comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
missio quã iꝑsefilius pollicrtus. ẽ nobis. uita
a terna: Quasi quaererer mercedẽ: et diceres
Ecce inme qđ ab initio audiui custodio: obtẽpero peri¬
cula laborer. tẽptationer: ꝓista ꝑmansione sustineo
quo fructu qua mercede quid mihi postea dabit &
haec ẽ inquit reꝓmissio quã pollicit᷑ .ẽ nob̵: uitã aet̃¬
nã : Me moria ꝓmissȩ mercedis ꝑ seuerantẽ te faci¬
at inopere: haec scrix si uobdehis quisedrcuntuos:
Seductorer quos nominat: ñ solũ hereticir̃ intellegen¬
di qͥ ꝑuersa doc trinaq s̃ auertere afide: sed ethi
qͥper incelebrar ł aduersa scłi : a ꝓmissione uitae ȩt᷑¬
nae m̃tes in firmorũ : male mulcendo siue t̃rendo de¬
trahunt: et uos unctions̃ quã accepistis abeo

Expanded text:
romissio quam ipse pollicitus est nobis, vitam romissio quam ipse pollicitus est nobis, vitam aeternam. Quasi quaereres mercedem, et diceres: Ecce me, quod ab initio audivi, custodio, obtempero: pericula, labores, tentationes, pro ista permansione sustineo. Quo fructu, qua mercede? Quid mihi postea dabitur? Et haec est, inquit, repromissio quam pollicitus est nobis, vitam aeternam. Memoria promissae mercedis perseverantem te faciat in opere. Haec scripsi vobis de his qui seducunt vos. Seductores quos nominat, non solum haeretici sunt intelligendi, qui perversa doctrina quaerunt avertere a fide, sed et hi qui per illecebras vel adversa saeculi a promissione vitae aeternae mentes infirmorum male mulcendo, sive terrendo, detrahunt. Et vos unctionem quam accepistis ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
et operis inquirit : qualem quaerebat paulur cũ ait.:
tedicere : Nemo potest nisi donante gratia sp̃s sci
perfecta professione et actione: xp̃o dño famula¬
ri: uos qd audistis abinitio inuobis pormarie
at: Siinuobis permansenit qd abinitio au
tis: et uos inFilO Etꝑatre ma¬
Illam in quit fidẽ: illa dogmata toto corde secta¬
uos diuinae gratia
participer reddant: & si
quis uobis dixerit eccehic ẽ xp̃s. ecce illic: ne. credi¬
udo prophete  ut dñr praedixit: Et uos inquit
inpilio Etpatre manebitis:
Siliũ primo ponens: quiasicut ipse filius dicit¬
ne mo uenit ad patrẽ
nisi perfiliũ : nullur diui¬
ne celsitudinis gloriã uidebit: nisi qui ꝑs a cram̃ta hu¬
manitatis quã filius suscepit renat ẽ : Vel certe ideo
ium primo et sic patrem nominauit : nedicant arria¬
ni filiũ minorẽ patre propterea credendũ : qui anũ quã
ante patrẽ nominatur inueniatur: Ethaet ẽ reꝓ¬

Expanded text:
et operis inquirit, qualem quaerebat Paulus, cum ait: et operis inquirit, qualem quaerebat Paulus, cum ait:  quod est aperte dicere: Nemo potest, nisi donante gratia Spiritus sancti, perfecta professione et actione Christo Domino famulari. Vos quod audistis ab inquia si in uobis permanserit, quod audistis ab initio, et uos in Filio et Patre Illam, inquit, fidem, illa dogmata toto corde sectavos divinae gratiae participes reddat. Et si quis vobis dixerit: Ecce hic esudoprophetae, ut Dominus praedixit . Et vos, inquit, in Filio et Patre manebitis. Filium primo ponens, quia sicut ipse Filius dicitmo venit ad Patrem nisi per Filium ; nullus divinae celsitudinis gloriam videbit, nisi qui per sacramenta huatis, quam Filius suscepit, renatus est. Vel certe ideo ium, et sic Patrem nominavit, ne dicant Ariani, Filium minorem Patre propterea credendum, quia nunquam ante Patrem nominatus inveniatur. Et haec est rep
Abbreviated transcription (Latin):
iħsnonẽ. xp̃s: Prae dixerat omne m̃ daciũ exuerita¬
te ñ erse : sed quia multa sunt genera m̃ daciorum : ñ
parũ int̃se disparia : nunc quasi singulare ponit m̃da¬
tium  negationir xpĩ: quianimirũ hoc tamne fandũ
et exse crabile m̃ daciũ ẽ: ut ineis conparationice te¬
ra  aut parua uide antur aut nulla : Iuxta qđ hie
propria autẽ iudaeorũ .e. haec negatio: ut dicant
cui nonut xp̃o dĩ filio debitũ timoris. uel dilectionisser¬
uitiũ inpendunt. sed uelut homini nullius potentia
adlibitũ c̃tradicere ñtiment: Ideoq om̃s hum̃ da
re: at tes tante apos tolo: quia confitent᷑ senor se
dm̃ : factis autẽ negant: hic .ẽ. antichras ł : qui
negat patrẽ et filiũ: hac sententia cũ bereticor
cebant os tendens eos frustra dm̃ patrẽ confiteri.
qui filiũ negant : Hinc et ipse dñs: eor execrans ait
Si dr̃ pat̃ uert̃ esset: dili geretis utique me: egoeni
ex dõ ꝓcersietue nẽ : OMHIS QUIHEGAT FILIum:

Expanded text:
istus? Praedixerat omne mendacium ex veritate non esse, sed quia multa sunt genera mendaciorum non parum inter se disparia, nunc quasi singulare ponit mendacium negationis Christi, quia nimirum hoc tam nefandum et exsecrabile mendacium est, ut in ejus comparatione caetera aut parva videantur, aut nulla. Juxta quod Propria autem Judaeorum est haec negatio, ut dicant cui non ut Christo Dei Filio debitum timoris vel dilectionis servitium impendunt, sed velut homini nullius potentiae ad libitum contradicere non timent. Ideoque omnes hi mendacre, attestante Apostolo, qui dicit: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hic est Antichristus, qui negat Patrem et Filium. Hac sententia cum haereticos, cebant, ostendens eos frustra Deum Patrem confiteri, qui Filium negant. Hinc et ipse Dominus eos exsecrans ait: Si Deus Pater vester esset, diligeretis utique me: ego enim a Deo processi, et veni . Omnis qui negat Filium,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃fecto itinerȩ domũ propriã prohabitatione ta¬
bernaculi adire: sicut positis in ex peditione ful¬
gato hoste uł prostrato ad patriã redire :
Solã nãq sibi domũ propriã : solũ municipatũ.
solã patriã norunt in caelis: Dequa & a posto

Expanded text:
confecto itinere domum propriam pro habitatione taconfecto itinere domum propriam pro habitatione tabernaculi adire, sicut positis in expeditione fugato hoste vel prostrato ad patriam redire. Solam namque sibi domum propriam, solum municipatum, solam patriam norunt in coelis. De qua et aposto
Abbreviated transcription (Latin):
De quibus uidelicet magirtris inpro cessu e pistole
pluraloquitur : Concinit᷑ aũ huic sententia beati iohan¬
nis quadic̃: nos scripsimus uobis s̃ quas ignorantibus
ueritatẽ: sed quasi scientib eã: Ideo aũ scientib ue¬
ritatem scribunt: & eor cõmonenta postoli : ut qđ s¬
ciunt obseruent: unde & iohannes haec lo quens posi
pauca subiungit ⁊ uos qđ audistir ab initio: in uob
permaneat: iustũ aureco arbitror ouãdius uco inhoc.d
Tabernaculo solemur initinere uł inbello uti : &ideo
serecte fideler quam diu sunt incorpore & peregri¬
nant᷑ adnõ: in tabernaculis eẽ testantur in quib
iter huius uite peragant: & contra aduersarios
ueritatis certam̃ agant: Ceretus quoduelox ẽ. de¬
posicio taber naculi mei: pulcher rime beatus u¬
petrus obitũ suũ non mor tem: sed de positionẽ ta¬
bernaculi sui dic̃: quia nimirũ sic est perfectis di
samulis carnisretial acula exuere sic̃ uiatorib

Expanded text:
de quibus videlicet magistris in processu Epistolae de quibus videlicet magistris in processu Epistolae plura loquitur. Concinit autem huic sententia beati Joannis, qua dicit: Non scripsimus vobis quasi ignorantibus veritatem, sed quasi scientibus eam . Ideo autem scientibus veritatem scribunt, et commonent eos apostoli, ut quod sciunt observent. Unde et Joannes loquens, post pauca subjungit: Vos quod audistis ab initio, in vobis permaneat . Justum autem arbitror quandiu sum in hoc Tabernaculo solemus in itinere vel in bello uti, et ideo se recte fideles, quandiu sunt in corpore, et peregrinantur a Domino, in tabernaculis esse testantur, in quibus iter hujus vitae peragant, et contra adversarios veritatis certamen agant. Certus quod velox est depositio tabernaculi mei. Pulcherrime beatus Petrus obitum suum non mortem, sed depositionem tabernaculi sui dicit, quia nimirum sic est perfectis Dei famulis carnis retinacula exuere, sicut viatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
loco congruit illud hezechielis ꝓphete ubi deedifi¬
tio in monte constituto loquens ait. et mocto gra¬
dibus ascensus eius: Et hic enim beatus petrus oc¬
to uirtutũ gradus enumerat: quib: fugientes mun¬
dialis concupis centiȩ corruptionẽ: ad habita¬
tionẽ regni celestis ascendere debeamus.
fidem scilicet : uirtutẽ: scientiã: abstinentiã pa¬
cientiã: pietatẽ : a morẽ fraternitatis & caritatẽ
Dequibur nimirum gradibur pralmus dic̃: arcensur in corde
eius dirposuit: & cetera usque dum ait: ambulabuNt
deuirtute in uirtute ui debitur dr̃ deorum insion:
rer quod ia cipiacouos secoper cococooner
quare uult illor semper commonere debonis operib
quos habere scientiã dic̃ & dep̃sentia ueritatis. eẽ. c̃¬
firmator nisi forte ab hoc scientiã quã norunt operi¬
burs exerceant & uerita tem cuiur p̃sentia confirma¬
ti sunt fixamente custodiant: nequando ꝑmagis tros
erroris excetlant asim plicitate & castitate fidei:

Expanded text:
loco convenit illud Ezechielis prophetae, ubi de aedificio in monte constituto loquens ait: Et in octo gradibus ascensus ejus . Et hic enim beatus Petrus octo virtutum gradus enumerat, quibus fugientes mundialis concupiscentiae corruptionem ad habitationem regni coelestis ascendere debemus, fidem scilicet, virtutem, scientiam, abstinentiam, patientiam, pietatem, amorem fraternitatis, et charitatem. De quibus nimirum gradibus Psalmista dicit: Ascensus in corde ejus disposuit ; et caetera, usque dum ait: Ambulabunt de virtute in virtutem, videbitur Deus eorum in Sion . Propter quod incipiam vos semper commonerQuare vult illos semper commonere de bonis operibus, quos habere scientiam dicit, et de praesentia veritatis esse confirmatos? nisi forte ob hoc, ut scientiam quam norunt operibus exerceant, et veritatem cujus praesentia confirmati sunt fixa mente custodiant, ne quando per magistros erroris excidant a simplicitate et castitate fidei,
Abbreviated transcription (Latin):
etuerum est: et ñ .ẽ m dacium: Sollertiur crebraite¬
ratione inculcat ueraerse q̃: p̃dicat : & ab omni falsitatis
sordemundissima. ut eor qui aliter p̃dicare p̃sumpse¬
rant coerceat: & nos quoque sedulus admoneat ñ alit̃
uitã in uenire porre ꝑpetuã : nisullã sequam᷑ fidei et o¬
peris castitatẽ : q: ꝑ a postolor primitiua ȩ eclesiae data
est: atquae in eadẽ sequenda & cus todienda : usq ad finẽ
uit a ehuius permaneamur : Cuisimile .ẽ. illud apłi pauli : ne¬
mouos seducat in anibus uerbis: ꝓpt̃ haecenĩ: uenit iradi
in filior. diffidentiae: qđ uero in alia trans latione dicitur.
& uerax .ẽ. et non ẽ mendax : ad priorẽ uersiculũ respi¬
cit quodicitur : sed sicut unctio eius docet uos de omnib: :
significans quia ueraxẽ eadẽ unctio: id ẽ ipsesp̃s qui
docet homines: m̃tiri ñ potest: Et sicut docurt nos.
manete ineo: Doctrinis uarus et peregrinir nolite ab¬

Expanded text:
Et verum est, et non est mendacium. Solertius crebra iteEt verum est, et non est mendacium. Solertius crebra iteratione inculcat vera esse quae praedicat, et ab omni falsitatis sorde mundissima, ut eos qui aliter praedicare praesumpserint coerceat, et nos quoque sedulus admoneat non aliter vitam inveniri posse perpetuam, nisi illam sequamur fidei et operis castitatem, quae per apostolos primitivae Ecclesiae data est, atque in eadem sequenda et custodienda usque ad finem vitae hujus permaneamus. Cui simile est illud apostoli Pauli: Nemo vos seducat inanibus verbis; propter haec enim venit ira Dei in filios diffidentiae . Quod vero in alia Translatione dicitur: Et verax est, et non est mendax, ad priorem versum respicit, quo dicitur: Sed sicut unctio ejus docet nos de omnibus, significans quia verax est eadem unctio, id est, ipse Spiritus qui docet homines, mentiri non potest. Et sicut docuit vos, manete in eo. Doctrinis variis et peregrinis nolite ab
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ gratiã quã in baptismo c̃secuti estis integram
ur̃o incorde & corpore seruetis: iuxta illud apłi pau¬
li : spm nolite extinguere: sicq fit: ut docente inte¬
rius uos spũ : minꝰ indigeatis extrinseca hominũ insti¬
tutione docert: potest unctio dequaloqͥt᷑ : ipsadĩ
caritas intellegi q̃: diffunditur in cordib: nr̃is : ꝑ¬
spm scm̃ qͥ da tꝰ ẽ nobis q citissime ad obseruanda
dĩ mandata cor qđ implegt in flãmat: Sedeicot
rnctio ei docetu deomnib Merito ad didit de
omnibus : quo modo & ine uangelio dñr de eodẽ spũ lo¬
quenr discipulir ait: ipseuͦ docebit omã: quianisi his dẽ
sp̃s cordi adsit audiaentis otiosus ẽ sermo doctoris :
Nemo ergo docenti homini tribuat: qđ exore docentis
intellegit : quianisi int̾sit qͥ doceat : doctoris lingua
exteriur inuacuum laborat: nec tam̃ doctor cerra¬
ire debet quin qđ ualet faciat: iuxtaid quod paulur
ait: Egoplataui apollo rigauit : dr̃ autẽ in crem̃tũ dedit:

Expanded text:
o consecuti estis, integram vestro in corde et corpore servetis, juxta illud apostoli Pauli: Spiritum nolite exstinguere . Sicque fit ut docente interius vos Spiritu, minus indigeatis extrinsecus hominum institutione doceri. Potest unctio de qua loquitur, ipsa Dei charitas intelligi, quae diffunditur in cordibus sanctum, qui datus est nobis , quae citissime ad observanda Dei mandata cor quod implet inflammat. Sed sicut unctio ejus docet vos de omnibus. Merito addidit de omnibus, quomodo in Evangelio Dominus de eodem Spiritu loquens discipulis ait: Ipse vos docebit omnia . Quia nisi idem Spiritus cordi adsit audientis, otiosus est sermo doctoris. Nemo ergo docenti homini tribuat quod ex ore docentis intelligit, quia nisi intus sit qui doceat, doctoris lingua exterius in vacuum laborat. Nec tamen doctor cessare debet, quin quod valet faciat, juxta id quod Paulus ait: Ego plantavi, Apollo rigavit, Deus autem incrementum dedit .
Abbreviated transcription (Latin):
Iuxta illud psalmista: ambu labunt deuirtute in uir¬
tutem : uidebitur ds̃ deorũ insion:
iysilonia et nunc etuois eteuntatis:
Eloria semper saluatori dõ et dño nr̃o : et nunt cũ
inter cotidianas aduersitatũ praessuras adhuc in car¬
ne positi pere grinamur ab illo: et maxime tunc: cũ
diu desi deratur cunctir gentibus adueni ens prae¬
sentiȩ nos suae uisionis fuerit inlus trare dignatus:
quam interimsus piranter merito seduli cantamus :
quia meliorẽ dies una inatrus tuis super milia :

Expanded text:
uxta illud Psalmistae: Ambulabunt de virtute in virtutem, videbitur Deus deorum in Sion . Ipsi gloria et nunc et in diem aeternitatis. Gloria semper Salvatori Deo et Domino nostro, et nunc cum inter quotidianas adversitatum pressuras adhuc in carne positi peregrinamur ab illo, et maxime tunc cum diu desideratus cunctis gentibus adveniens, praesentia nos suae visionis fuerit illustrare dignatus. Quam quia interim suspirantes, merito seduli cantamus: Quia melior est dies una in atriis tuis super millia .
Abbreviated transcription (Latin):
urã abs c̃dita .ẽ. cũ xp̃o indõ: Morti fideliẽ. ex tinctioneue¬
terir uitae q̃: erat inpeccatis: et uitã habentis nouã in xp̃o ꝑfidẽ
cuius altitudo necdũ uisibiliter nobis apparuit: scicus qm̃
cũ apparuenit: similes eterimus: Ethoc quoq: paulur.
aliis explicat uerbis : cũ xp̃r inqͥenr  a prarurrit uitaura
tunc et uor apparebitis cũ illo ingloria : Similos inquit eieri
diuinitatis contẽ platio¬
ne perfruemur : nos quoque inmortaler erimur: & similer
quidẽ erimur quiabeati: et tam̃ creatori similes nonerimꝰ
quia ereatura sumur: Quis enim similis eut dõ intfilios
dĩ quã quã pos sit hocetiã : de in mortalitate corporis dictũ
uideri : & in hac quippe similer erimus dõ : sed tantũ modo
filio. quisolur intrinitate corpus accopit in quo mortuus
resur rexit: atq id ad suꝑna prouexit q̃ debi mua¬
in quo mortis

Expanded text:
est exstinctione veteris vitae quae erat in peccatis, et vitam habens novam in Christo per fidem, cujus altitudo necdum visibiliter nobis apparuit. Scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus. Et hoc quoque Paulus aliis explicat verbis: Cum Christus inquiens apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitinitatis contemplatione perfruemur, nos quoque immortales erimus, et similes quidem erimus, quia beati: et tamen Creatori similes non erimus, quia creatura sumus. Quis enim similis erit Deo inter filios Dei? Quanquam possit hoc etiam de immortalitate corporis dictum videri. Et in hac quippe similes erimus Deo: sed tantummodo filio, qui solus in trinitate corpus accepit in quo a mortuis resurrexit, atque id ad superna provexit. Esse enim
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i & dĩ: & aquib omnis quisu pra dictis uirtutibus
se manciparit inmunis dño permanet: alioquins
peccata minora dequib: scriptũ ẽ : quia nonẽ. homo
us tus in terra qui faciat bonũ & non peccet.: Et ñ
ius tificabitur in cons pectu tuo omnis uiuenr:

Expanded text:
i, et a quibus omnis qui supradictis virtutibus i, et a quibus omnis qui supradictis virtutibus se manciparit, immunis Domino permanet. Alioquin sunt peccata minora, de quibus scriptum est: Quia non est homo justus in terra, qui faciat bonum ; et non justificabi
Abbreviated transcription (Latin):
sapientem monens auditorem: & pal pebrae inquittu¬
ae praecedant grersus tuos: quod est patienter sug¬
gerere : ut in cunctis actibus nr̃is quinos finis sequa¬
tur: sedula intentione prae uidere curemus: quid se¬
cundum dĩ uoluntatẽ quid aliter agitur soller ter
ex ploremus .: quapnopror gratres macis.satis aaite ut pen
bona opera: certam uestraco uocationeco electio necot. acia¬
tis: Multi sunt uocati pauci autem electi: Certa est
uocatio: cunctorum qui ad fidem ueniunt: qui uero
fi dei sacramentis quae spercerunt: bona quoq ope¬
ra perseueranter adiungunt: is ti suam cum uocatio¬
ne. etiam electionẽ certã intuentib faciunt: sicut
tra qui post uocationẽ adcrimina reui
cũ in his exhacuita migrauerint: certum ra omini¬
bus quia reprobi sunt reddunt: haec enim facientes
Nonpeccabiris ali qranto. De ma ioribus peccatis dic̃
quae quicumq: egerit. ñ habet here ditatem in regno

Expanded text:
sapientem monens auditorem: Et palpebrae inquit tusapientem monens auditorem: Et palpebrae inquit tuae praecedant gressus tuos . Quod est patenter suggerere, ut in cunctis actibus nostris qui nos finis sequatur, sedula intentione praevidere curemus, quid secundum Dei voluntatem, quid aliter agatur solerter exploremus. Quapropter, fratres, magis satagite ut per bona opera certam vestram vocationem et electionem faciatis. Multi sunt vocati, pauci vero electi . Certa est vocatio cunctorum qui ad fidem veniunt; qui vero fidei sacramentis quae perceperunt bona quoque opera perseveranter adjungunt, isti suam vocationem et electionem certam intuentibus faciunt. Sicut, e contra, qui post vocationem ad crimina revertuntur, cum in his ex hac vita migraverint, certum jam omnibus quia reprobi sunt reddunt. Haec enim facientes, non peccabitis aliquando. De majoribus peccatis dicit, quae quicunque egerit, non habet haered
Abbreviated transcription (Latin):
mur: Sed tamen consuetudine nos amoris frateru¬
ni: oportet ad amorem conditoris ascendere: qui
enim non diligit fratrẽ suũ quem uidet cotidie¬
dm̃ quem non iuidet quo modo potest diligeres.
haec enm oconia uobis cuMADSINT EISUPE¬
EN: Sisuperent dixit: si ad uersum bellauitio¬
rum potiori uirtute praeualuerint: cuie nico
Non pracio surt haec caecus est eimanui emtan
Oculus scientiam : manus operationem designat :
Caecus autem est & manutemtans: quis ienti¬
am rectae operationis non habens. quic quid sibi
rectum uidetur operatur: & lumen ueritatis
ignorans quasimanum adopus quod non uidet
extendit : Ores sus initer quod ñ praeuidetad¬
tollit. ideoq repente miser: in ruinã perditi¬
onis quam prascire nequibat indicit : Talis .ẽ. autem om¬
nis cui non praesto sunt haecquȩ petrus loquitur: quia
per incrementa uirtutum spiritalium: ad consortium
di uinitatis peruenire conueniat: at contra salomon

Expanded text:
mur , sed tamen consuetudine amoris fratermur , sed tamen consuetudine amoris fraterni oportet nos ad amorem Conditoris ascendere. Qui enim non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt quomodo potest diligere ? Haec enim omnia si vobiscum adsint et supe. Si superent dixit, si adversum bella vitiorum potiori virtute praevaluerint. Cui enim non praesto sunt haec, caecus est, etc. Oculus scientiam, manus operationem designat. Caecus est autem et manu tentans, qui, scientiam rectae operationis non habens, quidquid sibi rectum videtur operatur, et lumen veritatis ignorans quasi manum ad opus quod non videt extendit, gressus in iter quod non praevidet attollit, ideoque repente miser in ruinam perditionis, quam praescire nequibat, incidit. Talis autem est omnis cui non praesto sunt haec quae Petrus loquitur, quia per incrementa virtutum spiritualium ad consortium divinitatis pervenire nos conveniat. At contra Salomon
Abbreviated transcription (Latin):
adextris uidelicet & asinistris: per arma iustitiac
munitus: in patientia auteco pietatemo:
Vt erga eos quos patienter tolerat: & iam pie existat.
iuxta illud apos toli pauli : caritas patiense benignaẽ
inpietate autem amoneco trater itatis.
Ut non alterius rei intuitu pietatis opera suis quisq
ad uersarus inpendat : nisi fraternȩ tantum dilecti¬
onis : Hoc uidelicet tota intentione procuranr: ut
quos docendo solum uel redarguendo nequit: adef¬
fectum pietatis orando uel bene faciendo conuer¬
tat: inamore autem fratornitatis caritateoo :¬
Camitatem hoc loco appellat: specialiter eam qua con¬
ditorem diligimus : quae pro ficientibus uirtutum gra¬
dibus: merito amori fraternitatis adiungitur : quia
nec dr̃ sine proximo : nec sine dõ proximusꝰ perfecte
ualet amari: Et quidem dĩamor excellentior est.
amore proximorũ: quia illos sicut nos ipsos: dm̃ ue¬
ro toto corde tote anima: totauir tute diligere iube¬

Expanded text:
a dextris videlicet et a sinistris per arma justitiae a dextris videlicet et a sinistris per arma justitiae munitus . In patientia autem pietatem. Ut erga eos quos patienter tolerat, etiam pius existat, juxta illud apostoli Pauli: Charitas patiens est, benigna est . In pietate autem amorem fraternitatis. Ut non alterius rei intuitu pietatis opera suis quisque adversariis impendat, nisi fraternae tantum dilectionis. Hoc, videlicet, tota in tentatione procurans, ut quos docendo solum vel redarguendo nequit, ad affectum pietatis orando vel bene faciendo convertat. In amore autem fraternitatis, charitatem. Charitatem hoc loco appellat specialiter eam qua Conditorem diligimus, quae, proficientibus virtutum gradibus, merito amori fraternitatis adjungitur, quia nec Deus sine proximo, nec sine Deo proximus perfecte valet amari. Et quidem Dei amor excellentior est amore proximorum, quia illos sicut nos, Deum vero ex toto corde, tota anima, tota virtute diligere jube
Abbreviated transcription (Latin):
ruptionis est: Incorruptio autem: facit esse proximũ
dõ: concupis centia itaq sapientiae : deducet ad regnũ
perpetuum uos autem omnem curaco subin perentes.
ministuate inrioe uestra uiꝑ tuteco: uirtutem hoc loco.
non profor titudine ac miraculis: sed pro conuersetione
bonaposuit: quae fidei rectae iungenda est: nesine ope¬
ribus otiosa sit & mortua.: in quo rectae omnem cu¬
ram sub inferre praȩcepit: quia qui mollis & dirso¬
lutus est mopere suõ frater est sua opera destruen
Nuirtute autem scientiam: Iuxta
ins cientia autem absrinentiam: utcum bona
facere didicerint mox am alis abstineant ne in
uacuum scientia caelestiam cedat: sise ab in lece¬
bris terres tribus quis continere neglexerit
inabotiuentia autem pationti am
Abstinentia necessee semper pacientia comite¬
turũ ut quicumq auoluptatibus mundi se contine¬
re didicit : eius quoq: aduersa cor de firmo surtineat.

Expanded text:
ruptionis est: incorruptio autem facit esse proximum ruptionis est: incorruptio autem facit esse proximum Deo . » Concupiscentia itaque sapientiae deducet ad regnum perpetuum. Vos autem curam omnem inferentes, ministrate in fide vestra virtutem. Virtutem hoc loco non pro fortitudine ac miraculis, sed pro conversatione bona posuit; quae fidei recte jungenda est, ne sine operibus otiosa sit et mortua: in quo recte omnem curam subinferri praecepit, quia qui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera destruentis. In virtute autem scientia. Juxta iIn scientia autem abstinentiam. Ut cum bona facere didicerint, mox a malis abstineant, ne in vacuum scientia coelestium cadat, si se ab illecebris terrestribus quis continere neglexerit. In abstinentia autem patientiam. Abstinentiam necesse est semper, ut patientia comitetur, ut quicunque a voluptatibus mundi se continere didicit, ejus quoque adversa corde firmo sustineat,
Abbreviated transcription (Latin):
illum omnia diuinae uir tutis suae promissa uel mu¬
nera: quae aduitam & pietatem ducunt donatar.
Vt sicut nos promis sa ab illo dona uel accepimur uel
accepturor nos esse sineulla dubi etate bi confidi¬
mus: ita etiam uos credenter dedonis eius exis ta¬
tis indubii: Futentes eius quae inmunpo est: concupis¬
corrriae corruꝑ tionem: bene dicit concupis centiam
mundi habere corruptionem: ideoq fugiendam esse
iuxta eum qui dixit: quasi a faciae colubri fuge pec¬
cata : quia est & in corruptibis concupiscentia. de
qua canitur: concupiuit & defecit anima me a in atri
adñi: dequa etiam in libro sapientiae : perfiguram
locutionis quae graece dimax latinae gradatio uoca¬
tur : pulcherrime refertur. Initium inquit sapientiae
uerissima est disciplinȩ concupis centia : fura ergo
discipline: dilectio est: & dilectio : cus todia legum¬
illius est: custo ditio autem legum: consummatio in cor¬

Expanded text:
illum omnia divinae virtutis suae promissa vel muillum omnia divinae virtutis suae promissa vel munera, quae ad vitam et pietatem ducunt, donata sunt. Ut sicut nos promissa ab illo dona vel accepimus, vel accepturos nos esse sine ulla dubietate confidimus, ita etiam vos eredentes de donis ejus non existatis dubii. Fugientes ejus, quae in mundo est, concupiscentiae corruptionem. Bene dicit concupiscentiam mundi habere corruptionem, ideoque fugiendam esse, juxta eum qui dixit: Quasi a facie colubri fuge peccata , quia est et incorruptibilis concupiscentia, de qua canitur: Concupivit et defecit anima mea in atria Domini . De qua etiam in libro Sapientiae per figuram locutionis quae Graece κλῖμαξ, Latine gradatio vocatur, pulcherrime refertur: Initium inquit sapientiae, verissima est disciplinae concupiscentia . Cura ergo disciplinae dilectio est, iptum est; « Custoditio autem legum, consummatio incor
Abbreviated transcription (Latin):
nobis promisra donauit : conuersus extem plo ad
eos quibus loquaebatur: ut per haec ef ficia mini in¬
quit diuinȩ consorter naturae: quod non fortuitu.
sed pro uidenter agit: Ideo inquit dñs nobis quina¬
tura iudaei qui subꝰ lege sumus nati: quim agisterio
ipsius etiam corporaliter imbuti : omnia diuinae uir¬
tutis suae secreta reserauit.: Ideo nobis suis uideli¬
cet discipulis : maxima & praetiosa sp̃s sui sc̃i promis¬
sa donauit : ut perhaec etiam uos quiex gentibur es¬
tir : qui eum corporaliter uidere nequiuistis : diuinae su¬
ae naturae donar& esse participer: nobis scilicet uos
quae ab ipso audiuimur docentibus : uos pereius mrr¬
teria consecrantib : unde rectissime quod supraait .
gratia uobis & pax a dimpleatur in cognitione dñinrĩ¬
ihũ xp̃i: quo modo omnianobis diuinae uirtutis suae
quae aduitã & pietatem donata sunt: potest ita dic¬
tum accipi, Gratia uobis & pax lineo adimpleatur: ut sic

Expanded text:
nobis promissa donavit, conversus extemplo ad nobis promissa donavit, conversus extemplo ad eos quibus loquebatur: Ut per haec, inquit, efficiamini divinae consortes naturae. Quod non fortuitu, sed providenter agit. Ideo inquit Dominus nobis, qui natura Judaei, qui sub lege sumus nati, qui magisterio ipsius etiam corporaliter imbuti, omnia divinae virtutis suae secreta reseravit, ideo nobis, suis videlicet discipulis, maxima et pretiosa Spiritus sui promissa donavit, ut per haec etiam vos qui ex gentibus estis, qui eum corporaliter videre nequivistis, divinae suae naturae donaret esse participes, nobis scilicet vos quae ab ipso audivimus docentibus, vos per ejus mysteria consecrantibus. Unde rectissime quod supra ait: Gratia vobis et pax adimpleatur in agnitione Dominiisti, quomodo omnia nobis divinae virtutis suae quae ad vitam et pietatem donata sunt, potest ita dictum accipi: Gratia vobis et pax in eo adimpleatur, ut sic
Abbreviated transcription (Latin):
sub auditur enim: patet uia fugi endi qnm dr̃ ubiq iu¬
dex est: per coguitionem eius qui uo cauit nos ꝓpriaal onia
etuirtuto: Ethoc a superioribus pendit̃ : quia per cogni¬
tionem dñi & saluatoris nr̃i : omnia diuinitatis eius
mrs teria quibus saluaremur agno uimus : quinos ꝓ¬
pria gloria & uirtute uocauit : quia non angelum a
saluationem nostram non archangelum misit: non
in nobis aliquid meritiboni proquo saluaremur inue¬
nit: quin potius infirmos & inglori osos cernens: sua
nos uir tute recuperauit & gloria: hinc & enim dicit.
non uos me elegis tis sedego elegiuos: per quaco maxi¬
ma et practiosa nobis procissa donarit.
Perquam: per cognitionem eius dicit: quia quanto
quis per fectiur dnm̃ cognos cit: tanto altius pro¬
mis sorum eius magni tudinem sentit: xt perhaeces.¬
pici amini dixinas consortes naturas: Mutat
personam: & qui prius dese suisq dixerat praeciora

Expanded text:
Subauditur enim patet via fugiendi, quoniam Deus ubique juSubauditur enim patet via fugiendi, quoniam Deus ubique judex est . Per cognitionem ejus, qui vocavit nos propria gloria et virtute. Et hoc a superioribus pendet, quia per cognitionem Domini et Salvatoris nostri omnia divinitatis ejus mysteria, quibus salvaremur, agnovimus. Qui nos propria gloria et virtute vocavit, quia non angelum ad salvationem nostram, non archangelum misit, non in nobis aliquid meriti boni pro quo salvaremur invenit, quin potius infirmos et inglorios cernens, sua nos virtute recuperavit et gloria. Hinc etenim dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Per quam maxima et pretiosa nobis promissa donavit. Per quam, per cognitionem ejus dicit, quia quanto quis perfectius Deum cognoscit, tanto altius promissorum ejus magnitudinem sentit. Ut per haec efficiamini divinae consortes naturae. Mutat repente personam, et qui prius de se suisque dixerat: Pretiosa
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas liberabit uos: quo coodo oc nianobis diuinae
pendet haec sententia a superi oribus: est enim serisus .:
a ratia uobis & pax adim pleatur in eo: ut dnm̃ nrm̃ ihm̃
tis: quo modo omnia nobis diuinae uirtutis suaedonatar̃
per eius gratiam: quae aduitam obtinendam & pietatem
conserdam sufficiunt : undeait : quia omnia quaecumq
audiui a patre meo nota feciuobis: & alibi .: etego clarita¬
tem quam de disti mihi: dedieis: quod silegatur ut quidã
codices habent: quae aduitam & pietatem donata est.
hic erit sensus: ut cognos catis: quo modo dñs nos ter
omnia nobis diuinae uirtutis suae dona : iuxta modd̃ nos¬
trae capacitatis praestiterit: quȩ uidelicet uirtus
aduitam nobis & pietatem consequendam donata est:
Hic & enim modus locutionis scripturis est usitatissimus
& appellatur a gram maticis ec lipsis: id ẽ defect̾
ne caes sariae dictionis: quale est in psalmo: quia ne¬
q: ab ori ente neq ab occidente neq adesertis montib .

Expanded text:
liberabit vos . Quomodo omnia nobis divinae Pendet haec sententia a superioribus. Est enim sensus: Gratia vobis et pax adimpleatur in eo, ut Dominum nostrumtis, quomodo omnia nobis divinae virtutis suae donata sunt per ejus gratiam, quae ad vitam obtinendam et pietatem conservandam sufficiunt. Unde ait: Quia omnia quaecunque audivi a Patre meo nota feci vobis . Et alibi: Et ego claritatem quam dedisti mihi, dedi eis . Quod si legatur ut quidam Codices habent: Quae ad vitam et pietatem donata est, hic erit sensus: Ut cognoscatis quomodo Dominus noster omnia nobis divinae virtutis suae dona juxta modum capacitatis nostrae praestiterit, quae videlicet virtus ad vitam nobis et pietatem consequendam donata est. Hic etenim modus locutionis Scripturis est usitatissimus; et appellatur a grammaticis ellipsis, id est, defectus necessariae dictionis, quale est in psalmo: Quia neque ab oriente, neque ab occidente, neque a desertis montibus.
Abbreviated transcription (Latin):
clesias singillatim prout conpetebat ammoneret
ad iunxit per singula itaconcludens : qui hab& aurer
quia cuncta quae unicui libet ecclesiae scripsit: ꝯmnib
qui auditum salũbrem baberent. uniuersis fidelium

Expanded text:
clesias singulatim prout competebat admoneret, clesias singulatim prout competebat admoneret, adjunxit per singula, ita concludens: Qui habet aures quia cuncta quae unicuilibet Ecclesiae scripsit omnibus qui auditum salubrem haberent et universis fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
hanc petrus dum queritur ubi uel quando scripse¬
rit: locus erat roma tempus claudii caesaris
to iubdolo polluto qualłusus est io ab adocciden¬
dum amasã puali iudas ad tradendum saluato rem
quali utuntur ihiqui locuntur in pacem cum proximosuo:
mala autem sunt in cor dibus corum curtegooscolo
seo salutant inuicem⁊ qui non diligunt uerbo nee linglra
sed opere & ueritate : Htacia tiobro ocuibuo qui eetie¬
mapo hũ Agratia coepit epis tolam ingratia consomo¬
arainit ompeddiam gratia respersit ut errorem palagi¬
anum omni locutionis suae partae damnaret ecdepi¬
am ueroxp̃i non nisi pergratiam eiur saluari posse doce¬
ret: & consulte cum diceret gratia uobis: adididit om̃¬
nibus quiestis inxp̃o ihũ ut ea quae paucis ecdesus id ẽ
ponti galaciae capadotiae asiac & brthinat scripsit
cunctis per orbem xp̃i ecdesus sescribere designet:
Sicut & iohanner in apocalipsi cum semptem asiae ec¬

Expanded text:
hanc Petrus dum quaeritur ubi vel quando scripsehanc Petrus dum quaeritur ubi vel quando scripserit, locus erat Roma, tempus Claudii Caesaris.dolo, non polluto, quali usus est Joab ad occidendum Amasam, quali Judas ad tradendum Salvatorem, quali utuntur hi qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala autem sunt in cordibus eorum . Illi ergo osculo sancto salutant invicem, qui non diligunt verbo neque lingua, sed opere et veritate. Gratia vobis omnibus qui esti A gratia coepit Epistolam, in gratia consummavit, mediam gratia respersit, ut errorem Pelagianum omni locutionis suae parte damnaret, Ecclesiam vero Christi non nisi per gratiam ejus salvari posse doceret. Et consulte cum diceret: Gratia vobis, addidit: Omnibus qui estis in Christo Jesu, ut ea quae paucis Ecclesiis, id est, Ponti, Galatiae, Cappadociae, Asiae, et Bithyniae scripsit, cunctis per orbem Christi Ecclesiis se scribere designet. Sicut et Joannes in Apocalypsi, cum septem Asiae Ec
Abbreviated transcription (Latin):
uanumero & captiuata super flumina babiloniae se¬
de absenti a scaẽ terrȩ deflebat : nec canticum dm̃i
interra aliena cantare ualebat :: Etbene beatus pe¬
trus dum suos auditores adtolerantiam hortatur ad¬
uersitatum praesentiũ dicit etiam cedesiam quae
secum est inbabrlone constitutam idest in confusione
tribulationũ & tamen coelectam eamesse confirmat
ut os tendat scam̃ dĩ ciuitatem : in hac uita a permixtio¬
ne & praes sure ciuitatis diaboli quam babrlonia signat.
in munem esse non posse: Marcũ autem filium suu̾m
euangelis tam dicit : quieius in baptis mate dicitur fi¬
lius effectus : unde patet : quia prius quã marcum a¬
lexan driã deroma ad euan geli randum mitteret
epis tolam ante ascripsit: Tem pore autem claudu
principis: & petrus ac marcus romã uenerunt &¬
ipse marcus descripto romae euangelio suo alexan¬
driam missus est : unde colligitur quia epis tolam

Expanded text:
va numero et captivata super flumina Babylonis seva numero et captivata super flumina Babylonis sedens, absentiam sanctae terrae deflebat, nec canticum Domini in terra aliena cantare valebat . Et bene beatus Petrus dum suos auditores ad tolerantiam hortatur adversitatum praesentium, dicit et Ecclesiam quae secum est in Babylone constitutam, id est, in confusione tribulationum. Et tamen collectam eam esse confirmat, ut ostendat sanctam Dei civitatem in hac vita a permistione et pressura civitatis diaboli, quam Babylonia signat, immunem esse non posse. Marcum autem filium suum evangelistam dicit, qui ejus in baptismate dicitur filius effectus. Unde patet quod priusquam Marcum Alexandriam de Roma ad evangelizandum mitteret, Epistolam hanc scripsit. Tempore autem Claudii principis et Petrus et Marcus Romam venerunt, et ipse Marcus, descripto Romae Evangelio suo, Alexandriam missus est. Unde colligitur quia Epistolam
Abbreviated transcription (Latin):
am adsuperandas di aboli uersutias. quanto constat
quia nonuos solitem tamini: sed ipsa passio quae uos
titutione mundisemper passisunt iusti: pudeat nos
prae omnibus sustinere non pos se
potest & ad superiora referri: qui auidelicet brȩ¬
uiter scripserit : non imperans sed obsecrans eos
fortes infide persistere: potest & ad sequentia
recte copulari: ut intel legatur non solum con¬
tes tari eos hancesse ueram eorum grãtiã rum.
quam scribendo praedicat : quia nimiruml uonsse
malio aliquo salus in quo oporteat nos saluos fie¬
ri sedetiam obsecrare eos ⁊ut hanc esseauerara
corde sus cipiunt : Nam qͦui gratiã di spennits snon
ipsam gratiam minuit sed hanc suam non es se
io est si bi facit non prodesse : Salutatuoo eccleona
us: Babrlonem trpice romam dicit: uidelicet propt̃
confusionem multiplicis idolatriae incuius m
scã ecclesia iamru dis & per par ua fulgebat. iux¬
ta exem plum plebis israbeliticae quȩ quondam par¬

Expanded text:
am ad superandas diaboli versutias, quanto consta am ad superandas diaboli versutias, quanto consta quia non vos soli tentamini, sed ipsa passio quae vos titutione mundi semper passi sunt justi, pudeat vos solos prae omnibus sustinere non posse. potest ad superiora referri, quia videlicet breviter scripserit, non imperans, sed obsecrans eos fortes in fide persistere. Potest et ad sequentia recte copulari, ut intelligatur non solum contestari hanc esse veram eorum gratiam quam scribendo praedicat, quia nimirum non est in alio aliquo salus, in quo oporteat nos salvos fieri , sed etiam obsecrare eos, ut hanc esse veram corde suscipiunt. Nam qui gratiam Dei spernit, non ipsam gratiam minuit, sed hanc suam non esse, id est, sibi facit non prodesse. Salutat vos Ecclesia . Babylonem typice Romam dicit, videlicet propter confusionem multiplicis idololatriae. In cujus medio sancta Ecclesia jam rudis et perparva fulgebat, juxta exemplum plebis Israeliticae, quae quondam, par
Abbreviated transcription (Latin):
lis formas in lices & faciles uoluntates: ut uisu destruat
castitatem: Aures percanora musica temtat: ubi in so¬
ni dulciorẽs auditu soluat & molliat xp̃i anũ uigorẽ
Linguam conuitio prouocat: manũ iniurus lacersanti¬
burꝰ ad petulantiam caedis ins̃tigat. Ut fraudatorem
faciat. lucra obponit iniusta. ut animã pecunia capi¬
at ingerit pernitiosa conpendia: Honores
promittit: ut caelos ad imat: ostendit falsaut uera
subripiat & cum latenter non potest fallere. exerte
atque a perte minatur: Terrorem turbi de persecu¬
tionis intentans: ad debellandos seruos dĩ inquietus
semper : & semper infestus : in pace subdolur in perse¬
boli uel fallaces insidias uelapertas minas: stare
debet instructus animus & armatus. tam para
tus semper ad repugnandum: quamẽ ad inpugnan¬
dum semper paratus inimicus: cuiresistiro pontos¬
tiores es tote infide: tanto maiorem habe tote fiduci¬

Expanded text:
lis formas inlices et faciles uoluptates, ut uisu destruat lis formas inlices et faciles uoluptates, ut uisu destruat castitatem. aures per canora musica temptat, ut soni dulcioris auditu soluat et molliat christianum uigorem. linguam conuicio prouocat, manum iniuriis lacessentibus ad petulantiam caedis instigat. ut fraudatorem faciat lucra opponit iniusta: ut animam pecunia capiat ingerit perniciosa conpendia: honores terrenos promittit ut caelestes adimat: ostentat falsa ut uera subripiat, et cum latenter non potest fallere, exerte adque aperte minatur, terrorem turbidae persecutionis intentans, ad debellandos seruos Dei inquietus semper et semper infestus, in pace subdolus, in perseboli uel fallaces insidias uel apertas minas stare detus semper ad repugnandum, quam est ad impugnandum semper paratus inimicus. » Cui resistite forttiores estote in fide, tanto majorem habetote induci
Abbreviated transcription (Latin):
tio hoc in loco multi farie accipi: hoc est &ea qua incipi¬
ens quisquiam uirtutum: pro ab luendis quae commi¬
serat peccatis salubriter at teritur: & illa quae spon¬
tanea mentis deuotione aperfec tioribus dõ uel ꝓxi¬
mis in pace exibetur rerum circũ stantium : Nec non
& ea qua incursantibus per secutionum turbinibur.
inuictus perpacientiae uirtutem animus armatur
mni autem generidõ deuotae humilitatis mercer
succedit illa : ut quise temporae suae peregrinat¬
onis humiliant: tempore uisitationis eius ex altent᷑
diabolus tamquam leo rugiens cincurt quae¬
nono quem de uoret: Inuius expositione senten¬
tiae non nos tra uerum beati crpriani dicta pona¬
mus : circuit in quit ille nos singulos: & tam quã
hostis clausos obsidens muros.
explorat & temptat
ansit pars aliqua mem brorumminus stabilis &minur
fida . cuius aditu adinteriora pene tretur: Offert ocu¬

Expanded text:
tio hoc in loco multifarie accipi, hoc est, et ea qua incipitio hoc in loco multifarie accipi, hoc est, et ea qua incipiens quisque viam virtutum pro abluendis quae commiserat peccatis salubriter atteritur, et illa quae spontanea mentis devotione a perfectioribus Deo vel proximis in pace exhibetur rerum circumstantium, necnon et ea qua, incursantibus persecutionum turbinibus, invictus per patientiae virtutem animus armatur. Omni autem generi Deo devotae humilitatis merces succedit illa, ut qui se tempore peregrinationis suae humiliant, tempore visitationis ejus exaltentur. diabolus tanquam leo rugiens circuit quaerens quem devoret. In hujus expositione sententiae non nostra, verum beati Cypriani dicta ponamus. Circuit, inquit, ille nos singulos, et tanquam hostis clausos obsidens muros explorat et temptat an sit pars aliqua membrorum minus stabilis et minus fida, cuius aditu ad interiora penetretur. offert ocu
Abbreviated transcription (Latin):
nerali ter am monendo sub iecit
omues aureco tnuiceo huc̃ila tatem iusiuuate:: Om nes & enim
dicit & seniores & adulescentes quimuicem iubentur humili¬
tatir insinuare uir tutem: & hi uidelic& regendo & illi obse¬
quendo humiliter: quod apud ipsum petrum & in ipso factũ
legimus cum intrante eo caesaream cornelius occurrens
pedibus seeius humiliter adstrauit : & ille humilius eleuauit
eum dicens : Surge : & enim ego homo sum sicut &tu: &
quidem cornelius necdum renatus in xp̃o: nec dum ec¬
clesiae erat mẽbris in corporatus :: Omnes ergohumilita
qui animirum omnibus suꝑbiae uitium quod angelor de
caelo deiecit nouerat esse cauendum: omnes adiuncta
salo monissententia terr& salubriter acre fou& dicens:
Et quaesit eadem gratia quam confert humilibus dr̃: con¬
sequenter ex ponit cum admonendo subiungit:
milibur tribuit: ut quo magishumiliati fue
ab ipso tempore retributionis: potest autem humilia¬

Expanded text:
neraliter admonendo subjecit: neraliter admonendo subjecit: Omnes autem invicem humilitatem insinuate. Omnes etenim dicit, et seniores et adolescentes, qui invicem jubentur humilitatis insinuare virtutem, et hi videlicet regendo, et illi obsequendo humiliter. Quod apud ipsum Petrum, et in ipso factum legimus, cum, intrante eo Caesaream, Cornelius occurrens pedibus se ejus humiliter stravit, et ille humilius levavit eum, dicens: Surge, et ego homo sum, sicut et tu . Et quidem Cornelius necdum renatus in Christo, necdum Ecclesiae erat membris incorporatus. Omnes ergo humilitaquia nimirum omnibus superbiae vitium quod angelos de coelo dejecit, noverat esse cavendum, omnes adjuncta Salomonis sententia terret salubriter ac refovet, dicens: Et quae sit eadem gratia quam confert humilibus Deus, consequenter exponit, cum admonendo subjungit: milibus tribuit, ut quo magis humiliati fueab ipso tempore retributionis. Potest autem humilia
Abbreviated transcription (Latin):
ubi & omnis multitudo filiorumis rahel obtulitmente
promptissima atq deuota primitias dño ad faciendũ
opus tabernaculi : Sponte propria cunctatribuens
& ipsi artifices sponte sua obtulerunt se ad faciendum
qi ex auimo : Vt uidelic& humilitatem quam subditos & aduor
& ad inuicem habere desideratis: ipsi prius & actu monstre¬
tis. & inanimo seruetis integro: iuxta illud dominicu
scitis quia hi quiuidentur principari gentibus dominantur
eis: & principer eorum potes tatem habent ipsorum
Non ita est autem in uobis: sed quicumq uoluerit fieri
maior erit ues ter minis ter : & quicumq uoluerit inuo¬
bis primus esse : erit omniũ seruus:. quod paulur imperiũ
diligenter obseruans: ait: non enim nos met ipsos prae
rat eis plura loqui: sed tantum subiectionis dare praecep¬
tum: quia nimirum senioribus praeceperat ut forme
te imitari: Sed neau¬
tem audienter praelati puta
debitae humilitatis iura esse seruanda: continuo ge¬

Expanded text:
ubi et omnis multitudo filiorum Israel obtulit mente ubi et omnis multitudo filiorum Israel obtulit mente promptissima atque devota primitias Domino ad faciendum opus tabernaculi, sponte propria cuncta tribuens, et ipsi artifices sponte sua obtulerunt se ad faciendum c. Ut videlicet humilitatem, quam subditos et ad vos et ad invicem habere desideratis, ipsi prius et actu monstretis, et in animo servetis integro, juxta illud dominicum: Scitis quia hi qui videntur principari gentibus, dominantur eis, et principes eorum potestatem habent ipsorum. Non autem ita erit in vobis, sed quicunque voluerit fieri major, erit vester minister; et quicunque voluerit in vobis primus esse, erit omnium servus . Quod Paulus imperium diligenter observans ait: Non enim nosmetipsos praedrat eis plura loqui, sed tantum subjectionis dare praeceptum. Quia nimirum senioribus praeceperat ut forma te imitari. Sed ne haec audientes praelati putardebitae humilitatis jura esse servanda, continuo ge
Abbreviated transcription (Latin):
mopiam rerum temꝰ poralium non habens unde uiuat
Id cireo prae dicat euangelium ut de euangelio uiuere
pos sit spontaneae uero & secundum dm̃iũ iqui nullius t̃¬
renaerei sed tantum supernae mercedir intuitu
q: dis tinguens ab
inuicem a pos tolus paulur si enim uolens inquit
hoc ago mercedembabeo : si autem inuitus dis pensa¬
tio miꝰbi credita est: Dis pensatio quippe ei credita di¬
citur : quirei externae curam ad tempus habere praeci¬
pitur : Uerbi gratia ⁊ qui triticũ dñi sui conseruis intempore
dis partire iubetur. cui adsimilatur qui non spontane e:
sed inuitus euangelizat: nequerurpis Tucri qratia sẽduo¬
Tuntae ae : Turpis lucrigratia prouid& graegidĩ qui ꝓpt̃
quaes tum & terrena com moda praedicatꝰ. cumreli¬
gionis opera cuncta spontane e fieride ibeant: iux ta
illud exemplum construetionis taber naculi quod p̃¬
sentem ec claesiae cons tructionẽ praeten debat :

Expanded text:
 rerum temporalium penuriam non habens unde vivat,  rerum temporalium penuriam non habens unde vivat, idcirco praedicat Evangelium, ut de Evangelio vivere possit. Spontanee vero et secundum Deum, qui nullius terrenae rei, sed tantum supernae mercedis intuitu distinguens ab invicem apostolus Paulus: Si enim volens inquit hoc ago, mercedem habeo; si autem invitus, dispensatio mihi credita est. Dispensatio quippe ei credita dicitur, qui rei externae curam ad tempus habere praecipitur. Verbi gratia, qui triticum domini sui conservis in tempore dispertiri jubetur, huic assimilatur qui non spontanee, sed invitus evangelizat. Neque turpis tucri gratia, sed voluntarie. Turpis lucri gratia providet gregi Dei, qui propter quaestum et terrena commoda praedicat, cum religionis opera cuncta spontanee fieri debeant. Juxta illud exemplum constructionis tabernaculi, quod praesentem Ecclesiae constructionem praetendebat,