comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eadem
caste fidei semper aemulatione succensus:
cuius uberibus in ebriamur. cum utriusque testamenti pagini
contra hereticorum fraudes instruimur: cuius pace & amore
iugiter delectari magna est exercendarum occasio uirtutum:
Quare seduceris filimi ab aliena : & foueris sinu alterius :
Et demeretrice & deheresi sentiendum:
Respicit dñs uias hominis & omnes gressus illius considerat :
Nonseputent adulteri tenebris noctis ac pari&im obtegi. non he¬
retici sua molimina posse celari : quia tenebrae non obscurabun¬
tur adño & nox sicut dies in luminabitur :
Iniquitates suae capiunt impium. funibus peccatorum suorum
constringitur : Distat interpeccatorem &impium quod pecca¬
tor appellatur omnis quiue lin paruis uelirmagnis sceleribus
decidit impius autem : quiuel numquam fidem recepit uel e normi¬
tate scelerum ab eaquam accepit anathema factus est uelheretici
uel catholici publicis flagitus inuoluti: qui funibus peccatorum

Expanded text:
eamdem castae fidei semper aemulatione succensus. Cujus uberibus inebriamur, cum utriusque Testamenti paginis contra haereticorum fraudes instruimur, cujus pace et amore jugiter delectari, magna est exercendarum occasio virtutum. Quare seduceris, fili mi, ab aliena? et foveris sinu alterius. Et de meretrice et de haeresi sentiendum. Respicit Dominus vias hominis et omnes gressus illius considerat. Non se putent adulteri tenebris noctis aut parietum obtegi: non haeretici sua volumina posse celari, quia tenebrae non obscurabuntur a Domino, et nox sicut dies illuminabitur. Iniquitates suae capiunt impium et funibus peccatorum suorum constringitur. Distat inter peccatorem et impium, quod peccator appellatur omnis qui vel in parvis vel in magnis sceleribus decidit. Impius autem qui vel nunquam fidem recepit, vel enormitate scelerum ab ea quam accepit Anathema factus est, ut haeretici vel Catholici publicis flagitiis involuti, qui funibus peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
elemosinis orationibus ieiunus doctrina: castitate proximorũ
facta despicere & desua quas singulari sublimitate gloriari:
Diuinatio in labus regis in iudicio non errabit os eius:
Illum significat regem : de quo dictum est : dr̃ iudiciumtuum
regida : Quis est enim regum temporalium quinum quam err&
iniudicio: Incuius labus est diuinatio : quia non suorum solum¬
modo sermones & facta dirigit. sed & gentilium uates qui uulgo
diuini appellantur quiscismatibus respondeant illo intus iudi

Expanded text:
eleemosynis, orationibus, jejuniis, doctrina, castitate, proximorum eleemosynis, orationibus, jejuniis, doctrina, castitate, proximorum facta despicere et de sua quasi singulari sublimitate gloriari. Divinatio in labiis regis, in judicio non errabit os ejus. Illum significat regem de quo dictum est: Deus, judicium tuum regi da . Quis est enim regum temporalium qui nunquam erret in judicio, in cujus labiis est divinatio, quia non suorum solummodo sermones et facta dirigit, sed gentilium vates, qui vulgo divini appellantur, qui sciscitantibus respondeant, illo intus judi
Abbreviated transcription (Latin):
quoque eius conuert& ad pacem : Tanta est scĩtas diuinȩ religio¬
nis ut eum plerumque &iam quiforis sunt uenerationihab eant.¬
& quos perfecte dõ seruire perspexerint . cum his pacem habere
quamuis religione discrepantes incipiant: denique qui a placue¬
runt dño uiae danihelis & trium puerorum : in imi cos quoque eorũ
qui eos in ignem uel adbestias miserunt conuertit ad pacem: quia
placuerunt dño uiae scõrum praedicatorum multos eorum per¬
secutores non ad pacem tantum modo sed ad eandem &iam fidei
& religionis unitatem conuertit :
tite elius est parun cum iustitia quam multi fructus cum iniqui¬
erei Etdñs beati inquit pauperes quia uestrum estregniond
et iterum : uae uobis diuitibus quiah ab&is consolationem urãm:
Potest & sicaccipi quia melius sit in simplici conuersatione dõ
deuote seruire quammultis abundantem uirtutibus uerbi gatia

Expanded text:
quoque ejus convertet ad pacem. Tanta est sanctitas divinae religioquoque ejus convertet ad pacem. Tanta est sanctitas divinae religionis, ut eam plerumque etiam qui foris sunt venerationi habeant, et quos perfecte Deo servire perspexerint, cum his pacem habere quamvis religione discrepantes incipiant. Denique quia placuerunt Domino viae Danielis et trium puerorum, inimicos quoque eorum qui eos in ignem vel ad bestias miserunt convertit ad pacem. Quia placuerunt Domino viae sanctorum praedicatorum, multos eorum persecutores non ad pacem tantummodo, sed ad eamdem etiam fidem et religionis unitatem convertit. Melius est parum cum justitia, quam multi fructus cum iniquitate. Et Dominus: Beati, inquit, pauperes, quoniam vestrum est regnum Dei . Et iterum: Vae vobis divitibus, quia habetis consolationem vestram . Potest et sic accipi, quia melius sit in simplici conversatione Deo devote servire, quam quia multis abundantem virtutibus, verbi gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
atque illius in omnibus flagitamus auxilum : et cum hoc deuoti
agimus fit ut non opera eadem tantum medo sed &iam internȩ
nostrue cogitationes illo dirigente procedant :
Vniuersa propter sem &ipsum operatus est dñs: impium quo que
addiem malum : Nulla fuit dño causa creaturam uis ibilem uel in¬
uisibilem faciendinisi uoluntas sua : ut suam uidelic& bonitatem
rationabili creature quam perp&uobeatam facer& ostender&
eum quoque quibonum conditionis propria sponte deseruit:
ł diabolum cum suis sequacibus iusta seueritate damnaui
bominatio dñi omnis arrogans &iam simanu ad manũ fuerit non
erit in nocens: Quicumque sibi tribuit bonum quod facit. &iam¬
sinihilinali uid&ur manibus operari : iam cordis innocentiam
perdidit in quose largitori donorum pra&ulit: Et ideo talem
conditor suus ab ominatur ut reum quem bene ficiis suis esse contem¬
platur in gration : Cum placuerint dño uiae hominis inimicos

Expanded text:
atque illius in omnibus flagitamus auxilium, et cum hoc devoti agimus, fit ut non opera eadem tantummodo, sed etiam internae nostrae cogitationes illo dirigente procedant. Universa propter semetipsum operatus est Dominus, impium quoque ad diem malum. Nulla fuit in Domino causa creaturam visibilem vel invisibilem faciendi, nisi voluntas sua, ut suam videlicet bonitatem rationabili creaturae, quam perpetuo beatam facere ostenderet, eum quoque qui bonum conditoris propria sponte deseruit, id est, diabolum, cum suis sequacibus justa severitate damnavit. Abominatio Domini omnis arrogans: etiamsi manus ad manum fuerit, non erit innocens. Quicunque sibi tribuit bonum quod facit, etiamsi nihil mali videtur manibus operari, jam cordis innocentiam perdidit, in quo se largitori bonorum praetulit, et ideo talem conditor suus abominatur ut reum, quem beneficiis suis esse contemplatur ingratum. Cum placuerint Domino viae hominis, inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
gruo festinantos inxp̃orenasci ignominia ibi manifesta principis
mundi : uelcerte in conuenticulis horeticorum quae semper sunt
pauciora ecdesiis catholicorum ignominia pat& eorum quihaec ab
ecdesiastica unitate segregarunt. N ita carnium sanitas cordis.
putredo ossuum inuidia : Percarnem in firma quaedam ac tenera
perossa fortia acta signantur : bene orgo dicitur uita carnium sa¬
nitas cordis : quod simentis in nocentia custoditur & siqua foris in¬
firma sunt : quandoq roborantur: et recte subditur putredo ossuũ
inuidia : quia per liuoris uitium antedĩ oculos pereunt : & quachuma¬
nis oculis fortia uidentur : Ossa quippe per inuidiam pitrescere est
quaedam &iam robusta deperire. eceptus ost regi minister in¬
tollegens : Ille uidelic& cuidicitur quia super pauca fuesti fidelis

Expanded text:
gruo festinantes in Christo renasci, ibi manifesta ignominia principis gruo festinantes in Christo renasci, ibi manifesta ignominia principis mundi, vel certe in conventiculis haereticorum, quae semper sunt pauciora ecclesiis catholicorum, ignominia patet eorum qui haec ab ecclesiastica unitate segregant. Vita carnium sanitas cordis, putredo ossium invidia. Per carnem infirma quaedam ac tenera, ac per ossa fortia acta signantur. Bene ergo dicit: Vita carnium sanitas cordis, quia si mentis innocentia custoditur, etiamsi qua foris infirma sunt, quandoque roborantur. Et recte subditur: Putredo ossium invidia, quia per livoris vitium ante Dei oculos pereunt etiam quae humanis oculis fortia videntur: ossa quippe per invidiam putrescere, est quaedam etiam robusta deperire. Acceptus est regi minister intelligens. Ille videlicet cui dicitur: Quia super pauca fuist
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta illud osalmiste : quitiment dnm̃ sperent indno : de quaspe¬
s consequenter adiungit : Timor dñi fons uitue ut declinent arui¬
namortis: Huec est ergo spes eorum quitiment dñm ut declin an¬
tes aruina mortis peruenire mereantur ad eum quidicit : ego
sumua. &uertas &uuita: Dictum est autem supra: lex sapien¬
ts fons uitae ut declin& aruia mortis & nunc dicitur Ti¬
mei dñi fors uitaẽ ut declin& aruina mortis: Ex quopat&t
quia nulla prior est lex sapientis quamortem uitare uitam
adomuurere debeat u&ernam quam h abere timorem dñi
unde & alibi dictum est : initium sipientiae timor dñi.
In multitud ine populi dignitas regis. & in paucitate plebis ignomi¬
nia principis : Vbi multitudo seruientiumdõ ibi specialiter xp̃i
gloria: ubi soli cathicumini uel conpetentes uel recens nati in¬
fantes subregno adhuctenentur diaboli. et ipse tempore con¬

Expanded text:
juxta illud Psalmistae: Qui timent Dominum, sperent in Domino ; de qua spejuxta illud Psalmistae: Qui timent Dominum, sperent in Domino ; de qua spe consequenter adjungit: Timor Domini fons vitae, ut declinet a ruina mortis. Haec est ergo spes eorum qui timent Dominum, ut declinantes a ruina mortis, pervenire mereantur ad eum qui dicit: Ego sum via, veritas et vita . Dictum est autem supra, Lex sapientis fons vitae, ut declinet a ruina mortis; et nunc dicitur, Timor Domini fons vitae, ut declinet a ruina mortis. Ex quo patet quia nulla prior est lex sapientis qua mortem vitare, et vitam acquirere debeat aeternam, quam habere timorem Domini; unde et alibi dictum est: Initium sapientiae timor Domini . In multitudine populi dignitas regis, et in paucitate plebis ignominia principis. Ubi multitudo servientium Deo, ibi specialiter Christi gloria; et ubi soli catechumeni, vel competentes, vel recens nati infantes sub regno adhuc tenentur diaboli, et ipsi tempore con
Abbreviated transcription (Latin):
confessionem : Et profert mendacia diabolus qui recte appellatur
uersi pellis : quia mala quae facienda suggerit bona esse pronuntiat¬
& gaudia promittit a&erna eis quos ad inferni tormenta praepa¬
rat: Item liberat animas catholicus doctor qui testimonia scrix¬
turarum fideliter id est recte praedicat. & profert mendacia
hereticus: uel sicut alia editio manifeste transtulit. incendit
autem mendacio dolosus. sub auditur animas eorum quos suo er¬
ssrore decipit. Intimor edñi fiducia fortitudinis. & filuis eius
erit spes : Timor dñi fiduciam fortitudinis praestat quia nimi¬
num mens nostra tanto ualentius terrores rerum temporalium
despicit quantose auctori earum ueratius performidinem
subdidit : fili autem timoris dñi dicuntur qui diuino timore re¬
guntur sicut filui uirtutis & filui resurrectionis qui uirtutibus stu¬
dent uelqui ad gaudia resurrectionis pertinent : quibus erit spes

Expanded text:
confessionem . Et profert mendacia diabolus, qui recte appellatur confessionem . Et profert mendacia diabolus, qui recte appellatur versipellis, quia mala quae facienda suggerit, bona esse pronuntiat, et gaudia promittit aeterna iis quos ad inferni tormenta praeparat. Item liberat animas catholicus doctor, qui testimonia Scripturarum fideliter, id est, recte praedicat, et profert mendacia haereticus, vel sicut alia editio manifeste transtulit, incendit autem mendacio dolosus, subauditur, animas eorum, quos suo errore decipit. In timore Domini fiducia fortitudinis et filiis ejus erit spes. Timor Domini fiduciam fortitudinis praestat, quia nimirum mens nostra tanto valentius terrores rerum temporalium dispicit, quanto se auctori earum veracius per formidinem subdidit, filii autem timoris Domini dicuntur, qui divino timore reguntur, sicut filii virtutis et filii resurrectionis, qui virtutibus student, vel qui ad gaudia resurrectionis pertinent. Quibus erit spes
Abbreviated transcription (Latin):
& uidebunt inquit cadauera uirorum quip. ae uaricati s unt in ines
uermis eorum non mori&ur &ignis eorum non extingu&ur
et erunt usque ad saci&atem uisionis omnicarni: quod ait egredi¬
entur non pedum processum sed oculorum significat intuitum
quem intus in regiopositi aduidenda prauorum sup plicia foras
cum uolunt emittunt: Corona sapientium diuitiae eorum
fatuitas stultorum in prudentia: Sapientes non tirreni aliquid
aemolumenti prodiuitiis habent. sed coronam solummodo qua
prouirtutibus in futuro percipiant: At stultorum fatuitas maxi¬
ma haec est quia in prouidi a &ernorum de praesentibus tantũ
commodis gaudent : In prudentia enim quasi in prouidentia dicitur
Liberat animas testis fidelis. & pro fert mendaciauir uersi pellis:
Liberat animas xp̃s qui est testis fidelis ut in a pocalxpsi legimus:
& sicut a postolus aitTestimonium reddit subpontio pilato bonam

Expanded text:
et videbunt, inquit, cadavera virorum qui praevaricati sunt in me. et videbunt, inquit, cadavera virorum qui praevaricati sunt in me. Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur, et erunt usque ad satietatem visionis omni carni . Quod autem ait, egredientur, non pedum processum, sed oculorum significat intuitum, quem intus in regno positi ad videnda pravorum supplicia foras cum volunt emittunt. Corona sapientium, divitiae eorum; fatuitas stultorum, imprudentia. Sapientes non terreni aliquid emolumenti pro divitiis habent, sed coronam solummodo, quam pro virtutibus in futuro percipiant: at stultorum fatuitas maxima haec est, quia improvidi aeternorum de praesentibus tantum commodis gaudent, imprudentia enim quasi improvidentia dicitur. Liberat animas testis fidelis et profert mendacia versipellis. Liberat animas Christus, qui est testis fidelis, ut in Apocalypsi legimus, et sicut Apostolus ait: Testimonium reddidit sub Pontio Pilato bonam
Abbreviated transcription (Latin):
tim peccat. blandiens sibi quia aut posteriori tempore paenitentiã
agat commissorum. aut si repente moriatur fortiter poenas inferi
subferat. In patiens operabitur stultitiam. &uir uersutus odio¬
sus est : Reprehensibilis quidem est hamo inpatiens. sed multo
peior & odiosior dõ est uersutus tam & si apud homines melior
uestim&ur : Ille enim palam omnibus suam ostendit stultitiam.
iste autem cum sit corde peruersus saepe simplicitatem simulat
no ex amine inter reprobos aestimatus: Iacebunt mali antebonos.
& impii ante portas iustorum: In nouissimo iudicio coronatis
iustis dam̃nabuntur reprobi. qui eos in praesenti praemebant::
quod enim ait ante id est antebonos & ante portas iustorum.
non aduicinitatem loci sed ad uisionem pertin& bonorum. qua
malorum tormenta semper aspiciunt . ut maiores ereptori suo
gratias sine fine referant: unde deillisi saias & egredientur

Expanded text:
tim peccat, blandiens sibi quia aut posteriori tempore poenitentiam tim peccat, blandiens sibi quia aut posteriori tempore poenitentiam agat commissorum, aut si repente moriatur, fortiter poenas inferi sufferat. Impatiens operabitur stultitiam, et vir versutus odiosus est. Reprehensibilis quidem est homo impatiens, sed multo pejor et odiosior Deo est versutus, tametsi apud homines melior aestimetur: ille enim palam omnibus suam ostendit stultitiam, iste autem cum sit corde perversus saepe simplicitatem simulat no examine inter reprobos aestimatus. Jacebunt mali ante bonos et impii ante portas justorum. In novissimo judicio coronatis justis damnabuntur reprobi, qui eos in praesenti premebant, quod enim ait ante, id est ante bonos et ante portas justorum, non ad vicinitatem loci, sed ad visionem pertinet bonorum, quia malorum tormenta semper aspiciunt, ut majores ereptori suo gratias sine fine referant. Unde de illis Isaias: Et egredientur
Abbreviated transcription (Latin):
derabant perdent inmorte reprobi & hoc quad non praeuide¬
bant exilium perp&uae damnationis subibunt : Tabernacula
autem iustorum germinabunt : quia pruesens eorum conuersatio
inqua incolae sunt a puddm̃ & peregrini crescentibus si necessa¬
tone meritis ad fructum usque suauissimum patriae cuelestis
pertingit: In nocens credit omni uerbo : astutus considerat
gressus suos: Hanc innocentiam uetuit & hanc habere
docuit astutiam icharnes cum ait: Carissimi nolite omni
spiritui credere : sed probate spiritus si ex dõ sunt:
Sapiens tim& & declinit amalo stultus transilit & confidit :
Sicut stulti est desua a lacritate confidere: torrentem rapidum uel
uoraginem latiorem saltu uelle transire : sapientis autem ad planũ
uel pontum diuertere : Ita qui peccata quantum ual& declinat ti¬
mens ne in uoluatur malis sapiens est : Stultus autem ille qui contem¬

Expanded text:
derabant, perdent in morte reprobi, et hoc quod non praevidederabant, perdent in morte reprobi, et hoc quod non praevidebant, exsilium perpetuae damnationis subibunt, tabernacula autem justorum germinabunt, quia praesens eorum conversatio in qua incolae sunt apud Dominum et peregrini, crescentibus sine cessatione meritis ad fructum usque suavissimum patriae coelestis pertingitur. Innocens credit omni verbo, astutus considerat gressus suos. Hanc innocentiam vetuit, et hanc haberi docuit astutiam Joannes cum ait: Charissimi, nolite omni spiritui credere, sed probate spiritus si ex Domino sunt . Sapiens timet et declinat malum; stultus transilit et confidit. Sicut stulti est de sua alacritate confidere, et torrentem rapidum vel voraginem latiorem saltu velle transire, sapientis autem ad planum vel pontem divertere, ita qui peccata quantum valet declinat, timens ne involvatur malis, sapiens est. Stultus autem ille qui contemp
Abbreviated transcription (Latin):
id est quia labia quaecum que prudentiae moderamine reguntur
desapientia solum loqui & audire dulcehabent : eiusq meditatio¬
ni operam dare satagunt : Cor quod nouit a maritudinem ani¬
mȩ suae . ingaudio eius non miscebitur extraneus:
Amaritudinem habent animȩ & electi quamdiu agaudiis dif¬
feruntur a&lernis. &reprobi cum desideriis affliguntur per¬
uersis: sed electi quia inluce ambulant a maritudinem suam
quanto sit gaudio mutanda praeuident : porro reprobi pro¬
pria sponte cuaecati quid in praesenti patiantur non uident
quid in futuro sint passuri non praeuident : Ideoq a futuris
bonorum gaudiis remanebunt extranei : qui a maritudinis
eorum pruesentis non nouerunt esse participes : Vnde &¬
s apte subditur : Domus impiorum delebitur. tabernacula
iustorum germinabunt : Domus quippe inmansione. taberna¬
culis uti sol& initinere : Domus igtur impiorum delebitur.
quia habitationem uitae praesentis inqua sempermanere desi¬

Expanded text:
id est, quia labia quaecunque prudentiae moderamine reguntur, de sapientia solum loqui et audire dulce habent, ejusque meditationi operam dare satagunt. Cor quod novit amaritudinem animae suae, in gaudio ejus non miscebitur extraneus. Amaritudinem habent animae et electi, quandiu a gaudiis differuntur aeternis, et reprobi cum desideriis affliguntur perversis, sed electi, quia in luce ambulant amaritudinem suam, quanto sit gaudio mutanda praevident. Porro reprobi propria sponte caecati, quid in praesenti patiantur non vident, quid in futuro sint passuri non praevident, ideoque a futuris bonorum gaudiis remanebunt extranei, qui amaritudinis eorum praesentis non noverunt esse participes, unde et apte subditur. Domus impiorum delebitur, tabernacula justorum germinabunt. Domo quippe in mansione, tabernaculis uti solet in itinere. Domus igitur impiorum delebitur, quia habitationem vitae praesentis, in qua semper manere desi
Abbreviated transcription (Latin):
tolus dicens : redimentes tempus qñ dies mli sunt : at uero repro¬
u qui molu carentes diuino securi mundo utuntur quasi ugib
stulti reficiuntur epulis : Vnde recte subiungit:
elius est paruum cumtimoredñi quamthes auri magni&
in satiabiles : qualeest in psalmo : melius est modicum iusto
super diuitias peccatorum multas : melius est ergo ut seruato
timoredĩ egeas opibus uel &iam uictu cotidiano quam ut de¬
siderio plura ad qui rendi dĩ timorem dereras :
MMelius est uocare adholeracum caritate quam aduitulum
saginatum cumodio : Omnis quio perum bonorum exempla
proximis quae imitentur ostendit quasi ad epulas quibus refici¬
antur conuiuas uocat: melius est autem uocare adholera cum
caritate quam aduitulum saginatum cum odio : Quianimirum
multo est utilius simplicis uite in nocentiam cum caritate seruare.

Expanded text:
tolus dicens: Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt , at vero reprotolus dicens: Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt , at vero reprobi, qui metu carentes divino, securi mundo utuntur, quasi jugibus stulti reficiuntur epulis. Unde recte subjungitur. Melius est parum cum timore Domini, quam thesauri magni et insatiabiles. Quale est in psalmo: Melius est modicum justo, super divitias peccatorum multas . Melius est ergo ut servato timore Dei egeas opibus, vel etiam victu quotidiano, quam ut desiderio plura acquirendi Dei timorem deseras. Melius est vocari ad olera cum charitate, quam ad vitulum saginatum cum odio. Omnis qui bonorum operum exempla proximis quae imitentur ostendit, quasi ad epulas quibus reficiantur convivas vocat. Melius est autem vocare ad olera cum charitate, quam ad vitulum saginatum cum odio. Quia nimirum multo est utilius simplicis vitae innocentiam, cum charitate servare
Abbreviated transcription (Latin):
us indiuersamutati : Uictimȩ impiorum ab ominales dño. uota
iustorum ꝓlacabilia: Orationes opera & sacrificia hereticorũ
abomin abitur dñs . & uota eorum accepta hab& quifidem catho¬
licam iustis operibus ad firmant. Doctrinamala deserentium
suiam qui increpationes odit morietur. Mala est doctrina eorum
quiuiam deserunt ueritatis : dequibus dñs ait : quiergo soluerit
unum demandatis istis minimis & docuerit sic homines . mini¬
inus uocaibitur in regno caelorum: sed tales adhuc sicorrepti
fuonuit ierur aste reditus aduenum : sinautem neccorreptio¬
nibris et dens asticis adnuerint: i am certus eisrestat in teritus:
Sme s edies pauperis mali securamens quasi iuge conauuum
Scmo tempus populidĩ quam diu in praesenti puoperettad¬
fictiomibuis abundat & erumnis quiancedum adduitias super¬
no bonitatis & perp&uae mansionis peruenit : undemoias saper¬

Expanded text:
us in diversa mutati . Victimae impiorum abominabiles Domino, vota us in diversa mutati . Victimae impiorum abominabiles Domino, vota justorum placabilia. Orationes, opera et sacrificia haereticorum abominatur Dominus, et vota eorum accepta habet, qui fidem catholicam justis operibus affirmant. Doctrina mala deserentium viam: qui increpationes odit, morietur. Mala est doctrina et eorum qui viam deserunt veritatis, de quibus Dominus ait: Qui ergo solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regno coelorum , sed tales adhuc, si correpti poenituerint, patet reditus ad veniam; sin autem nec correctionibus ecclesiasticis annuerint, jam certus eis restat interitus, omnes dies pauperis mali, secura mens quasi juge sacrificium. Omne tempus populi Dei quandiu in praesenti pauper est afflictionibus abundat, et aerumnis, quia necdum ad divitias supernae bonitatis et perpetuae mansionis pervenit, unde monet Apos
Abbreviated transcription (Latin):
norme ignorat. & suum sp̃m &eorum quise audiunt male loquen¬
doconter& : Comus iusti plurima fortitudo & infructibus impii
conturbatio : Domus xp̃i id est ecclesia plurimam hab& fortitudi¬
nem ita ut pluuiauentis fluminibus temptationum frequentium
nequaquam possit dirui : & in operibus diaboli conturbatio feru&
assidua qua eandem xp̃i domum uelperfalsos fratres uelper
apertos aduersarios deicere temptat :¬
co Labia sapientium disseminabunt scientiam corstultorum dis¬
simileerit : Labia catholicorum disseminabunt praedican¬
do scientiam recte fidei. corhereticorum dissimileerit: quia
perfidiam proscientia concipit ut doceat: Potest &ita intellegi
quia corstultorum &iam sibim & ipsi dissimile erit . dum muta¬
bilitate se diuersarum cogitationum uarium exhib& & num¬
quam idem quod fuerat man& : Cui contradeanna cum dño
intentamente supplicar& dicitur: uultusq eius non sunt ampli¬

Expanded text:
normae ignorat, et suum spiritum et eorum qui se audiunt male loquennormae ignorat, et suum spiritum et eorum qui se audiunt male loquendo conteret. Domus justi plurima fortitudo, et in fructibus impii conturbatio. Domus Christi, id est Ecclesia, plurimam habet fortitudinem, ita ut pluvia, ventis, fluminibus tentationum frequentium nequaquam pos sit dirui; et in operibus diaboli conturbatio fervet assidua, qua eamdem Christi domum vel per falsos sensus, vel per apertos adversarios dejicere tentat. Labia sapientium disseminabunt scientiam, cor stultorum dissimile erit. Labia catholicorum disseminabunt praedicando scientiam rectae fidei, cor haereticorum dissimile erit, quia perfidiam pro scientia concipit ut doceat. Potest et ita intelligi, quia cor stultorum et sibimetipsi dissimile erit, dum mutabilitate se diversarum cogitationum varium exhibet, et nunquam idem quod fuerat manet. Cui contra de Anna cum Domino intenta mente supplicat dicitur: Vultusque ejus non sunt ampli
Abbreviated transcription (Latin):
R esponsio mollis frangitiram. sermo durus sus etat furur nen
quiuerba increpantis humiliter recipit . iam propinquit ueniae
seutus quemngessi : Ao qui superbus arguenti resultatoma iorm
contrisguram diftricti iudicis prouocat: Lingua sapier¬
ornat scientum os fatuorum ebullit stultitini mnotum ela¬
Pingua cat holicorum patrum ornat scientiam duuim ortum elci¬
quiorum ltius ex ponendo quae scriptura canorica aut ob sarte
posori nut sustoriea tantum ratione serptura reliqutis Gor es
hoefteti corum ebullet stuletiam. dicta sacrac seripturae eordoen¬
sordn collone rulo subosa sensus eius auctoritati pracponendo¬
potest & depaganorumt philosophis intellegi quod anti os facuo¬
rumn ebullit stultitiam. quales fuere porphrrius &iulianus
quicontra ecdesiuas doctores stultitiae suue fluenta fundob anst
Hingiapla cabilis lignum uitae. quae autem immoderata esti
conterit spm̃. Lingua catholici doctoris ad fructum uitȩ ducit
sempiternum. quae autem inmoderata est. modum eclesi asticue

Expanded text:
Responsio mollis frangit iram, sermo durus suscitat furorem. Qui verba increpantis humiliter recipit, jam propinquat veniae reatus quem gessit; at qui superbus arguenti resultat, majorem contra se iram districti judicis provocat. Lingua sapienornat scientiam, os fatuorum ebullit stultitiam. Lingua catholicorum Patrum ornat scientiam divinorum eloquiorum, latius exponendo quae Scriptura canonica, aut obscura posuit, aut historica tantum ratione scripta reliquit.-- Et os haereticorum ebullit stultitiam. Dicta sacrae Scripturae perverse intelligendo, suosque sensus ejus auctoritati prapotest et de paganorum philosophis intelligi quod ait, os fatuorum ebullit stultitiam, quales fuere Porphyrius et Julianus, qui contra Ecclesiae doctores stultitiae suae fluenta fundebant. Lingua placabilis lignum vitae, quae autem immoderata est conteret spiritum. Lingua catholici doctoris ad fructum vitae ducit sempiternum, qui autem modum ecclesiasticae
Abbreviated transcription (Latin):
cante disponitur testante micha proph&a. quiad deceptionẽ
achab regis impiissimi testatur missum a superni iudicisslio
spm qui proph& arum eius ora impler& . atque ad suadendum
ea quibus rex nefandus perir & armar & : Neque enim in hoc iudi¬
cio errauit os regis a&erni : sed quod rex impius audirepeccatis
praecedentibus meruit ipse hoc proph&as erraticos ed loqui per¬
misit : sed & hier ehihel peccanti acperituro ammanitarum populo
dicit : Cum tibi uiderentur uana & diuinarentur mendacia
Non est daemonum diuinatio sed dĩ iudicium : qui perfectae malitiȩ
dedit finem: Hunc uersiculum aliatrans latiosic hab& apertius
de dño : Nihil falsum exi& deore eius : quianimirum ipse
mentiente falli. nec potest aliquando mentiri:
Dondera & statera iudicia dñi sunt. & opera eius omnes lapides sae
culi : Lapides saeculi iustos & fide fortes appellat. quales esse desi¬
derabat apostolus p&rus eos quibus ammonens &uos tamquã

Expanded text:
cante disponitur; testante Michea propheta, qui ad deceptionem Achab regis impiissimi, testatur missum a superni judicis solio spiritum, qui prophetarum ejus ora impleret, atque ad suadendum ea quibus rex nefandus periret, armaret. Neque enim in hoc judicio erravit os Regis aeterni, sed quod rex impius audire peccatis praecedentibus meruit, ipse hoc prophetas erraticos ei loqui permisit. Sed et Jezechiel peccanti ac perituro Ammonitarum populo dicit, Cum tibi viderentur vana, et divinarentur mendacia . Non est daemonum divinatio, sed Dei judicium; qui perfectae malitiae dedit finem. Hunc versiculum alia translatio sic habet apertius de Domino, Nihil falsum exiet de ore ejus; quia nimirum ipse nec ullo mentiente falli, nec potest aliquando mentiri.-- Pondus et statera judicia Domini sunt, etc. Lapiculi. Lapides saeculi justos et fide fortes appellat, quales esse desiderabat apostolus Petrus eos, quibus admonens a
Abbreviated transcription (Latin):
eum interte &ipsum solum : site audierit iucratus eris sratrẽ
tuum : &c&era: unde & hic recte subinfertur:
bi non est gubernator populus corruit. salus autem ubimulta
consilia : Ne enim teputares amici commissa sicorrigere non
potes ultra celare debere: recte dicit populum sine gubernatore
corruere : saluari autem ubimulta sint consilia: ut ostendat quod so¬
lus emendare non uales pluribus esse reuulandum ut anima omniũ
corrigatur industria : Afflig&urmalo qui fidem facit pro extra¬
neo : In promptuest litterȩ sensus sed est a sorte scõrum extraneus
qui peccata sua paenitendo corrigere dissimulat : & quicum que
talibus uel communionis gratiam concedit. ueluitam promittit
u&ernam : quia pro extraneo fidem fecit seipsum prafecto ante
districti iudicis oculos ultione dignum reddidit:¬
s Quiautem cau& laqueo securus erit: Securus erit infuturo.
quinunc bene formidolosus & sua sedulus errata perpaeniten

Expanded text:
eum inter te ei ipsum solum; si te audierit, lucratus eris fratrem eum inter te ei ipsum solum; si te audierit, lucratus eris fratrem tuum, etc. . Unde et hic recte subinfertur: Ubi non est gubernator, populus corruet; salus autem ubi multa consilia. Ne enim te putares amici commissa si corrigere non potes ultra celare debere, recte dicit populum sine gubernatore corruere, salvari autem ubi multa sunt consilia, ut ostendat, quod solus emendare non vales, pluribus esse revelandum, ut unanimi omnium corrigatur industria. Affligetur malo qui fidem facit pro extraneo. In promptu est litterae sensus, sed est a sorte sanctorum extraneus qui peccata sua poenitendo corrigere dissimulat: Et quicunque talibus vel communionis gratiam concedit, vel vitam promittit aeternam, quia pro extraneo fidem fecit, seipsum profecto ante districti judicis oculos ultione dignum reddidit. Qui autem cavet laqueos securus erit. Securus erit in futuro qui nunc bene formidolosus et sua sedulus errata per poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
& herodes quieos persecutus est a uermibus uisibiliter consumma¬
tus raptus est inuisibiliter ubi uermis eits non morietur. &ignis¬
ic eius non extingu&ur : Simulator ore decipit amicum suum.¬
catholicam decipit auditorem suum qui autem iuste ueritatem
sequuntur euangelii liberabuntur scientia catholica. nedecipula
rapiantur heretica : Quidecipit amicum suum indigens corde est.
uir autem prudens tacebit : Non est despiciendus uel deriden¬
dus a nobis quinos simpliciter amare probatur. &iam si in epte
quid per imperitiam facit : qui enim hoc facit indignus est sapientia
at uero prudens quis que de talium conmissis publice tac&. sed haet
occulte castigat : quodidem sequentibus uersiculis artius incul¬
caturdum dicitur : qui ambulat fraudulenter reuelat arcana.
iqui autem fidelis est animi caelat cominissum:
Et in euangeliodñs : si peccauerit bite fratertuus. uade & corripe

Expanded text:
et Herodes, qui eos persecutus est, a vermibus visibiliter consumpet Herodes, qui eos persecutus est, a vermibus visibiliter consumptus, raptus est invisibiliter eo ubi vermis ejus non morietur et ignis ejus non exstinguetur.--Simulator ore decipit amicum suum,catholicam, decipit auditorem suum; qui autem juste veritatem sequuntur Evangelii, liberabuntur scientia catholica, ne decipula rapiantur haeretica.-- Qui despicit amivir autem prudens tacebit. Non est despiciendus vel deridendus a nobis, qui nos simpliciter amare probatur, etiamsi inepte quid per imperitiam facit. Qui enim hoc facit, indignus est sapientiae, at vero prudens quisque de talium commissis publice tacet, sed haec occulte castigat, quod idem sequentibus versiculis arctius inculcatur dum dicitur. Qui ambulat fraudulenter, revelat arcana; qui autem fidelis est, amici celat commissum. Et in Evangelio Dominus: Si peccaverit in te frater tu
Abbreviated transcription (Latin):
postiudicium tempore liberandos putant falluntur : Et fortasse
adeos pertin& quod sequitur. Et expectatio sollicitorum peribit.
Item alia est sollicitudo quaboni semper adimplenda dĩ praecepta
sunt accincti. alia quare probi cum scientes peccant solliciti metuuN
quando &ernam rapiantur ad poenam : Ideoque recte expectatio
eorum quidõ sollicitamente soruiunt coronabitur. eorum uero qui
dm̃ contempnent. & ante iudicium eius propria conscientia se
accusante condemnantur : exspectatio sollicitorum peribit :
huncuersum longe aliter hab& antiqua trans latio quae ait : de func¬
ti hominis iusti nonperi& spes: gloria autem impiorum peribit :
Iustus deangustia liberatus est & tradetur impius proeo :
Martrr quisque deangustia passionis liberatus est post mortem
& trad&ur in poenam pro eius causapersecutor quiuillum angustauit :¬
Ia cobus martrrio coronatus est : p&rus de carcere saluatus.

Expanded text:
post judicium tempore, liberandos putant, falluntur et fortasse post judicium tempore, liberandos putant, falluntur et fortasse ad eos pertinet quod sequitur. Et exspectatio sollicitorum peribit. Item alia est sollicitudo, quam boni semper ad implenda Dei praecepta sunt accincti: alia qua reprobi, cum scientes peccant, solliciti metuunt quando aeternam rapiantur ad poenam, ideoque recte exspectatio eorum qui Deo sollicita mente serviunt coronabitur: eorum vero qui Deum contemnentes et ante judicium ejus propria conscientia se accusante condemnantur. Exspectatio sollicitorum veribit. Hunc versum longe aliter habet antiqua translatio, quae ait: Defuncti hominis justi non peribit spes, gloria autem impiorum peribit. Justus de angustia liberatus est, et tradetur impius pro eo. Martyr quisque de angustia passionis liberatus est, post mortem, et tradetur in poenam pro ejus causa persecutor, quiJacobus martyrio coronatus est, Petrus de carcere salvatus est;
Abbreviated transcription (Latin):
lem discernit : ĩs nimirum iusti iudicis uoluntati & actioni con¬
gruit : Ubi fuerit superbia ibierit & contumelia :
Quia superbi uel contumeliose segerunt per contemptum siue ig¬
norantiam disciplinae uel proximis contumelias ingerunt : uel
certe quia omnis quise exaltat humiliabitur:
S Ubi autem humilitas ibi & sapientia. Abscondisti inquit haec
a sapientibus & prudentibus & reue lasti ea paruulis idest humilibus
Mortuo homine impio nulla erit ultra spes:
Heu miserẽ hanc sententiam pertransiit origenis. qui post uniuer¬
sale extremumq: iudicium uitam credidit omnibus impis &
peccatoribus dandam : Notandum autem quod & si impiis postmor¬
tem spes ueniae non est. sunt tamen quideleuioribus peccatis
quibus obligati defuncti sunt post mortem possunt absolui. uel
poenis uidelic& castigati. uel suorum p̃cibus elemosinis missarũ
celebrationibus uuitio: sedhaec quibus cumque fiunt & ante
iudicium &deleuioribus fiunt erratibus : qui uero se longo

Expanded text:
e discernit, is nimirum justi judicis voluntati et actioni congruit. Ubi fuerit superbia, ibi erit et contumelia. Quia superbi vel contumeliose se gerunt, per contemptum sive ignorantiam disciplinae, vel proximis contumelias ingerunt, vel certe quia omnis qui se exaltat humiliabitur . Ubi autem humilitas, ibi sapientia. Abscondisti, inquit, haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis , id est, humilibus. Mortuo homine impio, nulla erit ultra spes. Heu misere hanc sententiam pertransit Origenes, qui post universale extremumque judicium vitam credidit omnibus impiis et peccatoribus dandam. Notandum autem, quia etsi impiis post mortem spes veniae non est, sunt tamen qui de levioribus peccatis, quibus obligati defuncti sunt, post mortem possunt absolvi, vel poenis videlicet castigati vel suorum precibus, eleemosynis, missarum celebrationibus absoluti, sed haec quibuscunque fiunt, et ante judicium, et de levioribus fiunt erratibus. Qui vero se longo
Abbreviated transcription (Latin):
pulchra & fatua id est doc trina heretica pulchraper uerbum
fatua per intollectum: Desiderium iustorum omnebonum est
os praestolatio impiorum furor: Semper iusti iustitiam ubique¬
regnare desiderant. at impii &iam cum qui escere ab impi&atis
ex secutione uidentur. prorop to tamen dirȩmentis ad inferen

Expanded text:
pulchra et fatua, id est, doctrina haeretica: pulchra, per verbum; pulchra et fatua, id est, doctrina haeretica: pulchra, per verbum; fatua, per intellectum.-- Desid: praestolatio impiorum furor. alii regnare desiderant, at contra impii, etiam cum quiescere ab impietatis exsecutione videntur, proposito tamen dirae mentis ad inferen
Abbreviated transcription (Latin):
declinare . suam speciositatem ad euertendos ubique castitatis
flosculos circum ferre: secaeno uoluptatis inquin arediligit :
aliter qui ornamentum diuinorum eloquiorum meditando con¬
sequitur sed hocmale uiuendo insequitur. Circulum aureum
hab& innaribus sedmore suis terram subigere nondesistit :
quia quod odore notitiae percepit. inmunda actione sordidauit:
Ideoque talis anima mulier pulchra & fatua esse censetur: quia car¬
nalibus dedita in lecebris pulchra est perscientiam. sed per actio¬
nem fatua : Aliter : quia doc trinam hereticam nitore uidit
eloquii resplendere: nec tamen sapientiae apto intellectu con
gruere : circulus inquit aureus innaribus suis. idest pulchracir¬
cum flexa locutio insensibus mentis stultae. cui exeloquio aurũ
pandit sed tamen exterrenae intentionis pondere more suis
ad superiora nonrespicit : quod secutus exposuit dicens : mulier

Expanded text:
declinare, suam speciositatem ad evertendos ubique castitatis declinare, suam speciositatem ad evertendos ubique castitatis flosculos, circumferre, se coeno voluptatis inquinare diligit. Aliter. Qui ornamentum divinorum eloquiorum meditando consequitur, sed haec male vivendo insequitur, circulum aureum habet in naribus, sed more suis terram subigere non desistit, quia quod odore notitiae percepit, immunda actione sordidavit. Ideoque talis anima mulier pulchra et fatua esse censetur, quia carnalibus dedita illecebris, pulchra est per scientiam, sed per actionem fatua. Aliter, quia doctrinam haereticam nitore vidit eloquii resplendere, nec tamen sapgruere, circulus, hic inquit, aureus in naribus suis, id est, pulchra et circumflexa locutio in sensibus mentis stultae; cui ex eloquio aurum pendet, sed tamen ex terrenae intentionis pondere, more suis, ad superiora non respicit. Quod secutus exposuit, dicens, Mulier
Abbreviated transcription (Latin):
tiam curat : Et iob inpaenitentium se soci&ate seruat in munẽ :
Danus in manu non erit innocens malus:
Quimanum iungit inmanu nil operatur : sed manus inmanu
nanerit innocens malus. quia &si ab iniqua actione manus ad
horam subtrahit. cordis tamen in nocentiam malus habere in¬
non ual&: unde & praemittitur ab ominabiled ñocorprauũ
Semen autem iustorum saluabitur :
Hoc est quod supra dicitur: seminanti autem iustitiam merces
fidelis : uel certe semen iustorum saluabitur : quia qui prȩce¬
dentium iustorum exempla sectantur . horum quoque uesti¬
gia aduidenda salutis a&erna gaudia sequuntur dequibus
isaias: omnes quiuiderint eos cognoscent eos. quia istisunt
cisemen cuibenedixit dñs : Circulus aureus innaribus suis.
mulier pulchra & fatua : Circulum aureum si in naribus suis
iNfixeris nihi lominus ille terram uertere naso & uoluta bro
luti properat in mergi : Itamulierfatua sipulchritudinem
uultus uel habitus acceperit suam tamen faciem ad infima

Expanded text:
tiam curat, et ab impoenitentium se societate servat immunem. Manus in manu non erit innocens malus. Qui manum jungit in manu nil utique operatur, sed manus in manu non erit innocens malus, quia etsi ab iniqua actione manus ad horam subtrahit, cordis tamen innocentiam malus habere non valet: unde et praemittitur. Abominabile Domino cor pravum. Semen autem justorum salvabitur. Hoc est, quod supra dicitur: Seminanti autem justitiam merces fidelis, vel certe semen justorum salvabitur, quia qui praecedentium justorum exempla sectantur, horum quoque vestigia ad videnda salutis aeternae gaudia sequuntur, de quibus Isaias: Omnes qui viderint eos, cognoscent eos, quia isti sunt semen cui benedixit Dominus . Circulus aureus in naribus suis mulier pulchra et fatua. Circulum aureum si in naribus suis fixeris, nihilominus ille terram vertere naso et volutabro luti properat immergi, ita mulier fatua si pulchritudinem vultus vel habitus acceperit, suam tamen faciem ad infima
Abbreviated transcription (Latin):
terrenis potius desideriis perficiendis quam salutaribus eius
monitis intendebant : sed & generaliter suepeprudentes gra¬
uitatem sui sensus in ipse &iam frontis specie praemonstrant :
Nec tamen stulti adhanc ammirandam sec tandamq oculos mentis
ad tollunt: sed e contra qualiter adfinem uoluptatum carnalium
pertingant tota intentione perquirunt :
Non est bonum damnum inferre iusto nec percutere principẽ
qui recta iudicat: Et de ipso principe ac iudice saeculorum
qui pronostra salute percuti uoluit accipi potest : & deomnibus
generaliter ecdesiae rectoribus qui uel facultatibus nudati

Expanded text:
terrenis potius desideriis perficiendis, quam salutaribus ejus terrenis potius desideriis perficiendis, quam salutaribus ejus monitis intendebant. Sed et generaliter saepe prudentes gravitatem sui sensus, in ipso etiam frontispicio praemonstrant, nec tamen stulti ad hanc admirandam sectandamque oculos mentis attollunt; sed e contra qualiter ad finem voluptatum carnalium pertingant, tota intentione perquirunt. Non est bonum damnum inferre justo nec percutere principem, qui recta judicat. Et de ipso principe ac judice saeculorum qui pro nostra salute pati voluit accipi potest et de omnibus generaliter Ecclesiae rectoribus, qui vel facultatibus nudati
Abbreviated transcription (Latin):
den es suoor Situltus est quicum animam fratris siscpteregendoro
dofes gloriatir actibus &nonpotius e⁊ humili compassione quicquid
porest auei lii salitaris inpendit: Anmus giudens ere amto¬
dam facit. sp̃ tristis exsicat ossa: Quiinterna spp̃ sũ consolatione
iu&atur & am bonȩ actionis flore decoratur & fructus praeniorũ
praestolatur cuelestium: Quiuero tristitia sueculi quaenortenor
operitur angitur pinguedinem diuinȩ caritatis in robore uirtutũ
quas exercere uid&ur habere nullatenus ual& : sed quasi exsiccatis
ossibus marcescit quia inbonis ac tibus quae facit gratiam dilectio¬
sonis amisit: In facie prudentis luc& sapientia oculi stultorum
insinibus terrae : In facie quidem dñi saluatoris lucebat sipientia
diuitatis : quam in carne apparens uirtutum & doctrinae testi¬
monis demonstrabat: uerum oculi iudaeorum non credentium

Expanded text:
amico suo. Stultus est, qui cum animam fratris suscipit regendam, amico suo. Stultus est, qui cum animam fratris suscipit regendam, de suis gloriatur actibus, et non potius ei humili compassione, quidquid potest auxilii salutaris impendit. Animus gaudens aetatem floridam facit: spiritus tristis exsiccat ossa. Qui interna Spiritus sancti consolatione laetatur etiam bonae actionis flore decoratur, et fructus praemiorum praestolatur coelestium; qui vero tristitia saeculi quae mortem operatur angitur, pinguedinem divinae charitatis, in robore virtutum, quas exercere videtur, habere nullatenus valet, sed quasi exsiccatis ossibus marcescit, quia in bonis actibus, quos facit, gratiam dilectionis amisit. In facie prudentis lucet sapientia. Oculi stultorum in finibus terrae. In facie quidem Domini salvatoris lucebat sapientia divinitatis, quam in carne apparens virtutum et doctrinae testimonio demonstrabat, verum oculi Judaeorum non credentium
Abbreviated transcription (Latin):
contra in bonam partem dicitur : aqua profunda uerba ex ore uiri:
Quiergo dimit tit aquam caput est uirgiorum: quia quilinguam non
refrenat. concordiam dissipat: unde ediuerso scriptum est : qui in po¬
nit stulto silentium iras mitigat : Quid prodest habere diuitias stulto.
cum sapientiam emere non possit Quid pro dest populo iudueorum
infideli habere diuitias scripturarum . cum in his xpm̃ intellegere non
possit : quidheretico eisdem abundare diuitiis cum unitatem fidei
in eis discere nequeat : quidmalo catholico expedit diuitias habere
uerae fidei cum sapientiam piȩ actionis habere neglexerit
minitemuor e diligit quiamicus est & frater in angustis conpro¬
batue in qui dũm uere amat omni tempore eius custoet s norero
neque in an gustia passionis deserit quem in pace tranquillitatis con¬
fenus est : N cuo stutus plaud& manibus cums poponddert pro

Expanded text:
contra in bonam partem dicitur: Aqua profunda, verba ex ore viri . contra in bonam partem dicitur: Aqua profunda, verba ex ore viri . Qui ergo dimittit aquam, caput est jurgiorum, quia qui linguam non refrenat, concordiam dissipat, unde e diverso scriptum est: Qui imponit stulto silentium, iras mitigat . Quid prodest habere divitias stultum, cum sapientiam emere non possit? Quid prodest populo Judaeorum infideli habere divitias Scripturarum, cum in his Christum intelligere non possit? Quid haeretico eisdem abundare divitiis cum unitatem fidei in eis discere nequeat? Quid malo catholico expedit divitias habere verae fidei, cum sapientiam piae actionis habere neglexerit? Omni tempore diligit qui amicus est, et frater in angustiis comprobatur. Qui Dominum vere amat, omni tempore ejus custodit amorem, neque in angustia passionis deserit, quem in pacis tranquillitate confessus est. Homo stultus plaudet manibus, cum spoponderit pro
Abbreviated transcription (Latin):
at contra inmittit angelus dnĩ incircuitu timentium eum. & eri¬
pi& eos÷ Expeditmagis ursae occurrere raptis f&ibus. quam fa¬
tuo confidenti sibi instultitia sua i. Facilius erat doctoribus scĩs
furori gentilitatis occurrere raptis adsepopulis aliquibus. atque
ab estiali eius seuitia ad fidei pi&atatem praedicando conuersis: quã
heretico cuilib& confidenti in sui perfidia doginatis. qui animirum
illud contra exteros. hoc contrasua uiscera certamen agebanti
Potest ursae nomine ipsa hostis antiquam alitia intellegi: cui f&us
rapimus. cum eos quierant filii diaboli cathecitando & bapazando
filiorum dĩ soci& ati adiungimus÷ Et hoc plerumque multo leuiore
labore perficitur quam si: hereticum adfidem rectam reuocare
uel catholicum praua agentem adbonae operationis statum reducere¬
ss conaris ÷̃  uidimittit aquam: caput est iurgiorum
Aquam dimit tere est. linguam influxam eloquii relaxare: quo

Expanded text:
At contra immittitur angelus Domini in circuitu timentium eum, et eriAt contra immittitur angelus Domini in circuitu timentium eum, et eripiet eos. Expedit magis ursae occurrere raptis fetibus, quam fatuo confidenti in stultitia sua. Facilius erat doctoribus sanctis, furori gentilitatis occurrere raptis ad se populis aliquibus, atque a bestiali ejus saevitia ad fidei pietatem praedicando conversis, quam haeretico cuilibet confidenti in sui perfidia dogmatis, quia nimirum illud contra exteros, hoc contra sua viscera certamen agebant. Potest ursae nomine ipsa hostis antiqui malitia intelligi, cui fetus rapimus, cum eos qui erant filii diaboli catechizando et baptizando filiorum Dei societati adjungimus: et hoc plerumque multo leviore labore perficitur, quam si vel haereticum ad fidem rectam revocare, vel catholicum prave agentem ad bonae operationis statum reducere conaris. Qui dimittit aquam, caput est jurgiorum. Aquam dimittere est linguam in fluxa eloquii relaxare. Quo