comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sũmoꝑe ꝓcurate. Ip̃a enĩ eoꝵ dissolu¬
tioq que nũqͣm uiuentẽ sp̃m habu¬
it. nec sensibilitatẽ a suis factorib po¬
tuit quolibet mͦ susciꝑe. uob̃ patent̃
insinuet. quã nicħ erat qd̵ eatenꝰ cole¬
batis. dum ꝓfecto meliores uos qui sp̃m

Expanded text:
summopore procurare; ipsa enim eosummopore procurare; ipsa enim eotioque, quae nunquam viventem spiritum habuit, nec sensibilitatem a suis factoribus potuit quolibet modo suscipere, vobis patenter insinuet quam nihil erat quod eatenus colebatis: dum profecto meliores vos qui spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
pabt̃. pedes hñt ⁊ ñ ambulabt̃. Simi¬
les gͦ efficiunt᷑ his qui spem sue ꝯfiden¬
tie ponunt ineis. Quom enĩ uiuandiquẽ¬
libet posst̃ hab̃e uirtutẽ. hi qui ex cor¬
ruptibili mat̾ia inferioꝵ etiam suppo¬
sitoꝵq tͥ manib ꝯstruuntur: quib
uidelicet artificiũ humanũ acõmo¬
dans eis in animatã m̃broꝵ similitu¬
dinem ꝯtulisti. Quinͥ ate mote fu̾int
ambulare ñ pot̾unt. s tanqͣm lapis
neq iuuandi facultatẽ ad epti sunt.
Qua gͦ m̃tis deceptione eos deos quib
uos ip̃i imaginẽ corporis tradidistis
colentes sequimini tudicio disereto rep¬
ꝑireñ possumꝰ. Uñ oportet uos suscepto
aigno scẽ trucis ꝑ qd̃ humanũ genus re
demptũ ẽ execrandũ diabolice ũsutie
supplantationẽ. qui diuine bonitatis
oꝑib inuidus emulusq consistit a cor¬
dib ur̃is abic̾e. iniectisq manib hos
quos eatenꝰ mat̾ie comꝑage uob̾ deos fa¬
bricatis. ꝯfringendos diminuendoᷤq

Expanded text:
pabunt; pedes habent, et non ambulabunt: similes ergo efficiuntur his qui spem suae confidentiae ponunt in eis . Quomodo enim juvandi quemlibet possunt habere virtutem hi, qui ex corruptibili materia inferiorum etiam, subpositorumque tibi manibus construuntur? quibus videlicet artificium humanum adcommodans eis inanimatam membrorum similitudinem contulisti? qui nisi a te moti fuerint, ambulare non poterunt; sed tanquam lapis neque juvandi facultatem adepti sunt? Qua ergo mentis deceptione eos deos, quibus vos ipsi imaginem corporis tradidistis, colentes sequimini, judicio discreto reperire non possumus. « Unde oportet vos, suscepto signo sanctae crucis, per quod humanum gptum, exsecrando diabolicae versutiae supplantationem, qui divinae bonitatis operibus invidus aemulusque consistit, a cordibus vestris abjicere, injectisque manibus, hos quos eatenus materiae compage vobis deos fabricastis, confringendos diminuendosque
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ uenert̃. Hisdem demonstran¬
tib cesar oppidum casibellaniut
dual paludes situm. obtentu nluꝑ
cełar a bͥtanniis reũsus in galliam p̾ꝙͣ
legiones in hybnia misit repentinis.
helloꝵ tumultib undiq circũueneꝰ

Expanded text:
norum venerunt. Iisdem demonstrannorum venerunt. Iisdem demonstrantibus, Caesar oppidum Cassobellauni inter duas paludes situm, obtentu insupCaesar a Brittania reversus in Galliam, postquam legiones in Hiberna misit, repentinis bellorum tumultibu
Abbreviated transcription (Latin):
uum̃ numerũ militũ eqͥtum uero
pene ominẽ cdispdidit. Regrellus
dimisit: ac sexcentas naues utͥusq cõ¬
modi fieri imꝑauit. Quib it̾m in bri¬
tanniam pͥmo u̾e transuectus. dum
uł collisinter se uł harenis inlise ac dis
tannis uictus ibiq labienꝰ tͥbunꝰ occi.¬
sus ẽ. scd̃o plio cum magno suoꝵ discͥ¬
mine uictos bͥtones in fugã u̾tit Inde
ult̾iori riꝑa cassibellano duce ĩmer¬
sa hostiũ multitudo consecłat. ripãq
fluminis ac̃ pene totũ sub aqua ua¬
dum acutissimis sudib p̃struxerat.
quarũ uestigra sudiũ ibidem usq ho¬
die uisunt᷑ ⁊ uidetur inspectantib
qd̃ singłe earum ad modũ humani
femoris grosse ⁊ circĩtfuse plu̾bo. im¬
mobilit̾ erant in ꝓfundũ fluminis
ac uitatum ẽ barbari legionum im¬
Unde crebris eruptionib romanis
grauit̃ ac sepe lacerabant. Interea
trinouantũ firmissinra ciuitas cũ
androgeo duce datis .lx. obsidib ce¬

Expanded text:
vum numerum militum, equitum vero vum numerum militum, equitum vero pene omnem disperdidit. Regressus dimisit, ac sexcentas naves utriusque commodi fieri imperavit: quibus iterum in Brittaniam primo vere transvectus, dum vel conlisae inter se, vel arenis inlisae ac dissttanis victus, ibique Labienus tribunus occisus est: secundo praelio cum magno suorum discrimine victos Brittanos in fugam vertit: inde ulteriore ripa Cassobellauno duce, immensa hostium multitudo consederat, ripamque fluminis ac pene totum sub aqua vadum acutissimis sudibus praestruxerat: quarum vestigia sudium ibidem usque hodie visuntur, et videtur inspectantibus quod singulae earum ad modum humani femoris grossae, et circumfusae plumbo immobiliter erant in profundum fluminis ac vitatum est, barbari legionum imunde crebris irruptionibus Romanos graviter ac saepe lacerabant. Interea Trinovantum firmissima civitas cum Androgio duce datis quadraginta obsidibus Cae
Abbreviated transcription (Latin):
ximus t̾ciam in bͥtanniam b̾tonib
⁊ pictis gentẽ addid̾unt. Est aut̃ sinꝰ
maris ꝑmaximꝰ qui antiquitꝰ gen¬
dem bͥconum apictis secernebat. qͥ
abꝯccidente in t̾ras longo spacio erũ¬
pit. ubi ẽciuitas bͥtonum munitissi¬
ma usq hodie que uocatur alcuith. Ad
cuiꝰ uidelicet sinus partẽ septẽtͥonalẽ
scotti quos diximꝰ aduenientes sibi lo
uiliũ cesarem inaccessa atq incog¬
nita fuit. Qui anno aburbe con¬
dita quingentesimo nonagefimo
t̾cio ante uero incarnationis dñice
dempꝰ anno sexagesimo functꝰ gradu
ꝯsulatus cum lucio bibulo. dum ꝯtra
germanoꝵ galloꝵq gentes qui hreno
tantũ flumine dirimebant᷑ bellũ
gereret uenit ad morinos. uñ inbri¬
tanniã ꝓximꝰ ⁊ breuissimꝰ tͣnsitus
ẽ. ⁊ nauib onerariis atq actuariis
uehitur. Ubi acerba pͥmũ pugna
fatigatꝰ deinde adũsa tempestate
correptꝰ płimã classis partẽ. ⁊ ñ par¬

Expanded text:
ximus, tertiam in Brittania Brittonibus ximus, tertiam in Brittania Brittonibus et Pictis gentem addiderunt. Est autem sinus maris permaximus, qui antiquitus gentem Brittonum a Pictis secernebat, qui ab Occidente in terras longo spatio erumpit, ubi est civitas Brittonum munitissima usque hodie quae vocatur Alcluith: ad cujus videlicet sinus partem Septemtrionalem Scotti, quos diximus, advenientes, sibi locJulium Caesarem inaccessa atque incognita fuit: qui anno ab Urbe condita sexcentesimo nonagesimo tertio, ante vero Incarnationis Dominicae tempus anno sexagesimo, functus gradu consulatus cum Lucio Bibulo, dum contra Germanorum Gallorumque gentes qui Rheno tantum flumine dirimebantur, bellum gereret, venit ad Morinos, unde in Brittaniam proximus et brevissimus transitus est, et navibus onerariis atque actuariis iam transvehitur, ubi acerba primum pugna fatigatus, deinde adversa tempestate correptus, plurimam classis partem, et non par
Abbreviated transcription (Latin):
sibimet int̾ eos sedes quas hactenꝰ hñt
reudini uocant᷑ nã lingua eoꝵ dal par¬
dem sig̾cat. H yb̃nia aũ ⁊ latitudse
sui status ⁊ salubͥtate ac̃ serenitate ae¬
rũ multũ bͥtanme preftat. ita ut
raro ibi nux plusqͣm tͥduana rema¬
neat. Nemo ꝓpt̾ hiemẽ aut fena secet
estate. aut stabula fabricet iumen¬
tis. nullum ibi reptile uideri sole¬
at nullus uiu̾e serpens ualeat. Nã
sepe illo de bͥtannia allati serpen¬
tes. mox ut ꝓximante t̃ris nauigio
odore aeris illis attacti fu̾int int̾eant:
Quin potiꝰ omĩa pene que de eadem
insula sunt contͣ uenenũ ualent. De¬
niq uidimꝰ quibdã a serpente ꝑeus¬
sis rasa folia codieũ qui de hẏbuia fuert̃
& ipsam ialurams aque imissam ae
potui datam talib ꝓtinus totam um
ueneni gͣssantis totum inflati corꝑis
absumpsisse ac sedasse tumorẽ. Si¬
ues lactis ac mellis insula nec uinea¬
ꝓpͥe patͥa scotoꝵ ẽ ab hac egressi ut di¬

Expanded text:
sibimet inter eos sedes quas hactenus habesibimet inter eos sedes quas hactenus habereudini vocantur, nam lingua eorum daal partem significat. Hibernia autem et latitudine sui status, et salubritate, ac serenitate aerum multum Brittaniae praestat, ita ut raro ibi nix plusquam triduana remaneat: nemo propter hiemem aut foena secet aestate, aut stabula fabricet jumentis: nullum ibi reptile videri soleat, nullus vivere serpens valeat: nam saepe illo de Brittania adlati serpentes, mox ut proximante terris navigio, odore aeris illius adtacti fuerint, intereunt: quin potius omnia pene quae de eadem insula sunt contra venenum valent. Denique vidimus, quibusdam a serpente percussis, rasa folia codicum qui de Hibernia fuerant, et ipsam rasuram aquae immissam ac potui datam, talibus protinus totam vim veneni grassantis, totum inflati corporis absumsisse ac sedasse tumorem. Dives lactis ac mellis insula, nec vineaproprie patria Scottorum est: ab hac egressi, ut di
Abbreviated transcription (Latin):
lia quãuis magno equore int̾iacente
puenit. Ad hanc gͦ usq ꝑtienientes
nauigio picti. ut diximꝰ petiert̃ ĩ ea
S̾ quoq sedes ⁊ habitationẽ donari.
Respondebant scoti qi ñ ambos eos ca¬
pet insula. s possumꝰ inqunt salu¬
bre uob̃ dare ꝯsiliũ quid ag̾e ualea¬
tis. Nouimꝰ insulã eẽ aliã ñ ꝓcul
anr̃a contͣ ortũ solis quã sep̃e luci¬
diorib dieb de longe alpice solemꝰ
canniã picti habitare ꝑseptẽtͥonales
insule partes ceꝑunt. nã austrina
brectones occupauerant. Cũq uxo¬
res ñ habentes picti pet̾ent ascotis ea
solum conditione dare ꝯsenserunt.
ut uͥ res ueniret indubiũ magis de
femine regũ ꝓsapia quã de masculi¬
na regem s eligͥent qd̵ usq hodie apd̃
pictos constat eẽ seruat ũ. ꝓcedente¬
tos t̾ciam scotoꝵ nationẽ in pictorũ
parte recipit. qui duce reuda de hy¬
bernia ꝓgressi uł amicicia ł ferro

Expanded text:
lia, quamvis magno aequore interjacente lia, quamvis magno aequore interjacente pervenit. Ad hanc ergo usque pervenientes navigio Picti, ut diximus, petierunt in ea sibi quoque sedes et habitationem donari. Respondebant Scotti, quia non ambos eos caperet insula, sed possumus, inquiunt, salubre vobis dare consilium quid agere valeatis. Novimus insulam ala nostra contra ortum solis, quam saepe lucidioribus diebus de longe aspicere solemus: tanniam Picti, habitare per septentrionales insulae partes coeperunt. Nam austrinas Britones occupaverunt. Cumque uxores Picti non habentes peterent eas a Scotis, ea solum conditione dare consenserunt, ut ubi res veniret in dubium, magis de feminea regum prosapia quam de masculina regem sibi eligerent: quod usque hodie apud Pictos constat esse servatum. Haetos, tertiam Scottorum nationem in Pictorum parte recepit; qui duce Reuda de Hibernia progressi, vel amicitia vel ferro
Abbreviated transcription (Latin):
angloꝵ uidelicet. brectonũ. scotorũ.
pictoꝵ. ⁊ latinoꝵ. Qui meditatiõe scͥp¬
turarũ. cet̾is om̃ib ẽ facta omunis.
N pͥmis hec insula brectones solum
aquib nom̃ accepit incolas habuit.
qui de tractu armoricano ut fertur
brittanniã aduecti australes sͥ par-¬
tes illius uendicart̃. Et cum pluri.¬
mã insule partẽ accipientes ab aus¬
tro possedissent. ꝯtigit gentẽ pictoꝵ
de scychia ut ꝑhibent longis nauib
ñ multis occeanũ ingressã. circum¬
agente flatu uentoꝵ extͣ fines om̃s
britannie hybniam ꝑuenisse. eiꝰq
septẽtͥonales oras intrasse. atq in¬
uenta ibi gente scotoꝵ sibi quoq in
partib illius sedes petisse nec impe¬
trare potuisse. E st aũ hyb̃nia in¬
sula om̃iũ pꝰ bͥtanniã maxima ad
occidentẽ quidẽ bͥtannie sita: s sicut
cont᷑ aquilonẽ ea breuior. ita in meri¬
diem se tͣns illiꝰ fines plurimũ ꝓten-¬
dens. usq contͣ hẏspanie septẽtriona¬

Expanded text:
Scottorum, Pictorum et Latinorum, quae meditatione Scripturarum caeteris omnibus est facta communis. In primis autem haec insula Brittones solum a quibus nomen accepit, incolas habuit, qui de tractu Armoricano, ut fertur, Brittaniam advecti, Australes sibi partes illius vindicarunt. Et cum plurimam insulae partem, incipientes ab Austro, possedissent, contigit gentem Pictorum de Scythia, ut perhibent, longis navibus non multis Oceanum ingressam, circumagente flatu ventorum, extra fines omnes Brittaniae Hiberniam pervenisse, ejusque Septentrionales oras intrasse, atque inventa ibi gente Scottorum, sibi quoque in partibus illius sedes petisse, nec inpetrare potuisse. Est autem Hibernia insula omnium post Brittaniam maxima, ad Occidentem quidem Brittaniae sita; sed sicut contra Aquilonem ea brevior, ita in Meridiem se trans illius fines plurimum protendens, usque contra Hispaniae Septentriona
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuintie formã redegit. In mari rubro
classem instituit. ut ꝑ eam indie fines
uastaret. Giam tam̃ militarem ciuilita
as equalem se om̃ib exhibens. Amicos
salutandi causa frequentans. uł egro¬
tantes uł cum festos dies habuissent.
ꝯuiia cum eizdem indiscreta uicissim
hñs. sepe inuehiculis eorum sedens.
nullum senatorum ledens. nil imustũ
ad augendum fiscum agens. Lib̃alis in
cunctis publice. pͥmatumq ditans õs
⁊ honorib augens. quos uł mediocrifa¬
miliaritate cognouiss. Orbem t̾rarum
edificans. multas immunitates ciui-¬
tatib tͥbuens. Nich ñ tranquillum ⁊
placidum agens. adeo ut om̃i eius eta
ꝑ senatum. ignorante traiano. Obhec
ꝑ orbem t̾rarum deo ꝓximus nicbil ñ
uen̾at ionis meruit. ⁊ utius ⁊mortuns.
Interalia dicta ħ ipsius fertur egregil.
Amicis enim culpantib qd̾ numul eu¬
caom̃s ꝯmunis eẽt respondit. talem seni¬
res pͥuatus optass. Solus om̃ium intͣ¬

Expanded text:
provinciae formam redegit. In mari Rubro provinciae formam redegit. In mari Rubro classem instituit, ut per eam Indiae fines vastaret. Gloriam tamen militarem civilitat provincias aequalem se omnibus exhibens, amicos salutandi causa frequentans vel aegrotantes vel cum festos dies habuissent, convivia cum isdem indiscreta vicissim habens, saepe in vehiculis eorum sedens, nullum senatorem laedens, nihil iniustum ad augendum fiscum agens, liberalis in cunctos, publice privatimque ditans omnes et honoribus augens, quos vel mediocri familiaritate cognovisset, per orbem terrarum aedificans multa, inmunitates civitatibus tribuens, nihil non tranquillum et placidum agens, adeo ut omni eius aetan per senatum, ignorante Traiano. Ob haec per orbem terrarum deo proximus nihil non venerationis meruit et vivus et mortuus. Inter alia dicta hoc ipsius fertur egregium. Amicis enim culpantibus, quod nimium circa omnes communis esset, respondit talem se ires privatus optasset. Post in
Abbreviated transcription (Latin):
raianos
tanniam quam cet̾a regna marabiliui¬
gore rexit. Romanum enĩ imꝑiũ quod
p̃rius angustũ defensũ mag̃ fuerat qͣm
ampliatũ: longe lateq diffudit. Hic
filio eruit. Quem gregoriꝰ ab inferis re¬
uocauit. Intelligite gͥ legentes qͣnti
sit iusticia. que nec infidelem tam ꝑfec-¬
tum amatorẽ sui relinquere potuit de¬
solatum: Laus traiam ex suetonio. Tra¬
ianus inusitatr ciuilitatis ⁊ fortitudiniᷤ
daciam subegit. ⁊ ea que circa danubi¬
um sunt. ⁊ armeniã quã occupau̾ant
parthi. Albanis regem dedit. Hyberoꝵ
regem ⁊ sauromatarũ. ⁊ bosphoranoꝵ.
⁊ arabum ⁊ os droenoꝵ. ⁊ cholcoꝵ in fid̾e
accepit. Corduenos. marcomedos occupa-
uit. ⁊ ante musium magnã ꝑsidis regio¬
nem. seleutiam. ⁊tesifontem. babilonẽ
⁊ messenios uicit ae tenut. Usq ad indie
fines ⁊ mare rubrũ accessit. atq sbi tresꝓ
uintias fecit. Armeniam. assyriam. me¬
sopotamiam cum his gentib que ma-¬
denam attingiuit. Arabiam post ea in

Expanded text:
annos itanniam quam caetera regna mirabili vigore rexit. Romanum enim imperium, quod post Augustum defensum magis fuerat quam ampliatum, longe lateque diffudit. Hic filio eruit: quem Gregorius ab inferis revocavit. Intelligite igitur legentes quanti sit justitia, quae nec infidelem tam perfectum amatorem sui relinquere potuit desolatum. Laus Trajani ex Suetonio: Trajanus inusitatae civilitatis et fortitudinis Daciam subegit, et ea, quae sunt circa Danubium, et Armeniam, quam occupaverant Parthi. Albanis regem dedit, Hiberorum regem, et Sauromatarum, et Bosphoranorum, et Arabum, et Osdroenorum, et Colchorum in fidem accepit; Corduenos, Marchamedos occupavit, et Antemusium magnam Persidis regionem, Seleuciam et Ctesiphontem, Babylonem ; Messenios vicit ac tenuit. Vsque ad Indiae fines et mare Rubrum accessit atque ibi tres provincias fecit, Armeniam, Assyriam, Mesopotamiam, cum his gentibus, quae Madenam attingunt. Arabiam postea in
Abbreviated transcription (Latin):
occisione seueri cum om̃ib ducib roma¬
manoꝵ gentis qui erant cũ eo inbͥtan¬
nia. ⁊ transũbauit om̃s regulos bͥto¬
nũ. ⁊ uindicauit ualde seuerũ ab ilł.¬
tratur iuxta urbẽ que uocatur cair

Expanded text:
occisione Severi cum omnibus ducibus Romanicae gentis qui erant cum eo in Britannia, transverberavit omnes regulos Britonum, et vindicavit valde Severum ab illitrari juxta urbem, quae vocatur Cair
Abbreviated transcription (Latin):
tione. inuidia. cet̾is huiꝰmodi facinorib
sua colla abiecto leui iugo xp̃i subdentes.
Respexit gͦ dñs ⁊ in iram concitatꝰ: corrup¬
te mentis homines acerba peste ꝯtͥuit. que
in breui tantã eius multitudinẽ stra¬
uit. ut ne sepeliendis qͥd̾ mortuis uiui
suffic̾ent. S morte qͥd̃ suoꝵ. nec timore
mortis hiqui suꝑ erant a morte anime
qͣ peccando sternebant᷑. reuocari pot̾ant.
Iusto itaq ⁊ patenti iudicio ꝯstituit d̾s
ext̾minare gentẽ illam. Mandauitq sta-¬
tim stimulos ire sue scothos scił ⁊ pictos
qui cedes suas uindicaturi iracundius
solito adueniunt. Irruuntq bͥtanniᷤ
qͣi lupi magnos: cognoueruntq ĩ ictib
suis ⁊ bͥtannos in fuga sua. Rursũ gͥ
ex more bͥtanni latebras ⁊ siluas ⁊ sal¬
tus repetunt. Postea uͦ inierunt ꝯsiliũ
quid agendum. uͥ querendũ eẽt p̾sidiũ
berrimas gentiũ aquilonariũ irrup¬
tiones. Placuitq om̃ib cum rege suo

Expanded text:
tione, invidia, caeteris hujusmodi facinoribus tione, invidia, caeteris hujusmodi facinoribus sua colla abjecto levi jugo Christi subdentes. Respexit ergo Dominus, et in iram concitatus corruptae mentis homines acerba peste contrivit; quae in brevi tantum ejus multitudinem stravit, ut ne sepeliendis quidem mortuis vivi sufficerent, sed nec morte quidem suorum, nec timore mortis, hi, qui supererant, a morte animae, qua peccando sternebantur, revocari poterant. Justo itaque et patenti judicio constituit Deus exterminare gentem illam, mandavitque statim stimulos irae suae Scotos scilicet et Pictos, qui caedes suas vindicaturi iracundius solito adveniunt, irruuntque Britannis, quasi lupi in agnos, cognoveruntque se in ictibus suis, et Britannos in fuga sua. Rursumque igitur ex more Britanni latebras et silvas et saltus repetunt; postea vero inierunt consilium quid agendum, ubi quaerendum esset praesidium berrimas gentium aquilonalium irruptiones; placuitque omnibus cum rege suo
Abbreviated transcription (Latin):
augustinꝰ ypponensis ep̃s ne ciuitatis
sue ruinam uid̾et: t̾cio obsidionis eiꝰ
mense migrauit ad dñm: Geiserico
crudelissimo eam obsidente.
ratannis gͦ uictorib ⁊ quieti da¬
tis: misit dñs ineffabilem fru¬
gum abundantiã quantã nulla etas
retro meminit. ut siẽ ꝯfusiones ante
habitas tͥumpho releuau̾ant: ita fa¬
nem p̾fatam opulentia releuarent.
detetgratiosos: quos nulla adũsa red¬
didant correctos. Illic tunc uͦ oĩa scela
transacta suꝑantes in luxuria furere
⁊ in oĩum lue scelerum sine respectu
dei ceꝑunt. Ita uͦ demũ crudelitas ⁊ odi¬
um u̾itatis amorq mendacii ineis exar¬
sit: ut siquis eorum mitior ⁊ u̾itati aliqua¬
tenus ꝓpior uid̾etur: in hunc qͣi bͥtannie
subũsorem omĩram odia telaq sñ respectu
contorq̃rentur. Et ñ solum hoc solares uiri
s etiam ip̃e grex domini eiꝰq pastores ege-¬
runt. ebetate. animositate. litigio. ꝯten¬

Expanded text:
Augustinus Hipponensis episcopus, ne civitatis Augustinus Hipponensis episcopus, ne civitatis suae ruinam videret, tertio obsidionis ejus mense migravit ad Dominum, Geiserico crudelissimo eam obsidente. Britannis ergo victoribus et quieti datis misit Dominus ineffabilem frugum abundantiam, quantam nulla aetas retro meminit: ut, sicut confusiones ante habitas triumpho relevaverant, ita famem praefatam opulentia relevarent; deret gratiosos, quos nulla adversa reddiderant correctos. Illi tunc vero omnia scelera transacta superantes in luxuria furere, et in omnium lue scelerum sine respectu Dei coeperunt; ita vero demum crudelitas et odium amorque mendacii in eis exarsit, ut si quis eorum mitior et veritati aliquatenus propior videretur, in hunc quasi Britanniae subversorem omnium odia telaque sine respectu contorquerentur, et non solum hoc saeculares viri, sed et ipse grex Domini ejusque pastores egerunt, ebriositate, animositate, litigio, conten
Abbreviated transcription (Latin):
lium: inuocant dituinũ. Mlisertus¬
sitq eorum robur brachiis ⁊ aciem gladis.
irruentes ꝙ inscothos. ⁊ pictos undiq ce¬
ꝑunt indeficientes ced̾e ⁊ sterne. Hostes uͦ
nec se in ietib suis cognoscebant: nec in
ꝑtectione armorũ iam ꝯfidebant. que scł
iam bͥcannorum armis erant qͣi uestis.
Contabuit gͦ cor hostium dissolutis ꝙ
uirib horrescentes aufugiant. fĩt
itaq in eis strages innumera. Scothi
cum dedecore hib̃niam redeunt. Picti
in extrema insule parte tunc pͥmũ ⁊ de¬
inceps quieuert̃. Deditq dñs uictoriã
popło suo. ⁊ ꝯfusi sunt qui eos ꝯfundebãt.
his temporib scł anno theodosii.uiiͦi:
mittitur palladius a papa celestino ad
scothos. primꝰ eoꝵ futurus ep̃s. Theo¬
dosuis ĩ potestatem gallie ⁊ hispanie ⁊
affrice amisit. Gens qͥppe wandalorũ
⁊ alanoꝵ. ⁊ gothoꝵ omĩa ferro flamins
arripuerant ⁊ destrux̾ant. S beatus

Expanded text:
lium, invocant divinum; misertuslium, invocant divinum; misertussitque eorum robur brachiis et aciem gladiis. irruentesque in Scotos et Pictos undique coeperunt indeficienter caedere et sternere; hostes vero nec se in ictibus suis cognoscebant, nec in protectione armorum jam confidebant: quae scilicet jam Britannorum armis erant quasi vestis. Contabuit ergo cor hostium, dissolutisque viribus horrescentes aufugiunt: fit itaque in eis strages innumera. Scoti cum dedecore Hiberniam redeunt. Picti in extrema insulae parte tunc primum et deinceps quieverunt; deditque Dominus victoriam populo suo, et confusi sunt qui eos confundebant. His temporibus, scilicet anno Theodosii octavo mittitur Palladius a papa Coelestino ad Scotos primus eorum futurus episcopus. Theodosius etiam potestatem Galliae et Hispaniae et Africae amisit: gens quippe Vandalorum et Alanorum et Gothorum omnia ferro, flammis arripuerant et destruxerant; sed beatus
Abbreviated transcription (Latin):
bari amare. repellit mare ad barbaros.
Inter hec oriuntur duo funerũ genera:
aut iugulamur aut mergim᷑. Neq hec
tam̃ agentes quicqͣm ab illo auxiliuim¬
petrare qͥuerunt. ut pote qui grauissi¬
mis eo tempore belł cum bledda ⁊ atcila
regib hunoꝵ erat occupatꝰ. ⁊ qͣmusan¬
no añ hunc ꝓximo bledda attile fri sui
sit int̾emptus insidiis: attila tam̃ ip̃e adeo¬
eo intolerabił rei .p. remansit bostis ut
totam pene eitropã excisis inuadent᷑ ci¬
uitatil atq castetł corrod̾et. Quin etiã
⁊ hisdem temꝑib fames constantinopo.¬
lum inuasit. Nec mora pestis secusa ẽ.
S ⁊ płimi eiꝰdem urb̃ muri cum. luii.
turnib corruerunt. Multis quoq cuis¬
tatib collapsis fames ⁊ aerum pestifter
odor: płima hominũ milia uim̃toꝵꝙ
deleuit. Britanniamquoꝙ sic̃ ⁊ cet̾as ꝓ¬
uintias p̾fata fames affecte. Tunc igit
bͥtanm uidentes humanũ deeẽ auxi¬

Expanded text:
bari ad mare, repellit mare ad barbaros. bari ad mare, repellit mare ad barbaros. Inter haec oriuntur duo genera funerum: aut jugulamur aut mergimur. Neque hoc tamen agentes quidquam ab illo auxilii impetrare quiverunt, utpote qui gravissimis eo tempore bellis cum Bledda et Attila regibus Hunorum erat occupatus; et quamvis anno ante hunc proximo Bledda Attilae fratris sui interemptus sit insidiis, Attila tamen ipse adeo intolerabilis reipublicae remansit hostis, ut totam pene Europam excisis invasisque civitatibus atque castellis corroderet; quinetiam et eisdem temporibus fames Constantinopolim invasit, nec mora pestis secuta est; sed et plurimi ejusdem urbis muri cum LVI turribus corruerunt; multis quoque civitatibus collapsis, fames et aerum pestifer odor plurima hominum millia jumentorumque delevit. Britanniam quoque sicut et caeteras provincias praefata fames affecit: tunc igitur Britanni videntes humanum deesse auxi
Abbreviated transcription (Latin):
pectum maris statuunt. Sic ualedi¬
cunt tanqͣm ultra ñ reũsuri. dicenteᷤᷤ
ultra se tam laboriosis expeditionib ñ
posse fatigari. Romanis gͥ domũ reu̾¬
sis: hostes acrius insultant. insuleq par¬
tem usq murũ capescunt. Dein murũ
urbesꝙ appositas sternunt. Postea cis
murũ longe patͥam uastant. ut ⁊ ip̃i bri¬
tanni latͦcinio ac raꝑacitate famẽ tem¬
parent. donec om̃is regio totius cybi sus¬
tentacło excepto uenandi solatio ua-¬
cuaretur. S laus honoui. fuit hororus
morib ⁊ religione peter thecdosio ñ ial¬
externa ⁊ cuulia bella surrexert̃: uł nul¬
lo uł nimio sanguine qͥeuerurte.
hedosius scd̾s qui uocat᷑ minor: bni¬
taniue potestatem amiste. Imꝑaliit
aũ romanis.xxuiii. anñ. Cuiꝰ regni an¬
simacho gessit ꝯsulatum. Ad hc̃ bͥtonũre¬
liquie mittunt epłam. In ꝓcessu epłe cuiꝰ
hoc pͥncipium ẽ. etio ter consuli: ita suas
calamitates explicant. Repellunt bar¬

Expanded text:
pectum maris statuunt, sic valedipectum maris statuunt, sic valedicunt sociis tanquam ultra non reversuri, dicentes ultra se tam laboriosis expeditionibus non posse fatigari. Romanis igitur domum reversis, hostes acrius insultant, insulaeque partem usque murum capessunt. Deinde murum urbesque appositas sternunt; postea cis murum longe patriam vastant, ut et ipsi Britanni latrocinio ac rapacitate famem temperarent, donec omnis regio totius cibi sustentaculo, excepto venandi solatio, vacuaretur. Laus Honorii: Fuit Honorius moribus et religione patri Theodosio non valmulta et civilia bella surrexerunt, vel nullo vel minimo sanguine quievere. Theodosius secundus, qui vocatur Junior, Britanniae potestatem amisit; imperavit autem Romanis XXVIII annis, cujus regni anSymmacho gessit consulatum: ad hunc Britonum reliquiae mittunt epistolam, in processu epistolae cujus hoc principium est Aetio ter consuli ita suas calamitates explicant: Repellunt bar
Abbreviated transcription (Latin):
nuttunt auxilia flagitantes. quib mox
legio destinatur. que hostium magnam
multitudinẽ sternens: cet̾os afinib ex¬
pulre. Sicq domũ cum magno tͥum pho
reu̾sa ẽ. indicentes bͥtannis ut suꝑual¬
lum seueri murũ construerent. quatinꝰ
ubi munitio aque deerat: p̃sidium ualł
adeẽt. At bͥtanni murũ ñ tam lapidib
quam cespitib ꝯstruentes: ad nich utilẽ
statuunt. uestigia uͦ ualli illiꝰ latissimi
⁊ altissimi usq hodie cernuntur. Inci¬
pit aũ ferme duoꝵ miliũ spatio a loco
qui uocatur penultime ⁊ t̾minatur in
occidentem iuxta urbẽ aldclyhit. uerũ
pͥores inimici ut romanũ militẽ abisse
ꝯspex̾unt: mox aduecti nauib irrum¬
punt acrius. Uñ p̾ce bͥtannorum rur-¬
sum romani redeunt. ⁊ cesum hostem
tͣnsmaria fugant. Coniunctisq s bri¬
tannis murũ ñ ut añ ex cespitib. sed
ex saxo amari usq ad mare collocant.
S ⁊ in litore meridiano qr ⁊ inde hostis
timebatur: turres ꝑ int̾ualla ad ꝓs¬

Expanded text:
ttunt auxilia flagitantes. Quibus mox legio destinatur, quae hostium magnam multitudinem sternens caeteros a finibus expulit; sicque domum cum magno triumpho reversa est, indicentes Britannis ut super vallum Severi murum constituerent, quatenus ubi munitio aquae deerat praesidium valli adesset. At Britanni murum non tam lapidibus quam cespitibus construentes ad nihil utilem statuunt; vestigia vero valli illius latissimi et altissimi usque hodie cernuntur. Incipit autem ferme duorum millium spatio a loco, qui vocatur Peneltune, et terminatur in occidentem juxta urbem Adclyhit. Verum priores inimici ut Romanum militem abiisse conspexerunt, mox advecti navibus irrumpunt acrius: unde prece Britannorum rursum Romani redeunt, et caesum hostem trans maria fugant, conjunctisque sibi Britannis murum non ut ante ex cespitibus, sed ex saxo a mari usque ad mare collocant. Sic et in littore meridiano, quia et inde hostis timebatur, turres per intervalla ad pros
Abbreviated transcription (Latin):
dinatione ⁊ dignitate utriꝰq archiep̃atꝰ.
Quarũ ħ ẽ forma. Dilectissimo fr̃i hono¬
rio honorius. Int płima q̃ redemptoris
nr̃i miscdia suis famuł dignatur bonoꝵ
muna p̾rogare: illud etiam clement̃ col-¬
lata sue pietatis munificentia tͥbure:
quotiens ꝑ fr̃nos affectus unanimẽ di¬
lectionẽ qͥdam ꝯtempłone alt̾ius aspectib
rep̾sentat. ẜ quib mauestati eius gr̃as
indesment̾ absoluimus. eumq uotis
supplicib exoramus: ut ur̃am dilee¬

Expanded text:
dinatione et dignitate utriusque archiepiscopatus, dinatione et dignitate utriusque archiepiscopatus, quarum haec est forma: Dilectissimo fratri HONORIO HONORIUS. Inter plurima, quae Redemptoris nostri misericordia suis famulis dignatur bonorum munera praerogare, illud etiam clementer collata suae pietatis munificentia tribuit, quoties per fraternos affectus unanimem dilectionem quadam contemplatione alterius aspectibus repraesentat, pro quibus majestati ejus gratias indesinenter absolvimus, eumque votis supplicibus exoramus
Abbreviated transcription (Latin):
deria ur̃a p̾b̃emus. Incolumem excel
uarta pars incipit de
hortatu eadwini regis sͥ amicissimi:
fidem suscepit. Et qͥdem pat̾ eiꝰ redixald
iam dudum incantia fidem fiden¬
susceꝑat s frustra. Nam rediens ab ipo¬
resua ⁊ a quibdam ꝑu̾si seduet hatelas
altare xp̃i ⁊ demoniis in eodem fano. Qs
rex esdem ꝓuintie aldut qui uenabils
bede etate fuit usꝙ ad suum temꝑꝰ ꝑdu¬
rasse testatur. Uerum expwald ñ mul¬
to postqm credidit tempore occisus ẽ. a
felice ep̃o. Quem de burgundia ortũ mi¬
serat uiuc honoruis ep̃s ad p̃dicandum.
Iuxtaq nomñ acceptam sedem ep̃atus in
ciuitate domoc .xuii. annis felicit᷑ tenute:¬
⁊ in pace ibidem obiie.
cͥ inter iusto archiep̃o defuncto. pau¬
linus honorium sͥ occurrentẽ ordi¬
nau̾itin urbe lindocoline que mͦ uocat᷑
lincolia in eccłia quam ip̃e fecerat ibidẽ
sic̃ p̃dictum ẽ. Honorius aũ papa misre
honorio archiep̾o pallium ⁊ litt̾as de or¬

Expanded text:
deria vestra praeberemus. Incolumem excellat. Quarta pars incipit de hortatu Edwini regis sibi amicissimi fidem suscepit. Et quidem pater ejus Redwaldus jamdudum in Cantia fidem susceperat, sed frustra: nam rediens domum, ab uxore sua et a quibusdam perversis seductus habebat altare Christi et daemonis in eodem fano. Quod rex ejusdem provinciae Aldulf, qui venerabilis Bedae aetate fuit, usque ad suum tempus perdurasse testatur. Verum Erpwaldus non multo postquam credidit tempore occisus est a Felice episcopo, quem de Burgundia ortum miserat illuc Honorius episcopus ad praedicandum. Juxtaque nomen suum acceptam sedem episcopatus in civitate Domoc septemdecim annis tenuit, et in pace ibidem obiit. Haec inter, Justo archiepiscopo defuncto, Paulinus Honorium sibi occurrentem ordinavit in urbe Lindecolniae, quae modo vocatur Lincolina, in ecclesia, quam ipse fecerat ibidem, sicut praedictum est. Honorius autem papa misit Honorio archiepiscopo pallium, et litteras de or
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetua stabilitate ꝯfirmet ⁊ ad augĩ¬
tum eccł̃ie sue potiora ꝑ uos suscitet in¬
crementa. ut fide ⁊ oꝑe in timore dei
⁊ caritate: ur̃a adquisitio decessorũq
lulat ꝯualescendo amplius extendat᷑.
ut ip̃a nos dominici eloquii ꝓmissa in
futuro respiciant. uosq uox ista ad et̃¬
nam festiuitatẽ euocet. Uenite ad me õs
qui laboratis ⁊ onerati estis. ⁊ ego refici¬

Expanded text:
petua stabilitate confirmet, et ad augmentum Ecclesiae suae potiora per vos suscitet incrementa; ut fide et opere, in timore Dei et caritate, vestra adquisitio decessorumquelulat, convalescendo amplius extendatur; ut ipsa vos dominici eloquii promissa in futuro respiciant, vosque vox ista ad aeternam festivitatem evocet: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt uir longe statue paululũ incuruus
nigro capillo facie macilenta. naso
adunco ꝑtinui. uen̾abił simul ⁊ t̾ribit
aspectu.
onorius aũ papa misit ad sensorias
duxi appon̾e. que seił de agndiꝰ archiep̃oꝵ
gorii frequent̃ lectione occupati p̃ oełis
affectum doctrine ipsius quod ꝓur̃is a¬
nimab libenter excreuit: habetote.
Quatmnꝰ eius oratio ⁊ regnum ur̾m po¬
płmq augeat. ⁊ uos om̃ipotenti deo irre¬
p̾hensibiles rep̃sentet. Ea uͦ que a nob
urĩs sacerdotib ordinanda sꝑastis. hec
ꝓ fidei ur̃e sinceritate que nob multimo.¬
da relatione ꝑ p̃sentium portitores lau¬
dabiliter insinuata ẽ gͣtuito animoat.¬
tribuere ulla sine dilatione p̾uidemꝰ.
Et duo pallia utroꝵq metͦpolitanorũ
.i. honorio ⁊ paulino direximꝰ. ut dum
quis eorum de h scl̃o ad auctorem suũ
fuerit accersitus. in loco ipsiꝰ alterũ
ep̃m ex hac nr̃a auctoritãte debeat

Expanded text:
esset vir longae staturae, paululum incurvus, esset vir longae staturae, paululum incurvus, nigro capillo, facie macilenta, naso adunco pertenui, venerabilis simul et terribilis aspectu. Honorius autem papa misit accensorias duxi apponere, quae scilicet De agendis archiepiscoporum gorii frequenter lectione occupati prae oculis affectum doctrinae ipsius, quem pro vestris animabus libenter exercuit habetote, quatenus ejus oratio et regnum vestrum populumque augeat, et vos omnipotenti Deo irreprehensibiles repraesentet. Ea vero, quae a nobris sacerdotibus ordinanda sperastis, haec pro fidei vestrae sinceritate, quae nobis multimoda relatione per praesentium portitores laudabiliter insinuata est, gratuito animo attribuere illis sine ulla dilatione praevidemus. Et duo pallia utrorumque metropolitanorum, id est, Honorio et Paulino direximus, ut dum quis eorum de hoc saeculo ad auctorem suum fuerit accersitus, in loco ipsius alterum episcopum ex hac nostra auctoritate debeat
Abbreviated transcription (Latin):
baptizabat in fluuio glen uxta locũ
qui uocatur melmin. In ꝓuintia uero
uic̃ cataractam petrafluit.
aulinus etiã ꝯũtit ꝑuintiã lindisse
que ẽ ad meridianam ripã humbre
fluminis. pͥusqͣm p̃fectum lindocoline
ciuitatis cui nom̃ blecca cum domo sua
conũtit. in qua ciuitate eccłiam egregii
oꝑis fecit. ⁊ in ea honorium ꝯsecrauit
archiep̃m. Cuius tecto uł longa incu¬
ria uł hostili manu deiecto parietes hac¬
tenus stare uidentur. urbs aũ lincolie
que tunc lindocolina uocabat᷑ ⁊ ꝓuintia
lindisse ei adiacens. que circũ quaq clau¬
ditur uł fluuiis uł paludib uł mari:
ad regnum merce ꝑtinet. Urbs aũ illa
⁊ situ splendida ẽ ⁊ ꝓuintia rerũ mul¬
tarum locuples. Uñ qͥdam. Urbs in colle
sita ẽ ⁊ collis uergit ad austrũ. ¶Nar¬
rauit abbas de peartaneigse seniorem¬
uidisse apaulino baptiratum cũ cet̾a
turba coram rege hasrduino influuio
trenta iuxta ciuitatem q̃ tionul finge

Expanded text:
baptizabat in fluvio Gleni, juxta locum, baptizabat in fluvio Gleni, juxta locum, qui vocatur Melmin; in provincia vero vicum Cataractam praeterfluit. Paulinus etiam convertit provinciam Lindissae, quae est ad meridianam ripam Humbrae fluminis, priusquam praefectum Lindocolinae civitatis cui nomen Blecca cum domo sua convertit, in qua civitate ecclesiam egregii operis fecit, et in ea Honorium consecravit archiepiscopum. Cujus tecto vel longa incuria vel hostili manu dejecto parietes hactenus stare videntur. Urbs autem Lincolniae, quae tunc Lindocolina vocabatur, et provincia Lindissae ei adjacens, quae circumquaque claudiae regnum pertinet. Urbs autem illa et situ splendida est, et provincia rerum multarum locuples; unde quidam: Urbs in colle sita est, et collis vergit ad austrum. Narravit abbas de Peartaneu se vidisse seniorem a Paulino baptizatum cum caetera turba coram rege Edwino in fluvio Trenta juxta civitatem, quae tunc Fingec
Abbreviated transcription (Latin):
serunt. Coifi aũ pontifex accepto equo
emissario a rege eum pontificem ydoloꝵ
ñ liceret nisi suꝑ equam equitare: ar¬
reptoq gladio ⁊ lancea. qd̃ etiam ñ lice¬
bat. uidentib cunctis succendit ⁊ dis¬
traxit quas ip̃e sacrauerat aras. Ooften¬
ditur aũ locus ille qndam idolorum ñ lon¬
ge ab eboraco: ad orientem ultra amnẽ
sc̃õ pasche ⁊ multi cum eo in eccłia scĩ
petri quam ip̃e de ligno ꝯstruxerat sedẽ
ep̾atus paulino. Alox aũ maiorẽ ince¬
pit lapideam quam pꝰeti ꝑfecit os wald.
Baptizati sunt etiam offrid ⁊ eafrd filii
regis eadwini qui ambo exuli natisũt.
de coenburga filia cearli regis mercioꝵ.
Baptizati sunt tp̃r sequenti ⁊ lib̃i eius
de aedelb̃ga regina ꝓgeniti. quoꝵ duo
adhuc albati mortui sunt. ⁊ eboraci in
eccłia sepulti. Tanta aũ fertur tunc
fuisse u̾borum fides ac desiłium laua¬
chri salutaris genti nordhumbrorum:
deditus moraretur. In ꝓuintia b̾uiciorũ

Expanded text:
serunt. Coifi autem pontifex accepto equo serunt. Coifi autem pontifex accepto equo emissario a rege, cum pontificem idolorum non liceret nisi super equam equitare, arreptoque gladio et lancea, quod etiam non licebat, videntibus cunctis succendit et destruxit, quas ipse sacraverat aras. Ostenditur autem locus ille quondam idolorum non longe ab Eboraco ad orientem ultra amnem sancto Paschae et multi cum eo in ecclesia Sancti Petri, quam ipse de ligno construxerat sedem episcopatus Paulino. Mox autem majorem incoepit lapideam, quam postea perfecit Oswald: baptizati sunt etiam Ofrid et Eadfrid filii regis Edwini, qui ambo ei exsuli nati sunt de Quenburga, filia regis Cearli Merciorum; baptizati sunt tempore sequenti et liberi ejus de Edilburga regina progeniti, quorum duo adhuc albati mortui sunt, et Eboraci in ecclesia sepulti. Tanta autem fertur tunc fuisse verborum fides ac desiderium lavacri salutaris gentis Nordhumbrorum, deditus moraretur. In provincia Berniciorum
Abbreviated transcription (Latin):
neficia ãte receꝑunt. Uñ nil uale deos
ꝓbaui. Tum alius optimatũ regi subdidit.
Lalis mͥ uidetur rex uita hominũ p̃sens
int̾ris: ad comꝑationẽ eius qd̵ nob̃ incer-¬
tum ẽ temꝑis: quale cum te residente ad
cenam cum ducib ac ministiis tius tp̃r
brumali accenso qͥdem foco in medio.
⁊ calido effecto cenaculo. furentib aut̃
tors ꝑ omia turbinib hiemaliũ pluuia¬
rum uł niuium: adueniens unꝰ passe
exierit: ip̃o qdem tempore quo intus ẽ.
regrediens tuis ocłis elabitur: ita hec¬
uita hominũ ad modicũ apparet. qͥd
aũ sequatur qui due p̾cesserit. ꝓrsus ig¬
noramus. Uñ si hec noua doctrina certiꝰ
duquid attulit: m̾ito sequenda ẽẽ uide¬
tur. His similia cum etiã cet̾i dic̾ent: ad¬
iecit corsi quod uellet ip̃m paulinũ au¬
dire de deo dicentem. Quo audito: excla¬
mauit se ⁊ alios penitus errasse. fidẽq
xp̃i ⁊ alios se suscepturos om̃s parit ꝓmi¬

Expanded text:
neficia receperunt, unde nil valere deos neficia receperunt, unde nil valere deos probavi. Tum alius optimatum regis subdidit, mihi videtur, rex, vita hominum praesens in terris, ad comparationem ejus quod nobis incertum est temporis, quale cum te residente ad coenam cum ducibus ac ministris tuis tempore brumali, accenso quidem foco in medio et calido effecto coenaculo, furentibus autem foris per omnia turbinibus hiemalium pluviarum vel nivium, adveniensque unus passerexierit. Ipso quidem tempore quo intus est, regrediens, tuis ocvita hominum ad modicum apparet; quid autem sequatur quidve praecesserit, prorsus ignoramus: unde si haec nova doctrina certius aliquid attulit, merito sequenda esse videretur. » His similia eum etiam caeteri dicerent, adjecit Coifi, quod vellet ipsum Paulinum audire de Deo dicentem. Quo audito, exclamavit se et alios penitus errasse, fidemque Christi se suscepturos omnes pariter promi
Abbreviated transcription (Latin):
derit quam aliquis parentũ tuoꝵ ha¬
buerit obtemꝑabis ueei: ꝑmittente hoc
eaderino firmissime subdidit ille impo¬
nens manus capitieiꝰ. Cumgͦ hoc tͥ sig¬
num aduen̾it: mem̾̃to huius temꝑs̃
⁊ sermonis. Quo dicto repente disparuit
ut intellig̾et ñ hominem ẽẽ s sp̃m. Et cũ
regus uuenis solus adhuc ibidem sed̾ee:
p̃fatus eius amicus uenit ⁊ ait. Surg e
hylaris mutatũ ẽ cor regis: ꝯsilioq regi¬
ne fidem suam tͥ disposuit seruare. Quid
adorientalem plagam amnis qui uocat᷑
nile. Ibi tam̃ filus rediyald nomine
reiner occisus ẽ. Ac sic eadwine regno
nordhumbroꝵ positus ẽ. Cum aũ pauli¬
nus hoc oracłm regi dixiss: imponens
manũ capiti eius: ꝓcid̾e uolentẽ ad pedes
ex gͥ ad fidem ꝓmptus ut lucraret᷑
suos: sciscitabatur abeis quid eis
uidetur. Cuicorfi pontitex ait. Nemo stu-¬
diosius seruiuit diis quam ego ad lucrũ
t̾renum. Multi aũ sunt qui maiora be¬

Expanded text:
derit quam aliquis parentum tuorum haderit quam aliquis parentum tuorum habuerit, obtemperabisne ei? » Promittente hoc Edwino firmissime, subdidit ille, imponens manus capiti ejus: « Cum ergo hoc tibi signum advenerit, memento hujus temporis et sermonis. » Quo dicto repente disparuit, ut intelligeret non hominem esse sed spiritum. Et cum regius juvenis solus adhuc ibidem sederet, praefatus ejus amicus venit et ait: « Surge hilaris, mutatum est cor regis, consilioque reginae fidem suam tibi disposuit servare. » Quiad orientalem plagam amnis qui vocatur Idle. Ibi tum filius Redwaldi nomine Rainer occisus est, ac sic Edwinus regno Nordhumbrorum potitus est. Cum autem Paulinus hoc oraculum regi dixisset, imponens manum capiti ejus, procidere volentem ad pedes r ad fidem promptus, ut lucraretur suos, sciscitabatur quid eis videretur. Cui Coifi pontifex ait: « Nemo studiosius servivit diis quam ego ad lucrum terrenum. Multi autem sunt, qui majora be
Abbreviated transcription (Latin):
uit regi ead uino q̃riendam oftensũ
hocmͦ. Cum &e delfrido illum ꝑsequente
qui añ eum regnauit ꝓfugus ap̃ regẽ
rediyald̃ moraretur. cognouit ꝑquen¬
dam amicũ suum redeleyaldũ corrup¬
tum mun̾ib regis adelfridi eum int̾fi¬
cere uelle. Pmisitseq: a ꝓuintia illa eũ
educturũ si uellet. Eui edwinus. Quo
nunc fugiam qui ꝑom̃s bͥtannie ꝓuin¬
tias tot annis hostium uitaui insidias:
Si aũ mori oportet malout hic me int̾fi¬
ciat quam ignobilior. His dictis reman¬
sit solus. Dumq mentis angorib ⁊ oeco
carpitur igne uidit in tempeste noctis
silentio hominẽ incognitũ dicentemsͥ.
Ne formides. Scio enim causam tͥsticie tue.
Quidaũ dares ei qui hac te absolueret ⁊
redcyaldo suadet ut te amaret: qͥ cũ
respond̾et omĩa que possem: adiec̃ ille
Quid si etĩã te regemfut᷑m potẽciorẽ
pͥorib. extinctiᷤ hostib ꝓmittat:
Respõdete eaduumo ut priꝰ diecit
it̃m. Quidsi is meliorem uiam uite tͥ osten¬

Expanded text:
vit regi Edwino quondam ostensum hoc modo. Cum Edelfrido illum persequente, qui ante eum regnavit, profugus apud regem Redwaldum moraretur, cognovit per quemdam amicum suum Redwaldum corruptum muneribus regis Edelfridi eum interficere velle, promisitque se a provincia illa eum educturum, si vellet: cui Edwinus: « Quo nunc fugiam, qui per omnes Britanniae provincias tot annis hostium insidias vitavi? Si autem mori oportet, malo ut hic me interficiat quam ignobilior. » His dictis, remansit solus, dumque mentis angoribus et caeco carpitur igne, vidit intempesto noctis silentio hominem incognitum dicentem sibi: « Ne formides, scio enim causam tristitiae tuae: quid autem dares ei qui hac te absolveret, et Redwaldo regi suaderet ut te amaret? » Qui cum responderet, « Omnia quae possem, » adjecit ille, « quid si etiam et te regem futurum potentiorem prioribus exstinctis hostibus vere promittat? » respondente Edwino ut prius, adjecit iterum: « Quid si is meliorem viam vitae tibi osten
Abbreviated transcription (Latin):
plobĩ petriqui clementẽ similit̾ ordina¬
uerat ne se defuncto status eocłie tam ru¬
dis uł ad horam pastore destitutur uacil¬
laret. Qui strenuit̾ fidem fundatam au¬
xit. ñ solum noue eccłie angloꝵ curam
gerens: s etiam uet̾m bͥtonum ⁊ scotho¬
rum qui in obseruatione pasche errabãt.
sam scothiam. laurentiꝰ mellitꝰ ⁊ iustus
ep̃i seruuis seruoꝵ dei. Dum nos sedes apłi¬
ca more suo siõ in uniũso orbe t̾rarum ĩ
his octiduis partib ad p̃dicandũ gentib
paganis dirig̾et. atq in hanc insulam
ꝯtigit introisse. anteqͣm cognosc̾emꝰ con¬
dentes qd̃ iuxta morẽ uniu̾sał eccłe ingͤ¬
uerentur: in magna reu̾entiaic̾itatis
tam bͥtones quam scothos uen̾ati sumus.
bͥtonib in eorum ꝯũsatione didicimus. Nã
daganus ep̃s ad nos ueniens ñ solum cibũ
nob̃cum. s nec in eodem hospitio quo uesce¬
bamur sume uoluit.
ellitus ep̃s londonie romã ꝓfectus ꝯci¬

Expanded text:
 exemplo beati Petri, qui Clementem similiter ordina exemplo beati Petri, qui Clementem similiter ordinaverat, ne se defuncto status Ecclesiae tum rudis, vel ad horam pastore destitutus vacillaret. Qui strenuiter fidem fundatam auxit, non solum novae Ecclesiae Anglorum curam gerens, sed etiam veterum Britonum et Scotorum, qui in observatione paschae errabant. sam Scotiam, LAURENTIUS, MELLITUS et JUSTUS episcopi, servi servorum Dei. Dum nos sedes apostolica more suo sicut in universo orbe terrarum in his occiduis partibus ad praedicandum gentibus paganis dirigeret, atque in hanc insulam contigit introisse, antequam cognosceremus, credentes quod juxta morem universalis Ecclesiae ingrederentur, in magna reverentia sanctitatis tam Britones quam Scotos venerati sumus. Britonibus in eorum conversatione didicimus. Nam Daganus episcopus ad nos veniens non solum cibum nobiscum, sed nec in eodem hospitio, quo vescebamur, sumere voluit. Mellitus, episcopus Londoniae, Romam profectus conci
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit. alt̾m in loco defuncti debeat ep̃m
ordinare. ꝓqua etiã re singlã ur̃e dilec¬
tionis pallia ꝓ eadem ordinatione cele-¬
branda direximus. ut ꝑ nr̃e p̃ceptionis
auctoritatem. possitis deo placitam or¬
dinationẽ efficere. Quia ut ħ uob̃ ꝯced̾e¬
mus: longa t̾rarum marisq int̾̃ualla
que inter nos ac̃ uos obsistunt. adhecnoᷤᷤ
ꝯdescende coeg̾unt. ut nulla possit eccłia¬
rum ur̃arum iactura ꝑ cuiꝰlibet occasio¬
D̾s te incolumẽ custodiat dilectissime fr̃.¬

Expanded text:
fuerit alterum in loco defuncti debeat episcopum ordinare. Pro qua etiam re singula vestrae dilectioni pallia pro eadem ordinatione celebranda direximus, ut per nostrae praeceptionis auctoritatem possitis Deo placitam ordinationem efficere: quia ut haec vobis concederemus, longa terrarum marisque intervalla quae inter vos et nos obsistunt ad haec nos condescendere coegerunt, ut nulla possit Ecclesiarum vestrarum jactura per cujuslibet occasioDeus te incolumem custodiat, dilectissime fr
Abbreviated transcription (Latin):
lectatus rex ꝓmisit se xp̃o seruiturũ si
uictoriam donaret ei adũsus chincheli¬
num.⁊ in pignus ꝓmissionis implende
filiam suam baptizari ussit. Que cum
.xi. defamilia eius baptizata ẽ. Rex aũ
suꝑato ohinchelino ⁊ hostib suis aut
occisis aut in deditione receptis: cũ uictor
rediret in patͥam ñ statim xp̃ianus effectꝰ:
s sepe solus sepe cum aliis rõne fidei audi¬
ta quid ag̾et discutiebat uir natura saga¬
exor̾atorias ad fidem litt̾as regimi¬
sit. Alisit ⁊ mun̾a de quib infine epłe
meminit his uerb̃. Pret̾ea benedictionẽ
direximus .i. camisiam cũ ornatura in
auro unam ⁊ leuam ancirianã unã qd̃
petimus ut eo benignitatis animo gła
ur̃a suscipiat. quo a nob̃ noscitur desti-¬

Expanded text:
lectatus rex promisit se Christo serviturum si lectatus rex promisit se Christo serviturum si victoriam donaret ei adversus Chichelmum, et in pignus promissionis implendae filiam suam baptizari jussit. Quae cum undecim de familia ejus baptizata est. Rex autem, superato Chichelmo, et hostibus suis aut occisis aut in deditionem receptis, cum victor rediret in patriam, non statim Christianus effectus est; sed saepe solus, saepe cum aliis, ratione fidei audita, quid ageret discutiebat vir natura sagaexhortatorias ad fidem litteras ei misit. Misit et munera, de quibus in fine epistolae meminit his verbis: Praeterea benedictionem direximus, id est, camisiam cum ornatura in auro una, et laena Anciriana una, quod petimus ut eo benignitatis animo gloria vestra suscipiat, quo a nobis noscitur desti