comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
culpã : Adulterium uerosi ue fornicatio : lo& alem hab& culpã
Ac ꝑ hoc melior quidem ab omni concubitu continentia quã uelipsẽ
ma trimonialis concubitus quisit caus agignendi : Sed quia illa con¬
tinentia meriti amplioris est : red dere uero debitũ coniugalenulli¬
usest criminis Exigere autem ultra generandinecessitatẽculpȩ ueni¬
alis Pornicari autem uel moechari puniendicriminis. Cauere deb&
cara castitas nedũ sibiquȩrit unde amplius honoret᷑ : coniugifaciat
undedam net᷑ : Ite midẽ in eodem : Quodenĩ estcibus ad salutem
hominis hocest concubitus ad salutem generis : & utrumq non est
sinedelectatione carnali quȩ tam en modificata et temperantia
refrenante inusum naturalem redacta : libido esse non potest:
Quod est autem in sustentando uictuin licitus cibus. hocesti libidine
licito non nullus inmoderatior appecitus . hocest in coniugibus

Expanded text:
culpam. adulterium vero, sive fornicatio, lethalem habet culpam. culpam. adulterium vero, sive fornicatio, lethalem habet culpam. Ac per hoc melior quidem ab omni concubitu continentia, quam vel ipse matrimonialis concubitus, qui fit causa gignendi . Sed quia illa continentia meriti amplioris est, reddere vero debitum conjugale nullius est criminis; exigere autem ultra generandi necessitatem, culpae venialis; fornicari porro, vel moechari, puniendi criminis; cavere debet chara castitas, ne dum sibi quaerit unde amplius honoretur, conjugi faciat unde damnetur. » Item idem in eodem : « Quod enim est cibus ad salutem hominis, hoc est concubitus ad salutem generis: et utrumque non est sine delectatione carnali. Quae tamen modificata, et temperantia refrenante in usum naturalem redacta, libido esse non potest. Quod est licito nonnullis immo
Abbreviated transcription (Latin):
cul dubio non possidet inmorbo desiderii sicut gentes qua eignorant
dm̃ sed in scificatione & honore sicut fideles quisperant in dm̃ :¬
Illo quippe concupiscentiaem aloutitur homo. nonuincitur
quando eam mordinatis atq indecoris motib aestu antẽfrenat.
non spm carni sordida seruitute subiciat: Itemidem in libro
debono coniugali : Concubitus enimneces sariuscausa generandi
inculpabilis et solus ipsenuptialis : Ille autem quiultra is tam
necessi tatempro greditur : iamnonrationis ed libidini obsequitur :
ite midem in eodẽ : Nuptiarum quippeusus Ita sehab& : utsi quidin eis
percarnis cõmixtionem qđ excedat generandi neces sitatẽ quamuis
ueni aliter factũ fuerit : contaminatiosit: Itpaulo post : Coniugalis
enimconcubitus generan digratia : non hab& culpã concupiscentiae ues
saciandȩs ed tam̃ cũ coniuge proptertorifidem uenialem hab&

Expanded text:
cucuDeum, sed in sanctificatione et honore, sicut fideles, qui sperant in Deum. Illo quippe concupiscentiae malo utitur homo, non vincitur, quando eam inordinatis atque indecoris motibus aestuantem frenat espiritum carni sordida servitute subjiciat. » Item idem in libro de Bono conjugali : « Concubitus enim necessarius causa generandi, inculpabilis, et solus ipse nuptialis. Ille autem qui ultra istam necessitatem progreditur, jam non rationi, sed libidini obsequitur. » Item idem in eodem: « Nuptiarum quippe usus ita se habet, ut si quid in eis per carnis commistionem quod excedat generandi necessitatem, quamvis venialiter factum fuerit, contaminatio sit. » Et paulo post : « Conjugalis enim concubitus generandi gratia non habet culpam; concupiscentiae vero satiandae, sed cum conjuge propter thori fidem, venialem habet
Abbreviated transcription (Latin):
nicatione ut sciat unusquisq urm̃ suũ uas possidere in scĩficatione
Non solumigitur coniugatus fidelis uase nonutitur alieno qđ faciunt
aquib: uxores appetuntur alienȩ : sed necipsum propriũ in concupis¬
centiae carnalis morbo possidendum sciat : Quod non sic accipiendũ
est tamquã prohibuerit apostolus coniugalẽ hoc estlicitũ honestũ q
concubitũ : Sedutis teconcubitus quinihil morbidȩ libidinis haber&
tamen in procre andis filus ad fructum perueniri non potest
ipsius uoluptatis: Quȩ uoluptas in conubis fideliũ non in eofinede ter¬
minatur ut transituri filuinas cantur in scło isto : sedut ꝑman surirenas¬
cantur in xp̃o : Qđsi prouenerit : merteser᷑ de coniugio plenae felicitatis :
Diautẽ non prouenerit : paxerit coniugib bonaeuoluntatis : Hac
intentione cordis : qui suumuas possidet id est coniugem suam : pro¬

Expanded text:
nicatione, ut sciat unusquisque vestrum suum vas possidere in sanctificatione nicatione, ut sciat unusquisque vestrum suum vas possidere in sanctificatione eum : ita dicit: « Non solum igitur conjugatus fidelis vase non utitur alieno, quod faciunt a quibus uxores appetuntur alienae; sed nec ipsum proprium in concupiscentiae carnalis morbo possidendum sciat. Quod non sic accipiendum est, tanquam prohibuerit Apostolus conjugalem, hoc est licitum honestumque concubitum; sed ut iste concubitus, qui nihil morbidae libidinis haberet tamen in procreandis filiis ad fructum perveniri non potest ipsius voluntatis: quae voluptas in connubiis fidelium, non eo fine determinatur, ut transituri filii nascantur in saeculo isto, sed ut permansuri renascantur in Christo. quod si prouenerit, merces erit de coniugio plenae felicitatis; si autem non prouenerit, pax erit coniugibus bonae uoluntatis. hac intentione cordis qui suum uas possidet, id est coniugem suam, pro
Abbreviated transcription (Latin):
tudo etcarnalis uxorum delectatio : earum interiori casto
amori nullatenus sit praeferenda : Non sunt igitur inuxorib:
diuitiȩ tantũ & puldritudo : sed potius pudicitia et morum
GRITIAFIERIDEBEAT PROLIS NONUOLUPTATIS. Cap ui.¬
Nudiant fideles coniugati apud quos iex plenda cũuxort¬
bus carnis uoluptate penequicquid libitumẽ licitum putatur:
quod ex pediat eis secundumritum gentium quȩ ignorantdm̃ in
morbo desideriiuas a sua id est coniuges suas sed inscificatione & honore
possidere sicut plenissimes cõrũpatrũ documenta subnexa declarant:
Hieronimus in expositione ecdesi astes. Nolite fraudare inquit
inuicem
nisi forte ex consensu ad tempus ut uacetis orationi:
liberis sclic& dandã operã etrursũ continentiȩ : Beatus quoq augusti¬
itadicit : Haec est enĩ uoluntasdĩ scĩficatioura : abstinereuos a for¬

Expanded text:
tudo, et carnalis uxorum delectatio, earum interiori casto tudo, et carnalis uxorum delectatio, earum interiori casto amori nullatenus sit praeferenda. Non sunt igitur in uxoribus divitiae tantum et pulchritudo, sed potius pudicitia, et morum gratia fieri debeat prolis, non voluptatis. Audiant hoc fideles conjugati, apud quos in explenda cum uxoribus carnali voluptate, pene quidquid libitum est, licitum putatur: quod non expediat eis secundum ritum gentium quae ignorant Deum, in morbo desiderii vasa sua, id est conjuges suas, sed in sanctificatione et honore possidere, sicut plenissime sanctorum Patrum documenta subnexa declarant. Hieronymus in expositione Ecclesiastae : « Nolite fraudare, inquit, invicem, nisi forte ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi . Liberis scilicet dandam operam, et rursum continentiae. » Item idem in expositii: Haec est enim voluntas Dei sanctificatio vestra, abstinere vos a for
Abbreviated transcription (Latin):
coniuntionẽ copulationẽ que corruptibilẽ atq mortalẽ : hocẽ diligere
in ea qđ homo est odisse quoduxorest: Et paulo post: Potest igitur
xp̃ianus cum uxore concorditer uiuere si ue indigentiam carnalẽ
cumea supplens qđ secundum ueniam non scđm debitũ dicit apłs.
Siue filiorum propagationem qđ iam nonnullo gradupotest. esse
laudabile siue fraternã socie tatem sineulla corporũ commixtione.
haben sux orem tam quã non habens : quod est hi coniugio xp̃i anorum
excellentissimũ atq: sublime ut tame noderit in eanomen tempora¬
lis necessitatis : et diligat sempitern aebeatitudinis : Ocribit
etiam idem ad ualerium comitem: absitergo ut fidelis homocum
audit ab apło diligiteux oresuras concupiscentiã carnisdiligat
inuxore quã nec inscipsodeb& diligere : audiens alterũ apł̃m : Nolite
diligere mundũ neque eaquȩ inmundo sunt : Perpendant itaq con¬
iugati quod sicut prȩmis sado cumenta dedarant : exterior pulcdri¬

Expanded text:
conjunctionem copulationemque corruptibilem atque mortalem, hoc est diligere in ea quod homo est, odisse quod uxor est. » Et paulo post: « Potest igitur Christianus cum conjuge concorditer vivere: sive indulgentiam carnalem cum ea supplens, quod secundum veniam, non secundum debitum, dicit Apostolus: sive filiorum propagationem, quod jam nonnullo gradu potest esse laudabile; sive fraternam societatem sine ulla corporum commistione, habens uxorem tanquam non habens, quod est in conjugio Christianorum excellentissimum atque sublime: ut tamen oderit in ea nomen temporalis necessitatis, et diligat sempiternae beatitudinis. » Scribit etiam idem ad Valerium comitem: Absit ergo ut fidelis homo, cum audit ab Apostolo, Diligite uxores vestras , concupiscentiam carnis diligat in uxore, quam nec in seipso debet diligere, audiens alterum Apostolum: Nolite diligere mundum, et nec ea quae in mundo sunt . » Perpendant itaque conjugati, quod sicut praemissa documenta declarant, exterior pulchri
Abbreviated transcription (Latin):
a postolus nontam sanos instituit quam infirmis medi camentũ
monstrauit dicens : De quibus scripsistis mihi : Bonumest homini
mulierem non tangere : propter fornicationẽ autem unusquisq
suamux orem habeat & un a quae quesuũ uirum habeat : Qui
enimfornicationis metum prȩmisit : prostctonon stantib: prae¬
ceptũ contulit sed nefortas se in terraruerent lectũ cadentib ostende¬
Vnde adhuc infirmantibus subdit uxoriuir debitũ reddat simiłt
autẽ & uxor uiro quibus dũ inmagna honestate coniugii aliquid
deuoluptate largiretur : Paulo post adiungit: Hoc autẽ dico
secundum hndulgentiam non secundum imperiũ : Culpa quippe
esseinnuit᷑ : quod indulger ꝗ hibet᷑ sed quȩ tantocitius relaxetur:
quanto non perhanc ẽ inlicitũquidagitur : Sed hoc qđ est licitum

Expanded text:
Apostolus, non tam sanos instituit, quam infirmis medicamenta Apostolus, non tam sanos instituit, quam infirmis medicamenta monstravit, dicens: De quibus scripsistis mihi, bonum est homini mulierem non tangere. Propter fornicationem autem unusquisque suam uxorem habeat; et unaquaeque suum virum habeat . Qui enim fornicationis metum permisit, profecto non stantibus praeceptum contulit; sed ne fortasse in terram ruerent, lectum cadentibus ostendde adhuc infirmantibus subdit: Uxori vir debitum reddat: similiter autem et uxor viro . Quibus dum in magna honestate conjugii aliquid de voluptate largiretur, paulo post adjungit: Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium . Culpa quippe esse innuitur, quod indulgere prohibetur. Sed quae tanto citius relaxetur, quanto non per hanc illicitum quid agatur; sed hoc quod est licitum
Abbreviated transcription (Latin):
libidinose magis enĩ probo multarũ fecunditateutentẽ propt̃ aliud.
quã unius carne fruentẽ propt̃ ipsã : Ibi enĩ quȩrit᷑ utilitas tẽporũ opor¬
tunitatib congrua : hic satiat᷑ cupiditastemporalib uoluptatib inpli¬
cata. inferiorisq gradus ad dm̃ sunt quib: secundum ueniam con¬
cedit a postolus carnalem cum singulis coniugibus consuetudinem
propter intemperantiam eorum : quamilli quiplures singulicũ
haberent sicut sapiens incibo et potu nonnisi salutem corporis.
sidn concubitu nonnisi procreationem filiorum intuebantur :
Gregorius in libro pastorali : ad monendi sunt coniuges. ut suscipi
endae prolis sememinerint causa coniunctos. Vttum in mod e¬
ratȩ ad mixtioni seruientes propaginis articulum inusum trans¬
et coniugiiiura transcendant : Vnde necesseest ut crebris exora¬
tionibus defleant : quod pulchrã copulȩ s peciem ad mixtis uolup
tatibus fedant : Hincest enim quod peritus medicinȩ caelestis

Expanded text:
libidinose. Magis enim probo multarum fecunditate utentem propter aliud quam unius carne fruentem propter ipsam. Ibi enim quaeritur utilitas temporum opportunitatibus congrua, hic satiatur cupiditas temporalibus voluptatibus implicata; inferiorisque gradus ad Deum sunt, quibus secundum veniam concedit Apostolus carnalem cum singulis conjugibus consuetudinem propter intemperantiam eorum, quam illi qui plures singuli cum haberent, sicut sapiens in cibo et potu non nisi salutem corporis, sic in concubitu non nisi procreationem filiorum intuebantur. » Gregorius in libro Pastorali : « Admonendi sunt conjuges, ut suscendae prolis causa habentur coniuncti; et cum inmoderate admixtioni servientes propagationis articulum in usum transs, in ipso tamen coniugio coniugii iura transcendunt. Unde necesse est, ut crebris oratitatibus foedant; hinc est enim quod peritus medicinae coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
hospitalitas fraternȩ compassionis ualeat : quantum nos
omnipotentidño miseri cordiae uiscera coniungant: Inde
enimei quiest superomnia ad propinquamus. Vndenos¬
perconpassionem proximi & iam subnos mn& ipsos deponimꝰ :
Inrebuscorporalibus nemoalta tangit. nisi quitenditur:
In rebus uero spiritalibus certumest : quia quantoplus per
compassionem. at trahimur. tanto altius & uerius propin¬
quamus : Plura itaque scorumpatrum extant documenta¬
non ponuntur: O port& ergoutunusquisque fidelis regũ.¬
lam xp̃ianitatis Insectanda hospitalitate custodiat.
eamque xp̃iamore non mercedis temporalis retributio¬
ne sectetur: Nemoquidem paupertatem obtendat
Dicendo. Nonpossumhospites suscipere  Qm̃ non habeo
unde illis necossaria ministrem: Quia dñs inł xp̃s uthanc
occasionem toller& : &iamde calice aquae frigide
sitienti porrecco sanercedem pollicitus est redditurũ:

Expanded text:
hospitalitas fraternae compassionis valeat, quantum nos hospitalitas fraternae compassionis valeat, quantum nos omnipotenti Domino misericordiae viscera conjungant Inde enim ei qui est super omnia appropinquamus, unde noscompassionem proximi etiam sub nosmetipsos deponimus. In rebus corporalibus nemo alta tangit, nisi qui tenditur. In rebus vero spiritalibus, certum est quia quanto plus per compassionem attrahimur, tanto altius et verius propinquamus. Plura itaque sanctorum Patrum exstant documentanon ponuntur. Oportet ergo ut unusquisque fidelis regulam Christianitatis in sectanda hospitalitate custodiat, eamque Christi amore, non mercedis temporalis retributione sectetur. Nemo quidem paupertatem obtendat, dicendo: Non possum hospites suscipere, quoniam non habeo unde illis necessaria ministrem: quia Dominus Jesus Christus ut hanc occasionem tolleret, etiam de calice aquae frigidae sitienti porrecto se mercedem pollicitus est redditurum.
Abbreviated transcription (Latin):
filustuis. nec mansuri smanens. nec mansuri srelinquens:
Si om̃s transimus. aliquid qđ transire non potest operemur.
Vtcumtransierim & illo uenerimus Vnde non transeamus :
operanr̃a bona ibiinueniamus : Custosest xp̃s quid times ne
perdas quod erogas : Gregorius in moralibus: hospitalitatẽ
fraternitatis amare. caritatisopera diligere Nobis ualde
neces sarium est : Vnde egregiũs prȩdicator nobis utraq¬
commendans ait: Caritas fraternitatis maneat Inuobis.
& hospitalitatem nolite obliuisci: Beatus p&rus princeps
a postolorum huius hospitalitatis gratiam cumbenigni¬
tate fratribus habendam nobis commendat dicens: Hospe¬
tales inuicem sinemur murationibus : Hincipsa ueritas dicit
Hospes fui & suscepistis me : Mirapie tate redemptor noster
loquitur ex suorum conpassione membrorumdicens: quod
quod apud nostrumest adiuuat. qui pernr̃abona opera
in suis membris adiuuatur : Pensandumẽ nobis quantũ

Expanded text:
filiis tuis, nec mansurus manes, nec mansurus relinques. filiis tuis, nec mansurus manes, nec mansurus relinques. Si omnes transimus, aliquid quod transire non potest, operemur, ut cum transierimus, et illuc venerimus, unde non transeamus, opera nostra bona ibi inveniamus. Custos est Christus, quid times ne perdas quod erogas? » Gregorius in Moralibus: Hospitalitatem fraternitatis amore, charitatis opera diligere, nobis valde necessarium est; unde egregius Prcommendans, ait: Charitas fraternitatis maneat in vobis, et hospitalitatem nolite oblivisci . Beatus Petrus princeps apostolorum hujus hospitalitatis gratiam cum benignitate fratribus exhibendam nobis commendat, dicens: Hospitales invicem sine murmurationibus . Hinc ipsa Veritas dicit: Hospes fui, et suscepistis me . Mira pietate Redemptloquitur ex suorum compassione membrorum, dicens: Quoqui caput nostrum est, adjuvat, qui per nostra bona opera in suis membris adjuvatur. Pensandum est nobis quantum
Abbreviated transcription (Latin):
negentur : sed pauperiem prȩtendis. non opes ate hospesre¬
quirit sed gratiã : Non ornatũ conuiuiũ sed cibũ obuium
Hecgratia hominib: acceptadõ: unde dñs iflsineu angelio
Fũ quicumq dederit hospiti potũ aquȩ frigidȩ celestiũ ad serit
praemiorũ non exortẽ futurũ : Augustinus in libro sermonũ
Cogimur inquit loqui uobis quod nondebuimus. inuenire
dico noninoror : agnoscite hospitalitatẽ ꝑ hanc ꝑuentũ
ẽ. addm̃ : Suscipis hospitemtui & tues comes inuia. quia
om̃s peregrinisumus: Ipseẽ xp̃ianus qui& indomosua & in
patria sua peregrinũ seesse cognoscit. patrianra sursũ est.
ibi hospites nonerimꝰ : Nã unusquisq: hic & indomosua hospes ẽ:
Sedimitat illamdomũ filiissuis hospes hospitibus quarẽ
& instabulosiesses nonne alio ueniente discederes : Noc facis
& indomotua : Cessit tibilocum patertuus. cessuruses locum

Expanded text:
negentur. Sed pauperiem praetendis, non opes a te hospes renegentur. Sed pauperiem praetendis, non opes a te hospes requirit, sed gratiam: non ornatum convivium, sed cibum obvium. Haec grata hominibus, accepta Deo. Unde Dominus Jesus in Evangelio, eum quicunque dederit hospiti potum aquae frigidae, coelestium asserit praemiorum non exsortem futurum . » Aug. in lib. Sermonum: « Cogimur, inquit, loqui vobis quod non debuimus: invenire dico, non immoror. Agnoscite hospitalitatem, per hanc perventum est ad Deum; suspicis hospitem, cujus et tu es comes in via: quia omnes peregrini sumus. Ipse est Christianus, qui et in domo sua et in patria sua peregrinum se esse cognoscit. Patria nostra sursum est, ibi hospites non erimus: nam unusquisque hic et in domo sua hospes est, sed dimittet illam domum filiis suis, hospes hospitibus. Quare? Et in stabulo si esses, nonne alio veniente discederes? Hoc facis et in domo tua. Cessit tibi locum pater tuus, cessurus es
Abbreviated transcription (Latin):
isaias proph&a: peregrinosuagosq induc indomũ tuã : lob
foris nonmansit peregrinus. ostiũ meũ uiatoripatuit: Etine
uangelio: Hospes fui& collegistisme: P&rus hospitalitatem
inquit sectantes: Paulus caritas fraternitatism aneat inuobis
Et hospitalitatẽ nolite obliuisci : Ambrosius in librodeabrahã
primo: Discequã inꝓigeres sed ebeas ut possis prȩuenire hospi¬
talitatẽ : Nequis prȩueniat & tebon imuneris defraud & copia
qui a non satis est recte facere. nisi &iam maturare quod facias :
uberiores enĩfructus hab& celerata deuotio Bonae hospita¬
litas hab& mercedẽ suã : primũ humanȩ gratiȩ: De inde qđ
magisest remunerationis diuinȩ : Om̃s in hoc in colatuhospites
sumꝰ: Ad tempꝰenĩ habitandi habemꝰ hospitiũ . Emigramꝰ propere
caueamus nesi nos duri aut neglegentes in recipiendis ferimus
hospitibus &i ã nobis postuiae istiuscursum sc̃orũ hospitia de¬

Expanded text:
Isaias propheta: Peregrinos vagosque induc in domum tuam . Job: Isaias propheta: Peregrinos vagosque induc in domum tuam . Job: Foris non mansit peregrinus: ostium meum viatori patuit . Et in Evangelio: Hospes fui, et collegistis me . Petrus: Hopitalitatem, inquit, sectantes. Paulus: Charitas fraternitatis maneat in vobis . Et, hospilitatem nolite oblivisci . Ambrosius in libro de Abraham primo : « Disce quam impiger esse debeas ut possis praevenire hospitalitatem, ne quis praeveniat, et te boni muneris defraudet copia: quia non satis est recte facere, nisi etiam mature quid facias: uberiores enim fructus habet celerata devotio. Bona est hospitalitas: habet mercedem suam primum humanae gratiae, deinde quod magis est, remunerationis divinae. Omnes in hoc incolatu hospites sumus: ad tempus enim habitandi habemus hospitium. Emigramus propere; caveamus ne si nos duri aut negligentes in recipiendis fuerimus hospitibus, etiam nobis post vitae ipsius cursum sanctorum hospitia de
Abbreviated transcription (Latin):
quod faccũ axp̃iana religione ita ab horr& : Vt quisquis huic
uitio incumbit: Lic& nomine non ta men opere discipulus xp̃i
existat: Hic autẽ ab eodem xp̃o intre mendi ex aminis die nis se
ante quamdiem laudat ex tremum correait benedictus uocari
pon merebitur : Eodemdicente ineuangelio : Venite benedicti
patris mei percipite regnũ : quia hospes fui& collegistis me &
c&era: Cum quaergofiducia diemexpectat iudicii qui x p̃m in
hospitibus renuit: suscipere : In humani itaq circahospitalita¬
ẽ. ab origine mundi : Eccequalẽ benedictionẽ hospitalitatẽ
seccantes percepturisent : Ad hoc nempe xp̃iani uocati sumus ut
testantebeato p&ro a postolo Eadembenedictionẽ hereditate
possideamus: quisqui silla sepriuaritim&. necesse ẽ ut in hac
peregrinatione hospitalitati scudeat: qualit̃ autẽ sectan¬
dasit : ea quae sequuntur breuiter insinuant :: Aitenim

Expanded text:
Quod factum a Christiana religione ita abhorret, ut quisquis huic Quod factum a Christiana religione ita abhorret, ut quisquis huic vitio incumbit, licet nomine, non tamen opere discipulus Christi existat. Hic autem ab eodem Christo in tremendi examinis die nisi se antequam diem claudat extremum, correxerit benedictus vocari non merebitur, eodem dicente in Evangelio: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum: quia hospes fui, et collegistis me, et caetera . Cum qua ergo fiducia diem exspectat judicii, qui Christum in hospitibus renuit suscipere? Inhumani itaque circa hospitalita vobis paratum est ab origine mundi . Ecce qualem benedictionem hospitalitatem sectantes percepturi sunt: ad hoc nempe Christiani vocati sumus, Ut, testante beato Petro apostolo, eamdem benedictionem haereditate possideamus . Quisquis illa se privari timet, necesse est ut in hac peregrinatione hospitalitati studeat. Qualiter autem sectanda sit, ea quae sequuntur breviter insinuant. Ait enim
Abbreviated transcription (Latin):
nemeouss deducta uthis prolege uideantur insistere : Hospita¬
litas quoq quȩ ẽ apud xp̃ianos insigne atq excellentissimũ opꝰ
miseri cordiȩ̃ taa plurib: neglegitur : ut & in hoc sicut & in
non nullis aliis xp̃ianitatis decusmagna expartȩ fusc&ur.
Qm̃ intantum a quibusdam parui penditur. ut amplase& spatio¬
sasdomos habeant. uix dignentur subiectũ suũ recipere peregri¬
nũ immoinperegrino x p̃m dicentẽ in euangelio. Nospes fui&
collegistisme : sedneq aduenientes hospitio carentes indomos
suas aliter. recipiunt nisiprius pariconuentione statuatur. ꝗd
meris rebus sihis usi fuerint daredebeant : Verũ si contigerit ut
sine hac pactione eos primũb landȩ & simulatȩ caritatisofficio susci¬
pere uideantur : tanto tȩdio posteaeos afficiunt : uenullatenus
quiescant donec idquod auare ab eis exigunt eosdare compellant:

Expanded text:
nem eousque deducta, ut his pro lege videantur insistere: hospitanem eousque deducta, ut his pro lege videantur insistere: hospitalitas quoque, quae est apud Christianos insigne atque excellentissimum opus misericordiae, ita a plu rimis negligitur, ut et in hoc, sicut et in nonnullis aliis, Christianitatis decus magna ex parte fuscetur; quoniam in tantum a quibusdam parvipenditur, ut cum amplas et spatiosas domos habeant, vix dignentur sub tectum suum recipere peregrinum, imo in peregrino Christum, dicentem in Evang.: Hospes fui, et collegistis me . Sed neque advenientes hospitio carentes, in domos suas aliter recipiunt, nisi prius pari conventione statuatur, quimeris rebus, quibus usi fuerint, dare debeant. Verum si contigerit ut sine hac pactione eos primum blande ac simulatae charitatis officio suscipere videantur, tanto taedio postea eos afficiunt, ut nullatenus quiescant, donec id quod avare ab eis exigunt, eos dare compellant.
Abbreviated transcription (Latin):
Sol& enĩ quib& huimodicũ arguitur obicere: sime deiniuri¬
facillime redimere possum. quasidm̃ mercede conducere pos¬
sit ut si bilibitus uoliceat qđ discalege in hib&ur nefiae :
Non est ds̃ ut peccemꝰ merce de conducendus sed ne peccemus
& apeccatis prȩceritis ab solua murrogandus. quisquis uero
fastu potentia eelatus diuitiarũq copiis confisus talequid ad¬
miserit: non facilehuicemodidiuitus illud expiaripos secredat.
sed potius necesseest : ut ad poenitentiae l am̃ta se toto cord ȩcon¬
uertat & contritione corporis & cordis id qđ nequit̃ ad misit
Quamquam hospitalitas in sex operibus miseri cordiae superius
conprehensis breuiter commemoratasit: Necessariota¬
men inhoccapitulo propter quosdam quieã neglegunt pro¬
luxuriã testamonia colligenda restant : Intc& era quippe
xp̃ianȩ Religioni contraria quorundã libitu in consuetudi¬

Expanded text:
Solet enim quilibet hujusmodi, cum arguitur, objicere: si me de injuriSolet enim quilibet hujusmodi, cum arguitur, objicere: si me de injurifacillime redimere possum; quasi Deum mercede conducere possit, ut sibi libitu suo liceat, quod Dei sancta lege inhibetur ne fiat. Non est itaque Deus ut peccemus mercede conducendus, sed ne peccemus, et a peccatis praeteritis absolvamur, rogandus. Quisquis vero fastu potentiae elatus, divitiarumque copiis confisus, tale quid admiserit, non facile hujuscemodi divitiis illud expiari posse credat. Sed potius necesse est, et ad poenitentiae lamenta se toto corde convertat, et contritione corporis id quod nequiter admisit, Quanquam hospitalitas intra sex opera misericordiae breviter in Evangelio commemorata sit, necessario tamen in hoc capitulo propter quosdam qui eam negligunt, prolixiora testimonia colligenda restant. Inter caetera quippe Christianae religioni contraria, quorumdam libitu in consuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
& quocuiq necessariũ indigenti : Veru &iã quidat ueniã pec¬
canti : elemosinã uidat : & quie mñdat uerbere inquẽ po¬
testasdatur uelco erc& aliquadisciplina: Et tam̃ peccatũ
ei quo ab illo lȩsus autoffensus est Dimittit ex corde uel oratut
oidimittatur ponsolum in eoqđ dimitait at queorat. uerũ &iã
in eo quod corripit & aliqua emendatoria penaplectit. elemo¬
sinãdat qui miseri cordiã prȩstat: eccesicut oracula diuina¬
& claris simorũ doctorũ eximia docum̃ta ostendunt: nemo &
flagitiis inseruire & operibus miseri cordiȩ ual& recce incũbe¬
re. mnulti nem pesunt sicut superius dictumẽ quiscelerate li¬
uunt & id quod admittunt profu siselemosinarũ largitioni¬
bus seredimere posseputant: Vnde &iã quã plures uanalm
moꝑuersa fiducia decepti. Adulteria. homicidia. falsa testi¬
monia. ꝑiuria. &c&era aliamala audacter admictunt :

Expanded text:
et quod cuique necessarium indigenti, verum etiam qui dat veniam pecet quod cuique necessarium indigenti, verum etiam qui dat veniam peccanti, eleemosynam dat. Et qui emendat verbere, in quem potestas datur, vel coercet aliqua disciplina, et tamen peccatum ejus quod ab illo laesus vel offensus est, dimittit ex corde, vel orat ut ei dimittatur; non solum in eo quod dimittit atque orat, verum etiam in eo quod corripit, et aliqua emendatiora poena plectit, eleemosynam dat, qui misericordiam praestat. et clarissimorum doctorum eximia documenta ostendunt, nemo et flagitiis inservire, et operibus misericordiae valet recte incumbere. Multi nempe sunt, sicut superius dictum est, qui scelerate vivunt, et id quod admittunt, profusis eleemosynarum largitionibus se redimere posse putant. Unde etiam quamplures vana, imo perversa fiducia decepti, adulteria, homicidia, falsa testimonia, perjuria et caetera alia multa audacter admittunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Sanecauendumẽ nequisquã existim& nefanda illa crimina qua¬
lia qui aguntregnũ dĩ nom possidebt̃ Cocidie ꝑperanda & ele¬
mosinis cotidie redimenda: Inmelius estquippe uit amutanda.
& perelemosinas depeccatis p̃ceriti sest propitiandusds̃non ad hoc
emendus quod ã modo. uteas semꝑ liceat inpune cõmitere : Nse¬
minienĩ ded it lax amentũ peccandiquamusmniserando deleadlã
facta peccata sinon sacis factio congrua neglegatur: Et post pau¬
ca: Elemosinaẽ inquit ueniã petenti homimignoscere : Acper
hocad om̃ a quae utilimiseri cordia fiunt: ual& quod dñsait :
Dateelemosinã & ecce om̃ a munda sunt uobis : Nonsolũ ergo qui
dat esurienticibũ sitienti potũ . nud ouestimentũ peregrinan¬
ti hospitiũ. fugienti latibulũ aegro uel incdusouis itatione cap
tiuo redẽptionẽ. debilisubuectionẽ. cȩco deduccionẽ . tristi
consolationẽ. nonsanomedelã errantiuiã . Deliberanti consiliũ

Expanded text:
« Sane cavendum est ne quisquam existimet nefanda illa crimina, qualia qui agunt, regnum Dei non possidebunt, quotidie perpetranda, et eleemosynis quotidie redimenda. In melius quippe est vita mutanda, et per eleemosynas de peccatis praeteritis est propitiandus Deus, non ad hoc emendus quodammodo, ut semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi, quamvis miserando deleat jam facta peccata, si non satisfactio congrua negligatur. » Et post pauca : « Eleemosyna est, inquit, veniam petenti ignoscere. Ac per hoc ad omnia quae utili misericordia fiunt, valet quod Dominus ait: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Non solum ergo qui dat esurienti cibum, sitienti potum, nudo vestimentum, peregrinanti hospitium, tivo redemptionem, debili subvectionem, caeco deductionem, tristi consolationem, non sano medelam, erranti viam, deliberanti consilium,
Abbreviated transcription (Latin):
retota dieacsidicer & dude senderepeccatamea : Defensio quippe
u cbsunatio peccatorũ in scripturis scis lamor appellat̃ : Qua ꝓpter
sumo pere ꝑpendendũ his est quinoxus cogitationib: delectan¬
tur. inqualẽ ab hisculpam ꝓlabi soleat :

Expanded text:
est ac si diceret: dum defenderem peccata mea: defensio quippe et obstinatio peccatorum in Scripturis sanctis clamor appellatur. Quapropter summopere perpendendum his est qui noxiis cogitationibus delectantur, in qualem ab his culpam prolabi soleat. C
Abbreviated transcription (Latin):
re possunt intellegũ quadrĩgã phara onis idest diaboli: proinde
necesse est ut abomnib: caueantur: Cuerũ prius suggestioni
repugnatur delectationon sequit: Siuero delectationi renisu
fuerit c̃s insionis malȩ opus non ꝑficitur : Atsi consensio non repel¬
litur miserabiliter indefensionis dudaciã & desperation s obsti¬
nationẽ labit : Ossaq id estuirtutes illius animȩ quaehisuitus man

Expanded text:
re possunt intelligi quadrigae Pharaonis, id est, diaboli: proinde necesse est ut ab omnibus caveantur. Cum enim prius suggestioni repugnatur, delectatio non sequitur; si vero delectationi renisum fuerit, consensionis malae opus non perficitur. At si consensio non repellitur, miserabiliter in defensionis audaciam et desperationis obstinationem labitur, ossaque, id est, virtutes animae illi
Abbreviated transcription (Latin):
uabat indulgentiã sineulla difficultate imp& rar&. quid
hocfieripotest̃ fortius atq constantius: octauumest genus men
dacii quod & nulliobest. & ad hoc prodest ut ab inmunditia
doctrina pi&atis. magnũ enim scelus est : & primum genus
decestabilis mendatii : Non esementiendum secundo genere:
mentiendũ quarto genere ꝓpẽmenda tii libidinẽ : quȩ per
sem& ipsam uitiosa est : Nonestmentiendũ quinto genere :
quia necipsa ueritas fineplacendi hominib: enuntianda
utiqueturpeest : Non est mentiendum sextogenere : neq enĩ
recte &iamtestimoniiueritas procuius quã temporali cõmodo ac
salute corrumpitur : Ad sempiternã ueros alutẽ nullus ducendus ẽ
opitul ante mendatio : Non enĩmalis conuertentiũ moribus adbo¬
nosmores contendus est .: quia sierga ullũ faciendũ deb& &iã ipse

Expanded text:
uabat, indulgentiam sine ulla difficultate impetraret. quid uabat, indulgentiam sine ulla difficultate impetraret. quid hoc fieri potest fortius atque constantius? Octauudacii, quod et nulli obest, et ad hoc prodest, ut ab immunditiadoctrina pietatis; magnum enim scelus est, et primum genus detestabilis mendacii. Non est mentiendum secundo genere, mentiendum quarto genere, propter mendacii libidinem, quae per se ipsam vitiosa est. Non est mentiendum quinto genere, quia nec ipsa veritas fine placendi hominibus enuncianda utique turpe est! non est mentiendum sexto genere; neque enim recte etiam testimonii ueritas pro cuiusquam temporali commodo ac salute corrumpitur. ad sempiternam uero salutem nullus ducendus est opitulante mendacio; non enim malis conuertentium moribus ad bonos mores conuertendus est, quia, si erga illum faciendum est, debet etiam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
cludatur: De quibus duobus generibus quae solent habere
magnã controuersi amsa istractauimus & quid nobis placer&
ostendimꝰ : ut suscipiendis in cõmoditatibusquȩ honeste acfortit̃
tolerantur. Hȩc quoq genera diluitentur a fortib: & fidelib:¬
& ueracibus ac feminis : Nonergomentiendũ quȩrentiubi sit
qui sefidei cuiuspiã commiserit : sed fortius respondendũ nec pro¬
dã necmentiar : Fecit hoceps quondam tagastensis ecae firmꝰ
nomine. firmior uoluntate : Nam cũ ab eo quȩ rer&ur homo
ius sulmperatoris perapparitores ab eomissos quẽ ad seconfu¬
gientẽ diligentia quanta poterat occultabat : responditquȩ¬
rentibus nec mentiri seposse. nec hominẽ prodere passus.¬
qu ȩ tãmulta tormenta corporis. nondũenimerant impera¬
tores xp̃iani : perman sit insententia : de indeadimperatorẽ
ductus usque ad eo mirabilis apparuit : ut ipse hominiquẽ ser¬

Expanded text:
cludatur. de quibus duobus generibus, quae solent habere cludatur. de quibus duobus generibus, quae solent habere magnam controuersiam. satis tractauimus et quid nobis placeret ostendimus, ut suscipiendis incommoditatibus, quae honeste ac fortiter tolerantur, haec quoque genera deuitentur a fortibus et fidelibet ueracibus uiris ac feminis. Non ergo mentiendum quaerenti, ubi sit qui se fidei cuiuspiam commiserit, sed fortius respondendum: "nec prodam nec mentiar". fecit hoc episcopus quondam Thagastensis ecclesiae, Firmus nomine, firmior uoluntate. nam cum ab eo quaereretur homo iussu imperatoris per apparitores ab eo missos, quem ad se confugientem diligentia quanta poterat occultabat, respondit quaerentibus nec mentiri se posse nec hominem prodere, passusque tam multa tormenta corporis — nondum enim erant imperatores christiani — permansit in sententia. deinde ad imperatorem ductus usque adeo mirabilis apparuit, ut ipse homini, quem ser
Abbreviated transcription (Latin):
pitalemendatiũ longeque fugiendum :ẽ: quod sidudoctrina
religionis : Ad qđ mendatiũ nulla conditionequisquã deb& ad¬
duci: secundũ utaliquẽ lȩdatiniuste : quod aleest iut& nullip¬
sit & obsit alicui : tertium qđ ita prodest alteriut obsitalteri :
quãuis non adinmunditiã obsit corporalẽ : quartũ solamenti¬
endifaciendi que libidine quoduerũ mendatiũ ẽ : Quintũ
quod fit placidicupiditate desuaui eloquio : Hisomnibuspe¬
nitus euitacis atquereiectis. Sequicur Sextũgenus quod &
nulliobest & prodest alicui. uel utsiquispiam pecuniã alicuius¬
iniuste tollendã sciens ubisit. nescire sementiatur : Septimũ qđ
& nulliobest & prodest alicui. uelut sinolens hominẽ admor¬
tẽquȩ sitũ proderementiatur non solũ iustũ atq: in nocentem
sed reum. quia xp̃ianȩ disciplinȩ eft: ut neque decuius quam
correctione disperetur: Neque cui quã penitendi ad itus inter¬

Expanded text:
pitale mendacium longeque fugiendum, quod fit in doctrina pitale mendacium longeque fugiendum, quod fit in doctrina religionis; ad quod mendacium nulla conditione quisquam debet adduci. Secundum, ut aliquem laedat injuste, quod tale est, ut et nulli prosit, et obsit alicui. Tertium, quamuis non ad inmunditiam obsit corporalem. quartum, quod fit sola mentiendi fallendique libidine, quod merum mendacium est. quintum, quod fit placendi cupiditate de suauiloquio. his omnibus penitus euitatis atque reiectis sequitur sextum genus, quod et nulli obest et prodest alicui: uelut siiniuste tollendam sciens ubi sit nescire se mentiatur. septimum, quod et nulli obest et prodest alicui; uelut si nolens hominem ad mortem quaesitum prodere mentiatur, non solum iustum atque innocentem sed et reum, quia christianae disciplinae sit, ut neque de cuiusquam correctione desperetur neque cuiquam paenitendi aditus inter
Abbreviated transcription (Latin):
mnemendatium u& eris nouique testamenti series demonstrit
esseuitandum cui pleriq: coacte. multi uerosponte flebiliter
inplicantur & sede linquere non suspicantur : c̃umscriptura di¬
cat : Os quodmentitur occidit animam : Etalibi . Perde somnes qui
loqm turmendacium : Etinlege dñs uet& : Nonmentiemini inquit:
nec decipi& unusquis que proximum suum: Et salomon¬
Et salomon
quiautem mentitur testisese fraudulent us : Qui autem testis
estrepentinus. concinnat linguammendacii : Ab ominatio est hño¬
lingua mendatii: Liberat animã stestis fidelis. & ꝓfertmendacia
uersipellis : Testis fidelis nonmentietur : ꝓfert mendaciuim dolo¬
sustestis : Hiesus filius sirach : noli uellementiri omnemendaciũ
assiduita seni illius nonbona : in euangelio : Omne mendacium
adiaboloest : Eta postolus : Deponentes in quitmendacium
loquiminiueritatẽ unusquisq cum proximo suo : Item : Nolitementi¬
riinuicem : Augustinus in libro contramendatium : Primũ .ẽ. ca¬

Expanded text:
mne mendacium Veteris Novique Testamenti series demonstrat esse vitandum. Cui plerique coacte, multi vero sponte flebiliter implicantur, et se delinquere non suspicantur, cum Scriptura dicat: Os qui mentitur, occidit animam . Et alibi: Perdes omnes qui loquuntur mendacium . Et in lege Dominus vetat: Non mentiemini, inquit, nec decipiet unusquisque proximum suum . Et Salomon: Qui autem mentitur, testis est fraudulentus: qui autem testis est repentinus, concinnat linguam mendacii . Abominatio est lingua mendacii . Liberat animas testis fidelis: profert mendacium versipellis . Testis fidelis non mentietur: profert mendacium testis dolosus . Jesus filius Sirach: Nolite mentiri omne mendacium . assiduitas enim illius non bona . In Evangelio: Omne mendacium a diabolo est. Et Apostolus: Deponentes, inquit, mendacium, loquimini veritatem unusquisque cum proximo suo . Item: Nolite mentiri invicem . Augustinus in libro contra mendacium : « Primum est ca
Abbreviated transcription (Latin):
ut nos extotomoriamur peccato &uiuamus dõ: Ille uero uiuit dõ. qui
xp̃i uestigia humilitate scĩ ficatione & pi& a tesectat᷑ : Ille in quã uiuit
dõ efficiturq tẽplũ eius qui prȩceptis caelestib: quȩ noui hominis efficiun
indumentũ fuerit uestitus. quib carebatille. qui ueste ñ candida coniuiu¬
um intrauerat nuptiale : Aitbeatus hieronimus in commentariis : Si quis

Expanded text:
ut nos ex toto moriamur peccato, et vivamus Deo. Ille vero vivit Deo, qui ut nos ex toto moriamur peccato, et vivamus Deo. Ille vero vivit Deo, qui Christi vestigia humilitate, sanctificatione et pietate sectatur. Ille, inquam, vivit Deo, efficiturque templum ejus, qui praeceptis coelestibus, quae novi hominis efficiunt indumentum, fuerit vestitus; quibus carebat ille qui cum veste sordida convivium intraverat nuptiale. Dicit autem beatus Hieronymusin commentariis: « Si qui
Abbreviated transcription (Latin):
mine appellat peccati: Baptitatis ltaq in morte xp̃i o inqua non solimaiores
uerũ &i ã paruuli baptitant᷑ : Ait : Sic & uosid ÷ quẽ admodũ xp̃s sic & uosexs
tunae mortuos ẽẽpeccato . uiuere aut̃ dõ in xp̃o ilũ : Scribitidem apłs ad co¬
losenses : Mortui enimestis &uita ur̃a abscondita ẽ cũ xp̃o indõ : Mortui s ci¬
lic& qui a inmorte ipsius baptitatiestis : It qm̃ u&ũs homo nr̃t simulcruci¬
fixusẽ cumeo  port& ut sicut propt̃ nos xp̃s crucificus mortuus & sepultus ẽ
& resurrexit : nos quoq ad passionis suae similitudinẽ uoluntates & cupi¬
dita tes nras crucifigamus & in baptis matȩ mysteriũ mortis sepulturae &
resurrectionis eius imitemur : Itẽidem : Sienĩ mortiu sumus cũ xp̃o credi¬
mus quia similiuuemus cũeo:: E laborandũe itaq ut deserdib: u&eris nominis
puhure maneat in nobis : Xp̃s aũt̃ non ex parte sed integerẽ crucifixus:

Expanded text:
mine appellat peccati? Baptizaris itaque in morte Christi, in qua non soli majores, mine appellat peccati? Baptizaris itaque in morte Christi, in qua non soli majores, verum etiam parvuli baptizantur. Ait: Sic et vos mortuos esse peccato, vivere autem Deo in Christo Jesu . » Scribit idem Apostolus ad Colossenses: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Mortui scilicet, quia in morte ipsius baptizati estis: et quoniam vetus homo noster simul crucifixus est cum eo , oportet ut sicut propter nos Christus crucifixus, mortuus, et sepultus est, et resurrexit, nos quoque ad passionis suae similitudinem voluntates et cupiditates nostras crucifigamus, et in baptismate mysterium mortis, sepulturae et resurrectionis ejus imitemur. Item idem: Si enim mortui sumus cum Christo, credimus quia simul vivemus cum eo . Elaborandum est itaque ut de sordibus veteris hominis nihil remaneat in nobis. Christus autem non ex parte, sed integer, est crucifixus,
Abbreviated transcription (Latin):
homo quid est nisiuita prior quã duxim̃ inpeccatis : Nouus¬
Nouus
homo quidẽ nisi xp̃s : qui ẽ utiq uistitia ueritas & scĩficatio cui uixta
apłm commorimur & consepelimur in baptismate sicut ipse ait :
A nignoratis qui a quicumq baptizati sumus inxp̃oillũ inmorte
ipsius baptitatisumus Quae uerba beatus augustinus in libro en¬
chiridion ex ponit utnihilaliud inxp̃obaptis mũ intellegamus nisi
mortis p̃i similitudinẽ. Nuhil aut̃ aliud mortẽ xp̃icrucifoci nisi re¬
missi onis peccati s imlitudinem ut quemadmoduminillo uera mors factaẽ :
sic in nobis uera remis sio peccatorũ : It quẽ ad modũ in illo uera resurrectio
ita in nobis uera uistificatio : Itidem post pauca : Mortẽ inquitxp̃isic
insinuauit apłs. ut &iam ipsũ mortuũ dicere eẽ peccato : Ciu peccato
nisi carnis : in quaerat non peccatũ sed similitudo carnis peccati. &i deono¬

Expanded text:
homo quid est, nisi vita prior quam duximus in peccatis? homo quid est, nisi vita prior quam duximus in peccatis? Novus homo quid est, nisi Christus, qui est utique justitia, et veritas, et sanctificatio: cui juxta Apostolum commorimur et consepelimur in baptismate, sicut ipse ait: An ignoratis quoniam quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Quae verba beatus Augustinusita exponit: « Ut nihil aliud in Christo baptismum intelligamus, nisi mortis Christi similitudinem; nihil autem aliud mortem Christi crucifixi, nisi remissionis peccati similitudinem: ut quemadmodum in illo vera mors facta est, sic in nobis fiat vera remissio peccatorum; et quemadmodum in illo vera resurrectio, ita in nobis vera justificatio. » Et idem, post pauca: « Mortem, inquit, Christi sic insinuavit Apostolus, ut etiam ipsum mortuum esse diceret peccato; cui peccato, nisi carnis in qua erat, non peccatum, sed similitudo carnis peccati, et ideo no
Abbreviated transcription (Latin):
Exuendũ u&erem hominem cũ actibisuis & induendũ nouum a płs
ad mon& dicens: Exuiteuos u&erẽ hominẽ cũ actib: suis: & indu¬
ite nouum qui renouat᷑ in agnitionẽ dĩ: Itidemalibi: Quot quot aut
nouus homo quo uniuersi credentes debemus induiatq uestiri:
Vnde scribitur in apocalipsi : Beatus quiuigilat & custodituestum̃ta sua
nenudus ambul& & appareat turpitudo eiꝰ : Et inecdlesi aste Omm
tẽpr sint uestim̃ tatua candida : & oleũ decapite tuo ñ deficiat :
Hluius nẽ pe noui hominis indum̃tis uestitierant de quib inapoc alipsi
legit᷑ : habeo pauca nomina in sardis quiñ in quinauer uestimenta sua
&ambulauerunt mecũ in albis: Quiui ceritisicuesti& uestimentis al¬
bis. & ñ delebo nom̃ eius de libro uitȩ : huuis eliam noui hominis indu¬
uestim̃tis id ÷ uirtutib ueracit̃ fuerit indutus. merito poterit dicere
cũ apło : Viuo aut̃ iamnonego uiuit uero in mexp̃s: Llocus qui ppe

Expanded text:
Exuendum veterem hominem cum actibus suis, et induendum novum Apostolus admonet dicens: Exuite vos veterem hominem cum actibus suis; et induite novum qui renovatur in agnitionem Dei . Et idem alibi: Quotquot autem novus homo, quo universi credentes debemus indui atque vestiri: unde scribitur in Apocalypsi: Beatus qui vigilat et custodit vestimenta sua, ne nudus ambulet, et appareat turpitudo ejus . Et in Ecclesiaste: Omni tempore sint vestimenta tua candida, et oleum de capite tuo non deficiat . Hujus nempe novi hominis indumentis vestiti erant, de quibus in eadem Apocalypsi legitur: Habeo pauca nomina in Sardis, qui non inquinaverunt vestimenta sua, et ambulaverunt mecum in albis. Qui vicerit, sic vestibis, et non delebo nomen ejus de libro vitae . Hujus etiam novi hominis induvestimentis, id est virtutibus, veraciter fuerit indutus, merito poterit dicere cum Apostolo: Vivo autem, jam non ego; vivit vero in me Christus . Vetus quippe
Abbreviated transcription (Latin):
habeme excusatum: quid inquinque iugis boum. rusi quinque
corporis sensus accipimus : qui reete quoque iuga uocati sunt
quia lnutroq sexu geminantur. Quiuidele& corporales enius
quia interna conprehendere nesciunt sed olaex toriora cognos¬
cunt: & deserentes intima eaquȩ extrasunt tangunt : recte
pereoscuriositas de signatur: Quaedũ alienã quȩ rit uitam
discutero sempersua intima nesciens stud& exteriora cogitare :
Grauenamq curiositatis ese uitiũ quaedum cuius lib&mentem
ad inue ftigandã uitã ꝓximiexterius ducit. sempei sua bitima
abscondit : Vtaliena sciens senesciat. &curiosi animus quanto

Expanded text:
habe me excusatum . Quid in quinque jugis boum, nisi quinque sensus corporis accipimus? qui recte quoque juga vocati sunt; quia in utroque sexu geminantur: qui videlicet corporales sensus, quia interna comprehendere nesciunt, sed sola exteriora cognoscunt, et deserentes intima, ea quae extra sunt, tangunt, recte per eos curiositas designatur, quae dum alienam quaerit vitam discutere, semper sua intima nesciens, studet exteriora cogitare. Grave namque curiositatis est vitium, quae dum cujuslibet mentem ad investigandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit, ut aliena sciens, se nesciat. Et curiosi animus quanto
Abbreviated transcription (Latin):
nisnrãe seprebuit superbia diaboli strumentum redemptio¬
nis nostrȩ inuentaest humilitasdĩ: Hostis noster intra omnia
conditus : uideri supra omnia uoluit ds̃: Redemptor autemnr
magnusmanens suꝑom̃a : fieri inter omnia dignatus est paruus,
Humilitas magistraest omniũ materq uirtutum sicutueritas ait:
Discite ame quiamitissum & humilis corde. & inuenietis requiem
animabusuris : Quiadumse humiles deiciunt : ad dĩsimilitudinem
ascendunt : Quidigitur humilitate sublimius : qua edum selnima
deprimit : auctori suomanenti supersummase coniungit : Cȩsari¬
us ep̃s inomeliis : Humilitatemergo fr̃s dilectissimi ante om̃a
teneamus Non illam qua ealiquoties foristantum ostenditur.
sed illam quae in conscientia recinctur: Sunt enimaliqui qui
quando aliquatranquillitas fuerit: humilitatem& in ore & in

Expanded text:
nostrae se praebuit superbia diaboli; instrumentum redemptionis nostrae inventa est humilitas Dei. Hostis noster magnus inter omnia conditus, videri super omnia voluit elatus. Redemptor autem noster magnus manens super omnia, fieri inter omnia dignatus est parvus. » Et humilitas magistra est omnium, materque virtutum, sicut Veritas ait: Discite a me quia mitis sum et humilis corde: et invenietis requiem animabus vestris . Quia dum se humiles dejiciunt, ad Dei similitudinem ascendunt. Quid igitur humilitate sublimius? Quae dum se in ima deprimit, auctori suo manenti super summa se conjungit. Caesarius episcopus in homiliis: « Humilitatem ergo, fratres dilectissimi, ante omnia teneamus; non illam quae aliquoties foris tantum ostenditur, sed illam quae in conscientia retinetur. Sunt enim aliqui, qui quando aliqua tranquillitas fuerit, humilitatem et in ore et in