comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiuens mortua ẽ. Uiduam ꝓpt̾ qud
undua dr̃. talẽ eẽ debe significat.ait
ad dñm ꝓmerendũ orationibꝰ ua¬
cet dõ seruiens nocte dieq ut osten¬
dat idcuto se nuptias scdas cõtẽpsis¬
se. ut instaret discipline diñce. Si eĩ
sub uoĩe uidue deliciis uacet aut lu¬
xurie. uiuẽs mortua habenda ẽ: qͥa
inposture genꝰ ẽ aliud ag̾e̾.⁊ aluid ꝓ¬
fiteri. Non obsequia ⁊ deuotionẽ dĩ
s honorẽ uidue uolentes hab̾e. cum
nominis ipsiꝰ ꝓfessio ħ indicet quia
sp̾to uiro dm̃ eleg̃. cui seruiat tota m̃¬
te ꝓpt̾ uitã ꝓmissã. Et hec p̾cipeut ir¬
rep̾hensibiles sint. Tantã diligenti
am actuũ ac moꝵ uiduã uult hab̾e.
ut rep̾bendi ñ possit. Amota enim a
spe mundane conu̾sationis ⁊ corpo¬
ris curandi officio ꝓpt̾ hoc se ad dm̃
contulit ut ꝓbabilẽ agat uitã. Sub¬
latis enĩ occasionibꝰ que aditꝯ solẽt
apire peccatis. potest bona conu̾satio

Expanded text:
vidua, vivens mortua est. Viduam, propter quod vidua, vivens mortua est. Viduam, propter quod vidua dicitur, talem esse debere significat, ut ad Dominum promerendum orationibus vacet, Deo serviens nocte dieque; ut ostendat se idcirco nuptias secundas contempsisse, ut instaret disciplinae Dominicae. Si enim sub nomine viduae deliciis vacet aut luxuriae, vivens mortua habenda est; quia imposturae genus est, aliud agere, et aliud profiteri: non obsequia et devotionem Dei, sed honorem viduae volentes habere; cum nominis ipsius professio hoc indicet; quia spreto viro, Deum elegit, cui serviat tota mente, propter vitam promissam. Et haec praecipe, ut irreprehensiam actuum ac morum viduam vult habere, ut reprehendi non possit. Amota enim a spe mundanae conversationis, et corporis curandi officio, propter hoc se ad Deum contulit, ut probabilem agat vitam. Sublatis enim occasionibus, quae aditus solent aperire peccatis, potest bona conversatio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ defensionis eccłastice subcũbat dis¬
cipline. Preire enĩ debẽt merita. uͭ
accedenti debitꝰ honor tribui uidea¬
tur. Que enĩ affẽctꝰ suos pie tractaũ.
⁊ domũ bene gub̾naũ. di legẽ serua¬
bit. digna effẽcta remun̾atione eccđe¬
ue Naniq uere uidua ẽ ⁊ desolata. spe¬
rat in dõ.⁊ instat orationibꝰ noctu
dieq . I iduã filios aut ne potes ha¬
bentẽ ñ facile admitendã ad stipẽ¬
dia eccłie. quia si pie ⁊ sollicite domũ
suã gub̃nauit: Necesse ẽ reddi illiui¬
cema sius sic̃ ⁊ illa reddidit ꝓpinquiᷤ
Si aũ ut ad̾ solet impietas fuerit oꝑa¬
ta ut anꝰ despiciatꝰ a sius quos pie tẽ¬
tauit. dignũ eẽ hanc suscipi ab eccła.
qr in dñi lege fidelit̾ conu̾sataẽ. Ni¬
dua gͥ desolata ut a suis contempta.
spat indõ. Uidens enĩ exnulla parte
se habe suffragiũ. totaᷤ aninio deuo¬
ta ẽ dõ de quo solo auxiliũ uite sa¬
lutisq expectat. Naniq in deliciis ẽ

Expanded text:
am defensionis, ecclesiasticae succumbat disciplinae. Praeire enim debent merita, ut accedenti debitus honor tribui videatur. Quae enim affectos suos pie tractavit, et domum bene gubernavit, Dei legem servavit, digna effecta remuneratione Ecclesiae. Nam quae vere vidua est, et desolata, sperat in Deo, et instat orationibus noctu dieque. Viduam filios aut nepotes habentem non facile admittendam ad stipendia Ecclesuam gubernavit, necesse est reddi illi vicem a suis, sicut et illa reddidit propinquis: si autem, ut adsolet, impietas fuerit operata, ut anus despiciatur a suis, quos pie tractavit, dignum esse hanc suscipi ab Ecclesia; quia in Domini lege fideliter conversata est. Vidua igitur desolata, et a suis contempta, sperat in Deo; videns enim ex nulla parte se habere suffragium, toto animo devota est Deo, de quo solo auxilium vitae salutisque exspectat. Nam quae in deliciis est
Abbreviated transcription (Latin):
loquiũ. uolentes eẽ legis doctores ñ
intelligentes neq que dicũt. neq de
quibꝰ ad̾ firmant. Qm̃ om̃iũ maior
ẽ caritas. hanc finẽ ẽẽ dix̃. Idẽ ꝑfecti¬
omis consũmationẽ om̃iũ p̾ceptoꝵ.
si tam̃ ex corde puro sit ⁊ bona conscĩa.
Uera enum caritas ñ potest malã ui¬
tam hab̾e. nec simulatã fidem habe.
lex siquis ea legitune utatꝰ.certũ hñs
ħ qd̃ iusto lex ñ ẽ posita. iniustis uero¬
⁊ in obsequentibꝰ impiis ⁊ peccatoribꝰ.
scelestis ꝓfanisq patricidis ⁊ matri¬
cidis. ⁊ forncatorib omicidiis. mas¬
culoꝵ concubitoribꝰ. plagiariis. mẽda

Expanded text:
e Legis doctores, non intelligentes neque quae dicunt, neque de quibus affirmant. Quoniam omnium major est charitas, hanc finem esse dixit, id est, perfectionis consummationem, omnium praeceptorum; si tamen ex corde puro sit et bona conscientia. Vera enim charitas non potest malam vitam, nec simulatam fidem habere, Lex; si quis ea legitime utatur, certum habens hoc quod justo lex non est posita, sed injustis et inobsequentibus, impiis et peccatoribus, scelestis et profanis, parricidis et matricidis, fornicatoribus, homicidis, masculorum concubitoribus, plagiariis, menda
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ꝑ mulierẽ deceptꝰ ẽ. ac ꝑ ħ nulla il¬
li zcendenda audatia ẽ. s ẽẽ debet ĩ¬
humilitate. quia ꝑ illam mors intrauit
in mundũ. Salua aũt erit inquit ꝑ fi¬
lioꝵ gn̾ationem. si tam̃ in fide manserĩt¬
⁊ in karitate ⁊ pura uita. hos enĩ filios
dic̃. qui regen̾ant ꝑ fidem xp̃i. quia si ĩ
gen̾atione sua ꝑseferauerit. cũ his libe
rabit᷑ resurgẽs amortius. Non quo̾ ab
illis lib̾abitur. s ꝑ illoꝵ gn̾ationẽ cum
credunt qui destinati sũt in uitã eter¬
nam. ꝑuenit᷑ ad resurrectionẽ ex mor¬
tius & fiet salua credentibꝰ illis ⁊ uitã
castam agentibꝰ. Tamdui enĩ resurr¬
tio suspensa ẽ. quã dui om̃s credant
p̾destinati ad salutẽ. humanꝰ ẜmo ẽ
rat. Hoc eñi cupiens bonã uitã ad̾pe¬
tere uidet᷑. si tam̃ ñ abhis declinet qͣ
in subiectis habentur. ne ambione ⁊
desidio pecunie ħ egisse uideat᷑. Opor¬
tet gͦ ep̃m inrrep̾hensibilẽ eẽ. qͣlis ep̃s

Expanded text:
ierem deceptus est: ac per hoc nulla illi concedenda audacia est, sed esse debet ihumilitate; quia per illam mors intravit in mundum. Salva erit, inquit, per filiorum generationem; si tamen in fide manserit, et charitate, et pura vita. Hos enim filios dicit, qui regenerantur per fidem Christi; quia si in generationrabitur resurgens ex mortuis, non quod ab illis liberabitur, sed per illorum generationem, cum credunt qui destinati sunt in vitam aeternam, pervenitur ad resurrectionem ex mortuis, et fiet salva credentibus illis, et vitam castam agentibus. Tandiu enim resurrectio suspensa est, quandiu omnes credant praedestinati ad salutem. Humanus sermo rat; hoc enim cupiens, bonam vitam appetere videtur, si tamen non ab his declinet, quae in subjectis habentur, ne ambitione et desiderio pecuniae hoc egisse videatur. Oportet ergo episcopum irreprehensibilem esse. Qualis epis
Abbreviated transcription (Latin):
les. ⁊ peripatici psonant. acq extollũt.
pitagoricũ ꝙͦ dognia esse. testificant᷑
sui. S quis illoꝵ equaiit abrahã tp̃re.
qͥs auctoritate ⁊ sapientia dñi. cuiꝰ ora¬
culo abraham. triplicis huiꝰ gr̃e mu¬
nꝯ agnoscit: Dant᷑ aũt ei tanꝙͣ indi¬
sciplina alienigene nationes. ut mẽs
equi obseruantissima. recidat uitla.
emendet errata. Magis tam̃ euidẽs
eccłe declarat᷑ misteriũ. quia ꝑ apłoᷤ
eiꝰ qui sũt istłite quoꝵ patres. ex quibꝰ¬

Expanded text:
les et Peripatetici personant, atque extollunt. les et Peripatetici personant, atque extollunt. Pythagoricum quoque dogma esse testificantur sui. Sed quis illorum aequavit Abraham tempore? Quis auctoritate et sapientia Dominum, cujus oraculo Abraham triplicis hujus gratiae munus agnoscit? 71. Dantur autem ei tamquam in disciplinam alienigenae nationes; ut mens aequi observantissima recidat vitia, emendet errata. Magis tamen evidens Ecclesiae declaratur mysterium, quia per apostolos ejus qui sunt Israelitae, quorum patres, et ex quib
Abbreviated transcription (Latin):
laborũ oꝑumq ruraliũ. Sunt etiã
corporis accidentia. salubritas et cõ
moditas ualitudinis decus. fortitudo
que extp̃re accidunt ⁊ cũ etate mutan¬
tur. Non mediocrẽ hanc triplicẽ gra¬
ciam putes. habes enĩ ꝓꝑfectione ꝑ¬
fecta: in eugłio. Nam cum dicit dñs
iħs legisꝑito illi. Diliges dñm dm̃ tu¬
um. anime iusticiã mandat tenẽdã.
Et enĩ si honorari parentes iustũ ẽ
qnͣto magis dõ: parenti om̃rũ. deferri
honorificentiã. Rursum cũ dic̃ non
occides. nõ adult̾ium. ñ furtũ facies.
non falsum testimoniũ dices uͥtutes
corporis ẜuandas admonet. In post̾io
ribꝰ uͦ dicẽs. nemo ẽ qui relinqͣt domũ.
aut parentes. aut fr̃s. aut filios. ꝓpt̾
regnum dĩ.⁊ non recipiat septies tan
tum bonoꝵ accidentium. cũ anime
corporisq remun̾atione ꝓmittit: hec
que simplicibꝰ uerb̃ script᷑a sacra ex¬
pͥmit. magno quodã cot̾uo aristote̾¬

Expanded text:
laborum operumque ruralium. Sunt etiam laborum operumque ruralium. Sunt etiam corporis accidentia salubritas, et 345 commoditas valetudinis, decus, fortitudo, quae ex tempore accidunt, et cum aetate mutantur. 69. Non mediocrem hanc triplicem gratiam putes. Habes enim perfectionem perfectam in Evangelio. Nam cum dicit Dominus Jesus legisperito illi: Diliges Dominum Deum tuum , animae justitiam mandat tenendam. Etiamsi honorari parentes justum est, quanto magis parenti omnium deferr debet honorificentia? Rursus cum dicit: Non occides, non adulterium, non furtum facies, non falsum testimonium dices , virtutes codicens: Nemo est qui relinquat domum, aut parentes, aut uxorem, aut filios propter regnum Dei, et non recipiat septies tantnta bonorum accidentium cum animae corporisque remuneratione promittit? 70. Haec quae simplicibus verbis sacra Scriptura exprimit, magno quodam cothurno Aristote
Abbreviated transcription (Latin):
descit. Itaq consid̾emꝰ ne forte ꝑfectã
beatitudinẽ ⁊sũmationẽ bonoꝵ meri¬
toꝵ ꝓmiserit. ꝑfecta enĩ beatitudo. ex
tribꝰ istis uidetur subsistere corporis. at¬
q anime accidentibꝰ bonis. que greci
ectoc. dixerunt. ut sit corporis castĩo¬
na pacientia. uł temꝑantia. sit anim᷑
prudentia atq iusticia. Egiptigͥ flu¬
men. corporalia uidet̾ significare. Un¬
de ⁊ geon dictus ẽ ipse fluuiꝰ quia de
t̾ra fĩguratꝰ ẽ homo. Eufrates autem
quesiuit amme eo quod fõns sit iusti¬
cia ceterarũ uirtutum. que uirtutes
alias in liumnec. Prudentia enĩ sine
iusticia. nocet fortitudo qͦ nͥ eam uis¬
ticia temꝑet: incolerabilis in solentia
ta bona sũt. nec ulliꝰ ui nͥ iusta erga
dm̃ reu̾entia ⁊ fideli m̃te pietatem co¬
las. Iusticia sola ẽ que uirtutes om̃s
complectit᷑ ⁊ comiñdat om̃s. Acciden¬
tia quoq sunt negotiationes ⁊ merca¬
ture. uł agriculture cõpetentia qͦstꝰ

Expanded text:
Itaque consideremus ne forte perfectam beatitudinem et consummationem bonorum meritorum promiserit. Perfecta enim beatitudo ex tribus istis videtur subsistere, corporis, atque animae, et accidentibus bonis, quae Graeci ἐνόντα dixerunt; ut sit corporis castimonia, patientia, vel temperantia, sit animae prudentia, atque justitia. Aegyptus igitur flumen corporalia videtur significare. Unde et Geon dictus est ipse fluvius; quia de terra figuratus est homo. Euphrates autem quae sunt animae; eo quod fons sit justitia caeterarum virtutum, quae virtutes alias illuminet. Prudentia enim sine justitia nocet: fortitudo quoque nisi eam justitia temperet, intolerabilis insolentia ta bona sunt, nec ulli usui, nisi justa erga Deum reverentia, et fidei mente pietatem colas. Justitia sola est quae virtutes omnes complectitur, et commendat omnes. Accidentia quoque sunt negotiationes, mercaturae, et agriculturae, competentia quaestus
Abbreviated transcription (Latin):
habundauit megipto. Deniq et mo¬
yses eruditus erat in om̃i sapientia e¬
giptioꝵ. s abiecit eam. p̾ferens egipti
entiã. nõ utiq dixiss. Precor dñe ñ sũ
dignus ante hesternam diem: neq ex
quo cepisti loqui seruo tuo. Gracili enĩ
quasi mnerudito respondit. usqueqͦ eru¬
diret᷑ a dño. Ego aꝑiam os tuũ: ⁊ instru¬
ret popłis ⁊ gs̃ uocaret. uł quia clausa
foret usq ad xp̃i aduentũ. qui exponẽs
nob̾ ꝓpħica oracula. ⁊ ꝓferes lectionis ue¬
teris testimonia: ueluti quoddã os legis

Expanded text:
abundavit in Aegypto. Denique et Moabundavit in Aegypto. Denique et Moyses eruditus erat in omni sapientia Aegyptiorum, sed abjecit eam praeferens Aegypti entiam, non utique dixisset: Precor, Domine, non sum dignus ante hesternam et nudiustertianam diem, neque quo coepisti loqui servo tuo; gracili enim quasi inerudito respondetur ei quod erudiretur a Domino: Ego aperiam os tuum, et instruret populis, et gentes vocaret, vel quia clausa foret usque ad Christi adventum, qui exponens nobis prophetica oracula, et proferens Lectionis veteris testimonia, velu
Abbreviated transcription (Latin):
popłis nationũ. Qͦs nõ ociose decẽ nu¬
mero significauit. s ut ostend̾et. qui¬
a illi ance ꝑfĩdi. uͥ m̃suram impieta¬
tis implessent. ꝓfecto essẽt fidei ad ep¬
nom̃ agar. Quod ad eccł̃am ꝑtin̾e in
ea expositione quã de moralibꝰ scrip¬
simꝰ. apłicis dociumꝰ exemplis. Eccł̃a
enim st̾ilis uidet᷑ in hoc scło. quia nõ
scłaria parturit: nec p̾sentia s futa.
hoc est nõ ea que uident᷑ s que ñ u¬
dent᷑. huiꝯ ancilla est sinagoga. uł
om̃is heresis. que seruos ñ libos cre¬
at. Itaq agar dr̃ habitatio. Et enĩ
cemporał sp̃e fõuet. nõ ꝑpeteͥ possessio¬
nis grãm tenet. Itaq ne in solens par¬
tu. corpore fiat ancilla eiꝰ.⁊ uis sibi
gulis sarra ẽ: ⁊ insingłis agar. Sar¬
ra uera uirtꝰ ẽ uera sapientia. agar ãt
uersutia. tanꝙͣ ancilla ꝓuectioris uir¬
tutis. Alia enĩ sapiã spiitalis. alia sa¬
pientia huiꝰ mundi. Idõ etiã egiptia
scribitur. quia philosophica eruditio

Expanded text:
s non otiose decem numero significavit, sed ut ostenderet quod illi ante perfidi, ubi mensuram pietatis implessent, profecto essent fidei adepnomen Agar quod ad Ecclesiam pertinere in ea expositione quam de moralibus scripsimus, apostolicis docuimus exemplis . Ecclesia enim sterilis videtur in hoc saeculo; quia non saecularia parturit, nec praesentia, sed futura, hoc est, non ea quae videntur. Hujus ancilla est Synagoga, vel omnes haereses, quae servos, non liberos creat. Ideoque Agar dicitur habitatio. Etenim temporalis spem fovet, non perpetuae possessionis gratiam tenet. Itaque ut non insolens partu corporeo fiat ancilla ejus, et jus gulis Sara est, et in singulis Agar. Sara virtus vera est, vera sapientia: Agar autem est versutia, tamquam ancilla perfectioris virtutis. Alia enim sapientia spiritalis, alia sapientia hujus mundi. Ideo etiam Aegyptia scribitur; quia philosophica eruditio
Abbreviated transcription (Latin):
nabit om̃ia mundi istiꝰ quoꝵ supͣ cog¬
nita ẽ diuisio. nunc manifesta  in lu-¬
mine: nõ ꝑ speculũ in enigiate. nec ĩ
parte. s facie ad faciem ueritatis solidi¬
tas. atq illud qd̃ ꝑfectum ẽ possit iude.¬
Post hec secutum ẽ oraculũ dĩ dicentis.
Semini tuo dabo t̾ram hane. a flumĩe
egipti. usq ad flum̃ magnũ eufraten
Qui futurã głam demonstrau̾at de¬
buit etiã conferenda uirtutũ merita
polliceri. Ipse enĩ ⁊ adiutor laborantũ
⁊ remunerator est innocentiũ. Egiptꝰ

Expanded text:
nabit omnia mundi istius, quorum supra cognabit omnia mundi istius, quorum supra cognita est divisio, nunc manifestata in lumine, non per speculum in aenigmate, nec in parte, sed facie ad faciem veritatis soliditas, atque illud quod perfectum est, possit videPost haec secutum est oraculum Dei dicentis: Semini tuo dabo terram hanc, a flumine Aegypti usque ad flumen magnum Euphraten . Qui futuram gloriam demonstraverat, debuit etiam conferenda virtutum merita polliceri. Ipse enim et adjutor laborantium, et remunerator innocentium est. Aegyptus
Abbreviated transcription (Latin):
fõrnax fumigabunda ⁊ lampades igniᷤᷤ
que ꝑtranfierũt ꝑmedia diuisa illa. q̃¬
si qd dubitaret᷑ de suꝑioribꝰ confirmar¬
ent seqͣntia: qñ flãmam factã ad occa¬
sũ legimꝰ. que in lum mnaret uesꝑtina
mundi cp̃ra ⁊ fulgeret in tenebris. reue¬
laret latentia. Deniq continuo uisa
est fornax fumigabunda: cuiꝰ simili¬
implicita iniquitatibꝰ scłi istiꝰ atq ĩ¬
uolut .i. nõ habens ueri fulgoris clari¬
tudinẽ. ⁊ splendorẽ sinc̾i ignis. Intus
quasi fornax estuat diu̾sis cupiditati¬
bꝰ.⁊ quibꝯdã desid̾ioꝵ anelat ignibꝰ
foras uelut quodam fumo atterit᷑. ne
uideat ueritatis faciem. Obũbrant᷑
itaq ⁊ obducunt᷑ quadã caligine odi
anime: ut confundant globo quodã
fumigantis nubecule m̃tis aspectus.
ne possit pura spectare negotia: donec
celestis lampades dirigat dñs iħs: ħ
inquit lucẽ lucerne. ⁊ lumine solis: qͣ
ipse dñs erit lux om̃ibꝰ.⁊ ipse in lumi¬

Expanded text:
gabunda, et lampades ignis quae pertransierunt per media divisa illa . Etiamsi dubitaretur de superioribus, confirmarent sequentia; quando flammam factam ad occasum legimus, quae illuminaret vespertina mundi tempora, et fulgeret in tenebris, ac revelaret latentia. Denique continuo visa est fornax fumigabunda. Cujus similiimplicata iniquitatibus saeculi istius atque involuta, non habens veri fulgoris claritudinem, et splendorem sinceri luminis. Intus quasi fornax aestuat diversis cupiditatibus, et quibusdam desideriorum anhelat ignibus: foris velut quodam fumo attexitur, ne videat veritatis 344 faciem. Obumbrantur itaque et obducuntur quadam caligine oculi animae; ut confundatur globo quodam fumigantis nubiculae mentis adspectus; ne pura possit spectare negotia, donec coelestes lampades dirigat Dominus Jesunt luce lucernae, et lumine solis; quoniam ipse Dominus erit lux omnibus , et ipse illumi
Abbreviated transcription (Latin):
atq ꝑfectꝰ. In quatuor libris plenum
clesie regnũ xp̃i sacratissimũ ꝓpagart̃.
numero assurgit. Sic enĩ conectas:
cumam. Computa unũ. ad de illi. du¬
o funt tres. Ad de tribꝰ tres fiunt
sex. ⁊ ad sex adde quatuor ⁊ fiunt. x̃.
g̃etras igitur decimã implet. decimã
numerũ omnẽ conplectit᷑. Quatu¬
or quoq etates sunt hominis. ꝓuerici¬
a.adolescentia. iuuentus maturita.
Paulatumn assurgit. et fundatꝰ sapiẽ¬
tia. Itaq sũma prudentie quarto eta¬
tum ordine uenit. Meritoq ⁊ si qui
ante sub rege egipti fuit. maturiori
tam̃ etate consilii. exit de potestate
eiꝰ.⁊ legẽ s̾ agnoscit sequendã. Tũc
tio. ⁊ his que gignuntur solo. ubi se
⁊ pͥmo ꝓrumpit in radice. deinde
germinat. formatur fructꝰ.⁊ pꝰea
maturescit. Arbores quoq ipse pͥmũ
ferunt fructũ. deinde ipse adolescit
fructus accẽsu temporis mutat co¬
lorẽ. qrͣto ordine consũmat᷑ hoc est

Expanded text:
atque perfectus. In quatuor libris plenum atque perfectus. In quatuor libris plenum clesiae regnum Christi sacratissimum propagarunt, numero assurgit. Si enim connectas cies. Computa unum, adde illi duo, fiunt tres: adde tribus tres, fiunt sex: et ad sex adde quatuor, fiunt decem. Tetras igitur decem implet, decas numerum omnem complectitur. Quatuor quoque aetates sunt hominis, pueritia, adolescentia, juventus, maturitas. Paulatim assurgit et fundatur. Sapientia itaque summa prudentiae quarto aetatum ordine venit. Meritoque ut si quis ante sub rege Aegypti fuit, maturioris tamen consilii exit de potestate ejus, et legem sibi agnoscit sequendam. Tunc tio his quae gignuntur solo. Ubi semt primo prorumpit in radicem, deinde germinat, formatur fructus, et postea maturescit. Arbores quoque ipsae primum fructum ferunt, deinde ipse adolescit fructus, accessu temporis mutat colorem, quarto ordine consummatur, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ senectus uen̾abilis ⁊ etas senectu¬
tis uita in maculata. Nom diutna in¬
quit neq num̾o annoꝵ computata: nͦ
senescit: qui bñ senserit. Quarta autẽ
generatione reu̾cent᷑. Historia quidem
uidetur de uideis conuenire. qui in egip¬
tum transierunt ⁊ de egipto exierunt.
ti sunt anui eoꝵ. s nõ om̃s centenos. ⁊
qt excurrunt annos uixerũt. sic̃ moysẽ
aut iħs naue. ut quarte gen̾ationis tp̃s
conueniat. Inde misticũ aliqͥd magis
requiramꝰ. eo qd̾ t̾ra om̃ibꝰ mun̾is ap¬
ta sit. ⁊ radix quedã decime. ac fundam̃¬
tũ ebdomadis quoq media. Deniq
nonagesimus t̾ciꝰ psalmꝰ. scribit᷑ qr̃ta
salbi: eo qd̾ hic numerus mediꝰ sit pri
oꝵ seqñtiũ. Tres enĩ p̾cedunt eũ. Pͥn¬
mus. scds. t̾cius. ⁊ tres sequunt᷑. qͥntꝰ
sextꝰ septimꝰ. Qui hunc psalmum ca¬
int. uelut aptis num̾is uitam istiꝰ mũ¬
di transigit. quasi tetragonꝰ ⁊ stabiliꝰ

Expanded text:
cujus senectus venerabilis, et aetas senectucujus senectus venerabilis, et aetas senectutis vita immaculata: non diuturna, inquit , neque numero annorum computata, necsenescit, qui bene senserit. 65. Quarta autem generatione revertentur . Historia quidem de Judaeis videtur convenire, qui in Aegyptum transierunt, et de Aegypto exierunt. ti sunt: sed non omnes centenos, et quot excurrunt, annos vixerunt, sicut Moyses, aut Jesus Nave; ut quartae generationis tempus conveniat. Unde mysticum aliquid magis requiramus, eo quod tetras omnibus numeris apta sit, et radix quaedam decimae ac fundamentum, hebdomadis quoque media. Denique nonagesimus tertius psalmus scribitur quarta Sabbati; eo quod hic numerus medius sit priorum et sequentium. Tres enim praecedunt eum, primus, secundus, tertius; et tres sequuntur, quintus, sextus, septimus. Qui hunc psalmum canit, velut aptis numeris vitam istius mundi transigit, quasi tetragonus, et stabilis,
Abbreviated transcription (Latin):
soluatur int̾ram suã ⁊ fiat finis peccati.
deinde ꝑ resurrectionẽ reformetur. diui¬
ne lib̾alitatis gr̃a. Ideoq dicit ad abraã
Tu ibis ad patres tuos. Non nulli puta¬
uerunt patres eẽ. elem̃ta. ex quibꝰ cons¬
tat caro nr̃a dũ uiuimꝰ. ⁊ in qͦ resoluimꝰ.
los asserunꝯ patres: qui uite ⁊ merito
et ordine p̾cesserunt. Erat illic abel pia
uictima. erat pius ⁊ sc̃s enoch: erat noe.
Ad eosꝑmutit᷑ abrahe transit᷑us. Tran¬
sit enĩ qui de hac uita recedens: ad uitã
demigrat alt̾am. quia uiuit mẽs sapi¬
entis ⁊ iusti uiri: qui bona nutritus in
pace est. Nam insipiens in bello nutrit᷑
et in discordiis: iustus in senectute bo¬
na uunt. Non dix̃ longa s bona. quia
iustus bene senescit. in iustoꝵ aũt nẽo
quãnis cerius uiuacibꝰ diuturmorem
uitam uixerit. Nam dui uiuere cõmu¬
ne sapientibꝰ atq insipientibꝰ est. Be¬
ne aũt uiuere: speciale sapientis est.

Expanded text:
solvatur in terram suam, et fiat finis peccati: solvatur in terram suam, et fiat finis peccati: deinde per resurrectionem reformetur divinae liberalitatis gratia. Ideoque dicit ad Abraham: Tu ibis ad patres tuos. Nonnulli putaverunt patres esse elementa, ex quibus constat caro nostra dum vivimus, et in quae resolvimur. los asserimus patres qui vitae merito et ordine praecesserunt. Erat illic Abel pia victima, erat pius et sanctus Enoch, erat Noe, ad eos promittitur Abraham transitus. Transit enim qui de hac vita recedens ad vitam demigrat alteram, qua vivit mens sapientis et justi viri qui nutritus est in pace. Nam insipiens in bello nutritur et in discordiis: justus in senectute bona vivit. Non dixit longa, sed bona , quia justus bene senescit: injustorum autem nemo, quamvis cervis vivacibus diuturniore vita vixerit. Nam diu vivere commune sapientibus atque insipientibus est: bene autem vivere speciale sapientis est,
Abbreviated transcription (Latin):
ut locuplecior hinc recedat. ⁊ qd hic ue¬
hement̾ laborabat lib̾et. Non solũ enĩ
om̃is creatura ingemiscit. ⁊ cõparturit:
s etiã nos. donec ueniat redemptio nr̃i
corporis. habet dñs curã oꝑis sui. habet
nature ꝓmpte implerisq rationẽ ac be¬
niuolentiã. Neq eñ excidi ⁊ ꝑire pati¬
mur arbores: quarũ circa pͥmos fructꝰ
nobis fetura ꝓrumpit. si post̾iori etate
eas aut uentꝰ decutiat. aut sol adurat.
ut suffĩcienda ⁊ subministranda u̾tute.
ficiat substantia. s melioribꝰ auris dif
feture atq indolis comtẽplationẽ hñs.
om̃e colligi patitur anme nr̃e patrimo¬
qd in mortale ẽẽ uoluit. ⁊ fuiss si culpa
nõ obrepsiss gͣuis. queq fecit ut nõ expe¬
diret du uiu̾e. ait ad abraham. Tu aũt¬
ibis ad parentes tuos cum pace nucritus
insenectute bona. Patitur nos discedẽ
ex ħ scł̃o. ut secessione anime. hoc corpꝰte¬

Expanded text:
ut locupletior hinc recedat, et quo hic veut locupletior hinc recedat, et quo hic vehementer laborabat, liberetur. Non solum enim omnis creatura ingemiscit, et parturit, sed etiam nos; donec veniat redemptio corporis nostri. Habet Dominus curam operis sui, habet naturae promptae in plerisque ad rationem ac benevolentiam. Neque enim excidi et perire patimur arbores, quarum circa primos fructus nobis fetura prorumpit, si posteriore aetate eas aut ventus decutiat, aut sol adurat, aut sufficienda et subministranda virtute ficiat substantia: sed melioribus auris difffeturae atque indolis contemplationem habens omne colligi patitur animae nostrae patrimoquod immortale voluit esse aequis, sed si culpa non obrepsisset et gravis, quae fecit ut non expediret ibis ad parentes tuos cum pace, nutritus in senectute bona . Patitur nos discedere ex hoc saeculo, ut secessione animae hoc corpus re
Abbreviated transcription (Latin):
stagnũ ignis. Itaq exibũt iusti. ut ni¬
chil de suo dimittant in t̾ra hac: ne spo¬
lia eoꝵ residant apud incolas ⁊ posses¬
sores istiꝰ t̾re. qui etiã sic abigunt d̾ t̾ra
egipti ista. ut uasa que sũpserunt dee¬
giptiis mutua. uel aurea inquit uel
argentea. quibꝰ ad tempꝯuterent᷑. sec̃
auferant ⁊ dep̾dent᷑ egiptios. Hec ua¬
sa acceperũt uoluntate dñi ⁊ secũ au
ferant ea. quia resurrectionis filii sũt
quibꝰ dicit᷑. Non ꝑibit capillꝰ de capi
te ur̃o. Uasa hec egiptii dederũt. quia
de t̾ra afflictionis assũpta sunt. ⁊ sunt
alia aurea. alia argentea. quia om̃is
creatura dĩ bona. ⁊ maxime hominis
int̾ris p̾stantissima. quã honorauit ds̃
ut inspiraret in faciem eiꝰ spiracłm ui¬
te. ⁊ om̃ibꝰ p̾ficeret animantibꝰ. Hec il¬
la sunt uasa de quibꝰ dicit apłs. Habe
mus thesaurũ inuasis fictilibꝰ Hec est
uestis egiptioꝵ qua uestitur animanr̃a

Expanded text:
stagnum ignis . 63. Itaque exibunt justi, ut nistagnum ignis . 63. Itaque exibunt justi, ut nihil de suo dimittant in hac terra; ne spolia eorum resideant apud incolas et possessores istius terrae. Qui etiam sic abibunt de terra Aegypti ista, ut vasa quae sumpserunt ab Aegyptiis mutuo , vel aurea, inquit, vel argentea quibus ad tempus uterentur, secum auferant, et depraedentur Aegyptios. Haec vasa acceperunt voluntate Domini, et secum ea auferunt, quia resurrectionis filii sunt, quibus dicitur: 341 Non peribit capillus de capite vestro . Vasa haec Aegyptii dederunt, quae de terra afflictionis sunt assumpta. Et sunt alia aurea, alia argentea, quia omnis creatura Dei bona, et maxime hominis in terris praestantissima, quam honoravit Deus, ut inspiraret in faciem ejus spiritum vitae, et omnibus praeficeret animantibus. Haec illa sunt vasa de quibus dicit Apostolus: mus thesaurum in vasis fictilibus . Haec est vestis Aegyptiorum qua vestitur anima nostra;
Abbreviated transcription (Latin):
ipse filiꝰ dĩ nichil sibi ex hoc mũdo iũ¬
dicandum putauit unde ait. Yenit
huiꝰ mundi pͥnceps. ⁊ in me inueniet ni¬
chil. Diu̾si gͦ dñi inseruitute nos uolũt
ten̾e. Incessit dibolus. in festant angłi.
cuiꝰ passiones mot ꝯq corporis. uelut do¬
mestici: atq incestim hostes inequitãt
Foris pugne. intꝰ cunores. foris pruine:
intus cupiditates. Aliena enĩ est ĩter¬
ni corporis substantia puritatis cordis
et ideo impugnat. uel certe repugnãt.
Bellũ gͦ cotidianũ ẽ ⁊ intra castra ea¬
dẽ graue p̾liũ. donec ds̃ inisericors. dia¬
bolum atq eiꝰ ministros iudicet. passio¬
nes restringat. ac subiciat menti sedule:
exquirat animas nr̃as de om̃ibꝰ offen¬
sionis ⁊ piculi nr̃i auctoribꝰ qui ait. sã¬
giunẽ amimarũ ur̃arũ exquirã de ma¬
nibꝰ om̃iũ bestiarum. Et ioħs uidit
⁊ dixit. qr mors ⁊ infẽrnꝰ missi sunt in

Expanded text:
ipse Filius Dei nihil sibi ex hoc mundo vinipse Filius Dei nihil sibi ex hoc mundo vindicandum putavit, unde ait: Venit mundi hujus princeps, et in me inveniet nihil . Diversi ergo Domini in servitute nos volunt tenere, incessat diabolus, infestant angeli ejus, passiones motusque corporis velut domestici atque intestini hostes inquietant. Foris pugnae, intus timores: foris pugnae, intus cupiditates. Aliena est enim interni corporis substantia puritati cordis; et ideo impugnat, vel certe repugnat. Bellum ergo quotidianum est, et intra castra eadem grave praelium, donec Deus misericors diabolum atque ministros ejus judicet, passiones restinguat, ac subjiciat menti sedulae, exquirat animas nostras de omnibus offensionis, et periculi nostri auctoribus, qui ait: Sanguinem animarum vestrarum exquiram de manibus omnium bestiarum . Et Joannes vidit et dixit: Quia mors et infernus missi sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
hac t̾ra. Om̃iũ enim pat̾ est abraham.
siue quia uerum sem̃ abrahe ꝑegrine¬
tur in h mundo. Illud enĩ uerum sem̃
de quo dictũ est. In isahac erit semen
tuũ. Deniq qui se abrahe heredẽ agno¬
sceret: ait Aduena ego sum in t̾ra hac:
ꝑegrinus fuerit: cuus in celo ẽ. Qui ã
inhac t̾ra. omnẽ anime sue substantiã.
constituendam putau̾it. ⁊ hereditatẽ
huiꝰ t̾re ad quirendo sibi exultau̾it: a
dei regno exdudetur. Inde ⁊ apłs ad
fideles uiros. ⁊ ciues ihrłm illuis que
in celo ẽ. ⁊ eccłe filios dic̃. Ergo iã non
estis aduene ⁊ ꝑegrini: s estis cuies scõ¬
rum ⁊ domestici di. Non gͦ hec t̾ra nr̃a
est de qua potest pͥnceps huiꝰ mundi di¬
cere. ostendens om̃ia regna orbis terre
Gibi dabo potestatẽ hanc si ꝓcidenᷤᷤ ad¬
sibi aliem uindicant. ⁊ seruitio oppri¬
nunt ppłm dĩ. ut seruos en nocere. ⁊
humiliare conentur scõs dĩ. Deniq

Expanded text:
hac terra, omnium etenim pater est Abraham: hac terra, omnium etenim pater est Abraham: sive quia verum semen Abrahae peregrinetur in hoc mundo. Illud enim verum semen est, de quo dictum est: In Isaac erit semen tuum . Denique qui se Abrahae haeredem agnoscebat ait: Advena ego sum in hac terra eregrinus hic fuerit, civis in coelo est; qui autem in hac terra omnem animae suae substantiam constituendam putaverit, haereditatemque hujus terrae acquirendam exsultaverit, a Dei regno excludetur. Unde Apostolus ad fideles viros, et cives Hierusalem illius quae in coelo est, et Ecclesiae filios dicit: Ergo jam non estis advenae atque peregrini: sed estis cives sanctorum, et domestici Dei . Non ergo haec terra nostra est, de qua potest princeps mundi hujus dicere ostendens omnia regna orbis terrae: Tibi dabo potestatem hanc, si sibi alieni vindicant, et servitio opprimunt populum Dei; ut servis ejus nocere, et humiliare conentur sanctos Dei. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
inprudentie tenebris obfunditur. sic̾
re anuni turbatus ẽ.⁊ audiuit uocem
de celo dicentẽ sͥ. Saule saule quid me
ꝓsequeris: desunt enim uidere scłaria
qui incipit audire diuina. Iinde ⁊ timo¬
rem abrahe ⁊ tenebras mirari ñ debes.
quasi ꝓpt̾ uirtutẽ aut meritũ en accide¬
rut. cum ꝓpħarũ consuetudinẽ congru¬
ere aduertas. qñ audiunt aut cognos¬
cunt futura. Continuũ aũt dictum
habes ab eo. Sciendo scies qm̃ ꝑeg̾nũ
enit semen tuũ int̾ra non sua ⁊ ẜ̾uicio
oppͥmentur: ⁊ nocebunt eis ⁊ humilia¬
bunt eos ecce annos quadringentos.
quia magna oracula deferebantꝰ cũ de
ppło scłoꝵ dabatur p̾ceptum. Quomͣ
tam facile capere mens humana pote¬
rat istud. maxime que ad monebatur
ut in hac pegrinaretur tr̾a. nõ enĩ tam
qͦ futura erant declarabant᷑. quã p̾scri¬
bebant᷑ que facienda nobis fõrent. Poe¬
regrinũ erit inquit sem̃ tuũ. siue quia
om̃s homines ꝑegrini ẽẽ debeamꝰ in

Expanded text:
e tenebris offunditur: sicutre animi turbatus est, et audivit vocem de coelo dicentem: Saule, Saule, quid me persequeris ? Desinit enim videre saecularia, qui incipit audire divina. Unde et timorem Abrahae et tenebras mirari non debes, quasi praeter virtutem aut meritum ejus acciderint, cum prophetarum consuetudini congruere advertas, quando adjuncta, ut cognoscant futura. 62. Continuo autem dictum habes ad eum: Sciendo scies quod peregrinum erit semen tuum in terra non sua, et servitio opprimentur, et nocebunt eis, et humiliabunt eos annis quadringentis . nus factus est; quia magna oracula deferebantur, cum de populo saeculorum dabatur praeceptum. Quomodo tam facile capere istud mens humana poterat, maxime quae admonebatur, ut in hac peregrinaretur terra? Non enim tam quae futura erant declarabantur, quam praescribebantur quae facienda nobis forent: Peregrinum, inquit, erit semen tuum; sive quia omnes homines peregrini esse debeamus in
Abbreviated transcription (Latin):
hostia foret etiã pudicitia: trinitati
dicata. Post illud sacrificiũ uitule:
quia ꝓ laboribꝰ quia sac̾dotalis ucti¬
ma. Capre aũt quia ꝓ peccatis hostia.
Arietis. qr ꝓ om̃i mundo. ⁊ ꝓ ipsis ae
res uł celestib nõ solũ ꝓ hominiba nec
solum ꝓ agnis. s etiã ꝓ edis. quos pectat᷑¬
cis generationis fetor exuit. Testificat᷑
oraculũ futuros adhuc int̾ra afflictioĩs
abrabe filios ut inhoc agone multorũ
⁊ grauiũ certaminũ se ꝓbent. ⁊ ita cũ
multa suppellectili aureoꝵ ⁊ argenteoꝵ
uasoꝵ spolus opũ exeant. ⁊ reu̾tantur
amime. atq exeant: p̾ciosa possidentes
monie passionĩ thesauro repleta. sump¬
ture etiã iudicio xp̃i. de diabolo ⁊ eius
ministris. ceterisq qui sͥ uoluerũt noc̾e
uindictam. Tunc erit pauor magnꝰ.⁊ iã
iustoꝵ. Nemo enĩ sine peccato. Omnes
habebunt qd timeant. quia impleta pͦ¬
cata erunt: ut cũ suꝑ habundau̾it pocca¬

Expanded text:
Hostia etiam foret pudicitia Trinitati Hostia etiam foret pudicitia Trinitati dicata, post illud sacrificium, vitulae quoque pro laboribus, quia sacerdotalis est victima: caprae autem, quia pro peccatis hostia: arieietibus vel coelestibus, non solum pro hominibus, nec solum pro agnis, sed etiam pro haedis quos peccatricis generationis fetore exuit. Testificatur oraculum futuros adhuc in terra afflictionis Abrahae filios; ut in agone multorum et gravium certaminum se probent: et ita cum multa supellectili aureorum et argenteorum vasorum spoliis opimis exeant et revertantur animae, atque exeant pretiosa possidentes moniae possessionum thesauro repleta, sumpturae etiam Christi judicio de diabolo, et ejus ministris, caeterisque qui sibi voluerunt nocere, vindictam. Tunc erit pavor magnus etiam justorum. Nemo enim sine peccato. Omnes habebunt quod timeant; quia impleta peccata erunt. Et cum superabundaverit pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ra egipti. ut dñi pascha celebremꝰ. Fe¬
ramus etiam fructum fidĩ ab ipsa pu¬
ericia. augeamꝰ in adolescentia: colore¬
mus ĩumuentute. compleamꝰ in se nec¬
tute. Iam enĩ securis ad radices arbo¬
rũ posita est. ut qui fac̾ fructũ ferat.
Adultã mat᷑amq segetem nr̃am messor
inueniat. ut matos fructus in apote¬
cis recondat. ne in matos hyemps de¬
p̾hendat. uentꝰ decutiat. pluiua cor¬
rũpat. Ego tam̃ arbitror significari
magis int̾ aduentum dñi pͥorem: et
scd̃m qui futurus ẽ. iudicui dies tẽpꝰ
batur. quo mundꝰ redimeret᷑. fĩdes
esset hostia que nõ diuideret᷑ a filuis a¬
brahe. Nam qui eam diuidunt. non
sunt abrahe filii. Fides comparatur
regno celoꝵ. Simile est enĩ regnum
⁊ inuenit in romargaritam p̾ciosam.
Regnũ celoꝵ indiuisũ est: quia reg¬
nũ celoꝵ trinitatis unũ ẽ. Idõ ꝑpetu¬
um atq eternũ. quia indiuisũ. Om̃e
enĩ regnũ in se diuisũ. facile destruet᷑.

Expanded text:
ra Aegypti, ut pascha Domini celebremus. Feramus etiam fructum fidei ab ipsa pueritia, augeamus in adolescentia, coloremus 343 in juventute, compleamus in senectute. Jam enim securis ad radicem arboris posita est; ut qui facit, fructum ferat. Adultam etiam maturamque segetem nostram messor inveniat; ut maturos fructus in apothecis recondat, ne immaturos hyems deprehendat, ventus decutiat, pluvia corrumpat. 66. Ego tamen arbitror significari magis inter adventum Domini priorem, et secundum qui futurus est judicii dies, tempucium declarabatur, quo mundus redimeretur, fides esset hostia, quae non divideretur a filiis Abrahae. Nam qui eam dividunt, non sunt Abrahae filii. Fides comparatur regno coelorum: Simile est enim regnum et invenit in eo margaritam pretiosam. Regnum coelorum indivisum est; quia regnum Trinitatis unum est. Ideo perpetuum atque aeternum, quia indivisum; omne enim regnum divisum facile destruetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tam ẽẽ ⁊ integram. Nir gͦ pacifice m̃tis
ꝯsidebat illi ⁊ considerabat quatinꝰ pro¬
hiberi ⁊ communi possent ea mala: que
hominibꝰ inuehunt᷑. Mens enĩ sapiẽ¬
tis ac iusti uiri. mederi studet humais
casibꝰ ⁊ ꝓhibere ac resecare animarum
am spiritali ⁊ ꝓphico asfectu fecerit.
seqͣntia docent. Nam pꝯ solis occasũ
excessꝰ cecidit supͣ. et ecce timor magnꝰ
tenebrosꝰ cecidit suꝑ illum. Excessus
ꝓpħis fieri solet. sic habes ꝓpħam dixis¬
se. Ego dixi in excessu meo om̃is homo
mendax. Excedit enĩ mens ꝓpħe. uelud
onibꝰ ⁊ dic̾eptationibꝰ scłi huiꝰ Ut
adueniente gr̃a spiritali. purã se ⁊ ex¬
inanitam p̾beat. ⁊ suꝑueniat in eam
sp̃s sc̃s. magna se ui fundens. itaut mẽs
hominis subito tubetur. Deniq angłs
uenit ad mariam. ⁊ cũ sedulitate ⁊ grã
uenerat ⁊ tam̃ maria mota ẽ mintroi¬
as maria inuenisti eam enĩ grãm: apd̃

Expanded text:
tam esse et integram. Vir ergo pacificae mentis tam esse et integram. Vir ergo pacificae mentis considebat, et considerabat quatenus prohibere cominus posset ea mala, quae hominibus invehuntur; mens enim sapientis viri ac justi mederi studet humanis casibus, et prohibere ac resecare animarum am spiritali et prophetico affectu fecerit uentia docent. Nam solis occasu excessus cecidit super eum: et ecce timor magnus et tenebrosus incubuit super eum . Excessus prophetis fieri solet, sicut habes Prophetam dixisse: Ego dixi in excessu meo, omnis homo mendax . Excedit enim meus prophetae veonibus et disceptationibus saeculi hujus; ut advenienti gratiae spiritali puram se et exinanitam praebeat, superveniat in eam Spiritus sanctus magna se vi infundens, ita ut mens hominis subito turbetur. Denique Angelus venit ad Mariam, et cum sedulitate et gratia venit; et tamen Maria mota est in introias, Maria, invenisti enim gratiam apud
Abbreviated transcription (Latin):
qr supra columbam ⁊ turturẽ non descẽ¬
derunt. quia diui se iste aues non erunt
Non sũt enĩ diuisi isti iusti quibꝰ dr̃ ut
sint simplices sic̃ columbe. Idõq ⁊ dauid
dicit: qua ⁊ passer inuenit sͥ domũ. et
turtur nidum sibi ubi reponat pullos
suos. hec spectabat abrahan. hec ꝓfun¬
do ⁊ spiritali consid̾abat intuitu. Idõq
scriptum ẽ. Consedit illis abraham nõ
int̾pres. signa diuine oꝑationis explor¬
ans. Mens enĩ diecta ad xp̃i gr̃am. ui¬
debat hunc mundũ plenũ ẽẽ iniquita¬
cis. que uelut ex sũmo celi uolaret ⁊ oppͥ¬
meret in fimos c̾re. Pudicitiam aũt. si¬
dem. since ritatem. nullis eẽ obnoxias
passionibꝰ. auariciam aũt ⁊ sollicitudi¬
nem scli quibꝰ suffõcantur. qui habẽt
uoluptates diuiciarũ. dilacerari ac di¬
uidi. Inde ⁊ diuitie dicte sunt. cure
⁊ cognationes mundi huiꝰ qd mentem
dundant. atq indiuersũ scindant. ⁊ in
partes trabant. nec siuant eam in corrup¬

Expanded text:
turturem non descenderunt, quia divisae istae aves non erant. Non sunt enim divisi justi quibus dicitur, ut sint simplices sicut columbae . Ideoque dicit David, quia et passer invenit sibi domum, et turtur nidum sibi ubi reponat pullos suos . Haec spectabat Abraham, haec profundo et spiritali considerabat intuitu. 60. Ideoque scriptum est: Consedit illis Abram , non ationis interpres, signa divinae operationis explorans. Mens enim directa ad Christi gratiam videbat hunc mundum plenum esse iniquitatis, quae velut a summo coeli volaret, et opprimeret infirmos terrae: pudicitiam autem, fidem, sinceritatem nullis esse obnoxias passionibus: 339 avaritiam vero, et sollicitudines saeculi quibus suffocantur qui habent voluptates divitiarum, dilacerari ac dividi. Unde et divitiae dictae sunt curae et cogitationes mundi hujus ; quod mentem dividant, atque in diversum scindant, et in partes trabant, nec sinant incorrup
Abbreviated transcription (Latin):
admixtionis usuuir muliere uehem̃¬
tior sit. Et idõ ipsiꝰ impetũ infringere
uoluit. circũcisionis signaculo. uł qͥa
uiri licito se errare credunt. si solo se ab¬
misceri alteri. Altiore aũt int̾pretatiõe
illud pandit᷑. qd si mens purgata ⁊ cucũ¬
cisa sit. exuta suꝑfluis uoluptatibꝰ et
cogitationibꝰ restringit animã ad sui
castimoniam. purisq sensibꝰ infusam.
bonoꝵ facit partiuĩ generatricẽ. Octa¬
uo aũt die cirriuncidi puerũ lex uibet
mistico utiq p̾cepto. Explicit lig¬

Expanded text:
ad mixtionis usum vir muliere vehemenad mixtionis usum vir muliere vehementior sit; et ideo ipsius impetum infringere voluit circumcisionis signaculo. Vel quia viri licito se errare credunt, si solo se abmisceri alteri. Altiore autem interpretatione illud panditur, quod si mens purgata et circumcisa sit, exuta superfluis voluptatibus et cogitationibus restringit animam ad sui castimoniam, purisque sensibus infusam bonorum facit partuum generatricem. 79. Octavo autem die circumcidi puerum lex jubet, mystico utique praecepto, quia i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta auit circũcisio sp̃alis ẽ. Deniq
⁊ lectio ħ docet: cum dicit. Circũcidite
duriciam cordis ur̃i. Et hic pleriq sic
accipiunt ut sit: circuncidite omnẽ
masculinũ ur̃m. ħ est mentẽ urãm..
Nichil est enĩ mente ualidiꝰ. Deinde
qr mascłinũ etiã dr̃. om̃is masculꝰ ad
apiens uuluã sc̃s dño uocabit᷑. Quid
aũt m̃te sanctiꝰ que dat bonarũ trami¬
tere cogitationũ. quibꝰ aꝑit uuluã aĩe
conclusam. pariendi sterilitate. ut pos¬
sit illas inuisibiles gen̾ationes edere
utero accepimꝰ ⁊ parturuumꝯ sp̃m sa¬
lutis. Circumcisio gͦ cordis intelligibi¬
lis. cirtũcisio etiã carnis mandatꝰ sensi¬
bilis. Illa inu̾itate ista in signaculo.
Gemina itaq circũcisio. quia ⁊ animi
⁊ corporis querit᷑ abstinentia. Deniq
piat flagrare passio. mot ꝯ uirilis. ⁊ fe¬
minarũ mestrua sumat ex ordia. legiᷤ
aũt lator et̾ne. signaculũ circũcisionis
carnalis in solis maribꝰ exigit: eo quod

Expanded text:
fecta autem circumcisio spiritalis est. Denique et lectio hoc docet cum dicit: Circumcidite duritiam cordis vestri . Et hic plerique ita accipiunt, ut sit: Circumcidatis omne masculinum vestrum, hoc est, mentem vestram; nihil est enim mente validius. Deinde quia mascaperiens vulvam sanctus Domino vocabitur . Quid autem mente sanctius, quae dat bonarum semina cogitationum, quibus aperit vulvam animae conclusam pariendi sterilitate; ut possit illas invisibiles 348 generationes edere utero accepimus et parturivimus spiritum salutis ? Circumcisio ergo cordis intelligibilis, circumcisio etiam carnis mandatur sensibilis. Illa in veritate, ista in signaculo. Gemina itaque circumcisio; quia et animi et corporis quaeritur abstinentia. Deniquepiat flagrare passio virilis, et feminarum menstrua sumant exordia. Legis autem lator aeternae signaculum circumcisionis carnalis in solis maribus exigit, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
interiora: ut meliora sequerent᷑. Pe¬
perit ancilla seruos ut eos eccła libos
fac̾e̾t. ⁊ de ẜuitute ppłos ad lib̾tatẽ uocͣ¬
ret: de culpa ad innocentiã. de offensa
ad gr̃am. Singłoꝵ qͦ hominũ si spec¬
tes ordinẽ: non om̃s a ꝑfectis inchoa¬
uerũt. nec apud om̃s tp̃re pͥma ẽ s me¬
rito antiquior ꝑfecta uirtus. Pruden¬
tis ẽ gͥmentis consid̾are quã dui inper¬
fecta ẽ anima. Que sũt secũ delibet. ut
uel in posterioribꝰ se exerceat uirtutũ
disciplinis. donec exercitu u su ualescat
Dum uͦ se erroris in uolucris exuerit.
suo nitat᷑ ordine magno partꝰ edere.
Preterea dr̃ abrahe esto sine rep̾hen¬
sione. cui dabatꝰ sp̃s sapientie: sc̃s bene¬

Expanded text:
inferiora, ut meliora sequerentur. Peinferiora, ut meliora sequerentur. Peperit ancilla servos, ut eos Ecclesia liberos faceret, et de servitute populos ad libertatem vocaret, de culpa ad innocentiam, de offensa ad gratiam. Singulorum quoque hominum si spectes ordinem, non omnes a perfectis inchoaverunt, nec apud omnes tempore prima est, sed merito antiquior perfecta virtus. Prudentis igitur mentis est considerare quamdiu imperfecta est anima, quae sunt secum deliberet, ut vel in posterioribus se exerceat virtutum disciplinis, donec exercitii usu valescat. Dum vero se erroris involucris exuerit, suo nitatur ordine magnos partus edere. 76. Praeterea dicitur Abrahae: Esto sine reprehensione ; cui dabatur spiritus sapientiae san
Abbreviated transcription (Latin):
dusit me dñs ut nõ pariã. Intra gͦ ad
ancillam meã. ⁊ filiũ facies ex ea. ut ag¬
noscas in p̾destinationẽ fuisse semꝑ ecde¬
sia dĩ.⁊ paratã fidei fecunditatẽ. qnͣdo
iuberet dñs ꝓrumꝑet. s uoluntate dm̃
certo reseruatã tp̃ri. Deniq sic scriptũ
ẽ. Tempore accepto exaudun te ⁊ in die
salutis adium te. Adu̾timꝰ itaq quod
festinabat eccłe fides. s conclusa erat
eiꝰ fecuditas. Quo uerbo demonstratꝰ.
qm̃ expectabat part ꝯ sui tpra. quia qd̾
conclusũ ẽ aꝑui solet. Qua ratione con¬
te uocauit. Nemo gͦ pigrescat ⁊ excu¬
sationẽ p̾tendat desidie sue. quo seriꝰ
tendat quia scriptum ẽ. non uolentis¬
ẽẽ neq currentis. Consid̃et enĩ quid
auditũ sit: s miserantis in qͥt dĩ. Ta¬
lem gͦ te p̾be bonis studiis: ⁊ ꝓmpta fid̾:
ut ds̃ tui misereatur. ⁊ uocet te sic̃ uo¬
cauit eccłam dicẽs. Palam factus sũ
nͦ querentibꝰ me: apparui his qͥ me
non int̾rogabant. Et recte pͥmissa s̃

Expanded text:
clusit me Dominus ut non pariam; intra ergo ad ancillam meam, et filium facies ex illa . Quo agnoscas in praedestinatione fuisse semper Ecclesiam Dei, et paratam fidei fecunditatem, quando juberet Dominus prorumpere, sed voluntate Domini certo reservatam tempori. Denique sic scriptum est: Tempore accepto exaudivi te, et in die salutis adjuvi te . Advertimus itaque quod festinabat fides Ecclesiae, sed conclusa erat ejus fecunditas. Quo verbo demonstratur quoniam exspectabat partus sui tempora; quia quod conclusum est aperiri solet. Qua ratione conte vocavit. Nemo ergo pigrescat, et excusationem praetendat desidiae suae, quo serius credat, quia scriptum est non volentis, neque currentis esse. Consideret enim quid additum sit, Sed miserantis, inquit, Dei. Talem te ergo praebe bonis studiis et prompta fide; ut Deus tui misereatur, et vocet te sicut Ecclesiam vocavit dicens: Palam factus sum non quaerentibus me, apparui iis qui de me non interrogabant . 75. Et recte praemissa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ se subiciunt dño iħu cui dr̃. tibi
offerunt reges mun̾a. Nec illud ab¬
surdum quia ex gen̾e abrahe. ñ solũ
reges erũt dignitate. uerũ etiã. illi
reges qui peccato nõ seruiant. nͨ uin¬
cat eos malicia. supͣ quos regnũ mor̾
nõ habebit. Mentis ꝙͣꝙ̃ bone cog¬
nouimꝰ regias ẽẽ. ⁊ pͥncipes inuenti¬
ones. que sic̃ abraham mediocͥs qui¬
dẽ gen̾ationis ꝓuentus ñ habet. s
abundat regalibꝰ cuidata est terra
in possessionẽ omnẽ ut dũet᷑ corpori:
s quasi famulatu debito obnoxia ca¬
ro. menti seruiat. Scdm ꝑsonam
aũt abrahe uidẽs misteriũ eccłe. que
totũ orbẽ fidei hereditate possedit.

Expanded text:
et se subjiciunt Domiet se subjiciunt Domiofferent reges munera . Nec illud absurdum, quia ex genere Abrahae non solum reges erunt dignitate, verum etiam illi reges qui peccato non serviant, nec vincat eos malitia, supra quos regnum mors non habeat. Mentis quoque bonae cognovimus reges esse et principes inventiones, quae sicut Abraham mediocris quidem generationis proventus non habet, sed abundat regalibus. Cui data est terra in possessionem: ut dominetur corpori, sed quasi famulatu debito obnoxia caro menti serviat. Secundum personam autem Abrahae evidens mysterium Ecclesiae, quae totum orbem fidei haereditate posse
Abbreviated transcription (Latin):
dulgentẽ ꝑpetins uigiliis intentam
dõ ad conp̾hensionẽ rerum earũ que
sunt. ⁊ singłarum causarũ cognitionẽ
S etiã futuroꝵ int̾pres sapientia est
Scit p̾tita ⁊ de futuris estima. S cit
u̾sutias ẜmonũ ⁊ solutiones arguniẽ¬
toꝵ: signa ⁊ monstra scit anteꝙͣ fiãt.
quisierit: quia ⁊ omnẽ habet uirtu¬
tẽ. ⁊ imago bonitatis est. Unde ⁊ scłi
istiꝰ sophiste traxerũt definitionem
sapientis huiꝯ modi. qd̃ sapiens uir
bonꝰ dicendi ꝑitꝰ sit. Redeamꝰ nũc
ad domũ dĩ quo nichil pleniꝰ. Q̾d
ẽ meliꝯ sapientia: quid peiꝰ uanita¬
te: qͥd det̾ius suꝑsticione: idõ tãꝙͣ
ei cui ꝓmiserat plenitudinẽ ꝑfec¬
tionis ait. Augebo te ualde ualde ⁊
ponam te ingentes: ⁊reges de te er̃.
Quia eiꝰ qui fidelis ẽ: totꝰ mundꝰ
diuitiarũ est: ⁊ auget᷑ ⁊ nõ minue¬
tur ut stultꝰ. Point᷑ in gentes abra¬
ham. hoc ẽ fides eiꝰ ad gentes trans¬
fertur. ⁊reges scłi qui crediderunt.

Expanded text:
m Deo ad comprehensionem rerum earum quae sunt, et singularum causarum cognitionem. Sed etiam futurorum interpres sapientia est, scit praeterita, et de futuris aestimat. Scit versutias sermonum, et solutiones argumentorum. Signa et monstra scit antequam fiantquisierit; quia et omnem habet virtutem, et imago bonitatis est. Unde et saeculi istius sophistae trax sapiens vir bonus dicendi peritus sit. 77. Redeamus nunc ad donum Dei quo nihil plenius. Quid enim melius sapientia? Quid pejus vanitate? Quid deterius superstitione? Ideoque tamquam ei cui promiserat plenitudinem perfectionis, ait: Augebo te valde, et ponam te in gentes, et reges de te erunt : quia ejus qui fidelis est, totus mundus divitiarum est, et augetur, non minuitur ut stultus. Ponitur in gentes Abraham, hoc est, fides ejus ad gentes transfertur, et reges saeculi qui crediderunt,