comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Yrbs incolle sita ẽ: & collis u̾git
ad austrum.
arrauit abbas de parteneu se
indisse semorẽ a paulmo bap¬
tizatum cum cet̾a turba. coram re¬
ge Adwino in fluuio trenta: iut
ciuitatẽ que tunc fingecestre uo
ẽẽt. uir longe stature. paululum
in curuus. nigͦ capillo. facie. ma¬
cilenta. naso adunco ꝑtenui uene.¬
rabilis simł ⁊ t̾ribił aspectu.
onorius aũ. ppͣ. misit accensoria
Adi mo regi lict̾as: his auditis.
Qrũ p̾tremã partẽ necessariũ dux
appon̾e. qͦ scił de agendis archiepoꝵ
anglie tractat distincte ꝑ hec uet¬
ba. Predicatoris ur̃i dñi mei apłice
memorie Gregorii frequenter lectio¬
ne occupati. p̃ ocłis affectum doct¬
ne ipsius quod ꝓ urĩs animab
libenter exertuit: habetote. Quati¬
nus eiꝰ oratio ⁊ regnũ ur̃m popłmo
augeat. & uos om̃ipotenti deo in¬
rep̃hensibiles rep̃sentet. Ea uͦ que
a uobis ꝓ urĩs sacerdotib ordinan¬
que nob̾ młtimoda rełone ꝑ p̃sen¬
tium portitores laudabilit̾ insinua¬

Expanded text:
rbs in colle sita est, et collis vergit ad austrum. Narravit abbas de Peartaneu se vidisse seniorem a Paulino baptizatum cum caetera turba coram rege Edwino in fluvio Trenta juxta civitatem, quae tunc Fingecester  aesset vir longae staturae, paululum incurvus, nigro capillo, facie macilenta, naso adunco pertenui, venerabilis simul et terribilis aspectu. Honorius autem papa misit accensorias regi Edwino litteras his auditis. Quarum postremam partem necessarium duxi apponere, quae scilicet De agendis archiepiscoporum Angliae tractat distincte per haec verba: Praedicatoris vestri domini mei apostolicae memoriae Gregorii frequenter lectione occupati prae oculis affectum doctrinae ipsius, quem pro vestris animabus libenter exercuit habetote, quatenus ejus oratio et regnum vestrum populumque augeat, et vos omnipotenti Deo irreprehensibiles repraesentet. Ea vero, quae a nobis pro vestris sacerdotibus ordinanquae nobis multimoda relatione per praesentium portitores laudabiliter insinua
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a p̃ceptione uice beati petri
apłoꝵ pͥncipis auctoritatẽ tribui¬
mus: ut qnͣdo unũ e uobis diui¬
na ad se iusserit gr̃a euocari. is
qͥ suꝑstes fuerit: alterũ in loco
oefuncti debeat ep̃m ordinare.
ꝑ qua ⁊̃ re singła ur̃e dilectio
direximus. ut ꝑ nr̃e p̃ceptionis
auctoritatẽ: possitis deo placitã
ordinationẽ effic̾e. Quia ut hec
uob̾ concetłemꝰ. longa t̾rarũ ma¬
risq int̾ualla q̃ inter nos ⁊ uos

Expanded text:
raeceptionem, vice beati Petri apostolorum principis, auctoritatem tribuimus, ut quando unum ex vobis divina ad se jusserit gratia evocari, is qui superstes fuerit alterum in loco defuncti debeat episcopum ordinare. Pro qua etiam re singula vestrae dilectiondireximus, ut per nostrae praeceptionis auctoritatem possitis Deo placitam ordinationem efficere: quia ut haec vobis concederemus, longa terrarum marisque intervalla quae inte
Abbreviated transcription (Latin):
qrat autem ⁊ ciuitatib quondã
e.&e. uiii. nobilissimis insignita
preter castelia innum̾a. que &
ip̃a muris. tutrib. portis. ac seris
erat instructa firmissimis. Quu¬

Expanded text:
rat et civitatibus quondam viginti et octo nobilissimis insignita, praeter castella innumera, quae et ipsa muris, turribus, portis, ac seris erant instructa firmissimis.
Abbreviated transcription (Latin):
tia sc̃itatis. tam bͥtones qmͣ scoitos
uen̾ati sumꝰ. S cognoscentes bͥto¬
nes. scottos meliores putauimus.
Scottos uͦ ꝑ Daganũ ep̃m & colũ¬
banũ ab̃b̃em. nichil discrepare
abͥtonib in eoꝵ ꝯu̾satione didici¬
mus. Nam Daganus ep̃c ad nos
ueniens. non solum cibum nob̾cũ:
sed nec in eodem hospicio quo uesce¬
bam᷑. sumere uoluit.
ellitus ep̃c lundonie romã ꝓ¬
fectus. concilio sonefacii pa¬
pe int̾fuit: in quo de uita ⁊ qͥete

Expanded text:
tia sanctitatis tam Brittones quam Scottos tia sanctitatis tam Brittones quam Scottos venerati sumus; sed cognoscentes Brittones, Scottos meliores putavimus. Scottos vero per Daganum episcopubanum abbatem nihil discrepare a Britonibus in eorum conversatione didicimus. Nam Daganus episcopus ad nos veniens non solum cibum nobiscum, sed nec in eodem hospitio, quo vescebamur, sumere voluit. Mellitus, episcopus Londoniae, Romam profectus concilio Bonifacii papae interfuit, in quo de vita et quiete
Abbreviated transcription (Latin):
pontifice directus. ⁊ adeo oꝑatione
miracłoꝵ suffultus: edelbertũ re¬
gem agentẽ illiꝰ ab idoloꝵ cultu ad
xͣ fidem ꝑduxit. Et cõpletis in pace
dieb officii sui: defunctus est. uii.¬
kł̃. Iunii. eodẽ rege regnante.
AuRentiũ uͦ ad huc uiuens or¬
dinau̾at augustinus in archiepm̃.
exemplo b̃i petri qͥ el ementẽ simili¬
ter ordinau̾at: ne se defuncto statꝰ
eccłie. tam rudis. uł ad horam pas¬
tore destitutꝰ uacillaret. Qui stre¬
nuiter fidem fundatã auxit. ñ solũ
noue eccłie. angloꝵ curam gerens:
in obseruatione. pasche erabant.
Quib & epistolã misit. cuiꝰ hoc ẽ.¬
abb̃ib. ꝑ uniu̾sa scoitiam: lauren
u̾so orbe t̾rarũ. in his occiduis par¬
tib. ad p̾̃dicandũ gentib paganis
dirig̾et. atq in hanc in sulam con¬
tigit intͦisse: anteqm᷑ cognosceremꝰ
credentes. qͦd iuxͣ morẽ uniu̾salis
eccl̃ie ingͣdentur: in magna reu̾en¬

Expanded text:
pontifice directus, et a Deo operatione pontifice directus, et a Deo operatione miraculorum suffultus, Edelbertum regem ac gentem illius ab idolorum cultu ad Christi fidem perduxit, et, completis in pace diebus officii sui, defunctus est  Junii, eodem rege regnante. Laurentium vero adhuc vivens ordinaverat Augustinus in archiepiscopum, exemplo beati Petri, qui Clementem similiter ordinaverat, ne se defuncto status Ecclesiae tum rudis, vel ad horam pastore destitutus vacillaret. Qui strenuiter fidem fundatam auxit, non solum novae Ecclesiae Anglorum curam gerens, in observatione paschae errabant. Quibus et epistolam misit, cujus hoc pabbatibus per universam Scotiam, LAURENTverso orbe terrarum in his occiduis partibus ad praedicandum gentibus paganis dirigeret, atque in hanc insulam contigit introisse, antequam cognosceremus, credentes quod juxta morem universalis Ecclesiae ingrederentur, in magna reveren
Abbreviated transcription (Latin):
runt de his qͥ ad orandũ uen̾ant.
uiros circit̾ mille ducentos. & so¬
lum qͥnqͣginta fuga ẽẽ. lapsos. Broc¬
mail ad pͥmũ hostiũ aduentum.
cũ suis t̾ga u̾tens: eos qͦs defende
debuerat. in ermes ac nudos feri¬
entib gladiis reliqͥd. Sicq cõple¬
tum est p̃sagiũ sc̃i pontificis augͦ¬
tini. qmuis ip̃o iam młto ante tem¬
pore ad celestia regna sullato: ut ⁊
temporał int̾itus ultionẽ sentirent
ꝑfidi. qͦd oblata sͥ ꝑpetue. salutis cõ¬
lilia sp̃u̾unt.
efunctus est aũ deo dilectus augͦꝰ
cedicata. It uͦ dedicata est a succes¬
sore eiꝰ laurentio: inporticu illiꝰ aqͥlo¬
nali decent̾ tnͣslatus est. In quo ar¬
chiepõꝵ omniũ corpora. usq ad heo¬
coꝵ sepulta sunt. Nã plura porticꝰ
caꝑe neqͥuit. Scͥptũ uͦ ẽ. intumba
Sci epitaphiũ huiꝰmodi. Hic requi¬
estit dompnus augustinꝰ. dorouer¬
nensis archiep̃c primus. Qui olim
huc abeato Gregorio romane urb

Expanded text:
rtur de iis qui ad orandum venerant, rtur de iis qui ad orandum venerant, viros circiter mille ducentos, et solum quinquaginta fuga esse lapsos. Brocmail ad primum hostium adventum cum suis terga vertens, eos, quos defendere debuerat, inermes ac nudos ferientibus gladiis reliquit. Sicque completum est praesagium sancti pontificis Augustini, quamvis ipso jam multo ante tempore ad coelestia regna sublato, ut etiam temporalis interitus ultionem sentirent perfidi, quod oblata sibi perpetuae salutis consilia spreverunt. Defunctus est autem Deo dilectus Augustdedicata. Ut vero dedicata est, a successore ejus Laurentio, in porticu illius aquilonali decenter translatus est, in qua archiepiscoporum omnium corpora usque ad Theodorum sepulta sunt: nam plura porticus capere nequivit. Scriptum vero est in tumba sancti epitaphium hujusmodi: Hic requiescit dominus Augustinus Dorovernensis archiepiscopus primus, qui olim huc a beato Gregorio Romanae urbis
Abbreviated transcription (Latin):
sciscitabat᷑ qͥ eeñt hi. qͥd ue aucturi
illuc ꝯuenissent. Erãt aũ płimi es
ce monast̾io bancor in qͦ tantꝰ fertus
fuisse num̾us monachoꝵ. ut cum
inseptẽ portiones ẽẽt. cũ p̃positis s
rectorib monast̾iũ diuisum: nlłła
harũ portio minꝰ qmͣ trecentos hoĩs
hret. qͥ om̃s de labore manuũ suae
uiu̾e solebant. hoꝵ gͦ płimi adme¬
moratã aciem ꝑacto tͥduano ieuins
tum aliis orandi cã conuen̾unt. ha¬
bentes defensorẽ noĩe brocmalinũ:
qͥ eos intentos p̃cib abarbaroꝵ gla¬
diis ꝓtegeret. Quoꝵ tãm aduentꝰ
cum intellexiss rex edelfrid: ait. Er¬
go si adu̾sum nos ad dñm suũ da¬
mant. ꝓfecto ⁊ ip̃i qmͣuis arua ñ
ferant: ꝯtͣ nos pugnant. qͥ adu̾s
nos in p̃cationib ꝑsequunt᷑. Itaq
in hos pͥmũ arma u̾ti iubet. & sic
cet̾os nefande milicie copias: nõ
sine magno ex̾citus sui damꝑno
celeuit. Extinctos in ea pugna fe¬

Expanded text:
sciscitabatur qui essent hi, quidve acturi sciscitabatur qui essent hi, quidve acturi illuc convenissent. Erant autem plurimi eorum de monasterio Bancor, in quo tantus fertur fuisse numerus monachorum, ut cum in septem portiones esset cum praepositis sibi rectoribus monasterium divisum, nulla harum portio minus quam trecentos homines haberet, qui omnes de labore manuum suarum vivere solebant. Horum ergo plurimi ad memoratam aciem, peracto jejunio triduano, cum aliis orandi causa convenerant, habentes defensorem nomine Brocmailum, qui eos intentos precibus a barbarorum gladiis protegeret. Quorum causam adventus cum intellexisset rex Aedilfrid, ait: « Ergo si adversum nos ad Deum suum clamant, profecto et ipsi quamvis arma non ferant, contra nos pugnant qui adversis nos inprecationibus persequuntur. Itaque in hos primum arma verti jubet, et sic ceteras nefandae misine magno exercitus sui damno delevit. Exstinctos in ea pugna fe
Abbreviated transcription (Latin):
mił habeat᷑. Si aũ cũ płes numero
sitis assurg̾e sp̃uerit: & uos sꝑuite
illũ. Cui gͥ conuenissẽt. ⁊ augꝰtinꝰ
romano more insella residẽs eis ñ
assurrexiss: ob uirgantes ⁊ discordes
abiere. Qͥb augꝰtinꝰ p̃dixit. qͥa si pa¬
cem cũ frĩb acciꝑe nollent: bellũ
cũ hostib forent accept᷑i. Et si natio¬
ni angloꝵ noluissent uiam uite
p̃dicare: ꝑ hoꝵ manꝰ ultionẽ eeñt
mortis passuri. Qd ꝑ omĩa ut pre¬
dixerat: diuino iudicio agente pa¬
tratum est.
iqͥdẽ pͦ ip̃e de qͦ diximꝰ rex angloꝵ
e delfrid ferus. collecto gnͣdi exer¬
citu ad ciuitatẽ legionũ que agento
angloꝵ legecestra uocatur. a btonib
aũ rectiꝰ carlegion appellat᷑: maxĩe
gentis ꝑfide. stragẽ dedit. ¶ũq bello
acturus. uidet sac̾dotes eoꝵ qͥ adgo¬
randũ d̾m ꝓmilite bello agente cõ¬
uen̾ant. seorsũ in tutiori loco ꝯsist̾e:

Expanded text:
milis habeatur; si autem, cum plures numero milis habeatur; si autem, cum plures numero sitis, assurgere spreverit et vos spernite illum. » Cum ergo convenissent, et Augustinus Romano more in sella residens iis non assurrexisset, objurgantes et discordantes abiere. Quibus Augustinus praedixit quia, si pacem cum fratribus accipere nollent, bellum cum hostibus forent accepturi, et si nationi Anglorum noluissent viam vitae praedicare, per horum manus ultionem, essent mortis passuri. Quod ita per omnia ut praedixerat, divino judicio agente, patratum est. Siquidem post, ipse de quo diximus, rex Anglorum Edelfrid ferus, collecto grandi exercitu ad civitatem legionum, quae a gente Anglorum Leeg-Cestre vocatur, a Britonibus autem rectius Kaerlegion appellatur, maximam gentis perfidae stragem dedit. Cumque bello acturus videret sacerdotes eorum, qui ad exorandum Deum pro milite bello agente convenerant, seorsum in tutiori loco consistere,
Abbreviated transcription (Latin):
b̾to & popło ad fidẽ ꝯu̾so: fecit rex
edelbertus in lundonia eccłiã pauli
constitutus est.
T aubustinꝰ adiutorio usus edel¬
b̾ti regis. cũ mellito ep̃o ⁊ iusto.
ꝯuocauit ad suũ colloqͥum epõs
sine doctores max̃ĩe & ꝓxime bͥto¬
nũ ꝓuincie: in loco uͥ usq hodie
lingua angloꝵ augͦtinesac.i. ro
occidentaliũ saxonũ appellantur.
Qũq de celebratione pasche. ꝯtra
scottos & pictos certaret. & illi
uistissime. rõi assentire nollent:
assertionẽ suã ꝯfirmauit: ceco
anglico ĩ cõmune ad ducto adsa¬
nandum. extõuentione ad alt̾utre
partis ꝯfirmationẽ. Qmͦ cum pon¬
tifices eoꝵ curare ñ possent: Elec¬
tens genua augꝰtinꝰ. coram om̃ib
ad illuminationẽ gentis tociꝰ cecũ
illuminauit. Tẽ bͥtanni & scotti
petentes in ducias. a qͦdã qͥ uide¬
bat᷑ ab eis prudens & religiosus
ẽẽ. consiliũ petiere: qͥd agendũ
ẽẽt. Quib ille dixit.si seruus dei
est: assentite ei. At illi. Unde hoc po¬

Expanded text:
berto et populo ad fidem converso fecit rex Edelbertus in Londonia ecclesiam Pauli constitutus est. At Augustinus adjutorio usus Aedelberti regis cum Mellito episcopo et Justo convocavit ad suum colloquium episcopos sive doctores maximae et proximae Britonum provinciae, in loco, ubi usque hodie lingua Anglorum Augustines ac, id est occidentalium Saxonum appellatur. Cumque de celebratione Paschae contra Scotos et Pictos certaret, et illi invictissimae rationi assentire nollent, assertionem suam confirmavit caeco Anglico in commune adducto ad sanandum, ex conventione ad alterutrae partis confirmationem. Quem cum pontifices eorum curare non possent, flectens genua Augustinus coram omnibus ad illuminationem totius gentis caecum illuminavit. Tunc Britanni et Scoti petentes inducias a quodam, qui videbatur iis prudens et religiosus esse, consilium petiere quid agendum esset. Quibus ille dixit: « Si servus Dei est, assentite ei. » At illi: « Unde hoc po
Abbreviated transcription (Latin):
.i. saxonum u̾bũ di susceꝑint. Mi¬
sitq nãq augustinꝰ ad eos uirum
ꝑfectum & ꝓbatum euͣngłiz are. Mel¬
litum scilicet. Orientales aũ saxo¬
nes: tamisi dirimunt᷑ a cantia. Q¬
rũ metropolis lundonia młtoꝵ em¬
puriũ popłoꝵ. t̾ea maxiq uenien¬
tiũ ẽ. Ibi tc̃ temꝑis seb̾tꝰ nepos edel¬

Expanded text:
 Saxonum, verbum Dei susceperint. Misit namque Augustinus ad eos virum perfectum et probatum evangelizare, Mellitum scilicet. Orientales autem Saxones Tamesi dirimuntur a Cantia: quorum metropolis Londonia multorum emporium populorum terra marique venientiu
Abbreviated transcription (Latin):
offa ualidꝰ eum aufugauit
ffa.xxxix. annis regnauit. Es regẽ
W ests exe kinel. If bello minorauit.¬
& centenses & nordhimbras.
bfred filiꝰ offe regis.iͦ. ad plenum
anno uiuere non suffecit.
eniẜlf regñ .xxui. annis pacifice..
⁊mortiis: commum morte.
ei bernulf ferox dirupit:
eornulf. iͦ. anno regñ. ⁊ ab ebbͥcto
rege bello uictus demarcuit.
udechen rex .iͦ. anno regnisui. cum
consulib suis .u. occisus est
uilaf ab rege. Cofrido uictꝰ bellan¬
do. tͥbutarie sub eo regnũ tenuit.
egnũ uͦ estangle. iam regnis aliis.
uariis modis subiectũ fuerat.

Expanded text:
Offa validus eum aufugavit. Offa XXXIX annis regnavit. Is regem Westsere Kinewolf bello minoravit, et Centenses, et Nordhumbras. Egferd, filius Offae regis, uno ad plenum anno vivere non suffecit. Cenwolf regnavit XXVI annis pacifice, et mortuus est communi morte. ei Beornulf ferox diripuit. Beornulf uno anno regnavit, et ab Egbricto rege bello victus demarcuit. Ludicen rex primo anno regni sui cum consulibus quinque suis occisus est. Wilaf, ab rege Egbricto victus bellando, tributarie sub eo regnum tenuit. Regnum vero Eastangle jam regnis aliis variis modis subjectum fuerat.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ex̾titus maior in surg̾et. M iroq
mͦ cũ reges angloꝵ morientalem
plagam ꝯtͣ eos pugnat᷑i tend̾en
anteqm᷑ hostilib turmis appro¬
pinqͣrent: ad uolabat nuncius
dicens. Rex qͦ nam tendis: ¶ lassis
paganoꝵ in num̾abilis ex australi
parte anglie litora occupauit.
urbesq & uillas depopłans: om̃ia
ceti tͦdidit ⁊ igni. Eadem die. accͦ¬
rebat alius dicens. R ex qͦ fugam
capescis: Gerribilis ex̾titus. in occi¬
oentali parte anglie appulit. qon¬
tra qͦs nͥ festinꝰ reu̾taris. te fugisse
existimantes: cede ⁊ flãma a t̾go
ꝑseqñtur. Aduemebat eadẽ die
uł crastina. nunciꝰ aliꝰ qui diceret.
Q tenditis ꝓceres: Daci bor ealib
plagis appulsi: iam domos uras
combusserunt. iam res urãs aspor¬
tarunt: iam pueros sursum ial¬
runt. Sic tot rumoꝵ miserabili pla
solet erat eis ulla. nͨ spes salutis ali¬
qua. Qur aũ tanto furore dei iusti¬
cia in eos exarserit: cã ħẽ. In pͥmi¬

Expanded text:
et exercitus major insurgeret; miroque et exercitus major insurgeret; miroque modo, cum reges Anglorum in orientalem partem contra eos pugnaturi tenderent, antequam hostilibus turmis appropinquarent, advolabat nuntius, dicens: Rex, quonam tendis? Classis paganorum innumerabilis ex australi parte Angliae littora occupavit, urbesque et villas depopulans, omnia caedi tradit et igni. Eadem die accurrebat alius, dicens: Rex, quo fugam capessis? Terribilis exercitus in occidentali parte Angliae appulit, contra quos nisi festinus revertaris, te fugisse existimantes, caede et flamma a tergo persequentur. Adveniebat eadem die vel crastina nuntius alius, qui diceret: Quo tenditis, proceres? Daci borealibus plagis appulsi, jam domos vestras combusserunt, jam res vestras asportarunt, jam pueros sursum jacrunt. Sic tot rumorum miserabili plagsolet, erat eis ulla, nec spes salutis aliqua. Cur autem tanto furore Dei justitia in eos exarserit, causa haec est. In primi
Abbreviated transcription (Latin):
N hu S historie pͥncipio .u. pla¬
ti libro tͣctabimꝰ. Hec si qͥdẽ longe
immanior longe. crudelior. cet̾is
fuit. Romani namq sͥ bͥtanniã
brem subiugau̾nt. ⁊ lege. dñan¬
cium splendide rex̾unt. picti uͦ
⁊ scocti. crebras irruptiones ex
boreali parte britanne. faciebãt.
S nͨ eam om̃i parte aggrediebã¬
tur. nͥ numqͣm ꝑnitiose repulsi:
tp̃r non pauco ab inuasione ces¬
sabant. Saxones aũ ꝓuirib pau¬
latim t̾ram bello capessentes. cap¬
tam optinebant: optentã edifica¬
bant. edificatã legib regebant.
Nec ñ & normanni. cito ⁊ b̾uiter
t̾ram subdentes sͥ: uictis uitã ⁊ lib̾¬
tatẽ legesq antiqͣs regni iure cõ¬
cesserunt. de qͥb in antea dicendũ
ẽ. Daci uͦ t̾ram undiq creb̾rime
ourtissime. insilientes ⁊ assilientes.
eam ñ optin̾e. s p̃dari studebant.
⁊ omia destruere. ñ dñãri cupie¬
bant. Q si q̃nq uinc̾ent᷑. nichil ꝓ¬
ficiebant. uictores: cũ alibi classis

Expanded text:
n hujus historiae principio quinque plati libro tractabimus. Haec siquidem longe immanior, longe crudelior caeteris fuit. Romani namque sibi Britanniam brevi subjugaverunt, et lege dominantium splendide rexerunt. Picti vero et Scoti crebras irruptiones ex boreali parte Britanniae faciebant, sed nec eam ex omni parte aggrediebantur, nec nunquam perniciose repulsi tempore non pauco ab invasione cessabant. Saxones autem pro viribus paulatim terram bello capessentes, captam obtinebant, obtentam aedificabant, aedificatam legibus regebant. Nec non et Northmanni cito et breviter terram subdentes sibi, victis vitam et libertatem legesque antiquas regni jure concesserunt, de quibus in antea dicendum est. Daci vero terram undique creberrime, diutissime insilientes et assilientes eam non obtinere sed praedari studebant, et omnia destruere, non dominari cupiebant. Qui si quandoque vincerentur, nihil proficiebant victores, cum alibi classis
Abbreviated transcription (Latin):
mitt̾ent. Qd̾ max̃ĩe apparet ĩ his¬
toria regũ nordhimbre. Sic̃ autẽ
in regalib gestis impietas eoꝵ des¬
cͥpta est: ita ut uniꝰ cuiꝰq ordinis
⁊ offitii hoĩes. dolos & ꝓditione
infistebant. Ñec erat de decori nͥ
pietas. ⁊ cã dignissima cedis: in¬
simas. que nͨ etati nͨ sexui parte¬
rent: sciłz dacos cum Gothis. Nor¬
wagenses cũ suathedis. Wanda¬
los cum fresis: qͥ abexordio regni
edelwlfi regis usq ad aduentum
uerunt. Q ⁊̃ non nũqm᷑ ex affi¬
nitate bͥtannie. dei uindices &
stimuli: galliã ꝓm̾itis crudelit̾
inuaserunt. S iam ad historie or¬
dinẽ. his explanatis redeundũ ẽ.¬

Expanded text:
ermitterent. Quod maxime apparet in historia regum Nordhumbre. Sicut autem in regalibus gestis impietas eorum descripta est, ita uniuscujusque ordinis et officii homines dolo et proditione insistebant. Nec erat dedecori nisi pietas, et causa dignissima caedis insimas, quae nec aetati, nec sexui parcerent, scilicet Dacos cum Gothis, Norwagenses cum Suathedis, Wandallos al. Wandalos cum Fresis, qui ab exordio regni Edelwverunt. Qui etiam non nunquam ex affinitate Britanniae, Dei vindices et stimuli, Galliam pro meritis crudeliter invaserunt. Sed jam ad historiae ordinem his explanatis redeundum e
Abbreviated transcription (Latin):
oorib extelsis. Uenit tandẽ exerti¬
tus lundoniensis. ⁊ aucti nume¬
rose qͥ cont᷑ imꝑtͥtẽ contendebãt:
fug̾e eam cõpulerunt. captisunt
in fuga multi. ¶aptus ẽ. ⁊̃ Rob̃¬
tus fr̃ imꝑatͥcis. incuiꝰ turri rex
captauus erat: cuiꝰ sola captione.
ter euadẽ poterat. Absolutus
est uterq sic gͥ rex dei iusticia.
miserabłr captus. dei miscdia
mirabłr liberatus ẽ: ⁊ ab angloꝵ
ꝓcerib cũ magno gaudio suscep

Expanded text:
doribus excelsis. Venit tandem exercidoribus excelsis. Venit tandem exercitus Londoniensis, et aucti numerose, qui contra imperatricem contendebant, fugere eam compulerunt. Capti sunt in fuga multi. Captus est et Robertus frater imperatricis, in cujus turri rex captivus erat; cujus sola captione rex evadere poterat. Absolutus est uterque. Sic rex Dei justitia miserabiliter captus, Dei misericordia mirabiliter liberatus est, et ab Anglorum proceribus cum magno gaudio suscep
Abbreviated transcription (Latin):
rim de bristou: captiuus po¬
nitur. Tmꝑ atͥc ab omni gente
angloꝵ sustipitur in dominam.
exceptis kentensib: ubi regina
suis. repugnabant. Suscepta pͥ
us est a legato romano Wintoni¬
ensi ep̃o: ⁊ mox a lundonisib.
Nrecta ẽ. autem insuꝑbiam in¬
tollerabilẽ. qͥa suis incerta belli
ꝓsꝑauissent: ⁊ omniũ fere cor¬
oa a se alienauit. Igitur siue
subdoloꝵ instinctu. siue dei nu¬
tu: immo qͥcqͥd homines egerint.
dei nutu: expulsa ẽ. alundonia.
Trritata g muliebri angore:
regẽ unctũ dñi. in cõpedib po¬
in iussit. ꝑ dies autẽ cum au¬
Ep̃c autẽ misit ꝓregina ⁊ Willo
yprensi: & ꝓuniu̾sis fere ꝓcerib
anglie. factus ẽ. gͥ ex̾citus utrim¬
q magnus. Dimicabant cotidie
non congressib acierũ: sed mili¬
tarium an fractuũ cirtuitionib.
Nongͥ sic̃ inbelli cecitate confun¬
mora illa ꝓ his omnib uoluptu.¬
osa uideretur: in illustriũ splen¬

Expanded text:
ri de Bristow captivus pori de Bristow captivus ponitur. Imperatrix ab omni gente Anglorum suscipitur in dominam, exceptis Kentensibus, ubi regina, suis repugnabant. Suscepta est prius a legato Romano Wintoniensi episcopo, et mox a Londoniensibus. Erecta est autem in superbiam intolerabilem, quia suis incerta belli prosperavisset, et omnium fere corda a se alienavit, igitur sive subdolorum instinctu, sive Dei nutu, imo quidquid homines egerint Dei nutu expulsa est a Londonia. Irritata igitur muliebri angore, regem unctum Domini in compedibus poni jussit. Post dies autem cum at pro regina, et Willielmo Iprensi, et pro universis fere proceribus Angliae. Factus est igitur exercitus, utrinque magnus. Dimicabant quotidie non congressibus acierum, sed militarium anfractuum circuitionibus. Non igitur sicut in belli caecitate confunmora illa pro omnibus his voluptuosa videretur in illustrium splen
Abbreviated transcription (Latin):
ruit ineum. bunc apparuit us
regis fulminea. bipenni maxima
cedens hos: dirruens illos. Tunc
nouus oritur clamor: om̃s ineũ.
ip̃e in omnes. Tandẽ regia bipen¬
nis. ex ictuum frequentia confrac¬
ta est. Ip̃e gladio abstracto. dextͣ
regis digno. rem mirabiliter agit:
galea arripiens uoce magna cla¬
mauit. huc om̃s huc: regem te¬
neo. Aduolant omnes: ⁊ capitur
rex. ¶apitur ⁊̃ baldew inus: qui
orationẽ fecerat ꝑsuasoriam: mł¬
tis confossus uulm̾b multis con¬
tͥtiis ictib: ubi egregie resistendo.
głam ꝓmeruit sempiternam. ¶a¬
pitur ⁊̃ Ricardus filius ursi. qͥ
inictib dandis ⁊ recipiendis:
clarus & głosus cõparuit. Ad¬
huc capto rege pugnabat. acies
regalis nec enim circũuenti fug̾e
poterant: donec om̃s. uel capti
ł tesi sunt. Siuitas gͦ hostili lege
oirepta est: ⁊ rex in eam misera¬
biliter introductus est.
ei gͦ iudicio cͥca regẽ ꝑacto du¬
citur adimꝑatͥcem. ⁊ intur¬

Expanded text:
ruit in eum. Tunc apparuit vis ruit in eum. Tunc apparuit vis regis fulminea bipenni maxima caedens hos, ruens illos. Tunc novus oritur clamor; omnes in eum, ipse in omnes. Tandem regia bipennis ex ictuum frequentia confracta est. Ipse gladio abstracto dextera regis digno, rem mirabiliter agit, galea arripiens voce magna clamavit: Huc omnes, huc! regem teneo. Advolant omnes, et capitur rex. Capitur etiam Baldwinus qui orationem fecerat persuasoriam multis confossus vulneribus, multis contritus ictibus, ubi egregie resistendo gloriam promeruit sempiternam. Capitur etiam Richardus filius Ursi, qui in ictibus dandis et recipiendis clarus et gloriosus comparuit. Adhuc, capto rege, pugnabat acies regalis; nec enim circumventi fugere poterant, donec omnes vel capti vel caesi sunt. Civitas ergo hostili lege direpta est, et rex in eam miserabiliter introductus est. Dei igitur judicio circa regem peracto ducitur ad imperatricem, et in tur
Abbreviated transcription (Latin):
oriuindꝰ: uir exconsularis. ⁊ mag¬
ne ꝓbitatis. qͥcum ẽẽt belli ꝑitis¬
simus. uidens impossibilitatem
auxiliandi regi: distulit auxiliũ
suũ intempora meliora. Rex itaq
stepħs. cũ acie sua pedestrrꝰ relictꝰ
est in medio hostium. ¶irtiuert̃
g undiq aciẽ regalem. ⁊ totam
in cirtuitu expugnabant: sicut
castellũ solet assiliri. Tunc uͦ hor¬
om̃i cirtuitu regalis acieiꝰ ignẽ
ꝓsilientẽ ex galearum ⁊ gladioꝵ
collisione. stridorẽ horrendum cla¬
morẽ terrificum. resonabant col¬
les: resonabant urbis muralia.
Impetu gͥ equoꝵ regalẽ turmã
offendentes. quosdam cedebant.
alios sternebant: non nullos ab¬
stracdos capiebant. Nulla qui es
eis. nulla respiratio dabatur. nͥ
in ea parte qͣ rex fortissimꝰ stabat
horrentib in unicis in cõꝑabilem
ictuũ eꝰ immanitatẽ. Quod ubi co¬
mes cestrensis cõꝑit. regis in uidẽs
głe: cũ omni pond̾e. armatoꝵ ir¬

Expanded text:
oriundus vir exconsularis et magoriundus vir exconsularis et magnae probitatis. Qui cum esset belli peritissimus, videns impossibilitatem auxiliandi reges, distulit auxilium suum in tempora meliora. Rex itaque Stephanus cum acie sua pedestri relictus est in medio hostium. Circuierunt igitur undique aciem regalem, et totam in circuitu expugnabant, sicut castellum solet assiliri. Tunc vero horomni circuitu regalis aciei, ignem prosilientem ex galearum et gladiorum collisione, stridorem horrendum, clamorem terrificum: resonabant colles, resonabant urbis muralia. Impetum igitur equorum regalem turmam offendentes, quosdam caedebant, quosdam sternebant, nonnullos abstractos capiebant. Nulla quies iis, nulla respiratio dabatur, nisi in ea parte, qua rex fortissimus stabat, horrentibus inimicis incomparabilem ictuum ejus immanitatem. Quod ubi comes Cestrensis comperit regis invidens gloriae cum omni pondere armatorum ir
Abbreviated transcription (Latin):
ta conspicitis. Extendite gͥ animos
urõs. & dext̾as in expugnabiles. uiri
bellicosi: ad diripiendum cũ sũmo
tͥpudio. qͦd ip̃e uobis optulit dcus.
S iam anteqm᷑ orationis seriem ter¬
minaret: clamor ad est hostium.
clangor lituoꝵ. equoꝵ fremitus:
terre sonitus.
Rincipiũ pugne. acies exħedita¬
toꝵ que p̃ibat ꝑcussit aciem
regalem in qͣ ꝯsul alanus. &¬
& ille de mellent: ⁊ hugo consul de
estangle. & simon comes. & ille de
Warenna mnerant. tanto impetu:
qͦd statim qͣsi inictu ocłi dissipa¬
ta est. & diuisio eoꝵ intͥa deuenit.
Alii namq eoꝵ octisisunt: alii cap¬
ti sunt. alii aufugerunt. Acies cui
pͥncipabatur consul de albemar¬
le. ⁊ Will̃s yprensis. ꝑcussit walẽ¬
ses qͥ alatere ꝓcedebant: & in fugã
coegit. S acies consulis cestrensis
ꝑculit cohortẽ p̃dicti consulis: ⁊¬
dissi pata est inmomiento. sicut
acies pͥor. Eugerunt gͥ om̃s eqͥtes
reg̃. ⁊ Wilłs yprensis aflandria

Expanded text:
ta conspicitis. Extendite ergo animos ta conspicitis. Extendite ergo animos vestros: et dextras inexpugnabiles, viri bellicosi, ad diripiendum cum summo tripudio, quod ipse vobis obtulit Deus. Sed jam antequam orationis seriem terminaret, clamor adest hostium, clangor lituorum, equorum fremitus, terrae sonitus. Principium pugnae. Acies exhaereditatorum, quae praeibat, percussit aciem regalem; in qua consul Alanus, et ille de Mellent, et Hugo consul de Estangle, et Simon comes, et ille de Warrenna inerant tanto impetu, quod statim quasi in ictu oculi dissipata est, et divisio eorum in tria devenit. Alii namque eorum occisi sunt, alii capti, alii aufugerunt. Acies cui principabatur consul de Albemarle, et Willielmus Iprensis percussit Walenses, qui a latere praecedebant, et in fugam coegit. Sed acies consulis Cestrensis perculit cohortem praedicti consulis, dissipata est in momento, sicut acies prior. Fugiunt igitur omnes equites regis, et Willielmus Iprensis a Flandria
Abbreviated transcription (Latin):
in congressib uictus aufugit. uel
si raro uictor extitit: maiora uictis
oetrimenta sustinuit. W alenses autẽ
qͦs secũ. ad duxit. soli uobis despec¬
tui sint: qͥ inermẽ bello p̃ferunt te¬
meritatem. ⁊ arte. & u su belli caren¬
tes: qͣsi peccora decurrunt in uena
plures: tanto effectu det̾iores. Uos
gͥ consules. ⁊ uiri consulares memi
num̾osas. incacum᷑ florentissimũ
extollite: & patrũ imitatores. filiis
urĩs splendorẽ sempit̾num relinqͥ¬
te. Assiduitas itaq uictoriarum.
incentiuũ. sit uobis confligendi.
Assiduitas in fortumoꝵ. incenti¬
uũ fiet illis fugiendi. Lam siqͥdem
nͨ fallor eos aduenise penitet. iã
de fuga meditant᷑. si locoꝵ asꝑitas
admittat. Cum gͦ nec illis confli¬
gere. nͨ confug̾e sit possibile. quid
aliud egerunt. nͥ quod uobis dei
nutu. & se ⁊ impedimenta sua op¬
tulerunt: E qͦs itaq eoꝵ & arma.
&̃ ipõꝵ corpora: dicioni ur̃e subiet¬

Expanded text:
in congressibus victus aufugit, vel in congressibus victus aufugit, vel si raro victor exstitit, majora victis detrimenta sustinuit. Walenses autem, quos secum adduxit solos, vobis despectui sint, qui inermem bello praeferunt temeritatem, et arte, et usu belli carentes, quasi pecora decurrunt in venabplures, tanto effectu deteriores. Vos igitur consules, et viri consulares, meminumerosas in cacumen florentissimum extollite, et patrum imitatores filiis vestris splendorem sempiternum relinquite. Assiduitas itaque victoriarum incentivum fit vobis confligendi; assiduitas infortuniorum incentivum fiet illis fugiendi. Jam siquidem, nec fallor, eos advenisse poenitet; jam de fuga meditantur, si locorum asperitas admittat. Cum ergo nec illis confligere, nec confugere sit possibile; quid aliud egerunt, nisi quod vobis Dei nutu, et se, et impedimenta sua obtulerint? Equos itaque eorum, arma, et ipsorum corpora ditioni vestrae subjec
Abbreviated transcription (Latin):
tum. cũ gͥ sit inmedio uestrũ dñs
ur. unctus dñi cui fidem deuouis¬
tis. uotum deo ꝑsoluite:. tanto do¬
natuũ maiꝰ a deo accepturi qnͣto
lidelius & constantiꝰ ꝓrege uestro
fidi contra infidos. legitimi contͣ
ꝑiuros: pugnaueritis. Securi qͥn
⁊̃ & sũma repleti confidentia: gͣ
quos bellum geratis. ꝑpendite.
Roberti ducis: uires note sunt. Ip̃e
qͥdem de more multum minatur.
parum oꝑatur: ore leoninus. cor¬
oe leporinus: clarus eloquentia
obscurus in ertia. Consul autem
cestrensis. uir audatie irrationa¬
bilis. promptus ad conspiradum.
in constans ad ꝑficiendũ: ad bel¬
lum impetuosus. ꝑiculi in ꝓuidꝰ.
altiora se machinans. impossi¬
bilib hanelans: assideoꝵ paucos
ad ducens. conuenarũ disꝑsam
multitudinẽ congregans: nicħ
ht̃ quod timeri debeat. Semꝑ e
num qͥcqͥd uirilit̾ incepit. effemi¬
nate reliqͥd. In omnib qͥppe gestis
suis. infortunate rem agens: uel

Expanded text:
ium. Cum igitur sit in medio vestrum dominus ium. Cum igitur sit in medio vestrum dominus vester unctus Domini, cui fidem devovistis, votum Deo persolvite, tanto donativum majus a Deo accepturi, quanto fidelius et constantius pro rege vestro fidi contra infidos, legitimi contra perjuros pugnaveritis. Securi quin etiam et summa repleti confidentia, contra quos bellum geratis perpendite. Roberti ducis vires notae sunt. Ipse quidem de more multum minatur, parum operatur, ore leoninus, corde leporinus, clarus eloquentia, obscurus inertia. Consul autem Cestrensis, vir audaciae irrationabilis, promptus ad conspirandum, inconstans ad perficiendum, ad bellum impetuosus, periculi improvidus, altiora se machinans, impossibilibus anhelans, assiduorum paucos adducens, convenarum dispersam multitudinem congregans; nihil habet quod timeri debeat: semper enim quidquid viriliter incoepit, effeminate reliquit. In omnibus quippe gestis suis infortunate rem agens, vel
Abbreviated transcription (Latin):
tis uiro. & militi fortissimo. sermo
exhortatorius aduniu̾sum cetum in¬
iunctus est. Qui loco stans extelso.
omniũ ocuł in eum erectis. ubi atte¬
tionẽ eoꝵ modesta ta citurnitate sti¬
mulauit. sic exorsus est. acccrcceno¬
m̃s qͥ acieb dispositis ꝯflictur
iusticiam cause. deinde militũ
copiam: pꝰtremo astantiũ ꝓbitateq
Tusticiam cause: ne ꝑiculum am¬
me incurratur. ¶opiam milicum
ne hostiũ mimerositate compͥmas.
ꝓbitatẽ astantium: ne numero con¬
fisa. debilib tamen innixa subria¬
tut. In omnib his negotium quo
tenemur: expeditum conspicimis.
cause namq nr̃e iusticia est: quod
regi ea que coram deo nouimus. ser¬
uantes. contra suos in eũ ꝑ uiros.
inꝑiculo mortis astamus. Nume¬
rus uͦ nobis in eqͥtib non inferior:
inpeditib confertior. Pbitatem
uͦ tot consulum. tot ꝓcerum. mili¬
tum qͦ bellis semꝑ assuetoꝵ quis
uotib exequet: Uirtus autẽ ip̃ius
reg̃ infinita. uob̾ loco ꝑstabit mili¬

Expanded text:
tis viro, et militi fortissimo sermo exhortatorius ad universum coetum injunctus est. Qui loco stans excelso omnium oculis in eum erectis, ubi attentionem eorum modesta taciturnitate stimulavit, sic exorsus est: Omnes qui aciebus dispositis conflicturi justitiam causae, deinde militum copiam, postremo astantium probitatem. Justitiam causae, ne periculum animae incurratur; copiam militum, ne hostium numerositate comprimatur; probitatem astantium, ne numero confisa, debilibus tamen innixa subruatur. In his omnibus negotium, quo tenemur, expeditum conspicimus. Causae namque nostrae justitia est, quod regi ea, quae coram Deo novimus servantes, contra suos in eum perjuros in periculo mortis astamus. Numerus vero nobis in equitibus non inferior, in peditibus confertior. Probitatem vero tot consulum, tot procerum, militum quoque bellis semper assuetorum, quis vocibus exaequet? Virtus autem ipsius regis infinita vobis loco perstabit mill
Abbreviated transcription (Latin):
dicasse: qui nimirum fallaciam uir¬
tutem credit. ⁊ elegantie ꝑiurium
oucit. ꝑrocedit consul de albeniar¬
le. uir in crimine singularis ꝯstan¬
tie. ad agendum uolubilis. ad relin¬
quendum immobilis: quẽ spon¬
sa sua cã spurticie intollerabilis.
ille. qͥ consuli p̃dicto sponsam ab¬
ripuit. adulter patentissimꝰ. & excel¬
lenter impurus: bacho deuotus.
marti ignotus: uino redolens. belł
in solens. Procedit symon comes
hamitumensis. cuiꝰ actus: solalotu¬
tio. cuiꝰ datum: sola ꝓmissio. qͥ cum
oicit. fecit. cum ꝓmitͥtit: dedit. Pro¬
cedunt cet̾i ꝓceres regi suo consimi¬
les. latrociniis assueti. rapinis deli¬
buti. homicidiis saginati. omnes
tandẽ ꝑ uirio contaminati. Uos gͥ
uiri fortissimi. qͦs magnus rex hen¬
ricus erexit. iste de iecit: ille instrux¬
it. iste destruxit: erigite animos ⁊
oe uirtutib urĩs immo de dei iusti¬
cia confisi: uindictam uobis a deo
oblatam. de facinorosis p̾sumite.

Expanded text:
dicasse, qui nimirum fallaciam virdicasse, qui nimirum fallaciam virtutem credit, et elegantiae perjurium ducit. Procedit consul de Albemarle, vir in crimine singularis constantiae, ad agendum volubilis, ad relinquendum immobilis, quem sponsa sua causa spurcitiae intolerabilis fille, qui consuli praedicto sponsam abripuit, adulter patentissimus, et excellenter impurus, Baccho devotus, Marti ignotus, vino redolens, bello insolens. Procedit Simon comes Hamptoniensis, cujus actus sola locutio, cujus datum sola promissio, qui cum dicit, fecit; cum promittit, dedit. Procedunt caeteri proceres, regi suo consimiles, latrociniis assueti, rapinis delibuti, homicidiis saginati, omnes tandem perjurio contaminati. Vos igitur, viri fortissimi, quos magnus Henricus rex erexit, iste dejecit; ille instruxit, iste destruxit; erigite animos, et de virtutibus vestris, imo de Dei justitia confisi vindictam vobis a Deo oblatam de facinorosis praesumite,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrini inimpetus grauedine. animẽ
liquescentib. ad domos suas tnͣsfug̾e
uictoriosi udebitis. Uerũptamen con¬
tra quos bellum geratis: attendite.
Alanus britonũ dux: ꝯtra uos immo
ꝯtͣ deũ ꝓcedit armatus: uir nefandꝰ
⁊ omniũ scelere genereũ pollutus
Malicia parem nescius. cui nũqm᷑
nocendi defuit affectus: cui se ñ eẽ.
crudelitate imcoꝑabilẽ solum ⁊ sup¬
p̃mũ uidetur obꝓbrium. ꝑrocedit
quoq contͣ uos comes mellensis: do¬
li calidus. fallendi artifex: cui in na¬
ta est incorde neqͥcia. in ore fallatia:
mope pigricia głosus corde. magna¬
nimus oret pusillaminis oꝑe. ad
congradiendum ultimꝰ. ad digredi¬
endum pͥmus: tardus ad pugnam.
ueloꝵ ad fugam. Procedit contra
uos hugo consul. cui parum insũ
est. se ꝯtra imꝑaiͥtẽ ꝑ iurum fuisse
nͥ ⁊ scd̾o se parentissime ꝑurarer:
affirmans regẽ henricum. stephano
regnum concesse. ⁊ filiam suam ab¬

Expanded text:
proximi in impetus gravedine animis proximi in impetus gravedine animis liquescentibus ad domos suas transfugere victoriosi videbitis. Verumtamen contra quos bellum geratis attendite. Alanus Britonum dux contra nos imo contra Deum procedit armatus, vir nefandus, et omnium scelerum genere pollutus, malitiae paris nescius, cui nunquam nocendi defuit affectus, cui se non esse crudelitate incomparabilem, solum et supremum videtur opprobrium. Procedit quoque contra nos comes Mellensis, doli callidus, fallendi artifex, cui innata est in corde nequitia, in ore fallacia, in opere pigritia, gloriosus corde, magnanimus ore, pusillanimus opere, ad congrediendum ultimus, ad digrediendum primus, tardus ad pugnam, velox ad fugam. Procedit contra vos Hugo consul, cui parum visum est se contra imperatricem perjurum fuisse, nisi et secundo se patentissime perjuraret, affirmans regem Henricum Stephano regnum concessisse, et filiam suam ab
Abbreviated transcription (Latin):
causa netis extitit: ⁊ exemplo sui ni¬
chil iuris habentib t̾ras distribuit.
iure possidentib diripuit: ab ipĩs
neqͥter de heredatis summo iudice
deo cooꝑante ⁊ uindictam submi¬
nistrante: pͥus agrediendus est.
Bespiciet qͥ iudicat ppłos in eqͥtate.
de extelso celoꝵ habitaculo: & inuis¬
tum iuste appetens. in hac tanta
necessitate nequaqmͣ relinquet.
nũ uͦ ẽ. ꝓceres fortissimi. militesq
uniu̾si. qd uobis animo firmiter in¬
gerere uolo. qͦd ꝑ paludes qͣs uix
ꝑtransistis: nulla potest ẽe. fugientib
reu̾so. hic gͥ uel uincendũ. uł occuben¬
dum. Spes fuge nulla. hoc solum
suꝑ est: ut inurbem gladiis uiam
paretis. Si qͥd autẽ ueri comecturat
animus mͥ. hoc qͦd fug̾e nusqmͣ po¬
testis: illud est qͦd hodie uobis deo
adiuuante uictoriam p̃stabit. Ne¬
cesse ẽ. enĩ ut adꝓbitatem confugi¬
at. cuiñ pͣ. eẽ. aliud diffugiũ. Qiues
autẽ lincollienses qͥ stant urbi sue

Expanded text:
causa necis exstitit, et exemplo sui nicausa necis exstitit, et exemplo sui nihil juris habentibus terras distribuit, jure possidentibus diripuit, ab ipsis nequiter dehaeredatis, summo judice cooperante et vindictam subministrante, prius aggrediendus est. Respiciet, qui judicat populos in aequitate, de excelso coelorum habitaculo, et injustum juste appetentes in hac tanta necessitate nequaquam relinquet. Unum vero est, proceres fortissimi militesque universi, quod vobis animo firmiter ingerere volo, quia per paludes, quas vix pertransistis, nulla potest esse fugientibus reversio. Hic igitur vel vincendum vel occumbendum, spes fugae nulla. Hoc solum superest ut in urbem gladiis viam paretis. Si quid autem vere conjecturat animus mihi, hoc quod fugere nusquam potestis, illud est quod hodie vobis, Deo adjuvante, victoriam praestabit. Necesse est enim ut ad probitatem confugiat, cui non potest esse aliud diffugium. Cives autem Lincolienses, qui stant urbi suae
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑicło me pͥus ingeram: ⁊ insi¬
dissimi regis. qͥ datis inducus pa¬
cem t̾regit. aciem prius illidam.
iam iã regalem cuneũ diffidam
gladio. mͥ uiam ꝑhostes medios
patabo. Ur̃e uirtutis est seqͥ p̃untẽ.
⁊ imitari ꝑcutientẽ. Lam uideor
animo mͥ p̃sago. regias acies trans¬
uolare: ꝓceres pedib conculcarc:
regẽ ip̃m gladio tnͣsuerberare. Dixe¬
rat. Dux autẽ robertus sic iuuemi
respondit. in loco stans eminenti:
huiuscemodi orationem habuit.
Non indignum ẽ. quod ictus pͥmi
dignitatem poscis: tam ex nobili¬
tate. qmͣ uirtute qua p̃cellis. Si
tamen de nobilitate contendas:
ego filius regis nobilissimi. ⁊ nepos
regis sũmi non antecellor. Si deuirtu¬
te: hic multi sunt electissimi uiri: qͥ¬
b nemo uiuentium ꝓbitate ꝓ p̃sferri
S longe alia me mouet ratio. L̾. ex
enim ꝯtͣ sacram̃ta que sorori mee fe¬
tit. regnum crudeliter usurpauit.
⁊ omnia conturbans multis milib

Expanded text:
ut periculo me prius ingeram, et infiut periculo me prius ingeram, et infidissimi regis, qui datis induciis pacem fregit, aciem prius illidam. jamjam regalem cuneum diffindam, gladio mihi viam per hostes medios parabo; vestrae virtutis est sequi praeeuntem, et imitari percutientem. Jam videor animi mei praesagio regias acies transvolare, proceres pedibus conculcare regem ipsum gladio transverberare. Dixerat. Dux autem Robertus sic juveni respondit, et in loco stans eminenti hujusmodi orationem habuit: Non indignum est, quod ictus primi dignitatem poscis, tam ex nobilitate quam virtute, qua praecellis. Si tamen de nobilitate contendas, ego filius regis nobilissimi et nepos regis summi non antecellor; si de virtute, hic multi sunt electissimi, quibus nemo viventium probitate potest praeferri. Sed longe alia me movet ratio. Rex enim contra sacramenta, quae sorori meae fecit, regnum crudeliter usurpavit, et omnia conturbans multis millibus
Abbreviated transcription (Latin):
mas. ossa cutisq uagas. Quis tan¬
tos sepelite queat cetus morientum:
cce stigis facies. consimilisq lues.
exto anno rex stephanꝰ lincollie
urbem infra natale obsedit:
cuiꝰ municiones fraudulent᷑
ceꝑat. Rannultus comes cestrensis.
comes p̃dictus ad dixit secum Ro¬
bertum filium hentici regis. gene¬
rum ipsius.⁊ ꝓceres alios ualidissi
mos: ad obsidionem regis dissoluan¬
Uam. cũ autẽ consul audatissimus.
plaudẽ pene intransibilem. uix
tnͣsiss: in ip̃a dic acieb dispositis.
regem bello aggressus est. Ipse cuna
sius. a ciem pͥmam construxerat. Se¬
cundam illi. quos stephanus rex¬
magnus cum suis. alat̾e uͦ erat cur¬
ma Walensium. magis audatia
qmͣ armis instructa. Gunc ꝯsul
cestrensis uir bellicosus. ⁊ armis
insignib coruscans: Rob̾tũ ꝯsule.
ꝓceresq teliquos sic alloqͥtui. Grãs
tibi multas dux inuictissime. uo¬
bisq ꝓceres ⁊ cõmilitones mei cũ
magnanmit̾ exhibuistis. Qum s
sim uobis causa ꝑicłi. dignum ẽ.

Expanded text:
mas ossa, cutisque vagas. Quis tantos sepelire queat caetus morientum, Ecce Stygis facies, consimilisque lues! Sexto anno rex Stephanus Lincoliae urbem infra Natale obsedit, cujus munitiones fraudulenter ceperat Ranulfus comes Cestrensis. comes praedictus adduxit secum Robertum filium Henrici regis, generum ipsius, et proceres validissimos alios ad obsidionem regis dissolvendam. Cum autem consul audacissimus paludem pene intransibilem vix transisset in ipsa die aciebus dispositis regem bello aggressus est: ipse cum suis aciem primam construxerat, secundam illi, quos rex Stephanus dbertus cum suis, a latere vero erat turma Walensium magis audacia quam armis instructa. Tunc consul Cestrensis vir bellicosus, et armis insignibus coruscans Robertum consulem, proceresque reliquos sic alloquitur: Gratias tibi multas, dux invictissime, vobisque proceres, et commilitones mei cummagnanimiter exhibuistis. Cum igitur sim vobis causa periculi, dignum est,
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ uouete. fugã abiurate: erectis in
ribili clamore fugam abiurau̾nt:
⁊ se in armis colligentes. in hostem
splendide ꝓgrediuntur. Rex int̾ea
stephanus. cutatum magnis exestu¬
ans fluctib. missam intanta sollẽp
nitare audierat. Qũ autẽ de more
cereum rege dignum deo offerens.
manib alexandri ep̃i imponeret:
confractus est. hoc fuit regi signum
contͥtionis. cecidit ⁊̃ suꝑ altare pixis
num ruine. Proinde rex strenuissi¬
mus egreditur. aciesq cum sũma
securitate bello disponit. Lp̃e pedes.
omnẽ cͥca se multitudinẽ loricatoꝵ
eqͥs abductis strictissime. colloca¬
uit: consules cum suis induabus
a cieb eqͥs pugnaturos instituit.
S admodum parue equestres acies
ille cõparuerunt. ꝑ aucos enĩ. secũ
ficti ⁊ factiosi consules ad duxerant.
Acies autẽ regalis maxima erat uno
tm̃ scił ipsius regis in signita uexil

Expanded text:
onem vovete, fugam abjurate, erectis in ribili clamore fugam abjuraverunt, et se in armis colligentes, in hostem splendide progrediuntur. Rex interea Stephanus curarum magnis exaestuans fluctibus nitate audierat . Cum autem de more cereum rege dignum Deo offerens, manibus Alexandri episcopi imponeret, confractus est. Hoc fuit regi signum contricionis. Cecidit etiam super altare pixis, num ruine. Proinde rex strenuissimus pregreditur, aciesque cum summa securitate bello disponit. Ipse pedes omnem circa se multitudinem loricatorum, equis abductis, strictissime collocavit; consules cum suis in duabus aciebus equis pugnaturos instituit. Sed admodum parve equestres acies ille comparuerant; paucos enim secum ficti et factiosi consules adduxerant. Acies autem regalis maxima erat, uno tantum, scilicet ipsius regis, insignita vexil
Abbreviated transcription (French):
tiniani maioris. qͥ regñ. xxxuiii. an¬
nis. bemꝑe iustini iunioris qui
regñ xiannis. Temꝑe Tyb̾ii qͥ regñ
.uii. annis. Gemꝑe mauricii. qui
regnauit .xxi. annis. Temꝑe foca¬
tis. qͥ regn̾auit.uiii. anñ. Temꝑe
eradii qͥ regñ . xxui. anñ. Temꝑe
eradonas. qͥ regnauit .ii. anñ.
bemꝑe constantini. qui regnauit
dimidium annum. Temꝑe constã¬
tini filii sui. qͥ regnauit .xxxuiii.
NN1s.

Expanded text:
tiniani Majoris, qui regnavit XXXVIII antiniani Majoris, qui regnavit XXXVIII annis; tempore Justini Junioris, qui regnavit XI annis; tempore Tiberii, qui regnavit VII annis: tempore Mauricii, qui regnavit XXI annis; tempore Focatis, qui regnavit VIII annis; tempore Heraclii, qui regnavit XXVI annis; tempore Eraclonas, qui regnavit II annis; tempore Constantini, qui regnavit dimidio anni; tempore Constantini filii sui, qui regnavit XXXVIII annis.
Abbreviated transcription (Latin):
Mnes gͥ reges anglie. iam fide¬
les effecti. & nniu̾se regionum
partes: xp̃ilumine. ⁊ gr̃a fruebant᷑.
Ractatũ est ut estimamꝰ incon¬
fusione de gentis angloꝵ. ad¬
huc infideliũ. in libro hoc qmͦ uoca¬
mus de aduentu angloꝵ: ꝑ duximꝰq
seriatim ab ip̃a in uasione bͥtannie
q̃ ꝑs axones fc̃a ẽ. usq dum singła
regna suis regib illustͣta: ⁊ reges
singłi fulgore. fidei sunt irradiati.
sit. gesta tam̃ młta euentꝰ ⁊ bella cõ¬
tineat: t̾mino donandus est. Scͥben¬
dum namq attentiꝰ est inlibro
seqñte. qͥ p̃dicatores. quoꝵ horta¬
tu. qͥb miracłis. qͣ p̃dicatione. qͦs
reges. qͦ ordine: ad fidẽ dm̃ nr̃i cõ¬
uerterint. Hec aũ bella gesta sunt:
tempore .xiiii. imꝑatoꝵ. annis cir¬
regnauit .uii. annis. Tempore leo¬
nis. qͥ regnauit .xuii. annis. Temꝑe
⁊enonis. qͥ etiam regnauit .uii. an¬
nis. Temꝑe Anastasii. qͥ regnauit
.xxuiii. annis. Temꝑe iustini se¬

Expanded text:
mnes igitur reges Angliae jam fideles effecti, et universae regionum partes Christi lumine et gratia fruebantur. Tractatum est, ut aestimamus, in confusione de gestis Anglorum adhuc infidelium, in libro hoc, quem vocamus De adventu Anglorum, perduximusque seriatim ab ipsa invasione Britanniae, quae per Saxones facta est, usque dum singula regna suis regibus illustrata, et reges singuli fulgore fidei sunt irradiati. sit, gesta tamen multa, eventus et bella contineat, termino donandus est. Scribendum namque attentius est in libro sequente, qui praedicatores, quorum hortatu, quibus miraculis, qua praedicatione, quos reges, quo ordine ad fidem Domini nostri converterint. Haec autem bella gesta sunt tempore XIV imperatorum, annis cirregnavit VII annis; tempore Leonis, qui regnavit XVII annis; tempore Zenonis, qui etiam regnavit XVII annis; tempore Anastasii, qui regnavit XVIII annis; tempore Justini Se
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ep̃c fuit. s pb̃r &̃ monachus.
Quius successores eiꝰ imitatione
ualde claruerunt. tñ in obserua¬
tione pasche errabant: donec eo¬
b̾tus anglitꝰ eos correxit.
nordhumbre. tenuit. Quiꝰ institu¬
tione formatus rex osw aldus
ut m̃te ꝓficiebat. ita & regno:

Expanded text:
pus fuit, sed presbyter et monachus. Cujus successores ejus imitatione valde claruerunt; tamen in observatione paschae errabant, donec Egbertus Anglicus eos correxit. Nordhumbrae tenuit. Cujus institutione formatus rex Oswaldus, ut mente proficiebat, ita et regn