comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deside ratcis nec ex ac tattas confestim
seddidit ꝑecuniamq illam rospuit
ittq scriptis eundem si cut oportauer
& arguit & corripuit Ammonens
at de suct si mulatione ł inquitato
penitentiȩ humilitate dõsatis facer&
Necunitam graui delicto deseculo exiret
frequentius quoq dicebat magis securus
& totius eccłam legata ante defuncti
dimis sadebere suspere quã heredita¬
tis forte sollicitas & damnoras ipsaq
legita magis offerenda eẽ quã exigen
pro hibebat: In his quoq quȩ eccła habe¬
bat & possidebat intentus a more uel
inplicatus non erat: sed maiorib magis
spĩtalib suspensus & in herens reb ali¬
quando scipsum atilla temporalia ab
a & norum cogitatione relaxabat¬
& deponebat Quibusq ille disporus
& ordinatis ttm quam areb mordatib
acmolestis animi recursum ad interiora
mentis & superiora faciebat quod uel
de inueniendis diuinis rebus cogiatre
uel doiam inuentis aliquid dictaret

Expanded text:
desideratas, nec exactas, confestim reddidit, pecuniamque illam respuit; atque rescriptis eumdem, sicut oportuit, et arguit et corripuit, admonens ut de sua simulatione vel iniquitate cum poenitentiae humilitate Deo satisfaceret, ne cum tam gravi delicto de saeculo exiret. Frequentius quoque dicebat, magis securius et tutius Ecclesiam legata a defunctis dimissa debere suscipere, quam haereditates forte sollicitas et damnosas; ipsaque legata magis offerenda esse, quam exigendprohibebat. In iis quoque quae Ecclesia habebat et possidebat, intentus amore vel implicatus non erat: sed majoribus magis ac spiritualibus suspensus et inhaerens rebus, vix aliquando se ipsum ad illa temporalia ab aeternorum cogitatione relaxabat et deponebat. Quibus ille dispositis et ordinatis, tanquam a rebus mordacibus ac molestis, animi recursum ad interiora mentis et superiora faciebat; quo vel de inveniendis divinis rebus cogitaret, vel de jam inventis aliquid dictaret,
Abbreviated transcription (Latin):
seu uillam num quã emere uoluit. Ueri
si forte eccłȩ aquoquam sponte talo ali¬
quid uł donar&ur uł titulo legati di¬
mitter&ur non respuebat. sed suscipiius¬
bebat Nam & aliquas scu horeditate
recustisse nouimus non quia pauperibus
deficientes di mittere noluerunt quido
& iam ex honoratis ipponiensiũ apud
cartaginem ui uens eccłe ipponiensium
possessionem donare uoluit & confec¬
tas tabulas sibiusu fructu retento ulm
eidem scaẽ memorie agustino misit.
Cuius ille ablationẽ libent̃ accepit con¬
gratu lans ei. quod a ot̾nę suȩ memorie
esset salutis. Uerum post aliquod anno
nob forte cum eodem quominus constitu¬
tus. Ecce ille donator litteras ꝑsuũ filu
mittens rogauit ut ille donationẽ tabul
suo redderentur filio. Pauperibus uen
erogandos direxit solidos centu. Quodil
sẽs cognito ingomuit homine uł foxisse
donatione uł eum debono opere peni¬
tuisset. Et quanto potuit do sugge¬

Expanded text:
seu villam nunquam emere voluit. Verum seu villam nunquam emere voluit. Verum si forte Ecclesiae a quoquam sponte tale aliquid vel donaretur, vel titulo legati dimitteretur, non respuebat, sed suscipi jubebat. Nam et aliquas eum haereditates recusasse novimus, non quia pauperibus ur, quibus ea deficientes dimittere noluerunt. Quidam etiam ex honoratis Hipponensium apud Carthaginem vivens Ecclesiae Hipponensi possessionem donare voluit, et confectas tabulas, sibi usu fructu retento, ultro eidem sanctae memoriae Augustino misit: cujus ille oblationem libenter accepit, congratulans ei quod aeternae suae memor esset salutis. Verum post aliquot annos nobis forte cum eodem cominus constitutis, ecce ille donator litteras per suum filium mittens, rogavit ut illae donationum tabulae suo redderentur filio; pauperibus vero erogandos direxit solidos centum: quo ille sanctus cognito, ingemuit, hominem vel finxisse donationem, vel eum de bono opere poenituisse, et quanta potuit Deo sugge
Abbreviated transcription (Latin):
erogabat. unde & sibi siusq: omnib: secum
habitantib hoc est uł ex reditib: possessio¬
num eccłȩ uł &iam ex oblationib sideliũ
& dum forte ut ad solet depossessionibus
ipsis inuidia clericis fieret. Ad lo quebatꝰ
plebemdi mallese excollationib magispati¬
& ncratum se eẽ illiscedere ut comodo om̃s
dĩ serui & ministri uiuerent quo in ueteri
tostãto leguntur altari desorui entes de
Sed num quam id
latiei sus cipere uoluerunt domus eecłe curã
omnemq substantiam ad ciues utilentioribus
clericis de legabat & credebat. Numquã
clauem numquam anulum in manu habens
sed hisdem domus p̃positis cuncta & accepta
& erogata nottbantur. Quae anno conpl&o
eidem recitabant quoscir&ur quantũ
acceptum quantumq dispensatũ suera
uol quid dispensandũ remanserit & in
multis ttulis magis illius p̃positi domus
fidom sequens quem probatum manises¬
tumq habuere cognoscons domũ agrũ

Expanded text:
erogabat, unde et sibi suisque omnibus secum erogabat, unde et sibi suisque omnibus secum habitantibus; hoc est, vel ex reditibus possessionum Ecclesiae, vel etiam ex oblationibus fidelium. Et dum forte ut assolet de possessionibus ipsis invidia clericis fieret, alloquebatur plebem Dei, malle se ex collationibus magis paratum se esse illis cedere, ut eo modo omnes Dei servi et ministri viverent, quo in Vetere Testamento leguntur , altari deservientes de Sed nunquam id laici suscipere volueruomnemque substantiam ad vices valentioribus clericis delegabat et credebat. Nunquam clavem, nunquam annulum in manu habens: sed ab eisdem domus praepositis cuncta et accepta et erogata notabantur: quae anno completo eidem recitabantur, quo sciretur quantum acceptum, quantumque dispensatum fuisset, vel quid dispensandum remansisset; et in multis titulis magis illius praepositi domus fidem sequens, quam probatum manifestatumque cognoscens. Domum, agrum,
Abbreviated transcription (Latin):
noliusq adhuc aquẽ bibere sed uino mo¬
dice utere propt̃ sthomacum & frequen¬
tes tuas insir mitates. cocderib tantum
argonteis utens. C& erum uasa quibus
mense inferebantur cibi uel testea uł lignea
uł marmorea. fuerunt. nontam necessitatis
inopia sed pro posito uoluntatis. Sed et
hospitalitatẽ semꝑ exhibuit. & in ipsa
mensa magis lectionem uł disputationẽ
quam epulactionẽ potationẽq dili gebat
Et contra pestilentia humane consu&u¬
dinis in ea scriptum it habat. Quisamat
dictis ab sentum rodore uitam. hanc m̃sã
indignã nouerte eẽ sua. & ideo omnem
dam suos familiarissimos. co epos illius
scripture oblitos. & contra cum loquentes
tam aspere ediquando rep̃hendit cõmotꝰ
ut dicer&. aut de lendos eẽ illos demsa
uersus. Aut se demedia refectione ad suũ
cubiculum surrecturum. quod ego & alii
quiillim̃sȩ int̃fuimus exptisumus Cũpcu
porum uero semꝑ memor erat eisq inde

Expanded text:
Noli usque adhuc aquam bibere, sed vino moNoli usque adhuc aquam bibere, sed vino modico utere propter stomachum et frequentes tuas infirmitates . Cochlearibus tantum argenteis utens, caetera vasa quibus mensae inferebantur cibi, vel testea, vel lignea, vel marmorea fuerunt: non tamen necessitatis inopia, sed proposito voluntatis. Sed et hospitalitatem semper exhibuit. Et in ipsa mensa magis lectionem vel disputationem, quam epulationem potationemque diligebat. Et contra pestilentiam humanae consuetudinis in ea scriptum ita habebat: Quisquis amat dictis absentum rodere vitam, Hanc mensam indignam noverit esse sibi. Et ideo omnem dam suos familiarissimos coepiscopos illius scripturae oblitos, et contra eam loquentes, tam aspere aliquando reprehendit, commotus ut diceret, aut delendos esse illos de mensa versus, aut se de media refectione ad suum cubiculum surrecturum. Quod ego et alii, qui illi mensae interfuimus, experti sumus. CAPUperum vero semper memor erat, eisque inde
Abbreviated transcription (Latin):
& legumina. & im carnes aliquando ꝓpt
hospites uł quosq infirmiores. Semꝑ uut̃
uinum habebat qui nouerat & docebat.
ut apłs dicit. Quod omnis crecituradi
bonasit. & nihil abiciendum quõcumq
gratiarum actione ꝑcipitur. Sc̃ ficaturem
⁊ uerbumdĩ & orationẽ. & utidem agustipꝰ
sc̃s in suis confessionũ libris posuit dicens Ñ
ego inmunditit̃ obsomitimeo sed in mundi¬
tiã cupiditatis: scio noe omnẽ genus carnis
quod cibo e&̃ usui manducare ꝑmissu helia
cibo carnis refectum. Iohannem mirabili
abstinentia p̃ditum animalibus hoc est lo¬
custis in osccm cedentib non fuisse pollution
Scio & oscui lonticule concupis centia cle¬
coptum & dcuud propt̃ aque ilesi¬
derium a scipso rephensum. Ee rogemnt mn
Ideoq & populus inheremo nonqui carnes¬
desiderabat sed quia esce desiderio aduer¬
sus dnm̃ murmurabit meruit in probari.
Deuino caut̃ sumendo apłi extat sententia
ad thimotheum scribentis acdicentis.

Expanded text:
et legumina, etiam carnes aliquando propter et legumina, etiam carnes aliquando propter hospites, vel quosque infirmiores, semper autem vinum habebat. Quia noverat, et docebat, ut Apostolus dicit, quod omnis creatura Dei bona sit, et nihil abjiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur; sanctificatur enim per verbum Dei et orationem . Et, ut idem Augustinus sanctus in suis Confessionum libris posuit, dicens: Non ego immunditiam obsonii timeo, sed immunditiam cupiditatis. Scio Noe omne genus carnis quod cibo esset usui, manducare permissum; Etiam cibo carnis refectum; Joannem mirabili abstinentia praeditum, animalibus, hoc est locustis, in escam cedentibus non fuisse pollutum. scio Esau lenticulae concupiscentia det Dauid propter aquae desiderium a se ipso reprehensum et regem nostrum ideoque et populus indesideravit, sed quia escae desiderio contra Deum murmuravit, meruit improbari . De vino autem sumendo Apostoli exstat sententia ad Timotheum scribentis, ac dicentis:
Abbreviated transcription (Latin):
aiudice torcuris obstructo petibilem uisum
fuent ammones subseruiente uerecundiaq
maxima dificillimum in terbonos efficatia ẽ
Proinde stattim comm̃ditos effectũ deside¬
rutrilui. Nam sperandiuiã ante pate fecerã¬
scõrum concilia sacerdotum ꝑ diuersas pro¬
uintis colebratas. cum potuit frequentauit
non in eis quȩ sucis. sed quȩ ihũ xp̃i querens
ut uel sides scae eccđȩ catholicȩ in uio lata
maneret. uel non nulli. sacerdotes & clerici
siue ꝑsas. siue ꝑ nefas ex communicati. ul ex¬
soluerentur. uł abicorentur. Inordinandis
uero sacerdotib & cdericis consensum malo¬
rumxp̃i cinorum & consu&udine eccłȩ se¬
tenti habitu erant nec Nitida nimiũ nec
abiectit plurimum. Quia his pleriq uel
iactare se in solenter homines solent. uł
abicere. ex utroq nonquȩ ihũ xp̃i. sed quȩ
sua sunt. Idem querentes ad iste utdixi
medium tenebat. neque indexterã neq
insinistram delins. Mensa usus est fru¬
gaili & parca. quȩ quidem inter olera

Expanded text:
udice tot curis obstricto petibile visum fuerit, admones subserviente verecundia, quae maxima difficilium inter bonos efficacia est. Proinde statim commendatis effectum desiderii tribui: nam sperandi viam ante patefeceraorum concilia sacerdotum per diversas provincias celebrata, cum potuit, frequentavit; non in eis quae sua sunt, sed quae Jesu Christi quaerens; ut vel fides sanctae Ecclesiae catholicae inviolata maneret, vel nonnulli sacerdotes et clerici, sive per fas sive per nefas excommunicati, vel absolverentur vel abjicerentur. In ordinandis vero sacerdotibus et clericis consensum majorem Christianorum, et consuetudinem Ecclesiae setenti habitu erant, nec nitida nimium, nec abjecta plurimum: quia his plerumque vel jactare se insolenter homines solent, vel abjicere; ex utroque non quae Jesu Christi, sed quae sua sunt iidem quaerentes: at iste, ut dixi, medium tenebat, neque in dexteram, neque in sinistram declinans. Mensa usus est frugali et parca, quae quidem inter olera
Abbreviated transcription (Latin):
congaudens. Profectib quoq & studus
fabens erat. & exultans bonorum omniũ¬
cum dis ciplinationes pie ascẽ tolerabiles
constitati. dominicis ut lixi. lucris somꝑ
gauidens & damnis merens. Tanta aut
ab eodem dictata & edita sunt Tantaq:
in eccła disputata excepta atqi emendata

Expanded text:
congaudens: profectibus quoque et studiis congaudens: profectibus quoque et studiis favens erat et exsultans bonorum omnium; indisciplinationes pie ac sancte tolerans constituti, dominicis, ut dixi, lucris semper gaudens, et damnis moerens. Tanta autem ab eodem dictata et edita sunt, tantaque in Ecclesia disputata, excepta atque emendata,
Abbreviated transcription (Latin):
de illis eccłe di eatholicȩ pro latũ iudiciũ
& iam pissimus imp̃r honorius cuidiens
ac sequens suis cos logibus damnatos inter
her& icos haber debere consttuit. Vnde
non nulii exois ad scãe matris eccłȩ greniiui
unde roseli erant redierunt & clbucali
redeunt In notescente & p̃ua lescente ad¬
uersus illũ deteflabilem errorem rectefidei
ueritate & erat ille memora bilis uirp̃tipu¬
um dm̃i corporis mem brorũ circa umnuersalis
eccłȩ utilitate sollicitus semꝑ acꝑ iugil &illi
diuicitus donatumẽ ut desuorum laborũ
fructuum & iam in hacuita gaudere proue¬
nisset. Prius quidem in ipponiense eccłȩ
& regione ciu maxime p̃sidebat unitate
ac pace ꝑfecta. De inde malus affrice partib
siue ꝑseipsum siue ꝑalios & quos ipse dede¬
rat sacerdotes pullulasse & multiplicatam
fuis se dñi eccłamꝑ eruidens illosq manicheos
donatistas pelagia nistas & paganos ex mag¬
na parte defecisse & eccłȩ di sociatos eẽ

Expanded text:
de illis Ecclesiae Dei catholicae prolatum judicium, etiam piissimus imperator Honorius audiens ac sequens, suis eos legibus damnatos, inter haereticos haberi debere constituit. Unde nonnulli ex eis ad sanctae matris Ecclesiae gremium, unde resilierant, redierunt, et adhuc alii redeunt, innotescente et praevalescente adversus illum detestabilem errorem rectae fidei veritate. Et erat ille memorabilis vir, praecipuum dominici corporis membrum, circa universalis Ecclesiae utilitatem sollicitus semper ac pervigil. Et illi divinitus donatum est, ut de suorum laborum fructu, etiam in hac vita gaudere provenisset, prius quidem in Hipponensi Ecclesia et regione, cui maxime praesidebat, unitate ac pace perfecta; deinde in aliis Africae partibus, sive per se ipsum, sive per alios, et quos ipse dederat sacerdotes, pullulasse, et multiplicatam fuisse Domini Ecclesiam pervidens, illosque Manichaeos, Donatistas, Pelagianistas, et Paganos ex magna parte defecisse, et Ecclesiae Dei sociatos esse
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã. Ante oculos habens dicentis semal
inter in cognitos quam inter amicos causas
audire: eo quod de in cognitos proquoari¬
tra aoquita te iudicar&e amicũ possec
inquirere. De cimicis uero unũ eẽ contraq
sententiã profereur ꝑditurus & casali¬
quando usq horã refectionis. Aliquand
cuit̃ totadie i eiunans semꝑ tam̃ noscd
& dirimebat intendens in ois xpĩ anorus
mom̃ta. animorum Quantũ quisq uel
fide bonisq morib proficeret acq orgo¬

Expanded text:
tentiam ante oculos habens, dicentis se malle tentiam ante oculos habens, dicentis se malle inter incognitos, quam inter amicos causas audire: eo quod de incognitis, pro quo arbitra aequitate judicaretur, amicum posset acquirere; de amicis vero unum esset, contraditurus. Et eas aliquando usque ad horam refectionis, aliquando autem tota die jejunans, semper tamen noscebat et dirimebat: intendens in eis christianorum momenta animorum, quantum quisque vel in fide bonisque moribus proficeret,
Abbreviated transcription (Latin):
legore & nosse sufficiat Uerumtam̃ neue¬
ritatis uerbi auidissimos incdiquo fraueda¬
re uidecimur. stactuidõ prestante in huius
opusculi finem &iam eorundem librorum
tractatuum & epistolarum indiculum adiun¬
gere quo lecto qui magis di ueritatẽ quam
temporales amant diuitias siuequisq qđ
uoluerit cellegendum & cognos cendum
cligat &id itd discribendum uelde bibliod
ipponiensi: eccła petait. Ubi emendatiora
exemplaria forte poterint inueniri. Vel
aduersus alterum negotium habens iudicar
ab iniquis & non cipud scõs Annescitis
quia sc̃i mundum iudi cabunt & sun uolis¬
Nedum secularia. Secularia igitur iudio
si habuoritis interuos eos qui contẽ pdibi les
in occła hos collocate adiudicandũ adro¬
uerentic̃ uob loquor Sic ñ estint uos quis&
sapiens qui possit inter inter fratrẽ suũ du¬
dicare. Sed frater cum fratre diuiduar
& hoc cipud infidoles. Interpellatus erg
audiebat diligenter acpie cuiusdam scr¬

Expanded text:
osse sufficiat. Verumtamen ne veritatis verbi avidissimos in aliquo fraudare videamur, statui, Deo praestante, in hujus opusculi fine etiam eorumdem librorum, tractatuum, et epistolarum indiculum adjungere: quo lecto qui magis Dei veritatem quam temporales amant divitias, sibi quisque quod voluerit ad legendum et cognoscendum eligat, et id ad describendum, vel de bibliotheca Hipponensis Ecclesiae petat, ubi emendatiora exemplaria forte poterunt inveniri, vel aduersus alterum negotium habens disceptare apud iniustos et non apud sanctos? nescitis quia sancti mundum iudicabunt? Item illinedum saecularia? Saecularia igitur judicia si habueritis inter vos, eos qui contemptibiles sunt in Ecclesia, hos collocate ad judicandum. Ad reverentiam vobis loquor: sic non est inter vos quisquam sapiens, qui possit inter fratrem suum dijudicare? sed frater cum fratre dijudicatur, et hoc apud infideles : interpellatus ergonibus, causas audiebat diligenter ac pie cujusdam sen
Abbreviated transcription (Latin):
concilus africanis scõrum op̃orum gestuẽ
ut sco pape urbis & proprius uenerabili
innocentio & postea sco zosimo eius succes¬
sore ꝑ sua der&cur quam illa secta a fide
catholica & abominanda & damnanda
fuisset. Atllitante sedis antestis suis idiuer¬
sis temporib eosdem notantes atq a mem¬
bris ecđȩ p̃cidentes datis lateris & ada¬
fricanas occidentis & ad orientis partes
ecclesias eos anathomandos & deuitandos
abomnib catholicis censuerunt & tale

Expanded text:
conciliis Africanis sanctorum episcoporum gestum est, conciliis Africanis sanctorum episcoporum gestum est, ut sancto papae Urbis, et prius venerabili Innocentio, et postea sancto Zosimo ejus successori persuaderetur, quam illa secta a fide catholica et abominanda et damnanda fuisset. At illi tantae sedis antistites, suis diversis temporibus eosdem notantes, atque a membris Ecclesiae praecidentes, datis litteris et ad Africanas Occidentis, et ad Orientis partis Ecclesias, eos anathemandos et devitandos ab omnibus Catholicis censuerunt. Et tale
Abbreviated transcription (Latin):
in collationo loquacitate uictorẽ se deip¬
sa collectione recessisse iactauit & men¬
titus est quȩ utiq non facile adiuine legis
ignatris ex ciminari & duudicari possent
a uenerabili agustino. Sequonti tempo¬
ris stilo & illius totius collationis desip¬
gulis obiectis & rosponsis factaẽ recapitu.¬
latio & quam nihil ille obiectis referre
potuerit nihil hominus de monstratume
additis supplementis quȩ in tempore conla¬
tionis angusto cuncta in ferri & scribi mi¬
ni me potuerunt. Id enim egerat nequi¬
tia hominis ut sua nouissima prosecutione.
multo longissima totum quod romanse¬
rat dici spatium occuparet aduersus
pelagi istes quoq nouos nr̃orum tempo¬
rum her&icos & dispuititores callidos
crte magis subtili & noxia scribentes
Et ubi cumq poterant publice & ꝑdomos
loquentes ꝑ annos ferme decem elaborabut
librorum multa conclens & edons & in ecła
ꝑ sudere conabantur. Instantissune &iã

Expanded text:
in collatione loquacitate victorem se de ipin collatione loquacitate victorem se de ipsa collatione recessisse jactavit, et mentitus est; quae utique non facile a divinae legis ignaris examinari et dijudicari possent: a venerabili Augustino sequentis temporis stilo, et illius totius collationis de singulis objectis et responsis facta est recapitulatio, et quam nihil ille objectis referre potuerit, nihilominus demonstratum est, additis supplementis, quae in tempore collationis angusto cuncta inferri et scribi minime potuerunt. Id enim egerat nequitia hominis, ut sua novissima prosecutione multo longissima, totum quod remanserat diei spatium occuparet. CAPUPelagianistas quoque novos nostrorum temporum haereticos et disputatores callidos, arte magis subtili et noxia scribentes, et ubicumque poterant publice et per domos loquentes, per annos ferme decem laboravit , librorum multa condens et edens, et in ecclesia persuadere conabantur, instantissime etiam
Abbreviated transcription (Latin):
centium propt̃ ipsus metuum omissis nomi¬
nibus conferentium & eis literis quicquid
inter partes dictum ł gestum fuerat fide¬
liter intimauit. Adea sine gar&ur. pro¬
banda magnã testium habens copiam. Cla¬
rissimos scilic& atq honorabiles qui tunc
ad erant uiros. atq ille ad duosibi di recta
scriptura unum unus reddidit. roscriptum
in quo magis iniuriam sacere qua i suę
secte rationẽ ualuit declarare ꝗ uoduo
lentib & ualentib legore conprobantur
Cumipsorum quoqi arrianorum ep̃o quodã
maximino cum gothis adafricam uenientẽ
apud ipponem quam plurimis uolentibus
& quid singule asserint partes scriptum
Quesi studiosi diligent̃ legere curauerant
proculdubio indagabunt uł quid calida
& in rationabilis heresis ad seducendũ
& decipiendum profite atur uł quid ecła ias¬
catholica dediuina teneat & p̃dicet
trinitate sed qm̃ ille her&icus de ippone
rodiens ad carthiginẽ desua multa

Expanded text:
centium, propter illius metum omissis nomicentium, propter illius metum omissis nominibus conferentium; et in eis litteris quidquid inter partes dictum vel gestum fuerat, fideliter intimavit: ad ea, si negarentur, probanda magnam testium habens copiam, clarissimos scilicet atque honorabiles, qui tunc aderant, viros. Atque ille ad duo sibi directa scripta, unum vix reddidit rescriptum, in quo magis injuriam facere, quam suae sectae rationem valuit declarare. Quod a volentibus et a valentibus legere comprobatur. Cum ipsorum quoque Arianorum episcopo quodam Maximino cum Gothis ad Africam veniente, apud Hipponem quam plurimis volentibus et quid singulae asseruerint partes, scriptum est. Quae si studiosi diligenter legere curaverint, procul dubio indagabunt, vel quid callida et irrationabilis haeresis ad seducendum et decipiendum profiteatur, vel quid Ecclescatholica de divina teneat et praedicet Trinitate. Sed quoniam ille haereticus de Hippone rediens ad Carthaginem, de sua multa
Abbreviated transcription (Latin):
dicens quod metuum legum pablicarũ
periclitari itibulis scriptis nollet atq ist̃¬
positis id placere: Agustinũs ep̃s cumsuis
quiad erant consacer dotib: uider& ut absq
ulle scriptura priuettm displitarent. Collo¬
citione suscepit p̃dicens ut post modum
contigit. Quod post solutum conuentũ ẽẽ
cuiquam posset liberum fortodicere nullo
scripiure documento. sedixisse. quod forte
nondixorit. uel non dixisse quod dixorit
Miscuit cum eodem sermonem atq ad se¬
ruit quid croderet. & ab illo quid teneret
audiuit. Etuera ratione atq auctoritate
scripturarum prolata docuit. & ostendit
non sefidei firmam̃ta. Illius cut̃ asserta
nullaueritatẽ nulla scripturarum scã rum
auctoritate suffulta docuit & frustrauit
& ut a se inuicem partes digressosunt. ille
magis magisq iratus & surens mendatia
multa profidosua falsa iactabat. Uictũ
ee  seipso proclamans multorum ore
lanclatum agustinum. Qui cum minime
later& coactus est ad ipsum scribere pas¬

Expanded text:
dicens quod metu legum publicarum periclitari tabulis scriptis nollet; atque interpositis id placere Augustinus episcopus cum suis qui aderant consacerdotibus videret, ut absque ulla scriptura privatim disputarent, collationem suscepit: praedicens, ut postmodum contigit, quod post solutum conventum esse cuiquam posset liberum forte dicere, nullo scripturae documento, se dixisse quod forte non dixerit, vel non dixisse quod dixerit. Et miscuit cum eodem sermonem, atque asseruit quid crederet, et ab illo quid teneret audivit, et vera ratione atque auctoritate Scripturarum probata docuit, et ostendit nostrae fidei firmamenta: illius autem asserta nulla veritate, nulla Scripturarum sanctarum auctoritate suffulta docuit, et frustravit. Et ut a se invicem partes digressae sunt, ille magis magisque iratus et furens, mendacia multa pro fide sua falsa jactabat, victum esse a se ipso proclamans, multorum ore laudatum Augustinum. Quae cum minime laterent, coactus est ad ipsum scribere Pas
Abbreviated transcription (Latin):
dis & hic pelmamdedit & a pud soiuisti¬
dȩ coronam reseruabit: Acmagis magisq
uuante xp̃o declie indiem augebatur &
multiplicabitur pacis unitas accłȩdi frater
ansolatione quae ab uniuersis ep̃is catholi¬
cis apud carchaginem cum hisdem donatis¬
tarum ep̃is post modum factum est id uuan¬
teglorio sissimo & legiosissimo imporatore
honorio propt̃ quod ꝑficiendum &iã a suo
latere tribunum & nottirium marcellinũ
ad cifricam iudicem miserat  Inquet contra¬
uersia illi omnimodis conputati: atq de
errore catholicis conuicti sententia cognito¬
ris notatisunt: Et post eorum appellationẽ
pussimi regis responso in iusti: inter her&i¬
cos condempnatisunt: Ex quaratione solito
amplius corum epĩ cum suis dericis & plebub
communi cauerint & pacom tenentes catbolicã
pmultas eorum ꝑsecutiones usq ad membro¬
rum amputationẽ : & int̃nitionẽ ꝑtulerunt
& totum illud bonum utdixi. ꝑ scm̃ illum
hominem sentientib nr̃is epĩs & parit᷑ sata¬

Expanded text:
s et hic palmam dedit, et apud se justitiae coronam reservavit: ac magis magisque, juvante Christo, de die in diem augebatur et multiplicabatur pacis unitas, et Ecclesiae Decollationem, quae ab universis episcopis catholicis apud Carthaginem cum eisdem Donatistarum episcopis postmodum facta est, id jubente gloriosissimo et religiosissimo imperatore Honorio; propter quod perficiendum etiam a suo latere tribunum et notarium Marcellinum ad Africam judicem miserat. In qua controversia illi omnimodis confutati, atque de errore a Catholicis convicti, sententia Cognitoris notati sunt; et post eorum appellationem, piissimi Regis responso juste inter haereticos condemnati sunt. Ex qua ratione solito amplius eorum episcopi cum suis clericis et plebibus communicaverunt, et pacem tenentes catholicam, multas eorum persecutiones usque ad membrorum amputationem et internecionem pertulerunt. Et totum illud bonum, ut dixi, per sanctum illum hominem, consentientibus nostris episcopis et
Abbreviated transcription (Latin):
rolatione deuatnest responsum solutum
& consoquontes p̃ceptũ nullo prorsus loco he¬
r&icos donatistas ẽẽ debere. & cos cidiuim lg
omnium cooitra her&icos latarum ubiq ten
deboro. ex quo & uidex. & officium. & ide
crispinus quod minime fuerit ex actis p̃cepu
denascturi libras. fisciuirib inferre. sed p¬
condempnatio principis dimitte r&ur indula¬
gentia : & dño adiuuante ꝓfectumẽ : Quadi¬
ligentia & scõ studio multum creut occła &

Expanded text:
relationi debitum est responsum solutum, et consecutum est praeceptum, nullo prorsus loco haereticos Donatistas esse debere, et eos ad vim legum omnium contra haereticos latarum ubique teneri debere. Ex quo et Judex, et Officium, et idem Crispinus, quod minime fuerit exactus, praecepti sunt denas auri libras fisci juribus inferre. Sed procondemnatio principis dimitteretur indulgentia: et Domino adjuvante perfectum est. Qua diligentia et sancto studio multum crevit Ecclesia.
Abbreviated transcription (Latin):
suomore. apud quendam a frice uicariũ
macedonium nomine pro supplii luteris
inter ueniret atq: ille paruisset hoc modo
rescriptum misit. Miro modo afficior
sapientia tua. & m illis quae edidisti. & in
his quae int̃ ueniens prosollicitis mutere non
graucris. Nam & illa tantum habent
acuminis scientiȩ scititus utnihil supra
sit. & haectantum uere cundię ut nisi fa¬
ciam quod mandas culpãpenes me rema¬
nere non inne gotio eẽ diuidicẽ domi¬
ne merito uenerabilis. & sus cipi ende pat̃
N o n onim instits quod pleriq: homines istius
locifaciunt. Vt quod cumq solliticius peti¬
tor uoluerte ex corquecis. Sed quod tibi

Expanded text:
suo more apud quemdam Africae vicarium, suo more apud quemdam Africae vicarium, Macedonium nomine, pro supplici litteris interveniret, atque ille paruisset, hoc modo rescriptum misit: Miro modo afficior sapientia tua, et in illis quae edidisti, et in iis quae interveniens pro sollicitis mittere non gravaris. Nam et illa tantum habent acuminis, scientiae, sanctitatis, ut nihil supra sit; et haec tantum verecundiae, ut nisi faciam quod mandas, culpam penes me remanere, non in negotio esse, dijudicem, domine merito venerabilis, et suscipiende pater. Non enim instas quod plerique homines istius loci faciunt , ut quodcumque sollicitus petitor voluerit, extorqueas; sed quod tibi
Abbreviated transcription (Latin):
littor ad ñõ constitutus domui isrł predi¬
cans uerbum atq instans oportune in por¬
tune arguens hortans. increpans in om¬
ni longanimitate & doctrina Precipueq
operandas instruere eos quiessent idonei
& adios docere Rogatus quoq a non¬
nullis in eorum in eorum temporalibus
causis epłas aduersos dabat. Sed hanc
suam a meliorib reb occupationẽ t̃tquã
Angaria depuitabat. Suauem semꝑ ha¬
bens dehis quȩdĩs̃ uł ad con locutionẽ uel
conlocutionẽ fraterne ac do mestice fa
scłi potestatis postulatum non dedisse.
dicentem. Cuius dam scientis seruan¬
dam sententiam de quo scriptum est
Quod multa sue fame contemplationis
amicis non praestitisset & illud nihil¬
ominus suum addens qm̃ plerumq po¬
testas quȩ praestat premit. Cum uero
inter cedendum esse rogatus uideb at
tamid honeste. ac temperate agebat
ut non solum honerosus. aut molestus
non uider&ur. uerum &iã mirabilis
existeret. Nam dum exiret necessitate

Expanded text:
lator a Domino constitutus domui Israel, praedicans verbum atque instans opportune, importune, arguens, hortans, increpans, in omni longanimitate et doctrina ; praecipueque operam dans instruere eos qui essent idonei et alios docere . Rogatus quoque a nonnullis in eorum temporalibus causis, epistolas ad diversos dabat. Sed hanc suam a melioribus rebus occupationem tanquam angariam deputabat, suavem semper habens de iis quae Dei sunt vel allocutionem vel collocutionem fraternae ac domesticae famsaeculi potestates postulatum non dedisse, dicentem cujusdam sapientis servandam esse sententiam, de quo scriptum esset, quod multa suae famae contemplatione amicis non praestitisset: et illud nihilominus suum addens, quoniam plerumque potestas quae praestat, premit. Cum vero intercedendum esse rogatus videbat, tam id honeste ac temperate agebat, ut non solum onerosus aut molestus non videretur, verum etiam mirabilis existeret. Nam dum exorta necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad fugã ñ as ꝑnat᷑. petoslentiũ fidem tri¬
buit & iugi susurro interm&ũ & spem medii
fluctuumus: Erant mihi in grege duo hirci
mire magnitudmis: Quibus occisis ut resfa¬
cio corũq carnes aduiaticum p̃paro &
partẽ carniũ portantes: Cũq ꝑuenis¬
semus adfluuium nam de cõmilibus ab
remigantis transiuimus. deorsum flu¬
mine deferente. & multo longius quũ cons¬
cenderamus in ulteranor exponente ripa¬
ut uestigia sequenter porderent: Sed int̃
haec mude facte carner. & ex parte lupsȩ
uix tridui cibũ pollicebunt̃: Bibimus usq
ad soci & utẽ future nossiti p̃parentes :
currimus postergum scꝑ as peximus &
rem solis nimiũ: paueo miser referens

Expanded text:
 ad fugam: non aspernatur. Peto silentium: fidem tri ad fugam: non aspernatur. Peto silentium: fidem tribuit: et jugi susurro inter spem et metum medii fluctuamus. Erant mihi in grege duo hirci mirae magnitudinis, quibus occisis, utres facio, eorumque carnes viatico praeparo. Et partes carnium portantes. Cumque pervenissemus ad fluvium, nam decem millibus aberemigantes, ut deorsum nos flumine deferente, et multo longius quam conscenderamus, in alteram nos exponente ripam, vestigium sequentes perderent. Sed inter haec madefactae carnes, et ex parte lapsae, vix tridui cibum pollicebantur. Bibimus usque ad satietatem, futurae nos siti praeparantes. Currimus, post tergum semper aspicimus; et rem solis nimium. Pavesco miser etiam referens
Abbreviated transcription (Latin):
so nullis fuge suspicio. Interdum & mense
i heremo sodeo & prȩter caelum terrãq ni¬
hiluideo Coepi mecum tatitus uoluere & int̃
dierat tenuerat ꝑdiderat. Sicq cogitanr
as picio formicarum gregẽ angusto calle
ftrre iudere onera maiorae quã corpor& :
Alio herbarum quuedam semina forcipo
oris trahebunt. aliue egerebant terram
defoueis & aquurum meatus aggeribus
exdudebant: Illȩ uenture hiemis memo¬
rer nemade factahumur in berbum hor¬
rea uerter & inlata semina p̃cidebunt: haer
luctu celebri corpora de functa porta¬
bunt & quod magis mirũ e& intanto ag¬
mine egrediens non obstabat intrantib
&onere coneedisse sub positir humeris ad¬
uiuabant: Quid multa pulchrũ mihi specta¬
culum dies illu p̃buit: unde recordutus
salomonis ad formicȩ solerciã nosmitten¬
tis & pigrasmenter subtali exomplo sus¬
cum nihilcuius quã proprium sit
animi uultu dissimalure non potui. Rogat
curita ex anima tussim : audit causas ertor¬

Expanded text:
 Nulla fugae suspicio, interdum et mense in eremo sedeo, et praeter coelum terramque nihil video, coepi mecum tacitus volvere, et intdierat, tenuerat, perdiderat. Sicque cogitans, aspicio formicarum gregem angusto calle fervere. Videres onera majora quam corpora. Aliae herbarum quaedam semina 46 forcipe oris trahebant; aliae egerebant humum de foveis; et aquarum meatus aggeribus excludebant. Illae venturae hiemis memores, ne madefacta humus in herbam horrea verteret, illata semina praecidebant; hae luctu celebri, corpora defuncta deportabant. Quodque magis mirum est in tanto agmine, egrediens non obstabat intranti; onere concidisse, suppositis humeris adjuvabant. Quid multa? pulchrum mihi spectaculum dies illa praebuit. Unde recordatus Salomonis , ad formicarum solertiam nos mittentis, et pigras mentes tali exemplo suscumque nihil cujusquam proprium sit, animi vultu dissimulare non potui. Rogat cur ita exanimatus sim. Audit causas: hortor
Abbreviated transcription (Latin):
quo sepultecẽ sc̃a a fra simul&iam & ma¬
tertius hilaria & puellȩ euis secundum
ronaem acceperunt: &quȩ̨simul um ani¬
mes fugerunt adiabulo simulum animis¬
Codemdie passisunt non longe ab urbero¬
timouiae ostensi prius uarur & amina¬

Expanded text:
quo sepulta est Afra, simul etiam maquo sepulta est Afra, simul etiam mater eius Hilaria et famulae eius secundum ronam ac| ceperunt . et quę simul unianimas fugerunt a diabulo .|  simEodem die passi sunt eciam non longe ab urbem rotimo a roma uia ostensi. Prius uariis exa| mina
Abbreviated transcription (Latin):
tir dulcis ꝓamore : mundus apet cato pro
pecctoribus uniuersitibi offero seccrisiciũ
taripam flumins dignce & commenica
prepia quaefuerantꝰ ancille eiuss&
simulqut suerant in peccato xsimulaso¬
milites descendener dearcha ut seilluc
trans firant: Cumque aeas transtulis¬
Puer aut qui cumipsis era et fransna¬
tauit :⁊ nunticcuit matricius hilurico
Eturnit nodt Cum saccerdotibus di & tu¬
lit corpos beate a frar: a posuit secundo
mibario aciuitate agustto in memoria:
quam sibi suirq: construxerat᷑ quolfac tunt
ut remunerem illas censum dignis sima:
si uero uideritis eas. animcꝑteͥ nascitur
obsistere & nulla ratione ad scccrisi candũ
prebere consensum Impletegrenuium mo
eas ipsa memoriũ &ita demi ignem sub¬
ponite : ut nullacx bis aeuadint uiue eun¬
tes aut̃ militer: prius quidem blando sermo
memoriam sarmentis & feno & sicais spi¬
nis & clauscrunt supereas & subposito igne
habierunt: Et it a factumest at eodem die

Expanded text:
tis, dulcis pro amaris, mundus a peccato pro tis, dulcis pro amaris, mundus a peccato pro peccatoribus universis. Tibi offero sacrificium ta ripam fluminis Digna et Eumenia et Euprepia, quae fuerunt ancillae eius et simul que fuerunt in peccato et simul a samilites descen| dentes de barca . ut eas ibi transmitterint . cumque eas| transtulispuer au| tem qui cum ipsis erat transnatauit et nuntiauit matre| eius Et venit nocte cum sacerdotibus Dei et tulit corpus eius et posuit secundo miliario a civitate Augusta in memoriam, quam sibi suisque construxerat. Nuntiatum ut remunerem illas censum dignissimum; si vero videritis eas animo pertinaci obsistere et nulla ratione ad sacrificandum praebere consensum, implete memoriam eas ipsam memoriam et ita demum ignem subponite, ut nulla ex eis evadat viva'. Euntes autem milites prius blando sermonmemoriam sarmentis et feno et siccis spinis et clauserunt super eas et, subposito igne, habierunt. Sicque factum est, ut eodem die,
Abbreviated transcription (Latin):
dit Cerpus meuri qud pec caun accipi¬
at diuer satormente nam anina
mea: seccrificus demoniorum
honquo inquinabitur: lunc iud& nequis¬
simus: dictauit sententiam dicens: A fram
publicam iner&ricem quaese xp̃ianam ꝓ¬
fissa est & noluit scccrificur participare:
uiuam incendi precͥpimuss tatim quae
raptee aministris ductaesł inins lcm flu¬
ui quaedicitur. larcirꝰ ibiq eam &poli an¬
tes adstiprem conligaue runt: Adillao
eleuans oculos suor ad celum: cuntilacrimis¬
nonuinisliuocare iustas sed peccator es ad
penitentiam: Cuius ꝓmissio uera &ma¬
nifesta est : quia dignatus es dictre Quuora
conuersus suerit peccator a suis iniquit¬
tibus cadem ora nonterememo raturum
iusmeae paenitentiam meam aꝑhancignẽ
temporalem quicor porimeo paraur est
eius indita rst dicens Cratiastibiago dne
ilur aps : quimedignatures hostiam babere
prenomin& uo: qui prototoniundo solus
restia cblatus.  er Incrucc̃ ustus ꝓuni¬
iustis bonus: ꝓmadis benedictus: ꝓmcole dic¬

Expanded text:
dit . cor| pus meum quod peccauit accipiat deuersa tormenta ani| mam+ sacrificiis demoniorum non quoinquinabo . tunc iudex| nequissimus dictauit sententiam dicens afram publicam meretricem, quae se christianam professa est et noluit sacrificiis participare, vivam incendi praecipimus'. Statimque rapta a ministris, ducta est in insolam fluvii quae dicitur Laechae, ibique eam expoliantes, ad stipidem ligaverunt. At illa elevans oculos suos ad caelum, orabat cum lacrimisuenisti uocare sed peccato| res ad penitentiam . cuius promissio uera et manifesta est| quia dignatus es dicere . qua hora conuersus fuerit pecca| tor a suis iniquitatibus. Eadem hora non te memoratu| rum nis| meae penitentiam . et per hunc ignem temporalem| qui corpori meo paratus est audita est, dicens: 'Gratias tibi, domine Iesu Christe, qui me dignatus es hostiam habere pro nomine tuo, qui pro toto mundo solus hostia oblatus es in cruce, iustus pro iniustis, bonus pro malis, benedictus pro maledic
Abbreviated transcription (Latin):
uotis caditums aperiiet a repto itinere
ad eum oinloco quo urdi positus crat
aduenit hac mimse rorum deporit
affectum ut agerent Qualiter dosi de¬
ratam diu prolom suis obtucib contem¬
plure meruisset. Hoc ille auditu ab¬
nuit matrisq affectum ut fuerit re¬
cus auit Reminiscens illud qui non roli¬
querit patrem aut matrer non t me
dignur sediumen nefidem matris
dum inxpi amorom & timorem indi.¬
dim nouirat temere contemnendo uuo¬
laret Transsiens ante aeam parumi¬
pir obtutibus eius apparai ut &de¬
siderium matris saciurer & uigore.
relogiom obmitris blun dimentio
non mollirot.
Poposcit ꝓministros sese ineo uex
habendo ade uelestia desideria corlo¬
ciret hacdem cepr num quum seiusu¬
rum in prrsenem uttam scirer UI

Expanded text:
votis aditum aperiret. Arepto itaque itinere, ad eum eo in loco quo vir Dei positus erat advenit hac ministrorum deposcit affectum, ut agerent, qualiter desideratam diu prolem suis obtutibus contemplare meruisset. Hoc ille auditu abnuit, matrisque affectum ut faverit, recusavit, reminiscens illud: Qui non reliquerit patrem aut matrem, non est me dignus. Sed tamen, ne fidem matris, quam in Christi amorem et timorem inditam noverat, temere contemnendo violaret, transsiens ante aeam, parumper obtutibus eius apparuit, ut et desiderium matris saciaret et vigorem relegionis ob matris blandimenta non molliret. Poposcit per ministros, sese incolumen habendo ad caelestia desideria cor locaret hac deinceps numquam se visurum in praesentem vitam sciret. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
habeo antto culos iteor: ps cotidie cri¬
mnee Meccateo mea confiteor : et qui¬
aindignea sum ipsisa crisicium offerre :
me ip̃sam ꝓnom inetius Cupio sacrifica¬
re uitcorpus. quo pecaui: dumpencr
ꝑtulerit ab luatur: Iud ex dixit: siquodi¬
toribus descendisse diceloꝰ Nami& ÷
enangelia tius lociuntur : qud mere¬
tric lacrimis rigauerit pedes enis&
indulgintiam acceperitꝰ & mer&rices
& pub licanor num quamdis pexerit qui¬
nimio &iam secumeos maducare ꝑmi¬
sit : Iudex gauis dixit magis sacrifica
idiligaris ab amatoribus tuir si
uit semper dibaata es auirir. & infi¬
rantur tibi pecuniae multe ab eipbera
asra respondit: pecunuar &ecrabiles
iamnum quam accipio nam & quas.
bui ependi: quianonerant debonçe
conslencia: Tamenno lentes accipert
aliquantos fratri smeor pauperes &i¬
amprecibus &oraui: ut ame diꝗ¬
narentur accipere : Aꝓpaccatis mei¬
oraros Siergo quae habui ae aboc a l¬
drct: sant xor dignam nonhatens aune caua
uus cumi dintuum dicere. qugesuaro en

Expanded text:
habeo ante oculos meos. Ipsi cotidie crimina et peccata mea confiteor et, quia indigna sum ipsi sacrificium offerre, me ipsam ego pro nomine eius cupio sacrificare, ut corpus in quo peccavi, dum poenas pertulerit, abluatur'. Iudex dixit: 'Sictoribus discendisse de caelo; nam et euangelia eius locuntur, quod meretrix lacrimis rigaverit pedes eius et indulgentiam acceperit, et meretrices et publicanos numquam dispexit, quin immo etiam secum eos manducare permisit'. Index Gaius dixit: 'Sacrifica, ut diligaris ab amatoribus tuis et, sicut semper dilecta es, habearis, et inferantur tibi pecuniae multae ab eis'. Afra respondit: 'Pecunias execrabiles iam numquam accipio, nam et quas habui expendi, quia non erant de bona conscientia; nam nolentes accipere aliquantos fratres meos pauperes etiam precibus exoravi, ut a me dignarentur accipere et pro peccatis meiorare. Si ergo quae habui a me ahristus dignam non habet; sine causa vis eum Deum tuum dicere, qui te suam non
Abbreviated transcription (Latin):
ppriat Aduirum ueneribilem ioħm
redeum postulans Quod st oppositu
hlctione facere neclexit. iudicium
one potentis dĩ dedumno omisse
crelicta plebes recipere metuerit
E causari utriq tam quiperat obbo¬
n sedolis amisione. quam&iam uene
iohunnis obiudicii in liti anxio
rum consulti uictus ad patria¬
ore Nciudicium damna
at mis imer tantarum animar

Expanded text:
propriae ad virum venerabilem Iohannem, propriae ad virum venerabilem Iohannem, reditum postulans: quod si, opposita dilatione, facere neclexit, iudicium omnipotentis Dei de damno omisse hac derelicte plebes recipere metuerit. Quam causam utrique, tam qui praeerat ob boni sodalis amisione, quam etiam venerandus Iohannis ob iudicii inlati penam, omnium consultu victus, ad patriae iudicium damnationis de omisione tantarum animaru
Abbreviated transcription (Latin):
icirit Una sci iotit uorachi et
nno centesimo post explicionem nu¬
meri seĩ uictori ep̃i : ciclum recapi¬
lothari rogis. indodio eaiunro
ipsius prine peru renetricosue pry¬
elsudemine lastilde regne cum
adorbem cabaln suusi mit neni m̃sis
secindu ebdm ionas abbas: perrio
paucis diebus inib plabone itineris
qui euit, Cumq utur pcibus fratru
ipsiu coenubii ut qui perdiscipulur
meinorati consessoris xp̃i. uel postoris
corum ueraciter comperta crant
Deaetuule utta hicspiritude
conamplactione ãrticulo dicendi:
conuerit p̃dictur ionas hunnane
abbiti inquid p̃fatio uitzebrati io
ter exemplu : queluco clurius urbe
tum in sermone docendum quum exm¬
plum monstrando in lumina uero
prorsus dedarare: Adq gnnestudit¬
eu he oonubis
ut sub iecta plebi solumina porderit
Direxit que absque dilatacione exeuis
coenubii septauirus. Cum epistulirum
sub plimentum Vnam ad eum qui prȩ¬
erat adque subiecta sibi plobe eni
redito contrari in essent. Nedomne
communi particeps forent. Aliun

Expanded text:
CIPIT VITA SANCTI IOHANNES MONACHI ET nno centesimo post explicionem numeri sancti Victori episcopi, ciclum recapiClotharii regis indolis, ex iusso ipsius principes vel genetrices suae praecelse domne Baltilde regine cum ad orbem Cabalonnensem noni mensis secunda ebdomada Ionas abbas per Riompaucis diebus inibi pro labore itineris quievit, cumque victus precibus fratrum ipsius coenubii, ut que per discipulus memorati confessoris Christi vel posteris eorum veraciter conperta erant de actuale vita hac spiritale contemplatione articulo dicendi convertit, praedictus Ionas Hunnane abbati inquid. PRAEFATIO VITAE BEATI IOAtes exempla, que luce clarius urbem tam in sermone docendum quam exemplum monstrando inluminavere, prorsus declarare adque omis te sibi plebis solamina perderit, direxitque absque dilatione ex eius coenubii septa virus cum epistularum subplimentum: unam ad eum qui praeerat adque subiecta sibi plebe, eius redito contrarii ne essent, nam damno communi particeps forent; aliam
Abbreviated transcription (Latin):
dei adiminiculo defper alimenta
agnum ꝑ gens minister reppa¬
rit iuas plenum sumpi  mensora
piuperib tribuit
Deinde patri nuntiandu endi
sudide silendum esseimperio ntela¬
tionis muculu cumulum gratiae tollie

Expanded text:
dei adminiculo deffer alimenta aegenti'. Pergens minister, repperit vas plenum, sumptaque mensura, pauperibus tribuit. Deinde patri nuntianda credit, sed ille silendum esse imperat, ne elationis macula cumulum gratiae tollat.
Abbreviated transcription (Latin):
pontisix hubere sotias guber naculi inui¬
duue mulum instigare int̃ & ipsum
& regematitaniam discordiue semi¬
nare: His itaq dieb iam aeminebut
celeberrimi paschalis dide, Tunc fla¬
gitante pontisice ut magus tuduno
urb suue ipsum scis simum diem rexiube¬
ret celebrare : quine qu&quã hocren¬
nuens sedimpleri tu&tur uotum
dep̃cuntes: Quicum ad propriquunte
uĩdie admis sa tum sollem. niu ede¬
brandum quiẽ sabbacorum ut mos aera
antiquisquue ẽ inuigiliis parchor
Ierent pcorit & mulo semi nurio odi
simul haberent abs conditum
Tunc instigitar ut̃q mulorum. acce¬
dens et demꝰ ponti sicȩ doẽ obser uiut
inquid scue pontisex quiutrans acta cela¬
britato misscorum artgirꝰ es u¬

Expanded text:
pontifex habere socios gubernaculi, invipontifex habere socios gubernaculi, invidie malum instigare et inter ipsum et regem zizaniam discordiae seminare. His itaque diebus iam aeminebat celeberrimus paschalis dies. Tunc flagitanti pontifice, ut Agustoduno urbe sua ipsum sanctissimum diem rex iuberet celebrare, qui nequaquam rennuens, sed implere nititur votum depręcantis. Qui cum, adpropinquante iam die ad missarum sollemnia celebrandantiqua, quae est in vigiliis paschae, irent pariter et malo seminario odii simul haberent absconditum, tunc insticatur uterque malorum accedens eidem pontifice, dixit: 'Observa te', inquid, 'sanctae pontifex, quia, transacta celebritate missarum, a rege
Abbreviated transcription (Latin):
tus puuore Regẽ petut. ut relictis
omnibus uittm sibi conoͤderit : & in
monas terio hubire ꝑmit terit  Cui hoc¬
dente rex consensit & in monas terio
hus effieideberet. Rex uo chil dericus e.¬
confirmatus in regnosum Germa nõ suo tbeo¬
sudericum cuidam dĩ seruo conset uundum
acnutriendum dedit: ⁊dem uo Ieo degtirũ
pontisicem suꝑ omnem domum suam sib¬
limauit: & maiorẽ eum in om nibus cons¬
tituit. qui ac ceptis huius regni gub¬
naculis qđ qđ muximae aduersusb
ges antiquorum reguum. ac magnorum
ꝓcȩrũ quorũ uita luudabilis. adstidat
repperit : in epis copatums ad prirtinum
redixit statum: Intantum uero us que quan
omĩa regna francorum restituit. ut om̃s
segratulu rentur regem habere sibi childo¬
Cumhȩc poene annis trib cum decoro
magno ugerentur Tue aduersariua
cuius ẽ consuetudinis inuidiue suue
condicionis bonudus truere: Coepit con¬
so dules sua: quos se cum elegerat idem

Expanded text:
tus pavore, rege petiit, ut, relictis tus pavore, rege petiit, ut, relictis omnibus, vitam sibi concederet et in monasterio habire permitteret. Cui |dente rex consensit, et in monasterium hus effici deberet. Rex vero Childericus confirmatus in regno germanum suum Theodericum cuidam Dei servo conservandum ac nutriendum dedit. Idem vero Leudegarium pontificem super omnem domum suam sublimavit et maiorem domus in omnibus constituit. Qui, acceptis huius regni gubernaculis, quodquod maxime adversus legis antiquorum regum ac magnorum procerum, quorum vita laudabilis adstabat, repperit ineptum, ad pristinum reduxit statum. In tantum vero usquequaque omnia regna Francorum restituit, ut omnes se gratularentur regem sibi habere Childe. Cum haec poene annis tribus cum decore magna agerentur, tunc adversarius, cuius est consuetudinis invidiae suae conditionis bona distruere , coepit sodales suos, quos secum elegerat idem