comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et est infideli de terior. ut apłc
non pparauit. et non fecit sccłm
uoluntatem eius: uapulabit
multis. Multi hanc sententiã
male intelligentes. nolunt sci¬
re quid faciant. et quasi minꝯ
se uapulaturos existimant. si
nesciant quid oꝑari debuerant.
S aliud nescisse: aliud est scire
noluisse. Nescit namq. qui ap¬
phendere uolet. et non ualet.i
autem ut nesciat aurẽ a uoce:
ueritatis aũtit: iste nõ nesciẽs.
s contemptor adicitur.
Ui autẽ non cognouit.
et non fecit digna: pla¬
gis uapulabit paucis. Omni
autem cui multum datum est:
multum queretur ab eo. Et
cui commendauunt multum:¬
plus petunt ab eo. Quare pꝯtꝙͣ
dixit cui multum datum ẽ. ad ie¬
cit. et cui commendauunt mul¬
tum subaudis diuina uidiciar
nisi forte ꝑ hoc uttumq fideliũ
ordinem. et rectorum uidelicet.
et subditorum uoluit intima¬
re: Quia multum sepe datur
etiam quibusq priuatis. quibꝯ
et cognitio dñice uoluntatis. et

Expanded text:
et est infideli deterior, ut Apostet est infideli deterior, ut Apostnon praeparavit, et non fecit secundum voluntatem ejus, vapulabit multis. Multi hanc sententiam male intelligentes, nolunt scire quid faciant, et quasi minus se vapulaturos existimant, si nesciant quid operari debuerant. Sed aliud est nescisse, aliud est scire noluisse. Nescit namque, qui apprehendere volet vult, et non valet; qui autem ut nesciat autem a voce veritatis avertit, iste non nesciens, sed contemptor addicitur. Qui autem non cognovit, et fecit digna plagis, vapulabit paucis. Omni autem cui multum datum est, multum quaeretur ab eo; et cui commendaverunt multum,plus petunt ab eo. Quare postquam dixit, Cui multum datum est, adjecit: Et cui commendaverunt multum? subaudis divina judicia. Nisi forte per hoc utrumque fidelium ordinem, et rectorum, videlicet, et subditorum, voluit intimare, quia multum saepe datur etiam quibusque privatis, quibus et cognitio Dominicae voluntatis, et
Abbreviated transcription (Latin):
rauerit: s tantum quod ad ius¬
sionem dñi quandocumq uẽ¬
turi. conseruis in tempore tri¬
tici mensuram dederit. lyoc est
uł ẜmonis diuini. uł exempli
sui regulam monstrauerit. Qn
etiam quosdam bonos seruos:
legimus ab apło castigatos: qd̃
trementes atq anxii crederẽt
instare diem dñi. quem ip̃e in¬
opinatum ꝓmiserit ẽẽ uenturũ.
Unde optimum ẽẽ ꝓbatur. quã¬
quã magno oꝑe si liceat cupia-
nimiter tamen nos nescire que
scire non liceat: tantum exẽplũ
boni serui. siue ꝓpe. seu ꝓcul sit pa¬
ratos expectare et diligere ad¬
uentum eius.
Eniet dominus setui
illius in die qua non spe¬
rat. et hora qua nescit: et diui
det eum partemq eius cum
in fidelibus ponet. Hiuidet eũ
non gladio de secando. s afide¬
lium consortio segregando: et
eis qui nũqͣm uł ad fidem ꝑti-¬
nuerunt sociando. Quia qui su¬
orum et maxime domesticoꝵ
curam non habet. fidem negaũ.

Expanded text:
raverit, sed tantum quod ad jusraverit, sed tantum quod ad jussionem domini quandocunque venturi conservis, in tempore, tritici mensuram dederit: hoc est, vel sermonis Domini, vel exempli sui regulam monstraverit. Quin etiam quosdam bonos servos legimus ab Apostolo castigatos, quod trementes atque anxii crederent instare diem Domini, quem ipse inopinatum promiserit esse venturum. Unde optimum esse probatur, quanquam magnopere, si liceat, cupiamunimiter tamen nos scire quae scire non liceat, tantum in exemplum boni servi, sive prope seu procul sit, paratos exspectare et diligere adventum ejus. eniet dominus servi illius in die qua non sperat, et hora qua nescit, et ddet eum, partemque ejus cum infidelibus ponet. Dividet eum non gladio desecando, sed a fidelium consortio segregando; et eis qui nunquam vel ad fidem pertinuerant sociando, quia qui suorum et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit,
Abbreviated transcription (Latin):
laborant in u̾bo et doctrina.
uod si dixerit seruus ille
in corde suo moram facit
dominus meus uenire. et cepit
ꝑcutere pueros et ancillas. et ede
et bibere. et in ebriari. Sic̃ ĩ uno
fideli dispensatore totus bonoꝵ
rectorum quomodo uł uiuat uł
remueretur ordo docetur: sic et
cunctorum p̃sulum malorum :¬
dampnandũ pariter opus ⁊ dãp¬
natio narratur et̾na. qui neglec¬
to dñi timore non modo ip̃i lu¬
xurie uacant. s et subditos ĩ iu¬
riis stimulant. Quamuis et
tẏpice possit intelligi. pueros et
ancillas ꝑcutere corda infirmo¬
rum. ne ad huc infide. spe. et ka¬
ritate solidatorum: ostenso pra¬
ue oꝑationis. aut locutionis ex¬
emplo uiciare. E dete autẽ et
bibere et in ebriari: cunctis faci¬
norib et scł̃i illecebris que mẽ¬
tem dementent et errare faciãt
occupari. Hota sane int̾ uicia:
serui mali a scriptum. quod tar¬
dum dñi sui reditum putauit:
non autẽ int̾ bonas uirtutes an¬
numeratum qd̾ hunc cito spe¬

Expanded text:
et doctrina . Quod si dixerit servus ille in corde suo, Moram facit dominus meus venire, et coeperit percutere pueros, et ancillas, et edere, et bibere, et inebriari. Sicut in uno fideli dispensatore totus bonorum rectorum, quomodo vel vivat vel remuneretur, ordo docetur, sic et cunctorum praesulum malorum damnandorum pariter opus, et damnatio narratur aeterna, qui neglecto Domini timore, non modo ipsi luxuriae vacant, sed et subditos injuriis stimulant. Quamvis et typice possit intelligi pueros et ancillas percutere, corda infirmorum nec adhuc fide, spe et charitate solidatorum, ostenso pravae operationis aut locutionis exemplo vitiare. Edere autem, bibere et inebriari, cunctis facinoribus et saeculi illecebris quae mentem dementent, et errare faciant, occupari. Nota sane inter vitia servi mali ascriptum quod tardum domini sui reditum putaverit, non autem inter boni virtutes annumeratum quod hunc citum spe
Abbreviated transcription (Latin):
ex hortatio sub infeitur: cum di¬
citur.
Tuos estote parati: quia
qua hora non putatis filiꝰ
hominis uenit. Hesciente enĩ
patre familias. fur domum ꝑfo¬
dit. quia dum a sui custodia spc̃
dormit. in ꝓuisa mors ueniens
carnis nr̃e habitaculum irrum¬
pit. et eum quem dnm̃ domus
inuenerit dormientem necat.
Quia cum uentura dampna spxẽ
minime preuidet. hunc mors
ad supplicium nescientem rapit.
furi autem resisteret si uigila¬
ret. quia aduentum iudicis qui
occulte animam rapit p̃cauens.
ei penitendo occinrteret: ne impe¬
timam dominus nr iocuto uo¬
luit nobis ẽẽ in cognitam: ut sẽꝑ
possit ẽẽ suspecta: ut dum illam
p̃uidere non possumus: ad illam
sine int̾missione sparemur.
ad nos dicis hanc parabo¬
lam. an et adomnes: Duo quide
dominus in p̃missa parabola:
monuerat. et se uidelicet subito
uenturum. et illos eum paratos
rit. Cum ait adnos dicis an
et omnes: non facile patet. Et
quid ẽ in eo quod ait nos ⁊ os:
non allos quam uł apłos. apło¬

Expanded text:
fertur, cum dicitur: vos estote parati, quia qua hora non putatis Filius hominis veniet. Nesciente enim patrefamilias fur domum perfodit, quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors veniens carnis nostrae habitaculum irrumpit, et eum quem dominum domus invenerit dormientem necat, quia cum ventura damna spiritus minime praevidet, hunc mors ad supplicium nescientem rapit. Furi autem resisteret, si vigilaret, quia adventum judicis, qui occulte animam rapit, praecavens, ei poenitendo occurreret, ne impoetimam Dominus noster idcirco voluit nobis esse incognitam, ut semper possit esse suspecta, ut dum illam praevidere non possumus, ad illam sine intermissione praeparemur. ad nos dicis hanc parabolam, an et ad omnes? Duo quidem Dominus praemissa parabola monuerat: et se videlicet subito venturum, et illos eum paratos rit, cum ait: Ad nos dicis, an et ad omnes? non facile patet. Et quidem in eo quod ait, Nos et omnes, non alios quam vel apostolo
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis forma. in diuinitatis sue
contemplatione nos eleuat. Et
transire eius ẽ: inclaritatis sue:
speculationem nos ducete. cum
eum quem in humanitate ĩiu¬
dicio cernimus: etiam indiuini¬
tate pot iuditium uideamus.
Tsi uenerit insccła uigi¬
lia. et si inc̾cia uigilia ue¬

Expanded text:
formam divinitatis suae contemplatione nos elevat. Et transire enim est in claritatis suae speculationem nos ducere, cum enim eum quem in humanitate in judicio cernimus, etiam in divinitate post judicium videmus. t si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigilia
Abbreviated transcription (Latin):
Scclã adolescentia uel iuuentus:
que auctoritate sacti eloquii unũ
sunt dicentis. letare iuuenis in
ad olescentia tua. Tercia autem.
senectus accipitur. Qui ergo ui¬
gilare in prima uigilia noluit:
custodiat uł sccłam: ut qui con¬
ũti a prauitatibus suis in pueri¬
cia neglexit: aduias uite saltem
in tempore iuuentutis euigilet.
Et qui uigilare in sccła uigilia
noluit: tetciae uigilie remecdia
nõ amittat: ut qui et iniuuen¬
tute ad uias uite nõ euigilat:
saltem insenectute tesipiscat. Ad
extutiendam uo mentis nr̃e de¬
sidiam: etiam exteriora damp¬
na ꝑ similitudinẽ deducuntur.
ut ꝑ hec animus ad suam custodi¬
am suscitetur. Nam dicitur.
Oc autẽ scitote: qm̃ si sciret
pat̾ familias qua hora fur
ueniret. uigilaret utiq. et non si

Expanded text:
uventus, quae auctoritate sacri eloquii unum sunt dicentis: Laetare, juvenis, in adolescentia tua . Tertia autem, senectus accipitur. Qui ergo vigilare in prima vigilia noluit, custodiat vel secundam, ut qui converti a pravitatibus suis in pueritia neglexit, ad vias vitae saltem in tempore juventutis evigilet. Et qui vigilare in secunda vigilia noluit, tertiae vigiliae remedia non amittat, ut qui et in juventute ad vias vitae non evigilat, saltem in senectute resipiscat. Ad excutiendam vero mentis nostrae desidiam, etiam exteteriora damna per similitudinem deducuntur, ut per haec animus ad sui custodiam suscitetur, nam dicitur: Hoc autem scitote, quoniam si sciret paterfamilias qua hora fur veniret, vigilaret utique, et non
Abbreviated transcription (Latin):
michi opus erant. et his qui me¬
cum sunt. ministrau̾unt manus
nste. Omnia ostendi uobis.
qm̃ sic laborantes opoetet sus¬
cipe infirmos.
Acite uobis sacculos: qui
non ueterascunt. Et ele¬
nosunlas uidelicet oꝑando: quar̃
merces in et̾num maneat. Ubi
non hoc p̃ceptum ẽẽ putandum
ẽ. ut nichil peccunie reseruetur
a scĩs. uł suis scilicet uł pauꝑum
usibus suggerende: cum ⁊ ip̃e
dominus cui ministrabant an¬
głi. tamen ad informandum:
ecc̃am suam loculos habuisse
legatur: et afidelibus oblata
conseruans. et suorum necessita¬
tib. aliisq inligentibus tri¬
buens. s ne deo ꝓpt ista seruiat᷑.
et ob in opie timorem iusticia:

Expanded text:
mihi opus erant, et his qui memihi opus erant, et his qui mecum sunt, ministraverunt manus istae. Omnia ostendi vobis, quoniam sic laborantes, oportet suscipere infirmos . Facite vobis sacculos qui non veterascunt. Eleemosynas videlicet operando, quarum merces in aeternum maneat. Ubi non hoc praeceptum esse putandum est, ut nil pecuniae reservetur a sanctis, vel suis scilicet, vel pauperum usibus suggerendae: cum et ipse Dominus cui ministrabant angeli, et tamen ad informandam Ecclesiam suam loculos habuisse legatur, et a fidelibus oblata conservans, et suorum necessitatibus aliisque indigentibus tribuens: sed ne Deo propter ista serviatur, et ob inopiae timorem ju
Abbreviated transcription (Latin):
dare uob̾ regnum. Pusillum gre¬
gem electorum. uł ob comparatio¬
nem maioris numeri reꝓborum.
uł pocius ob humilitatis deuotio¬
nem nominat. Quia uidelicet
ecc̃am suam quanta libet nume¬
rositate iam dilatatam. tamen
usq adfinem mundi humilita¬
te uult crescete: et ad ꝓmissumr
regnum humilitate ꝑuenire.
Ideoq eius labores blande conso¬
latus. quam regnum dei tantum
querere p̾cepit: eidem regnum a
patre dandum complacita benig¬
nitate ꝓmittit.
Endite que possidetis: et
date elemosinam. Holite
inquit timere ne ꝓpt̾ regnum di
militantibꝰ huius uite necessari¬
a desint: quin etiam possessa ꝓpt̃
elemosinam uendite. Quod tc̃
digne fit: quando quis semel ꝓ
domino suis omnibus spretis.:
nichominus pot hec labore ma¬
nuum. unde et uictum transigẽ.
et elemosinam dare queat oꝑat᷑.
Unde głatur apłs dicens. Argẽ¬
tum et aurum aut uestẽ nullius
concupiui ip̃i scitis: qm̃ ad ea que

Expanded text:
dare vobis regnum. Pusillum gredare vobis regnum. Pusillum gregem electorum, vel ob comparationem majoris numeri reproborum, vel potius ob humilitatis devotionem nominat. Quia videlicet Ecclesiam suam quantalibet numerositate jam dilatatam, tamen usque ad finem mundi vult crescere, et ad promissum regnum humilitate pervenire. Ideoque ejus labores blande consolatus, quam regnum Dei tantum quaerere praecipit, eidem regnum a Patre dandum complacita benignitate promittit. endite quae possidetis, et date eleemosynam. Nolite, inquit, timere ne propter regnum Dei militantibus hujus vitae necessaria desint, quin etiam possessa propter eleemosynam vendite. Quod tunc digne fit quando qui, semel pro Domino suis omnibus spretis, nihilominus post haec labore manuum unde et victum transigere, et eleemosynam dare queat, operatur. Unde gloriatur Apostolus, dicens: Argentum, aut aurum, aut vestem nullius concupivi, ipsi scitis, quoniam ad ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
autem ur̃ scit: qm̃ his indigetis.
Uerumptamen quenite regnum
dei: et hec omnia adicientur uob̾.¬
Hic manifestissime ostendit nõ
hec ẽẽ appetenda. tãqͣm talia bõa
cere. si quid faciamus: s tamẽ cẽ
necessaria. Quid enim int̾ sit
int̾ bonum quod appetendũ ẽ.
et necessarium quod sumendũ
e. hac sententia declarauit cum
ait. Uerumptamen querite re¬
gnum dei: et hec omnia adiciẽt᷑
uobis. Regnum ergo dei bonũ.
nr̃m ẽ. et hoc appetendum: et ibi
sinis constituendus ꝓpt̾ quod :¬
omnia faciamus: quecumq fa-¬
cimus. O quia in hac uita mi¬
litamus ut ad illud regnum.
puenire possimus: que uita sine
his necessariis agi non pot̃: ad¬
non ait dabuntur s adicientur.
pfecto indicat aliud ẽẽ quod.
principalit datur. aliud quod sr̃¬
adclitur. Quia nobis in intenti¬
one et̾nitas: in usu u̾o tempora¬
litas cẽ debet. Et illud datur.
et hoc nimirum ex habundanti.
suꝑ adlitur.
quia complacuit patri ur̃o

Expanded text:
autem uester scit, quoniam his indigetis. autem uester scit, quoniam his indigetis. uerum tamen quaerite regnum dei, et haec omnia adicientur uobHic manifestissime ostendit non haec esse appetenda tanquam talia bona cere, si quid facimus, sed tamen esse necessaria. Quid enim intersit inter bonum quod appetendum est, et necessarium quod sumendum est, hac sententia declaravit, cum ait: Verumtamen quaerite regnum Dei, et haec omnia adjicientur vobis. Regnum ergo Dei bonum nostrum est, et hoc appetendum, et ibi finis constituendus, propter quod omnia faciamus quaecunque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest, Adnon ait 'dabuntur', sed ' adicientur', profecto indicat aliud esse, quod principaliter datur, aliud, quod superadditur. Quia enim nobis in intentione aeternitas, in usu vero temporalitas esse debet, et illud datur, et hoc nimirum ex abundanti superadditur. quia complacuit Patri vestro
Abbreviated transcription (Latin):
exaudiet me cras iusticia mea.
Et insamuelis phantasmate
phitonissa loquitur ad saulem:
cras eris mecum.
Tuos nolite querere qͥd
manducetis: aut quid bi¬
batis. Hotandum qd non ait
nolite querere uel sollicite esse
de cibo aut potiraut ĩdimento:
s exp̃ssius quid inquit mãdu¬
cetis aut quid bibatis. Et supͣ.
neq corpori quid uestiamini.
Ubi mͥ uidentur argui qui spre¬
to uictu uł uestitu cõmuni. lau¬
ciora sibi uł austeriora pre his
cum quib uitam ducunt: ali¬
menta uł indumenta requirũt.
Tnolite ĩ sublime
tolli. Prohibita sollici¬
tudine de alimentis. consequẽ¬
ter ne extollantur admonuit.
Primo enim hec ad necessitatẽ
complendam homo querit. Cũ
autẽ hec abundaũit: incipit
et suꝑbire de talibus. Cale ẽ hoc.
ac si se uuln̾atus quis iactet. qd̃
habeat multa emplastra ĩ domo:
cum hoc illi bonum ẽẽt. uulneta
non habete. et nemo quidem in¬
digeret emplastto.
Ec enim omnia gentes
mundi inquirunt. Pat̃

Expanded text:
exaudiet me cras justitia mea . exaudiet me cras justitia mea . Et in Samuelis phantasmate, Pythonissa loquitur ad Saulem: Cras eris mecum . Et vos, nolite quaerere quid manducetis, aut quid bibatis. Notandum quod non ait, Nolite quaerere vel solliciti esse de cibo, aut potu, aut indumento, sed expressius, Quid, inquit, manducetis, aut quid bibatis. Et supra, Neque corpori, quid vestiamini. Ubi mihi videntur argui, qui spreto victu, vel vestitu communi, lautiora sibi vel austeriora prae iis cum quibus vitam ducunt, alimenta, vel indumenta, requirunt. Et nolite in sublime tolli. Prohibita sollicitudine de alimentis, consequenter ne extollantur admonuit. Primo enim haec ad necessitatem implendam homo quaerit. Cum autem haec abundaverint, incipit et superbire de talibus. Tale est hoc ac si se vulneratus quis jactet quia habet multa emplastra in domo, cum hoc illi bonum esset ut vulnera non haberet, et ne uno quidem indigeret emplastro. ec enim omnia gentes mundi quaerunt: pater
Abbreviated transcription (Latin):
factum ẽẽ: ut tante statute cor¬
pus habeatis. Si ergo inquit
neq qd̾ minimũ ẽ potestis. mi¬
nimum enim hoc ẽ. s deo: corpo
etiam documentum ꝓpt̃ uestitũ:
sicut datum ẽ ꝓpt̃ alimentum.
Itaq sequitur et dicit.
Onsidetate lilia quomͦ
crescunt. nõ laborant. nõ
uent. S ista documenta non
nem discutienda sunt: ut que¬
ramus quid significent corui.
aut lilia. Posita sunt enĩ ut
de rebus minoribus maiora
ꝓsuaderentur.
Ico autẽ uobis. nec salo¬
mon in omni gła sua
uestiebatur sicut unum existis.
Et reuera quod sericum. que
regum purpura. que pictura tec¬
tricum potest floribꝰ compara¬
ri: Quid ita rubet ut tosa: Qd
ita candet ut lilium. Uiole uo
purpuram nullo supari murice.
oculorum magis quam sermo¬
num indicium est.
Iautem fenum quod ho¬
die ẽ magro. et cras ĩcli¬
banum mittitur. deus sic uestit:
quanto magis uos pusille fidei:
Cras inscripturis: futurum tẽpꝯ
intelligitur. dicente iacob. Et

Expanded text:
factum esse ut tantae staturae corfactum esse ut tantae staturae corpus habeatis. Si ergo inquit neque quod minimum est potestis, minimum enim est hoc, sed Deo, corporetiam documentum propter vestitum, sicut datum est propter alimentum. Itaque sequitur, et dicit: Considerate lilia quomodo crescunt, non laborant, non nent. Sed ista documenta, non cutienda sunt, ut quaeramus quid significent corvi aut lilia; posita sunt enim, ut de rebus minoribus majora persuaderentur. Dico autem vobis, nec Salomon in omni gloria sua vestiebatur sicut unum ex istis. Et revera, quod sericum, quae regum purpura, quae pictura textricum, potest floribus comparari? Quid ita rubet ut rosa? quid ita candet ut lilium? Violae vero purpuram nullo superari murice, oculorum magis quam sermonum indicium est. i autem fenum quod hodie in agro est, et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit, quanto magis vos, pusillae fidei? Cras in Scripturis futurum tempus intelligitur, dicente Jacob: Et
Abbreviated transcription (Latin):
absq cura et erumpnis dei a¬
luntur ꝓuidentia. que hodie st̃.
et cras non erunt. quorum aĩa
mortalis ẽ. et cum eẽ cessauint
semꝑ non erunt: quanto ma¬
gis homines quib etnitas
pmittitur. dei reguntur impe¬
Uanto magis pluris
estis illis: Idẽ carius uos
ualetis. quia utiq tationale:
animal sicuti ẽ homo. sublimiꝰ
ordinatum ẽ in rerum natura:
quam irrationabilia sicuti st̃
aueo.
Uis autem ur̃m cogitãdo
potest adicere ad staturã
suam cubitum uum: Si ergo
neq qd minimũ ẽ potestis: quid
de ceteris solliciti estis: Idẽ. cuiꝰ
potestate atq dominatu factũ ẽ.
ut ad hãc staturam corpꝰ ur̃m ꝑ-¬
ducẽtur: eius ꝓuidentia. etiam
uestiri pot̃. Non autẽ ur̃a cura
factum ẽ: ut ad hanc staturam
ueniret corpꝰ ur̃m. Et hoc ĩtel¬
ligi potest. quod si curetis et ue¬
litis adicere inium cubitum hu¬
ic stature: non potestis. Illi ergo
etiam tegendi corporis curam
relinquite. cuius uidetis cura

Expanded text:
absque cura et aerumnis, Dei aabsque cura et aerumnis, Dei aluntur providentia, quae hodie sunt et cras non erunt, quorum anima mortalis est, et cum esse cessaverint, semper non erunt, quanto magis homines, quibus aeternitas promittitur, Dei reguntur impeQuanto magis vos pluris estis illis! Id est, carius vos valetis. Quia utique rationale animal sicuti est homo, sublimius ordinatum est in rerum natura, quam irrationalia, sicuti sunt aves. uis autem vestrum cogitando potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? Si ergo neque quod minimum est potestis, quid de caeteris solliciti estis? Id est, cujus potestate atque dominatu factum est, ut ad hanc staturam corpus vestrum perduceretur, ejus providentia etiam vestiri potest. Non autem vestra cura factum esse, ut ad hanc staturam veniret corpus vestrum, ex hoc intelligi potest, quod si curetis et velitis adjicere unum cubitum huic staturae, non potestis. Illi ergo etiam tegendi corporis curam relinquite, cujus videtis cura
Abbreviated transcription (Latin):
metimus multo amplius nob̾
dm̃ dedisse qd̾ nos fecit. ⁊ compo¬
fuit ex anima et corpore: quã
ẽ alimentum et tegumentũ.
ut in telligas eum qui dedit
animam. multo facilius escam
ẽẽ daturum. Similit̾ eum qui
corpus dedit: multo facilius da
turum eẽ uestimentum. Quo
loco queri solet utrum ad aĩa
cibus iste ꝑtineat: cum anima
incorporea sit. iste autẽ cibus
corporeus. S animam hoc lo¬
co ꝓ ista uita positam noũimꝰ.
cuius retinaculum ẽ. alimentũ
istud corporeum. Sccl̃m hanc
significationem dictum ẽ. etiã
illud: qui amat animam suã
ꝑdet eam. Quod nisi de hac ui¬
ta acceꝑimus: quam oportet
ꝓ regno dei ꝑdete qd̾ potuisse
nires claruit: contrarium hoc
p̃ceptum erit illi sententie qd̾
dictum ẽ. Quid ꝓdest homini si
totum mundum lucretur: aĩe
autẽ sue detrimentum faciat.
Onsiderate
coruos quia non seminãt.
neq metunt. quib non ẽ cel¬
larium. neq horreum: et deus
pascit illos. Quod si uolatilia

Expanded text:
erimus multo amplius nobis Deum dedisse, quod nos fecit et composuit ex anima et corpore, quam est alimentum atque tegumentum, ut intelligas eum qui dedit animam, multo facilius escam esse daturum. Similiter eum qui corpus dedit, multo fturum esse vestimentum. 50. loco quaeri solet utrum ad animam cibus iste pertineat, cum anima incorporea sit, iste autem cibus corporeus. Sed animam hoc loco pro ista vita positam noverimus, cujus retinaculum est alimentum istud corporeum. Secundum hanc significationem dictum est etiam illud: Qui amat animam suam, perdet illam . Quod nisi de hac vita acceperimus, quam oportet pro regno Dei perdere, quod potuisse Martyres claruit, contrarium hoc praeceptum erit illi sententiae qua dictum est: « Quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum faciaonsiderate corvos, quia non seminant, neque metunt. Quibus non est cellarium, neque horreum, et Deus pascit illos. Quod si volatilia,
Abbreviated transcription (Latin):
Men dico uobis: quod
precinget se. et faciet il¬
los discumbere: et transiens:
ministrabit illis. Precinget se:
id est ad retributionẽ se pparat.
faciet illos discumbere: id est.
in et̾na quiete pausare. Discũbe̾
quippe nr̃m: in regno quiescere
ẽ. Unde rursum dominus ait.
Uenient et tecumbent cum a¬
braham et ysaac et iacob. Tran¬
siens autẽ dominus ministrat:
quia lucis sue illustratione nos
saciat. Transire u̾o dictum est.

Expanded text:
men dico vobis quod praecinget se, et faciet illos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecinget se, id est, ad retributionem praeparat; facit illos discumbere, id est, aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, et Isaac et Jacob . Transiens autem Dominus ministrat, quia lucis suae illustratione nos satiat. Transit vero dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
quã se auiciis ꝓ mundi huius
honestate contineat: s totam
spem in redemptoris sui aduẽtu
constituat. Unde et ꝓtinus sub-¬
dit
Tuos similes hominibꝰ¬
expectantibus dñm suũ:
quando reu̾̃tatur a nuptiis. Ad
nuptias quippe dominus abiit:
quia tesurgens amortuis: ascẽ¬
dens incelum suꝑnam sͥ angłoꝵ
multitudinẽ nouus homo copu¬
lauit. Qui tunc reutitur: cũ nb̃
iam ꝑ iuditium manifestatur.
Bene autem de seruis expectan¬
tibus subditur.
Tcum uenent et pulsa¬
uerit: confestim aꝑiant
ci. uenit quippe dominus: cũ ad
iudicium ꝓperat. Pulsat ueto:
cum iam pegritudinis molestiã
ẽẽ mortem uicinam designat.
Cui confestim apimus: si hũc
cum amore suscipimus. Aperire
enim iudici pulsanti non uult.
qui exire de corpore crepidat.
et uidere eum quem contemp¬
fisse se meminit: iudicem formi¬
dat. Qui autẽ de sua spe et ope¬
ratione securus ẽ: pulsanti con¬
festim aperit: quia letus iudicẽ

Expanded text:
quam se a vitiis pro mundi hujus quam se a vitiis pro mundi hujus honestate contineat, sed totam spem in Redemptoris sui adventu constituat. Unde et protinus subdit: Et vos similes hominibuexspectantibus dominum suum, quando revertatur a nuptiis. Ad nuptias quippe Dominus abiit, quia resurgens a mortuis ascendens in coelum supernam sibi angelorum multitudinem novus homo copulavit. Qui tunc revertitur cum nobis jam per judicium manifestatur. Bene autem de servis exspectantibus subditur: Ut cum venerit et pulsaverit, confestim aperiant ei. Venit quippe Dominus cum ad judicium properat, pulsat vero, cum jam per aegritudinis molestias esse mortem vicinam designat. Cui confestim aperimus, si hunc cum amore suscipimus. Aperire enim judici pulsanti non vult, qui exire de corpore trepidat, et videre eum quem contempsisse se meminit judicem formidat. Qui autem de sua spe et operatione securus est, pulsanti confestim aperit, quia laetus judicem
Abbreviated transcription (Latin):
xuriosi thesauri: epule sunt. Las¬
ciui. ludicra. Amatoribus: libido.
Huic seruit unusquisq. a quo
uincitur.
Int lumbi ur̃i p̃cincti: et
lucerne ardentes in ma¬
derat. uł in totum scło subditos.
uł scłaris intuitu commodi do¬
mino seruientes. pulchre breuit̾̃¬
q suos docet. et lumbos restrin¬
gere ꝓpt̾ continentiam ab amo¬
re rerum scłarium. et lucernas
ardentes habere: ut hoc ip̃m uõ
fine et tecta intentione faciant.
Aliter. Lumbos p̃cingimus: cũ
carnis luxuriam ꝑ continentiã
coartamus. Lucernas autẽ ar¬
dentes inmanibus tenemus:
cum ꝑ bona oꝑa ꝓximis nr̃is:
lucis exempla monstramus. Re¬
demptori et enim nr̃o unum si¬
ne altero nequa quã placete pͭ.
si aut his qui bona agit. ad huc
luxurie inquinamenta non dese¬
tit. aut his qui castitatem pre¬
minet: nec dum se ꝑbona opera
exercet. S et qui utrimiq agit:
restat ut quisquis ille ẽ. spe ad
suꝑnam patriam tendat: nequa¬

Expanded text:
xuriosi thesauri epulae sunt, lasxuriosi thesauri epulae sunt, lascivi ludicra, amatoris libido, hinc servit unusquisque a quo vincitur. int lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes in maderat, vel in totum saeculo subditos, vel saecularis intuitu commodi Domino servientes, pulchre breviterque suos docet, et lumbos praecingere propter continentiam ab amore rerum saecularium, et lucernas ardentes habere, ut hoc ipsum vero fine et recta intentione faciant. Aliter, lumbos praecingimus, cum carnis luxuriam per continentiam coarctamus. Lucernas autem ardentes in manibus tenemus, cum per bona opera proximis nostris lucis exempla monstramus. Redemptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si aut is qui bona agit adhuc luxuriae inquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeminet necdum se per bona opera exercet. Sed et si utrumque agitur, restat ut quisquis ille est, spe ad supernam patriam tendat, nequa
Abbreviated transcription (Latin):
Hesaurum nõ deficien¬
tem incelis: quo fut nõ
appropiat. neq tinea corrumpit.
Siue simplicit̃ accipiendum:
quod peccunia seruata deficiat.
uł uidelicet a fure thesauris erep¬
ta. uł inthesauris ip̃a sui fragi¬
gata phennem misccłie fructum
conferat in celis: seu certe ita
intelligendum quod thesaurus
boni operis si comodi trestris ce¬
casione condatur. facile corrup¬
tus int̾eat. At si celesti sola ĩtẽ¬
tione congregatur: nõ exteriꝰ
hominum fauore: non intus
ri. Fur enim de foris rapit: ti¬
nea scindit interius. Fur abstu¬
lit diuitias eorum de quibus do¬
minus ait: recepunt mercedem
suam. Cmnea corrumpit uestes
eorum: quos psalmista redarguẽs
ait. Qm̃ deus dissipat ossa hom¬
inum sͥ placentium. Ossa enim:
uiitutum robur appellat.
Bi enim thesaurus ur̃ ẽ.
ibi et cor ur̃m erit. Hoc:
non solum de peccunia: s et de
cunctis passionibus sentiendũ ẽ.
Gulosi deus: uenter ẽ. Ibi ergo
habet cor: ubi et thesaurum. Lu¬

Expanded text:
urum non deficientem in coelis, quo fur non appropiat, neque tinea corrumpit. Sive simpliciter accipiendum quod pecunia servata deficiat, vel videlicet a fure thesauris erepta, vel in thesauris ipsa sui fragiisto perennem misericordiae fructum conferat in coelis; seu certe ita intelligendum quod thesaurus boni operis, si commodi terrestris occasione condatur, facile corruptus intereat, ac si coelesti solum intentione congeratur, non exterius hominum favore, non intus ri?. Fur enim de foris rapit, tinea scindit interius. Fur abstulit divitias eorum de quibus Dominus ait, Receperunt mercedem suam . Tinea corrumpit vestes eorum, quos Psalmista redarguens ait: Quoniam Deus dissipat ossa hominum sibi placentium . Ossa enim virtutum robur appellat. bi enim thesaurus vester est, ibi et cor vestrum erit. Hoc non solum de pecunia, sed de cunctis passionibus sentiendum est. Gulosi deus venter est. Ibi ergo habet cor ubi et thesaurum. Lu
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid tribuitur: extra funda¬
tur. Hinc moyses a secreto dei
exiens. choruscantem faciem co-¬
ram populo uelat: quia nimi¬
rum turbis claritatis intime
archana nõ indicat. Pro qua¬
litate ergo audientium. forma¬
ri debet smno doctorum. ut et
ad sua singulis congruat. et
tamen a comunis edificatiõis
arte nũqͣm discedat.
Eatus ille ẜuus: quẽ cũ
uenerit dominus inue
nerit ita facienten. Uere dico:
uob̾. quia supra omnia que pos¬
sidet constituet eum. Quanta :¬
int̾ bonos auditores. et bonos
doctores meritorum distantia:
tanta ẽ et p̾miorum. Hos enĩ
ad ueniens cum uigilantes ĩ¬
uenerit. faciet discumbere: et
transiens ministrabit illis. Ill¬
os autem cum u̾bi annonam fa¬
milie sͥ credite fidelit̾q prudẽ¬
terq lispensantes inuenerit:
supra omnia bona que possitet
constituet: idest supra omnia
celestis regni gaudia. Hõ utiq
ut horum soli dñium teneant:
s ut eorum abundantius cete

Expanded text:
aliquid tribuitur, extra fundaaliquid tribuitur, extra fundatur. Hinc Moyses a secreto Dei exiens, coruscantem faciem coram populo velat, quia nimirum turbis claritatis intimae arcana non indicat . Pro qualitate igitur audientium formari debet sermo doctorum, ut et ad sua singulis congruat, et tamen a communis aedificationis arte nunquam recedat. eatus ille servus, quem cum venerit Dominus, inveinvenerit ita facientem. Vere dico vobis, quia super omnia quae possidet constituet eum. Quanta inter bonos auditores et bonos doctores meritorum distantia, tanta est et praemiorum. Hos enim adveniens, cum vigilantes invenerit, faciet discumbere, et transiens ministrabit eis. Illos autem cum verbi annona familiae sibi creditae, fideliter, prudenterque dispensantes invenerit, supra omnia quae possidet constituet, id est, supra omnia coelestis regni gaudia, non utique ut horum soli dominium teneant, sed ut eorum abundantius prae
Abbreviated transcription (Latin):
putas ẽ fidelis dispen-¬
sator et prudens: quem consti¬
tuit dominus suꝑ familiam
suam: Respondens ad inter¬
rogata saluator. primo docet
iudicium cunctis affuturum.
singulosq uxta meritum ope¬
ris ac sensus sui capacitatem.:
p̃mnia. uł tormenta nacturos. De¬
inde quod maxime quesierat
grãm uirtutum quã mundo at¬
tulerat. ac singulis quantum pos¬
sint ostendit ẽẽ sectandam. Ignẽ
inquit ueni mittere in t̾ram: et
quid uolo nisi ut accendatur: Sa-¬
ne quod ait. quis putas ẽ: diffi¬
cultatem nõ impossibilitatẽ pro-¬
ficiende uirtutis insinuat. Quo¬
modo psalmista. quis sapiens et
custodiet hec: Hon neminem.
s rarum significat. Nam alibi
idem ũbum nõ ꝓ difficili. s pro
impossibili posuit: deus quis si¬
milis erit tibi: idẽ nullus. Tu
ram. Per mensuram tritici: ex¬
primitur modus ubi. Alta et¬
enim queq multis audientib
contegi. et uix pauca apire. ne
cum angusto corde incapabile

Expanded text:
putas est fidelis dispenputas est fidelis dispensator et prudens, quem constituit dominus super familiam suam. Respondens ad interrogata Salvator, primo docet judicium cunctis adfuturum, singulosque juxta meritum operis ac sensus sui capacitatem, praemia vel tormenta nacturos. Deinde quod maxime quaesierat, gratiam virtutum quam mundo attulerit, a singulis, quantum possint, ostendit esse sectandam. Ignem, inquit, veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut accendatur ? Sane quod ait, Quis putas est, difficultatem, non impossibilitatem perficiendae virtutis insinuat, quomodo Psalmista: Quis sapiens, et custodiet haec ? non neminem, sed rarum significat. Nam alibi idem verbum non pro difficili, sed pro impossibili posuit: Deus, quis similis erit tibi? id est, nullus. Tu ram. Per mensuram tritici exprimitur modus verbi. Alta etenim quaeque debent multis audientibus contegi, et vix paucis aperiri, ne cum angusto cordi incapabile
Abbreviated transcription (Latin):
tidie sui iudicis ad uentum
uolentes. nolentesq suscipiunt:
eos qui ueniente uniũsali iudi¬
cio uiui sunt incarne repperien¬
di. significare putandum ẽ. S
mirum si beatus petrus dubita¬
uit uł omnib qui uelint sobͥe
et iuste et pie uiuendum ex¬
pectantib beatam spem.⁊ ad¬
uentum głe magni dei qui:
uult omnes homines saluos
fieti. uł in opinatum et singulo¬
tum et om̃ium. et magnoru.
et pusillorum. et fidelium. et ĩ¬
fidelium futurum ẽẽ iudicium.
Unde restat intelligi his iã
bene cognitis. ea magis que
nescire forte pot̾at. que situ di¬
gna duxisse. uidelicet si subli-¬
milia illa uite celestis institu¬
ta. quibus possessa uendere. sac¬
culos qui non ueterascerent
facere. thesaurum celo cond̾e.
lumbis precinctis lucernisq
ardentibꝰ uigilare. et dñm ex¬
similesq illorum. an et ad õs
qui saluandi sunt ꝑtineant.
Qui sensus querentis. ex ip̃a
nisi fallor dñi remissione de¬
claratur.
Ixit autẽ dominus. s¬

Expanded text:
e sui judicis adventum volentes nolentesque suscipiunt, et eos qui veniente universali judicio vivi sunt in carne reperiendi, significare putandus est. Sed mirum si beatus Petrus dubitavit, vel omnibus qui velint sobrie, et juste, et pie vivendum, exspectantibus beatam spem, ventum gloriae magni Dei , qui vult omnes homines salvos fieri , vel inopinatum et singulorum, et omnium, et magnorum et pusillorum, et fidelium et infidelium futurum esse judicium. Unde restat intelligi his jam bene cognitis, ea magis quae nescire forte poterat quaesitum digna duxisse, videlicet, si sublimia illa vitae coelestis instituta, quibus possessa vendere, sacculos qui non veterascerent facere, thesaurum coelo condere, lumbis praecinctis, lucernisque ardentibus vigilare, et Dominum exsolum similesque illorum, an et ad omnes qui salvandi sint pertineant. Qui sensus esse quaerentis ex ipsa, ni fallor, Domini responsione declaratur. Dixit autem Dominus: Q
Abbreviated transcription (Latin):
si filius dei ẽ. descendat de cru-¬
ce et creclimus ei: de sepulchro
surgendo labe fecit. Uibi iuxta
litteram notandum ẽ: qd̾ õs
creature sentiant creatorem.
Quibus enim in creparet᷑
et imꝑaretur: sentiunt impe¬
rantem. Hon ertorem man¬
omnia putant animantia: s
maiestate conditoris que ap̃
nos insensibilia. illi sensibilia
Ixit autem illis. Ubi ẽ
fides ura: Recte argu¬
untur qui p̃sente xp̃o timebãt:
cum utiq qui ei adheserit ꝑire
non possit. Cui simile ẽ. quod
pꝯt mortis somnum discipuł
apparens. ex ꝓbrauit incredu¬
litatem illorum et duriciam
cordis: quia his qui uiderant
eum resurrexisse nõ crediderãt.

Expanded text:
Si Filius Dei est, descendat nunc de cruSi Filius Dei est, descendat nunc de cruce, et credimus ei , de sepulcro surgendo labefecit. Ubi juxta litteram notandum quod omnes creaturae sentiant Creatorem. Quibus enim increpatur et imperatur, sentiunt imperantem: non errore haomnia putant animantia; sed majestate Conditoris, quae apud nos insensibilia, illi sensibilia Dixit autem illis: Ubi est fides vestra? Recte arguuntur qui praesente Christo timebant, cum utique qui ei adhaeserit perire non possit. Cui simile est quod post mortis somnum discipulis apparens, exprobravit incredulitatem illorum et duritiam cordis, quia iis qui viderant cum resurrexisse non cr
Abbreviated transcription (Latin):
sompnum mortis capet ascẽ¬
dente: fluctus blasphemantiũ
psecutorum demonicis excita¬
ti ꝓcellis assurgunt. Quibus
tamen nõ ip̃ius pacientia tur¬
batur: s discipulorum imbe¬
cillitas concutitur. trepidat.
peticlitatur.
Ccedentes autẽ: suscita¬
ũunt eum dicentes. Pre¬
ceptor: pimus. Suscitant dñm
discipuli: ne eo dormiente fluc¬
tuum feritate dispeant. Q uia
cuius mortem uidant: maxi¬
mis uotis resurrextionẽ que¬
rebant: ne si diutius ip̃e mor¬
te carnis sopiretur: eorũ mẽs
sp̃uali in ppetuum morte peti¬
ret. Unde bene sequitur.
Tille surgens increpa¬
uit uentum et tẽpesta¬
tem aque: et cessauit. et fc̃ã
ẽ tranquillitas. uentũ quip
pe surgens increpauit: quia
resurrectione celebrata dya¬
boli supbiam strauit: dum
ꝑ mortem destruxit eum qui
habebat mortis impetium.
Cempestatem quoq aque :
surgens cessare fecit: quia ue¬
sanam iudeorum rabiem. que
caput concutiens clamauerat.

Expanded text:
somnum mortis carperet ascensomnum mortis carperet ascendente, fluctus blasphemantium persecutorum daemonicis excitati procellis assurgunt, quibus tamen non ipsius patientia turbatur, sed discipulorum imbecillitas concutitur, trepidat, periclitatur. Accedentes autem suscitaerunt eum, dicentes: Praeceptor, perimus. Suscitant Dominum discipuli, ne eo dormiente, fluctuum feritate dispereant, quia cujus mortem viderant, maximis votis resurrectionem quaerebant, ne si diutius ipse morte carnis sopiretur, eorum mens spiritali in perpetuum morte periret. Unde bene sequitur: At ille surgens, increpavit ventum et tempestatem aquae, et cessavit, et facta est trape surgens increpavit. Quia resurrectione celebrata, diaboli superbiam stravit, dum per mortem destruxit eum qui habebat mortis imperium. Tempestatem quoque aquae surgens cessare fecit, quia vesanam Judaeorum rabiem, quae, caput quatiens, clamaverat:
Abbreviated transcription (Latin):
fluctib. habitationem patrie
celestis. quasi stabilitatem se¬
curi litoris obtinent. Qd̃ aut̃
ip̃e in una nauicula cum disci¬
pulis saluator ascendit: alibi
quid significet apit. cum pre¬
nuntiato sue passionis resur¬
rectionisq misterio. mox dice¬
bat ad omnes. Siquis uult
pot me uenire ab neget se ip¬
sum: et tollat crucem suam
cotidie et sequatur me.
Auigantib autẽ illis:
ob dormiuit. Discipulis
naiigantibus xp̃c obdormi
uit: quia calcantib scłm fide¬
libꝰ. futuriq regni quietem
animo meditantibus. uł scdo
conatus. infidos mundi fastꝯ
certatim pot terga iactantibꝰ.
tempus subito dominice pas¬
sionis ad uenit. Unde bene :¬
marcͥus hoc imminente noctis
temꝑe gestum fuisse phibet: ut
ueri solis occubitum non sola
dĩi dormitio: s et ip̃a descendẽ
tis hora significet.
T descendit ꝓcella uẽti
instagnum: et comple¬
batur fluctib. et piclitabant᷑.
Domino in pupim crucis qua

Expanded text:
fluctibus, habitationem patriae fluctibus, habitationem patriae coelestis quasi stabilitatem securi littoris obtinent. Quod autem ipse in unam naviculam cum discipulis Salvator ascendit, alibi quid significet aperit, cum, praenuntiato suae passionis resurrectionisque mysterio, mox dicebat ad omnes: Si quis vult post me venire, abneget seipsum, et tollat crucem suam quotidie, et sequatur me. Navigantibus autem illis, obdormivit. Discipulis navigavit. Quia calcantibus saeculum fidelibus, futurique regni quietem animo meditantibus, et vel sconatus infidos mundi factus certatim post terga jactantibus tempus subito dominicae passionis advenit. Unde bene Marcus hoc imminente noctis tempore gestum fuisse perhibet , ut veri solis occubitum non sola Domini dormitio, sed et ipsa decedentis lucis hora significet. Et descendit procella venti in stagnum, et complebantur et periclitabantur. Domino puppim crucis, qua
Abbreviated transcription (Latin):
pint. tr̾am eẽ reꝓbam. Bonam
uo eos qui in corde bono et op¬
timo ũbum qd̾ audiunt reti¬
neant: et fructum afferant in
pacientia. Qui mater dñi uo¬
cantur. eo qd̃ illum cotidie suo
uł exemplo uł dicto. quasi pa¬
rant in mente ꝓximorum. fr̃e
quoq eius sunt: cum et ip̃i fa¬
ciunt uoluntatẽ patris eius
qui incelis est.
Actum ẽ autẽ in una di¬
erum: et ip̃e ascendit
In una nauicula. et discipuli
eius. Et ait ad illos. Transfre¬
temus: trans stagnum. Et as¬
cenderunt. In hac nauigatiõe
dominus utiramq unius eiꝯdẽq
sue ꝑsone naturam dignatur
ostendere: dum is qui ut homo
dormit innaui. furorem maris
ut deus ubo cohercet. Porro :
iuxta allegoriam. mare siue
stagnum. quod cum suis tran-¬
sire desiderat: tenebrosus ama¬
rusq seculi p̾sentis accipitur:
estus. Nauicula autẽ quam
ascendunt: nulla melius quã
dominice passionis intelligit᷑
arbor: cuius beneficio quiq fi¬
deles ad uiti emersis mundi

Expanded text:
perint terram esse reprobam; bonam perint terram esse reprobam; bonam vero eos qui in corde bono et optimo verbum quod audiunt retineant, et fructum afferant in patientia. Qui mater Domini vocantur, eo quod illum quotidie suo vel exemplo vel dicto quasi pariant in mente proximorum. Fret ipsi faciunt voluntatem Patris ejus qui in coelis est. Factum est autem in una dierum, et ipse ascendit in unam naviculam, et discipuli ejus, et ait ad illos: Transfretemus trans stagnum. Et ascenderunt. In hac navigatione Dominus utramque unius ejusdemque suae personae naturam dignatur ostendere, dum is qui ut homo dormit in navi, furorem maris ut Deus verbo coercet. Porro, juxta allegoriam, mare sive stagnum quod cum suis transire desiderat, tenebrosus amarusque saeculi praesentis accipitur aestus. Navicula autem, quam ascendunt, nulla melius quam dominicae passionis intelligitur arbor. Cujus beneficio quique fideles adjuti, emensis mundi
Abbreviated transcription (Latin):
fide uicinior. tanto ments mẽ¬
te capatior hausit. iuxta quod
psalmus ait. accedite ad eum
et illuminamini.
Tnunciatum ẽ illi. Mat̃¬
tua et fr̃s tui. stant foris.
uolentes te uidere. Intus est¬
ubum. intus ẽ lumen: unde su¬
pra. ut intrantes inquit uide
ant lumen. Si ergo foris stã¬
tes. nec ip̃i agnoscuntur parẽ¬
tes. et ꝓpt̾ nĩm fortasse non ag¬
noscuntur exemplum: quomodo
nos agnscimus. si foris stemꝰꝯ:
Foris enim stantes uolunt do
in lege sensum non querẽtes.
se se ad custodiam littẽ foris
fixerunt. Et quasi xp̃m potius
ad carnalia docenda cogunt ex¬
ire: quam se ad discenda spua¬
lia consentiunt intrare.
Ui respondens: dixit ad
eos. Mater mea et fr̃s :
mei hii sunt: qui ubum dei au-¬
diunt. et faciunt. Tota uite
celestis pfectio duobus comp̃¬
his comphenditur: u̾bum sci¬
licet dei audire et facere. Uñ
supra dominus parabolam se¬
minis exponens ait. cos qui
auditu tantum u̾bum susce¬

Expanded text:
fide vicinior, tanto menfide vicinior, tanto mente capacior hausit. Juxta quod psalmus ait: Accedite ad eum, et illuminamini . Et nuntiatum est illi: Matetua et fratres tui stant foris, volentes te videre. Intus verbum, intus est lumen; unde supra: Ut inant lumen . Si ergo foris stantes nec ipsi agnoscuntur parentes, et propter nostrum fortasse non agnoscuntur exemplum, quemadmodum nos agnoscemur, si foris stemus? Foris enim stantes nolunt Domin lege sensum non quaerentes, sese ad custodiam litterae foris fixerunt, et quasi Christum potius ad carnalia docenda cogunt exire, quam se ad discenda spiritualia conseQui respondens, dixit ad eos: Mater mea et fratres mei hi sunt qui verbum Dei audiunt, et faciunt. Tota vitae coelestis perfectio duobus his comprehenditur, verbum scilicet Dei audire et facere. Unde supra Dominus parabolam seminis exponens, ait eos qui auditu tantum verbum susce
Abbreviated transcription (Latin):
ũbi dissimulat egredi: nõ ma¬
terne refutat obsequia pieta¬
tis. Cuius p̃ceptum ẽ honora
patrem. et matrem: s pat̾ñis
Ise mistenis amplius quam ma¬
ternuis affectibus deb̾e demonstr¬
at. idem nobis exemplo qd̾ ũbo
commendans: qui amat patrẽ
aut matrem plus quam me. nõ
ẽ me dignus. Hec in iuriose:
fes contempnit: s opꝰ spũale
carnis cognationi preferens:
religiosiorem cordium copulã
docet eẽ quam corporum. Misti¬
ce autẽ hec lectio suꝑiori cõcinit:
ubi de uideis litt̾am solum le¬
gis intuentib dicitur. Et qui¬
cumq non ħt: etiam qd putat
se habere. auferetut ab illo. Nã
mat̾ et fr̃s ihu sẏnagoga est. ex
cuius carne ẽ editus populus
iudeorum: qui saluatore intus
docente. ueniens intrare neque¬
unt: cuius spualiter intelligẽ
dicta negligunt. Pre occupans
enim turba eius inglitur do¬
mum: quia differenter udea
gentilitas confluxit ad xp̃m:
atq int̾na uite misteria quãto

Expanded text:
verbi dissimulat egredi, non maverbi dissimulat egredi, non maternae refutat obsequia pietatis, cujus praeceptum est, Honora patrem et matrem ; sed paternis se mysteriis amplius quam maternis affectibus debere demonstrat, idem nobis exemplo quod verbo commendans, Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus . Non injuriose fratres contemnit, sed opus spiritale carnis cognationi praeferens, religiosiorem cordium copulam docet esse quam corporum. Mystice autem haec lectio superiori concinit, ubi de Judaeis litteram solum legis intuentibus dicitur: Et quicunque non habet, etiam quod putat se habere, auferetur ab illo. Nam mater et fratres Jesu, synagoga, ex cujus carne est editus, et populus est Judaeorum: qui Salvatore intus docente, venientes intrare nequeunt, cujus spiritaliter intelligere dicta negligunt. Praeoccupans enim turba, ejus ingreditur domum, quia, differente Judaea, gentilitas confluxit ad Christum, atque interna vitae mysteria, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
datum ẽ nosse mistĩum reg¬
ni dei. et de ꝑfidis iudeis. qui ĩ
parabolis uidentes non uideb¬
ant. et auclientes non intelli¬
gebant: quod uidelicet littam
legis. in qua głabantur amis¬
simi eẽnt dictum uideatur. pot̃
tamen et genaliter accipi. qr
nimirum sepe letor ingeniosꝰ
negligendo se priuat sapiẽtia.
quam simplex et studiosus ela¬
borando degustat. Id circaᷤ autẽ
sepe et desidiosus ingenium ac¬
cipit: ut de negligentia iustius¬
sine labore assequi potuit. scire
contempnit. Et io circo contẽp¬
nit nõ nũquam studiosus tar¬
ditate intelligentie p̃mitur :
ut eo maiora premia retributio¬
nis inueniat: quo magis stu¬
dio intionis inuentionis ela¬
borat.
Enerunt autem ad illũ
mater. et fr̃s eius: et nõ
potant ire ad eum pre turba .:
iuxta quosdam putandi: sed
eorum potius intelligendi st̃
eẽ cognati. sicut et supra disse¬
ruimus. Sane qd̾ dominus ad
matrem. frs̃q rogatus ab officio

Expanded text:
datum est nosse mysterium regdatum est nosse mysterium regni Dei, et de perfidis Judaeis, qui in parabolis videntes non videbant, et audientes non intelligebant, quod videlicet litteram legis, in qua gloriabantur, amissuri essent, dictum videatur: potest tamen et generaliter accipi, quia nimirum saepe lector ingeniosus negligendo se privat sapientia, quam simplex, sed studiosus, elaborando degustat. Idcirco autem saepe et desidiosus ingenium accipit, ut de negligentia justiusine labore assequi potuit scire contemnit. Et idcirco nonnunquam studiosus tarditate intelligentiae premitur, ut eo majora praemia retributionis inveniat, quo magis studio inventionis elaborat. Venerunt autem ad illum mater et fratres ejus, et non poterant adire ad eum prae turba. juxta quosdam, putandi, sed eorum potius intelligendi sunt esse cognati, sicut et supra disseruimus. Sane quod Dominus ad matrem fratresque rogatus, ab officio