comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ali quoties facimus: Ad tendite in
populo quandostat : & est aliquaco¬
artatio: Si alt̃ alterum calc& lin¬
guadicit calcas me : Nũ quid ipsa
calcata ẽ : quid ẽ ergo qđ sonat cal¬
casme: Si & ille respondeat libera es
olingua in oretuo uocẽ habes: Ego
sicalcaui: pedẽ calcaui  Sed caritas
dicit calcasme Conpassio unitatis:
&uinculũ sotietatis dicit: Sicutergo
dicere coeperã cognoscant om̃s in ui¬
di quide aliorũ &iã simimici eorum
sint tribulationib gaudent. quia
mẽbra sunt putre facta. abscisa &
mortua : & ideo non habent sensum:
Et cũ discedunt ab aliis m̃ebris: pon
sentiunt. qui a sine sensu erant: Sen
nitas ẽ: Timeamꝰ fidẽ : tã quã sensũ
Timeamꝰ caritatẽ : tã quã sinitatem:
Et quãuis diuersa mẽbra diuersa mu¬
nera habeant : caritatis unitate te¬
neant᷑ & om̃a merent᷑ postcaput¬
ire: Caput enĩ incelo ẽ: Noshic la¬
boremꝰ : & inuicẽ onera nr̃a portemꝰ

Expanded text:
aliquoties facimus, attendite. In aliquoties facimus, attendite. In populo quando statur, et est aliqua coarctatio; si alter alterum calcet, lingua dicit, Calcas me. Num ipsa calcata est? Quid est ergo quod sonat, Calcas me? Si et ille respondeat, Libera es, o lingua, in ore tuo vocem habes: ego si calcavi, pedem calcavi. Sed charitas dicit, Calcas me; compassio unitatis et vinculum societatis dicit. Sicut ergo dicere coeperam, cognoscant omnes invidi, qui de aliorum, etiamsi inimici eorum sint, tribulationibus gaudent, quia membra sunt putrefacta, abscissa et mortua; et ideo non habent sensum: et cum discedunt ab aliis membris, non sentiunt, quia sine sensu erant. Sensnitas est: teneamus fidem tanquam sensum, teneamus charitatem tanquam sanitatem. Et quamvis diversa membra diversa munera habeant; tamen charitatis unitate tenentur, et omnia merentur ire post caput. Caput enim in coelo est, nos hic laboremus et invicem onera nostra portemus:
Abbreviated transcription (Latin):
tis me : quid ẽ nisi qđ ipsi confitent᷑
quando te uidimꝰ esuri entẽ. aut
sitientẽ. aut nudũ. aut hifirmum
aut in carcere & ñ minis trauim
tibi : Et ille quãuis sedeat ihcelo.
tam̃ conpatiens mẽbris laborantib
quia caput ẽ mẽbrorũ & corporis
uniuersi : Quando uni inquit ex mi¬
nimis meis non fecistis: nec mihi
fecistis: Iterũ iã certeerat incelo :
quando paulũ exꝑsecutore fecit
p̃dicatorẽ misertus eius & incor¬
porans eũ uniuerso corpori suo de¬
sequeris : Nũ quid ergo ipsũ ꝑseque¬
queris : ꝑsequebat᷑ paulus xp̃ianos:
quia ipsc erat inxp̃ianis. conpati¬
ens mẽbris omnib: utuerũ e& in
ipso qđ ait: Si patit᷑ unũ mẽbrum.
conpatiunt᷑ om̃a membra: ait
Saule saule quidme ꝑsequeris : Cer¬
teiã incelo sum Tam̃ quando mi¬
nimos meos ꝑ sequeris: In ipsis mẽ
bris adhuc ego patior ꝑsccutionẽ:¬
Et illud ad tendite frs: qđ e tiã nos

Expanded text:
tis me? Quid est, nisi quod ipsi confitentur, tis me? Quid est, nisi quod ipsi confitentur, Quando te vidimus esurientem, aut sitientem, aut nudum, aut infirmum, aut in carcere, et non ministravimus tibi? Et ille, quamvis sedeat in coelo, tamen compatiens membris laborantibus, quia caput est membrorum et universi corporis, Quando uni, inquit, ex minimis meis non fecistis, nec mihi fecistis . Iterum jam certe erat in coelo, quando Paulum ex persecutore fecit praedicatorem: nam misertus ejus, et incorporans eum universo corpori suo disequeris ? Numquid ergo ipsum persequequeris? Persequebatur Saulus Christianos, quia ipse erat in Christianis, compatiens membris omnibus. Ut verum esset in ipso, quod ait: Si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra, quid ait? Saule, Saule, quid me persequeris? Certe jam in coelo sum; tamen quando minimos meos persequeris, in ipsis membris meis adhuc ego persecutioneEt illud attendite, fratres, quod etiam nos
Abbreviated transcription (Latin):
facere qđ alius facit Talec̃enĩ: acsi
dicer& & auris: Sieni adcor pusꝑ
tinerẽ : possẽ uidere lunã & solem.
& ñ illud hab&: Tam̃ nec auris.
nec manus : sed faciunt singula
qđ possunt & cũ concordia serui¬
unt sibi inuicẽ mẽbra om̃a: Sic er¬
go & tu congaudeilli : cuids̃ aliquã
gratiã peculiarit̃ dedit. & potest
in illo qđ inte ñ potest Ille forte
est: Itcrũ tuhabes maiorẽ pacien¬
tiã: diligatte. & sua ẽ: Illeporest
satis uigilare : si ñ inuides tuũ ẽ
studiũ eius Tu forte potes amplius
iciunare : site amat suũ ẽ ieiuni¬
umtuũ : Hocideo qr in illotues: ꝑ
proprietatẽ enĩ ñ estu ꝑ caritatẽ¬
tues: Considerate fr̃s. & uide te
exemplũ dñi nr̃i : qui nos peregri¬
nos fecit. & iussit ut ꝑcaritatis uiã
currendo ueniam ad ciuitatem
celestẽ: Nũ quid aliquis potest di¬
cere qi egrotauithicdñs: Quid ẽ
ergo qđ uit infirmꝰ fui & ñ uisitas¬

Expanded text:
facere quod alius facit. Tale est enim ac facere quod alius facit. Tale est enim ac diceret et auris, Ego si ad corpus pertinerem, possem videre lunam et solem: et non illud habet tamen nec auris nec manus; sed faciunt singula quod possunt, et cum concordia serviunt sibi invicem omnia membra. Sic ergo et tu congaude illi cui Deus aliquam gratiam peculiariter dedit: et potes in illo quod in te non potes. Ille habet est. Iterum tu habes majorem patientiam; diligat te, et sua est. Ille potest satis vigilare; si non invides, tuum est studium ejus: tu forte potes amplius jejunare; si amat te, suum est jejunium tuum. Hoc ideo, quia in illo tu es: per proprietatem enim non es tu, per charitateConsiderate, fratres, et videte exemplum Domini nostri, qui nos peregrinos fecit, et jussit ut per charitatis viam currendo veniamus ad coelestem civitatem. Numquid aliquis potest dicere quia aegrotavit hic Dominus? Quid est ergo quod ait, Infirmus fui, et non visitas
Abbreviated transcription (Latin):
omã puncta sunt : Ad tendite : Nũ¬
quid om̃a dolent : Sanaẽ manꝰ: sani
sunt oculi. sanũ ẽ caput. sana alia mẽ¬
bra: Ipsepessanꝰ est: ibi tantũ dolet.
ubi punctus ẽ : Non ẽ ergo cõmunis
calamitas hominis omnibus: sed ꝑ
cõpassionẽ caritatis om̃a ueniunt ad
subueniendũ. & om̃a uolunt suc curre¬
re ut impleatur qđ a it apłs: Si patit᷑
unũ mẽbrũ : conpatiunt᷑ om̃a mẽbra
Et siglorificat᷑ unũ mẽbrũ : congau¬
dent om̃a mẽbra: Quidergo: nescio¬
quis hab& donũ dĩ inuirtutibus : Ñ
habestu : noli inuidere : Nã prȩci¬
deris de corpore: Videte fr̃s : Qui in¬
uid& sicẽ quo modo tabes : quo modo
uulnus quomodo a postema : Nonuis
congaudere glorificato : uid& inte
inuidie mẽorũ çelescis ille medicus.
& precid& tedecorpore: Noliergo
in uidere: Sed ꝗd facis gaude Noli
dicere hianimotuo: Ego sixp̃i an
essẽ. utiq & addm̃ꝑtinerẽ : possẽ

Expanded text:
omnia puncta sunt? Attendite. Numomnia puncta sunt? Attendite. Numquid omnia dolent? Sana est manus, sani sunt oculi, sanum est caput, sana alia membra; ipse pes sanus est, ibi tantum dolet, ubi punctus est: non est ergo communis calamitas omnibus; sed per compassionem charitatis omnia veniunt ad subveniendum, et omnia volunt succurrere: ut impleatur quod ait Apostolus, Si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra; et si glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra. quis habet donum Dei in virtutibus; non habes tu; noli invidere, ne praecidaris de corpore. Videte, fratres, qui invidet, sic est quomodo tabes, quomodo vulnus, quomodo apostema. Non vis congaudere glorificato? Videt in te invidiae morbum coelestis ille medicus, et praecidet te de corpore: noli ergo invidere. Sed quid facis? Gaude. Noli dicere in animo tuo, Ego si christianus essem, utique et ad Deum pertinerem, possem
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s lemĩ : in sanitate ł in firmitate
membroꝵ corporaliũ possumꝰ euident
agnoscere : Si enĩ sic nos amare uolue¬
rimus quomodo sea mant inuicẽ mẽ
bracorporis nr̃i : ꝑfecta in nobis caritas
poterit custo diri: Considerate & uide¬
sanũ ẽ caput quomodo congaudent
om̃a mẽbra. & placent sibi de illis singu¬
lis cȩtera mẽbra Econtrario aut quan¬
do aliquid malipatit᷑ unũ mẽbrum :
conpatiunt᷑ om̃a mẽbra : Ecce spinam
cau& pes: Quid tã longe aboculis quam
pes : Longe ẽloco ꝓximꝰ caritatis affer¬
tu: Modicũ pungit spina : & paruiũ
si incuruat se: & deponunt᷑ illuc omia
cessant querere : Nũ quid aures cessant
audire : Forte alii qui uident : ubi
sit dicunt: Ecce ubiẽ : St atĩ hoc audi¬
unt aures : & sequunt᷑ consilum: Ibi
Noculiquȩrunt & m anꝰoperantur:
Rut dixi totũ corpus illuc incuruat᷑.
&nihil uacat in homine adsubueni¬
endũ. & solũ inpede factũ ẽ uulnus: &
totũ qđ ẽ in homine operat᷑: Numꝗd

Expanded text:
 etiam de sanitate vel infirmitate membrorum corporalium possumus evidenter agnoscere. Si enim sic nos amare voluerimus, quomodo se invicem amant membra corporis nostri, perfecta in nobis charitas poterit custodiri. Considerate et videsanum est caput, quomodo congaudent omnia membra, et placent sibi de singulis caetera membra: e contrario autem quando aliquid mali patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra. Ecce spinam calcat pes: quid tam longe ab oculis quam pes? Longe est loco, proximus charitatis affectu. Modicum pungit spina, et perparvusi incurvat se, et deponunt se illuc omnia ssant quaerere? Numquid aures cessant audire? Forte alii qui vident ubi sit, dicunt, Ecce ubi est: statim hoc audiunt aures et sequuntur consilium: ibi et oculi quaerunt, et manus operantur, et, ut dixi, totum corpus illuc incurvatur, et nihil vacat in homine ad subveniendum; et solum in pede factum est vulnus, et totum quod est in homine operatur. Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
abdito defacalatet : sed inde consur¬
cultadĩ uoluntate uocat̃ homo ad
participationẽ tantȩgratiȩ. alius
sic alius a ut sic : Suꝑeminentem
uero scientiȩ carititẽ p̃i. eã ꝓfec¬
to ubi pax illa ẽ quȩ pͣcellit omnẽ
intellectum

Expanded text:
abdito defixa latet, sed inde consurabdito defixa latet, sed inde consurculta dei uoluntate uocatur homo ad participationem tantae gratiae alius sic alius autem sic; supereminentem uero scientiae caritatem Christi eam profecto, ubi pax illa est, quae praecellit omnem intellectum
Abbreviated transcription (Latin):
xpm. uidit & patre: Ego hȩc uer¬
ba apłipauli: sic hitellegere uolo:
In latitudine bona opera caritatis:
In longitudine. ꝑ seuerantiã usq
infinem. in altitudine. spemcȩ¬
lestiũ premiorũ: In ꝑfundo in¬
scrutabilia iudicia di unde ista
in homi nesuenit. & hunc hitellec¬
tu coaptare & ĩ ã sacram̃to crucis.
ut hilatitudine accipiat᷑ transuer¬
sũlignũ ꝑ qđ extendunt᷑ manus
ꝓpt̃ operũ significationẽ. In lon¬
gitudine ab ipso usq ad t̃rã : ubi
totũ corpus crucifixũ stare uidet᷑.
qđ significat ꝑsistere. hoc ẽ longa¬
nimit̃ ꝑmanere. In altitudine
ab ipso transuerso ligno sursum
uersus qđ caput eminet: ꝓpter
expectationẽ suꝑ norũ. neilla cpera
bona ato h eis ꝑseuerantia. ꝓpt̃
beneficia dĩ terrena. actẽporalia
facienda cred ant᷑: sed potius ꝓpt̃
illud qđ desuꝑ sempiter nũ sperat fi¬
desquȩ ꝑdilectionẽ operatur. In ꝓ¬
fundo aũt : pars illaligni quȩ iñtre

Expanded text:
m, vidit et Patrem. 34. Ego haec verba apostoli Pauli sic intelligere soleo: in latitudine, bona opera charitatis; in longitudine, perseverantiam usque in finem; in altitudine, spem coelestium praemiorum; in profundo, inscrutabilia judicia Dei, unde ista gratia in homines venit: et hunc intellectum coaptare etiam sacramento crucis; ut in latitudine accipiatur transversum lignum, quo extenduntur manus, propter operum significationem; in longitudine ab ipso usque in terram, ubi totum corpus crucifixum stare uidetur, quod significat persistere, hoc est longanimiter permanere; in altitudine ab ipso transuerso ligno sursum uersus, quod ad caput eminet, propter expectationem supernorum, ne illa opera bona atque in eis perseuerantia propter beneficia dei terrena ac temporalia facienda credantur sed potius propter illud, quod desuper sempiternum sperat fides, quae per dilectionem operatur; in profundo autem pars illa ligni, quae in terrae
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ramorientiũ : sed t̃ra uiuentium :
Nos ꝗs ꝗ s intellexerit & dilexerit : lin¬
guã cohibeat amalo. & ħ ea t̃rormor¬
tis cogat ad malũ. labia eiꝰ ñloquant᷑
dolũ. Et sidieb: fallacit̾bonis inuitet᷑
admalũ : declinet amalo. eti ã iiter
mala faciatbonũ &iã int̃ mala querat
pacem quȩ non ẽ suꝑt̃rã. & sequatur
eã in illo ⁊ fecie celũ & terrã. Pro in
de fr̃s c̃cupiscite uitã : & diligite ui¬
dere diesbonos ubi nulla noxerit
Vitã in qua dies malus ñtime atur:
Diesbonos in ꝗb nũ quã uitafiniat᷑
Sed sihani mercedẽ diligitis: cauete
ncopus cuius ea merces ẽ recusetis
Illa enĩ pacẽ querendo sẽquimini
Quȩrite aũt manib: ur̃is nocte corã
dõ. & ñ decipiemini Quid ẽ enim
Quid est corã dõ. nisi inc̃scientiȩ puritate:
sic uiuendo & hoc amando : habebitis
dm̃ in contẽplatione. & in illouitam
sine defectione. diesbonos sine con¬

Expanded text:
terra morientium, sed terra viventium. terra morientium, sed terra viventium. Hos quisquis intellexerit et dilexerit, linguam cohibet a malo: et si eum terror mortis cogat ad malum, labia ejus non loquuntur dolum: et si diebus fallaciter bonis invitetur ad dolum, declinat a malo etiam inter bona, facit bonum etiam inter mala; quaerit pacem, quae non est super terram, et sequitur eam in illde, fratres, concupiscite vitam, et diligite videre dies bonos ubi nulla nox erit: vitam in qua dies malus non timeatur; dies bonos, in quibus nunquam vita finiatur. Sed si hanc mercedem diligitis, cavete ne opus, cujus ea merces est, recusetis. Illam enim pacem quaerendo sequimini: quaerite autem manibus vestris nocte coram Deo, et non decipiemini . Quid est enim Quid est coram Deo, nisi conscientiae puritate? Sic vivendo et hoc amando, habebitis Deum in contemplatione, et in illo vitam sine defectione; dies bonos sine con
Abbreviated transcription (Latin):
intellegamus Nã si ppt̃ dies p̃sentis scł
qui bonidicunt & non sunt insepulturm
cordis pepularũ aggeres inluxuri ae
& uinolentie gurgitib: Intur pissimas in¬
gluuiarũ uoluptates si ergo ꝓpt̃ istos
dies quas iꝓpterdiesbonos susceperimus
p̃ceptũ ut labia ñ loquant᷑ dolum ple¬
rũq tales dies cogunt imatores suos loqui
dolum. & tales dies negant᷑ eis ꝗ ñ loquumn¬
turdolũ Quid enĩ aliud ẽloqͥdolũ. pisi
aliud labis ꝓmere. cũ aliud claudatur
in pectore : Adhec maxime adulatoꝵ
ex arsit negotiũ : qr pene sẽper. Neꝓhi¬
beant᷑ abopimis mensis apparatisq con¬
uiuiis : Blandiendo ñ tacent falsum
& ab hisphibent᷑ siamando dm̃ dixerint
uerũ. Ego ꝓpt̃ istos dies quos putantbo¬
diesboni deꝗb: ã monem᷑ : utsi eosui¬
dere diligimus cohibeamꝰ amalolin¬
gũa. nec dolũ loquamur. Non st̃ de
isto sđo diesilli : ñ eos hab&cȩlũ qđ tra¬
nsiet sed qđ ꝑmanebit. Non eos nouit

Expanded text:
intelligamus. Nam si propter dies praesentis saeculi, qui boni dicuntur, et non sunt, in sepultura cordis per epularum aggeres, in luxuriae ac vinolentiae gurgitibus, in turpissimis ingluvium voluptatibus: si ergo propter istos dies, quasi propter dies bonos, susceperimus praeceptum, ut labia nostra non loquantur dolum; plerumque tales dies cogunt amatores suos loqui dolum, et tales dies negantur eis qui non loquuntur dolum. Quid enim aliud est, loqui dolum, nisi aliud labiis promere, cum aliud claudatur in pectore? Ad hoc maxime adulatorum exarsit negotium; quia pene semper, ne prohibeantur ab opimis mensis apparatisque conviviis, blandiendo non tacent falsum; et ab his prohibentur, si amando Deum dixerint verum. Ergo propter istos dies, quos putant bodies boni, de quibus admonemur, ut si eos videre diligimus, cohibeamus a malo linguam, nec dolum loquamur. Non sunt de isto saeculo dies illi: non eos habet coelum quod transiet, sed quod permanebit; non eos novit
Abbreviated transcription (Latin):
li timere nebreuissit. Nãsite sollicito
beneagit᷑. tesccuro utofimet᷑ : Suc¬
cedit ei nãq uita et̃na. sine me tube¬
ata. sine finelonga: Deillo quippe
interrogat ꝗdicit. Quis ẽ homoqui
uultuitã &diligit uidere diesbonos
in hacaũt uita iub& nos apłs redimere
tẽpus qm̃ diesmali sunt. Et ꝗd estredi¬
mere tẽpus. nisicũ opus ẽ etiã detri¬
m̃ aotẽporaliũ cõmodorũ ad e t̃naque¬
renda & capessenda spatia temporis
cõparare : unde & dñs p̃cipit dicens:
Si ꝗs uoluerit iudiciotecũ contendere
& tunicã tuã tollere : dimitte illia
pallium. Vt scilicet amissare aliqͣ
tẽporali impendas ad quietẽ qđ eras

Expanded text:
li timere ne brevis sit. Nam si te sollicito li timere ne brevis sit. Nam si te sollicito bene agitur, te securo cito finietur. Succedet ei namque vita aeterna, sine metu beata, sine fine longa. De illa quippe interrogat, qui dicit, Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? In hac autem vita jubet nos Apostolus redimere tempus, quoniam dies mali sunt . Et quid est redimere tempus, nisi, cum opus est, etiam detrimento temporalium commodorum ad aeterna quaerenda et capessenda spatia temporis comparare? Unde et Dominus praecipit, dicens, Si quis voluerit tecum judicio contendere, et tunicam tuam tollere, dimitte illi et pallium : ut scilicet amissa re aliqua temporali, impendas ad quietem, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uult eã longã. sicuella &bona. Quan¬
tũ ẽ aut in hacuitalongũ qđ erit ali¬
quando finitũ : & qđ erat longũ erit
nullũ : Quia & quando erat ñ staliti.
quando ꝓducebat᷑. ñ augebat. Nec
addendo crescebat : quia ueniendo
longȩ uite : esto potius imatorbone
uitȩ : Nã simale uiuere uolueris
longa uita ñ erit uerebonũ seder it
longũ malum: Videaut quãuis ab sur¬
dus atq ꝓuersus cũ teuitã fateris plus
amare quã uillã : uillã uis potius bo¬
nã habere quã uitã : Nã ut h hian¬
do & male concupiscendo ad ipiscaris
uillãbonã : fraudando efficis uitã
malã. Tam̃ si tibi diceret᷑ siate quȩ¬
reret᷑ utrũ malles uilla bona carere
ꝑdendo anuita mala morendo : res¬
ponde reste siutrumq tenere ñ posies
paratiorem eẽ. ut uilla tibi auferretur:
Curigit̃ ñsic amat᷑ uita ut sit &i ãbona
quȩ abste omnib: tuisbonis p̃fertur &iã
mala : cupiscerte ut longasit: licet
malasit : Immofac utbonasit : & no¬

Expanded text:
uantum est autem in hac vita, longum, quod erit aliquando finitum? Et quod erat longum, erit nullum: quia et quando erat, non stabat; quando producebatur, non augebatur; nec addendo crescebat, quia veniendo longae vitae, esto potius bonae vitae. Nam si male vivere volueris, longa vita non erit verum bonum, sed erit longum malum. Vide autem quam sis absurdus atque perversus: cum te vitam fatearis plus amare, quam villam villam vis potius bonam habere, quam vitam. Nam ut inhiando et male concupiscendo adipiscaris villam bonam, fraudando efficis vitam malam. Tamen si tibi diceretur, si a te quaereretur, utrum malles villa bona carere perdendo, an vita mala moriendo; responderes, te, si utrumque retinere non posses, paratiorem esse ut villa tibi auferretur. Cur igitur non sic amatur vita, ut sit etiam bona, quae abs te omnibus tuis bonis praefertur etiam mala? Cupis certe ut longa sit, licet mala sit: imo fac ut bona sit, et no
Abbreviated transcription (Latin):
& cupit uidere dies bonos : sequentia
docent: Talia enĩ p̃cepta subiumgit:
quibus oboediendo uitã & diesbonos habere
possimus ut hȩc uita quanuncagimus &
hidies ꝓeis dem p̃ceptis implendis. plerũq
amittendisunt. Pro inde si hancuitã in qua
nuncsumus intellexerimꝰ heo qđ dictũ ẽ
quis c̃homo ꝗuult uitã & ꝓpt̃ hanchaben¬
dã que c̃nectit᷑ p̃cepta faciamus. quid accuri
sumus cũ aliꝗs in malitia potes mortem
nobfuerit cõminatus uisi falsu testimoniũ

Expanded text:
cupit videre dies bonos? sequentia docent. Talia enim praecepta subjungit, quibus obaudiendo vitam et dies bonos habere possimus, ut haec vita quam nunc agimus, et hi dies pro eisdem praeceptis implendis plerumque amittendi sint. Proinde si hanc vitam, in qua nunc sumus, intellexerimus in eo quod dictum est, Quis est homo qui vult vitam? et propter hanc habendam quae connectuntur praecepta faciamus; quid acturi sumus, cum aliquis in malitia potens mortem nobis fuerit comminatus, nisi falsum testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
OCANS NUMANO
DO OUIO IACERE
& promittendo quid spe¬
raredebeamus: prius mentẽ
nram̃ in flãmat ad proemium. ut
quod precipitur magis bonũ aman¬
do quã malũ timendo faciamus.
Quis esthomo inquit qui uult uitã & dili¬
git uidere dies bonos : Audiergo ꝗd
sequitur : quicumq: hocuis & diligis ho¬
mo: Audiergo qđ sequit᷑ omnis homo:
Cohibein quit linguã tuam amalo. &¬
labiatua non loquant᷑ dolum : De di¬
na amalo & facbonũ : que repacẽ & ꝑse
quere eam. Horũ omniũ cȩtera superi aele¬
ora sunt in p̃cepto ultima i proemio : talo
Namut cohibeamus linguã nram amalo.
& labia nra non loquant᷑ dolum: decli¬
naemus amalo & faciambonũ & quȩ¬
ramus pacẽ p̃cipit᷑ nob̵: Ut aut sequam

Expanded text:
ocans humanum do quid facere, et promittendo quid sperare debeamus, prius mentem nostram inflammat ad praemium; ut quod praecipitur magis bonum ama, quam malum timendo faciamus. Quis est homo, inquit, qui vult vitam, et diligit videre sequitur, quicumque hoc vis et diligis, homo; audi quod sequitur, omnis homo: Cohibe, inquit, linguam tuam a malo, elabia tua non loquantur dolum. Declina a malo, et fac bonum; quaere pacem, et quere eam . Horum omnium caetera superiora sunt in praecepto, ultimum in praemio. Nam ut cohibeamus linguam nostram a malo, et labia nostra non loquantur dolum, declinemus a malo, et faciamus bonum, ut quaeramus pacem
Abbreviated transcription (Latin):
recusemus : quasi deceptiuidebim̃ quia
ꝓpt̃ habende uitȩ cupiditatẽ p̃ceptũ ser¬
uare suscipimus & etiã magis p̃ceptum
seruando ꝑdidimus : Porrosiuitã intelle¬
xerimꝰ in ẽt̃ nũbeatã quã post istã ds̃dabit
oboedientib sibi dequa dñs dr̃ ad quendã
siuis uenire aduitã serua mandata : tunc
uero int̃rogati quis ẽhomoquult uitam¬
& respondebimꝰ nos uelleuitã si etiã sub
ipso ꝑ cusforisictu. ueritatẽ seruabimus

Expanded text:
 quia propter habendae vitae cupiditatem praeceptum servare suscepimus, et eam magis praeceptum servando perdidimus. Porro si vitam intellexerimus in aeternum beatam, quam post istam Deus dabit obedientibus sibi; de qua Dominus dixit ad quemdam, Si vis venire ad vitam, serva mandata : tunc vero interrogati, Quis est homo qui vult vitam; respondemus nos velle vitam, et si etiam sub ipso percussori
Abbreviated transcription (Latin):
priorꝓomnibus mortuus est: ad hoc
ergo iitȩdificar& in cordibus hominũ
caritatem : misitdi abalum foras:
Quaforas: decidibus hominum:
Cupiditas intro illummittit : ari¬
grandi diligintia cogitantes nan
a illeueniens alligauit fortẽ id est
diabolũ & nosom̃s quiuasa cius fui¬
mus depatestate eius abstulit . ꝑ
gratiam ipsuis enacuati omnilius
sralis : stud eamus repleri abun¬
hactreiiersus inueniens lamum
undeexinit uacaiã : ad duxit se¬
cum septem sp̃s nequi oresse : &
factas̃ haminis illius pasteriora
priaribus. Neergo & nos taleali¬
quid patiamur quantum possu¬
mus clabaremus in loci suitiarum
uirtutes inducere : ut passimus ad
dĩmisericordiam ꝑ uenire:¬

Expanded text:
prior pro omnibus mortuus est. Ad hoc prior pro omnibus mortuus est. Ad hoc ergo ut aedificaret in cordibus hominum charitatem, misit diabolum foras. Quo foras? De cordibus hominum. Cupiditas intro illum mittit, charigrandi diligentia cogitantes, non Et quia ille veniens alligavit fortem, id est diabolum, et nos omnes qui vasa ejus fuimus de potestate illius abstulit, per gratiam ipsius evacuati omnibus malis, studeamus repleri abunhaec reversus inveniens domum, unde exiit, vacuam, adduxit secum septem spiritus nequiores se: et facta sunt hominis illius posteriora pejora prioribus . Ne ergo et nos tale aliquid patiamur, quantum possumus elaboremus, in locis vitiorum virtutes inducere, ut possimus ad Dei misericordiam pervenire
Abbreviated transcription (Latin):
Amas subdo eẽ : uisitillum eẽ subdõ
Amasuitã act̃ nã : illiceũius tecũ
regna relnact̃num: In imicũtuum
uides illum : ꝑ sequite : Iniquitas ÷
quitiꝑ sequitur in illo irasci mise¬
ricardiaddes  Edrit anima. Go¬
modo ergo amicus huiussdiscłma
pellere deamica suo quesimiliter
amat ut seꝓpt̃ presentem saluitẽ
sictu quẽuĩq diligis ꝓpt̃ uitã aet nã
dilige: Cuminuineris irã : indigna¬
tionem : odium : Iniquitatem fsco¬
neris expellere morhĩ animi qua¬
modo amicus scłi malũ m poris
ddhocenim amas ut facias qđ aeti
inueneris ad hocama caniugem :
adhoc amasilium idhocam aui¬
pillitir soras princeps mundi:¬
Audistis enim quodait dñs Princeps
hiius mundi missusest foras quia ip¬
sepassuruserat: & ꝑ passionẽ suã factu
in hominibus dilationem. Maior ẽ
hacdilectionem nemohabt : quam
ut animã suã ponat ꝓamicissuis:
Vtergo amaretur. prior amauit:
ut innam in ceius nemaritimer&

Expanded text:
amas sub Deo esse, vis et illum esse sub Deo: amas vitam aeternam, illic eum vis tecum regnare in aeternum. Inimicum tuum vides illum persequi te, iniquitas est quae te persequitur. In illo irasci debes misericordia, febrit in anima. Quomodo ergo amicus hujus saeculi pellere de amico suo, quem similiter amat ut se, propter praesentem salutem: sic tu quemcumque diligis, propter vitam aeternam dilige; cum inveneris iram, indignationem, odium, iniquitatem, sic coneris expellere morbum animi, quomodo amicus saeculi morbum corporis: ad hoc enim amas, ut facias quod et tu inveneris, ad hoc ama conjugem, ad hoc ama filium, ad hoc ama propellitur foras princeps mundiAudistis enim quod ait Dominus, Princeps hujus mundi missus est foras : quia ipse passurus erat, et per passionem suam facturus in hominibus dilectionem. Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Ut ergo amaretur, prior amavit: ut in nomine ejus nemo mori timeret,
Abbreviated transcription (Latin):
simulcanuersandi : irtcantristitur ho¬
mo quando deseritur ab amico cũquo
solet conloqui ithabere niunctiones
Inueni aduos hamines. Ambulant
secum triduo : & iamnolunt a sedisce¬
dere. Et isticiã amiitiae dulceda
hanestta quideme  sidiadhuo dhiscutia¬
musillam quia graduis amaris huiꝰ
mus usq adamicitiã talem qualẽ
dexi. Estago ista amicitia consue¬
tudinis : nonratianis. H abentillam
& peccara. Duocquimanducent si¬
mul : desiderantse sed alia dicprege¬
datunus : festinatalter deiderans
quasi amicumsuum. Vixregitur
a sessore : & tamdiuimpetusio puo¬
cat quousq ꝑueniat. Cumꝑucne¬
rit adeum ꝗ precessit sidatur pam¬
dus illuo frrebatur ponderiamar sug
grrebatur. Uenittamquã aedlocũ
suũ & canquieuit. Adhuc &ista a¬

Expanded text:
simul conversandi; ut contristetur hosimul conversandi; ut contristetur homo, quando deseritur ab amico, cum quo solet colloqui, et habere conjunctiones. Conveniunt duo homines, ambulant secum triduo, et jam nolunt a se recedere. Et ista quaedam amicitiae dulcedo est; honesta quidem; sed adhuc discutiamus illam, quia gradus amoris hujus mus, usque ad amicitiam talem qualem dixi. Est ergo ista amicitia consuetudinis, non rationis. Habent illam et pecora. Duo equi manducent simul, desiderant se: si alia die praecedat unus, festinat alter, desiderans quasi amicum suum: vix regitur a sessore; et tamdiu impetu suo provocat, quousque perveniat. Cum pervenerit ad eum qui praecessit, sedatur: pondus illum ferebat, pondere amoris urgebatur; venit tanquam ad locum suu
Abbreviated transcription (Latin):
gomagnũ putare : qđ a masfilio sci
tiũs: Ahuc in hocamare : serpenti¬
bus canpararis: Sinonamaueris
a serpentibus uinceris Non istos a¬
mares iãdica. Illo senim flagitiosos
xdusi: Alius amar quie ꝓpinqua¬
rũ : lamisteuidetur ꝓprius homi¬
nũ sinansit consuetudinis Nãma
quã quitenetur int̃ ꝓpinquos. Qui
amat ꝓpinquassuos: adhue sangui¬
nemsiũ amat Ament alios ꝗ nan
sunt ꝓpinqui : suscipt᷑ ᷑ percgrinũ
lĩ multumdilatatus c̃: amariste
Tantim aut̃ crescit : utu cã nige ad
filias & afilus ad prapinquas A
ꝓpinquis adextraneos ab extra¬
neis admimicos ꝑueniat Sediit
Suntamici: Expata amicitiam
Quae hacramicitia dicendaẽ quãfa¬
citmala canscientia : Suntenim ho¬
mines qui pralater mala cõmittunt
& idieo uidentur sibi iuncti quiamala
conscientia ligatisunt Exceptaer¬
go istanefaria amicitia : estquedã
amicitia adhuccarnalis procansue¬
tudine cohabitandi: conloquendi

Expanded text:
go magnum putare, quod amas filios go magnum putare, quod amas filios tuos. Adhuc in hoc amore serpentibus compararis. Si non amaveris, a serpentibus vinceris. Honestos amores jam dico: illos enim flagitiosos exclusi. Alius amor qui est propinquorum, jam iste videtur proprius hominum, si non sit consuetudinis. Nam mquam qui tenetur inter propinquos. Qui amat propinquos suos, adhuc sanguinem suum amat. Amet alios qui non sunt propinqui, suscipiat peregrinum; jam multum dilatatus est amor iste. Tantum autem crescit, ut a conjuge ad filios, a filiis ad propinquos, a propinquis ad extraneos, ab extraneis ad inimicos perveniat. Sed ut Sunt amici, excepta amicitia, quae nec amicitia dicenda est, quam facit mala conscientia. Sunt enim homines qui pariter mala committunt, et ideo videntur sibi conjuncti, quia conscientia mala ligati sunt: excepta ergo ista nefaria amicitia, est quaedam amicitia adhuc carnalis per consuetudinem cohabitandi, colloquendi,
Abbreviated transcription (Latin):
teritestam̃to
amminemurfrs dileo¬
tssimi. qualit̃ ꝑfectam caritatem
tenere debeamus: Sicenimi psecdnis
in euangelio dix̃. Diliges proximũ¬
tiu tamquam teipsum Tracte¬
mus ergo aliquantũ dea more ho¬
minis in haminem: quias amores
Quiaut̃ serecteamat : & alterum
rateaamat. Uerbigratia: Sunt
amares flagitiosi detestabiles a¬
mares adulterarũ : amares cirrup¬
torũ : Inmundiamares maliamo¬
res N Detestantur oñs leges huma¬
licitus amor a coniugia: sed adhue
carnalisẽ. Videtis quia cõ munis
ẽ cũ pecaribus. Vt passere silliqui
sonant: habunttaniugia &nidis
faciunt simulauaconfauent : si¬
mulpullos nutriunt. Licitus qui¬
dem amar: istein hominibus sed
idais quia carnalis est: Setundisci
amorfiliorumẽ : sed adhuic & ipsecar¬
nalis est: Non enim laudandus est
ꝗa matfilios sed detestandus ꝗ nan
amat Promagnoenĩ laudaturus
sũ i homine : qđ iudeo integre:
Serpentes amantfiliossuos Leones
& iupi : amantfiliassuas : Nalier¬

Expanded text:
teri Testamento admonemur, fratres dilectissimi, qualiter perfectam charitatem tenere debeamus. Sic enim ipse Dominus in Evangelio dixit: Diliges proximum tanquam teipsum . Tractemus ergo aliquantum de amore hominis in hominem: quia sunt amores qui autem recte se amat, et alterum recte amat. Verbi gratia, sunt amores flagitiosi, detestabiles: amores adulterorum, amores corruptorum, immundi amores. Malos amores detestantur omnes leges humalicitus amor a conjugio; sed adhuc carnalis est. Videtis quia communis est cum pecoribus: et passeres illi qui personant, habent conjugia, et nidos faciunt, simul ova confovent, simul pullos nutriunt. Licitus quidem amor iste in hominibus, sed videtis quia carnalis est. Secundus amor filiorum est; sed adhuc ipse carnalis est. Non enim est laudandus qui amat filios, sed detestandus qui non amat. Pro magno enim laudaturus sum in homine, quod video in tigride? Serpentes amant filios suos, leones et lupi amant filios suos. Noli er
Abbreviated transcription (Latin):
camentũ aut̃ famis crlus est
Medicam̃ tũ aut̃ sitis: potus est
Midicamentum lassitudinis :
somnus est : Midicam̃ tũ fati¬
gatianis . diambulatio est:
Aledicam̃ tũ Iamhulatianis.
Medicamentum fatigati oniscdor
quam in becilleẽ corpus humanũ
Hocipsum adiutorium qđ dici ꝗ
a sumit siieum ꝑseuera uerit:
defecit: Esuriendo quaerebas ad
ris, Si plus feceris plusdifitis
Adutariumsitis qua erebas potã
multũ bibendo offocaris quã siti¬
endo urguebas is. Lassastiam¬
bulando sed ereuis Sedeppituo
uidesin on lassibis: Quio quider¬
go ad sup̃serit ut aliud pellat. in
eo ipsosi ꝑscuera uerit de frcit:
tura fragilis. peritura uera : Vere
parens: Qui ergomis tauita a¬
mat animã suã. ꝑdetillam:
Quiaut̃ in hocsđo odiꝯhabuerit
animã suam: In uitã aet̃ nã iue
ris quemamasti hoscło utsaliuis¬

Expanded text:
camentum autem famis, cibus est; camentum autem famis, cibus est; medicamentum sitis, potus est; medicamentum lassitudinis, somnus est; medicamentum sessionis, deambulatio est; medicamentum deambulationis, medicamentum fatigationis, dormquam imbecille sit corpus humanum: hoc ipsum adjutorium, quod dixi, qui assumit, si in eo perseveraverit, deficit. Esuriendo cibi quaerebas adjris; si plus feceris, plus deficis. Adjutorium sitis quaerebas potum: multum bibendo offocaris, qui sitiendo urgebaris. Lassasti ambulando, sedere vis: sede perpetuo, vide si non lassabis. Quidquid ergo assumpserit, ut aliud pellat, in eo ipso si perseveraverit, deficit. tura, fragilis, peritura, vana? Vere parens . Qui ergo in vita ista amat animam suam, perdet eam. Qui autem in hoc saeculo odio habuerit animam suam, in vitam aeternam custris, quem amabas in hoc saecu
Abbreviated transcription (Latin):
hac illuuilt. Amatfilias: Quis nõ
uult nisi saluas haberesiliassuas
Amatamicum: Quis nisi incalo¬
mõ habere uult : ad haeosiforte
cantingat illi aliquid: cantre¬
mescit : cantristatur : canturba¬
tur : curritneaccidat : cumacide¬
rit plangit : quia ergo uult sal¬
uum habere Siergo om̃is quia¬
mat saluũ uult habere qđ amat.
si intellegat quaesit ueras alus. o¬
cũlis carneis quaeris dm̃ : uide
trespueras deinilibiratas:
Sifidequeris dm̃ : uidemachalieos
inignecarinatas Salu sergo illa
amandaẽ : ista utenda: Haeo inĩ
adusum nec issaria sunt. Nan
transitura est: Nanenim uera
salus ẽ frs : quam ada dicuntine¬
diciaigratamur quadã mado:
Nam aegritudo ꝑ pituaẽ. in ista
fragilitate carnis: Putatis enĩ
tunc hominem aegratare quan
Sanusẽ dicitur: Ui suidere
quantũ malũ ẽ. isurire : dimit¬
teillum sinemedicam ento septẽ
diebus: occiditur : Sed quia po¬
nis catidie medicamentã : medi¬

Expanded text:
hoc illi vult. Amat filios: quisnam hoc illi vult. Amat filios: quisnam vult, nisi salvos habere filios suos? Amat amicum: quis nisi incolumem habere vult? adeo ut, si forte contingat illi aliquid, contremiscat, contristetur, conturbetur, currat, accedat: cum accesserit, plangit. Quid ergo vult? Salvum habere. Si ergo omnis qui amat, salvum vult habere quod amat; si intelligat quae sit vera salus, culis carneis quaeris Deum, vide tres pueros de igne liberatos . Si fide quaeris Deum, vide Machabaeos in igne coronatos . Salus ergo illa amanda est, ista utenda. Haec enim ad usum necessaria est: nam transitura est. Non enim vera salus est, fratres, quam dicunt medici. Aegrotamus quodam modo: nam aegritudo perpetua est in ista fragilitate carnis. Putatis enim tunc hominem aegrotare, quanSanus est, dicitur. Vis videre quantum malum est esurire? Dimitte illum sine medicamento septem diebus, occiditur. Sed quia ponis quotidie medicamentum, vivit. Medi
Abbreviated transcription (Latin):
tius nihildilittaluluis. Illo diserto
hoc amplatendo : efficeris in munda
Oanima: ltillius amplexu digna
sis: dimit tusta & illi in hire gra¬
tis: Nam unded ix̃ psalmus mi¬
inaut̃ adhereredõ hanumẽ. iursũ
priarem sic dicit: ꝑdidistia m̃s qui
frenicaintur alste: Et quasi astn¬
derit que sitfornicatio subiecit: Mi¬
in autem adherere dõ bonumẽ. Nihil
aliuduolo: sedipsum adberereilli:
Hac est lionũ mn eum: hoc gratuitum
lianũ ineum. Id̃ & gratia dicitur ꝗ¬
a gratis canstat : Cumergo coiperis
dm̃ a maregratis. sec urita sẽ : quia
& amicum gratisamas. & adhactũ
amas in tecum ametdm̃. Ad ten¬
diteenim ipsã amicitiã uulgarẽ
undec aepimus : ꝑ quam građ ferimꝰ
Adtenditeillam: Amatmaritus
uxarem : &uxor maritum: Sin edu¬
inꝯitille illam: & illa illum sal¬
uũ uult. Vlultillum haberemn calo¬
mẽ uultillum haberefelicem:
Adhacamat : quiaipsa uult in¬
calamiseẽ. & felix. Quad sibi uult

Expanded text:
tius, nihil delectabilius. Illo deserto, tius, nihil delectabilius. Illo deserto, hoc amplectendo, efficeris immunda. O anima, ut illius amplexibus digna sis, dimitte ista, et illi inhaere gratis. Nam inde dixit Psalmus: Mihi autem adhaerere Deo, bonum est. Versu priore sic dixit: Perdidisti omnes qui fornicantur abs te . Et quasi ostenderet quae sit fornicatio, subjecit: Mihi autem adhaerere Deo, bonum est. Nihil aliud volo, sed ipsum. Adhaerere illi, hoc est bonum meum, hoc gratuitum bonum meum. Ideo et gratia dicitur, quia gratis constat. Cum ergo coeperis Deum amare gratis, securitas est: quia et amicum gratis amas, et ad hoc eum amas, ut tecum amet Deum. Attendite enim ipsam amicitiam vulgarem, unde coepimus, per quam gradus fecimus; attendite illam. Amat maritus uxorem, et uxor maritum: sine dubio et ille illam, et illa illum salvum vult. Vult illum habere incolumem, vult illum habere felicem. Ad hoc amat, quia ipsa vult incolumis esse et felix: quod sibi vult,
Abbreviated transcription (Latin):
tis dm̃ calamus: quanda ille quȩ¬
rens qđ abiciat ꝓmagna seputi uit
inuinisseꝗadixit. Num quid gra¬
rat coupsius: sed quia uidelat
cdiuitias ipsius. Caucre debemus:
Quidenim dilecturiis esdm̃ ꝓpt̃¬
praciniũ : quale pratmium est
in aliuddederit minus ẽ quam
ipse. Colis nangratis itt aliquiqꝰ
abipso acipias: gratiscale
qualis estille quificit: Si pulcher
ẽmundus qualis arci sex mundi
Et uelleergo cartuum abamarecre¬
aturȩ: ut in hercas creatari etdicas
qđ in psalmoscriptum est: Mihi
seriscum quiteficit & amasilla q̃
sicit deserta illa quacfecit : adulter
is Siedamat epistolaiacab adul¬
tiras appellans. Adulteri : Et un¬
deadulteri: Quaeri sunde : Nescis
inquit quia amicitia huius mun¬
di in imicaestdĩ: Quicũq ergauo¬
iuerit amicus cẽ. sđ huius in imi¬
cusdĩ canstitutur: Expressitquid
dixirit adulter. Animadiscrto
creatare amanscraturã. adulte¬
raest. Illius enim amore: nihilaas¬

Expanded text:
tis Deum colamus, quando ille quaetis Deum colamus, quando ille quaerens quod objiciat, pro magno se putavit invenisse quia dixit, Numquid grarat cor ipsius, sed quia videbat divitias ejus. Cavere debemus emium dilecturus es Deum? Quale praemium est tibi aliud dederit, minus est quam ipse. Colis non gratis, ut aliquid ab ipso accipias. Gratis colequalis est ille qui fecit? Si pulcher est mundus, qualis est artifex mundi? Evelle ergo cor tuum ab amore creaturae, ut inhaereas Creatori, et dicas quod in Psalmo scriptum est, Mihi seris eum qui te fecit, et amas illa quae fecit, deserto illo qui te fecit, adulter es. Sic clamat Epistola Jacobi, adulteros appellans, Adulteri. Et unde adulteri? Quaeris unde? Nescitis, inquit, quia amicitia hujus mundi inimica est Dei? Quicumque ergo voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur . Expressit quid dixit, Adulteri. Anima, deserto Creatore, amans creaturam adultera est. Illius enim amore nihil cas
Abbreviated transcription (Latin):
pulchrius: nihil illo lucidius: Sed
dicturus esmihi Nanillum uideo
Quamodosũ a maturus quem nõ ui¬
deo : Eccequamododicis a mare
quadnanuides: Modo ostendo un¬
ditaniris uidere : quodistis oculis
non patest uideri: Ecceamicum
amas Quidin illo amas: Gratis
tumamas. Si forte amicusiste¬
Vt tuus uł alia omittam : senex hamo
est Fierienim potest: ut hab eas
amicum senem: Quida mas inse¬
ne : Ancuruũ carpus albũ caputꝰ
&rugas in frante cantractam
maxillã : Sicar pusqđ uides nihil
deformius prasinecute. & tam̃¬
Sienim quaerã atequareamas .
Responsurus esmihi Hama t̃ si¬
dilis: Ergosidimamas : Si fidir
amas: quiliui soculis uideturfides
ipsi soculis uidecurds̃ . Incipcergo
nium. Diaba luscerto: accusatar
scõrumẽ. Et qiia non apud talem
uidicem cogiquem fallat. nanpo¬
tist innos falsa crimina dicere :¬
quaerit uera quȩdicat. Ideoti
rius nrt̃ : quibuis nabis inuiditreg¬
nũ caclarum quinanuult utibisi¬

Expanded text:
pulchrius, nihil illo dulcius. Sed pulchrius, nihil illo dulcius. Sed dicturus es mihi: Non illum video; quomodo sum amaturus quem non video? Ecce quomodo discis amare quem non vides: modo ostendo unde coneris videre, quod istis oculis non potes videre. Ecce amas amicum; quid in illo amas? Gratis eum amas. Sed forte amicus iste tuus, ut alia omittam, senex homo est: fieri enim potest ut habeas amicum senem. Quid amas in sene? Incurvum corpus, album caput, rugas in fronte, contractam maxillam? Si corpus quod vides, nihil deformius prae senectute: et tSi enim quaeram a te, Quare amas? responsurus es mihi, Homo est fidelis. Ergo fidem amas. Si fidem amas; quibus oculis videtur fides, ipsis oculis videtur Deus. Incipe ergo nium. Diabolus certe accusator sanctorum est: et quia non apud talem judicem cogit quem fallat, non potest in nos crimina quaerit vera quae dicat. Ideo terius noster, qui nobis invidet regnum coelorum, qui non vult ut ibi si
Abbreviated transcription (Latin):
perior amictia: nan consuetudinis
sidraatianis : quiadiligimus haminẽ
prapt̃fidem. & mutuã beniuolenti¬
ã iistauita martali: Hac superiis
quic quidiã inuenerimus: diuinũ
est: Incipiat hamo imaredm̃ : &
deat enimcarita surã primũ: ami¬
tinȩ amor qualis debeteẽ. gratiu¬
tus Nonenim ꝓpterea debesha¬
bereamicĩ uł amare : utaliquidti¬
bi prestet: Si prapterea illũ amas
ut prestetibi uł pecuniã uł aliquad
cõmadũ temparale : ñ illũ amassid
illud quad prestet: Amicis gratisa¬
Si hominemtehartatur amicitiȩ
regula : ut gratisdiligas. quã gratis
amandusẽ ds̃ qui ube ut hominẽ
ames : Nihil dela tabilius donum:
In homines s̃ qua eoffendant: Pera¬
micitiam tam̃ cogiste : ut etiam
illa quacoffendunt in hamine. to¬
leres ꝑamititiã. Sicrgo nondebes
ꝓpt̃quedam toleranda dissaluere
haminis amicitiam dĩamiati¬
a quibusrebus deb&cagi. ut dissal¬
uaturate: nihilinuenis dd ectabili¬
situcum nanoffendes: Nihilillo

Expanded text:
consuetudinis, sed rationis, qua diligimus hominem propter fidem et mutuam benevolentiam in ista vita mortali. Hac superius quidquid jam invenerimus, divinum est. Incipiat homo amare Deum, et deat enim Charitas vestra primum amicitiae amor qualiter debeat esse gratuitus. Non enim propterea debes habere amicum, vel amare, ut aliquid tibi praestet. Si propterea illum amas, ut praestet tibi vel pecuniam, vel aliquod commodum temporale; non illum amas, sed illud quod praestat. Amicus gratis aSi hominem te hortatur amicitiae regula, ut gratis diligas; quam gratis amandus est Deus, qui jubet ut hominem diligas? Nihil delectabilius Deo. Nam in homine sunt quae offendant; per amicitiam tamen cogis te, ut etiam illa quae offendunt in homine toleres propter amicitiam: si ergo non debes propter quaedam toleranda dissolvere hominis amicitiam; Dei amicitia quibus rebus debet cogi, ut dissolvatur a te? Nihil invenis delectabilisi tu eum non offendas: nihil illo
Abbreviated transcription (Latin):
Huicergo antemne id ẽ cruci xp̃i.
simplex conuersitio & pura conses¬
sio tam candentia uela religent᷑ :
& hȩc uela nr̃a fluctibus abluant᷑
uentisq: tendant᷑. ut sine macula
&ruga inueniantur: Quantũ¬
libet mare sȩuiat : uentus incũ¬
bat. & interflatus acfluctus nauis
ista turbetur. tantũ non mergat᷑¬
mentis emissaẽ : estuantium uo¬
lumina undarum & furentium
flabra uentorum dumiactando
nium gentium litorib: appuler̃
Peregrinas mercedes quocumq
uenit aduexit: Quid enĩ tã pe¬
regrinum in terra nrã. quamꝑ
poenitentiã remissio peccatorũ
regnũq: cȩlorũ : & tam̃ oporte

Expanded text:
Huic ergo antennae, id est, cruci Christi, simplex conversatio et pura confessio tanquam candentia vela religentur. Et haec vela nostra fluctibus abluantur, vestisque tendatur, ut sine macula et ruga inveniatur. Quantumlibet mare saeviat, ventus incumbat, inter flatus et fluctus navis ista turbetur: tantum non mergatur, etmentis emissa est, aestuantium volumina undarum, et furentiam flabra ventorum, dum eam huc nium gentium littoribus appulerunt, peregrinas merces quocumque venit, advexit. Quid enim tam peregrinum in terra nostra, quam per poenitentiam remissio peccatorum, regnumque coelorum? Et tamen oporte
Abbreviated transcription (Latin):
sos sit teuentus elidere. quẽ non po¬
tuit unda sorbere : possitte flatus
euertere: quẽ non potuit fluctus ope¬
rire : Quareergo plus erat qđ feceras :
Mare calciueras fluctus presseras
uentus uiceras: Quare dubitasti:¬
In petro itaq dilectissimi cominunis
omnium nr̃orum consideranda condi¬
tio est : ut si nos in aliquodum in his
clamemus ad epm̃: Quid ẽ clame¬
mus: Orenius: Porrigit enĩmanũ :
&eruit de ꝓfundo: Et enĩ manꝰ eius
deducit nos: & tenebit dexteri eius

Expanded text:
Posset te ventus elidere, quem non potuit unda sorbere? posset te ventus evertere, quem non potuit fluctus operire? Plus erat quod feceras; mare calcaveras, fluctus presseras, ventos viceras; Quare dubitastiIn Petro itaque communis omnium nostrum consideranda conditio est: ut si nos in aliquo tentationuclamemus ad Christum. Quid est, clamemus? Oremus. Porriget ille manum; et eruet de profundo. Etenim manus ejus deducet nos, et continebit nos dextera eju
Abbreviated transcription (Latin):
scłi iniꝗtatis nocte transacta : ad
iudicandos uiuos & mortuos: Venit
bant fluctus : sed cqlcabant᷑ Fre¬
mens pelagus subdii uestigiis murs¬
rabat : sed tam̃ eum uolens nolensq
portabat : Quanti lib & tumores scłi
potestatesq consurgint : prȩmit
eorum caput. nr̃m caput : Cum ergo¬
set : turbati s̃ p̃timore discipuli. &pu¬

Expanded text:
saeculi, iniquitatis nocte transacta, ad judicandos vivos et mortuos. Venit bant fluctus; sed calcabantur: fremens pelagus sub Domini vestigiis murmurabat; sed tamen eum volens nolens portabat. Quantumlibet tumores saeculi potestatesque consurgant, premit eorum caput, nostrum Caput. Cum veroulae, turbati sunt prae timore discipuli,
Abbreviated transcription (Latin):
Et añs: Veni inquit: Nec dubi tauit
petrus : Auduit dñi uerbũ : & mox
currit ad uerbum : Cito credidit : ꝗa
fidelis homo erat: Sed cũ surroꝵ uen
tus ualidus: titubauit. ꝗahomoerat:
Titubatio fr̃s : quasi mors fides fuit
surraxit : Nonti tabaret sibene cre

Expanded text:
Et Dominus, Veni, inquit. Nec dubitavit Petrus; audivit Domini verbum, et mox cucurrit ad Verbum: cito credidit, quia fidelis homo erat. Sed cum surrexisset ventus validus, titubavit; quia homo erat. Titubatio ista, fratres, quasi mors fidei fuit: surrexit. Non titubar
Abbreviated transcription (Latin):
nisietiã oppugnare conent᷑ & pͥremere :
Hoc ergo genus humanũ : uelut asper¬
rimas cautes placita suꝑficie pelagi
uentis obtectas xp̃i anus euit&: Hec
breuit̃ de adulatorib: dixerimus
Obtrectores aut̃ omnino contẽpnendi
sunt quicanes marinisunt. de ꝓfundo
a maritudinis latrare possunt. mor¬
dere ñ possunt: Sed tam diu mordere
ñ possunt : quã diu i nauisedes: Ꝙd
est quã diu innaui sedes : quã diu lig¬
ab eius nauicula non recedis: Erigamꝰ
incelũ mentẽ : & noncuremꝰ inuidã
mentẽ : In hoc sane ꝓcelloso & turbu¬
lentomari etiã sidiabolus aspicer& :¬
ab hac armata classe terribilis &cir¬
cũ quaq: discurrens. commeatus abs¬
cider& innocentium : Ipse ẽ enim:
dequo dicit apłs petrus Aduersa¬
rius ur diabolus tamquam leo rugi¬
ens : quȩ rens aliquem deuerare
circuit: Et quia subdidit cuire si fate
fortes infide : exercent᷑ contracũ
ꝓficientium cotidiana certamina :

Expanded text:
nisi etiam oppugnare conentur et premere. nisi etiam oppugnare conentur et premere. Hoc ergo genus humanum, velut asperrimas cautes placida superficie pelagi ventis obtectas, christianus evitet. Haec breviter de adulatoribus dixerimus. Obtrectatores omnino contemnendi sunt; quia canes marini sunt. De profundo amaritudinis latrare possunt; mordere non possunt. Sed quamdiu mordere non possunt? Quamdiu in navi sedes. Quid est, quamdiu in navi sedes? Quamdiu ab ejus navicula non recedis. Erigamus in coelo mentem, et non curemus invidam mentem. In hoc sane procelloso et turbulento mari etiam diabolus aspirans bacchatur armata classe terribilis, et circumquaque discurrens, commeatus obsidet innocentium. Ipse est enim de quo ait apostolus Petrus: Adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens, quaerens aliquem devorare circuit. Et quia subdidit, Cui resistite firmi in fide , exercentur contra eum proficientium quotidiana certamina.