comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Rdinarium ꝑtor arbuͣtꝰ
est prius eos contractus
de iremuerso. aut ꝙ uissu hinc oritur acc̃o. ula
aut edicci talia sunt. ꝙ aimeo qui inalterius pot̃¬
tatẽ est negm̃ gestumerit. De eo loquitn non
dabitur ex hoc edicto acto Si cummpubere
uł ipatrem de peculio accõsi locupletius eoꝵ pe
magit dominnũ suoꝵ eise spectandum quam fa¬
cult̾atem habendi eos. Non enim colum fuoꝵ
pprioꝵ nomine quemenur. Item cõmunium
uerum eoꝵ ano quibona fide nobis fuiumt alũ

Expanded text:
rdinarium praetor arbitratus est prius eos contractus de in rem uerso aut quod iussu hinc oritur actio. Uerba autem edicti talia sunt: 'Quod cum eo, qui in alterius potestate esset, negotium gestum erit'. De eo loquitur, non dabitur ex hoc edicto actio. Si cum impubere uel patrem de peculio, si locupletius eorum pmagis domin‹i›um seruorum esse spectandum quam facultatem habendi eos: non enim solum seruorum propriorum nomine conueniemur, item communium, uerum eorum quoque qui bona fide nobis seruiunt, siue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuicaris michi debent an deducam expealio.
fui ordinarũ. ⁊ pͥma ila qd̃ est. an hetꝰ peilia
inpeculio fi ordinarũ compntentur ⁊ ꝑculus
⁊ anticillimis existimant sict ip̃i uicatx sim¬
oꝵ qł aseruo debitum. Idem ueto ꝙ ip̃is d ordi¬
narius ẜuus non de dncetur depeculio or dina¬
rix fui. quia peculiũ eoꝵ in peculio ip̃uis est ⁊¬

Expanded text:
uicarii mihi debent an deducam ex peculio serui ordinarii? et prima illa quaestio est, an haec peculia in peculio serui ordinarii computentur. et Proculus et Atilicinus existimant, sicut ipsi uicari conseruo debitum: id uero, quod ipsis debet ordinarius seruus, non deducetur de peculio ordinarii serui, quia peculium eorum in peculio ipsius est
Abbreviated transcription (Latin):
non habebit. S ⁊ si non donandi animo pactis
tamen uoluntate intercesserant totus conttͣ¬
tus a patre uidebitur comprobatus. ⁊ tñqui ꝓ
nuis coust ituit. Epot̃ lia non repenturos alioqn
ꝑpetua exceptõne tuti sunt s ⁊ iẜe filius ꝗ tañi
non repetit qma hii demum solutum non tepe.
antem sbluendo non repenint¬
lp. t amen ai non opposita exteptõe ꝯdep̃nati
aur.si stamen sciente patre creditum at filio di
uit uoluntatem locus senatus ꝯsulto non erit. qni
mitium contraclꝰ spectũtlum est

Expanded text:
non habebit. sed et si non donandi animo, patris tamen uoluntate intercesserunt, totus contractus a patre uidebitur comprobatus. Et hi tamennus constituit et potest dici non repetituros. atquin perpetua exceptione tuti sunt: sed et ipse filius, et tamen non repetit, quia hi demum solutum non repetuautem soluendo non repet. tamen, si non opposita exceptione condemnati um. Si tantum sciente patre creditum sit filio, drit uoluntatem, locus senatus consulto non erit, quoniam initium contractus spectandum est
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ distrahendam quos uulgo arcitores appllamꝰ
S ⁊ muliones quis ꝓp̾e institores appllat. It̃
das ⁊ sibi mittendas loco institoris habendũ
labeo scribit.Idemait si libitinarius pollu
iatorem Fuum habuerit nq mortuũ ĩpolia

Expanded text:
 distrahendam, quos uolgo circitores appellamus. Sed et muliones quis proprie institores appellet, Item das et sibi mittendas, loco institoris habendum Labeo scripsit. Idem ait, si libitinarius seruum pollinctorem habuerit isque mortuum spolia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ m̃ siacceperit petinam ⁊ inrem patris uertis
tessat senatus cnsultum. ꝑatri enĩ non sibiac¬
cepit s ⁊ si abimiitio non ss accepit uerumptꝰ¬
uł .ł.xu.d̾. ait. intlłigendumq ab mitio sic
accepisse. ut in rem̃ uerteret. Non camen u̾¬
tuse iudebitur si mutuam petunam acceptã¬
ignorauit adhuc st ꝯsul. locus erit. ꝗͥ dicitur ĩ
equi studiqꝵ cã absens mutuũ acceperat cessare
senatus consultum ita locum ht̃ si ꝑbabilem mo¬
dum in mutuam non excessit serte ad eaim
quantitatem quam pater solebat sub iminis¬
trare Si filius accerit mutuam petumã
ut enm liberaret quiũi peteret exceptõne do

Expanded text:
 si acceperit pecuniam et in rem patris uertit, cessat senatus consultum: patri enim, non sibi accepit. sed et si ab initio non sic accepit, uerumulianus ait intellegendumque ab initio sic accepisse, ut in rem uerteret. non tamen uertisse uidebitur, si mutuam pecuniam acceptaignorauit, adhuc senatus consulto locus erit. Quod dicitur in eo, qui studiorum causa absens mutuum acceperat, cessare senatus consultum, ita locum habet, si probabilem modum in mutua non excessit, certe eam quantitatem, quam pater solebat subministrare. Si filius accepit mutuam pecuniam, ut eum liberaret, qui, si peteret, exceptione no
Abbreviated transcription (Latin):
michi fiue ex meacansa sine etea que aduxorem
respinit. an rero separamus causas quasi ĩ du¬
ob peculus ⁊ut cansa debiti ꝙ petitur spectr
debeatur. Si ex eo cntractu amad me respi¬
cit meũ deducam. Que questio dilucidius
tin anex onni. Et marcellus ⁊ fenctuariũ
teneri scribit. ⁊ex omm ꝙntractu. Eumeĩ
enmĩno dicit. nt ꝑriore ꝯuento ad quem rec
respitiat insuꝑ fluum is cui quesitum ñ est

Expanded text:
mihi, sive ex mea causa sive ex ea quae ad uxorem respicit? an vero separamus causas quasi in duobus peculiis, ut et causa debiti quod petitur spectetdebeatur, si ex eo contractu, qui ad me respicit, meum deducam? quae quaestio dilucidius pertinet, an ex omni. et Marcellus etiam fructuarium teneri scribit et ex omni contractu: eum eniomnimodo dicit, ut priore convento, ad quem res respicit, in superfluum is, cui quaesitum non est
Abbreviated transcription (Latin):
culium pat̾ concedit ammpetuluĩ admistratõem ꝑ¬
mittit.: Et idõ uendicatoem nũmoꝵ ꝑami super¬
petumȩ datio ꝑucosa parentib eoꝵ uisa est. Et
cuna. camen quia petunie nuimeratõ tĩ ꝯcurrit
it. magis ei uenderet ut ille reip̃cium haberet ĩ
mutus uicem Si atilio fu. stipłatus sim ꝗ prĩ
fam̃ facto tradiderim siue capite diminutꝰ sit.
siue morte pr̾is uł alias fui uiris sine capitis diminu¬
iam patrita. data est

Expanded text:
culium pater concedit, cum peculii administrationem permittit: et ideo uindicationem nummorum patr‹i› superpecuniae datio perniciosa parentibus eorum uisa est. et cunia, tamen quia pecuniae numeratio n‹on› concurrit, it magis ei uendere‹t›, ut ille rei pretium haberet in mutui uicem. Si a filio familias stipulatus sim et patri familias facto crediderim, siue capite deminutus sit siue morte patris uel alias sui iuris sine capitis deminuiam patri familias data est
Abbreviated transcription (Latin):
bonum nomen expeccata patris su morte sen. Si
penedeat an sit inpor̾tate filius ut puca qm̃ premap̃
hostes ht mpendenti est an in senatus ꝯsulcum sit
daest ac̃co Certe si arrogutue mutuam petiũ¬
am accepit dem̃ sit restitutus ut emancipetur.¬

Expanded text:
bonum nomen exspectata patris morte fieri.' Si pendeat, an sit in potestate filius, ut puta quoniam patrem apud hostes habet, in pendenti est, an in senatus consultum sit da est actio. Certe si adrogatus mutuam pecuniam acceperit, deinde sit restitutus, ut emanciparetur
Abbreviated transcription (Latin):
ipẽ in solidum . plane si uoluntate domini. uł pa
si ⁊ ipẽ roluntatem accomiodauit m solidum er̾it
obligatus. Quamqmͣ aũt ⁊ si cum magistro
eius gestum sit dum taxat pollicetur p̃tor accõem
sicumalt̾ utro eoꝵ actumest. cum altero agi non
pot̾. S siquid sit solutum siquidem amagiaro ip̃o
nomine soluerit minuetur obligatio. quomam
⁊ alius ꝓme soluendo me liberaliit. Si plureᷤ

Expanded text:
ipse in solidum. plane si uoluipse in solidum. plane si uolusi et ipse uoluntatem accommodauit, in solidum erit obligatus. Quamquam autem, si cum magistro eius gestum sit, dumtaxat polliceatur praetor actiosi cum utro eorum actum est, cum altero agi non potest. sed si quid sit solutum, si quidem a magistro, ipnomine soluerit, minuetur obligatio, quoniam et alius pro me soluendo me liberat. Si plures
Abbreviated transcription (Latin):
sides ꝓuintiaꝵ ex̃ ordinem eos iuiare ex cõtrat¬
tu magr̃oꝵ. Si is qui nauem ex̾cuĩt maliena
pot̾tute fuĩt eius q uoluntate nauem ex̃ant¬
lic aũt datur acc̃o in eum cuiꝰ inpot̾tate eit qui
nauem excet camen ita demum datur si ex uo lim¬
tate ems exceat. Ideo aũt ex uolutate in solid̾
Insticoꝵ non idem usus est ea pp intributum dũ
gistro contractum sit. utrum qiͣ inuolentem da¬
bimnus acc̃oem in solidum an uero exemplo tri¬
butorie dabimus. In re igitur dubia meluis est
u̾bis edictiẜiure. ⁊ n sciẽntiam sblam ⁊ nudã
patris domini ue in nanib hon̾erare. n inpccu¬
liarib mertib uoluntatem extendere ad solidam ob
eum obligari si minus in peculium: Inpot̾tate enĩ
accipimũs utriusq sexus. uł filios uł filias. uł ser¬
uos uł suas si tamen fuus petuliaris uolente filio fa
modauit. duntaxat de peculio teniebitur. S filius

Expanded text:
sides prouinciarum extra ordinem eos iuuare ex contracsides prouinciarum extra ordinem eos iuuare ex contractu magistrorum. Si is, qui nauem exercuerit, in aliena potestate erit eiusque uoluntate nauem exeLicet autem datur actio in eum, cuius in potestate est qui navem exercet, tamen ita demum datur, si voluntate eius exerceat. ideo autem ex voluntate in soliduminstitorum non idem usus est: ea propter in tributum dumtgistro contractum sit, utrum quasi in volentem damus actionem in solidum an vero exemplo tributoriae dabimus? in re igitur dubia melius est uerbis edicti seruire et neque scientiam solam et nudam patris dominiue in nauibus onerare neque in peculiaribus mercibus uoluntatem extendere ad solidi oblieum obligari, si minus, in peculium. In potestate autem accipiemus utriusque sexus uel filios uel filias uel seruos uel seruas. Si tamen seruus peculiaris uolente filio fammodauit, dumtaxat de peculio tenebitur, sed filius
Abbreviated transcription (Latin):
ris. S si ab̃ alio mutuatus liberauit eum qui
tio certam legen dat concrahentib: Quare si
eum pp̃esint naui ad hã solum ut uecturus ex¬
cib p̃stes. uel contra modum egreslus non obliga
ipositus est ꝓuta legumini canambe ille marino¬
rib uł alia matia locauit. dicentum ent ñ ten̾i
Qruedam enim naues honane quedam ut ip̃i di-¬
nectores recipiant. ⁊ sic ut c̾ta regione ⁊ certo:
mari negocietur. ut eite sunt naues qui brum¬
sunt magr̃i non diuisiꝰ officiis ꝙ ainq cĩ uno
gestum erit obligabis ex̃citorẽm. Si diuisis
tur epcitor. S ⁊ si sic pp̃osuit ut płmq faciut
ne alter sine altero quid gerat qui cntraꝵit aĩ
uno sibi imputabit.  Excitorem aũt eum
nem condurit. uł ad tempus uł imꝑpetuum
Paruiaũt refert qui ex̾cet masculus sit an mu
locato tum magrõ si mertede operam ei exhibet aũ
si gratntam mandati agere pot᷑. Solent płae¬

Expanded text:
ris. Sed si ab alio mutuatus liberauit eum, quiris. Sed si ab alio mutuatus liberauit eum, quitio certam legem da‹t› contrahentibus. quare si eum praeposuit naui ad hoc solum, ut uecturas excibus navem praestet, vel contra, modum egressus non obligapositus est, puta legumini, cannabae, ille marmoribus uel alia materia locauit, dicendum erit non teneri. quaedam enim naues onerariae, quaedam ut ipsi diuectores recipiant, et sic, ut certa regione et certo mari negotietur, ut ecce sunt naues, quae Brunsint magistri non diuisis officiis, quodcumque cum uno gestum erit, obligabit exercitorem: si diuisistur exercitor. Sed et si sic praeposuit, ut plerique faciunt, ne alter sine altero quid gerat, qui contraxit cum uno sibi imputabit. Exercitorem autemnem conduxit uel ad tempus uel in perpetuum. Parui autem refert, qui exercet masculus sit an mullocato cum magistro, si mercede operam ei exhibet, aut si gratuitam, mandati agere potest. solent pla
Abbreviated transcription (Latin):
Alioquin contrahentes decipientur. ⁊ facilius
hoc in magro quam in mnstitore adimitendum
est pp̃ utilitatem. Quid tamen si sic magrm spo¬
gistro utaris. dicendum tam̃ erit eo usq ꝓdu¬
tendam utilitatem nauigantiũ. Nauem
Non aũt exoĩm̃ causa p̃tor dat mex̃titorem
actoem. s enis rei nomine cuiꝰ ibi spositus fu
nus uehendum locatum sit. aut aliquas res
emerit utiles naniganti. uł siqui reficien de
nanis causa contraccum uł impensum est ul¬
mutuam pecuniam sumꝑ ẜitͥ an eius rei noĩe
indeatur gestum ⁊ pegafus sic exictimat si
ad usun eius rei in quom pp̃ositus est fuĩt mi¬
est. unde querit offilius si ad reficiendam nauem
mutuatus nũmos in suos usus conuertit an inex̃
tem tene̾n exceratorem imputaturum sibi cu
calem pp̃osuit. Ꝙ si ab mmutio consilium cepit
fraudandi credicoris ⁊ hoc split̾ non exp̃sserttaꝓ¬
trẽm pedius ꝓbat. S si in p̃cus terum emꝑtaꝵ
fefellit magr̃. excitons erit dampnũ. ñ credito¬

Expanded text:
alioquin contrahentes decipientur: et facilius hoc in magistro quam institore admittendum propter utilitatem. quid tamen si sic magistrum praepogistro utaris. dicendum tamen erit eo usque producendam utilitatem nauigantium. Nauem Non autem ex omni causa praetor dat in exercitorem actionem, sed eius rei nomine, cuius ibi praepositus funus uehendum locatum sit aut aliquas res emerit utiles nauiganti uel si quid reficiendae nauis causa contractum uel impensum est umutuam pecuniam sumpserit, an eius rei nomine uideatur gestum? et Pegasus existimat, si ad usum eius rei, in quam praepositus est, fuerit muest? Unde quaerit Ofilius, si ad reficiendam nauem mutuatus nummos in suos usus conuerterit, an in tem, teneri exercitorem imputaturum sibi, cur talem praeposuerit: quod si ab initio consilium cepit fraudandi creditoris et hoc specialiter non expresseritem Pedius probat. Sed et si in pretiis rerum emptarum fefellit magister, exercitoris erit damnum, non credito
Abbreviated transcription (Latin):
i ꝯnon autem totum petulium uenit. intribu¬
tum. S id duncaxat ꝙ ex ea merce est sine
intab̾nam ht̃ mnitrumentum. an hoc quo cri-
item si mancipia in negotiatĩem hibuit exiũ
suiui erꝑata ⁊t hec tribuent᷑. Si plures hũit
suniis ereditores s quosdam ꝗx iũtib certus auͫ
om̃s in husdem confundendierunt. ⁊ oñs i
tibuttum recandi. ut puta duas nego ciatõ¬
ues axtelut puta sagoriam ⁊ lincheariam
t sepatos habuit credicoes. puto ieparatim
eos inteibutum uocari. unusqusq enn
eoꝵ mercimagis quam ip̃i credidit᷑ S sien¬
as tuternas euusdem negotiatõnis excuit ⁊

Expanded text:
sui. Non autem totum peculium uenit in tributum, sed id dumtaxat, quod ex ea merce est, siuein tabernam habeat instrumentum, an hoc quoque triItem si mancipia in negotiatione habuit ex merce parata, etiam haec tribuentur. Si plures habuit seruus creditores, sed quosdam in mercibus certis, an omnes in isdem confundendi erunt et omnes in tributum uocandi? ut puta du‹a›s negotiationes exercebat, puta sagariam et linteariam, et separatos habuit creditores. puto separatim eos in tributum uocari: unusquisque enim eorum merci magis quam ipsi credidit. Sed si duas tabernas eiusdem negotiationis exercuit et
Abbreviated transcription (Latin):
ne eraltius tealui ide mpnes siant alii dampiit
sentrant plane si meadem taberna merar xetere¬
bantur. lies hee que extent ex uiiiꝰ crettor te fer¬
tuma sent eomparate dicendꝰ ert om̃s intris n¬
tum uerare nis fmñt creditori rignoratẽ s

Expanded text:
e merceue alii indemnes fiant, alii damnum sentiant. Plane si in eadem taberna merces deferebantur, licet hae quae extent ex unius creditoris pecunia sint comparatae, dicendum erit omnes in tributum uenire, nisi fuerint creditori
Abbreviated transcription (Latin):
tomm tributum st quauiterutit qstet qd
acc̃o dolum malum cohercet domini. mmus aitt
noans minera suum habere minus ciłnat.
ẽlerut ant uilioris daca opera diraesttant a
etasi ngaunt domius anquam derenino¬

Expanded text:
s tributum sit quam debuerit, praestet: quae actio dolum malum coercet domini. minus autenorans in merce seruum habere minus tribuit, ertit aut uilioris data opera distraxit uel et si negauerit dominus cuiquam deberi
Abbreviated transcription (Latin):
.xU. stribit ad om̃s negociatões porrigendum edic¬
tum. Petuliarem aũt urercem non sicuti petuliũ
accipimus. Quippe peculium deducco ꝗ domnno
eo negociabitur. Scientiam hic eam accipimꝰ
que habet ⁊ uoliuitatem S ut ego puto ñ uolũ
bit᷑ accoe tributoria.
sexum Item ad om̃s qui sunt᷑ alieno uni subietti.
fide fiuut. siue liberi siue fui alieni sunt uł in
quib usum fructum halemnus. ⁊ ad nosꝑtineat¬
⁊ utrumlibet exillis dabitur acc̃o. o si alt̾ scit alt̾
ignoret. in eum qui scit dabitur acc̃o. Dedncet᷑
ꝯuenitur deducitur ⁊ id ꝙ scienti debetur. ⁊ quid̾
isblidũ. Nam ⁊ si ip̃e de pctulio comientus esset
dig̃. stribit. si fuus pupilli uł furiosi stiente
tutore uł curatore in merce peruliari negociet᷑
dolum quidem tutoris uł curatoris nocere pupil

Expanded text:
scribit ad omnes negotiationes porrigendum edtum. Peculiarem autem mercem non sic uti peculium accipimus, quippe peculium deducto quod domieo negotiabitur. Scientiam hic eam accipimus, quae habet et uoluntatem, sed, ut ego puto, non uolubitur actione tributoria. sexum, item ad omnes, qui sunt alieno iuri subiecti, fide seruiunt, siue liberi siue serui alieni sunt, uel in quibus usum fructum habemus, 2 n utrumlibet ex illis dabitur actio: at si alter scit, alter ignorauit, in eum qui scit dabitur actio, deduceturconuenitur, deducetur etiam id quod scienti debetur et quidem in solidum: nam et si ipse de peculio conuentus esset scripsit. Si seruus pupilli uel furiosi sciente tutore uel curatore in merce peculiari negotietur, dolum quidem tutoris uel curatoris nocere pupil
Abbreviated transcription (Latin):
pillis. Sint quidim inquit quiputant
petuliũ fuũ habere non posst ma̾ concedente
domino Ego autem ꝑuto nonesse oꝑus cn
ministracõnis nam h̾ specialicer ancedenda
est. Sore at᷑ si utiq singulas resd. s. gt᷑.¬

Expanded text:
pillus, si ut quidam, inquit, putant peculium seruus habere non potest nisi concedente domino. ego autem puto non esse opus coministrationis: nam haec specialiter concendenda est. Scire autem non utique singulas res debet
Abbreviated transcription (Latin):
culiũ pot hr̃e ⁊ incarioꝵ peculiũ hoc ampliꝰ ⁊ noĩa
debitoꝵ . S ⁊ siquid furti accõe suo debetur ułalia
accõe inpeculiũ computabitur hr̃dicus quo q
legatum ut labeo ait s ⁊ id ꝗ dominus sibi d
inperuliũ habebit. si forte indiũ ratõe impen¬
dit. ⁊ dominus ei debitor manere ueluit. aut
adobitorem oiuis dominus ꝯuenit. Qrͣ si forte
git. inpeculiũ ẜuerit omuersum insi forte
domius eh ꝓposito fuit ut nollet hec esse in
petulio fui. S ⁊ siquid ei consuus reb erit pe
aluł. n On statim ꝗd̾ dũs uoluit exre sua pe¬
tuluim esse peculum fecit s si tradidit aut cũ
apud eum ess pro cradito habuit. desiderat enĩ¬

Expanded text:
culium potest habere et uicariorum peculium: hoc amplius et nomina debitorum. Sed et si quid furti actione seruo deberetur uel alia actione, in peculium computabitur: hereditas quoque et legatum, ut Labeo ait. Sed et id quod dominus sibi debet in peculium habebit, si forte in domini rationem impe‹n›dit et dominus ei debitor manere uoluit aut si debitorem eius dominus conuenit. quare si fortgit, in peculium serui erit conuersum, nisi forte dominus eo proposito fuit, ut nollet hoc esse in peculium serui. Sed et si quid ei conseruus debet, erit peum. Non statim quod dominus uoluit ex re sua peculii esse, peculium fecit, sed si tradidit aut, cum apud eum esset, pro tradito habuit: desiderat eni
Abbreviated transcription (Latin):
peculium hãt aut in rem meam u̾sum sit. nec uelim
iactura lucrum queram ex hac cã ⁊̾ ꝯdiciꝰ pꝰ se u̾mẽ.
ꝓcuracorem s̾posint. utił adexemplum institorie
dabitur acc̃o. ꝙ eq̃ faciendum erit ⁊ si pcracor sol
qui fuum miticorem apud mensam pecurus ac-¬
cipiendis habuit post lib̾tarem quo dagam. id
ꝑ lib̾tum negm̃ ex̃tuit. uarietate status non
apr̾e filiꝰ m̾cium cã mutuam peruinam accepit.
ꝓ eo pater fidenissit. q̃ institoria ab eo petetur
cum accepte petunie spẽm fideuibendo negocio

Expanded text:
peculium habeat aut in rem meam uersum sit nec uelim qpeculium habeat aut in rem meam uersum sit nec uelim qiactura lucrum quaeram. Ex hac causa etiam condici posse uerum procuratorem praeposuit, utilis ad exemplum institoriae dabitur actio: quod aqui seruum institorem apud mensam pecuniis accipiendis habuit, post libertatem quoque datam idem per libertum negotium exercuit, uarietate status nonatre filius mercium causa mutuam pecuniam accepit: pro eo pater fideiussit: etiam institoria ab eo petetur, cum acceptae pecuniae speciem fideiubendo negotio
Abbreviated transcription (Latin):
distrahendis qno mertibus pp̃ositum habnero.
ue emendis uendendisa p̃positus sit ñ solum in¬
stitoria competit aduersus enm qui p̃p̃osuit. s ⁊̃¬
acc̃o danda est. Si fuum cicii institorem hab̾us
ułtetum ex hoc edicto uł cum ticio ex inferiorib
edictis agere potero. S si tu cum eo contrahi uola¬
ti. cum nicio diuntaxit agipotit. Siimpubes pa¬
tri habenti institores hĩs extiterit deinde cum hus
acccẽm ꝑp̃ utilitatem ꝓmiscni usus quẽ ad̾m ub
post mortem tucoris quiꝰ anccoritate institor p̃p̃o¬
situs est. cum eo contrahitur. Eiuis contractus c̾te
nomine qui ante aditam hr̃litatem int̾cessit ⁊ si
furio sus ħis existat dandam essẽ accõem q̃ pomp̃
scribit. Non enim imputandum est ei qui sciens
dum dece aĩsse cum institore ex̃cente m̃tem con¬
trahat. ꝑculusait. Si denuntiauero tibi ne suo
ame p̃po̾sito crederes exceptoẽm dandam si egoilli ñ
deimtiaue ne illi suo crederet. S si ex eo ꝯtractu

Expanded text:
distrahendis quoque mercibus praepositum habuero, ue emendis uendendisque praepositus sit, non solum institoria competit aduersus eum qui praeposuit, sactio danda est. Si servum Titii institorem habueris, vel tecum ex hoc edicto vel cum Titio ex inferioribus edictis agere potero. sed si tu cum eo contrahi vetuisti, cum Titio dumtaxat agi poterit. Si impubes patri habenti institores heres exstiterit, deinde cum hiser utilitatem promiscui usus, quemadmodum ubi post mortem tutoris, cuius auctoritate institor praepositus est, cum eo contra hitur. Eius contractus certe nomine, qui ante aditam hereditatem intercessit, etiamsi furiosus heres exsistat, dandam esse actionem etiam Pomponius scripsit: non enim imputandum est ei, qui sciens dominum decessisse cum institore exercente mercem contrahat. Proculus ait, si denuntiauero tibi, ne seruo a me praeposito crederes, exceptionem dandam: 'si ille illi non denuntiauerit, ne illi seruo crederet'. sed si ex eo contractu
Abbreviated transcription (Latin):
uł.e Tłdeo utilis mititoria accõ aduer ¶ sit.¬
sus me tibi competet. nuchi uero ad uersus te ł de
tuam u̾sum ud̾i pocerit eo qd̾ debitor suitui fc̃¬
creditor ad merces cum accepisse. egit pposita acc̃o
do. Dicluo pluresue tab̾nam ex̾teant ⁊ fuum
quem excinparib partib habeant institorem
autur. anꝑ equalibus. an ꝓportõne mertis an
uero insoudum uił querit ⁊ ueriuis esse labeo ait
exemplo extitoꝵ ⁊ de petulio acc̃one in iblidum

Expanded text:
um. et ideo utilis institoria actio aduersus me tibi competet, mihi uero aduersus te uel de tuam uersum uideri poterit eo, quod debitor serui tui fcreditor ad merces eum accepisse egit proposita actiodo. Si duo pluresue tabernam exerceant et seruum, quem ex disparibus partibus habebant, institorem an pro aequalibus an pro portione mercis an uero in solidum, Iulianus quaerit. et uerius esse ait exemplo exercitorum et de peculi
Abbreviated transcription (Latin):
s magna ntilicas est ut dñs qui
quippe cum depetulio dum taxat tencat᷑¬
tam si scierit suũ inpetuliori merte negociori
uł ut extraneus creditor ex hoc edicto ingabutũ
uetatur Lic mertis appłłatio angustior sit

Expanded text:
ma utilitas est, ut dominus, qui egium habet quippe cum de peculio dumtaxat teneat si scierit seruum peculiari merce negotiari, uelut extraneus creditor ex hoc edicto in tributum uocatur. Licet mercis appellatio angustior sit
Abbreviated transcription (Latin):
fuit mne̾tum locum mut̾e ad panem uñdend̾. dem̃ is
petuma accepta p̾senti ut per singulos dies eis panc
ꝑ̃staret conturluu̾it dubitare nõn o qnm si permi
peregis ꝓficudene rogail illquem ut discipulis
suis quibꝰ tuberam instructam tradid̾it imparet
post cuiꝰ ꝓfeccõẽm uestimenta discipłis accepiss
firmauit mͥ recte me credere oꝑariis suis: ñ iiti¬
toria s ex locato tenebitur. Non tam̃ om̃e ꝙ cuim
si p̃posui eum ad mercium distractõem tene̾bor
dito. s n si ademendum ⁊ ille uñdid̾it. n si ad
das merces pp̃osito locus est mstitorie. qteoq
⁊ si ad pensionem pro tab̾na exsoluendam qt
ita rerum puto ubi ꝓhibitus fuit mutuari. Si
institoriam locum hr̃e. Item si insticor annole¬
uiii undidiss anulum arte noĩe accepenit n¬
reicania inquam pp̃ositus est contractum ẽ¬
mii forte mandatum ei fuit p̃senti pecina
uendere. Qiͣt si forte ꝑignus institor ob p̃ci¬

Expanded text:
fuit in certum locum mittere ad panem uendendum, deinde is pecunia accepta praesenti, ut per dies singulos eis panem praestaret, conturbauerit, dubitari non oportet, quin, si permiperegre proficiscens rogasset, ut discipulis suis, quibus tabernam instructam tradiderat, imperaret, post cuius profectionem uestimenta discipulus accepissefirmauerit mihi recte me credere operariis suis, non institoria, sed ex locato tenebitur. Non tamen omne, quod si praeposui ad mercium distractionem, tenebordito: sed neque si ad emendum, et ille uendiderit, neque si ad das merces praeposito, locus est institoriae, idemque et si ad pensionem pro taberna exsoluendam: quod ita uerum puto, nisi prohibitus fuit mutuari. Si institoriam locum habere. Item si institor, cum oleum uendidisset, anulum arrae nomine acceperit nrei, in quam praepositus est, contractum esnisi forte mandatum ei fuit praesenti pecunia uendere. quare si forte pignus institor ob p
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.  ed si pupillus hr̃s extitent eiqui pposne¬
rat equissimum erit pupillum teneri quam¬
diu ppositus manet. remouendus enim fint atu
sine cause cognicõne. Dequo palam ꝓsipͥtũ
fuerat ne cumeo contrahãtur. is ꝓposit loco nõ¬
stitore mutrahere. S siqͥnis nolit cntrahi ꝓhile¬
at. Cecerum qui pp̃osint tenebitin ipa p̃positał
Prescrilere palam sic accipimuis clari lit¬
terũ ut de plano recte legi possit añ tab̾nam
s. uł ante eum locum in quo negociano exter¬
cetur non mloco remgto. s meũidenti littert
utrum gretis anlatinis puto fm loci cõd utẽm
ne quis ansar possit igͦ rantiam lrãꝵ  Tep¬
te siqͥuis dicat ignora nłe se litteris ił non obł¬
uasst ꝙ p̃po situm erat cum mult legerent cumq
palam ess p̃positum non audietur. P̃sip̾tum aũt

Expanded text:
. Sed si pupillus heres extiterit e‹i› qui praeposuerat, aequissimum erit pupillum teneri, quamdiu praepositus manet: remouendus enim fuit a tusine causae cognitione. De quo palam proscriptum fuerit, ne cum eo contrahatur, is praepositi loco notrahere, sed si quis nolit contrahi, prohibeat: ceterum qui praeposuit tenebitur ipsa praepositione. Proscribere palam sic accipimus claris litteris, unde de plano recte legi possit, ante tabernam scilicet uel ante eum locum in quo negotiatio exercetur, non in loco remoto, sed in euidenti. litteris utrum Graecis an Latinis? puto secundum loci condicionem, ne quis causari possit ignorantiam litterarum. certe si quis dicat ignorasse se litteras uel non obseruasse quod propositum erat, cum multi legerent cumque palam esset propositum, non audietur. Proscriptum autem
Abbreviated transcription (Latin):
gerens pp̃osuerit ⁊ ratum halnero item erit di¬
cendum. Parui aũt refert quis sit institor mas¬
cilus an femin̾a. liber an fiurs. ꝓprius uł alienus
Item quis uł que ꝓp̃osuit nam ⁊ łi mulier pp̃ esu¬
lia fa. sit uł ancilla ꝓposita competit institoria
accõ pupillus aũt mititor obligat eum quicum
ꝑp̃o suit istitoria accone. qm̃ sibi imputare d¬

Expanded text:
gerens praeposuerit et ratum habuero, idem erit dicendum. Parvi autem refert, quis sit institor, masculus an femina, liber an servus proprius vel alienus. item quisquis praeposuit: nam et si mulier praeposulias sit uel ancilla praeposita, competit institoria actio. Pupill‹u›s autem institor obligat eum, qui eum praeposuit, institoria actione, quoniam sibi imputare d
Abbreviated transcription (Latin):
tibi p̾staret mũ ante constitutum diem m̾¬
ses cuas eo leci exꝑosuus in quem uehendas
eas mertes locais nec ꝑ eum staret quonimꝰ¬
sibi ea pena mertes locass Idem mris in eod̾̃
utam morbo impeditum naiuigare ñ pocu
anphoraꝵ duoꝵ miliũ ⁊ ibi amphoras portasti
sitaꝵ amphoraꝵ mertes constitira est antra
se halet. Nam pro tot amphoris p̃cium deber
qd portaste¬
tucoꝵ ita ⁊ obligari nos et contraccib
ipõꝵ et conueuir. s non idem faca¬

Expanded text:
tibi praestaret, nisi ante constitutum diem merces tuas eo loci exposuisset, in quem deuehendas eas merces locasset, nec per eum staret, quo msibi ea poena spectaret. idem iuris in eodem utam morbo impeditum navigare non potuiamphorarum duo milium et ibi amphoras portasti, sitarum amphorarum merces constituta est, contra se habet: nam pro tot amphoris pretium debes,  portastorum, ita etiam obligari nos ex contractibus ipsorum et conueniri. sed non idem fac
Abbreviated transcription (Latin):
ullusiamꝰ. Iuehenda mancipia conduxiss
peo mancipio ꝗ innaue mortuum eat uectura
tibi non debetur. ꝑauł. Immo queritur ꝙ accũ
est utrum ꝓ hus qui impo siti an ꝓhus qui de¬
portati essent merces daretur. ꝙ ñ hoc apareie

Expanded text:
um. Si uehenda mancipia conduxisti, pro eo mancipio, quod in naue mortuum est, uectura tibi non debetur. Paulus: immo quaeritur, quid actum est, utrum ut pro his qui impositi an pro his qui deportati essent, merces daretur: quod si hoc apparere
Abbreviated transcription (Latin):
scipulandi. Item sl duos filios sumł. accepero
quem petuma ꝑueiit ut si cum sciui. filumifa
S iue aute̾m su̾ usuris mutuadata sit. siue sine u
declaret senatus cui exceptirm̃ det. tamen sciend̾
est ꝙ hr̃dem filĩ si pat̾ fa. decessit. exceptõne uti

Expanded text:
stipulandi. Item si duos filios familias acceperostipulandi. Item si duos filios familias acceperoquem pecunia peruenit, ut, si eum sciui filium famSiue autem sub usuris mutua data sunt siue sine usam autem non declaret senatus, cui exceptionem det, tamen sciendum est et heredem filii, si pater familias decesserit, et patrem ei
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. ulianꝰ adicit. sicolor quesitus sit ut filita
qui mutuam accepturus petumamerat fideiube̾t
ꝑuentura pecuma. Ideo aist reum citium accepe¬
tim. ne ꝯuasi fiderusdr auxilio senatꝰ ꝯsuba utet᷑¬
S ⁊ si filius fa. patre suo relegato ul longo tpe
ab sente dotem ꝓ silia ꝓmiẜit ⁊ rem pacris p̃ignori
dederit senats ꝯsultum cessabit. patris taien res
Mutidatõne non solum numerate petui̾e
uerum osum que mutuo dari possunt. anaccipere
defemnus uidendum est. D uerba uidentur mich
ad mimeratam perumam referri. ait enĩ senatꝰ
leo muguo dato. ⁊ hus distractis fruccib utetur
tumc malcerius meus senatꝰ ꝯsulti sĩ cessat. Da¬
bitin ica exceptio. S ⁊ si patrieus non mors
te dicend̾ senatꝰ ꝯsul. locum eise Non solum
ei qui mutuam dediss. s ⁊ successorib eius dene¬
ganda est accio. ꝓuide ⁊ si mutuam pecuniam
eoꝵ ignorauit in parris ecte pot̾tate uerius est¬
ditendum utriq nocere. Idem e st in duobus reiᷤᷤ

Expanded text:
sed Iulianus adicit, si color quaesitus sit, ut filius familias, qui mutuam accepturus erat, fideiuberet peruentura pecunia, ideo autem reum Titium acceperim, ne quasi fideiussor auxilio senatus consulti ute si filius familias patre suo relegato uel longo tempore absente dotem pro filia promiserit et rem patris pignori dederit, senatus consultum cessabit. patris tamen res Mutui dationem non solum numeratae pecuniae, uerum omnium, quae mutu‹a› dari possunt, an accipere debeamus, uidendum. sed uerba uidentur mihi ad numeratam pecuniam referri: ait enim senatusleo mutuo dato, ut his distractis fructibus uteretnunc in alterius, mens senatus consulti non cessat: dabitur itaque exceptio. Sed et si patri eius non morste, dicendum senatus consulto locum esse. Non solum ei, qui mutuam dedisset, sed et successoribus eius deneganda est actio. Proinde et si alius mutuameorum ignorauit in patris esse potestate, seuerius dicendum est utrique nocere. idem est et in duobus rei‹s›
Abbreviated transcription (Latin):
qui relimtare dñi extint decessa. etiam post an¬
num dabitur. ħ ac̾co quamuis de petulio ultꝰ an
nauis haleis. michi quo m ie comrent aceto.
ages metum ut ac̾toes quas eo noĩe huiꝰ tbĩ p̾s¬
iarem. quemad̾ͫ cim litero siquitem condłs¬
tag̾ee. Item si suns nauem extebit a am
magio es contraxero nithil obstabit q̃ uoumꝰ¬
uis alii non obstat hoc edictum quominus cũ
praqr̃o agere posit. hec enm edicto non trans¬
torfuranto. sadictur Si unus ex hus ext¬
corb cum magistro nauis conmaxit agere cuma¬

Expanded text:
qui uoluntate domini exercuit, decessit, etiam post annum dabitur haec actio, quamuis de peculio ultra annauis habeas, mihi quoque in te competit actio, ageres mecum, ut actiones, quas eo nomine habui, tibi praestarem, quemadmodum cum libero, si quidem condages. Item si seruus meus nauem exercebit et cum magistro eius contraxero, nihil obstabit, quo miuis alii non obstat hoc edictum, quo minus cum magistro agere possit: hoc enim edicto non transfertur actio, sed adicitur. Si unus ex his exercitoribus cum magistro nauis contraxerit, agere cum
Abbreviated transcription (Latin):
tes magr̾ ultrs ex locato habinirus est acccem aur
retcorib. Quid em̃ si ueccores sint qni ulłas rati¬
nas houit plane ꝯmodiue est si sint. retinere eas.
ant si non totam nauem conduxert excondu¬
caget. sicut uectores qui loca innauem cõdure
loꝵ cnseaua siot ut merces suas saluas halẽm
Si consnatis m̾cib detenor facta  stnaua. alit
siquid̾ exarmauit᷑ nlła facienda est collatio. orti

Expanded text:
abiturus est actionem cum uectoribus: quid enim si uectores sint, qui nullas sarcinas habeant? plane commodius est, si sint, retinere eas. at si non totam nauem conduxerit, ex conducto aget, sicut uectores, qui loca in nauem conduxeliorum consecuti sunt, ut merces suas saluas haberent. Si conseruatis mercibus deterior facta sit nauis aut si quid exarmauerit, nulla facienda est collatio, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ceu̾. ꝑ ater filio ꝓmisit mutuam petuĩ am ac
in pot̾tate creditoris utrum filium cuicredidiss in
solidum auhrdes ꝑro qua parte quisq successist᷑
stitoris. negubat eo nomine se conueniri posse.qr
non ieamrem ꝓp̾ositus fis.: Cumaũt ⁊ alia

Expanded text:
um Pater filio permisit mutuam pecuniam acciin potestate creditoris, utrum filium, cui credidisset, in solidum, an heres, pro qua parte quisque successisset, stitoris, negabat eo nomine se conveniri posse, quia non in eam rem p
Abbreviated transcription (Latin):
sumt .i. utrum pp̃ iacturam nudatis reb dap̃¬
num secutum est. an uerdalia ex causa. usti
ꝙ alicubi iacrabant merces m angulo aliquo
⁊ unda penetrauit tunc enm conferre debebit.¬
S an expͥori cauia collatõnis honue pati ñ debet
orma iactus q̃ hunc lesit. Nunquid ⁊ ad huc ⁊ sias

Expanded text:
sunt, id est utrum propter iacta nudatis rebus damsunt, id est utrum propter iacta nudatis rebus damnum secutum est an uero alia ex causa, ueluti quod alicubi iacebant merces in angulo aliquo et unda penetrauit. tunc enim conferre debebit: an ex priore causa collationis onus pati non debet, quia iactus etiam hunc laesit
Abbreviated transcription (Latin):
iactus int̾butum naue salua uenit. S si na¬
uis que intempestate iactu mertiũ uniꝰ mercato¬
ris leuata est. malio loco submersa est. ⁊ aliquoꝵ
m̾cutoꝵ merces ꝑ urmatores extracce s data mer¬
cede raccẽm hr̃i delere eius cusꝰ mertes in nauiga¬
tõne leuande̾ nauis cã iacce sunt. ab hus qui
postra suas per minatores fuauerunt Sab.
nem hr̃i non debere. ab eo qui in nauigatõne
iactum feat. si quedam ex hus mercibus ꝑ uri¬
natores extracce sunt. Eorum enim merteᷤ
non possunt indi suande nauis causa iacce ẽẽ
que put Cum aũt̃ iactꝰ de naue factꝰ est ⁊¬
facte sunt. an conferre cogendus sit. qr ñ d du¬
plici dampno honerari. ⁊ collacõnis. ⁊ ꝙ res de¬
tiores facte sunt. s de feudendum est hunc con¬
ferre detere p̃cio p̃sente reꝵ. Ita u̾bi grã. si ui¬
cenoꝵ m̾ces duoꝵ funt ⁊ alt̾ius asꝑgine .x.¬
esse ceperiunt. ille cuiꝰ res integre sunt. ꝓ .ax.
tinguentib nobis detiores ex qua causa fce

Expanded text:
iactus in tributum naue salua uenit. Sed si nauis, quae in tempestate iactu mercium unius mercatoris leuata est, in alio loco summersa est et aliquorum mercatorum merces per urinatores extractae sunt data mercede, rationem haberi debere eius, cuius merces in nauigatione leuandae nauis causa iactae sunt, ab his, qui postea sua per urinatores seruauerunt, Sabiionem haberi non debere ab eo, qui in nauigatione iactum fecit, si quaedam ex his mercibus per urinatores extractae sunt: eorum enim merces non possunt uideri seruandae nauis causa iactae esse, quae perit. Cum autem iactus de naue factus est endum, an conferre cogendus sit, quia non debet duplici damno onerari et collationis et quod res deteriores factae sunt. sed defendendum est hunc conferre debere pretio praesente rerum: itaque uerb‹i› gratia si uicenum merces duorum fuerunt et alterius aspargine detinguentibus nobis, deteriores ex qua causa factae
Abbreviated transcription (Latin):
stitor recte appilabitr. name
tumait siquid cum tisulario gestumsit uł cũ
et quem quis edificõ pp̃osunt uł frumento coe¬
mendo. in sblidũm eum cenerislabeo quo idp¬
sit. siquis pecunis fenerandis agris colendie¬

Expanded text:
stitor recte appellabitur. Nam et tum ait, si quid cum insulario gestum sit uel eo, quem quis aedificio praeposuit uel frumento coemendo, in solidum eum teneri. Labeo quoque scripsit, si quis pecuniis faenerandis, agris colendi
Abbreviated transcription (Latin):
sure t. ade nauis apistis redempta sit. fuisꝰ oai
pdenes abstulerunt eum percere auus cuerunt is
conferendum eis qui suas mertes redimerint᷑
Dorto aũt ꝓ estimatõe terum que salux st̾¬
d in lus reb quoꝵ nomine conterentum eet
estimatio d hr̃ non quanti empte mnt i qnsti
uernre possunt. Seruoꝵ quo qui ĩ spant
qui toluerint agent ex locato cumꝰ mtcm. hꝰ
is exconducto experiatur. ⁊ ꝙ exegeris reddr¬

Expanded text:
ret. Si nauis a piratis redempta sit, Seruius Ofro praedones abstulerint, eum perdere cuius fuerint, nec conferendum ei, qui suas merces redemerit. Portio autem pro aestimatione rerum quae saluae sd in his rebus, quarum nomine conferendum est, aestimatio debet haberi non quanti emptae sint, sed quanti uenire possunt. Seruorum quoque qui in mare qui soluerint agent ex locato cum magistro, ut is ex conducto experiatur et quod exegerit redd
Abbreviated transcription (Latin):
collatõ quid̾ facit .x. dampinin aũt duo. deduc¬
to hoc qd̾ dampnum pissus est reliqũ conferre
trimiq honus patinon d. s hic indeamus. nũ ⁊
ip̃ĩ conferri oporceat. quid eiũ int̾ est utrum iac
ceperim. Nlam sicut ei qui ꝑdidit sr̾uenitur ita
t ei st̾uenri o qmi deti̾ores pp̃ iactum res habere
cepexit h̾ita papitiꝰ fronto

Expanded text:
collatio quidem facti decem, damnum autem duo, deducto hoc, quod damnum passus est, reliquum conferre trumque onus pati non debet: sed hic uideamus, num et ipsi conferre oporteat. quid enim inteeperim: nam sicut ei qui perdiderit subuenitur, ita et ei subueniri oportet, qui deteriores propter iactum res habere coeperit. haec ita Papirius Fronto
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ ui ip̃ alquem metum id det̾mentum fteñsit
h ip̃ in sortiri o. Cum mead̾ naue rania mer¬
multi uectores sui liberiq mea nauientnt
sitaestate graui orta nect̾o iactura facta erat. oꝵ¬
sita dem̃ sunt᷑ ħ. anom̃s iactuam p̃stare oubate ot
⁊ siquid̾ tales mertes imposinsent quportet

Expanded text:
opter aliquem metum id detrimentum factum sit, hoc ipsum sarciri oportet. Cum in eadem naue uaria mertereaque multi uectores serui liberique in ea nauigarent, tempestate graui orta necessario iactura facta erat: quaesita deinde sunt haec: an omnes iacturam praestare oporteat et si qui tales merces imposuissen
Abbreviated transcription (Latin):
gio liberauerunt nam huiꝰ modi equitatem tr̃
admitti placint cum iactus remedio ceteris in
ꝯmuni ꝑiculo salua naui consultum est. air
miiis deustis armamentis ⁊ arbore ⁊ antemi¬
mentis ad p̾sens comparatis hostiam nauiga¬
uit ⁊ honus integrum pertulit quesitum cit
an hii quoꝵ honus fuit naute ꝑdampno confer¬
re debeant. Ro non delere. hic enĩm sumptus mitru¬
ende magis nauis quam conseruandarum mer¬
cium gi̾a factus est.

Expanded text:
gio liberauerunt: nam huius aequitatem tunc admitti placuit, cum iactus remedio ceteris in communi periculo salua naui consultum est. Arbominis deustis armamentis et arbore et antemmentis ad praesens comparatis Ostiam nauigauit et onus integrum pertulit: quaesitum est, an hi, quorum onus fuit, nautae pro damno conferre debeant. respondit non debere: hic enim sumptus instruendae magis nauis, quam conseruandarum mercium gratia factus est.
Abbreviated transcription (Latin):
fesult i aut ticuis aichum magr̃m naui p̃¬
posuit is pecumam mutuam mutũatꝰ est cauu
senet eltt̃em nauis eam accepisiẽ. que situm
reficideberet. Et ei ut non o crelitorem ad̾ hoc
qssinio⁊ ut ip̃e reficiende nauis turam suscipiat
⁊ negõciũ dm̃ gerat. oꝵ certe futurum sit si nẽ¬
cesse ht̃ ꝓ hare retumam in refeccdem erogtisami
esse ua aliud exigendum ut icat mehas atam
co sariam etse refecto̾m pecumam. Quare ⁊ sĩ
sa causa fuĩt nauis ut refig deteret mlto tamen
maior pecunia credita fust quam adeto tareer

Expanded text:
s Titius Stichum magistrum nauis praeposuit: is pecuniam mutuatus cauit se in refectionem nauis eam accepisse: quaesitum refici deberet: etenim ut non oportet creditorem ad hoc adstringi, ut ipse reficiendae nauis curam suscipiat et negotium domini gerat quod certe futurum sit, si necesse habeat probare pecuniam in refectionem erogatam esse, ita illud exigendum, ut sciat in hoc cessariam refectioni pecuniam esse: quare etsi in ea causa fuerit nauis, ut refici deberet, multo tamen maior pecunia credita fuerit, quam ad eam r
Abbreviated transcription (Latin):
dum est. uec audiendus est debicor sicum parum¬
se ydoueum esse soat eligete quo nomine etho¬
nari pignus suum malit. Pignus manente
ꝓprietate debitoris solam possessionem transtert
ad goditoren. pot̾ tamen ut p̃cario ⁊ pro condus¬
to debicor resua nci

Expanded text:
dum est: nec audiendus est debitor, si, cum parum idoneum se esse sciat, eligit, quo nomine exonerari pignus suum malit. Pignus manente proprietate debitoris solam possessionem transfert ad creditorem: potest tamen et precario et pro conducto debitor re sua uti
Abbreviated transcription (Latin):
mutia eumagere n liberari eum posse quia rep¬
ha petimia non liberat soluentem. reprobis uide-¬
licet numiniꝰ reddendis. Siuendident qui¬
ui redcendum an uero uł expeccare debeat quo¬
ademptor solat uł suscptre acciones adu̾sus ep̃¬

Expanded text:
ia eum agere neque liberari posse, quia ‹re›proba pecunia non liberat soluentem, reprobis uidelicet nummis reddendis. Si uendiderit quium reddendum, an vero vel exspectare debeat, quoad emptor solvat, vel suscipere actiones adversus e
Abbreviated transcription (Latin):
aluid improlatum facere corgit illico pignus
culpa auan p̃stat nõn patitur ita nec talem eifice
rem pignoratam ut grauius sit debitor ad re¬
cuperandum puta saltum grandem pignorida¬
tum ab homine qui iix luere potest ne dum
quetere me alios creditores aut cogi distrahere
quidem uelim teceptum. aut penuria oeactum
ut n delicocus debitor n honerosus creditor au
causa magistratus in possessionem aliquem mi¬
senit pignus constitui cumi cestamento quoq¬
patre sepisime recipͥtum est. Sciendum
est ubi ussu magistratus piguus constitint᷑
non ał constitui mĩ uentum fuerit in po ssbcm¬

Expanded text:
aliud improbatum facere coegit, ilico pignus culpa quam praestat non patitur, ita nec talem efficere rem pigneratam, ut gravis sit debitori ad reciperandum: puta saltum grandem pignori datum ab homine, qui vix luere potest, nedum quaerere me alios creditores aut cogi distrahere quod velim receptum aut tibi paenuria coactumue delicatus debitor neque onerosus creditor audcausa magistratus in possessionem aliquem miserit, pignus constitui, cum testamento quoqpatre saepissime rescripsit. Sciendum est, ubi iussu magistratus pignus constituitur, non alias constitui, nisi uentum fuerit in poss
Abbreviated transcription (Latin):
cessitatem contrahamꝰ equum fint eum qui ma¬
gr̃m naui imposuit teneri ut tenctur qui milito¬
stitore. quippe res patitur ut de̾ condiccõe quis in¬
sticoris despiciat. ⁊ sic contrahat. In nauis magr̃o
accipere debemus cui tocius nauis cura uł ancho¬
ra mandata est. S si cum quolibet nautaꝵ sit
datur acto in excitorem alia enim est cchendi
adhibet non ccͣhi cum eisꝰ ꝑmittit. s culpa ⁊ dolo
emendis uł uendendis fuit ppoutus. ⁊̃ hoc nõie eb¬
ligat excitorem Cunis aũt conditõnis sit

Expanded text:
cessitatem contrahamus, aequum fuit eum, qui magistrum naui imposuit, teneri, ut tenetur, qui institostitore. quippe res patitur, ut de condicione quis institoris dispiciat et si‹c› contrahat: in nauis magistraccipere debemus, cui totius nauis cura mandata est. Sed si cum quolibet nautarum sidetur actio in exercitorem: alia enim est contraheadhibet, non contrahi cum eis permittit, sed culpa et colo emendis uel uendendis fuerit praepositus, etiam hoc nomine obligat exercitorem. Cuius autem cond
Abbreviated transcription (Latin):
cepusue restriptum. s ⁊ siquis rem alienam mi¬
Mi pignori dederit scie̾ns prlidensq aut sis
alu rẽm obligatam nchi obligant nec mede
aunen. s enam pignoratitiam ⁊ de dolo acc̃oem.
auasi in uuillo captus sit quipignus ẜo locd ac

Expanded text:
epissime rescriptum. Sed et si quis rem alienam mihi pignori dederit sciens prudensque uel si quis alii obligatam mihi obligauit nec me de crimen, sed etiam pigneraticiam et de dolo actionem, quasi in nullo captus
Abbreviated transcription (Latin):
dicet ei non cotum debitum offerenti xedito¬
filius qui mauet in patris pottãte frustra ꝑis¬
pignus a creditore pattis peruliaribus nũius com
bit. nͥam pecunia quam filius et re patris in
p̃tium dedit pignus liberat. Soluta petu
apud eum fuerit restituere debet. nec quic qmͣ
imp lius p̃stare cogitur. Ita si medio tempore
pigͥnus arditor pĩgnoridedit. domino soluente
pet̾umam quam debuit stdi pignoris n persẽ¬
auł. xu En alienam pignori dedisti. deinde
domnius rei cius essd ceputi. datur ucilis accio
noris persecutio cõncedenda non est areditorĩ.
nec utiq sufficiat id ad competendam utilem
pignoratitiam açidem eundem eisse dnin qui
etm pecuniam d. s si ꝯueniss de ꝑignoreut
ex suo mendatio arguatur. improbe resitit. am

Expanded text:
nti creditofilius, qui manet in patris potestate, frustra pignus a creditore patris peculiaribus nummis compbit: nam pecunia, quam filius ex re patris in pretium dedit, pignus liberatur. Soluta pecuapud eum fuit, restituere debet nec quicquam amplius praestare cogitur. itaque si medio tempore pignus creditor pignori dederit, domino soluente pecuniam quam debuit secundi pignoris neque perseum. Rem alienam pignori dedisti, deinde dominus rei eius esse coepisti: datur utilis actio noris persecutio concedenda non est creditori, nec utique sufficit ad competendam utilem pigneraticiam actionem eundem esse dominum, qui etiam pecuniam debet. sed si conuenisset de pignore, ut ex suo mendaci
Abbreviated transcription (Latin):
mutuam fundum sium lucio ticio pignori
dedot postea uncrum int̾ eos tactum eatꝰ neae¬
ditor pͥigms suum in compensatõem pecmns
sue cerid tempoe possideret. serim ꝓntrret¬
plerum tempus crediter cim sup̃ma sliaor

Expanded text:
mutuam fundum suum Lucio Titio pignori dedit: postea pactum inter eos factum est, ut creditor pignus suum in compensationem pecuniae suae certo tempore possideret: verum ante expletum tempus creditor cum suprema sua or
Abbreviated transcription (Latin):
diem pecuma non solueretur ratem influmine
uoluntate concessiss. ut retineret aupam dumi¬
taxat ei prestandam.¬
ariomux re stand anus pignoridatus cieditor fui¬
me relinquere. nichilominis habiturum. mepig

Expanded text:
diem pecunia non solueretur, ratem in flumine uoluntate concessisset, ut retineret, culpam dumtaxat ei praestandamionum Si servus pignori datus creditori furme relinquere, nihilo minus habiturum me pig
Abbreviated transcription (Latin):
ceteros signanit. ⁊ gaie seiuus qui fuit debitor
quero an ex hoc qd̾ signanit p̃ indicium aliqd̾
sibi ferent cum nullum marumentum uendi¬
tionis proferatur. s solum pactum ut creditor
cenitetpons fructus caperet. here mmisꝰ modes

Expanded text:
ceteros signauit et Gaius Seius, qui fuit debitor. quaero, an ex hoc quod signauit praeiudicium aliquod sibi fecerit, cum nullum instrumentum uenditionis proferatur, sed solum pactum, ut creditor certi temporis fructus caperet. Herennius Modesti