comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rant ꝑseuerantes unanimit in ora¬
tione cum mulieribꝰ ⁊ maria matre
iħu ⁊ frĩbus eius. Ecce iħu ascen¬
dente cum quibus uirgo uacat insco¬
la uirtutum:⁊ meditatur in lege
mandators dei. ut et ipsa sit forma
discipline. xp̃i.⁊ exemplũ ꝑfectioniᷤ
uirginibꝰ Conuersat᷑ autem cum
testibus sc̃e resurrectionis: ⁊ ipsa tes¬
tis. Conuersatur cũ senatoribꝰ cęli.
infra curiam paradisi sub sp̃s scĩ di¬
ciplina.:⁊ magistĩo totius diuinȩ
maiestatis. Inuenitur prima et¬
primas summi regis cohortes. qͦrũ
uita non erat iam de t̾ris in quibꝰ
xp̃s p̾liabatur. s de çelis. hinc ascen¬
disse leguntur in cenacłm. qͦ pas¬
cha dignissime celebratur. Ibi qͥp¬
pe manebant cum maria matre
iħu unanimiter aspirati in carita¬
te. ꝑseuerantes in oratione donec
induerentur uirtute ex alto. Cepe¬
rant enim iam orare. qui dudum
cum dño conuersantes uirtutib ⁊
miraculis pascebant᷑. Et bene ꝑse¬
uerabant in oratione nichil hesitan¬

Expanded text:
rant perseverantes unanimiter in oratione cum mulieribus et Maria matre Jesu et fratribus ejus . Ecce Jesu ascendente cum quibus Virgo vacat in schola virtutum, et meditatur in lege mandatorum Dei, ut et ipsa sit forma disciplinae Christi, et exemplum perfectionis virginibus. Conversatur autem cum testibus sanctae resurrectionis et ipsa testis. Conversatur cum senatoribus coeli intra curiam paradisi sub Spiritus sancti disciplina et magisterio totius divinae majestatis. Invenitur prima primas summi regis cohortes, quorum vita jam non erat de terris, in quibus Christus praeliabatur, sed de coelis. Hinc ascendisse leguntur in coenaculum, in quo pascha dignissime celebrabatur: ibi quippe manebant cum Maria matre Jesu unanimiter aspirati in charitate, perseverantes in oratione, donec induerentur virtute ex alto. Coeperant enim jam orare qui dudum cum Domino conversantes virtutibus et miraculis pascebantur. Et bene perseverabant in oratione nihil haesitan
Abbreviated transcription (Latin):
natior uirginitati. tanto beatus ȩu¬
uangłista cet̾is excellentior ⁊ uicini¬
or uerbo. Ideo quicqͥd ẽ quod uir¬
go genuit: totũ ꝓut potuit homo¬
exemplum conuersatio eius post as¬
censionẽ xp̃i generaliter cum apłis
fuit. quo usq disꝑguntur: sicuti¬
⁊ lucas meminit dicens. Quodre¬
gressi quidẽ amonte oliueti ihero¬
solumam uenerunt: Et ascendert
in cenaculum ubi manebat petrus.
⁊ thomas. bartholomeꝰ.:⁊ matheus.

Expanded text:
natior virginitati, tanto beatus evangelista caeteris excellentior et vicinior Verbo. Ideo quidquid est quod Virgo genuit, totum prout potuit homoae, conversatio ejus post ascensionem Christi generaliter cum apostolis fuit quousque disperguntur: sicut Lucas meminit, dicens: Quod regressi quidem a monte Oliveti, Jerosolymam venerunt, et ascenderunt in coenaculum, ubi manebant Petrus t Thomas, Barth
Abbreviated transcription (Latin):
tendere ẽ dignatus. Et uenient
xp̃iani.⁊ accipient corpꝰ meũ. et
ponent eũ in locum cum oratione.
Tu autẽ ueni in illo loco ⁊ crede
tuo et saluus eris. Et cum appro¬

Expanded text:
est . et ueniunt christiani et accipiunt corpus meum et ponunt| illum in locum orationis. Tu autem ueni in illo loco .| +fac ulo tuo et saluus eris . et tunc adpro
Abbreviated transcription (Latin):
recepit aquã indeficientẽ. que in co¬
lis potum prat. usq in diẽ p̾sentem.
apellauit p̾terea sc̃s lconardus eun¬
dem locũ nobiliacũ. eo quod a nobi¬
lissimo rege sibi eẽt condonatum. Igi¬

Expanded text:
recepit aquam indeficientem, quae incolis potum praestat usque in diem praesentem. Appellavit praeterea sanctus Leonardus eundem locum Nobiliacum, eo quod a nobilissimo rege sibi esset condonatum.
Abbreviated transcription (Latin):
tabant. Quamplures uͦ ibi remane¬
bant. ⁊ mmorẽ famuloꝵ seruitutis
obsequia ꝓmittebant. S uir dei ma¬
gis studebat illis seruire. distribuens
eis partem ex spatiosa latitudine sil¬
ue. quatenus consuesc̾ent uiuere po¬
tius ex agri cultura: qͣm scłaribꝰ rapi¬
nis inhiantes. irretiarent᷑ it̾um reclu

Expanded text:
tium. Quam plures vero ibi remanebant et in morem famulorum servitutis obsequia promittebant. Sed vir Dei magis studebat illis servire, distribuens eis partem ex spatiosa latitudine silvae, quatinus consuescerent vivere potius ex agricultura, quam saecularibus rapinis inhiantes, inreciarentur iterum reclu
Abbreviated transcription (Latin):
eccła fere uno miliario distabat a
flumine uizenna. uidebatur suis
monachis c̃ẽ difficile ad auriendã
aquã ire cotidie. Currit quippe ui¬
zenna in decluia conualle. oratoriũ
uͦ poũtum ẽ in monticuli uertice. Qͦ¬

Expanded text:
esia fere uno miliario distabat a flumine Vingenna, videbatur suis monachis esse difficile ad hauriendam aquam ire cottidie. Currit quippe Vingenna in decliva convalle; oratorium vero positum est in monticuli vertice.
Abbreviated transcription (Latin):
initum. tandẽ intrauit in quandã
siluã cui uocabulũ ẽ pauum. Que de¬
niq silua satis erat habundans ⁊ ple¬
na ferarum. Propt̾eaq reges gallie
atq duces aquitanie: consueuerant
ire in ea uenatũ. In p̃fata uͦ silua rega¬
lis habebatur sala. causa uenationis an¬
tiquitus p̃parata. Non longe quidẽ
distabat a ciuitate lemouica. s fere
decẽ nt̾erant miliaria. Ueniebat gͥ rex
singulis annis cum suis uiuenibꝰ et
sicut fert᷑. sepius comitabat᷑ secum

Expanded text:
initum; tandem intravit quandam silvam, cui vocabulum est Pavum . Quae denique silva satis erat habundans et plena ferarum, proptereaque reges Galliae atque etiam duces Aquitaniae consueverant in ea ire venatum. In praefata vero silva regalis habebatur sala, causa venationis antiquitus praeparata; non longe quidem distabat a civitate Lemovica, sed fere decem intererant miliaria. Veniebat igitur rex singulis annis cum suis iuvenibus et, sicut fertur, saepius comitabatur secum
Abbreviated transcription (Latin):
q beati uiri uerba. catholicus rex re¬
poncuit. Sacratissime uoluntat tue
homo dei ⁊ amice religionis habun¬
danter satisfacere possum. quia sub
cartulari p̾cepto tradam tͥ istud nemꝰ
totum. E ui beatus leonardus. Non
tantũ inquit screnissime rex accipiã
scd partem postqͣm ex inde tuã sen¬
tio largiendi uoluntatẽ. Et adiecit.
Quantũcumq gͥ ex hac silua. cum
meo asello ꝑagrare potero: tantum
et ñ amplius a tua celsicudine mͥ con¬
cedi exopto. Quoo rex sub regali decre¬
to adimpleuit.⁊ quicqͥd ipse circuitio¬
ne sui aselli comp̃hendisset: sicut idẽ
uir sc̃s expecierat. lapideis t̾minis cõ¬
cludi p̾cepit. Non expedit gͥ licceris cõs¬
crib̾e. quantũ delluris ipse una nocte
equitando ualuit concludere. Satis
quippe habebatur adhuc in recordatio¬
ne. qͥcquid comp̃hensum sit ex beati
iuri circuitione. Postquã aut̃ hec oĩa
gesta sunt. remansit sc̃s leonardus
in codem leco quem ei rex p̃buerat ui¬

Expanded text:
ique beati viri verba catholicus rex respondit: ' Sacratissimae voluntati tuae, homo Dei et amice religionis, habundanter satisfacere possum, quia sub cartulari praecepto tradam tibi istud nemus totum'. Cui beatus Leonardus: 'Non totum', inquid, 'serenissime rex, accipiam, sed partem, postquam exinde tuam sentio largiendi voluntatem'; et adiecit: 'Quantumcumque igitur ex hac silva cum meo asello peragrare potero, tantum et non amplius a tua celsitudine mihi concedi exopto'. Quod rex sub regali decreto adimplevit, et quicquid ipse circuitione sui aselli comprehendisset, sicut idem vir sanctus expetierat, lapideis terminis concludi praecepit. Non expedit igitur litteris conscribere, quantum telluris ipse una nocte equitando valuit concludere; satis quippe habetur adhuc in recordatione, quidquid comprehensum sit ex beati viri circuitione. 6. Postquam autem haec omnia gesta sunt, remansit sanctus Leonardus in eodem loco, quem ei rex praebuerat, vi
Abbreviated transcription (Latin):
sul cypriano ep̃o dixit. Sacratissirea
imꝑatores ualerianꝰ ⁊ galienus. li¬
t̃as ad me dare dignati sunt. quibꝰ
p̃ceꝑunt eos qͥ ñ romanã religior ot
Exquire tͥ de nomine tuo qͥd mich
respondeas. Cyprianus dixit. Xp̃is

Expanded text:
sul Cypriano episcopo dixit: Sacratissimi imperatores Valerianus et Gallienus, litteras ad me dare dignati sunt, quibus praeceperunt eos qui Romanam religionem non Exquisivi ergo de nomine tuo; quid mihi respondes? Cyprianus epis
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis diehꝰ. i ꝑ incolumitate ipsor
imꝑators. Latrnus ꝓconsul dixit. Et¬
in hac uoluntate ꝑfeueras: Cyprianꝰ
immutari ñ potest. Pat̾nus ꝓ consiũ
pbris in seribe aignati sunt. Uolo
bus ur̃is bene atq utiliter censustis.
possunt. In ciuitatibꝰ suis inueniunt᷑.
Pat̃nus ꝓconsul dixit. Ame inueni
entur. Et adiecit. Preccꝑunt etiã ne
aliquibꝰ locis conciliabula faciant. ut
cimitia in grediantur. Siquis itaq
hoc tam salubre p̃ceptum ñ obserua¬
uerit: capite plectetur. Cy prianus
q cypͥanus electus a dõ de ciuitate
curbitana. inqua exilio ex p̃cepto as¬
pasii pat̃ni ꝓconsulis datus fuerat.
cotidie sꝑabat uenire adse sicut illi
ostensum fuerat. Et cum illic demora¬
retur. repente idꝰ septẽbris tusco et
basso consulibꝰ uenerunt ad cũ pͥnci¬
pes auo. Unꝰ ex officio galerii maxi¬

Expanded text:
us et pro incolumitate ipsorum imperatorum. Patemus proconsul dixit: in hac ergo uoluntate perseueras? Cyprianusimmutari non potest. Paternus proconsul ris mihi scribere dignati sunt. uolo bus uestris bene atque utiliter censaistis dpossunt. in ciuitatibus autem suis inuenientur. Patemus proentur. et adiecit: praeceperunt etiam, ne in aliquibus locis conciliabula fiant nec coemeteria ingrediantur. si quis itaque hoc tam salubre praeceptum non obseruauerit, capiteplectetur. Cyprianosmartyr, electus a Deo, de civitate Curubitana, in qua exsilio praecepto Aspasii Paterni tunc proconsulis datus fuerat, quotidie sperabat veniri ad se, sicut illi ostensum fuerat. Et cum illic demoraretur, repente Idibus Septembris, Tusco et Basso consulibus, venerunt ad eum principes duo: Unus strator officii Galerii Maxi
Abbreviated transcription (Latin):
conspirationis homines aggregasti: et
te ad sectã cerimoniarũ reuocare potue¬
runt. Itaq cum sis nequissimi crimi¬
nis auctor. ⁊ signifer dep̃hensus: ipse
eris docum̃to cum his quos scelere tuo
tecũ aggregasti. sanguine tuo santien¬
tur discipline. his dictis decretũ ex tabel¬
la recitauit. Tasciũ ciprianũ gladio am¬
maduerti placet. Cyprianus ep̃s dix̃.
trum dicebat. Et nos cum eo decolle¬
aconibꝰ tradidit. ⁊ in lineã stetit. ⁊ cepit
spiculatorem sustinere. Qͥ cum ueniss
spiculator: ussit suis ut eidem spicula¬
te eum ponebant. ne sc̃s cruor defluẽs
sibi manu sua ocłos texit. Qͥ cum la¬
cinias manuales ligare sibi ñ posset.
Ciusq corpꝰ ꝓpter gentiliũ curiositatẽ
candidi ꝓcuratoris. que ẽ in uia appo¬
tos dies galerius maximꝰ ꝓconsul re¬

Expanded text:
conspirationis homines adgregasti et ar ad sectam caeremoniarum suarum reuocare potuerunt. et ideo cum sis nequissimorum criminum auctor et signifer deprehensus, eris ipse documento his quos scelere tuo tecum adgregasti: sanguine tuo sancietur disciplina. et his dictis decretum ex tabella recitanit: Thascium Cyprianum gladio animaduerti placet. Cyprianus episcopus dtrum dicebat: et nos cum ipso decolleaconibus tradidisset, in linea stetit, et coepit spiculatorem sustinere. Cum venisset autem spiculator, jussit suis, ut eidem spiculate eum ponebant, ne sanctus cruor defluens s manu sua oculos sibi texit. Qui cum lacinias manuales ligare sibi non potuissejusque corpus propter gentilium curiositatem Candidiani procuratoris, quae sunt in via Mappam dies Galerius Maximus proconsul de
Abbreviated transcription (Latin):
uauerunt. ⁊ in locũ sexti ꝑduxerunt.
ubi galeriꝰ maximꝰ ꝓconsul bone uali¬
tudinis recuꝑande gr̃a secesserat. Tũc¬
cundẽ ciprianũ idem galeriꝰ maxim
idc̃ cyprianus ad pͥncipem ⁊ stratorẽ
nus ep̃s compisset: castigari puellas
p̃cepit. qͣm om̃s in uico ante ianuas
hospicii principis manserunt. Et ita
ne multa turba conueniebat ad sextũ
scđm p̃ceptum galerii maximi ꝓcon
quẽ oblatus idem ẽ. Galerius maximꝰ
te sacrilege m̃tis hominibꝰ p̃busti:
Cyprianus ep̃s dixit. Ego. Galerius
mi imꝑatores: cerimoniari. Ciprianuᷤ
dixit. Consulet. Cyprianꝰ ep̃s dixit.¬

Expanded text:
uerunt, et in Sexti perduxerunt; ubi idem Galerius Maximus proconsul, bonae valetudinis recuperandae gratia, secesserat. Et ita idem Galerius Maximus idem Cyprianus cum principe et stratore onus comperisset, castigapraecepit, quoniam omnes in vico ante januam hospitii principis manserant. Et ita ne, multa turba convenit ad Sexti, secundum praeceptum Galerii Maximi procoque oblatus fuisset, Galerius Maximus te sacrilegae mentis hominibus praebuisti? Cyprianus episcopus respondit: Ego. Galerius mi imperatores caeremoniari. Cyprianus ait: Consule tibi. Cyprianus epi
Abbreviated transcription (Latin):
fuga uoluptatis. appetitor laboris. Patiens
abiectionis. impatiens honoris. Pauꝑ in pec¬
cunia. diues in conscientia. Humilis ad me¬
rita: suꝑbus ad uicia. Sic in se excoluit di¬
uersas gr̃arum uirtutes. ut uix pauci te¬
uerent singulas. qͦmͦ ille impleuit uniuer¬
sas. Semꝑ in oꝑis exercitio. semꝑ in cõpũc
tionis affectu. Nulla enĩ ex omnib ꝓpen¬
sior cura. nisi ut aut de deo in lectione at¬
q sermone. aut cũ deo in oratione loque¬
retur. Qui contrita continuatis ieiuniis
ossa. studebat de ꝑsecutore umico lon¬
go triumphare m̃rio. ꝓ cibo ac potu. hoc
secũ incessant̾ ruminans. Fuerunt mͥ
lacrimȩ meȩ panes die ac nocte. Concu¬
piscit et deficit anima mea in atria dñi.
sor meũ et caro mea. exultauer̃t in deũ

Expanded text:
fuga voluptatis, appetitor laboris, patiens fuga voluptatis, appetitor laboris, patiens abiectionis, inpaciens honoris, pauper in pecunia, dives in conscientia, humilis ad merita, superbus ad vitia sic in se excoluit diversas gratiarum virtutes, ut vix pauci tenerent singulas, quomodo ille implevit universas: semtionis affectu, nulla illi ex omnibus propensior cura, nisi ut aut de Deo in lectione atque sermone, aut cum Deo in oratione loqueretur. Qui contrita continuis jejuniis ossa studebat de persecutore inimico, longo triumphare martyrio; pro cibo ac potu hoc secum incessanter ruminans: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte . Concupiscit et deficit anima mea in atria Domini. Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deum
Abbreviated transcription (Latin):
conueniente in uno diu̾sitate gr̃arũ illiꝰ
pietatis. huiꝰ erat emulator districtionis.
ita ut cũ p̃sentiam eiꝰ quisquã uix sustine¬
ret. absentiã ferre non posset. Int̃noꝵ. aut̃
bonoꝵ. suoꝵ formas ac species. sic̃ nemo
ad plenũ potuit inspicere: ita nemo suf¬
ficit explicare. Quas sic̃ ille studuit exco¬
lere. ita laborauit occulere. Et cũ hec uel¬
let augeri: nolebat agnosci.Sed quia hec
est natura uisticiȩ. ut quanto studiosiꝰ abs¬
condi optat. tanto clarius innotescat. et oc¬
cultatio ipsa p̃dicatio fit. ꝑ ppłos tantorũ
bonoꝵ. fama uolitabat. Eminebat in am¬
miratione omniũ ueluri ciuitas suꝑ uerti¬
cem montis posita. nec iam lucerna poterat
latere sub modio. Gloriosa illa anua aꝑuit
latentes in se diuicias cȩlestiũ numerũ et
de armario suaue olentiũ uirtutũ aroma¬
ta sc̃ĩficationis. et gr̃arũ suarũ supͣ omnem
hanc ȩccłam diffudit. Neglector quietis. re¬

Expanded text:
conveniente in uno diversitate gratiarum, illius conveniente in uno diversitate gratiarum, illius pietatis, huius erat emulator districtionis, ita ut, cum presentiam eius quisquam vix sustineret, absentiam ferre non posset. Internorum autem bonorum suorum formas ac speties, sicut nemo ad plenum potuit inspicere, ita nemo sufficit explicare; quas sicut ille studuit excolere, ita et laboravit occulere; et cum hec vellet augeri, nolebat agnosci. Sed quia hec est natura iustitiae, ut, quanto studiosius abscondi optat, tanto clarius innotescat, et occultatio ipsa predicatio sit, per populos tantorum bonorum fama volitabat. Eminebat in admiratione omnium, veluti civitas super verticem montis exposita, nec iam lucerna poterat latere sub modio. Gloriosa illa anima aperuit latentes in se divitias caelestium munerum et de armario suave olentium virtutum aromata sanctificationis et gratiarum suarum supra omnem hanc aecclesiam effudit. Neglector quietis, re
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd nouit̾ ascenderat iugit̾ p̃fuisset. F uit
itaq in helemosinis largus. in uigiliis se¬
dulus. in oratione deuotus. in doctrina
ne scĩssimꝰ. Sinceritatẽ mentis. uultꝰ sui se¬
renitate monstrabat. ⁊ pietatẽ dem̃tissimi
cordis ostendebat in lenitate sermonis. Qͥc¬
qͥd ad salutẽ ꝑtinere posset ęt̾nã. ñ minꝰ
implebat beatissimꝰ oꝑe. quã sermonis p̃¬
dicatione docebat. D uirũ ꝑomnia dõ dig¬
num. E minebat in ipso habitu animi
pulchritudo in specie ext̾ioris hominis ip¬
sam putares expressam imaginẽ sc̃itatis.
Erat in reuerentib terribilis aspectu. re¬
uerendꝰ incessu. metuendꝰ seueritate. ue¬
nerandꝰ benignitate. Censuram austerna¬
tis. temꝑabat mansuetudo humilitatis.
Delinquentib quidẽ minabat᷑ frontis
austeritas. s blandiebat᷑ cordis serenitaᷤ.
Prga bene agentes petrus apparebat uul¬
tu. erga delinquentes paulꝰ in sp̃u. Ac sic

Expanded text:
quod noviter ascenderat, iugiter prefuisset. Fuit quod noviter ascenderat, iugiter prefuisset. Fuit itaque in elemosinis largus, in vigiliis sedulus, in oratione devotus, in caritate ne sanctissimus. Sinceritatem mentis vultus sui serenitate monstrabat et pietatem clementissimi cordis ostendebat in lenitate sermonis. Quicquid ad salutem pertinere posset aeternam, non minus implebat beatissimus opere, quam sermonis predicatione docebat. O virum per omnia Deo dignum! Eminebat in ipso habitu animi pulchritudo; in spetie exterioris hominis ipsam putares expressam imaginem sanctitatis. Erat inreverentibus terribilis aspectu, reverendus incessu, metuendus severitate. venerandus benignitate. Censuram auctoritatis temperabat mansuetudo humilitatis. Delinquentibus quidem minabatur frontis austeritas, sed blandiebatur cordis serenitas. Erga bene agentes Petrus apparebat in vultu, erga delinquentes Paulus in spiritu, ac sic
Abbreviated transcription (Latin):
dinis sacrȩ infusum liquorem. qͦ totũ eiꝰ
delibutũ est caput. Et merito ut qͥ oleum
sp̃uale ppłis. qui eoꝵ. quidem capita uisi¬
bili. m̃tes aut̃ predicatione. sc̃õ sp̃u in se
loquente. uncturus erat chrismate inuisi
ac tantis auspiciis: diinis metuit contra¬
ire statutis. Neq enĩ tutũ illi ẽẽ poterat. tot
signis p̃currentib diuinȩ contradicere ius¬
sioni. p̃sertim cum luce et unctione sc̃i sp̃s
que oleo uisibili designat᷑ interiꝰ illustratꝰ
atq ꝑunctus. ut sc̃s ẏsaias ad mittendum
se in diuinũ ministeriũ debere potiꝰ offer¬
re quã excusare didicerit. Post habita gͦ om¬
ni dubitatione. atq ancipiti sũmota sen¬
tentia. unanimitate ep̃oꝵ. remensis ꝓuin¬
cie infulis induit᷑ sacerdotalib. benedic¬
tione consecrat᷑ ep̃all. atq in sede p̃sulatꝰ
collocat᷑ ciuitatis remoꝵ. Ubi statim sic
apparuit aptꝰ et deuotꝰ. tanquã si officio ad

Expanded text:
inis sacri infusum liquorem, quo totum eius inis sacri infusum liquorem, quo totum eius delibutum est caput. Et merito, ut qui oleum spiritale populis, quo eorum quidem capita visibili, mentes autem predicatione, sancto Spiritu in se loquente, uncturus erat crismate invisibac tantis auspiciis, divinis timuit contraire statutis; neque enim tutum illi videri poterat, tot signis precurrentibus, divinae contradicere iussioni, presertim cum luce et unctione sancti Spiritus, que oleo visibili designatur, interius illustratus atque perunctus, ut et sanctus Esaias, ad mittendum se in divinum ministerium debere potius offerre quam excusare didicerit. 4. Posthabita ergo omni dubitatione atque ancipiti submota sententia, unanimitate episcoporum Remensis provinciae infulis induitur sacerdotalibus, benedictione consecratur episcopali atque in sede presulatus collocatur huius civitatis Remorum. Ubi statim sic apparuit aptus et devotus, tamquam si officio, ad
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum ppłi acclamationi frequenti sc̃issi¬
mus uir magna renitereturconstantia.
placuit omnipotenti dõ. ei manifestissi¬
mis demõstrare indiciis. qr ip̃e de eo hab̾et
iuidiciũ. Et enim cũ modo p̃dicto reniti
conaret᷑. uidentib omnib qui aderant.
descendit subito radiꝰ noui luminis super
ipsiꝰ uiri sc̃i uerticem. ac si ipse sol de celo
motus suꝑ eum ceciderit. ut qͥ ad illumi¬
nandum lux parabat᷑ animarũ. ipse qͦq
cum ad hoc opꝰ ascisceret᷑ lumine debuerit
na quȩ ñ sub modio eurȩ corporeȩ. s suꝑ
candelabrũ purissimȩ ac deodilecte con¬
uersationis erat ponenda. quatinꝰ his
qͥ in domo scẽ eccl̃ȩ futuri erant. lum̃ op¬
timȩ institutionis exemplũq p̃beret. Na¬
cuit etiã omnipotentiȩ diuine huic mi¬
raculo aliud addere. ad ostensionẽ merito¬
rum beatissimi uiri. Et enĩ radio supͣdic¬
to se illustrante. sensit capiti suo ungue¬

Expanded text:
Et cum populi acclamaret frequentia, et sanctissiEt cum populi acclamaret frequentia, et sanctissimus vir magna reniteretur constantia, placuit omnipotenti Deo ei manifestissimis demonstrare indiciis, quod ipse de eo haberet iuditium. Etenim cum modo predicto reniti conaretur, videntibus omnibus qui aderant, descendit subito radius novi luminis super ipsius viri sancti verticem, acsi ipse sol de celo motus super eum ceciderit, ut quia illuminandarum lux parabatur animarum, ipse quoque, cum ad hoc opus adscisceretur, lumine debuit na, quae non sub modio curae corporeae, sed super candelabrum purissimae ac Deo dilecte conversationis erat ponenda, quatinus his qui in domo sanctae aecclesiae futuri erant lumen optime institutionis preberet. Placuit etiam omnipotentiae divinae huic miraculo aliud addere ad ostensionem meritorum beatissimi viri. Etenim, radio supradicto se illustrante, sensit capiti suo ungu
Abbreviated transcription (Latin):
sententiȩ. cuncti hunc uere deo dignũ. et
qui ppłis p̃fici deberet acclamabant. Uir
aut beatissimꝰ his angustiis depressus.
nunis afficiebat᷑ angorib quia nec fuge
locus uspiã parebat. nec ppło ut ab inten¬
tione cepta resipisceret. ullomͦ satisfacere
poterat. Diuinȩ naiq erat uoluntatis.
ut qͥ omniũ saluti ꝓspecturus erat. omni¬
um acclamationib eligeret᷑. Et̃ qui unita¬
uisurus. unione cuncti ppłi ad sedẽ eue¬
heretur sacerdotalis honoris. Sacratissi¬
mus quidem uir cũ his clamationib
se urgeri conspiceret. de infirmitatis
etatis sue tp̃re conqueri cepit. Et qr ȩccle¬
siasticus ordo infirmam adhuc etatem
ce publica fatebat᷑. Timnebat enĩ ne in¬
matura etas inimici uersutiis impug¬
uata. aliqͥd contraheret sinistri. S diui¬
na gr̃a et uoce ppłoꝵ. constantissime in
ipsiꝰ ꝑdurare fecit electione. et sc̃m uirũ
abantiqui hostis ꝓtexit malignitate.

Expanded text:
sententiae: cuncti hunc vere Deo dignum, et sententiae: cuncti hunc vere Deo dignum, et qui populis prefici deberet, acclamabant. Vir autem beatissimus his angustiis depressus, nimiis afficiebatur angoribus, quia nec fuge locus uspiam patebat, nec populo, ut ab intentione cepta resipisceret, ullo modo satisfacere poterat. Divinae namque erat voluntatis, ut qui omnium saluti prospecturus erat, omnium acclamationibus eligeretur, et qui unitabus erat provisurus, unione cuncti populi ad sedem eveheretur sacerdotalis honoris. Sacratissimus quidem vir cum his acclamationibus se urgeri conspiceret, de infirmitatis et aetatis suae tempore conqueri cepit, et quia aecclesiasticus ordo infirmam aetatem ce publica fatebatur. Timebat enim, ne inmatura aetas inimici versuciis impugnata, aliquid contraheret sinistri. Sed divina gratia et vocem populorum constantissime in ipsius perdurare fecit electione et sanctum virum ab antiqui hostis protexit malignitate.
Abbreviated transcription (Latin):
tate tenebrarũ redimerat effusus sanguis
calicis xp̃i uidelicet passionis. Traditus
aut̃ a parentib scole litteris imbuendꝰ. in
breui coeuis. ⁊ etrã natu maiorib suis:
doctrina excelsior ẽ effectus. Studebat
quoq teneros annos morũ maturitate
uincere. et beniuolentiam cordis karita¬
bas frequentiũ ppłoꝵ. uitare. et ut p̃conẽ
suũ fecisse didicerat. uita solitaria dño in
reclusione serure. Qui locus in castro
lauduno hactenus designat᷑. et uenerabi¬
liter colit᷑. In qua reclusione fecundiᷤ suc¬
cessib. certatim sc̃ȩ conũsationis studi is:
iustus adolescens dño militauit. Et cum
ad uiginti et duos annos etatis suȩ per¬
uenit. defuncto bennadio archnepiscopo.
in urbe remensi omniũ generalit uotis.
ad pontificii culmen raptus fuisse dinos¬
cit᷑: potiꝰ quam electus. Fit gͦ concursus
ppłi diuersi quidẽ sexus conditionis ac dig¬
nitatis. nernon et etatis. sed uniꝰ atq eiꝰdẽ

Expanded text:
tate tenebrarum redemerat effusus sanguis calicis, Christi videlicet passionis. VI. Traditus autem a parentibus scholae litteris imbuendus, in brevi coaevis, et etiam natu majoribus suis doctrina excellentior est effectus. Studebat quoque teneros annos morum maturitate vincere, et benevolentiam cordis charitabas frequentiorum populorum vitare, et ut praeconem suum fecisse didicerat, vita solitaria in reclusione Domino servire: qui locus in castro Lauduno hactenus designatur, et venerabiliter colitur. In qua reclusione secundis successibus certatim sanctae conversationis studiis iustus adolescens Domino militavit. Et cum ad viginti ot duos aetatis suae annos pervenit, defuncto Bennadio archiepiscopo, in hac urbe Remensi omnium generaliter votis ad pontificii culmen raptus fuisse dinoscitur potius quam electus. Fit ergo concursus populi diversi quidem sexus, conditionis ac dignitatis necnon et aetatis, sed unius atque eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
constitutꝰ. cogitatione tam̃ in illa ȩterna
patria conũsatus ẽ. Qui huic mundo cru¬
cifixus ac mortuus. qͥeqͥd laborauit de hac
uita ad illam transtulit. et de sinistra.
semꝑ transmisit in dexterã. atq in cȩlo

Expanded text:
constitutus, cogitatione tamen in illa aeterna constitutus, cogitatione tamen in illa aeterna patria conversatus est, qui huic mundo crucifixus ac mortuus, quicquid laboravit, de hac vita ad illam transtulit et de sinistra semper transmisit in dexteram adque in caelo
Abbreviated transcription (Latin):
Sꝑa in dõ qm̃ adhuc confitebor illi saluta¬
re uultus mei d̃s m̃s. Saciabor dũ ma¬
nifestabit᷑ gła eiꝰ. Nam quia specie sui con¬
ditoris ad quam anhelabat. nec dũ sacia¬
bat᷑ continius suspiriis atq gemrtibus.
diurnis ac nocturnis lacrimis illũ deside¬
rans pio luctu ad suꝑna gairdia subleua¬
ta. subleuando se anua scã pascebat. Et
iitus quidẽ doloris sui grmitũ tolerabat.
sed̃ et refectionis pabulum ꝑcipiebat. quo
hic uisamoris ꝑ lacrimas emanabat. Pre¬
ter uitã. auide nichil esuriebat. Preter
iusticiam. nichil delectabilit̾ sitiebat. Pre¬
sentia tanquã inania atq transacta absen¬
te sp̃u non uidebat. et in futuro reposita
genuit ac de alumno nob̃ patronũ. qe
homine angłm ad dꝯctorem nob̃ emisit.¬
His magis uir ille tp̃rib necessari fuerat.
quib tanta iniquitas sũptis cotdie defi¬
ciente iusticia uirib conualescit. Et qͥdẽ
ille in hac ꝑegrinatione scłi solo corpore

Expanded text:
iam adhuc confitebor illi: salutare vultus mei Deus meus. Satiabor, dum manifestabitur gloria tua. Nam quia spetie sui Conditoris, ad quam anhelabat, necdum satiabaur, continuis suspiriis atque gemitibus, diurnis ac nocturnis lacrimis illum desiderans, pio luctu ad superna gaudia sublevata, flendo se anima sancta pascebat; et intus quidem doloris sui gemitum tolerabat, sed eo retectionis pabulum percipiebat, quo hic vi amoris per lacrimas emanabat. Preter vitam avide nichil esuriebat, preter iustitiam nichil delectabiliter sitiebat. Presentia, tamquam inania atque transacta, absente spiritu non videbat et in futuro reposita,genuit ac de alumno nobis patronum, de homine angelum ac doctorem nobis emisitille temporibus necessarius fuerat, quibus tanta iniquitas, sumptis cotidie, deficiente iustitia, viribus, convalescit. Et quidem ille in hac peregrinatione seculi solo corpore
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ tibi p̃ponendꝰ est. ⁊ p̃ omnib głȩ tuȩ
desponsata sum. ⁊ toto m̃tis amore anu¬
lo subarrata. ꝓ cuiꝰ amore ante mortẽ
cupio exꝑiri: quã illiꝰ głam abnegare.
At tam̃ o rex pulchritudo mea ñ te sua¬
deat̃. qm̃ sic̃ flos feni hodie crescit. cras
exsiccabit᷑. Pulchritudo alia ñ est am¬
plectenda. nisi illa que nunquã finit᷑.
nunquã marcessit. Hoc est uita et̾na.

Expanded text:
qui tibi preponendus est et prae omnibus gloriae tuae desponsata sum et toto mentis amore anulo subarrata, pro cuius amore ante mortem cupio experiri quam illius gloriam abnegare. II 153 Attamen, o rex, pulchritudo mea non te suadeat, quoniam sicut flos feni hodie crescit cras essiccabitur; pulchritudo alia non est amplectenda, nisi illa quae numquam finitur, numquam marcescit: hoc est vita eterna et
Abbreviated transcription (Latin):
Ousecro magne cesar ne ꝓfemineo fa¬
mine dedigneris uicariã acciꝑe ratio¬
nem. Pacient̾ sustine. hoc et eiũ cõde¬
cet regiã dignitatẽ. suadere niteris in
glam imꝑi tui consequar. ut regina
existam suꝑ omnẽ regni tui potentiã.
et decorẽ. hoc quantũ ⁊ad p̃sens scłm
attinet. quasi uste quasi recte ẽẽ ui
leo. si potentiorẽ regno et gła ⁊ decore
et̾nitate ac potestate. quẽ priꝰ eligere
debeo ȩt̾nũ uiuentẽ in scła ⁊ ꝑpetue
fulgentẽ. an moriturũ et postmodi¬
cum puluerẽ uermemq futurũ: At¬
tende hoc obsecro. ⁊ uidicii examine
ad hec cesar et coactus equit̾ respondere
ait. Nemo sapiens decernere audet ut
int̾ potentẽ et impotentẽ. ⁊ int̾ et̾num
et tp̃ralẽ. int̾ uicturũ et moriturum.
iuuet. omnia sustinet. Mortuus aut̃
nec semetipsũ nec aliud aliqͥd habere
ualebit. tam̃ hoc quare: Qͥd nr̃e inqͥ¬
sitioni congruũ fuit: Quis ẽ iste tam

Expanded text:
144 «Obsecro, magne cesar, ne pro femineo fa144 «Obsecro, magne cesar, ne pro femineo famine dedigneris vicariam accipere rationem: patienter sustine: hoc etenim condecet regiam dignitatem. II 145 Suadere niteris, ut gloriam imperii tui consequar, ut regina existam super omnem regni tui potentiam et decorem; hoc, quantum ad presens seculum attinet, quasi iuste, quasi recte esse vidleo, si potentiorem regno gloria et decore eternitate atque potestate, quem prius eligere debeo, eternum viventem in secula et perpetue fulgentem an moriturum et post modicum pulverem vermemque futurum? II 147 Attende hoc, obsecro, et iudicii examine,ttonitus ad haec cesar et coactus equiter respondere ait: «Nemo enim sapiens decernere audet, ut inter potentem et impotentem, eternum et temporalem, inter victurum et moriturum, sidet; mortuus autem nec semetipsum nec aliud aliquid habere valebit; tamen hoc quare, quid nostrae inquisitioni congruum fuit? II 150 Quis est iste tam
Abbreviated transcription (Latin):
pit głificare et collaudare dñm. ⁊ in
femineo pectore uirilem inferens ui-¬
de carcere.⁊ ante suã p̃sentiã adduci.
nimio decore irradiata fulgeret. am
mũ xp̃i mr̃is illicere studebat dicẽs.
Qͦd olim egressum ẽ de labiis meis
ñ faciã irritũ. neq enĩ condecet re¬
giã potestatem fallacẽ habere ꝓmis¬
sionem. Attenie o uirgo que narro.
et alto cordis ingenio sapient̃ ascul¬
ta. Non enĩ te quasi famulã uel q̃si
de ignobili ꝓgenie ortã concupio poᷤ
tio nr̃o. Scilicet quia neq stegmatis
origo neq pulchritudo ꝑmirtit. totũ
qͦd possideo totũ regni mi concedo.
decorẽ. głam et potestatẽ. tu regina
potens. tu electa decore int̾ omnes.
sola in regno m̃õ triumpha. reconde
hoc ualde moneo in corde tuo.⁊ noli
mͥ dubiis respondere sermorabꝰ. Au
diens hec beatissima uirgo.⁊ ꝓmissio¬
nis xp̃i ñ ũnemor quã in carcere audi¬
erat. talem illi cepit ponere rationẽ.

Expanded text:
pit glorificare et collaudare dominum, et in pit glorificare et collaudare dominum, et in femineo pudore virilem inserens vide carcere et ante suam presentiam adduci. nimio decore irradiata fulgeret, ammmum Christi martyris illicere studebat dicens: II 139 «Quod olim egressum est de labiis meis, non faciam irritum: neque etenim condecet regiam potestatem fallacem habere promissionem. II 140 Attende, o virgo, quae narro, et alto cordis ingenio sapienter ausculta: non enim te quasi famulam vel quasi de ignobili progenie ortam concupio posstio nostro, scilicet quia neque stegmatis origo neque pulchritudo permittit: totum, quod possideo, totum regni mei concedo decorem gloriam et potestatem. II 142 Tu, regina potens, tu electa decore inter omnes, sola in regno meo triumpha, reconde hoc valde, moneo, in corde tuo et noli michi dubiis respondere sermonibudiens haec beatissima virgo et promissionis Christi non immemor, quam in carcere audierat, talem illi cepit ponere rationem: II
Abbreviated transcription (Latin):
et sie osculantes se et cõmendantes ad¬
inuicẽ. exierunt de carcere media noc¬
cere dieb duodecim.⁊ qr nemo aliqua
subsidia ministrabat angłica uisitati¬
one consolabat᷑. Namq uidebat intro¬
ire ad se niueã columbã.⁊ deferre que
sibi necessaria et utilia erant. Post di-¬
es namq duodecĩ dũ sollicita eẽt de
regis p̃sentia metuq penarũ. ⁊ dnm̃
supplicit᷑ exoraret: ecce adstitit dñs
iħs xp̃s in ea forma qua ab hominib
uideri assolet. cũ cetuangłico dicensei.
ne timeas neq paueas famula mea.
Ego enĩ sum creator omniũ xp̃s ꝓcuiꝰ
amore talia sustines. beata namq eriᷤᷤ
int̾ mulieres. et gaudia cęloꝵ te ac-¬
cipient. ꝓpt̾ qͦd bonũ certam̃ certasti.
et ñ negasti nom̃ meũ corã hominibꝰ.
et multi ꝑ te crediderunt in me. ⁊ ad-¬
huc ampliꝰ credituri sũt. De penarũ
namq cruciatib ne sis sollicita. q̃inqͥ
dem tecũ ero usq in finẽ. ut ñ te suꝑ¬

Expanded text:
Et sic osculantes se et commendantes adinvicem exierunt de carcere media noccere diebus duodecim, et quia nemo ei aliqua subsidia ministrabat, angelica visitatione consolabatur: namque videbat introire ad se niveam columbam et deferre, quae sibi necessaria et utilia erant. II 131 Post dies namque duodecim, dum sollicita esset de regis presentia metuque penarum et dominum suppliciter exoraret, ecce astitit dominus Christus in ea forma, qua ab hominibus videri assolet, cum cetu angelico dicens ei: II 132 «Ne timeas neque paveas, famula mea: ego enim sum creator omnium Christus, pro cuius amore talia sustines. II 133 Beata namque eris inter mulieres et gaudia celorum te accipient, propter quod bonum certamen certasti et non negasti nomen meum coram hominibus, et multi per te crediderunt in me et adhuc amplius credituri sunt. II 134 De penarum namque cruciatibus ne sis sollicita, quoniam quidem tecum ero usque in finem et non te super
Abbreviated transcription (Latin):
disset ꝓcidit ad pedes xp̃i famulȩ di¬
cens. Obsecro o dña k̾ arissima celes¬
tis uite amatrix. noli me fraudare
a tantis p̃mioꝵ donis. que tͥ xp̃s os
tendere dignatus est. Ostende michi
qͥd agere debeam. ut ȩt̃na p̃mia con¬
sequar. et omnes errores demonum
ualui. qm̃ sedulus erã in studio pug
is dicere p̃ualet: cũ beatꝰ apłs dicat.
qͦd oculus ñ uidit nec auris audiuit.
nec in cor hominis ascendit. que p̃para
demꝰ ꝑspeculũ in eiugnate. tunc aut̃
facie ad faciẽ. qͦd ipsẽ dicere dignatus
ẽ pandere ñ recuso. Ait enĩ ipse salua¬
tor omnis qui diligit me diliget᷑ a
patre mõ. ⁊ ego diligã eũ.⁊ manifesta¬
bo ei me ipsũ. Qͥd ampliꝰ suꝑ hoc inqͥ

Expanded text:
disset, procidit ad pedes Christi famulae dicens: «Obsecro te, o domina karissima, o celestis vitae amatrix, noli me fraudari a tantis premiorum donis, quae tibi Christus ostendere dignatus est. II 122 Ostende michi, quid agere debeam, ut eterna premia consequar et omnes errores demonum valui, quoniam sedulus eram in studio pugnis dicere prevalet, cum beatus apostolus dicat “Quod oculus non vidit nec auris audivit nec iper speculum et in enigmate, tunc autem facie ad faciem, quod ipse dicere dignatus est, pandere non recuso. II 127 Ait enim ipse salvator “Omnis, qui diligit me, diligetur a patre meo et ego diligam eum et manifestabo ei me ipsum”: quid amplius super hoc
Abbreviated transcription (Latin):
scãm flectere. nec ualebat. Tũc unus ex
prefectis eiꝰ adstitit ante illiꝰ p̃sentiam.
uolens temꝑare iracundiã eiꝰ. talẽ illi
ꝓtulit rationẽ. Si digneris audire in¬
uictissime cesar argum̃toꝵ p̃beo consi¬
lium. ut qͦd cum ꝑiculo et furore agere
nitimini. citiꝰ ac tranquille ꝑficere ua¬
leatis. Cui cesar. Si ita ẽ ut asseris. im
petrandi nulla erit dilatio. Ad quem

Expanded text:
 flectere, nec valebat. II 155 Tunc unus ex prefectis eius astitit ante illius presentiam, volens temperare iracundiam eius, talem illi protulit rationem: II 156 «Si digneris audire, invictissime cesar, argumentosum prebeo consilium ut, quod cum periculo et furore agere nitimini, cito citius ac tranquille perficere valeatis». II 157 Cui cesar: «Si ita est, ut asseris, in perpetrando nulla erit dilatio». II
Abbreviated transcription (Latin):
głs gabriel ac si çęlestis paranim¬
phus intactã custodiuit. ⁊ iohan¬
eam de cruce commisit. uirgo ur¬
ginem seruauit. suisq ei deseruunt
obsequiis: non quod ille eximius
ruerit. int̾ quos post resurrectio¬
nem intrans ⁊ exiens familiariꝰ
contulit de xp̃i incarnatione. tan¬
to siquidẽ uerius: quanto ab initi
tam uirginẽ ⁊ si om̃s uenerati sũt
discipuli. eiq famulabant᷑ offitio
dilectionis: ioħs tamen amplius
ac specialius usq ad finẽ uitȩ. qͥ sibi
commissã accepit in suam quasi ma¬
trẽ filius: cui benignus magister di¬
cit de cruce. Mulier ecce filius tuꝰ.
ad discipłm autẽ: ecce mater tua.
ut uirgo uirgini cohereret. ⁊ deser¬
uiret officiosissime cura adoptio¬
nis. Non enim pudicissima uirgi¬
nitas alicui discipłors rectiꝰ quam
uirgini comm̃datur. ut ẽẽt ad in¬
uicem grata societas: ⁊ floridus as¬
pectus. nec non ⁊ uenustꝰ conuer¬
sandi uernans alt̾̃natim pudiciti¬
arum splendor decoratus. Una si

Expanded text:
us Gabriel, ac si coelestis paranymphus, intactam custodivit. Et Joaneam de cruce commisit, virgo virginem servavit, suisque ei deservivit obsequiis: non quod eximius ruerit eam, inter quos post resurrectionem intrans et exiens, familiarius contulit de Christi Incarnatione: tanto siquidem verius, quanto ab initiotam Virginem, etsi omnes venerati sunt discipuli, eique famulabantur affectu dilectionis, Joannes tamen amplius ac specialius usque in finem vitae, qui sibi commissam accepit in suam, quasi matrem filius: cui benignus magister de cruce: Mulier, inquit, ecce filius tuus; ad discipulum autem: Ecce mater tua ; ut virgo virgini cohaereret et deserviret officiosissime cura adoptionis. Non enim pudicissima virginitas alicui discipulorum rectius quam virgini commendatur ut esset ad invicem grata societas et floridus aspectus? necnon et venustas conversandi vernans, alternatim pudicitiarum splendore decoratur. Una si
Abbreviated transcription (Latin):
consũmauit. Postquã autẽ placuit
altissimo ut de p̾senti egrederetur scło:
Uiii. idꝰ nouembris sc̃issima eius ani¬
ma recepta ẽ in celum ab angłis. be¬
atissimũ uͦ corpus eiꝰ a fideliũ turb̃
sepultũ ẽ in eccła qͣm ipse constru¬
in memoriã beati remigii remensiũ

Expanded text:
. Postquam autem placuit altissimo, ut de praesenti egrederetur saeculo, octavo Idus Novembris sanctissima eius anima recepta est in celum ab angelis; beatissimum vero corpus eius a fidelium turbis sepultum est in ecclesia, quam ipse construin memoriam beati Remigii Remensium
Abbreviated transcription (Latin):
post salutaria uerba melliflue predi¬
cationis. partitus ẽ int̾ eos septem por¬
ciones sue silue in funicło distributi¬
onis. Erant enim septẽ familie. his
auis aut̃ ad uolandũ. Laborate gͦ ꝓ¬

Expanded text:
post salutaria verba mellifluae praedicationis partitus est inter eos septem portiones suae silvae in funiculo distributionis. Erant enim septem familiae. – quis
Abbreviated transcription (Latin):
Pret̾ea tam mirifica uiri sci magna¬
lia. dum sepiꝰ ⁊ sepus audiuntur in
francia: multi ex eiꝰ gencalogia. alii
uͦ ex eiꝰdem familia uendentes predia
cet̾amq possessionem. cum uxoribꝰ ⁊ filuiᷤ
ꝑuenerunt usq ad sci uiri habitationẽ.

Expanded text:
Praeterea tam mirifica viri sancti magnalia dum saepius et saepius audiuntur in Francia, multi ex eius genealogia, alii vero olim ex eiusdem familia, vendentes praedia ceteramque possessionem, cum uxoribus ac filiis pervenerunt usque ad sancti viri habitationem.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cibus a foca cesare impetrarit dona¬
ri eccłe xp̃i templũ romȩ. quod ab an¬
tiquis pantheon ante uocabatur. qa
hoc quasi simulacrũ õium uidetur
ẽe deorum. In qͦ eliminata om̃i spur¬
betur. et plebs uniuersa in capite
kłdarum nouembriarũ sicut in die

Expanded text:
oca Caesare impetraret donari Ecclesiae Christi templum Romae, quod ab antiquis Pantheon ante vocabatur, quia hoc quasi simulacrum omnium videretur esse deorum; in quo, eliminata omni spurberetur; et plebs universa in capite Kalendarum Novembrium, sicut in die
Abbreviated transcription (Latin):
seruus xp̃i adhuc dum inte iuget
sp̃s. extend̾e manũ tuam ut abscidãt
eam a te. ut in om̃ibꝰ equał efficiaris
scĩs martiribꝰ. Ampliꝰ enim de te torm̃

Expanded text:
hristi adhuc dum in te uiget spiritus. Exten| de manum tuam ut abscidant eam| a te . ut in omnibus aequalis efficiaris| sanctis martyribus . amplius enim a te
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset adrianꝰ. udens eũ maxunia¬
tu in illa insania. ⁊ uis de hac uita
ratus sũ uitam finire. Maximianus
dixit. Ergo ñ sacrificas nec adoras dõs.
sicut ego uł om̃s: Adrianus dixit.
Quare dum tu erras. ⁊ alios errare fa¬
cis: ⁊ temetipsum ꝑdẽs ⁊ multitudinẽ
qui sine anima sunt. ut relinquant
am qͥfecit celũ ⁊ t̾ram. mare ⁊ om̃ia
Ergo mͣ dic quid t uidentur dii quia
magni sunt: Adrianꝰ dixit. Neq mo¬
dicos neq magnos eos dico. s sunt
nichil. Et dum hec audisset tẏrannꝰ:.
iussit eum lignis tundi. Audiens ãu
beatissima natalia qm̃ cepit cedi a¬

Expanded text:
fuisset hadrianus . uidens eum tyran in tua insania| et uis de hac uita ratus sum uitam+ finire+. Maximianusdixit. Ergo nunc non sacrificas nec| adoras deos sicut ego et omnes. Hadrianus di| xit. Quare dum erras alios errare facis . et| temet ipsum perdes . et multitudinem qui sine anima sunt .| ut relinquas deum qui fecit caelum et teram mare| et omnia ergo| modici tibi uidentur hii dii qui sunt magni.| Hadrianus dixit . neque modicus neque mag| nos eos dico . sed sunt nihil. et dum hec audisset| tyrannus . iratus iussit eum lignis tundi. Audi| ens autem beatissima natalia . quod
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ solumm uoce tua in uocasses dõs.
statim fecissem uenire medicos ut cu¬
rarent uulnera tua.⁊ hodie mecũ ẽẽs
in palatio. Adrianꝰ dixit. Quamuis
ꝓmittas m ut curer a medicis. uł etiã
honores me. ⁊ introducas in tuũ rega
le palatiũ. ⁊ quia dii tui ꝓmittant se
Impiissime quid gͦ sacͥficas tũ.: quid
eum cũ his qͥ cum eo fuerant uincti
constrictũ ferro mitti in carcerẽ.: cons¬

Expanded text:
go solummodo uoce tua inuocasses deos . statim fe| cissem uenire medicos . ut curarent uulnera tua| et ut hodie mecum esses in palatio meo Hadria| nus dixit . quamuis promittas mihi ut curer a me| dicis . uel etiam honores me. et introducas me in| regale tuum palatium Et quia dii tui promit| tunt se Impiissime . quid ergo sacrificas . tu . qui eum cum his qui| cum eo uincti fuerant constrictum ferro duci in car| cerem.
Abbreviated transcription (Latin):
Beata uͦ natalia ext̃gebat sanguinem
beati adriani. ⁊ suꝑ ungebat ex eo cor
tissime. qm̃ nom̃ tuũ scͥptum ẽ. cum ꝑ¬
fectis seruis đi. hadrianus aut̃ dixit
na ẽ.⁊ ur̃ labor. S magis orate. ut ni¬
chil aduersum me seminet diabolus.¬
dixerunt ad eũ. Confide. qm̃ ñ p̃ua
dem nos timebamꝰ de te. cum adhuc¬

Expanded text:
ero natalia| extergebat sanguinem beati hadriani . et prounge| bat ex eo corptissime . quo| niam nomen tuum scriptum est cum perfectis seruis dei| Hadrianus dixit na est uester labor . sed magis orate ut nihil aduersum| me simenet idixerunt ad eum . conenim effugiet a tua pacientia. ne
Abbreviated transcription (Latin):
hec cognouisset que faciebãt mulieres.
mines exeant de hac uita. Fecerunt gͦ
questionarii sicut uissum eis fuerat:
portantes uasa ꝑtulerunt incarcerẽ.
Beata uͦ natalia cum uidisset eos ue¬
cens. Rogo uos ut iniciũ faciatis ab
adriano meo ne forte uidẽs. quẽ ad¬
sicut eis dixit natalia. Et dum suppo¬
suissent questionarii in cudinẽ en eam
subpedibꝰ ens. heata natalia app̃hen¬
dens pedes sc̃i adriani extendit super
incudem. Questionarii uͦ cũ magna uir
tute ꝑcucientes abscidunt pet̾ies eius.¬

Expanded text:
| cognuuisset quod fecerant mulieres. et mi| nes exeant de hac uita . fecerunt uero quaestiona| rii sicut ei iussum fuerat . et tollentes uasa protu| lerunt in carcerem. Beata uero natalia occurrit| eis decens . rogo uos ut initium facia| tis ab adriano meo . ne forte uidens afecerunt sicut dixerat eis . et dum posuissent quaestio| narii incudinem aeneum sub pedibus eius. Beata na| talia adpraehendens pedes sancti hadriani extendit| super incudinem. Quaescionarii uero cum magna uir| tute percutientes absciderunt pedes eius
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. dicebat ei. Beatus es dñe m̃s. eo qͦd
Beatus es lum̃ meũ. ut paciaris ꝓeo qͥ
ut uideas głam eius. qͥ enĩ cõmunica¬
uerint passioni eiꝰ. similit cõmunica¬
bunt głe eius. Edum in troissent in car¬

Expanded text:
et dicebat ei. Beatus es domine| meus . eo quod um. Bea| tus es lumen meum . ut paciaris pro eo qui ut uideas gloriam eius . qui| enim communicauerint passionem eius . similiter| communicabunt et gloriae eius. Et dum introissent| in car
Abbreviated transcription (Latin):
oratione. Tẏrannꝰ uͦ dixit᷑ ad eos qͥ
cum cedebant. Dicite ei noli blasphe¬
mare dõs. Adrianus dixit. Si ego
ita torqueor ꝓ eo quod blasphemaue¬
rim eos qͥñsunt. putasne qualia il
Maximianꝰ rex dixit. hec uerba illi
seductores te docuerunt. adrianꝰ dix̃.
Quare seductores estis dicis eos qui
ductores sunt uite et̃ne: Seductore
magis uos estis q laqueatis animas

Expanded text:
oruati sunt. Tirannus dixit ad eos qui eum| caedebant. Dicite ei. noli blasphemare deos| Adrianus dixit. Si ego ita torqueor pro eo quod blas| phemarem qui non sunt. Putasne qualia uel Tyrannus dixit hęc| uerba te illi seductores docuerunt. Adrianus di| xit quare seductores dicis eos . qui docatores sunt| uitae aeternae. Seductores magis uos estis . qui| laquiatis hominis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhib̾entur ingredi ad eos. Uidens hoc
scã natalia quod ꝓhibitȩ sunt muli¬
eres ministrare eis. exurgens ton¬
sorauit erines suos. ⁊ induit se ueste
mr̃es. ⁊ curabat õium uulnera qͦt qͥt

Expanded text:
prohiberentur ingredi ad eos. Videns| autem sancta natalia eo quod prohiberentur mulieres| ministrare eis . totondit crines suos. et induit se| ueste gressa curabat omnium uulne| ra. Et
Abbreviated transcription (Latin):
p̃pendicło introducatur. Et dum ex¬
spoliassent eum intro duxerunt illũ
portantẽ sibimetipsi eculeum. Et
ut tollens crucẽ tuam sequaris xp̃m.
taris retrorsum:⁊ fiat merces tua in
anis. nec thesaurus tuus dep̃detur¬
a diabolo. N ec terreant te ea que uides
torm̃ta. s respice ad ea que expectas.
⁊ fiducialiter accedens. confunde m̃¬
tem tyranni. Non enĩ condigne sũt
passiones huiꝰ temporis ad futurã
glam que reuelabitur in nob̾. Nata
dñe m̃s ut solumm ad eumfiat mẽs
tua. ne tuũ cor in aliquo trepidet
quidẽ nunc modicꝰ. s in gła scłorum

Expanded text:
dixit introducite eum.| Et dum spoliassent illum . introducebant eum .| portantes sibimetipsi aeculeum. et ut tollens crucem tuam se| quaris chrtaris retrorsum et fiat mercis tua in uacuum| ne thesaurum tuum depraedetur diabolus . nec| terreant te ea quę uides tormenta. Sed respice| ad ea quae expectas . et fiducialiter accedens| confunde mentem tyranni. Non enim condigni sunt| passiones huius tempores . ad futuram gloriam| quae reuelabitur in nobis. Et domine meus, ut solummodo ad Deum fiat mens tua; nec tuum cor in aliquo trepidet,quidem nunc modicus, sed in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ. Et certe huimodi offensa nõ de
p̃uaricationis affectu. s de compassio¬
nis indulgentia ꝓcessit. Ceterũ suꝑhis
apologeticũ describere aliis relinqͥmꝰ
nos aut̃ qͦd instat agamꝰ. Postquã gͥ
magnificus pugnator Petrus nomine
suo dignꝰ ꝑ m̃rii triumphũ siderea reg¬

Expanded text:
vimus. Et certe hujusmodi offensa non de vimus. Et certe hujusmodi offensa non de praevaricationis affectu, sed de compassionis indulgentia processit. Caeterum super his apologeticum describere aliis relinquimus; nos autem quod instat agamus. Postquam igitur magnificus propugnator Petrus, nomine suo dignus, per martyrii triumphum . . . Re