comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tabile populo isrł: quod compo¬
suitille de quoscriptum est in eu¬
gelio: Cum autem ui diss& eam
haud dubium quinhierus alem
fleuit super eam &dixit :
Siscires & tu quae ad pacem sunt
tibi qnm̃ uenient superte &cir¬
cumdabunt tđ inimicituimunitio¬
nis & uallabuntte & prosternent
te& filiostuos. & rursum. quoti¬
ens uolui congregare filiostuos si¬
cut gallina congregat pullos sub
alas suas & noluisti: eccedȩmitte¬
tur uobis domus ur̃a deserta
Cuisi mileest hocquodnunc inis¬
to carnedicitũr: demit tam uine¬
am meam: quod autem xp̃s di¬
catur dilectus atcarissimusquẽ
aquila ΠΩΓΡΩDΕΛΟΝ interprȩ¬
tatus est id est uelpatruum uel
patruelem : Quadrager simi
quarti psalminos inscriptio do¬
c&. canticum prodilecto. &uox
dnĩ patris in cuangelio. hic est
filius meus dilectus in quomi¬
molegimus: dñs dabit uerbũ
cuangelizantibus uirtute
multa rex uirtutum dilecti:
hicergo dilectus carmenlugi¬
brae fecit uineaesuae: quod

Expanded text:
tabile populo Israel, quod compotabile populo Israel, quod composuit ille, de quo scriptum est in Evangelio : Cum autem vidisset eam, haud duflevit super eam et dixit: Si scires et tu quae ad pacem sunt tibi, quoniam venient super te icumdabunt tibi inimici tui munitiones, et vallabunt te, et prosternent te, et filios tuos . Et rursum: Quoties volui congregare filios tuos, sicut gallina congregat pullos sub alas suas, et noluisti? Ecce dimittetur vobis domus vestra deserta : cui simile est hoc quod nunc in isto carmine dicitur: Dimittam vineam meam. Quod autem Christus dicatur dilectus atque charissimus, quem Aquila πατράδελφον interpretatus est, patruum, vel patruelem, quadragesimi quarti psalmi nos inscriptio docet: Canticum pro dilecto. Et vox Dei Patris in Evangelio: Hic est Filius meus dilectus, in quo mimo legimus: Dominus dabit verbum evangelizantibus virtute multa. Rex virtutum dilecti . Hic ergo dilectus carmen lugubre fecit vineae 68 suae, quod
Abbreviated transcription (Latin):
digia in caelo sursum & signa in
terra de orsum: sanguinem
& ignem & uaporem fumi:
Id ipsum significareputo &illud
inpsalmis qui tangit montes & fuma¬
bunt. Suꝑ omnem aut̃ gloriã ꝓtec¬
tio & tabor naculũ erit inumbracu¬
lum diei ab acstu insecuritatẽ & in abs¬
consionionẽ a turbine &a pluuia :
Hunc locum iudei ad antex pm̃ refe¬
runt : quem perturbinem & tẽpesta¬
tẽ significare aestimant quando cos
dñs apotentissimo aduersario defen¬
surus sit : Nos aut̃ omnia referamus
ad primũ aduentum xp̃i. de quo & in
psalmis legimus : ꝓtexitme in abscon¬
dita tabernaculis ui in p&ra ex alta¬
uit me suꝑ quã fundata ecclesi a nul¬
latem pestate concutitur. nullotur¬
bine uentisq subuestitur : plurimi
iudeorum & haec &uniuersa quib
ista sotiata sunt super babrlonia cap¬
tiuitate & reditu inhierusalem sub
toro babel & erra & neͬmia intelle¬
gunt: Cantabo dilectom eo canti
cum patruelis mei uineae suae:
Cantat proph&a carmen la men¬

Expanded text:
sum, et signa in terra deorsum, sanguinem et ignem et vaporem fumi . Id ipsum significare puto et illud in Psalmis: Qui tangit montes, et fumigabunt . Super omnem autem gloriam protectio. Et tabernaculum erit in umbraculum diei ab aestu, et in securitatem, et in absconsionem a turbine et a pluvia. Hunc locum Judaei ad Antichristum referunt, quem per turbinem et tempestatem significari aestimant, quando eos Dominus a potentissimo adversario defensurus sit. Nos autem omnia referamus ad primum adventum Christi, de quo et in psalmis legimus: Protexit me in abscondito tabernaculi sui: in petra exaltavit me : super quam fundata Ecclesia nulla tempestate concutitur, nullo turbine ventisque subvertitur. Plurimi Judaeorum et haec et universa, quibus ista sociata sunt, super Babylonia captivitate et reditu in Jerusalem sub Zorobabel et Ezra et Neemia intelliguncum patruelis mei vineae suae Cantat propheta carmen lamen
Abbreviated transcription (Latin):
nocte: Quis aut̃ uenit : nisi illede quo
scriptũ ẽ ueni& exsion quiliber& :
Dequoa lius ꝓpheta cõmemorat: ad huc
paulumi modicũ modicumꝰ quiuentu¬
rus ẽ : ueni& etnontardabit : Cũ ille
uenerit. redditur populo felicitas pris¬
tina quã aliquando habuere inheremo
prȩcedente cordño ꝑdiem in colũ na
Nub̵. & per noctẽ in colũna ignis:
Vt nec in prosperis nec in aduersis ali¬
quando turbentur: quod & in psalmo
dicitur: perdiem solnonur&ete. neq
luna ꝑ noctẽ : fumus aut̃ in hoc loco ñ
errorẽ &ignorantiã : sed gloriã signi

Expanded text:
octe. Quis autem veniet nisi ille, de quo scriptum est: Veniet ex Sion qui liberet . Et de quo alius propheta commemorat: Adhuc paululum modicum, qui venturus est veniet, et non tardabit . Cum ille venerit, reddtina, quam aliquando habuere in eremo, praecedente eos Domino per diem in columna nubis, et per noctem in columna ignis , ut nec in prosperis, nec in adversis aliquando turbentur, juxta quod in psalmo dicitur: Per diem sol non uret te, neque luna per noctem . Fumus autem hic, non e
Abbreviated transcription (Latin):
p&ram ac dificabo ecdesi amincam.
Et porte inferi non p̃ualebunt aduer¬
sum eum: simile quid ad desiderantẽ
Animam suã & in patient̃ domumdi
uide recupientem : sc̃r loquitur: Qua¬
retristires Animamea & qua recontur¬
basme : & ittrum: haec recor datursũ
& effudiinme Animã meã qm̃transi
bo in locum tab naculi admirabilirus
ad domumđi: Inuoce exultationis&
confessionis sonus aepulantium : Lxx
manifestũ montẽ dñi & domũ dĩ suꝑ
capita montiũ transtuler̃ : qđ testi¬
moniũ hisdẽ uerbis et michear pro¬
ph&a posuit quue in suo loco ex posui
Et eleuabitꝰ suꝑ colles: qui in capitib:
montiũ ostensus .ẽ. & paratus iste
suꝑ colles eleuabitꝰ : De quib: montib
& collibus & incantico canticorũ
ce hicuenit saliens suꝑ montes. tran¬
siliens colles similis ẽ fratruelis m̃s
capreȩ uelhinolo ceruorũ inmontibus

Expanded text:
petram aedificabo Ecclesiam meam: petram aedificabo Ecclesiam meam: et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Simile quid ad desiderantem animam suam, et impatienter domum Dei videre cupientem, sanctus loquitur: Quare tristis es, anima mea, et quare conturbas me ? Et iterum: Haec recordatus sum et effudi in me animam meam: quonibo in locum 32 tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei: in voce exultationis et confessionis sonus epulantium . LXX, Manifestum montem Domini, et domum Dei super capita montium, transtulerunt. Quod testimonium eisdem verbis et Michaeas propheta posuit: quae in suo loco exposui . Et elevabitur super colles. Qui in capitibus montium ostensus est et paratus, iste super colles elevabitur. De quibus montibus et collibus et in Cantico canticorum ce hic uenit saliens super montes, transiliens supercolles. similis frater meus capreae uel innulo ceruorum in montibus
Abbreviated transcription (Latin):
hanner a postolus loquitur: filiolimei:
nouissima horaĩ . inqua abscisure la¬
pirdemonte si ne manib: Creuit in
montem magnum. & repleuit omnẽ
terram a quo & princepstrri in hie¬
⁊echi ele dicitur uulneratur hic mons
indomodnaẽ. quam proph&a suspi¬
rat dicens : Vnum p&iui ad ñõ hocre¬
quiram ut in habitem in domodñi om¬
ner dier uitaemeae : Et dequa paulur
scribit ad timotheum: si autem tarda¬
uero ut scias quomodo te oporteat
conuersari indomodĩ quae ẽ. ecclesia
dĩ uiuentir. Columna & firmam̃tum
ueritatir: Haec domus ȩdificata est
super funda m̃tum a postolor & ꝓph&a¬
rum : qui& ipsimonterrunt qua sumi¬
tatorerxp̃i : De hacdomo hierusalem
psalmista conclamat dicens : qui confi¬
dunt in dño sicut monssion : ñ commo¬
uebitur in a& num qui habitat in hie¬
rusalem : monter incircuitueius & dñs
incircuitu populisui: Vnde & superunũ
montium xp̃s fundat ecclesiam : Et lo

Expanded text:
oannes Apostolus loquitur: Filioli mei, oannes Apostolus loquitur: Filioli mei, novissima hora est ; in qua abscisus lapis de monte sine manibus, crevit in montem magnum, et replevit omnem terram: a quo princeps Tyri in Ezechiele dicitur vulneratus . Hic mons in domo Domini est, quam Propheta suspirat, dicens: Unum petivi a Domino, hoc requiram: ut inhabitem in domo Domini, omnes dies vitae meae ; et de qua Paulus scribit ad Timotheum: Sin autem tardavero, ut scias quomodo te oporteat conversari in domo Dei, quae est Ecclesia Dei viventis, columna et firmamentum veritatis . Haec domus aedificata est super fundamentum Apostolorum et Prophetarum, qui et ipsi montes sunt, quasi imitatores Christi . De hac domo Jerusalem Psalmista conclamat dicens: Qui confidunt in Domino sicut mons Sion, non commovebitur in aeternum, qui habitat in Jerusalem. Montes in circuitu ejus: et Dominus in circuitu populi sui . Unde et super unum montium Christus fundat Ecclesiam, et
Abbreviated transcription (Latin):
deiuda & hierusalẽ intellegendum . ẽ
non contraiudã & hierus alẽ iuel pro¬
iuda & hierus alem : ut symmachus trans¬
tulit sed absolute deiuda & hierusalem:
inquo possunt & lueta eettistiua c̃tineri: N¬
et hoc considerandũ quia ibi uisionẽ ui¬
deat: hic uerbum quod erat in princi¬
pio apud dm̃. Et in illa iudȩis cõminans
ad gentiũ ueniat salutẽ : hista a genti¬
um salute incipiens punito isrł .: Exu¬
traq: uocatione credentes in xp̃i eccle¬
siã congreg& : Et erit innouissimis
diebus p̃paratur mons domus dñi inuer¬
ticẽ montiũ nouissimardies & ingene¬
s. legimus : quod uocante ia cobfiliossu¬
os atq dicente: Venite ut adnuntiem
uobis quid futurũ sit in nouissimis die¬
bus: postea adiudã decuius semine or¬
tus ẽ xp̃rdixerit : Nondefici& prin¬
ceps ex iuda neq dux defemoribus eiꝰ
donec ueniat cui repositũ ẽ & ipseerit
exs pectatiogentiũ : In his nouirsimis¬
diebus erit hora nouissima : Dequaio¬

Expanded text:
gendum est: non contra Judaeam et Jerusalem: vel prot Jerusalem, ut Symmachus transtulit: sed absolute, de 31 Juda et Jerusalem, in quo possunt et laeta et tristia contineri. Et hoc considerandum, quia ibi visionem videat; hic Verbum, quod erat in principio apud Deum: et in illa Judaeis comminans ad gentium veniat salutem; in ista a gentium salute incipiens, punito Israel, ex utraque vocatione credentes in Christi Ecclesiam congreget. Et erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium. Novissimos dies et in Genesi legimus, quod, vocante Jacob filios suos atque dicente: Venite ut annuntiem vobis quid futurum sit in novissimis diebus : postea ad Judam, de cujus semine ortus est Christus, dixerit: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est: et ipse erit exspectatio gentium. In his novissimisdiebus erit hora novissima, de qua J
Abbreviated transcription (Latin):
ph&ur & lapidas eos quiad temis¬
si sunt quotiens uolui congregare
filios tuos sicut gallina pullos suos
& noluisti : Consolatio ergodĩ suꝑ
hostib: eius. & in imicis. ẽ : Vt qui ñ
senser̃ beneficia suppliciis corri¬
gantur : & conuertũ manũ meã
adte et ex coquũ ad purũ scoriã tuũ
& auferã omnes tagnũ tuũ: prosco¬
riũ quod int̃p̃tatus . ẽ. symmachus
aquila CΤΕMΦΥΜΛ id ẽ uinutia
uuue int̃p̃tatus . ẽ soli Lxx incredu¬
los uł in oboedientes sensũ magis quã
uerba uertentes : quia enĩ supra dixe¬
rat. Argentũ tuũ uersũ .ẽ in scoriã
nunc seruat. mecaforan ut con¬
uertat suꝑ eã id ẽ. extendat manũ suã
ad puniendũ atq: purgandũ : & exco¬
quat om̃s sordes acuitia peccatorũ. ut
separato stagnopurũ argentũ rema¬
neat qđ absq ignefieri ñ potest ꝓ qđ
significat eos passuros eẽ torm̃ta
Legim̃ et inmala chia dedño: ipscegre¬
ditur quas iignis c̃flatorii & quasiber¬

Expanded text:
lapidas eos, qui ad te missi sunt, quoties volui congregare filios tuos, sicut gallina pullos suos, et noluisti ! Consolatio ergo Dei super hostibus ejus et inimicis est: ut qui non senserunt beneficia, suppliciis corrigantur. Et convertam manum meam ad te; et excoquam ad purum scoriam tuam, et auferam omne stannum tuum. Pro scoria, quod interpretatus est Symmachus, Aquila στέμφυλα, id est, vinacia, uvae interpretatus est: soli LXX, incredulos vel inobedientes, sensum magis quam verba vertentes. Quia enim supra dixerat: Argentum tuum versum est in scoriam, nunc servat metaphoram, ut convertat super eam, id est, extendat manum suam ad puniendum, atque purgandum, et excoquat omnes 28 sordes, ac vitia peccatorum: ut separato stanno, purum argentum remaneat, quod absque igne fieri non potest: per quod significat eos passuros esse tormenta. Legimus et in Malachia de Domino: Ipse egredietur quasi ignis conflatorii, et quasi her
Abbreviated transcription (Latin):
romana tempora : sed ad superiora
prius quã abuby lonis uastarentꝰ qued
subimpus regib fecisse narrantꝰ & ad nõ
derelicti sunt. Et pueris alienis ad heser̃:
proquo lxx transtuler̃ & filii multi ali¬
enigenȩ natir̃eis : symmachus & cũ fi¬
lus ulienis ad pluuser̃ : ꝓquoscriptũ ẽ
hebrueicũ ierficũ quod hebrȩi int̃p̃

Expanded text:
Romana tempora, sed ad superiora, Romana tempora, sed ad superiora, priusquam a Babyloniis vastarentur, quod sub impiis regibus fuisse narrantur, et a Domino derelicti sunt. Et pueris alienis adhaeserunt. Pro quo LXX transtulerunt: Et filii multi alienigenae nati sunt eis. Symmachus: Et cum filiis alienis applauserunt. Pro quo scriptum est in Hebraico JESPHICU  , quod Hebraei int
Abbreviated transcription (Latin):
tur : Vnde & illũ quod in psalmis di¬
citꝰ : Cũ enumeratione gentiũ cetera¬
rum mihi alienigenȩ subditisunt :
ñ om̃s ext̃nas nationes sed proprie
phalestinos significat: red ditq
causas quare ꝓiecerit dr̃ populũ suũ
domũ iacob: quia repl&i sunt inquit
ut fuer̃ in principio augurib: & ho
minib: cunctisq: sordibus ido latriue:
Ñ adtendenda: somnia nec augoria.
moysescribente cognoscim quueha¬
buer̃ gentes quas eiecit dñr a facieisrł
chananȩ onim a morreorũ & chectȩo¬
rum: hunclocum ecclesiȩ tractatores.
alit atq: alit̃ edis ser̃ : quidã uolunt
hoc significare quod piecto populo iu¬
deorũ ingressus sit t̃rã quondã reꝓ¬
missionis romanus exercitus : & eiec¬
tis iudȩis habitauerint iniudea alieni¬
genae quȩ de toto orbe diuersarũ gen¬
tiũ accolȩs̃ adducti atito & uerpasi¬
ano. & hadriano : ceterisq principib:
Alu aut̃ putunt hoc non ꝑtinere ad

Expanded text:
tur. Unde illud quod in Psalmis ditur. Unde illud quod in Psalmis dicitur, cum enumeratione gentium caeterarum: Mihi alienigenae subditi sunt , non omnes exteras nationes, sed proprie Palaestinos significat. Redditque causas quare projecerit Deus populum suum domum Jacob: quia repleti sunt, inquit, ut fuerunt in principio, auguribus, et ominibus, cunctisque sordibus idololatriae. Non attendenda omina nec auguria, Mose scribente, cognoscimus, quae habuerunt gentes, quas ejecit Dominus a facie Israel, Chananaeorum, Amorrhaeorum, et Chethaeorum. Hunc locum Ecclesiae tractatores aliter, atque aliter edisserunt. Quidam enim volunt hoc significari, quod projecto populo Judaeorum, ingressus sit terram quondam repromissionis Romanus exercitus; et ejectis Judaeis, habitaverint in Judaea alienigenae, qui de toto orbe diversarum gentium accolae sunt, adducti a Tito, et Vespasiano, et Hadriano, caeterisque principibus. Alii autem putant hoc non pertinere ad
Abbreviated transcription (Latin):
roris lumen suscipiant ueritatis. &
ambulent in luminedni : Et quodã¬
modo illud dauiticũ canit: Accedite
ad eũ & in luminamini & facies ur̃ȩ
ñ confundentur : Omnis enĩ qui ope¬
rat᷑ malũ õditlum̃ & ñuenit adlucẽ
neo pera eiꝰ arguantur : Vos aut do¬
muria cob domus populimei: uenite
mecũ & parit̃ ambulemus in lumine
dni : recipiamus euangeliũ xp̃i. &
inluminemur ab eo quidicit ego sũ
lux mundi : Cũq: hoc loquutus ess&
ad populũ iudȩorim cernens inpue¬
nitens coreorum: Et animã incredu¬
litate durissimã facit a postrophã
ad dnm̃ et dic Ideo eos hortor ut
ad teueniant. & mecũ tuo lumine
ꝑfruantꝰ᷑ : quia promerito peccatorũ
suorũ reliquisti populũ tuũ domũ
quondũ iucob: quia repl&ir̃ utolim
& augures habuer̃ ut philistum:
ẽ. hodie gensphalestinonim quasi phi¬
listinorũ quia ꝑlitterã sermo hebre¬
icus ñ hab& sed proea pħi. greco uti¬

Expanded text:
roris, lumen suscipiant veritatis, et roris, lumen suscipiant veritatis, et ambulent in lumine Domini. Et quodammodo illud Davidicum canit: Accedite ad eum, et illuminamini: et facies vestrae non confundentur . Omnis enim qui operatur malum, odit lumen, et non venit ad lucem, ne opera ejus arguantur. Vos autem domus Jacob, domus populi mei, venite mecum, et pariter ambulemus in lumine Domini: recipiamus Evangelium Christi, illuminemur ab eo qui dicit: Ego sum lux mundi . Cumque hoc locutus fuisset ad populum Judaeorum, cernens impoenitens cor eorum, et animam incredulitate durissimam, facit apostropham ad Dominum, et dicit: Ideo eos hortor, ut ad te veniant, et mecum tuo lumine perfruantur, quia pro merito peccatorum suorum reliquisti populum tuum, domum quondam Jacob. Quia repleti sunt olim, et augures habuerunt, 35 ut Philisthiim. est hodie gens Palaestinorum, quasi Philisthinorum, quia P litteram sermo Hebraicus non habet; sed pro ea PHI Graeco uti
Abbreviated transcription (Latin):
iniudȩa. intoto orbe t̃rarũ fuirse
discordiã & singulus nationer
contrauicinar gentes arsis sestudia
proeliandi itaut croderint & caede¬
rentur: Orto aut̃ dñõ saluatore : quan¬
do subp̃side srriue cyreno : prima ẽ
in orbe terranim facta dẽscriptio.
Et euangelicue doctrinȩ paxroma
ni imperii p̃parata. tunc omnia
bella cessarunt : & nequaquũ ꝑ op¬
pida & uicos exercebantur ad proe¬
lia sed a grorũ cultum militibus
tantum legionib:q romanis con¬
trabarbaras nationes bellandistu¬
dio delegito. quando impl&us ẽ.
angelorũ ille concentus gloria in
minib: bonue uoluntutis : Et in di¬
ebus eiꝰ orta ẽ. iustitia & multitu¬
dopacis : Domus ia cob uenite &
ambulemus inluminedñi: proiecis¬
tienim populũtuũ domũ iacob.
post uocutionẽ gentiũ & ostensionẽ
montis dñi suꝑ uerticẽ montiũ ad
populũ suũ id ẽ. populũ iud ȩonim
quae appellatur domus ia cob: pro¬
ph&u conuertitur: Et hortatur
eo s. ut qui in tenebris uersuntur er¬

Expanded text:
in Judaea in toto orbe terrarum fuisse discordiam, et singulas nationes contra vicinas gentes arsisse studio praeliandi, ita ut caederent et caederentur. Orto autem Domino Salvatore, quando sub Praeside Syriae Cyrino prima est in orbe terrarum facta descriptio, et Evangelicae doctrinae pax Romani imperii  Sup. pace praeparata; tunc omnia bella cessaverunt, et nequaquam per oppida et vicos exercebantur ad praelia; sed ad agrorum cultum, militibus tantum legionibusque Romanis contra barbaras nationes bellandi studio delegato: quando impletus est Angelorum ille concentus: Gloria in minibus bonae voluntatis ; et in diebus ejus orta est justitia et multitudo pacis. Domus Jacob venite, et ambulemus in lumine Domini: projecisti enim populum tuum domum Jacob. Post vocationem gentium, et ostensionem montis Domini super verticem montium, ad populum suum, id est, populum Judaeorum, qui appellatur domus Jacob, Propheta convertitur, et hortatur eos, ut qui in tenebris versantur er
Abbreviated transcription (Latin):
seruientei : cuidictũ ẽ: postula a me
& dabo tibi gentes hereditatẽ tuã &
possessionẽ tuã t̃minos t̃rae : Vt ser¬
ui ant ei iuxta sophoniã subiugo uno:
De quib: idẽ ꝓph&a testatur exfini¬
bus fluuiorũ aethropiue adferent
In nomine enĩ ihũ omne genu flectit᷑
caclestium & t̃restriũ & infernorũ
Et dicent᷑ uenite & ascendumus ad

Expanded text:
tula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae : ut serviant ei juxta Sophoniam sub jugo uno, de quibus idem propheta testatur: Ex finibus fluviorum Aethiopiae afferent In nomine enim Jesu omne genu flectetur, coelestium, terrestrium, et infernorum . Et dicent: Venite, ascendamu
Abbreviated transcription (Latin):
dicestuos ut fuer̃ prius & consiliarior
sicut antiquitur: Posthaec uocaberis
ciuitus iusti urbs fidelis & inista post
prospera truculentu sit cõminatio:
÷ecce dominator dr̃ exercituũ . aufer&
ab hierus alẽ &iuda ualidũ & fortẽ:
Omne roburpanis & omne roburaquȩ

Expanded text:
uos, ut fuerunt prius, et consiliarios tuos sicut antiquitus: post haec vocaberis civitas justi, urbs fidelis; et in ista, post prospera, truculenta sit comminatio. Ecce dominator Dominus exercituum auferet ab Jerusalem et ab Juda validum et fortem, omne robur panis, et omne robu
Abbreviated transcription (Latin):
pa pectitur. & quicquid sordiũ hab&
proicitur . Omis igitꝰ fortitudo & suꝑ¬
biu peccatorim & scelerato nimisrł qui
dereliquer̃ dnm̃ &idcirco c̃sumptis̃
& sacrificauer̃ idolis. &erubescent in
hortis quos eleger̃ redigentꝰ inpurga¬
m̃ta stuppue quueleuiuorant᷑ incen¬
dio sequet᷑ enĩ &opus eiꝰ id ẽ forti¬
tudinis ur̃ȩ siueido latriȩ in quaerra¬
ueratis parudlascintilla c̃sum& &
succendetꝰ utrũq simul. & scientia¬

Expanded text:
pa pectitur, et quidquid sordium habet, pa pectitur, et quidquid sordium habet, projicitur. Omnis igitur fortitudo et superbia peccatorum et sceleratorum Israel, qui dereliquerunficaverunt idolis, et erubescent in hortis, 30 quos elegerunt; redigentur in purgamenta stupae, quae levi vorantur incendio. Sequitur enim: Et opus ejus, id est, fortitudinis vestrae, sive idololatriae, in qua erraveratis, parvula scintilla consumet. Et succendetur utrumque simul: et
Abbreviated transcription (Latin):
iniustitia cũ scelerati & peccatores
c̃triti fuerint & quid nm̃ reliquere
c̃sumpti. Cũq saluatifuerint c̃fun¬
dentꝰ quidolis prius sacrificauerant.
& erubescent inhortis quos elegerant.
sacrificut aut̃ localuxoriae. lucos &
nemora. erunt enĩ quasi terebintus
defluentib: folus & uelut ortus. siue
para drsus sineaqua usq: hodie iudȩi
legentes scripturasscãs. terebinthur
sunt siue quercus ut int̃p̃tatus . ẽ. srm¬
machus. & iuxtu euangeliũ ficus q̃a¬
dix̃ sed & ipsa folia & poma uerborũ
nunc apud eor ẽẽ cessaunt hortus
quoq: inriguus. id.ẽ. scientia scriptu¬
rarũ siue para dr̃sus diuersarũ arbo¬
rũ quia absq: gratias piritalb. ẽ. ne
holera quidẽ ad fert. de quib: aposto¬
lur loquitur. Qui in firmus ẽ holera
manducet & siccatis radicib: omnis
uiror in aridititẽ uersus ẽ acsqualo¬
pem. Et erit fortitudo ur̃a ut fauilla
stuppae. prosauilla AΠΟTIΝΑTMΑ
int̃p̃catus ẽ. symmachus. quando stup¬

Expanded text:
rati et peccatores contriti fuerint, et qui Dominum reliquere, consumpti. Cumque salvati fuerint, confundentur qui idolis prius sacrificaverant: et erubescent in hortis, quos elegerant. Significat autem loca luxuriae, lucos et nemora. Erunt enim quasi terebinthus defluentibus foliis; et velut hortus, sive paradisus, sine aqua. Usque hodie Judaei legentes Scripturas sanctas, terebinthus sunt, sive quercus, ut interpretatus est Symmachus. Et juxta Evangelium , ficus quae adixit. Sed et ipsa folia et poma verborum nunc apud eos esse cessarunt: hortus quoque irriguus, id est, scientia Scripturarum, sive paradisus diversarum arborum, qui absque gratia spirituali est, nec olera quidem affert, de quibus Apostolus loquitur: Qui infirmus est, olera manducet : et siccatis radicibus, omnis viror in ariditatem versus est, ac squalorem. Et erit fortitudo vestra ut favilla stupae. Pro favilla, ἀποτίναγμα interpretatus est Symmachus: quando stu
Abbreviated transcription (Latin):
contraiudeã & hierus alẽ. In hebra¬
icoscriptũ ẽ. ał iuduhũ hierus alẽ
& in hucquue secunda ẽ. in hebrdico
similit̃ contin&ur : Et miror cur
lxx int̃p̃ter in illa dixerint contra
appellatur gens peccatrix : populur
plenus peccatis : sem̃ pessimũ filii ini¬
quitatis & principes sod omorũ acpo¬
pulus gomorrȩ : &ciuitas mere trix
& cetera istius modi sensũ magis quã
uerbũ int̃ p̃tatir̃. &hic quia statim
prospera ꝓmittuntur. Erit in nouir¬
simis dieb: manifestus mons dñi & dom̃
dĩ insũmitate montiũ : ñ contra iudȩã &

Expanded text:
n Hebraico scriptum est AL JUDA UJERUSALEM  : et in hac quae secunda est, in Hebraico similiter continetur. Et miror cur LXX Interpretes in illa dixerint, contraappellatur gens peccatrix, populus plenus peccatis, semen pessimum, filii iniquitatis, et principes Sodomorum, ac populus Gomorrhae, et civitas meretrix, et caetera istiusmodi, sensum magis quam verbum interpretati sunt: et hic quia statim prospera promittuntur: Erit in novissimis diebus manifestus mons Domini, et domus Dei in summitate montium, non con
Abbreviated transcription (Latin):
dabit triticũ &c̃gregabit frum̃tũ in
horrea paleas aut̃ cõbur& igni inextin¬
guibili Et restituũ iudicestuos ut fue¬
r̃ prius & consiliarios tuos sic̃ antiquitus
inciuitate fidelision quȩ postea facta
ẽ meretrix & proiusto siue iustitia
habituuer̃ in cahomicidae. Ideo d ñs
conuertit manũ suã ut ex quoquat
cam ad purũ & auferat omnestag¬
numeiꝰ & resticuat iudices illius
sicut fuerunt a principio: & consi¬
lurios sicut antiquitus. Iudices pri¬
ores fuer̃ morses & hiesus filius
naue & ceteri a quibus &iã liber
scripturue scãẽ nom̃ accepit. & pos¬
teadauid. & aluiustireges: restitu¬
& ergo iudicũ similitudinẽ uł post
captiuitatẽ babyloniã ut iudȩi uo¬
lunt subtorobubel & ezrum & ne¬
emiã & ceteros principes quiusq
adhircanũ populo praefuer̃. cui hero¬
des successit in regnũ. uel certe ueri¬
us & rectius a postolos. & quiꝑ aposto¬
los credider̃ ecclesiarũq principes
constitutir sic̃ in principio huius dixi

Expanded text:
gabit triticum, et congregabit frumentum in horrea: paleas autem comburet igni inexstinguibili . Et restituam judices tuos, ut fuerunt prius et consiliarios tuos sicut antiquitus. In civitate fideli Sion, quae postea facta est meretrix; et pro justo, sive justitia, habitaverunt in ea homicidae. Ideo Dominus convertit manum suam, ut excoquat eam ad purum et auferat omne stannum ejus, et restituat judices illius, sicut fuerunt a principio, et consiliarios sicut antiquitus. Judices priores fuerunt Moses, et Jesus filius Nave, et caeteri a quibus etiam liber Scripturae sanctae nomen accepit: et postea David et alii justi reges. Restituet ergo Judicum similitudinem: vel post captivitatem Babylonicam, ut Judaei volunt, Zorobabel, Esdram, et Neemiam et caeteros principes, qui usque ad Hircanum populo praefuerunt, cui Herodes successit in regnum: vel certe verius et rectius, Apostolos, et qui per Apostolos crediderunt, Ecclesiarumque principes constituti sunt, sicut in principio hujus dixi
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ iusti hoc ẽ. dnĩ saluatoris siue
ipsu iusta uocubit᷑. dequudictũ ẽ ñ
potest ciuitus abscondi supramontẽ
posita. fidelem quoq: appelluns uel
m& ropolin. iuxtu lex ostendit ab
his ẽẽ appellandã qui indño creditu¬
rirunt. sion iniudicioredimetur. &
reducent eũ iniustitia. Ñ om̃sredi¬

Expanded text:
ni Salvatoris, sive ipsa justa vocabitur, de qua dictum est: Non potest civitas abscondi supra montem posita . Fidelem quoque appellans, vel metropolim juxta LXX ostendit ab his esse appellandam, qui in Domino credituri sunt. Sion in judicio redimetur, et reducent eam in justitia
Abbreviated transcription (Latin):
ruti: Argentũ tuũ uersũ ẽ in scori¬
am: Ad ciuitatẽ loquitursion. In
quu prius requieuit iustitia qđ argen¬
tum illius doctrina ui delic& scribtu¬
rurim dequa in psalmis legimus:
eloquiad ñi eloquia custa argentũ
igne examinatũ ꝓbatũ t̃rȩpurgu¬
tũ septuplum. Versum sit inscori¬
um qđ hebrȩice dicitur sicim rubi¬
go uidelic& mecallorim siue purgu¬
m̃ta & sordes quueigne excoquunt᷑:
ut quiu argentũ nominauerat ser¬
uut m&uforum: potest aũt & hoc
dici qđ iusti & sc̃i uiri qui prius in ur¬
beuersuti sunt postea in sordes uer¬
si sint peccutorim: Cuuponestui¬
mis centuinum uqua. proquo sr̃m¬
machus trunstulit: uinũ tuũ mix
dĩ. & sequi mandata hominũ: omnis¬
q doctor qui austeritatẽ scribturu¬
rum perquũ potest audientes cor¬
ripere uertit ad gratiũ &italoquit᷑
ut non corrigat sed delect& audien¬
tes uinũ scũrim scripturanim uio¬
lat atq corrumpit sensusuo: here¬

Expanded text:
rati. Argentum tuum versum est in scorirati. Argentum tuum versum est in scoriam. Ad civitatem loquitur Sion, in qua prius requievit justitia: quod argentum illius, doctrina videlicet Scripturarum, de qua in Psalmis legimus: Eloquia Domini, eloquia casta: argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum , versum sit in scoriam, quod Hebraice dicitur SIGIM  : rubigo videlicet metallorum, sive purgamenta et sordes, quae igne excoquuntur, ut quia argentum nominaverat, servet metaphoram. Potest autem et hoc dici, quod justi et sancti viri qui prius in urbe versati sunt, postea in sordes versi sint peccatorum. Cauponesmiscent vinum aqua. Pro quo Symmachus transtulit, Vinum tuum mixtum Dei, et sequi mandata hominum. Omnisque doctor qui austeritatem Scripturarum per quam potest audientes corripere, vertit ad gratiam: et ita loquitur, ut non corrigat, sed delectet, audientes: vinum sanctarum Scripturarum violat, atque corrumpit sensu suo. Haere
Abbreviated transcription (Latin):
hubuit. & postea templũ aedifica¬
tũ ẽ : quundo nathan & gad. ꝓphe¬
tuuer̃ & superchoros qui in libro
dierum plenius discribuntur as aph.
etidithun. et emun & filucore.
constitutir̃ ut paulatĩ as acrificus
uic timurum ad lauder dñĩ trunsi¬
r& religio : Ciuitur ergo fideliũ
titia requieuit in ea: Nunc plenu ẽ
onẽ ct̃ hierusulẽ quomodo diuuri¬
cuuerit crurusua omni truns cun¬
ti sub nomine oolibae in hie tecihel¬
meũ in ca quod nunc alis uerbis dici¬
tur. iustitia requieuit inea: pro
iustitia in hebraico scriptũ .ẽ. seoec
Quod iustũ magis sonat quũ iusti¬
tuc̃ut intellegamus pͥus in eudñm
commemoritũ de quo ulibi dicitur
iustus aut quid fec̃ dñĩ intẽploscõsuo
dnr̃ in celo sedłseius quue om̃ia pos¬
sumus secundum anucoceñ refer¬
re ad animam sc̃i quondã uiri inqua
prius dĩ iustitia cõmorata ẽ sipos¬
teu peccauerit. & prohospitedõ ho¬
micidue demones in ea fuerint c̃mo¬

Expanded text:
habuit, et postea Templum aedificatum est: quando Nathan et Gad prophetaverunt: et super choros qui in libro Dierum plenius describuntur Asaph, et Idithun, et Eman, et filii Chore constituti sunt, ut paulatim a sacrificiis victimarum ad laudes Domini transiret religio . Civitas ergo fidelium, ustitia requievit in ea, nunc plena est onem autem Jerusalem, quomodo divaricaverit crura sua omni transeunti, sub nomine Oolibae Ezechielmeum in ea: quod nunc aliis verbis dicitur justitia requievit in ea. Pro justitia in Hebraeo scriptum est SEDEC  , quod justum magis sonat quam justitiam: ut intelligamus prius in ea Dominum commoratum, de quo alibi dicitur: Justus autem quid fecit? Dominus in templo sancto suo: Dominus in coelo sedes ejus . Quae omnia possumus secundum Anagogen referre ad animam sancti quondam viri, in qua prius Dei justitia commorata est, si postea peccaverit, et pro hospite Deo, homicidae daemones in ea fuerint commo
Abbreviated transcription (Latin):
r̃ populũ multũ : & nota or dinẽ gen¬
tes iudicabunt᷑ quia crediturues:
quienĩ ñ credit iã iudicatus ẽ : popu¬
lus aut̃ multus quod intellegitur
isrł: nequaquã iudicubitꝰ sed argue¬
tur : quiad semissũ filiũ dĩ ñ recepe¬
rit: & conflabunt gladios suos in
uomeres & lanceassuas infalces :
omne bellandi studium uertitur
ad pacẽ : & prodiscordiaerit in toto
orbe concordia : gladii mutabunt᷑
inuomerer & lanceae in falces ut
omisso furore bellandi agricultu¬
rue seruiunt: & uberrimas fal¬
cibus merses secent : Quod quidem
& spiritulit̃ intellegipotest.: quan¬
do omnis duritia cordis nr̃i xp̃iuo¬
mere frangitꝰ & eradicantꝰ spinue
uitiorũ : ut sementus sermones dĩ
crescut infruges. & postea labores
manuũ nr̃urũ manducemus: quan¬

Expanded text:
runt, populum multum. Et nota ordinem: genrunt, populum multum. Et nota ordinem: gentes judicabuntur, quienim non credit, jam judicatus est . Populus autem multus, qui intelligitur Israel, nequaquam judicabitur, sed arguetur, quia ad se missum Filium Dei non receperit. Et conflabunt gladios suos in vomeres, et lanceas suas in falces. Omne bellandi studium vertetur ad pacem, et pro discordia erit in toto orbe concordia. Gladii mutabuntur in vomeres, et lanceae in falces, ut omisso furore bellandi, agriculturae serviant, et uberrimas falcibus messes secent. Quod quidem et spiritualiter intelligi potest, quando omnis duritia cordis nostri Christi vomere frangitur, et eradicantur spinae vitiorum, ut sementis sermonis Dei crescat in fruges: et postea labores manuum nostrarum manducemus, quan
Abbreviated transcription (Latin):
dñs docuerit intemplo & quod ño
portuerit moriꝓph&ũ extrahie¬
rus alẽ & supra uerbum & legẽ pa¬
rit̃ nominatã: uerbũ principeriu¬
bentur audire : legẽ populus aurib:
percipere : quienĩ prius legem fece¬
rat : posteauenit ad sermonẽ di. sed
E& in hierus alẽ primũ fundatu eccle¬
sia : totius orbis ecclesias seminauit :
Et hoc dicendũ quod quicũq inspe¬
culu & in uisione pacis fuerit. in hoc
& lex et uerbum dñi constitutũ sit.
& pulchiue ñdix̃ insion & in hieru¬
salẽ erit & manebit uerbũ & lex dñi
sede gredietur : ut deillo fonte om̃s
nationes doctrinadĩ signific& in ri¬
gandus : & iudi cabit gentes & ar¬
gu& populos multos: ergo lnt̃ gen¬
tes & gentes: iudicandũ .ẽ. ne c om̃s
increduli pari sententia condẽnan¬
di sed prodiuersitate meritorũ di¬
uersa passurisunt: Post quũ autẽ
iudicauerit gentes tunc argu& po¬
pulos multos siueut Lxx transtule¬

Expanded text:
Dominus docuerit in Templo : et quod non Dominus docuerit in Templo : et quod non oportuerit mori Prophetam extra Jurusalem: et supra verbum et legem pariter nominata. Verbum principes jubentur audire: legem populus auribus percipere. Qui enim prius legem fecerit, postea venit ad sermonem Dei. Sed et in Jerusalem primum fundata Ecclesia totius orbis Ecclesias seminavit. Et hoc dicendum quod quicumque in specula et in visione pacis fuerit, in hoc et lex et verbum Domini constitutum sit. Et pulchre non dixit: in Sion et in Jerusalem erit, et manebit verbum et lex Domini; sed egredietur, ut de illo fonte omnes nationes doctrina Dei significet irrigandas. Et judicabit gentes, et arguet populos multos. Ergo et inter gentes judicandum est: nec omnes increduli pari sententia condemnandi, sed pro diversitate meritorum diversa passuri sunt. Postquam autem judicaverit gentes, tunc arguet populos multos, sive ut LXX transtule
Abbreviated transcription (Latin):
supradiximus : qui sit mons dñi p̃pa¬
ratus : & quue domꝰ dñi super uerticẽ
montiũ : Domus aut̃ dñi dicit᷑ domꝰ
dĩ ia cob: ut recipiamꝰ u&us instrum̃tũ
& ñ secundũ manicheũ . Aliã extra
domũ dĩia cob. quueramus domũ: cũ
aut̃ fuerimus indomodĩ ia cob tunc
docebit nos uius suas ꝑquas gradia¬
mur ad eũ : & ambulubimꝰ in semitis eiꝰ
quastriuerunt & alii : Deniq: & ihr̃
ascendens in montẽ docebat discipu¬
lossuos. octo beatitudines & cetera
quue euungelicus sermo conplec¬
titur: prius ergo discene desunt
uiue dñi. et postea ambulandũ inse¬
mitis eius : Quiadesion exibit lex &
uerbũ dnĩ dehierus alem : Omner gen¬
tes & populi multi: id circo semutuo
hortabuntur &dicent: uenit eascen¬
damus ad montẽ dñi. & cetera quue
secuntur quia desion egreditur lex
& uerbũ dñi dehierusalẽ : nequaquã
desrnai & desolitudine & demonte
horeb: sed demonte sion in quo aedi¬
& relogiodĩ : Legimus quod suepe

Expanded text:
t mons Domini praeparatus et quae domus Domini super verticem montium. Domus autem Domini dicitur domus Dei Jacob, ut recipiamus vetus Instrumentum, et non secundum Manichaeum aliam extra domum Dei Jacob quaeramus domum. Cum autem fuerimus in domo Dei Jacob, tunc docebit nos vias suas, per quas gradiamur ad eum, et ambulabimus in semitis ejus, quas tribuerunt et alii. Denique et Jesus ascendens in montem, docebat discipulos suos octo beatitudines, et caetera quae Evangelicus sermo complectitur . Prius ergo discendae sunt viae Domini; et postea ambulandum in semitis ejus. Quia de Sion exibit lex, et verbum Domini de Jerusalem. Omnes gentes et populi multi, idcirco se mutuo hortabuntur et dicent: Venite, ascendamus ad montem Domini, et caetera quae sequuntur: Quia de Sion egredietur lex, et verbum Domini de Jerusalem: nequaquam de Sinai, et de solitudine, et de monte Oreb: sed de monte Sion, in quo aediet religio Dei. Legimus quod saepe
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicamus. principes quoq: corripi
atq: robustos dequib: scriptũ .ẽ. po¬
tentes potent̃ torm̃ta patiuntur.
& cui plusdatur. plus exigitꝰ abeo
abutimurq: hoc testimonio siquando
opus fuerit aduersum ecclesi ae prin¬
cipes quidestruunt operib: dignitu¬
tem suã heu consolabor suꝑ hostib:
meis. & uindicabor deinimicis meis.
rursum & hocquod in hebrȩico ñ
habetur: Ponunt lxx ñ cessabit
enĩ furor meus contra inimicos meos.
Corripit aut̃ scribas & pharisȩos. De
quib: & in euangelioloquitur. llae
uobis scribae & pharisei & in alio
loco : generatio adultera & ꝑuersa
signũ quuerit: & signũ ñ dabiturci
pisi signũ ionue ꝓph&ue: plungit
aũt clem̃tissimus pãt principes de¬
linquentes & hostes suos uocat & ini¬
micos appellat. qđ pereant quod no¬
lint agere puenitentiũ : qđ seuenien¬
tẽ ñ susceperint: Ad propinquans
enĩ hierusalẽ fleuit & dix̃: hieru

Expanded text:
ut dicamus, principes quoque corripi, ut dicamus, principes quoque corripi, atque robustos, de quibus scriptum est: Potentes potenter tormenta patientur ; et: Cui plus datur, plus exigetur ab eo . Abutimurque hoc testimonio, si quando opus fuerit adversum Ecclesiae principes, qui suam destruunt operibus dignitatem. Heu consolabor super hostibus meis, et vindicabor de inimicis meis. Rursum et in hoc, quod in Hebraico non habetur, ponuntur LXX, Non cessavit enim furor meus contra inimicos meos. Corripit autem Scriba et Pharisaeos, de quibus et in Evangelio loquitur: Vae vobis, Scribae et Pharisaei a signum quaerit: et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae . Plangit autem clementissimus pater principes delinquentes et hostes suos vocat, et inimicos appellat, quod pereant, eo quod nolint agere poenitentiam, quod se venientem non susceperint. Appropinquans enim Jerusalem, flevit, et dixit: Jeru
Abbreviated transcription (Latin):
don a ꝑciperint necõs considerant ami¬
conim sed manus: & eosscõs iudicant
quorũ ex hauriunt marsuppium
dequib & ecclesi astes loquit᷑. qui dili¬
git pecuniã ñ implebitur pecunia:
istius modi sequuntꝰ r& ributiones
utlaudent eos aquib: aliquid accipe¬
rint uelcertenulli quippiã tribuant
pisi a quo serecepturos putuuerit pre
tributionib: symmachus uiqssitudi¬
nes uł ultiones int̃p̃tutus ẽ uthu
quoq inculpasint qui reddunt malũ
ꝓmalo & dentẽ ꝓdente. oculũ pocu¬
lo & non imituntur illud dauid. si
red didi r&ribuentib: mihimala
& hieremiae deiustodicentis. dabit
ꝑcutienti maxillũ suã sacurabitur
obꝓbrus ut impleat. euangelicũ ui¬
prȩbeei & alterã: ꝓpt̃ hoc ait dñs ex¬
ercituũ fortis isrł: ꝓfortis isrł quod
om̃s similit̃ transtuler̃. solilxxnes¬
cio quid uolenter posuer̃. Vue fortis
isrł. quod nos sic disserere possumꝰ

Expanded text:
dona perceperint: nec os considerant amidona perceperint: nec os considerant amicorum, sed manus: et eos sanctos judicant, quorum exhauriunt marsupium: de quibus et Ecclesiastes loquitur: Qui diligit pecuniam, non implebitur pecunia . Istiusmodi sequuntur retributiones, ut laudent eos a quibus aliquid acceperint, vel certe nulli quidpiam tribuant, nisi a quo se recepturos putaverint. Pro retributionibus, Symmachus, vicissitudines, vel ultiones, interpretatus est, ut hi quoque in culpa sint, qui reddunt malum pro malo, et dentem pro dente, oculum pro oculo ; et non imitantur illud Davidicum: Si reddidi retribuentibus mihi mala ; et Jeremiae de justo dicentis: Dabit percutienti se maxillam suam, saturabitur opprobriis : ut impleat Evangelicum vialteram . Propter hoc ait Dominus exercituum, fortis Israel: Pro fortis Israel, quod omnes similiter transtulerunt, soli LXX, nescio quid volentes posuerunt: Vae fortes Israel; quod nos sic edisserere possumus,
Abbreviated transcription (Latin):
pincernus eius & ministros uinisu¬
a uoce conluudans: sed & ecclesiuster
ministeria uiniatq: conuiuu sui misti¬
apudnos. a conuicturectius.
appellutur. principes tui in oboedi¬
enter socii furũ . pro inoboedientibus
aquila recedentes. symmachus dedi¬
nantes int̃ p̃tatus ẽ. Principes autẽ
scribas uocat & pharisȩos. quia
dño recedentes immoueritactis se¬
mitũ relinquentes ꝑuerso ambula¬
uerunt itinere & socii fuer̃ ꝓdito¬
ris furisq: iudue: quod quidem &
nos cauere debemus. neaccipientes
ab hominib: saeculimunera qui ꝑ
rapinas miserorũq: lacrimas di¬
uitias congregant. nontic ipsi fu¬
res quã socii furum appellemur:
Dicaturq: nobis uidebas furẽ & cur¬
rebas cumeo : &cũ adulteris portio¬
nemtuã ponebas : Om̃s diligunt
munera sequuntur recributiones
incatulogo uitionimnumerantur
&iambu quidiligunt muneri : ñ dix̃
qui accipiunt. hoc enĩ saepe necessita¬
tesit sed quiñ putant amicos nisiqͣuib

Expanded text:
s vini, sua voce collaudans . Sed et Ecclesiastes ministeria vini, atque convivii sui, mystiτοῦ πότου, apud nos a convictu rectius appellatur. Principes tui inobedientes, socii furum. Pro inobedientibus, Aquila, recedentes: Symmachus, declinantes, interpretatus est. Principes autem Scribas et Pharisaeos vocano recedentes, immo veritatis semitam relinquentes, perverso ambulaverunt itinere, et socii fuerunt proditoris furisque Judae. Quod quidem et nos cavere debemus, ne accipientes ab hominibus saeculi munera, qui per rapinas miserorumque lacrymas divitias congregant, non  Al. ne tam ipsi fures, quam socii furum appellemur: dicaturque nobis, Videbas furem, et currebas cum eo, et cum adulteris portionem tuam ponebas . Omnes diligunt munera, sequuntur retributiones. In catalogo vitiorum numerantur etiam hi qui diligunt munera. Non dixit, qui accipiunt: hoc enim saepe necessitate fit; sed qui non putant amicos, nisi a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
cum eo tempore non fueritot in
monte choreb sed insolitudine
sectim : Iuxta anagogen prę¬
cipitur populo in eclesiam cõ¬
moranti. Setimeat aduersa¬
rios qui adpugnandum semper
paratisunt : Et multa disputa¬
tionesua animas subuerte¬
runt : Ideo enim eos contra
populumdĩ. pauxillum acci¬
pere potes tatem. & pontã
gladio ꝑcutere quam uirga
idẽ non occidere sedminari
qui ainuia ambulauerint ae¬
gypti & non in dño sint con¬
sisi: cum aut̃ ad dnm reuer¬
si fuerint & reliquerintit̃
aegpti : Tunc flagellum
dĩ iudicio suscitandum con¬
tra aduersarios: madian enĩ tꝗͣ quid int̃ p̃n¬
spũ oris eius. & oleo misericordiae :¬
iugum hostium computrescat :
Veniet inaiathtransibitinma¬
gron. apud macmas cõmenda¬
bit uasa sua : Transicruntcur
tum repperimus mansione
manserunt: Obsd ꝓuit r̃a¬
m̃a. gaba a saulis sugit hinni
uocetua filia gallimꝰ ad ten¬
de laisa paupercula anatͥot
migrabit: medemena ha¬

Expanded text:
cum eo tempore non fuerint in cum eo tempore non fuerint in monte Oreb, sed in solitudine Sethim. Juxta anagogen praecipitur populo in Ecclesia commoranti, ne timeat adversarios, qui ad pugnandum semper parati sunt, et multa disputatione sua animas subverterunt. Ideo enim eos contra populum Dei pauxillum accipere potestatem, et non tam gladio percutere quam virga, id est, non occidere, sed minari, quia in via ambulaverint Aegypti, et non in Domino sint confisi. Cum autem ad Deum reversi fuerint, et reliquerint iter Aegypti, tunc flagellum Dei judicio suscitandum contra adversarios. Madian enim interprespiritu oris ejus, et oleo misericordiae jugum hostium computrescat. Veniet in Aioth, transibit in Magron: apud Machmas commendabit vasa sua. Transierunt curstum reperimus: mansione manserunt ; 152 obstupuit Rama, Gaba Saulis fugit. Hinni voce tua, filia Gallim; attende, Laisa, paupercula Anathoth: migravit Medemena: ha
Abbreviated transcription (Latin):
aufer&ur onus deumeris tuis. et
tes quodiugumidest. potentia as¬
Equid̃ siru a facieo lei id estdimis ericor¬
liam conputres c&: Possumus
hoc quod dixit uirga ꝑcutiecte. &
baculum suum leuabit suꝑte in
uia aegypti : Et rursum: & uirgã
suam supermare. & leuauit eã
inuiã aegrpti. &iamsic intelle¬
gere. quod id circo ꝑ cusserit plu¬
rimos de tribuiuda. & incircuitu
regnihierus alem ceperit ciui¬
tates quia non in dõ. sed inȩgrp¬
tis habuerint fidutiam: Vn¬
de & rapsaces exꝓbrat eis dicens:
ecce confidens suꝑ baculum ha¬
rundineum confractum super
ac grptum cuisi innisus fuerit
homo intrabit in manum eius.
& ꝑforabit cam: sic ꝓharao rex
aegrpti omnibus qui confidunt
iniudicum libro scripta est. quã
& in psalmo legimus. pone prin¬
cipes eorum sicut horeb. et
reb. et rebee & salmana:
Errant ergo quiputant illud
significare tempus. Quari
domlibro numerorum madi¬
anitae caesi referuntur ab
hebrcos scribuntur literis.

Expanded text:
auferetur onus de humeris tuis et auferetur onus de humeris tuis et tes. Quod jugum, id est, potentia Assyrii, a facie olei, id est, Dei misericordiae computrescet. Possumus autem hoc quod dixit: In virga percutiet te, et baculum suum levabivia Aegypti: Et rursum: Et virgam suam super mare, et levabit eam in via aegypti: etiam sic intelligere, quod idcirco percusserit plurimos de tribu Juda, et in circuitu regni Jerusalem ceperit civitates, quia non in Deo, sed in Aegyptiis habuerint fiduciam. Unde et Rabsaces exprobrat eis dicens: Ecce confidis surundineum confractum istum super Aegyptum cui si innisus fuerit homo intrabit in manu eius et perforabit eam sic Pharao rex Aegypti omnibus qui confidunt in Judicum libro scripta est , quam et in Psalmo legimus: Pone principes eorum sicut Oreb, et Zeb, et Zebee, et Salmana . Errant ergo qui putant illud significari tempus, quando in libro Numerorum Madianitae caesi referuntur ab Hebraeos scribuntur litteris,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcutictte & baculũ suũ leua¬
bit suꝑte inui a egrpti : adhuc enĩ
pauldlum modicũq: & consum¬
mabit indignatio. Et furor¬
meus. suꝑ scelus eorum : et sus.¬
citabit suꝑ eum dñs exercituũ
Flagellum iuxta plagam madi¬
an in petra horeb. etuirgam
suam suꝑ mare. Et leuabit
eam inuiam aegrpti. et eritindie
illa. auferetur onus eius deume
rotuo. & iugum eius. decollotuo.
& conputres c&iugum a facieo lei:
Propterea quod iuxtahe braicum
int̃p̃tatus est aquila simmachis
et theodotio ipsum uerbum. po¬
suere hebraicum. sũr. honeb.
ꝓ quolxx in t̃praetatisunt. lo¬
cum tribulationis dequo in suo
dicemus loco: difficilem quid
tibi uidetur. Ohabitatorsi¬
on. ut cunctis in circuitu assyrio
gentibus subiugatis: Tus olus de
eius manibus libereris. ausculta
quae di conolitimere. populus
meus. quod assuruincente capi¬
aris: licet enim annoxiiii re
gis et echiae ascensurus sit sen¬
nacerib rex as srrius suꝑ om̃sci¬

Expanded text:
percutiet te, et baculum suum levapercutiet te, et baculum suum levabit super te in via Aegypti. Adhuc enim paululum modicumqmabitur indignatio et furormeus super scelus eorum et suscitabit super eum Dominus exercituum flagellum iuxta plagam Madian in petra Oreb et virgam suam super mare et levabit eam in via Aegypti et erit in die illro tuo, et jugum ejus de collo tuo, et computrescet jugum a facie olei. Pro petra, quod juxta Hebraicum interpretatus est Aquila, Symmachus et Theodotio ipsum verbum posuerunt Hebraicum SUR OREB . Pro quo LXX interpretati sunt, locum tribulationis: de quo in suo dicemus loco. Difficile, inquit, tibi videtur, o habitator Sion, ut cunctis in circuitu ab Assyrio gentibus subjugatis, tu solus de ejus manibus libereris. Ausculta quae dico: noli timere, populus meus, quod Assur vincente capiaris. Licet enim anno quarto decimo regis Ezechiae ascensurus sit Sennacherib rex Assyrius super omnes ci