comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ra: qͦd hic habundabat: nasci.⁊ mori.
Nasci et mori hic habundabat: resurg̾e
⁊ met̾num iuu̾e non hic erat. Inuenit
hic uiles m̃ces t̾restres: attulit ꝑ egrinaᷤᷤ
celestes. Si expauescis mortem: ama re¬
surrectionem. Uedit tibi auxiliũ de tri¬
bulatione sua: nam uana remanserat
salus tua. Salutem itaq in hoc mũdo
ꝑegrinam. Hoc ÷ sempicernam fr̃s ag¬
noscamꝰ ⁊ diligamꝰ: ⁊ in hoc mũdo tm¬
qͣm ꝑegni uiuamꝰ. Transire nos cogi¬
temus: ⁊ minꝰ peccabunꝰ. Agamꝰ potiꝰ¬

Expanded text:
rra, quod hic abundabat, nasci et mori. rra, quod hic abundabat, nasci et mori. Nasci et mori, hic abundabat: resurgere et in aeternum vivere, non hic erat. Invenit hic viles merces terrestres, attulit peregrinas coelestes. Si expavescis mortem, ama resurrectionem. Dedit tibi auxilium de tribulatione sua: nam vana remanserat salus tua. Salutem itaque in hoc mundo peregrinam, hoc est, sempiternam, fratres, agnoscamus et diligamus, et in hoc mundo tanquam peregrini vivamus. Transire nos cogitemus, et minus peccabimus. Agamus poti
Abbreviated transcription (Latin):
ritas in mutabilem ap̃m: qͣntũ attinet ad
uerbum. In pͥncipio erat uerbum. et u̾bũ
erat apud d̃m: et ds̾ erat uerbũ. nõ qͦd so¬
naret ꝙ trausiret. qͥa ds̃ erat ũbum. Ma¬
net gͦ deus cuus inmucabilis. Ouerax pi¬
etas manet ds tuus. Noli cim̃e non ꝑit:
⁊ ꝑ ipsum nec tu ꝑis. Manet. Hascit᷑
ex femina: s in carne. uerbũ autem o
matrem fecit. Qui erat ante qͣm fieret :
fecit sibi inqua fieret. Infans fuit : s incar¬
ne. Suxit creuit. alimenta sumpsit: ꝑ
etates cucurrit. ad uiuentutem ꝑuenit:
s in carne. fãtigatꝰ dormiuit: s in carne:
Esuriem sitiꝙ passus ÷: s in carne. Cõ¬
p̃hensus. ligatus. flagellatus. cõtumeliis
affectus. postremo crucifpxꝰ: occisus: s
in carne. Qd expauescis: Herbum dei ma¬
nec inet̾nũ. Qui respuit istam dei hu¬
militatem: non uult sibi a mortifero
nunꝰ iħc xp̃c ꝑ carnem suam: carni nr̃e
spem. Suscepit enim qͦd nou̾amꝰ in hactꝰ¬

Expanded text:
ritas immutabilem Christum, quantum attinet ad ritas immutabilem Christum, quantum attinet ad Verbum. In princip erat apud Deum: non quod sonaret, et transiret; quia Deus erat Verbum Manet ergo Deus tuus immutabilis. O verax pietas: manet Deus tuus: noli timere, non perit; et per ipsum nec tu peris. Manet, nascitur ex femina; sed in carne. Verbum autem et matrem fecit. Qui erat antequam fieret, fecit sibi in qua fieret. Infans fuit; sed in carne. Suxit, crevit, alimenta sumpsit, per aetates cucurrit, ad juventam pervenit; sed in carne. Fatigatus dormivit; sed in carne. Esuriem sitimque passus est; sed in carne. Comprehensus, ligatus, flagellatus, contumeliis affectus, postremo crucifixus, occisus; sed in carne. Quid expavescis? Verbum Domini manet in aeternum. Qui respuit istam Dei humilitatem, non vult sibi a mortifero us per carnem suam carni nostrae spem. Suscepit enim quod noveramus in hac te
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd nõ erat: hoc gͦ qͦd nobis p̾stitit. etiã pisci¬
na illa significat. Dreuiter dico. aqͦ illa iu
doicꝰ pͦpłs erat. Qͥnq porticꝰ: lex. Qnq enim
libros scͥpsit moyses. Ergo aqua qͥnq porti¬
cib cingebatur sic̃ ille pͦpłs lege cohercebat᷑.
Aque ꝑturbatio: in illo pͦpło ÷ cdñ passio Qͥ
descendebat: sanabat᷑. Non nͥ iiꝰ : quia ipsa
est unitas. Qͥbuscũq itaq displicet ip̃i pas¬
sio: suꝑbi sunt. Nolunt descendere : nõ sanan¬
tur. Et ego inqͥt creditͣus sum dm̃ incarne.
dm̃ natum ex femina. dm̃ crucisicum. flagel¬
latum. mortuũ uuln̾atum. sepultũꝰ Absit.
ut hoc credam de deo. Indignũ est. Cor loqͥ¬
tur nõ ccriux. Suꝑbo ucletur idigna dei
humilitas. Idco a talib louge sic sanitas.
Noli te excollere. Siuis sanari: descende. Ex¬
pauesc̾e piecas debuit: si ap̃c in carne mu¬
tabilis dice̾tur. lunc autem ꝯmẽdat tͥ ue¬

Expanded text:
quod non erat: hoc ergo quod nobis praestitit, etiam pisciquod non erat: hoc ergo quod nobis praestitit, etiam piscina illa significat. CAPUdaicus populus erat; quinque porticus, Lex. Quinque enim libros scripsit Moyses. Ergo aqua quinque porticibus cingebatur, sicut ille populus Lege coercebatur. Aquae perturbatio, in illo populo est Domini passio. Qui descendebat sanabatur, nonnisi unus: quia ipsa est unitas. Quibuscumque ista displicet Christi passio, superbi sunt: nolunt descendere, non sanantur. Et ego, inquit, crediturus sum Deum in carne, Deum natum ex femina, Deum crucifixum, flagellatum, mortuum, vulneratum, sepultum? Absit ut hoc credam de Deo; indignum est. Cor loquatur, non cervix. Superbo videtur indigna Domini humilitas, ideo a talibus longe fit sanitas. Noli te extollere: si vis sanari, descende. Expavescere pietas debuit, si Christus in carne mutabilis diceretur. Nunc autem commendat tibi ve
Abbreviated transcription (Latin):
sit tribulacio uite huius de qͦ nobis p̾stat au¬
xilium cui diximus.da nobis auxilium de
tribulatione. Tota qͥppe ista uita: intelligen¬
cibus tribulatio ÷. Sunt enim ctuo tortoreᷤ
anime:. non siniul corqͣntes. s cruciatu alt̾¬
cantes. Horum duorum tortorum: nomi¬
ua sunt. tunor & dolor. Qndo tibi bene:
tues: qũ male est doles. Scłi huius quẽ
non decipit ꝓsꝑitas : non frangit adu̾sitaᷤ:
T enenda est in hoc feno. et in diebus feni ui¬
a tucioꝵ: ũbum dei. Cum enum dictũ esset.
om̃is caro fenum. et om̃is honor carnis ut
flos feni: fenũ aruit. flos decidit qͦsi reman¬
ro factum ÷ habitauit in nobis. uerbum
enim dñi cibi dicit. Noli respuere ꝓmissũ
meum: quia non respui fenum cuum. hoc
gͦ qͦd nobis p̃stitit u̾bum dm̃: ut ad ipsũ
nos geñemus. ne cum flore. feni nos cͣnsiremꝰ:
hoc ͦ qͦd nobis p̃stitit ut ũbum caro fieret.
suscipiens carnem nõ mutatũ incarne: ma¬
nens et assumens. manens qͦd erat assumẽs

Expanded text:
sit tribulatio vitae hujus, de qua nobis praestat auxilium, cui diximus: Da nobis auxilium de tribulatione . Tota quippe ista vita intelligentibus tribulatio est. Sunt enim duo tortores animae, non simul torquentes, sed cruciatum alternantes. Horum duorum tortorum nomina sunt, timor et dolor. Quando tibi bene est, times: quando male est, doles. Saeculi hujus quem non decipit prosperitas, non frangit adversitas? Tenenda est in hoc feno et in diebus feni via tutior, Verbum Dei. Cum enim dictum esset, Omnis caro fenum, et omnis honor carnis ut flos feni; fenum aruit, flos decidit: quasi nos qro factum est, et habitavit in nobis . Verbum enim Domini tibi dicit: Noli respuere promissum meum, quia non respui fenum tuum. Hoc ergo quod nobis praestitit Verbum Domini, ut ad ipsum nos teneremus, ne cum flore feni transiremus: hoc ergo quod nobis praestitit, ut Verbum caro fieret, suscipiens carnem, non mutatum in carnem; manens et assumens, manens quod erat, assumens
Abbreviated transcription (Latin):
cuerentissima in aurib nr̃is so¬
nuit eũgłica lectio: & ad cognos¬
cendum quid sibi uellent ea que
lecta sunt fecit attentos. Hoc deme
expectari arbitror: hoc me ꝓuirib exposi¬
turum dño adiuuante polliccor. Procul
dubio enĩ nõ frustra fiebant illa mracła:
⁊ aliqͥd nobis pro et̾ua salute figͣabant.
Nã salus coꝑis que reddita ÷ homini: qͣnti
tẽporis fuit : Que ẽ enim uita ur̃a dicit
sc̃a scͥptura: Napor est inqͥt ad modicũ
apparens: deinceps ext̾iminabit᷑. Ed gͦ illiꝰ
hominis corpori ad tempꝰ reddita ÷ sam¬
tas: reclita est non nulla uapori diutͤm¬
tas. Non itaq ꝓmagno illud habencdũ
est. uana salus hominis. ꝙ illud recolice

Expanded text:
centissima in auribus nostris sonuit evangelica lectio, et ad cognoscendum quid sibi vellent quae lecta sunt, fecit attentos. Hoc de me exspectari arbitror, hoc me pro viribus expositurum, Domino adjuvante, polliceor. Procul dubio enim non frustra fiebant illa miracula, et aliquid nobis pro aeterna salute figurabant. Nam salus corporis quae reddita est homini, quanti temporis fuit? Quae est enim vita vestra, dicit sancta Scriptura? Vapor est, inquit, ad modicum apparens; deinceps exterminabitur . Quod ergo illius hominis corpori ad tempus reddita est sanitas, reddita est nonnulla vapori diuturnitas. Non itaque pro magno illud habendum est: Vana salus hominis . Et illud recolite,
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃m enim credentes di¬
dicistis.ꝙ. assidue etiã nos
uobis. qͦd medicina tumoris hõis humi¬
litas ÷ xp̃i. Nõ eium ꝑisset homo uisi
ꝑ suꝑbiam tumiuss. Initium enim
sicud scͥptura ait om̃is peccati: suꝑbia.
Cõtra initium peccati: mitiũ iusticie ne¬
bia. unde sanaretur tumor suꝑbie. nisi
łs dignatꝰ esset humilis fieri e Crubes¬
cat homo esse suꝑb. qm̃ factus ÷ humi¬
lis cłs. Nam qͦndo dicit᷑ hõi ut humiliet
se dedignatur. Et̃ ut uelint hoĩes uin¬
dicari qndo ledinit᷑: suꝑbia facit: quia
humiliari dedignant᷑. Uindicari uolt̾:
qͣsi pena cuiq ꝓdesse possit aliena.
lesus et inuiriam passus: iundicari
uult. De aliena pena querit sibi medi¬
camentũ: et ad quirit grande tormen
qui cum apud patrem esset instituit ip¬
tias. Qͦmodo facta est pͥma mulier ꝑ qͦm
uenit peccatũ de uiro sine stinia. sic uir
ꝑ qͦm deletũ ÷ peccatum. de femina sine
Et qͥd in ipsis nuptiis fecit : De aqͦ uinũ.

Expanded text:
Christum enim credentes didicistis, et assidue etiam nos vobis; quod medicina tumoris hominis, humilitas est Christi. Non enim perisset homo, nisi superbia tumuisset. Initium enim, sicut Scriptura dicit, omnis peccati, superbia . Contra initium peccati, initium justitiae neati superbia; unde sanaretur tumor superbiae, nisi Deus dignatus esset humilis fieri? Erubescat homo esse superbus; quoniam factus est humilis Deus. Nam quando dicitur homini ut humiliet se, dedignatur: et ut velint homines vindicari quando laeduntur, superbia facit. Cum humiliari dedignantur, vindicari volunt: quasi poena cuique prodesse possit aliena. Laesus et injuriam passus, vindicam vult: de aliena poena sibi quaerit medicamentum, et acquirit grande tormentqui cum apud Patrem esset, instituit nuptias. Quomodo facta est prima mulier, per quam venit peccatum, de viro sine femina: sic vir, per quem deletum est peccatum, de femina sine Et quid in ipsis nuptiis fecit? De aqua vinum.
Abbreviated transcription (Latin):
ma infancia usq ad decrepitam senectutemr
breue spacuun est. Qd cam dui uixeiat quid
ei ꝓsiusset. si adam hodie moitiuis esset: ¶d
dui eit ubi fiuis÷: Hesternũ diem: nemo reuo¬
cat. Hodieriius crastino urgetur: ut transe¬
at. Ipso paruo spatio bene uiuamꝰ: ut illo ca¬
uus unde non transeamus. Ꝙ mͦ cum loqͥ¬
inur: utiq transimus. Uerba currunt:
⁊ hore uolant. Sic etas nr̃a : sic actus nr̃i
sic honores. sic nuiseria nr̃a: sic ista felicitaᷤᷤ
nr̃a. Tocum transit s non expauescaniuꝰ:
ũbum clm̃ manet mecernum. Comũsi ad

Expanded text:
ma infantia usque ad decrepitam senectutem, breve spatium est. Quod tam diu vixerat, quid ei profuisset, si Adam hodie mortuus esset? Quid diu est, ubi finis est? Hesternum diem nemo revocat: hodiernus crastino urgetur, ut transeat. Ipso parvo spatio bene vivamus, ut illo eamus unde non transeamus. Et modo cum loquimur, utique transimus. Verba currunt, et horae volant: sic aetas nostra, sic actus nostri, sic honores nostri, sic miseria nostra, sic ista felicitas nostra. Totum transit: sed non expavescamus: Verbum Domini manet in aeternum. Conversi ad
Abbreviated transcription (Latin):
silius. Semꝑ pater: semꝑ filius de pa¬
tre. & quia qͥcquid de aliqͦẽ. natum
est: semꝑ gͥ filius natus. Semꝑ pat̃.
semꝑde illo imago : qͦmodo imago
illa uirgulti de uirgulto nata est.
Et si semꝑ uirgultũ: semꝑ nata esset
et imago de uirgulto. Non potiusti
iuenire coccerna genita eternis.
genitorib: & inuenisti coeua naca tẽ¬
ꝑalibus gignẽtibꝰ. Intelligo coet̾num
filiũ natum ecerno gignenti. Qd e¬
nun est tẽꝑali coeuũ: hoc est et̾no co
et̾nũ. Hic iam modicũ est qͦd adũ¬
tatis fr̃s: ꝓpter blasphemias. Sepe
enim dicitur. Eoce dedisti similitu¬
dines: s splendor qui funditur de
igne. munꝰ lucet qͦm ipse ignis. & ina¬
go uirgulti. minꝰ utiq habet ꝓpͥetatẽ:
qui illud uirgultum unde imagoẽ:
Habent ista simmilitudiriem: s non ha¬
bent om̃imꝰ eqͦlitatem. Qre nõ ui¬
deut᷑ ẽẽ eui̾dem sustancie. Qͥd gͦ
dicimꝰ sidicat aliqͥs. talis ẽ gͦ silius

Expanded text:
Filius. Semper Pater, semper Filius de PaFilius. Semper Pater, semper Filius de Patre. Et quia quidquid de aliquo est, natum est; semper igitur Filius natus. Semper Pater, semper de illo imago; quomodo imago illa virgulti de virgulto nata est, et si semper virgultum, semper nata esset et imago de virgulto. Non potuisti invenire coaeterna genitgenitoribus, et invenisti coaeva nata temporalibus gignentibus. Intelligo coaeternum Filium natum aeterno gignenti. Quod enim est temporali coaevum, hoc est aeterno cotas. Hic jam modicum est quod advertatis, fratres, propter blasphemias. Semper enim dicitur, Ecce dedisti similitudines: sed splendor qui funditur de igne, minus lucet quam ipse ignis; et imago virgulti minus utique habet proprietatem, quam illud virgultum unde imago est. Habent ista similitudinem, sed non habent omnimodam aequalitatem: quare non videntur esse ejusdem substantiae. Quid ergo dicemus, si dicat aliquis: Talis est ergo Filius
Abbreviated transcription (Latin):
nem suam. Nlõ mͥ ostẽdit᷑ uatũ ẽẽ aliqͥd
suꝑ aqͥco: & pꝰtea appariusse. mmagnnẽ
eiꝰ cũ illud sine: imagine pͥus appare¬
ret. s nascit᷑ cũ magine sua.⁊ tñ ima¬
go ab illo. non illud ab imagine. Nasci¬
cur gͦ cum magine sua : & sumul esse
incipnuint uͥguitũ ꝙ mago eius. Nũqͥa
non fateris imaginem ẽẽ. de illouir¬
gulto. non uͥgultũ de imnagine ge¬
nitũ e Er̃go de illo uirgulto:. consite¬
ris imaginem. Itaꝙ ꝙ generdns & qͦd
geuitum est: simul eẽ. ceꝑunt. Ergo co¬
eua sunt. Si semꝑ uirgulcũ: semꝑ &
inago de uͥgulto. Qd autem de. alioẽ:
utiꝙ nacum ÷. Potest gͦ semꝑ ẽe gene¬
mus: & semꝑ cum illo qͦd de: illo natũ
est. Ibi enim estuabamꝰ: ibi laboraba¬
mus. qͦ modo intellig̾etur sempit̾na
natiuitas. Ergo filius dei sccłm hoc dicit᷑.
qͦd pater est. qͦd habet de quosit: nõ
sołm hoc qͦd prior est pater . & post ea

Expanded text:
nem suam: non mihi ostenditur natum esse aliquid nem suam: non mihi ostenditur natum esse aliquid super aquam, et postea apparuisse imaginem ejus, cum illud sine imagine prius appareret; sed nascitur cum imagine sua: et tamen imago ab illo, non illud ab imagine. Nascitur ergo cum imagine sua, et simul esse incipiunt virgultum et imago ejus. Numquid non fateris imaginem esse de illo virgulto, non virgultum de imagine genitum? Ergo de illo virgulto confiteris imaginem. Itaque et generans, et quod genitum est, simul esse coeperunt. Ergo coaeva sunt. Si semper virgultum, semper et imago de virgulto. Quod autem de alio est, utique natum est. Potest ergo semper esse generans, et semper cum illo quod de illo natum est. Ibi enim aestuabamus, ibi laborabamus, quomodo intelligeretur sempiterna nativitas. Ergo filius Dei secundum hoc dicitur, quod et Pater est, quod habet de quo sit: non secundum hoc, quod prior esset Pater, et postea
Abbreviated transcription (Latin):
libus. S qͥa dictus siluis ⁊ inago patͥs:
accipiamus & hinc aliqͦm similitudinẽ:
in rebus lõge differentib ut p̃locuti
sumus. Imago existit de specło hominis:
intuentis sꝑcculũ. Nõ nobis potest suf¬
fragari ad euidentiã rei huiꝰ : qͦm expli¬
care ut cũq conamur. ꝙ enim dicit᷑
michi: uł illi qui adcendit specłm. Iã
erat iitiq erat: etiã natus est. Enstit gͥ imia¬
go: mox ut aspector ecciterit. Nam ille
qui inspicit erat : ꝙ anceqͣm accetteret
ad speculum. ¶A gͦ iniueniemꝰ unde poͦ¬
simus eruerẽ: talem similitudinẽ sic̃ eru¬
ius de igne ꝙ splendore: faciamꝰ hoc
animo. facile nostis: quẽadmodũ aqͣ
corꝑũ sepe reddat imagines. Hoc dici
uidet ibĩ imaginã suam. Ponamus
gͦ aliqͥd nãtũ suꝑ aqam: uelud uir¬
gultum auttherbã. Nõne cum iia¬
gine sua nascit᷑ e Mox ut incipit
eust̾e ÷ incipit cum illo exsterr ima¬
go eius. Non ꝑ̃celit nascendo imagi¬

Expanded text:
 Filius et imago Patris, accipiamus et hinc aliquam similitudinem in rebus longe differentibus, ut praelocuti sumus. Imago existit de speculo hominis intuentis speculum. Non nobis potest suffragari ad evidentiam rei hujus, quam explicare utcumque conamur. Etenim dicitur mihi: Ille qui attendit speculum, jam utique erat, et jam natus erat. Existit imago mox ut aspector exstiterit. Nam ille qui inspicit, erat et antequam accederet ad speculum. Quid ergo inveniemus, unde possimus eruere talem similitudinem, sicut eruimus de igne et splendore? Faciamus acorporum saepe reddat imagines. Hoc dicimam vel stat, videt ibi imaginem suam. Ponamus ergo aliquid natum super aquam, velut virgultum aut herbam, nonne cum imagine sua nascitur? Mox ut incipit existere, incipit cum illo existere imago ejus, non praecedit nascendo imagi
Abbreviated transcription (Latin):
este Et tñ. ap̃c dicit tibi: da mͥ exeo qͦd dedi
tibi. Quid enum acculisti. qñ uenisti: Om¬
nia que creaui. creatꝰ hic inuenisti. Nichil
acculistr. nichil hinc toles. Demeo il qͣrȩ
nondonas : Qiua tu plenꝰ cs: ⁊ pauꝑ ina¬
nis ÷. Primordia ur̃a adcendite. mbo
nudi nati estis. &. tugͦ nudus natꝰ es. Mul¬
ta hic inuenisti. Nũqͥd tecum aliqͥd actulis¬
tie De meo quero. Ua: ⁊ reddo. Habinsti
me largitorem : facito debitorem. Parum
÷ qͦd cdixi. Habuisti me largicorẽ : fac me
debicorem. Habeam te feneratorem. Pauca
michi das: plura reddam. Terrena mͥ das:
celestia reddam. Temꝑalia mͥ das: cterna
restituam. Te ipsum tibi reddam: qñ te

Expanded text:
Et tamen Christus dicit tibi: Da mihi ex eo quod dedi Et tamen Christus dicit tibi: Da mihi ex eo quod dedi tibi. Quid enim attulisti, quando huc venisti? Omnia quae creavi, creatus hic invenisti: nihil attulisti, nihil hinc tolles. De meo mihi quare non donas? Quia tu plenus es, et pauper inanis est. Primordia vestra attendite: ambo nudi nati estis. Et tu ergo nudus natus es. Multa hic invenisti: numquid tecum aliquid attulisti? De meo quaero: da, et reddo. Habuisti me largitorem, fac cito debitorem. Parum est quod dixi, Habuisti me largitorem, fac me debitorem: habeam te feneratorem. Pauca mihi das, plura reddam. Terrena mihi das, coelestia reddam. Temporalia mihi das, aeterna restituam. Te ipsum tibi reddam, quando te
Abbreviated transcription (Latin):
ascendentes ad filium homunis: nisi sur¬
sum inse: deoesum insius. Sursum apclꝰ
patrem: decesum in nobis. Uude ⁊ uox illa
ad saulum. Saule saule. quid me ꝑseqͤriꝰ:
Non dicen saule saule: nisi quia sursum erat:
Sursum eum saulus non ꝑsequebat᷑. Non clic̃et
quid ine: ꝑsequeris qui sursum erat: uͥ deoe
deorsum. Habete: ip̃m sursumm largientẽ:
hic agnoscite indigentem. Hic pauꝑ ẽ: ibi
cerem fui .& quibdam dixit. ministras¬
tis iͥ: quibdam dix̃. non mͥ ministrastis.
se homo diues ascendit in celum: sedet
aliqͥd habentem: agnosco et indigentẽ.
S habet quidã multum auri & argen¬
ti. O si agnoscat se pauꝑem. Agnoscit
se pauꝑei: si agnoscit usta se pauꝑẽ.
Quid̃ enim &: Quantũ uis habcas. qͥcũꝙ.
diues es: dei mendicꝰ es. Henitur ad horam
orationis et ibi te ꝓbo. Petis. Eͦmocto non pau¬
ꝑ es qui petis : Plus addo. Panem petis. Anñ
es̃ dicturꝰ panem ur̃m cotidianum da nob:
Qͥ panem cotictianũ petit. pauꝑ est an diueˢ

Expanded text:
Ascendentes ad Filium hominis, nisi sursum in se, deorsum in suis; sursum apud Patrem, deorsum in nobis. Unde et vox illa ad Saulum, Saule, Saule, quia me persequeris . Non diceret, Saule, Saule, nisi quia sursum erat. Sursum eum Saulus non persequebatur: non diceret, Quid me persequeris? qui sursum erat, nisi essdeorsum. Habe Christum sursum largientem, hic agnosce indigentem. Hic pauper est, icere fui. Et quibusdam dixit, Ministrastis mihi: quibusdam dixit, Non mihi ministrastis .se homo dives ascendit in coelum, sedet aliquid habentem, agnosco et indigentem. Sed habet quidam multum auri et argenti. O si agnoscat se pauperem! Agnoscit se pauperem, si agnoscit juxta se pauperem. Quid enim? Quantumvis habeas quicumque dives es, Dei mendicus es. Venitur ad horam orationis, et ibi te probo. Petis. Quomodo non pauper es, qui petis? Plus addo, Panem petis. An non es dicturus, Panem nostrum quotidianum da nobis ? Qui panem quotidianum petis, pauper es, an dives?
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓmissa. qͥd querimꝰ int̾ra cdies bonoᷤ
ubi cos inuenire nõ possumꝰ ⁊ Scio
eium qͥa eos qͦritis: q̃n aut egͦtatis. aut
in tribulationib nr̃is estis. que habũ¬
ad finem: ꝙ senex plenus est qͣrelis. ⁊
nullis gaudiis: inter om̃s cribulationeᷤ
quibus ꝯteritur genus humanũ. ñ
querunt homines nisi dies bonos. ꝙ
uitam uolunt longã. qͦm hic habere.
nõ possunt. qͥa & longa hõis uita can¬
ta breuitate ꝯstringitur. ad uniũ si
scll illiuis latitudinem: qͦͥsi si una gut¬
ta ad uniu̾sum mare. Quid gͦ est

Expanded text:
d quaerimus in terra dies bonos, ubi eos invenire non possumus? Scio enim quia eos quaeritis, quando aut aegrotatis, aut in tribulationibus estis, quae abunad finem, et senex plenus est querelis, et nullis gaudiis. Inter omnes tribulationes, quibus conteritur genus humanum, non quaerunt homines nisi dies bonos, et vitam volunt longam, quam hic habere non possunt. Quia et longa hominis vita tanta brevitate constringitur ad universi saeculi illius latitudinem, quasi una gutta ad universum mare comparet
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ dicim: qͥa nr̃i causa sunt supplan¬
tati. Nisi eroecati essent : ip̃c non cruci¬
figeretur. Si ip̃c non crucisig̾etur: sau¬
gius eiꝰ preciosus non funderetur. Si
sangius ille: non funderet᷑ orbis t̾ra¬
rũ non rectim̃et᷑. Quia gͦ nobis ꝓti¬
cit cecitas eoꝵ: ideo a minore fratre
maior supplantatꝰ ÷. & appellatꝰ est
minor supplantator. S qͣnctui hoc
eor. qui t̾e erunt. Nam mͦ isti ꝑ uias
suas ambulantes ibunt ad loca sua.
tͣusibunt ad dãpnationẽ ꝑpecuam.
Qudo autẽ factus fuerit uitꝰ pͦpłs totꝰ.
fiet illud qͦd canimꝰ. Saturabor ctum

Expanded text:
illorum, quia nostri causa sunt supplantati. Nisi excaecati essent, Christus non crucifigeretur: si Christus non crucifigeretur sanguis ille pretiosus non funderetur: si sanguis ille non funderetur, orbis terrarum non redimeretur. Quia ergo nobis profuit caecitas illorum, ideo a minore fratre major supplantatus est, et appellatus est minor Supplantator. Sed quamdiu hoc? ipsorum qui tunc erunt. Nam modo isti per vias suas ambulantes ibunt ad loca sua, transibunt ad damnationem perpetuam. Quando autem factus fuerit unus totus populus, fiet illud quod canimus: Satiabor, du
Abbreviated transcription (Latin):
Latitudo erum femors signisicat multitu¬
dinem gentium. de quib psalmus cum
gentes credituras ꝓphasset dicens. Ppłs qͣui
non cognoui scruuit michi. in auditu
auris obectiuit mͥ. Non ibi fui: et auditꝰ
non cognoui seruint mͥ. in auditu au¬
ris obediuit mͥ. Igitur fides ex auditu:
auditus autem ꝑ uerbum dei. Et seqͥtur.
F ilii alieni mentiti sunt m : de uideis. fĩ¬
lii alieni mentiti sunt mͥ: filii alieni in¬
ucc̾auer̃t. et daudicauert̃ a semitis sius.
Assignaui uobis iacob: & bñdictũ & dau
cõmoueret. qͥd sibi uult qͦd ꝯmutatũ¬

Expanded text:
Latitudo enim femoris, significat multitudinem generis. De quibus Psalmus, cum Gentes credituras prophetasset, dicens, Populus quem non cognovi, servivit mihi, in auditu auris obedivit mihi. Non ibi fui, et auditusnon cognovi, servivit mihi, in auditu auris obedivit mihi. Igitur fides ex auditu, auditus autem per verbum Christi . Et sequitur: Filii alieni mentiti sunt mihi: de Judaeis. Filii alieni mentiti sunt mihi, filii alieni inveteraverunt, et claudicaverunt a semitis suis . Assignavi vobcommovere: quid sibi vult, quod cum mutatu
Abbreviated transcription (Latin):
Ad candem substanciã geuerant ista:
sunt diũsa natura. Quid gͦ hic lauda¬
mus in ista natiuitate: Certe cqͦlitatẽ
nat᷑e. Qͥd autem deest: Aqqͣlitas tẽꝑis.
Teneamꝰ hic unũ qͦd laudat᷑: idẽ aqͥlita¬
tem not᷑e. In illo autem gen̾c similitu¬
dinũ qͦd nos dedimꝰ de splendore igniᷤ.
et de unagine uirgulti. eqͣlicatẽ nat᷑e
nõ inuenis. inuenis cocuitatẽ. Quid hic
laudamꝰ ÷ Goeuitatem. Qd dcẽ: Aeqͣtitas
nature: Eõuinge que laudas. Increat᷑is
de est aliqͥd qͦd laudas: in cͤatore de c̃ẽ
nichil potest. qr qͦd inuenis in creat᷑a
a creatore artisio ꝓcesit. Qͥd gͦ ĩ coeiuis ÷
Nõne hoc deo dandum. qͦd ibi laudas
Ed autem de est. non tribuencdũ ma¬

Expanded text:
bstantiam generant ista; sunt diversa natura. Quid ergo hic laudamus in ista nativitate? Certe aequalitatem naturae. Quid autem deest? Aequalitas temporis. Teneamus hic unum quod laudatur, id est, aequalitatem naturae. In illo autem genere similitudinum, quod nos dedimus de splendore ignis et de imagine virgulti, aequalitatem naturae non invenis, invenis coaevitatem. Quid hic laudamus? Coaevitatem. Quid deest? Aequalitas naturae. Conjunge quae laudas. In creaturis enim deest aliquid quod laudas, in Creatore deesse nihil potest: quia quod invenis in creatura, a Creatore artifice processit. Quid ergo in coaevis? nonne hoc Deo dandum quod ibi laudas? Quod autem deest non tribuen
Abbreviated transcription (Latin):
E dei ÷ descendat de cruce. Insane. iacet
lapis ideo rides: S cum rides: occus
es. S cum cecus es offendis. Cum of¬
fenctis ꝯqͥssaris. Cum qͣssatꝰ fucris illo
mͦ iacente : ptea ueniente desuꝑ ꝯte¬
teris. Ergo unxit lapidem iacob. Nũ¬
quid idolum fecit ÷ Significauit
non adorauit. Modo gͦ audi istum

Expanded text:
s Dei est, descendat de cruce . Insane, jacet s Dei est, descendat de cruce . Insane, jacet lapis, et ideo rides. Sed cum rides, caecus es: cum caecus es, offendis: cum offendis, conquassaris: cum quassatus fueris illo modo jacente, postea veniente desuper contereris. Ergo unxit lapidem Jacob. Numquid idolum fecit? Significavit, non adoravit. Modo ergo audite,
Abbreviated transcription (Latin):
cdebis. Que sunt ista maiora:: Et dixit.
N idebitis celum aꝑtum. & angelos dei
ascendentes ⁊ descendentes suꝑ filium
hominis. Recolamus ueterem historiom
ꝯscriptom in libro sc̃o. id est ingenesi.
a terra ꝑtingentem usq ad celum: et
dñs inconbebat suꝑ eam. angeli auc̃
ascendebant ⁊ descendebant ꝑ eam.
Hoc uidit iacob Sompniũ hominis nõ
retur misteriũ: & magnũ aliqͥd ꝓph̾a¬
tum. illa uisione intellig̃ẽtur. Detq
ipse iacob quia incellęxit qͦd uiderit:
posuit ibi lopidem et ꝑfudit olco. hã
Iagnoscitis crisma: agnoscite: xp̃m Ip̃e
E÷ lapis: de qͦ iꝑse cdixit. Qͥcũq offen¬
E derit in lapidem ilum: ꝯqͥssabitur.
E suꝑ quem uͦ ceciderit lapis ille: ꝯteret
Seum. Ossenctit᷑ in iacentem. Heniet
autem suꝑ eum : cum uenerit uicdica¬
Ere uiuos & mortuos. Ne uideis quia¬
E cum iaceret humiliter xp̃c: offen¬
E derunt in eum. Non est dicunt h̾o
Siste ã deo: qui soluit sablatum. Si filiꝰ¬

Expanded text:
ta majora? Et dixit: Videbitis coelum apertum, et Angelos Dei ascendentes et descendentes super Filium hominis. Recolamus veterem historiam conscriptam in libro sancto, id est, in Genesia terra pertingentem usque ad coelum: et Dominus incumbebat super eam; Angeli autem ascendebant et descendebant per eam. Hoc vidit Jacob. Somnium hominis non retur mysterium, et magnum aliquid prophetatum in illa visione intelligeretur. Denique ipse Jacob quia intellexit quid viderit, posuit ibi lapidem, et perfudit oleo . Nam agnoscitis chrisma: agnoscite eest lapis, de quo ipse dixit: Quicumque offenderit in lapidem illum, conquassabitur: super quem vero venerit lapis ille, conteret eum . Offenditur in jacentem: veniet autem super eum, cum venerit de alto judicare vivos et mortuos. Vae Judaeis, quia cum jaceret humiliter Christus, offenderunt in eum. Non est, dicunt, homo iste a Deo, qui solvit sabbatum . Si Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
entn ds̃ uiseminare: om̃i aĩc intcia intel¬
lectus: mitia sapientiẽ. Om̃is inͥ ania
respõdet: & nemo dubitat. qͦd splen-¬
dor ille de igne existit: nõ ignis de
splendore. Ponamus gͦ ignem patrẽ
illiꝰ splendoris: qͥa iam p̃lociti summus
coeua nos qͣrere:. nõ coec̾ua. Si luc̾nam
accendere cupio: nõdũ ẽ. ibi ignis.
Nõchũ & ille splendor. Mox autem ut accen-¬
dero: simulcum igne & spledor existit.
Da hic mͥ ignem sine spledore: & credo tibi
ta est ut potuit a nobis tanta res diei.
Dño actuante intentionẽ oratiõis ur̃e
ꝙ p̃parationem cordis ur̃i: excepistiᷤ qͦn¬
tum caꝑe pociustis. Illa tñ ineffabili

Expanded text:
enim Deus inseminare omni animae initia intelenim Deus inseminare omni animae initia intellectus, initia sapientiae: omnis mihi anima respondet, et nemo dubitat, quod splendor ille de igne existit, non ignis de splendore. Ponamus ergo ignem patrem illius splendoris: quia jam praelocuti sumus coaeva nos quaerere, non coaeterna. Si lucernam accendere cupio, nondum est ibi ignis, nondum et ille splendor: mox autem ut accendero, simul cum igne et splendor existit. Da hic mihi ignem sine splendore, et credo tibi ta est ut potuit a nobis tanta res dici, Domino adjuvante intentionem orationis vestrae et praeparationem cordis vestri, excepistis quantum cap
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc capiamꝰ similitudinẽ ⁊ ut inueni¬
amus coeua. ex qͥb intelligomꝰ coet̾na.
Oarriane si inuen̾o genitorem non p̃ce¬
cdere tẽꝑe illud qͦd genuit. si geni¬
tum nõ esse minorem tp̃re illo aqͦ
gen̾atus ẽ. iustum ÷. ut ꝯcedas mͥ. pos¬
se ista coet̾na inueniri in creatore. qͣn
coeua in creat᷑a inueniri potuer̃t. Iã
qͥdem aliqͥbus fr̃ib hoc occurrerẽ puto.
Nam p̃uener̃t aliqͥ: ex qͦ dixi. Candor est
enim lucis et̾ne. Ignis enim lucẽ funcdit
lux ab igne funditur. Qͥd a qͦ exstat. si
queramus : cotidie cũ luc̃nam accendimꝰ.
ammonem rei cuiꝰdã inuisibilis. ⁊ ĩenar¬
rabilis. ut luc̃na aliqͣ intelligentie nr̃e
in ista nocte scłi possit accendi. Adtende
eum qui luc̃nam accendit. Non accensa
luc̃na: nũdũ est ignis. Nũdũ ÷ & sulgor.
qͥ ab igne ext. Inc̾rogo autẽ. ego: & di
nco. fulgor ab igne existit÷. an ignis exful¬
gore s Dm̃is anima mͥ respõdet. Uoluit

Expanded text:
hinc capiamus similitudinem, ut invenihinc capiamus similitudinem, ut inveniamus coaeva, ex quibus intelligamus coaeterna. O Ariane, si invenero genitorem non praecedere tempore illud quod genuit, si genitum non esse minorem tempore illo a quo generatus est; justum est ut concedas mihi posse ista coaeterna inveniri in Creatore, quando coaeva in creatura inveniri potuerunt. Jam quidem aliquibus fratribus hoc occurrere puto. Nam praevenerunt aliqui ex quo dixi, Candor est enim lucis aeternae. Ignis enim lucem fundit, lux ab igne funditur. Quid a quo existat, si quaeramus, quotidie cum lucernam accendimus, admonemur rei cujusdam invisibilis et inenarrabilis, ut lucerna aliqua intelligentiae nostrae in ista nocte saeculi possit accendi. Attende eum qui lucernam accendit. Non accensa lucerna, nondum est ignis, nondum est et fulgor qui ab igne exit. Interrogo autem ego, et co: Fulgor ab igne existit, an ignis a fulgore? Omnis anima mihi respondet: voluit
Abbreviated transcription (Latin):
o. gen̾ans et gen̾atus: hic iuenimꝰ
coeua. ibi intelligonnis coet̾na. Sihic¬
inuen̾o genitũ. ex eo ẽe. cepisse. ex qͦ
cepit gen̾ator: intelligimꝰ c̾te filiũ
dei ex eo ẽe. nõ cepisse: ex qͦ non cepit
gen̾ator. Ec̾ce fortasse fr̃s inuẽnpus
aliqͥd in creatura. qͦd de alia renas-¬
catur. et tñ ex eo t̃p̃re esse incipiat.
ex qͦ cepit illud unde nascitur. hoc
ex eo ex qͦ illuł cepit. illud exeo exͦ illcł̃
non cepit. Hoc gͦ coeuũ: illud coet̾mũ̃.
Arbitror scicatẽ ur̃am iam intelexisse
qͦd dico: non posse ꝯparari tẽꝑalia et̾iꝰ:
s posse ex aliqͦ tenui. ⁊ parua similicu¬
dine coeua coet̾nis. Inueniamꝰ itaq coe¬
ua: ⁊ de scͥpcͤis ãmoneam ad has simili¬
tudines. legimus in scripturis: de ipsa
sapientia. Candor ẽ i lucis et̾ne. Item
legimꝰ specłm sine macła: id est dei ma¬
iestas. ipsa sapientia dicta÷. Candor ẽ¬
enim lucis et̃ne. Dicta est umnago patͥs.

Expanded text:
o, generans et generatus, hic invenimus o, generans et generatus, hic invenimus coaeva, ibi intelligimus coaetisse ex quo coepit generator, intelligimus certe Filium Dei ex eo esse non coepisse, ex quo non coepit generator. Ecce fortasse, fratres, invenimus aliquid in creatura, quod de alia re nascatur, et tamen ex eo tempore esse incipiat, ex quo coepit illud unde nascitur. Hoc ex eo ex quo illud coepit, illud ex eo ex quo illud non coepit. Hoc ergo coaevum, illud coaeternum.Arbitror Sanctitatem vestram jam intellexisse quod dico, non posse comparari temporalia aeternis; sed posse ex aliqua tenui et parva similitudine coaeva coaeternis. Inveniamus itaque coaeva, et de Scripturis admoneamur ad has similitudines. Legimus in Scripturis de ipsa Sapientia, Candor est enim lucis aeternae. Item legimus, Speculum sine macula Dei majestatis . Ipsa Sapientia dicta est candor lucis aeternae, dicta est imago Patris:
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s non sum inuent᷑us cẽꝑales similitu¬
dines: qͦs et̾nitati possim ꝯparare. S &
tu qͦs inuenisti. qͥd sunt & Quid enim
inuenistis:. Qͥa pater maior ẽ. tẽꝑe qͦm
filius. & ideo uis ut filiꝰ dei tẽꝑe minor
sit qͣm pater. et̃nus: qͥa inuenisti mino¬
rem filiũ patre tẽꝑali. Damͥ et̾nũ pa¬
trem hic : et inuenisti similitudinẽ.
ł ilium minorem inuenisti patre intẽ¬
ꝑe : filiũ cẽꝑalem minorem patre tẽ
alia accectunt. alia suocedunt. ꝑotes
inuenire. minorem filiũ inuarietate tẽꝑiꝰ
qͦndo in creatura nicħ inuenimꝰ et̾nũ:
Inueni et̾nũ patrem in creatura : &. in¬
uenio coet̾num filiũ. Si autẽ non in¬
uenis et̃nũ. ⁊ iuncunt se intẽpre: suf¬
ficit ut ad similitudinem inueniamꝰ¬
cocuũ. Coeuos. Alud ẽ enim coeternũ̃
aluid coeuum. C̾oeuos cotidie: dicimus:
eos qui candã habent mensurã corꝑũ.
Nam alt̾ ab altero tẽꝑe p̃ceditur: am¬
nascit᷑: si possunt inueniri coeuadu¬

Expanded text:
res, non sum inventurus temporales similitudines, quas aeternitati possim comparare. Sed et tu quas invenisti, quid sunt? Quid enim invenisti? Quia pater major est tempore quam filius: et ideo vis ut Filius Dei tempore minor sit quam Pater aeternus, quia invenisti minorem filium patre temporali. Da mihi aeternum patrem hic, et invenisti similitudinem. Filium minorem invenis patre in tempore, filium temporalem minorem patre tempalia accedunt, alia succedunt: potes invenire minorem filium in varietate temporis quando in creatura nihil invenimus aeternum? Inveni aeternum patrem in creatura, et invenio coaeternum filium. Si autem non invenis aeternum, et vincunt se in tempore; sufficit ut ad similitudinem inveniamus coaevum. Aliud est enim coaeternum, aliud coaevum. Coaevos quotidie dicimus eos qui eamdem habent mensuram temporum: non alter ab altero pnascitur, si possint invenire cooeva du
Abbreviated transcription (Latin):
d dictum audiuimꝰ adño
telligamꝰ. non ad ipsũ ꝑti¬
nec solum. Ip̃e
qͥppe dñs iħus sub ficu uidit omne
genus humanũ. Isto enim loco intel¬
ligit᷑ ꝑ arborem fici: significasse pec¬
catum. Non ubiq hoc significat. s
hoc loco ut dixi: ea scilicet significandi
congruentia. qua nostis primũ ho¬
minem qñ peccauit foliis ficulneis fu¬
isse subiectum. his foliis enim puden¬
da texxrunt: qñ de peccato suo eru¬
buerunt. &. que ds̃ illis menbra: ip¬
si sibi pudenda fierunt. Non enim cru¬
bescendũ est de opere dei: s ꝯfusionẽ
p̃cessit causa peccati. Si non p̾cessisset
uuqͥtas: nũdum erubesc̾et nuditas.
Nudi eium erant: & nõ confundebant᷑.
Non enun ꝯmiserant : unde ꝯfund̾ent᷑.
Hoc autem dixi. Quare e ut ꝑficũ in¬
telligamus siganifiratum ẽeͣ peccatũ.
Qͥd est gͦ cum esses ficu uidite e Cum
esses sub pecrato iuiditr. Ꝙ ad rem ges¬
tam quidẽ respiciens rocordatus est na¬
thanael se fuisse sub ficu: ubi nouerat

Expanded text:
d dictum audivimus a Domtelligamus, non ad ipsum pertinet solum. Ipse quippe Dominus Jesus sub ficu vidit omne genus humanum. Isto enim loco intelligitur per arborem fici significasse peccatum. Non ubique hoc significat, sed hoc loco, ut dixi, ea scilicet significandi congruentia, qua nostis primum hominem, quando peccavit, foliis ficulneis fuisse subtectum . His foliis enim pudenda texerunt, quando de peccato suo erubuerunt: et quae Deus illis membra, ipsi sibi pudenda fecerunt. Non enim erubescendum est de opere Dei: sed confusionem praecessit causa peccati. Si non praecessisset iniquitas, nunquam erubesceret nuditas. Nudi enim erant, et non confundebantur. Non enim commiserant unde confunderentur. Hoc autem dixi, quare? Ut per ficum intelligamus significatum esse peccatum. Quid est ergo, Cum esses sub ficu, vidi te? Cum esses sub peccato, vidi te. Et ad rem gestam quidem respiciens, recordatus est Nathanael se fuisse sub ficu, ubi non erat
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Nũqͥd t̃c diabolus fuerat crediturꝰ ⁊
umus. Ad illum imus: ꝑ illum unus. Qt
tuncmꝰ. ne erremus: Non recessit a patre:
et uenit ad nos. Ubera sugebat: ⁊ mũtũ
ꝯtinebat. In p̃sepi iacebat: et angłos pas¬
cebat. Ds et homo. Idem deus et homo: icł
homo qui deus. S non unde homo inde
deus: quia u̾bum homo. quia ũbũ caro fac¬
tum est: ⁊ cls manendo. hõis carnem assu¬
mendo. Addendo qͦd non erat: non ꝑden¬
do qͦd erat. Ergo & mͦ iam passus ꝑ ipsam
humanitatẽ. iam mortuus. iam sepultꝰ.
iam resurrexit. iam ascendit in celum.
Ibi÷ et sedet ad dexteram ꝑatͥs: et hic c̃
egens in pauꝑib suis. Ctiam hesterno die.
cium uobis: iudebitis celum aꝑtum. et au¬
glos dei ascendentes et desceridentes: ad

Expanded text:
ejus. Numquid tunc diabolus fuerat crediturus? ejus. Numquid tunc diabolus fuerat crediturus? imus. Ad illum imus, per illum imus: quid timemus ne erremus? Non recessit a Patre, et venit ad nos. Ubera sugebat, et mundum continebat. In praesepi jacebat, et Angelos pascebat. Deus et homo, idem Deus qui homo, idem homo qui Deus. Sed non unde homo, inde Deus. Deus, quia Verbum: homo, quia Verbum caro factum est; et Deus manendo, et hominis carnem assumendo; addendo quod non erat, non perdendo quod erat. Ergo et modo jam passus per ipsam humilitatem, jam mortuus, jam sepultus, jam resurrexit, jam ascendit in coelum, ibi est et sedet ad dexteram Patris: et hic est egens in pauperibus suis. Etiam hesterno die henim vobis, videbitis coelum apertum, et Angelos Dei ascendentes et des
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus. Csuruut enim quia & hoc clignatꝰ ẽ:
quia et hoc ad humilitatẽ ꝑtinuit. Csuriuit
panis sicud defecit uia. sicud uuln̾ata est sani¬
tas. sicud mortua÷ uita. Cum gͦ esuriret ut
nostis: ait illi cẽptator. Si filius dei es dic ut¬
lapides isti panes fiant. Ꝙ respondit tẽpta¬
tori: docens de respondere tẽptatori. Ad hoc
enum pugnat imꝑugnator: ut milites ctis¬
cant. Quid respondit: Non in pane solo
uiuit homo: s in om̃i uerbo dei. Et non fe¬
cit de lapidibus panes: qui utiq sic potuit
fac̃e. de aqua uinum. Cuisdem enim potenti¬
e est : facere delapite panem: s non ficit. ut
uolũtatem ꝯtẽpneret tẽptatoris. Aliter enun
tẽptator non uincitur: nͥ ꝯtẽpnatur. ꝙ cũ
uicisset diabolum tẽptatorẽ: uenerunt
angłi et inuustrabant ei. Qui ergo tm̃
poterat. quare illud non fecit. et hoc fecit :
Lege. unmo recole: qͦd modo aucdisti. Qndo
fecit hoc id ẽ de aqua uinum. quid addi¬
dit cũgłista: Et̃ crediderunt in eũ discipli

Expanded text:
diabolus. Esurivit enim, quia et hoc dignatus est, quia et hoc ad humilitatem pertinuit. Esurivit panis, sicut defecit via, sicut vulnerata est sanitas, sicut mortua est vita. Cum ergo esuriret, ut nostis, ait illi tentator: Si Filius Dei es, dic lapidibus istis ut panes fiant. Et respondit tentatori, docens te respondere tentatori. Ad hoc enim pugnat imperator, ut milites discant. Quid respondit? Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo Dei. Et non fecit de lapidibus panes, qui utique sic potuit facere, sicut de aqua vinum. Ejusdem enim potentiae est facere de lapide panem: sed non fecit, ut voluntatem contemneret tentatoris. Aliter enim tentator non vincitur, nisi contemnatur. Et cum vicisset diabolum tentatorem, venerunt Angeli, et ministrabant ei . Qui ergo tantum poterat, quare illud non fecit, et hoc fecit? Lege, imo recole, quod modo audisti, quando fecit hoc, id est, de aqua vinum: quid addidit Evangelista? Et crediderunt in eum discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ dolũ. Qd ÷ intus in corde tuo: hoc di¬
catur foris. Non aliud pectus tegãt:¬
⁊ aliud lingua ꝓfergt. Declina & ma¬
lo: ⁊ fac bonum. Nã qͦmͦ dicturꝰ sum ei
uesti nuctũ. qͥ adhuc ult spoliare uesti¬
tũ : Nam qͥ p̃mit ciuem suũ. qͦmodo
habet susciꝑe ꝑegrinim : Ergo ꝑ ordi¬
nem. pͥus declura a malo: & fac bouũ
Prius accinge lũbos: ⁊ cunc accende
luc̾nam. Q cum feceris sccͣus expec¬
ta uitã ⁊ dies bonos: quere pacemi
⁊ sequere cam. Et t̾e bona fronte.

Expanded text:
tur dolum. Quod est intus in corde tuo, hoc ditur dolum. Quod est intus in corde tuo, hoc dicatur foris. Non aliud pectus tegat, et aliud lingua proferat. Declina a malo, et fac bonum. Nam quomodo dicturus sum ei, Vesti nudum, qui adhuc vult spoliare vestitum? Nam qui premit civem suum, quomodo habet suscipere peregrinum? Ergo per ordinem, prius declina a malo, et fac bonum: prius accinge lumbos tuos, et tunc accende lucernam. Et cum hoc feceris, securus exspecta vitam et dies bonos. Quaere pacem, et sequere eam: et tunc bona fro
Abbreviated transcription (Latin):
dies boni: Uita sine fine ÷ reqͥes sine la¬
bore. Magnam mercedem ꝓposuit. In
tanta ꝓposita m̃cede: udeamꝰ qͥd uissit
Iã enim mercede tante pollicitacionis
ramore m̃cedis accensi: paremꝰ uissio¬
ni eiꝰ uires nr̃as. lat̾a. lacertos. E si uissu¬
rꝰ est. onera gͣnctia nos portare. forte a¬
liqͥd fodere: forte aliqͦm machinam eri¬
g̾e. Non cibi uissit rem laboriosam: s
menbrũ qͦd int̾ oĩa menbra cito moueᷤ.
ipsum tͥ cohib̾e p̃cepit. Cohibe linguã
tuam a malo. Non est labor crigere fabͥ¬
cam: ꝙ labor ÷ tenere linguã: Cohibe
lingͣm tuã a malo. Holi loqͥ mendaci¬
um. uoli loqͥ cͥminationes: noli loqui
calupnias: uoli loqui falsa testimonia
noli loqͥ blasphemias. Cohibe. lingͣm tu¬
am a malo. bide qͦ mocto irasceris: si qͥs
de te mala loqͥtur. Emodo irasceris alcĩ.
qñ de te male loqͥtux: sic irasc̾e̾ tͥ: qͣn¬
de ct̾e male loqueris. labia ctia nõ loqͥn¬

Expanded text:
dies boni? Vita sine fine, requies sine ladies boni? Vita sine fine, requies sine labortanta proposita mercede, videamus quid jussit. Jam enim mercede tantae pollicitationis et amore mercedis accensi, paremus jussioni ejus vires nostras, latera, lacertos. Quasi jussurus est onera grandia nos portare, forte aliquid fodere, forte aliquam machinam erigere? Non tibi jussit rem laboriosam, sed membrum quod inter omnia membra cito moves, ipsum tibi praecepit cohibere: Cohibe linguam tuam a malo. Non est labor erigere fabricam; et labor est tenere linguam? Cohibe linguam tuam a malo. Noli loqui mendacium, noli loqui criminationes, noli loqui calumnias, noli loqui falsa testimonia, noli loqui blasphemias: Cohibe linguam tuam a malo. Vide quomodo irasceris, si quis de te male loquatur. Quomodo irasceris alteri, quando de te male loquitur: sic irascere tibi, qude altero male loqueris. Labia tua ne loquan
Abbreviated transcription (Latin):
uult docere. ꝙ. cui rei ucilis ÷ timor do¬
mini. Seqͥtur. Quis ÷ homo qui uult
uitam. & diligit uidere dies bonos:
Respondemꝰ om̃s : nos uolumꝰ. Qd seqͥtua
audiamus. Cohibe linguam tuã ama¬
lo: ⁊ labia tua ne loqͣnt᷑ dolũ. Modo dic.
Ego iamcdudũ quãdo dicebam quis est
homo qͥ uult uitam ⁊ diligit uidẽ dies
bonos: om̃s respõdebamꝰ : ego. Heia. Res¬
põdeat mͥ aliqͥs. Ergo cohibe linguã
tuam a malo: & labia tua ne loqͦn¬
uis: cohibere linguam tuam a ma¬
lo nõ uis: & labia tua ne loqͣnt᷑ do¬
lum : Ad mercedem alacer: ad opꝰ
piger. Ꝙ cum non oꝑanti non rect¬
ditur merces: utinam indomo tua
uł oꝑanti mercedem reddas. Ham sci¬
o qr non oꝑanti non reddis. Quares
qͥa nichil oꝑanti: nichil cdebes. Et d̾s̃
ꝓposuit mercedem. Em mercedtem: Hi¬
tam ⁊ dies bonos. Qm om̃s desideramꝰ:
⁊ ad qͦs dies om̃s uenire conamͣ. Pmis¬
sam mercedem: daturꝰ est. ¶m iñce¬
dem: Uitam ⁊ dies bonos. E qui sunt

Expanded text:
lt docere, et cui rei utilis est timor Domini, sequitur: Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? Respondemus omnes, Nos volumus. Quod sequitur audiamus. Cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. Modo dic, Ego. Jamdudum quando dicebam, Quis est omo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? omnes respondebamus, Ego. Eia respondeat mihi aliquis, Ego. Ergo, Cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquanbonos et vitam vis; cohibere linguam tuam a malo non vis, et labia tua ne loquantur dolum? Ad mercedem alacer, ad opus piger. Et cui non operanti redditur merces? Utinam in domo tua vel operanti mercedem reddas. Nam scio quia non operanti non reddis. Quare? Quia nihil operanti nihil debes. Et Deus proposuit mercedem. Quam mercedem? Vitam et dies bonos, quam omnes desideramus, et ad quos dies omnes venire conamur. Promissam mercedem daturus est. Quam mercedem? Vitam et dies bonos. Et qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ardentes habere.⁊ hoc ÷: & fac bonũ.
quid ẽ qͦd adiundat ⁊ ait. ⁊ uos sum¬
les estote. hominibus expectantibus
dũm suũ q̃n uenit a nuptiis. nisi qͦd
in illo psalmo seqͥtur. inquire pacẽ.
⁊ sequere eam: Hec tria hoc ÷ absti¬
nentia a malo. ⁊ oꝑatio boni. ⁊ spes
p̃mis t̃ni. ꝯmemorata sunt in actib
apłoꝵ. ubi scͥptumn est qͥa docebat cos
paulus de ꝯtincutia. atq iusticia. &
spe. iuute et̾ne. Ad otinentiam ꝑtinet
sint sũbi ur̃i p̾cuicti. Ad iusticiam
ꝑtin&: ⁊ lucerne ardentes. Ad epec
nentia: hi sunt lũbi accuicti. ꝙ fac
bonũ: hec ÷ iusticia. hee sunt luc̃ne
ardentes. Quere pacem. ⁊ seqͥre eam:

Expanded text:
bonum. Quid est quod adjunxit et ait, Et vos similes estote hominibus exspectantibus dominum suum quando veniat a nuptiis: nisi quod in illo psalmo sequitur, Inquire pacem, et sequere eam? Haec tria, hoc est, abstinentia a malo, et operatio boni, et spes praemii aeterni, commemorata sunt in Actibus Apostolorum, ubi scriptum est, Quia docebat eos Paulus de continentia, de justitia, et spe vitae aeternae . Ad continentiam pertinet, Sint lumbi vestri accincti. Ad justitiam pertinet, Et lucernae ardentes. Ad exspenentia, hi sunt lumbi accincti: Et fac bonum, haec est justitia, hae sunt lucernae ardentes: Quaere pacem et sequere eam,
Abbreviated transcription (Latin):
ra agendũ est ut nĩiqͣm moriant᷑:
Inde nemo uuilt cogitare. Cotidie
non inueniunt᷑: ⁊ nemo uult siciu¬
uere. ut illuc ꝑueniat ubi iueni¬
antur. Ideo ammonet eadẽ scrtura
et dicit. quis ÷ homo qui uult ui¬
tam. ⁊ diligit dies uidere bonos :
Sic int̾rogauit script᷑a ut sciret qͥd
illi respõderetur: sciens qͦd om̃s hoĩes
uitã quererent.⁊ dies bonos. Pro
deũderio ipsoꝵ uit̾rogauit. camqͣm
sibi de om̃iũ corde responderet᷑. ego
uolo. Sic dixit. qͥs ÷ homo qui uult
uitã ⁊ diligit uid̾e dies bonos. qͦm¬
adinodũ etiã ista hora qua uob̾
loqͦr. cum auctistis me clꝑsse. qͥs:
homo qui nult uitam. ⁊ diligit

Expanded text:
ra agendum est, ut nunquam moriantur? ra agendum est, ut nunquam moriantur? Inde nemo vult cogitare. Quotidienon inveniuntur: et nemo vult sic vivere, ut illuc perveniat ubi inveniuntur. Ideo admonet eadem Scriptura, et dicit: Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? Sic interrogavit Scriptura, ut sciret quid illi responderetur: sciens quod omnes homines vitam quaererent, et dies bonos. Pro desiderio ipsorum interrogavit, tanquam sibi de omnium corde responderetur, Ego volo: sic dixit, Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? Quemadmodum etiam ista hora, qua vobis loquor cum audistis me dixisse, Quid est homo qui vult vitam, et diligit
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur & longam uitam dicunt
que in scło usto breuis est : ⁊ sic̃ dꝑa
habundat gemitꝰ. usq ad decrepi¬
tam senectutam: Hoc gotum modi¬
cum ⁊ brcue ÷: & tũ qͦmodo queri¬
tur ab hominib. qͣnta diligentia.
qͥnto labore. qͣnta cura. qͣnta uigi¬
lantia . qͣnto oꝑe. Querunt homi¬
nes ut dui uiuant: ⁊ senescant.
Ipsum aut̃ dui uiuere: quid est nͥ
ad finem currere: Habiusti est̾riũ
diem: habere. uis ⁊ crastinũ diẽ.
S cum iste trasierit ⁊ crastinꝰ: mnuiꝰ
illud habes. Ideo optas ut tͥ lucescat¬
cescat dies: ut ꝓpinquet tibi. qͦ tu
non ius ꝑuenire. Exibes aliqͦm sollẽp¬
nitatem amicis tuis: audis ibi abe
optantib. Dicunt tͥ. Multos annos
uiuas. & ueniat qͦd illi cdpxcrunt.
Qd ut ueniant anni ⁊ auni. ⁊ non
uis ut ueniat sinis annoꝵ: Scudia
tua ꝯtraria sunt. Ambularȩ uis: &
si tanta cura m est hõib. ut cotidia¬
nis magnis. ꝓpetiusq laborib cupi¬
ant ut carduis moriant᷑. qͦnta cu¬

Expanded text:
cunt, quae in saeculo isto brevis est: et, sicut dixi, abundant gemitus usque ad decrepitam senectutem. Hoc totum modicum et breve est: et tamen quomodo quaeritur ab hominibus? Quanta diligentia, quanto labore, quanta cura, quanta vigilantia, quanto opere quaerunt homines ut diu hic vivant et senescant? Ipsum autem diu vivere quid est, nisi ad finem currere? Habuisti hesternum diem, habere vis et crastinum diem. Sed cum iste transierit et crastinus, minus illum habes. Ideo optas ut lucescat dies, ut propinquet tibi quo tu non vis pervenire. Exhibes aliquam solemnitatem amicis tuis, audis ibi a bene optantibus dici tibi, Multos annos vivas: vis ut veniat quod illi dixerunt. Quid? Ut veniant anni et anni, et non vis veniat finis annorum? Studia tua contraria sunt: ambulare vis, et si tanta cura inest hominibus, ut quotidianis, magnis perpetuisque laboribus cupiant, ut tardius moriantur; quanta cu