comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uider claudũ iace̾ uuisũ orõni ĩtubunit / et
lac̾ma diliter precẽ fundes tam ꝓlixe orau ͭ
tãtasq lac̾mas effudit ut p̃cem pauimẽ¬
ti ubertas lacrimaꝵ humectae̾t ac. seluti
riuulũ de torrente interrã effice̾t Tandẽ
roboratus fide erexit se/ ⁊ cũ magna fidu¬
cia ad egrio accessit ac manu eius apph̃en¬
dei excelsi surge ⁊ ambula Et cõfestmi ꝑse¬
tuta est salus uerbũ hoĩs dei et cõualuit
eger ⁊ surrexit Namomns qui aderãt au¬
diebat cũ magno scupo̾e iuc̃turas ⁊ ner¬
uos atq omĩa ossa clandi illiꝰ crustire ac
solidae Danus ergo fcũs est ex illa ħora
⁊ ãbulabat exiliẽs ⁊ benedices deũ cũ om̃i
eius potuss cirracio Dedit ergo ei elemo¬
smã uir btus ⁊ dimisit eũ in pace ⁊ ille
adoras ⁊ gloificas deũ ueu̾sus est in locũ
pueros ⁊ cũnctos comites suos ne quousq
ipe ir corꝑe mane̾i reni gestam ciaq h̃o¬
nu ãndicarẽt / magnoꝑe metuẽs ne no

Expanded text:
udum jacere, rursum orationi incubuit, et lacrymabiliter precem fundens tam prolixe oravit, tantasque lacrymas effudit, ut partem pavimenti ubertas lacrymarum humectaret, ac veluti rivulum de torrente in terram efficeret. Tandem roboratus fide erexit se, et cum magna fiducia ad aegrum accessit, ac manu ejus apprehenDei excelsi, surge et ambula: et confestim prosecuta est salus verbum hominis Dei, et convaluit aeger et surrexit: nam omnes qui aderant, audiebant cum magno stupore iuncturas et nervos atque omnia ossa claudi illius cruscire ac solidare. Sanus ergo factus est ex illa hora et ambulabat exiliens et benedicens Deum cum omni eius potuisset curatio. Dedit ergo ei elemosinam vir beatus et dimisit eum in pace; et ille adorans et glorificans Deum, reversus est in locum pueros et cunctos comites suos, ne quousque ipse in corpore maneret rem gestam cuilibet homini indicarent, magnopere metuens ne in
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut habitoes ciitat̾ꝭ nec ꝑ spaciũ iac
Urbem ingressus cũ aꝑꝓinqͣsẜ iamus car¬
cer̾s ꝯfestini uelud magno feriẽtis ĩppul¬
so dinino mitu ꝯfracte sũt fere dissipa¬
te cardiẽs/ hostia cartis ẜatefta oĩã uin
cula ꝯpeditoꝵ soluta Auns eligiꝰ ꝯceso
sii uirtutẽ qrͣ nĩchil ad se simulas ꝑti¬
ne ato a carte̾ discidit / Dat tñ reis hoẽ¬
liũ / ut gnoꝵ eguedietes ergastulũ ectĩe
qpoterãt ꝯfugiũ hrẽ At illi egressi sine
mora celed cursũ ad basilitã dĩ slppło¬

Expanded text:
ita ut habitatores civitatis nec ad spatium iacturbem ingressus, cum adpropinquasset ianuas carceris, confestim velut magno ferientis inpulsu divino nutu confractae sunt serae, dissipatae cardines, ostia carceris patefacta omncula compeditorum soluta. Tunc Eligius concessam sibi virtutem quasi nihil ad se simulans pertinere, cito carcere discedit, dat tamen reis consilium ut mox egredientes ergastulum, ecclesiae peterent confugium: at illi egressi sine mora celeri cursu ad basilicam beati Sulp
Abbreviated transcription (Latin):
fulgore lumis odoreq ĩenarrabili ꝑcuss
uix subsisce̾ potiusẜ Nlã globus splendo¬
risꝰ ex tumulo ac ictu ferientt processit
tantã uimi sue claritatis sp̃arfit ut cuc
clarieatẽ mutar c Onde om̃s qͦsͦ eadẽ hoͣ
uigilae̾ contigeał quiq rei cam̃ ignora¬
bãt magnũ quodã datũ celitꝰ signũ es¬
timabat Erat enĩ tnsacta mediã nox ⁊
nox quedã obscura balde ⁊ caliginosa ẜ
ꝓcedente fulgore/ qiͦ lux dici ad temph
resplenduit ⁊ temꝑe claritat᷑ recessit
Tuunt ergo sacrũ im̃uentũ est corpꝰ qũ¬
tini qd eligiꝰ cũ gaudio lacrimabili ex¬
ostulatus/ ac de profunda tellure eleuat¬
ri pentes eciã pro languetiũ mẽdela
ex mapilla sc̃a abstulit atq in radice

Expanded text:
fulgore luminis odoreque inenarrabili perculsus fulgore luminis odoreque inenarrabili perculsus vix subsistere potuisset. Nam et globus splendoris, qui ex tumulo ad ictum ferientis processit, tantam vim suae claritatis sparsit, ut, cunclaritatem mutaret. Unde omnes, quos eadem hora vigilare contigerat, quique rei causam ignorabant, magnum quodtimabant. Erat enim transacta media nox, et nox quidem obscura valde et caliginosa, sed procedente fulgore quasi lux diei ad tempus resplenduit, et in tempore claritas recessit. Tunc ergo sacrum inventum corpus Eligius cum gaudio lacrimabili exosculatur, ac de profunda tellure elevavit, dentes etiam pro languentium medella ex maxilla
Abbreviated transcription (Latin):
gerã Es exul p̾ociꝰ ab h̃ac ꝓuencia pro
seceda ubi ut dignũ est inter bestias
discurrerẽt nullãq ĩueniendi spem cape¬
rent leuiter ille om̃s ꝯpescẽs/ unũ eis lo¬
cũ quo nulla esse suspicio poterat ĩ pos¬
t̾iori eccliẽ ꝑte effõdiendũ designat Tnt
omi labore ibi conu̾so libent iussis obtẽ¬
perãt diffusaq iã in alcũ ultra pedes
decem seu ampliq terra ab spe iterũ in¬
ueniendi corꝑis distituũt᷑. Eũ et tertia
iã nox medc̃a fluxiss arrepto eligiꝰ sar¬
culo eiectoq amphibalo tepit totis uiri¬
bus cũ cereis lampadibꝰ terrã sanctis
effode̾ manibꝰ Eũq paululũ yma fosse
declinas in latus caune scabde̾ quinũ
cepisẜ/ mox reperit tumulũ sane ueter¬
uinũ tegentẽ corpus sacͣtũ sancti quĩti¬
ni/ gaudio tr̃c magno repletus cũ sar¬
culo ꝙ̃ manu gestabat auidissime cũ la¬
tus fecisẜ sepulchri consestim forato tu¬
mulo tanta odoris flagrancia cũ ĩmẽso

Expanded text:
geram, sed exul potius ab hac provintia procul secedam, ubi ut dignum est inter bestias discurrerent nullamque inveniendi spem caperent, leniter ille omnes conpescens, unum eis locum, quo nulla esse suspicio poterat, in posteriora ecclesiae parte effodiendum designat. Tunc omnium labore ibi converso libenter iussis obtemperant, defossaquae iam in altum ultra pedes decem seu amplius terram, ab spe iterum inveniendi corporis destituuntur, et cum tertia iam nox media fluxisset, arrepto Eligius sarculo reiectoque amfibalo coepit totis viribus cum cereis et cum lampadibus terram sanctis effodere manibus. Cumque paulolum ima fossae declinans, in latus cabernae scabare humum coepisset, mox repperit cumbum sanae veterrimum, tegentem corpus sacratum. Tunc nc gaudio magno repletus, cum sarculo quem manu gestabat avidissime latus ferisset sepulchri, confestim forato tumulo, tanta odoris flagrantia cum inmenso
Abbreviated transcription (Latin):
mre quĩtinũ in pñtipio ep̃atus sui grãdi
nnstancia q̃sitũ olym quoq celatũ ꝓmo¬
uit palã in pubłitĩ Deniq pͦusꝙͣ eligiꝰ
ensdẽ loci datus esẜ ep̃s / extitit quidã
improbus uocabulo maurinꝰ ut uidebat᷑
ppłis habitu religiosus / cantor enã in regl
palacio laudatꝰ / atq ex hoc ut regi decuit
ẜuiens mẽte timid/ corde ꝓteruꝰ atq at¬
tione dissipatꝰ Qui audatia sue p̾sũpcõĩs
deceptus cepit uerbis excollẽ a se corpa
mrͣis quĩtini ⁊ ĩquiri posse ⁊ ĩueniri Sa
ut eius ꝓteriuã illico ⁊ eligii merita de¬
terrã sartulo sculꝑe cepit / manubriũ fos¬
sorii maĩd eius inhesit ẜicq mistr oph

Expanded text:
i grandi instantia quaesitum, olim quoque celatum, promovit palam in publicum. Denique priusquam Eligius eiusdem loci datus esset episcopus, extitit quidam vir inprobus, vocabulo Maurinus, ut videbatur populis habitu religiosus, cantor etiam in regis palatio laudatus atque ex hoc, ut regi docuit exitus, mente tumidus, corde protervus atque actione dissipatus, qui audatia suae praesumptionis deceptus, coepit verbis extollere, a se corpus martyris Quintini et inquiri posse et inveniriut et ejus proterviam illico et Eligii merita deterram sarculo scabere coepit, manubrium fossorii manibus ejus inhaesit, sicque miser opus
Abbreviated transcription (Latin):
noc̾te doascatã om̃ ornatu fuisse basi¬
licã ¶uod elignis audĩes tristis ad¬
onodũ effcuõ cĩto tñ ad solita spei p̃¬
sidia recurrẽs clement᷑ refomt custodẽ
Demq ad sc̃e columbe oeatoriũ ꝑgens
oratione p̃missa hec loq̃dat᷑ uerbã ¶udi¬
inꝙ sc̃a colunda q̃ dico Nouit meus
redemptor insi cito ornamẽta tabernacu¬
li h̃mias furata reduxi̾s equidẽ spinĩs
allatis faciã hant ianna ita obsebari ut
nũꝙͣ in hoc loco ueneracio tiõi p̾deat᷑ ab
hodie / Dixit hec eliguis ⁊ disce sit Et
ecce sequeti die custos maturius surges
nimã pallã sicut p̾us fueras restituta
Tunc concico cursu quto p̾die cruculen¬
tior tãto mũc lecior nũciauĩt eligio Ito
ille accedens omña que sicut dic̃dũ fue¬
rãt in locis suis ꝯposita cernẽs Grrgie

Expanded text:
nocte vastatam omni ornatu fuisse basinocte vastatam omni ornatu fuisse basilicam: quod Eligius audiens tristis admodum effectus, cito tamen ad solita spei praesidia recurrens, clementer refovit custodem, deinde ad sanctae Columbae oratorium pergens, oratione praemissancta Columba, quae dico. Novit meus redemptor, nisi cito ornamenta tabernaculi huius furata reduxeris, equidem spinis adlatis faciam hanc ianuam ita obserari, ut numquam tibi in hoc loco veneratio praebeatur ab hodie'. Dixit haec et discessit. Et ecce! sequenti die custos maturius surgens, nimam pallam, sicut prius fuerant, restituta. Tunc concito cursu, quantum pridie truculentior, tanto nunc laetior nuntiavit Eligio, atque ille accedens omniaquae, sicut dudum fuerant, suis in locis conposita cernens, martyram
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑaugrũt se cũcti inꝑta morẽ in ponte. E
cũ eligins aduẽtasẜ singuł q ut solebat.
singilaiti manibus elemosinũ includeret
Heuepit ꝓrtep ceteros ad quendẽ cecũ q̃¬
yulis ualde pacibꝰ chamitatem Cui cũ ele¬
mosmia manui ipone̾ uell subtͣes ille
manũ clamabat uirtute qͥua potãt̾/ dñe
inq̾ens eligi habe ĩme pretãte loculis me¬
is crucẽ imprime. qd magis desided prebe
Iuns ille ualde cõposite dissimusas ac sus¬
ridens tu inꝙͣ amice nõ te nosti signar̾
Uouerat eni uir scũs iactanciã uixtute
fuge̾ in quo nõ poteret gtia concessa lat
S cũ hiis eade igeminas in portune cla¬
mitarz tu inq̃es dñe tu signa ille. fidem
sub fronte fenestras / atq ingrediente
die fecit discede̾ moctẽ Dicq homo du¬
plo mune̾ recepto adorans xpiũ disces
sius. ꝯmorarẽt quadã die mane
confugit ad eũ tremebundus custos
basilice sc̃e colũbe uirginis ꝓnolutꝰ ꝙ pe¬
dibus euis m̃iciauit eadẽ se quiestente

Expanded text:
averunt se cuncti juxta morem in ponte: quo cum Eligius adventasset, singulisque ut solebat sigillatim manibus eleemosynam includeret, devenit inter caeteros ad quemdam caecum querulis valde vocibus clamitantem; cui cum eleemosynam manu imponere vellet, subtrahens ille manum clamabat virtute qua poterat: Domine, inquiens, Eligi, habe in me pietatem, oculis crucem imprime, quod magis desidero praebe. Tunc ille valde composite dissimulans ac subridens: Tu, inquit, amice, non te nosti signare? Noverat enim vir sanctus jactantiam virtute fugere, in quo non poterat gratia concessa latere: sed cum is eadem ingeminans importune clamitaret: Tu, inquiens, Domine, tu signa. Ille fidem hsub fronte fenestras, atque ingrediente die fecit discedere noctem: sicque homo duplo munere recepto, adorans Christum discesssios commoraretur, quadam die mane confugit ad eum tremebundus custos basilicae S. Columbae virginis, provolutusque pedibus ejus nuntiavit eadem se quiescente
Abbreviated transcription (Latin):
eius ꝑsicutoes infixerãt/ ex ce̾bro cet̾isq¬
suis artubꝰ abstractos sidi pro reliquiis
seq̃strauit / Capiałos eciã pultherrimos de
lutũ / ꝯpositũꝙ honestissiẽ corpus sũma
tũ diligentia titra altare tnsposuit tũbã
demq ex auro ⁊ argento / gẽmisq miro
ope desuꝑ fabricauit / ecclia quoq que
exigua cõuenientibꝰ ppłis uidebat᷑ exi

Expanded text:
es corpori infixerant, ex cerebro caeterisque artubus abstractos, sibi pro reliquiis sequestravit. Capillos etiam pulcherrimos rellutum compositumque honestissime corpus summa cum diligentia citra altare transposuit; tumbam denique ex auro argentoque et gemmis miro opere desuper fabricavit. Ecclesiam quoque, quae e
Abbreviated transcription (Latin):
accendeͦ Actito ⁊ la g̾mano suo adono
qn concibo cõmiũ / erat emĩ uiri inchiti op¬
ab eligio ge̾b̾ant᷑ Erat eio famihae̾ con¬
sorciũ ⁊ cor unũ an dño atq aid una
ultitudo p̃terea panꝑm sicut apes
ad aluariũ undiq cotidie ad eñ con¬
flicebãs Intantũ ut si q̾s ignotus aut
pereg̾nus eligii in quirẽs domicillũ ut
ex. eõ interrogae̾t quẽpiã id al eo accipe¬
uet responsid̃ lade in quiẽs illa am politea
⁊ ubi pauꝑni cetus ꝯspexi̾s illut utiqer
tũdãt ita assidue turbis pauꝑm obstupa¬
tus iicedebat eligius Qmbus aut ꝑ st
aut ꝑ famulos alimoniã ꝑiter et elemo¬
smã tribues benignissime totidie eos refo¬
uebat habebat enĩ ⁊ loculos ubĩ aurĩo
qͦt pauꝑes obinas habuit tot sportellas
debat᷑ Nauito plã ^ quidꝙ̃ habuit excep̃¬
to tegumẽtõ ⁊ uictu totũ egenis ⁊ ano¬
nasteriis difꝑfit/ sc̃iẽs apli ẽẽ preceptũ
ghabentes uictũ ⁊ uestitũ hiis contenti si¬

Expanded text:
num; accito etiam germano suo Adone in consilio communi; erant enim viri inclyti opab Eligio gerebantur; eratque eis familiare consortium et cor unum in Domino atque anima unaultitudo praeterea pauperum, sicut apes ad alvearium, undique quotidie ad eum confluebant, in tantum ut si quis ignotus aut peregrinus Eligii inquirens domicilium, cum ex eo interrogaret quempiam, id ab eo reciperet responsum: Vade, inquiens, illam in plagam, et ubi pauperum coetus a assidue turbis pauperum constipatus incedebat Eligius, quibus aut per se, aut per famulum alimoniam pariter et eleemosynam tribuens, benignissime quotidie refovebat; habebat enim et loculos ubi aurum diquot pauperes obviant, tot sportella vdebatur. Quid plura? Quidquid habuit, excepto tegumento et victu, totum egenis et monasteriis dispersit; sciens Apostoli esse praeceptum: Habentes victum
Abbreviated transcription (Latin):
btã adolestẽs erhardusuit decq adoles¬
tencis. creuit sues iuẽtutis ganduũ fe¬
uectutis ordĩs regula clai̾tatis qla. diuitũ
adintori. fortune blĩdiẽtis obstarutã
adu̾rãtia ꝑuocator. carmĩs restenator

Expanded text:
tus adolescens Herhardus, crevit decus adolescentiae, crevit spes iuventutis, gaudium senectutis, ordinis regula, clericatus gloria, divitum adiutorium, fortunae blandientis obstaculum, adversantis provocator, carnis refrenator,
Abbreviated transcription (Latin):
ora singultꝰ / ⁊ iã omi occupabat uotẽ he¬
rentẽq̃ linguã uiscã ꝯmota qͣcrebant᷑ atq
in medio cõnatꝰ ẜmo gemitu int̾rũpebat᷑
six tamẽ int̾ dira suspiria ⁊ amaras
lacmias hec solũmõ uerba resõnabãt Do
latio abcessus tui destituis ẜ tui causa pr̃¬

Expanded text:
ltus etiam omnium occupabat vocem, haerentemque linguam viscera commota quatiebant, atque in medios conatus sermo gemitu interrumpebatur; vix tamen inter dira suspiria, et amaras lacrymas, haec solummodo verba resonabant. Dollatio abscessus tui destituis, sed tui causa, P
Abbreviated transcription (Latin):
obsequio funerꝭ cũ luctii Illam ⁊ regĩa
sã millatemꝰ suade̾iꝰ pot̾uit ut uehiculo u/¬
teret᷑ equi / ẜ pedestri ⁊ gͣui labore seqno
strepebãt Chori siquidẽ psallentiũ lacri¬
mosas roddelat uoces/ cancꝰ ⁊ agmina flẽ¬
ciũ lug̃nore roboraibãt inflẽ fretꝰ Oms
popula urbẽ qͣciebat gemitios celsũq uil¬
mẽ olimphi inplelatuo plangoribꝰ It¬
centꝰ anchiphonoꝵ ꝯcͤpabãt in choro : ee
luctus bomoniesiũ resonabat in celo fu¬
 nerios tũctos oms reddebãt tͣmites / Glilla¬
tus dirus cũctas r̾pleuerat edes Emlas
populositas oñs se fuderat et ꝑ orbitas ĩ
terua ferebat᷑ corpus ad tũbã Hunic pt̃e¬
rea chori p̃cedebãt tanenciũ / illit agmina
tus uix hec berba ꝓmebãt Cui pastor bõẽ
tradis curã pascori O eligi dulcedo cũ
pauꝑni forticudo debiliũ tu ꝓtector ĩꝑ
tu dabit largã/ uel qͦs nr̃i erit prbtec¬
tor sĩtut tu bone pastor/ Quis toecũ ꝑit

Expanded text:
luctu, Nam et regina sa, nullatenus suaderi potuit, ut vehiculo uteretur equi, sed pedestri et gravi labore sequenerstrepebant! Chori siquidem psallentum lacrimosas reddebant voces, cantus et agmina flentium lugubres reboabant in aere fletus; omnem populus urbem quatiebat gemitibus celsumque culmen Olimpi implebatur plangoribus; accentus antiphonarum concrepabat in choro et luctus Noviomagensium resonabat in caelo; funereos cantus omnes reddebant tramites, ululatus dirus cunctas compleverat aedes; heiulans populositas omnes se fuderat per orbitas, Fleterva ferebatur corpus ad tumbam. Hinc praeterea chori praecedebant canentium, illinc agmina tus vix haec verba promebant: Cui, pastor bone, tradis curam pastoris? O Eligi, dulcedo tu pauperum, fortitudo debilium, tu protector et impar tu dabit largam; vel quis nostri erit protector sicut tu, bone pastor? Quis tecum pariter
Abbreviated transcription (Latin):
discerne̾ ululantẽ Tuũs em̃ in ilło die
quͣuis sine uisceribꝰ esẜ̾/ cũ pauꝑin lamẽ¬
ta audiu nõ statõ m fletũ ꝑrũper a
qs ita ĩmisericors plebe̾ omnẽ uociferã¬
tẽ cernei ⁊ nõ illico in rugitꝰ se ꝯu̾ter
Q̾s autẽ ita ferreũ possider pectus nł
stolidũ ut cũ reginã cũ pictipibꝰ deflen¬
tem intue̾t᷑ nõ ꝑtinꝰ in lamenta se fun¬
deu Cums uero eciã nuĩt siccis oclilis rꝰ¬
cordae̾ potit/ cũ ꝑuentũ est corpus ad lo¬
cũ sepulchri quo ardoit deside̾ib/ qͦ amo¬
dis affcũ quo dolorpꝭ impulsũ tenebat᷑

Expanded text:
ie, quamvis sine visceribus esset, cum pauperum lamenta audiret, non statim in fletus prorumperet? Aut quis ita immisericors plebem omnem vociferantem cerneret, et non illico in rugitus se converteret? Quis autem ita ferreum possideret pectus vel stolidum, ut cum reginam cum principibus deflentem intueretur, non protinus in lamenta se funderet? Quis vero etiam nunc siccis oculis recordari poterit, cum perventum est corpus ad locum sepulcri, quo ardoris desiderio, quo amoris affectu, quo doloris impulsu tenebatur?
Abbreviated transcription (Latin):
qͣr mõtẽ inuamnie pulsar nicq̃il prorsũs
ꝓfice̾ potuit ¶ut̃ ergo qu̾sa ad optiãtes
uit Etce iã liquide cognoscemꝰ nõ eẽ uolũ¬
tati eius ut eũ alicu̾̃bi feraia Loncedaꝰ
lumq uolũtan Placuit autẽ q̃oc ꝯciliũ cũc
rursus feretꝵ subleuae̾ temptarẽt tanta
mox celitate lenigatũ subleuatũq ẽ ut
facile iã a duobꝰ portar̾t᷑ / qr añ horã n ͨ
a plurimis mouc̾t᷑ Qd miratulũ cũc¬
ti ciues cũ regiã cnẽtes gloriã diũ mag¬

Expanded text:
 montem inmanem pulsaret, nihil prorsus proficere potuit. Tunc ergo conversa ad optimates, ait: 'Ecce! iam liquide cognoscimus non esse voluntatis eius, ut eum alicubi feramus; concedamus luimus voluntarii'. Placuit autem hoc consilium rursus feretrum sublevare temptarent, tanta mox celeritate levigatum sublevatumque est, ut facile iam a duobus portaretur, qui ante horam nec a plurimis movebatur. Quod miraculum cuncti cives cum regina c
Abbreviated transcription (Latin):
arz Cui nop longosi ddomo eis cũ fuo
nobiliꝙ ut solibat comitatie eramitẽ
p̃ceriz Fortuitu ille emiꝰ ꝯspicies cog¬
nouit ilaco lidesse eligiũ Cunt obiõ
occurres cepte enuaeiꝰ lambeꝰ dicens
Est michi pauxillũ id est uiui ualeri
lisper in domo ẜui suisut q̃n qui cecũ
sunt̾ ꝑcipiãt ineꝵ e⁊ bene dicatimichi

Expanded text:
ue non longe a domo eius cum suo nobili, ut solebat, comitatu tramitem praeteriret, fortuitu ille eminus conspiciens, cognovit ilico adesse Eligium. Tunc obviam accurrens, coepit ienua eius lambere, dicens: 'Est mihi pauxillulum Falerni lisper in domum servi sui, ut hi qui tecum sunt percipiant merum, et benedicat mihi
Abbreviated transcription (Latin):
pegrino defuncto eqͣnda Illos uiuentes¬
eñ in miseria ꝯfusis plausibꝰ ppłoꝵ ho¬
norat insania/ eligiũ exutũ mũdi erup
in cartã dira tradũt᷑ eligiꝰ pꝰ inõde̾
adi̾sa sin letus patriarcq̃aꝵ excipit᷑. Il¬
li diuitiaꝵ mole op̃pssi functi p̾cipitãt᷑
in ielennã / eligiꝰ elemosinis sublimatꝰ
cũ btio resurq in głã Icla penã moriꝭ
funeste ꝓmõt̃ꝭ soluut̃ in infeit/ eligiꝰ
ꝓ bas̃ uernat᷑ meritis in sum abrah̃e sñ
metu iã felix Illi postremo in ꝑfuid
baratri lugent miseri cũ dampnatꝭ, eli
tias tibi inter hec ⁊ ꝓpter hec deus nõ fi¬
delissime retributor / qũĩ red didisti ei mgͣ
na ꝓ ꝑuis / et requiesc̾eꝰ eũ fecisti inter
amemĩtatẽ sempit̾nã / ⁊ uirẽtes ꝑadisi
tui Delicias Qui ad hᵗ forsitã a nobis
rapta ẽ ne malicia mutars intellcm̃ eiꝰ
Et sicut de ꝑsto quodã sc̃ptũ est / uiues¬

Expanded text:
peregrino defuncto aequanda: illos enim viventes in miseria confusis plausibus populorum honorat insania; Eligium exutum mundi aerumin tartara dira traduntur: Eligius post mundi adversa sinu laetus patriarcharum excipitur; illi divitiarum mole oppressi functi praecipitantur in gehennam: Eligius eleemosynis sublimatus cum beatis resurget in gloria; illi poenam mortis funestis pro meritis solvunt in inferis: Eligius pro beatis vernat meritis in sinu Abrahae sine metu jam felix; illi postremo in profundum barathri lugent miseri cum damnatis: Eligtias tibi inter haec et propter haec, Deus noster fidelissime retributor, quoniam reddidisti ei magna pro parvis, et requiescere eum fecisti inter amoenitatem sempiternam, et virentis paradisi tui delicias, qui ad hoc forsitan raptus a nobis est, Ne malitia mutaret intellectum ejus ; et sicut de perfecto quodam scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
it ⁊ coeuit in ppło ut millꝰ deinceps qmͣ¬
uis probabilis uite p̃ter eligiũ hmoi nepro¬
ciũ auder appete Eligiꝰ itaq tura pas¬
torali suscepta statim in epordio sue ordi¬
nacois cepit assiduare erga locĩ illium
Est ein haut procul ab urbe memanden¬
se in eo scilit loco ubi quondã mr᷑ ex flu¬
nio eioctus ab eusebia in monte fuerat
tumulatꝰ Eligiꝰ ergo diuino nĩtu in¬
clamabat ppło nõ illic hr̃e corpus quo eũ
olterius Cũq din in ꝑte qmõi condicõ
mentẽ eius stimiularz cepit tandẽ sa¬
gati inquisiroẽ / ꝑ basilice panimẽtũ
q̃ut illutq temptaẽ situbi sacratũ tu¬
mułũ poss dep̃hende̾ E cũ nullatenꝰ
indicũo tumali reꝑio cepit a fratribꝰ
supba mente concipies lugubri morte ui¬
contͣ eũ antiq̾tatẽ corꝑis longĩquitate iã
temꝑis ꝯsup̃ti atq ad nichilũ in pulirerẽ

Expanded text:
 deinceps quamvis probabilis vitae praeter Eligium huiusmodi negotium auderet appetere. Eligius ergo, cura pastorali suscepta, statim in exordio suae ordinationis coepit assiduare erga locum illum; est enim haut procul ab urbe Vermendense, in eo scilicet loco, ubi quondam martyr ex fluvio elevatus ab Eusebia in monte fuerat tumulatus, Eligius itaque divino notu inclamabat populo non illic habere corpus, quo eumulterius. Cumque diu huiusmodi conditio mentem eius stimularet, coepit tandem sagaci inquisihuc illucque tentare sicubi sacratum tumulum posset deprehendere: sed cum nullatenus indicium tumuli reperiret, coepit a fratribusba mente concipiens, lugubri morte viantiquitatem corporis longinquitate jam temporis
Abbreviated transcription (Latin):
siciẽs illũ inhiãter desidertis illũo õctis
inter amaras lachnas dc̃aq merẽcia re¬
sumẽs uerbis ait Ilolite ex hoc usꝙ qua¬
uexat. De absessu meo ⁊ si ue̾ sapitt
gaude̾ uos pociꝰ ꝯuenit ꝙͣ lugẽ Ema

Expanded text:
sitiens, illum innianter desiderans, illumque oculis inter amaras lacrymas, dictaque moerentia resumens verbum, ait: Nolite ex hoc usquequavexare de abcessu meo, et si vere sapitis, gaudere vo
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes q̃ possent hoĩe ad culmis
celficudinẽ libenter subleua̾e̾ / prudẽciã sci¬
licet / insticiã fortitudinẽ ⁊ temꝑanciã ita
in se cõnexas sibiq mutuo coherẽtes ex¬
collut ut pene in singũł eminer. Nabu
it prudentiã in discernendo iusticiã ĩ
iudicando/ in arrepto ꝓposito fortitudtẽ¬

Expanded text:
quae possent hominem ad culminis celsitudinem libenter sublevare, prudentiam scilicet, justitiam, fortitudinem et temperantiam, ita in se connexas, sibique mutuo cohaerentes excoluit, ut pene in singulis emineret: habuit nempe prudentiam in discernendo, justitiam in judicando, in arrepto proposito fortitud
Abbreviated transcription (Latin):
lutẽ animaꝵ ur̃aꝵ mhemẽtote ergo ãmo¬
nicionũ mearꝵ/ et cogitate iã singuli de
uobisinzipis hec inter omĩa q̃ moneo as¬
sidue agite hec sapite / h ͨ recexite / ⁊ mo¬
riã meã uobiscũ semꝑ ubiq portate Eli¬
uobiscũ sum igit᷑ hec dixiss om̃o qui ad¬
erãt cũ ingenti rugitu leuantes uoce uix¬
deseris uł cur tã cito a nobis r̾cede̾ cupis
cui alup̃nos tuos orbatos rłmqs aut
tis congregasti fouendũ ꝯmittis Ocima
quidẽ ohim desiderar̃ te xpm̃ s salua tibi
manẽt tua p̃iia nec si diuciꝰ in mũdo
potest differ exitũ ne abcessu tuo onis pa¬
tiam᷑ exiciũ Beniũ te nõ ꝯpellit ut mig̃s
in muddo uiu̾e̾ Absenciã tuã ferre nõ pos¬
at ergo hoc tibi pastor bone ne cũ cito rͭa¬
quas orbatã plebes uoneat pietatẽ tuã aic¬
sunꝰ ille pastor ubertĩ facie lacrimus bi¬
gabat qͥs magnicudo pietatꝭ iudicꝭ ole¬
mentissimi cordis effuderat Eaudebat qp̾

Expanded text:
 mementote ergo admonitionum mearum, et cogitate jam singuli de vobismetipsis; haec inter omnia quae moneo assidue agite; haec sapite, haec retexite, et memoriam meam vobiscum semper ubique portate: Elivobiscum. Cum haec igitur dixisset, omnes qui aderant cum ingenti rugitu vocem levantes, vixdeseris, vel cur tam cito a nobis recedere cupis? Cui alumnos tuos orbatos relinquis, aut tibus congregasti, fovendum committis? Scimus quidem olim desiderare te Christum, sed salva tibi manent tua praemia, nec si diutius in mundo pottiamur exitium; senium te non compellit ut migresin mundo vivere; absentiam tuam ferre non posat ergo tibi, pastor bone, ne tam cito orbatam relinquas plebem, moveat pietatem tuam lucsimus ille pastor audiens, ubertim faciem lacrymis rigabat, quas magnitudo pietatis indices clementissim
Abbreviated transcription (Latin):
iã ẜuat᷑ honoribꝰ biq uallatꝰ tũla sur¬
recturꝰ iac in glãꝰ Sit demũ uenã̾dił
regina cũ plede ualde defessa pꝯ quãta
luctu eã sume̾ cibũ sic criduanũ in fbe¬
tu expleuit merẽs ieiuniũ Reꝯmẽdacõ¬

Expanded text:
ur honoribus, ibique vallatus tumba, surrecturus iacet in gloria. Sic demum venerabilis regina cum plebe valde defessa humata praluctu eam sumere cibum, sic triduanum in fletu explevit merens ieiunium
Abbreviated transcription (Latin):
niense opido celebraret᷑ adies eligiꝰ uitũ
cũ ingenti ꝯstancia. predicabat sicut sꝑ
ꝯsueuerat dei uerbis/ Abiciendos dũcax¬
at atq abhõmandos esse cũctos demonit̃
ludos er mefandas saltricões uł choreas¬

Expanded text:
omense oppido celebraretur, adiens Eligius vicum, cum iugenti constantia praedicabat, sicut semper consueverat, Dei verbum, abiciendos dumtaxat atque abhominandos esse cunctos daemonum ludos et nefandas saltationes omnes
Abbreviated transcription (Latin):
obsidiõe Syabolita ¶rat autẽ nũs eoꝵ
ãpliꝰ ꝙͣ quĩ qͣgnita Sic ergo uia eis
salugꝭ ãmĩciata plerq corrcõs eos et
castigatos dimisit abire sanos de basili
no bero temꝑe cũ dyoceses suas ut
ta causa ut unã basilicã interdicet ad¬

Expanded text:
abolica. Erat autem numerus eorum amplius quam quinquaginta. Sic ergo via eis salutis adnuntiata plurimumque correctos eos et castigatos dimisit abire sanos. 21. pore cum dioceses suas, ut certa causa, ut in una basilica interdicere
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ ¶oc nimiꝵ soli ãmiratõi asscri¬
bemꝰ gntã uini sebmo eius ex diuiria
largicõe obtinẽt qui abso ello uerbe̾ fo¬
lo potenti uerbo suꝑbũ in terrã deiecit
arrogãtẽq huiliauit Quãꝙ carũ hũc
deus habẽt cuiꝰ utiq ubo tã deleri an ho¬

Expanded text:
bemus. Hoc nimirum solum admirationi adscribimus, quantam vim sermo eius ex divina largitione obtineret, qui absque ullo verbere solo potenti verbo superbum in terram deiecit arrogantemque humiliavit; quamque carum hunc Deus haberet, cuius utique verbo tam celeris in ho
Abbreviated transcription (Latin):
bus custodiendã ⁊ caritatẽ p̃cipus tenẽdã
in qͣ est unitatis ⁊ cõcordie uinculiõ De¬
celab quã certissiẽ fore didici Ego qͥdẽ
sdcm̃ tenoem̃ prm̃ gͣdior uiã meã te
p̃fatꝰ baldered negligẽter excedes uer¬
urbẽ sine cuctannẽ ꝓperauit Et nõ pa
multos dies irruẽte suꝑ se turba uelem¬
ter cesus ad ultimũ antereptꝰ est. Igit᷑
ut dice ceperã cũ uir btus ultiã decũbet̾

Expanded text:
bus custodiendam et caritatem praecipuae tenendam, in qua est unitatis et concordiae vinculum. Decelabo, quam certissime fore didici. Ego quidem secundum tenorem patrum gradior viam meam. Te praefatus Balderedus neglegenter excedens verurbem sine cunctamine properavit, et non post multos dies, irruente super se turba, vehementer caesus, ad ultimum interemptus est. Igitur ut dicere coeperam, cum vir beatus ulti
Abbreviated transcription (Latin):
q tũ clero inhiart̾ ꝑfistẽs indesmẽter ꝑ
illus triduũ epeq̾e cełebrate sũt Pũ h ͨ
urit᷑ agen̾t᷑ ipã uenerabilis regina nid
intolleãbilit̾ lugeo nullo genẽ a fletu se¬
cohibe̾ potat̾ Deniq tũ ex mimio dolore
absentiã sancti uiri ferre nõ poss tãdem
ut defiderio suo satiffacet r̾uelata eiꝯ fri¬
cie in lugubre ostutũ ruẽs cepitq nimiꝰ
ꝑiectas lamibẽ/ at genas copibsa lacmare
ydre ꝑfunde̾ / Ecce reppente dũ corpus iã

Expanded text:
rsistens, indesinenter per illud triduum excubiae celebratae sunt. Dum haec igitur agerentur, ipsa venerabilis regina nimis intolerabiliter lugens, nullo genere a fletu cohibere se poterat; denique cum ex nimio dolore absentiam sancti viri ferre non posset, tandem ut desiderio suo satisfaceret, revelata ejus facie in lugubre osculum ruens, coepit manus pectusque lambere, ac genas copioso lacrymarum imbre perfundere: et ecce repente d
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut habitoes ciitat̾ꝭ nec ꝑ spaciũ iac
Urbem ingressus cũ aꝑꝓinqͣsẜ iamus car¬
cer̾s ꝯfestini uelud magno feriẽtis ĩppul¬
so dinino mitu ꝯfracte sũt fere dissipa¬
te cardiẽs/ hostia cartis ẜatefta oĩã uin¬
cula ꝯpeditoꝵ soluta Auns eligiꝰ ꝯceso
sii uirtutẽ qrͣ nĩchil ad se simulas ꝑti¬
ne ato a carte̾ discidit / Dat tñ reis hoẽ¬
liũ / ut gnoꝵ eguedietes ergastulũ ectĩe
qpoterãt ꝯfugiũ hrẽ At illi egressi sine
mora celed cursũ ad basilitã dĩ slppło¬

Expanded text:
ita ut habitatores civitatis nec ad spatium iacturbem ingressus, cum adpropinquasset ianuas carceris, confestim velut magno ferientis inpulsu divino nutu confractae sunt serae, dissipatae cardines, ostia carceris patefacta omniaque vincula conpeditorum soluta. Tunc Eligius, concessam sibi virtutem quasi nihil ad se simulans pertinere, cito a carcere discedit; dat tamen reis consilium, ut mox egredientes ergastulum, ecclesiae peterent confugium. At illi egressi sine mora, celeri cursu ad basilicam beati Sulp
Abbreviated transcription (Latin):
et cũ reddat unicuiq scdm oꝑa sua Etio
quidẽ quiam̃itilis ẜũꝯ nõ fecit ut delii
dñs tñ nouĩt ꝙͣadmodũ hucusq uolui
Ios ergo moneo ⁊ ꝑ gloriosũ xp̃i aduẽ¬
tũ obtestor / ut si qũa uobis erga me ca¬
uitas est/ si mͦ uicariũ recõpensastꝭ di¬
ltõnis affectũ mandata moltꝵ instituta
te/ Et ualete uiscera mea
Uost hec uerba uergente ia die ad bes¬
pͥm ꝓcidit subito in pauimẽto et fix¬
is genibꝰ añ dei uultũ ꝓuolutꝰ orat fup¬
pliciter gemẽs/ atq suspiras / ut sua be¬
añgnissima pietate ꝓuideat pastorẽ qui
regat modeste suã płebẽ Ne fiat inquid
eterne pastor hec plebs sicut oues quibus
nõ est pastor Cõmẽdo tibi oues qͣs mꝰ cͤ¬
didistĩ / ⁊ familiã omnẽ quã ꝑ minist̾ĩ
q̃so xp̃e sꝑ protegant᷑ auxilio tuo gub¬
ra eligni cai̾tts ⁊ magnifica bonitas re¬
cessurꝰ iã de mnõdo sui qdãmõ cura neg¬
lecta alior ⁊ ficut semꝑ ꝯsueuerat gẽbat

Expanded text:
m opera sua . Scio quidem quia inutilis servus non feci ut debui, Dominus tamen novit quemadmodum huc usque volui. Vos ergo moneo, et per gloriosum Christi adventum obtestor, ut si qua vobis erga me charitas est, si mihi vicarium rependitis dilectionis affectum, mandata et instituta mea te; et valete, viscera mea. Post haec verba, vergente jam die ad veseram, procidit subito in pavimento, et fixis genibus ante Dei vultum provolutus, orat suppliciter gemens, atque suspirans, ut sua benignissima pietate provideat pastorem, qui regat modeste suam plebem: Ne fiat, inquit, aeterne Pastor, haec plebs sicut oves quibus non est pastor; commendo tibi oves, quas mihi credidisti, et familiam omnem, quam per ministerium semper protegantur auxilio, tuo gubra Eligii charitas et magnifica bonitas! recessurus jam de mundo, sui quodammodo cura neglecta, aliorum, sicut semper consueverat, gerebat
Abbreviated transcription (Latin):
dictiõe perciper ablacũ sibi pocuũ be¬
nedices modicũ ex eo pro saciffedẽ hau¬
sit Cuncti tñ cõites eius gratissiẽ uber¬
timq potati sũt Dem̃ benedcã Romo ua¬
ledicẽs uiro discessit/ et ad monasteriũ
suũ qd in eadẽ uobe sitũ est ad inanẽdũ
du̾itit Post cuiꝰ uideli absessũ repẽte
uas q ad osũi famuloꝵs eiꝰ pene fua̾t
ephaustũ deitatꝭ grã epuberãte uins
usꝙ ad sũmũ ẽ repletũ sto aut̃ die altõ
fortuitu ingressus hõ in penũ iũenit
tũnã q̃ p̾die uacua ꝓpe r̾mãsit uso ad
os uino repletã Ex quo uehement᷑ mox
attonitꝰ cepit puũ euentũ rei ãm̃¬
tia̾d Confest̃i hospitꝭ sui merita reducẽs
ad amuõriã ꝓpere ad eũ ꝑrexit narras
qͣnta sibi dñs ad aduentũ eiꝰ p̃stiteit
¶d cũ eligiꝰ audiss agẽs dño gtas dix¬

Expanded text:
dictione perciperet, allatum sibi poculum benedicens, modicum ex eo pro satisfactione hausit; cuncti tamen comites eius gratissime ubertimque potati sunt. Deinde, benedicta domo, valedicens viro, discessit atque ad monasterium suum, quod in eadem urbe situm est, ad manendum divertit. Post cuius videlicet abscessum repente cadum, quod ad usus famulorum eius paene fuerat exhaustum, divinitatis gratia exuberante, vino usque ad summum est repletum. Facto autem die altero, fortuitu ingressus homo in paenum, invenit tunnam, quae pridie vacua prope remanserat, usque ad os vino repletam. Ex quo vehementer mox adtonitus, coepit nimium eventum rei mirari, confestimque hospitis sui merita reducens ad memoriam, praepropere ad eum perrexit, narrans, quanta sibi Dominus ad adventum eius praestiterit. Quod cum Eligius audisset, agens Domino gratias, dix
Abbreviated transcription (Latin):
positã sibi iusticie coronã cotidie expec¬
cabat restitui Tamꝙͣ speculator etem a
dño ꝯstitutꝰ p̃dicaibat uerbũ cũ omĩ au¬
toritate Instabat sc̃dm̃ aplm̃ oportune ĩ¬
portune argñ̾es / obsecrans increp̾as in
oĩ pacientia ⁊ doctrina. Suanẽ semꝑ
habens de hiis q̃ scłrsunt uł allocutẽẽ
plebis uł collecucionẽ frat̾ne familia¬
uitatis Tenes semꝑ in doctrina huãna
au̾ctate aplicã / ꝓ q̃uã aggressus getiliũ
fidei cacholice intemerata cõsorcia iugi¬
ter custodinit

Expanded text:
sto justitiae coronam quotidie exspectabat restitui. Tanquam speculator etenim a Domino constitutus, praedicabat verbum cum omni auctoritate; instabat secundum Apostolum opportune, importune: arguens, obsecrans, increpans in omni patientia et doctrina, suavem semper habens de his quae Dei sunt vel allocutionem plebis, vel collationes fraternae familiaritatis, tenens semper in doctrapostolicam, per quam aggressus gentilium fidei catholicae intemerata consortia jugiter custodivit
Abbreviated transcription (Latin):
nõ iustificabit᷑ in ꝯsptũ tuo omĩs biues
Et quibusdã interpositꝭ adiecit diceb̃
Miem̃to mei qui solꝰ sine pccõ es xp̃e re¬
demptor mũdi e⁊ educẽs me de corpore
mortꝭ huiꝰ saluũ me fac an regnũ te¬

Expanded text:
non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Et quibusdam interpositis adjecit, dicens: Memento mei qui solus sine peccato es, Christe Redemptor mundi, et educens me de corpore mortis hujus, salvum fac in regnum t
Abbreviated transcription (Latin):
eiũ esẜ ita obscitratuo qui eius modestiã
ituens nõ consestim admirãdo obstupe sce̾t̾
aut qs̃ arrogas sobriã eiũs bitũ conside¬
rão non illico ad equitatẽ sengipiñ cõncet̾
Trescebat nimiꝵ in eo cotidie opimo fa¬
mulatx uirtutũ seauinabat in pledem¬
ꝑ uerba ue̾itatis fructu fidei redundantu
sufficienti sale condita / et uelud aromati¬
tis unguẽtis infusa nec erat ei fama cõ¬
tenta circũ iectas tin gallias illustrare
Sextereas utiq proiĩtias inplebat mi̾toꝵ
grã precurrõte. Inter barbarop siquidẽ
fremitꝰ qiͦ signifer belligerator torꝑoeo ti¬
more inidus ẜ fidei feruore uestita se inge¬
rebat xpĩ caritate secirus Aduer santẽsq

Expanded text:
tiam intuens non confestim admirando obstupesceret? aut quis arrogans, sobriam ejus vitam considerans, non illico ad aequitatem semetipsum converteret? Crescebat nimirum in eo quotidie opinio famulatrix virtutum; seminabat in plebem verba veritatis fructu fidei redundantia, sufficienti sale condita, et velut aromaticis unguentis infusa: nec erat ejus fama contenta circumjectas tantum Gallias illustrare, sed exteras utique provincias implebat, meritorum gratia praecurrente. Inter barbarorum siquidem fremitus quasi signifer belligerator, corporeo timore nudus, sed fidei fervore vestibus se ingerebat, Christi charitate securus, adversante
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad p̃dictũ locid ⁊ ĩgressi bafilicã ⁊̃¬
iecerũt lis manq uic ferre unictos foniᷤ
trahe  concibant᷑ Quibꝰ btõ eligiꝰ blan¬
do alloquiõ dixit Nolite q̃ so hoĩes dei
nolite q in sacro loco age̾ suy ꝑdeꝰ inti

Expanded text:
ingressi basilicam, iniecerunt eis manus ac ferro vinctos foris trahere conabantur. Quibus beatus Eligius blando alloquio dixit: 'Nolite, quaeso, homines Dei, nolite haec in sacrato loco agere; cur perdere ni
Abbreviated transcription (Latin):
ta tremula mẽbra canestẽte capite ru¬
gata fronte nec nõ Siros eiusdẽ senectut᷑
sus eis maĩbus in fonte sacuo rnasci qͦ¬
dmõ/ ac subito abbis ĩdutos r̾uocari Bi¬
deres ⁊ nõnullos ad cõfessionẽ peccaminũ
ꝯtͣrentes ⁊ sagittis ĩinici saudos ita ab
eligio beluti aꝑtissimo medico redire sanos
ut nulla iã an eis cicatricũ uulnã r̾ma
merẽt peccatoꝵ nillaq po̾ris culꝑe eos de¬
lcãtio cõĩtaret᷑ s quid diũtius ĩmoror
Manifeste enĩ ⁊ eiudent̾ aderat ei diuina
grã qua ĩmuos ad emitatõnẽ sui ꝑuocabt
Porro resplendebãt in eũ uirtutes exi¬
mĩe modestia cũ berecũdia sapiã cũ sum¬
plicitate seueritas cũ mãsuetudĩe doct̾na
cũ hmolitate hm̃litas cũ rigoe̾ / Et cũ eat
aliis misei̾tors sibupĩ erat durissimꝰ cete¬
risq plus / sibi abstinẽdo seuerqͥ Dimila
largꝰ sibi soli reserictus / Inter cuiꝰ collo¬

Expanded text:
ta tremulas membra, canescente capite, ruta tremulas membra, canescente capite, rugata fronte, necnon viros ejusdem senectutis sub manibus ejus in fonte sacro renasci quodammodo, ac subito albis indutos renovari. Videres et nonnullos ad confessionem piaminum concurrentes, et sagittis inimici saucios, ita ab Eligio veluti a peritissimo medico redire sanos, ut nulla jam in eis cicatricum vulnera remanerent, nullaque prioris culpae eos delectatio comitaretur. Sed quid diutius immoror? manifeste enim et evidenter aderat ei divina gratia, qua innumeros ad imitationem sui provocabat. Porro resplendebant in eo virtutes eximiae: modestia cum verecundia, sapientia cum simplicitate, severitas cum mansuetudine, doctrina cum humilitate, humilitas cum rigore; et cum esset aliis misericors, sibi ipsi erat durissimus; ceteris quoque pius, sibi abstinendo severus; omnibus largus, sibi soll restrictus. Inter cuius conlo
Abbreviated transcription (Latin):
ad eccllã ire monasteria ꝯstru̾e̾ atq in
bonis actibꝰ deo sedule ẜuire Ad c̾uiꝰ
uidelic hortatũ/ ita nõuulla ꝑmutata
est barbaries/ ut subito in arido ⁊ squa¬
lente capo bideret᷑ scdã seges ⁊ sberrima
tates familie dare/ aliaq ꝙͣplu̾ina bo¬
noꝵ oꝑni p̃cepta sectar  qnͣta eligii ĩ¬
dustr̃ia ab erore gentiliũ retoacti uenũ¬
secuti omnẽ seculi illecebrã respuẽtes be¬
atã monachorũ uitã sũt adepti. Quãte
puelle eo suadente carnales nuptias spre¬
uerũt ut in mris eclie gremio recepte xͦ
sponse digne haberẽt᷑ ꝯcmͣ copiosũ ecĩ
agniẽ utruisq sexus ãnis singulis in pas¬
chali sollẽp̃nitate qd ꝑ tocũ ãnũ acquir̾e
poterat manibꝰ ꝑpriis baptisans sacro fon¬
te abluebat / abstrahebat tã dulcit᷑ ꝙͣ ui̾lit̾
a fancibꝰ ĩnuiti uiros cũ mulieribꝰ fe¬
due t̾dẽs ĩmumeros ꝯu̾tebat ad uĩa salu¬
tis Dides plerũq inter multas ĩfanciũ

Expanded text:
monasteria construere atque in bonis actibus Deo sedule servire. Ad cuius videlicet ortatum ita nonnulla permutata est barbaries, ut subito in arido et squalenti campo videretur faecunda seges et uberrima tates familiae dare aliaque quam plurima bonorum operum praecepta sectari. O quanti Eligii industria ab errore gentilium retracti, venersecuti, omnes saeculi inlecebras respuentes, beatam monachorum vitam sunt adepti! Quantae puellae, eo suadente, carnales nuptias spreverunt, ut in matris ecclesiae gremio receptae Christi sponsae dignae haberentur! Quam copiosum etiam agmen utriusque sexus annis singulis in paschali sollemnitate, quod per totum annum adquirere poterat, manibus propriis baptizans sacro fonte abluebat! Extrahebat enim tam dulciter quam viriliter a faucibus inimici viros cum mulieribus, sedue tradens, innumeros convertebat ad viam salutis. Videres plerumque inter multas infantium
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ irrepħensibiles uite ad offitiũ pontifica¬
retera pastoris cura sollicitꝰ lustrabat¬
urbes uł municipia crocũ quaoꝵ sibi
ꝯmissa / ẜ flandrenses atq audomĩpenses
frisones quoq ⁊ sbeni ⁊ barbari quiq cir¬
ta maris littora degẽtes qͦs uelud an extre¬
mĩs r̾motos millus adqut p̃dicadõis xp̃i¬
uonier ĩpresserat/ p̾mo eũ hostili aĩo ⁊
adu̾sa mente cepertit̃ Postmodũ uero cũ
inuae̾ cẽpĩsẜ / ps maxia trutis ⁊ barbaĩ
płi relictis ydolis cõuersa est ad uerũ
ut qiͣ celitus lume ostensũ aut radius qͥ¬
dem solis erũpes totã partis illius bar¬

Expanded text:
et inrepraehensibilis vitae ad officium pontificaet inrepraehensibilis vitae ad officium pontificaeterea pastoris cura sollicitus, lustrabaturbes vel municipia circumquaque sibi commissa; sed Flandrenses atque Andoverpenses, Frisiones, et Suevi, et barbari quique circa maris littora degentes, quos velut in extremis remotos nullus adhuc praedicationis vomer impresserat, primo eum hostili animo et aversa mente susceperunt, postmodum vero, cum rbari populi, relictis idolis, conversa est ad verum ut quasi caelitus lumen ostensum aut radius quidam solis erumpens totam partis illius bar
Abbreviated transcription (Latin):
ei in aĩmũ soll̃ ꝓpriũ pat̾ne possessiõis
ciuitate lemonetinã uifita̾e̾ Audũes em̃
stam̃ famã monasterioꝵ suõ iã exemplo
in eadẽ urbe cõstitutoꝵ desiderabat ingͥ¬
noꝑe ꝓp̾o eade c̾n̾e̾ intuitu Et p̾ciꝑue ob
mõnasterii sui benerabule atꝙ unuibꝰ ĩ¬
mitabilẽ institutionẽ quã inmio dese¬
de̾ib estuabat cõitatu cũ bituritatẽ cui¬
tatẽ ꝓꝑ inqͣu directis in uiã cunctis cõr¬
tatibꝰ suis ip̃e cũ pancis destitutꝰ erat

Expanded text:
ium paternae possessionis, civitate Lemovecina visitare. Audiens enim sanctam famam monasteriorum, suo iam exemplo in eadem urbe constitutorum, desiderabat magnopere proprio eadem cernere intuitu, et praecipuae ob monasterii sui venerabilem atque omnibus imitabilem institutionem, quam nimio desiderio aestuabat. Comitatu cum Bituricas civitate propinquaret, directis in viam cunctis comitibus suis, ipse cum pauci
Abbreviated transcription (Latin):
te Wi ue̾ mei amatoes estꝭ xp̃i nomẽ
sicut ⁊ ego amace Interte cõdicois Gitã
cotidie ancipitẽ retractate dei tremẽda
iudicia iugit̃ formidate ¶a uales eritꝭ in
die iudicii p̃sentandi sollicita ꝯsidatõe pen¬

Expanded text:
te; si vere mei amatores estis, Christi nomen sicut et ego amate; incertae conditionis vitam quotidie ancipitem retractate, Dei tremenda judicia jugiter formidate, quales eritis in die judicii praesentandi sollicita consideratione pen
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c̃ mulierẽ in t̾rã ⁊ fta esst uelud mor¬
cua / sicq uñ maximã paciẽs demon sã¬
guinẽ ꝑ os mulieris ex intimis uisceribꝰ
egeres confusus exiit ab ea ⁊ aufugit
a facie hõĩs dei  Cunt scus eligius iussit
alleuai mulierẽ ⁊ benedites aꝙͣ cũ olto
dedit ei in potu Et cũ gustass i focilla¬
ta est aĩa eius ⁊ sana fc̃co est ex ea hoͣ¬

Expanded text:
s mulierem in terram, et facta est velut mortua; sicque vim maximam patiens daemon et sanguinem per os mulieris ex internis visceribus egerens, confusus exiit ab ea et aufugiit a facie hominis Dei. Tunc sanctus Eligius iussit allevari mulierem et benedicens aquam cum oleo dedit ei in potu, et cum gustasset, refocillata est anima eius et sana facta est ex ea ho
Abbreviated transcription (Latin):
uider claudũ iace̾ uuisũ orõni ĩtubunit / et
lac̾ma diliter precẽ fundes tam ꝓlixe orau ͭ
tãtasq lac̾mas effudit ut p̃cem pauimẽ¬
ti ubertas lacrimaꝵ humectae̾t ac. seluti
riuulũ de torrente interrã effice̾t Tandẽ
roboratus fide erexit se/ ⁊ cũ magna fidu¬
cia ad egrio accessit ac manu eius apph̃en¬
dei excelsi surge ⁊ ambula Et cõfestmi ꝑse¬
tuta est salus uerbũ hoĩs dei et cõualuit
eger ⁊ surrexit Namomns qui aderãt au¬
diebat cũ magno scupo̾e iuc̃turas ⁊ ner¬
uos atq omĩa ossa clandi illiꝰ crustire ac
solidae Danus ergo fcũs est ex illa ħora
⁊ ãbulabat exiliẽs ⁊ benedices deũ cũ om̃i
eius potuss cirracio Dedit ergo ei elemo¬
smã uir btus ⁊ dimisit eũ in pace ⁊ ille
adoras ⁊ gloificas deũ ueu̾sus est in locũ
sĩõ Tunt eligius cepit terribilit̾ cõire̾
pueros ⁊ cũnctos comites suos ne quousq
ipe ir corꝑe mane̾i reni gestam ciaq h̃o¬

Expanded text:
udum jacere, rursum orationi incubuit, et lacrymabiliter precem fundens tam prolixe oravit, tantasque lacrymas effudit, ut partem pavimenti ubertas lacrymarum humectaret, ac veluti rivulum de torrente in terram efficeret. Tandem roboratus fide erexit se, et cum magna fiducia ad aegrum accessit, ac manu ejus apprehenDei excelsi, surge et ambula: et confestim prosecuta est salus verbum hominis Dei, et convaluit aeger et surrexit: nam omnes qui aderant, audiebant cum magno stupore iuncturas et nervos atque omnia ossa claudi illius cruscire ac solidare. Sanus ergo factus est ex illa hora et ambulabat exiliens et benedicens Deum cum omni eius potuisset curatio. Dedit ergo ei elemosinam vir beatus et dimisit eum in pace; et ille adorans et glorificans Deum, reversus est in locum suum. Tunc Eligius coepit terribiliter coniurare pueros et cunctos comites suos, ne, quousque ipse in corpore maneret, rem gestam cuilibet hom
Abbreviated transcription (Latin):
mũdissie dyabole / in noĩe ihũ xopĩ obinu¬
tesce s⁊ epi ab eo/ ⁊ ꝯtinuo behemẽter de¬
cerpes hoĩez exiit ab eo Quĩdec̃i uero ã¬
nis obsederat ⁊ cruciauerat uirũ pessi¬
inꝯ ille spũs Statĩ ergo pristine sam̃ta¬
ti restitutꝰ hõ surrexit ĩcolumis ⁊ sanq
roft̃s igit᷑ eligiꝰ deuenit ĩ uillã
qͣndã que uocãt᷑ ampucta que sita
est suꝑ ripã flumis rodani ⁊ ꝑtĩn ad
p̃diũ archarberti illuscrissum uiri E¬
uat aut ibi femiã quedã ĩfestũ din de¬
monũ paciẽs Quo in loco eligius o¬
ratoĩs grã basilicã ingressus est/ oratio¬
ne expleta cũ regrederet᷑ occurres ei mu¬
lier cepit nomẽ eius crebrius atq solen¬
tius nnclamitae̾ : Cũnc eligius respiti¬
ens eã miẜtꝰ eius flexis in terrã gẽi¬
bus orauit Deinde ꝯu̾sus ad eã dixit

Expanded text:
dissime diabole? In nomine Iesu Christi obmutesce et exi ab illo'. Et continuo vehementer decerpens hominem, exiit ab eo; quindecim vero annis obsederat et cruciaverat virum pessimus ille spiritus. Statim ergo pristinae sanitati restitutus, homo surrexit incolomis et sanus rofectus igitur Eluamdam, quae vocatur Ampucius, quae sita est super ripam fluminis Rhodani, et pertinet ad praedium Erchenberti illustrissimi viri. Erat autem ibi femina quaedam infestum diu daemonem patiens; quo in loco Eligius orationis gratia basilicam ingressus, cum oratione expleta regrederetur, occurrens ei mulier coepit nomen ejus crebrius atque insolentius inclamare. Tunc Eligius respiciens eam, misertus ejus, fixis in terram genibus oravit, deinde conversus ad eam dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
ingemisces aiebat Nolite fratres q̃ so
nolite impedire deuocioni mee Ilã ego
credo in treatorẽ nieũ ꝙ nõ me digna¬
bit᷑ tanto chesauro tantoq m̾ defiderio
fraudari Tunc ergo attenciꝰ ꝑfistes
ẜ̾uauit trĩduanũ ieuiniũ atꝙ empia¬
xp̃i dm̃ dncinitat᷑e cũ lac̾mis exoras co¬
ut nõ se p̾us ꝙqͣm alimonie accepturs
ꝙͣͣ me̾ret᷑ desideratũ ꝑciꝑe uotũ Canta
nãq erat ei fides tantaq constantia ut
tes crederz unde eciã cũ a mules dehor
nosti priusꝙͣ fiant Aũ scis nꝰ maĩfestũ

Expanded text:
ingemiscens aiebat: Nolite, fratres, quaeso, nolite impedire devotionem meam; nam ego credo in Creatorem meum, quod me non dignabitur tanto thesauro, tantumque mihi desiderato fraudare. Tunc ergo attentius persistens levavit triduanum jejunium, atque eniis exorans, vovit non se prius quidquam alimoniae accepturum, quam mereretur desideratum percipere votum: tanta namque erat ei fides, tantaque constantia, ut ter crederet: unde etiam cum a multis dehortnosti priusquam fiant, tu scis quod nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Dm
neq illud silendũ puto ex quo lc̃o¬
res audicoresq ad studĩã hũiatat᷑ cã hu¬
ius epempli intitale̾ ꝯfido Et ne aaqnͣdo
improbi quiq p̃sumat contͣ scr̃o uiros
u̾ba procacia ĩtiunite ꝓf̾re rũ simul noͣ
uir infaustꝰ mimũq ꝓt̾ue mẽtis ac in

Expanded text:
d neque illud silendum puto, ex quo lectores auditoresque ad studium humilitatis causa hujus exempli incitare confido, ut ne aliquando improbi quique praesumant contra sanctos viros verba procacia incaute proferre, dum simili vir infaustus, nimiumqu