comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
di decident. S baptismate simulz plu-¬
uia ueniente: refloruit t̾ra. rediit. ui-¬
ridantib aruis. annꝰ letue ⁊ frugifer.
Sic ⁊ cor oĩum ⁊ caro oĩum exultauerunt
indm̃ uiuum. Docuit ⁊ eas antistespis¬
cari. Nec enim pͥꝰ nͥ ad anguillas t̾m pis¬
cari sciebant. Collectis gͥ retib misit se
inmare. ⁊ mox tretentis piscib captiᷤ.
centũ pauꝑib dedit. centũ his: quoꝵ
erant retia. centũ in suos usus reser¬
uauit. Quod uidens popłs: libentiꝰ eiꝰ
ũbis celestia bona sꝑare ceꝑunt: cuiꝰ
miist̾io temporalia bona sũpserunt.
Dedit aũ ei rex & delwald insulã .lxxͫx.¬
.uii. familiarũ nomine selesheu .i. insu¬
la uituli marini. Circundatur undiq
mari. pret̾ funde iactum ab occidente.
Quał locus a latinis pen insula a grecis
cheronesos uocatur. Ibi gͦ Wilfrid funda.¬
to templo .u. annis fuit .i. usq ad mortẽ
egfridi regis. uͥ seruos suos ⁊ ancillas

Expanded text:
di deciderent. Sed, baptismate simul et pludi deciderent. Sed, baptismate simul et pluvia veniente, refloruit terra; rediit, viridantibus arvis, annus laetus et frugifer. Sic et cor omnium et caro omnium exsultavit in Deum vivum. Docuit etiam eos antistes piscari; nec enim prius nisi ad anguillas tantum piscari sciebant. Collectis ergo retibus, misit se in mare, et mox trecentis piscibus captis, centum pauperibus dedit, centum iis quorum erant retia, centum in suos usus reservavit. Quod videns populus libentius ejus verbis coelestia bona sperare coeperunt, cujus ministerio temporalia bona sumpserunt. Dedit autem ei rex Adelwald insulam LXXXVII familiarum, nomine Selesei, id est insulam Vituli marini. Circumdatur undique mari praeter fundae jactum ab occidente: qualis locus a Latinis peninsula, a Graecis χεῤσόνησος vocatur. Ibi ergo Wilfrid fundato templo V annis fuit, id est usque ad mortem Egfridi regis, ubi servos suos et ancillas
Abbreviated transcription (Latin):
sem. Et trũwine ad ꝓuintiã pictoꝵ que
tunc anglis erat subiecta. Cadhedũ de
lindissi reu̾sum eo quod rex aldred pro¬
iuntiã recepiss: ripensi eccłie p̾fecit.
eptima pars sequitur de
ꝯuersione australiũ saxonum fc̃ã¬
redire. Ett australes saxones qui sunt
Atus fuerat in ꝓuintia m̃cioꝵ suasio¬
ne reg̾ͥ Clfere. Aquo ⁊̃ de lauachro sus¬
ceptus ẽ. In cuiꝰ signum adoptionis
dederat illi uectam insulã ⁊ meãuaroꝵ
ꝓuintiã in gente occid̾ntaliũ saxonũ.
Concedente gͥ immo gaudente rege wil¬
fridus p̾dlicans pͥmo duces ⁊ milites deĩ
plebem sacro fonte abluit. Ip̃a gͥ die po-¬
pło ymber affluxit. qui tͥb annis cessa¬
uerat. Uñ fames acerbissima plebem
ꝓstrauerat. Deniq ferunt qr sepe .xl.
simul aut .l. media homines mac̾ati. ꝓce¬
d̾ent aut p̃cipium aliqd siue ripã maris:
⁊ iunctis misere manib parit̾ om̃s aut
runa ꝑituri: aut fluctib absorben¬

Expanded text:
sem, et Trumwine ad provinciam Pictorum, quae sem, et Trumwine ad provinciam Pictorum, quae tunc Anglis subjecta erat. Eadhedum de Lindessei reversum, eo quod rex Aedelred provinciam recepisset, Ripensi Ecclesiae praefecit. Septima pars sequitur de conversione Australium Saxonum perediit, et australes Saxones, qui suntzatus fuerat in provincia Merciorum suasione regis Vulfere, a quo etiam de lavacro susceptus est; in cujus signum adoptionis dederat illi Vectam insulam et Meanwarorum provinciam in gente occidentalium Saxonum. Concedente igitur, imo gaudente rege, Wilfridus praedicans, primo duces et milites, deinde plebem sacro fonte abluit. Ipsa igitur die populo imber affluxit, qui tribus cessaverat annis; unde fames acerbissima plebem prostraverat. Denique ferunt, quia saepe XL simul aut L inedia homines macerati processerunt ad praecipitium aliquod sive ripam maris, et vinctis misere manibus pariter omnes aut ruina perituri aut fluctibus absorben
Abbreviated transcription (Latin):
it ep̃m tp̃r sebbi ⁊ sighere regũ p̃dictoiũ.
Cuiꝰ miracła suo loco scͥbentur. Eo tẽpore
& delred rex m̃cioꝵ canciã uastauit. roffi
destruxit. Putta ep̾c aufugit. Huic chi
ruit trib mensib mane.
Igfridꝰ rex nordhumbre fugauit Wil¬
fridum ab ep̃io loco cuiꝰ bosa deitorĩ
ꝓuintiam. eata b̾nitiorum suscepit. hu
eboratiille magus taldensi ł lindiffar nẽ¬
Et nc̃ pͥmũ eadem ꝓuntia ꝓpͥum accepit
psulem. Scd̾m aildinũ. tertiũ eadgarũ.
Quartũ kmebtum. quẽ in p̃senti inquit
ht̃ beda. habebat enim añ eadhedũ antis¬
simul ep̃c fuit. uñ ⁊ expulsus delindissi:
in illarũ ꝓuintiarũ regimine ꝑmansit.
Ordinati sunt aũ eadhed. ⁊ bosa. ⁊ eata. ebo¬
raci atheodoro. Qui ĩ post annos tres abces¬
sionis Wilfridi: hoꝵ mimo duos addidit
antistites. Trũb̃tum ad eccłiam hagꝰtal¬
densem. remanente eata ad lindisfarnẽ¬

Expanded text:
it episcopum tempore Sebbi et Sighere regum praedictorum, it episcopum tempore Sebbi et Sighere regum praedictorum, cujus miracula suo loco dicentur. Eo tempore Edelred rex Merciorum Cantiam vastavit, Roffi destruxit, Putta episcopus aufugit. Huic Chicruit tribus mensibus mane. Egfridus rex Nordhumbriae fugavit Wilfridum ab episcopio. Loco cujus Bosa Deirorum provinciam, Eata Berniciorum suscepit, hic Eboraci, ille in Haugustaldensi vel LindisfarnenEt hunc primum eadem provincia proprium accepit praesulem, secundum Aediluini, tertium Eadgarum, quart Beda. Habebat enim ante Eadhedum antissimul episcopus fuit: unde et expulsus de Lindesei in illarum provinciarum regimine permansit; ordinati sunt autem Eadhed et Bosa et Eata Eboraci a Theodoro, qui etiam post annos tres abscessionis Wilfridi horum numero duos addidit antistites, Trumbertum ad Ecclesiam Haugustaldensium, remanente Eata ad Lindisfarnen
Abbreviated transcription (Latin):
ghere ⁊ sebbi regnarent: ꝓ p̃fata
mortalitate sighere ⁊ gens sua adidola
reu̾si sunt. Rex aũ ulfhere mittens ad
eos iaruinã ep̃m: reuocauit eos ad fidẽ
felicit᷑ ꝑ eum. Lunc quoq regib anglo¬
rum nobilissimus os wi ⁊ egbt misit pp̃¬
uitalianus litt̾as requisitꝰ destatu eccłe
⁊ pasche. Nec longe post misit theodorũ eiꝰ¬
S archiep̃m.¬
heodorus
post damianũ ordinauit puttam
roffi ep̃m. Reg̾ etiam Wlferi peticione
ceaddam tͣnstulit a monast̾io qd ẽi lestinge
ad ep̃ium liceffeld. ubi miracłis clariit
que suo loco dicentur. Oswino aũ rege
infirmitate defũcto regnante elfrido
filio euis anno t̾cio. coegit theodorus oci¬
lium cum cet̾is ep̃is. Quiꝰ decreta in pe¬
nultimo libroꝵ ponent᷑. Posthec offensus
ꝑ quendã inobedientiã theodorus wyitri¬
dum ep̃m m̃cioꝵ deposuit. ꝓ quo sexulfũ
ordinauit. londonie ⁊̃ erchenualdũ ꝯstitu¬

Expanded text:
Sighere et Sebbi regnarent, pro praefata Sighere et Sebbi regnarent, pro praefata mortalitate Sighere et gens sua ad idola reversi sunt. Rex autem Vulfere, mittens ad eos Jaruman episcopum, revocavit eos ad fidem per eum feliciter. Tunc quoque regibus Anglorum nobilissimis Oswi et Egbert misit Vitallianus papa litteras, requisitus de statu Ecclesiae et paschae. Nec longe post misit iis Theodorum archiepTheodorus post Damianum ordinavit Puttam Roffi episcopum; regis etiam Vulferi petitione Ceddam transtulit a monasterio, quod est in Lestingei ad episcopatum Lichefed, ubi miraculis claruit, quae suo loco dicentur. Oswio autem rege infirmitate defuncto, regnante Egfrido filio ejus anno tertio, coegit Theodorus concilium cum caeteris episcopis, cujus decreta in ultimo librorum ponentur. Post haec offensus per quamdam inobedientiam Theodorus Winfridum episcopum Merciorum deposuit, pro quo Sexwlfum ordinavit. Londoniae etiam Ercenwaldum constitu
Abbreviated transcription (Latin):
cia immunes: ut nec t̾ritorian coacti
acciꝑent. Nec longe pꝰ fr̃a ẽ eclipsisn
solis die t̾cio maii hora decima diei.
Quam gͣuis pestilentia secuta ẽ bͥtan¬
niam ⁊ hib̃niam magna strage deuas¬
tans. Qua plaga tuda ep̃s mortuus ẽ
⁊ sepultus in weuialetꝰ.
lfrid uͦ filius osWi iam regnans in
parte regni patris misit wilfri¬
uum pb̃rin ad regem galliarũ ut eum
consecrari fac̾et ep̃m. Quem ailb̾tus
p̃dictus iam tunc p̾sul parisius cum
plurimis ep̃is honorifice ꝯsecrauit in
uico. qui uocatur compendiũ. Rexaũ
os Wi imitatus industriam filii. misit
ad Wine ep̃m occidentaliũ saxonũ qui ab
sequi. ⁊ exemplũ crd fr̾is si ꝑgens ñ
equo s pedib instans lectioni. studens
ueritati amicus castitatis. seruus hu¬
militatis. Ueniens qͦq bͥtanniam syu¬
frid iam ep̃c doctrina sua multa eccł̃ie
anglorum contulit.
ost s Withelinum regem estsexe cũ

Expanded text:
itia immunes, ut nec territoria nisi coacti itia immunes, ut nec territoria nisi coacti acciperent. Nec longe post facta est eclipsis solis die tertio Maii hora decima diei: quam gravis pestilentia secuta est, Britanniam et Hiberniam magna strage devastans. Qua plaga Tuda episcopus mortuus est, et sepultus in Wemalet. Alfridus vero filius Oswi, jam regnans in parte regni patris misit Wilfridum presbyterum ad regem Galliarum, ut eum consecrari faceret episcopum. Quem Ailbertus praedictus jam tunc praesul Parisius cum plurimis episcopis honorifice consecravit in vico, qui vocatur Compendium. Rex autem Oswi, imitatus industriam filii misit Cad Wine episcopum occidentalium Saxonum, qui ab sequi, et exemplum Ced fratris sui, pergens non equo sed pedibus, instans lectioni, studens veritati, amicus castitatis, servus humilitatis, veniens quoque Britanniam, Wilfrid jam episcopus doctrina sua multa Ecclesiae Anglorum contulit. Post Switelm regem Estsere, cum
Abbreviated transcription (Latin):
eidem ced ep̃o tͥbuit locũ ad lestinguen
monaft̾iũ faciendi. Quo constructo cum
illuc ab estsexe sepe rediret: tp̃r mortali¬
in insula lindisfarnensi eccłlam fecit te
de sec̾to robore. Quam cũ pꝰea theodorus ar¬
chiep̾e dedicass: edb̃t ep̃c ibidem plũbo
parietes ⁊ tectum oꝑuit. finano defũcto
succ̃ colmã qui male seruabat pascha
sic̃ aẏdanus ⁊ finan. G inde disputatũ
ẽ coram osi rege ⁊ alofrido rege filio eiꝰ.
cobus cdiaconus paulinz. Quorum digne
pars p̃ualuit. Ced gͥ postea rectum pas¬
cha seruabat. Colman uͭ cum par ce ossi¬
um patris aidan nolens mutare sectam
in patriam ren̾sus ẽ. Qui suct̃ tudda in
ep̃atu nordhumbre. Eata uͦ pͥu custos
postea ep̃s factus ẽ. lindisfarnensis. Hi
mire scĩtatis fuerunt ⁊ parsimonie. Nec
enim potentes scłi suscipiebant. qui ad
eos nͥ orandi causa uemebant. Rex ip̃e
discedebat uł cibo fr̃m utebatur. Adeo
aũ erant sac̾dotes illius tp̃is ab auan¬

Expanded text:
eidem Ced episcopo tribuit locum ad Lestingi monasterii faciendi. Quo constructo, cum illuc ab Estsere saepe rediret, tempore mortaliin insula Lindisfarnensi ecclesiam fecit totam de secto robore. Quam cum postea Theodorus archiepiscopus dedicasset, Edbert episcopus ibidem plumbo parietes et tectum operuit. Finano defuncto successit Coleman, qui male servabat Pascha, sicut Aidanus et Finan: igitur inde disputatum est coram Oswi rege et Alfrido rege, filio ejus. cobus diaconus Paulini: quorum digne pars praevaluit. Ced igitur postea rectum Pascha servabat. Colmannus vero cum parte ossium patris Aidani nolens mutare sectam, in patriam reversus est. Cui successit Tudda in episcopatu Nordhumbrae. Eata vero prius custos postea episcopus factus est Lindesfarnensis. Hi mirae sanctitatis fuerunt et parcimoniae. Nec enim potentes saeculi suscipiebant, qui ad eos nisi orandi causa non veniebant. Rex ipse discedebat, vel cibo fratrum utebatur. Adeo autem sacerdotes erant illius temporis ab avar
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filiũ ⁊ sp̃m sc̃m tͥnitatem in unitate con¬
subalem ⁊ unitatẽ in tͥnitate. Hoc est
unũ dm̃ in tͥb subfistentib ꝑsonis: con¬
substantialib equał głe ⁊ honoris. Et pꝰ¬
multa hꝰmõi que ad recte fidei confessiõ¬
nem ꝑtinebant: hec qͦq scã synodꝰ suis ltt¬
teris addidit. Suscepimꝰ scãs ⁊ uniu̾sales
quinq synodos beatoꝵ ⁊ deo acceptabiliũ
patrũ .i. qui in nicea ꝯgregati fuert̃. esc.¬
xuiii. cont᷑ arriũ impiissimũ ⁊ eĩdem des¬

Expanded text:
itum sanctum Trinitatem in unitate consubstantialem, et unitatem in Trinitate, hoc est, unum Deum in tribus subsistentiis vel personis consubstantialibus, aequalis gloriae et multa hujusmodi, quae ad rectae fidei confessionem pertinebant, hoc quoque sancta synodus suis litteris addidit: Suscipimus sanctas et universales quinque synodos beatorum et Deo acceptabilium Patrum, id est qui in Nicaea congregati fuerunt CCCXVIII contra Arium impiissimu
Abbreviated transcription (Latin):
erant in ii ad catholicũ pascha ⁊ canoni¬
cam tonsuram. Cũq cum eis dẽ ꝯt̾isis mo¬
ratus fuiss .xiii. dninis. iam securꝰ de cor¬
niptione fr̾m. ip̃o die paschal cum missa¬
rum sollemnia celebrass: exuttauit ũ ui¬
det diem domini uidit ⁊ gauisus ẽ. Lotem¬
pore naiton rex pictorum ꝯũsus. fuerat ad
rectum pascha litt̃s instructoriis a cheol¬
ftidoalre durctis. Qui pꝰ benedictum de qͦ
ỹdixinus rexit monast̾ium qd̃ ẽ ad ostium
uariamnis & uixta amnẽ una in loco
qui uocatur in giruũ. Scͥpsit gͦ regi lie¬
teras de pascha ⁊ de tonsura magna plenaᷤᷤ
auctoritate. Quod aũ ille lict̃is ꝑsuasit:
rex in toto regno suo regia auctoritate ꝑfe¬
cit. Circa hoc ep̾s cudburh soror cueburh
ꝯstituit abb̃iam ap̃ W inburne que data
fuerat etgfredo regi nordhumbre. sed eo ui-¬
uente seꝑata.
Ne tͥcesimo .ui. anno regni eiꝰ ex̃citum suũ
in sudsexe ꝓmoute. pugnauitq contra

Expanded text:
erant in Dii ad catholicum pascha et canonierant in Dii ad catholicum pascha et canonicam tonsuram. Cumque cum iisdem conversis moratus fuisset XIII annis, jam securus de correctione fratrum ipso die paschali cum missarum solemnia celebrasset, exsultavit ut videret diem Domini, vidit, et gavisus est . Eo tempore Naiton rex Pictorum conversus fuerat ad rectum pascha litteris instructoriis a Ceolfrido abbate directis, qui post Benedictum, de quo praediximus, rexit monasterium, quod est ad ostium Viri amnis, et juxta amnem Tina in loco, qui vocatur Ingirvum: scripsit ergo regi litteras de Pascha et de Tonsura magna plenas auctoritate: quod autem ille litteris persuasit, rex in toto regno suo regia auctoritate perfecit. Circa hoc tempus Cudburh soror Cneburh constituit abbatiam apud Mineburn, quae data fuerat Egferdo Dordhumbre sed, eo vivente, separata. Ine XXXVI anno regni ejus exercitum suum in Sudsere promovit, pugnavitque c
Abbreviated transcription (Latin):
ne magna pictoꝵ strata ultor extitit reg̃
etgfridi. ⁊ consul bercti. Aeca prb̃r succͥ.
Uilfndo archiep̃o. Aifridꝰ uͦ rex norlhũbre
qͣrto anno hc̃ anno: infirmatꝰ ꝑierat apd̾
diffreld. anno regni sui .xx. necdũ imple¬
to. Cui succedens os redris filiꝰ suus puer
.uiiͦi. annoꝵ regnauit annis .xi. osred uͦ
rex belli infortunio iuxta mere pug¬
nans int̾fectus ẽ. Cui succedenꝰ chenred
regnauit duob annis. ⁊ mortuus ẽ pt
quos osricus regnauit ibidem .xi. anns.
in nordhumbre tempore ine regi.
Ne .xxui. anno regni sui pugnaute cont̃
chelred regem m̃ce filiũ & delredi regis
ap̃ wonebirteh. Adeo aũ horribilit̃ pus¬
natũ ẽ utrinq ut nesciatur cui clados de¬
testabilior contig̾it. Anno uͦ seqͥ̃nte iem
rex m̃e cheolred mundo exiit ⁊ seputꝰe
ap̃ sicheffeld. Adelbold suct̾ ei imregna
merce uir fortis ⁊ uehemens. Regrals
uictoriose. xͥl.⁊ .iͨ. anno. Codem anuo etg.¬

Expanded text:
ne magna Pictorum strata ultor exstitit regis ne magna Pictorum strata ultor exstitit regis Egfridi et consulis Berti. Acca presbyter successit Wilfrido episcopo. Alfridus vero rex Nordhumbre quarto ante hunc anno infirmatus perierat apud Driffeld, anno regni sui vicesimo nondum impleto. Cui succedens Osredus filius ejus puer octo annorum regnavit XI annis. Osred vero rex belli infortunio juxta Were pugnans interfectus est. Cui succedens Cenred regnavit duobus annis, et mortuus est. Post quos Osricus regnavit ibidem undecim annis. in Nordhumbre tempore Ine regis. Ine XXVI anno regni sui pugnavit contra Ceolred regem Merce, filium Edelredi regis, apud Monebirih; adeo autem horribiliter pugnatum est utrinque, ut nesciatur, cui clades detestabilior contigerit. Anno vero sequente, idem rex Merce Ceolred mundo exiit, et sepultus est apud Lichfeld. Adelbold successit ei in regnum Merce, vir fortis et vehemens, regnavitque victoriose XLI annis. Eodem anno Egb
Abbreviated transcription (Latin):
ctum odoriferũ. fructũ expectabilẽ. ⁊ tͥ
ip̃iuisu delectabilẽ. O d̾s bone quis nũc
illoꝵ ⁊ uere regũ sequatur. ut adbuc ⁊̃
crescat eis exultatio nomi fructus ⁊ ub̾io¬
ra tͥ sequentiũ ꝓbitate mun̾a offerant
cũ deuotissima iocunditate: heu miseri.
Dimittendꝰ sermo de regib oeli. qͥo utinã
ꝑhennis in cordib nr̃is miseruł ⁊ mertis¬
suis figatur. ⁊ redeundũ ẽ de celo ad ter¬
tas. Succ̃. nãq regib p̾dictis m̃ce cheolred
Ne .xx. anno regnisui diuisit ep̃atũ uest¬
sexe in duo. qui urꝰ ẽẽ solebat. Partẽ men¬
talem asiluis tenirit danihel. Occidenta¬
lem. aldelin. Aldelino uͦ succ̃. forhere. E¬
dem anno Wilfrid ep̃s de quo int̃ miracła
ñ silebitur: obiit ap̃ Wndaliũ .xlu. anno
ep̾atus sui. ⁊ sepultus ẽ ap̃ ripim. Anno
huic ꝓximo pugnauit rex ine. ⁊ non cog
ultimũ uͦ gerente cũ suis faciẽ abanglis

Expanded text:
ctum odoriferum, fructum exspectabilem, et tibi ctum odoriferum, fructum exspectabilem, et tibi ipsi visu delectabilem! O Deus bone, quis nuncillorum, et vere regum sequatur, ut adhuc etiam crescat eis exsultatio novi fructus, et uberiora tibi sequentium probitate munera offerant cum devotissima jucunditate? heu miseri! dimittendus est sermo de regibus coeli, qui o utinam perennis in cordibus nostris miserulis et inertissimis figatur! Sed redeundum est de coelo ad terras. Successit namque regibus praedictis Merciae Ceolred Ine, vicesimo anno regni sui, divisit episcopatum Vestsexiae in duo, qui unus esse solebat: partem orientalem a silvis tenuit Daniel, occidentalem Aldelmus. Aldelmo vero successit Forthere. Eodem anno Wilfridus episcopus, de quo inter miracula non silebitur, obiit apud Undalum XLV anno episcopatus sui, et sepultus est apud Ripun. Anno huic proximo pugnavit rex Ine et Nun cognultimum vero Gerente cum suis faciem ab Anglis
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ .i. annis regnũ nobilit̃ tenuisset:
uobiliꝰ multo regni sceptra reliqͥt. Ueni¬
ens nãq romã ⁊ monachꝰ ibi factus ꝯstan¬
tino pontificante usq ad diem ꝑmansit
ultimũ. Cum quo ⁊̃ offa filiꝰ sigheri reg̾
orientaliũ saxonũ rex si remansiss. rex
futurꝰ: pariductus deuotione romam
iuit. ⁊ monachatũ suscepit. Imitamini
gͦ reges horũ duoꝵ regum felicissimã stre¬
nuitatẽ scit & delredi & ceuredi. qͦꝵ nom̃
ꝑmanet inet̾num. Qui diademata uxo¬
res. urbes. cognatos ⁊ omĩa relinq̃ntes:
multis milib idẽ faciendi exemplũ
fuerunt. O d̾s bone que ⁊ qͣlia diademata
eis reddes. ⁊ ip̃e manu tua ceruicib eoꝵ
sũmus pontifex impones in die exul¬
tatio ⁊ leticie. quanto cũctis milib le-¬
gionũ celestiũ ⁊ t̾restriũ tecum reges pre¬
dictos suscipientib cum tͥumpho. ⁊ fa¬
ciem eoꝵ uid̾e desiderantib: afferent fru¬
ctum ñ centenũ t̾m s potiꝰ millenũ. fru¬

Expanded text:
biliter tenuisset, nobilius multo sceptra regni reliquit. Veniens namque Romam, et monachus ibi factus Constantino pontificante usque ad diem permansit ultimum: cum quo etiam Offa filius Sigheri regis orientalium Saxonum, rex si remansisset futurus, pari ductus devotione Romam ivit, et monachatum suscepit. Imitamini ergo reges horum duorum regum felicissimam, strenuitatem, scilicet Edelredi et Cenredi, quorum nomen permanet in aeternum, qui diademata, uxores, urbes, cognatos, et omnia relinquentes multis millibus idem faciendi exemplum fuerunt. O Deus bone, quae et qualia diademata ei reddes, et ipse manu tua cervicibus eorum summus pontifex impones in die exsultationis et laetitiae, quando cunctis millibus legionum coelestium et terrestrium tecum reges praedictos suscipientibus cum triumpho, et faciem eorum videre desiderantibus, afferent fructum non centenum tantum, sed potius millenum, fru
Abbreviated transcription (Latin):
rantib dominis nrĩs pussimis egfrido
rege hymbroniensiũ anno .xͦ. regni eiꝰ. ⁊¬
cen wino rege Uest sexe anno .u. regni
eius & deldredo rege ñitioꝵ anno .ui. reg¬
ni eius.⁊ adulfo rege estangloꝵ anno
rioꝵ annorii. regni eiꝰ subdie qͥnto ra
lendarũ octobriũ. ĩ dictione octaua p̃si¬
dente theodoro grã dĩ archiep̃o bͥtannie
insule ⁊ ciuitatis doruuernensis una cũ
eo sedentib cet̾is ep̃is bͥtannie insule ini¬
ris uenabilib: p̃positis sacroscis euͣnge¬
liis in loco qui saxonico uocabulo hatfelo
nominat᷑ parit̃ tͣctantes fidem rectam ⁊
incarnatus tradidit discipłis suis. quip̃¬
sentialit̾ uid̾unt ⁊ audirt̃ sermones eiꝰ
atq sc̃oꝵ patrũ tradidit symbolũ ⁊ ge¬
n̾alit̾ om̃s scĩ ⁊ uniũsales sẏnodi. ⁊ om̃s
ꝓbabilium cetholice eccłie doctorum cho¬
tus. Nos itaq sequentes eos. pie atq or¬
thodore iuxta diuinitus inspiratam doc̃¬

Expanded text:
rantibus dominis piissimis nostris Ecgfrido rege Hymbronensium, anno decimo regni eCentwino rege Westsere anno V regni ejus, et Edelredo rege Merciorum anno VI regni ejus, et Aldulfo rege Estanglorum annrum anno VII regni ejus, sub die quintodecimo Kalendarum Octobrium, indictione septima, praesidente Theodoro, gratia Dei archiepiscopo Britanniae insulae et civitatis Dorvernensis, una cum eo sedentibus caeteris episcopis Britanniae insulae viris venerabilibus, praepositis sacrosanctis Evangeliis, in loco qui Saxonico vocabulo Watfeld nominatur. Pariter tractantes fidem rectam et Jesus Christus incarnatus tradidit discipulis suis, qui praesentialiter viderunt et audierunt sermones ejus, atque sanctorum Patrum tradidit symbolum, et generaliter omnes sancti et universales synodi, et omnis probabilium catholicae Ecclesiae doctorum chorus. Hos itaque sequentes nos pie atque orthodoxe, juxta divinitus inspiratam doc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeum ꝯu̾se sunt. Igit᷑ diuina factus ẽ
annos duces m̃cioꝵ rebellantes wilfhere
filium pende in regem leuauert̃. Qͦ reg¬
nante.xuii. ann̾ fuit pͥmus ep̃s trum¬
here. sed̾s iaruinan. t̾cuis ceaddan. qͣrtꝰ
wilfrid.
unc qͦq orientales saxones qͥ olim
mellitũ expułant: it̾m ꝯũsi sunt.
Erat enim rex eiusdem gentis sigbt qui
post sigb̾tum cognom̃to paruũ regna¬
uit. amiꝰ os cyi reg̾. Ad quẽ cum sepe ueni¬
ret ⁊ p̾dicaretur abeo: baptiratꝰ e afina¬
no ep̃o inuico ad murũ. qui ẽ .xii.milib
ãmariorientali. Uocatus aũ ceadda a
in ripa pente amnts. ⁊ in uluburh que ẽ
in ripa tamasis. Consuli gͦ cuidã ꝓillicito
nensrex pranduit cũ eo. Reũtensq ob¬
uiantis ep̃i cecidit ad pedes. Quẽ iacen¬
tẽ iratus uirga tangens: p̃dixit eum in
ip̃a domo moriturũ. Contigitq uͥ ꝯsul
p̃dictus ⁊ fr̃ eius eum in ip̃a domo int̾fice¬
rent. Dixͥunt q se id fecisse. qr nimis mi¬

Expanded text:
ersae sunt. Igitur Diuma factus est annos duces Merciorum rebellantes Vulfere filium Pendae in regem levaverunt. Quo regnante XVII annis, fuit primus episcopus Trumhere, secundus Iaruman, tertius Ceadda, quartus Wilfrid. Tunc quoque orientales Saxones, qui olim Mellitum expulerant, iterum conversi sunt. Erat enim rex ejusdem gentis Sigbert, qui post Sigebertum cognomento Parvum regnavit, amicus regis Oswi. Ad quem cum saepe veniret, et praedicaretur ab eo, baptizatus est a Finano episcpo in vico ad murum, qui est XII millibus a mari orientali. Vocatus autem Ceadda a in ripa Pentae amnis, et in Tilaburh, quae est in ripa Tamesis. Consuli ergo cuidam pro illicito nens rex, prandit cum eo, revertensque obviantis episcopi cecidit ad pedes; quem jacentem iratus virga tangens praedixit eum in ipsa domo moriturum, contigitque ut consul praedictus et frater ejus eum in ipsa domo interficerent; dixeruntque se id fecisse, quia nimis e
Abbreviated transcription (Latin):
abb̃issa ibidem obiit. Ubi sepultꝰ ẽ pater
eius ossi ⁊ mat̃ eus enflad. ⁊ pat̾ matͥs
eiꝰ eadeine. Trib gͥ annis pꝰ mortẽ pende
rexit oswi gentem m̃cioꝵ ⁊ cet̾as austra¬
les ꝓuintias. gentẽq pictoꝵ ex magna
parte. Dedit etiam pede filio pende cog.¬
nato suo regnũ australiũ mercioꝵ qͥ st̃
familiarũ .u. miliũ discretifluuiꝰ trente.
abaquilonarib m̾cis. quist̃ familiarũ
uii. miliũ. Peda aũ ꝓditione coniugis ã¬
siuis occisus ẽ. Os uino gͥ regi gente mex

Expanded text:
abbatissa ibidem obiit, ubi sepultus est pater abbatissa ibidem obiit, ubi sepultus est pater ejus Oswi, et mater ejus Enflad, et pater matris ejus Edwine. Tribus igitur annis post mortem Pendae rexit Oswi gentem Merciorum et caeteras australes provincias gentemque Pictorum ex parte magna: dedit etiam Pedae filio Pendae cognato suo regnum australium Merciorum, qui sunt familiarum V millium, discreti fluvio Trente ab aquilonaribus Mercis, qui sunt familiarum VII millium. Peda autem proditione conjugis suae occisus est. Os
Abbreviated transcription (Latin):
in locõ expectabat. Intto gͦ certamine
tudinẽ reg̾̃ pende. Solutumq robur ner¬
uorum brachiis eius dempsit. ⁊ cormag¬
nanimũ ꝯtabesc̾e uissit. Igitur nec sem
ictib suis cognouit. nec armis hoftiũ
impenetrabrł fuit. Scupuit ꝙ hoste
tales eẽ. quał ẽẽ ip̃e hostib solebett. Se uͦ
talem quales ip̃i ẽẽ solebant. Qui gͦ semꝑ
alienũ sangͥnem fud̾at: sensit qd̵ ege¬
rat. dum iam cruore t̾ram imbuit.¬
⁊ cerebro resꝑsit. s qui ad auxiliũ eiꝰ
uenerant: pene sunt om̃s int̾fecti.
In quib ⁊ dilhere fr̃ aune reg̾ orienta¬
lium angloꝵ qui pꝰ eum regnaut aus¬
tor ip̃e belliꝑditis militib siue auxiliis
int̾emptus ẽ. Et quia ꝓpe fluuiũ win¬
ued pugnatum ẽ: quitẽ ꝑ inundantiã
cluiuarum late alueum suũ immo om̃s
ripas suas tͣnsierat: contigit ut multo
plures aquas fugientes quam bellantes
ꝑd̾et ensis. G elffleda filia os ui regiꝰ

Expanded text:
in loco exspectabat. Inito ergo certamine, in loco exspectabat. Inito ergo certamine, tudinem regis Pendae, solitumque robur nervorum brachiis ejus dempsit, et cor magnanimum contabescere jussit; ideo nec se in ictibus suis cognovit, nec armis hostium impenetrabilis fuit; stupuitque hostes tales esse, qualis ipse hostibus esse solebat, se vero talem, quales illi esse solebant. Qui ergo semper alienum sanguinem fuderat, sensit quod egerat, dum jam cruore suo terram imbuit, et cerebro respersit: ergo qui ad auxilium ejus venerant pene sunt omnes interfecti. In quibus Adilhere frater Annae regis orientalium Anglorum, qui post eum regnavit, auctor ipse belli perditis militibus sive auxiliis interemptus est. Et quia prope fluvium Minwed pugnatum, qui tunc per inundantiam pluviarum late alveum suum imo omnes ripas suas transierat, contigit ut multo plures aqua fugientes quam bellantes perderet ensis. Igitur Elfleda, filia Oswi regis
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓpͥa. Nec ꝓhibuit penda quin de sua
hoc ẽ m̃tionũ natione credent qui uel¬
lent. tempnebatq credentes ⁊ male
hoc mͦ. Oseui nãq rex cum irruptiones
pende regis intolerabiles ferre ñ poss:
obtulit ei innum̾a mun̾a. Penda uero
strenuus qr gentem eiꝰ ext̾minare decre¬
uerat. munera spreuit. Igitur os dy su¬
premis accensus dolorib ait. Si pagansꝰ
nescit acciꝑe nr̃a donaria: offeramus
Deniq fertur qr t̾cies maiorem pagani
habuert̃ ex̾citum. Si qͥdem ip̃i .xxx. le¬
giones ducib nobilissimis instructas
s xp̃o duce confisus: occurrit. Nam alius
filuis eius agłrid eo tp̃r inꝑuintia mer¬
cioꝵ: ap̾reginam cẏnewissẽ obses tene-¬
batur. fulius aũ os Waldi reg̾ & dilbald.
qui ei auxllio ẽẽ debuerat in parte erat
adu̾sarioꝵ: eisdemq contra patͥam ⁊ pa-¬
truũ suum pugnaturꝰ ductoi exstit̾at.
Quanuis in ip̃o tp̃r pugnandi sese pugne
subtraxerat. euentumq discͥminĩ tuto

Expanded text:
ad propria. Nec prohibuit Penda  al. Peda quin de sua, hoc est Merciorum natione crederent, qui vellent, temnebatque credentes et male hoc modo. Oswi namque rex, cum irruptiones Pendae regis intolerabiles ferre non posset, obtulit ei munera innumera. Penda vero strenuus, quia gentem ejus exterminare decreverat, munera sprevit. Igitur Oswi supremis accensus doloribus, ait: « Si paganus nescit accipere nostra donaria, offeramus Denique fertur quia, tricies majorem pagani habuerunt exercitum; siquidem ipsi triginta legiones ducibus nobilissimis instructas exercitum; sed, Christo duce, confisus occurrit. Nam alius filius ejus Egfrid eo tempore in provincia Merciorum apud reginam Cinewissem obses tenebatur. Filius autem Oswaldi regis Edilwald, qui iis auxilio esse debuerat, in parte erat adversariorum, iisdemque contra patriam et patruum suum pugnaturus ductor exstiterat. Quamvis in ipso tempore pugnandi sese pugnae subtraxerat, eventumque discriminis tuto
Abbreviated transcription (Latin):
te gͥ pastore ꝓuintia cum rex hostib ⁊ dãp.¬
nis ideo sepius afflig̾etur: misit ꝓ aub̃to
parisuis. Qui nolens ep̃atum illũ dimit¬
tere misit leutheriũ nepotẽ suũ. hic gͥ
ordinatus ep̃s ãtheodoro archiep̃o: ep̾atũ
geuissoꝵ longo tp̃r rexit solus.
a tempestate pꝰ eadbaldum regem
chentensem erchenbert filiꝰ eĩ .xxiiii.
anñ nobiliẽ regiauit. Hic pͥmus iitoto
regno ydola destrui ⁊ ieuiniũ qͣdragesi¬
male obseruari p̃ceꝑit. penasq tͣnsgres¬
sorib posuit. Oux̃q Sexburh maiorẽ filiã
regis anne. Minorẽ uͦ filiam suã & dilbu¬

Expanded text:
te igitur pastore provincia, cum rex hostibus et damte igitur pastore provincia, cum rex hostibus et damnis ideo saepius affligeretur, misit pro Ailberto Parisios: qui nolens episcopatum illum dimittere, misit Leutherium nepotem suum. Hic igitur ordinatus episcopus a Theodoro archiepiscopo episcopatum Gevissorum longo tempore rexit solus. Ea tempestate post Eadbaldum regem Centensem, Ercembert filius ejus XXIV annis nobiliter regnavit. Hic primus in toto regno idola destrui, et jejunium quadragesimale observari praecepit, poenas transgressoribus posuit; duxitque Sexburh majorem filiam regis Annae, minorem
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ⁊ in eccłia petͥ ⁊ pauli positus ẽ. De
ta enim sorore pendan regis m̃cioꝵ quã
dux̾at. aliamq ducens bello uictus ẽ. ⁊
regno pucitus ab illo. Triennioq exu¬
lans ap̃annam regem orientaliũ fide¬
lem fidem cognouit. Cum u ceralli
restitutus ẽẽt in regno ꝯstituit anͣsx̾tũ¬
ep̃m natione gallũ. s tunc de hyb̃na
grã legendi uenientẽ. En post ea rex an¬
glicum sciens t̾m: ꝑtesus barbare lo¬
quele subintroduxit in ꝓuintiã sue lin¬
gue ep̃m. uuine ⁊ ip̃m in gallia ordina¬
tum. Diuidensq in duas parrochias ꝓ¬
uintiã hinc in wenta sedem tͥbuit. Uñ
offensus ailb̃tus qd̾ hec ip̃o in ꝯsulto age¬
ret. rediit galliam. ⁊ aeceptũ ep̃atum
parisius usq ad obitũ tenuit. Post ea
rer idem pepulit etiam uuine ab ep̃atu.
qui secedens adulfhere regem m̃ciorũ:
emit p̃cio ab eo sedem lundonie cuutatiꝰ.
eiusq ep̃s usq ad obitum mansit. Caren¬

Expanded text:
tur, et in ecclesia Petri et Pauli positus est; detur, et in ecclesia Petri et Pauli positus est; deta enim sorore Pendae regis Merciorum, quam duxerat, aliamque ducens bello victus est, et regno privatus ab illo, triennioque exsulans apud Annam regem orientalium Anglorum fidelem fidem recognovit. Cum vero Cenwalh restitutus esset in regno, constituit episcopu natione Gallum, sed tunc de Hibernia gratia legendi venientem. Postea vero rex Anglicum sciens tantum pertaesus barbarae loquelae subintroduxit in provinciam suae linguae episcopum Wine, et ipsum in Gallia ordinatum, dividensque in duas parochias provinciam, huic in Wenta sedem tribuit; unde offensus Ailbertus, quod hoc ipso inconsulto ageret, rediit Galliam, et acceptum episcopatum Parisiis usque ad obitum tenuit. Postea rex idem pepulit etiam Wine ab episcopatu, qui secedens ad Vulfere regem Merciorum emit pretio ab eo sedem Londoniae civitatis, ejusque episcopus usque ad obitum mansit. Caren
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicator ñ ep̃s fuit s prõr ⁊ monachꝰ.
Cui successores eius imitatione ualde
claruerunt. Iam̃ in obseruatione
pasche errabant: donec egb̾tus an¬
glieus eos correxit.
ẏdanus gͥ hinc missus ep̃atum
nordhumbre tenuit. Cuiꝰ institu¬
tione formatus rex osWaldus: ut m̃te
ꝓficiebat ita ⁊ regno plusqͣm om̃s ma¬
iores eius. Om̃s gͥ gentes bͥtaninrie scit
b̾ͥtones. anglos. ꝑictos. seothos. in dic¬
tione accepit. Adeo tam̃ sullumis: hu¬
milis fuit ⁊ benignꝰ ꝑegͥnis ⁊ pauꝑib.
unta pars sequitur.
geuissoꝵ ingrediens paganissimã: bap¬
triauit eos ⁊ regem eoꝵ kinigils. Conti¬
git aũ pulchre sc̃m regem os Waldum
affuisse eumq de lauachro suscepisse
Cuiꝰ filiam os Waldus accepturꝰ erat in
coniugẽ. Donauerunt aũ ambo reges
birino ciuitatẽ dorcie ad sedem ep̃ii. Ibiq
ꝯstructis eccłiis sepultus ẽ. Et pꝰ multos
annos hedde ep̾atum a gente tͣnslactus iñ
inuentam ciuitatẽ que Wincester uoca.¬

Expanded text:
piscopus fuit, sed presbyter et monachus. Cujus successores ejus imitatione valde claruerunt; tamen in observatione paschae errabant, donec Egbertus Anglicus eos correxit. Aidanus igitur hinc missus episcopatum Nordhumbrae tenuit. Cujus institutione formatus rex Oswaldus, ut mente proficiebat, ita et regno plus quam omnes majores ejus. Omnes igitur gentes Britanniae, scilicet Britones, Anglos, Pictos, Scotos in ditionem accepit; adeo tamen sublimis, humilis fuit et benignus peregrinis et pauperibus. Quinta pars sequitur, Gevissorum ingrediens paganissimam, baptizavit eos et regem eorum Kinigils. Contigit autem pulchre sanctum regem Oswaldum adfuisse, eumque de lavacro suscepisse, cujus filiam Oswaldus erat accepturus in conjugem. Donaverunt autem ambo reges Birino civitatem Dorcic ad sedem episcopii, ibique, constructis ecclesiis, sepultus est. Et post multos annos Hedde episcopatum agente, translatus inde in Wentam civitatem, quae Wincestre voca
Abbreviated transcription (Latin):
strages hostilis fiebat. Dum gladio eius
inuictissimo eẽt arma ꝓ ueste. ossa ꝓ
carne. Cum gͥ qiͣ duo ignes diu̾sis par¬
tib impositi obstantia queq ꝯsum̾ent:
ꝯtigte ut s obuiam rex ⁊ consul uenirẽt.
Yterq uͦ alii t̾ribilis corpore infrenduit.
dextram excussit. se in armis collegit.
⁊ ictib immensis arma obstantissima
pares lacescunt. D̾s aũ qui suꝑbis resistte
a quo robur fortitudo ⁊ magmlnimitas
ꝓcedit: gre sue regi & delboldo t̾minũ
posuit. animoq regis cũ fidentia solitã
dempsit. Cum qͥ nec animũ suũ nec uireꝰ
ip̾e cognosceret: pugnantib adhuc suis.
a deo om̃ipotenti t̾ritus: fugam pͥmus
incepit. Nec ab hac die usq ad mortiꝰ sue
tempora ꝓsꝑm aliquid ei d̾s ꝑmisit. Qͣnto
siqͥd̾ post huncanno rursũ pugnans ap̃
secandune ñ sine mirabili ex̾cituum
euina fugam dedignans occisus ẽ. Occi¬
sus ap̃ secandune. seputeꝰ ẽ ap̃ repandu¬

Expanded text:
strages hostilis fiebat, dum gladio ejus strages hostilis fiebat, dum gladio ejus invictissimo essent arma pro veste, ossa pro carne. Cum igitur quasi duo ignes diversis in partibus impositi obstantia quaeque consumerent, contigit ut sibi obviam rex et consul venirent. Uterque vero alteri terribilis corpore infrenduit, dextram excussit, se in armis collegit, et ictibus universis arma obstantissima pares lacessunt. Deus autem, qui superbis resistit, a quo robur, fortitudo, et magnanimitas procedit, gratiae suae regi Edelboldo terminum posuit, animoque regis confidentiam solitam dempsit. Cum igitur nec animum suum nec vires ipse recognosceret, pugnantibus adhuc suis, a Domino omnipotenti territus fugam primus incepit. Nec ab hac die usque ad mortis suae tempora prosperum aliquid ei Deus permisit. Quarto siquidem post hunc anno rursum pugnans apud Secandune non sine mirabili exercituum ruina fugam dedignans occisus est. Occisus apud Secandune, sepultus est apud Repandu
Abbreviated transcription (Latin):
sibi inuicem offend̾unt. Ergo tonitruũ
belli itł offensionis armoꝵ. ⁊ sonitris ictu¬
um clamorisq cadentium: t̾ribilit̃ exar¬
sit. Bellum maximũ ⁊ inestimabile inei¬
pitur quod uł mercenses. uł eos de West¬
sexe usq in longam post̾itatem uincen
tes. galeis acutas. lanceis hirsutas. ue¬
xillis depictas. auro resplendentes. par¬
uo tempore sanguine ꝑfusas. lanceis
cassas. ruina dissipatas. crebs asꝑsas.
uisu horrendas. Congregantes aut̃ se
ad uexilla utrũq ꝓcaces ⁊ fortissimi gla¬
diis ⁊ securib amazonicis rem agenteᷤᷤ
acies acieb funeste irruebant. Memo¬
ria fuge nulla. Spes uictorie utrinq
certa. Mercenses suꝑbie tumor inuita¬
bat. Westsexas seruititis horror accen¬
debat. At ubicunq consul p̃dictus acie¬
bus se infigebat: uia ruinarũ patebat.
uum securis eius timendissima mͦ ful¬
minis corpora fundet ⁊ arma. Rexaũ
fortissimus & delbaldus quacũq ruebat:

Expanded text:
sibi invicem offenderunt. Ergo tonitruum sibi invicem offenderunt. Ergo tonitruum belli, scilicet offensionis armorum et sonitus ictuum clamorisque cadentium terribiliter exarsit, bellum maximum at inaestimabile incipitur. Quod vel Mercenses, vel eos Westsere usque in longam posteritatem vincenttes, galeis acutas, lanceis hirsutas, vexillis depictas, auro resplendentes, parvo tempore sanguine perfusas, lanceis cassas, ruina dissipatas, cerebris aspersas, visu horrendas; congregantes autem se ad vexilla utrinque procaces et fortissimi, gladiis et securibus Amazonicis rem agentes, acies aciebus funeste irruebant. Memoria fugae nulla, spes victoriae utrinque certa, Mercenses superbiae tumor invitabat, Westsexas servitutis horror accendebat. At ubicunque consul praedictus aciebus se infigebat, via ruinarum patebat, dum securis ejus timendissima modo fulminis corpora finderet et arma. Rex fortissimus autem Edelboldus quacunque ruebat
Abbreviated transcription (Latin):
diu tam̃ ⁊ gͣuissime martio ꝑstitit in cam¬
po. ꝓbitasq consulis excelsa loco militũ
fuit. Cũq iam ei pene uictoria letis ap¬
plauderet alis: infixum taroem corpori
uulnꝰ ⁊ animo ꝑuirium: ustam regis
causam tumphare compulert᷑.
boldi suꝑlas regis exactiones ⁊ inso¬
lentiam ferre ñ posset: occurrit ei cum re¬
gionib uexillatis ap̃ bereford. om̃i spe ui¬
uendi pꝰposita lib̃tati. Addux̃ aũ secum
&delhun p̃dictum consulẽ iam sͥ concordẽ.
Cuiꝰ urib fretus ⁊ consilio: belli discrim̃
ingredi potuit. Edelbaldus uͦ rex regum
cum m̃censib chentenses adduxerat orien¬
talesq saxones ⁊ anglos: copiasq muttipli¬
ces. Acieb gͥ dispositis cum in directum
denoentes appropinqͣrent: & delhun p̃ce¬
dens westsexensis reg̾ insigne.draco¬
nem scił aureum gerens. tͣnstormauit
uexilliferum hostilem. Uñ clamore orto: par
cudredi ualde confortata ẽ. statimq acies

Expanded text:
diu tamen et gravissime Martio perstitit in camdiu tamen et gravissime Martio perstitit in campo; probitasque consulis excelsa loco millium fuit. Cumque ei jam pene victoria laetis applauderet alis, infixum tandem corpori vulnus, et animo perjurium, justam regis causam triumphare compulerunt.boldi superbas exactiones et insolentiam ferre non posset, occurrit ei cum legionibus vexillatis apud Nereford  al. Bereford omni spe vivendi postposita libertati. Adduxit autem secum Edelhun praedictum consulem jam sibi concordem; cujus viribus fretus, et consilio belli discrimen ingredi potuit. Edelboldus vero, rex regum, cum Mercensibus Centenses adduxerat, orientalesque Saxones et Anglos, copiasque multiplices. Aciebus igitur dispositis cum in directum tendentes appropinquarent, Edelhun praecedens Westsexenses regis insigne draconem scilicet aureum gerens transforavit vexilliferum hostilem. Unde, clamore orto, pars Cudredi valde confortata est, statimque acies
Abbreviated transcription (Latin):
ti obiit uilfrid qui fuerat ep̃s .xix. anriꝰ.¬
bile signum incelo. Stelle nãꝙ hac ⁊ illac
discurebant ꝑ dera quod om̃ib intuentib
magno fuit monstro. Anno uͦ hunc seq̃nte:
Anno etiam hos p̃dictos sequente: rex selred
uite demptus ẽ. Scͥpta nãq ueterum quod
hoc anno occisus fuerit dicunt. Quomͦ aũ
uł aquo octisus fu̾it ñ dicunt.
yoredianno nono: occisus kenric
filius eiꝰ armorũq decus debellatorq
ferarum. Etate tener s armis acer. Anniꝰ
paruus: s uigore magnus. Qui cum succes¬
sib suis instaret: fortunãq martis nimis
sollicitaret: ĩmoderationẽ animi cedes
militari seditione illata puniuit. Codẽ
anno obiit eadbrith rex chentensis qui
regniinfula .xxii. annis potitꝰ fuerat.
ydredus anno .xi. regni sui pugna
uit cum & delho. audacissimo con¬
sule. Qui seditionem mouens in dñm: lleet
num̾o militũ longe domino debilior eẽt:

Expanded text:
ti obiit Wilfrid, qui fuerat episcopus ti obiit Wilfrid, qui fuerat episcopus bile in coelo: stellae namque hac et illac discurrebant per aera, quod omnibus intuentibus magno fuit monstro. Anno vero hunc sequente Anno etiam hos praedictos sequente rex Selred vitae ademptus est: scripta namque veterum, quod hoc anno occisus fuerit, dicunt; quomodo autem, vel a quo occisus fuerit, non dicunt. Cudredi anno nono occisus est Kinric filius ejus, armorumque decus, debellatorque ferarum; aetate tener, sed armis acer; annis parvus, sed vigore magnus. Qui cum successibus suis instaret, fortunamque Martis nimis sollicitaret, immoderationem animi caedes militari seditione illata punivit. Eodem anno obiit Edbrit rex Centensis, qui regni infula XXII annis potitus fuerat. Cudredus avit contra Edelhun audacissimum consulem. Qui seditionem movens in dominum, licet numero militum longe domino debilior esset,
Abbreviated transcription (Latin):
uira pꝰponens int̾iuit nordhymbre. Et
cum si eẽt qui ei resifte posset: p̾da arrep¬
ta quanta uoluit: secum ad sua tͣnsue
anno regni sui mortuus ẽ. ⁊ regna.¬
uit cuenrẽd cognatus eiꝰ ꝓ eosuꝑ west.¬
sepe eum nunc seditionib nc̃ belł affli¬
gebat: fortuna aũ uaria uicib uariis
mͦ hẽ mͦ illũ martis euentib extollebat.
Aliq̃n uͦ pacem inter se statuebant quã
uoredus anno regni sui .iiiͦi.
& delbalo rex m̃ce tunc simul pa¬
efficati: pugnauerunt uirib ꝯunctis
contͣ bͥtannoꝵ undiq ꝯgestoꝵ in nui-¬
meram multitudinẽ. Cũq reges for
dissimi ex̾titusꝙ: eoclarissimꝰ int̾ se diuisi
hinc ⁊ inde certatim ⁊ qiͣ ex inuidia bri¬
tannorum falanges ꝑcutientes ⁊ster¬
nerent: neqͥuerunt t̾m bellandionus
ꝑferre btanni. fugam gͥ eligentes: dede¬
tunt tga ꝑcurientib ⁊ spolia sequentib.
Rieres aũ uictoriosi remeantes ad sua tͥum¬
phalib gaudiis suscepti st̃. Anno uͦ seqͣn¬

Expanded text:
ura postponens, introivit Nordhumbre, et cum non esset qui ei resistere posset, praeda arrepta, quantam voluit secum ad suos transvexit. anno regni sui mortuus est, et regnavit Cudred cognatus ejus pro eo super Westsaepe eum nunc seditionibus, nunc bellis affligebat. Fortuna autem varia vicibus variis modo hunc modo illum Martis eventibus extollebat. Aliquando vero pacem inter se statuebant, quamCudredus anno regni sui quarto, et Edelbald rex Merce tunc simul pacificati pugnaverunt viribus conjunctis contra Britannorum undique congestorum innumerabilem multitudinem. Cuum clarissimus inter se divisi, hinc et inde certatim et quasi ex invidia Britannorum phalanges percutientes sternerent, nequiverunt tantum bellandi onus perferre Britanni. Fugam igitur eligentes dederunt terga percutientibus, et spolia sequentibus. Reges autem victoriosi remeantes ad sua, triumphalibus gaudiis suscepti sunt. Anno vero sequen
Abbreviated transcription (Latin):
Et sic lis finita ruit. pax ofirmata reui-¬
xit. Rex uͦ chentensis abhinc semꝑ in pa-¬
ce regnauit. Tercio ꝑꝰ h̾c anno merci qui
Reginam nãq ostridam uxorẽ & delredi
regis sui. ⁊ egfridi regͥ sororem: in huma
quoꝵ eccłias destruxerat: sic ⁊ dñs suus
senserat. Sic̃ enĩ etgfridus rex ingressus
t̃ram pictoꝵ cedẽ ibi ꝑtulit: ita ⁊ iste ingͤs¬
sus t̾ram eoꝵdem uindicaturꝰ dominum
suũ ab eisdem occiditur. Circa hoc tempꝰ

Expanded text:
et sic lis finita ruit, pax confirmata reviet sic lis finita ruit, pax confirmata revixit. Rex vero Kentensis abhinc semper in pace regnavit. Tertio post hunc anno Merci, quireginam namque Ostridam, uxorem Edelredi regis sui et Egfridi regis sororem, inhumanquorum ecclesias destruxerat, sicut et dominus suus senserat. Sicut enim Egfridus rex ingressus terram Pictorum caedem ibi pertulit, ita et iste ingressus terram eorumdem vindicaturus dominum suum ab iis
Abbreviated transcription (Latin):
ltis ẽ⁊ satratus archiep̾s. Adhoc usq tempꝰ
furrint domans archiep̃i. ex inde fuert̃
angl. Ip̃e uͦ brit sroldꝰ ordinaiuit tobiã
touensẽ ep̃m. Latina greca ⁊ saxonica
linga multiplicit̾ instructũ. Eo tẽpore
erant duo reges inchent. ñ tam secłm
cheritensis Withred confortatꝰ in regno
religione simul ⁊ industria gentẽ suã
ab extranea inuasione libauit. Withred
nãq fuit filiꝰ egbrith. f. erchembrich. f.
eadbald. f. & delbrich. Tenuit aũ regnũ
chentense.xxx.iiii.anñ. nobilit̃ ⁊ paci¬
fice. Anno eodem ine rex castroꝵ acies
ordinatas ⁊ t̾ribiles in cantiã deduxit.
uindicaturus combustionẽ muil cognati
sui. Rex aũ pitred obuiam ei affuit ñ
cum feroci arrogantia. s pacifica suppli¬
catione. ñ cum frendentib minis. s re-¬
thori melł dulcedine. Qua regi fero
ꝑsuasit. ut armis depositis multã peccu¬
nie a chentensib acciꝑet ꝓcede uiueniꝰ.

Expanded text:
tus est et sacratus archiepiscopus: ad hoc usque tempus tus est et sacratus archiepiscopus: ad hoc usque tempus fuerunt Romani archiepiscopi; exinde fuerunt Angli. Ipse vero Briwoldus ordinavit Tobiam Rovensem episcopum, Latina, Graeca et Saxonica lingua multipliciter instructum. Eo tempore erant duo reges in Kent, non tam secunKentensis Withred confortatus in regno religione simul et industria suam gentem ab extranea invasione liberavit. Withred namque fuit filius Egbrith, filii Erchenbricth, filii Eadbald, filii Edelbrith. Tenuit autem regnum Kentense XXXII annis nobiliter et pacifice. Anno eodem Ine rex castrorum acies ordinatas et terribiles in Kantiam deduxit vindicaturus combustionem Mul cognati sui. Rex autem Withred obviam ei adfuit non cum feroci arrogantia sed pacifica supplicatione; non cum frendentibus minis, sed rhetorici mellis dulcedine, qua regi fero persuasit ut, armis depositis, multam pecuniae a Kentensibus acciperet pro caede juvenis:
Abbreviated transcription (Latin):
de quo uiuficus fulgor ubiq flure.
darbaricã rabiem nom̃ ⁊ iide suum.
S̾etqus antistes iussit ut ipse pater.
fante renasdentis quẽ xp̃i grã purgans.
ꝓ tuius albatum uexte in arce polz.
Mira fides res̾ elementia maxima xp̃i.
suius consiliũ nullus adire potest.
hispes enim uenienꝰ supp̃mo exorbe b̾tanni.
ꝑuarias gentes ꝑ frena ꝑq uias.
Urben uomuleã uidit templũq uerendũ.
A spexit petri mystica dona gerens.
E andidus inter oues xp̃i sociabił ibit.
Copoit nam tumulũ mente suꝑna tenet.
Cõmutasse magis sceptroꝵ insignia credas.
Quem regnũ xp̃i ꝓmeruisse uides.
he ragnaur pꝰ hc suꝑ westsexe .xxxuii.
anii. Ine fuit filius cered. f. ceolsyold.
Ceoluold fuit fr̃ cene Wold. fueruntq
ambo filii cudsyine. filii ceauling. filii
centic. f certic. huiꝰ reg̾ anno secło theodo.¬
rus aechiep̃s . xxii. anno ep̃atus su tͣn¬
sir. Quꝰ loco brie old abbas racusf elec¬

Expanded text:
Ex quo vivificus fulgor ubique fluit; Ex quo vivificus fulgor ubique fluit; Barbaricam rabiem nomen et inde suum Sergius antistes iussit, ut ipse pater, Fonte renascentis quem Christi gratia purgans Protinus albatum vexit in arce poli. Mira fides regis, clementia maxima Christi, Cuius consilium nullus adire potest! Sospes enim veniens supremo ex orbe Brittani varias gentes, per freta, perque vias, Urbem Romuleam vidit, templumque verendum Aspexit Petri, mystica dona gerens. Candidus inter oves Christi sociabilis ibit, Corpore nam tumulum, mente superna tenet. Commutasse magis sceptrorum insignia credas, Quem regnum Christi promeruisse vides. Ine regnavit post hunc super Westsere XXXVII annis. Ine fuit filius Cenred, filii Ceolwold. Ceolwold fuit frater Cinewold, fueruntque ambo filii Cudwine, filii Ceauling, filii Chenric, filii Certic. Hujus regis anno secundo Theodorus archiepiscopus XXII anno episcopatus sui transiit: cujus loco Britwold abbas Raculf lec
Abbreviated transcription (Latin):
factus ut in gallia uid̾at: scolas pue¬
rorum instieuit. uiuande se felice ep̃o
Adquẽ sc̃s furseus de hyb̃ma ueniens:
nobilit̃ susceptus ẽ. Rex aũ deo adhesit. tantum
ut cognato suo etgnice regno ꝯm̃dato
multos aũ annos eoegerunt illum exire
contͣ regem pendan. Ille tam̃ ñ n uirgã
in manu habebat in p̃lio. Occisus ẽgͥ eũ
rege etgnice ⁊ ex̾citu. Quib sucẽ anna¬
filius eui. de regio gen̾e uir bonꝰ ⁊ bone
thomas. Sostquẽ Bonifacius hos om̃s cũ
ordinasset honorius archiep̃c mortuus
ẽ. Cui d̾s dedit sextus archiep̃s chenten¬
sis sucẽ. ordinatus ab itamar rouensi
exta pars sequitur de ꝯũsione mide¬
lengle .i. medit̾raneoꝵ angloꝵ sub
principe peda quẽ pat̾ illi genti p̃fecerat.¬
Ded̾at nãq rex os uui pede filio pende regͥ
filiã suam eo pacto ut xp̃ianus effice̾tur.
hoc etiam maxime factum ẽ. ꝑsuasione
alfridi filii os ui regis. qui sororem eiꝰ duxe¬

Expanded text:
factus, ut in Gallia viderat, scholas puefactus, ut in Gallia viderat, scholas puerorum instituit, juvante se Felice episcopo: ad quem sanctus Furseus de Hibernia veniens, nobiliter susceptus est. Rex autem tantumum cognato suo Ecgnico reliquit. s annos coegerunt eum exire contra regem Pendam. Ille tamen non nisi virgam in manu habebat in prelio, ubi et occisus est cum rege Ecgnice et exfilius Eni, de regio genere, vir bonus et bonae Thomas, post quem Bonifacius. Hos omnes cum ordinasset Honorius archiepiscopus, mortuus est: cui Deusdedit sextus archiepiscopus Centensis successit, ordinatus ab Ithamar Rovensi exta pars sequitur de conversione Midelengle, id est Mediterraneorum Anglorum sub principe Peda, quem pater illi genti praefeceratderat namque rex Oswi Pedae filio Pendae regis filiam eo pacto ut Christianus efficeretur. Hoc etiam maxime factum est persuasione Alfredi filii Oswi regis, qui sororem ejus duxe