comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hos .u. alios uectes ad cccidentalem plagam talernacł̃i ꝯtͣ ma¬
re. fetitqͦ uectem uectem alium qui ꝑ medias tabulas ab
angulo usq ad angulum ꝑueniret. ip̃a autem tabulata te¬

Expanded text:
hos, quinque alios vectes ad occidentalem plagam tabernaculi contra mahos, quinque alios vectes ad occidentalem plagam tabernaculi contra mare. Fecit quoque vectem alium, qui per medias tabulas ab angulo usque ad angulum perveniret. Ipsa autem tabulata de
Abbreviated transcription (Latin):
ubitoꝵ erat longitudo tabule unuis ⁊ unum ac senus cubit
latitudo retinebat. Sine in crastͣature erant ꝑ singl̃as tabulas
ut altera alteri iungetur. Sic fecit i oĩb tabłis tabernatłi
equib .xx. ad plagam meridianam erant ꝯtra austrũ tum . xl.
basib argenteis. due bases sub una tabula ponebantur ex u¬
traq anguloꝵ ꝑte ubi in castrature later in angulis termi¬
nantur. ad plagam queq tabernacłi que respicit ad aquilo¬
nem fecit .xx. tabulas cum .xl. basib argenteis duas bases per
singłas tabulas. Contra cccidentalem uero .i. ad eam ꝑtem
tabernacłi que respicit mare fecit .ui. tabłas ⁊ duas alias per¬
singulos anguloᷤ tabernacłi retro que iuncte erant deorsum
usq sursum ⁊ in unam ꝯpagem ꝑiter ferebantur. Ita fecit ex
utraq ꝑte ꝑ angulos. ut .uiii. eent simul tabule ⁊ hr̃ent ba¬
ses argenteas .xui. binas .s. bases sub singłis tabulis. Pecit¬
uectes de lignis sechim .u. ad ꝯtinendas tabulas unius lat̾i

Expanded text:
unius et unum ac semis cubitum latitudo retinebat binae incastraturae erant per singulas tabulas ut altera alteri iungeretur sic fecit in omnibus tabulis tabernaculi e quibus viginti ad plagam meridianam erant contra austrum cum quadraginta basibus argenteis duae bases sub una tabula ponebantur ex utraque angulorum parte ubi incastraturae laterum in angulis terminantur ad plagam quoque tabernaculi quae respicit ad aquilonem fecit viginti tabulas cum quadraginta argenteisingulas tabulas. Contra occidentem vero, id est, ad eam partem tabernaculi, quae respicit mare, fecit sex tabulas, singulos angulos tabernaculi retro quae iunctae erant deorsum usque sursum et in unam conpagem pariter ferebantur ita fecit ex utraque parte per angulos ut octo essent simul tabulae et haberent bases argenteas sedecim binas svectes de lignis settim, quinque ad continendas tabulas unius lateri
Abbreviated transcription (Latin):
iiii.digitoꝵ ⁊ suꝑ eandem alt̾am coronam aureola. udit ⁊ ir
circulos aureos quos posuit in .iiii.angulis ꝑ singlos pedes mẽse
ꝯtra coronam. Misitq in eos uectes ut posset mensa portari. ip̃osq uec¬
tes fecit de lignis sethim. ⁊ tircumdedit eos auro ⁊ uasa ad diũ¬
sos usus mense acceptabula. phialas cyathos ⁊ thuribula exau¬
ro pinissimo in quib offerenda sunt libamina. ecitͣ ide

Expanded text:
 super eamdem, alteram coronam auream. Fudit et quatuor circulos aureos, quos posuit in quatuor angulis per singulos pedes mensae contra coronam: misitque in eos vectes, ut possit mensa portari. Ipsos quoque vectes fecit de lignis settim, et circumdedit eos auro. Et vasa ad diversos usus mensae, acetabula, phialas, cyathos, et thuribula, ex auro puro, in quibus offerenda sunt libamina. Fecit e
Abbreviated transcription (Latin):
cit de lignis sechum. quos uestuut auro.
⁊ quos misit manulos qui erant i laters¬
b arche ad portandum eam. Necit  i
tiatorium id est oracłm de auro puissio¬
dͣuoi cubitoꝵ ⁊ limidiz in longitudie
cubito ac semisse in latitudine.¶uos

Expanded text:
cit de lignis setthim quos vestivit auro et quos misit in anulos qui erant in lateribus arcae ad portandum eam fecit et propitiatorium id est oraculum de auro mundiorum cubitorum et dimidio in longitudine et cubito ac semisse in latitudine duos
Abbreviated transcription (Latin):
tatem denuntient ⁊ qr̃ m
tromissis circulis. archam
portent qui auro qutq iu¬
bentur oꝑiri ut tũ sermo¬
ne alus msonant ip̃i l ui
te splendore fulgescant.

Expanded text:
tatem denuntient, et quasi intromissis circulis arcam portent; qui auro quoque jubentur operiri, ut cum sermone aliis insonant, ipsi etiam vitae splendore fulgescant.
Abbreviated transcription (Latin):
suuia.s: ⁊ ibi uirgiũ suit pastoꝵ. gerare ad
uersum pastores yseac dñtium. str̃a est aq̃.
Qmobrem nomen putei ab eo qd̃ acciderat.
uccauit calũpniam. Lodetunt ⁊ aliũ¬
⁊ ꝓ illo quoq rixati sunt. appellauitq eum

Expanded text:
Sed et ibi jurgium fuit pastorum Gerarae ersum pastores Isaac, dicentium: Nostra est aqua: quam ob rem nomen putei ex eo quod acciderat, vocavit Calumniam. Foderunt et aliro illo quoque rixat
Abbreviated transcription (Latin):
gentem puteos fodit in quo
mouemur ut in hac ꝑegrina¬
cione cogitatõm ꝓfunda pene¬
tremus ⁊ quonsz uere intelli¬
genne aqͣ redeat inqͥsitionis
manus ad exhaurienda cor¬
dis t̾rena si torpescat. alophi¬
li insidiantes. puteos replent
qr ĩmundi sp̃c cum nos studi¬
ose fodere ꝯspitunt. molesti¬
as temptacõm cogitati¬
onibꝰ ingert̃.

Expanded text:
gentem puteos fodit: in quo monemur ut in hac peregrinatione cogitationum profunda penetremus, et quosque verae intelligentiae aqua redeat, inquisitionis manus ad exhaurienda cordis terrena non torpescat. Allophyli insidiantes puteos replent, quia immundi spiritus, cum nos studiose fodere conspiciunt, molestias tentationum cogitationibus ingerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
iectarii polimitarii ⁊ plumarii de iatĩc¬
to ⁊ purpura coccoq bistincto ⁊ bysso. ⁊¬
ens quib declit dñis sapĩam ⁊ intellectũ
ut scirent fabre oꝑari que in usus scũa¬
ni necc̃ĩa sunt.⁊ que precepit dñs. Cũq¬
uccasset eos moyses ⁊ omnem ericlitũ¬
iunum cui dederat dñs sapĩam. Et qui¬
sponte sua obtule

Expanded text:
plumarii, de hyacintho, et purpura, coccoque bis tincto,ens, quibus dedit Dominus sapientiam et intellectum, ut scirent fabre operari quae in usus sanctuarii necessaria sunt, et quae praecepit Dominus. Cumqcasset eos Moses, et omnem erudituirum, cui dederat Dominus sapientisponte sua obtule
Abbreviated transcription (Latin):
uispensat. unde increpã¬
to d . ⁊ sacuficate de fer¬
mento laudem. de ferm̃¬
to .ii. laudem imolat.
qui deo sacrifitiũ de ra¬
pina ꝑat.¬

Expanded text:
ionis. Unde increpando dicitur: « Sacrificate de fermentato laudem . » De fermento enim laudem immolat, qui Deo sacrificium de rapina pa
Abbreviated transcription (Latin):
ti hebitis aute hanc diem⁊
monimẽtum. ⁊ celebrabitis¬
eam sollẽpnem dño in gn̾a¬
cionib ur̃is cultu sempiter¬
tis. in die primo ñ erit ferm̃¬
tum in domib urĩs. Quit̃q
comedit ferm̃tatum ꝑibit

Expanded text:
tis autem hanc diem in monumentum, et celebrabitism solemnem Domino in generationibus vestris cultu sempitertis: in die primo non erit fermentum in domibus vestris: quicumque comederit fermentatum, peribit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ notand̾ qd̃ prius pre¬
cipumtur renes accin¬
gere past bacłos tenere
qi illi debent pastoraiẽ
curam susciꝑe qͥ iã in
luxure domare. ut cũ
alus fortia p̃dicant.

Expanded text:
Et notandum quod prius praecipimur renes accingere, postmodum baculos tenere, quia illi soli debent pastoralem curam suscipere, qui jam in luxuriae edomare, ut cum aliis fortia praedicant,
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ad experiẽtis sẽsũ ĩmemor. Nã
⁊ pitissim ꝯ medieꝰ saic̃ arcesciũtur
om̃s morbos corporis nouis. siẽ
aũt corpe sentiuntur płimos nes
ĩh̾ent. Alit̾ quippe secuntur om̃i a
bicia per sapientie dect̾nã. alit̾
ꝑ insipiẽtis pessimam uitã. ita
⁊ obliuiones maloꝵ due st̃. alr̃
ea namq obliuiscitur eruditus
⁊ dectus. Alit̾ expecto ⁊ passo. ille
si periciam negligat. iste si mise¬
ria careat. Sechn hãc o bliuiõe
quã postĩore leco posin nõ erunt
memores sc̃i preteritorũ maloꝵ.
Carebũt eĩ om̃ib ita ut penitꝰ

Expanded text:
Nam et peritissimus medicus, sicut arte sciuntur, omnes fere morbos corporis novit, sicut autem corpore sentiuntur, plurimos nescinhaerent aliter quippe sciuntur vitia omnia per sapientiae doctrinam, aliter per insipientis pessimam vitam; ita et obliviones malorum duae sunt aliter ea namque obliviscitur eruditus et doctus, aliter expertus et passus; ille si peritiam negligat, iste si miseria careat. Secundum hanc oblivionem quam posteriore loco posui, non erunt memores sancti praeteritorum malorum: carebunt
Abbreviated transcription (Latin):
cienda mistica neccͣia ẽ cognitio
rerum. cognitio aũt uocum in du¬
ob consid̾ãtur. inpronunciatõe
ui delicet. et significatione. Adso
¶lam pronuntiationẽ ꝑtinet gramͣ¬
tica. Ad solam significationẽ ꝑti¬
net dyaletica. Ad pronunciation¬
c simul ⁊ significationẽ rethorica.
formm ⁊ naturam. form̃ est in ex¬
tiori dispositione. natura iuint̾i̾o¬
n qualitate. forma rerumaut ĩnu̾o
considatur ad quem ꝑtinet arisin¬
etiea. aut in proportione ad q̃ per¬
tinet musica. aut in dimensionez
ad qͣm pettinet geometria. aut in
motu ad quẽ pertinet astronom¬
ia. Ad int̾i̾oremu̾o ierum natura.
phisica spectat.

Expanded text:
constat, necessaria est cognitio rerum. Cognitio autem vocum in duobus consideratur; in pronuntiatione videlicet et significlam pronuntiationem pertinet grammatica, ad solam significationem pertinet dialectica. Ad pronuntiationem simul et cognitionem pertinet rhetorica. forma et natura. Forma est in exteriori dispositione; natura, in interiori qualitate. Forma rerum aut in numero consideratur ad quem pertinet arithmetica; aut in proportione ad quam pertinet musica; aut in dimensione ad quam pertinet geometria; aut in motu ad quem pertinet astronomia. Ad interiorem vero rerum naturam physica spectat.
Abbreviated transcription (Latin):
nde apparet quantũ diuina
scriptura cetis omnib scrip¬
turis non solum in maf̾ia sua s ⁊̃ in
modo tractandi. subtilitate ⁊ pro¬
sunditate poellat. cumin cetis qd̾
scriptinis sole uoces significare
iuenumtur. inbac aũt nõ sole
uoces s ⁊ res significatiue sint.

Expanded text:
nde apparet quantum divina Scriptura caeteris omnibus scripturis non solum in materia sua, sed etiam in modo tractandi, subtilitate et profunditate praecellat; cum in caeteris quidem scripturis solae voces significare inveniantur; in hac autem non solum voces, sed etiam res signific
Abbreviated transcription (Latin):
hũit uitus. ⁊ conumxit cluo hec.
ut ꝑ uisibłia iuisiblia uideret.
⁊indit c̃atoris potentiam ⁊ sapiẽ¬
ciam ⁊ bonicatem a semetip̃a. per ea
que foris patuerũt magnitionẽ
excitata. ⁊ ħ erant qĩ ãmonitio ⁊re¬
cordatio prima t̾uum deum ẽe. S
nondum ꝑfc̃a consũmatõ agniti¬
ouis. qni ad subani erant. nec pot̾¬
ant sigularit̾ diuidi que un

Expanded text:
conjunxit duo haec, ut per visibilia invisibilia videret. Et vidit Creatoris potentiam et sapientiam et bonitatem a semetipsa, per ea quae foris apparuerunt in agnitionem excitata. Et haec erant quasi admonitio et recordatio prima trinum esse Deum; sed nondum perfecta consummatio agnitionis, quoniam ad substantiam erant; nec poterant singulari
Abbreviated transcription (Latin):
erat: que patris erat et sp filii er¬
at. s predicalutur triuitas ex h¬
istis. non signifi cabatur iistis.
et tameu ħ cra et̾na erant. ⁊ c̾a oĩ¬
um erant. ⁊ per ħ sr̃a sunt omina. ⁊
ip̃a non sunt facta. Et assignaui¬
mus bonitati uoluntatez.⁊ sap¬
ientie dispositõe.⁊ potr̃atio ꝑatõ¬
nem. Et aboritur conquisitio gra¬
uis ⁊ inuestigatio profunda de
uoluntate dei et de p̾scientia illio
et ꝓrouidentia. ⁊ dispositõe ⁊ potes¬
tate. ħ eium omnia in causis rerũ
consistunt. ⁊ obicumt qõnem ĩues¬
tigationi ꝓposite¬

Expanded text:
erat, quae Patris erat, et Filii erat; sed praedicabatur Trinitas ex istis, non significabatur in istis; et tamen haec tria aeterna erant, et causa omnium erant et per haec facta sunt omnia, et ipsa non sunt facta; et assignavimus bonitati voluntatem, et sapientiae dispositionem; et potestati operationem. Et oboritur conquisitio gravis et investigatio profunda de voluntate Dei, et de praescientia illius, et providentia, et dispositione, et potestate. Haec enim, omnia in causis rerum consistunt, et objiciunt quaestionem investigationi proposit
Abbreviated transcription (Latin):
Iecum ẽ nobis quasdamfeias
desidigre. quas damu̾o frau¬
dulent̾ ut auius suis separent.
ppͥos filios coram ep̃is ad confir¬
marionem tenuisse. Unde nos
dignum duximus ut siqͣ mulr
filium suum desidia aut fraude
aliqua coram ep̃o tenuerit ad cõ¬
fumandum pp̃ fallaciam suam
intentiam agat. auno tñ suo nõ
separetur.
Ex consilio maglnẽsi.

Expanded text:
ictum est nobis quasdam feminas desidiose, quasdam vero fraudulenter ut a viris suis separentur proprios filios coram episcopis ad confirmandum tenuisse. Unde nos dignum duximus, ut si qua mulier filium suum desidia aut fraude aliqua coram episcopo tenuerit ad confirmandum, propter fallaciam suam enitentiam agat; a viro tamen suo non separetur. Ex concilio Magunti
Abbreviated transcription (Latin):
placent omnia. Nemog̾ mire¬
tur si post magna ⁊ int̾ int̾ mag¬
na fidei sacramẽta eorumque
in suo ordine infiora uidẽtur
mencio fit quia non se abhor¬
rent simul que inu̾itte unu̾
sunt. Nam ip̃e deus humilia¬
ri dignatus est ad humana des¬
cendens. ut postinodum hoĩez

Expanded text:
placent omnia. Nemo igitur mireplacent omnia. Nemo igitur miretur si post magna et inter magna fidei sacramenta, eorum quae in suo ordine inferiora videntur mentio fit, quia se non obhorrent simul, quae in veritate unum sunt. Nam ipse Deus humiliari dignatus est, ad humana descendens, ut homin
Abbreviated transcription (Latin):
Agne sunt ĩ scͥ¬
turis sacris sp̃i¬
tualium sensuũ
profunditͣtes .s
sacrumeloquium q̃dã inise qbꝰ
fidem simplicium pascit. que qd̾
altiorib iuncta unanu̾ittͣis
regulam ꝑficiunt. ꝓpt̾ea in sacri
el oquii tractatione non eadem
alciora dei sacramenta excellenti¬
ori sermõe et digno sanctis reu̾¬
ent̾ tractanda sunt. Minora ãt
sacram̃torum diuinoru instru¬
menta pro capacitate simpliciũ
humiliori locutionis gerie expl¬
auanda ut constet qd̾ scriptu ẽ.
Infibriis aureis cͥcumamicta
uariettib. sicut enim scã elec¬
torum eccłia moꝵ bonorũ ac
uirtutum uarietate pulchre ad¬
ornatur.ita sacra scriptura uñ
ip̃aeccłia sc̃a uiuendi formam
sumit insuosermnc̃e pulchra
uariette contexit᷑. in qnͣtũ uari¬
etas ip̃a apta ẽ ut scisma nõ ge¬
n̾et. ⁊ diu̾sitas ccc̾ors ut adu̾sit᷑¬
tem nonparias. Neq enimin
ea magna moclica despiciũt. nec
rursum melica associari magins¬
indigna sunt. s ornatum inuicẽ¬

Expanded text:
agnae sunt in Scripturis sacris spiritualium sensuum profunditates; sedsacrum eloquium quaedam in se quibus fidem simplicium pascit; quae quidem altioribus juncta unam veritatis regulam perficiunt. Propterea in sacri eloquii tractatione, non eadem altiora sacramenta excellentiori sermone et digno sanctis reverenter tractanda sunt; minora autem sacramentorum divinorum instrumenta, pro capacitate simplicium humiliori locutionis genere explananda, ut constet quod scriptum est: In fimbriis aureis circumamicta varietatibus . Sicut enim sancta electorum Ecclesia morum bonorum ac virtutum varietate pulchre adornatur, ita sacra Scriptura unde ipsa Ecclesia sancta vivendi formam sumit, in suo sermone pulchra varietate contexitur; in qua tamen varietas ipsa apta est, ut schisma non generet; et diversitas concors, ut adversitatem non pariat. Neque enim in ea, magna modica despiciunt, neque rursus modica magnis associari indignata sunt, sed ornant se invice
Abbreviated transcription (Latin):
I supenori parte operis hꝯ
conditõem om̃iumrerum:
Ga principio pͥmo cũ lapsꝯͣ hõis ⁊
huis que postea ad restauratõe
usq ad aduentum u̾bi p̃p̃arata
grẽ ab aduentu filii deiincar¬
nem exordium sumpsit sicut

Expanded text:
In superiori parte operis hujus conditionem omnium rerum a principio primo cum lapsu hominis et his quae postea ad restaurationem ejus usque ad adventum Verbi praeparata gratiae ab adventu Filii Dei in carnem exordium sumpsit, sicut
Abbreviated transcription (French):
indumentis ꝯacris. Quinta.
de dedicatione ecclie. Sexta de
baptismo. Septimͣ de confirma¬
tione. Oetaua de corporis ⁊ sã¬
guinis x sacramento. ⁊ Nona
de mmmnorib sacram̃tis ⁊ sacͥs.
Decima de symonia. Undecia
de coniugio. Quodecima de
uotis. Terciadecima:. de uiciis
uitutib. Quarta decuma de
confessicẽ ⁊ penitentia ⁊ remis¬
sione pc̃corum. Quinta decimͣ
de unctione infirmorum. Sex¬
ta decuma de fine hominis. Sep¬
decima de statu futuri seculi.

Expanded text:
indumentis sacris. Quinta de dedicatione Ecclesiae. Sexta de baptismo. Septima de confirmatione. Octava de corporis et sanguinis Christi sacramento. Nona de minoribus sacramentis et sacris. Decima de simonia. Undecima de conjugio. Duodecima de votis. Tertia decima de vitiis et virtutibus. Quarta decima de confessione et poenitentia et remissione peccatorum. Quinta decima de unctione infirmorum. Decima sexta de fine hominis. Deoctava de statu futuri saeculi.
Abbreviated transcription (Latin):
t consobrinamneptã. nou¬
cognatione ui qͣm cognatus ha¬
bint nullus audeat sibi in ꝯ¬
iugio copulare. si quis tali ne¬
fario conugio conuenit. et ĩeo
pinanserit. sciat se aplice auc¬
toritatis anathematis uĩcłis
ẽẽ innodatum ⁊ nullus sac̾los
tribuat ei comunione. Siu̾o cõ¬
uerso diuisꝯq fu̾it a talicopu¬
lacione digne pñie submitat᷑
ut sacerdos loci consid̾auit.
xcretum gregorii iunioris

Expanded text:
t consobrinam, neptem, novcognatione, vel quam cognatus habuit, nullus audeat sibi in conjugio copulare. Si quis huic tali nefario conjugio convenerit et in eo permanserit, sciat se apostolicae auctoritatis anathematis vinculis esse innodatum, et nullus sacerdos tribuat ei communionem. Si vero conversus divisusque fuerit a tali copulatione dignae poenitentiae submittatur, ut sacerdos loci consideraverit. Decretum Gregorii Junioris
Abbreviated transcription (Latin):
quema diuoclum ip̃ẽ primꝰ pro¬
batus est sine eiꝯdem suie al¬
tiꝯ cuiuslibet mandati obser¬
uantia probandi fuissent. ⁊ pt
fortassis non absurde c̾eli qd̃
idem mandatumꝙ primo par¬
enti datum ẽ. postĩ quoq illi ꝯ¬
obfuare debuerunt. ut ꝯĩgli
ꝓpͥa obedientia proburentur. ⁊
oinguli pro gino mitio digna¬

Expanded text:
quemadmodum ipse primus proquemadmodum ipse primus probatus est sive ejusdem sive alterius cujuslibet mandati observantia probandi fuissent. Et potest fortassis non absurde credi quod idem mandatum quod primo parenti datum est, posteri quoque illi observare debuerunt, ut singuli propria obedientia probarentur, et singuli pro
Abbreviated transcription (Latin):
hii qui u̾c in podo gr̾iatur non
aliꝯ uascendo trahunt ꝙͣ uici¬
um qd̾ anatura aqua. mip¬
antur accipiunt. Sic itaq pͥ¬
mus homo tennore obediẽtie
sue casto coniugio ad propag¬
ationem post̾itatis institutõ¬
ni diuine deẜuiens filios gen̾¬
aret s uĩ pccõ quidem qm̃ exi
natura ab omni uicio li uera.s
uon similiter pat̾ne iusticie
hr̃des quĩ ip̃anatura ñdũ for
dandum nonerat trans forta.
Pustqͣmaũt auita t̾rena ad
celestez ⁊ sp̃ualem statum trãs¬
form̃itus fuiss ampliꝯ gen̾a¬
re non debuerat sicut m̾o ꝑ
iobedientiam mortalitatis
Sunt tamẽ qui c̾elunt uera¬
cit̾ asserendum qd̾ priuꝰ hõ
si non peccasset nullos nͥ bon¬
os filiꝙs genuisset. ⁊ nẽo om̃i¬
ui qui ex ex carne nascẽtur
dampnaret. Tamen ills̃ m̃ito
q̃ritur si sola primi hom̃is ho¬
bedientia probata omnibꝯ pꝰ¬
tĩs ex eo nascituris ad metitu
sufficẽ debuiss. aut si singłi
qui post eum temporib sius:

Expanded text:
et ii qui nunc in peccato generantur, non aliud nascendo trahunt quam vitium quod a natura a qua seminantur accipiunt. Sic itaque primus homo tempore obedientiae suae casto conjugio ad propagationem posteritatis institutioni divinae serviens filios generaret sine peccato quidem, quoniam ex natura ab omni vitio libera, sed non similiter paternae justitiae haeredes; quoniam ipsa natura nondum foreentiam dandum non erat transformata. Postquam autem a vita aeterna ad coelestem et spiritualem statum transformatus fuisset, amplius generare non debuerat; sicut modo per inobedientiam mortalitati sSunt tamen qui credunt veraciter asserendum quod primus homo si non peccasset nullos nisi bonos filios genuisset, et nemo omnium qui ex ejus carne nasceretur damnaretur. Tamen illud merito quaeritur utrum sola primi hominis obedientia probata, omnibus posteris ex eo nascituris ad meritum sufficere debuisset; an si singuli quique post eum temporibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dignum inquuisitione ur
si pat̾ne o bedientie mentuz per
incormptamoriginez ad pos¬
teu omnes transire debu̾at.
qmadincclum numnc inobedĩe
illiꝯ culpa per eandemoriginẽ
nunciatam in uniu̾sos de effũ¬
deudo dilatat. Ꝙ si uerumẽ sie

Expanded text:
 dignum inquisitione videtur an paternae obedientiae meritum per incorruptam originem ad posteros omnes transire debuerat, quemadmodum nunc inobedientiae illius culpa, per eamdem originem vitiatam in universos se effundendo dilatat. Quod si verum est
Abbreviated transcription (Latin):
adtempo prefinitum a deo serua¬
ta fusset aĩ corruptionem mu¬
taretur se mel eminttansgre¬
di plena inobedientla fuit. set
non simłt perfrã obedĩa frusset
siin ip̃a obedientta homo usq
infinem non perstitisset. pp̃ca
dicut inobedientia un otpr̃e
consumata natiuum ad cormi¬
ptionem mutauit. Ita et obedi¬
encia naturam ad incorruptõe
non mutasses donec tempore
arentur a natura nõdum ad
ueram incorruptõe trausfor¬
mata seminarentur. n nascen¬
do originalis iusticiementuz

Expanded text:
ad tempus praediffinitum a Deo conservata fuisset ad incorruptionem mutaretur. Semel enim transgredi plena inobedientia fuit; sed non similiter perfecta obedientia fuisset, si in ipsa obedientia, homo usque in finem non perstitisset. Propterea sicut inobedientia uno tempore consummata naturam ad corruptionem mutavit, ita obedientia naturam ad incorruptionem non mutasset, donec tempore m generarentur, a natura nondum adhuc ad veram incorruptionem transformata seminarentur, neque nascendo originalis justitiae meritum
Abbreviated transcription (Latin):
et suam ⁊ altĩꝯ uitam ñ led̾e Ius¬
cumeĩẽ ut in uia uite corruptc̃ẽ
caueat qui inpr̃ia uitã incorru¬
ptam expectat. ⁊ qui iam uita
prĩ per aꝑtaminolentia non
oppunit etiam ꝑ fraudẽ occult¬
amin hiis que adusum uiuen¬
didata sunt ei non noceat.s nz¬
auctͣe et attestatõe fiduciam aut
fim̃mẽtu p̃stare non p̾sumat.
ħ eĩ seq̾nti mandato prohibet᷑
cum dicitur. Nonflintestimõi¬
um dices. ⁊ quia ab oꝑe lesioĩs
diu se cohib̾e non pot̾ qui mẽtez
ouam ab intentione et uolun¬
cate ledendi non cohibet. Seꝗtꝰ
et dieit. Non ccc̾upistes uxorẽ
ꝓrĩ tui. Nec ocr̃upistes rem ꝓxĩ
tui. ut nou mecheris. nec cccup¬

Expanded text:
et suam et alterius vitam non laedere. Justum enim est ut in via vitae corruptionem caveat, qui in patria vitam incorruptam exspectat, et qui jam vitam proximi per apertam violentiam non opprimit, etiam per fraudem occultam in his quae ad usum vivendi data sunt ei non noceat; auctoritate vel attestatione fiduciam aut firmamentum praestare praesumat. Hoc enim sequenti mandato prohibetur cum dicitur: Non falsum testimonium dices . Et quia ab opere laesionis diu se cohibere non potest, qui mentem suam ab intentione et voluntate laedendi non cohibet, sequitur et dicit: Non concupisces uxorem proximi tui: nec concupisces rem proximi tui . Ut non moecheris, n
Abbreviated transcription (Latin):
ut recine non posit id quod est.
Conuemient̾ sanecͥ in p̾cedẽti
mandato uite longeuitas pro¬
mittit᷑. ħ ue alieuan uitam extĩ¬
gat: phibetur.ut ħ ex caritate
dei sit. qd̾ principium suum ho¬
noians ad uitam que finẽ nes¬
cit inhiat. ħ uero ex caritatepro¬
rimi qd̾ ad uite aliene finemi
nullo crudelittis odiose relaxat.
Seinde sequit᷑ t̾cium põeptu.
Non mechaberis ⁊ quartimi
Uon furtum facies. Non mech

Expanded text:
ut retinere non possit id quod est. ut retinere non possit id quod est. n praecedenti mandato vitae longaevitas promittitur, hic ne alienam vitam exstinguat prohibetur, ut hoc ex charitate Dei sit, quod principium suum honorans ad vitam quae finem nescit inhiat: hoc vero ex charitate proximi, quod ad vitae alienae finem nullo crudelitatis odio se relaxat. Deinde sequitur tertium praeceptum: Non maechaberis : et quartum: Non furtum facies
Abbreviated transcription (Latin):
⁊dinemaũt ip̃orum pre¬
ceptorum dei ꝯme consi¬
deratione transirenõ o. Nar
si ordo uruendiẽ utiq ⁊ ordop̃¬
cipiendi. primum ergo attẽde
qd̃ dicitur tͥ ut adores deũ tuũ
et seruies illi. hoc ẽ primũ p̾cep¬
tum. In adoratr̾e aguoxe fidẽ.
Infuitute intłłige bonam oꝑa¬
de᷑. ut nomen dei tui uanu nõ
assumas quatimis u̾bũ u̾ictͣis
in ore tuo sit ꝓpt̾ u̾tatem. ut
post fidem cordis sequa tur cõ¬
fessiooris. Primum deuocio:
ad bonam conscĩam. postea ex᷑
operis ad boam fama. Nouissi¬
me u̾bum predicationis ad
quietem custodias ut ñ pertur¬
beris adũsis forib occurrẽtibꝰ
pro u̾itate. s diseas ẽẽ paciticꝰ
et int̾ illos qui pacem oderunt
p̾dices u̾itatem. ⁊ non omittas
uerittͣem. ħ sunt tria pc̃epta pͥ¬
metable dehus que pertinet
ad deum. post ꝙͣ sequitur seda
tabla de hus que spectant ad
ut honores pr̃ez tuum ut iuitã
longenamhr̃e possis. qm̃ qui ñ
houorat eum a quo ẽ. dignꝰ ẽ

Expanded text:
ipsorum praeceptorum Dei sine consideratione transire non oportet. Nam si ordo vivendi est, utique et ordo praecipiendi. Primum ergo attende quod dicatur tibi, ut adores Deum tuum, et servias illi, hoc est primum praeceptum. In adoratione agnosce fidem, in servitute intellige bonam opera ut nomen Dei tui in vanum non assumas , quatenus verbum veritatis in ore tuo sit, propter veritatem, ut post fidem cordis, sequatur confessio oris. Primum devotio ad bonam conscientiam; postea exemplum operis, ad bonam famam. Novissime verbum praedicationis ad quietem custodias, ut non perturberis ex adversis foris occurrentibus pro veritate, sed discas esse pacificus, etiam inter eos qui pacem oderunt. Praedices veritatem, et non omittas charitatem. Haec sunt tria praecepta primae tabulae de iis quae pertinead Deum. Postquam sequitur secunda tabula de iis quae spectant ad ut honores principium tuum, ut vitam longaevam habere possis, quoniam qui non honorat eum a quo est, dignus est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectõis uiam ⁊ semi tampandt̃
directionis. I Drima euimꝓfec¬
cõ ꝑ bõam oꝑatoe homine in
semecip̃o dirigit. Secła ꝑcarita¬
tem ꝓximi in latum expandit.
Tercia per caritatez dei maltũ
extollit. quia deuariꝰ prime ꝓ¬
fessionis li neam porrigit. Cen¬
tenario sode expandit latitudi¬
nem. Millenario in altum:
suummã tollit perfcĩone. ħ ãt
in p̾senti de expõitc̃e decẽpẽepto

Expanded text:
perfectionis viam, et semitam pandunt directionis. Prima enim perfectio per bonam operationem hominem in seipso dirigit. Secunda per charitatem proximi in latum expandit. Tertia per charitatem Dei in altum extollit, quia denarius primae perfectionis lineam porrigit. Centenarius secundae expandit latitudinem. Millenarius in altum summam tollit perfectionem. Haec autem in praesenti, de expositione decem praeceptor
Abbreviated transcription (Latin):
tio. cuius qui demptionis par¬
ticipes efficiamur si ip̃i redẽp¬
cori ꝑ carnem nob̾ sociato ꝑfide
unimur. Natura quidem hũa¬
na tota per pcr̃m corrupta fu̾at
⁊ tota pp̃ peccatum dampnatõi
cebita erat. ⁊ i doco sitota dump¬
nata fuiss inusticia nõ fuiss.
ueuit aũt grã ⁊elegit quos lã
te massa unũsittͣis per misiã¬
misediam ad salutem. quoxl¬
am aũt per iusticiam deseruit
to dampnationem. Et quos
iusticia saluauit. quia ineiꝯi
poctͣate erat. ut hoc iuste face̾
pos. quos tũ si non saluass uis¬
ce feciss. qr in corumimito erͣtͣ
ut si hoc faceret iniustũ ũeet.
Deiusticia po

Expanded text:
tio. Cujus quidem redemptionis participes efficimur, si ipsi redemptori per carnem nobis sociato per fidem unimur. Natura quidem humana tota per peccatum corrupta fuerat, et tota propter peccatum damnationi debita erat; et idcirco si tota damnata fuisset, injustitia non fuisset. Venit autem gratia et elegit quosdam de massa universitatis per misericordiam ad salutem; quosdam autem per justitiam deseruit ad damnationem. Et quos justitia salvavit, quia in ejus potestate erat ut hoc juste facere posset, quos tamen si non salvasset juste fecisset; quia in eorum merito erat ut si hoc faceret injustum non esset. De justitia po
Abbreviated transcription (Latin):
cultatem eum consequendi sine
manus impõitione baptizatũ ab
hac uita migrare conting̾e̾t. qd̾
quidem ommino periculo sum
ect. quia sic̃ in baptisia bemissio
pr̃orum accipitur. it a per manꝯi
impositõe sp̃e paraclitus datur. il¬
lic gr̃a tribuitur ad remissionez
mr̃orum. hic grã datur ad confir¬
mationez. Quid aũt ꝓlest si a la¬
psu erigeris. insi ⁊̃ ad stand̾ cõfir¬
meris: pp̾ea timend̃ ẽ hus qui per
negligentiam amittũt ep̃i p̃penti¬
am. ⁊ non suscipiunt manus ĩpo¬
si toez. ne forte ꝓpt̾ca dampnent᷑
qr festinare debuerunt dum po¬
cuerunt. ꝓpt̾eos eĩ qui articulo tẽ¬
poris preueniunt᷑ instituta ẽ illa
qua sacerdos baptizatu statiz
mu̾tute liuit sacricrisinatis u̾e¬
tio. ut in hoc ip̃o ostendatur qͣnt̃
cauetur ne forte sine ip̃o ab hac ui¬
ta subtrahantur. Manifestũ ẽ ac̃
ꝙ primis temporil om̃is uncti
ocrism̃tis ꝑ solos pontifices fi¬
ebat. S ⁊ postea quam iustitu¬

Expanded text:
episcopi, et difficultatem eum consequendi, sine manus impositione baptizatum ab hac vita migrare contingeret. Quod quidem omnino periculosum esset. Quia sicut in baptismo remissio peccatorum accipitur, ita per manus impositionem Spiritus Paracletus datur; illic gratia attribuitur ad remissionem peccatorum, hic gratia datur ad confirmationem. Quid autem prodest si a lapsu erigeris, nisi etiam ad standum confirmeris? Propterea timendum est iis qui per negligentiam amittunt episcopi praesentiam, et non suscipiunt manus impositionem, ne forte propterea damnentur; quia festinare debuerunt dum potuerunt. Propter eos enim qui articulo temporis praeveniuntur, instituta est illa qua sacerdos baptizatum statim in vertice linit, sacri chrismatis unctio, ut in hoc ipso ostendatur quantucavetur ne forte sine ipso ab hac vita subtrahantur. Manifestum est autem quod primis temporibus omnis unctio chrismatis per solos pontifices fiebat. Sed et posteaquam institu
Abbreviated transcription (Latin):
e origmali poro multerrõo
ac difficiles ornintur qo¬
nes que utrum credendo incliꝰ
utionem habere non posunt:
tictentur ignoro. primũ q̃r it᷑
quid sit originale poco. deiũ qͦ¬
mo apatrib p̃cipue ab hiis in
quibo per sacramentũ regena¬
tonis solutumẽ infilios tradu¬
catur. Utrum per solam animã.
siĩ per solam carnez. uł per car¬
nem simł ⁊ animã. ⁊ si per solaz
ammã. Utrum per c̾atione ułtr

Expanded text:
e originali peccato multae ac difficiles oboriuntur quaestiones, quae utrum credendo melius utionem habere non possunt tractentur ignoro. Primum quaeritur quid sit originale peccatum, deinde quomodo a patribus, praecipue ab iis in quibus per sacramentum regenerationis solutum est in filios, traducatur, utrum per solam animam, an per solam carnem, an per animam simul et carnem. Et si per solam animam, utrum per creati
Abbreviated transcription (Latin):
posita existit sensualis uatura ho¬
minis. celum autem sursum puri¬
tas intlligentie. ⁊ quasi quodam
Inmortalis uite motuuegetata rõ.
duas u̾o istas tam clissimiles in
uno homine naturas. magnͣ q̃da
desideriorum moles huicinde fluc¬
tuantium ⁊ tñ contraria sepe mota
alt̾no tendentium oberrat. quia ⁊
aluid ẽ quod subtus caro ex infir¬
mittͣe pressa appetit. et aliud qd̾ spẽ
oursum per contemplationez uer¬
tatis eleuatꝰ intendit. S sit ali¬
queriẽs ut contrarii motꝰ confu¬
sionem gignant. uͥ iõ media uei
int̾ueniens diuidat ab inuicem ⁊
discernat uoluntates. ⁊ appetitus
desideriaq diiudicet. quid sit uide¬
licet quoel ex carne decisum trahit.
ouiinum ult ⁊ inmortale bonũ
ambiens. Mamcum ip̃axatio
fortiter uidicii censum quasi qd̃¬
dum firmamentu inmedio sese
colleat. atq super celestes aquas
illine anteeas que sub celo sunt
or corruptela superiorez amie pu¬
ritatem infic̾e̾. n ip̃a que sursu e̾

Expanded text:
posita consistit sensualis natura hominis; coelum autem sursum puritas intelligentiae, et quasi quodam immortalis vitae motu vegetata ratio. Duas vero istas tam dissimiles in uno homine naturas, magna quaedam desideriorum moles hinc inde fluctuantium, et in contraria saepe motu alterno tendentium oberrat; quia et aliud est quod subtus caro ex infirmitate pressa appetit, et aliud quod spiritus sursum per contemplationem veritatis elevatus intendit. Sed fit aliquoties ut contrarii motus confusionem gignant; nisi ratio media interveniens dividat ab invicem, et discernat voluntates et appetitus, desideriaque dijudicet. Quid sit videlicet quod ex carne deorsum trahit; summum illud et immortale bonum ambiens. Nam, cum ipsa ratio fortiter judicii censura quasi firmamentum quoddam in medio sese collocat, atque hinc supercoelestes aquas, illinc autem eas quae sub coelo sunt or corruptela inferiorem animae puritatem inficere; neque ipsa quae sursum est
Abbreviated transcription (Latin):
uarx autem fem̃ sit ut firmͣ¬
mentum a se aquas diui¬
deret. partimq supra atq uifraa.
partun eandez a quarum natura
consisteret. non querat intra se.

Expanded text:
uare autem factum sit ut firmamentum aquas a se divideret, partimque supra atque infra, partim earumdem aquarum natura consisteret, non quaerat extra se,
Abbreviated transcription (Latin):
tas sacram̃ti ñ exeo qui minis¬
trat.S exeo qui scĩfieat const¬
are sciatur. Sicut scriptum ẽ. ħ
ẽ qui baptizat. Sic enum nec a
bono meliꝯ datur. nee a malo
peio accipitur. qr saneritas sa¬
cram̃ti dei nõ no ĩ m̃ito minis¬
trantiu. S sanctisicantis uir¬
tute perficit᷑. Traditur ⁊̃ noue
uite auditorib symbolũ fidei.
in quo aplice doctrine forma
conustit. postremo oblatꝰ ad
baptismũ paruulꝯ int̾ragat᷑ a sac̃¬
dote si abreuumciet gathane. et
omnib oꝑib eius. atq omnbꝰ
pompis eiꝰ. ꝑora gestantiũ rxn¬
det. ut qui aliena iniquitate ob¬
ligatus ẽ aliena fide et confessi¬
one saͦluatur. pꝯ abremnciati¬
onem foam ungitur oleo sacro
in pectore. tan quam mnumatur
ad u̾sus hostem neci deincepe ĩ¬
munda ⁊ noxia ꝑsuad̾e pꝯsit. un¬
gitur et int̾ scapulas u̾ uigor
por tandi oneris ẽ.ut fortitũdi¬
nem accipiat ad portand̃ honꝯ
dm̃. Beinde int̾rogatur si c̾dat

Expanded text:
tas sacramenti non ex eo qui ministrat, sed ex eo qui sanctificat constare sciatur, sicut scriptum est: Hic est qui baptizat . Sic enim nec a bono melius datur, nec a malo pejus accipitur, quia sanctitas sacramenti non in merito ministrantium, sed in Dei sanctificantis virtute perficitur. Traditur etiam novae vitae auditoribus symbolum fidei, in quo apostolicae doctrinae forma consistit. Postremo oblatus ad baptismum parvulus, et interrogatus a sacerdote an abrenuntiet Satanae, et omnibus operibus ejus, atque omnibus pompis ejus, per ora gestantium respondet, ut qui aliena iniquitate obligatus est, aliena fide et confessione salvatur. Post abrenuntiationem factam, ungitur oleo sacro in pectore tanquam muniatur adversus hostem, ne ei deinceps immunda et noxia persuadere possit. Ungitur et inter scapulas, ubi vigor portandi oneris est, ut fortitudinem accipiat ad portandum onus Domini. Deinde interrogatur an credat
Abbreviated transcription (Latin):
xit a mortuisita tnos innoui¬
tate uite ambłemꝰ. Trinat̾ in
m̾sio trina ẽ cogitationis locu¬
tionis ⁊ oꝑationis emũdatio.
Completis ⁊̃ bapti sacram̃tis.¬
⁊ postqͣm baptizatus a sonte
ascendit sa croc̾sinate inu̾tice

Expanded text:
 nos in novitate vitae ambulemus . Trina enim immersio, trina est cogitationis, locutionis et operationis emundatio. Completis autem baptismi sacramentis, postquam baptizatus a fonte ascendit, sacro chrismate in vertice
Abbreviated transcription (Latin):
x inde xano uestis candi¬
otiuitatis decorẽ uetꝯtatis pan¬
uelamine. ut intlligat se dia de¬
materegali et sacerlotali digͥta¬
te potiri. Ad ultimum datur cereꝯ
accensꝰ in manueiꝰ. quatiuus
imple doceatur illd̾ euũgłicũq.

Expanded text:
iano vestis canditivitatis decorem vetustatis panvelamine, ut intelligat se diademate regni et sacerdotali dignitate potiri. Ad ultimum datur cereus accensus in manum ejus, quatenus implere doceatur illud evangelicum quo
Abbreviated transcription (Latin):
T de illo quidem prime cc̃cliti¬
onis instatu. prius qmͣ infor¬
mam uatura dispositionẽq uẽir¬
quitur ut dispositionem intam ip¬
quanur. Sex dieb disposuit et
oromaiit atq in formamrede¬
git deus cuncta que fec̾at. perfecit¬
q opꝰ suum die sexto. ⁊ sic dem̃
die septimo requieuit .i. cessauit
ab ope. Porima die fcn ẽ lux. Scclã
gregatesunt aque. Quarta die
fr̃a sunt luminaria. Quinta die
pisces et uolucres: Serta die bes¬
tie et iumenta reptilia. noissi¬
me eadem tũ die homo. hec prim¬
um in hoc loco lectorẽ ãmone uo¬
uimus. ut quociẽs iuhis oꝑibꝰ
uidelicet .ui. dierum aliquid fĩ
audierit. ut u̾bigrã cum dicit᷑
prima die fcã ẽ lux. fa die fcm̃ est
firmamentũ. Quarta die fc̃a st̃
lumimͣia. nonmo primũ cum fcã
dicuntur. ħ deuicho ereata finsse
eristimet. s pocio de ip̃a quepriꝰ
c̾ata erat denicho mat̾i̾a form̃ta
inelligat.⁊̃ si aliqñ ũbum c̃ati¬
onis positum reperit. ut et illd̾ e̾¬

Expanded text:
t de illo quidem primae conditionis statu priusquam in formam natura dispositionemque venirquitur ut dispositionem ipsam ququamur. Sex diebus disposuit et ordinavit atque in formam redegit Deus cuncta quae fecerat: Perfecitque opus suum die sexta. Et sic demum die septima requievit , id est cessavit ab opere. Prima die facta est lux; secunda gregatae sunt aquae; quarta die, facta sunt luminaria; quinta die, pisces et volucres; sexta die, bestiae, jumenta, reptilia; novissime eadem tamen die homo. Hoc primum in hoc loco lectorem admonere volumus, ut quoties in his operibus, videlicet sex dierum aliquid fieri audierit, ut verbi gratia, cum dicitur, prima die facta est lux; secunda die, factum est firmamentum; tertia ia, non modo primum cum facta dicuntur, haec de nihilo creata fuisse existimet; sed potius de ipsa quae prius creata erat de nihilo materia formata intelligat. Etiam si aliquando verbum creationis positum reperit, ut est ibi: Cre
Abbreviated transcription (Latin):
ãuis ꝑ institutõez aque solu
aicramentũ dabat᷑. In baptism
sacramentipcipit. Iohannes eĩ
pocõres a qua tinxit. et poc̃a confi
zans uenturum ⁊ baptiz aturũ
in sp̃u pdicauit. uł baptizans ha¬
ad remissionem poc̃oru sp̃m
infundit. Illic homines bap

Expanded text:
lum sacramentum dabatur. In baptismate sacramenti percipitur: Joannes autem peccatores aqua tinxit, et peccata confzans venturum, et baptizaturum se Spiritu praedicavit; hic baptizans ad remissionem peccatorum Spiritum infundit
Abbreviated transcription (Latin):
neq̃qͣm subito uł p̾cipitant̾ur. s
paulatim ⁊ qiͣ cum quadã reu̾ẽ¬
tia cdimutt̾ent᷑. ut ostend̾e̾tur bo¬
na fuisse temꝑe suo. et similit̾ q̃ ĩ¬
cipienda erant non subito in aue¬
toritatem assum̾e̾nt᷑. s cum mo¬
ra et grauitate inchoarent᷑. ne ue¬
lut aliena ⁊ p̃t̾ rem aliunde ĩduc¬
ta subito putarẽt᷑. Illa g̾ dimissa
sunt non proiecta. ⁊ ista institu¬
ta sunt nonusurpata. ut diuim
auxilii auctoritas ubiq seruarẽ.¬
et ne humana causatione diui¬
ua oꝑa reprehend̾e audẽt amino¬
netur. Quainius ergo in passio
rat. et noui institutio sa cͣmẽti
exordium. tamen et prio aliqͣn¬
to tempore et noua inchoata st̃
ad cõsueculinẽ ⁊ uetera postino¬
dum aliqͣmdiu tolerata secũd̃
dispoitionez. simul ergo fuerũt
utraq tempore illa siuĩ añ passi¬
onem sine post ab eo qũ iucoha¬
ta sunt noua. donec postincclũ
uetera superint̾licta.⁊ inisto me¬
dio tempore quo fuit bapt̃s cum

Expanded text:
nequaquam subito vel praecipitarentur, sed paulatim, et quasi cum quadam reverentia dimitterentur, ut ostenderentur bona fuisse tempore suo, et similiter quae incipienda erant non subito in auctoritatem assumerentur, sed cum mora et gravitate inchoarentur ne velut aliena, et propter rem aliunde inducta subito putarentur. Illa igitur dimissa sunt, non projecta, id est ista instituta sunt, non usurpata: ut divini consilii auctoritas ubique servaretur, et humana causatio, ne divina opera reprehendere auderet, amoveretur. Quamvis ergo in passionit, et novi constitutio sacramenti exordium, tamen et prius aliquando tempore; et nova inchoata sunt ad consuetudinem, et vetera postmodum aliquandiu tolerata secundum dispensationem. Simul ergo fuerunt utraque tempore illo, sive ante passionem, sive post, ab eo quando inchoata sunt nova, donec postmodum vetera sunt interdicta. Et in isto medio tempore quod fuit baptismus cum
Abbreviated transcription (Latin):
pucii caro cͥcumcisa ñ fuit peribit
anima illa de ppͦ suo. ñ potuit cͥ¬
cumcisio abhiis clumtaxat q¬
bus inuncta fu̾at ꝯm̃ pericło
salutis contẽpm. Rursũ ꝙ ad¬
modum in principio baptismnꝰa
tisa iohanne scłin ꝯolum sacrͣ¬
mentum dabatur. ut hii qui ba¬
ptizandi usum ñ nouerãt eru¬
direntur. sic innouissimo aq¬
bdam fideliby cͥcumcisio dispen¬
satorie secund̾ solum sacrainẽ¬
tum suscipiebat᷑. ne hii ꝗccũ cidi¬

Expanded text:
putii circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo . » Non potuit circumcisio ab his duntaxat quibus injuncta fuerat sine periculo salutis contemni. Rursum quemadmodum in principio baptismus a Joanne secundum solum sacramentum dabatur, ut hi qui baptizandi usum non noverant erudirentur, sic in novissimo a quibusdam fidelibus circumcisio dispensatorie secundum solum sacramentum suscipiebatur, ne hi qui ci
Abbreviated transcription (Latin):
aicram̃tũ baptĩ. ex quo de ĩcep
licitum ñ fuit ĩ neglig̾e̾. qñ illo
susciꝑe debitum fuit.⁊ sunt ꝗdẽ
super hoc diu̾se plimũ estimͣtãs.
Alii dicunt ex eo iustitutũ bap¬

Expanded text:
acramenta baptismi, ex quo deinceps licitum non fuit illud negligere, quando illud suscipere debitum fuit. Et sunt quidem super hoc diversae plurium aestimationes. Alii dicunt ex eo institutum bap
Abbreviated transcription (Latin):
quo iohannes in aqua baptiza¬
re cep̃. pclicans baptizaturum
ĩ sp̃n. Alui in passione xͥ qũ dix̃.¬
consimatumẽ. omnia ueti̾s
testamentisa cramenta finẽ ac¬
cepisse. ⁊ nou erordium putãt.
Comocliꝯ aũt uidetur ut clica
ne abhorreret in usum pluetu
Souissime aũt qũ in unuer¬
sum mũclum p̾clicatores baptiz¬
are missi sunt. gn̾alit̾ institutũ.
pora distinguenda. primũ eĩ añ
baptisium cͥeuumcisio sola sta¬
tum hũit. et socipiebatur ad ius¬
tificatõe sin baptismo. Nouissi¬
me aũt nẽ post access cͥcumcisiõẽ

Expanded text:
quod Joannes in aqua baptizare coepit, praedicans baptizaturum in Spiritum . Alii in passione ChriConsummatum est , » omnia Veteri Testamenti sacramenta finem accepisse, et Novi exordium putant. Commodius autem videtur ut dicamne abhorreret in usum productum; novissime autem, quando in universum mundum praedicatores baptizare missi sunt, generaliter institutum. pora distinguenda: Primum enim ante baptismum circumcisio sola statum habuit, et suscipiebatur ad justificationem sine baptismo. Novissime autem nunc post circumcisio
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ declicande. postea consurg
hiis compleris. Incipit de sinis¬
tro angło basilice ab oriente ꝑ
pauientum scribẽ alphabet¬
un usq indextrũ angulũ ooci¬
dentis. atq it̾um a dextro ang¬
ulo orientis. usq in sinstru
angulũ occidentie. De hinc at
altiora conscendit. et stans ante
altare deum sͥ in aditoriũ iuo¬
cat. Nicens. Deus ĩ adiutori¬
ui meum intende. complens u̾¬

Expanded text:
domus dedicandae. Postea consurgeHis completis, incipit de sinistro angulo basilicae ab oriente per pavimentum scribere alphabetum usque in dextrum angulum occidentis, atque iterum a dextro angulo orientis usque in sinistrum angulum occidentis. Dehinc ad altiora conscendit; et stans ante altare. Deum sibi in adjutorium invocat, dicens: Deus in adjutorium meum intende, Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
ta expiatde pontifex ad altare ꝯ¬
uertitur. qd̾ reliquũ ẽ de aqͣ purifi¬
cationis ad hasimciꝯ effuntens.
teo extergitur. altare xͦ ẽ. suꝑꝙ̃
nus. lintheum caro elꝯ ad tonsi¬
ombꝯ passiomu ad candorẽ in¬
cormptionis pducta. incensum
inc participatio ad membra desi¬
uxit. pp̃ hoc a sacrato altari .xii. cͣ
mundi partes cum fide trintͣtis
p̾elicarent. Candrõ uelamẽ qͦ
post consecrationez altare oꝑitͤ
głiam incorruptõins designat.
qua post passionẽ consũpta in¬
ortalitate iħuhumanitas ĩ diͣta
ẽ. sicut scriptũ ẽ. Concidisti .s.¬

Expanded text:
ta expiatione pontifex ad altare cta expiatione pontifex ad altare convertitur, quod reliquum est de aqua purificationis ad basim ejus effundens, e extergitur. Altare Christus est nus. Linteum caro ejus, tunsionibus passionis ad candorem incorruptionis perducta. Incensum,inc participatio ad membra defluxit. Propter hoc a sacrato altari duodecim mundi partes cum fide Trinitatis praedicarent. Candidum velamen quo post consecrationem altare operitur, gloriam incorruptionis designat, qua post passionem consumpta mortalitate Jesu humanitas induta est, sicut scriptum est: Conscidisti s
Abbreviated transcription (Latin):
iacob filios ioseph benelice̾s cã¬
cellatis manibꝯ formam crucis
exprim ẽs. detram manũ suꝑca
put effraun et sinstram super
caput manasse posint. qr pͥori ppͦ
a diecto: Iumor ad dextera collo¬
catus ẽ. Cambuca siue uirga
pastoralis qua scriptura figurat᷑.
ministeriu sigͣt dectorum. qͦrũ
studio et p̾dicatione et conu̾sio¬
rum. Ꝙ stans añ altare deũ ĩ ad¬
iitoriuz inuocat. sigͥcat eos qui
ꝑcepta fidei cognitione se ad boã
opera es ad luctamcontra min¬
sibłes hostes accĩgunt.⁊ quia
de suis uirib minus p̃sumũt
diuinũ awxiluums̾ a deẽ depoeũt.
inquo quia certantium labor ex
memoria. uinum a que mixtuz.
xͦ ds̃ et hõ. Uinum diuinitas. aqͣ
mortalitas. Sic eĩ ppłs sanctifi¬
catur dect̾na fidei. et memoria:
terio amima sanctificanda osten
tare et eccliam tota aspgẽdo.qͣi
omnes lustrando. ⁊ curam impe̾¬
ut exaudiantur inibi iusta pe¬
diuino adutorio eẽ pot̾. fructuo¬
sumeẽ ñ pot̾. Nouissime comple¬

Expanded text:
seph benedicens, cancellatis manibus formam crucis exprimens; dextram manum super caput Ephraim, et sinistram super caput Manasse posuit; quia priori populo abjecto, junior ad dexteram collocatus est . Cambuca sive virga pastoralis qua Scriptura figuratur, ministerium significat doctorum, quorum studio et praedicatione et conversiorum. Quod stans ante altare Deum in adjutorium invocat, significat eos qui praecepta fidei cognitione se ad bona opera et ad luctam contra invisibiles hostes accingunt; et quia de suis viribus minus praesumunt, divinum auxilium sibi adesse deposcunt. In quo quia certantium labor expmemoria, vinum aqua mistum, corpus Deus et homo. Vinum divinitas, aqua mortalitas. Sic enim populus sanctificatur doctrina fidei, et memoria pterius anima sanctificata ostendtare ecclesiam totam aspergendo, quasi omnes lustrando, et curam impenut exaudiantur ibi justa pedivino auxilio esse potest: fructuosum esse non potest. Novissime comple
Abbreviated transcription (Latin):
post ħ aqͣm benedic̃. salem et ein¬
erem ãmicẽs. et faciens ter sign¬
um crucis suꝑip̃am. cuimixture
uinum ⁊ additur. Ust hoc tinͦ
gitum in aqua. et facit crucez ꝑ
quatuor cornua altaris. Inde
ueuit añ altare. et cireuiens as¬
ꝑgit illt̾ .uii. uicibo. aspersorio fa¬
cco de ysopo. Circuit dehinc tot¬
am eccł̾ia intrinsemꝰ. asꝑgens
Eruigat deus cum antiphona.
mediam eccłiam ⁊ cantans. do¬
b. ⁊itum. Narrabo nomentuũ
const̾. petens ut om̃s q̃ eadẽ do¬
mũ oraturi intrau̾int. exaudi¬
tos se eẽ gaudeant. Completa
itaq expiatõe conu̾titur ad inci¬
piens antiphonã. introibo ad al¬
tare dei cum ip̃o psalmo. ⁊ꝙ re
liquimnẽ de aqua puri ficatoia ad
basym altans effundit. Neiñ
ip̃in altare linteo ext̾git᷑. et pon¬
tifex incensu defert super ĩ.
postea facit crucez inmedio al¬
oleo sanctificato. Deinde incͥ¬
cuitu ecclie .xii. cruces crismãt᷑
in parietib ab ip̃o pontisice. tres

Expanded text:
Post hoc aquam benedicit, salem et cinerem admiscens, et faciens ter signum crucis super ipsam, cui misturae vinum etiam additur. Posthaec tingit digitum in aqua, et facit crucem per quatuor cornua altaris. Inde venit ante altare, et circuiens aspergit illud septem vicibus, aspersorio facto de hyssopo. Circuit dehinc totam Ecclesiam, intrinsecus aspergens Exsurgat Deus , cum antiphona. mediam ecclesiam et cantans: DoEt iterum: Narrabo nomen tuumconfert, petens ut omnes qui eamdem domum oraturi intraverint, exauditos se esse gaudeant. Completa itaque expiatione, convertitur ad altare incipiens antiphonam: Introibo ad altare Dei ; cum ipso psalmo; et quod reliquum est de aqua purificationis ad basim altaris effundit. Deinde ipsum altare linteo extergitur, et pontifex incensum defert super illud. Postea facit crucem in medio aloleo sanctificato. Deinde in circuitu ecclesiae duodecim cruces chrismantur in parietibus, ab ipso pontifice tres
Abbreviated transcription (Latin):
bñdicit tipicũ sal a diniscẽs.
deiũ eccłiamip̃am extrinsec t̾rigi¬
rando aspergit. elero ⁊ ppło subce¬
quente. Interim u̾o in cͥcuitu de¬
sa sunt luminaria. ꝑ singlas ãt¬
uices uemiens ad portam basili

Expanded text:
nedicit, typicum sal admiscens, deinde Ecclesiam ipsam extrinsecus ter gyrando aspergit, clero et populo subsequente. Interim vero in circuitu desa sunt luminaria. Per singulas autem vices ad portam basili