comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cenraũ quae subiecerit ceriucem sua subiugo
regirbabrlonir & seruierit ei : dimittam eã in te
Delibeat & in hoc loco allegoricur interprter & hor¬
tatur in caelesti posttor hicruralem neaudiant pro¬
phetar suor atq diuinor. somniatorer & auguitr
& malificor sed ut potiur seruiant nabdgodonosor
etcorpur humilitatir arsumant in fantiã uagitur
& incunaliula paruulorũ : Sidũ hocfecerint eplao fa¬
mulatu & conditione mortalitatir humana Reuersuror
eor adterram suã & habitaturor inea etoperaturor
quae priur opeaitir᷑: Dichoq seurpicari eor quidĩ
p̃cqta contepreint humanir corporib: p̃grauari
futuror daemonar &immundor spon & sedem prir¬
tinam nequaquam receturor
Noraũ simplicit exponamur etproph&ar ẽẽ ingentib:
qui simulet se diuino sp̃u uaitura p̃dicere Etdiui¬
nor dequib: &uulgare prouerbium ẽ Aiunt diui¬
nare sapibiten & somniatorer qui imitantur iosꝓh
&danihel. etaugura qui uolatu auium &orcinũ

Expanded text:
autem, quae subiecerit ceruicem suam sub iugo regis Babylonis et ser uierit ei, dimittam eam in terDelirat et iu hoc loco allegoricus interpres et hortatur in caelesti positos Hierusalem, ne audiant prophetas suos atque diuinos, somniatores et augures et maleficos, sed ut potius seruiant Nabuchodonosor et corpus humilitatis assumant, infantiam, uagitus et incunabula paruulorum; si enim hoc fecerint, expleto famulatu et condicione mortalitatis humanae reuersuros eos ad terram suaquae prius operati sunt. dicitque se suspicari eos, qui dei praecepta contemserint, humanis corporibus praegrauari, futuros daemonas et immundos spiritus et sedem pristinam nequaquam recepturos. nos autem simpliciter exponamus et prophetas esse in gentibus, qui simulent se diuino spiritu uentura praedicere, et diuinos, de quibus et uulgare prouerbium est: \'aiunt diuinare sapientes\', et somniatores, qui imitantur Ioseph et Danihel, et augures, qui uolatu auium et oscinum
Abbreviated transcription (Latin):
neperpetuum nabdgo donosor putar&ur imperiũ
& ipsum dicit a medir pesirq capididum : hoc ẽ
enim qđ significat doneo uouat tempur terae
eiur &ipsiur Sednec hoc habetur in lxx
Et raiuait ei gaiter multae & reger magni: Nondixit
omner: hoc enĩ proprie xpĩ debetur im peio
quam quam iuxta symmachum non legatur seruueit
ei gaiter multae & reger magni sed subicidit eũ seui¬
tuti geita multa & rege magni Utipse quoq se
uiat medir &persir cuioi geiter antesmriuerant:¬
hoc qđ exhebraico posuimur dediei utreriuant illi

Expanded text:
ne perpetuum Nabuchodonosor putaretur imperium, ne perpetuum Nabuchodonosor putaretur imperium, et ipsum dicit a Medis Persisque capiendum: hoc est enim quod significat: donec ueniat tempus terrae eius et ipsius. sed nec hoc habetur in LXX. Et seruient ei gentes multae et reges magni. Non dixit \'omnes\' — hoc enim proprie Christi debetur imperio —, quamquam iuxta Symmachum non legatur: seruient ei gentes multae et regesmagni, sed: subicienteun; seruituti gentes multae et reges magni, ut ipse quoque uiat Medis et Persis, cui omnes gentes ante seruieranthoc, quod exHebraico posuimus: dedi ei
Abbreviated transcription (Latin):
lonir seruimei insuꝑ &bestiar agri dediei ut
saruiant illi : Et rauient ei om̃r goiter & flio ei
ifilio filii eiur: cuiur infelicitatis ẽ irrahel
quando comparatione eiur nabidgodonosor so¬
uur dĩ appellatur
Scriptũ ẽ in euangelio: mnundur ꝑipsum factur est :
emundur eũ n cognouit: In propriauenit & sueu non
rec epirunt: Pecte itaq conditor creaturã suam
tradidit cui uolurit: Deuq &diabolur incuiur
trpum pcersit nalidgodonosor confitetur: Haec
omnia milii traditar̃: qđ aũ intulit. In suꝑ & her¬
tiar agri dediei utrouiant illi. uel simplicita om¬
negeniur animalium intelligere debenur. Cũ homi¬
neenim & eatraduntur quae ei subditar . aut ce¬
te bestiar faair genta accipiamur qđ &iam illȩ ra¬
uiant quapriur saiure non noueant Filui aiti
eiur afiliũ filii iuxta hebraicũ baltarar uocat
& euilmara dachi dequil scribit danihelx donec
uauat tempur tare eiur &ipsiur: pulchra

Expanded text:
ut seruiant illi. et seruient ei omnes gentes et filio eius et filio filii eius. Cuius infelicitatis est Israhel, quando conparatione eius Nabuchodonosor ‛seruus dei’ appellatur! scriptum est in euangelio: mundus per ipsum factus est et mundus eum non cognouit; in propria uenit etsui eum non receperunt. recte itaque conditor creaturam suam tradit, cui uoluerit. denique et diabolus, in cuius typum praecessit Nabuchodonosor, confitetur: haec omnia mihi tradita sunt. quod autem intulit: insuper et bestias agri dedi ei, ut seruiant illi, uel simpliciter omne genus animantium intellegere debemus — cum homine enim et ea traduntur, quae ei subdita sunt — aut certe ‛bestias’ feras gentes accipiamus, quod etiam illae seruiant. quae prius seruire non nouerant. ‛filium’ autem eius et ‛filium filii’ — iuxta Hebraicum — Baltasar uocat et Euilmarodach, de quibus scribit Danihel. Donec ueniat tempus terrae eius et ipsius. Pulchre,
Abbreviated transcription (Latin):
iusi tabo suꝑ gertẽ illam aitdñr. Donec consumam
eor inmanu eiur: Non solum dño peccatrico goiter
subicit nabdgodonosor Sed & apłr depeccatoribur
loquitur. quor tradidi ratanae: ut dircant nonblarphe¬
mare: et inalio loco tradidi hiuiurcemodi ratanae in
interitum carnir ut spr̃ raluursiat Potestatib: quoq:
oboedieidum monae ñ solum pp̃t iram sed & pp̃t conr

Expanded text:
sitabo super gentem illam, ait dominus, donec consumam eos in manu eius. Non solum dominus peccatrices gentes subicit Nabuchodonosor, sed et apostolus de peccatoribus loquitur: quos tradidi satanae, ut discant non blasphemare; et in alio loco: tradidi huiuscemodi satanae in interitum carnis, ut spiritus saluus fiat. potestatibus quoque oboediendum monet
Abbreviated transcription (Latin):
rapiaitia. et fraiar dñe quircredidit auditui nr̃o
et brachium dni ciui reuelatum ẽ: Scribit iohan¬
no euangelista. Omnia ꝑ ipsun factar & sineipro
factum ẽ nihiil. Dauid quoq in suo carminelo qui
in oculirmeir. hoc significat qđ omnia humano
geiori padĩ gratiã sint triliuta: Ego in quit feci
teram & hominẽ ciumenta. Ordo contrariur:

Expanded text:
 et Isaias: domine, quis credidit auditui nostro et bracchium domini cui reuelatum est? scribit et Iohannes euangelista: omnia per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil. Dauid quoque in suo carmine loquitin oculis meis, hoc significat, quod omnia humano generi per dei gratiam sint tributa. ego, inquit, feci terram et hominem et iumenta.
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem inte p̃tatur decaelest hieruralem : qđ debe¬
ant habitatore eiur spante ad sumere corpora
&decoidere in babrlonem. Id est confusi onẽmun¬
diistiur qui in maligno positur est &seuire re¬
gibaby lonio haud dubium quindiabolo
qđ n hoo facere nolurint nequaquam corgra¬
uia corpora portaturor sed perituror gladio &
fame & peste Etnequaquam homine futuror
sed demono: Hoc ille dixeit xedefonore eiur nob
calumniam faciant: Ceerum nor simplicẽ &uerã
sequamur historiã. nequib:dam nubib: atq pox¬
tigur in uoluamun
Ego feciteram & hominan &iumeita quae sunt super

Expanded text:
ritatem interpretatur de caelesti Hierusalem, quod deberitatem interpretatur de caelesti Hierusalem, quod debeant habitatores eius sponte assumere corporadescendere in Babylonem, id est, confusionem mundi istius qui in maligno positus est, et servire regi Babylonio, haud dubium quin diabolo. Quod si hoc facere noluerint, nequaquam eos gravia corpora portaturos; sed perituros gladio, et fame, et peste; et nequaquam homines futuros, sed daemones. hoc ille dixerit, ne defensores eius nobis calumniam faciant. ceterum nos simplicem et ueram sequamur historiam, ne quibusdam nubibus atque praestigiis inuoluamur. Ego fe
Abbreviated transcription (Latin):
ueie hituralem adsedeciam rege̾ iuda &pcipi¬
er eir ut ad dominor suor loquantur: hac dic̃ dñp
&ercituũ dr̃ itrł: hac dic&ir ad dominor uestron
Praeteita uisio in principio facta est ad prophe¬
tam regni ioachim filu ionae regir iuda
Haxaũ sub sedechia qui& tremur regnauit in hie
ruralem & suliquo urbr capta est atq subuera:
praecipiturq: hieremia catoiar siue furcar ligneas
quaeut diximur hebraice appellantur m̃tod
inponat collonio & matat ear ad reger edom̃.
moab filiorum ammonꝰ trri sydonir pelega¬
tor qui uoieant ad redechiam eq cipiat nur
dominir nuntiare qđ regi nabidgodonosor se¬
uire debeant: et audi quaes equeir proph&ae ra¬
mo prosequitur: ac neforsitam legati & reger
istarum gertium reponderoit Cur hoc tuo po¬
pulo non p̃cipir sedechiae quoq regi similia
loquitur & racedatib: acprophecir huno locum
allegoricur semp intepraer a historiae fugioi ue¬

Expanded text:
venerunt Jerusalem ad Sedeciam regem Juda. Et praecipivenerunt Jerusalem ad Sedeciam regem Juda. Et praecipies eis, ut ad dominos suos loquantur: Haec dicit Dominus exercituum Deus Israel. Haec dicetis ad dominos vestros. Praeterita visio in principio facta est ad Prophetam regni Joacim, filii Josiae regis Juda. Haec autem sub Sedecia, qui extremus rrusalem et sub quo urbs capta est atque subuersa. praecipiturque Hieremiae, ut catenas siue furcas ligneas, quae, ut diximus, Hebraice appellantur ‛mutoth’, inponat collo suo et mittat eas ad reges Edom, Moab, filiorum Ammon, Tyri, Sidonis per legatos, qui uenerant ad Sedeciam. et praecipiat suis dominis nuntiare, quod regi Nabuchodonosor seruire debeant et audire. quae sequens prophetae sermo prosequitur. ac ne forsitan legati et reges istarum gentium responderent: cur hoc tuo populo non praecipis?\', Sedeciae quoque regi similia loquitur et sacerdotibus ac prophetis. hunc locum allegoricus semper interpres et historiae fugiens ue
Abbreviated transcription (Latin):
lecturi sumur si quando de cistana luti abda¬
malcch spadonir consilio atq p̃sidio hitremiar
demortir periculo liber&ur:
Inprincipio regni ioachim filuiosiae regir iudae
Factum ẽ uebum hoc adhicremiã ad nõdicon Hoc in
aeditione lxx non hab&ur : Et multi putant sequer¬
tir capituli eẽ principium: qđ nequaquam ita est:
sed iungeidum supriori ut quic quid dictũ refetur
et factum in principio regni ioachim factũ ẽẽ cre¬
damur: Unde &mittedi in agrptũ quasi ad
amicum regan liabuit potestatem:
Nideituraũ nihi lxx titulum istum hacratione
silufre. nerecundo dicere uideroitur: Iam eum
in principio posuerant: In principio regirio a¬
s cathoiar siue Reaoiorẽ quȩ hebraice appellantur
mut toħ. & sermone uulgari boiar uocant
Poneq ear incollotuo & mitter ad regẽ edom & ad
regem moab & adregon filiorũ ammon & ad regẽ
tyri &adregem sydonir ꝑ manũ nuntiorũ qui

Expanded text:
lecturi sumus, quando de cisterna luti Abdalecturi sumus, quando de cisterna luti Abdamelech spadonis consilio atque praesidio Hieremias de mortis periculo liberatur. In principio regni Ioiacim, filii Iosiae. regis Iuda, factum est uerbum hoc ad Hieremiam n domino dicens. Hoc in editione LXX non habetur et multi putant sequentis capituli esse principium, quod nequaquam ita est, sed iungendum superiori, ut, quicquid dictum refertuet factum in principio regni Joacim factum esse credamus. Unde et mittendi in Aegyptum, quasi ad amicum regem habuit potestatem. Videntur autem mihi LXX titulum istum hac ratione siluisse, ne secundo dicere viderentur. Jam enim in principio posuerant: In principio regis Joat catenas — siue κλοιούς, qui Hebraice appellantur ‛mutoth’ et sermone uulgari \'boias\' uocant — ponesque eas in collo tuo et mittes ad regam Edom et ad regem Moab et ad regem filiorum Ammon et ad regem tyri
Abbreviated transcription (Latin):
naedñi rerauaton Etanim aduertaida conr¬
tantia proph&alir. qđ nede aegrpto quidon re¬
ractur uriar mutauerit sentoitiã sed uid
sibi intoitari morton nihilominur sitloeitur
qua p̃ cppeat diir: qđq: timuit & fugit & ingra sur
est aegrptũ. non insidelitatir sed prudaraae in¬
dicium ẽ Nesrustra nor offatimur periculir
alioquin. et dnm raluatorem donanil ꝑrequor¬
tium lapsum legimur Etpcipiactẽ apostolin
Cumuor ꝑasequuti fuerint in hac ciuitate. fugite ad
aliamii Quaeritur quoq quomodo ioaclum
r& iuda parui imperi & debilitati etiam iamq
perituri mittadi in aegrptum habuerit potestatẽ
&inde uriam educrez qđ facile rolurtur sicon¬
sideremur eum arege aegrpti nechão principẽ
constitutum & hano propheciam factam ẽẽ in prin¬
cipio regni eiur Quã quã aũ hieroniar dñi ad¬
uitorio libaaitursit: tam̃ & illi reputatur inmo¬
cedant paquan propheam suũ dñr liberauit
achcan uidelica filio safat: qđ in postiriorib

Expanded text:
nae domini reseruatos. et animaduertenda constantia prophetalis, quod ne de Aegypto quem retractus Urias mutauerit sententiam, sed uidens sibi intentari mortem nihilominus sit locutus, quae praeceperat dominus. quodque timuit et fugitest Aegyptum. non infidelitatis: sed prudentiae indicium est, ne frustra nos offeramus periculis. alioquin et dominum saluatorem de manibus persequentium lapsum legimus et praecipientem apostolis: cum uos persecuti fuerint in hac ciuitate, fugite ad aliam! quaeritur quoque, quomodo Ioiaeim, rex Iuda, parui imperii et debilitati et iam iamque perituri, mittendi in Aegyptum habuerit potestatem et inde Uriam educere. quod facile soluitur, si consideremus eum a rege Aegypti Nechao principem constitutum. tutum et hanc prophetiam factam esse in principio regni eius. quamquam autem Hieremias domini adiutorio liberatus sit, tamen et illi reputatur in mercedem, per quem prophetam suum dominus liberauit, Achicam uidelicet, filio Saphan, quod in posterioribus
Abbreviated transcription (Latin):
tiburΠΟΚΟΙΝΟΥs subauditur paibit
Nox clamorir pastorum &ululatur optimatũ gre¬
gir siue iubilum arietum. quia uastauit dñr pascua
eorum. et conticueunt arua siue speciora
pacir a facie irafurorirdni Educ notandũ
qđ apud lxx iubilum pro ululatu pontũsi
Intepastorer au xarieter ista diuersitar est :
qđ pastore putatur in ecclesia qua prae sunt gre¬
gi cum rapiditia & cruditione atq doctrina.
Arter utro qui principa quide uidoctur in po¬
pulo sed niluil habait inse. doctrinae atq sapieitia
& ꝑ nimiam simplicitatẽ prope modũ stubtitiae
uicini sunt
Quando aũ haburimur pacem
&ñ intellexerimur uelbona uel speciora pacir
sed luxdriae nor e otio & uoluptatib dede¬
rimur: tuno conquiercent siue contis cari
bona pacir et aufeattur a nob pp̃t iram fu¬
rorir dñi etimplebitur illud qđ scriptũ est
Cum dixerint pax & securitar. tunc repetinur
eir suꝑudut interitus: quo ueuatte. omnia con¬

Expanded text:
rd κοινού subauditur peribit\'. Uox clamoris pastorum et ululatus optimatium gregis — siue iubilum arietum —, quia uastauit dominus pascua eorum. et conticuerunt arua — siue speciosa — pacis a facie irae furoris domini. Et hic notandum, quod apud LXX \'iubilum\' pro \'ululatu\' positum sit. inter pastores autem et arietes ista diuersitas est, quod pastores putentur in ecclesia, qui praesunt gregi cum sapientia et eruditione atque doctrina, arietes uero, qui principes quidem uidentur in populo, sed nihil habent in se doctrinae atque sapientiae et per nimiam simplicitatem propemodum stultitiae uicini sunt. quando autem habuerimus pacem et non intellexerimus uel bona uel speciosa pacis, sed luxuriae nos et otio et uoluptatibus dederimus, tunc conquiescent siue conticiscent bona pacis et auferentur a nobis propter iram furoris domini et implebitur illud, quod scriptum est: cum dixerint: pax et securitas, tunc repentinus eis superueniet interitus, quo ueniente omnia con
Abbreviated transcription (Latin):
tibur urbir principib in porta tempłi & in por¬
ta noua quideregir palatio ad templũ cucurrerant
ut reditio populiredar&ur. & contione populi
congregata accurant sacerdoter &pseudo¬
prophera ꝓperieratq prophaa quantũ fuit
insacerdatibur & propl&ir: si accuratorer ipsi
habuirroit iudicii potestatem: Ex quo intellegi¬
niur crudeliore furre in proph&am ꝑ inuidĩa
scĩtatir qui religioni uidebantur dediti quam
qui necersitatib: publicir pre erant :
Etait herenuar ad om̃r principer & aduniuersũ popu¬
lum dicenn Dir misitne ut prorhearem ad do

Expanded text:
tibus urbis principibus in porta templi et in portibus urbis principibus in porta templi et in porta noua, qui de regis palatio ad templum cucurrerant, ut seditio populi sedaretur, et contione populi congregata accusant sacerdotes et pseudoprophetae perieratque propheta, quantum fuit in sacerdotibus et prophetis. si accusatores ipsi habuissent iudicii potestatem. ex quo intellegimus crudeliores fuisse in prophetam per inuidiam sanctitatis, qui religioni uidebantur dediti quam qui necessitatibus publicis praeerant. Et ait Hieremias ad omnes principes et ad uniuer sum populum d
Abbreviated transcription (Latin):
sicut silo eurbem hane in maledictionẽ cunctir
gitib: terae Statimq aracerdotib epro¬
pligir & populo seditione commota omne
uulgur aduersum propheam congregatur
intemplum ubierat propliea. & racerdotũ
acprophearum uulgi qr manib teietur
Qđ cum audirseit principer ciuitatir qui
indomo regia uirsabantur. transiq siue
ascendeunt dedomo regir indomũ dñĩ.
Notandumq quod ire ad domũ dni semꝑ
arcensur sit Seder̃q inintroiti porta dñi
nouȩ: principum enĩ erat offici sedere in
porta domurdñi xili negoti & seditionir
cognorcere ueritatem:: Noua auͦ porta dr̃:
quia qui sedebant in ea a iudicio praecepe¬
rant sacerdatum & preudo prophaarũ calum¬
niae resirtebant:
Et lacutir̾ sacerdoter & propheae ad principe
& adomnem populũ diceñss: Iudiciũ mortir
est uiro luic: quia prophieauit aduersũ ciui¬
ratem istam sicut audistir aurib ur̃in Seda.¬

Expanded text:
sicut Silo et urbem hanc in maledictionem cunctis sicut Silo et urbem hanc in maledictionem cunctis gentibus terrae statimque a sacerdotibus et prophetis et populo seditione commota omne uulgus aduersum prophetam congregatur in templum, ubi erat propheta et sacerdotum ac prophetarum uulgique manibus tenebatur. quod cum audissent principes ciuitatis, qui in domo regia uersabantur, transierunt siue ascenderunt de domo regis in domum domini. notandumque, quod ire ad domum domini semper ascensus sit. sederuntque in introitu portae domini nouae. principum enim erat officii sedere in porta domus domini et ibi negotii et seditionis cognoscere ueritatem. \'noua\' autem porta dicitur, quia, qui sedebant in ea et iudicio praeerant, sacerdotum et pseudoprophetarum calumniae resistebant. Et locuti sunt sacerdotes et prophetae ad principes et ad omnem populum dicentes: iudicium mortis est uiro huic, quia prophetauit aduersum ciuitate m istam, sicut audistis auribus uestris. Seden
Abbreviated transcription (Latin):
morte moriatur quia propli&auit in nomine
dñi dicent Sicie silo erit damur haec &
urbr ista desolabitur. eoqđ non sit habitator:
sacerdoter & proph&ae quor preudo prophe¬
tarLxx manifestiur transtul&. Irarcuntur
hieremiae qđ utra p̃dicat. & suburio templo
&ciuitate desertasit peritura religio a luera
x religione uenoitia: Idcirco ad p̾hoidunt
eum. & conrentioite sibi populo mortider¬
tinant qu itȩdixerat in nominedm̃ sicut silo
erit domurliaeo &urbr desolabitur eoquad
non sit liabitatonSiquando igitur ppt¬
mandatadr te fidei ueritatẽ uel racerdoter
nob uel preuda prophaae uel decatur populur
irarcitur. non magnop̃ee curemur : salex equa¬
mur sentetiã dĩ ꝓequaquam p̾rattia mala
sed fictura bona animo cogitanter
Et congregatur ẽ ontr populur ad uersũ hecremiam
indomuni dñi & audir principer iuda ueba haec
et arcorde de damo regir indamũ dñi. & redaunt
in introitu portae dñi noue Higenuar intẽplo
uabadnĩ prophaabat etdixeac t Domũ istã

Expanded text:
rophetauit in nomine domini dicens: sicut Silo erit domus haec et urbs ista desolabitur eo, quod non sit habitator. Sacerdotes et prophetae, quos \'pseudoprophetas\' LXX manifestius transtulerunt, irascuntur Hieremiae, quod uera praedicat et subuerso templo et ciuitate deserta sit peritura religio et lucra ex religione uenientia; idcirco apprehendunt eum et consentiente sibi populo morti destinant, quare dixerit in nomine domini: sicut Silo erit domus haec et urbs desolabitur eo, quod non sit mini, et fidei veritatem, vel sacerdotes nobis, vel pseudoprophetae, vel deceptus populus irascitur, non magnopere curemus; sed exsequamur sententiam Dei, nequaquam praesentia mala, sed futura bona animo cogitantes. Et congregatus est omnis populus adversus Jeremiam in domum Domini, et audierunt principes Juda verba haec, et ascenderunt de domo regis in domum Domini, et sederunt in introitu portae domini nouae. Hieremias in templo mini prophetabat et dixerat: dabo domum istam
Abbreviated transcription (Latin):
ham isaac filiũ suum obtulirre narratur
cerrauit religio selom nec postea ibi sunt ce¬
lebirata sacrificia. sic & tructa ecclesia &spiri¬
talib: in ea uictimir immolatir cerraue᷑ leger
caeremoniae. & dataẽ urbr iudaeorum in male¬
dictionem cunctirgentib tarae: Dequanor dñr
liberauit dicente apostolo:
Xpr̃ redenitnor de maledictione legir factur
pronobir maledictio: Etaudir̃ racodoter&¬

Expanded text:
ham Isaac filium optulisse narratur, ham Isaac filium optulisse narratur, cessauit religio Silom nec postea ibi sunt celebrata sacrificia, sic exstructa ecclesia et spiritalibus in ea uictimis immolatis cessauerunt legis cerimoniae et data est nrbs Iudaeorum in maledictionem cunctis gentibus terrae, de qua nos dominus liberauit dicente apostolo: Christus redemit nos de maledictione legis. factus pro nobis mal maledictio. Et audierunt sacerdote
Abbreviated transcription (Latin):
geir & non audistir dabo domum istam sicut silo.
et urben hane dabo inmaledictionem cunctir
geitibur terae: In nostra est ergo positum po¬
testate uel facere quid uel non facere. itadũ taxat
ut quic quid boni operir uolumur appetimur.
explemur: ad dĩ gratiã repramur Qqui iuxta
a postolum dedit noł & uelle &ꝑ fcere: Sinaũ.
supficit semel ambulare in lege qua nob data ẽ
pamorsen ut stulta heresir surpicatur: quomo¬
do addidit ut audiatir sermoner sa uorũ meorũ
prophearum qui utiq post legem mirsi sunt
Et nonsemel sedfrequeta Nec otiose & a securo
sed semꝑ & asollicito min inquit aduor sauor
meor cotidie & denocte consurger: quor si
audire nolueritir: dabo damum istam hocẽ
templum dĩ sicut silo ubi fuit tabenaculum:
Cumq templum destructum fuerit. consequen¬
tir & ciuitar erit in maledictionẽ cunctirgantib
terrae : Sicutaũ extructo templo in area ornae
& inmonte monia hocẽ uisionir in quo abra¬

Expanded text:
 non audistis, dabo domum istam sicut Silo et urbem hanc dabo in maledictionem cunctis gentibus terrae. In nostra est ergo positum potestate uel facere quid uel non facere, ita dumtaxat, ut, quicquid boni operis uolumus, appetimus, explemus, ad dei gratiam referamus, qui iuxta apostolum dedit nobis et uelle et perficere. sin autem sufficit semel ambulare in lege. quae nobis data est per Mosen, ut stulta heresis suspicatur, quomodo addidit: ut audiatis sermones seruorum meorum, prophetarum? qui utique post legem missi sunt et non semel, sed frequenter, nec otiose et a securo, sed semper et a sollicito. \'misi,\' inquit, \'ad uos seruos meos cotidie et de nocte consurgens; quos si audire nolueritis. dabo domum istam\' — hoc est templum dei — \'sicut Silo\', ubi fuit tabernaculum. cumque templum destructum fuerit, consequenter et ciuitas erit in maledictionem cunctis gentibus terrae. sicut autem exstructo templo in area Ornae et in monte \'Moria\', hoc est \'uisionis\', in quo Abra
Abbreviated transcription (Latin):
decoran suũ. dequo scriptum ẽ factur ẽ in pace
siue in r̃ałem locureiur &liabititio eir insion :
Iprederera sedem suam & complebit qđ pa
hunc eundem proph&am locutur esti
Dimin domum meam. deeliqui headitate mea:
Reliquit aũ quasi leo cubile suũ utom̃r bestiae
uartandi terram eiur habeant potestatem
Leone enim custode & praeside. nullur ad eandan
auda accedere: Facta est inquit tera eorum
haut dubium quin uel populo iudaeorũ uel cate
uniuerrarum gentium indesolatione & in inuium
a faciae inecolumbae:: Non mirabitur colum¬
bam dñi intelligi nabdgodonosor. qui supra eum
uocari seruum dñi legertꝵ proquo lxx tranr¬
tulerunt gladium magnu
dirse custodiam. & terrã sua uburre in desolatio
Inprincipio regirio achim filii iosiae

Expanded text:
culum suum. de quo scriptum est: factus est in pace — siue in Salem — locus eius et habitatio eius in Sion, ipse deseret sedem suam et conplebit, quod per hunc eundem prophetam locutus est: dimisi domum meam, dereliqui hereditatem meam. reliquit autem quasi leo cubile suum, ut omnes bestiae uastandi terram eius habeant potestatem. leone enim custode et praeside nullus ad eandem t accedere. facta est, inquit, terra eorum — hau dubium quin uel populi Iudaeorum uel certe uniuersarum gentium — in desolationem et in inuium a facie irae columbae. non mirabitur \'columbam\' domini intellegi Nabuchodonosor. qui supra eum uocari \'seruum\' domini legerit — pro quo LXX transtulerunt \'gladium magnumdisse custodiam et terram suam uenisse in desolationem. In principio regis Ioiacim, filii Iosiae
Abbreviated transcription (Latin):
nit tam filium meum forsitan uerebuntur eum
ue tatur unurquirq aiua sua mala. utcum
illi conuesi fuerint: & mee sentetiae paeniteat
etnonfaciam qđ cir facere cogito
Cogito aũ facere pp̃t malitiar studiorũ illorum:
quaesi fuerint immutatae. & mea santartia cõmu¬
tabitun Legamur historiam Ionae teningue.
Etdiceradeor: hacdic̃ dñr Si non audieritirme ut

Expanded text:
mittam filium meum, forsitan uerebuntur eum;mittam filium meum, forsitan uerebuntur eum;uertantur unusquisque a uia sua mala, ut. cum illi conuersi fuerint, et me meae sententiae paeniteat et non faciam, quod eis facere cogito. cogito autem facere propter malitias studiorum illorum; quae si fuerint immutatae, et mea sententia commutabitur.\' legamus historiam lonae et Nineue. Et dices ad eos: haec
Abbreviated transcription (Latin):
ner proph&ae audire cogantur Noli in quit sulrtra¬
hee uerbum. lica tristesit lic& aduesũte audi¬
entium rabier concitetur tamoi dicrto qđ
tibi imperatum est: non formidanr ꝑ secutio¬
na eorum qui aduersumte concitandi sunt
sed dñĩ iubectir imperium: forsitan inquit au¬
dieits & conuetentur. Uerbũ amliguum
forsitan maiestatidñi non potest conudure. se
nostro loquitur affectu : ut liberũ hominix erue¬
tur arbitrium ne& presciartia eiur quasi necer¬
sitate uel facere quid uel non facere cogatur:
idcirco futurum est: sed quia futurum est
dr̃ nouit quasi prerciur fiturorum: sed tam̃
sciendum iuxtahunc eundem hremiam: Etsi
mala p̃dixerit dnr̃ & aegerit populur panitor¬
tiam qđ & ipre aeturur sit Paenitetiã sup a
hir qua facere comminatur est: Etsiprorpe¬
ra pollicitur fuerit & egerit populur negli¬
gentar mute dr̃ soctoitiã & prolonir mala
inforat: talequid & illud in euangelio est

Expanded text:
nes prophetae audire cogantur. « Noli, inquit, subtranes prophetae audire cogantur. « Noli, inquit, subtrahere verbum, » licet triste sit, licet adversum te audientium rabies ctibi impe ratum est, non formidans persecutiones eorum, qui aduersum te concitandi sunt, sed domini iubentis imperium! \' forsitan inquit, audiant et conuertantur. uerbum ambiguum \'forsitan\' maiestati domini non potest conuenire, sed nostro loquitur affectu. ut liberum homini seruetur arbitrium, ne ex praescientia eius quasi necessitate uel facere quid uel non facere cogatur; idcirco futurum est, sed quia futurum est, deus nouit quasi praescius futurorum. et tamen sciendum iuxta hunc eundem Hieremiam, et si mala praedixerit dominus et egerit populus paenitentiam, quod et ipse acturus sit paenitentiam super his, quae facere comminatus est; et si prospera pollicitus fuerit et egerit populus neglegenter, mutet deus sententiam et pro bonis mala inferat. tale quid et illud in euangelio est:
Abbreviated transcription (Latin):
Sregir iuda factumẽ uerliũ istud adnõ diceir.
adom̃n ciuitater iuda dequib uonunt utado¬
Sreit in domo dñi uniuersor ramoner quor ego
Smandaui tibi ut loquarir adeor:
Noli subtrahere uerbum si forte audiant & conuartan¬
tur unur quirq auia suamala. et paeniteat me
mali siue quiecam amalo qđ cogito facere eir pp̃t
malitiar studiorum eorum: haecprophiaia
suprion est priore lica sub eodem regesit fac¬
ta. Illaenim facta est inanno quarto ioaclum
sili iosiae regiriuda haecaũ in principio eiur¬
plicir historiae ordo texeidur est: Cũ in p̃somarũ
sub eodem rege priora postea & postaiora ante dicant᷑:
Quiaũ uebum antedicturur est dni deb&stare
cum moyse : & audire cum pralmista: qui statir
uide&ur in atrurdomur dm̃i loqui adurber qua
coram non sant sed quando ad populor & adciuo
loquitur ipsirciuitatib loquitur
Pulchre autẽ stat in atrio atq uestibulo templi dñi.
utꝑ occasione orationir dñi & ad orandieum semo¬

Expanded text:
um est verbum istud a Domino dicens: ad omnes civitates Juda, de quibus veniunt ut adorent in domo Domini, universos sermones quos ego mandavi tibi ut loquaris ad eos. Noli subtrahere verbum, si forte audiant, et convertantur unusquisque a via sua mala, et poeniteat me mali  sive quiescam a malo quod cogito facere eis, propter malitias studiorum eorum. » Haec prophetia superiore est prior, licet sub eodem rege sit facta. Illa enim facta est in anno quarto Joacim filii Josiae regis Juda, haec autem in principio ejusphetis historiae ordo texendus est, cum in praesentiarum sub eodem rege priora postea, et posteriora ante dicantur. Qui autem verbum dicturus est Domini, debet stare cum Moyse , et audire cum Psalmista: « Qui stativideretur in atrio domus Domini loqui ad urbes quae coram non erant, sed quando ad populum et ad cives loquitur, ipsis civitatibus loquitur. Pulchre autem stat in atrio atque vestibulo templi Domini, ut per occasionem orationis Domini, et adorandi eum, sermo
Abbreviated transcription (Latin):
tunc uisitauitdnr aduosũ om̃r qui tribulauor᷑
populũ di aduerrariar uidelic& potestater:
Et fuit dux eiur ex eo. haud dubium quin dñn & sal¬
uator scđincarnẽ & genre irrł : Et princepr dene¬
dio eiur productur ẽ: applicauit eũ pat᷑ adre. et
accersit ad eũ ut dicera filius. ego in patre & pat̃
in me: quia nullur potest sic suũ corapplicare dño
nec ita utfiliur patri eẽ coniunetur quodq dicit

Expanded text:
tunc uisitauit dominus aduersum omnes, qui tribulauerunt populum dei, aduersarias uidelicet potestates. et fuit dux eius exeo — hau dubium quin dominus et saluator secundum carnem ex genere Israhel — et princeps de medio eius productus est. applicauit eum pater ad se et accessit ad eum, ut diceret filius: ego in patre et pater in me, quia nullus potest sic suum cor applicare domino nec ita ut filius patri esse coniunctus. quodque dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Si filii erretir abraham: facer&ir opera patrir uestri
et apłr scribit: uid&e irrł iuxta carnẽ: ex quo doc& er¬
se alium irrł iuxta sp̃m. Ille est igitur irrł qui
mate cenitdm̃ siue rec tirsimur dñi est: Ediuiur¬
cemodi irrł erit populur dĩ Haec dic dñr̃: inuut
gratiã in dererto populur quiremans erat gladiouad&
ad requien suam irrł Lxx. Sic dix̃ dñn inue calidum
indeserto cũ hir quipeierant gladio: Ite a nolite int̃siccre iił
Ridicule in hocloco latini codicer ambiguitate
uerbi graci progalido lupinor intep̃tatisunt:
Graecum enim DΗΡΠCΩΝ utrumq significat:

Expanded text:
si filii essetis Abraham, faceretis opera patris uestri\'; si filii essetis Abraham, faceretis opera patris uestri\'; et apostolus scribit: uidete Israhel iuxta carnem. ex quo docet esse alium Israhel iuxta spiritum. ille est igitur Israhel, qui mente cernit deum siue rectissimus domini est, et huiuscemodi Israhel erit populus dei. Haec dicit dominus: inuenit gratiam in deserto populus, qui remanserat gladio; uadet ad requiem suam Israhel. LXX: sic dixit dominus: inueni calidum in deserto cum his, q ui perierant gladio; ite et nolite interficere Israhel! Ridicule in hoc loco Latini codices ambiguitate uerbi Graeci pro \'calido\' \'lupinos\' interpretati sunt; Graecum enim OEPMON utrumque significat
Abbreviated transcription (Latin):
tir ea: Turbo furoridñi & procella rucir atq
tonpestar requiercłt in capite eorum uel de monũ
ueleorum quidĩ filiũ blas phonarunt. et non auer¬
t& iram in dignationir suae done faciat & comple¬
at cogitationem cordir suis
Ot circumdetur exercitu hier uralem &paenitur deleat᷑
Quomodo aũ artife non potest intellegi nis. opte
compl&o. ne medicinae industria nis. postquam
fuerit sanitar consecuta: Itacum euersio fuerit
hicuralem &prioris populi abiectio tunc intel¬
legait credento qđ ropulsio iudaorũ nostrasa¬
lutir occasio set I tempore illo dicit dnr
Erods̃ uniuesir cognationib irrł siue geitir irrł.¬
& ipsi erunt mihi inpopulum Nin cogitatio dñi
fueit impl&a & furor eiur requieuerit suꝑ impio¬
rum caput. uniue sitatir dnr cogationili irrł dr̃
erse nom poterit: Hoc aũ dic̃ reliquirquae saluae
factae sunt
Quodsi opponitur nob id quod dictũ ẽ erodrꝰ gneri irrł
siue uni uersir cognationib irrł: adsumamur exemplũ:

Expanded text:
ocella ruens atque tempestas requiescet in capite impiorum, uel daemonum uel eorum, qui dei filium blasphemarunt; et non auertet iram indignationis suae, donec faciat et conpleat cogitationem cordis sui et circumdetur exercitu Hierusalem et penitus deleatur. quomodo autem artifex non potest intellegi nisi opere conpleto nec medicinae industria nisi, postquam fuerit sanitas consecuta, ita, cum euersio fuerit Hierusalem et prioris populi abiectio, tunc intellegent credentes, quod repulsio Iudaeorum nostrae salutis occasio sit. In tempore illo, dicit dominus, ero deus uniuersis cognationibus Israhel — siue ge ipsi erunt mihi in populum. Nisi cogitatio domini fuerit impleta et furor eius requieuerit super impiorum caput, uniuersitatis dominus cognationibus Israhel deus esse non poterit; hoc autem dicit reliquiis, quae saluae factae sunt. quodsi opponitur nobis id, quod dictum est: ero deus generi Israhel siue uniuersis cognationibus Israhel, assumamus exemplum:
Abbreviated transcription (Latin):
sermone tractasti: Et dix̃ dnr adme in dieb: iosiae regit:
Num quid iudisti quaerfecerit aueratrix irł sabut uibima su¬
per omne montẽ excelsũ et subte omne lignũ frondo sũi
etrarnicata e ibi: Et dixexum fecirs& haxomnia ad me
conuertore & non est reuerra Etuidit praeuaricatri
saror eiur iuda quia proeo qđ moechata est auorra¬
trix iprł dimisirrem eam. et dedirsem ei libellũ repu¬
di& etnontimuit praeuaricatrix iudasorer eiurset
ahiit &fornicata est etiam ipra: et elisicultate fornica

Expanded text:
sermone tractasti.. Et dixit dominus ad me in diebus Iosiae regiss: sermone tractasti.. Et dixit dominus ad me in diebus Iosiae regiss: numquid uidisti, quae fecerit auersatrix Israhel? abiit sibimet super omnem montem excelsum et subter omne lignum frondosum et fornicata est ibi. et dixi. cum fecisset haec omnia: ad me conuertere, et non est reuersa. et uidit praeuaricatrix soror eius Inda, quia pro eo. quod moechata est auersatrix Israhel. dimisissem eam et dedissem ei libellum repudii; et non timuit praeuaricatrix Inda, soror eius. et abiit et fornicata est etiam ipsa et facilitate fornica
Abbreviated transcription (Latin):
adinum & alterum procaci uultu feratur sed nullũ erubo¬
cat : uitamur hoc sermone aduersũ heraicorũ conciliabulũ
qui in suir errorib gloriantur: Ergo saltem amodo uocame
patermr̃ dux uirginitatir mece estui: Numquid ir arcerir inꝑ
petuum aut seaoabir infinems Erubercant her&ici quino¬
lunt ad meliora conurti nec regredi ad patrẽ &reatorem
siiũ & audiant: saltem amodo uocamẽ pat̃ m̃rdux uirgini¬
tatirmeae estũ: Ipreder pondit animã uram amplexib suir
etdoc& quomodo orare debeat Ragere paenitentiam
Quanto aũ ille clemetior quiralutir post farnicationẽ
ostendit uiam  tanto mnuerior mȩr&rix : quae non uult
post uulnoa recipere ranitatem: Ecce locutaer & fecir¬
timala et potuistii pro uebir paenitentiae uebis suꝑle
blar phemastu & implestimalam cogitationẽ tuã ȩtor¬
tedisti contrauirũ fortitudinẽ tuã ut porses facere qđ

Expanded text:
ad unum et alterum procaci vultu feratur, sed nullum erubead unum et alterum procaci vultu feratur, sed nullum erubescat. Utamur hoc sermone adversum haereticorum conciliabulum, qui in suis erroribus gloriantur. « Ergo saltem amodo voca me, Pater meus, dux virginitatis meae tu es. Numquid irasceris in perpetuum aut perseuerabis in finem? Erubescant heretici, qui nolunt ad meliora conuerti nec regredi ad patrem creatorem suum, et audiant: saltim amodo uoca me: pater meus, dux uirginitatis meae es tu. ipse despondit animam uestram amplexibus suis et docet, quomodo orare debeat et agere paenitentiam. quanto autem ille clementior, qui salutis post fornicationem ostendit uiam, tanto miserior meretrix, quae .-non uult post uulnera recipere sanitatem. Ecce locuta es et fecisti mala et potuisti. \'Pro uerbis paenitentiae uerbis superbiae blasphemasti et inplesti malam cogitationem tuam et ostendisti contra uirum fortitudinem tuam, ut possis facere, quod
Abbreviated transcription (Latin):
hnir quiher&icor erorer derenere sepronut tunt
prcecipitur uleuait oculor indirectum : Nin enim
recta uidere coeperint: prauitatẽ pristinã damnare
nomporrnt e qolliusti siue interfecisti terrã fornicatio¬
nibrtuir & in malistum Quã obrem prohibiter sille plu¬
auarum etrerõ tinur imbe ñ fuit siue & habiusti pasto¬
ner multor in orfensionetui Intpocta e terra siue pal¬
lura ꝓpt intorpectionẽ eorũ qui idolo latrie fornica¬
tione perier Vnde ablata ẽ ominiũ rerũ beiedictio
ut paterentur siccitatẽ sermonir dĩ: si uehabuit pastorr¬
ꝑquor offonder& dm̃& titqui magistri er se debuerant
utalior aberrore prohiberent. auctorer inpieatir ex¬
titeriit: Prons mulierir ieamuir factae tibi: noliusti eru¬
bercere : Lxx : Facier meraricir factae tibi sine rubore
factaer adomner: quia supradixerat non pec caui et magi
peccauerat sua rcelera denegandade irconunc arguit¬
quan mulierem procãcem &nimiae impudentiae ut non

Expanded text:
 qui hereticos errores deserere se promittunt, praecipitur, ut leuent oculos in directum. nisi enim recta uidere coeperint, prauitatem pristinam damnare non possunt. LL polluisti — siue interfecisti — terram fornicationibus tuis et in malis tuis. quamobrem prohibitae sunt stillae pluuiarum et serotinus imber non fuit siue et habuisti pastores multos in offensionem tui. Interfecta est terra siue polluta propter interfectionem eorum. qui idololatriae fornicatione perierunt: unde ablata est omnium rerum benedictio. ut paterentur siccitatem sermonis dei. siue habuit pastorequos offenderet deum, ut, qui magistri esse debuerant, ut alios ab errore pro biberent, auctores impietatis exstiterint. Frons mulieris meretricis facta est tibi, noluisti erubescere. LXX: facies meretricis facta est tibi, sine rubore facta es ad omnes. Quia supra dixerat: non peccaui et magis peccauerat sua quasi mulierem procacem et nimiae impudentiae, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
mouentur: At que utinam ipsum depul¬
sorem huius uel modicaem qui etudinis
precarentur. cuius munere hancigno¬
ratam aliis temporibus iugitatem pacis
habuerunt Et quoniam spopondisse¬
me memini cumueluti articulis quibũs¬
dam dicendior dinem definirem. dictu¬
rum mees se aborbecondito usque adur¬
bem conditam. huic uolumini quod ab or¬
becondito explicuimus finis hic sit. ut ab
urbe condita sequens libellus incipiat.
qui contectiora illorum temporum ma¬
la exercitatioribus quippead nequitiã
at que erud itioribus hominibus continebit

Expanded text:
mouentur. atque utinam ipsum depulmouentur. atque utinam ipsum depulsorem huius uel modicae inquietudinis precarentur, cuius munere hanc ignoratam aliis temporibus iugitatem pacis habuerunt. et quoniam spopondisse memini, cum ueluti articulis quibusdam dicendi ordinem definirem, dicturum me esse ab orbe condito usque ad Vrbem conditam, huic uolumini quod ab orbe condito explicuimus finis hic sit, ut ab Vrbe condita sequens libellus incipiat, qui contextiora illorum temporum mala, exercitatioribus quippe ad nequitiam atque eruditioribus hominibus, continebit.
Abbreviated transcription (Latin):
dummodomimicis suis hostes ad quirerent
Athenienses tantab ellorum tempestate per¬
moti duos duces deligunt Peridens pec¬
tata e uirtutis uirum. et sophoclen scripto¬
remtragoediarum Quidiuiso exercitu
& sparthanorum fines latepopulati sunt¬
& multas asia eciuitates atheniensium
imperio adiecerunt Hincporroperan
nos .L. incerta semperuictoria. terra
marique pugnatum est : donec spartha¬
ni. et opibus imminutis. et fide pro fliga¬
ta sociis quoque probro fuere Sedhȩc
pertot aetatum uolumina in cubuis se
greciae pariupendit. Uunc autem i¬
terpellari uoluptates et impediripa¬
rumper libidines non sustinetur Quã¬
quam inter illius temporis homines et¬
que istius hocinter est. quod illiae quo
animo haec intolerandatolerabant.
quiamhis nati uel enutritierant. et me¬
liora non nouerant. Istiautem perpe¬
tuo inuita sua tranquillitatum et delicia¬
rum sereno as sue factiadomne uel modi¬
cum obductaes ollicitudinis nubilum cõ¬

Expanded text:
dummodo inimicis suis hostes adquirerent. dummodo inimicis suis hostes adquirerent. Athenienses tanta bellorum tempestate permoti duo duces deligunt Periclen spectatae uirtutis uirum et Sophoclen scriptorem tragoediarum: qui diuiso exercitu et Spartanorum fines late populati sunt et multas Asiae ciuitates Atheniensium imperio adiecerunt. hinc porro per annos quinquaginta incerta semper uictoria terra marique pugnatum est, donec Spartani, et opibus inminutis et fide profligata, sociis quoque probro fuere. Sed haec per tot aetatum uolumina incubuisse Graeciae parui penditur. nunc autem interpellari interdum uoluptates et impediri parumper libidines non sustinetur. quamquam inter illius temporis homines atque istius hoc interest, quod illi aequo animo haec intoleranda tolerabant, quia in his nati uel enutriti erant et meliora non nouerant: isti autem, perpetuo in uita sua tranquillitatum et deliciarum sereno adsuefacti, ad omne uel modicum obductae sollicitudinis nubilum com
Abbreviated transcription (Latin):
uero lacedemonios a libi intentos. ediuerso
aggrediparant . N ec lacede monii quieue¬
re. Namipsi in mes senios occupati. pelo¬
ponenses immisserunt. qui athenienses
proelio exciperent A thenienses autem.
missa inaegiptum parua classe. impares
uiribus nauali congressu facile uincunt᷑
De increcepta classe auctietiam militum
robore uictores in proelium uocant. La¬
cedemonii quoque omissis messenis. in
a theniens es arma conuertunt Diuuari¬
ae et graues pugnae. et anceps uictoriȩ
status. ac postremum pendente euentu
utrimque discessum est Sciendumta¬
delacedemonios sparthanos dici Igitur
indereuocati lacedemonii ad messeni¬
orumbellum ne medium tempus oti¬
osum atheniensibus relinquerent cũ
thebanis paciscuntur ut boetiorum
imperium eis restituerent. quod cempo¬
ribus bellipersiciamiserant. sulli a the¬
niensium bella susciperent. Tanti
furor sparthanorum erat. ut duobus
bellis impliciti suscipere tertiũ non recusc¬
rent

Expanded text:
uero Lacedaemonios alibi intentos e diuerso uero Lacedaemonios alibi intentos e diuerso adgredi parant. nec Lacedaemonii quieuere: nam ipsi in Messenios occupati Peloponnenses inmiserunt, qui Athenienses proelio exciperent. Athenienses autem, missa in Aegyptum parua classe inpares uiribus, nauali congressu facile uincuntur. dehinc recepta classe, aucti etiam militum robore, uictores in proelium uocant. Lacedaemonii quoque omissis Messeniis in Athenienses arma conuertunt. diu uariae et graues pugnae et anceps uictoriae status ac postremum pendente euentu utrimque discessum est. Sciendum tade Lacedaemonios Spartanos dici. Igitur inde reuocati Lacedaemonii ad Messeniorum bellum, ne medium tempus otiosum Atheniensibus relinquerent, cum Thebanis paciscuntur, ut Boeotiorum imperium eis restituerent, quod temporibus belli Persici amiserant, si illi Atheniensium bella susciperent. tantus furor Spartanorum erat, ut duobus bellis inpliciti suscipere tertium non recusarent,
Abbreviated transcription (Latin):
militiae uenerant spartham remittunt
Quibus promiscuos omnium feminarũ
concubitus permisere In famisatis nec
ta menutili licentia: Ipsi autem proposito
insistentes. expugnant fraude messeni¬
os uictos seruitio premunt At illi diucru¬
entam dominationem inter uerbera et uin¬
cula perpersi Iugum excutiunt arma su¬
munt. bellum in staurant. Lacedemonii
thirreum athenien sempoetam ducem
proediolegunt Q uitribus conflictibus fusi
amis sum ex ercitum uocata in libertateser¬
uorum manusuppleuerunt . Sed cum sic qͦq
desistendum certamine proptermetum peri¬
culi arbitrarentur. thirrei poetae & ducis
composito carmine et procontione recitato
rursus accensi mox incerta menruunt. Tan¬
ta autemuianimorum concursumest : Vt
ra roum quam eruentius proelium ex arse
Ad postremum tamen uictoria lacedemonioꝵ
fuit Tertiomes senu repara uere certamen:
Nec lacedemoniis mora. multas mauxiliũ
copias utrimque duxerunt: At henienses

Expanded text:
militiae uenerant Spartam remittunt, militiae uenerant Spartam remittunt, quibus promiscuos omnium feminarum concubitus permisere, infami satis nec tamen utili licentia. ipsi autem proposito insistentes expugnant fraude Messenios, uictos seruitio premunt. at illi, diu cruentam dominationem inter uerbera et uincla perpessi, iugum excutiunt, arma sumunt, bellum instaurant. Lacedaemonii Tyrreum, Atheniensem poetam, ducem proelio legunt. qui tribus conflictibus fusi, amissum exercitum uocata in libertatem seruorum manu suppleuerunt. sed cum sic quoque desistendum certamine propter metum periculi arbitrarentur, Tyrrei poetae et ducis conposito carmine et pro contione recitato rursus accensi mox in certamen ruunt; tanta autem ui animorum concursum est, ut raro umquam cruentius proelium exarserit; ad postremum tamen uictoria Lacedaemoniorum fuit. tertio Messenii reparauere certamen, nec Lacedaemoniis mora, multas in auxilium copias utrimque duxerunt. Athenienses
Abbreviated transcription (Latin):
animisq commis sumest . In quomutuis
caedibus adhoc coacti sunt. ut uelut uica
seab alterutro subtraherent bellum quede¬
sererent. Tunc etiamama tonumgentis
& cimmeriorum hasiam repentinus in¬
cursus plurimam diulate uastationem
stragem que edidit: ANN Ouicesi mo
anteurbem conditam. Tacedemonii con¬
tra messenios proptersprecas uirgines
suas in sollemni mes seniorum sacrificio
ruince succe totas greciae uires implicue¬
runt Quicum se magnis ex secrationibus
deuouissent sac ramentisq: obstrinxis sent.
domumnisi mes sena expugnatanum quã
esseredituros acperdecem annos longo
fatigatiobsidio nec tamen aliquem uincen¬
difructum adepti. Porro autem et que¬
relis uxorum super longa uiduitate. et pe¬
riculosterilitatis contestantium permoti
reuocarentur consultatione habita. ue¬
riti neintercepta spesobolis. sibi magis
hacperseue rantia quam messenis per¬
ditionutriretur: selectos in exercitueos
qui postius iurandum in supplementum

Expanded text:
animisque commissum est: in quo mutuis animisque commissum est: in quo mutuis caedibus ad hoc coacti sunt, ut velut victi se ab alterutro subtraherent, bellumque desererent. Tunc etiam Amazonum gentis et Cimmeriorum in Asiam repentinus incursus plurimam diu late vastationem stragemque edidit. Anno vicesimo ante Urbem conditam Lacedaemonii contra Messenios propter spretas virgines suas in solemni Messeniorum sacrificio,ruinae suae totas Graeciae vires implicuerunt: qui, cum se magnis exsecratideuouissent sacramentisque obstrinxissent domum nisi Messena expugnata numquam esse redituros, ac per decem annos longa fatigati obsidione nec tamen aliquem uincendi fructum adepti, porro autem et querellis uxorum super longa uiduitate et periculo sterilitatis contestantium permoti reuocarentur, consultatione habita ueriti, ne intercepta spe subolis sibi magis hac perseuerantia quam Messeniis perditio nutriretur, selectos in exercitu eos qui post iusiurandum in supplementum