comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ tempꝰ acceptabile. ecce nc̃ dies salutis. nemini danteᷤᷤ ullã offen¬
sionẽ. ut ñ uituꝑet᷑ ministeriũ nrm̃. Uiciosa sine dubio. atq suꝑ¬
flua. ⁊ omẽ deniq qd̾ offendicłm dare. ⁊ impedire fructũ salittis pos¬
sit. patare iam ⁊ resecare monebat. sciens qͥa tempꝰ putationis ad¬
uenerit. Ideo ⁊ aiebat cuidã fideli cultori uinearũ argue. increpa
obsecra. In pͥmo & scd̾̃o hoꝵ putationẽ. ł exstirpationẽ. in ultimo planta¬
tionẽ indicens. & hec qͥdem sponsus ꝑ os pauli detemꝑe oꝑatidi s au¬
di qͥd ꝑ propriũ os detempoꝵ ꝯsideratione sub alio qͥdem scemate ⁊ no¬
mine. cũ noita sponsa loquutꝰ sit. Nonne uosdicitis in qͥt qͥa qͣtuoi m̃¬
ses sunt & messis uenit. Eoce dico uob̃ leuate ocłos urõs ⁊ uidete regio
nes qͥa albe st̃ iã ad messẽ. Item. Messis qͥdem multa oꝑarii pauerlo¬
gate dum messis. ut mittat oꝑarios inmessẽ suã. Sic̾ gͥ ibi metendi

Expanded text:
bile, ecce nunc dies salutis; nemini dantes ullam offensionem, ut non vituperetur ministerium nostrum . Vitiosa sine dubio atque superflua, et omne denique quod offendiculum dare, et impedire fructum salutis possit, putare jam et resecare monebat, sciens quia tempus putationis advenerit. Ideo et aiebat fideli cuidam cultori vinearum: Argue, increpa, obsecra ; in primo et secundo horum putationem vel exstirpationem, in ultimo plantationem indicens. Et haec quidem 1465 sponsus per os Pauli de tempore operandi. Sed audi quid per proprium os de temporum consideratione, sub alio quidem rerum schemate et nomine, cum nova sponsa sit locutus. Nonne vos dicitis, inquit, quia quatuor menses s item: Messis quidem multa, operarii pauci: rogate Dominum messis, ut mittat operarios in messem suam . Sicut igitur ibi metendi
Abbreviated transcription (Latin):
tis. hec incorde semꝑ sic̾ seit d̾s. hec stilo meo ad modũ familiaria
si c̃ tipꝑaret. hec mea sublimior int̾im ꝑ hilosophia. scrre ihm̃ ⁊ hc̃
crucifirũ. Non reqͥro sic̾ sponsa ubi cubet in meridie ꝗͣ letꝰ am¬
plector. mea int̾ ub̾a cũ morantẽ. Non reqͥro uͥ pascat in meridies
quẽ intueor saluatorẽ ineruce. Ilud sublimiꝰ. istud suauiꝰ. Patu
alud. ħ lac. hoc uiscera reficit paruuloꝵ replet ubra matrĩb
colligite uobis. hc̃ medullis inserite cordis. ħ inunite aditũ pecto¬
ris. ut ⁊uobis int̾ ub̾a cõmoret᷑. habete illũ semꝑ ñ retro in hu¬
mĩs. s ante inocłis. ne portantes ⁊ ñ od orantes. ⁊ onꝰ p̃mat. ⁊o
dor ñ erigat. Mem̃tote quia accepit eũ symeon in ulniͦs susd
maria gestauit in ut̾o. touit ingremio. sponsa sͥ int̾ ub̾a col¬
locauit. & neqͥd p̾t̾mittã factũ ẽ u̾bũ in manu xacharie ꝓpħe¬

Expanded text:
tis; haec in corde semper, sicut Deus scit; haec stylo meo admodum familiaria, sicut apparet; haec mea sublimior interim philosophia, scire Jesum, et hunc crucifixum. Non requiro, sicut sponsa, ubi cubet in meridie , quem taetus amplector mea inter ubera commorantem. Non requiro ubi pascat in meridie, quem intueor Salvatorem in cruce. Illud sublimius, istud suavius; panis illud, hoc lac; hoc viscera recolligite vobis, hunc medullis inserite cordis, hoc munite aditum pectoris, ut et vobis inter ubera commoretur. Habete illum semper non retro in humeris, sed ante prae oculis, ne portantes et non odorantes, et onus premat, et odor non erigat. Mementote quia accepit eum Simeon in ulnis suis ; Maria gestavit in utero, fovit in gremio, sponsa sibi inter ubera collocavit. Et, ne quid praetermittam, factum est verbum in manu Zachariae p
Abbreviated transcription (Latin):
illi freq̃nt̾ arrisisse. hi cm̃s ante se eũ habuerunt. ⁊ nullꝰ retro
Exemplo gͦ sint uob̃. ut ꝯuos similit̾ facratis. Si etii ante ocłos
habueritis quẽ portatis procerto uidentes angustias dnii. leuia
ur̃as portabitis. ipso aurilrante eccħe sponso qͥ ẽ suꝑ ouinia dͦ
benedictꝰ in scła a men.

Expanded text:
illi arrisisse. Hi omnes ante se eum habuerunt, et nullus retro. Exemplo ergo sint vobis, ut et similiter faciatis. Si enim ante oculos habueritis quem portatis, pro certo videntes angustias Domini, levius vestras portabitis, ipso auxiliante Ecclesiae sponso, qui est super omnia Deus benedictus in saecula. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
turbulenti. aut impetuosi. ⁊ quasi ex leuitate p̃cipites. s col¬
subte. atq cũ om̃i cautela. ⁊ prudentia se ipõs ordinantes. et
disponentes in aciem. iurta qd̃ de patrib scriptũ est. ueri
ꝓ fecto israelite ꝓcedũt ad bella pacifici. At uero uͥ uentum
fuerit ad c̾tar̃. tum demũ pristina lenitate pꝰ postta. taqͥ i dicent
nõne qui oder ũt te dñe oderam. et suꝑ m̃imicos tues tabescebamis
horuuit in ad u̾sarios. hostes uelut oues peputãt. nequaqs ⁊ si pau¬
cissimi uł seuã barbariem. uł numosam młtitudinẽ formidaltes.
Nouerit̃t siqͥdeiti non desuis p̃sumẽ iurib s de u̾tute deñ sabaoth
sꝑare uictoriam. eui nimirũ facile ẽe confidũt uixta sentẽtian

Expanded text:
non turbulenti aut impetuosi, et quasi ex levitate praecipites, sed connon turbulenti aut impetuosi, et quasi ex levitate praecipites, sed consulte atque cum omni cautela et providentia se ipsos ordinantes, et disponentes in aciem, juxta quod de patribus scriptum est. Veri profecto Israelitae procedunt ad bella pacifici. At vero ubi ventum fuerit ad certamen, tum demum pristina lenitate postposita, tanquam si dicerent. Nonne qui oderunt te, Domine, oderam, et super inimicos tuos tabescebam? irruunt in adversarios, hostes velut oves reputant; nequaquam, etsi paucissimi, vel saevam barbariem, vel numerosam multitudinem formidantes. Noverunt siquidem non de suis praesumere viribus, sed de virtute Domini sabaoth sperare victoriam: cui nimirum facile esse confidunt, juxta se
Abbreviated transcription (Latin):
in uicem p̃ueniunt. alt̾utrũ onera portant. ut sic adimple¬
ant legenix p̃i. Uerbu insolens. opꝰ mutile. risus ĩ mo
uent uenationem. nec ludiera illa auiũ rapina ut assolet de¬
lectant᷑. Mimos. et magos. ⁊ fabula tores. scur rilesq eãtilenaᷤ
atq ludorũ spectacła. tanꝗͣ uanitates ⁊ insanias falsas res¬
puunt. ⁊ abhominant᷑. Capillos tondent. scientes iuxta apłm
ignominiã ẽẽ uiro. si comã nutrierit. Nunquã compti raro
loti. mag̾ autẽ neglecto erine hispidi. puluere fedi. lorica.⁊
caumate fusci. Porro ĩminente bello uitꝰ fide. foris ferro.
non auro semuniũt. quatinꝰ armati.⁊ non ornati. hostibus
metũ incutiant. non ꝓuocent auaritiam. E quos habere
cupiunt fortes. ⁊ ueloces. non tñ coloratos. aut faleratos. pus¬
nam quippe non pompam. iuctoriam. s non głam cogitãtes.
dentes magis ẽẽ formidini: quam admirationi. P

Expanded text:
invicem praeveniunt; alterutrum onera portant, ut sic adimpleinvicem praeveniunt; alterutrum onera portant, ut sic adimpleant legem Christi. Verbum insolens, opus inutile, risus immoderent venationem: nec ludicra illa avium rapina ut assolet delectantur. Mimos, et magos, et fabulatores, scurrilesque cantilenas, atque ludorum spectacula, tanquam vanitates et insanias falsas respuunt et abominantur. Capillos tondent, scientes juxta Apostolum ignominiam esse viro, si comam nutrierit. Nunquam compti, raro loti, magis autem neglecto crine hispidi, pulvere foedi: lorica et caumate fusci. 8. Porro imminente bello, intus fide, foris ferro, non auro se muniunt: quatenus armati, et non ornati, 548 hostibus metum incutiant, non provocent avaritiam. Equos habere cupiunt fortes et veloces, non tamen coloratos aut phaleratos: pugnam quippe, non pompam, victoriam, sed non gloriam cogitantes, et studentes magis esse formidini quam admirationi. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
Nuip ud ꝯlatoiuit qued ile donauerit. nͥ altunde uestim̃tũ.
seu almĩtum p̃sumit᷑ Et ĩ uictu. et ĩ uestitu cauet᷑ om̃e suꝑ¬
fluum: soli necessitati consulit᷑. Uiuit᷑ in cõmum. plane iocũ¬
da et sobria conu̾satione. Absq uxorib. ⁊ absq liberis. et ne
quid desit ex euangłica ꝑfectione. absq omi ꝓpͥo habitant uniꝰ
moris in domo una. solliciti seruare unitatẽ sp̃c in uincło pacis
Dicas uniu̾ise multitudini ẽẽ eor unũ. et animã unã ita qͥsq ñ
omino ꝓpͥam sequi uoluntatem: s magis obseqͥ satagit imꝑanti
Nullo temꝑe aut ociosi sedent. aut curiosi uagant᷑. s semꝑ dum
non ꝓcedunt. quod quidẽ raro contingit. ne gratis comedant
panem. armorũ. seu uestim̃torũ uł scissa resarciũt. uel uetusta
reficrunt. uł in ordinata componu̾t. ⁊ queq postremo facienda
magistri uoluntas. ⁊ cõmunis indicit necessitas. ꝑ sona inter
eos minime accipit᷑. defert᷑ meliori. non nobiliori. honore se

Expanded text:
donaverit; nec aliunde vestimentum seu alimentum praesumitur. Et in victu et vestitu cavetur omne superfluum, soli necessitati consulitur. Vivitur plane in communi jucunda et sobria conversatione, absque uxoribus, et absque liberis. Et ne quid desit ex evangelica perfectione absque omni proprio habitant unius moris in domo una, solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Dicas universae multitudinis esse cor unum, et animam unam: ita quisque non omnino propriam sequi voluntatem, sed magis obsequi satagit imperanti. Nullo tempore aut otiosi sedent, aut curiosi vagantur: sed semper dum non procedunt quod quidem raro contingit, ne gratis comedant panem, armorum seu vestimentorum vel scissa resarciunt, vel vetusta reficiunt, vel inordinata componunt, et quaeque postremo facienda magistri voluntas et communis indicit necessitas. Persona inter eos minime accipitur: defertur meliori, non nobiliori. Honore se
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ertqintissime exꝑti sũt. ita ut plerũq. quasi ꝑseeutꝰ sit unꝰ
milt ⁊ duo sugarit᷑ decem milia. Ita deniq miro quodã ac sui¬
gulari modo cernunt᷑ ⁊ agnis mitiores. ⁊ leonib feroeiores uec
pene d uster quid potiꝰ censeam aꝑꝑ ellatidos monachos unidelieet
amitulites nisꝰ quod utrũq forsan congruentiꝰ nomuoa r̃. quib
neutiũ deẽe eognosert᷑. nec monachi mansuetudo: hee mibit is
fortitudo De quare quid dicendũ. nͥ quod a dño factũ est istrid.
& est mirabile in occłis nrĩs.  Tales sibi delegit ds. ⁊ collegit afi¬
nib t̾re ininistros ex fortisimus ilraelꝰ qui ueri lectulũ

Expanded text:
et frequentissime experti sunt, ita ut plerumque quasi persecutus sit unus mille, et duo fugarint decem millia. Ita denique miro quodam ac singulari modo cernuntur et agnis mitiores, et leonibus ferociores, ut pene dubitem quid potius censeam appellandos, monachos videlicet, an milites: nisi quod utrumque forsan congruentius nominarim, quibus neutrum deesse cognoscitur, nec monachi mansuetudo, nec militis fortitudo. De qua re quid dicendum, nisi quod a Domino factum est istud, et est mirabile in oculis nostris? Tales sibi elegit Deus, et collegit a finibus terrae ministros ex fortissimis Israel, qui veri lectulum
Abbreviated transcription (Latin):
ħ̃ntia. N tñ dico contẽpuendã. aut negligñdam scĩam litt̾aꝵ. q̃ ornat aiãm
⁊ erud̃ eã. ⁊ fat̃ ut possit ⁊̃ alios erudire. S .iͦ. illa oportet. ⁊ exped̃. ut
p̃cedant in qͥb sũmã salutis constitu suꝑior rõ dedarauiit. Quide si ñ uiteue¬
batur. ⁊ si ñ docebat hc̃ ordinem qui dicebat. Seminate uob̃ ad iusticiã. ntcͥeͥ spẽ
uite. ⁊cc̃ demũ illuminate uob̃ aitlum̃ scĩe Ultimã pou̾it sciam tanꝗͣ pictu¬

Expanded text:
o contemnendam aut negligendam scientiam litterarum, quae ornat animam, et erudit eam, et facit ut possit etiam alios erudire. Sed duo illa oportet et expedit ut praecedant, in quibus summam salutis constitui superior ratio declaravit. Et vide, si non intuebatur, et si non docebat hunc ordinem qui dicebat: Seminate vobis ad justitiam, metite spem vitae; et tunc demum illuminate vobis, ait, lumen scientiae . Ulti
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sat̃onis sue pͥmordia respinisse in spẽ. atq in quoddã serenum suꝑne
ꝯsolo̾nus pẽnis gre subleuatum se euolasse letat᷑. is ꝓfc̃o iam metit. suaꝵ re¬
cipiens fuitum temporaneum lacͥmaꝵ. ⁊ ip̃e uid̾ dm. ⁊ audiuit uoc̃e dicẽ¬
iã messuit. hñs int̾im quid̾ fructum suũ in sc̃ificationẽ. fiñe uo iitã
et̃nam. mĩto qui se uniento fleuit. gauisꝰ ÷ uiso dño. Ad cuiꝰ ittiq mi

Expanded text:
n spem atque in quoddam serenum supernae consolationis pennis gratiae sublevatum se evolasse laetatur; is profecto jam metit, suarum recipiens fructum temporaneum lacrymarum; et ipse vidit Deum, et audivit vocem dicenjam messuit, habens interim quidem fructum suum in sanctificationem, finem vero vitam aeternam! Merito q
Abbreviated transcription (Latin):
ł societatẽ. in sorte scõꝵ. Intuere gͦ mĩc mec̃ qͣnta. cura. ⁊ sollicitudine am¬
bas istas repellere a nob̃ ignoratias debeamus. qͣꝵ oĩs pecc̃i alta mnicium

Expanded text:
el societatem in sorte sanctorum. 6. Intuere ergo nunc mecum, quanta cura et sollicitudine ambas istas repellere a nobis ignorantias debeamus, quarum omnis peccati altera initium
Abbreviated transcription (Latin):
accepte gr̃e. aduiuendum sanctius deincep̃. Om̃s in uob̾ qui ħ sentit ĩt
se actitan. scit quid loquitur spc̃. cuiꝰ uox atq oꝑatio minime intͣ se unꝗͣ dissen
loquitur. oꝑatur in uob̃. imus atq idẽ sp̃c. diuidens singlis ꝓut uult. alus qͥd̾¬

Expanded text:
acceptae gratiae ad vivendum sanctius deinceps. Omnis in vobis qui haec sentit intra acceptae gratiae ad vivendum sanctius deinceps. Omnis in vobis qui haec sentit intra se actitari, scit quid loquitur Spiritus, cujus vox atque operatio minime inter se unquam dissloquitur, operatur in vobis unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult : aliis q
Abbreviated transcription (Latin):
cium spey securitatem accepo. T̃u gͦ semmasti tͥ ad iusticiam. si ex uera noti¬
cia tui euigilast tine̾ dm̃. temet ip̃m humiliast. fudisti lacͥutas. elemo¬
sinas ꝓfudisti. cet̾isq te pietatis actiõib mancipasti. si ieuimis ⁊ iugiliis
asflixisti corpꝰ. si pectꝰ toͣnsionib. celos clamorib fatigasti. ħ siquid̃ semmina
re ad iusticiã ẽ. semĩa st̃ bona oꝑa. bona studia. semina lacͥme s̃. Ibant
ute. Ñ te mͦ mittit ad diem nouissimum. qñ ros iã ent ĩ re. ⁊ ñ in sper
s de p̃senti loquitur. ꝓrsus magna leticia. ⁊ exultatio multa nimis c̃ iuta
⁊ fm. ñ dum uitam tenebat. s spem ꝓfc̃o ute messuerat. atq semet  e exꝑi¬
ebatur iu̾tate scripture ꝑhibentis. quia ñ mͦ remuneratio. s soraipacipe.¬
tatio nistoꝵ leticia. hanc parit in animo illiꝰ qui qͥ ad iusticiã semirai ẽ
p̃sumpta indulgentia delidoꝵ. si tñ ipam indulgñtiã efficacia. derestceꝰ

Expanded text:
go seminasti tibi ad justitiam, si ex vera notitia tui evigilasti timere Deum, temetipsum humiliasti, fudisti lacrymas, eleemosynas profudisti, caeterisque te pietatis actionibus mancipasti, si jejuniis et vigiliis afflixisti corpus, si pectus tunsionibus, coelos clamoribus fatigasti. Hoc siquidem seminare est ad justitiam. Semina sunt bona opera, bona studia; semina lacrymae sunt. Ibvitae. Non te modo mittit ad diem novissimum, quando res jam erit in re, et non in spe; sed de praesenti loquitur. Prorsus magna laetitia et exsultatio multa et nimis, cum vita iturum . Nondum vitam tenebat, sed spem profecto vitae messuerat; atque in semetipso experiebatur veritatem Scripturae perhibentis quia non modo remuneratio, sed iptatio justorum laetitia. Hanc parit in animo illius qui sibi ad justitiam seminavit, praesumpta indulgentia delictorum, si tamen ipsam indulgentiam efficacia attestatur
Abbreviated transcription (Latin):
uto ñ habenius nunc opꝰ bortar ad uigilandum. cum absq du¬
bio sermo ille suggillatoriꝰ iugil et: ittpote ad huc recens. qui heri
A nob̃ cautatiue ꝓlatꝰ. b̃n aliquos exꝑgefecit. gͦ tenetis memoria quod
teueam assensum ur̃m. neminẽ sui cognitione saluari. de qͣ niirum
mr̃ salutis humilitas orit᷑ ⁊ timor dñi. qui ⁊ ip̃e sic̃ iuucium sapĩe.
ita  ⁊ salutis. Nemo dico absq illa coguitiõe saluatur. qui tũ etatẽ
hãt. ac facultatem cognoscendi. Quod ꝑꝑ pariulos laquor. ⁊ ꝑp fatuos quoꝵ
alia rõ ẽ. Quid si ignoras dm. pot̾it ne spes ẽẽ salutis cum d̃i ignorantia: Ne
hoc quidem. N enim potes aut amare quẽ nesciebas. aut hr̃e quẽ ñ amauis.
Nou̾is ꝓinde te ut dm̃ timeas. nou̾is ip̃m ut eque ip̃m diligas. In altero

Expanded text:
uto, non habemus nunc opus hortari ad vigilandum, cum absque dubio sermo ille suggillatorius vigilet, utpote adhuc recens, qui heri a nobis charitative prolatus, bene aliquos expergefecit. Ergo tenetis memoria quod teneam assensum vestrum, neminem absque sui cognitione salvari: de qua nimirum mater salutis humilitas oritur, et timor Domini, qui et ipse sicut initium sapientiae, ita est et salutis. Nemo, dico, absque illa cognitione salvatur, qui tamen aetatem habeat ac facultatem cognoscendi. Quod propter parvulos loquor, et propter fatuos, quorum alia ratio est. Quid, si ignoras Deum? poteritne spes esse salutis cum Dei ignorantia? Ne hoc quidem. Nec enim potes aut amare quem nescias, aut habere quem non amaveris. Noveris proinde te, ut Deum timeas; noveris ipsum, ut aeque ipsum miti
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ uruere. ⁊ si ñ qdͣ bene qd ue beate iuẽ. ut sit similitudo. ñ equali¬
tas. Gradiis ꝓpinqꝰ grasꝰ tam̃. Neq enĩ uniꝰ excellentie paris ue fa¬
stigii sunt. hoc habere se qd uiuere. ⁊ itẽ habere hoc ẽẽ qd̃ beate uiuere.
Esi uerbiẽ illud ꝓpt̾ sublimitatẽ. hoc aiẽ ꝓpt̾ similitudinẽ. salua qͥdem
eminentia u̾bi. pailam ẽ affinitas natinarũ. palã anime p̃rogatiua: ut
qd̾ licit᷑ planiꝰ fiat soli deo .i. ẽẽ qd̾ beatũ e̾ẽ. atq hoc pͥmũ ⁊ purissintũ

Expanded text:
 etsi 1550 non quod bene, quodve beate vivere, ut sit similitudo, non aequalitas. Gradus propinquus, gradus tamen. Neque enim unius excellentiae parisve fastigii sunt, hoc habere esse quod vivere, et item habere hoc esse quod beate vivere. Ergo si Verbi est illud propter sublimitatem, hoc animae propter similitudinem, salva quidem eminentia Verbi, palam est affinitas naturarum, palam animae praerogativa. Et ut quod dicitur planius fiat, soli Deo id est esse, quod beatum esse: atque hoc primum et purissimu
Abbreviated transcription (Latin):
spiraus dies illa ⁊ñ aspirans dicta futss Nunc uͦ ꝓtantillo licet. add¬
ta nĩto adhuic aliqͥd aiddendũ eristimo iimirũ ꝓͥuestiganda huiꝰ diu̾si¬
tatis ratione. Ego enĩ ut uerũ fatear ramolim gͥ ꝑsuasi. in sac pa¬
osiq eloqͥi tertu. ne modicã uacare particłam . Solemꝰ autẽ hac uoce

Expanded text:
spirans dies illa, et non aspirans dicta fuisset. Nunc vero pro tantillo licet additamento adhuc aliquid addendum existimo, nimirum pro investiganda hujus diversitatis ratione. Ego enim, ut verum fatear, jam olim mihi persuasi, in sacri pretiosique eloquii textu nec modicam vacare particulam. Solemus autem hac voce
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ q̃ sͥ sacro scĩ sanguinis p̾ciũ fluxit. Qmlibens cauernas ꝑambula
habet collocare filios suos. ꝓquoꝵq diu̾sitate meritoꝵ. E nc qͥdem
qd̾ solũ interĩ pot̾ sola inhis memorra reqͥeseit. celeste habitac li
qd desursũ ẽ. ram atimo induens. Erit autẽ cũ implebit rui na
cum cau̾nas ⁊ corpore in habitabit ⁊m̃te cũ uticita domicilia. qͥ
antiqͥ reliq̃runt habitatores. ipsa sue uniu̾sitatis illustrab
sentia. nec ultra apparebit cau̾nra penitꝰ ulla in celesti macera
lic decet̾o ꝑfectione sinatq integͥtate gaudente. At si idmag̾ ꝓ ͭ  dͥ

Expanded text:
crosancti sanguinis pretium fluxit! Quam libens cavernas perambulat, habet collocare filios suos pro quorumque diversitate meritorum! Et nunc quidem, quod solum interim potest, sola in his memoria requiescit, coeleste habitaculum, quod desursum est, jam animo induens. Erit autem cum implebit ruinas, cum cavernas et corpore inhabitabit, et mente; cum vacua domicilia, quae antiqui reliquerunt habitatores, ipsa suae universitatis illustrabit praesentia, nec ulla ultra apparebit caverna penitus in coelesti maceria, felici de caetero perfectione sui atque integritate gaudente. 2 Aut, si
Abbreviated transcription (Latin):
plere earhominib habet. tamꝗͣ rume de lapidib uruis reficien¬
. Unde apłs petrus. Accedentes inqͥt ad lapidẽ uniũ ꝯipsi tamꝗͣ la¬
pides uiiuii suꝑ edificamini domos spu̾ales. Nec puto abre esse si intelligruꝰ
angłoꝵ custodrã uicẽ exhibere mracerie itruiea dñi q̃ ẽ eccłia p̃destinato¬
rũ cũ paulꝰ dicat. Nonne om̃s ãministratorii sp̃c missi st̃ in miisternũ¬

Expanded text:
pleri ex hominibus habent, tanquam ruinae de lapidibus vivis reficiendae. Unde apostolus Petrus: Accedentes, inquit, ad lapidem vivum, et ipsi tanquam lapides vivi superaedificamini domos spirituales . Nec puto ab re esse, si intelligimus angelorum custodiam vicem exhibere maceriae in vinea Domini, quae est Ecclesia praedestinatorum, cum Paul
Abbreviated transcription (Latin):
onis sue dueres ꝯsolent᷑. Ne p̃t̾ito qͥdem memoria passionis xͥ. defut᷑o ail¬
tem qd̵ se iisortẽ scõꝵ cogitat ⁊ ꝯfidit recipiendã. Ambo hec ueluti an¬
te ꝯretro o culata. insatiabili desiderio ꝯtuet᷑. ꝯut̾q illi intuitꝰ ad mo¬
dũ gratꝰ. ut̾q c̃ illi refugiũ atribulatione maloꝵ ⁊ dolore. Integra
cõ solatio cũ ñ solum qͥd̃ s̾ exrpectandũ. s & unde idsit p̃sum̃dũ nouit.

Expanded text:
solentur; de praeterito quidem, memoria passionis Christi; de futuro autem, quod se in sortem sanctorum cogitat et confidit recipiendam. Ambo haec, veluti ante et retro oculata, insatiabili desiderio contuetur; et uterque illi intuitus admodum gratus, uterque est illi refugium a tribulatione malorum et dolore. Integra consolatio, cum non solum quid exspectandum, sed et unde id sit praesumendum noverit.
Abbreviated transcription (Latin):
nqͥs Cogitatione. ⁊ auiditate. Cedit nẽpe in modũ mra
ris ꝑra maceries desiderio anime. cedit pure ꝯtẽplationi. ced iteis¬
bre orationi. Deniq oratio rusti penetrat celos. Nonitiq aerieꝰ
huiꝰ corporei spaciosas altitudines ueluti qͦdam remigio ala usꝰ
suarũ. instar uoluc̾s uolantis seindet. ⁊rut qͣsi gładꝰ acut q¬

Expanded text:
nquis? Cogitatione et aviditate. Cedit nempe in modum maceriae mollioris pia maceries desiderio animae, cedit purae contemplationi, cedit crebrae orationi. Denique oratio justi penetrat coelos . Non utique aeris hujus corporei spatiosas altitudines, veluti quodam remigio alarum suarum instar volucris volantis scindet, aut quasi gladius acut
Abbreviated transcription (Latin):
it̾at. ut głe sci̾tatis additu᷑ signet humilitatis decorẽ. e oce tu.p. es. a nł
clatꝰ himilitas. fid hoc siqͥdem respicit qd̾ illa rep̃ hensa dealta inꝗsttioͥ
barũ. Iam inqͥt ñ ambulas in magnis. neq inmirabilib suꝑ der ħ a
star simplicissime uolucͥs contenta es simpliciorib. nidificas enfera¬
mmib petre. meis uulnerib ĩ morans. ⁊ libentꝰ ea q̃ sunt de me dẽa e¬

Expanded text:
iterat, ut gloriae sanctitatis additum signet humilitatis decorem. Ecce tu pulchra es, andatur humilitas. Ad hoc siquidem respicit, quod illa reprehensa de alta inquisitiumbarum. Jam, inquit, non ambulas in magnis, neque in mirabilibus super te: sed instar simplicissimae volucris contenta es simplicioribus, nidificans in foraminibus petrae, meis vulneribus immorans, et libenter ea quae sunt de me d
Abbreviated transcription (Latin):
natã cõmortuis. deputatã cũ his qͥ in inferno st̃. licet inꝙͣ sicdãp¬
natã ⁊ sic desꝑatã. docuimꝰ tam̃ hanc insese posse adu̾tere. ñ ni uen
re ad miptias u̾bi. cũ deo pire fedꝰ societatis. ñ trepidet suaue
a mons ngũ. cũ rege duc̾e angłoꝵ ⁊ ñ uereat᷑. Qio enĩ ñ tute audeat ap̃
eũ. citiꝰ se insignẽ cernit imagine. illustrẽ similitudin nouit.Qid
inqͣm uereat᷑ de maiestate. cui de origine ficducradat᷑. Tantũ ẽ ut cu¬
ret nature ingenuitatẽ uite honestate seruare. ĩmo celeste decus
qd̾ sͥ originalit̾ inẽ. dignis qͥbclam studeat moꝵ. affectuũq uenu¬
stare.⁊ decorare colorib Ut qͥd enĩ dorinitet industria : Grande ꝓfec¬
to in nob̾donũ nature ipsa ẽ. q̃ siminꝰ suas exeqͣt᷑ partes. ñ ne qd̾

Expanded text:
mortuis, deputatam cum his qui in inferno sunt ; licet, inquam, sic damnatam, et sic desperatam, docuimus tamen hanc in sese posse advertere, non modo re ad nuptias Verbi, cum Deo inire foedus societatis non trepidet, suave amoris jugum cum Rege ducere angelorum non vereatur. Quid enim non tute audeat apud eum, cujus se insignem cernit imagine, illustrem similitudine novit? quid, inquam, vereatur de majestate, cui de origine fiducia datur? Tantum est ut curet naturae ingenuitatem vitae honestate servare, imo caeleste decus, quod sibi originaliter inest, dignis quibusdam studeat morum affectuumque venustare et decorare coloribus. 2. Utquid enim dormitet industria? Grande profecto in nobis donum naturae ipsa est: quae si minus suas exsequatur partes, nonne q
Abbreviated transcription (Latin):
ousa srarũ ẽ spellatꝰ ꝗd innatũ habet miserer seits parcereSi
On sero aporim sensũ ut intellgã scͥturas. aut sermonẽ sapientie
si ebriltee exuitimis aut inriiso limmine desuꝑ teuetari mysterta.
unt certe erpanchi mͥ qͥsi qͥdam largissimũ celi grerũ nibiores de¬
erbi si cidseuere amiinio meditationũ ymbres ñ amibigo sponsũ a dc̃e.

Expanded text:
rum est appellatus , quod innatum habeat misereri semper et parcere. Si sensero aperiri mihi sensum, ut intelligam Scripturas, aut sermonem sapientiae quasi ebullire ex intimis, aut infuso lumine desuper revelari mysteria, aut certe expandi mihi quasi quoddam largissimum coeli gremium; et uberiores desursum influere animo meditationum imbres; non ambigo sponsum adesse.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ in me ẽ affectib mactib respondere.⁊ gr̃a clei ap̃ me uacua non fuerit.
&̃ mansionẽ ap̃ me faciet tam pat̾ enutriens. qͣm u̾bũ erudiens. qͣnta
putas exhac mansione int̾ animã. ni̾bum familiaritatis grã oriat᷑.
solliertudine. cura. oꝑa. diligentia. studioq qͦ incessant̾ ardent̾ inuno¬
iat. qͣnadmoclũ placeat deo. eque hec omr̃a impso indubitant᷑ agno

Expanded text:
d in me est, affectibus et actibus respondere, et gratia Dei apud me vacua non fuerit: etiam mansionem apud me faciet tam Pater enutriens, quam Verbum erudiens. 7. Quanta putas ex hac mansione inter animam et Verbum familiaritatis gratia oriatur, sollicitudine, cura, opera diligentia, studioque, quo incessanter et ardenter invigilat, quemadmodum placeat Deo aeque haec omnia in ipso indubitanter agno
Abbreviated transcription (Latin):
ilectꝰ m̃ẽ mn : ego illi qͥ pascit᷑ int̾ lilia. Q s hinc ram impuet psũptio¬
m. ł insolentie si sedicat misse socitatẽ cũ illo qͥ pascit᷑ int̾ lilra: Etiam¬
si inter sydera pasceret᷑. eo solo qd̾ pasceret᷑. nescio qͥd magnũ uideri possit. cum
ei modi amicicias. seu samiliaritatẽ hab̾e. Aliqͥd ꝓrsus ignobile. ⁊ humile
sonat pasci. Nunc uͦ cũ ypasci int̾ lilia ꝑhibet᷑. deiectionis adiectio longius
amouet. ⁊ ꝓpulsat. temeritatis nota. Qd enĩ sunt lilia Iurta u̾bũ dm̃ fe

Expanded text:
ilectus meus mihi, et ego illi, qui pascitur inter lilia . Quis huic jam imputet praesumptioni vel insolentiae, si se dicat iniisse societatem cum illo, qui pascitur inter lilia? Etiamsi inter sidera pasceretur, eo solo quod pasceretur, nescio quid magnum videri possit cum ejusmodi amicitias seu familiaritatem habere. Aliquid prorsus ignobile et humile sonat, pasci. Nunc vero cum et pasci inter lilia perhibetur, dejectionis adjectio longius amovet et propulsat temeritatis notam. Quid enim sunt lilia? Juxta verbum
Abbreviated transcription (Latin):
dudeã odicẽ. nemo fident̃ rep̃ħ endit. in qͦ se eẽ in rep̃hensibilẽ
ñ custoit. Si qͥ dẽ humanitatis ẽ om̃iũ. in qͦ i qͥsq indulget
aliis ñ uehem̃ter irasci. Dicã dicã: p̃sumptuosus dicdr. s lͤ¬
i dicã. Quomͦ lux mundi obtenebrata ẽ. iͥ Qnomͦ sal t̾re
infatuiditũ ẽ. a Quoꝵ nobis uita. uia uite debuit ẽẽ. dũ exẽplũ
in suis aictib ostendt̃ suꝑbie. eeci fcĩ st̃ duces cecoꝵ.

Expanded text:
endit, in quo se esse irreprehensibilem non confidit. Siquidem humanitatis est omnium, in quo sibi quisque indulget, aliis non vehementer irasci. Dicam, dicam; praesumtuosus dicar, sed verum dicam. Quomodo lux mundi obtenebrata est? quomodo sal terrae infatuatum est? Quorum nobis vita, via vitae debuit esse, dum exemplum in
Abbreviated transcription (Latin):
portune qͥdẽ nã hoc opꝰ pacis tempora reqͥrebat. Qnͣdo ⁊ enĩ ꝑ sequuti¬
onis tempore liceret.ᷤ Alioqͥn sumere in manꝰ gladios ancipites face̾
uindictã innationib increpationes inpopłis. alligare rege ᷤᷤ eoꝵ
incõpedib ⁊ nobiles eoꝵ in maticis ferreis. ⁊ facere ineis ndiciũ
ꝯscͥptum hoc qͥppe putare uineas ẽ hec in qͣm omĩa uiax. ł pacis tẽ¬

Expanded text:
portune quidem: nam id opus pacis tempus requirebat. Quando etenim persecutionis tempore id liceret? Alioquin sumere in manus gladios ancipites, facere vindictam in nationibus, increpationes in populis; alligare reges eorum in compedibus, et nobiles eorum in manicis ferreis; et facere in eis judicium conscriptum hoc quippe putare vineas est: haec, inquam, omnia vix vel pacis tem
Abbreviated transcription (Latin):
magreduns. es sane in loco ꝑegrinationis sue. Auoqu erit cũ eã sibi in
sr ote. ss utas inea ñ ẽẽt. Quã obrẽ ne mireris qͥa ilit̃ nigͣ sũ: ce rur¬

Expanded text:
nigredinis; sed sane in loco peregrinationis suae. Alioquin erit cum eam sibi in nigredinis; sed sane in loco peregrinationis suae. Alioquin erit cum eam sibi in  et veritas in ea non esset. Quamobrem ne mireris quia dixit: Nigra sum, et rur
Abbreviated transcription (Latin):
bonis suscipiunt. siue ꝓpt̃ fidei eqͤ ꝯmunẽ confessionẽ. siue obfideliũ cor¬
poralẽ saltẽ societatẽ. seu etiã ꝓpt̾ spẽ future salutis. a qͣ om̃ino ñ sunt
quã aiu hicui uunt ł tales despande. quantũ libet uiuant desꝑate. ñ
uic̃grus. filie ibrłm nominant᷑. Uideamꝰ iã qͥd illud fuerit dic̾e. nig̃ sũ.
ssor osa Nulla ne ihis u̾bis repugnantia ẽ . Absit. Rpt̃ simplices di¬
Soi qͥ init̃ eolorẽ e formã disceru̾e ñ nouert̃: cũ forma ad ꝯposicionem
preneat i nigreo eolor sit.Ñ om̃e deniq qͦd nigrũ ẽ: continuo & defer¬
ine ẽ. Higredo u̾bi causa inpupilla ñ dedecet. Et nigri qͥdã lapili in
ornam̃tis placent. & nigri capilli candidis uultib etiã clecorẽ augent.
si anm̃m. Sie t̃ qo facile ad u̾tere ẽ inreb in numeris. Quãquã sine

Expanded text:
bonis suscipiunt; sive propter fidei aeque communem confessionem, sive ob fidelium corbonis suscipiunt; sive propter fidei aeque communem confessionem, sive ob fidelium corporalem saltem societatem, seu etiam propter spem futurae salutis, a qua omnino non sunt, quandiu hic vivunt, vel tales desperandae, quantumlibet vivant desperate; non incongrue filiae Jerusalem nominantur. 3. Videamus jam quid illud fuerit dicere: Nigra sum, sed formosa. Nullane in his verbis repugnantia est? Absit! Propter simplices dico, qui inter colorem et formam discernere non noverunt, cum forma ad compositionem pertineat, nigredo color sit. Non omne denique quod nigrum est continuo deforme est. Nigredo, verbi causa, in pupilla non dedecet; et nigri quidam lapilli in ornamentis placent; et nigri capilli candidis vultibus etiam decorem augent et gratiam. Sic tibi quoque facile advertere est in rebus innumeris. Quanqua
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ei infirmarũ potiꝰ oꝑam dare saluti: quã ꝓpͥe ultioni. Om̃ib qͥddẽ
optanla ista ꝑfectio. ꝓp̾e autẽ optiumoꝵs formã ẽ p̃lacoꝵs. Seiunt qpp ͤ
boni fidelesq p̃positi. languentiũ sibi creditã animarũ curã. ñ pompã. Cũq
internũ murmͦ cuiꝰpiã illarũ querule uocis indicio dep̃hendunt. & si in
ipsos usq ad ꝯuicia.&. contumelias ꝓrũpentis medicos se.&. ñ dños agnos¬
centes. parent confestim adu̾sus frenesim anime. ñ uindictã. s medici¬
nã. hec gͥ racio cur sponsa filias ihrłm dicat. eas ipsas qͣs maliuolas sus¬
tinet atq maledicas. ut deł. ut inblando sermone deliniat mͦmuranteᷤᷤ
ꝯmo tionẽ sedet. sanet liuorẽ. Scͥptũ ẽ enĩ. Lingua pacifica: conpescit
eas nominat sponsa. Siue enĩ ꝓpt̾ sacram̃ta ecclĩe qͦ indifferent᷑ qͥdẽ cũ

Expanded text:
fuit ei infirmarum potius operam dare saluti quam propriae ultioni, 2. Omnibus quidem fuit ei infirmarum potius operam dare saluti quam propriae ultioni, 2. Omnibus quidem optanda est ista perfectio; proprie autem optimorum forma est praelatorum. Sciunt quippe boni fidelesque praepositi, languentium sibi creditam animarum curam, non pompam. Cumque internum murmur cujuspiam illarum querulae vocis indicio deprehendunt, etsi in ipsos usque ad convicia et contumelias prorumpentis; medicos se et non dominos agnoscentes, parant confestim adversus phrenesim animae, non vindictam, sed medicinam. Haec igitur ratio cur sponsa filias Jerusalem dicat eas ipsas, quas malevolas sustinet atque maledicas: videlicet ut in blando sermone deliniat murmurantes, commotionem sedet, sanet livorem. Scriptum est enim: Lingua pacifica compescit eas nominat sponsa. Sive enim propter sacramenta Ecclesiae, quae indifferenter quidem cum
Abbreviated transcription (Latin):
cce qͦd dixerã insermone qͥa emulis lascessentib sponsa respond̾e
cogat᷑. qͦ corpore qͥdẽ de numero adolescentularũ ẽẽ uident᷑. animo
autẽ longe st̃. ait nempe. Nigͣ sũ s formosa filie ihrłm. Patet qͦd detͣhe¬
rent ei nigredinẽ ĩpꝑantes. S aduerte sponse pacientiã. ac benignits¬
tẽ. Ñ mͦ enĩ reddit maledictũ ꝓ maledicto: s insuꝑ benedix̃ filias ierlmm¬
uocans. Q magis ꝓsua neqͥtia filie babilonis. ł filie baal. aut si qͦd aliud̃
nom̃ est impperii occurrisset. appellari meruerant. Sane didicerdtr a:
ꝓpha. ĩ mo abipsa unctione qͥ docet suauitatẽ calamũ quassatũ ñ ꝯtendũ
& linũ fumigans ñ extinguendũ. Propt̾ea ñ putauit ampliꝰ irritandas
satis ꝯmotas ꝑse: nec qͥcquã addendũ stimuł inuidie qͦ torquebantusro
Magis autẽ cũshis qͥ odert̃ pacẽ. studuit ẽẽ pacifica: sciens se etiã insipi¬
entib debitricẽ. Maluit gͦ ipsa fauorabili demulce̾ uocabulo. qa et iesẽ

Expanded text:
cce quod dixeram in sermone, quia aemulis lacessentibus sponsa respondere cogatur, quae corpore quidem de numero adolescentularum esse videntur, animo autem longe sunt. Ait nempe: Nigra sum, sed formosa, filiae Jerusalem . Patet quod detraherent ei, nigredinem improperantes. Sed adverte sponsae patientiam ac benignitatem. Non modo enim non reddidit maledictum vocans, quae magis pro sua nequitia filiae Babylonis, vel filiae Baal, aut si quod aliud nomen improperii occurrisset, appellari meruerant. Sane didicerat a propheta, imo ab ipsa unctione quae docet suavitatem, calamum 1350 quassatum non conterendum, et linum fumigans non exstinguendum . Propterea non putaquam addendum stimulis invidiae, qua torquebantur. Magis autem cum his qui oderunt pacem, studuit esse pacifica, sciens se etiam insipientibus debitricem. Maluit ergo ipsas favorabili demulcere vocabulo, quia curae
Abbreviated transcription (Latin):
foris. s intꝰ formosa. ut ei placeat. cui se ꝓbauit. Ñ enĩ uobis quibꝰ
si adhuc plac̾et xͥ seruus ñ eẽt. Felix nigredo. q̃ m̃tis candorẽ parit
lum̃ scientie conscientie puritatẽ. Audi deniq qͥd ꝑ ꝓphãm d̾s ꝓonte¬
tat istiꝰ modi nigris. qͦs aut humilitas penitentie. aut carit uis. u
tanquã solis estus. decolorasse iuiclet᷑. Si fuerint ait peceata uĩa uł
coccinũ qͣsi nix cde albabunt᷑. & si fuerint rubra quasi u̾miculas
uelut lana alba erunt. Ñ plane ꝯtẽpnenda in scĩs ista uigreclo ex
tera. qͦ candorẽ oꝑat᷑ internũ. & seddẽ ꝑinde p̃parat sapientie.
Candor ẽ enĩ uite et̾ne sapientia ut sapiens diffinit. & candiclã oporcet esse
aniniã inqͣ ipsa sede eleg̾it. Qͦd si anima iusti sedes ẽ sapientie. haud dubie dixim¬

Expanded text:
foris, sed intus formosa, ut ei placeat cui se probavit. Non enim vobis: quibus foris, sed intus formosa, ut ei placeat cui se probavit. Non enim vobis: quibus si adhuc placeret. Christi servus non esset. Felix nigredo, quae mentis candorem parit, lumen scientiae, conscientiae puritatem. 6. Audi denique quid per prophetatanquam solis aestus, decolorasse videtur. Si fuerint, ait, peccata vestra ut coccinum, quasi nix dealbabuntur; et si fuerint rubra quasi vermiculus, velut lana alba etera, quae candorem operatur internum, et sedem proinde praeparat sapientiae. Candor est enim vitae aeternae sapientia, ut Sapiens definit : et candidam oportet esse animam, in qua ipsa sedem elegerit. Quod si anima justi sedes e
Abbreviated transcription (Latin):
Paulꝰ hic erat. Ita ne paulũ ofilie ierłm de p̃sentia corporis exstimatis
&. tanquã decolorẽ. deformẽq ꝯtẽpnitis. qͥa cernitis homunclm̃ afflictari
in fame. & siti. infrigore. & nuditate. in laborib plurimis. inplagis supͣmodũ.
inmortib frequenter  hec st̃ qͦ denigrant paulũ. ꝑ huiꝰ modi doctor
gentiũ deputat᷑ inglorius. ignobił. niger. obscurũs. tanquã deniq ꝑip¬
sua huiꝰ mundi. Enĩ uͦ ñ ne ipse ẽ qͥ rapit᷑ inparadysũ qͥ unũ alterũꝙ.
ꝑ amibulans. usq ad t̾ciũ sui puritate penetrat celũ: Ouere pulcher¬
rima anima. quã & si infirmũ inhabitantẽ corpuscłm pulchritudo ce¬
lestis admitt̾e ñ despex̃: angli̾ca sublimitas ñ roiecit. claritas diuin
ur̃o. formosa diuino. angłicoq iudicio. & si nigͣ ẽ. forinsecus esi.S
autẽ ꝓminimo ẽ. ut auobis iudicet᷑. aut abhis qͥ scd̾m faciẽ iudicanͥᷤ
homo siqͥdẽ uidet infacie. d̃s autẽ intuet᷑ cor. Propt̾ea & si iugra

Expanded text:
Paulum, o filiae Jerusalem, de praesentia corporis aestimatis, et tanquam decolorem deformemque contemnitis, quia cernitis homunculum afflictari in fame et siti, et frigore et nuditate, in laboribus plurimis, in plagis supra modum, in mortibus frequenter? Haec sunt quae denigrant Paulum. Pro hujusmodi doctor gentium reputatur inglorius, ignobilis, niger, obscurus; tanquam denique peripsema hujus mundi. Enimvero nonne ipse est qui rapitur in paradisum, qui unum alterumque perambulans, usque ad tertium sui puritate penetrat coelum? O vere pulcherrima anima! quam, etsi infirmum inhabitantem corpusculum, pulchritudo coelestis admittere non despexit, angelica sublimitas non rejecit, claritas divina m. Nigra vestro, formosa divino angelicoque judicio. Etsi nigra est, forinsecus est. Sibi autem pro minimo est, ut a vobis judicetur, autHomo siquidem videt in facie, Deus autem intuetur cor . Propterea etsi nigra
Abbreviated transcription (Latin):
sua. si ꝓpo fuerit pestituta decori. Propt̾ea & om̃is g̃a eoꝵ intꝰ. ñ foris ẽ. hocẽ
ĩ inflore feni. aut inore uulgi: S indño. Unde a dicunt. Głanĩa hec ẽ. testi¬

Expanded text:
sua, si proprio fuerit restituta decori. 1352 Propterea et omnis gloria eorum intus, non foris est; hoc est, sua, si proprio fuerit restituta decori. 1352 Propterea et omnis gloria eorum intus, non foris est; hoc est, non in flore feni, aut in ore vulgi, sed in Domino. Unde et dicunt: Gloria nostra haec est, testi
Abbreviated transcription (Latin):
ea secdebat: ita ut sapientiã loqueret᷑. it̾ ꝑfectos. sapientiã rmist̾io absconditã.
quã nemo pͥncipũ nunli huiꝰ agnouit. Porro hunc ineo sapientie iusticieq
candorẽ nigredo illa ext̾ior dep̃sentiã corporis infirma. de laborib plurimis.
de ieiuni s. ac uigiliis multis. aut oꝑ abat᷑. aut ꝓinerebat᷑. Ideoq & qͦdiugrũ ẽ
pauli. speciosiꝰ ẽ om̃i ornatu extruiseco. om̃i etiã regio cultu. N ꝯparabit᷑ ei qͦnta¬
libet pulchritudo carnis. ñ cutis utiq nitida. & arsura. ñ facies colorata. ui¬
cuia putredumn. ñ uestis p̃ciosa obnoria uetustati. ñ auri species. splendor ue
spreto ornatu cultuq suꝑfluo ext̾ionis sui hominis. qͥ certe corrũpit᷑. om̃i se di¬
ligentia p̃bet & occupat excolenlo. ac de eorando int̾iori illi qͥ adimaginẽ dĩ
s dreuouat᷑ de die indiẽ. Certi st̃ nnũ deo ñ posse ẽe qͥequã acceptiꝰ imagine

Expanded text:
ientiam loqueretur inter perfectos, sapientiam in mysterio absconditam, quam nemo principum mundi hujus agnovit. Porro hunc in eo sapientiae, justitiaeque candorem nigredo illa exterior de praesentia corporis infirma, de laboribus plurimis, de jejuniis ac vigiliis multis, aut operabatur, aut promerebatur. Ideoque et quod nigrum est Pauli, speciosius est omni ornatu extrinseco, omni etiam regio cultu. Non comparabitur ei quantalibet pulchritudo carnis, non cutis utique nitida et arsura, non facies colorata vicina putredini, non vestis pretiosa obnoxia vetustati, non auri species, splendorve gomnis cura sanctorum, spreto ornatu cultuque superfluo exterioris sui hominis, qui certe corrumpitur, omni se diligentia praebet et occupat excolendo ac decorando interiori illi, qui ad imaginem Dei est, et renovatur de die in diem. Certi sunt enim Deo non posse esse quidquam acceptius imagine
Abbreviated transcription (Latin):
ni grnouitate uuite ꝯ S s hoc ẽ cur ñ magis de pterito nigra fui. & non
ga sũ duõ ꝰ Si eui t̃ñ placet h sens io qͥd seqͥtur sic̃ taberuacula
cedar. sic̃ pelles salonionis: sic oportet intelligi. ut de uet̾i qͥdẽ ꝯu̾satio¬
ne cecdar. de noua uͦ salomonis se dix̾it tab̾nacłm. hoc enĩ e̾e̾ pelles. qͦd
formosa sic̃ pelles głosi regis.S uideamꝰ quomͦ adstatũ potiꝰ uitẽ po¬
tioris. utrũq respiciat. Si consideremꝰ habitũ exteriorẽ sc̃oꝵ eũ qͥ infacie
ẽ. ꝙͣ sit humilis utiq & abiectus. & quadã neglectꝰ incuria. cũ iñ idẽtidẽ
intꝰ reuelata facie głam dĩ speculantes. in eandẽ imaginẽ tͣns sorit᷑ur

Expanded text:
on nigra sum, dicit? Si cui tamen placet hic sensus, id quod sequitur, sicut tabernacula Cedar, sicut pelles Salomonis , sic oportet intelligi, ut de veteri quidem conversatione Cedar, de nova vero Salomonis se dixerit tabernaculum. Hoc enim esse pelles, quod formosa, sicut pelles gloriosi regis. 5. Sed videamus quomodo ad statum potius vitae potioris utrumque respiciat. Si consideremus habitum exteriorem sanctorum, eum qui in facie est, quam sit humilis utique et abjectus, et quadam neglectus incuria; cum tamen identidem intus revelata facie gloriam Dei speculantes
Abbreviated transcription (Latin):
dari. Nec adeo ꝗͣdem. E st itaq inhis q̃ dicta st̃ aliqͥd qd̾ ut uere¬
or ego. offendicłm dare q̃at. s non cõplanet᷑. .ẜ. in fallor sunt de hic stan¬
tib qͥb iam scrupulũ mouit. qd̾ dicere uolo. Trina illa uerbi similitu¬
do qͣmꝰ anine assignauimꝰ. ĩmo qͣ insignitã adu̾timꝰ. recolitis ne
qd̾ ñ inseparabilit̾ inesse illi uisum fu̾it nob̃. Id qͥdem uideat᷑ aliqͥb
scͥpturarũ testimoniis oburare. ut u̾bĩ gr̾aẽ istud inꝑsalmis hõ cũ in

Expanded text:
dari? Ne a Deo quidem. 2. Est itaque in his quae dicta sunt aliquid, quod, ut veredari? Ne a Deo quidem. 2. Est itaque in his quae dicta sunt aliquid, quod, ut vereor ego, offendiculum dare queat, si non complanetur. Et, ni fallor, sunt de hic stantibus, quibus scrupulum movit quod dicere volo. Trina illa Verbi similitudo, quam animae assignavimus, imo qua insignitam advertimus, recolitisne quod etiam inseparabiliter inesse illi visa fuerit nobis? Id quidem videatur aliquibus Scripturarum testimonii
Abbreviated transcription (Latin):
adexponendũ oilinẽ unde digressi sumꝰ. q̃a patst̃ ꝓpinqͥta
u̾bi ⁊ atimẽ. ꝓqͣ utiq demonstranda digressio ipsa facta ẽ: Possemꝰ ut
mn uidet᷑ nͥ parũ qͥd dubietatis inhis q̃ dicta sunt adhuc residere sen¬
ter loq̃ndũ ex hisq̃ suggerebat. spc̃. ⁊si ñ infideli imnꝰ tam̃ fidenti
aĩo retentantẽ. ⁊ serirantẽ sͥ. ut haberet qͥd lic̾e̾t denuo tractatu¬
rus. ⁊ ecce uax adeum ut qͥdẽ ei ussũ ẽ. donec istud tenebis aliud ñ
accipies. Qid: si recinuisset ñ ꝓuidendo sue inopie. s frat̾uis ꝓfecti¬
b utindendo Nonne tm̃to ⁊ hoc tp̃m qd̵ indebat᷑ habere. aufe̾retꝰ᷑ ab
eo O& qͥdem longe aseruo ur̃o semꝑ faciat d̾s. sic̾ semꝑ fec̾. Sic mͥ ui
giter habundare dignet᷑ fons ille indeficiens sapentie salutaris.
quemͦ sine inuidia uob̾ cõmum cauii. ꝯrefudi. qͥc quid m̃ infundere
actenꝰ dignatꝰ ẽ ipse. Si ego uos fraudo. aqͦ iam ñ uerear ipse frau¬

Expanded text:
ad exponendi ordinem unde digressi sumus; quia patet propinquitas Verbi et animae, pro qua utique demonstranda digressio ipsa facta est? Possemus, ut mihi videtur, nisi parum quid dubietatis in his, quae dicta sunt, adhuc residere senter loquendum ex his quae suggerebat Spiritus, etsi non infideli, minus tamen fidenti animo retentantem et reservantem sibi, ut haberet quod diceret denuo tractaturus; et ecce vox ad eum, ut quidem ei visum est: « Donec istud tenebis, aliud non accipies. » Quid si retinuisset, non providendo suae inopiae, sed fraternis profectibus invidendo? nonne merito et hoc ipsum, quod videbatur habere, auferretur ab eo? Quod quidem longe a servo vestro semper faciat Deus, sicut et semper fecit. Sic mihi jugiter abundare dignetur fons ille indeficiens sapientiae salutaris, quomodo sine invidia vobis communicavi, et refudi quidquid mihi infundere hactenus dignatus est ipse. Si ego vos fraudo, a quo jam non verear ipse frau
Abbreviated transcription (Latin):
ñ timebo.m .q.t. in.es. Meminime inrtino suꝑioꝵ sermonũdus
sponse ub̃a ꝯgratulationẽ disfinisse. atq ꝯꝑ assonẽ iurta pauli
doctrinã dicentis. gaucłẽ c̃ gaudentib. fle re cũ fientib. e a¬
iͦ int̾ adu̾sa ⁊ ꝓsꝑa uersanᷤ. nouit utrobiq ꝑ icła non deesse. medium
hiiꝰcemodi ub̃um suoꝵ uult hab̾e dilectũ. cuiꝰ adu̾sus utraq ꝯtinita
ꝓtectione munitã. nec leta extollant. nec tristia deiciant. Tu qͦ si sapis
iitaberis sponse prudentiã. atq honti ᷤ myrre tam carun fascłem de

Expanded text:
tu mecum es . 2. Memini me in uno superiorum sermonum duo sponsae ubera congratulationem definisse atque compassionem, juxta Pauli doctrinam, dicentis: Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus . dium hujuscemodi uberum suorum vult habere dilectum, cujus adversus utraque continua protectione munitam nec laeta extollant, nec tristia dejiciant. Tu quoque, si sapis, imitaberis sponsae prudentiam, atque hunc myrrhae tam charum fasciculum de
Abbreviated transcription (Latin):
sit aninia patet utramq indifferent̾ differre abea.Itẽ. Nuilla forma
ẽ. idcuiꝰ ẽ forma. Eit autẽ magnitudo forta anime. nec eñ ideo ñ for¬
ma qͥa inseparabilis ẽ illi. hoc siqͥdẽ sunt substantialeᷤ differentie¬
Nongͥ sua magnitudo ar̃a. Non mag̾ ꝗͣ sua ingredo corius. ꝗͣ suus candor
ni .ni qͣm sitarisibilitas. seu rationabilitas hõ. cũ tam̃ nec coruũ si ne
ingredine. nec sine candore nruẽ. nec hominẽ qͥ ñrisibił sit. ⁊ ratio¬
nabrł unꝗͣ reꝑras. Ita ⁊aĩa. ⁊aĩe magnitudo. ⁊ si inseparabiles. di

Expanded text:
sit anima, 1548 patet utramque indifferenter differre ab ea. Item, Nulla forma est id cujus est forma. Est autem magnitudo forma animae. Nec enim ideo non forma, quia inseparabilis est illi. Hoc siquidem sunt substantiales differentiNon igitur sua magnitudo anima, non magis quam sua nigredo corvus, quam suus candor nix, quam sua risibilitas seu rationalitas homo: cum tamen nec corvum sine nigredine, nec sine candore nivem, nec hominem, qui non et risibilis sit et rationalis, unquam reperias. Ita et anima, et animae magnitudo, etsi in
Abbreviated transcription (Latin):
retro st᷑ obliuiscenteᷤᷤ ad ea que tiute st̃ nosmetipsoᷤᷤ extendimꝰ. qͦ ꝑue¬
mentes exꝑiatn᷑ de uerbo. qd̾ dixit. Caro non prodest qͥcqͣm. sp̃e est qͥ
uruificat. Nec ignoro ꝗͦ incarne adhuc manens qͥs dixerit⁊ si cog
iparadisũ. ñ dũ adt̾ciũ celũ rapi meruimꝰ. xp̃i utt̾im carne pas ea¬
fa. mysterra uenerem᷑. exempla sectem᷑. fidẽ seruemꝰ. ⁊ uiuimꝰ pro¬
fudo in u̾̃bra. In umbra eiꝰ ꝗͣ desiderauerã sedi. fo̾rtassis felicius ali¬
disse. Se dẽ enĩ quiescẽ ẽ. Pe autẽ qͥesce in umibraqͣm uru̾e sic̃ uu̾e
inumbra eiꝰ uiutuꝰ inqͥt sponsa uͦ habens p̃rogatiuã. ⁊̃ qͦ subea sin¬
ii ntꝰ qͥ ꝯscii peccatoꝵ subtimore seruimꝰ. i hec deuota ꝯ amans. sua¬
siuct ꝵ uescit. Demiq tunor penãht̃. amor sitauitatẽ. Unde act ⁊

Expanded text:
ro sunt obliviscentes, ad ea quae ante sunt nosmetipsos extendimus, quo pervenientes experiamur de verbo quod dixit: Caro non prodest quidquam, spiritus est qui vivificat . Nec ignoro quod in carne adhuc manens quis dixerit: Et si in paradisum, nondum ad tertium coelum rapui meruimus, Christi interim carne pascamur, mysteria veneremur, exempla sectemur, fidem servemus; et vivimus profecto in umbra. 8. In umbra ejus quem desideraveram sedi. Fortassis felicius alidisse. Sedere enim quiescere est. Plus est autem quiescere in umbra quam viveIn umbra ejus vivimus, inquit; sponsa vero habens praerogativam, etiam quod sub ea sinvivimus, qui conscii peccatorum sub timore servimus, ibi haec devota et amans suaviter requiescit. Denique timor poenam habet, amor suavitatem. Unde ait: