comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
des quidẽ di: coheredes autẽ xp̃i. Quanto gͦ ex¬
celsius ẽ premiũ: tanto debet & impensus offici¬
ũ ẽẽ. Benignus ẽ altissimꝰ ds̃. suꝑ ingratos ⁊ maloᷤ.
uł bona tẽporalia largiendo: uel eos ad cȩlestia
inspirando. Estote gͦ misericordes: sic̃ pat̾ ũr mi¬
sericors ẽ. Natura dĩ impassibilis ẽ. Sic̃ autẽ zelat
sine aliqͦ liuore. irascit᷑ fine aliqua ꝑturbatione.
penitet eũ sine alicuiꝰ suȩ pͣuitatis correptione : tta
ẽ patiens sine ulla passione: & miseret᷑ sine aliqͦ
fectus ẽ. Sicut similitudinis ẽ ñ quantitatis.
Sensus gͦ talis ẽ. ut potestis ꝑfecti estote. ut
queratis ꝓdẽe etiã inimicis: qͦd dm̃ facere mani¬

Expanded text:
des quidem Dei, cohaeredes autem Christi . Quanto ergo excelsius est praemium, tanto debet impensius officium esse. Benignus est altissimus Deus super ingratos et malos, vel bona temporalia largiendo, vel eos ad coelestia inspirando. Estote ergo misericordes, sicut et sericors est . » Natura Dei impassibilis est. Sicut autem zelat sine aliquo livore, irascitur sine aliqua perturbatione, poenitet eum sine alicujus suae pravitatis correptione, ita est patiens sine ulla passione, et miseretur sine aliquo erfectus est . » Sicut, similitudinis est, non quantitatis. Sensus ergo talis est: Prout potestis, perfecti estote, ut queatis prodesse etiam inimicis: quod Deum facere mani
Abbreviated transcription (Latin):
aut unũ sustinebit & alterũ contempnet. Nn ia
potestis dõ seruire & mammone. Iderti opus
diuersȩ uoluntati dñoꝵ ñ conuenit. Mammo¬
na syriace diuitiȩ nuncupant᷑. Auoiat hoc a¬
uarus. Non dixit qͥ habet diuicias. s qͥ seruit:
idest qͥ eustodit ut seruus: & ñ distribuit ut
dñs. Mammona apito hebreos: diuiciȩ dicun-¬
t᷑ Punice autẽ: manimon lucrũ dictt᷑. Q seruit
manimone diabolo seruit: qͥ pͥnceps hiciꝰ se
culi a dño dicit᷑. ¶ Et alterũ diliget: ioest dm̃
Qͥs enĩ diligit diabolum  Patit᷑ tam̃ aliqͥs eũ.
sic̃ qͥ in magna domo aliqua alienȩ ancillȩ cm¬
iunctus. ꝓpt̾ cupiditatẽ suam. durã patit᷑ seru¬
tutẽ: etiam si dñm ancillȩ ñ diligat. ¶Et ałte¬
rum contempnet. Quis dm̃ pot̾ odisse: Cont̃e-¬

Expanded text:
terum contemnet . » Non potestis Deo servire et mammonae, id est opus diversae voluntati dominorum non convenit: Mammona Syriace, divitiae nuncupantur Latine. Audiat hoc avarus. Non dixit, qui habet divitias, sed qui servit, id est qui custodit ut servus, et non distribuit ut dominus. Mammona apud Hebraeos divitiae dicuntur, Punice autem mammon, id est lucrum dicitur. Qui servit mammonae diabolo seculi a Domino dicitur. Et alterum diligit, id est, Deum. Quis enim diligit diabolum? Patitur tamen aliquis eum, sicut qui in magna domo aliqua alienae ancillae conjunctus propter cupiditatem suam duram patitur servitutem, etiam si dominus ancillae non diligat. « Et alterum contemnet. » Quis Deum potest odisse? Conte
Abbreviated transcription (Latin):
ficia: ut peccata ur̃a uob̃ dimittant᷑. & uita det᷑
ȩcerna. Mensurã boña & confertam et cagita¬
tam. & suꝑeffluentẽ: dabunt in sinum ur̃m̃:
Huic simile ẽ qͦd alibi dicit᷑: ut & ipsi recipiant
uos in ȩterna tab̃nacula. Illi quib elemosinas
dabitis dabunt: soẽ causa erunt quare ds da¬
rã bonam. uita scilico ȩterña: confertã omnib
uidelic&e scĩs collatam: ꝙ cũ angłis coagitatam.
idest coniunctam: & suꝑeffluentẽ. hoc ẽ suꝑ
meritũ ur̃m habundantẽ. Sinus ideo accipit᷑¬
ꝓ securitate: qͥa ualde securi sumꝰ de his quȩis
sini recondimus. Uel ꝑ sinũ intellige conseie¬
t in qua mensura m̃si fueritis: remetiet᷑ uos

Expanded text:
ficia, ut peccata vestra vobis dimittantur, et vita detur ficia, ut peccata vestra vobis dimittantur, et vita detur aeterna. Mensuram bonam et confertam et coagitatam et superefflHuic simile est quod alibi dicitur: « Ut et ipsi recipiant vos in aeterna tabernacula . » Illi quibus eleemosynas dabitis dabunt, id est causa erunt quare Dominus daram bonam, vitam scilicet aeternam, confertam, omnibus videlicet sanctis collatam et cum angelis coagitatam, id est conjunctam; et supereffluentem, hoc est super meritum nostrum abundantem. Sinus ideo accipito securitate, quia valde securi sumus de his quae in sinu recondimus. Vel per sinum intellige consciet in
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ iudicemim. In quo enĩ iudicio uidicaue¬
r̃itis: iudicabimimi. Holite condempnare: & ñ
condẽpnabimini. De dubiis iudicare & suspectos
qͣsi reos condempnare: penitꝰ repellit a nob. Oubia
gͦ ut in melius interprecem᷑ : qͥa de manifestis. ut
sunt stupra. blasphemiȩ. furta. ebrietas. & similia:
ibis nob tantũ iudicare ꝑmutit᷑. De dubiis scriptũ ẽ:
Nolite ante tempus iudicare: qͦadusq ueniat añs
& illuminet abscõdita tenebrarũ. Duo st̃ in qͥb¬
temerariũ iudiciũ cauere debemus: cũ incertũ ẽ
qͦ animo fiant. quȩ bene or male fieri possunt: uł
cũ incertũ est qualis futurus sit. qͥ nunc uł bonꝰ
uel malus apparet. Numqͥd si temere udicaue¬
rimꝰ: temere ds̃ de nob̃ iudicabit  Absit. S in¬
telligendum ẽ: qm̃ temeritas qua punis alium.
te puniat necesse ẽ. Hinc alibi ait. Qͥ ꝑcusserit gla
ferreo cõmitcit. Dimitiite & dimittemin: date
ꝙ dabit᷑ uob̃. Dimitate inuirias. & date bene¬

Expanded text:
ut non judicemini. In quo enim judicio judicaveritis, judicabimini. Nolite condemnare, ut non condemnabimini. » De dubiis judicare, et suspectos quasi reos condemnare, penitus repellit a nobis. Dubia ergo in melius interpretemur, quia de manifestis, ut sunt stupra, blasphemiae, furta, ebrietates, et his similia, nobis tantum judicare permittitur. De dubiis scriptum est: « Nolite ante tempus judicare, quoadusque veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum . » Duo stemerarium judicium cavere debemus, cum incertum est quo animo fiant, quae bene et male fieri possunt, vel cum incertum est qualis futurum sit, qui nunc vel bonus vel malus apparet. Nunquid si timere judicaverimus, temere Deus de nobis judicabit? Absit. Sed intelligendum est quoniam temeritas qua punis alium, te puniat necesse est. Hinc alibi ait: Qui gladio percusferreo committit. Dimittite, et dimittemini; date, et dabitur vobis. Dimittite injurias et date bene
Abbreviated transcription (Latin):
sa ẽ omni ñ intelligenti. donec aꝑiat᷑ ei. Unde
apłs orat aperiri sͥ: ad loquendũ mysteriũ xp̃i:
Noli mͥ molestus eẽ. Quasi cds dicat. Siuis reciꝑe
qͦd petis. noli mͥ amplius molestiã inferre: noli
ut hactenus fecisti me scl̃arib postponere: reuer¬
tere ad me. ꝙ ego reuertar ad re: pete ut debes: et
ego plus tͥ dabo qũa sꝑes. Non possũ surgere. hoc
ẽ ñ possũ te adiuuare ꝑ iusticiam: nͥ petas ꝑ fcõe
rectam. Surgere di: aduitoriũ eiꝰ ẽ. Quamuis dñs
ñ det petentiꝰ abuicians eũ ilico. ideo qͦd amicus eiꝰ
sit. scc̃m hoc qͦd ereatura eius ẽ: ñ tam̃ ꝓpt̾ea intel¬
ligenduis ẽ negare miscdiam s differre ad gratio¬
rẽ receptioñe: & ad inculcandam peticionẽ. Unde
tiam peticionis eiꝰ adiuuabit eũ: q dabit illi ne¬
cessaria. Nult ds̃ fidelit̾ peti a se: qͦo disposuit.
pecentib erogare:¬

Expanded text:
sa est omni non intelligenti, donec aperiatur ei. Unde sa est omni non intelligenti, donec aperiatur ei. Unde Apostolus orat aperiri sibi ad loquendum mysterium Christi : Noli mihi molestus esse. » Quasi Deus dicat: Si vis recipere quod potis, noli mihi amplius molestiam inferre. Noli, ut hactenus fecisti, me saecularibus postponere. Revertere ad me, et ego revertar ad te. Pete ut debes, et ego tibi plus dabo quam speres. « Non possum surgere, » hoc est non possum te adjuvare per justitiam, nisi petas per fidem rectam. Surgere Dei adjutorium ejus est. Quamvis Dominus non det petenti, adjuvans illico eum, ideo quod amicus ejus sit, secundum hoc quod creatura ejus est, non tamen propterea intelligendus est negare misericordiam, sed differre ad gratiorem receptionem, et ad inculcandam petitionem. Unde tiam petitionis ejus, « adjuvabit eum, et dabit illi necessaria. » Vult Deus fideliter peti a se quod disposuit petentibus erogare
Abbreviated transcription (Latin):
uult ut amplius desioeres dilatũ: ne uilescat eito
datum. Cum autẽ ꝑuenis ad intelligentiã tͥnita¬
tis: habes tres panes. uñ pascas amncũ ꝑegrinũ:
Nil meliꝰ qũa seipsum: dat tͥ ds̾. Uel ita. Amicus b¬
qͥ uenit de uia nr̃ ẽ animus: qͥ totiens a nob̃ re¬
cedit: qͦtiens ad appetenda teriena. foris uagat᷑:
Redit uͦ. celestiq alimonia refici descoerat: cũ in
se reu̾sus. suꝑna ac sp̃ualia ceꝑit meditari. De qͦ
petens pulcre adiungit ñ se habere qͦd ponat
ante illum: qm̃ intantũ sequutꝰ ẽ secularia: ut nec
sͥ pabulũ habeat diuni uerbi. nec alteri a se pe¬
tenti. Et qͥa nec a se nec ab alio ualet habere doctͥ¬
nam. nͥ ꝑ grãm dĩ÷ a deo necesse ẽ eũ flagitare in
nocte tͥbulationis tres panes .i. intelligentiã tͥnita¬
tis: qua p̾sentis uite consolent᷑ labores. Ostium
amici. intelligentia ẽ diuni sermonis: que clau¬

Expanded text:
vult ut amplius desideres dilatum, ne vilescat cito vult ut amplius desideres dilatum, ne vilescat cito datum. Cum autem perveneris ad intelligentiam Trinitatis, habes tres panes unde pascas amicum peregrinum. Nil melius quam seipsum dat tibi Deus. Vel ita: Amicus qui venit de via noster est animus, qui toties a nobis recedit quoties ad appetenda terrena forisRedit vero, coelestique alimonia refici desiderat, cum in se reversus superna, ac spiritualia coeperit meditari. De quo petens, pulchre adjungit, non se habere quod ponat ante illum, quoniam intantum secutus est saecularia, ut nec sibi pabulum habeat divini verbi, nec alteri a se petenti. Et quia nec a se, nec ab alio valet habere doctrinam nisi per gratiam Dei, a Deo necesse est eum flagitare in nocte tribulationis tres panes, id est, intelligentiam trinitatis, qua praesentis vitae consolentur labores. Ostium amici, intelligentia est divini sermonis: quae clau
Abbreviated transcription (Latin):
nis: s et instantiam frequentiamq tradidĩ oran¬
nł di. usq ad similitudinẽ imꝓbitatis. Usus ẽ ex¬
emplo a contrario: siẽ de illo iudice. qͥ nec dm̃
timebat. nec homines reuerebat᷑: &e tam̃ tedio
uictus. undicauit iuduam. Uenit amicus de
uia .i. de uia huiꝰ scł̃i mala: ñ inueniens ueritatẽ
qua beatus fiat. Henit ad de xp̃ianũ & dicit:
redde mͥ rationẽ. & fiam xp̃ianus. Interrogat te
qͦo forsitan nescis ÷ & ñ ẽ t̃ unde reficias esurien¬
t̃e s cũ uis docere. cogeris distere. Ubi disces:
nͥ in dominicis ubris: S fortassis in libris obseu¬
re positũ ẽ qͦd te interrogat: & tu paulũ uł pe¬
trũ ñ sineris interrogare: qͥa iam reqͥescit ista fami¬
lia cũ dño suo. Media nox ẽ: ualida ignorantia:
Non ideo deserendus ẽ amieus esuriens qͥ te urget :
s pulsare debes ad ipsũ dñm: cũ qͦ sapiens fami¬
lia reqͥescit. Qͥ si differt dare uult tam̃ dare: sed

Expanded text:
nis, sed instantiam frequentiamque tradidit orandi usque ad similitudinem improbitatis? Usus est exemplo a contrario, sicut de illo judice qui nec Deum timebat, nec homines reverebatur, et tamen taedio victus vindicavit viduam . Venit amicus de via, de vita hujus saeculi mala, non inveniens veritatem qua beatus fiat. Venit ad te Christianum, et dicit: Redde mihi rationem, et fiam Christianus. Interrogat te quod forsitan nescis, et non est tibi unde reficias esurientem, sed cum vis docere cogeris discere. Ubi disces, nisi in dominicis libris? Sed fortassis in libris obscure positum est quod te interrogat, et tu Paulum vel Petrum non sineris interrogare, quia jam requiescit ista familia cum Domino suo. Media nox est valida ignorantia. Non ideo deserendus est amicus esuriens, qui te urget, sed pulsare debes ad ipsum Dominum, cum quo capiens familia requiescit. Qui si differt dare, vult tamen: sed
Abbreviated transcription (Latin):
rubor. Si autẽ fenũ agͥ qͦd hodie ẽ. & cras
in clibanũ mittit᷑. ds̃ sic uestit: qnͣtomagis
uos minime fidei. Uestit .i. adornat d̾s
fenum. hoc ẽ herbas. ꝙ pulchro colore c
bono odore: qͦo desiccatum cũ fuerit. mit¬
tet᷑ in clibanũ: i. in aceruũ habentẽ speciẽ
clibani. Modica fides ẽ: quȩ nec de minimis¬
2 certa ẽ. ne dum et̾na sꝑet. Noli¬
te gͦ sollicit ẽẽ dicentes: qͥd manducabimus¬
 aut qͥd bibemꝰ aut quo oꝑtem᷑. Hȩc em̃ om̃ĩa:

Expanded text:
rubor. « Si autem fenum, quod hodie est et cras rubor. « Si autem fenum, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit, quanto magis vos, modicae fideifenum, hoc est, herbas et pulchro colore et bono odore: quod cum desiccatum fuerit, mittetur in clibanum, id est, in acervum habentem speciem clibani. Modica fides est, quae nec de minimis certa est, nedum aeterna speret. Nolite ergo solliciti esse, dicentes: Quid manducabimus? aut quid bib
Abbreviated transcription (Latin):
ete uolatilia celi: qm̃ ñ serunt. neq metunt.
neq congregant in horiea: &x pat ur celestiᷤ
pascit illa. Honne uos magis pluris estis
ulis: Hoc ad litterã intelligendũ ẽ: qͥa dũsma¬
nifeste omne eurã rerũ presentiũ amouet: et
atrentos tantũ ẽẽ in spem futuri docet. Ratio¬
nale animal eui ȩt̾nitas ꝓmitit᷑: plus ẽ qũa
urationale. Magis pluris: hoc ẽ multo pluris.
p̾ci estis uos. qu̾a uolatilia celi aerii. Qͥs aut̃e
: ur̃m cogitans. potest adicere ao staturã suam
cubitũ unum: Si gͦ neq qd̾ minimũ ẽ po¬
⁊ destis: qͥo de ceteris solliciti estis: Et de uestim̃¬
to qͥo sollietti estis: Illi relinquite tegendi cor¬
minorib ꝑsuasio fit ad maiora. Dico aũ uob̃.¬
qm̃ nec salomon in omni gła sua cooꝑtus ẽ
siẽ unũ existis. Quȩ purpura regũ. quȩ pictu¬
ra texericum : pot̾ florib cõparari: Ipse co¬
lor dicit᷑ oꝑimentũ florũ: sic̃ dicit᷑ oꝑtt istũ

Expanded text:
e metunt, neque congregant in horrea, et Pater vester coelestis pascit ea: Nonne vos magis pluris estis illis? Hoc ad litteram intelligendum est, quia Dominus manifeste omnem curam rerum praesentium admonet, et attentos tantum esse in spe futuri docet. Rationale animal cui aeternitas promittitur plus est quam irrationale. « Magis pluris, » hoc est multo pluris pretii estis vos quam volatilia coeli aerii. « Quis autem vestrum cogitans potest adjicere ad staturam scubitum unum? Si ergo neque quod minimum est potestis, quid de caeteris solliciti estis? et de vestimento quid solliciti estis? BEDA. Illi relinquite tegendi corminoribus persuasio fit ad majora. Dico autem voba sua coopertus est sicut unum ex istis. » Quae purpura regum, quae pictura textricum potest floribus comparari? Ipse color dicitur operimentum florum, sicut dicitur: Operit istum
Abbreviated transcription (Latin):
filioꝵ autẽ ẽ querere regnũ ͤ &e hec om̃ia pat̾na
gr̃a adicient᷑ etiam ñ querentib: ut nec in pre¬
senti nec in futuro desit eis aliqua gr̃a. Herũta¬
men si p̃sentia subtrahtutt᷑. ao ꝓbationẽ est:
tͣ in bonũ. Scit enim celestis medicus. qͥd nob̾
daturus ẽ ad consolationẽ: qͥd uͦ subtracturus
ad exercitationẽ. Non em̃ homo ium̃to suo
eybaria sine causa detrahit. Cũ dixit pͥmũ
querite regnũ: significauit temporale poste.¬
rius querendũ. ñ tempore s dignitate. Illud
tanqua bonum. hoc tanquã necessariũ: s
necessariũ ꝓpt̾ illuo bonũ. Aꝑte enĩ ostendit
ñ temporalia sic ẽẽ appetenda. ut ꝓpter ipsa
benefacere debeamus: licet sint necessaria.
Quecũq enĩ facimus: ꝓpt̾ regnũ dĩ facere in¬
stituim᷑. Non enĩ euangłiare debents ut
manoucemꝰ: s manoucare ut ȩuangłiaemus :

Expanded text:
iliorum autem est quaerere regnum Dei; et haec omnia paterna gratia adjicientur etiam non quaerentibus, ut nec in praesenti nec in futuro desit eis aliqua gratia. Verumtamen si praesentia subtrahuntur, ad probationem est; tur in bonum. Scit enim cdaturus est ad consolationem, quid vero subtracturus ad exercitationem. Non enim homo jumento suo cibaria sine causa detrahit. Cum dixit, primum quaerite regnum Dei, significavit temporale posterius quaerendum, non tempore, sed dignitate. Illud tanquam bonum, hoc tanquam necessarium, sed necessarium propter illud bonum. Aperte enim ostendit, non temporalia sic esse appetenda, ut propter ipsa benefacere debeamus, licet sint necessaria. Quaecunque enim facimus, propter regnum Dei facere instituimur. Non enim evangelizare debemus ut manducemus, sed manducare ut evangelizemus;
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. abhominatio ẽ ante dm̃. Corã hõib
se iustificant. qͥ peccatores contẽpitunt. & se
iustos eẽ asserunt: elemosinaꝵ remedia ne¬
gligentes. S hȩc auara aliitudo quã iuste
lampnanda sit: in sequenti exemplo docet
ille qͥ illuminabit abscondita tenebraꝵ. et
manifestabit consilia cordiũ eyn. l exeui¬
terũ dixit. Homo quidã erat diues & indue¬
bat᷑ purpura & bysso: & epulabat᷑ cotidie splu¬
dide. In diuiciis notat᷑ eoncupiscentia oculoꝵ:
in pretiosis uestib suꝑbia uitȩ: in splendida
epulatione concupiscentia carnis. Iccirto di¬
ues iste qͣsi ignotꝰ apito dm̃: nomine ñ desi¬
dũ habeant: ᷤ Tunc enĩ rapuuit. qnͣdo esuri¬
unt: parcunt uͦ predȩ cũ sentiunt saturitat̃
In explebilis ẽ auaricia diuitum : semꝑ rapit
ꝙ nũqũa satiat᷑: nec dm̃ timet. nec homines
reueret᷑. Non patri parcit: ñ matr̃e agnosait.

Expanded text:
 abominatio est ante Deum. Coram hominibus se justificant, qui peccatores contemnunt, et se justos esse asserunt, eleemosynarum remedia negligentes. Sed haec avara altitudo quam juste damnanda sit, in sequenti exemplo docet ille, qui illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium . CAPUnduebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. In divitiis notatur concupiscentia oculorum, in pretiosis vestibus superbia vitae, in splendida epulatione concupiscentia carnis. Idcirco dives iste quasi ignotus apud Deum, nomine non desidum habeant? Tunc enim rapiunt, quando esuriunt; parcunt vero praedae, cum sentiunt saturitatem. Inexplebilis est avaritia divitum; semper rapit, et nunquam satiatur, nec Deum timet, nec hominem reveretur. Non patri parcit, non matrem agnoscit,
Abbreviated transcription (Latin):
asendit. ae si aꝑte loqueret᷑. iob dicens. In
altũ currendo deficit: qͥ suꝑbiendo ad interitum
tendit. Qũe si semel culpa ad penã ꝑtrahie:
miscd̃ia ulteriꝰ ad ueniam ñ reducit. Eleuanᷤ
autẽ oculos suos cũ eẽc in torm̃tis: uidit abra¬
ham alonge et lararũ in sinui eiꝰ. Cum dicamꝰ B&s.
abraham scd̾m fioem patr̃e nr̃m. cetus creden¬
tium. liberator̃e expectantiũ: suiꝰ abrahȩ erat.
ad quẽ ministerio angłoꝵ directus fuit la¬
zarus. de mendico diues factus. Infideles aũ uxta
uarietatẽ culparũ. ꝑ diu̾sas mansiones in imo
penaꝵ positi. fideles suꝑ se in requiȩ a longe
conspitiunt: qͥa illuc ꝑ meritũ ñ atinguite:
Et ipse clamans dixit. Pater abrabam mise-¬
rere mer: & micte lazarũ ut intinguat ex¬

Expanded text:
ascendit. » Ac si aperte loqueretur Job, dicens: In ascendit. » Ac si aperte loqueretur Job, dicens: In altum currendo deficit, qui superbiendo ad interitum tendit. Quem si semel culpa ad poenam pertrahit, misericordia ulterius ad veniam non reducit. Elevans autem oculos suos, cum esset in tormentis, vidit Abraham a longe et Lazarum in sinu ejus. BEDA. Cum dicamus Abraham secundum fidem patrem nostrum, coetus credentium liberatorem exspectantium, sinus erat Abrahae: ad quem ministerio angelorum directus fuit Lazarus, de mendico dives factus. Infideles autem juxta varietatem culparum, per diversas mansiones in imo poenarum positi, fideles super se in requie a longe conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. Et ipse clamans, dixit: Pater Abraham, miserere me
Abbreviated transcription (Latin):
uitis temptatꝰ cotidie pauꝑ probat᷑. Qũẽ
ad maiorẽ ipsius ꝓbationẽ: pauꝑtas simul
& egͥtudo. & iuisa diuitis copia. et nulla
÷ͥ aohibita consolatio afficiunt. Cauendũ gͦ
ne pauꝑes despiciamus. & si qua in eis rep̾hen¬
sibilia uidemus: qͥa fortasse qͦs mors infirmi¬
tas uulnerat: medicina pauꝑtatis curat.
Factum ẽ autẽ ut moreret᷑ mendicus: & por¬
taret᷑ ab angłis in sinu abrahȩ. Mortuus ẽ
autẽ ꝙ diues: et sepultus ẽ in inferno. Sinuᷤᷤ
abrahȩ reqͥes ẽ beatoꝵ paupertm: sepultura in-¬
ferm suꝑbis & inmisericordib ꝓfunditas ẽ
penars. Unde gregoriꝰ duodecimo in iob. Non
uistoꝵ animas ad infernũ dicimꝰ descendisse.
ut in locis penalib tenerent᷑: s in suꝑiorib
requiescerent. Idem in tercio decimo. Tediũ
qͦ uisti desiderabant udere saluatorẽ: nocat
iob tenebras uͥ ait. In tenebris straui lectulũ
meũ. Idem in octauo: Sicut consumit᷑ nu¬
bes & ꝑtransit: sic qͥ descendit ad inferos ñ

Expanded text:
tatus quotidie pauper probatur. Quem ad majorem ipsius probationem paupertas simul et aegritudo, et visa divitis copia, et nulla sibi adhibita consolatio, afficiunt. Cavendum ergo ne pauperes despiciamus, et si qua in eis reprehensibilia videmus, quia fortasse quos morum infirmitas vulnerat, medicina paupertatis curat. Factum est autem ut moreretur mendicus, et portaretur ab angelis in sinum Abrahae. Mortuus est autem et dives, et sepultus est in inferno. Sinus Abrahae requies est beatorum pauperum, sepultura inferni, superbis et immisericordibus profunditas est poenarum. Unde Gregorius duodecimo in Job: « Non justorum animas ad infernum dicimus descendisse, ut in locis poenalibus tenerentur, sed ut in superioribus requiescerent. » Idem tertio decimo: « Taedium quo justi desiderabant videre Salvatorem, vocat Job tenebras, ubi ait: In tenebris stravi lectulum meum . » Idem in octavo. « Sicut consumitur nubes et pertransit, sic qui descendit ad inferos, non
Abbreviated transcription (Latin):
transire uolunt .i. existimant᷑ a multis tnsi¬
re uelle ad illos p̾sertim eripiendos a penis:
qͥ eis in hac uita maiori affectu ungebant᷑.
Et ait. Rogo gͦ te pater: ut mittas eum in
domũ pat̾s mei habeo enĩ quinq fres: ut
testet᷑ illis ne & ipsi ueniant in locũ hunc
tormentors. Postqũa ardenti de se spes tollit᷑.
ut iam tunc suos etiã sp̃ualiter diligant. qui
hic dũ peccata diligerent nec se amabant. Ser¬
uat᷑ gͦ diuiti ad penã. & cognitio pauꝑis que

Expanded text:
transire volunt, id est, existimantur a multis transitransire volunt, id est, existimantur a multis transire velle ad illos praesertim eripiendos a poenis, qui eis in hac vita majori affectu jungebantur. Et ait: Rogo ergo te, pater, ut mittas eum in domtestetur ne et ipsi veniant in locum hunc tormentorum. Postquam ardenti de se spes tollitur, aritatem, ut jam tunc suos etiam spiritualiter diligant, qui hic dum peccata diligerent, nec se amabant. Servatur ergo diviti ad poenam et cognitio pauperis que
Abbreviated transcription (Latin):
omne guidiũ suũ felicttatẽ transitoriã puta¬
tut. Iusti u ꝙ si mundana bona. habeant: qͥa
ad ecerna scĩs desideriis estuant: quȩ ad sict̃.
minume bona uident᷑. Et in his omnibꝰ¬
N int̾ nos & uos chaos magnũ firmatũ est:
ut hi qͥ nolunt hinc transire ad uos ñ possit:
neq inde huc transmeare. Chaos siue chaus
ut uetẽs codices habent significat ꝑpetuam
dissimilitudiĩe. int̾ bonors malorũq uolun¬
tates: qͥa pꝰ mortẽ nequeunt merita mutari.
Nlon ẽ dubiũ quin repb a penis transire cu¬
ꝑent: sicut adhuc faciut ad sortẽ beatoꝵ. Tran¬
sire autẽ iustoꝵ ẽ. m̃te ire ꝑ miscdiam ad po¬
sitos in torm̃tis: eosq uelle liberare. S ñ posst̃:
qͥa iustoꝵ animȩ qũauis in suȩ natiuȩ boni-¬
tate miscdiam habeant: tanta tam̃ rectitudi
ne actoris sui constringunt᷑. ut nulla com¬
passione ad reꝓbos moueant᷑. Auiter. Iusti

Expanded text:
omne suum gaudium felicitatem transitoriam putaomne suum gaudium felicitatem transitoriam putavit. Justi vero et si mundana bona habeant, qui ad aeterna sanctis desideriis aestuant, quae adsunt, minime bona videntur. Et in his omnibus inut hi qui volunt hic transire ad vos non possint, neque inde huc transmeare. » Chaos sive chaus, ut veteres codices habent, significat perpetuam dissimilitudinem, ut inter bonorum malorumque voluntates, quia post mortem non poterunt merita mutari. Non est dubium quin reprobi a poenis transire cuperent, sicut adhuc faciunt ad sortem beatorum. Transire autem justorum est mente ire per misericordiam ad positos in tormentis, eosque velle liberare. Sed non possunt, quia justorum animae, quamvis in suae naturae bonitate misne auctoris sui constringuntur, ut nulla compassione ad reprobos moveantur. Aliter: Justi
Abbreviated transcription (Latin):
meã: qͥa crucior in hac fłama. Sic̃ diuinitaᷤ.
figurate ꝑtranslationẽ ocłos. lingũa digitos.
ceteraq m̃bra htimana dicit᷑ habere: ita aĩe
a corporib separate. Pette gͦ diues lingũa su¬
am refrigerari.i. penã quã cũ lingua meruit
relaxari. In conuiuiis enĩ qͥa lo quacitas solet
habundare: ꝑhibetur diuies ex lingua. grauit̃
ardere. Optat gͥ ab extremo digiti se tangi
.i. oꝑatione iustore uł ultima recreari:. & sic
Et dix̃ illi abraham. fili recordare qͥa recepisti
bona in uita tua: & lazarus similit̾ mala.
Nunc autẽ hic consolat᷑: tu uͦ eruciaris. Tor¬
quet᷑ ante udiciũ: qͥa luxurioso carere delicus
pena ẽ. Abraham. cet̾iq patres froeles. neqͣꝙͣ
secm earnẽ filios a torm̃tis liberare student:
qͦs a fide deuiasse considerant. forte diues iste
aliqͥo homi habuit. qͦd felicitas transeuntis ui¬
tȩ remunerauit: & lararus aliqͥd mali: s igneᷤ
inopiȩ purgauit. Uel in hoc recepitbona: qͥa

Expanded text:
ma. Sicut divinitas figurare per translationem oculos, linguam, digitos, caeteraque humana membra dicitur habere, ita animae a corporibus separatae. Petit ergo dives linguam suam refrigerari, id est poenam quam cum lingua suo meruit, relaxari. In conviviis enim quia loquacitas solet abundare, perhibetur dives ex lingua gravius ardere. Optat igitur ab extremo digiti se tangi, id est, operatione justorum vel ultima recreari, et sic Et dixit illi Abraham: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris. Torquetur ante judicium, quia luxurioso carere deliciis poena est: Abraham caeterique patres fideles, nequaquam secundum carnem filios a tormentis liberare student, quos a fide deviasse considerant. Forte dives iste aliquid boni habuit, quod felicitas transeuntis vitae remuneravit, et Lazarus aliquid mali, sed ignis inopiae purgavit. Vel in hoc recepit bona, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Hec autẽ nennũe posse efficere indieat: nͥ qͥ
tristis recessit: multã enĩ opulentiȩ fidutiã¬
tristis. Erat autẽ diues ualde: q multis ĩ¬
possessiones habens. Multi quippe diuti¬
as amore d̃i relinquunt: dolentes tam̃ & flen¬
tes. Laicet enĩ proximũ diligant. seipsos iure
magis diligunt: q ideo sius usib diuicias
potius cupunt qũa aliis: quib tamen tora
distribuunt. monente dõ quẽ sͥ prefeeunt.
Sic &e martyres carnẽ suã nimirũ ꝗͣ diligunt.
dere ñ dubitant. Et circumspiciens ih̾c.
he. qa diies dificile intrabit in regnũ elop
Neasione huꝰ habentis diuicias. ingreditur

Expanded text:
Haec autem neminem posse efficere indicat, nisi qtristis recessit: multam enim opulentiae fiduciatristis. Erat enim dives valde, et multas possessiones habens. Multi quippe divitias amore Dei relinquunt, dolentes tamen et flentes. Licet enim proximum diligant, seipsos jure magis diligunt, et ideo suis usibus divitias potius cupiunt quam aliis, quibus tamen totas distribuunt, monente Deo quem sibi praeferunt. Sic et martyres carnem suam nimirum quam diliguntdere non dubitant. Et circumspiciens Jesus,bis, quia dives difficile intrabit in regnum coelorum. Occasione hujus habentis divitias, ingreditur
Abbreviated transcription (Latin):
poterit saluus ẽẽ : Intellexerunt diutrars a¬
matores: etiã si ñ habeant in diuitũ num̾o
deputari. Aliter enĩ cũ multo plures suit pau¬
ꝑes quã diuites: ñ dicerent. Qͥs poterit saliuᷤ
A spiciens auttẽ iħe: dixit illis. apuo S eẽ¬
homines hoc impossibile ẽ: aputd d̾̃m aut̃ oĩa
possibilia ft̃. Hoc ñ ita accipiendũ ẽ qͦo cupi¬

Expanded text:
poterit salvus esse? BEDA. Intellexerunt divitiarum apoterit salvus esse? BEDA. Intellexerunt divitiarum amatores, etiamsi non habeant, in divitum numero deputari. Aliter enim, cum multo plures sint pauperes quam divites, non dicerent, quis poterit salvus esse? Aspiciens autem Jesus, dixit illis: Apud homines hoc impossibile est, apud Deum autem omnia possibilia sunt. Hoc non ita accipiendu
Abbreviated transcription (Latin):
ta resartire dignatus ẽ: to est reparare pꝰ lapsum.
Aliter. facilius ẽ gentes tortuosas animo intͣre
ꝑ angustũ ostiũ regni celestis: ꝙͣ iudeos diuites ui¬
sos in lege & ꝓpħis. Gentes habebant gibbum
ydolatrie: sic̃ camelus habet gibbũ. qͥ ñ ꝑmittit
eũ erigere collũ. Aeus ẽ filiꝰ dĩ: euiꝰ pͥma pars
subtilis & acitta. significat diuinitatẽ eiꝰ: nouis¬
sima incarnationẽ. Totus ẽ rectus filiꝰ dĩ ut acus.
ñ habens scrupulũ peceati: ꝑ cuiꝰ tuilniꝰ passioĩs
gentes ingressȩ sunt in uitã ȩterñã. Ab eo consitta
ẽ immortalitatis tunca: quȩ conscissa erat in
adam. Hȩc acus consuit sp̃m carni: ꝙ iudaicũ
ppłm gentili. Unde apłs. Ipse ẽ pax nr̃a: qͥ fecit
utͣq unũ. Hȩc acus copulauit diruptã amicici¬
am angłoꝵ & hominũ. Hȩc acus figit os ꝑ¬
transit: & uulnus ñ facit: Auditis autem
his discipuli: mirabant᷑ ualde dicentes. Qͥs gͦ

Expanded text:
nta resarcire dignatus est, id est reparare post lapsumnta resarcire dignatus est, id est reparare post lapsum. CHRYSO. Aliter: Facilius est gentes tortuosas animo intrare per angustum ostium regni coelestis, quam Judaeos divites visos in lege et prophetis. Gentes habebant gibbum idololatriae, sicut camelus habet gibbum, qui non permittit eum erigere collum. Acus est Filius Dei, cujus prima pars subtilis et acuta, significat divinitatem ejus; novissima, incarnationem. Totus est rectus Filius Dei ut acus, non habens scrupulum peccati, per cujus vulnus passionis gentes ingressae sunt in vitam aeternam. Ab eo consuta est immortalitatis tunica, quae conscissa erat in Adam. Hic acus consuit spiritum carni, et Judaicum populum gentili. Unde Apostolus: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum . Hic acus copulavit diruptam amicitiam angelorum et hominum; hic acus figit et pertransit, et vulnus non facit. Auditis autem his discipuli mirabantur valde, dicentes: Quis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
trare ui regnũ celoꝵ: qũa ꝑ foram̃ acus tran¬
sre camelũ. Caritas enĩ euiꝰ dilatatio iungit
aeo contraria ẽ cupiditat: cuiꝰ angustia sepa-¬
att a deo. S̾iẽ gͦ impossibilissimũ ẽ nigrum
uũ fuerit nigrũ albere. qͥa nigrũ albo contra¬
ni e: ita nichil impossibilius ẽ qũa cupidũ
alme a quo minus differt. Quomͦ gͦ pluri¬
ini diutes intrauert regnũ di: nͥ qͥa do inspi¬
aluid in dnuens confidebat de seipso canens:
qͥuuinitus ꝙ pauꝑ sũ egoe Alios etiã ita hortat᷑.
diuitiȩ si affluant nolite cor apponere. Mystice
facilius ẽ xp̃m pati ꝓ dilectorib scłi: qũa dile¬
ctores scl̃i ad xp̃m conuerti. Camelus dr xp̃c.
qͥa sponte humiliatꝰ. infirmitatis nr̃e onera su¬
stinuit. Uñ illud. Quanto maguꝰ es: humilia
tr i omnib ꝑ acum significat punctiones in
pasione susceptas. Foramen gͦ acus dicit angu¬
stias passionis: qua naturȩ nr̃e qͣsi scissa uestum̃¬

Expanded text:
foramen acus transire camelum. Charitas enim cujus dilatatio jungit Deo, contraria est cupiditati, cujus angustia separat a Deo. Sicut ergo impossibilissimum est nigrum, dum fuerit nigrum, albere, quia nigrum albo contrarium est; ita nihil impossibilius est, quam cupidum asinum, a quo minus differt. Quomodo ergo plurimi divites intraverunt regnum Dei, nisi quia, Deo inspiDavid in divitiis confidebat, de seipso canens: Quia unicus et pauper sum ego . Alios etiam ita hortatur: Divitiae si affluant, nolite cor apponere . Mystice, facilius est Christum pati pro dilectoribus saeculi, quam dilectores saeculi ad Christum converti. Camelus dicitur Christus, quia sponte humiliatus, infirmitatis nostrae onera sustinuit. Unde illud: Quanto magnus es, humilia te in omnibus . Per acum significat punctiones in passione susceptas. Foramen ergo acus dicit angustias passionis, qua naturae nostrae quasi scissa vestime
Abbreviated transcription (Latin):
cadebant de mensa diuitis & nemo illi da¬
hat̃. S d canes ueniebant: et lingebant ul¬
uia eiꝰ. Nec a se eanes remouiere poterata ne
iusitator erat qͥ remoueret. Nota cũ parabo
lpa ũ ponant nomina. et dñs ꝑ humili¬
aus approbationẽ pauꝑis huiꝰ nom̃ dicat:
ñ barabola. s rei gestȩ narratio hȩc ẽ. Men¬
lia huiꝰ ulcera diues fastidiosus exhorret:
ne int̾ pretiasas epulas unguentatosq con¬
uiias. fecorẽ ulcerũ. lambentib canib su¬
stimneat. Cum gͦ ante ianuam iaceret: & ex
uisione pauꝑis. diuiti ñ miserenti cumulꝰ

Expanded text:
lli dabat. Sed et canes veniebant, et lingebant ulcera ejus. » Nec a se canes removere poterat, nec visitator erat qui removeret. Nota cum parabolae propria non ponant nomina, et Dominus per humilitatis approbationem pauperis hujus nomen dicat, non parabola, sed rei gestae narratio haec est. Mendici hujus ulcera dives fastidiosus exhorret, ne inter pretiosas epulas unguentatosque convivas fetorem ulcerum lambentibus canibus sustineat. Cum ergo ante januam jaceret, ex vision
Abbreviated transcription (Latin):
uatore om̃s diuitias dimiserit. ꝙ carnis af¬
fectus contempserit. in sp̃ualib centuplum
accipiet: quȩ comparatione carnaliũ ꝙ me¬
rito sui ita eruit. qͣsi paruo centenario com¬
parẽt᷑. Qͥ enĩ ꝓpt̾ regnũ di tẽporalia sꝑnũt:
eciã in hac uita ꝑsequutionib plena. eiusdẽ
regni gaudia fide certa degustant: & omniũ
electoꝵ sincera dilectione fruunt᷑. Cum gͥ a
consortib ꝓpositi sui multo gratiorẽ recipi¬
ant caritate. om̃ia spuali glittino colligatoꝵ
tamꝗͣ sua credunt: qͥa multitudinis ereden¬
tiũ erat cor unũ & anima una: nullusq
stice. pater ẽ diabolus. mat̾ ignorantia. ꝑ
quã diabolus generat filios: frẽs. ⁊ sorores.
sunt socu & sociȩ ertoris. Si credat ille qͥ sii
crediderit magister cuiꝰlibet ꝓfessionis na.
relinquens ipsam ꝓfessionẽ qͣsi agrũ fugs¬
rũ relinquit. Relinquens dignitatẽ selali
qͣsi domũ se adumbrantẽ despicit. Relusti¬
Nec ulla soror sic dulcit completit᷑ lei.

Expanded text:
vatore omnes divitias dimiserit, et carnis affectus contempserit, in spiritualibus centuplum accipiet, quae comparatione carnalium merito sui, ita erunt quasi parvo numero centenarius comparetur. Qui enim propter regnum Dei temporalia spernunt, etiam in hac vita persecutionibus plena, ejusdem regni gaudia fide certa degustabunt, et omnium electorum sincera dilectione fruentur. Cum igitur a consortibus propositi sui multo gratiorem recipiant charitatem, omnia spirituali glutino colligatorum tanquam sua credunt, quia multitudinis credentium erat cor unum et anima una, nullusque stice, pater est diabolus, mater ignorantia, per quam diabolus generat filios, fratres et sorores, sunt socii et sociae erroris. Si credat ille qui fuit crediderit magister cujuslibet professionis malae, relinquens ipsam professionem, quam agrum fructiferum relinquit. Relinquens dignitatem, facultatem quasi domum se adumbrantem despicit. Relinqumae sorores. Nec ulla soror sic dulciter complectitur fratrem,
Abbreviated transcription (Latin):
& oblationes obtinuit. Alit̾. Sedere in sede
maiestatis erit: in iudiciaria potestate reg̃ẽ
glȩ apparere. Sedere namq iudicantis ẽ. Sede-¬
bunt gͦ .i. iudices apparebunt qͥ ad iusticiam
erudiunt multos: fulgentes qͣsi stellȩ in ꝑpe-¬
tabat᷑ cont̾eptores ȩuangelii de duodecĩ tribub
isrł: ne dũ cet̾as gentes condempnabt̃ doctores
m̃ dico uob̃ omĩs qͥ relinquit domũ aut

Expanded text:
 obtinuit. HIERON. Aliter: Sedere in sede majestatis, erit, in judiciaria potestate regem gloriae apparere. Sedere namque judicantis est. Sedebunt ergo, id est judices apparebunt, qui ad justitiam erudiunt multos, fulgentes quasi stellae in pertabatur, contemptores Evangelii de duodecim tribubus Israel, nedum caeteras gentes, condemnabunt doctores men dico vobis, omnis qui reliquerit do
Abbreviated transcription (Latin):
iset. In pͥma resurrectione regenerat᷑ anima ꝑ
fid̾e: in secda regenerabit᷑ caro ꝑ incorcuptionẽ.
Hinc duȩ ad optiones: duȩ resurrectiones di¬
cunt᷑. De sede autẽ dĩ: audi ꝓpħam. Regnabit
dłs suꝑ gentes: as fedet suꝑꝰ sed̃e scãm suam.
Om̃s credentes st̃ sedes maiestatis eiꝰ. Uide
qͥa ñ hic de tempore futuri udicii dicit: sed
de uoeatione omniũ gentiũ. Non enĩ dixit
cũ uenerit filiꝰ hominis sedẽs: s cũ sederit:
Ex eo cepit selere in sede maiestatis suȩ: ex qͦ
gentes cepert̃ credere in eũ. Ex eo etiã tẽpore
apłĩ sedetunt suꝑ .xii. thronos .i. in omnib
acp̃ianis. scãm diu̾sitates animar. Suscipien¬
tes uerbũ petri: thronus eiꝰ fuert. Sic de cetis
itaq q exemplis patrũ condempnant᷑ coti¬
die nolentes credere. de .xii. tͥbub isrł. Trib
autẽ leui quȩ t̾ciadecima ẽ. subintelligit᷑ in

Expanded text:
el. In prima resurrectione regeneratur anima per fidem. In secunda regenerabitur caro per incorruptionem. Hinc duae adoptiones, duae resurrectiones dicuntur. De sede autem Dei audi Prophetam: Regnabit Deus super gentes, Deus sedet super sedem sanctam suam . Omnes credentes sunt sedes majestatis ejus. Vide quia non hic de tempore futuri judicii dicit, sed de vocatione omnium gentium. Non enim dixit, cum venerit Filius hominis sedens, sed cum sederit. Ex eo coepit sedere in sede majestatis suae, ex quo gentes coeperunt credere in eum. Ex eo etiam tempore apChristianis, secundum diversitates animarum. Suscipientes verbum Patri, thronus ejus fuerunt. Sic de caeteris itaque et exemplis Patrum condemnantur quotidie nolentes credere de duodecim tribus Israel. Tribus autem Levi quae tertia decima est, subintelligitur in
Abbreviated transcription (Latin):
tronẽ in cruce. factũ confessorẽ. Alit̾. Multin
scł̃o despecti. in futuro sunt głificandi: a pis
homines alii głosi. in futuro dampnandi us
gentiles qͥ diu sine lege uxerant ad fidem ft̃
uocandi: iudei excecandiLexxc ii.
udiebant auttẽ hec omĩa pharisei qͥ erant
auari: & deridebant eũ. Disputantẽ de
contẽptu mundi deridebant. eũ lex suis ob¬
seruatorib bona t̾rȩ ꝓmitteret: ñ attenden¬
tes qͥa in lege carnalib minora. in eũglio
sp̃ualib maiora uire precipunt᷑:. Et ait
illis. Uos estis qͥ iustificatis uos corã hõib

Expanded text:
tronem in cruce factum confessorem. Aliter: Multi in saeculo despecti, in futuro sunt glorificandi; apud homines alii gloriosi, in futuro damnandi: vel gentiles qui diu sine lege vixerant, ad fidem sunt vocandi, Judaei excaecandi. L. 192X Audiebant autem omnia haec Pharisaei, qui erant avari, et deridebant illum. Disputantem de contemptu mundi deridebant, cum lex suis observatoribus bona terrae promitteret, non attendentes quia in lege carnalibus minora, in Evangelio spiritualibus majora jure praecipiuntur. Et ait illis: Vos estis qui judicatis
Abbreviated transcription (Latin):
ma bene oꝑari. Natiuitas iudeor fuit ens
pore abrahȩ usq ad exttũ ȩ gypto: ꝙ usgra
fuit qͣsi insans. Iuuentus fuit ex tempop
moysi: usq ad reges. Uirilitas ex temporr u¬
gum. usq ad transmigrationẽ babylons
Senectus inde usq ad xp̃m: qndo mortuus ẽ
ppłs̃ ille. ꝓpriam interficiens uitã. Menttar
gͦ qͦd custodierit mandata a iuuentute: ẜ ni
ad huc custodit in senectute. Ihe tam̃ untueꝰ
eũ & diligit: in hoc uidelico. ut reliqͥe salius

Expanded text:
ari. Nativitas Judaeorum fuit, ex tempore Abrahae usque ad exitum ex Aegypto, et usque tunc fuit quasi infans. Inventus fuit, ex tempore Moysi usque ad reges. Virilitas, ex tempore regum usque ad transmigrationem Babyloniae. Senectus, inde usque ad Christum, quando mortuus est populus ille, propriam interficiens vitam. Mentitur ergo quod custodierit mandata a juventute, sed nec adhuc custodit in senectute. Jesus tamen intuetur eum et diligit, in hoc videlicet, ut reliquiae salvae
Abbreviated transcription (Latin):
quleqiuit. hȩ sunt eñ spine os teibuli. q̃ semen
Al sasfoc aueruit: qua re tutũ ẽ. nec habere.
s lamane diuucias. Et iterũ dico uob fa¬
iliuis ẽ camelũ ꝑ foramen acus transire: qũa
qlulẽ intrare in regnũ celors. facilius i miꝰ

Expanded text:
assequitur. Hae sunt enim spinae et tribuli, qui semen Dei suffocaverunt, quare tutum est, nec habere nec amare divitias. Et iterum dico vobis: Facilius est camelum per foramen acus transire quam divitem intrare in regnum coelorum. Fa
Abbreviated transcription (Latin):
illii.: sic intrat in ouile .i. ad corda ouiũ ꝑ se. ẽt
nos ꝑ ipsũ. Oculus carnis se uidere non potest.
alia udet: s intellectus. & se. et alia intelligit.
Sic xp̃c ad se ꝙ ad te: et ad patc̃e ꝑ se intrat.
&e ipsum uerbũ. Multi fc̃ pastores ut bonie-¬
piscopi: ostiũ u nemo ẽ. nisi xp̃e. In apoca¬
lipsi dicunt᷑ scĩ ñ ostium s portȩ: ꝑ quas ꝑ¬
uenit᷑ ad ostiũ Om̃s qtͦqͦt uenerunt fures¬
st̃ & latrones: s ñ audierunt eos oues. Qui¬
s uenerunt. ñ qͥ missi ft̃. fures fuerunt. Unde
in ꝓpħa. Heniebant: & ego ñ mittebam eos ante guan
In uenientib p̾sumptio temeritatis: ĩ mis¬
sis obsequiũ seruitutis ẽ. Uel tta. Quotqͦt augꝰ
uenerut scilico pret̾ me fuert̃ latrones. Pre
cones ueritatis ñ uenerunt pret̾ eũ qui est
omĩa ñ ad totũ referri. s ad partẽ maximã
ut ibi. Om̃s declinauerunt: simul inutiles fa-¬
cti sunt. Similiter hic. Om̃s qͥ uenerunt ante

Expanded text:
corda ovium per se, et nos per ipsum. Oculus carnis se videre non potest, alia videt, sed intellectus et se et alia intelligit. Sic Christus ad se, et ad te, et ad Patrem per se intrat. et ipsum Verbum. Multi sunt pastores ut boni episcopi, ostium vero nemo est nisi Christus. In Apocalypsi dicuntur sancti non ostium, sed portae per quas pervenitur ad ostiuaudierunt eos oves. Qui venerunt non qui missi sunt fuerunt. Unde in propheta: « Veniebant et ego non mittebam eos . » In venientibus praesumptio temeritatis, in missis obsequium servitutis est. Vel ita: Quotquot venerunt, scilicet praeter me, fuerunt lcones veritatis non venerunt praeter eum qui est omnia non ad totum referri, sed ad partem maximam, ut ibi: Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt . Similiter hic: Omnes qui venerunt ante
Abbreviated transcription (Latin):
dño carnalia ꝓ sp̃ualib ñ qͦd indigeret:
s ut ostenderet magistras debere eẽ conten¬
nem maioris iacobi filii ⁊ ebedei: qui inter pͥ¬
mos apłos uocatus ẽ. Hic minor iacob et
frat᷑ dñi dicebat᷑ eo qͦd eẽt filius mariȩ ma-¬
tercere dñi. Ipsa ẽ maria cleophe. dicta ita a
patre. siue a cognatione: uel fortasse quiã
uir euis alpheus etiam cleophas ẽ dictus:
uel ipsa maria defuncto post natũ iacobũ
alpheo: cleophe nupsit:¬

Expanded text:
Domino carnalia pro spiritualibus, non quod indigeret, Domino carnalia pro spiritualibus, non quod indigeret, sed ut ostenderet magistros debere esse contennem majoris Jacobi filii Zebedaei, qui inter pmos apostolos vocatus est. Hic minor Jacoet filius Mariae materterae Domini. Ipsa est Maria Cleophae, dicta ita sive a patre, sive a cognatione, vel fortasse quia vir ejus Alphaeus etiam Cleophas est dictus, vel ipsa Maria, defuncto post natum Jacobum Alphaeo, Cleophae nupsit
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ quȩ simul cũ eo ascenderant a galilea
iherosolimã. Inter qͣs erat maria magda¬
lenȩ & maria iacobi minoris & ioseph ma¬
ter: et salomȩ mat̾ filioꝵ ⁊ebedei. Et cum
eẽt̃ in galilea sequebant᷑ eum. hȩc uiden-¬
quantulũ longe remotis ab ipso erucis pa¬
tibulo. ꝑ cussio quide pectoꝵ dupplicit̾ po¬
test intelligi. seu quia dolebant dnm̃ inui¬
ste occisum qui eũ dilexerant: seu qͥa time¬
bant de głificatione eius. qͥ mortẽ eiꝰ impe¬
trauerant. Comites habuit dñs mariam
magdalenã de qua sept̃e demonia eieterat.
&e matre filior rebedei quȩ regnũ liberis
suis postulauerat: & alias qͣs in ȩuangł̃io
legimus. Consuetudinis enĩ uideoꝵ fuit:
ut mulieres de substantia sua uictum & ne-¬
sticũ perꝙ torib minstrarent. Hoc tam̃ quia
scandalũ facere poterat in nationib pauluᷤ
abiecisse se memorat. Numqͥd ñ habemus
potestatem sorores mulieres circum ducendi:
sicut & ceteri apłi ᷤᷤ Ministrabart autem

Expanded text:
tae quae simul cum eo ascenderant a Galilaea Hierosolymam. Inter quas erant Maria Magdalene, et Maria Jacobi minoris, et Joseph mater, et Salome mater filiorum Zebedaei quae, cum esset in Galilaea, sequebantur eum, haec videnquantulum longe remotis ab ipso crucis patibulo. Percussio quoque pectorum dupliciter potest intelligi; seu quia dolebant Dominum injuste occisum, qui eum dilexerant; seu quia timebant de glorificatione ejus, qui mortem ejus impetraverant. Comites habuit Dominus Mariam Magdalenam, a qua septem daemonia ejecerat , et matrem filiorum Zebedaei, quae regnum liberis suis postulaverat, et alias quas in Evangelio legimus . Consuetudinis enim Judaeorum fuit, ut mulieres de substantia sua victum et vestitum praeceptoribus ministrarent. Hoc tamen, quia scandalum facere poterat in nationibus, Paulus abjecisse se memorat: Nunquid non habemus potestatem sorores mulieres circumducendi, sicut et caeteri apostoli? . Ministrabant autem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa iuiderant petrũ & iacobũ & ioħ̃em ducbs
in montẽ seorsũ. ad aliqͥo secretũ eis credens
S ꝙ petro audierant claues regni celors pn¬
missas. ȩccłiamq supra petiã fidei. a qua us
nom̃ acceꝑat edificandam: atq tributũ paitꝰ
ꝓ petro & dño redditum. Putabant gͦ uel us
tres ceceris: uel omnib petrũ ẽẽ ptelatũ. Ees
intelligens dñs: uult desideriũ gle sanare. hu

Expanded text:
a videbant Petrum, et Jacobum, et Joannem ductos in montem seorsum, ad aliquid secretum eis credendum. Sed et Petro audierant claves regni coelorum promissas, Ecclesiamque supra petram fidei, a qua ipse nomen acceperat aedificandam, atque tributum pariter pro Petro et Domino redditum. Putabant ergo vel illos tres caeteris, vel omnibus Petrum esse praelatum. Quod intelligens Dominus, vult desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dñs tantȩ pauꝑtatis fuerit. ut unde duhuro
idocret ñ haberet. Siquis obitiat iud̾a port¬
re pecuniam in loculis: respondemꝰ dĩm nece
uutare. ut res pauperũ in suos usus conitet¬

Expanded text:
cum Dominus tantae paupertatis fuerit, ut unde tributa cum Dominus tantae paupertatis fuerit, ut unde tributa redderet, non haberet. Si quis objiciat Judam portare pecuniam in loculis, respondemus Dominum nefas putare, ut res pauperum in suos usus conve
Abbreviated transcription (Latin):
militate soluit. Preuenit autẽ pecrũ nolens
expectare postulationẽ tͥbuti: ne apł̃i scanda¬
lizarent᷑. Ut̃ autẽ ñ scandalitemꝰ eos. uade ad
mare. & mitte hamũ: et eũ piscem qͥ pͥmus as
cenderit tolle. & aꝑto ore eius inuenies state¬
rem: illũ sumens da eis ꝑ me et te. Qͥo pͥmũ
mirer hic nescio: an prescientiã stateris in ore
piscis. an magnitudine uirtitis: si ad uerbũ
eiꝰ mox stater in ore piscis creatus ẽ. Iste piscis
qͥ in amaris gurgitib erat. mystice intelligi¬
t᷑ primꝰ adam: liberatus a scdo adam. Piscator
hominũ petrus. doctrinȩ hamũ misit in
scło: ut appositi eybi dulcedine uagantes ex
eo fluctuantes q ꝓtraheret. Stater ẽ confessio.
Stater dicit᷑ qͥ duo didragina habet: qͦ caro
serui & dñi liberant᷑. Bene datur idem pre
ad impassibilitate carnis: s nos a pecrlli
ꝓtuutate & necessaria corruptione libelaet
Uel simplicit̾ hoc intellectũ edificat austdot

Expanded text:
militate solvit. Praevenit autem Petrum, nolens exspectare postulationem tributi, ne apostoli scandalizarentur Ut autem non scandalizemus eos, vade ad mare, et mitte hacenderit, tolle: et aperto ore ejus invenies staterem: illum sumens, da eis, pro me et te. Quid primum mirer hic nescio, an praescientiam stateris in ore piscis, an magnitudinem virtutis, si ad verbum ejus mox stater in ore piscis creatus est. Iste piscis qui in maris gurgitibus erat, mystice intelligitur primus Adam liberatus a secundo Adam. Piscator hominum Petrus, doctrinae hamum misit in saeculo, ut appositi cibi dulcedine vagantes ex eo fluctuantesque protraheret. Stater est confessio. Stater dicitur, qui duo didrachmata habet, quo caro servi et domini liberantur. Bene datur idem pretad impassibilitatem carnis, sed nos a peccati captivitate et necessaria corruptione liberavit. Vel simpliciter hoc intellectum, aedificat auditorem,
Abbreviated transcription (Latin):
t cũ uenissent capharnaum: accesser̃t
qͥ didragia accipiebant ad petrũ. & di¬
xerunt ei. Magister u̾r ñ soluit didragina:
stum cesarẽ facta ẽ uidea dributaria: s pro
signors magnitudine ñ ausi sunt dñm de
tͥbuto appellare. Conuenuint gͦ discipulũ.
Uel maliciose hoc fecerunt: uolentes sctre
an cesari contradiceret. Et cũ intrasset
t᷑ symon. reges t̾rȩ a quib accipiunt tribittũ¬

Expanded text:
rnaum, accesserunt qui didrachma accipiebant ad Petrum, et dixerunt ei: Magister vester non solvit didrachma? stum Caesarem facta est Judaea tributaria. Sed pro signorum magnitudine non ausi sunt de tributo Dominum appellare. Conveniunt ergo discipulum. Vel malitiose hoc fecerunt, volentes scire an Caesari contradiceret. Et cum intrasset tur, Simon? reges terrae a quib