comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes spolient. ne iure fori constringant. atq diuersis simis iniurus si¬
cuti facere solent afficiant . Nm̃cum eos quib: lib& modis dehono¬
nant . xp̃mcuius ministrist̃ dehonorant dicentẽ in euangelio :
Quuosspernit mespernit :t quiuos recipit merecipit : qđ beatus
aug̃ ita in libro sermonũ e disserit : Si solis inquit apłisdixit quos sper¬
nit mes pernit :spernit & nos : si aut̃ sermo eius ꝑuenit ad nos & uoca¬
uitnos : & in eorum lo conos constituit : Nide tenes ꝑnatis nosnead
illũ ꝑueniat in iuria quã nobis feceritis: Sienĩ nos nontim&is tim&eillũ
quidix quiuosspernit mespernit: Imitent᷑ igit᷑ inuenerandis & ob¬
tem peran dis sacerdotibus potentia& copiosis simis honorib: sublimatũ
te odosiu orthodoxũ imperatorẽ quã humilit̃ reuerente᷑q beati ambro¬
sii memorabilis uirimonitis & increpationibus atq: ex cõmunicationi¬

Expanded text:
ntes exspolient, nec jure fori constringant, atque diversissimis injuriis, sintes exspolient, nec jure fori constringant, atque diversissimis injuriis, sicuti facere solent, afficiant: quoniam cum eos quibuslibet modis dehonorant, Christum, cujus ministri sunt, dehonorant, dicentem in Evangelio: Qui vos spernit, me spernit: et qui vos rdixit, qui vos spernit, me spernit, spernite et nos. Si autem sermo ejus pervenit ad nos, et vocavit nos, et in eorum loco nos constituit, videte ne spernatis nos, et ad illum perveniat injuria, quam nobis feceritis. Si enim nos non timetis, timete illum qui dixit: Qui vos spernit, me spernit. » Imitentur ergo in venerandis et obtemperandis sacerdotibus potentia, et copiosissimis honoribus sublimatum Theodosium orthodoxum imperatorem, quam humiliter reverenterque beati Ambrosii memorabilis viri monitis, et increpationibus, atque excommunicationi
Abbreviated transcription (Latin):
quuippetit in libro pastorali. Pacta quippeprȩpositorũ orisgladio
ferienda non sunt . &iam cũ reotere prehendenda iudicant᷑ qua
tenus adsemet ipsũ redeat & cũ prȩpositȩ potestatideliquerit : eius
Scribit & isidorus in librosententiarũ : Rectores Itaq ad õuidi¬
candisunt : a sius aut̃ subditisne quaquã sunt iudicandi Et pau¬
lo post : quod si a fide exorbi tauerit rector tuncerit arguendus
a subditis : Promorib uero reprobistolerandus magis quã diftrini¬
gendus aplebeest : Nergo propter quosdã sacerdotes neglegent̃
uiuentes recte agentes contẽptuihabendi st̃: Beneltaq: agentes
ñ solũ uenerandi : sed &iã imitandist̃ : Male uero agentes uenerani¬
di quidẽ sunt ꝓpt̃ ministeriũ xp̃i non tãmen imitandi : Vnde
dñs ait in euangelio: Om̃a quȩcumq dixerint uobseruate & facite :
Scđm opera uero eorum nolite facere : Quaꝓpt̃ cauendũ est ꝗb: dã
laicis nesacerdotesdñitanto despectui habeant ne eo sopprim̃¬

Expanded text:
isset oram chlamydis Saul. Facta quippe praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum rede reprehendenda iudicantutenus ad semetipsum redeat, et cum praepositae potestati deliquerit, ejus Scribit et Isidorus in libro Sententiarum : « Rectores itaque a Deo judicandi sunt, a suis autem subditis nequaquam sunt judicandi. » Et paulo post: « Quod si a fide exorbitaverit rector, tunc erit arguendus a subditis. Pro minoribus vero reprobis, tolerandus magis quam distringendus a plebe est. » Non ergo propter quosdam sacerdotes negligenter viventes, recte agentes contemptui habendi sunt. Bene itaque agentes non solum venerandi, sed etiam imitandi sunt: male vero agentes venerandi quidem sunt propter ministerium Christi, non tamen imitandi. Unde Dominus ait in Evangelio: Omnia ergo quaecunque dixerint vobis servate, et facite: secundum opera vero eorum nolite facere . Quapropter cavendum est quibusdam laicis, ne sacerdotes Domini tanto despectui habeant, ne eos opprime
Abbreviated transcription (Latin):
quisꝗs uero in eorundem xp̃ianorũ numero axp̃odnõ connumera¬
ridesiderat . corum exempla sequi non neglegat. acseipsũ filiũ
rema honorẽ illius cuiꝰ ministeriũ gert̃ congruo honore remota ꝑ sori¬
Tantomuris honori s &uenerationis abeis habep᷑ : St̃ &iã quidã sacerdo tesdiuitiis
a honorib: mundicarente: ꝗadeo ẽt̃ẽprui a quib: dã la icis habeNt ut rosp̃solũ
admministratores &pcuracore srerũs uarum faciant: sed &iam
sibimore laicorum seruire compellant. eosq. conuiuas mensȩ suae habe¬
rededignentur. Qui uidelic& haberes acerdotes nom ine tenus sibi uid¬
rigestiunt : Reaut̃ ipsa propterquã habendi sunt nolunt : Lalesq: in t̾ces¬
sores apud d inm uolunt. quales es se prorsus despiciunt: hoc quam sit
periculo sum acreprehensibile & religioni xp̃ianȩ in congruum
& in honestum. urbi seaplicare non est : hoc nem penion solum

Expanded text:
Quisquis vero in eorumdem Christianorum numero a Christo Domino connumeraQuisquis vero in eorumdem Christianorum numero a Christo Domino connumerari desiderat, eorum exempla sequi non negligat, ac seipsum filiumrem et honorem illius cujus ministerium gerunt, congruo honore, remota personatanto majoris honoris et venerationis ab eis habentur. Sunt etiam quidam sacerdotes divitiis et honoribus mundi carentes, qui adeo contemptui a quibusdam laicis habentur, ut eos non solum administratores et procuratores rerum suarum faciant; sed etiam sibi more laicorum servire compellant, eosque convivas mensae suae habere dedignentur: qui videlicet habere sacerdotes nomine tenus sibi videri gestiunt, re autem ipsa propter quam habendi sunt, nolunt, talesque intercessores apud Deum habere volunt, quales esse prorsus despiciunt. Hoc quam sit periculosum, ac reprehensibile, et religioni Christianae incongruum, et inhonestum, verbis explicari fas non est: hoc nempe non solum
Abbreviated transcription (Latin):
oqui haec dõ dareneglegitdm̃ dehonorat. & si ille non dando dm̃
dehonorat : multomagisilledm̃ dehonorat quisuis militibus dõ
oblata contra fasusurpat: Pro pterhanc nempea uuritiam quae
sacerdotes dnĩ exin aniuit & ad pauperta temperduxiti ex tant
hodic nonnullarbasilice ita cario sȩculminibus queegentes & quod ma¬
ius est paupertate prȩpediente pencad solum us que col lapsȩ ut in his
xp̃o samulari eiusq corpus & sanguis confici dignenequeat quas aiã
dũ pͥagani & increduli conspiciunt n om̃ xp̃ian orumblasphemant dicen¬
dĩpuos blasphema t̃ingentib: : Sicut enim priscorũ xp̃ianorũ deuotio
circaba silicas xp̃ifabricandas & diuersis donarus cumulandasearu¬
que sacerdotes uenerandos flagrabat :: Itanuncperuersis & in¬
ordinatis consuetudinibus emergentibus multorum quodemen¬
datione digñuẽ in his expoliandis & dehonorandis a uaritia ȩ stuat:

Expanded text:
o qui haec Deo dare negligit; et si ille in non dando Deum o qui haec Deo dare negligit; et si ille in non dando Deum dehonorat, multo magis ille Deum dehonorat, qui suis militibus Deo oblata  contra fas usurpat. Propter hanc nempe avaritiam quae sacerdotes Domini exinanivit, et ad paupertatem perduxit, exstant hodie nonnullae basilicae ita cariosae, culminibusque egentes, et, quod majus est, paupertate praepediente pene ad solum usque collapsae, ut in his Christo famulari, ejusque corpus et sanguis confici digne nequeat. Quas etiam dum pagani, et increduli conspiciunt, nomen Christianorum blasphemant, dicenos blasphematur in gentibus . Sicut enim priscorum Christianorum devotio circa basilicas Christi fabricandas, et diversis donariis cumulandas, earumque sacerdotes venerandos flagrabat, ita nunc perversis et inordinatis consuetudinibus emergentibus, multorum, quod emendatione dignum est, in his exspoliandis et dehonorandis avaritia aestuat.
Abbreviated transcription (Latin):
piomiliti quod nonuis dare sacerdoti quid dicera ds̃ nempe me¬
us est homoquem feci : meaestterraquam colis. mea sunt quae
spargis mea animalia quae fatigas. ineaesunt pluuiae & Im¬
bresuentorum flamina measunt . meus solis calor : Et cum omĩa
mea sunt elementa. tuquimanus tantum accumulas solã decimã
merebaris. Quiergo aut prȩmium comparare aut peccatorum
desiderat indulgentiam promereri redditis decimis &iam de
nouem partibus stude atelemoninam dare Itatamen ut quicꝗd
excepto uictu mediocri& uestitu rationabili superfuerit : non
dederit non nobisspeciali terdedit. sed pernos aliis erogandũ
transmisit: Si non de derimus resalienas in uasimus : uidentibus
itaque indiciis declaratum est qualiter decimȩ dõ daridebeant
Siigitur scriptura monente de cimis & primitiis & ceterifterre¬
norum fructibus ds̃ honoratur. utiq. quia honoratur. p̃roculdubi¬

Expanded text:
pio militi, quod nonpio militi, quod nonus est homo quem feci, mea est terra quam colis, mea sunt semina quae spargis, mea animalia quae fatigas, meae sunt pluviae et imbres, ventorum flamina mea sunt, meus solis calor, et cum omnia mea sint elementa, tu qui manus tantum accommodas, solam decimam merebaris. Qui ergo aut praemium comparare, aut peccatorum desiderat indulgentiam promereri, reddat decimas, etiam de novem partibus, studeat eleemosynam dare; ita tamen ut quidquid, excepto victu mediocri et vestitu rationabili, superfuerit, non dederit, non nobis specialiter dedit, sed per nos aliis erogandum transmisit; si non dederimus, res alienas invasimus. » Evidentibus itaque indiciis declaratum est, qualiter decimae Deo dari debeant. Si igitur, Scriptura monente, decimis, et primitiis, et caeteris terrenorum fructibus Deus honoratur, utique quia honoratur ; procul dubi
Abbreviated transcription (Latin):
lestia possis munera promereri curpera uaritiam duplicite bene¬
dĩ sunt cuncta quae percipis & desuo non commodas rerum om
Detuo aliquideg& quod refundatꝰ primitiasrerum & decimas
petit & negas: Aua requid faceressi nouem partibus sibi sumptis
tibi decimam reliquiss&: quod certe lam factum est cumm eisis
tua pluuiarum benedictione subtracta ieiun adereit & uinde¬
miamtuam aut grando percussit aut pruina de coxit: quid ÷
auide supputator. nouem tibi partes retractae sunt : quia deci¬
mamda renoluisti: Constat quidem quod ipse non dederis. sed
tamen dĩ exegit: Haec est enim dñiiustissima consuetudo. ut
situillidecimam non dederis. tuad decimam reuoceris :
criptum estenim: Haec dicit dñs: quia d ecimȩ agritui & pri¬
miti acterrae uobiscumsunt. Video uos & fallere meexistima¬
tis intus inthesauris ur̃is & indomibus ur̃is erit direptio. dabi sim¬

Expanded text:
lestia possis munera promereri; quare per avaritiam duplici te benelestia possis munera promereri; quare per avaritiam duplici te beneDei sunt cuncta quae percipis, et de suo non accommodas rerum omnde tuo aliquid exigit quod refundas. Primitias rerum et decimas petit, et negas? Avare, quid faceres, si novem partibus sibi sumptis, tibi decimam reliquisset? Quod certe jam factum est, cum messis tua pluviarum benedictione subtracta jejuna defecit, et vindemiam tuam aut grando percussit, aut pruina decoxit. Quid est, avide supputator? Novem tibi partes retractae sunt, quia decimam dare noluisti. Constat quidem, quod ipse non dederis; sed tamen Deus exegit. Haec enim est justissima Domini consuetudo, ut si tu decimam illi non dederis, tu ad decimam revoceris: scriptum est enim, Haec dicit Dominus, Quia decima agri tui et primitiae terrae vobiscum sunt. Video vos, et fallere me existimastis, intus in thesauris vestris et in domibus vestris erit direptio. Dabis im
Abbreviated transcription (Latin):
rititerum cui proficiat quod pauperibus datur:si quȩris tibi profi¬
cit : Si dubitas perdi disti : Decimae enim fratres lem̃i tributa sunt
egentium animarum : Red deergo tributa pauperibus offerliba¬
minasacerdotibus: quod si decimas non habes fructuum terre¬
norum quod agricola quod cumquete pascit ingenium dĩ est: Inde
decimas expetit unde uiuis. demilitia denegotio de artificiotuo
red de decimas: Aliudenim proterra dependimus. aliud prousura
uitae pensamus : Red deergo homoquia possides. red de qui a nasci
meriusti : Sicenidicit dñs : dabitur s ingulis redemptio raam¬
marum suarum & nonerunt in eis morbi neque casus : Eca habes inscrip¬
turis sc̃is cautionem dñ itui perquam tibi promisit: Quod side ci¬
mas dederis fionsolum abundantiam fructuu m recipies : sed &iã
sanitatem corporis consequeris: Replebuntur inquit areaetuȩ
frumento uino quoque torcularia redundabunt & nonerunt
in eis morbi neque casus : Cumenim decimas dando & terrena & cȩ¬

Expanded text:
ris iterum cui proficiat, quod pauperibus datur? Si credis, tibi proficit: si dubitas, perdidisti. Decimae enim, fratres charissimi, tributa sunt egentium animarum. Redde ergo tributa pauperibus, offer libamina sacerdotibus. Quod si decimas non habes fructuum terrenorum, ut agricola; quodcunque te pascit ingenium Dei est, inde decimas expetit, unde vivis: de militia, de negotio, de artificio tuo redde decimas. Aliud enim pro terra dependimus: aliud pro usu vitae pensamus. Redde ergo, homo, quia possides; redde, quia nasci meruisti; sic enim dicit Dominus. Dabunt singuli redemptionem animarum suarum, et non erunt in eis morbi neque casus . Ecce habes in Scripturis sanctis cautionem Domini tui, per quam tibi promisit, quod si decimas dederis, non solum abundantiam fructuum recipies, sed etiam sanitatem corporis consequeris. Replebuntur, inquit, areae tuae frumento, vino quoque torcularia tua redundabunt; et non erunt in eis morbi neque casus. Cum enim decimas dando et terrena et coe
Abbreviated transcription (Latin):
tale mandatum sit &lex praecipiat quia sit acuerit accipiat
peccatum eius : sciendum est quod siquis ea quȩ iuid & indelicto
proximi siui uol non indicat scđm regulam superius datam uel
intestimonium uocatus nonquȩ uera sunt dixerit : pec catum
quod cõmisit ille quẽ colat̃ ipse suscipi & & pena commissi reuol

Expanded text:
tale mandatum sit, et lex praecipiat, quia si tacuerit, accipiet tale mandatum sit, et lex praecipiat, quia si tacuerit, accipiet peccatum ejus: sciendum est quod si quis ea quae videt in delicto proximi sui, vel non indicat secundum regulam superius dictam, vel in testimonium vocatus, non quae vera sunt, dixerit, peccatum quod commisit ille, quem celat, ipse suscipiet; et poena commissi revol
Abbreviated transcription (Latin):
Scribititaq origenes in omelia librileuttia: lideamus inquit lam
quid agit & ista anima quȩ audit uocẽ iuramenti & testis est uel
quȩ uid& aliquid & conscia est & nonindicat: ex quo accepit &am
ipid peccatũ eius sine dubio qui aut egit aliquid aut iurauit. Hoc
&ia scđm historiã nos ȩdificat & doc& neum quã in peccatis alte¬
rius polluamus conscientia postras. nec consensum malea genti¬
bus praebeamus: Consensum autemdicõ non solum pariter
agendo sed &iam qua c inlicite gesta sunt reticendo: Ilis aũt
scire quia consentiant haec &iameuangelicis praeceptis: i pie
dñsdicit: Siuideris fratremtuum peccare. arguo eum inten
te& ipsum solum : Site audierit. iucratus es fratremtuum : qđ
site nonauduerit adhibetecum alios duos ueltres: Quod si nec ip¬
sos audierit dic eccłae : Siuero eclesiam non audierit : sit tibi
sicut & hnicus & publicanus, Et paulo post umergo & euangelu

Expanded text:
Scribit itaque Origenes in homilialibri Levitici: « Videamus, inquit, jam quid ait et ista anima, quae audit vocem juramenti, et testis est, vel quae vidit aliquid, et conscia, et non indicat: ex quo accepit etiam ipsa peccatum ejus sine dubio, qui inique aut egit aliquid, aut juravit. Hoc etiam secundum historiam nos aedificat, et docet, ne unquam in peccatis alterius polluamus conscientias nostras, nec consensum male agentibus praebeamus. Consensum autem dico, non solum pariter agendo, sed etiam quae illicite gesta sunt reticendo. Vis autem scire quia consentiant haec etiam evangelicis praeceptis? Ipse Dominus dicit: Si videris fratrem tuum peccare, argue eum inter te et ipsum solum; si te audierit, lucratus eris fratrem tuum; quod si te non audierit, adhibe tecum alios duos vel tres. Quod si nec ipsos audierit, dic Ecclesiae. Si vero Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus . Et paulo post: « Cum ergo Evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
dicis non estuxor aliena ad quamuado : Num quiduis dicatur
tibi non estuir alienus adquem uado: absitutdicat hocilla.
Melius estenim utdoleat dete : quam imiteturte: Illa enim
casta & scã femina etuera xp̃i anaeit : quaedo l& fornicantẽ¬
uirum et nondol & propter carnem. sed dol& propt̃ caritatẽ :
Nonideo non uult ut facias quia et ipsa non facit : sed qui a tibi
non expedit : n amsi proptere a non facit utͣnonfacias.

Expanded text:
dices: "non est uxor aliena, ad quam uado". r numquid uis dicatur tibi: "non est uir alienus, ad quem umelius enim ut doleat de te quam imitetur te. Illa enim casta et suirum, et non dolet propter carnem, sed dolet propter caritatem, non ideo non uult ut facias, quia et ipsa non facit, sed quia tibi non expedit. nam si propterea non facit, ut tu non facias
Abbreviated transcription (Latin):
QUODADECCLANORANDIGRAE PREQUEN C̃VENIRE DEBEAÑ
Qui a moderno tempore xpi ani populide uotio a deuotione
plebiũ fidelium quae sub a płis extitit longe sit impar : in subsequentib:
deuotio sicut & ininullis aliis : lta & in eo quod ad ecdesiã tepide cm¬
ueniunt ab illius plebis religiosa deuotione distat. Verum sicut
sunt pleriq pioreligio soq studio orandigratia ecđam sȩpis sime
frequentant: Ita e contrario existunt quidam quilic& euicino

Expanded text:
Quod ad ecclesiam orandi gratia frequenter conveniri debeat. Quia moderno tempore Christiani populi devotio a devotione plebium fidelium, quae sub apostolis exstitit, longe sit impar, in ultimo libelli devotio, sicut et in nonnullis aliis, ita et in eo quod ad ecclesiam tepide conveniunt, ab illius plebis religiosa devotione distat. Verum sicut sunt plerique, qui pio religiosoque studio orandi gratia ecclesiam saepissime frequentant, ita e contrario existunt quidam, qui licet e vicino
Abbreviated transcription (Latin):
poculorum potionib inundantur : nequa quam inihi abstinen¬
tiam uidentur implere: quiad hoc sefortassis auino suspendunt:
ut mercentur ab hominib: laudem & interdicti sibiuini compen¬
sent poculis suauiorib uoluptatem : pat&igitur quia cibi potusq¬

Expanded text:
poculorum potionibus inundantur, nequaquam mihi abstinenpoculorum potionibus inundantur, nequaquam mihi abstinentiam videntur implere. Qui et ad hoc se fortassis a vino suspendunt, ut mercentur ab hominibus laudem, et interdicti sibi vini compensant poculis suavioribus voluptatem. » Liquet igiturquia ad vu
Abbreviated transcription (Latin):
nausi antis teneritudine delicata. illas communes acuiles car¬
nes abicere : quo possint aliis non solum carnib: sed &iam deli¬
catiorib ac preciosiorib suas uoluptates explere cumsi cut
supra iam patuit non aliquarum carnium quae usuihum ano
concesse sunt nobis naturȩdam: nande sint quas ds̃ instituit
sed carnales concupiscentiae fugiendȩ : quas sensui carnisdia¬
bolus introduxit : Illi autem qui parciores uideriudunt.
& gloriam sibiuelut de abstinentiae districtione conquirunt
sic abomnib animalib iudicant temperandum : ut peregri¬
nis pomis ac sorbis poculis delicatis colerisq aliis inmanom
sui corporis impleant app&itũ cumspiritalis abstinentia non ali¬
quorum ciborum usum: sed desiderium suadeat compescendũ
& illimagis parsi momae seruire censendisigt . qui sibi non ali¬
quarum rerum perceptiones sed delectationes corporis inter¬
dicunt. Illi quoq quinegata sibi iuiniperceptione diuersorũ

Expanded text:
nauseantis teneritudine delicias illas communes ac viles carnauseantis teneritudine delicias illas communes ac viles carnes abjicere, quo possint aliis non solum carnibus, sed etiam delicatioribus ac pretiosioribus suas voluptates explere, cum, sicut supra jam patuit, non aliquarum carnium quae usui humano concessae sunt, nobis naturae damnandae sint, quas Deus instituit; sed carnales concupiscentiae fugiendae, quas sensui carnis diabolus introduxit. Illi autem qui parciores videri volunt, et gloriam sibi velut de abstinentiae districtione conquirunt, sic ab omnibus animalibus judicant temperandum, ut peregrinis pomis, ac sorbis poculisdelicatis, caeterisque aliis immanem sui corporis impleant appetitum, cum spiritalis abstinentia, non aliquorum ciborum usum, sed desiderium suadeat compescendum. Et illi magis parcimoniae servire censendi sunt, qui sibi non aliquarum rerum perceptiones, sed delectationes corporis interdicunt. Illi quoque qui, negata sibi vini perceptione, diversorum
Abbreviated transcription (Latin):
qui uinum non pro ebrietate sed tantum procorporissalute
percipiunt: Nec hoc eis offert uoluntas. sed permittit infir¬
mitas : quae si defuerit a uino est abstinendum neuini perceptio
quae infirmum sustentat : sanum corpus incendat. Qm̃ quidem uincuti
& usui habere oleum . nullus dixerit essepeccatum. Sed haecideo
non debemus carnidesi deranti prȩstare : necum illi licita conce¬
derecoeperimus poscat in licita. & sibi obsequentes inminimis
inflagitia punienda compellat Ac naturali ordine pertur¬
bato : non spũi corpus sed sp̃s corpori dominanti de seruiat:
ltem idem post pauca : C&erumsiaqua drupedib abstinen¬
tes fassi anis alitib capsis atq pauonib uel aliis auib. preciosis
aut piscib: perfruantur : non mihi uidentur resecare delecta¬
tiones sui corporis. sed mutare. Nec pro abstinentia sed ue¬
lut pronescioqua in munditia uł certe quod uerius ẽ prostomachi

Expanded text:
qui vinum non pro ebrietate, sed tantum pro corporis salute qui vinum non pro ebrietate, sed tantum pro corporis salute percipiunt; nec hoc eis offert voluntas, sed permittit infirmitas: quae si defuerit, a vino abstinendum, ne vini perceptio, quae infirmum sustentat, sanum corpus incendat: quoniam quidem vino uti, et usui habere oleum, nullus dixerit esse peccatum, sed haec ideo non debemus carni desideranti praestare, ne cum illi licita concedere coeperimus, poscat illicita; et sibi obsequentes in minimis, in flagitia punienda compellat; ac naturali ordine perturbato, non spiritui corpus, sed spiritus corpori dominanti deserviat. » Et post pauca: « Caeterum si a quadrupedibus abstinentes, phasianis alitibus, capris, atque pavonibus, vel aliis avibus pretiosis, aut piscibus perfruantur, non mihi videntur resecare delectationes sui corporis, sed mutare; nec pro abstinentia, sed velut pro nescio qua immunditia, vel certe, quod verius est, pro stomachi
Abbreviated transcription (Latin):
uilium continebunt quicibis nec lautiorib: uolunt carne l uxdri¬
antedis solui : nec distentione uentris uilib: onerari quando abs¬
tinentes uiri nec deliciosi sole ant essenec auidi: lamdeuino absti¬
nendo uel percipiendo quid dicam: Vnde sc̃s̃ apłs certam fi xit
regulamdicens Nolite in.ebriariuino in quo est luxdria.
Quasi dicer& Luxdriam facit & nutrit uini perceptionimia
non natura Et propterea non uos utiuino sed in. ebriari prohi¬
beo : quando quidem infirmum stomachum moderatus usus uini
confortat: ebrietas animum corpusq debilitat : Deniq timo¬
theo suo discipulo qui se longa abstinentiae districtione iam fre¬
gerat & stomachumsuum a quae ꝑceptione corruperat . modico
uino uti debere prȩcepit dicens: Noli adhuc a quam bibere sed
modicouino utere propterstomachumtuũ & frequentes tuas¬
infirmitates. Acper hoc nihil contra abstinentiam faciunt :

Expanded text:
 vilium continebunt, qui cibis nec lautioribus volunt, carne luxuri vilium continebunt, qui cibis nec lautioribus volunt, carne luxuriante, dissolvi, nec distentione ventris vilibus onerari; quando abstinentes viri nec deliciosi soleant esse, nec avidi. Jam de vino abstinendo vel percipiendo quid dicam? Unde sanctus Apostolus certam fixit regulam dicens: Nolite inebriari vino, in quo est luxuria . Quasi diceret: Luxuriam facit et nutrit vini perceptio nimia, non natura; et propterea non vos uti vino, sed inebriari prohibeo. Quandoquidem infirmum stomachum moderatus usus vini confortat, ebrietas animum corpusque debilitat. Denique Timotheo suo discipulo, qui se longa abstinentiae districtione jam fregerat, et stomachum suum aquae perceptione corruperat, modico vino uti debere praecepit, dicens: Noli adhuc aquam bibere; sed modico vino utere propter stomachum tuum et frequentes infirmitates tuas . Ac per hoc nihil contra abstinentiam faciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Quando adelicatiorib cibis moderata distrietione suspendunt sed
&iam in ipsis communib nihilcarnis suae prodesi derio sed prosusten¬
tandȩ uitȩ necessitate percipiunt  Certq̃ quod nec deliciae quaelibo
si absq desiderio percipiant᷑ officiant : & uiles cibi plerũq abstinentie
profectũ si app&enter accipiantur impediant: Hinc est quod sc̃s
dauid aqu&e in seconcupiscentiã castigauit . atq: eam sibi ascus obla¬
tamne desi derio suo exea satis facere uider&ur effudit & scõhelie
perceptio carnium non concupita non nocuit. Vndedatur intellegi
quod ueraciter abstinentes es carum nonnaturas . sed concupis cen¬
tias dampna. ac uoluptatessuas desideraticibi uel potus ab usi¬
one mortificent : qui aut̃ non solum aqualitate sed &iamaquin
titate ciborum cupiunt abstinere: Nihilaliud student nisiuut quan¬
tũ stomachore ficiendo ac fami eximendȩ satis ee uid&ur indulgeant
nec expleant suos app&itus auiditate percipiendi sed conprimant:

Expanded text:
a delicatioribus cibis moderata districtione suspendunt, sed etiam in ipsis communibus nihil carni suae pro desiderio, sed pro sustentandae vitae necessitate permittunt; certi quod nec deliciae quaelibet, si absque desiderio percipiantur, officiunt, et viles cibi plerumque abstinentiae profectum, si appetenter accipiantur, impediunt. Hinc est quod sanctus David aquae in se concupiscentiam castigavit, atque eam sibi a suis oblatam, ne desiderio suo ex ea satisfacere videretur, effudit ; et sancto Heliae perceptio carnium non concupita non nocuit . Unde datur intelligi quod veraciter abstinentes escarum non naturas, sed concupiscentias damnent, ac voluptates suas desiderati cibi vel potus abusione motitate ciborum cupiunt abstinere, nihil aliud student, nisi ut quantum stomacho reficiendo ac fami eximendae satis esse videtur, indulgeant; nec expleant suos appetitus aviditate percipiendi, sed comprimant;
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uos seo porteat laicos sacerdotibus ligandiatque soluendi potes¬
tatema dñoes secoblatam & qđ corũ monitis libenter parere atq ex cõmu¬
nicatio rubus humili terdebeant suc cũbere :

Expanded text:
Quod nosse oporteat laicos, sacerdotibus ligandi atque solvendi potestatem a Domino esse collatam. Et quod eorum monitis libenter parere, atque excommunicationibus humiliter debeant succumbere.
Abbreviated transcription (Latin):
noria nobis promittitur : ad quamut in fatigabiliter ten¬
damus ad nõ hortamur. atq ut eam tandem consequimere¬
amꝰ. ab eodem hortatore adiuuamur : ut quid pigrisumus:
eiusq: monitis optemperemus. ut ab eo tantamgloriam ad ipis¬
ciualeamus: Ad hoc nempe nascimur. ut xp̃orenascamur
Ad hoc&iam renascimur : ut cum eodẽ xp̃o dñ o nr̃o sine
fine inae ternum uiuamus:
DIIS QMIUES AS TICA MINISTERIA PRAETERECCIESIAN
dquis ex tracedesiamseorsum conuentuscelebrat & despiciens
coedam ea quae s unte cclesiȩ uoluerit usurpare non conieniente
prbo iuxta decre tum ep̃i anathemasit.

Expanded text:
gloria nobis promittitur; ad quam ut infatigabiliter tengloria nobis promittitur; ad quam ut infatigabiliter tendamus a Domino hortamur, atque ut eam tandem consequi mereamur, ab eodem hortatore adjuvamur. Utquid pigri sumus? ejusque monitis obtemperemus, ut ab eo tantam gloriam adipisci valeamus. Ad hoc nempe nascimur, ut Christo renascamur. Ad hoc etiam renascimur, ut cum eodem Christo Domino sine fine in aeternum vivamus. i ecclesiastica ministeria praeter ecclesiam Si quis extra ecclesiam seorsum conventus celebrat, et despiciens ecclesiam ea quae sunt ecclesiae voluerit usurpare, non conveniente presbytero, juxta decretum episcopi, anathema sit.
Abbreviated transcription (Latin):
& inuicem sibi feliciter adhȩrebunt : Recepti s in corruptio
ne atq: inmortalitate donatis corporib municipatum pa¬
triae cȩlestis accipient: atq: eius in a&ernumciues effecti
promissa prȩmia reportabunt: Ibi eis exuberabit tanta
la&itia : tanta caelestium gratiagaudiorũ i t& remunera¬
torisuo protantis muneribus gratias agant & nullũ fastidiũ
exipsa affluentiũ bonorum ꝑceptione sutineant: Ibi itapa¬
tebunt singulorũ singulis mentes. sicut corporibus oculis
subiacent facies corporales : Qui ahuminorum pecorum
ntaibierit & tam pfecta munditia ut habe ant und qm̃un¬
ator isuo dogratiusagant: Nonundeoffensi aliq iltos sor¬
busesubescant quia ibinulla peccata pccpeccatoresemit
q quibi fuerint lampeccare non poterunte Nelatebita
ꝑsectebeatos aliquid secrelorum : quicquid e longeuitan¬
tius ipsum uisuri sunt & mundis cordib: dm̃ . Eoce qualis

Expanded text:
et invicem sibi feliciter adhet invicem sibi feliciter adhne atque immortalitate corporibus, municipatum patriae coelestis accipient, atque ejus in aeternum cives effecti, promissa praemia reportabunt. Ibi eis exuberabit tanta laetitia, tanta coelestium gratia gaudiorum, ut et remuneratori suo pro tantis muneribus gratias agant, et nullum fasti dium ex ipsa affluentium bonorum perceptione sustineant. Ibi ita patebunt singulorum singulis men tes, sicut corporalibus oculis subjacent facies corporales; quia humanorum peccatorum tanta ibi erit et tam perfecta munditia, ut habeant unde mundatori suo Deo gratias agant, non unde offensi aliquibus sordibus erubescant; quia ibi nulla peccata nec peccatores erunt, et qui ibi fuerint, jam peccare non poterunt. Nec latebit jam perfecte beatos aliquid secretorum, qui, quod est longe praestantius, ipsum visuri sunt mundis cordibus Deum. » Ecce qualis
Abbreviated transcription (Latin):
diuin eiustitiae perspeciem inhȩrentes in concussodistric¬
tionis intimȩ uigore solidantur: Erecta sinclaritate suꝑnae rec¬
titudinis electorũmentes nullamiseria afficit: quia eas a mise¬
rus altitudo beatitudinis aliena s reddit: Bene per psalmis tam
dicitur: uidebunt iusti & timebunt : & suꝑeum ridebunt &¬
qunt eormuoedo adeorum labi iitationem po sert lepunnt¬
bent soroidinem quia uero dipͥnatis tineprodest neque¬
uotc illie non habent cõnpassionem. Aocerio supplicio deditis
nones semiserendum: in ipsa quabeati sunt ustitia iudican¬
dilegunt: Prosper haec ẽ in quit uitabeata adquã cumbo¬
norũ operum consummationem ꝑuenerint beatis angelis si¬
mileserunt & simulcum dõ suo si nefine regnabunt : Quodh
credideruntubi uidebunt suicreatoris substantiã mundis eh¬
dib: contemplante Ri&ernae xcultatione gaudebunt : Diuil¬
dilectione acmutuadilectione possessi dosuo ina &ernũ

Expanded text:
divinae justitiae per speciem inhaerentes, inconcusso districdivinae justitiae per speciem inhaerentes, inconcusso districtionis intimae vigore solidantur. Erectas in claritate suprema rectitudinis electorum mentes nulla miseria afficit, quia eas a miseriis altitudo beatitudinis alienas reddit. Bene per Psalmistam dicitur: Videbunt justi et timebunt, et super eum ridebuntquia enim modo ad eorum labi imitationem possunt, hi habent formidinem: quia vero damnatis tunc prodesse nequeunt, illic ne habeant passionem, aeternis suppliciis deditis non esse miserendum, in ipsa qua beati sunt justitia judicantis legunt. Prosper: « Haec est, inquit, vita beata, ad quam qui bonorum operum consummatione pervenerint, beatis angelis similes erunt, et simul cum Dcrediderunt, ibi videbunt, sui Creatoris substantiam mundis cordibus contemplantes, aeterna exsultatione gaudebunt. Dilectione divina ac mutua delectatione possessi Deo suo in aeternum,
Abbreviated transcription (Latin):
liber tate nihilostenditur: Iantum adsubsequentis liber¬
tatis gloriam Iunc indi famulis deser uitute nihilapparebit
tatura ergo serutute corruptionis exuta& liber tatisdis¬
nitate accepta in filiorũ digloriã uertitur. quia unita dõ pipm̃
quasi hocipsum quo dcreatura ẽ. transisse acsubegis se declara¬
tur: hinc psalmistaait: In locopascuȩ ibime collocauit: pas¬
he a eniscriptura sacra illa uiriditatis a&ernae pabula uoca¬
p ubiiamnrã refectionullius defectus ariditate marces¬
cit : De quo pastore rursusait : Nos autem populus eius
oues pascuȩ eius . Vnde & ꝑ sem&lipsam ueritas ait : Perme
si qui s introierit saluabitur & in gredi& & regredi&ur &
pascuain ueni&: iusticuminiquos om̃s ex trema ultione per¬
cuti conspiciunt ĩpsi degloriadignȩ retributionis hilarescurs :
Necdampͥnatis lamtunce xhumanitate conpatiuntur : Quia

Expanded text:
de libertate nihil ostenditur, tantum ad subsequentis liberde libertate nihil ostenditur, tantum ad subsequentis libertatis gloriam, tunc in Dei famulis de servitute nihil apparebit. Creatura ergo a servitute corruptionis exuta, et libertatis dignitate accepta, in filiorum Dei gloriam vestitur; quia unita Deo per spiritum, quasi hanc ipsam, quod creatura est, transisse ac subegisse declaratur. Hinc Psalmista ait: In loco pascuae ibi me collocavit . Pascua etenim Scriptura sacra, illa viriditatis aeternae pabula vocat, ubi jam nostra refectio nullius defectus ariditate marcescit. De quo pastore rursus ait: Nes autem populus ejus, et oves pascuae ejus. Unde per semetipsam Veritas ait: Per me si quis introierit, salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet . Justi cum iniquos omnes extrema ultione percuti conspiciunt, ipsi de gloria dignae retributionis hilarescunt, nec damnatis jam tunc ex humanitate compatiuntur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
impleatur :. conseruorũ & fratrumeorũ: Ante resurrectionem
scĩ stolas singulas accepisse dicti sunt : quia sola adhucmentis
beatitudinẽ ꝑfruuntur: Binas ergo accepturi sunt q̃uandocũ
animarũ ꝑfecto gaudio &iam corporum in corruptione uesti¬
entur: Tunc enimuera in nobis liber ta seritcum adgloriã filiorũ
dĩ adoptionrã ꝑuenerit: multitudo electorũ nunc̃ ad finem
ꝑscõs doctores trahitur : Sed quandoq: ad caelestempatriam
dent inae ternauita ꝑfecte corpus redẽptoris efficitur Om¬
nis multitudo scõrum eiquȩ ita tuncinhȩrent ut eis decorrupti¬
one quae presurrectionem uincitur iamnihil in suoscõamore
contradicat. sedunita gloriae suire demptoris fiat : Egregi¬
us praedicator ait & ipsa creatur aliberabitur a seruitute cor¬
ruptionis in libertate gloriae filiorũ di Electo seni nune pena
orruptionis ad grauat sed tunc in corruptionis gloriaexaltat:
tiquintum ad presentis necessitatis: pondera dunem difilis

Expanded text:
impleatur numerus conservorum et fratrum eorum . Ante resurrectionem sancti stolas singulas accepisse dicti sunt, quia sola adhuc mentis beatitudine perfruuntur. Binas ergo accepturi sunt, quando cum animarum perfecto gaudio, etiam corporum incorruptione vestientur; tunc enim vera in nobis libertas erit, cum ad gloriam filiorum Dei adoptio nostra pervenerit. Multitudo electorum nunc ad fidem per sanctos doctores trahitur, sed quandoque ad coelestem patriam dent. In aeterna vita perfecte corpus Redemptoris efficitur omnis multitudo sanctorum, eique ita tunc inhaerent, ut eis de corruptione, quae per resurrectionem vincitur, jam nihil in suo sancto amore contradicat, sed unita gloriae sui Redemptoris fiat. Egregius praedicator ait: Et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis in libertate gloriae filiorum Dei .Electos enim nunc poena corruptionis aggravat, sed tunc incorruptionis gloria exsultat. Et quantum ad praesentis necessitatis pondera, nunc in Dei filiis
Abbreviated transcription (Latin):
pascitur : &iamipsum mise ricordiȩ . In peccatum conuercitur:
intantũ miseri cordiȩ operapeccata excingunt : ut &iã iudex
celestis infuturo iuditio ueniens indextȩrã consistencibus di¬
cat: Venite benedicti patris mei pos sidete prȩparatũ uobis
regnũ a constitutione mundi: esuriuienĩ & dedistis mihi

Expanded text:
pascitur, etiam ipsum misericordiae opus in peccatum convertitur. In tantum misericordiae opera peccata exstinguunt, ut etiam judex coelestis in futuro judicio veniens in dexteram consistentibus dicat: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi. Esurivi enim et dedis
Abbreviated transcription (Latin):
diȩ: uerissimeque dictumẽ : Miserere animȩtuȩ placensdõ:
Itẽ in eodẽ postpauca : Nonergessesfallant quiꝑelemosinas quas¬
lib& largissimas fructu suorũ uel cuiꝰq pecuniȩ inpunitate se
emere existimant infacinorũ inmanitate. ac flagitiorũne¬
quitia ꝑmanendi : Non solũ hȩc faciunt. seditadiligunt : ut ine¬
issemꝑoptent tantũ sipossint in puneuersari: quidũt diligit

Expanded text:
diae, verissimeque dictum est: Miserere animae tuae placens Deo diae, verissimeque dictum est: Miserere animae tuae placens Deo . » In eodem post pauca : « Non ergo se fallant, qui pelibet largissimas fructuum suorum vel cujuscumque pecuniae, impunitatem se emere existimant in facinorum immanitate ac flagitiorum nequitia permanendi: non solum enim haec faciunt, sed ita diligunt, ut in eis semper optent, tantum si possint impune, versari. Qui autem diligit
Abbreviated transcription (Latin):
carcereera & uenistis adme : qđ aũt nemoeadeoperami se¬
ricordiȩ aliis. sibi crudelis est digne exhibere possit : Dñs
doc& in euangelio : quicum increpass& phariseos qđ forinsetus sẽ
lauabant : Intus aũ trapina & iniquitate plenierant : Ad monens
quad ã elemos ynaquã sibi homodeb & primitus clare interiora
mundari. uerum tamen inquit qđ suꝑẽ date elemosinã & ecce
om̃a munda sunt uobis: quod &iã paulo post apercius ex¬
sequitur dicens: Mundatequilntus sunt : & quȩ forissunt
munda erunt : a it ita quebeatus augustinus in libro enchiri¬
dion: quisceleratis sime uiuunt necurant talẽ uitã moresq:
corrigere. & inter ipsã facinora & flagitia suaelemosinas
frequentare noncessant : frustra ideo sibi blandiuntur. quõ
dñs ait : Date elemosinã : & ecceom̃ amunda sunt uobis : Et pau¬
lopost: qui enĩ uult ordin ate dareelemosinã ustipsod eb & in¬
cipere & eã sibi primũ dare : Esteniele mosina opus misericor¬

Expanded text:
carcere eram, et venistis ad me . » Quod autem nemo eadem opera misericordiae aliis, si sibi crudelis est, digne exhibere possit, Dominus docet in Evangelio; qui cum increpasset Pharisaeos, quod forinsecus se lavabant, intus autem rapina et iniquitate pleni erant, admonens quadam eleemosyna, quam sibi homo debet primitus dare, interiora mundari: Verumtamen, inquit, quod superest, date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Quod etiam post paulo apertius exsequitur dicens: Mundate quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt. Ait itaque beatus Augustinus in libro Enchiridii : « Qui sceleratissime vivunt, nec curant talem vitam moresque corrigere, et inter ipsa facinora et flagitia sua, eleemosynas frequentare non cessant, frustra ideo sibi blandiuntur, quoniam Dominus ait: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. » Et paulo post : « Qui enim vult ordinate dare eleemosynam, a seipso debet incipere, et eam sibi primum dare. Est enim eleemosyna opus misericor
Abbreviated transcription (Latin):
timenta sua : & ipselotus a quain munduserit usq ad uesperam:
Ommneuas suꝑ quod illa sederit quis quis attigerit. lauabit
uestimenta sua : et lotus aqua pollutus erit usq aduesperam :

Expanded text:
timenta sua, et ipse lotus aqua, immundus erit usque ad vesperum. timenta sua, et ipse lotus aqua, immundus erit usque ad vesperum. Omne vas super quod sederit illa quisquis attigerit, lavabit vestimenta sua, et lotus aqua, pollutus erit usque ad vesperum
Abbreviated transcription (Latin):
Quod quidem
et apostolus et ecclesi astes sonat: Tempus inquid aplexandi
& tempus longefieri a complexibus: Caueat ergo & uxor
ne forte uicta desiderio coeundi celet uirumũ & maritus
neuim faciat uxori : Iutans omni tempore subiectum sibi
debere esse coniugii uoluptatem: Vnde et paulus: Vtnouerit
Augustinus in libro sermonum ad populum: Quoties inquit
dies dominicus uenerit aut festiuitatis : nullus uxoremsuã
cognoscat : Quoties sanguinis fluxũ patiuntur mulieres.
similiter obseruandumest : Quia quitumc conceptifuerint.
aut demoniaci. aut curui aut epilentici erunt : Itsi ani¬
malia sine intellectu non seconiungunt nisi certo edegitimo
tempore : quantomagis homines qui ad imaginem et simili¬
tudinem dĩ creati sunt debent se obseruare: scribitur &iam
in leuitico : Mulier quȩre deuntie mense patitur fluxum
mundus eritusq aduesperã . Et inquodor mierituel sederit indieb:
separationis suȩ polluetur : Quite tigerit lectum eius lauabitues¬

Expanded text:
Quod quidem Quod quidem et Apostolus et Ecclesiastes sonant: « Tempus amplexandi, mpus longe fieri ab amplexibus . » Caveat ergo et uxor, ne forte victa desiderio coeundi illiciat virum; et maritus ne vim faciat uxori, putans omni tempore subjectam sibi esse debere conjugii voluptatem. Unde et Paulus: « Ut noverit, Augustinus in libro sermonumad populum. « Quotiescunque, inquit, dies Dominicus venerit, aut festivitatis, nullus uxorem suam cognoscat. Quoties sanguinis fluxum patiuntur mulieres, similiter observandum est; quia qui tunc concepti fuerint, aut daemoniaci, aut curvi, aut epileptici erunt. Et si animalia sine intellectu non se conjugunt, nisi certo et legitimo tempore, quanto magis homines, qui ad imaginem et similitudinem Dei creati sunt, debent se observare? » Scribitur etiam in Levitico: Mulier quae redeunte mense patitur fluxum mmundus erit usque ad vesperam, et in quo dormierit vel sederit diebus separationis suae, polluetur. Qui tetigerit lectum ejus, lavabit ves
Abbreviated transcription (Latin):
ita etiam ab hisquȩ menstrua patiuntur : minimeseabstinent :¬
Dunt enim quiid nescienter : & sunt quiscienter agunt: Quod
quantum sit obnixed nõ prȩcipiente cauendum subteroracula
diuin a collectadelarant : Etechihelitaq propheta dĩcumbona
uiruustificati enumeraret: sexto loco itaintulit. admulierem
exponit : Persingulos inquit menses: grauia atque torpentia
muli erum corpora inmundi sanguinis effusionereleuantur:
Quotempore siuir coierit cum muliere : dicuntur concepti
foetus uitium seminis trahere: it aut leprosi et elefantia ci
ex hac conceptione nascantur: et fed amutroque sexu corpora
paruitate uel e normitate membrorum sanies corrupta de¬
generet : Praecipitur ergo uiris. ut non solum in alienis
mulieribus sed insuis quoque quibus uidentur lege coniungi
scriptura dicente : Crescite et multiplicamini etreplete
terram
Certa concubitus norint tempora quando coeundũ.
quandoque ab uxoribus sit abstinendum:

Expanded text:
ita etiam ab his quae menstrua patiuntur minime se ita etiam ab his quae menstrua patiuntur minime se Sunt enim qui id nec scienter, et sunt qui scienter agunt; quod quantum sit obnoxie Domino praecipiente cavendum, subter oracula divina collecta declarant. Ezechiel propheta, cum bona viri justificata enumeraret, sexto loco ita intulit: Ad mulieremsexponit: « Per singulos, inquit, menses gravia atque torpentia mulierum corpora, immundi sanguinis effusione relevantur. Quo tempore si vir coierit cum muliere, dicuntufetus vitium seminis trahere; ita ut leprosi, et elephantiaci ex hac conceptione nascantur, et foeda in utroque sexu corpora parvitate vel enormitate membrorum sanies corrupta dgeneret. Praecipitur ergo viris, ut non solum in alienis mulieribus, sed in suis quoque, quibus videntur lege conjungi Scriptura dicente: « Crescite et multiplicamini, et replete terram ; » certa concubitus noverint tempora, quando coeundum, quando ab uxoribus abstinendum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
dentiȩ ad sertores conuicti : intellegant qđ membris genitalib ad õ
bono creatis non liceat adunius cuiusq libitũ : sed ad ea proquibus
ordin abiliter adõistituta sunt : saecundũ eius uoluntatẽ tempore
etor dine suouti:¬
Cum dignitas humanȩ conditionis postprimi parentis lapsũ tantũp
xp̃igratiã meruerit ut ꝑmunditiam bonorũ operum ad sotiȩtatem
ualeat ꝑ uenire su ꝑnorum ciuiũ .: Cauendũ summopere coniugatis ẽ
ne quibus lib& inmunditus . mancipando : eorum consortiose quodã¬
modo in dignos faciant
quõ sicut adeorũ societatẽ permunditiã
peruenitur : Ita ab ea periimunditiam receditur: Sunt enim
pleriq quiut beatus ait hieronimus. putant omni tempore sub¬
iectam sibi debere esse coniuguuoluptatem: et non discernunt
certa concubitus tempora quando coeundum quandoq: ab uxori¬
bus sit abstinendũ : Itidcircosicutp. reg nantib non parcunt.

Expanded text:
dentiae assertores convicti, intelligant, quod membris genitalibus a Deo dentiae assertores convicti, intelligant, quod membris genitalibus a Deo bono creatis, non liceat ad uniuscujusque libitum, sed ad ea pro quibus a Deo ordinabiliter instituta sunt, secundum ejus voluntatem, tempore, et ordine suo ubstinendum. Cum dignitas humanae conditionis post primi parentis lapsum propter Christi gratiam meruerit, ut per munditiam bonorum operum ad societatem valeat pervenire supernorum civium, cavendum summopere conjugatis est, ne quibuslibet immunditiis mancipando, eorum consortio se quodammodo indignos faciant: quoniam sicut ad eorum societatem per munditiam pervenitur, ita ab ea per immunditiam receditur. Sunt enim plerique, qui, ut ait beatus Hieronymus, putant omni tempore subjectam sibi debere esse conjugii voluptatem, et non discernunt certa concubitus tempora, quando coeundum, quandoque ab uxoribus sit abstinendum; et idcirco sicut praegnantibus non parcunt,
Abbreviated transcription (Latin):
bus usurus nonerat : quicerteut sexumostender& etiam circum¬
cisus est : Curiohannem apłm & baptistam suadilectione castrauit.
et sinoueramus eũ secundum carnem : sediã nuncꝰ nouimꝰ : Itemidem
in expositione libriecdesi astes : Vniuersa enim ds̃ fecit bona hitem¬
pore suo : Bonum est uigilare atquedormire : nec tamen semꝑuigi
lare & dormirebonumest : quiauicis simiuxta dispositionẽ dĩbonũ
est unum quod cumq: opus est : ex quibus nonut quid ã ȩstimant ad luxo¬
riã et ad delicias instar animaliũ prouocamur: dit & psalmographus
Nolitefieri sicut equus & mulus. inquibus non est intellectus: Item:
Homocum inhonoreess& non intellexit : cãparatus est iumentis in¬
sipientibus et similis factus eillis: in libro quo que tobi: Hinamq inquit
qui coniugiũ ita suscipiunt ut diñ asuamente exdudant. & suȩ libidmi
itauacent sicut equus & mulus hab& potestatem dȩ monsuꝑ eos : His

Expanded text:
bus usurus non erat, qui certe ut sexum ostenderet etiam circumbus usurus non erat, qui certe ut sexum ostenderet etiam circumcisus est? Cur Joannem apostolum et baptistam sua dilectio castravit, Et si noveramus eum secundum carnem; sed jam nunc non novimus eum. Item idem in expositione libri Ecclesiastae . « Universa enim bona fecit Dominus in tempore suo: bonum est vigilare atque dormire; nec tamen semper vigilare atque dormire bonum est; quia vicissim juxta dispositionem Dei, bonum est unumquodque, cum opus est. » Ex quibus, non ut quidam aestimant, ad luxuriam et ad delicias instar animalium provocamur. Ait et Psalmographus: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus. Item: Homo cum in honore esset, non intellexit; comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . In libro quoque Tobiae: Hi namque, inquit, qui conjugium ita suscipiunt ut Deum a sua mente excludant, et suae libidini ita vacent
Abbreviated transcription (Latin):
sus quã diuordin abiliter et sualegeutitur : procul dubio bonis bene
utitur: Atsi e ai inlicitos & extraordinarios conuerterit usus
bona quib beneutidebuit in suiperniciẽ retorqu&: Scribitdtaq
talia : & sica conditores apientissimocreatisumꝰ ut mutiũ nr̃ipati am᷑
ardorem & gestiamꝰ innaturalẽ copulã : periditam᷑ responsionis
uerecundia et quasi inter duos scopulos et quasdã necessitates et
mus : Poteram quidemdicere. quomod o posterior pars corporis.
et meatus perquem aluis tercora digeruntur religatus est ab oculis
& quasi postergumpositus . Itahic qui subuentre est ad digerendos
humores positus quibusuenȩ corporis irrigantur adõ conditus est :
compellor aliquid loqui & insipiens fieri : Sed uos meut loqui aude¬
am coegistis : Dñs nosteratq saluator cum h formadĩ ess& formã
serui dignatus est ad sumere . factus oboediens usq ad mortem
et mortem crucis : Quid neces seerat ut his membris nasceretur qui¬

Expanded text:
u quis ordinabiliter, et sua lege utitur, procul dubio bonis bene utitur: at si ea in illicitos, et extraordinarios usus converterit, bona quibus bene uti debuit, in sui perniciem retorquet. Scribit itaque eati sumus, ut mutuum nostri patiamur ardorem, et gestiamus in naturalem copulam? Ita periclitamur responsionis verecundia, et quasi inter duos scopulos, et quasdam necessitates et mus. Poteram quidem dicere, quomodo posterior pars corporis et meatus, per quem alvi stercora egeruntur, relegatus est ab oculis, et quasi post tergum positus: ita et hic qui sub ventre est, ad digerendos humores positus quibus venae corporis irrigantur, a Deo conditus est. Compellor aliquid loqui, et insipiens fieri, sed vos me ut loqui audeam coegistis. Dominus noster atque Salvator, cum in forma Dei esset, formam servi dignatus est accipere; factus obediens usque ad mortem, et mortem crucis ; quid necesse erat ut cum his membris nasceretur, qui