comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui hoc ipsum quoq quod asalute longe esset
ignorabat. Sed inter hȩc nos gemitus cogit
quosdam nr̃i ordinis uiros intueri. qui sacerdo¬
tali officio pręditi si quid fortasse iuste exteri¬
us uel tenuiter egerint ꝓtinus subiectos despi¬
ciunt. & peccatores quosq in plebe positos dedig¬
nantur. eisq compati culpam suam confitenti¬
bus nolunt: ac uelut pharisaico more apecca¬
trice muliere tangi despiciunt. Quȩ ꝓfecto
mulier si adpharisei pedes uenisset: nimiruor
calcibus repulsa discederet. inquinari enĩ se
alieno peccato crederet. Sed quia hunc uera¬
sua iustitia non replebat. de alieno uulnere
egrotabat. Unde necesse semꝑ est ut cum pec¬
catores quosq conspicimus nosmet ipsos prius
in illoꝵ calamitate defleamus: quia fortasse
insimilibus aut lapsi sumus. aut labi possumꝰ
si lapsi non sumus. Et si censura magisterii de¬
bet semꝑ uirtutr disciplinae uitia ꝑsequi: opor¬

Expanded text:
qui hoc ipsum quoque, quod a salute longe esset, qui hoc ipsum quoque, quod a salute longe esset, ignorabat. Sed inter haec nos gemitus cogit quosdam nostri ordinis viros intueri, qui, sacerdotali officio praediti, si quid fortasse juste exterius vel tenuiter egerint, protinus subjectos despiciunt, et peccatores quosque in plebe positos dedignantur, eisque compati culpam suam confitentibus nolunt, ac, velut Pharisaei more a peccatrice muliere tangi despiciunt. Quae profecto mulier si ad Pharisaei pedes venisset, nimirum calcibus repulsa discederet. Inquinari enim se alieno peccato crederet. Sed quia hunc vera justitia non replebat, de alieno vulnere aegrotabat. Unde semper necesse est ut cum peccatores quosque conspicimus, nosmetipsos prius in illorum calamitate defleamus, quia fortasse in similibus aut lapsi sumus, aut labi possumus, si lapsi non sumus. Et si censura magisterii debet semper virtute disciplinae vitia persequi, opor
Abbreviated transcription (Latin):
tamenta. tot de se inuenit holoc austa. Conuer¬
tit aduirtutẽ numerum criminũ. ut totũ
seruiret dõ inpęnitentia. quic quid ex se dm̃
contempserat in culpa: Ded hoc pharisȩus in¬
tuens despicit. et non solum uenientẽ pecca¬
tricem mulierem sed etiã suscipientem dñm
reprehendit. dicens intrase. Hic si e̾ẽt ꝓpħa:
sciret utiq quȩ et qualis ẽet mulier quȩ tan¬
git eum. quia prccatrix est. Ecce pharisȩus
ueraciter apud se suꝑbus et fallaciter iustus
ȩgram reprehendit de ȩgritudine. medicum
de subuentione. Qui ipse quoq de elationis
uulnere ȩgrotabat. et ignorabat. Inter duos
autem ȩgros medicus ad erat. sed unus eger in
febre integrum sensum tenebat: alter uero in
febre carnis et sensum ꝑdiderat mentis. Illa
quippe flebat quod fecerat: phariseus autem
falsa iustitia elatus iuim suȩ inualitudinis ex ag¬
gerabat. In egritudine ergo et sensum ꝑdiderar.

Expanded text:
tamenta, tot de se invenit holocausta. Convertamenta, tot de se invenit holocausta. Convertit ad virtutum numerum criminum, ut totum serviret Deo in poenitentia, quidquid ex se Deum contempserat in culpa. 3. Sed hoc Pharisaeus intuens despicit, et non solum venientem peccatricem mulierem, sed etiam suscipientem Dominum reprehendit, dicens intra se: Hic, si esset propheta, sciret utique quae et qualis est mulier quae tangit eum, quia peccatrix est. Ecce Pharisaeus veraciter apud se superbus, et fallaciter justus, aegram reprehendit de aegritudine, medicum de subventione, qui ipse quoque de elationis vulnere aegrotabat, et ignorabat. Inter duos autem aegros medicus aderat; sed unus aeger in febre integrum sensum tenebat, alter vero in febre carnis et sensum perdiderat mentis. Illa quippe flebat quod fecerat; Pharisaeus autem de falsa justitia elatus, vim suae invaletudinis exaggerabat. In aegritudine ergo et sensum perdiderat,
Abbreviated transcription (Latin):
uerecundaretur foris. Quid igitur miram᷑ xi
dicam. an trahentẽ dicam: Melius trahentẽ
et suscipientem : quia nimirum ipse eam per
miscđĩam traxit intus. qui ꝑmansuetudinẽ
suscepit foris. Sed iam textum sci euangłii
ꝑcurrentes. ipsum quoq ordinem quo uene¬
rit sananda uideamus. At tulit alabastrũ
ungenti. et stans retro secus pedes iħu lacri¬
mis cępit lauare pedes cius et capillis capitis
sui tergebat. et osculabatur pedes eius. et un¬
gento ungebat. Liquet fr̃s quod illicitis ac¬
tibus prius mulier intenta. ungentum sibi ꝓ
odore suȩ carnis adhibuit. Quod ergosibi tur¬
piter exhiburrat. hoc iam dõ laudabiliter
offerebat. Oculis terrena concupierat. sed
hoc iam ꝑpenitentiam conterens flebat. Ca¬
pillos ad compositionẽ uultꝰ ex hiburrat : sed ĩa
capillis lacrimas tergebat. Ore suꝑba dixerat.
sed pedes dñi osculans hoc in redẽptoris sui ut¬
stigia figebar. Quot ergo inse habuit oblec¬

Expanded text:
verecundaretur foris. Quid ergo miramur, fraverecundaretur foris. Quid ergo miramur, fram? Suscipientem dicam, an trahentem? dicam melius, trahentem et suscipientem, quia nimirum ipse eam per misericordiam traxit intus, qui per mansuetudinem suscepit foris. Sed jam textum sancti Evangelii percurrentes, ipsum quoque ordinem quo venerit sananda, videamus. 2. Attulit alabastrum unguenti, et stans retro secus pedes Jesu, lacrymis coepit rigare pedes ejus, et capillis capitis sui tergebat, et osculabatur pedes ejus, et unguento ungebat. Liquet, fratres, quod illicitis actibus prius mulier intenta unguentum sibi pro odore suae carnis adhibuit. Quod ergo sibi turpiter exhibuerat, hoc jam Deo laudabiliter offerebat. Oculis terrena concupierat, sed hos jam per poenitentiam conterens flebat. Capillos ad compositionem vultus exhibuerat, sed jam capillis lacrymas tergebat. Ore superba dixerat, sed pedes Domini osculans, hoc in Redemptoris sui vestigia figebat. Quot ergo in se habuit oblec
Abbreviated transcription (Latin):
tia flere magis libet quã aliquid
dicere. Cuius enim uel saxcũ pectꝰ
illȩ huius peccatricis lacrimȩ ad
exemplũ pęnitendi non emolliant: Conside¬
rauit namq quid fecit. et noluit moderari
quid faceret. Suꝑ conuiuantes in gressa est:
non uissa uenit. inter ȩpulas lacrimas optulit.
Discite quo dolore ardet. quȩ flere inter epulaᷤᷤ
non erubescit. Hanc uero quã lucas pecca.x.¬
tricem mulierẽ. iohannes mariã nominat:
Illam ee orariã credimus. de qua marcus septẽ
demonia eiecta fuisse testatur. Et quid per
septem demonia. nisi uniuersa uitia designant᷑:
Quia enim septẽ diebus omẽ tempus cõprehen¬
ditur. recte septenario numero uniuersitas
figuratur. Septem ergo dȩmonia maria ha¬
buit. quar uniuersis uitiis plena fuit. Sed ecce
quia turpitudinis suȩ maculas aspexit: lauan¬
da adfontem miscdĩȩ cucurrit. conuiuantes
non erubuit. Plam quia semet ipsã grauiter
erubescebat intus. nichil ee credidit quod

Expanded text:
t quam aliquid dicere. Cujus enim vel saxeum pectus illae hujus peccatricis lacrymae ad exemplum poenitendi non emolliant? Consideravit namque quid fecit, et noluit moderari quid faceret. Super convivantes ingressa est, non jussa venit, inter epulas lacrymas obtulit. Discite quo dolore ardet, quae flere et inter epulas non erubescit. Hanc vero quam Lucas peccatricem mulierem, 1593 Joannes Mariam nominat, illam esse Mariam credimus de qua Marcus septem daemonia ejecta fuisse testatur. Et quid per septem daemonia, nisi universa vitia designantur? Quia enim septem diebus omne tempus comprehenditur, recte septenario numero universitas figuratur. Septem ergo daemonia Maria habuit, quae universis vitiis plena fuit. Sed ecce quia turpitudinis suae maculas aspexit, lavanda ad fontem misericordiae cucurrit, 1594 convivantes non erubuit. Nam quia semetipsam graviter erubescebat intus, nihil esse credidit quod
Abbreviated transcription (Latin):
qͥasi a bona actione torpescimꝰ. de ipsis do¬
nis quȩ contulit nos districtius iudicat.
Consideremꝰ ergo quid accepimꝰ. atq cum
coꝵ erogatione uigilemus. Nulla nos ab
spirituali opere terrena cura impediat.
ne si interra talentũ absconditur. talenti
dominu̾ adiracundiã ꝓuocet᷑. Liger &¬
enĩ seruus cũ iã iudex culpas examinat
talentũ de terra leuat: quia sunt pleriq
quando iã ꝑ anim aduersionẽ iudicis ad
acternũ suppliciũ trahuntur. Ante gͦ
de talenti nr̃i ponenda ratione uigilemu.
ut dũ iam iudex adferiendum immin&.
lucrum nos quod fecimus excuset:¬

Expanded text:
quia si a bona actione torpescimus, de ipsis doquia si a bona actione torpescimus, de ipsis donis quae contulit nos districtius judicat. Consideremus ergo quae accepimus, atque in eorum erogatione vigilemus. Nulla nos a spiritali opere terrena cura impediat, ne si in terra talentum absconditur, talenti dominus ad iracundiam provocetur. Piger etenim servus, cum jam culpas judex examinat, talentum de terra levat, quia sunt plerique quando jam per animadversionem judicis ad aeternum supplicium trahuntur. Ante ergo de talenti nostri ponenda ratione vigilemus, ut cum jam judex ad feriendum imminet, lucrum nos quod fecimus excuset
Abbreviated transcription (Latin):
Aius nichil horũ assecutus est. sed tamen
fortasse familiaritatis locũ apud diuitẽ
meruit: talentũ ꝓfecto familiaritatis
accepit. Si ergo nichil ei ꝓ in digentibus
loquit᷑. ꝓtalenti retentione dãpnatur.
Habens igitur intellectũ. curor omĩno
ne taceatꝰ. Habens rerũ affluentiã uigi¬
lit. ne amiscđiȩ largitate torpescat. Ha¬
bens artẽ qua regitur: magnopere stu¬
deat. ut usum atq utilitatẽ illius cum
ꝓximo partiat᷑. Habens loquendi locũ
apud diuitẽ: dãpnationẽ ꝓretento talento
timeat. si cũ ualet non apud eũ ꝓpauperib
intercȩdit. Tantũ quippe ab uno quoq
nr̃m uenturus iudex exigit. quantum
dedit. Ut ergo de talenti sui rationibus¬
redeunte dño quisq securus sit: cũ tremore
penset cotidie quid accepit. Ccer namq
iã iuxta est: ut ille qui peregre ꝓfictus ẽ
terra in qua natꝰ ẽ longe discessit. Ded ꝓ¬
fecto reuertit᷑. ut de talentis rationes ponat.

Expanded text:
Alius nihil horum assecutus est, sed tamen Alius nihil horum assecutus est, sed tamen fortasse familiaritatis locum apud divitem meruit, talentum profecto familiaritatis accepit. Si ergo nihil ei pro indigentibus loquitur, pro talenti retentione damnatur. Habens ergo intellectum curet omnino ne taccat, habens rerum affluentiam vigilet ne a misericordiae largitate torpescat, habens artem qua regitur magnopere studeat ut usum atque utilitatem illius cum proximo partiatur, habens loquendi locum apud divitem damnationem pro retento talento timeat, si, cum valet, non apud eum pro pauperibus intercedit. Tantum quippe ab unoquoque nostrum venturus judex exiget quantum dedit. Ut ergo de talenti sui rationibusredeunte Domino, quisque securus sit, cum tremore penset quotidie quid accepit. Ecce namque jam juxta est ut ille qui peregre profectus eterra in qua natus est longe discessit; sed profecto revertitur, ut de talentis rationes ponat,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ diligere in đo. & inimicũ diligere ꝓpt̃
dm̃. Quã quis quis non habet. o me bo¬
num amirtit qđ habet. Talento quod
acceperat priuatur. & iuxta dominicã
sententiã in exteriores tenebras mit tit᷑.
Per pornã quippe in ex teriores tenebras
cadit: quia ꝑculpã suã sponte in interi¬
ores tenebras cȩcidit. Illic coactus patit᷑
tenrbras ultionis. qui hic libenter sus¬
tinuit tenebras uoluptatis. Sciendum łi.¬
uero ẽ qđ nullus piger ab hac talenti ac¬
ceptione securus ẽ. Nullus namq est:
qui uera citer dicat. Talentũ minime ac¬
cepi. non est unde ponere rationẽ cogar
Talenti enĩ nomine cuilibet pauperi &ĩa
hoc ipsum reputabit᷑ qđ uel minimũ accȩ¬
Alius terrenã substantiã accepit: erogati¬
onẽ talenti deber ex rebus: Alius nec in¬
ternoꝵ intelligentiã nec rerum affluentiã
accepit. sed tamen didicit artẽ qua pascit᷑.
ipsa ars ei in talenti acceptione reputabit᷑

Expanded text:
cum diligere in Deo, et inimicum diligere propter cum diligere in Deo, et inimicum diligere propter Deum. Quam quisquis non habet omne bonum amittit quod habet, talento quod acceperat privatur, et juxta Dominicam sententiam in exteriores tenebras mittitur. Per poenam quippe in exteriores tenebras cadit, qui per culpam suam sponte in interiores tenebras cecidit; et illic coactus patitur tenebras ultionis, qui hic libenter sustinuit tenebras voluptatis. 7. Sciendum vero est quod nullus piger ab hac talenti acceptione securus est. Nullus namque est qui veraciter dicat: Talentum minime accepi, non est unde rationes ponere cogar. Talenti enim nomine cuilibet pauperi etiam hoc ipsum reputabitur, quod vel minimum acceAlius terrenam substantiam accepit, erogationem talenti debet ex rebus. Alius nec internorum intelligentiam, nec rerum affluentiam accepit, sed tamen didicit artem qua pascitur, ipsa ars ei in talenti acceptione reputatur.
Abbreviated transcription (Latin):
natur. ꝑ duo autẽ intellectus & oꝑatio
exprimitur. Plus enim habuit qui duo
adhuc uacuus fuit. Unum ergo talentũ
quod intellectum significare diximus
illi dare debuit: qui bene exteriora qͦ
acceperat ministrauit. Quod cotidie
in scã ęccła cernimus. quia pleriq dũ
bene ministrant exteriora quȩ accipi¬
unt. ꝑ adiunctã grãm ad intellectum
quoq mẏsticũ ꝑducunt᷑: ut &iã de inter¬
na intelligentia polleant. qui exteriora
fideliter administrant. Generalis &ĩa f
mox sententia subditur. qua dicitur.
Omi enĩ habenti dabitur & abundabit.
ei autẽ qui non habet & qđ uidetur ha¬
bere auferet᷑ ab eo. Habenti autẽ dabit᷑
& abundabit : quia quis quis caritatem
habet & iã dona alia ꝑcipit. quis quis ca¬
ritatẽ non habet &iam dona quȩ ꝑcepis¬
se uidet᷑ amittit. Unde necesse ẽ fr̃s mei.
ut ꝑ omne qđ agitis erga caritatis custo¬
diã uigiletis. Caritas autẽ uera ẽ: & ami¬

Expanded text:
natur, per duo autem intellectus et operatio natur, per duo autem intellectus et operatio exprimitur. Plus ergo habuit qui duo adhuc vacuus fuit. Unum ergo talentum, quod intellectum significare diximus, illi dari debuit qui bene exteriora quae acceperat ministravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum bene ministrant exteriora quae accipiunt, per adjunctam gratiam ad intellectum quoque mysticum perducuntur, ut etiam de interna intelligentia polleant qui exteriora fideliter administrant. 6. Generalis etiam mox sententia subditur, qua dicitur: Omni enim habenti dabitur, et abundabit; ei autem qui non habet, et quod videtur habere auferetur ab eo. Habenti namque dabitur, et abundabit, quia quisquis charitatem habet etiam dona alia percipit. Quisquis charitatem non habet etiam dona quae percepisse videbatur amittit. Unde necesse est, fratres mei, ut per omne quod agitis erga charitatis custodiam vigiletis. Charitas autem vera est ami
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s kmi sollicite pensate. quia cũ usuris
a uob̾ exigitur qđ audistis. In usura quippe
pecunia & ĩa non data recipitur. Cũ enĩ
hoc redditur qđ acceptũ fuerat. & iã illud
suꝑ impendit᷑ qđ accep̾tũ non ẽ. Pensate
ergo fr̃s km̃i quia de accepta hac uerbi¬
pecunia usurã soluetis. & curate ut ex eo
qđ audistis &iã alia studeatis intellige¬
re que non audistis: quatinꝰ alia ex aliis
colligentes &ia illa discatis ex uob̾ mer¬
ipsis agere.quȩ nec dum exp̃dicatoris ore¬
U.I.I didicistis. Pigrũ uero seruii qua sententia
feriat. audiamus. Tollite ab eo talentũ.
& date ei qui haber decẽ talenta. Opor¬
tunũ ualde uidebatur. ut cũ amalo
seruo unum talentũ tollit᷑: ẽi potius qui
duo quã qui quinq talenta acceperat
daretur. Iuli enim dari debuit qui minꝰ
quã qui plus habuit. Sed sicur suꝑius u.iii.
diximus ꝑ quinq talenta quinq uide¬
licet sensus id est exterioꝵ scientia desig¬

Expanded text:
rissimi, sollicite pensate, quia a vobis cum usura exigitur quod auditis. In usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Cum enim hoc redditur quod acceptum fuerat, illud etiam superimpenditur quod acceptum non est. Pensate ergo, frpecunia usuras solvetis, et curate ut ex eo quod auditis etiam alia studeatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. 5. Opportunum valde videbatur ut cum malo servo unum talentum tollitur, ei potius qui duo quam qui quinque talenta acceperat daretur. Illi enim 1466 dari debuit qui minus quam qui plus habuit. Sed, sicut superius diximus, per quinque talenta, quinque videlicet sensus, id est exteriorum scientia desig
Abbreviated transcription (Latin):
nitiosius errare: tu tamen ꝓ tuo simpli¬
ci & lucido corde hic & in futuro lucis
grã donaberis. Haec contra hẏpoeri¬
sin phariseoꝵ subdole signa querentis
specialiter dicta nos iuxta sensum mora¬
lem generaliter instituant:¬

Expanded text:
erniciosius errare, tu tamen pro tuo simplierniciosius errare, tu tamen pro tuo simplici et lucido corde et hic et in futuro, lucis gratia donaberis. Haec contra hypocrisin Pharisaeorum subdole signa quaerentium specialiter dicta, nos juxta sensum moralem generaliter instituant
Abbreviated transcription (Latin):
quae lumin est animȩ uitioꝵ caligine
fuscetur sedula discretione ꝑpende.
iuxta quod alibi precipitur. Omĩ cus¬
todia serũa t̃uum cor: qm̃ ex ipso uita
ꝓcȩdit. Si ergo corpus tuũ lucidum
fuerit non habens aliquã partẽ tene¬
brarũ. erit lucidum totũ: & sicut lu¬
cerna fulgoris illuminabit te. Totũ
corpus nr̃m omnia nr̃a opera dicit:
quia & apłs membra nr̃a nuncupat
quedã opera quae imꝓbat. & mortifican¬
da pręcipit dicens. Mortificate ergo
membra ur̃a quae sunt suꝑ terrã forni¬
cationem. immunditiã. libidinẽ. Et
cętera talia. Si igitur ipse bonũ bona
intentione patraueris non habens intua
conscientia aliquã partẽ tenebrosȩ co¬
gitationis. & iamsi contigerit aliquem
ꝓximoꝵ tua bona actione noceri. uer¬
bi grã aut de pecuna quã ate indigenꝰ
& petens acceperat facere uel pati ali¬
quid mali. aut de uerbo exhortationis
quo errantẽ corrigere uolebas forte ꝑ¬

Expanded text:
quae lumen est animae, vitiorum caligine quae lumen est animae, vitiorum caligine fuscetur, sedula discretione perpende. Juxta quod alibi praecipitur: Omni custodia serva tuum cor, quoniam ex ipso vita procedit . Si ergo corpus tuum totum lucidum fuerit, non habens aliquam partem tenebrarum, erit lucidum totum, et sicut lucerna fulgoris illuminabit te. Totum corpus nostrum omnia nostra opera dicit, quia et Apostolus membra nostra nuncupat quaedam opera, quae improbat, et mortificanda praecipit dicens: Mortificate ergo membra vestra, quae sunt super terram, fornicationem, immunditiam, libidinem , et caetera talia. Si igitur ipse bonum bona intentione patraveris, non habens in tua conscientia aliquam partem tenebrosae cogitationis, etiamsi contigerit aliquem proximorum tua bona actione noceri, verbi gratia, aut de pecunia quam a te indigens et petens acceperat, facere vel pati aliquid mali, aut de verbo exhortationis quo errantem corrigere volebas, forte p
Abbreviated transcription (Latin):
nes mundare & castigare meminerint.
Nam sequitur. Lucerna corporis tui. est¬
oculus tuus. Corpus quippe dicit opera
quat palã cunctis apparent. oculũ uero
ipsam mentis intentionẽ quȩ operaturꝰ
& cuius merito eadem opera lucis ante
nebrarum sint opera discernunt᷑: sicut
ipse consequenter exposuit dicens. Si ocu¬
lus tuus fuerit simplex. totum corpu tuũ
lucidum erit. Si autẽ nequã fuerit: &ĩã
corpus tuum tenebrosum erit. Si in quit
pura rectaq intentione quae potes age¬
rebona studurris. lucis ꝓfectosunt oꝑa
quae facis. & iamsi coram hominib inꝑ¬
fectionis aliquid habere uideantur:
qm̃ diligentibus dm̃ om̃a cooperantur
inbonum his qui scđm dñi ꝓpositũ uo¬
cati sunt sc̃i. Si autem ꝑuersa est inten¬
tio quae prȩcedit. prauum est omne opꝰ
quod sequitur: qũauis rectũ esse uĩdeatur.
Ui de ergo. ne lumen quod inte est tene¬
brȩ sint. hoc est ne ipsa cordis intentio

Expanded text:
nes mundare et castigare meminerint; nes mundare et castigare meminerint; nam sequitur: Lucerna corporis tui estoculus tuus. Corpus quippe dicit opera quae palam cunctis apparent, oculus vero ipsam mentis intentionem operatur, et de cujus merito eadem opera, lucis an nebrarum sint opera, discernuntur, sicut ipse consequenter exposuit, dicens: Si oculus tuus fuerit simplex, totum corpus tuum lucidum erit. Si autem nequam fuerit, etiam corpus tuum tenebrosum erit. Si, inquit, pura rectaque intentione quae potes agere bona studueris, lucis profecto sunt opera quae facis, etiamsi coram hominibus imperfectionis aliquid habere videantur. Quoniam diligentibus Deum, omnia cooperantur in bonum, his qui secundum propositum vocati sunt sancti. Si autem perversa est intentio quae praecedit, parvum est omne opus quod sequitur, quamvis rectum esse videatur. Vide ergo, ne lumen quod in te est tenebrae sint. Hoc est, ne ipsa cordis intentio,
Abbreviated transcription (Latin):
e se ipso dñs hec loquit᷑. osten¬
dens&esisupra dixerit nullum
generationi nequã nisi signũ
ionȩ dandũ: nequaquã tamen
lucis suȩ claritatẽ fidelib occultandã
Ipse quippe lucernã accendit. qui testã
humane naturȩ flãma sue diuinitatis
impleuit. Quã ꝓfecto lucernã nec cre¬
dentib abscondere nec modio subpone¬
re hoc est sub mensura legis in cludere
uel intra unius iudeę gentis terminos
uoluit cohibere. sed supra cand el abrũ
in quit: ut qui ingrediunt᷑ lumen uide¬
ant. Cande labrũ ęccłam dicit. Guilu¬
cernã suꝑ posuit: quia nr̃is infrontib
fidem suȩ in carnationis affixit. ut qui
ȩccłam fi deliter in gredi uoluerint. lum̃
ueritatis palam quȩant in tueri. Qua
sententia uidęoꝵ quoq ꝓceres condẽpnat.
qui signa quaerentes exterius aꝑtã luciᷤ
ianuã nolucrint intrare credendo. De¬
niq prȩcepit. ne opera tantũ modo sed
& cogitationes & ipsas &ia cordis intentio¬

Expanded text:
e seipso Dominus haec loquitur, ostendens etsi supra dixerit nullum generationi nequam nisi signum Jonae dandum, nequaquam tamen lucis suae claritatem fidelibus occultandam. Ipse quippe lucernam accendit, qui testam humanae naturae flamma suae divinitatis implevit. Quam profecto lucernam nec credentibus abscondere, nec modio supponere, hoc est sub mensura legis includere, vel intra unius Judaeae gentis terminos voluit cohibere. Sed supra candelabrum, inquit, ut qui ingrediuntur, lumen videant. Candelabrum Ecclesiam dicit, cui lucernam superposuit, quia nostris in frontibus fidem suae incarnationis affixit, ut qui Ecclesiam fideliter ingredi voluerint, lumen veritatis palam queant intueri. Qua sententia Judaeorum quoque proceres condemnat, qui signa quaerentes exterius, apertam lucis januam noluerint intrare credendo. Denique praecipit ne opera tantummodo, sed et cogitationes et ipsas etiam cordis intentio
Abbreviated transcription (Latin):
considerare nos ad mon&. ne nos
qui plus cȩteris in hoc mundo
accepisse aliquid cernimur. ab auctore
mundi grauius in de iudicem᷑. Cum enĩ
augent᷑ dona. rationes & ĩa crescunt do¬
norũ. Tanto ergo eẽ humilior atq ad
seruiendũ promptior quisq debet ex mu¬
nere: quanto se obligatiorẽ ẽe conspicit
in reddendo rationẽ. Ecce homo qui
peregre ꝓficiscit᷑ seruos suos uocat. eisq
ad negotiũ talenta partit᷑. Post multũ
uero tẽporis positurus rationẽ reuertit᷑.
bene operantes pro apportato lucro
remunerat: seruũ uero abono opere
torpentẽ dãpnat. Quis itaq iste ho .x.¬
mo est qui peregre ꝓficiscit. nisi redẽptor
nr̃ qui in ea carne quã assũpserat ab ut
in celũ: Carnis &ia locus ꝓprie terra
est. Quae quasi peregrina ducitur.
dũ ꝑ redẽptorẽ nr̃m in cęlo collocatur.
Sed homo iste peregre ꝓficiscens seruis
bona sua tradidit. quia fidelib suis
spiritualia dona concessit. Et uni qͥdẽ¬

Expanded text:
considerare nos admonet, ne nos, qui plus caeteris in hoc mundo accepisse aliquid cernimur ab auctore mundi, gravius inde judicemur. Cum enim augentur dona, rationes etiam crescunt donorum. Tanto ergo esse humilior atque ad serviendum 1464 promptior quisque debet ex munere, quanto se obligatiorem esse conspicit in reddenda ratione. Ecce homo qui peregre proficiscitur, servos suos vocat, eisque ad negotium talenta partitur. Post multum vero temporis positurus rationem revertitur, bene operantes pro apportato lucro remunerat, servum vero a bono opere torpentem damnat. Quis itaque iste homo est qui peregre proficiscitur, nisi Redemptor noster, qui in ea carne quam assumpserat abiit in coelum? Carnis enim locus proprius terra est, quae quasi ad peregrina ducitur, dum per Redemptorem nostrum in coelo collocatur. Sed homo iste peregre proficiscens servis suis bona sua tradidit, quia fidelibus suis spiritalia dona concessit. Et uni qui
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Pteto ubi non semino. & congrego
ubil non sparsi:  csi aꝑte dicat: Si iuxta
tuã sententiã & illud exquiro qđ adera¬
gandũ non dedi. quantomagis ate ex qͥ¬
ro qđ aderogandũ dedi: Oportuit ergo
te dare pecuniã meã numulariis. ut &¬
ego urniens recepissẽ unq qđ meũ ẽ cũ

Expanded text:
icit: Meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi. Ac si aperte dicat: Si juxta tuam sententiam et illud exquiro quod non dedi, quanto magis a te exquiro quod ad erogandum dedi; oportuerat ergo te dare pecuniam meam nummulariis; et ego veniens recepi
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ: At uenerandus iste pater qui le¬
gerat dixisse dnm ego inpatre & pater in
me est: sciens in hac doctrina ꝑsonarũ
eẽ distinctionẽ non naturȩ distantiã. pa¬
tris filiiq eiꝰ qui non unus sed unũ sunt
in issociabilẽ tenuit & docuit unitatẽ.
ñserens pariter in xp̃o dno nr̃o & passibi

Expanded text:
mentum. At venerandus iste Pater , qui lementum. At venerandus iste Pater , qui legerat, dixisse Dominum: Ego in Patre, et Pater in me est: Sciens in hac doctrina personarum esse distinctionem; non naturae distantiam Patris Filiique ejus, qui non unus, sed unum sunt; indissociabilem tenuit, et edocuit unitatem; asserens pariter in Christo Domino et passi
Abbreviated transcription (Latin):
aspectus. nisi eẽt eis una & in discreta sub¬
stantia: Ap̃c igit᷑ natura ds̃: natura &
homo. Inutroq uerus. inutroq ꝑfectus:
quia & humanitatẽ ueraciter sũpsit amatre.
& de patre habet naturaliter ditatẽ. Qui
sic uidet filiũ. uid& patrẽ. quia cum xp̃m
eundẽ dm̃ confitemur & hominẽ. necessa¬
rio passiones homini. dõ mirabilia depu¬
tamus. ut intelligat᷑ unigenitꝰ dĩ nec a pa¬
terna maiestate dispar.nec a materna car¬
ne dissimilis. Perhanc fidẽ lemĩ apatrib
nr̃is arriana ẽ confutata ꝑfidia. Qui
utiq arrius beati ioħis euangłio contra¬
dicens dũ uerbũ di dm̃ & apud dm̃ esse
negat: in fidelitatis sue cęcatus obscuro nec
patrẽ potuit uidere nec filiũ. Dũq facto¬
rẽ omniũ facturã ẽẽ contendit. & intẽpo¬
rali dõ temporalia conatur asscribere :
prȩsumptionis suȩ furore confusus utri¬
usq in xp̃o naturȩ salutare ꝑdidit sacra¬

Expanded text:
aspectus, nisi esset ei una et indiscreta subaspectus, nisi esset ei una et indiscreta substantia? Christus igitur natura Deus, natura et homo, in utroque verus, in utroque perfectus est: quia et humanitatem veraciter sumpsit a matre, et de Patre habet naturaliter deitatem. Qui sic videt Filium, videt et Patrem; quia cum Christum eumdem Deum confitemur et Dominum, necessario passiones homini, Deo mirabilia deputamus, ut intelligatur Unigenitus Dei nec a paterna majestate dispar, nec a materna carne dissimilis. Per hanc fidem a Patribus nostris Ariana est confutata perfidia; qui utique Arius, beati Joannis Evangelio contradicens, dum Verbum Dei Deum, et apud Deum esse negat, infidelitatis suae caecatus obscuritate, nec Patrem potuit videre, nec Filium; dumque factorem omnium facturam esse contendit, et intemporali Deo temporalia conatur ascribere, praesumptionis suae furore confusus, utriusque in Christo naturae perdidit sacra
Abbreviated transcription (Latin):
UII fluxit ecelo. Quis non aduertat in xp̃o
paternȩ aequalitatis opus. cũ uideat eũ
auctoritate dominantis terrere dȩmones.
fugare languores. oculos dare homini
necdum figuratos in homine: Cuiu aiã
uestim̃ti fimbria occulto aditumulier
egrota tangend ouelut furtiuã subripuit
sanitatẽ. Sed tãqua uere ds̃ qũt nullum
humanoꝵ peccatoꝵ poterat latere secre¬
tũ & egressã de se mox ꝓdidit medicinã.
& circũstantib turbis credentis feminȩ
meritũ publicauit. Uidet infilio maiesta¬
tẽ paternã: qui aspicit xp̃m non impetran¬
tis grã sed iubentis imptrio & paternȩ uo¬
luntatis assensu aut delectulis suis mortuoᷤ
aut de tumulis suscitantẽ. Si diuinȩ est
operationis ereasse hominẽ eiq dedisse uitã.
quo modo non diuini ẽ operis salutẽ red¬
didisse defuncto: Qui uidet inquit
me. uidet & patrẽ. Quomodo fr̃s in pa¬
tre filioq eius unus ẽẽ poterat & in discretꝰ

Expanded text:
 fluxit e coelo. Quis non advertat in Christo  fluxit e coelo. Quis non advertat in Christo paternae aequalitatis opus, cum videat cum auctoritate dominantis terrere daemones, fugare languores, oculos dare homini nec dum figuratos in homine. Cujus etiam vestimenti fimbrias occulto aditu mulier aegrota tangendo, velut furtivam subripuit sanitatem: sed tanquam verus Deus, quem nullum humanorum pectorum poterat latere secretum, et egressam de se mox prodidit medicinam, et circumstantibus turbis credentis feminae meritum publicavit. Videt in Filio majestatem paternam, qui aspicit Christum non impetrantis gratia, sed jubentis imperio, et paternae voluntatis assensu, aut de lectulis suis mortuos, aut de 248 tumulis suscitantem. Si divinae est operationis creasse hominem eique dedisse vitam, quomodo non divini operis est salutem reddidisse defuncto? Qui videt, inquit, me, videt et Patrem . Quomodo, fratres, in Patre Filioque ejus unus esse poterat et indiscretus
Abbreviated transcription (Latin):
duo & unũ sunt. cum alter uideatur in
altero. & unum uidisse sit utriusq cognitio
Nam qui patrẽ credit & confitetur ȩt̾num.
credat necesse est & filium coaeternum:¬
UI Sed iam uideamus quis iste sit aspectꝰ infilio.
quo pariter uideri asserit᷑ & pater. Uidet
sine dubio infilio patrẽ: qui credit filium
scđm in cogitabilẽ dĩtatis naturã in effabi¬
liter natum eẽ de patre. nec posse aliud hc̃
esse qui natus est quã ẽ ille qui genuit.
Uidet in xp̃o patrẽ. qui opera xp̃i non ex¬
patrẽ. qui intendit illũ sub cõmunione
paterni nominis non in geniosȩ artis indu¬
stria sed simplicis potestate prȩcepti aquas
in uina uertentẽ creaturarũ mutare natu¬
ras: ubertate & ĩa benedictionis suȩ ex esum
panẽ fecundis esurientũ morsib augmen¬
tantẽ. Multiplicando namq escas in ore
mandentiũ & panes reformando de micis:
fecit pę̧ne non esse mirabile qđ manna¬

Expanded text:
duo, et unum sunt, cum alter videatur in duo, et unum sunt, cum alter videatur in altero, et unum vidisse sit utriusque cognitionam qui Patrem credit et confitetur aeternum, credat necesse est et Filium coaeternum. Sed jam videamus quis iste sit aspectus in Filio, quo pariter videri asseritur et Pater. Videt sine dubio in Filio Patrem qui credit Filium secundum incogitabilem Deitatis naturam ineffabiliter natum esse de Patre, nec posse aliud hunc esse qui natus est quam est ille qui genuit. Videt in Christo Patrem qui opera Christi non exPatrem qui intendit illum sub communione paterni nominis, non ingeniosae artis industria, sed simplicis potestate praecepti, aquas in vina vertentem, creaturarum mutare naturas, ubertate etiam benedictionis suae exesum panem fecundis esurientium morsibus augmentantem; multiplicando namque escas in ore mandentium, et panes reformando de micis, fecit pene non esse mirabile quod manna
Abbreviated transcription (Latin):
cretũ de uirtute ꝓdisse uirtutẽ. & lumen
manasse delumine. Rursus ne uerbũ
ipsũ non substantiã ueritatis sed platiuũ
lo quentis dĩ putares eẽ sermonẽ. dicitur
filius: ut in eo illius qui pater est & con¬
sonantiã cͥẽ disceres & affectũ. Iterũ quia
lumen dicitur. neforte eum uelut radiũ
solis aut splendorẽ lucernȩ alieno putares
lucere fulgort: ait de ipsobeatus cuangłista
iohannes cui archanũ dĩ & uidere & reue¬
lare concessũ ẽ dicens. Erat lumen uerũ
Uerum lumen ait. ut sciasillũ non cuiꝰ cũq
ercaturalis deficientisq luminis ee fulgorẽ.
sed auera luce ueritatẽ cẽ quod lumen ẽ
Intantũ autẽ uerũ est lumen: ut non solu
non egeat inluminari. sed inlumin andi
habeat potestatẽ. Illuminat enĩ ut legi¬
tur omnẽ hominẽ uenientẽ in hunc mun
dũ Ait ergo xp̃e ut dictũ est. Qui me
uidet. uidet & patrẽ: Qui me in quit ui¬
det: uidet & patrẽ. Quomodo non et

Expanded text:
cretum de virtute prodisse virtutem, et lumen cretum de virtute prodisse virtutem, et lumen manasse de lumine. Rursus, ne Verbum ipsum non substantiam veritatis, sed prolatitium loquentis Dei putares esse sermonem, dicitur Filius, ut in eo illius qui Pater est et consonantiam esse disceres et affectum. Iterum quia lumen dicitur, ne forte eum velut radium solis, aut splendorem lucernae, alieno putares lucere fulgore, ait de ipso beatus Evangelista Joannes, cui arcanum Dei et videre et revelare concessum est, dicens: Erat lumen verum . Verum lumen ait, ut scias illum non cujuscunque creaturalis deficientisque luminis esse fulgorem, sed a vera luce veritatem esse, quod lumen est. In tantum autem verum est lumen, ut non solum non egeat illuminari, sed illuminandi habeat potestatem: illuminat enim, ut legitur, omnem hominem venientem in hunc mund. Ait ergo Christus, ut dictum est, Qui me videt, videt et Patrem . Qui me, inquit, videt, videt et Patrem. Quomodo non et
Abbreviated transcription (Latin):
cũ quo unũ ẽ. non potest ce̾ dũnisus.
Quid michi nunc heretice in patre et eiꝰ
filio diuersitatẽ conaris asstruere. cum
filius substantiȩ suȩ nos ẽdocens uerita¬
tẽ dixerit. ego & pater unũ sumus:
Qui & unum dicit & sumus: nec separati¬
one se diuidit. nec unione confundit.
Quiunum cũ patre est: nec ꝑ petuitate
a patre differt. nec uirtutt discordat:
Cumq sit cum patre unum. de patre ta¬
men natus asseritur: ne ut impius blas¬
phemat arrius aut creatura quarcumq
filius aut patri impar esse credatur:
Audis ergo ohomo dm̃ de dõnatũ. sed
tantũ hoc ꝓfundo habes qđ fide credas. ñ
habes qđ discutias argumentis. Audis
filiũ de patre natũ: sed ne sexum aliqũe
possis in diuinitate rimari. ipse filius et
uerbũ dicitur &lumen. Dicitur &iam
dĩ uirtus & di sapientia: ut aduertas non
quasi ꝑliniamenta genitaliũ corporaliter
creasse patrẽ. sed ꝑ in effabile maiestatis se¬

Expanded text:
cum quo unum est non potest esse divisus. cum quo unum est non potest esse divisus. Quid mihi nunc, haeretice, in Patre et ejus Filio diversitatem conaris astruere, cum Filius substantiae suae nos edocens veritatem, dixerit: Ego et Pater unum sumus? Qui et unum dicit, et sumus, nec separatione se dividit, nec unione confundit. Qui unum cum Patre est, nec perpetuitate a Patre differt, nec virtute discordat; cumque sit cum Patre unum, de Patre tamen natus asseritur, ne, ut impius blasphemat Arius, aut creatura quaecunque Filius, aut Patri impar esse credatur. Audis ergo, o homo, Deum de Deo natum; sed in tantum hoc profundo habes quod fide credas, non habes quod discutias argumentis. Audis Filium de Patre natum: sed ne sexum aliquem possis in Divinitate rimari, ipse Filius et Verbum dicitur et lumen. Dicitur etiam Dei virtus et Dei sapientia, ut advertas non quasi per lineamenta genitalium corporaliter creasse Patrem, sed per ineffabile majestatis se
Abbreviated transcription (Latin):
est aduersus eũ porta p̃ualuit: qui sibi
porte aeternalis in gressũ regem głar
confessus aperuit: Aut quomodo ei non
pater& porta illa uitalis. qui plenitu¬
dine euangłicę lectionis edoctus in pa¬
tre filioq eius inscrutabile unicȩ ma¬
iestatis asseruit sacramentũ. edocens¬
& ostendens quȩ cet in uno eodemq: dĩ
filio & susceptȩ carnis ratio. & naturaliꝰ
priuilegiũ ditatis: Sciebat ꝓfecto sal¬
uatorẽ dixisse. Ego & paterunũ sumꝰ.
Et. Quime uidet. uid& et patrẽ. Haec
illum confessio & honorabilẽ terris et
cęlo reddidit gloriosũ. Sed necessarium
nunc ee reor. ut occasione brati huius pa
tris quẽ in tantã głam catholicarũ ȩccła¬
rũ fides in declinabiliter ab eo seruata ꝓ¬
uexit. nos quoq ꝓpitio largiente do salu¬
taribus doctrinȩ dominieȩ testimontis
imbuamur. Ait ergo dñs. Ego & pater
unũ sumus: Qui dicit sumus. solitarius
non ẽ. Qui dicit unũ sumus. utiq ab eo

Expanded text:
est, adversus eum porta praevaluit, qui sibi est, adversus eum porta praevaluit, qui sibi portae aeternalis ingressum, regem gloriae confessus, aperuit; aut quomodo ei non pateret porta illa vitalis, qui, plenitudine evangelicae lectionis edoctus, in Patre Filioque ejus inscrutabile unicae majestatis asseruit sacramentum, edocenst ostendens quae esset in uno eodemque Dei Filio et susceptae carnis ratio, et naturalis privilegium deitatis? Sciebat profecto Salvatorem dixisse: Ego et Pater unum sumus: et qui me videt, videt et Patrem . Haec illum confessio et honorabilem terris, et coelo reddidit gloriosum. Sed necessarium nunc esse reor, ut occasione beati hujus Patris nostri, quem in tantam gloriam catholicarum Ecclesiarum fides indeclinabiliter ab eo servata provexit, nos quoque, propitio largiente Domino, salutaribus doctri nae dominicae testimoniis imbuamur. 246 Ait ergo Dominus: Ego et Pater unum sumus. Qui dicit, Sumus, solitarius non est: qui dicit, Unum sumus, utique ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
CORUPATRUM MEOORIAS
religiosis conuentib honoran
na miram. Qui id circo nobis¬
 sunt uenerabiles. quia pręsentis uitȩ lu¬
ce despecta contẽptoq suorũ corporũ
eruciatu sȩuentẽ mundũ dĩ ꝓhonore
uicerunt: sicut beatissimꝰ hic pater nr
dũ ꝓ assertione in disputabilis ditatis
spũ feruentiore consurgens arrianis
impietatib obluctat᷑ & ȩccłas di concer¬
tartiũhereticoꝵ ꝓcellis ac turbinibus
ꝑturbatas serenȩ fidei tranquillitate
pacauit. & sibi ęterna prȩmia multimo¬
da passione quȩsiuit. illius nimirũ in¬
concussa sequens uestigia ad quẽ dñs ait
Tu es petrus. & suꝑ hanc petrã ȩdificabo
ȩccłam meã : & portȩ inferi non prȩua¬
lebunt ei. Uere ac merito cunctis po¬
steritatib honorandus ille: qui firmis¬
simę petre soliditatẽ secutus inimicos
xp̃i & cęlestis sp̃s auctoritate confũdit.
& infatigatȩ patientiȩ fortitudine tri¬
umphauit. Nec inferni sicut dictum

Expanded text:
orum Patrum memorias religiosis conventibus honoranna miramur: qui idcirco nobis sunt venerabiles, quia, praesentis vitae luce despecta, contemptoque suorum corporum cruciatu, saevientem mundum Dei pro amore vicerunt; sicut beatissimus hic Pater noster, dum, pro assertione indisputabilis deitatis spiritu ferventiore consurgens, Arianis impietatibus obluctatur, et Ecelesias Dei, concernentium haereticorum procellis ac turbinibus perturbatas, serenae fidei tranquillitate pacavit, et sibi aeterna praemia multimoda passione quaesivit, illius nimirum inconcussa sequens vestigia, ad quem Dominus ait: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam: et portae inferi non praevalebunt ei . Vere ac merito cunctis posteritatibus honorandus ille qui firmissimae petrae soliditatem secutus, inimicos Christi et coelestis Spiritus auctoritate confudit, et infatigatae patientiae fortitudine triumphavit. Nec inferi, sicut dictum
Abbreviated transcription (Latin):
qui melioris uitȩ uias aggredi metuunt.
& tamen iacere in sui torporis ignauia
non ꝑtimescunt. Cũq se peccatores con¬
siderant. scĩtatis uias arripere trepidant
& remanere in suis iniquitatib non for¬
midant. Quoꝵ benepetrus adhuc in¬
infirmitate positus speciẽ tenet. cum
uiso miraculo pisciũ dixir. Exi ame
peccatorẽ consideras. oportet ut ate
dnm non repellas. Sed qui id circo meli¬
oris habitus uias & rectioris uitȩ appre¬
hendere arcẽ nolunt. quia infirmos esse
se conspiciunt: quasi peccatores se fatent
& d nm repellunt. eũq in quo sc̃ificari
debuerant fugiunt. Ꝙuelur in ꝑturba¬
tione consiliũ non habent: dũ moriunt᷑.

Expanded text:
qui melioris vias vitae aggredi metuunt, qui melioris vias vitae aggredi metuunt, et tamen jacere in sui torporis ignavia non pertimescunt. Cumque se peccatores considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et remanere in suis iniquitatibus non formidant. Quorum bene Petrus adhuc ininfirmitate positus speciem tenet, cum viso miraculo piscium dixit: Exi a me, peccatorem consideras, oportet ut a te Dominum non repellas. Sed qui idcirco melioris habitus vias et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia infirmos se esse conspiciunt, quasi et peccatores se fatentur, et Domino repellunt, eumque in quo sanctificari debuerant, fugiunt, et velut in turbatione consilium non habent, dum moriuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑. Sed tunc fidelis seruus supra multa
constituit᷑. quando deuicta om̃i corrup¬
tionis molestia de aeternis gaudiis in illa u.
cȩlesti sede gloriat᷑. Tunc ad domini sui
gaudiũ ꝑfecte intromittit᷑: quando in
arterna illa patria assũptꝰ atq angłoꝵs
coetib ad mixtus sic interius gaudet
demunere. ut non sit iã qđ exterius do¬
leat de corruptione. Seruus autẽ qui
operari detalento noluit. ad dñm cum
uerb excusationis redit dicens. Domine.
scio quia homo durus es. metis ubi non
seminasti. & congregas ubi non sparsisti:
& timens abii & abscondi talentũ tuum Ui
in terra. Ecce habes quod tuũ ẽ. Notan¬
dũ qđ in utilis seruus durũ dñm
uocat. cui tamen ad lucrũ de¬
seruire dissimulat. Qtimuisse se dicit
in lucro talentũ expendere: qui hoc solũ
timere debuerat. ne hoc sine lucro ad
dominũ reportar&. Sunt enĩ pleriq¬
in ȩccła quoꝵ iste seruus imaginẽ ten&:

Expanded text:
antur. Sed tunc fidelis servus supra multa antur. Sed tunc fidelis servus supra multa constituitur quando, devicta omni corruptionis molestia, de aeternis gcoelesti sede gloriatur. Tunc ad domini sui gaudium perfecte 1465 intromittitur, quando in aeterna illa patria assumptus, atque angelorum coetibus admistus, sic interius gaudet de munere, ut non sit jam quod exterius doleat de corruptione. 3. Servus autem qui operari de talento noluit, ad dominum cum verbis excusationis redit, dicens: Domine, scio quia homo durus es, metis ubi non seminasti, et congregas ubi non sparsisti; et timens abii et ain terra, ecce habes quod tuum est. Notandum quod inutilis servus durum dominum vocat, cui tamen ad lucrum deservire dissimulat, et timuisse se dicit in lucrum talentum expendere, qui hoc solum timere debuerat, ne hoc sine lucro ad dominum reportaret. Sunt enim pleriqin Ecclesia quorum iste servus imaginem tenet,
Abbreviated transcription (Latin):
acceperat abiens fodit in terrã. & abscondit
pecuniã domini sui. Talentũ in terra ab¬
scondere est: acceptũ ingeniũ interrenis
actibus implicare. lucrũ spiritale non
quęrere. cor a terrenis cogitationib num¬
quã leuare. Sunt namq non nulli qui
donum intelligentiȩ ꝑceperunt. sed tam̃
sola quȩ carnis sunt sapiunt. De quib¬
ꝑ prophetã dicit᷑. Sapientes sunt ut faci¬
ant mala. bene autẽ facere nesciunt. Sed
dominus qui talenta contulit rationem
positurꝰ redit. quia is qui nunc pie spirita¬
lia dona tribuit: districte in iudicio me:¬
pensat. Seruus qui geminata talenta
retulit adomino laudat᷑. atq ad ȩt̃nã
remunerationẽ intromittit᷑: cũ ei uoce
dominica dicit᷑. Cuge serue bone & fi
delis. quia suꝑ pauca fuisti fidelis: supͣ
multa te constituã. Intra ingaudium
domini tui. Pauca quippe sunt bona
om̃a prȩsentis uitȩ: quã lib& multa uide¬

Expanded text:
acceperat, abiens fodit in terram, et abscondit acceperat, abiens fodit in terram, et abscondit pecuniam domini sui. Talentum in terra abscondere, est acceptum ingenium in terrenis actibus implicare, lucrum spirituale non quaerere, cor a terrenis cogitationibus nunquam levare. Sunt namque nonnulli qui donum intelligentiae perceperunt, sed tamen sola quae carnis sunt sapiunt; de quibr prophetam loquitur: Sapientes sunt, ut faciant mala ; bene autem facere nesciunt. 78 Sed dominus qui talenta contulit, rationem positurus redit; quia is qui nunc pie spiritualia bona tribuit, districte in judicio mepensat. Servus qui geminata talenta retulit, a domino laudatur atque ad aeternam remunerationem perducitur cum ei voce dominica dicitur: Euge, serve bonedelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam: intra in gaudium domini tui . Pauca quippe sunt bona omnia praesentis vitae, quamlibet multa vide
Abbreviated transcription (Latin):
scientia exprimit᷑. duob uero intellect᷑
& operatio designat᷑: unius autẽ talenti
nomine intellectus tantũmodo designat᷑
Sed is qui quinq talenta acceperat.
alia quinq lucratus ẽ: quia sunt non
nulli qui & si interna acmystica penłtra¬¬
re nesciunt. ꝓintentione tamen suꝑnȩ
patriȩ docent recta quos possunt deipsis
ex teriorib quȩ acceperunt. Dumq se
a carnis petulantia. aterren arũ rerum
ambitu atq auisibiliũ uoluptate custo¬
diunt : ab his &ĩa alios ammonendo cõ¬
pescunt. E sunt non nulli. qui quasi
duob talentis ditati in tellectũ atq ope¬
rationẽ ꝑcipiunt. Subtilia de internis
intelligunt. mira de exteriorib operant᷑.
Cumq intelligendo & operando aliis
prȩdicant: quasi duplicatũ de negotio
lucrũ reportant. Bene autẽ alia
quinq uel alia duo in lucrum
uenisse referuntur: quia dũ utriq sexui
p̃dicatio impenditur. quasi accepta talen¬
ta geminant᷑. Sed is qui unũ talentum

Expanded text:
 vero intellectus et operatio designatur. Unius autem talenti nomine intellectus tantummodo designatur. Sed is qui quinque talenta acceperat, alia quinque lucratus est; quia nonnulli sunt qui, etsi interna ac mystica penetrare nesciunt, pro intentione tamen supernae patriae, docent recta quae possunt, de ipsis exterioribus quae acceperunt; dumque se a carnis petulantia, a terrenarum rerum ambitu, atque visibilium voluptate custodiunt, ab his etiam alios admonendo compescunt. Et sunt nonnulli qui quasi duobus talentis ditati intellectum atque operationem percipiunt, subtilia de internis intelligunt, mira in exterioribus operantur. Cumque et intelligendo et operando aliis praedicant, quasi duplicatum de negotio lucrum reportant. Bene autem alia quinque, vel alia duo in lucrum venisse referuntur: quia dum utrique sexui praedicatio impenditur, quasi accepta talenta geminantur. Sed is qui unum talentum
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ desinistra transmisit ad dexteram.
& in cȩlo reposuit sudores suos. Nam &
si hic opera eius uident᷑. illuc operũ me¬
rita transierunt. Illius ergo in quantũ
possumus uestigiis insistamus. quibus
ꝑ illã nimis artã uiam ad cęli ampla fes¬
tinans qua eum sequeremur ostendit:¬

Expanded text:
semper de sinistra transmisit ad dexteram, semper de sinistra transmisit ad dexteram, & in cœlo reposuit sudores suos. Nam & si hic opera eius videntur, illuc operum merita transierunt. Illius ergo in quantum possumus, vestigiis insistamus, quibus per illam nimis arctam viam ad cœli ampla festinans, qua eum sequeremur, ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
diam: & uelut de antiqua domo barba¬
ris hospitibus ꝓturbatis reuocando illuc
fidem. castitatẽ. iustitiã. miscđam habi¬
tatores pacificos intromisit. ꝑ quos indo¬
miciliũ mentis caput horũ bonoꝵ xp̃c
intrar&. E adpositis pę̧nitentiȩ medi¬
camentis. uelut quatriduanũ fȩtentẽ
increpationũ fremitu suscitabat: & em̃¬
datione suscepta de mediis mortis fau¬
cibus erutos temporiua resurrectione
uitȩ restiturbat. Haec itaq atq huius¬
modi plura gerens. quȩ proferre ꝑ nos
atq expedire ut dignũ est non porest
fuit cultor & custos animarũ. cupidita¬
tes resecans. iras cõprimens. malitias
extirpans. His magisuir iste temporib
necessarius fuit: quib tanta iniquitas
sumptis cotidie deficiente iustitia uirib
conualescit. Q quide ille in hac peregri¬
natione solo corpore constitutꝰ. cogita¬
conuersatus ẽ: & quasi bonus ratiocina¬
tor uelut adcentuplũ manũ porrigenᷤ

Expanded text:
diam, et velut de antiqua domo, barbadiam, et velut de antiqua domo, barbaris hospitibus perturbatis, revocando illuc fidem, castitatem, justitiam, misericordiam, habitatores pacificos intromisit, per quos in domicilium mentis caput horum bonorum Christus intraret, et appositis poenitentiae 253 medicamentis, velut quatriduanum fetentem, increpationum sonitu suscitabat, et emendatione suscepta de mediis mortis faucibus erutos temporaria resurrectione vitae restituebat. Haec itaque, atque hujusmodi plura gerens, quae proferre per natos, atque expedire, ut dignum est, non potest fuit cultor, et custos animarum, cupiditates resecans, iras comprimens, malitias exstirpans. His etiam magis vir iste temporibus necessarius fuit, quibus tanta iniquitas, sumptis quotidie, deficiente justitia, viribus convalescit. Et quidem ille in hac peregrinatione solo corpore constitutus cogitanstulit: & quasi bonus ratiocinator, velut ad centuplum manum porrigens,