comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
treberim uenit ⁊humiliter a pontifice ab¬
solutionem petiit. ⁊ impetrauit. ⁊ ad satiffac¬
tionem quedam bona sc̃o petro contradidit.
Eo tempore henricus imꝑator corpus sci ua¬
lerii de treberis transtulit ad goslar ⁊econ¬
tra curtim uilmar sc̃o euchario tradidit.
ficit. Sabb̃o sc̃o pasche post expletum diui¬
num officium in sacrario sicut eint patus
obiit. Sepultus est in monasterio sancti
paulini. Quo defuncto anno coloniensis
ep̃c. quem ꝓuisorem regni ⁊ tutorem filii
henrici. henricus imꝑator moriens reliq̃¬
rat. spreto treberoꝵ consilio ⁊electione ad¬
hibita regis adhuc pueri inuestituta. et
confirmatione nepotem suum cononem
cum magna ambitione ⁊manu militari
si sic necesse foret uersus treberim misit.
Que inconsiderata ꝓuectio sicut illi beato
mortis occasio Martyrii fuit. sic treberensi
dericum cum aliis pͥncipib suis euocatũ.
ad ulciscendam tanti contemptus iniuriã

Expanded text:
Treberim venit, et humiliter a summo pontifice abTreberim venit, et humiliter a summo pontifice absolutionem petiit et inpetravit, et ad satisfactionem quaedam bona Sancto Petro contradidit. Eo tempore Heinricus imperator corpus sancti Valerii de Treberis transtulit ad Goslar, et econtra curtim Vilmar Sancto Euchario tradidit .erfecit. Sabbato sancto Paschae post expletum divinum officium in sacrario, sicut paratus erat, obiit. Sepultus est in monasterio sancti Paulini. 33. Quo defuncto, Anno Coloniensiepiscopus, quem provisorem regni et tutorem filii sui Heinrici Heinricus imperator moriens reliquerat, spreto Treberorum consilio et electione, adhibita regis adhuc pueri investitura et confirmatione, nepotem suum Cuononem cum magna ambitione et manu militari, si sic necesse foret, versus Treberim direxit. Quae inconsiderata provectio sicut illi beato mortis occasio martyrii fuit, sic Treberensibdericum cum aliis principibus evocatum ad ulciscendam tanti contemptus injuriam
Abbreviated transcription (Latin):
quedam bona delegauit. quedam ablata re-¬
stituit. Sc̃s symeon solitarius supͣ nigrã
portam treueris claruit. ubi ⁊ requiescit.
Poppo archiẽpe ibi congregationem iustitu¬
Hic pͥuilegia eccl̃ie sue: apud papam renoua¬
uit. ip̃m treueris cum honore suscepit. mul¬
ta p̾dia acquisiuit. ꝓ quib remediis ampliꝰ
quam mille talenta.de sacrario tulit. Hic
aliqͣndo dum dioceses circuiret.a conrado
comite de luzelenburch captus est. uestim̃ta
sacerdotalia a militib direpta. pallium dis¬
cissum. corpus dñicum uiolatum ⁊ in t̾ram
proiectum. crisma unctionis effusum est.
ep̃c in luzelenburch ad custodiam delatus.
Treberi nichil eoꝵ que ad diuinum officium
ꝑtinent. celebrare uoluerunt.donec romanũ
pontificem de hac re ꝑ internuntios inter¬
pellarent.Interim comes conradus compul¬
sus a plurimis ep̃m dimisit. Romanus pon¬
tifex conradum excõmunicauit.⁊eberardo
ad soluendum cõmisit. Qui tandem penitens

Expanded text:
quaedam bona delegavit, quaedam ablata requaedam bona delegavit, quaedam ablata restituit. Sanctus Symeon solitarius super nigram portam Treberis claruit; ubi et requievit. Popo archiepiscopus ibi congregationem Hic privilegia suae ecclesiae apud papam renovavit, ipsum papam Treberis cum honore suscepit , multa praedia acquisivit, pro quibus redimendis amplius quam mille talenta de sacrario tulit. Hic aliquando dum dioeceses circuiret, a Cunrado comite de Lucelenburch captus est, vestimenta sacerdotalia a militibus direpta, pallium discissum, corpus Dominicum violatum et in terram projectum, crisma unctionis effusum est, episcopus ad Lucelenburch in custodiam delatus est. Treberi nichil eorum quae ad divinum officium pertinent celebrare voluerunt, donec Romanum pontificem de hac re per internuncios interpellarent. Interim Cunradus comes compulsus a plurimis episcopum dimisit. Romanus pontifex Cunradum excommunicavit et Eberhardo absolvendum commisit. Qui tandem penitens
Abbreviated transcription (Latin):
in hamis reconditis gestatores constituit.
nullosq hominum huius fraudis preter
sicco cum hiis ⁊ aliis pancis militib uallatꝰ
ad castellum tetendit foresq pulsauit. Ser-¬
michi sicienti poculum dirigere Seruo re¬
mitti. Quib ingressus ⁊ hamas coram ad¬
alberto in terram simul ponentib post
eos siko subintrat. uibet auferri liiteoꝵ ue¬
lamina rogat ad albertum susciꝑe dilectio¬
nis munera. Portirores sicut erant docti u¬
no momento ꝑiter omĩa hamarum uela¬
mina deiciunt. gladios arripiunt insidie
de hamis ꝓsiliunt. gladios stringunt. for¬
titer undiq feriunt. Ip̃mq adelbertum
obtruncant. ceteros editiuos crudeliter
mactant. castellum in solitudinem redigunt.
Siko a poppone pro uictoria beneficiis est illu¬
stratus. Hic poppo ecclesiam scĩ petrri iamcol¬
lapsam reparauit. et in honore sci martini
tͣnslatis in ea partim reliquiis eiꝰ dedicauit.
turrimq ibidem construxit. Sc̃o euchario

Expanded text:
in hamis reconditis gestatores constituit, in hamis reconditis gestatores constituit, nulloque hominum huius fraudis preter Sicko cum his et aliis paucis militibus vallatus ad castellum tetendit, fores pulsavit. Sermihi sitienti poculum dirigere. Iusmitti. Quibus ingressis et hamas coram Adelberto in terram simul ponentibus, post eos Sicko subintrat, jubet auferri linthearum velamina, rogat Adelbertum suscipere dilectionis munera. Portitores, sicut erant docti, uno momento pariter omnia hamarum velamina dejiciunt, gladios suos diripiunt; insidiae de hamis exiliunt, gladios stringunt, fortiter undique feriunt, ipsumque Adelbertum obtruncant, ceteros aedituos crudeliter mactant, castellum in solitudinem redigunt. Sicko a Poppone pro victoria beneficiis illustratus est .--Hic Poppo ecclesiam sancti Petri jam collapsam reparavit, et in honore sancti Martini, translatis in eam partim reliquiis ejus, dedicavit, turrimque ibidem construxit ; Sancto Euchario
Abbreviated transcription (Latin):
famiam depellendam. consilium ⁊auxiliũ
cepit inquirere. Erat in eius exercitu uir
potens diuitus ⁊ fortis uirib. nomine siko
qui ꝓmisit se temptaturum siquo modo in¬
uenire posset huius mali medicamentum.
Ep̃o sibi satis congratulante. egredit᷑ ille
cupiens que spoponderat attemptare. Qua¬
dam die ꝑgit ad portam castelli pulsansq
fores rogat sͥ ab adalberto ad refocillandũ
poculum mitti. Quod cum celeriter allatũ
fuisset ⁊ebibisset. nuntium alloquitur. Do¬
mino tuo inquit ex mea parte magnas gra¬
tes nunciato pariter ⁊hec uerba narrare cura¬
to quod uita sospite hoc sibi poculum grata
uoluntate rependere studebo. Et hiis dictis abi¬
iit. Captato deinde consilio oportuno .xxx. ha¬
mas preparat. in quib singulis singulos mi¬
lites electos loricatos galleatos ensibq p̾cin¬
ctos collocat. deinde .lx. uiros nichilominus
electos.⁊ plebeia ueste amictos. ensib eoꝵ

Expanded text:
famiam depellendam consilium et auxilium famiam depellendam consilium et auxilium coepit inquirere. Erat in exercitu ejus vir potens divitiis et viribus fortis, nomine Sicko, qui promisit se temptaturum, si quo modo posset hujus mali invenire medicamentum. Episcopo sibi satis congratulante, egreditur ille cupiens quae spoponderat adtemptare. Quadam die pergit ad portam castelli, pulsans fores, rogat sibi ab Adelberto ad refocilandum poculum mitti; quod cum celeriter allatum fuisset et ebibisset, nuncium alloquitur: Domino tuo, ait, ex mea parte magnas gratias nunciato, pariter et haec verba narrare curato, quod vita sospite hoc sibi poculum grata voluntate citissime rependere studebo. Et his dictis abiit. Captato deinde oportuno tempore, 30 hamas praeparat, in quibus singulis singulos milites electos loricatos et galeatos ensibusque praecinctos collocelectos et plebeia veste amictos ensibus eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tium ⁊sua castella.⁊om̃ia sua contradidit.¬
⁊ deinde in monasterio sc̃i paulini usq in fi¬
nem uite sue ꝑmansit. Henricus uͦ imꝑator
ob ea incõmoda que ciuitati patrauit tabu
ad satiffaciendum sc̃o petro direxit. Anno
expeditione ⁊ ꝓcinctu militum quedam de
scõ paulino tulit. de palatio etiam .lx. mo
Berencastel quondam adelberonis a predo¬
nib defensum destruxit. aliud quodq castel¬
lum adelberti cuiusdam tyranni qui dice¬
batum siura ad terram deiecit. Qui iuideli¬
cet adelbertꝰ castellum treueris quondam
in honorem sc̃e crucis constructum posside¬
bat unde frequenter cum multitudine mi¬
litum erumpens ad curiam ep̃i quicquid
ibi ad eiꝰ obsequium parabatuu. uiolenter
auferens abducebat. Cuius rei ignominia
confusus ep̃c. iudelicet qui hostem cotidia¬
num sibi tam ꝓximum obmunitionem ca¬
stelli ñ posset debellare multis ad amicos su¬
os habitis querimoniis ad huiuscemodi in¬

Expanded text:
tium et sua castella et omnia sua contradidit, ettium et sua castella et omnia sua contradidit, et deinde in monasterio sancti Paulini usque ad finem vitae permansit. Heinricus vero imperator ob ea quae civitati patravit incommoda tabulad satisfaciendum Sancto Petro direxit. 31. Aexpeditione et procinctu militum, quaedam de Sancto Paulino tulit , de palatio etiam 60 moniaBerencastel quondam Adelberonis praedonibus defensum destruxit, aliud quoque castellum Adelberti cujusdam tyranni, quod dicebatur Sckiva ad terram dejecit. Qui videlicet Adelbertus castellum Treberis quondam in honore sanctae crucis constructum possidebat. Inde frequenter cum multitudine militum erumpens ad curiam episcopi, quidquid ibi ad ejus obsequium parabatur violenter auferens abducebat. Cujus rei ignominia confusus episcopus, videlicet quod hostem cottidianum sibi tam proximum ob munitionem castelli non posse debellare, multis ad amicos suos habitis querimoniis, ad hujuscemodi in
Abbreviated transcription (Latin):
cum ip̃is palatium irrruperunt. Nec mora
palatini ex abdito portas clauserunt om̃sq
qui irruperant missis ab arce lapidib alios
occiderunt. alios grauiter sauciauerunt.
reliquos ceperunt. Tunc imꝑator ex mate¬
ria domoꝵ urbanai machinas circa pala¬
tium. usq ad arces p̾cepit erigi. quo faci¬
lius posset palatinos ex ip̃a machinanum
equa palatio altitudine angustare. He qͦ
palatinis fortiter repugnantib igne succen
kłdas septembris. ꝓfectus pontem deici ius¬
sit. quem custodie adelberonis obtinuerãt
adelberone supradicto inuasore maximam
episcopii familiam retinente. Tandem cir
tinuit. Obeunte meingaudo henricus impe¬
rator popponem in Rabenberg educatum ad
offensam adelberonis presulem instituit ita
dicens.Talem uirum debeo dirigere qui tue
uesanie ualeat resistere. Igitur adelbero tan¬
dem sera penitentia taclus. nec ualens uires
popponis sufferre.supplex eidem factus.pala-¬

Expanded text:
cum illis palatium irruperunt. Nec mora, cum illis palatium irruperunt. Nec mora, palatini ex abdito portas clauserunt,, omnesque qui irruperant, missis ex arce lapidibus, alios occiderunt, alios graviter sauciaverunt, reliquos ceperunt. Tunc imperator ex materia domorum urbanarum machinas circa palatium usque ad arces praecepit erigi, quo facilius posset palatinos ex ipsa machinarum aequa palatio altitudine angustare. Hae quoque, palatinis fortiter repugnantibus, igne inmisKal. Septemb. profectus, pontem dejici jussit, quem custodiae Adelberonis optinuerant,Adelberone supradicto invasore maximam episcopii familiam retinente. Tandem circtinuit.--Obeunte Megingaudo , Heinricus imperator Popponem in Babenberch educatum ad offensam Adelberonis praesulem constituit, ita dicens: Talem virum debeo dirigere, qui tuae vesaniae sufficiat resistere. Igitur Adelbero tandem sera poenitentia tactus, nec valens vires Popponis sufferre, suplex eidem factus, pala
Abbreviated transcription (Latin):
dolfo autem defuncto ea fiducia qͦd soror sua
uasit. milites in sua sacramenta iurare p̾ce¬
pit. Palatium quod situm est in eadem ur¬
be occupauit. Pontem qͦ moselle turrib mu¬
re .lxxx. mansos de reb sc̃i martini rauen¬
geo de Madelberg. udelberto de stale in benefi¬
cium dedit. nͨ tamen preualuit. Tunc imꝑa¬
tor henricus cum exercitu treuerim uenit.¬
⁊ palatium obsedit. a dm̃ca post albas usq
ad kł̃ septembris. Qua obsidione ñ solum re¬
gio in circuitu urbis undiq uastata est. sed
inhabitata. in pͥstinam solitudinem est re¬
dacta. Non solum undiq obsessores. s ⁊ ipsi
palatini obsessi frequentib eruptionibus
ip̃os obsessores. et finitima palatii popu¬
labantur. Una die de uertice iurani montis
multitudo boum ⁊ ouium ad seruitium im¬
peratoris adducta cum presidio militum des¬
cendit. Quod palatini ex arce ꝓspicientes su
cesariani milites ꝑsecuti. aꝑtis portis simul

Expanded text:
dolfo autem defuncto , ea fiducia qua sua soror dolfo autem defuncto , ea fiducia qua sua soror vasit, milites in sua sacramenta jurare coegit, palatium quod situm est in eadem urbe occupavit, pontem quoque Mosellae turribus mure, 80 mansos de rebus Sancti Martini Ravengero de Madelberch et Udelberto de Stalle in beneficium dedit, nec tamen praevaluit. Tunc Heinricus imperator cum exercitu Treberim venit et palatium obsedit a Dominica post Albas usque ad Kal. Septembris . Qua obsidione non solum regio in circuitu urbis undique vastata est set inhabitata, in pristinam solitudinem est redacta. Non solum denique obsessores, set et ipsi palatini obsessi frequentibus eruptionibus ipsos obsessores et finitima palatii populabantur. Una die de vertice Jurani montis multitudo boum et ovium ad servitium imperatoris adducta cum praesidio militum descendit. Quod palatini ex arce prospicientes, Caesariani milites persecuti, apertis portis simul
Abbreviated transcription (Latin):
tercia post pascha ebdomada. fieri precepit.
Corpus scĩ celsi confessoris in cimiterio scĩ
eucharii reperit. Adueniente quondam fe¬
sto sc̃i eucharii ip̃e pro celebrando ibidem
diuino officio ad eius monasterium ꝑrexit.
Cumq post expleta missai sollempnia. a
fratib obnixe peteretiur. cibi potusq cari¬
tatem sumere. ne eis honerosum fortasse existe¬
ret. si tanta comitatus ambitione ibidem re
tare. ⁊ reditum suum in urbem maturare.
Cumq uenisset ad fluuium oleuiam. cepit
infirmitate graui deficere. Nec mora ad suam
sedem ueniens. diem clausit extremum. Se¬
pultus est ibidem in parua eccłia qͣm ip̃e cõ¬
struxerat. in honore sc̃i andree apłi. Huic suc¬
cessit luidolfus. Eo pontificante prefuit in
ecclia scĩ paulini prepositus nomine adelbero
de lucelenburch ortus.uiir potens ⁊diues. ha¬
bens castra hec. sarenburch.berencastellee. Ru¬
sc̃i martini subiacebat. partim ui. partim

Expanded text:
tercia post pascha ebdomada fieri praecepit, tercia post pascha ebdomada fieri praecepit, corpus sancti Celsi confessoris in cimiterio sancti Eucharii repperit . Adveniente quondam festivitate sancti Eucharii, ipse pro celebrando ibidem divino officio ad ejus monasterium perrexit. Cumque post expleta missarum sollempnia a fratribus obnixe peteretur cibi potusque karitatem sumere, ne eis onerosum fortasse existeret si tanta comitatus ambitione ibidem refmnino refutare et reditum suum in urbem maturare. Cumque venisset ad fluvium Oleviam, coepit infirmitate gravi deficere, nec mora ad suam sedem veniens, diem clausit extremum. Sepultus est ibidem in parva ecclesia, quam ipse construxerat in honore sancti Andreae . 30. Huic successit Liudolfus . Eo pontificante, praefuit in monasterio sancti Paulini praepositus nomine Adelbero, de Lucelenburch ortus, vir potens et dives, habens castella haec: Sarburch, Berencastel et Rusancti Martini subjacebat, partim vi, partim
Abbreviated transcription (Latin):
nando magnum ñ papam ioħem. Idem
otto abbatiam supradictam potestate de
hac ecclesia tulit.⁊aliam que dicitur horrea
quasi sua eẽt ꝓ masethre huic ecclĩe delegauit.
cum ad eum nichil ꝑtinuerit.Henricus ep̃c
in italia obiit. cui theodericus successit. qͥ
corpus decessoris sui treuerim relatum in
cimiterio maioris eccłie sepeliuit. pͥuilegiũ
ecclie sue renouauit.⁊auxit rome cellam .uiͦii.
coronatoꝵ cum om̃ib appendiciis suis sibi.
Sub eo regulares canonici in eccłia sc̃i petri
ẽẽ desierunt. sepultus est in cimiterio sc̃i eu
tam largissima liberalitate ditauit.aureis
⁊ argenteis crucib. planetis. casulis. dalmati¬
cis. tunicis. palliis. cappis.uelis. cortinis.⁊
possessionib auxit:monasteria urbis. rapi¬
na cõprouincialium prediis exhausta recol¬
lectis. ubiq manu potestatiua possessionib
reparauit. abbatiam sc̃i seruatii dono sc̃i
othonis recepit. Ieiunium in sua parrochia

Expanded text:
nando magum, non papam Johannem. Item nando magum, non papam Johannem. Item Otto abbatiam supradictam potestate de hac ecclesia tulit, et aliam quae dicitur Horrea, quasi sua, esset, pro Mastreth huic ecclesiae delegavit, cum ad eum nichil pertinuerit. Heinricus episcopus in Italia obiit .--Cui Theodericus successit; qui corpus decessoris sui Treberim relatum in cimiterio majoris ecclesiae sepelivit; privilegia suae ecclesiae renovavit et auxit .. Romae cellam quatuor Coronatorum cum omnibus appendiciis suis sibi s . Sub eo regulares canonici in ecclesia sancti Petri esse desierunt. Sepultus est in cimiterio sancti Etam, largissima liberalitate ditavit, aureis et argenteis crucibus, plenariis, casulis, dalmaticis, tunicis, palliis, cappis, velis cortinisque et possessionibus auxit; monasteria urbis, rapina comprovincialium praediis exaustas, recollectis ubique manu potestativa possessionibus, reparavit; abbatiam sancti Servatii dono secundi Ottonis recepit. Jejunium in sua parrochia
Abbreviated transcription (Latin):
walo ep̃c ibi cecidit. bertholfus cũ ceteris fu¬
git. Eodem anno lertholfus archiep̃s migͣ
diolacu uenerabilis abbas.⁊eodem anno
robertum Metis ep̃m consecrauit. Hic acqͥ¬
siuit abbatiam sc̃i seruatii que dicitu ma¬
setreh ab arnulpho imꝑatore. Deinde a ludo¬
uico imꝑatore hec castella obtinuit. Sericũ.
⁊ orceshinuelt cum uillis sibi adiacentibus.
lia transtulit. quod ꝑ moselle fluminis al¬
ueum diuino famulante nauclero tͣnͣsue¬
ctus in loco qui hattonis portus dicit᷑ ap¬
pulit. ubi a fratrib de monasterio sc̃i Mar¬
tini de pago nomine megine susceptus et
inedem monasterio honorifice conditus est.¬
Post robertum. henricus eccłie prefuit. qͥ
regulares officinas.⁊ claustrum circa Ma¬
iorem ecclesiam construxit.⁊ rigorem regu¬
laris conuersationis ibidem decreuit exerce¬
ri. forum in loco quo nunc ẽe uidetur insti¬
tuit. Affuit rome cum otchone indamp¬

Expanded text:
Walo episcopus ibi cecidit, Bertolfus cum ceteris fuWalo episcopus ibi cecidit, Bertolfus cum ceteris fugit. Eodem anno 883 Bertolfus archiepiscopus diolaco, venerabilis antistes , et eodem anno Robertum in Mettis episcopum consecravit. Hic adquisivit abbatiam sancti Servatii quae dicitur Mastreth ab Arnolfo imperatore, deinde etiam a Ludowico imperatore haec castella obtinuit, Sericum et Orkesvels cum villis sibi subjacentibus. 29. lia transtulit, quod per Mosellae fluminis alveum, divino famulante nauclero, transvectum, in loco qui Hattonis portus dicitur appulit, ubi a fratribus a monasterio sancti Martini de pago nomine Megine susceptus et in eodem monasterio honorifice conditus est.--Post Rutpertum Heinricus ecclesiae praefuit ; qui regulares officinas et claustrum circa majorem ecclesiam construxit, et vigorem regularis conversationis ibidem exercere decrevit, forum in loco quo nunc esse videtur instituit. Affuit Romae cum Ottone in dam
Abbreviated transcription (Latin):
pasche fessa ab itinere corpora recreantes õe
territorium urbis circum quaq usq ad so¬
lum demoliti sunt. om̃sq quos intra ⁊ extͣ
urbem reꝑerunt. gladio occiderunt. ip̃amq
multociens iniecissent. sed diuinitus extin¬
gueret᷑. cathenas ferreas quib sarcofagus
eius pendebat. confregerunt. s tñ sarcofa¬
gus cathenis confractis. nequaqͣm altius
terre insedit.s in aere pendens remansit.
donec pꝰ multos annos aquibdam infideli¬
b depressum subsedit. ñ sñ uindicta in
eos trantfusa. Quicũq enim huic sacrile¬
gio manib desẽuierunt. singulas infirmi¬
tatum plagas susceperunt. Igitur norman¬
ni ciuitate om̃i exusta ⁊ desolata mettim ꝓ¬
perare disponunt. Quod cum comperissẽt
eius urbis antistes uoalo. adiuncto sibi ber¬
tholfo ep̃o treberis. ⁊ adalardo comite ad re¬
nuche ultro illis obuiam ad pugnam ꝓce¬
dunt. Inito certamine normanni. uicerunt.

Expanded text:
Paschae fessa ab itinere corpora recreantes, omne Paschae fessa ab itinere corpora recreantes, omne territorium urbis circumquaque usque ad solum demoliti sunt, omnes quoque quos intra et extra urbem reperierunt gladio occiderunt, ipsamquemultotiens injecissent, sed divinitus extingueretur, catenas ferreas quibus sarcophagum ejus pendebat confregerunt; set tamen sarcophagum catenis confractis nequaquam altius terrae insedit, set in aere pendens remansit, donec post multos annos a quibusdam infidelibus depressum subsedit, non sine vindicta in eos transfusa. Quicumque enim huic sacrilegio manibus deservierunt, singulas infirmitatum plagas susceperunt. Igitur Nortmanni, civitate omni exusta et desolata, Mettim properare disponunt. Quod cum comperisset ejusdem urbis antistes Walo, adjuncto sibi Bertolfo episcopo Treberensi et Adalardo comite, ad Remiche ultro illis obviam ad pugnam procedit. Inito certamine, Nortmanni vicerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
b litteris nomina eoꝵdem mrͣm insuꝑ qͥ
fuerunt.unde uenerunt. quomodo. quando.
a quo occisi sunt. in plumbea scriberetur
tabula. ubi qͣndoq possent inueniri. ⁊ ho¬
rum nominum translationis causa. et
mͣm nomina ⁊ merita. Taliter autem
scripserunt in plumbea tabula. In hac crip¬
ta iacent corpora sc̃oꝵ. quoꝵ nomina hec st̃.
Palmatius. Maxentius. constantinꝰ cres¬
centius. Iustinus. Leander. alexander. So¬
ther. hormisda. papirius. constans.Iouia¬
nus.Corpus qͦ sc̃i eucharii. ⁊ reliquoꝵ ibi¬
dem sepultoꝵ. altius terre infuaderunt. Idẽ
fecerunt de aliis circa iurbem sepultis. An
no dñice incarnationis. dccͦc .lxxͦx. defuncto
ludouico imꝑatore. normanni audita eius
morte cum om̃ib uirib exeuntes. urbem tre¬
beroꝵ nonas aprilis die sacͤatissima cene do¬
mini occupauerunt. bertolfo ep̃o cum qͥbdã
ciuib fuga lapso. In qua usq ad diem sc̃m

Expanded text:
bus litteris nomina eorundem martyrum, insuper qui bus litteris nomina eorundem martyrum, insuper qui fuerint, unde venerint, quando quomodo a quo occisi sunt, in plumbea scriberetur tabula, ubi quandoque possent inveniri, et horum nominum translationis causam et martirum nomina et merita. Taliter autem scripserunt in tabula plumbea: In hac cripta jacent corpora sanctorum quorum nomina haec sPalmatius, Tyrsus, Maxentius, Constantius, Crescentius, Iustinus, Leander, Alexander, Sother, Hormista, Papirius, Constans, Ionus. Corpus quoque sancti Eucharii et reliquorum ibidem sepultorum altius terrae infoderunt. Idem fecerunt de aliis circa urbem sepultis. 28. Anno Dominicae incarnationis 880 882 defuncto Ludowico imperatore, Nortmanni , audita ejus morte, cum omnibus viribus exeuntes, urbem Trebirorum Non. Aprilis, die sacratissimo coenae Domini, occupaverunt, Bertolfo episcopo cum quibusdam civibus fuga lapso. In qua usque an sanctum diem
Abbreviated transcription (Latin):
mani pontificis ꝓ eandem walonis pre
uoluit. Anno ep̃atꝰ eius .xii. celestis uindi¬
cta uenit suꝑ lotharingiam regenum lo¬
tharii supradicti regis adulteri. ⁊ excõmu¬
nicati. Deniq normanni qui ante cõplu-¬
res annos exierant. ⁊ ciuitatem namne
che dum fontes benediceret cum clero suo
trucsdauerant. andegauis. turonis. picta¬
uis. leodium. traiectum. tungrum. coloni
uitate ecclesiastici census uł ornatus fue¬
rat in subt̾raneis occulunt specub. sarro¬
faga etiam scõꝵ altius t̾re immergunt.
ta ubi circa ip̃iꝰ sc̃i sacrofagum ferreis cathe¬
nis suspensum in aqua iacebant .xii. corpora
martyiꝵ quoꝵ nomina aureis litteris in
eiusdem cripte parietib erant descripta.
Religiosi igitur qui tunc erant xp̃iani. ti¬
mente ne ꝑ huius scripture. indicium lu¬
dibrio. ut dc̃m ẽ nota fierent hostib sacro¬
faga uł ip̃a ossa martyrum. salubre inie¬
re consilium. ut scilicet ablatis de parieti¬

Expanded text:
mani pontificis pro eadem Walonis praemani pontificis pro eadem Walonis praenoluit.--Anno episcopatus ejus 12 coelestis vindicta venit super Lotharingiam, regnum Lotharii supradicti regis adulteri et excommunicati. Denique Nortmanni, qui ante complure annos exierant et civitatem Namnetsancto paschae, dum fontes benediceret, cum clero suo trucidaverant, Andegavis, Turonis, Pictavis, Leodium, Trajectum, Tungrim, Coloniaecclesiastici census vel ornatus fuerat, in subterraneis occulunt specubus, sarcophaga etiam sanctorum altius terrae immergunt, ta, ubi circa ipsius sancti sarcophagum ferreis catenis suspensum 13 jacebant corpora martirum, quorum nomina aureis litteris in ejusdem criptae parietibus erant descripta. Religiosi igitur qui tunc erant Christiani, timentes, ne per hujus scripturae indicium ludibrio, ut dictum est, fierent hostibus sarcophaga vel ipsa ossa martirum, salubre iniere consilium, ut scilicet ablatis de parieti
Abbreviated transcription (Latin):
fraganeoꝵ nouum.⁊ quod ñ ab om̃ib in ec¬
clesia sua pre decessorib habebati. absq
metropolitani sui consilio ⁊ licentia presu¬
mendum int̾dicit. ei ꝑ scãm qͣm in om̃ibus
ecclesiasticis negotiis sibi deberet obedientiã.
ne ulterius nisi ab eo petita ⁊ concessa licen¬
tia pallio uteretur. Cumq ualo apl̃icam
auctoritatem pretenderet. archiep̃c metro¬
politanoꝵ iura defenderet. grandes utͥnq
conflate sunt inimicitie. Hincmarꝰ gͥ reue¬
rentissimus remoꝵ archiep̃c. ⁊ eloquentia
clarꝰ audiens dissidentiam epłam uoaloni
tͣnsmisit. sapientie ac sani consilii sale con¬
ditam. ꝑ qͣm eum ad metropolitani sui in¬
struxit obedientiam. ⁊ sic restituit cõcordiã.
fuit iste bertholfus multum acer ⁊ impa¬
ciens in talib suffraganeoꝵ suoꝵ p̾sump¬
tionib.⁊ sue ecclie priuilegium. ñ passus
est in aliquo temerari. Nam litteras ro¬

Expanded text:
fraganeorum novum et quod non ab omnibus in ecfraganeorum novum et quod non ab omnibus in ecclesia sua praedecessoribus non habebatur, absque metropolitani sui consilio et licentia praesumendum, interdixit ei, per sanctam quam in omnibus ecclesiasticis negotiis sibi deberet obedientiam, ne ulterius, nisi ab eo petita et concessa licentia, pallio uteretur. Cumque Walo apostolicam auctoritatem praetenderet, archiepiscopus metropolitanorum privilegia defenderet, grandis utrimque conflata est inimicitia. Hincmarus igitur reverentissimus Remorum archiepiscopus et eloquentia clarus, audiens dissidentiam hanc, epistolam Waloni transmisit sapientiae ac sani consilii sale conditam, per quam eum ad metropolitani sui instruxit obedientiam, et sic restituit concordiam. Fuit enim iste Bertolfus multum acer et inpatiens in talibus suffraganeorum suorum praesumptionibus, et suae ecclesiae privilegium non passus est in aliquo temerari. Nam litteras Ro
Abbreviated transcription (Latin):
aduocatum adiuncto sibi cum aliis ep̃is
hinc maro remensi archiep̃o regem lotha¬
ringie ⁊ ꝓuintie consecrauit. cognato q suo
bertholfo ut daret archiep̃atum obtinuit.
Hic uillam que marcia dicit᷑. de manu regia
comꝑauit. Anno quinto bertholfi. moritur
aduentius metensis ep̃c. walo ei substituit᷑
cui: ordinationis sue anno scd̃o tnsmissũ
est. paslium. a iohe papa cum litteris docẽ¬
tib quib hoc festis foret usiuuus. Bertholfꝰ
uero metropolitanus audiens walonem in
scd̃o die pasche. cum pallio procedere. missis
fuerit ꝯcessum. ualo lecto in om̃ib aurib
qui aderant qͦd sͥ a papa tnͣsmissum fuerat
de usu pallii priuilegium. asseruit ñ se pri¬
mum s quintum fuisse quem apłica sedes
hochonore dignata sit sublimare. salua tam̃
inom̃ib metropolitani subiectione pͥmum
urbicium scd̃m pipini regis ex sorore nepo¬
tem crodegangum tercium angeltamnum
tulo canonum lecto quo asseritur. nulli suf¬

Expanded text:
evocatum, adjuncto sibi cum aliis episcopis evocatum, adjuncto sibi cum aliis episcopis Hincmaro Remensi archiepiscopo, regem Lotharingiae et Provinciae consecravit cognatoque suo Bertolfo ut daret archiepiscopatum obtinuit. Hic villam quae Martia dicitur de manu regia comparavit. Anno 5 Bertolfi moritur Adventius Mettensis episcopus. Walo ei substituitur; cui ordinationis suae anno 2 transmissum est pallium a Johanne papa cum litteris docentibus quibus hoc festis foret usurus. Bertolfus vero metropolitanus audiens Walonem in die sancto paschae cum pallio procedere, missis fuerit concessum. Walo lecto in auribus omnium qui aderant quod sibi a papa transmissum fuerit de usu pallii privilegium, asseruit, non se primum set quintum fuisse, quem apostolica sedes hoc honore dignata sit sublimare, salva tamen in omnibus metropolitano subjectione, primum Urbitium, secundum Pipini regis ex sorore nepotem Crodegangum tertium Angelramnum, tulo canonum lecto, quo asseritur nulli suf
Abbreviated transcription (Latin):
cum lumine beato andrea apło. ⁊ respon¬
sum accepit. quod a momentanea morte libera¬
retur. s patͥa cum suis om̃ib pͥuaretur. Ed
cum om̃ib quib potuit reuelaret. ⁊ aliud hoᷤ¬
pitium a pontifice impetrare ñ potuisset. a¬
pud sabinos concedens eodem anno eumgun¬
thero ⁊ suis om̃ib uita pͥuatus est. lotharius¬
quoq imperator apud placentiam diuinitus
ꝓcussus moritur. cum quo ꝑiter totum reg¬
num quod ex eiꝰ nomine lotharingium appel¬
latun corruit. Castellum etiam letharii non
longe atreberis suꝑ saroam. ex illo tempore
desertum est. Anno .ui. tietgaudi treberis
uisus est canis suꝑ cathedram eiꝰ sedere. An¬
no dñice incarnationis. dccc .lxuiii. Berthol¬
fus abbas mediolacensis fit ep̃c treberis. cõ¬
sanguineus aduentii tunc temporis meten¬
sis ep̃i. Qui aduentius cum lotharium regem
placentie mortuum cognouisset karolum fra¬
trem eius qui in ꝓuincia regnabat. metis

Expanded text:
cum lumine, beatus Andreas apostolus--responcum lumine, beatus Andreas apostolus--responsum accepit, quod a momentanea quidem morte liberaretur, set patria cum suis omnibus privaretur. Quod cum omnibus quibus potuit revelaret, et aliud ospitium a pontifice inpetrare non potuisset, apud Sabinos concedens , eodem anno cum Guntero et suis omnibus vita privatus est. Lotharius imperator apud Placentiam divinitus percussus moritur . Cum quo pariter totum regnum, quod ex ejus nomine Lotharium appellatur, corruit. Castellum etiam Lotharii non longe a Treberis super Saroam ex illo tempore desertum est. Anno 6o Tietgaudi Treberis visus est canis sedere super cathedram ejus. 27. Anno dominicae incarnationis 868, Bertolfus abbas Mediolacensis fit episcopus Treberis consanguineus Adventu, tunc temporis Mettensis episcopi. Qui Adventius cum Lotharium regem in Placentia mortuum cognovisset, Karolum fratrem ejus, qui in Provincia regnabat, Mettis
Abbreviated transcription (Latin):
ris eiusdem lotharii. falso accusate. immo
diffiniuit in synodo. quod scilicet ip̃a fuisset
confessa semetip̃am germani fr̃is incestuo¬
so pollutam fuisse concubitu. Hanc enĩ fal¬
sam infamiam lotharius cum hiis ep̃is cõ¬
indicio ep̃oꝵ adeptus fuisset. tiergaudus et
guntherus a papa nicholao ꝓ hiis causis ro¬
mam euocati sunt. ibiq om̃i ecclesiastica dig¬
nitate pͥuati depositi sunt. Cumq iterum et
tercio sedem apostolicam restitutionis gr̃a
adissent. ⁊ ñ ꝓfecissent. nouissime nicholao
defuncto adrianus successit. cuius liberali¬
tate tietgaudus in monasterio sc̃i gregorii
mansionem suscepit.Cui sc̃s gregorius ap
parens. in somnis monuit semel ⁊iterum
ut recederet.⁊ mansionem sc̃i ñ ꝑturbaret.
quod qͣm illicitum eẽt. ip̃e gregorius exposu¬
it. ut desineret. Et cum hoc facere tietgaudꝰ
dissimularet. tercio est correptus de mobedi¬
entia ⁊ de fatigatione apłica. Apparuerat enĩ

Expanded text:
ris ejusdem Lotharii falso accusatae ; immo ris ejusdem Lotharii falso accusatae ; immo definivit in sinodo, quod scilicet ipsa fuisset confessa semetipsam fratris germani incestuoso pollutam fuisse concubitu. Hanc enim falsam infamiam Lotharius cum his episcopis comiscoporum adeptus fuisset, Tietgaudus et Gunterus a papa Nicolao Romam pro his causis evocati sunt, ibique omni ecclesiastica dignitate privati depositi sunt. Cumque iterum atque tertio sedem apostolicam restitutionis gratia adissent et non profecissent , novissime Nicolao papa defuncto, Adrianus successit, cujus liberalitate Tietgaudus in monasterio sancti Gregorii mansionem suscepit. Cui sanctus Gregorius in somnis apparens, monuit semel et iterum, ut recederet et mansionem sancti perturbare, quod illicitum esse ipse Gregorius disposuit, desineret; et cum hoc facere Tietgaudus dissimularet, tertio correptus de inobedientia et de fatigatione apostolica--apparuerat enim
Abbreviated transcription (Latin):
Hic ammonitus in uisu a sc̃o materno in
xxiii. anno ludouici imꝑatoris. asportauit
corpus sc̃i castoris de loco qui dicitur cardena
ad confluentiam ad monasterium quod ip̃e
construxerat ⁊ .ii.id decembris consecrauit.
in honore sc̃i castoris. ⁊ omnium ꝯfessorum.
⁊ post consecrationem sc̃m corpus in eccłia
recondidit. ibiq ludouicus imꝑr. multa
dona presentauit. Dicunt eum quidam res
ecclesiarum scĩ eucharii. ⁊ sc̃i luttiuini pͥn¬
cipib suis in beneficium tradidisse. Post
.xxx. annos sui sacerdotii obit. ⁊ sepultus ẽ
in monasterio scĩ eucharii ante altare sc̃i io¬
hannis baptiste. in abside aquilonari. ad
cuius dexteram in altera abside requiescit
magni germinis nobilitate. clarus uir. no¬
nine rotgarus. Anno dñice incarnationis
decc .li. cathedram hetti tietgaudus opti¬
nuit. Hic simplex seductus est a lothario
imꝑatore adultero.⁊ gonthero coloniensi ar¬
chiep̃o. ⁊ consensit in deiectione tietberge uxo¬

Expanded text:
Hic ammonitus in visua sancto Materno, in 23o anno Ludowici imperatoris asportavit corpus sancti Castoris de loco qui vocatur Cardena ad Confluentiam ad monasterium quod ipse construxerat, et 5 Idus Decembris consecravit in honore sancti Castoris et omnium confessorum, et post consecrationem sanctum corpus in ecclesia recondidit, ibique Ludowicus imperator multa dona praesentavit. Dicunt eum aliqui res ecclesiarum sancti Eucharii et sancti Liutwini principibus suis in beneficium tradidisse. Post 30 annos sui sacerdotii obiit, et sepultus est in monasterio sancti Eucharii ante altare sancti Johannis baptistae in absida aquilonali; ad cujus dexteram in altera absida requiescit vir magne in germinis nobilitate clarus, nomine Ruotgaudus . 26. Anno dominicae incarnationis 851 847 cathedram Hetti Tietgaudus obtinuit. Hic simplex seductus est a Lothario imperatore et adultero et Guntero Coloniensi archiepiscopo, et consensit in dejectione Tietbergae uxo
Abbreviated transcription (Latin):
norem dei genitricis semperqz uirginis marie
est dedicatum. ⁊ ip̃e locus ob memoriam mar¬
tyrum litus ad mr̃es nomen accepit. hanc
cedem rictiouarus exercuit uidelicet tyrsi
ac socioꝵ eius die .iiͦi nonas octobris. sequẽ¬
ti autem die palmatium consulem ⁊ patri¬
cium ciuitatis cum .xi. p̾ncipib eiꝰ occidit.
Quoꝵ nomina hec sunt. Maxentius. Constan¬
tius. Crescentius. Iustinus. leander. alexan¬
der. Sotheꝵ. hormisda papirius. Constans.Io¬
uianus. Tercio nichilominus die Rictiouarꝰ
cedem exercuit in plebem utriusq sexus. ⁊ eta¬
tis. totamq urbem occisis innumerabilib
xp̃ianis impleuit. Pauci xp̃iani qui huius

Expanded text:
norem Dei genitricis semperque virginis Mariae norem Dei genitricis semperque virginis Mariae est dedicatum, et ipse locus ob memoriam martirum Litus ad martires nomen accepit . Hanc caedem Rictiovarus exercuit, videlicet Tyrsi, et sociorum ejus, die 4 Non. Octobr., sequenti autem die Palmacium consulem et patricium civitatis cum 11 principibus ejus occidit; quorum nomina haec sunt: Maxentius, Constantius, Crescentius, Justinus, Leander, Alexander, Sother, Hormisda, Papirius, Constans, Jovianus. Tercio nihilominus die Rictiovarus caedem exercuit in plebem utriusque sexus et aetatis, totamque urbem occisis innumerabilibus christianis implevit. Pauci christiani, qui hujus
Abbreviated transcription (Latin):
Uix dum igit᷑ sc̃e exhortationis armis se in¬
uicem munierant. cum eece rictionarꝰ a
maximiano imꝑatore treberoꝵ prefectura
donatus eandem urbem maximo nlitum
mis subiugare. Cui cum dux legionis tyr¬
sus responderet. se suosq om̃s ⁊ socios ⁊ mi¬
lites ꝓ xp̃i amore malle mori qͣm huiuscemo¬
di sacrilegio pollui rictiouarus diffusis ꝑ
totum campum militib om̃s precepit
int̾fici. ⁊ corpora eoꝵ feris ⁊ auib deuoran¬
dtm relĩqui. Ex hus innumeris tanta mł¬
titudo ad litus moselle iuxta capitolium
martirizata est. ut sanguinis defluentis¬
riuuli in mosellam aquis ꝑmixtieas in suũ
colorem conuerterent. ut naturali claritate
remota. ꝑegrino magis qͣm ꝓprio colore rube¬
rent. Inhumatis etiam tunc sc̃oꝵ corporib
unda prebebat tumulum. quo redeunte cõpa
ge grata membroꝵ futuro. eam representaret
iudicio. Hoc idem capitolium postea in ho¬

Expanded text:
Vix dum igitur sanctae exhortationis armis se inVix dum igitur sanctae exhortationis armis se invicem munierant, cum ecce Rictiovarus a Maximiano imperatore Trebirorum praefectura donatus, eandem urbem cum maximo militum mis vellent subjugare. Cui cum dux legionis Tyrsus responderet se suosque omnes et socios et milites pro Christi amore malle mori quam hujusmodi sacrilegio pollui, Rictiovarus, diffusis per totum campum militibus, omnes praecepit interfici et corpora eorum feris avibusque devoranda relinqui. Ex his innumeris tanta multitudo ad litus Mosellae juxta capitolium martirizata est, ut sanguinis rivuli defluentes in Mosellam aquae permixti eam in suum colorem converterent , ut, naturali claritate remota, peregrino magis quam proprio colore ruberent. Inhumatis etiam tunc sanctorum corporibus unda praebebat tumulum, quo, redeunte grata compage membrorum, futuro eam repraesentaret judicio. Hoc idem capitolium postea in ho
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem legionis pͥmipularius. Dilam in sig¬
no constituisse fert᷑ augustus. ꝓpt̾ nationes
sibi in cuncto orbe subiectas. ut maliis figu¬
ram orbis ostenderet. ⁊ inde dicit᷑ pͥmipila¬
nomine scd̾s apud uictimilium italie castrũ
martyrio finiuit uitã. Mauricius uero apd̾
auganũ oppidum cum sociis suis uictima¬
tus occubuit. Tyrsus autẽ cum suis pluri¬
posuit. ubi ab eiusdem ciuitatis xp̃ianissi¬
mis principib xp̃ianitatis ⁊ pacis signa in
ter ⁊honeste sumina que in deo est ordinan¬
te hoc caritate. recepti sunt. His gͦ principi¬
b dum causa sue ab oriente ꝓfectionis. sueq
adhunc locum ꝑuentionis flebiliter retulis¬
sent. eoꝵq consilium simul ⁊ auxilium hu¬
in dei amore succensa sunt. ut ad mortis ma¬
gis ꝓ xp̃i amore susceptionẽ. qͣm ad idoloꝵ
uenerationem uł xp̃ianoꝵ oppugnationem.
se animas prebere inuicem exhortarentur.

Expanded text:
ejusdem legionis primipilarius ejusdem legionis primipilarius no constituisse fertur Augustus, propter nationes sibi in cuncto orbe subjectas, ut melius figuram orbis ostenderet. 5. Vexinomine Secundus apud Victimilium Italiae castrum martirio vitam finivit, Mauricius vero apud Agaunum oppidum cum sociis suis pro Christo victimatus occubuit. Tyrsus autem cum suis pluriposuit. Ubi ab ejusdem civitatis christianissimis principibus, christianitatis et pacis signa in ter et honeste, summa quae in Deo est ordinante hoc caritate, recepti sunt. His ergo principibus dum causam suae ab Oriente profectionis suaeque ad hunc locum perventionis flebiliter retulissent, eorumque consilium simul et auxilium huin Dei amore succensa sunt, ut ad mortis magis pro Christi amore susceptionem quam ad idolorum venerationem vel christianorum oppugnationem se animas praebere invicem exhortarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ꝑsecutionum temporib predicti uiri
trebereoꝵ presulatum nequaqͣm manifeste
s sicut ait apłs. in solitudinib ⁊ in montib
in speluncis ⁊ cauernis terre. ꝑegisse ꝓbant᷑.
ut eoꝵ merito uita. tam feruente tunc ubiq
ꝑsecutione. qͣm post ea exterminata sepius
trebeoꝵ ciuitate obliuioni tradita. fuisse
credatiu. Auxit hoc in fortunum humani
nerandos. scilicet eucharium. ualerium. ⁊
mat̾num uocauit ad superos. treberi recte
fidei credulitatem amiserunt.⁊ ad pͥstinũ
paganisnum ex maxima parte redierunt.
Igitur anno dñice incarnatõis. cͦcͦ .xcͦi.
oriente in auxilium accersiuit. Hii thebei ab
antiste ierosolimitano fuerant baptizati.
deinde a beato marcellino papa romano qͣlit̃
sub armis romane libertatis xp̃ianã inno¬
centiam custodire deberent instructi. Pre¬
lati sunt autem huic legioni duces duo. qͦrz
unus tyrsus. alter scd̃s uocabat᷑ ⁊ mauritiꝰ

Expanded text:
itaque persecutionum temporibus praedicti viri itaque persecutionum temporibus praedicti viri Trebirorum praesulatum nequaquam manifeste, set, sicut ait apostolus, in solitudinibus et montibus et speluncis et cavernis terrae peregisse probantur; ut merito eorum vita, tam fervente tunc ubique persecutione quam postea exterminata saepius Trebirorum civitate, oblivioni tradita fuisse credatur. Auxit hoc infortunium humani nerandos, scilicet Eucharium Valerium et Maternum, vocavit ad superos, Treberi rectae fidei credulitatem amiserunt et ad pristinum paganismi vomitum ex maxima parte redierunt. 17. Igitur anno dominicae incarnationis 291. Oriente in auxilium accersivit. Hi Thebei ab antistite Jerosolimitano fuerant baptizati, deinde a beato papa Marcellino Romano, qualiter sub armis Romanae libertatis christianam innocentiam custodire deberent, instructi. Praelati sunt autem huic legioni duces duo, quorum unus Tyrsus, alter Secundus vocabatur, et Mauricius
Abbreviated transcription (Latin):
uersis temporib ñ solum in ꝓpͥa prouincia
sed in extimis ⁊ ultimmiᷤᷤ industrii ⁊ illustres.
ñ solum confessione. sed etiam martyrio exi¬
stentes. regna etiam tyrannoꝵ uincerunt.
Qui uidelicet ep̃i om̃s in eccl̃ia sc̃i eucharii
sepulti credunturesse. Quoꝵ autem imꝑa¬
annis amministrauerint officium pontifica¬
tus. seuqͣntum quisq ampliauerit eccł̃ie sue
reditus quia totius gallie ab hunis ⁊ normã¬
nis fc̃a aboleuit euersio nec a nobis lectoris
cuiusqͣm requirat exactio. cum ⁊ antea diris
decem ꝑsecutionib. sub quib uixere eoꝵ me¬
moriam fama scriptoꝵ studio minus potue¬
rit diuulgando. ꝑpetuare. Primꝰ ⁊ enim xp̃ia¬
nos ꝑsecutus est nero. scd̃s domitianꝰ. t̾rius
traianus. quartꝰ marcus. antoninꝰ. qͥntꝰ seue¬
rus ꝑtinax. Sextꝰ maximinus. septimꝰ decius
Octauus ualerianus. Honus aurelianus.
Decimꝰ dioclesianus cum maximiano. Harg̾

Expanded text:
versis temporibus non solum in propria provincia, versis temporibus non solum in propria provincia, set et in extimis et ultimis industres et inlustres non solum confessione quin et martirio existentes, regna etiam tirannorum vicerunt. Qui videlicet episcopi omnes in ecclesia sancti Eucharii sepulti esse creduntur. Quorum autem imperaannis amministraverint officium pontificatus, seu quantum quisque ampliaverit ecclesiae suae reditus, quia totius Galliae ab Hunis et Nortmannis facta abolevit eversio, nec a nobis lectoris cujusquam requirat exactio; cum et ante diris 10 persecutionibus, sub quibus vixere, eorum memoriam fama scriptorum studio minus potuerit divulgando perpetuare. Primus etenim chris est, secundus Domicianus, tercius Trajanus, quartus Marcus Antoninus, quintus Severus Pertinax, sextus Maximinus, septimus Decius, octavus Valerianus, nonus Aurelianus, decimus Diocletianus cum Maximiano. Horum
Abbreviated transcription (Latin):
a littore fluctib impellentes. quo deus uelit
abire siuant.Mira res. Mox ut angelus con
ctus dirigit᷑ ⁊ paruo hore spacio miliario cõ¬
fecto in loco qui ex tristicia coloniensium nou¬
uera tunc uoratus est littori applicat᷑. Tunc
treberi corpus sui pontificis adeo sibi destina¬
tum. cum debita sibi graciaꝵ actione suscipi¬
entes: treberim reuexerunt.⁊ in eccłia ñ lon¬
ge a corporib scõꝵ eucharii ⁊ ualerii hono¬
rabiliter sepulture tradiderunt. Deinde au¬
spicius quidam regimen tenuit dem insig¬
nes ꝑ legitimas successiones sc̃ĩtate ⁊ gr̃a
pollentes. extiterunt felix. Mansuetus. Clemẽ .
Moyses. martinus. Anastasius. andreas. Ru¬
sticus. auctor. mauritius. fortunatꝰ. Cassianꝰ.
Marcus. Hauitus. Marcellus. Metropolus.
seuerinus. Florentius. Martinus. Maximi¬
nus. ualentinus. quoꝵ octo ultimi ⁊̃ tun¬
grensi eccłie: prefuisse noscunt᷑. qui om̃s di¬

Expanded text:
a litore fluctibus impellentes, quo Deus velit a litore fluctibus impellentes, quo Deus velit abire sinant. Mira res! Mox ut angelus consctus dirigitur, et parvo horae spacio miliario confecto, in loco qui ex tristicia Coloniensium Roze tunc vocatus est litore applicatur. Tunc Treberi corpus sui pontificis a Deo sibi destinatum cum debita gratiarum actione suscipientes Treberim revexerunt, et in ecclesia, non longe a corporibus sanctorum Eucharii et Valerii honorabiliter sepulturae tradiderunt. Deinde Auspicius quidam regimen tenuit. Dein insignes per legitimas successiones, sanctitate et gratia pollentes, extiterunt Felix, Mansuetus, Clemens, Moyses, Martinus, Anastasius, Andreas, Rusticus, Auctor, Fauricius. Fortunatus , Cassianus, Marcus, Navitus, Marcellus, Metropolus, Severinus, Florentius, Martinus, Maximinus, Valentinus, quorum 8 ultimi etiam Tungrensi ecclesiae praefuisse noscuntur; qui omnes di
Abbreviated transcription (Latin):
picem .xl. annis creditum sͥ talentum fideli¬
ter multiplicauit. Hic tungresses ⁊colonien¬
pontificali iure presedit. in quib singulis
cium. In hoc tempore fecerunt treberi subter¬
raneum uiniductum. a treberi usq ad coloni¬
am. ꝑ pagum pedonis. ꝑ quem magnã uini¬
copiam colomensib amicitie causa miserẽ.
Hisdem dieb uenit treberim sc̃s nararius p̃¬
dicans xp̃m. s a ciuitatis infelicissimo pͥn¬
cipe cornelio domiciano imꝑatori delatꝰ est.
Igitur sc̃s mat̾nus apud urbem coloniam
obuit senex. anno dñice incarnationis . cͦ.xx.¬
.uiii. Cuius obitu treberi comꝑto. mox colo¬
niam ꝓfecti sunt. pastorem suum repetentes.
Aderant ⁊ tungrenses. qui simul e colonien¬
sib eum sibi retentare satagebant. Certatũ¬
est diu ab utrisq. Interim uenerandus qͥdã
senex in urbe apparuit. monens ciues ut
alite desistentes suis parerent consiliis. et
corpus pontificis in naui ponentes. deinde

Expanded text:
picem, 40 annis talentum sibi creditum fidelipicem, 40 annis talentum sibi creditum fideliter multiplicavit. Hic Tungrenses et Colonienpontificali jure praesedit, in quibus singulis . In hoc tempore fecerunt Treberi subterraneum viniductum a Treberi usque Coloniam per pagum Bedonis per quem magnam copiam vini Coloniensibus amicitiae causa misere. Hisdem diebus venit Treberim sanctus Nazarius praedicans Christum set a civitatis infelicissimo principe Cornelio Domiciano imperatori delatus est. 16. Igitur sanctus Maternus apud Coloniam obiit senex, anno dominicae incarnationis 128. Cujus obitu Treberi comperto, mox Coloniam profecti sunt, pastorem suum repetentes. Aderant et Tungrenses, qui simul cum Coloniis eum sibi retentare satagebant. Certatum diu ab utrisque. Interim venerandus quidam senex in urbe apparuit, monens cives, ut a lite desistentes suis parent consiliis, et corpus pontificis in navi ponentes, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
fectus est. tandemq ꝑfecto itinere treberim
ꝑuenit. Anno dñice incarnationis.l.iiii.
beati petri apłi in urbe roma .uiii. sc̃s eu
cum sociis suis. ualerio ⁊ materno. ad predi¬
candum gallicis gentib demum treberim
deuenit. Cuius infelicitatis aciem deuin¬
cens. uere religionis arcem obtinuit. ⁊ eius¬
dem pontificatũ .xiii. annis tenuit. Sepul¬
tus est in eccłia sc̃i ioħ̃is eungłiste. quam
ip̃e ante mediam construxerat portam. ⁊ in
circuitu eius cimiterium benedixerat. Ptꝰ
cuius obitum beatus ualerius. in ministeri¬
um sacerdotale successit. illudo ꝑ .xu. annos
sc̃e uiuendo. et uerbum uite predicando beatis¬
sime rexit. Cuius predicationis tanta fuit
instantia. ut iam tunc ꝑ galliam ⁊ germani¬
am xp̃iani paganos ⁊numero suꝑarent ⁊
religione. Sepultus est ⁊ ip̃e in eadem eccłia
iuxta corpus sc̃i eucharii. Post cuius decessũ
beatus martinus pontificalem suscipiens a¬

Expanded text:
fectus est; tandemque perfecto itinere Treberim fectus est; tandemque perfecto itinere Treberim pervenit. 5. Anno dominicae incarnationis 54, beati Petcum sociis suis Valerio et Materno ad praedicandum Gallicis gentibus demum Treberim pervenit. Cujus infidelitatis aciem devincens, verae religionis arcem obtinuit et ejusdem urbis pontificatum 23 annis tenuit . Sepultus est in ecclesia beati Johannis evangelistae, quam ipse ante portam Mediam construxerat, et in circuitu ejus cimiterium benedixerat. Post cujus obitum beatus Valerius in ministerium sacerdotale successit, illudque per 15 annos sancte vivendo et verbum vitae praedicando probatissime rexit. Cujus praedicationis tanta fuit instantia, ut jam tunc per Galliam et Germaniam christiani paganos et numero superarent et religione. Sepultus est et ipse in eadem ecclesia juxta corpus sancti Eucharii . Post cujus decessum beatus Maternus pontificalem suscipiens a