comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te maritus. qn̾ restituat mulieri. de do
tar muuetis. qui idiuñdo non etat do¬
tem ei ꝓmisit̃. adio dum taxat ad quod
sonunto fuit. iuri piculo ea res est. Et si
quid deuitori ad solund̾ facultatis. acces¬
ẜit ꝑicłm ad euni sũmał que acceiẜit ces¬
set ꝑmanchicq etiam sitursus pau¬
ꝑior factus etit qr neq tũ tñ dos ꝓmitt̾e
que a debitore Suati non poterar neq
cum soluñdo acce ceꝑit donationis ca
ciũa cõꝑate sums dotales. Ee iudentiu

Expanded text:
re maritus, quandoque restituet mulieri de dotetor mulieris qui solvendo non erat dotem ei promisit. ad id dumtaxat, ad quod solvendo fuit, viri periculo ea res est: et si quid debitori ad solvendum facultatis accesserit, periculum ad eam summam quae accesserit crescet permanebitque etiam, si rursus pauperior factus erit: quae a debitore seruari non poterat, neque cum soluendo is esse coepit, donationis causa cunia comparatae sunt, dotales esse uidentu
Abbreviated transcription (Latin):
Quociens aut̃ extraneus. accepto fert
en cotum donatum tuns n. ccedend̾ ẽ. tre¬
in manu accepe anuuere ⁊ marito.¬
con ditõ ad quiri non pot Piane secu¬
tis nuptuis mulier solito m̃im o dotis ex¬
actõnem ue̾bit nisi forte sic. dotem acceꝑ¬

Expanded text:
Quoties autem extraneus accepto fert in totum donatum: tunc enim credendum est brevi manu acceptum a muliere et maritocondictio adquiri non potest. Plane secutis nuptiis mulier soluto matrimonio dotis exactionem habebit, nisi forte sic acce
Abbreviated transcription (Latin):
uł filiam exhidau̾it diuortũ speties ead̾tõne
diu̾sa est⁊ Qamdo tem estmatas audter¬
consonciente uito in usu habuit usu dete¬
uoros si fiant dampni. compãsats nõ ad¬
mittitur casd̾ tes non possit midier sibi qĩ
donatas deffende ex uł ubis quib donatõne
ei aiuro legate funt cum ciismodi speties
neg donati neq auferti uidentur. Deni

Expanded text:
am exheredauerit. diuortii species eadem ratione diuersa est. Res in dotem aestimatas consentiente uiro mulier in usu habuit: us‹u› deteriores si fiant, damni compensatio non admittitur. easdem res non potest mulier sibi quasi donatas defendere ex illis uerbis, quibus donationes ei a uiro legatae sunt, cum eiusmodi species neque donari neque auferri
Abbreviated transcription (Latin):
linquere ⁊non iudetur ene donatio qr nch
ex donis meis dutmuit᷑. iñ quo maxime
maiores. donanti succurrute. protictusait̾
Siuir uxori min̾ in modicũ ułis marcu̾t.
aut natali die. dedi donatõ est. S si in¬
pensas quas fecit mulier quo honestiũt
se tuerotur concta est sionuidet᷑ fattamt¬
in ungñtis aut iñ tymbatũs famaiẽ. do¬

Expanded text:
linquere et non uidetur ea esse donatio, quia nihil ex bonis meis deminuitur: in quo maxime maiores donanti succurrisse Proculus ait, Si uir uxori munus immodicum calendis Martiis aut natali die dedisset, donatio est: sed si impensas, quas faceret mulier, quo honestius se tueretur, contra est. Non uidetin
Abbreviated transcription (Latin):
accõm. octicitati Cetm deuitotẽ crediten
dato croditorem uxon nec nouũ aut mitũ
esse ꝙ ꝑalium accipias. te accipere.
Nam a słis qui creditoris tui te prou¬
tuitorem eito simulau̾it adebitore tuoui¬
bente. te pectiũam acceꝑit furti uttõt

Expanded text:
actionem occultari, ceterum debitorem creditori dare, creditorem uxori. nec nouum aut mirum esse, quod per alium accipias, te accipere: nam et si is, qui creditoris tui se procuratorem esse simulauerit, a debitore tuo iubente te pec
Abbreviated transcription (Latin):
Uxor manto suo pocañam doua t mał¬
ritus expectuĩa sibi donata aut̃ mouilee
extant q̃ro si mulier reuccet donõm ã
testi s cris det̾ior causa uiti slea pectuĩci
quatenꝰ tes ualet non ucra id tã. qd
donatum tonditatur qm̃si dotit iuditio
conuematur s nich̃ ꝓhib etiam ĩ rõ
uellem non ualet qr uxori iubro dati
qr iuo couualescente: conditõne tene¬
perior sum non enm ad od. quos ha¬
dicurus essom
paulus.

Expanded text:
Uxor marito suo pecuniam donauit: maritus ex pecunia sibi donata aut mobilem extant: quaero, si mulier reuocet donationemtest: et erit deterior causa uiri, si ei pecunia quatenus res ualet, non ultra id tamen quod donatum est, condicatur, quam si dotis iudicio conueniatur. sed nihil prohibet etiam in rem ri donare uellem, non ualet quod uxori iubeo dari, quia illo conualescente condictione teneperior sum: non enim habeo quod habiturus essem. 57 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
uiro stuctum fundi ab uĩde suo dati qd̃ sidat᷑
non fuisset. c̾tam poctuia mortis gausa ꝓmĩti
curauit de functo uito uiua młiere saiputia¬
to soluit᷑ uti ttaditõ q̃ mandante uxor e
mortis caus facta est. Nam quotasumt᷑.

Expanded text:
uiro fructum fundi ab herede suo dari, quod si datus non fuisset, certam pecuniam mortis causa promitti curauit: defuncto uiro uiua muliere stipulatio soluitur, ut traditio, quae mandante uxore mortis causa facta est: nam quo casu inter
Abbreviated transcription (Latin):
xor iuro fund estimatũ se in dotem ded̾at
dem̃ cum uiro pactũ. comientũ fecerat ubi
diuortõ surrs eoo ftio uxori ubi findꝰ restitu¬
eret a postea uolente. uxore iur cum funs
ducentoꝵ. ũdid̾at ⁊ diuortium erat fini¬

Expanded text:
xor uiro fundum aestimatum centum in dotem dederat, deinde cum uiro pactum conuentum fecerat, ut diuortio facto eodem pretio uxori uir fundum ‹re›stitueret: postea uolente uxore uir eum fundum ducentorum uendiderat, et diuortium erat f
Abbreviated transcription (Latin):
tem. insupp̾ma die uoluntatẽ. specta nos
opportet. Quod si socer antecesẜit. dice¬
mus extnctam donatõm an quia matitꝰ
uiuit. si uxori sue suꝑ uix̾it. anuitamis
nm hr̃e docratom ut si quidẽ in arisꝰ soius¬

Expanded text:
tem in supremam diem uoluntatem spectare nos oportet. quod si socer ante decesserit, dicemus exstinctam donationem an, quia maritus uiuit, si uxori suae superuixit, admittimus uim habere donationem? et si quidem mari
Abbreviated transcription (Latin):
tu faua. dos pani resticuat᷑ id acium mnter
conitahentes. intiłigi d. ut ubis suꝑsti¬
tib . alia de functa. dos retineatur nec se
uit ut nuuer sumptib uir quoq ⁊ret¬
uł quo ueheretur atq ideo mulier pac

Expanded text:
ta filia dos patri restituatur, id actum inter contrahentes intellegi debet, ut liberis superstitibus filia defuncta dos retineatur, nec senit, ut mulier viri sumptibus quoquo iret veheretur, atque ideo mulier pac
Abbreviated transcription (Latin):
ueris sipacta sit mulier uł aut̃ nupti¬
as uł poct nuptias. ut ex fandi ftucaibus.
quem dedit in dotem creditor mulietis
dimtatur an ualeat pactũ. satite mp¬
nupcias ũo cum hoña. mĩmii suctus. rele¬
uaturi sunt. iam ex suo maritꝰ paciscitur
ut dimittat ẽdicorem acceperat et es̃ meru
maneute m̃imio pactus ost cutuitribente
mulieris gratia ut p̾dia in estanata eitõt
non sine piculo suo ea detĩora. far̾et qĩtĩ¬
est an ẜ ꝑnores. dotaies tabulas. pdia esti¬
mata temanent et ꝑiculum eoꝵ ad mari¬
tum ꝑtui eret. se. non idcato id pattũ de quo
to adimiad. si det̾iota pdia. ea falteret eo e¬
tiam. noumñs dotis actõne cem̃. Ciaus mi¬
lieris nomni e dotem. dedit ⁊ stipulatꝰ est tñ
c asum mortis ⁊ diuortũ. diuortio setuto. non
tepetita dote ticuis. decessit. Mulier exuolũ¬

Expanded text:
eris, si pacta sit mulier uel ante nuptel post nuptias, ut ex fundi fructibus quem dedit in dotem creditor mulieris dimittatur, an ualeat pactum? dinuptias uero cum onera matrimonii fructus releuaturi sunt, iam de suo maritus paciscitur ut dimittat creditorem, et erit mera manente matrimonio pactus est circumscribendae mulieris gratia, ut praedia inaestimata essent, ut sine periculo suo ea deteriora faceretia aestimata remanerent et periculum eorum ad maritum pertineret. respondi non idcirco pactum de quo to admisso, si deteriora praedia faceret, eo etiam nomine dotis eum actione teneri. Titius mulieris nomine dotem dedit et stipulatus est in casum mortis et diuortii: diuortio secuto non repetita dote Titius decessit: mulier ex uolu
Abbreviated transcription (Latin):
i id ꝙ donatum fuit ꝑierit uł ꝯsumptũ.
sit euis qui de dit est de ẜ̾mentũ merito.
quia manet eius qui dedit suamq um
na aut alim̃to non ẜuat᷑. matito quia
ip̃e. ininisti̾is eoꝵ utit᷑. si i suat᷑. quod¬
mitti datim ad educand̾ qr pro capite
quid dedisset. quem adm̃ si apud domib
redemisset. seruos dotales. si quas set¬
ui oꝑas ir uxori p̾stit̾it uł concta mag̃
⁊ sane non amatre nec tatuꝙͣ tut̃ festos
uis ꝓhibite donõis tractard̃ est s ut ĩ¬
ter ꝯuinitas. maximo asfectu ⁊ solam ĩ

Expanded text:
i id quod donatum sit perierit uel consumptum sit, eius qui dedit est detrimentum, merito, quia manet res eius qui dedit suamque rrinam aut alimenta, non seruatur marito, quia ipse ministeriis eorum utitur: sed illum est ad educendum, quia pro capite quid dedisset, quemadmodum si a praedonibus redemisset seruos dotales. Si quas serui operas uiri uxori praestiterint uel contra, magis  sane non amare nec ta‹m›quam inter infestos ius prohibitae donationis tractandum est, sed ut inter coniunctos maximo af
Abbreviated transcription (Latin):
couata uona prĩs ꝑs tutelam teuocati
opporteat Doilo uno dicditati potest
⁊ auus tutelam gessit neptis. ex stuo
testate quia ꝑ affectõnis causa suquti¬
auem fraudis amouet. o et sisenatus
considtum ccicto uiste iure conita otãs
tutotes nĩtitur at tũ suimne affectonis

Expanded text:
cata bona patris propter tutelam reuocari oporteat. De uno dubitari potest, si auus tutelam gessit neptis ex filio testate, quia par affectionis causa suspicionem fraudis amouet. sed etsi senatus consultum stricto iure contra omnes tutores nititur, attamen summae affectioni
Abbreviated transcription (Latin):
diuortium reodat᷑. si priore qũi in teoden¬
da. dote constitutũ est data sit uale patf
⁊ uxorem conuemiri utem temꝑe longiõ¬
te dos reddat᷑. post diuortiũ tã si uista cã
cõñtois fu̾it custoditi id pactũ d tip¬

Expanded text:
diuortium reddatur, si propiore, quam in reddenda dote constitutum est, data sit, ualere pactum et uxorem conueniri, ut longiore dos reddatur, post diuortium tamen si iusta causa conuentionis fuerit, custodiri id pactum d
Abbreviated transcription (Latin):
uxor stipulata est licet ei non deteatur
qr tm̃ qͣi. de anniuo conueu̾it. peti quid̃ do¬
tis uidicio. non possunt ꝯpñtari aut̃ possũs
Id̾ gͦ dicemus in qual pactõne aummi noĩe
ẜuum uñdidisses. ⁊ alium emisset postĩo
uir uxon lanam donauit et ex ea lana uer¬
tum̃tum sibi confecis. utoris Ce uestimẽta
labeo ait.¬

Expanded text:
uxor stipulata sit, licet ei non debeantur, quia tamen quasi de annuo convenerit, peti quidem dotis iudicio non possunt, compensari autem possunt: idem ergo dicemus in qualibet pactione annui nomine uum uendidisset et alium emisset, posteriuir uxori lanam donauit et ex ea lana uestimenta sibi confecit, uxoris esse uestimenta Labeo ait
Abbreviated transcription (Latin):
nec codintegtato. m̃imĩo act̾o stipulato¬
piclatore dos ꝯstituenda est ne seanͣci ma¬
trimonio mulier in docata sit. si modo
ca dos non abipã ꝓfecta sit ꝙ̃ anue ꝑ¬
nuissum eius stipulat᷑ est. Tine enĩ
concensus non est nec̾tarius ab̾¬

Expanded text:
integrato matrimonio actio sti pulatopulatore dos constituenda est, ne sequenti matrimonio mulier indotata sit: si modo ea dos non ab ipsa profecta sit, quam alius permissu eius stipulatus est, tunc enim consensus eius non est necessarius
Abbreviated transcription (Latin):
i eum qui mͥ uendid̾it uisserim eam romꝰ
uxoris. ince donatõnis causa date ⁊is pos¬
sessionem iussu meo tradid̾it lib̾atus. crit
ligatur terte tñ uũditor nicħ ht̃ quo tra¬
dat. Ex quibus ciusis inter iuirũ ⁊ uxorẽ
concesse sunt donatõnes. ex hũss. ⁊ inter

Expanded text:
i eum, qui mihi uendiderit, iusserim eam rem uxori meae donationis causa dare et is possessionem iussu meo tradiderit, liberatus eritlegatur, certe tamen uenditor nihil habet quod tradat. Ex quibus causis inter uirum et uxorem concessae sunt donationes, ex isdem et inter
Abbreviated transcription (Latin):
oppoĩta ccaitam. ut sit amibulatoria u¬
luntas eins. usq ad m̃te suẜtiũ extitiin
S non semł denatõm. pmituit etiam
hẽdi teuocandi potestato tribusmus si
appateat desunctum euident̃ teuctas

Expanded text:
tractamus, ut sit ambulatoria uoluntas eius usque ad uitae supremum exitum. Sed ubi semel donatorem paenituit, etiam heredi reuocandi potestatem tribuimus, si appareat defunctum euidenter reuocas
Abbreviated transcription (Latin):
si uxorem eam non duxuset. cũ ftuctuatie
morte finitus usus frlctus. ad propnetat
teditet. Ideo uec insimꝰ ꝯfert midieris.
Plane si pr̃ filie nomine qui infundo gn̾i
usimifꝰ habebat dotis constituende grã enmn
dedĩt et in nĩ̃no morfua fu̾it habebit.
sa constituit tunc ex matiti. p᷑ er̃ usimif¬

Expanded text:
si uxorem eam non duxisset, fructuariae morte finitus usus fructus ad proprietatem rediret: ideoque nec in funus confert mulieris. Plane si pater filiae nomine, qui in fundo generi usum fructum habebit, dotis constituendae gratia eum dederit, et in matrimonio mortua fuerit, habebit esa constituerit, tunc ex mariti pers
Abbreviated transcription (Latin):
tem. ntra annũ ꝓuta fcm̃ cum int̾im uemo
sic eoꝵ qui meim̾it quib consulib idiũ¬
dei ut s cum omnniũ ħ est opimio nec au¬
diuisse nec uidisse. cum id opꝰ fieret. n ex
eis iudisse. qui ui dissent at audiuissent
⁊ ħ infinite simssr etiam sursum accidit cũ¬

Expanded text:
interim nemo sit eorum, qui meminerit, quibus consulibus id uiderit, sed cum omnium haec est opinio nec audisse nec uidisse, cum id opus fieret, neque ex eis audisse, qui uidissent aut audissent: et hoc infinite similiter susum uersum accidet, cu
Abbreviated transcription (Latin):
habetur auctoritas dolo malo facta
ampluis ꝓmissum est quͣ ꝓmuti oppor¬
tuit. infirmet᷑ et utctius est did̾e. id ad
suꝑfluu. est tiũ modo infirmari Iste
aut̃ curator res dotis nomme cradete.
d. uon etiam ut uendat cuulib et p̃¬
cium ouis indatem. det dubitati autẽ.
potest an ħ u̾m sic.: Quid .n. si ali᷑ ho¬
neste iusb̾e non possit. qmͣ ut pectiũam
iñ dotem det idq ei mag̾ expediat. at¬
quin possunt res in dotẽ date plerum
aucnati et pectũa in dotẽ ꝯsiti  O ut
ex pediatui questio siquid̾ tes indotẽ ma

Expanded text:
habetur auctoritas dolo malo facta.amplius promissum est, quam promitti oportuit, infirmetur? et utilius est dicere id quod superfluum est tantummodo infirmare. Iste autem curator res dotis nomine tradere debet, non etiam ut uendat cuilibet et pretium eius in dotem det. dubitari autem potest, an hoc uerum sit: quid enim si aliter honeste nubere non possit, quam ut pecuniam in dotem det idque ei magis expediat? atquin possunt res in dotem datae plerumque alienari et pecunia in dotem conuerti. sed ut expediatur quaestio, si quidem res
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprictatẽ uon habebat. nichil ad eum.
tũsire s a dominũ aꝓpͥetatis. reu̾sunim
usum fructum quid̃ etgo remedii locor
recte pucaunt. inicrodũcend̾ ut uł iecet
hunc usum fructum muueriꝰ maritus.
tum ad nuuerem ꝑtineat

Expanded text:
ietatem non habeat, nihil ad eum transire, sed ad dominum proprietatis reuersurum usum fructum. quidam ergo remedii loco recte putauerunt introducendum, ut uel locet hunc usum fructum mulieri maritus utuum ad mulierem pertineat
Abbreviated transcription (Latin):
uelit ueꝙ ꝑsona in pacitstotido nctia
ei soli natrbit ⁊ prodidĩt pactũ ꝯutatis
nec si ioia fiua eg̾it n prodit neq nocr¬
⁊ pacri am̃ ꝑ filiam prĩ aoquiri pt  ꝑ pi
ttem filie nõn pot̾ si uo sic pacta łit fiłia
ut nocent ip̃i ꝗsi. filie agenti nocebit
pactum prĩ u̾o millomodo nocebit. tusi
at filia ip̾i soceto si mortuo soceto ano ei
sistuo quoq de suncto totum suo ħroi re¬
destur benigna int̾ ꝑcatõne poẽ dectendi
Exteptõnis conuentõis suius mendꝰ erit
quippe yidi ns cau̾e concessum est neqͥcꝙͣ¬

Expanded text:
ue persona in paciscendo necessaria ei soli nocebit et proderit pactum conuentum nec, si sola filia aget, neque proderit neque noceiliam patri adquiri potest, per patrem filiae non potest. si uero sic pacta sit filia, ut noceat, ipsi quandoque filiae agenti nocebit pactum, patri uero nullo modo nocebit, nisi filia, ipsi socero, si mortuo, filio eius, si filio quoque defuncto totum suo heredi reddatur, benigna interpretatione potest defendi exceptione conuentionis filius tuendus erit, quippe heredi nostro cauere concessum est, nec
Abbreviated transcription (Latin):
quĩ cui debet. fidĩ ꝯmissum hr̃s non pot
anquis ax̾it inc̾ti cum eo agi paste. ut¬
fidĩ ꝯmissi prestaret estimatom. huic e¬
go consentite non passimi Nam obliga¬
mnͣ dotata mulier este uidoatur dicenis
est ipĩ tinclieri extrebelliano ẽẽ. testitut¬
dum ꝑtem hr̃ditatis que ei telicta est.
ut ea suo matito ꝓ dote. eam souu̾t qr
et ad cam fid̃ĩ ꝯmissum ⁊ honeta eiꝰ. ꝑti¬
nent. delegatone ꝓp̾nimiam subtiuta¬
te Qus nomine q̃ ubera iudebat ᷑ decetr¬

Expanded text:
fideicommissum, non potest. aliquis dixerit incerti cum eo agi posse, fideicommissi praestet aestimationem. huic ego consentire non possum: nam obligaindotata mulier esse uideatur, dicendum est ipsi mulieri ex Trebelliano restitutem hereditatis quae ei relicta est, ut ea suo marito pro dote eam soluer‹e›t, quia et ad eam fideicommissum et onera eius pertinent delegatione propter nimiam suptilitate. Eius nomine quae libera uidebatur dece
Abbreviated transcription (Latin):
iis qui stichum mulieti debec in dotem
delegatus sic̾. et aute ꝙͣ soiũ et debitor
tis maritꝰ non teneatur Ibi dos esse deb
ubi hon eta m̾i̾uii sunt post mort̾ẽ pũs
staum honꝰa nĩmii fclum sequnt᷑. sicui
libi sicut uxor: Ꝙ dicitur nc̾t̾ias impẽ¬
sas. ipõrure dotem minuere non eo ꝑti¬
net ut si forte fundꝰ in dotem. sit desinat.

Expanded text:
is qui Stichum mulieri debet in dotem delegatus sit et antequam solueret debitor, tis maritus non teneatur. Ibi dos esse debet, ubi opera matrimonii sunt. Post mortem patris statim onera matrimonii filium sequuntur, sicut liberi, sicut uxor. Quod dicitur necessarias impensas ipso iure dotem minuere, non eo pertinet, ut, si forte fundus in dote sit, desinat
Abbreviated transcription (Latin):
nimnissa imnpsit ita demsi dos ecit sea
tiis dos eẽr s simulicri donaturꝰ dedisti
dominꝰ condicet quĩadiũ sieum . ꝙ sibi do¬
nacurꝰ esset. mulieti ip̃e donari uisisset¬
ꝓuitenti aduite mulieri cutator consen
statuendꝰ est quo usq rato patitur n craciꝰ¬

Expanded text:
numissa nupserit, ita demum dos erit, si ea tiis dos esset. igitur si mulieri donaturus dedisti, dominus condicet, quemadmodum si eum qui sibi donaturus esset muliemittenti adultae mulieri curator consensstatuendus est, quousque ratio patitur.
Abbreviated transcription (Latin):
solum hr̃dem este. uł si tacinte ditat᷑. inter¬
tõne non ei qui extepit. se non respondisse
fungi oporte. ipm q exceptõm uelut intũ¬
com̃ implere ut puta si pacti conuenti ex
se sisti ⁊ tei pupuce causa. abfiuite causa ⁊
od tonon feciste. uł doio malo ad ũsarĩ fcm̃¬
quod non licuisset adũsatio date uł si ꝓcuta¬
id es dicend si ea peccũia petanr q̃ soluta dicitꝰ
Hoc ampꝰ si iudicate rei uł uiris iuratidi cõ¬
dicõ delata. dicat de eo ꝙ nunc petit᷑.⁊ Sñ
iñ atia gestum esse contendar᷑: eum implere

Expanded text:
solum heredem esse. uel si tacuisse dicatur intertionem non ei qui excepit se non respondisse,fungi oportere ipsumque exceptionem velut intentionem implere: ut puta si pacti conventi excse sisti et rei publicae causa afuisse dicat et ob id non stetisse, vel dolo malo adversarii fquod non licuisset aduersario dare uel et si ea pecunia petatur, quae pensata dicitur. Hoc amplius, si iudicatae rei uel iurisiurandi condicio delata dicatur de eo quod nunc petitur, siue in alea gestum esse contendatur, eum implere
Abbreviated transcription (Latin):
qd suit estimat̾ sec̾msi simpłr de disret
ꝓcul dulno ꝑiculo eins moreret᷑ ã mari¬
ti Ido et in mmote. cutumuentã maitest
ꝓbat plane si emptor em. hũit mulier
iusti p̾aĩ. tunc dicendum iustam estima¬
Sceuo la autem in marito nocar. et si do¬
ta sic. ut id ꝙ debeat tñ dotem habeat. doci ᷤᷤ
actõne. s eam age posse oxistimo ucet .n.¬

Expanded text:
iter dedisset, procul dubio periculo eius moreretur, non mariti. idemque et in minore circumuenta Marcellus probat. plane si emptorem habuit mulier iusti pretii, tunc dicendum iustam aestimaScaeuola autem in marito notat, si dota sit, ut id quod debeat in dotem habeat, dotis actione scilicet eam agere posse existimo: licet en
Abbreviated transcription (Latin):
exceptõne non anas cogetur ei hr̃s lega¬
tum soluete. qmͣ si cau̾̃it in dempnem. poc
nomime hr̃dem. futurum adũslis maritũ
mtnigione agentem e si maritus aga
nichil dem̃dempnitate. eumi cau̾e oporte¬
bit uenim mulier post eum agens. ex¬
ceptõne tepenetꝰ qr semel dos pstita est.¬

Expanded text:
exceptione non alias cogetur ei heres legatum soluere, quam si cauerit indemnem hoc nomine heredem futurum aduersus maritum ex promissione agentem. sed si maritus agat, nihil de indemnitate eum cauere oportebit, uerum mulier post eum agens exceptione repelletur, quia semel dos praestita est.
Abbreviated transcription (Latin):
i ponsanb nondum fcĩs titio dote idie
nonine ꝓmisis cum ea nuse e motiet tñ.
ẜit. dotem debi il ane nuptie modie. in¬
tuenissetit. Si mutier ꝑamphilã anca¬
lam. aticio stipulata dem ait ei nupt a
nnonerit uiri pamphnã iꝑa tũ panpoi¬
aꝙ ea. pperit redoi mueri debebit. quia
si msua causa ꝓpor stipulõ mansiret

Expanded text:
i sponsalibus nondum factis Titio dotem Seiae nomine promiseris, cum ea nubere ei nollet, tamen, it, dotem debebis, nisi aliae nuptiae mediae interuenissent. Si mulier ancillam Pamphilam a Titio stipulata, deinde ei nuptura non erit uiri Pamphila, an ipsa tamen Pamphiquod ea pepererit, reddi mulieri debebit? quia si
Abbreviated transcription (Latin):
aut a non dedit conditõne tend᷑ lox ĩ
matre euis uiris esse ait. si forte surb ea ꝯ¬
dicq̃ue utor marito det ut ꝓ fclia gn̾o mñ
dotem datet nec pidi uxotem marito do¬
duat rectissime gͥ aic. ut non sit in ẽdeã.¬

Expanded text:
aut, si non dederit, condictione tenetur. hoc et in matre iuris esse ait, si forte sub ea condicione uxor marito det, ut pro filia genero in dotem daret, nec uideri uxorem marito donasse rectissime ergo ait, ut non sit interd
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ siquidꝰ. dũm̃ a p̃ muli erem est fundi ad
non̾ utendo admisit̃. usum stuet imputati
non p ͭ ex quo iꝑa ipã iunctum hãt ideoq
in dotata erit/ Q siauenauit uxor ꝓpͥe¬
tatem que sine ullo. muneris emolumen¬
to. plemor fcã est. ad huc dotata est quia

Expanded text:
 si quidem dominium apud mulierem est fundi, adnon utendo amisit usum fructum imputari non potest, ex quo ipsa lucrum habet: ideoque indotata erit. quod si alienauerit uxor proprietatem, quae sine ullo mulieris emolumento plenior facta est: adhuc dotata est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
emancipata dotem dedit profectitiam ni¬
cħoninus dotem eite nenuni dubum est
quia nonius põtatis. s patentis nomẽ. do¬
tem ꝑfecticiam fatit o ita denũ siut pa¬
tens ded̾it Eof̾m sicum de botet fiiẽ uo¬
iuntate eiuc dedit ad neuntia dos est

Expanded text:
emancipata dotem dederit, profecticiam nihilo minus dotem esse nemini dubium est, quia non ius potestatis, sed parentis nomen ‹do›tem profecticiam facit: sed ita demum, si ut parens dederit: ceterum si, cum deberet filiae, uoluntate eius dedit, aduenticia do
Abbreviated transcription (Latin):
socio nec auditi. debedit aifus eam e¬
iam equitatem recusatus. aut nuulier
insustipienda parte. aita quoq aut
ne stipulanti ꝓmiẜit ꝑ errorem is qͥ
exceptõne rutus erat ue souiat. coge¬
tur ei soluere. ⁊ habebit ꝯ dcõnem ad

Expanded text:
socio: nec audiri debebit alteruter eam aequitatem recusans, aut muin suscipienda parte altera quoque aut ne stipulanti promisit per errorem is qui exceptione tutus erat ne soluat, cogetur ei soluere et habebit condictionem ad
Abbreviated transcription (Latin):
gomutendo dote omnes obligautur
cuiꝰtum sexus ꝯditõisq suit. s a nuptie
secute non fu̾it exstipulatu agi non pot̃.
magis euni tee am̃ uba in tuenda sutipo
Acceptilatõne quo dos consticuit᷑. cm de¬
dicori marito acceptũ fetat᷑ dotis ꝯstituende
causa Si adebitore mictieris slo ꝯdõne

Expanded text:
omittendo dotem omnes obligantur, cuiuscumque sexus condicionisque sint. Sed si nuptiae secutae non fuerint, ex stipulatu agi non potest: magis enim res quam uerba intuenda sunt. Accepti quoque latione dos constituitur, cum debitori marito acceptum feratur dotis constituendae causa. Si a debitore mulieris sub condicione
Abbreviated transcription (Latin):
Nam a sclbumi se eite et ex quib natꝰ est
mat. uita auẽ̾ cognatois hre se nestiat iniu¬
te erunt at si quis forte expositus. quos pa
quĩ inuire. etrat It si quis sciat asr qͥs
uite errat Idem dicemꝰ. si ex aste hr̃s insti¬
tutis non putet. so bonoꝵ porõm petere pos

Expanded text:
nam si et liberum se esse et ex quibus natus sit sciat, iura autem cognationis habere se nesciat, in iure errat: at si quis forte expositus quorum pquam in iure errat. Item si qui‹s› sciat quidem alii iure errat. Idem dicemus, si ex asse heres institutus non putet se bonorum possessionem petere pos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonam etiam fructus ueniunt ⁊ quid̃
si fundꝰ obtem datꝰ sit ueluti dotis atusa
co temꝑe quo sꝑabatur asfinitas. s ⁊ passi¬
ꝙ si ꝑmutieremꝰ stetit quonimꝰ imptie cone̾¬
hantur magis estut deleat fructus re¬
ciꝑe ratõ autem s est ut si sponsus non
cõnueniõt᷑ testitũe fluctus. licũat ei ne

Expanded text:
personam etiam fructus veniant. Et quidem si fundus ob rem datus sit, veluti dotis causa,eo tempore quo sperabatur adfinitas, sed et posterir mulierem stetit, quo minus nuptiae contrahantur, magis est, ut debeat fructus recipere: ratio autem haec est, quod, si sponsus non conueniebatur restituere fructus, licuerat ei ne
Abbreviated transcription (Latin):
ulum incriminalib causis. si etiam imꝑe¬
aiariis. litib sic ubi res postulat ⁊ hũ qͥb
non int̾dicitur testim̃ nec una lege adiciend̾.¬
iegib. ampussimꝰ nũs testium dissinicꝰ est tm̃
ex constitutõuib principũ. ħ licentia ad susfi¬
cientem mĩn testium coartatur ut iudices. mo
potestate aduexandos homines. suꝑflua tusti¬
tudo testium procrahant᷑. m odestinꝰ.¬
sitestibus aut̃ fides dignitas mores grauitas ex¬
ammanda est et ideo testes qui aduorsus fide̾
sue testõuis uatillant audiendi non sunc.

Expanded text:
lum in criminalibus causis, sed etiam in pecuniariis litibus sicubi res postulat, e‹x› his quibus non interdicitur testimonium nec ulla lege a dicendegibus amplissimus numerus testium definitus sit, tamen ex constitutionibus principum haec licentia ad sufficientem numerum testium coartatur, ut iudices modepotestate ad uexandos homines superflua multitudo testium protrahatur. 2 Modestintestibus, fides, dignitas, mores, gravitas examinanda est et ideo testes qui adversus fidem sue testationis vacillant, audiendi non sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sapulatum cimi dote post diuortũ deductas
ex die seculi m̃mũ non eẽ. prandas placuit.
ex bonis uiti sumptib fuctis. ad exhibi¬
tõm temꝑis uporis ꝓmissas usuras teu̾sꝰ
re.ł qnͣticate stipuiatus. fuerat arbinio
quoꝵ detrtito stipulõmi ualete placuit.

Expanded text:
tipulatum cum dote post diuortium deductas ex die secundi matrimonii non esse praestandas placuit, ex bonis uiri sumptibus factis, ad exhibitionem uxoris promissas usuras reuersure uel quantitate stipulatus fuerat: arbitrio quoque detracto stipulationem ualere placuit,
Abbreviated transcription (Latin):
non eagunt. q̃ mñ e pom̃ solent ut ad amp¬
accopissent inunicipes. qmͣ ꝑ legẽ faisi¬
dum licuisset redde̾nt.: u̾m etiam stipu¬
lati sunt ne ea summa in alios usus consi¬
terctur ⁊ scientes puidentesq passisunt
eam pecciñam in opꝰ aque ductus impen¬
di stustta postulant reddi sibi are .p. cre
censium qĩ plus debito dedint cũ sit utiũ¬
q iniquil pecciam que ad opꝰ aque ructꝰ.
data est repeti ꝗ rem .p. ex corꝑe pãmoĩi

Expanded text:
 solent, ut quod amplius cepissent municipes quam per legem Falcidiam licuisset redderent, uerum etiam stipulati sunt, ne ea summa in alios usus conuerteretur et scientes prudentesque passi sunt eam pecuniam in opus aquae ductus impendi, frustra postulant reddi. sibi a re publica Cirtensium, quasi plus debito dederint, cum sit utrumque iniquum pecuniam, quae ad opus aquae ductus dat
Abbreviated transcription (Latin):
imuuier ita dotem ꝓmiẜit .x.tibi. aut
ticio doti etunt ħ caũ dixi potest. uł titu
dari posse s de dote ũ tenl. quem adm̃
ititio. iussisset dari. Ne nur̃ cum ociam
ꝓmissa uiro datem posset de iegante. eo
alt̾i ꝓmitte et si diti solet alũ quam
marito datis. nomine mulierem non
pasde obugari his n. casib uro dos q̃titᷤ

Expanded text:
tibi aut Titio doti erunt', hoc casu dici potest uel Titio dari posse, sed de dote uirum teneri, quemadmodum si Titio iussisset dari. nec mirum, cum etiam promissura uiro dotem possit delegante eo alteri promittere, etsi dici solet alii quam marito dotis nomine mulierem non posse obligari. his enim casib
Abbreviated transcription (Latin):
uxor este incipiat
uod̾ atenis capito. consultus fettur detre¬
uisse s cã ita ob seruand̾ est nii pacronus
ideo eam in anumusit ut uxorem. cam du
natori in dulgñtia. pͥncipis fuut ꝑii
dic airogandum qmͣuis iñ eius familia iñ¬
genui uita sit consecutus. ut liu̾tmnꝰ tu ait

Expanded text:
uxor esse incipiatquod et Ateius Capito consulatu suo fertur decreuisse. hoc tamen ita obseruandum est, nisi patronus ideo eam manumisit, ut uxorem eam dunatori indulgentia principis fuerit dit adrogandum, quamvis in eius familia ingenui iura sit consecutus, ut libertinum t
Abbreviated transcription (Latin):
inquisitõ exigñda Scia . u .ħ. modo estiman¬
daest ut n negligentia ccassa. aũ inmia
uolentib. suum uero petentib non nocet.
error nec feminis in compendiis prodest.
Cet̾m om̃ib iutis error in dampnis admiit¬
tende rei sue uon nocet.

Expanded text:
inquisitio exigenda: scientia enim hoc modo aestimanda est, ut neque neglegentia crassa aut nimia volentibus, suum vero petentibus non nocet.error nec feminis in compendiis prodest: ceterum omnibus iuris error in damnis amittendae rei suae non nocet.
Abbreviated transcription (Latin):
obest alium ⁊ am amartem ludictam
fecisse. nec distinguitur pr̃ inpocestate
sit pi an ad optiuus. an ⁊ isuoceat qui an¬
teqmͣ ad optatet aitem luditram socerit.¬
ħꝰ nocte homo ad optau̾it dem̃ emanci¬
pau̾it an non possit duci at situł pr nͣł de¬

Expanded text:
obest auum et auiam artem ludicram fecisse. Nec distinguitur, pater in potestate sit pater an adoptiuus. An et is noceat, qui antequam adoptaret artem ludicram fecerit notae homo adoptauerit, deinde emancipauerit, an non possit duci? ac si talis
Abbreviated transcription (Latin):
uolenti genetũ ad optate. iudebitur
ut sinam emanciparet suuiłr suadet᷑
ei qui murũ uelit ad optare: ut eman¬
cipet filiumi. Admutam quo et maꝰ¬
tertetam It̾ magnam quoq admittã
⁊ mir̾ccram magnam ꝓhibem. uxurem du¬

Expanded text:
uolenti generum adoptare suadetur, ut filiam emanciparet: similiter suadetur ei, qui nurum uelit adoptare, ut emancipet filium. Amitam quoque et materteram, item magnam quoque amitam et materteram magnam prohibemur uxorem du
Abbreviated transcription (Latin):
tori suo. uł siuo eius. senatus relegan¬
dum censuit Senatus consiciti quo
ꝓhibentur tutores et fauĩ eoꝵ pupillas.
suas duce puto hĩdem quoꝵ cutorit ex¬
tranemr sententia apẜrendi cum idẽo

Expanded text:
tori suo uel filio eius est, senatus relegandum censuit. Senatus consulti, quo prohibentur tutores et filii eorum pupillas suas ducere, puto heredem quoque tutoris extraneum sententia adprehendi, cum ideo
Abbreviated transcription (Latin):
si amicas. adhidñdas debitor requitat ut
cium ue potestate esseceꝑit. Aliqñ ⁊̃
iũ rem moram esse disserni solet. si furte
iquis sosoni quid̃ motam fecit uidiciũ
autem acciꝑe paratus fu̾it non uidet᷑.
fecisso motam utiq suuste adiudiciũ
ad quiri uidet᷑ s offrñ im̃pleriꝰ sicuti cũ
quis mͥ. furtum fatientem dephñd̾it
negm̃. meum agens manifesta m. furti

Expanded text:
si amicos adhibendos debitor requirat vel tiumve potestate esse coeperit. Aliquando etiam in re moram esse decerni solet, si forte quis solutioni quidem moram fecit, iudicium autem accipere paratus fuit, non uidetur fecisse moram: utique si iuste ad iudicium adquiri uidetur, sed officium impleri, sicuti, cum quis furtum mihi facientem deprehendit, negotium meum agens manifesti furti
Abbreviated transcription (Latin):
s iũre dubia tercius. ⁊ modestius est hł.
nuptuis ad stinete. : Nunc uideamꝰ quomo
nouertei pͥuigua ⁊ socrus ⁊ nuitus intelu¬
gantur ut sciãs quas non liceat dice¬
Et quidã nouertam ꝑse prĩs uxorem
et alio ũito fiuam malligunit s qd
admis cam̃. uenꝰ est nec aniuxorem tiec

Expanded text:
sed in re dubia certius et modestius est huiusmodi nuptiis abstinere. Nunc videamus, quomodo noverca et privigna et socrus et nurus intellegantur, ut sciamus, quas non liceat ducere. quidam novercam per se patris uxorem ex alio marito filiamausam uerius est nec aui uxorem nec
Abbreviated transcription (Latin):
ducebat. s testimoniis uti uolebat. quibꝰ apd̾
nie locus non est : Nam ipãs inc̾togate so¬
leo quem remisi ⁊ ad ꝓuncie psidem ut his
defide testium queretes ⁊ nĩss implebat qd̾
intend̾eat telegatetur/ Sabmo quoꝙ ma¬
xmo. id̾ pͥncep̾s usħ u̾ba resit. et alia est auc¬
que cetidati solent tetum gͦ delib̾a ut si reti¬
uere eos uelit des eis impendia. lege iu¬
lia deui caur̃ ne hat lege testm̃ in ren̾ dic̾e
erit. qui ne a bestias ut depugnatet. ce lo¬
cauit q paiam questum faceret fecerit
pectinãm accepise. uidicatꝰ uł comsicoꝰ
erit.: Nam quidam pp̾ reu̾enciam ꝑsonq
non tem̾e eustandi sunt. ꝑ longũ it̾ ꝗ ul¬
tonimꝰ. mnites euocanidi sunt. asignisus¬

Expanded text:
ducebat, sed testimoniis uti uolebat, quibus apud me locus non est nam ipsos interrogare soleo, quem remissi ad prouinciae praesidem, ut is de fide testium quaereret et nisi implesset quod intenderat, relegaretur'. Gabinio quoque Maximo idem princeps in quae recitari solent: tecum ergo delibera, ut, si retinere eos uelis, des eis impendia'. Lege Iulia de ui cauetur, ne hac lege in reum teerit, quiue ad bestias ut depugnaret se locauerit, quaeue palam quaestum faciet feceritam accepisse iudicatus uel conuictus erit. nam quidam propter reuerentiam personarum, non temere euocandi sunt per longum iter et multo minus milites auocandi sunt a signis
Abbreviated transcription (Latin):
r̃r disium non poise in uico eo fatendũ
dĩũum admaritũ ip̃o iuire transferri ne.
młi maneat in dotati: Dotis aut̃ causa
data acciꝑe de beamꝰ. ea que in docem dant᷑.
Cefum. sires dentur nñ ea que ip̃i greti ꝑ¬

Expanded text:
re rerum non posse dominium inuito eo fatendum dominium ad maritum ipso iure transferri, ne mulier maneat indotata. Dotis autem causa data accipere debemus ea, quae in dotem dantur. Ceterum si res dentur in ea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ obtisie decretum est Mulier grauida
reꝑudiata. fumꝰ enixa absente. matito ut
sputium in actis ptofessa est qĩtum est an id
in potestate. prĩs sit a mr̃e incestata mortua
uissu eius hr̃ditatẽ int̾ĩs adire poscit nec ob¬
sit professio amatte uacta facta et .ix. u̾i¬
nsttum̃toꝵ nomine ea
omĩa accipienda sunt
quibus cã instrui potest. ⁊ ideo tam testimoĩa
exemplo. alicuiꝰ scripture. s autentito comue¬
uiend̾ est ita nec contraitus fides possit ostẽ¬
di cet̾m calumpniosam scripturam uim
debuisse. s fłi cͥmem qñtũ ad eos. aui inħ.
magis debitor qmͣ creditor deliquerit g aiꝰ.¬

Expanded text:
 optinere d‹e›cretum est'. Mulier grauida repudiata, filium enixa, absente marito ut spurium in actis professa est. quaesitum est an is in potestate patris sit et matre intestata mortua iussu eius hereditatem matris adire possit nec obsit professio a matre irata facta. nstrumentorum nomine ea omnia accipienda sunt, quibus causa instrui potest: et ideo tam testimonia exemplo alicuius scripturae, sed ex authentico conueniendus est ‹et› ita, si contractus fides possit ostendi: ceterum calumniosam scripturam uim debuisse, sed falsi crimen quantum ad eos, qui in magisque debitor quam creditor deliquerit. Gai
Abbreviated transcription (Latin):
um mautipusin morbo sino uł uicosum
scruus emat ⁊ tedibitoria uł edempto. domin
expiatur. oũnodo scientiam serui non diũ que¬
enndam esse ait tunc cimi nicħ tntsit. peculi¬
ue mandante eo emũit quia cane ⁊. destum
bona fide est ẜuum cum quo negm̃ sit gestum
deceptum non eile ⁊ nitsus. daitum eiustẽ¬

Expanded text:
ium morbosum uel uitiosum seruus emat et redhibitoria uel ex empto dominus experiatur, omnimodo scientiam serui, non domini spectandam esse ait, ut nihil intersit, peculiue mandante eo emerit, quia tunc et illud ex bona fide est seruum, cum quo negotium sit gestum, deceptum non esse, et rursus delictum eiusde
Abbreviated transcription (Latin):
non possunt ixe pletumq nequidenꝰ
ditpondeti potest Nam que duci po t̾ iure
dicpondet᷑.: Quid gͦ si ad optim fru
non sensiste qui a past emancinatom̃
rñ totũ ad oꝑtue fuminie obiiseñs¬

Expanded text:
mque ne quidem desponderi potest: nam quae duci potest, iure despondetur. Quid ergo si adoptiuus non sensisse, quia post emancipationem in totum adoptiuae familiae obliuis
Abbreviated transcription (Latin):
hĩe eum ħ legis uñficiũ: S uni exfiliis
assignatam alt̃ uxorem dux̾it indem iũs
ꝙ inpiõno tribuend̾. uch̾ i. iuris habebit.
qͣr senatus omne ius ubtoꝵ assignatoꝵ ad
euni transtulit cui id pr cribuit. ats̃
nes ducant uxores. eas quas hi qui altoris
dignitatis. sunt duc̾e legib pp̾ dignitatẽ
ꝓhitentur at conita añcedentis gad̾ homi¬
nes non possunt eas dutẽ au atnis qui iñ¬
fł̾oris dignitatis sunt duc̃o non ncet Dẽ¬
U toxime constitutũ dr̃ ut cum quis lib̾tam
suam duf̾it uxorem amͣ ex sidĩ ꝯmissa cã
manumisic liceat lbte inuito eo impti¬
as conctahe puto quia non etat fetendꝰ is
qui ex nct̾ĩtate manumisit non suo ardi¬

Expanded text:
e eum hoc legis beneficium. Si uni ex filiis adsignatam alter uxorem duxerit, non idem ius quod in patrono tribuendum: nihil enim iuris habebit, quia senatus omne ius libertorum adsignatorum eum transtulit, cui id pater tribuit. 49 nes ducant uxores eas, quas hi qui altioris dignitatis sunt ducere legibus propter dignitatem prohibentur: at contra antecedentis gradus homines non possunt eas ducere, quas his qui inferioris dignitatis sunt ducere non licetlibertam suam duxerit uxorem, quam ex fideicommissi causa manumiserit, liceat libertae inuito eo nuptias contrahere: puto, quia non erat ferendus is qui ex necessitate manumisit, non suo arbi
Abbreviated transcription (Latin):
c nich̾ int̾ est ex ustis imptiis cognatio.
uxorem dut̾e que ꝑ adoptõnem siua nopꝰ¬
onem ad optio dissglucasit id̾ uitis manet¬
Itrm pũs ad optini mei matrem aut ma¬
łteramꝰ aut neptem ex fitio. uxorem duect

Expanded text:
Et nihil interest, ex iustis nuptiis cognatio duxorem ducere, quae per adoptionem filia neponem adoptio dissoluta sit, idem iuris maneat. Patris adoptiui mei matrem aut materteram aut neptem ex filio uxorem ducere
Abbreviated transcription (Latin):
ones ꝓfennt᷑ ei potissimũ state q̃ nocet s
ca coguita u̾itatẽ excuti opportet et ex eo
potissimũ annos computari ex quo fcipuã
fidem. in ea re constare credibiliꝰ uidet  łp
cat. refendũ est. quis actoris partib. sungat:
et si quidem in postõne lib̾tiitatis. fuio sne
dubio ipm̃. opportebit ingenuitatis. cãm i
g̾e docẽ q se ingenuũ esse sub si non in pos¬
sõne ingenumtatis sic ⁊ ub̾tinꝰ ẽẽ dicatur¬
nuitatis sue iuto inte suscipiat pro bars¬
nes ad ħ ut sentenciam ferat ad ingenuis¬
tem faciendam ẜ est ingenuũ. este ut ꝓui¬

Expanded text:
ones proferuntur, ea potissimum stare, quae nocet: sed causa cognita ueritatem excuti oportet et ex eo potissimum annos computari, ex quo praecipuam fidem in ea re constare credibilius uidetur'.cat, referendum est, quis actoris partibus fungatur. et si quidem in possessionem libertinitatis fuit, sine dubio ipsum oportebit ingenuitatis causam agere docereque se ingenuum esse: sin uero in possessione ingenuitatis sit et libertinus eenuitatis suae ultro in se suscipiat probationes ad hoc, ut sententiam ferat pro ingenuitate facientem, hoc est, ingenuum se esse ut
Abbreviated transcription (Latin):
on esse note noc̾e pupitio. probate fideuissores
ꝓtutore datos cum accipiant᷑ ydoneos nõ fuilss
nam probatõ exgñda est ab hiis quoꝵ osficũ
fu̾it ꝓuid̾e ut pupilla caueret
uinq̃gnita testõ tibi legata sunt idem scap

Expanded text:
on est necesse pupillo probare fideiussores pro tutore datos, cum accipiebantur, idoneos non fuisse: nam probatio exigenda est ab his, quorum officii fuit prouidere, ut pupillo caueretuingenta testamento tibi legata sunt: idem scri
Abbreviated transcription (Latin):
lo creditoris accepta sit. an post diem p̃sti¬
tutum a ꝯdcõm inpletam ꝑitulũ esse cre¬
ditoris desierit. utrobiq gͥ manis ⁊ egiti¬
mausuta fenꝰ. non debotur s mñpriote q
spotie semꝑ in alt̾a uo discusto ꝑicicio.
Nec pignora ypochete. netituio maio¬
tis. usure tenebuntur ꝓ oꝑis ẜui craiecticie¬

Expanded text:
lo creditoris accepta sit an post diem praestitutum et condicionem impletam periculum esse creditoris desierit. utrubique igitur maius legitima usura faenus non debebitur, sed in priore quidem specie semper, in altera uero discusso periculo: nec pignora uel hypothecae titulo maioris usurae tenebuntur. Pro operis serui traiectici
Abbreviated transcription (Latin):
totum debitũ ex solui aliaꝵ merciũ alusꝰ
odligatarũ siquid suꝑsius. pignori acce¬
pit. q̃situm est naue ꝑropͥa. ꝑ empta exq̃
totum so lui potuit. auid detmpnũ aocre¬
ditorem. ꝑtineat intra ꝑsututas. dies amr¬

Expanded text:
solui, aliarum mercium aliis obligatarum si quid superfuisset, pignori accepit. quaesitum est naue propria perempta, ex qua totum solui potuit, an id damnum ad creditorem pertineat, intra praestitutos dies am
Abbreviated transcription (Latin):
uictus agris. si inuuts̃ conuenit̃ utuũ¬
ditor pcum testitueret usute quoq post
cuictãm ptãbunt᷑. qnĩiuis emptor post do¬
inini litem. in choactum fuctus aduersa¬
no. restituit. nam iñ ꝯmod̾ medũ temꝑis
emptoris dampt̃ eit/ Post traditã põs¬
sessiom̃ uñdito de functore uũditore cui

Expanded text:
uictis agris, si initio conuenit, ut uenditor pretium restituere‹t›, usurae quoque post euictionem praestabuntur, quamuis emptor post dominii litem inchoatam fructus aduersario restituit: nam incommodum medii temporis emptoris damnum est. Post traditam possessionem defuncto uendito
Abbreviated transcription (Latin):
mat. s uiris consulti copiam hr̃et uł sua
p̾sdntia. institutus sic̃. ut cui fatile sit̃ scire
ei det̾m entum sic̃ uis. ignorancia. ꝙ tato acci¬
iñtis. ⁊ ideo ⁊ si existim et se. non aoomino
eniete. tũ. si a domino ei tradat᷑ domnius
esficit᷑. Si quis uis ignorans. lege falaidiã
usus non sic noc̾e ei dicit epła. diui pũ. o ĩ¬

Expanded text:
mat, si iuris consulti copiam haberet uel sua prudentia instructus sit, ut, cui facile sit scire, ei detrimento sit iuris ignorantia: quod raro accimentis: et ideo, tametsi existimet se non a domino emere, tamen, si a domino ei tradatur, dominus efficitur. Si quis ius ignorans lege Falcidia usus non sit, nocere ei dicit epistula diui Pii.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ad testes euotandos. ꝑtiet diligntie uĩ¬
dicantis. est explotate quo con suetudo. ic
a puin̾cia sit in qua iudicatũ fuĩt Nam
si ꝓbatur sepe in aliam. ciuitatem testimo¬
nii grana. płesq euocatos. non esse dubi¬
tindꝰ quin euocandi sunt quos uectos in
ip̃a cognitõne tep̾pend̾ĩt qui uidicat.

Expanded text:
 ad testes euocandos pertinet, diligentiae iudicantis est explorare, quae consuetudo in ea prouincia, in quam iudicat, fuerit'. nam si probabitur saepe in aliam ciuitatem testimonii gratia plerosque euocatos, non esse dubitandum, quin euocandi sint, quos necessarios in ipsa cognitione deprehenderit qui iudicat.
Abbreviated transcription (Latin):
cam̃ solui puto. u̾m silib̾am te magnom
cõmodo deb̾e diti usuras uenire. Eas aut̃
ꝙ in regione freqñtant᷑. ut3. in bone fi der
iudiciis. constitutũ a ⁊ si mutuatꝰ de dis̾
ueniunt usute quas ip̃e pñdo utiq si plꝰ

Expanded text:
am solui? puto uerum, si liberaui ex magno incommodo, debere dici usuras uenire, eas autem, quae in regione frequentantur, ut est in bonae fidei iudiciis constitutum: sed si mutuatus dedi, hae uenient usurae quas ipse
Abbreviated transcription (Latin):
cũ est ex soluete non retardare tocius. debi
nusutaꝵ prestatõm sicum creditor para¬
ois esset tocũ susciꝑe debitor qui exsotu¬
põne tocius. cessabat. solam ꝑtem de posuit
A Naulo aug̾io gauis seuis mutuam
am̃dam qnͣtitatẽ accepit. ħ cirograpio me

Expanded text:
um est exsoluere, non retardari totius debiti usurarum praestationem, si, cum creditor paratus esset totum suscipere, debitor, qui in exsolutione totius cessabat, solam partem deposuit. Ab Aulo Agerio Gaius Seius mutuam quandam quantitatem accepit hoc chirographo:
Abbreviated transcription (Latin):
siuuda ꝓpͥetas petita sẜ .sy. ex quo ꝑdidit.
fructuatius usum fuctu existimatuntꝰ
mpetitõne fructus.⁊ Item si usum fructid
petitꝰ st̃ ꝓtitus ait infuictus ꝑceptos. ꝯ¬
dempnari pret̾ea gallus. eliꝰ putat si uesti¬
capi potu̾nit It̃ quoq ⁊ actus. si petitus
sit. uix est ut fr̾uctus ulli pt̃ estimati nͥ
set ire age̾ non ꝓhibe̾tur quo admutend̾

Expanded text:
si nuda proprietas petita sit? ex quo perdiderit fructuarius usum fructum, aestimabuntur in petitione fructus. item si usus fructus petitus sit, Proculus ait in fructus perceptos condemnari. praeterea Gallus Aelius putat, si uesticapi potuerit. Iter quoque et actus si petitus sit, uix est ut fructus ulli possint aestimarsset ire agere non prohiberetur: quod admittendum
Abbreviated transcription (Latin):
uenit tam. ⁊ si non facile emenite pos¬
sit. ut mota non p̾cedente. ꝑueniat᷑. ad iu¬
dicem. s puta legis. faltidie ratõnẽ et ĩ¬
teruenisse Cet̾m si añꝙ adiudicem ꝑ¬
ueniret᷑ in moram hr̃s fu̾it exm̃ fructũu
tapedo. iudicato disccõm date non luctũ
asferte debeat Inhũs quaꝵ indiciis q̃ ñ
sunt arbitͣnia nec bone fid̾r post litẽ con¬
testatam actõni causa ptestunda est me

Expanded text:
uenit: tametsi non facile euenire possit, ut mora non praecedente perueniatur ad iudicem: sed puta legis Falcidiae rationem interuenisse. ceterum si ante, quam ad iudicem perueniretur, in mora heres fuit, exinde fructuucapedo iudicato dilationem dare, non lucrum adferre debeat? In his quoque iudiciis, quae non sunt arbitraria nec bonae fidei, post litem contestatam actori causa praestanda est in
Abbreviated transcription (Latin):
 ad fructuaniũ ꝑtineant fructus aquol.
sati añto magit᷑ yoo ĩ bone fid̃i ppossorib
tetipiendum est qui plus uius iuꝑci¬
piendis aucrib hut̃ cum fructi uiru
qui nec rigalem fud̾ ħt suctus fumnt
siulat asoio cepatati sunt. Bone fidci

Expanded text:
 ad fructuarium pertineant fructus a quolibet sati, quanto magis hoc in bonae fidei possessoribus recipiendum est, qui plus iuris in percipiendis fructibus habent? cum fructuarii qui uectigalem fundum habet fructus fiunt, simul atque solo separati sunt. Bonae fidei
Abbreviated transcription (Latin):
eam aun acciꝑe uoluisset ob signauit ac
s postea canuentꝰ ut solueret morã fec̾it
numi steriles exeo temꝑe non etunt qͥs
quis ꝑad̾i ꝯmissum relictis post morã.
fetus quoq prestabit ut fruictus. ⁊ fecus
non soluto. dupu stipiacũ. malto cituto
modo cuiꝰq temꝑis suꝑfluo. detracto stipło

Expanded text:
eam, cum accipere noluisset, obsignauit ac si postea conuentus ut solueret moram fecerit, nummi steriles ex eo tempore non erunt. fideicommissum relictis post moram fetus quoque praestabitur ut fructus, sed fetus non soluto, dupli stipulatum in alteromque temporis superfluo detracto stipulatio
Abbreviated transcription (Latin):
stipdo. in agis .nͨͦ. pp̃. adsenciam euictus
iudetur quiͣ ꝙ malam cam hũit / Quid
g a ille quidͤ. contra qm̃ iuoicatum est
Quid dicemꝰ ut puta acceptum quid̃
cum pupislo tutore. Auctore fũit uidi¬
cumi. s ab sente pupisio. tutor cam̃ ẽ¬

Expanded text:
pter absentiam uictus uidetur quam quod malam causam habuit. quid ergo, si ille quidem contra quem iudicatum est quid dicemus? ut puta acceptum quidem cum pupillo tutore auctore fuit iudicium, sed absente pupillo tutor ca
Abbreviated transcription (Latin):
ecennꝰ modelt. sꝑ non ob etre exemptt¬
epot̃ta nͨon essot s pacto ei retu issa es¬
set. denũciandi nccͣitas: Gaia seia tũd̾
ta fundꝰ ab latus ⁊ fisco. aioitat᷑ est
uñdicore p̾sente qͣtit᷑ eum emꝑtrix

Expanded text:
e ex emptterposita non esset, si pacto ei remissa esset denuntiandi necessitas. Gaia Seia fundumta fundus ablatus et fisco adiudicatus est uenditore praesente: quaeritur, cum emptrix
Abbreviated transcription (Latin):
Paulus .ix. post moram in soluendo fi¬
dei ꝯmissum ftam̃ partus quoq. ancil¬
laꝵ testituendos Heres rogatꝰ etat.¬
eire mii tunc editꝰ esset cum adi ꝯttus¬
so non restituendo motã ferim i int̾ oe

Expanded text:
Paulus moram in soluendo fideicommisso factam partus quoque ancillarum restituendos. Heres rogatus eraesse, nisi tunc editus esset, cum in fideicommisso restituendo moram fecisset. ne