comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fieri prohibuerunt: P. Icdo utiq fecere: ne reputarent
bomines. ut baptismũn ita et circumcisionẽ saluationem
ita mer rorẽ deciderent. sicut nestoriani et iacobite. qui nul¬
lu hominẽ saluari posse putant nisi ꝑutrumq: et sic̃
uos ipsi qui siquis hodic de ext̾na progenie ad legem ur̃am
uoluerit conuerti: si uir sit pͥmum cͥcumcidi. et postea p̃¬
cuitis baptiz ari: siuero femina tantũ baptrrari. M. Ex
istis tuis in nuitur sermonibus quod nos non nisi post. xp̃i
aduentum baptismũ fecerimus: quasi abipso xp̃o illim
aodidicissemus. P. Si abipso ñ: a quo ergo addidicistis:
ta: unum quod cum dñs mopsi de extraneis preceptum
caret dicens. si quis ꝑegrinorum in ut̃am uoluerit tñ¬
surt coloniam. et facere pbase domini: arcum cidetur
pͥus omne masculini serus. et tunc rite celebrabit. eritq
sicut in digena tr̃e. Utiq sibaptismus tunc necessari

Expanded text:
fieri prohibuerunt? PETRUS. Ideo utique fecere, ne reputarent fieri prohibuerunt? PETRUS. Ideo utique fecere, ne reputarent homines ut baptismum ita et circumcisionem salvationem ita in errorem deciderent, sicut Nestoriani et Jacobitae, qui nullum hominem salvari posse putant, nisi per utrumque, et sicut vosipsi quisquis hodie de externa progenie ad legem vestram voluerit converti, si vir sit primum circumcidi, et postea praecipitis baptizari, si vero femina, tantum baptizari. MOYSES. Ex istis tuis innuitur sermonibus quod nos non nisi post Christi adventum baptismum fecerimus, quasi ab ipso illum Christo addidicissemus. PETRUS. Si ab ipso non, a quo ergo addidicistis? ta, unum, quod cum Dominus Moysi de extraneis praeceptum daret, dicens: Si quis peregrinorum in vestram voluerit transire coloniam, et facere Phase Domini, circumcidetur prius omne masculinum ejus, et tunc rite celebrabit, eritque sicut indigena terrae . Utique, si baptismus tunc necessarius
Abbreviated transcription (Latin):
debant nisi ꝑ eum. Cum uero xp̃c saluator scilicet
quem expectabant ad uenit: ut moysi legem comple¬
ret. circumcidi se uoluit: et ut ȩtiam ꝑ hoc patesce¬
ret. quod de semine abrahe et lege moysi. et tribu
uida. sicut prediximus uenire deberet. Completis
ergo omnibus propt̃ quȩ cireumcisio data fuit: iã
nemo ulteris circumcisione quia nec generis aliqua
dliscretione indiguit. Quis quis enim ad ip̃i legem se
conferens. cuiuscumq generis aut lingue sit: fidelis
tantum eẽ uelit. cȩteris xp̃ianis par existic. Pretẽa post¬
quam baptismus uenit. cum iꝑse generalis saluatio ui¬
rorum ac mulierum sit: iam ultra cirtumicisio ad salua¬
tionẽ necessana ñ fuit. Quoniani gͥ modis omnibus often¬
sum ẽ. cutumcisionẽ post xp̃i aduentum necessariam
non eẽ: ido patent̾ agnoscere potes. cur eam apłi nequaqͣ
fieri preccpere. M. Et si eam non preceperunt: quare etiã

Expanded text:
debant, nisi per eum. Cum vero Christus salvator scilicet debant, nisi per eum. Cum vero Christus salvator scilicet quem exspectabant advenit, ut Moysi legem compleret, circumcidi se voluit, et ut etiam per hoc patesceret quod de semine Abrahae, et lege Moysi, et tribu Juda, sicut praediximus, venire deberet. Completis ergo omnibus propter quae circumcisio data fuit, jam nemo ulterius circumcisione, quia nec generis aliqua discretione indiguit . Quisquis enim ad legem Christi se conferens, cujuscunque generis ac linguae sit, fidelis tantum esse velit, caeteris Christianis par existit. Praeterea, postquam baptismus venit, cum ipse generalis salvatio virorum ac mulierum sit, jam ultra circumcisio ad salvationem necessaria non fuit. Quoniam igitur modis omnibus ostensum est circumcisionem post Christi adventum necessariam non esse, ideo patenter agnoscere potes, cur eam apostoli nequaquam fieri praecepere. MOYSES. Et si eam non praeceperunt, quare etiam
Abbreviated transcription (Latin):
puer circumciditur: ne remota matre cambiatur. seu
aliis commisceatur: aliud uero quod quadraginta an¬
nis quibus in deserto filii isrł morati sunt om̃s qui ibidẽ
nati sunt circumcisi non fuerunt. ex quo autem ad tr̃am
habitabilem uenerunt. ne aliis gentibus miscerentur
statim ꝑ iosue a dño circumcidi iussi sunt: sicut in ue¬
niunt qui ipsius iosue libirũ legunt. Quod autem cͥ¬
cumcisionẽ saluationis causam ẽẽ dixisti: utiq circum¬
cisio tantũ causa ñ fuit eiꝰ rei: immo fides bona. sacficia.
atq oꝑa recta. et post datam circumcisionẽ et antea sic̃
patet inadam. seth. enoc. matusale. noe. et sem. iob. et
sotiis euis. atq iudaicis mulieribus: qui om̃s sine circñ¬
cisione. fide recta saluati sunt. ac bonis oꝑibus: quin ȩtiã
nullum predictorum saluationis generum salutem
conferebat. nisi eis tantum qui discretionẽ habentes.
xp̃i credebant aduentum: et se saluari posse non cre¬

Expanded text:
puer circumciditur, ne remota matre cambiatur, seu puer circumciditur, ne remota matre cambiatur, seu alius commisceatur . Aliud vero quod quadraginta annis, quibus in deserto filii Israel morati sunt, omnes qui ibidem nati sunt circumcisi non fuerunt, ex quo autem ad terram habitabilem venerunt, ne aliis gentibus miscerentur, statim per Josue a Domino circumcidi jussi sunt, sicut inveniunt qui ipsius Josue librum legunt . Quod autem circumcisionem, salvationis causam esse dixisti, utique circumcisio tantum causa non fuit ejus rei, imo etiam fides bona, sacrificia atque opera recta, et post datam circumcisionem, et antea, sicut patet in Adam, Seth, Enoch, Mathusale, Noe et Sem, Job et sociis ejus atque Judaicis mulieribus, qui omnes sine circumcisione, fide recta salvati sunt, ac bonis operibus. Quin etiam nullum praedictorum salvationis generum salutem conferebat, nisi eis tantum qui discretionem habentes, Christi credebant adventum, et se salvari posse non cre
Abbreviated transcription (Latin):
cumcisionis pande proficium. P. Circumcisio profec¬
to propt̾ hoc data fuit: ut gens dñi ab aliis gentib dis¬
cerni posset et agnosci. Ad cuius ȩtiam gentis maiorẽ
discretionẽ. preceptum ẽ et aliud. uidelicet nequis
de alia tribu duceret uxorem. Et hoc quidem totum
preceptum ẽ. quia de semine abrahe et lege moysi et
tribu uida x p̃c uenturus erat: ut uidelicet cum ue¬
niret. posset agnosci quia ipẽ ẽẽt. et ne dealia natione
quis surgeret qui xp̃m se eẽ diceret: et sic in errorem
mundum mitteret. Et quod ad gentis discretionem
mandata fuerit circumcisio. non ut diristi ad salua¬
tionẽ: duo sane habemus argum̃ta. Unum quidẽ
quod precepta ẽ fieri octaua die et non antea. ꝓpt̃
hoc quod nec ante octauam diem puer a matre se¬
paratur. nec formido ulla habetur quod aliis com¬
misceatur: die aut̃ẽ octaua qua de illa pollutione mun¬
dari mulier ac lauari precipitur. pͥusquam hoc fiat

Expanded text:
cumcisionis pande proficuum. PETRUS. Circumcisio profeccumcisionis pande proficuum. PETRUS. Circumcisio profecto propter hoc data fuit, ut gens Domini ab aliis gentibus discerni posset et agnosci. Ad cujus etiam gentis majorem discretionem, praeceptum est et aliud, videlicet ne quis de alia tribu duceret uxorem . Et hoc quidem totum praeceptum est, quia de semine Abrahae et lege Moysi, et tribu Juda, Christus venturus erat, ut videlicet, cum veniret, posset agnosci, quia ipse esset, et ne de alia natione quis surgeret, qui Christum esse se diceret, et sic in errorem mundum dimitteret. Et quod ad gentis discretionem, mandata fuerit circumcisio, non, ut dixisti, ad salvationem duo sane habemus argumenta. Unum quidem quod praeceptum esset, fieri octava die, et non antea propter hoc quod nec ante octavam diem puer a matre separatur, nec formido ulla habetur, quod aliis commisceatur, die autem octava qua de illa pollutione mundari mulier ac lavari praecipitur, priusquam hoc faciat,
Abbreviated transcription (Latin):
bona fides sua et quibus utebantur sacrificia. P. Quid
igitur dices de ismael. cui precepta ẽ circumicisio. et¬
lex non. et cuius progenies usq hodie errc̃ida circum¬
ciditur.: Numquid enim ꝑ circumcisionẽ illam sal¬
uantur: Si dices quia sic: tunc sola circumcisio con¬
fert salutẽ absq legis mop̾si complem̃to. Si uero dices
mon. tibi ip̃i contrarius eris: cum suꝑius dixeris. cir¬
icumcisionẽ causam ẽẽ saluationis. M. Ratio ẽ quod
dicis. P. Quid item iudicabis de mulicribus indai¬
cis que nequeunt circuncidi: et tñ creduntur salua¬
ri: M. Ido quidem saluantur: quod de hominib cir¬
cumcisis nascuntur. P. Quid gͦ de sara. et rebecca.
utiq uiri sui. qui et sci. et ꝓpħȩ fuerunt eas prouro¬
ribus non haberent: aut in eis filios generarent. M.
De hoc sane tibi dare uescio ego responsum: quod mͥ
nunquam fuit ostensum. Cu autẽ michi si nosti: cir¬

Expanded text:
bona fides sua, et quibus utebantur sacrificia. PETRUS. Quid bona fides sua, et quibus utebantur sacrificia. PETRUS. Quid igitur dicis de Ismael, cui praecepta est circumcisio, lex non, et cujus progenies usque hodie circumciditur? Nunquid enim per circumcisionem illam salvantur? Sed dices quia sic, tunc sola circumcisio confert salutem, absque legis Moysi complemento. Si vero dices non, tibiipsi contrarius eris, cum superius dixeris, circumcisionem causam esse salvationis. MOYSES. Ratio est quod dicis. PETRUS. Quid item judicabis de mulieribus Judaicis quae nequeunt circumcidi, et tamen creduntur salvari? MOYSES. Ideo quidem salvantur, quod de hominibus circumcisis nascuntur. PETRUS. Quid ergo de Sara et Rebecca, utique viri sui, qui et sancti et prophetae erant, eas pro uxoribus non haberent, aut in eis filios generarent. MOYSES. De hoc sane tibi dare nescio ego responsum, quod mihi nunquam fuit ostensum. Tu autem mihi, si nosti, cir
Abbreviated transcription (Latin):
huuis auctoritatis tue explanationẽ: ille qui decima
septimi mensis die non ieuinauerit licet circumcisus
sit. nullam tam̃ habebit saluationẽ. Sic enim scͥptum
ẽ in leuitico. Omnis anima quȩ afflicta non fuerit dic
hoc ꝑibit de populis suis. Quod si propt̃ hoc ꝑibit:
circumcisio ei procul dubio non ualebit. M. Hoc cer¬
te iudetur ratio. P. Quid gͦ dices de adam. seth. enoch.
matusale. noe. et filio eius sem. et aliis multis. quos
nequaquam circumcisos. et tam̃ credimus saluatos:
M. Hii quidem antequam circumcisio preciperetur
fuerunt: et ido sine illa saluari potuerunt. P. Et qͥd
dices de iob. et sociis ssus. qui ꝑ ost cͥcumcisionis precep¬
tum extiterunt: et licet in circumcisi tam̃ salui fue¬
runt:. hii quippe degente illa ñ fuert̃: cui datum erat
circumcisionis preceptum. P. Quid itaq predictos
omnes fecit saluos: M. Nescio reuera: s puto quia

Expanded text:
hujus auctoritatis tuae explanationem, ille, qui decima hujus auctoritatis tuae explanationem, ille, qui decima septimi mensis die non jejunaverit, licet circumcisus sit, nullam tamen habebit salvationem. Sic enim scriptum est in Levitico: Omnis anima quae afflicta non fuerit die hoc, peribit de populis suis . Quod, si propter hoc peribit, circumcisio procul dubio non valebit MOYSES. Hoc certe videtur ratio. PETRUS. Quid ergo dicis de Adam, Seth, Enoch, Mathusale, Noe et filio ejus Sem, et aliis multis quos nequaquam circumcisos, et tamen fuisse credimus salvatos? MOYSES. Siquidem, antequam circumcisio praeciperetur, fuerunt, et ideo sine ea salvari potuerunt. PETRUS. Et quid dices de Job et sociis ejus, qui post circumcisionis praeceptum exstiterunt, et licet incircumcisi tamen salvi fuerunt? MOYSES. Quippe de gente illa non fuerunt, cui datum erat circumcisionis praeceptum. PETRUS. Quid itaque praedictos omnes fecit salvos? MOYSES. Nescio revera, sed puto quia
Abbreviated transcription (Latin):
cumcisio illa utrum alia re ad saluationem in diget:
uł ipsa sola saluationẽ conferre ualet. M. Alia utiq¬
re indiget: quia ad saluationẽ ꝑ fectam pret̃ cir cũ¬
cisionẽ. legem moysi compleri oportet: et modũ
quo fiat potes audire si placet. Sienim quis et
circum cisus fuerit et legem totam custodierit:
procul dubio saluus erit. Si enim uero circumcis
erit. s legem in quibusdam non obseruare presump¬
serit: sup plicia quidem protnͣsgressione sustinebit:
S inde tam ad saluationem tͣnsibit. Quod si totam
legem seruauerit: circumcisus autẽ non fuerit: ꝑ
nulla que paciatur supplicia saluari ullatemis po¬
terit. P. Unde uobis hinusmodi credulitas uenit:
cum nec abra hȩ nec moysi deus illud usquam pro¬
ham dicit dñs. Masculus inquit qui non circumei¬
detur carne preputii sui: disperiet anma illa de
genere suo. P hoc enim inuitur: quod qui cir¬
cumcisus fuerit non ꝑibit im mo saluabitur. P. Scd̾m

Expanded text:
cumcisio illa utrum alia re ad salvationem indiget, cumcisio illa utrum alia re ad salvationem indiget, vel ipsa sola salvatione conferre valet? MOYSES. Alia utique indiget, quia ad salvationem perfectam, praeter circumcisionem, legem Moysi compleri oportet, et modum quo fiat potes audire, si placet. Si enim quis et circumcisus fuerit, et legem totam fideliter custodierit, procul dubio salvus erit. Si vero circumcisus erit, et legem in quibusdam non observare praesumpserit, supplicia quidem pro transgressione sustinebit, sed inde tamen ad salvationem transibit. Quod si totam legem servaverit, circumcisus autem non fuerit, per nulla, quae patiatur supplicia salvari ullatenus poterit. PETRUS. Unde vobis hujusmodi credulitas venit, cum nec Abrahae nec Moysi Deus illud unquam proham dicit Dominus: Masculus, inquit, qui non circumcidetur carne praeputii sui, disperiet anima illa de genere suo . Per hoc enim innuitur quod qui circumcisus fuerit non peribit, imo salvabitur. PETRUS. Secundum
Abbreviated transcription (Latin):
hibet: ipsi ȩtiam prohibuerunt. Quomodo ergo diciꝰ
quia incunctis contrarii fuerunt: M. Si insupra¬
dictis moysi consenserunt: quare in quibaisdom aliis
precepit. et xp̃c etiam quem dicitis circumcisus fuit.
apłi post posuerunt: quin et fieri prolubuerunt.
P. Pruis de hac circumcisione. quare et ad quam uti¬
litatem precepta sit intueri debemus: et tunc uistũ
an in iustum sit quod apłi fecerunt. melius agnosce¬
mus. M. Placet. Pͥ. Dic ergo cirtucisio illa quam
utilitatẽ credis poterat afferre uł quare fieri precepta
ẽ. octaua tantum die: ¶. De octaua profecto die cau¬
sam nullam nisi placitum di scio: utilitatem autem
afferebat. quia saluationis erat occasio. P̾. Ex uerbis gͥ
tuis ꝑpenditur quod qui libet qua uis die circumcisus
sit saluabitur: et ita in cassum et absq proficuo die
octaua fieri iubetur. S et aluid querere placet: cir¬

Expanded text:
hibet, ipsi etiam prohibuerunt . Quomodo ergo dicis hibet, ipsi etiam prohibuerunt . Quomodo ergo dicis quia Moysi in cunctis contrarii fuerunt? MOYSES. Si in supradictis Moysi consenserunt, quare in quibusdam aliis praecepit, et Christus etiam quem dicitis circumcisus fuit, apostoli postposuerunt, quin et fieri prohibuerunt . PETRUS. Prius de hac circumcisione quare et ad quam utilitatem praecepta sit intueri debemus, et tunc justum an injustum sit quod apostoli fecerunt, melius agnoscemus. MOYSES. Placet. PETRUS. Dic tu ergo, circumcisio illa quam utilitatem credis poterat afferre, vel quare fieri praecepta est octava die? MOYSES. De octava profecto die causam nullam nisi placitum Dei scio. Utilitatem autem afferebat, quia salvationis erat occasio. PETRUS. Ex verbis igitur tuis perpenditur quod quilibet quavis die circumcisus sit salvabitur, et ita incassum et absque proficuo die octava fieri jubetur. Sed et aliud quaerere placet. Cir
Abbreviated transcription (Latin):
ris Papłi sane ueri discipuli xp̃i fuerunt: et quic qͥd
predicarunt. ꝑ xp̃m utiq fecerunt: et legem moysi
non soluerunt. s adimplerunt. M. Et quomodo
tum sit quod nullam nisi post mortem eius predica¬
tionem fecerunt: P. Quomodo autem in de possumꝰ
dubitare : cum sciamus eos nichil aliud quam. xp̃m et
precepta eius predicasse: Quod enĩ et eum et eius pre¬
cipta predicarunt. argum̃tum ẽ quod ipsi ut cius fidẽ
dilatarent. diuersas et longinquas terras nudi pedtꝰ
tiam et laborem. flagra et occisionẽ. ob eius confessionẽ
fere om̃s ꝑ culerunt. Nam quomodo hȩc pro eo potu¬
issent sustinere. et preceptis eius contrarii uł in obedi¬
entes existere: M. Siut dicis nec a xp̃o dissenserunt
enim ieiunum. elemosinam ac miscdiam predicar̃t:
dm̃ suꝑ omnia. et prorimũ ut se diligi preceperunt:
homicidia. fornicationes. furta. falsa testimonia. in¬
uidiam. et alia uicia quȩ ratio abhorret. et mopses pro¬

Expanded text:
stoli sane veri discipuli Christi fuerunt, et quidquid praedicarunt per Christum utique fecerunt, et legem Moysi non solverunt, sed adimplerunt MOYSES. Et quomtum sit quod nullam nisi post mortem ejus praedicationem fecerunt? PETRUS. Quomodo autem inde possemus dubitare, cum sciamus eos nihil aliud quam Christum et praecepta ejus praedicasse? Quod enim et eum et ejus praecepta praedicarunt, argumentum est quod ipsi ut ejus fidem dilatarent, diversas et longinquas terras nudipedes ptiam et laborem, flagra et occisionem ob ejus confessionem fere omnes pertulerunt. Nam quomodo haec pro eo potuissent sustinere, et praeceptis ejus contrarii vel inobedientes existere? MOYSES. Si, ut dicis, nec a Christo dissenserunt enim jejunium, eleemosynam ac misericordiam praedicarunt, Deum super omnia et proximum ut se diligi praeceperunt, homicidia, fornicationes, furta, testimonia falsa, invidiam, et alia vitia quae ratio abhorret, et Moyses pro
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. Cum dies quos ex uoto decreuerat comple¬
bunt᷑: adducet eum ad ostium tab̾nacul fede¬
ris. De eodem nanq dictum ÷ & adducit & eum.
rum illum dm̃ & hominẽ debuisse ẽt̃ futur ũ.
Quicquid enim hominis ÷ finem ÷ habiturum: d̾s
autem & quod eius ÷ manet in ȩt̃num. Pret̃ hec
etiam omĩa: iniuste mͥ contͣdicis. de nominib
mina habit᷑um ẽẽ dixerunt: & heo eadem posue¬
runt. Hoc autẽ in disputationis exordiopactũ
ñ firmaras: ut iniuste aliquid contͣdicas M Re
cordor & uerum ÷ ita nr̃os dixisse doctores. E
huc & aliam dabo si us auctoritatẽ: puerum illũ
dm ẽẽ futurum & homine̾. Ait enim ꝓpħa idem de¬

Expanded text:
ationis: Cum dies quos ex voto decreverat compleationis: Cum dies quos ex voto decreverat complebuntur, adducet eum ad ostium tabernaculi foederis . De eodem namque dictum est, et adducet, et eum. rum illum Deum et hominem debuisse esse futurum. Quidquid enim hominis est, finem est habiturum, Deus autem et quod hujus est, manet in aeternum . Praeter haec etiam omnia injuste mihi contradicis de nominibus mina habiturum esse dixerunt, et haec eadem posuerunt. Hoc autem in disputationis exordio pactum non firmaras, ut injuste aliquid contradicas. MOYSES. Recordor et verum est, ita nostros dixisse doctores. PETRUS. Adhuc et aliam dabo, si vis, auctoritatem, puerum illum Deum esse futurum et hominem. Ait enim de
Abbreviated transcription (Latin):
fecto uł annus nundum uenerat: quem tamen
quia incorde suo iam erat. iam uenisse dicebat.
.M. Habes adhuc aliquam aliam dẽ ꝓpħis auctori¬
tatem : ꝑ quam aꝑtius possis ostendere pucrum
illũ ẽẽ dm̃ debuisse ⁊ hoiẽm : P. habe outiq mul¬
tas. At enum de eo ẏsaias. Paruulus enim na
tus ÷ nob̾. & filius datus ÷ nob̾: & uocabitur no¬
men eius admirabił. consiliarius. ds fortis. pa¬
t̃ futuri scł. pͥnceps pacis. Hec enim nomina
btisia non nisi cłitati conueniunt. M. Tu male
scͥptam intelligis. Neq enim ita legendum ÷ qͦd
dicat᷑ puer ille admirabilis. uł consiliarius. & ce¬
tera. Immo ita. Ille qui ÷ admirabilis. cõnsilia¬
rius qũi ẽ. qui ÷ ds̃ fortis. & qui ⁊ pat̃ futuri scł:
ille in quam uocabit eum pͥncipem pacis. Sin aũ:
nullum affert incommodum. quia ds sic appel¬
lauit seipsum: & hoc lingua bene patit᷑ hebraica.
sicut in libro numeri inuenit᷑. Ista ⁊ lex consec᷑¬

Expanded text:
rofecto vel annus non venerat, quae tamen rofecto vel annus non venerat, quae tamen quia in corde suo jam erat, jam venisse dicebat. MOYSES. Habes adhuc aliquam aliam auctoritatem, per quam apertius possis ostendere puerum illum esse Deum debuisse et hominem? PETRUS. Habeo utique multas. Ait enim de eo Isaias: Parvulus enilius datus est nobis, et vocabitur nomen ejus Admirabilis, Consiliarius, Deus fortis, Pater futuri saeculi, Princeps pacis . Haec enim nomina omnia nonnisi Deitati conveniunt. MOYSES. Tu male Scripturam intelligis. Neque enim ita legendum est, quod dicatur puer ille Admirabilis vel Consiliarius, etc., imo ita: Ille qui est admirabilis, qui est consiliarius, qui est Deus fortis, qui est pater futuri saeculi; ille, inquam, vocabit eum principem pacis. Sin autemnullum affert incommodum, quia Deus sic appellavit seipsum. Et hoc lingua bene patitur Hebraica, sicut in libro Numeri invenitur: Ista est lex consecr
Abbreviated transcription (Latin):
senĩ eoꝵ ueracit̃
est loquutus: M. Neutrum sane eorum dicendum :
c̃ẽ mentitum . P. Et duo contraria quomͦ possunt
& moysem ueracit̾ dixisse nouimus. qͦd adimagi¬
nem & simlitudinẽ suam cͤauit hominẽ deus: ue¬
ridicus enim fuit ipse in omnib. S ꝑ imaginem
dĩ de qua moyses loquutus ÷. imagine̾ illam idest
formam humanam necẽẽ ÷ intelligamus: quam
assumpsit dĩ filius incarnatꝰ. M. Et quomͦ hoo sta¬
re pot̾it: cum eo tempore quo factus ÷ adam. ñdũ
imaginẽ illam quam dm̃ creditis assumpsisse ipse
assumpserit: P. Et si imago illa ñdum erat in o¬
pe. in eius tamen ꝓuidentia iam fuerat atq uo¬
luntate. Cum autem uoluntas eius ñ mutetur:
qͣntum ad ipsum nil obstat. quin imago sua sc̃ꝑ
fuisse cͦdat᷑. Et ħ qͥppe alibi inuenimus in ꝓpħis.
qͦd de futura re. quasi p̾terita sint loquuti: sicut
ysaias sub ꝑsona domini ait. Dies ultionis in cor¬
de meo: annus redͥbutionis mee uenit. Dies ꝓ¬

Expanded text:
er eorum veraciter er eorum veraciter est locutus? MOYSES. Neutrum sane eorum dicendum est esse mentitum. PETRUS. Et duo contraria quomodo possunet Moysen veraciter dixisse novimus, quod ad imaginem et similitudinem suam creaverit homines Deus. Veridicus enim fuit ipse in omnibus. Sed per imaginem Dei de qua Moyses est locutus, imaginem illam, id est, formam humanam necesse est intelligamus, quam assumpsit Dei Filius incarnatus. MOYSES. Et quomodo hoc stare poterit, cum eo tempore, quo factus est Adam, nondum imaginem illam, quam Deum creditis assumpsisse, ipse assumpserit? PETRUS. Et si imago illa nondum erat in opere, in ejus tamen providentia jam fuerat atque voluntate. Cum autem voluntas ejus non mutetur, quantum ad ipsum nil obstat, quin imago sua semper fuisse credatur. Et hoc quippe alibi invenimus in prophetis quod de futura re quasi praeterita sint locuti, sicut Isaias sub persona Domini, ait: Dies ultionis in corde meo, annus retributionis meae venit . Dies p
Abbreviated transcription (Latin):
erit: cur credere debenus factum eẽ: P. Nos sa¬
ne qui ꝓpħas mentitos ẽẽ ñ credimus: cum ipsi xp̃m
dm̃ & hominẽ fut᷑um fore p̾dixerunt. ueracit̾ eos
& ħ dixisse credere debemus. M. Uellem mͥ mͦ osten¬
certe suꝑ omĩa illud abste audire desidero. L. Le¬
gimus sane ingenesi dominũ dixisse. Faciamus ho¬
minẽ ad imaginem & similitudinẽ nrãm. Et alib.
Greauit d̾s hominem ad imaginẽ & similitudine
suam. Dio nunc mͥ queso. quȩ ÷ di imago ista uł s¬
militudo: In quo enim consimiles sunt imago cħ
& unago hominis: M. Bonum ⁊ certe uĩtatem ag¬
noscere: & ego ufracit᷑ dico innullo illas consimiles
ẽt. Nam & suꝑuis tum ratione. tum auctoritate
ostensum ÷ & nos concessimus deum rei similitud¬
nem habere nullius. P. Aentit᷑ gͦ scͥptura quȩ d¬
cit. qͦd adimaginõ & similitudinẽ suam d̾s homi
lorum credendum ÷ ꝓpħarum: an illi qͥdix̃ dm̃rei

Expanded text:
erit, cur credere debemus factum esse? PETRUS. Nos saerit, cur credere debemus factum esse? PETRUS. Nos sane qui prophetas mentitos esse non credimus, cum ipsi Christum Deum et hominem futurum fore praedixerint, veraciter eos et hoc dixisse credere debemus. MOYSES. Vellem modo mihi ostencerte super omnia illud abs te audire desidero. PETRUS. Legimus sane in Genesi Dominum dixisse: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, et alibi: Creavit Deus hominem ad imaginem et similitudinem suam . Dic nunc mihi, quaeso, quae est Dei imago ista vel similitudo? In quo enim consimiles sunt imago Dei et imago hominis? MOYSES. Bonum est certe veritatem agnoscere, et ego veraciter dico in nullo illas consimiles esse. Nam et superius tum ratione, tum auctoritate ostensum est et nos concessimus Deum rei similitudinem habere nullius. PETRUS. Mentitur ergo Scriptura quae dicit, quod ad imaginem et similitudinem suam Deus hominlorum credendum est prophetarum, an illi qui dixit Deum rei
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ad nos claritas absq calore : nam ħ possumꝰ
ex candela ꝑciꝑe: cuius uidemus claritatẽ. & non
sentimus calorem. S ñ uideo de calore qualit ad
nos ueniat sine claritate. P. Hoc ꝑfacillime possũ
ostendere. Si enim de metallis aliquod acceꝑis.
& illud sic calefexis. ut inde aliud corpus calefacere
possis: si eidem & adhibueris: calorem quidem sen¬
ties. & claritatem ñ uidebis. M. Iam ex uerb tuis
uideris credere. quod sicut qͣndoq claritas absq
calore. & calor ꝓuenit absq claritate. & tam̃ ñ se¬
ꝑant᷑ ab igne: ita & filius absq patre & sp̃u scõ
carnem suscepit. nec ꝓpt̾ ħ tam̃ ab eis discessit.
.s. Utiq sic credoego ÷ & tu bene intellexisti si ore¬
deres. Dixit cnim ũtas ipsa. Ego sum inpatre:
& pat̾ in me ẽ. Et iterum. Ego & pat̾ unum su¬
mus. Aloyses. Concedo satis qͦd potuit homini cħ¬
tas se unire: ueruntam̃ cum sic fieri necẽe non fu¬

Expanded text:
venit ad nos claritas sine calore. Nam hoc possumus venit ad nos claritas sine calore. Nam hoc possumus ex candela percipere, cujus videmus claritatem, et non sentimus calorem. Sed non video de calore qualiter ad nos veniat sine claritate. PETRUS. Hoc facillime possum ostendere. Si enim de metallis aliquod acceperis, et illud sic calefeceris, ut inde aliud corpus calefacere possis, si eidem te adhibueris, calorem quidem senties, et claritatem non videbis. MOYSES. Jam ex verbis tuis videris credere, quod sicut quandoque claritas absque calore, et calor provenit absque claritate, et tamen non separantur ab igne, ita et Filius absque Patre et Spiritu sancto carnem suscepit, nec propter hoc tamen ab eis recessit. PETRUS. Utique sic credo ego, et tu bene inellexisti, si crederes. Dixit enim Veritas ipsa: Ego sum in Patre, et Pater in me est ; et iterum: Ego et Pater unum sumus . MOYSES. Concedo satis quod potuit homini Deitas se unire; verumtamen, cum sic fieri necesse non fu
Abbreviated transcription (Latin):
tur fieri debuisse. Sicut enim anima quȩ simpla
÷ adiungit᷑ corꝑi composito. & fiunt duo illa. unꝰ
homo. & ħabsq rationis contͣdicto: ita nulla qͦq
obstante ratione. potuit ds homini se uiure. M.
Aluid quoq abste si placet uolo audire. Cum¬
enim patr̃ẽ & filium & sp̃m sc̃m dixeris. & credas ẽẽ
unum ÷ dicas uelim quonãmͦ filium solum credas
to certe mirum ⁊ & impossibile: quod nos mirum
ñ credimus ẽẽ. Licet enim ostendi nequeat hoc ĩ
ditate. quia subtile quid s & spuale ÷ in reb tamen
corꝑeis simile possumus inuenire. ꝑ qͦd & illud po¬
tes cognoscere: sicut in igne qui ÷ substantia. semꝑ
inest claritas cum calore. Neq enĩ ignis substantiã
absq claritate & calore: neq sine ignis substantia
claritatẽ simul inuenies cum calore. Uenit autẽ
ad nos aliqͣndo calor sine claritate: aliqͣndo etiam
claritas sine calore. M. Herum ÷ certe qͦd aliqͣndo

Expanded text:
tur fieri debuisse. Sicut enim anima, quae simpla tur fieri debuisse. Sicut enim anima, quae simpla est, adjungitur corpori composito, et fiunt duo illa unus homo, et hoc absque rationis contradicto, ita nulla quoque obstante ratione, potuit Deus homini se unire. MOYSES. Aliud quoque abs te, si placet, volo audire. Cumenim Patrem et Filium et Spiritum sanctum dixeris et credas esse unum, dicas velim quonam modo Filium solum credas to, certe mirum est et impossibile, quod nos mirum non credimus esse. Licet enim ostendi nequeat hoc in Deitate, quia subtile quidem et spirituale, in rebus tamen corporeis simile possumus invenire, per quod et illud potes agnoscere, sicut in igne qui est substantia, semper inest claritas cum calore. Neque enim ignis substantiam absque claritate et calore, nec sine ignis substantia claritatem simul invenies cum calore. Venit autem ad nos aliquando calor sine claritate, aliquando etiam claritas sine calore. MOYSES. Verum est certe quod aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
eum genuĩt: & beatam causant᷑ cariam. qͦd absq
uiri commixtione peꝑerit. Iterum contͣ incͤdulos
loquens ꝓpħ̃a: ait. Nunquid ego qui alios parere
facio: ipse non pariam. dicit dominus: Si ego qͥ
generationẽ aliis tͥbuo. sterił ero ait dñs ds turis.
Sic namq etiam ostendit᷑: qͦd ds cum sine carnal pa¬
tre genuĩt. Hec sane intelligentib credo sufficere:
qͦd de matre sine carnali patre. natus fuĩt puer il¬
huc usq ꝑ auctoritatem egisti de
pueri generatione: & satis patitur
ratio sic fieri potuisse: s omnib ẽ
nurabilius. qualit̾ humano corpor
quod÷ compositum. ditas quȩ simpla ÷ aduingi po¬
tiũt & uniri. Precor gͦ ut ꝓmiͥsti edissere: qua id
fieri potuit ratione.P. Nulla certe fieri debuit
necessaria ratione: qͦd solo dĩ nutu factum fuit
atq bonitate. Nisi enim ipse uoluisset. humanȩ
se ñ uniret nat᷑e. Ueruntam̃ nulla ratione ꝓhibe¬

Expanded text:
eum genuerit, et beatam causantur Mariam, quod absque eum genuerit, et beatam causantur Mariam, quod absque viri commistione peperit. Iterum contra incredulos loquens propheta, ait: Nunquid ego, qui alios parere facio, ipse non pariam, dicit Dominus? Si ego, qui generationem aliis tribuo, sterilis ero, ait Dominus Deus tuus? Sic namque ostenditur quod Deus eum sine carnali patre genuerit. Haec sane intelligentibus credo sufficere, quod de matre sine carnali patre natus fuerit puer ilhucusque per auctoritatem egisti de pueri generatione, et satis patitur ratio sic fieri potuisse, sed omnibus est mirabilius qualiter humano corpori quod est compositum, deitas quae simpla est adjungi potuerit et uniri. Precor ergo, ut promisisti, edissere qua id fieri potuit ratione. PETRUS. Nulla certe fieri debuit necessaria ratione, quod solo Dei nutu factum fuit atque bonitate . Nisi enim ipse voluisset, humanae se naturae non uniret. Verumtamen nulla ratione perhibe
Abbreviated transcription (Latin):
respondeas. siquam adhuo auctoritatẽ habeas de pro¬
pħa : quod puer ille filius marie. de matre sit natꝰ
sine carnali patre . P. habeo utiq. Ait enim. Ro¬
rate cel desuꝑ & nubes pluant uistum. aꝑiatur
terra & germinet saluatorem. Et iusticia oriat᷑
sinul: ego dominus creaui eum. Propt̃ ħ namq
ħ autẽ qͦd sequit᷑. aꝑiat᷑ terra & germinet saluato¬
rem. corpus uirginis accipimus. quȩ suꝑuenien¬
te sp̃u sc̃o. & conceptura. & saluatorem fuerat pa
t᷑ qͦd absq patͥs carnalis auxilio. dñs cum ꝓgenu¬
it. Unde & contͣ illos qui eum ñ credunt. intulit
in sequenti. Ne qui contͣdicit fictori suo. testa de
samiis terre. Et alibi. Nunqͥd dicit lutum fi¬
gulo suo qͥd facis: & opus tuum absq manib
est: Et iterum. He qui dicit patͥ quid gene¬
ras: & mulieri quid parturis: Sic enim inus¬
bitur in illos qui de ħdubitant. & querunt quomͦ ds

Expanded text:
respondeas, si quam adhuc auctoritatem habeas de prorespondeas, si quam adhuc auctoritatem habeas de propheta, quod puer ille, filius Mariae, de matre sit natus sine carnali patre. PETRUS. Habeo utique. Ait enim: Rorate, coeli, desuper, et nubes pluant justum; aperiatur terra et germinet Salvatorem, et justitia oriatur simul; et: Ego Dominus creavi eum . Per hoc namque c autem quod sequitur: aperiatur terra et germinet Salvatorem, corpus Virginis accipimus, quae, superveniente Spiritu sancto, et conceptura et Salvatorem fuerat partur, quod absque patris carnalis auxilio, Dominus eum progenuit . Unde et contra illos qui hoc non credunt intulit in sequenti: Vae qui contradicit fictori suo, testa de Samiis terrae, et nunquid dicet lutum figulo suo: Quid facis, et opus tuum absque manibus est? et: Vae qui dicit patri: Quid generas; et matri: Quid parturis? Sic enim invehitur in illos, qui de hoc dubitant, et quaerunt quomodo Deus
Abbreviated transcription (Latin):
accelera spolia detrahe. festina p̃dari. uł de alio ali¬
quo. M. Illum certe puerum qui emmanuel uoca
tus ÷ ostendam ego tͥ. quia illo sit tempore natus.
Cum enim loqueret᷑ ꝓpħa de aduentu regis assur.
suꝑ t̾ram uida: ait de co. Et erit extensio alarum
cus implens latitudinem terrȩ tuȩ oemmanuel.
Hic namq ostendit: tempore aduentus eius iam
eẽ emmanuel. P. Non sane ꝑ hoo coniuinces. emiina¬
nuel tunc temporis natum fore. Neq enim fuit
ħ eus nomen scđm corpus. s scadm ditatem: scd̃m¬
qͣm & cotempore. & ante. & post: constat ẽmanuel
c̃ẽ. M. Iam ex bis uerbis tuis intelligo tale quid qͦd an¬
tta ñ dixisti. Uideris enim innucre. puerum de qͦ
loqueris deum & hominẽ fore.
.s. Ita ꝓculdubio credo ego. qͦd & inineę fidĩ expla¬
natione notaui: & tͥ ostendam si qͣndo illud quesi¬
eris. Al. De ħ ñ quero adp̾sens ego: immo pͥus uolo

Expanded text:
accelera spolia detrahere, festina praedari , vel de alio aliaccelera spolia detrahere, festina praedari , vel de alio aliquo. MOYSES. Illum certe puerum qui Emmanuel est vocat, ostendam ego tibi, quia illo sit tempore natus. Cum enim loqueretur propheta de adventu regis Assur super terram Juda, ait de eo: Et erit extensio alarum ejus, implens latitudinem terrae tuae, o Emmanuel . Hic namque ostendit, tempore adventus ejus jam esse Emmanuel. PETRUS. Non sane per hoc convinces, Emmanuel tunc temporis natum fore. Neque enim fuit hoc ejus nomen secundum corpus, sed secundum deitatem, sin eo tempore, et ante et post constat Emmanuel esse. MOYSES. Jam ex his tuis verbis intelligo tale quid, quod antea non dixisti, videris enim innuere, puerum de quo loqueris Deum et hominem fore. PETRUS. Ita procul dubio credo ego, quod et in meae fidei explanatione notavi et tibi ostendam, si quando illud quaesieris. MOYSES. De hoc non quaero ad praesens ego, imo prius volo
Abbreviated transcription (Latin):
ut uadam ad pharaonem: & eclucam filios isrł ex
egipto: Qui dixit ei. Ego ero tecum: & hochabeb̾
signum qͦd miserim te. Cum eduxeris popłm me¬
um de egipto: immolabis deo suꝑ mont̾e istum.
Cum ȩduxĩs ppłm meum & cet̾a. signum ẽẽ uidet᷑
illius qͦd ait. qd̃ miserim te : seononẽ. Educto e¬
nim ppło ex egipto. & moyse suꝑ montem illum
immolante: iam cognoscebant omnes moysen ce
pus dixisset. Quod si contͣdicas & qͦd signum illud
fuĩt queras: scias cẽ signum illud quod ait. ego
ero tecum. M. Si ita ÷ quid ẽ quod in seqͤntib legit᷑
anteqͣm sciat puer uocare patrem suum & matrẽ
suam. auferetur fortitudo damasc & spolia sama¬
riȩ coram rege assyriorum: Nonne enim de eo¬
dem puero dicta sunt hȩo omnia illo scił qui ante
destructionẽ natus fuit: P. Non omĩa sane de
xp̃o intelligimus dicta ẽẽ. Potuerunt utiq ista d
ci ñ de eo. s de puero illo qui eo tempore natus fuit.
de quo dominus ad ꝓpħam. uoca inquit nomen ei

Expanded text:
aonem, et educam filios Israel de Aegypto? Qui dixit ei: Ego ero tecum, et hoc habebis signum quod miserim te. Cum eduxeris populum meum de Aegypto immolabis Deo super montem istum. Cum eduxeris populum meum , etc.; signum esse videtur illius quod ait quod miserim te, sed non est. Educto enim populo de Aegypto et Moyse super montem illum immolante, jam cognoscebant omnes Moysen, etprius dixisset. Quod si contradicas, et quod signum illud fuerit quaeras, scias esse signum illud quod ait: Ego ero tecum . MOYSES. Si ita est, quid est quod in sequentibus legitur, antequam sciat puer vocare patrem suum et matrem suam, auferetur fortitudo Damasci, et spolia Samariae coram rege Assyriorum? Nonne enim de eodem puero dicta sunt haec omnia, illo scilicet qui et ante destructionem natus fuit? PETRUS. Non omnia sane de Christo intelligimus dicta esse. Potuerunt ista itaque dici non de eo, sed de puero illo qui eo tempore natus fuit, de quo Dominus ad prophetam: Voca inquit, nomen ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
et illud quod ꝑ magicam artem fit in resuscitatione
mortuorum. distancia ingens habetur. Mortui enĩ
ꝑ magum aliquem suscitati. ultra quam longa ẽ
umbra sua ambulare ñ possunt: s cum ad eius finẽ
uenerint. in t̾ram mortui recidunt. Qui autem ꝑ¬
di uirtutem suscitantur. bibunt. ac comedt: quo¬
libet et quantũ libet incedunt: et quam diu do pla
immo ꝑ dĩ uirtutẽ ut ꝓpħȩ alii. homo ille cuncta
patrauerit: dicas uolo cur se ñ ꝓpħam s dĩ filium
uocare presumpserit. P. Ido sane fecit: quia ueracit᷑
filius cdlĩ fuit. Quod cum suꝑiꝰ anctoritatibus multis
ostenderimus cum de ip̃o qd̾ d̃s et homo fuerit age¬
remus: iam id ulterus probare non indigemus. Qd
si ȩtiam uelis: in angustam in de disputationẽ ueni¬
tutẽ opatur dĩ: potest ne quicquam absq uoluntate

Expanded text:
et illud quod per artem magicam fit, in resuscitatione et illud quod per artem magicam fit, in resuscitatione mortuorum, distantia ingens habetur. Mortui enim per magum aliquem suscitati, ultra quam longa est umbra sua ambulare non possunt, sed cum ad ejus finem venerint, in terram mortui recidunt, qui autem per Dei suscitantur virtutem, bibunt ac comedunt, quolibet et quantumlibet incedunt, et, quandiu Dei plaimo per Dei virtutem, ut prophetae alii, homo ille cuncta patraverit, dicas, volo, cur se non prophetam, sed Dei Filium vocare praesumpserit. PETRUS. Ideo sane fecit, quia veraciter Filius Dei fuit. Quod cum superius auctoritatibus multis ostenderimus, cum de ipso quod Deus et homo fuerit ageremus , jam id ulterius probare non indigemus. Quod si etiam velis, in angustam inde disputationem venitutem operatur Dei, potestne quidquam absque
Abbreviated transcription (Latin):
uidit. s eos uerbo tantum et in mom̃to curauerit:¬
patet profecto quod ꝑ uirtutem dĩ factum sit.M.
Nonne de firmino mago legius. quod leprosum
unum mundauerit: P. falsum sane ẽ quod eũ
curauerit: ip̃e uero ꝑ magicam artem suam ocłoᷤ
hominũ decepit: et quod in re ñ erat uideri efftc̃.
euiꝰ rei argum̃tũ ẽ. quod eger post aliquod tempꝰ¬
in candem egritudinẽ recidit: et licet exteruis cutẽ
leprosus nunꝙͣ curetur. De cecis autem. de eis qui¬
dem qui ceci nascuntur contradicit phisica: quod
cos illuminare ualcat medicina. Assitha uero magus
testatur: qd p artem nichromanticam eis ueracit᷑ lu¬
men ñ redditur. M. Esse potest. S de mortuis qͥd
dices cum idem assitha ꝑ hibeat qđ eos suscitare. et
cum eis loqui homo possit. et in libro suo quo fieri
ualeat modum ostendit: et ex alia parte in libro
regum legatur ut dirimus qualiter ꝑ mulierem

Expanded text:
viderit, sed eos verbo tantum et in momento curaverividerit, sed eos verbo tantum et in momento curaverit, profecto quod per virtutem Dei factum sit. MOYSES. Nonne de Firmino mago legimus quod leprosum unum mundaverit? PETRUS. Falsum sane est quod eum curaverit; ipse vero per magicam artem suam oculos hominum decepit, et quod in re non erat videri effecit. Cujus rei argumentum est. quod aeger post aliquod tempus eamdem aegritudinem recepit, et licet exterius cutem leprosus unquam curetur. De caecis autem, de eis qui caeci nascuntur, contradicit physica quod eos illuminare valeat medicina. Assitha vero magus testatur quod, per autem necromanticam, eis veraciter lumen non reddatur. MOYSES. Esse potest. Sed de mortuis quid dices, cum idem Assitha perhibeat quod eos suscitare et cum eis loqui homo possit, et in libro suo quo fieri valeat modum ostendit, et ex alia parte in libro Regum legatur, ut diximus, qualiter per mulierem
Abbreviated transcription (Latin):
etiam sapientes doctrinam euis et legem suscipẽt: sicũ
magum esse agnoscent: M.De hoc tͥ certe nestio ego
respondẽ. Neq enĩ de eis audiui quod in eum unquã
crediderint: nec quomͦ aut quando feceriit. P. Dehis
modo dimittamus: et oꝑa eius singła inquiramus.
an potius ꝑ uirtutẽ di facta fuerint inquiramus.
M. Benedicis. Et ego etiam deminoribus inquiren¬
dis. multum non curo. Sienĩ de maiorib ostendis.
quo ꝑ uirtutẽ di facta sint: de minoribus non dubita¬
bo. P. Sapient᷑ loqueris: et ego ut dicis ita concedo:
quare de qualibet pͥmum inquirito. M. Primo om¬
nium michi de leprosis qualit̾ mundati sint. et de
cecis qualit̃ illuminati: respondi uolo. P. Scias quia
iurtutem curari potest. Quod si ꝑ medicinã: uł ꝑ po¬
tiones interuis: uł ꝑ unctiones purgatur exterus.
Cum autem medicinã aliquam oꝑari ab eo homo ñ

Expanded text:
etiam sapientes Aegypti doctrinam ejus ac legem susciperent, si eum etiam sapientes Aegypti doctrinam ejus ac legem susciperent, si eum magum esse agnoscerent? MOYSES. De hoc tibi certe nescio ego respondere. Neque enim de eis audivi, quod in eum unquam crediderint, nec quomodo, aut quando fecerint? PETRUS. De his modo dimittamus, et opera ejus singula inquiramus, an potius per virtutem Dei facta fuerint inquiramus. MOYSES. Bene dicis. Et ego etiam de minoribus inquirendis multum non curo. Si enim de majoribus ostendetis, quod per virtutem Dei facta sunt, de minoribus non dubitabo. PETRUS. Sapienter loqueris. Et ego, ut dicis, ita et concedo, quare de quolibet primum inquirito. MOYSES. Primum omnium mihi, de leprosis qualiter mundati sunt , et de caecis qualiter illuminati , responderi volo. PETRUS. Scias, quia el per Dei virtutem curari non potest. Quod si per medicinam, vel per potiones interius, per unctiones purgatur exterius. Cum autem medicinam aliquam operari ab eo homo non
Abbreviated transcription (Latin):
induxit: et post hoc filium di se uocauit. P. Non ẽ mi¬
rum si hȩc et alia dixerint mendatia. licet ad redim̃¬
dum cos ip̃e aduenerit: hoc namq de cis oseȩ ꝓpħauit.
Ue cis. qm̃ recesserunt a me. Uastabuntur: quia preua¬
ricati sunt in me. Et ego redemi eos: et ip̃i locuti sunt
contra me mendatia. Pret̾ea tamen ubi tantum artis
magice addiscere potuit. ut ꝑcam in uinum aquam
comuerterit: de quinq panibus. hominum milia qͥnq
refecerit: leprosos ydropicosq sanauerit: claudis greᷤ¬
sum. surdi s auditum. mutis uerbum. cecis quoq uisũ
reddid̾it: et quod mauis omnibus c̃. mortuos suscita¬
uerit. aliaq quȩ omnia enumerare longum ẽ mira¬
cła fecerit: M. Dicunt sane doctores nr̃i: quod in egypto
eam addidicit. P. Ex uerbis igitur tius in egypto tunc
temꝑis fuisse comprobantur: qui oꝑa eadem et ip̃i opa
ta et audita non sunt: quem admodũ et eiꝰ fuerunt: Ere

Expanded text:
misit, et praeter hoc Filium Dei se vocavit. PETRUS. Non est mimisit, et praeter hoc Filium Dei se vocavit. PETRUS. Non est mirum, si haec et alia de eo dixerunt mendacia, licet ad redimendum eos ipse advenerit. Hoc namque de eis Osee prophetavit: Vae eis quoniam recesserunt a me. Vastabuntur, quia praevaricati sunt in me. Et ego redemi eos, et ipsi locuti sunt contra me mendacia . Praeterea tamen ubi tantum artis magicae addiscere potuit, ut per eam in vinum aquam converterit : de quinque panibus, hominum millia quinque refecerit , leprosos , hydropicosque sanaverit , claudis gressum, surdis auditum, mutis verbum , caecis quoque visum reddiderit, et, quod majus omnibus est, mortuos suscitaverit , aliaque quae omnia enumerare longum est, miracula fecerit? MOYSES. Dicunt sane doctores nostri quod in Aegypto eam addidicit. PETRUS. Ex verbis igitur tuis in Aegypto tunc temporis fuisse comprobantur, qui opera eadem et ipsi operta et audita non sunt, quemadmodum et ejus fuerunt? Quare
Abbreviated transcription (Latin):
ceret: forte quidam hostis eius ita eam die quadam
deiecit. quod nec suꝑ lapidem lapis remansit. et hoc
ñ pro illius quam nesciebat uoluntate complenda:
s ꝑodium fecit. Uir autem predictus cum ad domũ
suam die altã uenisset: quod facere cogitabat et uole¬
bat. effectum repperit. Cum uero nec ille qui nauem
combussit. nec ille qui domum deiecit. pro uolunta¬
te hostis sui complenda. s odio inuidiaq fecerit: quid
detis idicabis: M. Ego sane eos et reos ẽẽ uidic o: et pu¬
nundos .P. Eadem gͦ ratione rei sunt atq uditio: qui
xp̃m non pro eius uoluntate complenda. s odii occidimt
inuidiȩꝙ ueneno. M. Pro cul dubio rei eeñt. si hoc mͦ
quo dicis fecissent. Ne qua quã uero sic fecerunt: ĩ mo
iusto iuditio eum occiderunt. P. Et quam ei culpam
imputarunt: quia eum morti ad dixerunt: M. Quia
et magus fuit. et ꝑartem magicam filios isrł in errorẽ

Expanded text:
ceret, forte quidam hostis ejus ita die quadam ceret, forte quidam hostis ejus ita die quadam dejecit, quod nec super lapidem lapis remansit, et hoc non pro illius quam nesciebat voluntate complenda, sed per odium fecit. Vir autem praedictus, cum ad domum suam die altera venisset, quod facere cogitabat et volebat, effectum reperit. Cum vero nec ille qui navim combussit, nec ille qui domum dejecit pro voluntate hostis sui complenda, sed ex odio invidiaque fecerit, quid de eis judicabis? MOYSES. Ego sane et eos reos esse judico, et puniendos. PETRUS. Eadem ergo ratione rei sunt atque judicandi, quim non pro ejus voluntate complenda, sed odii occiderunt invidiaeque veneno. MOYSES. Procul dubio rei essent, si hoc modo quo dicis fecissent. Nequaquam vero sic fecerunt, imo usto eum judicio occiderunt. PETRUS. Et quam ei culpam imputarunt, quia eum morti addixerunt. MOYSES. Quia et magus fuit, et per artem magicam filios Israel in errorem
Abbreviated transcription (Latin):
runt. et exinuidia occiderunt: ido et tanti huilis sce¬
leris rei sunt. et nec in presenti scło nec in futuro mise¬
riam ac tͥbulationẽ eribunt: quam du in hac sua nequi¬
tia ꝑmanebunt. Quod autem et rei et merito sint con¬
dempnati. ꝑ simile ostendam tͥ: et tu etiam ipse rectum
eẽ iudicabis. M. Ego sane cum audicro: si rectum ẽ.
rectum ẽẽ iudicabo. P. Habebat gͥ homo quidam nauẽ
unam. et erat uoluntas eius comburere illam: ut et cla¬
uos eius seorsum haberet. et sibi delignis carbones facẽt.
Hoc autem eo cogitante. quidam inimicus ipsius noc¬
tu ad nauem uenit: et nescius uoluntatis eius. odio eã
combussit. Mane autem facto: homo predictus. ut uo¬
lebat clauos quidẽ nauis sue inparte una. inalia uero
carbones in uenit. Item aliud. Erat domus quedam
lapidea uiro cuidam. quam destruere uellet. ut de
lapidibus illius alud quod dam edificium sibi fa¬

Expanded text:
runt, et ex invidia occiderunt, ideo et tanti hujus scerunt, et ex invidia occiderunt, ideo et tanti hujus sceleris rei sunt, et nec in praesenti saeculo, nec in futuro, miseriam ac tribulationem exibunt, quandiu in hac sua nequitia permanebunt. Quod autem et rei et merito sint condemnati, per simile ostendam tibi, et tu etiam ipse rectum esse judicabis. MOYSES. Ego sane cum audiero, si rectum est, rectum judicabo. PETRUS. Habebat igitur homo quidam navim unam, et erat voluntas ejus comburere illam, ut et clavos seorsum haberet, et sibi de lignis carbonem faceret. Hoc autem eo cogitante, quidam inimicus ejus noctu ad navem venit, et nescius voluntatis hujus, odio eam combussit. Mane autem facto, homo praedictus ut volebat clavos quidem navis suae in parte una, in alia vero carbonem invenit. Item aliud: Erat domus quaedam lapidea viro cuidam, quam cum destruere vellet, ut de lapidibus aliud quoddam aedificium fa
Abbreviated transcription (Latin):
suum corpus humanũ acciꝑet. quod totiꝰ contagionis
et peccati. expers seruaret: quatinus ipsum ita mundũ
et ab omni uitio purum. illud generale delictum re¬
dimere posset. et ip̃m ab eo qui rerum ẽ pͥncipium as¬
sumptum. pͥmũ omniũ peccatum deleret: quin et
ut sine carnali patre ꝓgenitum. commissum eius
qui sinc patre factus ẽ aufirret. Pretẽa. ut ds eos qui
cum morte filii sui a diaboli laqueo lib̾ati eẽnt pro¬
pria de inceps iniquita tein ipm recidissent: indie ui
xp̃m dicitis proredemptione humana et uolumptatt
spontanca occubuisse asseratis: cur eius int̾fectores condẽp¬
natis. et cum tantum uolumtatẽ eius complessent. pecca¬
tireos astruitis: P. Si ea utiq intentione fecissent. uide¬
licet ut uoluntatẽ eius complerent. et ipsius morte de
diaboli potestate erituros fore se crederent: nullum pro¬
cul dubio peccatum incurrent. Quia uero eum negaue¬

Expanded text:
suum corpus humanum acciperet, quod totius contagionis suum corpus humanum acciperet, quod totius contagionis et peccati expers servaret, quatenus ipsum ita mundum et ab omni vitio purum, illud generale delictum redimere posset, et ipsum ab eo qui rerum est principium assumptum, primum omnium peccatum deleret, quin et ut sine carnali patre progenitum, commissum ejus qui sine patre factus est auferret. Praeterea ut Deus eos qui cum morte filii sui a diaboli laqueo liberati essent, propria deinceps iniquitate in ipsum recidissent, in die juquem Christum dicitis pro redemptione humana voluntate spontanea occubuisse asseratis, cur ejus interfectores condemnatis, et cum tantum voluntatem ejus complessent, peccati reos astruitis? PETRUS. Si ea utique intentione fecissent, scilicet, ut voluntatem ejus complerent, et ipsius morte, de diaboli potestate exituros fore se crederent, nullum procul dubio peccatum incurrerent. Quia vero eum negave