comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ua ad fertur. cui
ie minueretur imperium si ĩ u̾bẽ uenisset
recreuit senatus ut fuluio par consulibus
imperium esset anibal infestimꝰ ꝑpoplato
ugro fragellano ꝑꝑ incisos pontes ꝑ fu̾si¬
uatem ferentinantẽq ⁊ anagninũ agr̃
in lauicanũ uenit. Inde algidii tusculũ
petiit nͨ receptus menib infra tusculum
dextrorsus gabios descendit. Inde ĩpuppinã
exercitu dimisso octo milia passuuz ab
Roma posuit castra. Quo ꝓprius hostis
accedebat eo maior cedes fiebat fugiẽtiũ
precedentib numidis pluresq oĩu gn̾u
atq etatu capiebant᷑. In hoc tumultu
fuluius flaccus porta capena cũ excitu
Romam ingressus media urbe ꝑ caͬmas
esquilmas contendit Inde egressus intꝰ
esquilmam collmamq porta posuit
castra edilis plebis cõmeatũ eo cõpõtarũt
consules senatusq in castra uenerunt
ibi de sũma. x. p̃. consultatuz placuit
consules cirra portas collma esqͥlinãq
ponere castra.c. Calphurniu prͣ ubanũ

Expanded text:
ua adfertur; cui ne minueretur imperium si in urbem uenisset, decernit senatus ut Q. Fuluio par cum consulibus imperium esset. Hannibal, infestius perpopulato agro Fregellano propter intercisos pontes, per Frusinatem Ferentinatemque et Anagninum agrum in Labicanum uenit, inde Algido Tusculum petiit, nec receptus moenibus infra Tusculum dextrorsus Gabios descendit. inde in Pupiniam exercitu demisso octo milia passuum ab Roma posuit castra. quo propius hostis accedebat, eo maior caedes fiebat fugientium praecedentibus Numidis, pluresque omnium generum atque aetatium capiebantur. in hoc tumultu Fuluius Flaccus porta Capena cum exercitu Romam ingressus, media urbe per Carinas Esquilias contendit; inde egressus inter Esquilinam Collinamque portam posuit castra. aediles plebis commeatum eo comportarunt; consules senatusque in castra uenerunt; ibi de summa republica consultatum. placuit consules circa portas Collinam Esquilinamque ponere castra; C. Calpurnium praetorem urbanum
Abbreviated transcription (Latin):
Ierommum ac postea ypocratem ate
Epicidem tirapnos tum ob aliaꝵ cuir
defectionem ab Romanis ad anibalem
inuisos fuisse sibi. ob eam causam et
exercitu ad Siracusas non admouiss
Marcellum excitasse leõtinis crudelt
directis nunq denĩ pͥncipes siracusani
desisse ad Marcellum transire poalia¬
riq se uxbem cum uellet ei tradituros
s eum pͦ ui capere maluisse. demde
cum id neq terra neq mari omnil
expertus potuisset/. Auctor̃s tradendar
Siracusaꝵ fabru erariu sosiꝰ et
habere totiens id ne quicꝙͣ ult ͤ efferao
p̾optasse quo scilicet Iustiore de caus
uetustissimos socios. p̃.N. trucidare
ac diriperet si non Ieronimi ad Aibile
defecisset si ppͦ Siracusanus ⁊senate
si portas caacello Siracusani publa
e nõ oppressis siracusa

Expanded text:
Hieronymum ac postea Hippocraten atque Hieronymum ac postea Hippocraten atque Epicyden tyrannos cum ob alia, tum propter defectionem ab Romanis ad Hannibalem inuisos fuisse sibi. ob eam causam et exercitum ad Syracusas non admouisseydis tyrannidem Marcellum excitasse Leontinis crudeliter direptis. nunquam deinde principes Syracusanorum desisse ad Marcellum transire pollicerique se urbem cum uellet ei tradituros; sed eum primo ui capere maluisse; dein cum id neque terra neque mari omnia expertus potuisset, auctores traditarum Syracusarum fabrum aerarium Sosim et habere, totiens id nequiquam ultro offerentes, praeoptasse, quo scilicet iustiore de causa uetustissimos socios populi Romani trucidaret ac diriperet. si non Hieronymus ad Hannibalem defecisset, sed populus Syracusanus et senatus, si portas Marcello Syracusani publice et non oppressis Syracusa
Abbreviated transcription (Latin):
cellus si iam auditi a senatu siculi essẽt
aliam forsitan futuram fiusse sectentia
suam dicere Ne quis nũc timore frenai
eos dicere posset quominꝰ de eo liber̃ qͥrant
In ciuus potestatem mox futuri sunt. si
college nichil intersit mutarese ꝓuĩcia
paratum esse dep̾cari senatꝰ preiudiciu.
Nam cum extra sortem college optionez
dare ꝓuincie iniquin fuerit / qͣnto maiorez
Iniuriam ymõ contumeliam esse sortem
suam ad eum transferri Ita senatus cur
quid placeret mag̃ ostendisset q de cͤuisset
dictitur inter ipsos ꝯsuls pͥmutacio
ꝓuinciaꝵ rapiente fato marcellum ad
Anibalem facta est ut ex quo pͥmuz pqt
cum anibale in eius laudez postrem
Romanoꝵ imꝑator prosperis tũc maxmi
bellicis reb adderet ¶ ꝑmutatiᷤᷤ ꝓuĩcis
Siculi in senatum introducti multa
de ieronis fide perpetua erga.p. N. u̾bi
fecerunt in grãm publica auertentes

Expanded text:
cellus si iam auditi ab senatu Siculi essent cellus si iam auditi ab senatu Siculi essent aliam forsitan futuram fuisse sententiam suam dicere: nunc ne quis timore frenari eos dicere posset quo minus de eo libere querantur in cuius potestate mox futuri sint, si collegae nihil intersit mutare se prouinciam paratum esse, deprecari senatus praeiudicium; nam cum extra sortem collegae optionem dari prouinciae iniquum fuerit, quanto maiorem iniuriam, immo contumeliam esse, sortem suam ad eum transferri? ita senatus cum quid placeret magis ostendisset quam decreuisset, dimittitur. inter ipsos consules permutatio prouinciarum rapiente fato Marcellum ad Hannibalem facta est, ut ex quo primus post gloriam ceperat, in eius laudem postremus Romanorum imperatorum prosperis tum maxime bellicis rebus caderet. permutatis prouinciis Siculi in senatum introducti multa de Hieronis regis fide perpetua erga populum Romanum uerba fecerunt, in gratiam publicam auertentes:
Abbreviated transcription (Latin):
et classis. Marcello Italia cu bello adu̾sũ
Anibalem Leumo euenit ques sors uelut
iteꝵ captis Siracusis ita examinauit si¬
culos expectatione sortis in ꝯsulũ cõspectu
stantis ut comploratio eoꝵ flebile̾q uoces
et extimplo ocusos hominu ꝯuerterent
et postmodum ẜmones prebuerint. Cicui¬
bant enim senatorium cu ueste sodida
affirinantes se nõ mõ sua qͥsq patria
s totam Siciliam relicturos. si eo macellꝰ
cum imꝑio redisset nullo suo merito eu
ante implacabilem in se fuisse. qͥd ratum
ꝙ Romam de se questum uenisse in si¬
culos sciant facturum obrui ab henne
Ignibus aut mergi freto santius illi
Insule esse q̃ uelint dedi noxẽ inimico.
Hee Siculoꝵ querese domes principum
nobilium circum late celebrateq ẜmoib
Marcelli excitabat in senatu ecia ꝑuener̾t
postulatum a Consulib est ut de ꝑmu¬
tandis ꝓuinciis senatuz cõsulerent. Mar¬

Expanded text:
et classis Marcello, Italia cum bello aduersus et classis Marcello, Italia cum bello aduersus Hannibalem Laeuino euenit. quae sors, uelut iterum captis Syracusis, ita exanimauit Siculos, exspectatione sortis in consulum conspectu stantes, ut comploratio eorum flebilesque uoces et extemplo oculos hominum conuerterint et postmodo sermones praebuerint. circumibant enim senatorum <domos> cum ueste sordida, adfirmantes se non modo suam quosque patriam, sed totam Siciliam relicturos si eo Marcellus iterum cum imperio redisset. nullo suo merito eum ante implacabilem in se fuisse: quid iratum quod Romam de se questum uenisse Siculos sciat facturum? obrui Aetnae ignibus aut mergi freto satius illi insulae esse quam uelut dedi noxae inimico. hae Siculorum querellae domos primum nobilium circumlatae celebrataeque sermonibus, Marcelli excitabat, in senatum etiam peruenerunt. postulatum a consulibus est ut de permutandis prouinciis senatum consulerent. Mar
Abbreviated transcription (Latin):
socioꝵq numerus missus ut ex duabus
Legionib una legio qͥnq milia peditum
et trecenti equites essent diuisis qui
plurima stipendia haberent ⁊ socioꝵ septe
milia peditum ⁊ trecẽti eqͥtes reliquerent᷑
Eadem rõne stipendioꝵ habita ĩ ueterib
militib dimictendis. Cons fuluio ꝯuli
superioris anni nͨ de ꝑunicia apulia nͨ
de exercitu. quem habuenit qͥcꝙͣ mutatu
tm̃ ĩ annu ꝓrogatu imperiu est. P.
supplicius collega eius ommem exercitum
preter socios nauales iussus dimictere est
Item ex Sicilia exercitus cui .mͦ. Conelius
preesset ubi consul in ꝓuicia uenisset di
Siciliam. Canenses milites dati duaꝵ
istaꝵ Legionu totidem legiones ĩ Sardi
P. Cornelius in eadem ꝓiũcia pͥore anno
prefuerat urbanas legiones i ta scribere
consules iussi ne quez militez facerent
qui in exercitu .mi. claudii. mͥ. ualerii
Fuluiq fuissent neue eo anno plures

Expanded text:
sociorumque minui iussus ut ex duabus sociorumque minui iussus ut ex duabus legionibus una legio, quinque milia peditum et trecenti equites essent, dimissis qui plurima stipendia haberent, et sociorum septem milia peditum et trecenti equites relinquerentur, eadem ratione stipendiorum habita in ueteribus militibus dimittendis. Cn. Fuluio consuli superioris anni nec de prouincia Apulia nec de exercitu quem habuerat quicquam mutatum; tantum in annum prorogatum imperium est. P. Sulpicius collega eius omnem exercitum praeter socios nauales iussus dimittere est. item ex Sicilia exercitus cui M. Cornelius praeesset ubi consul in prouinciam uenisset dimSiciliam Cannenses milites dati, duarum instar legionum. totidem legiones in Sardinuibus L. Cornelius in eadem prouincia priore anno praefuerat. urbanas legiones ita scribere consules iussi ne quem militem facerent qui in exercitu M. Claudi M. Ualeri Q. Fului fuisset, neue eo anno plures
Abbreviated transcription (Latin):
ilires ip̃e egisset terra mariq expo¬
suit philippum inferentez bellũ ethoł
in macedoniam retro a se cõpulsum ad
intima penitꝰ Regni abiisse legionẽq
inde deduci posse classem satis eͥe ar
endum Italie Regem. Hec se deq pro¬
uincia cui prefuerat ꝯsultũ de ꝓiuĩciis
cõis relatio fuit de creuere patres ut
ateri consulum Italia belluq cũ Aibase
prouincia esset alter classez cui G octa¬
cilius prefuisset Siciliamq prouncia
cum .P. cintio. pͥp. R. obtiner̃t exẽtitus
eis duo decreti qͥ m Etruria galliaq e̾ent
hee quatuor erant legiones urbane. due
superioris anni in Etruriam/ due quib
suppliti consul prefuisset in galliam
micterentur. Gallie ⁊ legidib preesset ꝙ
consul cuius Italia ꝓuincia esset p̾feciss
in etruriam.C. Calphurnius post p̾turã
rogato in annũ imperio missus atq ful¬
uio Capua ꝓuincia decreta prorogatũq
In annum imperium. epercitus ciuiu

Expanded text:
ibi res ipse egisset terra marique, expoibi res ipse egisset terra marique, exposuit: Philippum inferentem bellum Aetolis in Macedoniam retro ab se compulsum ad intima penitus regni abisse, legionemque inde deduci posse; classem satis esse ad arcendum Italia regem. haec de se deque prouincia, cui praefuerat, consul: tum de prouinciis communis relatio fuit. decreuere patres ut alteri consulum Italia bellumque cum Hannibale prouincia esset, alter classem cui T. Otacilius praefuisset Siciliamque prouinciam cum L. Cincio praetore obtineret. exercitus eis duo decreti qui in Etruria Galliaque essent; eae quattuor erant legiones; urbanae duae superioris anni in Etruriam, duae quibus Sulpicius consul praefuisset in Galliam mitterentur. Galliae et legionibus praeesset quem consul cuius Italia prouincia esset praefecisset: in Etruriam C. Calpurnius post praeturam prorogato in annum imperio missus. et Q. Fuluio Capua prouincia decreta prorogatumque in annum imperium; exercitus ciuium
Abbreviated transcription (Latin):
ppilos Romanos sciret nulla eiz intris
gentem esse/ nullũ infestiorez populu
uomini Romano. Ideo se merb ĩclusos
tenere eos quia siqui euasisset uelut
feras bestias ꝑ agros uagari ⁊ lamar
et trucidare quodcunq obuium detur
alios ad anibalez transfugisse. alios
ad Romam incendendam profectos
muenturum in semiusto foro consulez
uestigia sceleris Campanoꝵ ueste edem
retitam ⁊ eternos ignes ⁊ conditum in
uenctrabili fatale pignus imperii Roi
s⁊ mimme censere tutum esse/ capanis
ptestatez intrandi Romana menia fiei.
Leuinus Campanos iure iurãdo a flacto
idauctos .u. die ꝙͣ ab denatu respõsum
accepissent Capuam redituros sequi se
Romam iussit. Hac circũfusus multi¬
tudine simul Siculis obuia egressis
uictos bello accãtões ĩ urbe aducentes
& re publica primu tñ ac de proiunciis
imbo consules ad senatu retuler̃. Ibi
euinus/ quo statu Macedonia ⁊ grecia
lai acarnanes Locriq essent quasq

Expanded text:
populum Romanum sciret; nullam enim in terris gentem esse, nullum infestiorem populum nomini Romano. ideo se moenibus inclusos tenere eos, quia si qui euasissent aliqua, uelut feras bestias per agros uagari et laniare et trucidare quodcunque obuium detur; alios ad Hannibalem transfugisse, alios ad Romam incendendam profectos. inuenturum in semusto foro consulem uestigia sceleris Campanorum; Uestae aedem petitam et aeternos ignes et conditum in penetrali fatale pignus imperii Romani. se minime censere tutum esse Campanis potestatem intrandi Romana moenia fieri. Laeuinus Campanos, iure iurando a Flacco adactos quinto die quam ab senatu responsum accepissent Capuam redituros, sequi se Romam iussit. hac circumfusus multitudine, simul Siculis obuiam egressis uictos bello accusatores in urbem adducentis. de re publica tamen primum ac de prouinciis ambo consules ad senatum rettulere. ibi Laeuinus, quo statu Macedonia et Graecia, Aetoli, Acarnanes Locrique essent, quasque
Abbreviated transcription (Latin):
in Italia arpi recepti Capua capta iter
õne ab urbe Roma trepida fuga emẽsus
Anibal ĩ extremum angulu agribucti
cõpulsus nichil ia maus precatur deos
q ut incolumis cedere atq abire ex hostuĩ
terra liceat. quid igitur minꝰ conueniat
milites q̃ cum alie suꝑ alias clades cu¬
mularentur ac dii prope ip̃i cũ anibale
starent nos nos hic cu parentib meis
substinuisse Labentez fortuna. pr̃. nũc
uos eosdem quia illic oĩa secunda letaq
sunt amis deficere nolo nuꝑ qͦ que
acciderunt utina ta sine modo Luctu
q̃ uestro transissent ẜ certe quoniã uos

Expanded text:
mani est: in Italia Arpi recepti, Capua capta. iter mani est: in Italia Arpi recepti, Capua capta. iter omne ab urbe Roma trepida fuga emensus Hannibal, in extremum angulum agri Bruttii compulsus nihil iam maius precatur deos quam ut incolumi cedere atque abire ex hostium terra liceat. quid igitur minus conueniat, milites, quam cum aliae super alias clades cumularentur ac di prope ipsi cum Hannibale starent, uos hic cum parentibus meis— —sustinuisse labantem fortunam populi Romani, nunc eosdem quia illic omnia secunda laetaque sunt animis deficere? nuper quoque quae acciderunt, utinam tam sine meo luctu q
Abbreviated transcription (Latin):
abus aut ipse affui cladib aut qͥb
ab fui maxime unus õmu eas sesi trebia
tansimenus. Cannaq qͥd aliud sũt ꝙͣ̃
nonumenta occisoꝵ exercitiuiz Con¬
suluzq Romanoꝵ. Adde defectionem
falie. Sicilie maioris pãtis Sardinie
adde ultimu terrore ac pauorẽ castͣ
punica int̃ amenez ac menia Roaña
esta ⁊ iusum prope ĩ põtis uictorem
anibalem. In hac ruyna reꝵ stetit una
integra atq inmobilis uirtus. p̾r. Hec
oĩa strata humi erexit ac substulit uos
oĩuz pͥmi milites post caiensez cladez
uadenti hasdrubali ad alpes. Italiamq
qui si se cũ fratre cõuinxisset nulluz iaz
patris. ei obstitistis. et hee secunde res
illa adũsa substinuerũt. Nũc benignitate
deuz oĩa secunda prospera in dies letioã ac
meliora in Italia Siciliaq geritur ĩ sicilia
Siracuse agͥgentũ captu pulsi tota ĩsula
hostes receptaq ꝓuincia in ditione. pr̾. cũ

Expanded text:
omnibus aut ipse adfui cladibus aut quibus omnibus aut ipse adfui cladibus aut quibus afui, maxime unus omnium eas sensi. Trebia Trasumennus Cannae quid aliud sunt quam monumenta occisorum exercituum consulumque Romanorum? adde defectionem Italiae, Siciliae maioris partis, Sardiniae; adde ultimum terrorem ac pauorem, castra Punica inter Anienem ac moenia Romana posita et uisum prope in portis uictorem Hannibalem. in hac ruina rerum stetit una integra atque immobilis uirtus populi Romani; haec omnia strata humi erexit ac sustulit. uos omnium primi, milites, post Cannensem cladem uadenti Hasdrubali ad Alpes Italiamque, qui si se cum fratre coniunxisset nullum iam icioque patris mei obstitistis; et hae secundae res illas aduersas sustinuerunt. nunc benignitate deum omnia secunda prospera in dies laetiora ac meliora in Italia Siciliaque geruntur. in Sicilia Syracusae, Agrigentum captum, pulsi tota insula hostes, receptaque prouincia in dicionem populi Ro
Abbreviated transcription (Latin):
assessionem integraz ⁊ p̾r. ⁊ successõi mͥ
uirtute ur̃a cbtmuistis ẜ cũ ĩa benigͥtate
deu id patremus atq agamꝰ nõ ut ip̃i
maneamus in ypania s ne peĩ man̾ãt
nͥ ut ꝓ ripa yberi stantes arceamꝰ tra̾situ
hstis s ui ultro transeamus tnsferamq
hessu uereor ne cui ur̃u mauis id auda¬
tusq consilium q̃ aut ꝓ memoĩa clau¬
pium nuꝑ acceptaꝵ aut ꝓ etate mea
uideatur. Aduerse pugne in yspania
illius in aĩo ꝙ̃ meo minꝰ oblicterari
nssunt quippe cui pater ⁊ patruus int
aimularetur familie nr̃e fumꝰ ĩ tfecti
sunt S ut familiaris pene orbitas ac
sditudo frangit anmu ita publica tũ
fortuna tuz uirtus desperar̃ de sũma
rꝵ ꝓhibet eofato quo donata nobis sors¬
t ut magnis oib bellis uicti uicerimꝰ
tera omicto po senam gallos sannites
punicis bellis incipia. quot classes
quot duces/ quot exercitꝰ priore bello
admissa sunt. Iam quid hoc bello meõre

Expanded text:
 successori mihi uirtute uestra obtinuistis. sed cum iam benignitate deum id paremus atque agamus non ut ipsi maneamus in Hispania sed ne Poeni maneant, nec ut pro ripa Hiberi stantes arceamus transitu hostes sed ut ultro transeamus transferamusque bellum, uereor ne cui uestrum maius id audaciusque consilium quam aut pro memoria cladium uideatur. aduersae pugnae in Hispania nullius in animo quam meo minus oblitterari possunt, quippe cui pater et patruus intrcumularetur familiae nostrae funus interfecti sunt; sed ut familiaris paene orbitas ac solitudo frangit animum, ita publica cum fortuna tum uirtus desperare de summa rerum prohibet. ea fato quodam data nobis sors est ut magnis omnibus bellis uicti uicerimus. uetera omitto, Porsennam Gallos Samnites: a Punicis bellis incipiam. quot classes, quot duces, quot exercitus priore bello amissi sunt? iam quid hoc bello memorem?
Abbreviated transcription (Latin):
Iurisditio urbana sulciona scicilia
Cetego apuilia. Lentulo Sardima euei
Consulib ꝓrogatum ĩ anniũ impiumȩ¬
Ornelius fuluius Centumalis
.p̃. sulpicius galba Consułe
cum ydib Marcii magistratum miissẽt
Senatu ĩ Capitoliu uocato de re publica
de adnunstratõe belli de ꝓuĩtii excitibyo
patres cõsuluerũt fuluio apͥ claudio pͥois
anni consulib ꝓrogatũ imperiũ est ate
exercitus qͦs habebant decreti a diectu
ne ab Capua qͣm obsidebant absederent
pͥusq oppugnassent ea tũ cura maxim̃
intentos habebant koanos nõ ab ira tñ
que ni nlłam unq ciuitatẽ iustior fuit.
q̃ ꝙ urbs tam nobilis ac pote̾s sicut sua¬
defectione traxerat aliqͦt ppͦ ita recepta
inclinatura rursꝰ aĩos uidebatur ad
gallia cum bnns legionib qͣs huerãt
p̾rogatum est imꝑium. Prorogatum
⁊.M. marcello ut ꝓ consule in Sicilia
reliquias belli ꝓficeret eo exercitu quez
haberet si supplemento opus ee̾t supplet᷑

Expanded text:
iuris dictio urbana, Sulpicio Sicilia, Cethego Apulia, Lentulo Sardinia evenit. consulibus prorogatum in annum impeCN. FULVIUS CENTUMALUS P. Sulpicius Galba consules cum idibus Martiis magistratum inissent, senatu in Capitolium vocato, de re publica, de administratione belli, de provinciis exercitibusque patres consuluerunt. Q. Fulvio Ap. Claudio, prioris anni consulibus, prorogatum imperium est atque exercitus quos habebant decreti, adiectumque ne a Capua, quam obsidebant, abscederent prius quam expugnassent. ea tum cura maxime intentos habebat Romanos, non ab ira tantum, quae in nullam umquam civitatem iustior fuit, quam quod urbs tam nobilis ac potens, sicut defectione sua traxerat aliquot populos, ita recepta inclinatura rursus animos videbatur ad in Gallia, cum binis legionibus quas habuerant prorogatum est imperium. prorogatum et M. Marcello, ut pro consule in Sicilia reliqua belli perficeret eo exercitu quem haberet; si supplemento opus esset, suppleret
Abbreviated transcription (Latin):
us eet ip̃e demeas
dͥmare descendit larisa diẽ ad ueiendũ
cxeratui edixit undiq a sociis legatões
emetriadez ad fania Regis ꝯuenerũt.
sustulerant enim aĩos Etholi tũ ab Ram̃na
faictate tum post Actali adue̾tu finiti¬
nesq depopulabantur ne acãnes solũ

Expanded text:
us esset, ipse Demetriadem ad mare descendit, Larisam diem ad conueniendum exercitui edixit. undique ab sociis legationes Demetriadem ad famam regis conuenerunt. sustulerant enim animos Aetoli cum ab Romana societate tum post Attali aduentum finitimosque depopulabantur; n
Abbreviated transcription (Latin):
irent. Eadem
um xxx. ferme rostratis nauib ⁊ młtis
chariis xii. milia peditu duo fẽme
quitu traiecit genuaq milł p̾sidiis
uritima oram tutantib repentmo
suentu cepit. Inde ad horam ligurũ
ilpmoꝵ siquos ibi motus facerͣ posset
uissem appulit. In gaymis liguꝵ. Ea
ins est belluz ea tempestate gerebat
lum Epãteriis mõtanis. Igitur penus
uone oppido alpino preda deposita ⁊ x.
ingis nauib in statione ad p̾sidiu
pictis. Ceteris Cartaginez missis ad¬
endam maritima hora quia fama
at sipione traiecturu ip̃e societate

Expanded text:
rent. eadem triginta ferme rostratis nauibus et multis onerariis duodecim milia peditum duo ferme equitum traiecit, Genuamque nullis praesidiis maritimam oram tutantibus repentino aduentu cepit. inde ad oram Ligurum Alpinorum, si quos ibi motus facere posset, classem adpulit. Ingauni—Ligurum ea gens est—bellum ea tempestate gerebant cum Epanteriis Montanis. igitur Poenus Sauone oppido Alpino praeda deposita et decem longis nauibus in statione ad praesidium relictis, ceteris Carthaginem missis adtuendam maritimam oram quia fama erat Scipionem traiec
Abbreviated transcription (Latin):
n ultimam yspanie oram usq ad
deaum compulsi erant./ dispare aut
t locoꝵ hominuzq ingeniis. Ita ẽgo
uidem continentis sunt. postͤma oĩu
istra demum etate ductu hauspicãꝵ
lugusti cesaris ꝑdomita est. Ibi tum
ab gadib rebellandi spe aduiuãte Ma¬
gone anulcaris filio dilctu ꝑ ulteriorez
et d. equites armauit de equestrib copii
scribunt Ibi suꝑ campos patentes duos
duces peni ea mente ut ne detractarent
certamen consederunt. Scipio cu ad eũ
fama tanti comparati excitꝰ plata cẽt
neq Roanis legionib tante se fore parẽ
multitudim ratus ut nõ in spe saltẽ
opponerent᷑ barbaroꝵ auxilia neq ĩ hiis
tum tm̃ uiriu ponendum ut mutado
fidem que cladis causa fuiss pat̾ pa¬
truoq magnum uł momentũ facerent
p̾misso silano ad sculcam duo de xxx.
oppidis regnante ut eqͥtes peditesq ab
eo quo se ꝑ yemem cõscriptum pollicitꝰ
erat acciperet. Ipse a Tarracoñ ꝓfectus

Expanded text:
in ultimam Hispaniae oram usque ad in ultimam Hispaniae oram usque ad Oceanum compulsi erant, disparem auteerat locorum hominumque ingeniis. itaque ergo quidem continentis sint, postrema omnium nostra demum aetate ductu auspicioque Augusti Caesaris perdomita est. ibi tum ab Gadibus rebellandi spe, adiuuante Magone Hamilcaris filio dilectibus per ulteriorem tos equites armavit. De equestribus copiiscribunt. Ibi super campos patentes duo duces Poeni ea mente ne detrectarent certamen consederunt. Scipio , cum ad eum fama tanti comparati exercitus perlata esset, neque Romanis legionibus tantae se fore parem multitudini ratus ut non in speciem saltem opponerentur barbarorum auxilia, neque in iis tamen tantum virium ponendum ut mutando fidem, quae cladis causa fuisset patri patruoque, magnum momentum facerent, praemisso Silano ad Culcham duodetriginta oppidis regnantem, ut equites peditesque ab eo quos se per hiemem conscripturum pollicitus erat acciperet, ipse ab Tarracone profectus
Abbreviated transcription (Latin):
uub non lex nõ mos nõ ligna comunis
diuis habitus alia uestis alia arma alii
nus alia sacra alii prope dii eent Ita
audam uno uiculo copulauerat eos ut
uilla nec inter ip̃os nec aduerso ducẽ
rdatio extiterit cum ⁊ pecunia sepe ĩ sti¬
tendium ⁊ cõmeatus in hostiu agro
esset. quoꝵ mopia priore piũco bello
nulta infanda inter duces militesq
missa fuerant. Post has drubal uõ
uercitu ducis in quib spes oĩs r̾poĩta
uctorie Fuerat deletum cedendoq in
ngulum brutium cetera Italia cõcessa
nõ uideatur numerabile nlł motũ
i castris factum. Na ad cetera id
nau accesẜat/ ut ne alendi qͥdẽ excitꝰ
isi ex brutio agro spes esset qͥ ut õm̃is
eretur exiguus. tam̃ tanto alendo
cercitu erat tunc magna partez Iu¬
uentutis abstractam a cultu agroꝵ
tellum occupauerat ⁊ mos uic̾ ecĩa ĩsitꝰ
enti ꝑ latrocima militiam exercendi
et ab domo quicꝙͣ mictebatur¶ De
prclio uicti Cartaginenses duce aĩsso

Expanded text:
us non lex, non mos, non lingua communis, alius habitus, alia uestis, alia arma, alii ritus, alia sacra, alii prope di essent, ita quodam uno uinculo copulauerit eos ut nulla nec inter ipsos nec aduersus ducem seditio exstiterit, cum et pecunia saepe in stipendium et commeatus in hostium agro deesset, quorum inopia priore Punico bello multa infanda inter duces militesque commissa fuerant. post Hasdrubalis uero exercitum cum duce in quibus spes omnis reposita uictoriae fuerat deletum cedendoque in angulum Bruttium cetera Italia concessum, cui non uideatur mirabile nullum motum in castris factum? nam ad cetera id quoque accesserat ut ne alendi quidem exercitus nisi ex Bruttio agro spes esset, qui ut omnis coleretur exiguus tamen tanto alendo exercitui erat; tum magnam partem iuuentutis abstractam a cultu agrorum bellum occupauerat et mos uitio etiam insitus genti per latrocinia militiam exercendi; nec ab domo quicquam mittebatur, de m quod proelio uicti Carthaginienses duce amisso
Abbreviated transcription (Latin):
laoꝵ celtiberis qͥb ĩ presio concursar᷑
mos est uelocitate mutilez faciebat ⁊
aud iniq ademerat Raãnis stabili
tigne assuetis nͥ ꝙ angustie et intẽ¬
uta uirgulta ordines dirimebat et
nguli bimq uelut cũ parib cõserẽ
rugnam cogebantur/ quod ad fuga̾
inpedimento hostib erat/. Id ad cede
& uł uinctos prebebat ⁊ iam fẽme
ibscutatis Celtiberoꝵ int̾sct̾is Leniꝰ

Expanded text:
 Celtiberis, quibus in proelio concursare mos est, uelocitatem inutilem faciebat, et haud iniqua eadem erat Romanis stabili pugnae adsuetis, nisi quod angustiae et internata uirgulta ordines dirimebant et singuli binique uelut cum paribus conserere pugnam cogebantur. quod ad fugam impedimento hostibus erat, id ad caedem eos uelut uinctos praebebat; et iam ferme omnibus scutatis Celtibero
Abbreviated transcription (Latin):
ex propinquo ingressus fine aspicias
non sperauerat Anibal fore ut totn
Cartaginensib firmu aut scabile et
infidis sociis grauib ac suꝑbis donnne
Ad hoc nos eciam deẜti ab sociis uiri
nr̃is milite Romano scetuii Cartagi¬
nensib nichil cuuil roboris est m̾cede
paratos milites hñt affros Numidasq
Leuissima fidei mutande ingema.h
modo nichil more sit una ⁊ tͣiecisse
me audietis ⁊ ardere bello Africa ⁊ ins¬
Lientem hĩc Anibalez / ⁊ obsideri carta¬
gniem letiores ⁊ frequentiores ex a fis
expectare nũtios q̃ ex yspaũa accipielus
Has michi spes subiecit fotuna.pͥ. e
dii federis ab hoste iuolati testes. Sipo
et massimissa Reges quoꝵ ego fidi
ita unitar ut bñ tutus a ꝑfidiasy
Multa que ex intuallo non apput
bellum aperiet et id est iuri ⁊ dua
non deesse fortune p̾bentise ⁊ cblato
casu flectere ad consiliu hebayfil
terra cogam pugnare eñ ⁊ cãtg¬

Expanded text:
ex propinquo ingressus fines adspicias. ex propinquo ingressus fines adspicias. non sperauerat Hannibal fore ut tot in Carthaginiensibus firmum aut stabile est infidis sociis, grauibus ac superbis dominis. ad hoc nos, etiam deserti ab sociis, uiribus nostris milite Romano stetimus: Carthaginiensi nihil ciuilis roboris est: mercede paratos milites habent, Afros Numidasque, leuissima fidei mutandae ingenia. hic modo nihil morae sit, una et traiecisse me audietis et ardere bello Africam et molientem hinc Hannibalem et obsideri Carthaginem. laetiores et frequentiores ex Africa exspectate nuntios quam ex Hispania accipiebatis. has mihi spes subicit fortuna populi Romani, di foederis ab hoste uiolati testes, Syphax et Masinissa reges quorum ego fidei ita innitar ut bene tutus a perfidia sim. 'multa quae nunc ex interuallo non apparent bellum aperiet: id est uiri et ducis, non deesse fortunae praebenti se et oblata casu flectere ad consilium. habebo, terra cogam pugnare eum, et Cart
Abbreviated transcription (Latin):
duces actinet inuictu ad ultimũ ꝑmã¬
sisse. Nichil igitur me isto exẽplo t̾rueĩs
ego miuus in africa Regulo capto ꝙͣ
Sipionib occisis in yspama traicerem
nec felitius Santippum Lacedemoniu
Cartagini q me patrie mec siere natũ
esse. Cresceretq michi ex ip̃o fiducia ꝙ
possit in hoĩs unius uirtute tãtũ momͭ
esse. At eciaz acthemenses audiendi sũt
temere in Sicilia omisso domi bello trãs¬
gressi cur ergo ꝙ̃tuz grecas fabulas enar¬
rare uacat non Agatodem pocius sira¬
eo bellũ unde uen̾at refers s quid ultro
metuz inferre hosti ⁊ a. se r̾moto pecial¬
in alium discrimen adduoere quale si
ueterib. extermisq exemplis adniona
opus maius presentius ue ullu exepli
esse ꝙͣ anibal põt. Multum interetꝰ
alienos popul are fines an tuos un
excindiq uideas. Plus aĩ est ĩferet
periculu ꝙ̃ propulsanti. Ad ħ maior
ignotaꝵ rez est terror bona malaq hss

Expanded text:
duces attinet inuictum ad ultimum permanduces attinet inuictum ad ultimum permansisse. nihil igitur me isto exemplo terrueris. ego minus in Africam Regulo capto quam Scipionibus occisis in Hispaniam traicerem? nec felicius Xanthippum Lacedaemonium Carthagini quam me patriae meae sinerem natum esse, cresceretque mihi ex eo ipso fiducia quod possit in hominis unius uirtute tantum momenti esse. at etiam Athenienses audiendi sunt temere in Siciliam omisso domi bello transgressi. cur ergo, quoniam Graecas fabulas enarrare uacat, non Agathoclem potius, Syraeo bellum unde uenerat refers? 'sed quid, ultro metum inferre hosti et ab se remoto periculo alium in discrimen adducere quale sit, ueteribus externisque exemplis admonere opus est? maius praesentiusue ullum exemplum esse quam Hannibal potest? multum interest alienos populere fines an tuos uri exscindi uideas; plus animi est inferenti periculum quam propulsanti. ad hoc maior ignotarum rerum est terror: bona malaque hostium
Abbreviated transcription (Latin):
truiq recentem cladem commeorabat
utrum maior aliqͣ nũc in africa cala¬
mitas accepta est. que tunc ĩ yspana
erat an maiores nũc sunt exercitus in
a frica/ ⁊ dudes plures melioresq q̃ tũe
in yspania fuerunt An etas m̾a tũc matu¬
rior bello gerendo fuit ꝙͣ nunc est. An cũ
Cartaginensi hoste in yspania ꝙͣ ĩ africa
bellum geri aptius est facile est. post fusos
fugatosq iiiiͦ exercitus punicos post et
urbes ui captas aut metu subactas ĩ ditõez
post domita oĩa usq ad cceanũ tot Re¬
gulos tot soeuas gentes. post receptã tota
ufplł̃ia ita ut uestigium belli nłł r̾liqũ
sit. eleuare meas res gestas ta h̾cule ꝙͣ
si uictor ex africa redierim ea ip̃a leuar̾
que nunc retinendi mei causa ut teribi¬
lia ea uideantur urb̃ extollunt᷑ negat
aditum esse in africam negat ullos
ad africaz offenderit neq recordatum
illi ip̃i tam infelici imꝑatori patuisse tñ

Expanded text:
truique recentem cladem commemorabat? truique recentem cladem commemorabat? utrum maior aliqua nunc in Africa calamitas accepta est quam tunc in Hispania erat? an maiores nunc sunt exercitus in Africa et duces plures melioresque quam in Hispania fuerunt? an aetas mea tunc maturior bello gerendo fuit quam nunc est? an cum Carthaginiensi hoste in Hispania quam in Africa bellum geri aptius est? facile est post fusos fugatosque quattuor exercitus Punicos, post tot urbes ui captas aut metu subactas in dicionem, post perdomita omnia usque ad Oceanum, tot regulos, tot saeuas gentes, post receptam totam Hispaniam ita ut uestigium belli nullum reliquum sit, eleuare meas res gestas, tam hercule quam, si uictor ex Africa redierim, ea ipsa eleuare quae nunc retinendi mei causa ut terribilia eadem uideantur uerbis extolluntur. 'negat aditum esse in Africam, negat ullos ad Africam offenderit, neque recordatur illi ipsi tam infelici imperatori patuisse tamen
Abbreviated transcription (Latin):
neat maximo cuiq id accedere certum
animo habeo ut se non cu presentib
modo s cum omnis eui claris uiris
comparet/. Equidem haud dissimulo
me tuas quinte fabi laudes nõ assequi
solum uelle s bona uenia tua dixerim
Si possim ecia me ex superare illd nec
tibi in me neu michi in minoĩb natu
animi sit. ut nolimus quanꝙͣ nr̃i siłe
euadere ciuem. Id eñm nõ eoꝵ mõ qͥb
humani detrimentum est. Cõmemo¬
rauit ꝙͣtum essem periculi aditurus
si in ãfrica traioere uelim. In meam
quoq non solum rei publice s exercitꝰ
uicem/ uidetur ualde solicitus. Unde ħ
repente cura de me exorta est. pat pa¬
triuisq meus intersecti cu duo excitus
eoꝵ prope occidionem occisi essent, cuz
amisse yspanie cum qͣtuor exercitꝰ penoꝵ
quatuorq duces oĩa metu ãmisq te¬
nerent Cum quesitus ad id bellu ĩpe¬
rator nemo se ostenderet p̾t me nemo
hostium difficultatem belli patͥs pa¬

Expanded text:
neat. maximo cuique id accidere animo neat. maximo cuique id accidere animo certum habeo ut se non cum praesentibus modo sed cum omnis aeui claris uiris comparent. equidem haud dissimulo me tuas, Q. Fabi , laudes non adsequi solum uelle sed—bona uenia tua dixerim—, si possim, etiam exsuperare. illud nec tibi in me nec mihi in minoribus natu animi sit ut nolimus quemquam nostri similem euadere ciuem; id enim non eorum modo quibus humani detrimentum est. 'commemorauit quantum essem periculi aditurus si in Africam traicerem, ut meam quoque, non solum rei publicae et exercitus uicem uideretur sollicitus. unde haec repente cura de me exorta? cum pater patruusque meus interfecti, cum duo exercitus eorum prope occidione occisi essent, cum amissae Hispaniae, cum quattuor exercitus Poenorum quattuorque duces omnia metu armisque tenerent, cum quaesitus ad id bellum imperator nemo se ostenderet praeter me, nemo em meam, uim hostium, difficultatem belli, patris pa
Abbreviated transcription (Latin):
pnelium rei p. nobisq nõ sibi ipsi
runatum creatum consulem existimo
uercitusq ad custodiam uobis. atq
talie scriptos esse/ nõ quos Regio more
ysuꝑbiam consules quo t̾raꝵ ueliit
fuiciant. Tum orone ad tp̃s parata
fertur ⁊ ip̃e fabius principio oronis
ratres conscripti cõmemorauit ĩ siña
sua posse obtrectationem suspectam
sse. Cuuis ego rei nõ taz ip̃e ausiz
tantum uirum insimulare ꝙ ea sus¬
titis uicio oronis an rei haud Sane
uugata est/ Sic eñm honores suos et
miam reꝵ gestaꝵ extulit urb ad
itinguendum Inuidie crimen tanꝙ
nichi ab infimo quoq periculum sit
ne metuz enuiletur ⁊ nõ ab eo qͥ qͥa
suꝑ ceteros excellat quo me qͦq niti
rn dissimulo qui me sibi eqͣi nadit
sic senem se ꝑfunctũq ⁊ me infra etatez
filii eciam sui posuit tanꝙ non logius
ꝙ quantu uite humane spaciũ est cu¬
piditas glorie extendatur maxiãq pãs
eius in memoria ac posteritate ꝓmi¬

Expanded text:
nelium rei publicae nobisque, non sibi ipsi priuatim creatum consulem existimo, exercitusque ad custodiam urbis atque Italiae scriptos esse, non quos regio more per superbiam consules quo terrarum uelint traiciant.' cum oratione ad tempus parata fertur: 'et ipse Q. Fabius principio orationis, patres conscripti, commemorauit in sententia sua posse obtractationem suspectam esse; cuius ego rei non tam ipse ausim tantum uirum insimulare quam ea suspicio, uitio orationis an rei, haud sane purgata est. sic enim honores suos et famam rerum gestarum extulit uerbis ad exstinguendum inuidiae crimen tamquam mihi ab infimo quoque periculum sit ne mecum aemuletur, et non ab eo qui, quia super ceteros excellat, quo me quoque niti non dissimulo, me sibi aequari nolit. sic senem se perfunctumque et me infra aetatem filii etiam sui posuit tamquam non longius quam quantum uitae humanae spatium est cupiditas gloriae extendatur maximaque pars eius in memoriam ac posteritatem promi
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui alioꝵ iudicio michi compara
erat sua mox confessione mesͥ gͥs
ut michi iam uiuendo non solu rel
gerendis fesso si huic negata fuerua
difrica ꝓuncia decernatur cum eat
que parta est uiuendu atq morien
est. Uincere ego ꝓhibui anibalem d
a nobis quoꝵ uigent nunc uires e
uinci poss. Illud te michi ignoscars
p̃. Cornelii equ erit si tu in me ips
nunꝙͣ płis famã hominu ꝙͣ rem i¬

Expanded text:
ut qui aliquorum iudicio mihi comparatus ut qui aliquorum iudicio mihi comparatus erat sua mox confessione me sibi put mihi iam uiuendo non solum rebus gerendis fesso, si huic negata fuerit, Africa prouincia decernatur. cum ea gloria quae parta est uiuendum atque moriendum est. uincere ego prohibui Hannibalem ut a uobis quorum uigent nunc uires etiam uinci posset. 'illud te mihi ignoscere, P. Corneli , aequum erit, si cum in me ipso nunquam pluris fama
Abbreviated transcription (Latin):
annum ꝓuinciam esse nͨ ppꝰ iussit. dem̃
si est consulem pͬcare arbitror qui dere
transacta simulando se referre senatum
ludibrio habet non senator est qui de quo
consulitur suo loco dicit smãm. atq ego
certum habeo dissentienti michi ab ista
festinatione in difricam traiciendi duaꝵ
reꝵ subeundam opimonez esse unꝰ ĩ site
ingenio mõ cunctacoi̾s qua metũ pigri¬
ciamq homines adolescentes sañ appłlat
dum non me peniteat adhuc alioꝵ speci¬
osiora pͥmo aspectu csilia semꝑ iusa mam
fastidium cius si inq desiderium ee
saltem liberet. que enim mͥ enuilar
cum eo esse põt qui ne filio quidez n
equal sit me dictatorem cum uiges
adhuc uirib incursu maximaꝵ rer
recusantem nemo aut insenatu a
apud ppͣ audiuit quo minus inseitꝰ
me magistro E quitu ꝙ fando nuns
ante auditum erat/ Imperium me
equaretur reb q urb̾ assequi mali

Expanded text:
annum prouinciam esse nec populus iussit. deinde, annum prouinciam esse nec populus iussit. deinde, si est, consulem peccare arbitror qui de re transacta simulando se referre senatum ludibrio habet, non senatorem qui de quo consulitur suo loco dicit sententiam. atque ego certum habeo dissentienti mihi ab ista festinatione in Africam traiciendi duarum rerum subeundam opinionem esse, unius, insitae ingenio meo cunctationis, quam metum pigritiamque homines adulescentes sane appellent, dum ne paeniteat adhuc aliorum speciosiora primo adspectu consilia semper uisa, mea fastidium eius sim quam desiderium, aetas saltem liberet. quae enim mihi aemulatio cum eo esse potest qui ne filio quidem meo aequalis sit? me dictatorem cum uigerem adhuc uiribus et in cursu maximarum rerum essem recusantem nemo aut in senatu aut apud populum audiuit quo minus insectanti me magistro equitum, quod fando nunquam ante auditum erat, imperium mecum aequaretur; rebus quam uerbis adsequi malui
Abbreviated transcription (Latin):
ea senatum ita uoluisse fieri donũ ꝑmictẽ
minus dena milia Eris. Legatoes deinde
ut quatius ticto possent ytalia spectatũ
irent. duces dati Lictereq ꝑ oppida misse
ut yspanos cum iter acciperent tũ deferẽ
cum Africam nouam ꝓunicia ex̃ sorte
Scipioni destinari hommes fama ferrẽti
et ip̾e nulla ia modica gloria c̾otentꝰ nõ
ad gerendum mõ bellum s ad diffimẽdũ
diceret se cons declaratuz esse. neq alr̾¬
id fieri posse/ q̃ si ip̃e in africa exercitum
transportaret acturum se id ꝑ populu
aꝑte ferret si senatus aduersaretur Id
consilium haud quanq primorib patru
complaceret. Ceteriq ꝑ metu. aut abi¬
habitum or̃oem qui tanq̃ de ingͣta re
de difrica ꝓiuncia sina dixerit/ Ego aũt
pͥmum id ignoro quem admodum creta
iam ꝓuincia difrica ꝯsul uiti fortis ac
strenui sit ꝙ nec senatus censuit ĩ hũc

Expanded text:
ea senatum ita uoluisse fieri; donum permittere ea senatum ita uoluisse fieri; donum permittere minus dena milia aeris. legationes deinde ut quatenus tuto possent Italiam spectatum irent, duces dati litteraeque per oppida missae ut Hispanos comiter acciperent. tum de re ps relatum. cum Africam nouam prouinciam extra sortem P. Scipioni destinari homines fama ferrent, et ipse nulla iam modica gloria contentus non ad gerendum modo bellum sed ad finiendum diceret se consulem declaratum, neque id aliter fieri posse quam si ipse in Africam exercitum transportasset, et acturum se id per populum aperte ferret si senatus aduersaretur,—id consilium haudquaquam primoribus patrum cum placeret, ceteri per metum aut ambihabiturum orationem qui tamquam de integra re de Africa prouincia sententiam dixerit. ego autem primum illud ignoro quemadmodum iam certa prouincia Africa consulis, uiri fortis ac strenui, sit, quam nec senatus censuit in hunc
Abbreviated transcription (Latin):
saguntinos senatus poplusq ad nos mictit
simul gratulatu ꝙ ita res hos annos in
ypania atq in Italia gexistis ut ĩyspaĩa
non ybero anme tenus s q̃ tẽtaꝵ ultias
funt oceanus domitam armis habeatis.
ytalie nͥ ꝙͦ uallum castroꝵ cingit. Nichil
relinqueretis peno. Ioui optimo maximo
presidi Capitolme arcis nõ grates tiñob
hoc agere iussi sumus s donuz hoc eciaz
si uos ꝑmictetis coronam aurea ĩ Capi¬
tolium uictorie ferre id uti ꝑmictatis
quesumus utiq si nobis ita uideretur que
nobis imꝑatores nr̃i cõmoda tribuerunt
Ea rata ac perpetua auctoritate uestra
faciatis. Senatus legatis saguntinis
respondit ⁊ dirutum ⁊ restitutũ sagũtu
fidei sociał utrinq ẜuate documentu oib̃
gentib fore suos imꝑatores recte ⁊ õdine
et ex uoluntate senatꝰ fecisse ꝙ saguntu
restituerunt Ciuesq Saguntinos ẜuitio
exemerunt. queq alia eius bĩngne fecmt

Expanded text:
Saguntinus senatus populusque ad uos misit; Saguntinus senatus populusque ad uos misit; simul gratulatum quod ita res hos annos in Hispania atque Italia gessistis ut Hispaniam non Hibero amne tenus sed qua terrarum ultimas finit Oceanus domitam armis habeatis, Italiae nisi quatenus uallum castrorum cingit nihil reliqueritis Poeno. Ioui optimo maximo, praesidi Capitolinae arcis, non grates tantum ob haec agere iussi sumus sed donum hoc etiam, si uos permitteretis, coronam auream in Capitolium uictoriae ergo ferre. id uti permittatis quaesumus, utique, si uobis ita uidetur, quae nobis imperatores uestri commoda tribuerunt, ea rata atque perpetua auctoritate uestra faciatis.' senatus legatis Saguntinis respondit et dirutum et restitutum Saguntum fidei socialis utrimque seruatae documentum omnibus gentibus fore; suos imperatores recte et ordine et ex uoluntate senatus fecisse quod Saguntum restituerint ciuesque Saguntinos seruitio exemerint; quaeque alia eis benigne fecerint,
Abbreviated transcription (Latin):
Iteꝵ periremus ⁊ alterum excidiu
tie uideremus nͨ ad ꝑnitiem ñatm
artaginensi utiq aut duce aut excitu
tus esse abturoalis nos ueterimĩ hostib
ni pͥoris qͦ excidii causa nobis fuerant
etngui posse. Cum ex insperato r̃pete
nsistis nobis hũc .p̃. Sipione ꝙͣ fortu¬
assum omnumꝰ Saguntino uldemꝰ
quia consulem declatu uidemꝰ ac uidisse
nos ciuib nr̃is renuciaturi sumꝰ spẽ oe
saluteq nr̃am qui cu plimas hostiũ nr̃oꝵ
cepiss in yspania urbes ubiq ex captoꝵ nũo
excretos saguntinos in patria r̾misit.I.
Postremo tudetama adeo infestam nobis
ut illi gente incolumi star sagũtũ ñ posset
Ita bello afflixit ut non modo nobis absit
uerbo miudia ne posteris quidez timenda
eoꝵ Campisq ꝙ nobͣ nõ ta fructu iocun¬
dius est q̃ ultione ob ħ quib maioã nͨ
sperare nec optare ab diis inmortalib po¬
teramus gratias acturo. Nos .x. legatos

Expanded text:
iterum periremus et alterum exci- dium iterum periremus et alterum exci- dium patriae uideremus—nec ad perniciem nostram Carthaginiensi utique aut duce aut exercitu opus esse: ab Turdulis nos ueterrimis hostibus, qui prioris quoque excidii causa nobis fuerant, exstingui posse—cum ex insperato repente misistis nobis hunc P. Scipionem , quem fortunatissimi omnium Saguntinorum uidemur quia consulem declaratum uidemus ac uidisse nos ciuibus nostris renuntiaturi sumus, spem, opem, salutem nostram; qui cum plurimas hostium uestrorum cepisset in Hispania urbes, ubique ex captorum numero excretos Saguntinos in patriam remisit; postremo Turdetaniam, adeo infestam nobis ut illa gente incolumi stare Saguntum non posset, ita bello adflixit ut non modo nobis sed—absit uerbo inuidia—ne posteris quidem timenda eorum capimus quod nobis non fructu iucundius est quam ultione. ob haec, quibus maiora nec sperare nec optare ab dis immortalibus poteramus, gratias actum nos decem legatos
Abbreviated transcription (Latin):
see seditionez militarem in yspania uo¬
set ex ea pecunia quam ip̃e ĩ fraui
euiss faceret. Tunc Saguntinoꝵ le¬
as in senatum introduxit. Ex eis
sis susceptumq quartũdecimũ annu
in ꝑtinacĩt geritis ut sepe ad ultimũ
rimen ⁊ ip̃i ueneritis ⁊ ppͣ cartagi¬
usem adduxeritis. Cum ĩ ytalia tam
tox Gellum ⁊ Anibalem hoste hẽretis
iisulem cum exercitu ĩ yspania uelut
ilgendas reliquias naufragii nr̃i misist̾i
⁊cͦ. Cornelium qui in ꝓuicia uenerũt
ullo tp̃e destiterunt que nobis secunda
 aduersa hostib nr̃is essent facerͣ. Iam
mnnum pͥmu oppidum nob̃ r̾stituerũt
onem yspaniam ciues nr̃os uenudatos
missis qui conquirerent ex ẜuitute in
certatem restituer̃. Cum iam prope
set ut optabilem eam ex miẜa fõtuna
uberemus. p̃. ⁊ c̃.n. Cornelius impe¬
mres nr̃i luctuosius nobis qͦ q̃ uobis
cerunt tum uõ ad hoc retracti ex dist᷑a¬
his Locis in sedem antiquam uidebat᷑

Expanded text:
inter seditionem militarem in Hispania uouisset, ex ea pecunia quam ipse in aerarium detulisset faceret. tum Saguntinorum legatos in senatum introduxit. ex eis susceptum quartum decimum annum tam pertinaciter geritis ut saepe ad ultimum discrimen et ipsi ueneritis et populum Carthaginiensem adduxeritis. cum in Italia tam atrox bellum et Hannibalem hostem haberetis, consulem cum exercitu in Hispaniam uelut ad conciliandas reliquias naufragii nostri misistiCn. Cornelii ex quo in prouinciam uenerunt nullo tempore destiterunt quae nobis secunda quaeque aduersa hostibus nostris essent facere. iam omnium primum oppidum nobis restituerunt; per omnem Hispaniam ciues nostros uenum datos, dimissis qui conquirerent, ex seruitute in libertatem restituerunt. cum iam prope esset ut optabilem ex miserrima fortunam haberemus, P. et Cn. Cornelii imperatores uestri luctuosius nobis prope quam uobis perierunt. 'tum uero ad hoc retracti ex distantibus locis in sedem antiquam uidebamur ut
Abbreviated transcription (Latin):
consulib habuit P. ueturius philo e
consulem dixerunt. Collga additis
p̃. Licinius Crassus pontifex maximꝰ
brata frequentia ptoditu memorie
Conuenerant undiq nõ suffragadi
ẜ eciam expectandi causa. p̃. Scipion
Concurrebantq domo frequent̃ ⁊ ĩe
tosium ad inmolantem eum cũ cent
bellum prinicum finiss. Ita id qͦd ĩst
p̾ Cornelium finituru atq ut yspd
onmi penos expuliss sic ytalia pulsut
esse. Africamq ei perinde postq̃ debela
m italia foret ꝓrunciam destinabunt
ria Iude Comitia habita creati duoq
anno punici belli. p̃. Cornelius scp
et .l. licinius crassus ut osulatũ mq
quia sacroꝵ cura pontificem maxin
galli appellalunt. sp̃. Lucrecio sicu
Emilio. gri octauio Sardimam. u
⁊ Capitolio habitus. Ibi referenti

Expanded text:
consulibus habuit L. Ueturius Philo , consulibus habuit L. Ueturius Philo ,  Scipionem consulem dixerunt; collega additur ei P. Licinius Crassus pontifex maximusbrata frequentia proditum memoriae est. conuenerant undique non suffragandi modo sed etiam spectandi causa P. Scipionis , concurrebantque et domum frequentes et in Capitolium ad immolantem eum cum centubellum Punicum finisset, ita id quod instaret P. Cornelium finiturum, atque uti Hispania omni Poenos expulisset, sic Italia pulsurum esse; Africamque ei perinde ac debellatum in Italia foret prouinciam destinabant. praetoria inde comitia habita. creati duo qui anno Punici belli P. Cornelius Scipio et P. Licinius Crassus ut consulatum iquia sacrorum cura pontificem maximum Galliam appellabant—Sp. Lucretio, Sicilia L. Aemilio, Cn. Octavio Sardinia. senatus in Capitolio habitus. Ibi referente P.