comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
flumina magna of corum fassiden atq: araxen Hircania dicta asilua
hircana quae scithue subuc& habens ab oriente mare caspium a meridiae ar¬
meniam a septemtrione albaniam. Ab occa suhiberiam. est autem siluis aspe¬
ra copio sa in manibus feris tigribus pantherisq & pardis. dequa uir gilius
hircaneq ad morunt uberatigres : Albania colore populi nuncupata
eo quod albo crinenascuntur haecꝰ ab oriente submare caspium surgens per
ora oceani septem trionalis usq ad meotides paludes perdeserta & inculla rar¬
tenditur hiuius terrȩ canes ingentes sunt tantaeque feritatis ut tauros premant
leones perimant Armenia nuncupata ab armeno lasonis thiefsali comite
quia misso rege ia sone collecta multitudine eius quaepassim ua galbrum ar me¬
mam coepit & ex suo nomine nuncupauit: fitaest autem intertaurum & cau¬
casum acapodo cia usq ad caspium mare protensa habens aseptemtrione

Expanded text:
flumina magna Moschorum, Phasiden atque Araxen. Hyrcania dicta a silva flumina magna Moschorum, Phasiden atque Araxen. Hyrcania dicta a silva Hyrcana, quae Scythiae subiacet, habens ab oriente mare Caspium, a meridie Armeniam, a septentrione Albaniam, ab occasu Iberiam. Est autem silvis aspera, copiosa inmanibus feris, tigribus pantherisque et pardis. De qua Vergilius Aen. 4, 367: Hyrcanaeque admorunt ubera tigres. Albania a colore populi nuncupata, eo quod alba crine nascantur. Haec ab oriente sub mare Caspium surgens, per ora Oceani septentrionalis usque ad Maeotides paludes per deserta et inculta extenditur. Huic terrae canes ingentes sunt, tantaeque feritatis ut tauros premant, leones perimant. Armenia nuncupata ab Armeno Iasonis Thessali comite, qui amisso rege Iasone collecta multitudine eius, quae passim vagabatur, Armeniam cepit, et ex suo nomine nuncupavit. Sita est autem inter Taurum et Caucasum a Cappadocia usque ad Caspium mare protensa, habens a septentrione
Abbreviated transcription (Latin):
Suthia sicut & gothia amagogfilio ia f&h. fertur cognominata cuius t̃ra
olim fuit ingens. Nam ab oriente indiae a septem trione perpaludes meoti¬
des interdanubium & oceanum usq ad germaniae fines porrigebatur.
Postea uero minor effecta ad extera orientis parte qua oceanus sericus ten¬
diturusq ad marẽ caspium quod est ad occasum. dehinc ameridie usq:. ad cau¬
casi iugum deducta est. Cui subiac& hircania ab occa su habentes paritergen¬
tes multas propter terrarum infecunditatem lateuagantes ex quibus quaed an
agros incolunt quaedam portentuosȩ acta truces carnib: humanis & eorum
sanguine uiuunt. Scithiae plures terraesunt locu pletes in habitabiles tamen
plures Nam dum in plerisq locis auro & gemenis affluunt griforum in¬
manitatẽ accessus hominum rarus est. Sma ragdis autem optimis haec
patria est Cianeus quoq lapis & cristallus purissimus schiae est hab& &

Expanded text:
Scythia sicut et Gothia a Magog filio Japhet fertur cognominata; cujus terra Scythia sicut et Gothia a Magog filio Japhet fertur cognominata; cujus terra olim ingens fuit, nam ab Oriente India, a Septentrione per paludes Moeotides inter Danubium, et Oceanum, usque aPostea vero minor effecta, a dextra orientis parte, qua Oceanus Sericus tenditur, usque ad mare Caspium, quod est ad occasum; dehinc a meridie usque ad Caucasi iugum deducta est, cui subiacet Hyrcania ab occasu habens pariter gentes multas, propter terrarum infecunditatem late vagantes. Ex quibus quaedam agros incolunt, quaedam portentuosae ac truces carnibus humanis et eorum sanguine vivunt. Scythiae plures terrae sunt locupletes, inhabitabiles tamen plures; nam dum in plerisque locis auro et gemmis affluant, gryphorum inmanitate accessus hominum rarus est. Smaragdis autem optimis haec patria est: cyaneus quoque lapis et crystallus purissimus Scythiae est. Habet et
Abbreviated transcription (Latin):
aboriente syriae ac marirubro coniuncta : Aboccasu libram haba. a sep¬
tem trione mare magnum A meridiȩ uero introrsus recedit pertendens
usqr adas hiopas regio cadi imbribus in su&a & pluuiarum ignara nilus
solus eam circum fluens in rigit & inundatione sua fecundat unde & ferax
frugibus multum partem terra rum frumento alit : Ceterorum quo q. nego¬
tiorum adeo copiosa utimpleat necessariis mercibus diam orbemterrarũ
sinis degoptConopia acano pemenelai gubernatore sepulto ineai in¬
sula quae libyae principium & ostium nili facit Seres oppidum onen¬
tis a quo & genus sericum a regio nuncupata est. haec ascithico oceano
s mari anpio i doceanum erientalem amplectitur nabilibus frondib
uo cabulu dedit. Parte huius quaepla naesunt pronis iugi sãbiunt᷑
includit mittit bactria fortis simos camelos num quam atterentes pedes

Expanded text:
ab Oriente Syriae, ac Rubro mari conjuncta, ab Occasu Libyam habet, a Sepab Oriente Syriae, ac Rubro mari conjuncta, ab Occasu Libyam habet, a Septentrione mare Magnum, a Meridie vero introrsus recedit, pertendens usque ad Aethiopes; regio coeli imbribus insueta, et pluviarum ignara. 28. Nilus solus eam circumfluens irrigat, et inundatione sua fecundat, unde et ferax frugibus, multam partem terrarum frumento alit, caeterorum quoque negotiorum adeo copiosa, ut impleat necessariis mercibus etiam orbem terrarum. Finis Aegypti Canopaea a Canope Menelai gubernatore sepulto in ea insula, quae Libyae principium et ostium Nili facit. 150 29. Seres oppidum Orientis, a quo, et genus Sericum, et regio nuncupata est. Haec a Scythico Oceano, et mari Caspio ad Oceanum Orientalem inflectitur; nobilibus fertilis vocabulum dedit. Partes ejus quae pone sunt, Paropamisi jugis ambiuntur; hus fluvius. Mittit Bactria fortissimos Camelos nunquam atterentes pedes. 31.
Abbreviated transcription (Latin):
tamen connexae siriae & faeniciae adherentes terra earum optima & fe¬
rax & fructibus satis fecunda. Penta polis regio in confinio arabiae & pa¬
lestinae: Sita dicta aquinq ciuitatibus impiorum quaecaelesti igni con¬
sumptae sunt terra amplius ab hero solimisolim uberrima. nunc autem de¬
serta atq exusta nam proscelere incolarum decaelo descendit ignis qui
& species in fauillis d arboribus ipsis &iam adhuc uidetur. Nascunturenĩ¬
ibi poma uirentia subtanta speciae maturitatis ut edendi desideriũ
gignant si carpas fatescunt ac resoluuntur incinerem fumumq. exalant
quasi adhunc ardeant: Nabathea regio anabath filio ismahel nun¬
cupata iac& autem inter iudaeam &arabiam & surgens abeu frata inmare
rubrum por rigitur & est pars a rabiae : Negyptus quae prius aeria
dicebatur ab ae gyptodanai fratre postea ibi regnante nomen accepit. haec

Expanded text:
tamen conexae, Syriae et Phoeniciae adhaerentes. Terra earum opima et fetamen conexae, Syriae et Phoeniciae adhaerentes. Terra earum opima et ferax et fructibus satis fecunda. Pentapolis regio in confinio Arabiae et Palaestinae sita, dicta a quinque civitatibus inpiorum quae caelesti igne consumptae sunt. Terra amplius ab Hierosolymis olim uberrima, nunc autem deserta atque exusta; nam pro scelere incolarum de caelo desceet species in fauillis ibi poma virentia sub tanta specie maturitatis, ut edendi desiderium gignant. Si carpas, fatiscunt, ac resolvuntur in cinerem, fumumque exhalant, quasi adhuc ardeant. 26. Nabathaea regio, a Nabath filio Ismael nuncupata. Jacet autem inter Judaeam et Arabiam, et surgens ab Euphrate in mare Rubrum porrigitur, et est pars Arabiae. 27. Aegyptus, quae prius Aeria dicebatur, ab Aegypto Danai fratre, postea ibi regnante, nomen accepit. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
iudaeorum pariter actiriorum communis habitatio est: Latitudo autẽ
eius amonte libatii usq ad tiberiadis lacum extenditur. In medio autẽ
iudeae ciuitas hierosolima est quasiumbilicus regionis : totius terrae
uariarum opum diues frugibus fertilis aquis in iustris opima balsamis
Vnde secundum elementorum gratiam ex istimauerunt iuder eamꝓ
missam terram patribus fluentem lacte & melle cum hic ds illis resur¬
rectionis praero gatiuam polliceretur: Samaria regio palestinae
ab oppido quodam nomen accepit quod uo cabatur samaria ciuitas quon¬
dam regalis in israhel quaenunc ab augusti nomine sabastia nuncupatur &
haec regio interiũda eam & galileam media ia c&. incipiens auico cui nomen
est eleas deficiens interra a grabatho. situs eius natura consimili nec ullo dif¬
fe rens aiudea: Calileae regio palestinȩ uocata quod gignat candidiores
cmem eonnamip isrestr fe meclatem dupliee est superior a inferior sib

Expanded text:
Iudaeorum pariter ac Tyriorum communis habitatio est. Latitudo autem Iudaeorum pariter ac Tyriorum communis habitatio est. Latitudo autem eius a monte Libani usque ad Tiberiadis lacum extenditur. In medio autem Iudaeae civitas Hierosolyma est, quasi umbilicus regionis totius. Terra variarum opum dives, frugibus fertilis, aquis inlustris, opima balsamis. Unde secundum elpromissam patribus terram fluentem lac et mel, cum spoponderit illis resurrectionis praerogativam polliceretur. Samaria regio Palaestinae ab oppido quodam nomen accepit qui vocabatur Samaria, civitas quondam regalis in Israel, quae nunc ab Augusti nomine Sebastia nuncupatur. Haec regio inter Iudaeam et Galilaeam media iacet, incipiens a vico cui nomen est Eleas, deficiens in terra Agrabath. Situs eius natura consimili nec ullo differens a Iudaea. Galilaea regio Palaestinae vocata quod gignat candidiores homines quam Palaestina. Haec autem duplex est, superior et inferior, sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ommigina prima prouincia siriae auocabulo com magae urbis nun¬
cupata quae quondam ibi metropolis habebatur huus est a septem
trione ab ortu meso potamia a meridie siria abocca sumare magnũ
Coenix fratercathmi dethebis aegyptiorum insyriam pro fectus apud
sidonem regnauit eamq prouinciam ex suo nomine foenitiam appel¬
arabiam ameridie mare rubrum. Palestina prouincia filistim urbem
metrapolim habuit quaedicitur as calon exquaciuitate omnis circa
eam regio palestina nuncupata est. Huius ab oriente marerubrum
occurrit: A meridiano latere iudea excipitur. a septem trionali plaga
tiriorum finibus clauditur. ab occasu a egyptio limite terminatur:
ud ea regio palestinȩ ex nomine iudae appellata excuius tribureges
habuit. haecprius chanan a filio cam dicta siue adecĩ inchananeorũ
gentibus quibus expulsis eandem terram iudȩi possederunt. Initium
longitudinis eius. Auico arfausq aduicum iuliadem porrigitur in quo

Expanded text:
Commagena prima provincia Syriae a vocabulo Commagae urbis nunCommagena prima provincia Syriae a vocabulo Commagae urbis nuncupata, quae quondam ibi metrotrione Armenia, ab ortu Mesopotamia, a meridie Syria, ab Occasu mare Magnum. Phoenix Cadmi frater de Thebis Aegyptiorum in Syriam profectus apud Sigonem regnavit, eamque provinciam ex suo nomine Phoeniciam appelArabiam, a meridie mare Rubrum. Palaestinae provincia Philistim urbem metropolim habuit, quae nunc dicitur Ascalon, ex qua civitate omnis circa eam regio Palaestina est nuncupata. Hujus ab oriente mare Rubrum occurrit, a meridiTyriorum finibus clauditur, ab occasu Aegyptio limite terminatur. Iudaea regio Palaestinae ex nomine Iudae appellata, ex cuius tribu reges habuit. Haec prius Chanaan dicta a filio Cham, sive a decem Chananaeorum gentibus, quibus expulsis eandem terram Iudaei possiderunt. Initium longitudinis eius a vico Arfa usque ad vicum Iuliadem porrigitur, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc enim significare interprẽtatur eo quod regiosit turifera odores creans
hinc eam greci eo demon nr̃i beatam nomina uerunt incuius saltibus a myrra
& cinna moum ꝓruenit . Ibinascitur auis foenix sardonix gemina & hiruso
molochides & pedorota lbi inuenitur. Ipsa est & saba appellata a filiochui
qui nuncupatus est saba. Haec autem terrȩ angusto tractuadorientem uer¬
sus ad persicum sinum extenditur cuius septem trionalia caldea claudit.
occasum sinus arabicus : Syriam syrus quidam perhibetur indigena a suo
uocabulo nuncupasse: Haec aboriente fluuio eufrate: Ab occa sumari nr̃o
& aegypto terminatur. tangens a septem trione armeniam & capodo chiã
ameridie sinum arabicum. Situs eius porrectus in in mensam longitu¬
dinem in lato angustior. hab& autem insepro uincias cum maginam
foenitiam & palestinam. cuius pars iudea absq saracenis &nabatheis.

Expanded text:
hoc enim significare interpretatur; eo quod sit regio turifera, odores creans: hoc enim significare interpretatur; eo quod sit regio turifera, odores creans: hinc eam Graeci εὐδαίμων, nostri beatam nominaverunt. In cuius saltibus et myrrha et cinnamum provenit: ibi nascitur avis phoenix, sardonyx gemma, et iris, molochites et paederota ibi invenitur. Ipsa est et Saba, appellata a filio Chus, qui nuncupatus est Saba. Haec autem angusto terrae tractu ad orientem versus ad Persicum sinum extenditur, cuius septentrionalia Chaldaea claudit, occasum sinus Arabicus. Syriam Syrus quidam perhibetur indigena a suo vocabulo nuncupasse. Haec ab oriente fluvio Euphrate, ab occasu mari nostro et Aegypto terminatur, tangens a septentrione Armeniam et Cappadociam, a meridie sinum Arabicum. Situs eius porrectus in inmensam longitudinem, in lato angustior. Habet autem in se provincias Commagenam, Phoeniciam et Palaestinam, cuius pars est Iudaea absque Sarracenos et Nabatheos.
Abbreviated transcription (Latin):
maior & minor. Persida tendens ab ortu urq ad indos. Ab occa su rubrum
mare haba. ab a quilone uero mediam tangit. Ab austro carmeniam quae
perside adnectitur quibus est susa oppidum nobilissimum inpersida primũ
ortaestars magica ad quam nebroth gigas post confusionem linguarum
abiit. Ibique persas ignem colere docuit Nam omnes in illis partibus
solem colunt qui ipsorum linguã el dicitur. Mesopotamia grecam
& himo logiam possid& quod duobus fluuiis ambiatur. Nam aboriente
tigrim hab& ab occiduo eufraten. Incipit autem aseptemtrione intermon¬
temtaurum & caucasum. Cuius a meridie sequitur babilonia de in de
caldea nouisime arabia eodemon: Habiloniae regionis caput babi¬
lon urbs est aqua & nuncupata tam nobilis ut caldea & assiria & mesopo¬
tamia in eus nomen aliquando transierunt: Nrabia apellata idest sacra

Expanded text:
maior et minor. Persida tendens ab ortu usque ad Indos, ab occasu Rubrum maior et minor. Persida tendens ab ortu usque ad Indos, ab occasu Rubrum mare habet, ab aquilone vero Mediam tangit, ab austro Carmaniam, quae Persidae adnectitur, quibus est Susa oppidum nobilissimum. In Persida primum orta est ars magica, ad quam Nebroth gigans post confusionem linguarum abiit, ibique Persas ignem colere docuit. Nam omnes in illis partibus solem colunt, qui ipsorum lingua El dicitur. Mesopotamia Graecam etymologiam possidet, quod duobus fluviis ambiatur; nam ab oriente Tigrim habet, ab occiduo Euphraten. Incipit autem a septentrione inter montem Taurum et Caucasum; cuius a meridie sequitur Babylonia, deinde Chaldaea, novissime Arabia εὐδαίμων. Babyloniae regionis caput Babylon urbs est, a qua et nuncupata, tam nobilis ut Chaldaea et Assyria et Mesopotamia in eius nomen aliquando transierint. Arabia appellata, id est sacra;
Abbreviated transcription (Latin):
a meridie marerubrum est: A septem trione hircanum salum: Ab occidua
solis plaga media. Regna in ea decim & octo sunt porrecta a caspio litoreuse
adterras scitharum: Assiria uo cata ab assur filio sem qui eam regionem
post diluuium primus in coluit. Haec ab ortusolis indiam. a meridiȩ mediã
tangit. Ab occiduo trgrim. a septem trione montem caucasum ibi portae
caspiae sunt in hac regioneprimus usus inuentus est purpurȩ in deprimum cri¬
nium & corporum unguenta uenerant &odores quibus romanorum atq. greco¬
rum effluxit luxoria . Media & persida sa regib: medo & perseo cognomi¬
nate qui eas prouincias bellando adgressi sunt. Ex quibus media ab occa¬
su trans uersa parthica regna amp̃lectitur. Aseptem trione armenia cir¬
cum datur. Ab ortu caspios uid&. A meride persidam Huius terra medicam ar¬
borem gignit quam alia regio minime parturit. sunt autem mediȩ dua e

Expanded text:
a meridie Rubrum mare est, a septentrione Hyrcanum salum, ab occidui a meridie Rubrum mare est, a septentrione Hyrcanum salum, ab occidui solis plaga Media. Regna in ea decem et octo sunt, porrecta a Caspio litore usque ad terras Scytharum. Assyria vocata ab Assur filio Sem, qui eam regionem post diluvium primus incoluit. Haec ab ortu Indiam, a meridie Mediam tangit, ab occiduo Tigrim, a septentrione montem Caucasum, ubi portae Caspiae sunt. In hac regione primus usus inventus est purpurae, inde primum crinium et corporum unguenta venerunt et odores, quibus Romanorum atque Graecorum effluxit luxuria. Media et Persida a regibus Medo et Perso cognominatae, qui eas provincias bellando adgressi sunt. Ex quibus Media ab occasu transversa Parthia regna amplectitur, a septentrione Armenia circumdatur, ab ortu Caspios videt, a meridie Persidam. Huius terra Medicam arborem gignit, quam alia regio minime parturit. Sunt autem Mediae duae,
Abbreviated transcription (Latin):
q preciosos berillos criso prassos & adamante carbunculum lignetes
margaritas & uniones quibus nobilium feminarum ambitio ard& ibi suni
a montes aurei quos adire propter dracones & griphas. & in mensorum
hominum monstra inpossibile est. Parthia ab in diȩ finibususq
admeso potamiam generaliternominatur. Propter inuictam enim uirtutẽ
parthorum & assiria & reliquȩ proximȩ regiones nomen eius traxerunt :
Qunt enim inea aracusia. parthia media assiria & persida quaeregio¬
nes inuicem sibi coniunctae initium ab indo flumine sumũt tigriclau¬
duntur locis montosis & asperioribus site habentes fluuios idaspen & arbem
untenim interse infinibus suis discretȩ nomina a propriis auctoribus itatra¬
hentes: Aracusia ab oppido suo nuncupata. Parthiam parthi ascithia
uenientes occupauerunt eamq ex suo nomine nuncupauerunt. Huius

Expanded text:
quoque pretiosos, berillos, chrysoprasos, et adamantem, carbunculos, lychnites, quoque pretiosos, berillos, chrysoprasos, et adamantem, carbunculos, lychnites, margaritas et uniones, quibus nobilium feminarum ardet ambitio. Ibi sunt et montes aurei, quos adire propter dracones et gryphes, et immensorum hominum monstra impossibile est. Parthia ab Indiae finibus usque ad Mesopotamiam generaliter nominatur; propter invictam enim virtutem virtutem et Assyria et reliquae proximae regiones in eius nomen transierunt. Sunt enim in ea Aracusia, Parthia, Assyria, Media et Persida, quae regiones invicem sibi coniunctae initium ab Indo flumine sumunt, Tigri clauduntur, locis montuosis et asperioribus sitae, habentes fluvios Hydaspem et Arbem. Sunt enim inter se finibus suis discretae, nomina a propriis auctoribus ita trahentes. Aracusia ab oppido suo nuncupata. Parthiam Parthi ab Scythia venientes occupaverunt, eamque ex suo nomine vocaverunt. Huius
Abbreviated transcription (Latin):
presidium arcendis spiritibus malis superrum pheȩ flagrantia or¬
dinatum est ut homines flammȩ. angelos uero malos angelisum moue¬
ant necui carni uel spiritui trans gressionis aditus para disi pateat:
India uocata ab indo flumine quo exparte occidentaliclauditur. haec
ameridiano mari porrecta usq ad ortum solis da septemtrione usq
ad montem causa sum peruenit. Habens gentes multas & oppida in sulã
quoq ta probana gemimis & elefantibus refertam crisam & argiram auro
argentoq fecundas: Tylumq arboribus folianum quam carentem.
Hab& & fluuios gangen &nidan & ippanem in iustrantes in dos. Terra
indie fabonii spũ saluberrima In anno bis metit fruges uice hiem is
a& herias patitur Cignit autem tincti coloris homines elefantes in¬
gentes monoceron bestiam. Psitacum auem euenum quoq lignum
acinna moum & piper& calamum aromaticum mitut &ebur lapides

Expanded text:
praesidium, arcendis spiritibus malis super rompheae flagrantiam orpraesidium, arcendis spiritibus malis super rompheae flagrantiam ordinatum est, ut homines flammae, angelos vero malos angeli submoveant, ne cui carni vel spiritui transgressionis aditus Paradisi pateat. India vocata ab Indo flumine, quo ex parte occa Meridiano mari porrecta usque ad Ortum solis, et a Septentrione, usque ad montem Caucasum pervenit, habens gentes multas et oppida: insulam quoque Taprobane gemmis et elephantis refertam, Chrysam et Argyrem auro argentoque fecundas, Tylem quoque arborum foliis nunquam carentem. Habet et flavios Gangen et Indum et Hypasin illustrantes Indos. Terra Indiae Favonii spiritu saluberrima; in anno bis metit fruges, vice hiemis Etesiis potitur; gignit autem tincti coloris homines, elephantes ingentes, monoceron bestiam, psittacum avem, ebenum quoque lignum et cinnamum, et piper, calamum aromaticum, mittit et ebur, lapides
Abbreviated transcription (Latin):
sia ex nomine cuiusdam mulieris est appellata quae apuelan¬
tiquos: imperium orientis tenuit. Haec intertia orbis parte
disposita aboriente ortusolis a meridie oceano ab occiduo nr̃o mari
finitur a septemtrione meotidilacu &tanai fluuio terminatur. Ha¬
b& autem prouincias multas & regiones quarum breuiter situs & nomi¬
na expediam sumpto initio a paradiso. Para disus est locus inorientis
Porro hebreice eden dicitur. quod in nostram linguam dilitiae lnter¬
pretatur quodutrumq iunctum facit ortum diliciarum. estautem omni
genere ligni & pomiferarum arborum consitus. habens &iã & lignũ uite
non ibi frigus non aestus. sed perpetua aeris temperies. Ex cuius medic
fonsprorumpens totumnemus inrigat diuiditurq inquattuor nascen¬
tia flumina cuius locipost peccatum hominis aditus interclusus est. septus
est enim undiq rumphea flammea idest muro igneo accinctus. Itauteiꝰ
cum caelo pene iungat incendium: Cherubin quoq idest angeloꝵ

Expanded text:
sia ex nomine cuiusdam mulieris est appellata, quae apud antiquos imperium tenuit disposita, ab Oriente ortu solis, a Meridie Oceano, ab occiduo nostro mari finitur, a Septentrione Maeotide lacu et Tanai fluvio terminatur. Habet autem proer expediam, sumpto initio a paradiso. Parhortus; porro Hebraice eden dicitur, quod in nostram linguam deliciae interpretatur. Quod utrumque junctum facit hortum deliciarum. Est enim omni genere ligni et pnon ibi frigus, non aestus, sed perpetua aeris temperies. E cuius medio fons prorumpens totum nemus inrigat, dividiturque in quattuor nascentia flumina. Cuius loci post peccatum hominis aditus interclusus est; septus est enim undique romphea flammea, id est muro igneo accinctus, ita ut eius cum caelo pene iungat incendium. Cherubin quoque, id est angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Pro in de trinitas inrlatiuis personarum nominibus est. Deitas non tri¬
plicatur sed in singularitate est quia si triplicatur deorum dicimus plura¬
litatem. Nomen autem deorum in angelis & sc̃ĩs hominibus ideopluraliter
dicitur pp̃t quod non sint merito a equales dequibus psalmus egodixiduestis
deorum sed dĩ eẽ ostenditur sic ut ait a postolus uobistantum unusdr̃ est uel
sicut uocediuina dicitur audi is rahel dñrdr̃ tuus dr̃ unus est scilicet ut &tri
acsidieat unanatura autuna essentia tres ypostasis quod resonat inlatinum
uel tres personas ueltres substantias nam latinitas propriae non dicit
dedõ nisi essentiam. Substantiam uero non proprixe dici sed abusiue
qm̃ uere substantia apud grecos persona intellegitur non natura

Expanded text:
sunt, proinde Trinitas in relativis personarum nominibus est. Deitas non trisunt, proinde Trinitas in relativis personarum nominibus est. Deitas non triplicatur, sed in singularitate est, quia si triplicatur, deorum inducimus pluralitatem. Nomen autem deorum in angelis et sanctis hominibus ideo pluraliter dicitur, propter quod non sint merito aequales, de quibus Psalmus, Ego dixi: Dii estis deorum, sed Dei esse ostenditur, sicut ait Apostolus: Nobis tamen unus Deus ; vel sicut voce divina dicitur: Audi, Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est , scilicet ut et ac si dicat una natura, aut una essentia, tres hypostases, quod resonat in Latinum, vel tres personas, vel tres substantias. Nam Latinitas proprie non dicit de Deo nisi essentiam: substantiam vero non proprie dicit, sed abusive, quoniam vere substantia apud Graecos persona intelligitur, non natura.
Abbreviated transcription (Latin):
manent. &omnia in omnibus. Paterigitur & filius & sp̃s sertrinitas &¬
unitas. Idem enim unum idem &tria innaturaunum inpersonis tria
unum pp̃t maiestatis communionem. Tria pp̃t personarum ꝓprietatẽ
Nam alius pater aliusfilius alius sp̃s sc̃s sed alius quidem non aliudi quia
pater simplex pariterque in commutabile bonum & co e &ernum :
Patersolus nomn est dealio ideosolus appellatur ingenitus. filius solu sde patre
estnatus ideo solus dicitur genitus. Sp̃s sc̃s solus depatre & filio procedit
& indepropria quia ipsam sub stantiam significant quiaunum sunt :
& relatiua quia ad se inuicem referuntur. Cum enim dicitur cłs essentia est
dicuntur quia ad seinuicem referuntur. Nam paternon ad seipsum¬
sed adfilium relatiuȩ dicitur quia esteifilius sic & filius relatue dicitur
hoc significatur quod ad seinuicem referuntur non ipsa substantia quaunum

Expanded text:
manent, et omnia in omnibus. Pater igitur et Filius et Spiritus manent, et omnia in omnibus. Pater igitur et Filius et Spiritus unitas. Idem enim unum, idem et tria: in natura unum, in personis tria: unum propter majestatis communionem, tria propter personarum proprietatem. Nam alius Pater, alius Filius, alius Spiritus sanctus: Sed alius quipariter simplex pariterque incommutabile bonum et coaeternum. Pater solus non est de alio; ideo solus appellatur ingenitus. Filius solus de Patre est natus; ideo solus dicitur genitus. Spiritus sanctus solus de Patre et Filio procedit Immortalis, et inde propria, quia ipsam substantiam significant, quia unum sunt. Aet relativa, quia ad se invicem referuntur. Cum enim dicitur Deus, essentia est, us, relative dicuntur, quia ad se invicem referuntur. Nam Pater non ad seipsumsed ad Filium relative dicitur, quia est ei Filius: sic et Filius relative dicitur, hoc significatur, 456 quod ad se invicem referuntur. Nam ipsa substantia qua unum
Abbreviated transcription (Latin):
undediceret secutus enimait. hocenim dicebat despũ sc̃oquem accepturi erant
credentes in eum sedaliud est aqua sacramenti. aliudaqua qua e significat
spm̃dĩ : A quaenim sacramenti uisibilisẽ. Aqua sp̃s inuisibilis est ista ab luit.
corpus & significat quod fit in animã perillum autem spm scm ipsa animamun¬
ditur & saginatur : Qp̃s sc̃s ideo unctiodicitur iohanne testante apostolo
quia si cuto leum naturali pondere superfertur omniliquori. Ita in principio
inquitunctionem quam accepistis abeopermaneat in uobis & necesse non
habetis ut aliquis doceat uos. sed sicut unctio eius docet uos deomni re ipse est
enim sp̃s sc̃sunctio in uisibilis : IIII. DE ESDEM TRINITATE:
rinitas appellata quod fiattotum unum ex quibusdam tribus quasi trimitas
ut memoria intellegentia & uoluntas in quibus mens hab& in sequendam
imaginem diuinȩ trinitatis namdum tria sint unum sunt quia & singula inse

Expanded text:
unde diceret; secutus enim ait: Hoc enim dicebat de Spiritu quem accepturi erant unde diceret; secutus enim ait: Hoc enim dicebat de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum . Sed aliud est aqua sacrSpiritum Dei. Aqua enim sacramenti visibilis est: aqua Spiritus invisibilis est. Ista abluit corpus, et significat quod fit in anima: per illum autem Spiritum sanctum ipsa anima mundatur et saginatur. Spiritus sanctus ideo unctio dicitur, Iohanne testante apostolo, quia sicut oleum naturali pondere superfertur omni liquori, ita in principio inquit, 'unctionem quam accepistis ab eo, permaneat in vobis; et necesse non habetis ut aliquis doceat vos: sed sicut unctio eius docet vos de omni re.' Ipse est enim Spiritus sanctus unctio invisibilis. § 4 De trinitate. Trinitas appellata quod fiat totum unum ex quiut memoria, intelligentia, et voluntas, in quibus mens habet in se quamdam imaginem Trinitatis divinae. Nam cum tria sint, unum sunt; quia et singula in se
Abbreviated transcription (Latin):
centiam &amorem : Sp̃rsc̃ inde nomineignis appellatur pro eoquod in apos¬
tolorum actibus perdiuisionem linguarum utignis apparuit qui & insedit
superunũ quemq eorũ propterea autẽ diuersarum sĩguarum gratiã a postolis
dedit utidon eiefficerentur fidelium eruditione populorum quod uero supra
singulos sedissememoratur id causa ẽ ut intellegatur perplures non fuissediuisus
sed mansisse in singulistotus sicut fereignibus mos est hancenim hab&ignis naturam
accensus ut quanti ad eum quantiad crinem purpurei splendoris aspexerint.
tantis uisum suaelucis impertiat tantis ministerium sumuneris tribuat & ipse
nihilominus insua integritate permaneat : Sp̃s sc̃s nomine aquae appellatur
in euangelio dño clamante & dicente siquis sitit ueniat ad ne &bibat qui credit
in me flumina aquae uiuae fluentdeuentie eius. Euangelista autem exposuit

Expanded text:
centiam et amorem. Spiritus sanctus inde nomine ignis appellatur pro eo quod in aposcentiam et amorem. Spiritus sanctus inde nomine ignis appellatur pro eo quod in apostolorum Actibus per divisionem linguarum ut ignis apparuit: qui et insedit super unumquemque eorum . Propterea autem diversarum linguarum gratiam apostolis dedit, ut idonei efficerentur fidelium eruditione populorum. Quod vero supra singulos sedisse memoratur, id causae est ut intelligatur per plures non fuisse divisus, sed mansisse in singulis totus, sicut fere ignibus mos est. Hanc enim habet naturam ignis accensus, ut quanti ad eum, quanti ad crinem purpurei splendoris aspexerint, tantis visum suae lucis impertiat, tantis mysterium sui muneris tribuat, et ipse in sua nihilominus integritate permaneat. Spiritus sanctus nomine aquae appellatur in Evangelio, Domino clamante et dicente: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus . Evangelista autem exposuit
Abbreviated transcription (Latin):
& indonis dĩnihilmausẽ caritate & nullum ẽmaiusdonodĩ quam sp̃s scr̃:¬
gratia nuncupatur. Sicut enim unicum dĩ uerbum propria euo camus nomine
propria enuncupatur uocabulo caritatis cum sit & pater & filius uniuersaliter
caritas : Sp̃s sc̃s digitus dĩ eẽ in libris euangeli apertissime declaratur cũ enĩ
lex estdita diequinqua gesimo ab occisione agni &diequinquagesi mouenitip̃s sc̃s
cum patre & filio significetur inde & paulus ait. haecautem om̃a operatur unus
atque idem sp̃s diuidens singulis proutuult. Sicut autemperluptis mũ in ap̃o
morimur & re nascimur ita spũ signamur quiẽ digitus &spirita lesignaculum :
Op̃s sc̃s id circo in columbae speciem uenisse scribitur utnatura eius per auem.
simplicitatis & in nocentia e declararetur . Vnde & dñs estotebquit simplices
sicut columbae. haecautem auis corporaliter fellecaret habenstantam in no

Expanded text:
et in donis Dei nihil maius est caritate, et nullum est maius donum et in donis Dei nihil maius est caritate, et nullum est maius donum gratia nuncupatur. Sicut autem unicum Dei Verbum proprie vocamus nomine roprie nuncupatur uocabulo caritatis, cum sit et pater et filius uniuecaritas. Spiritus sanctus Digitus Dei esse in libris Evangelii apertissime declaratur. Cum enim lex est, data die quinquagesimo ab occisione agni; et die quinquagesimo a passione cum Patre et Filio significetur. Unde et Paulus ait: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Sicut autem per baptismum in Christo morimur, et renascimur, ita spSpiritus sanctus idcirco in columbae specie venisse scribitur, ut natura ejus per avem simplicitatis et innocentiae declaretur. Unde et Dominus: Estote, inquit, simplices sicut columbae . Haec enim avis corporaliter ipso felle caret, habens tantum inno
Abbreviated transcription (Latin):
ipseen imsp̃s sapientiae & intellectus spi consilii & fortitu dinis. sp̃rscientia e¬
& pietatis sp̃stim oris dñi. Sp̃s autẽ principalis in pualmoquinquagesimo
datur. Adando enim donũ ẽnuncupatũ. Notissimũ ẽ enim dñm ibm̃ xp̃m¬
impl&i linguis omnium gentiũ loquebantur. intantũ enĩdĩdonum ẽ IN
quantum datur eis qui pereum diliguntdm̃. Apud seautem ds̃ est apud nos.
donumẽ sempiterna esalutis. spr̃ scr̃ donumẽ dis tribuens singulis proutuult.
gratiarumdona nam & proph&ias quib uult in pertit & peccata quibus uult.
dimittit nam peccata sinespũ scõnondonantur. Sp̃s sc̃i indepropriae caritas
nuncupatur uel quia naturaliter eosaquibus procedit. coniungit & seunum.
cum eis eẽ ostendit. Vel quia in nobis idagitutindõ maneamus &ipse in nobis unde

Expanded text:
Ipse enim Spiritus sapientiae et intellectus: Spiritus consilii et fortitudinis: Spiritus scientiae eIpse enim Spiritus sapientiae et intellectus: Spiritus consilii et fortitudinis: Spiritus scientiae et pietatis: Spiritus timoris Domini. Spiritus autem principalis in Psalmo quinquagesimo datur. A dando enim donum est nuncupatum. Notissimum est enim Dominum inpleti linguis omnium gentium loquebantur. In tantum autem donum Dei est, in quantum datur eis qui per eum diligunt Deum. Apud se autem Deus est: apud nos donum est; sed sempiterne Spiritus sanctus donum est, distribuens singulis, prout vult, gratiarum dona. Nam et prophetias quibus vult inpertit, et peccata quibus vult dimittit. Nam peccata sine Spiritu sancto non donantur. Spiritus sanctus inde proprie caritas nuncupatur, vel quia naturaliter eos, a quibus procedit, coniungit et se unum cum eis esse ostendit, vel quia in nobis id agit ut in Deo maneamus, et ipse in nobis. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ enimde illo & quae futura sunt adnunciabit uobis &utique angeluis.
grece latinenuntius interpretatur. Vnde & duo angeli apparuerunt
loth. in quibus dñs singulariter appellatur quos intellegimus filium
consolatio appellatur. Xp̃s enim eum a postolis lugentibus misit postquam ab eoꝵ
oculisipse in caelũ ascendit. Consolatorenim tristibusmittitur secuindum illã
eiusdem dñi sententiam beatilugentes qm̃ ipsi consolabuntur : Ipse enim dixit:
tunc lugebunt filii sponsi cumabeis sublatus fuerit sponsus: Item paraclitus.
pro eo quod consolationem Animabus praestet qua egaudium temporale
amittunt: AAlii paraclitum latine oratorem uel aduocatum in terp̃tant᷑.
ipse enim sp̃s sc̃s dicit. ipsedocet peripsumdatur sermosapientiae ab ipsoscã
tatis eius plenitudine particulatim quiq ut dignisunt consequi promerentui

Expanded text:
Dictum est enim de illo: Et quae ventura sunt annuntiabit vobis . Et utique angelus Dictum est enim de illo: Et quae ventura sunt annuntiabit vobis . Et utique angelus Graece, Latine nuntius interpretatur. Unde et duo angeli apparuerunt Loth, in quibus Dominus singulariter appellatur, quos intellegimus Filium consolatio appellatur. Christus enim eum Apostolis lugentibus misit, pooculis ipse in coelum ascendit. Consolator enim tristibus mittitur secundum illam ejusdem Domini sententiam: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Ipse etiam dixit: Tunc lugebunt filii sponsi, cum ab eis ablatus fuerit sponsus . Item paracletus pro eo quod consolationem praestat animabus, quae gaudium temporale amittunt. AIpse enim Spiritus sanctus dicit; ipse docet; per ipsum datur sermo sapientiae; ab ipso sancta tatis eius plenitudine particulatim quique, ut digni sunt, consequi promerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s sc̃r ideo p̃dicatur dr̃ quia expatre filioque procedit & substantiam. eius
hab& neque enim aliud de patre procederepotuitquam quod ipse est pater
Sp̃s autem dictus secundum id quod ad aliquid refertur spirans & inspiransutiq spũ
inspirans est & ex eoappellatus sp̃rẽ: Proprio autem quodam mododicitur sp̃r sc̃s
secundum quod refertur ad patrem & filium quod eorum sp̃sst : Nam & hoc
id quod aliquam naturam significat. Oninisenim incorporeanatura sp̃s inscrip¬
quia patris & filii sc̃itas est Namcum sit & patersp̃s & filius sp̃s apatersc̃r & filius sc̃s¬
amborum: Qp̃rsc̃s ideo non dicitur genitus neduo intrinita tefilii. suspicent᷑
ideo non prȩdicatur ingenitus ned uõpatres in ipsa trinitate ciedantur :
loquar sed non potestis illa modo audire : Veniet autem sp̃s ueritatis quia patre
procedit & demeo accipiat ille uobis indicabitomnia : Hicenim non solum
natura procedit sed semper ad peragenda opera trinitatis indesinenter ꝓcedit :

Expanded text:
s ideo praedicatur Deus, quia ex Patre Filioque procedit, et substantiam eius habet. Neque enim aliud de Patre procedere potuit quam quod ipse est Pater. Spiritus autem dictus secundum id quod ad aliquid refertur spiratus; et spirans utique spiritu inspirans est, et ex eo apsecundum quod refertur ad Patrem, et Filium, quod eorum spiritus sit. Nam et hoc id quod aliquam naturam significat. Omnis enim incorporea natura spiritus in Scripquia Patris et Filii sanctitas est. Nam cum sit et Pater spiritus, et Filius smborum. Spiritus sanctus ideo non dicitur genitus, ne duo in Trinitate Filii suspicentur. Ideo non praedicatur ingenitus, ne duo Patres in ipsa Trinitate credantur. Ploquar, sed non potestis illa modo audire. Veniet autem Spiritus veritatis, qui a Patre procedit, et de meo accipiet: ille vobis indicabit omnia.' Hic autem non solum natura procedit, sed semper ad peragenda opera Trinitatis indesinenter procedit.
Abbreviated transcription (Latin):
& exhis splendoris ipsius transitu ita lucere dEMΛΝITUDINE SOLIS
agnitudo solis fortior terrȩ est unde & eo demmomento cum oritur
&orienti simul &occidenti a equali terappar& quod uero tam quam
cubitalis nobis uidetur considerarioport& quantum soldistit a terris quȩ
longitudo facit ut paruus uideatur a nobis. Dec&VITUDΙ ΝΕ Tune

Expanded text:
, et ex splendoris ipsius transitu it, et ex splendoris ipsius transitu it. Magnitudo solis fortior terrae est, unde et eodem momento, quum orituret orienti simul et occidenti aequaliter apparet. Quod vero tamquam cubitalis nobis videtur, considerare oportet quantum sol distat a terris, quae longitudo facit ut parvus videatur a nobis. § 48 De
Abbreviated transcription (Latin):
onȩ caeli v sunt quarum distinctionibus quaedam partes temperie
tione sperȩ existunt: Quorum primus circulus ideo articos appellatur
culus exeo terinos qui tropicos dicitur quia in eo circum iens solaquilonis
sinibus aestatem facit. &ultraeum circulum non transit sel statim reuertit᷑
Minde tropicos appellatur. Tertius circulus emerinos qui alatinis ideo x¬
qui noctialis appellatur eo quod sol cumadeumorbem peruenerit xqui¬
noctium facit. E merinos enim latinedicitur dies atque nox quocirculo
dimedia sperȩ parsconstituta respicitur. quartus autem circulus antar¬
ticos uocatus eo quod contrarius si teirculo quemarti connominamus.
quintus circulus cimerinus tropicus quialatinis hie malis siuebruma¬
lis appellatur ideo quia sol cum adeum circulum peruenerit hiemem
his qui ad aquilonem sunt facit estatem autem hisqui ad austripar¬
ac teus circulus uia est qua e inspera uidetur XnII DECANDIDO CRCULO¬
acandoredicta quia alba estquam aliqui dicunt uiã ẽẽ quacircum it sol¬

Expanded text:
 coeli circulorum distincta zonis quasdam partes temperie tione sphaerae existant. Quorum primus circulus ideo arcticos appellatur, culus ex eo terinos tropicos dicitur, quia in eo circulo sol aquilonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem pervenerit, aequinoctium facit. Hiemerinos enim Latine dies dicitur atque nox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur. Quartus circulus antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. Quintus circulus cimeronostropicos, qui a Latinis hiemalis sive brumalis appellatur, ideo scilicet quia sol cum ad eum circulum pervenerit, hiemem his qui ad aquilonem sunt, facit, aestatem vero his qui austri parLacteus circulus via est, quae in sphaera videtur a candore dicta, quia alba est, quam aliqui dicunt, viam esse quam circuit sol
Abbreviated transcription (Latin):
sicenim sentitur¬
nomen
Pleuresis est
dolor lateris Acutus
Acutus cum
febre
& sputo
sanguino lento
dicitur
Vinde pleuretica
passio

Expanded text:
sic enim sentiturnomen Pleurisis est dolor lateris acutus, cum febre et sputo sanguinolento. dicitur, unde et pleuritica passio
Abbreviated transcription (Latin):
x ea est acutus morbus qui aut citotransit autcelerius interficit¬
ut pleuresis frenesis. Oxienim acutum apud grecos & uelocem signifi
ronia est prolixus corporis morbus quimultis temporibus remora¬
leumonest inquietum cum rubore & dolore &tensione & duritia
& uastitate nam cum cͦepert fieri fleumon etinquietudo febris
consequitur. Vn de & dicta est
sic enim sentitur & in denomen accepit. Quaedam autem passi
Quaedam autem passi¬
ones ex propriis causis nomina acceperunt: Febris a feruore
dicta est enim ab abundantia cal
caloris. Frenesis appellata siue
abim pedimento mentis quia
grecimentem frenas uocant siue
quod dentibus frendant.
Namfrendere est dentes concutere est¬
autem
perturbatio¬
mentis cum ex agitatione &dementia ex
colericaui effecta.
Cardia uocabulum a corde sumpsit.
dum ex ali quotimore
aut do lore efficitur corenim
m cordis passio cum formi¬
dabili metuitargia a somno uocata est enim oppr
est enim oppres¬
sio cerebri.
tis
Sinancis
acontinentia.

Expanded text:
xea est acutus morbus, qui aut cito transit aut celerius interficiut pleuresis, phrenesis. axi oxy enim acutum apud Graecos, et velocem significat. Chronia est prolixus corporis morbus, qui multis temporibus remoralegmon est inquietudo cum rubore et dolore, et tensione, et duritia, et vastitate. Nam cum ceperint fieri phlegmones, inquietudo consequitur. Unde et dicta est Sic enim sentitur et inde nomen accepit. PleurisiQuaedam passiones ex propriis causis nomina acceperunt. Febris a fervore dicta: est enim abundantia calnesis appellata, sive ab impedimento mentis, quia Graeci mentem φρένας vocant, seu quod dentibus infrendant, nam frendere est dentes concutere. Estautem perturbatio cum exagitatione et dementia ex cholerica vi effecta. 4. Cardiace vocabulum a corde sumpsit, dum ex aliquo timore, 172 aut dolore afficitur. Cor enint. Est enim cordis passio cum formidabili metu. 5. Lethargia a somno vocata. Est enim opprt enim oppressio cerebri ctis. Synanchis a continentia
Abbreviated transcription (Latin):
datum interficit ponderis causa: Argenti purgamenta litargiros quam nos
spumam argenti appellamus. fit enim exargento & plumbo ita . XUIIII
Es asplendore aeris uocatum sicut aurum darge DE AtRE¬

Expanded text:
datum interficit ponderis causa. Argenti purgamenta λιθάργυρος, quam nos datum interficit ponderis causa. Argenti purgamenta λιθάργυρος, quam nos spumam argenti appellamus. Fit enim ex argento et plumbo ita. De aere . Aes ab splendore aeris vocatum, sicut aurum et ar
Abbreviated transcription (Latin):
Rgentum non longe a greca appellatione distat hoc enim illi argirion
uocant. Cui mirum in modum illud utdum candidum sit. in pressum
corpori lintas nigras reddit: Argentum uiuum dictum quod excedat mate¬
rias inquibus inicitur . Hoc& liquidum quia percurrit. inueniturspecialiter
in metallis si ueinargentariis fornacibus gut tarum concretione tectis in haerei
Saepe &iam & instercore uetustissimo cloacarum uel puteoꝵ limo
Fit&iam &emini oimposito conculae ferreat patena testea superposita cum¬
circum lito uasculo circumdantur carbones sicque argentum uiuum ex
mineo distillat. Sine hocnec argentum nec aes in aurari potest tante autem
uirtutis est ut si supersextarium argenti uiui centenarium saxum superpo¬
nas oneri statim resistat. Sinuero auri scripulum leuitatem eius raptim
sinu recipit ex quo intelligitur non pondus sed naturam ẽẽ cuicedit. seruat᷑
autem melius inuasculis uitreis namceteras materias ꝑro ferat. Potui autẽ

Expanded text:
rgentum non longe a Graeca appellatione distat; hoc enim illi ἄργυρον vocant. Cui mirum in modum illud ut, dum candidum sit, inpressum corpori lineas nigras reddat. Argentum vivum dictum quod excidat materias in quibus inicitur; hoc et liquidum, quia percurrit. Invenitur speciain metallis, sive in argentariis fornacibus guttarum concretione tectis inhaerens; saepe etiam et in stercore vetustissimo cloacarum, vel puteorum limo. Fit etiam et ex minio imposito conchulae ferreae, patinea testea superpositacircumlito vasculo circumdantur carbones, sicque argentum vivum ex mineo distillat; sine hoc neque argentum neque aes inaurari potest. Tantae autem virtutis est ut, si super sextarium argenti vivi centenarium saxum superponas oneris, statim resistit. Sin vero auri scripulum, levitatem eius raptim sinu recipit; ex quo intellegitur non pondus, sed naturam esse cui cedit. Servatur autem melius in vitreis vasculis; nam ceteras materias perforat. Potui autem
Abbreviated transcription (Latin):
iec principium habere dicunt necterminum ideo quod in rotundũ quas cot
culus unde incipiat uelubi desinit non facile cõ prehenditur .x. DeSEp tT̃¬
Dhilosophi Autem mundi .uni. cielos idest PLANETIS CAETI
Eplanetas globorum consono motu introduxerunt quorum orbibus con¬
nex a memorant omnia quos sibi innexos & uelut insertos uersar retro &e
perȩmotus duobusaxib: uoluitur quorũ unus est septẽtriona: morrciu¬
lis quinum quam occidit appellaturq boreus Alter australis quinũ quã
uidetur & austro nodus diciturhis duobus polis moueri sperã caelidicunt
& commotu eius sidera in ea fixa ab oriente usq ad ocaidentem circum ire:
septem trionib: breuiores giros iuacta cardinẽ peragentibus .XII. DEGi¬
peracaeliaboriente & occidente semel indie den SpERΕ CURSU
terrasa subtus terrassuauo lubilitate concdudit .XIII. DecElexrtte¬

Expanded text:
nec principium habere nec principium habere culus, unde incipiat, vel ubi desinat, non facile comprehenditur. 2. Philosophi autem mundi septem coelos, id est, planetas globorum consono motu introduxerunt, quorum orbibus connexa memorant omnia, quos sibi innexos et velut insertos versari retro et e  motu ejusdem. 1. Sphaerae motus duobus axibus volvitur quorum unus est septentrionalis, qui nunquavidetur, et Austronotius dicitur. 2. His duobus polis moveri sphaeram coeli dicunt, et cum motu ejus sidera in ea fixa ab Oriente, usque ad Occidentem circumire, Septentrionibus breviores gyros juxta cardinem peragentibus. CAera caeli ab oriente et occidente semel in die et nocte vertitterras et sub terras sua volubilitate concludit. De celerit
Abbreviated transcription (Latin):
duo decim caeli signa persingula anime uel corporis membra dis ponunt.
rimis constat de finit enim qui est mundus quidcaelum quid sperae
situs & cursus quid axes caeli & polquȩ sint climata caeliquidcursus solis &
qui id circo mundus appellits est quia semperi motuest nullaesimrequies
eius elementis concessa est.¬
ormatiomundut᷑ monsratur namquem ad modum erigtur mundus
inseptem trionalem pligan itadeclinatur haustralem capit autem eius
irdens et docerunt uocatumautem hoc nomine eoquodtã quãias caclatũ
impresa signahabeat stellarum distinexit enimeũ ds̃ claris luminib dimple
uit sole scilica & lune orbefulgenti & astrorum micantiũ splendentib signis
eo quod aerperspicuus sit & ad speculandum purior. Uim Dect esti
peracaeliest species quaedim in rotundum formata SbedUATne spera
cuius centrum terra est ex omnibus partibus aequaliter condusa. Hanc sper

Expanded text:
duodecim caeli signa per singula animae vel corporis membra disponunt, duodecim caeli signa per singula animae vel corporis membra disponunt, constat. Definit enim quid sit mundus, quid sit caelum, quid sphaerae situs et cursus, quid axis caeli et poli, quae sint climata caeli, qui cursus solis Qui ideo mundus est appellatus, quia semper in motu est; nulla enim requies eius elementis concessa est.demonstratur. Nam quemadmodum erigitur mundus septentrionalem plagam, ita declinatur in australem. Caput autem eius ardens esse dixerunt; vocatumque hoc nomine, eo quod tamquam vas caelatum inpressa signa habeat stellarum. Distinxit enim eum Dvit, sole scilicet et luna orbi fulgentibus, et astrorum micantium splendentibus signis eo quod aer perspicuus sit et ad speculandum purior. Coelum autem in era caeli est species quaedam in rotundo formata, cuius centrum terra est ex omnibus partibus aequaliter conclusa. Hanc sphaeram