comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dalitabantur in illo. Scandalũ & error iudaeo¬
rũ. salus nr̃a est : & ereticorũ ẽ dẽnacio hitantũ enĩ cerne¬
bant hominẽ ihm xp̃m: ut hunc fabrũ & iuxta aliũ euan¬
gelistã frabri clamarent filiũ fratres quoq & sorores
ei secũ esse taestarent᷑. quitam̃ ñ liberi io seph aut mariȩ
iuxta hereti cos putan di. sẽpotius iux tamorem sacrȩ
Seripturȩ cognati ipsorũ s̃ intellegendi: quo modo abra
hã & loth fr̃s appellant᷑ cũ esset loth filius fratris abrahȩ:
& multa habes huius modi ñ autẽ sine certi ꝓuisione
sacram̃ti dñs incarne aparens faber & fabri filius aesti¬
mari acdici uoluit: quin potius &iã ꝑ hoc se eius
ante scła filiũ esse docuit. qui fabri cator omnum
inprinc ipiocre auit dr̃ celũ & t̾rã: Nã & sihuma na
nons̃ conparanda diuinis typus tam̃ integerẽ q̃uia
pat̃ xp̃i igni operatur & spũ: unde & deipsotãquã defabri
quundomomagna huius mundi diuersi generis uasa fabricat

Expanded text:
dalizabantur in illo. Scandalum et error Judaeorum, salus nostra est, et haereticorum condemnatio. In tantum enim cernebant hominem Jesum Christum, ut hunc fabrum, et juxta alium Evangelistam, fabri clamarent filium; fratres quoque et sorores ejus secum esse testarentur. Qui tamen non liberi Joseph aut Mariae, juxta haereticos, putandi sunt, sed potius juxta morem sacrae Scripturae, cham et Loth fratres appellantur, cum esset Loth filius fratris Abrahae, et multa habes hujusmodi. Non vero sine certi provisione sacramenti, Dominus in carne apparens faber, et fabri filius aestimari, ac dici voluit. Quin potius etiam per hoc se ejus ante saecula Filium esse docuit, qui fabricator omnium in principio creavit Deus coelum et terram. Nam et si humana non sunt comparanda divinis, typus tamen integer est, quia Pater Christi igne operatur et Spiritu; unde et de ipso tanquam de fabri o et igne . Qui in domo magna hujus mundi diversi generis vasa fabricat,
Abbreviated transcription (Latin):
Dat constantiae generalimandatũ. ut hospitalis necessitudi¬
Nis iura custodiant : Alienũ aprȩdicatore regni caelestis
ads tuens cursitare per domos. & in uio labilis hospitii iurae
Mstteres nec hotiose Secundũ matheũ domus quã ingrediant᷑
aposto li legenda decernitur: ut mutandi hos picii necessitu¬

Expanded text:
Dat constantiae generale mandatum, ut hospitalis necessitudinis jura custodiant, alienum a praedicatore regni coelestis astruens cursitare per domos, et inviolabilis hospitii jura mutare. Nec otiose secundum Matthaeum domus quam ingredientur apostoli, eligenda decernitur, ut mutandi hospitii necessitu
Abbreviated transcription (Latin):
on obliuisuitur fidelium suorũ dñs nec in se sperentes intu¬
eri desiftit : Sed  om̃s qui saluari merentur suo dignos intu¬
itu acmi serocione iudicat : iste autẽ pauꝑ clamauit & dñs
exaudiuit eũ: Mulier aute tianis &ter ms

Expanded text:
on obliviscitur fidelium suorum Dominus, nec in se sperantes intueri desistit, sed omnes qui salvari merentur, suo dignos intuitu ac miseratione judicat. Iste autem pauper clamavit, et Dominus exaudivit eum. Mulier autem timens et
Abbreviated transcription (Latin):
disrũpi. quin potius & suudȩi sigentilis her&ici simalicatholicihu¬
militatẽ dñ saluatoris contennant eita men usq ad cõsumationẽ sđa
Inillis quossors electionis inuenerit inuolata sit ꝓmansura casti¬

Expanded text:
disrumpi. Quin potius et si Judaei, si gentiles, si haeretici, si mali catholici hudisrumpi. Quin potius et si Judaei, si gentiles, si haeretici, si mali catholici humilitatem Domini Salvatoris contemnant, ejus tamen usque ad consummationem in illis, quos sors electionis invenerit inviolata sit permansura casti
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ desolio sacerdotali furor ecusserat: eadẽ rabies ad scindendas
uestes ꝓuocat: scindit uestimenta sua : ut ostendat iudeos ficerdota¬
lem gloriã ꝑdidisse & uacuã sedẽ habere pontificis Se& consu&udi¬
nis udaicae ẽ: cũ aliquidblasphȩmiae & quasi contradm̃ audierint
scindere uestim̃ta sua : qđ paulũ quoq: & barnaban quando inly̧caonia
deorũ cultu honorabant᷑ fecisse legimꝰ: Herodes aut̃ quia nondedit
honorẽdõ sed ad quieuit immoderato fauoripopuli: statĩabangelo
ꝑcussus est: altioriaut̃ mysterio factũ est ut in passione dñ ponti¬
fexiudeorũ sua ipse uestimenta desciderit : cũ tunica dñi nec abipsis
quieũ crucisxere militib scindi potuerit: figurabat᷑ enĩ qđ sacer¬
dociũ udeorũ ꝓscaelerib ipsorũ pontificũ ess& scindendũ & asuae
statu integritatis om̃i modis soluendũ : Soliditas uero scaẽ uni uer¬
salis eccłeꝰ quȩ uestis sui redẽptoris sol& appellari nũquã ualeat

Expanded text:
Quem de solio sacerdotali furor excesserat, eadem rabies ad scindendas vestes provocat. Scindit vestimenta sua, ut ostendat Judaeos sacerdotalem gloriam perdidisse, et vacuam sedem habere pontifices. Sed et consuetudinis Judaicae est, cum aliquid blasphemiae, et quasi contra Deum audierint scindere vestimenta sua. Quod Paulum quoque et Barnabam quando in Lycaonia deorum cultu honorabantur, fecisse legimus . Herodes autem quia non dedit honorem Deo, sed acquievit immoderato favori populi, statim ab angelo percussus est Altiori autem mysterio est factum ut in passione Domini pontifex Judaeorum sua ipsius vestimenta disciderit. Cum tunica Domini nec ab ipsis qui eum crucifixere militibus scindi potuerit. Figurabatur enim quod sacerdotium Judaeorum pro sceleribus ipsorum pontificum esset scindendum, et a suae statu integritatis omnimode solvendum. Soliditas vero sanctae universalis Ecclesiae, quae vestis sui Redemptoris solet appellari, nunquam valeat
Abbreviated transcription (Latin):
His quidem secundũ to lerantiã bonioperis gloriam & honorem
& incorruptionẽ querentib: uitã & ernam : Itaq &iã longitudo qua
totũ corpus extenditur : i psa tolerantiam significat: unde longanimes
dicuntur quitolerant: ꝓ fundũ aut̃ qđ terua in fixũ est: secr&um
sacramenti p̃sigurat: Necor daris nifallor qͥd uerba a posto liinista de fig

Expanded text:
his quidem qui secundum tolerantiam boni operis gloriam et hohis quidem qui secundum tolerantiam boni operis gloriam et hoet incorruptionem quaerentibus vitam aeternam. Itaque etiam longitudo, qua totum corpus extenditur, ipsam tolerantiam significat, unde longanimes dicuntur qui tolerant. Profundum autem, quod terrae infixum est, secretum sacramenti praefigurat. Recordaris, nisi fallor, quod ver
Abbreviated transcription (Latin):
ad om̃s ꝑuẽnit. eũ sorsomnib: placuit : Quia & dĩgratia iunitatea doms
ꝑuenit. & cũ sors mittit᷑ ñ ꝑ sonae cuiusq uelmeritis sed occultodĩiudi¬
tio cȩdi : & quia sicut dicit a postolus u&us omo nostersimul confeus
est crucicũ illo ut euacu&ur corpuspeccati ut ultra non seruiamꝰ
pectato quã diu id agunt opera nostra ut euacuet᷑ corpus peccatiquã¬
diu&terior homocoerũpit᷑ ut interior renouecur dedieindiem tẽ¬
pus est crucis : Haecs &iambona opera quidẽ tamen adhuc laboriosa :
quorũ merces requies est: Sed deo dicit᷑ speguidentes utrequiẽ fu¬
turoem cũ hilaritate in laborib: operemur : Hanchi larita tẽ signifi¬
catcru cis latitudo intransuer sõ lignoubi figunt᷑ man:: perman enĩ
opera intellegimꝰ ꝑ latitudinẽ hilarita tẽ operantisquȩ ristitia facit
angustias p̃eraltitudinẽ aut̃ cuicapud adiungitur ȩpectatio r&ributio¬
nis desublimi iustitiadĩ quiredd& umicuiq secundũ opera suce

Expanded text:
sors omnibus placuit, quia et Dei gratia in unitate ad omnes pervenit. Et cum sors mittitur, non personae cujuscunque vel meritis, sed occulto Dei judicio creditur. Et quia, sicut dicit Apostolus, vetus homo noster simul affixus est cruci cum illo, ut evacuetur corpus peccati, ut ultra non serviamus peccato , quandiu id agunt opera nostra, ut evacuetur corpus peccati, et quandiu exterior homo corrumpitur, ut interior renovetur de die in diem, tempus est crucis. Haec sunt etiam bona opera quidem, tamen adhuc laboriosa, quorum merces requies est. Sed ideo dicitur, Spe gaudentes , ut requiem futuram cum hilaritate in laboribus operemur. Hanc hilaritatem significat crucis latiopera intellegimus, per latitudinem hilaritatem operantis, quia tristitia facit angustias; per altitudinem autem, cui caput adiungitur, expectationem retributionis de sublimi iustitia dei, qui reddet unicuique secundum opera sua,
Abbreviated transcription (Latin):
te dĩalienos & quasiurbanȩ conuersationis esse uidemus epertes: Sed de
pago symone grediens crucẽ postat postibm cũpopulus nationũ paga¬
nisritib: derelictis uestigiad ominicȩ passionis oboedienter ampleccitur
extra urbem & foris postam loca sunt inquib: truncantur capitadana
uixilla mastyrii  & quomodo ꝓ nob maledictũ crucis factus est & fla¬
gellatus & crucificus sic ꝓ om̃ium salute quasi int̃ nexios crucifigitur :

Expanded text:
te Dei alienos, et quasi urbanae conversationis videmus esse expertes. Sed de te Dei alienos, et quasi urbanae conversationis videmus esse expertes. Sed de pago Simon egrediens crucem portat post Jesum, cum populus nationum, paganis ritibus derelictis, vestigia dominicae passionis obedienter amplectiturExtra urbem quaedam loca sunt, in quibus truncantur capita damnvexilla martyrii, et quomodo pro nobis maledictum crucis factus est, flagellatus et crucifixus, sic pro mundi salute, quasi noxius inter noxios crucifigeretur.
Abbreviated transcription (Latin):
Quasiiam notiomnib designant᷑ & nomine : Sed cauendũ necui uide¬
atꝰ contrariũ qđ iobannes scribit. ipsũ dñm sibi crucẽ postasse : cRe¬
ri uero euangelistae huncsymonẽ cyrene ũ eã baidlassereferunt :
primonãq: ad̃o postata ac deinde symoniquẽ & cunt tes facte obuiũ
habuer postanda impositaẽ : & hoc congruo sati sordine mysteri quico
nimirũ ipse passus ẽ ꝓ nob̵ relinquens nob̵ exemplũ ut sequam᷑ uestiga ei
& quia symon iste non hyerusolimita sed oireneus esse ꝑhib&ur. cyrene eñ
lybiaecuitas est ut inactib: apłorum legimus recte ꝑeum populi gen¬
tium designantur qui quondã peregrym & bospites testament inumꝰ
nunc oboediendo ciues sunt &domesticidĩ. & sicuta libi dicit᷑ heredes
quidemdĩ coberedes aut̃ xp̃i : Vnde apte smonoboediens cyrene
heres interpr&atur : Nec p̃tereundũ qđ idem symondeuilla uenisse
refestur: Villa e ñ gratȩ pagosdicit᷑ : unde paganos appellamꝰ eos quo saciuita¬

Expanded text:
quasi jam noti omnibus designentur ex nomine. Sed cavendum ne cui videatur contrarium, quod Joannes scribit, ipsum Dominum sibi crucem portasse; caeteri vero evangelistae hunc Simonem Cyrenaeum eam bajulasse referunt. Primo namque a Domino portata, ac deinde Simoni, quem exeuntes forte obvium habuerunt, portanda imposita est. Et hoc congruo satis ordine mysterii. Quia nimirum ipse passus est pro nobis, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus. Et quia Simon iste non Jerosolymita, sed Cyrenaeus esse perhibetur Cyrene enim Libyae civitas est, ut in Actibus apostolorum legimus, recte per eum populi gentium designantur, qui quondam peregrini et hospites testamentorum, nunc obediendo cives sunt et domestici Dei, et, sicut alibi dicitur, Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . Unde apte Simon obediens, Cyrene, haeres interpretatur. Nec praetereundum quod idem Simon de villa venisse refertur. Villa enim Graece πάγος dicitur. Unde paganos appellamus eos quos a civita
Abbreviated transcription (Latin):
meũ fel : & insitimea potauerunt me acc&o: Qđ autẽ dicitur & non
accepit uel secundũ matheũ cũgustass& noluit bibere: Hoc indicat
qđ gustauerat quidẽ ꝓ nobis mostis amaritudinẽ sed tertia diere¬
surreerit Quodenĩ ait marcus ñ accepit. intellegit᷑ nonaccepit
ut biber&:. Caustauit autẽ sicut matheus testis est : Vt qđ idem ma¬
theus ait noluit bibere hocmarcuslixerit ñ accepit tacuerit
autẽ qđ gusta uerit: Sedhoc qđ ait marcus myrre tũ uinũ in¬
tellegendũ ẽ. mathe ũ dixisse cũ felle myxtũ: felquippe pamari¬
tudine posuit: & myrratũ enĩ uinum amarissimũ et Quam¬
Hacciohannes euangelista plenius & pona: Quiascilic& niltes udegi
inquattuo pards ine tasu uẽnumerũ diuidentes: detunica quad
iconsutilis erat desuꝑ contexta ꝑ totũ sordẽ miseront: Qua dm ptita
autẽ uestis chñi qua driꝑtitã euis figurauit ecclesia totoscilicd̃ qui

Expanded text:
siti mea potaverunt me aceto . Quod autem dicitur: Et non accepit, vel secundum Matthaeum: Cum gustasset, noluit bibere, hoc indicat, quod gustaverit quidem pro nobis mortis amaritudinem, sed tertia die resurrexit. Quod autem ait Marcus: Non accepit, intelligitur, non accepit ut biberet. Gustavit autem, sicut Matthaeus testis est, ut quod idem Matthaeus ait: Noluit bibere, hoc Marcus dixit: Non accepit, tacuerit autem quod gustaverit. Sed hoc quod ait Marcus, myrrhatum vinum intelligendum est, Matthaeum dixisse: Cum felle mistum. Fel quippe pro amaritudine posuit, et myrrhatum enim vinum amarissimum est, quanHaec Joannes evangelista plenius exponit: quod scilicet milites caetera in quatuor partes, juxta suum numerum, dividentes, de tunica, quae inconsutilis erat desuper contexta per totum, sortem miserint. Quadripertita autem vestis Domini quadripertitam ejus figuravit E
Abbreviated transcription (Latin):
uestit᷑ : cũ intriũ phouictorios&ũ mastyrũ gloriatur
Haectunc feceremilites pilatr baecusque
hodie facunt heretici & pagiori milites utiq deaboli: Quia enĩ caput xp̾i
scriptura s̃ l& confici quasi harundine caput ep̃i ferunt quidi¬
uinitati illius contrac dicentes errorẽ suũ confirmare auctoritate
in carneuenis sẽ denegant & quidẽmilites cũ quasi quidm̃ scipsȩ falso dixis¬
s& in ludentes ad or abarT̃ Secl sunt hodie qđ ẽ grauioris uaesaniaequicũ
cesta fide ut dmuerũ adorant sed ꝑuersis actib: mox uerba eiꝰquasĩ
sabulosa depiciunt: ac ꝓmissa regniuillius tẽporalib: in lecebris longe

Expanded text:
vestitur, cum in triumpho victoriosorum martyrum gloriaturvestitur, cum in triumpho victoriosorum martyrum gloriaturHaec tunc fecere milites Pilati, haec usque hodie faciunt haeretici et pagani, milites utique diaboli: quia enim caput ChrisScriptura solet confici, quasi arundine caput Chrivinitati illius contradicentes, errorem suum confirmare auctoritate  Christum in carne venisse denegant. Et quidem milites eum, quasi qui Deum se ipse falso dixisset, illudentes adorabant. Sed sunt hodie, quod est gravioris vesaniae, qui eum certa fide ut Deum verum adorant, sed perversis actibus mox verba ejus quasi fabulosa despiciunt, ac promissa regni illius temporalibus illeceb
Abbreviated transcription (Latin):
uitiorum ꝓcraeare non desistit : Qđ uero iuxta euangeliũ lucȩ dñs apud
herodẽ albaueste induit᷑ inc&ceris uero euangelistis amilitib: pilati
sub coccino siueparporeo habitu inlusus esseꝑ hib&ur : conlata utnrq nar¬
ratione in uno in nocentia & castitas adsutȩ humanitatis in altero autẽ
ueritas passionis ꝑquã ad gloriã regnim mostalis essa ꝑuenturus & pri¬
mit᷑: Sicut enĩ parpura colorẽ sangiunis quiꝓ nobis effusus ẽ initat᷑
ita & habitꝰ regnũ qđ postpassionẽ intrauit nobisq introendũpatefecit in sinuat:
hoc utroq dñi abitu inimi corũ quidẽ sententia ꝓbroso sedipsius cdñielec¬
tionegl&cio sis simo omnis electa ũeiꝰ multitudo qͣđ inmnar tyresueneran¬
dos & cecerã fideliũ plebẽ distinguit᷑ aptissime designari. Alba & enĩueste
induit᷑ cũmunda iustorum confessione circũ dat᷑: parpura siue coceo

Expanded text:
vitiorum procreare non desistet. Quod vero juxta Evangelium Lucae Dominus apud vitiorum procreare non desistet. Quod vero juxta Evangelium Lucae Dominus apud Herodem alba veste induitur, in caeteris vero evangelistis a militibus Pilati sub coccineo sive purpureo habitu illusus esse perhibetur, collata utraque narratione, in uno innocentia et castitas assumptae humanitatis, in altero autem veritas passionis, per quam ad gloriam regni immortalis esset perventurus, exprimitur. Sicut enim purpura colorem sanguinis qui pro nobis effusus est imitatur, ita et habitum regni quod post passionem intravit, nobisque intrandum patefecit, insinuat. hoc utroque Domini habitu, inimicorum quidem sententia probroso, sed ipsius Domitione gloriosissima, omnis electorum ejus multitudo, quae in martyres venerandos, et caetera fidelium plebe distinguitur, aptissime designari. Alba etenim veste induitur, cum munda justorum confessione circumdatur. Purpura sive cocco
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯitur qđ matheusait clamidẽ coctineã circũ deder̃ eihoc
marcꝰ dixisse indutũ parpura: ꝓregia enĩ parpura clamis illa
coccinea abinludentib: adhibita erat &ẽ. rubra quaedã parpura¬
cocco simillima : potest &iã fierunpar purã &iãmarcus cõmemo a uerit :
quã clamis habebat quãuis ess& coccinea : Mistice ergo inparpura¬
qua in diitusest dñs ipsaeiꝰ caro quã passi onib obiecit in sinuat᷑ De quã
p̃missa dixerat ꝓph&ita : quare ergo rubrũ est indum̃ tũtuũ & uestim̃ta
tua quasi calcantiũ intorculari: incorona uero quã portabat spinea nr̃orũ
susceptio peccatorũ ꝓqua mostalis fieri dignatꝰ ẽ. osterdit᷑ uxta qđ p̃cursor
ipsius testimoniũ ei ꝑ hibens ait: Ec ceagnꝰ dĩ eccequitollit peccata mundi:
Nam̃ que spinas insignificat ione peccatorũ ponisolere testat᷑ ipse dñs quipto¬

Expanded text:
gitur quod Matthaeus ait, Chlamydem coccineam circumdederunt ei, hoc gitur quod Matthaeus ait, Chlamydem coccineam circumdederunt ei, hoc Marcus dixisse, Indutum purpura. Pro regia enim purpura chlamys illa coccinea ab illudentibcocco simillima. Potest etiam fieri, ut purpuram etiam Marcus commemoraverit, quam chlamis habebat, quamvis esset coccinea. Mqua indutus est Dominus, ipsa ejus caro quam passionibus objecit insinuatur. De qua praemissa dixerat prophetia: Quare ergo rubrum est indumentum tuum, et vestimenta tua quasi calcantium in torculari . In corona vero quam portabat spinea, nostrorum susceptio peccatorum, pro qua mortalis fieri dignatus est, ostenditur. Juxta quod praecursor ipsius testimonium ei perhibens, ait: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Namque spinas in significatione peccatorum poni solere testatur ipse Dominus, qui proto
Abbreviated transcription (Latin):
ideo credendus ẽ militib eũ in ludendũ tradidisse : ut satiati poenis & ob ꝓ¬
bris eiꝰ iuidȩi mostẽ eiꝰ ultra sitire desisterent: Hocaut̃ factũ est:
ut qđ scriptũ erat : Multa flagella peccatorum illo flagellato
nos a uerberib: liberaremur dicente scriptura: flagellũ ñ adꝓpin¬
qualuit taber naculotuo:
milites quidẽ quia rexiudeorũ fuerat appellatus & hoc eiscriba & sa¬
cerdotes crimen obiecerant qđ sibi in populo israbelitico usorpar&
imperium inludens hoc faciunt ut nudatũ est pestrinis uestibus
induant purpur& quoreges u&eres utebantur & ꝓdiademate
ponantei coronã spineam: ꝓsceptõ regali dentcalamũ ut matheis
scribit & adorent quasi regem : nos aut̃ om̃a intellegamꝰ mysticae :
Q uomodo enĩ caipbas dixitꝰ oport& unũ hominẽ mori ꝓ omĩbus.
rint . tam̃ nob̵ qui credidimꝰ sacram̃ ta tribuebant : Notandũ aut̃
& exuentes eũ clamidẽ coctineam circũdederunt ei ubi intelle¬

Expanded text:
ideo credendus est militibus eum illudendum tradidisse, ut satiati poenis et opprobriis ejus Judaei, mortem ejus ultra sitire desisterent. Hoc autem factum est, ut quia scriptum est: Multa flagella peccatorum , illo flagellato nos a verberibus liberaremur, dicente Scriptura: Flagellum non appropinquabit tabernaculo tuo Milites quidem quod rex Judaeorum fuerat appellatus, et hoc ei scribae et sacerdotes crimen objecerant, quod sibi in populo Israelitico usurparet imperium, illudentes hoc faciunt, ut nudatum pristinis vestibus induant purpura, qua reges veteres utebantur, ut pro diademate imponant ei coronam spineam, pro sceptro regali dent calamum, ut Matthaeus scribit, et adorent quasi regem. Nos autem omnia haec intelligamus mystice. Quomodo enim Caiphas dixit: Oportet unum hominem mori pro omnibus rint, tamen nobis qui credimus, sacramenta tribuebant. Notandum autem Et exuentes eum chlamydem coccineam circumdederunt ei . Ubi intelli
Abbreviated transcription (Latin):
& uitã & latrocinis sese acseditionib: in tantũ sub diderunt: ut &pa
triam regnũq suũ qđ plus xp̃o ama uere ꝑdiderunt. &actenus eam
quã uendidere sedi animȩ seu corporis librs tatẽ recipereñ merire¬
ultas liberan disaluatorẽ pilatus oc casiones dedit: Primũ latronẽ
iusto conferens : deindeinferens: Qui dergo uultis ut fatiam regilu¬
decũ Cũq responderent crucifigatur : non statimad quieuit
seduxta suggestione mux&is qͣđ manda uerat eiut inatbeus scribit
Circũ dederuNT meca nesmulti congregatio malignantiũ obsedit
me & illu dhieremiae : facta ẽ mihiherȩ ditas inea sicut lep insiluadẽ¬
derunt suꝑme uocem suã Esaia quoq in acsententia congruente.

Expanded text:
et vitam, et latrociniis sese ac seditionis intantum suet vitam, et latrociniis sese ac seditionis intantum sutriam regnumque suum, quod plus Christo amavere, perdiderint, et hactenus eam quam vendidere sive animae seu corporis libertatem, recipere non merueultas liberandi Salvatorem Pilatus occasiones dedit: primum latronem justo conferens, deinde inferens: Quid ergo vultis, ut faciam regi Judaeorum? Cumque responderent Crucifigatur, non statim acquievit, sed, juxta suggestionem uxoris, quae mandaverat ei, ut Matthaeus scribit:Circumdederunt me canes multi, congregatio malignantium obsedit me ; et illud Jeremiae: Facta est mihi haereditas mea sicut leo in silva, dederunt super me vocem suam . Isaia quoque in hac sententia c
Abbreviated transcription (Latin):
Non solũ adpilatũ sed &iã adherodẽ ductus est ut uterqued nõ in lude¬
r&: & cerne sollicitudinẽ sacerdotũ: in malo tota nocte uigilauer̃
ut homicidiũ facer& & uinctũ tradiderunt pilato: Habebant.
enĩ hunc mor̃e. utquẽ ad iudi cassent mortiligatũ iudicitradereNT:
in hosto utiobannes declarat ligauerunt & sic ad duxerunt eũ
pilatonihil aliud criminis int̃rogante nisiutrũ rex
iudeorũsit : arguunt᷑ impi&atis iudȩqd ne falso quidem inuenire
potuerint qđ obicerent saluatori:¬
qđ pilato quiinuitus ferebat sententiã aliqua in paste responderit sa¬
cerdocib: aut̃ & principib respondere nolueritin dignosq suosermone
A&l nicus quidem est qui condep̃nat̃ ibm
sedcausam refest inpopulũ iudeorũ: uide in quantis teaccusant
Ibs̃ aut̃ nihil res pondere uoluit necrimen diluens dimater& apte¬
side & crucis utilitas differr&  q oratttre
ꝓdatore uitae elegerunt ademptorẽ : merito salutẽ ꝑdiderunt

Expanded text:
Non solum ad Pilatum, sed etiam ad Herodem ductus est, ut uterque Domino illuderet. Et cerne sollicitudinem sacerdotum in malo. Tota nocte vigilaverunt ut homicidium facerent, et vinctum tradiderunt Pilato. Habebant enim hunc morem, ut quem adjudicassent morti, ligatum judici traderent.in horto, ut Joannes declarat, ligaverunt, et sic adduxerunt eum adaeorum? Pilato nihil aliud criminis interrogante nisi utrum rex Judaeorum sit, arguuntur impietatis Judaei, quod ne falso quidem invenire potuerint quod objicerent Salvatoriquod Pilato, qui invitus ferebat sententiam, aliqua in parte responderit. Sacerdotibus autem et principibus respondere noluerit, indignosque suo sermone Ethnicus quidem est qui condemnat Jesum, sed causam refert in populum Judaeorum. Vide in quantis te accusant: Jesus autem nihil respondere voluit, ne, crimen diluens, dimitteretur a praeside, et crucis utilitas differretur. Per ectorem, pro datore vitae elegerunt ademptorem, merito salutem perdiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓph&ita quis ẽ quite ꝑcussit : qua sun contumeliam faciunt eius quise
apopulis ꝓph&am uoluerit haberi : Sed ipso dispensante quipa¬
titur omia ꝓnobis fiunt : ut sicut p&rus hortatur xp̃o incarne
passo nos eadem caratatione armem᷑ atq ad toleranda ꝓ nomine
eiꝰ inrisionũ obꝓbria praeparemur:¬

Expanded text:
Prophetiza quis est qui te percussit; quasi in contumeliam faciunt ejus, qui se Prophetiza quis est qui te percussit; quasi in contumeliam faciunt ejus, qui se a populis prophetam voluerit haberi. Sed ipso dispensante quae patitur, omnia pro nobis fiunt, sicut Petrus hortatur: Christo in carne passo nos eadem cogitatione armemur, atque ad toleranda pro nomine ejus irrisionum opprobria praeparemur
Abbreviated transcription (Latin):
Impl&a est hocloco ꝓph&ia quȩ ait: De dimax illa s meas alapis & faci¬
emmeã non auesti aconfusione sputorũ : sed quit anccaȩsus est colaphis
siuea lapis iudeorũ : caedit᷑ &iã nuncblaspbemus falsorũ xp̃ianorũ :
quitunc consputus est saliuis infideliũ nuncusq uaesanis nominẽ
tenus fideliũ e honorat᷑ atq: mͣritat᷑ obꝑbrus : Velaueruntaut̃
faciem eiꝰ nonut eorũ ille scaȩlera ñ uideat sedutase ipsi sicut quonda¬
moysi faecerunt gratiã cognitionis ei abscondant. Si enĩ crede¬
renmos si: craederent forsitan& dño: quod uela mentum usq
hodie man& suꝑcor eorũ nonre uelatũ : Nobis aut̃ in xp̃mcredenti¬
b ablatũ est: Neque enĩ frustra eomoriente uelũ tẽpli scis suest
mediũ & eaqu& otolegis tempore latuerant & abscondita carnali
is rabel suerant nouitest am̃ti cultorib sunt pate facta scã scorũ ar¬
cana: qđ uero dicunt ei ꝓph&ita. & uxta alios euangelistas

Expanded text:
Impleta est hoc loco prophetia quae ait: Dedi maxillas meas alapis, et faciem meam non averti a confusione sputorum . Sed qui tunc caesus est colaphis sive alapis Judaeorum, caeditur etiam nunc blasphemiis falsorum Christianorum. Qui tunc consputus est salivis infidelium, nunc usque vesanis nomine tenus fidelium exhonoratur atque irritatur opprobriis. Velaverunt autem faciem ejus, non ut eorum ille scelera nMoysi fecerunt , gratiam cognitionis ejus abscondant; si enim crederent Moysi, crederent forsitan et Domino . Quod velamentum usque hodie manet super cor eorum non revelatum. Nobis autem in Christum credentibus ablatum est. Neque enim frustra eo moriente velum templi scissum est medium, et ea quae toto legis tempore latuerant, et abscondita carnali Israel fuerant, Novi Testamenti cultoribus sunt patefacta sancta sanctorum arcana. Quod vero dicunt ei: Prophetiza, et juxta alios evangelistas:
Abbreviated transcription (Latin):
q fuerunt hȩbrai sed qđ una quaq ꝓuintia & regio suas habeat
ꝓpri&ates acuernaculum loquendi sonũ uitare non possit :
quis loquerent᷑ int̃alios quidediuersis mundi plagis aduenerant
&iã illiqui habitabant iudeã dixissereferunt᷑ : Non ne ecce om̃s
istiquiloquunt᷑ galilei sunt  & quomodo nos audiuimꝰ unꝰquisque¬

Expanded text:
que fuerint Hebraei, sed quod unaquaque provincia et regio suas habeat que fuerint Hebraei, sed quod unaquaque provincia et regio suas habeat proprietates, ac vernaculum loquendi sonum vitare non possit. Uguis loquerentur, inter alios qui de diversis mundi plagis advenerant, etiam illi qui habitabant Judaeam dixisse referuntur: Nonne ecce omnes isti qui loquuntur, Galil
Abbreviated transcription (Latin):
q uid sibiuult qđ prima eũ ꝓditancilla cũ uiriutiq: magis eum potue¬
rint recognoscere nisut & iste sexus peccasse in necem dnĩ uider&
&iste sexus redimer&ur ꝑ dni passionẽ : & ideo mulier resurra¬
tionis accipit prima mysteriũ & mandata custodit : ut u& erem
praeuaricationis aboler& errorem
Deboe galli cante ederi e uangelistetacent: Nontamen fictũ esse
negant᷑  Sicut & multa alica ali silentio pre&erunt quae ali nattang¬
Noñhȩc radem que prius accusabat ancillaesse credenda ẽ: dieit nãq
matheus a pertissime : Exeunte aut̃illo ianuã uidit eũ alune& at¬
his quierantibi: & c&era. In hac aut̃ negatione p&ridiscimꝰ non so¬
lũ abnegare xp̃mquidicit eũ non eẽxpm : sed ab ill ͣ &iã quicum sit
negat seesse xp̃ianũ: Dns aut̃ nonait p&ro discipulũ meũ tenega¬
bis sed menegabis : Negauit ergo psũ cũse negauit eiꝰ esse discipulũ V¬
Non qđ alic lingua galilai quã herd solimite loquerentur : quiatri¬

Expanded text:
quid sibi uult quod prima eum prodit ancilla, cum uiri utique magis eum potuerint recognoscere, nisi ut et iste sexus peccasse in necem domini uideretur, ut et iste sexus redimeretur per domini passionem? et ideo mulier resurrectionis accepit prima mysterium et mandata custodit, ut ueterem praeuaricationis aboleret erroremDe hoc galli cantu caeteri evangelistae tacent, non tamen factum esse negant, sicut et multa alia alii silentio praeterierunt, quae alii narranNon haec eadem quae prius accusabat, ancilla esse credenda est. Dicit namque Matthaeus apertissime: « Exeunte autem illo januam, vidit eum alia ahac autem negatione Petri discimus non solum abnegare Christum qui dicit eum non esse Christum, sed ab illo etiam qui, cum sit, negat se esse Christianum. Dominus autem non ait Petro: Discipulum meum te negabis, sed, me negabis. Negavit ergo ipsum, cum se negavit ejus esse discipuluNon quod alia lingua Galilaei quam Jerosolymitae loquerentur, qui utri
Abbreviated transcription (Latin):
lemꝰ & notũ inquit factũ est om̃ib habitantib in hierusalẽ it u
ut apella r&ur agerille linguaeorũ acheldemac: Quare linguaeorir
nisiquia idem nom̃ aliterꝰ illiboc ẽ hierd solymite alitersona¬
bant galilȩi
Sol& scriptura sacra meritũ causarũ ꝑstatũ designare
tẽporum : Vnde p&rus quia media nocte negauit: ad gallicantũ
penituit: qui&iã postresarrationẽ dni diurna s ublucae illũ quẽ ter¬
tionegauerat tertio aequae seamare ꝓfessus est : quia nimirũ qđ intenebris
obliuonis errauit & speratae iã lucris remuneratione correxit:¬
huncopinor gallũ aliquẽ doctorũ intellegendũ : quinos iacente s exci¬
tans & somnolentos increpans dicat: E uigilate iusti. & nolitepeccare:¬

Expanded text:
it, factum est omnibus habitantibus in Jerusalem, ita ut appellaretur ager ille lingua eorum Haceldama . Quare lingua eorum, nisi quia idem nomen aliter illi, hoc est Jerosolymae, aliter sonabant GalilaeiSolet Scriptura sacra meritum causarum, per statum designare temporum. Unde Petrus, qui media nocte negavit, ad galli cantum poenituit: qui etiam post resurrectionem Domini diurna sub luce illum, quem tertio negaverat, tertio aeque se amare professus est. Quia nimirum, qui in tenebris oblivionis erraHunc opinor gallum aliquem doctorum intelligendum, qui nos jacentes excitans, et somnolentos increpans, dicat: Evigilate, justi, et nolite peccare
Abbreviated transcription (Latin):
quã nociua prauorũ colloquia p&rus ipse inter in fideles uel hominẽ
senosse negauit : quem inter condiscipulos iã difiliũ fuerat confessus
Sed nec inatrio caiphae r&entus poterat agere paenitentiã : Egredi¬
tur foras ut alu narrant au ange listae : quate nꝰ ab impiorũ concilio
secr&us sordes pauidȩ negationis liberis fl&ibus abluat.

Expanded text:
Quam nociva pravorum colloquia? Petrus ipse inter infideles vel hominem se nosse negavit, quem inter condiscipulos jam Dei Filium fuerat confessus. Sed nec in atrio Caiphae retentus poterat agere poenitentiam. Egreditur foras, ut alii narrant evangelistae, quatenus, ab impiorum concilio secretus, sordes pavidae negationis liberis fletibus abluat.
Abbreviated transcription (Latin):
sime intellegi: nis iohannes dicer& hora quas sa̧ta pilatum sedisse
ꝓtribunꝰ hnlo coquidicit̾ lithostratos hebrdice autẽ gibbathã:
crucifigendus iudaeis. quo modo horat̃tia crucifixus ẽ sicut uerba marci
⁊̃intellegentes quidã putauer̃ : lamceste dixerat marcus erucifigentes
eũ diuiseruNuestim̃ta eiꝰ: Siergo eiꝰrei gestae tẽpus uoluit cõmemorare: sufficende¬
dicere : erat autẽ horat̃tia : Vt quid a diunx̃ & crucifixereũ. nisi quia uoluit
aliquidrecapitulandosignificare qđ quaesitũ inuenir &ur cũ scriptura
ipsã illis tẽporib: leger&ur quib: uniuersae ecclesiae notũ erat quahora
dĩs lignosuspensus ẽ. unde posset huius uelerror carigiuel m̃ dicfiũ resu¬
los quiminis teriũ principisuo secundũ suũ officiũ p̃buer : intelligit᷑ ergo
suisse hoat̃ tia cũ clama uer̃ iudaeiit dñs crucifigeret᷑ & ueracis sime de¬
monstrute tunt eoscruci fixisse elamauer̃ : quan domuxime quia nolȩ

Expanded text:
sime ita intelligi, nisi Joannes diceret, hora quasi sexta, Pilatum sedisse pro tribunali, in loco qui dicitur Licostratos, Hebraice autem Gabbatha. crucifigendus Judaeis, quomodo hora tertia crucifixus est, sicut verba Marci non intelligentes quidam putaverunt? Jam certe dixerat Marcus: Et crucifigentes eum, diviserunt vestimenta ejus. Si ergo eis rei gestae tedicere: erat autem hora tertia. ut quid adiunxit: et crucifixerunt eum, nisi quia uoluit aliquid recapitulando significare, quod quaesitum inueniretur, cum scriptura ipsa illis temporibus legeretur, quibus uniuersae ecclesiae notum erat. qua hora dominus ligno suspensus sit, unde posset huius uel error corrigi uel mendacium refulos qui ministerium principi suo secundum suum officium praebuerunt. intellegitur ergo hora fuisse tertia, cum clamauerunt Iudaei, ut dominus crucifigeretur, et ueracissime demonstratur tunc eos crucifixisse, quando clamauerunt, maxime quia nole
Abbreviated transcription (Latin):
euangelio lucae itadehoc semine scriptũ ẽ: aliud
cȩcidit secus uia & conculeatũ est : & uolucres caeli comederuiT
illud: quaecũq: ergodñs in hac parabola exponere ipse digna¬
tus est : piafide suscipienda sunt : quae uero tacita nostrae
intelligentiae dereliquid equae praintentione ꝑquirenda
ac ꝑstrigendas breuit̃ : Sem̃ qđ circauiã cecidit duplicilȩ¬

Expanded text:
Evangelio Lucae ita de hoc semine scriptum est: Aliud cecidit secus viam, et conculcatum est, et volucres coeli comederunt illud. Quaecunque ergo Dominus in hac parabola exponere dignatus est, pia fide suscipienda sunt. Quae vero tacita nostrae intelligentiae dereliquit, aeque pia intentione perquirenda ac perstringenda sunt breviter. Semen quod circa viam cecidit, duplici
Abbreviated transcription (Latin):
non a udeentnibilominus dm̃negare nontimint
a dipie perfidos saluare desiderans & occultorum cognitione
& ustute operum dm̃ seesse manifestat: Nam se quiturt

Expanded text:
non audeant, nihilominus Deum negare non timent. At ipse perfidos salvare desiderans, et occultorum cognitione et virtute operum Deum se esse manifestat. Nam sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
exem plum eorũ qui sacnx m̃tũ carnis ei mandu candȩ & bibendi
S anguinis ñ ferentes aiebant : durus est hic sermo quis eum porest
audiro : & ꝓpterea retro a ddierunt ⁊ & lã ñcũ illo ambu labant:
Allegonice autem in eo qđ turba adillũ conueniente frequenti
ut furiosus a suis contempnitur salus credentium degentibus
aq ꝓbatur: & inuidia iudeoru ꝑ̃fidia notat᷑: dequib ait iohan¬
ness in pro priauenit & suieum ñ receperunt: multũ sane
distat int̃ eos qui uerbum dĩ ꝓm̃tis tarditate ñ intellegunt
& eos qui hoc qđ intellegunt deindustria blas femant ac ꝑ sequunt᷑:
his & enĩ spes salutis adhuc si focte intellexer restat. illis autẽ

Expanded text:
exemplum eorum qui sacramentum carnis ejus manducandae et bibendi exemplum eorum qui sacramentum carnis ejus manducandae et bibendi sanguinis non ferentes aiebant: Durus est hic sermo. Quis eum potest audire? Et propterea retro abierunt, et jam cum illo non ambulabant. Allegorice autem in eo quod turba ad illum conveniente frequenti, ut furiosus a suis contemnitur, salus credentium de gentibus approbatur, et invidia Judaeorum perfidiaque notatur. De quibus ait Joannes: In propria venit, et sui eum non receperunt . Multum sane distat inter eos qui verbum Dei pro mentis tarditate non intelligunt, et eos qui hoc quod intelligunt de industria blasphemant ac persequuntur. His etenim spes salutis adhuc, si forte intellexerint, restat; illis aute
Abbreviated transcription (Latin):
quam felix occupatio saluatoris quã beata frequentia turbae
confluentis cuitantum studii ad audiendum uerbum dĩ.
tantũ fuit curae ad obtinendam salutem. ut auctori salutis cũ
eis quisecũ erant : Neuescendi quidẽ hora a solatio uitae miseris
inpendendo libera maner& : ut inã dnẽihũ & in nr̃i tẽporib aui
tantum gratiaetuis fidelib: largiaris. quid octores suos assiduita¬
tediscendi non solum ab app&itu carnalium uoluptatum
uerum &iam nonnumquam ab ipsa quoq: panis cotidiana
perceptione prepediant: Sed quem turba frequentat externa
uideamus quanti hunc ꝓpinquorũ estimatio pendat: sequit᷑¬
non est ꝓph&a sine honore nisi in patria & indomosuu: quẽ enĩ
exteri quasi auctorẽ uitȩ & sapientiamdĩ adire uidere & audire
desiderant: hunc ꝓpinqui quasimentis impotẽ esseligandũ de¬
cernunt quia enĩaltitudinẽ sapientiae quã audiebant capere
non poterant. quasi alieno eũ sensulocutũ essecre debant iuxta

Expanded text:
quam felix occupatio Salvatoris, quam beata frequentia turbae confluentis, cui tantum studii ad audiendum verbum Dei, tantum fuit curae ad obtinendam salutem, ut auctori salutis cum eis qui secum erant, ne vescendi quidem hora a solatio vitae miseris impendendo, libera maneret! Utinam, Domine Jesu, et in nostri temporibus aevi tantum gratiae tuis fidelibus largiaris, qui doctores suos assiduitate discendi, non solum ab appetitu carnalium voluptatum, verum etiam nonnunquam ab ipsa quoque panis quotidiani perceptione praepediant. Sed quem turba frequentat externa, videamus quanti hunc propinquorum aestimatio pendat. SequitNon est propheta sine honore, nisi in patria sua et in domo sua. Quem enim caeteri quasi auctorem vitae, et sapientiam Dei adire, videre, et audire desiderant, hunc propinqui, quasi mentis impotem, esse ligandum decernunt. Quia enim altitudinem sapientiae quam audiebant capere non poterant, quasi alieno eum sensu locutum esse credebant: juxta
Abbreviated transcription (Latin):
urante aduer suse om̃i seniorũ &principũ concilio ceftus presto¬
laratur horã in qua seipsum ꝓsalute mundi oblationem dõ
&hestia inodorem suauitatis offerr&: Immolabatur agnus quasta
decima die primimensis aduesperam : &dñs eadem hora agium
cumdis ipulis manducans ubilegalis paschȩ derea compleut
egrosus est cũeis fiatim adlocũ orationis ubi cõpbensus auideis &dli

Expanded text:
jurante adversum se omni seniorum et principum concilio, certus praestojurante adversum se omni seniorum et principum concilio, certus praestolabatur horam, in qua seipsum pro salute mundi oblationem Deo et hostiam in odorem suavitatis offerret. Immolabatur agnus quarta decima die primi mensis ad vesperam, et Dominus eadem hora agnum cum discipulis manducans, ubi legalis Paschae decreta complevit, egressus est cum eis statim ad locum orationis, ubi comprehensus a Judaeis et li
Abbreviated transcription (Latin):
mystico perfuderit atq: incrastinũ asino sedens obuiante cũpal¬
mis plurima turba uenerit hierusolimã : ubi non p̃tereunda silen¬
tio ẽ non tantũ concordia in reb: uerũ &iã intẽporib u&eris & no¬
uitestamenti umbrȩ & ueritatis legis & euangeli : script ũ nãq inle¬
geest dicente dño ad moisen&aaron: mensisiste uob principiũ men¬
sũ primꝰerit in mensib: anni : loquimini ad uniuersũ co&ũ filiorũ
israbeb&diciteeis : Decima diem̃sis huꝰtollat unꝰ quisq: agnum¬
per familias & domussuas : & paulo post: & seruabitiseũ usquead
quastam decimã demnensis hui immolabit que eum unuersa multi¬
cudo siliorũ israhel aduesperam: decimaergo die mensisprimi
agaus qͥuipas cha immolar&eur domũ introduciuissus est : quia &dhnis
decimadie eidem mensis hocest ante qunq dies paschȩ in cuita¬
tem inqua pater&ur erat in gressurus: & sicut agnus cddoto gors¬
electus cestũ suae uictimationis diem expetabat: ita &dns con¬

Expanded text:
mystico perfuderit; atque in crastinum asino sedens, obviante cum palmis plurima turba, venerit Jerosolymam. Ubi non praetereunda silentio est non tantum concordia in rebus, verum etiam in temporibus Veteris et Novi Testamenti, umbrae et veritatis, legis et Evangelii. Scriptum namque in lege est, dicente Domino ad Moysen et Aaron: Mensis iste vobis principium mensium, primus erit in mensibus anni. Loquimini ad universum coetum filiorum Israeper familias et domos suas. Et paulo post: Et seruabitis eum usque ad quartamdecimam diem mensis huius. Immolabitque eum uniuersa multitudo filiorum Israel ad uesperam. Decima autem die mensis primi, agnus qui in pascha immrolaretur domum introduci iussus est, quia Dominus decima die eiusdem nrensis, hoc est ante quinque dies paschae, in ciuitatem in qua paterelectus certum suae victimationis diem exspectabat, ita et Dominus con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcidaͥt adpedes eius: quia prae uidens in spũ uenturum
in carne dñm humi licor de se eius potentiȩ sub didit.
quem ita cir cafinẽ scłi hominẽ in car nandũ esse cog¬
nouit: ut axernũ ante omne scłm dm̃ existere non
dubi taret: Si eñ caput xp̃i ds̃. pedes eiꝰ quid ap¬
tius quã ad sumta humanitas quaterrã nr̃e mortali¬
tatis tetigit accipiendi s̃ & procidere cerchisy nagogũ
ad pedes ihũ est : legis latorem cũ tota ꝓgenie patrũ
mediatorem đi & hominũ longesibi dignitate. glo¬
ria p̃ferendũ esse cognoscere. & consiteri cũ apos¬
tolo quia qđ infirmũ est dĩ fortius ẽ hominib:¬

Expanded text:
cidit ad pedes ejus: quia praevidens in spiritu venturum in carne Deum, humili corde se ejus potentiae subdidit. Quem ita circa finem saeculi hominem incarnandum esse cognovit, ut aeternum ante omne saeculum Deum existere non dubitaret. Si enim caput Christi Deus, pedes ejus quid aptius quam assumpta humanitas, qua terram nostrae mortalitatis tetigit, accipiendi sunt? Et procidere archisynagogum ad pedes Jesu, est legislatorem cum tota progenie patrum mediatorem Dei et hominum longe sibi dignitatis gloria praeferendum esse cognoscere, et confiteri cum Apostolo , quia quod infirmum est Dei, fortius est hominib
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibili accendit instinctu: ut exẽplo eꝰ discaerent quib sanandi
infirmos gratiã c̃ferr&e in exhibitione miraculoꝵ humani gloeiã
possent declinare nectam̃ apio uirtutis operessare quan¬
do haec sieri uel fides bonorum iuste mere retur. uelincre.¬
dulitas prauorum neces sario coger&:¬

Expanded text:
invisibili accendit instinctu, ut exemplo ejus discerent quibus sanandi invisibili accendit instinctu, ut exemplo ejus discerent quibus sanandi infirmos gratiam conferret in exhibitione miraculorum humani gloriam favoris, quantum possent, declinare, nec tamen a pio virtutis opere cessare, quando haec fieri vel fides bonorum juste mereretur, vel incredulitas pravorum necessario coger
Abbreviated transcription (Latin):
neminẽ uoluerit it̃ suũ scire: nectam̃ laterepotuerit: quid enĩest.
qđ ille ñ potuerie qui &iã tẽporalit̃ int̃ homines positos om̃a inui¬
sibilit᷑ qua foris agebantur intus cũ patre disponebat aut quã ob
causa putan dus ẽ fines tyri & sidonis intras se. nisiut filiã spro¬
phoenis sȩ ademonio liberar& acꝑfidẽ feminȩ gentilis ꝑfidiã
arguer& scribarũ & phariseorũ  sed fide lit̃ ac piae senciendũ
est : quia ne quaquã deillo hac inre qđ ipsenoluit factũ est: sed
fidelib int̃ eiꝰ sequentib quid principalit᷑ inbonisquae agunt
uelle debeant ostensum: ingressus quippedomũ p̃cepit dis¬
cipulis nese cuiquã in regione ignõta quis ess& aperirent
attam̃ ipse suũ illo introitũ gentili fȩminȩ quib cũq uoluit
ipseꝓdentib: publicauit : ipsecor illius adquae rendã a se salutẽ

Expanded text:
neminem voluerit iter suum scire, nec tamen latere potuerit. Quid enim est neminem voluerit iter suum scire, nec tamen latere potuerit. Quid enim est quod ille non potuerit, qui etiam temporaliter inter homines positus omnia invisibiliter quae foris agebantur intus cum Patre disponebat? Aut quam ob causam putandus est fines Tyri et Sidonis intrasse, nisi ut filiam Syrophoenissae a daemonio liberaret, ac per fidem feminae gentilis perfidiam argueret scribarum ac Pharisaeorum? Sed fideliter ac pie sentiendum est quia nequaquam de illo hac in re, quod ipse noluit factum est, sed fidelibus iter ejus sequentibus quid principaliter in bonis quae agunt velle debeant ostensum. Ingressus quippe domum praecepit discipulis ne se cuiquam in regione ignota quis esset aperirent. Attamen ipse suum illum introitum gentili feminae, quibuscunque voluit ipse prudentibus publicavit, ipse cor illius ad quaerendam a se salutem
Abbreviated transcription (Latin):
cidia ẜunta auariciae &cẽ. Decorde inquidđ
exeunt cogitaciones malȩ: ergo animȩ principale
Hon iuxta platonẽ incerebro: sed iuxta xpmͣ incorde ẽ:
& arguendis ex hac sententia qui cogitationes adiabolo
inmitti putant: & ñ expro pria nasciuo luntate: diabo¬
lus adiutor esse & incentor mal arũ cogitationũ potest. auctor
ñ potest: Sinautẽ sẽꝑ in insidiis positus leuẽ cogitationũ
nostrarũ scintillã suis fomitib: inflã marit : ñ debemus opina¬
re eũ cordis quoq occulta rimari sed ex corporis habitu &
gestib aestimare quid uersemus intrinsecus: uerbi gratia si pul¬
crã muliert̃ nos crebro uiderit respicaere : intellegit coramoris
ulneratũ: Et in de surgens: aBiit inꝑIneSTΥR
&SIDONIS
Scribis & pharisaeis calũ niatorib: dere lictis
trans greditur in partes tyri& sidonis: uttyrios sidonios quȩ curae¬
ix: Et ingnes sus domũ. neminẽ uoluit sciRe: & Ñpo¬
tuit latere. Merito qua ritur quo mododicatur. qui a dñs

Expanded text:
caetera. De corde, inquit, exeunt cogitationes malae. Ergo animae principale non, juxta Platonem, in cerebro, sed juxta Christum in corde est. Et arguendi ex hac sententia, qui cogitationes a diabolo immitti putant, et non ex propria nasci voluntate. Diabolus adjutor esse et incentor malarum cogitationum potest, auctor non potest. Sin autem semper in insidiis positus, levem cogitationum nostrarum scintillam suis fomitibus inflammarit, non debemus opinari eum cordis quoque occulta rimari, sed ex corporis habitu et gestibus aestimare quid versemus intrinsecus. Verbi gratia, si pulchram mulierem nos crebro viderit respicere, intelligit cor amoris lneratum. Et inde surgens abiit in fines Tyri et Sidonis. Scribis et Pharisaeis calumniatoribus derelictis, transgreditur in partes Tyri et Sidonis, ut Tyrios Sidoniosque curaret. Et ingressus domum, neminem voluit scire, et non potuit latere. Merito quaeritur quomodo dicatur quod Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
uit & ꝓcidit ad pedes eius erat autẽ mulieꝵ
Gentihis sypophae nisSa genene. Eypicae autẽ
muliep haec gentilis sed cũ fide ad dñm ueniens: aeccle¬
siã designat degentibus collectã: qu&e ꝓfilia demonica dnm̃
rogat : cũ propopulis suis necdum credentibus ut& ipsi adiabo¬
li fraudib: ab soluantur suꝑ nȩpi&ati supplicat: qua bene
iuxtamatheũ definib suis egres sa. in hoc uero euangelista
ingressa eẽ ad dnm̃ atq ad pedes eius ꝓcidisse refertur :
quatenus ex utriusq adsertione colligatur qđ illisolũ fidelit
ac recte ꝓerrantib orant: quipriscas sua ꝑ fidiȩ mansioner
relinquunt. atq indomũ dñi uidelic& eccla siã pia sedeuotio
Et roGabat in quid eũ ut demoni¬
ũ eicen& de piliaeiꝰ quidixit illi Sirieptelis
Satur arifi Lios. Quasi aꝑtius dicer&: restat futurũ
ut& iã uos quidegentib estis salutẽ c̃sequamini: sed ori mo
oport& iud eos quimerito antiq̃ electionis filiorũ dĩ solen᷑ no¬

Expanded text:
et procidit ad pedes ejus. Erat autem mulier gentilis Syrophoenissa genere. Typice autem mulier haec gentilis, sed cum fide ad Dominum veniens, Ecclesiam designat de gentibus collectam. Quae pro filia daemoniaca Dominum rogat, cum pro populis suis necdum credentibus, ut et ipsi a diaboli fraudibus absolvantur, supernae pietati supplicat. Quae bene juxta Matthaeum de finibus suis egressa, in hoc vero Evangelista ingressa esse ad Dominum, atque ad pedes ejus procidisse refertur, quatenus ex utriusque assertione colligatur quod illi solum fideliter ac recte pro errantibus orant, qui priscas suae perfidiae mansiones relinquunt, atque in domum Domini, videlicet Ecclesiam, pia se devotioEt rogabat, inquit, eum ut daemoniet de filia ejus. Qui dixit illi: Sine prius saturari filios. Quasi apertius diceret: Restat futurum ut etiam vos qui de gentibus estis, salutem consequamini; sed primo oportet Judaeos, qui merito antiquae electionis filiorum Dei solent no