comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quãuis eñi nobis eadem ꝑmutant᷑.
uobis tamen iam presto sunt que
cũ angłis incorruptionẽ seruatis.
Quȩ licet de hoc mundo sitis. fiuate
om̃ino non potuit. Beata itaq onseoi
hodie iam ab om̃ib gentib long
lateq pͣdicatur: & uobis quȩ secute
estis exemplũ tantȩ uirginis. beai¬
tudo condonatur celestis. Quas ĩ
illecebre sollicitant corporis. non
colluuio p̾cipitat uoluptatis. nͨ ehis
inflamat incentiue carnis. immo
angelica imitatio delectatur intris.
quoꝵ infuturo equalitas repmiti
in celiss Beatȩ gͥ estis o filiȩ. sed al
ate uiduȩ quȩ cęlibem uobiscũ in¬

Expanded text:
nim nobis eadem promittantur: vobis tamen jam praesto sunt, quae cum angelis incorruptionem servatis. Quae licet de hoc mundo sitis, tamen, omnino non potuit. Beata itaque Maria hodie jam ab omnibus gentibus longe lateque praedicatur: et vobis quae secutae estis exemplum tantae virginis, beatitudo condonatur coelestis. Quas non illecebrae sollicitant corporis, non colluvio praecipitat voluptatis, non aestus inflammat incentivae carnis, immo angelica imitatio delectat in terris: quorum in futuro aequalitas repromittitur in coelis. Beatae igitur estis, filiae, sed et beatae vidu
Abbreviated transcription (Latin):
figurate accipiantur: Ueruptam̃
ae sp̃s sc̃s in hebreo ruha feminino
genere dicitur: non qͦd sexus in
am̃ monstretur. Immo ne forte
suspicetur sub regula triũ lingua¬
rũ sp̃s sc̃s diuerse accipitur: in
hebreo scilicet ut dixi feminino
genere legitur. in greco uͦ ne sexus
Qui nimirũ sp̃s sc̃s bene ꝑ rebeccã
intelligitur. Et ideo totũ est my
steriũ qđ geritur. ut ꝑuestim̃toꝵ
fraglantiam xp̃c annuntiet᷑. Quẽ
nos quicũq baptirati sumus indi¬
imur: in quo benedixit nos non
qualicũq.. sed om̃i ut ait apłs ben¬
dictione spiritali in cȩlestibus.
a benedictione ex orsus ait. Benedit¬
tu inquit in mulieribus. & beneat
fructus uentris tui. Cuius ꝓfeb
in sp̃u longe odorem trabens pͥ
benedicebat filiũ: in qͦ cȩlestis omi
benedictio. effloruit. Et bene ai
plenus Pager dicit᷑: qͥa plena gñ¬

Expanded text:
accipiantur? Verumtamen et spiritus in Hebraeo RUA feminino genere dicitur, non quod sexus in Deo monstretur: immo ne forte suspicetur, sub regula trium linguarum, Spiritus sanctus diverse accipitur: in Hebraeo scilicet, ut dixi, feminino genere legitur: in Graeco vero, ne sexus Qui nimirum Spiritus sanctus bene per Rebeccam intelligitur: et ideo totum est in mysterio quod geritur, ut per vestimentorum fragrantiam Christus annuntietur: quem nos omnes quicumque baptizati sumus induimur, in quo benedixit nos non qualicumque, sed omni ut ait Apostolus benedictione spirituali in coelestibus . a benedictione exorsus ait: Benedicta tu in mulieribus, et benedictus fructus ventris tui . Cujus profecto in spiritu longe odorem trahens pater Isaac benedicebat filium, in quo coelestis omnis benedictio mundo effloruit. Et bene ab eo plenus ager dicitur, quia plena g
Abbreviated transcription (Latin):
pretiosior meritis. celsis sublimior
fastigiis: pulchrior scĩtate: glorio¬
sior scõꝵ p̃rogatiuis meritoꝵ. ita
ut nullis iam usibus sit ipsa eadẽq
mancipanda nisi diuinis. Unde
o scissime uirgines & si imitari
oportet tantam ac talem uirgine᷑.
tamq p̾claram: uenerari. multũ
conuenit. & ultra angelicam quo¬
dammͦ dignitatẽ. quantũ fas est
cũ gaudio laudibus dignissime
efferri. Quȩ ut diximus ñ temere
xp̃i ꝑ grãm suꝑ choros angeloꝵ
exaltata. deuotissime hodic predi¬
catur: quia precessit eam dñs &
saluator nrͣ ex ea uera fide genit᷑
ad cęlestia: ut pararet ei sicut is
suis reꝓmisit discipłis in etheres
mansionib locumꝰ Hinc quoq
dauid ꝓpheta. olim gratulabunqͥ
xp̃o canit. A sũmo celo inquit
egressio eiꝰ. & occursus eiꝰ usq ad
sumũ eius. Ascendit ergo eanda
głam resupͣturus. licet nͣ amisera
quã prius habuerat antequam
mundus fieret. Ascendit & p̃parat

Expanded text:
pretiosior meritis, celsis sublimior pretiosior meritis, celsis sublimior fastigiis, pulchrior sanctitate, gloriosior suorum praerogativis meritorum, ita ut nullis jam usibus sit ipsa eademque mancipanda nisi divinis. Unde, o sanctissimae virgines, et si imitari oportet tantam ac talem virginem, tamque praeclaram venerari multum convenit, et ultra angelicam quodammodo dignitatem, quantum fas est cum gaudio laudibus digne efferri, quae, ut diximus, non temereper gratiam, super choros angelorum exaltata, devotissime hodie praedicatur, quia praecessit eam Dominus et salvator noster, ex ea vera fide genitus ad coelestia, ut pararet ei, sicut ipse suis promisit discipulis, in aethereis mansionibus locum. Hinc quoque David propheta olim gratulabundus Christo canit: A summo, inquit, coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum ejus . Ascendit ergo eamdem gloriam resumpturus, licet non amiserat quam prius habuerat antequam mundus fieret. Ascendit et praeparavit
Abbreviated transcription (Latin):
imitantur illam. usq ad conceptũ
partus & gabrihelis noue salutati¬
sonis obsequiũ. deinceps totuĩ diut¬
num est qdđ̾ oꝑatur in ea. teste angło
quia spu scõ & uirtute altissimi
obumbratur. Ante hoc ipsũ sane
uterus uirginis quãus mundus.
quãuis inpollutus & alienus acon¬
tagione peccati. quãuis sc̃s tamen
adhuc uilitate humanitatis induit̃.
ut ita dicam ac si lana candiduissima
suiq coloris dealbata. Ad quã sane
eũ accessit sp̃s scs. quasi ipsa eaddẽc.
lana cũ inficitur sanguine coccmi
uel muricis. uercitur inpurpur
uersa est & ipsa sine cottu in matrẽ.
ut non sit iam admodũ qđ fuerat:
sed purpura uerissima ad indu¬
mentũ & głam summi regis di
uinitus aptissime dedicata. ut nulli
deinceps ea uti usu femineo licue¬
rit. nisi dõ. Quippe ut ita loquar
beata & gloriosa uirgo Maria. eo
esset uniuersis quȩ sub cȩlo sunt
uirginibus. ut decenter posset in se
suscipere diuinitatis ammixtionẽ.
salua utraq natura. tamen cũ gr̃ã

Expanded text:
ad conceptum partus, et Gabrielis novae salutationis obsequium, deinceps totum divinum est, quod operatur in ea, teste angelo, quia Spiritu sancto et virtute Altissimi obumbratur. Ante hoc ipsum sane uterus virginis quamvis mundus, quamvis impollutus, et alienus a contagione peccati, quamvis sanctus, tamen adhuc vilitate humanitatis induitur, ut ita dicam, ac si lana candidissima, suique coloris dealbata. Ad quam sane cum accessit Spiritus sanctus, quasi ipsa eademque lana, cum inficitur sanguine conchylii, vel muricis, vertitur in purpuram, versa est et ipsa sine coitu in matrem, ut non sit jam admodum quod fuerat, sed purpura veracissima ad indumentum et gloriam summi Regis divinitus aptissime dedicata, ut nulli deinceps ea uti usu femineo licuerit, nisi Deo. Quippe, ut ita loquar, beata et gloriosa virgo Maria, eo  esse universis quae sub coelo sunt virginibus comprobetur, ut decenter possit in se suscipere divinitatis admistionem salva utraque natura, tamen cum gratia
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. P ropterea ac si adolescentulȩ
diligite animo. qͦd uobis effusum
ideo elegit. ut ipsa om̃ib esse
exemplũ castitatis. quȩ quasi i
speculo refulget forma uirtutis.
habetis igitur in ea magisteria pi¬
tatis expressa: quid primũ eligi
qͥd respuere. quid sequi debeats
Prima eiꝰ uirtus est: fundamenti
om̃iũ uirtutũ & custos humilt¬
tis ipsa de qua głatur. quia rebe
inquit humilitatẽ ancillȩ sue
ecce enĩ ex hoc beatam me dicet
om̃s generationes. Ergo primi
discendi. incitamentũ nobilis d
magistri: deinde merces labori
optimi fructus beatitudinis. Ul
gͥ nobilius matre dñi. quid spla¬
didius ea: quã splendor elegt
paterne głȩ: Quid castius. qd
corpus xp̃i sine cõntagos
corporis generauto  E
tamen in ea solam humilitaten
respexisse dnm ꝓfitemur: que
custos est ceterarũ uirtutũ. a¬
cauerat eñi intuto stationis ps
sublimia meritoꝵ suoꝵ exercdl

Expanded text:
ejus: propterea, adolescentulae, ejus: propterea, adolescentulae, diligite animo, quod pro vobis effusum ideo elegit, ut ipsa omnibus esset exemplum castitatis, in qua velut in speculo refulget forma virtutis. Habetis igitur in ea magisteria probitatis expressa, quid primum eligere, quid respuere, quid sequi debeatis. Prima ejus virtus est fundamentum omnium virtutum et custos, humilitas ipsa, de qua gloriatur: Quia respexit, inquit, humilitatem ancillae suae: ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes . Ergo primum discendi incitamentum, nobilitas est magistri: deinde merces laboris optimi, fructus beatitudinis. Quid igitur nobilius matre Domini, quid splendidius ea, quam splendor elegit paternae gloriae? Quid castius ea, quae corpus Christi sine contagione corporis generavit? et tamen in ea solum humilitatem respexisse Dominum confitetur, quae custos est caeterarum virtutum. Collocaverat enim in tuto stationis portu, sublimia meritorum suorum exercitia:
Abbreviated transcription (Latin):
que angłoꝵ dño. fȩdere copulatur
nuptiarũ. Et si quelibet uirgini¬
tas tantũ erigitur. ut cũ angłis
cõparetur: multomagis beata &
gloriosa uirgo quȩ singulari
cõmendatur priuilegio. & im¬
menso ditatur mercimonio. Iacir
tis. si imitari uelitis de toto corde
quã laudatis. Hȩc namq uita
uobis de celis fluxit. quã ꝓfessȩ
estis. Supra usum naturȩ hȩc
uita est. quã tenetis: & ideo de¬
celis uenit sponsus. quẽ sequi¬
una cũ matre debetis. Nec inme¬
rito uiuendi usum de celo que¬
sistis: quȩ uobis de celo sponsum
petistis. Ideo ur̃a conuersatio in
celis sit semꝑ: qmͣ uerbũ dĩ qđ
amatis. non nisi in sinu patris
iuenitur. Licet gͥ ubiq. totꝰ sit.
& non longe abuno quoq. nr̃m.
tamen non nisi casto hauritur
pectore. Prope est enͣi inquit mo¬
yses in corde tuo. & in ore tuo.:
tantũ eum recto si quesieris corde.
Ungentũ eñi exinanitũ est. nom̃

Expanded text:
quae angelorum Domino, foedere copulatur quae angelorum Domino, foedere copulatur nuptiarum. Et si quaelibet virginitas tantum erigitur, ut angelis comparetur, multo magis beata et gloriosa virgo Maria, quae singulari commendatur privilegio, et immenso dicatur mercimonio. Idcirctis, si imitari velitis de toto corde quam laudatis. Haec namque vita vobis de coelo fluxit, quam professae estis: supra usum naturae haec vita est, quam tenetis: de coelis venit sponsus, quem sequi cum matre debetis: nec immerito vivendi usum de coelo quaesistis, quae vobis de coelo sponsum petistis. Ideo vestra conversatio in coelis sit semper: quoniam Verbum Dei quod amatis, non nisi in sinu Patris invenitur. Licet igitur ubique totus sit, et non longe ab unoquoque nostrum, tamen non nisi casto sursum hauritur pectore. Prope est enim, inquit Moyses, in corde tuo et in ore tuo, tantum eum recto si quaesieris corde . Unguentum exinanitum est nomen
Abbreviated transcription (Latin):
ni dignitas generis. sed mer itoꝵ
qualitas dinoscitur. Ubi pluri¬
mũ stella astella differt in clari¬
tate: quãuis om̃s in suo sint or¬
dine suscitandi. Quod si est alia
claritas solis. & alia claritas lune.
& alia claritas stellarũ: una tam̃
claritas est. qua illustrantur om̃s.
Idcirco beata dĩ genitrix que adhuc
tantis in terra predicatur laudib.
non inmerito creditur hodierna
nouit ille qui eam elegit in sua
sapientia. & disponit om̃ia. Quod
si in domo patris mansiones multe
sunt: credimus splendidiorem
matri hodie filiũ prestitisse: quã
olim edificauit domũ subnixam
colũpnis septẽ. In qua nimirum¬
domo parantur nuptiȩ eccłarũ
dĩ: & federantur terrenis cȩlestia.
In eo namq utero uirginis sponso
in mortali uirginitas consecrat᷑:
uitam in terris ostendit: qm̃ qui
non nubent neq. nubentur. erus
sicut angłi dĩ in celo. Nec mirum
si angłis cõparatur uirginitas.

Expanded text:
non dignitas generis, sed meritorum non dignitas generis, sed meritorum qualitas sola discernitur: ubi plurimum stella a stella differre claritate, quamvis omnes in suo sint ordine suscitandi. Quod si est alia claritas solis, et alia claritas lunae, et alia claritas stellarum : una tamen claritas est, qua illustrantur omnia. Idcirco beata Dei genitrix, quae adhuc tantis in terra praedicatur laudibus, non immerito creditur hodierna novit ille qui eam elegit in sua sapientia, qua disposuit omnia. Quod si in domo patris mansiones multae sunt, credimus splendidiorem matri hodie filium praestitisse, quam sibi olim aedificavit domum, subnixam columnis septem: in qua domo nimirum parantur nuptiae Ecclesiarum Dei, et foederantur terrenis coelestia. In eo namque utero Virginis, sponso immortali virginitas consecratur, vitam in terris ostendit: quoniam qui non nubent, neque nubentur, erunt sicut angeli in coelo. Nec mirum si angelis comparatur virginitas,
Abbreviated transcription (Latin):
se xpͣm regem dñm. natũ exal
uirgine: Hine maria cuncts
uenerabilior. quanto gloriosior.
e quanto uirtute altissimi extol¬
litur adsublimia. tanto clarior
esultat in gła. Piena si quidẽ gr̃a.
plena dõ. plena uirtutibus. non
oocest ñ possidere pleniter głam
claritatis eternȩ: quã plenissime
acepit. ut mater fieret saliatoris.
uerunt eam: qm tantam eam ui¬
derunt. quantã nullus narrando
explere mortaliũ. quanto magis
am̃ qui talem ac tantam fecit eã.
ut ipse fieret ꝑ eam: Unde dauid.
Et homo inquit natꝰ est in ea. & ipse
fundauit eam altissimus. Beata
igitur talis ac tanta natiuitas.
beata & suꝑnoꝵ ciuiuͣ societas. &
ãmi. rabilis caritatis eoꝵ una¬
nim itas. ubi nemo angłoꝵ.
nem̃o archangłoꝵ. non dico
neq alicuius scoꝵ inuidet głam.
sed totum in altero unusquisq
possidet. qͦd gratis prestatur om̃ib
ut de om̃ib & in om̃ib glorificet᷑
ds̃. honorecur & adoretur ab om¬
nibus. Ubi non sexus. non etas.

Expanded text:
stum regem Dominum natum ex eadem Virgine. Hinc et Maria cunctis tanto venerabilior, quanto gratiosior: et quanto virtute Altissimi extollitur ad sublimia, tanto clarior resultat in gloria. Plena siquidem gratia, plena Deo, plena virtutibus, non potest non possidere plene gloriam claritatis aeternae, quam plenissime accepit, ut mater fieret Salvatoris. verunt eam: quoniam tantam eam viderunt, quantam nullus narrando explevit mortalium; quanto magis Deum, qui talem ac tantam fecit eam, ut ipse fieret per eam! Unde David: Et homo, inquit, natus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus . Beata igitur talis ac tanta nativitas, beata et supernorum civium societas, et admirabilis charitatis eorum unanimitas: ubi nemo angelorum, nemo archangelorum, non dico neque alicujus sanctorum invidet gloriam: sed totum in altero unusquisque possidet, quod gratis praestatur omnibus: ut de omnibus, et in omnibus glorificetur Deus, honoretur et adoretur ab omnibus: ubi non sexus, non aetas,
Abbreviated transcription (Latin):
uirginib dõ seruandam: & quod
ypemodũ ñ inferioris uirtutis est
coniugio abstinere: qͦd aliquando
aectauerit. quã coniugii delecta¬
menta nescire. In utroq. siquidem
gradu fortitudo laudatur. & celestis
uitȩ p̃dicat᷑ uirtꝰ. Idcirco cognatio¬
nem iam cũ xp̃o uterq ordo sorcit.
tatẽ patris mei qͥ in celis est: ipse m̃s

Expanded text:
: et quod propemodum non inferioris virtutis est a conjugio abstinere, quod aliquando delectaverit, quam conjugii delectamenta nescire: In utroque siquidem gradu fortitudo laudatur, et coelestis vitae praedicatur virtus. Idcirco cognationem jam cum Christo uterque ordo sortitur. tatem Patris mei, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dum multimoda passi one uinca¬
mus. Cecinit quondã uarus tri¬
bulationib coartatus ille claris¬
simus ꝓphetarũ patriarcha dauid
dicens. Concaluit cor meu intra
me: & in meditatione mea exar¬
descet ignis. Quã sententiã etiam
uenerabili. laurentio conuenire
manifestum est. cuius cor tanta
in fide xp̃i magnanimitate con¬
caluit.: ut despectis ꝓpru corporis
cruciatibus. insanissimo tortori
suo triumphatis eiꝰ ignib lȩtus
illuderet. Uere in meditatione
eius insuperabilis exarsit ignis.
qui odio ꝑfidie & amore ueri¬
tatis accensus. appositam sibi
extrinsecus flãmã aut non sensit
rata impiis incendia sustinere.
& ipsum beatissimũ martẏrem
ꝓflãma quã ꝑtulit. apud omni¬
potentẽ am̃ incorruptȩ lucis il¬
luminatione fulgere. de eodẽ die.¬

Expanded text:
dum multiplici passione vincadum multiplici passione vincamus. Cecinit quondam variis tribulationibus coarctatus ille clarissimus prophetarum patriarcha David, dicens: Concaluit cor meum intra me, et in meditatione mea exardescet ignis . Quam sententiam etiam venerabili Laurentio convenire manifestum est: cujus cor tanta in fide Christi magnanimitate concaluit, ut, despectis proprii corporis cruciatibus, insanissimo tortori suo, triumphatis ejus ignibus, laetus illuderet: vere in meditatione ejus insuperabilis exarsit ignis, qui odio perfidiae et amore veritatis accensus appositam sibi extrinsecus flammam aut non sensit,rata pro impiis incendia sustinere, et ipsum beatissimum martyrem pro flamma quam pertulit, apud omnipotentem Deum incorruptae lucis illuminatione fulgere. HOMI
Abbreviated transcription (Latin):
longe ardentius ueritatis radiis
mens eius accensa feruebat. Undi
nec potuit de infatigabili eiꝰ pechin
calorẽ diuinitꝰ infusũ. corporeus
ille & mortaliũ ministratus mil¬
bus ignis excludere. De hoc ualidl¬
simo xp̃i milite illud credendu
dictũ. qͦd ante multa annoꝵ milu
pͣnuntiatũ est ꝑ ꝓpb̾am dicentẽ
. si transeas ꝑ ignem. flãma te ñ
oburet. Ecce enĩ beatus laurentiꝰ
rinsiuit ꝑignem. quo non ad¬
ustus in horruit. sed illuminat᷑
esulit. T ransiuit ꝑignem mom̃¬
tincũ atq terrenũ. sed flam mã
gennȩ ꝑpetuo exurentis euasit.
udhoc beatius uiro. qui miserentis
ai dispensante gr̃a arsit ne arderet.
a ne ureretur exustus est: Qui si
millis esset ignibus ac supplicus
triditus: fuerat quidẽ securitas li¬
bertatis. sed nulla extiterat gła
dinicantis. Ad hoc enim nos exem¬
plis atq. doctrinis in eccła sua xp̃c
erudit. non ut nichil mali patia¬
mur in hoc mundo: sed ut mun¬

Expanded text:
longe ardentius veritatis radiis longe ardentius veritatis radiis mens ejus accensa fervebat; unde nec potuit de infatigabili ejus pectore calorem divinitus infusum corporeus ille et mortalium ministratus manibus ignis excludere. De hoc validissimo Christi milite illud credendum est dictum, quod ante multa annorum millia praenuntiatum est per prophetam dicentem: Et si transeas per ignem, flamma te non comburet . Ecce enim beatus Laurentius transivit per ignem, quo non adustus inhorruit, sed illuminatus effulsit, transiit per ignem momentaneum atque terrenum, sed flammam gehennae perpetuo exurentis evasit. Quid hoc beatius viro, qui miserantis Dei dispensante gratia arsit ne arderet, ut ne ureretur exustus est? Qui 244 si nullis esset ignibus et suppliciis traditus, fuerat quidem securitas libertatis, sed nulla exstiterat gloria dimicantis; ad hoc enim nos exemplis atque doctrinis in Ecclesia sua Christus erudit, non ut nihil mali patiamur in mundo, sed ut mun
Abbreviated transcription (Latin):
nua semꝑq noua festiuitas.
eccłam dĩ iugiter in gaudia letitiȩ
spiritalis accendit: ammonens uni¬
uersitatem credentiũ. ut sicut ille
ꝑfecte deuotionis ardore furentib
non cessit incendiis: ita nos diuer¬
sarum tribulationũ ignis. & mi¬
lorũ scłarium flama axp̃i socie¬
tate non moueat: ut ait ille mit¬
rioꝵ cęlestium doctor. ac totius
uirtutis exemplũ gloriosissimus
paulus. Quis nos separabit a cari¬
tate xp̃i : Tribulatio. an angustu.
an ꝑsecutio. an fames. an nuditas
an periculũ. angladius: Et uere
nullis presentiu ꝑsecutionũ poct
inclinari periculis. qui semel pro¬
missa omipotentis dĩ. ȩtna largis¬
simi redemptoris prȩmia fide sta¬
bili & inconcussa mente concept
Neq. eñi potest arduũ illud prȩad¬
sumq bonoꝵ in mortalui iter. de¬
bilis animus & fi. des clauda cons¬
cendere. Ideo & fortissimũ mar¬
tẏrem incũbentiũ torm̃ta peni¬
rum. & seuissimi ꝑsecutoris supe¬
rare flãma non potuit: quia

Expanded text:
nua semperque nova festivitas Ecclesiam Dei jugiter in gaudia laetitiae spiritualis accendit, admonens universitatem credentium, ut sicut ille perfectae devotionis ardore furentibus non cessit incendiis; ita nos diversarum tribulationum ignis, et malorum saecularium flamma a Christi societate non moveat, ut ait ille mysteriorum coelestium doctor, ac totius virtutis exemplum gloriosissimus Paulus: Quis nos separabit a caritate Christi, tribulatio, an angustia, an 243 persecutio, an fames, an nuditas, an periculum, an gladius ? Et vere nullis praesentium persecutionum potest inclinari periculis qui semel promissa omnipotentis Dei, et aeterna largissimi Redemptoris praemia, fide stabili et inconcussa mente concepit. Neque enim potest arduum illud praecelsumque bonorum immortalium iter debilis animus, et fides clauda conscendere. Ideo et fortissimum martyrem incumbentium tormenta poenarum, et saevissimi persecutoris superare flamma non potuit; quia
Abbreviated transcription (Latin):
spm dĩ babeo: euidenter uolens e¬
primere qͥd sit inter eam. quȩ adbi
iuncta est lege uiro. & inter eam
quȩ iam soluta uinculo beatior pl¬
catur. Quod si utraq beata quia
in xp̃o. beatior tamen quȩcumq.
idue semꝑ uirginib bene copulait᷑.
ostat que sunt dĩ: ut sit scã corpore

Expanded text:
er volens exprimere, quid intersit inter eam, quae adhuc est juncta lege viro, et inter eam, quae jam soluta vinculo beatior praedicatur. Quod si utraque beata, quia in Christo, beatior tamen quaecumque viduae semper virginibus bene copulantur,cogitat quae sunt Domini, ut sit sancta corpore
Abbreviated transcription (Latin):
Unde qͦd concipit & parit uirꝙo
sicut non sine potentia uerbid
ita non sine ueritate carnis qͥd
nascitur. & pannoꝵ fasciis iactt
inuolutũ. & in presepio reclinã.
Porro qđ stella duce amagis adoa
sicut deitatis est: ita humanitas
qͦd in egẏptũ ꝑfugam ne capiꝰ
abducitur. Sic itaq. om̃ia urdl¬
tum oꝑa consideranda sunt. it
reddamus dõ quȩ dĩ sunt. &l
mini quȩ sunt hominis. q̃
sicuti est unus qui lararu uerbo
potintiȩ sue uocat ut exeat foris
amonum̃to: sic ipse idem unus ẽ.
qui fleuit humanitatis affectu.
r quippe cuncta oportet conside¬
rare. quatinus & plena diuinitas
in xp̃o intelligatur homini unita.
e plena humanitas in dm̃ assũpta.
ec idͥcirco dixerim. tantis de fide
obscuritatis eloquio. uel greco tur¬
bine latinam confundere puritatẽ.
Sunt enĩ & prudentes uirgines. sunt
&e fatue: & ideo dilectissimȩ imita¬
mini quã amatis. imitamini beatã

Expanded text:
Unde quod concipit et parit Virgo, Unde quod concipit et parit Virgo, sicut non sine potentia Verbi est, ita non sine veritate carnis quod nascitur, quod pannorum fasciis jacet involutum, et in praesepio reclinatur. Porro quod stella duce a Magis adoratur , sicut deitatis est: ita et humanitatis, cum in Aegyptum per fugam ne capiatur, adducitur. Sic itaque omnia virtutum opera consideranda sunt, ut reddamus Deo quae Dei sunt, et homini quae sunt hominis. Quoniam sicut est unus qui Lazarum verbo potentiae suae vocat, ut exeat foras a monumento: sic idem ipse unus est qui flevit humanitatis affectu. Sic quippe cuncta oportet considerare: quatenus et plena divinitas in Christo intelligatur homini unita, et plena humanitas in Deum assumpta. XIII. Haec idcirco dixerim tantisper de fide obscuritatis eloquio, vel Graeco turbine Latinam confundere puritatem. Sunt enim et prudentes virgines, sunt et fatuae. Et ideo, dilectissimae, imitamini, quam amatis
Abbreviated transcription (Latin):
naturis conspicitur. & quȩ sunt
utriusq substantiȩ naturaliter
lem ꝓprietatẽ. quȩ si naturam
haberet singularẽ & inconiunctã
non ageret utĩq. Hunc autẽ em¬
manuel dũ unus est. & in eo ipso
illud & aliud que gesta sunt ope
idem ipse quȩ humana sunt:
seipsum uolens ostendere
qđ ds̃ idemipse & homo sit: &¬
ideo idemipse quȩ diuina sunt
agit. quã quã humana similites¬
& loquitur: & non alius quidem
miracula oꝑatus est. alius ꝑpetra¬
uit humana. passionesq sustini
sed unus idemq xp̃c filius di. an
hominis filius. qui & diuina ges
& humana. Siquidẽ in separabis
atq indiuise cõmunes xp̃c habut
actiones: sed intelligende sunt
ipsoꝵ oꝑum qualitates. contem¬
plandũq semꝑ ad quȩ ꝓuehatue
humilitas carnis. ad quȩ inclincꝰ
altitudo diuinitatis: ita ut ꝑ omi
textum sci euangelii uideatur
nichil caro sine uerbo agere. ne
uerbũ sine carne quicquã efficen

Expanded text:
naturis conspicitur, et quae sunt naturis conspicitur, et quae sunt utriusque substantiae naturaliter lem proprietatem: quae in naturam haberet singularem et inconjunctam, non ageret utique. Nunc autem Emmanuel dum unus est, et in eo ipso aliud et aliud quae gesta sunt operidem ipse quae humana sunt, seipsum volens ostendere quod Deus idem ipse et homo sit. Et ideo idem ipse tam quae divina sunt agit, quam quae humana similiter: et non alius quidem miracula operatus est, alius perpetravit humana, passionesque sustinuit: sed unus idemque Christus filius Dei atque hominis filius, qui divina gessit et humana: siquidem inseparabiliter atque indivise communes Christus habuit actiones. Sed intelligendae sunt ipsorum operum qualitates: contemplandumque semper ad quae provehatur humilitas carnis, et ad quae inclinetur altitudo divinitatis: ita ut per omnem textum sancti Evangelii videatur nihil caro sine Verbo agere, neque Verbum sine carne quidquam efficere.
Abbreviated transcription (Latin):
& idem ds̃ atq homo in una sub¬
stantia. uel ꝑsona in una diuisione
atq cõmixtione creditur: & p̾cog¬
iudicatur. Uerũtamen ds uerbũ
est & non caro: quã quã carnem
rationabiliter animatã assup̃se
& non uerbũ: licet dĩ uerbi caro
conspecta sit & uisa. Unde iob̾es.
Quod fuit abinitio. & qͦd audiuimꝰ
inquit & uidimus ac ꝑspeximꝰ.
& manus nr̃e tractauerunt de
dm̃ uerbũ uidere ac tractare possit¬
in manib: nisi ꝑ sacramentum
sibi uniti hominis. Quȩ nimirũ
unitio tam mira est. ut discerni
nequeat. Alioquin qͦd fuit ab ini¬
tio uerbũ quomͦ recte dicitur hoc
totũ eẽ qͦd apłi audierant. quod
uiderant. qđ manib tractauer.
nisi quia xp̃c unus idemq erat:
Ac ꝑ hoc qͦd uiderant. qͦd tractaue
rant. uerbũ uitȩ erat. & nichil
aliud ex duab naturis. quã unũ
iuxta substantiam uel ꝑsonam.
hinc est qđ unus idemq manens filiꝰ
unigenitꝰ in disseparatus in utrisq.

Expanded text:
et idem Deus atque homo in una subet idem Deus atque homo in una substantia vel persona, sine divisione aut commixtione creditur, et praecogaedicatur. Verumtamen Deus Verbum est, et non caro, quamquam carnem rationabiliter animatam assumpseret non Verbum: licet Verbi Dei caro conspecta sit ac visa. Unde et Joannes: Quod fuit ab initio, et quod audivimus, inquit, et vidimus et perspeximus, et manus nostrae tractaverunt de Deum verum videre aut tractare possit manibus, nisi per sacramentum sibi uniti hominis. Quae nimirum unitio tam mira est, ut discerni nequeat. Alioquin quod fuit ab initio Verbum, quomodo recte dicitur hoc totum esse quod apostoli audierant, quod viderant, quod manibus tractarant: nisi quia Christus unus idemque erat? Acrant, Verbum vitae erat: et nihil aliud ex duabus naturis quam unum juxta subsistentiam vel personam. Hinc est quod unus idemque manens Filius unigenitus, indisseparatus in utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
tune erat. cũ hec loquebatur: In
terra scilicet. Et quomͦ se de celo ante¬
quã nasceretur descendisse testat᷑:
tiam hȩc cũ loquitur in cȩlo esse
fatetur. E undemq se filiũ hominiᷤᷤ
dicit. cũ utiq de celo nisi dñs descen¬
dere non potuit. Et cũ in terris
loquitur. ñ nisi unus idemq xp̃c
fuit. Et hȩc est mira & ammirabi¬
lis nouitas. immo om̃iũ nouitatũ
suꝑeminens nouitas unitatis.
iuã nisi diligenter prudens uirgo
ab exordio scĩ euangelii animad¬
uertas. magis errare in om̃i scrip¬
tura uideberis diuina. quã intel¬
ligere ueritatẽ. Constat igitur
formas operatũ. humanitatis scilicet
ac diuinitatis: & ꝑ hoc duas exercu¬
isse operationes. Operata est enim
utraq forma uel natura cũ alteriꝰ
cõmunione: qđ ꝓpriũ habuit
uerbo. Siquidẽ uerbo oꝑante
qͦd uerbi est. & carne exequente
que carnis erant. Cõmunicante
ei uerbo in eadem oꝑatione. dum

Expanded text:
tunc erat, quando haec loquebatur? In tunc erat, quando haec loquebatur? In terra scilicet. Et quomodo se de coelo antequam nasceretur descendisse testatur? Etiam et cum loquitur, in coelo se esse fatetur, eumdemque se filium hominis dicit; cum utique de coelo, nisi Deus descendere non potuerit: et cum in terris loquitur, nonnisi unus idemque Christus fuit. Et haec est mira et admirabilis novitas, immo omnium novitatum supereminens novitas unitatis. Quam nisi diligenter, prudens virgo, ab exordio sancti Evangelii animadvertas, magis errare in omni Scriptura videberis divina, quam intelligere veritatem. Constat igitur formas operatum, humanitatis scilicet ac divinitatis, ac per hoc duas exercuisse operationes. Operata est enim utraque forma vel natura cum alterius communione quod proprium habuit: Verbo siquidem operante quod Verbi est, et carne exsequente quae carnis erant: communicante ei siquidem Verbo in eadem operatione, dum
Abbreviated transcription (Latin):
Quaꝓpter obsecro uos ofiliȩ. talem
ac tantam gram ne inuacuũ rea¬
piatis. quȩ est in xp̃o iħu. in quod
as̃ &x homo. sic unitus in una eaden
ni uideatur cõpassus. cũ nec inicai¬
bilis sit homo nec passibilis as. o
sic unitus est ds suo corpori. it
nulla patiatur fieri inter dm̃&
hominẽ humana opinione dita¬
tiam. ne forte qͦd absit alius filiul
dĩ. & alius filius hominis eredos
presertim quia scriptura sic cone
qus adõ nec in passione possit ab
homine dm̃ discernere Unde si
ua tempus respicias. inuenies semꝑ
onem. inuenies semꝑ filiũ hominis.
cundeq. filiũ dĩ ita unitũ & indi¬
unduũ quantũ ad uocem scriptu¬
re ꝑtinet: ut nec homo adõ separa
ri tempore. nec abhomine ds ua¬
leat passione. Si quidẽ ut hȩc aꝑtiꝰ
intelligatis ipsius xp̃i uerba dis¬
cutte: nemo ascendit inquit in
cxlũ. nisi qui descendit de celo filiꝰ
hominis qui est in celo. Quis queso
est qͥ loquitur: Xp̃c utiq. Ubi rogo

Expanded text:
Quapropter obsecro vos, o filiae, talem ac tantam gratiam ne in vacuum recipiatis, quae est in Christo Jesu, in quo est Deus et homo, sic unitus in una eademque ini videatur compassus, cum nec initialis sit homo, nec passibilis Deus, tamen sic unitus est Deus suo corpori, ut nullam patiatur fieri inter Deum et hominem humana opinione distantiam: ne forte quod absit alius filius Dei, et alius filius hominis credatur: praesertim quia Scriptura divina siquis a Deo, nec in passione possit ab homine Deum discernere. Unde si ad tempus respicias, invenies quideonem, invenies semper cum filio hominis eumdem Dei filium ita unitum et individuum, quantum ad vocem Scripturae pertinet, ut nec homo separari a Deo tempore, nec ab homine Deus valeat passione. XII. Siquidem ut haec apertius intelligatis ipsius Christi verba discutite: Nemo ascendit, inquit, in coelum, nisi qui descendit de coelo, filius hominis qui est in coelo . Quis, quaeso, est qui loquitur? Christus utique. Ubi, rogo,
Abbreviated transcription (Latin):
ter cremabatur pii amoris. qͣntis
mouebatur repleta spũ scõ cȩlestiũ
secretoꝵ incitam̃tis. Quia & si di¬
ligebat xp̃m ex toto corde. & ex
tota anima. & ex tota uirtute:
nouis quoq cotidie inflãmabatur
p̾sentia absens desiderioꝵ affectib.
Tanto siquidẽ ualidius. quanto di
totam incanduerat diuinus amor:¬
ita ut in ea nichil esset. inmundus
qͦd uiolaret affectus: sed ardor con¬
tinuus & ebrietas ꝑsuasi amoris.
ex toto corde. & extota anima.
atq ex tota uirtute querendus:
maximetamen ab ea ardentiꝰ
in loco qͦ
sepultus dicitur.
interdũ habitasse eam credimꝰ.
quatiniis pus pasceretur int̾nus
amor obtutibus. Sic namq. locus
medius est hinc deinde constitut᷑.
ut adire posset ascensionis eius
uestigia. & locũ sepulturȩ ac resur¬
rectionis. seu omĩa in quib passus
solaretur aspectibus: hoc quippe
impatiens amor quẽ desiderat.
ut semꝑ inuenire se credat. Igno¬

Expanded text:
ter cremabatur ardore pii amoris: quantis ter cremabatur ardore pii amoris: quantis amovebatur repleta Spiritu sancto coelestium secretorum incitamentis: quia etsi diligebat Christum ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota virtute, novis tamen quotidie inflammabatur praesentia absens desideriorum affectibus: tanto siquidem validius, quanto div gratia: quam totam incanduerat divinus amor:ita ut in ea nihil esset, mundanus quod violaret affectus, sed ardor continuus, et ebrietas perfusi amoris. ex toto corde, et ex tota anima, atque ex tota virtute quaerendus: maxime tamen ab ea ardentiusin loco quo sepultus dicitur, interdum habitasse eam credimus: quatenus piis pasceretur internus amor obtutibus. Sic namque locus medius est hinc inde constitutus, ut adire posset ascensionis ejus vestigia, et locum sepulturae ac resurrectionis, et omnia in quibus passus is consolaretur aspectibus. Hoc quippe habet impatiens amor ut quae desiderat, semper invenire se credat. Igno
Abbreviated transcription (Latin):
dño catholice dicuntur: ut & fidẽ
integrã seruare possitis. & matrẽ eiꝰ
debite uenerari: qm̃ nullus honor
eiꝰ alius. nisi cũ ille iure honoratur.
qui nasci dignatus est ex ea. Ceterũ
rogo quecũq estis filiȩ. quȩcumq
matres cogitate attentius. & ꝑpen¬
dite diligentius. quib afficiebat᷑
beata & intemerata uirgo dolorib
post xp̃i ad celos ascensũ: expletis
om̃ib quȩ de ipso erant ab angłis
pͣdicata. & aꝓphetis multipharie
multisq modis p̾sig. nata. di¬
uinis declarata oracii Ilis. uir¬
tutib exhibita. &. mart quȩ hu¬
manitatis sunt dilecꝰ ostensa
p̃sagiis. Queso si qua sunt in uob
uiscera pictatis. considerate quo
cruciabatur amore. quoue desi¬
derio estuabat hȩc uirgo. dũ re¬
uolueret animo cuncta quȩ audie¬
rat. quȩ uiderat. quȩ cognouerat.
Puto quicquid cordis est. quicqͥd
mentis. quicqͥd uirtutis humanȩ.
si totũ adhibeas. non sufficiet ut
cogitare ualeas. quanto indesinen¬

Expanded text:
Domino catholice dicuntur: ut et fidem integram servare possitis, et matrem ejus debite venerari. Quoniam nullus honor ejus est alius, nisi cum ille jure honoratur, qui nasci dignatus est ex ea. Caeterum rogo quaecumque estis filiae, quaecumque matres, cogitate attentius, et perpendite diligentius, quibus afficiebatur beata et intemerata virgo Maria doloribus post Christi ad coelos ascensum, expletis omnibus quae de ipso erant ab angelis praedicata, et a prophetis multifarie multisque modis praesignata, divinis declarata oraculis, virtutibus exhibita, et quae humanitatis sunt ostensa praesagiis. Quaeso, si qua sunt in vobis viscera pietatis, considerate quo cruciabatur amore, quoque desiderio aestuabat haec virgo, dum revolveret animo cuncta quae audierat, quae viderat, quae cognoverat. Puto quod quidquid cordis est, quidquid mentis, quidquid virtutis humanae, si totum adhibeas, non sufficiat ut cogitare valeas, quanto indesinen
Abbreviated transcription (Latin):
honore annuũ. uerũ continuu
ctã & et̃num iocunditatis ac le¬
atie uenerationis obsequio. cum
om̃i colunt tripudio amoris &
gaudii: nec inmerito. Igitur
om̃is illa cȩlestis ciuitas congra¬
tulatur & ueneratur matrem:
cutus suꝑ se adorat filium rege̾.
ante quẽ tremunt potestates. &
curuatur om̃e geni. De huius
nimirũ ad celos ascensione multo
ammirantis intuitu secretoꝵ con¬
templator cȩlestium in canticis.
Sidi inquit speciosam ascendentẽ
quasi colũbam desuꝑ riuos aqͥrũ.
t uere speciosa quasi colũba: quia
illius speciẽ colũbȩ ac simplicitate᷑
p̃monstrabat. quȩ suꝑ dm̃ uenit.
& docuit ioħem qͦd hic est qͥ bap

Expanded text:
honore annuum, verum etiam continuum honore annuum, verum etiam continuum et aeternum jucunditatis et laetitiae ac venerationis obsequio, cum omni colunt tripudio amoris et gaudii. Nec immerito igitur omnis illa coelestis civitas congratulatur et veneratur matrem: cujus super se adorat filium regem: ante quem tremunt potestates, et curvatur omne genu. De hujus nimirum ad coelos ascensione, multo admirantis intuitu secretorum contemplator coelestium in Canticis: Vidi, inquit, speciosam ascendentem, quasi columbam desuper rivos aquarum. Et vere speciosa quasi columba, quia illius speciem columbae ac simplicitatem demonstrabat, quae super Dominum venit, et docuit Joannem, quod hic est
Abbreviated transcription (Latin):
mouebatur sensibus. & id̾eo qũ
sepe locoꝵ recreabatur uisitato¬
nibus. & quẽ genuit. mentis con¬
plexabatur amplexibus. Denio
amor xpͣi. desideriũ pariebat.
desideriũ uͦ gliscens. quasi nous
replebatur ardoribus. intantũ
ut credam non nũquã qͦd omi
etiã & semetipsam transcender
quia om̃ino amor impatiens.
qͦd amat non potest inuidere.
nondũ dignũ ꝓinnumeris &i
mensis beneficiis reddebat int¬
dum obsequiũ scĩtatis: dũ benqi¬
cioꝵ in terris posita ñ poterat ul¬
dere largitorem. Et ideo hodu
dilectissimȩ eleuatur suꝑ chors
angłoꝵ. ut possit specie̾ uultũq
uidere saluatoris. quẽ a maueru
que excupierat ex toto corde
catore conuerso. multomagis p¬
tandũ ꝓtantȩ uirginis exulta
mi sterium festiuitatiᷤᷤ. om̃iul
suꝑnoꝵ cutiũ est gratulatio. ps¬
sertim quia eiꝰ celebritas laus &
fuor est saluatoris. Unde credimꝰ
it supradictũ est. qđ non hunc
tantũ diem sollep̃nẽ dicunt ꝓ eiꝰ

Expanded text:
sensibus, et ideo quam saepe locorum recreabatur visitationibus: et quem genuerat, mentis complectebatur amplexibus. Denique amor Christi, desiderium pariebat! desiderium vero gliscens, quasi novis reparabatur ardoribus, intantum ut credam nonnumquam, quod omnia etiam et semetipsam transcenderet: quia omnino amor impatiens, quod amat, non potest non videre. non indignum pro innumeris et immensis beneficiis reddebat interdum obsequium sanctitatis, dum beneficiorum in terris posita non poterat videre largitorem: et ideo hodie, dilectissimae, elevatur super choros angelorum, ut possit speciem vultumque videre Salvatoris, quem amaverat, quem cupierat ex toto desideeccatore converso, multo magis putandum pro tantae Virginis exaltamirum festivitas, omnium supernorum civium est gratulatio: praesertim quia ejus celebritas laus et favor est Salvatoris. Unde credimus, ut supra dictum est, quod non hunc tantum diem solemnem ducunt pro ejus
Abbreviated transcription (Latin):
salus. & benedictio et̃ne hereditatis.
Iste si quidẽ sunt uestes. iste quibus
priores scĩ uestiebantur. Iste quas
quib induit iacob filiũ suũ. Alias
autẽ nisi a spũ scõ seruata domi &
plata essent. quid miri odoris in
eisdem pater ysaac hauriret non¬
haberet: ita ut diceret cũ ꝑsensisset
uestim̃toꝵ fraglantiam: ecce odor
filii mei sicut odor agri. quẽ bene¬
dixit dñs. Sed forte dicturus est
aliquis. Quid ad rebeccã sp̃s sc̃s ꝑti¬

Expanded text:
benedictio aeternae haereditatis. Istae siquidem sunt fidei vestes: istae quibus priores sancti vestiebantur: istae quas quibus induit Jacob filium suum. Alias autem nisi a Spiritu sancto servatae domi et prolatae essent, quid miri odoris in eisdem pater Isaac hauriret, ita ut diceret, cum praesensisset vestimentorum fragrantiam: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus ? Sed forte dicturus est aliquis: Quid ad Rebeccam Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
forte inter has sollep̾nitates priusꝙͥ.
sponsus ueniat. ur̃e lampades ex¬
tinguant᷑. Nam celebritas huius
diei ñ nisi accensis lampadibus
emendũ est oleũ dũ uacat. ne cũ
sponsus uenerit. qͦd absit. uacue
inueniamini. Propterea que sursũ
sunt sapite. ubi beata ꝑ uenerit
uirgo: & ñ quȩ suꝑ terram: quia
urã conuersatio si estis qͦd uouistis.
in celis fore debetur: Illuc dirigite
mentẽ: illuc abscondite uitam
Ibi namq habetis sponsũ. ibi pon¬
tificem. ibi om̃ia quȩcũq quesistis.
Illuc dirigite mentẽ. ut cũ xp̃c¬
filius uirginis apparuerit in fine
scłi. cũ ipso & uos appareatis ingła

Expanded text:
forte inter has solemnitates priusquam forte inter has solemnitates priusquam sponsus veniat, vestrae lampades exstinguantur. Nam celebritas hujus diei, non nisi accensis lampadibus emendum est oleum dum vacat, ne cum sponsus venerit, quod absit, vacuae inveniamini. Propterea quae sursum sunt sapite, ubi beata pervenit Virgo, et non quae super terram; quia vestra conversatio, si estis jam quod vovistis, in coelis fore debet. Illuc dirigite mentem, illuc abscondite vitam ibi namque habetis sponsum, ibi pontificem, ibi omnia quaecumque quaesistis. Illuc dirigite mentem, ut cum Christus Virginis filius apparuerit in fine saeculi, cum ipso et vos appareatis in gloria.
Abbreviated transcription (Latin):
serus. non conditio. ñ etas discernit᷑.
sed qui fecerit uoluntatẽ patris
mei qͥ in celis est. Unde qͥa libera
facultas cunctis prestatur. estote
Estote matres xp̃i ac sponsȩ. estote
sorores ac ꝓpinqui: qͥa qđ carne n
potiuistis. gr̃a totum condonatũ est
uobis. Et idcirco diligite matrem
dñ. quȩ uobis sponsũ genuit in¬
mortalẽ: cuius & uobiscũ soror
est ipsa: quia uoluntatẽ patris fecit.
ut esset mater. ꝓpinqua quidem
uobis ñ carne sed sp̃u: ut unitas
cõmendetur ȩccłȩ. societas corporiᷤᷤ
xp̃i intelligatur. Ex quo dñs. Uolo
pater. quia ego & tu unuꝰ sumus.
ut & ipsi in nobis unũ sint. Quȩ
facta unitas. ꝑ unũ mediatorem
dĩ & hominũ efficitur. F acite ergo
uoluntatẽ patris & uos: ut unum
esse possitis. Ornate lampades ur̃as.
occurrite sponso: quia iam ad ostiũ
pulsat: & matrẽ si eam diligitis se¬
quimini. Intus autẽ parate & or¬
nate lampades ur̃as. quȩ filiȩ regis
& intus habete qͦd foris luceat: ne

Expanded text:
s, non conditio discernitur, sed, qui fecerit, inquit, voluntatem Patris mei, qui in coelis est. XIX. Unde quia libera facultas cunctis prestatur, estote,estote matres Christi ac sponsae, estote sorores ac propinquae: quia quod carne non potuistis, gratia totum condonatum est vobis. Et ideo diligite matrem Domini, quae vobis sponsum genuit immortalem: cujus et vobiscum soror est ipsa, quia voluntatem patris fecit, ut esset mater. Propinqua quidem vobis non carne, sed spiritu: ut unitas commendetur Ecclesiae, et societas corporis Christi intelligatur. Ex quo Dominus: Volo, Pater, inquit, quia ego et tu unum sumus, ut et ipsi in nobis unum sint . Quae profecto unitas per unum mediatorem Dei et hominum efficitur. Facite ergo voluntatem Patris et vos, ut unum esse possitis. Ornate lampades vestras, occurrite sponso, quia jam ad ostium pulsat, et matrem, si eam diligitis, sequimini. Intus autem parate et ornate lampades vestras, quia filiae regis et intus habete, quod foris luceat: ne
Abbreviated transcription (Latin):
uni ex minimis meis fecisti. mͥ
fecisti: nec ea tantum quȩ ad mi¬
sericordiam ꝑtinent corporalẽ.
sed omia oꝑa bona ꝓpter xpͣm
faciens. Tunc enĩ erunt bona. qmͣ
finis legis. xp̃c ad iustitiam om̃i
credenti. Minister est xpͣi usq. ad

Expanded text:
uni ex minimis meis fecistis, mihi uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Nec ea tantum quae ad misericordiam pertinent corporalem, sed omnia opera bona propter Christum faciens. Tunc enim erunt bona; quoniam finis legis Christus ad justitiam omni credenti minister est usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrati sunt quidã qͦd eũ usserit
ꝓpter diem festum necessaria pͣpa.¬
rare. uel indigentib aliquid dare.
Nullo mͦ igitur de huiuscemodi mi¬
nistris diceret dñs. ubi ego sum:
ibi erit & minister m̾s. & si quis
mͥ ministrauerit. honorificabit
eũ paterm̃s: qm uidam talia mi¬
nistrantẽ repbatũ potius quã ho¬
noratũ uidemus. Ut quid gͦ alibi
quȩrimus quid sit ministrare xp̃o.
& non potius in istis ipsi uerbis
agnoscimꝰ: Cũ eñi dixit. siquis
mͥ ministra. Ut me sequatur: hoc
intelligi uoluit. acsi diceret. Si qͥs¬
me non sequitur. ñ mͥ ministrat.
suas: sicut alibi scriptũ est. Qui
ille ambulauit & ipse ambulare.
Debet etiam si porrigit esurienti
panẽ. de miscdia facere. non de
iactantia: non aliud ibi querere
quã opus bonũ. nesciente sinistra
quid faciat dextera: id est ut alie¬
netur intentio cupiditatis. ab oꝑe
caritatis. Qui sic ministrat. xp̃o
ministrat: recteq illi dicitur. qđ

Expanded text:
arbitrati sunt quidam quod eum jusserit arbitrati sunt quidam quod eum jusserit propter diem festum necessaria praeparare vel indigentibus aliquid dare. Nullo modo igitur de hujuscemodi ministris diceret Dominus: Ubi ego sum, ibi erit et minister meus. Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus, quoniam Judam talia ministrantem reprobatum potius quam honoratum videmus. Ut quid ergo alibi quaerimus quid sit ministrare Christo, et non potius in istis ipsis verbis agnoscimus? Cum enim dixit: Si quis mihi ministrat, me sequatur, hoc intelligi voluit, ac si diceret: Si qme non sequitur, non mihi ministrat. suas: sicut alibi scriptum est, Qui  ambulavit ille, et ipse ambulare Debet etiam, si porrigit esurienti panem, de misericordia facere, non de jactantia; non aliud ibi quaerere quam opus bonum, nesciente sinistra quid faciat dextera , id est, ut alienetur intentio cupiditatis ab opere charitaministrat, recteque illi dicetur: Cum
Abbreviated transcription (Latin):
minister m̃s erit: hoc intelligit᷑
erposuisse cũ dicit. honorificabit
eum pater m̃s. Nam quẽ maiorẽ¬
hofinorẽ accipere poterit adop¬
ta etus. quã ut sit ubi est unicꝰ.
non equalis factus diuinitati.
sed consociatus etͣnitati: Quid
sit autẽ ministrare xp̃o. cui oꝑi
merces tanta ꝓmuttitur. hoc po¬
tius debemus inquirere.Si enĩ
hoc putauerimus eẽ xp̃o minis¬
trare. ea quȩ sunt corpori neces¬
saria p̃parare. aut cenanti cybũ
coquere. uel apponere. uel pocu¬
lum dare. potũq miscere: fecer
hoc illi qui potuerunt eũ incor¬
pore habere presente. sicut mar¬
tha &e maria: quando & lacarus
unus erat ex recũbentibus. Sed
eo modo xp̃o etiam uidas ꝑditus
ministrauit. Nam & loculos ipse¬
habebat. & quãuis ex eis quȩ mit¬
tebantur sceleratissime furaretur.
ꝑ illũ tamen etiam necessaria para¬
bantur: Hinc est illud. qđ cum ei
diceret diis quod facis. fac uelocit᷑:

Expanded text:
minister meus erit; hoc intelligitur minister meus erit; hoc intelligitur exposuisse cum dicit, honorificabit eum Pater mhonorem accipere poterit adoptatus quam ut sit ubi est unicus, non aequalis factus divinitati, sed consociatus aeternitati? Quid sit autem ministrare Christo, cui operi merces tanta promittitur, hoc potius debemus inquirere. Si enim hoc putaverimus esse Christo ministrare, ea quae sunt corpori necessaria praeparare, aut coenanti cibum coquere vel apponere, vel poculum dare, potumque miscere, fecerunt hoc illi qui potuerunt eum in corpore habere praesentem, sicut Martha et Maria, quando et Lazarus unus erat ex recumbentibus. Sed eo modo Christo etiam Judas perditus ministravit. Nam et loculos habebat ipse. Et quamvis ex eis quae mittebantur sceleratissime furaretur, per illum tamen etiam necessaria 412 parabantur. Hinc est illud quod cum ei diceret Dominus: Quod facis fac velociter,
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur xpͣi. Cum gͦ cause arti¬
culus uenerit. ut hȩc conditio ꝓ¬
ponatur. aut faciendũ ẽẽ contra
dĩ pͣceptũ. aut ex hac uita emigra¬
dum.: quoꝵ duoꝵ homo cogatur
alterũ eligere. cõminante morti
ꝑsecutore. ibi eligat dõ dilecto
mori. quã offenso uiuere: ibi
oderit in hoc mundo animã sui
ut in uitam etͣnam custodiat ean
Si quis mͥ ministrat. me sequatur.
Quid est me sequatur. nisi me uma¬
ait apłs petrus. relinquens nos
exemplũ. ut sequamur uestigia
eiuis. Ecce qͦd dictum est. si quish
ministrat. me sequatur. Quo fru¬
eu. qua mercede. quo prȩmio:
r ubi sũ inquit. illic & minister
ms erit. Gratis ametur. & oꝑis
quo ministratur illi. pretiũ sit
ẽ cũ illo. Ubi enĩ bene erit sine
alo. aut quando esse male pote¬
et cũ illo: Audi euidentius. Si
quis mͥ ministrauerit. honorifi¬
cibit eũ pater m̃s. Quo honore.
nisi ut sit cũ filio eius: Quod
eni suꝑuis ait ubi ego sũ illic &

Expanded text:
sequitur Christi. Cum ergo causae artisequitur Christi. Cum ergo causae articulus venerit, ut haec conditio proponatur, aut faciendum esse contra Dei praeceptum, aut ex hac vita emigrandum, quorum duorum homo cogatur alterum eligere, comminante mortem persecutore; ibi eligat Deo dilecto emori, quam offenso vivere: ibi oderit in hoc mundo animam suam, ut in vitam aeternam custodiat eam. 11. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quid est, me sequatur; nisi, me imait Apostolus Petrus, relinquens nobis exemplum ut sequamur vestigia ejus. Ecce quid dictum est, si quis mihi ministrat me sequatur? quo fructu? qua mercede? quo praemio? Et ubi sum, inquit, ego, illic et minister meus erit. Gratis ametur, ut operis quo ministratur illi, pretium sit esse cum illo. Ubi enim bene erit sine illo, aut quando esse male poterit cum illo? Audi evidentius. Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus? Quod enim superius ait, Ubi ego sum, illic et