comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sobria corda capiantur. Sed hos diaboli
dolos in efficaces & irritos faciunt diuinae
prȩsidia gratiȩ et euanglicȩ prȩcepta doc¬
trinȩ. qm̃ qui accęperunt sp̃m̃ scm̃ et aqͥb
timor dñi non depenȩ formidine sed de dĩ
caritate conceptus est illȩsa fide: ipsi la-¬
queos talium conterunt captiuoꝵ. & creatu¬
ra om̃iũ pulchritudinũ ad laudẽ & głam sui
utimt᷑auctoris. eumq diligunt suꝑ omnia
dat affectio. de hoc sibi dilectiones non cor¬
ruptibiles sed aeternas sapiens continen¬
tia petat. & in amorẽ boni sine quo nullu
est bonus in contaminata castitas in ar¬
descat. Adhoc enim nobis tradita sunt
exercitia xpĩana. ut secata omni inlicita
uoluptate inscãs et spirituales delicias
aestuemus. O cum semꝑ nos oporteat
studere uirtutibus quidem. tamen dies¬
isti ideo sunt ad castigationẽ communis
obseruantiȩ consecrati. ut anima quae ter¬
renis adhuc desideriis implicat᷑ & curis

Expanded text:
sobria corda capiantur. Sed hos diaboli sobria corda capiantur. Sed hos diaboli dolos inefficaces et irritos faciunt divinae praesidia gratiae, et evangelicae praecepta doctrinae. Quoniam qui acceperunt Spiritum timor Domini non de poenae formidine, sed de Dei charitate conceptus est, illaeso fidei pede laqueos talium conterunt captionum, ut creaturarum omnium pulchritudine ad gloriam et laudem sui utantur auctoris, eumque diligant super omnia,dat affectio; de hoc sibi delectationes non corruptibiles, sed aeternas, sapiens continentia petat, et in amorem ejus boni sine quo nullus est bonus incontaminata castitas inardescat. Ad hoc enim nobis tradita sunt exercitia Christiana ut, resecata omni illicita voluptate, in sanctas et spiritales delicias aestuemus. 350 Et cum nos oporteat semper studere virtutibus, quidam tamen dies ideo sunt ad castigationem communis observantiae consecrati, ut anima quae terrenis adhuc desideriis implicatur et curis
Abbreviated transcription (Latin):
certamen iniat. sed sub inuicti regis impe¬
rio fraternis consociatus agminibus bellũ
uniuersale conficiat. Minore enim discri¬
mine plures confligunt cũ hoste quã sin¬
guli. nec facile patet uulneri quẽ opposito
scuto fidei non sua tantum sed etiã aliorum
fortitudo defendit: ut ubi una est omnium
arte non desinit. & hȩc una est uersutiarũ
eius intentio ut redẽptos xp̃ĩ sanguine a
mandatis dĩ possit abducere: om̃i diligentia
p̃cauendum est ut nullis inmici iaculis
uulneremur. Tela enim ipsius non sunt
aspera corporis sensib. & nimium carnem
ut animȩ noceant blandiuntur. Trahunt
oculos aduarias cupiditates: ut demundi
pulchritudine aut concupiscentia accen¬
dantur fauces. & suꝑstitionũ gignantur
errores. Insidiosis &iam sonis & mollib ictib
pulsatur auditus. ut animi soliditas illece¬
brosa modulatione soluatur: ut lȩtalium
consuetudinum suauitate in cauta & parũ

Expanded text:
certamen ineat, sed sub invicti Regis impecertamen ineat, sed sub invicti Regis imperio fraternis consociatus agminibus bellum universale conficiat. Minori enim discrimine plures confligunt cum hoste quam singuli; nec facile patet vulneri, quem opposito scuto fidei, non sua tantum, sed etiam aliorum fortitudo defendit: ut ubi una est omnium arte non desinit, et haec est una versutiarum ejus intentio, ut redemptos Christi sanguine a mandatis Dei possit abducere, omni diligentia praecavendum est ut nullis inimici jaculis vulneremur. Tela enim ipsius non sunt aspera corporis sensibus, sed nimium carni, ut animae noceant, blandiuntur. Trahunt oculos ad varias cupiditates, ut de mundi pulchritudine aut concupiscentiae accendantur faces, aut superstitionum gignantur errores. Per insidiosos etiam sonos mollibus ictibus pulsatur auditus, ut animi soliditas illecebrosa modulatione solvatur, et lethalium consuetudine suavitatum incauta et parum
Abbreviated transcription (Latin):
cessariis operib abstinentes ȩdendi li¬
centiã simplici parcitate cohibemus. ut
inusu cẏboꝵ modus eligatur. non creato
ꝓprium corpus afficere. & nunc mode¬
ratius. nunc uero districtius repugnante
spũ carnales concupiscentias edomare:
quibusdã tamen diebus ab omnib opor¬
tet pariter celebrare generale ieiunium
Et tunc est efficacior deuotio. quando in
operibus pietatis totius ȩccłȩ unus ani¬
mus & unus est sensus. Publica enim
prȩferenda sunt ꝓpriis. Et ibi intelligen¬
da est prȩcipua ratio utilitatis. ubi uigilat
cura communis. Teneat igitur diligentiã
suam obseruantia singuloꝵ. & contra neqͥ¬
tiȩ spiritualis insidias implorato diuinȩ
ꝓtectionis auxilio cȩlestia qͥsq arma arripiat
Sed ecclesiasticuꝰ miles etiam si spectabilibus
pręliis possit fortiter facere. fortius tamen
et felicius dimicabit si contra hostem palã
in acie steterit: ubi non suis tantũ uiribus

Expanded text:
cessariis operibus abstinentes, edendi licessariis operibus abstinentes, edendi licentiam simplici parcitate cohibemus: ut in usu ciborum modus eligatur, non creaturproprium corpus afficere, et nunc moderatius, nunc vero districtius repugnantes spiritui carnales concupiscentias edomare, quibusdam tamen diebus ab omnibus oportet pariter celebrari generale jejunium, et tunc est efficacior sacratiorque devotio, quando in operibus pietatis totius Ecclesiae unus animus et unus est sensus. Publica enim praeferenda sunt propriis; et ibi intelligenda est praecipua ratio utilitatis, ubi vigilat cura communis. Teneat igitur diligentiam suam observantia singulorum, et contra nequitiae 349 spiritalis insidias, implorato divinae protectionis auxilio, coelestia quisque arma corripiat. Sed ecclesiasticus miles, etiamsi specialibus praeliis possit fortiter facere, tutius tamen et felicius dimicabit, si contra hostem palam in acie steterit: ubi non suis tantum viribus
Abbreviated transcription (Latin):
rȩdicationẽ Nr̃aor dilectis¬
simi familiaris uob̃ adiuuat
consuetudo. & ratio temporis
commendat officiũ sacerdotis: ne aur
onerosũ uideat᷑ aut arduũ quod er prȩ¬
ceptũ exigit legis. & deuotio temperat
uoluntatis. Quae cum in unũ gr̃a di au¬
xiliante conueniunt: non littera occidit
sed sp̃s uiuificat. Ubi autem sp̃s di ibi
libertas: quae legem non timore exseqͥ¬
tur sed amore. Oboedientia enim mol¬
lit imperium. nec dura ibi necessitate
seruitur. ubi diligitur quod iubetur
Cũ ergo uos dilectissimi ad quȩda quȩ etũ
ueteri testamento instituta sunt cohorta¬
mur: non udaicȩ uos obseruantiȩ iugo
sub dimus. nec consuetudinẽ uob̃ popłi
carnalis in dicimus. Excelht suꝑ illorũ
ie iunia continentia xp̾iana. Et siquid
uobis atq illis commune est intemporib
non concordat in moribus. Habeant illi
nudi pedalia sua. & intristi uultu osten¬
dant otiosa ieiunia: nos innullis habitus
nr̃i honestate dissimiles nec aiustiᷤ & ne¬

Expanded text:
edicationem nostram, dilectissimi, familiaris vobis adjuvat consuetudo, et ratio temporis commendat officium sacerdotis, ne aut onerosum videatur aut arduum, quod et praeceptum exigit legis, et devotio temperat voluntatis: quae cum in unum, gratia Dei auxiliante, conveniunt, non littera occidit, sed spiritus vivificat . Ubi autem spiritus Dei, ibi libertas , quae legem non timore exsequitur, sed amore. Obedientia enim mollit imperium, nec dura ibi necessitate servitur, ubi diligitur quod jubetur. Cum ergo vos, dilectissimi, ad quaedam quae etiam in veteri Testamento instituta sunt cohortamur, non Judaicae vos observantiae jugo subdimus, nec consuetudinem vobis populi carnalis indicimus. Excellit super illorum jejunia continentia Christiana: et si quid nobis atque illis commune est in temporibus, non concordat in moribus. Habeant illi nudipedalia sua, et in tristitia vultuum ostentent otiosa jejunia; nos in nullo ad habitus nostri honestatem dissimiles, nec a justis et ne
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i confir matur alimentis. quȩ sub imꝑio
constituta regis aeterni scõꝵ in colatibus¬
frequentatur. Diuidit ergo ȩscas dñs iħc
Et ille quidem uult dare omnib. negat
nemini. Dispensator est enim omnium :
sed cum ille panes frangat et det discipłis.
si tu manus non extendas tuas ut suscipi¬
as tibi ȩscas. deficies inuia. Nec poteris in
eum culpam tuã referre. qui miseretur &
qui & primo & secundo die & tertio non
recedunt. Sic enim habes alibi. Misereor
huius turbȩ. quia triduum est iam quod
ꝑseuerant mecum. Quanta dignatio.
quanta ab eo hominib inspiratur huma¬
nitas. Non uult ieiunos dimittere. non
uult: nedeficiant inuia. Noli ergo defice¬
re a disciplina di. neq fatigeris cũ ab eo
increparis. Non fatigeris nunc: ne
postea fatigeris. Quid enim responde¬
bis ei aut quomodo te excusabis. si escȩ
uir tutem quã ministrat amiseris: Non
poteris dicere quia ȩscam non dedit.

Expanded text:
Christi confirmatur alimentis, quae sub imperio Christi confirmatur alimentis, quae sub imperio constituta regis aeterni sfrequentatur. Diuidit ergo escas dominus Iesus. et ille quidem uult dare omnibus, negat nemini; dispensator enim est omnium. sed cum ille panes frangat et det discipulis, si tu manus non extendas tuas, ut accipias tibi escas, deficies in uia nec poteris in eum culpam tuam referre, qui miseretur etqui et primo et secundo die et tertio non recedunt. sic enim habes alibi: misereor huius turbae, quia triduum est iam quod perseuerant mecum. quanta dignatio, quanta m eo hominibus inspiratur humanitas! non uult ieiunos dimittere, non uult, ne deficiant in uia. Noli ergo deficere a disciplina dei neque fatigeris, cum ab eo increparis. non fatigeris nunc, ne postea fatigeris. quid enim respondebis ei aut quomodo te excusabis, si escae uirtutem quam ministrat amiseris? non potes dicere quia escam non dedit,
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur. Quid enim dicas ei qui inte con¬
tulit omnia firmamenta uirtutis: Ponne
ipse te genuit: Nonne ipse te pauit:Cib
eius uirtus est: cibus eius fortitudo est. Sed
si tu negligentia tua uirtutem quã accȩperaᷤᷤ
ꝑdidisti: non alimentorũ caelestiũ sed tuae
mentis tibi ꝑfugia defuerunt. Deniq dñs
sicut suꝑ iustos & in iustos pluit: ita &iam
iustos pascit et iniustos. Nonne in escȩ uir¬
tute cum iã deficeret inuia sc̃s helias qua¬
draginta ambulauit diebus: Et illam ȩscã
angłs dedit. Si autem te pauerit iħc & ac¬
ceptam ȩscam seruaueris. ambulabis non
qua draginta diebus et quadraginta noctib
sed audeo dicere scripturȩ fretus exempliᷤ
nec ꝑuenias ad terrã multã. terrã fluentẽ
lac et mel quã iurauit dñs daturum se
patrib nr̃is. Huius terrac tibi uirtus reqͥ¬
renda est. quã possident mites. Non istã
terram dico quȩ arida est : sed illã quae

Expanded text:
dicatur. quid enim dicas ei qui in te condicatur. quid enim dicas ei qui in te contulit omnia firmamenta uirtutis? nonne te ipse genuit, nonne ipse te pauit? cibus eius uirtus est, cibus eius fortsi tu negligentia tua virtutem quam acceperas perdidisti, non alimentorum coelestium, sed tuae mentis tibi praesidia defuerunt. Denique Dominus sicuti super justos et injustos pluit: ita etiam injustos pascit et justos. . 75. Nonne in escae virtute cum jam deficeret in via sanctus Elias, quadraginta ambulavit diebus, et illam escam angelus dedit ? Si autem te paverit Jesus, et acceptam escam servaveris, ambulabis non quadraginta diebus et quadraginta noctibus, sed audeo dicere Scripturae fretus exemplisnec pervenias in terram multam, in terram fluentem lac et mel, quam juravit Dominus daturum se patribus nostris. Hujus terrae tibi virtus reqrenda est, quam possidet mitis. Non istam terram dico quae arida est, sed illam quae
Abbreviated transcription (Latin):
non timere. Dicas utinam &iam de nob̃
nolo eos ieiunos dimittere. Causam mihi
dicito quare nolis ieiunos dimittere. im¬
mo iam dixisti quia siquem dimittis ieiu¬
num deficit inuia. hoc est deficit uel in
patrem et intelligat quod xp̃c̃ est expatre.
ex uirgine est. incipiat non dĩ uirtutem
sed hominis ȩstimare. Ergo ne deficiant
inquit. date illis manducare. At illi dixe¬
runt. Nonsunt nobis plusquam quinq
panes & duo pisces. nisi nos eamus & emamꝰ
in omnẽ hanc turbam ȩscas. Nondum in¬
tellȩxerant apłi cybum popłi credentis ñ
e̾ẽ uenalem : nouerat xp̃c nouerat ipse noᷤ
potius e̾e redimendos. suas uero ȩpulas
gratuitas. Nondum ergo habebant discipłi
cẏbum qui redimere posset: habebant iã
cẏbum qui satiare non posset. habebant
cẏbum qui confirmare non posset. Panis
enim confirmat cor hominis. Miseretur gͦ
dñs. ne quis deficiat in uia. Siquis ergo defe
habes quod ascribas dño. qui uincit cum iu¬

Expanded text:
non timere. dicas utinam etiam de nobis: non timere. dicas utinam etiam de nobis: nolo eos ieiunos dimittere! et causam mihi dicito quare nolis ieiunos dimittere: immo iam dixisti quia si quem dimittis ieiunum, deficit in uia, hoc est deficit uel in patrem et intellegat quod ex patre ex uirgine est, incipiat non dei uirtutem, sed hominis aestimare. Ergo ne deficiant, inquit: date illis uos manducare. at illi dixerunt: non sunt nobis plus quam quinque panes et duo pisces, nisi nos eamus et emamus in omnem hanc turbam escas. nondum intellexerant apostoli cibum populi credentis non esse uenalem. nouerat Christus, nouerat ipse nos potius esse redimendos, suas uero epulas gratuitas. nondum ergo habebant discipuli cibum, qui redimere nos posset. habebant tamen iam cibum, qui satiare nos posset, habebant cibum, qui confirmare nos posset; panis enim confirmat cor hominis. miseretur ergo dominus, ne quis deficiat in uia. si quis ergo defechabes quod adscribas domino, qui uincit cum iu
Abbreviated transcription (Latin):
& primũ quod manduces. est &ĩa scđm
est tertium. Primo quinq panes sunt:
quaquam igitur talem dnm̃ deseramus.
qui ꝓ unius cuiusq uiribus inꝑtire nobis
alimenta dignatur: ne aut infirmum
ualidior cẏbus opprimat. aut ualidum
exilia alimenta non satient. Qui enim
infirmus est holera manducet. & ille
qui iam uidetur laqueos infirmitatis eua¬
dere: de quinq istis manducet panibus
et duobus piscibus. Certe si petere cybũ
ueretur. ipse relictis suis omnib festinet
Incipiunt apłi esurientẽ uidere. & si ad huc¬
illi non in telligunt quid esuriant: intel¬
ligit xp̃c. scit quod non sȩcularem cybũ
esuriant. sed cybum xp̃i. Sed xp̃c dicat
Dimittere eos ieiunos nolo. ne deficiant in
uia. Bonorum dñs studia exigit. uires
ministrat. Vtinam dñe iħu uelis mecum
istos ienmos non dimittere. sed imꝑtitis
ate ȩpulis reficias eos: ut possint tiis ali¬
moniis fortiores infirmitatẽm ieiunii

Expanded text:
et primum quod manduces, est etiam secundum, et primum quod manduces, est etiam secundum, est tertium. primo quinque panes sunt, Christi. nequaquam igitur talem dominum deseramus, qui pro uniuscuiusque uiribus inpertire nobis alimenta dignatur, ne aut infirmum ualidior cibus opprimat aut ualidum exilia alimenta non satient; qui enim infirmus est holera manducet. et ille qui iam uidetur laqueos infirmitatis euadere de. quinque istis manducet panibus et duobus piscibus. certe si petere cibum ueretur, ipse relictis suis omnibus festinet incipiunt apostoli esurientem uidere. etsi illi adhuc non intellegunt quid esuriat, intellegit Christus. scit quod non saecularem cibum esuriat, sed cibum Christi dicat. dimittere eos ieiunos nolo, ne deficiant in uia: bonus dominus studia exigit, uires ministrat. utinam, domine Iesu, uelis mecum istos ieiunos non dimittere, sed inpertitis a te epulis reficias eos, ut possint tuis alimoniis fortiores infirmitatem ieiunii
Abbreviated transcription (Latin):
aieiumo liberaret. Itaq nemo eybum ac¬
cipit xp̃i. nisi fuerit ante sanatus. Et illi
qui uocantur ad cęnã. prius uocando sa-¬
nantur. Si claudus fuit. gradiendi faculta¬
tem ut ueniret accepit. Si lumine pruat᷑
oculoꝵ. domũ utiq dĩ nisi refusa luce in¬
trare non potuit. Ubiq igit᷑ mysterii
ordo seruatur. ut prius ꝑ remissionẽ pecca¬
torũ uulnerib medicina tribuatur. postea
alimonia mensȩ cȩlestis exuberet: quaqũ
non dum ualidioribus hȩc turba reficiat᷑
alimentis. neq xp̃i corpore & sanguine
ieiuna solidioris fidei corda pascantur
Lacte inquit uos potaui non ȩsca. Nondũ
enim poteratis. sed nec adhuc quidem po¬
testis. In modum lactis quinq sunt panes
Csca autẽ solidior corpꝰ est xp̃i. potus uero¬
uehementior sanguis est dñi. Nonstatim
aprimo epulamur omnia. neq potamus
omnia. Hoc primũ inquit bibe. Est
ergo primũ. est &ĩa scđm quod bibas: est

Expanded text:
a ieiunio liberaret. itaque nemo cibum aca ieiunio liberaret. itaque nemo cibum accipit Christi, nisi fuerit ante sanatus, et illi qui uocantur ad cenam prius uocando sanantur. si claudus fuit, gradiendi facultatem ut ueniret accepit, si lumine priuatus oculorum, domum utique domini nisi refusa luce intrare non potuit. Ubique igitur mysterii ordo seruatur, ut prius per remissionem peccatorum uulneribus medicina tribuatur, postea alimonia mensae caelestis exuberet, quamquam nondum ualidioribus haec turba reficiatur alimentis neque Christi corpore et sanguine ieiuna solidioris fidei corda pascantur. lacte inquit uos potaui, non esca; nondum enim poteratis. sed nec adhuc quidem potestis. in modum lactis quinque sunt panes, esca autem solidior corpus est Christi, potus uehementior sanguis est domini. non statim a primo epulamur omnia neque potamus omnia. \'hoc primum\' inquit \'bibe. est ergo primum, est etiam secundum quod bibas. est
Abbreviated transcription (Latin):
it autem adeos. Date illis⁊ECT
manducare. At illi dixerunt. Non
sunt nobis plusqũa quinq panes.
Quae ratio est quod inposteri¬
oribus iohannis passio describatur. hic
ĩa mortuus uerbis herodis ostenditur
Neforte illa. quia post legis defectum euan¬
gelicus cẏbus incipit ieiuna pascere cor¬
da populoꝵ. Deniq postea quam illa
quae eccłȩ tẏpum accępit afluxu cura¬
ta est sanguinis. postea quã apostoli ad
euangłirandũ regnũ dĩ sunt destinati :
gr̃ȩ caelestis imꝑtitur alimentũ. Sed qͥb
imꝑtiatur aduerte. Non otiosis. non in
ciuitate quasi insynagoga uel sȩculari dig¬
nitate residentibus: sed inter deserta quȩ¬
rentibus xp̃m. Qui enim non fastidiunt.
ipsi excipiuntur axp̃o: & cũ ipsis loquitur
dĩ uerbũ non desȩcularib sed de regno.
Q. si qui corporalis gerunt ulcera passionis.
his medicinã suam libenter indulget. Con
sequens igitur erat. ut quos auulnerum
dolore sanauerat: eos alimoniis spiritualib

Expanded text:
it autem ad eos: date illis uos manducare. at illi dixerunt: non sunt nobis plus quam quinque panes. quae ratio est quod cum in posterioribus Iohannis passio describatur, hic iam mortuus uerbis Herodis ostenditur? ne forte illa, quia post legis defectum euangelicus cibus incipit ieiuna pascere corda populorum ? denique posteaquam illa quae eccta est sanguinis, postea quam apostoli ad evangelizandum regnum Dei sunt destinati, gratiae coelestis impartitur alimentum. Sed quibus impartiatur, adverte. Non otiosis, non in 1400 civitate quasi in Synagoga, vel saeculari dignitate residentibus, sed inter deserta quaerentibus Christum; qui enim non fastidiunt, ipsi excipiuntur a Christo, et cum ipsis loquitur Dei Verbum non de saecularibus, sed de regno Dei. Et si qui corporalis gerunt ulcera passionis, his medicinam suam libentesequens igitur erat ut quos a uulnerum dolore sanauerat eos alimoniis spiritalibus
Abbreviated transcription (Latin):
dias. non ne nob̾ uidemur recꝰte redigen¬
di in carcerem et sub exemplo operiᷤ nr̃i
hoc agere. ut maiorum nobis delictorũ
quosdam istum qui debebat decem milia¬
talenta diabolum interpretari. cuus
uxorem et filios uenundatos ꝑseuerante
illo in malitia insipientiam et malas eo¬
tationes in telligi uolunt. sicut enim ust
uxor dicitur sapientia. sic et uxorem
iniusti et peccatoris appellari stultitiã
sed quomodo ei dimittat dñs decem mi¬
lia talenta et ille nobis conseruiᷤ suis
centum denarios non dimiserit. nec ȩc¬
clasticȩ in terpretationis est nec apruden¬
tibus uiris rccipiendę. Sic et pater ms
cȩlestis faciet uobis: si non remiseritis
unusquisq fratri suo decordibus uris
Formidolosa sententia. Si iuxta nram
mentem sententia dĩ flectitur atq mu¬
tatur. si parua fratribus non dimittimꝰ.
magna nobis ado non dimittentur
Et quia potest unusquisq dicere. nihil
habeo contra eum. ipse nouit. habet dm

Expanded text:
dias: nonne nobis videmur recte redigendias: nonne nobis videmur recte redigendi in carcerem: et sub exemplo operis nostri hoc agere, ut majorum nobis delictorum quosdam istum qui debebat decem miltalenta, diabolum interpretari, cujus uxorem et filios venundandos perseverante illo in malitia, insipientiam et malas cogitationes intelligi volunt. Sicut enim justi uxor, dicitur sapientia: sic uxorem 144 injusti et peccatoris, appellari stultitiam. Sed quomodo ei dimittat dominus decem millia talenta; et ille nobis conservis suis centum denarios non dimiserit, nec Ecclesiasticae interpretationis est, nec a prudentibus viris recipiendae. Sic et Pater meus coelestis faciet vobis, si non remiserit unusquisque fratri suo de cordibus vestris. Formidolosa sententia, si juxta nostram mentem sententia Dei flectitur atque mutatur. Si parva fratribus non dimittimus, magna nobis a Deo non dimittentur. Et quia potest unusquisque dicere: nihil habeo contra eum, ipse novit: habet Deum
Abbreviated transcription (Latin):
deo assimilatum est regnum cȩlorum
homini regi. qui uoluit rationem pone¬
re cum seruiᷤ suis. Familiare est sẏris
et maxime palestinis ad omnẽ sermonẽ
suum parabolas iungere. ut quod per
simplex prȩceptum teneri ab auditori¬
bus non potest. ꝑsimilitudinem exempli
teneatur. Prȩcepit itaq petro sub com¬
paratione regis et dnĩ et serui qui de¬
bitor decem milium talentors ad nõ
rogans ueniam impetrauerat: ut ipse
quoq dimittat conseruiᷤ suiꝰ minora
peccantibus. Si enim ille rex et dñs ser¬
uo debitori decem milium talentorum
tam facile dimisit. quanto magis serui
conseruis suis debent minora dimit tere:
Quod ut manifestius fiat : dicamuꝰ sub
exemplo. Si quis nrm commiserit adul¬
terium. homicidium. sacrilegium. maio¬
ra crimina. decem milia talenta roganti¬
bus dimittuntur : si et ipse dimittat mi¬
nora peccantibus. Si autem obfactam
contumeliam simus in placabiles. et ꝓpt̾
amarius uerbum ꝑpetes habeamus discor¬

Expanded text:
deo assimilatum est regnum coelorum homini regi, qui voluit rationem ponere cum servis suis. Familiare est Syris et maxime Palaestinis ad omnem sermonem suum parabolas jungere: ut quod per simplex praeceptum teneri ab auditoribus non potest, per similitudinem exemplaque teneatur. Praecepit itaque Petro sub comparatione regis et domini, et servi, qui debitor decem millium 143 talentorum, a domino rogans, veniam impetraverat; ut ipse quoque dimittat conservis suis minora peccantibus. Si enim ille rex et dominus servo debitori decem millia talentorum tam facile dimisit, quanto magis servi conservis suis debent minora dimittere? Quod ut manifestius fiat, dicamus sub exemplo: Si quis nostrum commiserit adulterium, homicidium, sacrilegium, majora crimina decem millium talentorum, rogantibus dimittuntur, si et ipsi dimittant minora peccantibus. Sin autem ob factam contumeliam simul implacabiles, et propter amarum verbum perpetes habeamus discor
Abbreviated transcription (Latin):
runt manna. & mortui sunt: non quia
malum erat manna. sed quia male man¬
ducauerunt. Hic est panis. qui de cęlo
descendit. Hunc panem significauit
manna. hunc panem significauit alta¬
re dĩ. Sacramenta illa fuerunt. Insigniᷤ
diuersa sunt. in re quae significatur
xp̃i. Si in xp̃i corpore homo fuerit
habebit spm̃ uitȩ. nisi qui in xp̃i corpo¬
re fuerit inuentus. Qui uult uiuere
accedat. credat. uiuat dõ. de dõ in cor¬
poretur. ut uiuificetur. Litigabant ꝓͦ¬
iudȩi adinuicem dicentes. Quomodo
potest hic nobis carnem suam dare ad
manducandũ : Litigabant utiq ad m¬
uicem. qm̃ panem concordiȩ non intelli¬
gebant. nec sumere uolebant. Nam qui
manducant talem panẽ. non litigant ad
inuicem: qm̃ unus panis unum
cor¬
pus multi sumus. & per hunc facit di
unius moris habitare indomo. Quod
autem ad inuicem litigantes quȩrunt
sed adhuc eis dicitur. Amen amen di¬
co uobis. nisi manducaueritis carnẽ filii

Expanded text:
runt, et mortui sunt: non quia runt, et mortui sunt: non quia malum erat manna, sed quia male manducaverunt. 12. Hic est panis qui de coelo descendit. Hunc panem significavit manna, hunc panem significavit altare Dei. Sacramenta illa fuerunt: in signis diversa sunt; in re quae significatur corpus, si in Christi corpore homo fuerit,habebit spiritum vitae, nisi qui in Christi corpore fuerit inventus. Qui vult vivere, accedat, credat, vivat Deo de Deo; incorporetur, ut vivificetur. Hoc est Judaei ad invicem dicentes: Quomodo potest hic nobis carnem suam dare ad manducandum? « Litigabant utique ad invicem, quoniam panem concordiae non intelligebant, nec sumere volebant: nam qui manducant talem panem, non litigant ad invicem; quoniam unus panis unum corpus multi sumus, et per hunc facit Deus unius moris habitare in domo . Quod autem ad invicem litigantes quaerunt,sed adhuc eis dicitur: Amen amen dico vobis, nisi manducaveritis carnem Filii
Abbreviated transcription (Latin):
ducate. innocentiam ad altare adpor¬
tate. Peccata & si sunt cotidiana. uel
non sint mortifera. Antequa ad altare
accedatis. adtendite quid dicatis. Dimit¬
te nobis debita nr̃a. sicut & nos dimitti¬
mus debitoribus nr̃is. Dimittis. dimittit᷑
tibi. Securus accede. panis est: non ue¬
nenum. Sed uide si dimittis. Nam
si non dimittis: mentiris. Et ei mentiris.
quem non fallis. Mentiri dõ potes. fal¬
lere dõmon potes. Nouit ille quid agat
Intus te uidet. intus te examinat. intus¬
te iñspicit. intus uidicat. intus aut dãp¬
nat. aut coronat. Patres ergo istorum
idest mali patres maloꝵs. infideles pa¬
tres infidelium. murmuratoreᷤᷤ
patres murmuratorum. Nam de
nulla re magis dnm offendisse ille popłs
dictus est. quã contra dnm murmuran¬
do Ideo & dñs uolens eos ostendere ta¬
lium filios. hinc ad eos ait. Quid mur¬
muratis in inuicem murmuratores filii
murmuratorũ : Patres ur̃ĩ manducaue¬

Expanded text:
ducate, innocentiam ad altare apporducate, innocentiam ad altare apportate. Peccata etsi sunt quotidiana, vel non sint mortifera. Antequam ad altare accedatis, attendite quid dicatis: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Dimittis, dimittetur tibi: securus accede, panis est, non venenum. Sed vide si dimittis: nam si non dimittis, mentiris, et ei mentiris, quem non fallis. Mentiri Deo potes, Deum fallere non potes. Novit ille quid agat. Intus te videt, intus te examinat, intus inspicit, intus judicat, intus aut damnat, aut coronat. Patres autem istorum , id est, mali patres malorum, infideles patres infidelium, murmuratores patres murmuratorum. Nam de nulla re magis Dominum offendisse ille populus dictus est, quam contra Deum murmurando. Ideo et Dominus eos volens ostendere talium filios, hinc ad eos coepit: Quid murmuratis in invicem, murmuratores, filii murmuratorum? Patres vestri manna manducave
Abbreviated transcription (Latin):
turi: quantum adtinet ut dixi ad mor¬
tem huius corporis uisibilem atq carna¬
lem. Quantum autem pertin& ad illã
mortem dequa terret dñs. quia mor¬
tui sunt patres istorũ: manducauit᷑
manna & moyses. manducauit manna
& a aron. manducauit manna & finees.
manducauerunt ibi multi qui dño pla¬
cuerunt. & mortui non sunt. Quare :
Quia uisibilem cybum spiritualiter in¬
tellexerunt. spiritualiter esurierunt.
spiritualiter gustauerunt : ut spiritua¬
liter satiarentur. Nam & nos hodie
accipimus uisibilem cybum: sed aliud
est sacramentum. aliud uirtus sacr̾am̃¬
ti. Quam multi de altari accipiunt: &
moriunt᷑. & accipiendo moriuntur. Un¬
de dicit apłs. Iudicium sibi manducat¬
& bibit. Non enim bucella dominica
uenenum fuit iudȩ. & tamen accȩpit.
& cum accepit. in eum inimicus intrauit.
non quia malum accepit. sed quia bo¬
num male malus accępit. Uidete gͦ
fr̃s. panem caelestem spiritualiter man¬

Expanded text:
turi; quantum attinet, ut dixi, ad morturi; quantum attinet, ut dixi, ad mortem hujus corporis visibilem atque carnalem. Quantum autem pertinet ad illam mortem, de qua terret Dominus, qua mortui sunt patres istorum; manducavit manna et Moyses, manducavit manna et Aaron, manducavit manna et Phinees, manducaverunt ibi multi qui Domino placuerunt, et mortui non sunt. Quare? Quia visibilem cibum spiritualiter intellexerunt, spiritualiter esurierunt, spiritualiter gustaverunt, ut spiritualiter satiarentur. Nam et nos hodie accipimus visibilem cibum: sed aliud est Sacramentum, aliud virtus Sacramenti. Quam multi de altari accipiunt et moriuntur, et accipiendo moriuntur? Unde dicit Apostolus, Judicium sibi manducat et bibit . Non enim buccella Dominica venenum fuit Judae. Et tamen accepit, et cum accepit, in eum inimicus intravit: non quia malum accepit, sed quia bonum male malus accepit. Videte ergo, fratres, panem coelestem spiritualiter man
Abbreviated transcription (Latin):
patrem habens in caelo matrem elegit
in terra. & illic natus sine matre . a. hic
sine patre. Assumpsit ergo uita mortẽ.
ut uita occideret mortẽ. Nam qui in
me credit inquit. habet uitam ȩternã:
non quac patet. sed quae latet. Uita
enim aeterna. uerbum inprincipio erat
apud dm̃: & ds̃ erat uerbum. & uita erat
lux hominum. Ipse uita aeterna dedit
carni susceptȩ uitam aeternã. Mori
uenit. sed die tertia resurrexit. Inter
uerbum suscipiens & carnem resurgen¬
tem mors inedia consumpta est. Ego
sum inquit panit uitae. Et unde illi
est unde suꝑbitis: Manducauerunt
manna. & mortui sunt. Quare man¬
ducauerunt. & mortui sunt: Quia
quod uidebant credebant. quod non ui¬
debant non intelligebant. Ideo patres
ur̃ĩ. quia similes estis illoꝵ: & infideliũ
filiorum infideles patres. Nam quantũ
& corporalem. numquid nos non
morimur. qui manducamus panẽ
de cęlo descendentem: Sic mortui sunt¬
& illi. quem admodum nos sumus mori¬

Expanded text:
Patrem habens in coelo, matrem elegit Patrem habens in coelo, matrem elegit in terra: et illic natus sine matre, et hic sine Patre. Assumpsit ergo vita mortem, ut vita occideret mortem. Nam qui in me credit, inquit, habet vitam aeternam: non quod patet, sed quod latet. Vita enim aeterna Verbum: in principio erat apud Deum, et Deus erat Verbum et vita erat lux hominum . Ipse vita aeterna, dedit et carni susceptae vitam aeternam. Mori venit, sed die tertio resurrexit. Inter Verbum suscipiens, et carnem resurgentem, mors media consumpta est. 11. Ego sum, inquit, panis vitae. Et unde illi est unde superbitis? Manducaverunt manna, et mortui sunt. Quare manducaverunt, et mortui sunt? Quia quod videbant, credebant: quod non videbant, non intelligebant. Ideo patres vestri, quia simfiliorum infideles patres. Quantum et corporalem, numquid nos non morimur qui manducamus panem de coelo descendentem? Sic sunt mortui et illi, quemadmodum nos sumus mori
Abbreviated transcription (Latin):
dire uerbum patris idest me: Ne for¬
te ergo cum dico uobis omnis qui au-¬
diuit apatre mes & didicit. dicatis a¬
pud uos. sed numquã uidimus patrẽ.
quomodo discere potuimus apatre. A
me ipso audite. Non quia patrẽ uidit
quisquam. sed qui est adõ. hic uidit pa¬
trem. Ego noui patrem. ab illo sum:
Sed quomodo uerbum ab illo cuiꝰ ẽ uer¬
quod manet cum dicente. & trahit au¬
dientem: Admoneat quod sequitur.
Amen amen dico uobis. qui credit in me :
habet uitam aeternam: Reuelare se uo¬
luit quid esset. Nam compendio dicere
potuit. qui credit in me. habet me.
Ipse enim xp̃c uerus ds̃ est. & uita ȩter¬
na. Qui ergo credit in me inquit. ue
nit adme: & qui uenit ad me. habet
me. Quid est autem habere me: Ha¬
bere uitam aeternam. Uita aeterna
mortẽ assumpsit. Uita ȩterna mori .Ex.¬
uoluit: sed de tuo non de suo. Quam¬
suscipiens accepit ate. ut moreretur
prote: Abhominib enim carnem as¬
sumpsit. sed non more hominũ. Nam

Expanded text:
dire Verbum Patris, id est me? Ne fordire Verbum Patris, id est me? Ne forte ergo cum dico vobis, Omnis qui audivit a Patre et didicit, dicatis apud vos, Sed nunquam vidimus Patrem; quomodo discere potuimus a Patre? a meipso audite: Non quia Patrem vidit quisquam, sed qui est a Deo, hic vidit Patrem. Ego novi Patrem, ab illo sum: sed quomodo verbum ab illo cujus est verquod manet cum dicente, et trahit audientem. 10. Admoneat quod sequitur: Amen, amen dico vobis, qui credit in me, habet vitam aeternam. Revelare se voluit quid esset: nam compendio dicere potuit, Qui credit in me, habet me. Ipse enim Christus verus Deus est et vita aeterna. Qui ergo credit in me, inquit, it in me; et qui it in me, habet me. Quid est autem habere me? Habere vitam aeternam. Vita aeterna mortem assumpsit, vita aeterna mori voluit; sed de tuo, non de suo: accepit a te, ubi moreretur pro te. Ab hominibus enim carnem assumpsit, sed non more hominum. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
uenies uerbum eius. In principio erat uer¬
bum. Non in principio fecit ds uerbum
quomodo inprincipio fecit cȩlum et
terram. Ecce quia non est creatura:
disce trahi adfilium apatre. Doceat
te pater. Audi uerbum eius. Quod uerbũ
inquis audio: In principio erat uerbũ.
non factum est sed erat: & uerbum erat
apud dm̃. & ds̃ erat uerbum. Quomo¬
do homines in carne constituti audi¬
ant tale uerbum: Quia uerbum caro
factum est: & habitauit in nobis. Expo¬
nit hoc & ipse. & ostendit nobis quid
dixerit: qui audiuit apatre & didicit
uenit ad me. Continuo nãq subiecit qͦđ
cogitare possumus. Non quia patrem
uidit quisquam. nisi is qui est adõ hic
det patrem. Quid est quod ait:
ego
uidi patrem. uos non uidistis
patrem : Et tamen non uenitis ad me.
nisi trahamini apatre. Quid autem ẽ
uos trahi apatre. nisi discere apatre:
Quid est discere apatre. nisi audire apa¬
tre : Quid est audire apatre. nisi au¬

Expanded text:
invenies Verbum ejus: In principio erat Verinvenies Verbum ejus: In principio erat Verbum. Non, In principio fecit Deus Verbum; quomodo, In principio fecit Deus coelum et terram : ecce quia non est creatura. Disce trahi ad Filium a Patre; doceat te Pater, audi Verbum ejus. Quod Verbum ejus, inquis, audio? In principio erat Verbum; non factum est, sed erat: Et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomodo homines in carne constituti audiant tale Verbum? Quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 9. Exponit hoc et ipse, et ostendit nobis quid dixerit, Qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Continuo subjecit quod cogitare possemus: Non quia Patrem vidit quisquam, nisi is qui est a Deo, hic vidit Patrem. Quid est quod ait? Ego vidi Patrem, vos non vidistis Patrem; et tamen non venitis ad me, nisi trahamini a Patre. Quid est autem vos trahi a Patre, nisi discere a Patre? quid est discere a Patre, nisi audire a Patre? quid est audire a Patre, nisi au
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi ergo reuelet ille qui intus est. quid
dico. aut quid loquor: Exterior cultor
arboris. in terior est creator. Qui plantat
& rigat. extrinsecus operatur. Hoc faci¬
mus nos: sed neq qui plantat est aliquid
neq qui rigat. sed qui incrementum dat
ds̃. Hoc est erunt om̃s docibiles dĩ. Qui om̃
Om̃is qui audit apatre & didicit. uenit
ad me. Uidete quomodo trahit pater.
Docendo delectatur. non necessitatẽ im¬
ponendo. Ecce quomodo trahit. Erunt
om̃s docibiles dĩ. trahere dĩ est. Quid¬
igitur fr̃s: Si omnis qui audiuit apatre
hic docuit. Quid qͦđ patrem magistrũ
homines non uiderunt. filium uiderunt
Filius dicebat. sed pater docebat: Ego cũ
homosim quem doceo: euem fr̃s. nisi eũ
qui audit uerbum meũ: Si ego cum
homo sim illum doceo qui audit uerbũ
meum: illum docet & pater qui audit
uerbum eius. Si illũ docet pater qui au¬
dit uerbum eius: quȩre quid sit xp̃c .xii.

Expanded text:
Nisi ergo revelet ille qui intus est, quid Nisi ergo revelet ille qui intus est, quid dico, aut quid loquor? Exterior cultor arboris, interior est Creator. Qui plantat et qui rigat, extrinsecus operatur: hoc facimus nos. Sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum aat Deus : hoc est, Erunt omnes docibiles Dei. Qui, omnes? Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Videte quomodo trahit Pater: docendo delectat, non necessitatem imponendo. Ecce quomodo trahit. Erunt omnes docibiles Dei: trahere Dei est. igitur, fratres? Si omnis qui audivit a Patrehic docuit? Quid quod Patrem magistrum homines non viderunt, Filium viderunt? Filius dicebat, sed Pater docebat. Ego cum homo sim, quem doceo? quem, fratres, nisi eum, qui audivit verbum meum? Si ego cum homo sim, illum doceo qui audit verbum meum; illum docet et Pater, qui audit Verbum ejus: si illum docet Pater qui audit Verbum ejus; quaere quid sit Christus, et
Abbreviated transcription (Latin):
melius. uerius ibi. plenius ibi. Nam hic fa-¬
cilius possumus esurire hoc. sibonam sp̃e
habemus: quã satiari. Beati enim inquit
qui esuriunt & sitiunt iustitiam hic.
dixisset nemo ad me uenit nisi pater qͥ
misit me traxerit eũ. Quid subiecit eꝰ
Et ego resuscitabo eum innouissimo die.
Reddo illi quod amat. reddo quod sperar
Uidebit quod adhuc non uitdendo credi¬
dit. manducabit quod esurit. satiabitur
eo quod sitit Ubi: In resurrectione mor¬
tuorũ. quia ego resuscitabo eũ in nouissi¬
mo die. Scriptum est enim inꝓphetis.
Et erunt omnes docibiles dĩ. Quare hoc
dixi : Oiudȩi. pater uos non docuit. quo¬
modo me potestis agnoscere : Om̃s regni
illius homines docibiles dĩ erunt. non ab
hominibus audient. Esi ab hominib
audiunt: tamen quod intelligunt intus
datur. intus coruscat. intus reuelatur.
Quid faciunt homines forinsecus adnunti¬
antes: Quid facio ego modo cum loquor:
Strepitum uerboꝵ ingero auribus ur̃is

Expanded text:
melius, verius ibi, plenius ibi. Nam hic famelius, verius ibi, plenius ibi. Nam hic facilius possumus esurire, et hoc si bonam spem habemus, quam satiari: Beati enim, inquit, qui esuriunt et sitiunt justitiam, sed hic;  ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum, quid subjecit? Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Reddo illi quod amat, reddo quod sperat: videbit quod adhuc non videndo credidit; manducabit quod esurit, saturabitur eo quod sitit. Ubi? In resurrectione mortuorum, quia ego resuscitabo eum in novissimo die. 7. Scriptum est enim in Prophetis, Et erunt omnes docibiles Dei. Quare hoc dixi, o Judaei? Pater vos non docuit; quomodo potestis me agnoscere? Omnes regni illius homines docibiles Dei erunt, non ab hominibus audient. Et si ab hominibus audiunt, tamen quod intelligunt, intus datur, intus coruscat, intus revelatur. Quid faciunt homines forinsecus annuntiantes? quid facio ego modo cum loquor? Strepitum verborum ingero auribus vestris.
Abbreviated transcription (Latin):
& ds̃. Quisic credit: non pater eũ traxit
non sicut aliquis magnus iustus. sed sicut
unicus. sicut aequalis. Tues xp̃c filius dĩ
uiui. Uide quia tractus est: & apatre
tractus ẽ Beatus es sẏmon bariona : qm̃ ñ
tibi reuelauit caro & sanguis. sed pater
meus qui in caelis est. Ista reuelatio. ip¬
sa est adtractio. Ramum uiridem osten¬
dis oui. & trahis illam. Nuces puero de¬
monstrantur & trahitur. & quo currit
trahitur. Amando trahitur. sine lesione
corporis trahitur. cordis uinculo trahit᷑
Diergo ista quae inter delicias uoluptatesq
terrenas reuelantur amantibus trahunt.
qm̃ uerum est trahit sua quemq uolup¬
tas. non trahit reuelatus xpc̃ apatre :
Quid enim fortius desiderat anima. quã
ueritatem: Quo auidas fauces habere
debet. unde optare ut sanum sit intus
palatum uera iudicandi. nisi ut mandũ
cet &. bibat sapientiam. iustitiã. uerita¬
tem. acternitatem: Ubi autem hoc ibi

Expanded text:
et Deus. Qui sic credit, non Pater eum traxit.et Deus. Qui sic credit, non Pater eum traxit.non sicut aliquis magnus justus; sed sicut unicus, sicut aequalis, tu es Christus Filius Dei vivi. Vide quia tractus est, et a Patre tractus est. Beatus es Simon Bar-Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est . Ista revelatio, ipsa est attractio. Ramum viridem ostendis ovi, et trahis illam. Nuces puero demonstrantur, et trahitur: et quo currit trahitur, amando trahitur, sine laesione corporis trahitur, cordis vinculo trahitur. Si ergo ista quae inter delicias et voluptates terrenas revelantur amantibus, trahunt; quoniam verum est, « Trahit sua quemque voluptas; » non trahit revelatus Christus a Patre? Quid enim fortius desiderat anima quam veritatem? Quo avidas fauces habere debet, unde optare ut sanum sit intus palatum vera judicandi, nisi ut manducet et bibat sapientiam, justitiam, veritatem, aeternitatem? 6. Ubi autem hoc? Ibi
Abbreviated transcription (Latin):
Pater inquit quem traxerit. uenit adme:
ab illo trahamur. cui dicit quȩdam quȩ
diligit. Post odorem ungentoꝵ tuorũ
currimus. Sed in hoc quid intelligi uo¬
luit aduertamus fr̃s. & quantũ possumꝰ
capiamus. Trahit pater adfilium eos qui
ꝓpterea credunt infilium. quia eum
cogitant patrem habere dm̃. Ds̃ enim
pater aequalem sibi genuit filium. Et
qui cogitat atq infide sua sentit & rui¬
minat aequalem esse patri eũ inquẽ
credidit: ipsum trahit pater ad filium
Arrius credidit creaturam. Non eum
traxit pater: quia non considerat patrẽ.
qui filium non credit aequalem: Quid
dicis õ arri: Quid heretice loqueris:
Quid est xp̃c Non inquit ds̃ uerus. sed
quem fecit ds̃ uerus. Non te traxit pater.
Non enim intellexisti patrẽ. cuius filium
negas. Aliud cogitas. non est ipse filius.
Nec apatre traheris. nec ad filium traheris.
Aliud est enim filius. aliud quod tu dicis.
Fotinus dixit. Homosolus est xp̃c. non est

Expanded text:
Pater, inquit, quem traxerit, venit ad me. Pater, inquit, quem traxerit, venit ad me. ab illo trahamur cui dicit quaedam quae diligit, Post odorem unguentorum tuorum curremus . Sed quid intelligi voluit, advertamus, fratres, et quantum possumahit autem Pater ad Filium eos qui propterea credunt in Filium, quia eum cogitant Patrem habere Deum. Deus enim Pater aequalem sibi genuit Filium, et qui cogitat atque in fide sua sentit et ruminat aequalem esse Patri eum in quem credidit, ipsum trahit PateArius credidit creaturam, non eum traxit Pater; quia non considerat Patrem, qui Filium non credit aequalem. Quid dicis, o Ari? quid, haeretice, loqueris? quid est Christus? Non, inquit, Deus verus; sed quem fecit Deus verus. Non te traxit Pater: non enim intellexisti Patrem, cujus Filium negas: aliud cogitas, non est ipse Filius; nec a Patre traheris, nec ad Filium traheris: aliud est enim Filius, aliud quod tu dicis. Photinus dixit: Homo solum est Christus, non est
Abbreviated transcription (Latin):
si poetȩ dicere licuit trahit sua quemq
uoluptas non necessitas sed uoluptas. non
obligatio sed delectatio. quanto fortius
nos dicere debemus trahi hominem ad
xp̃m qui delectatur ueritate. delectatur
beatitudine. delectatur iustitia. delectat᷑
sempiterna uita: Quod totum xp̾c est
An uero habent corporis sensus uoluptates
suas. & animus deseritur auoluptatib suis:
Di animus non habet uoluptates suas. un¬
de dicitur filii autem hominum subteg¬
mine alarum tuarum sperabunt. in ebri¬
abuntur abubertate domus tuȩ. et
torrente uoluptatis tuae potabis eos. qm̃
apud te est fons uitae. & in lumine tuo ui¬
debimus lumen: Da amantem. & sentit
quod dico. Da desiderantem. da feruen¬
tem. da inista solitudine peregrinantẽ
atq sitientem. & fontem aeternȩ patriȩ
suspirantem. da talem: & scit quid dicã
Si cum frigido loquor. quid loquor: Tales
erant isti. qui in inuicem murmurabant.

Expanded text:
si poetae dicere licuit, « Trahit sua quemque si poetae dicere licuit, « Trahit sua quemque voluptas » ; non necessitas, sed voluptas; non obligatio, sed delectatio: quanto fortius nos dicere debemus trahi hominem ad Christum, qui delectatur veritate, delectatur beatitudine, delectatur justitia, delectatur sempiterna vita, quod totum Christus est? An vero habent corporis sensus voluptates suas, et animus deseritur a voluptatibus suis? Si animus non habet voluptates suas, unde dicitur, Filii autem hominum, sub tegmine alarum tuarum sperabunt: inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos; quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen ? Da amantem, et sentit quod dico. Da desiderantem, da esurientem, da in ista solitudine peregrinantem atque sitientem, et fontem aeternae patriae suspirantem: da talem, et scit quid dicam. Si autem frigido loquor, nescit quid loquor. Tales erant isti qui invicem murmurabant.
Abbreviated transcription (Latin):
dere. hoc est noli me tangere. Nondum
enim ascendi ad patrem meũ. Tibi non
ascendi. nam inde numquam recessi. In
terra non tangebat stantem. quomodo
tangeret ad patrem ascendentem : Sic
tamen. sic se tangi uoluit. sic tangitur
ab eis aquibus bene tangitur. ascendens
ad patrem manens cum patre. ȩqualis
patri. Inde & hic si aduertis. nemo uenit
ad me nisi quẽ pat̃ qͥ misit me attraxerit. noli
te cogitare inuitum trahi. Inuitus non¬
trahitur animus. sed amore. Nec timere
debemus ne abhominibus qui uerba per¬
pendunt & arebis maxime diuinis in¬
telligendis longe remoti sunt. In hoc scrip¬
turarum scãrum euangelico uerbo for¬
sitan reprehendamur. & dicatur nobis.
Quomodo uoluntate credo. si trahor : ego
dico. Parũ ẽ ire uoluntate. &iam uolup¬
tate traheris. Quid est trahi uoluptate :
Delectare in dño. & dabit tibi petitiones
cordis tui. Est quȩdam uoluptas cordis.
cui panis dulcis est ille cȩlestis. Porro

Expanded text:
dere: hoc est, Noli me tangere; nondum dere: hoc est, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem; tibi non ascendi, nam inde nunquam recessi. In terra non tangebat stantem, quomodo tangeret ad Patrem ascendentem? Sic tamen, sic se tangi voluit: sic tangitur ab eis a quibus bene tangitur, ascendens ad Patrem, manens cum Patre, aequalis Patri. 4. Inde et hic si advertis, Nemo venit ad me, nisi quem Pater attraxerit. Noli te cogitare invitum trahi: trahitur animus et amore. Nec timere debemus ne ab hominibus qui verba perpendunt, et a rebus maxime divinis intelligendis longe remoti sunt, in hoc Scripturarum sanctarum evangelico verbo forsitan reprehendamur, et dicatur nobis, Quomodo voluntate credo, si trahor? Ego dico: parum est voluntate, etiam voluptate traheris. Quid est trahi voluptate? Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Est quaedam voluptas cordis, cui panis dulcis est ille coelestis. Porro
Abbreviated transcription (Latin):
datur quod nemo utiq facit inuitus. qͥ
autem trahitur tamquã inuitus cogi ui¬
detur. quomodo istam soluimus questionẽ
nemo uenit adme nisi pater qui misit me
traxerit eum: Si trahitur ait aliquis. inui¬
tus uenit. Si inuitus uenit. non credit.
Si non credit: non uenit. Non enim ad xp̃m
ambulando currimus. sed credendo. Nec
motu corporis sed uoluntate cordis accę¬
dimus. Ideo illa mulier quȩ fimbriam teti¬
git magis tetigit. quam turba quȩ pressit.
Ideo dñs dixit: Quis me tetigit: Et miran¬
tes discipuli dixerunt. Turba te cõprimit.
& dicis quis me tetigit: Et ille repetiuit.
Tetigit me aliquis. Illa tangit: turba p̃mit.
Quid est tetigit. nisi credidit: Unde & illi iu
mulieri post resurrectionem dixit. uolen¬
tise mittere adpedes eius noli me tange¬
re. nondum enim ascendi ad patrem meũ.
Quod uides. hoc solum me esse putas: noli
me tangere. Quid est hoc : Solum me
esse putas quod tibi appareo Noli sic cre¬

Expanded text:
datur, quod nemo utique facit invitus, qui datur, quod nemo utique facit invitus, qui autem trahitur, tanquam invitus cogi videtur; quomodo istam solvimus quaestionem, Nemo venit ad me nisi Pater qui misit me, traxerit eum? 3. Si trahitur, ait aliquis, invitus venit. Si invitus venit, nec credit; si non credit, nec venit. Non enim ad Christum ambulando currimus, sed credendo: nec motu corporis, sed voluntate cordis accedimus. Ideo illa mulier quae fimbriam tetigit, magis tetigit quam turba quae pressit. Ideo Dominus dixit, Quis me tetigit? . Et mirantes discipuli, dixerunt: Turbae te comprimunt, et dicis, Quis me tetigit? Et ille repetivit: Tetigit me aliquis. Illa tangit, turba premit. Quid est tetigit, nisi credidit? Unde et mulieri illi post resurrectionem dixit volenti se mittere ad pedes ejus: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Quod vides, hoc solum me esse putas; noli me tangere. Quid est? Hoc solum me esse putas quod tibi appareo, noli sic cre