comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meam ponam super os
meum: Unum locutus
sum. quod utinam non
dixissem: et alterũ quibus
ultra non addam: Capxl.¬
espondens autem dñs
iob de turbine: dixit
Necinge sicut uir lumbos
tuos: interrogabo te: et in¬
dica mi hi: Nunquid irri¬
tum facies iudiciũ meum:
et condemnabis me. ut tu
iustificeris: Si habes bra¬
chium sicut deus. et si uo¬
ce simili tonas: circii nda
tibi decorem. et in sublime
erigere: et esto gloriosus:
et speciosis in duere uestibꝰ.
Disperge superbos furore
tuo: et respiciens omnem
arrogantem humilia: Res¬
pice cunctos superbos et
confunde eos: et contere
imnpios in loco suo: Abscon¬
de eos in puluere simul:
et facies eorum demerge
in foueam: et ego confite¬
bor quod saluare te possit
dextera tua: Ecce behemoth
quem feci tecum: fenum
quasi bos comedet: Forti¬
tudo eius in lumbis eius:
et uirtus illius in umbili¬
po uentris eius: Stringit
caudam suam quasi ce¬
drum: nerui testiculorum
cius perplexi sunt: Ossa

Expanded text:
meam ponam super os meam ponam super os meum: unum locutusum quod utinam non dixissem et alterum quibus ultra non addam respondens autem Dominus Iob de turbine ait accinge sicut vir lumbos tuos interrogabo te et indica mihi numquid irritum facies iudicium meum et condemnabis me ut tu iustificeris et si habes brachium sicut Deus et si voce simili tonas circumda tibi decorem et in sublimerigere. Et esto gloriosus, et speciosis induere vestibus. Disperge superbos furore tuo, et respiciens omnem arrogantem humilia. Respice cunctos superbos, et confunde eos. Et contere impios in loco suo, et absconde eos in pulvere simul, et facies eorum demerge in foveam. Et ego confitebor quod salvare te possit dextera tua. quem feci, tecum foenum quasi bos comedet: fortitudo eius in lumbis eius et virtus illius in umbilico ventris eius: stringit caudam suam quasi cedrum, nervi testiculorum eius perplexi sunt, ossa
Abbreviated transcription (Latin):
ram ungula fodit: exul¬
tat audacter. In occursũ
pergit armatis:contem¬
nit pauorem:nec cedit
gladio: Super ipsum sona¬
bit pharetra: uibrabit ha-¬
sta et clipeus: Feruens et
fremens sorbet terram:
nec reputat tubȩ sonare
clangorem: Ubi audierit.
biicinam: dicit uah Pro¬
cul odoratur bellum: ex¬
hortationẽ ducum. et ulu¬
latum exercitus: Nunqͥd
per sapientiam tuam plu-¬
mescit accipiter: expan¬
dens alas suas ad austrũ:
Aut ad preceptum tuum
eleuabitur aquila: et in
arduis ponet nidũ suum:
In petris manet: et in pre¬
ruptis silicibus commorat᷑.
atq in accessis rupibus:
Inde contemplatur escam:
et delonge oculi eius pros¬
piciunt: Pulli eius lambẽt
sanguinem: et ubicumq
cadauer fuerit. statĩ adest
Et adiecit dñs: et locutus
est ad iob: Nunquid qui
contendit cum deo:tam
facile conquiescit: Utiq
qui arguit deum: debet¬
et respondere ei
espondens autem iob
dño: dixit: Qui leui¬
ter locutus sum. responde¬
re quid possum: Manum

Expanded text:
ram ungula fodit, et exsultat: audacter in occursum pergitarmatis. Contemnit pavorem, nec cedit gladio. Super ipsum sonabit pharetra, vibrabit hasta et clypeus. Fervens et fremens sorbet terram, nec reputat tubae sonare clangorem. Ubi audierit buccinam, dicet: Vah. Procul odoratur bellum, exhortationem ducum, et ululatum exercitus. Numquid per sapientiam tuam plumescit accipiter, expandens alas suas ad austrum; aut ad praeceptum tuum elevabitur aquila? et in arduis ponet nidum suum? In petris manet, et in praeruptis silicibus commoratur, atque inaccessis rupibus. Inde contemplatur escam, et de longe oculi ejus prospiciunt: pulli ejus lambunt sanguinem, et ubicumque cadaver fuerit, statim adest. Et adjecit Dominus, et locutus est Job: Numquid qui contendit cum Deo, tam facile conquiescit? Utique qui arguit Deum, debet respondere ei. Respondens autem Job Domino, dicit: Qui leviter locutus sum, respondere quid possum? Manum
Abbreviated transcription (Latin):
it heliodoro episcopis:ie¬
ronimus presbiter in do¬
mino salutem: Mira ri
non desino exactionis ue¬
strȩ instantiam: Exigitis
enim: ut librum chaldeo
sermone conscriptum. ad
latinum stilum traham:
librum utiq tobiȩ: quẽ
hebrei de cathalogo chui-¬
narum scripturarum se¬
cantes. his quȩ apochri-¬
pha memorant manci¬
parunt: Feci satis desi¬
derio uestro: non tamen
meo studio: Arguunt
nos enim hebreorũ stu¬
dia: et imputant nobis
contra suum canonẽ ista¬
latinis auribus transferre:
Sed melius esse iudicans.
phariseorum displicere iu¬
dicio: et episcoporũ iussi¬
onibus deseruire: institi
ut potui: Et quia uicina
est chaldeorum lingua ser¬
moni hebraico: utriusq lin¬
guȩ peritissimũ loquacem
reperiens. unius diei labo¬
rem arripui: et quicquid
ille michi hebraicis uerbis
expressit: hoc ego accito
notario sermonibus lati¬
nis exposui: Orationibus
uestris mercedem huius o¬
peris compensabo: cum
gratum uobis didicero. me
quod iubere estis dignati

Expanded text:
t Heliodoro episcopis Hieronymus presbyter in Domino salutem. Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de catalogo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desiderio vestro, non tamen meo studio. Arguunt enim nos Hebraeorum studia, et imputant nobis, contra suum canonem Latinis auribus ista transferre. Sed melius esse judicans pharisaeorum displicere judicio, et episcoporum jussionibus deservire, institi ut potui. Et quia vicina est Chaldaeorum lingua sermoni Hebraico: utriusque linguae peritissimum loquacem reperiens, unius diei laborem arripui: et quidquid ille mihi Hebraicis verbis expressit, hoc ego accito notario, sermonibus Latinis exposui. Orationibus vestris mercedem hujus operis compensabo, cum gratum vobis didicero me, quod jubere estis dignati,
Abbreviated transcription (Latin):
bus in uallem bethuliȩ: et
baptizabat se in fonte
aquȩ: Et ut ascendebat.
orabat dñm deum isra el
ut dirigeret uiam eius
ad liberationẽ populi sui
Et introiens munda ma¬
nebat in tabernaculo: us¬
q dum acciperet ȩscam
suam in uesperexu
t factum est quarto
die: holofernis fecit
cenam seruis suis: et di¬
xit ad uagao eunuchum:
Uade. et suade hebrȩam
illam: ut sponte consen¬
tiat habitare mecum: Hȩ¬
dum est enim apud assy¬
rios. si femina irrideat ui¬
rum: agendo ut immii¬
nis tran seat ab eo: Tune
introuut uagao ad iuditb:
et dixit: Non uereator
bona puella introire ad
dñm meum. ut honorifi¬
cetur ante faciem eius: et

Expanded text:
bus in vallem Bethuliae, et bus in vallem Bethuliae, et baptizabat se in fonte aquae. Et ut ascendebat, orabat Dominum Deum Israel, ut dirigeret viam ejus ad liberationem populi sui. Et introiens, munda manebat in tabernaculo, usque dum acciperet escam suam in vespere. Et factum est, in quarto die Holofernes fecit coenam servis suis, et dixit ad Vagao eunuchum suum: Vade, et suade Hebraeam illam, ut sponte consentiat habitare mecum. Foedum est enim apud Assyrios, si femina irrideat rum agendo ut inmunis transeat ab eo tunc introivit Bagao ad Iudith et dixit non vereatur bona puella introire ad dominum meum ut honorificetur ante faciem eius et
Abbreviated transcription (Latin):
domo nabuchodonosoꝵ
magna eris: et nomen tu¬
um nominabitur in uni¬
uersa terra: Tlinc iussit eã
introire ubi repositi erant
thesauri eius: et iussit illie
manere eam: et constituit
quid daretur illi de con¬
uiuio suo: Cui respondit
iudith: et dixit: Nunc nõ
potero manducare ex his
quȩ mi hi precipis tribui:
ne ueniat super me offen¬
sio: Ex his autem quȩ mi¬
chi detuli: manducabo:
Cui holofernes ait: Si de¬
fecerint tibi ista quȩ tecũ
detulisti: quid faciemus
tibi: Et dixit iudith Ui¬
uit anima tua dñe meus:
qm̃ non expendet omnia
hec ancilla tua: donec fa-¬
ciat deus in manu mea
hec quȩ cogitaui: Et in¬
duxerunt illam serui eiꝰ
in tabernaculũ quo pre¬
ceperat: Et petiit dum
introiret. ut daretur ei
copia nocte et ante lucem
egrediendi foras ad oratio¬
nem: et deprecandi dñm:
Et prȩcepit cubiculariis
suis: ut sicut placeret illi
exiret et introiret ad ado¬
randum deum suum. per
triduum: Et exibat nocti¬

Expanded text:
domo Nabuchodonosor domo Nabuchodonosor magna eris et nomen tuum nominabitur in universa terra tunc iussit eam introire ubi repositi erant thesauri eius et iussit illic manere eam, et constituit quid daretur illi de convivio suo. Cui respondit Judith, et dixit: Nunc non potero manducare ex his quae mihi praecipis tribui, ne veniat super me offensio: ex his autem, quae mihi detuli, manducabo. Cui Holophernes ait: Si defecerint tibi ista, quae tecum detulisti, quid faciemus tibi? Et dixit Judith: Vivit anima tua, domine meus, quoniam non expendet omnia haec ancilla tua, donec faciat Deus in manu mea haec quae cogitavi. Et induxerunt illam servi ejus in tabernaculum, quod praeceperat. Et petiit dum introiret, ut daretur ei copia nocte et ante lucem egrediendi foras ad orationem, et deprecandi Dominum. Et praecepit cubiculariis suis, ut sicut placeret illi, exiret et introiret ad adorandum Deum suum, per triduum: et exibat nocti
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ego ancilla tua cog¬
noscens. fugi ab illis: et
misit me dñs hȩc ipsa-
nuntiare tibi: Ego enim
ancilla tua deũ colo: etiã
nunc apud te: Et exiet
ancilla tua et  orabo de¬
um: et dicet mi hi quan¬
do eis reddet peccatũ suũ:
Et ueniens nuntiabo tibr:
ita ut ego adducam te per
mediam ierusalem: et ha¬
bebis omnem populum
isra el sicut oues quibus
non est pastor: et non la¬
trabit uel unus contra te:
qm̃ hec mi hi dicta sunt
per prouidentiam dei: Et
qm̃ iratus est illis deus:
hec ipsa missa sum nun¬
ciare tibi:
lacuerunt autẽ om¬
nia uerba hec coram
holoferne. et corã pueris
eius: et mirabantur ad
sapientiã eius: et dicebat
alter ad alterum: Non est
talis mulier super terrã:
in aspectu: in pulchritu
dine: et in sensu uerborũ:
Et dixit ad illam holofer¬
nis: bene fecit deus qui
misit te ante populum:
ut des illum tu in manibꝰ
nostris: Et qm̃ bona est
promissio tua: si fecerit
mi hi hoc deus tuus: erit
et meus deus: Et tu in

Expanded text:
quod ego ancilla tua cogquod ego ancilla tua cognoscens fugi ab illis et misit me Dominus haec ipsa nuntiare tibi ego enim ancilla tua Deum colo etiam nunc apud te et exiet ancilla tua et orabo Deum et dicet mihi quando eis reddat peccatum suum et veniens nuntiabo tibi ita ut ego adducam te per mediam Hierusalem et habebis omnem populum Israhel sicut oves quibus non est pastor et non latrabit vel unus contra te am haec mihi dicta sunt per providentiam Dei et quoniam iratus est illis Deus hoc ipsa missa sum nuntiare tibi placuerunt autem omnia verba haec coram Holoferne et coram pueris eius et mirabsapientiam ejus, et dicebant alter ad alterum: Non est talis mulier super terram in aspectu, in pulchritudine et in sensu verborum et dixit ad illam Holofernis bene fecit Deus qui misit te ante populum ut des illum tu in manibus nostris et quoniam bona est promissio tua si fecerit mihi hoc Deus tuus erit et meus Deus et tu in
Abbreviated transcription (Latin):
solum homines seruiunt
ei per te: sed et bestiȩ agri
obtemperant. illi: Nuntia¬
tui: uniuersis gentibus: Et
indicatum est omni seculo.
qm̃ tu solus bonus et potẽs
es in omni regno eius: et
disciplina tua omnibus
prouinciis prȩdicatur: Nec
hoc latet quod locutus est
achior: nec illud ignoratur
quod ei iusseris euenire:
Constat enim dñm nostrũ
sic peccatis offensum: ut
mandauerit per prophe¬
tas suos ad populũ. quod
tradat eum pro peccatis
suis: Et qm̃ sciunt se offen¬
disse deum suum filii isrł:
tremor tuus super ipsos est
Insuper etiam fames inua
sit eos: et ab ariditate aquȩ
iam inter mortuos compu.¬
tantur: Deniq hoc ordinãt
ut interficiant pecora sua:
et sanguinẽ eorũ bibant:
Et sancta dñi sui quȩ pre¬
cepit deus non contingi.
in frumento uino et oleo
hec cogitauerunt impen¬
lere:et uolunt consume¬
re quȩ nec manibus debe¬
rent contingere: Ergo qm̃
hec faciunt: certũ est qͦd
inperditionẽ dabuntur:

Expanded text:
solum homines serviunt solum homines serviunt illi per te, sed et bestiae agri obtemperant illi. Nuntiatria universis gentibus, et indicatum est omni saeculo, quoniam tu solus bonus et potens es in omni regno ejus, et disciplina tua omnibus provinciis praedicatur. Nec hoc latet, quod locutus est Achior; nec illud ignoratur, quod ei jusseris evenire. Constat enim, Deum nostrum sic peccatis offensum, ut mandaverit per prophetas suos ad populum, quod tradat eum pro peccatis suis. Et quoniam sciunt se offendisse Deum suum filii Israel, tremor tuus super ipsos est. Inssit eos et ab ariditate aquae iam inter mortuos conputantur denique hoc ordinant ut interficiant pecora sua et sanguinem eorum bibant et sancta Domini sui quae praecepit Deus non contingi in frumento vino et oleo haec cogitaverunt inpendere et volunt consumere quae nec manibus deberent contingere ergo quoniam haec faciunt certum est quod in perditione dabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum satellites eius: Qͥs
contemnat populum he¬
brȩorum. qui tam decoraᷤ
mulieres habent: ut nõ
pro his merito pugnare
contra eos debeamus: Lu¬
dens itaq holofernẽ iu¬
dith sedentem in conopeo
quod erat ex purpura et
auro et smaragdo. et la¬
pidibus pretiosis in¬
textum: et cum in faciẽ
eius intendisset: adorauit
eum prosternens se suꝑ
terram: Et leuauerunt
eam serui holofernis: iu
nimo esto: et noli paue¬
re in corde tuo: qm̃ ego
nunquam nocui uiro
qui uoluit seruire nabu¬
chodonosor regi: Populuᷤ
autem tuus si non contem¬
psisset me: non alleuassẽ
lanceam meam super eũ:
Nunc autem dic mi hi.¬
qua ex causa recessisti ab il¬
lis: et placuit tibi ut ueni¬
res ad nos: Et dixit illi iu¬
dith Sume uerba ancillȩ
tuȩ: qm̃ si secutus fueris
uerba ancillȩ tuȩ: perfec¬
tam rem faciet dñs tecum:
Uiit enim nabuchodono¬
sor rex terre. et uiuit uir¬
tus eius quȩ est inte ad cor¬
rectionem omniũ anima¬
rum errantium: qm̃ non

Expanded text:
ad eum satellites ejus: Quis contemnat populum Hebraeorum, qui tam decoras mulieres habet, ut non pro his merito pugnare contra eos debeamus? Videns itaque Judith Holofernem sedentem in conopeo, quod erat ex purpura, et auro, et smaragdo, et lapidibus pretiosis intextum: et cum in faciem ejus intendisset, adoravit eum, prosternens se super terram. Et elevaverunt eam servi Holofernis, jubnimo esto, et noli pavere in corde tuo; quoniam ego numquam nocui viro, qui voluit servire Nabuchodonosor regi. Populus autem tuus, si non contempsisset me, non levassem lanceam meam super eum. Nunc autem dic mihi,qua ex causa recessisti ab illis, et placuit tibi ut venires ad nos? Et dixit illi Judith: Sume verba ancillae tuae, quoniam si secutus fueris verba ancillae tuae, perfectam rem faciet Dominus tecum. Vivit enim Nabuchodonosor rex terrae, et Vivit virtus ejus, quae est in te ad correptionem omnium animarum errantium: quoniam non
Abbreviated transcription (Latin):
ens bi bliotecam: congre¬
gauit de regionib libros.
et ꝓphetarum. ⁊ dauid & epi¬
stolas regum: et de donarii:
Similiter autem ⁊ iudas
ea quȩ deciderant ꝑ bellũ
quod nobis acciderat. con¬
gregauit omnia: et sunt
apud nos. Si ergo desidera¬
tis hec: mittite qui ꝑferant
uobis. Actitri itaꝙ purifi¬
cationem: scripsimꝰ uobis:
bene igitur facietis: si ege¬
ritis hos dies. Deus autem
qui liberauit populum
suum.:⁊ reddidit hȩredita¬
tem omnibus & regnitmn
et sacerdotium: ⁊ sanctifica¬
tionem. sicut ꝓmisit in le¬
ge: speramus quod eito no¬
stri miserebitur: & congre¬
gabit de sub celo in locum
sanctum. Eripuit enĩ nos
de magnis periculis: & lo¬
cũm purgauit. De iuda
uero machabȩo & fratribꝰ
etus: ⁊ de templi magni

Expanded text:
ens bibliothecam congreens bibliothecam congregavit de regibus libros et prophetarum et David et epistulas regum et de donariis similiter autem et Iudas ea quae didicerat per bellum quod nobis acciderat congregavit omnia et sunt apud nos si ergo desiderastis haec mittite qui perferant vobis acturi itaque purificationem scripsimus vobis bene igitur facietis si egeritis hos dies Deus autem qui liberavit populum suum et reddidit hereditatem omnibus et regnum et sacerdotium et sanctificationem sicut promisit in lege speramus quod cito nostri miserebitur et congregabit de sub caelo in locum sanctum eripuit enim nos de magnis periculis et locum purgavit de Iuda vero Macchabeo et fratribus eius et de temp
Abbreviated transcription (Latin):
tnuenit locum spelunce:
Et tabernaculum ⁊ arcã
et altare incensi intulit
illuc: et ostium obstruxit:
Et accesserunt quidam si¬
mul qui sequebantur ut
notarent sibi locum: et
non potuerunt inuenire:
Ut autem cognouit ihe-¬
Ieremias: culpans illos dixit.
quod ignotus erit locus
donec congreget d̃s con¬
gregationem populi: et
ꝓpitius fiat. Et tunc dñs
ostendet hec: & apparebit
maiestas domini: et nu¬
bes erit sicut & moysi ma¬
infestabatur. Eẜ sicut cum
salomon petiit ut locus
sanctificaretur magno deo:
manifestabit hec. E ut sa¬
pientiam habens: obtu¬
lit sacrificium dedicatio¬
nis ⁊ consummationis
templi. Sicut & moy ses o¬
rabat ad dñm ⁊ descendit
ignis de celo: et consump¬
sit holocaustum E dixit
moyses. eo quod non sit
manducatum quod erat
ꝓ peccato:⁊ consumptũ ẽ:
similiter & salomon octo
diebus celebrauit dedica-¬
tionem. Inferebantur ali¬
tem in descriptionibus
et commentariis nẽemie:
hec eadem C it constru¬

Expanded text:
invenit locum speluncae invenit locum speluncae et tabernaculum et arcam et altare incensi intulit illuc et ostium obstruxit et accesserunt quidam simul qui sequebantur ut notarent sibi locum et non potuerunt invenire ut autem cognovit Hieremias culpans illos dixit quod ignotus erit locus donec congreget Deus congregationem populi et propitius fiat et tunc Dominus ostendet haec et apparebit maiestas Domini et nubes erit sicut et Mosi manifestabatur et sicut cum Salomon petiit ut locus sanctificaretur magno Deo manifestabat haec et ut sapientiam habens obtulit sacrificium dedicationis et consummationis templi sicut et Moses orabat ad Dominum et descendit ignis de caelo et consumpsit holocaustum et dixit Moses eo quod non sit mundatum quod erat pro peccato et consumptum est similiter et Salomon octo diebus celebravit dedicationem inferebantur autem in descriptionibus et commentariis Neemiae haec eadem et ut constru
Abbreviated transcription (Latin):
qua neemias ⁊ qui cũ eo
erant. purificauerunt sa¬
crificia. Considerans autẽ
rex & rem diligenter exa¬
minans: fecit ei templũ:
siquibus donau̾at rex:
multa bona accipiebat
ex hoc ⁊ tribuebat. Appel¬
lauit autem neemias hũc¬
locum nepthar: quod in¬
terpretatur purificatio:
Uocatur autem apud plu-¬
nuenitur autem in des-¬
criptionibus NIeremiȩ ꝓ¬
phete. quod iussit accipe
ignem eos qui transiigͣ¬
bant ut significatum est:
et ut mandauit transmi¬
gratis. E dedit illis legem
ne obliuiscerentur precep¬
ta domim: et ut non ex¬
errarent mentib.uiden¬
tes simulachra aurea et
argentea.⁊ ornamenta e¬
orum : et alia huiꝰ temodi
dicens: hortabatur ne le¬
gem amouerent a corde
suo. Frat autem in ipsa scri¬
ꝑtura. quomodo taberna¬
culum & arcam iussit pro-¬
pheta diuino responso
ad se facto comitari secũ:
usq quo exiit in montẽ.
in quo moyses ascendit.
et uidit dei hereditatem:
Et uemiens ibi erenias:

Expanded text:
qua Neemias et qui cum eo qua Neemias et qui cum eo erant purificaverunt sacrificia considerans autem rex et rem diligenter examinans fecit ei templum et si quibus donaverat rex multa bona accipiebat ex hoc et tribuebat appellavit autem Neemias hoc Nepthar quod interpretatur purificatio vocatur autem apud plunvenitur autem in descriptionibus Hieremiae prophetae quod iussit accipere ignem eos qui transmigrabantur ut significatum est et ut mandavit transmigratis et dedit illis legem ne obliviscerentur praecepta Domini et ut non exerrarent mentibus videntes simulacra aurea et argentea et ornamenta eorum et alia huiuscemodi dicens hortabatur ne legem amoverent a corde suo erat autem in ipsa scriptura quomodo tabernaculum et arcam iussit propheta divino responso ad se facto comitari secum usquequo exiit in montem in quo Moses ascendit et vidit Dei hereditatem et veniens ibi Hieremias
Abbreviated transcription (Latin):
es rex bonus: solus prestans:
solus iustus : omnipotens &e
eternus: qui liberas ifrł̃ de
omni malo: qui fecisti paties
electos ꝙ sanctificasti eos: ac¬
cipe sacrifictum ꝓ uniu̾so
populo tuo ifrł ⁊ custodi
partem tuam & sanctifica:¬
et congrega disꝑsionẽ nr̃am:
Libera eos qui seruiunt gen¬
tibus⁊ contemptos & abo¬
minatos respice: ut sciant
gentes quod tu es d̃s ñr
Afflige comprimentes nos¬
et contumelias facientes in
suꝑbia. Constitue populu
titum in loco sc̃o tuo: sic̃
dixit moyses. Sacerdotẽau¬
tem psallebant hymnos:
usq quo consumptum est
sacrificium. Cum autẽ con¬
sumptum isset sacrific¬
ex residua aqua neemias
tussit lapides maiores per¬
fundi. Quod ut factum est.
flamma ex eis accensa ẽ:
sedͭ ex lumine quod reful-¬
sit ab altari consumpta ẽ:
Ut uero manifestata est res.
renuntiatum est regi ꝑ¬
sarum quod in loco in qͦ
ignem absconderant hi
qui translati erant sacer-¬
dotes. aqua apparuit: de

Expanded text:
es rex bonus solus praestans es rex bonus solus praestans solus iustus et omnipotens et aeternus qui liberas Israhel de omni malo qui fecisti patres electos et sanctificasti eos accipe sacrificium pro universo populo tuo Israhel et custodi partem tuam et sanctifica congrega dispersionem nostram libera eos qui serviunt gentibus contemptos et abominatos respice ut sciant gentes quod tu es Deus noster adflige opprimentes et contumeliam facientes in superbia constitue populum tuum in loco sancto tuo sicut dixit Moses sacerdotes autem psallebant hymnos usquequo consumptum esset sacrificium cum autem consummatum fuisset sacrificex residua aqua Neemias iussit lapides maiores perfundi quod ut factum est flamma ex eis accensa est sed ex lumine quod refulsit ab altari consumpta est ut vero manifestata essent haec renuntiatum est regi Persarum quod in loco in quo ignem absconderant hii qui translati erant sacerdotes aqua apparuit de
Abbreviated transcription (Latin):
ignem de altari occulte
absconderunt in ualle.u¬
bi erat puteus altus & sic¬
cus: et in eo contutati sũt
eum: ita ut omnibus ig¬
notus esset locus. Cum p̃¬
terissent autem multi an-¬
in.⁊ placuit deo ut mitte¬
retur neemias a rege per¬
sidis: nepotes sacerdotuo
illorum qui absconderañ.
misit ad requirendum ig¬
nem. & sicut narrauerui nobis
non iuenerunt ignem:
sed aquam crassam & ius¬
sit eos haurtre: ꝙ afferre
sibi & sacrificia quȩ impo¬
sita erant. iussit sacerdos
neemias asꝑgi aqua ipsa:
et ligna:⁊ quȩ erant suꝑ¬
posita. Utq hoc factum ẽ.
et tempus affuit quo sol
refulsit qui prius erat in
nubilo: accensus ẽ ignis
magnꝰ. ita ut om̃s mirarent̃:
rationem autem
faciebant omnes sacer¬
dotes dum consumeretur
sacrifictum: ionatha incho¬
ante: cȩteris autem respon¬
dentibus & neemie erat o¬
ratio: hunc habens mo¬
dum. domine d̃s omniũ
creator. terribilis & fortis.
tustus ⁊ misericors: qui solus

Expanded text:
ignem de altario occulte ignem de altario occulte absconderunt in valle ubi erat puteus altus siccus et in eo contutati sunt eum ita ut omnibus ignotus esset locus cum praeterissent autem multi anni et placuit Deo ut mitteretur Neemias a rege Persidis nepotes sacerdotum illorum qui absconderant misit ad requirendum ignem et sicut narraverunt nobis non invenerunt ignem sed aquam crassam et iussit eos haurire et adferre sibi et sacrificia quae inposita erant iussit sacerdos Neemias aspargi aqua ipsa et ligna et quae erant superposita utque hoc factum est et tempus adfuit quo sol refulsit qui prius erat in nubilo accensus est ignis magnus ita ut omnes mirarentur orationem autem faciebant omnes sacerdotes dum consummaretur sacrificium Ionatha inchoante ceteris autem respondentibus et Neemiae erat oratio hunc habens modum Domine Deus omnium creator terribilis et fortis iustus et misericors qui solus
Abbreviated transcription (Latin):
immensus exercitus: ceci¬
dit in templo naneae: consi¬
lio deceptus sacerdotis naneae¬
ne. Ut enim cum ea habi¬
taturus. uenit ad locũ anti¬
ochus & amici enis: & ut
acciperet pecunias multaᷤ
dotis nomine. Cumq ꝓpo¬
suissent eas sacerdotes elta¬
rauece. ⁊ iꝑse cum paueis ingres¬
sus esset intra ambitum
phani: clauserunt templũ:
Cumq intrasset antiochus
apertoᷤ occulto aditu tẽpli.
mittentes lapides ꝓ cusserũt
ducem :⁊ Iqui cum eo erant:
et diuiserunt membratim:
et capitibus amputatis fo¬
ras ꝓiecerunt. Per omma
benedictus deus: qui tra¬
didit impios
acturi igitur quinta ꝙ
Iuicesima mensis casleti
purificationem templi. ne-¬
cessarium duxtinus signi¬
ficare uobis: ut uos quoq
agatis diem scenophegiȩ:
et diem ignis qui datus ẽ
quando neemias ȩdificato
templo ꝙ altari obtulit sa¬
crificia. Nam cum in per¬
sidem ducerentur patres
ñri: sacerdotes qui tune
dei cultores erant. acceptũ

Expanded text:
inmensus exercitus ceciinmensus exercitus cecidit in templo Naneae consilio deceptus sacerdotis Naneae ut enim cum ea habitaturus venit ad locum Antiochus et amici eius et ut acciperet pecunias multas dotis nomine cumque proposuissent eas sacerdotes Naneae et ipse cum paucis ingressus esset intra ambitum fani clauserunt templum cum intrasset Antiochus apertoque occulto aditu templi mittentes lapides percusserunt ducem et qui cum eo erant et diviserunt membratim et capitibus amputatis foras proiecerunt per omnia benedictus Deus qui tradidit impios facturi igitur quinta et vicesima mensis casleu purificationem templi necessarium duximus significare vobis ut vos quoque agatis diem scenophegiae et diem ignis qui datus est quando Neemias aedificato templo et altari obtulit sacrificia nam cum in Persidem ducerentur patres nostri sacerdotes qui tunc Dei cultores erant acceptum
Abbreviated transcription (Latin):
serat in tempore maloEE
nunc hic sitmus orantes
ꝓ uobis. Regnante deme¬
trio anno centesimo sexa¬
gesimo nono: nos iudei
scripsimus uobis in tri¬
bulatione et impetu qui
suꝑuenit nobis in istis
annis. Ex quo recessit ia¬
son a sancta terra ⁊a regno:
portam succenderunt et
effuderunt sangumẽ in¬
nocentem. Et orauimus
ad dñm ⁊ exauditi sumus.
et obtulimus sacrificium
et similaginem: et accen¬
drmus lucernas: et ꝓposu¬
imus panes & nunc fre-¬
quentate dies scenophegie
mensis casleu:
nno centesimo & octo¬
gesimo octauo. popu¬
lus qui est iertisolimnis
et in iudea. senatusq et
iudas. aristobolo magi¬
stro ꝑtelomei regis. qui ẽ
de genere chrystorum sa¬
cerdotum ⁊ his qui in egy¬
ꝑto sunt iudeis: salutem ꝙ
sanitatem. De magnis peri
culis a deo liberati. magni-¬
fice gratias agrnus ipsi: ut¬
pote qui aduersus talem
regem dimicautmus. Ipse
entm ebullire fecit de per¬
side eos qui pugnauerunt
tem. Nam cum in persidȩ
esset dux ipse.⁊ cum ipso

Expanded text:
serat in tempore malo et nunc hic sumus orantes pro vobis regnante Demetrio anno centesimo sexagesimo nono nos Iudaei scripsimus vobis in tribulatione et impetu qui supervenit nobis in istis annis ex quo recessit Iason a sancta terra et a regno portam succenderunt et effuderunt sanguinem innocentem et oravimus ad Dominum et exauditi sumus et obtulimus sacrificium et similaginem et accendimus lucernas et proposuimus panes et nunc frequentate dies scenophegiae mensis casleu anno centesimo octogesimo octavo populuset in Iudea senatusque et Iudas Aristobolo magistro Ptholomei regis, qui est de genere christorum sacerdotum, et his, qui in Ęgypto sunt Iudeis, salutem et sanitetem. De magnis peculis a Deo liberati magnifice gratias ipsi utpote qui adversus talem regem dimicavimus ipse enim ebullire fecit de Perside eos qui pugnaverunt nam cum in Perside esset dux ipse et cum ipso
Abbreviated transcription (Latin):
esset peragraturus: re autẽ
uera regis ꝓpositum perfe.¬
cturus. Sed cum uenisset
Ierti solmam & benigne
a summo sacerdote esset ex¬
ceptus: narrauit de dato
inditio pecunarũ: & citiꝰ
rei gratia adesset aperuit:
Interrogabat autẽ. si uere
hec ita essent. Tunc sum-¬
mus sacerdos ostendit de¬
posita esse hec: et uictua¬
lia uiduarum ac pupil¬
lorum. Quȩdam uero esse
hircani tobie. uiri ualde
eminentis: in his que de-¬
tulerat imptus symon
Umuersa autem argenti
talenta quadringenta
esse: et auri ducenta. De-¬
cipi uero eos qui credidiˢ¬
sent loco ⁊ templo. quod
per untuersum mundũ
honoratur. ꝓ sui uenera-¬
tione ꝙ sanctitate: impos¬
sibile omnino esse. at ille
ꝓ his que habebat in man¬
datis a rege: dicebat om̃i
genere regi ea deferenda:
Constituta autem die: in-¬
trabat de his hetiodoruᷤ
ordinaturus. A modica
uero ꝑ uniuersam enti¬
tatem erat trepidatio:
acerdotes autẽ

Expanded text:
esset peragraturus re autem esset peragraturus re autem vera regis propositum perfecturus sed cum venisset Hierosolymam et benigne a summo sacerdote in civitate esset exceptus narravit de dato indicio pecuniarum et cuius rei gratia adesset apparuit interrogabat autem si vere haec ita essent tunc summus sacerdos ostendit deposita esse haec et victualia viduarum ac pupillorum quaedam vero esse Hircani Tobiae viri valde eminentis in his quae detulerat impius Simon universa autem argenti talenta quadringenta esse et auri ducenta decipi vero eos qui credidissent loco et templo quod per universum mundum honoratur pro sui veneratione et sanctitate inpossibile omnino esse at ille pro his quae habebat in mandatis a rege dicebat omni genere regiae deferenda constituta autem die intrabat de his Heliodorus ordinaturus non modica vero per universam civitatem erat trepidatio acerdotes aute
Abbreviated transcription (Latin):
maximis muneribus illu¬
strarent: ita ut seleucus
asiȩ rex. de redditib suis
prestaret omnes sumptuᷤ
ad ministerium sacrifici¬
orum ꝑtinentes Symon
autem de tribu beniamin
prepositus templi confti¬
tutus: contendebat obsi¬
stente sibi principe sacerdo¬
tum.miquum aliquid in
ciuitate moliri. Sed cum
uincere oniam non posset:
uenit ad apolloniũ tarseȩ
filium. qui illo tempore e¬
rat dux coelessyrie & foe¬
nicis: et nunciauit ei pecy.¬
niis mnumerabilibu ple-¬
num esse erarium Iero¬
solmis: et commines co-¬
pias immensas esse quȩ ñ
ꝑtinent ad rationem sacri¬
ficiorum: esse autẽ possibi¬
le. sub potestate regis cadere
umuersa. Cumq retulisset
apollonius ad regem de
pecuniis quȩ delate erant:
ille accitum heliodorum
qui erat suꝑ negocia ensᷤ.
misit cum mandatis: ut
pretictam pecuniam tranᷤ.¬
portaret. Statimq heliodo¬
rus iter ad gressus: specie
quidem quasi ꝑ coelessy¬
riam & foenicem ciuitates

Expanded text:
maximis muneribus inlumaximis muneribus inlustrarent ita ut Seleucus Asiae rex de reditibus suis praestaret omnes sumptus ad ministerium sacrificiorum pertinentes Simon autem de tribu Beniamin praepositus templi constitutus contendebat obsistente sibi principe sacerdotum iniquum aliquid in civitate moliri sed cum vincere Onian non posset venit ad Apollonium Tharseae filium qui illo tempore erat dux Coelesyriae et Foenicis et nuntiavit ei pecuniis innumerabilibus plenum esse aerarium Hierosolymis et communes copias inmensas esse quae non pertinent ad rationem sacrificiorum esse autem possibile sub potestate regis cadere universa cumque rettulisset Apollonius ad regem de pecuniis quae delatae erant ille accitum Heliodorum qui erat super negotia eius misit cum mandatis ut praedictam pecuniam transportaret statimque Heliodorus iter adgressus specie quidem quasi per Coelesyriam et Foenicen civitates
Abbreviated transcription (Latin):
libenter laborem sustine¬
mus. Ueritatem quidem
de singulis auctori conce¬
dentes: ipsi autem sedm
datam formam breuitati
studentes. Sicut enim no¬
ue domus architecto de
umuersa structura curan¬
dum est. ei uero qui pri¬
gere curat. quȩ apta s̃t
ad ornatum exquirenda
sunt: ita estrmandum
est & in nobis. Et entmm
tellectum colligere : ordi¬
nare sermonem: et curi¬
osius singulas partes qͣs¬
q disquirere: historiȩ
congruit auctori. Brecti¬
tatem uero dictioni secta¬
ri ⁊ exequutiones rerum
intare: breuianti conceden¬
dum est. Hinc igitur nar¬
rationem meipiemts: de
prefatione tantũ dixisse
sufficiat. Stultum et enĩ
est ante historiã esstuere:
in ipsa autẽ historia succingi:
gitur cum sancta Caꝑ. iii.¬
ciuitas habitaretur iN
omni pace:. leges etiam
adhuc optime custodiren¬
tur. ꝓpter onie pontificis
pietatem:⁊ animos odio
habentes mala: fiebat ut
ipsi reges & principes lo¬
cum summo honore dig¬
num ducerent:⁊ templũ

Expanded text:
libenter laborem sustinelibenter laborem sustinemus veritatem quidem de singulis auctori concedentes ipsi autem secundum datam formam brevitati studentes sicut enim novae domus architecto de universa structura curandum est ei vero qui pingere conatur quae apta sunt ad ornatum exquirenda sunt ita aestimandum est et in nobis etenim intellectum colligere et ordinare sermonem et curiosius partes singulas quasque disquaerere historiae congruit auctori brevitatem vero dictionis sectari et exsecutiones rerum vitare brevitati concedendum est hinc igitur narrationem incipiemus de praefatione tantum dixisse sufficiat stultum etenim est ante historiam effluere in ipsa autem historia succingi igitur cum sancta civitas habitaretur in omni pace leges etiam adhuc optime custodirentur propter Oniae pontificis pietatem et animos odio habentes mala fiebat ut ipsi reges et principes locum summo honore dignum ducerent et templum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ad eos qui ꝓ tudeis
fortiter fecerunt: ita ut
untuersam regionem cũ
pauci essent uindicaren.
et barbaram multitudinẽ
fugarent: et famosissimũ
toto orbe templum recu¬
perarent:⁊ ciuitatem libe¬
rarent⁊ t leges quȩ abo¬
lende erant restituerent᷑.
domino cum omni tran¬
quillitate ꝓpitio facto illis
que ab iasone cyreneo qͥnq
libris comprehensa: ten¬
tauimus nos uno uo¬
lumine breuiare. Consi¬
derantes enim multitudi-¬
nem librorum ⁊ difficul¬
tatem. uolentib aggrecti
narrationes historiarum
ꝓpter multitudinẽ rerũ:
curauimus uolentibus
quidem legere. ut esset a¬
nimi oblectacio: studiosi
uero ut faciliꝰ possint me¬
morie commendare: om¬
mbus autem legentibus¬
tit utilitas conferatur. Et
nobis quidem ipsis qui
opus hoc breuiandi causa
susceptius. non facilem
laborem. nmo uero ne¬
goctum plenum ingilia¬
rum ⁊ fudoris assumpsioiꝰ¬
Sed sicut hi qui preparaũ
aliorum uoluntati pare¬
re: Ipter multorum gr̃am

Expanded text:
sunt ad eos qui pro Iudaeis fortiter fecerunt ita ut universam regionem cum pauci essent vindicarent et barbaram multitudinem fugarent et famosissimum in toto orbe templum recuperarent et civitatem liberarent ut leges quae abolendae erant restituerentur Domino cum omni tranquillitate propitio facto illis itemque ab Iasone Cyreneo quinque libris conprehensa temptavimus nos uno volumine breviare considerantes enim multitudinem librorum et difficultatem volentibus adgredi narrationes historiarum propter multitudinem rerum curavimus volentibus quidem legere ut esset animi oblectatio studiosis vero ut facile possint memoriae commendare omnibus autem legentibus utilitas conferatur et nobis quidem ipsis qui opus hoc breviandi causa suscepimus non facilem laborem immo vero negotium plenum vigiliarum et sudoris adsumpsimus sicut hii qui praeparant aliorum voluntati parere propter multorum gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
dimittam aduersum me
eloquium meum: Loquar
in amaritudine animȩ mee:
Dicam deo: noli me condẽ¬
nare: Indica mi hi: cur me
ita iudices: Nunquid bonũ
tibi uidetur si calumnieris.
et opprimas me opus ma¬
nuum tuarum: et consihũ
impiorum adiuues: Nun¬
quid oculi carnei tibi sunt.

Expanded text:
ittam adversum me eloquium meum loquar in amaritudine animae meae dicam Deo noli me condemnare indica mihi cur me ita iudices numquid bonum tibi videtur si calumnieris et opprimas me opus manuum tuarum et consilium impiorum adiuves numquid oculi carnei tibi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ro qui similis mei est res¬
pondebo: neq qui mecum
in iudicio ex equo possit
audiri: Non est qui utrũq
ualeat arguere: et ponere
manum suam in ambobꝰ:
Auferat a me uirgam suã:
et pauor eius non me ter¬
reat: Loquar: et non time.¬
bo eum: Neq enim possum
metuens respondere: Tedet

Expanded text:
ro, qui similis mei est, respondebo. Neque qui mecum in judicio ex aequo possit audiri. Non est qui utrumque valeat arguere, et ponere manum suam in ambobus. Auferat a me virgam suam, et pavor ejus non me terreat. Loquar et non timebo eum, neque enim possum metuens respondere. Not
Abbreviated transcription (Latin):
ipse erit saluator meus: Noz
enim ueniet in conspectu
eius. omnis hẏpocrita: Nu¬
dite sermonem meumi: et
enigmata percipite aurib
uestris: Si fuero iudicatus:
scio quod iustus inueniar.
Quis est qui iudicetur me¬
cum: leniat: Quare ta
cens consumor: Duo tan¬
tum ne facias mi hi: et tune
a facie tua non absconda:
Manum tuam longe fac a
me: et formido tua non
me terreat: Uoca me. et
respondebo tibi: aut ceti
loquar. et tu responden
b. hi. Quantas habeo iniqd¬
tates et peccata: scelera
mea et delicta ostende mi¬
hi: Cur faciem tuam abs¬
condis: et arbitraris me
inimicum tuum: Conta
fohum quod uento rapit᷑
ostendis potentiam tuan

Expanded text:
ipse erit salvator meus: non ipse erit salvator meus: non enim veniet in conspectu ejus omnis hypocrita. Audite sermonem meum, et aenigmata percipite auribus vestris. Si fuero judicatus. scio quod justus inveniar. Quis est qui judicetur mecum? vecens consumor duo tantum ne facias mihi et tunc a facie tua non abscondar manum tuam longe fac a me et formido tua non me terreat et voca me et respondebo tibi aut certe loquar et tu responde mihi quantas habeo iniquitates et peccata scelera mea et delicta ostende mihi cur faciem tuam abscondis et arbitraris me inimicum tuum contra folium quod vento rapitur ostendis poten
Abbreviated transcription (Latin):
ducit in lucem umbram
gentes et perdit eas: et sub
ut frustra incedant per
inuium: Palpabunt quasi
in tenebris et non in luce:
et errare eos faciet quasi e
uit auris mea: et intellexi
singula: Secundũ scientiã
uestram et ego noui: nec
inferior uestri sum: Sed ta¬
men ad omnipotentem lo¬
cupio: prius uos ostendenꝰ
fabricatores mendacii. et
cultores peruersorũ dogna¬
tum: Atq utinam taceretis:
ut putaremini esse sapien
nes meas: et iudicum la¬
biorum meorum actendite:
Nunquid deus indiget ue¬
stro mendacio: ut pro illo
loquamini dolos: Nunqͥd
deo iudicare nidmini: Aut
placebit ei quem celare ni
lentiis: Ipse uos arguet.
qm̃ in abscondito faciem
eius accipitis: Statim ut se
commouerit turbabit uos:
et terror eius irruet super
uos: Memoria uestra cõpa¬
rabitur cineri: et redigent᷑
in lutum ceruices uestrȩ:
Tacete paulisper: ut loqͥr
et animam meam porto in
manibus meis: Etiam si oc-¬
ciderit me: in ipso sperabo:
ueruntamen uias meas in

Expanded text:
ducit in lucem umbra gentes et perdit eas, et subvut frustra incedant per invium: Palpabunt quasi in tenebris, et non in luce, et errare eos faciet quasi ebvit auris mea, et intellexi singula. Secundum scientiam vestram et ego novi: nec inferior vestri sum: Sed tamen ad Omnipotentem locupio: Prius vos ostendens fabricatores mendacii, et cultores perversorum dogmatum. Atque utinam taceretis, ut putaremini esse  Al. pnes meas, et judicium labiorum meorum attendite. Numquid Deus indiget vestro mendacio, ut pro illo loquamini dolos? NumquidDeo judicare nitimini? Aut placebit ei quem celare  Alentiis? Ipse vos arguet, quoniam in abscondito faciem ejus accipitis. Statim ut se commoverit, turbabit vos, et terror ejus irruet super vos. Memoria vestra comparabitur cineri, et redigentur in lutum cervices vestrae. Tacete paulisper, ut loquaret animam meam porto in manibus meis? Etiam si occiderit me, in ipso sperabo: verumtamen vias meas in
Abbreviated transcription (Latin):
sua. et possidebit illum i¬
nimicum gratis: et con¬
uitia et maledicta reddet
illi: et prohonore et bene¬
ficio. reddet illi contume¬
liam: Multi non causa ne¬
quiciȩ non fenerati sunt:
sed fraudari gratis timue¬
runt: Ueruntamen suꝑ
humilem animo fortior
esto: et pro elemosina
non ꝑaotrahas illũ:
ropter mandatum as¬
sume pauperem: et
propter inopiam eius
ne dimittas illum uacuũ
Perde pecuniam propter
fratrem et amicum: et
non abscondas illam sub
lapide in perditionẽ : Po¬
ne thesaurum tuum in
preceptis altissimi: et pro¬
derit tibi magis quam
aurum: N¬
onclude elemosinam
in corde pauperis: et
hec prote exorabit ab om

Expanded text:
sua et possidebit illum inimicum gratis et convicia et maledicta reddet illi et pro honore et beneficio reddet illi contumeliam multi non causa nequitiae non feneraverunt sed fraudari gratis timuerunt verumtamen super humilem animo fortior esto et pro elemosyna non trahas illum propter mandatum adsume pauperem et propter inopiam eius ne dimittas illum vacuum Perde pecuniam tuam propter fratrem et amicum, et non abscondas illam sub lapide in perditionem. Pone thesaurum tuum in praeceptis Altissimi; et proderit tibi magis quam aurum. Conclude eleemosynam in corde pauperis; et haec pro te exorabit ab om
Abbreviated transcription (Latin):
cati sunt: obtulerunt om¬
nes holocausta et uota. et
repromissiones suas: Por¬
ro iudith uniuersa uasa bel¬
lica holofernis quȩ dedit
illi populus: et conopeũ
quod ipsa sustulerat. in¬
⁊ de cubili ipsius obtilif.
secundum faciem sanctorũ:
Et per tres menses. gaudiũ
huius uictoriȩ celebratum
est cum iudith
Iost dies autem illos:
unusquisq rediit in dontũ
suã: Et iudith magna facta
est in bethulia: et prȩclari¬
n erat unuiersȩ terrȩ isrł:
Srat etiam uirtuti castitas¬
osadiuncta: ita ut non
cognosceret uirum omni¬
hus diebus uitȩ suȩ: ex qͦ
lefunctus est manasses
uir eius: Erat autem ta¬
diebus festis procedens cũ
tem in domo uiri sui an¬
nos centum quinq: et di-¬
misit abram suam liberã:
et defuncta est ac sepulta
cum uiro suo in bethulia:
Iuxitq illam omnis po
pulus: diebus septem: In
omni autem spacio uitȩ eiꝰ
non fuit qui perturbaret
isra el: et post mortem
cius annis multis: Dies

Expanded text:
cati sunt, obtulerunt omcati sunt, obtulerunt omnes holocausta, et vota, et repromissiones suas. Porro Judith, universa vasa bellica Holofernis, quae dedit illi populus, et conopeum, quod ipsa sustul de cubili ipsius, obtulit secundum faciem sanctorum, et per tres menses gaudium hujus victoriae celebratum est cum Judith. Post dies autem illos unusquisque rediit in domum sua et Iudith magna facta est in Bethulia et praeclarior erat universae terrae Israhel erat etiam virtuti castitatis adiuncta ita ut non cognosceret virum omnibus diebus vitae suae ex quo defunctus est Manasses vir eius erat autem diebtem in domo viri sui annos centum quinque, et dimisit Abram suam liberam, et defuncta est ac sepulta cum viro suo in Bethulia. Luxitque illam omnis ppulus diebus septem in omni autem spatio vitae eius non fuit qui perturbaret Israhel et post mortem eius annis multis dies
Abbreviated transcription (Latin):
gione ceruicem eus: hor¬
ruerunt persȩ constantiã
eius: et medi audaciam
eius: Tunc ululauerunt
castra assyriorum: quando
apparuerunt humiles
mei arescentes in siti: Filii
puellarũ compunxerunt
eos: et sicut pueros fugi¬
entes occiderunt eos: Pe¬
rierunt in prelio:a facie
dñi mei: Hymnum can¬
temus dño: hymnum
nouum cantemus deo no¬
stro: Adonai dñe magnꝰ
es tu. et prȩclarus in uir¬
tute: et quem superare ne¬
omnis creatura tua: quia
dixisti et facta sunt. misisti
spiritum tuum et creata
sunt: et non est qͥ resistat
uoci tue: Montes a funda¬
mentis mouebuntur cum
aquis: petrȩ sicut cera li¬
quescent ante faciem tuã:
Qui autem timent te: mag¬
ni erunt apud te per om¬
nia: Ue genti insurgenti
super genus meum: Oñs
enim omnipotens uindi
ignem et uermes in carnes
eorum: ut urantur et sen¬
tiant usq in sempiternũ:
t factum est
post hec: omnis po¬
pulus post uictoriam ue¬
nit in ierusalem adorare
dñm: Et mox ut purifi¬

Expanded text:
gione cervicem ejus. Horgione cervicem ejus. Horruerunt Persae constantiam ejus, et Medi audaciam ejus. Tunc ululaverunt castra Assyriorum, quando apparuerunt humiles mei, arescentes in siti. Filii puellarum compunxerunt eos, et sicut pueros fugientes occiderunt eos: perierunt in praelio a facie Domini Dei mei. Hymnum cantemus Domino, hymnum novum cantemus Deo nostro. Adonai, Domine magnus es tu, et praeclarus in virtute tua, et quem superare neomnis creatura tua: quia dixisti, et facta sunt: misisti spiritum tuum, et creata sunt, et non est qui resistat voci tuae. Montes a fundamentis movebuntur cum aquis: petrae, sicut cera, liquescent ante faciem tuam. Qui autem timent te, magni erunt apud te per omnia. Vae genti insurgenti super genus meum: Dominus enim omnipotens vindicignem, et vermes in carnes eorum, ut urantur, et sentiant usque in sempiternum. t factum est post haec, omnis populus post victoriam venit in Jerusalem adorare Dominum: et mox ut purifi
Abbreviated transcription (Latin):
nomen est illi: qui posuit
castra sua in medio populi
sui: ut eriperet nos de ma-¬
nu omnium inimicorum
nostrorum: Uenit assur
ex montibus. ab aquilone
in multitudine fortitudinis
suȩ: cuius multitudo obtu¬
rauit torrentes: et equi eo¬
rum cooperuerunt ualles:
Dixit se incensurum fines
meos: et uiuenes meos oc¬
cisurum gladio: Infantes
meos dare in predam: et
urgines in captiuitatem:
Dominus autem omnipo¬
tens nocuit eum: et tra¬
didit eum in manus femi
enum cecidit potens eorũ
a iuuenibus. nec filii titan
pertusserunt eum: nec
excelsi gigantes imposue¬
runt se illi: sed iudith fi¬
lia merari in specie faciei
suȩ dissoluit eum: Exuit
enim se uestimenta uidu-¬
itatis: et induit se uesti¬
menta leticie: in exultatio¬
nem filiorum ifrł: Unxit
faciem suam unguento:
⁊ colligauit cincinnos suos
accrpit stolã uouq̃mitra: ad decipiendũ illũ:
Sandalia eius rapuerunt
oculos eius: pulchritudo
eius captiuam fecit ani¬
mam eius: amputauit pu¬

Expanded text:
nomen est illi. Qui posuit nomen est illi. Qui posuit castra sua in medio populi sui, ut eriperet nos de manu omnium inimicorum nostrorum. Venit Assur ex montibus ab aquilone in multitudine fortitudinis suae: cujus multitudo obturavit torrentes, et equi eorum cooperuerunt valles. Dixit se incensurum fines meos, et juvenes meos occisurum gladio, infantes meos dare in praedam, et virgines in captivitatem. Dominus autem omnipotens nocuit eum, et tradidit eum in manus  Al.enim cecidit potens eorum a juvenibus, nec filii Titan percusserunt eum, nec excelsi gigantes opposuerunt se illi, sed Judith filia Merari in specie faciei suae dissolvit eum. Exuit enim se vestimento viduitatis, et induit se vestimento laetitiae in exsultatione filiorum Israel: Unxit faciem suam unguento, et colligavit cincinnos suos mitra, accepit stolam novam ad decipiendum illum. Sandalia ejus rapuerunt oculos ejus, pulchritudo ejus captivam fecit animam ejus, amputavit pu
Abbreviated transcription (Latin):
nit in bethuliam cum u¬
nuiersis presbiteris suis.
ut uideret iudith Quȩ
cum exisset ad illum: bene¬
dixerunt illam omnes u¬
na uoce dicentes: Tu glo¬
ria ierusalem: tu leticia
isra el: Tu honorificentia
populi nostri: quia fecisti
iuiriliter. et confortatum
est cortuum: So quod ca¬
stitatem a maueris. et post
urum tuum alterũ non¬
scieris: ideo et manus dñi
confortauit te: et ideo eris
benedicta in ȩternum: Et
dixit omnis populus. fiat
fiat: Per dies autẽ triginta.
uix collecta sunt spolia as-¬
syriorum a populo isra el
quȩ holofernis peculi¬
aria fusse probata sunt.
dederunt iudith: in auro
itargento. et uestibus et
gemmis. et omni supellec¬
lli: et tradita sunt illi om¬
na a populo: Et omnes
populi gaudebant cum
mulieribus et uirginibꝰ.
et iuiuenibus: in organis
unc cantauit canticũ
hoc dño iudith: dicens:
modulamini illi psalmũ
nouum: exultate et in¬
uocate nomen eius: Oñs
conterens bella: dominus

Expanded text:
nit in Bethuliam cum unit in Bethuliam cum universis presbyteris suis, ut videret Judith. Quae cum exisset ad illum, benedixerunt eam omnes una voce, dicentes: Tu gloria Jerusalem, tu laetitia Israel, tu honorificentia populi nostri: quia fecisti viriliter, et confortatum est cor tuum, eo quod castitatem amaveris, et post virum tuum, alterum nescieris: ideo et manus Domini confortavit te, et ideo eris benedicta in aeternum. Et dixit omnis populus: Fiat, fiat. Per dies autem triginta, vix collecta sunt spolia Assyriorum a populo Israel. quae Holofernis peculiaria fuisse probata sunt, dederunt Judith in auro, et argento, et vestibus, et gemmis, et omni supellectili, et tradita sunt omnia illi a populo. Et omnes populi gaudebant cum mulieribus, et virginibus, et juvenibus, in organis, unc cantavit canticum hoc Domino Judith, dicens: modulamini illi psalmum novum, exaltate et invocate nomen ejus. Dominus conterens bella, Dominus