comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fructus fundi a te hr̃de titio legatus est
tu fundum mͥ uendidisti. ⁊ tradidisti. dect᷑
at p̾ndit incelligo te de usuftuctu quet̾e
qui legatus est. Itaꝙ si conditio eius legatier¬
titit dubium non est quin ad legatatum is
ususfructus ꝑtineat. Et sialiquo caũ ał co
amissum fui̾t ad ꝓprietatẽ fundi reuertatar

Expanded text:
fructus fundi a te herede Titio legatus est: tu fundum mihi uendidisti et tradidisti detractat. respondit: intellego te de usu fructu quaerere qui legatus est: itaque si condicio eius legati extiterit, dubium non est, quin ad legatarium is usus fructus pertineat et si aliquo casu ab eo amissus fuerit, ad proprietatem fundi reuertatur
Abbreviated transcription (Latin):
pendente autẽ condic̃one eand alienquers
ad legatum admittat Si colonotus esũ
fructum fimdi legauis usumfructõ uẽ¬
dicabit ⁊ cum hr̃te tuo ag ex conduc¬
sas quas inculturam fecerat retiprat
isuftuctu legato aree usufftuctus pe¬

Expanded text:
pendente autem condicione eandem alienauero, ad legatum admittar. Si colono tuo usum fructum fundi legaueris, usum fructum uindicabit et cum herede tuo aget ex conducsas, quas in culturam fecerat, recipiat. usu fructu legato areae usus fructus pe
Abbreviated transcription (Latin):
fet nõ ał cogendum restituere. qm̃ euis sũ¬
tus intio haberetin
Odestimis. libꝰ i a diferencaꝵ. icio cũ
morietur ususfiuctus mutilie legan ĩclłi¬
giter uñ id tempus uidelicet collatus q
aperidna discedere mcipiq.

Expanded text:
as cogendum restituere quam eius sumptus ratio haberetur. 51 Modestinus libro nono differentiarum. Titio 'cum morietur' usus fructus inutiliter legari intellegitur, in id tempus uidelicet collatus, quo a persona discedere incipit.
Abbreviated transcription (Latin):
in ab sumpt̃õne sluit condici possunꝙ s siꝗ
d̾ adhuc constance usufructu cautõ quis
posse condici. quam sencenciam. ⁊ celsus .i.
dasut . Nam idꝰ contine̾ usum peccini e
⁊ usum fructũ ⁊ iuliamis scribit. Et pom¬

Expanded text:
in absumptione sunt, condici possint. sed si quidem adhuc constante usu fructu cautionem quis posse condici: quam sententiam et Celsus librda sunt, nam idem continere usum pecuniae et usum fructum et Iulianus scribit et Pom
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsiit pendatur ad onus fructuara ptie¬
bit o ⁊ siquid ad conlato uice put hõc
siquid municipio siam solent posesdrẽ
ctam ꝑtem fructuum minicipio uilior
seruitus impõita est fundo ncce habebui
fructuarius sustinẽ. Uñ ⁊ siꝑmpłatõnẽ¬

Expanded text:
ansit, pendatur, ad onus fructuarii pertinebit: sed et si quid ad collationem uiae, puto hoc si quid municipio, nam solent possessores certam partem fructuum municipio uilioriseruitus imposita est fundo, necesse habebit fructuarius sustinere: unde et si pe
Abbreviated transcription (Latin):
nebitur. ꝓprietatis autem drĩs nec ꝗd̾
consentiente fructuanio seruitutẽ ĩ pone
ueluti sitalem scruitutẽ uicino conce¬
ricius sibi non esse altiꝰ tolłe
ario. ⁊ hoc um est s fauore religionis
S int̾dum ⁊ solus ꝓprietatis dñs locum
corem inferre cum non ess tam oprtime
ubi sepeliretur Ex eo nẽ deci̾orem con¬
ditõ finctuarii faciat ꝓprictarius solet
eum cohertionẽ habere. si modo sine dolo
faciat. qmͣus ususfructuarius nec con
cicat̾tib deformore. ꝓprietarius aut̃ ẜuũ
nore ded̾e poti̾t.si hoc sine dolo malo fa¬
faciat. am̃ nore dedicio iure ꝓimit usũ
fcuctum nõ magis qmͣ usucapio ꝓpͥrtatiᷤ
q̃ post constitutum usum stuctam cogitur

Expanded text:
nebitur. proprietatis dominus ne quidem consentiente fructuario servitutem imponereveluti si talem servitutem vicino concesserit ius sibi non esse altius tolleario: et hoc verum est favore religionis. sed interdum et solus proprietatis dominus locum orem inferre, cum non esset tam oportune, ubi sepeliretur. Ex eo, ne deteriorem condicionem fructuarii faciat proprietarius, soleteum coercitionem habere, si modo sine dolo malo faciat: quamuis usufructuarius nec contcicatricibus deformare. Proprietarius autem et seruum noxae dedere poterit, si hoc sine dolo malo faciat, quoniam noxae deditio iure non peremit usum fructum, non magis quam usucapio proprietatis, quae post
Abbreviated transcription (Latin):
dicare qm̃uis ones cuus sit ĩmiitꝰ. O ⁊
ce ariotẽ uendicare posse ꝙ ñ idꝰ in cohe¬
rentib corꝑib ueniet. nam si statue n¬
mesbrachiũ alienc statue addidĩs ñ por¬
se dicibrachiũ tuum ẽ.qr toca statua u¬
no spũ continetur Tignum aliemĩ edibꝰ¬
iniunctum nemouendicare poq̃ ꝑ leger

Expanded text:
muis aries tuus sit immixtus: sed et te arietem uindicare posse. quod non idem in cohaerentibus corporibus eueniret: nam si statuae meae bracchium alienae statuae addideris, non posse dici bracchium tuum esse, quia tota statua uno spiritu continetur. Tignum alienum aedibus iunctum nec uindicari potest pr
Abbreviated transcription (Latin):
suffructuanus nonũ riuiũ panetib non
potest impone. Edificium inchoatum
non poist plac. etam si eo loco alitꝰ uti
non possit. s nec enisd̾ usimistuctũ end
nisi i constituendo uł legando usufre

Expanded text:
sufructuarius novum rivum parietibus non potest imponere. aedificium inchoatum non posse placet, etiamsi eo loco aliter uti non possit, sed nec eius quidem usum fructum esse: nisi in constituendo vel legando usu fru
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sarius cumum̃cẽ rem ab adu̾sario
posside̾ trifferat ad se possessionẽ per
iudicẽ . l suam esse nõ approbauĩt
si quis id qd̾ cdicur ex iusta
causa nõ a dnõ ⁊ nd̾ usucaptũ pet iudi¬
actionẽ nec desida̾t honorariam. s cir

Expanded text:
aduersarius conuincere rem ab aduersario possideri, transferat ad se possessionem per iudicem, licet suam esse non adprobauerit'Si quis id quod traditur ex iusta causa non a domino et nondum usucaptum petet, iudiactionem nec desiderat honorariam. Sed cur
Abbreviated transcription (Latin):
tutis hominis . Nlam ⁊ siagtum aremus
licetꝰ tam sterił sici ut nussus fructus ÷¬
ẜnus fugitiuus retim̾ tñ usum fructum. Nã
qͣ rõne inquid retinetur a ꝓp̾eturio possessio ⁊¬
Si infuga ẜuus sic. pari rone ⁊̃ usuffructuᷤ

Expanded text:
tutis homin‹e›: nam et si agrum aremus, licet tam sterilis sit, ut nullus fructus seruus fugitiuus, retineri tamen usum fructum: nam qua ratione, inquit, retinetur a proprietario possessio, etiamsi in fuga seruus sit, pari
Abbreviated transcription (Latin):
eum posse. Item si domus usuffructꝰ lega¬
tus sit. meritoria illic fac̾e stuctuarius nõ
re pot̃. S oporcebit qͣi domum locare net
lonca applłant. Ego quidꝰ ⁊ sibalneam sic
indomo usib dñicis solitum uacare. ⁊ ĩtĩa
ꝑit ut publice lau non magis qmͣ sido¬
mum ad stutõnẽ ium̃toꝵ locauit. aut si

Expanded text:
eum posse. Item si domus usus fructus legatus sit, meritoria illic facere fructuarius non re potest, sed oportebit quasi domum locare. necllonica appellant. ego quidem, et si balineum sit in domo usibus dominicis solitum vacare in intima perit, ut publice lavet, non magis quam si domum ad stationem iumentorum locaverit, aut si
Abbreviated transcription (Latin):
tuus fier. q n morte. nec facile capitiᷤ
dimuinitõne ꝑiturus est qͣ rõne ꝓp̾etas m¬
utł ess futura. semꝑ absendente usustue¬
tu. et tñ placuit dandam esse actionẽ. unde
centum annos tuendos esso mnunicipẽs
sructuano p̾dium ad̾ ei ꝑ usumfructum
ẜuiebat legauit. iod pdium aliꝙ̃dim por¬
sessum. legatarius rastituere filio qui cam
inofcosi testam̃ti recte ꝑtusat coactus
est mansist fructus ius in tegtũ &x post
sco apparuit.⁊ Peradiomissum fructus
dioꝵ obalmĩta lib̾disrelicto ꝑtium emo¬
lrũtum ex pͣ uita decedentiũ ad dnmape
proprietatis recurrit.

Expanded text:
pitis deminutione periturus est, qua ratione proprietas inutilis esset futura semper abscedente usu fructu. sed tamen placuit dandam esse actionem. unde t centum annos tuendos esse municipes, fructuario praedium, quod ei per usum fructum seruiebat, legauit, idque praedium aliquamdiu possessum legatarius restituere filio, qui causam inofficiosi testamenti recte pertulerat, coactus est: mansisse fructus ius integrum ex post facto apparuit. Per fideicommissum fructu praediorum ob alimenta libertis relicto partium emolumentum ex persona uita decedentium ad dominum proprietatis r
Abbreviated transcription (Latin):
it alinuonis q usimiftuctum ad fructuariũ
ꝑtine s si insula uirͣ fundum in fumine
nata sic. eus isusttuctus ad fructuarium nõ
rõne. Namu̾ latitat iñcrementũ ⁊ usufftuct᷑
augetur. ubi autẽ appat seꝑatim fructuariũ
non accedit.: Aucupioꝵ qͦ ⁊ uenatõnũ ted̾¬
ditum cassius. libͦ .uiii. uiris ciuił ad stuc¬
tuarium ꝑtine̾. gͦ ⁊ piscatõnũ. Seminani aut̃

Expanded text:
ctuarium pertinere. sed si insula iuxta fundum in flumine nata sit, eius usum fructum ad fructuarium non ratione: nam ubi latitet incrementum, et usus fructus augetur, ubi autem apparet separatum, fructuario non accedit. Aucupiorum quoque et uenationum reditum Cassius ait libro octauo iuris ciuilis ad fructuarium pertinere: ergo et pisca
Abbreviated transcription (Latin):
stitutum tempus ex re fructuarii stipłatus
est fructuario acquiri potest ꝑ ꝙ colligi pos¬
se didici ne quid̾ ꝙ possideatur ab alio adiit
cui hr̃dicas uendita sit. uł cui ꝓp̾etas lega¬
si fur dicerpierit uł desecin̾t fructus matuoᷤ¬

Expanded text:
stitutum tempus ex re fructuarii stipulatus est, fructuario adquiri potest. per quod colligi posse dici, ne quidem si possideatur ab alio, amittcui hereditas uendita sit uel cui proprietas legasi fur decerpserit uel desecuerit fructus matu
Abbreviated transcription (Latin):
luto. denide citius sempronĩo hr̃s exti
ẽ ut tu potior sis. Nam ⁊ ip̃e siuenditor
eam rem a tepete̾t. ⁊ exceptõne eum
sb̾moneres. S ⁊ si ip̃e possider ⁊ tu pe
actõne nõ cogitur possessor dicere ꝓ qͣ
ꝑte eius sit. hoc .n. petitoris mimus e
ciano ⁊ dest qui in alieno solo suꝑficiem
ita ht̃ ut certam pensionem prestet
tota re uendicanda dicta sunt.eadem
⁊ deꝑte intlłigenda sunt. officioq iu¬
Sde ꝑtis uendicat᷑o datur di uista cau¬
sa int̾ueniat. Iusta autẽ cã esse potest
iudicem examinantur. sustam .ar. hab
iguorantiam legatariũs cui homo le¬
gatus est gntam ptem uendicares.¬
beat. Itaq tanꝰ dabitur actio. Eadꝰ
et de ceteris reb intelligemus.
lp̃.i.xxi. ad edictum.¶ uodam muli¬
er fundum in manto donauit pepi¬
stolam. et eund̾ fund̾ ab eo condutit
posse defendi in rem ei compete qiͣ per
ipãm acquisient possessionẽ. ueluti ꝑ
colonã. ꝓponebatur ꝙ ⁊̃ mn eo agro añi

Expanded text:
luto, deinde Titius Sempronio heres extit aequius est, ut tu potior sis. nam et si ipse uenditor eam rem a te peteret, exceptione eum summoueres. sed et si ipse possideret et tu peactione non cogitur possessor dicere, pro qua parte eius sit: hoc enim petitoris munus eid est qui in alieno solo superficiem ita habet, ut certam pensionem praestettota re uindicanda dicta sunt, eadem et de parte intellegenda sunt, officioque iucertae partis uindicatio datur, si iusta causa interueniat. iusta autem causa esse potest, iudicem examinatur: iustam enim habet ignorantiam legatarius, cui homo legatus est, quotam partem uindicare debeat: itaque talis dabitur actio. eadem et de ceteris rebus intellegemus.imo ad edictum. Quaedam mulier fundum non marito donauit per epistulam et eundem fundum ab eo conduxit: posse defendi in rem ei competere, quasi per ipsam adquisierit possessionem ueluti per colonam. proponebatur, quod etiam in eo agro qui
Abbreviated transcription (Latin):
inde ⁊ si serce uestis usuffructus lege¬
tur. nł amili auri . uł altius apparatu s
alibi qmͣ in scena non utetur. S an
⁊ locare possit uidendum estr ⁊ puto loca¬
turum. ⁊ licet testator commodare nõ lo¬
care fui̾t solitus tñ ipm̃ frurtuanium

Expanded text:
inde etsi scaenicae uestis usus fructus legetur uel aulaei uel alterius apparatus, alibi quam in scaena non utetur. sed an et locare possit, uidendum est: et puto locaturum, et licet testator commodare, non locare fuerit solitus, tamen ipsum fructuarium
Abbreviated transcription (Latin):
iustam cam traditõis hab utitur
est .ni. instissima. suue estimata res
in docem data sit siue. Idem si res
ex causa iudicati sit tradita.
auł .i.xuiii. ad edc̃m. tem seruũ
ex cã norali qr nõ defendatur iussu
pretoris duxõ. ⁊ amisero possessiõ
Adiudicata sic publiciana competit.
silis fui̾t estimata simił ẽ uenditõni

Expanded text:
iustam causam traditionis habet, utitur est enim iustissima causa, sive aestimata res in dotem data sit sive non. item si res ex causa iudicati sit tradita P decimo ad edictum. Item si seruum ex causa noxali, quia non defendebatur, iussu praetoris duxero et amisero possessionemadiudicata sit, Publiciana actio competit. Si lis fuerit aestimata, similis est uenditioni:
Abbreviated transcription (Latin):
bona fide fiꝰ ideoq si sdiens auienã pondir¬
ignorasse rem alienã nti quis postit pu̾¬
bliciana exꝑiri s oporte. ⁊ cinic bona po
iectura capi. qĩ nec snĩa p̃toris ea nerut
requitatur an solutum sit precurm
res tradita sit siue hrͣdi emptoris pub¬
bliciana competit actio di quigteno ꝑnd
traditõ emptõ idꝰ erit dicend᷑ Ntem sib¬
dicatem emer. ⁊ t̾ditam in̾ rẽ hr̃ditanã
pet̾e uelim. ueratius serbit esse publicia
bliciana uti possic utrumis ar por te
cradita an is qui dantum emtan e

Expanded text:
bona fide fieri: ideoque si sciens alienam possesignorasse rem alienam, uti quis possit Publiciana experiri, sed oportere et tunc bona fide iectura capi, quasi nec sententia praetoris ea sit, ut requiratur, an solutum sit pretium. res tradita est sive heredi emptoris, Publiciana competit actio. Si quis rem  idem erit dicendum. Item si hereditatem emero et traditam mihi rem hereditariam petere uelim, Neratius scribit esse Publicianbliciana uti possit, utrum is cui priori res tradita est an is qui tantum emit. et
Abbreviated transcription (Latin):
uł oliuetis q̃ fun̾t forsitan ⁊̃ ħ deice̾ potit
Siquidꝰ ei ꝑmittitur melorare ꝓp̾emt̃e. sita¬
men q̃ insticuit usufructuarius. aut celũ
q̃ nõ pocest sustin̾e ꝓprietarius non uidebitur
uiri bom arbittn frui. Q nec edificiũ ꝗd̾ posi¬
turũ in fundo nisi qd̾ ad fructũ ꝑcipiendum
nccͣium sit. s si edium usuffructꝰ legatus
sit nerua fllius et limina emict̾e eum posse
aitrs ⁊ colores ⁊ picturas ⁊ marmora pont
⁊ sigilla. ⁊ si ꝗd ad domus ornatũ. Sn die¬
tas tͣnfformare. uł cõiũg̾e uł seꝑare ei per¬
inittetur. uł aditus posticasue eut̾e. uł resu

Expanded text:
 forsitan etiam haec deicere poterit, si quidem ei permittitur meliorare proprietatem. Si tamen quae instituit usufructuarius aut caelum quae non potest sustinere proprietarius, non uidebitur uiri boni arbitratu frui: sed nec aedificium quidem positurum in fundo, nisi quod ad fructum percipiendum necessarium sit. Sed si aedium usus fructus legatus sit, Nerua filius et lumina immittere eum posse ait: sed et colores et picturas et marmora poterit et sigilla et si quid ad domus ornatum. sed neque diaetas transformare uel coniungere aut separare ei permittetur, uel aditus posticasue uertere, uel refu
Abbreviated transcription (Latin):
ignorano eum mm̃orẽ este ht̃serb
publicianã. S ⁊ si ꝑmutatõ fc̃a sit eadem
actõ competit. Publiciana actio ad istat
ꝓpͥetatis non instor possessiom a respncat
Si petenti mͦ rem iuisu ad deuiis eicir
iurau̾o tem meam esse competit publi¬
ciana michi s adu̾sus de dicapat¬

Expanded text:
gnorans eum minorem esse, habet Publicianam. Sed et si permutatio facta sit, eadem actio competit. Publiciana actio ad instar proprietatis, non ad instar possessionis respicit. Si petenti mihi rem iusiurandum detuleris egoque iurauero rem meam esse, competit Publiciana mihi, sed aduersus te dumtaxat
Abbreviated transcription (Latin):
tere actionẽ petitori. Si quis rem ex
ncc̾itate distrit. fortussis huic offo̾uidi¬
cis succnrretur ut p̾ciũ dũtapat debe¬
at restitue̾ Nam ⁊ si fructus ꝑceptos di¬
stͣxit nec corumpantur eq̃ nõ ampliꝰ
modico honoris grã possessori dato an
hoc restui debeat ⁊ puco p̾staturum
Si seruus petitutus. uł animalaliuro
demortuũ fit sine dolomalo ⁊ culpa pos

Expanded text:
tere actionem petitori. Si quis rem ex necessitate distraxit, fortassis huic officio iudicis succurretur, ut pretium dumtaxat debeat restituere. nam et si fructus perceptos distraxit, ne corrumpantur, aeque non amplius modico honoris gratia possessori dato, an hoc restituere debeat? et puto praestaturum. Si seruus petitus uel animal aliud demortuum sit sine dolo malo et cu
Abbreviated transcription (Latin):
onem ꝑceꝑit possidente d adiuuari net
Fncile audiendꝰ erit si uelit postea ille pec¬
cimiam quã ex sentencia uidicis pericło
fructum certum est. D̾ ł .ii. toꝵ.
getur qmͣ si peccumiã creditori eius solutã
Namers nsuris nouis dimitarat comꝑẽ¬
san sumiptuũ in p̾drum fcõꝵ exẽplo eqñ ẽ¬
concessa ẽ. pecculio filie non legato nian¬
cipumi hrditarium esse conuenit. sitũ
pat̾ docis ac pecculii contem platõne fili

Expanded text:
possidente debet adiuuari: nec facile audiendus erit ille, si uelit postea pecuniam, quam ex sententia iudicis periculo fructus certum est. 65 Idem getur, quam si pecuniam creditori eius solutam, nam eos usuris nouis dumtaxat compensari sumptuum in praedium factorum exemplo aequum econcessa est, peculio filiae non legato mancipium hereditarium esse conuenit. si tamen pater dotis ac peculii contemplatione fili
Abbreviated transcription (Latin):
Imuidius int̾rogatus si quis nauẽ suã aliẽa
Reciss nõ posse iuliamis notat. Nam ꝓp̾eens
porsendre petat᷑ ⁊ ftuctus ertimandi isħ ut in
tab̾na ⁊ marea q̃ lecari solent qd̾ ñ ẽ eius
cc̃ium ꝗd depeccuna deposita qmͣ̃ he̾s nõ
attingit usluns p̾stare non cegicur h̃s sõ
maxime uectum sicut usura ñ natura per¬
uenit s iure ꝑcipit tñ idõ nectura desidã
non an malefidiꝰ possessor fruitus sit. S
an peditor siui potid.Si ei posside̾ licuisset

Expanded text:
inicius interrogatus, si quis nauem suam aliena fecisset, non posse Iulianus notat: nam proprietas possessore petatur, et fructus aestimandi sunt, ut in taberna et area quae locari solent. quod non esuod de pecunia deposita, quam heres no‹n› attingit, usuras praestare non cogitur: nam etsi maxime uectura sicut usura non natura peruenit, sed iure percipitur, tamen ideo uectura desideranon an malae fidei possessor frui‹tu›s sit, sed an petitor frui potuerit, si ei possidere licuisset
Abbreviated transcription (Latin):
possit. is qnͣtũ adu̾sarius in litẽ smeul¬
Ia taxatõne rñ infinitum inmauit dam¬
pnandus ẽ. Si uero nec poq̾ restituere.qr
net dolo fet᷑ quomimꝰ possit. ñ pluris qmͣł
qnͣti res ẽ idest qnti adu̾ san inc̾fuit ꝯ¬
ad omĩa siue inc̾dcã. siue actiones in
iudicis quid restituituar locum habet.

Expanded text:
possit, is quantum aduersarius in litem sine ulla taxatione in infinitum iurauerit, damnandus est. si uero nec potest restituere nec dolo fecit quo minus possit, non pluris quam quanti res est, id est quanti aduersariad omnia siue interdicta, siue actiones in arbitratu iudicis quid restituitur, locum habet.
Abbreviated transcription (Latin):
b reb mobilibus
tam qnimalibus
ut puta libi qui sunt potestate non
auis uendic. Si quis ita pecet filium su¬
umi uł in põtate erure eomanouidet
mͥ et pomponiꝰ consentire recte eũ
eguse. ait enim adiecta causa ex uitẽa¬
titũ uendicare posse : ꝑ hano aut̃ acꝰ¬
onem ñ solum singłe res uendicabint᷑
e posse ⁊ gregẽ uendicr. pomp̃li¬

Expanded text:
omnibus rebus mobilibus, tam animalibus utputa liberi, qui sunt in potequis uindicet: si quis ita petit 'filium suum' uel 'in potestate ex iure Romano', uidetur mihi et pomponius consentire recte eum egisse: ait enim adiecta causa ex lege Quiritium uindicare posse. Per hanc autem actionem non solum singulae res uindicabuntur, sed posse
Abbreviated transcription (Latin):
putat pomp̃ trebatii opimionẽ putantis
ed usq fructuum ronẽ hñdam quorisq
hẽretur s non ꝑiss idest ad reinendicade
tempꝰ qd̾ ÷ nihiano plac hactõne si mude
ꝓpͥetatis dñs petierit ⁊ int̾ moras usus

Expanded text:
putat Pomponius Trebatii opinionem putantis eo usque fructuum rationem habendam, quo usque haberetur, si non perisset, id est ad rei iudicandae tempus: quod et Iuliano placet. hac ratione si nudae proprietatis dominus petierit et inter moras usus
Abbreviated transcription (Latin):
uit nͥ cm̃ ꝑatus sit petitor piti colle eum
edisicumi.Qd̾ ⁊ marea uxori donata per¬
insulam qi iudicẽ qui de dote cagnoscit sa¬
ciendum dixerunt . S si puetũ meũ cum
poisides hedita erudisses nõ id̾ obseniand
ꝑculus existimat qr n care̾ seruo meo de¬
ram nec pañ remedium id̾ ad hibi quod ĩ
arca diximus.

Expanded text:
n paratus sit petitor pati tollere eum aedificium. quod et in area uxori donata per iudicem, qui de dote cognoscit, faciendum dixerunt. sed si puerum meum, cum possideres, erudisses, non idem obseruandum Proculus existimat, quia neque carere seruo meo debeam nec potest remedium idem adhiberi, quod in area diximus: 28
Abbreviated transcription (Latin):
cogtendus est ꝙs dolomalo ipe possessor
desierit possidere. ⁊ aliquis hommẽ imiria
octidit aut p̾cium hominis aut actoes
suas p̾stare cogetur. utrum eoꝵ uoluit
actor. O ⁊ fructus quos ab alio poises¬
sore ꝑcepit restituete eum o. lucrũ eñi

Expanded text:
cogendum. quod si dolo malo ipse possessor desierit possidere et aliquis hominem iniuria occiderit, aut pretium hominis aut actiones suas praestare cogetur, utrum eorum voluerit actor. sed et fructus, quos ab alio possessore percepit, restituere eum oportet: lucrum eni
Abbreviated transcription (Latin):
tierunt continentur.ħ ni. sutsic̃ corpu¬
corpꝰ ipm̃ restitui. o opus ẽ ut ⁊ cauia
ei restitua t᷑. idẽ ut om̃e habeat petitor qd
batur restitutus illi homo fuiss. itaꝙ
partus ancille restitui d ꝙͣtus postea
editus sit qm ir̃em eius post acceptũ
scil iudicium possessor ustceꝑit. quo
cnui ⁊̃ de ꝑtu sicut de matre ⁊ truditõ
et cautio de dolo ncc̃ia sunt.

Expanded text:
ntur. nec enim sufficit corpipsum restitui, sed opus est, ut et causa rei restituatur, id est ut omne habeat petitor, quod batur, restitutus illi homo fuisset. itaque partus ancillae restitui debet, quamuis postea editus sit, quam matrem eius, post acceptum scilicet iudicium, possessor usuceperit: quo casu etiam de partu, sicut de matre, et traditio et cautio de
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃.l xui ad edictum. fficiũ autẽ iudi¬
cis in hac actõne m ħ erit ut inder ĩsp¬
eat anreus possideat nec adrem ꝑtinebr
ex qͣ cã possideat u̾n ꝓbaui rem meam ẽe
ncc̃e habebit possessor testitue quiniꝰ obĩẽ¬
at aliꝙͣ exceptõ. Quidam tñ ut pegasus¬
aitiean solam possessionẽ putauerimti

Expanded text:
imo ad edictum. Officium autem iudicis in hac actione in hoc erit, ut iudex inspiciat, an reus possideat: nec ad rem pertinebit, ex qua causa possideat: ubi enim probaui rem meam esse, necesse habebit possessor restituere, qui non obiecit aliquam exceptionem. quidam tamen, ut Pegasus, eam solam possessione
Abbreviated transcription (Latin):
tegre opiionis uidebatur. aut nõ debi¬
ent custodiꝰ absoluendꝰ ẽposessor. ud tn
siinc̾ea eum usuceꝑit ictõnib suis cedi
petitori. et fructus eius tp̃is quo posse¬
dit p̾stet. ꝙ si nudum eum usucepit᷑
ibidluendum eum sine cautionib. ut ni¬
chil caueat petidori de ꝑseꝙ̃da ea re qͦminꝰ
dum in fuga fit uslicapiat. nec miquũ

Expanded text:
tegrae opinionis uidebatur, ut non debuerit custodiri, absoluendus est possessor, ut tamen, si interea eum usuceperat, actionibus suis cedat petitori et fructus eius temporis quo possedit praestet. quod si nondum eum usucepit, absoluendum eum sine cautionibus, ut nihil caueat petitori de persequenda ea re: quo minus dum in fuga sit, usucapia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdatꝰ ⁊ ego puto ua̾m.: fiuctuariꝰ causã
ꝓpͥetatis detiorem face non deb. meliorẽ fãde̾¬
non pot̾̃. Et si aut fundi est usuffructus
legatus. ⁊ non d. n arbores frnctiferas
excidere. n uillam diruere. nec quicqm¬

Expanded text:
go puto ueram. Fructuarius causam proprietatis deteriorem facere non debet, meliorem facere potest. et aut fundi est usus fructus legatus, et non debet neque arbores frugiferas excidere neque uillam diruere nec quicq
Abbreviated transcription (Latin):
uelimi si quis statue sue brachium aut
pedem alienum adiedo nt sipho an¬
sam uł fumdum uł cande labro singulũ
aut m̃ se̾ pedem dñum eius totiũs rei eẜ¬
sia u̾eq itatuam suam dicturũ. ⁊ Sip
ieum fit. lic de pictura ꝗuidã ctͣ senine

Expanded text:
ueluti si quis statuae suae bracchium aut pedem alienum adiecerit, aut scypho ansam uel fundum, uel candelabro sigillum, aut mensae pedem, dominum eius totius rei effici uereque statuam suam dicturum et scypmeum fit: licet de pictura quidam contra sense
Abbreviated transcription (Latin):
ad utipowdidetis uł utrobidemq artͣ
ab eo apud ꝙ̃ depoĩta ẽ uł commodata
uł qui eani conduxi̾t aut qui legatoꝵ
possident uendican nõ posse. Puto autẽ
ab om̃ib qui teñ ⁊ hñit resticuendi facł¬
pliams.I .xxi.ad edc̃m. Ires mobilis
petita sit ubi restitui debeat. scil si p̾seng
non sit ⁊ non malumẽ si bone fidi posseuo
eitus cum quo agitur. aut ibi testituiu
res ẽ. Aut il agitur s sumptib petitoris
pensis. ⁊ ꝑiculo ibi. ubi uendicatur rem
restitui tunc enim de restitutione cũ
satisdatione canebitur
dei sit possendr qui m̃ alio loco eamrem nac¬
lp̃.l.xui. ad edẽ. on solum aut̃ rem
renitin u̾m.et si decior res sit fucta tõe
iudex hẽte debebit. fĩge eni debilitatũ
hominẽuł ilberatũ uł nulnatũ restitui
utiq ratio ꝑ iudicem hẽbitur qnͣto deq¬
or sit factus. ꝙͣꝙͣ ex legis acquilie acti¬
onẽ teni possessor poss. unde q̃nit᷑ an nõ

Expanded text:
 uti possidetis uel utrubi. denique ait ab eo, apud quem deposita est uel commodata uel qui conduxerit aut qui legatorupossident, uindicari non posse. puto autem ab omnibus, qui tenent et habent restituendi facprimo ad edictum. Si res mobilis petita sit, ubi restitui debeat, scilicet si praesens non sit? et non malum est, ‹si› bonae fidei possessor sit is cum qres sit aut ubi agitur: sed sumptibus petitoris,pensis et periculo ibi, ubi iudicatur, rem restitui, tunc enim de restitutione cum satisdatione cauebitur.dei sit possessor, qui in alio loco eam rem nacdecimo ad edictum. Non solum autem rem restitui, uerum et si deterior res sit facta, rationem iudex habere debebit: finge enim debilitatum hominem uel uerberatum uel uulneratum restitui: utique ratio per iudicem habebitur, quanto deterior sit factus. quamquam et legis Aquiliae actione conueniri possessor
Abbreviated transcription (Latin):
tuus p̾gnantẽ fedt. non esse tuũ s meũ
Qd̾ natum est: De arlore mea q̃ iñ alieñ
agrum tͣnslata coaluit. ⁊ radices m̃nsit
uarus ⁊ n̾ua utilem iñ rem actõ dabant
Nam ⁊ si nundum coaluit meaẽe ñ desim
Cam mñ rem agatur ⁊ si de corꝑe coueilat
error autẽ iñ uocabulo sid. rect̾e actum ẽẽ
uidetur.Si plures siñt cuis nõis serui
puta plures errores net appareat de quo
d designare rem ⁊ utrũ totam an ptem
⁊ quotum petat. Appiton. tei nõ genus
s spẽm significat. Octauenus ita destins
ent ami res iñsura ꝯtinebitur. Et si uesti¬
m̃ta nr̃a esse ui dan oport̾e nob̾ petamus
utrum numerũ eoꝵ dice̾ delesnua. ⁊ as
lorẽ ⁊ magis esse ut uirumiq Namillo̾
inhumauũ est cogi nos dice trta sint
A noua. qͣmius ⁊ inuasis occurrat dif
dice difficile est nec ita coarcnta res ẽ.
sit utiq si plures sint. S si nonĩ eiꝰig¬
norem demonstratõe eio utend̾ erit.

Expanded text:
tuus praegnatem fecerit, non esse tuum, sed meum, quod natum est. De arbore, quae in alienum agrum translata coaluit et radices immisit, Uarus et Nerua utilem in rem actionem dabant: nam si nondum coaluit, mea esse non desinet. Cum in rem agatur, si de corpore conueniat, error autem sit in uocabulo, recte actum esse uidetur. Si plures sint eiusdem nominis serui, puta plures Erotes, nec appareat de quo debet designare rem, ut utrum totam an partem et quotam petat: appellatio enim rei non genus, sed speciem significat. Octauenus ita definit, erit, cum res mensura continebitur. et si uestimenta nostra esse uel dari oportere nobis petamus, utrum numerum eorum dicere debebimus an et colorem? et magis est ut utrumque: nam illud inhumanum est cogi nos dicere, trita sint an noua. quamuis et in uasis occurrat diffadicere difficile est nec ita coartanda res estsit, utique si plures sint: sed si nomen eius ignorem, demonstratione eius utendum erit:
Abbreviated transcription (Latin):
reciꝑiat usq eodimitarat quo p̾ciosi¬
or st̃s est. ⁊ si plus p̾cio fundo accenit
solum qd̾ impensumẽ. finge ꝑmperem
qui si retde̾ ħ cogatur. larib sepuleris
auitis carend̾ hat̃. oufficit cͥ ꝑmitti coi¬
le ex hiis reb q̃ possessit dum ita ne
det̾ior sit fundꝰ qͣm simicio ñ for edifĩca¬
tum. Consticuimꝰ u̾o ut si ꝑatus ẽ dñs
gend̾ ẽ si cectoriũ putat qd̾ indurit pic¬
turasꝙ corade̾ uelit nͥl laturus sitnisi
ut officiat. finge eam ꝑionam eise dm̃i
q̃ receptum fundum mox uenditura sit

Expanded text:
 eo dumtaxat, quo pretiosior factus est, et si plus pretio fundi accessit, solum quod impensum est. finge pauperem, qui, si reddere id cogatur, laribus sepulchris auitis carendum habeat: sufficit tibi permitti tollere ex his rebus quae possis, dum ita ne deterior sit fundus, quam si initio non foret aedificatum. constituimus uero, ut, si paratus est dominus lgendum est, si tectorium puta, quod induxeris, picturasque corradere uelis, nihil laturus nisi ut officias. finge eam personam esse domini, quae receptum fundum mox uenditura sit
Abbreviated transcription (Latin):
tiurm ꝑtus ꝙͣꝙͣ fructus esse non existi¬
mantur. Qr non temere ancille eiꝰ rei cã
com pantur ut pariant̃ angent oñ hr̃ditatẽ
epecum ea oñna fui̾nt heditaria dubiũ ñ
est qͥnea possessor si aut possideat aut pos
uenient. lic a lupanario ꝑcepte Nã ⁊ t̃¬
multoꝵ honestoꝵ uiro
exe̾centur

Expanded text:
tus quamquam fructus esse non existimantur, quia non temere ancillae eius rei causa comparantur ut pariant, augent tamen hereditatem: quippe cum ea omnia fiunt hereditaria, dubium non est, quin ea possessor, si aut possideat aut postuenient, licet a lupanario perceptae sint: namultorum honestorum exercentur
Abbreviated transcription (Latin):
cinus ⁊ or inc̾tum sit qnͣtum quisq ĩ
dum tenebitur qui dolomalo confim¬
dendũ id argentum cumuiq ita ut m
ad exhibendum accõ p̾cii rõtio haleri
deleac  in uenditot uł coidiuidendo acti¬

Expanded text:
cabimus. Et si incertum sit quantum quisque dum tenebitur, qui dolo malo confundendum id argentum procuravit, ita ut in ad exhibendum actione, pretii ratio haberi debeat in vendi
Abbreviated transcription (Latin):
um estimo. nec alioquin ssuace uti mart
uendicandi ius habeo.
de Hac actõe agi pot̾i̾t. anteꝙͣ tͣditus sig
agͣtuncq possessio admisia sit o hrs¬
iudicium uenit̃¬

Expanded text:
um existimo nec alioquin subiacere uti mare uindicandi ius habeo. cte hac actione agi poterit, antequam traditus sit ager tuncque possessio amissa sitiudicium uenit
Abbreviated transcription (Latin):
gregem uendicaturꝰ sit. in restutõ
non ueniunt aliena capita.
trecentoꝵ. amissis centum redemit
ctid̾ capitaaliena ab eo qͥ dñnum
aliennim hẽbat uł aliena ab eo qui
cu st̃ adhuc eum̃ posse gregẽ ue̾ndican
armam̃ta nauis singła etit uenibi¬
canda. scapha q seꝑatim uendicabit᷑
Pomp̃. scribit . Si quid ꝙ eiusd natine¬

Expanded text:
gregem uindicaturus sit, in restitutionem non ueniunt aliena capita. trecentorum, amissis centum redemit totidem capita aliena ab eo, qui dominium eorum habebat uel aliena ab eo, quipta sunt, adhuc eum posse gregem uindicare. Armamenta nauis singula erunt uindicanda: scapha quoque separatim uindicabitur. Pomponius scribit, si quid quod eiusdem nat
Abbreviated transcription (Latin):
relem st̃ib quatuor in bonis mat̾s eise
placuit quta porno ꝓportionib q̃ ad cos
prinui ced ita ut siñgłi in qͣrtã quam
ante hic hr̃e credebant nõ ampliꝰ ci ꝗn¬
tam conferant Sumptus qui ꝑꝑ oneta
tocius hr̃ditatis iusti fiunt ei qui patro¬
m iite portionẽ euicert ꝓrata cõputet᷑¬

Expanded text:
redem fratribus quattuor in bonis matris esse placuit, quinta portio pro portionibus quae ad eos pertinuit cedet, ita ut singuli in quarta, quam antehac habere credebantur, non amplius ei quintam conferant. Sumptus, qui propter onera totius hereditatis iusti fiunt, ei, qui patroni iure portionem euicerit, pro rata compute
Abbreviated transcription (Latin):
nefidi possessorib ne m cotum damꝑno
afficientur s mñ id dimitaxat tene¬
antur iñguo locupletiores facti sunt.
Quenq ig᷑ sumptum fetit᷑ ex hr̃ditate
si quid dilapidauit̃ uł ꝑdidi̾nt cũ re
sua abuti putanti nõ pr̃abunt. nec si
qͣmuis ad remim̾and̾ sͥ aliꝙ̃ naturalit̾
obligau̾it. plane siancidata accepetũt
dicendum est eatenus locupletiores ftoᷤ
tius usus sit dontemplatõne delate sͥ

Expanded text:
fidei possessoribus, ne in totum damno adfici‹a›ntur, sed in id dumtaxat teneantur, in quo locupletiores facti sunt. quemcumque igitur sumptum fecerint ex hereditate, si quid dilapidauerunt perdiderunt, dum re sua se abuti putant, non praestabunt. nec simuis ad remunerandum sibi aliquem naturaliter obligauerunt. plane si ἀντίδωρα acceperunt, dicendum est eatenus locupletiores factotius usus sit contemplatione delatae sibi
Abbreviated transcription (Latin):
tusꝯ. tam̃ ⁊ post motam ꝯttou̾siam om̃s
possessores pares fumt ⁊ qͣi p̾dones denẽ¬
tur.⁊ ħ iure hodie utimur. Cepitin. sare
rem ad se non ꝑtinentẽ possidere is qui
nit̾plłatur. Qui uoͣ p̾do est ⁊ aute ltem
tus. Pnĩ mauit condempnandos qĩ possi
uedolo desient possidere. siue dolo ponessi

Expanded text:
to, tamen et post motam controuersiam omnes possessores pares fiunt et quasi praedones tenentur. et hoc iure hodie utimur: coepit enim scire rem ad se non pertinentem possidere se is qui interpellatur. qui uero praedo est, et ante litemnquit, 'condemnandos quasi possid accipies, siue dolo desierit possidere siue dolo possessi
Abbreviated transcription (Latin):
ponsessor hr̃dicntis ob id ꝙ ex testamtto
hedem se esse putaret. legatoꝵ nomĩe
desuo saluid. si quis ab iñtestato
cam inditatem uendicat lie damp¬
num uidet eisse possessoris quos bͥ
non ꝓpex̾it stipłatõe euicta hrditate¬

Expanded text:
possessor hereditatis ob id, quod ex testamento heredem se esse putaret, legatorum nomine de suo soluit, si quis ab intestato eam hereditatem euincat, licet damnum uidetur esse possessoris, quod sibi non prospexerit stipulat
Abbreviated transcription (Latin):
tauit heres eas res ex hac hr̃ditate
esse q̃ oibi delata est. Idem siquis he
uexaretur. uenditorẽ em̃dem̾ c̾tũ est
S finge nõ extare uenditorẽ uł modi
debeant.⁊ putat ganis cassius dan¬
dam acto utilẽ Idem erit dicendu

Expanded text:
tauit heres eas res ex hac hereditate esse quae sibi delata est. Quid si quis heuexaretur? uenditorem enim teneri certum est: sed finge non extare uenditorem uel modidebeant? et putat Gaius Cassius dandam utilem actionem. Idem erit dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
ita ꝓspererimit. ue in tp̃s nascendi om̃ĩa ei
iurra integͣ reseruarent sicut aꝑꝑn ĩnic
hẽdicatũ m quib qui post eimi gͣdũ st̾ ag¬
natõnis quoestis qui inut̾o ẽ. nõ admutũ¬
eni dim inctum ẽ i nasci possiq uͥ aut̃
eod gͥdu st̃ ceti quo ⁊ uent̾ tumc q̃ portio in
suspenso esse debeat q̃sierunt ideo qr ñ potert̃
rit̾ a mr̃efamilias natas esse. alioquin tͣ¬

Expanded text:
ita prospexerunt, ut in tempus nascendi omnia ei iura integra reseruarent: sicut apparet in iure hereditatium, in quibus qui post eum gradum sunt adgnationis, quo est id quod in utero est, non admittuntur, dum incertum est, an nasci possit. ubi autem eodem gradu sunt ceteri quo et uenter, tunc quae portio in suspenso esse debeat, quaesierunt ideo, quia non poteellas a matre familias natas esse: alioquin t
Abbreviated transcription (Latin):
monio. ⁊ exhr̃ditate decede̾ nõtm̃ ex he¬
dicate. ⁊ nunc igitur statuti sumptus
utrum exhr̃ditate deced̾et exemplo ⁊p¬
scpti diui marci. anex solopatrinomoᷤ
uidendum erit ⁊ uu̾is est ut ex suo pa¬
trimonio decedant. ea q̃ si nõ hr̃s fuis¬
s errogass. Item si rem duhcit bone
fidĩpoiseisor. nec p̾cio factus sit locuple

Expanded text:
monio et ex hereditate decedere, non tantum ex hereditate. et nunc igitur statuti sumptus utrum ex hereditate decedent exemplo rescripti diui Marci an ex solo patrimonio, uidendum erit: et uerius est, ut ex suo patrimonio decedant ea quae et si non heres fuisset erogasset. Item si rem distraxit bonae fidei possessor nec pretio factus sit loc
Abbreviated transcription (Latin):
dam dicat. Puto tñ residuum indegru
nõ esse restituend̾. s ꝑtem eius dimidiã
Q̾ antẽ quis ex hr̃ditate eroganit. uitũ
totum hr̃dicꝭ expeñ feratur an aliqͥd ex
tius contemplatione hedidatis impendis
m̃ hoc nõ uideatur factus locuplectior. In

Expanded text:
dam dicat: puto tamen residuum integrum non esse restituendum, sed partem eius dimidiam. Quod autem quis ex hereditate erogauit, utrum totum hereditati expensum feratur an aliquid et utius contemplatione hereditatis impendit, in hoc non uideatur factus locuplet
Abbreviated transcription (Latin):
is qui admittitur ad accusatõnẽ. nolt̃
aut non possit accusare. an sequẽs ad¬
mittitur indend̾ est ⁊ placuit posse
ut fiat successioni locus qnͣtum admn¬
officiosi liboꝵ uł parencuĩ qrelam ꝑtin
nichil int̾est quisit hes scͥptus ex libr¬
tis an ex̾neis. uł mimicibib e gi her
extimei qi eo testam̃to institutꝰ estꝰ ꝙ
demofficioso arguere uolo ñ michi no¬
cebit maxime si eam portionẽ nõ pos¬
sideã uł ure suo possideam diuisũ de teos
Silegaui̾t m̾ eam tem qm̃quis ex eo
testam̃to acceꝑat.nã si eam agnostã
replar ab accusatõne. Qd ergo si aliaᷤᷤ
uoluntatẽ destatõis ꝓlniu̾m putaho
testam̃to abscpsim post mortem pat̾s¬
datus peter̃ai legatũ ex testam̃to aduo¬
mouetur ab accũsatone agnonisse em̃
uidetur qui taleudicium defumcte cõ¬
ꝓbauit. Si legatano hr̃s extitt ex¬
hr̃datus. petieritq legatũ. indemus an
sit submouendꝰ ab accusatone ctũ est
enim iudicium defucti ⁊ nirsus nichi¬

Expanded text:
is qui admittitur ad accusationem, nolit aut non possit accusare, an sequens admittatur, uidendum est. et placuit posse, ut fiat successioni locus. Quantum ad inofficiosi liberorum uel parentium querellam pertinet, nihil interest, quis sit heres scriptus ex liberis an extraneis uel municipibus. Si heres extiterim ei, qui eo testamento institutus est quod de inofficioso arguere uolo, non mihi nocebit, maxime si eam portionem non possideam uel iure suo possideam. Diuersum dicemus, si legauerit mihi eam rem, quam quis ex eo testamento acceperat: nam si eam adgnoscam, repellar ab accusatione. quid ergo si alias uoluntatem testatoris probauerim? puta in testamento adscripserim post mortem patdatus petenti legatum ex testamento aduomouetur ab accusatione: adgnouisse enim uidetur, qui qualequale iudicium defuncti comprobauit. Si legatario heres extiterit exheredatus petieritque legatum, uidebimus an sit summouendus ab hac accusatione: certum est enim iudicium defuncti et rursus nihi
Abbreviated transcription (Latin):
ton prĩs negotia fu̾nt qui ess desierat
n prne successionis q̃ fu̾it alti̾us hrdi¬
tatis. ꝙ si fui̾t filius iste pr̃isuo h̃s ex¬
nis mutare uidetur. qm̃ tm̃ qui nego¬
tia hr̃ditaria gessit. et dobitor ẽẽ cepit
poitra faciens conitou̾siam hr̃ditatis ũ¬

Expanded text:
ris negotia fuerunt, qui esse desierat, neque paternae successionis, quae fuerunt alterius hereditatis. quod si filius iste patri suo heres exnis mutare uideatur. quoniam tamen qui negotia hereditaria gessit et debitor esse coepit, postea faciens controuersiam h
Abbreviated transcription (Latin):
ab alexandria ꝓducta ẽ. ut adriano hoi¬
tendeci cum quinq lib̾is ex qͥb qͣtuor
cod̾ tpr enim ẽ. inqͥt dicelutur quĩtum
post diem qͥdr agesiĩ qd̾. ergo prudẽcissic̃
iii auetores medietatem qͣndam sequti

Expanded text:
 ut Hadriano ostenderetur, cum quinque liberis, ex quibus quattuor eodem tempore enixa, inquit, dicebatur, quintum post diem quadragensimum. quid est ergo? prudentissime iuris auctores medietatem quandam secuti
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ m̃ nr̃a potestade siq institutã nsser¬
mus adire hr̃ditatẽ. S ⁊ sicicio qͥ seio
heres extitit no heredes facti sumus
sicuti ticii hereditatẽ nt̃am esse mte¬
dere possumus ita ⁊ sei uł ab intestato
forte ꝙ sui h̾edes defuncto sumꝰ uł agnati
om̃s qui exsenatus consultis. aut excõ¬
stitutonib ad he̾ditatẽ uocant᷑.¬

Expanded text:
 nostra potestate sit, institutam iusserimus adire hereditatem: sed et si Titio, qui Seio heres extitit, nos heredes facti sumus, sicuti Titii hereditatem nostram esse intendere possumus, ita et Seii uel ab intestato forte quod sui heredes defuncto sumus, uel adgnomnes qui ex senatus consultis aut ex constitutionibus ad hereditatem uocant
Abbreviated transcription (Latin):
si negotium hr̃dis gessĩq neqͣꝙͣ ab heit¬
pe pessid: Id̾ uilianꝰ ait siue quis pos¬
sidens siue non. rem uendidi̾t petitõe
hẽditutis cum teniꝰ siue iam p̾ci ele
recepit. siue pete̾ possit ut hic actõmĩl
cedat. Id̾ scripsit. paccomĩ hrdicate pes
ledicarius ergo nec ab eo cui mortiᷤ
da tonatum estͣ peti hr̃ditas poq̃. Id̾r
nanus sebiti  Si quis ex cã fidiꝰ ꝯmiia
restituit hr̃dicatem. nł singłas res pͥ¬
stitidipeti ab eo hr̃ditatem põsse qr ht̃
condas̾ eaꝵ q̃ sunt ex eꝯ cansa sõlute
t uelud̾ iuris possessor ẽ s ⁊ siprecia
reꝵ qͣs distraxit. ex tã fidiꝯmissi sol¬
int pet rditatẽ ab eoposse qr repetere

Expanded text:
s negotium gessit, nequaquam: ab herere possidet. Idem Iulianus ait, siue quis possidens siue non rem uendiderit, petitione hereditatis eum teneri, siue iam pretium recepit siue petere possit, ut et hic actionibus cedat. Idem scribit patronum hereditatem petere hereditarius. ergo nec ab eo, cui mortis causa donatum est, peti hereditas potest. Idem Iulianus scribit, si quis ex causa fideicommissi restituerit hereditatem uel singulas res praestiterit, peti ab eo hereditatem posse, quia ae sunt ex ea causa solutae, et ueluti iuris possessor est. Sed et si pretia rerum, quas distraxit, ex causa fideicommissi soluit, peti hereditatem ab eo posse, quia repetere
Abbreviated transcription (Latin):
sinam q̃lr̃ marcellus ap̃ ilianu
fenepus possideat hr̃ditatis peticone
terebuns o si alius nactus possesio¬
nemi quã egeo dolomalo amis erã pata¬
eua fit iudicium ꝑpati. marcelsus s pts
nesde ate msi petentis int̾ est c̾te m̃
sion ant̃ queniatꝰ eum qui possidet᷑
non ubabio. Item a debitore h̃dita¬
ris quosiaun porsessoreib possehe¬

Expanded text:
iter Marcellus apud Iulianum quo minus possideat, hereditatis petitione tenebitur. sed si alius nanctus possessionem, quam ego dolo malo amiseram, paratus sit iudicium pati, Marcellus libro nescere ait, nisi petentis interest: certe, siit ante conueniatur, eum qui possidet non liberabit. Item a debitore hereditario quasi a iuris possessore
Abbreviated transcription (Latin):
⁊sitoneisd ⁊ petitor possideant h⁊ dicalem
cum unus quisq eoꝵ ꝑtem dmidranhroi¬
datis s̾ asserat inuicem pete delebunt ⁊t
partes reꝵ conseqͥtur aut si cottouna dibi
exꝑiri eos oportebit. Si ego medicam
deat hx̃ditatẽ cum exͣneo cum nõptis co¬
hẽs haler suaꝑte uitim a solo extͥneoã

Expanded text:
sessor et petitor possideant hereditatem, cum unusquisque eorum partem dimidiam hereditatis sibi adserat, inuicem petere debebunt, ut partes rerum consequantur: aut si controuersiam sibi experiri eos oportebit. Si ego ex partesideat hereditatem cum extraneo, cum non plus coheres haberet sua parte, utrum a solo extraneo
Abbreviated transcription (Latin):
posside̾nt ꝑm̃ ꝯdempnandos qͣi posside¬
rant. Eõs antẽ qui iustas causas ha
locupletiores ex ea reftĩ essent. peti¬
tus. Cinti auteꝓͣ ꝑtes caduce fisdo pe¬
Senatꝰ  usualanm locimi habebit:. Ioꝰ eeisi
qacancia lona fisto iendicentiur iui Ler alia

Expanded text:
perinde condemnandos, quasi possiderent: eos autem, qui iustas causas hablocupletiores ex ea re facti essent. Petitus: 'cum antequam partes caducae fisco pesenatus consultum locum habebit: idem, et si uacantia bona fisco uindicentur uel si ex alia
Abbreviated transcription (Latin):
muire etnuit pucnuit n recte factum
testam̃tum cum mutile erats. uł cm enim
alius p̾dedessi. ⁊ agnatus e̾ potius deferri
⁊ non puco hunc esse p̾donem qui dolo carz
qmnis in iuire errat. si ante lic̃e ꝯtestatã
inqͥt fean̾t hoc idõ adiectum qni postłi¬

Expanded text:
in iure errauit? putauit enim recte factum testamentum, cum inutile erat: uel cum eum alius praecederet adgnatus, sibi potius deferri. et non puto hunc esse praedonem qui dolo caret, quamuis in iure erret. 'Si ante litem contestatam', inquit, 'fecerit': hoc ideo adiectum, quoniam post
Abbreviated transcription (Latin):
actiñgit. oĩmili mõ ⁊simutuã peccu¬
niam acceꝑit qi diues eise ceꝑit. gi
cam̃ pignori res hrditarias dedioui¬
dendum an uł sic attingatur hr̃ditas qd̾
est difficile cum ip̃e sit obligatus. Ad eo aũ
qui locuplectior factur ñ est nontenetur
ut siquis putans se ex asse hr̃dem dimidi¬

Expanded text:
mutuam pecuniam accepit, quasi diues se deceperit. Si tamen pignori res hereditarias dedit, uidendum, an uel sic attingatur hereditas: quod est difficile, cum ipse sit obligatus. Adeo autem qui locupletior factus non est non tenetur, ut si quis putans se ex asse heredem
Abbreviated transcription (Latin):
multi hr̃des instituti essent. ex hiis imꝰ
masia erat eius ꝓcurator uenditõ fec̾
⁊ peccumam eius ꝓ parte abstula̾t post¬
ea apparuit eum qui iñ asia erat aña¬
peccuma exhr̃dicate petenda sit. Rnsũ
est ab eo qui ꝓcurator eius fuiss totam
fuiss q̃ ad ꝓcintitorẽ ex uenditõe ꝑueniss
diã hr̃ditatis a coh̾ede eius itufore. siue
om̃is eapeccuma penes eum qui ꝓtura¬
tor fuiss. ⁊ reside̾t ut om̃e ꝑ udicẽ ab
eod recuparent. siue is ꝑtem dimidiam
cohẽdi suo reddidiss ip̃m ex dimidia ꝑ¬
te ⁊ ex dinidia cohrdes eius ꝯdempnatẽt

Expanded text:
multi heredes instituti essent, ex his unus in Asia erat: eius procurator uenditionem fecit et pecuniam pro parte eius abstulerat: postea apparuerit eum qui in Asia erat anpecunia ex hereditate petenda esset. respon‹s›um est ab eo, qui procurator eius fuisset, totamfuisset quae ad procuratorem ex uenditione peruenisset, idiam hereditatis a coheredibus eius. ita fore, siue omnis ea pecunia penes eum qui procurator fuisset resideret, ut omnem per iudicem ab eodem recuperarent, siue is partem dimidiam coheredi suo reddidisset, ipsum ex dimidia parte et ex dimidia coheredes eius condemnarent.
Abbreviated transcription (Latin):
ħ nomine. Id̾q erit ⁊ in p̾done łicet᷑¬
⁊ hic ꝓpt̾ culꝑam non teneotur. qr nec
hic d has res recine. Slututes in re¬
stitatõne hr̃ditatis non uenire. ego di¬
dicicum nichil eo nomine possit res¬
titui.sic̃ ẽ in corꝑib ⁊ in fructib. S
si non patiat᷑ ire ⁊ age̾ ꝓp̾a actõe ꝯue¬

Expanded text:
ine. idemque erit et in praedone, licet hic propter culpam non teneatur: quia nec hic debet has res retinere. Seruitutes in restitutionem hereditatis non uenire ego didici, cum nihil eo nomine possit restitui, sicut est in corporibus et fructibus, sed si non patiatur ire et agere, propria actione
Abbreviated transcription (Latin):
possessor hãditatis uenditoẽ ꝑ argetamũ
facta peccimiam ap̃ eum ꝑdidiq an
petitõne hr̃dicĩs teneatur qr nihil ħ.
nec consequi poc̃. o labõ putat eum teneri
Q suo ꝑicło male argentano credidit. s oc

Expanded text:
uenditione per argentarium facta pecuniam apud eum perdiderit, an petitione hereditatis teneatur, quia nihil habet nec consequi potest. sed Labeo putat eum teneri, quia suo periculo male argentario credidit: sed Oc
Abbreviated transcription (Latin):
id ꝙ iure faltidie potuit har̾e solu
ꝑdere. Siquis impubes adrogatus
fic ex hiis ꝑsonis q̃ et citra adoptio¬
uem ⁊ emancipatõ q̃ni de mnofficioso
possunt. hunc puto remouendꝰ a q̃re¬
officiosum. aut si admictatur.⁊ si nõ
obtinuit qͣrtam ei qrͣ es alienũ con¬
ntili actõne repetentur. fere aute
si ante controusiã motã sołuta sũt
qui obtimiit repetit. ⁊ ita diuiis ad̾amis
⁊ dinus pius rpsigit planesipost ꝯ̾n

Expanded text:
d iure Falcidiae potuit habere solum perdere. Si quis impubes adrogatus sit ex his personis, quae et citra adoptionem et emancipationem queri de inofficioso possunt, hunc puto remouendum a quereofficiosum, aut si admittatur, etsi non optinuerit, quartam ei quasi aes alienum conutili actione repetuntur. fere autem si ante controuersiam motam soluta sunt, qui optinuit repetit: et ita diuus Hadrianus et diuus Pius r
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃ditatis nomine patris acceꝑit ut ab¬
sentis admĩstrauĩt. ⁊ peccumas distctis
reb acceꝑit. hereditas ab eopeti nõ pot̾¬
S ut filius pat̾s negotiũ curauit Nlego¬
tioꝵ autẽ gestoꝵ actio ceti̾s chr̃dibus
dib qͣi negotia hr̃dicana gessit/.Cũ id qd
admni stͣiu̾t nõ fu̾it pac̾ne hr̃dicatis Nã

Expanded text:
reditatis nomine patris ut absentis administrauer‹i›t et pecunias distractis rebus acceperit, hereditas ab eo peti non pot ut filius patris negotium curauit. negotiorum autem gestorum actio ceteris coheredibus, edibus, quasi negotia hereditaria gesserit, cum id quod administrauit non fuerit paternae hereditatis. nam