comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
At inhciceronis exẽplo utraq parspͥmae atq iy po¬
thetice ꝓpositionis negationib: enunciataẽ quae
inas sũptione uł conclusione ñ aliis nisi affirmatio
gata ñ est mulierinumerata pecunia .nͦ. numerita
pecunia argentũ Vides ut sit utraq negatio nã & ñ
ee legatã mulieri pecuniã numeratã & ñ ẽe numeratã
pecuniã argentũ utraq: in negatione st᷑ positȩ Qđ
si auferendaẽ ꝑ assuptionẽ ꝓpositionis c̃sequens pars

Expanded text:
At in hoc Ciceronis exemplo utraque pars primae atque hypotheticae propositionis negationibus enuntiata est, quae in assumptione vel conclusione non ab aliis nisi ab affirmatgata non est mulieri numerata pecunia, non est numerata pecunia argentum, vides ut sit utraque negatio? Nam et non esse legatam mulieri pecuniam numeratam, et non esse numeratam pecuniam argentum, utraeque. in negatione sunt positae; quod si auferenda est per assumptionem propositionis consequens pars,
Abbreviated transcription (Latin):
origo sit temporis. Quod qui negare uol& id nimirũ ratiocinatione firgnabit
nullomodo eẽ ortũ idq directa ratiocinatione monstrabit hoc modo. Qñ
onundus acternus est. Id enim paulisper ar gumenti gratia concedatur Alũ¬
dus uero sine tẽpore esse non potiuit: tẽpus quoq ucũ. anuetepa¬
num. Sed quod aet̃nũ est car& origine . Tẽpus igitur originẽ non hab&
At siper impossibilitatẽ idẽ desideraretur osteidi. dicetu hoc modo: Tẽpꝰ
Sitẽpus hab& originẽ. non fuit semper tempus. Euit igituu  quã do noni

Expanded text:
origo sit temporis: quod qui negare volet, id nimirum ratiocinatione firmabit, nullo modo esse ortum: idque directa ratiocinatione monstrabit, hoc modo: quoniam mundus aeternus est id enim paulisper argumenti gratia concedatur, mundus vero sine tempore esse non potuit, tempus quoque est aeternum; sed quod aeternum est, caret origine: tempus igitur originem non habet. At si per impossibilitatem idem desideretur ostendi, dicetur hoc modo: Si tempus habet originem, non fuit semper tempus: fuit igitur, quando non
Abbreviated transcription (Latin):
amatei .ia. Utrũq uero id est ex efficientibus atq: materia . uno nomi¬
ne causa dicitur. E que enim id quod efficit: atq id quod operantis¬
actũ suscipit. eius rei quȩ efficitur causȩ sunt. Rursus a fine sit pppostũ
sic Aniusticiabonasit: fi& argumentatio talis. Sibeatũ essebonũ est. &
iusticiabonaest. hic est em̃ iusticiȩsinis ut qui scđm iusticiã uiuit. ad be¬
atitud inẽ ꝑducatur. Maxima propositio Cuius finis bonus est. ipsum
quoq: bonũ. Locus a fine: Ab eo uero quȩ cuiq: forma est ita. Non potiusse
uolare dedalũ qm̃ nullas naturali formapennas habuiss&. Maxima proposi

Expanded text:
materia: utrumque vero, id est, ex efficientibus atque materia, uno nomine a causa dicitur. Aeque enim id quod efficit, atqactum suscipit, eius rei quae efficitur causae sunt. Rursus a fine, sit propositum sic, an iustitia bona sit, fiat argumentatio talis: si beatum esse bonum est, et iustitia bona est, hic enim est iustitiae finis, ut si quis secundum iustitiam vivat, ad beatitudinem perducatur. Maxima propositio: cuius finis bonus est, ipsum quoque bonum est. Locus a fine: ab eo quoque quod cuiuslibet forma est, ita non potuisse volare Dedalum, quoniam nullas naturali forma pennas habuisset. Maxima proposit
Abbreviated transcription (Latin):
Vł siconexȩ ꝓpositionis exaffirmatione & nega¬
tione copulatae posteriori parti negatiodemat᷑
totaq in suꝑdeneg&. positoq pͥore id qđ seqͥt᷑ in¬
Nstertit igͥ Atq haec om̃a int̃ciomꝰ eẽ intelligunt᷑
atq ex repugnantib fiunt & sẽꝑid qđ antecedit
ponit᷑ ut id qđ seqͥt᷑ auferat᷑ Nã sicut in ppositio¬
ne conditionali quanegata partiũ uera fit. pͥor

Expanded text:
vel si connexae propositionis ex affirmatione et negatione copulatae, posteriori parti denegatio dematur, totaque insuper denegetur, positoque priore, id quod sequitur instertit igitur. Atque haec omnia in tertio modo esse intelliguntur, atque ex repugnantibus fiunt, et semper id quod antecedit, ponitur, ut id quod sequitur, auferatur. Nam non sicut in propositione conditionali quia negata repugnantia par
Abbreviated transcription (Latin):
rali trahitur speculatione. Ex disserendi ratione hoc modo An affirmatio
& negatio speties sint enuntiationis. Ex naturali ancelũ rotundum siet
exmoralisic aniurtus adbeatitudinẽ sola sufficiat. Preterea quȩstio om̃is:
aut simplex est aut cõposita. Simplex quotiens affirmatione & negatione di¬
uiditur. ita ut totã alteri asfirmare. alteri negare nec esse sit. hoc modo. du

Expanded text:
rali trahitur speculatione: ex disserendi ratione hoc modo, an affirmatio et negatio species sint enuntiationis; ex naturali ita, an coelum rotundum sit; ex morali sic, an virtus ad beatitudinem sola sufficiat. Praeterea quaestio omnis vel est simplex vel composita: simplex quoties affirmatione et negatione dividitur, ita ut totum alteri affirmare, alteri negare necesse sit, hoc modo:
Abbreviated transcription (Latin):
positio tertii pͥmȩ figurȩ modi & scđa ꝓpofitio tertii modi primȩ figurȩ particu¬
laris particularit̃ conuertatur. & sit pͥ matertii modit̃tiȩ figurȩ conuersa parti¬
culariter tonclusio nascitur. Fĩ I  .uII. Mõo¬
Omẽ bonum uirtus est.
Quod dam iustũ bonũ est.

Expanded text:
da propositio tertii modi primae figurae particularis particulariter convertatur, et sit prima tertii modi tertiae figurae, conversa particulariter conclusio nascitur. Omne boOmne bonum virtus est. Quodda
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsan greciae pinlo sopia tantũ in honoienũ ꝗfuiss&
nisi doctissimoꝵ contentionib: dissensionib:q cre¬
uiss& Quã obrẽ hortor om̃s qͥ facere id posst᷑ ut eiꝰ

Expanded text:
im Graeciae philosophia nunquam in honore tantum fuisset, nisi doctissimorum contentionibus, dissensionibusque crevisset; quamobrem hortor omnes, qui facere id possunt, ut e
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ in aluis seđm accidens diuisionib diuidendũ est. Atq illud maxime ꝑspiciendũ
nequid ultra dicatur aut minꝰ sicut fit in generis duusione. Nonenĩ oport& relinqͥ
aliqđ accidens ex eadẽ oppositione. qđ subiecto illi in est . qđ nom indiuisione dicatur
Neq uero addi aliquid qđ sub iecto ineẽ ñ posit. Posterior speripateticȩ secta pru

Expanded text:
 in aliis secundum accidens diuisionibus diuidendum est. Atque illud maxime perspiciendum, ne quid ultra dicatur aut minus, sicut fit in generis diuisione. Non enim oportet relinqui aliquod accidens ex eadem oppositione quod subiecto illi inest quod non in diuisione dicatur, neque uero addi aliquid quod subiecto inesse non possit. Posterior quidem Peripateticae secta pru
Abbreviated transcription (Latin):
NOS RES SCRIBERE INORESSOS .CTREBATI EIHIS
libris quos breui tẽpore satis multos edidimꝰ dig¬
niores ecursu ipsore uocauit uolunta stua
Cũ enĩ mecũ intusculano esses. & inbibliotheca
separatim ut̃q nr̃m ad suũ studiũ libellos quos
uell& euoluer&. incidisti in aristotelis topica
quaedã quae stꝰ ab illo plurib libris explicata
Qua iscriptione cõmotꝰ. continuo ame librorũ
eoꝵ sententiã requisisti. Quã cũ tibi exposuissẽ
disciplinã inueniendoꝵ argum̃ toꝵ. ut sine
ullo errore ad eã rationẽ uia ꝑueniremꝰ. ab
aristotele inuenta illis libris c̃tineri. uere

Expanded text:
nos res scribere ingressos, C. Trebati, et his libris, quos brevi tempore satis multos edidimus, digniores e cursu ipso revocavit voluntas tua. Cum enim mecum in Tusculano esses et in bibliotheca separatim uterque nostrum ad suum studium libellos quos vellet evolveret, incidisti in Aristotelis Topica quaedam, quae sunt ab illo pluribus libris explicata. Qua inscriptione commotus continuo a me librorum eorum sententiam requisisti; quam cum tibi exposuissem, disciplinam inveniendorum argu- mentorum, ut sine ullo errore ad ea ratione et via perveni- remus, ab Aristotele inventam illis libris contineri, vere
Abbreviated transcription (Latin):
Illipinqͥt dolũ malũ illibonã fidẽ illi aequũ & bonũ
illi&iã qͥd sociꝰ socio p̃stare debeat qͥdis qͥ alienũ in
sogerendusponte negodui sus cepiss& eicuiꝰ id neg¬
tiũ fuerit qͥdis qui mandauerit eicui mandauit

Expanded text:
onam fidem, illi aequum et bonum, illi etiam quid socius socio praestare debeat, quid is qui alienum in se gerendum sponte negotium suscepisset, ei cujus id negotium fuerat, quid is qui mandaverit ei cui manda
Abbreviated transcription (Latin):
enumeratione monstrat᷑. Diui dit᷑ n diffinitio atq
disꝑtit᷑. totũq patefacit ꝗd inreipsa sirgu̾lar it̃ intel¬
ligebat᷑. Departib qͦq eadẽ ratio ẽ Sii ad mẽbroꝵ
multitudinẽ uł specierũ omi u enumerationẽ singu¬
larẽ t̃mini referas intellectũ statũpsi ac partiũ dif¬
ferentiã cõp̃hendas Nota &iã ab eo ciuiꝰ nota facile
distat. qr illud uox & significatio. illud res signifi¬
cationi supposita: Eauͦquae affecta st᷑. nst dubiae diffe¬
rentiae abhisquoꝵ affecta eẽ monstrant᷑ Quispidẽ
qͥssimilia : quando qͥdẽ neq ẽtrariũ sibi ipsi ẽtrariũetẽ
potest nec simile sibi ipsi simile. necgenꝰ sibim & ipsigenꝰ
Et dec&eris eadẽratio ẽ Nc̃ illud dicendũ ꝓpt̃ qđista¬

Expanded text:
enumeratione monstratur. Dividit enim definitio atque dispertit, totumque patefacit quod in re ipsa singulariter intelligebatur; de partibus quoque eadem ratio est. Si enim ad membrorum multitudinem, vel specierum omnium enumerationem, singularis termini referas intellectum, statim ipsius ac partium differentias comprehendas. Nota etiam ab eo cujus nota est facile distat, quia illud vox et significatio est, illud res significationi supposita, eorum vero quae affecta sunt non sunt dubiae differentiae ab his quorum affecta esse monstrantur. Quis enim idem quis similia? Quandoquidem neque contrarium, sibi ipsi contrarium esse potest; nec simile, sibi ipsi simile; nec genus, sibimetipsi genus; et de caeteris eadem ratio est. Nunc illud dicendum est, propt
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse ꝑpendit. ut ab exordio uoluminis topi¬
coꝵ qđ est Maiores nosres scribere ingressos
trebati usq ad eũ locũ quiẽ sediã tempꝰ est
ad id qđ institiu mꝰ accedere pͥmi uoluminis
ulorimi er positis timinet᷑. Scdo uolumine
de iudicandiati: inueniendi dialestice
partib & delocoꝵ atq argiuñti diffinitione
ꝑtractat ut ab eolo cotopicoꝵ qui Cũ om̃is
ratidiligens disserendiduas habeat partes
unã inueniendi alt̃am iuidicandi usq adeũ¬
qui ẽ. Itaq lic& diffinirȩ. locũ eẽ argum̃ti
sedẽ. Argum̃tũ aut̃ rat᷑ionẽ quaerei dubiaȩ

Expanded text:
fuissent perpendit, ut ab exordio voluminis Topicorum, quod est, Majores nos res scribere ingressos, C. Trebati, usque ad eum locum qui est, Sed jam tempus est ad id quod instituimus accedere, primi voluminis Victorini expositio terminetur. Secundo volumine de judicandi, atque inveniendi dialecticae partibus, et de loco atque argumenti diffinitione pertractat, ut ab eo loco Topicorum, qui est, Cum omnis ratio diligens disserendi duas habeat partes: unam inveniendi, alteram judicandi, usque ad euur. itaque licet definire locum esse argumenti sedem, argumentum autem rationem, quae rei dubiae
Abbreviated transcription (Latin):
ipse quidẽ t̃minꝰ ad cui fidẽ quaerit᷑ argum̃tũ intra
quã lib& earũ rerũ contineat᷑ Quacũ ad argum̃tũ
ductae fuerint. loci ẽẽ monstrant᷑ : uelut cũ fit argu¬
m̃tũ atoto ipse quidẽ terminꝰ cui fides affert᷑. intra
totũ cõp̃ hendit᷑. Totũ uͦ ipsũ qđ diffinitio resest
Si quidẽ orationẽ rẽuocari plac& Atsiexea sumit᷑

Expanded text:
 terminus ad cujus fidem quaeritur argumentum, intra quamlibet earum rerum contineatur, quae cum ad argumentum ductae fuerint, loci esse monstrantur. Velut cum fit argumentum a toto, ipse quidem terminus cui fides affertur, intra totum comprehenditur; totum vero ipsum quod est definitio, res est, siquidem orationem, rem vocari pla
Abbreviated transcription (Latin):
iunctȩ sunt. Simplicessunt. quȩ predicatiuas habent propositiones inparti¬
bus. ut ea quã superius diximus. Si rotundũ est uolubile est. Rotundum
est enĩ & uolubile est ÷ utrȩq diuisiuȩ ac singillatĩ intellecte predicatiuȩ sunt

Expanded text:
iunctae: simplices sunt quae praedicativas habent propositiones in partibus, ut in ea quam superius diximus, si rotundum est, volubile est. Rotundum est enim et volubile est, utraeque divisae ac sigillatim acceptae praedicativae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tum ea segregatione quȩ per negationẽ fit tũ ea quȩ ꝑ parationẽ. Sed quilus
duusionibus utuntur auc directa ratiocinatione contendunt. Aut in aliquid am¬
possibile atq incõ ueniens ducunt. atq ita id quod reliquerant rursus qdiu¬
muint. Quȩ facilius quisq cognosc& si prioribus a nalrticis operam eedit a Nonũ
tamenin presens talia prestabunt exẽpla noticiam. Sit inquȩstic pbsetuu anulla

Expanded text:
tum ea segregatione quae per negationem fit, tum ea quae per partitionem. Sed qui his tum ea segregatione quae per negationem fit, tum ea quae per partitionem. Sed qui his divisionibus utuntur, aut directa ratiocinatione contendunt, aut in aliquod impossibile atque inconveniens ducunt, atque ita id quod reliquerant, rursus assumunt. Quae facilius quisque cognoscet, si prioribus analyticis operam dederit. Horum tamen talia in praesens praestabunt exempla notitiam. Sit in quaestione propositum an ulla
Abbreviated transcription (Latin):
cu queritur & acasu uł a coniugatis argumenta ducuntur neqq ab ipsa propri¬
e atq coniuncte neque abhis quȩ sunt ex crinsecusposita uidentur tralu sedex
ipsorũ casibus id est quȩ dam ab ipsis leui immutatione deducis. Iure iettur
hlaci medii inter eos qui abipsis. & eos qui sunt extrinsecus collocantur. Restat
locus aduusione. qui tractatur hocmodo. Omnis diuisio. uel negatione fit ł par¬
ticione Mlegatio nest . ut siquis ita pronunti&. Omine animal aut hab& pedes
aet non hab&. Partitione uero uelut siqui diudat. Omnis homo aut sanus
aut eger est. Eit aut uniuersa diuisio uel generis inspeties. uł tetius in partes
uel uocis in proprias significationes. uel accidentis in subiecta uel sub ieetq in
accidente uł accidentis in accidentia : quorũ omniũ rationẽ eͥo libro diligenti¬
us ee plicaui quẽ dediuisionȩ cõposui: atq id circo inde adhorũ cognitionẽ
congrua petantur exẽpla. Eiunt uero argumentationes per diuisionent

Expanded text:
 quaeritur et a casu uel a coniugatis ‹argumenta› ducuntur neque ab ipsa proprie atque coniuncte neque ab his quae sunt extrinsecus posita uidentur trahi, sed ex ipsorum hi loci medii inter eos qui ab ipsis et eos qui sunt extrinsecus collocantur. Restat locus a divisione qui tractatur hoc modo: Omnis divisio vel negatione fit, vel partitione. Negatione fit ut si quis ita pronuntiet: omne animal aut habet pedes aut non habet. Partitione vero velut si quis dividat: omnis homo aut est sanus, aut aeger. Fit autem universa divisio vel generis in species, vel totius in partes, vel vocis in proprias significationes, vel accidentis in subiecta, vel subiecti in accidentia, vel accidentis in accidentia. Quorum omnium rationes in eo libro diligentius explicui quem de divisione composui. Atque idcirco inde ad horum omnium cognitionem congrua petantur exempla. Fiunt autem argumentationes per divisionem,
Abbreviated transcription (Latin):
siquẽ cõmonendũ credit. obliuionis uideat᷑
arguere Hae comã ut dixibeniuolentiȩ par¬
tib plenast. S de ꝓemiosatis dictũ. ric ad se¬
quentia transeamꝰ Nec siquis haec apud uicto¬
rinũ latiꝰ tractata reppererit nos neglestȩ
integritatis stringat inuidia Nã nec in singulis
ut ille facit uerbis herere uoluimꝰ & ad ampliora
buiꝰ oꝑis festinamꝰ

Expanded text:
quem commonendum credit, oblivionis videatur arguere. Haec omnia, ut dixi, benevolentiae partibus plena sunt. Sed de prooemio satis dictum est. Nunc ad sequentia transeamus, nec si quis haec apud Victorinum latius tractata repererit, nos neglecti integritatis stringat invidia. Nam nec in singulis ut ille facit verbis haerere volumus, et ad ampliora hujus operis festinam
Abbreviated transcription (Latin):
cedentib aliqͥd existit ñ tam̃ illud qđ existere
intelligit᷑ p̃cursio pͥncipalit̃ oꝑat᷑. Sedistaqͥdẽ
ueluti sub quadã occasione p̃currit. illaures

Expanded text:
cedentibus aliquid existit, non tamen id quod existere intelligitur praecursio principaliter operatur. Sed ista quidem veluti sub quadam occasione praecurrit, illa ve
Abbreviated transcription (Latin):
parti sunt eetrinsecꝰ. partĩ ueriantur in medius. Scd̃mciceronẽ uero inter aste
Ea numerata sunt uel extrinsecus poseta. Sunt enũ adiunta negotio ipsaetiã quȩi¬
domsnciuint questioni affecta quo damͦ adid deqͦ q̃rit. Srespicientia n egurũ qđo

Expanded text:
partim sunt extrinsecus, partim partim sunt extrinsecus, partim cta numerata sunt, vel extrinsecus posita. Sunt enim adjuncta negotio ipsa etiam quae fidem faciunt quaestioni, affecta quodammodo ad id de quo quaeritur, respicientia nego
Abbreviated transcription (Latin):
uarie cõmutant᷑ haȩcagrecis quidẽ cyNTITIA
dicunt nos c̃iugationẽ appellamꝰ Haec aut̃ ft̃
ut sapiens sapient̃ sapientia & quaecũq inuarias
partes orationis uariasq: inflexiones ab uno qͦdã
ducta cernunt᷑ Exc̃iugatisigͥ argum̃ti nascen¬
tis h exẽplũ : Sit i dubitabile. an in aliqͦ agro
matq uicinosimul pascereliceat pecꝰ Idaut̃
anius sit cõpascere. Subiectũ igͥ. ager cõpascere

Expanded text:
varie commutantur, haec a Graecis quidem συζυγία dicunt, nos conjugationem appellamus. Haec autem sunt, ut sapiens, sapienter, sapientia, et quaecunque in varias partes orationis, variasque inflexiones, ab uno quodam ducta cernuntur. Ex conjugatis igitur argumenti nascentis hoc exemplum est: sit enim dubitabile an in aliquo agro mihi atque vicino simul pascere liceat pecus, id est an jus sit compascere: subjectum igitur est ager, compascere
Abbreviated transcription (Latin):
ra ꝑspecta sit &iã conuersi ordinu ꝓpositionũ natura quales faciat syllogismos ostẽ¬
ditur: Est etiam specier ꝓ positionũ inconexione positarũ. quȩ media quodã modosit
earũ ꝓpositionũ quȩ exhi pothieticis simplicibq uinguntur. & earũ quȩ duabus hiy¬
potheticis copulantur: Nã si ad nunerũ respicias ꝓpositionũ. Quasi extribus ter¬
minis constant. Quodsi ad conditionales animũ referas. quasi ex luabus conditi¬
onalibus uidentur eẽ compositae: Quȩ medietas idcirco euenit. qm̃unꝰ termi

Expanded text:
rspecta sit, etiam conversi ordinis propositionum natura quales faciat syllogismos ostenditur. Est etiam species alia propositionum in conexione positarum, quae media quodammodo sit earum propositionum quae ex hypotheticis simplicibusque iunguntur, et earum quae duabus hypotheticis copulantur. Nam si ad numerum respicias propositionum quasi ex tribus terminis constant; quod si ad conditionales animum referas, quasi ex duabus conditionalibus videntur esse compositae: quae medietas idcirco evenit quoni
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ etiã. ceẽ. Similes igtar syllogis mifiant earũ ꝓpositionũ quȩ ex simplicibus
& earũ quȩ non exsimplicib: utrisq gd̾ntur : Carũ uero quȩ exuna simplici & exal¬
tera hipodieteca copulantur. diuersꝗͥ quidẽ afciperioribus ipsi tamen int̃se
similesfiunt. nec inter ẽ utrũ prima hypotͥetica scđa sit simplex. Ane conuer
syllogis morũ ratia de monstrata ui detur eẽ earũ quoq: ꝓpositionũ quȩ ex

Expanded text:
 etiam c esse. Similes igitur syllogismi fient earum propositionum quae ex simplicibus et earum quae non ex simplicibus utrisque junguntur. Earum vero quae ex una simplici et ex altera hypothetica copulantur, diversi quidem a superioribus, ipsi tamen inter se similes fiunt: nec interest utrum prima hypothetica, secunda sit simplex, ante conversyllogismorum, demonstrata videtur esse earum quo
Abbreviated transcription (Latin):
nistrantiũ: quod in expositione topicorũ aristotelis diligenter ᷤ persecuti sum.
tem ex proportione: ut siquȩratur ansorte sine eligendi magistratus in¬
ciuitatibus. dicamus mini me. Quia nec nauibus quidemgubernator
nauem : ita magistratus adciuitatem: Hic aut̃ locus distat ab eo qui exsi¬
milibus lucitur. Ibi enĩ unares unicuilib& alii comparatur. in propor¬
tioneuero non est sunilitudorerum sedquȩ dã habitudinis cõparatio. Quȩstio

Expanded text:
nistrantium: quos in expositione Topicorum Aristotelis diligentius persecuti sumus. Item ex proportione: ut si quaeratur, an sorte sint legendi in civitatibus magistratus, dicamus minime: quia ne in navibus quidem gubernator bernator ad navem, ita magistratus ad civitatem. Hic autem locus distat ab eo quod ex similibus ducitur. Ibi enim una res quae cuilibet et alii comparatur: in proportione vero non est similitudo rerum, sed quaedam habitudinis comparatio. Quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
uidebitur inerit. Locus ab eo quod est magis. Aminoribus uero conuer¬
somodo Nã si est hominis definitio Animalgressibilebipes. cũ que id mi¬
nus uideatur eẽ cdefinitio hominis. quã animal rationale mortale. sit que
definitio ea hominis quȩ dicit. aninsal gressibi lebipes. erit definitiohominis
animal rationale mortale. Questio definitione Maxima proposiio. Si id
quod minus uidetur in eẽ in est. id quod magis uidetur in eẽ inerit. Maltę
aut̃ diuersitates locorũ sunt Abeo quod est magis & minus argumenta nu

Expanded text:
videtur, inerit. Locus ab eo quod est majus. A minoribus vero converso modo. Nam si est hominis definitio, animal gressibile bipes: cumque id bipes videatur esse definitio hominis minus quam animal rationale mortale; sitque definitio ea hominis quae dicit animal gressibile bipes, erit definitio hominis, animal rationale mortale. Quaestio de definitione. Maxima propositio: Si id quod minus videtur inesse, inest: et id quod magis videtur inesse, inerit. Multae autem diversitates locorum sunt, ab eo quod esse magis ac minus, argumenta
Abbreviated transcription (Latin):
ea necessitas ut uoluntas obstare ñ possit. aut in his
in qͥb nulla uoluntas. s fit delictũ caecitate iudicu
uelut in his qͥ in moderatiꝰ cõmodis cupiditatis deser¬
uiunt Aut n confuso iudicio ab honestate disceduñ
& dũ quasi bonũ app&unt . in malũ deciduntigno¬
rantes. Atq ita in casũ quodã atq: errore ponitur
amor in modicꝰ aut nouit quidẽ qđ app&it ẽe ui¬
tandũ smaiori tractucupiditatis impellit᷑. atq
ita int̃ ea necessaria ponit᷑ quae aut ñ hab& uolun

Expanded text:
ea necessitas est, ut voluntas obsistere non possit, aut in his in quibus nulla voluntas est, sed sit delictum caecitate judicii, velut in his qui immoderatius amoris cupiditati deserviunt: aut enim confuso judicio ab honestate discedunt, et dum quasi bonum appetunt, in malum decidunt ignorantes, atque ita in casu quodam atque errore ponitur amor immodicus; aut novit quidem quod appetit esse vitandum, sed majoris actu cupiditatis impellitur, atque ita inter ea necessaria ponitur, quae aut non habent volun
Abbreviated transcription (Latin):
imputet᷑ H abitꝰ uͦ ipse c̃su&udine quadã collectus
qͥ ñ ratione aliqͥd ex ꝓpͥa c̃stantia susufacit Atq ĩd¬
Cauͦ q̃ non stꝰ c̃stantia in ea diuidit quaest᷑ ꝑspicua &
in ea quaelatent. ꝑspicuastꝰ quar a banimiqͦlib& motũ
uł app&itione uł iudicuiratione ꝓfestast᷑ Latentuͦ
quae fortunae subiacent Na quia nignorat animꝰ

Expanded text:
mputetur, habitus vero ipse consuetudine quadam collectus est, qui non ratione aliquid et propria constantia, sed usu facit, atque idEa vero quae non sunt constantia, in ea dividit quae sunt perspicua, et in ea quae latent. Perspicua sunt quae ab animi quolibet motu vel appetitione, vel judicii ratione profecta sunt; latent vero quae for
Abbreviated transcription (Latin):
tur. qđ nihil habent cõmune p̃ter solũ nomen q̃ sub uocesunt. Quȩ uero
sub genere collocantur & nomengeneris & disfinitionẽ suscipiunt : Am¬
plius quoq: Non eadẽ apud om̃s uocis est ditributio: quod apud nos dr̃ canis
fortassẽ signisicent: Generis uero apud om̃s eadẽ diuisio distributioq ꝑma¬
net: undesit. ut uocis quidẽ diuisso ad positionẽ consuetudinẽq ꝑtineat ge¬
neris ad naturam : Nã quod apud om̃s idẽ ẽ natura est : consuetudinis uero
est. quod apud ali quos ꝑmutatur: Et hȩc quidẽ sunt differentiȩ generis
distributionis & uocis. Generis quoq: secdio totius distributione seiungitur qđ
totius diuisio scđm quanti tatẽ sit. Partes enĩ totã substantiã coniungentes. actu
aut ratione anumi & cogitatione separantur : generis uero distributio quali¬
tate ꝑficitur. Nã cũ hominẽ sub animali locauero tunc qualitate diusiosai¬
Ea est: Quale nãq: animal est homo. id circo qm̃ quadã qualitate formatur

Expanded text:
tur, quod nihil habent commune praeter solum nomen quae sub uoce sunt, quae uero sub genere collocantur et nomen generis et definitionem suscipiunt. Amplius quoque non eadem apud omnes uocis est distributio: quod apud nos dicitur cafortasse significent. Generis uero apud omnes eadem diuisio distributioque permanet, unde fit ut uocis quidem diuisio ad positionem consuetudinemque pertineat, generis ad naturam, nam quod apud omnes idem est, natura est, consuetudinis uero est quod apud aliquos permutatur. Et hae quidem sunt differentiae generis distributionis et uocis. Generis quoque sectio totius distributione seiungitur quod totius diuisio secundum quantitatem fit, partes enim totam substantiam coniungentes actu aut ratione animi et cogitatione separantur, generis uero distributio qualitate perficitur. Nam cum hominem sub animali locauero tunc qualitate diuisio facta est, quale namque animal est homo idcirco quoniam quadam qualitate formatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nitatib c̃iunctis. aliqͥd ꝓpͥũ atq eqͣle cõponitur
tentia. breuit̃ significare uideat᷑ hancẽe diffi¬
nitioẽ quae ex substantialib: cõmunitatib: iuncta
atq: in minorẽ modũ redacta fit ei reiquae diffinit᷑
aequalis Exẽpla uͦꝰ quae ponit. huiꝰ modist᷑ Vnũ
diffiniende hereditatis. altum gentilitatis He
reditatis quidẽ hmͦꝰ. Hereditas : pecunia Cõmune
ħ & multis aliis conueniens q̃ hereditates ñst᷑. uł
donationib uł furtis. uł quib lib& aliis pecuni
niae addendũ aliqͥd fuit iđ qua morte alicuꝰ ad
quẽpiã ꝑuenit Hereditasirpecunia. ad quẽpiã
tis explicat intellestũ. Cõmunenãq ẽ Et pecunie
mortuoꝵ plurib: teneri modis possunt uelut sibello
quis uictus acspoliatꝰ: Addendũ gͦ aliqͥd iure¬

Expanded text:
nitatibus junctis aliquid proprium atque aequale componitur.nitatibus junctis aliquid proprium atque aequale componitur.tentia breviter significare videatur hanc esse definitionem quae, ex substantialibus communitatibus juncta atque in minorem modum redacta, fit ei rei quae definitur aequalis. Exempla vero quae ponit hujusmodi sunt, unum definiendae haereditatis, alterum g Commune hoc et multis aliis conveniens quae haereditates non sunt, ut donationibus, ut furtis, vel quibuslibet aliis pecunianiae addendum aliquid fuit, id est: Quae morte alicujus ad quempiam pervenit. Haereditas enim pecunia est ad quempiam tis explicat intellectum. Commune namque est. Et pecuniae mortuorum pluribus teneri modis possunt, velut si bello quis victus est ac spoliatus. Addendum igitur
Abbreviated transcription (Latin):
diñ potest dehinc qr animal maiꝰ homine utigͥ
minuat᷑ animal & homini coaȩqu& addimꝰ diffe¬
rentiã. Qua adiuncta. rerũ quidẽ numerꝰ crescit uis
aut̃ rei atq amplitudominuit᷑ Ad doigͥrationale
efficioq: animalrationale Minꝰ igͥ.. animalrationale
quã ꝓpͥe animal. Dico aut̃ hominẽ ẽẽ. animalrationale
s id nondũ coaeqͣt᷑ ad hominẽ Posst̃ &iã ẽẽ animalia
rationabilia sic̃ platoniqͦq de astrisplac& qͣhomines
Adiungorgͥ mortale acdico hominẽ ẽẽ animal rati¬
onale mortale. homo ẽ Dicorghominis hanc ẽẽ
diffinitionẽ q̃ ex plurib cõmunib: iunctis unũ tam̃
qͥddã homini ꝓpͥũ atq aequale c̃fecit Atq inc&ris
diffinitionib: eadẽratio ẽ ut diffinitiones fiant
collectis cõmunitatib in unũq copulatis Cũ necesse
sit illa copulatione quae cõmunia sint ẽtrahi. atq
inminore colberi modũ eiq qđ diffinit᷑ excomu¬

Expanded text:
non potest; dehinc quia animal majus est homine. Ut igitur minuatur animal et homini coaequetur, addimus diffequa adjuncta, rerum quidem numerus crescit, vis autem rei atque amplitudo minuitur. Addo igitur rationale, efficioque animal rationale. Minus est igitur animal rationale quam proprie animal. Dico autem hominem esse animal rationale. Sed id nondum coaequatur ad hominem, possunt enim esse animalia rationadjungo igitur mortale, ac dico hominem esse animal rationale mortale est. Dum tamen quiddam homini proprium atque aequale conficit. Atque in caeteris definitionibus eadem ratio est, ut definitiones fiant collectis communitatibus, in unumque copulatis, cum necesse sit illa copulatione quae communia sunt contrahi atque in minorem cohiberi modum, eique quod definitur ex commu
Abbreviated transcription (Latin):
locoforsitan diffinitionẽ posse c̃sistere. siminime
Qui disilegata pecunia : hereditas qͥdẽ diciñpot
capta tam̃ morte alicuiꝰ iure pecuniaẽ Nãsitestam̃ta
iurefiunt pecunia &iã urelegat᷑ Adiciendũ. ali¬
qͥd idscilic& quo abhereditatib lega ta separent᷑
ut dicamꝰ hereditatẽ eẽ pecuniã motte alicuiꝰ ad quẽ¬
piã ꝑuenientẽ iure. quaelegatañ sit Nũnesatis dif
finitioni : minime. Quid issimeũ quidẽ dominiũs it
fundi uł alicuiꝰ pecuniariaerei. alteri uͦꝰ ususfructus
Nã morte eiꝰ cui ususfructus cõp&it ad meresillare¬
uertit᷑ quae in meo dominio ꝓpͥ&atis iure tenebat᷑¬

Expanded text:
sistere, sed minime; quid enim? si legata pecunia est, haereditas quidem dici non potest, capta tamen morte alicujus jure pecunia est. Nam si testamenta jure fiunt, pecunia etiam jure legatur, adjiciendum est aliquid, id scilicet quo ab haereditatibus legata separentur, ut dicamus, haereditatem esse pecuniam morte alicujus ad quempiam pervenientem jure, quae legata non sit. Num satis est definitioni? Minime. Quid enim si meum quidem dominium sit fundi, vel alicujus pecuniariae rei, alterius vero ususfructus. Nam morte ejus cui ususfructus competit, ad me res illa revertitur, quae in meo dominio proprietat
Abbreviated transcription (Latin):
differentia est. Quod si differentia nunc quidem generis nunc uero spetieiloco
est. ambigi non potest cũ decaquȩritur. degenere dubitari . Accidere uero
potest. ut aliquid incertamen cõparationẽ que ducatur. uelut cũ ambigit᷑
an melior sit fortitudo iustitia. Sed hȩc quȩstio in accidentis necesse est
tione ponatur. Nãque ad cõparationẽ nihil nisi accide
solum recipit maius & minus. Rursus potest deeo quod est . idem fieri certamen

Expanded text:
differentia est. Quod si differentia nunc quidem loco generis, nunc vero speciei loco utimur, ambigi non potest, cum de ea quaeritur de genere dubitari; fieri vero potest ut aliquid in certamen comparatione ducatur, velut cum ambigitur an melior sit fortitudo justitia. Sed haec quaestio in accidentis necesse est dubitatione ponatur. Namque ad comparationem nihil nisi accidens venit, hoc enim solum recipit magis et minus. Rursus de eo quod est idem potest fieri certamen
Abbreviated transcription (Latin):
dã malũ iustũ non est.
isigitur expeditis. quid sit syllogismus ipse definiendũ
est. Definitur aut̃ sic Sil Llogismus est oratio inqua positis quibusdã & concessis
aliud quid dã quã sunt ea quȩ posita & concessa sunt. ne cessario contigit ꝑ ipsa q̃ con¬
cessa sunt. Orationẽ eẽ diximus syllo gismũ. id circo qm̃ onũs diffinitio a generali tra¬
hitur. Genus aut̃ syllogis mi est oratio. Quod aut̃ dictũ est inquapositis quibus dam
syllogis mͦ fiat. ante aliquid aꝓponente dicitur. quod audiens concedat. Quod sulle
& probata monstrant᷑. Conc editur aũt̃ ȩqualit̃ & affirmatio & negatio uera.
Cetera uͦ in syllogismi definitione talia sunt. quȩ ñ integre dispositos syllogis mos

Expanded text:
 non est. His igitur expeditis, quid ipse syllogismus sit diffiniendum est. Diffinitur autem sic: syllogismus est oratio in qua positis quibusdam atque concessis, aliud quiddam quam sint ea quae posita et concessa sunt, necessario contingit per ipsa quae concessa sunt. Orationem diximus esse syllogismum idcirco quoniam omnis diffinitio a generali trahitur, genus autem syllogismi est oratio. Quod autem dictum, in qua positis quibusdam essis; ut enim syllogismus fiat, ante aliquid a proponente dicitur, quod audiens concedat; quod si ille oncessa et probata monstrantur, conceditur autem aequaliter et affirmatio et negatio vora. Caetera vero in syllogismi diffinitione talia sunt quae non integre dispositos syllogismos
Abbreviated transcription (Latin):
unares unir ei ꝑsimilitudinẽ cõparat᷑ hmͦ colligit᷑¬
lia litigia discernunt. ut sifuerit de finib: otta con¬
tentio eoꝵ dirimat᷑ arbitrio S⁊ finesinagroꝵ tan¬
tũ limitib: eẽ dicunt᷑ Arbitriaut̃ finiũ regendoꝵ
inciuitate ẽẽ ñ posst᷑ Itẽ arceriaquã in agris tantũ

Expanded text:
una res uni rei per similitudinem comparatur, houna res uni rei per similitudinem comparatur, holia litigia discernunt, ut si fuerit de finibus orta contentio, eorum dirimatur arbitrio. Sed fines in agrorum tantum limitibus esse dicuntur, arbitri autem finium regendorum in civitate esse non possunt. Item arceri aquam in agris tantu
Abbreviated transcription (Latin):
& inductionuncupat᷑ qđ grecinasas uore n nomi¬
nant. aut singulae res ꝑsimilitudinẽ cõparaNT᷑
Acpͥorquidẽ hnuꝰmodi. Situtorf¬
deb& sisocius sicuimandaueris. si qͥ fiduciã acce¬
perit deb& &iãꝓcurator: Nãcũ in plurib reb
fides praestari debeat. unaq similitudosit in
fide prȩstanda. tã in tutore . quã socio atq ei cui
mandatũ sit. eiq qͥfiduciã accepit. deb& eadẽ
similitudo ꝓcuratori &iã conuenire Fiduciã
uͦ accipit. qͥcũq realiqͣ mancipat᷑. ut eã manci¬
panti remancip& uelut siqͥs tẽpus dubiũ ti¬
mens. amico potentiori fundũ mancip&. ut ei
cũ tẽpus qđ suspectũ p̃terierit reddat Haec
mancipatio. fiduciaria nominat᷑ id circo qđ
restituendifide sint̃ ponit᷑. Hacsimilitudinis col¬
lestione plurimũ socrates usus eẽ dr ut inplatonis
alioꝵq eiꝰs ectatoꝵ uoluminib: inuenit᷑. Quotiensũ

Expanded text:
et inductio nuncupatur, quod Graeci ἐπαγωγὴν nomiet inductio nuncupatur, quod Graeci ἐπαγωγὴν nominant, aut singulae res per similitudinem comparantur. Ac prior quidem hujusmodi est: Si tutordebet, si socius, si cui mandaveris, si qui fiduciam acceperit, debet etiam procurator. Nam cum in pluribus rebus fides praestari debeat, unaque similitudo sit in fide praestanda tam in tutore quam socio, atque eo cui mandatum sit, eoque qui fiduciam acceperit, debet eadem similitudo procuratori etiam convenire. Fiduciam vero accepit cuicunque res aliqua mancipatur, ut eam mancipanti remancipet, velut si quis tempus dubium timens amico potentiori fundum mancipet, ut ei cum tempus quod suspectum est praeterierit reddat; haec mancipatio fiduciaria nominatur, idcirco quod restituendi fides interponitur. Hac similitudinis collectione plurimum Socrates esse usus dicitur, ut in Platonis aliorumque ejus sectatorum voluminibus invenitur. Quoties vero
Abbreviated transcription (Latin):
litudo ꝑsuasionib: uid& aptissima Nã qđ inunã
uł plures extra eã deqͣquaerit᷑ causa caderesol&
facile credipotest in eã qͦq deqͣ ambigit᷑ conuenire
Idcirco exsimilitudine tractȩ argum̃ tationes
magnũoratorib: usũ praestant: Philo sophis quoq
qm̃ ñ in omĩb quaestionib: demonstrationeutuN᷑
s aliqͦtiens uerisi milia colligunt. qͦid faciliꝰ ꝑsua¬
deant qđ nitunt᷑ ostendere. similitudorerũ s aepe
ẽ conqͥrenda: Atq id circolocꝰ asimilitudine ora¬
torib: maxime philos ophisq: conducit ñ tam̃ solis
Om̃s inloci cõmunes st̃ cuiꝰq materiae. Sed in aliis
uberiꝰ incidunt. in aliis angustius inueniunt᷑ Quo¬
circa cognitis atq ante ꝑceptis locis quaestiones
ipsaȩ quae tractabunt᷑ qͥb: uti debeat sollertẽ
animũ potert᷑ ad monere Omis uͦsimilitudo
duplex : Aut i ex plurib: similitudo colligit᷑

Expanded text:
litudo persuasionibus videtur aptissima. Nam quod in unam litudo persuasionibus videtur aptissima. Nam quod in unam vel plures extra eam de qua quaeritur causam cadere solet, facile credi potest in eam quoque de qua ambigitur convenire. Idcirco ex similitudine tractae argumentationes magnum oratoribus usum praestant, philosophis quoque, quoniam non in omnibus quaestionibus demonstratione utuntur, sed aliquoties verisimilia colligunt, quo id facilius persuadeant quod nituntur ostendere, similitudo rerum saepe est inquirenda, atque idcirco locus a similitudine oratoribus maxime philosophisque conducit, non tamen solis. Omnes enim loci communes sunt cujusque materiae, sed in aliis uberius incidunt, in aliis angustius inveniuntur. Quocirca cognitis atque ante perceptis locis quaestiones ipsae quae tractabuntur quibus locis uti debeat solertem animum poterunt admonere. Omnis vero similitudo duplex est: aut enim ex pluribus similitudo colligitur,
Abbreviated transcription (Latin):
usus: Q testam̃to sicheredes instituiss&. ut si filiꝰ
natus. ẽẽt᷑ decẽm̃sib: isq mortuus priꝰquã insuã tu¬
telã uenis s& hereditatẽ obtinuiss& Quae cõmemo¬
ratio exemploꝵ ualuit. eaq uos in respondendo
utimultũ sol&is Ficta &iã st̃ exẽpla similitudines
dedisse id qđ mancipio dari ñ potest Nũ id circoid
eiꝰ factũ qͥaccepit : autnũ is qͥmancipio dedit
obeã remsenulla reobligauit : in hgnre oratorib:
& philo sophis concessũ. ut muta &iã loquant᷑ ut
mortui ab inferis excitent᷑ autaliqͥd qđ fieri nullo
modo possit augende rei grãdicat᷑. aut minuendȩ
ximis &minimis inquaestionib: argum̃ta ducuiT
De simil itudinis loco plane
atq: expeditae disseruit. omemq aperuit intel¬
lectũ. similitudinũ diuidensformas. Escripsitq
aꝑtissime qͥb: magis exsimilitudine argum̃ta
c̃tingerent .i. philosophis atq oratorb Ete nĩsimi¬

Expanded text:
usus est, qui testamento sic heredes instituisset, ut si filius usus est, qui testamento sic heredes instituisset, ut si filius natus esset in decem mensibus isque mortuus prius quam in suam tutelam venisset, hereditatem obtinuissent. Quae com- memoratio exemplorum valuit, eaque vos in respondendo uti multum soletis. ficta enim exempla similitudinis dedisse id quod mancipio dari non potest. Num idcirco id eius factum est qui accepit? aut num is qui mancipio dedit ob eam rem se ulla re obligavit ? In hoc genere oratoribus et philosophis concessum est, ut muta etiam loquantur, ut mortui ab inferis exciten- tur, ut aliquid quod fieri nullo modo possit augendae rei gratia dicatur aut minuendae, in minimis quaestionibus argumenta ducunt. De similitudinis loco plane atque expedite disseruit, omnemque aperuit intellectum, similitudinum dividens formas, praescripsitque apertissime quibus magis ex similitudine argumenta contingerent, id est, philosophis atque oratoribus; etenim simi
Abbreviated transcription (Latin):
Similitudo seqͥt᷑ quae latepat&. Sed oratorib &
philo sophis magis quã uobis. Etsienĩ om̃s locist om̃iũ
disputationũ ad argum̃ta suppeditanda. tam̃
aliis disputationib: habundanti occurrt̃ Aliis an¬
gustius ltaq gnratibi notast ubi aut̃ his utare quȩ
stiones ipsȩtea dmonebunt: St̃ in similitudines quae
explurib: collationib: ꝑueniunt qͦuolunt hoc modõ
Situtor fidẽ praestare deb& sisocius. sicui mandaueris
si qͥfiduciã acceperit deb& &iã ꝓcurator Haec ex
plurib ꝑueniens qͦuult. appellat᷑ inductio que gre¬
cena eatore. nominat᷑ quaplurimaẽ usus insermo¬
nib: socrates Alterũ similitudinis genꝰ. collatione
sumit᷑ cũ una res uni parpari cõparat᷑ hmͦ Que¬
sic. Siaquapluuia in urbe ñ noc& qm̃ restotamagis
agroꝵ aquae pliuuiae arcendae adigere arbitrũ
ñ possis Ex eodẽ similitudinis loco &iã exempla su¬
munt᷑ ut crassus incausacuriana exẽplisplurimis

Expanded text:
similitudo sequitur, quae late patet, sed oratoribus et philosophis magis quam vobis. Etsi enim omnes loci sunt omnium disputationum ad argumenta suppeditanda, tamen aliis disputationibus abundantius occurrunt aliis angustius. Itaque genera tibi nota sint; ubi autem eis utare, quae- stiones ipsae te admonebunt. sunt enim similitudines quae ex pluribus conlationibus perveniunt quo volunt hoc modo: Si tutor fidem praestare debet, si socius, si cui mandaris, si qui fiduciam acceperit, debet etiam procura- tor. Haec ex pluribus perveniens quo vult appellatur inductio, quae Graece epagwgh\ nominatur, qua plurimum est usus in sermonibus Socrates. alterum similitudinis genus conlatione sumitur, cum una res uni, par pari com- paratur hsic, si aqua pluvia in urbe nocet, quoniam res tota magis agrorum est, aquae pluviae arcendae adigere arbitrum non possis. ex eodem similitudinis loco etiam exempla sumuntur, ut Crassus in causa Curiana exemplis plurimis
Abbreviated transcription (Latin):
ual&. ualeat inminore Siti quaestio an in urbe
fines minꝰuͦ arceriaquã si inciuitate fines ñ regunt᷑

Expanded text:
valet, valeat in minore. Sit enim quaestio an in urbe fines, minus vero arceri aquam, si in civitate fines non reguntu
Abbreviated transcription (Latin):
badiunctis aut̃ posui e quidẽ exẽplũ TEXTUS¬
paulo ante multa adiungi quae suscipienda ẽẽtT
Sistatuis semꝰ exedicto scđm eas tabulas possessionẽ
dari quas is instituiss& ciutestam̃ti factio nulla
eẽt S hic lo cꝰ magis ad coniecturales causas q̃uers ađ
iniudiciis ualetꝰ cũ quaerit᷑ quid aut sit. aut euenerit
aut futurũ sit aut qđ om̃ in ofieri possit Aclociqͥdẽ
ipsius formatalis : Ad mon& aut̃ inclocꝰ ut quaerat᷑
quid anterẽ quid cũre qͥd postrẽ euenerit Nihil
hoc adius ad ciceronẽ inquibat gallus nr̃. si adeũ quis
nullũ ame artis institutae locũ p̃teriri. nesinihil
nisi qđ ad te ꝑtineat scribendũ putabis. nimiũ te
amare uideare E igͥ magna ex partelocꝰ hicorato¬
riꝰ ñ modo ñ iuris consultoꝵ s nephilo sophoꝵ qͥdẽ
Anterẽ in quaerunt᷑ qua talia st᷑. Apparatꝰ. collo¬
quia. locꝰ constitutũ conuiuiũ. Cũreaut̃ pedum
crepitꝰ strepitꝰ hominũ corpoꝵ umbra & siqͥd eius

Expanded text:
adiunctis autem posui equidem exemplum paulo ante, multa adiungi, quae suscipienda essent si statuissemus ex edicto secundum eas tabulas possessionem dari, quas is instituisset cui testamenti factio nulla esset. Sed locus hic magis ad coniecturales causas, quae versantur in iudiciis, valet, cum quaeritur quid aut sit aut evenerit aut futurum sit aut quid omnino fieri possit. ac loci quidem ipsius forma talis est. Admonet autem hic locus, ut quaeratur quid ante rem, quid cum re, quid post rem evenerit. 'Nihil hoc ad ius; ad Ciceronem,' inquiebat Gallus noster, si quis ad nullum a me artis institutae locum prae- teriri; ne, si nihil nisi quod ad te pertineat scribendum putabis, nimium te amare videare. Est igitur magna ex parte locus hic oratorius non modo non iuris consultorum, sed ne philosophorum quidem. ante rem enim quaeruntur quae talia sunt: apparatus conloquia locus constitutum convivium; cum re autem: pedum crepitus, strepitus hominum, corporum umbrae et si quid eius
Abbreviated transcription (Latin):
dũ argum̃toꝵ facultas : Nã exrelatiuis ẽtra¬
ruis. i ta sumimꝰ argum̃tũ Sipat᷑  fieri ñ potest
quinei filisit Ex negantib aut̃ quae apophatica
ut ait greciuocant ita. Sisolsupͣterrã fuit nox ee
ñ potuit Haecu affirmatio illã ꝑimit negationẽ
Cur uͦ haec negantia ee constiterit mirandũest
Nã quae negantia st᷑ aientib: opponunt᷑ & simul

Expanded text:
dum argumentorum facultas est, nam ex relativis contrariis ita sumimus argumentum: si pater est, fieri non potest quin ei filius sit. Ex negantibus autem quae ἀποφατικά ut ait Graeci vocant, ita: si sol supra terram fuit, nox esse non potuit, haec enim affirmatio illam perimit negationem; cur vero haec negantia esse constituerit mirandum est. Nam quae negantia sunt aientibus opponuntur, et simul
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. s aliqͦtiens in hoꝵ medietate c̃stitutũ ut sit ru¬
brũ uł pallidũ. In mediata uͦ c̃trari ast᷑. quoꝵ nihil
mediũ poterit inueniri. ut grauitas ⁊ lȩuitas hoꝵ¬

Expanded text:
est; sed aliquoties in horum medietate est constitutum, ut sit ruest; sed aliquoties in horum medietate est constitutum, ut sit rubrum vel pallidum. Immediata vero contraria sunt quorum nihil medium poterit inveniri, ut gravitas et levitas: ho
Abbreviated transcription (Latin):
Siuiso differentie loco nc̃ de contrarus tractat.
Quaeuti rerũ ordoclariꝰ colliquescat paucamͥ ex
aristotelisum̃ dast᷑: quae illeuir omĩum longe doctis¬
simꝰ de hacdiuisione tractauit: Quã quã .m. tullius
re qͥdem aristoteli ferec̃sentit s ab eo nominũ
in t̃p̃tatione diuersus : Nã quaȩ aristo te lesopposita
Sed haec paulo posteriꝰ Nc̃ aristotelis diuisi o confi¬
contraria. alia pͥuatio & habitꝰ alia relatiua. alia
contradictoria Contraria quidẽ ut albũ atq
nigrũ habitus uͦꝰ pͥuatio ut uisus & caecitas dignitas &
indignitas. Relatiua uͦ ut pat̃ filius dnsseruus Con¬
sedifferentiae c̃siderant᷑ Nãquae c̃trariastꝰ. partĩ
mediatast᷑. partĩ uͦ mediocarent. Mediata stꝰ ut
albũ nigrũ Estihoꝵ medius quilib & aliꝰcolor ut
ruber uł pallidus Et hoꝵ ẽtrarioꝵ. ñ necesse. altum
sẽꝑ in eẽ corporib: Neq itome corpꝰ aut albũ aut nigrũ

Expanded text:
isio, differentiae loco, nunc de contrariis tractat. Quare uti rerum ordo clarius colliquescat, pauca mihi ex Aristotele sumenda sunt quae ille vir omnium longe doctissimus de hac divisione tractavit, quanquam M. Tullius re quidem Aristoteli fere consentit, sed ab eo nominum interpretatione diversus est. Nam quae Aristoteles opposita,sed haec paulo posterius. Nunc Aristotelis divisio consialia sunt contraria, alia privatio et habitus, alia relativa, alia contradictoria. Contraria quidem, ut album atque nigrum; habitus vero et privatio, ut visus et caecitas, dignitas et indignitas; relativa vero, ut pater, filius, dominus, servus; conse differentiae considerantur. Nam quae contraria sunt, partim mediata sunt, partim vero medio carent. Mediata sunt, ut album, nigrum: est enim horum medius quilibet alius color, ut rubeus vel pallidus, et horum contrariorum non necesse est alterum semper inesse corporibus. Neque enim omne corpus aut album aut nigrum
Abbreviated transcription (Latin):
uantia ut dignitas & indignitas. Alia uꝰ quaẽ cũ aliqͦ c̃¬
ferunt᷑ ut duplũ simplũ Aliauͦ quae appellant᷑ ne¬
differt. ut albũ nigrũq quae a seplurimũ distant.
subuno gnr̃e posita sub colore Itẽ cȩleritati tarditas
aduersa ẽ positis utrisq submotu Neq ꝓceleritati
debilitas opponenda ẽ qr debilitati firma ualitu¬
do c̃traria ẽ. Qđm diuis ione omisit cicero. s docuit
exẽplo llla qͦq dñr aduersa quae in aduersis gñrib:
sita plurimũ a se discrepare intelligunt᷑ ut sapien
Quã quã huꝰ modi exẽplũ pͥuationẽ potiꝰspectare
indeat᷑ Nãstultitia pͥuatiosapientiae. Nec quicꝗ
ẽ aliudstultitia nisi sapientiae & rationis absentia
Sed quae sint q̃ priuantia cicero appellat. posteri

Expanded text:
vantia, ut dignitas et indignitas; alia quae cum aliquo covantia, ut dignitas et indignitas; alia quae cum aliquo conferuntur, ut duplum, simplum; alia quae appellantur nedifferunt, ut album, nigrum, quae a se plurimum distant sub uno genere posita, id est sub colore. Item celeritati tarditas adversa est, positis utrisque sub motu, neque enim celeritati debilitas opponenda est, quia debilitati firma valetudo contraria est, quod in divisione omisit Cicero, sed docuit exemplo; illa quoque dicuntur adversa, quae, in diversis generibus sita, plurimum a se discrepare intelliguntur, ut sapiequanquam hujusmodi exemplum privationem potius spectare videatur; nam stultitia privatio est sapientiae, nec quidquam est aliud stultitia nisi sapientiae et rationis absentia; sed quae sint quae privantia Cicero appellat, posterius