comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lieno In hoc genere officu debet suo eẽ contentus quẽ opor¬
teat alias ne proprio quidem parcere ut honum faciat. Plꝰ
autem acciꝑe ꝗͣ dederit in iustum ẽ. quod ꝗ facit. insidiat᷑
quodammodo ut ex alterius necessitate praedetur. At iustus
nunꝗͣ praetermittet. quominus misericorditer aliꝗd faciat
nec in ꝗnabit se huuismodi quaestu sed efficiet ut sine ullo
suo damno id ipsum quod cõmodat: inter bona oꝑa numere¬
tur. Munus non accipiat a pauꝑe. ut si ꝗd ipse praestiterit
co bonum sit quo fuerit gratuitum Maledicenti benedi¬
cto respondeat. nunꝗͣ ipse maledicat. ne uerbum malum
ꝓcedat ex ore hominis ꝗ colit uerbum bonum. Quinetiam
caueat diligenter ne quando inimicum sua culꝑa faciat &
si quis extiterit tam proteruus qui bono et iusto faciat in¬
uriam clementer ac moderate ferat. et ultionem suam nõ
sibi assumat. sed iudicio dei reseruet. Innocentiam semper

Expanded text:
lieno. in hoc enim genere officii debet suo esse contentus, quem oporlieno. in hoc enim genere officii debet suo esse contentus, quem oporteat alias ne proprio quidem parcere. ut bonum faciat: plus autem accipere quam dederit iniustum est. quod qui facit, insidiatur quodammodo, ut ei alterius necessitate praedetur. at iustus numquam praetermittet quominus aliquid misericorditer faciat, nec inquinabit se huiusmodi quaestu, sed efficiet ut sine ullo suo damno id ipsum quod commodat inter bona opera numeretur. munus non accipiat a paupere, ut si quid ipse praestiterit, eo bonum sit, quod fuerit gratuitum. maledicenti benedicto respondeat, numquam ipse maledicat, ne uerbum malum procedat ex ore hominis qui colit uerbum bonum. quin etiam caueat diligenter ne quando inimicum sua culpa faciat, et si quis extiterit tam proteruus, qui bono et iusto faciat iniuriam, clementer ac moderate ferat et ultionem suam non sibi adsumat, sed iudicio dei reseruet. inno
Abbreviated transcription (Latin):
caelestibus obsequendi ꝗͣ studio placendi humanitatis officio
functus eẽ uideatur. habeatq iam gloriae quod precium ca¬
ptauit. nec praemium caelestis illius ac diunae mercedis acci¬
piat. Caetera quae obseruare cultor dei debet. facilia sũt ilł
uirtutibus comprehensis. Non mentiatur unꝗͣ decipiendi aut
nocendi causa. Est enim nefas eum ꝗueritati studeat in ali¬
qua re eẽ fallacem atq ab ipsa quam sequitur ueritate di¬
scedere. In hac iustin& uirtutumq omnium uia nullus mẽ¬
dacio locus est Itaq uiator ille uerus ac uistus non dic&
illud lucinianum homini amico et familiari non ẽ mentiri
meum sed etiam inimico atq ignoto existimabit non esse
mentiri suum. nec aliquando cõmittet ut lingua interpres
animi a sensu et cogitatione discordet. Pecuniam si quam
crediderit non accipiat usuram ut et beneficium sit in co¬
lume. quod succurrit necessitati. et abstineat se prorsus a¬

Expanded text:
caelestibus obsequendi quam studio placendi humanitatis officio caelestibus obsequendi quam studio placendi humanitatis officio functus esse uideatur habeatque iam pretium gloriae, quod captauit, nec praemium caelestis illius ac diuinae mercedis accipiat. cetera quae obseruare cultor dei debet facilia sunt illis uirtutibus conprehensis. non mentiatur umquam decipiendi aut nocendi causa. est enim nefas eum qui ueritati studeat in aliqua re esse fallacem atque ab ipsa quam sequitur ueritate discedere: in hac iustitiae uirtutumque omnium uia nullus mendacio locus est. itaque uiator ille uerus ac iustus non dicet illud Lucilianum: homini amico et familiari non est mentiri meum, sed etiam inimico atque ignoto existimabit non esse mentiri suum nec aliquando committet ut lingua interpres animi a sensu et cogitatione discordet. pecuniam si quam crediderit, non accipiat usuram, at et beneficium sit incolume. quod succurrit necessitati et abstineat se prorsus a
Abbreviated transcription (Latin):
qui siue toto corpore tormenta patienda sunt. siue flãma
ore rapienda ẽ. siue exetendende per patibulum manus. nõ
quaerit quid patiatur. sed qͣbene. Qui autem deum colit
haec patitur. nec timet. Ergo iustus his rebus efficitur. ut
neq uirtutes. neq uirtutum exactissimos limites nosse aut
tenere possit omnino quisquis ẽ a religione dei singularis a
idq ipsum pro summa scientia praeferunt. aut qui non ꝑspi¬
ciunt etiam quae sciuint. aur qui qm̃ se putant scire quae ne¬
sciunt inepte arroganterq desipiunt. Nos ergo ut ad propo¬
situm reuertamur: quibus solis a deo ueritas reuelata et ce¬
litus missa sapientia est. faciamus quae iubet illuminator
noster deus. sustineamus inuicem et labores huius uite
mutius adiumentis ꝑferamus. nec tñ si quid boni oꝑis fece¬
rimus gloriam captemus ex eo. Monet enim deus opatorẽ
iustine non oportere eẽ iactantem. ne non tam mandatis

Expanded text:
qui, sive toto corpore tormenta patienda sunt, sive flamma qui, sive toto corpore tormenta patienda sunt, sive flamma ore rapienda est, sive extendendae per patibulum manus, non quaerit quid patiatur, sed quam bene. » Qui autem Deum colit, haec patitur, nec timet. Ergo justus est. His rebus efficitur, ut neque virtutes, neque virtutum exactissimos limites nosse aut tenere possit omnino, quisquis est a Religione Dei singularis alidque ipsum pro summa scientia praeferunt; aut qui non perspiciunt etiam quae sciunt; aut qui, quoniam se putant scire quae nesciunt, inepte arroganterqsitum reuertamur, quibus solis a deo ueritas reuelata et caelitus missa sapientia est, faciamus quae iubet inluminator noster deus. sustineamus inuicem et labores huius uitae mutuis adiumentis perferamus nec tamen, si quid boni operis fecerimus, gloriam captemus ei eo. monet enim deus operatorem iustitiae non oportere esse iactantem, ne non tam mandatis
Abbreviated transcription (Latin):
sicut pħoꝵ plurimi et macimi saepe fecerunt: quod ẽ scelera¬
tum ac nefarium sed ut coacti deum relinquere ac fidem pro¬
dere. mortem susciꝑe malimus. libertatemq defendamus ad¬
uersus impotentium stultam uecordemq uiolentiam et om̃s
saeculi minas atq terrores fortitudine animi prouocemus. Sic
ea quae alii timent excelsa et insuperabili mente dolorem mor¬
temq calcamus. haec ẽ uirtus. haec uera constantia. In hoc
tuenda et conseruanda solo ut nullus nos terror: nulla uis
a deo possit auertere. Uera iginur ciceronis illa sententia ẽ¬
N emo in quit uistus põt eẽ qui mortem qui dolorem. ꝗ exciliũ
qui egestatem timet. Item senecae in libris moralis pbie dicẽ
us. hic est ille homo honestus non apice purpuraue non
lictoꝵ insignis ministerio sed nulla re minor ꝗ cum morte
in uicinia uidet. non sic ꝑturbatur. tanꝗͣ rem nouam uiderit

Expanded text:
sicut philosophorum plurimi et maximi saepe fecerunt, quod est scelerasicut philosophorum plurimi et maximi saepe fecerunt, quod est sceleratum ac nefarium, sed ut coacti deum relinquere ac fidem prodere mortem suscipere malimus libertatemque defendamus aduersus inpotentium stultam uecordemque uiolentiam et omnes saeculi minas atque terrores fortitudine animi prouocemus. sic ea quae alii timent, excelsa et insuperabili mente dolorem mortemque calcabimus. haec est uirtus, haec uera constantia, in hoc tuenda et conseruanda solo, ut nullus nos terror, nulla uis a deo possit auertere. uera igi« Nemo, inquit, justus potest esse, qui mortem, qui dolorem, qui exilium, qui egestatem timet. » Item Senecae in libris moralis Philosophiae dicentis: « Hic est ille homo honestus, non apice, purpurave, non lictorum insignis ministerio, sed nulla re minor, qui cum mortem in vicinia videt, non sic perturbatur, tanquam rem novam viderit;
Abbreviated transcription (Latin):
quietum tranquillumq reddere. quod fieri non tantum nõ
põt. qr uis et ratio eius in motu ẽ sed ne oportet quidem qr
sicut aqua semper iacens et quieta in salubris et magis turbi¬
da ẽ. sic animus immotus et torpens inutilis ẽ etiam sibi. nec
uitam ipsam tueri poterit. qr nec faciet quicꝗͣ nec cogitabit.
cum cogitatio ipsa nihil aliud sit ꝗͣmentis agitatio. Denio
qui hanc immobilitatem animi asserunt. priuare animum ui¬
ta uolunt. quia uita actuosa est. mors quieta. Quaedam et̃
recte pro uirtutibus habent. sed eaꝵ modum non tenent.
U irtus est constantia non ut inferentibus iniuriam resistamꝰ
his enim cedendum ẽ quod cur fieri debeat mox docebo.
sed ut iubentibus nos facere contra legem dei. contraq: inui¬
riam nullis minis aut supplicus terreamur quominus dei iul¬
sionem hominis iussioni praeferamus. Item uirtus ẽ mortẽ
contemnere non ut appetamus eamq nobis ultro inferamus.

Expanded text:
quietum tranquillumque reddere. quod fieri non tantum non quietum tranquillumque reddere. quod fieri non tantum non potest, quia uis et ratio eius in motu est, sed ne oportet quidem, quia sicut aqua semper iacens et quieta insalubris et magis turbida est, sic animus inmotus ac torpens inutilis est etiam sibi, nec uitam ipsam tueri poterit, quia nec faciet quicquam nec cogitabit, cum cogitatio ipsa nihil aliut sit quam mentis agitatio. denique qui hanc immobilitatem animi adsernnt, priuare animum uita uolunt, quia uita actuosa est, mors quieta. quaedam etiam recte pro uirtutibus habent, sed earum modum non tenent. uirtus est constantia, non ut inferentibus iniuriam resistamus — his enim cedendum est; quod . cur fieri debeat mox docebo —, sed ut iubentibus facere nos contra legem dei contraque iustitiam nullis minis aut suppliciis terreamur, quominus dei iussionem iussioni hominis praeferamus. item uirtus est mortem contemnere, non ut adpetamus eamque nobis ultro inferamus,
Abbreviated transcription (Latin):
gus uero qui et non meritis. et cum opus non ẽ et sine respe¬
stu rei familiaris effundat. Quod ergo: prodigumne dicemꝰ
cum qui misericordiae causa tribuat egentibus uictum Aitꝗ
multum refert urrumne scorts ꝑꝑ libidinem largiare: an mi¬
seris ꝑꝑ humanitatem. utrum pecuniam tuam perductores
aleatores. laenonesq diripiant an illam pietati ac deo prae¬
stes. utrumne illam uenari et gulae ingeras. an in thesauro
uistinae reponas. Ut ergo uitium ẽ effundere in malã partẽ.
sic inbonam uirtus. Si uirtus est non parcere opibus quae
possunt reparari ut hominis uitam sustentes quae reparari
non potest uitium iguur parsimonia ẽ. Quare nibil aliud
dixerim qͣ insanos qui hominem mite ac sociale aĩal orbãt
suo nomine. qui euulsis affectibus quibus omnis constat t¬
humanitas ad immobilem stuporem mentis ꝑducere uolunt.
dum student animum ꝑturbationibus liberare. et ut dicũt

Expanded text:
gus uero, qui et non meritis et cum opus non est et sine respegus uero, qui et non meritis et cum opus non est et sine respectu rei familiaris effundat. quid ergo? prodigumne dicemus eum qui misericordiae causa tribuat egentibus uictum ? atquin multum refert utrumne scortis propter libidinem largiare an miseris propter humanitatem, utrum pecuniam tuam perductores aleatores lenonesque diripiant an illam pietati ac deo praestes, utrumne illam uentri et gulae ingeras an in thesauro iustitiae reponas. ut ergo uitium est effundere m malam partem, sic in bonam uirtus. si uirtus est non parcere opibus quae possunt reparari, ut hominis uitam sustentes quae reparari non potest, uitium igitur parsimonia est. quare nihil aliut dixerim quam insanos qui hominem, mite ac sociale animal, orbant suo nomine, qui euulsis adfectibus quibus omnis constat humanitas, ad immobilem stuporem mentis perducere uolunt, dum student animum perturbationibus liberare et, ut ipsi dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
augendis uel terrendis terrestribus bonis tota uersatur
Nos autem summum bonum non referimus ad corpus sed õe
officium solius animae conseruatione metimur. Quod si ut
supra docui patrimonio minime parcendum ẽ. ut humanita¬
tem iustiamq teneamus. non ẽ uirtus frugi eẽ. quod nomen ⁊¬
specie uirtuns fallit ac decipit. Est enim frugalitas abstinẽ¬
tia quidem uoluptatum sed eo uitium qr ex habendi amore
descendit. cum sit et uoluptatibus abstinendum. et pecuniae
minime temgandum Nam parce idest mediocriter un pecu¬
nia quasi quaedam pusillitas animi ẽ aut praetimentis ne
sibi desit. aut desperantis posse se illam reparare. aut contem¬
prum terrestrium non capientis. Sed illi rursus eum qui
rei familiari suae non parcat. prodigum uocant. Nam ita li¬
beralem distingunt a prodigo quodis liberalis sit. qui et be¬
nemerits. et cum oportet quantum satis ẽ largiatur. prodi¬

Expanded text:
augendis uel tuendis terrestribus bonis tota uersatur. augendis uel tuendis terrestribus bonis tota uersatur. nos autem summum bonum non referimus ad corpus, sed omne officium solius animae conseruatione metimur. quodsi, ut supra docui, patrimonio minime parcendum est, ut humanitatem iustitiamque teneamus, non est uirtus frugi esse: quod nomen specie uirtutis fallit ac decipit. est enim frugalitas abstinentia quidem uoluptatum, sed eo uitium, quia ex habendi amore descendit, cum sit et uoluptatibus abstinendum et pecuniae minime temperandum. nam parce id est mediocriter uti pecunia quasi quaedam pusillitas animi est aut praetimentis ne sibi desit aut desperantis posse se illam reparare aut contemptum terrestrium non capientis. sed illi rursus eum qui rei familiari suae non parcat prodigum uocant. nam ita liberalem distinguunt a prodigo, quod is liberalis sit qui et bene meritis et cum oportet et quantum satis est largiatur, prodi
Abbreviated transcription (Latin):
accesserit uoluntas cedit. cupiditas ꝑseuerat. quae si
efficit ut contempiui sint omnia quae a caeteris appetunt᷑
summa uirtus ẽ. Siquidem continentiae mater est. ideoo
illud potius efficere debemus ut affectus quibus praue uti
uitium ẽ dirigamus in rectum. nam iste concitanones aioꝵ
iuncto currui similes sunt. in quo recte moderando summũ
rectoris officium ẽ ut uiam nouerit quam si tenebit. qualib&
concitate ierit non offendet. Si autem aberrauerit licet pla¬
cide ac leniter eat aut ꝑ confragosa uexabitur aut ꝑ praeci¬
piua labetur. aut certe quo non e opus deferetur. Sic cur¬
sus ille uitae ꝗ affectibus uelut equis ꝑnicibus ducitur. si
uiam rectam teneat fungetur officio. Metus igitur et eupidi¬
tas si prouciantur in terram uitia fient. uirtutes autem si
ad diuina referantur. Parsimoniam contra uirtutis Ioco ha¬
bent. quae si studium est habendi non põt eẽ uirtus. qr in

Expanded text:
accesserit, uoluntas cedit, cupiditas perseuerat: quae si accesserit, uoluntas cedit, cupiditas perseuerat: quae si efficit ut contemptui sint omnia quae a ceteris adpetuntur, summa uirtus est, siquidem continentiae mater est. ideoque illut potius efficere debemus, ut adfectus, quibus praue uti uitium est, derigamus in rectum. nam istae concitationes animorum iuncto currui similes sunt, in quo recte moderando summum rectoris officium est ut uiam nouerit: quam si tenebit, quamlibet concitate ierit, non offendet, si autem aberrauerit, licet placide ac leniter eat, aut per confragosa uexabitur aut per praecipitia labetur aut certe quo non est opus deferetur. sic currus ille uitae, qui adfectibus uelut equis pernicibus ducitur, si uiam rectam teneat, fungetur officio. metus igitur et cupiditas si proiciantur in terram, uitia fient, uirtutes autem, si ad diuina referantur. parsimoniam contra uirtutis loco habent: quae si studium est habendi, non potest esse uirtus, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus omnibus ppłis atq prouincus et ipsis tortoribus
miraculum maximum onebuit. cum patientia erudelitas
uinceretur. Atꝗ hanc uirtutem nihil aliud ꝗͣ mens dĩ
fecit. Itaq ut dicebant non euellendus. ut stoici. neq
temꝑandus timor. ut peripatenci uolunt. sed in ueram
uiam dirigendus ẽ. auferendiq sunt metus. sed ita ut
hic solus relinquatur. qui qm̃ legitimus ac uerus est
solus efficit ut possint caetera omnia non umeri. Cupi¬
ditas quoq inter uitia numeratur. Sed si haec quae ter¬
rena sunt: concupiscat uitium ẽ. Uirtus autem si caelestia
Qui enim iustitiam. qui deum. qui uitam ꝑpetuam ꝗ lucẽ
sempiternam eaq omnia quae deus homini pollicetur
consequi cupit. opes istas et honores. et potentatus. et
regna ipsa contemnet. Dicet fortasse stoicus uoluntate o¬
pus ẽẽ ad haec consequenda non cupiditate. Immo uero
parum ẽ uelle. Multi uolunt.sed cum dolor uisceribus

Expanded text:
uirtus omnibus populis atque prouinciis et ipsis tortoribus uirtus omnibus populis atque prouinciis et ipsis tortoribus miraculum maximum praebuit, cum patientia crudelitas uinceretur. atquin hanc uirtutem nihil aliut quam metus dei fecit. itaque, ut dicebam, non euellendus, ut Stoici, neque temperandus timor, ut Peripatetici uolunt, sed in ueram uiam dirigendus est auferendique sunt metus, sed ita ut hic solus relinquatur: qui quoniam legitimus ac uerus est, solus efficit ut possint cetera omnia non timeri. cupiditas quoque inter uitia numeratur: sed si haec quae terrena sunt concupiscat, uitium est, uirtus autem, si caelestia. qui enim iustitiam, qui deum, qui uitam perpetuam, qui lucem sempiternam eaque omnia quae deus homini pollicetur consequi cupit, opes istas et honores et potentatus et regna ipsa contemnet. dicet fortasse Stoicus uoluntate opus esse ad haec consequenda, non cupiditate. immo uero parum est uelle. multi enim uolunt, sed cum dolor uisceribus
Abbreviated transcription (Latin):
tur capere natura ut aliquid in contrarium recidat. Quĩ
ego non arguta aliqua conclusione ut apud platonem so¬
crates facit. ꝗ eos contra quos disputat. cogit ea quae nega¬
uerant confiteri. Sed simpliciter ostendam summum me¬
tum sumam eẽ uirtutem Nemo dubitat quin timidi et
imbecilli sit animi aut dolorem metuere aut egestatem
aut exilium aut carcerem aut mortem quae omnia ꝗs¬
quis aut non exhorruerit fortissimus uidicatur. Qui
autem deum metuit illa uniuersa non metuuit ad qđ
ꝓbandum argumentis opus non ẽ. Spectate sunt enĩ
semꝑ.spectanturq adhuc ꝑ orbem poenae cultoꝵ dei in
quibus exeruciandis noua et inusitata tormenta eceogi¬
tata sunt Nam de mortis generibus horret animus re¬
cordari cum immanium bestiaꝵ ultra ipsam mortem car¬
nificina saeuierit. Has tñ execrabiles corpoꝵ laceratioẽs
felix atq inuicta patientia sine ullo gemitu ꝑtulit. Flaec

Expanded text:
tur capere natura ut aliquid in contrarium reccidat. atquin tur capere natura ut aliquid in contrarium reccidat. atquin ego non arguta aliqua conclusione, ut aput Platonem Socrates facit, qui eos quos contra disputat cogit ea quae negauerant confiteri, sed simpliciter ostendam summum metum summam esse uirtutem. nemo dubitat quin timidi et inbecilli sit animi aut dolorem metuere aut egestatem aut exilium aut carcerem aut mortem: quae omnia quisquis non exhorruerit, fortissimus iudicatur. qui autem deum metuit, illa uniuersa non metuit. ad quod probandum argumentis opus non est: spectatae sunt enim semper spectanturque adhuc per orbem poenae cultorum dei, in quibus excruciandis noua et inusitata tormenta excogitata sunt. nam de mortis generibus horret animus recordari, cum inmanium bestiarum ultra ipsam mortem carnificina saeuierit. has tamen exsecrabiles corporum lacerationes felix atque inuicta patientia sine ullo gemitu pertulit. haec
Abbreviated transcription (Latin):
est. cupidum libidinosum. Qui enim iracundus ẽ. etiã
cui non debet. aut cui non oportet irascitur. qui cupidꝰ
etiam quod non opus ẽ concupiscit. qui libidinosus enã
quod legibus uetatur affectat. Omnis igitur ratio in eo uer¬
sari debuit. ut qm̃ eaꝵ reꝵ impetus inhiberi nec potest nͨ
debet. quia necessario ẽ insitus ad tuenda officia uite diri.¬
geretur potius in uiam rectam ubi etiam cursus offensione
ac ꝑiculo careat. Sed euectus sum coarguendi studio lon¬
gius. cum si mihi ꝓpositum ostendere ea quae uina pħi pu
tauerunt. non tantum uitia non eẽ. uerumetiam magnas eẽ
uirtutes. Ex aluis docendi grana sumam quae ꝑtinere ad
rem maxime puto. Metum seu timorem in maimo uitio
ponunt. summamq imbecillitatem eẽ animi putant cui
sit contraria fortitudo quae sit sit in homine locum timo¬
ri eẽ nullum. Credit ne ergo aliquis fieri posse ut idẽ
metus summa sit forutudo: Minime. Neq enim uide¬

Expanded text:
est, cupidum, libidinosum. qui enim iracundus est, etiam est, cupidum, libidinosum. qui enim iracundus est, etiam cui non debet aut cum non oportet irascitur, qui cupidus, etiam quod non opus est concupiscit, qui libidinosus, etiam quod legibus uetatur adfectat. omnis igitur ratio in eo uersari debuit, ut quoniam earum rerum inpetus inhiberi nec potest nec debet, quia necessario est insitus ad tuenda officia uitae, derigeretur potius in uiam rectam, ubi etiam cursus offensione ac periculo careat. Sed euectus sum coarguendi studio longius, cum sit mihi propositum ostendere ea quae uitia philosophi putauerunt non tantum uitia non esse, uerum etiam magnas esse uirtutes. ex his iis docendi gratia sumam quae pertinere ad rem maxime puto. metum seu timorem in maximo uitio ponunt summamque inbecillitatem esse animi putant, cui sit contraria fortitudo; quae si sit in homine, locum timori esse nullum. creditne ergo aliquis fieri posse ut idem metus summa sit fortitudo ? minime. neque enim uide
Abbreviated transcription (Latin):
tyranno libertas et salus ciuibus parta sit: Nemo dubitat
quin et in illo exiguum laetari et in hoc parum letari sit
maximum crimen. Fadem de caeteris affectibus dicere li¬
cet. sed ut dixi non in us moderandis sapientie ratio uer¬
satur. sed in causis eoꝵ qm̃ extrinsecus commouentur nec
ipsis potissimum frenos imponi oportuit. qm̃ excigui possũt
in maximo crimine. et maximi possunt eẽ sine crimine. sed
assignandi fuerunt certis temporibus. et rebus. et locis. ne
uitia sint quibus uti recte licet. Sicut enim recte ambula¬
re bonum est. errare autem malum sic moueri affectibus in
rectum bonum est. in prauum malum. Nam si libido eoctra
legitmum thorum non euagetur. licet sit uehemens. culpa
tñ caret. Sin uero appetit aliena. licet sit medioeris. uiti¬
um tñ maximum ẽ Non est itaq morbus irasci nec cu¬
pere. nec libidine commoueri sed iracundum ee morbus

Expanded text:
tyranno, libertas et salus civibus parta sit? Nemo dubitat tyranno, libertas et salus civibus parta sit? Nemo dubitat quin et in illo exiguum laetari, et in hoc parum laetari sit maximum crimen. Eadem de caeteris affectibus dicere licet. Sed, ut dixi, non in his moderandis sapientiae ratio versatur, sed in causis eorum: quoniam extrinsecus commoventur; nec ipsis potissimum fraenos imponi oportuit, quoniam et exigui possunt esse in maximo crimine, et maximi possunt esse sine crimine. Sed assignandi fuerunt certis temporibus, et rebus, et locis; ne vitia sint, quibus uti recte licet. Sicut enim recte ambulare bonum est, errare autem malum: sic moveri affectibus in rectum, bonum est; in pravum, malum. Nam libido, si extra legitimum torum non evagetur, licet sit vehemens, tamen culpa caret. Sin vero appetit alienum, licet sit mediocris, vitium tamen maximum est. Non est itaque morbus irasci, nec cupere, nec libidine commoveri: sed iracundum e
Abbreviated transcription (Latin):
uitia eẽ concedunt. sed ea mediocriter temperant. Carendũ
est enim uitus etiam mediocribus. quinpotius efficiendũ
fuit. primum ne uitia eẽnt. nec enim quicꝗͣ uinosum nasci
põt sed uitia fieri si male utamur affectibus. urtutes si
bene. Deinde monstrandum ẽ non ipsos affectus. sed eoꝵ cãs
eẽ moderandas. Non enim inquiunt laentia nimia gestiendũ
sed modice ac temperate. Hoc uero tale ẽ quale si dicerent nõ
eẽ currendum concitate. sed gradiendum quiete. At potest
et qui graditur errare: et qui currit rectam uiam tenere. Qd
si ostendo eẽ aliquid ubi non tantum modicum sed uel pun¬
ctum gaudere uitiosum sit. et aliud contra in quo uel exul¬
tare laetiua minime criminosum: Quid tandem nobis ista
medioeritas proderit: Quaero utrum ne sapient laetandũ
putant si quid inimico suo mali uideat accidere. aut utrũ¬
ne laetinam frenare debeat. si uictis hostibus. aut oppresso

Expanded text:
uitia esse concedunt, sed ea mediocriter temperant. carendum uitia esse concedunt, sed ea mediocriter temperant. carendum est enim uitiis etiam mediocribus. quin potius efficiendum fuit primum, ne uitia essent: nec enim quicquam uitiosum nasci potest, sed uitia fieri, si male utamur adfectibus, uirtutes, si bene; deinde monstrandum, non ipsos adrectus, sed eorum causas esse moderandas. \'non est\' inquiunt \'nimia laetitia gestiendum, sed modice ac temperate.\' hoc uero tale est, quale si dicerent non esse currendum concitate, sed gradiendum quiete. at potest et qui graditur errare et qui currit rectam uiam tenere. quid? si ostendo esse aliquid ubi non tantum modicum, sed uel punctum gaudere uitiosum sit, et aliut contra in quo uel exultare laetitia minime criminosum, quid tandem nobis ista mediocritas proderit? quaero utrumne sapienti laetandum putent, si quid inimico suo mali uideat accidere, aut utrumne laetitiam frenare debeat, si uictis ho
Abbreviated transcription (Latin):
teram coarguere pluribus et ostendere aut sermonis ornandi
augendaeq copiae gratia multa nomina usdem rebus imposita
aut certe non multum inter se illa distare Nam et cupiditas
a uoluntate incipit. et cauno a metu oritur. et laetina nibil a¬
luid est ꝗͣ professum gaudium. Sed putemus ut ipsi uolunt
eẽ diuersa. Nempe igitur cupiditatem eẽ dicent ꝑseuerantem
ac perpetuam uoluntatem. Laetitiam uero insolenter se efferẽs
gaudium metum autem nimiam et excedentem modum cauti¬
onem. Ita fit ut ea quae tollenda eẽ censent. non tollant. sed
temperent. Siquidem nomina tantum immutant. res ipsae ma¬
nent. Eo igitur imprudentes reuoluuntur. quo peripatetici
ratione ꝑueniunt. ut uitia qm̃ tolli non possunt mediae tempe¬
randa sint. Ergo errant. quia non efficiunt quod uolunt. et
longo asperoq cireuitu in eandem uiam redeunt. At ego
ne peripateticos quidem accessisse ad ueritatem puto. qui

Expanded text:
teram coarguere pluribus et ostendere aut sermonis ornandi teram coarguere pluribus et ostendere aut sermonis ornandi augendaeque copiae gratia multa nomina isdem rebus inposita aut certe non multum inter se illa distare. nam et cupiditas a uoluntate incipit et cautio a metu oritur et laetitia nihil aliut est quam professum gaudium. sed putemus, ut ipsi uolunt, esse diuersa. nempe igitur cupiditatem esse dicent perseuerantem ac perpetuam uoluntatem, laetitiam uero insolenter se efferens gaudium, metum autem nimiam et excedentem modum cautionem. ita fit ut ea quae tollenda esse censent non tollant, sed temperent, siquidem nomina tantummodo immutant, res ipsae manent. eo igitur inprudentes reuoluuntur quo Peripatetici ratione perueniunt, ut uitia quoniam tolli non possunt, medie temperanda sint. errant ergo, quia non efficiunt quod uolunt, et longo asperoque circuitu in eandem uiam redeunt. At ego ne Peripateticos quidem accessisse ad ueritatem puto, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dolere si patriam aut pestilentia exhauserit. aut hostis euer¬
terit. aut tyrannus: Potest aliquis non dolere. si sublatã
uiderit libertatem. si proimos. si amicos. si bonos uiros
aut excterminatos. aut crudelissime trucidatos. nisi cuius
mens ita obstupuerit ut sit ei sensus omnis ereptus: Quare
aut omnia tollere debuerunt. aut implenda fuerat curta hec
ac debilis disputatio idest etiam pro egritudine aliquid re¬
ponendum qm̃ superioribus ita ordinatis hoc consequens e¬
rat. Ut enim praesentibus Letamur bonis sic malis angimur
ac dolemus. Si ergo laetitiae. quoniam uitiosã putabant. no¬
men aliud indiderunt. sic egritudini. qm̃ et ipsam uitiosam
putabant aliud uocabulum tribui congruebat. Unde apparet
non illis rem defuisse. sed uerbum cuius indigentia eum to¬
tum affectum qui est uel maximus contra ꝗͣ natura pateretur
auferre uoluerunt. Nam illas nominum commutationes po¬

Expanded text:
dolere, si patriam aut pestilentia exhauserit, aut hostis everdolere, si patriam aut pestilentia exhauserit, aut hostis everterit, aut tyrannus oppresserit? Potest aliquis non dolere, si sublatam viderit libertatem; si proximos, si amicos, si bonos viros aut exterminatos, aut crudelissime trucidatos? nisi cujus mens ita obstupuerit, ut sit ei sensus omnis ereptus. Quare aut omnia tollere debuerunt, aut implenda fuerat curta haec et debilis disputatio; id est, etiam pro aegritudine aliquid reponendum, quoniam, superioribus ita ordinatis, hoc consequens erat. Ut enim praesentibus laetamur bonis: sic malis angimur, ac dolemus. Si ergo laetitiae, quoniam vitiosam putabant, nomen aliud indiderunt: sic aegritudini, quoniam et ipsam vitiosam putabant, aliud vocabulum tribui congruebat. Unde apparet non illis rem defuisse, sed verbum; cujus indigentia eum totum affecauferre uoluerunt. nam illas nominum commutationes po
Abbreviated transcription (Latin):
capere uirtutem. sicut terra culturam. posuitq materiam
uitioꝵ in affectibus. uirtutis in uitus. quae profecto aut
nulla erit. aut in usus eẽ non poterit. si desint ea ꝑ quae
uis eius aut apparet. aut constat. Uideamus nunc udem
illi qui uita penitus excidunt. quid effecerint. Quatuor
illos affectus quos ex opinione bonoꝵ maloꝵq nasci pu¬
tant. quibus euilsis sanandum eẽ animum sapientis exi¬
stimant. qm̃ intelligunt et natura insitos eẽ. et sine us ⁊
nihil moueri. nihil agi posse. alia quaedam in eoꝵ locum
uicemq supponunt. Pro cupiditate substituunt uolun¬
tatem. quasi uero non multo sit praestabilius bonũ caꝑe¬
qͣ malum uelle. item pro laetia gaudium. pro metu cautionẽ.
At in illo quarto immutandi nominis eis ratio defecit. Ita¬
q egritudinem penitus idest moestitiam doloremq animi
sustulerunt. quod fieri nequaꝗͣ põt. Quis enim possit non

Expanded text:
capere virtutem, sicut terra culturam; posuitque materiam capere virtutem, sicut terra culturam; posuitque materiam vitiorum in affectibus, virtutis, in vitiis. Quae profecto aut nulla erit, aut in usu esse non poterit, si desint ea, per quae vis ejus aut apparet, aut constat. Videamus nunc, iidem illi, qui vitia penitus excidunt, quid effecerint. Quatuor illos affectus, quos ex opinione bonorum malorumque nasci putant; quibus evulsis, sanandum esse animum sapientis existimant: quoniam intelligunt et natura insitos esse, et sine his nihil moveri, nihil agi posse; alia quaedam in eorum locum vicemque supponunt: ut pro cupiditate, substituunt voluntatem: quasi vero non multo sit praestabilius, bonum cupere, quam velle. Item pro laetitia gaudium, pro metu cautionem. At in illo quarto immutandi nominis eos ratio defecit. Itaque aegritudinem penitus, id est, moestitiam doloremque animi sustulerunt: quod fieri nequaquam potest. Quis enim possit non
Abbreviated transcription (Latin):
quod negare non possunt. caret ergo uirtute quisq ira
caret. Si uirtus est libidinem corporis continere. uirtu¬
te careat necesse est. qui libidinem quam temperet non
habet. Si uirtus ẽ cupiditatem ab alieni appetitone fre¬
nare. nullam certe uirtutem põt here qui caret eo ad quod
cohibendum uirtutis usus adhibetur. Ubi ergo uitia non
sunt. nec uirtuti quidem locus ẽ. sicut nec uictorie quidem
ubi aduersarius nullus ẽ. Ita fit ut bonum sine malo esse
in hac uita non possit. Affectus igitur quasi ubertas est
naturalis animoꝵ. Nam sicut in sentes ager ꝗ est natura
fecundus exuberat. sic animus incultus. uitus sua sponte ĩ¬
ualescentibus uelut spinis obducitur. sed cum uer cultor
accesserit. statim cedentibus uitus. fruges uirtutis oriunt᷑
eus itaq cum hominem primum fingeret. mirabili prouidẽ¬
tia ingenerauit ei prius istas animi commotiones. ut posset

Expanded text:
quod negare non possunt; caret ergo virtute, quisquis ira quod negare non possunt; caret ergo virtute, quisquis ira caret. Si virtus est, libidinem corporis continere; virtute careat necesse est, qui libidinem quam temperet, non habet. Si virtus est, cupiditatem ab alieni appetitione fraenare; nullam certe virtutem potest habere, qui caret eo ad quod cohibendum virtutis usus adhibetur. Ubi ergo vitia non sunt, nec virtuti quidem locus est: sicut nec victoriae quidem, ubi adversarius nullus est. Ita fit, ut bonum sine malo esse in hac vita non possit. Affectus igitur, quasi ubertas est naturalis animorum. Nam sicut in sentes ager, qui est natura foecundus, exuberat: sic animus incultus, vitiis sua sponte invalescentibus, velut spinis obducitur. Sed cum verus cultor accesserit, statim, cedentibus vitiis, fruges virtutis oriuntur. Deus itaque, cum hominem primum fingeret, mirabili providentia ingeneravit ei prius istas animi commotiones, ut posset
Abbreviated transcription (Latin):
tum homini quantum naturae satis ẽ relinquatur. Non in¬
sipiens disputatio. si ut dixi non ad hanc uitam omnia re¬
ferrentur. Stoici ergo furosi. qui ea non temperant. sed
abscidunt. rebusq a natura insitis castrare hominem quo¬
dam modo uolunt. quod tale est quale si uelint aut metũ
detrahere ceruis. aut ueneficium anguibus. aut irã feris.¬
aut placiditatem pecudibus. Nam quae singula mutis a¬
nimalibus data sunt. ea uero uniuersa homini simul. Qđ
si ut medici affirmant. laetitiae affectus in splene ẽ. irae in
felle. libidinis in iecore: timoris in corde. facilius ẽ inter¬
ficere animal ipsum. ꝗͣ ex corpore aliquid euellere. quod
est animantis naturam uelle mutare. Sed homines pru¬
dentes non intelligunt cum uitia ex homine tollunt. etiã
se uirtutem tollere. cui soli locum faciunt. Nam si uirt
ẽ in medio irae impetu seipsum cohibere ac reprimere ⁊

Expanded text:
tum homini quantum naturae satis est relinquatur. non intum homini quantum naturae satis est relinquatur. non insipiens disputatio, si, ut dixi, non ad hanc uitam omnia referrentur. Stoici ergo furiosi, qui ea non temperant, sed abscidunt rebusque natura insitis castrare hominem quodammodo uolunt. quod tale est, quale si uelint aut metum detrahere ceruis aut ueneaut placiditatem pecudibus. Nam quae singula mutis animalibus data sunt, ea vero universa homini simul. Quod si, ut medici affirmant, laetitiae affectus in splene est, irae in felle, libidinis in jecore, timoris in corde; facilius est interficere animal ipsum, quam ex corpore aliquid evellere: quod est animantis naturam velle mutare. Sed homines prudentes non intelligunt, cum vitia ex homine tollunt, etiam se virtutem tollere, cui soli locum faciunt. Nam si virtus est, in medio irae impetu seipsum cohibere ac reprimere,
Abbreviated transcription (Latin):
tos. ꝗͣ praua opinione susceptos. et idcirco eos censent extir¬
pari posse radicitus. si bonoꝵ. maloꝵq opinio falsa tollat᷑
Si enim nihil censeat sapiens bonum nihil malum nec eupi¬
ditate ardescet. nec letitia gestiet. nec metu terrebitur. nec
egritudine contrahetur. Mox uidebimus an efficiant qđ
uelint. aut quid efficiant. Interim propositum arrogans
ac pene furiosum qui se putent mederi et eniti posse contra
uim rationemq naturae. Haec enim naturalia ẽẽ non uo¬
luntaria omnium uiuentium ratio demonstrat. quae usdẽ
omnibus quatitur affectibus. Peripatetici ergo rectius. qui
haec omnia detrabi negant posse. qr nobiscum simul nata
sint. et conantur ostendere ꝗͣ prouidenter et ꝗͣ necessario
deus. siue natura. sic enim dicunt. his nos armarit affe¬
ctibus. quos tñ quia uitiosi plerunq fuint. si nimu sint pos¬
se ab homine adhibito modo salubriter temperari. ut tan¬

Expanded text:
tos quam praua opinione susceptos et idcirco eos censent extirtos quam praua opinione susceptos et idcirco eos censent extirpari posse radicitus, si bonorum malorumque opinio falsa tollatur. si enim nihil censeat sapiens bonum, nihil malum, nec cupiditate ardescet nec laetitia gestiet nec metu terrebitur nec aegritudine contrahetur. mox uidebimus an efficiant quod uelint aut quid efficiant, interim propositum adrogans ac paene fnriosorum, qui se putent mederi et eniti posse contra uim rationemque naturae. Haec enim naturalia esse, non uoluntaria, omnium uiuentium ratio demonstrat, quae isdem omnibus quatitur adfectibus. Peripatetici ergo rectius, qui haec omnia detrahi negant posse, quia nobiscum simul nata sint, et conantur ostendere quam prouidenter et quam necessario deus siue natura — sic enim dicunt — his nos armarit adfectibus: quos tamen, quia uitiosi plerumque fiunt, si nimii sint, posse ab homine adhibito modo salubriter temperari, ut tan
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq dicunt eos qui mali uideantur: non sua sponte pecca¬
re. nec mala potius eligere. sed bonoꝵ specie lapsos incide¬
re in mala dum maloꝵ ac bonoꝵ discrimen ignorant. Haec
quidem falsa non sunt. sed ad corpus cuncta referuntuR.
Nam parcum eẽ aut constantem aut cautum aut qui enim
aut fortem. aut seuerum uirtutes sunt. quidem sed huius
temporariae uitae. Nos autem qui hanc uitam contemnimus.
alias nobis uirtutes propositas habemus de quibus pħi ne
suspicari quidem ulla ratione potuerunt. Itaq et uirtutes
quasdam pro uitus. et uitia quaedam pro uirturibus habue¬
runt. Nam stoici affectus omnes quoꝵ impulsu animus
commouetur: ex homine tollunt. cupiditatem Laentiam me¬
tum. moestitiam. quoꝵ duo priora ex bonis sunt aut futu¬
ris. aut praesentibus. posteriora ex malis. Eodem modo ⁊¬
haec quatuor morbos ut dixi uocant. non tam natura in si¬

Expanded text:
itaque dicunt eos qui mali uideantur non sua sponte peccaitaque dicunt eos qui mali uideantur non sua sponte peccare nec mala potius eligere, sed bonorum specie lapsos incidere in mala, dum bonorum ac malorum discrimen ignorant. haec quidem falsa non sunt, sed ad corpus cuncta referuntur. nam parcum esse aut constantem aut cautum aut quietum aut fortem aut seuerum uirtutes sunt quidem, sed huius temporariae uitae. nos autem, qui hanc uitam contemnimus, alias nobis uirtutes propositas habemus, de quibus philosophi ne suspicari quidem ulla ratione potuerunt. itaque et uirtutes quasdam pro uitiis et uitia quaedam pro uirtutibus habuerunt. nam Stoici adfectus omnes quorum inpulsu animus commouetur ex homine tollunt, cupiditatem laetitiam metum maestitiam, quorum duo priora ex bonis sint aut futuris aut praesentibus, posteriora ex malis. eodem modo haec quattuor morbos, ut dixi, uocant non tam natura insi
Abbreviated transcription (Latin):
quae in homine propemodum singularis ẽ. pro uitio semꝑ
habuerunt. Libet hic interponere unum de pħia locum.
ut illoꝵ plenius coarguamus errores. qui misercordiã
cupiditatem metum morbos animi appellant. Conantur
illi quidem uirtutes a uitus distinguere. quod est sane facil¬
limum. Quis enim non possit liberalem a prodigo separare.
ut illi faciunt. aut parcum a sordido. aut quietum ab iner¬
ti aut cautum a timido. quod haec quae sunt bona fines
suos habeant. quos si excesserint. in uitia labuntur. ita ut
constantia nisi gro ueritate suscepta sit fit impudentia. itẽ
fortitudo. si nulla necessitate cogente. aut non pro causa
honesta certum periculum subierit. in temeritatem conuer-¬
titur. libertas quoq si alios insectetur: potius ꝗͣ insectantibꝰ
resistat. contumacia est. Seueritas etiam nisi se intra con¬
gruentes nocentium poenas coerceat fit saeua crudelitas.

Expanded text:
quae in homine propemodum singularis est pro uitio semper quae in homine propemodum singularis est pro uitio semper habuerunt. libet hic interponere unum de philosophia locum, ut illorum plenius coarguamus errores qui misericordiam cupiditatem metum morbos animi appellant. conantur illi quidem uirtutes a uitiis distinguere: quod est sane facillimum. quis enim non possit liberalem a prodigo separare, ut illi faciunt, aut parcum a sordido aut quietum ab inerti aut cautum a timido, quod haec quae sunt bona fines suos habent ? quos si excesserint, in uitia labuntur, ita ut constantia nisi pro ueritate suscepta sit, fit inpudentia. item fortitudo si nulla necessitate cogente aut non pro causa honesta certum periculum subierit, in temeritatem conuertitur. libertas quoque si alios insectetur potius quam insectantibus resistat, contumacia est. seueritas etiam nisi se intra congruentes nocentium poenas coerceat, fit saeua crudelitas.
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia collocare. qua profecto qui eget. licet ille chroesũ
aut crassum diuitus superet. hic pauper. hic nudus. hic ⁊¬
mendicus putandus est. Danda igitur oꝑa ut indumento
iustitiae pietatisq uelemur: quo nos exuat nemo. quod no¬
bis sempiternum praebet ornatum. Nam si deoꝵ cultores
simulachra insensibilia excolunt. et quicquid preciosi hent
in ea conferunt. quibus nec uti possunt. nec gratias agere
quod acceperint. quanto iustius ẽ et uerius uiuentia dei
simulacbra excolere ut promereare uidere uiuentem q̃
sicut usui habent quicquid acceperint et gratias agũt
ita deus in cuius conspectu bonum feceris et probabit. &
mercedem pietatis exoluet. Si ergo in homine praeclarũ
et excellens est bonum misericordia idq diuinis testi¬
monus. et bonoꝵ maloꝵq consensu optimum iudicatur
apparet pħos longe abfiusse ab humano bono. qui neque
praeceperunt euismodi quicꝗͣ neq fecerunt. sed uirtutem

Expanded text:
iustitia conlocare: qua profecto qui eget, licet ille Croesum iustitia conlocare: qua profecto qui eget, licet ille Croesum aut Crassum diuitiis superet, hic pauper, hic nudus, hic mendicus putandus est. danda igitur opera ut indumento iustitiae pietatisque uelemur, quo nos exuat nemo, quod nobis sempiternum praebeat ornatum. nam si deorum cultores simulacra insensibilia excolunt et quidquid pretiosi habent in ea conferunt, quibus nec uti possunt nec gratias agere, quod acceperint, quanto iustius est et uerius uiuentia dei simulacra excolere, ut promereare uiuentem ? quae sicut usui habent quidquid acceperint et gratias agunt, ita deus, in cuius conspectu bonum feceris, et probabit et mercedem pietatis exsoluet. Si ergo in homine praeclarum et excellens est bonum misericordia idque diuinis testimoniis et bonorum malorumque consensu optimum iudicatur, adparet philosophos longe afuisse ab humano bono, qui neque praeceperunt eiusmodi quicquam neque fecerunt, sed uirtutem
Abbreviated transcription (Latin):
men iustitia procedit. Primus ẽ uirtutis gradus malis o¬
peribus abstinere. Secundus enam malis uerbis. Tertius
etiam cogitatione reꝵ malaꝵ. Qui primum gradum ascẽ¬
dit. satis iustus ẽ. Qui secundum iam ꝑfectae uirtutis si¬
quidem neq factis. neq sermone delinquat. Qui tertium
is uero similitudinem dei assecutus uidetur. Est enim pene
supra humanum modum. ne in cogitationem quidem admit¬
tere quod sit uel facto malum uel improbum dictu. Itaq
etiam iusti homines qui frenare se possunt ab omni opere
inuisto. nonnunꝗͣ tñ ipsa fragilitate uincuntur. ut uel in
ira malum dicant. uel in aspectu reꝵ delectabilium cogita¬
tiona tacita concupiscant. Quod si mortalis conditio nõ
patitur esse hominem ab omni macula purum debent ergo
largitione perpetua peccata carnis abolere. Unum est igit᷑
sapientis et iusti et uitalis uiri opus diuitias suas in sola

Expanded text:
umen iustitia procedit. primus est uirtutis gradus malis oumen iustitia procedit. primus est uirtutis gradus malis operibus abstinere, secundus etiam malis uerbis, tertius etiam cogitatione rerum malarum. qui primum gradum ascenderit, satis iustus est, qui secundum, iam perfectae uirtutis, siquidem neque factis neque sermone delinquat, qui tertium, is uero similitudinem dei adsecutus uidetur. est enim paene supra humanum modum ne in cogitationem quidem admittere quod sit uel factu malum uel inprobum dictu. itaque etiam iusti homines, qui frenare se possunt ab omni opere iniusto, nonnumquam tamen ipsa fragilitate uincuntur, ut uel in ira malum dicant uel in aspectu rerum delectabilium cogitatione tacita concupiscant. quodsi mortalis condicio non patitur esse hominem ab omni macula purum, debent ergo largitione perpetua peccata carnis aboleri. unum est enim sapientis et iusti et uitalis uiri opus diuitias suas in sola
Abbreviated transcription (Latin):
lentur enim sudeo largiare quia peccaueris. Nam si fiducia
largiendi pecces non abolentur. Deus enim purgari hoĩes
a peccatis maxime cupit. ideoq agere poenitentiam iubet
Agere autem poenitentiam nihil ẽ aliud ꝗͣ profiteri et affir¬
mare se tilterius non peccaturum. Ignoscitur itaq us qui
ad peccatum imprudenter incauteq labuntur. Ueniam ñ
habet qui sciens peccat. Nec tñ si aliquis fuerit purificatus
ab omni labe peccati temperandum sibi ab oꝑe larginoĩs
existimet. quia non habeat peccata quae deleat. Immo uõ
tum magis iustitiam debet operari cum factus est uistus
ut quod ante in medelam uulneꝵ fecerat. postmodum fa¬
ciat in laudem gloriamq uirtutis. Eo accedit quod nemo
eẽ sine delicto potest ꝗͣdiu indumento carnis oneratus ẽ.
cuius infirmitas triplici modo subiacet dominio peccati
factis. dictis. cogitatione. Per hos gradus ad summum cul¬

Expanded text:
lentur enim, si ideo largiare, quia peccaueris. nam si fiducia lentur enim, si ideo largiare, quia peccaueris. nam si fiducia largiendi pecces, non abolentur. deus enim purgari hominem a peccatis maxime cupit ideoque agi paenitentiam iubet: agere autem paenitentiam nihil aliut est quam profiteri et adfirmare se ulterius non peccaturum. ignoscitur itaque iis qui ad peccatum inprudenter incauteque labuntur, ueniam non habet qui sciens peccat. nec tamen si aliquis purificatus fuerit ab omni labe peccati, temperandum sibi ab opere largitionis existimet, quia non habeat peccata quae deleat. immo uero tum magis iustitiam debet operari, cum factus est iustus, ut quod ante in medellam uulnerum fecerat, postmodum faciat in laudem gloriamque uirtutis. eo accedit quod nemo esse sine delicto potest, quamdiu indumento carnis oneratus est. cuius infirmitas triplici modo subiacet dominio peccati, factis dictis cogitatione: per hos gradus ad summum col
Abbreviated transcription (Latin):
meliora conuertas. Unde bestias emis hinc captos redime.
Unde feras pascis. hinc pauperes ale. Unde homines ad gladi¬
um comparas hinc innocentes mortuos sepelli. Quid prodest
ꝑditae nequitie bestiarios facere locupletes. et instruere ad
flagicia. Transfer ad magnum sacrificium male peritura¬
ut pro his ueris muneribus habeas a deo munus aternum
Magna ẽ misericordiae merces. cui deus pollicetur peccata
se omnia remissurum. Si audieris inꝗt preces supplicis tui
et ego audiam tuas. Si misertus laborantium fueris et
ego in tuo labore miserebor. Si autem non respexceris nec ad¬
iuueris. et ego animum tuum contrate geram. tuisq telegi¬
bus iudicabo. Quotiens igitur rogaris. tentari te adeo cre¬
de an sis dignus audiri. Circunspice conscientiam tuam et
quantum potes medere uulneribus. Nec tñ quia peccata lar¬
gitione tolluntur. dari tibi licentiam peccandi putes. Abo¬

Expanded text:
meliora convertas. Unde bestias emis, hinc captos redime; meliora convertas. Unde bestias emis, hinc captos redime; unde feras pascis, hinc pauperes ale; unde homines ad gladium comparas, hinc innocentes mortuos sepeli. Quid prodest perditae nequitiae bestiarios facere locupletes, et inflagitia? transfer ad magnum sacrificium male perituraut pro his ueris muneribus habeas a deo munus aeternum. magna est misericordiae merces, cui deus pollicetur peccata se omnia remissurum. si audieris inquit preces supplicis tui, et ego audiam tuas: si misertus laborantium fueris, et ego in tuo labore miserebor. si autem non respexeris nec adiuueris, et ego animum tuum contra te geram tuisque te legibus iudicabo. Quotiens igitur rogaris, temptari te a deo crede an sis dignus audiri. circumspice conscientiam tuam et quantum potes, medere uulneribus. nec tamen quia peccata largitione tolluntur, dari tibi licentiam peccandi putes: abo
Abbreviated transcription (Latin):
liqua direptio: Quid uerere fluxum et fragile bonum facere
sempiternum. aut thesauros tuos custodi deo credere. ubi nõ
furem praedonemq timeas. non rubiginem. non tyrannum:
Qui apud deum diues ẽ. pauꝑ eẽ nunꝗͣ põt. Si iustitiam tanti
putas. sequere. abiectis oneribus. quae te premunt. Libera
te ipsum compedibus et catenis. ut expeditus ad deũ curras
Magni et excelsi animi est despicere et calcare mortalia. Sed
si hanc uirtutem non capis ut diuitias tuas in archam dei cõ¬
feras. ut fragilibus tibi compares firmiora. liberabo te metu ⁊
omnia ista praecepta non tibi soli dantur. sed omni ppło ꝗ mente
conunctus ẽ: et cohaeret sicut homo unus. Si solus magnis o¬
peribus non sufficis. pro uirili parte operare iustitiam sic tñ
ut quantum diuitus inter caeteros tantum opere praecellas.
neq nunc suaderi tibi putes. ut rem familiarem tuam minuae
uel exhaurias. sed quae in superuacua fueras impensurus ad

Expanded text:
liqua direptio? quid uerere fluxum et fragile bonum facere liqua direptio? quid uerere fluxum et fragile bonum facere sempiternum aut thesfurem praedonemque timeas, non rubiginem, non tyrannum? Qui apud Deum dives est, pauper esse nunquam potest. Si justitiam tanti putas, sequere, abjectis oneribus quae te premunt: libera te ipsum compedibus et catenis, ut expeditus ad Deum curras. Magni et excelsi animi est despicere et calcare mortalia. Sed si hanc virtutem non capis, ut divitias tuas in aram Dei conferas, ut fragilibus tibi compares firmiora, liberabo te metu. Omnia ista praecepta non tibi soli dantur, sed omni populo, qui mente conjunctus est, et cohaeret sicut homo unus. Si solus magnis operibus non sufficis, pro virili parte operare justitiam, sic tamen, ut quantum divitiis inter caeteros, tantum opere praecellas. Neque nunc suaderi tibi putes, ut rem familiarem tuam minuas, vel exhaurias: sed quae in supervacua fueras impensurus, ad