comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ideorũ. Operanũ nõ cibũ
qui perit: sed qui manet in
uitam eternã. Quẽ filius ho¬
minis uobis dabit: hunc eĩ
signauit pater deus. Dixerũt
ergo ad eũ. Quid faciemus
ut operemur opera dei . Respõ¬
dit ihũs: et dixit eis. Hoc est o¬
pus der. ut credatis in eum
quem mnisit ille. dixerunt
ergo ei. Quid ergo tu facis

Expanded text:
i estis. Operamini non cibum qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam, quem Filius hominis vobis dabit: hunc enim Pater signavit Deus . Dixerunt ergo ad eum: Quid faciemus, ut operemur, opera Dei? Respondit Jesus, et dixit eis: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille. Dixerunt ergo
Abbreviated transcription (Latin):
clamaint uoce magna dices.
Sine quid nobis ẽt tibi ihũ
nazarene: beisti ꝑdere nos
scio te q sis sanctus dei. Et
increpauit eñ ihũs dicens.
Obimitesce: et exi abeo et cũ
eiecisset illud demoniũ in
chilq illũ nocuit. Et factuᷤ
est pauor in oĩbus: colloq̃

Expanded text:
clamavit voce magna, dicens: Sine, quid nobis, et tibi, Jesu Nazaraene? venisti perdere nos? scio te quis sis, sanctus Dei. Et increpavit illum Jesus, dicens: Obmutesce. et exi ab eo. Et cum projecisset illum daemonium in ihilque illum nocuit. Et factus est pavo
Abbreviated transcription (Latin):
¶ per xpristũ dñm nostrũ.
Queui in hac nocte iiter sa¬
cras epulas increpautẽ mẽs
sibi conscia traditoris ferre nõ
destraxit. C euauit igitur ho¬
die prodictor mortẽm suani
et conuentis mamubus pa¬
nem deman saluatoris exi¬
turus accepit ut sagnatum
aibo maior penã constringeret
scelere reuocaret. petitur ita
tuus cũ hoste nouissimu
participare cõmniũ aquose
nouerat cõtimuo esse traden¬
dum: ut exemplũ mocencie
mundo relinqueret passioe
suã proscłi redep̃cione supple¬
ret. Pascit igitur mitis dõ
minuittere iũdã et sustinet
pus crudelem cõuinã. Qui me¬
rito laqueo suoperitirus
erat quia de nostri sãginĩe
cogitarat. Somñ ꝑomna
pãcientẽ: o agnũ et in tersu¬
as epistolas mitẽ. Cybũ
eñ iudas inore ferebat. ⁊ qͥ¬
bus eũ traderet persecutores
aduccabat. Sed filius tuus
dñs noster tanꝙͣ pia hostia
et ĩmolari se tibi pro nobis
pacienter permisit et pctm̃
quo mũdus cõmiserat re¬

Expanded text:
 per Christum Dominum nostrum. Quem in hac nocte inter sacras epulas increpantem mens sibi conscia traditoris ferre non distraxit. Coenavit igitur hodie proditor mortem suam, et cruentis manibus panem de manu Salvatoris exiturus accepit, ut saginatum cibo major poena constringeret, scelere revocaret. Patitur itatuus, cum hoste novissimum participare convivium, a quo se noverat continuo esse tradendum, ut exemplum innocentiae mundo relinqueret, et passionem suam pro saeculi redemptione suppleret. Pascit igitur mitis Deus immitem Judam et sustinet pius crudelem convivam. Qui merito laqueo suo periturus erat, quod de magistri sanguine cogitarat. O Dominum per omnia patientem! O agnum inter suas epulas mitem! Cibum ejus Judas in ore ferebat, et quibus eum traderet, persecutores advocabat. Sed Filius tuus Dominus noster tanquam pia hostia, et immorali se tibi pro nobis patienter promisit, et peccatum quod mundus commiserat, re
Abbreviated transcription (Latin):
Porro desyria egressi fuerãt
latrunculi: et cãptinam du¬
xerant det̾ra israel puellã
paruulã: que erat mobseqͥo
bxonis naamã. Que ait ad
dominã suã. Utinã fuisset
domiis meus ad proletã
qui est insamaria: profec¬
to curasset eũ alepra quam

Expanded text:
Porro de Syria egressi fuerant latrunculi, et captivam duxerant de terra Israel puellam parvulam, quae erat in obsequio uxoris Naaman. Quae ait ad dominam suam: Utinam fuisset dominus meus ad prophetam qui est in Samaria! profecto curasset eum a lepra quam
Abbreviated transcription (Latin):
Audite audientes me et come¬
dite bonũ: et delectabitur in
crassitudine aĩa uestra. In¬
clinate. aur̃e uestrã et ue¬
nite adme: audite et uiuet a¬
nina uestra. Et feriã uobis¬
cum pactũ sempiternũ mise¬
ricordias dauid fidelis. Ecte
testem pplĩs dedi eũ: ducem
ac preceptorẽ gentibus ecce

Expanded text:
Audite audientes me: et comedite bonum: et delectabitur in crassitudine anima vestra. Inclinate aurem vestram: et venite ad me: audite me et vivet anima vestra. Et feriam vobiscum pactum sempiternum: misericordias David fidelis. Ecce testem populis dedi eum: ducem a
Abbreviated transcription (Latin):
esse erit oĩuz nouissimus. et
oĩum minister. Et accipiẽs
puerũ: statuit eũ in medio
eoꝵ. Quẽ cũ complexus esset
ait illis. Qunsquis unũ exhu¬
nismodi pueris receperit in
nomine meo: me recepit .

Expanded text:
t omnium novissimus, et omnium minister. Et accipiens puerum, statuit eum in medio eorum: quem cum complexus esset, ait illis: Quisque unum ex hujusmodi pueris receperit in nomine meo, me recepit:
Abbreviated transcription (Latin):
De qui consurgitis ma¬
ne ad ebrietatẽ sectandã ⁊ po¬
tandũ usq ad uesperã ut uino
estuetis. Cythara et lyra ⁊ tĩ¬
panũ et tybia et uinũ in cõ¬
uiis uestris: et opus dm̃ nõ
respicitis nec opera manuũ
eius consideratis. Propterea¬

Expanded text:
e qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad vesperum, ut vino aestuetis. Cythara, et lyra, et tympanum, et tibia, et vinum in conviviis vestris, et opus Domini non respicitis, nec opera manuum ejus consideratis. » Ar
Abbreviated transcription (Latin):
sctũs ego sũ dicit dñs: et nõ
irascar imperpetuũ. Tamẽ
scito iniquitatẽ tuã quia
ĩ dm̃u deũ tuũ preuaricata
es. et disꝑsisti mas tuas alie¬
nis sub omni ligno frondoso
et uocẽ meã nõ audisti ait

Expanded text:
sum, dicit Dominus, et non irascar in perpetuum. Tamen scito iniquitatem tuam, quia in Dominum Deum tuum praevaricata es: et dispersisti vias tuas alienis sub omni ligno frondoso, et vocem meam non audisti, ait
Abbreviated transcription (Latin):
scce nomen dĩ ueĩt
delonginquo: ardes
furor eius ẽt granis ad por¬
tandũ est. labia enis re¬
pleta sũt in dignacione
et lingua enis quasi si ig¬
nis deuorans.Spuĩs emis
uelut torrens mundans
usq admediũ colli adꝑ
dendas gentes ĩnichilũz
et fremim erroris quod
erat in maxillis populo¬
rum. Canticum erit no¬
bis sicut nox sanctificate
solẽnitatis et leticia cor¬
dis : sicut qui ꝑgit cum
tibia ut intret in mõtẽ
dĩ ad fortẽ isrł. Et au¬
ditam faciet dñs głiam

Expanded text:
 nomen Domini uenit de longinquo, ardens furor eius et grauis ad portandum. Labia eius repleta sunt indignatione, et lingua eius quasi ignis deuorans. Spiritus eius ueluti torrens inundans usque ad medium colli, ad dendas gentes in nicilum: et frenum erroris quod erat in maxillis populorum. Canticum erit vobis sicut nox sanctificate solemnitatis: et letitia cordis sicut qui pergit cum tibia ut intret in montem Domini ad fortem Srahel. Et auditam faciet Dominus gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
unera tibi domine que
prosancti martiris fui
iolamus baptiste passione de¬
ferimus. qui duui finitur in
terris. factus est celesti sẽde per
onferat nobis domine
sancti iohãnis baptiste
utrumqz sollempnitas ut et
magnifita satramenta que
sumpsimus significata uenere¬
mur. et in nobis potius edita
gaudeamus. ꝑdm̃n

Expanded text:
unera tibi, Domine, pro sancti martyris tui Joannis Baptistae passione deferimus, quia dum finitur in terris, factus est coelesti sede perprat nobis, Domine, sancti Joannis Baptistae utraque solemnitas, ut et magnifica sacramenta, quae sumpsimus, sanctificata veneremur, et in nobis potius edita gaudeamus. Per.
Abbreviated transcription (Latin):
dei facto ideo ĩ seꝑabile mulie¬
ris adiutorium tondidistiut
femineo corpori deuirili carne
dares printipiũ. dotens quod
ex uno platusset institui
nũꝙͣ literet disiungi. Deus
qui tam excellẽti misterio cõ¬
iugalem copulã consetrasti:
ut xp̃i et eccl̃ie satramentum
p̾signares ĩ federe nuptiarũ.
Deus ꝑquẽ mulier iugitur
uiro. et sotietas pͥncipaliter
ordinata ea bene Adictione
donatur. que sola nec ꝑorigi¬
nalis ꝑct̃ĩ penã: nec ꝑ diluuii
est ablata sententiã. Respite
ꝓpitius suꝑ hanc famulam
tuam: quẽ maritali iũgenda
tonsortio. tua se expectit pro¬
fectione muniri. Sit mea
iugũ dilectionis et patis.
fidelis et casta nubat inxp̃o:
neat femmax. Sit amabilis
ut rachet iuro: sapiens ut re¬
beta. longeua et fidelis ut sar

Expanded text:
o inseparabile mulieris adjutorium condidisti, ut femineo corpori de virili dares carne principium, docens quod ex uno placuisset institui, nunquam liceret disjungi. Deus qui tam excellenti mysterio conjugalem copulam consecrasti, ut Christi et Ecclesiae sacramentum praesignares in foedere nuptiarum. Deus per quem mulier jungitur viro et societas principaliter ordinata ea benedictione donatur, quae sola nec per originalis peccati poenam, nec per diluvii est ablata sententiam. Respice propitius super hanc famulam tuam, quae, maritali jungenda consortio, tua expetit protectione muniri. Sit in ea jugum dilectionis et pacis. Fidelis et casta nubat in Christo, neat feminarum. Sit amabilis ut Rachel viro, sapiens ut Rebecca, lo
Abbreviated transcription (Latin):
res miranda. Angelus consilii
natus est deuirgine sol de stella.
Sol occasũ nesciens stella semꝑ
rutilans semꝑ clara. Sicut sidus
radiũ profert uirgo filiũ pari for¬
ma. Neqz sidus radio neqz mat̾
filio fit corrupta. Cedrus alta
libani conformatur ysopo uale
nr̃a. Berbũ ens altissimi corꝑali
passũ est carne sũpta. Ysaiãs ce¬
tinit sinagoga meminit nũꝙͣ
tamen desinit esse. reca. Si non
suis uatib credat uel gentilib¬
sibilinis uersibz hec predicta Infe¬
lix propera crede uel uetera tur dãp¬
naberis gens misera. Quẽ docet
lictera natũ considera. ip̃m genuit
puerpera alła. In die ex

Expanded text:
ngelus consilii Natus est de Virgine, Sol de stella. Sol occasum nesciens, Stella semper rutilans, Semper clara. Sicut sidus radium, Profert Virgo Filium Pari forma. Neque sidus radio, Neque Mater Filio, Fit corrupta. Cedrus alta Libani Conformatur hyssopo, Valle nostra, Verbum ens Altissimi Corporari passum est Carne sumpta. Isaias cecinit, Synagoga meminit Nunquam tamen desinit Esse caeca. Si non suis vatibus, Credat vel gentilibSibyllinis versibus Haec praedicta. Infelix, propera, Crede vel vetera; Cur damnaberis, Gens misera? Quem docet littera, Natum considera Ipsum en genuit Puerp
Abbreviated transcription (Latin):
usurpet. nexa fidei mandatis
q ꝑmaneat. Uni fhoro iũcta.
contractus illicitos fugiat
muniat infirmitatẽ suam
robore discipline. Sit ueretõ¬
dia grauis. pudore uenerabilis:
doctrinis celestibus erudita.
Sit fecũda in sobole. sit pro¬
bata et in nocens. Et adbea¬
tor requiem atq ad cele¬
stia regna ꝑueniat et uideat
filios filiorum suoꝵ usq ĩ
tertiam et quartam proge¬
niam: et adoptatam perue¬
nat senectutem. ¶ffinita hac¬

Expanded text:
. Nexa fidei mandati permaneat uni toro juncta, contactus inlicitos fugiat; muniat infirmitatem suam robore disciplinae. Sit verecunda, gravis, pudore venerabilis, doctrinis coelestibus erudita. Sit fecunda in sobole, sit probata et innocens, et ad beatorum requiem, et ad coelesti regna perveniant, et videant filios filiorum suorum usque in tertiam et quartam progeniem, et ad optatam perveniant senectutem. Per. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
in se ip̃m diuisus est: quomodo
stabit regnum ip̃ius. quia di¬
titis in beelzebub eitere me de¬
moma: Si autem ego in beel¬
zebub eicio demonia. filii uestri
in quo eitiunt. Ideo ipsi iudices
uestri erunt. Porro si indigito dei
eitio demonia: profecto ꝑuenit
inuos regnum dei. Cum fortis
armatus custodit atrium suũ:

Expanded text:
m divisus est, quomodo stabit regnum ipsius, quia dicitis in Beelzebub eicere me demonia. Si autem ego in Beelzebub eicio demonia, filii vestri in quo eiciunt, ideo ipsi judices vestri erunt. Porro si in digito Dei eicio demonia, profecto in vos prevenit regnum Dei. Cum fortis armatus custodit
Abbreviated transcription (Latin):
effectu. Hic om̃ĩu peccatorũ
macule deleatur: hic natura
ad ymagynẽ tuã condita. et
ad honorẽ sui reformata prĩci¬
pii cũctis uetustatis squalori¬
bus emundetur ut oĩs hoc sa¬
cramentũ regeneratioins in¬
gressus in uere in nocencie no¬
uam infanciã renascatur.

Expanded text:
cundet effectu. Hic omnium peccatorum maculae deleantur, hic natura ad imaginem tuam condita, et ad honorem sui reformata principii, vetustatis cunctis squaloribus emundetur, ut omnis homo hoc sacramentum regenerationis ingressus in verae innocentiae novam infantiam renascatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ne multiplica ĩ hono¬
rem noĩs tui quod patrũ
fidei spopondisti et promis¬
sioins filios sacra adopcio¬
ne dilata: ut quod priores
sancti nõ dubitauerũt fu¬
turũ ecclesia tua magna
iam exparte cognoscat in¬
pletũ. Pder.

Expanded text:
s, multiplica in honorem nominis tui quod Patrum fidei spopondisti, et promissionis filios sacra adoptione dilata, ut quod priores sancti non dubitaverunt futurum, Ecclesia tua magna jam parte cognoscat impletum. Per.
Abbreviated transcription (Latin):
enim: quia angelis suis manda¬
uit dete. ⁊ ĩ manibus tollent te
ne forte offendas ad lapidem pedẽ
tuum. Ait illi ihus rursum. Scrip¬
tum est: non temptabis dominũ
deum tuum. Iterum assumpsit
eum dyabolus in montẽ excelsim
ualde: et oftendit ei omnia regna
mundi et glĩam eorum. ⁊ dixit

Expanded text:
is suis mandabit de te et in manibus tollent te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum. Ait illi Jhesus: Rursum scriptum est: non temptabis Dominum Deum tuum. Iterum assumit eum dyabolus in montem excelsum valde, et ostendit ei omnia regna mundi et gloriam e
Abbreviated transcription (Latin):
pitus: erat ante illũ. Et respon¬
dens ihus: dixit legis peritos et
phariseos. Si licet sabbato tu¬
rare: At illi tatuerũt. Ip̃e uero
ad prehensum: sanauit eum
ac dimisit. Et respondens dixit
adeos. Cuius uestrum asimis
aut bos inputeum cadet: et
nõ continuo exfrahet illum die
sabbati: Et non poterãt ad hec
respondere illi. Dicebat autẽ
et ad inuitatos parabolam: in

Expanded text:
pondens Iesus dixit ad legis peritos et Pharisaeos dicens si licet sabbato curare at illi tacuerunt ipse vero adprehensum sanavit eum ac dimisit et respondens ad illos dixit cuius vestrum asinus aut bos in puteum cadet et non continuo extrahet illum die sabbati et non poterant ad haec respondere illi dicebat autem et
Abbreviated transcription (Latin):
S unt mihi bis septem p̾stanti corpore nymphȩ
Quaꝵ quae forma pulcherrima deiopeian
Connubio iunga stabili propriamq dicabo
Omnes: ut tecum meritis pro talib annos
Exigat: & pulchra te faciat prole parentem

Expanded text:
Sunt mihi bis septem praestanti corpore nymphae, quarum quae forma pulcherrima Deiopea, conubio iungam stabili propriamque dicabo, omnis ut tecum meritis pro talibus annos exigat, et pulchra faciat te prole parentem
Abbreviated transcription (Latin):
fatigatus sum. eoq magis: quo delerius incessi
quod enim tu trb uix forte mensibrehocego
triduo consumaui. hic uterq igͥ uie modus hit
domum: mihi ad mea studia redeundum ẽ. ađ
ego confesti feto: tibi plusculum negocũ suꝑest
christi ope feliciter his spectaculis de hõc duce
doctior nobis: des anctior remetbis:¬

Expanded text:
fatigatus sum eoque magis quo celerius incessi. fatigatus sum eoque magis quo celerius incessi. Quod enim iter tu tribus forte vix mensibus, hoc ego triduo consummavi. Hic utrique igitur vie modus sit. Tibi domum, michi ad mea studia redeundum. Quod ego confestim fecero, tibi vero plusculum negotii superest peragendum Cristi ope feliciter. His spectaculis et hoc duce, doctior nobis ac sanctior remeabis
Abbreviated transcription (Latin):
Galli aũt ad suum hoc cognom̃ carolum transtule᷑.
Illos duos hẽt una urbs: quorum arthos. Alterum
mis at occidens. Illum pelles. hunc Roma. uidebis
ubi iniquo marte p̾uentus: & circonuentus illa ma.¬
gnalia & uix credibilia gesit cęsar. Uidebis phari
unde hoc phari nomen ꝑ alias terras usq quaq
diffusum est. Spectabii multifidas nili faubes: ubli
fortumi populi romani truncum sui ducis: d lacerꝵ
cadauer abscissumꝙ trunco caput flens iuictor aspe.¬
xit. Sic cum gño ꝑtitus orbem: ut illum nilus
Tybris hunc abluat. o fortunȩ fides .o. rer fides
humanaꝵ: certe & es ingenio promptus ac
docilis facile talib & tantis magistris: quantu
prospis sit fid̾ndum disces. ꝑpetuoq meminerii. S
iam satis itum. satis est scriptum. Hac tenus
tu remis ac pedibus maria & terras. ego hãt
papirum calamo proꝑante sulcauerim. S an
adhuc tu fessus sis eundo ẽte ego iam sebñdo

Expanded text:
Galli autem hoc cognomen ad suum Carolum transtulere. Galli autem hoc cognomen ad suum Carolum transtulere. Illos duos habet una urbs, quorum alterum Arctos, alterum miserat Occidens; illum Pelles, hunc Roma. Videbis ubi iniquo Marte preventus et circumventus illa magnalia et vix credibilia gessit Cesar. Videbis Pharum, unde hoc ‘phari’ nomen per alias terras usquequaque diffusum est. Spectabis multifidas Nili fauces, ubi fortuna populi Romani truncum sui ducis et lacerum cadaver abscisumque trunco caput flens victor aspexit, sic cum genero partitus orbem, ut illum Nilus, Tibris hunc abluat. O fortune fides, o rerum finis humanarum! Certe ut es ingenio promptus ac docilis, facile tantis ac talibus magistris, quantum prosperis, sit fidendum disces perpetuoque memineris. Sed iam satis itum, satis est scriptum: hactenus tu remis ac pedibus maria et terras, ego hanc papirum calamo properante sulcaverim, et an adhuc tu fessus sis eundo, certe ego iam scribendo
Abbreviated transcription (Latin):
quas uoluit leges dare & pro uarietate bibẽ¬
tium fidei uarium saporem aquae imittẽ. Nihil
restat memorabile: quod quid modo memineriz
p̾ter alexandriam alexandri opus. Alexandri
nomen Alexandri bustum: ad quod Iulius thes¬
cesar post theffalicum diem mortemq pomptii
cum alexandriam uenisset ambiguo turbliti ulgi
murmure motus ꝑ speciem religionem descẽdisse
legitur. Et Augustus cęsar post uictoriam athiteg
Antoniumq deuictum & coactum mori eodem ue
sime regem uelle uidẽ sẽ uelle non mortuos rec¬
tute animi & rerum gloria: non regno: non sceptro.
non diademate regem fieri. hoc tu dic̾tum eatenus
inflectes: ut sanctos cupias spectar̃ non mortuos.
quia tamen uetustas & fama clarore hominum. nõ
sine quibusdam facibus homines tangunt. poteris hoc
bustum si nũdum senio cesserit spectare: nec muñus
Urnam: qua pompei cineres ondunt᷑. Illum enim
grȩci hunc romani scriptores magnum uocant.

Expanded text:
quas voluit leges dare et pro varietate bibenquas voluit leges dare et pro varietate bibentium fidei varium saporem aquis immittere. Nil iam restat memorabile quod quidem non meminerim, preter Alexandriam, Alexandri opus, Alexandri nomen, Alexandri bustum. Ad quod Iulius Cesar, post Thessalicum diem mortemque Pompei, cum Alexandriam venisset, ambiguo turbati vulgi murmure permotus, per speciem religionis descendisse legitur. Et Augustus Cesar, post victoriam Actiacam Antoniumque devictum et coactum mori, eodem vesime regem ait se videre velle non mortuot, virtute animi et rerum gloria non regno, non sceptro, non diademate regem fieri. Hoc tu dictum eatenus inflectes, ut sanctos cupias spectare, non mortuos. Quia tamen vetustas et fama clarorum hominum non sine quibusdam facibus animos tangunt, poteris et hoc bustum, si nondum senio cesserit, spectare, nec minus urnam que Pompei cinerum ostenditur. Illum enim Greci, hunc Romani scriptores magnum vocant
Abbreviated transcription (Latin):
teles uõ libro integre disseruit. est flumen estiui
mirabilis increm̃ti & mundationis ubrimae.
infiniti aluei. et fontis incogniti: cuius etitudiẽ
et egyptioꝵ et ꝑsarum : & macedonum reges ad
postremum quoq romani imꝑatores. sed frustra om̃s
quaesiuẽ.Fons hactenus innoratus manet. opi¬
niones atꝙ inqui sitiones. hoium. & historiae de hoc
scriptae. multa legñtib nota sunt. Elarum ꝗdã.
& relatu dignum:. quod ab Illustribus uiris ac̃te:¬
pimus. locus hic exigit. Ferunt fontem esse
ꝑ lucidum illic ubi herodis rabiae. xp̃m occulta.¬
bant: quem puer omnipotens ex terra gridai
refrigerium anpiȩ matris eduxit. ex illo xp̃ianos
ioc idissime bibere. s aracenis absinthio ama¬
rorem esse ita: ut degustare illum: uł summis
Iabiis pena sit: nostrosq inde tam cupide hauri.¬
entes ceu monstrum aliquod admirentur: nec
magnum fuit illi: qui fontem fecit: eidem quoq

Expanded text:
teles vero libro integro disseruit, flumen et estivi teles vero libro integro disseruit, flumen et estivi mirabilis incrementi et inundationis uberrime et infiniti alvei et fontis incogniti, cuius certitudinem et Egiptiorum et Persarum et Macedonum reges, ad postremum Romani quoque imperatores, sed frustra omnes, quesiere. Fons hactenus ignoratus manet, opiniones atque inquisitiones hominum et historie de hoc scripte multa legentibus nota sunt. Clarum quiddam et relatu dignum, quod ab illustribus viris accepimus, locus hic exigit. Ferunt fontem esse perlucidum illic ubi ab Herodis rabie Cristum occultabant, quem puer omnipotens e terra arida in refrigerium anxie matris eduxerit. Ex illo Cristianos iucundissime bibere, Saracenis absinthio amariorem esse, ita ut degustare illum vel summis labiis pena est nostrosque inde tam cupide haurientes ceu monstrum aliquod admirentur. Nec sane magnum fuit illi qui fontem fecit, eidem quoque
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tas. sed populum deo adiutum: ꝑ medios flu.¬
ctus sicco pede transiectum meditabẽ. Illud
enim humanae cupiditatis & mopie. hoc diumo
pietatis: ac potentiae est. hic e aterinae uirginis
corpus cernes. ubi angelicis manibus collotatum
fertur: nec indignum fuit: ut quae pro lege
dei usq ad mortem dec̾tauerat. in eo ip̃o mõte
requiescẽt: ubi lex diuinitus data erat. ꝑ hec
fames. labor :& nihil fere piculosius oc̃tõe uie
nullis indiciis ad rectum referñtib. ideo iugilant
caue ne ulla te necessitas seuĩgat a socus. Iam
tandem in egyptum laborioso & ancipiti cale
ꝑuentum est. Ibi ergo nilum uidebis supra babilã
nonum cambissis opus: & carras egyptias fre¬
ad eufratem. & cãras asirias representant. speesta.¬
bis insignem Asiae atq affr̃cȩ limitem adusumi Ta.¬
inaim flumen ingñs stupñdumq: de quo phi losopha
& poetae & coimographi mł̃ta sunt opinati. Aristo.¬

Expanded text:
ctas, sed populum Deo adiutum per medios fluctas, sed populum Deo adiutum per medios fluctus, sicco pede, transvectum meditabere. Illud enim humane cupiditatis et inopie, hoc divine pietatis ac potentie est. Hic Catherine Virginis corpus cernes, ubi angelicis manibus collocatum fertur, nec indignum fuit, ut que pro lege Dei usque ad mortem decertaverat, in eo ipso monte requiesceret ubi lex divinitus data erat. Per hefames, labor, sed nichil fere periculosius errore vie, nullis indiciis ad rectum referentibus. Ideo vigilanter cave ne ulla te necessitate seiungat a sociis. Iam tandem in Egiptum laborioso et ancipiti calle perventum est. Ibi ergo supra Nilum videbis Babilonem novam, Cambysis opus, et Carras Egiptias, fretrans Euphratem et Carras Assyrias representant. Spectabis insignem Asie atque Africe limitem, adversum Tanai, flumen ingens stupendumque, de quo et philosophi et poete et cosmographi multa sunt opinati Aristo
Abbreviated transcription (Latin):
patriaeq ruentii amorem. Nihiltam durum
quod uirtus ardñs & pietas intensa non moliat.
equidem si ꝑ sixtes libycas & harenosa loca
ẜ pentium ai. cato mite cesaris imꝑium fugisse
Laudatur. tu ꝑ desertum non fugies mitẽ feroxꝙ
iugum sathane ꝑ quod tantus olim populus
fug̃it seuitiam pharaonis : & quod senes putri.
& muliercule potuerunt: tu uir fortis ac inu.¬
ctus non poteris. deus cum illis erat & tecum
erit. his aut in locis legem datam moysi: collo.¬
quium cum deo hĩtum: uisionem rubi. delapsum
celo manna: eęfasq trga card: sed ingratus pp̃ł
diui nas blandicias: de diuina iudicia tecum
uolues. Incidet forte cupiditas rubri maris uidẽ.¬
di: quod prope a poeta: non mare rubrum: sed
littus rubit dictum est: non enim ab aquis: sed
a colore littoris nomen hoc. trahit: quo cum ꝑue.¬
neris non ocdões indicos: & tas merces illis faucib
in aegyptum atq in nostrum mare inde conue.¬

Expanded text:
animeque ruentis amorem. Nichil tam durum animeque ruentis amorem. Nichil tam durum quod virtus ardens et pietas intensa non molliat. Equidem si per syrtes Libycas et arenosa loca serpentium M. Cato mite Cesaris imperium fugisse laudatur, tu per desertum non fugies immite feroxque iugum Sathane, per quod tantus olim populus fugit sevitiam Pharaonis? Et quod senes ac pueri et muliercule potuerunt, tu vir fortis ac iuvenis non poteris? Deus cum illis erat, et tecum erit. His autem in locis legem datam Moysi, colloquium cum Deo habitum visionem rubi, delapsum celo manna ceterasque erga carum, sed ingratum, populum divinas blanditias ac divina iudicia tecum volves. Incidet forte cupiditas maris Rubri videndi, quod proprie a poeta non mare sed litus Rubrum dictum est: non enim ab aquis sed a colore litoris nomen hoc trahitur. Quo cum perveneris non odores Indicos et Eoas merces, illis faucibus in Egiptum atque inde nostrum in mare conve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto teꝙ dignum iter sequendũs in terris. quae:¬
rendusq non est christus: ut uel eum discamus
ad tellurat sequi. ut ubi ab quando hĩtauit du ꝙ̃-¬
situm tandem ubi hĩtat inueniatur. Iam non lon¬
ge hinc mare: quod sodomoꝵ dicitur tordanis
influit: ubi consumptaꝵ urbium uindicteꝙ cele.¬
stis oꝑta uestigia appareant. his desexti solitudo pro.¬
ximã est. durum iter fateor: sed ad salutema
tendnti. nulla difficilis uia uderi debet. młtas d¬
ubiq difficultates. multa tibi tedia uł hominu
uł locorum hostis noster obuciet: quib ne ab.
incepto uel trahat. uel fardet uel si neutrum
possit saltem in sacra peregrinatione. has minus
alacrem efficiat. hic uero pĩef caet̾a natiuam
locoꝵ ingerdi asꝑitatem: penuriamq reꝵi oĩit.
Sed meminisse conuenid omne optimum magͦ
p̾tio constare: & uirgilianum illud in tuos usus
transferre. ubi ait. Uicit iter duꝵ pietas: & illud

Expanded text:
profecto teque dignum iter. Sequendus in terris queprofecto teque dignum iter. Sequendus in terris querendusque nobis Cristus est ut vel sic dicamus eum ad celum sequi et ubi aliquando habitavit, diu quesitum tandem ubi habitat invenire. Iam vero non longe hinc, mare quod Sodomorum dicitur, Iordanis influit, ubi consumptarum urbium vindicteque celestis aperta vestigia apparent. His deserti solitudo proxima est. Durum iter fateor, sed ad salutem tendenti nulla difficilis via videri debet. Multas ubique difficultates, multa tibi tedia vel hominum vel locorum hostis noster obiciet, quibus te ab incepto vel retrahat vel retardet vel, si neutrum possit, saltem in sacra peregrinatione hac minus alacrem efficiat. Hic vero preter cetera nativam locorum ingeret asperitatem penuriamque rerum omnium. Sed meminisse conveniet omne optimum magno pretio constare, et Virgilianum illud in tuos usus transferre, ubi ait vicit iter durum pietas, et illud
Abbreviated transcription (Latin):
cogitabis quantum grata fuit deo semꝑ humilitas.
quam in filii sui unigeniti ꝓͥmordiis euidntissime
conseerauit: cogitabis ineffabiltin faluatoris ori¬
ginem. qui añte principium genitus in fine tp̃ru
si etatum nũs attendit᷑ natuꝵ. Uirginem mr̃em in
p̾sepio iacentem contemplare : & diuinum infande
in cunis uagientem. Angelos ab ethere concine¬
tes. pastores attonitos stupentesq. Reges alienigenas
eum mueribus affusos. Incligenam uoͣ rege
gladio seuientem. Terram in nocuo sanguine be¬
A mestis resonans cgelum omne gemitibus. Int̾
hȩc monitu angelico sanctum altorem cum ĩ.¬
temerata matrẽ celestiq alumno dara ex iñgrata
patria in aegyptum ire tanto pignore tutas latebras
quer̃ntem iam cum gñtib spe miecta pͥmogenito
ꝑꝑ ingratitudinem abdicato summi patris hereꝗ¬
ditatem ad minorem filium. hoc est ppłm gñtium eẽ
mariam iesum christum profugum sequi iuis sace

Expanded text:
cogitabis quantum Deo grata fuerit semper humilitas, cogitabis quantum Deo grata fuerit semper humilitas, quam in filii sui unigeniti primordiis evidentissime consecravit, cogitabis ineffabilem Salvatoris originem, qui ante principium genitus, in fine temporum, si ad etatum numerum attenditur, natus est. Virginem matrem in presepio iacentem contemplabere et divinum infantem in cunis vagientem, angelos ab ethere concinentes, pastores attonitos stupentesque reges alienigenas, cum muneribus affusos, indigenam vero regem gladio sevientem, terram innocuo sanguine berimis madentem et mestis resonans celum omne gemitibus. Inter hec monitu angelico, sanctum altorem cum intemerata matre celestique alumno, clam ex ingrata patria in Egiptum ire tanto pignori tutas latebras querentem, iam tum gentibus spe iniecta, primogenito propter ingratitudinem abdicato, summi patris hereditatem ad minorem filium, hoc est ad populum gentium, esse Mariam, imo Cristum profugum sequi vis, sacrum
Abbreviated transcription (Latin):
ea fames mipoꝵ. tam mesta necessitas : quãt si
& ordine nosae cupis. Iosephum. lege: non audita
sedinsa. & coram sibi cum gtis referñtem. a¬
Quid nõ nunc cogitas: an nondum desiderii
nostri cepit: ut domumi: ut prĩãm: ut amicos uisẽ
animus sit/ ẽdo id quidem. Inio ne alit̾ fieri posse
etus sum. Sed nullus est acrior stimulus: quam
uirtutis. Illic nime ꝑ omnis difficultates: quorsum
animus impellit: nec consistẽ patituri nec retͦ
respicẽ: cogitq non uoluptatum modo sed honestoꝵ
pignorum: atq aftectuum obliuisci. nihil aliud: ꝙ̃
iur̃tutis spẽm optare: nihil uelle: nihil deniq
cogitare. hic stimulus: qui ulyxem laertis & pene.¬
lopes: et thelamacifecit immemorem: te nimnc¬
fecit nobis uereor abstrahet diucius ꝗ̃ uellemus
bideo tibi faciem esse longius euntis: nec imme¬
rito. Ubi t̾nim dimittes bethleem ciuitatem dauid
rant. Illic pͥma incimabilia nr̃i regis aspicies.

Expanded text:
ea fames miserorum tam mesta necessitas, que si ea fames miserorum tam mesta necessitas, que si ex ordine nosse cupis, Iosephum lege, non audita, sed visa et communia sibi cum ceteris referentem. Quid vero nunc cogitas? An nondum te desiderium nostri cepit, ut domum, ut patriam, ut amicos invisere animus sit? Credo id quidem, imo ne aliter fieri posse certus sum. Sed nullus est acrior stimulus quam virtutis. Ille nunc per omnes difficultates generosum animum impellit, nec consistere patitur, nec retro respicere cogitque non voluptatum modo sed honestorum pignorum atque affectuum oblivisci, nichil aliud quam virtutum speciem optare, nichil velle, nichil denique cogitare. Hic stimulus qui Ulixem Laertis et Penelopes et Telemachi fecit immemorem, te nobis nunc vereor abstrahet diutius quam vellemus. Video tibi faciem esse longius euntis. Nec immerito. Ubi enim dimitteres Bethleem, civitatem David, rant? Illic prima inunabula nostri regis aspiciens,
Abbreviated transcription (Latin):
mondauit. paraliticos erexit. mortuos susci tauit¬
omnibus maius esset: nisi quia omnia eque facilia
sunt deo. de monib ac peccatis opp̾ssam tinimam
sepultamq restituit lib̃tati multa etiam: quae ꝓseꝗ
omnia ex euangelio nota sunt: quae fixa inte cernẽti
ꝑ snigulos passus deuotam animam pius horroriñ.¬
nadẽt. Unim quod flabi posset admoneo uidere
te Uybem illam: quam iutisse uictores gentium
romani tam claruos opus esse dixunt . dit Tunc titus
&xcitus. post imꝑũ gub̃nator in ip̃o ingressumoe¬
nia urbis admirans. tantam iuctoriam non huma.¬
nae uirtutii. sdiuinae gratiae fateret᷑. & ꝓfecto sic¬
erat. christus ipse: quem
merito fauebat ultoribus. licet adhut illis in cogni¬
tus. noscendus tamen eorum suc cessorib: & cobẽdus.
Itaq cum sepe alias in omni ea nastatiõe pcipue
smpletum est: quod i ꝑsona eius mñ psalmo dr̃.
Resuscita me& retribuam. ea hominum strages

Expanded text:
mundavit, paralyticos erexit, mortuos suscitavitmundavit, paralyticos erexit, mortuos suscitavitomnibus maius esset, nisi quia omnia eque facilia sunt Deo, demonibus ac peccatis oppressam sepultamque animam restituit libertati. Multa etiam que persequomnia ex Evangelio nota sunt, que fixa mente cernentis, per singulos passus devotam animam pius horror invadet. Unum quod elabi posset admoneo, videre te urbem illam, quam vicisse victores gentium Romani tam clarum opus esse duxerunt, ut Titus, tunc exercitus post imperii gubernator, in ipso ingressu menia urbis admirans, tantam victoriam non humane virtutis, sed divine gratie fateretur. Et profecto sicerat. Cristus ipse quem emerito favebat ultoribus, licet adhuc illis incognitus, noscendus tamen eorum successoribus et colendus. Itaque cum sepe alias, tum in ea vastatione precipue impletum est quod ex persona eius in psalmo dicitur resuscita me et retribuam eis. Ea hominum strages,
Abbreviated transcription (Latin):
uõ tu aliam ob cãm tantum laboris ac nego.¬
tii suscepisti: nisi ut illam mõte dnĩ sacram urbe
locisq finitimis uidres oculis: quae animo ude¬
bas amnem .s. quo lotus est christus. Templum
seu templi yuinas in quo docuit. Locum ubi sũ.¬
ma cum uoluptate passus est corpore: ut nos
animi passionibus liberaret. SE pulchrum ubi
Sacratissimum Illud Corpus substitit. dum ille
& inferni uictor add regna hostis spolganda de¬
sander&: unde etiam iam reusus idem corpusq
iam immortale recipiens pressis graui sopore cuł¬
stodibus resurexit SEΟN preterea & dliueti mo¬
tem adhuc & unde in cęlum ascendit quoad
iudicium reusurus c̾ditur: Ubi uentis & fluctib
imꝑauit. ubi cibo exiguo maximam tuebam
pauit. ubi aquam uertit in uinum : quas lioet
magna. cum uiuentib iuderñturr faciliꝰ erant illi
qui cibum. ui num & aquam. et ipsos de nihilo cre¬
auerat conuiuantes. Ybiq demiq elegit indoctos

Expanded text:
vero tu aliam ob causam tantum laboris ac negovero tu aliam ob causam tantum laboris ac negotii suscepisti, nisi ut in illa morte Domini sacra urbe locisque finitimis videres oculis, que animo iam videbas: amnem scilicet quo lotus est Cristus, templum seu templi ruinas in quo docuit, locum ubi summa cum humilitate passus est corpore ut nos animi passionibus liberaret, sepulcrum ubi sacratissimum illud corpus substitit, dum ille mortis et inferni ictor ad regna hostis spolianda descenderet, unde etiam reversus idem corpusque iam immortale recipiens, pressis gravi sopore custodibus, resurrexit. Sion pretera et Oliveti montem, ad hec et unde in celum ascendit, quo ad iudicium reversurus creditur, ubi ventis et fluctibus impetravit, ubi cibo exiguo maximam turbam pavit, ubi aquam vertit in vinum, que licet magna convivantibus viderentur, facilia erant illi qui cibum et vinum et aquam et ipsos de nichilo creaverat convivantes, ubi denique elegit indoctos
Abbreviated transcription (Latin):
hẽri. cui sñiȩ accedit egisippus libro 3ͦ. historiaꝵ
iosephum secutus: aliquanto tamen nobilior: ut
puto & multo uetustior est damascus. Uidebis
eiuitatem: & forma spectabilem & etate de qua
quidem ab ipsis. quidam regum israel multis se¬
culis ante urbem conditam crebra iñ utrisꝙ lt.¬
teris sacris ac secularibus est m̃tio. Si infra ap¬
plicueris : quantum spectaculo de fuerit tantum
demitri labori minus terrestri cale laxaberis
ꝙ in terram egressio uicina ierosolima est iti¬
neris propoĩtiq tui terminus. itaq tametsi tibi¬
inulta in medio quaerñda & iuienda monstraiũ.
quae poteras improuisus forte. solumq uie finẽ
cogitans preterire hic: quod te moneam non hẽo.
Onnia .it. hic anteꝗ̃ pedem domo moueas pretonce.¬
ꝑta animo & diu agitata sunt tibi. Quoniam
finis rerum: ut philosophis placet: sicut mexe¬
quutiõe ultimus siẽ in intentione pͥmus est. Neꝙ

Expanded text:
haberi, cui sententie accedit Hegesippus, libro tertio Historiarum, haberi, cui sententie accedit Hegesippus, libro tertio Historiarum, Iosephum secutus, aliquanto tamen nobilior, ut puto, et certe multo vetustior est Damascus. Videbis civitatem et forma spectabilem et etate, de qua quidem ab ipsis temporibus regum Israel, multis seculis ante urbem conditam, crebra in utriusque litteris sacris ac secularibus est mentio. Si infra magis applicueris, quantum spectaculo defuerit, tantum demitur labori, minus terrestri calle lassaberis, quod in terram egresso vicina Ierosolima est, itineris propositique tui terminus. Itaque tametsi multa tibi in medio querenda et visenda monstraverim, que poteras improvisus forte solumque vie finem cogitans preterire, hic quid te moneam non habeo. Omnia enim iam hinc ante quam pedem domo moveas, preconcepta animo et diu agitata sunt tibi, quoniam finis rerum, ut philosophis placet, sicut in executione ultimus sic in intentione primus est. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
tens in dextrum latus agñda est. sed iam q̃l
tecum peridi. fastidii ꝙ ꝑticeps ad terram ꝑuenisse
gaudeo. In quam ubi descensurus sis nescio: neꝗti
imus portus tantum patet ac cessui. Magrĩ siña
comitum conscensus:uentus: mare: dies. locus: opõ.¬
tunitas quid te opportrat age dicent:nam:ut
antiquo prou̾bio monemur consilia capiunt᷑ ex
tempore. Sunt aũt littore in illo  aib aquilone
in austrum descendam maritima oppida tortosa
in medio nobilis olim nime eueria: & ł in cierem
u̾sa iacet acon summum: & in ex piabile dedecus
ac turpissima cicatrix christianore regum: nisi ali.¬
quanto turpior esset ip̃a he Ierusalem. Sane
si altius descendas io habebis amplius: ut uiđas
caput syyie damascum: sic enim uocant ea
non quicũq cosmographus. ꝓp̃ħaꝵ Iscias sed da¬
rissimus ꝑ pħaꝵ haias: quamuis non ignorem apͦ
alios Antiochiam syrie primamiac metropoliz

Expanded text:
tens in dexterum latus agenda est. Sed iam, quasi tens in dexterum latus agenda est. Sed iam, quasi tecum periculi fastidiique particeps, ad terram pervenisse gaudeo. In quam ubi descensurus sis nescio, neque enim unus tantum portus patet accessui. Magistri sententia, comitum consesus, ventus, mare, dies, locus, oportunitas, quid te agere oporteat dicent. Nam ut in antiquo proverbio monemur: «consilia capiuntur pro tempore». Sunt autem in litore illo, ut ab aquilone in austrum descendam, maritima oppida Tortosa,mque in medio nobilis olim, nunc eversa et in cinerem versa, iacet Acon, summum et inexpiabile dedecus ac turpissima cicatrix Cristianorum regum, nisi aliquanto turpior esset ipsa Ierusalem. Sane si altius descendas, id habebis amplius ut videas caput Syrie Damascum. Sic enim vocat eam non quicunque cosmographus sed clarissimus prophetarum Isaias. Quamvis non ignorem apud alios Antiochiam Syrie primam ac metropolim
Abbreviated transcription (Latin):
dibus sumptum nomen traditur: quae quidem
nuꝑ eusa dum resurgeret: ut sibi casus ad aligo
ꝓ fuisse iuderet᷑ transiatis sedib ripam pulchim
am nis obtinuit. sed nundum tempus est nr̃
patriam redeundi. ad ta quae restant: ꝓtedamꝰ
ante cilios frontem cyprus est terra nulla re
alia: quam ĩercia ac deliciis nota: quam merito
ueneri sacram dixere et nimo quoq ueneri
magisquam marti: seu paladi sacra ẽ. Raro ibi
seu nunquam uir aliquis darus fuit. neq enis
in molli agro uoluptatis uirtutum rigida senña
regiones tractu maximo soli uiciniores grata
ardoribus extuat: quali hominum complexio ad
elem̃ta transierit. noli ibi multum immorari. nõ
sicca molicies. grece blandicie: ac frandes imnam in
in sulam conuenẽ. quod optimum ac pãosissium hñt
illic dissimilibus moribus aliunde ueniens iacet
hilarion. Contra eyprum in extremo maris
angulo latet Armenia cui tergum puppis obuer¬

Expanded text:
dibus sumptum nomen traditur. Que quidem ndibus sumptum nomen traditur. Que quidem nnuper eversa, dum resurgeret, ut sibi casus ad aliquid profuisse videretur, translatis sedibus, ripam pulcherrimi amnis obtinuit. Sed nondum tempus est in patriam redeundi. Ad ea que restant procedamus. Ante Cilicie frontem Cyprus est, terra nulla re alia quam inertia ac deliciis nota, quam merito Veneri sacram dixere et nunc quoque Veneri, magis quam Marti seu Palladi, sacra est. Raro ibi, seu nunquam, vir aliquis clarus fuit, neque enim in molli agro voluptatis virtutum rigida semina coregiones tractu maximo soli viciniores, grata ardoribus estuat, quasi hominum complexio ad elementa transierit. Noli ibi multum immorari. Non Syra mollities, Grece blanditie ac fraudes unam in insulam convenere. Quod optimum atque pretiosissimum habent illic, dissimillimis moribus aliunde veniens, iacet Hilarion. Contra Cyprum, in extremo maris angulo, minor latet Armenia, cui tergum puppis obver
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ has ergo naiuigans. & procul a t̾go linquens
lula duo lununa graeciae Lacedemonem & athe¬
nas ad leuam uõ helesponti fauces sestonq &
atq illion. Illud emulatione romani impexii hoc
propris famosum malis. recto tramite rhodunr
Leuam iacet olim prouintiaꝵ mitissima post troiȩ
ruinam grecis referta cultoribus: nime turcho.¬
rum uõ hostium ferox regio. huius partes adtiui.¬
strum uexsae: & iti neri tuo proxime sut. Litiã
atq cilicia: et regiones isauria arx olim omiu
pyratarum. qui summis time uiribus maria
cuncta ꝑuaserant. ita ut ipsis quoq romanis
classibus aperta acie decertar&̃. summa tamen
Magni pompe uirtute: ac prudentia suꝑati. abdu¬
stiq mantimis latrotiniis & terre cultibus
restituti: de ne qua unq̃ becasio illos ad ꝯsueta
retrahẽt & conspectu maris procul abstracti
sunt. ex his int cytas laudensem colonitm pa¬
triȩ tuae proximam constare & de pompei lau.¬

Expanded text:
Per has ergo navigans et procul a tergo linquens Per has ergo navigans et procul a tergo linquens illa duo Grecie lumina, Lacedemonem et Athenas, ad levam vero Hellesponti fauces Sextonque eatque Ilion, illud emulatione Romani imperii, hoc propriis famosum malis, recto tramite Rodum pelevam iacet, olim provinciarum mitissima, post Troie ruinam Grecis referta cultoribus, nunc Turcorum veri hostium ferox regio. Huius partes, ad austrum verse et itineri tuo proxime, sunt Licia atque Cilicia et caput regionis Isauria, arx olim omnium piratarum, qui summis tunc viribus maria cuncta pervaserant, ita ut ipsis quoque Romanis classibus aperta acie decertarent. Summa tamen Pompei magni virtute ac prudentia superati abductique maritimis latrociniis, et terre cultibus restituti, ac ne qua unquam occasio illos ad consueta retraheret, a conspectu maris procul abstracti sunt. Ex his inter ceteras Laudensem coloniam, patrie tue proximam, constare, et de Pompei lau
Abbreviated transcription (Latin):
sundurmq littus achaicum atq inrbes indittore¬
indontonas corona & quicquid terraꝵ mare illud
abluit uisq ad &xtremum regionis angulum ut
uo alte taliam sic ille cretam respicit nunc
possessionem uenetorum: ut humana omnia uoli¬
luint dhm Iouis regnum suꝑstitionum fere om̃
fontem. atq pͥncipium. hanc a dextris enboeam
quam̃ nigro pontum uocant a sinistris hñs int
cydadas egei maris insulas: quae siderum ñ
morem pesagus illustrãt crebis portib tutum
iter agas. hic schiros achillei amoris atqi ado¬
lescaentiae pͥma sedes unde ulyxeo toͬ̃tum hasta
fulmen illud uenit ad troram. Hic chous hypo¬
cratis Lesbos theo phrasti. Salmos pythagore
qua ille deserta in has nostras terras uenit
Q a talicus philosophus dici meriit : cum phiphi
nomen. quod prius muenerat: summo studio atꝙ
ingenio exornasset sed quid aigo multo facilus
c⁊ades omines: quam cęli stclas ennumerem

Expanded text:
videndumque litus Achaicum atque urbes in litorevidendumque litus Achaicum atque urbes in litore: Motona, Corona et quicquid terrarum mare illud alluit, usque ad extremum regionis angulum. Ut vero alter Italiam, sic ille Cretam respicit, nunc possessionem Venetorum ut humana omnia volvuntur, olim Iovis regnum, superstitionum fere omnium fontem atque principium. Hanc a dextris, Euberam, quam Nigropontum vocant, a sinistris habens, inter Cyclades, Egei maris insulas, que siderum in morem pelagus illud illustrant, crebris portibus tutum iter ages. Hic Scyros Achillei amoris atque adolescentie prima sedes, unde Ulixeo tortum astu, fulmen illud venit ad Troiam. Hic Cous Ypocratis, Lesbos Theophrasti, Samos Pithagore patria, qua ille deserta in has nostras terras venit et Italicus philosophus dici meruit, cum philosophie nomen, quod primus invenerat, summo studio atque ingenio exornasset. Sed quid ago? Non multo facilius Cyclades omnes quam celi stellas enumerem.
Abbreviated transcription (Latin):
magni quoq cum gomanis belli causa pyrro rege
in Italiam accersito. aduitoq cirmis ac moenibs
post longum tempus hanibͥale quos hostiluem du
Iam ad finem orbis italici uentum ẽ .m. quo
ultimum cum idrontem attigeris pedem. habes
obuium Adriaticum equor emensils pͥmam i.¬
sulaꝵ ex aduso litore corciram ignobilesq alias
iuenies donec aid achaie pͥmum tinguliim ꝑue¬
neris. illicq equidem optabis histinum. quoo qbns¬
dam uenit ĩ mentem esse ꝑfossum quo cumm re¬
ctior tibi tum buior cursus sit mons est duo
maria dirimens: qui si loco cederet iñ sula esset acha.¬
ia eius m uertice corinthus ẽ sita mexpugna¬
bilis po sibi cum a romanis capta esset euersiorẽ
pbiuit mat̾iam secutis opportunitatem lodieq
maxime ut ait cito ne posset aliquando ad bellã
facindum loc ut ip̃e achortani. cum noͣ limeo eqre
ille ꝑdimus sit parendum naturae. et pretmissa
coristho malee flexus ille longior obeundus est

Expanded text:
magni quoque cum Romanis belli causa, Pirro rege magni quoque cum Romanis belli causa, Pirro rege in Italiam accersito adiutoque armis ac menibus, post longum tempus Hannibale, quos hostilium duc numerabunt. Iam ad finem orbis Italici ventum est, in quo ultimum cum Ydruntem attigeris pedem, habens obvium Adriaticum equor emensus primam insularum ab adverso litore Corcyram ignobilesque alias invenies, donec ad Achaie primum angulum perveneris. Illic quidem optabis isthmum quod quibusdam venit in mentem esse perfossum quo cum rectior tibi tum brevior cursus sit. Mons est duo maria dirimens, qui si loco cederet insula esset Achaia. Eius in vertice Corintus est, situ inexpugnabili. Id sibi, cum a Romanis capta esset, eversionis prebuit materiam, secutis oportunitatem loci maxime, ut ait Cicero, ne posset aliquando ad bellum faciendum locus ipse adhortari. Cum vero limes equoreus ille preclusus sit, parendum nature et, pretermissa Corinto, Malee flexus ille longior obeundus est
Abbreviated transcription (Latin):
cum dasse staliam linquens: ut ualerio placet:
siue ut alii uolunt & similis uoͣ est/ patriam
suam pruppe unica. de romanos fugĩs uicto.
pes ꝓꝑq locorium angustias dum eminue exctam
non rntelligit falli ratus occiderat sbiq tandem
errore recognito terrȩ̨ mandauerat ac cipisse notis¬
simi est scalea quidem digressis usq egũ mfer¬
me rectus in meridiem est cinrsus Indrssg
ad orientem relicta procul adextris ethna fã¬
macium pͥncipe montium inde breui flexu m̃
Septentrionem uersus & sylla ceu naufratus in¬
fame transilies e rotonem ueniens ciuitadm quõ¬
dam int̾ italiae ppłos. & animoꝵ roboretet por¬
pore & forma et operibus. de gloria precellentes
N unc quid non poterit longa dies uizxo ip̃is itaili¬
cis bñ nota. hic iunonis lcicmie temiplum toto
orbe ꝑ alebre. Inde intimo quodam pelagi redessu
Tarentum tibi monstrabitur. Ennio natalis. ⁊toe¬
lio fatalis locus. quamuis alii Brudusium dita nt

Expanded text:
cum classe Italiam linquens, ut Valerio placet, cum classe Italiam linquens, ut Valerio placet, sive, ut alii volunt, et similius vero est, patriam suam puppe unica repetens et Romanos fugiens victores propterque locorum angustias dum eminus exitum non intelligit, falli ratus occiderat ibique tandem errore recognito terre mandaverat, accepisse notissimum est. Et Scalea quidem digressis usque Regium ferme rectus in meridiem est cursus. Inde rursus ad orientem, relicta procul a dextris Ethna, flammantium principe montium. Inde brevi flexu in septentrionem versus et Scyllaceum naufragiis infame transiliens, Crotonem venies, civitatem quondam inter Italie populos et animorum robore et corporum et forma et opibus ac gloria preecellentem, nunc quid non poterit longa dies? vix ipsis Italicis bene notam. Hic Iunonis Lacinie templum fuit, toto orbe percelebre. Inde in intimo quodam pelagi recessu Tarentum tibi monstrabitur, Ennio natalis, Virgilio fatalis locus, quamvis alii Brundisium dicant,