comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum lntellig iuus is piaoem & ueritatu pertquan
ipiũ lutelligimus nulla interposita ere tu a
quibus uerbis scĩs simi patris datur intellg la
manam naturam &iam post preuaricatiosem
dignitatem suã non penitus perdi disse sed ad huc
obtinere. Non enun dixit magisternulla bit¬
posita creatura erat sed nulla interposita est
Non ergo &iam in langoribus nostris dm̃penitus
deserimus nec ab ipso desenti sumusdum intermen¬
tem nram & illum nulla interposita natura est
lepra siquidem animȩ corporis non aufent aciemintis
qua illũ intelligim & inquam axime imago creatoris

Expanded text:
s Patrem, et veritatem, per quam ipsum intelligimus, nulla interposita creatura est. Quibus verbis sanctissimi Patris datur intelligi, humanam naturam etiam post praevaricationem dignitatem suam non penitus perdidisse, sed adhuc obtinere. Non enim dixit magister, nulla interposita creatura erat, sed nulla interposita est. Non ergo etiam in languoribus nostris Deum penitus deserimus, nec ab ipso deserti sumus, dum inter mentem nostram et illum nulla interposita natura est. Lepra siquidem animae vel corporis non aufert aciem mentis, qua illum intelligimus, et in qua maxime imago Creatoris
Abbreviated transcription (Latin):
adiecto atq: ita quod scriptũ est impleat᷑. Lex sub¬
intrauit. ut abundar& delictũ : Hȩc st̃ secunda ho¬
minis. Si autẽ respexerit ds ut ad implenda quȩ
mandatipse adiuuare credatur. & agi homo coepe¬
rit dĩ spũ concupiscitur aduersus carnẽ fortiore
robore caritatis. Vt quamius ad huc sit qđ homi¬
nirepugn& ex homine nondũ tota infirmitate
sanata exfide tam̃ uistusuiui dusteq uiuat
inquantũ non concedit malȩ concupiscentiȩ i un¬
t delectation e¬
cente dilectioneiustitiȩ: Haec st̃ tertia bonȩspei
hominis : in quib: sipia ꝑ seuerantiaquisq: profi¬
ciat. postrema pax restat. quȩ post hancuitã
in requiesps. de in delriresurrectione &iã car¬
nis implebitur : Harũ quattuor differentiarũ
prima est antelegẽ. secund a sublege tertia
subgratia : quarta in paceplena atq perfecta
Sic est & dĩ populus ordinatus ꝑ interualla tempo

Expanded text:
adjecto, atque ita quod scriptum est impleatur, Lex subadjecto, atque ita quod scriptum est impleatur, Lex subintravit, ut abundaret delictum . Haec sunt secunda hominis. Si autem respexerit Deus, ut ad implenda quae mandat ipse adjuvare credatur, et agi homo coeperit Dei Spiritu, concupiscitur adversus carnem fortiore robore charitatis ; ut quamvis adhuc sit quod homini repugnet ex homine, nondum tota infirmitate sanata, ex fide tamen justus vivat , justeque vivat, in quantum non cedit malae concupiscentiae, vincente delectatione justitiae. Haec sunt tertia bonae spei hominis; in quibus si pia perseverantia quisque proficiat, postrema pax restat, quae post hanc vitam in requie spiritus, deinde in resurrectione etiam carnis implebitur. Harum quatuor differentiarum prima est ante Legem, secunda sub Lege, tertia sub gratia, quarta in pace plena atque perfecta. Sic est et Dei populus ordinatus per tempo
Abbreviated transcription (Latin):
don ariposset ut am& : quã uis enĩ sperare sine
amore non possit. fieritam̃ potest ut id non
am& sine quo ad id quod sperat non potest ꝓue
peruenit : Ipsa estautẽ fidesxp̃i quã comiñdat
apłs quȩ perdilectionẽ operat᷑ . & qđ in dilec¬
tione nondũ hab& peteqt accipiat. quȩriti d n¬
ueniat. pulsatut aperiat᷑ei: fideinãq impetrat
re & prȩuaricatorẽ in suꝑfacere quideignoran¬
tia se excusare non possit. Regnatenĩ carnalis
cupiditas ubi ñ ẽ dĩ caritas Sedcũ inaltis simis ig
norantiȩ tenebris nullaresistenteratione scđm
carnẽ iuiuitur. hȩc sunt prima hominis : de indecum
perlegẽ cognitio fuerit facta peccati si nondũ diui
& sciens peccat peccatoq subditus seruit. a quo
enimquis deuictus ẽ huic& seruus addictus ẽ. id
agente scientia mandati ut peccatũ operet᷑ in ho¬
mine omnẽ concupiscentiã cumulo prȩuaricationis

Expanded text:
donari possit ut amet. Quamvis enim sperare sine donari possit ut amet. Quamvis enim sperare sine amore non possit, fieri tamen potest ut id non amet, sine quo ad id quod sperat non potest pervpervenit. Ipsa est autem fides Christi, quam commendat Apostolus, quae per dilectionem operatur ; et quod in dilectione nondum habet, petit ut accipiat, quaerit ut inveniat, pulsat ut aperiatur ei . Fides namque impetrat re; et praevaricatorem insuper facere, qui de ignorantia se excusare non possit. Regnat enim carnalis cupiditas, ubi non est Dei charitas. CAPUT CXVIII. norantiae tenebris nulla resistente ratione secundum carnem vivitur, haec sunt prima hominis. Deinde cum per legem cognitio fuerit facta peccati, si nondum diviincitur, et sciens peccat, peccatoque subditus servit: A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est ; id agente scientia mandati, ut peccatum operetur in homine omnem concupiscentiam, cumulo praevaricationis
Abbreviated transcription (Latin):
de tres alias adiuingit de panecotidiano de
remissione peccatorũ . de tẽptatio ne uitanda
Atuero qđ ille inultimo posuit sed liberanos
amalo iste non posuit ut intelligeremus ad
illius superius qđ de tẽptatione dictũ est per¬
tinere : Ideo quippeait sed libera non ait &li¬
bera tam quã unã petitionẽ demonstrans
Noli hoc sed hoc : ut sciatunusquisq: in eo seli¬
berariamalo quod non infertur in temptati¬
amporro caritas quã duabus istis id est fide acspemaio¬
remdixit apłs quanto in qui: maior ẽ : tan¬
tomelior est in quo est: Cum enĩquȩ rit᷑ utrũquisq
sit homobonus . non quȩrit᷑ ꝗdcredat aut ꝗd sper&
sed quid ama: nam qui recte amat. proculdubio
recte credit & sperat : Qui uerononamat. In anit̃
credit & iamsi suquera quȩ creditinanit̃ sperat
&iam si aduerã felicitatẽ doceant᷑ ꝑtinerequȩ spe¬
rat : nisi& hoc creditacsper&. quod sipetenti

Expanded text:
de tres illas adjungit, de pane quotidiano, de de tres illas adjungit, de pane quotidiano, de remissione peccatorum, de tentatione vitanda. At vero quod ille in ultimo posuit: Sed libera nos a malo, iste non posuit ut intelligeremus ad illud superius quod de tentatione dictum est pertinere. Ideo quippe ait: sed libera; non ait: Et libera, tanquam unam petitionem esse demonstrans, noli hoc, sed hoc, ut sciat unusquisque in eo se liberari a malo, quod non infertur in tentatiam porro charitas, quam duabus istis, id est, fide ac spe majorem dixit Apostolus , quanto in quocumque major est, tanto melior est in quo est. Cum enim quaeritur, utrum quisque sit homo bonus, non quaeritur quid credat, aut speret, sed quid amet. Nam qui recte amat, procul dubio recte credit et sperat: qui vero non amat, inaniter credit, etiamsi sint vera quae credit; inaniter sperat, etiamsi ad veram felicitatem doceantur pertinere quae sperat: nisi et hoc credat ac speret, quod sibi petenti
Abbreviated transcription (Latin):
speramus futuros & nominis dĩ scĩficatio & reg¬
fecte atq: inmortaliter ꝑmanebt̃ : panis uero
cotidianus ideo dictus est quia hic est necessarius.
quantu s animȩ carniq: tribuenduse siue spiri¬
taliter si uecorporaliter siue utroq: Intellega¬
turmodo: Hic est&iã quã poscimus remissio
ubi est commissio peccatorũ. hic tep̃tationes quȩ
nos ad peccandũ uel alliciunt uel impellunt
hicdeniq: malũ unde cupimus liberari: illicaut̃
nihil istorũest : luangelis ta uero lucas inoratione
dominica petitiones non septẽ sedquinq: complexus
est: necabi stoutiq discrepauit. sed quo modo is¬
ta soptem sint intellegenda ĩps abreuitate cõ¬
monuit : Nomen quippedĩ scĩficatur inspiritu
Dĩ autẽ regnũ in carnis resurrectione uentu¬
rũ est: Ostenden sergo lucas tertiã petitionem
duarum superiorũ eẽ quodã modo repetitionẽ
magis eã p̃ termittendo fecit intellegi de in¬

Expanded text:
speramus futuros, et in nominis Dei sanctificatione, et regsperamus futuros, et in nominis Dei sanctificatione, et regfecte atque immortaliter permanebunt. Panis vero quotidianus ideo dictus est, quia hic est necessarius quantus animae carnique tribuendus est, sive spiritaliter, sive corporaliter, sive utroque intelligatur modo. Hic est etiam quam poscimus remissio, ubi est omnis commissio peccatorum. Hic tentationes, quae nos ad peccandum vel alliciunt vel impellunt. Hic denique malum, unde cupimus liberari. Illic autem nihil istorum est. Evangelista vero Lucas in oratione dominica petitiones non septem, sed quinque complexus est. Nec ab isto utique discrepavit, sed quomodo ista septem sint intelligenda, ipsa sua brevitate commonuit. Nomen quippe Dei sanctificatur in spiritu, Dei autem regnum in carnis resurrectione venturum est. Ostendens ergo Lucas tertiam petitionem duarum superiorum esse quodammodo repetitionem, magis eam praetermittendo fecit intelligi. Dein
Abbreviated transcription (Latin):
spemponit . huius maledictionis uinculo in nectit᷑
łdeo nonnisi adñõ dõ peceredebemus quicqͥd spera¬
mus nos uel bene operaturos uel probonis operib:
continere dominica uidet̃ oratio quarũ tribus
aserna poscunt᷑  Reliquis quattuor tẽporalia
quȩ tam̃ propt̃ aderna consequenda st̃ necessaria
Nam qđ dicimus scĩ ficetur nom̃tuũ : adueniat
regnumtuũ fiatuo lunta stua sicu dncelo & in
terra Quodabsurde quidã intellexert̃ In spũ
&corpore. omninosinefine retinenda st : & hic
incoantur quantũcumq ꝓficimꝰ augent᷑ b nob̵:
perfecta uero quod in aliauita sperandũ est sem¬
perpossidebunt᷑ : quod uero dicimus panẽ nr̃m
cotidianũ da nobis hodie & dimit te nobis debita
nra sicut & nos dimit timus debitorib: nr̃is & ne
nos inducas intẽptationẽ sed liberanos amalo:
quis nonuideat ad prȩsenti s uitȩ indulgentiã
pertinore : In illaitaq: uita eserna ub in os semꝑ

Expanded text:
spem ponit, hujus maledicti vinculo innectitur. spem ponit, hujus maledicti vinculo innectitur. Ideo non nisi a Domino Deo petere debemus, quidquid speramus nos vel bene operaturos vel pro bonis operibucontinere dominica videtur oratio: quarum tribus aeterna poscuntur, reliquis quatuor, temporalia, quae tamen propter aeterna consequenda sunt necessaria. Nam quod dicimus, Sanctificetur nomen tuum, Adveniat regnum tuum, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra quoet corpore, omnino sine fine retinenda sunt, et hic inchoantur, quantumque proficimus, augentur in nobis: perfecta vero quod in alia vita sperandum est semper possidebuntur. Quod vero dicimus: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie; et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo; quis non videat ad praesentis vitae indigentiam pertinere? In illa itaque vita aeterna, ubi nos semper
Abbreviated transcription (Latin):
reacuita tedĩ alienare auitadĩ. carerestã mag¬
namultitudine dulcedinis dĩ quam absconditti¬
mentib: se ꝑfecitautẽ sperantibus inse. tam
grandis est poena ute inulla possint tormenta
quae nouimus comparari. sulla sint aderna ista
bit ergosine finemors perp&ua damnatorũ¬
idestali enatio auitadĩ. Etomnib: erit ipsa com¬
munis qu& liba homines de uarietate poenarum
dedolorũ releuatione uel in termissione ꝓsius
distantia concorditer fulgeax : Exista fidei con
fessione quae breuiter simbolo continetur & car¬
nalitercogitata lac paruulorũ est spiritaliter
autem considerata at que tractata cibus est
Nascitur spesbona fidelũ ciu caritasscã comitat᷑. Se dde
hi somnib: quȩ fidelit̃ s̃ credenda ea tantũ ad spem
pertinent. qua e inoratione domini cacontinentur.
Maledictus enĩ om̃is sicut diuina testant᷑ oloquia
quis pem ponit in homine Acꝑ hoc & inseipso qui

Expanded text:
re a civitate Dei, alienari a vita Dei, carere tam magre a civitate Dei, alienari a vita Dei, carere tam magna multitudine dulcedinis Dei quam abscondit timentibus se, perfecit autem sperantibus in se , tam grandis est poena, ut ei nulla possint tormenta quae novimus comparari, si illa sit aeterna, ista bit ergo sine fine mors illa perpetua damnatoruid est alienatio a vita Dei, et omnibus erit ipsa communis, quaelibet homines de varietate poenarum, de dolorum relevatione vel intermissione pro suis distantia concorditer fulgeant. fessione, quae breviter Symbolo continetur, et carnaliter cogitata lac parvulorum est, spiritualiter autem considerata atque tractata cibus est ascitur spes bona fidelium, cui charitas sancta comitatur. Sed de iis omnibus quae fideliter sunt credenda, ea tantum ad spem pertinent quae oratione dominica continentur. Maledictus enim omnis, sicut divina testantur eloquia, qui spem ponit in homine : ac per hoc et in se ipso qui
Abbreviated transcription (Latin):
legitur scõ. Sed de hissine ullo scrupulo intellegit᷑
Quiuas a miseri cordiȩ nuncupantur : quia & ipsi
non ꝓmeritissuis sed dõ miserante demiseria libe¬
rantur. Aut si hoce om̃s existimant ꝑtinere.
nonideo necesse est ut dam nationẽ opinentur
posse finirieorũ de quib: diccũ est & ibunt isti
in suppliciũ & ernũ : neis tomodo putetur habitu¬
rafinẽ quandoq felicitas. Iustiautẽ inuitam
adernã. sed poenas damnatorũ certis temporũ
interuallis existiment si hoceis plac& aliquate¬
nusmitigari: Wiam sic quippelntellꝰ gi potest
manere illis iramdĩ : hocẽ ipsadamnatid ⁊haec
enim uocat᷑ iradĩ non duunianimi ꝑturbatio ut
inira sua hoc estmanente ira sua non tamen con¬
tineat miserationes suas non a & erno supplicio
finemdando sed leuamen adhibendõ cruciatib:
quian ec psalmus ait Ad finiendã iram suã uel
postiram suc̃ sed in ira sua. quae sisola e & quanta¬
ibiminima cogitari potest. perire a regnodĩ. exula¬

Expanded text:
legitur sancto; sed de his sine ullo scrupulo intelligitur, qui vasa misericordiae nuncupantur, quia et ipsi non pro meritis suis, sed Deo miserante de miseria liberantur. Aut si hoc ad omnes existimant pertinere, non ideo necesse est ut damnationem opinentur posse finiri eorum de quibus dictum est, Et ibunt isti in supplicium aeternum: ne isto modo putetur habitura finem quandoque felicitas etiam illorumaeternam . Sed poenas damnatorum certis temporum intervallis existiment, si hoc eis placet, aliquatenus mitigari. Etiam sic quippe intelligi potest manere in illis ira Dei , hoc est ipsa damnatio haec enim vocatur ira Dei, non divini animi perturbatio, ut in ira sua, hoc est manente ira sua, non tamen contineat miserationes suas; non aeterno supplicio finem dando, sed levamen adhibendo vel interponendo cruciatibus. Quia nec Psalmus ait, Ad finiendam iram suam, vel, post iram suam; sed, in ira sua. Quae si sola esset quantaibi minima cogitari potest; perire a regno Dei, exsula
Abbreviated transcription (Latin):
ndians qui stigitur redit᷑ a resoliolndi cuduorur
in citas formarũ ingenera generũ inonciau uiida¬
rum insapientiã & prudentiã eaquib: om̃is duusio
collectio Principiũ &̃sinis diuinenature ꝓpriano¬
mina non sunt sed habitud inis eius ad eaquȩ condi¬
nisuo cabulo meruitappellari: Ipse primordia

Expanded text:
st igitur reditus et resolutio individuorum in formas, formarum in genera, generum in οὐσίας, ousiarum in sapientiam et prudentiam, ex quibus omnis divisio ctare. Principium enim et finis divinae naturae propria nomina non sunt, sed habitudinis ejus ad ea, quae condinis vocabulo meruit appellari; aliae vero dua
Abbreviated transcription (Latin):
empus autẽ quod inter hominis mortẽ dultimnã re¬
surrectionẽ int̃positũ est aninas abditis recepta¬
culis contin&. sicut una quaeque dignaest uelre¬
quie uelerumna ꝓ eo quod sortita est in carnecũ
uiuer& : Neq negandũ est de functorũ animas
pi&atesuorũ uiuentiũ releuari. cũ ꝓillis sacri¬
ficiũ mediatoris offert᷑ uel aelemosinae inec¬
đa fiunt : sed eis hȩc prost̃. quicũ uiuerent hȩc
sibi ut postea possent prodes semeruert̃ : Estenĩ
quiratista estrurs ustalis inmalo ut neci sua¬
leat cum hȩc uita transierita diuuari: Quacirca
hi comne meritũ cõparatur quo possit posthanc
uitã releuari quispiã uel grauari: nemo se autẽ
Nonigituristaquȩ ꝓdefunctis commendardis¬
frequentat ecđła illi aposto licȩ sunt aduersa senten¬
tiȩ quadictumẽ t Om̃ s̃ enim asstabimus ante tribu¬
ges sit siuebonũ siuemalũ: Quia &iã hoc meritũ
sibi quisq: cum in corpore uiuer& comparauit . ut ei

Expanded text:
empus autem quod inter hominis mortem et ultimam resurrectionem interpositum est, animas abditis receptaculis continet, sicut unaquaeque digna est vel requie vel aerumna, pro eo quod sortita est in carne cum viveret. Neque negandum est defunctorum animas pietate suorum viventium relevari, cum pro illis sacrificium Mediatoris offertur, vel eleemosynae in Ecclesia fiunt. Sed eis haec prosunt, qui cum viverent, ut haec sibi postea possent prodesse, meruerunt. Est enim quirat; est et rursus talis in malo, ut nec his valeat, cum haec vita transierit, adjuvari. Quocirca hic omne meritum comparatur, quo post hanc vitam possit relevari quispiam, vel gravari. Nemo se autem Non igitur ista quae pro defunctis commendandisfrequentat Ecclesia, illi apostolicae sunt adversa sententiae, qua dictum est, Omnes enim astabimus ante tribugessit, sive bonum sive malum; quia etiam hoc meritum sibi quisque cum in corpore viveret comparavit, ut ei
Abbreviated transcription (Latin):
diã In contumeliã ꝑ iudiciũ ut nemoglorietur
nisi eã et ds̃. Sed cum factus ẽ adam homo scilic& rec¬
ius mediatore non opuserat. Cun uero genus huma¬
nũ peccatalonge separauert̃ adõ. ꝑmediatorem
qui solus sine peccatonatus est & uicit & occisus est
re conciliarinosoportebatdõ usq: ad carnis resur¬
rectionẽ inuitã & ernã . ut & humana suꝑbia por
liumilitatẽ dĩ argueretur & sanaretui & demons¬
traret᷑ homini quã longe adõ recesserat cumper
incarnatũ dm̃ reuocaret᷑ & exemplũ oboedientiȩ
perhominẽ dm̃ contin acihomini prȩberet᷑ & uni¬
gonito suscipiente formã serui quenihilꝰ meruerat
fons gratiȩ panderetur. carnisiã resurrectio
redemptis ꝓmissa ipsoredemptore p̃monstraret᷑.
& pere andẽ naturã quam se decepisse lȩtabat᷑
diabolus uinceretur. nec tamen homo gloriare¬
tur neiterũ suꝑbia nasceret᷑ & siquid aliud

Expanded text:
d in contumeliam per judicium, ut nemo glorietur d in contumeliam per judicium, ut nemo glorietur nisi esset et Deus. Sed cum factus est Adam, homo scilicet rectus, mediatore non opus erat. Cum vero genus humanum peccata longe separaverunt a Deo, per Mediatorem, qui solus sine peccato natus est, vixit, occisus est, reconciliari nos oportebat Deo usque ad carnis resurrectionem in vitam aeternam: ut humana superbia per humilitatem Dei argueretur ac sanaretur, et demonstraretur homini quam longe a Deo recesserat, cum per incarnatum Deum revocaretur, et exemplum obedientiae per hominem Deum contumaci homini praeberetur; et Unigenito suscipiente formam servi, quae nihil ante meruerat, fons gratiae panderetur; et carnis etiam resurrectio redemptis promissa in ipso Redemptore praemonstraretur; et per eamdem naturam quam se decepisse laetabatur, diabolus vinceretur; nec tamen homo gloriaretur, ne iterum superbia nasceretur: et si quid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
est a seruitute. cudominatur cũ morte peccatũ.
nec omnino ꝑ seipsũ sed ꝑ solã dĩgratiã quȩ infi
dexp̃i positaẽ liberatur. ũtuoluntas ipsa sicut
scriptumẽ ad no p̃ paretur. quxcetera dĩ munera
capiantur ꝑquȩ ueniat᷑ ad munus &ernũ Nnde¬
dño nr̃o. Stipendiũ prooperemilitiȩ debitũ reddit᷑
nondonatur. Ideodixit stipendiũ peccatimors ut
mortẽ peccato non inynerito in latã sed debitã demons¬
trar&. Gratiauero nisi gratis ẽ : gratianon ẽ Intel¬
ligendũstigitur&iã inipsa hominis bonamerita
esse dĩmunera : quib: cumuita & erna reddit᷑ ꝗͥd nisi
uergo factus est homoretus ut& manere EACT¬
in earecti tudine poss& non sine duuno aduitorio &
suo fieriꝑ uersus arbitrio: utrũ lib& horũ elegis¬
s& dĩ uoluntas fier& aut&iam ab illo autcerte
deillo : pro inde qui suã maluit facere quã dĩ. deil¬
lo factaẽ uoluntasdĩ. Qui exeadẽ massa ꝑditionis
quȩ de illius sorpe profluxit facitaliuduas h ho¬

Expanded text:
te peccatum. Nec omnino per seipsum, sed per solam Dei gratiam, quae in fide Christi posita est, liberatur; ut voluntas ipsa, sicut scriptum est, a Domino praeparetur , qua caetera Dei munera capiantur, per quae veniatur ad munus aeternum. CAPUnostro . Stipendium pro opere militiae debitum redditur, non donatur: ideo dixit, Stipendium peccati mors; ut mortem peccato non immerito illatam, sed debitam demonstraret. Gratia vero nisi gratis est, gratia non est. Intelligendum est igitur etiam ipsa hominis bona merita esse Dei munera; quibus cum vita aeterna redditur, quid nisi ergo factus est homo rectus, ut et manere in ea rectitudine posset non sine adjutorio divino, et suo fieri perversus arbitrio. Utrumlibet horum elegisset, Dei voluntas fieret, aut etiam ab illo, aut certe de illo. Proinde quia suam maluit facere quam Dei, de illo facta est voluntas Dei, qui ex eadem massa perditionis, quae de illius s
Abbreviated transcription (Latin):
larato nabilis diuisio ẽ si essentie ingenera siue
generis informas d numeros siue totius iu partes
que pprie partio nominat᷑ siue uniuersitatis inea
quȩ uera ratio in ipsa contẽplatꝰ quȩ n iterũ possit
redigiper eos dem gradus perquosdiusio prius fuetat
multiplicata donec ꝓueniat̃ ad illudunũ bise parabi¬
liter biscipsomanens exquo ipsa diuisio primordiũ
sumpitt Sed prius det& ΟΥMΟ aΠIΑ ipsius nominis qđ
t aΑΑTΙΚΗ paucaediseras nenũ mihn planepa tẽ

Expanded text:
genera, sive generis in formas et numeros, sive totius in partes, quae proprie partitio nominatur, sive universitatis in ea, quae vera ratio in ipsa contemplatur, quae non iterum possit redigi per eosdem gradus, per quos divisio prius fuerat multiplicata, donec perveniatur ad illud unum inseparabiliter in seipso manens, ex quo ipsa divisio primordium sumpsit. Sed prius de etymologia ipsius nominis, quod est ἀναλυτική pauca edisseras, non
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ sine principio ẽ. quianileũ p̃cedit neceũ
efficitut sit nec finẽ hab& qm̃ infinituse. Nil
enim posteũ intelligit᷑ dum terminus omniũsit
ultraquẽnihil ꝓ gredit᷑ nullũ igit᷑ motũ reci¬
pat. Non enĩ hab& eͦsemoueat dũ plenitudo &¬

Expanded text:
hoc est, sine principio est, quia nil eum praecedit, nec eum efficit, ut sit. Nec finem habet, quoniam infinitus est. Nil enim post eum intelligitur, dum terminus omnium sit, ultra quem nihil progreditur. Nullum igitur motum recipit. Non eni
Abbreviated transcription (Latin):
uulo miseretur & quem uult obdurat: Absicut pu¬
deathoc respondere qđ respondisse uidemus apłm.¬
hoc loco enim quidã stulti putant apłm in responsio¬
nẽ defecisse. & in opiareddendaerationis rep  sisse
contra distorisaudaciã. Sed magnũ hab& pondus qđ
dictũ e O homotuquis es & intalibus quȩ stionib ad
suae capacitatis considerationẽ reuo ge hominq̃ uerbo
quidem breiu sed reipsa magna est redditiorationis
Sienim hoc non capit. quise quires pondeatdõ : Siaut̃
captimagis non iñueni qđ respondeat. Vida enum
si capit uniuersũ genus humanũ tamiustouidicio
diuino in apostatica radicedamnatũ : etiam finul¬
lus inde liberaret᷑ nemorecte poss& dĩutupera¬
reiustitiã : & quiliberant᷑ si coportius s& liberari
ut expluribus non liberatis atq: ex damnatione
ius tissima derelictis ostenderetur quid meruissos
uniuersa conspersig. Et quodiam istos debitũ uidici¬

Expanded text:
vult miseretur, et quem vult obdurat: absit ut puvult miseretur, et quem vult obdurat: absit ut pudeat nos hoc respondere, quod respondisse videmus Ap? Hoc loco enim quidam stulti putant Apostolum in responsione defecisse, et inopia reddendae rationis repressisse contradictoris audaciam. Sed magnum habet pondus quod dictum est, O homo, tu quis es? Et in talibus quaestionibus ad suae capacitatis considerationem revocat hominem verbo quidem brevi, sed re ipsa magna est redditio rationis. Si enim haec non capit, quis est qui respondeat Deo? Si autem capit, magis non invenit quid respondeat. Videt enim, si capit, universum genus humanum tam justo judicio divino in apostatica radice damnatum, ut etiamsi nullus inde liberaretur, nemo recte posset Dei vituperare justitiam; et qui liberantur, sic oportuisse liberari, ut ex pluribus non liberatis, atque in damnatione justissima derelictis, ostenderetur quid meruisset universa conspersio, et quo etiam istos debitum judici
Abbreviated transcription (Latin):
dei psone gaueris. uerenegabis : Non autem
omne quod cumq: firmaueris uere firmabis
Siquidem si anproba ueris hoc uel hoc ATOΡATILI¬
illumesse falsitatis redargueris q̃ui a omniũ
que sunt quȩ diciuel intelligi possunt nihilest
Siuero pronuntia ueris nec hoc necillud necullũ ille
est uerax ẽe uideberis: Quiam hilhorũ quȩ st̃ & quȩ ñ
sunt ẽ: adquẽnemo potest accederenisi prius cor¬
robora tom̃tis it inere sensus om̃s deserat & intellectu¬
alesoperationes & sensibilia & omne qđ est & quo d ñ ẽ.
& adunitatẽ ut possibileẽ Inscius restituat᷑ ipsius

Expanded text:
de ipso negaveris, vere negabis: non autem de ipso negaveris, vere negabis: non autem omne, quodcunque firmaveris, vere firmabis. Siquidem si approbaveris, hoc vel hoc illum esse, falsitatis redargueris, quia omnium, quae sunt, quae dici vel intelligi possunt, nihil est. Si vero pronuntiaveris, nec hoc, nec illud, nec ullum ille est, verax esse videberis, quia nihil horum, quae sunt et quae non sunt, est; ad quem nemo potest accedere, nisi prius corroborato mentis itinere sensus omnes deserat, et intellectuales operationes, et sensibilia, et omne, quod est et quod non est, et ad unitatem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nitudinẽ. quamaior eẽ non possit. Maiorẽ
enim caritatẽ nemo hab&: quã ut animã suã qs
ponat ꝓamicissuis. Ibi aut̃ qui sexplic& quan¬
ta eritcaritas. ubicupiditas quã cõhercendo
super& nullaerit : quã suma sanitaserit.
aliquando huius uoluminis finis. qđ ipseuideris
utrũ enhiridion uel appellare debeas uel habere.
Egotamen cum spernendatua inxp̃õstudia non puta¬
reibonadete credens: in ad uitorio nr̃i redẽptoris
confidensicsperante que in eius membris plurimũ diligens.
librum adte sicut ualiu. ut inãtam commodũ quã
prolixũ defide & spe & caritate conscripsi FIÑENCHRIDCON¬
Ratio in hoc uniuersaliter stud&. ut suadeat cer¬
tisq: ueritatis inuestigationibus apꝓb& nildedõ
ꝓprie possedi coqm̃ sup erat omnem intellectũ
om̃sq: sensibiles intelligibilesq: significationes
qui melius nesciendoscitur. ciuusignorantia
uera est sapientia. Quiuerius fideliusq: ne¬
gatur in omnibus quã firmat᷑: quodcũq: enim

Expanded text:
dinem, qua major esse non possit: Majorem enim charitatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis . Ibi autem quis explicet quanta charitas erit ubi cupiditas quam vel coercendo superet nulla erit? quoniam summa sanitas erit,aliquando hujus voluminis finis, quod ipse videris utrum Enchiridion vel appellare debeas, vel habere. Ego tamen cum spernenda tua in Christo studia non putabona de te credens in adjutorio nostri Redemptoris ac sperans, teque in ejus membris plurimum diligens, librum ad te, sicut valui, utinam tam commodum quam prolixum, de Fide, Spe et Charitate conscripsiro in hoc universaliter studet, ut suadeat, certisque veritatis investigationibus approbet, nil de Deo proprie posse dici, quoniam superat omnem intellectum, omnesque sensibiles intelligibilesque significationes; qui melius nesciendo scitur; cujus ignorantia vera est sapientia; qui verius fideliusque negatur in omnibus, quam affirmatur. Quodcunque enim
Abbreviated transcription (Latin):
tum bonũ factũ est . ut apłs p&rus quando id fieri
nolebat satanas ab ipso qui occdiuenerat dicer&̃.
Quãbonȩ apparebant uoluntates piorũ fidelium
quinole bantapłmpaulũ hierusalem ꝑgere. Neibi
patereturmala quȩ a gabus proph&a praedixerat:
& tamen hȩc illũ ds̃patiuolebat ꝓpteradnuntian¬
pleuit perapĩ anorũ uolunta tesbonas. sed ꝑuidȩo¬
rummalas : & ad cum potius ꝑtinebant quinolebant
quod uolebat. quã illi ꝑ quos uolentes factũẽ quod
uolebat : quia id ipsũ quidẽ sed ipse percosbona
illi aute mala uoluntate fecert̃ Sed quantaeli¬
bet sintuoluntates uel angelorum uel hominũ
uel bonorũ ułmalorũ uel illud qđ ds̃ uel aliud
uolentes quam dĩ omni potentis Vloluntassemꝑ
inuicta ẽ quae mala eẽ numquã potest quia
&iã cummala lrrogat: uista est & ꝓ fecto quȩ¬
pec nisi uolens quicquã facit : ac ꝑ hoc cũ audi¬

Expanded text:
tum bonum factum est, ut apostolus Petrus quando id fieri nolebat, satanas ab ipso qui occidi venerat diceretur . Quam bonae apparebant voluntates piorum fidelium, qui nolebant apostolum Paulum Jerusalem pergere, ne ibi pateretur mala, quae Agabus propheta praedixerat ? et tamen Deus haec illum pati volebat pro annuntianplevit per Christianorum voluntates bonas, sed per Judaeorum malas: et ad eum potius pertinebant qui nolebant quod volebat, quam illi per quos volentes factum est quod volebat; quia idipsum quidem, sed ipse per eos bona, illi autem mala voluntate fecerbet sint voluntates vel angelorum vel hominum, vel bonorum vel malorum, vel illud quod Deus vel aliud volentes quam Deus, omnipotentis voluntas semper invicta est: quae mala esse nunquam potest; quia etiam cum mala irrogatnec nisi volens quidquam facit, et omnia qu
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ordo p̃termittendus non fuit. In quod s̃ uoluit
ostendere quãbonũ sit animal rationale qđ &iã
non peccare possit. Quamuis sit melius qđ peccare¬
I nonpossit. si cutminor futdrynortalitas sed tam̃
fuit in qua possa. cam nonmori quãuis maiorfu¬
na perdidit ꝑ liberũ arbitriũ. hanc est acceptu¬
ra ꝑ gratiã. quã fuerat si non peccass& acceptura
permeritũ. quamuis sinegratia nec tunc ullum¬
meritũ essepotuiss&: quia& si peccatũ in soloerat
libero arbi trio constitutũ. Nontam̃ iustitiȩ reti¬
nendȩ sufficiebat liberũ arbitriũ nisi participa¬
tione inmutabilis boni diuinũ adutoriũ p̃ber&s
Sicute nĩmori est in hominis potestate cũ uelit. nemo
estonimꝰ qui nonseipsũ ut m hil aliud dicã uel nonues¬
cendo possitoccidere Ad tenendã uerouitã uo¬
luntas nonsatis est si aduitoria siue alim̃torũ siue
quorumͣ ut aminũ desint: Sic homo in paradiso

Expanded text:
Sed ordo praetermittendus non fuit, in quo Deus voluit Sed ordo praetermittendus non fuit, in quo Deus voluit ostendere quam bonum sit animal rationale quod etiam non peccare possit, quamvis sit melius quod peccare non possit: sicut minor fuit immortalitas, sed tamen fuit, in qua posset etiam non mori, quamvis major funa perdidit per liberum arbitrium; hanc est acceptura per gratiam, quam fuerat, si non peccasset, acceptura per meritum: quammeritum esse potuisset, quia etsi peccatum in solo erat libero arbitrio constitutum, non tamen justitiae retinendae non sufficiebat liberum arbitrium, nisi participatione immutabilis boni divinum adjutorium praeberetur. Sicut enim mori est in hominis potestate cum velit, nemo est enim qui non seipsum, ut nihil aliud dicam, vel non vescendo possit occidere: ad tenendam vero vitam voluntas non sat est, si adjutoria sive alimentorum, sive quorumcunque tutaminum desint. Sic homo in paradiso
Abbreviated transcription (Latin):
tere Sed nec uoluntatẽ poss& habere peccandisi ad
permanendũ sine peccato si cut factus erat ꝑ p&uam
uoluntatẽ habituru eẽssciss&. Quia uero eũ male
usurũ libero arbitrio hoc est peccaturũ eẽ prȩsue¬
bat. adhoc potius prȩparauit uoluntatem suã ut
beneipse facer& &ĩamdemalefaciente ac sic hominis
pleretur omni potentis bona : Sic enĩ oportebat
prius hominẽ fieri ut & uelle beneposs& &male:
nec gratis sibene nedmpune simale: poste a uero¬
si gerit. ut male uelle non possit nec ideo libero care¬
bit arbitrio. Multo quippe liberius erit arbitriũ.
quo domnino non poterit seriuire peccato: Neq: enum
culpanda est uoluntas. aut uoluntas non ẽ audibera
dicenda non ẽ : quabeati eẽ sic uolumus. ut eẽ miseri
non solũ nolimus sed nequaquã prorsus uellepos¬
simus: si ut ergo anima nr̃a & iamnun nolle infe¬
licitatẽ : lt a nolle iniquitatẽ semꝑ habitura est

Expanded text:
tere, sed nec voluntatem posset habere peccandi, si ad tere, sed nec voluntatem posset habere peccandi, si ad permanendum sine peccato, sicut factus erat, perpetuam voluntatem habiturum esse praescisset. Quia vero eum male usurum libero arbitrio, hoc est peccaturum esse praesciebat, ad hoc potius praeparavit voluntatem suam, ut bene ipse faceret etiam de male faciente, ac sic hominis , sed nihilominus impleretur omnipotentis bona. Sic enim oportebat prius hominem fieri, ut et bene velle posset et male; nec gratis, si benesic erit, ut male velle non possit; nec ideo libero carebit arbitrio. Multo quippe liberius erit arbitrium, quod omnino non poterit servire peccato. Neque enim culpanda est voluntas, aut voluntas non est, aut libera dicenda non est, qua beati esse sic volumus, ut esse miseri non solum nolimus, sed nequaquam prorsus velle possimus. Sicut ergo anima nostra etiam nunc nolle infelicitatem, ita nolle iniquitatem semper habitura est.
Abbreviated transcription (Latin):
onib: humiliũ dignaretur salutẽ prestare sibli¬
miũ : quod utiq: iam uidemus impletũ: Istolocu¬
tionis modo & dñs est usus in euangelio ubiait pha¬
risȩis : decimatis mentã & rutã & omne holus : neq
enini pharisei & quȩ cũq: aliena omniũ ꝑ om̃s ter¬
ras alieni genarũ om̃a holera decimabant: sicut
hic ergo omneholus omne holerũ genus. it a& illic
om̃s homines omne hominũ genus intelligere pos¬
sumus & quocumq: alio modo intelligi potest
dumtam̃ credere non cogam᷑ aliꝗd omni potentẽ
uolius se fieri factũq: non ẽẽ. quisineullis ambigiu¬
tatibus incȩlo & int̾ra sicut eũ ueritascantat om̃a
quȩcũq uoluit fecii ꝓfecto facerenoluit qđ cumque
Qua propter & iã primũ hominẽ ds̃ in ea salute inqua
condituserat sicusto dire uoluiss&s : eum oportuno
tempore postgenitosfilios sine lnterpositione mortis
ad meliora ꝑducer& ubiiam non solũ peccatũ commit¬

Expanded text:
onibus humilium dignaretur salutem praestare sublionibus humilium dignaretur salutem praestare sublimium: quod utique jam videmus impletum. Isto locutionis modo et Dominus est usus in Evangelio, ubi ait Pharisaeis, Decimatis mentam, et rutam, et omne olus . Neque enim Pharisaei et quaecumque aliena et omnium per omnes terras alienigenarum omnia olera decimabant. Sicut ergo hic omne olus, omne olerum genus; ita et illic omnes homines, omne hominum genus intelligere possumus: et quocumque alio modo intelligi potest, dum tamen crDeum voluisse fieri, factumque non esse: qui sine ullis ambiguitatibus si in coelo et in terra, sicut et Veritas cantat, omnia quaecunque voluit fecit , profecto facere noluit quodcunque Quapropter etiam primum hominem Deus in ea salute in qua conditus erat, custodire voluisset, eumque opportuno tempore post genitos filios sine interpositione mortis ad meliora perducere, ubi jam non solum peccatum non commit
Abbreviated transcription (Latin):
tos. integri corporis. debiles ingeniosos. tardicor¬
des fatuos diuites pauperes. mediocres. nares : semi¬
nas infantes. ꝓuero s. ad olescente s uuuenes seniores
senes : in linguis omnibus. in moribus omnib: in ar¬
tibus omnibe. in ꝓfessionib: omnib: in uoluntatũ
& conscientiarũ uarietate innumerabiliconstitu¬
tos & siquid aliud differentiarũ est in hominib::
quid esteñ eorumunde non ds̃ ꝑ unigenitũ suum
& ideofiat qui a omp̃s uelle inaniter non potest
receperatenim apłs ut raretur ꝓ omnibus homi¬
nib: & specialiter ad diderat proregibus & his
& suꝑbia saeculariia fidei xp̃ianȩ humilitate
ab horrere : pre indedicens: hoc enimbonũ est corã
saluatorenrodõ id est ut &iã protalibus oretur:
Statimut dẽ perationẽ toller&. ad didit : quiorõs
homines uult saluos fieri & in agnitionẽ uerita¬
tis uenire : hoc quippeds̃ bonũ iudicauit ut orati¬

Expanded text:
tos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicortos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, pueros, adolescentes, juvenes, seniores, senes; in linguis omnibus, in moribus omnibus, in artibus omnibus, in professionibus omnibus, in voluntatum et conscientiarum varietate innumerabili constitutos, et si quid aliud differentiarum est in hominibus. Quid est enim eorum unde non Deus per Unigenitum suum t ideo faciat, quia omnipotens velle inaniter non potest aeceperat Apostolus ut oraretur pro omnibus hominibus, et specialiter addiderat pro regibus, et het superbia saeculari a fidei christianae humilitate abhorrere. Proinde dicens, Hoc enim bonum est coram salvatore nostro Deo, id est, ut etiam pro talibus oretur; statim ut desperationem tolleret, addidit, Qui omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orati
Abbreviated transcription (Latin):
homines saluos fieri quamus certuns it nobis non
om̃s homines saluos : Non tamen ideo debemus
omini potentissimȩ dĩ uoluntatialiquid derogare:
Sed ita lntelligere quod scriptũ est qui om̃s homi¬
nesuults aluosfieri. tamquã diceretur pullũ
hominẽ fuerisaluũ nisi quemfieri ipse uoluerit.
non qđ nullus sithominũ nisi quẽ saluũ fieriuelit
Sed qđ nullus fiat nisiquẽ uelit. Mideo sit rogandus
utuelit quianecesse est fieris i uoluerit: de oran¬
Non quia ullus est hominũ quiñ inlumine t᷑: Sed
quianisi ab ipso nullus inluminatur: autcerte
sic dictũ ẽ Qui om̃s homines uult saluos fieri Non
quod nullus hominũ e& quem saluũ fieri noll&
quiuirtutes miraculorũ facerenoluit apudeos
quosdicit acturos fuisse paenitentiã si feciss& :
sedutom̃s homines omnegonus humanũ intelleͥgamus
perquascumq: differentias distributiũreges priua¬
tos nobiles ignobiles sublimes humi les doctos: indoc¬

Expanded text:
homines salvos fieri, quamvis certum sit nobis non omnes homines salvos fieri, non tamen ideo debemus omnipotentissimae Dei voluntati aliquid derogare; sed ita intelligere quod scriptum est, Qui omnes homines vult salvos fieri, tanquam diceretur nullum hominem fieri salvum, nisi quem fieri ipse voluerit: non quod nullus sit hominum, nisi quem salvum fieri velit; sed quod nullus fiat, nisi quem velit; et ideo sit rogandus ut velit, quia necesse est fieri si voluerit. De oranon quia nullus est hominum qui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus illuminatur. Aut certe sic dictum est, Qui omnes homines vult salvos fieri; non quod nullus hominum esset quem salvum fieri nollet, qui virtutes miraculorum facere noluit apud eos quos dicit acturos fuisse poenitentiam si fecisset: sed ut omnes homines omne genus humanum intelligamus per quascumque differentias distributum, reges, privatos, nobiles, ignobiles, sublimes, humiles, doctos, indoc
Abbreviated transcription (Latin):
protemporis dispensatione uelata & occulta ineq
enim antiquorũ quicumq: ustorũ p̃terap̃i fidẽ
salutẽ potuit inuenire : aut uero nisi & illis cog¬
nitus fuis s& potius s& nob̵ ꝑ eorũ ministerium
alieis aꝑtius alia soccultius ꝓph& art . In qua
lunquemq: hominẽ gratiare generationis in¬
uenerit. ibiei remittunt᷑ prȩteritauni¬
uersa peccata. & reatusille nascendo contrac¬
tus renascendo dissoluit: tamq multũ ual&
qđ sp̃s ubuiult spirat . ut quidã scđm illã serui¬
tutẽ sublege ẽẽ non nouerint : Sed cũ manda¬
to incipiantadutoriũ habere diuinũ : Ante¬
quã possit autẽ homocapax eẽmandati scđm
carnẽ uiuat necesse ẽ. Sed si iamsa cram̃tore¬
generationis imbutusẽ . nihilei oberit: Sit̃c
ex hacuita migrauerit. Quludecxp̃s mortuus ẽ:
& resurrex. ut & uiuorũ & mortuorũ dominet᷑ uet

Expanded text:
pro temporis dispensatione velata et occulta. Neque enim antiquorum quicumque justorum praeter Christi fidem salutem potuit invenire, aut vero nisi et illis cognitus fuisset, potuisset nobis per eorum ministerium alias apertius, alias occultius prophetari. CAPUT lum quemque hominem gratia regenerationis invenerit, ibi ei remittuntur praeterita universa peccata; et reatus ille nascendo contractus, renascendo dissolvitur. Tamque multum valet quod Spiritus ubi vult spirat. , ut quidam secundam illam servitutem sub Lege non noverint, sed cum mandato incipiant adjutorium habere divinum. quam possit autem homo capax esse mandati, secundum carnem vivat necesse est: sed si jam Sacramento regenerationis imbutus est, nihil ei oberit si tunc ex hac vita migraverit. Quia ideo Christus mortuus est et resurrexit, ut et vivorum et mortuorum dominetu
Abbreviated transcription (Latin):
liquando autẽ bona uoluntate homo uultaliꝗͥd quod
usuoluntatẽ nam illius mala uoluntas eẽnumquã
potest : tamquã sibonus filius patrẽ uelituiuere:
quemds̃ bonauo luntate uultimori. Etrursum
fieri pote st ut hocuelit homo uoluntatemala quod
ds̃ uultbona uelut simalus filius uelit moripatrẽ
uelithoc&iamds̃ Nempeille qđ non uultds̃ iste
uero id uult quoduult & ds̃ Et tam̃ bonȩ dĩuolun¬
tati pi&asillius potius consonat quamuis aliud
uolentis quã huius idẽ uolentis impietas: tantũ
interest quid uelle homini quid dõ congruat : & ad
quem finẽ suã quisq referatuo luntatẽ ur aꝓ ꝓbet᷑ aut
imꝓbetur. DEMI IL DEORUUOIUNIATE¬

Expanded text:
liquando autem bona voluntate homo vult aliquid quoliquando autem bona voluntate homo vult aliquid quous voluntate; nam illius mala voluntas esse nunquam potest. Tanquam si bonus filius patrem velit vivere, quem Deus bona voluntate vult mori. Et rursus fieri potest ut hoc velit homo voluntate mala, quod Deus vult bona: velut si malus filius velit mori patrem; velit hoc etiam Deus. Nempe ille quod non vult Deus, iste vero id vult quod vult et Deus, et tamen Dei bonae voluntati pietas illius potius consonat, quamvis aliud volentis, quam hujus idem volentis impietas. Tantum interest quid velle homini, quid Deo congruat, et ad quem finem suam quisque referat voluntatem, ut aut approbetur aut improbetur. Nam De
Abbreviated transcription (Latin):
aec sunt magnao peradñi eacquisita in om̃s uolunta¬
teseius & tams apienter exquisita utcũ angelica
& humanacreatura peccass& id est non quod ille s ed
quod uoluit ipsa fecissc. &iã pereandem creaturȩ¬
uoluntatẽ qua factũ est qđ creator noluit impler& ipse
quoduoluit . beneutens & malis tamquã sum mebo¬
nus ad eorum damnationẽ quos iuste prȩdestinauit
ad poenã : &adeorum s alutẽ quos benigne prȩdefti¬
nauit ad gratiã : quantũ enim adipsosadtin& qđ dr̃
noluitfecerunt : Quantũ uero ad omni potentiã dĩ
nullo modo id efficere ualuerunt: hoc quippeipso qđ
contrauoluntatẽ feceruntecius deipsis facta est̃ uo¬
luntaseus : Proptere anamq: magnao pera dñi exqui¬
sita in om̃s uoluntates eus. ut miro & ineffabilimodo
nonfiatp̃ter eius uoluntatẽ quod &iam contraeiꝰ fit
uoluntatẽ quia nonfier& si non siner& : Necutiq
nolenssinit sed uolens. nec siner& bonus fierima¬
le nisi omp̃s & demalo poss& facerebene

Expanded text:
aec sunt magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus : et tam sapienter exquisita, ut cum angelica et humana creatura peccasset, id est, non quod ille, sed quod voluit ipsa fecisset, etiam per eamdem creaturavoluntatem, qua factum est quod Creator noluit, impleret ipse quod voluit; bene utens et malis, tanquam summe bonus, ad eorum damnationem quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem quos benigne praedestinavit ad gratiam. Quantum enim ad ipsos attinet, quod Deus noluit fecerunt: quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id efficere valuerunt. Hoc quippe ipso quod contra voluntatem fecerunt ejus, de ipsis facta est voluntas ejus. Propterea namque magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus; ut miro et ineffabili modo non fiat praeter ejus voluntatem, quod etiam contra ejus fit voluntatem. Quia non fieret, si non sineret: nec utique nolens sinit, sed volens; nec sinerle, nisi omnipotens et de malo facere
Abbreviated transcription (Latin):
dignissimas poenas, Adiram quippedĩ pertine iustam
qui quuid cacta & in dõmita concupiscentia facunt liben¬
termali a quicquid manifestis apertisq poenis pati¬
untur inuiti : non sane creatoris desistentebonetate
& malis angelis subministra e uitam uiuacemq poten¬
tiam. Quae subministratio si auferatur intercidit
& hominũ quamuis depropagine uitiata damnata¬
que nascentium formare semina & animare. ordinare

Expanded text:
dignissimas poenas. Ad iram quippe Dei pertinet justam, quidquid caeca et indomita concupiscentia faciunt libenter mali et quidquid manifestis apertisque poenis patiuntur inviti; non sane Creatoris desistente bonitate, et malis angelis subministrante vitam, vivacemque potentiam; quae subministratio si auferatur, intercidit, et hominum, quamvis de propagine vitiata damnataque nascentium formare semina, et animare, ordinare
Abbreviated transcription (Latin):
ubertatis sed indigentiȩ tam quam fortibus omnis
miseria naturae rationabilis emanat. DELAESI
Quaetamennatura inmalis suis non potuit a mittere bea¬
titudinis appetitum : uerum haec communi amala sunt
& hominum & angelorũ prosuam alitia dnĩ iustitiadam¬
natorum. Sed homo hab& & poenam propriam : qua
&iam corporis morte punitus est: Mortis ei quippe
supplicium ds̃ comminatus fuerat: si peccar& : Siceum
munerans libero arbitrio ut tamen reger& imperio
terrer& exitio in para disi felicitate tam quã inumbra
non ami

Expanded text:
ubertatis, sed indigentiae tanquam fontibus omnis ubertatis, sed indigentiae tanquam fontibus omnis miseria naturae rationalis emanat. CAPUT Quae tamen natura in malis suis non potuit amittere beatitudinis appetitum. Verum haec communia mala sunt et hominum et angelorum pro sua malitia Domini justitia damnatorum. Sed homo habet et poenam propriam, qua etiam corporis morte punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat, si peccaret: sic eum munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio; atque in paradisi felicitate tanquam in umbra con
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt dimitte nobis debita nrã : his itaq: pro hiuius¬
breuitatis necessitate tradtatis quoniam causae cognos¬
cendae sunt rerum bonarũ & malarum quantum uiae satis
est quȩ nos perducat ad regnum ubi erituita si ne morte
si necrrore ueritas sineperturbatione felicitas n equaquã
dubitaredebemus rerumquȩ ad nos ꝑtinent bonarum cau
bono deficientẽ boni mut abilis uoluntatẽ prius angeli
poste a hominis Ił loc primũ est creaturae rationabilis
malũ idest prima priuatioboni : de indeiam & iamnolen¬
abus sub intrauit ignorantia reruma gendarum &
concupiscentia noxi arum quib: comites sub inferuntur
error & dolor: quaeduomala quando bnminentia sentiunt
ea fugitantis animimotus uocatur mecus. Porro anim
cuma dipiscitur concupita quamius ꝑnitiosa uel inania¬
quo id errore nonsentit uel delectatione orbida uinci¬
tur uiana&iam lacitia uentilatur ex his morborũ non

Expanded text:
dicunt, Dimitte nobis debita nostra . CAPUT XXIdicunt, Dimitte nobis debita nostra . CAPUT XXIbrevitatis necessitate tractatis, quoniam causae cognoscendae sunt rerum bonarum et malarum, quantum viae satis est quae nos perducat ad regnum, ubi erit vita sine morte, sine errore veritas, sine perturbatione felicitas: nequaquam dubitarebono deficientem boni mutabilis voluntatem, prius angeli, postea hominis; hoc primum est creaturae rationalis malum, id est, prima privatio boni: deinde jam etiam nolentibus subintravit ignorantia rerum agendarum, et concupiscentia noxiarum; quibus comites subinferuntur error et dolor: quae duo mala quando imminentia sentiuntur, ea fugitantis animi motus vocatur metus. Porro animus cum adipiscitur concupita, quamvis perniciosa vel inaniaquoniam id errore non sentit, vel delectatione morbida vincitur, vel vana etiam laetitia ventilatur. Ex his morborum, non