comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ratione sine ulla suꝑbia dõ subdit: Aliauero in hominib: itacreata ẽ ut in se
dĩ beneficiũ ñ posse agnoscere : nisi alterius uidendo supliciũ : ut ñ altũ sapiat.
sed timeat: id e: ñ dese p̃sumat sed confidat in dm̃. Quis recte intellegens dicat
talis eeist aqualis illa nec uideat se nihil aliuddicere quã ñ ee ista sed sola ea illa:
quodsi inerudite atq: insipient̃ dicit᷑ curergo ñcrear & ds̃ &iã quos malos futuro sẽe
p̃sciebat : Volens ostendere irã & demonstrare potentiã suã & obhocsustinens inm ul¬
ta pacientia uasa irȩ quȩ ꝑfecta sunt in ꝑdicionẽ ut notas facer & duitias gloriȩ suae
inuasa misericordiȩ quȩ p̃parauit ingloriã : si cenĩ quigloat᷑ ñ nisi in dño glori& :
Cũ cognoscit ñ suũ sed illius eẽ ñ solũ ut sit uerũ &ã ut ñ nisi ab illo benesibi sit: aquo

Expanded text:
ratione, sine ulla superbia deo subditur, aliqua uero in hominibus ita creata est, ut in se ratione, sine ulla superbia deo subditur, aliqua uero in hominibus ita creata est, ut in se dei beneficium non possit agnoscere nisi alterius uidendo subplicium, ut non altum sapiat, sed timeat, id est non de se praefidat, sed confidat in deum: quis recte intellegens dicat: "talis esset ista, qualis illa", nec uideat se nihil aliud dicere quam: "non esset ista, sed sola esset illa"? quod si inerudite atque insipienter dicitur, cur ergo non crearet deus etiam quos malos futuros esse praesciebat, uolens ostendere iram et demonstrare potentiam suam et ob hoc sustinens in multa patientia uasa irae, quae perfecta sunt in perditionem, ut notas faceret diuitias gloriae suae in uasa misericordiae, quae praeparauit in gloriam? sic enim qui gloriatur, nonnisi in domino glorietur, cum cognoscit n
Abbreviated transcription (Latin):
quis aut̃ sobria consideratione dicat melius ñ crear& quẽ p̃sciebat ex alterius
iniquitate possecorrigꝓ quã crear& &iãquã p̃sciebat : ꝓsua iniquitate debe¬
re dãpnari . Hocẽ enĩ dicere melius ñ ex qui alterius malobeten domise¬
ricordit̃ coronaret᷑ quã ess& etiã malus quiꝓsuomerito ius tepuniret᷑. Cũ eni
ratioces tademonstra duoquedã ñ equalibona sed unũ superuis alterũ infe¬
rius ñ intellegunt tardicorde cũdicunt utrũq tale ex nihilsealiud dicere
quã solũ illud eẽs : ac sic cũ ȩquareuolunt. genera bonoꝵ numerũ minuunt.
& in moderate augendo unũ genus. alterũ tollunt. Quis aut hos audir & sidice¬
rent: qm̃ excellentior sensusẽ uidendiquã audiendiquattuor oculies sent & aures
ñ essent i tasi excellentior ẽ creatura illa rationalis. quȩ sineullius pene conpa¬

Expanded text:
Quis autem sobria consideratione dicat: melius non crearet, quem praesciebat ex alterius Quis autem sobria consideratione dicat: melius non crearet, quem praesciebat ex alterius iniquitate posse corrigi, quam crearet etiam, quem praesciebat pro sua iniquitate debere damnari? hoc est enim dicere: melius non esset, qui alterius malo bene utendo misericorditer coronaretur, quam esset etiam malus, qui pro suo merito iuste puniretur. cum enim ratio certa demonstrat duo quaedam non aequalia bona, sed unum superius, alterum inferius, non intellegunt tardicordes, cum dicunt: utrumque tale esset", nihil se aliud dicere quam: „solum illud esset". ac sic cum aequare uolunt genera bonorum, numerum minuunt et inmoderate augendo unum genus, alterum tollunt. quis autem hos audiret, si dicerent: quoniam excellentior sensus est uidendi quam audiendi, quattuor oculi essent et aures non essent? ita, si excellentior est creatura illa rationalis, quae sine ullius poenae conpa
Abbreviated transcription (Latin):
in licitũ : Itaratio uera nihilominꝰ docetetiũ illãbonã . eẽ. quaebabet in potestitẽ
in licitã delectationẽ : siexdterit Ita cohibere : ut non solu deceteris licitis recteq
factis uerũ &ia deipsius praue dilectationis cohibitione laetet᷑. Cuergo haec na¬
tura bona sit illu melior. Quur illã solã & non utrãq: potius faceret ds̃. haꝑ hoc
qui paratierant deilla sola dm̃ laudare. uberius eudebent laudare deutraq
lla quippe ẽ. inscis angelis haec inscis hominib: qui aut sibi par es iniquitia qͥs eleger:
laudubilẽq: naturã cul pabili uoluntate de prauar. ñ qr prȩscitis. ideocrearimi¬
nime debuer̃: habent enĩ & ipsqloc ũ suũ quẽ in reb: inpleant proutilitate scõꝵ:
lam ds̃ nec iustiti cuiusquã rectihominis eg& quantominus iniquitate ꝑuersi:

Expanded text:
inlicitum, ita ratio uera nihilominus docet etiam illam bonam esse, quae habet in potestate inlicitum, ita ratio uera nihilominus docet etiam illam bonam esse, quae habet in potestate inlicitam delectationem, si extiterit, ita cohibere, ut non solum de ceteris licitis recteque factis. uerum etiam de ipsius prauae delectationis cohibitione laetetur. cum ergo haec natura bona sit, illa melior, cur illam solam et non utramque potius faceret deus? ac per hoc qui parati erant de illa sola deum laudare, uberius eum debent laudare de utraque; illa quippe est in sanctis angelis, haec in sanctis hominibus. qui autem sibi partes iniquitatis elegerunt laudabilemque naturam culpabili uoluntate deprauarunt, non quia praesciti sunt, ideo creari minime debuerunt. habent enim et ipsi locum suum, quem in rebus inpleant pro utilitate sanctorum. nam deus nec iustitia cuiusquam recti hominis eget. quanto minus iniquitate peruersi!
Abbreviated transcription (Latin):
dĩꝑmanent̃ p̃beant que illis copidita tẽ deuiationis exemplũ & incuti antẽtra
suꝑbiam timorẽ pium : Vnde dicit apł s intendens teipsum ne & tutempteris mirũ
estenim quantũ ista humilitas quasubdimurcreatorinetã quã eius ad iutorio
Cum ergo&iam por iniustos iusti: ac ꝑimpios pi proficiunt: frustra dicitur
noncrear& ds quos prȩsciebat malos futuros: Cur enim non crear& quos prescie¬
butbonis ꝓfuturos ut & utiles eorum bonis uoluntatibus exercendis. am¬
monendis que nascantur: &uste ꝓsua mala uoluntate puniantur
nos concȩdimus meliorem esse naturã quae omnino peccare nollet:
Concedant & ipse non es se mulam naturami quȩ sic facta ẽ
ut posset nom peccare sinollei : & iustã. cẽ. sententia quupunitu e quȩ uolumtaten neces¬
situte peccauit: sicut ergoratio uera docet meliore. eẽ. creaturã quã prorsus nihildelectat

Expanded text:
dei permanent, praebeantque illis contra cupiditatem deuitationis exemplum et incutiant contra dei permanent, praebeantque illis contra cupiditatem deuitationis exemplum et incutiant contra superbiam timorem. pium. unde dicit apostolus: intendens te ipsum. ne et tu temteris. mirum est enim, quantum ista humilitas, qua subdimur creatori, ne tamquam eius adiutorio cum ergo etiam per iniustos iusti ac per inpios pii proficiant, frustra dicitur: non crearet deus, quos praesciebat malos futuros. cur enim non crearet, quos praesciebat bonis profuturos, ut et utiles eorum bonis uoluntatibus exercendis admonendisque nascantur et iuste pro sua mala uoluntate puniantur? nos concedimus meliorem esse naturam, quae omnino peccare nollet, concedant et ipsi non esse malam naturam, quae sic facta est ut posset non peccare, si nollet. et iustam esse sententiam, qua punita est, quae uoluntate. non necessitate peccauit. sicut ergo ratio uera docet meliorem esse creaturam, quam prorsus nihil delectat
Abbreviated transcription (Latin):
plũ quo pos sint talia deuitari : sic enim apłs iacob: dic̃ unꝰquis que tẽptat᷑ ac̃ cupis¬
centia sua abstractus & in lectus Deinde c̃cupiscencia cũ c̃ceperit purit peccatũ :
peccatũ aut̃ cũ c̃ sũmatũ fuerit generat mostẽ. Vnde sunato suꝑbiȩ tumore resur¬
glcur si uoluntasq̃ ante experim̃tũ defuit ut ꝑmaner &ur cũdõ saltim pꝰ experi¬
m̃ tũ ad sit ut redeat᷑ addm̃ : sic aut̃ quidã mouent᷑ deha cprimo hominis cẽptatio¬
ne quod eã fieri ꝑmiserit dr̃ q̃uasi nunc ñ uideant uniuersũ genus humanũ ds abo¬
lunsus sine cessatione tẽptare : quur & hoc ꝑmittit ds̃ anquia ꝓbat᷑ & exerc&ur
uistus & est pulmagloriosior ñ consensisse tẽptatũ quã ñ potuisse tẽptari : Cũ eiã
ipsiqui desesto creatore eunt ptẽpta torẽ magis iagisq tẽptant eos quun uerbo

Expanded text:
plum, quo possint talia deuitari. sicut enim apostolus Iacobus dicit, unusquisque temtatur a concupisplum, quo possint talia deuitari. sicut enim apostolus Iacobus dicit, unusquisque temtatur a concupiscentia sua abstractus et inlectus. deinde concupiscentia cum conceperit, parit peccatum; peccatum autem, cum co.nsummatum fuerit, generat mortem. unde sanato superbiae tumore resurgitur, si uoluntas, quae ante experimentum defuit, ut permaneretur cum deo, saltem post experimentum adsit, ut redeatur ad deum. Sic autem quidam mouentur de hac primi hominis temtatione, quod eam fieri permiserit deus, quasi nunc non uideant uniuersum genus humanum diaboli insidiis sine cessatione temtari. cur et hoc permittit deus? an quia probatur et exercetur uirtus et est palma gloriosior non consensisse temtatum quam non potuisse temtari? cum etiam ipsi, qui deserto creatore eunt post temtatorem, magis magisque temtent eos, qui in uerbo
Abbreviated transcription (Latin):
quippe dictũ ẽ : Anteruina exaltatꝰ cor: & antegloria humiliag᷑ & huius forte homini
uoxe ipsalmo Ego dixi in habundantia mea ñ mouebor in scłm. De inde iãexꝑtꝰ
quidmali habeat suꝑb ap̃sũptioꝓpriȩ potestatis & quidboni adiutoriũ gratiȩ dĩ
Dno in quid inuoluntate tu a p̃stitistĩde corimeo uirtutem Auestistifaciẽ tuã ame ee fac
tus sũ conturbatus sed sice illud de hoc homine siue dea lio dictũ ẽ. ex tollentise tam̃
animȩ & nimiũ tãquã de ꝓpria iustute prȩ fidenti&iã experimoito penȩ
fuerat de monstrandũ quã nonbene se habeat factanaturasi a facientereces¬
serit: hinc enim &iã maxime cõmendat̃ quale bonũ sit ds̃ quando nullia beorece¬
dentibene õiquia & quigaudent in mostiferis uoluntatib ẽẽ sine dolorũ timor ẽ non
ꝓrsus appurent᷑: ut siuo lunt recipere medicinãtalia diuitandi ualeant ad exem¬

Expanded text:
quippe dictum est: ante ruinam exaltatur cor et ante gloriam humiliatur; et huius forte hominis quippe dictum est: ante ruinam exaltatur cor et ante gloriam humiliatur; et huius forte hominis uox est in psalmo: ego dixi in abundantia mea: non mouebor in saeculum. deinde expertus iam quid mali habeat superba praesumtio propriae potestatis et quid boni adiutorium gratiae dei: domine, inquit, in uoluntate tua praestitisti decori meo uirtutem, auertisti autem faciemtus sum conturbatus. sed sine illud de hoc homine siue de alio dictum sit, extollenti se tamen animae et nimium tamquam de propria uirtute praefidenti etiam experimento poenae fuerat demonstrandum, quam non bene se habeat facta natura, si a faciente recesserit. hinc enim etiam maxime conmendatur, quale bonum sit deus, quando nulli ab eo recedenti bene est, quia et qui gaudent in mortiferis uoluptatibus esse sine dolorum timore non prorsus adparent, ut, si nolunt recipere medicinam talia deuitandi, ualeant ad exem
Abbreviated transcription (Latin):
prȩsciebar exeodem libroxi decenesi adlitteR am xxxuiiii.
iergo queritꝰ cur ds̃ temptari ꝑmiserit hominẽ quẽ tẽptatori consensurũ
eẽ prerciebat altitudinẽ quidẽ consili eiꝰ pen&rare non possum &
longe suꝑ uires meas hoc esse confiteor: est ergo aliqͥ causa fortassis
ritis eorũ sed tam̃ quadĩ uel donat sapere uel sinit dicere nonmibiuide ur magne laudis
futurum fuis se hominẽ sippterea poss& bene uiuere qui ane momale uiuere sua der& : cũ ei in
natura posse&m potestate haberet uel ñ consentire suadenti a diuuante tam̃ illoqui subis resi¬
& iã sicostendere animȩ suꝑbȩ aderuditionẽ futurorũ omniũ sc̃oꝵ quã recteipseuter&
unimarũ uoluntatib: &iãm alis cũ illȩ ꝑuerse uter diurnaturis bonis: nec arbitr andũ ẽ
quode & hominẽ deiectdr d̃s iste tẽptator nisi p̃cersis r& in anima hominis que dãelatio
comprim̃d& ut ꝑ humiliationẽ peccatiquã dese falso p̃sumpserit disceregͥueris sime

Expanded text:
dem libro XI de, Genesi ad litteram. Si ergo quaeritur cur Deus tentari permiserit hominem, quem tentatori consensurum esse praesciebat, altitudinem quidem consilii ejus penetrare non possum, et longe supra vires meas hoc esse confiteor. Est ergo aliqua causa fortassis ritis eorum; sed tamen, quantum uel donat sapere uel sinit dicere, non mihi uidetur magnae laudis futurum fuisse hominem, si propterea posset bene uiuere. quia nemo male uiuere suaderet, cum et in natura posse et in potestate haberet uelle non consentire suadenti adiuuante tamen illo. qui superbis resietiam sic ostenderet animae superbae ad eruditionem futurorum sanctorum, quam recte ipse uteretur animarum uoluntatibus etiam malis, cum illae peruerse uterentur naturis bonis? Nec arbitrandum est quod esset hominem deiecturus iste temtator, nisi praecessisset in anima hominis quaedam elatio comprimenda, ut per humiliationem peccati quam de se falso praesumserit disceret. uerissime
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃cepit dñs ds̃ uduedicens ab omniligno qđ es ł inpurudiso escuedes. Deligno aut̃
coneioscendibonũ & mulũ : ñ manducubitis deillo: Quudieaut̃ ederius ab eo moste
moricnini simodũ quȩrimͦ quomodo istulocutus sit ds̃ : modus quidem ipse un obis pprie
comp̃hendendi ñ potest : cestis simetum̃ tenere debemꝰdm̃. aut ꝑsuum substuntiũ loqͥ:
autꝑsibi subditũ creuturũ sed ꝑ substuntiã suũ ñ loqͥnisi udcreundus om̃es naturus ÷
ud sp̃itules uero atq intellectuales : ñ solũ creandas sed &iũ inluminandus cũ iũ possunt cape¬
relocutionem eꝰ quidis ẽ in uerbo qđ in principio erat apud eũ &ds̃ erat uerbũ ꝑqđ fictus¬

Expanded text:
cepit Dominus Deus Adae dicens: Ab omni ligno quod est in paradiso esca edes, de ligno autem cognoscendi bonum et malum, non manducabitis de illo: qua die autem ederitis ab eo, morte moriemini. Si modum quaerimus quomodo ista locutus sit Deus, modus quidem ipse a nobis proprie comprehendi non potest. Certissime tamen tenere debemus Deum, aut per suam subsibi subditam creaturam; sed per substantiam suam non loqui nisi ad creandas omnes naturas; ad spiritales uero atque intellectuales non solum creandas sed etiam inluminandas, cum iam possunt capere locutionem eius, qualis eat in uerbo eius, quod in principio erat apud eum, et deus erat uerbum, per qu
Abbreviated transcription (Latin):
in uoluntutib: aut̃ bonus sibic&eras uero ipsis seruientib sibi ut hocputiat᷑
uoluntus mala : qđ ex iussudĩ fecer it bonu siueꝑ seipsũ siue ꝑmalũ sin reb:
dũtuxut quȩ nuturidit̃ s : &ium mualis uoluntitib: subditȩ : idẽ in corporib: :
Nũin seipsis mulȩuoluntates hubent interiorẽ penũ suũ : eundẽ ipsũ iniquita¬
tesuã uĩ ꝑ hoc sublimib: angelis dĩ subditȩfruentib: & dõbeute seriuentib :
sub ditiẽ om̃is naturu corporeu : omnis inrutionulis uitu.
Omnis uoluntus uel in firmu uel pruuu ut hoc desubditis agunt qđ naturue
ordoposcit in omnib: iubente illo cui subiectu sunt om̃&̃ ꝓ inde illiinillo ueritaẽ
in cõmutubilẽ uident : & secundũ eũ suus dirigunt uoluntates Fuintergo illipusti¬
cipes ȩt̃nitates ueritates uoluntatis ei sẽꝑ sine tẽpore & locõ mouent᷑ aũt eiimperio

Expanded text:
in uoluntatibus autem bonas sibi, ceteras uero ipsis seruientibus sibi, ut hoc patiatur in uoluntatibus autem bonas sibi, ceteras uero ipsis seruientibus sibi, ut hoc patiatur uoluntas mala, quod ex iussu dei fecerit bona, sine per se ipsam sine per malam, in rebus dumtaxat, quae naturaliter sunt etiam malis uoluntatibus subditae, id est in corporibus. nam in se ipsis malae uoluntates habent interiorem poenam suam eandem ipsam iniquitatem suam. Ac per hoc sublimibus angelis deo subdite fruentibus et deo beate seruientibus subdita est omnis natura corporea, omnis inrationalis uita, omnis uoluntas uel infirma uel praua, ut hoc de subditis uel cum subditis agant, quod naturae ordo poscit in omnibus iubente illo, cui subiecta sunt omnia. proinde illi in illo ueritatem incommutabilem uident et secundum eam suas dirigunt uoluntates. fiunt ergo illi participes aeternitatis, ueritatis, . uoluntatis eius semper sine tempore et loco; mouentur autem eius imperio
Abbreviated transcription (Latin):
dedit uoluntutis urbitrium : Ille aũt quib dedit: potentiores acssuperioress̃ :
Illenaturȩ quae ñ habent uoluntutẽ subditesint neccesse est illi quue hub&
& hocor dinutioe creatoris qui numquam itu ponit uoluntatẽ mulũ ut na¬
tur& perimat dignitatem. Cũ igitur omnino corpus & omnis unima in ra¬
tionalis non hubo  uoluntatis urbitriũ sub dituistusunt eis nuturis quae
prȩdictȩ sunt: arbitrio uoluntutis: nec omnibus omnucs ed sicut distribu¬
it iustitiu creutoris: Ergo dĩ ꝓuidentia regens utq udministrans uniuersã
creuturũ : & naturus & uoluntutes: naturus ut sint : uoluntates aut̃ ut nec
infrutuo sȩ bonȩ : nec in punitȩ malȩs int: subdit primitus om̃a sibi: Deinde
creaturã coaporulẽ c̃reuturȩ spirituli inrutionidẽ rutionali terrestrem
cueles tõfemineũ : musculinȩminus uulentẽ uidentiori in degentiorẽ Copiosiori

Expanded text:
dedit uoluntatis arbitrium, illae autem, quibus dedit, potentiores ac superiores sunt, dedit uoluntatis arbitrium, illae autem, quibus dedit, potentiores ac superiores sunt, illae naturae, quae non habent uoluntatem, subditae sint necesse est illis, quae habent, et hoc ordinatione creatoris, qui numquam ita punit uoluntatem malam, ut naturae perimat dignitatem. cum igitur omne corpus et omnis anima inrationalis non habeat uoluntatis arbitrium, subdita ista sunt eis naturis, quae praeditae sunt arbitrio uoluntatis, nec omnibus omnia, sed sicut distribuit iustitia creatoris. ergo dei prouidentia regens atque administrans uniuersam creaturam, et naturas et uoluntates, naturas, ut sint, uoluntates autem, ut nec infructuosae bonae nec inpunitae malae sint, subdit primitus omnia sibi, deinde creaturam corporalem creaturae spiritali, inrationalem rationali, terrestrem caelesti, femineam masculinae, minus ualentem ualentiori, indigentiorem copiosiori,
Abbreviated transcription (Latin):
si eaposs&r sicuti ẽ corporea cogiture : Cuienim non fucileoccurra qđ ꝑ locũ
non moueatur: quueꝑloci spatia non distenditur : Quicquid aũt ꝑ locisputia
distenditur corpus ẽ: acꝑ hoc consequens ẽ : ut anima ꝑ locum moueriñ
putetur : si corpus ñ esse credatur: sed ut dicere coeperam sid eanimahocquis
q ñ uultcredere nmis urguendus ẽ: Substantiã uero dĩ nisicredat nec ꝑte
pus nec plocum moueri Ñ dũ ꝑfecte in commutabilem credit̾ uerũ ꝗrom
coaanũ eẽ ñ possit: ipsu upud seipsũ & inseipsu sineullo tẽpore uclo co moua:
tam̃ ꝑtẽpus & locũ sibi subditũ creaturã naturas creans bonitate uoluntates crdi¬
nans potestate ut innaturis nullu sit quueñ ubillosit: In uoluntutib aut̃ nullu
bonusit cuiñ ꝓsit : nullamalu sit: quabene uti ñ possit Sedqr ñ omnib: naturis

Expanded text:
si eam posset sicuti est incorpoream cogitare; cui enim non facile occurrat, quod per locum si eam posset sicuti est incorpoream cogitare; cui enim non facile occurrat, quod per locum non moneatur quae per loci spatia non distenditur P quidquid autem per loci spatia distenditur, corpus est; ac per hoc consequens est ut anima per locum moueri non putetur, si corpus non esse creditur - sed, ut dicere coeperam, si de anima hoc non uult quisque credere, non nimis urguendus est; substantiam uero dei nisi credat nec per tempus nec per locum moneri, nondum perfecte incommutabcoaeternum esse non possit, ipsa apud seipsam et in seipsa sine ullo tempore ac loco, movet tamen per tempus et locum sibi subditam creaturam, naturas creans bonitate, uoluntates ordinans potestate, ut in naturis nulla sit, quae non ab illo sit, in uoluntatibus autem nulla bona sit, cui non prosit, nulla mala sit, qua bene uti non possit. sed quia non omnibus naturis
Abbreviated transcription (Latin):
occupent spatiu locoꝵ suoꝵ quanto magis ipse animue nutus cui membra deseruiuN
ut quod placuerit figutur : Vnde id quod mouendũ esł innitatur cum anima
non sit natura corporea nec locali spatio corpus impleat sicut aquautrem siue spon¬
giam. Sed miris modis ipso incorporeo nutu com mixtasit uiuificando corpo¬
ri : Quo & imperat corpori quadam intentione ñ mobile : quantomagis inquã
nutus ipseuoluntatis eius non ꝑlocum mouetur ut corpus ꝑlocum moueat :
quando totum ꝑpustes mou& nec aliquas loco mou& nisi ꝑ illus quus loconon
mou& quod si intellegere difficile est : utrumq: credatur ÷& quod creatura
spitulis non ꝑlocum mota moueat corpus plocum : & quod ds̃ non tẽpus motus
moueat creaturã spiritulem ꝓtempus qlod sideunima quisq non uult hoccre¬
dere quod quidem sine dubio non solum creder& : uerum &iam intelleger&:

Expanded text:
occupent spatia locorum suorum, quanto magis ipse animae nutus, cui membra deseruiunt, occupent spatia locorum suorum, quanto magis ipse animae nutus, cui membra deseruiunt, ut quod placuerit figatur, unde id quod mouendum est innitatur, cum anima non sit natura corporea nec locali spatio corpus impleat sicut aqua utrem siue spongiam, sed miris modis ipso incorporeo nutu commixta sit uiuificando corpori, quo et imperat corpori quadam intentione, non mole: quanto magis, inquam, nutus ipse uoluntatis eius non per locum mouetur, ut corpus per locum moueat, quando totum per partes mouet, nec aliquas loco mouet nisi per illas quas loco non mouet. Quod si intellegere difficile est, utrumque credatur, et quod creatura spiritalis non per locum mota moueat corpus per locum et quod deus non per tempus motus moueat creaturam spiritalem per tempus. quod si de anima quisque non uult hoc credere — quod quidem sine dubio non solum crederet uerum etiam intellegeret,
Abbreviated transcription (Latin):
sit̃ c̃uius asticulo uelud in motoc ardine moueatur : sic totu palmu abasti¬
culo cubiti : sic cubitus ub asticulo umeri umerus ab scapula commouetstun¬
tib: utiq curdinib: quib: motio nitit᷑ : it ꝑ locis patium qđ mouet᷑: sic plant
intalo ẽ asticulus quostante mouet᷑: sic cruris ingenu : & totius ped is
in coxas&nullus membri motus omnino ẽ. quem uoluntus mou& : nisi ab ali¬
quo usticuli curdine quem nutus eiusdem uoluntatis primitus figit: ut ab
eo quod loci spatio non mouetur agi ualeut qđ mouetur. Deniq nec in
umbulundo pes leuatur : nisilas fixus totum corpus ferut: donec ille
qui motus .ẽ: a loco undefestur ad locũ quo festur in moto as ticulo sui
nisi ub eomembro usticulo quemñ mou& : cum &illu pars coaporis q̃ mo¬
uet᷑ : &illu qua fixa fit ut moueutur c̃orporeus hubeunt quuntitates suus quib

Expanded text:
sit, a cuius articulo, uelut inmoto cardine, moueatur. sic tota palma ab artisit, a cuius articulo, uelut inmoto cardine, moueatur. sic tota palma ab articulo cubiti, sic cubitus ab articulo humeri, humerus ab scapula cum mouetur stantibus utique cardinibus, quibus motio nitatur, it per loci spatium, quod mouetur; sic plantae in talo est articulus, quo stante moueatur; sic cruris in genu et totius pedis in coxa. et nullus membri motus omnino est, quem uoluntas mouet, nisi ab aliquo articuli cardine, quem nutus eiusdem uoluntatis primitus figit, ut ab eo, quod loci spatio non mouetur, agi ualeat, quod mouetur. denique nec in ambulando pes leuatur, nisi alius fixus totum corpus ferat, donec ille, qui motus est, a loco, unde fertur, ad locum, quo fertur, inmoto articulo sui nisi ab eo membri articulo, quem non mouet, cum et illa pars corporis quae mouetur et illa qua fixa fit ut moueatur, corporeas habeant quantitates suas, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
admodũ a et̃nus uere aec̃nus &uere in mostalis atq: in cõmutabilis ds̃ Ipse nec ꝑ locũ
nec ꝑ tẽpus motus moueat tẽporalit̃ & localit̃ creaturum suum iñ eũ puto posse a se¬
quinisi prius intellexerit quem admodũ anima hoc ẽ sps creatus ñ ꝑ locũ sed tan¬
tũ ꝑ tẽpus motus moueat corpus ꝑtẽpus & locũ Sienim qđ insem & ipso agit᷑ ca¬
pere nondũ potest : quantominus illud qđ supra ẽ : affecta quippe anima
carnulium sensuum consuetudine &iam seipsũ cũ corpore ꝑ locũ moueriputat.
dum id ꝑlocum mou&ꝰ quaes i poss& diligenter inspicere tam quum curdines
memboꝵ corporis suiquem ad modum asticulutĩ dispositi sint a quib: initia
motionum nitantur : Inuenit ea quaeꝑ spucia locorum mouent᷑ nisi ab eis quȩ
loco fixa sint ñ moueri: Non enim mouetur solus digitus . nisimunus fixa

Expanded text:
admodum aeternus, uere aeternus et uere inmortalis atque incommutabilis deus, ipse nec per locum admodum aeternus, uere aeternus et uere inmortalis atque incommutabilis deus, ipse nec per locum nec per tempus motus, moueat temporaliter et localiter creaturam suam, non eum puto posse adsequi, nisi prius intellexerit, quemadmodum anima, hoc est spiritus creatus non per locum, sed tantum per tempus motus, moueat corpus per tempus et locum. si enim quod in se ipso agitur capere nondum potest, quanto minus illud, quod supra est! Adfecta quippe anima carnalium sensuum consuetudine etiam se ipsam cum corpore per locum moueri putat, dum id per locum mouet. quae si posset diligenter inspicere tamquam cardines membrorum corporis sui quemadmodum articulatim dispositi sint, a quibus initia motionum nitantur, inueniet ea, quae per spatia locorum mouentur, nisi ab eis, quae loco fixa sunt, non moueri. non enim mouetur solus digitus, nisi manus fixa
Abbreviated transcription (Latin):
pora & locus exemplienim gratia ꝑ tempus mouetur animus uel reminis cendo
qđ oblitus erat uel discendo qđ nesciebat uel uolendo qđ nolebat : ꝑ locos autem
corpus uel a terraincelũ uel acȩlo interrã : uel ab oriente ad occidente uel
si quo alio similimodo : Om̃a aut̃ qđ mouet᷑ ꝑ locũ ñ potest nisi ꝑ tempus simul
moueri: at ñ omne qđ mouet᷑ ꝑ tempus : necesse .ẽ &iam ꝑ locum moueri :
sicut ergo substantiamq̃ mouet᷑ ꝑtẽpus & locũ p̃ceditꝰ substantia q̃
tuntũ ꝑtẽpus: ita ipsã p̃cedit illa quȩ nec ꝑ locũ nec ꝑtẽpus: acꝑ hoc sicut ꝑtẽpus & lo¬
cũ mouet corpus ipsetantũ ꝑtepus motus conditus sp̃s : Ita ꝑtẽpus mou& conditũ s pr
ipsenec ꝑtẽpus nec ꝑ locũ motus conditus sp̃s sed spscreatꝰ mou& seipsũ ꝑtẽpus :¬
ꝑtepꝰ ac locũ corp:spiritus aut̃ creutor mouet seipsũ sinetẽpore adocomouet conditũ

Expanded text:
pora et locos. exempli enim gratia per tempus mouetur animus uel reminiscendo pora et locos. exempli enim gratia per tempus mouetur animus uel reminiscendo quod oblitus erat uel discendo quod nesciebat uel uolendo quod nolebat; per - locos autem corpus uel a terra in caelum uel a caelo in terram uel ab oriente ad occidentem uel si quo alio simili modo. omne autem, quod mouetur per locum, non potest nisi et per tempus simul moueri. at non omne, quod monetur per tempus, necesse est etiam per locum moueri. sicut ergo substantiam, quae mouetur per tempus et locum, praecedit substantia, quae tantum per tempus, ita. ipsam praecedit illa quae nec per locum nec per tempus. ac per hoc sicut per tempus et locum mouet corpus ipse tantum per tempus motus conditus spiritus, ita per tempus mouet conditum spiritum ipse nec per tempus nec per locum motus non conditos spiritusac locum corpus; spiritus autem creator mouet se ipsum sine tempore ac loco, mouet conditum
Abbreviated transcription (Latin):
qui solus hab& in most alitatẽ & lucẽ hab& in accessibilem que nemo hom inu
uidit nec uiderepotest: neclocoꝵ uel finito uel insinitospatio continer ꝑ nec
tepoꝵ uel finito uel infinito uolumini uuriariineq: enĩ est in cipotentia quuds̃¬
ẽ qđ breius sit in puste quã in toto sicnecesse est eẽ quue in locis s̃ uitt
suit in ei substuncia qđ ium ñ .ẽ uelerit qđ ñdũ ẽ sicut innaturis quue poss¬
tem poris mdtabilitatẽ: hncergo in cõmutabili axernitate uiuens creauit om̃asimul
ex quib currerent tepora & implerent᷑ locãteporalib: que & localib: rerũ motib: scła
uoluerent᷑sinquib: reb: quȩdã spiritalia quȩdã corporalia condidit formans materiã
quã nec alius necullus : sedomnino ipse in formẽ ac formabilẽ instituit : ut forma¬
tionem suã ntempore sed origine p̃uenir&ł. Spiritilẽ aut̃ ereatura corpouali p̃po¬
suit qđ spiritalis tantũ modo ꝑtepora mutari potest: Copor alis aũt̃ ꝑtem̃¬

Expanded text:
qui solus habet immortalitatem et lucem habitat inaccessibilem, quem nemo hominum uidit nec uidere potest, nec locorum uel finito uel infinito spatio contineri nec temporum uel finito uel infinito uolumine uariari. neque enim est in eiusesse de his quae in locis sunt, aut fuit in ejus substantia quod jam non est, vel erit quod nondum est, sicut in naturis quae posstemporis mutabilitatem pati. Hic ergo incommutabili aeternitate vivens, creavit omnia simul. Ex quibus currerent tempora, et implerentur loca, temporalibusque et localibus rerum motibus saecula uoluerentur. in quibus rebus quaedam spiritalia, quaedam corporalia condidit, formans materiam, quam nec alius nec nullus, sed omnino ipse informem ac formabilem instituit, ut formationem suam non tempore, sed origine praeueniret. spiritalem autem creaturam corporali praeposuit, quod spiritalis tantummodo per tempora mutari posset, corporalis autem per tem
Abbreviated transcription (Latin):
qui summe ẽ. atq: obhoc abillo facta ẽ. om̃is essentia quȩ non suminȩ
ẽ quia neque illi aequalis esse deberet quȩ denihilo facta eẽ
neq ullo modo ẽẽ poss& si abillo facta ñ e& necullorũ uitiorũ ꝑh offen¬
sione uituperandos: & omnium naturarũ consideratione laudandus e. ꝓinde
causubeatitudinis angeloiũ bonorum eauerissima repperitur : quodei aderem¬
qui summe ẽ : cum uero causa miseriae malorũ angelorũ queritẽa merito oc¬
currit qđ ab illo qui sumine .ẽ. auersi ad scipsos cuersis qͥ ñ sume s̃ : & hocuitiũ quid¬

Expanded text:
qui summe est, atque ob hoc ab illo facta est omnis essentia quae non summe est, quia neque illi aequalis esse deberet, quneque ullo modo esse posset, si ab illo facta non esset — nec ullorum uitiorum offensione uituperandus et omnium naturarum consideratione laudandus est. Proinde causa beatitudinis angelorum bonorum eaqui summe est. Cum vero causa miseriae malorum angelorum quaeritur, ea merito occurrit, quod ab illo qui summe est aversi, ad se ipsos conversi sunt, qui non summe su
Abbreviated transcription (Latin):
suite in montẽ scõ dĩ. hoc ẽ in ecclesidsunde est : & ex audiuit me demonte scõ suo:
tisine uitiotuin dieb tuis ex quodie creatus estudonec inuentas delistatua inte

Expanded text:
sui te in monte sancto dei, hoc est in ecclesia — unde est: et exaudiuit me de monte sancto suo - sui te in monte sancto dei, hoc est in ecclesia — unde est: et exaudiuit me de monte sancto suo - ti sine uitio tu in diebus tuis, ex quo die creatus es tu, donec inuenta sunt delicta tua in te
Abbreviated transcription (Latin):
clusus fons signatus puteura quȩ uiuȩ paradisus cũ fructu pomorũ : In decȩciderunt
uela pesta & corporali separatione omnes heretiei uelocculta & spiricali quamuis
inea corporaliter esse uide antur: Omnes conuersi ad uomitũ suũ cũ postremissionẽ
peccatorũ paululum ambulas seNđ in un aiustitia inquib: facta sunt posteriora de te¬
riora priorib: ex quibus expediebat ñ cognoscere uiã iustitiae quaẽ ognoscentib: recrorsũ
reflectia tradito sibi scõmandato: hanc pessima generationẽ dñssc̃ribit cum dicit:
spm̃ nequã exire ab homine & cũ aliis septẽ redire indomũ quã mundatã iã inue¬
nerat intrare : ut sint nouis simi hominis. peiora prioribus. Talienim generiho¬
minum quodiam factum ẽ corpus diabolipossunt haec uerba congruere: a diȩ
qua creatus estu cũcerub. Idẽ cũsede dĩ quae int̃p̃tat᷑ multiplita scientia : & po¬

Expanded text:
nclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae, paradisus cum fructu pomorum. inde ceciderunt nclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae, paradisus cum fructu pomorum. inde ceciderunt uel aperta et corporali separatione omnes haeretici uel occulta et spiritali, quamuis in ea corporaliter esse uideantur, omnes conuersi ad uomitum suum cum post remissionem omnium peccatorum paululum ambulassent in uia iustitiae, in quibus facta sunt posteriora deteriora prioribus et quibus expediebat non cognoscere uiam iustitiae quam cognoscentibus retrorsum reflecti a tradito sibi sancto mandato. hanc pessimam generationem dominus describit, cum dicit spiritum nequam exire ab homine et cum aliis septem redire et in domo, quam mundatam iam inuenerat intrare, ut sint nouissima hominis illius peiora prioribus. tali enim generi hominum, quod iam factum est corpus diaboli, possunt haec uerba congruere: a die, qua creatus es tu cum cherub, id est cum sede dei, quae interpretatur "multiplicata scientia", et po
Abbreviated transcription (Latin):
tã quam in uno & seminituo quod ẽ xp̃s. Etiterũ sicut enim corpus unũ ẽ & membrahab& mul¬
ta om̃a autem membracorporis cũ sint multa unũ ẽ corpus. ita & xp̃s. eo modo &iam cor¬
pus diabolicuicaput ẽ diabolus: Idẽ ipsa impiorum multitudo maximȩ queeorũ qui
Exp̃o uel de ecclesia sicut decaelo decgͣdunt dicit᷑ diabolus: & in ipsũ corpus figura te
multa dicuntur quȩ nontã capiti
quã corpori membris que conueniunt : Itq
iucifer qui mane oriebatur & cecidit potest intellegi a postatarũ genus uela xp̃o uel
ab ecclesix quodita conuestitur a tenebras umis salucequã postabat quẽ ad modũ qui
conuestuntur ad dnm̃ atenebris. ad lucem transeunt. Idẽ qui fuer tenebrelux fiunt :
Itẽ figura principis trriꝑetechielẽ ꝓph&ã indiabolũ dicta intellegunt᷑ Tusig¬
naculum similitudinis &corona de cõris in licus di fuistiomnilapide p̃cioso or¬
natuses & colera quȩ nontã in ipsũ principem spm̃

Expanded text:
 membra habet multa, omnia autem membra corporis cum sint multa unum est corpus, ita et Christus: eo modo etiam corpus diaboli, cui caput est diabolus, id est ipsa inpiorum multitudo maximeque eorum, qui a Christo uel de ecclesia sicut de caelo decidunt, dicitur diabolus et in ipsum corpus figurate multa dicuntur, quae non tam capiti quam corpori membrisque conueniant. itaque lucifer, qui mane oriebatur et cecidit, potest intellegi apostatarum genus uel a Christo uel ab ecclesia: quod ita conuertitur ad tenebras amissa luce, quam portabat, quemadmodum qui conuertuntur ad deum a tenebris ad lucem transeunt, id est qui fuerunt tenebrae lux fiunt. Item in figura principis Tyri per Ezechielem prophetam in diabolum dicta intelleguntur: tu es signaculum similitudinis et corona deconatus es ; et caetera, quae non tam in ipsum principem spiri
Abbreviated transcription (Latin):
dum altitu dinẽ tuã quã nollus hominũ pocest nos semultiplicastifilios hominũ
Valde quippealtũ : & sẽꝑ fuis se e hominẽ que nũ quã fecerat ex aliquo tẽ pore primi
facer euoluis se nec c̃siliu ugluntatẽ que mutas se XXXxVIi Diabolũ ab ipso pricordio¬

Expanded text:
dum altitudinem tuam, quam nullus hominum potest nosse, multiplicasti filios hominum. dum altitudinem tuam, quam nullus hominum potest nosse, multiplicasti filios hominum. ualde quippe altum est et semper fuisse et hominem, quem numquam fecerat, ex aliquo tempore primum facere uoluisse nec consilium uoluntatemque mutasse. XXII CONTRA ID QVOD
Abbreviated transcription (Latin):
inmutabili a&er noque consilio : quis hancualeat altitudinẽ inuostigabi lẽ
inuestigare & inscrutabilẽ ꝑscrutari secundũ quã ds̃ hominẽ tẽporalem
antequã nemo hominũum quam fuit ñ mutabili uoluntate in tẽpore con¬
didit & genus bumanũ &x un omultiplica quando: pralmus ipsocũ premi
in a&ernũ Acdeinde ꝑcusis s& eos inquorũ stulta inpiaque dotrina nulla
liberationis & beatitudinis animȩ seruatur a&ernitas c̃ontinuo subie¬
cens incircuitu impii ambulant: Tã quã ei dicer&un quidergo tucredis:
sentis : intellegis : num quid nam ex istimandũ est subito placuis se
hominem facere quem num quam antea infinita rero a& ernitate
fecis s&c cuinihil noui accłdere pocest in quo mutabile aliquid none. Continuo
res pondit adipsũdm̃ loquens secundũ altitudinẽ tuã multiplicastifilies hominũ
Sentiant inquit homines quodputant & quo deis plac& opinent ei disputen sẽcun¬

Expanded text:
inmutabili aeternoque consilio. Quis hanc ualeat altitudinem inuestigabilem inmutabili aeternoque consilio. Quis hanc ualeat altitudinem inuestigabilem uestigare et inscrutabilem perscrutari, secundum quam Deus hominem temporalem, ante quem nemo umquam hominum fuit, non mutabili uoluntate in tempore condidit et genus humanum ex uno multiplicauit? Quando quidem psalmus ipse in aeternum, ac deinde percussisset eos, in quorum stulta impiaque doctrina nulla liberationis et beatitudinis animae seruatur aeternitas, continuo subiciens: in circuitu impii ambulabunt-tamquamei diceretur: quid ergo tu credis, sentis, intellegis? numquidnam existimandum est subito placuisse hominem facere, quem numquam antea infinita retro aeternitate fecisset, cui nihil noui accidere potest, in quo mutabile aliquid non est? — continuo respondit ad ipsum deum loquens: secundum altitudinem tuam multiplicasti filios hominum. sentiant, inquit, homines quod putant et quod eis placet opinentur et disputent: secun
Abbreviated transcription (Latin):
surgens iã non moritur mors ei ultra non dominabit : & nos. post resurrectionem
sem ꝑcum dño erimus : Cuimodo dicimus quod sacer ammon& psalmur tu
dñe seruabis nos & custodies nos a generatione hac in a&ernum. Satis autemistis
&istimo conuenire : quod sequitur : Incircuitu impii ambulant : Nonquia ꝑ
circulos quos opinantur eorum uitaẽ recur sura sedquia modo calis ẽerro¬
ris eoꝵ uia idẽ falsa doctrina : quid a ũt mirũ ẽ. si in hiscircuitib errantes necaditũ
nec exitũ inueniunt: qui agenus humanũ at que istarũ mortalitas nec quomitia
coepta sit sciunti nec quo fine claudatur: quando quidẽ altitdinẽ dĩpenetrare
ñpossquã cũ ipsesit a& nus & sine inicio aba licotam̃ initio exorsus e tempor
& hominẽ quẽ nũ quã ante a fecerat fecit intem por ñ tam̃ nouo & repentinosed

Expanded text:
surgens iam non moritur, mors ei ultra non dominabitur et nos post resurrectionem surgens iam non moritur, mors ei ultra non dominabitur et nos post resurrectionem semper cum domino erimus, cui modo dicimus quod sacer admonet psalmus: tu, domine, seruabis nos et custodies nos a generatione hac et in aeternum. satis autem istis existimo conuenire quod sequitur: in circuitu impii ambulant, non quia per circulos, quos opinantur, eorum uita est recursura, sed quia modo talis est erroris eorum uia, id est falsa doctrina. Quid autem mirum est, si in his circuitibus errantes nec aditum nec exitum inueniunt, quia genus humanum atque ista nostra mortalitas nec quo initio coepta sit sciunt nec quo fine claudatur? quando quidem altitudinem dei penetrare non possunt, qua, cum ipse sit aeternus et sine initio, ab aliquo tamen initio exorsus est tempora et hominem, quem numquam antea fecerat, fecit in tempore, non tamen nouo et repentino, sed
Abbreviated transcription (Latin):
genera lit̃ miracula & monstra sunt : utique & fuerunt &erunt nec recens & nouũ ẽ
ut monstrum sub solenascat᷑ : quamuis haȩc uerba quidã sic intellexer̃ tam quam in
prȩdistinatione dĩiã facta fuissent ommia sapiens ille uoluis set intellegi : & ideonihil
recens ẽẽ subsole: absit aut̃ arecta fide ut his salo monis uerbis illos circuitur signi¬
ficatos esse credimus : quib: illqͥ sic eadem tẽporum tẽporalium que rerum
uo lumina rep&iut uerbi gratia : sicut isto scło platophylosophus inurbe athenens
& in ea scola quae achademia dicta est discipulos docuit: ita ꝑ innumer abilia
r&ro scła multum qui dem ꝓlixis inter uallis sed tamencestis: & idẽ plato & eadẽ
ciuitas & eadem scola idẽ que discipuli rep&i: & ꝑ innumerabilia de inde scła rep&en¬
disint: Absit inquam : ut nos ista credamus : semelenim x p̃s mostuds p peccatis nr̃is

Expanded text:
generaliter miracula et monstra sunt, utique et fuerunt et erunt. nec recens et nouum est, generaliter miracula et monstra sunt, utique et fuerunt et erunt. nec recens et nouum est, ut monstrum sub sole nascatur. Quamuis haec uerba quidam sic intellexerint, tamquam in praedestinatione Dei iam facta fuisse omnia sapiens ille uoluisset intellegi, et ideo nihil recens esse sub sole. Absit autem a recta fide, ut his Salomonis uerbis illos circuitus significatos esse credamus, quibus illi putant sic eadem temporum temporaliumque rerum uolumina repeti, ut uerbi gratia, sicut isto saeculo Plato philosophus in urbe Atheniensi et in ea schola, quae Academia dicta est, discipulos docuit, ita per innumerabilia retro saecula multum quidem prolixis interuallis. sed tamen certis, et idem Plato et eadem ciuitas et eadem schola idemque discipuli repetiti et per innumerabilia deinde saecula repetendi sint. Absit, inquam, ut nos ista c
Abbreviated transcription (Latin):
uitentur. Namquidam &illud qđ legitur in libro salomonis quiuocatur
ecdesiastes : quid ẽ quod fuit ipsũ quoderit : & quid ẽ quod factum ẽ : ipsũ quod fi&
& non ẽ ompe recens subsole qui loquitur & dic& eccehoc nouũ ẽ: iã fuit inscłis
quȩ fuerunt ante nos ꝓpt̃ hoc circuitus in eadem redeunter & ine adem cuncta
reuocantes dictũ intellegiuolunt : quod ille aut dehis reb: dix̃ dequib: superius loque¬
batur hoc ÷ degerationib: aliis euntib: aliis uenientibus desolis anfractibus detor¬
rentium lapsib : aut ceste de omniũ rerũ generib: : quȩo riuntur at que occi¬
iunt: fuerunt enim homines ante nos. sunt & nobiscum erunt& post nos: ita quȩq:
animantia uelarbus ta monstra quoque ipsaque inusitatanascuntur . quãuis
nter se diuersas int & que dã eorũ semel facta narrentur : Tam̃ secundũ id quod

Expanded text:
euitentur. Nam quidam et illud, quod legitur in libro Salomonis, qui uocatur euitentur. Nam quidam et illud, quod legitur in libro Salomonis, qui uocatur ecclesiastes: Quid est quod fuit? Ipsum quod erit. Et quid est quod factum est? Ipsum quod fiet; et non est omne recens sub sole. Qui loquetur et dicet: Ecce hoc nouum est: iam fuit saeculis quae fuerunt ante nos, propter hos circuitus in eadem redeuntes et in eadem cuncta reuocantes dictum intellegi uolunt; quod ille aut de his rebus dixit, de quibus superius loquebatur, hoc est de generationibus aliis euntibus. aliis uenientibus, de solis anfractibus, de torrentium lapsibus: aut certe de omnium rerum generibus, quae oriuntur adque occidunt. Fuerunt enim homines ante nos, sunt et nobiscum, erunt et post nos: ita quaeque animantia uel arbusta. Monstra quoque ipsa, quae inusitata nascuntur, quamuis inter se diuersa sint et quaedam eorum semel facta narrentur, tamen secundum id, quod
Abbreviated transcription (Latin):
nente isticireuiĩ ficrent : si uecertis intuallis oriens & occidens mundos cadem sẽper
quasi noua quae trans acta &uentura sunt : ehiber&: aquo ludibrio prorsus in mortalẽ
animam & iã cũ sapientiã ꝑ ceperit: liberare nompossunt euntẽ sineces satione adfal¬
sambeatitudinem : & idueram miseriã sinecessatione redeuntem. Quomodo enĩ ue¬
rabeatitudo .ẽ. : decuĩ num quã a& nitate confiditur dum anima uenturã miser¬
nin auĩ impcritis sime in ueritate nescit aut infelicissime in beatitudine pertines
ent atsi ad miscrias numquam ulterius reditura exhnis ad beatitudinem ꝑgui fit
ergo aliquid noui non intempore quod finem non liab& temporis: quur nonergo &
mundus quurnon & homo factus inmundo ut illinescio qui falsi circuitus a fal¬
sis sapientibus falla cibusq conuerti indoc trinas a tramite rectiitineris

Expanded text:
nente isti circuitus fierent siue certis interuallis oriens et occidens mundus eadem semper nente isti circuitus fierent siue certis interuallis oriens et occidens mundus eadem semper quasi noua, quae transacta et uentura sunt, exhiberet. a quo ludibrio prorsus immortalem animam, etiam cum sapientiam perceperit, liberare non possunt euntem sine cessatione ad falsam beatitudinem et ad ueram miseriam sine cessatione redeuntem. quomodo enim uera beatitudo est, de cuius numquam aeternitate confiditur, dum anima uenturam miseriam aut imperitissime in ueritate nescit aut infelicit? At si ad miserias numquam ulterius reditura ex his ad beatitudinem pergit: fit ergo aliquid noui in tempore, quod finem non habet temporis. Quur non ergo et mundus? quur non et homo factus in mundo? ut illi nescio qui falsi circuitus a falsis sapientibus fallacibusque conperti in doctrina sana tramite recti itineris
Abbreviated transcription (Latin):
ua ppter quod nos modo quȩrimus p̃quinq milia & qđ ex¬
currit annorump
possent & posteria iampannoriũ sexcencies milies eadem
curiositate requirere : suntantum haec mortalitas hominum ex oriendo &obeu¬
bando & imperita ꝑseue̾ret infiriitas. potuerunt & qui suer ancenos ipsi rten¬
centibus homines creati temporib istam mouere questioner̃ i psedeniq prim
homo uel p̃tradie uel eodem die postca quã factus ẽ potui inquirere curñ antest fuct
Carquandocumq antea fact eãs ñ uiros tuncalias. &alias nune ueloiã postea istademitio
rerute poraliu et rouersiã repperir& hanc aut̃ philo sophi mundibuuiꝰ nalit̃ ꝑdtader
posseuel debere dis soluere insiut circuitus temporum inducerent quib eadẽsẽ ꝑ
fuisse nouata adq rep&itix in rerũ natura adq ita deinceps foro sinecessacione
ad seu crarent uolumina uenientiũ & p̃tereuntium scłorum : siue mundo ꝑina¬

Expanded text:
uapropter quod nos modo quaerimus post quinque milia et quod excurrit annorum, possent et posteri etiam post annorum sescenties milies eadem curiositate requirere, si in tantum haec mortalitas hominum exoriendo et obcubando et imperita perseueraret infirmitas. potuerunt et qui fuerunt ante nos ipsis recentibus hominis creati temporibus istam mouere quaestionem. ipse denique primus homo uel postridie uel eodem die, posteaquam factus est, potuit inquirere cur non ante sit factus; et quandocumque antea factus esset, non uires tunc alias et alias nunc uel etiam postea ista de initio rerum temporalium controuersia reperiret. Hanc autem se philosophi mundi huius non aliter putauerunt posse uel debere dissoluere nisi ut circuitus temporum inducerent, quibus eadem semper fuisse nouata atque repetita in rerum natura atque ita deinceps fore sine cessatione asseuerarent uolumina uenientium et praetereuntium saeculorum, siue in mundo perma
Abbreviated transcription (Latin):
osaiar ꝑ phielam iineum dicit᷑ Quo modo cocidit decȩlo luriferitiane oricis
contritus e inten ra quimit cebat adom̃sgentes: ⁊ uautem dixisti sensutuo:
incelũ ascendã suꝑsidera celi ponã thronũ meum: sedebo in monto ex celso super
montes x celsoquis ad a quilone ũ condã supnubes ero similis altis simo:
Nunc autem ad inferos descendes & c&era quȩ in figura regis uelut babrlonis indiabolum
dicta intelleguntur plura in eius corpus c̃ueniunt : quod &iam dehumanogenere c̃gregat¬
& in eos maxime qui haec suꝑbiã coherent apostatando amandatisdi : sicut enim quieratdia¬
bolus homodictus ẽ . Vt in euangło inimicus homo hoc fecit : Ita qui homo erat diabolus
dictus ẽ : Vtrursus in euangło : Nonnẽuos duo decim elegi & unus ex uobis diabolus ẽ & sicut
corpus xp̃i quod ẽ ecclesia dicit᷑ xp̃s sicut illud ẽ uos abr se mestiscũpaulo superus

Expanded text:
Esaiam prophetam in eum dicitur: quomodo cecidit de caelo luciferEsaiam prophetam in eum dicitur: quomodo cecidit de caelo lucifercon- tritus est in terram qui mittebat ad omnes gentes? tu autem dixisti sensu tuo: in caelum ascendam, super sidera caeli ponam thronum meum, sedebo in monte excelso super montes excelsos, qui sunt ad aquilonem; ascendam super nubes, ero similis altissimo; nunc autem ad inferos descendes et cetera, quae in figura regis uelut Babylonis in diabolum dicta intelleguntur, plura in eius corpus conueniunt, quod etiam de humano genere congregat, et in eos maxime qui ei per superbiam cohaerent apostatando a mandatis dei. sicut enim qui erat diabolus homo dictus est, ut in euangelio: inimicas homo hoc fecit, ita qui homo erat diabolus dictus est, ut rursus in euangelio: nonne ego uos duodecim elegi et unus ex nobis diabolus est? et sicut corpus Christi, quod est ecclesia, d