comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
excessus penam xxͣx. librarum auri sedis
ur̃e prefectis imponimꝰ si quis contra hecsa¬
luberrima constituta ausutemeratio ueni¬
re temptauerit Cofinum uͦ decem librarũ
auri dispenclo se nosut eẽ feriencium si
inhibitas p̃lumpserit ȩxeqim inssiores In
illa quoq parte fessis clementia nĩa se
porrigit ut si pensionem huiꝰtitili siliqua¬
tario p̃estat monopoliũ quoq negociator
exerceat. Si li siliquarius hunc titulum ne¬
gociatorib udicat abrogandum nullã
abeis exigat pensionem qr satis absurdũ
ẽ ut affuigatur dampnis qui cõmoda nõ
habet actionis. In aurariis deniq priscus
ordo seruetur ⁊ ad eos tantũ functio ip̃a
respiciat quos huic titulo seruire uoluit
antiquitatis auctoritas. Quaꝑꝑbenefici¬
a nr̃a erga negotiatores qui nostristitu¬
lis necessarii compbantur om̃imodis fa¬
cite custodiri. Nlegenus hominũ quod uunt
lucris ad necem possit ꝑuenire dispendiis:

Expanded text:
excessus, poenam triginta librarum auri sedis excessus, poenam triginta librarum auri sedis vestrae praefectis imponimus, si quis contra haec saluberrima constituta ausu temerario venire temptaverit. officium vero decem librarum auri dispendio se noverit esse feriendum, inhibitas praesumpserit exsequi iussiones. In illa quoque parte fessis clementia nostra se porrigit, ut, si pensionem huius tituli siliquatario praestat, monopolium quoque negotiator exerceat. si vero siliquatarius hunc titulum negotiatoribus iudicat abrogandum, nullam ab eis exigat pensionem, quia satis absurdum est, ut affligatur damnis, qui commoda non habet actionis. In aurariis denique priscus ordo servetur et ad eos tantum functio ipsa respiciat, quos huic titulo servire voluit antiquitatis auctoritas. quapropter beneficia nostra erga negotiatores, qui vestris titulis necessarii comprobantur, omnimodis facite custodiri, ne genus hominum, quod vivit lucris, ad necem possit pervenire dispendiis. XXVII.
Abbreviated transcription (Latin):
diis delectamur iniustis nec ad a.¬
nimũ nr̃e pietatis ꝑueniunt q̃ probitatis
gr̃a deserunt᷑. Res .p. si quidem iure semꝑ
equitatis augetur. ⁊ cum temꝑantia dibi¬
gitur uelociter ꝓfutura succedunt. Atq
ideo illustrem magnificentiã tuã negoci¬
atoꝵ apuliesiue calabrie supplicatione per¬
motiduximus iunstruendam ⁊ frum̃taque
ꝑ supradictos negociatores publico com¬
parantur. siiterum ab eisdem int̾ pretii no¬
mine solidoꝵ quantitas exigatiusiam
si coemptam speciem expensis publicis ne¬
cessariam ñ habetis. ab officio ur̃o susce¬
pta modiatio fidelit̃ distrahatur. Euen¬
tum rei ratio fiscalis habitura ẽ que miꝰ¬
te uidetur imposuisse quod respuit. Ni¬
mis eñuniquum ẽ ut ille patiatur dispẽ¬
diura. quu imꝑium fecit alienũ. Pari cõ¬
ditione censentes desextario quoq quẽ
negociator eiꝰꝑuincie udetur inferre ne
quis audeat dampnata semꝑp̾cia ꝓter¬
uus exigere. Et ut ualidius retundamꝰ

Expanded text:
diis delectamur iniustis nec ad animum nostrae pietatis perveniunt quae probitatis gratia deseruntur. res publica siquidem iure semper aequitatis augetur, et cum temperantia diligitur, velociter profutura succedunt. Atque ideo illustrem magnificentiam tuam, negotiatorum Apuliae sive Calabriae supplicatione permoti, duximus instruendam, ut frumenta, quae per supra dictos negotiatores publico comparantur, non iterum ab eisdem interpretii nomine solidorum quantitas exigatur. nam si coemptam speciem expensis publicis necessariam non habetis, ab officio vestro suscepta modiatio fideliter distrahatur: eventum rei ratio fiscalis habitura, quae iniuste videtur imposuisse quod respuit. nimis enim iniquum est, ut ille patiatur dispendium, qui imperium fecit alienum. Pari condicione censentes de sextario quoque, quem negotiator eius provinciae videtur inferre, ne quis audeat damnata semper pretia protervus exigere. et ut validius retundamus
Abbreviated transcription (Latin):
rasse: ut nec iumiũ grauetur qui emit.¬
⁊ aliquo compendio foueatur ille qui dis¬
trahit. Quaꝑꝑ libentib aniis imple¬
te q̃ uissa sunt qr uob̃ debetis in hac ꝑte
consulere inuicem: ne clum caritatem
nuntam queritis. scelestum uobis ali¬
quid potius quod absit optetis. Ne quis
gͦ uenitionẽ sibi impositam conque¬
ratur sciat lib̾tatem in crimine ñ requi¬
ri s illud boni ingenui magis ẽẽ siñ festi¬
net excedere. uendat itaq sub iusta ra¬
tione qui distrahit si consentit operat᷑
laudem suã si liscrepat nr̃m facit esse
p̃conium qñbonũ ẽ iubentis. suusticia
imponatur inuitis

Expanded text:
rasse; ut nec nimium gravetur qui emit, etrasse; ut nec nimium gravetur qui emit, et aliquo compendio foveatur ille qui distrahit. Quapropter libentibus animis implete quae jussa sunt; quia vobis debetis in hac parte consulere invicem, ne dum charitatem nimiam quaeritis, scelestum vobis aliquid potius quod absit optetis. Ne quis ergo venditionem sibi impositam conqueratur, sciat libertatem in crimine non requiri; sed illud boni ingenii magis esse, si non festinet excedere. Vendat itaque sub justa ratione, qui distrahit. Si consentit, operatur laudem suam; si discrepat, nostrum facit esse praeconium: quando bonum est jubentis, si justitia imponatur invit
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ritorii ur̃i querela competimus.
supra temꝑis necessitatẽ quoꝵ dam cunũ
suoꝵ execrabilem sustinere seuitiã dum
primo temꝑe panitii sp̾em ccemptam in
ꝓpriam redigere substantiã spectantes
caritatẽ mediocrib grauẽ ut partinsre¬
ponentib detestabilem inferant nudita¬
tem qñ homines in famis ꝑiculo consti¬
tuti rogantes offerunt quos se spoliare
posse cognoscunt. In necessitate si quidẽ
penurie p̃cii uulla contentio ẽ dum pati¬
tur quis induti ne possit aliqua tarditate
ꝑcelli. Hec gͥ uota dampnantes p̃sentes
direximꝰ portitores: ut suie in gradu. si¬
ue in aliis locis frum̃toꝵ condita potue¬
rint intienre tantũ sͥ unus quisq lñs
uel familie sue retineat. quantũ se expẽ¬
dere posse cognoscit: reliquũ ꝑilitanti¬
b uendat presentib scilicet harũ geru:¬
lis. qui ad eam rem destinatiẽẽ noscunt᷑.
moderata tam̃ precii quantitate quam
eã constiterit a suis ꝓuintialib compa¬

Expanded text:
ritorii vestri querela comperimus, supra temporis necessitatem quorumdam civium suorum exsecrabilem sustinere saevitiam, dum primo tempore panicii speciem coemptam in propriam redegere substantiam, spectantes charitatem mediocribus gravem, ut parcius reponentibus detestabilem inferant nuditatem, quando homines in famis periculo constituti rogantes offerunt quos se spoliare posse cognoscunt. In necessitate siquidem penuriae pretii nulla contentio est, dum patitur quis induci, ne possit aliqua tarditate percelli. Haec igitur vota damnantes, praesentes direximus portitores, ut sive in gradu, sive in aliis locis frumentorum condita potuerint invenire, tantum sibi unusquisque dominus, vel familiae suae retineat, quantum se expendere posse cognoscit: reliquum periclitantibus vendat, praesentibus scilicet harum gerulis, qui ad eam rem destinati esse noscuntur: moderata tamen pretii quantitate, qua eum constiterit a suis provincialibus compa
Abbreviated transcription (Latin):
morbos obtallius omens.
Asserit᷑ furtũ clitissimꝰ ẽẽ patronꝰ
Nã se gestantũ uisus ꝯseruat acutos.
At cͥtumstantes oblucta nube recõdit.
Utspoliare domos possint impune latͦnes.

Expanded text:
morbos optallius omnes Asseritur furum tutissimus esse patronus; Nam se gestanti visus conservat acutos, At circumstantes obducta nube retundit Ut spoliare domos possint impune latrones.
Abbreviated transcription (Latin):
pratis. pecorosus in pastius. inpastorib
peculiosus. S ñ amplius moror. ne silon¬
gior stilotetminus. relegentemte auptũ¬
pnus inueniat. Proinde michi tribue ue¬
nienli celeritatem: nam redeundimoram
tibi ip̃e prestabis. daturus hunic ueniam
quod breuitatem sͥ debitam paulo scru¬
pulosior epła excessit cdum totum ruris
situra sollicita tumatur. Que tam̃ submo¬
Quaꝑꝑ bonus arbiter ⁊ artifex lector nõ
paginiam que spacia describit s uillam
que spaciosa describitut. grandem ꝓmuin¬

Expanded text:
pratis, pecorosus in pascuis in pastoribus pratis, pecorosus in pascuis in pastoribus peculiosus. sed non amplius moror, ne, si longior stilo terminus, relegentem te autumnus inveniat. proinde mihi tribue veniendi celeritatem nam redeundi moram tibi ipse praestabis, daturus hinc veniam, quod brevitatem sibi debitam paulo scrupulosior epistula excessit, dum totum ruris situm sollicita rimatur; quae tamen summo. quapropter bonus arbiter et artifex lector non paginam, quae spatia describit, sed villam, quae spatiosa describitur, grandem pronun
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e qua dexter incisus. flexuosus. nemoro¬
susq. Qua leuus: patens. herbosus.equal.
Equor ab affrico uiride ꝑ littus. Quiamun¬
dam frondem porrecta: ut glareas aqua.
sic aquas umbra perfundit. Huiusmodi
colorem: aboriente par siluarum corona
continuat. Per artchoun latus: ut pela¬
go natura sic septies. A zephiro plebeus
⁊ tum ultuarius frutex ferquenterq lẽ¬
borum suꝑ labentum ponderib inflexus
Hunc circa lubrici scytporum cirriplicã¬
tur. simulq pingnes uluarum pagine
natant. salicumq glaucarum fota semꝑ
clulcib aquis amaritudo. In medio ꝓfun¬
tdi: breius iusula ubi supra molares nat᷑a¬
liter aggeratos ꝑ impactoꝵ puncta remoꝵ
naualib tritagiris meta ꝓtuberat ad quã
se iocunda ludentum naufragia collidt̃
Nam moris istie fuit semorib nrĩs agonẽ
cdiripanitanum troiane suꝑsticionis imi¬
tari. Iam uͦi ager ip̃e quamquã hoc supra
debitum: diffusus in saras. pictus in

Expanded text:
ipse, qua dexter, incisus flexuosus nemoroipse, qua dexter, incisus flexuosus nemorosusque, qua laevus, patens herbosus aequalis. aequor ab Africo viride per litus, quia in undam fronde porrecta ut glareas aqua, sic aquas umbra perfundit. huiusmodi colorem ab oriente par silvarum corona continuat. per Arctoum latus ut pelago natura, sic species. a Zephyro plebeius et tumultuarius frutex frequenterque lemborum superlabentum ponderibus inflexus; hunc circa lubrici scirporum cirri plicantur simulque pingues ulvarum paginae natant salicumque glaucarum fota semper dulcibus aquis amaritudo. in medio profundi brevis insula, ubi supra molares naturaliter aggeratos per impactorum puncta remorum navalibus trita gyris meta protuberat, ad quam se iucunda ludentum naufragia collidunt nam moris istic fuit senioribus nostris agonem Drepanitanum Troianae superstitionis imitari. iam vero ager ipse, quamquam hoc supra debitum, diffusus in silvis pictus in
Abbreviated transcription (Latin):
spectoris madibilis. ita limi bibulipin¬
guedo coalescit. ambientib sese fontibus
algidis. littorib algosis. Attam̃ pelagi
mobilis campus. cymbulis late sequat᷑
pernagabilib. si flabra posuere. Siturbo
austrinus insorduit inmane turgescit:
lta ut arboꝵ comis que margini insisturit
suꝑiecte asperginis fragor impluat. Ipse
autem scd̃m mensuras quas ferunt nau¬
ticas: in decem ⁊ septem stadia procedit flu¬
iuo intratue. qui salebratim saxoꝵ obicibus
afractus spumoso canescit impulsu. Et nec
longum scopulls p̃cipitib exempt̾is la cu
conlitur quem forfuat an incurrat an fa¬
ciat: pretetit certe. coactus ꝑcola subterra¬
nea deliquari son ut fluctib s ut piscib
pauperaretut. Qui repulsi in gurgitem
pigriorem: carnes tubras albis abdomun¬
u extenduit staislis nec tedire ualentib¬
nec gtire pmislis: quemdam iuuum ⁊ circũ¬
laticium carcerem corpulentia facit. Lacus

Expanded text:
spectoris inadibilis: ita limi bibuli pinspectoris inadibilis: ita limi bibuli pinguedo coalescit ambientibus sese fontibus algidis, litoribus algosis. attamen pelagi mobilia campus cumbulis late secatur pervagabilibus, si flabra posuere; si turbo austrinus insorduit, immane turgescit, ita ut arborum comis, quae margini insistunt, superiectae asperginis fragor impluat. ipse autem secundum mensuras quas ferunt nauticas in decem et septem stadia procedit, fluvio intratus, qui salebratim saxorum obicibus affractus spumoso canescit impulsu et nec longum scopulis praecipitibus exemptus lacu conditur; quem fors fuat an incurrat an faciat, praeterit certe, coactus per cola subterranea deliquari, non ut fluctibus, sed ut piscibus pauperaretur; qui repulsi in gurgitem pigriorem carnes rubras albis abdominibus extendunt: ita illis nec redire valentibnec exire permissis quendam vivum et eircumlaticium carcerem corpulentia facit. lacus
Abbreviated transcription (Latin):
septiforiis atmentalem camenã quã
sepe nocturnis carminum certaminibus
in somnes nr̃oꝵ montiura titiri exercent.
inter greges tintubulatos perdepasta bu¬
ceta reboantes. Que tamenuatia uocum
cantuumq modulamina: ꝓfuncdius cõ-¬
fouendo. soporituo lenociiabunt᷑. Portici¬
b egresso. si portum littoris petas: in area
Ingentes tilie due conexis fronlib fomi¬
tib abiunctis: unam umbram ñ una ra
dice conficiunt. In cuius opacitate. cum
me m̃s hecdicus illustrat: pile incamus.
S hoc eo usq donec arboꝵ imago contracti¬
or intra spacium ramoꝵ recussa cohibeat᷑.
atq illic aleatorium lassis. consumpto
spheristorio faciat. S qr tibi sicut edifici¬
um solui sic lacum debeo: quod restatag¬
nosce. Lacus in eurum defluus meat. esꝰ¬
q atenis fundamenta impressa domicilii.
uentis motantib. estuans humectat al¬
liuuo. Is quidem sane cirea principia sui
solo palustri uoraginosus ⁊ uestigio in¬

Expanded text:
septiforis armentalem Camenam, quam septiforis armentalem Camenam, quam saepe nocturnis carminum certaminibus insomnes nostrorum montium Tityri exercent, inter greges tinnibulatos per depasta buceta reboantes. quae tamen varia vocum cantuumque modulamina profundius confovendo sopori tuo lenocinabuntur. porticibus egresso, si portum litoris petas, in area ingentes tiliae duae conexis frondibus, fomitibus abiunctis unam umbram dice conficiunt. in cuius opacitate, cum me meus Ecdicius inlustrat, pilae vacamus, sed hoc eo usque, donec arborum imago contractior intra spatium ramorum recussa cohibeatur atque illic aleatorium lassis consumpto sphaeristerio faciat. sed quia tibi, sicut aedificium solvi, sic lacum debeo, quod restat agnosce. lacus in Eurum defluus meat, eiusque harenis fundamenta impressa domicilii ventis motantibus aestuans umectat alluvio. is quidem sane circa principia sui solo palustri voraginosus et vestigio in
Abbreviated transcription (Latin):
extendat. aut signis ꝑcerta interualla:
dispositis. tractus fumum librentur ha¬
mati. scilicet ut nocturnis ꝑlacum excur¬
sib rapacissimi salares in consangii¬
neas agantur insiclias. Quid enim hic
congruentius clixerim. cum piscis pisce de¬
cipitur: Edulibus t̃minatis: excipiet te di¬
uersorium. qr mmumme estuosum maxĩe
estiuum. Nam ꝑ hoc quod in aquilonem
solum patescit. habet cliem. ñ habet solẽ.
intiecto consistorio ꝑangusto: ubi somno¬
lentie cubicularioꝵ dormittandi potius
quam dormiendi locus ẽ. Hic iam quam
uolupe aurib insonare cicadas meridie
concrepantes. rhanas crepustulo incom¬
bante blatterantes. cignos att anxeres
concubia nocte clangentes. intempesta
gallos gallinatios concinentes. oscines cor¬
uos uoce triplicata puniceam surgentis
aurore facem consalutantes. diluculo aũ
philomenam inter frutices sibilantem.
prognem inter asseres mniurientem.
Cui concentui licebit ad ringas fistule

Expanded text:
extendat aut signis per certa intervalla extendat aut signis per certa intervalla dispositis tractus fumum librentur hamati, scilicet ut nocturnis per lacum excursibus rapacissimi salares in consanguineas agantur insidias: quid enim hinc congruentius dixerim, cum piscis pisce decipitur? edulibus terminatis excipiet te deversorium, quia minime aestuosum, maxime aestivum; nam per hoc, quod in Aquilonem solum patescit, habet diem, non habet solem, interiecto consistorio perangusto, ubi somnulentiae cubiculariorum dormitandi potius quam dormiendi locus est. hic iam quam volupe auribus insonare cicadas meridie concrepantes, ranas crepusculo incumbente blaterantes, cygnos atque anseres concubia nocte clangentes, intempesta gallos gallinacios concinentes, oscines corvos voce triplicata puniceam surgentis Aurorae facem consalutantes, diluculo autem Philomelam inter frutices sibilantem, Prognen inter asseres minurrientem! cui concentui licebit adiungas fistulae
Abbreviated transcription (Latin):
S quid hec tibi quem nunc ad focum mi¬
name inuito: Quin potiuis ad tetempꝰq
pertinentia loquar. Ex hoc tricdimo fit in
dietam siue cenatiinculam transitus
cui fere totus lacus. queq tota lacui pa¬
tet. In hac stipadium ⁊ intens abacus. In
quoꝵ aream siue suggestum a subiecta
porticu sensum ñ breuitatis angustatis¬
q gradib ascenditur. Quo loci recumbẽs.
si quid inter edenclum uacas. prospitiẽ¬
tli uoluptatib occuparis. Iam si tibi ex
illo conclamatissimo fontium decocta
referatur udebis incalicib repente
ꝑfusis niualium maculas ⁊ frusta ne¬
bularum ⁊ illam lucem lubricam pop̾u¬
loꝵ quadam quasi pinguidine subiti al¬
goris hebetatani tum respondentes pocu¬
lis potiones. quarũ rigentes cyathi siti¬
culoso cuiq ne clicam tibi granditer ab¬
stermio metuerentur. Hinc iam spectabis
ut ꝓmoueat alnum piscator in pelagꝰ
aut stataria retia suberinis cortitib

Expanded text:
sed quid haec tibi, quem nunc ad focum mised quid haec tibi, quem nunc ad focum minime invito? quin potius ad te tempusque pertinentia loquar, ex hoc triclinio fit in aetam sive cenatiunculam transitus, cui fere totus lacus quaeque tota Iacui patet, in hac stibadium et nitens abacus, in quorum aream sive suggestum a subiecta porticu sensim non1 breviatis angustatisque gradibus ascenditur. quo loci recumbens, si quid inter edendum vacas, prospiciendi voluptatibus occuparis. iam si tibi ex illo conclamatissimo fontium decocta referatur, videbis in calicibus repente perfusis nivalium maculas et frusta nebularum et illam lucem lubricam poculorum quadam quasi pinguedine subiti algoris hebetatam. tum respondentes poculis potiones, quarum rigentes cyathi siticuloso cuique, ne dicam tibi granditer abstemio, metuerentur. hinc iam spectabis ut promoveat alnum piscator in pelagus, ut stataria retia suberinis corticibus
Abbreviated transcription (Latin):
popłs cum fabulatur: ita sonitu pressꝰ
alieno. ridiculum affectat publicus ser¬
mo secretum. Hinc egressus: frons
triclinii matronalis offertur. cui con¬
tinuatur uicinante textrino. cella pe¬
naria disctiminata tantum pariete
castrensi. Ab ortu lacura porticuis intu¬
etur. magis rotundatis furta collirũs:
quam colump nis iniudio sa monu¬
bilib. Aparte uestibuli. longitudo tecta
intrinsecus patet mediis ñ interpellata
parietib. que qr s̃ nich ip̃a prospectat.
⁊ si ñ hypodromus: saltim criptoporticꝰ
meo michi iure uocitabitur. Hec tamen
aliquid spatio suo mextimo de ambula¬
cricapite defrudans. efficit membrum
bene frigidum ubi publico lectisternio
extructo. cllentiatum sen mutricũ loqua¬
cissimus chorus receptui caiit. cum ego
meiq dormitorium cubiculum petieri¬
mus. aAcryptoporticu in hiema le triclini¬
um uenitur quod arcuatili camino sepeig¬
nis animatus. pulla fuligine uiuͤent.

Expanded text:
populus confabulatur; ita sonitu pressus populus confabulatur; ita sonitu pressus alieno ridiculum adfectat publicus sermo secretum, hinc egressis frons triclinii matronalis offertur, cui continuatur vicinante textrino cella penaria discriminata tantum pariete castrensi. ab ortu lacum porticus intuetur, magis rotundatis fulta coluriis 1 quam columnis invidiosa monobilibus. a parte vestibuli longitudo tecta intrinsecus patet mediis non interpellata parietibus, quae, quia nihil ipsa prospectat, etsi non hypodromus, saltim cryptoporticus meo mihi iure vocitabitur. haec tamen aliquid spatio suo in extimo deambulacri capite defrudans efficit membrum bene frigidum, ubi publico lectisternio exstructo clientularum sive nutricum loquacissimus chorus receptui canit cum ego meique dormitorium cubiculum petierimus. a cryptoporticu in hiemale triclinium venitur, quod arcuatili camino saepe ignis animatus pulla fuligine infecit,
Abbreviated transcription (Latin):
habent tam̃ tuguria seu mapalia mea
ciuicum frigus. Quin potius quid ha¬
beamus quam quid ñ habeamus: aus¬
culta. Hiuc basilice appendex piscina fo¬
rinsecus. seit si grecari maius baptiste¬
rium ab orientẽ complectitur: qd̵ iuginti
cintiter medioꝵ miba capit. Huo elutis
e calore uenientib. triplex medii parietis
aditus. perarcuata interualla reseratur.
slec pile sunt meclie. s columne quas ar¬
chitecti peritiores edificioꝵ puipilras
ñcupauere. In hanc ergo piscinam fluui¬
um desuꝑcilio montis elicitum. canali¬
b q circumactis ꝑ exteriora natatoric late.¬
ra curuatum. sex fistule ꝓminentes leoñ
simulatis capitib effundunt. que tem̃e
ingressis ueras dentium crates. meros
ocłoꝵ furores. certas ceriuicum iubas
unaginabuntur. Hic si clũn seu domes¬
tica seu hospitalis turba circuanstet qr
p̃strepitu caduci fluminis. mutue uocũ
uices minus intelliguntur in aurẽ sibi

Expanded text:
habent tamen tuguria seu mapalia mea habent tamen tuguria seu mapalia mea civicum frigus, quin potius quid habeamus quam quid non habeamus ausculta. huic basilicae appendix piscina forinsecus seu, si graecari mavis, baptisterium ab oriente conectitur, quod viginti circiter modiorum milia capit, huc elutis e calore venientibus triplex medii parietis aditus per arcuata intervalla reseratur. nec pilae sunt mediae sed columnae, quas architecti peritiores aedificiorum purpuras nuncupavere. in hanc ergo piscinam fluvium de supercilio montis elicitum canalibusque circumactis per exteriora natatoriae latera curvatum sex fistulae prominentes leonum simulatis capitibus effundunt, quae temere ingressis veras dentium crates, meros oculorum furores, certas cervicum iubas imaginabuntur. hic si dominum seu domestica seu hospitalis turba circumstet, quia prae strepitu caduci fluminis mutuae vocum vices minus intelleguntur, in aurem sibi
Abbreviated transcription (Latin):
rum corpoꝵ pulchrituduiem turpis p̃¬
stat hystoria. que sicut ornat artem: sic
deuenustat artificem. Absunt ricliculi
uestitu ⁊ uulpib hystriones. pigmentis
multi colorib. pbilistioniꝰ supellectilem
mentientes. Absunt lubrici tortuo siq
pugillatu ⁊ nexib palestrite quorum.
etiam uiuentum luctas. si inuoluant᷑
obscenius. casta confestim gimmasiar¬
choꝵ uirga dissoluit. Quid plura: su¬
chil illis paginus impressum reperiet.
quod ñ uidisset sit sanctius. Panci tñ
uersituli lectorem aduenticium remo¬
rabuntur. nunume inpbo temꝑam̃to.
qr eos nec relegisse desiderio ẽ nec ꝑlegisse
fasticlio. Ian si marmora inquiras. ñ il¬
lic quidem pharos. charistos. ꝓconissos.
phriges. numide spartiate rupium ua¬
riatarum posuere crustas. neq per sco¬
pulos ethiopicos. ⁊ abrupta purpurea
genuino fucata conchilio: sparsum mͥ
saxa furfurem mentiuntur. S ⁊ si nullo
peregrinarum cartium rigore ditamur.

Expanded text:
rum corporum pulchritudinem turpis prrum corporum pulchritudinem turpis prostat historia, quae sicut ornat artem, sic devenustat artificem, absunt ridiculi vestitu et vultibus histriones pigmentis multi-coloribus Philistionis supellectilem mentientes, absunt lubrici tortuosique pugilatu et nexibus palaestritae, quorum etiam viventum luctas, si involvantur obscenius, casta confestim gymnasiarchorum virga dissolvit. quid plura? nihil illis paginis impressum reperietur quod non vidisse sit sanctius, pauci tamen versiculi lectorem adventicium remorabuntur minime improbo temperamento, quia eos nec relegisse desiderio est nec perlegisse fastidio, iam si marmora inquiras, non illic quidem Paros Carystos Proconnesos, Phryges Numidae Spartiatae rupium variatarum posuere crustas, neque per scopulos Aethiopicos et abrupta purpurea genuino fucata conchylio sparsum mihi saxa furfurem mentiuntur. sed etsi nullo peregrinarum cautium rigore ditamur,
Abbreviated transcription (Latin):
excepto solii capacis emiciclio ubi ⁊ ius un¬
de feruentis ꝑparietem foraminatũ. fle¬
xilis plunbi meatib implicita singulta.
Inter conclaue successum: soliclus clies.
⁊ hec abundantia lucis incluse: ut uere¬
cundos quos q compellat aliqiud se plꝰ
putare qͣm nudos. Hinc frigidaria dila¬
tatur. que piscinas publicis oꝑibus ex¬
structas ñ impudenter emularetur.¬
.u
primum tecti apice inconum cacumi¬
nato. cum ab angulis quadrifariam cõ¬
currentia dorsa cristarum tegulis inter¬
lacentib imbricarentur: ip̃a uero conue¬
mentib mensuris exac̃tissima spaciosi¬
tate quadratur ita ut ministerioꝵ sese
ũ impediente famulatu. tot possit reciꝑe
sellas: quot solet simma ꝑsonas. Fenestraᷤ
eregione conditor binas confinio cam̾e
pendentes admouit: ut suspitientium ui¬
sui fabrefactum lacunat aperiret. Interi¬
or parietum facies solo leuigati cementi
candore contentaẽ. Non hic ꝑ nudam picto¬

Expanded text:
excepto solii capacis hemicyclio, ubi et vis unexcepto solii capacis hemicyclio, ubi et vis undae ferventis per parietem foraminatum flexilis plumbi meatibus implicita singultat. intra conclave succensum solidus dies et haec abundantia lucis inclusae ut verecundos quosque compellat aliquid se plus putare quam nudos. hinc frigidaria dilatatur, quae piscinas publicis operibus exstructas non impudenter aemularetur. primum tecti apice in conum cacuminato, cum ab angulis quadrifariam concurrentia dorsa cristarum tegnlis interiacentibus imbricarentur ipsa vero convenientibus mensuris exactissima spatiositate quadratur, ita ut ministeriorum sese non impediente famulatu tot possit recipere sellas quot solet sigma personas, fenestras e regione conditor binas confinio camerae pendentis admovit, ut suspicientum visui fabrefactum lacunar aperiret, interior parietum facies solo levigati caementi candore contenta est. non hic per nudam picto
Abbreviated transcription (Latin):
tubermo nr̃o auenter insertus. fallis
clementissimo recessu in clementiam cani¬
cularem: Sane si placet quis sit agrun
quem uocaris situs: accipe. Auitati sumus
Nom̃ hoc predio. Quod qruxoriũ patrio
m dulcius. Hec mͥcum meis presule deo.
nisi quid tu fascinum uerere concorlia
Mons ab occasu quãquam terrenus ar¬
duus tam̃ inferiores sibi colles tanqͣm
gemino fomite effundit quatuor a se cir¬
citer iugerum latitudine abductos. Sed
donec domnicilio competens uestibuli cam¬
pus aꝑitur mediam uallem rectis tracti¬
b ꝓsecuntur latera cliuoꝵ usq in margi¬
nem uille que inboream austrumq con¬
uersis frontib tenditur. Halneum ab af¬
frico radicib nemorose tupis adherescit.
⁊ sicelua ꝑugum silua truncetur in ora
fornatis lapsu uelut spontaneo. decidius
struib impingitur. Hinc aquarum sir¬
git cella coctilium que consequenti im¬
guentarie sparii parilitate conquadrat.

Expanded text:
tubernio nostro aventer insertus fallis tubernio nostro aventer insertus fallis clementissimo recessu inclementiam canicularem? sane si placitum, quis sit agri in quem vocans situs accipe. Avitaci sumus: nomen hoc praedio, quod, quia uxorium, patrio mihi dulcius: haec mihi cum meis praesule deo, nisi quid tu fascinum verere, concordia, mons ab occasu, quamquam terrenus, arduus tamen inferiores sibi colles tamquam gemino fomite effundit, quattuor a se circiter iugerum latitudine abductos. sed donec domicilio competens vestibuli campus aperitur, mediam vallem rectis tractibus prosequuntur latera clivorum usque in marginem villae, quae in Borean Austrumque conversis frontibus tenditur. balineum ab Africo radicibus nemorosae rupis adhaerescit, et si caedua per iugum silva truncetur, in ora fornacis lapsu velut spontaneo deciduis struibus impingitur. hinc aquarum surgit cella coctilium, quae consequenti unguentariae spatii parilitate conquadrat
Abbreviated transcription (Latin):
michi potius queri suppetat. te
nunc uebe retineri. Iam uer decedit esta¬
ti. ⁊ ꝑlineas sol altatus extremas. inaxẽ
tititum racho ꝑegrinante porrigitur.
Hic quid de regionis nr̃e clumate loquar.
cinus spacia diuinũ sic tetendit opi¬
ficium ut magis uaporib orbis occidui
lubiceremur: Quid pluta: Mundus in¬
cancliit. glacies alpina deletut ⁊ huilcis
arentium rimarum flexib terra ꝑscribi¬
tur. E qualet glatea inuadis. limus in
ripio. pulius in campis. aqua ip̃a que¬
cumq ꝑpetuo labenł tractu cunctante
languestit. Iam ñ solum calet unda: sed co¬
quitur. Et nune lum in carbaso sudat u¬
nus alcer iuni bom bise tu endromidatus ex¬
terius. intruisetus fasceatus: insuꝑ ⁊ conca¬
ua inuincipii camerini sede compressus.
discipulis ñ estu minus quamtimore pal¬
lentib: exponere oscitabunclus ordiris. Sa¬
mia michi mater fuit. Quin tumage si
quid tͥ salubre corddi raptim subduceris.
anhelantib angustiis ciuitatis.⁊ con¬

Expanded text:
mihi potius queri suppetat te nunc urbe retineri, iam ver decedit aestati et per lineas sol altatus extremas in axem Scythicum radio peregrinante porrigitur, hic quid de regionis nostrae climate loquar? cuius spatia divinum sic tetendit opificium ut magis vaporibus orbis occidui subiceremur. quid plura? mundus incanduit: glacies Alpina deletur et hiulcis arentium rimarum flexibus terra perscribitur; squalet glarea in vadis, limus in ripis, pulvis in campis; aqua ipsa quaecumque perpetuo labens tractu cunctante languescit; iam non solum calet unda sed coquitur. et nunc, dum in carbaso sudat unus, alter in bombyce, tu endromidatus exterius, intrinsecus fasceatus, insuper et concava municipis Amerini sede compressus discipulis non aestu minus quam timore pallentibus exponere oscitabundus ordiris: Samia mihi mater fuit. quin tu mage,si quid tibi salubre cordi, raptim subduceris anhelantibus angustiis civitatis et con
Abbreviated transcription (Latin):
lere quãꝑsepudore torqueri. Lbera metu
desꝑationem suã. libera confidentiã meã.
⁊ pietatis pat̾ne necessitatẽ si bene int̃¬
pretor. ce quoq absolue qui conficeris
occulto qd̃ filius publico merore confi¬
citur: cui fecisse me constat plurimũ
imurie. si tutam̃ nel parur feceris. qͣ
celte ut spero si facies: nͥ scopulis durior
luras. aut ad amantib rigidior ꝑseue.¬
ras insecabilib. Ergo si de morib tuis
deq amiciciis iuste meliora p̾sumo. ex¬
eusato ꝓpitius indulge. quẽ reconciltãs
fore fidelem constant̃ in posterum spon¬
deo quoq uelocĩt̃ culpa soluto ego bene¬
ficioligor magnoꝑe deposcens. ñi ignos¬
cas modo. uerũ ut ⁊ ꝓtimis ⁊ reũtentem
si domo solum s ⁊ pͥectore admittas. Ds̃
magne quã letus orietur tͥ dles. mͥ nũ¬
tius. animus illi: cũ pat̾ius pedib affu¬
sus. ex illo ore leso. ore terribili. conui

Expanded text:
lore quam per se pudore torqueri. libera metu lore quam per se pudore torqueri. libera metu desperationem suam, libera confidentiam meam et, pietatis paternae necessitatem si bene interpretor, te quoque absolve, qui conficeris occulto, quod filius publico maerore conficitur. cui fecisse me constat plurimum iniuriae, si tu tamen vel parum feceris, quam certe, ut spero, non facies, nisi scopulis durior duras aut adamantibus rigidior perseveras insecabilibus. ergo si de moribus tuis deque amicitiis iuste meliora praesumo, excusato propitius indulge, quem reconcilians fore fidelem constanter in posterum spondeo, quoque velociter culpa soluto ego beneficio ligor, magnopere deposcens, non ut ignoscas modo verum ut et protinus, et revertentem non domo solum sed et pectore admittas. deus magne, quam laetus orietur tibi dies, mihi nuntius, animus illi, cum paternis pedibus affusus ex illo ore laeso, ore terribili, dum co
Abbreviated transcription (Latin):
monũ copraimpletus. ante nc̃ rerum
ñ reliquisti cur uenenato morsu secere
Atq ideote in posterũ consuli utilitas au¬
diri uoluptas: legi auctoritas erit. ual.
tuus. unmo cõmunis ad mecuc᷑¬
rit. qlute relicto deliquisse se meret. o¬
brutus penitendi pudore transfugii.
gitur audito culpe tenore corripui le¬
titabundum uerbis amaris. uultu:
minati. Et mea quidem uoce s iuce tua
dignũ abdicatione crure. culleo clamãs
ceteris q suppliciis parricidalib. Ad hec
ille confusus ireubiit. nil impudendi
excusatione dep̃catus errorem. S ad c̃¬
cta conuinctian cũ redarguerẽ uerecũ¬
die iunxit comites lacrunas ita ꝓfluaᷤ
ubertimq manantes: ut secuture correp¬
tionis fidem fecerint. Rogo gͦ sisclemẽs
inse seuero: ⁊ dm̃ sequens ñ habeas te iu¬
dice reum. se ꝓfitente dampnabilem.
quẽ si mandita genera penarũ iubeas
inexorat᷑ exciꝑe ñ potest amplus ꝑtedo¬

Expanded text:
monum copia impletus ante, nunc rerum monum copia impletus ante, nunc rerum n reliquisti, cur venenato morsu secere. atque ideo te in posterum consuli utilitas, audiri voluptas, legi auctoritas erit. vale. tuus, immo communis ad me cucurrit, qui te relicto deliquisse se maeret, obrutus paenitendi pudore transfugii. igitur audito culpae tenore corripui latitabundum verbis amaris vultu minaci et mea quidem voce sed vice tua dignum abdicatione cruce culleo clamans ceterisque suppliciis parricidalibus. ad haec ille confusus inrubuit, nil impudenti excusatione deprecatus errorem, sed ad cuncta convictum cum redarguerem, verecundiae iunxit comites lacrimas ita profluas ubertimque manantes, ut secuturae correctioni fidem fecerint. rogo ergo sis clemens in se severo et deum sequens non habeas te iudice reum se profitente damnabilem; quem si inaudita genera poenarum iubeas inexoratus excipere, non potest amplius per te do
Abbreviated transcription (Latin):
paruam ab historia petere fixum qr ꝑ ho¬
mines clericalis officii temerarie ñr̃a. ia¬
ctant̃ aliena p̃terita infructuose. p̃senti¬
a semiplene turpit falsa ꝑiculose uera
dñr. Est enĩ huusmodi thema uelopus.
in quo bonoꝵ sifacias mentionẽ modica
gr̃a paratur. si notabilium maxina offen¬
sa. sic se ille ꝓtinus dictioni color odorq
satyritus admiscet. Ilicet scriptio histori¬
ca uidetur ordine a nr̃o multũ abhorre¬
re cuiꝰ inchoatio inuidia. continratio la¬
bor finis ẽ odiuim. S tc̃ ista ꝓueniunt
cłicis si aliquid dictetur auctorib. qui
colubrinis oblatratoꝵ molarib fixi si
quid simplicit̃ edamus insani siquid
exacte p̃sumptiosii uocami. aAt si tu ipse
tui datumẽ saltib głie p̾tetite posse cer¬
uices uituꝑonũ seu suꝑcuitere. matĩe
istius libens ꝓuintiam sortiare. nemo
te celsius scripserit nemo antiquius.
⁊̃ siplaceat recentia loqui. qsi quidem ser¬

Expanded text:
parvam ab historia petere fixum, quia per hoparvam ab historia petere fixum, quia per homines clericalis officii temerarie nostra iactanter aliena, praeterita infructuose praesentia semiplene, turpiter falsa periculose vera dicuntur. est enim huiusmodi thema vel opus, in quo bonorum si facias mentionem, modica gratia paratur, si notabilium, maxuma offensa. sic se illi protinus dictioni color odorque satiricus admiscet. ilicet: scriptio historica videtur ordine a nostro multum abhorrere, cuius inchoatio invidia, continuatio labor, finis est odium. sed tunc ista proveniunt, clericis si aliquid dictetur auctoribus; qui colubrinis oblatratorum molaribus fixi, si quid simpliciter edamus, insani, si quid exacte, praesumptiosi vocamur. at si tu ipse, cui datum est saltibus gloriae proterere posse cervices vituperonum seu supercurrere, materiae istius libens provinciam sortiare, nemo te celsius scripserit, nemo et antiquius, etiamsi placeat recentia loqui; quandoquidem ser
Abbreviated transcription (Latin):
pessis: cui p̃ter eioquentiai singłatem
stentie ingentis magna oportunitas. Co¬
tidie namq per potentissimi consilia re¬
gis totius sollititus orb̃. ꝑiter eius nego¬
cia ⁊ iura federa. ⁊ bella. loca spatia. meri¬
ta cognoscis. Undeqiuis iustius sese adista
succinxerit qͣmille quẽ constat gentium
motus. legationũ uarietates facta ducũ.
pacta regnantũ tota deniq publicar̃rer̃
secreta didicisse. quiq prestanti positus ĩ
culmine nĩ necesse habet uł subprimere
uerum uł contumare mendaciũ Atnr̃a
longe concitio dispari cuidolori ꝑegri¬
natio noua nec usui lectio uetusta. tũ
religio ꝑfessioni ẽ humilitas appetitui.
mediocritas obscuritati. nec in p̃senti¬
b rei tantũ. quantũ in futuris speilocatũ:
Postitmo languor impedim̃to Iamq uel
sero ꝑꝑ hunc ip̃m desidia cordi equeua. Cer¬
te iam suꝑ studus nulla laus cure s ne
posthunia quidem. Precipue głam nobꝰ

Expanded text:
pessis, cui praeter eloquentiam singularem pessis, cui praeter eloquentiam singularem scientiae ingentis magna opportunitas. cotidie namque per potentissimi consilia regis totius sollicitus orbis pariter eius negotia et iura, foedera et bella. loca spatia merita cognoscis. unde quis iustius sese ad ista succinxerit, quam ille, quem constat gentium motus legationum varietates, facta ducum pacta regnantum, tota denique publicarum rerum secreta didicisse, quique praestanti positus in culmine non necesse habet vel supprimere verum vel concinnare mendacium? at nostra longe condicio dispar, quibus dolori peregrinatio nova nec usui lectio vetus, tum religio professioni est, humilitas appetitui, mediocritas obscuritati, nec in praesentibus rei tantum, quantum in futuris spei locatum, postremo languor impedimento iamque vel sero propter hunc ipsum desidia cordi; aequaeva certe iam super studiis nulla laus curae, sed ne postuma quidem. praecipue gloriam nobis
Abbreviated transcription (Latin):
magnificus hesꝑicus gẽma ami¬
coꝵ litt̃arumq nuꝑ urbe cum rediit e
tholosatium. precipere tedix̃ ut epłarũ
curar iam fininatis libris earũ cons̃¬
teremꝰ ad stilum historie. Reuerentia
sũma sumo ⁊ affectu: talem atq tantã
sententiã amplector. Idoneum quappe ꝓ¬
nuncias ad oꝑa maiora: quẽ mediocra p̾u¬
tas desererẽ debere. S quod fatendum ẽ
facilius audeo huiꝰmodi susciꝑe uidicium:
qͣm sustiꝑe consilium. Res quidem digna
qͣm tu uiberes. s ñ muus digna qͣm fac̾es.
llamq ⁊ antiquitus cũ gaius cornelius¬
tacitus. gaio plinio scd̃o paria suasisset.
ip̃e post modum qd inumxit arripuit.
Id q ab exemplo nũc me melius aggre¬
deris: qr ⁊ egoplinio. ut discipłs assurgo.
⁊ tu uetusto genere narrandi uire cor¬
nelium anteneris qui scło nr̃o sireui¬
uisceret ceq qualis in littĩs ⁊ quantꝰ
habeare conspicaret᷑: mueriꝰ tacituseẽt.
Itaq tumolem thematis missi recte ca¬

Expanded text:
magnificus Hesperius, gemma amicorum litterarumque, nuper urbe cum rediit e Tolosatium, praecipere te dixit, ut epistularum curam iam terminatis libris earum converteremus ad stilum historiae. reverentia summa, summo et affectu talem atque tantam sententiam amplector; idoneum quippe pronuntias ad opera maiora quem mediocria putas deserere debere. sed, quod fatendum est, facilius audeo huiusmodi suspicere iudicium quam suscipere consilium. res quidem digna quam tu iuberes sed non minus digna quam faceres. namque et antiquitus, cum Gaius Cornelius Gaio Secundo paria suasisset, ipse postmodum quod iniunxit arripuit, idque ab exemplo nunc melius aggrederis, quia et ego Plinio ut discipulus assurgo et tu vetusto genere narrandi iure Cornelium antevenis, qui saeculo nostro si revivisceret teque qualis in litteris et quantus habeare conspicaretur, modo verius Tacitus esset, itaque tu molem thematis missi recte ca
Abbreviated transcription (Latin):
principe gessit tribunt ⁊ notariilau¬
dabiliter dignitatẽ. Honor qui tunc
ri. S ut separes animi solent sepe e¬
ligere palcio etio ꝓuianda republi¬
ca magna fuit caritate sociatꝰ quenu¬
ẽ officio ñ irrite destinatus. Uidit intre
xit slec dubitauit eiꝰ alt̾cationib obu¬
are qui furor e nescio quo raptatꝰ mun¬

Expanded text:
principe gessit tribuni et notarii laudabiliter dignitatem: honor qui tuncri. Sed ut se pares animi solent semper eligere, patricio Aetio pro iuvanda re publica magna fuit caritate sociatus: que officio non irrite destinatus. vidit intrepxit nec dubitavit eius altercationibus obviare, qui furore nescio quo raptatus mun
Abbreviated transcription (Latin):
Hisitaq sub p̃cedenti rege gignasiis exer¬
titatus. emeritis lauclib ad palatia nr̃a
ꝑuenit. ¶Seministis eñ ⁊ adhuc uobis re¬
centium rerum memoria ministrat. qͣmo¬
deratione p̃toriano culmim locatꝰ insede¬
rit. ⁊ euectus incelsum indemagis despe
q moris ẽ elatus fauore fortune in cotͤ¬
num se magne potestatis erexit. S eqͥ¬
dum int motestie t̾minos magna cohibri
uniũsoꝵ gaudiis nr̃a compendia. erari¬
omunificus. ⁊ uste soluentib gratiosꝰ.
Sensit tunc res publica ex illo cetu ro¬
muleo innocentie uirum. qui licet se mo¬
derando głosum fecerit. hoc tam̃ maiuᷤᷤ
contulit qui bone actionis exemplũ
sequentib deteliquit. Pudet emĩeum
peccare qui laudatis uidet᷑ potuissesucce¬
dere. fuit itatput scitis militib uerentłꝰ.
ꝓuincialib mitis. dancli auidus. accipi¬
endi fastidiosus detestator criminis. a¬
matorequitatis. Quid nam fuit illi cꝰ¬

Expanded text:
Hic itaque sub praecedenti rege gymnasiis exerHic itaque sub praecedenti rege gymnasiis exercitatus, emeritis laudibus ad palatia nostra pervenit. Meministis enim, et adhuc vobis recentium rerum memoria ministratur, qua moderatione praetoriano culmini locatus insederit, et evectus in excelsum, inde magis despexque moris est, elatus favore fortunae, in cothurnum se magnae potestatis erexit; sed aequdum intra modestiae terminos magna cohibuituniversorum gaudiis nostra compendia, aerario munificus et juste solventibus gratiosus. Sensit tunc respublica ex illo coetu Romuleo innocentiae virum; qui licet se moderando gloriosum fecerit, hoc tamen majus contulit, quod bonae actionis exemplum sequentibus dereliquit. Pudet enim eum peccare, qui laudatis videtur potuisse succedere. Fuit itaque, ut scitis, militibus verendus, provincialibus mitis, dandi avidus, accipiendi fastidiosus, detestator criminis, amator aequitatis. Quidnam fuit illi di
Abbreviated transcription (Latin):
conscendit gradib dignitatum Primꝰ
enĩ ut scitis amministrationis introit᷑
comitiue priuatoꝵ mole fundatus ẽ uͥ
ñ tyronioꝵ infirmitate titubans nouita¬
tis uicio. uł innocent̃ errauit s abstinenti¬
e firmato uestigio imittando uixit exem¬
plo. qui mox deinde sacrarum largitioñ
honore suscepto. creuit conuersationis
laude quantũ ꝓfecerat clignitate. Quid
ꝓuinciis rectlitam cdisciplinã quid diũso
gñi homiñ mom̃ta iusticie infusa refera
mus Uixit tanta continentia ut equita¬
tem ⁊ institueret monitis. ⁊ doceret exẽ¬
plis. facilis eñ recti ꝑsuasor ẽ innocens
index sub cuiꝰ preduabili uersatione.
pudet mores ꝓbabiles sĩ hr̃e. Quis enim
uereat scelus cuiꝰ in suggestu gremii cõ¬
bitum dissuadet cũ legib parendum
censet inustus. ñ habet distributionis
ñ ministrat qm̃ excessus tuno sunt in for¬
midine cũ creduntur udicib displicere

Expanded text:
conscendit gradibus dignitatum. Primus conscendit gradibus dignitatum. Primus enim, ut scitis, administrationis introitus comitivae privatarum mole fundatus est: ubi non tirociniorum infirmitate titubans novitatis vitio vel innocenter erravit, sed abstinentiae firmato vestigio, imitando vixit exemplo. Qui mox deinde sacrarum largitionum honore suscepto, crevit tantum conversationis laude, quantum profecerat dignitate. Quid provinciis redditam disciplinam, quid diverso generi hominum momenta  aliimus? Vixit enim tanta continentia, ut aequitatem et institueret monitis, et doceret exemplis. Facilis enim recti persuasor est innocens judex, sub cujus praedicabili conversatione pudet mores probabiles non habere. Quis enim vereatur scelus, cujus in suggestu gremii combitum dissuadet, cum legibus parendum censet injustus. Non habet distributionis non ministrat: quoniam excessus tunc sunt in formidine, cum creduntur judicibus displicere.
Abbreviated transcription (Latin):
ptanus quidem patres consccip¬
ti coronã ur̃am diuersoꝵ fasciũ
flore depingi Optamꝰ ut libertatis genꝰ
gratam uideat tubbam senat᷑. Conuen¬
tus siquidem talium ẽ dignitasimpe¬
rantium ⁊ quicquid in uob̃ festiua gra¬
tulatione respicit᷑. nr̃is uere laudibus
applicatiu. Illud tam̃maxime desiderã¬
ter appetumus. ut collegium ur̃m ornẽt
lumina dignitatũ. qñ decenter augmẽ¬
ta patrie recflunt. qui aulica potestate cͤ¬
uerunt. Hos uiros nr̃a ꝑscrutatur inten¬
tio. his moꝵ thesauris gaudemꝰ inuentiᷤ
in quibꝰ uelut figuratis honoꝵ uultib.
clementia nr̃e serenitatis exprimiturꝰ.
Hinc ẽ quod cassiodoro illustri atq ma¬
gnifico uiro. p̃cipua in republica clari¬
tate notissimo. patriciatus delimus
ꝓ remuneratione suggestum. ut ꝑ hono¬
rem magni nominis declararenturme¬
rita seruientis. Quiñ fragili felicitate
ꝓuectus fortune ludo ad apicem fasciũ
repentis successionib euolauit. s uͥ cres¬

Expanded text:
ptamus quidem, patres conscripti, coronam vestram diversorum fascium flore depingi: optamus, ut Libertatis genius gratam videat turbam senatus. conventus siquidem talium est dignitas imperantum, et quicquid in vobis festiva gratulatione respicitur, nostris vere laudibus applicatur. Illud tamen maxime desideranter appetimus, ut collegium vestrum ornent lumina dignitatum, quando decenter augmenta patriae reddunt, qui aulica potestate creverunt. hos viros nostra perscrutatur intentio: his morum thesauris gaudemus inventis, in quibus velut figuratis honorum vultibus clementia nostrae serenitatis exprimitur. Hinc egnifico viro, praecipua in republica claritate notissimo, patriciatus dedimus pro remuneratione suggestum: ut per honorem magni nominis declarentur merita servientis. Qui non fragili felicitate provectus, fortunae ludo ad apicem fascium repentinis successionibus evolavit; sed, ut cres
Abbreviated transcription (Latin):
tis. habebis liberam potestatem: cuꝰlib
uel priuati uel publici nominisptꝰ hãc
inquretudinẽ summouentes: ubi ⁊ si qͥd
ẽẽt quolibet casu qualibet inquisitione
fortassis ambiguũ huiꝰ auctoritatis nr̃e
uidicia constat explosum. Fruere iuuan¬
te deo reb ꝓpriis: ex nr̃a quoq auctorita.¬
te solidatis. Alii eñĩ tͥ iura legituma pre¬
stiterunt: nos possessionis quietẽ ⁊ cune¬
lis serulis securam conferimꝰ furmitatẽ
S nequis forsitan tamegregie uolun¬
tatis inildus temerator existat iube¬
mus eũ qui ex hac re quolibet temꝑe. uł
fisci nomine uel priuati mouere temp¬
tauerit aliquẽm questionem daretͥ uł
ad quem ꝑtinere uolueris domũ suꝑiꝰ
designatam. poene noĩe aurs labras tͥot
⁊ Erustratum siis aufib infamatum¬
q discedere. Hunc enĩ uoluntatis sue
meretur inuenire fructum. qui aliqͥd

Expanded text:
ris, habebis liberam potestatem, cuiuslibet ris, habebis liberam potestatem, cuiuslibet vel privati vel publici nominis posthac inquietudinem summoventes: ubi et si quid esset quolibet casu, qualibet inquisitione fojudicio constat explosum. Fruere, juvante Deo, rebus propriis ex nostra quoque auctoritate solidatis. Alii enim tibi jura legitima praestiterunt, nos possessionis quietem et cunctis saeculis securam conferimus firmitatem. Sed ne quis forsitan tam egregiae voluntatis nostrae invidus temerator existat, jubemus eum qui ex hac re, quolibet tempore, vel fisci nomine, vel privati, movere tentaverit aliquam quaestionem, dare tibi, vel ad quem pertinere volueris, domum 137 superius designatam, poenae nomine auri libras centum, et frustratum suis ausibus infamatumque discedere. Hunc enim voluntatis suae meretur invenire fructum, qui aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
clignũ ẽ iieis aliena seruare qui¬
b uos oportet ꝓpria doua conferre.
Quid em de ila munficentia possis am¬
bigere qñ a nob̃ te intelligis mereri qd̃
aurls decessorib accepisti: ꝑfitem᷑ itaq
modernam principis m̃tem p̃uenisse tã¬
tum nelocissimã largitatẽ Hinc ẽ quod
diue memorie auum nr̃e clem̃tie. domũ
in castro lucullano positam obsequioꝵ
tuoꝵ sedulitate ꝓuocatum constat uolu¬
isse largiri: cuiꝰ dispositionẽ secutus patͥ¬
cius tholui postea quã illi nr̃a ẽ lib̾alita¬
te concessa prefatam domũ actu legi¬
timo intua optune uira transmisit. Qͣ¬
propt̃ serenitas nr̃a uel inchoate uolun.¬
tatis desideriũ uł tholuit plenissime do¬
nationis effectum p̾senti auctoritate
corroboramꝰ ut sepelicta domꝰ patricie
recordatioris agnelli in luculleo cas¬
tro posita cũ omnib ad seꝑtinentib.
ui tua uel heredum tuoꝵ possessione per¬
maneat ⁊ quicquid de hac facere malne¬

Expanded text:
ignum est, in eis aliena servare, quibus nos oportet propria dona conferre. Quid enim de illa munificentia possis ambigere, quando a nobis te intelligis mereri quod a nostris decessoribus accepisti? Profitemur itaque tem praevenisse tantum velocissimam largitatem. Hinc est quod divae memoriae avum nostrae clementiae domum in castro Lucullano positam, obsequiorum tuorum sedulitate provocatum, constat voluisse largiri. cuius dispositionem secutus patricius Tuluin posteaquam illi nostra est liberalitate concessa, praefatam domum actu legitimo in tua optime iura transmisit. Quapropter serenitas nostra vel inchoatae voluntatis desiderium vel Tuluin plenissimae donationis effectum praesenti auctoritate corroboramus, ut saepe dicta domus patriciae recordationis Agnelli in Lucullano castro posita cum omnibus ad se pertinentibus in tua vel heredum tuorum possessione permaneat, et quicquid de hac facere malue