comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auesicor quia etiã si mutus esses non defutura
tibi uerba. quib martinũ facundo ore loquereii s: sicut
racharis in iohannis nomine lingua resoluta est. Cete¬
ra eã sis scõlasticus. hoc ipsũ quasi scolasticus artificiose
facis. ut excuses imperitiam : quia exuberas eloquentia.
ed neq monachũ. tam astutũ: neq galla decco ¶tã
galuis ita cepit. Cauendum michi eͣ in prienis esse ar¬
bitror. ne ea de martini uirtutibus repetam. quȩ in li¬
bro suo sulpicius iste memorauit. Unde pͥma illius in¬
terim militando gesta p̃tereo. neq ea aitingam. quȩ
laicus egit ac monachus. nec u audita ab aliis. potĩ¬
quã quȩ uidi ipse dicturus sum Exeuc̃ lib .ii.¬

Expanded text:
autem credo, quia, etiams mutus esses, non defutura autem credo, quia, etiams mutus esses, non defutura tibi uerba, quibus Martinum facundo ore loquereris, sicut Zachariae in Iohannis nomine lingua resoluta est. ceterum cum sis scholasticus, hoc ipsum quasi scholasticus artificiose facis, ut excuses inperitiam, quia exuberas eloquentia. sed neque monachum tam astutum neque Gallum decet esse tam Gallus ita coepit: cauendum mihi inprimis esse arbitror, ne ea de Martini uirtutibus repetam, quae in libro suo Sulpicius iste memorauit. unde prima illius inter militandum gesta praetereo, neque ea adtingam, quae laicus egit ac monachus: nec uero audita ab aliis quam quae uidi ipse dicturus sum. DI
Abbreviated transcription (Latin):
plura nouerit. neq enim ignorare potuit magistri facta
discipulus. & qui non inmerito istam uicẽ ñ solũ martino os
sed etiã nobis debeat. ut quia ego iam librum editum. ac¬
tu actenus orientaliũ gesta memorasti istam demũ necessa¬
ru sermonis istoriam gallus euoluat: quia ut dii & nobis
debet loquendi uicẽ. & martino suo credo prestabit: ut ñ¬
grauatȩ illius facta cõmenioret.
go plane inquit gallus licet impar sim tanto oneri.
tamen relatis suꝑuis a postumiano obedientiȩ cogor exẽ¬
plis. ut mimus istut qđ imponitis non recusem. Si dũ co¬
gito me hominem gallum inter aquitanos uerba facturũ:
uereor ne offendat ur̃as nimiũ urbanas aures sermo rusti¬
cior. Audietis me tamen ut gurdonicum hominem: ni¬
chil cũ fuco aut coturno loquentem. Nam si mͥ tribuitis
martini me esse discipulũ. illud etiã concedite. ut mͥ liceat
exemplo illius. in anes sermonũ faleras & uerborũ ornamen¬
ta. co u u̾ inquit postumianus uel celtice aut

Expanded text:
plura nouerit — neque enim ignorare potuit magistri facta discipulus — et qui non; inmerito istam uicem non solum Martino, sed etiam nobis debeat, quia ego iam librum edidi, tu hactenus Orientalium gesta memorasti: istam demum necessarii sermonis historiam Gallus euoluat, quia, ut dixi, et nobis debet loquendi uicem gravate illius facta commemoret. Ego plane, inquit Gallus, licet impar sim tanto oneri, tamen relatis superius a Postumiano obedientiae cogor exemplis, ut munus istud quod imponitis, non recusem: sed dum cogito, me hominem Gallum inter Aquitanos verba facturum, vereor ne offendat vestras nimium urbanas aures sermo rusticior. Audietis me tamen ut Gurdonicum hominem, nihil cum fuco aut cothurno loquentem: nam si mihi tribuitis Martini me esse discipulum, illud etiam concedite, ut mihi liceat exemplo illius inanes sermonum phaleras et verborum ornamen. Tu uero, inquiit Postumianus, uel Celtice aut,
Abbreviated transcription (Latin):
uir honestȩ uite ar ꝑ omcle laudabilis. asi die dominnco
loca sc̃a  donsuetudine post matutinos cũ suis clericis
cireiartꝰ illa homa qua uir beatus obiit. audiuit cho¬
rũ cancatiũ inistiblunt. Uocatoq archidiacono: interro¬
gat siaures eiꝰ ꝑcĩt tut uoces. quas ille attentius au¬
diret. Respondit. as equaquam. Tunc ille. digͥenter
inquit qusculta. A ichidiaconꝰ autẽ cepit sursũ collã
extendeu aires crigere : & suꝑ sũmis articulis baculo
sustanit stare. S credo eũ ñ suisse equalis meriti: a quo
hec ñ mertbanitur audiri. ł ino ꝓstrati terrȩ ipse pari¬

Expanded text:
et per cuncta laudabilis, dum die dominico loca sancta ex consuetudine cum suis clericis circuiret, illa hora qua vir beatus obiit audivit chorum canentium in sublimi. Vocatoque archidiacono, interrogat, si aures eius percuterent voces, quas ille adtentus audiret. Respondit: 'Nequaquam'. Tunc ille: 'Diligenter', inquid, 'ausculta'. Archidiaconus autem coepit sursum collum extendere, aures erigere et super summis articulis, baculo sustentante, stare. Sed credo, eum non fuisse aequalis meriti, a quo haec non merebantur audiri. Tunc prostrati terrae ipse pari
Abbreviated transcription (Latin):
nu post di  cntẽ ad eccsiam sequebamur. Interara ti
scintim luis hiberius mensibus pauper occurrit : oitu̾is
isiliuatum dari. Tunc ille accersito archiMa¬
condruast algentem sin e dilatione uestiri. Deuidse se¬
ratsta agressãs dum solus ut illi erat consuedatelo

Expanded text:
cos post dies euntem ad ecclesiam sequebamur. interim ei seminudus hibernis mensibus pauper occurrit, orans sibi uestimentum dari. tunc ille arcessito archidiacono iussit algentem sine dilatione uestiri: dein secretarium ingressus, cum solus, ut erat consuetudo
Abbreviated transcription (Latin):
dierunit. in celo: qđ in libro uirtutum eiꝰ primũ plenius
exposiumus. Nam cũ primũ sc̃s dei apud cendatensem
Uit diimꝰ uicũ e grotare cepisset: pictaui płiad eiꝰ transsitũ
eut turonici conuenerunt. Qͦ migrante : grandis altercatio
utrumq surrexit ppłm. Dicebant enĩ pictaui. Noster est
onachus: nob̾ abba extitit: nos reqͤmimꝰ cõmendatum. Suffi
pastis coniuiuo. firmati fustis benedictionibus: insuꝑ &r uir¬
tubus iocundati. S ufficiant. uob̾ esta omia: nob̾ liceat apfer¬
rttel cadauer eranime. Ad hec tu̾ronici responderunt. Si
uiriutibus nob̾ facta sufficere dicitis. scipote quia piobresi posi¬
as. ampliꝰ est quã hic oꝑatꝰ. am ut p̃termittamꝰ

Expanded text:
erunt in coelo, quod in libro virtutum ejus primo plenius exposuimus. Nam cum primitus sanctus Dei apud Condatensem, ut diximus, vicum aegrotare coepisset, Pictavi populi ad ejus transitum sicut Turonici convenerunt. Quo migrante, grandis altercatio in utrumque surrexit populum. Dicebant enim Pictavi: Noster est monachus, nobis abba extetit, nos requiremus commendatum. Sufficpastis convivio, firmati fuistis benedictionebus, insuper et virtutibus iocundati. Sufficiant ergo vobis ista omnia, nobis liciat auferre vel cadaver exanimum'. Ad haec Toronici respondebant: 'Si virtutum nobis facta sufficere dicitis, scitote, quia vobiscum positus amplius est qua
Abbreviated transcription (Latin):
manis cȩtibus remouerunt. Precipua ut iam dpperã ibi
iurtus &e prima ẽ obedientia: neq alit̾ adueniens ad mo¬
nasteriũ abbatis. suscipit᷑. quã qui tẽptatꝰ priꝰ fuerit ꝙ p̾¬
batꝰ. nullũ unquã recusaturus. quãlibẽt arduũ ae
ficile indignũq toleratũ abbatis imperium. x
uobis referã incredibilis obedientiȩ admnodum
intracula licet suppetant plura recolentis¬

Expanded text:
manis coetibus remouerunt. praecipua, ut iam dixeram, ibi manis coetibus remouerunt. praecipua, ut iam dixeram, ibi uirtus et prima est oboedientia: neque aliter adueniens a monasterii abbate suscipimana remotus nullo uestis usu, saetis corporis sui tectus, nudiobatus, nullum umquam recusaturus, quamlibet arduum ac difficile indignumque toleratu, abbatis imperium. XVIII. Duo vobis referam incredibilis obedientiae admodum magna miracula, licet suppetant plura recolenti
Abbreviated transcription (Latin):
mana remotus. nullo uestis usi setis corporis tectus. nudi¬
tatẽ suã diuino munere uestiebat. Hic quotiens eũ re¬
ligiosi uiri adire uoluerunt cursi auia petens. congresses
uitabat humanos. Uni tattmꝰ ferebat᷑ se ante quinquen¬
niũ p̃buisse. qͥ credo potenti fide id obtinereipineruit. Cai
int̾ multa colloqͥa ꝑcunctanti cur homin s tantoꝑe uita.¬
ret respondisse ꝑ hibet᷑. eũ qͥ ab hominibuss frequentaretur.
ñ posse ab angłis frequentari. Unde ñ t̾merito te recep¬
ta opinione multorũ. fama uulgauerat. scm̃ illũ ab
angłis uisitari. Ego aucẽ a syna monte digressus: ad
milũ flumen regressus. cuiꝰ ripas frequentib monasferi¬
is consertas: utraq ex parte lixastraui. Plerũq uidi ut
dudũ dixerã uno in loco habitare centenosi s &e binra
& terna milia in hisde uiculis agere constabat. Ilec sane
ibi minorẽ putetis diuersantium in multitudine mona¬
chorũ esse uirtutẽ quã eorũ esse cognoscimꝰ. qui se abi hu.¬

Expanded text:
mana remotus nullo uestis usu, saetis corporis sui tectus, nuditatem suam diuino munere nesciebat. hic quotiens eum religiosi uiri adire uoluerunt, cursu auia petens occursum uitabat humanum. uni tantummodo ferebatur se ante quinquennium praebuisse, qui credo potenti fide id obtinere promeruit : cui inter multa conloquia percontanti, cur homines tantopere uitaret, respondisse perhi- betur, eum, qui ab hominibus frequentaretur, non posse ab angelis frequentari. unde non inmerito recepta opinione multorum fama uulgauerat, sanctum illum ab angelis uisitari. ego autem a Sina monte digressus ad Nilum flumen regressus, cuius ripas frequentibus monasteriis consertas utraque ex parte lustraui. plerumque uidi, ut dudum dixeram, uno in loco habitare centenos, sed et bina et terna milia in isdem uiculis agere constabat. nec sane ibi minorem putetis diuersantium in multitudine monachorum esse uirtutem, quam eorum esse cognouistis, qui se ab hu
Abbreviated transcription (Latin):
ro quẽ custediebant habentes: cũ magna confusione al
ꝓpͥa set reuersi. Quod si qͥs reqͥrit. cur post transitũ grati¬
ami. episcapi unus tantũ id est lidorus usq ad set purti¬

Expanded text:
ro quem costodiebant habentes, cum magna confusione ad ro quem costodiebant habentes, cum magna confusione ad propria sunt reversi. Quod si quis requiret, cur post transitum Catiani episcopi unus tantum, id est Litorius, usque ad sanct
Abbreviated transcription (Latin):
ipse dicebat. maior ei uirtꝰ ante episcopatũ fuit : qucã poste¬
seopatum. Eigo necesse est. ut qđ nobcam iti impleue ⁊unuf:
expleat uel defunctus. Uobis est enĩ ablatus. nobis ã deo do¬
natus. Uerũ si mos antiquitus institutꝰ seruat᷑: in urbe qua
ordinatus ẽ. habebit do iubente sepulerhum. Certe si ꝓ mo¬
nasterũ priuilegio cupitis uendicare. scitote quia primo ei
monasteriũ cũ mediolanensib fuit. His gͦ litigantibus.
tiam auferretur. S d̾s omp̃s noluit urbẽ turonicã ꝓprio
frustrare patͦno. Deniq nocte media om̃s picłaui a som¬
no fallaciȩ cõpͥmunt᷑: nec ullus suꝑfuit. qͥ ex hac multitu.¬
dine uigilaret. Igit᷑ ubi turonici eos conspiciunt obdor
alii afforis suscipiunt. P ositũq in naui cũ omũ ppło: ꝑ uigenꝰ¬
nã fluuiũ descendunt. Ingressiq ligeris alien. ad ur¬
bẽ turonicã cũ magnis laudib psallentiũ dirigunt cepi¬
osũ. De quorũ uacib pictaui exꝑgefacti. nichil de thesau.¬

Expanded text:
t, quam post episcopatum. Ergo necesse est, ut quod nobiscum non implevit vivens, expleat vel defunctus. Vobis est enim ablatus, nobis a Deo donatus. Verum si mos antiquitus institutus servatur, in urbe qua ordinatus est, habebit Deo jubente sepulcrum. Certe si pro monasterii privilegio cupitis vindicare, scitote quia primum ei monasterium cum Mediolanensibus fuit. His ergo litigantibus, tiam auferretur: sed Deus omnipotens noluit urbem Turonicam a proprio frustrare patrono. Denique nocte media omnis Pictava somno phalanga comprimitur, nec ullus superfuit qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur ubi Turonici eos conspiciunt obdormalii aforis suscipiunt, positumque in navi cum omni populo per Vingennam fluvium descendunt. Ingressique Ligeris alveum, ad urbem Turonicam cum magnis laudibus psallentioque dirigunt copioso. De quorum vocibus Pectavi expergefacti, nihil de thesau
Abbreviated transcription (Latin):
ulier transligeritana clie
clñico cdum oꝑam exerce̾t. quã in
die illo fieri patrũ inhibebat auctori¬
tas. manuis eiꝰ ꝯtracta diriquit: cdigiti¬
q in palmã defꝑa sunt. Que cdũ dolori¬
b cruciaret᷑. ad edem scãm ꝯfessoris ac

Expanded text:
ulier Transligeritana die dominico cum operam exerceret, quam in die illo fieri patrum inhibebat auctoritas, manus eius contracta diriguit, digitique in palmam difixi sunt. Quae dum doloribus cruciaretur, ad
Abbreviated transcription (Latin):
Tem puer̾ quidã de subleniaco
ioħes noĩe. qui annuo morbo fistu¬
le in brachio adeo confectus fuerat.
ut consup̃tis. putredine carnrb. etiã
corosar uermib ossa abintus cdecide¬
utnt. ad rũbam scĩ antistitis aliꝗͣtis
dicb decubans. et dum̃ ibm̃ ut sui
misereret᷑ ꝓfusis gemitib exorans:
essugata peste mornistra. pͥstinaq
sanitate meritis beati martini inte¬
gre tecepta: ppło magna. nobis ma¬
em s suis maxina p̃buit gaudia.
N. hoc etiam sũt ammiranda
et ubiꝙ p̃conanda sc̃i confessoris
merita. qͦd non muis absentes e¬
gros ⁊ louge positos. quã p̃sentes ⁊
dtimulo. suo assistentes. si firmam

Expanded text:
 puer quidam de Semblenciaco, Joannes nomine, qui annuo morbo fistulae in brachio adeo confectus erat ut consumptis putredine carnibus etiam corrosa vermibus ossa ab intus deciderent, ad tumbam sancti antistitis aliquantis diebus excubans, et Dominum Jesum ut sui misereretur aliquantis gemitibus exorans, effugata peste mortifera, pristinaque sanitate meritis beati Martini integre recepta, populo magna, nobis majora, sed suis maxima praebuit gaudia. XXXIX. In hoc etiam fuerunt admiranda et ubique praeconanda sancti confessoris merita quod, non minus absentes aegros et longe positos quam praesentes, id est tumulo suo assistentes, si firmam
Abbreviated transcription (Latin):
redite cuꝑet. ꝓstrata in sc̃a basilica orare
pet̾et. ilico dircctis manib ac pedib sta¬
bilitis. ad scm̃ adctucta sepulctũ grãs ꝓ
accepta sospitate ꝑegit. Post hec ragat se
usum. Hec ea clicente subito en̾gumini
torq̃ri se ꝓclamant: ⁊ martini adẽẽ pte¬
sentiã confitent᷑. S cum diaboł qui ab
mttit᷑. ip̃is reb scĩ p̃sentia declaratur.
Nam femina hec que paulo ante cli¬
recta fu̾at: nunc illuminata. adẽe be¬
atum antistitẽ approbauit.

Expanded text:
redire cuperet, prostrata in sancta basilica orare peteret, illico directis manibus, ac pedibus stabilitis, ad sanctum adducta sepulcrum, gratias pro accepta sospitate peregit. Post haec rogat se usum. Haec ea dicente, subito energumeni torqueri se proclamant, et Martini adesse praesentiam confitentur. Sed cum diabolus, qui ab men ipsis beati Viri praesentia declaratur. Nam femina haec, quae paulo ante directa fuerat, nunc illuminata, adesse beatum Antistitem approbavit.
Abbreviated transcription (Latin):
tis duceret᷑ rogabat circunstantes tã
lncos quã. p̃sbiteros ne hostem suum
scilioet demonem. post se uenire ꝑmit¬
tetent. hoc gͥ signũ qͥd breuiter iuxta
Nueri fidem ꝑstritimus: toti ciuitati tu

Expanded text:
ris duceretur, rogabat circumstantes tam laicos quam presbyteros ne hostem suum, utique daemonem, post se venire permitterent. Hoc igitur signum, quod breviter juxta veri fidem perstrinximus, toti civitati Tu
Abbreviated transcription (Latin):
ub eodem tẽpore offitiss¬
Guntrannus burcelli. hoc trłt
nomen infirmo ꝑbeatum marimũ
uirtutis diuine sũpsit remedũr ssui
cũ ꝑ septenniũ fracti &e arefacti brachii
offitio frustraret᷑. cum aliis fidelib. ad
uigilias scĩ confessoris martini ꝑ nocta¬
turus fide plenus aduenit. Dum ꝙ in¬
genti gemitu et flemi oraret ut sibi pla
repente comꝑit suum diumtus peten¬
di brachiũ: qͦd longo tempore fuerat
curuum. De quo cadẽ hora. sanato cou¬
or uberrimt fluens. głosunt astanti
ppło ce insolitũ p̃buit. spͤtam. Quam¬
tas tunc laudes mutgudõ fideli
dño decantaui̾t. quantis consessorem p̃¬
coniis extulerit: lectori ralinquimus
Num inter cetera ẽ apd̃ nos factũ
non mauis hñs que p̃clixi. s tãm
darum atꝙ illustre mitadm. ut ml
arbiter in toto pago turomensi. qui ħ
non uiderit uł audiendo dicticerit::
nullũ qui obluusci aliqua ratione po
mine herbertus. de uico qui dicitꝰ no¬
purgarer trincũ inarca᷑ inuasus a de¬

Expanded text:
ub eodem tempore Gonerannus Burelli hoc erat nomen infirmo per beatum Martinum virtutis divinae sumpsit remedium. Qui cum per septennium fracti et arefacti brachii officio frustraretur, cum aliis fidelibus ad vigilias sancti confessoris Martini pernoctaturus, fide plenus advenit. Dumque ingenti fletu et gemitu oraret ut sibi Chrirepente comperit suum divinitus extendi brachium, quod longo ante tempore fuerat curvum. De quo eadem hora sanato cruor uberrime fluens gloriosum astanti populo et insolitum praebuit spectaculum. Quantas tunc laudes multitudo fidelium Domino decantaverit, quantis confessorem praeconiis extulerit, lectori relinquimus Unum inter caetera est apud nos factum, non majus quam praedixi, sed tam clarum atque illustre miraculum ut nullum, arbitror, in toto pago Turonensi qui hoc et non viderit, et audiendo non didicerit, nullum qui oblivisci aliqua ratione potmine Herbetus de vico qui dicitur Nopurgaret triticum in area, invasus a dae
Abbreviated transcription (Latin):
ut sequenti die iata comite ad iugi¬
lias sc̃i confessoris. cum oblatione dig¬
tun q eiuigilans tanta facilitate ma¬
nus renouatas aꝑuit. ac si in eis nul¬
lam pͥus egritudiuem passa fuisses. Dem¬
de facto mane ut uotis satisfaceret. lo¬
cum scm̃ adiit. ubi fusa cum lacrimii
oratione. exibita q solle p̃niter oblatẽe.
leta & incolumis ad sua recessit.

Expanded text:
ut sequenti die vita comite ad vigilias sancti confessoris cum oblatione digtimque evigilans, tanta facilitate manus renovatas aperuit acsi in eis nullam prius aegritudinem passa fuisset. Deinde facto mane, ut votis satisfaceret, locum sancti adiit; ubi fusa cum lacrymis oratione, exhibitaque solemniter oblatione, laeta et incolumis ad sua recessit.
Abbreviated transcription (Latin):
in uictu. nͥ qͥs manũ porrexss pieta¬
tis intuitu. nec erat domi aliua p̃si¬
diũ nͥ miseratio deuotoꝵ. die tina
cdũ ante sepulcrũ scm̃ finis staret
uestigiis : subito corripit eũ dolor in
in rediuiua luce renastẽs. lutñ qu
olim ꝑdid̾at uidere ꝓmeruit.

Expanded text:
in victu, nisi qui manum porrexisset pietatis intuitu, nec erat domi praesidium nisi miseratio devotorum; die una, dum ante sanctum sepulchrum fixis staret vestigiis, subito corripit eum dolor in in rediviva luce renascens, lumen, quod olim perdiderat, videre promeruit.
Abbreviated transcription (Latin):
lim õ sompes. si tͥos dñs uri quondam
fecit assñe resenret diceres. quid uidis¬
ti spoctabile ut non incederos: quid a¬
mabileꝰ ut ostiũ cellule contemplares:
quia sormidabile ut ascenstrem ora¬
re composseus. nempe altirt uoce da¬
mares. quia claridam maaitini cernẽs
mouere non ẽ ausus. nisi tuus occursũ
debitum proponeret dominus.

Expanded text:
lim, o sonipes, si tibi os Dominus, uti quondam lim, o sonipes, si tibi os Dominus, uti quondam fecit asinae, reseraret, diceres quid 901 vidisti spectabile, ut non incederes; quid amabile, ut ostium cellulae contemplareris; quid formidabile, ut ascensorem orare compelleres. Nempe altiore voce clamares quia claritatem Martini cernens movere non es ausus, nisi tuus occursum debitum praeponeret dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
uit ⁊ innobiliacense pago urlis tul¬
ronice arbor: que ab impulsu uenti
ruens: uiã publicã impediebat. Qd iter
cumuir beatꝰ aꝑerot uiã: motus misocłia.
facto desuꝑ signo crucis erixit eã: que usq
stare iuxͣ iuam crecta uisa ẽ. Et iam pre¬
mortua quia spoliata cortice. uiuebar tñ
nos hanc arborem erectam
quum. fitum inuilla martiniatensi. in
quo celebre ferebat᷑ sepuis orasse martti¬
num. Deniq gunthanius abba. dum
gregi monastertali pesset. siuiã que haut
ꝓcul ab orauris incedit᷑. casu confirinte
terreret oratione facta transibat. post
assũptum uero ep̃atum aggerem ip̃m
p̃teriens uenit ante oratornm̃. s distilit
ad orationem in locum descondere. Ilico
oquus conuerso capite ad oratoriũ. in
media restat. uiã. Deinc uerberat᷑ calci¬
bus. loris agit᷑. urgnet᷑ stimulis. s tamꝙ̃
enous non mouetur. Tunc sacerilos sen¬
sit se uirtute diuina teneri̾ ⁊ descendens
facta oratione. equo ascinso p̃terlit. uł.¬

Expanded text:
t in Nobiliacensi pago urbis Turonicae arbor, quae ab impulsu venti ruens, viam publicam impediebat. Quod iter cum vir beatus ageret, viantium motus misericordia, facto desuper signo crucis, erexit eam. Quae usque nunc stare juxta viam erecta visa est, etiam praemortua: quia spoliata cortice, vivebat tamen nos hanc arborem erectam.nquum, situm in villa Martiniacensi, in quo celebre ferebatur saepius orasse Martinum. Denique Guntharius abbas dum gregi monasteriali praeesset, si viam quae haud procul ab oratorio inceditur casu conferente tereret, oratione facta transibat. Post assumptum vero episcopatum, aggerem ipsum praeteriens, venit ante oratorium, sed distulit ad orationem in loco descendere: illico equus conversum habens caput ad oratorium, in media restat via. Dehinc verberatur calcibus, loris agitur, urgetur stimulis: sed tanquam aeneus non movetur. Tunc sacerdos sensit se virtute divina teneri; et descendens, facta oratione, equite ascenso praeteriit. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
hetedẽ balilicam̃ sc̃i muartim in¬
stituerat. commotꝰ ab ed ꝑ assiduas
iniirias beatus pontifex aliqͥd ei de
reb ulis recidiait. Portante aũt illo
hoc ad cdomum suã. ꝓtinꝰ filiꝰ eiꝰ uni¬
cus in febre corruit: unaq clie ⁊ noc
te grauit̾ estuans expirauit. Cui
tam p̃sens fuit mortis occursus: qͣm
uelocit̾ patir eiꝰ de reb sͥ nõ debitis
effectꝰ est dñs. Qui in exemplum
giezi possidet au ĩ rũ ⁊ argentũ:
uit anime leprã amis i sit ⁊ faium:
nec uiꝗͣ meruit deinceps altũ
acdipisci.

Expanded text:
heredem basilicam sancti Martini instituerat, commotus ab eo per assiduas iniurias beatus pontifex aliquid ei de rebus illis reddidit. Portante autem illo hoc ad domum suam, protinus filius eius unicus in febre corruit, unaque nocte et die graviter exaestuans, expiravit. Cui tam praesens fuit mortis occursus, quam velociter pater eius de rebus sibi non debitis effectus est dominus. Qui in exemplum Giezi possedit aurum et argentum, vit animae lepra, amisit et filium; nec umquam meruit deinceps alium adipisci.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ bean uiri mausoleuni puro corde
et side non sicta retigiss xp̃c ad merũ¬
ta famuli sui magis magis ꝙ declam̃¬
di. expuso omĩ languore. integre res¬
tituit sanitati: a eadem dic suis petib
rediit. qui maternis fuerit deportieꝰ

Expanded text:
cum beati viri mausoleum puro corde cum beati viri mausoleum puro corde et fide non ficta tetigisset, Christus ad merita sui famuli magis magisque declaranda, expulso omni languore, integre restituit sanitati; et eodem die rediit, qui maternis fuerat deport
Abbreviated transcription (Latin):
ta multis que a cõpage uiuentis corpo¬
ris pedem emortuum non ad opus sed
onus ꝑ triennuum misera circũfere¬
lat: quo potius ferri debuerat. Hec gͥ
ficde roborata ad sepulcrum głosi confes¬
soris ubi multi egͥ cottidie sanant᷑ adue¬
niens. paiuimento et lacrimis & p̃cib
ꝓsternit᷑. Nec mora spectante ꝓpło. dies
nũ̃ clm̃ca erat. integram a dno obtimi¬
it sanitatem: ce altera die gratulabũda
ad sua recessit.
odem quoq clie aliam mulierem
paliicam. longo om̃i menbroꝵ
offitio destitutam. cum ad tumulum
sc̃ĩ iari in grabato a fidelib delata fu
facie nouimiuis. s nomine nesci¬
mus głosi ee beati martini meritis ad
laudem xp̃i ab cadẽ in cominoditate mł¬
tis astantib et p̃ gaudio flentib libera
uirguncula quedam Guigurgis
nomine. ab ip̃is uberib matris ocłoꝵ
fideliter flagitauit. Quo cum adducta
fuiss. om̃i occitate discussa. lumen
diu optatũ sine mora recepit. gaudẽs
& &r grãs agens. sequenti die repeda

Expanded text:
ta multis, quae ad compage viventis corporis pedem emortuum, non ad opus, sed ad onus, per triennium misera circumferebat quo potius ferri debuerat. Haec igitur fide roborata ad sepulcrum gloriosi confessoris, ubi multi aegri quotidie sanantur, accedens, pavimento cum lacrymis et precibus prosternitur. Nec mora: spectante populo dies enim Dominica erat, integram a Domino obtinuit sanitatem, et altera die gratulabunda ad sua recessit. XVII. Eodem quoque die aliam mulierem paralyticam, longo omnium membrorum officio destitutam, cum ad tumulum sancti viri in grabato a fidelibus delata fufacie puella, sed nomen nescimus, gloriosi beati Martini meritis ad laudem Christi ab eadem incommoditate, multis astantibus et prae gaudio flentibus, liberpus virguncula quaedam Guiburgis nomine, ab ipsis uberibus matris oculorum fideliter flagitabat. Quo cum adducta fuisset, omni caecitate discussa, lumen diu optatum sine mora recepit, gaudensque et gratias agens, sequenti die ad sua
Abbreviated transcription (Latin):
primo huiꝰ oꝑis exposuimꝰ. Ante huiꝰ ectis
porticum uitium camera extensa ꝑtͦduces
xpententib uius. quasi picta uernabat.
Sub hac enim erat semita que ad elis
sacre ualuas pedites deducebat. Cumq rex
sub hac p̃teriens or̃onis gr̃a hoc templũ
adiret: cluxit suis. Cauete ne contigatis
unũ ex his botrionib:. ne ferte offensam
sc̃i antistitis incurratis. Om̃ia que in
audiens unus pueroꝵ: ait intra se. utrũ
ant hec huic sc̃o sacrata.an nõ ignoro.
unũ scio. q̃a debibetato ẽ animi ab his
uesci. Et statim uaiecta manu caudã
tortionis cipit incidere: ꝓtinꝰq dextera
alherens camere. atente lacerto cliriguit.
Erat enĩ mimus regis: qui ei ꝑ tierba
icularia leticiã etat solitus excitare. S
nõ eum acliuuit elichinnꝰ aliqͥs. neq
p̃stigium artis sue. s dolore cogente uoces
tali racisione disiungor. Egressus ꝙͦ rex
cum stum. rẽ que acta futrat dili¬
cus. tantõ surore cont᷑ puerũ accensu¬

Expanded text:
primo huius operis exposuimus. Ante huius aedis porticum vitium camera extensa per traduces dependentibus uvis quasi picta vernabat. Sub hac enim erat semita, quae ad sacrae aedes valvas peditem deducebat. Cumque rex sub hac praeteriens orationis gratia hoc templum adiret, dixit suis: 'Cavete, ne contingatis unum ex his botrionibus, ne forte offensam sancti antistitis incurratis. Omnia enim quaudiens unus puerorum, ait infra se: 'Utrum sint haec huic sancto sacrata an non, ignoro. Unum scio, quia diliberatio animi est ab his vesci'. Et statim iniecta manu caudam botrionis coepit incidere, protinusque dextera adhaerens camerae, arente lacerto, diriguit. Erat enim mimus regis, qui ei per verba iocularia laetitiam erat solitus excitare. Sed non ei adiuvit cacinnus aliquis neque praestigium artis suae, sed, cogente dolore, voces tali incisione disiungor'. Egressus quoque rex, cum rem quae acta fuerat didicisset, tanto furore contra puerum est accensu
Abbreviated transcription (Latin):
hmoatas ẽ. Succurrente uͦ int̾¬
itu antutitis głi s: uena sangui¬
nẽ. cutis ruborẽ. cupꝰ reliquã sortitu¬
ctnẽ recipiens siliaatum ẽ. Cuiꝰ hec
fuit causa ut ista ꝑferret: qͥa cdie sa¬
dati post solis occasuas qͦis necti cdm̃¬
ce agicesat: panẽ uolilit ꝯsormare.

Expanded text:
morata est. Succurrente vero interventu Antistitis gloriosi, vena sanguinem, cutis ruborem, corpus reliquum fortitudinem recipiens, solidatum est. Cui haec fuit causa ut ista perferret, quia die sabbati post solis occasum, qui nocti Dominicae adjacebat, panem voluit conformare
Abbreviated transcription (Latin):
tegione hoc anno grauis caballeꝵ¬
morb extitit. Ap̃d uillã aũt martiacen¬
sem q̃ in hoc t̾mino ꝯtinet᷑ subclita diti¬
onib beati martini. oratorium ibi ẽ ip̃iꝰ
nomine ⁊ uirtutib ꝯsec̾tum. Deniq ad¬
uemiente supelicta clade. accedebant ad
catoruim uota facientes ꝓ equis: ut sci¬
utit si euad̾e̾nt. ip̃i decimas loco ꝯferrẽt.
Cumq his hec causa ꝯmodũ exhib̾et. ad¬
diderunt ut de claui ferrea q̃ ostiũ ora¬
torii recludebar caractes caballis impone¬
rent. Qo st̃o. ita uirtꝰ sc̃i p̃ualuit: ut et
equi qͥ egͦtauant sanarent᷑: ⁊ qui ñ in

Expanded text:
oc anno gravis caballorum extitit morbus. Apud villam autem Marciacinsim, quae in hoc termino contenetur, subdita ditionibus beati Martini, oratorium ibi est ipsius et nomine et virtutibus consecratum. Denique adveniente supradicta clade, accedebant ad oratorium, vota facientes pro equitibus, ut scilicet, si evaderent, ipsi decimas loco conferrent. Cumque his haec causa commodum exhiberet, addiderunt, ut de clave ferrea, quae ostium oratorii recludebat, caracteres caballis inponerent. Quo facto, ita virtus sancti praevaluit, ut et qui aegrotaverant sanarent
Abbreviated transcription (Latin):
palmã defya erant: basuicẽ beati
tatẽ pessimã ruens. m̃bs om̃ib
debilitata conthit᷑. Hec auditis nũ¬
ratłis q̃ antistes głiosꝰ in singłis oꝑat᷑¬
nom̃ eiꝰ inuocabat deuote. Post cdies
auĩt paucos rogat ĩe ad basilicã enꝰ¬
deportari. In cuiꝰ atͥo dieb multis
lacens. fusa sepiꝰ or̃one cum lacͥaus.
a uirtute ponfificis uisitat᷑. sic ꝙ
subueniente cliuina misetcłia.¬

Expanded text:
acti defixi erant, basilicam beati tatem pessimam ruens, membris omnibus debilitata contrahitur. Haec auditis miraculis quae Antistes gloriosus in singulis onomen ejus invocabat devote. Post dies autem paucos rogat se ad ejus basilicam deportari, in cujus atrio diebus multis jacens, fusa saepius oratione cum lacrymis, a virtute Pontificis visitatur; sicque subveniente divina miseri
Abbreviated transcription (Latin):
rat quidã ꝯtractꝰ. qui in simili¬
tudinẽ heremite cuiꝰ bos qͦndã
solatiũ fuit : bouẽ unũ habebat.
Quo planst᷑ ꝯiuncto. ꝑ domos trahe¬
cũ imminente festuitate pontifi¬
tis turonis adueniss. ꝓstratꝰ corã
spulc̃. or̃oni incumbẽs deuotissime
beati antistitis auxlium flagitauit.
Deportatꝰq uerũ a sius ante sc̃ãm
balilicã tumłi ponit᷑. Cumq exple¬
tas missis. ppłs cepus sacͤscm̃ cõrpꝰ
redemproei acciꝑe. ilico disruptis
nodis. qui genua nexa tenebant :¬
tis. grãs agens. gressu ꝓpͥo usq ad
beat᷑ altare nemine sustentante
ꝓtessit: sanꝰ deuceps degens.

Expanded text:
similitudinem heremitae, cuius bos quondam solatium fuit, bovem unum habebat. Quem plaustro coniunctum, per domos trahecum inminente festivitate pontificis Turonus advenisset, prostratus coram sepulchro, orationi incumbens, devotissime beati antistitis auxilium flagitavit, deportatusque iterum a suis ante sanctam absidam tumuli ponitur. Cumque, expletis missirpus accipere, ilico dissolutis nodis qui genua nexa tenebant, itis, gratias agens, gressu proprio usque ad beatum altare, nemine sustentante, processit, sanus deinceps degens. 48.
Abbreviated transcription (Latin):
cathenis elapsa. beatã basilicã expetut.
uerum uͥ primũ pedes eiꝰ sacra limina
cõtigerunt. statim cõfracte carbene a col

Expanded text:
catenis, elapsa beatam basilicam expetivit. Verum ubi primum pedes ejus sacra limina contigerunt, statim confractae catenae c
Abbreviated transcription (Latin):
oniuux animii tͣbun nomĩe
nũmula nocte t̾cita a pauore
usum unꝰ pedis ꝑdid̾at. ⁊ ita ĩ de¬
bilitatẽ cortuerat᷑. ut alioꝵ manib
sustentaret᷑ euecta sicudi dispon̾e̾t
ꝓtessura. Que ad beati martim pe¬
des deposita nocte tota ceteũ marui
ꝑ uoto decinuit: nobis iugaantib¬

Expanded text:
nimi tribuni nomine Mummola nocte conterrita a pavore, usum unius pedis perdiderat et ita in debilitate corruerat, ut aliorum manibus sustentaretur evecta, sic ubi disponeret processura. Quae ad beati Martini pedes deposita, nocte tota cereum manu pro voto detenuit, nobis in b
Abbreviated transcription (Latin):
claudi multi curabant᷑. Afferibant᷑ q
uenire ñ poterant in lectis ⁊ ingribba.¬
tis: ⁊ ex odoris fraglantia. sospites reuer¬
tebant᷑. Septimo demũ die: a transitu
ip̃oꝵ abbas aicardus congregatis fr̃ibus
sc̃i monasterii ad obsequiũ sc̃oꝵ asfluiti
Misit quoq ⁊ accersiuit scĩssimũ senem
cum clero ⁊ populo. Initoq consilio sicut e¬
rant uestiti. sepelierũt eos in ipã cella uł
oratorio: ante altare ipsius oratorii. abea¬
to mantino cum pignorib sc̃oꝵ consecra.¬
ti. Tnansierũt autem pridie idus nouẽ¬
bris. sccdo die a festo quo celebrat᷑ tran¬
situs beati martin. ⁊ depositi sunt ter¬
cio decimo kł. decembris. Qui sepulti
terris in xp̃o se uiuere manifestant uir¬
tutib ⁊ miraculis: p̃stante eodẽ ihuxͦ¬

Expanded text:
claudi multi curabantur. Afferebanturque qui claudi multi curabantur. Afferebanturque qui venire non poterant in lectis et grabatis, et ex odoris fragrantia sospites revertebantur. Septimo demum die a transitu ipsorum abbas Aicardus, congregatis fratribus sancti monasterii, ad funus adfuit. Misit quoque et accersivit sanctissimum senemcum clero et populo: initoque consilio, sicut erant vestiti, sepelierunt eos in ipsa cella vel oratorio, ante altare ipsius oratorii, a beato Martino cum pignoribus sanctorum consecrati. Transierunt autem pridie Idus Novembris, secundo die a festo quo celebratur transitus sancti Martini, et depositi sunt XIII Kalendas Decembris. Qui sepulti terris, in Christo se vivere manifestant virtutibus et miraculis, praestante eodem
Abbreviated transcription (Latin):
geries ibi sparsa putaretur.
uscipiens igͥ cos. non ut demorte s
quasi deoratione abbas aicardus.
una cum fr̃ib. ñ mortuos putabat. s dor¬
mientis: cum facies cor ut rosa rube̾t.
caro ut ix albesceret. Quam obrẽ ꝑ se¬
ditia illos disposuit sunt soliti erant sede¬
re incella sua. posurt cos ita ut ab om¬
nib inspici possent: solis necessaruis qͥb
abimuria irruentiũ defenderent᷑ int̃
eos ⁊ intrantes medũs repaguleꝵ obicib.
Patebant etiã limina ut om̃s adueni¬
entes uiclerent scõꝵ facies. ñ sicut mor¬
tuoꝵ. s situt dormientiũ. quia licet ho¬
nunib mortui essent. do tam̃ cui omĩa
uiuut᷑ dormiebant. ꝑ .uiiͣ. autem dies
quib suꝑ terram fucrũt: non difuit
odor ille suauissimus. Tanta uero exstitit
aduentantiũ multitubo: quauitã aut
locus admisit. aut uie uł semite ca¬
pere potuerũt. Oñs febricitantes uł
frigoretici. qui adueniebantł sani re¬
uertebantim. Leprosi. surdi. muti et

Expanded text:
geries ibi sparsa putaretur. Suscipiens autem eos non de morte, sed quasi de oratione abbas Aicardus una cum fratribus, non mortuos putabat sed dormientes, cum facies eorum ut rosa ruberet, caro ut nix splendesceret. Quam ob rem per sedilia illos disposuit, sicuti soliti erant sedere in cella sua, posuitque eos ita ut ab omnibus inspici possent, solis necessariis, quibus ab injuria irruentium defenderentur, inter eos et intrantes mediis repagulorum obicibus. Patebant etiam limina ut omnes advenientes viderent sanctorum facies, non sicut mortuorum, sed sicut dormientium: quia licet hominibus mortui essent, 1281 Deo tamen cui omnia vivunt, dormiebant. Per septem autem dies, quibus super terram fuerunt, non defuit odor ille suavissimus. Tanta autem fuit adventantium multitudo, quantum aut locus admisit, aut viae vel semitae capere potuerunt. Omnes febricitantes vel frigoritici, qui adveniebant, sani revertebantur; leprosi autem, surdi, muti et
Abbreviated transcription (Latin):
Ilius aũt ꝑ alyticꝰ ex autelianen¬
si t̾ritorio carruca deuectꝰ uenit
ad icãm basilicã. Qui clieb multis
lacens acd ostium illd̃. q̃d secꝰ baptis¬
tetiũ. ad mecliã cliẽ pancdit egressũ:
beati antistitis implorabat auxiliũ.
factũ ẽ aũt ut una clie iacẽs. guiꝰ
aiᵈ solitũ torquedet᷑. ita ut uicima¬
A
de ꝓximo ad eiꝰ uoces occurrẽt. Dis¬
soluebant᷑ aũt ligature neruoꝵ eiꝰ
n dirigebant᷑: ꝓptea erat dolor intos¬
lerabilis.  sic tribuente patrotio
clericꝰ. ⁊ sospitate firmatus: ad elo

Expanded text:
lius autem paralyticus ex Aurilianensi territurio carruca devectus, venit ad sanctam basilicam. Qui diebus multis iacens ad ostium illum qui secus baptisterio ad mediam diem pandit egressum, beati antestitis inplorabat auxilium. Factum est autem, ut una die iacens gravius extra solito torqueretur, ita ut vicinia proximo ad eius voces concurreret. Dissolvebantur autem ligaturae nervorum eius et dirigebantur, propterea erat dolor intolerabilis; et sic, tribuente patrono, clericus factus et in sospitate firmatus, ad do
Abbreviated transcription (Latin):
qua acceꝑat climersurus. S ñ defut
ꝑtarro beati confessoris atalium. Nĩ
ingressus in flumine. ⁊ ultiriorẽ rꝑã
nestim̃tis egressus. Ex p ad callu¬
iam maioris monasteꝑi enissel.
mundatus apparuit Hssis etã tas¬
titut᷑ multua nioces em̃lctte sclitũ
ac lingua gentiũ rnti¶ ptart̃ ses¬

Expanded text:
us Ed., dimissurus. Sed non defuit perituro beati Confessoris auxilium. Nam ingressus in flumen, et ulteriorem ripamvestimentis egressus: cumque ad cellulam Majoris monasterii pervenisset, mundatus apparuit. Hunc etiam testatur multas voces emittere solitum, ac lingua gentium incognitarum saep
Abbreviated transcription (Latin):
Porlb erequantit. ita
ut etaur cuderet fendem quice grecã
que metuit audire apłm ptecticantẽ
s nec gallias axͦ derelictas: quib do¬
tib eiꝰ. quas scucrus c̃msuixis est .u.

Expanded text:
prioribus exaequavit, ita ut etiam diceret, Felicem quidem Graeciam, quae meruit audire Apostolum praedicantem; sed nec Gallias a Christo derelictas, quibus dolib
Abbreviated transcription (Latin):
At nr̃i ingrate hoc susceꝑunt. cuiceti¬
tes q̃cd eiꝰ noĩe numꝗͣ captura uisa ẽ
euenisse. Et ille. haut clubiũ quia
qͥd mͥ hoc anno contigerit. uł quałr
ꝑ inuocatõem nõis eiꝰ opitulante
erat epyphanioꝵ. ⁊ ingressus ꝓmp¬
tuariũ: nichũ potus qd̾ hautitẽ in¬
ueni. Egressusq oraui dicẽs. Bea¬
tissime martine trãsmicte m̃ in hac
scã sollempnitate aliqͥd uini: ne

Expanded text:
At nostri ingratae haec susceperunt, dicentes, quod in eius nomine numquam captura visa est evenisse. Et ille: 'Haud dubium, quia quae mihi hoc anno contigerit, vel qualiter per invocationem nominis eine, opitulante erat epiphaniorum, et ingressus in prumptuario, nihil potui quod haurirem inveni. egressusque oravi, dicens: „Beatissime Martine, transmitte mihi in hac sancta solemnitate aliquid vini, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ERobautꝰ quidã ex pago pictauensi¬
Sclum eẽt laborans moꝑe. cecitate
pessima insidiatore ĩminente ꝑcustꝰ
ẽ. Qui cũ ꝑ .ui. annos male agens
in hac infirmitate duraret. aduenit
ad scm templũ beati martini: ibiq
staret. subito uisum ẽ ei cirta se tamꝗͣ
crãs in die epyphamoꝵ obtentu
beati antistitis ex aqͥs falerna pro¬
cluxit. ac de alueo fund̾e̾ uinũ eli¬
age̾m in pago balbiacensi: ad ligerĩ¬

Expanded text:
erobaudus quidam ex pago Pictavensi, dum esset laborans in opere, caecitate pessima, insidiatore immittente, percussus est. Qui cum per sex annos male agens in hac infirmitate duraret, advenit ad sanctum templum beati Martini, ibiquestaret, subito visum est ei, circa se tanquam Dominus in die Epiphaniorum obtentu beati Antistitis ex aquis Falerna produxit, ac de alvei fundo vinum eliageremus in pago Balbiacensi ad Ligeri
Abbreviated transcription (Latin):
Dum aũt tacitus orarẽ uocẽ me in
ultiriore ripa audio mȩ uocantẽ: ut
narum homini qui it̾ agebat adlu¬
cerẽ. Uerũ ubi acceptis contis tonsoꝵ
etiã impetꝰ fluctꝰ secare cepi. ⁊⁊ in
meclio ut pote amne ꝑueni. subito
extꝰsus magnus ex gurgite piscis: in
nauim cecidit. Quẽ ꝯfestim opp̃ssũ
transpositis hominib domũ regressꝰ
sũ. uenditoq pisce uno uni modio
cũ cet̾is sum rifectꝰ. Ergo nou̾itis qͥa

Expanded text:
Dum autem tacitus orarem, vocem in ulteriore ripa audio me vocantem, ut navem homini, qui iter agebat, adducerem. Verum ubi, acceptis contis, tunsorum etiam inpetum fluctus secare coepi et in medio utpute amne perveni, subito excussus magnus ex gurgite piscis in navim cecidit; quem confestim obpressum, transpositis hominibus, domi regressus sum, vinditumque piscem uno vini modio, cum ceteris sum refectus. Ergo noveritis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
rauit. Ea ꝓpt̾ͥ igit᷑ sinodo cclebrata auc¬
nerant. statutum est : ut singłis an¬
nis deinceps ꝑ uniuersam diocesĩ
subuentionis huius festum quarto
idus maii sollep̃niter celebret᷑ : que
nullo alio nonunt rectius quam sb

Expanded text:
rauit. Eapropter igitur Synodo celebrata, aucrauit. Eapropter igitur Synodo celebrata, aucnerant, statutum est, vt singulis annis deinceps per vniuersam diocesim Subuentionis huius festum IIII. Idus Maij sollemniter celebretur, quæ nullo alio nomine rectius, quam S
Abbreviated transcription (Latin):
ugiuĩt igͥ daui. fugientes tu¬
pars gladio cadit. pars captiua re¬
ducio. et pirs fuge suo elapsa
ẽ. it usq ad sprcum lipiclem ab ur¬
be ꝓsequit sunt clanos. triumpha¬
tins sui crepus cum hymins dest¬
tintis a gła. ꝓ quem sibi triumphꝰ
ousit et ucboria. Unde & in ciuidẽ
bale triũphili manoria in ip̃o bo
quo sandi substitit ccepus. in hono¬
ix ipsius fabricata ẽ eccłia. que ꝓpt̾ belli
euentum scĩ martini belli sortita est
uocabulum. In eo aut̃ urbis loco quo
corpus eius supͣ murum ꝑ noctans. iuc¬
torie pͥmoedia unitiauit. ersit̃ ruine
ferebant aulam fuisse ualentimani.
in qua sedens nequaquam assurge
dignatus ẽ beato martino astanti do¬
nec sellam regiam ignis oꝑtret. ipm̃q
regem ea parit muporis qua stlebat
afflaret incendiũ solio ꝙ suo suꝑb
excuteret᷑: ⁊ martino inuitus assur¬
geret. Ibi archiep̃c̃ cum ppło deuoto
ecełiam que saueli martini de basilica
dicit᷑. in honore itidem ip̃ius scĩ instau¬

Expanded text:
gitur ergo Dani, fugientes Tupars gladio cadit, pars capta reducitur, et pars fugae subsidio elapsa est, et usque ad sextum lapidem ab urbe persecuti sunt Danos, triumphatoris sui corpus cum hymnis deferentes et gloria, per quem sibi triumphus cessit et victoria. Unde et in ejusdem belli triumphali memoria, in ipso loco, quo Sancti subsistit corpus, in honore ipsius fabricata est Ecclesia, quæ propter belli euentum, sancti Martini Belli sortita est vocabulum. In eo autem vrbis loco, quo corpus eius supra murum pernoctans victoriæ primordia initiauit, erant ruinæ ferebant Aulam fuisse Valentiniani; in qua sedens nequaquam assurgere est dignatus beato Martino Antistiti, donec regiam sellam ignis operiret, ipsumque Regem ea parte corporis, qua sedebat, afflaret incendium, solioque suo superbus excuteretur, & Martino inimicus assurgeret. Ibi Archiepiscopus cum populo deuoto Ecclesiam, quæ sancti Martini de Basilica dicitur, in honore itidē ipsius Sancti instau
Abbreviated transcription (Latin):
n slut mitt̾e in relatu: q̃d uoiti¬
charium prb̃m referentẽ audiui.
clotharium regẽ incurrerat. ad ba¬
filicam scĩ martini cõfugit: atq
ibi in cathenis positus cristodiebat᷑.
S uirtute beati p̃sulis cõminute
cathene stare nõ potuerũt. Nescio
autẽ qua unminente negligentia
foris attio comp̃hensꝰ est. quẽ onera¬
tũ ferro uinctis post tergum manib
ducebant acd regem. At ille uoce
magna clamare cepit. n ut sͥ beatꝰ
martinus miser̾etur orare ne eum
sineret ire captiuum: cuiꝰ deuotus
expetierat templũ. Statimq in eiͦ
uocib orante beato eufronio ep̃o de
muro cruitatis cont᷑ basilicã ddisso¬
lute sũt manus eiꝰ: ⁊ om̃s bache
cathenaꝵ confracte cecidert̃. Ptictꝰ
autẽ usq ad regem: ibi iretum in
compeclib ⁊ cathenis constrictus
retinebat᷑. S urnocato noĩe sepe
clicti patͦni. ita om̃e ferrũ suꝑ eñ
ꝯminutũ est: ut putares eñ fuis¬

Expanded text:
elatu, quid Wiliacharium presbiterum referentem audivi. Chlotharium regem incurrerat, ad basilicam sancti Martini confugit, atque ibi in catenis positus custodiebatur, sed virtute beati praesolis comminutae catenae stare non potuerunt. Nescio qua autem inminente neglegentia foris atrio conprehensus est. Quem oneratum ferro, vinctis post tergum manibus, ducebant ad regem. At ille voce magna clamare coepit et, ut sibi beatus Martinus misereretur, orare, nec eum sineret ire captivum, cuius devotus expetierat templum. Statimque in eius vocibus, orante beato Eufronio episcopo de muro civitatis contra basilicam, dissolutae sunt manus eius, et omnes bacae catenarum coautem usque ad regem, ibi iterum in compedibus et catenis constrictus retinebatur. Sed invocato nomine saepe dicti patroni, ita omne ferrum super eum comminutum est ut putares
Abbreviated transcription (Latin):
ri. absoluit eũ ab onete itinculi.
⁊ ptistine restituit libertau. Hec ab
ip̃ius wilicharii prb̾ri ore corã mul¬
tis testib clicta ẽẽ cognouimus. uti¬
nã se mͥ in tali uirtute dignaret᷑
manifestare beatꝰ confessor. ut sic ab¬
solu̾et meoꝵ ligam̃ta peccaminũ.
ficut suꝑ eũ contriuit uasta pon¬
dera cathenarum.

Expanded text:
 absolvit eum ab onere vinculi et pristinae restituit libertati. Haec ab ipsius Wiliacharii presbiteri ore coram multis testibus factum esse cognovi. Utinam se mihi in tali virtute dignaretur manifestare beatus confessor, ut sic absolveret meorum ligamenta peccaminum, sicut super eum contrivit vasta pondera catenarum
Abbreviated transcription (Latin):
dite cum pace & abite sccuri. S cũ
nos ad regem acccclentes. huius disfa¬
maremus miracłm. affirmauit rex
quosdam ex his qui absoluti fuerãt
ad se uenisse atq cõpositoem ficsoo
Bebitam quã illi frctũ uocãt fuisse a¬
se reis indultam. hoc aũt factũ ẽ añ

Expanded text:
dite cum pace et abite securi!' Sed cum nos ad regem accedentes huius virtutis diffamaremus miraculum, adfirmavit rex, quosdam ex his qui absoluti fuerant ad se venisse, atque conpositionem fisco debitam, quam illi fretum vocant, a se fuisse reis indultam. Hoc autem factum est an
Abbreviated transcription (Latin):
la mens hominũ iterem ap
exinde quasi t̾b milib. Optentaq cum
eo rei huius uita rediit: uiuũq reppit.
Quo a clispencdio deposito. acdduxit ad mo¬
nasterium ꝓfitentẽ atq cdicentẽ. quia sen¬
si uirtutẽ sc̃ĩ martini qui me eripuit.

Expanded text:
la mens hominum iterum appexinde quasi tribus millibus, obtentaque cum eo rei hujus vita, rediit, vivumque reperiit. Quo a suspendio deposito, adduxit ad monasterium profitentem atque dicentem: Quia sensi virtutem sancti Martini qui me eripuit.
Abbreviated transcription (Latin):
luride lepre uacera scedentia mundãt
cuic delictoꝵ macłas mederi suo ut̃¬
uentu obtineant. ac ficut hic isr̃¬
tuoꝵ caclauera an iitã telliscitant
silic petcato sepultos. ex acherunti¬
tis stagnis uuectu manu erutos. uite
et̾ne restituant. Quo cirta dũ unꝰ¬
quisq letificat᷑ in gaudio ꝓpͥo sub
pattino. tunc impensiꝰ honorẽ dibi¬
tũ reddit. cã st senserit ad iafitni¬
tait qua detract᷑ eius uirtute mu¬
ciatum. sicut ñc de beato. ac toto
crbi peculiari partono martinocem¬
tistite. ⁊ nos. ⁊ innumeri ppłi sutit

Expanded text:
lurida leprae ulcera sordentia mundant, ita illic delictorum maculas mundari suo interventu obtineant; ac sicut hic mortuorum cadavera ad vitam resuscitant, ita illic peccato sepultos, ex Acheronticis stagnis manu injecta erutos vitae aeternae restituant. Quocirca dum unusquisque laetificatur in gaudio proprio sub patrono, tunc impensius honorem reddit debitum, cum se senserit ab infirmitate qua detenebatur eius virtute mundatum; sicut nunc de beato ac toto orbi peculiare patrono Martino antistite et nos et innumeri populi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tias ꝓ sattate quã receꝑat agebat. S ne hoc p̃tereune EE
est: qđ fimbriȩ Testimenti eiꝰ cilicioq detraclȩ: crebras suꝑ¬
infirmantib egere uirtates. Nlam cũ aut digitis illigate.
aut collo inditȩ sunc. ꝑ sepe ab egrotantibus morbos estg¬
uerunt. ax E R borus auct̃ uir p̃fecbopius seł ad e¬
dũ &e sidelis itigenis cũ silia eiꝰ grauissanis Iquearianȩ for¬
bribus ureret: epistola marcimi qͣ essu adees aedaca furo¬
rat pectori pueliȩ in ipso acceusci arꝯ doris iisentut alatims
fugata fobris est. Q tos apud arboruĩ entant᷑ ã ualiate ut stin
puellã dõ uouerit: & ꝑpetue iurgantati Acati da ad mer

Expanded text:
gratias pro sanitate, quam receperat, agebat. nec praetereundum gratias pro sanitate, quam receperat, agebat. nec praetereundum est, quod fimbriae uestimentinfirmantibus egere virtutes: nam aut digitis illigatae, aut collo inditae persaepe ab aegrotantibus morbos effugaverunt. XIX. Arborius autem, vir praefectorius, sadum et fidelis ingenii, cum filia eius grauissimis quartanae febribus ureretur, epistulam Martini, quae casu ad eum delata fuerat, pectori puellae in ipso accessu ardoris inseruit, statimque fugata febris est. quae res apud Arborium in tantum ualuit, ut statim puellam Deo uouerit et perpetuae uirginitati dicar