comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conũsationis innueret: quod:
membra cius potqͣm ad deum
ꝓficerent: tunc acriores tempta¬
tionum insidias tolerarent.
Tduxit illum
cdyabolus. et ostendit illi
omina regna orbis t̾r̃e in momĩ¬
to temporis. Cum ductus a cl̃a¬
bolo deus homo narratur: mẽs
refugit. humane hoc audire au¬
res expauescunt. Cui tamẽ nõ
cẽ. incredibilia ista cognoscimmꝰ:
si in illo et alia facta pensamus.
Certe iniquorum omniũ dẏa¬
bolus caput ẽ: et huiꝰ capitis
membra sunt omnes iniqui.
Q uid gͦ mirum si se ꝑmisit ab
illo inmontem duci̾. qui se per¬
tulit etiam amembris illius
crucifigi: Non ẽ ergo ĩdignum
redemptori nr̃o. qd̾ temptari.
uoluit: qui uenerat occidi. Ius¬
tum quippe erat: ut sic tempta¬
tiones nr̃as suis temptatiõĩby
uinceret: sicut mortem nrãm:
uenerat sua morte suꝑare. Be¬
ne autẽ in momento tẽporis:
sclaria temporalia monstrant᷑.
Non enim tam conspectus cele¬
ritas indicatur: quam caduce

Expanded text:
conversationis innueret, quod conversationis innueret, quod membra ejus postquam ad Deum proficerent, tunc acriores tentationum insidias tolerarent. Et duxit illum diabolus, et ostendit illi omnia regna orbis terrae, in momento temporis. Cum ductus a diabolo Deus homo narratur, mens refugit, humanae hoc audire aures expavescunt: cui tamen non esse incredibilia ista cognoscimus, si in illo et alia facta pensamus. Certe iniquorum omnium diabolus caput est, et hujus capitis membra sunt omnes iniqui. Quid ergo mirum si se permisit ab illo in montem duci, qui se pertulit etiam a membris illius crucifigi? Non est ergo indignum Redemptori nostro, quod tentari voluit, qui venerat occidi. Justum quippe erat ut sic tentationes nostras suis tentationibus vinceret, sicut mortem nostram venerat sua morte superare. Bene autem in momento temporis saecularia et temporalia monstrantur. Non enim tam conspectus celeritas indicatur, quam caducae
Abbreviated transcription (Latin):
Scriptum ẽ. quia nõ inso¬
dei. Idco sic respondit dominꝰ:
quia ꝓpositum ei erat humili¬
tate dẏabolum uincere nõ po¬
tentia. Simulq animaduer¬
tendum. quod nisi ieiunare ce¬
piss dñs. temptandi occasio
scd̾m illud. Fili accedens ad ser¬
uitutem dei: ppara animam tuã
ad temptationem. S et ip̃a
responsio saluatoris: hominẽ
fuisse indicat qui temptatꝰ ẽ.
Hon ipane solo uiuit homo.
sed inom̃i u̾bo dei. Siquis ergo
non uescitur u̾bo dei: iste non
uiuit. Alit. Hostis nͣr adhuc ĩ
hac uita nos positos. quanto
magis nos sͥ rebellare conspic̃.
tanto amplius expugnare cõ-¬
tendit. Eos enim pulsare neg¬
ligit: quos quieto iure posside
se sentit. Contra nos uo eo ue¬
hementius incitatur: quo ex÷
corde nr̃o quasi ex iure ꝓprie ha¬
bitationis expellitur. Hoc emĩ
inse ip̃o dominus. sub quada
dispensatione figurauit: qui
ch̃abolum non nisi post baptis¬
ma se temptare ꝑmisit: ut sig¬
num nobis quoddam future

Expanded text:
Scriptum est quia non in pDei. Ideo sic respondit Dominus, quia propositum ei erat humilitate diabolum vincere, non potentia. Simulque animadvertendum quod nisi jejunare coepisset Dominus, tentandi occasio secundum illud: Fili, accedens ad servitutem Dei, praepara animam tuam ad tentationem . Sed et ipsa responsio Salvatoris hominem fuisse indicat, qui tentatus est: Non in pane solo vivit homo, sed in omni verbo Dei. Si quis ergo non vescitur verbo Dei, iste non vivit. Aliter, hostis noster adhuc in hac vita nos positos, quanto magis nos sibi rebellare conspicit, tanto amplius expugnare contendit; eos enim pulsare negligit quos quieto jure possidere se sentit. Contra nos vero eo vehementius incitatur, quo ex corde nostro quasi ex jure propriae habitationis expellitur. Hoc enim in seipso Dominus sub quadam dispensatione figuravit, qui diabolum non nisi post baptisma se tentare permisit, ut signum nobis quoddam futurae
Abbreviated transcription (Latin):
cum describuntur. uis ꝑ annos
singulos ministrate.
Uia ergo iohannes illum
p̃dicare ueniebat. qui et
ex uidea quosdam. et multos
ex gentibi redemptutꝰ erat :¬
ꝑ regem gentium et principes
iudeorum p̃dicationis eius
tempora designantur. Quia:
autẽ gentilitas colligenda
terteni principatus ostencdit:
qm̃ et in romana re publica:
imus p̃fuisse describitur: et ĩ
uidee regno ꝑ quaitam par¬
tem plurimi principabantur.
desolabitur. Liquet ergo quod
ad finem regni iudea ꝑuen̾at:
que tot regibꝰ diuisa subiace¬
bat. Apte quoq nõ solum qͥbꝰ
dotibꝰ actum sit demonstrat᷑:¬
ut quia illum ioh̾s baptista.
p̃dicaret. qui simul rex et sa¬
cerdos existeret: lucas euan¬
gelista p̃dicationis eius tpra
ꝑ regnum et sacerdotium de¬
signauit.
Tuenit moinem regio¬
nem iordanis: p̃dicans
baptismum penitentie ĩremis¬
sionem pcc̃orum. Cunctis le

Expanded text:
cum describuntur, vix per annos cum describuntur, vix per annos singulos ministratae. Quia ergo Joannes illum praedicare veniebat, qui et ex Judaea quosdam, et multos ex gentibus redempturus erat, per regem geJudaeorum, praedicationis ejus tempora designantur. Quia autem gentilitas colligenda terreni principatus ostendit; quoniam et in Romana republica unus praefuisse describitur, et in Judaeae regno per quartam partem plurimi principabantur.  divisum desolabitur . Liquet ergo quod ad finem regni Judaea pervenerat, quae tot regibus divisa subjacebat. Apte quoque non solum quibus dotibus actum sit demonstratur; quia illum Joannes Baptista praedicaret qui simul rex et sacerdos existeret, Lucas evangelista praedicationis ejus tempora per regnum et sacerdotium designavit. Et venit in omnem regionem Jordanis, praedicans baptismum poenitentiae in remissionem peccatorum.
Abbreviated transcription (Latin):
functis: uerum his maxime qͥ
ad dñi passionem ꝑtinent. ab
euangelista cõmemoratis: Le¬
galib namq tunc p̃ceptis ui
et ambitione cessantibꝯ nulli
pontificatus honor. uite uł gene¬
ris merito reddebatur s to¬
mana potestate: aliis nunc. itẽ
aliis. summa sacerdocii p̾stabat᷑.
Deniq iosephus refert: ĩ hunc
modum dicens. Ualerius gtatꝰ
anna sacerdotio de turbato: isma¬
helum pontificem designauit fi¬
lium basfi. S et hunc nõ multo
post abitiens: elcazarum anna¬
nie pontificis filium pontificatui
sub rogauit. Post annum uo etiã
hunc arcet officio: ⁊ symoni cui¬
dam canifi filio. pontificatus tra¬
didit inmnisterium. Quo non
amplius et ip̃e quam unius
anni spatio ꝑfunctus: iosephũ
cui et cayphas nomen fuit ac¬
cepit successorem. Ac ꝑ hoc om̃e
tempꝯ quo dominus nr̃ it̃ris
docuisse describitur: incra qua¬
driennii spatia cohartatur. in
quo quatuor iste quos iosephꝰ
memorat suscessiones pontifi¬

Expanded text:
functis, verum his maxime qui functis, verum his maxime qui ad Domini passionem pertinerent, ab evangelista commemoratis. Legalibus namque tunc praeceptis vi et ambitione cessantibus, nulli pontificatus honor vitae vel generis merito reddebatur, sed Romana potestate aliis nunc, item aliis summa sacerdotii praestabatur. Denique Josephus refert in hunc modum, dicens: Valerius Gratus Anna sacerdotio deturbato, Ismaelem pontificem designavit filium Bassi. Sed et-hunc non multo post abjiciens, Eleazarum Ananiae pontificis filium pontificatui subrogavit. Post annum vero etiam hunc arcet officio et Simoni cuidam Canysi filio pontificatus tradidit ministerium. Quo non amplius et ipse quam unius anni spatio perfunctus, Josephum cui et Caiphas nomen fuit, accepit successorem. Ac per hoc omne tempus quo Dominus noster in terris docuisse describitur, intra quadriennii spatia coarctatur. In quo quatuor istae quas Josephus memorat successiones Pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
galilee herode: philippo autem
fre eius. tetrarcha ytirie. et tra¬
conitidis regionis: et lisania
abyline tetrarcha. Herodes. phi¬
lippus. et lisanias. qui cũ pyla¬
to p̃side romano uideam regebãt.
filii sunt herodis illius sub quo
dominus natus ẽ. Inter quos et
ip̃m herodem: archelaus fratet
eorum decem annis regnauit.
Qui a uideis ob incolerabilem
animi ferccitatem ap̃ augustũ
criminatus: et̾no ap̃ uiennam
disperiit exilio. Regnum uero
iudee quo minus ualidum fie¬
ret: idem augustus ꝑ tetrachias
discindere curauit. Porro pyla¬
tus duodecimo amño tyberii ce¬
saris iudeam missus: ꝓcuratio¬
nem gentis suscepit. atq mibi
ne fidem tyberii ꝑdurauit.
Ub principibꝰ sacerdotum
anna et cappha: factum est
lium in deserto. Ambo quidem
incipiente p̃dicatione iohannio.
idest annas et cayphas. princi¬
pes fuere sacerdotum. S annas
illum annum: carphas uo eũ
quo dominus crucem ascẽdit
ad ministrabat. Et quidẽ tribꝰ
aliis. in medio pontificantu pet¬

Expanded text:
e Herode, Philippo autem fratre ejus tetrarcha Ituraeae et Trachonitidis regionis, et Lysania Abilinae tetrarcha. Herodes, Philippus et Lysanias, qui cum Pilato praeside Romano Judaeam regebant, filii sunt Herodis illius sub quo Dominus natus est, inter quos et ipsum Herodem Archelaus frater eorum decem annis regnavit. Qui a Judaeis ob intolerabilem animi ferocitatem, apud Augustum criminatus, aeterno apud Viennam disperiit exsilio. Regnum vero Judaeae quo minus validum fieret, idem Augustus per tetrarchias discindere curavit. Porro Pilatus duodecimo anno Tiberii Caesaris in Judaeam missus procurationem gentis suscepit, atque inibi avit. Sub principibus sacerdotum Anna et Caipha, factum est lium in deserto. Ambo quidem, incipiente praedicationem Joanne, id est, Annas et Caiphas principes fuere sacerdotum; sed Annas illum annum, Caiphas vero eum quo Dominus crucem ascendit, administrabat, et quidem tribus aliis in medio pontificatu per
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos. Nichil amplius. quã
constitutum ẽ. uobis exigatis.
Quantam beati baptiste fmo
uirtutem habuetit: quantũq
mentes concusserit aucdienti¬
um: hinc ꝓbatur. cum etiam
publicanos et milites ad cõ¬
silium salutis sue. coegerit ĩ¬
quirendum. Quibꝯ ip̃e non:
adet agendam. Precepit gͦ
publicanis: ne ultra p̃scriptũ
exigant. Publicam et enim
sicut etiam nomine ꝓbant.
appellantur hii. qui uectiga¬
lia publica exigunt: siue qͥ
conductores sunt uectiga¬
lium fisci. uł terum publica¬
rum: nec non hii qui scl̃i hu¬
uiꝯ lucra ꝑ negotia sectant᷑.
eodem uocabulo censentur.
Quos dominus pariter ĩ suo
quemq gradu ab agenda¬
da
fraude cohercet: ut dum primo
se ab alienigenarum tempe¬
rarent appetitu: tandem ad pro¬
pria cum ꝓximis cõmunicã¬
da ꝑtingerent.
Nterrogabant aut̃ illum
et milites: dicentes. Quid.
faciemus et nos: Et ait illis.
Neminem concuciatis: neq¬

Expanded text:
ad eos: Nihil amplius quam ad eos: Nihil amplius quam constitutum est vobis, faciatis. Quantam beati Baptistae sermo virtutem habuerit, quantumque mentes concusserit audientium, hinc probatur, cum etiam publicanos et milites ad consilium salutis suae coegerit inquirendum. Quibus ipse non adet agendam. Praecipit ergo publicanis ne ultra praescriptum exigant. Publicani etenim sicut etiam nomine probant, appellantur hi qui vectigalia publica exigunt, sive qui conductores sunt vectigalium fisci, vel rerum publicarum. Nec non et hi, qui saeculi hujus lucra per negotia sectantur, eodem vocabulo censentur. Quos omnes pariter in suo quemque gradu, ab agenda fraude coercet, ut dum primo se ab alienorum temperarent appetitu, tandem ad propria cum proximis communicanda pertingerent. Interrogabant autem illum et milites dicentes: Quid faciemus et nos? Et ait illis: Neminem concutiatis, e
Abbreviated transcription (Latin):
Per hoc qd tunica plus ẽ ne¬
cessaria usui nr̃o quam palliũ:
ad fructum dignum penitẽtie
ꝑtinet. ut non solum extĩora
queq et minus necessaria: sed
ip̃a ualde necessaria diuidere
cum ꝓximis debeamus. Scilic
uł escam qua carnalit̾ uiuimꝰ:
uł tunica qua uestimur. Quia
enim in lege scriptum ẽ. dili-¬
ges ꝓximum tuum tãquam
teipsum: minus ꝓximũ ama¬
re conuincitur. qui nõ cum eo
innecessitate illius. etiam ea q̃
sibi sunt necessaria partitur. Id¬
circo ergo de diuidendis cum:
pximo duabꝰ tunicis datur
p̃ceptum: quia hoc de una dici
nõ potuit: qm̃ si una diuidit᷑.:
nemo uestitur. In dimidia qͥppe
tunica: et nudus remanet qui
accipit. et nudus qui dedit. Int̾
tus dignos penitentie ip̃a p̃
ceteris pcipiuntur. Hinc etiã
ꝑ semetipsam uitas dicit. Da¬
te helemosinam: et omnia:
munda sunt uobis.
Enerunt autẽ et publi¬
cani. ut baptizarentur:
et dixerunt ad illum. Magr̃.
quid fatiemus: At ille dixit

Expanded text:
Per hoc quod tunica plus est nePer hoc quod tunica plus est necessaria usui nostro, quam pallium, ad fructum dignum poenitentiae pertinet. Ut non solum exteriora quaeque et minus necessaria, sed ipsa valde nobis necessaria dividere cum proximis debeamus, scilicet vel escam qua carnaliter vivimus, vel tunicam qua vestimur. Quia enim in lege scriptum est: Diliges proximum tuum tanquam teipsum , minus proximum amare convincitur, qui non cum eo in necessitate illius etiam in ea quae sibi sunt necessaria partitur. Idcirco ergo de dividendis cum proximo duabus tunicis datur praeceptum, quia hoc de una dici non potuit, quoniam si una dividitur, nemo vestitur. In dimidia quippe tunica, et nudus remanet qui accipit, et nudus qui dedit. Intertus dignos poenitentiae ipsa prae caeteris praecipiuntur. Hinc etiam per semetipsam Veritas dicit: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. enerunt autem et publicani ut baptizarentur, et dixerunt ad illum: Magister, quid faciemus? At ille dixit
Abbreviated transcription (Latin):
cem arboris posita ẽ: quia et si
ꝑ pacientiam expectat: uidet᷑
tamen quid factura est.
Mnis ergo arbor non fa¬
ciens fructum bonum: ex¬
idetur et in ignem mittetur.
Quia unusquisq pũsus para¬
tam citius gehenne conctema¬
tionem muenit: qui hic boni:
oꝑis fructum facẽ contempnit.
Et notandum: quod secutem.
non iuxta ramos positam. s ad
radicem dicit. Cum enĩ malo¬
rum filii tolluntur: qͥd aliud
quam tami infructuose atbo¬
ris absciduntur: Cum uero
simul tota ꝓienies cum parẽ¬
te tollitur: infructuosa arbor
a radice abscisa ẽ: ne iam rema¬
neat. unde praua iterum sobo¬
les succrescat. In quib iohis
baptiste ũbis constat: quod:
audientium corda turbata st̃.
cum ꝓtinus sub infertur. Et
interrogabant eum turbe di¬
centes. Quid gͦ faciemus: Per¬
cusse enim tr̃ore fuerant: que
consilium querebant.
Espondens aut dicebat
illis. Qui habet duas
tunicas: det non habenti. Et
qui habet escas: similit̾ faciat.

Expanded text:
cem arboris posita est, quia etsi cem arboris posita est, quia etsi per patientiam exspectat, videtur tamen quid factura est. Omnis enim arbor non faciens fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur, quia unusquisque perversus paratam citius gehennae concremationem invenit, qui hic fructum boni operis facere contemnit. Et notannon juxta ramos positam, sed ad radicem dicit. Cum enim malorum filii tolluntur, quid aliud quam rami infructuosae arboris absciduntur? Cum vero tota simul progenies cum parente tollitur, infructuosa arbor a radice abscisa est, ne jam remaneat unde prava iterum soboles succrescat. In quibus Joannis Baptistae verbis constat, quod audientium corda turbata sunt, cum protinus subinfertur. Et interrogabant eum turbae dicentes: Quid ergo faciemus? Percussae enim terrore fuerant, quae consilium quaerebant. Respondens autem, dicebat illis: Qui habet duas tunicas, det non habenti, et qui habet escas, similiter faciat.
Abbreviated transcription (Latin):
abrahe. Quid corda gentiliu¬
lectum dei omnipotentis in se¬
fibilia: Sicut etiam quibꝯdã
ex iudeis dicitur: aufetam cor
lapideum de carne ur̃a. Hec in¬
merito lapidum nomine gẽ¬
tes significate sunt: que lapi¬
des coluerunt. Unde scciptũ est.
Similes illis fiant qui faciũt
ea: et omnes qui confidũt ĩ eis.
De quib nimirum lapidibus¬
filii abrahe suscitati sunt: quia
dum dura corda gentilium in
abrahe semine. Idẽ. in xp̃o cre-¬
diderunt: eius filii facti sunt.:
cuius semini sunt uniti. Unde
et eisdem gentib ꝑ egregium
poicatorem dicitur. Si autem
uos xp̃i. ergo abrahe semen es¬
tis. Si igitur nos ꝑ fidem xp̃i
abrahe iam semen existimus:
iudei ꝓpt̃ ꝑfidiam abrahe filii eẽ
desierunt.
Am enim securis ad radicẽ
arboris posita ẽ. Arbor humꝰ
mundi: est uniũsum genus hu
manum. Securis uo: ẽ redemp¬
tor nr. qui uelut ex manubrio
et ferto tenetur ex humanita¬
te: s incidit ex diuinitate.Que
uidelicet securis iam ad radi¬

Expanded text:
apides nisi corda gentiliulectum Dei omnipotentis insensibilia? sicut etiam quibusdam ex Judaeis dicitur: Auferam cor lapideum de carne vestra . Nec immerito lapidum nomine gentes significatae sunt, quia lapides coluerunt. Unde scriptum est: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . De quibfilii Abrahae suscitati sunt. Quia dum dura corda gentilium in Abrahae semine, id est in Christo crediderunt, ejus filii facti sunt, cujus semini sunt uniti. Unde et eisdem gentibus per egregium praedicatorem dicitur: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis . Si igitur nos per fidem Christi, Abrahae jam semen existimus, Judaei propter perfidiam Abrahae filii esse desierunt. Jam enim securis ad radicem arboris posita est. Arbor hujus mundi est universum genus manum. Securis vero est Redemptor noster, qui velut ex manubrio et ferro tenetur ex humanitate, sed incidit ex divinitate. Quae videlicet securis jam ad radi
Abbreviated transcription (Latin):
sibi intulit dampna ꝑ culpa.
S uidei de generis nobilitate
głantes: id circo se agnoscere
pcc̃ores nolebant. quia de abra¬
he stirpe descenderant. Quibus
recte dicitur.
Tne cepitis dicere patrẽ¬
habemnus abraham. Di¬
co enim uob̾: quia potest deus

Expanded text:
sibi intulit damna per culpam. sibi intulit damna per culpam. Sed Judaei de generis nobilitate gloriantes, idcirco se agnoscere peccatores nolebant, quia de Abrahae stirpe descenderant. Quibus recte dicitur: Et ne coeperitis dicere, Patrehabemus Abraham. Dico
Abbreviated transcription (Latin):
genimina inꝑarum uocant᷑.:
quia ꝑhoc qd̾ bonis ĩuident.:
eosq ꝑsequuntur. qd̾ quibꝯdã
mala retribuunt. quod lesicẽs
pximiᷤ exquirunt: qm̃ in his
om̃ib priorum suorum carna¬
lium uias sequutur: quasi ue¬
nenati filii de uenenatis patẽ¬
tibꝯ nati sunt. S quia iam pe¬
ccauimus: quia usu male con¬
suetudinis in uoluti sumus:
dicat quid nobis faciendũ sit.
ut fugere auentura ira ualea¬
mus.
penitentie. In quibꝰ u̾bis notã¬
dum ẽ. quod non solum fructꝰ
penitentie. s dignos penitentie.
ammonet eẽ faciendos. Aliud
dignum penitentie facẽ. Heq
enim par fructus ẽẽ boni oꝑis
debet eius qui minus. et eius
qui amplius deliquit: aut eiꝰ
qui in nullis. aut eiꝰ qui ĩqui¬
bꝯdam facinorib cecidit. Per
hoc ergo quod dicitur. facite :¬
fructus dignos penitentie: un¬
ius cuiusq conscientia conue¬
nitur: ut tantum maiora que¬
rat bonorum opum lucta per
penitentiam: quanto grauiora

Expanded text:
genimina viperarum vocantur, genimina viperarum vocantur, quia per hoc quod bonis invident, eosque persequuntur, quod quibusdam mala retribuunt, quod laesiones proximis exquirunt, quoniam in his omnibus priorum suorum carnalium vias sequuntur, quasi venenati filii de venenatis parentibus nati sunt. 8. Sed quia jam peccavimus, quia usu malae consuetudinis involuti sumus, dicat quid nobis faciendum sit, ut fugere a ventura ira valeamus. In quibus verbis notandum est, quod non solum fructus poenitentiae, sed dignos poenitentiae admonet esse faciendos. Aliud dignum poenitentiae facere. Neque enim par fructus esse boni operis, debet ejus qui minus, et ejus qui amplius deliquit, aut ejus qui in nullis, et ejus qui in quibusdam facinoribus cecidit. Per hoc ergo quod dicitur: Facite fructus dignos poenitentiae, unusquisque conscientia convenitur, ut tanto majora quaerat bonorum operum lucra per poenitentiam, quanto graviora
Abbreviated transcription (Latin):
tare dei. Quia omnis caro
accipitur omnis homo: salutare
dei uidelicet xp̃m. in hac uita:
omnis homo uidere non potuit.
Ubi ergo in hac sententia. ꝓpha
ꝓphie oculum: nisi ad extremi.
iudicii diem tendit: Ubi cum
aꝑtis celis. ministrantib ãgłis.
con sedentib aplis. insede maies¬
tatis sue xp̃c apparuerit: omnes
hunc et electi et reprobi panter
uidebunt: ut et iusti de munere
retributionis sine fine gaude¬
ant: et iniusti in ultione sup-¬
plicii inꝑpetuum gemant. Hã¬
et quia hoc ista sententia intẽ¬
dit: quod in extremo ex amine
ab omni carne uidebitut: rec¬
te sub iungitur..
Icebut ergo ad turbas. q̃:
Sexiebant ut baptizarẽtur
ab eo. Genimina uꝑarum: qͥs
ostendit uob̾ fugere auentura
ira: Uentura enim ira ẽ: ani¬
madũsio ultionis extreme. Quã
tunc fugere pccõr non ualet.
qui nunc ad lamenta penitẽ¬
tie non recurrit. Et notandũ
quod male soboles malorum
parentum actiones imittãtes.

Expanded text:
s caro salutare Dei. Quia omnis caro s caro salutare Dei. Quia omnis caro accipitur omnis homo, salutare Dei, videlicet Christum, in hac vita omnis homo videre non potuit. Ubi ergo in hac sententia propheta prophetiae oculum nisi ad extremi judicii diem tendit? Ubi cum apertis coelis, ministrantibus angelis, consedentibus apostolis, in sede majestatis suae Christus apparuerit, omnes hunc et electi et reprobi pariter videbunt, ut et justi de munere retributionis sine fine gaudeant, et injusti in ultione supplicii in perpetuum gemant. Nam quia ad hoc ista sententia intendit, quod in extremo examine ab omni carne videbitur, recte subjungitur: Dicebat autem ad turbas quae exibant ut baptizarentur ab eo: Genimina viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Ventura enim ira est animadversio ultionis extremae, quam tunc fugere peccator non valet, qui nunc ad lamenta poenitentiae non recurrit. Et notandum quod malae soboles, malorum parentum actiones imitantes,
Abbreviated transcription (Latin):
exaltat humiliabitur: ⁊ om̃is
qui se humiliat exaltabitur.
Uallis et enim impleta crescit:
mons aute et collis humiliatꝰ
decrescit. Quia nimirum infide
mediatoris dei et hominum:
hominis ihu xp̃i: et gentilitas
plenitudinem gr̃e accepit: et
uidea ꝑerrorem ꝑfidie. hoc unde
tumebat ꝑdidit.
Terunt praua incdirecta:
et asꝑa mnuias planas.:
Pralia indirecta fiunt: cum ma¬
lorum corda ꝑ in iusticiam de¬
torta. ad iusticie regulam diri¬
guntur. Et aspa inuias planas
immutantur: cum immites at¬
q iracunde mentes. ꝑ infusioe
suꝑne gr̃e. ad lenitatem mansu¬
etudinis redeunt. Quando enĩ
ũbum uitatis ab iracũda mente¬
non recipitur: quasi asperitas iti¬
neris gssum ꝑgentis reppellit.
S cum mens iracunda ꝑ accep¬
tam manfuetudinis grãm. cor¬
reptionis uł exhortationis ubũ
recipit: ibi planam uiam predi¬
cator in uenit: ubi prius ꝓ aspe¬
ritate itineris ꝑgere. idest. p̃dica¬
tionis g̾ssum ponere non uale

Expanded text:
exaltat humiliabitur, et omnis exaltat humiliabitur, et omnis qui se humiliat exa» Vallis etenim impleta crescit, mons autem et collis humiliatus decrescit. Quia nimirum in fide Mediatoris Dei et hominum, hominis Jesu Christi, et gentilitas plenitudinem gratiae accepit, et Judaea per errorem perfidiae, hoc unde tumebat, perdidit. Et erunt prava in directa, et aspera in vias planas. » Prava in directa fiunt, cum malorum corda per injustitiam detorta, ad justitiae regulam diriguntur. Et aspera in vias planas mutantur, cum immites atque iracundiae mentes, per infusionem supernae gratiae, ad lenitatem mansuetudinis redeunt. Quando enim verbum veritatis ab iracunon recipitur, quasi asperitas itineris gressum pergentis repellit. Sed cum mens iracunda per acceptam mansuetudinis gratiam, correptionis vel exhortationis verbum recipit, ibi planam viam praedicator invenit, ubi prius prae asperitate itineris pergere, id est praedicationis gressum ponere non valeb
Abbreviated transcription (Latin):
clamantis in deserto: parate uiã
dni: recte ᷤ facite semitas eius.
Isdem u̾o iohannes baptista re¬
quisitus quis ẽẽt: respondit.
Ego uox clamantis in deserto.
Qui ideo uox a ꝓph̾a uocatus est:
quia ũbum preibat. Qui etiam
indeserto clamat: quia derelicte
ac destitute iudee. solatium re¬
demptoris annuntiat. Quid at
clamaret: aꝑitur cum subdit᷑.
Parate uiam dñi: rectas facite
semitas eius. Omnis qui fidẽ
rectam. et bona oꝑa p̃dicat: qͥd
aliud quam uenienti dño ad
corda audientium uiam parat:
Ut hec ius gr̃e penetret. et lum̃
ueritatis illustret: ut rectas:
deo semitas faciat. dum mun¬
das in animo cogitationes:
ꝑ sermonem bone p̃dicationis
format.
Mnis uallis implebitur:
et omnis mons et collis
humiliabitur. Qui hoc loco ual¬
lium nomine. nisi humiles:
Quid montium et collium. nͥ
subi homines designantur: In
aduentu igitur redemptoris.
ualles implete. montes uero
et colles humiliati sunt: quia
iuxta eius uocem. om̃is qui se

Expanded text:
clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus . Iisdem vero Joannes Baptista, requisitus quis esset, respondit: Ego vox clamantis in deserto ; qui ideo vox a propheta vocatus est, quia Verbum praeibat, qui etiam in deserto clamat, quia derelictae ac destitutae Judaeae solatium redemptionis annuntiat . Quid autem clamaret, aperitur cum subditur: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Omnis qui fidem rectam et bona opera praedicat, quid aliud quam venienti Domino ad corda audientium viam parat? Ut haec vis gratiae penetret, et lumen veritatis illustret, ut rectas Deo semitas faciat , dum mundas in animo cogitationes per sermonem bonae praedicationis format. Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur. Quid hoc loco vallium nomine, nisi humiles? quid montium et collium, nisi superbi homines designantur? In adventu igitur Redemptoris valles impletae, montes vero et colles humiliati sunt. Quia juxta ejus vocem: Omnis qui se
Abbreviated transcription (Latin):
omnlbꝯ incordibꝰ suis de ioh̾e.
ne forte ipe ẽẽt xp̃c: respondit
iohannes dicens omnibꝯ. Quo¬
modo respondit eis. qui existi¬
mabant de illo. et secreto ĩ corde
quia xp̃c ẽẽt cogitabat: nisi qr
nõ solum cogitabant. s etiam sic̃
alius euangelista declarat. mis¬
sis ad eum sacerdotibꝰ ac leuitis.
an eẽt xp̃c inquirebant. Unde
patet iudeis fuisse notissimũ. se¬
cundum scripturas incarnatiõĩs
dominice tempꝰ ad eẽ. S mira:
cecitas: qđ̾ in iohanne sponte cre-
Go quidem aqua
baptizo uos: ueniet autẽ
fortior me. cuius nõ sum dignus
soluere corrigiam calciamento
rum eius. Iohannes non sp̃u s
aqua baptizat. quia pcc̃a solle
non ualens. baptizatorum cor¬
pora aqua lauat: s mentem per
tizat. qui pcc̃a ꝑ baptisma nõ re¬
laxat. nisi ut p̾cursionis sue or¬
dinem seruans: qui nascituru
nascendo p̾uenerat. baptizatu¬
rum quoq dnm baptizando ⁊̃¬

Expanded text:
in cordibus suis de Joanne, ne forte ipse esset Christus, respondit Joannes dicens omnibus. Quomodo respondit eis qui existimabant de illo, et secreto in corde, quia Christus esset, cogitabant? Nisi quia non solum cogitabant, sed etiam sicut alius Evangelista declarat, missis ad eum sacerdotibus ac Levitis, an esset Christus inquirebant. Unde patet Judaeis tunc fuisse notissimum secundum Scripturas incarnationis dominicae tempus adesse. Sed mira caecitas, quod in Joanne sponte credeEgo quidem aqua baptizo vos. Veniet autem fortior me, cujus non sum dignus solvere corrigiam is. Joannes non spiritu, sed aqua baptizat, quia peccata solvere non valens, baptizatorum corpora aqua lavat, sed tamen per tizat, qui peccata per baptisma non relaxat, nisi ut praecursionis suae ordinem servans, qui nasciturum nascendo praevenerat, baptizaturum quoque Dominum baptizando
Abbreviated transcription (Latin):
simo doctor eximuis modera¬
mine p̃monet: ne abeis calup¬
niando p̾̃dam requirant. qui bꝯ
militando ꝓdesse debuerant. Do¬
cens iocuto stipendia constitu¬
ta militie: dum sumptus que¬
ritur. predo grassetur. Hullum
gͦ offitium. nullum ab agenda
mia genus excipitur: que ple¬
nitudo uirtutum ẽ. et solo amor¬
te lib̾at: uitamq confeit et̾nã.
ip̃o iudice attestante: qui se dic

Expanded text:
simo doctor eximius moderamine praemonet, ne ab eis calumniando praedam requirant, quibus militando prodesse debuerant. Docens idcirco stipendia constituta militiae, ne dum sumptus quaeritur, praedo grassetur. Nullum ergo officium, nullum ab agenda misericordia genus excipitur, quae plenitudo virtutum est, et sola a morte liberat, vitamque confert aeternam. Ipso judice attest
Abbreviated transcription (Latin):
baptismum penitentie non so¬
lum p̾dicauit. uerum etiam
quibꝯdam dedit: s tamẽ bap¬
tismum suum. ĩ remissionem
pcc̃orum dare non potuit. Re¬
missio et enim poc̾orum: in so¬
lo nob̾ baptismo xp̃i tribuit᷑.
Notandum itaq qd dicitur.
p̃dicans baptismum peniten¬
tie in remissionẽ pcc̃orum: qm̃
baptismum quod pcc̃a solũet:
quia dare non potetat p̾dica¬
bat. Ut sicut in carnatum ũbũ
patris. p̾currebat u̾bo p̃dicatio¬
nis: ita baptismum penitẽtie
quo pcc̃a soluuntur. p̾curreret
suo baptismate quo pcc̃a solui
non possunt.

Expanded text:
baptismum poenitentiae praedicavit, verum etiam 1517 quibusdam dedit, sed tamen baptismum suum in remissionem peccatorum dare non potuit. Remissio etenim peccatorum in solo nobis baptismo Christi tribuitur. Notandum itaque quod dicitur: Praedicans baptismum paenitentiae in remissionem peccatorum, quoniam baptismum quod peccata solveret, quia dare non poterat, praedicabat: ut sicut incarnatum Verbum Patris praecurrebat verbo praedicationis, ita baptismum poenitentiae, quo peccata solvuntur, praecurreret suo baptismate, quo peccata solvi non possunt;
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ait hac nocte. s hodie natꝰ ẽ
nob̾ saluator. Hon aliam scilicet
obcausam: nisi quia gaudium
magnum euangelizare uenie¬
bat. Ham ubi tristicia queq noc¬
turnis temporib gesta uł gerẽ¬
da significantur: ibi sepe nox uł
ad iungitur. uł etiam sola nomi¬
natur ut ẽ illud. Om̃s uos scan¬
dalum paciemini inme: in ista
nocte. W alibi. Amen dico tibi:qr
tu hodie innocte hac priꝯ quã bis
gallus uocem dederit. ter me es
negaturus. Heq enim frustra
angłs tanto lumine cuictus ap¬
paruit. ut claritas dei pastores
circum fulsisse. hoc ẽ ex omni ꝑte
illorum radios luminis asꝑsisse
dicatur: quod nũqͣm intota tes¬
tamenti ueteris serie. toties an¬
glis apparentib ad iungitur. S
mistice p̃monuit: qd̾ aꝑte posi¬
ta. monuit apls dicens. Hox p̃¬

Expanded text:
non ait: Hac nocte sed Hodie natus est non ait: Hac nocte sed Hodie natus est vobis Salvator. Non aliam scilicet ob causam, nisi quia gaudium magnum evangelizare veniebat. Nam ubi tristitia quaeque nocturnis temporibus gesta vel gerenda significantur, ibi saepe nox vel adjungitur, vel etiam sola nominatur. Ut est illud: Omnes vos scandalum patiemini in me ista nocte . Et alibi: Amen dico tibi, quia tu hodie in nocte hac, priusquam bis gallus vocem dederit, ter me es negaturus . Neque enim frustra angelus tanto lumine cinctus apparuit, ut claritas Dei pastores circumfulsisse, hoc est ex omni parte illorum radios luminis aspersisse dicatur, quod nunquam in tota Testamenti Veteris serie toties angelis apparentibus adjungitur. Sed mystice praemonuit quod aperte postea monuit Apostolus dicens: Nox p
Abbreviated transcription (Latin):
Aliter. Angłs mariam. angłs
ioseph. angłs pastores instruit:
et concipiendum et cõceptũ. et
natum. celi ciues dñm testant᷑.
ut et mortales sufficienter im¬
buant. et suo auctori. fuitium ĩ¬
cessant impendant. Ham et in
sequentibꝰ: temptato. passuro.
ressurgenti. atq ad celos ascen¬
denti. semꝑ ad ee ꝑhibentur.
T̃timuerint timore mag.¬
no. Et dicit illis angelus.
Holite timere. Ecce enĩ euange
lizo uob̾ gaudum magnum:
qd̾ erit omni pło. Non omni
ppło iudeorum quorum plurimi
rebelles extitere: s om̃i fideliũ
populo decũcts tribubꝰ. gẽtib.
et linguis. inunam xp̃i ccc̃am cõ¬
g̾gato. et̾num gaudium euãge¬
lizatur et magnum.
Uia natus ẽ uob̾ hodie salua¬
tor. qui ẽ xp̃c dominus inci¬
uitate dcl̃. Hec ẽ potestas pͥma:
hoc regnum filie syon. quod p̃fa¬
ci ꝓphe testimonio ꝓmissum est.
in turre gͣgis uenturum. I.bi no¬
tandum: qd angłs qui innoctis
utiq uigiliis pastores affatur.

Expanded text:
Aliter angelus Mariam, angelus Aliter angelus Mariam, angelus Joseph, angelus pastores instruit. Et concipiendum, et conceptum, et natum coeli cives Dominum testantur, ut et mortales sufficienter imbuant, et suum auctori servitium incessanter impendant. Nam et in sequentibus, tentato, passuro, resurgenti atque ad coelos ascendenti, semper adesse perhibentur. Et timuerunt timore magno. Et dixit illis angelus: Nolite timere. Ecce enim elizo vobis gaudium magnum, quod erit omni populo. Non omni populo Judaeorum, quorum plurimi rebelles exstitere, sed omni fidelium populo, de cunctis tribubus, gentibus, et linguis, in unam Christi Ecclesiam congregato, aeternum gaudium evangelizatur et magnum. Quia natus est vobis hodie Salvator, qui est Christus Dominus, in civitate David. Haec est potestas prima, hoc regnum filiae Sion, quod praefato prophetae testimonio promissum est in turre gregis venturum. Ubi notandum quod angelus qui in noctis utique vigiliis pastores affatur,
Abbreviated transcription (Latin):
in dño uidemus impleta. Me¬
minit et micheas ꝓph̾a loci huiꝰ
et temporis: dicens. Et tu turris
gregis nebulosa filie syon usq
ad te uenient: et uenient potes¬
tas prima regnum filie sỹon.
Turtis quippe gregis que he-¬
braice turtis adet uocatur: mil¬
le cutiter passus a ciuitate beth¬
leem adorientem distat. Uati¬
cino sui nominis: pastores hos
multo ante demonstrans. Ad
quam usq filie sỹon: angłice ui-¬
delicet potestates. pastoribus
apparendo uenerunt. Uigilãtes
itaq nato domino. pastores su¬
pra ggem suum ouium signifi¬
cant eius dispensatione mani¬
feste. uigilaturos in ecc̃a pasto¬
res animarum castarum: qͥbn
dicitur. Pascite qui in uobis ẽ:
ggem dei. Bene autẽ uigilãtibꝰ
pastorib angelus apparet. eos¬
q dei claritas circum fulget. qr
illi p̃ceteris uidere sublim̾ia me¬
rentur. qui sidelib gregibus p̃-¬
esse sollicite sciunt. Dumq ip̃i
pie suꝑ g̃gem uigilant: diuina
suꝑ eos gr̃ã larguis cͥoruscat.:

Expanded text:
a Domino videmus impleta. Meminit et Michaeas propheta loci hujus et temporis dicens: Et tu, turris Gregis nebulosa, filiae Sion usque ad te venient, et veniet potestas prima, regnum filiae Sion . Turris quippe Gregis quae Hebraice turris Ader vocatur, mille circiter passibus a civitate Bethleem ad Orientem distat, vatinio sui nominis pastores hos multo ante demonstrans, ad quam usque filiae Sion angelicae videlicet potestates pastoribus apparendo venerunt. Vigilent itaque nato Domino pastores supra gregem ovium suarum, significent ejus dispensatione manifestata vigilaturos in Ecclesia pastores animarum castarum. Quibus dicatur: Pascite, qui in vobis est, gregem Dei . Bene autem vigilantibus pastoribus angelus apparet, eosque Dei claritas circumfulget, quia illi prae caeteris videre sublimia merentur, qui fidelibus gregibus praeesse sollicite sciunt, dumque ipsi pie super gregem vigilant, divina super eos gratia largius coruscat.
Abbreviated transcription (Latin):
ri p̾cipitur. siue fr̃s sequantur. si¬
ue non sequantur: quod primũ
de uulua nascitur. primogeniti
ẽ iure consecrandum. Uerum
altiori ratione dei filius ĩcarne
apparens: et iuxta diuinitatis:
excellentiam unigenitus a pa¬
tre: et iuxta fratnam societatem.
primogenitus ẽ om̃i creature.
De hac dicitur. Nam quos p̾sci¬
uit et p̃destinauit conformes fi¬
eri imaginis filii sui: ut sit ipse
primogenitus in multis frĩbus.

Expanded text:
ri praecipitur, sive fratres sequantur, sive non sequantur, quod primum de vulva nascitur, primogeniti est jure consecrandum. Verum altiori ratione Dei Filius in carne apparens, et juxta divinitatis excellentiam unigenitus a Patre, et juxta fraternam societatem Primogenitus est omnis creaturae. De hac dicitur: Nam quod praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, ut ipse Primogenitu
Abbreviated transcription (Latin):
seph. et infantem positum inpre¬
sepio. Uidentes autẽ: cognouunt
de u̾bo qd̾ dictum erat illis de pu¬
ero hoc. Festinant pastores: xp̃i
quem cognou̾e. tota mentis in¬
tentione uidere ad uentum desi¬
derant. Neq enim cum desicdia.
xp̃i ẽ querenda p̾sentia. Et ideo
forte non nulli querentes mue¬
nire non merentur: quia desidio¬
se xp̃m requirunt. Ideo pastores
isti sine mora inuenerunt: quia
ad illum fide non ficta currebant.
Ad quem festinant ire ẽ: non pe¬
dum gssus accelerare: s infide :¬
semꝑ ac uirtute ꝓficere. In uene¬
runt inquit mariam et ioseph:
et infantem positum inpresepio.
S et dominici gregis pastores.
quo crebrius ac suauiꝰ int̾ huiꝰ
uite tenebras. celesti attolluntur
oraculo: eo feruentius sublimen
patrum p̾cedentium uitam. ĩ qua

Expanded text:
seph et infantem positum in praesepio. Videntes autem cognoverunt de Verbo quod dictum erat illis de puero hoc. Festinant pastores Christi quem cognovere, tota mentis intentione videre adventum desiderant. Neque enim cum desidia Christi est quaerenda praesentia. Et ideo forte nonnulli quaerentes invenire non merentur, quia desidiose Christum requirunt. Ideo pastores isti sine mora invenerunt, quia ad illum fide non ficta currebant, ad quem festinanter ire est non pedum gressus accelerare, sed in fide semper ac virtute proficere. Invenerunt, inquit, Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Sed et dominici gregis pastores quo crebrius ac suavius inter hujus vitae tenebras coelesti attolluntur oraculo, eo ferventius sublimem patrum praecedentium vitam, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
reficiat. Qui ad dextãm patris:
sedet indiu̾sorio loco eget: ut
nob̾ in domo patris sui multas
mansiones pparet. Quod uis hoc.
qd̾ non inparentum domo. sed
indiũsorio et inuia nascitur: ꝑ
significationem intelligi altiꝰ
pot. Ip̃e namq ait. Ego sũ uia:
et uitas et uita. Qui ergo ꝑ di¬
ũsitatis eẽnciam u̾itas et uita
ꝑmanet: ꝑ incarnationis miste¬
num uia factus ẽ. qua nos ad
patriam ubi u̾itate et uita frue¬
remur adducẽt.
T pastores erant in regione
eadem uigilantes. et custodi¬
entes uigilias noctis. supra gre¬
gem suum. Et ecce angłs dñi ste¬
cit iuxta illos: et claritas dei cir¬
cum fulsit illos. Pulcherrima ra-¬
tione: domino nato pastores ui¬
gilant. gregemq suum ab insi¬
diis noctis custodiendo defẽdũt:
ut uidelicet etiam ꝑ hoc ostenda¬
tur. illud ad ẽẽ tempꝰ. qd̾ uerus
et solus bonus pastor olim pro¬
misit dicens. Ecce ego ip̃e reqͥ¬
ram oues meas. et uisitabo eas:

Expanded text:
reficiat. Qui ad dexteram Patris reficiat. Qui ad dexteram Patris sedet, in diversorio loco eget, ut nobis in domo Patris sui multas mansiones praepararet. Quamvis hoc quod non in parentum domo, sed in diversorio et in via nascitur, per significationem intelligi altius potest. Ipse namque ait: Ego sum via, et veritas, et vita . Qui ergo per divinitatis essentiam veritas et vita permanet, per Incarnationis my terium via factus est, qua nos ad patriam ubi veritate et vita frueremur adduceret. Et pastores erant in regione eadem vigilantes et custodientes vigilias noctis supra gregem suum. Et ecce angelus Domini stetit juxta illos, et claritas Dei circumfulsit illos. Pulcherrima ratione Domino nato pastores vigilant, gregemque suum ab insidiis noctis custodiendo defendunt. Ut videlicet etiam per hoc ostendatur illud adesse tempus, quod verus et solus bonus Pastor olim promisit dicens: Ecce ego ipse requiram oves meas, et visitabo eas,
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ: głam quasi unigeniti a pr̃e.
Est ergo iigentus insubstã¬
cia deitatis: primogenitus ĩ sus¬
ceptione humanitatis. Primo¬
genitus ingr̃a: unigenitus inna¬
tura. Inde ẽ: qd̾ frat̾ur nuncupat᷑
et dominus. Frat̃ quia primoge¬
nitus: dominꝰ quia unigenitꝰ.
Tpannis eum
inuoluit. et reclinauit eum
in p̃sepio: quia non erat ei locus
indiu̾sorio. Quid retribuã dño.
p om̃ibꝰ que retribuit mͥ: Qui eĩ
maior ẽ omni laude: paruulus
natus ẽ nob̾. ut nos uiri possumꝰ
ẽẽ ꝑfecti. Qui totum mundum:
uario uestit ornatu: pannis uili¬
bus inuoluitur. ut nos stolam
primam recipe ualeamus. Per
quem om̃ia fca sunt. manus pe¬
desq cunis astringitur. ut nr̃e :¬
manus ad opꝰ bonum exeitet.
nr̃i sint pedes in uiam pacis di¬
recti. Cui celum sedes ẽ: duri pre¬
sepis angustia continetur : ue:
nos ꝑ celestis regni gaudia di¬
latet. Qui panis ẽ angłorum ĩ
p̃sepi reclinatur: ut nos quasi scã
animalia carnis sue frumento

Expanded text:
iam quasi Unigeniti a Patre . Est ergo Unigenitus in substantia Deitatis, Primogenitus in susceptione humanitatis. Primogenitus in gratia, Unigenitus in natura. Inde est quod frater nuncupatur, et Dominus. Frater, quia Primogenitus; Dominus, quia Unigenitus. Et pannis eum involvit, et reclinavit eum in praesepio, quia non erat ei locus in diversorio.--Quid retribuam Domino, pro omnibus quae retribuit mihi ? Quid enim major est omni laude: Parvulus natus est nobis, ut nos viri possimus esse perfecti? Qui totum mundum vario vestit ornatu, pannis vilibus involvitur, ut nos stolam primam recipere valeamus. Per quem omnia facta sunt, manus pedesque cunis astringitur, ut nostrae manus ad opus bonum exertae, nostri sint pedes in viam pacis directi. Cui coelum sedes est, duri praesepis angustia continetur, ut nos per coelestis regni gaudia dilatet. Qui panis est angelorum, in praesepio reclinatur, ut nos quasi sancta animalia carnis suae frumento
Abbreviated transcription (Latin):
numimis insignito: uultu nom̃¬
q regis et̾ni. hoc ẽ agnitionem:
diuine uoluntatis quisquis in¬
tueri nouit inueniet: quod et ĩ
tabulis cordis sui quisquis ꝑ-¬
fecte credit. sꝑat. diligit. stilo se¬
dulo castigationis ex arat. Et
hunc nob̾cum denarium quasi
sacculo inclusum in uia portamꝰ:
quando dicere scientes cũ psalm¬
ista. signatum ẽ suꝑ nos lumen
nultus tui dñe: dedisti leticiam
in corde meo: ip̃m hactenus fi¬
dei signaculum gaudiumq spe¬
i et karitatis. in occulta nr̃e con¬
scientie meditatione. suamus
deo teste reconditum. Uerum:
etiam ꝑuenientes. regi nr̃o cuiꝰ
uisionem sitimus: ad quem ĩ suo
decore contuendum: toto nisu:
uirtutis. tota mentis intentioe
pꝑamus: que int̾ris la tuerant:
in celis coronanda nr̃e bone con¬
ũsationis donaria ꝓferemus:
quando que intenebris diximꝰ.
mlumine dicentur: et quod in
aure loquuti fuimus ĩ cubiculis:
ydicabitur intectis.
Scendit autẽ et ioseph aga-

Expanded text:
nummis insignito, vultum nomenummis insignito, vultum nomenque regis aeterni, hoc est agnitionem divinae voluntatis quisquis intueri novit, inveniet. Quod in tabulis sui cordis quisque perfecte credit, sperat, diligit, stylo sedulae castigationis exarat. Et hunc nobiscum denarium quasi sacculo inclusum in via portamus, quando dicere scientes cum Psalmista: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine, dedisti laetitiam in corde meo , ipsum tamen hactenus fidei signaculum gaudiumque spei et charitatis, in occulta nostrae conscientiae meditatione servamus Deo teste reconditum. Verum riam pervenientes regi nostro cujus visionem sitimus, ad quem in suo decore contuendum toto nisu virtutis, tota mentis intentione, properamus, quae in terris latuerant, in coelis coronanda nostrae bonae conversationis donaria proferemus, quando quae in tenebris diximus in lumine dicentur, et quod in aurem locuti sumus in cubiculis, praedicabitur in tectis . Ascendit aute
Abbreviated transcription (Latin):
rum nob̾ deuotionis et ipsum
mandare ꝓbabimus. Quod nõ
aliunde meliꝯ quã deseipso in¬
euangelio. querere et ĩuenire
ualemus. Ubi temptantibus
se de tributo cesan redoendo do¬
minus ait: ostendite mͥ num-¬
misma census. At illi inquit :
obtulerunt ei denarium. Et ait
illis iħs. Cuius ẽ immago hec et
suꝑscriptio: Dicunt ei. Cesaris.:
Tunc ait illis. Reddite ergo que
sunt cesaris cesari: et que sunt di
deo. Ubi primum notandũ. qd̃
cesari denarius qui decem num-¬
mos habebat qͥ etiam nomine ꝓ¬
dit: imagine eius et suꝑ scriptõe
titulatus soluebatur. De inde infe¬
tendum quia iubente dño que
cesaris sunt cesari. et que dei fũt
deo ẽẽ reddenda nob̾ quoq soller¬
tet intimatut insimilitudine:
amorem dei et ꝓximi. quorum
unus ttib p̾ceptis. et septẽ alius
complectitur: integro ẽẽ corde ser¬
uandum. In quo uidelicet scripte
sacte denario. decem mandatis
celestibꝰ quasi totidem aureis

Expanded text:
rum nobis devotionis et ipsum rum nobis devotionis et ipsum mundare probabimus, quod non aliunde melius quam de ipso Evangelio quaerere et invenire valemus, ubi tentantibus se de tributo Caesari reddendo, Dominus ait: Ostendite mihi numisma census. At illi, inquit, obtulerunt ei denarium. Et ait illis Jesus: Cujus est imago haec et superscriptio? Dicunt ei, Caesaris. Tunc ait illis: Reddite ergo quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo . Ubi primum notandum, quod Caesari denarius qui decem nummos habebat, quod etiam nomine prodit, imagine ejus et subscriptione titulatus, solvebatur. Deinde inferendum quia jubente Domino quae Caesaris Caesari, et quae Dei sunt Deo esse reddenda, nobis quoque solerter intimatur, in similitudinem amorem Dei et proximi, quorum unus tribus perceptis septem alios complectitur, integro esse corde servandum. In quo videlicet Scripturae sacrae denario, decem mandatis coelestibus quasi totidem aureis
Abbreviated transcription (Latin):
dente et p̃mium pollicente xp̃o.
eamus omnes. nullus excipiat᷑
a censu iusticie. Ueniamus ad eũ
qui laboramus et honerati sumꝰ.
et ip̃e reficiet nos. Tollamus ui¬
gum eius suꝑ nos. ⁊ discamus
ab eo quia mittis ẽ. et humilis
corde: et inueniemus requiem
animabꝰ nr̃is. Hec ẽ enim nr̃a ci¬
uitas et patria: requies uidelic
beata et celestis animarum. Ad
quam in scłi nascentis ex ordio
a dño xp̃o creati. ad quam ab ho¬
mine xp̃o sumus infinem scłoꝵ
recteati. Ad quam nimirũ ciuita¬
tem pacis et quietis ire et deuo¬
te tegi nr̃o thesaurum ferte est:
crescentib cotidie uirtutis ac:
fidei ꝓfectib. suꝑne lucis que sit
gaudia et̾na speculari. et ꝓ his
adquirendis ꝓsꝑa mundi simul
et ad usa contempnere: et his
ad quisitis mundatos nos ab oĩ
inquinamento carnis et spc. p̃
tiosius auro deo munus offerre.
Quod si etiam genus numinis¬
matis qd̃ cesari pendebatur dili¬
gentius inspexenimus: non pa¬

Expanded text:
dente et praemia pollicente Christo, dente et praemia pollicente Christo, eamus omnes, nullus excipiatur a censu justitiae. Veniamus ad eum, qui laboramus, et onerati sumus, et ipse reficiet nos. Tollamus jugum ejus super nos, et discamus ab eo quia mitis est et humilis corde, et inveniemus requiem animabus nostris . Haec est enim nostra civitas et patria, requies videlicet beata et coelestis animarum, ad quam in saeculi nascentis exordio a Deo Christo creati, ad quam ab homine Christo sumus in fine saeculorum recreati. Ad quam nimirum civitatem pacis et quietis ire, et devotos regi nostro thesauros ferre, est crescentibus quotidie virtutis ac fidei profectibus supernae lucis quae sint gaudia aeterna speculari, et pro his acquirendis prospera mundi simul et adversa contemnere, et his acquisitis, mundatos nos ab omni inquinamento carnis et Spiritus pretiosius auro Deo munus offerre . Quod si etiam genus numismatis quod Caesari pendebatur diligentius inspexerimus, non pa
Abbreviated transcription (Latin):
Ec descriptio prima facta ẽ.
apside syue cuino. Et ibant
omnes ut ꝓficerentur singuli in
suam ciuitatem. Hunc cytini tẽ¬
porib habitum sensum: etiam io¬
sephus illustris hebreorum hysto¬
tum libro. hoc modo memorat. Cy¬
rmus autẽ umus ex consensu:
curie romane. ꝑ singulos magis¬
tratus usq ad gradum consula-¬
tus ascendens: ꝑ ceta quoq hono¬
rabilis. cum paucis sytiã uenit.
a cesare ius dare gentib missus.
et censor simul patrimoniorum
futurus. Itaq qd̃ ait. hec descͥtio
prima facta ẽ. ap̃side syrie cuino.
significat hanc descriptionem. uł
primam ẽẽ earum que totum or¬
bem concluserint: quia plereq
iam partes tr̾arum sepe legunt᷑
fuisse descripte. Uel certe primo
tunc cepisse: quando cyrinus si
nam missus est. Quomodo autẽ
tunc imꝑante augusto. et cỹrino
p̃sidente ibant omnes ut censũ
ꝓfiterentur singuli in suã ciuita¬
tẽ: ita et nunc imꝑantes ꝑ ecc̃a
p̃sites. id est doctores in imo sua-¬

Expanded text:
ec descriptio prima facta est a praeside Syriae Cyrino. Et ibant omnes, ut profiterentur singuli in suam civitatem. Hunc Cyrini temporibus habitum censum etiam Josephus illustris Hebraeorum histotum libro hoc modo memorat: Cyrinus autem vir unus ex consensu curiae Romanae per singulos magistratus usque ad gradum consulatus ascendens, per caetera quoque honorabilis, cum paucis Syriam venit, a Caesare jus dare gentibus missus, et censor simul patrimoniorum futurus. Itaque quod ait: Haec descriptio prima facta est a praeside Syriae Cyrino, significat hanc descriptionem, vel primam esse earum quae totum orbem concluserint, quia pleraeque jam partes terrarum saepe leguntur fuisse descriptae, vel certe primo tunc coepisse, quando Cyrinus in Syriam missus est. Quomodo autem tunc, imperante Augusto et Cyrino praesidente, ibant omnes, ut censum profiterentur singuli, in suam civitatem, ita et nunc imperante per Ecclesiae praesides, id est doctores, imo su