comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mestica. Macer. Ameditis rute ius f̾uida
dĩ ẽẽ: siccaꝙ fert᷑ in hiis gͣdus illi t̾tiꝰ
eẽ. Utilis est ualde stomacho: si sepe biba¬
tur. Expellit ꝑtũ potu: uenerẽꝙ coħcet
Tussi si bibit᷑ cõpescit: menstrua purgat
Si coquis hanc in aqͣ tui uinũ uỹceris
acre Cõpescit talis decoctõ tormina uẽ¬
tris. Pulmones iuuat: ⁊ pectus morbo¬
ꝙ medet᷑. Costarũ qm pleuresim uocat ar¬
tica lingua. Yct̾icos scyasim q iuuat. fe¬
brib ꝙ medet᷑. Hauste uł ĩ oleo uiritẽ si
coxeris illã. Et foueas tepido patientes.
añ tremorẽ. Matͥtis ꝓdest intestiniq tũori
Hoc unguen uł gliscerio si funditur intꝰ
Haustaq cũ uino: ꝓtesse ualebit utriq. Lũ¬
bricos oleo decocta ⁊ pota repellit. Carica¬
sr̃ addita nocte. Cruda comesta recens. otu¬
los caligine purgat. Et meliꝰ marat᷑ cum
sucto felleq galli Melleꝙ si suctus ex etͦ
iũgit᷑ eiꝰ. Indeꝙ sint oculi patientes sepe

Expanded text:
A. A medicis rutae vis fervida dicitur esse siccaque, fertur in his gradus illi tertius esse. Utilis est valde stomacho, si saepe bibatur, expellit partum potu veneremque coercet, tussim si bibitur compescit, menstrua purgat. Si coquis hanc in aqua, cui vinum junxeris acre, compescit talis decoctio tormina ventris, pulmones juvat et pectus, morboque medetur costarum, quem pleuresim vocat attica lingua, arteticos sciasimque juvat, febrique medetur hausta vel in oleo viridem si coxeris illam et foveas tepido patientes ante tremorem. Matrici prodest intestinique tumori hoc unguen vel clysterio si funditur intus, haustaque cum vino prodesse valebit utrique, lumbricos oleo decocta et pota repellit. Cum casuperaddita nocte. Cruda comesta recens oculos caligine curat, et melius marathri cum succo felleque galli melleque si succus ex aequo jungitur ejus, indeque sint oculi patientis saepe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃a folio pͥuata: multũq honieri p̃conio
⁊ achillis hasta nobilitata. Mat̾ies ad
płima utilis ẽ. Ea tͥdẽ q̃ est in ydat᷑ adis.
int̾m est cedro siłis. ut ementos fallat
cortice ablato. Greci duo gn̾a eiꝰ fecere¬
uẽ duriorẽ fusciorẽꝙ. laureis folus. Su¬
meliã ĩ macedoriia uocant: amplissimã at¬
lentissimã. alii uͦ situ diuisere. Campestrẽ
eĩ aiunt ẽẽ cͥspam: montanã uͦ spissam¬
Eaꝵ folia iumentis mortifera: cet̾is uͦ

Expanded text:
 ipsa folio, multumque Homeri praeconio et Achillis hasta nobilitata. materies est ad plurima utilis; ea quidem, quae fit in Ida Troadis, in tantum cedro similis, ut ementes fallat cortice ablato. 63 Graeci duo genera eius fecerevem duriorem fuscioremque, laureis foliis. bumeliam vocant in Macedonia amplissimam lentissimamque. alii situ divisere, campestrem enim esse crispam, montanam spissam. folia earum iumentis mortifera, ceteris ru
Abbreviated transcription (Latin):
spẽm p̃cendentẽ: ei arbori qͣm marem
palmã pueri rusticoꝵ appellant. Illa gͦ
palia feminea est: ⁊ sexũ suũ sub rec¬
ramis eiꝰ dactiloꝵ uł palinitum seĩa
masculoꝵ quib illi feminee arbori.
uelut quidã sensus ꝑfunctõis ĩfũdit᷑.¬
⁊ expetiti concubitꝰ gr̃a p̃sentat᷑. Quo
mun̾e donato. tursus erigit᷑. ⁊ in ue¬

Expanded text:
speciem praetendentem 55 ei arbori, quam marem palmam appellant pueri rusticorum. Illa ergo palma leminea est, et sexum suum subjecramis eius dactulorum uel palmitum semina masculorum, quibus illi femineae arbori uelut quidam sensus perfunctionis infunditur et expetiti concubitus gratia praesentatur. quo munere donata rursus erigitur e
Abbreviated transcription (Latin):
xtificiũ panis: in qͣtuor diuiditur
modis. Est enĩ panis ꝙ̃ expedit f̃¬
menti hr̃s ⁊ salis: ⁊ bũ cõfectus: situt o¬
portet coctus. Est paꝵ f̾mentatꝰ ⁊ coctꝰ. ⁊ ĩ
cet̾is a netessaria tẽperantia ĩmruitꝰ. Est
hñs fermentũ ⁊ sal: ultra ꝙͣ sat est. Est a¬
cimꝰ ⁊ sale carens: qui moderatꝰ est iu oĩb
huis supͣdictis. in stomatho ꝑfecte dig̾it᷑.
⁊ sanguinẽ in corpore clarissimũ generat
unde nature cõfortat acdõnẽ. ꝓpt̾ea cõmo¬
dus est hiis qui in qͥete st̃. ⁊ deliciaꝵ delet¬
tatõe. ⁊ eis quoꝵ digestio defectũ patitur.
ut senioꝵ ⁊ egͥtudines exeuntiũ ars eĩ
exhibita ext̾ius: sufficit nature laborãti
int̾ius. Ex̾citantib ã ⁊ laborantib ñ a¬
deo cõueniens est: pp̃ suã subtilitatẽ ⁊ faci¬

Expanded text:
in quatuor dividitur modos; est enim panis, quantum expedit fermenti habens et salis, et bene confectus, et sicut oportet coctus. Est parum fermentatus et coctus et in ceteris a necessaria temperantia imminutus. Est habens fermentum et sal, ultra quam satis est. Est azymus et sale carens. Qui moderatus est in omnibus his supradictis; in stomacho perfecte digeritur et sanguinem in corpore clarissimum generat; unde nature confortat actionem, propterea commodius est his qui in quiete sunt, et deliciarum delectatione, et eis quorum digestio defectum patitur, ut seniorum, et egritudines exeuntium; ars enim exhibita exterius, sufficit nature laboranti interius. Exercitantibus autem et laborantibus non adeo conveniens est, p
Abbreviated transcription (Latin):
uiscositatẽ treat ⁊ grossitatẽ. Uñ durior ẽ:
⁊ pͥore tardior ꝓpt̾ hoc aptus ẽ ex̾titãtibꝰ.
⁊ laborantib. Nam hũndantia caloris eoꝵ
causa ẽ fortitudinis ⁊ digestionis. S qui
fermenti salisq suꝑfluũ habuerit: miui¬
mũ nuitrit ⁊ confortat. uirtꝰ enĩ salis:
humiditatẽ eiꝰ desiccat: fmenti cõiunctõnẽ
rarificat. Azimus nimiũ nutrit ⁊ duris
natis. si raro eis tͥ maxiiis laborib ex̾cẽt᷑
u messores.¬

Expanded text:
sitatem, unde durior est et priore tardior; propter hoc aptus est exercitantibus et laborantibus et abundantia caloris eorum causa est fortitudinis et digestionis. Sed qui fermenti salisque superfluum habuerit, minimum nutrit et confortat: virtus enim salis humiditatem eius desiccat, fermenti coniunctionem rarificat. Azymus nimium nutrit et durissnaturis, nisi raro eis qui maximis laboribus exercentur, ut messores
Abbreviated transcription (Latin):
Occanda ẽ large: ut tegi płimũ possit. E¬
licͥ locis frigidis dicũt in fabe satione gle¬
bas ñ ẽẽ frangendas: ut ꝑ eas gelitidioꝵ
tẽpore possint g̾mina obumbrata defendi
Datõne eiꝰ gn̾is sicut opinio h̃t ñ fecũ¬
dat᷑ t̾ra: s minus ledit᷑. Nam columella
dicit. agrũ frumentis utiliorẽ ꝓbari. qͥ
anno suꝑiori uatuus fu̾it: ꝙͣ qͥ calamos
fabacee messis edixit pingue iugeꝵ sex mo¬
dii occupant: mediotre ampliꝰ. Spisso bñ
ꝓuenit: matrũ lotũ nebulosũ q ñ patit᷑.
Curandũ p̾cipue ut luna .xxͣ. serat᷑: si ad¬
huc ictũ solis reꝑtussa ñ sensit. alicͥ dicũt
.xiiii. potiꝰ eligendã. Dang̾ne caponis gͣci
asserũt semina fabe materata: ħbis adu̾¬
santib ñ noceri aqua p̾die infusa: citiꝰ nasci
sutrata uͦ aqͣ respsa: cocturã ñ hr̃e difficilẽ¬

Expanded text:
ocanda est large, ut tegi plurimum possit. Aliqui locis frigidis dicunt in fabe satione glebas non esse frangendas, ut per eas gelicidiorum tempore possint germina obumbrata defendi. Satione eius generis, sicut opinio habet, non fecundatur terra, sed minus leditur. Nam Columella dicit, agrum frumentis utiliorem probari, qui anno superiori vacuus fuerit, quam qui calamos fabacee messis eduxit. Pingue iugerum sex modii occupant, mediocre amplius, spisso bene provenit. Macrum locum nebulosumque non patitur. Curandum precipue ut luna XV seratur, si adhuc ictum solis repercussa non sensit. Aliqui dicunt XIV potius eligendum. Sanguine caponis greci asserunt fabe semina macerata, herbis adversantibus non noceri: aqua pridie infusa citius nasci; nitrata aqua respersa, cocturam non habere difficile
Abbreviated transcription (Latin):
matur tm̃ꝙ uapore diurno cõsuri qͣn¬
tũ cotidie ex diũsis fluuuioꝵ cursus inue¬
uiat᷑. Qd̃ ex solis qͣdã diiuditatõe fieri
ꝑibet᷑: qͥ qd̾ paꝵ ac leue est sibi rapit.
⁊ qd̃ gͣue atꝙ t̾renũ reluiqͥt. Ex quo re¬
manet salsũ illud ⁊ ardũ. qd̾ sine usu
⁊ suauitate potandi sit. s

Expanded text:
matur, tantumque uapore diurno consumi quantum cottidie ex diuersis fluuiorum cursibus inuehatur. quod ex solis quadam diiudicatione fieri perhibetur, qui quod purum ac leue est sibi rapit, quod graue atque terrenum relinquit, ex quo remanet salsum illud atque aridum, quod sine usu et suauitate potandi sit. S
Abbreviated transcription (Latin):
globositas cõp̃hendit. cause simł ⁊ uniformi¬
forme diũ corpoꝵ ꝓcedunt. Inde distantiũ co¬
loꝵ pulcͥtudo: ⁊ tetera q̃ de sensibili natura
p̃ditari possunt. Considera raultiplicem ⁊
infinitã seminũ uͥtutẽ: qͦm num̃ositas

Expanded text:
s sensibilis globositas comprehendit, causae simul et uniformiformae omnium corporum procedunt, inde distantium colorum pulchritudo, et cetera, quae de sensibili natura praedicari possunt. Considera multiplicem et infinitam seminum virtutem, quomodo numerositas
Abbreviated transcription (Latin):
a purita regione ide tnͣslatũ
tra corticis potũditatẽ gͣnoꝵ cõtineat
multitudinẽ. Negant medici: mali
eo utendũ opinant᷑: ut medicari po¬
tiꝰ ñ alere uideat᷑.¬

Expanded text:
 Punica regione sit genus ejus tra corticis rotunditatem granorum contineat multitudinem. Negant medici mali  utendum opinantur, ut medicari potius, non altere videat
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Mater. Frigida lactuce uis cõstat ⁊
huĩda ualde. Inde põt nimios hec mansa
leuare calores. Et p̾stabit idẽ sr̃ addas si
bũ tritã. Utilis est scomacho: sopnũ dat
mollit ⁊ aluũ. Om̃ib hiis meliꝰ ꝓdest
decocta comesta. Et scomacho potiꝰ ñ lota
comesta medet᷑. Lactuce sem̃ cõpescit sop¬
nis uaria. Cũ uino bibitũ. flucũ ꝙͦ repͥ¬
nut alui. Lac dat habũdaut̾ nutrici sũp

Expanded text:
TUCA. Frigida lactucae vis constat et humida valde, unde potest nimios haec mansa levare calores, et praestabit idem superaddas si bene tritam; utilis est stomacho, somnum dat, mollit et alvum, omnibus his melius prodest decocta comesta, et stomacho potius non lota comesta medetur. Lactucae semen compescit somnia vana, cum vino bibitum f1uxum quoque reprimit alvi, lac dat abunda
Abbreviated transcription (Latin):
dieb ac tepidis: curandũ ꝙ ne
sarmenta sole urant᷑ aut uento. s uel
statim porant᷑: uł obruta reseruentur.
Mense februario ac deinceps toto uere
uinea pouenda est: regionib frigidis.
pluuiosis pingͥb campis: ⁊ humidis
ꝓuintiis. Sit ã mensura sarmenti: cũ¬
bitus unꝰ. Ubi pinguis ẽ nat᷑a t̾raꝵ.
maiora int̾ uites spatia relinq̃mꝰ: u

Expanded text:
diebus ac tepidis, curandumque ne sarmenta sole urantur, aut vento, sed vel statim ponantur, vel obruta reserventur. Hoc mense ac deinceps toto vere; vinea ponenda est regionibus frigidis, pluviosis, pinguibus campis, vel humidis provinciis. Sit autem mensura sarmenti cubitus unus; ubi pinguis est natura terrarum, maiora inter vites spatia relinquemus; ubi
Abbreviated transcription (Latin):
affectuũ ⁊ cuiꝰ figure corporalis sit signi
in nato sub diño solis: affectus unuũsales
natis sub reliqͥs planetis: inuenerũt affe¬
tus ⁊ figuras. quos peliqͥs planetie assig¬
nauerũt xlu. De ꝓpͥis effectib ceteroꝵ

Expanded text:
affectuum, et cuius figure corporalis sit signifaffectuum, et cuius figure corporalis sit signifin nato sub dominio solis, affectus universalesnatis sub reliquis planetis invenerunt affectus et figuras, quos reliquis planetis assignt. DE PROPRIIS EFFECTIBUS CETERO
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ colera in homine qd̃ ignis in mũdo:
⁊ idem effector ⁊ siguificator utriusꝙ. Cũz
tatẽ. feminitas u ꝑ passibilitatẽ: patet
qm̃ sol est effectiue masculiuꝰ. Sol qͦ uͥtu¬
te sua mouet fumũ sulphureũ mũdũ et
cõmiscet cũ argento uino mũdo: ⁊ decoqͥe
ea calore tẽꝑato ⁊ sic efficit auꝵ. Nich eĩ
est auꝵ: uͥ fumus sulphureꝰ mũdꝰ cõuux¬
tus argento uino. decoctus calore tẽꝑato
ꝑ hoc qd̾ in locis qͥb p̃fuerit sol. ⁊ ĩ am
in quib dñat᷑ sol. magis hũndant min̾e
auree. Qd̃ ã affectus animi attͥbuunt᷑
planetis: intelligendũ ẽ de affectib qͦs
suetudine ã ph̾ia. Nam affectus causit᷑¬
ex planetis: qr planete st̾ effectores et
motores spũũ mouentiũ affectus. Scd̾m
⁊ supͣ se ipõs ĩpetuose mũdantes. Et cũ
talis fuerit motus ĩspiitib: a cã alitͥ
tũ efficit naturalit̾ ⁊ significat planeta
aliquis. Et scit᷑ de unit quo planeta qͦx

Expanded text:
est cholera in homine, quod ignis in mundo; et idem effector et significator utriusque. Cumtatem, feminitas vero per passibilitatem, patet quoniam sol est effective masculinus. Sol quoque virtute sua movet fumum sulphureum mundum, et commiscet cum argento vivo mundo, et decoquit ea calore temperato, et sic efficit aurum. Nihil enim est aurum, nisi fumus sulphureus mundus, commixtus argento vivo, decoctus calore temperatper hoc quod in locis quibus prefuerit sol et in annis in quibus dominatur sol, magis abundant minere auree. Quod affectus animi attribuuntur planetis, intelligendum est de affectibus quos suetudine, aut phiex planetis, quia planete sunt affectores et motores spirituum moventium. Secundum et supra seipsos impetuose inundantes, et cum talis fuerit motus in spiritibus, causa aliqua tum efficit naturaliter et significat planeta aliquis. Nam scitur de unoquoque planeta, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ol gͦ uͥtute sua calefacit ⁊ desiccat
mũdũ inferiorẽ: ⁊ generat ĩ nas
mentat in natis calorẽ ⁊ sp̃m uitalem.
Cuiꝰ sigͣcõ est: qd̾ cũ ucipit ascendere
a tropico hyemali ꝑ pũctũ i̾alẽ ⁊ tro¬
picũ estiuũ. renouatur generatõ ĩ t̾ce
nascentib. ⁊ aĩalib plerisq ⁊ uigorat᷑¬

Expanded text:
 virtute sua calefacit et desiccat mundum inferiorem et generationis camentat in natis calorem et spiritum vitalem. Cuius significatio est, quod cum incipit ascendere a tropico hyemali per punctum vernalem in tropicum estivum, renovatur generatio in terre nascentibus et animalibus plerisq
Abbreviated transcription (Latin):
dũ g̾minat spongea. Minus hec in hũi¬
do gaudet: estate uiret. hyeme flauescit.
Genus eiꝰ siluestre mentastrũ dr̃: ⁊ ħ ut
uit: tũ aliotͥn in uita uocaretur. unde decli¬
cuiꝰ uatura ini carnariis reflorescit. Hec¬

Expanded text:
dum germinet, spongea. non minus haec umido gaudet. aestate viret, hieme flavescit. genus eius silvestre mentastrum ; ex hoc provit , cum alioqui mintha vocaretur, unde vecuius natura in carnariis refloresce
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ dicũt ⁊ sic ꝓdesse lyeni. Sit ꝙ iuuat uuluaᷤ.
sic idẽ menstrua purgat. Uel si tũ uino uet̾i
tritũ sr̃addas. Precisis ueruis: tritꝰ cũ mel¬
le medet᷑. Exp̃ssus suctus folioꝵ. mixtꝰ a ceto
Et melli cotͥit᷑. sic mellis sint ⁊ aceti. Ut ge¬
mine ꝑtes. p̃dicti qͥnꝙ liqͦris. Ad desucandã
uichil ẽ magis utile plagas. Inq citat᷑ces
ducit licet inueteratas. Elixus bulb ⁊ cero¬
tis bñ mixtus. Rugas dist̾rigit uultus ma¬
tulas fugat om̃s. Lycenas purgat. faciẽ
tͦs furfure mũdat. Ex pͥmit᷑ suctus. detritiᷤ
florib eiꝰ. Emollit uuluas. cũ lana subditus
illis. Ilitꝰ asserit᷑ sudorẽ posse mouere. Tur¬
gida maturat: pus decocit ⁊ cito purgat

Expanded text:
ventrem dicunt et sic prodesse lieni, sicque juvat vulvas, ventrem dicunt et sic prodesse lieni, sicque juvat vulvas, sic idem menstrua purgat, vel si cum vino veteri coctum superaddas. Praecisis nervis tritus cum melle medetur expressus succus foliorum, mixtus aceto et melli coquitur sic, mellis sint et aceti ut geminae partes, praedicti quinque liquoris; ad desiccandas nihil est magis utile plagas, inque cicatricem ducit licet inveteratas elixus bulbus et cerotis bene mixtus; rugas distentat vultus, maculas fugat omnes, lichenas purgat, faciem quoque furfure mundat. Exprimitur succus de tritis floribus ejus, qui mollit vulvas cum lana subditus illis; illitus asseritur sudorem posse movere; turgida maturat, pus concoquit et cito purgat
Abbreviated transcription (Latin):
igni: flos ⁊ folia ulceꝵ uetustati. Suctis
qui flore exp̾ssus. ab aliis mel ab aliis syri¬
dresc faciendos ⁊ suppuratões coq̃udas ma
cor. durosas ut credo rosas argentea debẽt
lylia uire secͥi q̃ nec sp̃e nec odore. Cred̾e tre¬
dunt᷑. roseo collata decori. Nec minꝰ ĩmultis
hominũ st̃ apta q̃relis. Eius raditis bulbꝰ
tritus oliuo. ꝓdest usturis mire suꝑ additꝰ
ignis. Et melĩ roseũ sibi si iungat᷑ oliuũ
Duras mat̾ces tollit: si subdit᷑ idẽ Elitis eiꝰ
foluis cataplasmate fcõ: Mollescũt nerui:
sõbustat mẽbra iuuant᷑. Sicꝙ sr̃positis
morsus turabit᷑ anguis. aut si cũ uino bul¬
bꝰ potabit᷑ ille. Sic quo fungoꝵ uetat illa
uenena noc̾e. Hunc uino coctũ tritũt pe¬
dũ sr̃ adde. Clauis nec soluas: nͥ tũ lux t̾cia
tnͣsit. Pingui portino decoctus idẽ uł oliuo
Redde posse pilos mẽbris nacrat᷑ ad ustis¬
Cũ uut potũ nociuũ purgare cruorẽ. ꝑuẽ

Expanded text:
sacro, flos et folia ulcerum vetustati, sucus qui flore expressus est — ab aliis mel vocatur, ab aliis syrisudoresque faciendos et suppurationes concoquenda. Aurosas ut credo rosas argentea debent lilia jure sequi, quae nec specie nec odore cedere creduntur roseo collata decori, nec minus in multis hominum sunt apta medelis. Ejus radicis bulbus, tritos olivo prodest usturis mire superadditus ignis, et melius roseum sibi si jungatur olivum; duras matrices mollit, si subditur, idem. Elixis ejus foliis cataplasmate facto mollescunt nervi, combustaque membra juvantur, sicque superpositis morsus curabitur anguis, aut si cum vino bulbus potabitur ille, sic quoque fungorum vetat ille venena nocere. Hunc vino coctum tritumque pedum superadde clavis, nec solvas nisi cum lux tertia transit; pingui porcino decoctus idem vel olivo reddere posse pilos membris narratur adustvino potum nocuum purgare cruorem per
Abbreviated transcription (Latin):
calidũ siccũq refert᷑ auetũ. Et dicũt qd̃
sit gradus huic in utrot scd̃s. assidue¬
bibitũ uisũ nocet ⁊ geniale. Claudit iter
siccans huorẽ seminis intꝰ. Si nimo uẽt̾¬
turgẽs hũore gͣuet᷑ Suspendit puluis cõ¬
busti seĩs huiꝰ. appositis digitis aut intꝰ.

Expanded text:
calidum siccumque refertur anethum, et dicunt, quod sit gradus huic in utroque secundus. bibitum visum nocet et genitale claudit iter siccans humorem seminis intus. Uvaque si nimio turgens humore gravetur, suspendit pulvis combusti seminis ejus. Appositus digitis, aut intus
Abbreviated transcription (Latin):
tulũ ponas ip̃ma macessit: ⁊ multũ semen
educit. Terrami cepe desiderat pinguem. ue¬
henit subattã irriguam st̃coratã. Ibi arcals
fatiemꝰ: om̃ib hbis ⁊ radire purgatas. Se¬
rimꝰ placito ⁊ sereno die: maxi̾e austre
ułeuro flantib. Di minuente luna serãt᷑.
teuues ⁊ atͥores ꝓueniũt. Si crescente. ro.¬
buste ⁊ saporis humecti. Rariꝰ st̾ pouende.
ritande esc sartilande sepiꝰ. Si capita uo¬
lueris his ee maiora. folia oĩa debes au¬
ferce ⁊ sic suitꝰ ad inferiora coget᷑. De cͥb uͦ
seruina colligenda sunt: uiuent᷑ amimini¬
cs ubi caułẽ ceperint excitare. Cũ nger
color seĩs fu̾it. p̾ferũt maturitatis indi¬
mine. ⁊ sic in sole sictandi

Expanded text:
tulum ponas, ipsum marcescit et multum semen educit. Terram cepe desiderant pinguem, vehementer subactam, irriguam, stercoratam; ibi areas faciemus, omnibus herbis et radice purgatas. Serimus placido et sereno die, maxime austro vel euro flantibus. Si minuente luna serantur, teneres et acriores proveniunt; si crescente, robuste et saporis humecti. Rarius sunt ponende runcande, sarculande sepius. Si capita voluerimus his esse maiora, folia omnia debemus auferre et sic succus ad inferiora cogetur, de quibus vero semina colligenda sunt, iuventur adminiculis, ubi caulem ceperint excitare. Cum niger color seminis fuerit, preferunt maturitatis indimine et sic in sole siccandi
Abbreviated transcription (Latin):
no ã secñti ratõe ꝑmutata sem̃ gignit᷑.¬
ip̃mꝙ caput corripit᷑. Om̃ib gͥ annus
seꝑatĩ semẽ cepe causa serit᷑: separatĩ ce¬
pe tã seminis. Seruantur ã optĩe ĩpa
resetantur ut porrũ. Ideo ⁊ illud serunt.
nõ deponũt. Porro cepas ter fosso solo uibẽt¬

Expanded text:
e ab aequinoctio autumni vel a favonio. genera eius austeritatis ordine: Africana, Gallicseparatim semen cepae causa seritur, separatim cepa seminis. servantur autem optimein palepiusque resecatur, ut porrum. ideo et illud serunt, non deponunt. cetero cepas ter fosso seri iubent
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd scͥpserit in de peritꝰ. Qd̾̃ rubeũ fu̾it
folioꝵ sumito floris. Uncia sit purga¬
toꝵ mergat᷑ oliui. In libra uitreo sit
claudens om̃ia uase. Sub phebo septẽ
tm̃ suspende dieb Inde medelaꝵ uanoᷤ
seruetur in usus

Expanded text:
quid scripserit inde peritus: quod rubeum fuerit foliorum sumito floris uncia sic purgatorum jungatur olivi in libra, vitreo sic claudens omnia vase, sub Phoebo tantum septem suspende diebus, inde medelarum vanos servetur ad usus.
Abbreviated transcription (Latin):
Semẽ ei optimũ est trotinũ. nec annitu¬
lo uetustiꝰ. ⁊ in umbra sictat᷑. Nigrũ aũt¬
inutile. Dolori dentiũ illinitur. urinã
cit stomacho ĩponit᷑. Iteꝵ igni sacto nõ
ueteri. Narib subductũ caput purgat.
Capita eiꝰ pota: uentrẽ ⁊ sangͥnẽ sistunt.
Ungues rose salubres epiforis sunt: ul¬
De

Expanded text:
mum crocinum nec anniculo vetustius et in umbra siccatum; nigrum inutile. dentium dolori inlinitur, urinam ciet, stomacho inponitur, item igni sacro non veteri. naribus subductum caput purgat. capita pota ventrem et sanguinem sistunt. ungues rosae epiphoris salubres sunt; ulae
Abbreviated transcription (Latin):
contra morsus om̃iũ bestiaꝵ. Sit ã
sit. Sarmentũ qd̃ pangendũ est tͥum
digitoꝵ spacio in una ꝑte findatur ⁊
sublata medulla. ad eius uitẽ thyriace
medicamen addatur. Turic t̾re mande¬
tur: uinculo diligent̾ ast̾ctũ. aliqui
eadem sarmenta iam medicamine sa-¬
ciata intra sqͣlle bulbũ recondũt: ⁊ t̾¬
ris hac ratõe cõmittũt. aliqͥ antidoti
etꝰ affusione radices uitis infundũt.
Dane sarmentũ si de hac uite sumat᷑
ad tnͣffe̾ndũ: potentiã mat̾ni medica¬
minis nõ tenebit. Oportebit ã thyria¬
ce: infusione assidua uim sucti seues¬

Expanded text:
ium bestiarum. Fit autem sic sarmentum: quod pangendum est, trium digitorum spatio, in una parte findatur et sublata medulla, ad eius vitem theriace medicamen addatur: tunc terre mandetur, vinculo diligenter astrictum. Aliqui eadem sarmenta iam medicamine sanata, intra squille bulbum recondunt et terris hac ratione committunt. Aliquid antidoti eius affusione radices viris infundunt. Sane sarmentum si de hac vite sumatur ad transferendum, potentiam materni medicaminis non tenebit. Oportebit autem thiriace infusione assidua, vim succi senes
Abbreviated transcription (Latin):
lorẽ uina fusca mutari asserunt: si ex
caba lomentũ fc̃m uino qͥs adiciat. uł o¬
uoꝵ fũ lagene infuidat alborẽ diuꝙ cõ¬
moueat: seq̃nti die candidũ reperire. Qd̃
si ex afra pisa¬
posse mutari

Expanded text:
lorem vina fusca mutari asserunt; ex faba lomentum factum, vino si quis adiiciat: vel ovorum trium lagene infundat alborem, diuque commoveat, sequenti die candidum reperiri. Quod si ex afra pie mutari
Abbreviated transcription (Latin):
dicã q̃dã mͥ nota. Crudũ uł coctũ sũptũ
uł melle ligatũ uim digestiuã scoma¬
chi iecorisq iuuabit. Morsus pestiferoᷤ
curat: fastidia tollit. Occurrit uariis
thoracis sepe q̃relis. Qd̃q mouere so¬
let frigꝰ. ꝑyodica febris. Cõpescet. fe¬
bris si sumit᷑ ante tremorẽ. Cũ lauri
baccis. uł cũ foliis bñ tritis Cumq
mero tepido potatũ: tormina sedat. &
scrofas repͥmit. admixtũ cũ pite dura
Et sc̃appositũ. recte qͦ iũgit᷑ illis: Et
purgare solent oculos caligine dura
Admixtũ nitͦ. maculas cataplasmate
delet Usti st̾coris humani cũ puluere
tͥcũ: ana iunge piper: ⁊ sic suꝑaddito
tãcris. Ex ꝑti nichil utiliꝰ ħ pulu̾e dicũt
Nemo põt om̃s piperis describere uires.
Nlamq ꝑiper ferme medicamina cuncta
reqͥrit: Entidotisq solet p̃ciosis płib ad¬
di. Hinc puto tã pautas laudes de sĩpli¬
ce dc̃as. Cũ sit in innumeris ħ dignum
laude medelis

Expanded text:
icam quaedam mihi nota. Crudum vel coctum sumptum, vel melle jugatum, vim digestivam stomachi jecorisque juvabit. Morsus pestiferos curat, fastidia tollit, occurrit variis thoracis saepe querelis, quodque movere solet frigus periodica febris compescit, febris si sumitur ante tremorem. Cum lauri baccis vel cum foliis bene tritis, cumque mero tepido potatum tormina sedat, et scrophas reprimit admixtum cum pice dura et superappositum; recte quoque jungitur illis, quae purgare solent oculos caligine dira. Admixtum nitro maculas cataplasmate delet, usti stercoris humani cum pulvere tritum ana junge piper et sic superaddito cancris, experti nihil utilius hoc pulvere dicunt. Nemo potest omnes piperis describere vires, namque piper ferme medicamina cuncta requirunt, antidotisque solet pretiosis pluribus addi, hinc puto tam paucas laudes de simplice dictas quod sit in innumeris hoc dignum laude medelis.
Abbreviated transcription (Latin):
la uasa fictilia assignant: ⁊ ꝯpertula
eoꝵ picata. dolio it̾m includũt. siec no
alitui et in floitis capsisq qͣs luto pa¬
leato illinũt:. alii ħ idẽ in ꝑatinus fĩti¬
lib. aAliqui ⁊ in scrobe sublecta harena.¬

Expanded text:
lia adsignant et operculo eorum picato dolio iterum includunt, nec non aliqui in floccis capsisque, quas luto paleato inlinunt; alii hoc idem in patinis fictilibus, aliqui et in scrobe subiecta harena
Abbreviated transcription (Latin):
In uniũso de ponus seruandis
p̃cipitur: pomaria ui loco frigido at sic
sereno die pateri: austro petularius ar¬
cere aqͥlonis quo afflatu poma rugis¬
deturpante. Colligi oportet mala post

Expanded text:
 autem de pomis servandis praecipitur pomaria in loco frigido ac siccereno die patere, austros specularibus arcere, aquilonis quoque adflatu poma deturpante rugis. colligi mala post
Abbreviated transcription (Latin):
Aliqͥ mala ĩpatiuis fictilib fluitantia:
uͦ ui scrobe duoꝵ pedũ altitudinis hare¬
na substracta: ⁊ fictili opertulo. deinde t̃¬
illiuũt: siccatasq sole suspendũt. Mala
calcẽ rũpũt Semꝑ autẽ in pediculos

Expanded text:
aliqui mala in patinis fictilibus fluitantia, vero in scrobe duum pedum altitudinis harena substrato et fictili operculo, dein teinlinunt siccataque sole suspendunt, in uscalcem rumpunt. semper autem in pediculos
Abbreviated transcription (Latin):
contra tusses ac suppuratõnes pestoꝵ cibo
cotidiano sumit᷑. ⁊ cõmanducata ore ieiu¬
no atꝙ ad furũtulos maturandos aut dis¬
cutientos ĩponit᷑. In uino decocta. ad testiũ
tumores ac genitaliũ ꝓficit: lom̃to ⁊̃ ex
ateto detocto. tumores maturat ⁊ aperit.
te luorib qͦ cõbustis medet᷑: ⁊ uoci eam
ꝙ silitͣꝵ cinis: ad coxendites ac neruoꝵ

Expanded text:
tas tusses suppurationesque pectorum cotidiano cibo sumitur, et commanducata ieiuno ore et ad furunculos maturandos discutiendosve inponitur, et in vino decocta ad testium tumores, ad genitalia. 141 lomento quoque ex aceto decocto tumores maturat atque aperit, item livoribus, combustis medetur. voci eam am siliquarumque cinis ad coxendices, ad nervorum
Abbreviated transcription (Latin):
uenit᷑. uentosis ⁊ huĩdis arboꝵ st̃ incre¬
menta letiora. S siue montes uelis cõ¬
sere seu spacia q̃cũq: hec huic gen̾i depu¬
tabis. q̃ altĩ utilia eẽ ñ possuit. Exarabi
gͦ ea loca diligent̾. atꝙ purgabis. ⁊ fru¬
menti more sem̃ asꝑges. ac leui sartulo
curabis oꝑire. Nec enĩ plusꝙͣ palmo: de¬
bet abscondi. Defendenda ẽ ten̾a arbor a
petore solũ: ne talcet᷑ inualida. ꝓficies:
si nudeos a qͣ ante triduũ macerabis.
Alinͥ dicũt fructũ pineũ tͣnslatõe mite̾¬
c̾e: s plantas hoc mͦ ꝓcurãt. ut pͥus
multa seĩa in caltulis terra ⁊ fimo repletiᷤᷤ
obruant. Qye uͥ ꝓcesserint: relicto eo qd̃
solidiꝰ est auferunt alia. ubi iustũ ceꝑit
intrementũ: tͥmiã plantã cũ ip̃is caltu¬
lis tͣnsferũt. qͥb fractis: in scrobe indu¬
cent radicib largitatẽ. Terre tũ eq̃ st̾cus
admiscent: facientes straturã alt̾no or¬
dine sub inde crescentẽ. S̾uandũ ẽ tñ ut

Expanded text:
is ventosis et humidis, arborum fiunt incrementa letiora; sed sive montes velis conserere, seu spatia quecumque; hec huic generi deputabis que alteri utilia esse non possunt. Exarabis ergo ea loca diligenter, atque purgabis et frumenti more semen asperges ac levi sarculo curabis operire: Nec enim plus quam palmo debent abscondi: defendenda est tenera arbora a pecore, ne calcetur invalida: proficies, si nucleos aqua ante triduum macerabis. Aliqui dicunt fructum pineum translatione nitescere. Sed plantas hoc modo procurant, ut prius multa semina in caliculis, terra et fimo repletis obruant: que ubi processerint, relicto eo quod solidius est, auferunt, alii ubi iustum ceperit incrementum, trimam plantam cum ipsis caliculis transferunt; quibus fractis in scrobe inducent radicibus largitatem: terre tamen eque stercus admiscerent, facientes straturam alterno ordine subinde crescentem. Servandum tamen est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Qmͣdu solita decurrũt: magnitudinẽ
reꝵ cõsuetudo subducit. Ita enũ cõpoĩti
sumꝰ: ut nos cotidiana ⁊̃ si admiratõe
digna sint tͣnͣseant. E contra uͦ mini-¬
maꝵ quo reꝵ si in solite ꝓdierint: spec¬
taculũ dulce fiant. Hic itaq cetꝰ astroꝵ
qͥb ĩ mensi corporis pulchritudo distin¬
guit᷑: ppłm ñ cõuotat. At tũ aliqͥd ex
more muitatũ est: oĩm uultus in celo est.
Sol spectatorẽ nͥ defecerit ñ ht̃: nemo¬
est: magis noua qͣm magna mirari: Ide
in cometis fit Si rarus ⁊ insolite figure ig¬
⁊ oblitus alioꝵ de aduenticio q̃rit. ignarꝰ
qͥ t̾reant: qͥ significatões eiꝰ graues p̃dicẽt

Expanded text:
mdiu solita decurrunt, magnitudinem rerum consuetudo subducit: ita enim compositi sumus ut nos cotidiana, etiamsi admiratione digna sunt, transeant, contra minimarum quoque rerum, si insolitae prodierunt, spectaculum dulce fiat. Hic itaque coetus astrorum, quibus immensi corporis pulchritudo distinguitur, populum non conuocat: at cum aliquid ex more mutatum est, omnium uultus in caelo est. Sol spectatorem, nisi deficit, non habet; nemoest magis noua quam magna mirari. Idem in cometis fit: si rarus et insolitae figurae ig oblitus aliorum, de aduenticio quaerit, ignarus qui terreant, qui significationes eius graues
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ: melius erit de exili ad pinguẽ tnͣsf̾¬
re. Nam si a pingͥ t̾ra ad solũ exile tran¬
sierint: utiles eẽ nõ possunt. Eligẽda
st̃ sarmenta q̃ pangimꝰ de uite media:
neq de sũma neq de infima qͥn uł sex
gẽmaꝵ spacio a ueteri ꝓcedentia: qr¬

Expanded text:
rem melius erit de exili ad pinguem transferre: Nam si a pingui terra ad solum exile transierint, utiles esse non possunt. Eligenda sunt sarmenta que pangimus de vite media, neque de summa, neque de infima, quinque vel sex gemmarum spatio a veteri procedentia:
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtũq feniculi simlitudĩe: tandidiorib fo¬
lis ⁊ minorib. hirsurtis qꝙ recdo caule pe
in saxosis nascit᷑ meridianis. Relitͣ gn̾a
solo. foliis coriandri caule cubitali capitib
rotũdis: sepe płib qmͣ t̾uis. radice lignosa

Expanded text:
nati, feniculi similitudine, candidioribus foliis et minoribus hirsutisque, caule pedin saxosis nascitur meridianis; reliqua genesolo . . . . . foliis coriandri, caule cubitali, capitibus rotundis, saepe pluribus quam ternis, radice lignosa
Abbreviated transcription (Latin):
calefactionem epatis puliuis eius cũ
solatri succo conficitur: in quo plagel¬
le intincte sepius epati suꝑponuntur.
Contra fluxum sanguinis e narib. fi¬
unt magdaliones ex pulu̾e ip̃ius: ⁊ ex
puluere seminis urtice usti atq cõfec
cum aqua frigida conficiat᷑. ⁊ plagelle
infuse fronti ac timporib ⁊ gule ⁊ epa¬
ti suꝑponatur. Contra maculam oculi cõ¬
eneo. Contra fatiei pannũ. ⁊ ad faciem
rosarum. addito melle albo aq mũdissi¬
mo. Contra libidinem: odoretur cãpho¬
castrat odore magͣes. Nota quod satis cõ¬
petenter ponitur in syrupis: tontra a
ꝓuocat stermitationes: si puluis eius¬

Expanded text:
calefactionem epatis pulvis eius cum suco solatri conficiatur, in quo plagelle intincte, sepius epati superponatur. Contra fluxum sanguinis e naribus fiant magdaliones ex pulvere eius et pulvere seminis urtice usti confectus cucum aqua frigida conficiatur pulvis camphore et plagelle infuse, fronti et timporibus et gule et epati superponatur. Contra maculam oculi ereo. Contra pannum faciei et ad faciem rosarum, addito melle albo et mundissimo. Contra libidinem odoretur camphocastrat odore mares. Nota: satis competenter ponitur in sirupus contra acprovocat sternutationem, si pulvis eiu
Abbreviated transcription (Latin):
ficus iudea rubet. oliue magnitudĩe
rotundior tñ. sapore mespili. alexan¬
drinã hanc ibi uocant: grossitudine
tubitali. tamosam. materie ualidam:
lentã sñ lacte cortice uiridi: folio tilie
s molli. Honesicͥtus tradit. in hyrcania
multũ nr̃is ẽẽ dulciores. fertilioresq.¬

Expanded text:
 Idaea rubet olivae magnitudine, rotundior tantum, sapore mespili. Alexandrinam hanc ibi vocant, crassitudine cubitali, ramosam, materie validam, lentam, sine lacte, cortice viridi, folio tiliae, sed molli. Onesicritus tradit in Hyrcania multum nostris esse dulciores fertilioresq
Abbreviated transcription (Latin):
Oliuã qͣm retentissimã cũ uaria ẽ col¬
ligis: ⁊ si dieb aliqͦt colligeris: ex pã¬
dis ne calefiat. Si qua ebi putris aut
sicta est: remoues. Ubi uͦ cõpleueris
modũ factorii: sales tͥcos uł ñ tͥcos
qd̾ est meliꝰ in oliuã mttes ꝑ .x. modi¬
od tres salis ⁊ molis pͥmo: ⁊ sic sali

Expanded text:
olivam recentissimam cum varia est colligis et si diebus aliquot collegeris, expandis ne calefiat. Si qua ibi putris aut sicca est, removes: ubi vero compleveris modum factorii, sales tritos, vel non tritos quod est melius in olivam mittes, per X modios, tres salis; et molis primo et sic sali
Abbreviated transcription (Latin):
tam in nouis tanistris ẽẽ patieris. ut
ꝑnoctet cũ salib: ⁊ ducat ĩ se eosdeiti
sapores. ac mane p̾mi incipiat: olei meli¬
orẽ fluxũ redditura salis sapore cõcepto
Canales sane ⁊ om̃ia reteptatula olei
calida atͣ pͥus lauabis: ut nich de ãni
p̃teriti rãcore tustodiant. Focos ⁊̃ ñ ꝓpͥu̾
admouebis: ne olei saporẽ fumꝰ ĩficiat

Expanded text:
in novis canistris esse patieris, ut pernoctet cum salibus et ducat in se eosdem sapores: at mane premi incipiat, olei meliorem fluxum redditura, salis sapore concepto. Canales sane et omnia receptacula olei, calida aqua prius lavabis, ut nihil de anni preteriti rancore custodiant: focos etiam non propius amovebis, ne olei faporem fumus inficiat
Abbreviated transcription (Latin):
alsami arbor siue
frutex olĩ in iudea tm̃ inuenieba¬
tur in iherito: s postinodũ ab egyptiiᷤᷤ
tͣnslata est in cãpũ babilonie. Excolitꝰ

Expanded text:
alsami arbor, sive frutex, olim in India tantum inveniebatur in Hierico, sed postmodum ab Egyptiis translata est in campum Babilonie: excollitu
Abbreviated transcription (Latin):
Menander auctor est alliũ edentib si bete
radicẽ in pruma tostã suꝑederĩt: odorem
extingui. Sunt qui ⁊ alliũ ⁊ ulpitũ: int̾
cõpitalia ⁊ saturnalia seri aptissime pu¬
tent. Alliũ e semine ꝓuenit: s tarde. Pri¬
uio eñ anno. pͥori trassitudine capite effi¬
cit᷑. sequenti diuidit᷑. t̾tio cõsũmat᷑. Oulcriꝰ¬
q tale a tuib dã estimat᷑. In sem̃ exire nõ
debet. s in tort̾ri caulis satius gͣna. ut ca
put ualidius fiat. Qd̃ si diutiꝰ alliũ ac¬
cepã inueterari libeat: atͣ salsa tepida uer
meliora: ⁊ in satu sterilia. Elii cõtenti st̃ ea
tatẽ alitũ depascentiũ seĩa coctũ ne renas¬
ci possit abuit᷑. Statĩq q̃ illud deuoraue¬
rĩt aues. stupentes manu capiũt᷑. ⁊ si pau¬
qd̃ ⁊ ursiũ uocant: odore capite p̃tenus¬

Expanded text:
ecis auctor est alium edentibus, si radicem betae in pruna tostam superederint, odorem extingui. sunt qui et alium et ulpicum inter Compitalia ac Saturnalia seri aptissime putent. alium et semine provenit, sed tarde. primo enim anno porri crassitudinem capite efficit, sequenti dividitur, tertio consummatur , pulchriusque tale existimant quidam. in semen exire non debet, sput validius fiat. 115 quod si diutius alium cepamque inveterare libeat, aqua salsa tepida capita melioraque usui et in satu sterilia. alii contenti sunt prtatem alitum depascentium semina coctum, ne renasci possit, abicitur, statimque quae devoravere aves stupentes manu capiuntur et, si paquod ursinum vocant, odore simili, capite
Abbreviated transcription (Latin):
luscũ sĩpliciꝰ sꝑsũ. Et si magnitudinẽ cape¬
aũt intͣ pugillares lectoꝵq silicios aut
laminas usu raro spectat᷑ Ebrusco st̃ et
mense nigrescentes. Reperit᷑ ⁊ in alno tub̾.
tantoꝙ deteriꝰ qͣntũ ab acere ip̃a distat¬
aluꝰ. Ateꝵ mares pͥus florent: ⁊ ĩ siccis

Expanded text:
cum simplicius sparsum et, si magnitudinem mensnunc intra pugillares lectorumque solidos aut lamnas raro usu spectatur. e brusco fiunt et mensae nigrescentes. reperitur et in alno tuber, tanto deterius, quantum ab acere alnus ipsa distat. aceris mares prius florent. etiamnum in siccis
Abbreviated transcription (Latin):
sib. amus. lustͥs. scl̃is. etatib diuidut᷑.
momĩtũ est: minimũ atq angustissumũ
tẽpꝰ. a motu. a motu sydeꝵ dictũ. Est enĩ
extremitas hore in breuib int̾uallis:
cũ aliqͥd sͥ cedit. atꝙ succedit. Hora gre¬
cũ nomẽ est: ⁊ tñ latinũ sonat. Est eĩ fini
tẽporis: sicut ⁊ hora fines st̾ maris flu¬
uioꝵ uestim̃toꝵ. Guillelmꝰ de conchis

Expanded text:
 dividuntur. Momentum est minimum atque angustissimum tempus, a motu siderum dictum. Est enim extremitas horae in brevibus intervallis, cum aliquid sibi cedit atque succedit. Hora Graecum nomen est, et tamen Latinum sonat. Hora enim finis est temporis, sicut et ora sunt finis maris, fluvio
Abbreviated transcription (Latin):
cͥca etͥnoctiũ: agri st̾corandi sunt.
D in colle spissiꝰ in campo rariꝰ letamina
disponent᷑: cũ luna minuit᷑. Que nimi¬
rũ res: ħbis si seruet᷑ officiet. Uni iuge¬
to asserit columella. xciiiiʳ. sẽcoris carpẽta
sufficere. in plano uͦ octodecĩ. S idem cumu¬
li tot dissipandi st̃. qͦt ea die poterũt exa¬
rari: ne st̃cora ex siccata iul ꝓsunt. Eiciũt᷑
quidẽ letamina ⁊ qͣlibet hyemis ꝑte. S
si tẽpore suo eiti aliqͣ ratõe ñ poterunt.
ante qͣm seras more seminis ꝑagros
pulu̾em st̃coris sꝑge: uł capͥmĩ manu
ꝓice: ⁊ t̾rã sarculis misce. Nec ꝓdest nimi¬
un st̃corate uno tẽpore: s freq̃nt̾ ⁊ mo¬
dite ager aquosus plus st̾coris: siccus
uͦ minus requirit. S si letaminis co¬
pia ñ hũndat ħ ꝓ st̃core optĩe cedit. ut
sabulosis locis tretã. id est argillã sꝑgã
cretosis ac nimiũ spissis sabulonẽ. hoc
⁊ segetib ꝓficit: ⁊ uineas pulcerrimas

Expanded text:
ca equinoctium agri nunc stercorandi sunt, sed in colle spissius, in campo rarius: letamina disponentur cum luna minuitur, que res herbis si servetur officiet, uni iugero asserit Columella XXIV stercoris carpenta sufficere; in plano vero XVIII. Sed iidem cumuli tot dissipandi sunt, quot ea die poterunt exarari, ne stercora exucca nihil prosint. Eiiciuntur quidem letamina et qualibet hyemis parte, sed si tempore suo eiici aliqua ratione non potuerunt antequam seras, more seminis, per agros pulverem stercoris sparge, vel caprinum manu proiice et terram sarculis misce; nec prodest nimium stercorare uno tempore, sed frequenter et modice. Ager aquosus plus stercoris, siccus vero minus requirit. Sed si letaminis copia non abundat, hoc pro stercore optime cedit, ut sabulosis locis cretam id est argillam spargas; cretosis ac nimium spissis sabulonem: hoc et segetibus proficit et vineas pulcherrimas
Abbreviated transcription (Latin):
oportere: qͣmꝙͣ ⁊ huic leges sint ꝓpͥe. Mili¬
um. panitũ rapa ⁊ napꝰ nͥ inst̾coratõne ñ¬
sexunt᷑. agro ñ st̾corato: frumentũ potiuᷤᷤ
qͣmͣ ordeũ serito. Item in noualib. tam̃ et¬
qͣm recentissime st̃corato solo serutit. Ius¬

Expanded text:
oportere, quamquam et huic leges sunt propriae. milium, panicum, rapa, napus nisi in stercorato ne seritor. non stercorato frumentum potius quam hordeum seritor. item in novalibus , tametquam recentissime stercorato solo. au
Abbreviated transcription (Latin):
si qͣs pofis inuenire uedatas. Iu sto¬
hem s̃ ad arbustũ faciendũ. duas radica¬
tes uites deponis: hoc seruans. ue se
in radice contingant. s lapides qͥnũ
Ipe libraꝵ medios int̾utrãq cõstitu¬
ee ⁊ ip̃as uited ad scrobis latera dis¬
creta cõiunges. Mago asserit scrobẽ
ñ pͥmo anno eẽ tõplendã. s subinde
crequãdam: q̃ res uitẽ faciet altius
fundate radites. S hoc aridie ꝓuin¬
cuis forte cõueniat: hũidis ã sata pu¬
trefient recepto hũore. nisi statĩ t̾ra
nimulet᷑. S arbusta cͥ faciet: plan¬
tas arboꝵ de hiis generib ponat.
Uł si agro suppetit hundantia: hiis
utatur ppło. ulmo fraxint. In mon¬

Expanded text:
si quas potueris invenire vexatas. In scrobe autem ad arbustum faciendum, duas radicatas vites depones; hoc servans ne se in radice contingant, sed lapides quinum prope librarum medios inter utramque constitues et ipsas vites ad scrobis latera discreta coniunges. Mago asserit, scrobem non primo anno esse complendam, sed subinde coequandam, que res vitem faciet altius fundare radices. Sed hoc aridis provinciis forte conveniet. Humidis autem sata putrefient recepto humore, nisi statim terra cumuletur. Sed arbusta qui faciet, plantas arborum de his generibus ponat: vel si suppetit abundantia, his utatur, populo, vimo, Fraxino. In
Abbreviated transcription (Latin):
generose uitis. pͥus in sem̃aria nirͥ¬
re debebis: ut inde radicata tnͣsferatit
ad scrobem tui arbor in iũcta est. Se¬
minariũ uͦ dicimꝰ eq̃ fossã tabulã.
pedũ duoꝵ semis altitudine. In hac
breuissimo spatio distantia int̾ seler¬

Expanded text:
generose vitis prius in seminario nutrire debebis, ut inde radicata transferatur ad scrobem cui arbor iniuncta est. Seminarium vero dicimus eque fossam tabulam pedum duorum semis altitudine. In hac brevissimo spatio distantia inter se sar
Abbreviated transcription (Latin):
ab arbore sua sesqͥ pedis spacio dista¬
re debebit. Nam uitis multũ sub¬
iecta arbori: in cremento arboris oppri¬
met᷑. Caueis ⁊̃ munienda est. adu̾sum
pecoris appetentis iniurias. ⁊ arbo¬
ri sue ꝓtinꝰ alliganda. Est ⁊ aliud de¬

Expanded text:
 arbore sua sesquipedis spatio distare debet; nam vitis multum subiecta arbori, incremento arboris opprimetur. Caveis etiam munienda est adversum pecoris appetentis iniurias et arbori sue protinus alliganda. DE VINEIS
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m sentiunt: quib sanguis ñ ẽ S ⁊
sangͥnẽ hominũ: ⁊̃ cũ lumine eiꝰ aug̾i
dore siccat᷑ liqͦr: ⁊ hoc ẽẽ masculũ sydus
accepimꝰ. torrens cuncta sorbensq. Sic
mari late patenti: saporẽ in coqui fal
Econtrario ferunt lune femineũ ac mol¬
le sydꝰ aq̃ nocturnũ: solu̾e hũorẽ ⁊ tͣhe
ũ auferre. Id manifestũ est qd̾ feraꝵ oc¬
tisa corpora in talem uisu suo resoluat.
sõpnoq sopitis torporẽ cõtractũ in caput
reuocet. glatiẽ refundat: tunctisq hu¬
mifico spũ laxet. Aꝵ. ĩ¬

Expanded text:
spiritum sentire quibus sanguis non sit, sed et sanguinem, hominum etiam, cum lumine eius augeri dore siccatur liquor, et hoc esse masculum sidus accepimus, torrens cuncta sorbensque. sic mari late patenti saporem incoqui salcontrario ferunt lunae femineum ac molle sidus, atque nocturnum solvere umorem et trahere, non auferre. id manifestum esse, quod ferarum occisa corpora in tabem visu suo resolvat somnoque sopitis torporem contractum in caput revocet, glaciem refundat cunctaque umifico spiritu laxet. i
Abbreviated transcription (Latin):
post horam scd̾am uł t̾ciã: cũ res ẽẽ desi¬
erit. quẽ nõ potest. S statim cooperiẽ¬
da est aute noctẽ: nã si nuda manserit.
hũore corrũpit᷑ noctis. Obseruandũ ẽ¬
ne ante lunã .xxu. serat᷑: qr si satã lima¬
ces ꝑsecunt᷑.

Expanded text:
post horam secundam vel tertiam, cum ros esse desierit, quem ferre non potest: sed statim cooperienda est ante noctem; nam si nuda manserit, noctis humore corrumpitur. Observandum ne ante XXV. Lunam seratur, quia sic satam limaces persequunt
Abbreviated transcription (Latin):
plem᷑. Considerate inqͥt lilia agͥ qnͣtus
sit candor in foliis: ꝙ̃ admodũ ip̃a folia
stipata ab imo ad sũmũ uideant᷑ assur¬
g̾e ut scyfi expͥmant formã: ut auri q̃¬
dã spẽs intus effulgeat. tĩ tñ uallo ĩcͥcui¬
tu floris obsepta: nulli pateat iniurie.
Diqͥs ht̃ florẽ decerpat ⁊ soluat q̃ tãti¬

Expanded text:
em? considerate lilia agri, quantus sit candor in foliis, quemadmodum stipata ipsa folia ab imo ad summum uideantur adsurgere, ut scyphi exprimant formam, ut auri quaedam species intus effulgeat, quae tamen uallo in circuitu floris obsaepta nulli pateat iniuriae. si quis hunc florem decerpat et sua soluat
Abbreviated transcription (Latin):
Tunꝰ est arbor
orientis nobilissima: cuiꝰ gn̾is ligna sa¬
lomoni attulit regina saba. Sunt aũt ĩ¬
putribłia. spinosa ⁊ alba: fulgentia nimi
polita scilicet: ⁊ instar eboris relutentia

Expanded text:
us est arbor orientis nobilissima, cuius generis ligna Salomoni attulit regina Saba; sunt autem imputribilia, spinosa et alba, fulgentia nimis, polita scilicet et instar eboris relucentia
Abbreviated transcription (Latin):
incrementũ maiꝰ acqͥrit: si putatõib adiu¬
uet᷑. Castanea inserit᷑ sic̃ ꝓbaut ip̃e sb̾ cor¬
tice. mñse martio uł apͣli: tñ gn̾e utroq Ren¬
det. Põt ⁊ motulari. Inserit in se ⁊ in salice:
s ex salice tardiꝰ maturat. ⁊ fit asperior in

Expanded text:
incrementum maius acquirit, si putationibus adiuincrementum maius acquirit, si putationibus adiuvetur. Castanea inseritur, sicut probavi ipse, sub cortice, mense martio vel aprili, tamen genere utroque respondet: potest et inoculari. Inseritur in se et in salice; sed ex salice tardius, maturat et fit asperior in
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tñ harenosũ. In sabulone ꝓueniũt: s hu¬
mecto. suigra f̾ra illis apta est: ⁊ tarbũtuluᷤ
⁊ tofus diligent̾ infractus. In spisso agro
⁊ rubrica uix ꝓiterũt: u argilla ⁊ glarea
pidũ ñ retusat. si humor assenserit. Delet¬
tat᷑ cliuis ⁊ opatis regionib: ac maxime
qͥ huic destinat᷑ arbusto: altitudine pediᷤ
untꝰ serus uł duoꝵ. uł totus aut sulcis
in ordinẽ destinatis. aut c̾te aratris resol¬
ui hino inde findentib. Qri fimo satiatuᷤ
at redactus ĩ pulu̾em. tastanee sem̃ accipi¬
at: ñ ampliꝰ pedis dodrante demersũ Uni¬
cuiq semini: pp̃ notã surculus debet ĩfici.
plantas tnͣsferre debebũt. Locus tũ deduc¬
tõra liquoris accipiat: ne humor unsidens
limo g̾men extinguat. Cui placet: potest
castanee ĩ ꝓpaginẽ ducere uria uirgulta q̃
in radice nascunt᷑. Nouũ castaneñ: circũ fo¬
di debet assidue. Mense martio ⁊ septẽbri:

Expanded text:
non tamen arenosum, in sabulone proveniunt sed hunon tamen arenosum, in sabulone proveniunt sed humecto, nigra terra illis apta est: et carbunculus et tofus diligenter infractus, in spisso agro et rubrica vix provenit, in argilla et glarea tepidum non recusat, si humor assenserit. Delectatur clivis et opacis regionibus ac maxime qui huic destinatur arbusto, altitudine pedis unius semis vel duorum, vel totius; aut sulcis in ordinem destinatis, aut certe aratris resolui hincinde findentibus qui fimo satiatus ac redactus in pulverem. Castanearum semen accipiant, non amplius pedis dodrante demersum: unicuique semini propter notam surculus debet infigi. plantas transferre debebunt. Locus tamen deductoria liquoris accipiat, ne humor insidens limo, germen extinguat. Cui placet potest castanee in propaginem ducere ima virgulta que in radice nascuntur. Novum castaneum circunfodi debet assidue, mense martio et septembri;
Abbreviated transcription (Latin):
serit᷑. ⁊ plantis q̃ sponte
nascunt᷑ ⁊ semuine. D q̃ plantis serit᷑ ita
egra est: ⁊ biennio de eiꝰ uita sepedubitet᷑.
Serenda ẽ gͦ ip̃is castaneis. id est seminibꝰ
sius: m̃se nouẽbri. itẽ februario. Eligende
st̃ castanee ad ponendũ: retentes. gnͣdes ma¬
ture Quas si mẽse nouẽbri ponamꝰ: faci¬
lẽ se p̃sentia fructus ip̃iꝰ p̾stat. Si uͦ febru¬
ario ponemꝰ: ut usq tũc duret ita facien
dũ In umibra castanee ficcent᷑ ex pause. tũc
ĩ angustũ ⁊ sictũ locũ tnͣslate cumulũ fa¬
tiant. ⁊ eas om̃s fluuialis harena dili¬
git̾ operiat. Post dies tͥguita eas remo¬
ta harena. in aꝙͣ frigidã raittas. Q̾ sane
st̃ mergunt᷑: suꝑ natat q̃tũq uexata est.
Itẽ qͣs ꝓbasti siłr obrues: ⁊ post f̾ginta
dies eq̃ ꝓbas. Hoc cũ t̾cio feceris: usꝙ ad
ueris initiũ serere debebis q̃ manserint
illibate. Alitͥ in uasculis seruant. harena
parit᷑ mussa amant solũ molle ⁊ sotutũ.

Expanded text:
seritur et plantis que sponte nascuntur et semine; sed que plantis seritur ita egra est, ut biennio de eius vita sepe dubitetur. Serenda est ergo ipsis castaneis, hoc est seminibus suis, mense novembri, item februario. Eligende sunt castanee ad ponendum recentes, grandes, mature, quas mense Novembri ponamus; facilem se presentia fructus ipsius prestat. Si vero februario ponemus, ut usque tunc durent, ita faciendum est. In umbra castanee siccentur expanse: tunc in angustum et siccum locum translate, cumulum faciant et eas omnes fluvialis arena diligenter operiat, post dies XXX eas remota arena in aquam frigidam mittes; que sane sunt merguntur, supernatat quecumque vexata est: item quas probasti similiter obrues et post XXX dies eque probabis. Hoc cum tertio feceris, ad veris initium serere debebis, que manserint illibate. Aliqui in vasculis servant arena pariter immissa. Amant solum molle et solutum,