comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pe umortificat qui uiuũ dãnat
& non uicturum uiuificare nitit᷑.
qui reum de supplicio absoluere
Conatur. Causȩ ergo pensandę
sunt. et tunc ligandi atꝙ soluen
da secuta post culpam. ut quos
solutio praesidentis. cũ interni
arbitriũ sequitur uidicis. Quod
bene quatriduani mortui resusci¬
atio illa significat. quȩ uideli¬
cet demonstrat quia prius dñs¬
dicens lazare ueni foras. & post¬
odum is qui uiuens egressus
fuerat adiscipulis estsolutus. sicut
serptum est Cunq egressus essit
qui fuerat ligatus institis. tunc
dixit discipulis: Soluite eum.
e sinite abire. Ecce illũ discipu¬
Itam uiuentẽ soluunt. quem
lagister resuscitauerat mortuũ
Si enim discipuli lazarum mortuũ
solucrent. fętorem magis ostende¬
rent quam uirtutem Ex qua
consideratione intuendũ ẽ. quod
illos nos debemus ꝑ pastoralem
auctoritatẽ soluere. quos auc̃¬
torem nr̃m cognoscimus ꝑsusci¬
tantem grãm uiuificare. Quae
nimirum uuuficatio ante ope¬

Expanded text:
cat, qui justum damnat. Et non victurum vivificare nititur, qui reum a supplicio absolvere conatur. 6. Causae ergo pensandae sunt, et tunc ligandi atque solvetia secuta post culpam, ut quos solutio praesidentis, cum interni arbitrium sequitur judicis. Quod bene quatriduani mortui resuscitatio illa significat, quae videlicet demonstrat quia prius dicens: Lazare, veni foras ; et postmodum is qui vivens egressus fuerat a discipulis est solutus, sicut scriptum est: Cumque egressus esset, qui fuerat ligatus dixit discipulis: Solvite eum, et sinite abire . Ecce illum discipuli jam viventem solvunt, quem magister resuscitaverat mor tuum. Si enim discipuli Lazarum mortuum solverent, fetorem magis ostenderent quam virtutem. Ex qua consideratione intuendum est quod illos nos debemus per pastoralem auctoritatem solvere quos auctorem nostrum cognoscimus per suscitantem gratiam vivificare. Quae nimirum vivificatio ante ope
Abbreviated transcription (Latin):
dicium metuunt. animarũ uidi¬
ces fiunt: & alios dãpnant ul
liberant qui semet ipsos damnari
metuebant. Horum ꝓfecto nunc
in ȩccła ep̃i locum tenent. soluen¬
di ac ligandi auctoritatẽ suscipi¬
unt. qui gradum regiminis sorti¬
untur. Grandis honor. sed graue
pondus istius est honoris. Ourum
quippe est. ut qui nescit tener
moderamina uite sue. uidex urts
fiat alienȩ. Et plerumq contings
ut hunc iudicu locus teneat. cill¬

Expanded text:
dicium metuunt animarum judidicium metuunt animarum judices fiunt; et alios damnant, vel liberant, qui semetipsos damnari metuebant. 5. Horum profecto nunc in Ecclesia episcopi locum tenent. Ligandi atque solvendi auctoritatem suscipiunt, qui gradum regiminis sortiuntur. Grandis honor, sed grave pondus istius est honoris. Durum quippe est ut qui nescit tenere moderamina vitae suae judex vitae fiat alienae. Et plerumque contingit ut hic judicii locu
Abbreviated transcription (Latin):
nos gratia libertatis unxit. domina¬
tionis demoniacȩ uigum putruit.
paulo attestante qui ait Ubi sp̃s
dñi. ibi libertas Sciendum uero
est quod hi qui prius sp̃m scm̃ ha¬
buerunt ut & ipsi in nocenter ui¬
uerent & in p̃dicatione quib dã
ꝓdessent. id circo hunc post resur¬
rectionẽ dñi patenter acceperunt.
ut ꝓdesse non paucis sed plurib
possent Vlnde & in hac ipsa datio¬
ne sp̃s dicitur Quorum remis eritis
peccata remittuntur eis. & quorũ
ritinueritis retenta sunt. Libet in¬
tueri illi discipuli ad tanta onera
humilitatis uocati ad quantũ
culmen głae sint ꝑducti. Ecce
non solum de semet ipsis securi fi¬
unt. sed & iã alienȩ obligationis
potestatt̃ relaxationis accipiunt
Principatum superni iudicu sortum¬
tur. ut uice dĩ quib dam peccata
retineant. quib dã relaxent
Sed sic eos a dõ decebat erigi. qui
tantum ꝓ dõ consenserant humi¬
liari. Ecce qui districtum dĩ ui¬

Expanded text:
nos gratia libertatis unxit, dominanos gratia libertatis unxit, dominationis daemoniacae jugum putruit, Paulo attestante, qui ait: Ubi spiritus Domini, ibi libertas . Sciendum vero est quod hi qui prius Spiritum sanctum habuerunt, ut et ipsi innocenter viverent, et in praedicatione quibusdam prodessent, idcirco hunc post resurrectionem Domini patenter acceperunt, ut prodesse non paucis, sed pluribus possent. Unde et in hac ipsa datione Spiritus dicitur: Quorum remiseritis peccata remittuntur eis, et quorum retinueritis retenta sunt. Libet intueri illi discipuli, ad tanta onera humilitatis vocati, ad quantum culmen gloriae sint perducti. Ecce non solum de semetipsis securi fiunt, sed etiam alienae obligationis potestatem relaxationis accipiunt; principatumque superni judicii sortiuntur, ut vice Dei quibusdam peccata retineant, quibusdam relaxent. Sic sic eos a Deo decebat erigi, qui tantum pro Deo consenserant humiliari. Ecce qui districtum Dei ju
Abbreviated transcription (Latin):
erat glorificatus. Unde &iam ꝑ
moysen dicit᷑. Suxerunt mel de
petra. & oleum de firma petra
Neꝙ enĩ quicquã tale uxta histo¬
riam legitur. si tota testamenti
ueteris series recenseatur. Nusquã
de petra mel. nusquã oleum ille
populus suxit Sed quia iuxta
pauli uocẽ petra erat xp̃s. mel de
petra suxerunt. quia ciusdẽ redẽp¬
toris nr̃i facta. & miracula uideruns
Oleum uero de firma petra suxerunt.
quia effusione sc̃ĩ sp̃s post resurree¬
tionẽ euis ungi meruerunt
Quasi ergo in firma petra mel dedit.
quando adhuc mortalis dñs mi¬
raculorum suorum dulcedinem
discipulis ostendit. Sed firma pe¬
tra oleum fudit. quia post resur¬
rectionẽ suam factus iam in passi¬
bilis ꝑ afflationẽ sp̃s donũ sc̃ę unc¬
tionis emanauit. De hoc oleo per
ꝓphetam dr̃ Computrescet iugũ
a facie olei Sub iugo quippe tene¬
bamur demoniacȩ dominationis.
sed uncti sumus olco sp̃sseĩ Et quia

Expanded text:
fuerat glorificatus . Unde etiam per fuerat glorificatus . Unde etiam per Moysen dicitur: Suxerunt mel de petra, et oleum de firma petra . Neque enim quidquam tale juxta historiam legitur, si tota Testamenti Veteris series recenseatur. Nusquam de petra mel, nusquam oleum ille populus suxit. Sed quia juxta Pauli vocem: Petra erat Christus , mel de petra suxerunt, qui ejusdem Redemptoris nostri facta et miracula viderunt. Oleum vero de firma petra suxerunt, quia effusione sancti Spiritus post resurrectionem ejus ungi meruerunt. Quasi ergo infirma petra mel dedit, quando adhuc mortalis Dominus miraculorum suorum dulcedinem 1555 discipulis ostendit. Sed firma petra oleum fudit, quia, post resurrectionem suam factus jam impassibilis, per afflationem spiritus donum sanctae unctionis emanavit. 4. De hoc oleo per prophetam dicitur: Computrescet jugum a facie olei . Sub jugo quippe tenebamur daemoniacae dominationis, sed uncti sumus oleo Spiritus sancti. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
Nr & semel declit in terra consistens.
& scmel cȩlo prȩsidens Neq enim
allo loco datus sp̃s sẽs aperte mon¬
stratur nisi nunc cum ꝑ insufflati¬
onem ꝑcipitur. & postmodũ cum
de eelo ueniens in linguis uarus
demonstratur. Cur ergo prius in
derra discipulis datur post modũ
e celo mittitur. nisi quod duo
st precepta caritatis. dilectio
llidelie&. dĩ & dilectio ꝓximi: In
enia datur sp̃s ut diligatur ꝓxi¬
Mis. e cęlo datur sp̃s ut diligatur
Sicut ergo una est caritas &
duo prȩcepta. ita unus est sp̃s &
luo data prius a consistente dño
terra postmodum ecelo. quia
Ipximi amore discitur qualiter
ũeniri debeat ad amorem dĩ¬
Unde idem iohannes dicit Qui non
diligit fratrẽ suũ quẽ uidet. dm̃
quẽ non uidet quomodo potest
diugere.Et ante quidẽ discipulo
fidem. sed tamen manifesta datio¬
ne non nisi post resurrectionem
datus Unde scriptum est. Nondũ
erat sp̃s datus. quia iħs nondum

Expanded text:
r et semel dedit in terra consistens, et semel coelo praesidens? Neque enim alio in loco datus Spiritus sanctus aperte monstratur , nisi nunc cum per insufflationem percipitur, et postmodum cum, de coelo veniens, in linguis variis demonstratur. Cur ergo prius in terra discipulis datur, postmodum de coelo mittitur, nisi quod duo sunt praecepta charitatis, dilectio videlicet Dei, et dilectio proximi? In terra datur Spiritus, ut diligatur mus, e coelo datur spiritus ut diligatur Deus. Sicut ergo una est charitas et duo praecepta, ita unus Spiritus et duo data. Prius a consistente Domino in terra, postmodum e coelo, quia in proximi amore discitur qualiter pervenire debeat ad amorem D idem Joannes dicit: Qui non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt quomodo potest diligere ? Et ante quidem discipulorfidem, sed tamen manifesta datione non nisi post resurrectionem datus est. Unde et scriptum est: Nondum erat spiritus datus, quia Jesus nondum
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe in soluendis acligandis subal¬
tis suȩ uoluntatis motus. non aute
causarum merita sequatur Una
fit ut ipsa hac ligandi & soluend̃
potestate se priuet. qui hanc
ꝓ suis uoluntatib & non ꝓsubdl¬
torum morib exercet. Sȩpe fu

Expanded text:
Saepe in solvendis ac ligandis subditis suae volunt atis motus, non autem causarum merita sequitur. Unde fit ut ipsa hac ligandi, ac solvendi potestate, se privet, qui hanc pro suis voluntatibus, et non pro subjectorum moribus exer
Abbreviated transcription (Latin):
quod maneat. Nolite gͦ inuo¬
bisimet ipsis pensare quod habe¬
tis. sed quid estis. Ecce mundus
florentẽ mundum mentis despe
ga: salus continua: opulentia
in rebus: fęcunditas in ꝓƿagine:
tranquillitas in diuturna pace
& tamen cum in seipso floreret.
iam in eorum cordibus mundus
aruerat Ecce iam inseipso
mundus aruit. &e ad huc in
Ubiꝙq ꝑcutimur. undiq amari¬
tudinibus replemur. & tamen
cȩca mente carnalis concupis¬
centiȩ. ipsas eius amaritudines
amamus. Fugientẽ sequimur:
labenti in heremus Et quia
labentem retinere non possu¬
mus: cum ipso labimur quẽ
cadentẽ tenemus Aliquan¬
nunc tantis plagis plenus est.
ut ipse iam nos mundus mit¬
tat ad dm̃. Pensate ergo quã
nulla sunt: quae temporaliter
currunt. Finis temporalium
ostendat: quam nichil sit qđ
transire potuit. Casus rerum in¬
dicet: quia res transiens & tunc
ꝓpe nichil fuit cum stare uidere
tatis amore corfigite: ut dum¬
dum terrena culmina adipisci

Expanded text:
quod maneat. Nolite ergo in voquod maneat. Nolite ergo in vobismetipsis pensare quod habetis, sed florentem mundum mentis despecga, salus continua, opulentia in rebus, fecunditas in propagine, tranquillitas in diuturna pace; et tamen cum in seipso floreret, jam in eorum cordibus mundus aruerat. Ecce jam in seipso mundus aruit, et adhuc in undique percutimur, undique amaritudinibus replemur, et tamen caeca mente carnalis concupiscentiae ipsas ejus amaritudines amamus, fugientem sequimur, labenti inhaeremus. Et quia labentem retinere non possumus, cum ipso labimur, quem cadentem tenemus. Aliquanibi tenuit; nunc tantis plagis plenus est, ut ipse nos jam mundus mittat ad Deum. Pensate ergo quia nulla sunt quae temporaliter currunt. Finis temporalium ostendit quam nihil sit quod transire potuit. Casus rerum indicat quia res transiens et tunc prope nihil fuit cum stare viderettatis amore cor figite; ut dum terrena culmina adipisci
Abbreviated transcription (Latin):
dis nr̃i tanto apud dm̃ in imꝰ
est. quanto hominib in alte
& humilitas cordis nr̃ tanto
apud dm̃ in alto est: quanto ho¬
minib in imo. Despiciamus ergo
siquid boni gerimus. nulla nos
nr̃a inflet operatio. non rerũ
habundantia. non gła extol¬
lat. Si quibus libet ex bonis af¬
fluentibus intus in tumescimus:
dõ despecti sumus. Quo contra
bsalmista de humilib dicit.
ustodiens paruulos dñs. Qui
quia paruulos humiles appellat.¬
postquam sententiam ꝓtulit
consilium adiungit. Nã quasi
quereremus quid ipse ad haec
feeret: ad unxit. humiliatus
sum & liberauit me. Hace crgo
cogitate fr̃s . haec tota intenti¬
one pensate. Nolite in ꝓximis
uris mundi huius bona uenera
Noc ꝓpter dm̃ honorate
in hominibus. quib tamen cõ¬
nnissi non estis: quod facti sunt
Ad imaginem dĩ. Quod tunc in¬
Pximis uere seruatis: si apud
losmet ipsos prius in corde
on tumescitis. Nam qui se ad¬
ue ꝓ rebus transitoriis extol
nescit in ꝓxcimo uencrari

Expanded text:
gitatio tanto apud Deum in imo est, quanto hominibus in alto, et humilitas cordis nostri tanto apud Deum in alto est, quanto hominibus in imo. 3. Despiciamus ergo si quid boni gerimus, nulla nos nostra inflet operatio, non rerum abundantia, non gloria extollat. Si quibuslibet ex bonis affluentDeo despecti sumus: quo contra Psalmista de humilibus dicit: Custodiens parvulos Dominus . Qui quia parpostquam sententiam protulit, consilium subjungit; nam quasi quaereremus quid ipse ad haec faceret, adjunxit: Humiliatus sum, et liberavit me . Haec ergo cogitate, fratres, haec tota intentione pensate. Nolite in proximis vestris mundi hujus bona venerari. Hoc propter Deum honorate in hominibus, quibus tamen commissi non estis, quod facti sunt ad imaginem Dei. Quod tunc proximis vere servatis, si apud vosmetipsos prius in corde non intumescitis. Nam qui se adhuc pro rebus transitoriis extollit, nescit in proximo venerari
Abbreviated transcription (Latin):
ECTIO SC̃ĨEUANGIIII
quam modo fr̃s audistis expositi¬
one non indiget. Sed ne hanc
iaciti prȩterisse uideamur. exhor¬
tando potius quam exponendo
Iea aliquid loquamur. Noc
autem nobis solũmodo de expo¬
sitione uideo esse requirendum.
cur is qui ad salutẽ petendam
uenerat. audiuit nisi signa & ꝓ¬
Agia uideritis non creditis.
ui enim salutem querebat filio:

Expanded text:
ectio sancti Evangelii, quam modo, fratres, audistis, expositione non indiget. Sed ne hanc taciti praeterisse videamur, exhortando potius quam exponendo in ea aliquid loquamur. Hoc autem nobis solummodo de expositione video esse requirendum, cur is qui ad salutem filio petendam venerat audivit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis? Qui enim salutem
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatione tacita respondera
dicens Non eas. quia temet¬
ipsum degeneras. Eonor tuus
despicitur. locus uilescit Eo¬
ce de cęlo uenit qui seruo os
& tamen humiliari in terra
contẽpnimus qui de terra su¬
mus Quid uero apud dm̃
uilius. quid c̾e despectius poꝰ
test. quam seruare honorem
apud homines: & interni t¬
tis oculos non timere: llnas

Expanded text:
cogitatione tacita responderet, cogitatione tacita responderet, dicens: Non eas, quia temetipsum degeneras, honor tuus despicitur, locus vilescit. Ecce de coelo venit qui servo in  tamen humiliari in terra contemnimus, qui de terra sumus. Quid vero apud Deum vilius, quid despectius esse potest, quam servare honorem apud homines, et interni testis oculos non timere? Unde
Abbreviated transcription (Latin):
corporaliter ire pollicetur. Re¬
guli filio ꝑ corporalem prȩsenti¬
am non dignatur ad esse: cen¬
turionis seruo non dedignatur
occurrere. Quid est hoc nisi qđ
superbia nr̃a retunditur. qui in
hominibus non naturam qua
ad imaginem dĩ facti sunt: sed
honores & diuitias ueneramur:
Cunq pensamus quae circa eos
sunt: ꝓfecto interiora minime
praeuidemus Dum ea conside¬
ramus quae in corporibus de¬
non sunt. neglegimus pensare
quod sunt: Redemptor uero
nr̃ ut ostenderet quia quiz al
noluit. ad seruum centurionis
ire paratus fuit. Increpata est
ergo superbia nr̃a. quae nescit
pensare homines ꝓpter homi¬
nes. sola ut diximus quȩ circũ¬
stant hominibus pensat Na¬
turam non aspicit. honorem
dĩ in hominibus non agnoscit
Ecce non uult filius dĩ ire ad
filium reguli. & tamen uenire
paratus est ad salutem serui. Cer¬
te si nos cuiuspiam seruus roga¬
ret ut ad eum ire deberemus.
protinus suꝑbia nr̃a nobis in

Expanded text:
corporaliter ire pollicetur? Recorporaliter ire pollicetur? Reguli filio per corporalem praesentiam non dignatur adesse, centurionis servo non dedignatur occurrere. Quid est hoc, nisi quod superbia nostra retunditur, qui in hominibus non naturam, qua ad imaginem Dei facti sunt, sed honores et divitias veneramur? Cumque pensamus quae circa eos sunt, profecto interiora minime pervidemus. Dum ea consideramus quae in corporibus de sunt, negligimus pensare quod sunt. Redemptor vero noster ut ostenderet quia quae altnoluit, ad servum centurionis ire paratus fuit. Increpata est ergo superbia nostra, quae nescit pensare homines propter homines. Sola, ut diximus, quae circumstant hominibus pensat, naturam non aspicit, honorem Dei in hominibus non agnoscit. Ecce ire non vult Filius Dei ad filium reguli, et tamen venire paratus est ad salutem servi. Certe si nos cujuspiam servus rogaret ut ad eum ire deberemus, protinus nobis nostra superbia in
Abbreviated transcription (Latin):
berte cognoscetis quia in fide du¬
bitauit᷑. Poposcit nanq ut de¬
scenderet. & sanaret filium eius
poralem ergo dñi presentiam
dcerat. Minus itaq in illum cre¬
didit. quem non putauit posse
salutem dare. nisi pręsens esset &
corpore. Si enim ꝑfecte credidis¬
set: ꝓculdubio sciret quia non
esset locus ubi non esset ds̃ E x
magna ergo parte diffisus esł
maiestati. sed pręsentiȩ corporali
Et salutem itaꝙ filio petut & ta¬
men in fide dubitauit. quia
eum adquem uenerat. & poten¬
tem ad curandum credidit. &¬
tamen morienti filio absentem
tur ut uadat : quia non desit
ubi inuitatur indicat. Solo
iussu salutem recddidit. quisolo¬
nutu om̃a creauit. Qua in re
dñm uenit dicens. Dñe. puer
meus iacet paraliticus in domo.
& male torquetur. Cui abiħu
ꝓtinus respondetur. Ego ueniam
& curabo cum. Quid est quod
regulus rogat ut ad eius filiũ
ueniat. & tamen ire corporalites
recusat: ad seruum uero centuri¬
onis non inuitatur & tamen se

Expanded text:
perte cognoscetis quia in fide dubitavit. Poposcit namque ut descenderet et sanaret filium ejus. Corporalem ergo praesentiam Domini deerat. Minus itaque in illo credidit, quem non putavit posse salutem dare, nisi praesens esset et corpore. Si enim perfecte credidisset, procul dubio sciret quia non esset locus, ubi non esset Deus. Ex magna ergo parte diffusus  Msmajestati, sed praesentiae corporali: et salutem itaque filio petiit, et tamen in fide dubitavit, quia eum ad quem venerat et potentem ad curandum credidit, et tamen morienti filio esse absetur ut vadat, quia non desit ubi invitatur, indicat: solo jussu salutem reddidit, qui voluntate omnia creavit. Qua in re Dominum venit dicens: Domine, puer meus jacet paralyticus in domo, et male torquetur. Cui a Jesu protinus respondetur: Ego veniam, et curabo eum . Quid est quod regulus rogat ut ad ejus filium veniat, et tamen corporaliter ire recusat; ad servum vero centurionis non invitatur, et tamen se
Abbreviated transcription (Latin):
ga quã ȩccła gentium. ad usum
tamen seculi prior est multitudo
gentiũ. quam sẏnagoga: paulo
attestante qui ait. quia non
prius quod spiritale ẽ: sed quod
animale. Perseniorẽ gͦ petrum
significatur ȩccła gentium. pl
uiniort̃ iohannẽ sẏnagoga uide¬
orum Cucurrerunt ambo simul.
quia ab ortus sui tempore usq ad
occasum pari et cõmuni uia. & si
non pari et cõmuni sensu gentili¬
tas cum sẏnagoga decurrit llenit
synagoga prior ad monumentũ
sed minime intrauit. quia legis
quidẽ mandata ꝑcepit. ꝓphetias
de incarnatione ac passione do
minica audiuit. sed credere in
mortuum noluit Uidit enim.
lohannes posita linte amina non
passionis dominicȩ credendo in¬
trare distulit. Quẽ diu longeq
ꝓphetauit. praesentẽ uidit et
renuit. Nominẽ esse despexit.
dm̃ carne mortalem factũ crede¬
e noluit. Quid ergo est. nisi qͥa
citius cucurrit. & tamen ante
monumentũ uacua stetit.
enit autẽ sẏmon petrus sequens

Expanded text:
ga quam Ecclesia gentium, ad usum ga quam Ecclesia gentium, ad usum tamen saeculi prior est multitudo gentium quam Synagoga, Paulo attestante, qui ait: Quia non prius quod spiritale est, sed quod animale . Per seniorem ergo Petrum significatur Ecclesia gentium, per juniorem vero Joannem Synagoga Judaeorum. Cucurrerunt ambo simul, quia, ab ortus sui tempore usque ad occasum, pari et communi via, etsi non pari et communi sensu, gentilitas cum Synagoga cucurrit. 3. Venit Synagoga prior ad monumentum, sed minime intravit, quia legis quidem mandata percepit, prophetias de incarnaminica audivit, sed credere in mortuum noluit. Vidit enim Joannes posita linteamina, non passionis Dominicae credendo intrare distulit: quem diu longe lateque prophetavit, praesentem vidit et renuit; hominem esse despexit, Deum carne mortalem factum credere noluit. Quid ergo est, nisi quia et citius cucurrit, et tamen ante monumentum vacua stetit? Venit autem Simon Petrus subsequens
Abbreviated transcription (Latin):
derat mortuũ querebat in
monumenta. Et quia hunc mi¬
nime inuenit. furatũ credidit
Adhuc ergo erant tenebrȩ. cum
uenit ad monumentum
Cucurrit cituis. discipulis nunti¬
auit: Sed illi prae cȩteris cucurre¬
runt : qui prȩ cȩteris a mauerunt:
uidelicet petrus & iohannes Cur¬
rebant autẽ duosimul. sed iohan¬
nes praecucurrit citius petro. &
uenit prior ad monumentũ. sed
in gredi non prȩsumpsit. llenit
uero posterior petrus. & introiuit
Quid fr̃s. quid cursus iste signi¬
ficat. Nũquid nam haec tã sub¬
tilis euangelistę descriptio a mis¬
terus uacare credenda est: Mi¬
nime. Neq enim se iohannes &
praeisse & non intrasse diceret
si in ipsa sua trepidatione miste¬
rium defuisse credidisset. Quid
ergo ꝑ iohannẽ. nisi synagoga
Quid ꝑ petrum. nisi aeccła designai̾
Nec mirum esse uideatur quod pes
uniorẽ synagoga. per seniorim
uero ȩccła signari ꝑhibetur. quia
& si ad dĩ cultum prior est synago¬

Expanded text:
derat mortuum, quaerebat in derat mortuum, quaerebat in monumento, et quia hunc minime invenit, furatum credidit. Adhuc ergo erant tenebrae, cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulis nuntiavit, sed illi prae caeteris cucurrerunt, qui prae caeteris amaverunt, videlicet, Petrus et Joannes. Currebant autem duo simul, sed Jones praecucurrit citius Petro, et venit prior ad monumentum, sed ingredi non praesumpsit. Venit vero posterior Petrus, Et intravit. Quid, fratres, quid cursus iste significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non intrasse diceret, si in ipsa sua trepidatione mysterium defuisse credidisset. Quid ergo 1531 per Joannem nisi Synagoga, quid per Petrum nisi Ecclesia designatur? Nec mirum esse videatur quod per juniorem Synagoga, per seniorem vero Ecclesia signati perhibetur, quia etsi ad Dei cultum prior est Synago
Abbreviated transcription (Latin):
RACTUS LONSA MOLES¬
tia stomachus. diu me cari¬
te succumbit. Et quia ã multis
audiri non ualco. loqui fattor
inter multos erubesco: sed hanc
in me uerecundiam & ipse rep̃¬
hendo. Quid enĩ: Num quid
si multis ꝓ desse nequeo. nec pau¬
cis curabo. Et si ex messe portare
manipulos multos non possum.
nũquidnã debeo ad aream uacu¬
us redire: Quamuis enĩ quantos
debeo ferre non ualeo. certe uel
paucos. certe uel duos. certe
uel unum feram Habet nanꝙ
ipsa infirmitatis intentio merre¬
dis suac certitudinẽ. quia super¬
nus arbiter nr̃ & si pondus consi¬
deret in retributione. tamen
uires pensat in pondere
Lectio sc̃i enangelu quã modo
fr̃s km̃i audistis ualde insuꝑfi¬
cie historica ẽ aperta. sed eius
nobis sunt misteria sub breuitate
requirenda Maria magdalenę
cum adhuc tenebrȩ essent uenit
ad monumentũ luxta historiã
notatur hora. uixta intellectũ
uero misticũ requirentis signa
tur intellegentia. Maria enĩ
auctorẽ om̃ium quẽ carne ui¬

Expanded text:
ractus longa molestia stomachus diu me charite succumbit; et quia a multis audiri non valeo, loqui, fateor, inter multos erubesco. Sed hanc in me verecundiam et ipse reprehendo. Quid enim? Nunquid si multis prodesse nequeo, nec paucis curabo? Et si ex messe portare manipulos multos non possum, nunquidnam debeo ad aream vacuus redire? Quamvis enim quantos debeo ferre non valeo, certe vel paucos, certe vel duos, certe vel unum feram. Habet namque ipsa infirmitatis intentio mercedis suae certitudinem, quia supernus arbiter noster, etsi pondus considerat in retributione, tamen vires pensat in pondere. 2. Lectio sancti Evangelii quam modo, fratres, audistis valde in superficie historica est aperta, sed ejus nobis sunt mysteria sub brevitate requirenda. Maria Magdalene, cum adhuc tenebrae essent, venit ad monumentum. Juxta historiam notatur hora, juxta intellectum vero mystictur intelligentia. Maria enim auctorem omnium, quem carne vi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa sunt corpora in quib qͦusꝙ
uiuimus habitamus. et insupes¬
liminare domus agni sanguinem
ponim is. quia crucẽ passionis illi¬
us in fronte portamus De que
adhuc agno subditur & edent
carnes nocte illa assas igni. In
nocte quippe agnum comedimꝰ.
qui in sacramento modo domini¬
cum corpus accipimus. quando
adhuc ab inuicẽ nr̃as conscientias
non uidemus. Quȩ tam̃ carnes
agni assande sunt. quia nimirũ
disso̾uit carnes quas aqua coxe¬
rit. quas uero ignis sine aqua
Excoquit. roborat Carnes itaq
agni nr̃i ignis coxit. quia eum¬
ipsa uis passionis illius ad resur¬
rectionẽ ualentiorẽ reddidit.
aꝙ ad incorruptionẽ rohorauit
ui eni ex morte conualuit: ui¬
delicet carnes illius abigne du¬
ruerunt. Vnde xiã ꝑ psalmistã
dieit. Exaruit uelut testa ur¬
tus mea. Quid namq est testa
ante ignẽ. nisi molle lutum
ed ei exigne agitur ut solidet᷑.
irtus ergo humanitatis eius ue¬

Expanded text:
ipsa sunt corpora, in quibus quousque ipsa sunt corpora, in quibus quousque vivimus, habitamus, et in superliminare domus agni sanguinem ponimus, quia crucem passionis illius in fronte portamus. De quo agno adhuc subditur: Et edent carnes nocte illa assas igni. In nocte quippe agnum comedimus, qui in sacramento modo Dominicum corpus accipimus, quando adhuc ab invicem nostras conscientias non videmus. Quae tamen carnes agni assandae sunt, quia nimirum dissolvit carnes quas aqua coxerit; quas vero ignis sine aqua excoquit, roborat. Carnes itaque agni nostri ignis coxit, quia eum vis passionis illius ad resurrectionem valentiorem reddidit, atque incorruptionem roboravit. Quae enim ex morte convaluit, videlicet carnes illius ab igne diruerunt. Unde etiam per Psalmistam dicit: Exaruit velut testa virtus mea . Quid namque est testa ante ignem, nisi molle lutum? sed ei ex igne agitur ut solidetur. Virtus ergo humanitatis ejus ve
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta magnam nobis ȩdificatio¬
nem pariunt. si fuerint misti:a
interprȩtatione discussa. Qiuis
namq sit sanguis agni. non iam¬
audiendo sed bibendo didicistis
Qui sanguis suꝑ utrumq postem
ponitur. quando non solum ore
corporis sed & iã ore cordis haurit᷑
In utroq & enim poste agni sanguis
est positus. quando sacramentũ
passionis illius cum ore ad redẽpti¬
onem sumitur. ad imitationẽ
quoq intenta mente cogitatus
Nam qui sic redẽptoris sui sangui¬
nem accipit ut imitari passionẽ
illius nec dum uelit in uno posti¬
sanguinẽ posuit. qui & iam in
suꝑ liminarib domorum ponal¬
dus est. Quid enĩ spiritaliter
domus nisi mentes nr̃as accipimus.
in quib ꝑ cogitationem in habita¬
mus. cuius domꝰ suꝑliminart est.
ipsa intentio quȩ praeminet acti¬
oni: Qui igitur intentionem
cogitationis suȩ ad imitationẽ
dominicȩ passionis dirigit. insuꝑ¬
limiare domus agni sanguine
ponit. Uel certe domus nrãs

Expanded text:
cuncta magnam nobis aedificationem pariunt, si fuerint mystica interpretatione discussa. Quis namque sit sanguis agni, non audiendo sed bibendo didicimus. Qui sanguis super utrumque postem ponitur, quando non solum ore corporis, sed etiam ore cordis hauritur. In utroque etenim poste agni sanguis est positus quando sacramentum passionis illius cum ore ad redemptionem sumitur, ad imitationem quoque intenta mente cogitatur. Nam qui sic Redemptoris nostri sanguinem accipit, ut imitari passionem illius necdum sanguinem posuit, qui etiam in superliminaribus domorum ponendus est. Quid enim spiritualiter domos, nisi mentes nostras accipimus in quibus per cogitationem inhabitamus? Cujus domus superliminare est ipsa intentio, quae praeeminet actioni. Qui igitur intentionem cogitationis suae ad imitationem dominicae passionis dirigit, in superliminare domus agni sanguinem ponit.
Abbreviated transcription (Latin):
estimatione denuntiet. Ait enĩ
lex loquitur. ut indagemus sub¬
tilius an de xp̃o dicta uideant᷑
Moyses quippe ait. Sument de
sanguine agni ac ponent super
utrũq postem et insuꝑ liminarib
domorum in quib comedent
illum. et edent carnes nocte illa
assas igni & alimos panes cum

Expanded text:
aestimatione denuntiet. Ait enim:aestimatione denuntiet. Ait enim:lex loquitur, ut indagemus subtilius an de Christo dicta videantur. Moyses quippe ait: Sument de sanguine agni, ac ponent super utrumque postem, et in superliminaribus domorum in quibus comedent illum; et edent carnes nocte illa assa
Abbreviated transcription (Latin):
clectis sius apud inferos nullum
reliquit. Om̃a abstulit. utiq
lecta Neq & enĩ infideles quosꝙ
et ꝓsus criminib aeternis suppli¬
cus deditos ad ueniam dñs re¬
surgendo reparauit. sed illos ex
inferni claustris rapuit quos suos
in fide & actib recognouit:
llnde recte &iã ꝑ osee dr̃: Fromors
tua o mors. ero morsus tuus in¬
ferne Id namq quod occidimꝰ.
agimus ut penitus non sit. Ex
co enĩ quod mordemus partem
abstrahimus. partt̃q relinquimꝰ
Quia ergo in electis suis funditus
occidit mortẽ. mors mortis ex¬
titit. Quia uero ex inferno par¬
tem abstulit & partẽ reliquit.
non occidit funditus sed mo
tua o mors Arsi aperte dicat
quia in electis meis te funditus
quia sublatis eis te ex parte
transfigo. Quȩ est ergo ista sollẽ¬
nitas quae inferni claustra uestru¬
xit. et i anuas nobis regni celestis
aperuit: In quiratur suhtilius
nomen eius requiratur: egregios
predicator. uid eamus quid de eꝰ

Expanded text:
electis suis apud inferos nullum electis suis apud inferos nullum reliquit. Omnia abstulit, utique electa. Neque etenim infideles quosque, et pro suis criminibus aeternis suppliciis deditos, ad veniam Dominus resurgendo reparavit; sed illos ex inferni claustris rapuit, quos suos in fide et actibus recognovit. Unde recte etiam per Osee dicit: Ero mors tua, o mors; ero morsus tuus, inferne . Id namque quod occidimus, agimus ut penitus non sit. Ex eo etenim quod mordemus, partem abstrahimus, partemque relinquimus. Quia ergo in electis suis funditus occidit mortem, mors mortis exstitit. Quia vero ex inferno partem abstulit, et partem reliquit, non occidit funditus, sed momtua, o mors. Ac si aperte dicat: Quia in electis meis te funditus quia sublatis eis, te ex parte transfigo. Quae est ergo ista solemnitas quae inferni claustra destruxit, et januas nobis regni coelestis aperuit? Inquiratur subtilius nomen ejus. Requiratur egregius praedicator. 7. Videamus quid de ejus
Abbreviated transcription (Latin):
corda et accenduntur ut querant.
.&. differuntur ne inueniant: qua¬
tinus infirmitas animi ipso suo
merore cruciata purgatior ad
inueniendum fiat. & tanto uali¬
dius teneat cũ inuenerit. quan
nunc restat ut de ipsa tanta
sollep̃nitatis nobilitate aliquid
loquamur hanc enĩ recte nobi¬
litatẽ sollep̃nitatis dicam. quia
sollemnitates cęteras antecedit
Sicut enim in sacro eloquio sc̃ã
scorum uel cantica canticorum
ꝓsui magnitudine dicuntur.
a hȩc festiuitas recte dici po¬
test sollemnitas sollemnitatũ
xhac quippe sollemnitate exẽ¬
plum nobis resurrcetionis datũ
est. spes cęlestis patriȩ aperta.
& facta superni regni iam prȩ¬
sumptibilis gloria Per hanc
electi qui quãuis in tranquilli¬
latis sinu tamen apud inferni
claustra tenebantur ad parady¬
si amena redueti sunt. Quod
ante passionẽ dixit. in resurrecti¬
one sua dñs adimplcuit. Si exal¬
tatus fuero a terra. om̃a traham
adme Om̃a cñi traxit. qui de

Expanded text:
corda et accenduntur ut quaerant, corda et accenduntur ut quaerant, et differuntur ne inveniant, quatenus infirmitas animi ipso suo moerore cruciata, et purgatior ad inveniendum fiat, et tanto validius teneat cum invenerit, 1533 nunc restat ut de ipsa tantae solemnitatis nobilitate aliquid loquamur. Hanc enim recte nobilitatem solemnitatis dicam, quia solemnitates caeteras antecedit. Sicut enim in sacro eloquio sancta sanctorum, vel Cantica canticorum, pro sui magnitudine dicuntur, ita haec festivitas recte dici potest solemnitas solemnitatum. Ex hac quippe solemnitate exemplum nobis resurrectionis datum est, spes coelestis patriae aperta, et facta superni regni jam praesumptibilis gloria. Per hanc electi, qui quamvis in tranquillitatis sinu, tamen apud inferni claustra tenebantur, ad paradisi amoena reducti sunt. Quod ante passionem dixit, in resurrectione sua Dominus implevit: Si exaltatus fuero, inquit, a terra, omnia traham ad me . Omnia etenim traxit, qui de
Abbreviated transcription (Latin):
passione disiuncta est. qm̃ ipse sine
culpa ꝑtulit quod nos cũ culpa
toleramus Ipse sponte morti sue¬
cumbere uoluit. ad quã nos ue¬
nimus inuiti Sequitur. Tunc
ergo introuiit & ille discipulus.
qui utnerat prior ad monum̃tũ
Postquã in trauit petrus. in gres¬
sus est &e iohannes Posterior in¬
trauit. qui prior uenerat. Notũ
fr̃s est quod infine mundi ad
redemptoris fidem &iã iudẽa
colligetur. paulo attestante
qui ait. Donec plenitudo genu¬
um intraret. & sic om̃is isrł sal¬
uus fieret. Et uidit. et credidit
Quid fr̃s̃. quid estimandus est cri¬
didisse. Nũquid quia dñs resus¬
rexerat quẽ querebat.  N on utiꝙ
quia adhuc tenebrę erant ad
monumentum. Et subiuncta
quoq uerba contradicunt. cũ
dr̃ Nondum enĩ sciebant scrip¬
turas. quia oporteret cum a mos
mulier dixerat de monumento
dñm fuisse sublatum. Qua in re
diuinȩ dispensationis magnitudo
pensanda est. quod discipulorũ

Expanded text:
passione disjuncta est, quoniam ipse sine passione disjuncta est, quoniam ipse sine culpa pertulit quod nos cum culpa toleramus. Ipse sponte morti succumbere voluit, ad quam nos venimus inviti. 5. Sequitur: Tunc ergo introivit et ille discipulus qui venerat prior ad monumentum. Postquam intravit Petrus, ingressus est et Joannes. Posterior intravit qui prior venerat. Notandum, fratres, est quod in fine mundi ad Redemptoris fidem etiam Judaea colligetur, Paulo attestante, qui ait: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Et vidit et credidit. Quid, fratres, quid aestimandus est credidisse? Nunquid quia Dominus resurrexerat, quem quaerebat? Non utique, quia adhuc tenebrae erant ad monumentum, et subjuncta quoque verba contradicunt cum dicitur: Nondum enim sciebant Scripturas, quia mulier dixerat, de monumento Dominum fuisse sublatum. Qua in re divinae dispensationis magnitudo pensanda est, quod discipulorum
Abbreviated transcription (Latin):
laboraui sustinens. Ds̃ autẽ appa¬
ruit in carne. laborauit ex nr̃a
infirmitate. Quem laborem passi¬
onis eius dum increduli uiderunt.
eũ uenerari noluerunt. Quẽ enĩ
uidebant carne mortalem: de¬
dignati sunt credere immortalẽ
esse diuinitate Ilnde & iã hiere¬
mias ait Reddes eis uicẽ dñe
uxta opera manuum suarum.
dabis cis scutũ cordis laborẽ tuũ
Ne enĩ predicationis eius spicula
eorũ corda penetrarent. dũ pas¬
sionis euis laborẽ dedignati sunt.
quasi eundẽ laborẽ illius ꝓscuto
tenuerunt. ut eo adse transire
eius uerba non ꝑmitterent. quo
eum laborare usq ad mortem
uiderent Quid autẽ nos. nisi
nr̃i capitis idest dñi membra su¬
mus: Per lintramina itaq cor¬
poris. laborũ ligamenta signant᷑.
quȩ nunc electos om̃s id ẽ euis
mẽbra constringunt. Sudariũ
ergo quod suꝑ caput cius fuerat
scorsum inuenitur. quia ipsa re¬
demptoris nr̃i passio longe a nr̃a

Expanded text:
Laboravi sustinens . Deus autem appaLaboravi sustinens . Deus autem apparuit in carne, laboravit ex nostra infirmitate. Quem laborem passionis ejus dum increduli viderunt, eum venerari noluerunt. Quem enim videbant carne mortalem, dedignati sunt credere immortalem esse divinitate. Unde etiam Jeremias ait: Reddes eis vicem, Domine, juxta opera manuum suarum, dabis eis scutum cordis laborem tuum . Ne enim praedicationis spicula eorum corda penetrarent, dum passionis ejus laborem dedignati sunt, quasi eumdem laborem illius pro scuto tenuerunt, ut eo ad se transire ejus verba non permitterent, quo eum laborare usque ad mortem viderunt. Quid autem nos nisi nostri capitis, id est Dei membra sumus? Per linteamina itaque corporis, laborum ligamenta signantur, quae nunc electos omnes, id est ejus membra constringunt. Sudarium ergo quod super caput ejus fuerat seorsum invenitur, quia ipsa Redemptoris nostri passio longe a nostra
Abbreviated transcription (Latin):
quod fuerat suꝑ caput cius non
cum linteaminib positum. sed se¬
paratim in uolutũ in unũ locũ
Quid ẽe fr̃s credimus. quod sud ari¬
um capitis dñi cum linteaminib
ñ inuenitur in monumento. nisi
nrãe cognitione disiuncta sunt.
euisq potentia creaturę transcen¬
dit naturam Et notandũ qđ
non solum separatim. sed & iã
quippe quod in uoluitur. eius
nec inicium nec finis aspicitur
Recte gͦ sud arium capitis dñi in¬
uolutum inuentum est: quia
celsitudo diuinitatis nec cepit
esse nec desinit. nec ꝑ inicium
nascitur. nec termino coangusta¬
tur Bene autẽ additur in unũ
locum. quia in scissura mentiũ
d̃s non est. Os quippe in unita¬
merentur. qui se ab inuicẽ per
sectarum scandala non diuidus
Sed quia solet ꝑ sudariũ laboran¬
tium sudor detergi potest aiã
sudarii nomine exprimi labor
di. qui in se quidem quietus semꝑ
atq in cõmutabilis permanet. sed
tamen laborare se denuntiat. cũ
duras hominũ prauitates portat.

Expanded text:
caput ejus, non cum linteaminibus positum, sed separatim involutum in unum locum. Quid esse, fratres, credimus, quod sudarium capitis Domini cum linteaminibus non invenitur in monumento, nisi nostrae cognitione disjuncta sunt, ejusque potentia creaturae transcendit naturam? Et notandum quod non solum separatim, sed etiam quippe quod involvitur, ejus nec initium nec finis aspicitur. Recte ergo sudarium capitis involutum inventum est, quia celsitudo divinitatis nec coepit esse, nec desinit; nec per initium nascitur, nec termino coangustatur. 4. Bene autem additur: In unum locum, quia in scissura mentium Deus non est. Deus quippe in unitamerentur, qui se ab invicem per sectarum scandala non dividunt. Sed quia solet per sudarium laborantium sudor detergi, potest etiam sudarii nomine exprimi labor Dei, qui in se quidem semper quietus atque incommutabilis permanet, sed tamen laborare se denuntiat cum duras hominum pravitates portat.
Abbreviated transcription (Latin):
ferre contendite decimas dierũ
Unusquisq in quantũ uirtus suppe¬
tit carne maceret. eiusq deside¬
ria affligat. Concupiscentias
turpes interficiat. ut iuacta pau¬
li uoce hostia uiua fiat Hostia
quippe & immolatur & uiua ẽ.
quando & ab hac uita homo ñ
deficit. & tamen se a carnalib
desideriis occidit: Caro nos leta
traxit ad culpã: afflieta reducat
ad ueniam Auctor & enĩ mortis
nr̃ȩ ꝑ fructũ ligni uetiti uite
p̃cepta transgressus ẽ Qui ergo
a paradysi gaudus ꝑ cẏbũ ceci¬
dimus. ad hec in quantũ possu¬
mus ꝑ abstinentiam resurgamꝰ
Setd nemo sibi eandẽ abstinentiã
sola eredat posse sufficere. eũ ꝑ
ꝓphetã dñs dicat. nonne hoc
ẽ magis ieuiniũ qđ ẽlegi subici¬
ens. frange esurienti panẽ tuũ
& egenos uagosq induc in do¬
mũ tuam. cũ uideris nudum
operi cũ & carnẽ tuam ne de

Expanded text:
ferre contendite et decimas dierum. ferre contendite et decimas dierum. Unusquisque in quantum virtus suppetit, carnem maceret, ejusque desideria affligat, concupiscentias turpes interficiat, ut juxta Pauli vocem, hostia viva fiat . Hostia quippe et immolatur et viva est, quando et ab hac vita homo non deficit, et tamen se a carnalibus desideriis occidit. Caro nos laeta traxit ad culpam, afflicta reducat ad veniam. Auctor etenim mortis nostrae per fructum ligni vetiti vitae praecepta transgressus est. Qui ergo a paradisi gaudiis per cibum cecidimus, ad haec in quantum possumus, per abstinentiam resurgamus. 6. Sed nemo sibi eamdem abstinentiam solam credat posse sufficere, cum per prophetam Dominus dicat: Nonne hoc est magis jejunium quod elegi? subjiciens: Frange esurienti panem tuum, et egenos vagosque induc in domum tuam; cum videris nudum, operi eum, et carnem tu
Abbreviated transcription (Latin):
aluid potest In hoc enĩ mortali
corpore ex quatuor elementis
subsistimus. & ꝑ uoluptatẽs ciuis¬
dẽ corporis preceptis dominicis
contra imus Precepta gͦ diũca
ꝑ decalogũ sunt accepta. Qui
S ꝑ earnis desideria decalogi
mandata contẽpsimus. dignũ
eut eandẽ carnẽ quater decies
affganius. Quaus de hoc qua¬
adra gesimȩ tẽpore ẽ adhuc ali¬
ud qđ possit intellegi. A presen¬
D& enĩ die usꝙ ad paschalis sol¬
lepnitatis gaudia. sex eb doma¬
de uonunt. Qu& udelicet
dies quadraginta & duo faci¬
unt. E quib dũ sex dies dñici
ab abstinentia subtrahuntur:
non plus in abstinentia quam
triginta & sex dies remanent
Dum uͦ ꝑ trecentos & sexaginta
dies annus ducitur. nos autẽ
ꝑ triginta & sea dies affugimꝰ.
quasi anni nr̃i dõ decimas da¬
mus. ut qui nobismet ipsis per
acceptũ annu uixximus. aueto
N nr̃o nos in eius decimis ꝑ ab¬
snentiam mortificemus Un
iubemini decimas rerũ. ĩta ei of¬

Expanded text:
aliud potest. In hoc enim mortali aliud potest. In hoc enim mortali corpore ex quatuor elementis subsistimus, et per voluptates ejusdem corporis praeceptis Dominicis contraimus: praecepta autem Dominica per Decalogum sunt accepta. Qui ergo per carnis desideria Decalogi mandata contempsimus, dignum est ut eamdem carnem quaterdecies affligamus. Quamvis de hoc Quadragesimae tempore est adhuc aliud quod possit intelligi. A praesenti etenim die usque ad Paschalis solemnitatis gaudia sex hebdomadae veniunt, quarum videlicet dies quadraginta duo fiunt. Ex quibus dum sex dies Dominici ab abstinentia subtrahuntur, non plus in abstinentia quam triginta et sex dies 1495 remanent. Dum vero per trecentos et sexaginta quinque dies annus ducitur, nos autem per triginta et sex dies affligimur, quasi anni nostri decimas Deo damus, ut qui nobismetipsis per acceptum annum viximus, auctori nostro nos in ejus decimis per abstinentiam mortificemus. Unjubemini decimas rerum , ita ei of
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus hominẽ cerneret. ñ
tẽptaret. Ceneremur in illo diui¬
nitatẽ suam. quia nisi suꝑ om̃a
ds̃ existeret. ei nullomodo angłi
ministrarent. Sed quia his dieb
lectio congruit. nã quadraginta
dierũ abstinentiam nri redepto¬
ris audiuimus. quia quadragesi
mȩ tẽpus in choamus. discutien¬
dum nobis ẽ cur haec ipsa absti¬
nentia ꝑ quadraginta dierum
numerũ custoditur. Moyses
stinuit Ipse autẽ auetor ho¬
minũ ad homines ueniens. in
qua draginta dieb nullũ om̃i¬
no cybum suꝑsit Nos quoq
in quantũ possumus annuo
qua dragesimȩ tẽpore carnẽ
nram ꝑ abstinentiam affliger
conemur Cur gͦ in abstinentia
qua dragenarius numerus cus¬
toditur. nisi quia uirtus deca¬
logi ꝑ libros quatuor scĩ euan¬
gelui impletur. Denarius &¬
enĩ quater ductus. in quadra¬
genariũ surgit. Quia tunc de¬
calogi mandata ꝑficimus. cũ
ꝓfecto quatuor libros scĩ cugls
custodimus Ex qua re sentiri &

Expanded text:
diabolus hominem cerneret, non diabolus hominem cerneret, non tentaret. Veneremur in illo divinitatem suam, quia nisi super omnia Deus existeret, ei nullo modo angeli ministrarent. 5. Sed quia his diebus lectio congruit, nam quadraginta dierum abstinentiam nostri Redemptoris audivimus, qui Quadragesimum tempus inchoamus: discutiendum nobis est cur haec ipsa abstinentia per quadraginta dierum numerum custoditur. Moyses stinuit. Ipse autem auctor hominum ad homines veniens, in quadraginta diebus nullum omnimodo cibum sumpsit. Nos quoque, in quantum possumus, annuo Quadragesimae tempore carnem nostram per abstinentiam affligere conemur. Cum ergo in abstinentia quadragenarius numerus custoditur, quid nisi quia virtus Decalogi per libros quatuor sancti Evangelii impletur? Denarius etenim quater ductus, in quadragenarium surgit: quia tunc Decalogi mandata perficimus, cum profecto quatuor libros sancti Evangelii custodimus. Ex qua re sentiri et
Abbreviated transcription (Latin):
tentie non ostendit. Sola diuinȩ
scripture pręcepta edidit. quati
nus nobis sue potentię p̃beret
exẽplum: ut quotiens a prauis
hominib aliquid patimur ad doc¬
trinã excitemur potius quã ad
uindictam Pensate quanta ẽ
patientia di. quanta in patien¬
tia nr̃a. Nossi in iurus aut aliqͣ
lesione ꝓ uocamur. furore ꝑmoti
aut quantũ possumus nosmet¬
ipsos ulciscimur. aut qđ non pos¬
sumus facere minamur. Ecce ad¬
uersitatẽ diaboli dñs ꝑtulit. &
nil ei nisi mansuetudinis uerba
respondit. Portat quẽ punire
poterat: ut hoc in laudẽ gloriȩ¬
eius altius eresceret. si hostẽ suũ
non extinguendo sed interim
patiendo superaret. Notandũ
uero qđ subditur. quia receden¬
te diabolo angłi ministrabant
ei Exqua re quid aliud quã
unius persone utraꝙ natura
ostenditur: Quia & homo ẽ
quẽ diabolus teptat. & idem
ipse ds̃ ẽ cui ab angłis ministra¬
tur Cognoscamus igitur in
eo natura nr̃am. quia nisi hunc

Expanded text:
tentiae 1494 non ostendit, sola divinae tentiae 1494 non ostendit, sola divinae Scripturae praecepta dedit, quatenus suae nobis patientiae praeberet exemplum, ut quoties a pravis hominibus aliquid patimur, ad doctrinam excitemur potius quam ad vindictam. Pensate quanta est patientia Dei, et quanta impatientia nostra. Nos si injuriis, aut aliqua laesione provocamur, furore permoti, aut quantum possumus nosmetipsos ulciscimur, aut quod non possumus facere minamur. Ecce adversitatem diaboli Dominus pertulit, et nihil ei nisi mansuetudinis verba respondit. Portat quem punire poterat, ut hoc in laudem ejus altius cresceret, si hostem suum non exstinguendo, sed interim patiendo superaret. 4. Notandum vero quod subditur, quia, recedente diabolo, angeli ministrabant ei. Ex qua re quid aliud quam unius personae utraque natura ostenditur? Quia et homo est quem diabolus tentat, et idem ipse Deus est cui ab angelis ministratur. Cognoscamus igitur in eo naturam nostram, quia nisi hunc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtineret. nequaquã paulus de u¬
nigenito filio diceret. Non rapinã
arbitratus ẽ e̾e se ęqualẽ dõ In
hoc gͦ diabolus parentẽ nr̃m ad
suꝑbiam traxit. qđ eum ad aua¬
riciam sublimitatis excitauit
Sed quib modis primũ hominẽ
strauit. eisdẽ modis scđo homini
tẽptato succubuit. Pergula quip¬
pe temptat cũ dicit. dic ut la¬
pides isti panes fiant Per uanã
głam tẽptat cũ dicit. si filius
di es. mitte te deorsum Persub¬
limitatis auariciam tẽptat. cũ
regna om̃a mundi ostendit di¬
cens El aec om̃a tibi dabo si ꝓci¬
dens adoraueris me Sed eisdem
modis a scđo homine uincitur.
quib pͥmũ hominẽ se uicisse glo¬
riatur. ut a nr̃s cordib ipso
aditu captis exeat. quo nos
aditu in tromissus tenebat
debeamus. Quia tẽptatus a di¬
abolo dñs sacri eloquii p̃cepta
respondit. & qui eo uerbo quod
erat tẽptatorẽ suũ mergere in
abyssũ poterat. uirtutẽ suȩ po¬

Expanded text:
pertineret, nequaquam Paulus de upertineret, nequaquam Paulus de unigenito Dei Filio diceret: Non rapinam arbitratus est se esse aqualem Deo . In hoc autem diabolus parentem nostrum ad superbiam traxit, quod eum ad avaritiam sublimitatis excitavit. 3. Sed quibus modis primum hominem stravit, eisdem modis secundo homini tentato succubuit. Per gulam quippe tentat cum dicit: Dic ut lapides isti panes fiant. Per vanam gloriam tentat cum dicit: Si Filius Dei es, mitte te deorsum. Per sublimitatis avaritiam tentat cum regna omnia mundi ostendit, dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me. Sed eisdem modis a secundo homine vincitur, quibus primum hominem se vicisse gloriabatur, ut a nostris cordibus ipso aditu captus exeat, quo nos aditu intromissus tenebat.debemus, quia tentatus a diabolo Dominus sacri eloquii praecepta respondit, et qui eo verbo quod erat tentatorem suum mergere in abyssum poterat, virtutem suae po