comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
issent illo impetu irae concitari potuerunt ad bellum. Ad iram
accedebat & difficultas eorum quae imperarentur. quonam mo¬
do enim utiq regem amynandrum se tradere posse. & spes forte
oblata quod nicander eo ipso tempore ab rege antiocho ueniens
impleuit expectatione uana multitudinem terra mariq ingens
parari bellum. duodecomo is die quam conscenderat nauem in
etoliam. perfecta legatione. rediens phalara in sinu maliaco tenu¬
it: inde lamiam pecuniam cum deuexisset ipse cum expeditis
prima uespera inter macedonum romanaq castra medio agro
dum ypatam noctis callibus petit. in stationem incidit macedonum.
deductusq ad regem est nondum conuiuio dimisso. quod ubi nun¬
tiatum est uelut hospitis. non hostis aduentu motus philippus ac¬
cumbere eum epulariq uissit. Atq inde dimissis aliis solum re¬
tentum ipsum quidem de se timere quicꝗͣ uetuit. Etholorum. pra¬

Expanded text:
issent, illo impetu irae concitari potuerint ad bellum. ad iram issent, illo impetu irae concitari potuerint ad bellum. ad iram accedebat et difficultas eorum, quae imperarentur—quonam modo enim utique regem Amynandrum se tradere posse? —et spes forte oblata, quod Nicander eo ipso tempore ab rege Antiocho veniens implevit expectatione vana multitudinem, terra marique ingens parari bellum. duodecumo is die, quam conscenderat navem, in Aetoliam perfecta legatione rediens Phalara in sinu Maliaco tenuit. inde Lamiam pecuniam cum devexisset, ipse cum expeditis prima vespera inter Macedonum Romanaque castra medio agro, dum Hypatam notis callibus petit, in stationem incidit Macedonum deductusque ad regem est nondum convivio dimisso. quod ubi nuntiatum est, velut hospitis, non hostis adventu motus Philippus accumbere eum epularique iussit, atque inde dimissis aliis, solum retentum, ipsum quidem de se timere quicquam vetuit, Aetolorum pra
Abbreviated transcription (Latin):
tos. Itaq ni propere fit quod impero uinciri uos iam uibeo. afo¬
riq catenas & circumsistere lictores iussit. Tum fracta phenee fe¬
rocia aetolisq aliis est: & tandem cuius condicionis essent sense¬
runt. & pheneas se quidem & qui ad sint etolorum scire faciendi
esse quae imperentur dixit. sed ad decernenda ea consilio etolori
opus esse. ad id petere ut decem dierum inducias daret. Petente
flacco pro etolis induciae datae & hypatam reditum est. ubi cũ
in consilio delectorum. quos apoclestus uocant. phencas & que in¬
perarentur & quae ipsis prope accidissent. exposuisset. ingemuerunt
quidem principes conditionis suae. parendum tamen uictori cense¬
bant. & ex omnibus oppidis conuocandos a tolos ad concilium
Postꝗͣ uͦ coacta omnis multitudo cadem illa audiuit. adeo seuitia
imperu atq indignitate ex asperati animi sunt. ut si in pace fu¬

Expanded text:
ictos: itaque, ni propere fit, quod impero, vinciri vos iam iubebo.” adfeictos: itaque, ni propere fit, quod impero, vinciri vos iam iubebo.” adferri catenas et circumsistere lictores iussit. tum fracta Phaeneae ferocia Aetolisque aliis est, et tandem cuius condicionis essent senserunt, et Phaeneas se quidem et qui adsint Aetolorum scire facienda esse, quae imperentur, dixit, sed ad decernenda ea concilio Aetolorum opus esse; ad id petere ut decem dierum indutias daret. petente Flacco pro Aetolis indutiae datae, et Hypatam reditum est. ubi cum in consilio delectorum, quos apocletos vocant, Phaeneas, et quae imperarentur et quae ipsis prope accidissent, exposuisset, ingemuerunt quidem principes condicioni suae, parendum tamen victori censebant et ex omnibus oppidis convocandos Aetolos ad concilium. postquam vero coacta omnis multitudo eadem illa audivit, adeo saevitia imperii atque indignitate exasperati animi sunt, ut, si in pace fu
Abbreviated transcription (Latin):
nia fidei populi romani permittere. Id consul ubi audiuit. etiã
atq etiam uidete inquit atholi ut ita permittatis. Tum decretũ
pheneas in id quod diserte scriptum erat ostendit. quando ergo
inquit ita permittitis postulo id mihi. dicearchum ciuem uestrũ.
& menetam epyrotam. Naupactum is cum praesidio ingressus
ad defectionem compulerat. & amynandrum cum principibus a¬
thamanum quorum consilio ab nobis defecistis. sine mora dedans
prope dicentem inter fatus romanorum. non in seruitutem enaut
sed in fidem tuam nos tradimus. & certum habeo imprudentiar.¬
bi qui nobis imperes quae moris graecorum non sint. Ad hec con¬
sul. nec hercule inquit magnopere nunc curo quid etoli satis er
more graecorum factum esse censeant dum ego more romano
imperium id habeam in deditos modo decreto suo. ante aris u¬

Expanded text:
nia fidei populi Romani permittere. id consul ubi audivit, “etiam nia fidei populi Romani permittere. id consul ubi audivit, “etiam atque etiam videte” inquit, “Aetoli, ut ita permittatis.” tum decretum Phaeneas, in quo id diserte scriptum erat, ostendit. “quando ergo” inquit “ita permittis, postulo, ut mihi Dicaerchum civem vestrum et Menestam Epirotam”—Naupactum is cum praesidio ingressus ad defectionem compulerat—”et Amynandrum cum principibus Athamanum, quorum consilio ab nobis defecistis, sine mora dedatis. “ prope dicentem interfatus Romanum “ non in servitutem ” inquit, “sed in fidem tuam nos tradidimus, et certum habeo te imprudentia labi, qui nobis imperes, quae moris Graecorum non sint.” ad ea consul “nec hercule” inquit “magnopere nunc curo, quid Aetoli satis ex more Graecorum factum esse censeant, dum ego more Romano imperium inhibeam in deditos modo decreto suo, ante armis v
Abbreviated transcription (Latin):
&.l. ualerio flacco cum his misso. uissit ei quae secum acturi fu¬
issent exponere. & siqua uellet alia. hypata ut est uentum prin¬
cipes etolorum apud flaccum concilium habuerunt. consultan¬
tes quonam agendum modo apud consulem foret. parantibus
& totam in preces orationem uersam. nec enim in causam ipso¬
rum sed in populi.r. clementiam spem salutis positam esse & sup¬
pliciter agentibus his profuturum. & apud consulem & romae in
senatu. eõ quoq enim mittendos fore legatos. haec una uia omni¬
bus ad salutem uisa. & ut se in fidem permitterent romanorum.
lta enim & illi uiolandi supplices uerecundiam se imposituros &
ipsos nihilominus suae potestatis fore siquid melius fortuna ostẽ¬
disset. Postꝗͣ ad consulem uentum est. pheneas legationis prin¬
ceps longam orationem & uarie ad mitigandam iram uictoris cõ¬
positam ita ad extremum finiuit ut diceret aetolos se suaq om¬

Expanded text:
et L. Valerio Flacco cum iis misso iussit eique, quae secum acturi fuet L. Valerio Flacco cum iis misso iussit eique, quae secum acturi fuissent, exponere, et si qua vellent alia. Hypatam ut est ventum, principes Aetolorum apud Flaccum concilium habuerunt consultantes, quonam agendum modo apud consulem foret. parantibus et totam in preces orationem versam: nec enim in causa ipsorum, sed in populi Romani clementia spem salutis positam esse; et se suppliciter agentibus iis adfuturum et apud consulem et Romae in senatu: eo quoque enim mittendos fore legatos. haec una via omnibus ad salutem visa est, ut in fidem se permitterent Romanorum: ita enim et illis violandi supplices verecundiam se imposituros, et ipsos nihilo minus suae potestatis fore, si quid melius fortuna ostendisset. postquam ad consulem ventum est, Phaeneas legationis princeps longam orationem et varie ad mitigandam iram victoris compositam ita ad extremum finivit, ut diceret Aetolos se suaque om
Abbreviated transcription (Latin):
sum teneret res ut pecuniam & auxilia mitteret. Id cum ad dig¬
nitatem cius fidemq pertineret non prodi socios: tum etiam ad
incolumitatem regni. ne sineret romanos uacuos omni cura. cum
etolorum gentem sustulissent omnibus copiis in asyam traicere.
uera erant quae dicebantur. eo magis regem mouerunt. Itaq in
praesentia pecuniam quae ad usus belli necessaria erat legatis de¬
dit. auxilia terrestria naualiaq ad firmauit missurum. thoantẽ¬
unum ex legatis retinuit. & ipsum haud in uitum morantem ut
exactor praesens promissorum adesset. ceterum heraclea capta fre¬
git tandem animos etolorum: & ad paucos post dies ꝗͣ ad bellum
renouandum acciendumq regem in asiam miserant legatos abiec¬
tis belli consilus pacis petendae oratores ad consulem miserunt.
quos dicere exorsos consul interfatus cum alia sibi praeuertenda
esse dixisset redire hypatam eos. datis dierum decem induciis

Expanded text:
sum teneret res ut pecuniam et auxilia mitteret; id cum ad digsum teneret res ut pecuniam et auxilia mitteret; id cum ad dignitatem eius fidemque pertinere, non prodi socios, tum etiam ad incolumitatem regni, ne sineret Romanos vacuos omni cura, cum Aetolorum gentem sustulissent, omnibus copiis in Asiam traicere. vera erant, quae dicebantur; eo magis regem moverunt. itaque in praesentia pecuniam, quae ad usus belli necessaria erat, legatis dedit; auxilia terrestria navaliaque adfirmavit missurum. Thoanteunum ex legatis retinuit, et ipsum haud invitum morantem, ut exactor praesens promissorum adesset. ceterum Heraclea capta fregit tandem animos Aetolorum, et paucos post dies, quam ad bellum renovandum acciendumque regem in Asiam miserant legatos, abiectis belli consiliis pacis petendae oratores ad consulem miserunt. quos dicere exorsos consul interfatus, cum alia sibi praevertenda esse dixisset, redire Hypatam eos datis dierum decem indutiis
Abbreviated transcription (Latin):
lis oppugnabant. Et in asperis locis silex saepe in penetralibus fer¬
ro occurrebat. & cum parum procederet inceptum per conloqua
principum oppidanos temptabat rex ut urbem dederent. hauq
dubius quin si prius heraclea capta foret. romanis se potius qͣ sibi
dedituri essent. suamq gratiam consul in obsidione liberanda fac¬
turus esset: nec eum opinio est frustrata. confestim enim ab hera¬
clea capta nuntius uenit ut oppugnatione abstineret. equius esse
romanos milites qui acie dimicassent cum atolis praemia uictorie
habere. ita recessum ab lamia est. & propinque clade urbis ipsi
ne quid sunile paterentur effugerunt. Paucis prius ꝗͣ heraclea cape¬
retur diebus etoli concilio ypatam coacto legatos ad antiochum
miserunt. inter quos & thoas idem qui & antea missus est. manda¬
ta erant ut ab rege peterent primum ut ipse coactis rursus ter¬
restribus naualibusq copiis in graeciam traiceret. deinde siqua ip¬

Expanded text:
lis oppugnabant, et in asperis locis silex saepe inpenetrabilis ferlis oppugnabant, et in asperis locis silex saepe inpenetrabilis ferro occurrebat. et cum parum procederet inceptum, per colloquia principum oppidanos temptabat rex, ut urbem dederent, haud dubius, quin, si prius Heraclea capta foret, Romanis se potius quam sibi dedituri essent, suamque gratiam consul in obsidione liberanda facturus esset. nec eum opinio est frustrata; confestim enim ab Heraclea capta nuntius venit, ut oppugnatione absisteret: aequius esse Romanos milites, qui acie dimicassent cum Aetolis, praemia victoriae habere. ita recessum ab Lamia est, et propinquae clade urbis ipsi, ne quid simile paterentur, effugerunt. paucis priusquam Heraclea caperetur diebus Aetoli concilio Hypatam coacto legatos ad Antiochum miserunt, inter quos et Thoas idem, qui et antea, missus est. mandata erant, ut ab rege peterent, primum ut ipse coactis rursus terrestribus navalibusque copiis in Graeciam traiceret, deinde, si qua ip
Abbreviated transcription (Latin):
decretum etolorum quo accersendum antiochum censuerat.T. quin¬
tio poscenti responderat in italia daturum cum castra ibi etoli posu¬
issent. ob eam ferociam maius uictoribus gaudium traditum fuit.
todem tempore quo romani heracleam philippus lamiam ex compo¬
sito oppugnabant. circa thermophilas cum consule redeunte ex
boecia ut uictoria ipsi populoq romano gratularetur excusaretq qđ
morbo impeditus bello non interfuisset congressus. inde diuesi
duas simul oppugnandas urbes profecti. inter sunt septem milia a¬
me passuum: & quia lamia posita in tumulo est tum regionen h¬
une eo despectat oppido qua breue interuallum uidetur. & omna
in conspectu sunt. cum enixe uelut proposito certamine romanin
cedonesq diem ac noctem aut in operibus aut in proelus essent.
hoc maior difficultas macedonibus erat quod romani aggere au
neis & omnibus supra terram operibus. subter macedones cuncu¬

Expanded text:
decretum Aetolorum, quo accersendum Antiochum censuerant, T. Quincdecretum Aetolorum, quo accersendum Antiochum censuerant, T. Quinctio poscenti responderat, in Italia daturum, cum castra ibi Aetoli posuissent. ob eam ferociam maius victoribus gaudium traditus fuit. eodem tempore, quo Romani Heracleam, Philippus Lamiam ex composito oppugnabat, circa Thermopylas cum consule redeunte ex Boeotia, ut victoriam ipsi populoque Romano gratularetur excusaretque, quod morbo impeditus bello non interfuisset, congressus. inde diversi ad duas simul oppugnandas urbes profecti. intersunt septem ferme milia passuum; et quia Lamia cum posita est in tumulo, tum regionem maxime Oetae spectat, oppido quam breve intervallum videtur, et omnia in conspectu sunt. cum enixe, velut proposito certamine, Romani Macedonesque diem ac noctem aut in operibus aut in proeliis essent, hoc maior difficultas Macedonibus erat, quod Romani aggere et vineis et omnibus supra terram operibus, subter Macedones cunicu
Abbreviated transcription (Latin):
tum uictoriae sentiret. reuocatos inde a medio ferme die milites
cum in duas diuisisset partes unam radicibus montium circum¬
duci ad rupem uissit. quae fastigio altitudinis pars media ualle
uelut obruta ab arce erat. sed adeo prope geminata cacumina eo¬
rum montium sunt ut ex uertice altero conici tela in arcem possint.
cum dimidia parte militum consul ab urbe ascensurus in arcem
signum ab his qui abtergo in rupem euasuri erant expectabat.
non tulere qui in arce erant etoli primum eorum qui rupem coepe¬
rant clamorem. Deinde impetum ab urbe romanorum ex fractis
iam animis & nulla ibi praeparata re ad obsidionem dutius tolle¬
randam ut pote congregatis feminis uirisq. & in belli alia turba in
arcem quae uix capere ne dum tueri multitudinem tantam posset.
Itaq ad primum impetum abiectis armis dediderunt sese. traditus
inter ceteros principes etolorum damocritus est. qui principio belli

Expanded text:
tum victoriae sentiret. revocatos inde a medio ferme die milites tum victoriae sentiret. revocatos inde a medio ferme die milites cum in duas divisisset partes, unam radicibus montium circumduci ad rupem iussit, quae, fastigio altitudinis par, media valle velut abrupta ab arce erat, sed adeo prope geminata cacumina eorum montium sunt, ut ex vertice altero conici tela in arcem possint, cum dimidia parte militum consul ab urbe escensurus in arcem signum ab iis, qui ab tergo in rupem evasuri erant, expectabat. non tulere qui in arce erant Aetoli primum eorum, qui rupem ceperant, clamorem, deinde impetum ab urbe Romanorum et fractis iam animis et nulla ibi praeparata re ad obsidionem diutius tolerandam, utpote congregatis feminis puerisque et imbelli alia turba in arcem, quae vix capere, nedum tueri multitudinem tantam posset. itaque ad primum impetum abiectis armis dediderunt sese. traditus inter ceteros princeps Aetolorum Damocritus est, qui principio belli
Abbreviated transcription (Latin):
tantes uissit. ad eam in nocturno tu multu unde clamor exaudire¬
tur haud dubie ratus hostis concursuros. aetoli pars sospiti adfecta
labore ac uigiliis corpora ex somno moliebantur. pars uigilantes
ad hunc strepitum pugnantium in tenebris currunt. hostes par¬
tim per ruinas iacentis muri transcendere conantur. partim sca¬
las ascensus temptant. aduersus quos undiq ad opem ferendam
neq oppugnatur. sed qui oppugnarent intenti signum expecta¬
bant. defensor nemo aderat. lam dilucescebat cum signum con¬
sul dedit. & sine ullo certamine partim scalis integros muros trã¬
scendere. sunul clamor inde ex capto oppido est exauditus. undi¬
q aetolis desertis stationibus in arcem fugiunt. oppidum uictores
permissu consulis diripiunt: non ab ira nec ab odio ꝗͣ ut miles co¬
hercitus in tot receptis hostium urbibus aliquo tandem loco fruc¬

Expanded text:
tantes iussit, ad ea in nocturno tumultu, unde clamor exaudiretantes iussit, ad ea in nocturno tumultu, unde clamor exaudiretur, haud dubie ratus hostis concursuros. Aetoli pars sopiti adfecta labore ac vigiliis corpora ex somno moliebantur, pars vigilantes adhuc ad strepitum pugnantium in tenebris currunt. hostes partim per ruinas iacentis muri transcendere conantur, partim scalis ascensus temptant, adversus quos undique ad opem ferendam neque defenditur neque oppugnatur; sed qui oppugnarent, intenti signum expectabant; defensor nemo aderat. iam dilucescebat, cum signum consul dedit; et sine ullo certamine partim per semirutos, partim scalis integros muros transcendere. simul clamor, index capti oppidi, est exauditus; undique Aetoli desertis stationibus in arcem fugiunt. oppidum victores permissu consulis diripiunt, non tam ab ira nec ab odio, quam ut miles, coercitus in tot receptis ex potestate hostium urbibus, aliquo tandem loco fruc
Abbreviated transcription (Latin):
ti dies. ita ut nullum tempus uacuum dimicatione esset aduer¬
sus quatuor e partibus simul oppugnantem. hostem. nocturnus d¬
urno continuatus labor est. cum fatigatos iam etolos sciret consul
init media nocte receptui signum dedit &¬
ab oppugnatione simul omnes milites deductos usq ad tertiam
diei horam quietos in castris tenuit. inde coepta oppugnatio ad
mediam rursus noctem perducta est. intermissa deinde usq ad
tertiam diei horam fatigationem rati esse causam etoli non con¬
tinuandae oppugnationis. quae & ipsos ad fecerat. ubi romanis
datum receptui signum esset uelut ipsi hoc reuocati prose quisq
ex statione decedebant. nec ante tertiam diei horam armati in
muris apparebant. consul cum nocte media intermisisset oppug¬
nationem quarta uigilia rursus ab tribus partibus summa ui ad¬
gressus. una. sempronium tenere intentos milites signumq expec¬

Expanded text:
ti dies, ita ut nullum tempus vacuum dimicatione esset, adverti dies, ita ut nullum tempus vacuum dimicatione esset, adversus quattuor e partibus simul oppugnantem hostem nocturnus diurno continuatus labor est. cum fatigatos iam Aetolos sciret consul tale consilium init. media nocte receptui signum dedit et ab oppugnatione simul milites omnes deductos usque ad tertiam diei horam quietos in castris tenuit; inde coepta oppugnatio ad mediam rursus noctem perducta est, intermissa deinde usque ad tertiam diei horam. fatigationem rati esse causam Aetoli non continuandae oppugnationis, quae et ipsos adfecerat, ubi Romanis datum receptui signum esset, velut ipsi quoque revocati pro se quisque ex stationibus decedebant, nec ante tertiam dici horam armati in muris apparebant. consul cum nocte media intermisisset oppugnationem, quarta vigilia rursus ab tribus partibus summa vi adgressus, ab una Ti. Sempronium tenere intentos milites signumque expec
Abbreviated transcription (Latin):
tibulo urbis erant tecta. in uarios usus non tigna modo & tabu¬
las sed laterem quoq & cementa & saxa uariae magnitudinis pra¬
bebant. & romani quidem operibus magis ꝗͣ arinis urbem oppug¬
nabant. Etoli contra armis se tuebantur. nam cum ariete quate¬
rentur muri non laqueis ut solent exceptos declinabant ictus sed
armati frequentes quidam ignes etiam quos aggeribus imegren
ferebant. Fornices quoq in muro erant apti ad excurrendum at
ipsi cum pro dirutis reficerent muros. crebriores eos ut pluribus.
rumperetur in hostem locis faciebant. hoc primis diebus dum inte¬
grae uires erant & frequentes impigre fecerunt. in dies deinde
pauciores & segnius. Etenim cum multis urgerentur rebus null
eos res eq ac uigili&e conficiebant. romanis in magna copia milita
succedentibus alus in stationem aliorum. etolos propter paucitate
cosdem dies noctesq assiduo labore urente per quatuor & uigin¬

Expanded text:
tibulo urbis erant, tecta in varios usus non tigna modo et tabutibulo urbis erant, tecta in varios usus non tigna modo et tabulas sed laterem quoque et caementa et saxa variae magnitudinis praebebant. et Romani quidem operibus magis quam armis urbem oppugnabant, Aetoli contra armis se tuebantur. nam cum ariete quaterentur muri, non laqueis, ut solet, exceptos declinabant ictus, sed armati frequentes , quidam ignes etiam, quos aggeribus inicerent, ferebant. fornices quoque in muro erant apti ad excurrendum, et ipsi, cum pro dirutis reficerent muros, crebriores eos, ut pluribus erumperetur in hostem locis, faciebant. hoc primis diebus, dum integrae vires erant, et frequentes et inpigre fecerunt; in dies deinde pauciores et segnius. etenim cum multis urgerentur rebus, nulla eos res aeque ac vigiliae conficiebant, Romanis in magna copia militum succedentibus aliis in stationem aliorum, Aetolos propter paucitatem eosdem dies noctesque adsiduo labore urente. per quattuor et vigin
Abbreviated transcription (Latin):
ipso die ut situm nosceret urbis. ab omni parte equo moenia est
circum uectus. Sita est heraclea in radicibus cethe montis. ipsa
in campo arcem imminentem loco alto & undiq praecipiti habet.
contemplatus omnia quae noscenda erant
locis ad gredi urbem constituit. a flumine a soro qua & gim¬
nasium est. L. ualerium operibus atq oppugnationi praeposuit.
fraequentius prope ꝗͣ in urbe habitabatur. T. sempronio longo
facilem pars habebat. M. baebium. ab altero aniculo quem me¬
lena uocant. aduersus diane templum. Apium claudium op¬
posuit. horum magno certamine intra paucos dies turres aric¬
tesq & alius omnis apparatus opprimendarum urbium perfici¬
tur. tum quia ager heracliensis paluster omnis frequensq proce¬
ris arboribus benigne ad omne genus operum materiam suppe¬
ditabat. Tum quia refugerant intra moenia etoli. desertaq in ues¬

Expanded text:
ipso die, ut situm nosceret urbis, ab omni parte equo moenia est ipso die, ut situm nosceret urbis, ab omni parte equo moenia est circumvectus. sita est Heraclea in radicibus Oetae montis, ipsa in campo, arcem imminentem loco alto et undique praecipiti habet. contemplatus omnia, quae noscenda erant, quattuor simul locis aggredi urbem constituit. a flumine Asopo, qua et gymnasium est, L. Valerium operibus atque oppugnationi praeposuit; ab arce extra muros, qua frequentius prope quam in urbe habitabatur, Ti. Sempronio Longo facilem pars habebat, M. Baebium , ab altero amniculo, quem Melana vocant, adversus Dianae templum Ap. Claudium opposuit. horum magno certamine intra paucos dies turres arietesque et alius omnis apparatus oppugnandarum urbium perficitur. et cum ager Heracleensis paluster omnis frequensque proceris arboribus benigne ad omne genus operum materiam suppeditabat, tum, quia refugerant intra moenia Aetoli, deserta, quae in ves
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Per cosdem dies &. M. fuluius nobilior. qui biennio ante pr.
in hispaniam profectus est ouans urbem est ingressus argenti bi¬
gati prae se tulit centum.xxx. milia. & extra numeratum x̃ cc
racleam ad etolos praemisit. ut tunc saltem experti regiam uani¬
tatem resipiscerent. traditaq heraclea cogitarent de petenda ab se¬
natu seu furoris sui seu erroris uenia & ceteras graeciae ciuitates de¬
fecisse eo bello ab optime meritis romanis: sed quia post fugam re¬
gis cuius fiducia officio decessisset non addissent pertinaciam cul¬
pe in fidem receptas esse. etolos quoq qͣ ꝗͣ non secuti sint regem
sed accersierint. & duces belli non socii fuerint. si poenitere possint
posse & in colomis esse. Ad ea cum pacati nihil responderetur.
appareretq armis rem gerendam & rege superato bellum etolicũ
integrum restare. castra ab termopylis ad eracleam mouit. eoq

Expanded text:
ret. —per eosdem dies et M. Fulvius Nobilior , qui biennio ante praetor ret. —per eosdem dies et M. Fulvius Nobilior , qui biennio ante praetor in Hispaniam erat profectus, ovans urbem est ingressus; argenti bigati prae se tulit centum triginta milia et extra numeratum duodecracleam ad Aetolos praemisit, ut tunc saltem, experti regiam vanitatem, resipiscerent traditaque Heraclea cogitarent de petenda ab senatu seu furoris sui seu erroris venia. et ceteras Graeciae civitates defecisse eo bello ab optime meritis Romanis; sed quia post fugam regis, cuius fiducia officio decessissent, non addidissent pertinaciam culpae, in fidem receptas esse; Aetolos quoque, quamquam non secuti sint regem, sed accersierint, et duces belli, non socii fuerint, si paenitere possint, posse et incolumis esse. ad ea cum pacati nihil responderetur, appareretque armis rem gerendam et rege superato bellum Aetolicum integrum restare, castra ab Thermopylis ad Heracleam movit, eoque
Abbreviated transcription (Latin):
ria laudabilior. Inde consul.M. catonem per quem quae gesta
essent senatus populusq romanus haud dubio auctore sciret rom
misit. ysachreusa thespiensium enporium est in intimo sinu co¬
rinthiacho retractum. patras achaie petita. patris corcyram usq
etoliae atq acarnaniae litora legit. atq ita ad hẏdruntem italie
traiecit. quinto die: inde pedestri itinere romam ingenti cursu ꝑ¬
uenit. Ante lucem ingressus urbem a porta ad praetorem .M. ui¬
nium iter intendit. Is prima luce in senatum uocauit. quo. L.cor¬
nelius scipio aliquot diebus ante. A consule dimissus. cum adue¬
niens audisset praegressum catonem in senatum esse superuenit
exponenti quae gesta essent. duo inde legati iussu senatus in con¬
tionem sunt producti. atq ibi eadem quae in senatu de rebus in
aetolia gestis exposuerunt. supplicatio in triduum decreta est. &
ut .xl. hostus maioribus praetor quibus dus ei uideretur sacrifica¬

Expanded text:
ria laudabilior. inde consul M. Catonem , per quem quae gesta ria laudabilior. inde consul M. Catonem , per quem quae gesta essent senatus populusque Romanus haud dubio auctore sciret, Romam misit. is a Creusa —Thespiensium emporium est, in intimo sinu Corinthiaco retractum—Patras Achaiae petit; a Patris Corcyram usque Aetoliae atque Acarnaniae littora legit, atque ita ad Hydruntum Italiae traicit. quinto die inde pedestri itinere Romam ingenti cursu pervenit. ante lucem ingressus urbem a porta ad praetorem M. Iunium iter intendit. is prima luce in senatum vocavit; quo L. Cornelius Scipio , aliquot diebus ante a consule dimissus, cum adveniens audisset praegressum Catonem in senatu esse, supervenit exponenti, quae gesta essent. duo inde legati iussu senatus in contionem sunt producti, atque ibi eadem, quae in senatu, de rebus in Aetolia gestis exposuerunt. supplicatio in triduum decreta est et ut quadraginta hostiis maioribus praetor, quibus diis ei videretur, sacrifica
Abbreviated transcription (Latin):
tus dade ephesum redierunt. ysidorus ab cena eo demetriadem: si
forte eo deferret fuga regem traiecit. Per eosdem dies.a. atilius
praefectus romanae classis magnos regios commeatus iam fretum
quod ad angrum insulam est praeter uectos excepit. alias mersit¬
alias coepit naues. quae nouissime agminis erant cursum in as
uerterunt. atilius pireum unde profectus erat cum agmine can¬
tiuarum nauium reuectus. magnam uim frumenti & atheniens¬
bus & alus eiusdem regionis socus diuisit. Antiochus sub aduen¬
tum consulis a chalcide profectus. tenendum primo tenuit inqe
ephesum transmisit. Consuli chalchidem uenienti porte patuerit
cum adpropinquante eo tristoteles praefectus regis urbe excessis¬
set. & cetere urbes in euboca sine certamine tradite. paucosq
dies omnibus perpacatis sine ullius noxa urbis exercitus thermno¬
pilas reductus multa modestia post uictoriam quam ipsa uicto¬

Expanded text:
tus clade Ephesum redierunt. Isidorus ab Cenaeo Demetriadem, si tus clade Ephesum redierunt. Isidorus ab Cenaeo Demetriadem, si forte eo deferret fuga regem, traiecit. —per eosdem dies A. Atilius praefectus Romanae classis magnos regios commeatus iam fretum, quod ad Andrum insulam est, praetervectos excepit; alias mersitalias cepit naves; quae novissimi agminis erant cursum in Asiam verterunt. Atilius Piraeum, unde profectus erat, cum agmine captivarum navium revectus magnam vim frumenti et Atheniensibus et aliis eiusdem regionis sociis divisit. Antiochus sub adventum consulis a Chalcide profectus Tenum primo tenuit, inde Ephesum transmisit. consuli Chalcidem venienti portae patuerunt, cum appropinquante eo Aristoteles praefectus regis urbe excessisset. et ceterae urbes in Euboea sine certamine traditae; post paucosque dies omnibus perpacatis sine ullius noxa urbis exercitus Thermopylas reductus, multo modestia post victoriam quam ipsa victo
Abbreviated transcription (Latin):
per omnes dies haud secus ꝗͣ pacato agro sine uexatione ullius
rei agmen processit. donee in agrum corneum uentum est. Ibi sta¬
tiua regis antiochi posita in templo mineruae iram accendit. per¬
missumq militi est ut circumiectum templo agrum popularetur.
Dein cogitatio animum subit cum communi decreto boetorum po¬
sita esset statua indignum esse in unum cornensem agrum seiure.
reuocato extemplo milite finis populandi factus. castigati tan¬
tum uerbis boeti ob ingratum in tantis tamq recentibus benefi¬
cus animum erga romanos. Inter ipsum pugnae tempus .x. na¬
ues regiae cum praefecto isidoro ad thorontum in sinu maliaco
stabant. eo grauis uulneribus alexander acarnanum. nuntius ad¬
uersae pugnae cum perfugisset trepide. inde recenti terrore naues
ceneum euboee petierunt. Ibi mortuus sepultusq alexander. tresq
ex asia profecte cundem portum tenuerunt naues: audita exerci¬

Expanded text:
per omnes dies haud secus quam in pacato agro sine vexatione ullius per omnes dies haud secus quam in pacato agro sine vexatione ullius rei agmen processit, donec in agrum Coroneum ventum est. ibi statua regis Antiochi posita in templo Minervae Itoniae iram accendit, permissumque militi est, ut circumiectum templo agrum popularetur; dein cogitatio animum subit, cum communi decreto Boeotorum posita esset statua, indignum esse in unum Coronensem agrum saevire. revocato extemplo milite finis populandi factus; castigati tantum verbis Boeoti ob ingratum in tantis tamque recentibus beneficiis animum erga Romanos. inter ipsum pugnae tempus decem naves regiae cum praefecto Isidoro ad Thronium in sinu Maliaco stabant. eo gravis vulneribus Alexander Acarnan, nuntius adversae pugnae, cum perfugisset, trepidae inde recenti terrore naves Cenaeum Euboeae petierunt. ibi mortuus sepultusque Alexander. tres, quae ex Asia profectae eundem portum tenuerant, naves audita exerci
Abbreviated transcription (Latin):
ante ꝗͣ elatia confuso constiterit cursu: ubi. primum reliquiis
pugnaeq & fugae collectis cum ꝑ exigua manu semiermium mi¬
litum chalchidem se recepit. romanus equitatus ipsum quidem¬
regem elatiae adsecutus non est. magnam partem agminis aut las¬
situdine subsistentis aut errore: ut qui sine ducibus per ignota iti¬
nera fugerent. dissipatos oppresserunt. nec prater quingentos qui
circa regem fuerunt ex isto exercitu quisꝗͣ effugit. etiam ex de¬
cem milibus militum quos polybio auctore traiecisse secum regem
in graeciam scripsimus exiguus numerus. quod si antiati ualerio
credamus. lx. milia militum fuisse in regio exercitu scribenti.xl.
inde milia cecidisse. supra quinq milia capta cum signis militari
bus ccxxx. romanorum cl. interfecti sunt. Consuli per phocidẽ
boeciae exercitum ducenti consciae defectionis ciuitates cum uela¬
mentis ante portas stabant. metu ne hostiliter diriperentur. ceteꝵ

Expanded text:
ante quam Elatiae ab effuso constiterit cursu; ubi primum reliquiis ante quam Elatiae ab effuso constiterit cursu; ubi primum reliquiis pugnaeque et fugae collectis, cum perexigua manu semiermium militum Chalcidem se recepit. Romanus equitatus ipsum quidemregem Elatiae adsecutus non est; magnam partem agminis aut lassitudine subsistentis aut errore, ut qui sine ducibus per ignota itinera fugerent, dissipatos oppresserunt; nec praeter quingentos, qui circa regem fuerunt, ex toto exercitu quisquam effugit, etiam ex decem milibus militum, quos Polybio auctore traiecisse secum regem in Graeciam scripsimus, exiguus numerus: quid, si Antiati Valerio credamus sexaginta milia militum fuisse in regio exercitu scribenti, quadraginta inde milia cecidisse. supra quinque milia capta cum signis militarius quinquaginta interfecti sunt. consule per Phocidem et Boeotiam exercitum ducente consciae defectionis civitates cum velamentis ante portas stabant metu, ne hostiliter diriperentur. ceterum
Abbreviated transcription (Latin):
prouiso cognita errorem apperuerunt. tantus repente pauor om¬
nis coepit ut abiectis armis fugerent. & munimenta sequentis in¬
pedierunt. & angustia uallis per quam sequendi erant. & mar
ime quod elephanti nouissini agminis erant. quos pedes egre
praeterire eques nullo poterat modo. timentibus equis tumultũq
inter se maiorem ꝗͣ in proelio dantibus. aliq̃tum temporis direp¬
tio castrorum tenuit. carpeiam tamen co die consecuti sunt hos¬
tem. multis in ipso itinere caesis captisq non equis uirisq tantũ
sed etiam elephantis. quos capere non potuerant interfectis in
castra reuerterunt. Qua tentata eo die inter ipsum pugnae tem¬
pus ab etolis heracleam optinentibus praesidio. sine ullo aut pari
audacis incepti effectu fuerat. Consul noctis insequentis tertia ui¬
gilia praemisso equitatu ad persequendum hostem signa legionũ
lucae prima mouit. aliquantum uiae praeceperat rex. ut qui non

Expanded text:
propinquo cognita errorem aperuerunt, tantus repente pavor ompropinquo cognita errorem aperuerunt, tantus repente pavor omnis cepit, ut abiectis armis fugerent. et munimenta sequentis impedierunt, et angustiae vallis, per quam sequendi erant, et maxime omnium quod elephanti novissimi agminis erant, quos pedes aegre praeterire, eques nullo poterat modo timentibus equis tumultumque inter se maiorem quam in proelio edentibus; aliquantum temporis et direptio castrorum tenuit: Scarpheam tamen eo die consecuti sunt hostem. multis in ipso itinere caesis captisque, non equis virisque tantum, sed etiam elephantis, quos capere non potuerant, interfectis, in castra reverterunt; quae temptata eo die inter ipsum pugnae tempus ab Aetolis, Heracleam obtinentibus praesidio, sine ullo haud parum audacis incepti effectu fuerant. consul noctis insequentis tertia vigilia praemisso equitatu ad persequendum hostem, signa legionum luce prima movit. aliquantum viae praeceperat rex, ut qui non
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde ut maior nec iam toleranda uis hostium inferebat se. pul¬
si loco intra munimenta subductis ordinibus concesserunt. Inde
ex uallo prope alterum uallum hastis prae se abiectis fecerunt & r
modica altitudo ualli erat. ut & locum superiorem ad pugnana
preberet. & propter longitudinem hastarum subiectum habeiu
hostem. multi temere subeuntes uallum transfixi sunt. & auit in¬
cepto in rito recessissent. aut plures cecidissent.ni. M. poreius ab
uigo gallidronii deiectis inde etolis & magna ex parte cesis ica¬
tos enim & plerosq sopitos oppresserat super imminentem castrs
collem apparuisset. Flacco. non cadem fortuna ad tichiunta &
roduntiam. ne quicꝗͣ subire ad ea castella conato fuerat. macedo¬
nes quiq alii in castris regis erant. primo dum procul nihil ali¬
ud qͣ turba & agmen apparebat. etolos credere. uisa procul pus¬
na. subsidio uenire. Ceterum ut primum signaq & arma ex in¬

Expanded text:
deinde, ut maior nec iam toleranda vis hostium inferebat se, puldeinde, ut maior nec iam toleranda vis hostium inferebat se, pulsi loco intra munimenta subductis ordinibus concesserunt; inde ex vallo prope alterum vallum hastis prae se obiectis fecerunt. et ita modica altitudo valli erat, ut et locum superiorem suis ad pugnandum praeberet, et propter longitudinem hastarum subiectum haberet hostem. multi temere subeuntes vallum transfixi sunt; et aut incepto irrito recessissent aut plures cecidissent, ni M. Porcius ab iugo Callidromi deiectis inde Aetolis et magna ex parte caesis—incautos enim et plerosque sopitos oppresserat — super imminentem castris collem apparuisset. Flacco non eadem fortuna ad Tichiunta et Rhoduntiam, nequiquam subire ad ea castella conato, fuerat. Macedones quique alii in castris regiis erant primo, dum procul nihil aliud quam turba et agmen apparebat, Aetolos credere visa procul pugna subsidio venire; ceterum, ut primum signaque et arma ex
Abbreviated transcription (Latin):
aciem consul arta fronte ad naturam & angustias loci. R ex
postꝗͣ signa hostium conspexit. & ipse copias educit. leuis arma¬
turae partem ante uallum in primo locauit. Tunc macedonum
robur quos sariphorus appellabant. uelut firmamentum circa
ipsas munitiones constituit. his ab sinistro cornu iaculatorum
sagittariorumq & funditorum manum sub ipsis radicibus mon¬
tis posuit. ut ex altiore loco nuda latera hostium incesserent. ab
dextro macedonibus ad ipsum munimentorum finem quem lo
ca ad mare inuia palustri limo & uoraginibus claudunt. elephã¬
tos cum adsueto praesidio posuit. post eos equites. tum modico in¬
teruallo relicto. ceteras copias. in secunda acie macedones pro ual¬
lo locati. primo facile sustinebant romanos temptantis ab omni
parte aditus. multum aduiuantibus qui ex loco superiore fundis
uelut nimbum glandis & sagittas simul ac iacula ingerebant.

Expanded text:
aciem consul, arta fronte, ad naturam et angustias loci. rex, aciem consul, arta fronte, ad naturam et angustias loci. rex, postquam signa hostium conspexit, et ipse copias educit. levis armaturae partem ante vallum in primo locavit, tum Macedonum robur, quos sarisophorus appellabant, velut firmamentum circa ipsas munitiones constituit. his ab sinistro cornu iaculatorum sagittariorumque et funditorum manum sub ipsis radicibus montis posuit, ut ex altiore loco nuda latera hostium incesserent. ab dextro Macedonibus ad ipsum munimentorum finem, qua loca usque ad mare invia palustri limo et voraginibus claudunt, elephantos cum adsueto praesidio posuit, post eos equites, tum modico intervallo relicto ceteras copias in secunda acie. Macedones pro vallo locati primo facile sustinebant Romanos, temptantis ab omni parte aditus, multum adiuvantibus, qui ex loco superiore fundis velut nimbum glandis et sagittas simul ac iacula ingerebant;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd aduersus uos in pugna praeter hostes esse. lllud proponere
animo uestro debetis. non uos pro graeciae libertate dimicare tan
tum ꝗͣꝗͣ is quoq egregius titulus esset liberam a philippo ante
nunc ab etolis & ab antiocho liberare. neq ea tantum in praemi¬
um uestrum cessura qua nunc regis castris sunt sed illum. quo¬
q omnem apparatum qui in dies ab epheso expectatur praedae fu¬
turum. asiam deinde syriamq & omnia usq ad portus solis ditis¬
sima regna imperio romano aperturos. quid deinde aberit quin
ab gadibus ad mare rubrum. occeano finis terminemus. qui orbẽ
terrarum amplexu finit. & omne humanum genus secundum
deos nomen romanum ueneretur: in haec tanta praemia dignos
parate animos. ut crastino die bene iuuantibus diis acie decer¬
namus. Ab hac contione dimissi milites prius ꝗͣ corpora curarẽt
arma tela parant. luce prima signo pugnae praeposito instruit

Expanded text:
quid adversus vos in pugna praeter hostis esset. illud proponere quid adversus vos in pugna praeter hostis esset. illud proponere animo vestro debetis, non vos pro Graeciae libertate tantum dimicare, quamquam is quoque egregius titulus esset, liberatam a Philippo ante nunc ab Aetolis et ab Antiocho liberare, neque ea tantum in praemium vestrum cessura, quae nunc in regiis castris sunt, sed illum quoque omnem apparatum, qui in dies ab Epheso expectatur, praedae futurum, Asiam deinde Syriamque et omnia usque ad ortum solis ditissima regna Romano imperio aperturos. quid deinde aberit, quin ab Gadibus ad mare rubrum Oceano finis terminemus, qui orbem terrarum amplexu finit, et omne humanum genus secundum deos nomen Romanum veneretur? in haec tanta praemia dignos parate animos, ut crastino die bene iuvantibus diis acie decernamus.” ab hac contione dimissi milites, priusquam corpora curarent, arma tela parant. luce prima signo pugnae proposito instruit
Abbreviated transcription (Latin):
speiq eius in aetolis fuit. gente uanissima. & in gratissima. ut uos
prius experti estis nunc antiochus experitur. Nam nec uenerit
frequentes: nec contineri in castris potuerunt. & in seditione ip¬
si inter sese sunt: & cum hypatam tuendam heracleamq depo¬
poscissent neutra tutati refugerunt. Iniuga montium pars in
cluserunt sese. rex ipse confessus nusꝗͣ equo campo non modo
congredi se ad pugnam audere sed ne castra quidem in aperto
ponere. relicta omnia ante se regione ea ꝗͣ se nobis ac philippo
ademisse gloriabatur. condidit se intra rupes. ne ante fauces
quidem saltus ut quondam lacedemonios fama est. sed intra pe¬
nitus retractis castris. quod ꝗͣtum interest ad tuorem ostendẽ¬
dum an muris urbis alicuius obsidendum sese incluserit: sed
neq antiochum tuebuntur angustiae. nec etolos uertices illi qu¬
os coeperunt. satis undiq prouisum anteq praecautum est ne

Expanded text:
speique eius in Aetolis fuit, gente vanissima et ingratissima, ut vos speique eius in Aetolis fuit, gente vanissima et ingratissima, ut vos prius experti estis, nunc Antiochus experitur. nam nec venerunt frequentes, nec contineri in castris potuerunt, et in seditione ipsi inter sese sunt, et, cum Hypatam tuendam Heracleamque depoposcissent, neutram tutati refugerunt in iuga montium, pars Heracleae incluserunt sese. rex ipse confessus nusquam aequo campo non modo congredi se ad pugnam audere, sed ne castra quidem in aperto ponere, relicta omni ante se regione ea, quam se nobis ac Philippo ademisse gloriabatur, condidit se intra rupes, ne ante fauces quidem saltus, ut quondam Lacedaemonios fama est, sed intra penitus retractis castris; quod quantum interest ad timorem ostendendum, an muris urbis alicuius obsidendum, sese incluserit? sed neque Antiochum tuebuntur angustiae, nec Aetolos vertices illi, quos ceperunt. satis undique provisum atque praecautum est, ne
Abbreviated transcription (Latin):
amnem aoum fuit. quam hic quippe portae sunt haec & unus i¬
ter duo maria clausis omnibus uelut naturalis transitus est hi
nitioribus tunc fuerunt & ualidioribus impositi exercitus hs¬
tium. Ille & numero maior & militum genere aliquanto me¬
lior. quippe illic macedones tracesq & illirici erant ferocissime
omnes gentes. hic syri & asiatici graeci sunt. leuissima genera
hominum. & seruituti nata. rex ille bellicosissimus exercitatus
iam ille ab iuuenta finitimis thracum atq illiriorum & circa
omnium accolarum bellis. hic ut aliam omnem uitam silea
est qui cum ad inferendum populo.r. bellum ex asia in euro¬
pam transisset. nihil memorabilius toto tempore hybernorum
gesserit. ꝗͣ quod amoris causa ex domo priuata & obscuri etiam
interpopularis generis. uxorem duxit. & nouus maritus uelut sa¬
ginatus nuptialibus cenis ad pugnam processit. summa uirium

Expanded text:
amnem Aoum fuit quam hic: quippe portae sunt hae, et unus iamnem Aoum fuit quam hic: quippe portae sunt hae, et unus inter duo maria clausis omnibus velut naturalis transitus est; munitiones et locis opportunioribus tunc fuerunt et validiores impositae; exercitus hostium ille et numero maior et militum genere aliquanto melior: quippe illic Macedones Thracesque et Illyrii erant, ferocissimae omnes gentes, hic Syri et Asiatici Graeci sunt, vilissima genera hominum et servituti nata; rex ille bellicosissimus et exercitatus iam inde ab iuventa finitimis Thracum atque Illyriorum et circa omnium accolarum bellis, hic, ut aliam omnem vitam sileam, is est, qui cum ad inferendum populo Romano bellum ex Asia in Europam transisset, nihil memorabilius toto tempore hibernorum gesserit, quam quod amoris causa ex domo privata et obscuri etiam inter popularis generis uxorem duxit, et novus maritus, velut saginatus nuptialibus cenis, ad pugnam processit. summa virium
Abbreviated transcription (Latin):
sule rex esset. in expedito haberent integras copias ad opem pro¬
pinquis ferendam ciuitatibus suis. siue uinceret ut dissipatos in
fugam romanos persequerentur. utraq pars non mansit modo
in sententia sua. sed etiam exsecuta est consilium: duo milia he¬
racleae substiterunt. duo triphariam diuisa. Callidronium & rho¬
dunt iam & thiciunta haec nomina cacuminibus sunt. occupa¬
uere. Consul postꝗͣ insessa superiora loca ab aetolis uidit .M.
porcium catonem &. L. ualerium flaccum consulares legatos cũ
binis milibus delectorum peditum ad castella etolorum. flaccũ
in rhoduntiam: & ticiunta. catonem in callidronium mittit. Ip¬
se prius ꝗͣ ad hostem copias admoueret uocatos in contionem mi¬
lites paucis est allocutus. Plerosq omnium ordinum milites in¬
ter uos esse uideo qui in hac eadem prouintia.T. quintii ductu au¬
spicioq militaueritis. macedonico bello. in ex superabilis saltus ad

Expanded text:
sule rex esset, in expedito haberent integras copias ad opem prosule rex esset, in expedito haberent integras copias ad opem propinquis ferendam civitatibus suis, sive vinceret, ut dissipatos in fugam Romanos persequerentur. utraque pars non mansit modo in sententia sua, sed etiam exsecuta est consilium: duo milia Heracleae substiterunt; duo trifariam divisa Callidromum et Rhoduntiam et Tichiunta—haec nomina cacuminibus sunt—occupavere. consul postquam insessa superiora loca ab Aetolis vidit, M. Porcium Catonem et L. Valerium Flaccum consularis legatos cum binis milibus delectorum peditum ad castella Aetolorum, Flaccum in Rhoduntiam et Tichiunta, Catonem in Callidromum mittit. ipse, priusquam ad hostem copias admoveret, vocatos in contionem milites paucis est adlocutus. “plerosque omnium ordinum, milites, inter vos esse video, qui in hac eadem provincia T. Quincti ductu auspicioque militaveritis. Macedonico bello inexsuperabilior saltus ad
Abbreviated transcription (Latin):
pulatus hypatensem agrum inutili utrobiq auxilio aetolorum
in ipsis faucibus prope fontes calidarum aquarum aduersus re¬
gem posuit castra. etolorum utraeq manus heraclea sese inclu¬
serunt. antiochum prius ꝗͣ hostem cerneret. satis omnia permu¬
nita & praesidus obsepta uidebantur. timor incessit. ne quas ꝑ
imminentia uiga calles inueniret ad transitum romanus. nam
& lacedemones quondam ita a persis circumitos fama erat.¬
& nuper philippum ab hisdem romanis. Itaq nuntium heracleã
ad etolos mittit. ut hanc saltem sibi operam eo bello praestarent.
uertices circa omnium occuparent obsiderentq nequa transire ro¬
mani possent. hoc nuntio audito dissensio inter aetolos orta est
pars imperio parendum regis atq eundum censebant. pars sub¬
sistendum heraclee ad utranq fortunam. ut siue uictus a con¬

Expanded text:
pulatus Hypatensem primo deinde Heracleensem agrum, inutili utrobique auxilio Aetolorum, pulatus Hypatensem primo deinde Heracleensem agrum, inutili utrobique auxilio Aetolorum, in ipsis faucibus prope fontes calidarum aquarum adversus regem posuit castra. Aetolorum utraeque manus Heracleam sese incluserunt. Antiochum, cui, priusquam hostem cerneret, satis omnia permunita et praesidiis obsaepta videbantur, timor incessit, ne quas per imminentia iuga calles inveniret ad transitum Romanus; nam et Lacedaemonios quondam ita a Persis circuitos fama erat, et nuper Philippum ab iisdem Romanis: itaque nuntium Heracleam ad Aetolos mittit, ut hanc saltem sibi operam eo bello praestarent, ut vertices circa montium occuparent obsiderentque, ne qua transire Romani possent. hoc nuntio audito dissensio inter Aetolos orta est. pars imperio parendum regis atque eundum censebant, pars subsistendum Heracleae ad utramque fortunam, ut, sive victus ab con