comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
soliditatem sacre fidei signoꝵ uirtute ꝑdu¬
xerunt. Cumq in elegiam alsatie ꝑuenis¬
sent. ibiq popło uerbum ueritatis predica¬
rẽt. unus eoꝵ nomine maternꝰ grauiter
egrotare cepit. ⁊crescente eadem infirmita¬
tis molestia post ñ multos dies uitam fini¬
uit. Cuius corpus cum gemitu ⁊ luctu t̾re
uia acciderant flebiliter magistro ꝑordinẽ
narrauit. Quem ille clementer consolatus
baculum suum eidem tradidit. precipiens
suscitari. Ille uero ueloci cursu elegiam.
fodiens baculum suꝑposuit. Dumq uerba
apłi implesset. statim mat̾nus uiuus ⁊ inco¬
lumis coram populo de tumulo surrexit In
quo loco xp̃iani popłi ecclesiam construxer̃t.
⁊ ex eo quod acciderat nomen resurrectionis¬
ei imposuerunt. Sc̃s uero eucharius post¬
qͣm in elegia multos ad fidem xp̃i imbuit. iã
ad alia loca migrare disponens ualedixit
in elegia frĩb ⁊ cum ualerio ⁊ materno pro¬

Expanded text:
soliditatem sacrae fidei signorum virtute perdusoliditatem sacrae fidei signorum virtute perduxerunt. Cumque in Elegiam Aisaciae pervenissent ibique populis verbum veritatis praedicarent, unus eorum nomine Maternus graviter aegrotare coepit, et crescente eadem infirmitatis molestia, non post multos dies vitam finivit; cujus corpus cum gemitu et luctu terrae i acciderant in via, flebiliter magistro narravit per ordinem. Quem ille clementer consolatus, baculum suum ei tradidit, praecipiens suscitari. Ille vero veloci cursu Elegiam qfodiens, baculum superposuit; dumque verba apostoli inplesset, statim Maternus vivus et incolomis coram populi multitudine de tumulo surrexit. In quo loco christiani populi ecclesiam construxerunt, et ex eo quod ibi acciderat nomen resurrectionis inposuerunt. Sanctus vero Eucharius postquam in Elegia multos ad fidem Christi inbuit, jam ad alia loca migrare disponens, valedixit in Elegia fratribus, et cum Valerio et Materno pro
Abbreviated transcription (Latin):
portum ⁊ galatiam. capadociam asiam bichi¬
niam. uerbo predicationis illustrauit. An¬
no dñice incarnationis. xl. uii. regni autẽ
claudii cesaris anno .uii. suꝑna ꝓuisione
ordinante romam ingressus salutarem cũc¬
tis credentib fidem constantissima assertio¬
ne predicauit. eandemq signis potentissimis
atq uirtutib comꝓbauit. ⁊ eiusdem urbis
pontificatum .xxu. annis strenuissime rexit.
funidata atq edificata romane urbis eccłia
deniq opus dirigit᷑ ex siuis discipulis uir
maguarum existens uirtutum eucharius.
qui in ordinatione. lx̃xii discipłoꝵ dñi fuit
tercius. ualerius qͦ ⁊ maternus. Quorum
statim eucharium ep̃m oedinauit. ualeriũ
diaconum. Maternum subdiaconum con¬
secrauit. Quos statim in opus predicatio¬
nis direxit. aliosq cum eos idoneos uiros
clementem mansuetum meminium alios¬
ꝙ plurimos. Qui accepta benedictione ma¬
gistri ad gallias ꝓperauerunt ⁊ multos ad

Expanded text:
Pontum et Galaciam, Cappadociam ac BithiPontum et Galaciam, Cappadociam ac Bithiniam verbo praedicationis illustravit. ominicae incarnationis 47, regni autem Claudii Caesaris anno 4, superna provisione ordinante Romam ingressus, salutarem cunctis credentibus fidem constantissima assertione praedicavit eandemque potentissimis signis atque virtutibus comprobavit et ejusdem urbis pontificatum 25 annis strenuissime rexit. Fundata itaque et aedificata Romanae urbis ecclesia denique opus eligitur ex suis discipulis vir magnarum existens virtutum Eucharius, qui in ordine 72 discipulorum Domini fuit tercius, Valerius et Maternus. Quorum statim Eucharium episcopum ordinavit, Valerium diaconum, Maternum subdiaconum consecravit. Quos statim in opus praedicationis direxit aliosque cum eis idoneos viros, Clementem, Mansuetum, Memmium aliosque plurimos. Qui accepta benedictione magistri, ad Gallias properarunt, et multos ad
Abbreviated transcription (Latin):
Tiberius post magnam drusiam exercitꝰ stra¬
gem tandem cruentissime uicit. Ceciderunt
in eo prelio om̃s copie treberioꝵ. galli usq ad
int̾nitionem deleti sunt. Orusus magontiã
relatus est ibiq sepultus. Igitur anno im¬
mam uerissimamq pacem dei ordinatione
idem cesar composuerat. natus est xp̃c. cuius
aduentui pax ista famulata est. in cuius or¬
tu audientib hominib exultantes angeli
cecinerunt. gła in excelsis deo. ⁊ in t̾ra pax
hominib bone uoluntatis. Augusto defũc¬
to tiberius successit. cuius imꝑii anno .xuͦ.
xp̃c iam. xxͣx. annoꝵ a ioħe baptizatꝰ est.
Deinde .xii. apłos elegit. ⁊ in eoꝵ solatium
lxxii. discipulos postea designauit. Postqͣm
uero dñs nr̃ iħc xp̃c. passus mortuus ⁊ sepul¬
tus amortuis resurrexit ⁊ in celum ascen¬
dit. beatissimꝰ petrus apłs anthiocenam ec¬
clesiam pͥma confessione xp̃iani nominis.
supra solidissimam petram fundauit. ac

Expanded text:
Tiberius post magnam Drusiani exercitus straTiberius post magnam Drusiani exercitus stragem tandem cruentissime vicit. Ceciderunt in eo praelio omnes copiae Trebirorum; Galli usque ad internitionem deleti sunt. Drusus Mogonciam relatus est, ibique sepultus. Igitur anno immam verissimamque pacem ordinatione Dei idem Caesar composuerat, natus est Christus, cujus adventui pax ista famulata est, in cujus ortu audientibus hominibus exultantes angeli cecinerunt: Gloria in excelsis Deo et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Caesare defuncto, Tiberius successit; cujus imperii anno 15. jam 30 annorum, a Johanne baptizatus est. Deinde 12 apostolos elegit, et in eorum solacium 72 discipulos postea designavit. Postquam vero Dominus noster passus, mortuus et sepultus, a mortuis resurrexit, et in coelum ascendit, beatissimus Petrus apostolus Antiocenam ecclesiam primam confessione christiani nominis super solidissimam petram fundavit, et
Abbreviated transcription (Latin):
indulsit. ip̃e om̃i gallia pacata romam redi¬
re disposuist. S cum intellexisset a pompeio
⁊ senatu triumphum ob inuidiam sibidene.¬
gari. reuersus in galliam germanos ⁊ gallos¬
sibi in amicitiam asciuit. ⁊ eoꝵ magna auxi¬
lia accepit. cui ⁊ treberi nichilominus solacia
contulere. Grata fuit gallis hec bellis ãmini¬
stratio. uidelicet gaudentib ad romam bel¬
lum referri a qͣ sibi dudum ꝑ cesarem fuit
illatum. Qua multitudine fretus cesar
pompe̾um. et senatũ roma expilit. Postea
ad mortem coegit. romanũ imꝑium solus
optinuit. post aliqͣntos annos asenatorib
occisus interiit. Huic successit octauianus
eius ex sorore nepos. qui claudium tiberiũ
neronem ⁊ drusum priuignos suos milit
ad gallias ob rebellantes pacandos. Iste est
tiberius qui post augustum imꝑauit. Hic
ergo cum druso ad renum in loco qui dicit᷑
binga. contra gallos dimicauit. In quo con¬

Expanded text:
indulsit ; ipse omni Gallia pacata, Romam rediindulsit ; ipse omni Gallia pacata, Romam redire disposuit. Sed cum intellexisset a Pompeio et senatu triumphum sibi ob invidiam denegari, reversus in Galliam, Germanos et Gallos in amicitiam sibi ascivit, et eorum auxilia magna accepit; cui et Trebiri nichilominus solacia contulere. Grata fuit Gallis haec belli administratio, videlicet gaudentibus, ad Romam bellum referri, a qua sibi dudum per Caesarem fuit illatum. Qua multitudine fretus Caesar Pompeium et senatum Roma expulit, postea ad mortem coegit, Romanum regnum solus obtinuit, post aliquot annos a senatoribus occisus interiit. Huic successit Octavianus, ejus ex sorore nepos, qui Claudium Tiberium Neronem et Drusum privignos suos misit ad Gallias rebellantes pacandas. Iste est Tiberius, qui post Augustum imperavit. Hic ergo cum Druso ad Renum in loco qui dicitur Bingis contra Gallos dimicavit. In quo con
Abbreviated transcription (Latin):
co natus decessisset ꝓpinqui eius conueniebãt
⁊ de morte si res in suspitionẽ uenit deuxori¬
tis interficiebant. Funera erant pro cultu
galloꝵ magnifica ⁊ sũptuosa: omĩa que
uiuis c̃ordis fuisse arbitrabant᷑ inferebant.
etiam animalia ac supͣ hanc memoriam. ser¬
ui ⁊ clientes qͦs ab hũs dilectos ẽẽ constabat.
ustis consectis una cremabant᷑. Habebãt
⁊ hoc legib sanccitum siquid depublico a
finitimis rumore accepissent. uti ad magi¬
stratum deferrent. neue cum alio aliquo
cõmunicarent. quod sepe homines temera¬
rios atq imꝑitos falsis rumorib terreri.
⁊ ad facinus impelli. ⁊ de summis reb con¬
silium capere cognitum est. Magistratꝰ
que uisa erant. occultabant. que esse utilia
indicassent multitudini ꝓdebant. de re pu¬
blica ñ nisi ꝑ concilium loqui concedebatur.
Cesar gͦ sicut prediximꝰ cingetori pͥncipatũ
treberoꝵ concessit. ciuitati pstinam libertatẽ

Expanded text:
co natus decessit, ejus propinqui conveniebant, co natus decessit, ejus propinqui conveniebant, et de morte si res in suspitionem venit, de uxoritas interficiebant. Funera erant pro cultu Gallorum magnifica et sumptuosa; omnia quae vivis cordi fuisse arbitrabantur inferebant, etiam animalia; ac paulo supra hanc memoriam servi clientes, quos ab his dilectos esse constabat, justis confectis, una cremabantur. Habebant et hoc legibus sanctum: si quid de re publica a finitimis rumore accepissent, uti ad magistratum deferrent, neve cum alio aliquo communicarent, quod saepe homines temerarios atque inperitos falsis rumoribus terreri et ad facinus inpelli et de summis rebus consilium capere cognitum est. Magistratus quae visa erant occultabant, quae esse utilia judicassent multitudini prodebant; de re publica nisi per concilium loqui non concedebatur.sicut supra diximus , Cingetorigi principatum Trebirorum concessit, civitati pristinam libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
baut. idq ex driopib ꝓditum dicebant. Ob
hanc causam spacium om̃is temporis ñ nu¬
inero dieiꝵ s noctiũ finiebant. ⁊ dies natales
⁊ mensium ⁊ annoꝵ curricula sic obseruabãt.
ut uoctem dies sub sequeret᷑. In reliquis uite
institutis hoc fere a reliquis gentib differe¬
bant. quod suos liberos nisi eũ adoleuissẽt.
ut munus militie sustinere possent. palam
ad se ire ñ patiebant᷑ filiumq puerulum
etate mn publico in conspectu patris assistere
turpe ducebant. uiriq qͣntas pecunias ab
uxorib dotis nomine accepissent. tantas ex
suis bonis exstimatione fc̃a cum dotibꝰ cõmu¬
nicabant. Huius omĩs pecunie ratio coniũ
ctum habebat᷑ fructusq seruabant᷑ ut cuiꝰ
uita suꝑauisset ad eum pars utriusq cũ fru¬
ctu superioꝵ tempoꝵ ꝑueniret. Uiri in uxo¬
res sicut in liberos ute necisq habebant po¬
testatem. Et cum pater familie illustriore lo¬

Expanded text:
bant, idque ex driuidibus proditum dicebant. Ob bant, idque ex driuidibus proditum dicebant. Ob eam causam spacium omnis temporis non numero dierum set noctium finiebant; et dies natales et mensium et annorum inicia sic observabant, ut noctem dies subsequeretur. In reliquis vitae institutis hoc fere a reliquis gentibus differebant, quod suos liberos, nisi cum adolevissent, ut munus militiae sustinere possent, palam ad se venire non patiebantur, filiumque puerili aetate in publico in conspectu patris assistere turpe ducebant. Virique quantas pecunias ab uxoribus dotis nomine accepissent, tanta ex suis bonis, existimatione facta, cum dotibus communicabant, Hujus omnis pecuniae conjunctim ratio habebatur, fructusque servabantur, ut cujus vita superavisset, ad eum pars utriusque cum fructu superiorum temporum perveniret. Viri in uxores sicut in liberos vitae necisque habebant potestatem; et cum pater familiae illustriore lo
Abbreviated transcription (Latin):
mum artium inuentorẽ ferebant. hunc uia¬
rum atq itinerum ducem hunc ad questꝰ
pecunie mercaturasq habere uim maximã
arbitrabant᷑. Post hunc apollinem ⁊ mar¬
tem ⁊ iouem. ⁊ mineruam. De huis eandẽꝙ̃
relique gentes habebant. opinionem apposui¬
nem morbos depellere mineruam oꝑam ato
sacrificioꝵ initia tradere. iouem celeste impe¬
rium tenere. martera bella regere. Huic cum
bello dimicandum foret. ea que bello concepis¬
sent. plerumq deuouebant. que suꝑassent a¬
uimalia capta immolabant reliqͣs res in unũ
locum conferebant. Multis in ciuitatib haiꝵ
rerum cruciatꝰ exstructos consecratis locis
olim ⁊ adhuc conspicari licebat. Namq sepe
accidit. ut neglecta quispiam religione aut
capta occultare aut posita tollere auderet gͣ¬
tissimũq supplicium ibi hoꝵ delictoꝵ cum
cruciatu constitutum erat. Treberi se sicut
⁊om̃s galli abdito patre ꝓgeneratos predica¬

Expanded text:
nium artium inventorem ferebant, hunc vianium artium inventorem ferebant, hunc viarum atque itinerum ducem, hunc ad quaestus pecuniae mercaturasque habere vim maximam arbitrabantur. Post hunc Apollinem et Martem et Jovem et Minervam. De hiis eandem quam reliquae gentes habebant opinionem, Apollinem morbos depellere, Minervam operam atque sacrificiorum inicia tradere, Jovem imperium coeleste tenere, Martem bella regere. Huic, cum bello dimicandum foret, ea quae bello cepissent plerumque devovebant, quae superassent animalia capta immolabant, reliquas res in unum locum conferebant. Multis in civitatibus harum rerum extructos tumulos consecratis locis olim et adhuc conspicari licebat. Neque saepe accidit, ut neglecta quispiam religione, aut capta occultare aut posita tollere auderet, gravissimumque supplicium ibi horum delictorum cum cruciatu constitutum erat. Treberi se sicut omnes Galli ab Dite patre progeneratos praedica
Abbreviated transcription (Latin):
Natio erat omĩs galloꝵ adeo dedita religio¬
nib. atq ob eam causam. qua erant affecti
grauiorib morbis quodq in ꝑiculis p̾lũs q
uersabant᷑ aut ꝓuictimis homines immo¬
labant. aut se immolaturos uouebant. mi¬
nistrisq ad ea sacrificia driodib utebant᷑. qͥd
pro uita hominis nisi hominis uit̾a redderet᷑.
ñ posse aliter deoꝵ immortaliũ placari num̃¬
arbitrabant᷑. publiceq eius generis instituta
habebant. sacrificia. Alis magnitudine imma¬
ni simulacra habebant quoꝵ contecta uin¬
minib membra uiuis hominib comple¬
bant. quib successis circũuenti flamma exu¬
rebantur homines. Supplicia eoꝵ qui in fur¬
to aut latrocinio aut aliqua noxa forent com¬
prehensi gratiora diis immortalib eẽ arbit᷑.¬
bantur. Sed cum eius generis copia defice¬
ret etiam ad innocentium supplicia descen¬
debant. Deum maxime mercurium colebãt
Huius erant plurima simulacha. Hunc om¬

Expanded text:
12. Natio erat omnis Gallorum adeo dedita religio12. Natio erat omnis Gallorum adeo dedita religionibus, atque ob eam causam, quo erant affecti gravioribus morbis, quodque in periculis praeliisque versabantur, aut pro victimis homines immolabant, aut se immolaturos vovebant; ministrisque ad ea sacrificia driuidibus utebantur, quod pro vita hominis, nisi hominis vita redderetur, non posse aliter numen deorum immortalium placari arbitrabantur; publiceque ejus generis habebant instituta sacrificia. Alii magnitudine immani simulacra, quorum contexta viminibus membra vivis hominibus complebant, quibus succensis circumventi flamma exanimabantur homines. Supplicia eorum qui in furto aut latrocinio aut aliqua noxa forent comprehensi gratiora diis immortalibus esse arbitrabantur. Set cum ejus generis copia deficeret, etiam ad innocentium supplicia descendebant. Deum maxime Mercurium colebant. Hujus erant plurima simulacra. Hunc om
Abbreviated transcription (Latin):
litteris. Id nobis duab ex magnis causis in
teris confisos minus memorie studere. Quod
plerisq accidit. ut presidio litterarũ diligen¬
tiam in ꝑdocendo ac memoriam amittant.
Inpͥmis hoc uolebant ꝑsuaderi ñ interire
animas. s ab aliis post mortẽ tnͣsire ad alios
atq hoc ad uirtutẽ exercitari putabant me¬
tu mortis neglecto. Multa preterea de sideri¬
b alꝙ eoꝵ motu. de mundi ac t̾rarum mag¬
nitudine. de natura rerũ. de ui ac potestate
deoꝵ disputabant. ⁊ iuuentuti tradebant.¬
Alterum genus erat equitum. Hii eũ erat usꝰ.
atri alicid̃ bellum accidebat qd̃ ante cesaris
aduentum quot annis accidere solebat. uti
aut ip̃i inuirias inferrent. aut illatas ꝓpul¬
sarent. om̃s in bello uersabant᷑ atq eoꝵ ut
quisq erat genere. ⁊ copiis amplissimis. ita
plurimos circa se abactos clientesq habebat.
Hanc unam grãm potentiamq nouerunt.

Expanded text:
litteris. Id nobis duabus ex magnis causis inslitteris. Id nobis duabus ex magnis causis insteris confisos, minus memoriae studere; quod plerisque accidit, ut praesidio litterarum diligentiam in perdiscendo ac memoriam amittant. In primis hoc volebant persuadere, non interire animas, set ab aliis post mortem transire ad alios, atque hoc ad virtutem exercitari putabant, metu mortis neglecto. Multa praeterea de sideribus atque eorum motu, de mundi ac terrarum magnitudine, de rerum natura, de vi ac potestate deorum disputabant, et juventuti tradebant.--Alterum genus erat equitum. Hii, cum erat usus, atque aliquod bellum accidit, quod ante Caesaris adventum fere quotannis accidere solebat, uti aut ipsi injurias inferrent aut illatas propulsarent, omnes in bello versabantur; atque eorum, ut quisque erat genere et copiis amplissimus, ita plurimos circa se ambactos clientesque habebat. Hanc unam gratiam potentiamque noverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mam inter eos habebat auctoritatẽ. Hoc
mortuo siquis ex reliquis excelluit dignitate
successit. aut si erant partes plures suffra¬
gio drudum allegebant᷑. Nonnunqm etiã
armis de principatu contendebant. Hii certo
tempore anni in finib carnotũ que regio
totius gallie media halebat᷑ considerabant
in loco consacrato. Huc om̃s undiq qui con¬
trouersias habebant conueniebant: ⁊ eorũ
decretis iudiciisq parebant. Disciplina hec¬
in britannia reꝑta. atq inde in galliam tnͣs¬
rant neq tributa unqͣm cum reliquis pen¬
debant. militie uacationẽ omniumq rerũ
habebant immunitatẽ. Tantis excitatis
premiis multi ⁊ sua sponte indisciplinam
ueniebant. ⁊ a parentib ꝓpinquisq mitte¬
bantu. Itaq annos ñ nuili uicenos in disei¬
plina ꝑmanebant. neq fas ẽẽ existimabãt
eam litteris mandare cũ in reliqͥs fere reb
publicis pͥuatisq rationib grecis uterent᷑

Expanded text:
mam inter eos habebat auctoritatem. Hoc mam inter eos habebat auctoritatem. Hoc mortuo, si quis ex reliquis excelluit dignitate, successit, aut si erant pares plures, suffragio driuidum allegebatur. Nonnumquam etiam armis de principatu contendebant. Hii certo tempore anni in finibus Carnotum, quae regio totius Galliae media habetur, considebant in loco consecrato. Huc omnes undique qui controversias habebant conveniebant, eorumque decretis judiciisque parebant. Disciplina in Brittannia reperta atque inde in Galliam transrunt, neque tributa umquam cum reliquis pendebant, militiae vacationem omniumque rerum habebant immunitatem. Tantis excitati praemiis, multi et sua sponte in disciplinam veniebant, et a parentibus propinquisque mittebantur. Itaque annos nonnulli vicenos in disciplina permanebant; neque fas esse existimabant, eam litteris mandare, cum in reliquis rebus fere publicis privatisque rationibus Grecis uterentur
Abbreviated transcription (Latin):
ria potentioꝵ premebant᷑. in seruitutem se
dicabant nobilib. In hos omĩa iura: que
dñ in seruos. S de his duob generib alt̾m¬
uiniꝰ reb intererant. sacrificia publica ac pͥ¬
uata ꝓcurabant religionem interp̾tabant᷑.
Ad hos magnus adolescentiũ numerus dis¬
cipline causa concurrebat. magnoq hiis
apud eos erant honore. Nam fere de om̃bz
controuersiis publicis priuatisq constitue¬
bant. ⁊ si qͦd facinus ad missũ. si cedes facta.
si de hereditate. si de finib controu̾sia erat.
idem decernebant. premia penasq constitu¬
bant. Si qui aut priuati aut popłs eoꝵ
decreto ñ obediebant: interdicebant aditũ.
Hec pena apud eos grauissima. Ab hiis aũ
discedebant om̃s aditum eoꝵ sermonemq
diffugiebant. ne qͥd ex cõmunione cõmodi
acciperent. neq hiis petentib ius reddebatur
neq honos ullus communicabatur. Hiis
autem om̃ib drudib preerat unus qͥ sum¬

Expanded text:
ria potentiorum premebantur, in servitutem se ria potentiorum premebantur, in servitutem se dicabant nobilibus. In hos omnia jura quae domini in servos. Sed de hiis duobus generibbus divinis intererant, sacrificia publica ac privata procurabant, religionem interpretabantur. Ad hos magnus adolescentium numerus disciplinae causa concurrebat, magnoque hii erant apud eos honore. Nam fere de omnibus controversiis publicis privatisque constituebant, et si quod facinus admissum, si caedes facta, si de hereditate, de finibus controversia erat, idem decernebant, praemia poenasque constituebant. Si qui aut privati aut populus eorum decreto non obediebat, interdicebant. Haec poena apud eos gravissima.decedebant, aditum eorum sermonemque diffugiebant, ne quid ex communione incommodi acciperent. Neque his petentibus jus reddebatur, neque honos ullus communicabatur. Hiis autem omnibus driuidibus praeerat unus, qui sum
Abbreviated transcription (Latin):
quod cum romauis habuerant. In treberis
ñ solum in om̃ib partib ⁊ pagis. sed pene
in singulis domib factiones ẽarũꝙ factio¬
num pͥncipes fuerũt. qui sũmam auctorita¬
tem eoꝵ iudicio habebant. Quoꝵ ad arbitriũ
iudiciũq sũma omnium rerum iudicioꝵ¬
q redibat idq eiꝰ causa antiquitus institu¬
tum ne qͥs explebe contra petẽciorem auxi¬
lii egeret. Suos enim quisq opprimi ⁊ cir¬
cũueniri ñ patit᷑. Neq enim si faciant
ullam inter suos haberent auctorita¬
tem. Hec eadẽ ratio est in sũma to¬
tius gallie. Namq hec ciuitas ideo detri¬
mentum sustinuit quia alterius factionis
erat induciomarus. alterius cingetor. Inte
rea sicut ⁊ in om̃i gallia eoꝵ hominum.
qui in aliquo numero ⁊honore censentur.
genera erant duo. Nam plebs pene seruoꝵ
habebatur loco. que ꝑ se nichil audiebat
nulli adhibebat᷑ consilio. Pleriq cum ere
alieno aut magnitudine tributoꝵ aut iniu¬

Expanded text:
quod cum Romanis habuerant. In Treberis quod cum Romanis habuerant. In Treberis non solum in omnibus pagis et partibus, sed pene etiam in singulis domibus factiones, eorumque factionum principes fuerunt, qui summam auctoritatem eorum judicio habebant. Quorum ad arbitrium judiciumque summa omnium rerum consiliorumque rediebat, idque ejus rei causa antiquitus institutum, ne quis ex plebe contra potentiorem auxilii egeret. Suos enim quisque opprimi et circumveniri non patitur. Neque enim aliter si faciant, ullam inter suos habent auctoritatem. Haec eadem ratio est in summa totius Galliae . Namque haec civitas ideo detrimentum sustinuit, quia alterius factionis erat Induciomarus, alterius Cingetorix. In ea sicut et in omni Gallia eorum hominum qui in aliquo numero et honore censentur genera erant duo. Nam plebes pene servorum habebatur loco, quae per se nichil audebat, nulli adhibebatur consilio. Plerique cum aere alieno aut magnitudine tributorum aut inju
Abbreviated transcription (Latin):
tierunt. Quos labienus equitatu consecu¬
tus. magno numero interfecto compluri¬
b capitis. paucis post dieb ciuitatẽ recepit.
Nam germani qui auxilio uenerant au¬
dita trebereoꝵ fuga domum sese contule¬
runt. Cum hiis induciomari ꝓpinqui qͥ
defectionis auctores fuerant. comitati eos¬
eiuitati eos ciuitati excesserunt. Cingeto¬
ri quem ab initio ꝑmansisse in officio.
de monstrauimus. principatus atq impe¬
rium. est traditum. Cesar uero postqͣm
ex menapis in trebereo uenit duab decau¬
sis. Renum tͣnsire uoluit quarũ altera e¬
rat. quod contra se auxilia treberis mise¬
rant. altera ne ambiori receptum ad eos
haberet. firmo in treberis presidio ad po¬
nentem relicto. nequis subito motus ab¬
his moriretur. cum reliqͥs copiis contra
sueuos qui auxilia treberis miserant.re¬
num tnͣsiuit. Non alienum uidet᷑ esse de
morib treberoꝵ uel galloꝵ ꝓponere quib
uidelicet morib ex parte fedus est lesum.

Expanded text:
tierunt. Quos Labienus equitatu consectatierunt. Quos Labienus equitatu consectatus, magno numero interfecto, compluribus captis, paucis post diebus civitatem recepit. Nam Germani qui auxilio venerant, percepta Trebirorum fuga, sese domum contulerunt. Cum hiis Induciomari propinqui, qui defectionis auctores fuerant, comitati eos ex civitate excesserunt. Cingetorigi, quem ab initio permansisse in officio demonstravimus, principatus atque imperium est traditum. Caesar vero postquam ex Menapiis in Trebiros venit, duabus de causis Renum transire voluit. Quarum erat altera, quod contra se auxilia Treberis miserant, altera ne Ambiorix receptum ad eos haberet. Firmo in Treberis praesidio ad pontem relicto, ne quis ab his subito motus oriretur, cum reliquis copiis contra Suevos, qui auxilia Treberis miserant, Renum transivit. 11. Non alienum videtur esse, de moribus Trebirorum vel Gallorum proponere, quibus videlicet moribus ex parte foedus est laesum,
Abbreviated transcription (Latin):
qꝙͦ ꝑ exploratores ante lucẽ ad treberos defe¬
runtur. Uix aginen nouissimũ extra as¬
uissimos munitiones ꝓcesserat. cum galli
cohortati inter se ne sꝑatam predam ex ma¬
nib dimitterent. longum esse perterritis
hostib germanos expectare. neq suam pa¬
ti dignitatem. ut tantis copiis tam exigu¬
am manũ presertim fugientem impeditã
adoriri ñ audeant. flumen tnͣsire. ⁊ in loco¬
tant. Quod fore suspicatꝰ labienus ut om̃s
citra flumen eliceret. eadem usus simulati
sis paululum impedim̃tis. atq in tumulo
quodam collocatis cohortatꝰ milites simul
signa ad gallos conuerti. aciemq dirigi iu¬
reliquos equites ad latera disponit. Roma¬
ni celeriter clamore sublato. palam in tre¬
beros mittunt. Illi ubi preter spem qͥs fuge¬
re credebant infestis signis ad se ire uidere
impetũ modo ferre ñ potuerunt ac pͥmo cõ¬
cursu in fugam coniecti ꝓximas. siluas pe¬

Expanded text:
quoque per exploratores ante lucem ad Trebiros defequoque per exploratores ante lucem ad Trebiros deferuntur. Vix agmen novissimum extra munitiones processerat, cum Galli cohortati inter se, ne speratam praedam ex manibus dimitterent; longum esse, perterritis Romanis, Germanos expectare, neque suam pati dignitatem, ut tantis copiis tam exiguam manum praesertim fugientem atque impeditam adoriri non audeant. Flumen transire et in loctant. Quod fore suspicatus Labienus, ut omnes citra flumen eliceret, eadem usus simulatiosis paululum impedimentis atque in tumulo quodam collocatis, cohortatus milites, simul signa ad Gallos converti aciemque dirigi jureliquos equites ad latera disponit. Romani celeriter clamore sublato, pila in Trebiros mittunt. Illi ubi praeter spem quos fugere credebant infestis signis ad se ire videre, impetum modo ferre non potuerunt, ac primo concursu in fugam conjecti, proximas silvas pe
Abbreviated transcription (Latin):
ta hostium consilio sperans temeritate eoꝵ
aliqͣm fore dimicandi facultatẽ qͥnq cohor¬
tib presidio impedimentis relicto. cũ .xxu.
profisciscitur. ⁊ nulle spacio relicto passuũ
castra cõmunit.Erat inter eos ⁊labienum
difficili tnͣsitu flumen ripisq preruptis.
Hoc neq ip̃e tnͣsire in animo habebat neq
treberos transituros existimabat. Auxilioꝵ
tur in concilio palam qͣm germani appropin¬
quare dicant᷑. sese suas exercitꝰ q fortunas ĩ
dubiũ ñ deuocaturꝵ. ⁊ postera die pͥma luce
castra moturũ. Celeriter hec ad treberos de¬
feruntur ⁊ ex magno suoꝵ equitatus num̃o¬
ñnullos gallicis reb fauere natura cogebat.
Labienus nocte tribunis millenis pͥmisq
ordinsb coactis. quid sit sui consilii ꝓponit
et qͦd facilius det hostib timoris. suspicio
fert consuetudo castra moueri iubet. Hiis
reb fuge similem ꝓfectionem effecit. Hec

Expanded text:
to hostium consilio, sperans temeritate eorum to hostium consilio, sperans temeritate eorum aliquam fore dimicandi facultatem, quinque cohortibus praesidio impedimentis relicto, cum vigintproficiscitur, et mille passuum relicto spatio castra communit. Erat inter eos et Labienum difficili transitu flumen ripisque praeruptis. Hoc neque ipse transire in animo habebat, neque Trebiros transituros existimabat. Augebaturitur in consilio palam, quoniam Germani appropinquare dicantur, sese suas exercitusque fortunas in dubium non devocaturum, et postero die prima luce castra moturum. Celeriter haec ad Trebiros deferuntur, et ex magno suorum equitatus numero nonnullos Gallicis rebus favere natura cogebat. Labienus nocte tribunis militum primisque ordinibus coactis, quid sit sui consilii proponit, et quo facilius det hostibus timoris suspitionecae rei fert consuetudo, castra moveri jubet. His rebus fugae similem profectionem efficit. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
ti in siluas paludesq confugiunt. suaq eo¬
dem conferunt. Cesar partitis copnis cũ¬
centurione fabio ⁊ marcho crasso questore
celeriter effectis pontib adit triꝑtito edificia
uicos q incendit. magno pecoris atq homi¬
num numero potitur. Quib reb coacti
menapi legatos ad eum pacis petende causa
mittunt. Ille obsidib hostium se innumero
eos habiturũ confirmat. si aut treberos aut
ambiorigem aut eoꝵ legatos finib suis ac¬
cepissent. Hiis reb confirmatis. cum om̃i¬
turba cum equitatu custodes in loco mena¬
pis reliquit. Inter hec treberi magnis coacti
peditatus equitatusq copiis labienum
cum legione. una qui in eoꝵ finib hiema¬
bat. adoriri parabant. iamq ab eo ñ longiꝰ
uia bidui aberant. cum duas uenisse legio¬
ues missu cesaris coguoscunt. Positis ca¬
stris a milib passuum .xu. auxilia germa¬
noꝵ expectare constitiunt. labienus cogni¬

Expanded text:
ti, in silvas paludesque confugiunt, suaque eoti, in silvas paludesque confugiunt, suaque eodem conferunt. Caesar partitis copiis cum Fabio et M. Crasso quaestore, celeriter effectis pontibus, adit tripertito, aedificia vicosque incendit, magno pecoris atque hominum numero potitur. Quibus rebus coacti Menapi, legatos ad eum pacis petendae causa mittunt; ille obsidibus acceptis hostium se in numero eos habiturum confirmat, si aut Ambiorigem aut Trebiros aut eorum legatos finibus suis accepissent. His rebus confirmatis, Connium Attrabatem cum equitatu custodis loco in Menapis relinquit. Inter haec Trebiri, magnis coactis peditatus equitatusque copiis, Labienum cum una legione, qui in eorum finibus hiemabat, adoriri parabant; jamque ab eo non longius via bidui aberant, cum duas venisse legiones missu Caesaris cognoscunt. Positis castris a milibus passuum 15, auxilia Germanorum expectare constituunt. Labienus, cogni
Abbreviated transcription (Latin):
Interfecto induciomaro ad eius ꝓpinquos
treberis imꝑperium defert᷑. illi infinitimos
germanos sollicitare. ⁊ pecuniam polliceri
ñ desistunt. Cum aꝓximis impetrare ñ pos¬
sent. ulteriores temptant. Inuentis ñ nul¬
lis ciuitatib iure iurando inter se coniun¬
rigem sibi societate ⁊ federe adiungunt.
Quib cognitis cesar consilio habito cum
reliqui preter senones carnotesq ⁊ trebe¬
ros uenissent. totus ⁊ mente ⁊ animo in
bellum treberoꝵ ⁊ ambiorigis succensus.
cum senonib car notisq parciscitur accep¬
tis eoꝵ obsidib. Erant menapi ꝓpinqui he¬
buronum finib ꝑpetuis paludib siliiꝰq
muniti qui ex gallia de pace ad cesarem
ñ miserant. Hec prius ambiori ⁊ treberis¬
de trahenda auxilia existimat. qͣm ip̃os bel¬
lo lacessiat. Hoc inito consilio totius exer¬
similia ad labienũ in treberos mittit. du
citur. Iili nulla coacta manu loci presidio fre¬

Expanded text:
Interfecto Induciomaro, ad ejus propinquos Interfecto Induciomaro, ad ejus propinquos ad Treberim imperium defertur. Illi finitimos Germanos sollicitare et pecuniam polliceri non desistunt. Cum a proximis inpetrare non possent, ulteriores temptant. Inventis nonnullis civitatibus, jurejurando inter se confirrigem sibi societate et foedere adjungunt. Quibus cognitis, Caesar concilio habito, cum reliqui praeter Senones et Carnotas Trebirosque venissent, totus et mente et animo in bellum Trebirorum et Ambiorigis succensus, cum Senonibus Carnotisque paciscitur, acceptis eorum obsidibus. Erant Menapi propinqui Eburonum finibus, perpetuis paludibus silvisque muniti, qui uni ex Gallia de pace ad Caesarem non miserant. detrahenda auxilia existimabat, quam ipsos bello lacesseret. Hoc inito consilio, totius exerimenta ad Labienum in Trebiros mittit, duacitur. Illi, nulla coacta manu, loci praesidio fre
Abbreviated transcription (Latin):
Interim induciomarus ex consuetudine coti¬
diana ad castra accedit. atq ibi magnam diei
partem consumit. Equites tela conitiunt
⁊ magna contumelia uerboꝵ romanos ad
pugnam euocant. Nullo a romanis respon¬
so dato. ubi uisum est sub uespere dispersi.
ac dissipati discedũt.. Subito labie¬
rus duab portis om.nem equitatũ
emittit. precipit atq interdicit pert̾ritis
alium prius uulneret. qͣm illum int̾fectũ
uideret quod mora relinquoꝵ spatiũ nactũ
illum effugere uolebat. Magna ꝓpouit hiis
qui illum occiderent. premia submittit eqͥ¬
tib cohortes subsidio cõpbat hominis con¬
silium fortuna. Et cum om̃s unũ peterẽt
in ip̃o fluminis uado deprehensꝰ inducioma¬
rus int̾ficit᷑. caput eiꝰ refertur in castra. Re¬
deuntes qͦs possunt consectant᷑ ⁊ occidunt.
hac re cognita om̃s eburonum ⁊ neruiorũ
que conuenerant copie discedunt. pauloq
habuit post io fc̃m cesar galliam quietiorẽ

Expanded text:
Interim Induciomarus ex consuetudine cottiInterim Induciomarus ex consuetudine cottidiana ad castra accedit, atque ibi magnam partem diei consumit. Equites tela conjiciunt et magna contumelia verborum Romanos ad pugnam evocant. Nullo a Romanis responso dato, ubi visum est, sub vesperum dispersi ac dissipati discedunt. Subito Labienus duabus portis omnem equitatum emittit, praecipit atque interdicit, perterritialium prius vulneret, quam illum interfectum videret; quod mora reliquorum spacium nactum illum effugere nolebat; magna proponit hiis qui occiderint praemia, submittit equitibus cohortes subsidio. Comprobat hominis consilium fortuna, et cum unum omnes peterent, in ipso fluminis vado deprehensus Induciomarus interficitur, caputque ejus refertur in castra. Redeuntes equites quos possunt consectantur et occidunt. Hac re cognita, omnes Eburonum et Nerviorum quae convenerant copiae discedunt, pauloque habuit post id factum Caesar Galliam quietiorem. 10.
Abbreviated transcription (Latin):
manu munitissimis castris sese teneret. de
suo ac legionis ꝑiculo nichil timebat. neqͣm
occasionem rei bene gerende dimitteret
oratione iuduciomari cognita quam in cõ¬
cuio habuit. circũmittit ad finitunas ciui¬
tates equitesq undiq conuocat. Hiis cer¬
tum diem conueniendi dicit. Interĩ ꝓpe
cotidie cum om̃i equitatu induciomaruo
sub castris eiꝰ uagabat᷑ alias ut situm caftͤ¬
rum cognosceret. alias collocandi aũt̾ritan¬
di causa. Equites plerũq om̃s tela intra
uallum conciebant. labienus suos intra
munitiones continebat. timorisq opinio¬
nem quib cumq poterat reb augebat. Cum
maiore in dies contemptiones indiciomarꝰ
accederet. uocte una intromissis equitib om¬
nium finitimarũ ciuitatũ quos accersien¬
Dos curauerat. tanta diligentia om̃s suos eu¬
stoduis in castra continuit. ut ea res nula ratio¬
ne enuntiari aut ad treberos ꝑferri posset.

Expanded text:
manu munitissimis castris sese teneret, de manu munitissimis castris sese teneret, de suo ac legionis periculo nichil timebat; ne quam occasionem rei bene gerendae dimitteret, oratione Induciomari cognita quam in concilio habuit, circummittit ad finitimas civitates equitesque undique evocat; his certum diem conveniendi dicit. Interim prope cottidie cum omni equitatu Induciomarus sub castris ejus vagabatur, alias ut situm castrorum cognosceret, alias colloquendi aut territandi causa Equites plerumque omnes tela intra vallum conjiciebant. Labienus suos intra munitiones continebat, timorisque opinionem quibuscumque poterat rebus augebat. Cum majore in dies contemptione Induciomarus accederet, nocte una intromissis equitibus omnium finitimarum civitatum quos accersiendos curaverat, tanta diligentia omnes suos custodiis intra castra continuit, ut ea res nulla ratione enunciari aut ad Trebiros perferri posset.
Abbreviated transcription (Latin):
lia auctoritatem comꝑauerat. ut undiq ad eũ
legationes concurrerent. grãm atq amicitiã
publice pͥuatumq peterent. Ubi intellexit
ultro ad se uenire alt̾a ex parte senones car
copias defore si ex finib ꝓgredi cepisset. armatũ
concilium indicit. Hoc more galloꝵ est inici¬
um belli. qͦd cominuri lege om̃s puberes arma¬
ti conuenire cogunt᷑. Qui ex hiis nouissimꝰ
uenit in conspectu multitudinis. omnbus
cruciatib afflictus necat᷑. In eo consilio cin¬
getorem alterius pͥncipem factionis generꝵ
suũ quem supͣ demonstrauimꝰ cesaris fidem
secutum ab eo ñ cessisse. hostem iudicandũ
curat. bona eiꝰ publicat. Hiis reb confectis
in concilio ꝓnuntiat accersitũ se ab om̃ib¬
senonib ⁊ carnotib aliisq complurib gal¬
lie ciuitatib. Hoc iter factur ꝑ fines re
castra labieni oppugnaturum. que fieri ue¬
lit precepit. Labienus cum ⁊ loci natura. et

Expanded text:
lia auctoritatem comparaverat ut undique ad eum lia auctoritatem comparaverat ut undique ad eum legationes concurrerent, gratiam atque amicitiam publice privatimque peterent. Vbi intellexit ultro ad se veniri, altera ex parte Senones Carncopias defore, si ex finibus suis progredi coepisset, armatum concilium indicit. Hoc more Galloum belli, quod communi lege omnes puberes armati convenire coguntur; qui ex his novissimus venit, in conspectu multitudinis omnibus cruciatibus afflictus necatur. In eo concilio Cingetorigem, alterius principem factionis, generum suum, quem supra demonstravimus Caesaris fidem secutum ab eo non cessisse, hostem judicandum curat, bona ejus publicat. His rebus confectis, in concilio pronunciat, accersitum se a Senonibus et Carnotibus aliisque compluribus Galliae civitatibus, hoc iter facturum per finescastra Labieni oppugnaturum; quae fieri velit praecipit. Labienus cum et loci natura et
Abbreviated transcription (Latin):
rem gestam in eburonib ꝑscribit. docet om̃s
equitatus peditesq treberoꝵ trib milibus
passuũ suis castris consedisse. Cesar mira
celeritate uenit ad neruios ubi copias ambio¬
rigis ciceronem legatum cum legione seda
delere meditantes Ambiorige suꝑato celerit᷑
suꝑauit. ea ꝙ de uictoria uel occisimũ nũciũ
labieno misit. hac fama ad treberos ꝑlata
induciomarus quipostera die castra labieni
oppugnare decreuerat: noctu ꝓfugit. omsc
copias in treberos reduxit. Deinde totiꝰ anni
sequentis nullum tempꝰ intermiserunt qͥn
tus renum legatos mt̃terent. ciuitates sol¬
licitarent. pecunias pollicerent᷑. magna par¬
dicerent. Nec tamen ulli ciuitati germano¬
rum ꝑsuaderi potuit ut renum tnͣsiret cũ
induciomarus nichilominꝰ copias ducere exer¬
cere. afinitimis equos parare exules damp¬
uatosq tota gallia magnis prenuis ad seal¬
licere cepit. ac tantũ sibi iam hiis reb in gal¬

Expanded text:
rem gestam in Eburonibus perscribit, docet omnes rem gestam in Eburonibus perscribit, docet omnes equitatus peditesque Trebirorum tribus milibus passuum longe a suis castris consedisse. Caesar mira celeritate venit ad Nervios, ibi copias Ambiorigis, Ciceronem legatum cum legione secunda delere meditantes, Ambiorige fugato, celeriter superavit, eaque de victoria velocissimum nuncium Labieno misit. Hac fama ad Trebiros perlata, Induciomarus, qui postero die castra Labieni oppugnare decreverat, noctu profugit, omnesque copias in Trebiros reduxit. Deinde totius sequentis hiemis nullum tempus intermiserunt, quin trans Renum legatos mitterent civitates sollicitarent, pecunias pollicitarentur, magna pardicerent. Neque tamen ulli civitati Germanorum, persuaderi potuit ut Renum transiret, cuIndutiomarus nihilo minus copias cogere, exercere, a finitimis equos parare, exules damnatosque tota Gallia magnis praemiis ad se allicere coepit. Ac tantam sibi iam his rebus in Gal
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitates distribuere ex quib unam cum tito
labieno in confinio treberoꝵ ⁊ Remoꝵ hiema¬
re iussit. alt̾am cum titurio sabino ⁊ coita ĩ
eburanos quoꝵ pars maxima est int̾ renum
⁊ mosam sub imꝑio ambiorigis ad hiemandũ
misit. Induciomarus missis nuntiis impu¬
lit ambiorigem ut legiones cum legatis in
suis finib hiemantes occideret. Quas cum
ambior insidiis circũuentas funditꝰ interfe¬
cisset induciomarus magnas armoꝵ copias
habens. post qͣm etiam de consensu tocius gal¬
lie certior factus est. labienũ legatũ legionẽq
cui is preerat quõ facile factu arbitbat᷑ dełe sta¬
tuit ac deinde eburonib neruiisq cõiunctis ad opp¬
mendum cesarem ꝑgere. labienus interitu
treberoꝵ conuenissent. ueritus si exhibernis
fuge similem ꝓfectionem fecisset. hostium
impetum sustinere ñ posse. presertim quos re¬
centia uicto¬
mittit. qͣnto cũ ꝑicło
legionem ex hibernis educturus esset.

Expanded text:
civitates distribuere. Ex quibus unam cum Tito civitates distribuere. Ex quibus unam cum Tito Labieno in confinio Trebirorum et Remorum hiemare jussit, alteram cum Titurio Sabino et Cotta in Eburonas, quorum pars maxima est inter Renum et Mosam sub imperio Ambiorigis, ad hiemandum misit. Induciomarus missis nunciis inpulit Ambiorigem, ut legiones cum legatis in suis finibus hiemantes occideret . Quas cum Ambiorix, insidiis circumventos funditus interfecisset, Induciomaruhabens, postquam de consensu totius Galliae certior redditus est, Labieni castra legionemque cui is praeerat, quod facile factu arbitrabatur, detuit, ac deinde Eburonibus Nervisque conjunctus ad opprimendum Caesarem pergere . Labienus, interitu orum copiae convenissent, veritus, si ex hibernis fugae similem profectionem fecisset, hostium impetum sustinere non posset, praesertim quos recenti victomittit, quanto cum periculo legionem ex hibernis educturus esset;
Abbreviated transcription (Latin):
sumere cogeret᷑. om̃ib reb ad britannicum
bellum comꝑantis induciomarum ad se cũ.¬
cc. aupeslib obsidib uenire iussit. Is adductis
filiis ꝓpinquiisq eiꝰ om̃ib qͦd cesar nominatĩ
euocaiserat conu s catus inductiomarũ. Hor¬
tatus est: ut in officio maneret. nichil tamen
egit. s principib treberoꝵ ad se cõuocatis:
eos singillatim cingetori reconciliauit. Quod
cum merito eius a se fieri intelligebat. tamen
magni int̾esse arbitrabat᷑. cuius auctoritatẽ
⁊ int̾ suos plurimũ ualere. cuius egregiam
uoluntatem in se ꝑspexiss. Id grauiter factũ¬
tulit induciomarus suds grãm inter suos
minui. ⁊ qui iam ante inimico animo in ro¬
manos fuit. multo grauius hoc dolore exar¬
sit. Sello britãnico confecto. cum frumenta
gallie ꝓpt̾ siccitatis augustias defecissert.
coactus est cesar aliter ac suꝑiorib annis exer¬
citum in hibnia collocare legionesq in plures

Expanded text:
sumere cogeretur, omnibus rebus ad Brittannicum sumere cogeretur, omnibus rebus ad Brittannicum bellum comparatis, Induciomarum ad se cum ducentis obsidibus venire jussit. His adductis, filiis propinquisque ejus omnibus, quos Caesar nominatim evocaverat, consolatus Induciomarum hortatusque est ut in officio maneret. Nichil tamen egit; sed principibus Trebirorum ad se convocatis, eos singillatim Cingetorigi reconciliavit; quod cum merito ejus ab se fieri intelligebat, tamen magni interesse arbitrabatur, ejus auctoritatem et inter suos quam plurimum valere, cujus egregiam voluntatem in se perspexisset. Id graviter tulit Induciomarus, suam gratiam inter suos minui, et qui jam ante inimico animo in Romanos fuisset , multo gravius hoc dolore exarsit. Bello Brittannico confecto, cum frumentum Galliae propter siccitates angustius provenisset, coactus est Caesar aliter ac superioribus annis exercitum in hibernis collocare, legionesque in plures
Abbreviated transcription (Latin):
cipatu contendebant. induciomariis ⁊ cin
uentu cognitum est. ad eum uenit. se suos¬
q om̃s in officio futuros cõfirmat. neq ab a
esse ñ poterant. in siluam arduendam abdi¬
tis que in genti magnitudine ꝑ medios fines
tebereoꝵ a flumine ueno ad initium remoꝵ
qm ñ nulli principes. ex ea ciuitate ⁊ auctori¬
tate cingetoris adducti ⁊ aduentu romani
exercitus ꝑterriti. ad cesarem uenerunt et
sue ciuitati consulere ñ possent. induciomarꝰ¬
eum uenire noluisse. quo. facilius inofficio ciui
tatẽ contineret. ne om̃is aentis re nobilitatis
discessu plebs ꝓpter utatu cr imprudentiã
laberet᷑. Itaq ciuitatẽ ra¬
in sua potesta¬
te ẽẽ set si cesar ꝑmitteret ad eum in castra
uenturum ciuitatisq fortunas eius fideicõ¬
missurũ. Cesar ⁊ si intelligebat. quia decausa
dicebantur queq eum res instituto consilio
deterreret. tamen ne estarem in treberis con¬

Expanded text:
cipatu contendebant, Induciomarus et Cingcipatu contendebant, Induciomarus et Cingis legionumque adventu cognitum est, ad eum venit, se suosque omnes in officio futuros confirmat, neque ab amesse non poterant in silvam Arduennam abditis, quae ingenti magnitudine per medios fines Trebirorum a flumine Reno ad initium Remoruquam nonnulli principes ex ea civitate, et auctoritate Cingetorigis adducti, et adventu Romani exercitus perterriti, ad Caesarem venerunt, et suae civitati consulere non possent: Induciomareum venire noluisse, quo facilius civitatem in officio contineret, ne omnis nobilitatis discessu plebs propter imprudentiam laberetur: itaque esse civitatem in sua potestate, seseque, si Caesar permitteret, ad eum in castra venturum, suas civitatisque fortunas eius fidei permissurum. Caesar, etsi intellegebat qua de causa ea dicerentur quaeque eum res ab instituto consilio deterreret, tamen, ne aesta
Abbreviated transcription (Latin):
martia se rogauit sepeliri.⁊ hoc eprchaphi
scribi fecit. Exul arimaspes hac martis in
arce qͥesco. Belgica roma mei: ñ mea dͥgna fu¬
it. Iure bono meritoꝵ. nobilitate triumphis.
Dii tueantur ei par nisi roma nichil. Wlne¬
ror epte reo: consul primꝰq senatus. Hic gau¬
dete mei: sic meruisse mori.
nno uero ante incarnationẽ dñi qͥnqͣ¬
gesimo cum iulius cesar ad gallias de¬
gallicos. opinio uirtutis est singularis auxi¬
lium equitum cesari miserunt. S cum contͣ
atrabatas ⁊ uiromandos pugnatũ foret. et
uiderent romanoꝵ castra multitudine hosti¬
um compleri. legiones premi ⁊pene circũ¬
uentas teneri calones. equites funditores
numidas diuersos dissipatosq in omnes
impedimentisq eoꝵ hostes potitos ciuitati
in fines treberoꝵ ꝓfectus est. Nec ciuitas lon¬
ge plurimũ tocius gallie equitatu ualebat.
magnasq copias peditum habebat. renum
ut supͣ documnus tangens. In ea duo de pͥn¬

Expanded text:
Martia se rogavit sepeliri et hoc epitaphiuMartia se rogavit sepeliri et hoc epitaphiur inscribi : Exul Arimaspes hac Martis in arce quiesco Belgica; Roma mei non mea digna fuit. Jure bono, meritorum nobilitate, triumphis Dii tueantur, ei par nisi Roma nichil. Vulneror, Epte reo, consul primusque senatus. Hic gaudete mei, sic meruisse mori. 9. Anno vero ante incarnationem Domini quinquagesimo cum Julius Caesar CAESAR Gallos opinio est virtutis singularis, auxilium equitum Caesari miserunt; set cum apud Attrabatas et Viromandos pugnandum foret, et viderent Romanorum castra multitudine hostium compleri, legiones premi et pene circumventas teneri, calones, equites, funditores Numidas diversos dissipatosque in omnes impedimentisque eorum hostes potitos, civitati ntis in fines Trebirorum profectus est. Haec civitas longe plurimum totius Galliae equitatu valebat, magnasque copias peditum habebat, Renum, ut supra docuimus, tangens. In ea duo de prin
Abbreviated transcription (Latin):
Isdem temporib uenit treberim arimaspes
urbis rome senator ⁊ rector. uolens auditam
sepius de treberib uirtutũ eminentiam ip̃a
suimet melius experiri sententia. Cui trebe¬
ri eoquod in romana urbe amministrau̾at
rectoris officium. cõmiscere. ⁊ egregiũ uirũ
tanta liberalitate ⁊ amicicia fouere. ut nequa¬
qͣm ulterius ad patriam remearet. Adhuc
autẽ eo romanum ius regente. contigit re¬
um quendã nomine eptem ab ip̃o arismas¬
pe capite condempnari. qui iudicium faciẽs
hac ⁊ illac incertus uagabat᷑ ⁊ ꝓfugus. Hic
uero ubi fama uolante cognouit qualib
honorib arimaspes. in treberis floreret. in¬
iuidit ⁊ mortem sibi olim ab eo destinatam.
ulcisci desiderans treberim uenit. ubi se no¬
mine cognoscente ⁊ obhoc in se nichil sinistͥ
suspicante tandem post multas insidias ari¬
maspem inuentũ occidit. Qui sentiens hoc
uulnere mortẽ se ñ posse effugere in porta

Expanded text:
Hisdem temporibus venit ad Treberim Arimaspes Hisdem temporibus venit ad Treberim Arimaspes urbis Romae senator et rector, volens auditam saepius de Treberibus virtutum eminentiam ipsa suimet melius experiri sententia. Cui Treberi idem quod in Romana urbe administraverat rectoris officium commisere, et egregium virum tanta liberalitate et amicitia fovere, ut nequaquam ulterius cuperet ad patriam remeare. Adhuc autem eo Romanum jus regente, contigit quendam nomine Epten reum ab ipso Arimaspe capite condempnari. Qui judicium fugiens, hac et illac incertus vagabatur et profugus. Hic ergo ubi fama volante cognovit, qualibus honoribus Arimaspes in Treberis floreret, invidit, et mortem sibi olim ab ipso destinatam ulcisci desiderans, Treberim venit; ubi se nemine cognoscente et ob hoc nihil in se sinistri suspicante, tandem post multas insidias Arimaspem inventum occidit. Qui sentiens hoc se vulnere mortem non posse effugere, in porta