comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
piat ut c̾dat ułut magnũ nob̾ aliquid indicare uo¬
iste mors eẽt.⁊ euigilatio resiurectio qͣm de cxp̃o sie
oportuit ꝓpħari : Nam in q̃dragesimo multo mam¬
festiꝰ id ostenditur. uͥ ex ꝑsona eiꝰdẽ mediatoris iop
entia dĩ ułut facta erant. qr certa erant. In imici

Expanded text:
agnum nobis indicare uoiste mors esset et euigilatio resurrectio, quam de Christo sic oportuit prophetari? Nam et in quadragensimo multo manifestius id ostenditur, ubi ex persona eiusdem Mediatoris more entia Dei uelut facta erant quia certa erant. Inimici,
Abbreviated transcription (Latin):
in alienigenaꝵ deg̾ent t̾ris. ñ hũit tam̃ deinceps dnas¬
regni partes ⁊ duos diu̾sos insingłis partibꝰ reges. s in
iħrłm pͥnceps eoꝵ erat unus atq ad dĩ tpłm qd ĩbi erat
om̃s undiq uͥcumq eẽnt ⁊ unde cũq possent ꝑ e̾ta tpr̃a
ueniebant. S nec tc̃ eis hostes ex aliis g̾ibꝰ expugna¬
toresq defuer̃. Nam etiã romanoꝵ tͥbutarios eos xep̃s

Expanded text:
in alienigenarum degerent terris, nin alienigenarum degerent terris, nartes et duos diuersos in singulis partibus reges; sed in Hierusalem princeps eorum erat unus, adque ad Dei templum, quod ibi erat, omnes undique, ubicumque essent et undecumque possent, per certa tempora ueniebant. Sed nec tunc eis hostes ex aliis gentibus expugnatoresque defuerunt; nam etiam Romanorum iam tributarios eos Chris
Abbreviated transcription (Latin):
succedentium tp̃ribꝰ ñ defuer̃ ꝓpħȩ. sic̃ dõ placebat eos
mittẽ uł ad p̃nuntiandũ qd opꝰ erat. uł ad corripienda
pecea p̃cipiendamq iusticiam. Nam ⁊ illic si longe
minꝰ qͣm in isrł̃ tanĩ extiterunt reges qui ss impietatibꝰ
dm̃ gͣnit̾ offender̃. ut mod̾atis flagelł cum ppło simili
plectent᷑. Eioꝵ sane regum m̃ita ibi ñ parua laudant᷑.
in isrł̃ aut̃ reges alios magis. alios minus. om̃s tñ re
ꝓbos legimus. Utraq gͥ pars sic̃ iubebat diuina ꝓui¬
dentia uł sinebat uariis et erigebatur ꝓsꝑitatibꝰ. ⁊ ad¬
di uł ira patesc̾e̾t. donec eiꝰ indignatione crescente
uniũsa gens illa chaldeis debellantibꝰ ñ solũ subũtẽt᷑
in sedibꝰ suis. s ex maxim a etiã sui parte tͣnsferret᷑ int̾raᷤᷤ
assyrioꝵ. pͥꝰ illa pars quȩ uocabat᷑ isrł in tͥbubꝰ decẽ pꝰ ea
uͦ etiam uidas eu̾sa ierłm.⁊ templo illo nobilissimo. In qͥbꝰ

Expanded text:
succedentium temporibus non defuerunt prophetae; sicut Deo placebat eos mittere uel ad praenuntiandum, quod opus erat, uel ad corripienda peccata praecipiendamque iustitiam. Nam et illic, etsi longe minus quam in Israel, tamen exstiterunt reges, qui suis inpietatibus Deum grauiter offenderent et moderatis flagellis cum populo simili plecterentur. Piorum sane regum merita ibi non parua laudantur; in Israel autem reges alios magis, alios minus, omnes tamebos legimus. Utraque igitur pars, sicut jubebat divina providentia, vel sinebat, variis et erigebatur prosperitatibus, et adricordia Dei vel ira patesceret; donec ejus indignatione crescente, universa gens illa a Chaldaeis debellantibus, non solum subverteretur in sedibus suis, sed etiam ex maxima sui parte transferretur in terras Assyriorum, prius illa pars, quae vocabatur Israel in tribubus decem; postea vero etiam Judas, eversa Jerusalem et templo illo nobilissimo: in quibu
Abbreviated transcription (Latin):
hũer̃ ꝓpħas usq ad saluatoris aduentũ. nͥ aliũ ⁊ acha¬
riam patrẽ ioħis ⁊ helisabeth eiꝰ uxorẽ &ͥ natiuitate
iam ꝓaima ⁊ eo iam nato symeonẽ senẽ. ⁊ annã uiduã
iamq gͣndeuã.⁊ ipsum ioħem nouissimũ. qͥ iuuenis
et ꝓpħȩ usq ad ioħem. S istoꝵ quinq ꝓpħatio ex eũ¬
piunt. acceꝑunt at̃ qui ex eis innuim̾̃abiles eũgłio cre¬
in auctoritate canonica receptos nouissimos bñt. St̃
enĩ ⁊ scͥpta eoꝵ sic̃ alioꝵ. qui in magna multitudine
ꝓpħaꝵ. ꝑ pauci ea scͥpser̃. quȩ auctoritatẽ canonis
optiñent. de quoꝵ p̾dictis quȩ ad xp̃m ȩccłiãq eiꝰ ꝑ

Expanded text:
hetas usque ad Saluatoris aduentum, nisi alium Zachariam patrem Iohannis et Elisabeth eius uxorem, Christi natiuitate iam proxima, et eo iam nato Simeonem senem et Annam uiduam iamque grandaeuam et ipsum Iohannem nouissimum; qui iuuenis et prophetae usque ad Iohannem. Sed istorum quinque prophetatio ex euapiunt; acceperunt autem, qui ex eis innumerabiles euangelio crein auctoritatem canonicam receptos nouissimos habent. Sunt enim et scripta eorum. sicut aliorum, qui in magna multitudine prophetarum perpauci ea scripserunt, quae auctoritatem canonis obtinerent. De quorum praedictis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ita faciam sic̃ uidetur ipsa exepectatio postilare.
qͣmuis iã in uno fec̾im. copia qͣm inopia mag̾ ml¬
pedior. Omnia enim pon̾e. uitande ꝓlixitatis elill
ꝓhibeor. Uereor aut̃ necum aliqua eleg̃õ. mulais
qiu ea nouer̃ uidear magis necessaria p̃tisse Dem̃ at¬
ustmonum qͣ ꝓfert᷑. de contexione toeiꝰ psalii debi
nfirangant᷑ ne more centonũ ad rẽ quam uolumus
tanq̃ ũsiculos decerꝑe uideamis. łut de gͣndi carmi¬
łib eim de quac̃q re ꝓp̾e sint atq manifeste ꝓpħicȩ
locutiones. necesse ẽ ut eis etiam tͦpice misceant᷑ quȩ
maxime ꝓpt̾ tardiores inger̃ doctoribꝰ laboriosũ dis¬
putandi expoñdiq negotium. Quedã tam̃ xp̃m et
eccłia ipse pͥma facie mox ut dicunt᷑ ostñdunt. ⁊ si
ex ocio restãt expoñda quȩ in eis minus intelligũt᷑.
quale illud ẽ in eodẽ psalmoꝵ libͦ. Eructauit cor mĩn¬

Expanded text:
ita faciam, sicut videtur ipsa exspectatio postulare quamvis jam in uno fecerim, copia quam inopia magis impedior. Omnia enim ponere vitandae prolixitatis causa prohibeor: vereor autem ne, cum aliqua elegero, multis qui ea noverunt, videar magis necessaria praeterisse; destimonium quod profertur, de contextione totius Psalmi debet mnia suffragantur, ne more centonum ad rem quam volumus, tanqulibet enim de quacumque re propriae sint atque manifestae propheticae locutiones, necesse est ut eis etiam tropicae misceantur: quae maxime propter tardiores ingerunt doctoribus laboriosum disputandi exponendique negotium. Quaedam tamen Christum et Ecclesiam ipsa prima facie, mox ut dicuntur, ostendunt; etsi ex otio restant exponenda, quae in eis minus intelliguntur: quale illud est in eodem Psalmorum libro: Eructavit cor m
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem canonicã. ꝓũbia. eccłiastes. ⁊ canticũ canticoꝵ.
Aliiũo duo quoꝵ unus sapĩa alt̾ eccłiasticꝰ dr̃. ꝓpt̾ elqͣn
ñ nullã similitudinẽ. ut salomonis dicantur obtinuit
consuetudo. Non aut̃ eẽ ipsiꝰ ñ dubitant doctiores.
eos tñ in auctoritate maxime occidentał antiquitꝰ
recep̃ ȩccłia. Quoꝵ in uno qui appellat᷑ sapientia
int̾fectores eius cõmemorant᷑ dic̃tes. Circumueniamꝰ

Expanded text:
ritatem canonicam, Proverbia, Ecclesiastes, et Canticum canticorum. ritatem canonicam, Proverbia, Ecclesiastes, et Canticum canticorum. Alii vero duo, quorum unusnnullam similitudinem, ut Salomonis dicantur, obtinuit consuetudo; non autem esse ipsius non dubitant doctiores; eos tamen in auctoritatem maxime occidentalis antiquitus recepit ecclesia. Quorum in uno, qui appellatur sapientia interfectores eius commemorantur dicentes: Circumueniamus
Abbreviated transcription (Latin):
am̃oꝵ. Ista de psalmis hoc ẽ de ꝓpħia regis dd̃.
satis dicta sint. ut aliquis modꝰ sit. Ignoscant aut̃
quiħ legunt. ⁊ cuncta illa nouer̃. ⁊ de his quȩ fortaᷤᷤ¬
se firmiora me p̾̃t̾misisse uł intelligunt uł existimãt᷑
iħrłm diuino multũ testimonio p̃dicatꝰ. qr et delicta
eiꝰ tanta pietate suꝑata sunt ꝑsaluberimã penitẽdi
humilitatẽ. ut ꝓrsꝰ int̾ eos sit de quibꝰ ait. Bĩ quoꝵ¬
.r.s̾. i.i.q.t. s̃ pecc̃a. Post ħ regnaũ eidẽ ppło uniũso
salomon eiꝰ filius. qui supͣ ut dictum ẽ patre suo cȩp̃
uiuente regnare. ħ bonis iniciis malos excitꝰ hũit.
Q inppe scđȩ res quȩ sapientium am̃os fatigant. mag̾
hinc obfuer. quam ꝓfuit ipsa sapĩa. ȩtiam nc̃ ⁊ dem¬
ceps memorabił. ⁊ tẽ longe lateq laudata. Prophasse
etiam ipse reꝑit᷑ in suis libris qui tres reꝑti s̃ in aucto¬

Expanded text:
animorum. Ista de psalmis, hoc est de prophetia regis Dauid, animorum. Ista de psalmis, hoc est de prophetia regis Dauid, satis dicta sint, ut aliquis modus sit. Ignoscant autem qui haec legunt et cuncta illa nouerunt, et de his, quae fortasse firmiora me praetermisisse uel intellegunt uel existimant, Hierusalem, diuino multum testimonio praedicatus, quia et delicta eius tanta pietate superata sunt per saluberrimam paenitendi humilitatem, ut prorsus inter eos sit, de quibus ipulo universo Salomon ejus filius, qui, ut supra dictum est, patre suo vivente coepit regnare. Hic bonis initiis, malos exitus habuit. Quippe secundae res, quae sapientium animos fatigant, magis huic obfuerunt, quam profuit ipsa sapientia, etiam nunc et deinceps memorabilis, et tunc longe lateque laudata. Prophetasse etiam ipse reperitur in suis libris, qui tres recepti sunt in aucto
Abbreviated transcription (Latin):
faciet ppłm suum a pecc̃is eoꝵ. In quoꝵ pecc̃oꝵ pe¬
missionẽ qm̃ sanguis eiꝰ effusꝰ ẽ non utiq oportuit
uuinctum ẽ. ⁊ dni dĩ exitꝰ mortis. ut ostñdet᷑ morien¬
do. saluos eẽ facturuis. S mirando dictũ ẽ. ⁊ dm̃ dĩ.
tamqͣm ddicẽt᷑ talis ẽ ista uita mortaliũ ut nec ipsedñ
alit̾ ab illa exiret nisi ꝑ mortẽ. S ut uidei tam ma¬
nifestius hꝰ ꝓpħiȩ testimoniis ⁊̃ rebꝰ ad effectũ tã claꝵ
c̾tũq ꝑductis. omnino ñ cedant. ꝓfecto in eis illd̾
impletur q̃ in eo psalmo qui hc̃ sequit᷑ scͥptũ ẽ. Cum
enĩ et illic ex ꝑsona xp̃i quȩ ad eiꝰ passionẽ ꝑtinet᷑
mor intulit. F iat m̃sa eoꝵ coram ipsis in musci¬
pulam.⁊ in retͥbutionẽ ⁊ inscandalum. Bbscurent᷑¬
sunt dicta. s optandi speciȩ ꝓpħando p̃dicta. Eͥdgͦ
mirũ si hȩc manifesta ñ uident quoꝵ ocłi sunt ob¬
scurati ne uideant: Quid mirũ si cęlestia ñ suspi¬

Expanded text:
faciet populum suum a peccatis eorum. In quorum peccatorum remissionem quoniam sanguis eius effusus est, non utique oportuit iunctum est: Et Domini exitus mortis, ut ostenderetur moriendo saluos esse facturus. Sed mirando dictum est: Et Domini; tamquam diceretur: "Talis est ista uita mortalium, ut nec ipse Dominus aliter ab illa exiret, nisi per mortem." CAPUT nifestis hujus prophetiae testimoniis, etiam rebus ad effectum tam clarum certumque perductis, omnino non cedant, profecto in eis illud impletur, quod in eo psalmo qui hunc sequitur, scriptum est. Cum enim et illic ex persona Christi, quae ad ejus passionem pertinent, mox intulit, Fiat mensa eorum coram ipsis in muscipulam, et in retributionem, et in scandalum: obscurentsunt dicta, sed optandi specie prophetando praedicta. Quid ergo mirum, si haec manifesta non uident, quorum oculi sunt obscurati, ne uideant? Quid mirum, si caelestia non suspi
Abbreviated transcription (Latin):
ex eiꝰ gen̾e ẽ homo. cum uidet sacͥficium xep̃ianoꝵ
toto orbe pollere sͥ aut̃ honorẽ illũ magnũ eẽ subtͣ¬
ctum. deficiunt ocłi eiꝰ. ⁊ defluit am̃a eiꝰ tabe me¬
roris. ꝓpͥe aut̃ adhꝰ domũ heli eui ħ dicebant᷑. q̃ se¬
in gladio uiroꝵ. S ħ tͥ signum qͥ ueniet suꝑ duos li
tuos hos ofni ⁊ finees. die uno morient᷑ am̃bo. ħ
gͦ signũ factum ẽ mutandi sac̾dotii de domo hꝰ. qͦ
signo significatũ ẽ mutandũ sac̾dotiũ domꝰ a aros
Mors qͥppe filioꝵ hꝰ. significaũ mortẽ ñ hominũ s ipsiꝰ
sac̾dotii de filiis a aron. Qd̃ aut̃ sequit᷑ ad illum iam
ꝑtinet sac̾dotẽ. cꝰ figurã gessit huic succedendo samu¬
hel. & iñ quȩ secunt᷑ de xep̃o iħu noui testam̃ti uͦ
sac̾dote dicunt᷑. S suscitabo mͥ sac̾dotẽ fidelẽ. qui¬

Expanded text:
ex eius genere est homo. cum uidet sacrificium Christianorum toto orbe pollere, sibi autem honorem illum magnum esse subtractum, deficiunt oculi eius et defluit anima eius tabe maeroris. Proprie autem ad huius domum Heli, cui haec dicebantur, quod sein gladio virorum. Et hoc tibi signum, quod veniet super duos filios tuos hos, Ophni et Phinees; die uno morientur ambo. Hoc ergo signum factum est mutandi sacerdotii de domo hujus, quo signo significatum est mutandum sacerdotium domus Aaron. Mors quippe filiorum huius significauit mortem non hominum, sed ipsius sacerdotii de filiis Aaron. Quod autem sequitur, ad illum iam pertinet sacerdotem, cuius figuram gessit huic succedendo Samuel. Proinde quae sequuntur, de Christo Iesu noui testamenti uero sacerdote dicuntur: Et suscitabo m
Abbreviated transcription (Latin):
mandat et bibit. qͥd credibiliꝰ dicẽ intelligit᷑ ꝙͣ q̃ ad
partieipationẽ m̃sȩ hꝰ ꝑtinet.⁊ qͣm sacdos ipse media¬
tor testam̃ti noui exib scđ̾m ordinẽ melehisedech de
corꝑe ⁊ sanguine suo: ĩd enĩ sacͥficium successit om̃ibꝰ
ilł sacͥficiis uetis testam̃ti. quȩ immolabant᷑ in umbra

Expanded text:
abit et bibet ; quid credibilius dicere intelligitur, quam quod ad participationem mensae hujus pertinet, quam sacerdos ipse Mediator Testamenti novi exhibet secundum ordinem Melchisedech de corpore et sanguine suo? Id enim sacrificium successit omnibus illis sacrificiis veteris Testamenti, quae immolabantur in umbra
Abbreviated transcription (Latin):
si pditant. sed nescio quem suum quẽ sͥ alienum a
mortis passione confingunt. Io mirabili uanitate atꝙy
aeitate uba que posuimus ñ mortẽ ⁊ resuirectionẽ.
s sonmnũ ⁊ euigilationẽ significasse contendunt. Sed
damat eis ȩtiam psalmꝰ quintꝰ decimus. Propt̾ ħ io¬
rumptionẽ. Quis in ea spe dic̃et requieuisse carnẽ suã.
ut non delicta am̃a sua mninferno s cito ad eũ redeũ¬
ae reuinise̾e̾t ne corrumꝑetꝰ sic cadau̾a corrũpi solent.
nͥ qui die t̾cio resuireax̃: qͣ utiq dicẽ non possunt. de

Expanded text:
 putant, sed nescio quem suum, quem sibi alienum a mortis passione confingunt. Ideo mirabili uanitate adque caecitate uerba, quae posuimus, non mortem et resurrectionem, sed somnum et euigilationem significasse contendunt. Sed clamat eis etiam psalmus quintus decimus: Propter hoc iuruptionem. Quis in ea spe diceret requieuisse carnem suam, ut non derelicta anima sua in inferno, sed cito ad eam redeunte reuiuesceret, ne corrumperetur, sicut cadauera corrumpi solent, nisi qui die tertio resurrexit? Quod utique dicere non possunt de
Abbreviated transcription (Latin):
condemnemꝰ illũ. Erit enĩ respectꝰ ei ex sermonibꝰ
illiꝰ. ħ cogitauer̃ et eirauer̃. excecaũ enĩ illos malitia
illoꝵ. In eccłiastico aut̃ fides gentium fut᷑a p̾ dr̃ isto
tuum suꝑ om̃s gs̃. Eaxtolle manum tuam suꝑ g̾s̾ alie¬
nas. ⁊ ut uideant potentiam tuã. Sic̃ corã illis scĩ¬
ficatꝰ es in nob̾. ita corã nob̾ magnificab̾is in illis. S

Expanded text:
respectus ex sermonibus illius. Haec cogitauerunt et errauerunt; excaecauit enim illos malitia ipsorum. In ecclesiastico autem fides gentium futura praediciturtuum super omnes gentes; extolle manum tuam super gentes alienas et uideant potentiam tuam. Sicut coram illis sanctificatus es in nobis, ita cor
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ. immolauit suas uictimas miscuit in cratere
uinum suum.⁊ parauit m̃sã suã. Misit seruos suos.
uocans cum excellenti p̃dicatione ad creatorẽ diẽs.
Quis ẽ insipiens: deũtat ad me. S in opibꝰ sensu dicẽ.¬

Expanded text:
septem; immolauit suas uictimas, miscuit in cratere septem; immolauit suas uictimas, miscuit in cratere uinum suum et parauit mensam suam. Misit seruos suos conuocans cum excellenti praedicatione ad craterem dicens: Quis est insipiens? Diuertat ad me. Et inopibus sensu dixit
Abbreviated transcription (Latin):
et uidei canonicos hñt. ut ostñdatur ad xp̃m ⁊ ȩccłiã¬
ꝑtiñe q̃ in eis eiꝰmodi reꝑitur oꝑosa disputatio neceᷤᷤ¬
saria ẽ. quȩ nos ult quam oportet sinc̾ adhibetur
extendit. T̃am̃ q̃ in ꝓu̾biis legit᷑ iuiros impios dice.
abscondamus int̾ra uirum iustũ inuste absorbeamꝰ
ũo eum tamqͣm infernus uiuentẽ. ⁊ auferamꝰ eiꝰ me¬
moriã de t̾ra possessionẽ eiꝰ p̃ciosã app̾hendamꝰ. ñ ita¬
obscurũ ẽ. ut de xp̃o ⁊ de possessione eiꝰ ȩccłia sine la¬
boriosa expositione ñ possit intelligi. Tale quippe
ostñdit dixxisse malos colonos. hic ẽ heres. uenite oc¬
cidamꝰ eum ⁊ nr̃a erit hereditas. Itemq illd̾ in eodẽ
libro q̃ iam añ ꝑstriximꝰ cum ag̾emꝰ de stili quȩ pe¬
ꝑit septem. ñ nisi de xp̃o ⁊ ȩccłia moax ut fu̾it ꝓnũ¬
tiatum ꝯsueuit intelligi ab eis qui xp̃m sapientiã dĩ
ẽẽ nouer̃. Sapĩa edificauit sͥ domũ.⁊ suffulsit colũna

Expanded text:
et Judaei canonicos habent, ut ostendatur ad Chritinere quod in eis eius modi reperitur, operosa disputatio necessaria est, quae nos ultra quam oportet, si nunc adhibetur, extendit. Tamen quod in prouerbiis legitur, uiros inpios dicere: Abscondamus in terra uirum iustum iniuste, absorbeamus uero eum tamquam infernus uiuentem et auferamus eius memoriam de terra, possessionem eius pretiosam adprehendamobscurum est, ut de Christo et possessione ejus Ecclesia sine laboriosa expositione non possit intelligi. Tale quippe ostendit dixisse malos colonos: Hic est haeres, venite, occidamus eum, et nostra erit haereditas . Itemque illud in eodem libro, quod jam ante perstrinximus, cum ageremus de sterili quae peperit septem , nonnisi de ab eis, qui Christum sapientiam Dei esse nouerunt: Sapientia aedificauit sibi domum et subfulsit columnas
Abbreviated transcription (Latin):
micos eiꝰ. ⁊ ħ actum eẽ ꝑ eum qui ingdiebat᷑ it
uid̾ẽt et egliebatur ut ꝓd̾et. Cin aut̃ hͥ ñ occu¬
rat ex discipulo eiꝰ factꝰ traditor uidas: quia gͥ
facturi erant. q̃ moliebant᷑ .i. occisuri erant eum
ostñdens illoᷤᷤ uana malitia frust᷑ occisuros resur¬
recturum. sic adieẽ hc̃ u̾sum ułut si dic̾et. qͥd agti
uani : q̃ ur̃m scelꝰ erit. mis somnꝰ erit. Nũquid qui

Expanded text:
icos eius. et hoc actum esse per eum, qui ingrediebatur ut uideret, et egrediebatur ut proderet. Cui autem hic non ocurrat ex discipulo eius factus traditor ludas? Quia ergo facturi erant quod moliebantur, id est occisuri erant eum, ostendens illos uana malitia frustra occisuros resurrecturum, sic adiecit hunc uersum, uelut diceret: \'Quid agitis uani? quod uestrum scelus erit, meus somnus erit\': Numquid qui
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit. eũgłica nairat historia. Tc̃ ꝓfecto ⁊ alia re¬
cte intelligunt᷑. quȩ ibi minus aꝑte dicta sunt. cũ
ꝯgruunt his quȩ tanta manifestatione claruer̃.
p̃sertĩ quia ⁊ illa ñ quȩ tͣnsacta ẽdimꝰ s p̾sentia cõ¬
tuem᷑. sic̃ in eodẽ psalmo legunt᷑ tanto añ p̃dicta ita
nc̃ exchibita in toto orbe cernunt᷑. Ibi enĩ paulo pꝰ

Expanded text:
ta sit, evangelica narratur historia . Tunc profecto et alia recte intelliguntur, quae ibi minus aperte dicta sunt, cum congruunt his quae tanta manifestatione claruerunt: praesertim quia et illa quae non transacta credimus, sed praesentia contuemur, sicut in eodem psalmo leguntur tanto ante praedicta, ita nunc exhibita jam toto orbe cernuntur. Ibi enim paulo post
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i de sedibꝰ suis bellica strage ⁊ exxcidio funditꝰ
eradicatos uidet : Decisꝰ enĩ ab eis resiurex̃ .⁊ red¬
didit eis int̾im tp̃rariã disciplinã. excepto q ñ cor¬
rectis seruat qñ niuos ⁊ mortuos uidicabit. Nã
dñs ipse iħs istum ipsũ traditorẽ suũ ꝑ panẽ por¬
rectum ostñdens apłis. hc̃ etiã u̾sum psalmi hꝰ õ
memorauit ⁊ in se dixc̃ impletũ. Qui edebat .i.
meos ampliauit suꝑ me caleaneũ. Quid aut̃ al
inquẽ sꝑaui. ñ congruit capiti s corꝑi. Neq eñ
nesciebat eum ipse saluator. de qͦ añ iam diacat
unus ex uob̾ abłs ẽ. S sol inse membroꝵ su
tͣnsfeire ꝑsonam et sͥ tͥbuere. qͣ ẽ illoꝵ. quia esp

Expanded text:
Christi de sedibus suis bellica strage et excidio funditus eradicatos uidet? Occisus enim ab eis resurrexit et reddidit eis interim temporariam disciplinam, excepto quod non correctis seruat, quando uiuos et mortuos iudicabit. Nam Dominus ipse Iesus istum ipsum traditorem suum per panem porrectum ostendens apostolis hunc etiam uersum psalmi huius commemorauit et in se dixit inpletum: Qui edebat panes meos, ampliauit super me calcaneum. Quod autem ait: In quem speraui, non congruit capiti, sed corpori. Neque enim nesciebat eum ipse Saluator, de quo ante iam dixerat: Unus ex uobis diabolus est. Sed solet in se membrorum suorum transferre personam et sibi tribuere quod esset illorum, quia caput
Abbreviated transcription (Latin):
ħ uniꝰ putabunt᷑ eẽ muliercule de nato sͥ filio gͣcu¬
lantis: Tantũ ne mens hominũ aluce u̾itatis au̾sa
ẽ ut ñ sentiat suꝑ gredi modũ feminȩ hꝰ u̾ba q̃ fudit:
Porro qui rebꝰ ipsis quȩ iam cȩper̃ ⁊̃ in hac t̾renaꝑe¬
gnatione ꝯpleri. ouenient̾ mouet᷑. nonne intendit

Expanded text:
 unius putabuntur esse mulierculae, de nato sibi filio gratulantis? Tantum mens hominum a luce veritatis aversa est, ut non sentiat supergredi modum feminae hujus dicta quae fudit? Porro qui rebus ipsis, quae jam coeperant etiam in hac terrena peregrinatione compleri, convenienter movetur, nonne intendit
Abbreviated transcription (Latin):
di causa uniu̾se illi gĩ uemiendũ fuit seduc̾e̾t᷑ ab eo
ppłs. ⁊stirpi dqͣ tamqͣ. regio semini redd̾et᷑: ⁊ instituit
ydolatͥam in regno suo ⁊ ppłm dĩ secum simulacroꝵ
culti obstrictum nefanda impietate decep̃. Nec tñ oĩm
cessauit ads non solũ illum regẽ. ueꝵ etiã successores eiꝰ
et impietatis imitatores ppłmq ip̃m arguere ꝑ ꝓpħas.
ħam ibi extiter̃ et magni illi insignesq ꝓpħȩ qui etiã
mirabilia multa fecer̃. helias et heliseus discipłs eius.

Expanded text:
egem sacrificandi causa uniuersae illi genti ueniendum fuit, seduceretur ab eo egem sacrificandi causa uniuersae illi genti ueniendum fuit, seduceretur ab eo populus et stirpi Dauid tamquam regio semini redderetur, et instituit. idolatriam n regno suo et populum Dei secum simulacrorum cultu obstrictum nefanda inpietate decepit. Nec tamen omni modo cessauit Deus non solum illum regem, uerum etiam successores eius et inpietatis imitatores populumque ipsum arguere per prophetas. Nam ibi exstiterunt et magni illi insignesque prophetae, qui etiam mirabilia multa fecerunt, Helias et Helisaeus discipulus eius;
Abbreviated transcription (Latin):
gium sic dioxci ꝑtinens erat. uñ fuit saul rex añ ađ
sed simil iste due tͥbꝰ ut dictum ẽ. iuda uocabant᷑ ⁊ boc
ai non regum seruitio mancipata. t̾c̃ia decima num̃a¬
batur. Iosepħ quippe unus ex duõdeci filiis isrł. ñ unã
sc̃ ⁊ceti singłas. s duas tͥbꝰ fecit effrem ⁊ manassen. Ue¬
rumptam̃ etiã tbꝰ leui ad regnũ ihrłimitanũ ꝑtinebat
mag̾ ubi erat dĩ templum cui serinebat. diuisio gͥ ppło.
et ni samaria ieroboam rex isrł seruus salomonis. ꝙ eũ
uoluis roboã tãqͣm thiranidẽ diuise illiꝰ partis bello
isił ł ppłi finsse pecc̃m. s uoluntatẽ dĩ iundicantis im¬
pletã. qͣm cognita pars utͣq int̾ se paccata ꝯqͥeuit. Nõ
enĩ religionis. s regni fuerat facta disio. Uerũ rex
isrł ieroboam m̃te ꝑũsa ñ credens dõ. quẽ ueracẽ ꝓ¬
misso sͥ regno datoq ꝓbaũat. timuit ne ueniendo ad

Expanded text:
gnum, sicut dixi, pertinens erat, unde fuit Saul rex ante Dauid. gnum, sicut dixi, pertinens erat, unde fuit Saul rex ante Dauid. Sed simul istae duae tribus, ut dictum est, Iuda uocabantur, et hoc Dei, non regum seruitio mancipata, tertia decima numerabatur. Ioseph quippe unus ex duodecim filiis Israel, non unam, sicut ceteri singulas, sed duas tribus fecit, Ephraem et Manassen. Verum tamen etiam tribus Leui ad regnum Hierosolymitanum pertinebat magis, ubi erat Dei templum, cui seruiebat. Diuiso igitur populo n Samaria Jeroboam, rex Israel, servus Salomonis. Et cum voluisset Roboam tanquam tyrannidem divisae illius partis bello Israel, vel populi fuisse peccatum, sed voluntatem Dei vindicantis impletam. Qua cognita, pars utraque inter se pacata conquievit: non enim religionis, sed regni fuerat facta divisio. CAPUT XIsrael Hieroboam mente peruersa non credens Deo, quem ueracem promisso sibi regno datoque probauerat, timuit ne ueniendo ad
Abbreviated transcription (Latin):
bĩtudinis pacient̾ expectant. ħ ait infortitudine ⁊
in confusione qr ñ eos fallit spes de qua dic̃ apłs Spie
aut̃ ñ confund̾. dic̃ psalmꝰ.U enĩ qui te expectant.
cis tegminibꝰ in uolata ẽ. ut desid̾etur ardentiꝰ. nu¬
detursio cundiꝰ.⁊ appareat sponsꝰ cui dr̃ in eodẽ canti¬
co. Equitas dilexit te. ⁊ sponsa quȩ ibi audit. Caritaᷤᷤ
in delitiis tuis. T̃ acita multa tͣnsimꝰ. cͦa hꝰ oꝑis t̾mi¬
q̃ ad xp̃m ⁊ eccłiam ꝑtineat ꝓpħasse siue iniudia siue
in isrł. Sic enĩ appellate sunt illiꝰ ppłi partes. ex quo
ꝓpt̾ salomonis offensã tp̃r filii eiꝰ roboã qui pat̾ͥ sue¬
constitutꝰ ꝓpͥe uocabant᷑ isrł. qͣmuis ħ uniu̾si iliꝰ pł
nom̃ eẽt. Duabꝰ ũo tͥbubꝰ uidȩ seł ibeniami q̃ ꝓpͣ
da ne penitꝰ regnum stirpis eiꝰ fuiss eradicati remã¬
serant subiacentes ciuitati iħrłm. iudȩ nom̃ f̾uit. qr
ipsa erat tͥbꝰ uñ dd̃. Beniamin uͦ t̾bꝰ alt̾a. ad idẽ ie¬

Expanded text:
beatitudinis patienter exspectant. Hoc ait, in fortitudine, et non in confusione: quia non eos fallit spes; de qua dicit Apostolus, Spes autem non confundit . Dicit et Psalmus, Etenim qui te exspectant, cis tegminibus inuoluta est, ut desideretur ardentius nudeturque iucundius, et appareat sponsus, cui dicitur in eodem cantico: Aequitas dilexit te, et sponsa, quae ibi audit: Caritas in deliciis tuis. Tacita multa transimus cura huius operis termi et ecclesiam pertineat. prophetasse, siue in Iuda siue in Israel. Sic enim appellatae sunt illius populi partes, ex quo propter Salomonis offensam tempore filii eius Roboam, qui patri succonstitutus, proprie uocabantur Israel, quamuis hoc uniuersi illius populi nomen esset. Duabus uero tribubus, d ne penitus regnum stirpis eius fuisset eradicatum, remanserant subiacentes ciuitati Hierusalem, Iudae nomen fuit, quia ipsa erat tribus unde Dauid. Beniamin uero tribus altera ad idem re
Abbreviated transcription (Latin):
cipibꝰ tuis xp̃m utiq p̃ xp̃ianis. hi sunt enĩ participeᷤᷤ
eiꝰ ex quoꝵ in omnibꝰ gentibꝰ unitate atq concordia
fit ista regina. sic̃ in alio psalmo de illa dr̃. eiutas regiᷤᷤ
magni. Ipsa ẽ syon sp̃alit̾. q̃ nom̃ latine int̾p̾tatum
bylon. que ꝯfufio int̾p̃tat᷑. Ex qua tñ babylone regina
obliuisc̃e ppłm tuũ ⁊ domũ patͥs tui. Cuiꝰ eiuitatis im¬
pie porcio s̃ ⁊ isrłite. sola carne ñ fide inimici etiã ip̃i
magni hꝰ regis eiꝰq regine. Ad ip̃os enĩ ueniens et ab
eis xp̃si occisꝰ mag̾ alioꝵ factꝰ ẽ. qͦs ñ uidit in carne.

Expanded text:
Christum utique prae Christianis. Hi sunt enim participes ejus, ex quorum in omnibus gentibus unitate atque concordia fit ista regina: sicut in alio psalmo de illa dicitur, Civitas Regis magni . Ipsa est Sion spiritualiter: quod nomen latine interpretatum bylon, quae Confusio interpretatur. Ex qua tamen Babylone regina Obliuiscere populum tuum et domum patris tui. Cuius ciuitatis inpiae portio sunt et Israelitae sola carne, non fide; inimici etiam ipsi. magni huius regis eiusque reginae. Ad ipsos enim ueniens et ab eis Christus occisus magis aliorum factus est, quos non uidit in carne.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmuis latebrosã ñ tam̃ manem dñs inspirauit. Nd
mou̾e deb ad hoc ñ credendũ. q ñ nulloꝵ nomina
ꝓpħarum qui longe pꝰ dd regis tp̃r̃a fuer̃. quibdi
psalmis in libro legunt᷑ in scͥpta. ⁊ quȩ ibi dicunt᷑
ułut ab eis dici uident᷑. Neq enĩ ñ potuit ꝓpħic i¬

Expanded text:
latebrosaru, non tamen inanem Dominus inspirauit. Nec mouere debet ad hoc non credendum, quod nonnullorum nomina prophetarum. qui longe post Dauid regis tempora fuerunt, quibusdam psalmis in eo libro leguntur inscripta et quae ibi dicuntur uelut ab eis dici uidentur. Neque enim non potuit p
Abbreviated transcription (Latin):
legunt᷑ paces alt̾nasse cum bellis:. ⁊ inueniunt᷑ illic
uit annos. Nam sub eo indice qui ẽ appellatꝰ aod.
octoginta anni pacis fuer̃. Absit gͦ ut salomonis
tp̃a. in hac ꝓmissione p̾dicta eẽ ẽdant᷑. Multo minꝰ
itaq cuiꝰ lib regis alt̾ius. Nõ enĩ quisꝗͣ eoꝵ ĩ tanta¬
in qͣnta ille pace regnauit. nec umquã omnino genᷤᷤ
illa ita regnũ tenuit. ut sollicita non fuit ne ho¬
stibꝰ subd̾et᷑. qr in tanta mutabilitate reꝵ humanaꝵ
nulli aliq̃n ppło ꝯcessa ẽ tanta sec̾itas ut huic iute ho¬
stiales ñ formidaret incursꝰ. Locus gͦ istȩ qui ꝓmit¬
tit᷑ tã paccata ac secͣe habitationis. ęt̾nus ẽ ȩt̾nisq

Expanded text:
leguntur paces alternasse cum bellis; et inueniuntur illic leguntur paces alternasse cum bellis; et inueniuntur illic uit annos; nam sub eo iudice, qui est appellatus Aod, octoginta anni pacis fuerunt. Absit ergo ut Salomonis tempora in hac promissione praedicta esse credantur; multo minus itaque cuiquanta ille pace regnavit; nec unquam omnino gens illa ita regnum tenuit, ut sollicita non fuerit ne hostibus subderetur: quia in tanta mutabilitate rerum humanarum nulla aliquando populo concessa est tanta securitas, ut huic vitae hostiles ne formidaret incursus. Locus ergo qui promittitur tam placatae ac securae habitationis, aeternus non est;
Abbreviated transcription (Latin):
tpłm dĩ de hominibꝰ factum. ñ de lapidibꝰ. uͭ habitet
suo. ita ut ds̃ sit implens ppłm suum ⁊ ppłs plenꝰ dõ
suo cum ds̃ erit omĩa in omibꝰ ipse in pace p̃mium.
qͥ uirtꝰ inbello. Iõ cum in u̾bis nathan dictũ sit.⁊ nun¬
tui diẽs. domũ ȩdificabo tͥ. Hanc enĩ domũ ⁊ nos edi¬
eã. Cuiꝰ domus cum uen̾it ultima dedicatio. tẽ fiet illd̃
et plantabo illũ ⁊ inhabitabo seorsum ⁊ ñ sollicitꝰ erit
ultra.⁊ non apponet filiꝰ iniquitatis humiliare eum
sic̃ ab initio a diebꝰ quibꝰ constitun uidices suꝑ ppłm
t̾ra hac sꝑat ⁊ insipient̾ sap̃. An quispiã putabit in
pace regni salomonis id eẽ completum: Pacẽ qͥppe
illã scͥptura in umbͣ futi. exccellenti p̾dicatione cõm̃¬
ibi ẽẽ cepissent. suꝑ illum ppłm fu̾ant constituti. ex
qͦ t̾ram ꝓmissionis accep̃. S utiq humiliabit eũ filiꝰ
iniquitatis. ħ ẽ hostis alienigena ꝑ int̾ualla tp̃rm qͥbꝰ

Expanded text:
 factum, non de lapidibus, ubi habitet suo; ita ut Deus sit inplens populum suum, et populus plenus Deo suo, cum Deus erit omnia in omnibus, ipse in pace praemium, qui uirtus in bello. Ideo cum in uerbis Nathan dictum sit: Et nuntui, dicens, Domum aedificabo tibi . Hanc enim domum et nos aedi. » Cujus domus cum venerit ultima dedicatio, tunc fiet illudet plantabo illum et inhabitabit seorsum, et non erit sollicitus ultra, et non apponet filius iniquitatis humiliare eum sicut ab initio, a diebus quibus constitui judices super populum erra sperat, insipienter sapit. An quispiam putabit in pace regni Salomonis id esse conpletum? Pacem quippe illam scriptura in umbra futuri excellenti praedicatione commeibi esse coepissent, super illum populum fuerant constituti, ex quo terram promissionis accepit. Et utique humiliabat eum filius iniquitatis, hoc est hostis alienigena, per interualla temporum, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tabat eẽ captiuũ. quid aliud qͣm xͥ omutationẽ. s sci¬
entibꝰ nesciens exꝓbabat : ꝙ iõ qd sequit᷑ uͥ psalmus
sstȩ concludit᷑ bñdictio dnĩ in et̾num fiat fiat. uniu̾so
ppło dĩ ad celestẽ iħrłm ꝑtinenti. siue in illis qui la¬
tebant in testam̃to uet̾i añ qͣm reuelaret᷑ nouũ. siuȩ
ihis qui iam testam̃to nouo reuelato manifeste ꝑ¬
tiñe cernit᷑ ad xp̃m satis congruit. Bñdictio quippe
dnĩ in semine da. ñ ad aliqd̃ tp̃s quał sic̃ diebꝰ salo¬
monis apparuit s in ętnum sꝑanda ẽ in qua c̃tissima
spe dr̃ fiat fiat. Illius enĩ spei ẽ confirmatio u̾bi hꝰ it̾a
tio. Hoc gͦ intelligens dd ait in scd̾o regnoꝵ libro uñ
ad istũ psalmum dig̾ssi sumus. Et locutꝰ es ꝓdomo ser¬
ui tui in longinquũ. Lõ aut̃ pꝰ paululum ait. Nẽ incipe
⁊ bñdic domum serui tui usq in ęt̾num ⁊ cet̾a. qr tẽ
geniturꝰ erat filiũ ex quo ꝓgenies eiꝰ ducet᷑ ad xxp̃m. ꝑ¬

Expanded text:
scientibus nesciens, exprobrabat? Et ideo quod sequitur, ubi psalmus iste concluditur: Benedictio Domini in aeternum: fiat, fiat, uniuerso populo Dei ad caelestem Hierusalem pertinenti siue in illis, qui latebant in testamento uetere, antequam reuelaretur nouum, siue in his, qui iam testamento nouo reuelato manifeste pertinere cernuntur ad Christum, satis congruit. Benedictio quippe Domini in semine Dauid non ad aliquod tempus, qualis diebus Salomonis apparuit, sed in aeternum speranda est, in qua certissima sptio. Hoc ergo intellegens Dauid ait in secundo regnorum libro, unde ad istum psalmum digressi sumus: Et locutus es pro domo serui tui in longinquum. Ideo autem post paululum ait: Nunc incipe et benedic domum serui tui usque in aeternum et cetera, quia tunc geniturus erat filium, ex quo progenies eius duceretur ad
Abbreviated transcription (Latin):
octogesimo ⁊ octauo. cꝰẽ titulus intellectꝰ ipsi ethan
isrłite. ꝯmemorant᷑ ꝓmissiones dĩ facte regi đđ.⁊
istis quȩ in libro regnoꝵ sunt posita quedã ibi simi¬
lia dicunt᷑ sic̃ ẽ. uiraui dd seruo meo usq in ęt̾num
p̃parabo sem̃ tuum. S it̾um. Tunc locutꝰ es in aspec¬
tu filiis tuis. ⁊ dixxisti posin aduitorium suꝑ poten¬
tem. exaltaui electum de plebe mea. Inueni đd ser¬
uum nĩm in oleo scõ mõ unxi eum. Manus enĩ mã

Expanded text:
n Israelitae. commemorantur promissiones Dei factae regi Dauid, et istis, quae in libro regnorum sunt posita, quaedam ibi similia dicuntur, sicut est: Iuraui Dauid seruo meo: Usque in aeternum praeparabo semen tuum; et iterum: Tunc locutus es in adspectu filiis tuis et dixisti: Posui adiutorium super potentem, exaltaui electum de populo meo. Inueni Dauid seruum meum, in oleo sancto meo unxi eum. Manus enim mea
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ omĩa de dño nr̃o iħu cxep̃o intelligunt᷑ qñ rectȩ
intelligunt᷑ sub noĩe dd ꝓpt̾ formam serui quȩ̃ de
semine d̃ idẽ mediator assumpsit ex uirgine. Con¬
tinuo ⁊̃ dr̃ de pecc̃is filioꝵ eiꝰ tale aliquid qͣle in
regnoꝵ libro positum ẽ.⁊ quasi de salomone ꝓcli¬
uꝰ accipitur. Ibi nãq ħ ẽ in regnoꝵ libro. S̾ si ue¬
ñit inquit iniquitas eiꝰ. redarguã illum in uͥga
uiroꝵ ⁊ intactibꝰ filioꝵ hominũ miscd̾iã aut̃ ma
ñ amoueã ab eo. t̃ actibꝰ sig̾cans plagas correptio¬
nis uñ illd̃. ne tetig̾itis xp̃os meos. Qd̃ quid ẽ alid̾
qͣm ne leseritis: In psalmo u̾o cum ag̾et tamqͣm
de dđ ut qͥddam eiꝰmodi ⁊̃ ibi dicet. si deliq̃rinit
inquit filii eiꝰ legẽ meã.⁊ inuidiciis mĩs ñ ambu

Expanded text:
Jesu intelliguntur, quando recte intelliguntur, sub nomine David, propter formam servi, quam de semine David idem Mediator assumpsit ex virgine. Continuo etiam dicitur de peccatis filiorum ejus tale aliquid, quale in Regnorum libro positum est, et quasi de Salomone proclivius accipitur. Ibi namque, hoc est in Regnorum libro, Et si venerit, inquit, iniquitas ejus, redarguam illum in virga virorum, et in tactibus filiorum hominum: misericordiam autem meam non amoveam ab eo : tactibus significans plagas correptionis. Unde illud est, Ne tetigeritis christos meos . Quod quid est aliud, quam, Ne laeseritis? In Psalmo vero cum ageret tanquam de David, ut quiddam ejusmodi etiam ibi diceret, Si dereliquerint, inquit, filii ejus legem meam, et in judiciis meis non ambu
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾at. ꝑ mediatorem iħm ⁊⁊ quos lib̾andos non eẽ p̃sei¬
unt ad utilitatẽ lib̾andoꝵ ⁊ comꝑationẽ duaꝵ int̾ se
sequitur. Quis ẽ homo qui uiuet: ⁊ ñ .u.m .e.a.s. c¬
ñ moritur. ⁊ mors ei ultͣ ñ dñabitur : Sic enĩ uiuet
⁊ ñ uidebit mortẽ. ut nĩ mortuus fũit sãĩã suã erũit
de manu inferni. quia ꝓpt̾ quoꝵdã soluenda iun¬
ela ad inferna descend̾at. Eruerit aut̃ potestate
illa de qua in ȩũgłio dic̃. Potestatem habeo ponen¬
di am̃am meã ⁊ potestatẽ habeo iteꝵ sum̃di eam.¬

Expanded text:
mediatorem Iesum, et quos liberandos non esse praesciuit, ad utilitatem liberandorum et conparationem duarum inter se sequitur: Quis est homo, qui uiuet et non uidebit non moritur, et mors ei ultra non dominabitur. Sic enim uiuet et non uidebit mortem, ut tamen mortuus fuerit, sed animam suam eruerit de manu inferni, quo propter quorundam soluenda inferna uincula descenderat; eruerit autem potestate illa, de qua in euangelio dicit: Potestatem habeo ponendi animam meam et potestatem habeo iterum sumendi eam.
Abbreviated transcription (Latin):
riss ds̃ q̃ ñ ab ipso dd sͥ edificaret᷑ domus. neq per
tantũ tp̃s se mandasse cuqͣm in ppło suo ut sͥ fieret
domꝰ cedrina.⁊ nc̃ inquit ħ dices seruo mõ dd̃. Hȩc dic̃¬

Expanded text:
xisset Deus, quod non ab ipso Dauid sibi aedificaretur domus. neque per xisset Deus, quod non ab ipso Dauid sibi aedificaretur domus. neque per tantum tempus se mandasse cuiquam in populo suo, ut sibi fieret domus cedrina: Et nunc, inquit, haec dices seruo meo Dauid: Haec dic
Abbreviated transcription (Latin):
genis ad pugnam ꝯtͣ ppłm dĩ. tonuit dñs suꝑ eos. ⁊ cõ¬
sus sunt. ⁊ offender̃ corã ifri atq suꝑati sunt assump¬
sit lapidẽ umiĩ ⁊ statuit eum int̾ masephat nouã et
uetem ⁊ uocauit nom̃ eiꝰ ab ennezer. q̃ ẽ satine lapis¬
adiuitoris.: ⁊ dixeit. Usq huic aduiuit nos dñs. Mase¬
pbat int̾p̃tat᷑ intentio. Lapis ille adiutoris. medietas
ẽ saluatoris. ꝑ quẽ tͣnseundũ ẽ a masephat uet̾e ad
nouã .i. ab intentione qua exepectabat᷑ a carnali regno
bitudo falsa carnał. ad intentionẽ qͣm ꝑ nouũ testa¬
m̃tum expectat᷑ in regno cęloꝵ bĩtudo u̾issima sp̃ał.¬
eẽ monstrandum. qͥd ipsi đd qui sauli successit in re¬
gnum. cꝰ mutatione finał illa mutatio figͤata ẽ ꝓpt̾
qͣm diuinitꝰ cuncta dicta cuncta oscͥpta sunt. ds̃ ꝓmi¬
serit q̃ ad rem de qua agimꝰ ꝑtinet. Cum regi dd młta
excellentissime diffamatũ. q̃ a rege salomone filio

Expanded text:
genis ad pugnam contra populum Dei, tonuit Dominus super eos, et confusi sunt, et offenderunt coram Israel, atque superati sunt: assumpsit lapidem unum, et statuit illum inter Massephat novam et veterem, et vocavit nomen ejus Abennezer, quod adiutoris, et dixit: Usque hoc adiuuit nos Dominus. Massephat interpretatur intentio. Lapis ille adiutoris medietas est Saluatoris. per quem transeundum est a Massephat uetere ad nonam, id est ab intentione, qua exspectabatur in carnali regno beatitudo falsa carnalis, ad intentionem, qua per nouum testamentum exspectatur in regno caelorum beatitudo uerissima spesse monstrandum, quid ipsi Dauid. qui Sauli successit in regnum, cuius mutatione finalis illa mutatio figurata est, propter quam diuinitus cuncta dicta, cuncta conscripta sunt, Deus promiserit, quod ad rem de qua agimus pertinet. Cum regi Dauid muscilicet excellentissime diffamatum, quod a rege Salomone filio
Abbreviated transcription (Latin):
lationẽ noliusti. corpꝰ aut̃ ꝑfecisti mͥ. quia ꝓ illis om̃ĩbꝰ
sacͥficiis ⁊ ob̾sonibꝰ corpꝰ eiꝰ offert᷑ et participantib im¬
nistrat᷑. Nam istum ȩccłiasten in hac sententia man¬
ducandi ⁊ bibendi qͣm sepe repetit płimũq cõm̃dit
ñ saꝑe carnales epulas uoluptatis satis ilłõ ostñait
ũ ait. Meliꝰ ẽ ire indomũ luctꝰ.q̃m ire in domũ pot
S paulopꝰ. sor inqͥt sapientiũ in domo luctꝰ. ⁊ cor insipi¬
entiũ in domo epulaꝵ. S illd̾ mag̃ cõmemorandũ
existimo de ħ libro. q̃ ꝑtinet ad ciuitates duas unã¬

Expanded text:
ti mihi; quia pro illis omnibus sacrificiis et oblationibus corpus eius offertur et participantibus ministratur. Nam istum ecclesiasten in hac sententia manducandi et bibendi, quam saepe repetit plurimumque commendat, non sapere carnalis epulas uoluptatis, satis illud ostendit, ubi ait: Melius est ire in domum luctus quam ire in domum potus; et paulo post: Cor, inquit, sapientium in domo luctus et cor insipientium in domo epularum. Sed illud magis commemorandum existimo de hoc libro, quod pertinet ad ciuitates duas, una
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat: Unicũ hẽbat. qñ ista dicebat.S nec pꝰea .uii.
peꝑit. siue seax quibꝰ septimꝰ eẽt ipse samuhel. s tres
mares ⁊ duas feminas. Dem̃ in illo ppło cum adhuc
nemo regnaret qd in extremo posuit dat uͥtutẽ regibꝰ
nr̃is ⁊ exaltauit cornu xͥ sui. uñ dicebat si ñ ꝓpħa¬
bat: Dicat gͦ eccłia xͥ. ciuitas regis magni gr̃a ple

Expanded text:
fuerit? Unicum habebat, quando ista dicebat; sed nec postea septem peperit, siue sex, quibus- septimus esset ipse Samuel, sed tres mares et duas feminas. Deinde in illo populo cum adhuc nemo regnaret, quod in extremo posuit: Dat uirtutem regibus nostris, et exaltabit cornu christi sui, unde dicebat, si non prophetabat? Dicat ergo ecclesia Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ui faciem meã. ⁊ erit fideł domus eiꝰ. ⁊ regnum eiꝰ usq
in ȩt̾num corã me. ⁊ tronus eiꝰ erit erectꝰ usq in et̾num.
h anc tam grandẽ ꝓmissionẽ. qui putat in salomone fuiᷤᷤ¬
se completã. multũ eirat. Attendit enĩ q̃ dictũ ẽ. hic edi¬
ficabut mͥ donũ. qm̃ salomon t̃płm illd̾ nobile strux̃. ⁊
ñ attend̾̃ fidel erit domus eiꝰ ⁊ regnũ eiꝰ usq in ęt̾num
coram me. Attendat gͦ ⁊ aspiciat salomonis domum
plenam mulieribꝰ alienigenis colentibꝰ dõs falsos.⁊ ipsũ
ab eis regem aliqn sapientẽ in eadẽ idolatriam seduc¬
tum atq deiectum.⁊ ñ audeat excistimare dm̃ uł hoc
ꝓmisse m̃dacit̾ uł talẽ salomonẽ domũq eiꝰ fut᷑am¬

Expanded text:
erit domus eius et regnum eius usque in aeternum coram me, et thronus eius erit erectus usque in aeternum. Hanc tam grandem promissionem qui putat in Salomone fuisse conpletam, multum errat. Adtendit enim quod dictum est: Hic aedificabit mihi domum, quoniam Salomonnon attendit, Fidelis erit domus ejus, et regnum ejus usque in aeternum coram me. Attendat ergo, et aspiciat Salomonis domum plenam mulieribus alienigenis, colentibus deos falsos, et ipsum ab eis regem aliquando sapientem in eamdem idololatriam seductum atque dejectum; et non audeat existimare Deum vel hoc promisisse mendaciter, vel talem Salomonem domumque ejus fut
Abbreviated transcription (Latin):
mansuri. Oleũ quippe quo unctꝰ ẽ ⁊ ab eo cͥsmate aep̃s
ẽ dictꝰ. misticȩ accipiendũ ⁊ magnũ sacram̃tũ intel¬
ligendũ ẽ. qͣ in eo tantum uen̾aturꝰ ẽ ipse đđ. ut ꝑ¬
cusso corde pauitau̾it. qnõ in tenebroso occultatꝰ antͦ
qͦ saul ⁊̃ urgente intͣu̾at necessitate nat᷑e exiguã par¬
ticłam da uestis eiꝰ retrorsum latent̾ abscid̾. ut hr̾et
in saule uiolati. qr uł indum̃tũ eiꝰ sic attrectaũ exti¬
muit. Ita enĩ scͥptũ ẽ. S̾ ꝑcussit cor đq suꝑ eũ. qr abstu¬
lit pumulã clamidis eiꝰ. Uiris aut̃ qͥ eũ illo erant⁊ iuit

Expanded text:
et ab eo chrismate christus est dictus, mystice accipiendum et magnum sacramentum intellegendum est; quod in eo tantum ueneratus est ipse Dauid, ut percusso corde pauitauerit, quando in tenebroso occultatus antro, quo etiam Saul urgente intrauerat necessitate naturae, exiguam particulam uestis eius retrorsum latenter abscidit, ut haberet in Saule uiolati, quia uel indumentum eius sic adtrectauit, extimuit. Ita enim scriptum est: Et percussit cor Dauid super eum, quia abstulit pinnulam chlamydis eius. Viris autem, qui cum ill
Abbreviated transcription (Latin):
minat᷑ ⁊ ñ ꝑmanet. idẽ homo minat᷑. ⁊ ñ ꝑmanet. ñ
aut̃ ds̃ quẽ non oportet sic̃ hominẽ. Uͥ enĩ legit᷑ q̃ pi¬
nteat eum mutatio reꝵ sigc̃at᷑. ĩmutabili p̾sentia
bunt. iñ ñ erant. iñ scd̾m dĩ p̃scientiã. ñ scđm gn̾s
humani unã eandẽq nat᷑am. Prorsꝰ quicumq ex
isrłis adherentes xp̃o ꝑseũant in illo. nũꝙ̃ es eu el¬

Expanded text:
t; id est, homo minatur, et non permanet: non autem Deus, quem non paenitet, sicut hominem. Ubi enim legitur, quod paeniteat eum, mutatio rerum significatur, inmutabili praescientia bunt inde, humani unam eamdemque naturam. Prorsus quicumque ex Israelitis adhaerentes Christo perseverant in illo, nunquam e
Abbreviated transcription (Latin):
& tͣnsibit inquit corã xep̃o mõ. om̃ibꝰ diebꝰ. T̃ ransibit
dicẽ. ꝯu̾sabitur sic̃ suꝑiꝰ dic̃c̃at de domo aaron. Dici.
domꝰ tua ⁊ domus pat̾s tui. tͣnsibunt corã me in
ȩt̾nũ. Qd̃ aut̃ ait corã xp̃o m̃õ tͣnsibit de ipsa domo
utiq intelligendum ẽ. ñ de illo sac̾dote qui ẽ xp̃s.
ipse mediator atq saluator. Domꝰ gͦ eiꝰ corã illo tͣn¬
sibit. Pot̾ ⁊ tͣnsibit in telligi de morte ad uitam. oĩbꝰ
diebꝰ quibꝰ ꝑagitur usq infinẽ scłi hꝰ ista mortaliti
Q d̾ aut̃ ait ds̃. qui omĩa q̃ in corde mõ ⁊ quȩ in amia

Expanded text:
Et transibit, inquit, coram Christo meo omnibus diebus. Transibit, dixit, conversabitur: sicut superius dixerat de domo Aaron, Dixi, Domus tua et domus patris tui transibunt coram me in aeternum. Quod autem ait: Coram Christo meo transibit, de ipsa domo utique intellegendum est, non de illo sacerdote, qui est Christus ipse mediator adque saluator. Domus ergo eius coram illo transibit. Potest et transibit intellegi de morte ad uitam, omnibus diebus, quibus peragitur usque in finem saeculi huius ista mortalitas. Quod autem ait Deus: Qui omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
tanta uen̾atio exhibebat᷑. Uñ ⁊ illd̾ q̃ ait sauli samu¬
heli. qm̃ ñ seruasti mandatum mm̃ qd mandauit tͥ dñs
quẽadmodum nc̃ parau̾at dñs regnum tuũ usq in ȩt̾nũ
scãm corsuum ⁊⁊ mandauit ei dñs eẽ in pͥncipẽ suꝑ ppłm
suũ. qͥ ñ custodisti quẽ mandaiit tͥ dñs. ñ sic accipiendũ
ẽ. ac si ipsum saulẽ ds̃ in ȩt̾nũ p̃parau̾it regnat᷑um.
etħ pꝰea noluerit seruare peccanti. neq enĩ eũ peceatũ
ẽẽ nesciebat. s p̃parau̾at regnũ eiꝰ in qͦ figura regni eẽt
et̾ni. Idõ addid̾ ⁊ nunc regnum tuum ñ stabit tͥ. Stetit gͦ¬
et stabit q̃ m illo sig̾c̃atum ẽ. s non huic stabit. qr non¬
ꝑ postõs alt̾im alt̾i succedentes. uid̾et᷑ impleri qd dictu ẽ
in et̾num. & queret inquit dñs sͥ hominẽ siue dd siue
etiam quo unctꝰ ẽ ipse dauid ⁊ ꝓgenies eiꝰ. Non aut̃
quasi nesciat uͥ sit ita sͥ hominẽ ds̃ querit. s ꝑ hominẽ

Expanded text:
tanta ueneratio exhibebatur. Unde et illud, quod ait Sauli Samuel: Quoniam non seruasti mandatum meum, quod mandauit tibi Dominus, quem ad modum nunc parauerat Dominus regnum tuum usque in aeternum esse in principem super populum suum; quia non custodisti quae mandauit tibi Dominus, non sic accipiendum est, ac si ipsum Saulem Deus in aeternum praeparauerit regnaturum, et hoc postea noluerit seruare peccanti neque enim eum peccaturum esse nesciebat; sed praeparauerat regnum eius, in quo figura regni esset aeterni. Ideo addidit: et stabit quod in illo significatum est; sed non huic stabit, quper posteros alterum alteri succedentes uideretur inpleri quod dictum est: In aeternum. Et quaeret, inquit, Dominus sibi hominem; siue Dauid siue etiam, quo unctus est ipse Dauid et progenies eius. Non autem quasi nesciat ubi sit, ita sibi hominem Deus quaerit; sed per homin
Abbreviated transcription (Latin):
qr sp̃iusti u̾bũ dnĩ.⁊ sꝑnet te dñs ne sis rex suꝑ isrł.
& conu̾tit samuhel faciẽ suam ut abiret. ⁊ tenuit saul
pinnulã disploydis eiꝰ ⁊ dirupit eam.⁊ dix̃ samuhel
ad eum. Dirumpet dñs regnũ ifrł de manu tua ho¬
die. ⁊ dabit ꝓxcimo tuo bono suꝑ te et diuidet᷑ isrł
ut peniteat eñ. Ipse minat᷑ et ñ ꝑmanet. Iste cui dr̃¬
de stirpe eiꝰ fu̾at regnaturꝰ. ⁊ respiciamꝰ ad stirpẽ đd̃
uñ exortꝰ ẽ. scđ̾m carnem mediator dĩ ⁊ hominũ hõ

Expanded text:
revisti verbum Domini: et spernet te Dominus, ne sis rex super Israel. Et convertit Samuel faciem suam ut abiret: et tenuit Saul pinnam diploidis ejus, et dirupit eam. Et dixit ad eum Samuel. Dirumpet Dominus regnum ab Israel de manu tua hodie, et dabit proximo tuo bono super te. Et dividetur Israel ut poeniteade stirpe eius fuerat regnaturus, et respiciamus ad stirpem Dauid, unde exortus e
Abbreviated transcription (Latin):
de quo usq ad aduentum iħu xp̃ĩ hominee beini¬
de quo gn̾e ⁊̃ nunc usq ñ desunt. Nam de illa domo
P Seli iam sup̃ dictũ erat. S om̃s qui suꝑau̾it̃ domꝰ¬
domus tuȩ. decident ingladio uiroꝵ. Quomͦ gͦ hic
uere dici potuit:⁊ erit qui suꝑau̾̃it in domo tua ue¬
niet ad orare ei. si illud ẽ ueꝵ q̃ ultore gladio nemo
ĩ suꝑaret. nisi qr illos intelligi uoluit qui ꝑtinent
adstirpem. s illuis totius sac̾dotii scd̃m ordinem
aaron: bͦ si de illis ẽ p̃destinatis reliquiis de quibꝰ

Expanded text:
de quo usque ad adventum Jesu Christi homines remansde quo genere etiam nunc usque non desunt. Nam de illa domo hujus Heli jam supra dictum erat: Et omnis qui supererit us tuae, decident in gladio uirorum. Quo modo ergo hic uere dici potuit: Et erit, qui superauerit in domo tua, ueniet adorare ei, si illud est uerum, quod ultore gladio nemo inde superarit? nisi quia illos intellegi uoluit, qui pertinent ad stirpem, sed illius totius sacerdotii secundum ordinem Aaron. Ergo si de illis est praedestinatis reliquiis, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
eruditꝰ. qͥ armoniã musicã ñ uulgari uoluptate. s fi¬
deli uoluntate dileacit. eaq dõ suo qui uerꝰ ẽ ds̃ mistica
rei magne fig᷑atione seruierit. Diu̾soꝵ enĩ sonoꝵ ni¬
nab̾ił mod̾atꝰq concentꝰ. concordi uarietate copactabĩ
ordinate ciuitatis insinuat unitatẽ. Deniq om̃is er
eiꝰ nomine inscͥpti sunt. Sunt itẽ qui putant ñ ab o
dđ. ab aliis factos ꝑsone ipfiꝰ fuisse coaptatos. Quȩ
opinio uoce eũgłica saluatoris ipsus refutat᷑. uͥan¬

Expanded text:
eruditus, qui harmoniam musicam non uulgari uoluptate, sed fideli uoluntate dilexerit eaque Deo suo, qui uerus est Deus, mystica rei magnae figuratione seruierit. Diuersorum enim sonorum rationabilis moderatusque concentus concordi uarietate conpactam bene ordinatae ciuitatis insinuat unitatem. Denique omnis fere ejus nomine inscripti sunt. Sunt item qui putant non ab eo d, ab aliis factos, personae ipsius fuisse coaptatos. Quae opinio voce evangelica Salvatoris ipsius refutatu