comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apparet de fratre dictum¬
esse superius: qm̃ senten¬
tia quȩ sequitur ea con-¬
iunctione conectitur: ut
superiori attestetur: Non
enim ait si autem obtule¬
ris munus tuum in alta¬
re: sed ait si ergo obtule.¬
ris munus tuum in alta¬¬
re: Nam si trasci non fas
est fr̃i sine causa: aut di¬
cere racha. aut dicere fa.¬
tue : multo minus fas est
animo tenere aliquid: ut
In odium indignatio con-¬
uertatur: Quo pertinet
etiam quod in alio loco
dicitur: Non occidat sol
super iracundiã ur̃ãm: Iu-¬
bemur ergo illaturi mu-¬
nus in altare. si recordati
fuerimus aliquid aduer¬
sum nos habere frẽm:
munus ante altare relin¬
quere. et pergere ac recon.¬
ciliari frĩ: deinde uenire
et munus offerre: Quod
si accipiatur ad litteram:
fortassis aliquis credat
ita fieri oportere: si presenᷤ
sit frater: Non enim diuti.¬
us differri potest: cũ mu¬
linquere iubearis: Si ergo
de absente et quod fieri
potest etiam trans mare

Expanded text:
apparet de fratre dictumapparet de fratre dictum superius; quoniam sententia quae sequitur, ea conjunctione connectitur ut superiori attestetur: non enim ait, Si autem obtuleris munus tuum ad altare; sed ait, Si ergo obtuleris munus tuum ad altare. Nam si irasci fas non est fratri suo sine causa, aut dicere Racha, aut dicere Fatue; multo minus fas est animo tenere aliquid ut in odium indignatio convertatur. Quo pertinet etiam quod alio loco dicitur, Non occidat sol super iracundiam vestram . Jubemur ergo illaturi munus ad altare, si recorfuerimus aliquid adversum nos habere fratrem, munus ante altare relinquere, et pergere, ac reconciliari fratri; deinde venire, et munus offerre. Quod si accipiatur ad litteram, fortassis aliquis credit ita fieri oportere, si praesens sit frater: non enim diutius differri potest, cum mualtare jubearis. Si ergo de ab sente, et quod fieri potest etiam trans mare
Abbreviated transcription (Latin):
tias gehennarũ: Sane in
tribus istis sententiis. sub¬
auditio uerborũ intuen¬
da est: Habet enim prima
sententra omnia uerbane.¬
cessaria: ut nichil subau.¬
diatur: Qui irascitur in¬
quit fr̃i suo sine causa: re.¬
us erit iudicio: In scła ue.¬
ro cum ait qui autẽ dixe¬
rit fr̃i suo racha. subaudi.¬
tur sine causa: et ita iun¬
gitur reus erit concilio:
Iam in tercia ubi ait qui
autem dixerit fatue: et¬
duo subaudiunt᷑: et fr̃i suo
et sine causa: Hoc est unide
defenditur quod apłs gala¬
thas uocat stultos: quos
etiam frẽs nominat: No
emm id facit sine causa:
Ideo autem hic frater sub¬
audiendus est: quia de
mimico postea dicitur:
quomodo etiam ipse tra¬
ctandus sit maiore iusticia
go obtuleris munus tuũ
in altare: et illic recorda¬
tus fueris quia frater tuus
habet aliquid ad uersum
te: relinque ibi munus tu¬
um ante altare: et uade
prius reconciliari fri tuo:
et tunc ueniens offeres
munus tuum: hinc utiq

Expanded text:
tias gehennarum. 25. Sane in tias gehennarum. 25. Sane in tribus istis sententiis subauditio verborum intuenda est. Habet enim prima sententia omnia verba necessaria, ut nihil subaudiatur: Qui irascitur, inquit, fratri suo sine causa, reus erit judicio. In secunda vero cum ait, Qui autem dixerit fratri suo, Racha, subauditur, sine causa, et ita jungitur, reus erit concilio. Jam in tertia ubi ait, Qui autem dixerit, Fatue, duo subaudiuntur, et fratri suo, et sine causa. Hoc est unde defenditur, quod Apostolus Galatas vocat stultos , quos etiam fratres nominat: non enim id facit sine causa. Ideo autem hic frater subaudiendus est, quia de inimico postea dicitur quomodo etiam ipse tractandus sit majore justitia. go obtuleris munus tuum ad altare, et illic recordatus fueris quod frater tuus habet aliquid adversum te; relinque ibi munus tuum ante altare, et vade, prius reconciliare fratri tuo: et tunc veniens offer munus tuum. Hinc utique
Abbreviated transcription (Latin):
nandum: Gehenna uero ig¬
nis. nec damnationẽ habet
dubiam̃ sicut iudiciũ: nec
damnati penam sicut con¬
cilium: In gehenna quippe:
certa est et damnatio. et
pena clamnati: Uidentur
ergo aliqui gradus: in pec¬
catis et in reatu: Sed qui¬
bus modis inuisibiliter ex¬
hibeantur meritis anima¬
rum: quis potest dicere:
Audiendũ est itaq quan¬
tum intersit inter iusticiã¬
phariseorũ: et istam maio¬
rem quȩ in regnum cȩlorũ
introducit: Quod cum sit
grauius occidere. quã uer¬
bo irrogare conuictũ: ibi
occisio reum facit iudicio:
hic autem ira reum facit iu
dicio: Quod trium illorum
peccatorũ leuissimũ est: Qa
illic questionẽ homicidii
inter homines agitabant.
hic autẽ omnia diumo iu¬
dicio dimittunt᷑: ubi fimis
damnatorũ est gehenna ig.¬
nis: Quisquis autẽ dixerit
quo grauiore supplicio in
maiore iusticia punatur
homicidiũ: si gehenna ig¬
nis punitur conuiciũ: co¬
git intelligi. esse differen¬

Expanded text:
nandum: gehenna vero ignandum: gehenna vero ignis, nec damnationem habet dubiam, sicut judicium; nec damnati poenam, sicut concilium; in gehenna quippe ignis certa est et damnatio et poena damnati. Videntur ergo aliqui gradus in peccatis et in reatu: sed quibus modis invisibiliter exhibeantur meritis animarum, quis potest dicere? Audiendum est itaque quantum intersit inter justitiaPharisaeorum, et istam majorem quae in regnum coelorum introducit, quod cum sit gravius occidere quam verbo irrogare convicium, ibi occisio reum facit judicio, hic autem ira facit reum judicio, quod trium illorum peccatorum levissimum est: quia illic quaestionem homicidii inter homines agitabant; hic autem omnia divino judicio dimittuntur, ubi finis damnatorum est gehenna ignis. Quisquis autem dixerit quod graviore supplicio in majore justitia punitur homicidium, si gehenna ignis punitur convicium, cogit intelligi esse differen
Abbreviated transcription (Latin):
cin irascitur: plus est utiq
quam si surgens ira silen¬
tio premeretur: Si uero
non solum uox indignã¬
tis audiatur. sed etiam
uerbum quod iam certã
uituperationẽ eius in que
profertur designet et
notet: quis dubitet am¬
plius hoc esse. quam si so¬
lus indignationis sonus
ederetur: Itaq in primo
unum est: Id est ira sola
In scđ̃o duo: ira et uox
quȩ iram significat: In
tercio tria: et ira et uox
quȩ iram significat: et
in uoce ipsa certȩ intupe.¬
rationis expressio: Uide nũc
etram tres reatus: iudicii.
concilii. gehennȩ ignis: Nã
in iudicio. ad huc defensio¬
ni datur locus: In concilio
autem. quamquã et iudi¬
cium esse soleat: tamen
quia interesse aliquid hoc
loco fateri cogit ipsa distin.¬
ctio: uidetur ad concilium
pertinere sententiȩ prola¬
tio: quando non iam cum
ipso reo agitur. utrũ dam¬
nandus sit: sed inter se qui
iudicant cõnferunt: quo
supplicio damnari oporte.¬
at: quem constat esse dã¬

Expanded text:
cui irascitur; plus est utique cui irascitur; plus est utique quam si surgens ira silentio premeretur: si vero non solum vox indignantis audiatur, sed etiam verbum quo jam certam ejus vituperationem in quem profertur, designet et notet, quis dubitet amplius hoc esse, quam si solus indignationis sonus ederetur? Itaque in primo unum est, id est, ira sola; in secundo duo, et ira, et vox quae iram significat; in tertio tria, et ira, et vox quae iram significat: et in voce ipsa, certae vituperationis expressio. Vide nunc etiam tres reatus, judicii, concilii, gehennae ignis. Nam in judicio adhuc defensioni datur locus: in concilio autem quanquam et judicium esse soleat, tamen quia interesse aliquid hoc loco fateri cogit ipsa distinctio, videtur ad concilium pertinere sententiae prolatio; quando non jam cum ipso reo agitur, utrum damnandus sit, sed inter se qui judicant conferunt quo supplicio damnari oporteat quem constat esse dam
Abbreviated transcription (Latin):
terpres ubi posuit racha
pannosũ ponere: nec uti
uerbo quod et in latmna lin¬
gua nullum sit: et in greca
musitatũ: Probabilius er¬
go est quod audimi a quo¬
dam hebreo:cum id inter¬
rogassem: Dixit enim esse
uocem non significantẽ ali¬
quid: sed indignantis ani¬
mi motum exprimentẽ: Haᷤᷤ
interiectiones gramatici
uocant partes oratiomis:
significantes cõmoti ami¬
mi affectũ: uelut cum dici¬
tur a dolente heu: uel ab
irascente hem: Que uoces
quarumq linguarũ sunt
propriȩ: nec in aliam lin¬
guam facile tranfferuntur:
Quȩ causa utiq coegit
tam grecum interpretem
quam latinum. uocẽ ip¬
sam ponere: cum quomo¬
do eam interpretaretun
non iueniret:
radus itaq sunt in
istis peccatis: ut pri-¬
mo quisq trascatur: et eũ
motum retineat corde cõ-¬
ceptum: Iam si extorserit
uocem indignantis ipsa
cõmotio non significantẽ
aliquid: sed illum animi
motum ipsa erũptione
testantẽ. quã feriatur ille

Expanded text:
terpres ubi posuit Racha, terpres ubi posuit Racha, pannosum ponere, nec uti verbo quod et in latina lingua nullum sit, et in graeca inusitatum. Probabilius est ergo quod audivi a quodam Hebraeo, cum id interrogassem: dixit enim esse vocem non significantem aliquid, sed indignantis animi motum exprimentem. Has interjectiones grammatici vocant particulas orationis significantes commoti animi affectum: velut cum dicitur a dolente, Heu; vel ab irascente, Hem. Quae voces quarumque linguarum sunt propriae, nec in aliam linguam facile transferuntur: quae causa utique coegit tam graecum interpretem quam latinum vocem ipsam ponere, cum quomodo eam interpretaretur non inveniret. 24. Gradus itaque sunt in istis peccatis, ut primo quisque irascatur, et eum motum retineat corde conceptum: jam si extorserit vocem indignantis ipsa commotio, non significantem aliquid, sed illum animi motum ipsa eruptione testantem, qua feriatur ille
Abbreviated transcription (Latin):
ignis: Quid inter est inter
reum iudicio. et reum con¬
cilio: et reum gehennȩ ig¬
nis: Nam hoc postremum
grauius sonat: et admo¬
net gradus quosdam fac.¬
tos a leuioribus ad graui¬
ora: donec ad gehennam
ignis ueniretur: Et ideo si¬
dicio quam esse reum con
cilio: item leuius est esse
reum concilio. quam esse
reum gehennȩ ignis: opor¬
tet leuius esse intelligatur
irasci sine causa fr̃i. quam
dicere racha: et rursus es¬
se leuius dicere racha. quã
dicere fatuȩ: Non enim re.¬
atus ipse haberet gradus:
nisi gradatim etiam pecca¬
ta cõmemorarent᷑: Duodecim.
num autem hic uer¬
bum obscurũ positũ
est: quia nec grecum est¬
nec latinum racha: Cȩtera
uero. in sermone nr̃o usita¬
ta sunt: Nonnulli autem
de greco trahere uolueruit
interpretationẽ huius uo¬
cis: putantes pannosum
dici racha: qm̃ grece pan¬
nus rachos dicitur: A qui¬
bus tamen cum queritur
quid dicatur grece panno¬
sus: non respondent racha
Deinde posset latinus in¬

Expanded text:
potest? Quid interest inter reum judicio, et reum concilio, et reum gehennae ignis? Nam hoc postremum gravissimum sonat, et admonet gradus quosdam factos a levioribus ad graviora, donec ad gehennam ignis veniretur: et ideo sidicio, quam esse reum ccilio; item levius est reum esse concilio, quam esse reum gehennae ignis; oportet levius esse intelligatur irasci sine causa fratri, quam dicere Racha, et rursus levius esse dicere Racha, quam dicere Fatue. Non enim reatus ipse haberet gradus, nisi gradatim etiam peccata commemorarentur. 23. Unum autem hic verbum obscurum positum est, quia nec graecum nec latinum est Racha: caetera vero in sermone nostro usitata sunt. Nonnulli autem de graeco trahere voluerunt interpretationem hujus vocis, putantes pannosum dici Racha, quoniam graece pannus ῥάκος dicitur: a quibus tamen cum quaeritur quid dicatur graece pannosus, non respondent Racha; deinde posset latinus in
Abbreviated transcription (Latin):
rit: minimus uocabitur:
Qui autem fecerit illa mi¬
nima et sic docuerit: nos
iam magnus habendus
est et ioneus regno celo¬
rum: sed tamen non tam
minimus quam ille qui
soluit: Ilt autem sit mag¬
nus. atq illi regno aptus.
facere debet et docere. si¬
cut xp̃s nunc docet. Id est
ut abundet iusticia eius:
super scribarũ et phariseo¬
rum: Iusticta phariseorũ est:
ut non occidant: Iusticia eo¬
rum qui intraturi sunt in
regnum dei:ut non irascan.¬
tur sine causa: Mimmum
est ergo non occidere: et qͥ
illud soluerit: minimus
uocabitur in regno cȩlorũ
Qui autem illud impleue.¬
rit ut non occidat: non
continuo magnus erit et
idoneus regno cȩlorũ: sed
tamen ascendit aliquem
gradum: Perficietur autẽ:
si nec irascatur sine causa:
Quod si nec fecerit: multo
remotior erit ab homicidio:
Qua propter qui docet ut
non trascamur: non soluit
legem ne occidamus. sed
implet potius: ut et foris
dum non occidimus: et in
corde dum non irascimur:

Expanded text:
rit, minimus vocabitur: rit, minimus vocabitur: qui autem fecerit illa minima, et sic docuerit, non jam magnus habendus est et idoneus regno coelorum; sed tamen non tam minimus quam ille qui solvit: ut autem sit magnus atque illi regno aptus, facere debet et docere, sicut Christus nunc docet, id est, ut abundet justitia ejus super Scribarum et Pharisaeorum. Justitia Pharisaeorum est, ut non occidant; justitia eorum qui intraturi sunt in regnum Dei, ut non irascantur sine causa: minimum est ergo non occidere; et qui illud solverit, minimus vocabitur in regno coelorum: qui autem illud impleverit ut non occidat, non continuo magnus erit et idoneus regno coelorum, sed tamen ascendit aliquem gradum; perficietur autem, si nec irascatur sine causa: quod si perfecerit, multo remotior erit ab homicidio. Quapropter qui docet ut non irascamur, non solvit Legem ne occidamus, sed implet potius, ut et foris dum non occidimus, et in corde dum non irascimur,
Abbreviated transcription (Latin):
isi non solum
illa minima
impleueritis
quȩ inchoant
hominem: sed etiam ista
quȩ a me adduntur. qui
non ueni soluere legẽ sed
implere: non intrabitis in
regnum cȩlorum: Sed di¬
cis michi: Si de illis man¬
datis minimis cum supe¬
rius loqueretur. dixit mi-¬
nimũ uocari in regno cȩ.¬
lorum. quisquis unum eo-¬
rum soluerit. et scđm
suam solutionẽ docuerit:
magnũ autem uocari. quiᷤ¬
quis ea fecerit et sic docu¬
erit: et ex eo iam in regi¬
no cȩlorum futurũ esse quia
magnus est. quid opus est
ad di prȩceptis legis mini¬
mis sua: In regno cȩlorũ
potest esse quia magnus
est: quisquis ea fecerit et
sic docuerit: Qua propter
sic est accipienda illa sen¬
tentia: qui autem fecerit
et docuerit sic. magnus
uocabitur in regno cȩlorũ:
id est non scđm illa mini¬
ma. sed scđm ea quȩ ego
dicturus sum: Quȩ sunt
autem ista: Ut abundet
scribarũ et phariseorum:
quia nisi abundauerit:
non intrabitis in regnum
rgo qui soluerit illa
minima et sic docue.¬

Expanded text:
isi non solum illa minima impleveritis quae inchoant hominem, sed etiam ista quae a me adduntur, qui non veni solvere Legem, sed implere, non intrabitis in regnum coelorum. Sed dicis mihi: Si de illis mandatis minimis cum superius loqueretur, dixit minimum vocari in regno coelorum quisquis unum eorum solverit, et secundum suam solutionem docuerit; magnum autem vocari quisquis ea fecerit, et sic docuerit, et ex eo jam in regno coelorum futurum esse quia magnus est: quid opus est addi praeceptis Legis minimis, si jam in regno coelorum potest esse, quia magnus est quisquis ea fecerit, et sic docuerit? Quapropter sic est accipienda illa sententia, Qui autem fecerit et docuerit sic, magnus vocabitur in regno coelorum: id est, non secundum illa minima, sed secundum ea quae ego dicturus sum. Quae sunt autem ista? Ut abundet Scribarum et Pharisaeorum; quia nisi abundaverit, non intrabitis in regnum rgo qui solverit illa minima, et sic docue
Abbreviated transcription (Latin):
ulta sunt:
quȩ non si¬
nunt nos sim¬
plici intellectu
Interpositis enim nonnul¬
lis rebus. quȩ ex natura hu¬
mani sensus sibi contrariȩ
sunt: rationem quȩrere cȩ¬
lestis intelligentiȩ ad mone¬
mur: Apłi dicunt et sequi
nemmem posse: Aamq et
ab aliis fieri poterat: siquid
fecissent et ipsi: Deinde qͥd¬
cum fecissent: quare me¬
tus. uel unde susceptus est:
Additur etiam in responsi.¬
one dñi: hȩc apud homi¬
nes impossibilia: possibilia
apud deum: Nunquid a-¬
pud homines impossibilia
agnoscit: et deinceps plu¬
res usq ad martyrii beati¬
tudmẽ essent omnia relictu¬
ri: Aut nunquid est deo quo
egere possit relictũ aliquid.
quod ei iactura rerum quas
habeat sit sequendũ: ut so¬
li ipsi hoc facere possibile sit:
Omnis itaq hic sermo. spiri¬
ter audientes neminem ex
lege posse saluari: cum ipsi
etiam non intellexissent: nã
uehemens eos amor legis fa¬
uorq detinuit: hinc igitur
nondum penitus euangłici
mysterii ueritate comperta:

Expanded text:
ulta sunt, quae non sinunt nos simplici intellectu Interpositis enim nonnullis rebus, quae ex natura humani sensus sibi contrariae sunt, rationem quaerere coelestis intelligentiae admonemur. Apostoli dicunt, et sequi neminem posse? Namque et ab aliis fieri poterat, si quid fecissent ipsi. Deinde cum fecissent ipsi; quare metus vel unde susceptus est? Additur etiam in responsione Domini, haec apud homines impossibilia, possibilia apud Deum. Numquid apud homines impossibilia agnoscit: et deinceps plures usque ad martyrii beatitudinem essent omnia relicturi? Aut numquid est Deo, quo egere possit; relictumque sit aliquid, quod jactura rerum quas habeat sit sequendum, ut soli ipsi hoc facere possibile sit? Omnis itaque hic sermo est spiriter audientes, neminem ex lege posse salvari, cum ipsi etiam tunc in lege essent; nam vehemens eos amor legis favorque detinuit: hi igitur nondum penitus evangelici mysterii veritate comperta,
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatibus coartamus: Nã
qui ad huc per illicita deside¬
ria defluit: profecto deum
non amat: quia ei in sua uo¬
luptate contradicit: Et pater¬
meus diliget eum: et ad eum
ueniemus: et mansionẽ apud
eum faciemus: Vndecima le.
ta sit ista sollemnitas:
habere in cordis hospitio ad¬
uentum dei: Certe si domum
urãm quisquam diues ac prȩ¬
potens amicus intraret: om¬
ni festinantia domus tota

Expanded text:
voluptatibus coarctamus. Nam voluptatibus coarctamus. Nam qui adhuc per illicita desideria defluit, profecto Deum non amat, quia ei in sua voluptate contradicit. Est autemeus diliget eum, et ad eum veniemus et mansionem apud eum faciemus. Pensate, ta sit ista solemnitas, habere in cordis hospitio adventum Dei. Certe si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota
Abbreviated transcription (Latin):
gelicȩ uerba lecti¬
onis sub breuitate transcur¬
rere: ut post duitius liceat
in contemplatione tantȩ sollẽ¬
nitatis immorari: Hodie namq
sp̃s sc̃s repentino sonitu super
discipulos uenit: mentesq
carnaliũ in sui amorem per¬
mutauit: Et foris apparenti¬
bus linguis igneis: intus fa¬
cta sunt corda flammantia:
Quia dum deum in ignis
uisione suscipiunt: per amo¬
rem intus suauiter arserunt:
integra deum desiderat: pro¬
fecto iam habet quẽ amat
Neq enim quisquam posset
deum diligere: si eum quem
ailigit non haberet: Decama¬
ed ecce si unusquisq ue¬
strum requiritur an c¬
ligat deum: tota fiducia et
secura mente respondet dili¬
go: In ipso autem lectionis
exordio audistis: quod ueri¬
tas dixit: Siquis diligit me:
sermonẽ meum seruabit: Pro¬
batio ergo dilectionis: exhi¬
bitio est operis: Hinc in epła
cit quia diligo deum: et mã¬
data eius non custodit:men¬¬
dax est: Uere enim diligimuͤ.
si mandata eius seruamus:¬

Expanded text:
lectionis sub brevitate transcurrere, ut post diutius liceat in contemplatione tantae solemnitatis immorari. Hodie namque Spiritus sanctus repentino sonitu super discipulos venit , mentesque carnalium in sui amorem permutavit, et foris apparentibus linguis igneis, intus facta sunt corda flammantia, quia dum Deum in ignis visione suscipiunt, per amorem suaviter arserunt. integra Deum desiderat, profecto jam habet quem amat. Neque enim quisquam posset Deum diligere, si 1575 eum quem diligit non haberet. Sed ecce, si unusquisque vestrum requiratur an diligat Deum, tota fiducia et secura mente respondet, Diligo. In ipso autem lectionis exordio audistis quid Veritas dicat: Si quis diligit me, sermonem meum servabit. Probatio ergo dilectionis, exhibitio cit, quia diligo Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Vere enim diligimus, si ad mandata ejus nos
Abbreviated transcription (Latin):
Ntra catholicam ectliam ĩ
misterio corporis xp̃ri nichil
ta bono mains. nichil a ma¬
lo minus ꝑficitur sac̃dote.
quia non in merito conse¬
crantis. sed in uerbo efficit᷑
creatoris: et in uirtute sp̃s
sancti Si enĩ in merito
esset sacerdotis: nequaqͣm
ad xp̃m ꝑtineret. Nũc au¬
tem ficut ipse est qui bap¬
fizat ita ip̃e est qui ꝑspi¬
ritũ scm hanc suam efficit
carneur: et transit uinun¬
in sanguinem. Unde ⁊ sa
ꝯcerdos: iube hec inquit ꝑfer
ri per manus angeli tui⁊
sancti in sublimes altare tu¬
um: in conspectũ diuine
maiestatis tue: Et quid de-¬
ferenda in lucem deposcit:
nisi ut intelligatur ꝙ ista
fiant in ⁊ eo sacerdocio. Hãt
igitur oblacionem bñdictã.¬

Expanded text:
ntra Catholicam Ecclesiam in mysterio corporis Christi nihil a bono majus, nihil a malo minus percipitur sacerdote, quia non in merito consecrantis, sed in verbo efficitur Creatoris et in virtute Spiritus sancti. Si enim in merito esset sacerdotis, nequaquam ad Christum pertineret. Nunc autem sicut ipse est, qui baptizat, ita ipse est, qui Spiritum sanctum hanc suam efficit carnem et transfundit sancerdos: Jube, inquit, haec perferri per manus angeli tui sancti in sublime altare tuum in conspectu divinae majestatis tuae. Ut quid perferenda in lucem deposcit, nisi ut intelligatur, quod ista fiant in ejus sacerdotio? Hanc igitur oblationem benedicta
Abbreviated transcription (Latin):
ista increduli: Credendum
est: ꝙ in uerbis xp̃i sacra¬
menta conficiũtur. Cuius
cius utiq uerbo ad melius
procreantur: Reliqua oĩa
que sacerdes dicit. aut clerus¬
in choro cait: nichil asiud
quam landes et graciari
actiones sunt: ant certe
obsecraciones et fideluĩ peti¬
quecũq uoluit dñs fecit
in celo et in terra: et quia
licet figura panis et uini
ud qͣm caro xp̃i et sanguis¬
i post consecracionẽ credenda
sunt: Unde ipsa ueritas
ad discipulos: hec inquit
saro mea est:pro mundi
uita. Et ut mirabilius lo¬
quar: non alia plane qͣm
que nata est de uirgine ma¬
ria et passa in cruce: et re¬
furrexit de sepulchro. Hec
inquam ipsa est. et ideo xp̃i
est caro: que pro mũdi in¬
ta adhuc cotidie offertur
Et cum digne ꝑcipitur:
uita utiq eterna in nobiᷤ
reparatur: Panem quidẽ
istum quẽ sumimus in
mystetio: illum utiq in¬
telligo panem qui manu
sc̃i sp̃s formatus est in ute¬
ro uirginis: et igne passi¬
onis decoctus in ara crur¬

Expanded text:
ndum est, quod in verbis Christi sacramenta conficiantur. Cujus ejus utique verbo ad melius procreantur. § 3. Reliqua omnia, quae sacerdos dicit, aut clerus chori cantat, nihil aliud quam laudes et gratiarum actiones sunt, aut certe obsecrationes et fidelium petiquaecunque voluit fecit in coelo et in terra , et quia in figura panis et vini ud quam caro Christi et sanguis post consecrationem credenda sunt: unde ipsa Veritas ad discipulos: Haec, inquit, caro mea est pro mundi vita : et, ut mirabilius loquar, non alia plane quam quae nata est de Maria et passa in cruce et resurrexit de sepulcro. Haec, inquam, ipsa est, et ideo Christi est caro, quae pro mundi vita adhuc hodie offertur, et cum digne percipitur, vita utique aeterna in nobis repaistum, quem sumimus in mysterio, illum utique intelligo panem, qui manu S. Spiritus formatus est in utero Virginis, et igne passionis decoctus in ara cruc
Abbreviated transcription (Latin):
rationabilem. id est ꝑ quã
a bestiali sensu exsuam
hanc acceptabiles eius uni¬
co filio simus. Nichil ratio¬
nabilius ut quia iam siłi¬
tudinem mortis enis inl
baptismo accepimus: siłi¬
tudinem quoq carms. et
sanguinis sumamus: ita
ut ueritas non desit in sa¬
crainento: et ridiculũ nul¬
lum fiat a paganis. ꝙ cru¬
orem occisi hominis bibamꝰ:
Si enim discipuli paciẽter
fexre nequiuerũt quod dñs
dixit: qui nõ manducat
ecarnem meã et cẽtera: sed¬

Expanded text:
ionabilem, per quam a bestiali sensu exuamur, hanc acceptabiles ejus unico Filio simus. Nihil rationabilius ut quod similitudinem mortis ejus in baptismo accepimus, similitudinem quoque carnis et sanguinis ejus sumamus, ita ut veritas non desit in sacramento, et ridiculum nullum fiat paganis, quod cruorem occisi hominis bibamus. Si enim discipuli patienter ferre nequiverunt, quod Dominus dixerat: qui manducat carnem meam, et
Abbreviated transcription (Latin):
conspectu altaris domini:
Utrumq enim genu in ter¬
ra fixerat: et manus expan¬
derat ad cȩlum: Stetit ergo.
et benedixit omni ȩccłȩ isrł:
uoce magna dicens: Benedi¬
ctus dñs qui debit requiẽ
ppło suo ifrł: iuxta omnia
quȩ locutus est: Non cecidit
ne unus quidem sermo: ex
ommbus bonis que locutus
sicut fuit cum patribus nõ.¬
stris: non derelinquens nos
neq proiciens: sed inclinet
corda nr̃a ad se: ut ambule¬
mus in uniuersis uiis eius:

Expanded text:
conspectu altaris Domini: conspectu altaris Domini: utrumque enim genu in terram fixerat, et manus expanderat ad coelum. Stetit ergo, et benedixit omni ecclesiae Israel voce magna, dicens: Benedictus Dominus, qui dedit requiem populo suo Israel, juxta omnia quae locutus est: non cecidit ne unus quidem sermo, ex omnibus bonis quae locutus sicut fuit cum patribus nostris, non derelinquens nos, neque projiciens. Sed inclinet corda nostra ad se, ut ambulemus in universis viis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
in terra inimicorũ suorum
ad quam captim ducti fũe¬
uiam terrȩ suȩ quam dedi¬
sti patribus eorum: et ciui¬
tatis quam elegisti. et tem¬
pli quod ȩdificaui nomini
tuo: exaudies in cęlo in fir¬
mamentõ solii tu orationẽ¬
eorum et preces: et facies
iudiciũ eorum: et propici¬
aberis ppło tuo qui pecca¬
uit tibi: et omnibus in¬
quitatibus eorum quibus
preuaricati sunt in te: et
dabis miscłiam coram eis
qui eos captiuos habuerĩt.
ut misereantur eis: Popu¬
lus enim tuus est et here¬
ditas tua: quos eduxisti de
terra egypti: de medio forna.¬
cis ferreȩ: ut sint oculi tui
aperti ad deprecationẽ ser¬
ui tui. et ppłi tui isrł: et exau¬
dies eos in uniuersis pro¬
quibus inuocauerint te: Lu
entm separasti eos tibi in he¬
reditatẽ de uniuersis ppłis
terre: sicut locutus es per
do eduxisti patres nr̃os de
autem cum comples¬
set salomon orans dnin.
omnem orationẽ et depre¬
cationẽ hanc: surrexit de

Expanded text:
in terra inimicorum suorum, in terra inimicorum suorum, ad quam captivi ducti suviam terrae suae, quam dedisti patribus eorum, et civitatis quam elegisti, et templi quod aedificavi nomini tuo, exaudies in coelo, in firmamento solii tui, orationem et preces eorum, et facies judicium eorum, et propitiaberis populo tuo qui peccavit tibi, et omnibus iniquitatibus eorum quibus praevaricati sunt in te, et dabis misericordiam coram eis qui eos captivos habuerint, ut misereantur eis. Populus enim tuus est et haereditas tua, quos eduxisti de terra Aegypti, de medio fornacis ferreae, ut sint oculi tui aperti ad deprecationem servi tui et populi tui Israel, et exaudies eos in uniquibus invocaverint te. Tu enim separasti eos tibi in haereditatem de universis populis terrae, sicut locutus es per do eduxisti patres nostros de autem, cum complesset Salomon orans Dominum omnem orationem et deprecationem hanc, surrexit de
Abbreviated transcription (Latin):
dies in cęlo in firmamento
habitaculi tin: et facies õm¬
na pro quibus inuocauerit
te alienigena: ut discant u¬
muersi ppłi terrarũ nomen
tuum timere. sicut ppłs tu¬
us isrł: et probent quia no¬
men tuum inuocatũ est su¬
per domum hanc quam
i egressuᷤ fuerit ppłs¬
S
tuus ad bellum con¬
tra inimicos suos: per uiã
quãcumq miseris eos ora¬
bunt te contra uiam ciui.¬
tatis quam elegisti: et coi¬
tra domum quam edifica¬
ui nomini tuo: et exaudies
in celo orationẽ eorum et
preces eorum: et facies iu¬
dicium eorum: Quod si pec¬
cauerit tibrꝰ non est eñĩ
homo qui non peccet: et
iratus tradideris eos inmi¬
cis suis: et captiui ducti fu¬
erint in terram inimicorũ
suorum longe uel prope: et
egerint penitentiã in corde
suo in loco captiuitatis: et
conuersi deprecati te fuerint
in captiuitate sua dicentes:
peccauimus: iniq egimus:
impie gessimus: et reuersi
fuerint ad te in unuerso cor¬
de suo et tota anima sua.

Expanded text:
dies in coelo, in firmamento dies in coelo, in firmamento habitaculi tui, et facies omnia pro quibus invocaverit te alienigena, ut discant universi populi terrarum nomen tuum timere, sicut populus Israel: et probent quia nomen tuum invocatum est super domum hanc, quam  egressus fuerit populus tuus ad bellum contra inimicos suos, per viam quocunque miseris eos, orabunt te contra viam civitatis quam elegisti, et contra domum quam aedificavi nomini tuo, et exaudies in coelo orationem eorum et preces eorum, et facies judicium eorum. Quod si peccaverint tibi non est enim homo qui non peccet, et iratus tradideris eos inimicis suis, et captivi ducti fuerint in terram inimicorum suorum longe vel prope, et egerint poenitentiam in corde suo in loco captivitatis, et conversi deprecati te fuerint in captivitate sua dicentes: Peccavimus, inique egimus, impie gessimus; et reversi fuerint ad te in universo corde suo et tota anima sua
Abbreviated transcription (Latin):
da pluuiã super terram tu¬
am: quam dedisti ppło tuo
ames si oborta fuerit
in terra: aut pestilen¬
tia: aut corruptus aer:
aut erugo: locusta: rubi¬
go: et afflixerit eum ini¬
mnicus eius portas obsidens:
omnis plaga. umuersa in¬
firmitas: cuncta deuota¬
tio et inprecatio quȩ acci¬
derit omni homini de po¬
pulo ifrahel: siquis cogno¬
uerit plagam cordis sur:
et expanderit manus su¬
as in domo hac: tu exau¬
dies in cęlo in loco habita¬
tionis tuȩ. et repropicia¬
beris: et facies ut des
unicuiq scđ̃m omnes ui¬
as suas sicut uideris cor
eius: quia tu nosti solus
cor omniũ filiorũ homi¬
num: ut timeant te cui¬
ctis diebus quibus uiuiłt
super faciem terre: quã
dedisti patribus nr̃is: Insu¬
per et alienigena qui non
est de ppło tuo isrł. cum ue¬
nerit de terra longinqua
propter nomen tuum: audi¬
etur enim nomen tuum ma¬
gnum et manus tua fortis.
et brachiũ tuum extentũ
ubiq: cum uenerit ergo. et
orauerit in loco hoc: tu exau¬

Expanded text:
da pluviam super terram, quam dedisti populo tuo ames si oborta fuerit in terra, aut pestilentia, aut corruptus aer, aut aerugo, aut locusta, vel rubigo, et afflixerit eum inimicus ejus portas obsidens, omnis plaga, universa infirmitas, cunctaque devotatio et imprecatio, quae acciderit omni homini de populo tuo Israel; si quis agnoverit plagam cordis sui, et expanderit manus suas in domo hac, tu exaudies in coelo, in loco habitationis tuae, et repropitiaberis, et facies, ut des unicuique secundum omnes vias suas, sicut videris cor ejus quia tu nosti solus cor omnium filiorum hominum; ut timeant te cunctis diebus quibus vivunt super faciem terrae, quam dedisti patribus nostris. Insuper et alienigena, qui non est de populo tuo Israel, cum venerit de terra longinqua propter nomen tuum audietur enim nomen tuum magnum, et manus tua fortis, et brachium tuum extentum ubique, cum venerit ergo, et oraverit in loco hoc, tu exau
Abbreviated transcription (Latin):
ficaui domum in habitacu¬
lum tuum: firmissimũ soliũ
tuum in sempiternũ: Conuer¬
titq rex faciem suam: et be¬
nedixit omni ecclȩ isrł̃ . Omniᷤ
enim eccła isrł stabat: Et ait:
Benedictus dñs deus isrł:
qui locutus est ore suo ad
dauid patrem meum: et in
manibus eius perfecit: dicenꝰ:
Adie qua eduxi ppłm meũ
isrł de egypto: non elegi ci¬
uitatẽ de uniuersis tribuhuᷤ
isrł. ut edificaretur domus
et esset nomen meum ibi:
sed elegi daind ut esset su¬
per ppłm meum isrł: Uolu¬
itq dauid pater meus edi¬
dificare domum nomini
dñi dei isrł: Et ait dñs ad
dauid patrem meũ: Quod
cogitasti in corde tuo. edi¬
ficare domum nommni mes:
bene fecisti: hoc ipsũ mesi¬
te tractans: Ueruntamen
tu non edificabis michi
ddomum: sed filius qui egre.¬
ddietur de rembus tuis ipse

Expanded text:
ficavi domum in habitaculum tuum firmissimum solium tuum in sempiternum convertitque rex faciem suam et benedixit omni ecclesiae Israhel omnis enim ecclesia Israhel stabat et ait benedictus Dominus Deus Israhel qui locutus est ore suo ad David patrem meum et in manibus eius perfecit dicens a die qua eduxi populum meum Israhel de Aegypto non elegi civitatem de universis tribubus Israhel ut aedificaretur domus et esset nomen meum ibi sed elegi David ut esset super populum meum Israhel voluitque David pater meus aedificare domum nomini Domini Dei Israhel et ait Dominus adDavid patrem meum: Quod cogitasti in corde tuo aedificare domum nomini meo, bene fecisti, hoc ipsum mente tractans. Verumtamen tu non aedificabis mihi domum, sed filius tuus, qui egredietur de renibus tuis, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
bimꝰ: cum acepta ĩ mortalitate
in cęlestẽ głam transforma.
ti: ĩmortalem dm̃ ĩ mortalibꝰ
oculis conspicere ceꝑimꝰ: Et
tunc uere ĩplebitur in nob:
illud quod scriptũ est: Sicut
audiuimꝰ: ita et uidimꝰ in ci.¬
uitate dñi uirtutũ: ħon ĩ¬
merito idem dauid cum fu.¬
turi tẽporis głam ostendet
in qua sci cum dño habita.¬
bũt: ita retulit: At tunc iu¬
sti confitebunt᷑ nomini tuo:
et habitabũt recti cum uul¬
einde ait: Beati pacifi¬
ci: qm̃ filii dei uocabũ.¬
tur: Pacifici sunt qui a dissẽ¬
sionis et discordie scandalo
seꝑati: dilectionẽ caritatis fr.¬
aterne et pacẽ eccłȩ sub ca-¬
tholice fidei unitate custo.¬
diũt: Quam pacẽ tenendã:
discipulis suis dñs in euãgłi¬
o peculiarit̾ cõmendat dicen-¬
do: Pacem meã do uob̃: pacẽ
dñm eccłȩ suȩ daturũ: da¬
uid ante testatꝰ est dicens:¬

Expanded text:
bimus bimus elestem gloriam transformati, cum immortalem Deum immortalibus oculis conspicere coeperimus: et tunc vere implebitur in nobis illud, quod scriptum est: Sicut audivimus, ita et vidimus in civitate Domini virtutum . Non immerito idem David cum futuri temporis gloriam ostenderet in qua sancti cum Deo habitabunt, ita retulit: Attamen justi confitebuntur tibi, et habitabunt recti cum faceinde ait: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. Pacifici sunt, qui a dissensionis et discordiae scandalo separati, dilectionem charitatis fraternae, et pacem Ecclesiae sub catholicae fidei unitate custodiunt: quam pacem tuendam discipulis suis Dominus in Evangelio peculiariter commendat, dicendo: Pacem relinquo vobis, pacem Dominum Ecclesiae suae daturum David ante testat
Abbreviated transcription (Latin):
sericordes: sicut et pater u̾r
qui est in celis misericors ẽ:
Deinde ait: Beati mundo cor¬
de: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt:
Hos mundo corde esse oftẽ¬
mẽto purgauerĩt. et per oꝑa
fidei atq iusticiȩ deo placu¬
erĩt: scđm qͦd dauro in psal.¬
mo testat᷑ dicens: Quis ascẽ¬
det in montẽ dñi: aut qͥs sta.¬
bit in loco sc̃o eiꝰ: In nocens
manibꝰ et mundo corde: qui
non accepit in uano animã
suã: Merito et dauro sciens
posse uroeri:. ita in psalmo
precat᷑ dicens: Cor mundũ
crea in me ds: et sp̃m rectu
innoura in uisceribus meis:
huiꝰmodi ergo mundo corde
esse dñs beatos ostendit: qui
pura mente et integra cons¬
ciẽtia sub froe dñi uiuẽtes.
dm̃ głȩ in futuro cȩlesti reg.¬
no conspicere merebunt᷑: ñ
iam per speculũ et enignra.
sed facie ad faciẽ ut apłs retu¬
lit: Modo enĩ licet oculis fidei
deũ contẽplem᷑: claritatẽ tam̃
eiꝰ pre infirmitate carnis uide
non possumꝰ: Tunc aũt uide.¬

Expanded text:
sericordes, sicut et Pater vester qui est in coelis, misericors est . Deinde ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Hos mundo corde esse mento purgaverint, et per opera fidei atque justitiae Deo placuerint, secundum quod David in Psalmo testatur dicens: Quis ascendet in montem Domini, aut quis stabit in loco sancto ejus? Innocens manibus et mundo corde, qui non accepit in vano animam suam . Merito et David sciens posse videri, ita in Psalmo precatur dicens: Cor mundum crea in me, Deus, et spiritum rectum innova in visceribus meis . Hujusmodi ergo mundo corde Dominus beatos esse ostendit, qui pura mente et integra conscientia sub fide Domini viventes, Deum gloriae in futuro coelesti Regno conspicere merebuntur: Non jam per speculum et in aenigmate, sed facie ad faciem, ut Apostolus retulit . Modo enim licet oculis fidei Deum contemplemur, claritatem tamen ejus prae infirmitate carnis videre non possumus: tunc autem vide
Abbreviated transcription (Latin):
sticiã dñs suꝑiꝰ memorauit:
cuiꝰ desideriũ ita sitire nos
locet. ut ꝓpt̾ eam et ꝑsecuti¬
onẽ mundi. et penas corpis.
et ipsam mortẽ contẽnere
debeamꝰ: In qua significati.¬
one martyres maxime de¬
clarant᷑: qui ꝓpter iusticiã
fidei et nom̃ xp̃i. ꝑsecutiões
in secđo sustinẽt: quibꝰ spes
magna ꝓmittit᷑: iest posses.¬
binis apłi principes extite¬
rũt: et om̃s iusti qui ꝓpter
iusticiã legis diuersis ꝑsecu¬
tionibꝰ afflicti: merito froei
Deurde ait: Beati eritis cum
secuti fuerint uos. et exꝓbra.¬
uerĩt: et dixerint om̃e malũ¬

Expanded text:
 memoravit: cujus desiderio in tantum sitire nos decet, ut propter eam et persecutionem mundi, et poenas corporis, et ipsam mortem contemnere debeamus. In qua significatione martyres maxime declarantur, qui propter justitiam, fidem et nomen Christi persecutiones in saeculo sustinent, quibus spes magna dinis Apostoli principes exstiterunt, et omnes justi qui propter justitiam legis diversis persecutionibus afflicti, merito fidei Deinde ait: Beati eritis cum cuti fuerint homines, et exprobrabunt, et dicent omne malu
Abbreviated transcription (Latin):
amalo: Nichil enĩ tam neces¬
sariũ seruis der: tam salu¬
tare eccl̃ȩ: quã caritatẽ ser¬
uare: quã pacẽ diligere: si¬
ne qua dm̃ iuideri non pos¬
se ad hebreos apłs docet di¬
cendo: Ante omĩa diligite
pacẽ. sine qua nullus ur̃m
dm̃ uidere poterit: Unde o¬
mni studio ac deuotiõe pa¬
cem ecclȩ seruare nos conue.¬
nit: et eos qui a pace dissen.¬
tiũt. ad eccłȩ caritatẽ quan.¬
tũ in nob̃ est pacis ac fidei
studio reuocare: exemplo ꝓpħe
qui ait: Cum his qui oberãt
pacẽ eram pacificus: cũ lo.¬
quebar illis impugnabãt

Expanded text:
a malo . Nihil enim tam necessarium servis Dei, tam salutare Ecclesiae, quam charitatem servare, quam pacem diligere, sine qua Deum videri non posse, ad Hebraeos Apostolus 29 docet, dicendo: Ante omnia diligite pacem, sine qua nullus nostrum Deum videre poterit . Unde omni studio ac devotione pacem Ecclesiae servare nos convenit, et eos qui a pace dissentiunt, ad Ecclesiae charitatem, quantum in nobis est, pacis ac fidei studio revocare, exemplo Prophetae qui ait: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus; cum loquebar illis, impugnabant
Abbreviated transcription (Latin):
uox facta refert᷑: Gła in altis¬
simis deo: et in t̾ra pax hõi.¬
nibus bone uolũtatis: De qͣ
pace et dauid retulit: Pax
inquit multa diligentibus
te: et non est illis scandalũ:
Et ysaias similiter: Et ponã
in pace filios tuos: et in edͥ.¬
tate edificaberis: Si enĩ filiꝰ
dei ad hoc carnẽ suscipe et
pati dignatꝰ est. ut pacifica.¬
ret nos deo per sanguinẽ
retulit: per õnia pacifici esse
debemꝰ: ut uere ipsũ dm̃
pacis in nob habere mere.¬
am᷑ͦ: Hoc enĩ scriptũ est: Fa¬
ctus est in pace locus eiꝰ. et
habitatio eiꝰ in syon: Et sic
uere non solũ hic filii dei
erimꝰ: seb heredes dei: cohere.¬
tulit. Si filii inqͥt der. cohe.¬

Expanded text:
cta reperitur: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . De qua pace et David retulit: Pax, inquit, multa est diligentibus te, et non est illis scandalum . Et Isaias similiter: Et ponam in multa pace filios tuos, et in aequitate aedificaberis . Si enim ad hoc Filius Dei carnem suscipere et pati dignatus est, ut pacificaret nos Deo per sanguinem retulit, per omnia pacifici esse debemus, ut vere ipsum Deum pacis in nobis habere mereamur : hoc enim scriptum est: Factus est in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion . Et sic vere non solum filii Dei erimus, sed et haeredes Dei, cohaeretulit: Si filii, inquit, Dei, et hae
Abbreviated transcription (Latin):
membra sp̃us fecit: insi q̃
in corpore quod negetat ip̃¬
se sp̃us inuenerit. Nam sp̃s
qui est in te ohomo: quo
constat ut homo sis. nũqͥd¬
uuificat membrum quod
separatum inuenerit a car¬
ne tua:. Spiritum fuum
dico aĩam tuam. Anma
tua non iiuificat: insi
memibra que sunt in car¬
ne tua. Quam si tollas.

Expanded text:
membra spiritus facit, nisi quae membra spiritus facit, nisi quae in corpore quod vegetat ipse spiritus invenit; nam spiritus qui est in te, o homo, quo constas ut homo sis, nunqvivificat membrum, quod separatum invenerit a carne tua? Spiritum tuum dico animam tuam. Anima tua non vivificat nisi membra quae sunt in carne tua. Unum si tollas,
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo caro nichil pro¬
dest: Sed ꝑ carnem. sp̃us
aliquid pro salute nostra
egit. Caro nas fuit: Qdͤ
habebat attende: non quod
erat: Apostoli missi sunt
Nunquid caro ipsoꝵ. nichil
nobis profuit: Si caro
nisi ꝑ uocem carius: unde
stilus: unde conscriptio:
Ista ominia opera carnis
sunt: sed agitante spiri¬
tu tanqͣm organũ suum
Sp̃us ergo est qui uinifi¬
cat: caro autem nõ ꝓdest
quicqͣm. Sicut illi intel¬
lexerũt carnemr:. nõ sicut
ego do ad manducandũ
carnem meam. Proinde
cutus sum nobis: sp̃us ⁊
uita sunt: Diximus em̃
bratres hoc dñm cõmendas¬
se in manducacione carnis
sue. et potatione sangũis
sur: ut in illo mancamus
et ipse in nobis: Mane¬
nus autem in illo: cũ su¬
nius membra eius: Mauet
autẽ ip̃e in nobis: cum su¬
mus templũ enus: Ut simꝰ
tas nos compaginat. Ut cõ¬
paginet imitas que fecit
nisi caritas: et caritas dei
inde: Apostolũ interroga.
Ergo sp̃us est qui uiuifi¬
cat: Spiritus enim fecit
uiua membra. Nec niua

Expanded text:
quomodo caro nihil prodest? Sed per carnem Spiritus aliquid pro salute nostra egit. Caro vas fuit; quod habebat attende, non quod erat. Apostoli missi sunt; numquid caro ipsorum nihil nobis profuit? Si caro nisi per vocem carnis? unde stilus, unde conscriptio? Ista omnia opera carnis sunt, sed agitante spiritu tanquam organum suum. Spiritus ergo est qui vivificat, caro autem non prodest quidquam: sicut illi intellexerunt carnem, non sic ego do ad manducandum carnem meam. 6. Proinde, cutus sum vobis, spiritus et vita sunt. Diximus enim, fratres, hoc Dominum cose in manducatione carnis suae, et potatione sanguinis sui, ut in illo maneamus, et ipse in nobis. Manemus autem in illo, cum sumus membra ejus. Manet autem ipse in nobis, cum sumus templum ejus. Ut autem tas nos compaginat. Ut compaginet unitas, quid facit nisi charitas? Charitas Dei unde? Apostolum interroga. Ergo spiritus est qui vivificat. Spiritus enim facit viva membra. Nec viva
Abbreviated transcription (Latin):
nos eloquia
diuina quȩ
lecta sunt.
timendo nos
timere:et
non timendo timere: Aduer¬
tistis cum scm̃ euangłium
legeretur: dñm deum nr̃m
ante quam pro nobis more¬
retur. firmos nos esse uolu¬
isse: sed admonendo ne ti¬
meremus: et admonendo
ut timeremus: Ait enim : No¬
lite timere eos qui corpus

Expanded text:
nos eloquia divina, quae lecta sunt, timendo non timere, et non timendo timere. Advertistis, cum sanctum Evangelium legeretur, Dominum Deum nostrum antequam pro nobis moreretur, firmos nos esse voluisse: sed admonendo ne timeremus, et admonendo ut timeremus. Ait enim: Nolite timere eos qui corpus
Abbreviated transcription (Latin):
pienter debet fidelis quisq
uigilare: ut mimicũ suum
de eo quo temptatur possit
elidere: Nichil autem est ua-¬
udius dilectisimi contra dia¬
boli dolos. quam benignitaᷤ
miscdiȩ et largitas caritati.
per quam omne peccatum
aut declinatur aut uincit᷑:
Sed huius uirtutis sublimi¬
tas non prius apprehenditur:
quam illud quod ei est aduer
sarium subruatur: Quid au.¬
et operibus caritatis quam
auaricia: de cuius radice
omnium malorum germen
emergit: Quȩ nisi in suis
fomitibus enecetur. necesse
est ut in agro illius cordis.¬
in quo hunismodi planta
conualuit: spinȩ potius tri¬
buliq uitiorum. quam ullũ
uere uirtutis semen oriatur:
Resistamus ergo dilectissimi
huic tam pestifero malo: et
caritatem sine qua nulla
uirtus potest nitere sectem᷑:
ut per hanc qua ad nos. xp̃s
descendit dilectionis uiam:
etiam nos ad ipsum possimu
ascendere: cui est cum deo
patre et spũ scõ honor et

Expanded text:
pienter debet fidelis quisque pienter debet fidelis quisque vigilare, ut inimicum suum de eo quod tentatur possit elidere. Nihil autem est validius, dilectissimi, contra diaboli dolos, quam benignitas misericordiae et largitas charitatis, per quam omne peccatum aut declinatur aut vincitur. Sed hujus virtutis sublimitas non prius apprehenditur quam ilsarium, subruatur. Quid eet operibus charitatis quam avaritia, de cujus radice omnium malorum germen emergit? quae nisi in suis fomitibus enecetur, necesse est ut in agro illius in quo hujus mali plantatio convaluit, spinae potius tribulique vitiorum quam ullum verae virtutis semen oriatur. Resistamus ergo, dilectissimi, huic tam pestifero malo et charitatem, sine qua nulla virtus potest nitere, sectemur, ut per hanc, qua ad nos Christus descendit, dilectionis viam, et jam nos ad ipsum possimus ascendere, cui est cum Deo Patre et Spiritu sancto honor in
Abbreviated transcription (Latin):
oculos ad illam altitudinem
in qua xp̃s est erigamus:
Sursum uocatos anmos de¬
sideria terrena non deprimãt:
ad ȩterna preelectos peritura
non occupent: uiam uerita¬
tis ingressos. fallaces illece¬
bre non retardent: Et ita a
fidelibus hec temporalia de¬
currantur: ut peregrinari
sei hac mundi ualle cognõ¬
cant: In qua etiam si quȩbã
commoda blandiantur: nos
amplectenda nequiter: sed
transeunda sunt fortiter:
Ad hanc enim nos deuotio.¬
nem beatissimus apłs petruꝰ
incitat: et scđm illam dilec.¬
tonem quam pascendis xp̃i
ouibus trina dñici amoris
professione concepit: obse¬
crans dicit: h̾m̃r: obsecro uoᷤ
tanquam aduenas et pere¬
grinos: abstinere uos a car¬¬
nalibus desideriis. quȩ mili¬
tant aduersus animam: Cui
autem nisi diabolo militant
animas ad superna tenden¬
tes. corruptibiliũ bonorum
delectationibus obligare: et
ab illis sedibus de quibus
ipse excidit gaudet abdiice¬
re: Contra cuius insidias sa¬

Expanded text:
oculos ad illam altitudinem oculos ad illam altitudinem in qua Christus est erigamus. Sursum vocatos animos desideria terrena non deprimant; ad aeterna praeelectos peritura non occupent; viam veritatis ingressos fallaces illecebrae non retardent; et ita a fidelibus haec temporalia decurrantur, ut peregrinari se in hac mundi valle cognoscant, in qua etiamsi quaedam commoda blandiantur, non amplectenda nequiter, sed transeunda sunt fortiter. Ad hanc enim nos devotionem beatissimus apostolus Petrus incitat; et secundum illam dilectionem quam pascendis Christi ovibus trina Dominici amoris professione concepit , obsecrans dicit: Charissimi, obsecro vos tamquam advenas et peregrinos, abstinere vos 296 a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam . Cui autem nisi diabolo carnales animas ad superna tendentes corruptibilium bonorum delectationibus obligare et ab illis sedibus de quibus ipse excidit gaudet abducere? Contra cujus insidias sa
Abbreviated transcription (Latin):
angeli duo. mirabili uesti.¬
um candore fulgentes: qui
et dixerunt: Uiri galiler:
quid statis aspicientes in
celum: hic iħs qui assump¬
tus est a uobis in cęlum:
sic uemiet quẽadmodũ ui¬
distis eum euntem in cęlũ:
Quibus uerbis om̃s ȩccłȩ
filii docebantur: ut iħs xp̃s
in eadem qua ascenderat
carne uenturus uisibilis
crederetur: nec posset am¬
bigi omnia illi esse subiecta:
cui ab ipso corporeȩ natiurta¬
tis exordio famulatus seruis¬
set angelicus: Sicut enim
auit: sic et editum de uin¬
gine uox celestium pastori¬
bus cecit: Sicut resurrexis¬
se a mortuis supernorũ nun¬
tiorum testimonia prima do¬
cuerunt: sic ad iudicandũ
mundum in ipsa carne uen¬
turum: angłorum officia
prȩdicarunt: ut intelligere¬
mus quante potestates sint
ad futurȩ cum iudicaturo:
cui tantȩ ministrauerunt etĩã
xultemus itaq dilectis.¬
simi gaudio spiritali. et
digna apud deum gr̃ãrum
actione letantes: liberos cordis

Expanded text:
angeli duo mirabili vestiangeli duo mirabili vestium candore fulgentes, qui et dixerunt: Viri Galilaei, quid statis aspicientes in coelum? Hic Jesus qui assumptus est a vobis in coelum, sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Quibus verbis omnes Ecclesiae filii docebantur ut Jesus Christus in eadem qua ascenderat carne venturus visibilis crederetur; nec posset ambigi omnia illi esse subjecta, cui ab ipso corporeae nativitatis exordio famulatus servisset angelicus. Sicut enim avit, sic et editum de Virgine vox coelestium pastoribus cecinit: sicut resurrexisse a mortuis, supernorum nuntiorum prima testimonia docuerunt, sic ad judicandum mundum in ipsa carne venturum, angelorum officia praedicarunt: ut intelligeremus quantae potestates sint adfuturae cum judicaturo, cui tantae ministraverunt etiam Exsultemus itaque, dilectissimi, gaudio spiritali, et digna apud Deum gratiarum actione laetantes, liberos cordis