comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exẽplũ int̾ponã ut
ꝑspicne possit intelli¬
gi quõdo fatuũ dei stul¬
tã fecerit sapĩa mũ¬
di finganus panlis¬
per me qui aliquid
putor nosse cũ aliquo
in sipiente et meru¬
dito conferre ẜmonẽ
qui nichil incelligat
nichil acute disputa¬
tionuis int̾roget mĩ¬
quid nam opus mͥ
est ad istius sculticiã
coarguẽdã dialetice¬
artis caliditate et pro¬
fuudorũ sensnũ acu¬
mẽ adhibere rionne
ad uius sermunculi
iactu milis et modi¬
ci. qui tñ illius intel¬
ligencie uideat᷑ acer¬
rimus fatuũ eñ et
in sipientẽ ẽẽ comñ¬
cam. sic igit᷑ admũ¬
di sapĩam scultificã¬
dam nõ ẽ opus sapĩa
dei descende̾ et cũ ea
coluctariq deorsũ est

Expanded text:
nterponamus, ut perspicue possit intelligi quomodo fatuum Dei stultam fecerit sapientiam mundi: fingam paulisper me, qui aliquid putor nosse, cum insipiente aliquo, et inerudito conferre sermonem, qui nihil intelligat, ni nil 801 acutae disputationis interroget. Numquidnam opus mihi est ad illius stultitiam arguendam, dialecticam calliditatem, et profundorum sensuum acumen adhibere? Nonne ad unius sermunculi jactum vilis et modici, qui tamen illius intelligentiae videatur acerrimus, fatuum eum et insipientem esse convincam? Sic igitur ad mundi sapientiam stultificandam non est opus sapientiam Dei descendere, et cum ea colluctari, quae deorsu
Abbreviated transcription (Latin):
ad hos thesanros occur¬
suros putamus Et qr
plures fũt thesanri
forte nuxͣ ordĩem resur¬
gẽciũ erit es reqmes
in thesauris dei quod
aũt dico istus modi
est Nrefurrectio mor¬
tuorũ. in quibusda
ordinibus futura est
Ait qui ppe appłs uius¬
quisqz aũt resurget
nn suo ordĩe et nõ ut
libet oniscẽtur ordĩes
resurgẽciũ. Ais ordo¬
erit in illo et ĩ illothe¬
sauro der Alis ordo ĩ
alio et malio thesan¬
possideo unã p̾ciosisiã
margaritã per plu¬
res alias margaritas
sic ceno ad chesancũ
chesanrorũ et dñm
dñorũ et regẽ regũ
cũ dignus fu̾o spiriti¬
bus on dei chesauro

Expanded text:
ad hos thesauros occursuros putamus. Et quia plures sunt thesauri: forte juxta ordinem resurgentium erit et requies in thesauris Dei. Quod autem dico, istiusmodi est: resurrectio mortuorum in quibusdam ordinibus futura est. Ait quippe Apostolus: Unusquisque autem resurget in suo ordine , et non ut libet miscentur ordines resurgeerit in illo et in illo thesauro Dei, et alius ordo in alio et in alio thesaupossideo unam pretiosissimam margaritam per plures alias margaritas: sic venio ad thesaurum thesaurorum, et Dominum dominorum, et Regem regum, cum dignus fuero spiritibus
Abbreviated transcription (Latin):
est ab scĩã uidens per
portimnculã quãdã
indens et sisit expedit
dicẽ ip̃ius quoque por¬
recognoscens Ecõtͣrio
aũt ut intelligeres
quid sit infaituatꝰ ẽ
tione pccõrũ ihiłm so¬

Expanded text:
est a scientia: » videns per portiunculam quamdam videns, et si sic expedit dicere, ipsius quoque porrecognoscens. Econtrario autem intelliges, quid sit « infatuatus est tione peccatorum Hierus
Abbreviated transcription (Latin):
quod scriptũ ẽ sceritas
potest referri ad maĩa¬
les nuibes s m̾tas dei
nsz ad illas nubes est
datũ dñ et nouerũt
quo plumas deferãt
et aquibus eas suspẽ¬
dant dehis nubibus
dictũ est Et mãdabo
nubibus meis neplu¬
ant suꝑ eã mubrem
dehis eña q̃ exdensato
aere constare dicũt᷑
iuxta ꝓpleeciã helie
future plume signũ
an cestigio homuĩs os¬
tensũ est atq ita post
mubẽ globatam ymber
descendit ad t̾ras Istis
n̾o quasi subsistẽtib
cõtinere cũ indigna
fuerit aĩa ymbre ce¬
lesti et dr̃ mãdabo
nubibus meis ne plu¬
ant suꝑ eã ymbrem
nubes ẽ poises mibes
erat et quasi mbes
loq̃batur Actende celũ
et loquar et audiat
t̾ra ẜmones exore m̃o
Expectentur ut plu¬
na u̾ba m̃a et descẽ¬
dant ut ros eloquia
nĩa Si nõ fuiss nubes
tur ut plina u̾ba
m̃a etidescendãt ut
ros eloquia mĩa qͣi
nubes dicebat ut ym
bat alias onibes con¬
ꝓpħantes sibi ideo na¬
ticiuans a rebat man¬
dato nubib ne pluãt

Expanded text:
quod scriptum est: Veritas potest referri ad inanimales nubes, sed veritas Dei usque ad illas nubes est, datum Domini, et noverunt quo pluvias deferant, et a quibus eas suspendant. De his nubibus dictum est: Et mandabo nubibus meis, ne pluant super eam, imbrem . De his enim quae ex densato aere constare dicunturjuxta prophetiam Eliae futurae pluviae signum in vestigio hominis ostensum est, atque ita post nubem conglobatam, imber descendit ad terras. Istis vero quasi subsistentibus continere, cum indigna fuerit anima imbre coelesti, et dicitur: Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam imbrem. nubes est. Moyses nubes erat, et quasi nubes loquebatur: Attendite, coeli, quae loquar, et audiat terra sermones ex ore meo. Exspectentur ut pluvia verba mea, et descendant ut ros eloquia mea . Si non fuisset nubes, t ut pluviam verba mea, et descendant ut ros eloquia mea. » Quasi nubes dicebat: « ut bat alias nubes conprophetantes sibi, ideo vaticinans aiebat: « Mandabo nubibus ne pluant
Abbreviated transcription (Latin):
et pietatis sp̃s tĩoris
dm̃ fortitudĩs dilectois
et caritatis potes et
ip̃e de scriptinis hos
uentos congregare et
istorũ spm̃u ineĩre
thesanros obi sũt isti
chesanri utiq in eo ĩ
quo sũt therauri sapiẽ
et sciencie absconditi¬
Iuxp̃o sedẽ hñt inde
orm̃tur hni spñs ut
alius sapiẽs sit alius¬
d fidelis alius eruditꝰ
et alius quodcũq donoꝵ
dei possideat Ali enĩ
alii ẜmo sciencie mxta

Expanded text:
et pietatis, spiritus timoris Domini, fortitudinis, dilectionis et charitatis. Potes et ipse de Scripturis hos ventos congregare, et istorum spirituum invenire thesauros. Ubi sunt isti thesauri? Utique in eo in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scienisto sedem habent: inde oriuntur hi spiritus, ut alius sapiens sit, alius fidelis, alius eruditus, et alius quodcumque donorum Dei possideat. Alii enim alii sermo scientiae juxta
Abbreviated transcription (Latin):
et an t̾rã ibis quare
nõ dica᷑ ad instũ cuiꝰ
ẽ regnũ celorũ celũ es
et in celũ ibis Nut si
ꝓpt̃ choicũ dicitur ei
qui portat ymaginẽ
choici t̾ra es et int̾raui
ibis cur ꝓpt̃ celestẽ ei
qui ymaginẽ celestis
portat nõ cõnemat dici
celũ es et incelũ ibis
unusquisq aũt nc̃m
ant celestia facta habet
aut t̾rena si t̾rena fcta
sunt ad cognatã sibi
t̾rã deducũt eñ qui che¬
saurizat ea out̾ra et
nõ incelo rursum q

Expanded text:
 quare non dicatur ad justum, cujus est regnum coelorum: Coelum es et in coelum ibis? Aut si propter choicum dicitur ei qui portat imaginem choici, « Terra es et in terram ibis: » cur propter coelestem ei qui imaginem coelestis portat, non conveniat dici: Coelum es, et in coelum ibis? Unusquisque autem nostrum aut coelestia facta habeat aut terrena. Si terrena facta sunt, ad cognatam sibi terram deducunt eum, qui thesaurizat ea in terra et non in coelo. Rursumque
Abbreviated transcription (Latin):
et dictũ est aub quõdo
ab exfrenis t̾re quod
retractare dot et hi qui
audierũt plenissime
eorũ qui sciũt renũscãt᷑
ut hi qui aut nõ ou¬
terfuerut ant oblici
sũt. copitextũ ẜmonis
aguostant quod tunc
prout ualmunis exhi¬

Expanded text:
et dictum est a nobis, quomodo ab extremo terrae: quod rursum tractare: ut et hi qui audierunt, plenissime eorum quae sciunt, reminiscantur: et hi qui aut non interfuerunt, aut obliti sunt, contextum sermonis agnoscant: quem tunc, prout valuimus, exhi
Abbreviated transcription (Latin):
t̾am uenias consides
id quod in iob scriptũ
ẽ mxͣ emendatissima
tiĩ exẽplaria quodo sta¬
tuerit eã sup̃ nchillũ
muemes fortitudĩe dei
in medietate mũdi t̾re
libram sustineri sceniã
ergo et ad orbem t̾rarũ
n tͦ nũcupatur idest in¬
habitata scio aĩam in ha
filiũ dicẽtẽ ego et pater
mens uemiemus adeũ
sanctũ aĩa deserta est
habitata añt est quãdo

Expanded text:
terram venias, et consideres id quod in Job scriptum est , juxta emendatissima tamen exemplaria, quomodo statuerit eam super nihilum, invenies fortitudinem Dei in medietate mundi terrae libram sustinere. Veniam vero et ad orbem terrarum nuncupatur, id est, inhabFilium dicentem: Ego et Pater meus veniemus ad eumsanctum, anima deserta est. Habitata autem est, quando
Abbreviated transcription (Latin):
gessumꝰ et post ruiuã
Indiget erectione di
cia adduci om̃eni tociꝰ
orbis queramus rumã
et post casũ enis con¬
sequẽter dens erigẽs
predicetur quicũq est
an orbe isto aute erecto¬
nẽ cecidit si ãt cecidit
conrequẽt erigẽdus
fuit Nemo quippe sine
casu sublenatur si
aũt erectus ẽ uidea¬
anus que ruma p̾ces¬
serit om̃s corrminus
per pccĩa in ortẽ t̾raꝵ¬

Expanded text:
t ruinam indiget erectione. Si tia adduci, communem totius orbis quaeramus ruinam, et post casum ejus consequenter Deus erigens praedicetur. II. Quicumque est in orbe isto, ante erectionem cecidit. Si autem cecidit, consequenter erigendus fuit: Nemo quippe sine casu sublevatur. Si autem erectus est, videamus quae ruina praecesserit: Omnes corruimus per peccatum in orbe ter
Abbreviated transcription (Latin):
te diuinarĩhũanarũ¬
ꝙ rerũ instituet qñ
ansticis discributor
et iudex meritornm
significat᷑ qñ sc̃titas
illa uirtus describitur
q̃ credentes deo efficit
sanctos Ita ergo et mͥ
prudẽcia eiis Incelli¬
gere cũ doctria est
et demõstratio bonarũ
aut malarũ cermii
siue nentrum atq
in hũc modũ exten¬
disse nũc dr̃ colũ in
prudẽcia sua quonio¬
do aũt extendatur ce¬
lũ extendente eni
prudẽcia. Audi qm̃i¬

Expanded text:
as divinarum humanarumque rerum instituet. Quando justitia, distributor et judex meritorum significatur. Quando sanctitas, illa virtus describitur, quae credentes Deo, efficit sanctos. Ita ergo et mihi prudentiam ejus intellige: cum doctrina est, et demonstratio bonarum, aut malarum rerum, sive neutrarum: atque in hunc modum extendisse nunc dicitur coelum in prudentia sua. Quomodo autem extendatur coelum, extendente id prudentia, audi: q
Abbreviated transcription (Latin):
quis ergosctũs custodi¬
ens p̾ceptũ dm̃ salua¬
toris fitũs fuerit ĩ hac
inta nomissĩꝰ iste sit
aconsulib nõ aducib
nõ admitibus St̃i enũ
do ab extrenus t̾re edu
t̾ea si drolumius muibes
fieri adquas ꝑnemt
neritas dei nouissami
om̃i fiamus etitã affcũ
enĩ nos deus appłos
noĩssimos ostendit qd̾
si nõ suit appłus licet
tñ mnichi fieri extremꝰ
nt educẽs nubes abex¬
tremo t̾re educa᷑ et me
et fulgura in plinna¬
font faciat Amuit na¬
turaliũ cansarũ scruta¬
tores qr fulgiera ex ymi¬
briũ collisione genbrẽt᷑¬
m morẽ silleum duriorũ
gore parit̾ et tointrua
sus et fulgira excussi
aumũs claritate di antel¬
lexisti exẽplũ cõfidera
nũc nubes rõuales moy
mibes erat iħs naue
nubes erat ꝯsti si secum
eorũ fulgira micant
ierennas et baruch mi¬
bes erãt ẜmocinentut
re fulgores potes et tu
ip̃e descripturis sctis
in hũc modũ nbiũ
iuueire concursus ex
quibus ignes enictãt᷑

Expanded text:
quis ergo sanctus custodiens praeceptum Salvatoris factus fuerit in hac vita novissimus, iste sit a consulibus, non a ducibus, non a divitibus: Beati enim do ab extremis terrae educterea si volumus nubes fieri, ad quas pervenit veritas Dei, novissimi omnium fiamus, et tam affectu enim, nos Deus apostolos novissimos ostendit. Quod si non sum apostolus: licet tamen mihi fieri extremum, ut educens nubes ab extremo terrae, educat et me, et fulgura in pluviam faciat. Aiunt naturalium causarum scrutatores , quia fulgura ex nubium collisione generentur, more silicum duriorum: gore pariter et tonitrua sus, et fulgura excussi luminis claritate. Si intellexisti exemplum, considera nunc nubes rationales. Moyses nubes erat: Jesus Nave nubes erat. Isti si secum eorum fulgura micant. Jeremias et Baruch nubes erant: sermocinentur re fulgura. Potes et tu ipse de Scripturis sanctis in hunc modum nubium invenire concursus, ex quibus ignes emittantur.
Abbreviated transcription (Latin):
cõfessionis tres sp̃s postu¬
lat dicens opũ pͥncipa¬
li confirma me sep̃m
rectũ ĩ nona in bisce¬
ribus meis sp̃m sccm̃
tuũ ne anferas ame,
qui sũt isti tres spũs
principalis spũs pater
mus ꝙ hĩtata idest or¬
bis t̾rarũ in sapĩa dei
fabricata sit Sapĩa qui¬
pe anxiliabit᷑ insto suꝑ
decẽ ptãtem habenti ci¬
et discipliuã qui abicit

Expanded text:
ssionis tres spiritus postulat, dicens: Spiritu principali confirma me: spiritum rectum innova in visceribus meis: spiritum sanctum tuum ne auferas a me . Qui sunt isti tres spiritus? Principalis spiritus, Pater mus, quod habitata, id est, orbis terrarum, in sapientia Dei fabricata sit. Sapientia quippe auxiliabitur justo, super decem civitates habenti poet disciplinam qui
Abbreviated transcription (Latin):
sensati et an utilia oꝑa
enus ait sapĩa q̃titu¬
lo anscribit᷑ salonionis
Idcirco ꝙͣto possũq labo¬
rare antanz̾ ut habi¬
tata aira sapĩa dei eri¬
gatur Cecidit quippe
et desublumi corrint
scementibus nob ĩ locũ
istũ miseriarũ Cecidit
habitata nr̃a posquã

Expanded text:
nutilia opera ejus, ait Sapientia, quae titulo inscribitur Salomonis . Idcirco quanto possumus labore nitamur: ut habitata nostra, sapientia Dei erigatur. Cecidit quippe et de sublimi corruit, venientibus nobis in locum istum miseriarum. Cecidit habitata nostra, postquam
Abbreviated transcription (Latin):
earũ ꝓpria oꝑa distri¬
bint fortitudim terrã
sapĩe ortem t̾rarũ pru¬
dencie celũ Audi quippe
scripture ordĩe dñs qͥ
fecit t̾rã in sua fortitu¬
dine et erexit orbẽ ĩ sapĩa
sua et in prudẽcia sua¬
extendit celũ. Et nos
igit᷑ in t̾ra nr̃a dictũ
ẽ. quippe ad adã t̾ra es
neccessariã hẽmus dei¬
fortitudinẽ qr absque
ea inpossibile ẽ nobis
id exequi ꝙ carni repug

Expanded text:
earum propria opera distribuit: fortitudini terram, sapientiae orbem terrarum, prudentiae coelum. Audi quippe Scripturae ordinem: Dominus qui fecit terram in fortitudine sua, et erexit orbem in sapientia sua et in sua prudentia extendit coelum. Et nos igitur in nostra terra dictum est quippe ad Adam: Terra es ; necessariam habemus fortitudinem Dei, quia absque ea impossibile nobis est exsequi quod carni
Abbreviated transcription (Latin):
anctores referat: Nos em̃i
et hec ip̃a in lectulo de¬
cumbentes longa q̃ egro¬
tatione confecti uix nota¬
rio celerit̾ scribẽti dictam¬
mus. Nõ ut ampleeemꝰ
mnat̾iam fed ne tibi ĩ priu¬
cipio amiciciarũ aliquid
imꝑãti uid̾em᷑ negars O

Expanded text:
auctoris referat. nos enim auctoris referat. nos enim et haec ipsa in lectulo decumbentes longaque aegrotatione confecti uix notario celeriter scribenda dictauimus, non ut inpleremus materiam, sed ne tibi in principio amicitiarum aliquid i
Abbreviated transcription (Latin):
contra prem suũ et fi¬
liam contra matr̃e suã.
et muirũ contra socrũ
domestici eius et cẽptat
naturã nature dñs uult¬
qr sed̾m utriusq uolũta¬
teni uiuẽtem falioi
legẽ grãm q̃ diide̾ nõ
quo hoc probet sed quo
arguẽdã calũpnã sinago¬
ge hoc uelle sedicat illa
q̃ nolebat eccłie filiũ an
grãm Amere nec ꝑ haptis¬
mũ liberari libenter habet
duuidi puerũ ut nõ possi¬
deat sed ut in terficiat ec¬
clesia quẽ scit sim̃i ẽẽ li¬
bent̾ concedit enule dñ
uinat saltem apud adu̾sa¬
riamn ne liniter legẽ dinisd
et grãm salnatoris uu¬
crone feriatur unde dicit
et appłus. Ecce ego panlꝰ
dico uobis ꝙsilegẽ obẜna¬
hec sub nibilo allegorie
dicta suit ¶ Ceterũ op¬
time nount prudencia tua
nõ easdem regulas ẽẽ iii
tropologia mubris q̃ ĩ his¬
toris neritate quod ficubi
pedem offendunꝰ et sapĩẽ¬
ti lectori frmolum indetur
eẽ ꝙ scripsimꝰ culpã in¬

Expanded text:
contra patrem suum et ficontra patrem suum et filiam contra matrem suam et nurum contra socrum domestici eius — et temptat naturam naturae dominus uultque secundum utriusque uoluntatem uiuentem filium in legem gratiamque diuidere, non quod hoc probet, sed quod ad arguendam calumniam synagogae hoc uelle se dicat. illa, quae nolebat ecclesiae filium in gratia uiuere nec per baptismum liberari, libenter habet diuidi puerum, non ut possideat, sed ut interficiat; ecclesia, quem scit suum esse, libenter concedit aemulae, dum uiuat saltem apud aduersariam, ne inter legem diuisus et gratiam saluatoris mucrone feriatur. unde dicit et apostolus: ecce ego Paulus dico uobis, quod, si legem obHaec sub nubilo allegoriae dicta sint. ceterum optime nouit prudentia tua non easdem regulas esse in tropologiae umbris et quae in historiae ueritate. quod sicubi pedem offendimus et sapienti lectori friuolum uideatur esse, quod scripsimus, culpam
Abbreviated transcription (Latin):
et dicat appłus filii mei
quos iterũ parturio donec
xp̃us formetur in nobis
unũ tulit nõ ut possid̾et
sed ut occid̾e̾t. Non em̃
emule odio et sumin mor¬
tnũ ꝑ lemis cerimonias
in suni eccłe supposint
longũ est si. uelimi ꝑsin¬
gula currere quomodo
ticos uros intellexerit
eccłia nõ ẽẽ suũ filium
qui tenebatur mlege
et iuluce cognonerit ꝙ̃
intenebris nõ uidebat
rege alt̾a diconte filius
tuuis mortuus est meus
añt uinnit alt̾a responde¬
te mẽtiris filius quippe
mens uunt et tnus
modũ contendebãt corã
regez Dũc rex salomon
qui mainfeste salnator
titulo salomonis inscri¬
bitur nbi nulla dubita¬
tio est quimi cũcta q̃ di¬
cũtur nõ salomomi ouor¬
tuo sed xp̃i connemant
magestati Suulat ie¬
noranciã et hñanos
prodispensatione carms
metitur affectus ficut
et in alio loco. nbi posuis¬
tis lazarũ et admulierẽ
fluẽtem sangiñe quis
me tetigit nladnũ̃ pos¬
tulat dequo dixerat no¬
lite putare ꝙ uenerim

Expanded text:
dicat apostolus: filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in uobis. uiuum tulit, non ut possideret, sed ut occideret. non enim aemulae odio, et suum mortuum per legis caerimonias in sinu ecclesiae subposuit. Longum est, si uelim per singula currere, quomodo ticos uiros intellexerit ecclesia non esse suum filium, qui tenebatur in lege, et in luce cognouerit, quem in tenebris non uidebat.rege altera dicente: filius tuus mortuus est, meus autem uiuit, altera respondente: mentiris; filius quippe meus uiuit et filius modum contendebant coram rege. Tunc rex Salomon, qui manifeste Salvator titulo Salomonis inscribitur; ubi nulla dubitatio est, quin cuncta quae dicuntur, non Salomoni mortuo, sed Christi conveniant majestati simulat ignorantiam, et humanos pro dispensatione carnis mentitur affectus, sicut et in alio loco: Ubi posuistis Lazarum? et ad mulierem fluentem sanguine, Quis me tetigit? gladium postulat, de quo dixerat: Nolite putare, quod venerim
Abbreviated transcription (Latin):
ingi langore confectus suz.
possun aliquid dignis
ure scribere nolũtati et
innosce si seatens oracio
solito cursu nõ fluat Nõ
enĩ eodem lepore dictamꝰ
quo scribuꝰ quia ĩ alt̾o
sepe stilimi uertimius iterũ
q digna legi fuit scrip¬
turi an altero quidquid
in bncam uenerit celeri
simone connolumius ca¬
ninũ libent̾ uidi qui tibi
nartare pot̾it ꝙͣ dificile
et ꝑiculosumi manus dex¬
tere usq in pñtem diẽ
quo ista dictami unlimis

Expanded text:
iugi labore confectus sum, possim aliquid dignum uestrae scribere uoluntati; et ignosce, si scatens oratio solito cursu non fluat. non enim eodem lepore dictamus, quo scribimus, quia in altero saepe stilum uertimus, iterum quae digna, legi sint, scripturi, in altero, quidquid in buccam uenerit, celeri sermone conuoluimus. Caninum libenter uidi, qui tibi narrare poterit, quam difficile et periculosum manus dexterae usque in praesentem diem, quo ista dictaui, uulnus
Abbreviated transcription (Latin):
ln Ingũ mosaite doctrie
copulat tenebrarũ erro¬
re cooꝑta ẽ oppressit q
eñ dormiens. mat̾ sua
q̃ nõ pot̾at dic̾e ego dor¬
mio et cor meũ uigilat
media nocte surgens
tulit filiũ delat̾e eccle
doriiẽtis et ansno colo¬
caint fumi uelege totã
apłi ad galathas epłaz
et adminanercentes quo

Expanded text:
lii jugo Mosaicae doctrinae copulat, tenebrarum errore cooperta est. « Oppressitque eum dormiens mater sua. » Quae non poterat dicere: « Ego dormio et cor meum vigilat . » Media nocte consurgens, tulit filium de latere Ecclesiae dormientis, et in suo collocavit sinu. Relege totam Apostoli ad Galatas Epistolam et an
Abbreviated transcription (Latin):
suuł q̃ considera ꝙ dicit
eccłde contra smagoga
calũpiatricem Eꝯoet
mulier hes habitamus
iudomo una post refut¬
rectionẽ eñi dñi salnato¬
ris una dontroq populo
eccl̃a congregata ẽ et ꝙͣ
eleganter peperi inquit
inquit apud ean in cubi¬
culo. Eccł̃ia eñĩ degẽtib
q̃ nõ hẽbat prins legeni
et ꝓpħas peperit in domo
sinagoge nec egressa ẽ
decubiculo s eg̾ssa unde
dicit in cãtico cãticornmi
introduxit me rex ĩ cubi¬
culũ siĩ et iterũ et quid
est nõ aspernã te assumẽs
introducã te ĩ domũ ma¬
tris m̃e et incubiculum
enis q̃ concepit me, Cer¬
cia ait die postꝙͣ ego pe¬
peri peperit et hec si consi¬
deres pilatum lanantẽ
manus atq dicẽtẽ mũ¬
dus sum ego asangiẽ
m̾sti humis si centurionẽ
ante patibulũ confitẽtẽ
ue̾ lnc erat filius dei. si eo
qui añ passionẽ ꝑ phili¬
haud l ambiges primã
perisse eccłiam et postea
natũ populũ indeorum
pro quo dñs p̾cabatur

Expanded text:
ue considera quid dicat Ecclesia contra Synagogam calumniatricem: Ego et mulier haec habitabamus in domo una . Post resurrectionem enim Domini Salvatoris, una de utroque populo Ecclesia congregata est; et quam eleganter: Peperi, inquit, apud eam in cubiculo. Ecclesia enim de Gentibus, quae non habebat prius Legem et Prophetas, peperit in domo Synagogae: nec egressa est de cubiculo, sed ingressa. Unde dicit in Cantico Canticorum: Introduxit me rex in cubiculum suum . Et ion spernent te. adsumens introducam te in domo matris meae, in cubiculum eius, quae concepit me. tertia, ait, die post, quam ego peperi, peperit et haec. si consideres Pilatum lauantem manus atque dicentem: mundus sum ego a sanguine iusti huius, si centurionem ante patibulum confitentem: uere hic erat filius dei, si eos, qui ante passionem per Philihaud ambiges primam peperisse ecclesiam et postea natum populum Iudaeorum, pro quo dominus precabatur:
Abbreviated transcription (Latin):
infesta nõ fuge̾nt qͥ
tani prudent̾ abscon¬
dita dep̾hendiss quãtũ
ad tipicos ꝑtinet ĩ tel¬
lectus dicente apło hec
omna pi finra cõtin¬
gebant illis scripta st
añt denb in quos fines
seculorũ decucrerñt qui

Expanded text:
nifesta non fugerent, qui tam prudenter abscondita deprehendisset. Quantum autem ad typicos pertinet intellectus, dicente Apostolo: Haec omnia in figura contingebant illis, scripta sunt autem de nobis, in quos fines saeculorum decurre
Abbreviated transcription (Latin):
dicantur quarũ una sa¬
lonionis indicia fan ios¬
sessions donat. ẽprudes
querat auditor. quomo¬
habet maculã neq ru¬
gam alõ dicimꝰ eccłam
ꝑmãsisso m̾etricẽ sed fu¬
isse nãq in sunonis lepro¬
si domo sahactor scribitur
qui leprosus erat eo lpr̃e
qio hẽbat hospitẽ salna¬
corem sed qui leprosus añ
fuerat machens quoq

Expanded text:
dicantur, quarum una Sadicantur, quarum una Salomonis iudicio filii possessione donata est. prudens quaerat auditor: quomohabet maculam neque rugam? non dicimus ecclesiam permansisse meretricem, sed fuisse. nam et in Simonis leprosi domo saluator scribitur qui leprosus erat eo tempore, quo habebat hospitem saluatorem, sed qui leprosus ante fuerat. Mattheus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
fenciendñ et ad illud
epñs cucta referenda¬
qñ post crucẽ et resurrecto¬
nom tam in ifet ꝙͣ ĩ gen¬
cuĩ ppło uerus salonion
idest pacificus regnate
cepit quod añt adultere
et m̾etrices sinagoga et
eccła in scripturis dicãtur
nulla dũbitatõ est et hic
pͥma froute audetur ẽẽ
blaphemiũ. Cetorũ si
cur̾amus ad ꝓpħas osee
andel. qui accepit nxo¬
ren formcariã et gene¬
matores suos et dinari¬
cauerit en crãsenti
pedes lnpanar q̃ ĩ loco
celebri extruxerit adou
omile face̾t medio q̃ pa¬
riete destructo an eascez
caulas ones prins mor¬
bidas congrogaret hee
sunt due nirge q̃ Ipuggũ¬
tut in ezechiel et deqͥb
ꝑzachariã dñs refert
et assũpsi mͥ duas nir¬
gas unã nocam decorẽ
pain gregez mulier quo¬
q illa m̾etrix in ennã¬
gelio q̃ ihũ pedes laccĩs
lanat crine detergit et
maifeste pingit eccłioꝵ
de gentibus congregata
hec idcnco an prima fron¬
te replicani ne cui uideat᷑
icongcuũ si metrices

Expanded text:
ad illud tempus cuncta referendaando post crucem et resurrectionem tam in Israhel quam in gentium populo uerus Salomon, id est \'pacificus\', regnare coeperit. quod autem adulterae et meretrices synagoga et ecclesia in scripturis dicantur, nulla dubitatio est. Et hoc prima fronte uidetur esse blasphemum; ceterum, si recurramus ad prophetas, Osee uidelicet, qui accepit uxorem fornicariam et genematores suos et diuaricauerit omni transeunti pedes lupanarque in loco celebri extruxerit, animouile faceret medioqriete destructo , in easdem caulas oves prius morbidas congregaret. Hae sunt duae virgae, quae junguntur in Ezechiel , et de quibus per Zachariam Dominus refert: Et assumpsi mihi duas virgas, unam vocavi decorem, pauigregem. mulier quoque illa mere- \' trix in euangelio, quae Iesu pedes lacrimis lauat, crine detergit et manifeste pingit ecclesiam de gentibus congregatam. haec idcirco in prima fronte replicaui, ne cui uideatur incongruum, si meretrices
Abbreviated transcription (Latin):
et filus sius posuiss taber¬
naculũ aute salem uttẽ
et hĩtasse ibi et emisse ꝑtẽ
agri ĩ quo hẽbat tento¬
ua ab enor pr̃e sichem
centũ ãnis et ibi statins
se altare. et inuocasse ibi¬
deũ isrl. Abrahã nõ emut
specum ab enior pr̃e sichẽ
fed ab ephron filio saat
nec sepultus ẽ in sichem
sed an ebron. que corrupte
dr̃ arbot duodecim ante
prĩarche nõ sũt sepulti
iarbot s in sichem qui¬
ager nõ est emptꝰ ab a¬
brahã s macob differo
solucionẽ istius questiũ¬
cule ut obrectractores.
mei querãt et incelligãt
nõ u̾ba in scriptutis con¬
sideranda s sensũ xxi. prałi
mx̃ hebreos id ip̃m exordiũ
est quod dñs ẽ locutꝰ in
cruce. heli heli. lamazaba¬
tam quod inter p̾tatut
deus m̃s deus m̃s q̃re me
deliuquisti. Reddãt rõnẽ
posuerũt respice inĩ Ita
enĩ uerterñt deus ds̃ m̃s
respice me quare in delĩ¬
quisti. Respõdebũt itaq
nichil in fensu dãpnn esse

Expanded text:
et filiis suis posuisse taberet filiis suis posuisse tabernaculum ante Salem, urbem et habitasse ibi et emisse partem agri, in quo habebat tentoria, ab Emmor, patre Sychem, centum agnis et statuisse ibi altare et inuocasse deum Israhel. Abraham non emit specum ab Emmor, patre Sychem, sed ab Efron, filio Saar; nec sepultus est in Sychem, sed. in Chebron, quae corrupte dicitur Arboc. duodecim autem patriarchae non sunt sepulti in Arboager non est emptus ab Abraham, sed a Jacob . Differo solutionem et istius quaestiunculae, ut obtrectatores mei quaerant, et intelligant, non verba in Scripturis consideranda, sed sensus. Vi Hebraeos id ipsum exordium est, quod dominus est locutus in cruce: heli heli lama zabtani, quod interpretatur: deus, deus meus, quare me dereliquisti? reddant rationeposuerint: \'respice me\'. ita enim uerterunt: deus, deus meus, respice me, quare me dereliquisti? respondebunt utique nihil in sensu damni esse,
Abbreviated transcription (Latin):
trãstulerũt. Ascło nõ audĩ¬
mus neq oculi nr̃i uide¬
rũt deũ absq te et oꝑa
uera et facies expectanti
pressit .e. uerbo s periph¬
in sion lapidẽ offensiois
et petrã scandali discor¬
dat atrãslatione ueteri
lapidi offensiois occur¬
retis neq ut petre rui¬
ne. Cũ appłus quoq pe¬
trus hebreis paulo q̃ con¬
senciens ita posuerit In¬
credulis añt lapis offẽ¬
sionis et petra scaudaln
Eyquibus uniu̾sis ꝑspi¬
cuũ ẽ appłos et enuãge¬
listas ĩ int̾p̾tatõe ueterũ
scripturarũ sensum que¬
descendit iacob ĩ egiptũ
et defũctus ẽ ip̃e et pr̃es¬
nr̃i et trãslati sũt in si¬
chem et positi sũt ã repul¬
cro quod emit abraham
p̾cis argenti a filus enimor
iuxta ebron quadringen¬
tis didracuns argenti spe¬
lũcã dupplicẽ et agrum
circa eã ppre sepelierit¬
q ĩ ea sarrã uxorẽ suã
atq in eodẽ legĩꝰ libro.
postea reu̾tentẽ de mesopo¬
tanna iacob cũ nxoribus

Expanded text:
transtulerunt: a saeculo non audiuimus neque oculi nostri uiderunt deum absque te et opera tua uera et facies expectantibpressit e uerbo, sed παραφρin Sion lapidem offensionis, et petram scandali » , discordat a Translatilapidi offensionis occurretis neque ut petrae ruinae, cum apostolus quoque Petrus Hebraeis Pauloque consentiens ita posuerit: incredulis autem lapis offensionis et petra scandali. ex quibus uniuersis perspicuum est apostolos et euangelistas in interpretatione ueterum scripturarum sensum quaedescendit Iacob in Aegyptum et defunctus est ipse etpatresnostri et translati sunt in Sychem; et positi sunt in sepulchro, quod emit Abraham pretio argenti a filiis Emmor, iuxta Chebron quadringentis didraluncam duplicem, et agrum circa eam, sepelieritque in ea Saram uxorem suam. Atque in eodem legimus libro, postea revertentem de Mesopotamia Jacob cum uxoribus
Abbreviated transcription (Latin):
deis quorũ alterũ tumo¬
rem alterũ arbitem̃ sonͣt
ctotũ q quod requit᷑ cle¬
ricatus honore nõ abnti
ciã feras Ergo frnstra
tanto tp̃e studininꝰ et
sepe manũ ferule substra¬
xunꝰ Egredientes depor¬
tu statuii inpegiimis i¬
gitur qr et erasse hña¬
nuĩ ẽ et confit̾i errorem
prudends tu quicũq r e¬
p̾hensor es tu me obse¬
cro enida preceptor et uer¬
bñ de uerto expͥme debue¬
ras inquit dice diporte¬
bat eñĩ nos dilecte non
estĩatione clericorũ ferti
hec est plantina eloquẽ¬
cia hic lepos articus et
musarũ ut dicũt eloqmo
ꝯpandus Couplet᷑ inone
biũ oleñ ꝑdit et impẽpas

Expanded text:
 quorum alterum tumorem, alterum arbitrium sonat. Totumque quod sequitur, « clericatus honore non abuti tiam feras? Ergo frustra tanto tempore studuimus; et a saepe manum ferulae subduximus » . Egredientes de portu, statim impegimus. Igitur quia et errasse humanum est; et confiteri errorem, prudentis: tu quicumque reprehensor es, tu me obsecro emenda praeceptor, et verbum de verbo exprime. Debueras, inquit, dicere: « Oportebat nos, dilecte, non aestimatione Clericorum ferri. » Haec est Plautina eloquentia, hic lepos Atticus, et Musarum, ut dicunt, eloquio comparandus. Completur in me bium: Oleum perdit et impensas,
Abbreviated transcription (Latin):
in ocũł ur̃is afferre m̾ce¬
dẽ meã et si nõ ꝯmescite
Et app̾henderũt m̾cedẽ
meã xxxͣͣ argẽteos Et
dixit dñs adme proice
illud ad statuariũ decorũ
p̾ciũ quod ap̾ciatꝰ sũ ab
eis Et tuli xxxͫ argẽteos
et ꝓieci eos in domo dñ
ad statuariũ accusent a
gruat translatorib et
prozacharia quippessere¬
mã posies fed absit hoc
depedisseqͦ. xp̃i dice̾ cui cu¬
refuit nõ uerba et sillas
ancupare sed songencras
doginatũ pon̾e bemancꝰ

Expanded text:
adferte mercedem meam; et si non, quiescite. et adpenderunt mercedem meam triginta argenteos. et dixit dominus ad me: proice illud ad statuarium, decorum pretium, quod adpretiatus sum ab eis. et tuli triginta argenteos et proieci eos in domo domini ad statuarium. accusent apgruat translatoribus et— pro Zacharia quippe Hieremiam posuit - ; sed absit hoc de pedisequo Christi dicere, cui curae fuit non uerba et syllabas aucupari, sed sententias dogmatum ponere
Abbreviated transcription (Latin):
tñta quod nos possũs dicẽ
fusionẽ pomatõem q et
splendẽsiã aut qr nõ solũ¬
hebrei hñt ap̃opã s et pã
sillas int̾p̾tat᷑ et licteras
cipit huꝰ rei exẽplũ ex nr̃o
tur que si adu̾bũ tranffe¬
ramus in latino nõ reco¬
nãt et eregione. q̃ apud¬
nos placent si uertãt᷑ nxͣ
ordiuẽ apud illos displice
nobilissĩe cuismodi falsi
tatis in ep̃łe tramlatione
rep̾hẽdãt ip̃ius ep̃łe po¬
nã ꝯ. greco ẜmone pͥnei¬
pnĩ. ut ex uno cr̃me intel
uertisse me memini Opor¬
tebat uos dilectissiẽ deri¬
catus honore nõ abnti
ĩ suꝑbiã. Ecce inquiũt
in uno uersiculo quãta
tẽtos dilectus ẽ nõ dilec¬

Expanded text:
rhetoricus et declamatio ad authenticos libros, in quibus haec non feruntur adscripta et cetera his similia? syllabas interpretetur et litteras ra interpretatio, si a diligenti tur, quae, si ad uerbum transferamus, in Latino non resonant, et e regione, qnos placent si vertantur juxta ordinem, apud illos displicebtratatis me in epistolae translatione reprehendant, ipsius epistolae ponam cum Graeco sermone principium, ut ex uno cruertisse me memini: oportebat nos, dilectissime, clericatus honore non abuti in superbiam. reece\', inquiunt, \'in uno uorsiculo quanta απητὸς dilectus\' est, non dilec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ oculus nõ uidit nec au¬
ris audĩt nec ĩ cor homĩs
ascendĩt q̃ preꝑaint dens
diligentibz se. Solent in
hoc loco apocriphorũ qui¬
dã deliramẽta sectari et
dicere ꝙ de apocalipsi eccle¬
Cũ in yraia iuxͣ hebraicũ
ita legat᷑ ascło nõ audi¬

Expanded text:
 oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se. » Solent in hoc loco apocryphorum quidam deliramenta sectari, et dicere, quod de Apocalyps. Elcum in Isaia juxta Hebraicum ita legat
Abbreviated transcription (Latin):
angelũ meũ añ faciem
tuã qui preꝑabit uiam
tuã. in malachia ĩ fine
positũ ẽ. Sequẽs añt qd̾
suit sicut scriptũ est ĩ ysa¬
ia ꝓpħa Ecce nicto ãgelũ
meũ quod nõ scribr̃ in y¬
saia ut dixĩꝯ s ĩ malathi¬
Soluat hãc questmculã
imꝑita p̾sũpscio et egoer
roris ueniã de p̾cabor Idem
marcus iuducit ad phari¬
seos salnatorẽ loquẽtẽ,
Nñꝙͣ legistis quid fec̾it
damd qñ neccessitatẽ hũt¬
tifices et panes ꝓͥpõnis co¬
medit. quib nõ licebat
nõ abiathar ibi scriptum
esse sed achimelech põtifi¬
cẽ qui postea a dohec cũ
ceteris sacerdotibus saul
inbente pcussus ẽ ꝑ ganiꝰ
ad paulũ appłm. scribit ad
coruithios. Si enĩ cogno¬

Expanded text:
angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit uiam tuam, in Malachiae fine positum est; sequens autem, quod suit: sicut scriptum est in Isaia propheta: ecce mitto angelum meum, quod non scribitur in Isaia, ut diximus, sed in Malachisoluat hanc quaestiunculam inperita praesumptio, et ego roris ueniam deprecabor. idem Marcus inducit adpharisaeossaluatoremloquentem: numquam legistis, quid fecerit Dauid, quando necessitatem htifice et panes propositionis comedit, quibus non licebat non \'Abiathar\' scriptum esse, sed \'Achimelech\' pontificem, qui postea a Doec cum ceteris sacerdotibus Saul iubente percussus est. pergamus ad apostolum Paulum. scribit ad Corinthios: si enim cogno
Abbreviated transcription (Latin):
tatus plurimos ĩ latinũ
uertit. e. greco nec ad se¬
dit lictere dormitãti et puti¬
et da rusticorũ interp̾tatcẽ
sector sit sed quasi captiõs
rensus in sua liugnã uit¬
toris iure transposint Net
et appłi idem in sacris uo¬
puella tibi dico surge
arguat ennãgelistam
mendacii quare addide¬
rit tibi dico surge cũ ĩhe¬
breo tm̃ sit puella surge
d̾et et sensimi rocantis
et imꝑantis expͥmeret
addidit tibi dico. Rursũ
in matħo redditis aꝓdi¬
tore iuda xxxͫ argenteis
et empto ex eis agro fi¬
guli scribitur Tñc ã ple¬
tũ est quod scriptũ ẽ ꝑ¬

Expanded text:
tatus plurimos in Latinum tatus plurimos in Latinum vertit e Graeco, nec assedit litterae dormitanti, et putida rusticorum interpretatione se torsit: sed quasi captivos sensus in suam linguam, victoris jure transposuit. 7. atque Apostoli idem in sacris vopuella, tibi dico, surge » . Arguatur Evangelista mendacii, quare addiderit, tibi dico, cum in Hebraeo tantum sit, puella surge. ceret; et sensum vocantis atque imperantis exprimeret, addidit, tibi dico. Rursum in Matthaeo redditis ab proditore Juda triginta argenteis: et empto ex eis agro figuli, scribitur, « Tunc impletum est quod scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
quod si cui nõ. uidet᷑ liu¬
gne gr̃ãm interp̾tatione
imitari homerũ adu̾bum
expͥmat in latinũ plus a¬
liquid dicã eñdẽ sua ĩ liu¬
gua ꝓse uerbis int̾p̾cetur¬
indebit ordinẽ ridiculum
et poetam eloquentissimĩt
probare uoluerini me semꝑ
ab adolescencia. non uerba
red fentencias transtulisfe
qualis suꝑ hoc gn̾e presa¬
ciumcula sit anlibro quo
beati anthonii uita descri¬
bitur ip̃ius lec̃tõne cognos¬
çe Ex alia an aliã lingnã
aduerbũ expressa transla¬
tio sensus oꝑit et neluti
leto gramine sata strangu¬
lat dũ eiũ casibus et figu¬
ris seruit or̃o quod brem po¬
terat indicare ẜmone lon¬
go ambitu circũ acta uix¬
explicat hoc igit᷑ uitans
ita bt̃m anthomũ tepeͣnte
transposin ut nichil desit
exsensu cũ aliquod de sit ex¬
uerbis. alisillas ancupẽtur¬
et lras tu quere sentẽcias
dies me deficiet si om̃ qͥ
lariũ confessorẽ qui omelias
in iob et in psalmos trac

Expanded text:
quodsi cui non uidetur linquodsi cui non uidetur linguae gratiam interpretatione mutari, Homerum ad uerbum exprimat in Latinum — plus aliquid dicam -,.eundem sua in lingua prosae uerbis interpreteturidebit ordinem ridiculum et poetam eloquentissimum uprobare uoluerim, me semper ab adulescentia non uerba, sed sententias transtulisse — qualis super hoc genere praefatiuncula sit, in libro, quo beati Antonii uita describitur, ipsius lectione cognosce: ex alia in aliam linguam ad uerbum expressatranslatio sensusoperit et ueluti laeto gramine sata strangulat.dum enim casibus et figuris seruit oratio, quod breui poterat indicare sermone, longoambitu circumactauixexplicat. hoc igitur ego uitans ita beatum Antonium te petente transposui, ut nihil desit ex sensu, cum aliquid desit exuerbis. aliisyllabasaucupenturetlitteras, tu quaere sententias. dies me dlarium confessorem, qui Homelias in I
Abbreviated transcription (Latin):
herent in u̾bis ac non
decorem magis et elegã¬
ciã in trãslatione cõser¬
nant quã uos ueritatẽ
interp̾tatiõĩs hãc eru¬
unde et ego doctus a talibus
aute annos circiter uigĩ¬
ti et simlli tñt quoq er¬
rore deceptus certe hoc
michi abobis obiciendui
dificile est alienas liueas
in sequẽtem nõ alicubi
excedere ardnu ut q̃ ĩ alia
liugna bñdicta st̃ eñdem
decorẽ in trãslacione ꝯfer¬
net. Significatũ ẽ aliqͥd
unius nerbi proprietate
nõ hẽo meñ quo id efferã
et dñ quero implere seu¬
tenciã longo ambitu uix
breus uie spacia ꝯsumio
accedunt hiperbatoru¬
anfractus dissmullitudĩes
casumii uarietates fign¬
rarũ Ip̃m postremo sim̃
et ut ita dicã uernacu¬
lũ lingne genus si ad uer¬
bũ auterp̾tor ab surde re¬
sonant si ob nccitatem
aliquid in ordine ĩ ẜmõe
mutanero ab interpietis¬
uidebor officio recessisce Et
post młta q̃ nũc prorequi
ociosũ est eciã hoc addidi

Expanded text:
haerent in uerbis ac non haerent in uerbis ac non decorem magis et elegantiam in translatione conseruant? quam uos ueritatem interpretationis, hanc eruunde et ego doctus a talibus ante annos circiter uiginti et simili tunc quoque errore deceptus, certe hoc mihi a uobis obiciendum  sum: difficile est alienas lineas insequentem non alicubi excidere, arduum, ut, quae in alia lingua bene dicta sunt, eundem decorem in translatione conseruent. significatum est aliquid unius uerbi proprietate: non habeo meum, quo id efferam, et, dum quaero inplere sententiam, longo ambitu uix breuis uiae spatia consummo. accedunthyperbatorumanfractus, dissimilitudines casuum, uarietates figurarum, ipsum pstremo suum et, ut ita dicam, uernaculum linguae genus:si ad uerbum interpretor, absurde resonant; si ob necessitatem aliquid in ordine, in sermone mutauero, abinterpretisuideborofficiorecessisse. et post multa, quae nunc persequi otiosum est, etiam hoc addidi:
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾iꝰ lingne sius ꝓpͥetati¬
bus explicaret nõ ẽ hinꝰ
tpris dicere dnfficiet mͥ¬
ip̃ins translacoris anc¬
coritas qui ita ĩ ꝓlogo
earũdem or̃onũ locutus
latorẽ utilẽ studiosis mͥ
uerti enĩ ex accitis duoꝵ
eloquẽtissimorũ aiobilis¬
simas or̃ones ĩterseq
contrarias eschim et de¬
mostenis nec conuerti¬
nt in cerpres sed ut ora¬
toi sentencus Isdem et
earũ formis tã figuris¬
ꝙ̃ nerbis ad nrãm cõsu¬
etudinẽ aptis quibus
re hñi redde̾. sed gemis
merare lectori putani
oportero s tamꝙͣ app̾hẽ¬
dere rursuni qz in calce
ẜmonis quorũ ego ait
or̃ones si ut sꝑo ita spres¬
sero uirtutibus ntens
illorũ om̃ib idest sentẽ¬
cus et earũ figuris et
rerũ ordĩe u̾ba ꝓsequẽs
eatenis ut ea nõ aborre
poetica erudito Interpre¬
ti precipit nec uerbum
merbo curabis reddere
fidus interpres terancius
menandrũ plantus et
cecilins ueteres comicos
interp̾tati suuit mĩquid

Expanded text:
alterius linguae suis proprietatialterius linguae suis proprietatibus explicaret, non est huius temporis dicere. sufficit mihi ipsa translatoris auctoritas, qui ita in prologo earundem orationum ocutus laborem utilem studiosis, miuerti enim ex Atticis duorum eloquentissimorum nobilissimas orationes inter seque contrarias, AeschinietDemosthenis, necconuertiutinterpres, sed ut orator, sententiis isdem et earum formis tam quam figuris, uerbis ad nostram consuetudinem aptis. in quibus se hmerare lectori putaui oportere, sed tamquam adpendere. rursumque in calce sermonis: quorum ego, ait, orationes si, ut spero, ita expressero uirtutibus utens illorum omnibus, id est sententiis et earum figuris et rerum ordine, . uerba persequens eatenus, ut ea non abhorreapoetica erudito interpreti praecipit: nec uerbum uerbo curabis reddere fidus interpres. Terentius Menandrum, Plautus et Caecilius ueteres comicos interpretati sunt: numquid
Abbreviated transcription (Latin):
ille qui accusaint nom̾it
ille qui scripsit sed quo stul¬
tissime sit accusatum et¬
ab alio aliũ crumãri et
confosso undiq corpore de
dormientis uuln̾e solaciũ
qu̾ere. hactenis sic locutꝰ
sũ quasi aliquid de epła
cõmutaneru et simplex
translacio possit habere
uero cũ ir̃a epła doceat
nichil mutatũ ẽẽ desẽsu
nec res additas nec ali¬
quod dogina confictum
faciũt ne incelligendo
ut nichil intelligãt et
hint coarguero suã pro¬
dunt Ego eni nõ solu
fateor sed libera uoce ꝓfite¬
or me in interp̃tatione
grecorũ absq script̾is stĩs
nbi et uerborũ ordo mniste¬
riũ est nõ uerbñ ẽ deu̾bo
sed sensũ exprimere desen¬
su habeo quoq huus rei
ing̃rm tulliũ qui pitago¬
rã płõnis et ecomicon xe¬
nofontis et eschimi et de¬
mostenis duas contrase
orones pulcherĩas trans¬
tulit quãta in iłł p̾t̾mi¬
serit quãta addiderit quã¬
ta mutam̾it ut ꝓpͥetates

Expanded text:
ille, qui accusauit, nouerit ille, qui accusauit, nouerit ille, qui scripsit — sed quo stultissimum sit accusatum ab alio alium criminari et confosso undique cdormientis vulnere solatium quaerere. 5. Hactenus sic locutus sum quasi aliquid de Epistola commutaverim, et simplex translatio possit errorem vero cum ipsa Epistola doceat nihil mutatum esse de sensu, nec res additas, nec aliquod dogma confictum, « Faciunt nae intelligendo ut nihil intelligant : et lunt coarguere, suam produnt. Ego enim non solum fateor, sed libera uoce profiteor me in interpretatione Graecorum absque scripturis sanctis, ubi et uerborum ordo mysterium est, non uerbum e uerbo, sed sensum exprimere de sensu. habeoque huius rei magistrum Tullium, qui Protagoram Platonis et Oeconomicum Xenofontis et Aeschini et Demosthenis duas contra se orationes pulcherrimas transtulit. quanta. in illis praetermiserit, quanta addiderit, quanta mutauerit, ut proprietates
Abbreviated transcription (Latin):
estimabant uolo ĩ cartulis
meis quasl mepcias scri¬
bere ꝯmentari descriptiris
remorde̾ ledẽtes digerere
scomachũ in locis me ex¬
cercere ꝯmunib et quasi
limatas adpugnãdũ sa¬
gictas reponere ꝙͣdui nõ
profero cogitata et male¬
dicta nõ crĩa sunt ymo
ne maledicta quidẽ q̃ anres
publice nesciant eu corrũ¬
pas ẜmilos solicites cliẽtes
et nt in fabulis legninis
anro ad danen penetres
dissimłãto q quod feceris
me falsariũ uoces cũ młto
penis cruen accusando-
inte cõfitearis ꝙͣ ĩ nni argu¬
is alius te hereticũ alius
sorem taces ĩp̃e respondere
non audes interpretem la¬
ceras desillabis calũpina¬
ris et totã defensionem
tiui putas si tacenti detra¬
has finge in tranfferen¬
do nel erasse ul in termi¬
sisse me quippiã hic totꝰ
tuni negocni cardo uersat᷑
hec tua ẽ defensio nõ id¬
cuxo tu nõ es hereticus
si ego malus incerpres
sun. Nec hoc dico quo te
hereticũ nouerim sciat

Expanded text:
existimabant. Uolo in chartulis existimabant. Uolo in chartulis meis quaslibet ineptias scribere, commentari de scripturis, remordere laedentes, digerere stomachum, in locis me exercere communibus et quasi limitas ad pugnandum sagittas reponere: quamdiu profero cogitata, et maledicta non crimina sunt, immo ne maledicta quidem, quae aures publicae nesciunt. tu corrumpas seruulos, sollicites clientes et, ut in fabulis legimus, auro ad Danaen penetres dissimulatoque, quod feceris, me falsarium uoces, cum multo peius crimen accusando in te confitearis, quam in me arguis? alius te hereticum, alius sorum: taces,. ipsi respondere non audes, interpretem laceras, de syllabis calumniaris et totam defensionem tui putas, si tacenti detrahas. finge in transferendo uel errasse uel intermisisse me quippiamhic totus tui negotii cardo uersatur, haec tua est defensio —: num idcirco tu non es hereticus, si ego malus interpres sim? nec hoc dico, quo te hereticum nouerim — sciat
Abbreviated transcription (Latin):
cias theodosins princeps
capite dãpuaĩt ꝙ solici¬
tato notario cartas illiꝯ
inuasisset leguiꝰ iuet̾ib
ystorus ludi igr̃m qui
faliscorum libros ꝓdiderat
unictũ pueris traditũ et
ad eos quos prodebat remis¬
sũ nec sceleratã ꝓpłm ro¬
manũ suscepisse. uictoriã
purũ epirotorum regẽ cũ
ĩ castris exuuln̾e curaret᷑
medici sui ꝓdicione inter¬
fici nefas dugit fabricuis
quin pocius unictũ remi¬
sit ad dnin ut scelus nec
in adu̾sario cõprobaĩt qd̾
leges publice, quod hostes
tuentur ꝙ inter bella et
gladios sc̃tm ẽ hoc nb int̾
monachos et sacerdotes
xp̃i intutum fuit Et an¬
det quidẽ ex eis aducto su¬
ꝑcilio et concrepantibus
digitis eructare et dicere
quid eñi si redenut sisolici¬
tauit fecit ꝙ sibi profint
Mira sceleris defencio. qua¬
si nõ et latroues et fures
et pirate faciant quod sibi
ꝓdest Certe annas et cay¬
phas seducentes in felice
indã fecerũt quod sͥ utile

Expanded text:
tias, Theodosius princeps tias, Theodosius princeps capite damnauit, quod sollicitato notario chartas illius inuasisset. legimus in ueteribus historiis ludi magistrum, qui Faliscorum liberos prodiderat, uinctum pueris traditum et ad eos, quos prodebat, remissum nec sceleratam populum Romanum suscepisse uictoriam. Pyrrum, Epirotarum regem, cum in castris ex uulnere curaretur, medici sui proditione interfici nefas duxit Fabricius, quin potius uinctum remisit ad dominum, ut scelus nec in aduersario conprobaret. quod leges publicae, quod hostes tuentur, quod inter bella et gladios sanctum est, hoc nobis inter monachos et sacerdotes Christi intutum fuit. et audet quidam ex eis adducto supercilio et concrepantibus digitis eructare et dicere: \'quid enim, si redemit, si sollicitauit? fecit, quod sibi profuit\'. mira sceleris defensio! quasi non et latrones et fures ac piratae faciant, quod sibi prodest. certe Annas et Caiphas seducentes infelicem ludam fecerunt, quod sibi utile
Abbreviated transcription (Latin):
spicue in tellizi datiir
uel gratinta malicia
ut in cassum corrmptor
scartis eins et sũptibus
iudas factus est ꝓditor
didit q adu̾sarus lactrã¬
di contra me octasionẽ
ut in ter imꝑitos concio¬
uentur me falsariũ me
berbũ nõ expressisse de uer¬
bo prohonorabili dixisse
carissimũ et maligna.
int̾pretatione ꝙ nefas
pactan. noluisse tranffer¬
quã detranslatione res¬
pondeã uolo int̾rogare
ciã uocãt. unde apud noᷤ
exemplar ep̃łe quis dedit
qua fronte profertis ꝙ
scelere redemistis quid
apud hoĩes tutũ ẽ si nõ
parietibus quidẽ et scrimis
nr̃a possũꝰ secreta cela¬
resi aute cribuual indi¬
cũ hoc uob̃̾ crumen in¬
puigerẽ reos legibus.
tatibus fisci noxus dela¬
toribus penas statum̃t et
cũ suscipiãt prodicionẽ
dãpuãt proditorẽ lucrũ
bidel placet uolũtas dis¬
plicet dudũ esichiũ uirũ
consularẽ cõtra ꝙ̃ patri¬
archa gantaliel grais¬
simas exercinit inimici¬

Expanded text:
erspicue intellegi datur, erspicue intellegi datur, uel gratuita malitia, ut incassum corruptor chartis eius et sumptibus ludas factus est proditor deditque aduersariis latrandi contra me occasionem, ut inter inperitos contionentur me falsarium, me uerbum non expres sisse de uerbo, pro \'honorabili\' dixisse \'carissimum\' et maligna interpretatione — quod nefas μώτατον noluisse transferquam de translatione respondeam, volo interrogare entiam vocant: Unde apud vos exemplar epistolae? Quis dedit? qua fronte profertis, quod scelere redemistis? Quid apud homines tutum erit, si ne parietibus quidem et scriniis nostra possumus secreta celare? Si ante tribunalia judicum, hoc vobis crimen impingerem, reos legibus tatibus fisci, noxiis delatoribus poenas statuunt: et cum suscipiant proditionem, damnant proditorem. lucrum uidelicet placet, uoluntas displicet. dudum Hesychium, uirum consularem, contra quem patriarcha Gamalihel grauissimas exercuit inimici