comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis moysi crederetis et michi. de me eni ille scripsit: Quid enĩ pater
sii filio. uł tiic fecit. uel unꝙ̃ fecit : Si gͦ salubriter no solũ bonitatem
uerũ etia seueritatẽ dei scã scriptura cõm̾dat: qm̃ et amat᷑ deus uti¬
liter et timetur. unde apls codem loco utrũq cõmemorat dicens. ui¬
tes ergo bonitatem et seueritatem dei. quid est quod iste ĩsanꝰ ⁊pre¬
ceps cum xp̃ianũ esse se iactet hoc rep̾hendit in deo ꝓphetarũ. ꝙ ĩ deo
moraui quem pigrũ seruũ misit intenebras exteriores seu̾itas dei.
ubi nec futuroꝵ inprouidus dr̃ qr tali peccuniam sua credidit. nec
ĩpotens qr nõ ut bene ageret ip̃e rexit ip̃e correxit. nec emulus ac
malitiosus ꝙ a luce separatu intenebras misit: hoc de oĩbus penis
hõmũ que leguntur in ꝓpheticis libris inflicte fuisse peccantibus.

Expanded text:
tis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit . Quid enim Pater tis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit . Quid enim Pater sine Filio vel tunc fecit, vel unquam facit? Si ergo salubriter, non solum bonitatem, verum etiam severitatem Dei sancta Scriptura commendat, quoniam et amatur Deus utiliter et timetur; unde Apostolus eodem loco utrumque commemorat dicens, Vides ergo bonitatem et severitatem Dei : quid est quod iste insanus et praeceps, cum christianum esse se jactet, hoc reprehendit in Deo Prophetarum, quod inllo commemoravi, quem pigrum servum misit in tenebras exteriores severitas Dei, ubi nec futurorum improvidus dicitur quia tali pecuniam suam credidit, nec impotens quia ut bene ageret non ipse rexit, ipse correxit, nec aemulus ac malitiosus quod a luce separatum in tenebras misit: hoc de omnibus poenis hominum, quae leguntur in propheticis Libris inflictae fuisse peccantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illud terciũ ad maledcm se conuertisse superatũ. qm̃ dixit. ligate
illi manus et pedes. et ꝓicite eũ intenebras ext̾iores. sicut de ada dcin
est. ut aligno uite separatꝰ. morte etiã corporis plecteretur. huic enĩ
hoĩ diserto defficietis maledm. uidetur potentis ĩperiũ. dicat gͦ in po
efficere. dicat emulu ac malitõsum: ꝙ seruo suo inuiderũ. lucem
ac salutẽ. Quẽ ꝓici iussit in tenebras: ubi esset fletus et stridor dẽciũ.
si aut de xpisto ista nõ dicit. ne hoc modo se iudicet nõ esse xpistianũ.
cur audet dice̾ de hominis conditore et pccĩ merito dap̃nare. quod
nõ audet dicẽ de hominis redemptore. et si eius pͥcepta cõtempserit. pe¬
na et̾ne mortis ultore eodem ip̃o scilicet: Nam ĩquem aliũ nisi in
xp̃m hec maledcã nesciens iste iaculatur. qñ quidẽ ille ait si credere¬

Expanded text:
et illud tertium, ad maledictum se convertisse superatum, quoniam dixit, Ligate et illud tertium, ad maledictum se convertisse superatum, quoniam dixit, Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores : sicut de Adam dictum est, ut a ligno vitae separatus morte etiam corporis plecteretur . Huic enim homini diserto, deficientis maledictum, videtur potentis imperium. Dicat ergo impoefficere: dicat aemulum ac malitiosum, quod servo suo inviderit lucem ac salutem, quem projici jussit in tenebras, ubi esset fletus et stridor dentium. Si autem de Christo ista non dicit, ne hoc modo se indicet non esse christianum; cur audet dicere de hominis conditore et peccati merito damnatore, quod non audet dicere de hominis redemptore, et si ejus praecepta contempserit, poena aeternae mortis ultore, eodem ipso scilicet? Nam in quem alium nisi in Christum haec maledicta nesciens iste jaculatur? quandoquidem ille ait, Si credere
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemoraui scriptũ est. lignũ uite est. amplectentibꝰ eam:
umꝙͥ na et hoc refellendũ est. ꝙ uelut acute ut sͥuidet᷑ irridet.
primo deũ nõ preᷤcisse ꝙ cõtigit. deinde ĩplere nõ uoͣluisse quod
magno opere cogitauit. t̾cio ad maledc̃m se cõuertisse suꝑatum :
unde scit deũ pͣcisse ꝙ contigit : an qr cõtigit. Qui ymo si nõ cõtigis¬
s. nullo mͦ id p̾ciss futur qr nõ erat futur. aut si ꝓp̃ea putat putat¬
nõ p̾cisse. qr si pciss. ne cõtingeret ꝓuidiss. pot̃ hoc et de xp̃o dicere
qui talẽtũ dedit hõi nicħ ad qui situro. ꝙ ꝓpt̾ea utiq dederat. ut eiꝰ
augetur peccunia. quicꝙͥ est ꝙ illa sigficat. Ergo qr contigit ut ille
sua pigricia nõ atͦquireret. hoc nõ p̾sciuit ille qui dedit. dicere etiã¬
potest non impleuisse de hoc lucto xp̃m ꝙ magno opere cogitauit. pot̃

Expanded text:
commemoravi, scriptum est, lignum vitae est amplectentibus eam . commemoravi, scriptum est, lignum vitae est amplectentibus eam . Nunquidnam et hoc refellendum est quod velut acute, ut sibi videtur, irridet: primo Deum non praescisse quod contigit; deinde implere non valuisse quod magnopere cogitavit; tertio ad maledictum se convertisse superatum. Unde scit Deum non praescisse quod contigit? an quia contigit? quinimo si non contigisset, nullomodo id praescisset futurum, quia non erat futurum. Aut si pnon praescisse, quia si praescisset, ne contingeret providisset: potest hoc et de Christo dicere, qui talentum dedit homini nihil acquisituro; quod propterea utique dederat, ut ejus augeretur pecunia, quidquid est quod illa significat. Ergo quia contigit ut ille sua pigritia nihil acquireret, hoc non praescivit ille qui dedit? dicere etiapotest, non implesse de hoc lucro Christum quod magnopere cogitavit. Potest
Abbreviated transcription (Latin):
utiq seꝑatu ab alim̾to sapientie. deus itaq quid ei contigiss in aĩc
significare uoluit sepe̾rando eum a ligno uite. quo sigͥcabatur sapi¬
encia. Set ista inquit arbor que ĩ paradiso uite fructus ferebat. cui
ꝓderat : Cui nisi prius illis pͥmis hoĩbus masculo et feĩe. qui in pa¬
radiso fuerant constituti : Deuide istis de paradiso ꝓ merito sue ini¬
quitatis electis: mansit ad memoria sigͥficande spũał arboris uite.
Ꝙ est ut diximꝰ ip̃a sapiẽtia. beatarũ cibus ĩmutabił aĩarũ. utrum
aut̃ illo cibo nũc uescatur aliquis nͥ forte enochet helias: nõ tem̾e
asseuerandũ puto. ligno tñ illo uite ꝙ est in sp̃uali paradiso nͥ alerẽ¬
rentur aĩe beatoꝵ. nõ ꝓ mune pietatis et frdelissime ꝯfessionis. la
en ĩquit dico tibi. hodie mec̃ eris in paradiso. esse

Expanded text:
utique separatus ab alimento sapientiae: Deus itaque quid ei contigisset in animo utique separatus ab alimento sapientiae: Deus itaque quid ei contigisset in animo significare voluit, separando eum a ligno vitae, quo significabatur sapientia. Sed ista, inquit, arbor, quae in paradiso vitae fructus ferebat, cui proderat? Cui? nisi prius illis primis hominibus masculo et feminae, qui prius in paradiso fuerant constituti. Deinde istis de paradiso pro merito suae iniquitatis ejectis mansit ad memoriam significandae spiritalis arboris vitae, quod est, ut diximus, ipsa sapientia, beatarum cibus immutabilis animarum. Utrum autem illo cibo nunc vescatur aliquis, nisi forte Henoch et Helias, non temere asseverandum puto: ligno tamen illo vitae, quod est in spirituali paradiso, nisi alerentur animae beatorum, non, pro munere pietatis et fidelissimae confessionis, latfuisse concessum: Amen, inquit, dico tibi, hodie mecum eris in paradiso . Esse
Abbreviated transcription (Latin):
interiore morte iam mortua. Nam de sapiẽtia scriptũ est. lig¬
nũ uite est. amplectentibꝰ ea. Q uod iste nõ intelligẽs ait.
Quathenus gͦ añmaledictu ĩ mortat ħo ꝑpetuo uiu̾e poterat. qui
nõdũ ex ista arbore cibũ supserat: Quasi aliquis ei dixerit. aut in
illo libro alicubi legerit. ꝙ nõdu ada sũpserat ex cibo arboris uite.
Quin potiꝰ intelligendus est. Qm̃ inde illi uita in corpore ppetua sb̾¬
petebat. ne uetustate consum̾etur etatis: ad hoc inde ꝓhibitus ut
ex peccati iam illi esset necessitas mortis. Quomͦ in qͥt ex dei male¬
tro mori ceperit. cum uita ip̃a nũꝙͣ ex ip̃o iniciũ supserit: Quasi
obtauerit ei deꝰ mortẽ sicut ho hõi. ac non dei u̾ba ad sententiã pertĩe¬
ant punientis. nõ ad ira maledicentis: Puuire aut̃ morte corpora¬
li. fuit a uite arbore separare. cu ia fuiss sp̃ualiter mortuꝰ animo.

Expanded text:
interiore morte jam mortua; nam de sapientia scriptum est: Liginteriore morte jam mortua; nam de sapientia scriptum est: Lignum vitae est amplectentibus eam . Quod iste non intelligens ait: nte maledictum immortalis homo perpetuo vivere poterat, qui nondum ex ista arbore cibum sumpserat, quasi aliquis ei dixerit, aut in illo libro alicubi legerit, quod nondum Adam sumpserat ex cibo arboris vitae; quin potius intelligendus est, quoniam inde illi vita in corpore perpetua suppetebat, ne vetustate consumeretur aetatis. Ad hoc inde prohibitus, ut ex peccati poena jam illi esset necessitas mortis: quomodo, inquit, ex Dei maledicto mori coeperit, cum vita ipsa nunquam ex ipso initium sumpserit, quasi optaverit ei Deus mortem, sicut homo homini, ac non Dei verba ad sententiam pertineant punientis, non ad iram maledicentis. Punire autem morte corporali, fuit a vitae arbore separare, cum jam fuisset spiritaliter mortuus, animo
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus hoie superato: etiã sic ineternũ uictus ẽ hoĩe reparato.
Nec dei confitentis u̾ba sunt: s potiꝰ exprobrantis. ecce adam fc̃s
est tanquã unꝰ ex nobis. sicut apłs ubi dicit donate mͥ hanc
ĩuiriam. utiq a contrario uult ĩtelligi. si assit ꝓmũtiator doctus:
nõ calũpniator in doctus. Porro autem cui displic pcc̃or ꝓhibitus
a ligno uite: quid nisi impune uult male uiu̾e: Nec magnum
erat deo et alio quolibet modo sb̾trahere hoĩ. quem uiuere nolu¬
iss. Set qm̃ ratõnales aĩe de sapientia uiuunt quar mors ẽ insi¬
piencia: huius rei significande gra lignũ uite in paradiso fruc
tu suo mori hoiem nec corpore sineret. Quod gͦ inde separatus
traditus est morti. consum̾dus etate qđ qͣm neqͣꝰ illi accidisset
si semꝑ codem cibo frueretur. significatu est ꝙ prius ab sp̃ua¬
li uite ligno ꝓp̃t pcc̃m aĩa eius exclusa est: et ista quada sua

Expanded text:
diabolus homine superato, etiam sic in aeternum victus est homine reparato. diabolus homine superato, etiam sic in aeternum victus est homine reparato. Nec Dei confitentis verba sunt, sed potius exprobrantis: Ecce Adam factus est tanquam unus ex nobis . Sicut et Apostolus ubi dicit, Donate mihi hanc injuriam , utique a contrario vult intelligi, si adsit pronuntiator doctus, non calumniator indoctus. 24. Porro autem, cui displicet peccator prohibitus a ligno vitae, quid nisi impune vult male vivere? Nec magnum erat Deo, et alio quolibet modo vitam subtrahere homini quem vivere noluisset: sed quoniam rationales animae de sapientia vivunt, quarum mors est insipientia, tu suo mori hominem nec corpore sineret. Quod ergo inde separatus traditus est morti consumendus aetate , quod nequaquam illi accidisset, si semper eodem cibo frueretur, significatum est quod prius ab spiritali vitae ligno propter peccatum anima ejus exclusa est, et ita quadam sua
Abbreviated transcription (Latin):
sullo enĩ modo deciperet̾ homo: si non i se exaltato corde reces¬
siss a deo. uera quippe qm̃ diuina est illa sententia. añ ruinã
exaltatur cor. Et ubi contrri dnm exaltatur: ibi ab illo deserit᷑.
et in se tenebratur. Quid aũt miru si dũ tenebratur nescit qͥd
semper inuictus sit: et̾ ho uictus oñrdit. Quia uictꝰ nõ fuiss si
ab inuicto nõ recessiss. Quom est aut uictor hõĩs deceptor. cũ a
semecip̾o sit etia ip̃e. deceptus: unde et ille qui decep ambo deci¬
ti sunt. recedendo ab eo qui nõ pot̾ uici. a qͦ utiq qui plus recedit.
plus uncitur. Quia tanto est inferior. qͣnto deterior. et ideo ne¬
cesse est ut qui malũ alteri prius in ferendo unc̾e uidetur: am¬
plius ip̃e bonũ amittendo iuncatur. Nec fieri potest ut ei sit loc
melior: cum causa sit peior. Et ꝙ ad tempꝰ preualuisse uisus ẽ

Expanded text:
Nullo enim modo homo deciperetur, si non in se exaltato corde recesNullo enim modo homo deciperetur, si non in se exaltato corde recessisset a Deo. Vera quippe, quoniam divina est, illa sententia: Ante ruinam exaltatur cor . Et ubi contra Deum exaltatur, ibi ab illo deseritur, et in se tenebratur. Quid autem mirum, si dum tenebratur, nescit quid o victus ostendit: quia victus non fuisset, si ab invicto non recessisset. Quomodo est autem victor hominis deceptor, cum a semetipso sit etiam ipse deceptus? Unde et ille qui decepit, evicti, recedendo ab eo qui non potest vinci. A quo utique qui plus recedit, plus vincitur; quia tanto est inferior, quanto deterior. Et ideo necesse est, ut qui malum alteri prius inferendo vincere videtur, amplius ipse bonum amittendo vincatur: nec fieri potest ut ei sit locus melior, cum causa sit pejor. Et quod ad tempus praevaluisse visus est
Abbreviated transcription (Latin):
ad ad male faciendu sui paciendũ ulla necessitate cõpelli. nec in
meliꝰ uel deteriꝰ mutari oĩo potuiss. fatus aut̃ ille dei qui h̾oiem
aiauit. factus est ab ip̃o. non de ip̃o. Quia nec hoĩs flatus. hõis pars
est. nec hõ eũ facit de se ip̃o. s ex aereo halitu supto et effuso. Peus u
potuit et de nichilo. et uiuu ratõnalẽ q potuit. & nõ potest hõ. qͣuis
nõ nulli existiment nõ tuc aĩatu primũ hoĩem. qñ deus in eius fa¬
ciem sufflauit ⁊ stus est in aĩam uiua. s tuic accepisse sp̃m scm̃. ꝙlib al
hoꝵ credibilius ostendatur unde nuc̃ loguĩ est disputare. aĩa
tamen nõ esse partem dei nec de sba et natura eius creatã su
platam. s ex nichilo fcã dubitare fas nõ est:¬
on itaꝙ sicut ait iste blasphemꝰ. inuenitur serpens loco me¬
iore quã deus. qr preualuit decipere homine quẽ fecerat dsꝰ

Expanded text:
ad aliquid male faciendum, sive patiendum, ulla necessitate compelli, nec in ad aliquid male faciendum, sive patiendum, ulla necessitate compelli, nec in melius vel deterius mutari omnino potuisset. 22. Flatus autem ille Dei qui hominem animavit , factus est ab ipso, non de ipso. Quia nec hominis flatus, hominis pars est; nec homo eum facit de se ipso, sed ex aerio halitu sumpto et effuso: Deus vero potuit et de nihilo, et vivum rationalemque, quod non potest homo. Quamvis nonnulli existiment non tunc animatum primum hominem, quando Deus in ejus faciem sufflavit, et factus est in animam vivam; sed tunc accepisse Spiritum sanctum. horum credibilius ostendatur, unde nunc longum est disputare; animam tamen non esse partem Dei, nec de substantia et natura ejus creatam sive prolatam, sed ex nihilo factam, dubitare fas non eston itaque, sicut ait iste blasphemus, invenitur serpens in loco meliore quam Deus, quia praevaluit decipere hominem quem fecerat Deus .
Abbreviated transcription (Latin):
tinoscencie boni et mali. Cur enĩ occultaret de quo madatũ dabat.
et ꝑ ꝙ obedienciã cõmendabat. Nec ignarus fuit hõem peccatu¬
rum. Set sił etia quiꝰ iusti et boni fuerat et de peccante facturꝰ. sũma
utiq diuinitate p̾sciuit. Nec ĩstituit qd̾ obess. si homo sͥ obedire uo¬
luiss. s pocius ĩstituit ꝙ ꝓdess. Quia homo non sine bona m̾cede
obedientia custodiss. et nõ sine hutili exẽplo. ut ea scĩ eius posten
custodrent. penas in obediencie persoluiss. Nec uoluit ꝙ nõ potuit.
hoc eni uoluit ut aut obediens h̾o esset. aut inobediens ĩpune non
ess. Nec in fructuose uoluit ꝙ homo nõ fuerat seruaturꝰ uibere.qr
pena contemptoris. docuit alios obedire. nec in hoĩe pars dei restitit
teo. Quia si hois aĩa pars dei ess: nec a se ip̃a nec ab aliqͦ decipi. nec

Expanded text:
lavit lignum dignoscentiae boni et mali. Cur enim occultaret de quo mandatum dabat, lavit lignum dignoscentiae boni et mali. Cur enim occultaret de quo mandatum dabat, et per quod obedientiam commendabat? Nec ignarus fuit hominem peccaturum: sed simul etiam, quid justi et boni fuerat et de peccante facturus, summa utique divinitate praescivit. Nec instituit quod obesset, si homo sibi obesse noluisset: sed potius instituit quod prodesset; quia homo non sine bona mercede obedientiam custodisset, et non sine utili exemplo, ut eam sancti ejus posteri custodirent, poenas inobedientiae persolvisset. Nec voluit quod non potuit: hoc enim voluit, ut aut obediens homo esset, aut inobediens impune non esset. Nec infructuose voluit, quod homo non fuerat servaturus, jubere: quia poena contemptoris docuit alios obedire. Nec in homine pars Dei restitit Deo: quia si hominis anima pars Dei esset, nec a se ipsa, nec ab aliquo decipi, nec
Abbreviated transcription (Latin):
peccare: ideo nõ bene factus est qui poss et nõ peccare: aut uero usq
a deo desipiendũ est. ut ħo uideat melius aliquid fieri debuisse et ħ
deum uidisse nõ putet. aut putet uidisse et sredat fac̾e noluisse.
aut uoluisse qͥdem set minme potuisse: Auertat deus hoc acordibꝰ
pioꝵ. Si gͦ ratio recta demostrat ratõnalẽ creatura illa esse melio¬
rem que nulla inobediencia deserit deum. ꝙ̃ ista que ita deseruit:
deum: nec ista ita esse facta: ut aliqua necessitate deserere cogetur
deũ. Et qr uolũtate deseruerit: nich ex hoc diminutũ sapiẽtissimis
dispositdibus dei. qui et malis bene. et peru̾sis recte utitur. & de humͣ¬
no gene iustus meritoq dãpnato. fam illa sc̃am atq num̾osã nõ
eius merito s gr̃a sua fc̃am. iuet̾nu regnũ se translatum esse testa¬
tur. Que cum ita sit: nec deus occultare debuit lignũ. ꝙ ꝓp̃t con¬
secutura h̾ois miseniam si ex illo contra ꝓhicob prohibitõem usur¬

Expanded text:
peccare, ideo non bene factus est qui posset et non peccare? Aut vero usque adeo desipiendum est, ut homo videat melius aliquid fieri debuisse, et hoc Deum vidisse non putet; aut putet vidisse, et credat facere noluisse; aut voluisse quidem, sed minime potuisse? Avertat hoc Deus a cordibus piorum. Si ergo ratio recta demonstrat, rationalem creaturam illam esse meliorem, quae nulla inobedientia deserit Deum, quam istam quae ita deseruit: sciat  nunquam deserit Deum, nec istam ita esse factam ut aliqua necessitate deserere cogeretur Deum; et quia voluntate deseruit, nihil ex hoc diminutum sapientissimis dispositionibus Dei, qui et malis bene et perversis recte utitur, et de humano genere juste meritoque damnato familiam sanctam atque numerosam, non ejus merito, sed gratia sua factam, in aeternum regnum se translaturum esse testatur. 21. Quae cum ita sint, nec Deus occultare debuit lignum, quod propter consecuturam hominis miseriam, si ex illo contra prohibitionem usur
Abbreviated transcription (Latin):
lio modo sp̃m hoĩs quẽ ꝓrsus a mente discernit.S
nunc de isto spũ loquimur qui est a mente distinctus h̃t iste sua
eandẽ difficilẽ questionẽ. Multis eni modis atq in diu̾sis sigͥcatõ¬
nibꝯ scripture diuine sp̃m noĩint. seͥ de quo nunc agimꝰ quo racio¬
cupari. ut nõ sit uniu̾sa anima s aliquid eius. Tamẽ animã etia
spm esse si ꝓp̃tea negas qr eius intelligencia disticte dr̃ sp̃s: potens

Expanded text:
alio modo spiritum hominis, quem prorsus a mente discernit: Salio modo spiritum hominis, quem prorsus a mente discernit: Snunc non de isto spiritu loquimur, qui est a mente distinctus. Habet iste suam eamdemque difficilem quaestionem: multis enim modis atque in diversis significationibus scripturae diuinae spiritum nominant; sed de quo nunc agimus, quo ratiospiritum nuncupari, ut non sit uniuersa anima, sed aliquid eius. tamen animam etiam spiritum esse si propterea negas, quia eius intellegentia distincte dicitur s
Abbreviated transcription (Latin):
multo magis hec questio noĩum uideatur esse nõ rerũ. Cum enĩ
cõstet esse aliquid in aia quod ꝓprie sp̃s noĩetur. quo exepto ꝓprie
nominatur &. aĩa: iam de rebus ip̃is nulla contentio ẽ preẜtim
namur et intelligimꝰ qñ ita distincte ista dicuntur ꝙ̃ admodũ
apls ait et integer sp̃s uester et aĩa et corpꝰ. hunc at sp̃m etiam
mentẽ uidetur appellare cum dicit. Mente seruio legi dei carne
hic sp̃m dice̾ nõ sic̃ existimas uniuersa m̾tẽ uocari que cõstat ex
aĩa et sp̃u. Quod ubi legeris nescio. Mentẽ quippe nr̃a nisi ratõale
et ĩtellectuale ur̃m dic̾e̾ non solemus. Ac per hoc quod ait ide apłs
ni mẽte urã : sic enĩ sp̃s mẽtis nicħ est aliud ꝙͣ mens qͦ modo cor¬
pus carnis nicħ aluid pot̾ esse ꝙͣ caro. Nam et hoc scriptum ẽ. In ex¬
poliatõe corporis carnis. ybi carnẽ corpͥus carnis appellat. Dic̾ sane

Expanded text:
multo magis haec quaestio nominum uideatur esse, non rerum. cum enim multo magis haec quaestio nominum uideatur esse, non rerum. cum enim constet esse aliquid in anima, quod proprie nominatur, quo excepto proprie nominatur et anima, iam de rebus ipsis nulla contentio est, praesenamur et intellegimus, quando ita distincte ista dicuntur, quemadmodum apostolus ait: et integer spiritus uester et anima et corpus. hunc autem spiritum etiam mentem uidetur appellare, cum dicit: mente seruio legi dei, carne hic spiritum dicere: non sicut tu existimas, « universam mentem vocari, quae constat ex anima et spiritu; » quod ubi legeris, nescio. Mentem quippe nostram, nisi rationale et intellectuale nostrum dicere non solemus: ac per hoc quod ait idem aposni mente vestra? Sic enim spiritus mentis nihil est aliud quam mens, quomodo corpus carnis nihil aliud potest esse quam caro: nam et hoc scriptum est, In exspoliatione corporis carnis ; ubi carnem corpus carnis appellat. Dicit sane et
Abbreviated transcription (Latin):
silitudinibus corporu iugilantibꝰ aũt uera c̾nenda &̃ si opus est¬
& tangenda in gerant corpora. Set ista in hoc libro reqͥrenda et ꝑte¬
tanda esse non arbitror. Nunc de aĩa incorporea satis sit dcm̃. Quã
si corpoream inauis. prius tibi diffimiendũ est qͥ sit corpꝰ ne forte
cũ dere ip̃a int̾ nos costet in cassũ de noĩe laboremꝰ. Quanta te tñ ab¬
surda secuta sint tale corpus ĩ aĩa cogitãtem qualia s̃ que ab oĩbus
eruditis corpora nũcupantur idest que per distanciam longitudi¬
nis. latitudinis. altitudinis. locoꝵ occupant spacia minora mino¬
ribus suis partibꝰ. et maiora maioribꝰ: puto ꝙ iam pͣdenter adu̾tas:
E stat ostend̾e queadmodũ quãuis et ꝓprie dicatur sp̃s nõ uni
u̾sa aĩa set aliquid ip̃ius sicut apłs dicit & integer sp̃s uest̾
et aĩa et corpus uel illud młto expͥssius in libro iob absoluisti aĩa
meam ab sp̃u meo: tñ et uniu̾sa aĩa appelletur hoc noĩe ꝙͣuis

Expanded text:
itudinibus corporum; vigilantibus autem vera cernenda, et si opus estm tangenda ingerant corpora. Sed ista in hoc libro requirenda et pertractanda esse non arbitror. Nunc de anima incorporea satis dictum sit: quam sit corpoream mavis credere, prius tibi definiendum est quid sit corpus; ne forte cum de re ipsa inter nos constet, incassum de nomine laboremus. Quanta te tamen absurda secuta sint tale corpus in anima cogitantem, qualia sunt quae ab omnibus eruditis corpora nunis, latitudinis, altitudinis locorum occupant spatia, minora minoribus suis partibus et maiora maioribus, puto quod iam prudenter aduertas. Restat ostendere quemadmodum, quamuis et proprie dicatur spiritus non uuersa anima, sed aliquid ipsius — sicut apostolus dicit: et integer spiritus uester et anima et corpus; uel illud multo expressius in libro Iob: soluisti animam meamabspiritumeo — tamen et uniuersa anima appellatur hoc nomine, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
tibus intelłc̾tu. Quod et alio loco scriptu est. Nolite esse sic̃ equs
et mulus quibꝰ non est intelłctus. Que cũ ita sint: attẽde etiam
quibus u̾bis sp̃m diffinieris atq descripseris. cũ illu ab aĩa di¬
stinguere intereris. hec aĩa inquis que ex flatu dei h̾et originem
sine sensu ꝓprio atq in telłctu imtimo esse nõ potuit quod est sp̃s¬
Et paulo post. et quãus aia inquis aĩet corpus: tñ ꝙ sentit qd̃
sapit quod uiget sp̃s sit necesse est. Item paulo pꝰ. Aliud erit inqͥs
aĩa et aliud sp̃s. sapiẽcia et sensus anime. his u̾bis satis indicas
quid ee sp̃m hoĩs sentias. Idem ratõnale nrm quo sentit atq ĩtel¬
ligit aĩa non sic̃ sentitur corporis sensibꝰ.S sic̾ est ille intimus sẜ
ex quo est appellata suĩa. hinc aut̃ pecoribꝰ sine dubitatõe iponimꝰ¬

Expanded text:
tibus intellectum. quod et alio loco scriptum est: nolite esse sicut equus tibus intellectum. quod et alio loco scriptum est: nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus. quae cum ita sint, attende etiam quibus uerbis spiritum definieris atque descripseris, cum illum ab anima distinguere niteris: "haec anima" inquis "quae ex flatu dei habet originem, sine sensu proprio atque intellectu intimo esse non potuit, quod est spet paulo post: et quamuis anima, inquis, animet corpus, tamen quod sentit, quod sapit, quod uiget, spiritus sit necesse est. item paulo post: aliud erit, inquis, anima et aliud spiritus, sapientia et sensus animae. his uerbis satis indicas quid esse spiritum hominis sentias, id est rationale nostrum, quo sentit atque intellegit anima, non sicut sentitur corporis sensibus, sed sicut est ille intimus sensus, ex quo est appellata sententia. hinc autem pecoribus sine dubitatione praeponim
Abbreviated transcription (Latin):
disticte appellatus est isrł in tribubꝰ .x. que ĩ samaria tũc fuerut.S.
mus attende eam q̃ aĩa est etia sp̃m dici. Cum audis uł legis do¬
mino moriente ꝙ scriptũ est: et inclinato capite tradidit. sp̃m: ita
ius intelligi tanꝙͣ a parte sigͥcauer̃ totu nõ quod ea que aĩa est pos¬
sit et sp̃us nũcupari. At ego ut possĩt expediciꝰ ꝓbare ꝙ dico: te ip̃m
testem cicius et cõmodius adhibeo. Sic enim sp̃oꝵ diffinisti: ut pec¬
tur: quod uĩ nõ h̾eant intelligẽtie atq ratõnis. Ande cũ hoĩem ip̃m
admoneres suã nosse naturã ita locutus es. Nam cũ deus bonus
nicħ nõ ratõe condiderit ipmiq h̾oiem aĩal ratõe intelłetus capacẽ
ratõnis compotem sensuq uiuacẽ qui oĩa ratõnis expertia prudẽ
natõe distribuat. ꝓcreauerit. his tuis uerbis sati
capacem. Quod utiq ñ sunt aĩalia ratõnis expertia. Unde ⁊ testi¬
monio diuino eos qͥ nõ intelligunt pecoribꝰ comparasti nõ utiq h̾en¬

Expanded text:
distincte appellatus est Israel in tribubus decem, quae in Samaria tunc fuerunt . Sed mus, attende eam quae anima est, etiam spiritum dici, cum audis vel legis, Domino moriente, quod scriptum est, Et inclinato capite tradidit spiritum : ita vis intelligi, tanquam a parte significaverit totum, non quod ea quae anima est, possit et spiritus nuncupari. At ego ut possim expeditius probare quod dico, te ipsum testem citius et commodius adhibebo. Sic enim spiritum definisti, ut petur, quod vim non habeant intelligentiae atque rationis. Unde cum hominem ipsum admoneres suam nihil non ratione condiderit ipsumque hominem, animal rationale, intellectus capacem, rationis compotem sensuque uiuacem, qui omnia rationis expertia prudenti ordinatione distribuat, procreauerit." his tuis uerbis satiscapacem, quod utique non sunt animalia rationis expertia; unde testimonio diuino eos qui non intellegunt pecoribus comparasti non utique haben
Abbreviated transcription (Latin):
ad hulterã s dimitt̾ adultera. Qͥ. si dicac dimuto quidẽ uxorẽ meã
sine ulla cã fornicatõis. s continens permanebo. ideone dicemꝰ eum
ĩpune fecisse ꝙ fecit: Quis hoc dicere audeb̾ qui uoluntatẽ dnũ hec
dicẽtis intłłigit. qm̃ nec ctinẽcie cã dimitti c̾iugem uoluit qͥ solam
qui sunt in cõiugio precipio nõ ego s dñs uxorẽ a uiro nõ discede. qtł¬
si decesserit manere ĩnupta & eũ ueluc intrõgemꝰ. & tanq̃ presentẽ
.Si aũt licet ꝓfecto ẽ aliqua cã qua liceat. ħ autẽ inqͥsita nõ inueit᷑ nͥ
ꝙͣ solam saluator excepit idẽ causa fornicatõis. Ac per hoc nõ p̾cep̃ apłs

Expanded text:
lteram, sed dimittit adulteram. Quid si ergo dicat, Dimitto quidem uxorem meam sine ulla causa fornicationis, sed continens permanebo? ideone dicemus eum impune fecisse quod fecit? Quis hoc dicere audebit, qui voluntatem Domini haec dicentis intellegit? quoniam nec continentiae causa dimitti coniugem uoluit, qui solam qui sunt in coniugio, praecipio, non ego, sed dominus, uxorem a uiro non discedere; quodsi discesserit, manere innuptam, et eum uelut interrogemus et tamquam praesentem si autem licet, profecto est aliqua causa, qua liceat. haec autem inquisita non inuenitur, nisi quam solam saluator excepit, id est causa fornicationis. ac per hoc non praecipit apos
Abbreviated transcription (Latin):
& uxoris qñ qͥdẽ mulier etiã si cã forncatõis discesserit auiro ⁊ alii
nupserit mechatur. uir aũ si ead̾ cã urorẽ dimiser et aliã duxerit nͥ
mechatur. At si par forma ẽ in utroq: ut̾q mechat̾ si se alt̾i uĩrerit.¬

Expanded text:
et uxoris, quandoquidem mulier, etiamsi causa fornicationis discesserit a uiro et alii et uxoris, quandoquidem mulier, etiamsi causa fornicationis discesserit a uiro et alii nupserit, moechatur, uir autem, si eadem causa uxorem\' dimiserit et aliam duxerit, non moechatur. at si par forma est in utroque, uterque moechatur. si se alteri iunxerit
Abbreviated transcription (Latin):
atis: om̃s quibꝰ placuer̾ contin̾tia etiã nõ ꝯsentiẽtibꝰ uiris eristima
stat ut ꝙ dcm̃ est si discesser̃ man̾e inuptã de illa dcm̃ doce debeamꝰ
cui licere disced̾e nõ utiq nisi a fornicante didiscimꝰ. Ne si alit̾ do¬
cueriniꝰ obtentu cõtinẽde perturbemꝰ xp̃iana cõiugia & contͣ misericor¬
dissimũ deũ preceptũ dimissos a continẽtibꝰ mulieribꝰ incõtibnẽtes iii¬
ros uł a cõtinẽtibꝰ uiris incõtinẽtes mulieres in adulteria appellanꝰ
Illud gͦ quod diis ñ qͥdẽ in sermõe ip̃o qui exponebat a nob̾ ͤ tñ alibi
ait quicũq dimi ser̃ uxorẽ suã nisi ex causa fornicatõis et aliam
duxit mechatur. si hoc mͦ intelligẽdũ est ut qͥcũq cã foruicatõis dimise¬
rͥ et aliã duxit nõ mechetur: nõ uidet̾ in hac cã par forma esse matiti

Expanded text:
atis; omnes quibus placuerit continentia, etiam non consentientibus viris, existimaatis; omnes quibus placuerit continentia, etiam non consentientibus viris, existimaut quod dictum est: si discesserit, manere innuptam, de illa dictum docere debeamus. cui licere discedere utique a fornicante didicimus, ne, si aliter docuerimus, obtentu continentiae perturbemus christiana coniugia et contra misericordissimum domini praeceptum dimissos a continentibus mulieribus incontinentes uiros uel a continentibus uiris incontinentes mulieres in adulteria conpellamus. Illud ergo, quod dominus non quidem in sermone ipso, qui exponebatur a nobis, sed tamen alibi ait: quicumque dimiserit uxorem suam nisi ex causa fornicationis et aliam duxerit, moechatur, si hoc modo intellegendum est, ut quicumque causa fornicationis . dimiserit et aliam duxerit, non moechetur, non uidetur in hac causa par forma esse mariti
Abbreviated transcription (Latin):
nicãte discessit nõ ei lice̾ alteri nubere ꝓp̃ preceptũ. Si aũ a fornicã¬
te discesserit: nõ ei expedire nubere ꝓp̃ obpbriũ. Mulierẽ itaq non
nupturã discedere a uiro suo siue fornicante sũ nõ fornicãte permu¬
ꝙͣ permittit a fornicãte disced̾e. De qua enĩ dr̃. si a uiro discesẜit non
nubat: ea cõditoe discedere ꝑmittit̾ ut ñ nubat. Si gͦ eleg̾it nõ nube:
nõ est cur prohibeatur discedere. sic illa de qͣ dr̃. si se nõ continz nubat
hac utiq conditõe nõ cõtinere pernutitur: ut tũ nubat. Si gͦ eleger
nubere: cogi nõ potest cõtinere. Sicut gͦ ista in ꝯtinens cõpellr nubere
ta cõpelłi perinane ut possit ꝙ discedit nõ esse culpabile. Culpabilit̾
aut a uiro nõ fornicante discedit etiã si mpta permãserit. Illa gͦ in¬
ita se habeant: si eo mͦ inteller̾imus apłin ut inłierbꝰ dicamꝰ ita nolite
discedere a u̾ris uestris & pudicis. ut si discede̾ uolueritis ĩnupte mane¬

Expanded text:
icante discesserit, non ei licere alteri nubere propter praeceptum; si autem a fornicante discesserit, non ei expedire nubere propter obprobrium. mulierem itaque non nupturam discedere a uiro siue fornicante siue non fornicante permiquam permittit a fornicante discedere. de qua enim dicitur: si a uiro discesserit, non nubat, ea condicione discedere permittitur, ut non nubat. si ergo elegerit non nubere, non est, cur prohibeatur discedere, sicut illa, de qua dicitur: si se non continet, nubat, hac utique condicione non continere permittitur, ut tamen nubat. si ergo elegerit nubere, cogi non potest continere. sicut ergo ista incontinens conpellitur nubere,ta conpellitur permanere, ut possit quod discedit non esse culpabile. culpabiliter autem a uiro non fornicante discedit, etiamsi innupta permanserit. illa ita se habeant, si eo modo intellexerimus Apostolum, ut mulieribus dicamus, Ita nolite discedere a viris vestris etiam pudicis, ut si discedere volueritis, innuptae mane
Abbreviated transcription (Latin):
sit facile ei iuris per ꝙͣ est in hoc morbi uiciũ irruere. si aũ et ip̃m di¬
miser̃ et alii nupser̃: mag̃ mag̃q dicent eam numerositatẽ uiro¬
rũ appetisse. hac reddita rõe cõcludis & dicis. his gͦ pertractatis uł et̃
discussis: oportet młierẽ uirũ tolerare aut ĩnuptã mane. Bonuo
plane dedisti ꝯsiliũ młieribꝰ. ut cũ sciant sͥ esse permissũ si adulte¬
ros uiros dumniseriẽ alii cõuigari: nõ tũ faciant ꝓp̃ obꝓbriũ s posciꝰ
tolerent etiã adulteros uiros ne uideant᷑ hac occasione multis uel¬
le misteri eoꝙ difficile sit ut nõ talẽ inueĩat mulier cui nubat qͣt
fuerit quẽ dimittat qm̃ ualde in hunc morbũ sunt ꝑcliues uiri¬
.Cum gͦ nos dicimꝰ etia illi mulieri que uirum fornicantẽ dimi se¬
rit alteri nube̾ nõ licere. Tu aũ dicis licere quidẽ s nõ explere expedi¬

Expanded text:
ssit; facile enim uiris perquam est in hoc morbi uitium inruere. si autem et ipsum dissit; facile enim uiris perquam est in hoc morbi uitium inruere. si autem et ipsum dimiserit et alii nupserit, magis magisque dicent eam numerositatem uirorum adpetisse\'. hac reddita ratione concludis et dicis: his ergo pertractatis uel etiam discussis oportet mulierem uirum tolerare aut innuptam manere\'. bonum plane dedisti consilium mulieribus, ut, cum sciant sibi esse permissum, si adulteros uiros dimiserint, aliis coniugari, non tamen faciant propter obprobrium, sed potius tolerent etiam adulteros uiros, ne uideantur hac occasione multis uelle misceri, eo quod difficile sit, ut non talem inueniat mulier cui nubat, qualis fuerit quem dimisit, quoniam ualde in hunc morbum sunt procliues uiri. cum igitur nos dicimus etiam illi mulieri, quae uirum fornicantem dimiserit, alteri nubere non licere, tu autem dicis licere quidem, sed non expedi
Abbreviated transcription (Latin):
mittẽda loq̃retur uxore deditq intelligi talẽ formã etia ĩ uiro esse
seruadã qm no solu mulier nõ ħ̾et potestatẽ corporis sui s uir. sq siłr
et uir nõ ht potestatẽ corporis sui s mulier. Cum gͦ tuũ maritũ ar¬
guere de fornicatoe non possis. quomꝰ putas ꝙ ab eo discedis nõ nubẽ¬
do extusare. a qͦ tibi nõ licet oĩo discedere: Cum hec a nob̾ mulier au¬
dierit: puto ꝙ nolis eã sic respond̾e ut dicat pp̃cea se manere inuptã
qr su ulla uiri fornicatõe discessit. Nam si ille fornicat᷑ esset: nõ solũ
sibi discedere u̾ũ etiã nub̾e licuiss. Nequaꝙͣ ill i hoc dices cũ et ip̃e sis
ueretudatus ista mulieribis date licencia. Dixisti enĩ. si uir
obꝓbriũ ħ̾ebit. Cuius sine tue ratõem reddens. dicent eni in qͥdeã ideo
discessisse ut aliũ uirũ sͥ conũg̾et. Et si talis forte fuer quał aqͦ disce¬

Expanded text:
mittenda loqueretur uxore, deditque intellegi talem formam etiam a uiro esse mittenda loqueretur uxore, deditque intellegi talem formam etiam a uiro esse seruandam, quoniam non solum mulier non habet potestatem corporis sui, sed uir; sed similiter et uir non habet potestatem corporis sui, sed mulier. cum ergo tuum maritum arguere de fornicatione non possis, quomodo te putas quod ab eo discedis non nubendo excusare, a quo tibi non licet omnino discedere? cum haec a nobis mulier audierit, puto, quod nolis eam sic respondere, ut dicat propterea se manere innuptam, quia sine ulla uiri fornicatione discessit; nam si ille fornicatus esset, non solum sibi discedere, uerum etiam nubere licuisset. Nequaquam hoc illa diceret, cum ipse sis uerecundatus istam mulieribus dare licentiam. dixisti enim: si uir obprobrium habebit\'. cuius sententiae tuae rationem reddens, 'dicent enim, inquis, eam ideo discessisse, ut alium uirum sibi coniungeret, etsi talis forte fuerit qualis a quo disce
Abbreviated transcription (Latin):
ego apłm audio dicẽtem. p̾cipio inlierẽ auiro nõ discedere ꝙ si disces¬
serit man̾e ĩnuptam aut uiro suo recõciliari. Ecce discessi nolo retõai¬
liari uiro sꝙ inupta permaneo. Nõ enĩ ait si discesserit man̾e ĩnup¬
tam don uiro suo reconciliet᷑. s man̾e ĩnuptã inqͥt. aut uiro suo rec̃¬
ciliari hoc inqͥt faciat aut illud. Snũ eduobus eligendũ permisit. ñ
aũt in hoꝵ alterũ cõpulit. Manere ĩnupta eligo ac sic preceptũ im¬
pleo. Corripe.argule. ĩcrepa. utere. qua uolueris se ueritate. si mpse¬
ro. Quid huic cõtradicam nͥ apłm nõ bene intelligis: Neq eni ille p̾¬
cepisset si a uiro deͥcesserit inipta manere mlierẽ nisi eã cui desced̾e
licuiss illa una uidelicet cã que ibi ꝓpea tacita est qr notissima est:
hoc est fornicatõis. hanc eni sola deus magister excepit. cũ de di¬

Expanded text:
Ego Apostolum audio dicentem, Praecipio mulierem a viro non discedere; quod si discesEgo Apostolum audio dicentem, Praecipio mulierem a viro non discedere; quod si discesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari: ecce discessi, nolo reconciliari viro, sed innupta permaneo. Non enim ait, Si discesserit, manere innuptam, donec uiro suo reconcilietur, sed, manere, inquit, innuptam aut uiro suo reconciliari. hoc, inquit, faciat aut illud. unum e duobus eligendum permisit, non autem in horum alterum conpulit. manere innupta eligo ac sic praeceptum inpleo. corripe. argue, increpa, utere qua uolueris seueritate, si nupsero. Quid huic contradicam nisi: apostolum non bene intellegis? neque enim ille praecepisset, si a uiro discesserit, innuptam manere mulierem, nisi eam, cui discedere licuisset, illa una uidelicet causa, quae ibi propterea tacita est, quia notissima est, hoc est fornicationis. hanc enim solam deus magister excepit, cum de di
Abbreviated transcription (Latin):
at: Sensus itaq iste tuus qͣntũ adu̾setur uĩculo cõuigali ubi deus nec
nõ continẽtia uoluit suscipi nisi pari ꝯcordiq cõsensu: puto ꝙ iam
itelligas. Set rem ip̃a paulo apercius proloquam̃ et qͣi cõstituamꝰ ante
occulos. ecce placuit contin̾cia mulieri uiro nõ placuit. Discessit ab eo
er et cep̃ uiuere continẽter. ip̃a scilic casta mãsura
diis nõ uult adulterũ uirũ qui cũ se nõ continuerit alt̾a q̃r&̧. Quid
sumꝰ dcuri mulieri nͥ ꝙ dicit ecc̃e sana doctrina redde debitu uiro. ne
dũ tu q̃ris unde ãplius honoreris ille unde dãpnetur inueĩat : hoc enĩ
et illi dic̾emus: si te nolente cõtuie uoluiss. Non enĩ hes potestatem
corporis tui sꝙ ille sicut nec ille hẽt potestatẽ corporis sui s tu. Nolite
ĩuicẽ fraudare nͥ ex cõsensu. cũ hec atq hmodi plura que ad hoc ꝑtine
ant dixerimꝰ placet ne tibi ut nob̾ mulier ex ista tua ratõe respõdeat

Expanded text:
at? sensus itaque iste tuus quantum aduersetur uinculo coniugali. ubi dominus nec continentiam uoluit suscipi nisi pari concordia atque consensu, puto quod iam intellegas. Sed rem ipsam paulo apertius proloquamur et quasi constituamus ante oculos. ecce placuit continentia mulieri, uiro non placet. discessit ab eo mulier et coepit uiuere continenter, ipsa scilicet casta mansuras non uult, adulterum uirum: qui cum se non continuerit, alteram quaeret. quid sumus dicturi mulieri, nisi quod dicit ecclesiae sana doctrina? redde debitum uiro, ne, dum tu quaeris unde amplius honoreris, ille unde damnetur inueniat. hoc enim et illi diceremus, si te nolente continere uoluisset. non enim habes potestatem corporis tui, sed ille; sicut nec ille habet potestatem corporis sui, sed tu. nolite inuicem fraudare nisi ex consensu. cum haec atque hant dixerimus, placetne tibi ut nobis mulier ex ista tua ratione respondeat?
Abbreviated transcription (Latin):
eligere aut nõ discecle a ꝯiuge aut si distesserit sic mane aut si nõ sic
ad tempus ut uacetur or̃oi nͥ ex cõsensu uoluit cõiuges carnali frau¬
tͣere inuicẽ debito: Qͦ modo saluu erit ꝙ ait ꝓp fornicatões autẽ unꝰ¬

Expanded text:
eligere: aut non discedere a coniuge aut, si discesserit, sic manere aut, si non sic eligere: aut non discedere a coniuge aut, si discesserit, sic manere aut, si non sic ad tempus, ut uacetur orationi, nisi ex consensu uoluit coniuges carnali fraudare inuicem debito? quomodo saluum erit quod ait: propter forn
Abbreviated transcription (Latin):
fertur licencia s nubendi. Quod si ita est datur gͦ licencia femi¬
nis qͥcontinẽtes esse uoluerĩt nullũ maritoꝵ expͤtare cõsensum.
.Uit quod dictũ est mulierẽ a uiro nõ discedere eis p̾ceptũ esse ui¬
deatur que possent eligere non cõtinentia s& tale diuortium:
quo licerx eis maloꝵ nuptias ꝯuenire. Proinde q̃ dilex̾int nullil
pesiderare concubitum. nłłmn ferre cõnubiu: licebit eis uiros suos ꝙͣ
uroribus nõ ꝯsẽsiẽtibꝰ deserẽt eas. Et sine ułł nuptiis permanebut¬
.Tunc eni eis ut putas alia cõuigia liceret inquirere: si cã fornica¬
tõis Diuortiũ nasceretur. Cũ uero ista cã non ẽ: super ẽ scđm id quod
exstimas. ut aut ꝯuix non discedar a ꝯuige. aut si descesser̃ sine
conugio maneat. aut ad pristinũ ꝯiugiu reu̾tatur. Nulla gͦ ex¬
istente causa fornicatõis cuililre coniugi licebit unũ de tribus

Expanded text:
fertur licentia, sed nubendi. quod si ita est, datur ergo licentia femifertur licentia, sed nubendi. quod si ita est, datur ergo licentia feminis, quae continentes esse uoluerint, nullum maritorum exspectare consensum, ut, quod dictum est: mulierem a uiro non discedere, eis praeceptum esse uideatur, quae possunt eligere non continentiam, sed tale diuortium quo liceret eis in aliorum nuptias conuenire. proinde quae dilexerint nullum desiderare concubitum, nullum ferre conubium, licebit eis uiros suos etiam uxoribus non consentientibus deserent eas et sine ullis nuptiis permanebunt. tunc enim eis, ut putas, alia coniugia liceret inquirere, si fornicationis causa diuortium nasceretur. cum uero ista causa non est, superest secundum id, quod existimas, ut aut coniux non discedat a coniuge aut, si discesserit, sine coniugio maneat aut ad pristinum coniugium reuertatur. nulla ergo existente causa fornicationis cuilibet coniugi licebit unum de tribus
Abbreviated transcription (Latin):
RIMDA Q Estio est frater dilectissime
pollenti earũ quas ad me scribens tanꝙͣ consu¬
ꝯiugio. p̾cipio nõ ego s dñs mulierem a uiro
non discedere. quod si recesserit manere inup¬
ta aut iuiro suo recõsiliari. Et uir urorem non
dimittat. utru ita sit accipiend̾ ut eam ꝓhibu¬
isse nubere intelligatur. que sine causa forni¬
catõis discessit a uiro. id enim sentis: an sic ego sensi meis libris
quos ante plurimos annos de sermone euangelico scripsi qͣ scdoꝵ
math̾m huic saluator i monte. Illas ĩnuptas man̾e p̾ceperit q̃ a
uiris sius ea causa recesserint que sola permissa est idẽ fornica¬
tionis. Didetur enĩ tibi tuc a uiro discedentem feĩam nubere
nõ debere : si nulla uiri fornicatõe cõpulsa discesserit. Nec attẽ¬
dis si nulla uir eius causa fornicatõis ħuerit nõ ea discedẽte
man̾e ĩnupta: s& oĩno discetlere non debere. Nam utiq cui p̾¬
cipr. ut si a uro discesserit inupta perm̃neat: Non discedendi aus¬

Expanded text:
Prima quaestio est, frater dilectissime Pollenti, earum quas ad me scribens, tanquam consuro non discedere; quodsi discesserit, manere innuptam aut uiro suo reconciliari; et uir uxorem ne dimittat, utrum ita sit accipiendum, ut eam prohibuisse nubere intellegatur, quae sine causa fornicationis discessit a uiro — id enim sentis an, sicut ego sensi in eis libris, quos ante plurimos annos de sermone euangelico scripsi, quem secundum Matthaeum habuit saluator in monte, illas innuptas manere praeceperit, quae a uiris suis ea causa recesserint, quae sola permissa est, id est fornicationis. uidetur enim tibi tunc a uiro discedentem feminam nubere non debere, si nulla uiri fornicatione conpulsa discesserit; nec adtendis, si nullam uir eius causam fornicationis habuerit, non eam discedentem manere innuptam, sed omnino discedere non debere. nam utique cui praecipitur, ut, si a uiro discesserit, innupta permaneat, non discedendi au
Abbreviated transcription (Latin):
ei licitũ est disce a uird. Ubi eni dr̃ precipio nõ discedere ꝙ si descesserit
man̾e inupta: absit ut contra hoc preceptu faciat que sic disceđ ut in¬
nupta permaneat. Nisi gͦ illa intelligatur cui licet discedere ñ aũ lic
nisi uiro fornicante quom iubetur ĩnupta si decesser̃ permaͬre: Qͥs est
qui dicat s descesfit mulier a iuiro ñ fornicate inupta perm̃neat cũ ei¬

Expanded text:
e licitum est a uiro. ubi enim dicitur: praecipio non discedere; quodsi discesserit, manere innuptam. absit, ut contra hoc praeceptum faciat, quae sic discedit, ut innupta permaneat. nisi ergo illa intellegatur, cui licet discedere — non autem licet nisi uiro fornicante — quomodo iubetur innupta, si discesserit, permanere? quis est, qui dicat: si discesserit mulier a uiro non fornicante
Abbreviated transcription (Latin):
reddat. Siłr auc et uxor uiro. uxor nõ ht potestatẽ corporis sui sec
uir. siłł et uir nõht potestatẽ sui corporis set mulier: Hoc qͥmodo ue¬
rũ erit nisi qr nolente coniuge nõ licet cõiugi cõtine: Nam si licet
mulieri sic dimittere uirum ut man eat imipta: non uir hẽt set
ip̃a sui corporis potestate. Q uod etia de uiro intelłr. Deinde cũ dcm̃
est quicũq dimiserit uxdre suã excepta ca fornicatõis fac̾ eã mecha
n qͦmodo dcm̃ incellecturi sumꝰ nisi ꝓhibitum esse hoĩem dimitt̾e
uxorẽ si nulla cã fornicatõis extiterit: Et dcm est quͣre. ne scilicos fa¬
ciat ea mechari: Utiq ideo. qr etia si nõ ip̃a dimiserit s dimissa fuer᷑

Expanded text:
or uiro. uxor non habet potestatem corporis sui, sed uir; similiter et uir non habet potestatem corporis sui, sed mulier? hoc quomodo uerum erit, nisi quia nolente coniuge non licet coniugi continere? nam si licet mulieri sic dimittere uirum, ut maneat innupta, non uir habet, sed ipsa sui corporis potestatem: quod etiam de uiro intellegitur. deinde cum dictum est: quicumque dimiserit uxorem suam excepta causa fornicationis, facit eam moecha; quomodo dictum intellecturi sumus, nisi prohibitum esse homini dimittere uxorem, si nulla causa fornicationis exstiterit? Et dictum est quare, ne scilicet faciat eam moechari: utique ideo, quia etiamsi non ipsa dimiserit, sed dimi
Abbreviated transcription (Latin):
et nõ posciꝰ gen̾alit̾ ait quic̃q dimiser uxorẽ suã et aliã dux̾it mechãt
Si et ille mechꝰ est qͥ dimissa fornicate muliere alterã duc̃: Credo qr
illud ꝙ maius est hoc diĩs ꝯmemorare uoluit. Maiꝰ enĩ adult̾iũ eẽ
qͥs negat uxore nõ fornitante dimissa: alt̾a duce. ꝙͣ si fornicãtem
quisq dimiser et tuc alt̾a duxit. Nõ qr et illud adult̾iũ nõ est set¬

Expanded text:
iam duxerit, moechatur, si et ille moechus est, qui dimissa fornicante muliere alteram ducit?\' credo, quia illud quod maius est, hoc dominus commendare uoluit. maius enim adulterium esse quis negat uxore non fornicante dimissa. alteram ducere, quam si fornicantem quisque dimiserit et tunc alteram duxerit? non q
Abbreviated transcription (Latin):
terit in uenire p̾sidia. Que quidẽ si adhiberi possent̃ ꝓcul dubio
nõ babti zatis prodesse non possent. sicut nec illa que de libro
machabeoꝵ cõmemorauit sacrificia frã pro peccatoribꝰ mortius
cis aliqͥd ꝓfuissent si cutũcisi non fuissent. Inueniac gͦ si potest iste
quid dicat cum ab illo queritur quid meruerit aĩa sine ullo pcc̃o ł
originali uł ꝓprio sic ad su beundum alienũ peccatũ originale dãp¬
nari ut nõ ab illo ualeat liberari et uideat quid eligat e duobus
Utrum dicat etiam eas aĩas moriẽtiu paruuloꝵ q̃ hinc sine laua¬
cro regeneratõnis abscedunt et pro quibꝰ nullũ sacrificiũ corporis
dñici offertur: a nexu peccati originał absolui. cũ apostolus doce
exuno ire onĩs in condẽpnatõem. quibꝰ utiq n
ut per unũ eruãtur ĩ redẽptionẽ. An dicat aias nõ h̾entes ulluꝯ

Expanded text:
terit inuenire praesidia. quae quidem si adhiberi possent, procul dubio terit inuenire praesidia. quae quidem si adhiberi possent, procul dubio non baptizatis prodesse non possent, sicut nec illa quae de libro Machabeorum commemorauit sacrificia facta pro peccatoribus mortuis eis aliquid profuissent, si circumcisi non fuissent. Inueniat ergo, si potest, iste quid dicat, cum ab illo quaeritur, quid meruerit anima sine ullo peccato uel originali uel proprio sic ad subeundum alienum peccatum originale damnari, ut non ab illo ualeat liberari, et uideat quid eligat c duobus, utrum dicat etiam eas animas morientium paruulorum, quae hinc sine lauacro regenerationis abscedunt et pro quibus nullum sacrificium corporis dominici offertur, a nexu peccati originalis absolui, cum apostolus doceat ex uno ire omnes in condemnationem, quibus utique nut per unum eruantur in redemptionem, an dicat animas non habentes ullum