comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
appccrens salucctor discipulis. pacis eis¬
statim geuidia mandat: id ipsum cele¬
brat aimmosteditatis gloria itesens
quod adpacssionem mostisituriis. qua si
pignus eis speciale salutis ac uite cõmen¬
dauerat dicens: pacem meam relinquo
uobis. pacem meam do uobis: Cuius gne¬
tiam inuneris. eo quoque nato. uisi mox
pastoribus angeli prȩdicabant. laudan¬
cesdm & dicentes gloria in excelsis dõ &
interra pax hominibus bonȩ uoluntatis:
Quia nimirum tota redemptoris nr̃i in
carne dispensatio mundiest reconciliato
Adhue quippe in carnatus ad hoc peersus
ad hoc est resuscitatus amostui
peccando iram di incidimus ipse reconcilian¬
do addĩ pacem reducer&: Vnde recte &
aꝓph&a pater futuri sȩculi princeps pacis
nominatur : &cipostolus de eo scribens hns
qui exgentibus crediderant ait: & ueniens
Apparente autem sibi dño conturbati &
conterriti discipuli. existimabant se spiri¬
tum uidere : Agnoscentes quidem dñm

Expanded text:
apparens Salvator discipulis pacis apparens Salvator discipulis pacis statim eis gaudia mandat, id ipsum celebrata immortalitatis gloria iterans, quod ad passionem iturus mortis quasi pignus eis speciale salutis accurate commendaverat dicens: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis . Cujus gratiam muneris eo quoque nato visi mox pastoribus angeli praedicabant laudantes Deum, et dicentes: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis , quia nimirum tota Redemptoris nostri in carne dispensatio, mundi est reconciliatio. Ad hoc quippe incarnatus, ad hoc passus, ad hoc est resuscitatus a mortuis, ut nos qui peccando iram Dei incidimus, ipse reconciliando ad Dei pacem reduceret. Unde recte et a propheta Pater futuri saeculi, Princeps pacis, nominatur . Et Apostolus de eo scribens his qui ex gentibus crediderant, ait: Et venienApparente autem sibi Domino, conturbati et conterriti discipuli, existimabant se spiritum videre. Agnoscentes quidem Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
medio & prȩsentiam suȩ uisionis reue¬
lare dignatus est Hoc est enim quod
fidelibus cunctis alibi ꝓmisit dicens:
ubi sunt duo uel tres congregacti in no¬
mine meo. Ibisum in medio eorum:
Ad confirmandam namque fidei nos¬
trȩ constantiam : quod semꝑ agit prȩ¬
sentia diuinȩ pi&atis. alique ne tuum
&iam prȩsentia uoluit corporalis os¬
tendere uisionis : Nam & de nobis quãuis
pauro infraapostolorum pedes iacen¬
tibus hoc ipsum eius misericordia fieri
confidere debemus ipsum uidelic& esse
inmedio nostri quotienscum que con¬
uenientes. in nomine illius congregamur
Nomen quippe illius iħ sid est saluctor est :¬
& cumde ad quisitione ꝑ p&uȩ salutis lo¬
cuturi conuenimus. constatnimirum.
quia in nomine ihũ congregamur :
Nec dubitare fas est dehis quȩ ipse amat.
conferentibus nobis.  eum esse prȩ¬
sentem & tanto utique uerius. quanto
ea quȩore ꝓferimus ꝑfectiori cor¬
de r&ineinus : De inde uidendum quod

Expanded text:
medio, et praesentiam suae visionis revemedio, et praesentiam suae visionis revelare dignatus est. Hoc est enim quod fidelibus cunctis alibi promisit, dicens: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum . Ad confirmandam namque fidei nostrae constantiam, quod semper agit praesentia divinae pietatis, aliquando raesentia voluit corporalis ostendere visionis. Nam et de nobis quamvis porro infra apostolorum pedes jacentibus hoc ipsum ejus misericordia fieri confidere debemus, ipsum, videlicet, esse in medio nostri, quotiescunque convenientes in nomine illius congregamur. Nomen quippe illius Jesus, id est, Salvator est. Et cum de acquisitione perpetuae salutis locuturi convenimus, constat nimirum quia in nomine Jesu congregamur. Nec dubitare fas est de his quae ipse amat conferentibus nobis eum esse praesentem, et tanto utique verius, quanto ea quae ore proferimus perfectiori corde retinemus. Deinde videndum quod
Abbreviated transcription (Latin):
de duabus amonumento currentibus
nunticre discipulis: quȩ ab angelis de
ꝑfecta eius resurrectione didicerant:
De quibus scriptum est. quia accesse¬
runt & tenuerunt pedes eius. & cdo¬
rcuerunt eum: Apparuit ipsodie
aduesperascente. duobus euntibus in
castellum emmaus qui eum adhospiti¬
um uocantes inpanis fractione cogno¬
uerunt: Appacruit & puro quo ds
euangelistaa quando uel ubi factũ sit
ninime designauerit: T amen quia
factum sit non taca. scribens quia cum
prȩfatiduo discipuli cognito dño in
emmaus stactim redirient hierusalẽ
inuenerint congregatos undecim
&eos quicum ipsis erant dicent es quia
surrexit dñs uere & apparuit simo¬
ni acde inde subiungit: &ipsi narra
bant quȩ gestaerant in uia: & quomo¬
do cognouerunt eum in fractione pani
Stectimque adnectit quintaneius ap¬
paritionem de qua modo cur degerelar
memoriȩ commendendum est : quod de
se loquentibus discipulis dñs adstare in

Expanded text:
de duabus a monumento currentibus de duabus a monumento currentibus nuntiare discipulis quae ab angelis de perfecta ejus resurrectione didicerant, de quibus scriptum est: Quia accesserunt, et tenuerunt pedes ejus, et adoraverunt eum . Apparuit ipso die advesperascente duobus euntibus in castellum Emaus  Al., Emmaus, qui eum ad hospitium vocantes in panis fractione cognoverunt; apparuit et Petro . Quod si evangelista quando vel ubi factum sit, minime designaverit, tamen quia factum sit non tacet, scribens quia cum praefati duo discipuli, cognito DEmmaus, statim rediissent Hierusalem, et invenerint congregatos undecim, et eos qui cum ipsis erant dicentes: Quia surrexit Dominus vere, et apparuit Simoni, ac ibant quae gesta erant in via, et quomodo cognoverunt eum in fractione panis. Statimque annectit quintam ejus apparitionem, de qua modo cum  Al. add.memoriae commendandum est, quod de se loquentibus discipulis Dominus astare in
Abbreviated transcription (Latin):
temporis ostendit: quiani¬
mirum tanta erat ustur
Omiraculi ut hancrepente
totam capere. fragilia mostadium pec¬
tora non possent: Consulens igitur ipse
inbecillitati quȩ rentiu primo uenien¬
tibus admonumentum & feminis suo a mo¬
io feruentibus & urri. reuolutũ lapidẽ
ciablate suo corpore. lin tramina quib¬
in uolutum erat sola posita monstra¬
uit: De in de curiosius in quirentibas
feminis. & de eo quod inuenerant men¬
te consternatis. angelorum uisionẽ
ostendit qui illum resurrexisse cesta
manifestatione pate fcicerent: acsic
prȩcurrente fama patratȩ resur¬
rectionis : tandem ipse dñs uistut um
& rex gloriȩ apparens. quanti po¬
tentia mostem quam adhoram gusta¬
uerat deuiciss& aperuit: Et quidem
quantum ex euangelicȩ serie lectionis
inuenimus quinquies ipsa quare sur¬
rexit die uisus est hominibus : Primo
mariȩ magdadenȩ ad monumentuni
quando ei denderanti pedes eius amplecti
dictum est. nolime tangere : non dum
enim ascendi ad patremm eum: Dem¬

Expanded text:
temporis ostendit, quia nimirum tanta erat virtus miraculi, ut hanc repente totam capere fragilia mortalium pectora non possent. Consulens igitur ipse imbecillitati quaerentium, primo venientibus ad monumentum et feminis suo amore ferventibus et viris, revolutum lapidem, et ablato suo corpore linteamina, quibinvolutum erat, sola posita monstravit; deinde curiosius inquirentibus feminis, et de eo quod invenerant mente consternatis angelorum visionem ostendit, qui illum resurrexisse certa manifestatione patefacerent, ac sic praecurrente fama patratae resurrectionis, tandem ipse Dominus virtutum et rex gloriae apparens, quanta potentia mortem quam ad horam gustaverat devicisset, aperuit. Et quidem quantum et evangelicae serie lectionis invenimus, quinquies ipsa qua resurrexit die, visus est hominibus primo Mariae Magdalenae ad monumentum, quando ei desideranti pedes ejus amplecti  Al. complecti  dictum est: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum . Dein
Abbreviated transcription (Latin):
psem&ipsum requirit: &t amennos ad
ospitaditatis gratiam pigrisumus:
ensate fractres quan ta hospitaditatis uir¬
tus sit: admensas uestras xp̃m suscipite. ut
uos abeo suscipia conuiuia merna ualea¬
tis. Prebete modo peregrino xp̃o hospi¬
cium ut uos iniudicio non quasi peregri¬
nos nesciat. sed ut ꝓprios recipiat ad regnũ:¬

Expanded text:
per semetipsum requirit; et tamen nos ad per semetipsum requirit; et tamen nos ad hospitalitatis gratiam pigri sumus. Pensate, fratres, quanta hospitalitatis virtus sit. Ad mensas vestras Christum suscipite, ut vos ab eo suscipi ad convivia aeterna valeatis. Praebete modo peregrino Christo hospitium, ut vos in judicio non quasi peregrinos nesciat, sed ut proprios recipiat ad regnu
Abbreviated transcription (Latin):
tem nolite obliuisci: ꝑhanẽ enim lat᷑uer
quidam. angelis hospitio receptis: Hinc
parus ait: horpitales inucem sin e
murmuntionibus : psasueritas dicit:
hospesfur & suscepistisme : Opinata res
est ualde & seniorum nostrorũ nobis
pelatione ⁊ nadita: Quidam paterfa¬
milias cum tota domo sua magno hos pi¬
talitects studio seruiebat: Cumq co¬
tidie ad meinom suam peregrinos susqi¬
per & quodam die peregrinĩ s quidam
incaralios uenitad mensam ductusest
Dumque pater familias. ex humilitatis con
suuudine aquam uell& in eius manibus fun¬
dere : conuersus orcsum accepit . sedrepente
eum in cuius manibus aquam fundere uolu¬
ert non inuenit: Cumq: hoc fecctum
secum ipse mintr&ur eadem nocte ei dñs ꝑ
uisionem dixit Ce&eris diebus me inmem¬
bris meis hesterno autem die me in me m&¬
ipso suscepisti Ecce iniudicium ueniens
dicit: quod uni exminimis meis fecistis ini¬
hifecistis: Ecce ante iudicium. cum ꝑmem¬
brasua suscipitur. susceptores suos &iam

Expanded text:
tem nolite oblivisci. Per hanc enim placuerunt quidam angelis hospitio receptis. Hinc Petrus ait: Hospitales invicem sine murmurationibus. Ipsa Veritas dicit: Hospes fui, et suscepistis me. Opinata res est valde et seniorum nostrorum nobis relatione tradita. Quidam pater familias cum tota domo sua magno hospitalitatis studio serviebat; cumque quotidie ad mensam suam peregrinos susciperet, quodam die peregrinus quidam inter alios venit, ad mensam ductus est. Dumque paterfasuetudine aquam vellet in ejus manibus fundere, conversus urceum accepit, sed repente eum in cujus manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse miraretur, eadem nocte ei Dominus per visionem dixit: Caeteris diebus me in membris meis, hesterno autem die me in memetipso suscepisti. Ecce in judicium veniens, dicet: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Ecce ante judicium cum per membra sua suscipitur, susceptores suos etiam
Abbreviated transcription (Latin):
frrinmente pacientiam eam que
cumi esgigit. gercete inoperatio¬
ni pulium uestrum adodium ꝑxi¬
mi contumieliosa uerba cominoue¬
at nulla pericurarum rerum
damua gurbent: Gienuin fixamen¬
te mansura damna ptimescitis.
camina rerun transeuntium gra¬
nes gloriam conspicitis dcem pora¬
li iniuria non dol&ir tderniper¬
go aduer sarios uestror sedut fr̃s
diligite quostoleratis Aeterna
prȩmia ꝓdamnis tẽporadibus quȩ¬
rite: necquis quam uestrum suofe
uiribus hanc implere posse conridat
sed obtin&e precibus ut ipse hanca
qui imperat prȩst& : & scimus quia
pesenter libenter & audie: quam¬
dohoc p&itur largiri quodiub&
cum continue pulratur in prece
concite opitulatur intemptatione.¬

Expanded text:
in mente patientiam, eamque, cum res exigit, exercete in operatione. Nullum vestrum ad odium proximi contumeliosa verba commoveant, nulla periturarum rerum damna perturbent. Si enim fixa mente mansura damna pertimescitis, damna rerum transeuntium graonis gloriam conspicitis, de temporali injuria non doletis. Tolerate ergo adversarios vestros, sed ut fratres diligite quos toleratis. Aeterna praemia pro damnis temporalibus quaerite. Nec quisquam vestrum suis se viribus hanc implere posse confidat, sed obtinete precibus ut ipse hanc qui imperat praestet. 1619 Et scimus quia petentes libenter audit, quando hoc petitur largiri quod jubet. Cum continue pulsatur in prece, concite opitulatur in tentatione
Abbreviated transcription (Latin):
denauicula turbas Nauis simonis
est ecdesia primitiua dequa pau¬
lus ait quienim operaitus ẽ pero in
posto latũ circumcisionis. operatur
est & mibi intergentes. Neneuna
dicta quia mulcicudinis enedentium
pratcor & anima una Dequa edore¬
altum & lax arenoia ura incapturr
aterra reducere purillum signis¬
cat. uel tempenate utendum uerbo
ad turbas ut nec terrenaeis precipi¬
antur. necsic atenenis in pfunda facye¬
cit itemp&ro. duc in altũ. & laxate
relia ur̃o in captunam: adnemirtio¬
nes gences quib: postea predicatũ¬
est ꝑtineat. Et responddens simon.
dixit illi: prȩcepior ꝑ totã nocuem
labonantes nihil cepimus in uerbo
autem tuo laxabo r&e. Nisi dñs edifi¬
cauerit domũ inuanum labor ant qui
ȩdificant eam : nisidũrcor inlustra

Expanded text:
de navicula turbas. Navis Simonis de navicula turbas. Navis Simonis est Ecclesia primitiva, de qua Paulus ait: Qui enim operatus est Petro in apostolatu circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes, bene una dicta, quia multitudinis credentium erat cor altum, et laxate retia vestra in capturam. terra reducere pusillum, significat vel temperate utendum verbo ad turbas, ut nec terrena eis praecipiantur, nec sic a terrenis in profundiora sacracit item Petro, Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam, ad remotiores gentes, quibus postea praedicatuest, pertineat. Et respondens Simon dixit illi: Praeceptor, per totam noctem laborantes nihil cepimus, in verbo autem tuo laxabo rete. Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant qui aedificant eam
Abbreviated transcription (Latin):
uidit duas naues stantes secus stagnũ
Due naues. secus stagnum positȩ : circu¬
cisionem & prȩputium figurant: quas
populo nouit diir qui sunt eius : Eorũ¬
quicor afluctib seculi huius. ad futu¬
rȩ uite tranquillitatẽ quasi ad so¬
liditatẽ litoris uidendo: hoc est mi¬
soni corditer uisitando ꝓuehit pis¬
catores aũ descenderant & laua¬
bant r&ia: Piscatoner sunt. eccle¬
se doctoren: quinos r& fideicum¬
prehensos & deꝓfundo adlumen ela¬
tor: quasi piscer litori sicterre uiuen¬
tium aduehunt: Quasienim quȩdã
r&ia piscaniiun sun conplexae predi¬
cantium dictiones: quȩ eos quos coe¬
perint infide n amittunt: unde &re¬
tia. quasi rinencia sunt uocatit
Nedhȩc r&cia modolaxantur in cap¬
turam: modo lota plicantur: quia
non omne tempus ẽ. habile doctri¬
nȩ: secdnuno gerenda lingua doc¬
torstiunc suim& cura gerenda
Ascendens autem in unamnauem.
quȩ erat simonis. rogauit eũ a terre
neducere pus illũ & sedens docebat

Expanded text:
vidit duas naves stantes secus stagnum. Duae naves secus stagnum positae circumcisionem et praeputium figurant, quas populo novit Dominus qui sunt ejus, eorumque cor a fluctibus saeculi hujus ad futurae vitae tranquillitatem, quasi ad soliditatem littoris videndo, hoc est, misericorditer visitando provehit. Piscatores autem descenderant et lavabant retia. Piscatores sunt Ecclesiae doctores qui rete fidei comprehensos, et de profundo ad lumen elatos, quasi pisces littori, sic terrae viventium advehunt, quasi quaedam retia piscantium sunt complexae praedicantium dictiones, quae eos quos coeperint in fide non amittant. Unde et retia quasi retinentia sunt vocata, sed haec retia modo laxantur in capturam, modo lota plicantur, quia non omne tempus est habile doctrinae, sed nunc exercenda lingua doctori, nunc suimet cura gerenda. Ascendens autem in unam navim, quae erat Simonis, rogavit eum a terra reducere pusillum. Et sedens docebat
Abbreviated transcription (Latin):
sum dĩ filium qui nobis ꝑ humanitatẽ ꝓxi¬
murpieri dignatur est designar&. Neque
enim ita ꝑximum quemsicut nos diligere
iubemur super xp̃o interpr&aridebe¬
mur ut mordia mutuȩ fra ternitatir
instituta sub allegoriȩ regulis & tenuaro
& aufene conemur Sus cipens aute mihs
dixit: Homoquidam descendebat ab
ineruralem in hiericho. Homoiste
adam intellegitur in genere huma no
hieruralem ciuitar pacir illacȩlestir
acuiur beatitudine lapsur in hanc mor¬
talem miseyemque uitam deuenit
Quambene luericho que luna interipre¬
uetur significat uarur uidelico doseo¬
tuum laborib erroribusque semꝑ in¬
certam: & incidit in latrones +tro¬
ner diabolum &angelos eiur intelle ge
inquos euiareles cendebat incidit piam
non faci& uindictam electorum suorum
clamantium adse: phariseus autem me¬
rita iactans adea dequib: terribilis in
conclusione sententia subditur: uerum¬
tamen filius hominis ueniens putas in¬

Expanded text:
sum Dei Filium, qui nobis per humanitatem proxisum Dei Filium, qui nobis per humanitatem proximus fieri dignatus est, designaret. Neque enim ita proximum, quem sicut nos diligere jubemur, super Christo interpretari debemus, ut moralia mutuae fraternitatis instituta sub allegoriae regulis extenuare et auferre conemur. Suspiciens autem Jesus, dixit: Homo quidam descendebat a Jerusalem in Jericho. Homo iste Adam intelligitur in genere humano. Jerusalem civitas pacis illa coelestis, a cujus beatitudine lapsus in hanc mortalem miseramque vitam devenit. Quam bene Jericho, quae luna interpretatur, significat, variis, videlicet, defectuum laboribus erroribusque semper incertam. Et incidit in latrones. Latrones diabolum et angelos ejus intellige, in quos, quia descendnon faciet vindictam electorum suorum clamantium ad se? Pharisaeus autem merita jactans ad ea de quibus terribilis in conclusione sententia subditur: Verumtamen Filius hominis veniens, putas in
Abbreviated transcription (Latin):
qiuifecit muntracordiamꝰ inillumi adrert uade
& tufac similiter. Idese talimus aa leritiuade
dio ꝓximũ tuũ necerre habentẽ diligehe scu
sustentare memento: Aꝑtissime declaneur
solam ẽẽ dilectionem & ipsam non uerbõte¬
nus ostentatam sed operis & secutione ꝓba¬
tam : quȩ ꝑp&uam ducat aduitam: Ille aũ
uolens iustificare seipsum dixit ad ibm̃ &
quis est meus ꝓximur Quanta inanir glo¬
riȩ dementia legirperitus obuulgif auo¬
rem captandum quo sapienter respondir¬
se i actaretur : primum selegis fat&ur
ignorare mandatum uere iuxta raluato¬
ris sententiam sapiens & prudens in lege
sed quia non humiliari cũ paruulir xp̃i
sed seipsum iustificare desiderat: Beatos
oculor columbarum in nocentiȩ lactelo¬
tarum quibixp̃i arcana uidere possit ac¬
cipere recurans: Cui ꝓfecto dñs ita respon¬
sum temperauit suum : ut &omnem quimi¬
sericordiam facer& cuilib& ꝓximu docer&
& tamenhȩc eadem parabola spealiter ip¬

Expanded text:
ade, et tu fac similiter, id est, tali misericordiae studio proximum tuum necesse habentem diligere et sustentare memento. Apertissime declarans solam esse dilectionem, et ipsam non verbo tenus ostentatam, sed operis exsecutione probatam, quae perpetuam ducat ad vitam. Ille autem volens justificare seipsum, dixit ad Jesum: Et quis est meus proximus? Quanta inanis gloriae dementia! Legisperitus ob vulgi favorem captandum, quo sapienter respondisse jactaretur, primum se legis fatetur ignorare mandatum, vere juxta Salvatoris sententiam, sapiens et prudens in lege, sed quia non humiliari cum parvulis Christi, sed seipsum justificare desiderat, beatos oculos columbarum innocentiae lacte lotarum, quibus Christi arcana videre posset, accipere recusans. Cui profecto Dominus ita responsum temperavit suum, ut omnem qui misericordiam faceret cuilibet proximum doceret, et tamen haec eadem parabola, specialiter ip
Abbreviated transcription (Latin):
enigmate tunc autẽ oculis suis uide¬
init id est facio ad faciem: Tuncbeata
& inlustris anima. interstupendas re¬
mimeratoris sui consticuta diuitias
Icss cibilibus regine huius uerbis uti
addm̃ poterit dicens: uerus est sermo
quemaudiui interra mea suꝑ sermonib:
suis maiera sunt operatua quã rumor
quemaudiui. & reuera id quod pamit
dis diligentibus se fide non conp̃hondi¬
tur. spenonat tingitur. caritate non
capitur desideria & uota transgredi¬
turs adquiri petest estimari non po¬
ust. Habebit deꝑceptione fructũ non
habebrt desaci&ate fastidum: adque
uos bona ꝑducat. quiuiuit & regnat ds¬
in secola seculorũ amen:

Expanded text:
aenigmate, tunc autem oculis suis videaenigmate, tunc autem oculis suis videbit, id est, facie ad faciem. Tunc beata et illustris anima inter stupendas remuneratoris sui constituta divitias, ineffabilibus reginae hujus verbis uti ad Deum poterit, dicens: Verus est sermo quem audivi in terra mea super sermonibus tuis. Majora sunt opera tua, quam rumor quem audivi. Et revera id quod parat Deus diligentibus se, fide non comprehenditur, spe non attingitur, charitate non capitur, desideria et vota transgreditur: acquiri potest, aestimari non potest. Habebit de perceptione fructum, non habebit de satietate fastidium. Ad quae vos bona perducat, qui vivit et regnat i
Abbreviated transcription (Latin):
nostris : cilius eius sumus dum ad¬
quisiti ecclesiȩ. in menibye eiur
corpurq: transimus uel cibus eius¬
alturis sacramenta cȩlestia
de quibus dicitur: panem cȩli dedit
cis panem angelorummnanduca¬
uit homo: Uidit & holo causta eius
orationem sine dubio supplicatio¬
numq mesterioꝵobstu pert ubiuidit
hic stimacbiles diuitias dñi sui. Dixitque
udsegem: uierus est sermo quem audi¬
orcni interramea suꝑ sermonibus
tuis & suꝑscipientia tud & non crede¬
bam nccrr cinbus. donecipsa ueni & uidi
oculis icis &x ꝓbicui quod media pars
nuntiata mihi non fuiss&: incuora sunt
sipentia &operatua quam rumor
quem ciudiui: Cum ergo ꝑuenerit
regina hȩc siue ecdesia siue quȩq: ani¬
rusalem idest uisionem pacis & ingres¬
sa fuerit beccttm requiem & gloriã
cȩlestium ꝓmissorum multo plura
a magnificentiora ꝑspici& quam eis
in hac terra ꝑsacra eloquia ꝑ pro¬
ph&as atque a postolos nuntiata :
Nunc enim tam quam inspeculo & in

Expanded text:
nostris. Cibus ejus sumus, dum acnostris. Cibus ejus sumus, dum acquisiti Ecclesiae in membra ejus, corpus, quod transimus; vel cibus salutaris sacramenta coelestia, de quibus dicitur: Panem coeli dedit eis, panem angelorum manducavit homo . Vidit et holocausta ejus, orationum sine dubio supplicationumque ministeria, et obstupuit ubi vidit inaestimabiles divitias Domini sui; dixitque ad regem: Verus est sermo quem audieram in terra mea super sermonibus tuis et super sapientia tua, et non credideram narrantibus donec ipsa veni ac vidi oculis meis, et probavi quod media pars nuntiata mihi non fuisset; majora sunt sapientia et opera tua quam rumor quem audivi . Cum ergo pervenit regina haec, sive Ecrusalem, id est, visionem pacis, et ingressa fuerit beatam requiem et gloriam coelestium promissorum; multo plura et magnificentiora perspiciet, quam ei sunt in hac terra per sacra eloquia, per Prophetas atque Apostolos nuntiata. Nunc enim tanquam in speculo et in
Abbreviated transcription (Latin):
mo dñi : non habebat ultra spiri¬
tum: Quid erat pctionis ut pre¬
potens regina domum: & pensar
&cibos regiostanto pere mira¬
reur : Ergo hoc loco aliqua maione
nos opost& inquirere : Niditer¬
go ecclesia & gentibus congregata
sapientia mxp̃i id est post carnalia
instituta gentilium post humanã
&animalem doctrinam philoso¬
phorum accepit intellectum
salutis &uite insp&it spiritediũ
mirabilia bonorum agnouit uirũ
fabricator emcȩli acterrȩ
& potentissimum humanigeneris
conditorem. decuius sa pientia dici¬
tur⁊ omnia in mensura & pondere
&numero constitiusti: Uidit & do¬
mum quam ȩdificauerat id est
incarnationem hominis ad sumpti.¬
in quobabit& omnis plenitudo diui¬
nitatis corporalitor: Uidit & cibos
salomonis id est uel illos dequibus
dicebat: meuscibus est ut faciam
uo luntatem eius qui memi sit patris:
Cibus enim xp̃i est salus nostrae : re¬
ficitur cȩlestibus epulis. profectib¬

Expanded text:
mo Domini, non habebat ultra spirimo Domini, non habebat ultra spiritum. Quid erat rationis ut praepotens regina domum, expensas et cibos regios tantopere miraretur? Ergo hoc loco aliqua majora nos oportet inquirere. Vidit ergo Ecclesia ex gentibus congregata sapientiam Christi, id est, post carnalia instituta gentilium, post humanam et animalem doctrinam philosophorum, accepit intellectum salutis et vitae, inspexit spiritalium mirabilia bonorum, agnovit virum fabricatorem coeli et terrae, ac potentissimum humani generis Conditorem. De cujus sapientia dicitur: Omnia in mensura et numero et pondere constituisti . Vidit et domum quam aedificaverat, id est, incarnationem hominis, in quo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Vidit et cibos Salomonis, videlicet illos de quibus Dominus dicebat, Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui me misit Patris . Cibus enim Christi est salus nostra; reficitur c
Abbreviated transcription (Latin):
cum multo commitactu. Idest noniam
cumunatantum gente iudeorum:
sicut prius sinagoga solos habuit
hebreors : sed totius mundi gentibus
diuersisq: nationibur: ueniterto
ehibens munere digna xp̃o aitũ
& geminas prȩciosar & hoc camelis
portantibus: id est & gentili populo
uenientibus qui prius fuerant uitio¬
rum fȩditate distorti & malorum
onere curui a peccatorum prauitate
deformes : Cum his tamquam mu¬
neribus regina hȩc ingreditur ad
u sidei aurum. puritatis incensa
uetiosa. splendores que genimarũ
morum scilic& insigni & ornamen¬
ta iustutum: & locutaester uniuer¬
sque habebat incorde suo : idert
aperuit ei corsuum manifestauit
occulta coascientiȩ suȩ  in con¬
None epenituline prȩceden¬
tum delictorum: Vdecimu
agat hec regina: uidens incuitt.
regina saba omnem sapientiam
salomonis &lomum qua m ȩdipi¬
cauertet. & cibos mensȩ eius. &
holo causte quȩ osserebat in do¬

Expanded text:
cum multo comitatu: id est, non jam cum multo comitatu: id est, non jam cum una tantum gente Judaeorum, sicut prius synagoga solos habuit Hebraeos, sed totius mundi gentibus, diversisque nationibus. Venit ergo exhibens munera digna Christo, aurum, et gemmas pretiosas, et hoc camelis portantibus aromata, id est ex gentili populo venientibus, qui fuerant prius vitiorum foeditate distorti, et malorum onere curvi, ac peccatorum pravitate deformes. Cum his tanquam muneribus regina haec ingreditur ad s secum aromata fidei, aurum puritatis, incensum pretiosum, splendoresque gemmarum, morum scilicet insignia, ornamenta virtutum. Et locuta est ei universa, quae habebat in corde suo: Id est aperuit ei cor suum, manifestavit ei occultam conscientiam suam in conone et poenitudine praecedenium delictorum. Videamus quid agat haec regina. Videns autem regina Saba omnem sapientiam Salomonis, et domum quam aedificavit, et cibos mensae ejus, et holocausta quae offerebat in do
Abbreviated transcription (Latin):
cuangelista comme moret: regne
austri uenit afinibus terrȩ aecdip
sa prentiam salomonis: Venit ec¬
desia ad redemptorem & erudi¬
toremsuum ut destulticia erro¬
ris doctrinam perciper uedut¬
rtis. Dequa plemius scut audiam
egnorum scribit historia itadicens.
ingressa regina hierus alem cum
multo comitatu & diuitus. cum came¬
lis portantibus a romata & aurum
infinitumnimis. & gemmas prȩcio¬
sas uenit ad sedomdnem & locutae
ei uni uersa quȩ habebat incorde suo
Ergo infigurt regine hiuius ecclesia
uenit &gentibus & a sinibus terrȩ.
inponens finem cupiditatibus uitusq
terrenis ut audir& sapientiam salo¬
monis. idest uiri pacifici dñi nr̃iihũ¬
xp̃i. qui fecit utraq unum. soluens
inimicitias interdm̃ & hominem
in carne sua: Uenit post u&erer
& profanas superstitiones : audi¬
re & discere defidei inluminatiane
&iudicio futuro. de animȩ in mor¬
talitate de spe resurrectionis &
gloria: Venitergo in hierusalem

Expanded text:
evangelista commemorat: Regina evangelista commemorat: Regina austri venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis. Venit Ecclesia ad redemptorem et eruditorem suum, ut de stultitia erroris doctrinam perciperet veritatis; de qua plenius, sicut audivimus, Regnorum scripsit historia, ita dicens: Et ingressa regina Jerusalem cum multo comitatu et divitiis, cum camelis portantibus aromata, et aurum infinitum nimis, et gemmas pretiosas, venit ad Salomonem, et locuta est ei universa quae habebat in corde suo. Ergo in figura reginae hujus Ecclesia venit ex Gentibus et a finibus terrae, imponens finem cupiditatibus vitiisque terrenis; ut audiret sapientiam Salomonis, id est, veri pacifici Doministi qui fecit utraque unum solvens inimicitias inter Deum, et hominem in carne sua. Venit post veteres et profanas superstitiones audire, et discere de fidei illuminatione, et judicio futuro: de animae immortalitate, de spe resurrectionis, et gloria. Venit ergo in Jerusalem
Abbreviated transcription (Latin):
ecte festa ecclesiȩ colunt: qui se
ec desiȩ filios esse cognoscunt:
hec enim omnium credentium
Imãter est quȩ natus ad mortem re¬
generat ad salutem: Hec est post
se nagogum quidem uocata sed ante
synagogam promissa : Hȩc enimiam
inprimo homine prȩfigurataest
nam sicut & adȩlatere fabricata est
eua itagcxp̃i corpore & uulnere
redempta creuit ecclesia: Hȩc intrao
arcam diluuio &undante seruata.
crucis beneficium. & baptis matis
mesterium prȩ signauit : Hanc saste
sterelis & desperata in senectute uni¬
copignore fecunda prȩcecinit: ec¬
clesiã enimunicum. id est dilectissi¬
mum dõ populum : sȩculo iam sener¬
cente progenuit: Hȩc est regi¬
na illa dequa ad dũm dictur &¬
st&ait regina a d&e tristuis inuestitu
decuurat᷑o circum amicta uari&ate
ider diuersarum circum data preci
gina quȩ uenit apartibus & hiopiȩ
dudire sapientiam salomonis : Sed
hȩc nontamguna regione quam &
uniuersis mundi partibus regei
pariture conuenit: gicut &i di

Expanded text:
ecte festa Ecclesiae colunt, qui se Ecclesiae filios esse recognoscunt. Haec enim omnium credentium mater est, quae natos ad mortem, regenerat ad salutem. Haec est post Synagogam quidem vocata; sed ante Synagogam promissa. Haec enim jam in primo homine praefigurata est. Nam sicut ex Adae latere fabricata est Eva; ita ex Christi corpore et vulnere redempta crevit Ecclesia. Haec intra arcam diluvio exundante servata, crucis beneficium et Baptismatis mysterium praesignavit. Hanc Sara sterilis et desperata in senectute unico pignore fecunda praececinit: Ecclesia enim unicum, id est, dilectissimum Deo populum saeculo jam senescente progenuit. Haec est regina illa de qua ad Dominum dicitur, Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumamicta varietate ; id est, diversarum circumdata pretiogina quae venit a partibus Aethiopiae audire sapientiam Salomonis. Sed haec non tam ex una regione, quam ex universis mundi partibus reges paritura convenit, sicut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
eadem alligatione soluebat: conpane¬
uit iumenta quod soluitur. ut ad
aquam ducatur: & bene utroqueloco
bouemposuit & asinum : quia sapientes
quos que & hebetes. siue ut supradic¬
tumest. utrumque populũ eos signi¬
ficare sentiamur: Eum ui delic& cu¬
ius ceruicem iugum legis attriuit.
atque cũ quem quilib& secluctor
repperit quasibrutum animal

Expanded text:
eadem alligatione solvebat, comparaeadem alligatione solvebat, comparavit jumento quod solvitur, ut ad aquam ducatur. Et bene utroque loco bovem posuit et asinum, quia sive sapientes quosque et hebetes, sive ut supra dictum est, utrumque populum eos significare sentiamus, ut videlicet cujus cervicem jugum legis attrivit, atque eum quem quilibet seductor repperit, quasi brutum animal
Abbreviated transcription (Latin):
egritudinem corporis: in illir epri¬
mer&ur egritudo condis: denique
postmulta disputationis eius hor¬
tamenta: subiunctum est : audiebatt
autem hȩc omnia pharisei. qui erent
auari & deridebant illum: Vdro¬
picus quippe quo amplius bberit.
amplius sitit : &omnis auarus sitim
multiplicat : quicumea quȩ app&ait.
adeptur fuerit ad appetenda am¬
plius anhelat & respondens dixit
adillor, Euius uestrum asinus autbos
inputeum cadit: & non continuo &¬
trah& illum die sabbati: sic obseruato¬
ressui phariseos conuincit: ut eosdẽ
&iam auaritiȩ condemn&: giuos in¬
quit insabbato. asinum. aut bouem
aut aliud quoellib& animal inputeũ
decidens eripere festinatis. non
animali seduestre auaritiȩ consu¬
lentes: quanto magis ego hominem
quimulto melior est pecore debeo
liberare : Congruenter que ydro¬
picum animali quod cecidit inputeũ
conparauit. humore enimlabora¬
bat. sicut illã mulierem quamdecem
& octo annis alligatam dixerat & ab

Expanded text:
aegritudinem corporis melius expriaegritudinem corporis melius exprimeretur aegritudo cordis. Denique post multa disputationis ejus hortamenta subjunctum est, audiebant autem omnia haec Pharisaei, qui erant avari et deridebant illum. Hydropicus quippe, quo amplius biberit amplius sitit, et omnis avarus sitim multipliadeptus fuerit, ad appetenda alia amplius anhelat. Et respondens ad illos, dixit: Cujus vestrum asinus aut bos in puteum cadit, et non continuo extrahet illum die Sabbati? Sic observatores sui Pharisaeos convincit, ut eosdem etiam avaritiae condemnet. Si vos, inquit, in Sabbato asinum aut bovem, aut aliquid quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore, debeo liberare? Congruenterque hydropicum, animali quod cecidit in puteum comparavit; humore enim laborabat. Sicut illam mulierem, quam decem et octo annis alligatam dixerat, et ab
Abbreviated transcription (Latin):
aqua y dor uocatur: est autem umor sub¬
cutaneus. Deuitio uesicȩ natus: cum in¬
flatione turgente & anhelitu fetido
proprium que est y. dropici. quanto ma¬
gis habundat humore inordinato . tan¬
to ampliursitire : &ideo recte conpayc¬
tur ei. quem fluxus carnalium uolupta¬
tum guberans að grauat : conparatur
diuitia uaro quiquanto est copiosior diui¬
tur quibus non bene utitur : tanto arden¬
tur talia concupircit: &respondenr ihr
dicit adlegis peritor & pharistos Hic&
sabbato curare : at illi tacuerunt : Quod
quod prȩ missum est. &i pũ obseruabant
eum : Dñr enim nouit cogitationes homi¬
num: Sedmerito inter rogatitacent
qui contrase dictũ quicquid dixerint
uident: Nam silic& sabbato curaro
quare saluatorem ancur& obseruaĩ
sinon lic& quare ipsi sabbato pecor a cu¬
rant: Ipreuero apprehenrum sanauit
acdimint. Prouida dispensationedũm
ante legis peritor & phariseori. dropi¬
cumcurat. & mox contra auari¬
tiam disputat. Vtuidelic& ꝑhuiur

Expanded text:
aqua vocatur. Est autem humor subcutaneus de vitio vesicae natus, cum inflatione turgente, et anhelitu fetido. Propriumque est hydropici, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitire. Et ideo recte comparatur ei quem fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat. Comparatur diviti avaro, qui quanto est copiosior divitiis, quibus non bene utitur, tanto ardentius talia concupiscit. Et respondens Jesus, dixit ad legisperitos et Pharisaeos: Licet Sabquod praemissum est, et ipsi observabant eum. Dominus enim novit cogitationes hominum, sed merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint, vident. Nam si licet sabbato curare, quare Salvatorem an curet observant? Si non licet, quare ipsi sabbato pecora curant. Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit. Provida dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut videlicet per hujus
Abbreviated transcription (Latin):
terrenarunt : relictis tempor alibur
mercemur ȩterna : Si autem necdũ
possumus relinquere ꝓpria: saltim
non concupis camus aliena: sinecdum
mens nostra accenditur igne carita¬
tis : in ambitione sua habeat frenum
timoris, ut ꝓuectus sui passibur uege¬
tata : dum ab alienorũ app&itu compes¬
citur quandoque ad ꝓpria contem men¬

Expanded text:
terrena sunt, relictis temporalibus, terrena sunt, relictis temporalibus, mercemur aeterna. Si autem necdum possumus relinquere propria, saltem non concupiscamus aliena. Si necdum mens nostra accenditur igne charitatis, in ambitione sua habeat frenum timoris, ut profectus sui passibus vegetata, dum ab alienorum appetitu compescitur, quandoque ad propria contemnen
Abbreviated transcription (Latin):
app&itu poriidere: Quorbene esaias in¬
tuens ait: qui sunt isti quiut nubes uo¬
lant & sicut columbe ad fenestras suar
Vidit quippe eors terrena dispicere.
mente cȩlestibus ꝓpinquare : uerbis
pluere miraculis corus care, & quor
a terrenis contagus. sca predicatio &
sublimis uita suspenderat: hosuolan¬
tes pariter & nubes appellat: Tenes
trȩ autem nostrȩsunt oculi  quia
ꝑ ipsor anima respicit. quod &teri¬
us concupiscit : Nolumba uero simplȩ
est animal atque a malitia fellis alie¬
num: quasi columbȩ ergo adfenestier
suarsunt : quinil in hoc mundo concu¬
piscunt. qui omnia simpliciter aspici¬
unt & in hȩc quȩ uident rapacitatir
studio nontrahuntur : at contra
miluur & non columba adfenestrar
suas est : qui ad ea quȩ oculis conside¬
rat rapinȩ desiderio anhelat : quia
natalicia celebramus: debemus imi¬
tari quod colimus: Ostendat nr̃ e
obsequium deuotionis imnutate sol¬
lemni tasmentis. Despiciamus quȩ

Expanded text:
appetitu possidere. Quos bene Isaias inappetitu possidere. Quos bene Isaias intuens, ait: Qui sunt isti, qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas ? Vidit quippe terrena eos despicere, mente coelestibus propinquare, verbis pluere, miraculis coruscare. Et quos a terrenis contagiis sancta praedicatio et sublimis vita suspenderat, hos volantm nostri sunt oculi, quia per ipsos anima respicit quod exterius concupiscit. Columba vero simplex est animal, atque a malitia fellis alienum. Quasi columbae ergo ad fenestras suas sunt, qui nihil in hoc mundo concupiscunt, qui omnia simpliciter aspiciunt, et in his quae vident rapacitatis studio non trahuntur. At contra milvus et non columba ad fenestras suas est, qui ad ea quae oculis considerat rapinae desiderio anhelat. Quia natalitia celebramus, debemus imitari quod colimus. Ostendat nostrae obsequium devotionis immutatae solemnitas mentis; despiciamus quae
Abbreviated transcription (Latin):
luntas enm bona est sic a duersa alteri¬
us sicut nostrae ꝑtimescere : sic depros¬
peritate ꝓximi sicut denostro ꝓfectu
gratulari aienadamna nostro
credere : aliena lucra nr̃a deputare.
amicum non ꝓpt̃ mundum sed ypt̃ dm̃
diligere. ⁊nimicum &iam amando
tolerare: nulliquod pati non uispa
cere : nulli quod tibi iuste impendi de
se &iam ultrao uires uelle qui dergo
isto holo causto locupleius quando
ꝑ hoc quod dõ immolat. in ara cor¬
dis anima sem& ipsã mactat : Ged hoc
bone uoluntatis sacrificium. num¬
quã plene ꝑsoluitur : nisimundibiuius
cupiditas ꝑfecte deseratur paqui¬
quid ineo concupiscimus. hoc ꝓcul dubio
pximis inuidemus: Vid&ur &enim quod nõb
desit quod alter & sequitur. & quia semꝑ
inuidia abon a uoluntate discordat : mex
ut hȩc mentem c ȩperit. illa discedit
Unde prȩdicator errẽĩ. ut porsint ꝓcimos ꝑfecte
diligere studuerunt in hoc sȩculo nil
amare nilumquã apƿeere. nil uel sine

Expanded text:
luntas autem bona est sic adversa alterius sicut nostra pertimescere, sic de prosperitate proximi sicut de nostro profectu gratulari, aliena damna nostra credere, aliena lucra nostra deputare, amicum non propter mundum, sed propter Deum diligere, inimicum etiam amando tolerare, nulli quod pati non vis 1452 facere, nulli quod tibi juste impendi desse etiam ultra vires velle. Quid ergo isto holocausto locupletius, quando per hoc quod Deo immolat in ara cordis anima semetipsam mactat? 4. Sed hoc bonae voluntatis sacrificium nunquam plene persolvitur, nisi mundi hujus cupiditas perfecte deseratur. Nam quidquid in eo concupiscimus, hoc procul dubio proximis invidemus. Videtur etenim quia nobis desit quod alter assequitur. Et quia semper invidia a bona voluntate discordat, mox ut haec mentem ceperit, illa discedit. Unde praedicatores sancti ut possent proximos perfecte diligere studuerunt in hoc saeculo nihil amare, nihil unquam appetere, nihil vel sine
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nos sumus. In ea quȩ nobis modo
recitata est lectione scĩ euangelu
dicat audiamus: Non est cerborbona
que facit fructus malos neque arbor
mola faciens fructumbonum
ona sergo arbores & bonos harum¬
rex sapiens quȩrit: atuero male ar¬
boris quisit finis idem alibi doc& di¬
cens: omnis arbor quȩ non facit
fructum bonum ecid&ur & inignem
mitt&ur ⁊ arboresnamq homines
fructus autem opera dicit ipsorum :
Vultis enim nosse quisint arboris bo¬
ne qui malȩ fructus : aportolus do¬
c& dicens : manifesta autem sunt
opera carnis quȩ sunt: fornicatio

Expanded text:
qua  Al., quae nos sumus, in ea quae nobis modo qua  Al., quae nos sumus, in ea quae nobis modo recitata est lectione sancti Evangelii dicat, audiamus. Non est arbor bona, quae facit fructus malos: neque arbor mala faciens fructum bonum. Bonas ergo arbores, et bonos harrex sapiens quaerit. At vero malae arboris quis sit finis, idem alibi docet, dicens: Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur . Arbores namque hfructus autem opera dicit ipsorum. Vultis autem nosse qui sint arboris bonae, qui malae fructus? Apostolus id docet: Manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt forn
Abbreviated transcription (Latin):
neque in congruum quis arbitr&ur quod
duȩ sunt domus dñi inmesterio facte
cum unam xp̃i domum esse ecclesiã Nul¬
lus fidelis ambigat: duȩ &enim sunt
conditȩ domus obsignificationem utri¬
usque populi in eadem fidem uenturi
iudei scilic& & gentilis : Vnde bene ta¬
bernaculum sola ples hebrea conchidit
in he remo: Templi autem structuram
ꝓselrti idest aduenȩ degentibus quot¬
quot in populo israhel tunc inuenire po¬
terant deuota fide compleuerunt:
Sed & rex potentis simus trri. conductus
a salomone commodatis astificibus & lig¬
nis gratantissime iuuit: qui animirum
ante incarnationem dominicam : notus
ille in ea quanatus & pacssus est carne:
suscitatus amostuis. & ex cltatus est
suꝑ cȩlos dr̃ suꝑ omnem continuoter¬
ram nominis eius gloriare fulsit : orbis¬
que uniuersus adȩdificationem domus
illius accepta ab eo ꝓmissione donorũ
cȩlestium gecudens ac currit :¬
uidergo ipse conditor & redemptor

Expanded text:
Neque incongruum quis arbitretur, quod Neque incongruum quis arbitretur, quod duae sunt domus Domini in mysterio factae, cum unam Christi domum esse Ecclesiam nullus fidelis ambigat. Duae etenim sunt conditae domus ob significationem utriusque populi in eamdem Fidem venturi, Judaei scilicet atque gentilis. Unde bene Tabernaculum sola plebs Judaea condidit in eremo. Templi autem structuram Proselyti, et advenae de Gentibus quotquot in populo tunc inveniri poterant, devota fide compleverunt. Sed et Rex potentissimus, Tyri conductus a Salomone commodatis artificibus, et lignis gratantissime juvit, quia nimirum ante incarnationem Dominicam notus ille in ea, qua natus, et passus est, carne resuscitatus a mortuis, et exaltatus est super coelos Deus, super omnem continuo terram nominis ejus gloria refulsit, orbisque universus ad aedificatiillius, accepta ab eo promissione donorum coelestium, gaudens accurrit. Quid ergo ipse Conditor et Redemptor
Abbreviated transcription (Latin):
data esse refertur: Tabernaculum
quidem quia conpactor de tabulirha¬
bebat pari&es suꝑbaser angentear :
Templum autem super lapides qua
inputribilia : equibur & tuber naculũ
omne factum & templum intus or¬
natum. acde suꝑtectum fulgebat :
Aurum &iam de thesaurobono. op¬
timum ꝓferebatur. dequo & taber¬
naculipttri&es. intus acforis uestiti
& templi non tantũ pari&es uerum
&iam laque aria. trabes hostia.¬
poster & pauimenta eraent cooper¬
ta. sed & uasa uel ut ensila domus
utriusque. cuncta poene aurea.¬
neque hȩc nisi deccuro purissimo fierilice¬
bat: F rustus &iam arborum qui indomũ
dñi offerebantur purissimi & ex quisiti
esse iubebantur: hoc est uitis oliuȩ turis
murre uelstactis & c&erarum liuius¬
modi ÷ quȩ uidelic& cuncta spiritaliter
Intellecta uercom nostrȩ fidei &opera¬
tionis sinceritatem denuntiant: Don
namque utraque ut diximus uni uer¬
salis ecdesiȩ figuram prȩmonstrat:

Expanded text:
data esse refertur: tabernaculum data esse refertur: tabernaculum quidem, quia compactos de tabulis habebat parietes, super bases argenteas, templum autem super lapides quadimputribilia, e quibus et tabernaculum omne factum, et templum intus ornatum, ac desuper tectum fulgebat. Aurum etiam de thesauro bono optimum proferebatur, de quo et tabernaculi parietes intus et foris vestiti, et templi non tantum parietes, verum etiam laquearia, trabespostes, et pavimenta erant cooperta. Sed et vasa, vel utensilia domus utriusque cuncta pene aurneque haec, nisi de auro purissimo, fieri licebat. Fructus etiam arborum, qui in domo Domini offerebantur, purissimi et exquisiti esse jubebantur. Hoc est, Vitis, Olivae, Thuris, Myrrhae, vel Stactis, et caeterarum hujusmodi: quae videlicet cuncta spiritaliter intellecta veram nostrae Fidei et operationis sinceritatem denuntiant. Domus namque utraque, ut diximus, Universalis Ecclesiae figuram praemonstrat.
Abbreviated transcription (Latin):
sollemnia dedicationis eeclesie
celebramur debemur congruere solle¬
nitati quam colimus : ut sicut ornatir
studiosius eiusdem ecclesiȩ parisabus
pluribus accensis luminaribus ampli
ficcto numero lectionum. adelita pal¬
morum melodia lȩtis noctem uigilur
& more transegimus ita &iam pene¬
tralia cordium nostrorum. semper
necessaris bonorum operum decore¬
mus ornatibus: semper in nobis flam¬
ma diuine pariter & fraternȩ cari¬
tatis augescat. Semper in scũario
pectoris nostri cȩlestium memoria
preceptorum. & angelicȩ donationir
dulcedo scã reson&: Hi sunt enim fruc¬
tus bone arboris hicbonithesaurur
cordis hȩc funda menta sapientis
architecti quȩ nobis odierna sc̃ĩ euan¬
gelii lectio commendat: non nossor¬
mam solum modo sed uistutem potius
habere pi&atis : Quod&iam mystica
u&eris instrumenti nobis historia
diligenter insinuat : quando uel mor¬
ses tabernaculum. uel templum dño
salomon in sc̃ȩ ecclesiȩ trpum condidit
litraque enim domus. firmiter fun¬

Expanded text:
solemnia dedicationis Ecclesiae celebramus, debemus congruere solemnitati, quam colimus, ut sicut ornatis studiosius ejusdem Ecclesiae parietibus, pluribus accensis lumficato numero lectionum, addita psalmorum melodia, laetis noctem vigiliis ex more transegimus, ita etiam penetralia cordium nostrorum semper necessariis bonorum operum decoremus ornatibus. Semper in nobis flamma divinae pariter et fraternae charitatis augescat, semper in sanctuario pectoris nostri coelestium memoria praeceptorum, et angelicae modulationis dulcedo sancta resonet. Hi sunt enim fructus bonae arboris, hic boni thesaurus cordis, haec fundamenta sapientis architecti, quae nobis hodierna sancti Evangelii lectio commendat, nos non formam solummodo, sed virtutem potius habere pietatis. Quod etiam mystica veteris instrumenti nobis historia diligenter insinuat, quando vel Moyses tabernaculum, vel templum Domino Salomon, in sanctae Ecclesiae typum condidit. Utraque enim domus firmiter fun
Abbreviated transcription (Latin):
qui & qua intentione ꝓmantur uer¬
ba non ignorat. quod &iam subse¬
quenter astruit: manifeste osten¬
dens quialo cutiobona absque
operum attestatione nil omnino
prosit : Quid autem uocatis me in¬
quit dñe dñe. & non facitis quȩ dico:
dñm namque uocare bomi donum
thiesauri bone uid&ur esse fruc¬
tus arboris: omnis enim quicumq
in uocauerit nomen dñi saluuserit ⁊
profecto pata. quia debono cordis
thesauro prolatum non fuit bonum.
quoel lingua sonuit: pectalis fruc¬
tum confessionis. ficiradix. sed
spinȩ. hoc est horrida uitis & ñ
multitudine dominicȩ dulcedinis.
omẽsta conscientia procre auit :
Quȩ cutem sit. uera fructuum bo¬
norum malorumque discretio dñs

Expanded text:
qui ex qua intentione promantur verqui ex qua intentione promantur verba, non ignorat. Quod etiam subsequenter astruit, manifeste ostendens quia locutio bona absque operum attestatione nihil omnino prosit. Quid autem vocatis me Domine, Domine, et non facitis quae dico? Dominum namque vocare boni donum thesauri, bonae videtur esse fructus arboris. Omnis enim quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit. profecto patet quia de bono cordis thesauro prolatum non fuit bonum quod lingua sonuit, nec talem fructum confessionis fici radix, sed spinae, hoc est, horrida vitiis, et non multitudine dominicae dilectionis, onusta conscientia procreavit. Quae autem sit vera fructuum bonorum malorumque discretio, D