi nosse signum esse et, quid significaret, inquirere. Uidit Petrus in alienatione mentis uas quattuor lineis alligatum submitti de caelo, plenum uariis animalibus, cum audiuit et uocem: macta et manduca. qui cum redditus sensibus de uisu disceptaret, ecce quos Cornelius miserat nuntiauit ei spiritus dicens: ecce, uiri quaerunt te; sed surge, descende et uade cum illis, quia ego misi eos. qui cum uenisset ad Cornelium, quid in illa uisione intellexerit, ubi audierat: quae deus mundauit, tu ne communia dixeris, ipse indicauit dicens: et mihi deus ostendit neminem communem aut inmundum dicere hominem. cum ergo illum discum uideret alienatus a corporis
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. utrũq tale cẽt. nichil se alind dic̾ẽ. quã solũ illud
ũt. ac sic cũ ȩquare uolunt gn̾a bonoꝵ numcrũ minuunt.¬
& iã ĩmodate augendo unũ genus alterũ tollunt. Quis aut̃ ho
audiret si dicerẽt quo excellentior ẽ sensus uidendi quã aud¬
endi. quatuor oeuli eẽnt ⁊ aures ñ eẽnt. Ita si excellentior ẽ cã¬
tura illa rationaliꝰᷤ quȩ sine ulliꝰ penȩ ꝯparatione sine ulla su¬
ꝑbia do subdit. aliq̃ uͦ in hõibꝰ ita c̾ata ẽ. ut inse dĩ benefierõ

Expanded text:
dicunt: utrumque tale esset", nihil se aliud dicere quam: „solum illud dicunt: utrumque tale esset", nihil se aliud dicere quam: „solum illud esset". ac sic cum aequare uolunt genera bonorum, numerum minuunt et inmoderate augendo unum genus, alterum tollunt. quis autem hos audiret, si dicerent: quoniam excellentior sensus est uidendi quam audiendi, quattuor oculi essent et aures non essent? ita, si excellentior est creatura illa rationalis, quae sine ullius poenae conparatione, sine ulla superbia deo subditur, aliqua uero in hominibus ita creata
Abbreviated transcription (Latin):
decet̾is licitis recteq factis uęrũ ⁊̃ deipsius pͣue delecta¬
tior̃s cohibitione letet᷑. Cũ gͦ hȩc natura bona sit illa
parati erant deilla sola dm̃ laudare. uberiꝰ debent eũ lay¬
dare beut᷑q illa qͥppe ẽ in scĩs angłis. hȩc inscĩs hõrbus.
Qui aut̃ s partes iniqͥtatis elegert̃. laud abiłẽq naturã
culpabili uoluntate depͣuauert̃. ñ qr p̃sciti s̃. ido cãri
minime debuert̃. habent enĩ ⁊ ipsi locũ suũ quẽ in
rebꝰ impleant ꝓ utilitate scc̃e. nã ds nec iusticia euiꝰ¬
quã recti hoĩs eget. quantõminꝰ iniqͥtate ꝑu̾ siͣ Cuis
aut̃ sobria ꝯsid̾atione dicat. meliꝰ ñ c̾aret quẽ p̃sciẽ¬
bat exałtius iniqͥtate posse corrigi. quã c̾aret ⁊̃ quẽ p̃¬
naret᷑. quã eẽt ỹ malus qui ꝓsuo mito iuste puntret᷑.
ũ cñĩ ratio certa demonstrat duo queda ñ eqͣlia bona.

Expanded text:
de ceteris licitis recteque factis. uerum etiam de ipsius prauae delectade ceteris licitis recteque factis. uerum etiam de ipsius prauae delectationis cohibitione laetetur. cum ergo haec natura bona sit, illa parati erant de illa sola deum laudare, uberius eum debent laudare de utraque; illa quippe est in sanctis angelis, haec in sanctis hominibus. qui autem culpabili uoluntate deprauarunt, non quia praesciti sunt ideo creari minime debuerunt; habent enim et ipsi locum suum, quem in rebus impleant pro utilitate sanctorum. nam deus nec iustitia cuiusquam recti hominis eget; quanto minus iniquitate peruersi? Quis autem sobria consideratione dicat: melius non crearet quem praesciebat ex alterius iniquitate posse corrigi, quam crearet etiam quem prnaretur, quam esset etiam malus, qui pro suo merito iuste puniretur. cum enim ratio certa demonstrat duo quaedam non aequalia b
Abbreviated transcription (Latin):
dicit apłs. intendens te ipsũ ne ⁊tu tẽpteris. Altrũ ẽ enim
quanta ista humilitas qua dũ subdimͣ c̾ator ne tamꝗͣ eiꝰ ad¬
uitorio ñ egentes denr̃is uiribꝰ p̃sumamꝰ. ꝑscͥpturas om̃s dimn¬
turos. Cur enĩ ñ caret qͦs p̃sciebat bonis ꝓfuturas. ut utiles
bonos coꝵ uoluntatibꝰ exercendis admonendisq nascant᷑.
⁊ iuste ꝓ mala uoluntate puniant᷑. Tałẽ inquiunt facet ho¬
minẽ qui nollet omnino peccare. Ecce nos ꝯcedimꝰ meliorẽ
natura. que omnino peccare nolit. ꝯcedant⁊ ipsi ñ eẽ ma¬
lã naturã que sic facta ẽ ut possit ñ peccare si nollet:⁊
iustã ẽẽ sententiã qua punita ẽ quȩ uoluntate ñ ne¬
cessitate peccauit. Sic̃ gͦ ratio uȩra docet meliorẽ ẽẽ
caturã quã ꝓssus nichil belectat illicitũ. ita ratio uera
nichi lominꝰ docet ⁊̃ illã bonã ẽẽ que habet in potestate
illicitã delectationẽ si extiterit ita cohib̾e. ut ñ solum

Expanded text:
 tu temteris. mirum est enim, quantum ista humilitas, qua subdimur creatori, ne tamquam eius adiutorio non egentes de nostris uiribus praesumamus. per scripturas omnes diuituros. cur enim non crearet, quos praesciebat bonis profuturos, ut et utiles eorum bonis uoluntatibus exercendis admonendisque nascantur et iuste pro sua mala uoluntate puniantur? Talem, inquiunt, faceret hominem, qui nollet omnino peccare. ecce nos concedimus meliorem esse naturam, quae omnino peccare nolit; concedant et ipsi non esse malam naturam, quae sic facta est, ut posset non peccare, si nollet. et iustam esse sententiam, qua punita est, quae uoluntate. non necessitate peccauit. sicut ergo ratio uera docet meliorem esse creaturam, quam prorsus nihil delectat inlicitum, ita ratio uera nihilominus docet etiam illam bonam esse, quae habet in potestate inlicitam delectationem, si extiterit, ita cohibere, ut non solum
Abbreviated transcription (Latin):
An qa ꝓbat᷑ ⁊ eecercet᷑ uirtus. ⁊ ẽ palma głosior ñ ꝯsensisse
temptatũ. quã ñ potuisse temptari. cũ ỹ ips qui deserto ca¬
tore eunt pꝰ temptatorẽ magis magisq temptent eos qm
inubo dĩ ꝑmanent. p̃beantq illis contͣ cupiditatẽ deuita

Expanded text:
an quia probatur et exercetur uirtus et est palma gloriosan quia probatur et exercetur uirtus et est palma gloriostemtatum quam non potuisse temtari, cum etiam ipsi, qui deserto creatore eunt post temtatorem, magis magisque temtent eos qui in uerbo dei permanent praebeantque illis contra cupiditatem
Abbreviated transcription (Latin):
đs quando nulli ab eo recedenti bene ẽ :  qͣ gaudent inmo¬
tiferis uoluptatibꝰ eẽ sine doloꝵ timore ñ possunt. ⁊ qͥ omni¬
no malũ desertionis suȩ maiore. suꝑ biȩ stupore ñ sengiynt
aliis qui hȩc discernẽ nouert̃ misenores ꝓrsus apparent.
ut si nolunt reciꝑe medicinã talia deuitanor. ualeant
ab exemplũ quo possint talia deuitar. Sic̃ enĩ apłs iacodꝰ
dicit. unus qͥsq temptat᷑ a ꝯcupiscentia sua abstractus ⁊ il¬
lectus. dem̃ ꝯcupiscentia cũ ꝯccꝑit parit peccatũ. peccatũ aũ¬
cũ ꝯsũmatũ fuerit generat mortẽ. Uñ sanato suꝑbrȩ tumo¬
re resurgit᷑. si uoluntas quȩ ante exꝑim̃tũ defuit. ut ꝑ man̾t¬
tur cũ đo. saltẽ pꝰ exꝑrm̃tũ assit ut redeat᷑ ad dñm. Sic aũ
quidã mouent᷑ dehac pͥmi hõis temptatione qđ cã fien ꝑ¬
miserit.ds. ꝗuasi nc̃ ñ uideant uniu̾sũ genꝰ humanũ dia¬
boli insidiis sine cessatione temptari. Cur ⁊ hoc ꝑmitut ds.

Expanded text:
 quando nulli ab eo recedenti bene est, quia et qui gaudent in mortiferis uoluptatibus esse sine dolorum timore non possunt et qui omnino malum desertionis suae maiore superbiae stupore non sentiunt aliis, qui haec discernere nouerunt, miseriores prorsus adparent, ut, si nolunt recipere medicinam talia deuitandi, ualeant ad exemplum, quo possint talia deuitari. sicut enim apostolus Iacobus dicit, unusquisque temtatur a concupiscentia sua abstractus et inlectus. decum consummatum fuerit, generat mortem. unde sanato superbiae tumore resurgitur, uoluntas, quae ante experimentum defuit, ut permaneretur cum deo, saltem post experimentum adsit, ut redeatur ad deum. Sic autem quidam mouentur de hac primi hominis temtatione, quod eam fieri permiserit deus, quasi nunc non uideant uniuersum genus humanum diaboli insidiis sine cessatione temtari. cur et hoc permittit deus?