comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scilice trinum in ꝑsonis unũ in maiestate Habent &spemquia sperant
otiosa ẽ Siue euam ꝑ quattuor latera ciuitatis possumus intellegere
iIͦIͦͬ. uirtutes principales Prudentiam uidelic& temperantiam
fortitu dinem atq iustitia : q̃ ita debentẽe in electis. ut una alterã
non excedat Prudentia quippe ẽ scientia in appetendis bonis & ui¬
tandis malis : cui debetur coniungi seuco aequari temperantia.
quia nonẽ ꝑfecta prudentia nisi studeat homo sem& ipsũ tempera¬
re & a uo luntatibus istius scłi retrahere: Quod cũfecerit deb&habere.¬
&iam fortitudinẽ ut illud qđ intellegit opere ꝑficiat. De inde
&iã deb& possidere iustitiam quatinus actus suos ita temper&
neni mis iustus &plus ꝗ oporteat sapiens sibi uideatur E tlongi¬
tudo e tantaẽ quanta & latitudo Repetit qđ supradictum efi
quia quadrata figura ex omni parte aequalis ẽ Iantaẽ itaque

Expanded text:
scilicet trinum in personis et unum in majestate. Habent et spem, quia sperant scilicet trinum in personis et unum in majestate. Habent et spem, quia sperant otiosa est . Sive etiam per quatuor latera civitatis, possumus intelligere quatuor virtutes principales, prudentiam videlicet, temperantiam, fortitudinem atque justitiam. Quae ita debent esse in electis, ut una alteram non excedat. Prudentia quippe est scientia in appetendis bonis et vitandis malis. Cui debet conjungi seu coaequari temperantia, quia non est perfecta prudentia, nisi studeat homo semetipsum temperare, et a voluptatibus istius saeculi retrahere. Quod cum fecerit, debet habere fortitudinem, ut illud quod intelligit, opere perficiat. Deinde etiam debet possidere justitiam, quatenus actus suos ita temperet, ne nimis justus et plusquam oporteat sapiens sibi videatur. Longitudo ejus tanta est quanta et latitudo. Repetit quod supradictum est, quia quadrata figura ex omni parte aequalis est. Tanta est itaque
Abbreviated transcription (Latin):
harundine metitur ciuitatem .i uniuersalem ecclãm Et portas eius i
quam ipsa ciuitas intellegitur : Et ciuitas in quadro posita ẽ . Inqua¬
dratura figura non aliud latus maius : aliudminus sed cuncta si mul
quattuor latera aequalis patio tenduntur Per haec aũt quatiuor
latera debemus intellegere spem fidem caritatem & operationem
Quae ae qualia sunt quia unus quisq fidelis quantum credit tan¬
tum sperat tantũ amat & operatur Similiter quantum sperat
tantum credit tantũ amat &operatur lterũ tantũ amat. quantũ
credit quantum sperat : quantum operatur : Tantumoperatur quan
eredit quantũ amat quantũ sperat Beneaũt eccła in quadrum
posita ẽe memoratur. qui a robusta ꝑfidem longanimis per spem
ampla ꝑcaritatem efficax peroperationem ł labent
enim singuli fidelium fidem qua credunt quod uidere non possunt. dm̃

Expanded text:
arundine metitur civitatem, id est universalem Ecclesiam. Et portas ejus, iarundine metitur civitatem, id est universalem Ecclesiam. Et portas ejus, iquam ipsa civitas intelligit. Et civitas in quadro posita est. In quadrata figura, non aliud latus majus est, aliud minus, sed cuncta simul quatuor latera, aequali spatio tenduntur. Per haec autem quatuor latera, debemus intelligere, spem, fidem, charitatem et operationem, quae aequalia sunt: quia unusquisque fidelis quantum credit tantum sperat, tantum amat et operatur. Similiter quantum sperat, tantum credit, tantum amat et operatur. Iterum, tantum amat quantum credit, quantum sperat, quantum operatur. Tantum operatur quantum credit, quantum amat, quantum sperat. Bene autem Ecclesia in quadro posita esse memoratur, quia est robusta per fidem, longanimis per spem, ampla per charitatem, efficax per operationem. Habent etiam singuli fidelium fidem, qua credunt quae videre non possunt, Deum
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiauerunt uenturũ H linc psalmistadicit Eundamenta eius
inmontibus scis Montes quippe ipsi sunt patri arche & ꝓpheiae Super
quos noui testamenti doctores fundantur quia eorũ fidem imitantur
Tam quã scilic& fundamenta suꝑ fundam̃ta quia &ipsi montes fundamer¬
ta ẽe noscuntur: Et quiloquebat᷑ mecũ habebat mensuram
harundineam aureã ut mentir&ur ciuitatem Hic angelus trpum
dinem diuinã debemus intellegere predicationẽ. Quia enim harun¬
dine scribitur recte ꝑ harundinẽ scriptura sc̃a intellegitur ab efficiente
uidelic& illud quo defficitur Hacitaq harundine iđ diuino
eloquio tangit & in luminat ds̃ corda fidelium ibiq: ꝑpendit & mepi¬
titur facta singulorũ atq ꝑfectus dum alii tribuit sermonem sapi¬
entiae alii genera linguarũ &c& Quae mensura harundinea aurea
dicitur ꝓp̃t daritatem diuinae sapientiae q̃ inplerisq locis auro
figuratur Vndeẽ Accipite sapientiam sicut aurum. Hacitaq

Expanded text:
nuntiaverunt venturum. Hinc Psalmista dicit: Fundamenta ejus in montibus sanctis . Montes quippe ipsi sunt patriarchae et prophetae, super quos Novi Testamenti doctores fundantur, quia eorum fidem imitantur. Tanquam, scilicet fundamentum super fundamenta, quia et ipsi montes fundamenta esse noscuntur. Et qui loquebatur mecum, habebat mensuram arundineam auream, ut metiretur civitatem. Hic angelus typum dinem, divinam debemus intelligere praedicationem; quia enim arundine scribitur, recte per arundinem Scriptura sancta intelligitur, ab efficiente videlicet illud quod efficitur. Hac itaque arundine, id est divino eloquio tangit et illuminat Deus corda fidelium, ibique perpendit et metitur facta singulorum atque profectus: dum alii tribuit sermonem sapientiae, alii genera linguarum etc. Quae mensura arundinea aurea dicitur, propter claritatem divinae sapientiae, quae in plerisque locis auro figuratur. Unde est; Accipite sapientiam sicut aurum. Hac itaque
Abbreviated transcription (Latin):
numerũ signatoꝵ &cã usq filiorum isrł. In hoc loco finitus ponitur
ꝓinfinito Nec ꝑtin& solum modo ad .xii. tribus filiorum israbel
sed ad omnẽ eccłam quae ꝑ huncnumerum comp̃henditur in suis electis
Q uod etiã natura ipsius numeri demonstratur. Ternarius en summum
bonum significat .id ÷ scãmtrinitatẽ Qua ternarius uero sacratus ÷ simi

Expanded text:
 signati ex omni tribu filiorum Israel. In hoc loco finitus ponitur pro infinito nec pertinet solummodo ad duodecim tribus filiorum Israel, sed ad omnem Ecclesiam, quae per hunc numerum comprehenditur in suis electis, quod etiam natura ipsius numeri demonstrat. Ternarius enim summum bonum significat, id est sanctam Trinitatem. Quaternarius vero sacratus es
Abbreviated transcription (Latin):
I nanima uero quia xp̃i pas sionemlinitantur. crucifigentes se cũuitiis &
concupiscentus Vnde inueteri testamento praeceptũ est . ut suꝑ utrumq
limeem ponerentde sanguine agni. qui a non ꝓdest hoc signum exterius¬
quem quã portare nisi ipsumquis accipiat & interius Fidesenim sinon
habeat opera mortua est Dicitergo No li tenocere terrae &cẽt quousque
qui aduitã &e ternã sunt praeordinati ante omĩa scła Vnde apłus Qui¬

Expanded text:
In anima, quia Christi passionem imitantur, crucifigentes se cum vitiis et In anima, quia Christi passionem imitantur, crucifigentes se cum vitiis et concupiscentiis. Unde et in Veteri Testamento praeceptum est, ut super utrumque limen ponerent de sanguine agni . Non quidquam, nisi ipsum quis accipiat et interius: fides enim si non habeat opera, mortua est. Dicit ergo: Nolite nocere terrae et mari, neque illos qui ad vitam aeternam sunt praeordinati ante omnia saecula; unde Apos
Abbreviated transcription (Latin):
Inaere ꝑsarũ & macedonum: Inferro regnum romanorum signi¬
ficatur. Xp̃s enimnatus destirpe iudaica sineo peremaritali ꝑ prae¬
dicationem apłor ꝑcussit extremitatem regniromanoꝵ. & tunc
praefata omnia scłi regna contriuit quaȩ illierant subiecta Lapis aut
creuit & suscitatus ÷ in regnum quod inae ternũ non dissi pabitur
Vnde& subditur QVoADusq signemus seruosdĩ nr̃i infrontibus eorum
Vbi intuendũ quiacum superius unũ angelum seuidis se dicat lo hanues.
ipse angelus nunc pluraliter loquitur dicens. quo a dusq signemus
ego scilic& &s apłimei. Quodenim fecerunta płi ipsexp̃s fec it qui in ipsis
autẽ quo signantur omnes serui dĩ infrontibus ipsũ signũ ÷ scãẽ crucis
quod fideles neccła dupliciter incorporescilic& et inanimo portat¬
incorporescilic& quia signantur in fronte in nominepatris a filii & sp̃s sc̃i :

Expanded text:
in aere Persarum et Macedonum, in ferro regnum Romanorum signiin aere Persarum et Macedonum, in ferro regnum Romanorum significatur. Christus enim natus de stirpe Judaica, sine opere maritali, per praedicationem apostolorum percussit extremitatem regni Romanorum, et tunc praefata omnia saeculi regna contrivit, quae illi erant subjecta. Lapis autem crevit, et suscitatus est in regnum, quod in aeternum non dissipabitur. Unde et subditur, Quoadusque signemus servos Dei nostri in frontibus eorum. Ubi intuendum, quia cum superius unum angelum se vidisse dicat Joannes, ipse angelus nunc pluraliter loquitur dicens: Quoadusque signemus, ego scilicet et apostoli mei. Quod enim fecerunt apostoli, ipse Christus fecit, qui in ipsis eculi . Signum hoc, quo signantur omnes servi Dei in frontibus, ipsum signum est sanctae crucis, quod fideles in Ecclesia dupliciter, in corpore scilicet et anima, portaIn corpore, quia signantur exterius in fronte in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti.
Abbreviated transcription (Latin):
homines singuli quia ab uniuersitate redit adspecialitatem : Qm̃ ipsi
demones omnes homines singuli in his .iIIͦIͦ. regnis degentes ꝓsuo tenebant
adstrictos seruitio. & VIDi alterũ angelũ ascendentẽ abortu solis & cẽs¬
die amortuis resurrexit . & suaresurrectione totũmundum in lumi¬
nauit ꝑ euuangelicam doctrinam. Vndepsalmista dicit qui ascendit
suꝑ occasum dñs nom enest illi Venitergo abortusolis & praecepit quattuor
angelis nenocerent terrae& mari. quia surgens a mortuis prohibuit
demones alesione eorum qui aduitam aet̃nam sunt praedestinati. Vnde
& ipsa .IIIͦI. regna sibi subdidit & ad notitiã accultum unius dĩ ꝑduxit
Hinc ÷ quo dn abuchodo nosor uidit lapidem praecisũdemonte qui ꝑcussit
statuam in pedibus ferreis & comminut pariter aurum argentum
& aes In auro enim intellegitur regnũ assiriorum In argento medorũ

Expanded text:
homines singuli, quia ab universitate redit ad specialitatem, quia ipsi homines singuli, quia ab universitate redit ad specialitatem, quia ipsi daemones omnes homines in his quatuor regnis degentes, pro suo tenebant astrictos servitio. Et vidi alterum angelum ascendentem ab ortu solis, hs, et sua resurrectione totum mundum illuminavit per evangelicam doctrinam. Unde Psalmista dicit: Qui ascendit super occasum, Dominus nomen est illi . Venit ergo ab ortu solis, et praecepit quatuor angelis, ne nocerent terrae et mari, quia surgens a mortuis, prohibuit daemones a laesione eorum, qui ad vitam aeternam sunt praedestinati. Unde et ipsa quatuor regna sibi subdidit, et ad notitiam et ad cultum unius Dei perduxit, hinc est quod Nabuchodonosor vidit lapidem praecisum de monte, qui percussit statuam in ferreis pedibus, et comminuit pariter aurum, argentum, et aes. In auro enim intelligitur regnum Assyriorum, in argento Medorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Quod sunt quattuor angeli hoc sunt & quat tuoruenti id ÷.iiIͦIͬ. demopes
principalitatẽ suꝑ .IIͦIͦIͦ. regnatenentes Vnde indanielis uolumine
legimus. quod .iiiͦIͬ. uenti pugnabant inmarimagno & .iiiͦ. bestie consur¬
gebant deterra quae sunt praefata .iiiͦIͦ. scłi regna: Tenebant ergo angeli
quattuor uentos id: seipsos in membrissuis Qui a enimdiabolus &omnes
iniquiunũ corpus sunt. ꝓfecto & in angelis. & inuentis ipse lntellegit᷑
Ipsiangeli tenebant quattuor uentos terrae neflareñt suꝑ terram¬
& cã quia .iiIͬI. demones singulis regnis praelati tenebant omnem subiectã
populũ ut nullus flatũ alicuius religionis auder& contra eos emit¬
tere. autmut are contra illos & uerbum ueritatis efflare aduerscs
i dola ut dicer& Nsunt dii qui hominum manibus efficiuntur. sed sunt
simul achra adnichilutilia interra aũt. diuersitas ꝓuntarum in mari¬
uero innumerositas designatur insularum Perarbores quoque. intellegũt

Expanded text:
Quod sunt quatuor angeli, hoc sunt et quatuor venti, id est quatuor daemones, principalitatem super quatuor regna tenentes. Unde in Danielis volumine legimus, quod quatuor venti pugnabant in mari magno, et quotuor bestiae consurgebant de terra, quae sunt praefata quatuor saeculi regna. Tenebant ergo angeli quatuor ventos, id est seipsos in suis membris. Quia enim diabolus et omnes iniqui unum corpus sunt, profecto et in angelis et in ventis ipse intelligitur. Ipsi angeli tenebant quatuor ventos terrae, ne flarent super terram, quia quatuor daemones singulis regnis praelati, ita tenebant omnem subjectum populum ut nullus alicujus flatum regionis auderet contra eos emittere, aut mutire contra illos, et verbum veritatis efflare adversus idola, ut diceret: Non sunt dii, qui hominum manu efficiuntur, sed sunt simulacra ad nihilum uti lia. In terra autem diversitas provinciarum, in marivero innumerositas designatur insularum. Per arbores quoque intelliguntur
Abbreviated transcription (Latin):
malo aliorum auxilio idigebunt. Fortes similiter inmalo intellegimus
admiscendam scilic& hebrietatem uel ad fidem aliorũ subuertendam
Serui peccato seruientes sunt. quiaquifacit peccatum. seruus est
peccati Liberi aiustitia id÷ alieni aiustitia Vndepaulus Cũ seruiessetis
peccati. liberi fuistis iustitiae Istiomnes imminente futur oludicio
currentad au xilium demonum cum desperati ad scorum quẽ lib&
ñ praesumunt accederedicentes Cadite suꝑnos. & absconditenos abira
sedentis inthrono id÷ modo liberatenos quia in uob hactenu scfisi
terrae & cãs Quattuor angelistantes supra .iiIͦIͬ. partesterraȩ princi¬

Expanded text:
malo aliorum auxilio indigebunt. Fortes similiter in malo intelligimus malo aliorum auxilio indigebunt. Fortes similiter in malo intelligimus ad miscendam scilicet ebrietatem, vel ad fidem aliorum subvertendam. Servi peccato servientes sunt, quia qui facit peccatum, servus est peccati. Liberi a justitia, id est alienia justitia; unde Paulus: Cum servi essetis peccati, liberi fuistis justitiae . Isti omnes imminente futuro judicio, cur rent ad auxilium daemonum, cum desperati ad sanctorum quemlibet non praesument accedere, dicentes: Cadite super nos, et abscondite nos ab ira sedentis in throno, id est modo liberate nos, quia in vobis hactenus confisi te
Abbreviated transcription (Latin):
uabitur ÷ de hoctẽporeꝓpheta dicit Diesirae diesillaei cã Possumus & harc
Incontrariam partẽ intelligere Montesenim sepe insacr deloqo suꝑbos
significant Vnde ÷ illud esaie . Suꝑ mnontem caligos ũleuatesignũ inquib: n
uerbis baltha saruoluit intelleg infidelitatis & impietatis nebula cooptũ:
Inscla autẽ appellant᷑ quiscłariũ negotiorum fluctibus quatiuntur
& instabiles sunt Istitales mouebuntur a bono admalum a fide
ad infidelitatẽ ut cupiditatẽ suampossint implere : Quetiam subpacis
tẽpore non solũ exterorũ substantiã praeripiunt. sedetiam in morte
propinquoꝵ gaudent atq eorbona insuo susus conuertunt
Reges autem principes ac tribuni iux taqualitatẽ graduum ompes
repbos significant Maioris scilic& dignitatis homines mediocris &
admalũ ut eispareant & diuitias ñ amittant. Duutesquoq appellant᷑¬
peccatis quiomnemalũ quoduoluerint implere libere poterunt. nec in

Expanded text:
abitur? De hoc tempore propheta dicit: Dies illa dies irae . Possumus et haec in contrariam partem intelligere. Montes enim saepe in sacro eloquio superbos significant, unde est illud Isaiae: Super montem caliginosum levate signum, in quibus verbis Balthasar voluit intelligi, infidelitatis et impietatis nebula coopertum. Insulae autem appellantur, qui saecularium negotiorum fluctibus quatiuntur, et instabiles sunt. Isti tales movebuntur a bono ad malum, a fide ad infidelitatem, ut cupiditatem suam possint implere. Qui etiam sub pacis tempore non solum exterorum substantiam praeripiunt, sed etiam in morte propinquorum gaudent, atque eorum bona in suos usus convertunt. Reges autem, principes, ac tribuni, juxta qualitatem graduum, omnes reprobos significant, majoris scilicet dignitatis homines, mediocres, et ad malum, ut eis parcant, et divitias non amittant. Divites quoque appellantpeccatis, qui omne malum quod voluerint implere, libere poterunt, nec in
Abbreviated transcription (Latin):
cato &uiuant dõ Vndepsalmista dagittȩtuae acutae ecẽ Hissagittis
ꝑcussa fuerat eccła qͣ dicebat: inuenerunt me custodes qui circum eunt ciuita¬
tem. ꝑcusserunt me : uulnera uerunt me. Percoronã uero quȩ illidata :
possumus intellegere credulitatem omnium gentium. Incircuitu huius scłi
commorantium. Surrexit enim amortuis. p̃dicatus : ab apłis creditur
a totomundo : Et exiit unde nisi exaꝑto sigillo iđ ex reuelato scripturarum
sacramento : tunc exiit desigillo quando sicut p̃dictum fuerat in carnatus:
hoc ÷ quando uerbum caro factum ẽ Exiit aũt uincens diabolum primum
inseipso ut uincer& deinceps illũ in mem brissuis Possumus & ꝑequum albũ
intellegere genera liter uni uersam eccłam : q̃ de albataẽ inbaptrsmate

Expanded text:
cato, et vivant Deo. Unde Psalmista: Sagittae tuae acutae , et caetera. Hiscato, et vivant Deo. Unde Psalmista: Sagittae tuae acutae , et caetera. His sagittis percussa fuerat Ecclesia, quae dicebat: Invenerunt me custodes, qui circumeunt civitatem, percusserunt me et vulneraverunt me. Per coronam vero quae illi data est, possumus intelligere credulitatem omnium gentium in circuitu hujus saeculi commorantium. Surrexit enim a mortuis, praedicatus est ab apostolis, creditus a toto mundo. Et exiit. Unde, nisi aperto sigillo, id est ex revelato Scripturarum sacramento. Tunc exiit de sigillo quando, sicut supradictum fuerat, incarnatus est, hoc est, quando Verbum caro factum est. Exiit autem vincens diabolum, primum in seipso, ut vinceret deinceps illum in membris suis. Possumus et per equum album intelligere generaliter universalem Ecclesiam, quae dealbata est in baptismate,
Abbreviated transcription (Latin):
unum animal. primitiuam eccłam significat exiudeis: de quibus
scriptum est quod unadie crediderunt triamilia alia ṽ
& de inceps multa milia: lohannes autem ecclesiam se quentem
Dicit ergo angelus lohanni. Ueni& iude quia
tem dicens: ueniad fidem sc̃ilic& xp̃i non gressib: corporis sed fidei & men¬
tis & transiens amystico legis & ꝓphetarum eloquio ad cognitionis intel
Per sessorem illius diuinitatem uerbi : quȩ tunc utiq supere quum ascendit
quando uerbũ dĩ carnem & animã sibi intra uterum uirginis coniunacit
Vnde &ipse ꝑpsalmistam loquitur addm patrem. Vt iumenta factus sumapud
te &ce Perarcum aũt duo significantur testamenta : ex quotot proce¬
dunt sagite qt sunt diuina eloquia Sagittis enim interficiuntur homi¬
nes Ethis sagittis diuinarum sententiarum interficiunt᷑ repbiut moriant᷑ pec¬

Expanded text:
unum animal primitivam Ecclesiam significat ex Judaeis, de quibus unum animal primitivam Ecclesiam significat ex Judaeis, de quibus scriptum est, quod una die crediderunt tria millia, alia quinque millia, et deinceps multa millia. Joannes autem Ecclesiam sequentem. Dicit ergo angelus Joanni: Veni et vide, quia tem, dicens: Veni ad fidem scilicet Christi, non gressibus corporis, sed fidei et mentis, et transiens a mystico legis et prophetarum eloquio ad cognitionis intellper sessorem illius, divinitatem Verbi, quae nunc utique super hunc equum ascendit, quando Verbum Dei carnem et animam sibi intra uterum virginis conjunxit. Unde ipse per Psalmistam loquitur ad Deum Patrem, ut jumentum factus sum apud te , etc. Per arcum duo significantur Testamenta, ex quo tot procedunt sagittae, quot sunt divina eloquia. Sagittis enim interficiuntur homines, et his sagittis divinarum Scripturarum interficiuntur reprobi, ut moriantur pec
Abbreviated transcription (Latin):
pite geneseos de eodicitur : quod in principio iđ infilio fecerit ds caelum
& terram. Quodidem filius dese ostendit in eũgło. dicensiudaeis Ego prin¬
cipium qui&loquor uobis Actione cum sequitur : ut faciam uolunt atem
tuam ds̃meus Quam o perationem idem quoque filius suamesse ostendit.
Cum in euuangelio loquitur dicens Meus cibus est ut faciam uolunta¬
tem eius quimi sit me id patris Ceerum ut breuiter dicamus : tunc
agnus vii sigilla nobis aperuit quando ꝓsalutenra sicut erat in scripturas
scis de eo ꝓmissum & nasci & mori & amortui resurgere nec non ad caelos
ascendere uoluit & se adiudicium uenturum esse pͣdixit: Vnde &re¬
surgens amortuis : a peruit discipulis sensum ut intellegerent oma
qͣ dẽipso continebantur inscripturis scisdicens Quia sic oportuit pati
xp̃m & resurgere amortus inde ÷ etiam quod discipulis spmscm̃

Expanded text:
pite Geneseos de eo dicitur, quod in principio, id est in Filio fecerit Deus coelum pite Geneseos de eo dicitur, quod in principio, id est in Filio fecerit Deus coelum et terram. Quod idem Filius de se ostendit in Evangelio, dicens Judaeis: Ego principium qui et loquor vobis. Actione, cum sequitur, ut faciam voluntatem tuam, Deus meus. Quam operationem idem quoque Filius suam esse ostendit cum in Evangelio loquitur, dicens: Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui misit me Patris . Caeterum ut breviter dicamus, tunc agnus septem sigilla nobis aperuit, quando pro salute nostra, sicut erat in Scripturis sanctis de eo promissum, et nasci et mori et a mortuis resurgere, nec non ad coelos ascendere voluit, et se ad judicium venturum esse praedixit. Unde et resurgens a mortuis, aperuit discipulis sensum ut intelligerent omnia quae de ipso continebantur in Scripturis sanctis, dicens quia sic oportuit pati Christum et resurgere a mortuis . Inde est etiam quod discipulis Spiritum sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
lia qđ seniores iđ totum corpus ecđae . Qua mobrem & seniores cũ anima¬
libus amen respondent & animalia cum seniorib adorant & cadunt
Vna enim eademq eccła diuersis uocabulis figurata & dm̃ conlaudat
& ipsam fidem interposito amen uera eẽ confirmat & tum quem uero
laudis p̃conio at tollit cadens humiliter adorat. Quid sit autem iste
casus e haec adoratio supraiam exposuimus. Sequitur. Et cuma peruis s&¬
ꝑvii sigilla sicut supra dictum ÷ plenitudo mysteriorum absconditorum
designatur quaela tebant ante dñi aduentum. Quaecum multa sint ex
loquens patribus in ꝓph&is : possunt tamen uniuersa tribus modis cõp̃ hendi
locutione actione & operatione ut uerbi gratia, Ecce uemio. locutio ÷ inca¬
pite libri scriptum ẽ deme. cognitio : pmisse locutionis xp̃m de monstrans
dequo proph&a Ecce ueni& desideratus cunctis gentib eice Nam & in ca¬

Expanded text:
lia quod seniores, id est totum corpus Ecclesiae. Quamobrem et seniores cum animalia quod seniores, id est totum corpus Ecclesiae. Quamobrem et seniores cum animalibus Amen respondent, et animalia cum senioribus adorant et cadunt. Una enim eademque Ecclesia diversis vocabulis figurata, et Deum collaudat, et ipsam fidem interposito Amen veram esse confirmat, et eum quem vero laudis praeconio attollit, cadens humiliter adorat. Quid sit autem iste casus et haec adoratio, supra jam exposuimus. Sequitur. CAPUT um per septem sigilla, sicut supradictum est, plenitudo mysteriorum absconditorum designatur, quae latebat ante adventum Domini. Quae cum multa sint, et loquens patribus in prophetis , possunt tamen universa tribus modis comprehendi, scilicet locutione, actione et opere, verbi gratia: Ecce venio, locutio est: In capite libri scriptum est de me, cognitio est praemissae locutionis, Christum demonstrans, de quo propheta: Ecce veniet desideratus cunctis gentibus . Nam et in ca
Abbreviated transcription (Latin):
nitasfiliidĩ quaetanta sustinuit cruciam̃ta post sputa post alapas. mortem
sepultura resurgat indextera patris collocetur & ab omni creatura
laudetur adoretur. & glorificetur atq: benedicatur. Et omnem creatu¬
om̃a possideat incaelo iđ in angelis interra: in hominibus. Subterra
in inferno & in mari: & qͣ sunt in eo. hoc ẽ : quod ipse dñs surgens amortuis
dicit. Data ẽmihi omnis potestas in caelo & in terra. Et apłs. in nominel hu
Om̃s audiui dicentes sedenti inthrono &agno Benedictio & honor & gloria
centes sedenti inthrono dõpatri & agnofilio illius. Quo in loco cum ꝑsonapa¬
tris e filii solũ modo ponantur ibi pariter & sp̃ssc̃s intellegit᷑ quuibi filius¬
scã eccła facit quae in his animalib: seniorib & angłis demonstratur quia
laud at creatorem suũ cui solidebet᷑ honor benedictio. laus&gloria inscła

Expanded text:
nitas Filii Dei quae tanta sustinuit cruciamenta, post sputa, post alapas, mortem, nitas Filii Dei quae tanta sustinuit cruciamenta, post sputa, post alapas, mortem, sepulturam, resurgat, et in dextera Patris collocetur, et ab omni creatura laudetur, adoretur, et glorificetur, atque benedicatur. Et omnem creatuomnia possideat in coelo, id est in angelis, in terra, in hominibus, sub terra, in inferno et in mari, et quae sunt in eo. Hoc est quod ipse Dominus resurgens a mortuis, dicit: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra , et Apostolus: In nomine Jesu Omnes audivi dicentes sedenti super thronum et agno: Benedictio et honor et glcentes sedenti in throno, Deo Patri, et agno Filio ejus. Quo in loco cum personae Patris et Filii solummodo ponantur, ibi pariter et Spiritus sanctus i facit quae in his animalibus, senioribus, et angelis demonstratur, quia laudat Creatorem suum, cui soli debetur honor, benedictio, laus et gloria in s
Abbreviated transcription (Latin):
tus : suorum numerus electorum Iot quippe sc̃ homines ascensuri sunt
in caelum: qt ibi remanserunt angeli pereunte diabolo qm̃ i nomnib: ange¬
lorum õdinib ipsi scĩ locum habebunt Dignus ẽ agnus quioccisus ÷ accipertꝰ
uirtutem &cẽ. Qui appellatur leo pp̃t fortitudinẽ ipse appellatus & agnus
assupto ut om̃a possit ds̃ & homo Et diuinitatẽ quia in ipsõ habitat om̃is plenitudo
diuinitatis corpora lit̃. Et sapientiã ut sicit om̃a scit uerbũ antescła a patie
genitum it ahocsciat ipse homo inunitatẽ ꝑsonae uerbo coniunenis ne quicquã
famus xp̃m scđm carnem sediam nunc nopi nouimus. Qđ autem p̃missiuir¬
tute sapientia & diuinitate fortiuido subiungitur : repetita sententia ẽ¬
cum hociit uirtus quodi forutudo Vbi ad huc subditur Et honorem & gloriam
in ascensione Bene dictionẽ quia subleuatus add exteram paternaema iis¬
tatis benedicitur iđ laudatur ab omni sua creatura: Dignum ÷ enĩ ut huma¬

Expanded text:
t multitudinem electorum. Tot quippe homines sancti ascensuri sunt in coelum, quot ibi remanserunt angeli pereunte diabolo, quoniam in omnibus angelorum ordinibus ipsi sancti locum habebunt. Dignus est agnus qui occisus est, accipere virtutem – Dominus enim appellatur leo propter fortitudinem, et dicitur Agnus assumpto, ut omnia possit Deus et homo – et divinitatem, quia in ipso habitat omnia plenitudo divinitatis corporaliter, et Sapientiam, ut, sicut omnia scit verbum ante saecula a Patre genitum, ita hoc sciat ipse homo in unitate personae verbo coniunctus, nec umquam m carnem, sed jam nunc non novimus. Quod autem praemissa virtute, sapientia, et divinitate, fortitudo subjungitur, repetita sententia escum hoc sit virtus quod fortitudo, ubi adhuc subditur: Et honorem et gloriain ascensione, benedictionem, quia sublevatus ad dexteram paternae majestatis benedicitur, id est laudatur ab omni sua creatura. Dignum est enim, ut huma
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens in mundum impleuit. Nec moueat quẽ qu& quare nondicit uinc&
cũsituax p̃cedentiũ patrũ quia saura scriptura sepep̾terium ponit ꝓfuturo¬

Expanded text:
veniens in mundum implevit. Nec moveat quempiam quare non dicit vincet, veniens in mundum implevit. Nec moveat quempiam quare non dicit vincet, cum sit vox praecedentium Patrum, quia sacra Scriptura s
Abbreviated transcription (Latin):
& dñs in eugło discipulis Beati inquit oculi quiuident qua euos uidetis
efleueris ecceuicit leo &c& Perhunc seniorem quẽ lib& patrem uetensto
tamenti debemus dccipere qui aduentum filiidĩ p̃nuntians c&eris consolatio¬
nem p̃bebat . Quorum unus dicebat: Non auferetur sceptrum deiuda &ceꝰ
łtiterum. Saluta retuum ex pectabodñe Dumenim ista dicer& ostende¬
bat utique librum illum ꝑ aduentũ filudi reserandũ Vnde e subiungitur
cce uicit leo de tribuiuda &cẽ. Leo appellatur xp̃s ꝑsignificatione quia
uictor amortuis resurrexit : Agnus ꝓp̃t uictimationem quia oblatus : pnobis
incruce. Detribu iuda qui a uidelic& ex semine iudȩ descendit dauid decus stirpe
fuit beata uir gomaria : Ideoq radia dauid appellatur iuxta qđ esaias dicit¬
Quid uicit leo iste ÷. xp̃s diabolum mundũ moriem & infernum ideoq¬
librum aperuit & sigilla eius soluit quia om̃a prius prenuntiata dese

Expanded text:
et Dominus in Evangelio discipulis: Beati inquit oculi qui vident quae vos videtis: et Dominus in Evangelio discipulis: Beati inquit oculi qui vident quae vos videtis: etamenti debemus accipere, qui adventum Filii Dei praenuntians, caeteris consolationem praebebat. Quorum unus dicebat: Non auferetur sceptrum de tribu Juda, etc. Et iterum: Salutare tuum exspectabo, Domine . Dum enim ista diceret, ostendebat utique librum illum per adventum Filii Dei reserandum, unde et subjungitur: e Septem signacula eius. Leo appellatur Christus per significationem, quia victor a mortuis resurrexit, Agnus propter victimationem, quia oblatus est pro nobis in cruce. De tribu Juda, quia, videlicet ex semine descendens David, de cuius stirpe fuit beata virgo Maria, ideo radix David appellatur, iuxta quod Isaias dicitQuid vicit leo iste Chrislibrum aperuit, et sigilla ejus solvit, quia omnia prius praenuntiata de se
Abbreviated transcription (Latin):
comp̃hendere: Quisenĩ angłorũ uł hominũ cõp̃ hendereꝰ potest quomodo
ille incircum scriptus & uiuificator sp̃s intrant erum matris uirginissit
habens clausisi anuis intra solidos parietes ad discipulos intrauit nullus
utiq qualit̃ adi filio cõpleret᷑ rationementis poterat cõp̃hendere sicut :¬
illud Generationẽ es quis enarrabit : Et ego flebam multium quia
ille liber dequo supra dictum est ꝑ mysterium natiuitatis passionif resurrectio¬
nis ascensionis & aduentum sp̃s sci fuerit reuelatus curse flesse dicat eo quod
nullus sit inuentus qui librum poss& aperire sed sciendum : quia non ex
su a ꝑsona beatus lohannes sed ex ꝑsona patrum u&eris testam̃ti fl& qui fle¬
bant desiderantes aduentum filiidĩ inmundum. Quorum unus dicebat
utmamdisrum peres caelos eiuemires a faci&ua montesturbarentur : Vnde

Expanded text:
st digne comprehendere. Quis enim angelorum vel hominum comprehendere potest, quomodo st digne comprehendere. Quis enim angelorum vel hominum comprehendere potest, quomodo ille incircumscriptus et vivificator spiritus intra uterum virginis sit habens, clausis januis, intra solidos parietes ad discipulos intravit? Nullus itaque qualiter a Dei Filio compleretur ratione mentis poterat comprehendere, sicut et illud: Generationem ejus quis enarrabit? . Et ego flebam multam qui a iste liber de quo supra dictum est, per mysterium nativitatis, passionis, resurrectionis, ascensionis, et adventus Spiritus sancti fuerit revelatus, cur se flevisse dicat? eo quod nullus sit inventus qui librum posset aperire. Sed sciendum est quia non ex sua persona beatus Joannes, sed ex persona Patrum Veteris Testamenti flet, qui flebant desiderantes adventum Filii Dei in mundum, quorum unus dicebat: Utinam disrumperes coelos, et venires, a facie tua montes turbarentur . Unde
Abbreviated transcription (Latin):
& legem requirunt exore eius quia angelus dñi exercituum est Angeliquippr
legem spitaliter intellegendã reserare : Qđ aũt dict quis : dignius aperire librũ
&soluere signacula eius p̃posterus : ordo : Prius enidict librũ aperiri.
cisic eius signacula reuolui cumprius signacula sint reuoluenda postea que
menti insofactus homo cõpleuit : Vnde ipsedicit : Non ueni soluere legem
sed adimplere & sigdemum surgens a mortuis reserauĩ sigilla quando dis¬
cipulis suis aperlit qͣ scripta erant deillo inlege morsi & ꝓph&qs ei psalmis
Finemopoterat neq incȩlo id in angelis neq interra iđ in hominib neq in in¬
ferno iđ in animab: iam corpore exemptis a perire librũ iđ mrsteriscrip¬
uidere aut ubi fuit. aut numquid ei soli concessum : quod nemini autno¬

Expanded text:
et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est . Angeli quippeet legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est . Angeli quippelegem spiritualiter intelligendam reserare. Quod autem dicit, quis est dignus aperire librum, et solvere signacula ejus, praeposterus ordo est? Prius enim dicit librum aperire, et sic signacula ejus resolvi, cum prius signacula sint resolvenda, posteaque lmenti in se factus homo complevit, unde ipse dicit: Non veni solvere legem, sed adimplere . Et sic demum resurgens a mortuis reseravit sigilla, quando discipulis suis aperuit quae scripta erant de eo in lege Moysi et prophetis et Psalmis. Et nemo poterat, neque in coelo, id est in angelis, neque in terra, id est in hominibus, neque in inferno, id est in animabus jam corpore exemptis, aperire librum, id est mysteria Scripvidere? Aut ubi fuerit, aut nunquid ei soli concessum est, quod nemini aut ho
Abbreviated transcription (Latin):
Quartus quoq dedõ apud quem non e transmutatio nec uicissitudinis obũbratio
ut̃q sensus intus deb& accipi: pax enimdi ex superatomne sensum & eius cle¬
mentia quade se figuratim multa narrauit nullus cõpetenter attingit
Quintus porro in parabolis uerborũ diffusus qui inquibdã &iam gestũ litte¬
re inmutans & depeccatis & adulteriis hominũ uel ꝓphetiam operum
uel secreta sp̃i talium sensuum multa p̃signans in tus modis omnib: ÷ reputan¬
dus Sextus &iam degeminos saluatoris aduentu certis das& testimoniis
foris in pͣptu positus certis intus latet occultus ut & dubitationẽ auferat & fideles
exerieat Septimus adextrȩmũ in p̃ceptis uitae agendae foris. in p̃ceptis aũt figu¬
randae intus lat& Hos modos ante redeptionis quid ẽ tempus ab sconditos
libe: docit& ueceris testamenti : Labia enim sacerdotis custodiunt scientiam

Expanded text:
Quartus quoque de Deo, apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio, Quartus quoque de Deo, apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio, uterque sensus intus debet accipi. Pax Dei exsuperat omnem sensum , et ejus clementiam, quae de se figuratim multa narravit, nullus competenter attingit. Quintus porro in parabolis verborum diffusus, quibusdam etiam gestum litterae imitans, et de peccatis et adulteriis hominum, vel prophetiam operum, vel secreta spiritualium sensuum multa praesignans, intus modis omnibus est reputandus. Sextus etiam de gemino Salvatoris adventu, certis claret testimoniis, foris in promptu positus, certis intus latet occultus, ut et dubitationem auferat, et fideles exerceat. Septimus ad extremum in praeceptis vitae agendae foris, in praeceptis autem vitae figurandae intus latet. Hos modos ante Redemptionis quidem tempus absconditos, libet doctor Veteris Testamenti. Labia enim sacerdotis custodiunt scientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmalachiã dicit Accedã a duos iniudicio &erotestis uelox maleficis&c ad ulteris
& ꝑiuriis & reliqua Septimus modus : qui gemina p̾ceptorũ retin& qualita¬
tem iđ uitȩ a gendȩ uitȩq: figurandȩ Et quidem a gendae uitae pcepta nunc
usq manent ut : diliges dm̃m dm̃iuum extoto corde & pximutuum sicut
te ipsum. uelcetera talia qͦ nunc etiam euangelica auc toritate seruari
ubentur ꝰ uitae uero figurandae manifestata ueritate transierunt ut :
circumcisio sabbatum oblatio uictimarum : q̃ si cut dictum :÷ cessante umbra
inueritate sp̃italiter ꝑ aguntur Sed quia hi dib intus & foris scriptus fuisse
asseritur uidendum : s dehis vii modis quidebeant intus qui forinsecus
reputari. Primusitaq: historicus idẽq: simplexnichil in se mrsticũ retinens
totus : foris Scđs allegoricus totus omnino intus Tertius uero utrius que
geminam insecontinens forma ex parte foris ex parte deputatus intus

Expanded text:
Malachiam dicit: Accedam ad vos in judicio, et ero testis velox maleficis et adulteris et perjuris Israel. Septimus modus est, qui geminam praeceptorum retinet qualitatem, id est vitae agendae vitaeque figurandae. Et quidem agendae vitae praecepta nunc usque manent, ut est: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde, et proximum tuum sicut teipsum , vel caetera talia, quae etiam nunc evangelica auctoritate servari jubentur. Vitae vero figurandae manifesta veritate transierunt, ut est circumcisio, sabbatum, oblatio victimarum, quae sicut dictum est, cessante umbra, in veritate spiritualiter peraguntur. Sed quia hic liber intus et foris scriptus fuisse asseritur, videndum est de his septem modis, qui debeant intus, qui forinsecus reputari. Primus itaque historicus, idemque simplex, nihil in se mysticum retinens, totus est foris. Secundus allegoricus, totus omnino intus. Tertius vero utriusque geminam in se continens formam, ex parte foris, ex parte deputatur intus.
Abbreviated transcription (Latin):
& ueluti peccatoreseereilnt̃ ficient᷑ aministris antix p̃i. Alit̃ sol. ipsos
significat praedicatores. quib dñs dicit Vos estis luxmundi. Quiutiq tunc
fic̃ĩ tanquã saccuscilicinus quiacelabunt corã impiis quicquid habet
luminis & uirtutis : In illis quoq: obscurabit̃ sol qͥtimore concussi aut
blanditus deliniti negabant xp̃ia ad tene bra serroris de uoluet ET LVNA
tota facta ẽ. sicut sanguis Lunae ccłam significat qua tunctota fi& sicut
sanguis qui& inuno loco sed in omnib: mundipartib: ꝑsecutio antixp̃ic̃tra

Expanded text:
et veluti peccatores et rei interficientur a ministris Antichristi. Aliter: sol ipsos et veluti peccatores et rei interficientur a ministris Antichristi. Aliter: sol ipsos significat praedicatores, quibus Dominus dicit: Vos estis lux mundi . Qui utique tunc fient tanquam saccus cilicinus, quia celabunt coram impiis quidquid habebunt luminis et virtutis. In illis quoque obscurabitur sol, qui timore concussi, aut blanditiis deliniti, negabunt Christum, et ad tenebras erroris devolventur. Et luna tota facta est sicut sanguis. Luna Ecclesiam significat, quae tunc tota fiet sicut sanguis, quia non in uno loco, sed in omnibus mundi partibus persecutio Antichristi contra
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a parata est : sed ex pect ate fr̃s uestro sutcũ inunũ positi fueriti somnes
in cominune comedatis. & epulemini gaudentes Qui interficiendisun¬
sicut &illi uela ꝑtoscilic& martrrio uelocculto. ETCVaperiuiss&
motũ debemus intel ligerenisi ualidissimam ꝑ secutionem quae fut ura
tẽporibus antixp̃i sunde bene non simpliciter dixitterrae motus factus ÷
sedcũ ad ditam̃to t̃raemotus factus ÷ magnus. Qui a sicut dñs dixͦit.
taliserit tunc tribulatio qualisii fuit neq fi& ex quo homines eẽ coeper̃
E tsol factus : nigertam quam saccus cilicinus. Cilicio. peccatores¬
homines & reiinduuntur. Sol autem xp̃m significat. de quoscriptu est:
V obistimentibus nom̃ in eũ oraetur soliustitiae Dequoetiã impu
dicturi sunt gementes & soliustitiae ñ luxit nob̵ Fi&itaq tunc soltã quã

Expanded text:
vestra parata est, sed exspectate fratres vestros; ut cum in unum positi fueritis, omnes vestra parata est, sed exspectate fratres vestros; ut cum in unum positi fueritis, omnes in commune comedatis, et epulemini gaudentes: quia interficiendi sunt et illi, vel aperto scilicet martyrio, vel occulto. Dicitur ergo motum debemus intelligere nisi validissimam persecutionem quae futura est temporibus Antichristi? Unde bene non simpliciter dixit, terraemotus factus est, sed cum additamento, terraemotus factus est magnus, quia sicut Dominus dicit, talis erit tunc tribulatio, qualis non fuit, neque fiet ex quo homines esse coeperunt. Et sol factus est niger sicut saccus cilicinus. Cilicio peccatoreshomines et rei induuntur. Sol autem Christum significat, de quo scriptum est: Vobis timentibus nomen meum orietur sol justitiae . De quo etiam impii dicturi sunt gementes, Et sol justitiae non luxit nobis. Fiet itaque tunc sol tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ singulas stolas. quia insola anima ae ternis ad huc beatitudinibus per¬
fruuntur Postea autem accepturi suntbinas. quando receptiscorporib:
immut abileserunt in anima & in corruptibiles in corpore. De hocesaias
int̃rasua duplicia possidebunt. ETDictũ est illis ut requiescerent tempus
adhuc modicũ. donec impleatur numerus conseruorum & fratrum eorũ
Dictio ista inspiratio ÷ diuina quamentibus illorum desiderantib: diem ludicii
iniit titur uirtus patientiae ut patienter ferint omnia : expectantes numer
illorũ qui similiter interficiendi sunt ꝓxp̃o cum eis post modum regna¬
turi. ut si desiderant recipere sua corpora. gaudeant exnumero
colligendorum fratrum. Talimodoloquiturd s̃ omp̃ts sc̃is ueluti qui¬
lib& pater familias habens multosfilios singulisque dea groreuer¬
tentibus & rogantibus ut sibicibum tribuat. respond& Refectio qͥdem

Expanded text:
sancti singulas stolas; quia in sola anima adhuc aeternis beatitudinibus persancti singulas stolas; quia in sola anima adhuc aeternis beatitudinibus perfruuntur: postea autem accepimmutabiles erunt in anima, et incorruptibiles in corpore. De hoc Isaias: In terra sua duplicia possidebunt . Et dictum est illis ut requiescerent tempus adhuc modicum, donec impleatur numerus conservorum et fratrum eorum. Dictio ista inspiratio est divina, qua mentibus eorum desiderantibus diem judicii, immittitur virtus patientiae, ut patienter ferant omnia, exspectantes numerum illorum qui similiter interficiendi sunt pro Christo, cum eis postmodum regnaturi; ut qui desiderant recipere sua corpora, gaudeant ex numero colligendorum fratrum. Tali modo loquitur Deus omnipotens sanctis, veluti quilibet paterfamilias habens multos filios, singulisque de agro revertentibus et rogantibus, ut cibum sibi tribuat, respondet, Refectio quidem
Abbreviated transcription (Latin):
amalo adbonũ quiuero p̃sciente dõ dampnandi sunt moriantur & pecca¬
re desistant ut ꝑ hoc minorem poenam in inferno habeant Vbi unus¬
quis que scđm qualitatem operum sustinebit magnitudinem poenarum
Quod petere utiq caritatis : & misericordiae Non aut̃ putandum ÷ quod
illicorporeo modo uocem emittant sicutinos quia ereum flatum infollo
uentris trahimus ꝑorganũ gutturis seduox illorum desiderium ÷ ipso¬
rum Et tantomagis quisque illorum clamat. quanto magis desiderio¬
Flagrat De hoc psalmista addm̃ Desi derium cordiseorũ audiuit
auristua Petunt autem der eꝓbis uindictam qui aoptant uenir ediem
extremi ludicii & resurrectionẽ suorũ corporum presto lari
DATAE sunt illis singulaestola albae &cẽt ꝑstolas albas debemus inel
legere mercedem baptismi prȩmiũ martrrii mercedem eternorum
operũ & gaudium caelestis patriae. Hlabentergo antere surrectionẽ¬

Expanded text:
a malo ad bonum; qui vero, praesciente Deo, damnandi sunt, moriantur, et peccaa malo ad bonum; qui vero, praesciente Deo, damnandi sunt, moriantur, et peccare desistant; ut per hoc minorem poenam in inferno habeant, ubi unusquisque secundum qualitatem operum sustinebit magniQuod petere utique charitatis est et misericordiae. Non autem putandum est, quod illi corporeo modo vocem emittant, sicut nos qui aereum flatum in follem ventris trahimus per organum gutturis, sed vox illorum desiderium est ipsorum. Et tanto magis quisque illorum clamat, quanto magis desiderioflagrat. De hoc Psalmista ad Dominum: Desiderium cordis eorum audivit auris tua . Petunt autem de reprobis vindictam, quia optant venire diem extremi judicii, et resurrectionem suorum corporum praestolari. Et datae sunt illis singulae stolae albae. Per stolas albas intelligere debemus mercedem baptismi, praemium martyrii, mercedem aeternorum et gaudium coelestis patriae. H
Abbreviated transcription (Latin):
legimus eum in actibus a postolorum flagellatum cumceeris quando ibant
in corde testimonium &iam proferebant inore. iuxtaillud. Cordecreditur
adiustitiam oreautem confessio fit insalutem Vel quia uerbum dĩ gesta¬
bant incorde & ore. ostendebant testimonio in opere nolentes idola colere:
& propter hoc interficiebantur : uel aperto martrrio uel occulto dum
eossimulatores & hypocritas esse dicebant Eo clamabarxit om̃s
qui a ꝑtum siue occultum martrrium fuerant perpessi. uocemagna dicen¬
& cẽu Questio oritur in hoc loco cursciiam cum dño manentes uindictam de
conspectusui creatoris consistentes uident uoluntatem illius: &ideo abipso
accipiunt quod eum uelle facere nouerunt & deipsobibunt quod ab ipso
sitiunt Petunt aũt uindictam deinimicis duobus modis & hoccausa cari¬
tatis ut scilic& qui aduitam aeternã sunt predestinati conuertantur

Expanded text:
legimus eum in Actibus apostolorum flagellatum cum caeteris, quando ibant legimus eum in Actibus apostolorum flagellatum cum caeteris, quando ibant in corde, testimonia etiam proferebant in ore, juxta illud: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Vel quia verbum Dei gestabant in corde et ore, ostendebant testimonium in opere, nolentes idola colere, et propter hoc interficiebantur vel aperto martyrio, vel occulto, dum eos simulatores et hypocritas esse dicebant. Et clamabant omnes qui apertum sive occultum martyrium fuerant perpessi. Voce magna dicen quaestio in hoc loco, cur sancti jam cum Domino manentes vindictam de conspectu Creatoris sui consistentes vident voluntatem illius; et ideo ab ipso accipiunt quod eum velle facere noverunt, et de ipso bibunt quod de ipso sitiunt. Petunt autem vindictam de inimicis duobus modis, et hoc causa charitatis: ut scilicet qui ad vitam aeternam praedestinati sunt, convertantur
Abbreviated transcription (Latin):
e poste a abbatem consttutum : quamdiutalis sub prioribus uiuit: quasi sub
seest Cum aũt abbas fuerit electus. iam non ẽ subse sedinse Talimodotõ
iam animȩ fidelium subse nonerunt quando animae simultumcorporibus
in mortalitate gaudebunt Animae occisorũ dicuntur ÷ animae martrrum
Duo quippesunt genera mar tyrii in hoc mundo. Vnum scilic& aꝑtum quod
fit incorpore sicut martrrizatusẽ p&rus paulus ec&eri Alterum uero
occultum: quando scĩ ab impiis obpbria inrisiones & contu melias sustinent
Dehis duob generibus martrrii dicit dñs filiis rebedei Potestis bibere
calicem que mego bibiturus sum & deinceps Calicem meum bibetis cumunus
illorum fuerit decollatus. alter uero in pace uitam finierit. & tamen non sine
martrrio fuit quia multa ob probria & aduersitates pxp̃osustinuit Vnde

Expanded text:
et postea abbatem constitutum, quandiu talis sub prioribus vivit, quasi sub et postea abbatem constitutum, quandiu talis sub prioribus vivit, quasi sub se est; cum autem abbas fuerit electus, jam non est sub se, sed in se. Tali modo tunc jam animae fidelium sub se non erunt, quando animae simul cum corporibus in immortalitate gaudebunt. Animae occisorum dicuntur animae martyrum. Duo quippe sunt martyrii genera in hoc mundo: unum scilicet apertum, quod fit in corpore, sicut martyrizatus est Petrus, Paulus et caeteri. Alterum vero occultum, quando sancti ab impiis opprobria et irrisiones et contumelias sustinent. De his duobus generibus martyrii dicit Dominus filiis Zebedaei, Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? et deinceps, Calicem meum bibetis, cum unus illorum fuerit decollatus, alter in pace vitam finierit, et tamen non sine martyrio fuerit, quia multa opprobria et adversitates pro Christo sustinuit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
s̃inre it a &isti in spe: itaque ipsae animae occisorum sunt auare altare e tam̃
mines ille dñs istiferui Ideoq & altare sunt capiti suo coniuncti & subaltare:
quia non illi ꝑ omĩa coequantur Aliter ipsiqui sunt altare subtus altarest
hoc ẽ subse : qlua non dũ ꝑ uenerunt ad eamgloriã ad quam uenturi sunt
quando erunt similes angelis dĩ. Diui sume quippe adhuc desiderium illo¬
rum : qm̃ expectant resurrectionem corporis suiut sicut cum corpore
& anima seruierunt xp̃o itacdmcorpore elanima remunerentus
Quia reuera sic ÷ dignũ Ideoq quia necdum ad illam dignitatẽ ad quam uen¬
turi sunt ꝑ uenerunt subsesunt quia postmodũ maiores futuri sunt
Cum aũt uenerint ad tantam gloriã iam nonerunt subse sed inseꝰ: quod tali
exemplo cognoscipotest Ponamus quem libe in monasterio nutritum:

Expanded text:
sunt in re, ita et isti in spe. Itaque ipsae animae occisorum sunt altare, et tamen subsunt in re, ita et isti in spe. Itaque ipsae animae occisorum sunt altare, et tamen submines: ille Dominus, isti servi. Ideoque et altare sunt capiti suo conjuncti: et sub altare, quia non illi per omnia coaequantur. Aliter: Ipsi qui sunt altare, subtus altare sunt, hoc est, sub se, quia nondum pervenerunt ad eam gloriam ad quam venturi sunt, quando erunt similes angelis Dei. Divisum quippe est adhuc desiderium illorum, quoniam exspectant resurrectionem corporis sui. Et sicut cum corpore et anima servierunt Christo, ita cum corpore et anima remunerentur, quia revera sic est dignum. Ideoque, quia necdum ad illam dignitatem ad quam venturi sunt pervenerunt, sub se sunt, quia post modum majores futuri sunt. Cum autem venerint ad tantam gloriam, jam non erunt sub se, sed in se. Quod tali exemplo cognosci potest: Ponamus quemlibet in monasterio nutritum,