comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
testimonia : Nugustinur dix̃ : ea quaenos confitemur nob̵ ꝓbare non
debes: hoc enim faciendo Nihil aliud sicut superius dixi : quã neces¬
sarium tempus ad sumis: scimus filium dĩ filium diesre : Scimus aso
ipso non eẽ sed genitum eẽ apatre: Patrẽ uero ipsũ ingenitum cẽ
nullo eẽ. anullo uitam accepirre : F ilium uero a patre accepisso
uitam sed non ita tã quã fuerit aliquando sine uita ut acciper&
uitã. Dedit enim ei uitam gignendo uitam: Cignendo eum uita.
dedit oiuitam. Aqualitatẽ autem ostendit dicendo sicut hab& pat̃
uitam in sem& ipso: sic dedit & filio uitam habere in sem& ipso.
Vitam in sema ipso haba pater x qualem uitȩ patris : uitã in se
hab& filius sed tamen filiur aseipso uitã non accepit : quia non
a seipsonatus ẽ a patrenatus ẽ: Cignendo dedit : non qui a iã
erat filius sincuita & dedit eiuitam : Quomodo nos peccato fa¬

Expanded text:
testimonia. 13. AUG. dixit: Ea quae nos confitemur, nobis probare non testimonia. 13. AUG. dixit: Ea quae nos confitemur, nobis probare non debes. Hoc enim faciendo, nihil aliud, sicut superius dixi, quam necessarium tempus absumis. Scimus Filium Dei Filium esse Dei: scimus a se ipso non esse, sed genitum esse a Patre. Patrem vero ipsum ingenitum esse, a nullo esse, a nullo vitam accepisse: Filium vero a Patre accepisse vitam, sed non ita tanquam fuerit aliquando sine vita, ut acciperet vitam. Dedit enim ei vitam, gignendo vitam: gignendo cum vitam, dedit ei vitam. Aequalitatem autem ostendit dicendo: Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso . Vitam in semetipso habet Pater; aequalem vitae Patris vitam in se habet Filius: sed tamen Filius a se ipso vitam non accepit, quia non a se ipso natus est, a Patre natus est. Gignendo dedit, non quia jam erat Filius sine vita, et dedit ei vitam, quomodo nos peccatores fa
Abbreviated transcription (Latin):
quia gemitib: inenarrabilib: postulat sp̃s sc̃s. & ideo isto eru¬
l& ꝓ nob: unũ autẽ ꝓfiteor dm̃ nontres unursit sedunus unus ẽ
testimonia qua in sco legimus euangelio corporiadplicare:
adtamen nostrũ ẽ ꝑ scrutatis diuinis scripturis ostendere qu
& nunc sedens addexteram patris interpellat pronob. Exenim
decausa dixi & orauit & orat quia nunc utiq int̃pellat pronob.
sicut ait apostolus: Quis accurabit aduersus clectordi. Ds̃ qui
iustificat quis ÷ quidimn& Xp̃s mostuus ẽ immomagis qui &
re surrexit qui & est indexteradĩ qui inter pellat ꝓ nob aeque
cumdiscipulis poritur xp̃s. sic serogaturum ꝓmint dicens.
Sidiligitisme mandatamea seruate & ego rogabo patrẽ & ali¬
um aduocatum dabit uob ut uobcum sit inacernum sp̃m ue
ritatis que hic mundus acciper enon potest. quo non ud& eũ
ec nouit eum . Vos autem uidistiseum & cognoscitis eum quia aput

Expanded text:
quia gemitibus inenarrabilibus postulat Spiritus sanctus. Et ideo isto eruquia gemitibus inenarrabilibus postulat Spiritus sanctus. Et ideo isto erulet pro nobis. Unum autem profiteor Deum, non ut tres unus sit; sed unus Deus est, testimonia quae in sancto legimus Evangelio, corpori applicare; attamen nostrum est perscrutatis divinis Scripturis ostendere, quia et nunc sedens ad dexteram Patris interpellat pro nobis. Ea enim de causa dixi, et oravit et orat; quia nunc utique interpellat pro nobis, sicut ait Apostolus: Quis accusabit adversus electos Dei? Deus qui justificat? Quresurrexit, qui et est in dextera Dei, qui et interpellat pro nobis ? Aeque cum discipulis positus Christus, sic se rogaturum promisit, dicens: Si diligitis me, mandata mea servate; et ego rogabo Patrem, et alium advocatum dabit vobis, ut vobiscum sit in aeternum, Spiritum veritatis, quem hic mundus accipere non potest, quoniam non videt eum, nec novit eum: vos autem vidistis eum, et cognoscitis eum, quia apud
Abbreviated transcription (Latin):
at qua a quales dixisti qđ qui dem testimonur docere nonualu¬
sti & obistam rem ad aliam cauron deuestisti: Nos enĩnond¬
ridimur ed cesta cognoscimur fide qđ erat cor & anima undon¬
num eredentium : Nec enimhoc p̃iudicat relegioninr̃e sedinas
concor dat sine dubio uitẽ. si omnium credentiũ cor & animo
Quidemim fecit filiur quod non placuit patri: Quid pcepit pes
inquib: non obtem perabit filius: quando enim sp̃s scs contraria xp̃o
aut patritradidit mandata constat secundũ saluatoris fententiã qđ
ait. ego & pater unum sumus esse illos in concordia & in consensi
unum: sicut autem ipseprosessuses pater. pater est quinũ quã fun
tus actalis ẽ ut &iam angeli ipsi concupiscant ineum prospicere
suscipere & aduocationem fungere & hoc testem ꝓserobeat
paulum quiait. Nam quid oremus sicut opost& nescimus sed
ipsesp̃s postulat ꝓnob gemitib inenarrabilib:: quod lego credo

Expanded text:
atque aequales dixisti, quod quidem testimoniis docere non valuisti, et ob istam rem ad aliam causam divertisti. Nos enim non diffidimus, sed certa cognoscentes fide, quod erat cor et anima una omnium credentium. Nec enim hoc praejudicat religioni nostrae, sed magis concordat. Sine dubio enim si omnium credentium erat cor et anima Quid enim fecit Filius, quod non placuit Patri? Quid praecepit Pater, in quibus non obtemperavit Filius? Quando enim Spiritus sanctus contraria Christo aut Patri tradidit mandata? Et constat secundum Salvatoris sententiam, quod ait, Ego et Pater unum sumus ; esse illos in concordia et in consensu unum. Sicut autem ipse professus es, Pater Pater est, qui nunquam fuitus ac talis est, ut etiam Angeli ipsi concupiscant in eum prospicere suscipere, et advocatione fungi. Et in hoc testem profero beatum Paulum, qui ait, Nam quid oremus, sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus . Quod lego credo,
Abbreviated transcription (Latin):
Apaulo superius antoninus notarius ad locum recitabit: dicosp̃m
non ad principalem causam recurramus sed ꝑtotumdiem uis
argumentisnos inunam d&inere questionem Nos enim reci¬
tiuimus quod ꝑfilium sp̃s sc̃s sit effusur : Non tantũ beatũ ꝑ&rũ
paulũ pduximur: uerum &iam & parũ priorem a postolorum
pi& & ad nuntiabit uobis: Identidem compulsus iterum dico
Quia siue inluminat sp̃s sc̃s siue doc& siue inserus omnia axp̃ocon¬

Expanded text:
paulo superius. Antonius notarius ad locum recitavit: Dico Spirpaulo superius. Antonius notarius ad locum recitavit: Dico Spirnon ad principalem causam recurramus, sed per totum diem vis argumentis nos in una detinere quaestione. Nos enim recitamus, quod per Filium Spiritus sanctus sit effusus, et non tantum beatum Paulum testem produximus, verum etiam et Petrum priorem Apostolorum.ccipiet et annuntiabit vobis. Idem itidem compulsus iterum dico, quia sive illuminat Spiritus sanctus, sive docet, sive instruit, omnia a Christo con
Abbreviated transcription (Latin):
ugustinus dixit. Cum uis conari ꝓbare qđ ipse non nego in reb:¬
A suꝑ fluis necessariũ tempus ab sumis: Ego non nego ꝑ xp̃m diffusũ
nus ꝓbare uoluisti qđ ipse confiteor ego hoc dixi hoc qua riui hoc
recolis recitantur uerbatua gestis. ut appareat eanos iussis se
recitari & probabote dixisse quod quaro.
Maximinus R Probatio eratnecessaria sinonipse tem& ipsũ
placasses Iam enĩ ꝓsequutus es intestimoniis. quib: ꝓtuli uel inratio¬
nequã dedi qđ ipse sic habear cum finita sit ergoista questio propo¬
nealiã adquam tibi res pondeam: Nam ꝓfersures teiam in quae¬
ione ista satis factum tibi fuisse. Augustinus dixit: dixisti
bibreuiter mihi respondere digneris. dixisti aAñ non dixisti:
accepit: Omnia quaecumq gerit sp̃s sc̃s ab unigenito dõ consequi¬
tus ÷. & si parua sunt testimonia. addo¬
Iugustinus dixit : Nedicatnos calum nuri legantur uerba ipsius

Expanded text:
. 8. AUG. dixit: Cum vis conari probare quod ipse non nego, in rebu. 8. AUG. dixit: Cum vis conari probare quod ipse non nego, in rebus superfluis necessarium tempus absumis. Ego non nego per Christum difniis probare voluisti, quod ipse confiteor. Ego hoc dixi, hoc quaesivi, hoc recolis, recitentur verba tua in Gestis, ut appareat ea nos jussisse recitari, et probabo te dixisse quod quaero. MAX. respondit: Probatio erat necessaria, si non ipse temetipsum placasses. Jam enim prosecutus es in testimoniis quae protuli, vel in ratione quam dedi, quod et ipse sic habeas. Cum finita sit ergo ista quaestio, propone aliam ad quam tibi respondeam. Nam professus es jam in quaestione ista satisfactum tibi fuisse. 9. AUG. dixit: Dixisti bus breviter mihi respondere digneris. Dixisti, an non dixisti? Maccepit; omnia quaecumque gerit Spiritus sanctus, ab unigenito Deo consecutus est: et si parva sunt testimonia, addo. 10. AUG. dixit: Ne dicat nos calumniari, legantur verba ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
quunturme & egouitam a &ernã doeis : & non peribunt in g̃num
& nonrapi& eas quisquã demanumea. Patermeus qđ dedit᷑ma ius¬
omnib: est & nemo potest rapere illud de manu patris mei : & Nc
luminandas pater & filius unũ sunt: concordes atq: unianimes
secundũ hanc rationem quã audisti : qũm̃ nemopotest raperedema¬
numea oues quas inihi dedit pater : similimodo nec demanu patris¬
ugustinus dixit. Rerloque ris necesrarias quidem sed non
ad causam ad introgationẽ meã non respondisti & tam̃ mul¬
tadr isti siuelis relicta questione que inter nos uestitur red¬
deretotũ euangelium quidies sufficiunt quantũ spatiũ tem po¬
quamur calumniã inferre ego& responsum dedi &iam¬
& si non susficit᷑ quaed iximur addimurs testimonia. quia ꝑ xp̃m scͥi
dixirre. Hunciħm suscitauit dr̃ cuius nos testes sumus: dexter
hoc donum quod nuncuor & uid&ir & auditis: Dixienĩ qđ omno
ad testimonia ante lata & in uenies ita¬

Expanded text:
quuntur me, & ego vitam æternam do eis, & non peribunt in æternum, & non rapiet eas quisquam de manu mea. Qui & de luomnibus est, et nemo potest rapere illud de manu Patris mei. Et iteilluminandas, Pater et Filius unum sunt, concordes atque unanimes secundum hanc rationem quam audisti, Quoniam nemo potest rapere de manu mea oves quas mihi dedit Pater: simili modo nec de manu Patris. 7. AUG. dixit: Res loqueris necessarias quidem, sed non ad causam. Ad interrogationem meam non respondisti, et tamen multa dixisti. Si velis, relicta quaestione quae inter nos vertitur, reddere totum Evangelium, qui dies sufficiunt, quantum temporis spaquamur, calumniam inferre. Ego et responsum dedi, et si non sufficiunt quae diximus, addimus testimonia, quia per Jesum Chdixisse: Hunc Jesum suscitavit Deus, cujus nos omnes testes sumus. Dexterahoc donum quod nunc vos et videtis et auditis . Dixi enim quod omnia ad testimonia ante lata, et invenies ita
Abbreviated transcription (Latin):
& aliquamateria fecerat. sicit seriptũ÷. Qui fecistimundũ &enligr¬
ria mur ueleciam in formi sic nonnulla exempłatenent puullomo¬
docredendue illa ipra materiã dequa factur ẽ mundur qua un in se¬
mẽi qua uir in uirom: quocũq modo ẽe ꝑseiprã eẽ potui re: Taquã co

Expanded text:
ex aliqua materia fecerat, sicut scriptum est: qui fecisti mundum ex mateex aliqua materia fecerat, sicut scriptum est: qui fecisti mundum ex materia inuisa, uel etiam informi, sicut nonnulla exemplaria tenent, nullo modo credendum est illam ipsam materiam, de qua factus est mundus, quamuis informem, quamuis i
Abbreviated transcription (Latin):
dontr hie rceodenda tradit. sedutilli qiueisstbolo reuinent
de sensionecustodut. Conatisunt em quida ꝓ suadereth
patrẽ non eẽ omnipotentẽ.: Non quia hoc dicere aunrandic ued
rit quẽ pulchra ordinaetum ee concedunt : Ita omimi potentẽ dũ negant
ut non cũ ereedant mundũ potius refacere nisi adeũ sabricandũ ali
natura quieiam suerit: a quã ipre non fecerit uteraur. Carnualiuo
scilica consuecudine uidendi fabror & domoru seruetores a quo¬
lib& opificer quinis adiuuent parata materia : adensctũ pocan
tis ꝑ ueniren por funt. Itumtellegunt pabricator ẽ mundi noneseom¬
nipetento : simunda fibricare ñ porra rusieualiqua nonaboi lr
quae fecit: Nonenĩ aliquid eẽ potest cuius ereator nenera uonet
sac omp̃r. quia & paliquid fecit &x aliquo sicut homine delimo nonut¬
que fec exco quodipse non fecerat : quiaterra undelimur iũ exem¬
hilo secerat: Et niprumcxlũ & trã id estinunde &omnia quoe in eos

Expanded text:
symbolo retinentur, defensione custodiat. Conati sunt enim quidam persuadere deum patrem non esse omnipotentem; non quia hoc dicere ausi sunt, sed rit, quem pulchre ordinatum esse concedunt, ita omnipotentem deum negant, ut non eum credant mundum potuisse facere, nisi ad eum fabricandum alia natura, quae iam fuerat et quam ipse non fecerat, uteretur; carnali scilicet consuetudine uidendi fabros et domorum structores et quoslibet opifices, qui, nisi adiuuentur parata materia, ad effectum suae artis peruenire non possunt, ita intellegunt fabricatorem mundi non esse omnipotentem, si mundum fabricare non posset, nisi eum aliqua non ab illo quae fecit. non enim aliquid esse potest, cuius creator non essets, quia etsi aliquid fecit ex aliquo, sicut hominem de limo, non utique fecit ex eo, quod ipse non fecerat, quia terram, unde limus est, ex nihilo fecerat. et si ipsum caelum et terram, id est mundum et omnia, quae in eo sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Nudusrł dñs ds̃tuur dñs unur est & in hac diuna p̃feriptione cor¬
discimur Eandem ipram trinitatem unũ eẽ dm̃: sinꝰ & de singulis
si queratur utrũ pater omini potenr it. Respondemus. oirps
mpotentem : Nectamen dicimur tres omni potentes. quomodono
dicimur trerdeor: sed sicut rimul illitrer unurdr̃ sic smul illtre
sinecauraergo putas nor numero coartari cũ diuinitatis poten¬
am &iam rationẽ numeri excedat. Sienĩ animx multoraho¬
minum accepto spurco & qd ad modo conflateigne caritatis.
unã animã fecerunt. De quadicit apostolus :erat eis anima
una : & corunum. totcorda tot milia cordium. unumcor fe

Expanded text:
unus est. Et in hac divina praescriptione condiscimus, eamdem ipsam Trinitatem unum esse Deum. Sic et de singulis si quaeratur, utrum Pater omnipotens sit; respondemus, Omnipotens: m negamus omnipotentem. Nec tamen dicimus tres omnipotentes, quomodo non dicimus tres deos: sed sicut simul illi tres unus Deus, sic sSine causa ergo putas nos numero coarctari, cum divinitatis potentia etiam rationem numeri excedat. Si enim animae multorum hominum accepto Spiritu sancto et quodam modo conflatae igne charitatis unam animam fecerunt, de qua dicit apostolus, Erat enim eis anima et cor unum : tot corda, tot millia cordium, unum cor fecit
Abbreviated transcription (Latin):
non ab sorbentur abea ut iterum regnailla diuina nullo iam ualente
obsistere totaconturb& : Quirenĩ iam audeat ꝓcedere adbellum
quando cumilla paste qux ꝓcerserat i tam inique actũ ẽ ut eius rea¬
quie nulli suiciue ad sempit nam glob custodiã demnarentur+
uut sinon potest ꝑrumpereglobum. ut adlucidũ illũ tectorium
diminatarĩ animarũ ꝑueniat quid opus ⁊ eam conteg diunorũ
danatione membroru : siautẽ potest ꝑrũpereglobum quisei re nftt
& puciurq integror sauciauit : Absit tam grauis otã ab ominanda
blasphemia: Nolite istam iniquitatem adaurerurãs ad mittere
Solit& alinegotio mostifero uos inplicare: fugite manicheum :o
adueritatis eaholica ubera toto deriderio conuolate

Expanded text:
non absorbentur ab ea, ut iterum regna illa divina nullo jam valente non absorbentur ab ea, ut iterum regna illa divina nullo jam valente obsistere tota conturbet? Quis enim jam audeat procedere ad bellum, quando cum illa parte quae processerat tam inique actum est, ut pro ejus requie nulla sui ciues ad sempiternam globi custodiam damnarentur? aut si non potest perrumpere globum, ut ad lucidum illud tectorium damnatarum animarum perueniat, quid opus est eam contegi diuinorum damnatione membrorum? si autem potest perrumpere globum, quis ei resistet saucius, qui integros sauciauit? absit tam gra is et tam abominanda blasphemia. nolite istam iniquitatem ad aures uestras admittere; nolite tali negotio mortifero uos inplicare. fugite Manichaeum et ad ueritatis catholicae ubera toto desiderio conuolate
Abbreviated transcription (Latin):
alienis miser abiliter consatuto prodee poterit quiut sibi prodersa
me adtantã ꝑniciem dedit : Nonpugnara siincorruptibilis ẽ ipreds̃
quid ei factura erat illimalinatura sinoll& cũilla pugnare. Ne nunc
sic egocruciarer: aut quar ista miustitia ut ad globum damner cũille¬
ut modo aliquantulũ secururst. Egohic tanta sustineã : cestequo a
ego hoc sum qđ ipse quo parreiur sum : Nullo in regniseius in signib
indigente aut in fimo constituto uicib istãmiseriã patiamur. ut & eg
aliquantulum requiescam. & regnailla sinepericulo porsnt er re
pacata quã quam timendum sit neista natura mali nec in globoipro indusa
custo diripornt sienim in corrupta regnacor rupit & in uiolatam di
substantiam uiolauit : quomodo par sillalucis hoc ẽ animae peccatrices
quaruiciatae lobo custodiendo in figuntur in firme acdebiler quo mod

Expanded text:
alienis miserabiliter constituto prodesse poterit, qui, ut sibi prodesset, alienis miserabiliter constituto prodesse poterit, qui, ut sibi prodesset, me ad tantam perniciem dedit, ne pugnaret? si incorruptibilis est ipse deus, quid ei factura erat illa mali natura, si nollet cum illa pugnare, ne nunc sic ego cruciarer ? aut quae ista iniustitia, ut ad globum damner, cuut modo aliquantulum securus sit, ego haec tanta sustineam? Certe quoniam et ego sum quod ipse, quoniam pars ejus sum, nullo in regnis ejus insignibus indigente aut infirmo constituto, vicibus istam miseriam patiamur, ut et ego aliquantulum requiescam, et regna illa sine periculo possint esse pacata. Quanquam timendum sit ne ista natura mali nec in globo ipso inclusa custodiri possit. Si enim incorrupta regna corrupit, et inviolatam Dei substantiam violavit; quomodo pars illa lucis, hoc est, animae peccatrices, quae vitiatae globo custodiendo infiguntur infirmae ac debiles, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
Epeccatorum corruptione turpari sicut iamdictum . ẽ: si autẽ
dealieno uos fecit non adillum ꝑtin&is quia siuos fecit quomodo
mundum siautem nec desci pso nec de alieno uos secit. sed tantũ omni¬
potentia sua uoluit & sactiestir: Hoc dicite manicheo & renuntiate
eius errori : sic enim dec& omni patentẽ facere quae uoluerit sicut
catholica dicit. Ipsedix̃ & facta sunt ipse mandauit & creata sunt:
Dicite uob non rimus partes eius sed sumus operaeius: Dicite
uob sids̃ neces sitatẽ parsus ẽ & euadere aliter non potuit nisi par¬
tis sux pater&ur darimentum quis aliquando poterit d&alib:
necersitatib liberari Aut quis erit qui ptegatdo Non uolentes
scipsum ptegere : Aut quandome dehac neces pitate captiuitatis po¬
terit liberare quime mintegris regnis custo dire non potuit : Nonem̃
peccante me indedimisit. sed ad peccata ipse memisit: Aut quandomili in

Expanded text:
peccatorum corruptione turpari, sicut iam dictum est. si autem peccatorum corruptione turpari, sicut iam dictum est. si autem de alieno uos fecit, non ad illum pertinetis, quia sic uos fecit quomodo mundum. si autem nec de se ipso nec de alieno uos fecit, sed tantum omnipotentia sua uoluit, et facti estis, hoc dicite Manichaeo et renuntiate eius errori. sic enim decet omnipotentem facere, quae uoluerit, sicut catholica dicit: ipse dixit, et facta sunt; ipse mandauit, et creata sunt. dicite uobis: non sumus partes eius, sed sumus opera eius. dicite uobis: si deus necessitate passus est et euadere aliter non potuit nisi partis suae pateretur detrimentum, quis aliquando poterit de talibus necessitatibus liberari? aut quis erit, qui protegat deum non ualentem se ipsum protegere ? aut quando ttle de hac necessitate captiuitatis poterit liberare, qui me in integris regnis custodire non potuit? non enim peccantem me inde dimisit, sed ad peccata ipsa me misit. aut quando mihi in
Abbreviated transcription (Latin):
dicitiscum animas urãs. pasterciur eẽ ad seueratis : Non enim dĩ in paste
ẽ Norstulti ad sapientia ꝑuenire conamur: Dr̃ipsiaaerna obcata
uita est. Nos peccatis nr̃is miseri sumus & optamus sieribeati: Nos
ergo sumus pars substantiae eius: sienĩ eius pastor estis & hectanta paci¬
mini Restit ut & ipse iam ex paste hacomnia patiatur: & amplius pati
potuerit qđ eius contigit parti nisi ꝑuestrã miseriam sibi ꝓuider &
Vid& euos ergo quid estir si parterestir eiur dr̃ estis. Sgeniti abillo
estir similiter dĩ estis: quid tanta peccatorum corruptione turbamini:
iautem factiabillo estis: hac confitemini & non iam eritis manichei.
Manicheus enim duasdicit eẽ naturas unambonã & alteram
malam: Bonam quae fecit mundum malã dequa factus ẽ mundus:
Si autẽ uos dr̃ fecit non inuenit manicheus undeuos dĩ fecerit: si enim
de seipso uos fecit hocestis quod ipre, Nonergo debebatistanta

Expanded text:
dicitis, cum animas uestras partes eius esse adseueratis ; non enim deus in parte est, nos stulti ad sapientiam peruenire conamur; deus ipsa aeterna et beata uita est, nos peccatis nostris, miseri sumus et optamus fleri beati: non ergo sumus pars substantiae eius. si enim eius partes estis et haec tanta patimini, restat, ut et ipse iam ex parte. haec omnia patiatur et amplius pati potuerit, quod eius contigit parti. nisi per uestram miseriam sibi prouideret. uidete nos ergo quid estis. si partes estis eius, deus estis, si geniti ab illo estis, similiter deus estis: quid tanta peccatorum corruptione turpamini? si autem facti ab illo estis, hoc confitemini, et non iam eritis Manichaei. . 49. Manichaeus enim duas dicit esse naturas, unam bonam et alteram malam: bonam quae fecit mundum, malam, de qua factus est mundus. si autem nos deus fecit, non inuenit Manichaeus, unde nos deus fecerit. si enim de se ipso uos fecit, hoc estis quod ipse. non ergo debeatis tanta
Abbreviated transcription (Latin):
quic quidibi intelleꝵi potest substantia ẽ. Uerũ haec diciporrunt facile& ere¬
di Uideri autẽ nisicordepuro quomodo sehabeant omnino ñ pors̃ qua pp̃
si ucistiuerasitsentia siue aliud aliquid nt . sider in concus satenenda ẽ uttdm̃

Expanded text:
quidquid ibi intellegi potest, substantia est. uerum haec dici possunt facile et crequidquid ibi intellegi potest, substantia est. uerum haec dici possunt facile et credi; uideri autem nisi corde puro quomodo se habeant, omnino non possunt. quapropter siue ista uera sit sententia, siue aliud aliquid sit, fides inconcussa tenenda est, ut deum
Abbreviated transcription (Latin):
sadeitas diletio intellegat & qđ milla enumeratione conexarũ sibirerũ ubidi
qi n fere in his qua sibi conexa sunt numerari sola ipraconocio: Atide in illo
ꝑmediatorem inipso tã quã ineoqui contin&. Io: copulatione coniungit Huue sen¬
tentix contradicunt quiarbitrant ista cõmunionẽ quã siuedeitatẽ siuedilec¬
tionẽ caritatẽ appellam non eẽ sub stantiã. Quxr̃ autẽ secundũ substan¬
tiã sbi ex poni spinscmsiaec intellegunt ñ alit̃ dici potuirse drdilectio ẽ nisi
siduosibi corpora copulent. Itaut urxta inuicẽconlocent i psacopulatioñ ẽ corpus
quando quidem reparatir illis corporib qua copulata fuerant nulla muenit uecam̃
quan disceririt a migrar it intellegit sic illa corpora sed hutales cormundũ s¬
ciant quantũ poriunt ut udere ualeant in di sub stantia non eẽ aliquidtale qua¬
si aliud ibi sit substanta aliuo qđ accꝑdat substantiae & non sit substanta: sed

Expanded text:
sa deitas dilectio intellegatur. et quod in illa enumeratione conexarum sibi rerum, ubi re dicunt, quia non fere in his, quae sibi conexa sunt, numerari solet ipsa conexio. unde in illo m, tamquam per mediatorem; in ipso, tamquam in eo, qui continet, id est copulatione coniungit. Huic sententiae contradicunt, qui arbitrantur istam communionem, quam siue deitatem siue dilectionem caritatemue appellamus, non. esse substantiam; quaerunt autem secundum substantiam sibi esi duo sibi corpora copulentur, ita ut iuxta inuicem conlocentur, ipsa copulatio non est corpus, quandoquidem separatis illis corporibus, quae copulata fuerant, nulla inuenitur; nec tamen quasi discessisse et migrasse intellegitur, sicut illa corpora. sed hi tales cor mundum faciant, quantum possunt, ut uidere ualeant in dei substantia non esse aliquid tale, quasi aliud ibi sit substantia, aliud quod accidat substantiae, et non sit substantia; sed
Abbreviated transcription (Latin):
faciendis materia sub iac& corpus plurimũ autẽ int̃ ẽ int̃ animum
& corpur: Ds̃ uero cũ uerbum genuit. Io quod est ipsegenuit neq
denihiloneque dealiqua iam facta conditaq materia seddei proso

Expanded text:
quibus faciendis materia subiacet corpus. plurimum autem interest inter animum quibus faciendis materia subiacet corpus. plurimum autem interest inter animum et corpus. deus uero, cum uerbum genuit, id quod est ipse genuit, neque de nihilo neque de aliqua iam facta conditaque materia, sed de se ipso
Abbreviated transcription (Latin):
nost & rector filiurdĩ .: Non emim uerbu illud ꝑ quod sunt omnia condi¬
ta generare potuit. nisille quipipsum condidit omnia. CRedimus &a¬
bum non sicut uerba nr̃a debemus accipere. quae uoce atqueore plata
uerberatoꝰ ere transeunt: Nec diutius manent quã sonent: man& enĩ
illud uerbum in commutabiliter: Nam de i pro dictũ ẽ : qđ de sapientia
dicer&ur: inse ipsamanens innouat omnia: erbum enĩ patris ideo
dictũ ẽ qr ꝑ ipsũ mnotescit pat̃: sicut ergo uerbis nõis idagimus cũ uerũ
loquimur ut noster inimur in notercat audienti & quic quid sȩcresũ
cor degerimus ꝑ signahuiur modi ad cognitionẽ alteriur ꝓferat sic illa
tissimus patrir: uerbum eius conuenientissime nominatur: Inter
iimũ autẽ nrm & uerbanr̃a quib eundem animũ ostendere conamur
plurimũ distat. nos quippe nongignimur sonantia uerba: sed facimus,

Expanded text:
noster et rector filius dei — non enim uerbum illud, per quod sunt omnia condinoster et rector filius dei — non enim uerbum illud, per quod sunt omnia condita, generare potuit nisi ille, qui per ipsum condidit omnia - credimus ebum non sicut uerba nostra debemus accipere, quae uoce atque ore prolata uerberato aere transeunt nec diutius manent quam sonant; manet enim illud uerbum incommutabiliter. nam de ipso dictum est, cum de sapientia diceretur: in se ipsa manens innouat omnia. uerbum enim patris ideo dictum est, quia per ipsum innotescit pater. sicut enim uerbis nostris id agimus, cum uerum loquimur, ut noster animus innotescat audienti et quidquid secretum in corde gerimus per signa huius modi ad cognitionem alterius proferatur: sic illa tissimus pater, uerbum eius \'conuenientissime nominatur. Inter animum autem nostrum et uerba nostra, quibus eundem animum ostendere conamur, plurimum distat. nos quippe non gignimus sonantia uerba, sed facimus:
Abbreviated transcription (Latin):
reb sorma ⁊ipseprestot auã porreformari quo deillo a nllo ẽ oninũ spe¬
cionrsma species In cõmutabilir: & ideo ipseunur ẽ quiciuliba reit
solu utpuldirasit sedai an utpuldra ec̃ pornt a tribuit qua ppt̃ro
tis sime creditur ominia dm̃ fecirre denihilo: quia &iam sid eali quama¬
teria factus ẽ mundur: eadem ipramateria denihilo facta ẽ: ut ordi¬
natir simo di munere primaca pacitas formarũ sier& Ac deinde
formarentur quatũ que formata sunt: Hoc autẽ diximus: nequis ex¬
istim& contrariar iibi eẽ diuinarum scripturarũ sententias . qũõ &
omnia dm̃ denihilo fecirse scriptum ẽ : et mundum eõ factum de
in formi materia: Credentesita que in dm̃ patrẽ omni potente m:
nullã creaturã eẽ quae ab omni potente non creata sit xstimare
debemur : Et quia omina ꝑuerbum ereauit qđ uerbum & ueritas
dicitur & uistus ac rapientiadi multis que aluis insinuatur uo cabu¬

Expanded text:
rebus formam, ipse praestat etiam posse formari, quoniam de illo et in illo est omnium speciosissima species incommutabilis, et ideo ipse unus est, qui cuilibet rei non solum, ut pulchra sit, sed etiam ut pulchra esse possit adtribuit. quapropter rectissime creditur omnia deum fecisse de nihilo: quia etiam si de aliqua materia factus est mundus, eadem ipsa materia de nihilo facta est, ut ordinatissimo dei munere prima capacitas formarum fieret, ac deinde formarentur quaecumque formata sunt. hoc autem diximus, ne quis existimet contrarias sibi esse diuinarum scripturarum sententias, quoniam et omnia deum de nihilo fecisse scriptum est et mundum esse factum de informi materia. Credentes itaque in deum patrem omnipotentem nullam creaturam esse, quae ab omnipotente non creata sit, existimare debemus. et quia omnia per uerbum creauit, quod uerbum et ueritas dicitur et uirtus et sapientia dei multisque aliis insinuatur uocabu
Abbreviated transcription (Latin):
quia scepe anima simul cum sp̃u nominatur: parsenim quaedam
eiusdem rationalis qua carent bestia spsdicitur: principale
nostrum sp̃r ẽ: Deindeuita qua coniungi corpori anima dicitur:
postremo ipsum corpus qm̃ ui sibile c̃. ultimum nostrum est.
Haec autẽ omnis ereatura ingemescit. & parturit usquenunc
dedit tamen primitar sp̃r. quia credidt do aebarit uro uolunta

Expanded text:
quia saepe anima simul cum spiritu nominatur — pars enim quaedam quia saepe anima simul cum spiritu nominatur — pars enim quaedam eiusdem rationalis, qua carent bestiae, spiritus dicitur — principale nostrum spiritus est; deinde uita, qua coniungimur corpori, anima dicitur; postremo ipsum corpus, quoniam uisibile est, ultimum nostrum est. haec autem omnis creatura ingemescit et parturit usque nunc; dedit tamen primitias spiritus, quia credidit deo et bonae iam uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
Redimur & scam cedesam utique catholicam pinherdici & scir¬
ioatio congregitione suas ecde sas uocant: sedheraicidedo fibr
sentiendo ipram fidem uiolant. Schismatici auutẽ diteir nomib iniqui
fraterna caritate disrliunt. quãuir eacrebnt quaxeredimur
qua prt necher&ici ptinent ad ec deriam catholicam qua diligit dm̃
taec icdis matici qm̃ diligit ꝓximum. Etideo peccatir  eimi faci¬
lergnosit quia sibi precatur ignosci abillo. Qumor reconcila¬
uit sibidolenr omina praerita & adintam noua nor uocans quã
uitã donec ꝑ fectam capiamus sinc peccatis eẽ. nomporrumur
INter est autẽ qualia uint: Nec de peccatorum dissorentia mnodo
trictandum ẽ sed credendum ommino nullo modo nobignorci
eaquȩ peccamus si nos in & orabiles adignoscenda pecrata suerim
taque credimus & remissionem peccatorum: & qm̃tria sunt
quib: homo constat. sp̃s anima a corpus. quaerur sus duodicunt

Expanded text:
in sanctam ecclesiam, utique catholicam. nam haeretici et schismatici congregationes suas ecclesias uocant. sed haeretici de deo falsa sentiendo ipsam fidem uiolant; schismatici autem discissionibus iniquis a fraterna caritate dissiliunt, quamuis ea credant quae credimus. quapropter nec haeretici pertinent ad ecclesiam catholicam, quoniam diligit deum, nec schismatici, quoniam diligit proximum. et ideo peccatis proximi facile ignoscit, quia sibi precatur ignosci ab illo, qui nos reconciliauit sibi, delens omnia praeterita et ad uitam nouam nos uocans: quam uitam donec perfectam capiamus, sine peccatis esse non possumus; interest tamen qualia sint. Nec de peccatorum differentia modo tractandum est, sed credendum omnino nullo modo nobis ignosci ea, quae peccamus, si nos inexorabiles ad ignoscenda peccata fuerimus. itaque credimus et remissionem peccatorum. Et quoniam tria sunt, quibus homo constat: spiritus. anima et corpus, quae rursus duo dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
conciliabimur illi nisi ꝑdilectionem qua &iã filii appellamur : Nonia sub
timore tãquã serui quia consũmata caritas foras mittit timorẽ & sp̃mli¬
bestatis accepimur in quoclamamur abba pater : & quia reconciliati & in
amicitiã reuoati ꝑ caritatem poterimur omniadi secr&a cognoscere :ꝓp¬
terea de spu scõdicitur. Ipseuos induc& inomnẽ ueritatẽ: propter ca&
confidentia praedican deueritatis qua in pl&i sunt in aduentucius
a postoli Recte caritati tribuitur quia & diffidentaatimoridatur quẽ
consũmatio caritatir excludit: & ideo donũ dĩdicitur: quia eo qđ quisq
nouit non fruitur nisiid diligat, Frui autẽ sapientia dĩ: nihil c̃. aliud
quamei dilectione coherere: Neq quisquã in eo qđ ꝑcipit ꝑmane t
quacũ que sanciunt nec dubiũ ẽ a sanciendo sanctitatẽ uocari& maxi
me illo testimonio utuntur ad sertorerhuius sententiȩ quo. scriptũ

Expanded text:
 non enim reconciliamur illi nisi per dilectionem, qua etiam filii dei appellamur, non iam sub timore tamquam serui, quia consummata dilectio foras mittit timorem, et spiritum libertatis accepimus, in quo clamamus: abba pater. et quia reconciliati et in amicitiam reuocati per caritatem poterimus omnia dei secreta cognoscere, propterea de spiritu sancto dicitur: ipse uos inducet in omnem ueritatem; propterea et confidentia praedicandae ueritatis, qua inpleti sunt in aduentu eius apostoli, recte caritati tribuitur, quia et diffidentia timori datur, quem consummatio caritatis excludit. et ideo donum dei dicitur, quia eo quod quisque nouit non fruitur, nisi id diligat. frui autem sapientia dei nihil est aliud quam ei dilectione cohaerere, neque quisquam in eo quod percipit permanet quaecumque sanciuntur nec dubium est a sanciendo sanctitatem uocari. maxime autem illo testimonio utuntur assertores huius sententiae, quod scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
ex leritato conuestitur: Caro enim nostra utiqueextenraesir
Flososi utem quoru argumentir sacpiur resurrectiori onum
dunt: quicor poris reiurrectione corpur a temporos condi¬
tione liberatum. aocer nauita in effabilicaritete ꝑ fruerunu¬
torami uibie morsaculcustuur. ubi estmors contentioualir
Speie sider qute paucir uerbir tenenda in simbolonouelin
de mundato quoderedunt intellegint: Expł pedNo¬

Expanded text:
celeritate conuertitur? caro enim nostra utique ex terra est; celeritate conuertitur? caro enim nostra utique ex terra est; philosophi autem, quorum argumentis saepius resurrectioni carnis dunt. qua corporis resurrectione facta a temporis condicione liberattoria. ubi est, mors, aculeus tuus ubi est, mors, contentio tua? Haec est fides, quae paucis uerbis tenenda in symbolo nouellide mundato quod credunt intellegant. LOCI
Abbreviated transcription (Latin):
sed corpora simplicia & lucida qua appellat apostolur sp̃ita¬
lia: Non nulli autem uocant aheria Et ideo carnis repurre¬
tiomi contradicit Illud quod ait. Caro & sanguis regnum di no
pos sidebunt: Sed quale futurum sit quod caro & sanguis ẽ
p̃dicat¬
i est es inqualem naturam quis quis hanccar nem
con¬
uerti posse non credit: Gradib: ducendus
est
ad fidem: sienim ab eo queras utrũ terra
pos sit conuesti ppt̃ uicinitatem non ei uid&ur
que hoc absur dum ẽ Rerpondit. Uicinaerim sunt ibi. dide une
si queratur utrum inaaherium corpur Io est caelesto porht mutaor
imipr uicinitas ꝑsuada: quod ergo ꝑhos gradus Reri porseconde¬
dit ut terra incor pus aecherium conuestatur. quur non aeceden¬
tedĩ uoluntate qua & corpurhumanum suꝑ aquas potiuit ambulane
clerrime id sieri posrequem ad modum dictum ẽ. Inietuoculi sine
ullir tali br̃ gradibur credit sicut plerumque sumur in flãmatuira

Expanded text:
sed corpora simplicia et lucida, quae appellat apostolus spiritased corpora simplicia et lucida, quae appellat apostolus spiritalia, nonnulli autem uocant aetherea. et ideo non carnis resurrectioni contradicit illud, quod ait: caro et sanguis regnum dei non possidebunt, sed quale futurum sit, quod nunc caro et sanguis est, praedicat, in qualem naturam quisquis hanc carnem conuerti posse non credit, gradibus ducendus est ad fidem. si enim ab eo quaeras, utrum terra possit conuerti, propter uicinitatem non ei uideturque hoc absurdum esse respondet; vicina enim sunt sibi. Et de aere si quaeratur utrum in aethereum corpus, id est, coeleste possit mutari; iam ipsa uicinitas persuadet. quod ergo per hos gradus fieri posse concedit, ut terra in corpus aethereum conuertatur, cur non accedente dei uoluntate, qua corpus humanum super aquas potuit ambulare, celerrime id fieri posse, quemadmodum dictum est: in ictu oculi, sine ullis talibus gradibus credit, sicut plerumque fumus in flammam mira
Abbreviated transcription (Latin):
anima sicut corruptibilis propt̃ morum uitia. Ita &iam mortalir
da mors quippe anima ent a postatarc i dño quod primũ ciur
peccatum in paradiso sicris litteris continaur: R sirga igitur
corpur secundum xp̃ianam sidem quae sallere non potest. quod
cuiiuid&ur incredibile qualis sit caro adtendit: qualis autem su¬
tura sit non considerat quia illo tempore in mutationis angeli¬
exe non iam caro erit & sanguis. sed tantum corpus: Cum eni
de carne a postolus loquer&ur. Alia inquit caro pecorum¬
alia uolucrum Aia piscium alia serpentium & corpara ex¬
lestia & corporater restria nonenim dicer& carocxlestis:
Dixit autem & terr estria corpora. omnis enim caro & iamcor¬
pus est non autem omnecor pus &iam caro est. primo ipsis
terrestrib: qm̃ lignum corpus est sed non caro. Hominis auitẽ
uel pecoris &corpus & caro est. Incaelestib uero nulla caro

Expanded text:
anima sicut corruptibilis propter morum vitia, ita etiam mortalis anima sicut corruptibilis propter morum vitia, ita etiam mortalis dici. Mors quippe animae est apostatare a Deo . Quod primum ejus peccatum in paradiso sacris litteris continetur. Resurget igitur corpus secundum christianam fidem, quae fallere non potest. Quod cui videtur incredibile, qualis nunc sit caro attendit, qualis autem futura sit non considerat: quia illo tempore immutationis angelicae non jam caro erit et sanguis, sed tantum corpus. Cum enim de carne Apostolus loqueralia uolucrum, alia piscium, alia serpentum. et corpora caelestia, et corpora terrestria. non enim dixit: et caro caelestis, dixit autem: et caelestia et terrestria corpora. omnis enim caro etiam corpus est, non autem omne corpus etiam caro est: primo in istis terrestribus, quoniam lignum corpus est, sed non caro; hominis autem uel pecoris et corpus et caro est; in caelestibus uero nulla caro,
Abbreviated transcription (Latin):
tum cito quan ranimas sicut nequeanua cuamicts quam epi
Srdteto pore opostuno inouis imatuba cundror rerire suir¬
Snt in corrupti & not imutibimur. Et ideo eredimus
dnt canur re surrectionem nontantum quia reraratun
anima quae non ꝓpter carmaler affectiones caro nominat
Nedhac auiam iunbilis caro quaema turaliter est caro. cuius
nomen aninm non propternaturamsed pronauasedicio¬
nercar mler accepit Haec ergo uisibilis quae proprixdicitur
ciro si ne dubitatione credenda est resurgere Vidandi
enim puilur ⁊ postolar emtam quã dgto ostenderecumdien
Oporta corruptibile hoc induere in corruptionem. Cum
enim dicit hoc ineam qua si digitum intendit: quod aute uisibil
ehi ad potest digito ostendi qum porra &iam animacor rupti
bilis dici nam uitus morum i pra corrum pitur et mortalehoc in¬
du& in mortalitatem cu legitur candem significatur iusbilis caro
quia ineam identidem uelut digitur intenditur: potest enim &

Expanded text:
tam cito quam anima, sicut neque anima tam cito quam spiritus; sed tempore opportuno in novissima tuba, cum mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur. Et ideo credimus et carnis resurrectionem; non tantum quia reparatur anima, quae nunc propter carnales affectiones caro nominatur; sed haec etiam visibilis caro quae naturaliter est caro, cujus nomen anima non propter naturam, sed propter affectiones carnales accepit: haec ergo visibilis, quae proprie dicitur caro, sine dubitatione credenda est resurgere. Videtur enim Paulus apostolus eam tanquam digito ostendere, cum dicit, Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem. Cum enim dicit, hoc, in eam quasi digitum intendit. Quod autem visibile est, id potest digito ostendi: quoniam posset etiam anima corruptibilis dici; nam vitiis morum ipsa corrumpitur. Et mortale hoc induere immortalitatem cum legitur, eadem significatur visibilis caro, quia in eam identidem velut digitus intenditur. Potest enim et
Abbreviated transcription (Latin):
nes quie mibaenerlngde censuetudme dicaitur caniqrendo orcare
qd ilietis me uel etiram uocent: Et cumsine in diguitite loquiio¬
lumus non dicimur creare sed condere: ergosicreaturaẽ silius quã¬
lib& magna sit. facta ẽ : Nos autẽ ineũ credimus ꝑquẽ facta sunt
omnia : Non ineum ꝑquem facta sunt c&era: Nequehic aliter porsi¬
mur acciper eomnia: nisi quacum que sunt facta: Sed qum̃ uerbum
caro factum ẽ & habitauit in nob: Eadem sapientia quae dedõ geni¬
ta ẽ : dignata ẽ &iam in hominib: ereari: quo ꝑtin& illud in principio¬
indutus ꝑquẽ uiuendi exemplũ nob dar&ur : hoc ẽ uia recta qua
ꝑ ueniremus addm̃ : non enĩ redire potuimus. nisihumilitate qui
suꝑbia lapsi sumus : sicut dictum ẽ primxnrã creature: custate &
eritis tã quã dii: huius igitur humilitatis &emplũ. Id est uix quare¬
deundum fuit: ipsereparator noster in sem& ipso de monstrare
dignatus ẽ : qui non rapinam arbitratus ẽ esse xqualirdõ : sed se¬

Expanded text:
reare quod illi xtfofwi uel xtlatv uocant; et cum sine ambiguitate loqui uolumus, non dicimus creare, sed condere. ergo si creatura est filius, quamlibet magna sit, facta est. nos autem in eum credimus, per quem facta sunt omnia, non in eum, per quem facta sunt cetera; neque enim aliter hic possumus accipere omnia, nisi quaecumque sunt facta. Sed quoniam uerbum caro factum est et habitauit in nobis, eadem sapientia, quae de deo genita est, dignata eindutus, per quem vivendi exemplum nobis daretur, hoc est via certa qua perveniremus ad Deum. Non enim redire potuimus nisi humilitate, qui superbia lapsi sumus, sicut dictum est primae nostrae creaturae, Gustate, et eritis tanquam dii . Hujus igitur humilitatis exemplum, id est, viae qua redeundum fuit, ipse Reparator noster in se ipso demonstrare dignatus est, qui non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo, sed se
Abbreviated transcription (Latin):
eris: quãuis &iã & siꝑ totũ diem quisq: dediuinis scripturis p¬
erattestimonia Non in uerbo sitate illi in putabitur. Reuera
quod r aut litteraria aste usus aut ex pressione sp̃ssui quir
q: enim concinn& uerba qua non continent scãe scriptur a
& otiosi sunt & suꝑ fluiꝰ. Sufficit mihi quia distã regulamte ad¬
duxi ut ꝓfitearis quod pater pater est quia in natus ẽ quia
anenune accepit uitam: Et quia filius a patre consoquutur ẽ uito
colitur: Innatur in fectur inuisibilir quia dhuma nacontagiu
dee adhumtanã carnem non descendit est autem & pilur sre cu¬
dum a postolum. Nom purillur sed magnur dr̃ sic̃ ait beatus qu¬

Expanded text:
 Quamvis etiam etsi per totum diem quisque de divinis Scripturis proferat testimonia, non in verbositate illi imputabitur revera: quod si aut litteraria arte usus, aut expressione spiritus sui quisque concinnet verba quae non continent sanctae Scripturae; et otiosa sunt et superflua. Sufficit mihi, qui ad istam regulam te adduxi, ut profitearis quod Pater Pater est, quia innatus est, quia a nemine accepit vitam; et quia Filius a Patre consecutus est vitamcolitur Deus, innatus, infectus, invisibilis, qui ad humana contagia et ad humanam carnem non descendit. Est autem et Filius secundum Apostolum, non pusillu
Abbreviated transcription (Latin):
in calis Et qui negauerit me corã hominib negabo & ego eũ cora
patremeo quiẽ in celis: Istumꝰ periculũtimens quãuis enimleges
imperialer nonignoro : tam̃ p̃cepto saluatoris edoctur. quimo¬
nuit nos & dicit : Nolit&i mereeos quioccidunt corpus animã
autẽ non porsunt occidore. Respondeo euidenter: credo qđ
unus ẽ ds̃ pater quia nullo uitã accepit : & quia unus ẽ filiur. qui
ie paraditus quiẽ inluminator & sc̃ificator animarũ nostra¬
rũ & haec dediuinis scripturis Adiero : siubes ꝓsequor testi¬
monia simali quo rephenderit relegiotua diborerponsum in hi
in quib reprehendiuideor. Nugustinurdixit: mou& me qđ
Nit inluminator noster. Hinc primo abste uolo audire quid sen
denique & a postolur paulur ꝓfert de retestimoniũ inactis a posto¬
lorum dicens. Qũo sic enĩmandauit nobdr̃: & inter caera po¬
suite in lumine gentium sia postolur in lumine gentium positus

Expanded text:
in coelis; et qui nin coelis; et qui nPatre meo qui in coelis est : istud periculum timens, quamvis leges imperiales non ignoro, tamen praecepto Salvatoris edoctus, qui monuit nos et dixit, Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere ; respondeo evidenter: Credo quod unus est Deus Pater, qui a nullo vitam accepit; et quia unus est Filius, qui  paracletus, qui est illuminator et sanctificator animarum nostrarum. Et hoc de divinis Scripturis assero. Si jubes, prosequor testimonia: si in aliquo reprehenderit Religio tua, dabo responsum in his in quibus reprehendi videor. 5. AUG. dixit: Movet me, quod si Christus non sit illuminator noster. Hinc primo abs te volo audire quid sentdenique et apostolus Paulus profert de se testimonium in Actibus Apostolorum, dicens. Sic enim mandavit nobis Deus; et inter caetera, Posui te in lumen gentium . Si Apostolus in lumine gentium positus
Abbreviated transcription (Latin):
a gereuidebor neueniatur ad causam pro indeut cito agamus
ux arimino atrecentis & triginta eƿiscopis non solum & posita
sed &iam & subscriptionibus firmata est:
Iugustinur dix̃ : Iam dixi & hocipsim repao quia respondere nolu¬
accusor atua relegione quasi responsum nandederim.
ugustinur dix̃ : propt̃ ea dixite Responderenoluis sequia cũ ego
& nunc posco Tumihi non dixisti fidemtuã. sed nominasti ariminen¬
se concilium fidemtuã uolonorre quid credas quid sentias de parre
& filio & sp̃usco si dignaris or&uo audiam: Noli memittere ad
ea scripta quax modo aut pramanunon sunt : aut eorũ auctor itate
decr &ũ inter eẽ uolui sed ut ostendã auctoritatẽ patrũ qui secur¬
dũ diuinar seripturar dedicerunt : sin uero placo: quiacor deeredi
tur adiustitiam oreautẽ confersio fit ad salutem Instructia em̃
nis fuerit cora hominib: & ego con sitebor illũ corã patremeo quic̃

Expanded text:
agere videbor, ne veniatur ad causam. Proinde ut cito agamus agere videbor, ne veniatur ad causam. Proinde ut cito agamus quae Arimini a trecentis et triginta episcopis, non solum exposita, sed etiam subscriptionibus firmata est. 3. AUG. dixit: Jam dixi, et hoc ipsum repeto, quia respondere noluaccusor a tua Religione, quasi responsum non dederim? 4. AUG. dixit: Propterea dixi te respondere noluisse, quia dum ego ancto, quod et nunc posco, tu mihi non dixisti fidem tuam, sed nominasti Ariminense concilium. Fidem tuam volo nosse, quid credas, quid sentias de Patre et Filio et Spiritu sancto. Si dignaris, ore tuo audiam. Noli me mittere ad ea scripta, quae modo aut prae manu non sunt, aut eorum auctoritate decretum interesse volui, sed ut ostendam auctoritatem Patrum, qui secundum divinas Scripturas fidtur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem : instructi etenim sus fuerit coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo qui est
Abbreviated transcription (Latin):
UM AUEUSTINUS ET MAXIMINUS IPPONERE¬
gio unum in locũ conuenissent praesentib: multirtã deri¬
ir quam laicis : Caximinur dixit egonon obistã causã in hac
ciũtatẽ adueni ut alter cationem ꝓponam cũ relegion&ua : sed mis¬
sus a comiterȩgis uulto contemplatione pacis adueni : Reuera enim
eradio presbitero amicali pactione mecum tractanti. responsum
dedi ut ualui : Ita tamen ab ipso ꝓuocatur quiq intantũ &x arst : ut
uiam & aduentũtuũ contrame ꝓuocar & : Et quia dignata ẽ relȩ¬
giotua sibi facere iniuriam : si interrogas in quib: ualeo responsũ
dabo: Sialiquid rationabiledixeris: necerse ẽ ut sequar : siquid
enim dediuinis scripturis ꝓtuleris qđ cõmuneẽ omnib: necesre ẽ
ut audiamus: eas uero uoces quae extra scripturã sunt. nullo ca su
a nob suscipiuntur : Pra&erea cũ ipsedñs moneat nos &dicat sin
causa coluntme docentes mandata & praecepta hominum:
Iugustinurdixit : sia dista omnia respondere uoluero : Id &ã ego

Expanded text:
um Augustinus et Maximinus Hippone-regio unum in locum convenissent, praesentibus multis, tam clericis quam laicis, MAXIMINUS dixit: Ego non ob istam causam in hanc civitatem adveni, ut altercationem proponam cum Religione tua, sed missus a comite Segisvulto contemplatione pacis adveni. Revera enim Eraclio presbytero amicali pactione mecum tractanti, responsum dedi ut valui, ita tamen ab ipso provocatus; quique in tantum exarsit, ut etiam adventum tuum contra me provocaret. Et quia dignata est Religio tua sibi facere injuriam, si interrogas, in quibus valeo responsum dabo. Si aliquid rationabile dixeris, necesse est ut sequar. Si quid enim de divinis Scripturis protuleris, quod commune est cum omnibus, necesse est ut audiamus: eae vero voces quae extra Scripturam sunt, nullo casu a nobis suscipiuntur: praeterea cum ipse Dominus moneat nos et dicat, Sine causa colunt me, docentes mandata et praecepta hominum . 2. AUGUSTINUS dixit: Si ad ista omnia respondere voluero, id etiam ego