comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auditorẽ facicmus beniuolũ prȩcando docilẽ instruendo aedtentũ excitando
Naer recndum ÷ itccutbreuit̃ cetq cꝑte loquamur: Argumentandũ est ra
utpiimũ nec firmemus dehinc aduersac confringamus: Concludendũ itaut
con citemus animꝰ cudientis implereq dicimus: uindev modcaus apa¬

Expanded text:
auditorem faciamus: benivolum, precando; docilem, instruendo; attentum, excitando. Narrandum est ita, ut breviter atque aperte loquamur. Argumentandum ita, ut primum nostra firmemus, dehinc adversa confringamus. Concludendum ita, ut concitemus animum audientis implere quae dicimus. CAPUT VIII. De qu
Abbreviated transcription (Latin):
mit᷑ Quartꝰ anularis. eo qd ipso anulꝰ
gerit᷑: Itẽ et medicinał. qd̃ eotrita
Illi .i. has onices dic̃t: Truncꝰ media pars
corporis a collo ad inguinẽ. De qͦ nigidiꝰ
Capt collo uehit᷑: Truncꝰ sustinet᷑ coxis
et genib cruribq Torax a grecis dr̃
anterior pars truncia collo usq ad stomacũ.
.i. secretũ qͦ ceteri arcent᷑. Uñ et archa dicta¬
et ara clicta. qͦsi res secrete Cuius eminen-
millarũ partes Uñ et pectinẽ dicti.
qd̾ pexos capilloᷤᷤ faciat. ¶ãmille uocate.
qr rotunde st̃. quasi male ꝑ diminucio.¬
gentes cõp̃hendunt. et dicte papille.
quod eas infantes qͣsi palpant dũ lac
sugunt: Pinde mãmilla ẽ omĩs emi
nentia uberis: Papilla uͦ b̃ue illud.
uñ et lac tͣhitur. Ub̃a uͦ dicta. uł qr
lacte ub̃̾ta. ł quia humida. humore
scł lactis in modũ uuarũ plena. Lac.

Expanded text:
imitur. Quartus anularis, eo quod in ipso anulus imitur. Quartus anularis, eo quod in ipso anulus geritur. Idem et medicinalis, quod eo tritailli enim has ὄνυχας dicunt. Truncus media pars corporis a collo ad inguinem. De quo Nigidius108: 'Caput collo vehitur, truncus sustinetur coxis et genibus cruribusque.' Thorax a Graecis danterior pars trunci a collo usque ad stomachum est, secretum, a quo caeteri arcentur. Unde et arca et ara dicta, quasi res secreta, cujus eminentemillarum partes; unde et pectus dicitur, eo quod pexos capillos facit. Mamillae vocatae quod rotundae sint, quasi malae per diminutiogentes comprehendunt, et dictae papillae quod eas infantes quasi palpant dum lac sugunt; pnentia uberis, papilla vero breve illud unde lac trahitur. 76. Ubera dicta, vel quia lacte uberta, vel quia uvida, humore scilicet lactis in morem uvarum plena. 77.
Abbreviated transcription (Latin):
ueant᷑ ora: Nã cillere. est mouere.
Nas quiclã subhircos uocant propt᷑
qd̃ in plerisq hominib hircorũ
fetorem reddant: ¶Manus dicta.
qđ sit tociꝰ corporis mimꝰ: Ipsa enĩ
cibũ ori ministrat. ipsa operat᷑
omnia. ater dispensat : ꝑ eã acci¬
pimꝰ et damus: Ab usiue autẽ ma¬
nus. etiã ars uł artifex Iñ et ma¬
nus p̃ciũ dicimꝰ Dextera uocat᷑. a
clanelo: Ipsa enĩ. pignꝰ pacis dat᷑. Ipsa
sicłi testis atq salutis adhibet᷑. Et
hoc est illud. apud tulliũ. fidẽ pub¬
licã iussu senatꝰ dedi. i dexte-¬
dextera siue qd rẽ fieri sinat: A si¬
nendo aũ sinistra ẽ ñcupata: Palma
est manꝰ expansis digitis. sicut con-¬
tractis pugnꝰ. Pugnꝰ aũ a pugillo di¬
ctus sicut palma a pansis palme
st̃. uł. quia decent̃ iuncti existunt:
Nã habent in se et numerũ ꝑfectũ.
et salutaris sue demonstratoriꝰ. quia fere
plerumq ꝑ eum obꝓbrii inspectacio expͥ¬

Expanded text:
ra. Nam cillere est movere. Has quidam subhircos vocant, propter quod in plerisque hominibus hircorum foetorem reddant. Manus dicta, quod sit totius corporis munus. Ipsa enim cibum ori ministrat; ipsa operatur omnia atque dispensat; per eam accipimus et damus. Abusive autem manus etiam ars vel artifex, unde et manupretium dicimus. 67. Dextra vocatur a dando, ipsa enim pignus pacis datur, ipsa fidei testis atque salutis adhibetur, et hoc est illud apud Tullium: Fidem publicam jussu senatus dedi, id est, dexdextra, sive quod rem fieri sinat. A sinendo enim sinixtra est nuncupata. Palma est manus expansis digitis, sicut contractis pugnus. Pugnus autem a pugillo dictus, ssunt, vel quia decenter juncti sunt; nam habent in se et numerum perfectum et salutatorius sive demonstratorius, quia fere plerumque per eum probri insectatio expr
Abbreviated transcription (Latin):
rex ȩgipti primus fecisse fertur tali ex
causa: cum quodam tempore nilus uiolen-¬
ti inundatione egiptum nocuisset: indig-
natus rex tanquã penas a flumine exi-¬
geret. sagittam in undas misit: Non mul¬
tum post egritucdine correptꝰ lum̃ amisit:
Qui pꝰ cecitatem uisu recepto duos oboliscoᷤ
soli sacrauit. Oboliscus enĩ sagitta dicit᷑.
qui ideo in medio circo ponit᷑. quia ꝑ me-¬
dium mundum sol currit: Medio aũ
spatio ab utraq meta constitutus oboliᷤ:¬
cus fastigium sũmitatemq celi signifi¬
cat. cum sol ab utroq spatio me dio hora¬
rum discrimine transcendit᷑: summo o-¬
balisco sperpositum est quoddam auratũ
in modum flamnie farmatum. qm̃ sol

Expanded text:
rex Egipti, primus fecisse fertur tali ex causa: cum quodam tempore Nilus violenti inundatione Eginatus rex tamquam poenas a flumine exigeret, sagittam in undas misit. Non multum post gravi valitudine correptus lumen amisit, qui post caecitatem visu recepto duos oboliscos Soli sacravit. Oboliscus enim sagitta dicitur, qui ideo in medio Circo ponitur quia per medium mundum sol currit. Medio autem spatio ab utraque meta constitutus oboliscus fastigium summitatemque caeli significat, quum sol ab utroque spatio medio horarum discrimine transcendit. Summo obolisco superpositum est quoddam auratum in modum flammae formatum, quoniam sol
Abbreviated transcription (Latin):
e etho poeice & hopeianue illcc̃ uocamus in quã hominir ꝑ sonã singimus pexps¬
mendis affectibus ȩtctis studii furtune lȩtiuae sexus merorir audcciȩ: Nae cũ pridr
te ꝑsona suscipiturũ cudax abrupta tem eratriaerit oractio cũ fteminȩ sermo simu¬
latur sexiui conuenire deb& oratio iccueo adolescentes & renes & militis &mperc¬
ton us& paerecsiti & rustiss & philosophi diuersec reetio dicendo ÷ Aliter enimle¬
quitur gccudio ceffectus ccliter uul neractus in quo genere dictionis illa sum
macxime cogit condac quis loquatur & cepud quãe & dequo & ubi & quotempore
quid egerit quid ac turus sit: acutquid pacti pꝰsit siba& consultoc neglexerti
Nege neribus quartionũ : genercquȩrtionũ duo sunt quog snitũ alterũ

Expanded text:
 Ethopeiam vero illam vocamus, in qua hominis personam fingimus, pro exprimendis affectibus etatis, studii, fortune, sexus, letitie, meroris, audacie. Nam cum pirate persona suscipitur, audax, abrupta, temeraria erit oratio: cum femine sermo simulatur, sexui convenire debet oratio. Iam vero adolescentis et senis, militis etoris, et parasiti et rustici et philosophi diversa oratio dicenda est. Aliter enim loquitur gaudio affectus, aliter vulneratus. In quo genere dictionis illa sunt maxime cogitanda, quis loquatur et apud quem, de quo et ubi et quo tempore: quid egerit, quid acturus sit, aut quid pati possit, si haec consulta neclexerit. De generibus quaestionum . Genera quaestionum du
Abbreviated transcription (Latin):
a suspiriouentos auocat᷑. deniq animata sp perigniculũ dein pciso corpore sups posita omneꝙ
in tracutemuelalcius aestuat siueumorẽ siue sanguinẽ uocatinsuꝑficiem clistere pila apissen¬
disseminibus id ẽte rendis hinc& pigmenta eo ꝙ inpila& pilo agunt᷑ q̃si piligmenta ẽenipila
uas concauummedicorum aptũ usui inquaꝓ prictis sane fieri& pigmenta concidisol& uarro
irefertplurimũ pilũnũ quendam initalia fuisse qui pensendis pfuise aruis unde & pilũ ni
& pistores ab h igitꝰ pilũ &pilã inuentã quibus focrpensit̃ & ex c̃i nomine ita apellata pilũ aut
unde contendit᷑ quic quid inpilã mittit᷑: Mortariumꝙ ibiiam semina in puluerẽ redacta
& mortua condiant᷑ citicula ẽ inquacir cũducta colliriare soluuntꝰ eriten i lenis nã asperaftan¬
gi. pocius quare solui collirium faciunt.

Expanded text:
a suspirio ventosa vocatur. Denique animata spiritu per igniculum, dehinc praeciso corpori superposita omne, a suspirio ventosa vocatur. Denique animata spiritu per igniculum, dehinc praeciso corpori superposita omne, quod intra cutem vel altius aestuat, sive humorem, sive sanguinem, evocat in superficiem. Clistere. Pila a pisendis seminibus, id est terendis. Hinc et pigmenta, eo quod in pila et pilo aguntur, quasi piligmenta. Est enim pila vas concavum et medicorum aptum usui, in quo proprie ptisanae fieri et pigmenta concidi solent. Varro autem refert Pilumnium quendam in Italia fuisse, qui pinsendis praefuit arvis, unde et pilumni et pistores. Ab hoc igitur pilum et pilam inventam, quibus far pinsitur, et ex eius nomine ita appellata. Pilum autem est unde contunditur quidquid in pila mittitur. Mortarium, quod ibi iam semina in pulverem redacta et mortua condiantur. Coticula est in qua cgi potius quam resolvi collirium facit.
Abbreviated transcription (Latin):
a sucumore n ñ sup̃sit ex quo conficit᷑ si c̃ diacodion qua ex codia idẽ expapaberefacit fit sic diaspꝰ ma¬
tonꝗ ex seminib: componitꝰ. Electuariũ uocatũ eoꝙ mollesorueatꝰ Trociscosdictasꝗi modũ
rotuledeformatꝰ trocoseñi grecerotadicitꝰ. Collieralatinũsonant ꝙ uicia o culorũ de tergant
pes aradicta qintus iniciant᷑ mediciñ aium̃ torũ ciron quidã grecurinuenit indepingitꝰ
pposterxisceribens ꝓgnostica p̃uis eggretud inũ uocata ap̃ nocendo oportacni medicum & pterita
agnũscere& psencia scire& fiturap uidere : Dinamediapotestas herbarũ id ẽuis& possibilitas nã
conteneat ferramenta cironeñĩgrece manus uocat᷑ . fleuo tomũ ab incisione uocatũ na incisio
grecetomũdr̃ Similria ang istrũ spatomelle guuaq̃: alatinis asimilitud inecuubi te¬

Expanded text:
a suco morae nomen sumpsit, ex quo conficitur; sicut diacodion, quia ex codia, id est ex papavere fit; sicut diaspermaa suco morae nomen sumpsit, ex quo conficitur; sicut diacodion, quia ex codia, id est ex papavere fit; sicut diaspermaton, quia ex seminibus conponitur. Electuarium vocatum eo quod molle sorberotule deformatur: trocos enim grece, rotundum dicitur. Colliria latinum sonat, quod vitium oculorum detergant.Pessaria dicta quod intus iniciantur. Medicinam iumentorum Chiron quidam Graecus invenit. Inde pingitur positae rei scribens. Prognostica praevisio aegritudinum, vocata a praenoscendo. Oportet enim medicum et praeterita agnoscere, et praesentia scire, et futura praevidere. Dinamidia, potestas herbarum, id est vis et possibilitas. Nam contineat ferramenta. Cyron enim grece, manus vocatur. Phlebotomum vocatum ab incisione. Nam incisio grece tomum dici
Abbreviated transcription (Latin):
Ex contrariis ut frigidũ calidõ uel humido siccũ sicut & in homine suꝑbia sanari non potest nisi humilitate
san& ex similibus uero si cutligamentũ uel rotundo uulnererotundũ ueloblongo oblongũ apponitꝰ.
ligatura eñ ipsa ñ ecõe membris &uulnerib: omnibus sed similis similico aptẽt᷑q duo &iã ipsaco uto¬
ria nominibus suis significant. Nã antidotũ grece latine ex contrariodatũ dicitꝰ. Contraria eñi con¬
ex conuenienti a eñ inñ accipit ꝗa maritudo a maritudinẽ soluis &. Omnia aũt medicam̃ta exꝓbriis
causis habent uocabula geraeni dicta qua si diuina. Arteria caꝙ apta sint guttoris meatui&tumores
faucium& atteriar̃ leniant᷑ Tiria ca c̃ antidotũ serpentinũ quo uenena pellunt᷑ ut pestis peste soluatꝰ
a tartica grecelatine purgatoria dñt. Cata podi a eo ꝙ modicũ potetꝰ seu ingluciat᷑. diamoron

Expanded text:
Ex contrariis, ut frigidum calido, vel humido siccum; sicut et in homine superbia sanari non potest, nisi humilitate sanetur. Ex similibus vero, sicut ligamentum vulneri rotundo rotundum, vel oblongo oblongum adponitur. Ligatura enim ipsa non eadem membris et vulneribus omnibus, sed similis simili coaptatur, quae duo etiam ipsa adiutoria nominibus suis significant. Nam antidotum Graece, Latine ex contrario datum dicitur. Contraria enim conEx convenienti enim nomen accepit, quia amaritudo morbi amaritudine solvi solet. Omnia autem medicamenta ex propriis causis habent vocabula. Hiera enim dicta quasi divina. Arteriaca, quod apta sint gutturis meatui, et tumores faucium et arteriarum leniant. Tiriaca est antidotum serpentinum quo venena pelluntur, ut pestis peste solvatur. Catartica Graece, Latine purgatoria dicuntur. Catapotia, eo quod modicum potetur, seu inglutiatur. Diamoron
Abbreviated transcription (Latin):
sursũ: Duo
aũ utilissima uite hu¬
mane ele¬
m̃ta ignis ⁊ aqua: Uñ grauit̃ dãpnãt᷑
quib ignis ⁊ aqua int̾dicitur: Aqua¬
rũ elementum ceteris omnib imꝑat.
aque enim temperant celum. t̾ram fę¬
cundant. aerem exalacionibus suis in¬
corporant. scandunt in subli me. et cȩ¬
lum sibi uendicant: Quid enĩ mirabiliꝰ
aquis in celo stantib Paruum sit in tan¬
tã peruenisse altitudinem. Napiunt
et secum pissciũ examina. essuse omniũ
in t̾ra nascentiũ causa fiunt: fu̾ges gig¬
nunt. arbores. frutices herbas prodir¬
cunt. sordes det̾gunt. peccata abluunt.
potũ cunctis animantibus tribuut
PE DI UERSITATE AQUARM

Expanded text:
o autem validissima vitae humanae elementa ignis et aqua; unde graviter damnantur quibus ignis et aqua interdicitur. Aquarum elementum ceteris omnibus imperat. Aquae enim caelum temperant, terram fecundant, aerem exhalationibus suis incorporant, scandunt in sublime et caelum sibi vindicant. Quid enim mirabilius aquis in caelo stantibus? Parum sit in tantam pervenisse altitudinem; rapiunt et secum piscium examina; effusae omnium in terra nascentium causa fiunt. Fruges gignunt, arbores, frutices herbasque produnt, sordes detergunt, peccata abluunt, potum cunctis animantibus tribuunt. De diversitate aquar
Abbreviated transcription (Latin):
roma nos cõmiciorũ diessollemnes in hłia nuariis : Mania ab in sania uel furore
uocata nã grecor̃ ue tustas furorẽmanicẽ apellabant siue ab iniquitate quã gre¬
cimanieuocauerunt siuca diuinacione ꝗdiuinare grecemanimdicitꝰ melancolia
si& aũt in fantasia fit melancolia in racione maniain memoria : Tipi sunt
frigide febresquiabii siuetipiapella nt᷑ aberba queina quanascitꝰ latine forma

Expanded text:
Romanos comitiorum dies solemnis III Kal. Januar. 8. Mania ab insania vel furore vocata est, nam Grecorum vetustas furorem manichem appellabat sive ab iniquitate, quam Greci manie vocaverunt; sive a divinatione, quia divinare Greci mantenim mantein sia autem in phantasia fit; melancholia in ratione; mania in memoria. Typi sunt frigidae febres, qui abusive tipi appellantur ab herba quae in aqua nascitur. Latine forma
Abbreviated transcription (Latin):
uicina est. qua signum datur in
Nam pagani agrestesq ad omnem usũ
arma quirites Ihuus clangor dicit᷑
gire ꝑ ethera clangor. Nec enĩ a tyr.¬
renis p̃donibus excogitata cum elisꝑ
si circa maritimas oras non facile ad
quamq p̃de occasionẽ uoce aut buci¬
na conuocari uento plerumq obstre.¬
pente : Hmc postea bellicicis certami¬
nibus adhibita est ad eñcianela signa
bellorum Et ubi exaucdiri p̾co per
tumultum non poterat. sonitus tube
clangentis attingeret: Tubam aũ
dictam. quasi tofam .i. cauam: Item
tubam. quasi tibiam Int̾ tubam
aũ et bucinam ueteres discernebãt
Nam buoina insonans sollicitudinẽ
in t̾dum canit᷑. ut bella cõmittantant᷑.
in t̾dum ut insequant᷑ eoᷤᷤ qui sugiunt.
in t̾dum receptui: Nam receptꝰ dicit᷑. qͦs
exercitꝰ recipit Uñ et signa receptui cane
dicunt᷑. Classica. sunt cornua que conuo¬
candi causa erant facta. et a Ralando
Classica iãq sonant: Aput amazonas

Expanded text:
ucina est qua signum datur in Nam pagani agrestesque ad omnem usum arma Quirites. Hujus clangor buccinugire per aethera clangor. Hanc enim a Tyrrhenis praedonibus excogitatam dicunt, cum dispersi circa maritimas oras non facile ad quamque praedae occasionem voce aut buccina convocarentur, vento plerumque obstrepente. 3. Hinc postea bellicis certaminibus adhbellorum, ut ubi exaudiri praeco per tumultum non poterat, sonitus tubae clangentis adtingeret. Tubam autem dictam quasi tofam, id est cavam. Item tubam quasi tibiam. Inter tubam autem et bucinam veteres discernebant. Nam bucina insonans sollicitudinem interdum canitur ut bella committantur, interdum ut insequantur eos qui fugiunt, interdum receptui. Nam receptus dicitur quo se exercitus recipit, unde et signa receptui canere dicuntur. Classica sunt cornua quae convocandi causa erant facta, et a calando  Aen. 7, 637: Classica iamque sonant. Apud Amazonas
Abbreviated transcription (Latin):
hastaco appellant: Cicade ex circuioꝵ
nascuntur sputo: hȩ in italia aput
reginos mitͥte sunt. nec uscam alibi:
Musca ex greco uenit sicut et mus. Ie
sicut et apes necate in aqua aliquociẽs
post unius hore spacium reuiuiscune:
Cinomia grece uocatur .i. musca canr¬
na. Nam cinõ grece muscał uocatur:
Culex ab aculeo dictus. quod sangui-¬
nem sugit: habet enim in ore fistulã
in modum stimuli. qua carnem tere¬
brat ut sanguinem bibat. Scinifes mus-¬
cę minutissime sunt. aculeis permoleste.
qua tercia plaga superbus ȩgipti cesus
torum aculeis ꝑmolestum: Oestrum
aũ grecum est. qui latine asylus. uul¬
go tabanus uocatur  Hibiones sunt
qui in uino nascuntur. quos uulgo mus¬
t̾iones a musto appellant. Uñ afra-¬
nius: Cum expectasset a me fabula¬
re incipis ex ore in oculis tuis bibio-¬
nes inuolant: Gurgulio dicitur. ep
pene nichil est aliud nisi gurtur.¬

Expanded text:
ἀστακὸν appellant. Cicades ex ciculorum ἀστακὸν appellant. Cicades ex ciculorum nascuntur sputo. Haec in Italia apud Rheginos mutae sunt, nec usquam alibi. Musca ex Graeco venit, sicut et mus. Haec, sicut et apes, necatae in aqua aliquotiens post unius horae spatium reviviscunt. Cynomya Graece vocatur, id est musca canina; nam κύων Graece canis vocatur. Culex ab aculeo dictus, quod sanguinem sugit. Habet enim in ore fistulam in modum stimuli, qua carnem terebrat ut sanguinem bibat. Sciniphes muscae minutissimae sunt, aculeis permolestae. Qua tertia plaga superbus Aegyptiorum potorum, aculeis permolestum. Oestrus autem Graecum est, qui Latine asilus, vulgo tabanus vocatur. Bibiones sunt qui in vino nascuntur, quos vulgo mustiones a musto appellant. Unde et Afranius407: Cum ad me spectas et fabulare incipis, ex ore in oculis tuis bibiones involant. Gurgulio dicitur, quia pene nihil est aliud nisi guttur.
Abbreviated transcription (Latin):
uum fucos pecus a p̾sepib arcẽt
cauallo. quod ex eis creentur. Sic̃
aũ crabrones nascuntur de equor
carnib putridis. ita ex eis iterum
sepe nascuntur scarabei. uñ ⁊ cogno¬
minati sunt : Tauri uocantur sca¬
rabei t̾restres licinio similes Bup̃stiᷤᷤ
lium scarabeo longipedum.: Fal¬
lit int̾ herbas. bouem maxime Uñ
⁊ nom̃ ht̃. deuoratũq tacto mel¬
le. ita inflãmat. ut rũpat. Cicen.¬
dela scarabeorũ genus estꝰ eoqd̃
gradiens uł uolans lucet. Platte¬
a colore ñcupate. siquidem et cõp̃¬
hense manũ tingunt Unde et blatteũ
colorem dicunt. Hoc autem animal lu-¬
cem uid̾e non patitur. contrarium mꝰcę
Nam musca lucipeta. et blatta lucifu¬
ga est: Per noctem enim tantum
ambulat: Papiliones auiculȩ sunt
que maxime abundant florentib
maluis. quiq uermiculos exst̃core
suo faciunt nasci. Locusta quod pedi¬
bus sit longisueluti hasta. Unde etiã
greci tam maritimam quam t̾restrẽ

Expanded text:
um fucos pecus a praesepibus arcent. caballo, quod ex eis creentur. Sicut autem scabrones nascuntur de equorum carnibus putridis, ita ex his iterum saepe nascuntur scarabaei; unde et cognominati sunt. Tauri rabaei terrestres ricino similes. Buprestis, limum scarabaeo, longipedi. Fallit inter herbas bovem maxime, unde et nomen habet, devoratumque tacto felle ita inflammat, ut rumpat 6. Cicendela, scarabaeorum genus est, eo quod gradiens, a colore nuncupatae, siquidem et conprehensae manum tingunt; unde et blatteum colorem dicunt. Hoc autem animal lucem videre non patitur, contrarium muscae, nam musca lucipeta, et blatta lucifuga est; per noctem enim tantum ambulat. Papiliones aviculae sunt quae maxime abundant florentibus malvis, quique vermiculos ex stercore suo faciunt nasci. Locusta, quod pedibus sit longis veluti asta; unde et eam Graeci tam maritimam quam terrestrem
Abbreviated transcription (Latin):
ela greci armena dicunt. proinde
qd̾ aere mouentur. Aput latinos
autem uela a uolatu clicta. unde est
illud Uelorum pandimiis alas: Gene¬
ra uelorum. accateon. epidromos. dalũ
artemon. si parum. mendicum: Ex qͥb:
accateron uelum maximũ. et in me-¬
dia naue constitutum: Epid romon
secundȩ amplitudinis .s ad puppem:
dalum minimũ uelũ. et ad proram
desixum: arteman. dirigende pocius
nauis causa cõmendatũ quam celerita¬
tis. Si parum genus ueli unum pedẽ
habens quo uiuari nauigia solentin na-¬
uigatione. quotiens uisuenti langues.¬
cit. de quo lucanus. Summaq tendes
sipara. uelorum ꝑ ituras colligit auras
qd ex separatione existimant nominatũ
pes extremus angulus ueli. quẽ sic nai¬

Expanded text:
ela Graeci ἄρμενα dicunt, proinde quod aere moventur. Apud Latinos autem vela a volatu dicta. Unde est illud: Velorum pandimus alas. 2. Genera velorum Acation, Epidromos, Dolon, Artemon, Siparum, Mendicum. Ex quibus Acation velum maximum, et in media navi constitutum. 3. Epidromos secundae amplitudinis, sed ad puppim. Dolon minimum velum, et ad proram defixum. Artemon dirigendae potius navis causa commentatum, quam celeritatis. 423 4. Siparum genus veli, unum pedem habens, quo juvari navigia solent in navigatione, quoties vis venti languescit. De quo Lucanus: Summaque tendens Sipara, velorum perituras colligit auras, quod ex separatione existimant nominatum. Pes extremus angulus veli, quem sic nau
Abbreviated transcription (Latin):
heatrum est quoscena includitur. se¬
mi circuli figuram habens. in quo
stantes omnes inspiciunt: Cuius
forma primum rotunda erat. sicut ex¬
amphitheatrum. postea ex meclio amphi:
theatro theatrum factum est: Theatrũ
aũ ab spectaculo nominatum. arater teo¬
peac. quod in eo populus instans desuꝑ
atq expectans ludas contemplaretur.
Idem uarro theatrum. idem et prosti¬
bulum. eoquod post luclos exactos me:¬
recrices ibi prostrarent᷑: Idem et lupa¬
nar uocatum ab eisdem meretricibus
quia ꝑꝑ uulgati corporis leuitatem lu¬
pe nuncupabant᷑. Nam lupe meretͥ ces
sunt a rapacitate uocate. quod ad se
rapiant miseros ⁊ apprehendunt: lui¬
panaria enim a paganis constititta st̃
ut pudor mulierum infeliciũ ibi publicare¬
tur. et ludibrio haberentur. tã hii qui face:¬
rent quam que paterent᷑¬
De Scena.

Expanded text:
heatrum est, quo scena includitur, semicirculi figuram habens, in quo stantes omnes inspiciunt. Cujus forma primum rotunda erat sicut amphitheatrum: theatro theatrum factum est. Theatrum autem a spectando nominatum apo tis theoreas, quod in eo populus stans desuper, atque spectans, ludos conteIdem vero theatrum, idem et prostibulum, eo quod post ludos exactos meretrices ibi prosternerentur. Idem et lupanar vocatum ab eisdem meretricibus, que propter vulgati corporis levitatem lupe nuncupabantur: nam lupe meretrices sunt vocate a rapacitate, quod ad se rapiant miseros et apprehendant. Lupanaria enim a paganis constituta sunt, ut pudor mulierum infelicium ibi publicaretur et ludibrio haberentur tam hi qui facerent, quam que paterentur. Scena
Abbreviated transcription (Latin):
cena aũ erat locus infra theatrum in
modum domus instructa cum pul¬
pito. qui pulpitꝰ orcistra uocabatur. ubi
cantabant comici. tragici. atq saltabant
histriones et mimi: dicta autẽ scena
greca appellatione. eoqd̃ in speciẽ domꝰ
erat instructa: Unde et apt̾ hebreoᷤᷤ tab̃-¬
naculorum dedicacio a similitudine
de orcistra. Iuii.

Expanded text:
cena autem erat locus infra theatrum in modum domus instructa cum pulpito, qui pulpitus orchestra vocabatur; ubi cantabant comici, tragici, atque saltabant histriones et mimi. Dicta autem scena Graeca appellatione, eo quod in speciem domus erat instructa. Unde et apud Hebraeos tabernaculorum dedicatio a similitudine De orchestra .
Abbreviated transcription (Latin):
tione secunda ⁊ probatione tercia ad sumptione quarta eñ¬
u probacione: quinte conclusione hunccicero ita facit in aste
reforica si deliberctio  & de monstratio Ten e sunt causarũ nõ pos¬
sunt rectep cẽtes clicuisͣ eneris causaputari: eadem enimner
cligenus alipars ẽẽ potest idẽ ÷ genus & pars non potest & cetera
quousque sillogis mihuius membra claudantur

Expanded text:
tione, secunda ejus probatione, tertia assumptione, quarta ejutione, secunda ejus probatione, tertia assumptione, quarta ejus probatione, quinta conclusione. Hunc Cicero ita facit in Arte Rhetorica: Si deliberatio et demonstratio genera sunt causarum, non possunt recte partes alicujus generis causae putari; eadem enim res, alii genus, alii pars esse potest: eidem genus et pars non potest, et caetera, quousque syllogismi hujus membra claudantur
Abbreviated transcription (Latin):
non dubitecuit occidere: pret̾ eoc secundũ uictorinũ ethimomatis
altercedesinicio ex solcꝓ posicione sicutiã dictum ÷ quȩ itac constat
sitem pestcsuitanda ÷ non ÷ naui geccio requirenda exsola ad sump¬
clusio & himema uocatur Sequitur epichinema discendens deraci¬
otinacione lcccior & ex secucior rethorics sillogismis lectitudine
distans & ꝓduccione sermonis adialectics sillo girmis pp̃t quodre¬
toribus dcctur hic autẽ constat modistobus: primus modistriꝑtitus :
secundus qua dꝑtitus teruus quinq ꝑtitus: trꝑtitus ẜpichire¬
mecticus sillogismus ÷ qui constat mẽbiis .ui. ide proposicione ad sump¬
tione conclusione: Quadriptitus: qui constat ex mẽbris quatuor
prima proposicione secunda ad sumptione & una p̃posicionis
siue ad sumpcionis coniunta: Tercia probectione & conclusion e:
Suinquȩ perutus ita est qui constat ex mẽbis quinq: id ÷ pima ꝓposi¬

Expanded text:
non dubitauit occidere?' Praeterea secundum Victorinum enthymematis est non dubitauit occidere?' Praeterea secundum Victorinum enthymematis est altera definitio ex sola propositione, sicut iam dictum est, quae ita constat: Si tempestas vitanda est, non est navigatio requirenda. Ex sola adsumpclusio, enthymema vocatur. Sequitur epichirema, descendens de ratiocinatione latior et executior rhetoricis syllogismis, latitudine distans et productione sermonis a dialecticis syllogismis, propter quod rhetoribus datur. Hic autem constat modis tribus. Primus modus tripertitus est, secundus quadripertitus, tertius quinquepertitus. Tripertitus epichirematicus syllogismus est, qui constat membris tribus, id est propositione, adsumptione, conclusione. Quadripertitus est, qui constat ex membris quattuor: prima propositione, secunda adsumptione et una propositionis sive adsumptionis coniuncta, tertia probatione et conclusione. Quinque
Abbreviated transcription (Latin):
mactis mẽrunt quinq piimuconuencibn le secundũ ostentebile ter¬
ciusente nuale quar tũ exemplabile quintũ collectiuũ: Conuenciuile
est quod e uidenei raccione conuincitur sicut fecit eicero ꝓmilone: eiur
igitur mortis sedetis ultores cuius uitãc siputetisꝑ uos restitui pos¬
sonoletis: Ostentabile ÷ qđ certarei de monstacione constringit
sicut ci cero in eatilencchictam enuiuit immo &ic̃ in senctũ uenit¬
Sentenciale ÷ quod sentencia generclis addicit utapudter rentium
olsequiũ amicosue.ritas odiũ parit: Exemplabile est quad celicu¬
ius exempli conparcetione euentũ simile conminatur. sicut ciceid.
in filippicis temiror antoni quor̃ exempla imitaris eorũ exitur
nonꝑ timescere : Collectiuũ : cũ inunũ quae ar gumenta sunt col¬
liguntur sicut ait cicero ꝓmillone quẽ igitur cũ greccia noluit hunc
uoluit cũ aliquosĩ querellac. quemiur equẽ loco quem tempore non
est ecusus hunc inluriae alieno tempore cum penicula capitis

Expanded text:
matis membra sunt quinque: primum convincibile, secundum ostentabile, tertium sententiale, quartum exemplabile, quintum collectivum. Convincibile est, quod evidenti ratione convincitur, sicut fecit Cicero pro Milone 79: 'Eius igitur mortis sedetis ultores, cuius vitam si putetis per vos restitui posse, nolitis'. Ostentabile est, quod certa rei demonstratione constringit, sicut Cicero in CatilinSententiale est quod sententia generalis adicit, ut apud Terentium: 'Obsequium amicos, ueritas odium parit.' Exemplabile est quod alicuius exempli comparatione euentum simile comminatur, sicut Cicero in Philippicis, 'Te miror, Antoni, quorum exempla imitaris, eorum exitus non pertimescere.' Collectiuum est cum in unum quae argumentata sunt colliguntur, sicut ait Cicero pro Milone: 'Quem igitur cum gratia noluit, hunc uoluit cum aliquorum querella, quem iure, quem loco, quem tempore non est ausus, hunc iniuria, alieno tempore, cum periculo capitis
Abbreviated transcription (Latin):
dequacconditur & cuius causȩ similitudines habite sunt introducit: conclu¬
sio in luctionis ÷ quaeuel concessionẽ in lationis confir met aut quidex
ece conficiatꝰ declarat: Rec cio cincctio ÷ orctio quac id de quo ÷ questi o ẽ¬
ꝓbactur: : Enthimemccigitur latine int̃ pretaturm̃tis conceptio quem
inperfectũ sillo gismum solent certigraphi nuncupcre : nac induab: pcertib:
eius corgumenti forma consistit quando idqł cdsidẽ ꝑtin& faciendam
utitur: silogis morũ legep̃teiitac ut ÷ illud. sitẽpestes uitandec ÷ non ÷ izie

Expanded text:
de qua contenditur et cujus causa similitudines habitae sunt introducit. Conclusio inductionis est quae aut concessionem illationis 83 confirmat, aut quid ex ea conficiatur declarat. Ratiocinatio est oratio qua id de quo est quaestio comprus. Enthymema igitur Latine interpretatur mentis conceptio, quem inperfectum syllogismum solent artigraphi nuncupare. Nam in duabus partibus eius argumenti forma consistit, quando id, quod ad fidem pertinet faciendam, utitur, syllogismorum lege praeterita, ut est illud: 'Si tempestas vitanda est, non est igitur
Abbreviated transcription (Latin):
picturȩ. et cotidiano usui nenecessaria ÷
ste int̾ facticios est sit enim et suligine
pluribus modis suꝑaddentes tedas resina
adiecta. lacusculo eclificato que fumum
retineat: Nuic pictores cum aqua admiᷤ-¬
cent gluten. ut illustrius resplendeat:¬

Expanded text:
picturae et quotidianoo usui necessaria est; picturae et quotidianoo usui necessaria est; iste inter facticios est. Fit enim e fuligine pluribus modis super ardentes taedas resina adiecta, lacusculo aedificata, quae fumum retineat. Huic pictores cum aqua admiscunt gluten ut inlustrius resplendeat
Abbreviated transcription (Latin):
in camino arserit: tanto melior fit: Uene¬
tum ceruleum temperare primum in alex-¬
andria reperit. in italia ex harenȩ pulu̾e.
et nitri flore faciunt. s ciprium in for-¬
nace exustum huic ꝑmixtioni addes. uic¬
toriani similitudo erit: purpurissum
ex creta argentaria cum purpuris parit᷑
tinguit᷑ libetq eum colorem celerius la-¬
nis. p̃cipuum est tamen aliud quod ad huc¬
in uese rudibus medicamentis in ȩbria¬
tum proximum est. Egesto eo addita cre-¬
ta in uis idem Et quotiens id factum ẽ
eleuatur bonitas p̃ciosissimȩ purpurȩ:
causa est . qd scino maxime inficitur . ru-¬
beaq Indicum in indicis inuenit᷑ calamiᷤᷤ.
spuma adherente limo: Est añ colaris cianei
mixturam purpurȩ ceruleiq mirabilẽ
reddens Est alterum genus in purpurariis
officinis spumĩaeriis cortinis innatans. ꝗͣ
infectores de trahentes siccant Atram̃tũ
dictum. qd sit atrum. cuius speties. et

Expanded text:
in camino arserit tanto melior fit. Venein camino arserit tanto melior fit. Venetum. Caeruleum temperare primum Alexandria repperit. In Italia ex arenae pulvere et nitri flore idem faciunt. Sed Cyprium in fornace adustum huic permixtioni addes; Vestoriani similitudo erit. Purpurissum ex creta argentaria. Cum purpuris pariter tinguitur bibitque eum colorem celerius lanis. Praecipuum est tamen aliud quod adhuc vaso rudibus medicamentis inebriatum: proximum est egesto eo addita creta in ius idem, et quotiens id factum est elevatur bonitas. Pretiosissimae purpurae causa est quod hysgino maxime inficitur rubeaque. Indicum in Indicis invenitur calamis, spuma adhaerente limo: est autem coloris cyanei, mixturam purpurae caerulique mirabilem reddens. Est alterum genus in purpurariis officinis, spuma in aereis cortinis innatans, quam infectores detrahentes siccant. Atramentum dictum quod sit atrum, cuius species et
Abbreviated transcription (Latin):
pro. ubi plurima reperit᷑: Scandara ca
in insula rubri maris Toporaton nas¬
cit᷑ colore cinnabari. odore sulphureo.
Inuenit᷑ autem maureis et in argenta¬
riis metallis melior. quo magis rufa. qͦq
magis redolet: Quamquã et cerussa si
torreat᷑ in fornace scandaracam facit. unde
et color est flammeus Quad si torreatur
equa parte rubrica et mixta scandicen¬
facit reddit: Arsenicum. quod latini ob
colorem auri pigmentum uocant. colli-¬
gitur in ponto ex auraria materia. ubi
etiã scan daraca optimum est. qd̵ in aureũ
colorem transit. purum et fissile. gracili
uenarum discursu: Quod uero pallidiꝰ
aut scandarace simile est: deterius ui-¬
dicatur: Est aũ et tertium genus squa.¬
mosum. quo miscet᷑ aureus color. uis
earum. ut scandarace. s. acrior: Ocra
et ipsa in insula rubri maris. topazion
gignit᷑. uln et scandaraca: fit quoq:
et acra exusta rubrica in ollis nonis
luto entum litis. que quantomagis

Expanded text:
pro, ubi plurima reperitur. 11. Sandaracha pro, ubi plurima reperitur. 11. Sandaracha in insula Rubri maris Topazo nascitur, colore cinnabari, odore sulphureo. Invenitur autem in aurariis et argentariis metallis, melior quo magis rufa, quoque magis virus redolet: Quanquam et cerussa, si torreatur in fornace, sandaracham facit, unde et color est flammeus. Quod si torreatur, aequa parte rubrica admista, sandycem reddit. 12. Arsenicum, quod Latini ob colorem auripigmentum vocant, colligitur in Ponto ex auraria materia, ubi etiam sandaraca. Optimum est quod in aureum colorem transit, purum et fissile gracili venarum discursu; quod vero pallidius aut sandaracae simile est deterius iudicatur: est et tertium genus squamosum quo miscitur aureus color. Vis earum ut sandaracae, sed acrior. Ochra et ipsa in insula Rubri maris Topazo gignitur, ubi et sandaraca. Fit quoque et ochra exusta rubrica in ollis novis luto circumlitis, quae quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
dice mixtum: Mineum greci primi
in effesiorum solo inuenisse tradunt᷑.
cuius pigmenti hispania ceteris regio-¬
nibus plus habundat. unde et iam
nom̃ proprio flumini dedit. huiꝰ
distillatio argentum liquidũ gig¬
nit: Minion aũ hoc quidã dicunt
esse cinnabarin: Cinnabarin aũ
Ia
a dracone et barro. id ÷ͥ elefanto cognomina.¬
tum. Aiunt enĩ draconum esse sangui.¬
nem. dum implicant elefantoᷤ: Nuunt
enĩ beluȩ. et dracones obruuntur. qͦrũ
susus cruor terram inficit. steq pigm̃tũ
quid quid solo tinxerit: Est aũ puluis
in aliquibus terris promiscue generet᷑.
optima tamen in libua cirinensi Crisi
cola colore prasino est. dicta quod ue-¬
na eius habere tradit᷑ aurum: Fec et
in armoenia nascit᷑ s ex macedonia pro¬
pabilis uenit: fodit᷑ enĩ ex metallis ȩreiᷤ.
cuius inuentio argentum atq indicũ
pradit: Nam uene eius cum his habent
nature societatem: Cipria ab insula ci¬

Expanded text:
dyce mixtus. Minium primi Graeci dyce mixtus. Minium primi Graeci in Ephesiorum solo invenisse traduntur. Cuius pigmenti Hispania ceteris regionibus plus abundat; unde etiam nomen proprio flumini dedit. Huius distillatio argentum liquidum gignit. Minion autem hoc quidam dicunt esse cinnabarin. Cinnabarin a is a dracone et barro, id est, elephanto cognominatum. Aiunt enim draconum esse sanguinem, dum implicant elephantos. Ruunt enim belluae, et dracones obruuntur, quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum quidquid solo tinxerit. Est autem pulvis in aliquibus terris promiscue generetur, optima tamen in Libya Cyrenensi. 438 10. Chrysocolla colore prasino est, dicta, quod vena ejus aurum habere traditur. Haec et in Armenia nascitur, sed ex Macedonia probabilis venit. Foditur autem ex metallis aeris, cujus inventio argentum atque Indicum prodit. Nam venae ejus cum iis habent naturae societatem. Cypria ab insula Cy
Abbreviated transcription (Latin):
olores autẽ dictas. quod calore ig.¬
nis uel solis ꝑficiunt᷑. siue quod
inicio colabant᷑. ut sũme subtilita¬
tis existerent Colores autẽ nascunt᷑
aut siunt. Nascunt᷑. ut si nopis. rubri¬
ca paritonium. melinũ. fretia. auri¬
pigmentum: Ceteri fingunt᷑. aut ar¬
inuenta in ponta est. inde nom̃ a si-¬
nope urbe accepit: Species eius tres
Nubra. et minus rubens. et int̾ has me¬
dia. Nubrica uocata: quod sit rubra
et sanguineo proxima: Hec locis plu-
rimis gignit᷑. s optima ponto unde
et pontica dicit᷑: Siriacium rubri
coloris pigmentũ. ex quo et librorũ
capita seribunt᷑. Ipsum est et foenice¬
um appellatum ita qd̾̃ in siria colli-¬
gaturin littoribus rubri maris. ubi
fenices inhabitant aliud est aũ se.¬
ricum. aliud siriacum. Nam sericũ
lana est. quam seres mittunt: Si¬
riacum uero pigmentũ. quod siri
foenices in rubri maris littoribus
colligunt: Est aũ et int̾ facticiõ.
Nam sepe sit. aut sinopide. aut scan¬

Expanded text:
olores autem dictos, quod calore ignis vel sole perficiuntur, sive quod initio colabantur, ut summae subtilitatis existerent. Colores autem nascuntur aut fiunt, nascuntur ut sinopis, rubrica, paritonium, melinum, eretria, auripigmentum. Caeteri finguntur aut arprimum in Ponto est: inde nomen a Sinope urbe accepit. Species eius tres: rubra et minus rubens, et inter has media. Rubrica vocata quod sit rubra et sanguineo proxima. Haec plurimis locis gignitur, sed optima Ponto; unde et Pontica dicitur. Syricum rubri coloris pigmentum, ex quo et librorum capita scribuntur. Ipsud est et Phoeniceum, appellatum ita eo quod in Syria colligatur in litoribus Rubri maris, ubi Phoenices inhabitant. Aliud est autem sericum, aliud Syricum. Nam sericum lana est quam Seres mittunt; Syricum vero pigmentum quod Syrii Phoenices in Rubri maris litoribus colligunt. Est autem et inter facticios; nam saepe fit aut Sinopide aut san
Abbreviated transcription (Latin):
quib utiq utimͦ In animalibus uero
abusine et translatiue uocari fructũ:
Poma dicta ab opimo .i. copie ub̾tatate Ma¬
tura dicunt᷑ qd apta sunt ad manducan.¬
dum. Sic et inmatura iquia priusquã
matura fiant. dura sunt ad manducan¬
dum. Li igna dicta. quia accensa con¬
uertuntur in igͣnem Unde et lichnꝰ

Expanded text:
quibus utique utimur; in animalibus vero quibus utique utimur; in animalibus vero abusive et translative vocari fructum. Poma dicta ab opimo, id est a copia ubertatis. Matura dicuntur, quia apta sunt ad mandendum; sic et inmatura, quia priusquam matura fiant, dura sunt ad mandendum. Ligna dicta quia incensa convertuntur in lumen. Unde et lychn
Abbreviated transcription (Latin):
ris nascit᷑. et quasi inutile ab agricolis
amputatur: Et hinc dictum uirgultũ
quia ex uirga tollit᷑. Sirga uel a uirtu¬
te dicit᷑ quod uĩ in se multam habeat.
uł a uiriditate. uel quia pacis indiciũ ÷
quod ui regat. Uñ hac utunt᷑ magi ad
placandos int̾ se serpentes. et idcirco in
ea hos sustinent in ligatoᷤ Ianc etiã phi¬
losephi ac reges et magistri ac nuncis
et legati utunt᷑. Flagella dicuntur
ut p̃diximus summe arborum partes
ab eo qd̾ crebos uentorum sustinẽt̃ flatꝰ:
dicunt᷑ unde est ad nos hoc nom̃ diriua.
de arboribus. quasi fluores qd̃ cito soluant᷑:
In his duplex grã coloris ⁊ odoris Austro enĩ
flores soluunt᷑. ⁊ephiro siunt Germen
dicimus surculum pregnantem a gene¬
rando. unde et generacio fructus nomen
accepit a frumine .i eminente qut tu¬
ris parte. qua uescim᷑. unde et fruges. fructꝰ¬
autem propͥe dicunt᷑ arborũ uł agrorũ.

Expanded text:
ris nascitur, et quasi inutile ab agricolis ris nascitur, et quasi inutile ab agricolis amputatur. Et hinc dictum virgultum, quia ex virga tollitur. Virga, vel a virtute dicitur, quod vim in se multam habeat, vel a viriditate, vel quia pacis indicium est, quod vim regat. Unde hac utuntur magi ad placandos inter se serpentes, et idcirco in ea hos sustinent illigatos. Hac etiam philosophi, et reges, ac magistri, et nuntii, et legati utuntur. 19. Flagella dicuntur, ut praediximus, summae arborum partes, ab eo quod crebros ventorum sustinent flatus. dicuntur, inde est ad nos hoc nomen per derde arboriIn his duplex gratia, coloris et odoris. Austro enim flores solvuntur, zephyro fiunt. Germen dicimus surculum praegnantem, a generando unde et germinatio. Fructus nomen accepit a frumine, id est eminente gutturis parte, quo vescimur; unde et fruges. Fructus proprie dicuntur agrorum et arborum,
Abbreviated transcription (Latin):
ra propria tranferunt᷑ Cespites sunt¬
frutices. quasi cuspides. uel quasi circa
pedes frondes quod ferant uirgulta uł
umbras. Sunt autem causa umbrarũ:
Oculi nodi sunt ex quibus frondes exe-¬
unt Nadix appellat᷑. qd̃ quasi radiis
quibusdam fixa t̾ris in profunda dimꝰ¬
gitur Nam phisici dicunt parem alti¬
tudinem radicum et arborum: Alis
radicem a similitudine radiorum
dictam putant. uł quia si eradat᷑. ñ
re pullulat  Truncus est statura ar-¬
boris insistens radice̾ Corticem uete¬
res corucem uocabant Dictus aũ
cortex. quod corio lignum tegat.
li iber est corticis pars itterior. dictꝰ
a liberato cortice .i ab lato: Est enĩ
medium quiddam int̾ lignum. et
corticem. Nami sunt qui de trunco
Uirgultũ est quod de radice pululat:
Namus qui de ipso robare arboris. Uir
que de ramis Propͥe aũ uirgultũ uir-¬
gultum appellat᷑ quod ad radicẽ arbo¬

Expanded text:
ra propria transferuntur. 13. Cespites ra propria transferuntur. 13. Cespites frutices sunt, quasi cuspites, vel quasi circa pedes. Frondes, quod ferant virgulta, vel umbras, sunt autem causa umbrarum. Oculi nodi sunt, ex quibus frondes exeunt. 14. Radix appellatur, quod quasi radiis quibusdam fixa terris, in profunda dimergitur. Nam physici dicunt parem esse altitudinem radicum et arborum. Alii radicem a similitudine radiorum dictam putant, vel quia si eradatur, non repullulat. 15. Truncus est statura arboris insistens radici. Corticem veteres corucem vocabant. Dictus autem cortex, quod corio lignum tegat. 324 16. Liber est corticis pars interior, dictus a liberato cortice, id est, ablato. Est enim medium quoddam inter lignum et corticem. 17. Rami sunt qui de trunco Virgulum est quod de radice pullulat; ramus, qui de ipso robore arboris; virga, quae de ramis. Proprie autem virgultum appellatur, quod ad radicem arbo
Abbreviated transcription (Latin):
cipiunt. Nemus a numinibus nuncupa¬
tum. quia pagani ibi idola consecrabant.
Sunt enĩ nemora arbores maiores umbro¬
se frondibus: Li ucus est densitas arborũ
solo lucem detrahens: tropus antisrasis
eo quod minime luceat. siue a luce eo qd̃
in eo lucebant sunalia uel cerei propt̾ ne-¬
morum tenebras: Saltus est densitas ar-¬
borum alta. uocata hoc nomine eoqd̃
exiliat in altum. et in sublimi consur¬
gat. Auiaria secreta nemora dicta
qd ibi aues frequentant. Necidiua ar-¬
boram sunt. que aliis sectis repululant.
Alii recidiua arborum a cadendo dicũt.
quia post casum nascitur: Alii a reciden¬
do et repululando dixerant: Erga re¬
ciduũ. ubi mors aut casus. Insicio dr᷑
cum inciso trunco surculus fecundȩ ar-¬
boris sterili inserit᷑. aut oculorum impo¬
sicio eum inciso cortice libro alienȩ ar-¬
boris germen imittit᷑ Plante sunt
de arboribus. plantaria uero que ex semi:¬
nibus nata sunt cum radicibus. et a t̃¬

Expanded text:
cipiunt. Nemus a numinibus nuncupacipiunt. Nemus a numinibus nuncupatum, quia pagani ibi idola constituebant: sunt enim nemora arbores maiores, umbrosae frondibus. Lucus est densitas arborum solo lucem detrahens, tropo antiphrasi, eo quod non luceat; sive a luce, quod in eo lucebant funalia vel cerei propter nemorum tenebras. Saltus est densitas arborum alta, vocata hoc nomine eo quod exiliat in altum et in sublime consurgat. Aviaria secreta nemora, dicta quod ibi aves frequentant. Recidiva arborum sunt quae aliis sectis repullulant. Alii recidiva a cquia post casum nascuntur. Alii a recidendo, et repullulando dixerunt; ergo recidivum, ubi mors, aut casus. 11. Insitio dicitur, cum fisso trunco surculus fecundae arboris sterili inseritur; aut oculorum impositio, cum, inciso cortice, libro alienae arboris germen immittitur. 12. Plantae sunt de arboribus; Plantaria vero quae ex seminibus nata sunt cum radicibus, et a ter
Abbreviated transcription (Latin):
rborum nomen siue herbarum
abi aruis inflexum creditur. eo qd̃
t̾ris fixis radicibus adhereant Utraq aũ
ideo sibi pene similia sunt. quia ex uno
alterũ gignit᷑ Nam dũ sementem ĩ trã
ieceris: herba prius oritur. dehinc confota sur¬
qit in arborem. et infra parum tempus quã
herbam uideras. arbustam suspicis: Arbusta
arbor nouella et tenera in qua insertio
fieri potest. et dicta arbusta. quasi arboris
hasta:. Alii arbustum locum in quo arbores
sunt uolunt accipere. sicut salictum. Siçer
iurecta. ubi uirgule nouelle et urentes.
Arbor autem et fructifera et sterdis: arboᷤ
autem non nisi fractifera. Genere autẽ
feminino arbores dicimus. Poma uero
neutro frutex breuis est appellatus. qd̃
t̾ram fronde tegat. cuius plurale nom̃
frutecta Arbor alta est. silua uero spissũ
nemus. et breue: Silua licta quasi ⁊ il¬
ua. quod ibi ligna cedant᷑. Nam greci ⁊ ilon
lignum dicunt. Multa enĩ latina nomi¬
na grecam plerumq ethimologiam re-¬

Expanded text:
rborum nomen, sive herbarum, ab arvis inflexum creditur, eo quod terris fixis radicibus adhaerent. Utraque autem ideo sibi pene similia sunt, quia ex uno alterum gignitur. Nam dum sementem in terram ieceris, herba prius oritur, dehinc confota surgit in arborem, et infra parvum tempus quam herbam videras arbustam suspicis. Arbusta, arbor novella et tenera, in qua insertio fieri potest; et dicta arbusta quasi arboris hasta. Alii arbustum locum in quo arbores sunt volunt accipere, sicut salictum: sic et virecta, ubi virgultae novellae et virentes. Arbor autem et fructifera et sterilis; arbos autem non nisi fructifera. Genere autem feminino arbores dicimus; poma vero neutro. Frutex brevis est appellatus quod terram fronde tegat; cuius plurale nomen frutecta. Arbor alta est. Silva vero spissum nemus et breve. Silva dicta quasi xylva, quod ibi ligna caedantur; nam Graeci ξύλον lignum dicunt. Multa enim Latina nomina Graecam plerumque etymologiam re
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ quasi uere actum .i. uerno aratum:
Procissio est aracio prima. eũ ad huc du¬
rus ager est: Sacio dicta . quasi seminis ac̃¬
tio. quasi satorum actio: Serere autẽ uo-¬
catũ quia hoc sereno cȩlo faciendum est. ñ
ꝑ imibres Hinc est illud uirgiliam̃ Nudꝰ
ara. sere nudus Messis a metendo .i. a reciden¬
do dicta. Seges autem de semine dicta. qd̾ ia-¬
cimus. siue a sectione:¬

Expanded text:
dictum, quasi vere actum, id est, verno aratum. dictum, quasi vere actum, id est, verno aratum. Proscissio est aratio prima, cum adhuc durus ager est. Satio dicta, quasi seminis actio, vel quasi satorum actio. Serere autem vocatum, quod hoc sereno coelo faciendum est, non per imbres. Hinc est et illud Virgilianum: nudus ara: sere nudus. Messis a metendo, id est, a recidendo dicta: seges autem de semine dicta, quod jacimus: sive a sectione
Abbreviated transcription (Latin):
uina magno labore queruntur.
ab incolendo uocata: duncie enim antiquo.¬
rum in his duobus constabant bene pascere
et bene arare: Cultitra agri cinis. aracio.
cacio: Cinis est maendium ꝑ quod ager in¬
ru fuisset usus reꝑtus: duplex est aũ aracio
uernalis et autunnalis: In t̾missio est. qua
alternis annis uacuus ager uires recipit.
Stercoracio letaminis aspersio: Stercus
autem uocatum uł quia st̃nit᷑ in agris uł
quia ext̃gi oporteat. quod sordidum in ci-¬
uitate redundat: Idẽ est et simus. qui
per agros iacitur. et dictus simus i stg̃us.
nutrimento leta facit germina reddatq:
arua pinquia et fecunda: Occacio est eũ
rustici satione facta bobus dimissis gran-¬
desglebas cedunt. ac ligonibus frangunt :
Et dicta occacio. quasi obce cacio quod oꝑi¬
at semina. occare gͥ est opire t̾ra semina
uites uel arbores Runcacio est at̾ra herbãᷤ
euellere Nam rus terra est: Sulcus a sole
uocatꝰ. quod procissus solem capiat Seractũ

Expanded text:
ina magno labore quaeruntur, ab incolendo vocata. Divitiae enim antiquorum in his duobus erant, bene pascere, et bene arare. Cultura agri, cinis, aratio, occatio, runcatio. Cinis est incendium, per quod ager inri fuisset usus repertus. Duplex ergo aratio: vernalis' et autumnalis. Intermissio est, qua alternis annis vacuus ager vires recipit. Stercoratio est laetaminis aspersio. Stercus autem vocatum, vel quia sternitur in agris, vel quia extergi oporteat, quod sordidum in civitate redundat. Item et fimus est, qui per agros jacitur; et dictus fimus, quod fiatnutrimento laeta faciat germina, reddatque arva pinguia et fecunda. Occatio est, cum rustici, satione facta, bobus dimissis, grandes glebas caedunt ac ligonibus frangunt: et dicta occatio, quasi obcaecatio, quod operiat semina: occare igitur est operire terra semina, vites, vel arbores. Runcatio est a terra herbas vellere: nam rus terra est: sulcus a sole vocatus, quod proscissus solem capiat. Veruactum