comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Negnũautẽ argiuorũ simul cũ abrahae¬
nẽ potibus ostum est: ubi primus regnauit
inachus: Sane quod pra&ereundũ non fuit:
&iam apud sepulchrũ septimisui regis thu¬
riat. sacrificare sicyonios solere uarro
refest sRegnantibus porro octauis regi¬
bus armamitre assyriorũ. sic yoniorũ
leocippo. & primo argiuorum inacho.
ds locutus est adisaac. atq: ipsiquoq eadẽ
quaepatrieius duo illa ꝓmisit: semini scilic&
eius terrã chanaan. & in eius semine benedic¬
tionẽ cunctarũ gentiũ . Hiec ipsa ꝓmissas
&iam filio eius fepoti abrahae. quiẽ appeł¬
latus primo iacob postisrł. Cũ iam belocus
rex nonus assyriae . & phoroneus inachi
filius secundus regnar& argiuis. leucippo
adhucapud sic ronios ꝑmanente  Histẽpo he pato:¬
ribus grecia subphoroneo argolicorege.
logt̃ &iudiciorũ quibusdam clarior facta
ẽ institutis. Phegous tameni frater huitis
phoronei unĩor cũc& mostuus: ad eius sepul¬

Expanded text:
autem Argiuorum simul cum Abrahaeautem Argiuorum simul cum Abrahaenepotibus ortum est, ubi primus regnauit Inachus. Sane, quod praetereundum non fuit, etiam aput sepulcrum septimi sui regis Thuriaci sacrificare Sicyonios solere Varro refert. Regnantibus porro octauis regibus, Armamitre Assyriorum, Sicyoniorum Leucippo et primo Argiuorum Inacho Deus locutus est ad Isaac adque ipsi quoque eadem, quae patri eius, duo illa promisit, semini scilicet eius terram Chanaan et in eius semine benedictionem cunctarum gentium. Haec ipsa promissa sunt etiam filio eius, nepoti Abrahae, qui est appellatus primo Iacob, post Israel, cum iam Belocus rex nonus Assyriae et Phoroneus Inachi filius secundus regnaret Argiuis, Leucippo adhuc aput Sicyonios permanente. His temporibus Graecia sub Phoroneo Argolico rege legum et iudiciorum quibusdam clarior facta est institutis. Phegous tamen frater huius Phoronei iunior cum esset mortuus, ad eius sepul
Abbreviated transcription (Latin):
ramidis quimatri successit in regnũ. quidã
&iam ipsũ ninũ. quidam uero deriuato
a patreuocabulo niniam uocants Sicrons¬
orũ autẽ regnũ : tunc tenebat telexion
Quoregnante usq ad eo ibi mitia & la&a
tempora fuerunt: uteum deftinctũ uedut
deum colerent sacrificando. &ludoscde¬
brando. quos ei primitus institutos fer̃¬
Huius temporibus &iam isaac exꝓmissione
dĩ natusest oentenario patri filius abra¬
hac desarra coniuge quaesterilis & anus
iam spem prolis amiserit. Tunc & asfyriis
quintus erat rex arrius: Ipsiuero isaac he spão ae¬
sexagenario natisunt gemini. esau&ua¬
cob quosei rebecra uxor peperit. auo
corũ abraham adhuc uiuente &centum
sexaginta a&atis annos agente. Quiexple¬
tis centũ septuagintaquinq defunetus est.
Negnantibus apudassẏrios xerse illo
antiquiore qui&iam baleus uocabatur.
& apud sicyonios thuriacho. quẽquidam
thurimachũ scribunt septimis regibus egi

Expanded text:
ramidis, qui matri successit in regnum, quidam ramidis, qui matri successit in regnum, quidam etiam ipsum Ninum, quidam uero deriuato a patre uocabulo Ninyan uocant. Sicyoniorum autem regnum tunc tenebat TelIioD. Quo regnante usque adeo ibi mitia et laeta tempora fuerunt, ut eum defunctum uelut deum colerent sacrificando et ludos celebrando, quos ei primitus institutos ferHuius temporibus etiam Isaac ex promissione Dei natus est centenario patri filius Abrahae de Sarra coniuge, quae sterilis et anus iam spem prolis amiserat. Tunc et Assyriis quintus erat rex Arrius. Ipsi uero Isaac sexagenario nati sunt gemini, Esau et Iacob, quos ei Rebecca uxor peperit. auo eorum Abraham adhuc uiuente et centum sexaginta aetatis annos agente, qui expletis centum septuaginta quinque defunctus est, regnantibus aput Assyrios Xerse illo antiquiore, qui etiam Baleus uocabatur, et aput Sicyonios Thuriaco, quem quidam Thurimachum scribunt, septimis regibus.
Abbreviated transcription (Latin):
qu̾asi prima roma xum peregrina in hoc
mundo dĩciuitate procurrat : Res auton
quas propt̃ comparationẽ ciuitatis utriusq
terrenae scilic& & cadestis huicoperi opor¬
t& inserere. magis exgrecis & latinis. ubi
& ipsa roma quasi secunda babyloniaẽ dete¬
mus assumere ¶Quando ergo natus est abra¬
ham. secundi reges erant apud assyrios
ninus. apudsicyonios europs Primi
autẽ. illic belus. hic egialeus fuerunt.
Tũ uero egresso abraham debabylonia
promisitẽids̃ exillo magnã gentõ futurã.
& ueius semine omniũ gentiũ benedictio¬
nẽ. asfyrii quartũ regem habebant. sicy¬
onii quintũ. Apud illos enim regnabat
filius nini post matrẽ samiramidem quae
ab illo interfecta ꝑhib&ur. Ausa filium
mat̾ incestare concubitus Hanc putant
non nulli condidisse babylonẽ. quãquidẽ
potuit instaurare. Quando autẽ ud quo
modo condita fuerit. Insexto decimo
libro diximus s Filium porro nini & sami¬

Expanded text:
quasi prima Roma, cum peregrina in hoc quasi prima Roma, cum peregrina in hoc mundo Dei ciuitate procurrat; res autem, quas propter conparationem ciuitatis utriusque, terrenae scilicet et caelestis, huic operi oportet inserere, magis ex Graecis et Latinis, ubi et ipsa Roma quasi secunda Babylonia est, debemus adsumere. Quando ergo natus est Abraham, secundi reges erant aput Assyrios Ninus, aput Sicyonios Europa; primi autem illic Belus, hic Aegialeus fuerunt. Cum uero egresso Abraham de Babylonia promisit ei Deus ex illo magnam gentem futuram et in eius semine omnium gentium benedictionem. Assyrii quartum regem habebant, Sicyonii quintum; aput illos enim regnabat filius Nini post matrem Samiramidem: quae ab illo interfecta perhibetur, ausa filium mater incestare concubitu. Hanc putant nonnulli condidisse Babylonem, quam quidem potuit instaurare. Quando autem uel quo modo condita fuerit, in sexto decimo libro diximus. Filium porro Nini et Sami
Abbreviated transcription (Latin):
quã asfyriorũ fuit nectam longe lateq dif¬
fusũ. Ouippe ubininus rex beli filius uni¬
uersam asiam quac totius orbis ad numerũ
pastiũ testiadicitur: ad magnitudinẽ uero
dimidia repperitur usq ad lrbrae fines sub¬
egisse traditur. solis quipre indis. in pastibus
orientis nondominabatur: Quos tameneo
defuncto. sami ramis uxor eius est aggressa
bellando: Ita factũ ẽ. ut quicũq in illis terris
populi siue regeserant. assyriorũ regno
ditioniq parerent: & quicquid imperar&¬
efficerent¶Abraham igitur in eo regno a¬
pud chaldeos. uinitemporibus natus est
Sedqñm res grecae multos nobis quã as frriȩ
notiores. & ꝑgrecos ad latinos. acde inde ad¬
romanos qui&iam ipsilatinis tẽporũ serĩe
deduxer̃. quigent̃e populi romani inori¬
gi nis cius antiquitate rimatisunt: Obhoc
debemus ubiopus est assyrios memorare
reges. ut appareat quẽ ad modũ babylonia

Expanded text:
quam Assyriorum fuit, nec tam longe lateque difquam Assyriorum fuit, nec tam longe lateque diffusum, quippe ubi Ninus rex, Beli filius, uniuersam Asiam, quae totius orbis ad numerum partium tertia dicitur, ad magnitudinem uero dimidia reperitur, usque ad Libyae fines subegisse traditur. Solis quippe Indis in partibus Orientis non dominabatur, quos tamen eo defuncto Samiramis uxor eius est adgressa bellando. Ita factum est, ut, quicumque in illis terris populi siue reges erant, Assyriorum regno dicionique parerent et quidquid imperareefficerent. Abraham igitur in eo regno aput Chaldaeos Nini temporibus natus est. Sed quoniam res Graecae multo sunt nobis quam Assyriae notiores, et per Graecos ad Latinos ac deinde aRomanos, qui etiam ipsi Latini sunt, temporum seriem deduxerunt qui gentem populi Romani in originis eius antiquitate rimati sunt: ob hoc debemus, ubi opus est, Assyrios memorare reges, ut appareat quem ad modum Babylonia,
Abbreviated transcription (Latin):
populi romani uelut antiquo tem poreex
orsus est¶ Ab hisenim sic roniorũ regibũs.
adathenienses ꝑuenit. A quibus adlatinos.
inde adromanos. Sed ante conditã romã:¬
in comparatione regniassyriorũ. ꝑexigua
ista memorantur ¶ Qũãuis a thenieñ ses
ingrecia plurimũ claruisse. fateatur &iã
sallustius romanus historicus. plus tamen
fama quãrcipsa. Nam loquens de illis. athe¬
niensium inquit resgestae sicutiego existimo.
satisamplae magnificeq fuere. Uerũ ali¬
quanto minores tamen. quã fama feruntur.
Sed quia prouenere ibi scriptorũ magna inge fsaestbt
nia. ꝑ terrarũ orbẽ a theniensiũ facta pro
maximis celebrantur. Itacorũ quae ferere
uirtus tanta hab&ur. Quantũ eam uerbis po¬
tuere extollere praedara ingenia  Accidit
huic ciuitati nonparua &iam exlitteris &
philosophis gloria: quod ibi potissimũtalia
studia uiguer̃  Namquantũ attin& ad
imperiũ. nullũ maius primis temporibus

Expanded text:
populi Romani, uelut antiquo tepopuli Romani, uelut antiquo teorsus est. Ab his enim Sicyoniorum regibus ad Athenienses pervenit, a quibus ad Latinos, inde adin conparatione regni Assyriorum perexigua ista memorantur; quamuis Athenienses in Graecia plurimum claruisse fateatur etiam Sallustius Romanus historicus; plus tamen fama quam re ipsa. Nam loquens de illis: \'Atheniensium, inquit, res gestae, sicuti ego existimo, satis amplae magnificaeque fuere; uerum aliquanto minores tamen, quam fama feruntur. Sed quia prouenere ibi scriptorum magna ingenia, per terrarum orbem Atheniensium facta pro maximis celebrantur. Ita eorum qui fecere uirtus tanta habetur, quantum eam uerbis potuere extollere praeclara ingenia.\' Accedit huic ciuitati non parua etiam ex litteris et philosophis gloria, quod ibi potissimum talia studia uiguerunt. Nam quantum adtinet ad imperium, nullum maius primis temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
stia incuius potestate ẽ utquisq bello subiu¬
g&cur aut subiug&: quidam essent regnis
pracditi. Quidam regnantibus subditiꝰ
Sed int̃ plurima regnaterrarũ. inquae terrenae
utilitatis uel cupiditatis ẽ diuisa soci&as. quã
ciuitatẽ mundihuius uniuersali uocabulo
nuncupamus: Duo regnacernimus longe
ce&eris prouenis seclariora. Assyriorum
primũ. Deinde romanorũ F uttẽporibus. ita
locis int̃se ordinata atq distincta: Nã quo
modo illud prius hoc posterius: Comodo
illud inoriente hoc in occidente surrexit.
Deniq in illius fine: huius initiũ confestim
fuitꝰ Regnac&era c&erosq reges: uelut ap¬
pendices istorũ dixerim Ninusergo iam
secundus rexerat assyriorum. qui patrisuo oue teg¬
belo successerat regnuillius primo regi: quan¬
ueunterra chaldeorũ patusest abraham
Erat &iam tempore illo regnũ sicromorã
Ad modum partiũ. aquoille undecũq doc¬
tissimus marcus uarroscribens degente

Expanded text:
tia, in cuius potestate est, ut quisque bello aut subiutia, in cuius potestate est, ut quisque bello aut subiugetur aut subiuget, quidam essent regnis praediti, quidam regnantibus subditi. Sed inter plurima regna terrarum, in quae terrenae utilitatis uel cupiditatis est diuisa societas quam ciuitatem mundi huius uniuersali uocabulo nuncupamus, duo regna cernimus longe ceteris prouenisse clariora, Assyriorum primum, deinde Romanorum, ut temporibus, ita locis inter se ordinata adque distincta. Nam quo modo illud prius, hoc posterius: eo modo illud in Oriente, hoc in Occidente surrexit; denique in illius fine huius initium confestim fuit. Regna cetera ceterosque reges uelut adpendices istorum dixerim. Ninus ergo iam secundus rex erat Assyriorum, qui patri suo Belo successerat, regni illius primo regi, quando in terra Chaldaeorum natus est Abraham. Erat etiam tempore illo regnum Sicyoniorum admodum paruum, a quo ille undecumque doctissimus Marcus Varro scribens de gente
Abbreviated transcription (Latin):
cucurrerit: Nuncergo quod intermiserã
uideo eẽ faciendũ: ut exabrahae temporibus.
quomodo &iam illa cucurrerit quantum
satis uid&ur attingam: ut ambae interse.
possint consideratione legentiũ comparari
Soci&as igitur usquequaq mostaliũ diffusa
ꝑ terras. & in locorũ quantis lib& diuersita¬
tibus. unius tamen eiusdemq naturae qua¬
dam communione deuincta. utilitates &
cupiditatessuas quibusq sectantibus. dũid
quod app&itur aut nemini aut nonom nibus
sufficit. Quia non est idipsũ. aduersus seipsã
plerũq diuiditur: & parspastẽ quae praeual&
opprimit. Victricienim usta succumbit: do¬
minationi scilic& uel&iam libestati. qualẽ¬
cũq pacẽ praeferens ac salutẽ : Ita ut magnae
fuerint admirationi. quiperire quã seruire
maluerunt: Nam inomnibus feregentibus
quod am modo uox naturae ista ꝑsonuit.:
ut subiugari uictoribus mallent quibus con¬
tigit uinci. Quãbellica omnifaria uastatio¬
nẽ deleri. Hinc factũẽ. ut non sinedĩꝓuiden¬

Expanded text:
cucurrerit. Nunc ergo, quod intermiseram, uideo esse faciendum, ut ex Abrahae temporibus quo modo etiam illa cucurrerit, quantum satis uidetur, adtingam, ut ambae inter se possint consideratione legentium conparariSocietas igitur usquequaque mortalium diffusa per terras et in locorum quantislibet diuersitatibus unius tamen eius- .. demque naturae quadam communione deuincta utilitates et cupiditates suas quibusque sectantibus, dum id quod adpetitur aut nemini aut non omnibus sufficit, quia non est id ipsum, aduersus se ipsam plerumque diuiditur, et pars partem, quae praeualet, obprimit. Victrici enim uicta subcumbit, dominationi scilicet uel etiam libertati qualemcumque pacem praeferens ac salutem, ita ut magnae fuerint admirationi, qui perire quam seruire maluerunt. Nam in omnibus fere gentibus quodam modo uox naturae ista personuit, ut subiugari uictoribus mallent, quibus contigit uinci, quam bellica omnifariam uastatione deleri. Hinc factum est, ut non sine Dei prouiden
Abbreviated transcription (Latin):
regnauit ante amuliũ : Porro amulius
fratrissui pumitoris filiam ream nomine.
quac&iam ilia uocabatur romulimatrẽ.
uestalem uirginẽ fecerat: Quãuolunt.
de mar te geminos concepisse: Istomodo
stuprũ eius honorantes ud excusantes. E
adhibentes argumentũ. quod infantes expo

Expanded text:
regnauit ante Amulium. Porro Amulius fratris sui Numitoris filiam, Rheam nomine, quae etiam Ilia uocabatur, Romuli matrem, Vestalem uirginem fecerat, quam uolunt de Marte geminos concepisse, isto modo stuprum eius honorantes uel excusantes, et adhibentes argumentum, quod infantes expo
Abbreviated transcription (Latin):
latinorũ regesiluio aeneae filio non decro¬
usa dequa fuit ascanius quitestius ibireen¬
uit. sed dełiuma latinifilia: Quẽ postumũ
aeneas dicitur habuisse ͭ Assyriorũ autem
uicensimo & nono oneo. & tnelato athenien
sium sexto decimo. Iludice autẽ hiebraeorũ
heli sacerdote. regnũ sicr̃norũ consuptũẽ
Quod ꝑ annos nongentos quinquaginta &
nouẽ. traditur fuisse porrectũ Noxeish̃
rognũ finito tempore iudicũ. a saulerege
sumpsit exordiũ: Quotẽpore fuit ꝓph&a
samuhel ꝥAb illoigitur tempore. hiteges
latinorũ eẽcoeperunt : Quos cogminibunt
siluios. Abeo quippe quifilius ae neae pri¬
mus dictus est siluius. c&eris sub scrutis. &
propria nomina imponeluntur. & hoc non
defuit cognomentũ: Sicut longe postra cae̾¬
lires cognominati sunt. qui successer caesar

Expanded text:
Latinorum rege Silvio Aeneae filio, non de CreLatinorum rege Silvio Aeneae filio, non de Creusa, de qua fuit Ascanius, qui tertius ibi regnavit, sed de Lavinio Latini filia, quem posthumum Aeneas dicitur habuisse; Assyriorum autem vicesimo et nono Oneo et Melantho Athenien sium sexto decimo. Judice autem Hebraeorum Heli sacerdote, regnum Sicyoniorum consumptum est, quod per annos nongentos quinquaginta et novem traditur fuisse porrectum. CAPUT XXregnum, finito tempore Judicum, a Saüle rege sumpsit exordium: quo tempore fuit Samuel propheta. Ab illo igitur tempore hi reges Latinorum esse coeperunt, quos cogominabant Silvios: ab eo quippe qui filius Aeneae primus dictus est Silvius, caeteris subsecutis et propria nomina imponebantur, et hoc non defuit cognomentum; sicut longe postea Caesares cognominati sunt, qui successerunt Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
sycinios. polrfide Apud as syrios. dutane
Apud hebroos autẽ. iudex abdon fuit
¶Mostuo autẽ latino. regnauit aeneas trib
annis ꝰ Eisdem in supradictis locis maner¬
tibus regibus: Nisi quod sicrnorũ iamsda¬
gus erat. & hebracorum uidex samson
Qui cũmirabiliter fostis e&. putatu sest her¬
cules ¶ Sed aenean qñm̃ quando mostuus et
non comparuit: dm̃ sibi fecer̃ latini. Sabins
&iam regẽsuũ primũs sancũ siue ut aliqui ap¬
pellant scm̃. r&uler̃ in deos Peridem tẽ¬
pus codrusrex atheniensiũ. peloponensibu
eiusdem hostibus ciuitatis. se int̃ficiendum
ignotus obiecit: Et factũ ẽ. Hoc modo eum pra¬
dicant. patriã liberasse. Responsũenĩ acce¬
perant peloponenses. tũ demũ se superaturos
sicorũ regẽ non occidissent. Fefellit ergo cos
habitu pauperis apparendo. & insuam necẽ
ꝑiurgiũ prouocando. Vnde ait uergilius
Et iurgia codri. Ethunc athenienses tãqua
dm̃: sacrificiorũ honore coluer̃¶ Quasto

Expanded text:
yonios Polyphide, apud Assyrios Tautane; apud Hebraeos autem Judex Labdon fuit. Mortuo autem Latino regnavit Aeneas tribus annis, eisdem in supradictis locis manentibus regibus, nisi quod Sicyoniorum jam Pelasgus erat, et Hebraeorum Judex Samson: qui cum mirabiliter fortis esset, putatus est Hercules. Sed Aeneam, quoniam quando mortuus est, non comparuit, deum sibi fecerunt Latini. Sabini etiam regem suum primum Sancum, sive ut aliqui appellant Sanctum, retulerunt in deos. Per idem tempus Codrus, rex Atheniensium, Peloponnensibus ejusdem hostibus civitatis se interficiendum ignotus objecit: et factum est. Hoc modo eum praedicant patriam liberasse. Responsum enim acceperant Peloponnenses tum demum se superaturos, si eorum regem non occidissent. Fefellit ergo eos habitu pauperis apparendo, et in suam necem per jurgium provocando. Unde ait Virgilius: Et jurgia Codri . Et hunc Athenienses tanquam deum sacrificiorum honore coluerunt. Quarto
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitus fecundat multiplicatione cresabat
& laboribus premebatur intolerabilis serui¬
tutis ¶Inas srria uero & grecia ꝑidem tẽpus
duo decimus orthopolis. &criasus quintus
argiuis. Natus est in aegyptomoyses ꝑquem
populusdĩ deseruitute aegyptia liberatus est¬

Expanded text:
diuinitus fecundata multiplicatione crescebat et laboribus premebatur intolerabilis seruitutis. In Assyria uero et Graecia per idem tempus duodecimus Orthopolis et Criasus quintus Argiuis, natus est in Aegypto Moyses, per quem populus Dei de seruitute Aegyptia liberatus est
Abbreviated transcription (Latin):
significar&. Vndẽ neptinũ: &i quod c̃& inciui¬
um potestate excuiiis potius nomineduorũ
deorũ quorũ illa signaessent. Ciuitas uocar&
Isto cicrops oraculo accepto ciues omnes utri¬
usq sexus. mosenĩ tunc ineisdem lociserat.¬

Expanded text:
iuium potestate, ex cuius potius nomine duorum deorum, quorum illa signa essent, ciuitas uocaretur. Isto Cecrops oraculo accepto ciues omnes utriusque sexus mos enim tunc in eisdem locis erat
Abbreviated transcription (Latin):
ae suꝑstitione grecorũ ¶Inquibus criasi regis
coniue melam tomice fe forbac filiuscorum.
qui postratrẽ rexargiuorũ sextus fuit: &
sptimi regis triope filius iasus. & rex nonus
stenelas. siue istendeus. siue tendeus: Uari e
quippe indiuersis auctoribus inuenitur
Histemporibus &iam merturius fuisse ꝑhib&e.

Expanded text:
Criasi regis coniux Melantomice et Phorbas filius eorum, qui post patrem rex Argiuorum sextus fuit, et septimi regis Triopae filius Iasus et rex nonus Sthenelas siue Stheneleus siue Sthenelus, uarie quippe in diuersis auctoribus inuenitur. His temporibus etiam Mercuri
Abbreviated transcription (Latin):
qui&iam chaldeis & asfyriis imperabat.
relaxata aliquanta captiuitate iudacorum
quinquaginta milia hominũ exeis ad instau¬
randum tẽplũ regrodi fecit Aquibus tantũ
prima coepta fundamina. & alta re construc¬
tũẽ. Incursantibus autẽ hostibus. Nequa¬
quã progredi aedificando ualuerunt:
Dilatũq opusest. usq addariũ ¶ Peridem
tempus. &iam illa sunt gesta quae conscripta
sunt in libro iudit Quem sane incanonem
scripturarũ. iuda ei non recepisse dicuntur
Subdario ergorege ꝑsarũ. Impl&is septua¬
ginta annis quos hieremias proph&a prae¬
dixerat. Redditaẽ iudaeis soluta captiuitate
libestas. regnante romanorũ septimo rege
tarquimo Quoexpulso. &iam ipsi aregũ
suorũ dominatione liberiẽe coeperunt᷑
Usq ad hoc tẽpus. proph&as habuit populus
israhl. Quicũ multi fuerint. paucorum

Expanded text:
Chaldaeis et Assyriis imperabat, relaxata aliquanta captivitate Judaeorum, quinquaginta millia hominum ex eis ad instaurandum templum regredi fecit. A quibus tantum prima coepta fundamina, et altare constructum est. Incursantibus autem hostibus, nequaquam progredi aedificando valuerunt, dilatumque opus est usque ad Darium. Per idem tempus etiam illa sunt gesta, quae conscripta sunt in libro Judith: quem sane in canone scripturarum Iudaei non recepisse dicuntur. Sub Dario ergo rege Persarum inpletis septuaginta annis, quos Hieremias propheta praedixerat, reddita est Iudaeis soluta captiuitate libertas, regnante Romanorum septimo rege Tarquinio. Quo expulso etiam ipsi a regum suorum dominatione liberi esse coeperunt. Usque ad hoc tempus prophetas habuit populus Israel; qui cum multi fuerint, paucorum
Abbreviated transcription (Latin):
Nominis autẽ huius cur non apis &uiãpostmor¬
tẽ. sedserapis appellatussit. facillimã ratio¬
nẽ uarro reddidit. Quia enim arta inqua
mostuus ponitur. Quod omnes iam sarcho¬
fagum uocant. soros dicitur grece: Et ibicũ
uenerari sepultũ coeper̃ priusquã tẽplũeius
e&̃ exstructũ. uelut soros & apis Sorapis
primo. Deinde una littera ut fieri assol&

Expanded text:
post mortem, sed Serapis appellatus sit, facillimam rationem Varro reddit. Quia enim arca in qua mortuus ponitur, quam omnes iam sarcophagum vocant, soron dicitur grece, et ibi venerari sepultum ceperant prius quam templum eius esset extructum, unde Soron et Apis Sorapis pr
Abbreviated transcription (Latin):
topopulum suũ relatis indaxorũ numerum
aliquot mostui caera &uana consu&udine
a suꝑstitione grecorũ ¶In quibus criasi regis
coniux melamtomice s forbac filiuscorum.
qui postpatrẽ rex argiuorũ sextus fuit: &
sptmi registriope filius iasus. & rex nonus
stnelas. siue istendeus. siue tendeus: Uari e

Expanded text:
in deorum numerum aliquot mortui caeca et uana consuetudine ac superstitione Graecorum. In quibus Criasi regis coniux Melantomice et Phorbas filius eorum, qui post patrem rex Argiuorum sextus fuit, et septimi regis Triopae filius Iasus et rex nonus Sthenelas siue Sthen
Abbreviated transcription (Latin):
decimũ uolumq absoluimus. Qindeusq ad
ipsius in carne saluatoris aduentũ. quousq
septimus decimus liber tenditur. sola uid&
in meo stilo cucurrissediciuitas. Cũ in hoc
saeculo nonsola cucurrerit: sed ambaeutiq
ingenerehumano sicut abinitio simulsuo ꝓ¬
cursu tempora uariauerint. Verũ hoc ideo cãta¬
feci. ut prius ex quo aꝑtiores dĩpmissiones eẽ
cocperunt. usq ad eius exũirgine natiuitatẽ.
in quo fuerant quae ꝓmittebantur implenda.
sine interpellatione a contrario alteriusciui¬
tatis. ista quaedĩẽ procurrens distinctius
apparer&. Quãuis usq ad reuelationẽ testa¬
menti noui. Non in lumino sedrimbra

Expanded text:
decimum uolumen absoluimus, et inde usque ad decimum uolumen absoluimus, et inde usque ad ipsius in carne Saluatoris aduentum, quo usque septimus decimus liber tenditur, sola uidetur in meo stilo cucurrisse Dei ciuitas; cum in hoc saeculo non sola cucurrerit, sed ambae utique in genere humano, sicut ab initio, simul suo procursu tempora uariauerint. Verum hoc ideo feci, ut prius, ex quo apertiores Dei promissiones esse coeperunt, usque ad eius ex uirgine natiuitatem, in quo fuerant quae primo promittebantur inplenda, sine interpellatione a contrario alterius ciuitatis ista, quae Dei est, procurrens distinctius appareret; quamuis usque ad reuelationem testamenti noui non in lumine, sed in umbra
Abbreviated transcription (Latin):
hocopere uideo eẽ ponenda. Quod cõmodius
fi& adiuuanted̃o sequenti libro: Nehune
tam prolixum ulterius oneremus
DUARUAI. QUARU
DIUNA. SAECULI
NUIUSEST ALTERA
IN QUAẼ QUANTUMI
ADITOMINUGENUS
PERTINIT . ETI AMISTA
peregrina. exostu& procursu. & debitis fini¬
bus. mescripturũeẽ promisi Cũprius inmi¬
cos ciuitatisdĩ qui conditorieius xp̃o deossuos
praferunt. & liuore sibi ꝑniciosissimo atrocĩt
inuident xp̃ĩanis. Quantũ me adiuuar& eius
gratia refelissem: quod uoluminibus decim
prioribus feci. Dehac uero meaquã modo
cõmemoraui triꝑtita ꝓmissione. Decimum
sequentibus quattuor libris ambar uẽ digestus
exostus:De inde procursus ab homine primo
usq ad diluuiũ libro uno quiẽ huiusoperis
quintus decimus Tatq inde usq ad abraham.
rursus ambae sicut intẽporibus. ĩta &in nr̃is
litteris cucurrerunt: Sedapatre ab rahã
usq ad regũ tẽpus israhelitarũ:. ubi sextum

Expanded text:
hoc opere uideo esse ponenda; quod commodius hoc opere uideo esse ponenda; quod commodius fiet adiuuante Domino sequenti libro, ne hunc tam prolixum ulterius oneremus.duarum, quarum Dei una, saeculi huius est altera, in qua est, quantum ad hominum genus pertinet, etiam ista peregrina, exortu et procursu et debitis finibus me scripturum esse promisi, cum prius inimicos ciuitatis Dei, qui conditori eius Christo deos suos praeferunt et liuore sibi perniciosissimo atrociter inuident Christianis, quantum me adiuuaret eius gratia, refellissem, quod uoluminibus decem prioribus feci. De hac uero mea, quam modo commemoraui, tripertita promissione decimum sequentibus quattuor libris ambarum est digestus exortus, deinde procursus ab homine primo usque ad diluuium libro uno, qui est huius operis quintus decimus, adque inde usque ad Abraham rursus ambae, sicut in temporibus, ita et in nostris litteris cucurrerunt. Sed a patre Abraham usque ad regum tempus Israelitarum, ubi sextum
Abbreviated transcription (Latin):
uatores aduentũ t pisi alium zachariã patrẽ
tate iam proxima Et eoiam nato fymeonẽ
senẽ. &annam uiduã iamq grandeuiã. &ĩp¬
sũ iohannẽ nouissimũ quiituenis iam iuuenẽ
xp̃m. ponquidem futurũ praedixit. sedtam
exeuangelio nobis notaẽ. tibi & tpsa uirgo
mater dñĩ ante iohannẽ ꝓ ph&casse inuenitur
Sedhanc istorũ ꝓph&iã: uudaei reꝓbi ñ accipi¬
unt. Acceperunt autẽ quiexeis innumerabi¬
les euangelio crediderunt: Tunc enĩ ẽ uere
isrł diuisus induo. diuisione illa. quae ꝑsamu¬
helẽ ꝓph&am. sauli regiẽ immutabilis prae¬
nuntiata  Malachiam uero aggeum. Tacha¬
riam. & esdram. &iam iudaei reprobi in aucto¬
ritatẽ canonicam receptos nouissimos habe¬
bant: Suntenim & scriptaeorũ sicut aliorũ
quiinmagna multitudine proph&arũ per¬
pauciea scripserunt. quaeauetoritatẽ canonis
obtinerent ¶ Dequorũ praedictis quaeadxp̃m
ecdesiam quecius ꝑtinent. Nonnulla mihim

Expanded text:
uatoris aduentum, nisi alium Zachariam patrem uatoris aduentum, nisi alium Zachariam patrem tate iam proxima, et eo iam nato Simeonem senem et Annam uiduam iamque grandaeuam et ipsum Iohannem nouissimum; qui iuuenis iam iuuenem Christum non quidem futurum praedixit, sed tamex euangelio nobis nota est. ubi et ipsa uirgo mater Domini ante Iohannem prophetasse inuenitur. Sed hanc istorum prophetiam Iudaei reprobi non accipiunt; acceperunt autem, qui ex eis innumerabiles euangelio crediderunt. Tunc enim est uere Israel diuisus in duo diuisione illa, quae per Samuelem prophetam Sauli regi est inmutabilis praenuntiata. Malachiam uero, Aggaeum, Zachariam et Esdram etiam Iudaei reprobi in auctoritatem canonicam receptos nouissimos habent. Sunt enim et scripta eorum. sicut aliorum, qui in magna multitudine prophetarum perpauci ea scripserunt, quae auctoritatem canonis obtinerent. De quorum praedictis, quae ad Christum ecclesiamque eius pertinent, nonnulla mihi in
Abbreviated transcription (Latin):
&iam ex maxima sui paste transferr&ur
interras asfyriorũ. Prius illa pars quae
uocabatur isrł intribubus decem. postea
uero &iam iudas. euersahierusalẽ & tẽplo
illo nobilissimo: inquibiisterris. ꝑ annos
septuaginta captiuũ egit otiũ. Postquos
indedimissa tẽplũ quod euersum fuerat.
instaurauit. Et quãu̾is plurimieius i nalie¬
nigenarũ degerent terris. Nonhabuittam̃
de inceps duas regni pastes & duos diuersos
insingulis pastibus reges. sed in hierusalem
princeps eorũ erat unus. atq addĩtemplũ
quodibierat omnes undiq ubicũq essent
&undecũq possent ꝑcesta tẽpora uenicbant
Sednectunc eis hostes ex aliis gentibus expes¬
natoresq defuerunt: Nam oaam romanorũ
iam tributarios eos xp̃s inuenite Toto autem
illo tẽpore ex quo redier̃ debabylonia. post
malachiã. aggeum. & zachariã. quitu nc ꝓphe¬
tauer̃ & esdram. Ñ habuer̃ ꝓph&as usq ad sal¬

Expanded text:
etiam ex maxima sui parte transferretur etiam ex maxima sui parte transferretur in terras Assyriorum, prius illa pars, quae vocabatur Israel in tribubus decem; postea iam Judas, eversa Jerusalem et templo illo nobilissimo: in quibus terris per annos septuaginta captivum egit otium. Post quos inde dimissa, templum quod eversum fuerat, instauravit: et quamvis plurimi ejus in alienigenarum degerent terris, non habuit tamen deinceps duas regni partes, et duos diversos in singulis partibus reges: sed in Jerusalem princeps eorum unus erat; atque ad Dei templum, quod ibi erat, omnes undique, ubicumque essent, et undecumque possent, per certa tempora veniebant. Sed nec tunc eis hostes ex aliis gentibus expugnatoresque defuerunt: nam etiam Romanorum jam tributarios eos Christus invenit. illo tempore, ex quo redierunt de Babylonia, post Malachiam, Aggaeum et Zachariam, qui tunc prophetauerunt, et Esdram non habuerunt prophetas usque ad Sal
Abbreviated transcription (Latin):
antebaal ¶Itẽq in regno iuda ꝑtinente
Adhierusalem. &ĩam regũ succedentiũ tem¬
poribis nonde fuer̃ proph&ae. sicut dõ
placebat eos mittere uelpraenuntiandum¬
quodo puserat. uel ad corripienda pecca¬
ta praccipiendamq iustitiã: Nam & illic
& si longeminus quã inisrł. Tam̃extiterunt
reges. quisuis impi&atibus dm̃ grauĩt offen¬
derent: & moderatis flagellis cũ populo
simili plecterentur. Piorũ sane regum
merita ibi non parua laudantur. In isrł¬
autẽ reges alios magis. alios minus: omnes¬
⁊ tamen reprobos legimusł Utraq igitur
pars sicut iubebat diuina prouidentia
uel sinebat: ulariis &erigebatur prosperi¬
tatibus & aduersitatibus premebatur
Et sic affligebatur non solũ externis ue¬
rũ & int̃ se ciuilibus bellis. ut cestis exfis¬
tentibus causis. misericordiadĩ uel ira pa¬
tescer&. Donec eius in dignatione crescente.
uniuersa gensilla chaldeis debellantibus.
uonsolũ subuester&ur insedibus suis. Sed

Expanded text:
atem. Itemque in regno Iuda pertinente ad Hierusalem etiam regum succedentium temporibus non defuerunt prophetae; sicut Deo placebat eos mittere uel aquod opus erat, vel ad corripienda peccata, praecipiendamque justitiam. Nam et illic, etsi longe minus quam in Israel, tamen exstiterunt reges qui suis impietatibus Deum graviter offenderent, et moderatis flagellis cum populo simili plecterentur. Piorum sane regum merita ibi non parva laudantur. In Israutem reges alios magis, alios minus, omnes tamen reprobos legimus. Utraque igitur pars, sicut jubebat divina providentia, vel sinebat, variis et erigebatur prosperitatibus, et adversitatibus premebatur: et sic affligebatur, non solum externis, verum etiam inter se civilibus bellis, ut certis existentibus causis, misericordia Dei vel ira patesceret; donec ejus indignatione crescente, universa gens illa a Chaldaeis debellantibus, non solum subverteretur in sedibus suis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
mihi. Verbũ iniquũ disposuer̃ aduersus
me ¶Nũquid quidormit nonadici& ut re¬
surgit. IHicceste itaposita sunt uerbahaer.
ut nihil aliud dixisse intellegatur quã si
dicer&. Nũquid quimoritur ponadici&
ut reuiuescat: Superiora quippedemons¬
trant. mostẽ ipsius cogitasse & disposuisse
inimicos cius. & hoc actũẽe ꝑcũ qui ingre¬
diebatur ut uider&. & egredielutur ut
proderet. Cui autẽ hic non occurrat
ex discipulo cius. factus traditor iudas
Quia ergo facturi erant quod moliebant᷑.
tdest occisuri erant eum: ostendens illos
uana malitia frustra occisuros resur¬
recturũ Sic adiecit hunc uersũ uelut

Expanded text:
mihi. Verbum iniquum disposuerunt aduersus mihi. Verbum iniquum disposuerunt aduersus me: Numquid qui dormit non adiciet ut resurgat? Hic certe ita posita sunt uerba ut nihil aliud dixisse intellegatur, quam si diceret: \'Numquid qui moritur, non adiciet ut reuiuescat?\' Superiora quippe demonstrant mortem ipsius cogitasse et dispinimicos ejus, et hoc actum esse per eum qui ingrediebatur ut videret, et egrediebatur ut proderet. Cui autem hic non occurrat ex discipulo ejus factus traditor Judas? Quia ergo facturi eid est occisuri erant eum, ostendens illos uana malitia frustra occisuros resurrecturum, sic adiecit hunc uersum, uelut
Abbreviated transcription (Latin):
patriae gentiũ e Deresurrectionequoq eius.
Nequaquã psilmorũ oracula tacuerunt:
Namquid est aliud quod inpsalmo testio
sexꝑfonacius canitur. Egodormiui & som¬
num coepi exsurrexi qnm̃ dñs suscipi&me:
¶Anfosee quisquã itadesipiat. ut credat uelut
aliquid magnũ nobis indicare uoluis sepro¬
ph&cã. Quoddor mierit & exsurrexerit.
Nisi somnus iste morse& & euigilatio resur¬
rectio quãde xp̃o sic opostuit proph&ari:
Nam & inquadragesimo multo manifestius id
ostenditur. ubiex ꝑsonaeiusdem mediatoris
more solito tamquã practerita parrantur
quaefutura proph&abantur. qñm quaeuen¬
turaerant. iam in praedestinatione & prae¬
scientiadĩ uelut facta erant quiacerta
erant  Inimici inquit mei dixerunt mala
mihi. quando mori&ur & peribit nom̃eius
Et si ingrediebatur ut uider&. uana locu¬
tũ est cõreius congregauit iniquitatȩ̃ ipsi
Egredichatur foras. & loquebatur simul
inunũ aduersusine Susurrabant omnes
in imicimei aduersusme cogitabuant mala

Expanded text:
tatur. De resurrectione quoque eius nequaquam psalmorum oracula tacuerunt. Nam quid est aliud quod in psalmo tertio ex persona eius canitur: Ego dormiui et somnum cepi; exsurrexi, quoniam Dominus suscepit me? An forte quisquam ita desipit, ut credat uelut aliquid magnum nobis indicare uoluisse prophetam, quod dormierit et exsurrexerit, nisi somnus iste mors esset et euigilatio resurrectio, quam de Christo sic oportuit prophetari? Nam et in quadragensimo multo manifestius id ostenditur, ubi ex persona eiusdem Mediatoris more solito tamquam praeterita narrantur, quae futura prophetabantur; quoniam, quae uentura erant, iam in praedestinatione et praescientia Dei uelut facta erant quia certa erant. Inimici, inquit, mei dixerunt mala mihi: Quando morietur et peribit nomen eius? Et si ingrediebatur ut uideret, uana locutum est cor eius, congregauit iniquitatem ipsi. Egrediebatur foras et loquebantur simul in unum. Aduersus me susurrabant omnes inimici mei, aduersus me cogitabant mala
Abbreviated transcription (Latin):
bis diabolus est: sed sol& in semẽbrorum
suorũ trans ferre ꝑsonam. & sibi tribue¬
re quodẽ& illorũ. quia caput & corpus
unus est xp̃s. Vndeẽ illud in euangelio.
Esuriui & dedistis mihi manducare Quod
exponens ait. Quando uniexminimis
meis fecistis. mihi fecistis. Seitaq dixit
sperasse. quod tunc sperauerant deiudadis¬
cipulicius. Quando ẽ connumeratus apłis
Iudariautẽ xp̃m quẽ sperant: moriturũ ẽe
non sperant. Ideo quẽ lex & proph&de an¬
nuntiauer̃ nr̃m eẽ non putant᷑. Sed nescio
quẽ suũ. quẽsibi alienũ a mortis passione
confingunt. Ideo mirabili uanitate atque
cecitate. uerba quae posuimus Non mostem

Expanded text:
bis diabolus est. Sed solet in se membrorum bis diabolus est. Sed solet in se membrorum suorum transferre personam et sibi tribuere quod esset illorum, quia caput et corpus unus est Christus; unde illud est in euangelio: Esuriui, et dedistis mihi manducare, quod exponens ait: Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Se itaque dixit sperasse, quod tunc sperauerant de Iuda discipuli eius, quando est connumeratus apostolis. Iudaei autem Christum. quem sperant, moriturum esse non sperant. Ideo quem lex et prophetae adnuntiauerunt, nostrum esse non putant, sed nescio quem suum, quem sibi alienum a mortis passione confingunt. Ideo mirabili uanitate adque caecitate uerba, quae posuimus, non mortem
Abbreviated transcription (Latin):
sidicer&. Quidagitis uani  : Quodur̃m
sceluserit: meus somnuserit: Nũquid
quidormit ponadici& ut resurgat .
Et tameneos tam magnũ nefas poninpune
facturos. Consequentibus indicat uersi¬
bus dicens¶ Et enim homo pacismeae
inquẽ speraui: Quiedebat panesineos amꝰ¬
pliauit suꝑme calcaneũ hocẽ conculcauit
me. Tuautẽ inquit dñe misereremei: &
resuscita me & reddam illis ¶ Quis hoc
iam neg& quiiudaeos postpas sionẽ resur
excidio funditus eradicatos uid&¬
Occisus enim ab eis resurrexit. & reddidit
eis interim temporariam disciplinã. Ex¬
cepto quod non correptis seruat. quando
uiuos & mostuos iudicabit : Nam dñs ipse
ihs istũ ipsũ traditorẽsuũ. ꝑ panẽ porrectũ
ostendens apostolis: hunc &iam uersũ
psalmihuius cõmemorauit. & inse dixit
impl&cũ: Quiedebat panesmeos. amplia¬
uit suꝑme calcaneũ Quodautẽ ait in
quẽ speraui: Noncongruit capiti sedcor¬
pori Neq enim nesciebat eũ ipse salua¬
tor dequo ante iam dixerat. Vnusexuo¬

Expanded text:
diceret: \'Quid agitis uani? quod uestrum scelus erit, meus somnus erit\': Numquid dormit non adiciet ut resurgat? Et tamen eos tam magnum nefas non inpune facturos consequentibus indicat uersibus dicens: Etenim homo pacis meae, in quem speraui, qui edebat panes meos, ampliauit super me calcaneum, hoc est conculcauit me. Tu autem, inquit, Domine, miserere mei et resuscita me, et reddam illis. Quis hoc iam neget, qui Iudaeos post passionem resurrexcidio funditus eradicatos uiOccisus enim ab eis resurrexit et reddidit eis interim temporariam disciplinam, excepto quod non correctis seruat, quando uiuos et mortuos iudicabit. Nam Dominus ipse Iesus istum ipsum traditorem suum per panem porrectum ostendens apostolis hunc etiam uersum psalmi huius commemorauit et in se dixit inpletum: Qui edebat panes meos, ampliauit super me calcaneum. Quod autem ait: In quem speraui, non congruit capiti, sed corpori. Neque enim nesciebat eum ipse Saluator, de quo ante iam dixerat: Unus ex uo
Abbreviated transcription (Latin):
pacientiam ipsius. Aloste turpissima conden¬
nemus illũ : Erit enuim ei respectus exsermo¬
nibus illius. Hacccogitauerunt &erriuer̃.
xcecauit autẽ illos malitia ipsorũ ¶necde¬
siastico autẽ. fides gentiũ futura praedicatur.
istomodo. Mliserereñri dominator dsom¬
nium: & inmitte timorem tuũ suꝑomnes gen¬
tes. & extolle manũtuã suꝑgentes alienas &
uideant potentiãtuã. Sicut corã illis sc̃ificatus
es in nobis. ita coram nobis magnificeris in¬
̃ illis. Et agnoscant tescđm quod &i nosagno¬
uimuste : quia non estds̃ pra&er tedñe. Hanc
optandi & precandi speciȩ proph&iã ꝑihm̃
dictores. nontanta firmitate proferuntur.
quae scripta non sunt incanone iudaeorum.
Intribus uero illis quossalomonis cẽconstat.¬
& iudaei canonicos habent. ut ostendatur
ad xp̃m & eclesiã ꝑtinere quod ineis huius

Expanded text:
patientiam ipsius. Morte turpissima condempatientiam ipsius. Morte turpissima condemnemus illum; erit enim ei respectus ex sermonibus illius. Haec cogitauerunt et errauerunt; excaecauit enim illos malitia ipsorum. In ecclesiastico autem fides gentium futura praedicitur isto modo: Miserere nostri, dominator Deus omnium, et inmitte timorem tuum super omnes gentes; extolle manum tuam super gentes alienas et uideant potentiam tuam. Sicut coram illis sanctificatus es in nobis, ita coram nobis magnificeris in illis, et agnoscant te secundum quod et nos agnouimus te, quia non est Deus praeter te, Domine. Hanc optandi et precandi specie prophetiam per ledictores non tanta firmitate proferuntur, quae scripta non sunt in canone Iudaeorum. In tribus uero illis, quos Salomonis esse constat et Iudaei canonicos habent, ut ostendatur ad Christum et ecclesiam pertinere quod in eis eius
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtissime proph&atur. Impii quippe int̃¬
fectores eius cõmemorantur dicentes: Cir¬
cũ ueniamus iustũ qñm in suauis ẽ nobis. & con¬
trarius est operibus nr̃is Et improperat nob̾
peccata legis. & infamat innos peccata disciplinae
nr̃ae. Promitat scientĩãdĩ sehabere: & filiũ
dĩ se nominat. Factus est nobis intraductio
nẽ cogitationũ nr̃arũ. Grauisest nobis &iam
aduidendũ. Qñm dissimilis est aliis uita illius
&immutatę uiaeeius. Tam quã nugaces aestima¬
tisumus ab illo. & abstin& se auusnr̃is quasi ab
inmundiciis. praefest nouissima iustorũ. &
gloriatur patre dmñ sehabere: Videamus ergo
si sermones illius uerisunt & temptemus quae
uentura sunt illi. & sciemus quacerunt pouissi¬
ma illius. Sienim est iustus filiusdĩ. suscipi&
illũ & liberabiteũ demanu contrariorum
Contumdia & tormento in terrogemus eum.
ut sciamus reuerentiã illius. & probemus

Expanded text:
apertissime prophetatur. Impii quippe inteapertissime prophetatur. Impii quippe interfectores ejus commemorantur dicentes: Circumveniamus justum, quoniam insuavis est nobis, et contrarius est operibus nostris, et improperat nobis peccata legis, et infamat in nos peccata disciplinae nostrae. Promittit scientiam Dei se habere, et filium Dei se nominat. Factus est nogitationum nostrarum. Grauis est nobis etiam ad uidendum, quoniam dissimilis est aliis uita illius et inmutatae uiae eius. Tamquam nugaces aestimati sumus ab illo, et abstinet se a uiis nostris quasi ab inmunditiis; praefert nouissima iustorum et gloriatur patrem Deum se habere. Videamus ergo si sermones illius ueri sunt. et tentemus quae uentura sunt illi, et sciemus quae erunt nouissima illius. Si enim est iustus filius Dei, suscipiet illum et liberabit eum de manu contrariorum. Contumelia et tormento interrut sciamus reverentiam illius, et probemus
Abbreviated transcription (Latin):
sus inter cossit dequibus ipseait: Beati. quorũ
remissesunt iniquitates: & quorũ tecta sunt
peccata : Posthunc regnauit eidem populo uni¬
uero salomon eiis filius: quiut supradictũ est
patresuo coepit uiuente regnare. Hicbonis
initus: malos exitus habuit: Quippe scđae¬
res quae sapientiũ animo fatigant. magis
huic obfuerunt quã profuit ipsa sapientia
&um nunc &deinceps memorabilis. & tunc
longelateq laudataE proph&asse &iam ipse
repperitur insuis libris. quitres recepti sunt
in auctoritatẽ canonicam. Prouerbia. Ecclesi¬
astes. & canticũ canticorũ. Alii uero duo quo¬
rũ unus sapientia alter ecdesi asticus dicitur.
propter eloquu ponnullã similitudinẽ ut
salo monis dicantur. obtinuit consu&udo.
Non autẽ eẽ ipsius: nondubitant doctiores
Eostam̃ in auctoritatẽ. maxime occidentalis
antiquitus recepit ecđa  Quorũ in uno qui¬
appellatur sapientia salomonis. passio p̃i

Expanded text:
sus inter eos sit, de quibus ipse ait, Beati quorum sus inter eos sit, de quibus ipse ait, Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Post hunc regnavit eidem populo universo Salomon ejus filius, qui, ut supra dictum est, patre suo vivente coepit regnare. Hic bonis initiis, malos exitus habuit. Quippe sres, quae sapientium animos fatigant, magis huic obfuerunt, quam profuit ipsa sapientia. etiam nunc et deinceps memorabilis, et tunc longe lateque laudata. Prophetasse etiam ipse reperitur in suis libris, qui tres recepti sunt in auctoritatem canonicam: Prouerbia, ecclesiastes et canticum canticorum. Alii uero duo, quorum unus sapientia, alter ecclesiasticus dicitur, propter eloquii nonnullam similitudinem, ut Salomonis dicantur, obtinuit consuetudo; non autem esse ipsius non dubitant doctiores; eos tamen in auctoritatem maxime occidentalis antiquitus recepit ecclesia. Quorum in uno, quipellatur sapientia Sa
Abbreviated transcription (Latin):
epulasq sibi huiusce modi exhibitas. mox
intulit. Fiat mensaeorũ corã ipsis inmus¬
cipulam. & inr&ributionẽ. & scandalum.
Obscurentur oculieorũ peuideant. &dor¬
sũ eorũ semꝑ incurua: Et o&era quaeñ
optando sunt dicta: Sedoptandi specie
proph&ando praedicta. Quidergo mirũ
sihaec manifesta ponuident. quorũ oculis̃
obscurati ne uideant.  Quid mirũ sicaeles¬
tia non suspiciunt. qui ut in terrena sint pro¬
ni. dorsum eorũ semꝑ incuruũ ẽ: Hisenĩ
uerbis translatis acorpore. uitia signifi¬
cantur animorũ Esta depsalmis hõc est de
prophoia regis dauid satis dictasint: ut aliquis
modussit: Ignoscant autẽ qui haeclegunt &icimc¬
ta illa nouerunt. Et dehis quaefortasse fir¬
miora me pr&ermisisse uel intellegunt uel ex¬
istimant. non quaeranturs Regnauit autẽ
rusalem diuino multũ testimonio praedicatus.
quia& delicta cius tanta pi&ate superata sunt
ꝑsaluberrimã paenitendi humilitatẽ. ut pror¬

Expanded text:
epulasque sibi huiusce modi exhibitas mox intulit: Fiat mensa eorum coram ipsis in muscipulam et in retributionem et in scandalum; obscurentur oculi eorum ne uideant, et dorsum eorum semper incurua, et cetera, quae non optando sunt dicta, sed optandi specie prophetando praedicta. Quid ergo mirum, si haec manifesta non uident, quorum oculi sunt obscurati, ne uideant? Quid mirum, si caelestia non suspiciunt, qui ut in terrena sint proni, dorsum eorum semper incuruum est? His enim uerbis translatis a corpore uitia significantur animorum. Ista de psalmis, hoc est de prophetia regis Dauid, satis dicta sint, ut aliquis modus sit. Ignoscant autem qui haec legunt et cuncta illa nouerunt, et de his, quae fortasse firmiora me praetermisisse uel intellegunt uel existimant, non querantur. CAPUT XX. rusalem, diuino multum testiquia et delicta ejus tanta pietate superata sunt, per saluberrimam poenitendi humilitatem, ut pror
Abbreviated transcription (Latin):
polifuisse peccatũ: sed uoluntatẽdĩ uindi¬
cantis impl&am. Quacognita pars utra¬
que. Interse pacata conquieuit: Nonenĩ
rligionis. sed regni fuerat facta diuisio
Uerum rexifrahel hieroboam mente
ꝑuersa non credensdõ quẽ ueracẽ ꝓmisso
sibi regno datoq probiuerat: timuit
neueniendo adtemplũdĩ quoderat in
hierusalẽ quosecundũ diuinã legẽ sacri¬
ficundi causa uniuersae illi genti ueni¬
endũ fuit. seducer&ur ab co populus.
& stirpidauid tãquã regio semini red¬
der&ur: Et instituit idolatriã in roe¬
nosuo. & populũ dĩ secũ simulacrorũ
cultu obstrictũ. pefanda impiocate dece¬
pits Nectamq ommi modo cessauitds̃ non
arguere ꝑproph&as. Nam ibi extiter̃
& magni illi in signesq proph&ae: Quiduã
mirabilia multa fecerunt: helias & helise¬
us discipuluseius: Ibi&iam dicenti helię¬

Expanded text:
puli fuisse peccatum, sed voluntatem Dei vindipuli fuisse peccatum, sed voluntatem Dei vindicantis implque inter se pacata conquieuit; non enim religionis, sed regni fuerat facta diuisioerum rex Israel Hieroboam mente peruersa non credens Deo, quem ueracem promisso sibi regno datoque probauerat, timuit ne ueniendo ad templum Dei, quod erat in Hierusalem, quo secundum diuinam legem sacrificandi causa uniuersae illi genti ueniendum fuit, seduceretur ab eo populus et stirpi Dauid tamquam regio semini redderetur, et instituit. idolatriam n regno suo et populum Dei secum simulacrorum cultu obstrictum nefanda inpietate decepit. Nec tamen omni modo cessauit Deus noarguere per prophetas. Nam ibi exstiterunt et magni illi insignesque prophetae, qui etiam mirabilia multa fecerunt, Helias et Helisaeus discipulus eius; ibi etiam dicenti Heli
Abbreviated transcription (Latin):
dauid. Beniamin uero tribus altera. ad
idem regnũ sicut dixi ꝑtinens erat unde
fuit saul rex antedauid Sedsimul istac
duac tribus ut dictũẽ iuda uocabantur.
Et hoc nomine discernebantur ab israhel.
quod appellabantur proprie decem trib
habentes suum regẽ. Nam tribus leui qũm
sacerdotalis fuit. dĩ non regũ seruitio
mancipata: testiadecima pumerabatur
Ioseph quippe unus exduodocim filiis
israhel. Nonunam sicut o&eri singulas. sed
duas tribis fecit. effrem & manassen.
Verũtam̃ &iam tribus leui. ad regnũ hie¬
rosolimitanũ ꝑtincbat magis: ubi eratdĩ
templũ cuiseruiebat. Diuiso igitur popu¬
lo primus regnauit inhierusalem roboã
rex iuda filius salo monis: & insamariam
hieroboam rexisrł seruus salomonis
Et cĩuoluis s&t roboam tamquã trranni¬
dem diuisie illius pastis bello ꝑsequi phibi¬
tus est populus pugnare cũ fratribus suis.
dicentedõ ꝑproph&ã sehoc fecisse. Vnde
apparuit nullũ ineare ud regis isrł uel po¬

Expanded text:
Dauid. Beniamin uero tribus altera ad idem regnum, sicut dixi, pertinens erat, unde fuit Saul rex ante Dauid. Sed simul istae duae tribus, ut dictum est, Iuda uocabantur, et hoc nomine discernebantur. ab Israel, quod appellabantur proprie decem tribus habentes suum regem. Nam tribus Leui, quoniam sacerdotalis fuit, Dei, non regum seruitio mancipata, tertia decima numerabatur. Ioseph quippe unus ex duodecim filiis Israel, non unam, sicut ceteri singulas, sed duas tribus fecit, Ephraem et Manassen. Verum tamen etiam tribus Leui ad regnum Hierosolymitanum pertinebat magis, ubi erat Dei templum, cui seruiebat. Diuiso igitur populo primus regnauit in Hirex Juda, filius Salomonis; et in Samaria Jeroboam, rex Israel, servus Salomonis. Et cum voluisset Roboam tanquam tyrannidem divisae illius partis bello persequi, prohibitus est populus pugnare cum fratribus suis, dicente Deo per prophetam, se hoc fecisse . Unde apparuit nullum in ea re, vel regis Israel, vel po