comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mr̃i animã dilectã cõm̃dat recordantis ꝙ p̃cantis affectꝰ.
yuerunt. Uer̃ ẽ si aliqͣ necessitas uelhumari corꝑa. uel in
talib locis humari mulla data facultate ꝑmittat: Ñst̃
p̃t̃mittende supplicationes ꝓsp̃itib mortuoꝵ. qͦsfaciendas
ꝓomĩb inxp̃iana ꝙ catholica sotretate de functis. etam
tacitis nominib eoꝵ. sub gen̾ali cõmemoratione suscep̃
eccła. ut qͥb ad ista de sunt parentes aut filii aut qͥ c̃q cog¬
nati uel amici. abuna eis exibeat᷑ pia matre cõmuni. Si
aut̃ de e̾e̾nt iste supplicationes qͦ fiunt recta fide ac pie¬
fidelis filii defunct corpꝰ desid̾auit inbasilica mr̃ is poni. su
qͥdem credidit eiꝰ animã meritis mr̃is adiuuari: hoc qd̾ ita
oredidit. supplicatio q̃da fuit. ꝙ hec ꝓfuit siqͥd ꝓfuit. &. qd̵ ad
idem sepuler ũ recurrit animo. ꝙ filiũ p̃cib magis magisq

Expanded text:
martyri animam dilectam commendat recordantis et precantis affectus. martyri animam dilectam commendat recordantis et precantis affectus. ruerunt. uerum et si aliqua necessitas uel humari corpora uel in talibus locis humari nulla data facultate permittat, non sunt praetermittendae supplicationes pro spiritibus mortuorum, quas faciendasistiana et catholica societate defunctis etiam tacitis nominibus eorum sub generali commemoratione suscepit ecclesia, ut quibus ad ista desunt parentes aut filii aut quicumque cognati uel amici, ab una eis exhibeantur pia matre communi. si autem deessent istae supplicationes, quae fiunt recta fide ac piefidelis filii defuncti corpus desiderauit in basilica martyris poni, si quidem credidit eius animam meritis martyris adiuuari, hoc quod ita credidit supplicatio quaedam fuit, et haec profuit, si quid profuit. et quod ad . idem sepulchrum recurrit animo et filium precibus magis magisque
Abbreviated transcription (Latin):
liendis corꝑib apd̃ memoriã scõrs̃ locꝰ bone affectionis hu¬
mane ẽ erga funera suors: qm̃ si ñ nulla peligio ẽ ut sepe¬
uant᷑. ñ potest nulla e̾eᷤᷤ quando ubi sepeliant᷑ attendit᷑.
sc̃ talia uiuoꝵ solatia reqͥrunt᷑. qͥb eors̾ piꝰ in suos ammꝰ
appareat. ñ uideo qͦsint ad iumĩta mortuoꝵ: nͥ ad hoc ut
cõm̃dent. Qd̾ qͥdeni fac̾e possent: etiã sitalib locis eos hu¬
mare ñpossent. S ñ obaliud uel memorie uelmonum̃ta
dicunt᷑. ea qͣ in signite fiunt sepulera mortuoꝵ. nͥ qͥa eos
qͥuiuentiũ ocłis morte subtͣcti sunt. ne obliuone etiã
cordib subt᷑hant᷑. in memoriã reuocant. et ã monendo
faciunt cogitari. Nã & memorie nom̃ id aꝑtissime osten¬
dit. ꝙ monum̃tũ eo qd̾ moneat m̃tẽ id ẽ ãmoneat ñ cu¬
seu monum̃tũ appellamꝰ. qm̃ lingua eorsꝰ memoria ipsa
tũ sit hm̃i corpꝰ ꝙ occurrit locꝰ nomine mr̃is uen̾abił. eid̾e

Expanded text:
liendis corporibus apud memoriam sanctorum locus, bonae affectionis humanae est erga funera suorum: quoniam si nonnulla religio est ut sepeliantur, non potest nulla esse quando ubi sepeliantur attenditur. Sed cum talia vivorum solatia requiruntur, quibus eorum pius in suos animus adpareat, non uideo quae sunt adiumenta mortuorum nisi ad hoc, ut, commendent. quod quidem facere possent, etiamsi talibus locis eos humare non possent. sed non ob aliud uel \'memoriae\' uel monumenta> dicuntur ea quae insignite fiunt sepulcra mortuorum, nisi quia eos, qui uiuentium oculis morte subtracti sunt, ne obliuione etiam cordibus subtrahantur, in memoriam reuocant et admonendo faciunt cogitari. nam et memoriae nomen id apertissime ostendit et monumentum eo quod moneat mentem, id est admoneat, nuncuseu monumentum appellamus, quoniam lingua eorum memoria ipsa,  nomine martyris uenerabilis, eidem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inaigeant adium̃tis. Genere gͥ uite qd̾ gessit qͥsq ꝑ corpꝰ
effficit᷑. ut ꝓsint uel ñ ꝑsint. qͣcũq ꝓ illo pie fiunt. c̃reli que¬
rit corpꝰ. Nã m̃itũ ꝑ qd̾ ista ꝓsint si nullũ cõꝑatũ ẽ in hac
uita: frust᷑ pꝰ hanc q̃rit᷑ uitã. Ita fit ut neq ui anit̃ eccła uel
suor cura ꝓde funtis qd̾ potuer it religionis ĩpendat. ꝙ

Expanded text:
non indigeant adiumentis. genere igitur uitae, quod gessit quisque per corpus. non indigeant adiumentis. genere igitur uitae, quod gessit quisque per corpus. efficitur, ut prosint uel non prosint, quaecumque pro illo pie fiunt, cum reliquerit corpus. nam meritum per quod ista prosint, si nullum conparatum est in hac uita, frustra post hanc quaeritur uitam. ita fit, ut neque inaniter ecclesia uel suorum cura pro defunctis quod potuerit religionis inpendat et
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ memoriã sepelit᷑: Nam dicis uideri tͥ ñ e̾eᷤᷤ ina¬
nes motꝰ animors̃ religiosoꝵ atq fideliũ ꝓsins ista curantiũ.
Adugis etiam uacare ñ posse. qd̾ uniũs a ꝓ defunctis eccła supplica
consueuit: ut hinc ꝙ illud conici possit. homini pꝰ mort̾e pro
desse. si fide suoꝵ humando eiꝰ corꝑitalis puideat᷑ locꝰ an qͦ ap¬
pe apłica sententia ante mortẽ ãmonet fieri qd̾ possit
ꝓdesse pꝰ mortẽ: ñ tẽ qͣdo iã recipiendũ ẽ qd̾ qͥsq gesser it¬
ante mortẽ. Uerũ hec ita soluit᷑ qͥstio. qni qͦd̃a uite genere ad¬
qͥrit᷑. dũ in hoc corꝑe uiuit᷑. ut aliqͥd adiuuent ista de funo¬
tos.: ac ꝑ hoc sed̾m ea qͦ ꝑ corpꝰ gesser̃ eis qͣ ꝑcorpꝰ religiose ꝓ illis
facta fuerint adiuuant᷑. Sunt enĩ qͦs nicħ omino a diu¬
uant ista: siue ꝓeis fiant quoꝵ tã mala sunt m̾ita ut nec
talib digni sint adiuuari. siue phis quord̾ tãbona. ut talib

Expanded text:
uid sentias. nam dicis uideri tibi non esse inanes motus animorum religiosorum atque fidelium pro suis ista curantium. adiungis etiam uacare non posse, quod uniuersa pro defunctis ecclesia supplicare consueuit, ut hinc et illud conici possit, homini prodesse post mortem, si fide suorum humando eius corpori talis prouideatur locus, in quo appe apostolica sententia ante mortem admonet fieri quod possit prodesse post mortem. non tunc, quando iam recipiendum est quod quisque gesseritante mortem. uerum haec ita soluitur quaestio, quoniam quodam uitae genere adquiritur, dum in hoc corpore uiuitur, ut aliquid adiuuent ista defunctos, ac per hoc secundum ea quae per corpus gesserunt eis quae post corpus religiose pro illis facta fuerint adiuuantur. sunt enim, quos nihil omnino adiuuant ista, siue pro eis fiant, quorum tam mala sunt merita, ut nec talibus digni sint adiuuari, siue pro eis, quorum tam bona, ut talibus
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ mͥ ñ uidet᷑ apłs ita dixisse. tã qũa penis aliqͥd signifi¬
cauerit ẽẽ passuroᷤ qͥ legẽ nesciunt in pecẽis suis quã
illos qͥ sciunt. Peius enĩ uidet᷑ e̾eᷤᷤ perire. qu̾a iudicari.
S cũ hoc degentib ꝙ uideis loq̃ret᷑. qͥa illi sine lege sunt.
isti aut̃ leg̾e acceꝑunt: qͥs audeat dicere iudeos qͥ in
lege peccant ñ ẽẽ ꝑtt᷑osc̃ in xp̃m ñ crediderint: quando
qͥd̾e deillis dictũ ẽ. ꝑleg̃e iudicabunt᷑. Sine fide
enĩ xp̃i nemo lib̾ari potest: ac ꝑhoc ita iudicabunt᷑

Expanded text:
 non uidetur apostolus ita dixisse, tamquam peius aliquid significauerit esse passuros qui legem nesciunt in peccatis suis quam illos qui sciunt. peius enim uidetur esse perire quam iudicari. sed cum hoc de gentibus et Iudaeis loqueretur, quia illi sine lege sunt, isti autem legem acceperunt, quis audeat Iudaeos, qui in lequidem de illis dictum est, per legem judicabuntur? Sine fide enim Christi nemo liberari potest; ac per hoc i
Abbreviated transcription (Latin):
cia in ea obseruetis ꝙ faciatis. Cũ dic̃ faciã ut faciatis:
qd̾ aliud dic̃. nͥ auferã a uob̾ corlapideũ unde ñ faci-
ebatis. ꝙ dabo carueũ unde faciatis: & hoc qͥdeni nͥ¬
ut auferã cordur̃ unde ñ faciebatis. ꝙ dabo cor obe¬
ãiens unde faciatis. Ille facit ut faciamꝰ ẽui diẽ ho¬
no. pone dñe custodiã ori meo. Hoc ẽ enĩ dicẽ fac ut
ponã custodiã ori meo: qd̾ bene ficiũ ai iã fuerat con-¬
secutꝰ qͥ dix̃. posui ori meo custodiã. Eͥ gͦ uult facẽ di¬
mandatũ & ñ potest. iam qͥdẽ habet uoluntat̾ẽ bonã.
s ad huc paruã ꝙ inualidam: pot̾it aut̃ c̃ magnã ha¬
buerit ꝙ robustã. Quando enĩ mres magna illa
mandata illa fecer̃: magna utiq uoluntate. hoc ẽ
magna caritate fecer. De qͣ caritate ipse dñs ait: ina

Expanded text:
cia mea obseruetis et faciatis. cum dicit: faciam, ut faciatis, cia mea obseruetis et faciatis. cum dicit: faciam, ut faciatis, quid aliud dicit nisi: auferam a uobis cor lapideum, unde non fabis cor carneum, unde faciatis? Et hoc quid est, nisi, Auferam cor durum, unde non faciebatis; et dabo cor obediens, unde faciatis? Ille facit ut faciamus, cui dicit homo, Pone, Domine, custodiam ori meo. Hoc est enim dicere, Fac ut ponam custodiam ori meo: quod beneficium Dei jam fuerat consecutus, qui dixit, Posui ori meo custodiamandata et non potest, iam quidem habet uoluntatem bonam, sed adhuc paruam et inualidam; potuerit autem, cum magnam habuerit et robustam. quando ergo martyres magna illa mandata fecerunt, magna utique uoluntate, hoc est magna caritate, fecerunt. de qua caritate ipse dominus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
mandata : Qͥ d ẽ qd̾ clamat ad am. uentͥs appetitio ꝙ
concubitꝰ. ne app̃hendat me: Si hec ꝙ in p̾senti d̾ice
remꝰ: rectissime nob̾ responderet ꝙ dic̾et. Ex ista ora¬
tione mea ꝗͣ hec adño peto. intelligite qͦmͦ dixerĩ si uo¬
lueris conseruabis mandata. Certũ ẽ enĩ nos manda¬
ta seruare si uolumꝰ. s qͥa p̾ꝑat᷑ uoluntas a dño. ab illo
petendũ ẽ. ut tantũ uelimus. quantũ sufficit ut uo¬
lendo faciamꝰ. Certũ ẽ nos uelle cũ uolumꝰ s ille fa¬
cit ut uelimꝰ bonũ ae qͦ dictũ ẽ. ut paulo ante posui.
qd̾ p̃ꝑat᷑ uoluntas a dño. de qͦ dictũ ẽ. adũo gressus
hominis dirigunt᷑ ꝙ uiã eiꝰ uolet: qͥe qͦ dictũ ẽ. qͥoꝑat᷑
in uob̾ ꝙ uelle. Certũ ẽ nos facẽ cũ facimꝰ s ille facit
ut faciamꝰ. p̃bendo uires efficacissimas uoluntati:
qͥ dix̃ faciã ut in iustificati onib meis ãbuletis. ꝙuidi¬

Expanded text:
mandata. quid est, quod clamat ad deum: uentris appetitio et mandata. quid est, quod clamat ad deum: uentris appetitio et cremus, rectissime nobis responderet et diceret: Ex ista oratione mea, qua haec a Deo peto, intelligite quomodo dixerim, Si volueris, conservabis mandata. Certum est enim nos mandata spetendum est, ut tantum uelimus, quantum sufficit, ut uolendo faciamus. certum est nos uelle, cum uolumus; sed ille facit, ut uelimus, de quo dictum est, ut paulo ante posui, quod praeparatur uoluntas a domino, de quo dictum est: a domino gressus hominis dirigentur, et uiam eius uolet, de quo dictum est: qui operatur in uobis et uelle. certum est nos facere, cum facimus; sed ille facit, ut faciamus, praebendo uires efficacissimas uoluntati, qui dixit: faciam, ut in iustificationibus meis ambuletis et iudi
Abbreviated transcription (Latin):
fides. qorando impetrat. Deniq ipse qͥ dix̃. si uolueris
conseruabis mandata: in eodẽ libro eccłastico aliquãto
pꝰ dic̃. Qͥs dabit inore meo custodiã. ꝙ suꝑ labia mea
signacłm astutũ. neforte cadam abeo. ꝙ lingua mea
ꝑdat meꝰ. Iam certe mandata acceꝑat: cohibe lingũa tuã
amalo. ꝙ. labia tua ne loquant᷑ dolũ. Cũ gͦ uer̾ sit qd̾
dĩe si uolueriᷤ conseruabis mandata: quare querit
in ore suo dari custodiã. similis ei qͥ dic̃ inpsalmo. ponę
añe custadiã ori meoͦ. Nei sufficit mandatũ ai & uolun¬
tas sua Quando qͥdem si uoluerit. conseruabit manda¬
taͦ Qua multa dĩ mandata sunt cont᷑ suꝑbi ã. Iã nouit
ea si uoluerit conseruabit ea : Quare gͦ paulo post diẽ añe¬
pat̃ & as uite meȩ. elationẽ ocłoꝵ nedederis mͥ. Iam
dicit: concupiscentiã aũte ame :. Contͣ luxuriã ds quã
multa mandau̾. faciat ea. qͥa si uoluerit conser uabit

Expanded text:
fides quae orando impetrat. Denique ipse qui dixit, Si volueris, fides quae orando impetrat. Denique ipse qui dixit, Si volueris, conservabis mandata, in eodem libro Ecclesiastico aliquanto post dicit: Quis dabit in ore meo custodiam, et super labia mea signaculum astutum, ne forte cadam ab ipsis, et lingua mea perdat me. Jam certe mandata acceperat: Cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. cum ergo uerum sit quod dixit: si uolueris, conseruabis mandata, quare quaerit in ore suo dari custodiam, similis ei qui dicit in psalmo: pone, domine, custodiam ori meo? non ei sufficit mandatum dei et uoluntas sua, quando quidem, si uoluerit, conseruabit mandata? quam multa dei mandata sunt contra superbiam. iam nouit ea: si uoluerit, conseruabit ea. quare ergo paulo post dit deus uitae meae, elationem oculorum ne dederis mihi? iam dicit: concupiscentiam auerte a me? contra luxuriam deus quam multa mandauit. faciat ea, quia, si uoluerit, conseruabit
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ facite uob̾. hoc dic̃ dabo uob̾: Quare iubet supse
ut sit homo uoluntatis bone. qͥ pͥus fuit uoluntatis ma¬
le. ꝑhanc etiã fit. ut ipsabona uoluutas qͤ iam e̾eᷤ cepit
augeat᷑ ꝙ tã magna fiat ut possit ĩplere diuina man¬
data qͦuoluerit. ou ualde ꝑfecteq uoluerit. Ad hoc
enĩ ualꝙ q̃d̾ scͥptũ ẽ. Si uolueris conseruabis mandata:
ut homo qͥ uoluerit & ñ potuerit. nondũ se plene uel¬
le cognoscat. & oret ut habeat tantã uoluntatẽ. quan-¬
ta sufficit ad ĩplenda mandata. Sic qͥppe aduiuat᷑: faci¬
at qd̾ iubet᷑. Tunc enĩ utile ẽ uelle cũ possumꝰ: ꝙtunc
utile ẽ posse c̃ uolumꝰ. Nã qͥd ꝓdest si qd̾ ñ possumꝰ uolumꝰ:
aut qd̾ possumꝰ noluniꝰ. Magnũ aliqͥd se scire pelagiani¬
putant. quando dicuut ñ iuber& ds̃. qd̾seirꝙ ñposse ab
homine fieri. Es hoc nesciat es s id̾o iubet aliqͣ qͦ non
possumꝰ: ut nouerimꝰ qd̾ abillo petere debeamꝰ. Ipsa ẽ enĩ

Expanded text:
it: facite uobis, hoc dicit: dabo uobis? quare iubet, si iput sit homo uoluntatis bonae, qui prius fuit uoluntatis malae. per hanc etiam fit, ut ipsa bona uoluntas, quae iam esse coepit, augeatur et tam magna fiat, ut possit implere diuina mandata, cum uoluerit, cum ualde perfecteque uoluerit. ad hoc enim ualet quod scriptum est: si uolueris, conseruabis mandata, ut homo, qui uoluerit et non potuerit, nondum se plene uelle cognoscat et oret, ut habeat tantam uoluntatem, quanta sufficit ad implenda mandata. sic quippe adiuuatur, ut faciat quod iubetur. tunc enim utile est uelle, cum possumus, et tunc utile est posse, cum uolumus. nam quid prodest, si quod non possumus uolumus aut quod possumus nolumus? Magnum aliqputant, quando dicunt, Non juberet Deus quod sciret non posse ab homine fieri: quis hoc nesciat? sed ideo jubet aliqua quae non possumus, ut noverimus quid ab illo petere debeamus; ipsa est enim
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc erat in pͥncipio apd̾ ãm. Om̃ia ꝑipsũ facta s. ꝙ si ne
ipso factũ ẽ nicħ: idẽ ñ ẽ factũ sine ipso aliqͥd. Neq
enĩ auaienda sunt deliram̃ta hoĩnũ. qͥ nicħ hoc lo co
aliqͥd incelligendũ putant: ꝙ adhutꝰ modi uanitatẽ ꝓpt̃ ea pu¬
tant cogi posse alique. qͥa ipsũ nicħ infine sententie positũ ẽ.
G inqͥunt factũ ẽ . ꝙ id̾o qͥa factũ ẽ. ipsũ nicħ aliqͥd ẽ. Sensũ¬
enĩ ꝑdiderunt studio ꝯtͣ dicendi: nec intelligunt nicħ in¬
t̃ esse utrũ dicat᷑ sine illo factũ ẽ nicħ. an sine illo nichͣ
factũ ẽ. Qͥ a ꝙillo ordine diceret᷑ sine illo nicħ factũ ẽ. pos¬
sit nicħ hominꝰ dicere. ipsũ nicħ aliqͥd e̾eᷤᷤ qͥa facꝰtũ ẽ. Qd̾ enĩ

Expanded text:
hoc erat in principio apud deum. omnia per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil, id est non est factum sine ipso aliquid. Neque enim audienda sunt deliramenta hominum, qui nihil hoc loco aliquid intellegendum putant et ad huiusmodi uanitatem propterea putant cogi posse aliquem. quia ipsum nihil in fine sententiae positum est. ergo, inquiunt, factum est et ideo, quia factum est, ipsuenim perdiderunt studio contradicendi, nec intelligunt nihil interesse utrum dicatur, sine illo factum est nihil, an, sine illo nihil factum est: quia et si illo ordine diceretur, sine illo nihil factum est; possent nihilominus dicere ipsum nihil aliquid esse, quia factum est. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ut consuetudo carnalis mutet᷑ in meliꝰ. nec in or¬
dinatis motib resistat spu̾i: qd̾ donec fiat caro
ligit uult subditũ esse meliori. nec ꝑ odiũ resis¬
tente carne. s ꝑ consuetudinis umełm: qd̾ apa¬
rentũ etiã ꝓpagine inuet̾atũ. nat᷑e lege in oleuit.¬
Id gͦ agit sp̾s indonanda carne. ut soluat male consu¬
etudinis quasi pacta ꝑu̾sa:⁊ fiat pax consuetudinis
bone. Diliges inqͥt dnm̃ ãm tuũ extoto cordetuo & ex
tota anima tua ⁊ extota m̃te tua: ꝙ diliges ꝓximu̾tuũ

Expanded text:
ut consuetudo carnalis mutetur in melius nec inorut consuetudo carnalis mutetur in melius nec inordinatis motibus resistat spiritui. quod donec fiat, caro ligit uult subditum esse meliori, nec per odium resistente carne, sed per consuetudinis uinculum, quod a parentum etiam propagine inueteratum naturae lege inoleuit.ergo agit spiritus in domanda carne, ut soluat malae consuetudinis quasi pacta peruersa et fiat pax consuetudinis bonae. Diliges, inquit, dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua, et: di
Abbreviated transcription (Latin):
animã putant. Qd̾ aut̃ continentia qͣdã ꝙ labo¬
N̾ id agunt ut ñ habeant corpus. s ut habeant sub iu¬
gatũ. & paratũ adoꝑa necessaria. Libidines enĩ ma¬
le utentes corꝑe: idẽ consuetudines in elinationis
anime ad fruendũ int̾iorib ꝑ ipsius corꝑis labori¬
osã qu̾ad̾a militiã extinguere affectant. Nã ñ se
u̾se id agunt. qͣsi nat᷑alit̾ inimico suo corꝑi bellũ
ingerunt: in qͦ fallit eos qd̾ legunt. caro concupis¬
ad u̾sant᷑. Dictũ ẽ enĩ hoc ꝓpt̾ in domitã carnałe
consuetudi̾e. adu̾sus qu̾a sp̃s concupiseit: ñ ut in¬
t̾imat corpuss ut concupiscentiã eiꝰ idẽ consuetu¬
dine mala edomita faciat spũs subiugatũ. qd̾ na¬
t᷑alis ordo desid̾at. Eaenĩ hoc erit pꝰ resurrectio¬
nẽ. ut corpꝰ omĩmͦ c̃ qͥete su̾ma spũ subditũ in mor¬
talit̾ uigeat. Hoc etiam in hac uita meditandũ ẽ.

Expanded text:
animam putant. quod autem continentia quadam et laboanimam putant. quod autem continentia quadam et labonon id agunt ut non habeant corpus, sed ut habeant subjugatum et paratum ad opera necessaria. Libidines enim male utentes corpore, id est consuetudines inclinationis animae ad fruendum inferioribus, per ipsius corporis laboriosam quandam militiam extinguere affectant. nam non seutem peruerse id agunt, quasi naturaliter inimico suo corpori bellum ingerunt. in quo . fallit eos quod legunt: caro concupisdictum est enim hoc propter indomitam carnalem consuetudinem, aduersus quam spiritus concupiscit, non ut interimat corpus, sed ut concupiscentia eius, id est consuetudine mala, edomita faciat spiritui subiugatum, quod naturalis ordo desiderat. quia enim hoc erit post resurrectionem, ut corpus omni modo cum quiete summa spiritui subditum immortaliter uigeat, hoc etiam in hac uita meditandum est,
Abbreviated transcription (Latin):
sui dilecto eliꝰ odiu̾ uocat᷑. Iniquũ ẽ enĩ qͥa sibi uult
seruire qd infrase ẽ: c̃ ipse suꝑior seruire nolit. Rec¬
tissimeq dictũ ẽqͥ a ut̾ ailig̾ iniqͥtat̾e od̾ anmã suã.
ꝙ id̾o fit infirmꝰ animꝰ⁊ de mortali corꝑe cruciat᷑.
Necesse ẽ enĩ ut illud diligat.⁊ eiꝰ corruptione p̾gra¬
uet᷑. Immortalitas enĩ & in corruptio corꝑis: de sani¬
tate animi existit. Sanitas aut̾ animi ẽ firmissi¬
me inherere potiori. hoc ẽ in cõmutabili dõ. Cũ uͦ
etã eis qͥ sibi nat᷑ałr pares sunt hoc ẽ hõib dñari
affectat: intolerabilis om̃ino suꝑbia ẽ. Nemo gͦ se
odit. Et hinc qͥdem nulla c̃aliqͣ secta q̃stio fuit. S ne¬
q corpꝰ suu̾̃ qͥsqu̾a odit. Uerũ ẽ enĩ qd̾ ait apłs: ne¬
mo enĩ carne̾ suã unqu̾a odio habuit. ꝙ qd̾ nulli ai¬
cunt malle se e̾eᷤ sine corꝑe onĩino fallunt᷑. Nenĩ cor¬
tant nullũ corpꝰ eeᷤᷤsi tale fuerit: qͥa tale aliqͥd ẽẽ

Expanded text:
sui dilectio melius odium uocatur. inimicum est enim, quia uult sibi seruire quod infra se est, cum ipse superiori seruire nolit, rectissimeque dictum est: qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam, et ideo fit infirmus animus et de mortali corpore cruciatur; necesse est enim, ut illud diligat et eius corruptione praegrauetur. immortalitas enim et incorruptio corporis de sanitate animi exsistit, sanitas autem animi est firmissime inhaerere potiori, hoc est incommutabili deo. cum uero etiam eis qui sibi naturaliter pares sunt, hoc est hominibus, dominari affectat, intolerabilis omnino superbia est. Nemo ergo se odit. et hinc quidem nulla cum aliqua secta quaestio fuit. sed neque corpus suum quisquam odit. uerum est enim quod ait apostolus: nemo umquam carnem suam odio habuit. et quod nonnulli dicunt malle se esse sine corpore omnino, falluntur; non enim cortant nullum corpus esse, si tale fuerit, quia tale aliquid esse
Abbreviated transcription (Latin):
uob aut̃ causis ñ intelligunt᷑ q̃ seͥpta sunt: si
aut ignotis aut ãbiguis signis obtegunt᷑. Sunt
aut̃ signa. uel ꝓpria ueltͣnslata. Spͥa dicunt᷑ ẽ his
reb significandis adhibent᷑ ꝓpt̾ qͦs sunt instituta. sic̃
dicimꝰ bouẽ c̃ intelligimꝰ pecus: qd̾ om̃s nob̾cu̾ latine
lingue homines hoc nomine uocant Tnslata sunt
c̃ꝙ ipse res qua ꝓpͥis u̾b̾ sig̾camꝰ. ad aliqͥd aliud signifi¬
candũ usur pant᷑. si c̃ dicimꝰ boũẽ: s ꝑ has duas sillabaᷤᷤ
intelligimꝰ pecꝰ. qͥd̾ isto nomine appellari sol et. S rur¬
sus ꝑillud pecꝰ intelligimꝰ euglista. quẽ signi ficauit

Expanded text:
us autem causis non intelliguntur quae scripta sunt, si aut ignotis, aut ambiguis signis obteguntur. Sunt autem signa vel propria, vel translata. Propria dicuntur, cum his rebus significandis adhibentur, propter quas sunt instituta; sicut dicimus bovem, cum intelligimus pecus, quod omnes nobiscum latinae lingd aliquid significandum usurpantur: sicut dicimus bovem, et per has duas syllabas intelligimus pocus quod isto nomine appellari solet; sed rursus per illud pecus intelligimus evangelistam, quem significavit
Abbreviated transcription (Latin):
dendu ñ ẽ. id eũ ẽẽ facturũ: qi malu̾ ẽ atq indignũ d̾o . S de
om̃i potentia eiꝰ qͣtot a tanta fast̃ incredibilia ĩa multa diximꝰ:
si uolt̃ inuenire qͦd omp̃s ñ potest. habent ꝓrs. Ego dicã
credant sicuti credidit mundꝰ. que crediturũ ẽe p̾̃dix̃.
quẽ crediturũ e̾e̾ laudauit. quẽ crediturũ e̾e pmisit. quẽ
credidisse iã ostendit. Hoc aut̃ malũ e̾e ᷤᷤ uñ demonstͣnt :
Non erit illic ulla corruptio. qͦd ẽ corporis malũ. De ordine
elem̃toꝵ ĩã disputauimꝰ: de aliis hominũ c̾iecturis satis dixi¬
mꝰ qͣnta sit futura ĩ corpore ĩ cocruptibili facilitas motꝰ. de
p̾sentis bonȩ ualitudinis tẽꝑam̃to. qͦutiq nullo mͦ ei ẽpa-¬
randa ẽ ĩmortalitat: in libro t̾tio decimo satis ut opinor
platonis sententia destruat᷑: ex eodẽ libro .aͦ.x.iiͦ.
ed porphiriꝰ ait inqͥunt. ut beata

Expanded text:
eum esse facturum, quia malum est adque indignum Deo? Sed de omnipotentia eius, qua tot et tanta facit incredibilia, iam multa diximus. Si uolunt inuenire quod omnipotens non potest, habent prorsus; ego dicam, credant sicut id credidit mundus, quem crediturum esse praedixit, quem crediturum esse laudauit, quem crediturum esse promisit, quem credidisse iam ostendit. Hoc autem malum esse unde demonstrant ? Non erit illic ulla corruptio, quod est corporis malum. De ordine elementorum iam disputauimus; de aliis hominum coniecturis satis diximus; quanta sit futura in corpore incorruptibili facilitas motus, de praesentis bonae ualetudinis temperamento, quae utique nullo modo illi conparanda est inmortalitati, in libPlatonis sententia destruatur; ex eodem libro XXII. Sed Porphyrius ait, inquiunt, ut beata
Abbreviated transcription (Latin):
paucissimiguarriunt qͥ hoc õ mundo qͦd crediturꝰ p̾dictꝰ ẽ
cred̾e noluert᷑. Sieñ ꝓpt̾ea dict̃ aliomͦ e̾eᷤ credenda. ne si
dixerint uana e̾ẽ c̃sc̾pta. inuiriã faciant illi d̾o. eui t̾a mag¬
nũ ꝑhihent testimoniũ. tant̾a ꝓrsꝰ ei łeciã gͣuiorẽ faciuit
iniuriã. Sienã alit̾ dict̃ e̾e̾ intelligenda ñ sic̃ mundꝰ ea credidit.

Expanded text:
garriunt, qui hoc cum mundo, quod crediturus praedictus est, credere noluerunt? si enim propterea dicunt alio modo esse credenda, ne, si dixerint uana esse conscripta, iniuriam faciant illi deo, cui tam magnum perhibent testimonium, tantam prorsus ei uel etiam grauiorem faciunt iniuriam, si etiam a
Abbreviated transcription (Latin):
erii de animibonis qͥb pꝰ hanc uitã
beatissimꝰ ꝑfruet᷑. ñ a nob̾ dissentiunt philosophi.
nobiles : de carnis resurrectioẽ c̾tendunt. Hano qͣntũ pos¬
st̃ negant. s credentes multi. negantes paucissimos reliqͣrt̾:
uit. fideli corde c̾ũsiͤ. docti & indocti sapientes mundi & in¬
sipientes. Hoc enĩ credidit mundꝰ qͦd p̾dix̃ ds̾: qͥ etiã hoc p̃¬
dix̃ qͦd hanc rẽ mundꝰ fuerat crediturꝰ. Neq enĩ petͥ maleficiĩ¬

Expanded text:
erum de animi bonis quibus post hanc vitam beatissimus perfruetur, non a nobis dissentiunt philosophi nobiles: de carnis resurrectione contendunt, hanc quantum possunt negant. Sed credentes multi, negantes paucissimos reliqueruntctione monstravit, fideli corde conversi sunt docti et indocti, sapientes mundi et insipientes. Hoc enim credit mundus, quod praedixit Deus, qui etiam hoc praedixit, quod hanc re
Abbreviated transcription (Latin):
in cytharis & huiꝰscemodi organis musicis. ñ qͥdem
omĩa quȩ tangunt᷑ canoꝵ aliqͥd resonant. s tantũ
corde: oet̾a tam̃ in toto cythare corꝑe ido fabricata
st̾. ut ẽẽt ubi uincerent᷑. Unde & qͦ tenderent᷑ ille qͦs
ad cantilene suauitatẽ modulaturꝰ & ꝑcussurꝰ ẽ ar-¬
tifex: ita in his ꝓpħicis narrationib quȩ de reb gestiᷤᷤ
hominũ ꝓpħico spũ diłigunt᷑. aut aliqͥd iã sonant
significatione futuroꝵ: aut si nichil tale significant.
ad hoc int̾ponũt᷑. ut sit unde illa significantia tan¬
qͣm sonantia conectant᷑. Has aut̃ẽ rerũ gestarũ alle¬
gõricas narrationes si uolt heretici sic̃ a nob̾ exponũ¬
aliqͥd figuratȩ significarȩ uł credant᷑ uł intelligant᷑.
aut utrũq potiꝰ quã neutrũ:. dũ tam̃ & ipsa que fi¬
gurate dicta uł facta intelligunt᷑. ad eosdẽ mores
bonos. pietatẽq referunt᷑¬

Expanded text:
in citharis et huiuscemodi organis musicis non quidem in citharis et huiuscemodi organis musicis non quidem omnia, quae tanguntur, canorum aliquid resonant, sed tantum chordae, cetera tamen in toto citharae corpore ideo fabricata sunt,. ut esset, ubi uincirentur, unde et quo tenderentur illae, quas ad cantilenae suauitatem modulaturus et percussurus. est artifex: ita in his propheticis narrationibus, quae de rebus gestis hominum prophetico spiritu deliguntur, aut aliquid iam sonant significatione futurorum aut, si nihil tale significant, ad hoc interponuntur, ut sit, unde illa significantia tamquam sonantia conectantur. Has autem rerum gestarum allegoricas narrationes si nolunt haeretici, sicut a nobis exponunaliquid figurate significare uel credantur uel intellegantur aut utrumque potius quam neutrum; dum tamen et ipsa, quae figurate dicta uel facta intelleguntur, ad eosdem mores bonos pietatemque referant
Abbreviated transcription (Latin):
concide & bibe: Ita ille uitulus ꝑ ignẽ zeli & aciem
ũbi . &. aqͣm baptismi: ab eis qͦs potiꝰ absorbere conabatim
absortꝰ est. Sigͦ hȩcqͦq loca scͥptarũ de qͥb eisdẽ sc̃ptͣis ca¬
lũpniant᷑ heretici ꝑscrutata. & qͦdãmͦ int̾rtgata qͣnto
uident᷑ obscuriora. tanto mirabiliores in se misterioꝵ
thesauros latere respondent. qͣnto magis impioꝵ blas¬
phema ora obmutescere om̃ino debent. cũ opilantiur
aꝑtissima ueritate. Contͣ ꝗͣ p̃focato sp̃u. qͥd musitent
ñ inueniunt: & malunt miseri manifestatione eius
suas fauces obturari. qͣm suauitate pectꝰ impleri. Xp̃m
& hoc corpꝰ eiꝰ qđ usq in finẽ laborat int̾ra. Scͥbentiũ
litt̾as uere sacras om̃is parturiuit intentio: necesse
tũ. qͦd ñ significet aliqͥd fut᷑oꝵ nͥ quȩ ido posita st̃. utex
eis qͦdãm᷑ religent᷑ ea ꝙͣ illũ regẽ popłmq eiꝰ siue ꝓpͥis
siue figuratis locutionib. reb ue p̾nũtient. Sic̃ enim

Expanded text:
concide et bibe ? ita ille uitulus per ignem zeli et aciem uerbi et aquam baptismi ab eis potius, quos absorbere conabatur, absorptus est. Si ergo haec quoque loca scripturarum, de quibus eisdem scripturis calumniantur haeretici, perscrutuidentur obscuriora, tanto mirabiliorum in se mysteriorum thesauros latere respondent: quanto magis impiorum blasphema ora obmutescere omnino debent, cum oppilantur apertissima ueritate, contra quam praefocato spiritu quid mussitent non inueniunt et malunt miseri manifestatione eius suas fauces obturari quam suauitate pectus inpleri! Chriet hoc corpus eius, quod usque in finem laborat in terra, scribentium litteras uere sacras omnis parturiuit intentio, nec essetum, quod non significet aliquid futurorum, nisi quae ideo posita sunt, ut ex eis quodam modo religentur ea, quae illum regem populumque eius siue propriis siue figuratis locutionibus rebusue praenuntient. sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
ti futura transgressio: in qua homo ꝑ exꝑim̃tum pene.
disceret qͥd interẽẽt int̾ obedientiȩ bonũ &. in obedientiȩ
malũ. Pinde hoc ñ infugura dictũ. s uere qͦddã lignũ
accipiendũ ẽ. cui ñ de fructu uł pomo qͦd rtdẽ nasce¬
returꝰ s ex ipsa re nom̃ impositũ ẽ quȩ illo contͣ ueti¬
libro .x. de genesi ad litteram.

Expanded text:
ti futura transgressio, in qua homo per experimentum poenae ti futura transgressio, in qua homo per experimentum poenae disceret, quid interesset inter oboedientiae bonum et inoboedientiae malum. proindeaccipiendum est; cui non de fructu vel pomo quod inde nasceretur, sed ex ipsa re nomen impositum est quae illo contra vetilibro VIII de Genesi ad litteram.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod gͦ lignũ esset ñ ẽ dubitandũ. s cur hoc nom̃ ac¬
ceꝑit. requirendũ. Michi autẽ etiã atq etiã conside¬
ranti dici ñ potest quantũ placeat illa sententia: ñ
fuisse illã arborẽ cibo noxiã. Neq enĩ qͥ fecerat om̃ia
bona ualde. in paradyso instituerit aliquid mali: s
malũ fuisse homini transgressionẽ p̾cepti. Oportebat
autẽ ut homo sub dño do̾ positꝰ alicunde prohibe¬
retur. ut ei ꝓmerendi dñm suũ. uirtus esset ipsa obe¬
dientia. Quam possũ uerissime dicere solã ẽẽ uirtu¬
t̾ẽ. omii creature rationali agenti sub dĩ potestate.
Primũq ẽẽ & maximũ uitiũ tumoris adriunam.
sua potestate uelle uti: cuiꝰ uitii nom̃ ẽ in obedientia
Non esset gͦ unde se homo dñm habere cogitaret atq
sentiret: nͥ ei aliquid iuberet᷑. Arbor itaq illa ñ erat
mala s appellata ẽ scientiȩ dinoscendi bonũ & malum:
qͥa sipꝰ phibitionẽ ex illa homo ederet. in illa erat p̃cep¬

Expanded text:
um esset non est dubitandum, sed cur hoc nomen acceperit requirendum. mihi etiam atque etiam consideranti dici non potest quantum placeat illa sententia, non fuisse illam arborem cibo noxiam — neque enim qui fecerat omnia bona ualde in paradiso institueret aliquid mali — sed malum fuisse homini transgressionem praecepti. oportebat autem ut homo sub domino deo positus alicunde prohiberetur, ut ei promerendi dominum suum uirtus esset ipsa oboedientia, quam possum uerissime dicere solam esse uirtutem omni creaturae. rationali agenti sub dei potestate, primumque esse et maximum uitium tumoris ad ruinam sua potestate uelle uti, cuius uitii nomen est inoboedientia. non esset ergo unde se homo dominum habere cogitaret atque sentiret, nisi ei aliquid iuberetur. arbor itaque illa non erat mala, sed appellata est scientiae dinoscendi bonum et malum, quia, si post prohibitionem ex illa homo ederet, in illa erat praecep
Abbreviated transcription (Latin):
get: quia nec se ipso. Tantũ dõ indiget: cui adhe¬
rendo beatus est. Nemo aut̾e illi eripit dm̃. Ille
gͦ uerissime atq certissime inuictus homo ẽ.
qui coheret do. non ut aliquid boni ab eo extͣ
mereatur. s cui nichil aliud quã ipsum adhere¬
re do bonum est. Hic uir quãdu ẽ in hac uita.
utitur amico adrependendam gr̾am: utitur
inimico ad patientiã: utitur quibus potest ad
beneficientiã: utitur om̃ibꝰ ad beniuolentiam.
& quã quã tẽꝑalia ñ diligat. ipse recte utitur
temꝑalib & ꝓ eoꝵ sorte hominibꝰ consulit. si eqͣ

Expanded text:
get, quia nec se ipso; tantum deo indiget, cui adhaeget, quia nec se ipso; tantum deo indiget, cui adhaerendo beatus est. nemo autem illi eripit deum. ille ergo uerissime atque certissime inuictus homo est qui cohaeret deo, non ut ab eo aliquid boni extra mereatur, sed cui nihil aliud quam ipsum adhaerere deo bonum est. hic uir quamdiu est in hac uita, utitur amico ad rependendam gratiam, utitur inimico ad patientiam, utitur quibus potest ad beneficientiam, utitur omnibus ad beniuolentiam. et quamquam temporalia non diligat, ipse recte utitur temporalibus et pro eorum sorte hominibus consulit, si aeq
Abbreviated transcription (Latin):
ne cantauerit: qui gͦ inuidet bene cantanti:
non amat bene cantantem s rursus qͥ eo in¬
diget: non cantat bene. Quod multo accom¬
modatius debene uiuente dici potest: quia &
inuidere nulli potest: quo enĩ ꝑueniunt bene
uiuentes. tantum. de̾ est om̃ib: nec minus fit
cum plures habuerint. Et potest esse t̾ẽpus
quo bonꝰ cantor. cantare ñ decent̾ queat. &¬
indigeat uoce alterius qua sibi exibeat᷑ quod
diligit: tanquam si alicubi conuiuetur ubi eum
cantare turpe sit: s deceat audire cantantem.
Bene autẽ uiuere sẽper decet. Quare quis qͥs
hoc diligit & facit: non solum non inuidet in¬
mitantib s eis se p̃bet libentissime atq huma¬
nissime quantũ potest: nec eis tam̃ indiget.
Nam quod in illis diligit. inse ipso habet totũ
atq ꝑfectum. Ita cũ diligat proximũ tanqͣm
se ipsum. non inuidet ei: quia nec sibi ipsi. Pre¬
stat ei quod potest: quia & sibi ipsi. Non eo indi¬

Expanded text:
ne oantauerit. qui ergo inuidet bene cantanti, ne oantauerit. qui ergo inuidet bene cantanti, non amat bene cantantem; sed rursus qui eo indiget, non cantat bene. quod multo accommodatius de bene uiuente dici potest, quia et inuidere nulli potest; quo enim perueniunt bene uiuentes, tantundem est omnibus nec minus fit, cum plures habuerint. et potest esse tempus, quo bonus cantator cantare non decenter queat et indigeat uoce alterius, qua sibi exhibeatur quod diligit; tamquam si alicubi conuiuetur ubi eum cantare turpe sit, sed deceat audire cantantem. bene uiuere autem semper decet. quare quisquis hoc diligit et facit, non solum non inuidet imitantibus, sed eis se praebet libentissime atque humanissime, quantum potest; nec eis tamen indiget. nam quod in illis diligit, in se ipso habet totum atque perfectum. ita cum diligat proximum tamquam se ipsum, non inuidet ei, quia nec sibi ipsi; praestat ei quod potest, quia et sibi ipsi; non eo indi
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa gͥ natura humana sine carnali conditione
diligenda ẽ. siue sit ꝑficienda. siue ꝑfecta. Om̃s
sub uno dõ patre cognati sunt: qui eũ diliguis
& faciunt uoluntatem ipsius. & inuic̃e sibi sun.
& patre s ^ sibi consulunt. & filii cũ sibi obteꝑant.
& fres maxime. quia eos unus pater destam̃to
suo adunam hereditat̾e uocat. Qua ꝓpter cur
iste non sit inuictus. homin̾e diligendo. cum
in eo nichil p̃der hominẽ diligat id est creaturã
dĩ ad eius imaginem factam. Nec ei possit deesse
ꝑfecta natura quam diligit. cũ ipse ꝑfectus ẽ:
Sicut eni uerbi gr̃a. si quisquã diligat bene can¬
tantẽ. non hunc aut illũ. s tantũ bene cantan
om̃s tales esse ut tam̃ ñ ei desit quod diligit qͥa¬
ipse bene cantat. nam si cuiquã inuidet bene
cantanti non iam illud diligit. s laud̾e: aut
aliquid aliud. quo bene cantando uult perueni¬
re. & potest ei minui aut auferri. & si alius be¬

Expanded text:
ipsa igitur natura humana sine carnali conditione ipsa igitur natura humana sine carnali conditione diligenda est, sive sit perficienda, sive perfecta. Omnes sub uno Deo patre cognati sunt qui eum diligunt et faciunt voluntatem ipsius, et invicem sibi sunt, et patres, cum sibi consulunt, et filii, cum sibi obtemperant, et fratres maxime, quia eos unus pater testamento suo ad unam hereditatem uocat. Quapropter cur iste non sit inuictus hominem din eo nihil praeter hominem diligat, id est, creaturam Dei, ad ejus imaginem factam, nec ei possit deesse erfecta natura quam diligit cum ipse perfectus est? Sicut enim, verbi gratia, si quisquam diligat bene cantantem, non hunc, aut illum, sed tantum bene cantantomnes tales esse, ut tamipse bene cantat. nam si cuiquam inuidet bene cantanti, non iam illud diligit, sed laudem aut aliquid aliud quo bene cantando uult peruenire, et potest ei minui uel auferri, si et alius be
Abbreviated transcription (Latin):
cominunẽ s pͥuatã rẽ diligit:. Immo utrũq ait
quispiam. Immo illud unum. dicit deus. Dicit
Uocam᷑ autem ad ꝑfectã naturã humanã:. qͣͥlẽ
ante peccatũ nr̃m d̾s fecit: reuocam᷑ aut̾e ab eiꝰ
dilectione. quã peecando meruimus. Quare ode¬
rimꝰ oportet. unde ut lib̾emur optamꝰ. Oderimus
gͦ tẽꝑales necessitudines. si et̾nitatis caritate flagͣ¬
mus. Diligebat homo ꝓximũ tanquã se ipsum
Certe enim sibi ipse nemo ẽ. pater aut filius. aut
affinis: aut aliquid huiusmodi. s tantũ homo.
Qui gͦ diligit aliquẽ tanquã se ipsum: hoc in eo
debet diligere. quod sibi ipse est. Corꝑa uͦ non st̃:
quod nos sumus. Non gͦ in homine corpꝰ ẽ expe¬
tendũ. aut desiderandũ. Ualet ad hoc etiam
quod p̃ceptũ est: ne concupiscas re ꝓximi tui.
Qua propt̾ quis cͥs in ꝓximo aliud diligit qͣm
sibi ipse est: non eum diligit tanquã se ipsum

Expanded text:
communem, sed priuatam rem diligit? immo utrumque, . ait communem, sed priuatam rem diligit? immo utrumque, . ait quispiam; immo illud unum, dicit deus. dicit uocamur autem ad perfectam naturam. humanam, qualem ante peccatum nostrum deus fecit; reuocamur autem ab eius dilectione, quam peccando meruimus. quare oderimus oportet, unde ut liberemur optamus. oderimus ergo temporales necessitudines, si aeternitatis caritate flagramus. diligat homoCerte enim sibi ipse nemo est pater, aut filius, aut affinis, aut aliquid hujusmodi, sed tantum homo. Qui ergo diligit aliquem tanquam seipsum, hoc in eo debet diligere quod sibi ipse est. Corpora vero non sunt quod nos sumus, non ergo in homine corpus est expetendum, aut desiderandum. Valet enim ad hoc etiam quod praeceptum est: Ne concupiscas rem proximi tui; quapropter quisquis in proximo aliud diligit quam sibi ipse est, non eum diligit tanquam seipsum;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑalis uoluptatis. aut cõmodi capiat: seruiat
necesse est non homini. s quod ẽ turpius tam
fedo & detestabili uitio. quo ñ amat hominẽ.
sic̃ homo amandus est: quo uitio dñante usq
ad extremã uitã uł potius morte̾ perducit᷑.
S ne sic quidem abhomine homo diligendus
est: ut diligantur carnales fratres. uł filii. uel
coniuiges. uł quiq cognati. aut affines. aut ci¬
ues. nam & ista dilectio tẽꝑalis ẽ. Itaq ad pͥstinã
ꝑfectamq naturam nos ipsa ueritas uocans. p̃¬
cipit ut carnali consuetudini resistamꝰ: docens
nemin̾e aptum esse regno di: qui ñ istas carnaleᷤᷤ
necessitudines oderit. Neq hoc cuiquã in huma¬
num uideri decet. Magis enĩ inhumanũ ẽ. non
amare in homine quod homo ẽ. s amare quod
filius ẽ: hoc ẽ enĩ non in eo amare illud. quod ad
dm̃ ꝑtinet: s amare illud. quod ad se pertinet.
Quid ergo mirum si ad regnũ ñ ꝑuenit. qui non

Expanded text:
poralis uoluptatis aut commodi capiat, seruiat poralis uoluptatis aut commodi capiat, seruiat necesse est non homini, sed, quod est turpius, tam edo et detestabili uitio, quo non amat hominem sicut homo amandus est. quo uitio dominante usque ad extremam uitam uel potius mortem perducitur. sed ne sic quidem ab homine homo diligendus est, ut diliguntur carnales fratres uel filii uel coniuges uel quique cognati aut affines aut ciues; nam et ista dilectio temporalis est. itaque ad pristinam perfectamque naturam nos ipsa ueritas uocans praecipit ut carnali consuetudini resistamus, docens neminem aptum esse regno dei qui non istas carnales necessitudines oderit. neque hoc cuiquam inhumanum uideri debet. magis enim est inhumanum non amare in homine quod homo est, sed amare quod filius est; hoc est enim non in eo amare illud quod ad deum pertinet, sed amare illud quod ad se pertinet. quid ergo mirum, si ad regnum non peruenit qui non
Abbreviated transcription (Latin):
ex tota mente: & diligit proximũ tanquã
se ipsum. Non illigͦ inuidet ut sit quod ipse est:
immo adiuat etiam quantũ potest. Nec po¬
test amittere proximũ: quẽ diligit tanquam
se ipsũm. Ea ẽ gͦ regula dilectionis. ut quȩ sibi
uult᷑ prouenire. & illi ue. lit. quȩ accidere sibi
mala ñ uult: & illi nolit. Hanc uoluntatem
erga om̃s homines seruat. Nam erga neminẽ
oꝑandũ ẽ malũ: & dilectio ꝓximi malũ non
oꝑatur. Diligamꝰ gͦ ut p̃ceptũ est: etiam mni¬
micos nr̃os: si uere inuicti esse uolumus. Non
enĩ ꝑse ipsum quisquã hominũ inuictus est:
s ꝑ illã incõmutabilem ilegẽ cui quicũq ser¬
uiunt soli sunt liberi. Sic enĩ eis quod dili
gunt aufferri ñ potest: quȩ res una inuictos
facit & ꝑfectos uiros. Nam si uel ipsũ hominẽ
homo dilexerit non tanquã se ipsum s tan¬
quã uim̃tum: aut balneas. aut auiculam pic¬
tam. uł garrulam: idest ut exeo aliquid dem¬

Expanded text:
ex tota mente; et diligit proximum tamquam ex tota mente; et diligit proximum tamquam se ipsum. non illi ergo inuidet ut sit quod ipse est; immo adiuuat etiam quantum potest. nec potest amittere proximum, quem diligit tamquase ipsum. ea est autem regula dilectionis, ut quae sibi uult bona prouenire et illi uelit, quae accidere sibi mala non uult et illi nolit. hanc uolerga omnes homines servat. Nam erga neminem operandum est malum: et dilectio proximi malum non operatur . Diligamus ergo, ut praeceptum est, etiam inimicos nostros , si vere invicti esse volumus. Non enim per seipsum quisquam hominum invictus est; sed per illam incommutabilem legem, cui quicumque serviunt, soli sunt liberi. Sic enim gunt auferri non potest; quae res una inuictos facit et perfectos uiros. nam si uel ipsum hominem homo dilexerit non tamquam se ipsum, sed tamquam iumentum aut balneas aut auiculam pictam uel garrulam, id est ut ex eo aliquid tem
Abbreviated transcription (Latin):
os in terra laboramꝰ: & cũ magno de¬
de core suꝑam ab omnib que nos cõmoue¬
re ac perturbare potuerint. Itaq nolumꝰ
ab hominibꝰ uinci: & iram ñ possumus uincere.
Qua turpitudine. quid execrabilius dici potest.
fatemur hominem hoc esse quod nos sumus.
qui tassi habeat uitia:. non ẽ tam̃ ipse uitiũ.
Quanto gͥ honestius homo nos uincit: quam
uitiũ. Quis aut̾e dubitet inmane uitiũ esse
inuidentiam: Qua necesse est torqueatur. &
subitiatur. qui ñ uult in reb tẽꝑalib uinci.
Melius ẽgͦ ut homo nos uincat. quã inuiden¬
tia. uł quod libet aliud uitium. S nec ab homi¬
ne uinci potest: qui uitia sua uicerit. Non enĩ
uincitur. nisi cui eripitur ab aduersario quod
amat. Qui gͦ id amat solũ quod amanti eripi
non potest: ille indubitanter inuictus ẽ. nec
ulla cruciatur inuidia. Id enĩ diligit: ad qͦd
diligendũ & ꝑcipiendũ. quanto plures uene¬
rint. tanto eis uberius gratulatur. Diligit
enimi dm̃ ex toto corde & ex tota anima. &

Expanded text:
os in terra laboramus et cum magno dedecore superamur ab omnibus quae nos commouere ac perturbare potuerint. itaque nolumus ab hominibus uinci et iram non possumus uinoere. qua turpitudine quid execrabilius dici potest? fatemur hominem hoc esse quod nos sumus, qui tametsi habeat uitia non est tamen ipse uitium. quanto igitur honestius homo nos uincit quam uitium? quis autem dubitet immane uitium esse inuidentiam? qua necesse est torqueatur et subiciatur qui non uult in rebus temporalibus uinci. melius est ergo ut homo nos uincat quam inuidentia uel quodlibet aliud uitium. Sed nec ab homine uinci potest qui uitia sua uicerit. non enim uincitur nisi cui eripitur ab aduersario quod amat. qui ergo id amat solum quod amanti eripi non potest, ille indubitanter inuictus est nec ulla cruciatur inuidia. id enim diligit ad quod diligendum et percipiendum quanto plures uenerint, tanto eis uberius gratulatur. diligit enim deum ex toto corde et ex tota anima et
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexit ꝓpt̾ ustificatione nr̃am. & quia ista re¬
surrectio quȩ credita nos iustificat. illa octaui diei
circũcisione figurata est: ꝓpt̾a de ipso abrahã cui pͥ¬
de qͦ ipse dicit. De me enĩ ille scripsit
s & mensib nomina doꝵ suoꝵs. posuere
fagani: ex libͦ ꝯtra faustum. xuiii.

Expanded text:
resurrexit propter iustificationem nostram. et quia ista resurrectio, quae credita nos iustificat, illa octaui diei circumcisione figurata est, propterea de ipso Abraham, cui prse dicit: de me enim ille scripsit. SED ET MENSIBVS NOMINA DEORVM SVORVM IMPOSVERE PAGANI. EX LIBRO CONTRA FAVSTVM XVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
corruptibile hoc induere incorruptionẽ. & mortale
hoc induere immortalitat̾ẽ. Ut gͦ induat᷑ immortali¬
tate. exuit᷑ mortalitate: hoc ẽ circu̾̃cisionis mysteri¬
um quȩ octauo die fieri uissa ẽ: & octauo die id est
dñica pꝰ sabbatũ iam inueritate a dño impleta. un¬
de dr̃. Exuens se carnẽ: pͥncipatꝰ & potestates exem¬
plauit. ꝑ hanc enĩ mortalitatẽ. nob̾ inuidȩ diabolice
potestates dñabant᷑. Quas exemplasse dictus ẽ: qͥa in
se ipso capite nr̃o p̾buit exemplũ: qͦd in toto eiꝰ corꝑe
idẽ eccłia. ex diaboli potestate lib̾anda: multima re¬
surrectione cõplebitur. hȩc ẽ fides nr̃a. & qm̃ sic̃ testi
moniũ ꝓpħicũ. Paulus cõmemorat. uistus ex fide uiuit. hec
ẽ ustificatio nr̃a. Mortuũ quippe xp̃m &. pagani eredunt:
resurrexisse autẽ xp̃m: ppͥa fides est xp̃ianoꝵ. Si enĩ con¬

Expanded text:
orruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem . Ut ergo induatur immortalitate, exuitur mortalitate: hoc est circumcisionis mysterium, quae octavo die fieri jussa est , et octavo die, id est, dominico post sabbatum jam in veritate a Domino impleta. Unde dicitur, Exuens se carnem, principatus et potestates exemplauit. per hanc enim mortalitatem nobis inuidae diabolicae potestates dominabantur; quas exemplasse dictus est, quia in se ipso capite nostro praebuit exemplum, quod in toto eius corpore, id est ecclesia ex diaboli potestate liberanda, in ultima resurrectione complebitur. haec est fides nostra. et quoniam, simemorat: iustus ex fide uiuit, haec est iustificatio nostra. mortuum quippe Christum et pagani credunt; resurrexisse autem Christum propria fides est christianorum. si enim con
Abbreviated transcription (Latin):
llud enĩ in eͣxoidte factũ sine dubio figuratũ ẽ. ut
hoc p̾signaret qd̾ sine p̃iudicio adteriꝰ aut paris aut
melioris intelligentie dixerĩ. S hoc mͦ instructꝰ¬
diuinarũi s̃ cͥpt᷑ar̃ studiosus. cũ ad eas ꝑserutandas
acced̾e ceꝑit. illud apłicũ cogitare ñcess scientia in¬
flat. caritas edificat. Ita enĩ sentit. qͣuis de egipto
diues exeat: tam̃ nͥ pascha egerit. saluũ se ẽẽ ñ posse.
docet. qu̾a illud qd̾ ipse clamat: canꝗͣ ad eos qͦs in egipto
subpharaone uidet laborare. Henite adme qͥlaboratiᷤ
ꝙ onerati estis ꝙ ego uos reficiam. Tollite uigũ meũ suꝑ¬

Expanded text:
Illud enim in Exodo factum, sine dubio figuratum est, ut Illud enim in Exodo factum, sine dubio figuratum est, ut hoc praesignaret; quod sine praejudicio alterius, aut paris, aut melioris intelligentiae dixerim. CAPUT XLI.-- Stdiuinarum scripturarum studiosus, cum ad eas perscrutandas accedere coeperit, illud apostolicum cogitare non cesset: scientia inflat, caritas aedificat. ita enim sentit, quamuis de Aegypto diues exeat, tamen, nisi pascha egerit, saluum se esse non posse. docet, quam illud quod ipse clamat, tanquam ad eos quos in Aegypto sub Pharaone videt laborare: Venite ad me, qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Tollite jugum meu
Abbreviated transcription (Latin):
tretati q̃ in hac uita carere ñ possumꝰ acciꝑe atq hab̾e
licuerit. inusũ conũtenda xp̃ianũ. Nã qͥd aliud fece¬
runt multi boni fideles nr̃i: Nonne aspicimꝰ quan¬
to auro ꝙ argento & ueste suffacinatꝰ. exierit dee¬
gipto cypͥamis & doctor suauissimꝰ ꝙ martir beatis¬
simꝰ q̃uanto lactantiꝰ: quanto uictormꝰ. optatꝰ. hyla¬
rius uit de uiuis taceamsꝰ quanto in numerabiles
greci : qd̾ pͥor ipse fidelissimꝰ dĩ famulus moises fecerat:
deqͦ scͥptũ est. qd̾ eruditꝰ fuerit om̃i sapientia egiptioꝵ.
Qͥb õib uiris suꝑstitiosa gentiũ consuetudo. ꝙ maxi
sieas inusũ colendi unius dĩ. qͦuanus idoloꝵ cultꝰ sem¬
deret᷑ conũsũ iri suspicarent᷑. s dedert̃ aurũ & ar¬
gentũ ꝙ uestẽ suã exeunti deegipto ppło di: nescien¬
tes qu̾e admodũ illa qͦ dͥ abant in xͥ obseqͥũ redd̾ent᷑.

Expanded text:
cietati, qua in hac uita carere non possumus, accipere atque habere cietati, qua in hac uita carere non possumus, accipere atque habere licuerit in usum conuertenda christianum. nam quid aliud fecerunt multi boni fideles nostri? nonne aspicimus, quanto auro et argento et ueste suffarcinatus exierit de Aegypto Cyprianus, et doctor suauissimus et martyr beatissimus? quanto Lactantius? quanto Victorinus, Optatus, Hilarius, ut de uiuis taceam? quanto innumerabiles Graeci? quod prior ipse fidelissimus dei famulus Moses fecerat, de quo scriptum est, quod eruditus fuerit omni sapientia Aegyptiorum. quibus omnibus uiris superstitiosa gentilium consuetudo, et maximsi eas in usum colendi unius dei, quo uanus idolorum cultus scinderetur, conuersum iri suspicaretur; sed dederunt aurum et argentum et uestem suam exeunti de Aegypto populo dei, nescientes, quemadmodu