comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deserto ẽ. nolite exire. ecce in
penetrabilibꝰ nolite credere.
h. Siquis ꝓmiserit uobis
qd̾ in deserto gentiliũ. ⁊ phi¬
lo sop hoꝵ dogniate xp̃s more¬
tur: aut inherecicoꝵ pene¬
trabilibꝰ qui dĩ pollicentur
archana. nolite exire. nolite
credere: siue qr ꝑsecutionis
⁊ angustiaꝵ tp̃re. semꝑpseu¬
locum. siquis sub noĩe xp̃i
se iactare uoluerit: nõ statimn
acomodetis fidem.¶ G. Inde

Expanded text:
deserto est, nolite exire; ecce in penetralibus, nolite credere. Si quis promiserit vobis quod in deserto gentilium et philosophorum dogmate Christus moretur; aut in haereticorum penetralibus, qui Dei pollicentur arcana, nolite exire, nolite credere; sive quia persecutionis et angustiarum tempore semper pseulocum. Si quis sub nomine Christi se jactare voluerit, non statim accommodetis fidem. Sicut e
Abbreviated transcription (Latin):
huc alant᷑ ostendit: que ꝑfec¬
ti cibi uirtute indigentes. te¬
nui diuine cognitionis infir¬
mũq gustatum imbuantur.
Et id circo ue ipsis ent. qr ⁊
ad effugendum antixp̃m gra¬
ues. ⁊ ad sustinendum imꝑi¬
te nec peccata effugerint: nec
cibum ueri panis acceꝑint.
co.L. Orate añt ut nõ fiat
Si de caꝑtinitate ihrłm uo¬
luerimꝰ acciꝑe qñ atito et
uespasiano capta ẽ: orare de¬
bent. ne fuga eoꝵ̃ yeme uel
salło fiat: qr in alt̾o dũritia
frigoris ꝓibet̾ ad solitudiẽ
ꝑgere. ⁊ in montibꝰ desertis¬
q latitare. In alt̾o aũt tran¬
gressio legis e̾ si fugere uolue¬
rint. aut mors ĩminẽs si remã¬
serint. Si aũt in consũma¬
tione scłi intelligitur. hoc p̾¬
cipit ut nõ refrigescat fides
ociosi inoꝑe dĩ torpeamꝰ uir¬
tutũ salbato .I. R. Hec ⁊ enĩ
diũ locutio. partun ad captiui¬
tatẽ iudaicam que a romanis
facta ẽ: partun ad diem uidi¬

Expanded text:
huc alantur ostendit: quae perfechuc alantur ostendit: quae perfecti cibi virtute indigentes, tenui divinae cognitionis infirmoque gustatu imbuantur. Et idcirco vae ipsis erit: quia et ad effugiendum antichristum graves, et ad sustinendum imperitae, nec peccata effugerint, nec cibum veri panis acceperint.ut non fiat Si de captivitate Jerusalem voluerimus accipere, quando a Tito et Vespasiano capta est, orare debent ne fuga eorum hieme vel sabbato fiat, quia in altero duritia frigoris prohibet ad solitudinem pergere, et in montibus desertisque latitare; in altero aut transgressio legis est, si fugere voluerint, aut mors imminens, si remanserint. Si autem de consummatione mundi intelligitur, hoc praecipit ut non refrigescat fides otiosi in opere Dei torpeamus virtutum sabbato. Haec enim Domini locutio partim ad captivitatem Judaicam quae a Romanis facta est, partim ad diem judi
Abbreviated transcription (Latin):
ulutori uł manus filioꝵ sar¬
cina p̾grauate. fuge necessi¬
tatẽ non minunũ impediut̃.
Lege regiun ystoriam. ubi
uxor ionate masũ captiuita¬
tis pͥptoꝑa fugam uitanto. lap¬
sum sinii filiur ꝑpetsio̾ cłaudũ
onere dño aminonuisse cre¬
dendum ẽ: cum dic̾ ue preg¬
nantibꝰ. s animaꝵ peccatis
rẽpletaꝵ ostendisse grauita¬
tem: que neq intecto posite
neq in agro manentes. repo¬
site: ire tempestatẽ uitare poᷤ¬
sint. Uolor enĩ p̾gnantis ex
natura consequitur: ⁊ partuᷤ
sine totius corporis uexatione
nõ funditur. Que gͦ tales aĩe
reꝑientur. in suo ⁊ honere ⁊ do¬
lore continebuntur: illis qͦq
ue erit que nutrientur. ẽ in fã¬
tia lacte depulsa nõ minus
ad fugam mutilis: ꝙͣ ea que
etiã non lacte alatur. Et quo¬
modo ue illi que nutriatur.
cum nicħ int̾sit etatatis actẽ¬
poris nutriri lacte ⁊ decessisse
de lacte: S ꝑ inde hic etiam
infirmitatẽ animaꝵ que ad
cognitionẽ dĩ tamꝙͣ lacte ad¬

Expanded text:
uteri, vel manus, filiorum sarcina praegravatae, fugae necessitatem non minimum impediunt. Lege et Regum historiam, ubi uxor Jonathae malum captivitatis praepropera fuga vitando, lapsum sinu filium perpetuo claudum onere Dominum admonuisse credendum est, cum dicit: Vae praegnantibus: sed animarum peccatis repletarum ostendisse gravitatem, quae neque in tecto positae, neque in agro manentes repositae irae tempestatem vitare possint. Dolor enim praegnantes ex natura consequitur: et partus sine totius corporis vexatione non funditur. Quae ergo tales animae reperientur, in suo et onere et dolore continebuntur. 790 Illis quoque vae erit quae nutrientur. Est infantia lacte depulsa non minus ad fugam inutilis, quam ea quae etiamnum lacte alatur. Et quomodo vae illi quae nutriatur; cum nihil intersit aetatis ac temporis, nutriri lacte, et decessisse de lacte? Sed perinde hic etiam infirmitatem animarum, quae ad cognitionem Dei tamquam lacte ad
Abbreviated transcription (Latin):
cecitas ex parte facta ẽ inisrĩ.
donec plenitudo gentiũ intra¬
ret. ⁊ sic om̃isisrł saluus erit:
cum ad hoc affuerit tempus
ut ablata duitina cecitate ꝑ¬
fidie. om̃is ifrł lucẽ̾ recipiat
⁊ salutem. quid nͥ diu sterili
arbor fici fructum quẽ negau̾¬
at reddet Iuxta il lud beati
iob. lignum habet spem. si pre¬
asum fuerit. rursum uirescit.
⁊ ramieius pusulant. Si se¬
nuerit in t̾ra radix eius ⁊ in

Expanded text:
facta est in Israel, donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus erit . Cum hoc adfuerit tempus, ut ablata diutina caecitate perfidiae, omnis Israel lucem recipiat et salutem, quid nisi diu sterilis arbor fici fructum quem negaverat reddet? juxta illud beati Job: Lignum habet spem, si praecisum fuerit, rursum virescit, et rami ejus pullulant. Si senuerit in terra radix eju
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. nõ p̾teribit generatõ
hec. donec om̃ia fiant.¶h No¬
nie geu̾ationis aut omne ho¬
minũ significat genus: aut
specialiter uideoꝵ. Celũ et
terra transibũt. uerba uͦ mea
transibit nõ ethereũ siue syde¬
reum. s aeriũ. a quo ⁊ aues
celi ⁊ mibila celi cognominã¬
tur intelligere debemꝰ: petͦ
atrestante qui dicit. Quod
celi erant prius ⁊ terra de a¬

Expanded text:
uoniam non transibit generatio haec donec omnia ista fiant. Nomine generationis aut omne hominum significat genus, aut specialiter Judaeorum. Coelum et terra transibunt, verba autem mea transibit, non aethaereum sive sidereum, sed aereum, a quo et aves coeli et nubila coeli cognominantur, intelligere debemus, Petro attestante qui dicit: Quod coeli erant prius et terra de a
Abbreviated transcription (Latin):
dem uerbo repositi sunt igne
reseruati in diẽ uidicii ⁊ per¬
ditionis hominũ impioꝵ.
aꝑte docens qr nõ alii celi
sunt igne ꝑituri. quã qui
aqua ꝑditi. hoc ẽ in ania ⁊¬
hec ⁊ innubilosa uentosi ae¬
cacumina transcendit: ultra
aeris etherisq confinia ꝑue¬
nisse credenda ẽ. Quocũq
aũt ꝑuenire potuit: eo nimi¬
rũ uirta p̾fatam bĩ petu sen¬
tentiam: ignis quoq uidicii
ꝑueniet. Si aũt celum et
terra transibunt: mouere po¬
test quomͦ dicat eccliastes.
generatio p̾terit. ⁊ generatõ
aduenit: terra uͦ ineternum
stat.¶G. Sed aꝑta ratione
celum ⁊ terra. ꝑ eam quã nũc¬

Expanded text:
epositi sunt, igni reservati in diem judicii, et perditionis hominum impiorum , aperte docens quia non alii coeli sunt igne perituri, quam qui aqua perditi, hoc est inania haec et nebulosa ventosi aecacumina transcendit, ultra aeris aetherisque confinia pervenisse credenda est. Quocunque autem pervenire potuit, eo nimirum, juxta praefatam beati Petri sententiam, ignis quoque judicii perveniet. Si autem coelum et terra transibunt, moveri potest quomodo dicat Ecclesiastes: Generatio praeterit et generatio advenit, terra vero in aeternum stat . Sed aperta ratione coelum et terra pe
Abbreviated transcription (Latin):
rorem inducant᷑ si fieri pot.
Quidam hoc ad captiuita¬
tis uidaice ip̃s referunt: ubi
multa xp̃os se eẽ dicentes.
deceptas post se cat̾uas ppłi
trahebant. S notandũ qd̃
in illa miserabili ⁊ misere ci¬
uitatis obsidione: nullus e¬
rat fidelis ad quẽ diuina exor¬
tatione ꝑu̾sos magrõs seque¬
retur fien deberet. Uerum
om̃s parit̾ ⁊ minores ⁊ maio¬
res.⁊ obssessi ⁊ obsidentes. ali¬
eni axp̃o durabant. Uncle
melius de hereticis accipiẽ¬
dum. qui contra eccłiam ue¬
uientes xpõs seẽe m̃tirent᷑.
quoꝵ pͥmus symõ magus
fuit. Excremꝰ aũt ille ma¬
ior ceteris erit antixp̃s.cclu.¬

Expanded text:
 seducendos, si fieri potest, Quidam haec ad captivitatis judaicae tempus referunt, ubi multi christos se esse dicentes, deceptas post se catervas populi trahebant. Sed notandum, quod in illa miserabilis et miserae civitatis obsidione nullus erat fidelis, ad quem divina exhortatio, ne perversos magistros sequeretur, fieri deberet: verum omnes pariter, et minores et majores, et obsessi et obsidentes, alieni a Christo durabant. Unde melius de haereticis est accipiendum, qui contra Ecclesiam venientes christos se esse mentirentur. Quorum primus Simon Magus fuit, extremus autem ille major caeteris, est Antic
Abbreviated transcription (Latin):
tribulatõ qnͣto ceteris que p̾¬
cesserunt p̾ssurarum pond̾e
grauior: tanto ẽ tp̃ris breui¬
tate moderatior futura. Nã¬
q tribꝰ annis ac dimidio. qͣnͣ¬
tum de ꝓpħia damelis ⁊ apo¬
calipsi scĩ ioħis conici potest:
eccłiam ꝑ orbem inpugnatu¬
siquis dixerit uobis ecce hic

Expanded text:
tribulatio quanto caeteris quae praecessere pressurarum pondere gravior, tanto est temporis brevitate moderatior futura. Namque tribus annis ac dimidio, quantum de prophetia Danielis et Apocalypsi S. Joannis conjici potest, Ecclesiam per orbem impugnatuvobis dixerit: Ecce hic
Abbreviated transcription (Latin):
iiiͦiͦ. eu̾głiste uniu̾so t̾raꝵ orbe̾
notissimi: ⁊ ob hoc fortasse.iiiͬ.
dilatari ipso sui nimeri sacra¬
m̃to quodãmͦ declararũt: hoc
ordine scripsisse ꝑhibentur.
Primꝰ matħs.deinde marchꝰ
t̾çio luchas. ultimo ioħs. Uñ
alius ordo eis fuit cognoscendi
atq p̾dicandi: alius aũt scri¬
bendi. Ad cognoscendũ quippe
atq p̾dicandum: pͥmi utiq
fuerut. qui secuti dñn in car¬
ne p̾sentem. dicentẽ audierũt.
facientemq inderũt: atq ex
eiꝰ ore ad eũgłizandũ missi sũt.
S inconscribendo eũgłio qd̾
diuinitꝰ ordinatum ẽẽ credẽ¬
dum ẽ ex numero coꝵ qͦs ante
passionem dñs elegit. primũ
atq ultimũ locũ duo tenuer̾.
Primũ matħs. ultimũ ioħs.
ut reliqui duo qui ex illo nuo
amplectendi : ac ꝑ hoc in loco
medio constituti. utoq ab eiꝰ
la tere mirent᷑. Tante q̃ppe¬
erant dignitatis. illi qui redẽp¬
toris nr̃i facta ⁊ dicta scribẽdo
gnitatis. ut utriusq testam̃¬

Expanded text:
 euangelistae uniuerso terrarum orbe notissimi, et ob hoc fortasse quattudilatari ipso sui numeri sacramento quodammodo declararunt, hoc ordine scripsisse perhibentur: primus Mattheus, deinde Marcus, tertio Lucas, ultimo Iohannes. unde alius eis fuit ordo cognoscendi adque praedicandi, alius autem scribendi. ad cognoscendum quippe adque praedicandum primi utique fuerunt qui secuti dominum in carne praesentem dicentem audierunt facientemque uiderunt adque ex eius ore ad euangelizandum missi sunt. sed in conscribendo euangelio, quod diuinitus ordinatum esse credendum est, ex numero eorum, quos ante passionem dominus elegit, primum adque ultimum locum duo tenuerunt, primum Mattheus, ultimum Iohannes, ut reliqui duo, qui ex illo numeamplectendi ae per hoc in loco medio constituti utroque ab eis latere munirentur. Horum erant dignitatis illi qui Redemptoris nostri facta et dicta scribendo gnitatis, ut utriusque Testame
Abbreviated transcription (Latin):
docetur: qr celestis haustum
sapientie cet̾is excellencus de
sc̾issimo eiusdem poctoris fon¬
te potauerit: unde ⁊ merito in
figura qͣ tuor ammaliũ. aqͥle
uolanti comparat᷑. Cunctis
quippe auibꝰ aquila celsiꝰ uo¬
lare. cunctis. animantibꝰ dariꝰ
solis radiis infigere consueuit
obtutus. Et oet̾eri eu̾gliste qͣsi
in t̾ra ambulant cũ dño: qui tẽ¬
lia facta susficient erponentes:

Expanded text:
estis haustum sapientiae caeteris excellentius de sanctissimo ejusdem pectoris fonte potaverit. Unde et merito in figura quatuor animalium aquilae volanti comparatur. Cunctis quippe avibus aquila celsius volare, cunctis animantibus clarius solis radiis infigere consuevit obtutus. Et caeteri evangelistae quasi in terra ambulant cum Domino, qui temlia
Abbreviated transcription (Latin):
toris nr̃i: ipse aũt redẽptor nr̃
caput ẽ om̃iuĩ electoꝵ. ꝑ hoc qd̾
m̃bra eiꝰ figurata sũt: nicħ ob¬
stat si etiã ui his om̃ibꝰ ⁊ ipse
signetur. Ipse enĩ unigenitus
di filiꝰ ueracit̾ factꝰ ẽ homo. ip¬
se in sacrificio nr̃e redemptõnis
dignatus ẽ mori ut uitulus: ip¬
se ꝑ uirtutẽ sue fortitudinis
surrexit ut lco. Leo etiã aꝑtis
oclis dormire ꝑhibet᷑: qr imp¬
sa morte in qua ex humanita¬
te redemptor nr̃ dormire potu¬
it. ex diuinitate sua in morta¬
lis ꝑmanendo iugilauit. Ip̃e
etiam pꝰ resurrectionẽ suam
ascendens ad celos. insuꝑioribꝰ
ẽ eleuatꝰ ut aquila. T otum gͦ
simulnob ẽ: qui ⁊ nascendo h¬
omo. ⁊ moriendo uitulus. ⁊ re¬
surgendo leo. ⁊ ad celos ascẽ¬
dendo aquila factus ẽ. S ħ¬

Expanded text:
ris nostri, ipse autem Redemptor noster caput est omnium electorum; per hoc quod membra ejus figurata sunt, nil obstat, si etiam in his omnibus, et ipse signetur. Ipse enim Unigenitus Dei Filius veraciter factus est homo; ipse in sacrificio nostrae redemptionis dignatus est mori ut vitulus; ipse per virtutem suae fortitudinis surrexit ut leo. Leo etiam apertis oculis dormire perhibetur, quia in ipsa morte, in qua ex humanitate Redemptor noster dormire potuit, ex divinitate sua immortalis permanendo vigilavit. Ipse etiam post resurrectionem suam ascendens ad coelos, in superioribus est elevatus, ut aquila. Totum ergo simul nobis est, quia et nascendo homo, et moriendo vitulus, et resurgendo leo, et ad coelos ascendendo aquila factus est. S
Abbreviated transcription (Latin):
ab humana generatione cepit.
iure ꝑ hominẽ matħs. Quia a
clamore in desto: recte ꝑ leonẽ
marchus. Quia a sacrificio er¬
orsꝰ ẽ. bñ ꝑ uitulũ luchas. Q

Expanded text:
ab humana generatione coepit, recte per hominem Matthaeus; quia a clamore in deserto, recte per leonem Marcus; quia a sacrificio exorsus, bene per vitulum Lucas; qui
Abbreviated transcription (Latin):
ut ita dicã dĩ uerbũ nõ tam au¬
daci quã felici temeritate ꝓrũ¬
peret. Unde ⁊ eccliastica narrat
hy.storia: cum a fr̾ibꝰ cogeretur
ut scriberet. ita facturũ se res¬
pondisse. si indicto ieiunio inꝯ
expleto: reuelatione saturatꝰ.
m illud p̾miũ ecelo ueniens e¬
ructuauit. In principio erat
ds̃ erat uerbũ. Hocerat ĩ prĩ¬
cipio. apud dm̃. Hec gͥ qͣtuor
cũglia. multo ante p̾dicta tp̃re.
iezechielis quoq uolum̃ ꝓbat:
in quo pͥma uisio ita concexit᷑.
Et in medio similitu quatuor
animaliũ ⁊ uultꝰ eoꝵ: facies ho¬
minis & facies leonis. ⁊ facies
uituli. ⁊ facios aquile. Q d̃ qͣtu¬
orhec pennata anĩalia. scõs qua¬
tuor eũglistas designent: ipsa
unꝯ cuiꝰq libri eu̾glici exordia

Expanded text:
a dicam Dei Verbum, non tam audaci, quam felici temeritate prorumpere. Et Ecclesiastica narrat historia, cum a fratribus cogeretur ut scriberet, ita facturum se respondisse, si indicto jejunio in cexpleto, revelatione saturatus, in illud prooemium coelo veniens eructavit: In principio erat Deus erat Verbum: hoc erat in principio Evangelia multo ante praedicta et Ezechielis quoque volumen probat, in quo prima visio ita contexitur. Et in medio similitudo quatuor animalium, et vultus eorum facies hominis et facies leonis et facies vituli et facies aquilor haec pennata animalia sancta quatuor evangelistas designent, ipsa uniuscujusque libri evangelici exordia
Abbreviated transcription (Latin):
aũt. in sacrificio mactar solz.
Leo uͦ fornis ẽ bestia. sic̃ scrip¬
tum ẽ. Leo fortissimꝰ bestiaꝵ.
ad nulliꝰ pauebit occursum.
Aquila ad sublimia uolat. et
urreu̾beratis ocłis. solis radi¬
is intendit. Om̃is namq qui
in ratione ꝑfectus ẽ. homo ẽ.
Et qm̃ semetipsũ ab huiꝰ mũ¬
di uoluptate mortificat. uitu
mortificatione contra adu̾sa
om̃ia fortitudinẽ securitatis
habet unde scriptũ ẽ uistꝰ at̃
qͣsi leo ꝯfidens absq t̾rore erit:
leo ẽ. Q᷑ uͦ sublimit̾ cõtempla¬
tur ea que celestia atq et̾na st̃:

Expanded text:
io mactari solet, leo vero fortis est bestia, sicut scriptum est: Leo fortissimus bestiarum ad nullius pavebit occursum . Aquila ad sublimia evolat, et inreverberatis oculis solis radiis intendit. Omnis itaque qui in ratione perfectus est homo est. Et quoniam semetipsum ab hujus mundi voluptate mortificat, vitulmortificatione contra adversa omnia fortitudinem securitatis habet, unde scriptum est: Justus autem, quasi leo confidens absque terrore erit , leo est. Quia vero sublimiter contemplatur ea quae coelestia atque aeterna sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
bum. Alii homine eũ ap̾ hoĩes
tẽporalit̾ conu̾satũ. ilł am̃ ap̃
dm̃ in principio mauentẽ ostẽ¬
dit dicens: hoc erat in principio
ap̃ dm̃. Alii magnali. ⁊ que in
homine gessit ꝑhibent. ill ꝙ om
nẽ creaturã insibilẽ ⁊ inuisibi¬
lem ꝑ ipsum ds̃ pat̾ fecerit: do¬
cet dicens. om̃ia ꝑ ipsũ factas.
& sine ipso factum ẽ nicħ. S¬

Expanded text:
lii hominem eum apud homines temporaliter conversatum, ille Deum, apud Deum in principio manentem ostendit, dicens: Hoc erat in principio apud Deum. Alii magnalia quae in homine gessit perhibent ille quod omnem creaturam visibilem et invisibilem, per ipsum Deum Pater fecerit, docet, dicens: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.
Abbreviated transcription (Latin):
crucẽ suam tulerat: qui dice¬
bat. Castigo corpꝰmeũ ⁊ in
seruitutẽ redigo: ne forte a¬
liis p̾dicans ipse reꝓbus ef¬
ficiar. E cce iafflictionem
corporis auduumꝰ crucẽ car¬
nis : nunc in cõpassionẽ pro¬
xiiii audiamꝰ crucẽ mentis.
Ait. Quis infirmatur ⁊ ego
nõ in firmor: qͥs scandalizat᷑
⁊ ego non uror: ꝑ foctus qͥp¬
pe p̾dicator. ut exemplũ da¬
ret abstinentie: crucẽ porta¬
bat incorpore. ⁊ qr inse tra¬
hebat dampna infirmitatiᷤᷤ
aliene cruce̾ portabat incord̾.
Qui enĩ uoluerit animam
suã saluã facere: ꝑdet eam.

Expanded text:
t, qui dicebat: Castigo corpus meum et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar. Ecce in afflictione corporis audivimus crucem carnis, nunc in compassione proximi audiamus crucem mentis, ait: Quis infirmatur et ego non infirmor? quis scandalizatur et ego non uror? Perfectus quippe praedicator ut exemplum daret abstinentiae crucem portabat in corpore, et qui in se trahebat damna infirmitatis alienae crucem portabat in corde. Qui enim voluerit animam suam salvam facere, pe
Abbreviated transcription (Latin):
uidemꝰ. Tunc qui suꝑ tectũ
c̃. hoc ẽ qui excedens anĩo car¬
nalia tanꝙͣ in aura lib̾a sp̃ua¬
lit̾ iiuit: ne descendat ad in¬
fimos actus pͥstine conu̾satio¬
nis. neq ea que reliquerat
mundi: carnis sue desidia re¬
petat. Domꝰ namq nr̃a uł
mundꝰ hic. uł ipsa inqua de¬
gimus nr̃a intelligenda est
caro: de qua dicit apłs. Sci¬
mus eni qr si t̾restris domus
ur̃a huiꝰ habitationis dissol¬
uatur: qͦd edificationẽ ex dõ

Expanded text:
videmus. Tunc qui super tectum videmus. Tunc qui super tectum est, hoc est qui excedens animo carnalia, tanquam in aura libera spiritualiter vivit, ne descendat ad infimos actus pristinae conversationis, neque ea quae reliquerat mundi carnisve desideria repetat. Domus namque nostra, vel mundus hic, vel ipsa in qua degimus, nostra intelligenda est caro, de qua dicit Apostolus: Scimus enim quod si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificatione
Abbreviated transcription (Latin):
tollere tunicam suam .¶R
Hec uixta litt̾am facta ẽẽ
constant. cũ appropinqnͣte
romano bello ⁊ ext̾minio iu¬
daicegentis: oracio ammoni¬
ti om̃s qui erant in ꝓuincia
xͥani longius discesset᷑. ut ec¬
clesiastica nairat hyforia. ⁊ tnͣ
iordanẽ secedentes. manebãt
ad tempꝰ inciuitate pellam
re uolebat parte uideoꝵ. sẽꝑ
romanoꝵ imꝑio subditos age¬
bat. Iuxta uͦ sensꝰ sp̃uales c̃
uiderimꝰ ab hominationẽ de¬
solationis stare ubino debet.
hoc ẽ hereses ⁊ flagitia regna¬
re uit̾ eos qui celestibꝰ miste¬
riis uidebantur eẽ consecrati.
cum oꝑantes iniquitatẽ. loꝙͣ¬
tes m̃datium. uiros sangnũ
⁊ dolosos qͦs abhominabitur
dñs pacem fidelium turbare
ꝑpenderimꝰ: tunc quicũq in
uidea hoc ẽ inconfessione u̾e
fidei ꝑsistimus. ñ terrenis in fi¬
misq actibꝰ mancipari. s tan¬
to altius urtutũ culm̃ debeniꝰ
ascendere: qͣnͣto plures ampla
⁊ errabunda uitioꝵ seqͥ itin̾a

Expanded text:
tollere vestimentum suum. Haec juxta litteram facta esse constat, cum appropinquante Romano bello et exterminio Judaicae gentis, oraculo admoniti, omnes qui erant in provincia Christiani longius discesserant, ut ecclesiastica narrat Historia, et trans Jordanem sedentes, manebant ad tempus in civitate Pella re volebat parte Judaeorum, semper Romanorum imperio subditus agebat. Juxta vero sensus spiritales, cum viderimus abominationem desolationis stare ubi non debet, hoc est haereses et flagitia regnare inter eos qui coelestibus mysteriis videbantur esse consecrati, cum operantes iniquitatem, loquentes mendacium, viros sanguinum et dolosos quos abominabitur Dominus, pacem fidelium turbare perpenderimus, tunc quicunque in Judaea, hoc est in confessione verae fidei persistimus, non terrenis infirmisque actibus mancipari, sed tanto altius virtutum eulmen debemus ascendere, quanto plures ampla et errabunda vitiorum sequi itinera
Abbreviated transcription (Latin):
debet eẽ auima ac liba. nec
carnalibꝰ desideriis occupa¬
ta ⁊ opp̾ssa: hoc significat qͥ
ab illis duobꝰ dic̾tum ẽ in
tecto uł suꝑ tectum. ut quͦd
iste ait discedant idẽ nõ iã
uite huiꝰ desiderio capiant᷑.
s inaliam uitam migrare
parati sint: hoc illi duo dixe¬
rint nõ descendant tollere
aliquio de domo. id ẽ nullo
affectu in dinetur incaruẽ
canꝙͣ aliquid inde cõmodi
ꝑcepturus. Et qͥ iste ait. qui
in regionibꝰ uõ intrent in
cam. idest qui iam bono cor¬
dis ꝓposito extra illam facti
sunt. nõ eam rursus carnali
cupiditate desid̾e̾nt : hoc illi
dixerint. Et qui magro ẽ
nõ reuertatur retro tollere
uestim̃tum suũ : tamꝙͣ ite¬
rum inuolui curis quibus
erat exutus

Expanded text:
debet esse anima ac libera nec debet esse anima ac libera nec carnalibus desideriis occupata et oppressa, hoc significat quod ab aliis duobus dictum est in tecto uel super tectum, ut quod iste ait discedant, id est non iam huius uitae desiderio capiantur, sed in aliam uitam migrare parati sint, hoc illi duo dixerint: non descendat tollere aliquid de domo, id est nullo affectu inclinetur in carnem tamquam aliquid inde commodi percepturus, et quod iste ait: qui in s regionibus, non intrent in eam, id est qui iam bono cordis proposito extra illam facti sunt non eam rursus carnali cupiditate desiderent, hoc illi dixerint: et qui in agro est non reuertatur retro tollere uestimentum suum, tamquam iterum inuolui curis, quibus erat exutus
Abbreviated transcription (Latin):
intrẽt in eam: qr dies ultioĩs
hi sũt. ut impleantur om̃ia q̃
scripta sũt. Satis diu̾sum uid̾¬
tur quo ꝰ illi dixer̃. ⁊ qui super
tectũ nõ descendat tollere ali¬
quid de domo: ⁊ qd̾ iste dicit
⁊ qui in medio eiꝰ sunt disce¬
dãt : nͥ forte qr ꝑturbatio mag¬
na erit tam magno instantẽ
ꝑicło. illi quod inclusiss obsi¬
dio. qd̾ significat dicendo qui
in medio eiꝰ in tecto erunt at¬
toniti. ⁊ uolentes uidere qͥd
impediat uł qua euadendum
sit. S quomodo ait discedãt.
qñ supͣ dixit. cum aũt uideri¬
tis circũ dari ab exercitu ihrł:
Nam illud qd sequit᷑. qui ni
regionibꝰ nõ intrent ineam:
uidetur ad congniam ꝑtin̾e
ammouitionẽ. ⁊ post obser¬
uari ut qui extra sunt nõ in
eam incrent: qui aũt in me¬
dio quomͦ discedant. ab exer¬
citii iam ciuitate circũdata:
An hoc ẽ eẽ in medio euis pul¬
gebit. ut tp̃ralit̾ ad p̾sente
uitam tuendam nõ possit e¬
uadi : Et qm̃tunc parata

Expanded text:
ultionis hi sunt, ut impleantur omnia quae scripta sunt. Satis diversum videtur quod illi duo dixerunt, Et qui super tectum, non descendat tollere aliquid de domo sua; et quod iste dicit, Et qui in medio ejus, discedant: nisi forte quia perturbatio magna erit tam magno instante periculo, illi quos inclusisset obsidio, quod significat dicendo, qui in medio ejus, in tecto erunt attoniti et volentes videre quid impendeat, vel qua evadendum sit. Sed quomodo ait, discedant, quando supra dixit, cum autem videritis circumdari ab exercitu Hierusalem? nam illud quod sequitur: qui in regionibus, non intrent in eam, uidetur ad congruam pertinere admonitionem, et potest obseruari, ut qui extra sunt non in eam intrent, qui autem in medio sunt. quomodo discedant ab exercitu iam ciuitate circumdata? an hoc est esse in medio eiuguebit, ut temporaliter ad praesentem uitam tuendam non possit euadi, et quoniam tunc parata
Abbreviated transcription (Latin):
symone cireneũ eam portas¬
se referũt. Unde intelligi¬
tur qd̾ ipse sibi portat cru¬
cem. cum exiret in locum
memoratum. Symõ aũt
ille in itinete angariatus ẽ:
de quo tres cõmemorant. cu¬
i postea data ẽ portanda
crux usq ad locum. Ita u¬

Expanded text:
Simonem Cyrenaeum eam bajulaserunt » . Unde intelligitur quod ipse sibi portabat crucem, cum exiret in locum memoratum. Simon autem ille in itinere angariatus est, de quo tres commemorant, cui postea data est crux portanda usque ad locum. Ita u
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hospites testam̃toꝵ nũc
obediendo cuies sũt ⁊ dome¬
tici dĩ. ⁊ sic̃ alibi dr̃ here¬
des quidem dĩ coheredes ãt
xp̃i. Unde ⁊ apte symon o¬
bediens: cirenẽ heres int̾pre¬
tatur. Nec p̾tereundũ qd̾
tur. Uilla enim grece pagꝰ
dr̃. Unde paganos appella¬
mus cos. quos a cuuitate dĩ
alienos: ⁊ quasi urbane cõ¬
S de pago symon egredi¬
ens. crucem portat post
paganis ritibꝰ derelictis.
uestigia dnĩce passionis o¬
bedient̾ amplectitur. Nec
fortuitũ s figuratum et
misticũ fuit : ut uideis in
occurteret: dicente apło. Si
cõpatinur ⁊ conregnabimus.
ut sacratissimo saluatoris ob¬
ꝓbrio nõ hebreus quisqua nec
isrlita. s alienigena sũbdere¬
tur. Idhanc enium translati¬
onẽ a circucisione ad pͥputiũ.
a filiis carnalibꝰ ad filios sp̃u¬
ales: in macłati agni ꝓpiciatõ.
⁊ om̃iũ sacram̃toꝵ plenitudo
transibat.

Expanded text:
 nunc obediendo cives sunt et domestici Dei, et, sicut alibi dicitur, Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . Unde apte Simon obediens, Cyrene, haeres interpretatur. Nec praetereundum quod tur. Villa enim Graece πάγος dicitur. Unde paganos appellamus eos quos a civitate Dei alienos, et quasi urbanae conSed de pago Simon egrediens crucem portat post paganis ritibus derelictis, vestigia Dominicae passionis obedienter amplectitur. Nec fortuitum, sed figuratum et mysticum fuit, ut Judaeis inoccurreret, dicente Apostolo, si compatimur, et conregnabimus, ut sacratissimo Salvatoris opprobrio, non Hebraeus quisquam nec Israelita, sed alienigena subderetur. Per hanc enim translationem, a circumcisione ad praeputium, a filiis carnalibus ad filios spiritales, immaculata agni propitiatio, et omnium sacramentorum plenitudo transibat.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ date ei qui habet decẽ ta¬
lenta. O portunũ ualde uide¬
batur. ut cũ amalo seruo unũ
talentũ tollitur. ei potius
qui duo quã qui qnq talen¬
ta acceꝑat daretur. Illi enĩ
dare debuit. quiminꝰ: quã
qͥ plus habuit. S sic̃ suꝑiꝰ
diximꝰ ꝑ qͥnq talenta. qͣnq
uidelic sensꝰ. id est ext̾ioꝵ sci¬

Expanded text:
 date ei qui habet decem talenta. Opportunum valde videbatur, ut cum malo servo unum talentum tollitur, ei potius qui duo quam qui quinque talenta acceperat, daretur: illi enim dari debuit qui minus, quam qui plus habuit. Sed sicut superius diximus, per quinque talenta, quinque videlicet sensus, id est, exterio
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ silentium imposuis¬
s saduccis: conuenerunt in
unum.⁊ in terrogauit eum
unꝰ ex eis legis doctor. temp¬
tans eum. Conuenerunt
ut multitudine uincerent:
quẽ ratione suꝑare nõ poter¬
ant. Aueritate nudos se eẽ
ꝓfessi sunt. qui multitudie
se armauerunt. Dicebant
enĩ apu̾s se. Unus loquatur
ꝓ om̃ibꝰ. ⁊ om̃s loquamur
ꝑuium: ut siquidem uice¬
rit. om̃s uideamur uictores.
Si aũt̃ uictus fuer̃. uł solus

Expanded text:
quod silentium imposuisquod silentium imposuisset Sadducaeis, convenerunt in unum, et interrogavit eum unus ex eis legis doctor, tentans eum. Convenerunt ut multitudine vincerent, quem ratione superare non poterant. A veritate nudos se esse professi sunt, qui multitudine se armaverant. Dicebant enim apud se: Unus loquatur pro omnibus, et omnes loquamur per unum, ut si quidem vicerit, omnes videamur victores; si autem victus f
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ. neq eiuĩ poterat fieri ut
rerent: consequent̾ introdu¬
cerecur ⁊ corpoꝵ resurrectio. q̃
cum animabꝰ bona mala ue
Ambrosiꝰ. Cum dñs dicat no¬
lite scm̃ dare canibꝰ. noq mit¬
tatis margantas urãs ante
porcos: cur ipse quedam uł ħ
de dispensationis. aut etiam
diuinitatis sue misteriis dixiᷤ¬
se inuenitur. que multi qui
aderant uł resistendo uł contẽ¬
pnendo nõ acceꝑunt: Non
putandus ẽ sc̃m dedisse cani¬
bus. aut margaritas misisse
ante porcos. Nonenim eis
dedit qui capere nõ poterãt.
s eis qui poterant ⁊ simul ad¬
erant. quos ꝓpter alioꝵ ĩmũ¬
diciam. negligi nõ oportebat.
⁊ cum cum temptatores in¬
t̾rogabant. respondebatq ilł
ita ut quid contra dicerent
nõ haberent: quãuis uene¬
nis suis contabescerent. potiꝰ
quã illius cibo saturarent᷑.
Alii tam̃ qui poterant caꝑe.¬
ex illiꝰ occasione multa utili¬
ter au diebant.
harisei aũt audientes

Expanded text:
mortem neque enim poterat fieri, ut mortem neque enim poterat fieri, ut terent consequenter introduceretur et corporum resurrectio, quae cum aetur cum Dominus dicat: Nolite sanctum dare canibus, neque mittatis margaritas vestras ante porcos, cur ipse quaedam vel de dispensationis aut etiam divinitatis suae mysteriis dixisse invenitur, quae multi qui aderant, vel resistendo, vel contemnendo, non acceperunt? Non putandus est sanctum dedisse canibus, aut margaritas misisse ante porcos. Non enim eis dedit qui capere non poterant, sed eis qui poterant et simul aderant, quos propter aliorum immunditiam negligi non oportebat. Et cum eum tentatores interrogabant, respondebatque illis ita, ut quid contradicerent non haberent, quamvis venenis suis contabescerent potius quam illius cibo saturarentur. Alii tamen qui poterant ex illius occasione multa utiliter audiebant. IV. Pharisaei autem audientes
Abbreviated transcription (Latin):
Ad comꝓbandam resurrectio¬
nisueritatẽ. multo aliis ma¬
nifestioribꝰ exemplis uti po¬
tuit. equibꝰ ⁊ illud. suscita¬
buntur mortui: ⁊ resurgent
qui in sepulcris sunt. Et ma
lio loco : multi dormientiũ:
de t̾re puluere consurgẽt. alii
⁊ confusionẽ et̾nam. Queri.¬
tur itaq quid sibi uoluerit
dñs hoc ꝓferre testimoniũ qͦd
uidetur ambiguũ: uł non sa¬
tis ad resurroctionis ꝑtinet ue¬
ritatẽ. Supͣ diximꝰ saduccoᷤ.
nec anglos nec sp̃m. nec resur¬
rectionẽ corpoꝵ confitentes.
animaꝵ qͣͦq interitum p̾di¬
casse. Hii quinq tantuntli¬
bros recipiebant. ꝓpħarũ ua¬
ticina respuentes. Stultũ
gͦ erat inde ꝓferre testimonia.
quoꝵ auctoritatẽ nõ sequebã¬
cur. Porro ad et̾nitatẽ ani¬
marũ ꝓbancdam. ponit exẽ¬
plum. ego sũ ds̃ abraham.⁊
ds̃ ysahac. ⁊ ds̃ iacob. statim¬
q infert. Non ẽ ds̃ mortuo¬
rum: s uiuentium. Ut cũ
ꝓbauerit auimas ꝑmanere pꝰ

Expanded text:
Ad comprobandam resurrectionis veritatem multo aliis manifestioribus exemplis uti potuit, e quibus est et illud: Suscitabuntur mortui, et resurgent qui in sepulcris sunt. Et in alio loco: Multi dormientium de terrae pulvere consurgent, alii ernam . Quaeritur itaque quid sibi voluerit Dominus hoc proferens testimonium, quod videtur ambiguum, vel non satis ad resurrectionis pertinet veritatem. Supra diximus Sadducaeos, nec angelos, nec spiritum, nec resurrectionem corporum confitentes, animarum quoque interitum praedicasse. Hi quinque tantum libros Moysi recipiebant, prophetarum vaticinia respuenteerat inde proferre testimonia, quorum auctoritatem non sequebantur. Porro ad aeternitatem animarum probandam ponit exemplum: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. Statimque infert: Non est Deus mortuorum, sed vivorum. Ut cum probaverit animas permanere post
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionẽ corpoꝵ nõ cre¬
debant animas iudicantes
int̾ire cum corporibꝰ. recte is¬
tius modifingunt fabulam.
que deliram̃ti arguat eos:
qui resurrectionẽ asserãt cor¬
poꝵ. Potest aũt ficriut ue¬
re ingente eoꝵ aliqũ hoc ac¬
ciderit. In resurrectione gͦ¬

Expanded text:
resurrectionem corporum non credebant, animas judicantes interire cum corporibus, recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos qui resurrectionem asserant corporum. Potest autem fieri ut vere in gente eorum aliquando hoc acciderit. In resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ uestẽ nuꝑtialẽ bapcis¬
ma uł fidem dicimus: qui
sine baptismate ⁊ fide has
nuptias intrauit. eo enim
ipso foris est: quo non dũ
credidit. Quid gͦ debemꝰ
intelligere miptialem ues¬
tem. nͥ caritatẽ : Intrat eĩ
adnuptias s cũ niptiali
ueste nõintrat: qui in scã
eccłia assistens. fidem hab.
s caritatem n̾o habet. Nec¬
te enin caritas nuptialis
uestis uocatur. qr hanc in
se conditor nr̃ habuit. dũ
ad sõciandam sibi eccłiam
nuptias uenit. Sola qͥppe
dilectione dĩ accum ẽ. ut

Expanded text:
m vestem nuptialem baptisma vel fidem dicimus, quis sine baptismate et fide has nuptias intravit? Eo enim ipso foris est, quo necdum credidit. Quid ergo debemus intelligere nuptialem vestem, nisi charitatem? Intrat enim aveste non intrat, qui in sancta Ecclesia assistens fidem habet, sed charitatem non habet. Recte enim charitas nuptialis vestis vocatur, quia hanc in se conditor noster habuit, dum ad sociandae sibi Ecclesiae nuptias venit. Sola quippe dilectione Dei factum est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
a bonis steriles existunt. qͥ¬
bus uiri misera morte p̾rep¬
tis. ad ultimũ ⁊ ipsa munda¬
na conu̾satio. quã illi absq
fructu intalis oꝑis exegerãt.
quasi uxor infocunda transi¬
illis. Erratis. nescientes sc̃p¬
turas. neq uirtutẽs dĩ. iħo¬
Propterra errant. qr scriptu¬
ras nesciunt. ⁊ qr scripturas
ignorant. consequent̾ nesci
In resiurectione enĩ neq nu¬
bent neq nubentur: s sũt
sic̃ angłi dĩ in celo. Latina
consuetudo. groco ydiomati
nõ respondet. Nube enim
ꝓprie dñr mulieres: ⁊ uri u¬
xores ducere. S nossimpli¬
citer dictum intelligamus.
qd̾ nubere de uiris. ⁊ nubi de
uxoribꝰ scriptum sit. Si in
resiurectione nõ nubent neq
nubentur: resurgent gͦ cor¬
pora que possunt nube ⁊ nu¬
bi. Nemo quippe dic̃ de lapi¬

Expanded text:
bus steriles existunt. Quibus viritim misera morte praereptis, ad ultimum et ipsa mundana conversatio, quam illi absque fructu vitalis operis exegerant, quasi uxor infecunda transiillis: Erratis, nescientes Scripturas, neque virtutem Dei. Propterea errant, quia Scripturas nesciunt: et quia Scripturas ignorant, consequenter nesciIn resurrectione enim neque nubent, neque nubentur; sed sunt sicut angeli Dei in coelo. Latina consuetudo Graeco idiomati non respondet. Nubere enim proprie dicuntur mulieres, et viri uxores ducere; sed nos simpliciter dictum intelligamus, quod nubere de viris, et nubi de uxoribus scriptum sit. Si in resurrectione non nubent, neque nubentur resurgent ergo corpora, quae possunt nubere et nubi. Nemo quippe dicit de lapi
Abbreviated transcription (Latin):
ulla labe corruptionis. absq
ullo t̾rem status actu.ꝓpetua
diuisione fruuntur. Da ꝙͣ
necesse ẽ anglice dignitatis
equalitatẽ quisqͥs ascendere
desiderat. nũc minimis fribꝰ

Expanded text:
ulla labe corruptionis, absque ullo terreni status actu, perpetua Dei visione fruuntur. Ad quam necesse est angelicae dignitatis aequalitatem quisquis ascendere desid
Abbreviated transcription (Latin):
pa. Pedes enĩ qui uisitaree¬
grũ negligunt: manꝰ que
nicħ indigentibus trubuũt.
a bono oꝑe.iam ex uoluntate
sponte ligantur inuitio: tẽ
supplicio ligantur inuita.
tenebras ꝓhiciatur. Interi¬
ores quippe tenebras dĩis
cẽcita tom coxdis: exderiores
uero cenebras. etrriã noc¬
tem dampnationis. Tũc
gͦ cdampnatus quisq nõ in
interiores s in exteriores te¬
illic inuitus ꝓicitur in noc¬
tem dampnationis: qui hic
sponte cecidit incecitatẽ cor¬
dis. ubi fletus quoq ⁊ stri¬
dor dentiũ eẽ ꝑhibetur. ut.
illic clentes stridant. qui ħ
de cdlacitate gaudebant. Il¬
lic ocłi defleant. qui hic ꝑ
illicitas concupiscentias
uersabantur. quatenꝰ sin¬
gula queq m̃bra supplicio
subiaceant. que hic singłis
quibꝰq uiciis subiecta ser¬
inebant. S repulso uno ĩ
quo uideliez omne maloꝵ
corpꝰ expͥmitur: gen̾alis ꝓ¬
cum dr̃. Multi aũt sunt
uocati: pauci uͦ eloctiliho.

Expanded text:
pa; pedes enim qui visitare aepa; pedes enim qui visitare aegrum negligunt, manus quae nihil indigentibus tribuunt, a bono opere jam ex voluntate sponte ligantur in vitio, tunc in supplicio ligantur invite: tenebras projiciatur; interiores quippe tenebras dicimus caecitatem cordis, exteriores vero tenebras aeternam noctem damnationis. Tunc ergo damnainteriores sed in exteriores teillic invitus projicitur in noctem damnationis, qui hic sponte cecidit in caecitatem cordis. Ubi fletus quoque et stridor dentium esse perhibetur, ut illic dentes strideant, qui hic de edacitate gaudebant; illic oculi defleant, qui hic per illicitas concupiscentias versabantur; quatenus singula quaeque membra supplicio subjaceant quae hic singulis quibusque vitiis subjecta serviebant. 14. Sed repulso uno, in quo videlicet omne malorum corpus exprimitur, generalis pum. Multi autem sunt vocati, pauci vero electi.
Abbreviated transcription (Latin):
erit nuptialẽ. At ille ob¬
sine genutu nõ potest. ĩ illa
districtiott̃e ultime increpa¬
pationis. om̃e argum̃tum
cessat excusationis. quippe
qr. ille foris increpat: qui
testis conscientie uitus ani.¬
mũ accusat. S int̾ hoc sci¬
endum ẽ qr quisquis hanc
uestẽ uirtutis habet. s tam̃
adhuc ꝑ fecte non habet : ad
pii rogis ingressum desꝑare¬
de uenia nõ debet. qr ipse qͦ
spem nob̾ ꝑ psalmistã tribu¬
ens dicit. In ꝑfectum meũ
uiderunt ocłi tui. ⁊ in libro
tuo om̃s scribentur. S qr
pauca hoc inconsolatione ha¬
bentis ⁊ infirmantis diximꝰ.
nũc ad cum qui hanc om̃ino
nõ habet. uerba uertamus.
Sequit᷑. Tunc dicit rex mi¬
nistus. Ligatis manibꝰ eiꝰ
⁊ pedibꝰ: mittite eum inte¬
nebras ext̾iores. ibi erit fle
tur manꝰ ⁊ pedes tunc ꝑ dis¬
trictionẽ sententie: qui mo¬
do a pranis oꝑibꝰ ligari no¬
luerunt ꝑ meliorationẽ uite.
Uel certe tũc ligat pena. qͦs
mͦ a bonis oꝑibꝰ ligauit cul¬

Expanded text:
erationem. At ille obsine gemitu non potest, in illa districtione ultimae increpationis omne argumentum cessat excusationis, quippe quia ille foris increpat, qui testis conscientiae intus animum accusat. Sed inter haec sciendum est quia quisquis hanc vestem virtutis habet, sed tamen adhuc perfecte non habet, ad pii regis ingressum desperare veniam non debet, quia ipse quoque spem nobis per Psalmistam, tribuens, dicit: Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur . Sed quia pauca haec in consolatione habentis et infirmantis diximus, nunc ad eum qui hanc omnimodo non habet, verba vertamus. Sequitur: 13. Tunc dixit rex ministris: Ligatis manibus ejus et pedibus, mittite eum in tenebras exteriores: ibi tur tunc pedes et manus per districtionem sententiae, qui modo a pravis operibus ligari noluerunt per meliorationem vitae. Vel certe tunc ligat poena, quos modo a bonis operibus ligavit cul
Abbreviated transcription (Latin):
tam. R. Cum au̾t dixiss
qr ueniens dñs uinee. post
ꝑditionẽ maloꝵ agricolaꝵ
uineam daturus ẽẽt aliis. b
idem ita diuinitus fuisse ꝓ¬
curatũ ꝓꝓhico statim affir¬
mauit exemplo: subiciens.

Expanded text:
tum . Cum autem dixisset quia veniens Dominus vineae post perditionem malorum agricolarum, vineam daturus esset aliis, hoc idem ita divinitus fuisse procuratum, prophetico statim affirmavit exemplo, subjiciens:
Abbreviated transcription (Latin):
uis duro corde eent.⁊ ꝓpt̾ in¬
credulitatẽ ⁊ impietatẽ filiũ
dĩ. habentes tam̃ aꝑtas ꝓposi¬
tiones negare nõ poterant:
⁊ intelligebant contͣ se om̃s
dñi sententias dirigi: unde
uolebant quidẽ eum int̾ficere.
s timebant turbãt turbas: qr¬
quippe ẽ heres. cuiꝰ in ulstã
necem aiebat ẽẽ uindicanda
qui ab occidendo dĩ filio admo¬
dicum quidẽ timore huma¬
no retardari. donec ueniret
re potuere cohiberi. sccxxi.¬

Expanded text:
vis duro corde essent, et propter invis duro corde essent, et propter incredulitatem, et impietatem in Filium Dei hebetes, tamen apertas propositiones, negare non poterant: et intelligebant contra se omnes Domini sententias dirigi. Unde volebant quidem eum interficere, sed timebant turbas: quia quippe est haeres, cujus injustam necem aiebat esse vindicandam i, qui ab occidendo Dei Filio ad modicum quidem timore humano retardari, donec veniret re potuere cohiberi. Morali
Abbreviated transcription (Latin):
seruus unus. alt̾. ⁊ t̾cius: qͥ
de fructu accipiant. cũ lex
psalmodia. ꝓpħia. quaꝵ ad¬
monitionẽ bene agendo scqͣt᷑.
legitur. s missus seruus con¬
tumeliis affectus. uł cesus ei¬
citur. cum sermo auditus uł¬
q̃ peius ẽ etiam blasphemat᷑.
ipse ẽ occidit. qui ⁊ filiũ dei
scĩficatus ẽ contumeliã fece¬
rit. Pdito malo cultore. ui
li cuiq dabitur. S ⁊ hoc qd̾
pͥncipes sacerdotum. scribe ac
semores. manũ mitere que¬
rentes in iħm timore turbe re¬
tinentur: coti die geritur ĩ
eccłia. cũ quilib solo de noĩe
fr̃ cͥam quã nõ diligit eccłias¬
tice fidei ac pacis unitatem:
ꝓpt̾ cohabitantiũ frm bonoꝵ
multitudinẽ: aut erubescit
aut timet inpugnare. Qui
tam̃ de stultissima auiũ struc¬
tione dñs ait : cum tempuᷤ
fuerit in altum alas erigit.
qr ꝑsequendo eccłam quasi
dñm cruci adlicere. ⁊ ostẽ¬
tui gaudebit habere.
timuer̃ turbas. qm̃ sic̃ pro¬
pħam eum habebat᷑. ¶h. Qm¬

Expanded text:
servus unus, alter, et tertius, qui de fructu accipiant, cum lex, psalmodia, prophetia, quarum admonitionem bene agendo sequatur, legitur. Sed missus servus contumeliis affectus vel caesus ejicitur, cum sermo auditus  pejus est blasphematur. se, occidit qui Filium Dei i gratiae contumeliam fecerit. Perdito malo cultore, alii lis quisque ditabitur. Sed et hoc quod principes sacerdotum, scribae, ac seniores manum mittere quaerentes in Jesum, timore turbae retinentur, quotidie geritur in Ecclesia, cum quilibet solo de nomine frater eam, quam non diligit ecclesiasticae fidei ac pacis unitatem, propter cohabitantium fratrum bonorum multitudinem aut erubescit, aut timet impugnare. Qui tamen sicut de stultissima avium struthione Dominus ait, cum tempus fuerit, in altum alas erigit, quia persequendo Ecclesiam quasi Dominum cruci addicere et ostentui gaudebit habere. timuerunt turbas: quoniam sicut prophetam eum habebant. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
rate incumbere. In negotia¬
tione uͦ ire est: actionũ scła¬
rium lucris inhiare. Quia
eñ alius intentꝰ labori terre¬
no. alius uͦ mundi huiꝰ actio¬
nibꝰ deditus: misteriũ ĩ car¬
nationis dñice pensare. ⁊ se¬
cundum illud iuuere dissi¬
mulant: quasi ad uillã uł
negonum ꝑgens. uenire ad
regis nuptias rocusat: ⁊ ple¬
rumq qd̾ est grauiꝰ nõnulli
uocantis grãm non solum
tenuͣerunt seruos eius. ⁊ cõ¬
lumelia affectos o̾ccidetũt.

Expanded text:
rate incumbere, in negotiationem vero ire 1637 est actionum saecularium lucris inhiare. Quia enim alius intentus labori terreno, alius vero mundi hujus actionibus deditus, mysterium incarnationis dominicae pensare et secundum illud mulat, quasi ad villam vel negotium pergens, venire ad regis nuptias recusat, et plerumque quod est gravius nonnulli vocantis gratiam non solum tenuerunt servos ejus, et contumeliis af
Abbreviated transcription (Latin):
derit. hoc intelligant ꝓfilio.
qui se dicit ignorare consũ¬
mationis diem. Agricole
aũt uidentes filiũ: dixerũt
intra se. Hic ẽ heres. uenite

Expanded text:
derint, hoc intelligant pro Filio, qui se dicit ignorare consummationis diem. Agricolae autem videntes filium, dixerunt intra se: Hic est haeres, veni
Abbreviated transcription (Latin):
inpsalmo. Dineam in qͥt
de egipto cranstulisti: eiecis¬
ti gentes ⁊ plantasti eã. Et
sepem cutũ aedit ei. Uołmu¬
rum urbis: uł angłoꝵ auxili¬
a. Et fodit in eatorcular.
Aut altare. aut illa torcula¬
ria. quoꝵ tres psalmi intitu¬
lo p̾notantur. octauus ⁊¬

Expanded text:
ineam inquit de Aegypto transtulisti, ejecisti gentes et plantasti eam. Et sepem circumdedit ei, vel murum urbis, vel angelorum auxilia. Et fodit in ea lacum, sive torcular, aut altare, aut illa torcularia quorum et tres psalmi titulo praenotantur, octavus
Abbreviated transcription (Latin):
tudo quedam ubertas sci sp̃s
flueret. Et edificauit tur¬
de quo dr̃ ꝑ micheã ꝓpħam.
Et tu turris gregis nebu¬
losa filia syon. Et locauit
eam agricolis. Quos ali¬
bi unee oꝑanos appella¬
uit. qui conclucti fuerant
hora pͥma. t̾cia. sexta ⁊ nonͣ.
Et peregre ꝓfectus ẽ. Nõ
loci mutatione. Nam ds̃
unde abeẽ potest. quo com¬
plentur om̃ia: Et qui dic̾
ꝑiheremiam. ego ds̃ appro¬
pinquans: ⁊ nõ de longe di¬
cit dñs. S abire uidetur a
uinea. ut uinicoribꝰ libeꝵ
oꝑandi arbicium dereli̾qͣtͣ.

Expanded text:
t quaedam ubertas Spiritus sancti. Et aedificavit turde quo dicitur per Michaeam: Et tu turris nebulosa, filia Sion . Et locavit eam agricolis. Quos alibi vineae operarios appellavit, qui conducti fuerant hora prima, tertia, sexta et nona. Et peregre profectus est, non loci mutatione. Nam Deus unde abesse potest, quo complentur omnia? Et qui dicit per Jeremiam: Ego Deus appropinquans, et non de longe dicit Dominus? Sed abire videtur a vinea, ut vinitoribus liberum operandi arbitrium derelinquat.
Abbreviated transcription (Latin):
ticulis. ex pulisse de templo
uendentes. unde manifes¬
tum ẽ non semel s iterum. ħ
eẽ a dño factum. s illud pri¬
mum cõmemoratum a iohe:
hoc ultimũ a ceteris tribus.
um ceci ⁊ claudi: in templo
tis sue potentiam in tem plo
ostendit calumpniatoribus.
ut qd̾ illi uerbis clamabant.
iste factis ostenderet: quasi
testes uocis illoꝵ sanauit ce¬
cosut aspicientes uiderent¬
⁊ ipsi. ut istoꝵ illuminatio:
corporalis: fieret illis sp̃ual
lucerna cordis. Curauir
claudos: ut claudicantes ĩ
fide currerent ad xp̃m. ut
melioros pedes acciꝑent illi
uidentes: qmͣ isti accipientes.¬
¶ccxiii. Uidentes aũt prin¬
cipes sacerdotum ⁊ scribe mi¬
rabilia que fecit. ⁊ pueros
clamantes in templo ⁊ dicen

Expanded text:
ticulis expulisse de templo ticulis expulisse de templo uendentes. unde manifestum est non semel, sed iterum hoc esse a domino factum, sed illud primum commemoratum a Iohanne, hoc ultimum a ceteris tribus. um caeci et claudi in templo, tis suae potentiam in templo ostendit calumniatoribus, ut quod illi verbis clamabant, iste factis ostenderet, quasi testis vocis illorum. Sanavit caecos ut aspicientes viderent, et ipsi, ut istorum illuminatio corporalis fieret illis spiritalis lucerna cordis. Curavit claudos, ut claudicantes in fide currerent ad Christum, ut meliores pedes acciperent illi videntes quam isti accipientes. Videntes autem principes sacerdotum et scribae mirabilia quae fecit, et pueros clam
Abbreviated transcription (Latin):
scs in columba suꝑ dm̃ ap¬
parinit: recte ꝑ columbas
sci sp̃s carismata signant᷑.
Qͥ aũt sunt intemplo dĩ
hodie qui columbas uen¬
dunt. nisi qui in ecelia p̾ci¬
um de impositione manu
accipiunt. ꝑ quã uidelie
impositionem sp̃s sc̃s celitꝰ
datur: C olumba gͥ uendi¬
tur: qñ manꝰ impositio ꝑ
columbas euertit: qr taliũ
negotiatoꝵ sacerdotiũ des¬
truit. Hinc ẽ qd̾ sacri ca¬
noues si moniacam here. sĩ
dampnant. ⁊ eos sacerdoti¬
o p̾ͥuari p̾cipiunt : qui de
largiendis ordinibꝰ preci¬
um querunt. Cathe dragͦ
uendentiũ columbas euer¬
titur: qr hiiqui s̃p̾ualem
grãm uenundant. uel ante
humanos uł ante di ocłos:
de turbis uendentiũ cioctis
e templo om̃s cõmemorant:
s iohs longe diuerso ordine
memorass isse ingalilea. qñ
aquã conu̾tit inuinũ: inde
post cõmemorationẽ pauco
ꝵin capharnaum dieꝵ. di¬
cit eum ascendisse iherosoli¬
mam cum eẽt pascha iudeo¬
ꝵ. ⁊ facto flagello de tes¬

Expanded text:
s in columba super Dominum apparuit, recte per columbas sancti Spiritus charismata signantur. Qui autem sunt in templo Dei, hodie, qui columbas vendunt, nisi qui in Ecclesia pretium de impositione manus accipiunt? per quam videlicet impositionem Spiritus sanctus coelitus datur. Columba ergo venditur, quando manus impositio, per columbas evertit, quia talium negotiatorum sacerdotium destruit. Hinc est enim quod sacri canones Simoniacam haeresim damnant, et eos a sacerdotio privari praecipiunt, qui de largiendis ordinibus pretium quaerunt. Cathedra ergo vendentium columbas evertitur, quando hi qui spiritualem gratiam vendunt, vel ante humanos, vel ante Dei oculos de turbis uendentium eiectis e templo omnes commemorant, sed Iohannes longe diuerso ordine.memorasset isse in Galilaeam, quando aquam conuertit in uinum, inde post commemorationem paucorum in Capharnaum dierum dicit eum ascendisse in Hierosolymam, cum esset pascha Iudaeorum, et facto flagello de res