comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicmttunt᷑ tibi peccata: Curaturus hominem
a paralisi dñs primo peccatorum uincula dissoluit: ut osten¬
der& eum obnȩxsus culparum astuum dissolutione fuisse
dampnatum : Nec nisi his relaxatis membrorum posse¬
recuperatione sanari: sic & illi paralitico qui iuxta pro¬
baticam piscinam diumotumaquae frustra prafto labat᷑
sanato adnõdicitur: Eccesanus factus est: iamnoli pec¬
care. ned&erius tibi aliquid contingat: Fili inquit di¬
mittunt᷑ tibi peccatu:
Omira humilitas : dĩspectum & debilem totisq membrorum
compagibus dissolutum filium uocat. quałm sacerdotes
non dignabantur adtingere: Aut recte ideo filium:
quia dimittuntur ei peccata sua. Intuendum sane
quanti propria cuiꝰq fides apud dm̃ ualeat ubitanti
ualuit aliena : ut totus homo repente hocest exterius
interiusqiam saluatus exurger&. aliorumq: merito
aliis laxarentur erratu.¬
omcrilii geuintes & cogitantes incordis

Expanded text:
dimittuntur tibi peccata. Curaturus hominem a paralysi Dominus primo peccatorum vincula dissolvit, ut ostenderet eum ob nexus culparum artuum dissolutione fuisse damrecuperatione sanari. Sic et illi paralytico, qui juxta Probaticam piscinam diu motum aquae frustra praestolabatur, sanato a Domino dicitur: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat. . Fili, inquit, dimittuntur tibi peccata. O mira humilitas! Despectum et debilem totisque membrorum compaginibus dissolutum filium vocat, quem sacerdotes non dignarentur attingere. Aut recte ideo filium, quia dimittuntur ei peccata sua. Intuendum sane quanti propria cujusque fides apud Deum valeat, ubi tanti valuit aliena, ut totus homo repente, hoc est, exterius interiusque jam salvatus exsurgeret, aliorumque merito aliis laxarentur erratde scribis sedentes et cogitantes in cordi
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i a qua mentem suã regiplus nobis ille utiq sentiebat ita
hoc scriptũ relinquer& sicut eũ ãd monendo constituerat ei
Dñs ad informandos tiosstantam uerborũ suocũ proph& as¬
intesesse concordiam. ut ñabsurde immo congruentis si¬
me &i ãisaiȩ deputaremus qđ ꝑ malachiã dictũre perĩmꝰ.
Uit IoHaNnes In UESERTOBAPTIT NSEC

Expanded text:
sancti, a quo mentem suam regi plus nobis ille utique sentiebat, ita sancti, a quo mentem suam regi plus nobis ille utique sentiebat, ita hoc scriptum relinqueret? Sic enim admonendo constituerat ei Dominus ad informandos nos tantam verborum suorum inter prophetas esse concordiam, ut non absurde, imo congruentissime, etiam Isaiae deputaremus quod per Malachiam dictum repperimus. Fuit Joannes in deserto baptizans,
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ab isaia Scribit qđ & siñ eisdem uerbis codẽ camensen¬
Pi tuit autem fieri ut animo
marcie uangelium conscribentis promalachia esaia soccur¬
rer& ut fieri sol& : qđ tamen sine ulla dubitatione
emendan& Saltim ab aliis admonitus quiipso adhuc
In car ne uiuente hoc legere potuer̃: nisi cogitaset recoedacio¬
Nisuae quȩ scõspũ regebat᷑  Non frusta occurris se aliud
ꝑalio nomen prophetȩ Nisiquia it adñshoc scribi constituit.
Cur autẽ ita contituerit dñs. prima illa causa utilissima de¬
b& facillime cogitari: &iã Sicesse insinuatũ ita om̃s scospro¬
phetas unospũ locutas minx bili int̾se consensione consta¬
re. ut hoc multo ãplius sit quam si omniũ omia ꝓpheta¬
rũ unounius hominis ore dicerent᷑: Et ideo indubitant̃
Dar& marcus cum aliud ꝓalio sibi nomen occurrens a se
scriptũ legiss& : ac non potius sequens auctoritatẽ Sp̃s

Expanded text:
dictum ab Isaia scribit: quod etsi non eisdem verbis, eodem tamen sendictum ab Isaia scribit: quod etsi non eisdem verbis, eodem tamen sentuit autem fieri ut animo Marci Evangelium conscribentis pro Malachia Isaias occurreret, ut fieri solet. Quod tamen sine ulla dubitatione emendaret, saltem ab aliis admonitus, qui ipso adhuc in carne vivente hoc legere potuerunt, nisi cogitaret recordationi suae quae sancto Spiritu regebatur, non frustra occurrisse aliud pro alio nomen prophetae, quia ita Dominus hoc scribi constituit. Cur autem ita constituerit Dominus, prima illa causa utilissima debet facillime cogitari, etiam sic esse insinuatum, ita omnes sanctos prophetas uno spiritu locutos mirabili inter se consentione constare, ut hoc multo amplius sit, quam si omnium omnia prophetarum uno unius hominis ore dicerentur. Et ideo indubitanter daret Marcus, cum aliud pro alio sibi nomen occurrens a se scriptum legisset? ac non potius sequens auctoritatem Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
Scriptũ dicat inꝑsaia qđ esaias non scripserit : sepotius in¬
tellegendũ quia & siñ haec uerba quae demalachia posuit inue¬
niunt᷑ inisaia sensus tam̃ eocũ inuenit᷑ in asaiat Et in ñ nullis
locis aliis & manifestius in eo qđ hic ipse subiuxit: cioxcla¬
mantis indeserto pancteuiã dñi rectas facite semitas eius
Quis enĩ ñ uidead quanta sit inutraq sententia concordia.
Nã qđ dixit malachias mittendũ angelũ ante faciem dñi
qui p̃pasar& uiamei: hoc est utiq: qđ dixit esaias uocẽ
clamantis audiendã in deserto quae diceret paraete ui ã dñi
Rectas fatite Semita ẽ : Quia sicut io hannes recte angelus po¬
tuit uocari ꝓ eo qđ faciem dñi euangelit ando preuenit ita
rete appellari& uox potuit quia uerbũđi son ando prȩibat:
ieut & supiae dictũ est: In utroeq autẽ sententia similit᷑ paren¬
da cuadm̃ p̃dicat᷑: ĩ deoq ñ fallitur euangolista qui hoc

Expanded text:
scriptum dicat in Isaia quod Isaias non scripserit, sed potius inscriptum dicat in Isaia quod Isaias non scripserit, sed potius intelligendum quod etsi non haec verba quae de Malachia posuit inveniuntur in Isaia, sensus tamen eorum invenitur in Isaia, et in nonnullis locis aliis, et manifestius in eo quod hic ipse subjunxit: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Quis enim non videat quanta sit in utraque sententia concordia? Nam quod dixit Malachias, mittendum angelum ante faciem Domini qui praepararet viam ejus, hoc est utique quod dixit Isaias, vocem clamantis audiendam in deserto, qui diceret: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Quia sicut Joannes recte angelus potuit vocari, pro eo quod faciem Domini evangelizando praevenit, ita recte appellari et vox potuit, quia Verbuet supra dictum est. In utraque autem sententia similiter paranda via Domini praedicatur. Ideoque non fallitur evangelista, qui hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Sonstat quia unigenitufilius uerbũ patris uocatur. iohan¬
Qne ad testante qui ait. Ini principio erat uerbum &¬
locutione cognosci mus qui aprius uox sonat. ut uerbũ post modũ
Precedit: aduentũ itaq: dominicũ precurrens uox dicitir qua
aꝑeius ministerium patris uerbum ab homnibus au¬
ditur : quietiam inderta clamat quia derelictȩ ac
destitutȩ iud& ae solatium redemptionis ad nunciad
uid autẽ clam & aperit᷑ cũ subdit᷑ Paraeteuiã dñi
rectas facite semitas ei : Omnis quifidẽ rectam & bona opera¬
prȩdicat quid aliuo quamuenientidño ad corda audientium
Vi ã panit. ut haecuis gratiȩ pen&e r& & lumen ueritatis
Inlustr& ut rectas đo semitas faciat dummundas in animo
cogitationes ꝑ sermonẽ bonȩ prȩdicationis format
anȩ notandũ qđ ex testimonis ꝓpheticis quae posuit marcus
unum solũ modo infsaia. aliud uero inuenitur inmalachia
Nectamenfalli aut fallere putandus est cuangelista qui hoc

Expanded text:
t, quia Unigenitus Verbum Patris uocatur, Iohanne attestante qui ait: In principiolocutione cognoscitis quia prius uox sonat, ut uerbum postmodum praecedebat. Adventum itaque dominicum praecurrens vox dicitur, quia per ejus ministerium Patris Verbum ab hominibus auditur. Qui etiam in deserto clamat, quia derelictae et destitutae Judaeae solatium Redemptoris annuntiat. Quid autem clamaret, aperitur, cum subitur: Parate viam Domini, rectas facite semitas epraedicat, quid aliud quam venienti Domino ad corda audientium viam parat, ut haec vis gratiae penetret, ut lumen veritatis illustret, et rectas Deo semitas faciat, dum mundas in animo cogitationes per sermonem bonae praedicationis format? Sane notandum quod ex testimoniis propheticis quae posuit Marcus, unum solummodo in Isaia, alterum vero invenitur in Malachia. Nec tamen falli aut fallere putandus est evangelista, qui hoc
Abbreviated transcription (Latin):
& Rediesant multi: & nec manducandi spatiũ
habEbant : Ubi magna temporis illius felicitas delabo¬
re docentium simul & discentium studio demonstratur:
quȩ utina nr̃o ae uoredir& : ut tanta minsstris uerbi frequen¬
tia fideliũ insistat auditorum. quȩ necliberum eis curandi
carnis studen di facultas ad est : quin potius a quib uerbũ
fidei & salutare ministeriũ oportune inportune exigitur
horũ animus consequent̃ adagenda semꝑ & cogi tan da
celesti a suc cendit᷑: ne ea quae uerbis docent factis inpugnent :¬

Expanded text:
 redibant multi, et nec manducandi spatium habebant. Ubi magna temporis illius felicitas de labore docentium simul et discentium studio demonstratur, qui utinam nostro in aevo rediret, ut tanta ministris verbi frequentia fidelium desistat auditorum, quae nec liberum eis curandi carnis studendi facultas adest? Quin potius a quibus verbum fidei et salutare ministerium opportune importune exigitur, horum animus consequenter ad agenda semper et cogitanda coelestia succenditur, ne ea quae verbis docent, factis impugnent
Abbreviated transcription (Latin):
ingelus uocatur iohannes nonnaturȩ socie tate iuxta
heresim ortenis. sed officii dignitate : ANgdus enum grece.
latine nuntius dicit᷑ : quo nomine recte appellari potuit
homo ille qui fuit missus ađo uttestimonium ꝑ hibene de
lumine & uenientem in carnedñb Inmundo nuntiare:
Nec mirondum mystice angelũ nominarieũquo int̾natos muli.¬
erũ maio nemosurrexit : Cum const& omnes quisacerdotu
gradurite fungunt᷑ ob eu angeli⁊ andi officium angelos posseuoca¬
Ri. Dicente propheta : labia sacer dotis custodient scientiã:
& legam requiren exore eius: quia angelus dñi exercituũ st
VOX EMMDIS IR DESIRIO.PAPATEUI

Expanded text:
ngelus vocatur Joannes, non naturae societate juxta haeresim Origenis, sed officii dignitate. Angelus enim Graece, Latine nuntius dicitur. Quo nomine recte appellari potuit homo ille qui fuit missus a Deo ut testimonium perhiberet de lumine , et venientem in carne Dominum mundo nuntiaret. Nec mirandum mystice Angelum nominari eum quo inter natos mulierum major nemo surrexit , cum constet omnes qui sacerdotii gradu rite funguntur ob evangelizandi officium angelos posse vocari, dicente propheta: Labia sacerdotis custodient scientiam, et legem requirent ex ore ejus, quia angelus Domini excercituum est . Vox
Abbreviated transcription (Latin):
soã scõ quaquisq: insimili tudinẽ diaboli& angelocũ eius
contra c̃ scienciã suã maiaestatem deitatis obpugnare
nontrepidat non hab& remissionẽ in a&ernũ sed reus
erit a ni delicti: sicut euangelista mani festã declaret:
quiposito hoc clñi testi monio sub uxit ađq ait.¬

Expanded text:
sanctum, qua quisque in similitudinem diaboli et angelorum ejus contra conscientiam suam majestatem Deitatis oppugnare non trepidat, non habet remissionem in aeternum, sed reus erit aeterni delicti, sicut Evangelista Marcus manifeste declarat, qui posito hoc Domini testimonio subjunxit, atque ait
Abbreviated transcription (Latin):
accepturũ & haneblas phemiã ñ quã dicit esse remit tendã
credamus huncblas phemũ exigentib meritis sicut nũ quã
adremissionẽ ita nec ad ipsosclignȩ peniteneiȩ fructus ẽẽ ꝓue¬
turũ Iuxta hoc qđ iohannes euangelista dequibdã blasphe¬
miae suae merito &cecatis uenxcissime scripsit : ꝓpt̃ ca ñ po¬
deroent cre dere : quia iterum dix̃ esaias: & cecaui

Expanded text:
accepturum, et hanc blasphemiam nusquam dicit esse remittendam, credamus hunc blasphemum exigentibus meritis, sicut nunquam ad remissionem ita nec ad ipsos dignae poenitentiae fructus esse perventurum, juxta hoc quod Joannes evangelista de quibusdam blasphemiae suae merito excaecatis veracissime scripsit: Propterea non poterant credere, quia iterum dixit Esaias:
Abbreviated transcription (Latin):
ieo es cosari uaplagatua Ideo filia quia
ficdestua tesaluã fecit: Nec dix̃ fidestua tesaluã facturoc ẽ:
Sed saluã fecit: in eo eñi qđ didisti iã salua facta es:
ADHI

Expanded text:
et esto sana a plaga tua. Ideo filia, quia fides tua te salvam fecit. Nec dixit Fides tua te salvam factura est, sed salvam fecit. In eo enim quod credidisti, jam salva facta es. Adh
Abbreviated transcription (Latin):
gumentũ : Quo enĩquisq: melius sapit : eod&erius delinquit : & ideo
inex cusabiliter merebitur suppliciũ : qui prudenter si uoluis s&¬
potuit uitare peccatum
& inde ex furgens uenit infines iudex ultra iordaner
hucusq marcꝰ euan gelista ea narrabat dedño quȩ ingalilea fecit
& docuit : hinc incipit ea narrare quȩ iniudea fecit docuit siue
passus est: & primo quidem trans iordanen ad orientẽ deinde
&umcis iordanen quando uenit hierihob &haniã & hierusolimã
Nã ciom̃is iudeorũ ꝓuintia generaliter ad distintionẽ alia rũ gentium
idea dictasit: specialius tamen meridianceꝰ plagi appellabat᷑ iudeci
ad distintiones amariaȩ galle adecapolis &c&erarũ in eadẽ ꝓuint ia regi¬

Expanded text:
gmentum. Quo enim quisque melius sapit, eo deterius delinquit. Et ideo gmentum. Quo enim quisque melius sapit, eo deterius delinquit. Et ideo inexcusabiliter merebitur supplicium, qui prudenter, si voluissepotuit vitare peccatum inde exsurgens venit in fines Judaeae ultra Jordanem. Hucusque Marcus evangelista ea narravit de Domino quae in Galilaea fecit et docuit. Hic incipit ea narrare quae in Judaea fecit et docuit, sive passus est. Et primo quidem trans Jordanem ad orientem, deinde iam cis Jordanem, quando venit Jericho, Bethaniam et Hierosolymam. Nam cum omnis Judaeorum provincia generaliter ad distinctionem aliarum gentium Judaea dicta sit, specialius tamen meridiana ejus plaga appellatur Judaea, ad distinctionem Samariae, Galilaeae, Decapolis, et caeterarum in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
patrem suũ &matrẽ : & adherebit aduxorem suam
Similiter ait adherebit aduxorẽ suã non aduxores. & eruiT
duo incarne unia ltaq: iã nons unduoseduna caro
prȩmiũ ÷ nuptiarũ eduabus unã carnẽ fieri : Castitas iuncta spiri¬
tui unus efficitur sp̃s quodersodẽ coniunxit. homo non se¬
par& quȩ ds̃ coniunxit unã faciendo carnẽ uiri& feminȩ : hanchomo
non potest separare. nisi forsitan solus ds̃: homoseparat : quando ꝑ p̃t̃
desideriũ secundȩ uxoris primã dimittimꝰ : Ds̃ separat qui& coniunxe¬
rat : quando exconsensu ꝓpt̃ seruitutẽ dĩ eo qđ tẽpꝰ in astosit sic habe¬
mus uxores quasi non habentes & in domo iterũ discipuli eius
deeode interrogauerunteũ. &dicit illis. quicũq: dianserit

Expanded text:
patrem suum et matrem, et adhaerebit ad uxorem suam. Similiter ait, Adhaerebit ad uxorem suam, non ad uxores. Et erunt duo in carne una. Itaque jam non sunt duo, sed una caro. Praemium est nuptiarum e duabus unam carnem fieri. Castitas juncta spiritui unius efficitur spiritus. Quod ergo Deus conjunxit, homo non separet. Quae Deus conjunxit, unam faciendo carnem viri et feminae, haec homo non potest separare, nisi forsitan solus Deus. Homo separat, quando propter desiderium secundae uxoris primam dimittit. Deus separat qui et conjunxerat, quando ex consensu propter servitutem Dei, eo quod tempus in arcto sit, sic habemus uxores quasi non habentes. Et in domo iterum discipuli ejus de eodem interrogaverunt eum. Et dixit illis: Quicunq
Abbreviated transcription (Latin):
inmatheo scriptũ .plenius ẽ : quicũq: dimiserit uxorẽ suã nisi
obfornicationẽ & aliã duxerit moechat᷑: una ergo solũ modo car¬
nalis est causa fornicatio una spritalis timordĩ ut uxor dimittatur
sicut multi relegiones causa fecisse leguntur : Nullauut̃ causa est
dilege p̃scripta sutiuuente ea quae relicta est alia ducatur
NosperebanT illi paruulos ut tancer& illo gdicipula aut cp̃a Ri¬
badur offereniba Ion quo nollen eis saluatoris & uoce & benẽ dici sed

Expanded text:
In Matthaeo scriptum plenius est: Quicunque dimiserit uxorem suam nisi ob fornicationem, et aliam duxerit, moechatur . Una ergo solummodo causa est carnalis, fornicatio: una spiritalis, timor Dei, ut uxor dimittatur, sicut multi religionis causa fecisse leguntur. Nulla autem causa est Dei lege perscripta, ut vivente ea quae relicta est, alia ducatur. Et offerebant illi parvulos ut tangeret illos. Discipuli autem comminabantur offerentibus. Non quod nolle
Abbreviated transcription (Latin):
fectionem doc& bonȩ operationis : Namquia in senario numero
mundi ornatus expl&us est recce perhunc bona oparatio desig¬
natur: Centum cum uniuersis quaȩ agimus querenda nobis
in regno cel esti praemia demonstrant: Centum nãque quȩ cõpu¬
manu continent᷑ centum transeunt addextram: quã uis enim
magna fides quȩ nobis cognitionem nostri conditoris reuelat
magna sint opera quib: fides ne sit otiosa consummat᷑ in hac
tamen ambo sunt uita necessaria: praemiũ uero fide i& operatio¬
nis quae perdilectionẽ exerc&ur : in futura est uita sperandũ :
dict ratillus: nũquid uerit luceꝵ ria ut sub modio

Expanded text:
fectionem docet bonae operationis. Nam quia in senario numero mundi ornatus expletus est, recte per hunc bona operatio designatur. Centum, cum in universis quae agimus quaerenda nobis in regno coelesti praemia demonstrat. Centum namque quae compumanu continentur, centum transeunt ad dexteram. Quamvis enim magna sit fides, quae nobis cognitionem nostri Conditoris revelat, magna sint opera quibus fides, ne sit otiosa, consummatur, in hac tamen ambo sunt vita necessaria, praemium vero fidei et operationis, quae per dilectionem exercentur, in futura est vita sperandum. Et dicebat illis: Nunquid venit lucerna, ut sub modio
Abbreviated transcription (Latin):
onnunc primũ simoni peetri cognom̃
indidit uerũ longe ante cũ a frotre andrea adse ad¬
ductũ intuitus dixit: tues simon filius iohanna: tuuo¬
caberis cephas: qđ inter pretatur petrus : sed cũ uolens
euangelista nomina x ii apostolorũ enumeroere necesseha¬
beretꝰ petrum dicere breuit̃ intimare curacuit quia non
hoc anteuocaretur sed ita eũ dñs cognominauerit : quã¬
uisñ tunc sed quando iohannes ipsadm̃ uerba posuit. inten¬
tos uidelic& reddens auditores : Nãsihoc ante uocaretur :
non ita uideres misterium p&rȩ. putans eũ casu sic uocari
ñ ꝓuidentiadĩ: ideo uoluit eũ prius aliud uocari: ut & ip¬
sa cõmutatione nominis sacrac m̃ti uiuacitas cõmenda¬
retur: Ide ergo grece si uelatinȩ petrus quod syriace
cephas : & in utraeq: ligua nomen apetrae diriuatuestut
haut dubium quin Silla: dequa paulus ait: petrcaut

Expanded text:
on nunc primum Simoni Petri nomen indidit, verum longe ante cum a fratre Andrea ad se adductum intuitus, dixit: Tu es Simon filius Joanna; tu vocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus . Sed cum volens Evangelista nomina duodecim apostolorum enumerare, necesse haberet Petrum dicere, breviter intimare curavit quia non hoc ante vocaretur, sed ita eum Dominus cognominaverit, quamvis non tunc, sed quando Joannes ipsa Domini verba posuit, intentos videlicet reddens auditores. Nam si hoc ante vocaretur, non ita videres mysterium petrae, putans eum casu sic vocari, non providentia Dei. Ideo voluit eum prius aliud vocari, ut ex ipsa commutatione nominis, sacramenti vivacitas commendaretur. Idem ergo Graece sive Latine Petrus, quod Syriace Cephas. Et in utraque lingua nomen a petra derivatum est: haud dubium quin illa de qua Paulus ait: Petra aut
Abbreviated transcription (Latin):
dixit dues paerus & siꝑ hane p& ron ae dificabo ẽcelesiã mediđ
uero si monponens mnero rẽ siue audiens tristitiã int̃p̃tat᷑ illitempo¬
rir congruit quandopostresurresȩtionẽ uisodño uel mdetas illi¬
us uel suȩ negationes merorem deposuit : sed suae confeftim mor¬
tis tristiciam audiuit dicente domino: Cuma ut̃ senueris e¬
tendes manustuas & alius tecing& &duc& quononuis

Expanded text:
dixit: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Quod vero Simon, ponens moerorem, sive audiens tristitiam, interpretatur, illi tempori congruit, quando post resurrectionem, viso Domino, vel mortis illius, vel suae negationis moerorem deposuit: sed suae confestim mortis tristitiam audivit, dicente Domino: Cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo non vis
Abbreviated transcription (Latin):
est naues illȩ utrũ nuper factȩ in portũ deduactesint: an post
experta maris pericula ad portũ reducte: unde utros que
recte possunt designare & eos uidelic& quinecdum sunt tempra¬
tionib: ꝓbati : & illos qui post examinationẽ crȩbram tribulati¬
onum ꝓxp̃o aliquanta sopitis tẽp̃tationib: sunt rerum tran¬
quillitate potiti

Expanded text:
est naves illae utrum nuper factae in portum deductae sint, an post est naves illae utrum nuper factae in portum deductae sint, an post experta maris pericula ad portum reductae. Unde utrosque recte possunt designare, et eos videlicet qui necdum sunt tentationibus probati, et illos qui post examinationem crebram tribulationum pro Christo aliquantum sopitis tentationibus, sunt rerum tranquillitate potiti
Abbreviated transcription (Latin):
n hac nauigatione dñs utramq: unius
eiꝰdemq: suae personae naturã dignatur ostendere : dum ipse
quiut homo dormit innaui furorẽ maris uerbo cõpescit ut ds̃:
Porro iuxta allegoriã mare qđ cũ suis transire desiderat: tene¬
brosus a marusq scłi praesentus estus accipit᷑ : Nauicula aũt
quam ascendit nulla melius quã sacrat issimȩ passionis ipsius
intellegitur arbor : Cuiꝰ beneficio quiq fideles adiuti trans¬
censis mundi fluctib: ad habitationẽ patriȩ cȩlestis quasi a dsta¬
bilitatem securi litoris perueniunt: aliaȩ aut̃ nauesquȩ fuisse
dicunt᷑ cũ dño nec tamen in altũ ductȩ uel aliquid tempestatis
pertullisse narrantur illos nimirum significant quiita fide
dominicȩ crucis imbuti sunt ut necdũ turbine tribulationũ pulsa¬
ti tantũ inpace eccłae suscepta fide i misteria conseruent:
Vel certe eos qui post crebras tẽptationũ ꝓcellas aliquantula
ad tẽpus serenitate concessȩ pacis utuntur : Incertum nãque

Expanded text:
n hac navigatione Dominus, utramque, unius ejusdemque suae personae naturam dignatur ostendere, dum ipse qui ut homo dormit in navi, furorem maris verbo compescit ut Deus. Porro, juxta allegoriam mare quod cum suis transire desiderat, tenebrosus amarusque saeculi praesentis aestus accipitur. Navicula autem quam ascendit, nulla melius quam sacratissimae passionis ipsius intelligitur arbor. Cujus beneficio quique fideles adjuti, transcensis mundi fluctibus, ad habitationem patriae coelestis, quasi ad stabilitatem securi littoris perveniunt. Aliae autem naves quae fuisse dicuntur cum Domino, nec tamen in altum ductae, vel aliquid tempestatis pertulisse narrantur, illos nimirum significans qui ita fide dominicae crucis imbuti sunt, ut necdum turbine tribulationum pulsati, tantum in pace Ecclesiae suscepta fidei mysteria conservent; vel certe qui post crebras tentationum procellas aliquantula ad tempus serenitate concessae pacis utuntur. Incertum namque
Abbreviated transcription (Latin):
& Re qui es cite pus illũ et c̃. Non solã tantum causa
facit requietionis ipsorũ sed& mysticȩ gratia signi ficationis.
quia uidelic& derelicta iudȩa quae ꝓph&iȩ sibicaput non
credo abstulerat in deserto eccłȩ qua uirum ñ habuerat uerbiess&
cibaria credentib: quasi epulas panũ largiturus & pisciũ ibi&
enĩ p̃dicatores scĩ qui apud iudeam ñcredentẽ & contra dicentẽ
aliquandiu gracui tribulationũ sarcina premebantur. requiẽ
nacti sunt de conlata gentib gnacia fidei: quae aut̃ẽ neces¬
sitas fuerit concedende requi eidis cipulis : sub sequenter
ostenditur. cũ dicitur :
Eꝑant erũ qui ueniebant

Expanded text:
 requiescite pusillum, etc. Non solum causa facit requietionis ipsorum: sed et mysticae gratia significationis, quia videlicet derelicta Judaea, quae prophetiae sibi caput non credendo abstulerat, in deserto Ecclesiae quae virum non habuerat, verbi esset cibaria credentibus, quasi epulas panum largiturus et piscium. Ibi etenim praedicatores sancti, qui apud Judaeam non credentem, et contradicentem, aliquandiu gravi tribulationum sarcina premebantur, requiem nacti sunt de collata gentibus gratia fidei. Quae autem necessitas fuerit concedendae requiei discipulis, subsequenter ostenditur, cum dicitur: Erant enim qui veniebant
Abbreviated transcription (Latin):
eũ pharisaei et scrisx: quare dis cip̃uli tui
Ñ AMBULANT IUXTA TRADICIONEM SENIORŨ
SED CÕ MUNIB MANIB: MANISDUCANT PANẽ S
Mira pharisae orũ scribarũq stulticia đĩ filium arguunt: quare
bominũ tracditiones & p̃cepta ñ seru&: Manus autem idẽ opera
ñ corporis utiq manus sed anime lauandȩ s̃. utfiat in illis uerbũ dĩ:
Et dicebat illis: Sene ir ritũ pacitis p̃ceptũ dĩ. ut txa¬
ditionẽ uestuã seruetis. Falsã calũ nã uera respon

Expanded text:
re discipuli tui non ambulant juxta traditionem seniorum, sed communibus manibus manducant panem? Mira Pharisaeorum Scribarumque stultitia. Dei filium arguunt, quare hominum traditiones et praecepta non servet. Manus autem, id est opera, non corporis utique manus, sed animae lavandae sunt, ut fiat in illis verbum Dei. Et dicebat illis: Bene irritum facitis praeceptum Dei, ut traditionem vestram servet
Abbreviated transcription (Latin):
euangelistae deligatus officium thomas abyssus uel geminus.
qđ estꝰ grece didimus: quae utraq int̃pretatio eiꝰ statui congruit :
ddimus & enim recte uocari potuit propt̃ dubiũcor incre¬
dendo effectu dominicȩ resurrectionis : abysus idẽ potuit iure
dici cũ altitudinem dominicȩ uirtutis inre surreecione celebrata
certa fide penetra uit : Notandũ sane qđ aposto lorũ nomina
describens euangelista matheus ĩta ponit: philipus & bastolom̃s
Tbmas & matheus publicanus: ceteri ergo euangeis tȩ incon¬
iunctione nominũ primũ ponunt matheũ & pꝰtea thomã :¬
& publicanũ eũ non adscribunt. neantiq conuersationes pecor¬

Expanded text:
evangelistae delegatus officium. Thomas, abyssus vel geminus, evangelistae delegatus officium. Thomas, abyssus vel geminus, quod est Graece Δίδυμος quae utraque interpretatio ejus statui congruit. Didymus etenim recte vocari potuit, propter dubium cor in credendo effectu dominicae resurrectionis. Abyssus idem potuit jure dici, cum altitudinem dominicae virtutis in resurrectione celebratam certa fide penetravit. Notandum sane quod apostolorum nomine describens evangelista Matthaeus, ita ponit: Philippus et Bartholomaeus, Thomas, et Matthaeus publicanus. Caeteri ergo evangelistae in conjunctione nominum primum ponunt Matthaeum, et postea Thomam, et publicanum eum non a
Abbreviated transcription (Latin):
& interpr&at᷑ urilis  ab eo quiagrecce uir appellat᷑ aner: quo
aptissime uoc abulo decoratur ille quiad p̃dicationẽ iohannis
moxagnũdĩ sequi uidere &audire curauit : & postmodũ ipsum
seuocantẽ relictis omnib: sequi ipsi ꝑpetuo adherere ñt ardauit:
philippus oslã padis siuelã padarum inter pretatur : & recte
qui a uocatus adño lum̃ gnaeciae quo ipse incorde accensus atq
Inluftra tus ẽ: confestim inuento frxtriꝑoris officiũ ꝓpinare
Studiuit dicens quem̃ scripsit morses inlege & ꝓphetȩ : inuenimus
ihm filium ioseph anatare h: Bartholomeus syru ẽ non hebraȩ un
& inter pretatur filius pͣendentis aquas: qđ euident̃ filium di sonatt:
⁊uip̃dicatoũ suorũ mentes ad celaestia contemplanda suspendit ut
quo celsa liberius peruolant . & int̃renorũ corda fenacius dic¬
torũ suorũ guttis in ebrient: matheus donatus dicit᷑ uidelicaquia
magnodñi munere deteloneario ac publicano in apostoliẽ &

Expanded text:
 interpretatur virilis, ab eo quod Graece vir appellatur Ἀνήρ. Quo aptissime vocabulo decoratur ille qui ad praedicationem Joannis mox Agnum Dei sequi, videre et audire curavit, et postmodum ipsum se vocantem relictis omnibus sequi, ipsi perpetuo adhaerere non tardavit. Philippus os lampadis sive lampadarum interpretatur. Et recte, quia vocatus a Domino lumen gratiae, quo ipse in corde accensus atque illustratus est, confestim invento fratri per oris officium propinare studuit, dicens: Quem scripsit Moyses in lege et prophetae, invenimus, Jesum filium Joseph a Nazareth . Bartholomaeus Syrum est, non Hebraeum, et interpretatur, filius suspendentis aquas, quod evidenter Filium Dei sonat, qui praedicatorum suorum mentes ad coelestio contemplanda suspendit, ut quo celsa liberius pervolant, eo terrenorum corda feracius dictorum suorum guttis inebrient. Matthaeus donatus dicitur, videlicet quia magno Domini munere de teloneario ac publicano, in apostoli est et
Abbreviated transcription (Latin):
ipermatbȩi electionem &uocationẽ publicanorũ fides expri¬
mitur gentium quȩ prius mundi lucris inhiabant. ađ nunc
cum dño epulis caritatis & bonorũ operũ sedula deuotione
reficiuntur ꝓfecto supercilium scribarum & pharis ȩorum
iudeorũ iuidiam quadegentium salute torquentur in sinuat:
Quib ipseloquit᷑ amendico uobis quia publicani &m er&rices
praecedent uos in regnõ di :¬

Expanded text:
per Matthaei electionem et vocationem Publicanorum fides exprimitur gentium, quae prius mundi lucrum inhiabant, at nunc cum Domino epulis charitatis et bonorum operum sedula devotione reficiuntur, profecto supercilium Scribarum et Pharisaeorum Judaeorum invidiam qua de gentium salute torquentur insinuat. Quibus ipse loquitur: Amen dico vobis, quia publicani et meretrices praecedent vos in regno D
Abbreviated transcription (Latin):
ocuSGit tii ȩc exilla a postolisententia recte possunt
intelegi cumait : dissolui &esse cũ xp̃o multomagis opti mũ
manere in carne neces sarium ꝓpteruos : ut sicquisq intello¬
gat post remissionẽ peccatorũ redeundũ essesibi in conscien¬
tiã bonã &seruiendũ euangelio propter aliorũ ei am salitem
ut deinde cũ xp̃o requiescat : Ne cũ praȩ propere raon uult
essecũ xp̃o neglegat ministeriũ prȩdicationis fraternȩ
redemptioni ac cõmodatũ: Quoduero matheus duosdicit
a daemonũ legione curatos marcus autẽ & lucas unũ cõme¬
morant : intelle gas unũ eorũ fuisse personȩ alicuius clarioris
& famosioris : Quẽ regio illa maxime dolebat. & ꝓcuius salute
plurimũ satagebat: hoc uolentes significare duo euan geliste
solũ commemorandũ iudicauerunt : De quo facti huius fama latius
prȩclariusque flagrauerat : sed & allegoriae summa concor¬
dat : quia sicut unus adȩmonio possessus sic & duo genti

Expanded text:
ecerit Deus. Haec ex illa Apostoli sententia recte possunt intelligi, cum ait: Dissolvi et esse cum Christo, multo magis optimum: manere in carne, necessarium propter vos . Ut sic quisque intelligat post remissionem peccatorum redeundum esse sibi in conscientiam bonam, et serviendum Evangelio, propter aliorum etiam salutem, ut deinde cum Christo requiescat, ne cum praepropere jam vult esse cum Christo, negligat ministerium praedicationis fraternae redemptioni accommodatum. Quod vero Matthaeus duos dicit a daemonum legione curatos, Marcus autem et Lucas unum commemorant, intelligas unum eorum fuisse personae alicujus clarioris et famosioris, quem regio illa maxime dolebat, et pro cujus salute plurimum satagebat. Hoc volentes significare duo evangelistae solum commemorandum judicaverunt, de quo facti hujus fama latius praeclariusque flagraverat. Sed et allegoriae summa concordat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
einũ Conscu fracgilitatis suae gera seni p̃sentia sed ñiuidicabant
indignos: ñ capientes uerbũ đĩ nec infirma adhuc m̃te pondus
sapientiȩ sustinere ualentes : Qđ & p&ro ipsi uiso pisciũ miracu¬
locontigisse legitur: &uidua sarapthena beati heliae cuiusse
sensit hospitio benedici nilominus seputauit prȩsentia graua¬
ris:: Quid mihi &ibi inquit uirdĩ ingressus es adme. ut remora

Expanded text:
e, conscii fragilitatis suae. Geraseni praesentia se Domini judicabant indignos, non capientes verbum Dei, nec infirma adhuc mente pondus sapientiae sustinere valentes. Quod et Petro ipsi, viso piscium miraculo, contigisse dicitur . Et vidua Sarepthana beati Eliae, cujus se sensit hospitio benedici, nihilominus se putavit praesentia gravari. Quid mihi et tibi, inquit, vir Dei? ingressus es ad me ut re
Abbreviated transcription (Latin):
pres biteros ecclesixe &orent suꝑ ipsũ ungentos eũ oleo
N
in nomine dũ & sunpectatis sit. dimittentur ei: unde pat& ab
ipsis apostolis hunc sc&e ecclesiae morem esse txeditũ. ut ener¬
gumͥni uł alii quilib& ae groti ungantur oleo ponti ficali

Expanded text:
byteros Ecclesiae, et orent super eum ungentes eum oleo n ine Domini: et si in peccatis sit, dimittentur ei. Unde patet ab ipsis apostolis hunc sanctae Ecclesiae morem esse traditum, ut energumeni, vel alii quilibet aegroti, ungantur oleo pontificali
Abbreviated transcription (Latin):
siquis uult post mesequi deneg& seipsum : ꝓtinus adiungitur
& tolhat erucem suamͦ & sequatur coe
Duobus & enĩ modis cruxtollitur : cum aut per abstinentiam
afficitur corpus aut percon passionem proximi affligitur
animus: pensemus qualiter utroq modo paulus crucem
suam tulerat : quidicaȩbat: Castigo corpus meum & inserui¬
tutem redigo : nefoste aliis prȩdicans ipse rȩꝓbus efficiar.
ecce in afflictione corporis audiuimꝰ crucem carnis nunc
in conpassione proximi auduamus crucem mentis :
aiquis infirmatur. & ego non infirmor quis scandalitat᷑:
&ego nonuror or perfectus quippe predicator ut exem¬
plumdar& abstinentiae. crucem portabat incorpore
& quia inse trahebat damna infirmitatis aliaenȩ crucem¬
portabat incorde: Qui erum uoluerit animamo
suã saluam facere perd&eam quiaut ẽ pen¬
dide tut ani mam suaeo ꝑpt̾ me &euangel iuco¬

Expanded text:
Si quis vult post me sequi, deneget seipsum, protinus adjungitur: Si quis vult post me sequi, deneget seipsum, protinus adjungitur: Et tollat crucem suam, et sequatur me. Duobus etenim modis crux tollitur, cum aut per abstinentiam affligitur corpus, aut per compassionem proximi affligitur animus. Pensemus qualiter utroque modo Paulus crucem suam tulerat, qui dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem reaigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar . Ecce in afflictione corporis audivimus crucem carnis; nunc in compassione proximi audiamus crucem mentis. Ait: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror ? Perfectus quippe praedicator, ut exemplum daret abstinentiae, crucem portabat in corpore. Et quia in se trahebat damna infirmitatis alienae, crucemportabat in corde. Qui enim voluerit animam suam salvam facere, perdet eam. Qui autem perdiderit animam suam propter me e
Abbreviated transcription (Latin):
Sicdicit᷑ fideli qui uoluerit animam suam saluam facere
gelium saluam eam faci&: acsi agricoleͣ dicat᷑ frumen¬
tum siseruas perdis : si seminas renouas: quis enim
nesciat quod frumentum cũ in semine mittit᷑ perit ab
oculis : interra defecit sedunde putrescit inpuluere:
inde uiridescit in renouatione : quia uero scã ȩcclesia
alud temp̃ hab& ꝑsecutionis atq aliit pacis rede ptornẽ

Expanded text:
mam suam salvam facere, lvam faciet eam, ac si agricolae dicatur: Frumentum si servas, perdis; si seminas, renovas. Quis enim nesciat, quod frumentum cum in semine mittitur, perit ab oculis, in terra deficit? Sed unde putrescit in pulvere, inde viridescit in renovatione. Quia vero sancta Ecclesia aliud tempus habet persecutionis, atque aliud pacis. Redemptor
Abbreviated transcription (Latin):
abeis fi delius incȩlo pͣsumatur : Qđ si regnũ di in hac senten¬
tia futurã in cȩlis beatitudinẽ uellim: accipere : & hoc
quidã deadstantib non pꝰ multos diȩs in monte uiderunt:
Qdd pia utiq prouisione factũ est: Vt contẽplacione
semꝑma nentis gaudiitã & siraptim atq: ad braeue mom̃tũ
delibata foraus instantia đi transeuntis aduersa tollerarent: de¬
cents ssimo sane uerbo scis mostẽ gustare testat a quib nmirũ mors cor¬
poris quas. lilundo gustit᷑ uta uero animȩ ueracit possidendoten&tr¬

Expanded text:
ab eis fidelibus in coelo praesumatur. Quod si regnum Dei in hac sentenab eis fidelibus in coelo praesumatur. Quod si regnum Dei in hac sententia futuram in coelis beatitudinem velimus accipere, et hoc quidem de astantibus non post multos dies in monte viderunt. Quod pia utique provisione factum est, ut contemplatione semper manentis gaudii, tametsi raptim atque ad breve momentum delibata, fortius instantia saeculi transeuntis adversa tolerarent. Decentissimo sane verbo sanctos mortem gustare testatur; a quibus nimirum mors corporis quasi libando gustatur, vita vero animae veraciter possidendo tenet
Abbreviated transcription (Latin):
nonnulli exdiscipulis esque adeo in corpore uituri erant uterdmdĩ
pmissione nunedicit᷑: Sunt quidã debic stantib quiñ gustabud mortẽ.
doneruideant regnũdi ueniens inuistute : sed cũtanta dñs subeundȩ
mostis p̃cepta eder& quid necessarium fuit ut ad hanc subito ꝓmis¬
sionẽ uenir& : qđ si subtilit̃ adtendamꝰ quanta dispensatione piecatis
agat᷑ agnoscimꝰ : Discipulis enĩ rudib &iamde p̃sentiuita aliquid pro¬
mitten dũ suit : ut possent robustius in futura solidari : Sic is raheli¬
tico populo ecegypti t̃raliberando reꝓmissionistra
ꝓmittitur & du uocandus ess& ad donã caelestia t̃renis
ꝓmissionib: suad& : Vn derecte quoq ꝑ psalmistã dici¬
tur: Dedit eis regiones gentiũ. & labores populorum
pos sederunt : Vt custodiars iustificationes euis & legẽ
eius & quirant: sic ergo hoc loco rudib: discipulis ue
ritas loquens. uidendũ regnũ di ꝓmittit int̃ra: ut hoc

Expanded text:
nonnulli ex discipulis usque adeo in corpore victuri erant, ut Ecclespromissione nunc dicitur: Sunt quidam de hic stantibus qui non gustabunt morteideant regnum Dei veniens in virtute. Sed cum tanta Dominus subeundae mortis praecepta ederet, quid necessarium fuit ut ad hanc subito promissionem veniret? Quod si subtiliter attendamus, quanta dispensatione pietatis agatur agnoscemus. Discipulis enim rudibus etiam de praesenti vita aliquid promittendum fuit, ut possent robustius in futura solidari. Sic Israelitico populo ex Aegypti terra liberando repromissionis terra promittitur, ut dum vocandus esset ad dona coelestia, terrenis promissionibus suaderetur. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: Dedit eis regiones gentium, et labores populorum possederunt, ut custodiant justificationes ejus, et legem eritas loquens, videndum regnum Dei promittit in terra, ut hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: quid euim pdenit homitusilucr& coundũ totũ
& d&rimextũ faciut animeguae: aut quido abit homo cõ¬
cnutationi panima suic: cum ꝑsecutio ab aduersarus dẽ est:
ualde uigilantius cor custo diendũ est : Nam pacis tempore
quia lic&e uiuere lib& &iã ambire plerũq aut̃ & auaritiam
uint᷑imꝰ sed adhuc obstat quoduias rectitudinis minori tenen
custodiu ꝑfectionis : Namsepe labentia cuncta despicimꝰ
sed tam̃ adhuc humanȩ uerecundie usup̃pedim᷑ : ut rectitudi¬
nem quã seruamꝰ inmente nondũ exprimere ualeamꝰ in uoce
& tanto dĩfaciem adiusticiae defensionẽ neglegimꝰ : quanto huma¬
nas facies contra iustitiã uerem᷑ : Sed huic quoq uulneri
congruum subiungiturMedicam̃tũ cũ dñs dicat: Lxxxui¬

Expanded text:
dicitur: Quid enim proderit homini, si lucretur mundum totum, et detrimentum faciat animae suae? Aut quid dabit homo commutationis pro anima sua? Cum persecutio ab adversariis deest, valde vigilantius cor custodiendum est. Nam pacis tequia licet vivere, libet etiam ambire. Plerumque autem et avaritiam vincimus, sed adhuc obstat quod vias rectitudinis minori tenemus custodia perfectionis. Nam saepe labentia cuncta despicimus, sed tamen adhuc humanae verecundiae usu praepedimur, ut rectitudinem quam servamus in mente nondum exprimere valeamus in voce; et tanto Dei faciem ad justitiae defensionem negligimus, quanto humanas facies contra justitiam veremur. Sed huic quoque vulneri congruum subjungitur medicamentum cum Dominus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
Sedecce nunc apud se homines dicunt : nosiam dnm̃ & sermones ei
nonerubescimus : quia a perta eũ uoce confitemur: Quib: ego
respondeo qđ in hacplebexp̃iana sunt non nulli qui xp̃mideo
confitent᷑: quia cunctos xp̃ianos ẽẽ conspiciunt: nonergo ad ꝓ¬
bationẽ fideiuox sufficit ꝓfessionis quã defendit a uerecundic ꝓfessio
generalitatis: etamen ubi se quisq: interrog&. ut in confessione
xp̃i seueracit̃ ꝓb&: siñ iam nom̃ eiꝰ erubescit siplene uis tuti
mentis humanũ pudorem subdidit: Certe enĩ ꝑsecutionis tempre
erubes cere poterant fideles substantiis nudari. de dignitatib: deici
est aliud ubiostendamur nobis: ueremur sepe aꝑxinis despici
dedignam᷑ iniurias uerbi tolerare  si contingat iuurguim fortasse
cũ econo erubiscimꝰ priores satis facere : Cor quppe carnaledũ
buauita gloria querit humilitatẽ respuit. LXXX u s¬

Expanded text:
Sed ecce nunc apud homines dicunt: Nos jam Dominum et sermones ejus non erubescimus, quia aperta eum voce confitemur. Quibus ego respondeo quod in hac plebe Christiana sunt nonnulli qui Christum ideo confitentur quia cunctos Christianos esse conspiciunt: non ergo ad probationem fidei vox sufficit, quem defendit a verecundia professio generalitatis. Est tamen ubi se quisque interroget, ut in confessione Christi se veraciter probet, si non jam nomen ejus erubescit, si plenae virtute mentis humanum pudorem subdidit. Certe enim persecutionis tempore erubescere poterant fideles, substantiis nudari, de dignitatibus dejici, ibus desunt, est aliud ubi ostendamur nobis: veremur saepe a proximis despici, dedignamur injurias verbi tolerare; si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubescimus priores satisfacere: cor quippe carnale, dum hujus vitae gloriam quaerit, humilitatem respuit. IV.
Abbreviated transcription (Latin):
Quatinus & magnȩ humilitatis qđ sua operor taceri appetunt
& magne sublimitatis sit qđ eorũ opero taceri non possunt:
Nonergodñs uoluit quic quamfieri & minime potuit sed quid
uelle eius membrax debeant quid uedecis &iam nolentib fiat:
doctrinȩ magisterio exemplũ dedit

Expanded text:
quatenus et magnae humilitatis sit quod sua opera taceri appetunt, quatenus et magnae humilitatis sit quod sua opera taceri appetunt, et magnae sublimitatis sit quod eorum opera taceri non possunt. Non ergo Dominus voluit quidquam fieri et minime potuit, sed quid velle ejus membra debeant, quidve de eis etiam nolentibus fiat, doctrinae magisterio exemplum dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
s& maniseste inciuitatemo introireneo
foris inde sertis locis esse: & conueni¬
bant adeu uiiciq Vnius perfecta saluatio multas
ad dnm̃ cogit turbas: ut enimipse seinterius &xteriusq docer&
esse sanatum: ne iuaquam perceptum beneficium uel abipso
aquo acceperat iussus tac& : qum potius euanglistȩ
functus officio mox egressus coepit pradicare & ddiffamare
sermonem unde merito quaeritur quid namsit quocdbis non¬
Nulla quȩ gessit abscondiiussit & nec adhoram potuerunt
abs condin Num quid eñ unigenitus filius pãri & spirtui scõ
coacernus hac in reuelle habuit. quod implere non potuit
Sednotudum qđ redem tor nost᷑ ꝑ mortale corpus pom ne qđ egtꝰ
hocnob in exemplo actionis prebuit: Minoe culum namq faciens
& taceri ius sit & tamen taceri non potuit : Tt uidelic& elect icꝰ
exempla doctrinȩ illius sequentes in magnisqua fatiunt latere
quiden imio luntate habeant sed ut ꝓ sitꝰ aliis prodantur inuiti:

Expanded text:
 manifeste in civitatem introire, sed foris in desertis locis esset: et conveniebant ad eum undique. Unius perfecta salvatio, multas ad Dominum cogit turbas: ut enim ipse se interius exteriusque doceret esset sanatum, nequaquam perceptum beneficium, ut ab ipso a quo acceperat jussus, tacet: quin potius evangelistae functus officio, mox egressus coepit praedicare et diffamare sermonem. Unde merito quaeritur quidnam sit quod Dominus nonnulla quae gessit abscondi jussit, et nec ad horam potuerunt abscondi? Nunquid enim unigenitus Filius Patri et Spiritui sancto coaeternus, hac in re velle habuit quod implere non potuit? Sed notandum quod Redemptor noster per mortale corpus omne quod egit hoc nobis in exemplo actionis praebuit. Miraculum namque faciens, et taceri jussit, et tamen taceri non potuit. Ut videlicet electi ejus exemplum doctrinae illius sequentes, in magnis quae faciunt latere quidem in voluntate habeant, sed ut prosint aliis, prodantur inviti,
Abbreviated transcription (Latin):
Quł passione pnredixerat. & deꝓditore p̃ dicit : dans locion paeniten¬
tiae ut eu intellȩxiss& sciri cogitationes suas &e bocculta consilix peni¬
ter& eũ facti sui : & tamenñ designat specia lit̃ : nemanifeste quo ar¬
gutus inpudentior fien&: Mittit crim̃ innumero. utagat consci
qđ nibiltale contradnm cogitarent : sed plus credunt magistroquã
sibi & tim̃tes fragilitatẽ suã : tristes interrogant depeccato cu
conscientiã non habebant :¬
Omira dñi potentic primũ
dixerat unꝰ ex uobis m&rad& : perseuerat ꝓditor inmalo mani festi¬
us arguit & tam̃ nom̃ ꝑpriȩ non de signat iudas c&ceris contrista¬
tis &r&rabentib: manũ & int̃cedentib: cibos orisuo temeritate &
mpudentia qua ꝓditurꝰ erat &iã manũ cũ magistro mittit
incatino ut audauia bonam constientiã mentir& ur¬

Expanded text:
 passione praedixerat, et de proditore praedicit, dans locum poenitentiae, ut cum intellexisset sciri cogitationes suas et occulta consilia, poeniteret eum facti sui. Et tamen non designat specialiter, ne, manifeste correptus, impudentior fieret. Mittit crimen iquod nihil tale contra Dominum cogitarent. Sed plus credunt magistro quam sibi; et timentes fragilitatem suam tristes interrogant de peccato, cujus conscientiam non habebantmira Domini patientia! prius dixerat: Unus ex vobis me tradet, perseverat traditor in malo, manifestius arguit, et tamen nomen proprie non designat Judas, caeteris contristatis, et retrahentibus manum, et interdicentibus cibos ori suo, temeritate et impudentia, qua proditurus erat, etiam manum cum magistro mittit in catinum, ut audacia bonam conscientiam mentiretur
Abbreviated transcription (Latin):
bus &iam ista paschalis agnisacnt locum tenuere praecipuũ : Aderit
enim tempas maeȩresurrectionis: aderit diesille : cũ ipsẽ in regno
dĩ positus idestgloria uitae im matalis sublimatus desalute eiusdem

Expanded text:
bus etiam ista paschalis agni sacra locum tenuere praecipuum. Aderit bus etiam ista paschalis agni sacra locum tenuere praecipuum. Aderit enim tempus meae resurrectionis, aderit dies ille, cum ipse in regno Dei positus, id est, gloria vitae immortalis sublimatus, de salute ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
item siuenncam dm̃ appellatã esse synagogã &omis sparsim scrptura
& apertius testatur ssaias incantico deilla cantato uinea inquiens
dñi saba oth domus israb&est : De quanimirũ dñs uinea multote¬
pore bibebat quamuis plug ribu s rooppisina maritudi nẽ uitis alie¬
ne conuersis : Quia tam & simultis in illa plebe &c orbitantib: a recto
fidei iainere: non defuerȩ plurimi toto legis tempore quorũ puscogi¬
tatibus summis queiustutib: delec tardcur ds̃ Verũ passo incarne
dño a cresurgente amostuis tempus fuit u degidis illa &efigure lisob¬
seruatio cessar& atque ea q̃ secundũ littenem gerebantur in spirita¬
lem trianis lata sensum melius in nouo testamento iuuante sc̃i sp̃s gratia
tenerentur : Iturusergo ad passionẽ dñsait : Iam ñ bibam degenimine
uitisusque indiem illũ cum illud bebam nouũ in regnodĩ : Acsi a ꝑtedi¬
cat : Nonultnt carnalibus synagogae caerimoniis delactabor inqui¬

Expanded text:
item sive vineam Domini appellatam esse Synagogam, et omnis sparsim Scriptura, et apertius testatur Isaias in cantico de illa cantato: Vinea, inquiens, Domini Sabaoth, domus Israel est . De qua nimirum vinea Dominus multo tempore bibebat, quamvis pluribus ramis in amaritudinem vitis alienae conversis, quia tametsi multis in illa plebe exorbitantibus a recto fidei itinere, non defuere plurimi toto legis tempore, quorum piis cogitationibus summisque virtutibus delectaretur Deus. Verum passo in carne Domino ac resurgente a mortuis, tempus fuit ut legalis illa, et figuralis observatio cessaret, atque ea quae secundum litteram gerebantur, in spiritualem translata sensum, melius in novo testamento, juvante sancti Spiritus gratia, tenerentur. Iturus ergo ad passionem Dominus ait: Jam non bibam de genimine vitis usque in diem illum, cum illud bibam novum in regno Dei. Ac si aperte dicat: Non ultra carnalibus Synagogae caeremoniis delectabor, in qui
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis testam̃ti qđ mandauit ad uosds̃: Necesse estem̃ exẽplaruqͥdẽ
uerorũ bis mundari : Ipsa aut̃ caelestia meliorib: hostus quã ist s ũ xta¬

Expanded text:
sanguis Testamenti, quod mandavit ad vos Deus. Necesse est enim exemplaria quidem sanguis Testamenti, quod mandavit ad vos Deus. Necesse est enim exemplaria quidem eorum his mundari, ipsa aut