comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adq: curatio: que formam caduueris disolui dilaui que non sincet
adhiuc pax quadam paster paestib iungit totium quemolem applicat
terrino & conuenienti: Acꝑhoc pacito loco siautem nulla cchibeatur
cura ondenoue suednaturali cursui relinquatur on tandiu quaritumil¬
⁊uctus dindentib galationibus & nosero inconuenentib senrui
Poerm est quodinputo resentitur donec mundi conueniat elementis
Rineosum pacem paulatim particulatim que dircedat: Nullumo¬
dottemen inde aliquid. legibus sumiillius creatorir ordinatoris que.
subtricitur : A quo paxuniuersititis aminis tractur quia & nde
cauere maioris animantir animalia minuta. narcantur : Ea¬
demlege creatorir queq corpurcula in salutis pace suis animulis
seruiunt: & simortuosum carner abaluir animadib deuosentur:
eardem legepercunctu diffuras: adralutemgeneris cuiuiq mostidiũ
congrua. congruis. pacificantes quaqua uerrumtrahantur & rel

Expanded text:
adque curatio, quae formam cadaueris dissolui dilabique non sinat, adque curatio, quae formam cadaueris dissolui dilabique non sinat, adhuc pax quaedam partes partibus iungit totamque molem adplicat terreno et conuenienti ac per hoc pacato loco. Si autem nulla adhibeatur cura condendi, sed naturali cursui relinquatur, tamdiu quasi tumultuatur dissidentibus exhalationibus et nostro inconuenientibus sensui id enim est quod in putore sentitur, donec mundi conueniat elementis et in eorum pacem paulatim particulatimque discedat. Nullo modo tamen inde aliquid legibus summi illius creatoris ordinatorisque subtrahitur, a quo pax uniuersitatis administratur; quia, etsi de cadauere maioris animantis animalia minuta nascantur, eadem lege creatoris quaeque corpuscula in salutis pace suis animulis seruiunt; etsi mortuorum carnes ab aliis animalibus deuorentur. easdem leges per cuncta diffusas ad salutem generis cuiusque mortalium congrua congruis pacificantes, quaqua uersum trahantur et rebus
Abbreviated transcription (Latin):
paste pacatum sit Inquiburẽ uel & quib constat: Alio quin nilul
ess& omnino uelut siquirquam capite deorsum pendeat. ꝑuersur
ẽ utique ritus corporir &ordo membrorum : quic id quod de suꝑeẽ
natura postulat subter ẽ: & quodillu subter uult esre deruꝑ faauẽ :
Conturbauit carnis pacem i sacꝑuersitas: & ideo molerticẽ : Vesin
tamen. Anima corporisuo pacataẽ & ꝓeiur salute satagit & ideo ẽ
quidoleat: quesimoles tur eiur &clura. discerrerit: Quam diu con¬
pago membrorum man& nonẽ sine quadãẽ parciũ pace quod reman&
& ĩdeo ẽ adhuc quipendeat quod terrenum corpur interram nititur
& uinculo quo surpensũ ẽ renititur in suepacir ordinemtendit & lacũ
quore quiercat. quod ammodo uoce ponderir porcit: Iamq xaninie
acsine ullo sensu: a pacetamen naturili suiordinis non recedit: Uel
cumten& eam uelcumfertur adecni: Si enĩ adhibeantur medicam̃

Expanded text:
parte pacatum sit, in quibus est uel ex quibus constat; alioquin nihil parte pacatum sit, in quibus est uel ex quibus constat; alioquin nihil esset omnino. Velut si quisquam capite deorsum pendeat, peruersus est utique situs corporis et ordo membrorum, quia id, quod desuper esse natura postulat, subter est. et quod illa subter uult esse, desuper factum est; conturbauit carnis pacem ista peruersitas et ideo molesta est: uerum tamen anima corpori suo pacata est et pro eius salute satagit, et ideo est qui doleat: quae si molestiis eius exclusa discesserit, quamdiu conpago membrorum manet, non est sine quadam partium pace quod remanet, et ideo est adhuc qui pendeat. Et quod terrenum corpus in terram nititur et uinculo quo suspensum est renititur, in suae pacis ordinem tendit et locum quo requiescat quodam modo uoce ponderis poscit, iamque exanime ac sine ullo sensu a pace tamen naturali sui ordinis non recedit, uel cum tenet eam, uel cum fertur ad eam. Si enim adhibeantur medicamenta
Abbreviated transcription (Latin):
tapotesa pace conseruat: Quantomagir homofestur quodam
modo natuse suȩ legib ad eundum rocie tietem pcccemque cum
bominib: quanto in iproẽ omnib: obtinendam : Cum a&ium
mali ꝓsuosum pace belligurent ⁊ Om̃r quise possent suos fuce¬
se: Velintot unicuncei. &cunctu dereruiuNt : quo pacto nisin
cius pacem : Velamando ueltimendo consenciunt: Sicenim
suꝑbia ꝑuerse imitantur. Dm oditnumq: cumsocus aequa¬
litatem subillo se in ponere uult sociis dominacionẽ sucm.
pillo: Oditergo iustum pacemdi & amat iniquam pacem suum: Non
amare tamen qualemcumq pacem nullumodo potera : Nullur
quippe uicium contrunaturã est ut naturie deleat A&uem &ire¬
ma uestigiu: Itaque pacem iniquorum in pacir conparatione
lustosum: Ille uid& inecpacem esse dicendum: quinouit ꝓ repone¬
re reiat pricuir. &ordinata peruersir: Quod autem ꝑuersum ẽ
A&icem hoc necerre ẽ : ut incliqua & xaliqua & cum aliqua renim

Expanded text:
ta potest pace conseruat? Quanto magis homo fertur quodam ta potest pace conseruat? Quanto magis homo fertur quodam modo naturae suae legibus ad ineundam societatem pacemque cum hominibus, quantum in ipso est, omnibus obtinendam, cum etiam mali pro suorum pace belligerent omnesque, si possint, suos facere uelint, ut uni cuncti et cuncta deseruiant; quo pacto, nisi in eius pacem uel amando uel timendo consentiant? Sic enim superbia peruerse imitatur Deum. Odit namque cum sociis aequalitatem sub illo. sed inponere uult sociis dominationem suam pro illo. Odit ergo iustam pacem Dei et amat iniquam pacem suam. Non amare tamen qualemcumque pacem nullo modo potest. Nullius quippe uitium ita contra naturam est, ut naturae deleat etiam extrema uestigia. Itaque pacem iniquorum in pacis conparatione iustorum ille uidet nec pacem esse dicendam, qui nouit praeponere recta prauis et ordinata peruersis. Quod autem peruersum est, etiam hoc necesse est ut in aliqua et ex aliqua et cum aliqua rerum
Abbreviated transcription (Latin):
foste non nocendi cupiditate: seduiuendi necersitite seuiebat:
Ierum iste uon fuerit uel quodmugir csedendum ese: nontalir
fuerit qualis pͦ&ica uunitite discribitur: Nisienim nimis
accus ar&ur cacur parum erculis laudar&ur : Talis ergo
lomo siue seuihomo meliur ut dixi creditur uon fuirse sicut
multa figmentu po&arum: Ipreenim. reuirsime fere unde
ille partem habuit feritictis: Nam & semi ferur. dicturese¬
genus proprium quadum pace custodiunt co eundo gignendo
pariendo: f&cus fouendo adq nutriendo: Cum sit pleraeq in¬
sociubiles & soliuagi: ⁊onscilic& ut ouer ceruicolum. bestur¬
ni. aper sed utleones: uulper. Aquilae noctue: Quȩ enim
tigris non filus suis mitisim murmorat & pacat feritate blandit̃.
quis miluus quantum lib& solitarius rapinir circumual&ann
coniugium copulat tudum Congerit oua. consou& pullo ui
& quasi cum sua matre fumiliur soci&atatem domesticam : quan¬

Expanded text:
forte non nocendi cupiditate, sed uiuendi necessitate saeuiebat. forte non nocendi cupiditate, sed uiuendi necessitate saeuiebat. Verum iste non fuerit uel, quod magis credendum est, non talis fuerit, qualis poetica uanitate describitur; nisi enim nimis accusaretur Cacus, parum Hercules laudaretur. Talis ergo homo siue semihomo melius, ut dixi, creditur non fuisse, sicut multa figmenta poetarum. Ipsae enim saeuissimae ferae, unde ille partem habuit feritatis nam et semiferus dictusgenus proprium quadam pace custodiunt, coeundo gignendo pariendo, fetus fouendo adque nutriendo, cum sint pleraeque insociabiles et soliuagae; non scilicet ut oues cerui columbae sturni apes, sed ut leones uulpes aquilae noctuae. Quae enim tigris non filiis suis mitis inmurmurat et pacata feritate blanditur? Quis miluus, quantumlibet solitarius rapinis circumuolet, non coniugium copulat, nidum congerit, oua confouet, pullos alit et quasi cum sua matre familias societatem domesticam quan
Abbreviated transcription (Latin):
cior fuit : quiatidem monserum ipse nongenuit:Nihil cui qua
bitur semꝑ retentice d&epebat humus: Nihil aliud quum
pacem uolebat inquanemo illi molesdus eiset Neceius qui&en
Uis ullius terror ueturbar&: Cum corpose deniq suo pacẽ
habere cuipiebat. &quuntũ hubebat tantum illi bene erat:
quando quidem membrir obtemperantibus imperabat: & suum
A mostiditatem aduersumre & indigentiu rebellantem acsedi¬
cionem ftemis: ad dirso cicendum adque &dudendum de corpose
animũ concituntem : quuntu porr& festinatione pacar& :
Napiebut necabat uorubat & quam uis immunis ha feri
pacitarien sue uite acscclutis immaniter. ac ferociter conso labat:
Hac per hoc si peccem quũ in sua spe lunca adq inse ipro hubere
satis agebat a&ium cum alus hubere uell& Nec maelor pec
monserum nec semi homo uocar&ur: Aut si eius corporis forma
& atrorum ignium uomitur ab eo d&erebat. hominũ. societutẽ

Expanded text:
cior fuit, quia tale monstrum ipse non genuit; nihil cuiquam cior fuit, quia tale monstrum ipse non genuit; nihil cuiquam bitur, \'semper recenti caede tepebat humus,\' nihil aliud quam pacem uolebat, in qua nemo illi molestus esset, nec eius quietem uis ullius ten\'orne turbaret. Cum corpore denique suo pacem habere cupiebat, et quantum habebat, tantum bene illi erat. Quando quidem membris obtemperantibus imperabat, et ut suam mortalitatem aduersum se ex indigentia rebellantem ac seditionem famis ad dissofciandam adque excludendam de corpore animam concitantem quanta posset festinatione pacaret, rapiebat necabat uorabat et quamuis inmanis ac ferus paci tamen suae uitae ac salutis inmaniter ac ferociter consulebat; ac per hoc si pacem, quam in sua spelunca adque in se ipso habere satis agebat, etiam cum aliis habere uellet, nec malus nec monstrum nec semihomo uocaretur. Aut si eius corporis forma et atrorum ignium uomitus ab eo deterrebat hominum societatem,
Abbreviated transcription (Latin):
sidomi suae. seruiri uolebat: Non seiam Ilatronem
latebris conder& sedregem conspicuũ sublimar&
Cumeadem in illo cupidits. & maliciu permaner&
pacem itaquae cum suis omnes habere cupiunt quos
ad arbitrium suum uolunt uiuere nã & cũ qui bus.
bellum gerunt. suos facere siposint uolunte eis que
subietis leges suae pacis inponere : Sed fucia mur ali¬
quem qualem canit po&iex & fabur losa narratio
quem fostas sae propter ipsã in soci abilem ueritatẽ
semi hominem quam hiominem dicere maluerunt Quaniuir esto
siuuius oegnum dire spelunce fuerit solitudo tanquam maliciae
sintularis : Ut & hac einomen inuentum rit. Erece uamꝙ
smdos cacor dicitur: Quodille uocabatur: nulla conut. ei blan¬
bunferr& neserr&quȩ sermonem. Nullis filur uel alluder&
paruulis uelgran diurculir amperar&: Nullo amici conloquio
pruer&ur. Nec ut cani patres: quiuel intantum Non parum feli¬

Expanded text:
t, quem ad modum sibi domi suae seruiri uolebat: non se iam latronem t, quem ad modum sibi domi suae seruiri uolebat: non se iam latronem latebris conderet, sed regem conspicuum sublimaret, cum eadem in illo cupiditas et malitia permaneret. Pacem itaque cum suis omnes habere cupiunt, quos ad arbitrium suum uolunt uiuere. Nam et cum quibus bellum gerunt, suos facere, si possint, uolunt eisque subiectis leges suae pacis inponere. Sed faciamus aliquem, qualem canit poetica et fabulosa narratio, quem fortasse propter ipsam insociabilem feritatem semihominem quam hominem dicere maluerunt. Quamuis ergo huius regnum dirae speluncae fuerit solitudo tamque malitia singularis, ut ex hac ei nomen inuentum sit Graece namque malus xax:m dicitur, quod ille uocabatur, nulla coniux ei blandum ferret referretque sermonem, nullis filiis uel adluderet paruulis uel grandiusculis imperaret, nullo amici conloquio frueretur, nec Vulcani patris, quo uel hinc tantum non parum feli
Abbreviated transcription (Latin):
cumq speciem. pacis teneuN nonefficiunt quod inten¬
dunt: ꝑ inde laiid̾ner iprir ut ue hemenciur. & totius
infeseis in paci c&erorum: pacem uolunt hubere socio¬
sum. S& &stunus sit tam pre polens uirib & conscius. Itc
cauens: ut nullis ociore comitat: solurque insidians & ꝓre¬
ualenr s quibus potuerit oppsesis & &tinctis psy̧dusarat
cumeis: Certe quos occidere non potest. & quos uult late¬
se quodficcit quulem cumq umbrum pudis ten&. Indo¬
mo autẽ sua cũ uxose & cũ filiis & siquos alios illic hab&
stud& ꝓfectum. esse pacatus eis quippe annutum. opteni¬
peruntillus : sine dubio deleaitur ⁊ Numsi non fut indigna
corripit uindicat &domus suae: pacem siita nec essesit
&iã raeueni endo componit quũ sentit esse onpos¬
se nisi cuidam principio quodipse indomosua est cae¬
teru in eadem domaesticasoci&ate. subiectas int ⁊
Ideo quesi offer&ur ei seruitus. pluri um uel ciuitu¬

Expanded text:
cumque speciem pacis teneant, non efficiunt quod intencumque speciem pacis teneant, non efficiunt quod intendunt. Proinde latrones ipsi, ut uehementius et tutius infesti sint paci ceterorum, pacem uolunt habere sociorum. Sed etsi unus sit tam praepollens uiribus et conscios ita cauens, ut nulli socio se committat solusque insidians et praeualens quibus potuerit obpressis et exstinctis praedas agat, cum eis certe, quos occidere non potest et quos uult latere quod facit, qualemcumque umbram pacis tenet. In domo autem sua cum uxore et cum filiis, et si quos. alios illic habet, studet profecto esse pacatus; eis quippe ad nutum obtemperantibus sine dubio delectatur. Nam si non fiat, indignatur corripit uindicat et domus suae pacem, si ita necesse sit, etiam saeuiendo conponit, quam sentit esse non posse, nisi cuidam principio, quod ipse in domo sua est, cetera in eadem domestica societate subiecta sint. Ideoque si offerretur ei seruitus plurium, uel ciuita
Abbreviated transcription (Latin):
mecum quisquis res ihumanas: que cõmunẽ. Iut cũ¬
que intuetur. agnoscit sicutinem oesa: quiguudere
nolititanemo est qui pacẽ huberenolit: quando
quidem &ripsiquibellu uolunt nihilaliut quã uince¬
re uolunt adglorio sũ ergo pacẽ bellando cupiunt
pestenere: nam quid est aliut uictoriu nisisubiec¬
tiore pugnantum: quod cũ factũ fuerit. paxerte :
Pacis igitur intentio negeruntur. & bellu ab his&iũ
quiuir tutem bellicam. student ecercere : imperando adq pugnan¬
do unde pacem constat belli esse optubilem finem: Omnis eni
homo belligerendo pacemse quir& Nemo autem bellũ paci¬
ficando: Nam & illi. quipacem. inquasunt ꝑturburi
uolus: Non pacemode sunt: sedeam: ꝓ arbitrio suo cupiuib
comuturi: Nonergo ut iit pix nolunt sedełsit quam
uoluN: Denique & siꝑdicionese ab aluir separauerint¬
cumeis ipsis conspiratis uel coniuratissuir Nisi quader¬

Expanded text:
mecum quisquis res humanas naturamque communem utcummecum quisquis res humanas naturamque communem utcumque intuetur agnoscit, sicut nemo est qui gaudere nolit, ita nemo est qui pacem habere nolit. Quando quidem et ipsi, qui bella uolunt, nihil aliud quam uincere uolunt; ad gloriosam ergo pacem bellando cupiunt peruenire. Nam quid est aliud uictoria nisi subiectio repugnantium ? quod cum factum fuerit, pax erit. Pacis igitur intentione geruntur et bella, ab his etiam, qui uirtutem bellicam student exercere imperando adque pugnando. Unde pacem constat belli esse optabilem finem. Omnis enim homo etiam belligerando pacem requirit; nemo autem bellum pacificando. Nam et illi qui pacem, in qua sunt, perturbari uolunt, non pacem oderunt, sed eam pro arbitrio suo cupiunt commutari. Non ergo ut sit pax nolunt, sed ut ea sit quam uolunt. Denique etsi per seditionem se ab aliis separauerintcum eis ipsis conspiratis uel coniuratis suis nisi qualem
Abbreviated transcription (Latin):
nem finem uero uitam a&ernam : Sedrursus qui auita
a &cerna ab eis. qui fumiliaritatẽonhabent cum
scripturis scĩs potest accipi & iam malorum uiti
uel secundumquordam aiã philosophos propterani¬
mae in mostalitatem: uel secundu m &iũ fidẽ nr̃am
propterpoenas inter min abiles. impiorũ quiutique
in a&ernum cruciari non poterunt Nisi &ium
uixerint in a&esnum: pro fecto finis ciuitatis. huius
in quod sum mum habebrebonum : ITelpax in uita a&er¬
na ueluita a&erna in pace di cendus est ut facilius
ab omnibus possit intellegi: tantũ est enĩ pacisbonũ.
ut a &iũ in rebusterrenis: atque mostulibus nihil
grutius soleat audiri Nihil desiderubilius. concupis¬
ci nihil postremo possit. melius inueneri de quodsi ali¬
quanto. diutius loqui uoluerimus nonerimus. quan¬
tum arbitror. oneros ilegentibus & propterfinẽ ci¬
uitatis huius dequanobis. sermoest & propterip¬
sã dulcidinem pacis que omnibus. caraest: Qđenĩ

Expanded text:
nem, finem uero uitam aeternam. Sed rursus quia uita nem, finem uero uitam aeternam. Sed rursus quia uita erna ab eis, qui familiaritatem non habent cum scripturis sanctis, potest accipi etiam malorum uita, uel secundum quosdam etiam philosophos propter animae inmortalitatem uel secundum etiam fidem nostram propter poenas interminabiles inpiorum, qui utique in aeternum cruciari non poterunt, nisi etiam uixerint in aeternum: profecto finis ciuitatis huius, in quo summum habebit bonum, uel pax in uita aeterna uel uita aeterna in pace dicendus est, ut facilius ab omnibus possit intellegi. Tantum est enim pacis bonum, ut etiam in rebus terrenis adque mortalibus nihil gratius soleat audiri, nihil desiderabilius concupisci, nihil postremo possit melius inueniri. De quo si aliquanto diutius loqui uoluerimus, non erimus, quantum arbitror, onerosi legentibus, et propter finem ciuitatis huius, de qua nobis sermo est, et propter ipsam dulcedinem pacis, quae omnibus cara est. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
presestim quial ipsi ciuitatidĩ dequa nobis ẽ ista opero¬
sissima dis putato in scõdicitur ꝓsalmo Iauda hie¬
rusalem dñm conlauda dm̃ tuumsion qm̃ confirma
uit serras posturuĩ tuarum benedixit fi hostuosinte¬
Cui posuit finestuos pacẽ: Quando enĩ confisnate sue¬
rint ser ae postarũ eius ÷iã in illa nullus intrauito
nec ab illa nullur &iuit⁊ Aperhoc fines eius eã debe¬
mͦs hic intellegere pacẽ quã uolumus demonstrure
finalẽ nam & ipsius ciuitatis myfticũ nomen. Id est hie¬
puscdem quod & ante iam diximus uisio pacis interpre¬
tatur: Sed qm̃ pacis nomen &iã in his rebus mostulibus
frequaenta tur ubi utique non est uiti aerna. prop¬
terea finem ciuitatis huius ubierit sũ mũbonũ eius
accernam uitũ mallumus commemorare quum pacem :
de quosine apostolus ait Nunc uero liberad apecca¬
to serui autẽ facidõ Hab&is fructũ uestrũ inscĩ ficatio¬

Expanded text:
praesertim quia ipsi ciuitati Dei, de qua nobis est ista operopraesertim quia ipsi ciuitati Dei, de qua nobis est ista operosissima disputatio, in sancto dicitur psalmo: Lauda Hierusalem Dominum, conlauda Dvit vectes portarum tuarum, benedixit filios tuosui posuit fines tuos pacem. Quando enim confirmatae fuerint serae portarum eius, iam in illam nullus intrabit nec ab illa ullus exibit. Ac per hoc fines eius eam debemus hic intellegere pacem, quam uolumus demonstrare finalem. Nam et ipsius ciuitatis mysticum nomen, id est Hierusalem, quod et ante iam diximus, uisio pacis interpretatur. Sed quoniam pacis nomen etiam in his rebus mortalibus frequentatur, ubi utique non est uita aeterna, propterea finem ciuitatis huius, ubi erit summum bonum eius, aeternam uitam maluimus commemorare quam pacem. De quo fine apostolus ait: Nunc uero liberati a peccato, serui autem facti Deo, habetis fructum uestrum in sanctificatio
Abbreviated transcription (Latin):
tes: sed ab entes. uictoriae premium. &emũ pacẽ quum
nullus aduersarius inqui & & ipsae est enimbe acitudo
finalis: Ipseperfectionis finis qui consumentẽ non hab&
finem : hic autem dicimur. quidẽ beati quando pacẽ habe¬
mus : Quantula cũque hic aberipotest inuitabona: sed
hecbea titudo illi. quã finalẽ dicimus beatitudini com¬
paratu : Psorsus misueria reperitur: hanc ergo pacem qualis
hic potesttes se mortules homines in rebus Mostulibus:
quando abemus. si recte ui uius boniseius. recte utitur
suistus : Quando uero eũnon habemus. &ĩ malis que homo
patitur: beneutieur uistus ⁊ sed tunc est uera uirtus. quan¬
do & omni abona quibus beneutitur. & qui quid inbono
uso bonorũ & malorum facqe & seipsũ ad eũ finem refest
ubin obis talis. & tuntupax erit quam melior & maiores¬
se nonpossit: Qua propter possi musdicere fines bon
rũ nostrorũ esse pacem sicut a& ernã diximus uitum

Expanded text:
tes, sed habentes uictoriae praemium aeternam pacem. quam tes, sed habentes uictoriae praemium aeternam pacem. quam nullus aduersarius inquietet. Ipsa est enim beatitudo finalis, ipse perfectionis finis, qui consumentem non habet finem. Hic autem dicimur quidem beati, quando pacem habemus, quantulacumque hic haberi potest in uita bona; sed haec beatitudo illi, quam finalem dicimus, beatitudini conparata prorsus miseria reperitur. Hanc ergo pacem, qualis hic potest esse, mortales homines in rebus mortalibus quando habemus, si recte uiuimus, bonis eius recte utitur uirtus; quando uero eam non habemus, etiam malis, quae homo patitur, bene utitur uirtus. Sed tunc est uera uirtus, quando et omnia bona, quibus bene utitur. et quidquid in bono usu bonorum et malorum facit, et se ipsam ad eum finem refert, ubi nobis talis et tanta pax erit, qua melior et maior esse non possit. CAPorum nostrorum esse pacem, sicut aeternam diximus uitam,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitus subditur aderna cũ eis habitura suplicium:
x eorum. quippesucris uel potius sucri legiis quib
cos colendos & eludis in mundissimis ubi eorũ cri¬
mina celebrantur : quibus eos placandos. putirune eis
ipsis auetoribus &ex ac ebribus: tuhi
rũ quaede dae corum satir ab eis quicolant̾ apestumesa¬
Eedneque sc̃ĩ & fideles uniueri dĩ summi. quecol¬
torer Dab eorum fallacis & multi forni tẽptutiones¬
curi sunt: in hocenĩ loco infirmiatis & diebus malignis:
&uã istu sollicitudo non est inutilis. illas aecuritus ubi pax
plenissima atque certis sima ẽ desiderio feruentia requera t̃:
ꝓbienĩ erunt naturae munera hocẽ quae naturae noftre. ab
lomniũ natururum creatoruȩ donantur non solũ bonauerũ
&iã semprternui nonsolum in animo quis anaturꝑ supientiã
uerum &iã in corpore quodresurrec cione renouabitur
ibi uistutes non contru ulla uicia uel mala quecũ quecertan¬

Expanded text:
ciuitas subditur, aeternum cum eis habitura supplicium. ciuitas subditur, aeternum cum eis habitura supplicium. Ex eorum quippe sacris uel potius sacrilegiis, quibus eos colendos, et ex ludis inmundissimis, ubi eorum crimina celebrantur, quibus eos placandos putarunt eisdem ipsis auctoribus et exactoribus talium tantorumque dedecorum, satis ab eis qui colantur apertum esed neque sancti et fideles unius ueri Dei summique cultores ab eorum fallaciis et multiformi tentatione securi sunt. In hoc enim loco infirmitatis et diebus malignis etiam ista sollicitudo non est inutilis, ut illa securitas, ubi pax plenissima adque certissima est, desiderio feruentiore quaeratur. Ibi enim erunt naturae munera, hoc est, quae naturae nostrae ab omnium naturarum creatore donantur, non solum bona, uerum etiam sempiterna, non solum in animo, qui sanatur per sapientiam, uerum etiam in corpore, quod resurrectione renouabitur; ibi uirtutes, non contra ulla uitia uel mala quaecumque certan
Abbreviated transcription (Latin):
loco uelut ad mundũ uenientes aborbe tenxerꝗ ut sic
qđ ammodo conplefterentur. & caelũ nullu modo quidem
im&cuimus u&łales amici uel morte nos sua uel de pruua¬
tione contiistent: sed quia nobis non eu quaho mines fu¬
miharitate miscentur: Qđ &iã ipsũ adaerũnas. huius
pesinar uitae & aliquando sutanas: Sicut legimus truns¬
siguratse. uelut angelũ lucis: ad temptundoseos quositu
uel acrudire opusest. uel decipi iustũ est : magnadĩ
miseri cordia necessaria est nequis quã cũbonos unge¬
los amicos sehubere putat hubeat malos. damones sic¬
tos amicos eos quoetanto nocenciores. quanto astudores.
acful&ͥ ciores paciatur. inimicos &reui magnu isti dĩmi¬
s eri cordia. necessuria est. ñis imagnae humanae miseri¬
diae: quae ignorantia tuntu premitur : ut
pia ciuitate. quideos sibi ami cos eẽ dixerunt indaemo¬
nes malignos incidisse cestissimũ est quibus cota ipsu

Expanded text:
loco, uelut ad mundum uenientes ab orbe terrarum, ut sic loco, uelut ad mundum uenientes ab orbe terrarum, ut sic quodam modo conplecterentur et caelum, nullo modo quidem metuimus, ne tales amici uel morte nos sua uel deprauatione contristent. Sed quia nobis non ea, qua homines, familiaritate miscentur quod etiam ipsum ad aerumnas huius pertinet- uitae et aliquando Satanas, sicut legimus, transfigurat se uelut angelum lucis ad tentandos eos, quos ita uel erudiri opus est uel decipi iustum est: magna Dei misericordia necessaria est, ne quisquam, cum bonos angelos amicos se habere putat, habeat malos daemones fictos amicos, eosque tanto nocentiores, quanto astutiores ac fallaciores, patiatur inimicos. Et cui magna ista Dei misericordia necessaria est nisi magnae humanae miseriae, quae ignorantia tanta premitur, ut fpia ciuitate, qui deos sibi amicos esse dixerunt, in daemones malignos incidisse certissimum est, quibus tota ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
officio se consolationer Nonenĩ propterea non est
quods an&ur. qm̃ quanto est animus meliort ant
in eo citius fucihus ques anatur: Cũ igitur a&iã
de carrissimorũ mortibus maximae quorũ sunchu¬
manae so ci&ati officia necessuria. Nuncmitius
nunc asperius afligatur uita mostalũ: mortuus. tu¬
men eos quos diligimus quãuel afide uelabonis.
moribus lupsos hocẽ in ipsa animu mostuos au¬
dire seuuidere mallemus: quaingenti materiae
malorũ plaena est terra propter quodseriptũ est inũ quid
quo ł abun dabit inquid iniquitas nesriges eit caritas
ultorum E quo ste utbonis amieis moruus gratu¬
loniro recũ mor eorũ nos contris t&iips anos cestius
consol&ur ÷ qm̃ caruerunt malis quibus in hac uit
aaioboni homines uel conterentur. uel depruuan¬
turia uel in utroque Periditantur Nil soci&ate¬
uero scorum angelorum: quã philo sophi illi qui no¬
bis deos amicos esse uoluerunt quasto consiieuerunt.

Expanded text:
officiosae consolationes. Non enim propterea non est officiosae consolationes. Non enim propterea non est quod sanetur, quoniam quanto est animus melior, tanto in eo citius faciliusque sanatur. Cum igitur etiam de carissimorum mortibus, maxime quorum sunt humanae societati officia necessaria, nunc mitius, nunc asperius adfligatur uita mortalium: mortuos tamen eos, quos diligimus, quam uel a fide uel a bonis moribus lapsos, hoc est in ipsa anima mortuos, audire seu uidere mallemus. Qua ingenti materia malorum plena est terra, propter quod scriptum est: Numquid Quoniam abundauit, inquit, iniquitas, refrigescet caritas multorum. Ex quo fit, ut bonis amicis mortuis gratulemur et, cum mors eorum nos contristet, ipsa nos certius consoletur, quoniam caruerunt malis, quibus in hac uita etiam boni homines uel conteruntur uel deprauantur uel in utroque periclitantur. CAuero sanctorum angelorum, quam philosophi illi, qui nobis deos amicos esse uoluerunt, quarto constitnerunt
Abbreviated transcription (Latin):
omarior: Neinperfidiam malitiam Nequitiã¬
quae mut&eur ⁊ & quando istac contingunt: tanto
utiquae plurce qui anto illis unt pluros: & in nos¬
treẽ noticiã perferuntur quibus cosnoftrã fla¬
gris uratur. quis potest nisi quitalia sentit ad¬
uestere: Co stuos quipe audire mallemus : quã¬
uis & hoc sinedolore non possimus audire, Quorum
enimnos ui caꝓpter amiticiae solatia dele stubat
unde fieri. potest: ut eorĩmor nullã nobis ingerat.
maestitudinem quã quiꝓ ib& proibeat : si potest amica con¬
lo quia interdicat amicalem uel inter cedat affectum
humana rũ omniũ nec essitudinũ Uincula mentis in in¬
tistupore dissumpat Aut siceis utendum censeat ut
nulla &xeis animum dulcedo perfundati quodsi fieri
nullumodo potest a&eiã hoc quo pacto futurũ est ut
eius nobis Am aramors nonsit Cuius dulcis est
uitu: hincenĩ est & luctus quoddum non in humani cor¬
dis quasi uulnus autulcur cuis anando adhebentur

Expanded text:
amarior, ne in perfidiam malitiam nequitiamamarior, ne in perfidiam malitiam nequitiamque mutentur. Et quando ista contingunt tanto utique plura, quanto illi sunt plures et in nostram notitiam perferuntur, quibus cor nostrum flagris uratur, quis potest, nisi qui talia sentit, aduertere? Mortuos quippe audire mallemus, quamuis et hoc sine dolore non possimus audire. Quorum enim nos uita propter amicitiae solacia delectabat, unde fieri potest, ut eorum mors nullam nobis ingerat maestitudinem? Quam qui prohibet, prohibeat, si potest, amica conloquia, interdicat amicalem uel intercidat adfectum, humanarum omnium necessitudinum uincula mentis inmiti stupore disrumpat aut sic eis utendum censeat, ut nulla ex eis animum dulcedo perfundat. Quod si fieri nullo modo potest, etiam hoc quo pacto futurum est, ut eius nobis amara mors non sit, cuius dulcis est uita? Hinc enim est et luctus quoddam non inhumani cordis quasi uulnus aut ulcus, cui sanando adhibentur
Abbreviated transcription (Latin):
homini esa dolenda quia hominũ ẽl & sinulla exerc
bellandi necessitas nascer&xur: Haec itccquae multũ
magna t̃ horenda tũ quam seua quis quis cũ dolo¬
re considerat miseriã fateatur Quis quis autem
uelpatitur eas in eccnimidolore uel cogitat multo uti¬
quaȩ miserius Ideo seputat beatum quia & huma¬
inhuius uitae miserc conditione saepe contin¬
gitur credatur uel amicus esse. qui inimicus
est. uel inimicus qui umi cus est. quidnos con¬
solatͥur in hachu imana soci&ate endribus.
aerumnis queplenissima nisi fides non factu
& mutua dilectio¬
quos quanto plures & in locis pluribus habȩnis tanto
longius latius quae m&uims nequid eis contingat
mali darantis inclorum aggeribus huiur sebinon
enim tantũ modo rolli crcisũmus nefecmene bellis.
nemorbis: Mec apti uitatibus cefhigantur Ne
in eccdem rer uitute tuliapas ciantur qualsanee
cogiture sufficimus ueruĩ &nã ubitimorest multo

Expanded text:
homini est dolenda, quia hominum est, etsi nulla ex ea homini est dolenda, quia hominum est, etsi nulla ex ea bellandi necessitas nasceretur. Haec itaque mala tam magna, tam horrenda, tam saeua quisquis cum dolore considerat, miseriam fateatur; quisquis autem uel patitur ea sine animi dolore uel cogitat, multo utique miserius ideo se putat beatum, quia et humain huius uitae misera condicione saepe contingit, ut credatur uel amicus esse, qui inimicus est, uel inimicus, qui amicus est: quid nos consolatur in hac humana societate erroribus aerumnisque plenissima nisi fides non ficta et mutua dilectioQuos quanto plures et in locis pluribus habemus, tanto longius latiusque metuimus, ne quid eis contingat mali de tantis malorum aggeribus huius saeculi. Non enim tantummodo solliciti sumus, ne fame, ne bellis, ne morbis, ne captiuitatibus adfligantur, ne in eadem seruitute talia patiantur, qualia nec cogitare sufficimus; uerum etiam, ubi timor est multo
Abbreviated transcription (Latin):
eorundem mnalorum finita miseria quamus enem non defuenre
eeqdant hoster &terenationer contraquas emper bello res
copes eeruntur. Tamen &iam ipsa impenii Larta tuclo pepse¬
ritspeioris generir bella rocialia feilie& & eiuila: Quibur mise¬
rabilius quatitur humanũ genur siue cum bellitr at ox urt ab:¬
quando conquier cant siue cumtim &ur perur sus ee surgeo
quonton conalorum multes & multiplices clader durcas &edi¬
ras uecessi taetes Siut dignum est eloqui uellimo quaemqioro
nequa quam sicut respostulat possimi quisenitpro¬
lixae disputationis modus s eđs apiensi inquiunt
iusta bellle gesturus est quasi nonsise hominemie¬
min&: multo magis dolebit iusto rum necessitatem
ribi extitisse bellorum quianisi iusti essenteige¬
renda non essent hacper hoc supienti. Nulla bellu
essent iniquitas enim pastis cduessae iustubella
ingerit gerenda sapienti Que iniquitas irciquae

Expanded text:
eorundem malorum finita miseria. Quamuis enim non defuerint eorundem malorum finita miseria. Quamuis enim non defuerint neque desint hostes exterae nationes, contra quas semper bella gesta sunt et geruntur: tamen etiam ipsa imperii latitudo peperit peioris generis bella, socialia scilicet et ciuilia, quibus miserabilius quatitur humanum genus, siue cum belligeratur, ut aliquando conquiescant, siue cum timetur, ne rursus exsurgant. Quorum malorum multas et multiplices clades, duras et diras necessitates si ut dignum est eloqui uelim, quamquam nequaquam sicut res postulat possim: quis erit prolixae disputationis modus? Sed sapiens, inquiunt, iusta bella gesturus est. Quasi non, si se hominem meminit, multo magis dolebit iustorum necessitatem sibi extitisse bellorum, quia nisi iusta essent, ei gerenda non essent, ac per hoc sapienti nulla bella essent. Iniquitas enim partis aduersae iusta bella ingerit gerenda sapienti; quae iniquitas utique
Abbreviated transcription (Latin):
Post ciuitatem uel urbem sequitur orbis tenx: in quo
Iter tium gradumponunt soci&atis humane: incipien¬
tes. adomo atq inde adurbem: Deinde adorbem
progrediendo uenientes qui utique sicut aquarum.
congeries: quanto maior est tantopericulis plenior
Ixi quo primũ linguarum diuersitas hominẽ. abenat
ab homine: Nam siduo sibi m& inuicẽ fiant obuiam
rieq preterire sed si muberse aliqua necessita eogantur:
quorũ ne uter linguam nouit. alterius: facilius sibi
muta animalia: & amdiuersi generir. quam illicũ si
homines ambo sociantur: Quando eni quȩ sentiunt
inter se communicare nompos sunt: preparsola
diuer sitatem lingue nibil prodest ad consocandos ho¬
miner tantasi militudo nature: ita utlibentius honio
sit descane suo qua cũ homine alieno atenĩ operado docn
utimperiosa ciuitas ñ solũ iugit᷑ uerẽ &ia linguã suã domi¬
tisgentib perpacẽ soci&atis¬
qran guinis conparatum est quibus treriuaetur ones dẽ suegr

Expanded text:
Post ciuitatem uel urbem sequitur orbis terrae, in quo tertium gradum ponunt societatis humanae, incipientes a domo adque inde ad urbem, deinde ad orbem progrediendo uenientes; qui utique, sicut aquarum congeries, quanto maior est, tanto periculis plenior. In quo primum linguarum diuersitas hominem alienat ab homine. Nam si duo sibimet inuicem fiant obuiam neque praeterire, sed simul esse aliqua necessitate cogantur, quorum neuter linguam nouit alterius: facilius sibi muta animalia, etiam diuersi generis, quam illi, cum sint homines ambo, sociantur. Quando enim quae sentiunt inter se communicare non possunt propter solam diuersitatem linguae, nihil prodest ad consociandos homines tanta similitudo naturae; ita ut libentius homo sit cum cane suo quam cum homine alieno. At enim opera data est, ut imperiosa ciuitas non solum iugum, uerum etiam linguam suam domitis gentibus per pacem societatissanguinis conparatum est? Quibus transactis, non est tamen
Abbreviated transcription (Latin):
acdeacceptis bonis gractiarum actig ꝓerssoluator. In illa
hebenda est i sta iustitia. Om̃ socnata immo ralita¬
de. at que incor ruptione. Natura uitia non ha¬
bebit Nec uni cuique nostrum uelab alio. uelas e
ipso quippiam repugnabit non opuserit utratioui
tiis quen ullu erunt imper& sedimperabit dr̃ho¬
mini Animus corpori tantae queibierit oboe
diendi suauita sed facilitas. Quanta uiuendi reg¬
nandi que filicitas & hocilliel in omnibus
adque in singulis a&emũ erit &eniũ que ersocer¬
tumerit: ideo paxbeati tudinis huius uelbea¬
titudo pacis huiur summum bonuna eistur

Expanded text:
ia delictorum ac de acceptis bonis gratiarum actio persoluatur. In illa ia delictorum ac de acceptis bonis gratiarum actio persoluatur. In illa dae causa habenda est ista iustitia, quoniam sanata inmortalitate adque incorruptione natura uitia non habebit nec unicuique nostrum uel ab alio uel a se ipso quippitiis, quae nulla erunt, imperet: sed imperabit Deus homini, animus corpori; tantaque obediendi ibi erit suavitas et facilitas, quanta vivendi regnandique felicitas. Et hoc illic in omnibus atque in singulis aeternum erit, aeternumque esse certum erit: et ideo pax beatitudinis hujus, vel beatitudo pacis hujus, summum bonum er
Abbreviated transcription (Latin):
omaeconarpro fecdogeam quam imper&ur nequaquã
sine conflicti uitur imperctur & utiq subrip& aliquid in
hnoeloco in firmitatis. Etiam bene confligenti siue ostibus tVII¬
bus iuetis subditis que dominanti. Vnde sinon facili operatio¬
pecerte lobili locutione. Aut uolcetili cogitaetione pec cetur
Et ideo quam diuuitus impercetur plena pax non est squia &r
illee que resistur periculoso debellantur proelio & illa que
uictasunt nondum securo trium phantur otio: Sed cod huc
sollicito premuntur imperio : In hirergo temptationibus
dequibus omnibus indiuinir: eloquus breuiter dictum dt
Num quid non tẽptcctio st uita humana super terrom
quis itacuiuere sepresummat. ut dicere dõ dimitte nobis
res ist& quigraticm largitur humilibus propt̃ qđ scrip¬
tumest: Dr̃ superbis resistit humilibus autem dat gra¬
tiom Hic itoque in uno quoque iustitico est. ut o bȩddien¬
ti dr̃ homini animus corpori ratio autẽ uitus &icem pe¬
pugnantibus imper& uel subigendo uel resistendo atque ut

Expanded text:
quam imperetur, nequaquam sine conflictu uitiis imperatur; et utique subrepit aliquid in hoc loco infirmitatis etiam bene confligenti siue hostibus talibus uictis subditisque dominanti, unde si non facili operatione, certe labili locutione aut uolatili cogitatione peccetur. Et ideo, quamdiu uitiis imperatur, plena pax non est, quia et illa, quae resistunt, periculoso debellantur proelio, et illa, quae uicta sunt, nondum securo triumphantur otio, sed adhuc sollicito premuntur imperio. In his ergo tentationibus, de quibus omnibus in diuinis eloquiis breuiter dictum est: Numquid non tentatio est uita humana super terram? quis ita uiuere se praesumat, ut dicere Deo: Dimitte nobisresistit, qui gratiam largitur humilibus. Propter quod scriptum est: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Hic itaque in unoquoque iustitia est. ut oboedienti Deus homini, animus corpori, ratio autem uitiis etiam repugnantibus imperet, uel subigendo uel resistendo, adque ut
Abbreviated transcription (Latin):
tũ : ut aut ipse quiplestitur corrigogam Apemnis codedi
aut alii terre antur eemplo: Qui digitur hominis donis
inicium siuep asticula deb&ee leiuitatis omincautem
inicium.  Ad aliquem suigeneris finem &omnis panad
uni ueri cuius pars est In tegritatem refestur: Satis
appar&e esse consequens ut ad pacẽ ciui cam paxdo¬
moestica referatur: Id est utor dinatu imperandi
oboediendi que concor dia cohabitantiũ. referatur
adordinatu imperandi obo ediendi que concordiã
ciuiũ. Itufit uit & lege ciuitatis precepta sumerepa¬
trem fumilias opposte atquibus domũ suã sic regat
quinon uiuunt ex fidepacẽ terreDnã Ehuius tem¬
poralis uitu rebus com modis. que sestatur donss
autẽ hominũ. & fide uiuenciũ.¬

Expanded text:
tum, ut aut ipse qui plectitur corrigatur experimento, tum, ut aut ipse qui plectitur corrigatur experimento, aut alii terreantur exemplo. Quia igitur hominis domus initium siue particula debet esse ciuitatis, omne autem initium ad aliquem sui generis finem et omnis pars ad uniuersi, cuius pars est, integritatem refertur, satis apparet esse consequens, ut ad pacem ciuicam pax domestica referatur, id est, ut ordinata imperandi oboediendique concordia cohabitantium referatur ad ordinatam imperandi oboediendique concordiam ciuium. Ita fit, ut ex lege ciuitatis praecepta sumere patrem familias oporteat, quibus domum suam sic regat, qui non uiuunt ex fide, pacem terrenam ex huius temporalis uitae rebus commodisque sectatur: domus autem hominum ex fide uiuentiu
Abbreviated transcription (Latin):
te uulgiatum ut a&ium inique dominanter hoc regaudetent apella¬
ri Qui autem ueri patrer sumiliur iunt omnib in semilis cue
quã flus ad colendum. & ꝓmerendũ dm̃ coniulut denderantes are
obruntes uenire adcelertem domum. ub ineaessarut non sit oincium
imperundi mortalib:  quia necers arium nonerit. officium consuln¬
di Iaminilla immortulitite pelicib quodonec ueniutur ma¬
quod sbreni abrat: Si qđir autẽ indomo peninoboe dienuer. de qmes¬
quod separi auerabur corripitur seuuerbo i eraeuuerberer
seu quolib& alioge nere poene iusto adque hetor quantum
souuias humana concedit proeius qui corripuit oni nondstate
benesi cientiaes s aduiuando efficere itdonũ quodieia
uenst aeimitatur tanon est innocentide parcen¬
do sine re ut inmale grauius incidatur pestinoergos
ad in nocentis officium Non solum ne iminunalũ infer¬
rae uerũ &tiã cohibere apeccato uel pontre pecca¬

Expanded text:
ate uulgatum, ut etiam inique dominantes hoc se gaudeant appellaate uulgatum, ut etiam inique dominantes hoc se gaudeant appellari. Qui autem ueri patres familias sunt, omnibus in familia sua tamquam filiis ad colendum et promerendum Deum consulunt, desiderantes adque optantes uenire ad caelestem domum, ubi necessarium non sit officium imperandi mortalibus, quia necessarium non erit officium consulendi iam in illa inmortalitate felicibus; quo donec ueniatur, maquod seruiunt. Si quis autem in domo per inoboedientiam domesticae paci aduersatur, corripitur seu uerbo seu uerbere seu quolibet alio genere poenae iusto adque licito, quantum societas humana concedit, pro eius qui corripitur utilitate, beneficentiae adiuuando efficere, ut bonum quod maius est amittatur: ita non est innocentiae parcendo sinere. ut in malum grauius incidatur. Pertinet ergo ad innocentis officium, non solum nemini malum inferre, uerum etiam cohibere a peccato uel punire pecca
Abbreviated transcription (Latin):
hominir aut peccati: Verum & poenalis seruitus ealege ordinat᷑
quae naturulem ordinẽ conseru ariiub& ꝑturbariu &at: quia
sicontra. etcmlegem nonerr& factum Nihil err& poenali seruitu¬
te coercendum: Ideoq: apostolur a&iũ seruos mon&. subditur esse
unis suis & ganimo eis cum bonae uoluntate. seri
si nonporsunt adominis liberifieri suamser uitutem : ipsi quodũ
modo liberam feccicnt: Nontimore subdolo sed sideli dilecuone
seruiendo donec transe at. iniquitur & eucccu&ur omnis principa¬
tus & potertus humuna & sit dr̃ omnia inomnib: Xy:¬
trubant. domerticam pacem ut secundum haec temporadia bo¬
nac filiorim. sortem aseruorum condicione distinguerent: Ad dm̃
autem colendum. in quo a&ernabona sperunda sunt omnib: dom
iue membris paridilectione consulerent quod naturalir ordo au
pre scrib&u nomen patsum samilius huncaortumnt: & tunl¬

Expanded text:
hominis aut peccati. Verum et poenalis seruitus ea lege ordinatur, hominis aut peccati. Verum et poenalis seruitus ea lege ordinatur, quae naturalem ordinem conseruari iubet, perturbari uetat; quia si contra eam legem non esset factum, nihil esset poenali seruitute cohercendum. Ideoque apostolus etiam seruos monet subditos esse dominis suis et ex animo eis cum bona uoluntate serio; ut scilicet, si non possunt a dominis liberi fieri, suam seruitutem ipsi quodam modo liberam faciant, non timore subdolo, sed fideli dilectione seruiendo, donec transeat iniquitas et euacuetur omnis principatus et potestas humana et sit Deus omnia in omnibtrabant domesticam pacem, ut secundum haec temporalia bona filiorum sortem a seruorum condicione distinguerent; ad Deum autem colendum, in quo aeterna bona speranda sunt, omnibus domus suae membris pari dilectione consulerent. Quod naturalis ordo ita praescribit, ut nomen patrum familias hinc exortum sit et tam l
Abbreviated transcription (Latin):
cum incaptiuitate. positus. peccatasua. & peccata popu¬
lisui confitetur dõ & hancesse causam illius. cap¬
tiuitatis piodolore testatur. primaergo seruitutis causa¬
peccrtu estodtbone homini conditionis uinculo s ubde¬
rur quodnonstenisidõ iudicante aput quẽ non
est iniquitas. & nouit diuersas poenas: meritis dis¬
tribuere Idelinquentium : si eut autẽ su perius dñ di¬
cit. Cpmis qui facit peccatũ seruus est peceati
Acper hoc multiquidem religiosidominis iniquis:
Non tamen liberisseruiunt:A quoenim quis deuie¬
tus est huic & seruus Ad diflussest & iutiquerii¬
cius seruitur: hominiquã libidini: Qmreuisimo domina¬
tu uart& corda mortalium  utalus ommitam libido ipra dominan¬
di hominib autem illo pacir ordine: quo alur alii subiecti sunt
Cicut ꝓdese humilitas seruientib: itanoc& suꝑbia dominantib
Nullur autem uatura in quadr̃ priur hominẽ condidit seruur est

Expanded text:
cum in captivitate positus, peccata sua et peccata popucum in captivitate positus, peccata sua et peccata populi sui confitetur Deo, et hanc esse causam illius captivitatis pio dolore testatur . Prima ergo servitutis causapeccatum est; ut homo homini conditionis vinculo subderetur: quod non fit nisi Deo judicante, apud quem non est iniquitas, et novit diversas poenas meritis distribuere delinquentium. Sicut autem supernus Dominus dicit: Omnis, qui facit peccatum, seruus est peccati, ac per hoc multi quidem religiosi dominis iniquis, non tamen liberis seruiunt: A quo enim quis deuictus est, huic et seruus addictus est. Et utique felicius seruitur homini, quam libidini, cum saeuissimo dominatu uastet corda mortalium, ut alias omittam, libido ipsa dominandi. Hominibus autem illo pacis ordine, quo aliis alii subiecti sunt, sicut prodest humilitas seruientibus, ita nocet superbia dominantibus. Nullus autem natura, in qua prius Deus hominem condidit, seruus est
Abbreviated transcription (Latin):
repentium: querepunt suꝑ terrã rationalem fuctũ adima¬
ginẽ suam: Noluit nis iin ratio nabilibus dominari. Non ho¬
minẽ homini sed hominem pecori: Inde primi iusti: pasto¬
res peccarũ magis quamreges hominum constituti sunt.
ut &iã sic ins inu ar& dr̃ quid postul&. ordo creaturarũ
de nus quam scripturarum legimus seruũ antequum
hoc uocabulo noe iustus. peccatũ filii. uindi curo nomen
Itu. que eifcuc culpam eruit nonnaturu ¶Irigo autẽ
uocab uli seruorũ. in latina lingua inde creditur dustu
quodhii. quiiure bellipossent: occidi uictoribus cũ ser¬
uabantur. seruifiebant. a seruando. apellati quod
&ium ipsums ine peccamerito : N on estnam & cũ ius¬
tum geritur bellum. propeccato Econtrario dimi¬
catur: & omnes ui aoria cũ &iam malis proue¬
nit. diuino iudicio. uictos humiliat uel emendans.
peccatu uelpunians: Tlestis est homodĩ danihel.

Expanded text:
repentium quae repunt super terram . Rationalem factum ad imarepentium quae repunt super terram . Rationalem factum ad imaginem suam noluit nisi irrationabilibus dominari: non hominem homini, sed hominem pecori. Inde primi justi, pastores pecorum magis quam reges hominum constituti sunt: ut etiam sic insinuaret Deus, quid postulet ordo creaturarum,de nusquam Scripturarum legimus servum, antequam hoc vocabulo Noe justus peccatum filii vindicaret . Nomen itaque istud culpa meruit, non natura. Origo autem vocabuli servorum in latina lingua inde creditur ducta, quod hi qui jure belli possent occidi, a victoribus cum servabantur, servi fiebant, a servando appellati; quod etiam ipsum sine peccati merito non est. Nam et cum justum geritur bellum, pro peccato et a contrario dimicatur: et omnis victoria, cum etiam malis provenit, divino judicio victos humiliat, vel emendans peccata, vel puniens. Testis est homo Dei Daniel,
Abbreviated transcription (Latin):
cura adeos quippe haeb& opostuniorem facciorem que aditũ
consulendi uel nature ordine uel ipsius soci&atis humene.
Vnde aplr̃ dic̃: quisquis autem suis &mnaximne domesticis
non pro uid& fidem denegate Etestin ridelidecerior. Hinc
taque: &iãpax domestica oritur a idest ordinarer impe¬
randi obediendi quecũ cordia quo habit antiũ imperant
enim quicon sulunt sicutuir. uxori parenter filus domi
mserdis obediunt. autem quibus consulitur ssisut niubi¬
ererm arits filii parentibus serui dominis sed indomoius¬
ti uiuentes & fide & adhue ab illa caelesti ciuitate pere¬
trinantis &iam. qui imperant seruiunt eis Quibus
uidentur imperare : Neque enim dominandi cupidita¬
te imperant: sedofficio consulendi Nec principandi
superbia sedpro uidendi misericor dia hocnaturalis or
do praes cibit :
oItudr̃ hominẽ condidit nã domine¬
tur inquid piscium maris & uolatilium caeli omnium

Expanded text:
cura; ad eos quippe habet opportuniorem facilioremque aditum cura; ad eos quippe habet opportuniorem facilioremque aditum consulendi, uel naturae ordine uel ipsius societatis humanae. Unde apostolus dicit: Quisquis autem suis et maxime domesticisnon providet, fidem denegat, et est infideli deterior . Hinc itaque etiam pax domestica oritur, id est, ordinata imperandi oboediendique concordia cohabitantium. Imperant enim, qui consulunt; sicut uir uxori, parentes filiis, domini seruis. Oboediunt autem quibus consulitur; sicut mulieres maritis, filii parentibus, serui dominis. Sed in domo iusti uiuentis ex fide et adhuc ab illa caelesti ciuitate peregrinantis etiam qui imperant seruiunt eis, quibus uidentur imperare. Neque enim dominandi cupiditate imperant, sed officio consulendi, nec principandi superbia, sed prouidendi misericordia. CAPUdo praescribit; ita Deus hominem condidit. Nam, Dominetur, inquit, piscium maris, et volatilium coeli, et omnium