comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ergo. Numqͣd sic offenderũt ut caderẽt:
Absit. Hoc dic̃ qđ sup̃ memoraui qͥa nõ
sic diffiderunt ut nũꝙ̃ possent credere.
Idẽ non ita ꝓpt̾ incredut᷑atẽ suã cecatis
ut curari ñ possent: sic̃ diabolũ legimus
cocidisse dicente y saia ꝓpha. Quomodo
cecidir de celo lucifer casum apostasiam
significauit. Non gͦ hos sic offendissedi¬
xit ut cad̾ent: s offẽnsionis sue causa
ad tempꝰ obtunsos. S illoꝵ delictũ salꝰ
gentibꝰ fuit ut illos emulent᷑. Hoc ẽ qd̾
dixit quia ꝓpt̾ peccatũ illoꝵ gentibꝰ salꝰ

Expanded text:
 Nunquid sic offenderunt ut caderent? absit : « Hoc dicit quod supra memoravi, quia non sic diffiderunt ut nunquam possent credere, id est, non ita propter incredulitatem suam caecati sunt ut curari non possent, sicut et diabolum legimus cecidisse, dicente Esaia propheta: Quomodo cecidit de coelo Lucifer ? casum et apostasiam significans. Non ergo hos sic offendisse dicit, ut caderent, sed offensionis suae causa ad tempus obtusos. Sed illorum delicto salus gentibus, ut illos aemulentur. Hoc est quod dixit, quia propter pecc
Abbreviated transcription (Latin):
cia obtorperet consuetudine de linquẽdi.
Data ẽ lex ut humanũ genus t̾rore mani¬
feste legis frenaretur. S quia ñ se conti¬
nentes rei tenebantur a lege p̾dicata mi¬
sericordia ẽ que saluaret confugienteᷤ ad¬
se. Refutantes aũt cecaret ad tempꝰgs
ut horum saluti dũ inuident ipso zelo
ad radicis saluatoris originẽ se teformar

Expanded text:
tiae obtorpuerat consuetudine delinquendi, data est Lex; ut humanum genus terrore manifestatae Legis frenaretur. Sed quia non se cohibentes, rei tenebantur a Lege; praedicata misericordia est, quae ad se confugientes salvaret, refutantes autem caecaret ad tempus, ut horum saluti dum invident, 94 ipso zelo ad radicis Salvatoris originem se reformar
Abbreviated transcription (Latin):
accipe uigilantiã ⁊ auctoritatẽ ut ꝓfici¬
at in quo sollicitus ẽ. hñs i illis fructũ
quibꝰ p̾est. Qui miseret᷑ in ylaritate. h¬
mĩc quoq scđm sensũ suũ: qui leto aĩo
miscđiam fac̾. ñ quasi nolenti extorq̃a¬
tur fundari ⁊ roboran a dõ. ut in hac re
nullã infirmitatẽ paciatur sciens dic¬
tum ẽẽ a salomone. Dum habes occasi¬
onẽ bene fac. s hoc multipharie in tel¬

Expanded text:
accipere vigilantiam et auctoritatem; ut proficiaccipere vigilantiam et auctoritatem; ut proficiat in quo sollicitus est, habens in illis fructum, quibus praeest. Qui miseretur in hilaritate. Hunc quoque secundum sensum suum, qui laeto animo misericordiam facit, non quasi nolenti extorqueatur, fundari et roborari a Deo; ut in hac re nullam infirmitatem patiatur, sciens dictum a Salomone: Dum habes occasionem, benefac . Sed hoc multifarie intel
Abbreviated transcription (Latin):
to sp̃u ꝓphabant. Nec gͦ datur ꝓ modo
accipientis. hoc ẽ quantũ causa exig̃
ꝓpt̾ quã datur. Siue ministeriũ ĩmi¬
nistrando. Ad obsequiũ eccłe p̾bendũ
credit debe se obsequi. Ne ultra fidem
laborans mobsequio fatigetur in cassũ:
quia hoc sequitur unũ quẽq qd̾ conat᷑
ex corde. Siue qui docet indoctrina. Si¬
milit̾ dic̃ adiuuari doctorẽ indoct᷑na:
ut in quantũ fides eiꝰ ẽ addocendũ:
intantum in spiretur ad tradendũ dis¬
ciplinã celestẽ. Siue qui exhortatur
in exhortatione. Et hinc eodẽ mͦ in eo
ipso inquo se tendit auxilio sp̃s p̾para¬
ri. ut habeat grãm dũ ꝓuocat. Laces¬
sit enĩ fres ad bonũ aut incredulos ad
fidem. Qui tribuit insimplicitate.H
dicente salomone. Qui tribuit pauꝑibu.
ñ indigebit. Hicgͦ tribuit simplicit̾ qͥa
nõ suilatione hocagit. ut laus ei detur¬
sequat᷑. Qui p̾est in sollicitudine. Eũ qui
curã ut p̾sit frĩbꝰ suscipit. iuxta fidẽ suã

Expanded text:
ergo datur pro modo accipientis, hoc est, quantum causa exigit, propter quam datur. Sive ministerium in ministrando. Ad obsequium fraternitatis pcredit debere se obsequi; ne ultra fidem laborans in obsequio, fatigetur incassum; quia hoc sequitur unumquemque, quod conatur ex corde. Sive qui docet in doctrina. Similiter dicit adjuvari doctorem in doctrina; ut in quantum fides ejus est ad docendum, in tantum inspiretur ad tradendam disciplinam coelestem. Sive qui exhortatur in exhortando. Et hunc eodem modo in eo ipso, in quo tendit, auxilio Spiritus praeparari; ut habeat gratiam, dum provocat. Lacessit enim fratres ad bonum, aut incredulos ad fidem. Qui largitur in simplicitate. Hdicente Salomone: Qui tribuit pauperibus, non indigebit . Hic ergo tribuit simpliciter, qui non in simulatione hoc agit, ut laus ei e. Eum qui curam ut praesit fratribus, suscipit, juxta fidem suam
Abbreviated transcription (Latin):
manũ. Post tractatum enĩ legis ⁊ fidĩ
⁊ ppłi natura iuidaici ⁊ gentił: ad bonã
uitam agendã hortatur. Phanc enĩ
spes fidĩ obtinetur. Cõmonitio gͦ est
ista ut memores sint quia misccłiã ac
entes hanc ẽẽ hostiam uiuã scãm ⁊ deo
acceptabilẽ: si corpora nr̃a intamina¬
ta seruemꝰ dissimiles scłaribꝰ qui uo¬
luptatibꝰ student. Hec enĩ uolũtas
dĩ scificatio nr̃a. Nam corpora subiec¬
ta peccatis ñ uiua habentur s mortua.
Subdisꝑatione enĩ ꝓmisse uite sũt.
ut de cetero mũdã uitam agentes ᷤ amo¬
rem in nos uocemꝰ ñ inritũ facientes o¬
pꝰ gr̃e ciꝰ. Nam apd̾ uet̾es idõ oblata
occidebatur hostia: ut homines pecca¬
ti causa morti subiectos significaret. Hͥc
aũt quia ꝑdonũ dĩ purificati sũt hoĩes ⁊¬

Expanded text:
genus. Post tractatum enim Legis et fidei populi naturam Judaici et gentilis ad bonam vitam agendam hortatur; per hanc enim spes fidei obtinetur. Commonitio est ergo haec, ut memores sint quia misericordiamentes hanc esse hostiam vivam, sanctam, et Deo acceptabilem, si corpora nostra incontaminata servemus, dissimiles a saecularibus, qui voluptatibus student. Haec est voluntas Dei, sanctificatio vestra . Nam corpora subjecta peccatis non viva habentur, sed mortua; sub desperatione enim promissae vitae sunt. ut de caetero mundam vitam agentes, Dei amorem in nos provocemus, non irritum facientes opus gratiae ejus. Nam apud veteres ideo oblata occidebatur hostia, ut homines peccati causa morti subjectos significaret. Nunc autem quia per donum Dei purificati sunt homines,
Abbreviated transcription (Latin):
plus sape qͥ aunitotũ concedi ñ potest.
Nec enĩ siquis bone uite ẽ: ex eo s̾ etiam
doctrine prudentiã debebit defendere.
Aut qui aꝑiciã habet legis leuitarũ sͥ
obsequiũ uindicare debebit. Hortatꝰ
gͦ ⁊ docet ꝑ grãm s̾ datam. Hec gr̃ãm

Expanded text:
um concedi non potest. Nec enim si quis bonae vitae est, ex eo sibi etiam doctrinae prudentiam debet defendere: aut quia peritiam habet Legis, levitarum sibi obsequia vindicare debebit. Hortatur ergo, et docet per gratiam sibi datam. Haec gratia
Abbreviated transcription (Latin):
pimñda sũt. Ut aũt obsequii nr̃i effectũ
habe possimꝰ. ẜuata iusticia pudorẽ cuᷤ¬
todiamꝰ. Nichil enĩ ꝓfic̾ pudore ratio¬
nabilis potest uidi neglecta iusticia.
Hoc erit conformem fieri sp̃aliũ renou¬
atum in sp̃u ac fide. hoc scire qd place¬
at dõ noc aliud bonũ ⁊ ꝑfectũ eẽ. Dico
enĩ ꝑ grãm que data ẽ m̃ om̃ibꝰ qui st̃
int̾ uos: ñ plꝰ sape quã oporcet sape: s¬

Expanded text:
quii nostri effectum habere possimus, servata justitia, pudorem custodiamus; nihil enim proficit pudor, nec rationabilis potest videri, neglecta justitia. Hoc erit conformem fieri spiritualium, renovatum in spiritu ac fide hoc scire quod placeat Deo, nec aliud bonum et perfectum esse. Dico enim per gratiam, quae data est mihi, omnibus qui sunt inter vos, non plus sapere quam opor
Abbreviated transcription (Latin):
abraham iustificatus ẽ accipiamus.
Oleastrũ uero qui agresti ⁊ infructuo sa
natura ẽ ꝑfidiam significatũ. Ac ꝑ hoc
si hi qui mimici dĩ semꝑ fuerunt con¬
uersi infidem abrahe inserti sunt ex
cuiꝰ origine ñ sũt. qnͣtomagis iudĩ si
post diffĩdentiã credant pat̾ne reddẽ¬
di sunt nature inserti iterũ in suam

Expanded text:
Abraham justificatus est, accipiamus: oleastrum vero, quia sterilis et infructuosa natura est, perfidiam significat. Ac per hoc si hi qui semper inimici Dei fuerunt, conversi in fidem Abrahae inserti sunt ex cujus origine non sunt, quanto magis Judaei, si post diffidentiam credant, paternae reddendi sunt naturae, inserti iterum in suam
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi enĩ p̾sentia hominis p̾dicãtis de fu¬
nerat oꝑiio factarũ uirtutũ inegyp¬
to ad om̃s gs̃ teste raab meretrice. sigͦ ĩ
onnẽ locũ ꝑuenit: ñ potuer̃ ñ audire
iudi apłicã p̾dicationẽ ut nemo exhis
excusatꝰ sit a crimine diffidentie. S
dico. Numqͥd isrł nõ cognouit: Hocẽ
cognouit. Nec quia ꝑ supͣdicta testimo¬
nia genꝰ isrł incredulitatis causa argu¬
it cũ dolore de om̃ibꝰ isrłitibꝰ queriui¬
detꝰ. Non negat isrł cognouisse assecu¬
tum eẽ qd̃ illi ꝓmissũ fuerat in lege: s
ulationẽ uos adducam innongentem:
ingentẽ insipientẽ in ira uosmittã. In¬
dignantis u̾ba sũt ꝓpt̾ qd̾ semꝑ diffĩdẽ¬
tes inuenti sũt udei: ⁊ om̃ibꝰ malis u¬
nam ad signat gen̾ationẽ ⁊ causã dum
p̾sentes increpat: ibidẽ tangit magis
fuituros ad quos hoc ꝑtinet. Om̃ium
enĩ horum una dampnatio ẽ. si ꝑma¬
nent indiffidentia. Emulatio gͦ illis
nata ẽ inuidentie. dũ uident gentem

Expanded text:
Ubi enim praesentia hominis praedicantis defunerat opinio factarum virtutum in Aegypto ad omnes gentes, teste Rahab meretrice. Si enim in omnem locum pervenit, non potuerunt non audire Judaei apostolicam praedicationem; ut nemo ex his excusatus sit a crimine diffidentiae. Sed dico: Numquid Israel non cognovit? Hoc est, cognovitne? quia per supradicta testimonia genus Israel incredulitatis causa arguit, cum dolore de omnibus Israelitis queri videretur: non negat Israel cognovisse et assecutum esse quod illi promissum fuerat in Lege: sedulationem vos adducam in non gentem, in gentem insipientem, in iram vos mittam . Indignantis verba sunt, propter quod semper diffidentes inventi sunt Judaei: et omnibus malis unam assignat generationem et causam; dum praesentes increpat, ibidem tangit magis futuros, ad quos hoc pertinet. Omnium enim horum una damnatio est si permanent in diffidentia. Aemulatio ergo illis nata est invidentiae, dum vident gentem,
Abbreviated transcription (Latin):
incredulitate ut om̃iũ misereat᷑. Genteᷤᷤ
porro abantiquis temporibꝰ. impietate
⁊ ignorantia uertebant᷑ ut pote sine deo
ꝓsꝑe: qd̾ manifestat lex inliteris ẽ qua
possent infrenari p̾cipites. Et qm̃ uersu¬
cia adueysarii cumulari peccata cepunt.
ut ꝑint̾dictũ magis reus. homo cõstitue¬
retur ds̃ clem̃cia bontatis sue semꝑ hoĩ
ꝓcurans ut ⁊ qd̃ sine lege peccatũ erat. &
in lege possit deleri: hoc decreuit ut solã
fidem poneret ꝑ qmͣ om̃iũ peccata abole¬
clusisse in incredulitate ut tũc decretũ
donũ adeo ueniret qñdo om̃s diffidẽtia
laborarent. ut gr̃ã muneris eẽt gratissĩa
Itaq nemo se iactet miserũ enĩ ẽ suꝑbũ¬

Expanded text:
incredulitate, ut omnium misereatur. Gentes incredulitate, ut omnium misereatur. Gentes porro ab antiquis temporibus in impietate et ignorantia versabantur, ut pote sine Deo: propter quod manifestata Lex in litteris est, qua possent infrenari praecipites. Et quoniam versutia adversarii cumulari peccata coeperunt, ut per interdictum magis reus homo constitueretur; Deus clementia bonitatis suae semper homini procurans, ut et quod sine lege peccatum erat, et in Lege posset deleri; hoc decrevit ut solam fidem poneret, per quam omnium peccata abole. Hoc est omnia conclusisse in incredulitate, ut tunc decretum donum a Deo veniret, quando omnes diffidentia laborarent; ut gratia muneris esset gratissima. Itaque nemo se jactet; miserum est enim su
Abbreviated transcription (Latin):
sũ dĩ. Et quia que grauit peccantꝰ nõ
idõ illos ñ posse iã accipere miscłiã pu¬
tarẽt quia minime illos uidebant: os¬
tendit hoc int̾ pmordia fidei ñ requiti.
Donum enĩ dĩ gratis donat peccata in
baptismo. Sic̃ enĩ ⁊ uos aliqñ non cre¬
didistis dõ nunc aũt miscłiã consecu¬
ti estis ꝓpt̾ illoꝵ diffĩdentiã: ita ⁊ ssti nc̃¬
ñ crediderunt in ur̃a miseratione ut &
ipsi miscdiã consequantur. Increduli¬
tatẽ gentiũ memorat ut ipso rubore nõ
se iactarent insultantes uideis qui non
credid̾ant: s oblectarentur illos ut agnoᷤᷤ¬
cerẽt ꝓmissum dĩ. Quia enĩ uosinquit gẽ¬
tes cũ his eloquia dĩ sũt credita repugnã¬
tes fuistis. nũc aũt miscđiam accepistis
non ur̃o mito. s ad horũ obꝓbrium. qua¬
re ñ magis isti conu̾si accipiant miscđiã
qui pͥus in lege dĩ conu̾sati sũt ⁊ quibus
facta ꝓmissi ẽ. Condusit enĩ d̾s̃ om̃ia ĩ

Expanded text:
i, et quia quae graviter peccantur, non ideo illos non posse jam accipere misericordiam putarent, quia dolere illos non videbant; ostendit hoc inter primordia fidei non requiri; donum enim Dei gratis donat peccata in baptismo. Sicut enim et vos aliquando non credidistis Deo, nunc autem misericordiam consecuti estis non crediderunt in vestra miseratione, ut et ipsi misericordiam consequantur. Incredulitatem gentium memorat, ut ipso rubore non se jactarent insultantes Judaeis, qui non crediderant: sed oblectarent illos agnoscere promissum Dei. Quia enim vos, inquit, gentes, cum his eloquia Dei credita sint, repugnantes fuistis: nunc autem misericordiam accepistis, non vestro merito, sed ad horum opprobrium; quare non magis isti conversi accipiant misericordiam, qui prius in lege Dei conversati sunt, et quibus facta promissio est? Conclusit enim Deus omnia in
Abbreviated transcription (Latin):
in legis ꝓmissione recedentibꝰ multis
quasi in lege ꝓmissũ. hi in lege steter̃.
Iui enĩ nõ illum recepunt: a lege receᷤ¬
serũt. Idõ credentes reliqui dicuntur
hoc ẽ remanentes in lege. Si aũ gr̃a
iam non exoꝑibꝰ. Manifestũ ẽ. quia
gr̃a donũ dĩ ẽ non debita merces oꝑi¬
bꝰ s gratuita ratione miscdia int̾ue¬
niente concessa. Alioqͥn gr̃a iam non
ẽ gr̃a. Uerum ẽ quia si merces ẽ: mer
dant. Duplex gͦ gr̃ã ẽ quia hoc compe¬
tit dõ. qui habundat miscdia: ut ⁊ re¬
quirat quos gratis curet. Quid gͦ quod
querebat isrł hoc nõ ẽ ad sequutꝰ electi¬
o aut consequuta ẽ. Isrlite hicarnales
sunt qui exoꝑibꝰ legis iusti ficari se pu¬
tantes nõ sunt adepti ut iusti eent ꝑ
fidem apd̃ dm. Preterea cũ om̃s rei sĩt
ꝑ legẽ: quia maledictus om̃is qui non

Expanded text:
is promissione, recedentibus multis, quasi in Lege promissum, ii in Lege steterunt: qui autem non illum receperunt, a Lege recesserunt. Ideo credentes reliquiae dicuntur, hoc est, remanentes in Lege. Si autem gratia, jam non ex operibus. Manifestum est quia gratia donum Dei est, non debita merces operibus, sed gratuita ratione, misericordia interveniente, concessa. Alioquin gratia jam non est gratia. Verum est, quia si merces est, nondant. Duplex ergo gratia est, quia hoc competit Deo, qui abundat misericordia; ut et requirat, quos gratis curet. Quid ergo? quod quaerebat Israel, hoc non est assecutus; electio autem consecuta est? Israelitae ii carnales sunt, qui ex operibus Legis justificari se putantes, non sunt adepti, ut justi essent per fidem apud Deum. Propterea cum omnes rei sint per Legem; quia maledictus omnis qui non
Abbreviated transcription (Latin):
unt uidei reꝓbando donũ dĩ ⁊ dignis
morte. tam̃ quia sͥ sunt bonoꝵ quorũ
p̾rogatiua ⁊ merito plurima a dõ bene¬
ficia ꝑceperunt regressi ad fidem. susci¬
pientur cũ leticia: quia dilectio in his
dĩ ex suscitatur memoria patrũ. Sine
penitentia enĩ sunt donõ ⁊ uocatio dĩ.
Uerum ẽ quia gr̃a dĩ non quent gemi

Expanded text:
rint Judaei reprobando donum Dei, et digni sint morte; tamen quia filii sunt bonorum, quorum praerogativa et merito plurima a Deo beneficia perceperunt, regressi ad fidem suscipientur cum laetitia; quia dilectio in his Dei exsuscitatur memoria Patrum. Sine poenitentia enim sunt dona et vocatio Dei. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
p̾hendi. Qm̃ exipso sunt om̃ia ip̃i gła.
Iua ratione sensũ ⁊ consiliũ dĩ inuesti¬
gan ñ potest declarauit. Ex ipso enim
Hoc dicto aꝑuit sensũ qui occultus erat
mundo. Iuia enĩ om̃iuĩ creatorẽ ds ex

Expanded text:
et in ipso sunt omnia: ipsi gloria. Qua ratione sensus et consilium Dei investigari non potest, declaravit: Ex ipso enim,Hoc dicto aperuit sensum, qui occultus erat mundo; quia enim omnium creator est
Abbreviated transcription (Latin):
is: saluus eris. Corde enĩ creditur ad us¬
ticiã: ore. aũt confessio fit ad salutẽ. Que¬
q suꝑuis loquut ꝯ ẽ. hic illa manifestaũ
hanc eẽ regulam fidi credere dñm esse:
palam nõ ꝓfitebantur ꝓpt̾ uideos. malu¬
erũt enĩ głam hominũ magis: ꝙͣ głam
illum nõ confundetꝰ. Cum enĩ examen
ceꝑit fien om̃iũ rerũ in die iudicii. ⁊ oĩa
falsa cõmenta uł dogmata inconfusionẽ
in xp̃m. uidentes om̃ibꝰ manifestari
estunati fuer̃ contẽptibiles ⁊ insensati.
Illic ẽ eni uera ꝓbatio: ubi remunerati¬
o ⁊ condempnatio. Non ẽ enĩ distanti¬
a iuidei ⁊ greci. Generalit om̃s aut con¬
fundi ꝓpt̾ diffidentiã dic̃ aut sublima¬
ri causa credulitatis quia sine xp̃o a pl
dm̃ nulla salus ẽ. immo pena aut mors¬
rogatiua patrũ aut legis latio qui meri¬
tũ ⁊ ꝓmissionẽ patrũ nõ recepunt. Gen¬
tes aũt nullũ habent testimoniũ quo⁊

Expanded text:
s. Corde enim 87 creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem. Quaecumque superius locutus est, hic illa manifestavit, hanc esse regulam fidei, credere Dominum esse palam non profitebantur propter Judaeos. Maluerunt enim gloriam hominum magis, quam gloriam edere non videtur. Cum enim examen coeperit fieri omnium rerum in die judicii, et omnia falsa commenta vel dogmata in confusione didentes omnibus manifestari,aestimati fuerant contemptibiles et stulti. Illic enim vera probatio ubi remuneratio et condemnatio. Non enim distinctio Judaei et Graeci. Generaliter omnes aut confundi propter diffidentiam dicit, aut sublimari causa credulitatis, quia sine Christo apud Deum nulla salus est, imo poena est, aut morsaerogativa Patrum aut legislatio, qui meritum et promissionem Patrum non receperunt: Gentes autem nullum habent testimonium, quo
Abbreviated transcription (Latin):
mũ ⁊ gentibꝰ oportebat crediu̾bũ dĩ.
s quia ñ crediderunt ablatum abhis
regnũ datum ẽ gentibꝰ. Itaq non in¬
sultandũ his p̾ͥmonet quoꝵ delictũ
ꝓfuit gentibꝰ. Illienm insultandũ
est cuiꝰ peccatum obfuit aliquibꝰ. Nõ
si tardant comu̾ti: ut quomodo pecc̃o

Expanded text:
mum et gentibus oportebat credi verbum Dei: sed quia non crediderunt, ablatum ab his regnum datum est gentibus. Itaque non insultandum his praemonet, quorum delictum profuit gentibus. Illi enim insultandum est, cujus peccatum obfuit aliquibus; nonsed dolendum, si tardant converti; ut quomodo peccato
Abbreviated transcription (Latin):
ifrłita: in quo dolus nõ ẽ. Si fuerit nu̾s
filioꝵ isrł tanꝙͣ arena maris: reliquie:
salue fient. Recedentibꝰ uideis a merito
⁊ ꝓmissione patrũ dum illã nõ recipuĩt.
hi reliquie sunt qͥ credendo in fide ꝓmissi¬
onis patribꝰ facte ꝑsistunt. Alege eni
recedunt: qui meũ quẽ lex solũ ad salu¬
tẽ sufficere ꝓmissa ñcredunt. Igit᷑ a pos¬
xima itaq multitudine solos credentes
dic̃ saluari qͦs p̾sciit ds̃. Uerbuĩ enĩ con¬
sumas ⁊ ad breuians in equitate. quia
uerbũ brenatũ faciet dñs suꝑtram. Sal¬
uari hosꝓmittit quos reliquos dic̃ uerbũ
qd̃ iuste definiens breuiauit dñs suꝑ ter¬
ram. Conuenit enĩ ut in solo nomine
lñ ⁊ conditoris consequatur salutẽ crea¬
tura hoc ẽ ꝑ fidem qr sublatis om̃ibꝰ neo¬
meniis. ⁊ salbato. & ciruncisione. ⁊ lege
escarũ. ⁊ oblationibꝰ peccoꝵ: sola fides po¬
sica ẽ ad salutẽ. Que ad breuiata ex lege
ẽ.quia qd̾ infide ẽ in lege habet᷑ quasi pͥn¬

Expanded text:
Israelita, in quo dolus non est : « Si fuerit numerus filiorum Israel, tanquam arena maris reliquiae salvae fient. » Recedentibus Judaeis a merito, et promissione patrum, dum illam non recipiunt, hi reliqui sunt qui credendo in fide promissionis patribus factae persistunt. A lege enim recedunt, qui in eum quem lex solum ad salutem sufficere promisit, non credunt. Igitur Aposxima itaque multitudine solos credentes dicit salvari, quos praesciit Deus. Verbum enim consummans et brevians in aequitate; quia verbum breviatum faciet Dominus super terram. Salvari hos promittit, quos reliquos dicit per verbum, quod juste definiens, breviavit Dominus super terram; convenit enim ut in solo nomine Domini conditoris consequatur salutem creatura, hoc est, per fidem; quia sublatis omnibus neomeniis, et sabbato, circumcisione, et lege escarum, et oblationibus pecorum, sola fides posita est ad salutem. Quae abbreviata ex Lege est; quia quod in fide est, in Lege habetur quasi prin
Abbreviated transcription (Latin):
butionẽ illis. Obscurentꝰ ocłi eoꝵ ut ñ
uideant ⁊ dorsum illoꝵ in ꝓpetuũ ĩcur¬
uocantur ad conuiuiũ ut ꝑimantur.
a fr̃e suo abssalon: ⁊ malignus oloferniꝰ
pepulum. scãm iudith putauit se poᷤ¬
se decipere. Et in m̃sa scelerati herodi
s aliqui eoꝵ emendati sũt ⁊ correcti. lic
tarde. Quidã uͦ in ꝑtinatia manentes.
seueritatẽ sententie ñ euaser̃ in ꝑpetuũ
curuati. hoc ẽ excecati. ne decet̾o poossẽt
uentatis uiam aspicere. quã maliuolẽ¬
tia asꝑnati fuerant declinantes ab ea &
ad salutis grãm ꝑuenire. Qui enĩ cũ in¬
tellexiss credere noluit. id debet conseqͥ
qd uult ne decetero possit fidem recipere.

Expanded text:
ibutionem illis . Obscurentur oculi eorum, ut non videant, et dorsum illorum semper incurvocantur ad convivium, ut perimantur. atre suo Absalon , et malignus Holophernes per epulum sanctam Judith putavit se posse decipere , et in mensa scelerati Herodis Sed aliqui illorum emendati sunt et correcti, licet tarde: quidam vero in pertinacia manentes, severitatem sententiae non evaserunt in perpetuum curvati, hoc est, excaecati; ne de caetero possint veritatis viam aspicere quam malevolentia aspernati fuerant, declinantes ab ea et ad salutis gratiam pervenire. Qui enim cum intellexisset, credere noluit, id debet consequi quod vult; ne de caetero possit fidem recipere,
Abbreviated transcription (Latin):
sine dõ erant: ⁊ abhominabantꝰ. Propẽ¬
sius enĩ malũ ẽ: dignitatẽ ꝑdidisse: quã
nõ habuisse. Interea de saluatore dic̃. Qͥ
ẽ suꝑ om̃ia ds̃ benedictꝰ inscła am̃. Qñdo
enĩ nulla pat̾ni nominis fit m̃tio. ꝙ de xͦ
sermo ẽ. nõ potest differri. ne ds̃ dicatur.
Frequent enĩ scriptura ꝓpt̾ uniꝰ dĩ ꝓfẽssio¬
nẽ. si de patre loquit᷑ dõ. adiungit filiũ.
dĩ patrẽ uocat. ⁊ filiũ dñm. Siquis. aũt
ñ putat de xp̃o dictum qui ẽ ds̃: de ꝑsona¬

Expanded text:
sine Deo erant, abominabantur: propensius enim malum est dignitatem perdidisse, quam non habuisse. Interea de Salvatore dicit: Qui est super omnia Deus benedictus in saecula. Amen. Quando enim nulla paterni nominis fit mentio, et de Christo sermo est; non potest differri, ne Deus dicatur. Frequenter enim Scriptura propter unius Dei professionem, si de Deo Patre loquitur, et Deo adjungit Filium, Deum Patrem vocat, et Filium Dominum. Si quis autem non putat de Christo dictum: Qui est Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sciit. hoc qd̾ dicit saluator. Patͥ quos
dedistimͥ custodiui: & nemo ex hiispe¬
riit. nsi filiꝰ ꝑdicionis: ita ⁊ hi quos pꝰ¬
sciit d̃s credituros nemo ex his aꝓmis¬
sione repulsus ẽ: quia sic factũ ẽ. sic̃
p̾scut d̃s futurũ. An nescitis in helia
quid dic̃ scriptura quomodo postulat

Expanded text:
quos dedisti mihi, custodivi, et nemo ex his periit, nisi filius perditionis . Ita et hi quos praescivit Deus credituros, nemo ex his a promissione repulsus est; quia sic factum est, sicut praescivit Deus futurum. An nescitis in Elia quid dicit Scriptura, quomodo postulat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinere siue uidcos siue grecos: quia sũ
inuocatione dñi xp̃i nemo niuit apud
dm̃. Cum gͦ om̃iũ dñs sit consentiente
petro apło ⁊ dicente. Hic ẽ inquid om̃iũ
dñs: diues tam̃ nonẽ. nisi in his qui in¬
uocant. illum quia ipsi recipient remu¬
nerationẽ. ꝑ fidis ueronõ ẽ diues: quia
participes ñ sunt bonoꝵ eiꝰ. Neq enim
accipient qd̃ daturũ illũ nõ crediderũt.

Expanded text:
udaeos sive Graecos; quia sine invocatione Domini Christi nemo vivit apud Deum. Cum ergo omnium Dominus sit, consentiente Petro apostolo, et dicente: Hic est, inquit, omnium Dominus; dives tamen non est, nisi in iis qui invocant illum, quia ipsi accipient remunerationem. Perfidis vero non est dives; quia participes non sunt bonorum ejus; neque enim accipient, quod datu
Abbreviated transcription (Latin):
expectandũ dicebant. Huic iusticias su¬
as quas ex lege habebant ante ponentes
ꝑfectionis legem habet qui eredit qui cre
dit in xp̃o. Cum enĩ nullꝰ iustificaret᷑.
ex lege qr nemo implebat legẽ nisi qͥ spa
fidos satiffaceret ꝓ tota lege ⁊ ꝓpħis. Mo¬
qui fecent ea homo uiuet meis. Hoc di¬
cit quia iusticia legis moy si reos illos ñ
faciebat. ad tempꝰ si seruaret᷑. id ẽ uiuebãt
faciendo legẽ: debitores enĩ erant. Hoc dic¬
tum ẽ innumeris ⁊ in leuitico. Que autẽ
ex fide ẽ iusticia sic dic̃. Ne dix̾is in corde

Expanded text:
exspectandum dicebant. Huic justitias suas, quas ex Lege habebant, anteponentes, fectionem legis habet qui credit in Christo; cum enim nullus justificaretur ex lege, quia nemo implebat legem, nisi qui spceret pro tota Lege et prophetis. Moqui fecerit ea homo, vivet in eis . Hoc dicit, quia justitia legis Moysis reos illos non faciebat ad tempus, si servaretur, id est, vivebant faciendo Legem; debitores enim erant. Hoc dictum est in Numeris et in Levitico. Quae autem ex fide est justitia, sic
Abbreviated transcription (Latin):
In potestate eni auctoris ẽ. qualẽ uelit
condere creaturã. Aut ñ habet potesta¬
tem figulus ueluti exeadem massa fa¬
cere aliud quidẽ uas in honorẽ. aliud u̾o
in contumeliã: Manifestũ ẽ uasa ali¬
qua fieri ad honorẽ. que ad usus honestoᷤ
sint necessaria: alia u̾o ad contumeliam¬
que instrumento sint culinaniĩ. Uniꝰ
tam̃ eẽ substantie se diffẽire uoluntate
opificis in honorẽ. Ita & ds̃ cũ om̃s ex u¬
na atq eadẽ massa simꝰ. in substantia &
cuncti peccatores: alii miseret᷑. & alterũ
uasis ire p̾paratis ininteritũ. Ipse sensꝰ
ẽ quia uolũtate & longanimitate dei.
que ẽ pacientia p̾parantur in fideles ad
penã. Diu enĩ expectati comu̾ti noluer̃.
idõ gͦ expectati sũt: ut inexcusabiles de¬
penrent. Sit emĩ ds. hosnõ credituros.
Et ostend̾et diuicias gle sue inuasis mi¬
sericordie: que pparauit ad głam. Paci

Expanded text:
in potestate enim auctoris est qualem velit in potestate enim auctoris est qualem velit condere creaturam. An non habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud vero ad contumeliam? Manifestum est vasa aliqua fieri ad honorem, quae ad usus honestos sint necessaria: alia vero ad contumeliamae instrumento sint culinarum; unius tamen esse substantiae, sed differre voluntate opificis in honore. Ita et Deus, cum omnes ex una atque eadem massa simus in substantia, et cuncti peccatores, alii miseretur, et alterum vasis irae praeparatis in interitum. Ipse sensus est, quia voluntate et longanimitate Dei, quae est patientia, praeparantur infideles ad poenam; diu enim exspectati converti noluerunt. Ideo ergo exspectati sunt, ut inexcusabiles deperirent. Scivit enim Deus hos non credituros. Et ut ostenderet divitias gloriae suae in vasis miseric
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia ẽ. ex lege que credita mũdo ẽ. que
ꝓhibet peccari. Idcuro gentes ñ hanc uiꝰ¬
ticiam dic̃ comp̾hendisse que natura ma¬
gistra dinoscitur: s eam iusticiã que ex
ymanẽs si agnoscat᷑. Quid ẽ enĩ tã iustũ

Expanded text:
ustitia est in Lege, quae credita mundo est, quae prohibet peccari; idcirco gentes non hanc justitiam dicit comprehendisse, quae natura magistra dignoscitur, sed eam justitiam quae ex permanens, si agn
Abbreviated transcription (Latin):
Up̃m nõ credunt iudĩ ipsi quẽ dixit
dnm. Hoc sequitur qd̾ supͣ dixi quia
pͥus credendũ ẽ. ut sit fiducia postulã¬
di. Aut quomodo credent ei quẽ non
audierũt: Aꝑtum ẽ nõ posse creduilli
cui obedientia denegatur. Quomodo
aũt audient sine p̾dicante: Nec hoc
obscurum ẽ. quia qui p̾dicanti resistit.
auctorẽ eiꝰ ñ recipit. Aut quomodo p̾¬
dicabunt nisi mittantur: Neq istud
re sine auctore. Nulla enĩ his signa u̾¬
tutum ꝑhibent testuoniũ. Sic̃ scrip¬
tum ẽ. quã speciosi pedes euangłizan¬
tiũ bona. Hoc ꝓpħa dic̃ naum pedes
dicendo aduentum significat apłorum
circũeuntiũ mundũ ⁊ regnũ dĩ aduen¬
tare p̾dicantiũ. Aduentꝰ enĩ ipsorum
illuminabat homines uiã ostendens
quꝰ itur inpace ad dm̃. Iuam pͥmꝰ iohꝰ
baptista uenerat p̾parare. Hec pax est
ad quã festinant credentes in xp̃m. De¬
uiqz sc̃s symeon quia in mundo discor¬
dia ẽ. Letus in ortu saluatoris: nũc ait

Expanded text:
 non credunt Judaei ipsi, quem dixit Dominum. Hoc sequitur, quod supra dixi, quia prius credendum est, ut sit fiducia postulandi. Aut quomodo credent ei, quem non audierunt? Apertum est non posse credi illi, cui obedientia denegatur. Quomodo autem audient sine praedicante? Nec hoc obscurum est; quia qui praedicanti resistit, auctorem ejus non recipit. Aut quomodo praedicabunt, nisi mittantur? Neque istud re sine auctore; nulla enim his signa virtutum perhibent testimonium. Sicut scriptum est: Quam speciosi pedes evangelizantium dicendo, adventum significat apostolorum circumeuntium mundum et regnum Dei praedicantium: adventus enim ipsorum illuminavit homines, viam ostendens qua itur in pace ad Deum, quam primum Joannes Baptista venerat praeparare. Haec pax est, ad quam festinant credentes in Christum. Denique sanctus Simeon, quia in mundo discordia est, laetus in ortu Salvatoris: Nunc, ait,
Abbreviated transcription (Latin):
in lapidẽ offensionis sic̃ scriptũ ẽ. Ec¬
ce pouo in syon lapidẽ offẽnsionis ⁊ pe¬
tram scandali ⁊ qui credideric m illũ
nõ confundetur. Hoc inysaia habe¬
tur. multoꝵ relatione comꝑtũ ẽ. in
petra uł lapide xp̃m eẽ significatum.
qui abscisus a monte sine manibꝰ ꝑ¬
cussit. & cõminuit om̃ia regna. ⁊ reple¬
uit om̃em t̾ram qd euidenter de xp̃o dic¬
tum ẽ. Et in lege petra de qua fluxerũt
a uob edificantibꝰ. Offensio gͦ posit. aiiii
merito excelsa dicta ẽ inqua saluator
a d̾õ patre suo positus p̾dicator offẽnsi¬
o factꝰ: inuideis dũ dĩ filiũ se p̾dicat
natus de sp̃u sco ex muliere. Per corpꝰ
aũt eiꝰ scandalũ passi sũt ⁊ dicebant.
Nonne mat̾ ⁊ fr̃es eiꝰ apd̃ nos sunt: Qͦ¬
modo gͦ dic̃. hic quia de celo descendi:
Nolebant enĩ uerba gestis comparare:
ut ꝑ inde agnoscerent nõ eẽ absurdũ
qđ dicebat de celo descendisse quasi cor
uidens incorpore. Petra gͦ hec scandalũ

Expanded text:
iptum est: Ecce pono in Sion lapidem offensionis, et petram scandali; et qui crediderit in illum, non confundetur. Hoc in Esaia habetur . Multorum relatione compertum est in petra vel lapide Christum esse significatum; qui abscissus a monte sine manibus percussit et comminuit omnia regna, et replevit omnem terram, quod evidenter de Christo dictum est . Et in Lege petra de qua fluxerunt a vobis aedificantibus . Offensio ergo posita in merito excelsa dicta est, in qua Salvator a Deo Patre suo positus praedicator, offensio factus est Judaeis, dum se Filium Dei praedicat, natus de Spiritu sancto ex muliere. Per corpus autem ejus scandalum passi sunt, et dicebant: Nonne mater et fratres ejus apud nos sunt? Quomodo ergo hic dicit: Quia de coelo descendi ? Nolebant enim verba gestis comparare, ut perinde agnoscerent 86 non absurdum esse, quod dicebat de coelo se descendisse; quasi corus tamen se prodens in corpore. Petra ergo haec scandalum
Abbreviated transcription (Latin):
quale dedi patribꝰ illoꝵ. Hoc testaniẽ¬
tum legẽ uocat inquã nõ ꝑuenerunt
sic̃ supra memoraui. Nam cũ gentibꝰ
que crediderant hanc sartinã obẜuati¬
onis iudei credentes uellent inponere
Tunc apłs petrꝰ ait. Quid in poniti ii¬
gũ suꝑ ceruicẽ frm̃ qd̾ neq nos neq pa¬
tres nr̃i potuer̃ potuerũt portare: A tẽ

Expanded text:
quale dedi patribus illorum . Hoc testamenquale dedi patribus illorum . Hoc testamentum Legem vocat, in quam non pervenerunt, sicut supra memoravi. Nam cum gentibus quae crediderant, hanc sarcinam observationis Judaei credentes vellent imponere, tunc apostolus Petrus ait: Quid imponitis jugum super cervicem fratrum, quod neque nos, neque patres nostri portare potue
Abbreviated transcription (Latin):
re: quia ñ ex fide. s quasi exoꝑibꝰ. Sꝑ¬
nentes enĩ fidem que sic̃ dixi ꝑfectio le¬
gis ẽ. ex oꝑibꝰ legis iustificari se dicebãt.
⁊ alia in more scripture dicentis. Iui a
iustus ex fide miuit. Iusticia aũt id circo
dicitur: quia iusto iudicio dĩ hec uideis
data sũt ꝓpt̾ duriciã cordis illoꝵ. Ut si¬
mustelam forte quis mortuã calcass
aut tetigiss aliqua morticina: aut si so¬
riy inuasiuiss. inmundũ diceret᷑. Qd̾
magna cũ sollicitudine obseruantes.
ex quacũq causa incurrebant ut ĩnũ¬
dieeñt. Si aut sanguis mustele paui¬
m̃tũ macłass ñ leui cura expiandum
erat: ⁊ ut ab escis meliorib abstineret᷑.
Salbatum u̾o ⁊ cirtũcisio ꝓpͥam habue¬
ta sunt. Hoc dñs ꝑ ezechiel ꝓpħam ostẽ¬
dit int̾cet̾a dicẽs. Propt̾t̾a dedi illis p̾¬
infidi. In aduentu aũt xp̃i quia saluta¬
re donũ erat daturꝯ ꝑieremiã p̾dicat
dicens. Dabo illis testam̃tũ nouũ non

Expanded text:
re? Quia non ex fide, sed quasi ex operibus: Spernentes enim fidem quae, sicut dixi, perfectio Legis est, ex operibus Legis justificari se dicebant, etc., immemores Scripturae dicentis, quia Justus ex fide vivit . Justitia autem Legis idcirco dicitur, quia justo judicio Dei haec Judaeis data sunt propter duritiam cordis illorum; ut simustelam forte quis mortuam calcasset, aut tetigisset aliqua morticinia, aut si sorex in vas ruisset, immundum diceretur : quod magna cum sollicitudine observantes, ex quacumque causa incurrebant, ut immundi essent. Si autem sanguis mustelae pavimentum maculasset, non levi cura expiandum erat, et ut a cibis melioribus abstineretur. Sabbatum vero et circumcisio propriam habueta sunt. Hoc Dominus per Ezechielem prophetam ostendit, inter caetera dicens: Propterea dedi illis prinfidi. In adventu autem Christi, quia salutare donum erat daturus, per Hieremiam praedicat, dicens: Dabo illis Testamentum novum, non
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ xp̃m filiũ eiꝰ ꝑ quẽ sunt om̃ĩa: Iorim̃
ergo hec ẽ iusticia. agnoscere creatorẽ. De¬
inde custodire que p̾cipit. Gentes gͦ que
priꝰ nõ requirebãt iusticiã idẽ. legẽ que
creatori testimoniũ ꝑhibebat: uenien¬
habundantẽ plusꝙͣ scribarũ ⁊ pħiseoꝵ.¬

Expanded text:
m Filium ejus, per quem sunt omnia ? Prima ergo haec justitia est agnoscere Creatorem, deinde custodire quae praecepit. Gentes ergo quae prius non requirebant justitiam, id est, Legem, quae Creatori testimonium perhibebat, venienerabundantem plus quam scribarum et p
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ ẽ uideis ne hoc odio iudaisin facere
uideretur ostendit affẽctũ suũ circa il¬
los ⁊ legi dat multũ s docet iam tempꝰ
seruande legis ñ esse. Ac ꝑhoc ꝓuidere
se illis uelle testatur. si modo audiant
⁊ testimoniũ phibet illis nobilitatis ⁊
traditionis pat̾ne. Ignorantes enim dĩ
iusticiam ⁊ suã querentes statuere uis¬
ticie dĩ non sunt subiecti. ꝑ ignoranti¬

Expanded text:
men est Judaeis; ne hoc odio Judaismi facere videretur, ostendit affectum suum circa illos, et Legi dat multum: sed docet tempus jam servandae Legis non esse; ac per hoc providere se illis velle testatur, si modo audiant et testimonium perhibet illis nobilitatis et traditionis paternae. Ignorantes enim Dei justitiam, et suam quaerentes constituere, justitiae D
Abbreviated transcription (Latin):
tus: quia manis malũ ẽ intestinũ bellũ.
quã externũ. insuꝑ furens quia semel &
iterum ñ sit auditus cũ eẽt indignus: nec
in p̾ce ꝑstitit. ut meritũ sibi faceret: ꝑ qđ
eẽt dignus. s in paciens ⁊ de dĩ iudicio ĩ dig¬
natus. abidolisque prius uelut nullius
moiñti dampnauerat: auxiliũ requisi¬
uit. Ecce ustũ ẽẽ uidiciũ p̾scientie der
etiã nolentibꝰ manifestum ẽ. Dic̃ enĩ¬
scriptura ad pharaonẽ. Quia ad hoc ip¬
sum reseruaui: ut ostendã in te uirtutẽ
meã. & ut a̾nuntietur nom̃ meũ inuni¬
uersa terra. A lu codices sic sic habent. Q¬
a ad hoc te suscitaui: ut ostendam inte
iurtutẽ meã. Siue seruaui. siue suscita¬
ui unꝰ ẽ sensꝰ. hoc enĩ dic̃ quia cum pha¬
rao qd̾ nomen regũ erat apudegyptios si¬
cut ⁊ apud romanos reges augusti appellã¬
tur. Hic gͦ pharao cũ tantis malis cẽt re¬

Expanded text:
tus; quia majus malum est intestinum bellum, tus; quia majus malum est intestinum bellum, quam externum: insuper ferens quia semel et iterum non sit auditus, cum esset indignus, nec in prece perstitit; ut meritum sibi faceret, per quod esset dignus: sed impatiens, et de Dei judicio indignatus, ab idolis quae prius velut nullius momenti damnaverat, auxilium requisivit. Ecce justum esse judicium praescientiae Dei etiam nolentib Quia in hoc ipsum te servavi, ut ostendam in te virtutem meam, et ut nuntietur nomen meum in universa terra. Alii codices sic habent: Ad hoc te suscitavi, ut ostendam in te virtutem meam. Sive servavi, sive suscitai, unus est sensus; hoc enim dicit, quia cum Pharao, quod nomen regum erat apud Aegyptios, sicut et apud Romanos reges Augusti appellantur: hic ergo Pharao cum tantis malis esset re
Abbreviated transcription (Latin):
consequi possit. ne putent ĩ iuistũ iudi
cium cĩ dicentes. unũ uocat. alterũne¬
gligit: sic arbitrantes excusari posse dã¬
pnandos: rebus hoc pocus ꝓbemus quã
uerbis. ubi enĩ reruĩ gestarũ exempla s̃
nemo audet queri. nec aliquã excusatio¬
nẽ obtendere. Duo fuerunt: saul ⁊ dd̾
Inquiramꝰ istorias. qualis unꝰquisq eo¬
rũ reꝑiatur post iudiciũ dĩ. ut si saul be¬
aut si clauid accepta miscdia. dm̃ cõtẽ¬
psisse inueniatur: an in eo mansit. in
dio. Uterq eoꝵ necessitatẽ passꝰ ẽ regni.
Et quanta fuit necessitas dauid. ut filiꝰ
ciꝰ uellet illũ regno pͥuare: inqua necessi¬
tate flens nudo pede it̾ faciebat fugiens
dux ⁊ rex popłi dĩ: intantũ humiliatꝰ.
ut infaciẽ seruo suo maledicenti sibi nõ
responderec: ut ꝑ pacientiã dm̃ sͥ ꝓpiciũ
facerer. ꝑ quẽ regnũ sͥ credidit reseruari.
Saul aũt nec intali necessitate inuen¬

Expanded text:
consequi possit, ne putent judicium Dei consequi possit, ne putent judicium Dei injustum, dicentes: Unum vocat, et alterum negligit; sic arbitrantes excusari posse damnandos, rebus istud potius probemus, quam verbis; ubi enim rerum gestarum exempla sunt, nemo audet queri, nec aliquam excusationem obtendere. Duo fuerunt David et Saul, requiramus historias, qualis unusquisque eorum reperiatur post judicium Dei; ut si Saul beaut si David, accepta misericordia, Deum contempsisse inveniatur, an in eo manserit, idio, uterque necessitatem passus est regni. Et quanta fuit necessitas David, ut filius ejus vellet eum regno privare! In qua necessitate flens, nudo pede, iter faciebat; ut fugeret rex et dux populi Dei, in tantum humiliatus, ut et in faciem sibi servo suo maledicenti non responderet; ut per patientiam Deum sibi propitium faceret, per quem regnum sibi credidit reservari . Saul autem nec in tali necessitate inven
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ: postea aũt ad obꝓbrium uideoꝵ miẜ¬
icordiã accipientes: uocate sũt plebs dĩ.
Et qui ante dilecti ñ erant. abdicatis iu¬
deis. adoptati in filios & dilecti sũt. In
loco ubi ñ uocabitur plebs dĩ: illic uoca¬
rentur filii dĩ uiuii. Prius enĩ nusquã
uocabantur filii dĩ insi iniudea. hoc ẽ¬
in ihosoluns. ubi domꝰ dĩ erat. Sic̃ dic̃

Expanded text:
postea autem ad opprobrium Judaeorum misericordiam accipientes vocatae sunt plebs Dei: et qui dilecti ante non erant, abdicatis Judaeis, adoptati in filios, et dilecti sunt; ut in loco ubi non vocabantur plebs Dei, ibi vocarentur filii Dei vivi. Prius enim nusquam vocabantur filii Dei, nisi in Judaea, hoc est, Hierosolymis, ubi domus Dei erat, sicut dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ge sic̃ ꝑiit sodoma. Saluatorẽ gͦ relictũ
nob dic̃ ad suffragiũ uite quã lex ꝓuid̾e
nõ potuit quẽ abitio ds̃ nasci decreuit.
qui ꝓptca qd̾ solus sine peccato inuenire¬
tur deuicto humani gen̾is hoste om̃umi
peccata deleret. Hoc inapocalipsi iohis
habetur. Quia nemo ait dignꝰ inuentꝰ
ẽ siue in celo siue int̾ra qui apiret librũ
⁊ signacula eiꝰ: nisi saluator qui uicie
mortẽ. Hoc gͦ ẽ sem̃ qd̾ olim ꝓmissũ reẜ

Expanded text:
Sodoma. Salvatorem ergo relictum nobis dicit ad suffragium vitae, quam Lex providere non potuit, quem ab initio Deus nasci decrevit: qui propterea quod solus sine peccato inveniretur, devicto humani generis hoste, omnium peccata deleret. Hoc et in Apocalypsi Joannis habetur: Quia nemo, ait, dignus inventus est, sive in coelo, sive in terra, qui aperiret librum et signacula ejus; nisi Salvator, qui vicit m
Abbreviated transcription (Latin):
raab meretrix dic̃ ex ploratoribꝰ udeoꝵ
missisabihu naue: qui prius auxes dice¬
batur. Audite sũt hic uirtutes ꝙ plage
que facte sũt inegiptũ a dõ ut̃o: ⁊ conter¬
riti sũt nimis. cement enĩ a facie ur̃a.

Expanded text:
Rahab meretrix dicit exploratoribus missis a Jesu Nave, qui prius Auxes dicebatur: Auditae sunt hic virtutes et plagae, quae factae sunt in Aegypto a Deo vestro, et conterriti sunt nimis
Abbreviated transcription (Latin):
cut p̾parat ad interitũ: ita ⁊ bonosp̾pa¬
rat ad coronã. Bomienĩ sũt. in quibꝰ ꝑ
fidem inest. Om̃s enĩ sustinet: sciens
exitum singłoꝵ. Ac ꝑ hoc pacientia ẽ
que illos ut ex malis corrigantur: aut ĩ
rata credentibꝰ. Cos aũt qui ex bonis
fiunt mali. & incepta ꝑdurant: p̾par¬
at ad interitũ. Hoc ẽ aũt manifestare
potentiã suã in multa pacientia: quia
cum putabatur ñ undicaturꝰ. ꝓpt̾ qd̃¬
dui dissimulat: cum ceꝑit uindicare ap¬
parebit eiꝰ potentia. qui cũ poss iudi¬

Expanded text:
parat ad interitum, ita et bonos parat ad coronam: boni enim sunt, in quibus spes fidei est, omnes enim sustinet, sciens exitum singulorum, ac per hoc patientia est, quae illos qui ex malis corriguntur, aut in rata credentibus, eos autem qui ex bonis fiunt mali et in coepto perdurant, praeparat ad interitum. Hoc est autem manifestare potentiam suam in multa patientia, quia cum putatur non vindicaturus, quia diu dissimulat, cum coeperit vindicare, apparebit ejus potentia; quia cum possi
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. Non excidit uerbũ dĩ dicentis. In y¬
saac uocabitur tͥ sem̃. idẽ hoc euenit. qͣ
dix̃ ds̃ futurũ. ut ñ hi dicerentur sem̃ eẽ
abrahe: qui filii eiꝰ essent scđm carnem.
s isti qui fidem accepunt. ꝑ quã natus ẽ
ysaac: reformatã tp̃re xͥ. nõ iam specialẽ:
s generalẽ. ut qd̾ abraham de ysaac credi¬
dit: isti crederent dõ. ut xp̃m quia natꝯ¬

Expanded text:
excidit verbum Dei dicentis: In Isaac vocabitur tibi semen , id est, hoc evenit, quod dixit Deus futurum; ut non hi dicerentur semen esse Abrahae, qui filii ejus essent secundum carnem: sed isti qui fidem acceperint, per quam natus est, Isaac, reformatam tempore Christi, non jam specialem, sed generalem; ut quod Abraham credidit de Isaac, isti crederent d
Abbreviated transcription (Latin):
sunt estiabunt᷑ in sem̃. E dicit filios
carnis: & filios dĩ. Hi enĩ ex concupiscẽ¬
tia carnis nati sũt. isti uͦ ex fide sp̃aliter
scd̾m qd̾ ꝓmissũ ẽ abrahe: ut illi estima¬
rentur sem̃eẽ qui crederent. Promissio¬
nis enĩ uerbũ hoc ẽ. ad hoc tempꝰ ueni¬
am. & habebit sarra filiuĩ. Hoc ingene¬
si habetur. qd p̾figuratum in xp̃o ẽ: ut

Expanded text:
sunt, aestimantur in sunt, aestimantur in carnis filii Dei: hi enim ex concupiscentia carnis nati sunt; isti vero ex fide spiritualiter, secundum quod promissum est Abrahae; ut hi aestimarentur semen esse, qui crederent. Promissionis enim verbum hoc est: Ad hoc tempus veniam, et habebit Sara filium. Hoc in Genesi habetur
Abbreviated transcription (Latin):
loco. Qui ihis seruit xp̃o. placet dõ.
Auid g̃ sup e. nisiut pat̾ ds.⁊ filiꝯ deus.
⁊ nichilominꝰ unꝰ ds̃ credatur. ⁊ uterq:
Siue enĩ patrẽ quis adoret. siue filium:
unũ dm̃ dicitur adorare. & seriure pa¬
tri aut filio: uni dõ seruitiũ exhibetur.
Nulla gͥ inhis discretio ẽ. quia qui ado¬
rat filiũ: adorat patrẽ. & qui seruit pr̃i.
seruit filio. Et ut sine adulatione dĩta¬
tis huiꝰ ꝓfessionẽ eẽ doceret. inconclu¬
sione posuit am̃: hoc ẽ uerum. ut xp̃m¬

Expanded text:
 his servit Christo, placet Deo . Quid ergo superest, nisi ut Pater Deus, et Filius Deus; et nihilominus unus Deus credatur uterque? Sive enim Patrem quis adoret, sive Filium, unum Deum dicitur adorare; et servire Patri, aut Filio, uni Deo servitium exhibetur. 80 Nulla igitur discretio est; quia qui adorat Filium, adorat et Patrem: et qui servit Patri, servit et Filio. Et ut sine adulatione deitatis hujus confessionem esse doceret, in conclusione posuit, Amen, hoc est, verum; ut
Abbreviated transcription (Latin):
tur in xp̃o dices. Hoc est xp̃m deducere.
aut quis descendit mabissum: Hoc est
xp̃m exmortuis reducere. Hoc ꝓpͥum a
dubicetur de sye di que i xp̃o ẽ. ne de
ficiens dicat. Iuis potuit ascendere in ce¬
lum: quia iõ passꝰ ẽ. ut expoliatis infer¬
is uirtute patris deuicta morte resurgẽs
cũ animabꝰ ereptis in celũ ascenderet.
hisgͦ incorde suo nõ dubitat. iustificabit᷑
ee fide. Ex lege añt iustificari timor fac̃.
õinet enĩ legẽ quia uidet penã illa in fer¬
re peccantibꝰ. Ideo nõ magna iusticia legiꝰ
ẽ. nec meritũ collocat a pd̃ dm̃ de quo qđ¬
ñ uidetur sꝑatur. S quiꝰ dicit scriptura
ꝓpe ẽ uerbũ inore tuo ⁊ in corde tuo. Hoc
scriptum ẽ. in deutero nonio: quia nõ ẽ
longe ab animo nr̃o ułnatura qd nobis
dicitur ut credamꝰ. Quãus enĩ ocłis ño
uideatur a natura tam̃ animoꝵ ⁊ loquẽ¬
di ratione ñ discordat qd̵ credimꝰ. In ip¬
sa eñi natura inserta sũt uelut semina

Expanded text:
risto, dicens: Hoc est Christum deducere. Aut quis descendit in abyssum? Hoc est, Christum ex mortuis reducere. Hoc propriumdubitetur de spe Dei, quae in Christo est; ne diffidens dicat: Quis potuit ascendere in coelum? quia ideo passus est, ut exspoliatis inferis virtute Patris, devicta morte resurgens, cum animabus ereptis in coelum ascenderet. his ergo in corde suo non dubitat, justificatus est ex fide. Ex lege autem justificari timor facit; timet enim legem, quia videt illam poenam inferre peccantibus. Ideo non magna justitia legis est, nec meritum collocat apud Deunon videtur, speratur. Sed quid dicit Scriptura? Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo . Hoc scriptum est in Deuteronomio, quia non est longe ab animo nostro vel ore, quod nobis dicitur, ut credamus; quamvis enim oculis non videatur, a natura tamen animarum et loquendi ratione non discordat, quod credimus. In ipsa enim natura inserta sunt velut semina,
Abbreviated transcription (Latin):
Hic ñ discreuit. s generalit̾. ait deo et
patri nr̃o gła. Deus ẽ ꝓpt̾ timorẽ. Pat
aũt honoris causa. ⁊ quia ab ipso ẽ oĩs
origo. Ipse enĩ dix̃ in malachia ꝓpha. Si
ds̃ ego sum. ubi ẽ tunorm̃s: ⁊ si pat̾ ego
sum uibi ẽ honor m̃s: Salut᷑e omne scĩn

Expanded text:
Hic non discrevit, sed generaliter ait: Deo et Patri nostro gloria. Deus est propter timorem, Pater autem honoris causa, et quia ab ipso est omnis origo; ipse enim dixit in Malachia propheta: Si Deus ego sum, ubi est timor meus? et si Pater ego sum, ubi est honor meus ? Sa
Abbreviated transcription (Latin):
celeste p̾miũ occurrat᷑. causa em̃ tã ad¬
certandiĩ ẽẽ ꝓnunciat. Quot qt gͦ ꝑfẽc¬
se negat. s uxta ꝓmissũ ut adhuc ad¬
datur ad meritũ. ad cõparationẽ aũt
ceteroꝵ qui res diuinas negligentiꝰ
curãt. P fecti dicendi sũt. qui adhibita
sollertia ꝑfectionis ambulant it. Hoc
gͦ sentiendũ ẽ ut in meliꝰ ꝓficiat᷑. Et
siqd alit̾ sentietis. id quoq ds̃ uob̃ reue¬
labit. Hoc dic̃ ut siqͥd ampliꝰ ad cultu¬
ram meliorate conu̾sationis excogita¬
uerint: Dei existient donũ eẽ. ne ꝑ
hoc inflarent. Uerũptam̃ ad qd̾ ꝑue¬
nunꝰ. ut idẽ sapiamꝰ ⁊ in eo ambule¬
mꝰ. Ne qua hinc oreͥret᷑ p̾sumptio. et
putaret qd̾ adõ ñ erat a dõ reuelatũ:
idõ subic̃ dicens. ad qd̾ ꝑuenimꝰ ut¬

Expanded text:
coeleste praemium occurratur; causa enim tam adcoeleste praemium occurratur; causa enim tam adcertandse negat, sed juxta promissum, ut adhuc addatur ad meritum: ad comparationem autem caeterorum, qui res divinas negligentius curant, perfecti dicendi sunt, qui adhibita solertia, perfectionis iter ambulant. Hoc ergo sentiendum est, ut in melius proficiant. Et si quid aliter sentitis, id quoque vobis Deus revelabit. Hoc dicit, ut si quid amplius ad culturam melioratae conversationis excogitaverint, Dei existiment donum esse, ne per hoc inflarentur. Verumtamen ad quod pervenimus, ut idem sapiamus, et in eo ambulemus. Ne qua hinc oriretur praesumptio, et putaretur quod a Deo non erat revelatum; ideo subjecit dicens: Ad quod pervenim