comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sito am̃i ꝑmanente. ꝑ q̃d et̾ corpꝰ scĩficari meruitꝰ. nͦ
ipsi corpori aufert sc̃itatẽ uiolentia libidinis alienȩ:
quam seruat ꝑseuerantia continentiȩ suȩ An uͦ si aliqͣ
femina mente corrupta uiolatoq ꝓposito qd̾ do uouerat
ꝑgat uicianda ad deceptorem suum ⁊ adhuc eam ꝑ¬
gentem scãm uł corꝑe dicimus. ea scĩtate amĩ ꝑqͣm cor¬
pus sc̃ificabitur amissa atq destructa: absit herror.
⁊ hinc potius ad moneamur. rta non ammitti corꝑis
scĩtatem. manente amĩ scĩtate. & corꝑe opp̾sso sic̃ amit¬
tituroe corꝑis scĩtas. uiolata amĩ sc̃itate &̾ corꝑe intacto
Quam obrem non ht̃ qd inise morte spontanea p̾uniat
femina sine ulla sua consensione uiolent̾ opp̾sa.⁊ alieno
opp̃ssa peccõ: qͣntominus añ qͣm hoc fiat. ne admittat᷑
homicidium certum. cum ip̃m flagitium qͣmins alie¬

Expanded text:
sito animi permanente, per quod etiam corpus sanctificari meruit, nec sito animi permanente, per quod etiam corpus sanctificari meruit, nec ipsi corpori aufert sanctitatem uiolentia libidinis alienae, quam seruat perseuerantia continentiae suae. An uero si aliqua femina mente corrupta uiolatoque proposito, quod Deo uouerat, pergat uitianda ad deceptorem suum, ad hoc eam pergentem sanctam uel corpore dicimus, ea sanctitate animi, per quam corpus sanctificabatur, amissa adque destructa? Absit hic error et hinc potius admoneamur ita non amitti corporis sanctitatem manente animi sanctitate etiam corpore obpresso, sicut amittitur et corporis sanctitas uiolata animi sanctitate etiam corpore intacto. Quam ob rem non habet quod in se morte spontanea puniat femina sine ulla sua consensione uiolenter obpressa et alieno conpressa peccato; quanto minus antequam hoc fiat! ne admittatur homicidium certum, cum ipsum flagitium, quamuis alie
Abbreviated transcription (Latin):
uires. pulcͥtudo. sana integraq ualitudo. ac siquid
hmodi ẽ. quȩ bona & si minuant᷑ ⁊ bonã iustamq
uitam omnino non minuunt. Qd̃ si tale aliquid est
ratur: Si aut̃ amĩ bonum ẽ. & opp̾sso corꝑe nõ amit¬
ticur. Qum ęnam scȩ continentiȩ bonũ eũ inmunditis
carnalium concupiscentiaꝵ non cedit ⁊ ipsum corpꝰ
seĩficatur.⁊ et ido cum eis non ced̾e inconcussa inten¬
facustas. Neq enim eo corpis sẽm ẽ qd̃ euis m̃bra sunt
eum posint diu̾sis casibꝰ etiã uuln̾ata in ꝓpeti. & me¬
oici aliquo salieti opitulantes. ħibi faciant quȩ orret
aspeebꝰ. Obstetrie uurgins cui da in tesiarit que or
uelus erpiorans siue maluolentia suic inscientua. siue¬
qͦdam casu dũ inspicit ꝑdit: nõ opinor quẽꝗͣ. tam stulte
saꝑe. ut huic ꝑisse aliqͥd eristimet. et̾ de ipsiꝰ corporis
scĩtate ꝗͣ uis m̃bri illiꝰ integͥtate ia ꝑdita. Qͦ cͥca ꝓpo¬

Expanded text:
vires, pulchritudo, sana integraque valetudo, ac si quid vires, pulchritudo, sana integraque valetudo, ac si quid hujusmodi est: quae bona, etiam si minuantur, bonam justamque vitam omnino non minuunt. Quod si tale aliquid est ratur? Si autem animi bonum est, etiam oppresso corpore non amittitur. Quin etiam sanctae continentiae bonum cum immunditcarnalium concupiscentiarum non cedit, et ipsum corpus sanctificatur, et ideo, cum eis non cedere inconcussa intenfacultas. Neque enim eo corpus sanctum est, quod eius membra sunt cum possint diuersis casibus etiam uulnerata uim perpeti, et medici aliquando saluti opitulantes haec ibi faciant, quae horret aspectus. Obstetrix uirginis cuiusdam integritatem manu uelut explorans siue maleuolentia siue inscitia siue casu, dum inspicit, perdidit. Non opinor quemquam tam stulte sapere, ut huic perisse aliquid existimet etiam de ipsius corporis sanctitate, quamuis membri illius integritate iam perdita. Quocirca propo
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ. uerum ętiam sue mortis reus finiuit hanc uitam:
qui mali nicħ fecit. sibi male faciat. ⁊ seipsum int̾ficiẽ¬
do hominem int̾ficiat innocentẽ. ne aliũ paciatur
nocentem: atq inse ꝑpetret. peccm ꝓpͥum. ne in eo ꝑ¬
bido metuit᷑: Non polluet si aliena erit. si aũ pollu¬
et aliena non erit. S eum pudicitia uirtus sit amĩ.
comitẽq hãt fortitudinem. qua poeus q̃libet mala to¬
lerare qͣm malo consentire dec̾nit: nullꝰ aut̃ magna¬
numus ⁊ pudicus inpotestate hãt qͥd de sua carne fiat.
s tantum quid annuat inte uł renuat: quis eandẽ
sana mente putau̾it ꝑde se pudicitiam ⁊ si forte in
app̾hensa ⁊ opp̾ssa carne sua exerceatur. ⁊ expleat᷑ libido
ñ sua: Si enu hoc modo pudicicia ꝑit. ꝓfecto pudi¬
citia uirtus amĩ nõ erit: nec ꝑtinebit ad ea bona
quibꝰ bñ uiuit᷑. s inbonis corꝑis num̾abit᷑. qͣlia sũt

Expanded text:
Christi, verum etiam suae mortis reus finivit hanc vitam; Christi, verum etiam suae mortis reus finivit hanc vitam; qui mali nihil fecit, sibi male faciat, et se ipsum interficiendo hominem interficiat innocentem, ne alium patiatur nocentem; atque in se perpetret peccatum proprium, ne in eo pbido, metuitur? Non polluet, si aliena erit; si autem polluet, aliena non erit. Sed, cum pudicitia virtus sit animi, comitemque habeat fortitudinem qua potius qlerare, quam malo consentire decernit; nullus autem magnanimus et pudicus in potestate habeat, quid de sua carne fiat, sed tantum quid annuat mente, vel renuat: quis eadem sana mente putaverit se perdere pudicitiam, si forte in apprehensa et oppressa carne sua exerceatur et expleatur libido non sua? Si enim hoc modo pudicitia perit, profecto pudicitia virtus animi non erit; nec pertinebit ad ea bona, quibus bene vivitur, sed in bonis corporis numerabitur; qualia sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ pudorem incutit: ne credat᷑ factum cum m̃tis &
uoluntate qd fieri fortasse sine carnis aliqͣ uoluptace
ignosci: & quȩ occide se noluerunt. ne suo facinore
alienum flagicium deuitarent: quisqͥs eis ħ erimim
ded̾it. ipse cͥmine insipientiȩ non carebit. Nam utiq
si non licet priuata potestate hominẽ occid̾e uel no¬
centẽ. euiꝰ occidendi licenciam lex nulla concedit.
acto etiam qui se ipiuui occioit homieida ẽ. & tanto
ãt uecentior cum se occid̾it: quanto innocentior in ea
euisa fuit. qua se occidendũ putauit. Nã si udȩ factũ
merico detestamur. eumq u̾itas udicat cũ se laqueo
sis pendit cȩleratȩ illius tͣditionis auxcissȩ potiꝰ quam
tens nullũ sͥ salubris penitentiȩ locum reliqͥd:
intomagis asua nece se abstin̾e debet. qui tali sup¬
plicio quod inse puniat non ht̃: Iudas enim cum se
occidiss. scełatum hominem occidit. & tamen nõ solũ

Expanded text:
tamen pudorem incutit, ne credatur factum cum mentis etiam tamen pudorem incutit, ne credatur factum cum mentis etiam uoluntate, quod fieri fortasse sine carnis aliqua uoluptate ignosci  et quae se occidere noluerunt, ne suo facinore alienum flagitium deuitarent, quisquis eis hoc crimini dederit, ipse crimen insipientiae non cauebit. Nam utique si non licet priuata potestate hominem occidere uel nocentem, cuius occidendi licentiam lex nulla concedit, profecto etiam qui se ipsum occidit homicida est, et tanto fit nocentior cum se occiderit, quanto innocentior in ea causa fuit, qua se occidendum putauit. Nam si Iudae factum merito detestamur eumque ueritas iudicat, cum se laqueo suspendit, scepoenitens, nullum sibi salubris poenitentiae locum reliquit : quanto magis a sua nece se abstinere debet qui tali supplicio quod in se puniat, non habet? Judas enim cum se occidit, sceleratum hominem occidit: et tamen non solum
Abbreviated transcription (Latin):
exaggerantes captiuitatem addunt. & stupͣ cõmissa.
non solum maliena matͥmonia uirginesq nupturaᷤᷤ.
s & in qͣsdam scĩmoniales. Hͥ u̾o nõ fides. ñ pietas.
non ipsa uirtus quȩ castitas dicit᷑. s nr̃a potius dispu¬
tatio int̾ pudorẽ atq rationẽ quibꝰdam coartat᷑ angus¬
tiis. Nec tantum hic euramus alienis responsionẽ
reddere: qͣntum ipsis nr̃is consolationẽ. Sit gͥ in pͥmiᷤ
positum atq firmatii. uirtutẽ qͣ recte uiuit᷑ ab amĩ
sede m̃bris corpris imꝑare: scm̃q corpꝰ usu fieri sc̃e
uoluntatis. q in concussa ac stabili ꝑmanente. qͥ cqͥd
alus de corꝑe uł in corꝑe fec̾it quod sine peccõ ꝓprio
non ualeat euitari. p̃t̾ culyam pacientis. S quia
ñ solum qd ad dolorem uerũ. &̾ qd̾ aͦlibidinẽ ꝑtinet
incorꝑe alieno ꝑpetrari pot̾: quicqͥd tale factũ fu̾it.¬
⁊ si retentã constantissimo anio pudiciciã ñ exeutit.

Expanded text:
exaggerantes captiuitatem addunt etiam stupra commissa, exaggerantes captiuitatem addunt etiam stupra commissa, non solum in aliena matrimonia uirginesque nupturas, sed etiam in quasdam sanctimoniales. Hic uero non fides, non pietas, non ipsa uirtus, quae castitas dicitur, sed nostra potius disputatio inter pudorem adque rationem quibusdam coartatur angustiis. Nec tantum hic curamus alienis responsionem reddere, quantum ipsis nostris consolationem. Sit igitur in primis positum adque firmatum uirtutem, qua recte uiuitur, ab animi sede membris corporis imperare sanctumque corpus usu fieri sanctae uoluntatis, qua inconcussa ac stabili permanente, quidquid alius de corpore uel in corpore fecerit, quod sine peccato proprio non ualeat euitari, praeter culpam esse patientis. Sed quia non solum quod ad dolorem, uerum etiam quod ad libidinem pertinet, in corpore alieno perpetrari potest: quidquid tale factum fuerit, etsi retentam constantissimo animo pudici. tiam non excutit,
Abbreviated transcription (Latin):
ob rem nondum int̾im disputo: quał in regło uirtꝰ
fuerit. Sufficit nẽ qd isto nobilissimo exemplo co¬
guntur fati: non ꝓpt̾ corporis bona. uł eartima
que extrinseeus homini accidunt colendos dos qu
quide ille carere his hominbꝰ maluit: qͣm dos ꝑ quos
uirauerat offende. S quid faciemus hominibꝰ qui
głant᷑ se talem habuisse ciuẽ: qualẽ tument ħre cum¬
tatem: Quod si non timent tale aliqͥd quale accidi
tiuati sunt. ħ intueantur ⁊ taceant. qui saluberri
religioni hinc inprudent̾ atq impudent̾ illudunt:
qr si diis eorum ꝓbro nõ fuit. quod attentissimꝰ cultor
illoꝵ dum eis uiris uirandi fidẽ seruaret patͥa ca¬
ruit. cũ aliam ñ hab̾et. captiuusq ap̃d hostes ꝑlon¬
gam mortem supplicio nouȩ crudelitatis occisus ẽ:
multominus nom̃ criminandũ ẽ xep̃ianũ incaptiui¬
tate sacͣtoꝵ suoꝵ. qui suꝑnã patriam ueraci fide ex¬

Expanded text:
ob rem nondum interim disputo, qualis in Regulo uirtus ob rem nondum interim disputo, qualis in Regulo uirtus fuerit: sufficit nunc, quod isto nobilissimo exemplo coguntur fateri non propter corporis bona uel earum rerum, quae extrinsecus homini accidunt, colendos deos, quando quidem ille carere his omnibus maluit quam deos per quos iurauit offendere. Sed quid faciamus hominibus, qui gloriantur se talem habuisse ciuem, qualem timent habere ciuitatem? Quod si non timent, tale ergo aliquid, quale accidit tiuati sunt, hoc intueantur et taceant, qui saluberrimae religioni hinc inpudenter adque inprudenter inludunt, quia, si dis eorum probro non fuit, quod adtentissimus cultor illorum, dum eis iuris iurandi fidem seruaret, patria caruit, cum aliam non haberet, captiuusque aput hostes per longam mortem supplicio nouae crudelitatis occisus est, multo minus nomen criminandum est Christianum in captiuitate sacratorum suorum, qui supernam patriam ueraci fide ex
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾e cruciatꝰ extinctus ẽ. Si aut̾ deoꝵ cultus pꝰ hanc
uitam uł ut mercedẽ reddit felicitatẽ cur calumpni¬
ant᷑ tp̃ribꝰ xp̃ianis: Idõ dicentes urbi accidisse illã
calamitatẽ. qr dos suos colere destitit: cũ potuerit
gx̃ illos diligentissimȩ colens tam infeliae fieri. qͣm ille
regulus fuit: Nisi forte contͣ clarissimã u̾itatem
tanta quisqͣm dem̃tia mirȩ cecitatis obnitit᷑⁊ ut cõ¬
tend̾e audeat uniu̾sã ciuitatẽ dos colentẽ infelicẽ
eẽ ñ posse. unũ u̾o hominẽ posse: qd iuidelic potentia
doꝵ suoꝵ multos potiꝰ sit idonea conseruare qͣm
singlos. cum multitudo constet ex singłis. Si aut̃
dicunt maichum regłm &ẽ in illa captiuitate illisq
eruciatibꝰ corporis amĩ uirtute bm̃ ẽẽ potuisse.: uͥtꝰ
enĩ aliunde bã ciuitas aliunde homo: eũ aliud ciui¬
tas non sit. qͣm concors hominũ multitudo. Iuam

Expanded text:
genere cruciatus extinctus est. Si autem deorum cultus post hanc genere cruciatus extinctus est. Si autem deorum cultus post hanc uitam uelut mercedem reddit felicitatem, quur calumniantur temporibus Christianis, ideo dicentes Urbi accidisse illam calamitatem, quia deos suos colere destitit, cum potuerit etiam illos diligentissime colens tam infelix fieri, quam ille Regulus fuit? Nisi forte contra clarissimam ueritatem tanta quisquam dementia mirae caecitatis obnititur, ut contendere audeat uniuersam ciuitatem deos colentem infelicem esse non posse, unum uero hominem posse, quod uidelicet potentia deorum suorum multos potius sit idonea conseruare quam singulos, cum multitudo constet ex singulis. Si autem dicunt M. Regulum etiam in illa captiuitate illisque cruciatibus corporis animi uirtute beatum esse potuisse, uirtus enim aliunde beata ciuitas, aliunde homo, cum aliud ciuitas non sit quam concors hominum multitudo. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
rat: quoꝵ cultu ꝓhibito has gen̾i humano clades isti
opinant᷑ infligi. Qui gͦ ꝓpt̾e̾a colebant᷑ ut istam uitã
ꝓsꝑani redd̾ent: siuerũ uiranti has irrogare penas
seu uoluerunt. seu ꝑmiser̃. quid ꝑuiro grauiꝰ irati fa¬
cere potuerunt : S cur nõ ratiocinationẽ meã potiꝰ
adutrumq concludã : Dõs certȩ ille sic coluit. ut ꝓpt̾
uiris uirandi fidem. nec man̾et in patria. nec inde
quolibet iret: s ad suos acerrimos inimicos redire
minime dubitaret. ħ si huic uite utilȩ existimabat.
cuius tam orrendum exitum meruit: ꝓculdubio
fallebatur. Suo quippe docuit exemplo nicħ dos ad
istam tpralem felicitatẽ suis ꝓdẽȩ cultoribꝰ: quando
qͥdẽ ille eoꝵ deditus cultui⁊ iuictus ⁊ captiuus ab duc¬
tus ẽ: et qui noluit alit̾ qͣm ꝑeos uirauerat facere.
nouo acpͥus maudito nimiumq horribili supplicii

Expanded text:
rat, quorum cultu prohibito has generi humano clades isti rat, quorum cultu prohibito has generi humano clades isti opinantur infligi. Qui ergo propterea colebantur, ut istam uitam prosperam redderent, si uerum iuranti has inrogari poenas seu uoluerunt seu permiserunt, quid periuro grauius irati facere potuerunt? Sed quur non ratiocinationem meam potius ad utrumque concludam? Deos certe ille sic coluit, ut propter iuris iurandi fidem nec maneret in patria, nec inde quolibet ire, sed ad suos acerrimos inimicos redire minime dubitaret. Hoc si huic uitae utile existimabat, cuius tam horrendum exitum meruit, procul dubio fallebatur. Suo quippe docuit exemplo nihil deos ad istam temporalem felicitatem suis prodesse cultoribus, quando quidem ille eorum deditus cultui et uictus et captiuus abductus et, quia noluit aliter quam per eos iurauerat facere, nouo ac prius inaudito nimiumque hon\'ibili supplicii
Abbreviated transcription (Latin):
de captiuitate religionis causam õẽ sponte tolerandã:¬
⁊ in siuis p̾claris uiris nobilissimũ exemplũ. Marehꝰ
regułꝰ imꝑato: ppłi romani: captiuus ap̃carthaginẽ¬
ses fuit. Qui cumsibi mallent a romanis suos reddi.
qͣm eoꝵ ten̾e captiuos⁊ adħ impet̾ndũ &ẽ istum p̃cipue
regłm cum legatis suis romã miserunt: pͥ iuratione
constrictum. si quod uolebant minime ꝑegisset. troi¬
turum eẽ cartaginem. Perrex̃ ille atq ĩ senati contͣria
licȩ mutare captiuos. Nec pꝰ hanc ꝑsuasionẽ asius ad
hostes redire cõpulsus ẽ. s qr uirauerat id sponte com¬
pleuit. At illi eum excogitatis atq orrendis cruciatibꝰ
necauerunt. Inclusum quippe angusto ligno uͥ stare
cogeret᷑. clauis q acutissimis undiq confixeo: ut se in
nullã eiꝰ partem sinȩ penis atrocissimis inclinaret ꝯẽ
ugilando ꝑemerunt. Merito certe laudant uirtutẽ
tam magna infelicitate maiorẽ. & ꝑdõs ille iuraue¬

Expanded text:
de captiuitate religionis causa etiam sponte toleranda et in suis praeclaris uiris nobilissimum exemplum. M. Regulus, imperator populi Romani, captiuus aput Carthaginienses fuit. Qui cum sibi mallent a Romanis suos reddi quam eorum tenere captiuos, ad hoc inpetrandum etiam istum praecipue Regulum cum legatis suis Romam miserunt, prius iuratione constrictum, si quod uolebant minime peregisset, rediturum esse Caice utile esse mutare captivos. Nec post hanc persuasionem a suis ad hostes redire compulsus est; sed quia iuraverat, id sponte complevit. At illi eum excogitatis atque horrendis cruciatibus necaverunt. Inclusum quippe angusto ligno, cogeretur, clauisque acutissimis undique confixo, ut se in nullam eius partem sine poenis atrocissimis inclinaret, etiam uigilando peremerunt. Merito certe laudant uirtutem tam magna infelicitate maiorem. Et per deos ille iuraue
Abbreviated transcription (Latin):
spositus nõ sit. in eis tũ quibꝰ uitȩ huiꝰ necessitate
conungit᷑ multa monenda uł arguenda nouit ⁊
neglegit deuitans eorum offensiones ꝓpt̾ illa quibꝰ
inhac uita ñ uidebite utitur: s plusqͣm debuit
libꝰ affligant᷑ malis. qualem habuit iob. ut sibi
ipsi humanus amĩs sit ꝓbatus ⁊ cognitus. quanta
uutute pietatis dm̃ gratis diligat: quibꝰ recte cõ
li aceiderit fidelibꝰ ⁊puis quod eis non inbonum ute
ciam uͥ ait. Seunus qm̃diligentibꝰ dm: omiã co oꝑan¬
tur inbonum. amiserunt omnia quȩ habebant. nũ¬
q̃d fideni: Nũq̃d pietatẽ: Numqͥd intioris hominis
bonan ⁊ qui ẽ añ d̃m diues: hȩ sunt opes aepistia¬

Expanded text:
praepositus non sit, si in eis tamen, quibus vitae necessitate praepositus non sit, si in eis tamen, quibus vitae necessitate conjungitur, multa monenda vel arguenda novit, et negligit, devitans eorum offensiones, propter illa quibus in hac vita non indebitis utitur, sed plus quam debuit libus adfligantur malis, qualem habuit Iob: ut sibi ipse humanus animus sit probatus et cognitus, quanta uirtute pietatis gratis Deum diligat. CAPUT X. Quod li acciderit fidelibus et piis, quod eis non in bonum uertiam, ubi ait: Scimus quia diligentibus Deum omnia cooperatur in bonum. Amiserunt omnia quae habebant Numquid fidem? numquid pietatem? numquid interioris hominis bona, qui est ante D
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis. Non m̃ itaq uidetur ħ parua ẽẽ causa qͣre
cum mał fiagellentur ⁊ boni. quando d̾o placet ꝑ
ditos mores ętiam temporalui panaꝵ afflictione
punire. F lagellant᷑ enim simul. nõ qr sumul agũt
mala uitam .s quia simul amant t̾pralẽ uitam:
nõ quidẽ eqͣlit̾. s tamen simul. qͣm boni contẽpn̾e
deb̾ent: ut illi correpti atq em̃dati consequerent᷑
ȩt̾nam. ad quã consequendã si nollent ẽẽ socii ferrẽt᷑
et diligentur inunici. quia donec uiuit semꝑ in¬
certum ẽ utrum uoluntatẽ suit in meliꝰ mutati᷑.
ua inre nõ utiq pare s longe gͣuiorem ħnt causam
quibꝰ ꝑ ꝓpħam dicitur. Ille quid ẽ inpeceo suo morietur⁊
sanguinem aut̃ eius de manu speculatores requitã.
Adħ enim speculatores. hoc ẽ ppłoꝵ p̃positi constituti
sunt ineccłiis: ut non parcant obiurgando pecc̃a. Nec
ido tam ab h modi culpa penitus alienus ẽ. qui licet¬

Expanded text:
caritatis. Non mihi itaque uidetur haec parua esse causa, quare caritatis. Non mihi itaque uidetur haec parua esse causa, quare cum malis flagellentur et berditos mores etiam temporalium poenarum afflictione punire. Flagellantur enim simul, non quia simul agunt malam vitam, sed quia simul amant temporalem vitam; non quidem aequaliter, sed tamen simul: quam boni contemnere deberent, ut illi correpti atque correcti consequerentur aeternam; ad quam consequendam si nollent esse socii, ferrentur et diligerentur inimici: quia, donec vivunt, semper incertum est utrum voluntatem sint in melius mutaturi. Qua in re non utique parem, sed longIlle e quidem in suo peccato morietur, sanguinem autem eius de manu speculatoris requiram. Ad hoc enim speculatores, hoc est populorum praepositi, constituti sunt in ecclesiis, ut non parcant obiurgando peccata. Nec ideo tamen ab h
Abbreviated transcription (Latin):
tunt: ꝓpt̾ quȩ nõ audent offend̾e homines. quoꝵ sͥ
uita contaminatissima ⁊ consceleratissima displicet
uerum &x hi qui suꝑiorẽ uite gͣdum tenent. ipee con¬
ugalibꝰ unculis uretiti sunt. ⁊ uic̾tu paruo ac tegu¬
mento utunt᷑:⁊ plerumq sue famȩ ac saluti dũ insidiaᷤ
atq impetus maloꝵ tument. ab eoꝵ rep̾hensione sese
abstinent.X quamuis nõ intantũ eos metuant. ut ad
similia ꝑpetͣncla quibꝰ libet eoꝵ t̾roribꝰ. atq impbita¬
tibꝰ cedant: ea tñ ipsa quȩ cum eis nõ ꝑpetͣnt. nolunt
plerumq corriꝑe. cum fortasse possint aliquos corripi¬
endo corrig̾e: ne si non potuerint. sua sał ac fama in
t hominum: s ea pocus infirmitate qͣ
delectat lingua blandiens. ⁊ humanꝰ dies ⁊ reforii¬
uatur uulgi iudicium ⁊ carnis exeruciatio. uł ꝑẽpcio.
ħ est ꝓpt̾ quedam cupiditatis uincula. nõ ꝓpt̾ officia

Expanded text:
tunt, propter quae non audent offendere homines, quorum sibi tunt, propter quae non audent offendere homines, quorum sibi uita contaminatissima et consceleratissima displicet; uerum etiam hi, qui superiorem uitae gradum tenent nec coniugalibus uinculis inretiti sunt et uictu . paruo ac tegimento utuntur, plerumque, suae famae ac saluti dum insidias adque impetus malorum timent, ab eorum reprehensione sese abstinent, et quamuis non in tantum eos metuant, ut ad similia perpetranda quibuslibet eorum terroribus adque inprobitatibus cedant, ea ipsa tamen, quae cum eis non perpetrant, nolunt plerumque corripere, cum fortasse possint aliquos corripiendo corrigere, ne, si non potuerint, sua salus ac fama idiendorum hominum, sed ea potius infirmitate, qua delectat lingua blandiens et humanus dies et reformidatur uulgi iudicium et carnis excruciatio uel pereratio, hoc est propter quaedam cupiditatis uincula, non propter officia
Abbreviated transcription (Latin):
diant alios infirmos. ⁊ p̾mant atq au̾tant afide:
ñ uidet᷑ eẽ cupiditatis occasio. s consiliũ learitatis.
Illud ẽ eulpabile qd̾ hi qui dissimilit̾ uiuunt:⁊ a ma¬
lorum factis ab orrent. parcũt tñ pcc̃is alienis que
de doce aut obuirgare deb̾ent: dum eoꝵ offensiones
cacient ne sibi noceant inhis rebꝰ quibꝰ licite boni
atq innocentes utunt᷑. s cupidiꝰ qͣm oportebat eos
qui in hoc mundo ꝑegͥnant᷑. ⁊ spem suꝑnȩ patͥe p̃se
gerunt. Non solum quippe infirmiores. uita ducentes
coniuigale. flios hñtes uł habere querentes. domos ac
familias possidentes. quos apłs inȩccłiis alloquit᷑ doces
⁊ ãmonens quẽ admodiĩ uiu̾e debeant : uixores cum
maritis ⁊ mariti cum uxoribꝰ ⁊ filii cum parentibꝰ et parat
eũ filiis: ⁊ serui cũ dnis ⁊ dnĩ eum seruis. multa tẽ pra¬
lia. multa t̾rena libent̾ adipiscunt᷑.: ⁊ noleste ãmit¬

Expanded text:
diant alios infirmos et premant adque auertant a fide: diant alios infirmos et premant adque auertant a fide: non uidetur esse cupiditatis occasio, sed consilium caritatis. Illud est culpabile, quod hi, qui dissimiliter uiuunt et a malorum factis abhorrent, parcunt tamen peccatis alienis, quae dedocere aut obiurgare deberent, dum eorum offensiones cauent, ne sibi noceant in his rebus, quibus licite boni adque innocenter utuntur, sed cupidius, quam oportebat eos, qui in hoc mundo peregrinantur et spem supernae patriae prae se gerunt. Non solum quippe infirmiores, uitam ducentes coniugalem, filios habentes uel habere quaerentes, domos ac familias possidentes, quos apostolus in ecclesiis adloquitur docens et monens quem ad modum uiuere debeant et uxores cum maritis et mariti cum uxoribus, et filii cum parentibus et parentes cum filiis, et serui cum dominis et domini cum seruis multa temporalia, multa terrena libenter adipiscuntur et moleste amit
Abbreviated transcription (Latin):
offende. uł eũ inimicicias deuitamꝰ. ne impediant
⁊noceant inistis tp̃ralibꝰ rebꝰ. sue quas adipisei ad¬
huc appetit nr̃a cupiditas. siue quas ammitt̾e formi¬
dat ĩfirmitas: ita ut qͣmius bonis maloꝵ uita dis¬
pliceat. ⁊ id̾o eũ eis ñ incidant nullã dͥampnationẽ
quȩ pꝰ hanc uita talibꝰ p̃paratur. tñ qr ꝓpt̾ea pecc̃is
eorum dampnabilius paret. dũ eos unsiuis lic le¬
uibꝰ ⁊uenialibꝰ metiuĩt: uire cũ eis tp̃ralit̾ flagel¬
lantur. quamuis in ęt̾num minime punant᷑. uire¬
istam uitã quõ diuinitus affugunt᷑ cum eis amarã
sentiunt. cuiꝰ amando dulcedinem peceantibꝰ eis
amari ẽẽ noluer̃. Nam si ꝓpt̾ea quisq obiurgand
⁊ orrigendis male agentibꝰ parcit. qr oportuniꝰ tẽpꝰ
uiqͥrit⁊ uł eosdem ipsos metuit ne det̾iores eax ħ ef¬
ficiant᷑ uł adbonã uitã ⁊ piam erudiendos impe¬

Expanded text:
offendere, uel cum inimicitias deuitamus, ne inpediant et offendere, uel cum inimicitias deuitamus, ne inpediant et noceant in istis temporalibus rebus, siue quas adipisci adhuc adpetit nostra cupiditas, siue quas amittere formidat infirmitas, ita ut, quamuis bonis malorum uita displiceat et ideo cum eis non incidant in illam damnationem, quae post hanc uitam talibus preorum dampnabilibus parcunt, dum eos in suis licet levibus et venialibus metuunt, iure cum eis temporaliter flagellantur, quamvis in eternum minime puniantuistam uitam, quando diuinitus adfliguntur cum eis, amaram sentiunt, cuius amando dulcedinem peccantibus eis amari esse noluerunt. Nam si propterea quisque obiurgandis et corripiendis male agentibus parcit, quia opportunius tempus inquirit uel eisdem ipsis metuit, ne deteriores ex hoc efficiantur, uel ad bonam uitam et piam erudiendos inpe
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis longe absint a facinorosis. flagiciosis. atq
impiis: tam̃ ñ usq adeo se a delictis deputat̃ alienoᷤ.
ut nec tp̃ralia ꝓ eis mala ꝑpeti se iudicent dignoᷤ
excepto enim qd̾ unusquisq qͣmlibet laudabilit̾
uiuens cedit inquibꝰdã carnali concupiscentiȩ.⁊ si
non ad facinoꝵ ĩmanitatẽ. ⁊ gurgitẽ flagicioꝵ atq
impietatis ab hominationẽ: ad aliqͣ tam̃ pecc̃a uł
rata uł tanto drebriora. quanto minora. hoc gͦ
excepto. quis tandẽ facile reppit᷑. qͥ eosdem ipsos
ꝓpt̾ quoꝵ horrendam suꝑbiã. luxuriãq ⁊ auari¬
ciam. atq execrabiles iniquitates uimpietates. ds
sic̾ minando p̃dicẽ cont̾i t̾ras sic habeat ut haben¬
di sunt. sic cũ eis uiuat. ut cum talibꝰ ẽ uiuendii
Plerũq eni ab eis docendis. ammonendis. aliqño sẽ
obuirgandis ⁊ corripiendis male dissimulat᷑: uł
cum laboris piget uł cum os eorum uetrenui÷ nñ

Expanded text:
quamuis longe absint a facinerosis flagitiosis adque quamuis longe absint a facinerosis flagitiosis adque inpiis. tamen non usque adeo se a delictis deputant alienos, ut nec temporalia pro eis mala perpeti se iudicent dignos. Excepto enim quod unusquisque quamlibet laudabiliter uiuens cedit in quibusdam carnali concupiscentiae, etsi non ad facinorum inmanitatem et gurgitem flagitiorum adque inpietatis abominationem, ad aliqua tamen peccata uel rara uel tanto crebriora, quanto minora — hoc ergo excepto quis tandem facile reperitur, qui eosdem ipsos, propter quorum horrendam superbiam luxuriamque et auaritiam adque execrabiles iniquitates et inpietates Deus, sicut minando praedixit, conterit terras, sic habeat, ut habendi sunt? sic cum eis uiuat, ut cum talibus est uiuendum? Plerumque enim ab eis docendis ac monendis, aliquando etiam obiurgandis et corripiendis male dissimulatur, uel cum laboris piget, uel cum os eorum uerecundamur
Abbreviated transcription (Latin):
dissimilitudo passoꝵ & insimilitudine passionũ.
& licet sub eodẽ torm̃to nõ ẽ idẽ uirtus ⁊ uicium. Nã
sic̃ sub uno igne aurum rutilat. palea fumat. ⁊ sub
eadem tribula uł tritura stipule cõminuunt᷑ fru¬
menta purgant᷑ ⁊ nec idõ cum oleo amͦca cõfundit᷑.
qr eodem p̾li ponde expͥmit᷑: ita una eadẽq uis ir¬
ruens. bonos ꝓbat.purificat. eliqͣt. malos damp¬
nat. uastat. ⁊ exct̾minat. Uñ in eadem afflictione
mali d̾m detestant᷑ atq blasphemant: boni aut̃
p̾cant᷑ ⁊laudant. Tantũ int̾ ẽ nõ qualia: s quał
quisq paciatur. Nam pari mͦ ex agitatũ ⁊ ex alat
horribilit̾ cenũ: ⁊ suauit̾ fłagt unguentũ. Quid gͥ¬
uulla rerum uastitate xp̃iani passi sunt. qd̃ ñ eis
magis fidelit̾ ista consid̾antibꝰ ad ꝓfectum ualeret:
pͥmo qd̃ ipsa peeca quibꝰ d̃s indignatꝰ impleuit
tantis calamitatibꝰ mundũ humilit̾ cogitantes.

Expanded text:
dissimilitudo passorum etiam in similitudine passionum; dissimilitudo passorum etiam in similitudine passionum; et licet sub eodem tormento, non est idem virtus et vitium. Nam sicut sub uno igne aurum rutilat, palea fumat; et sub eadem tribula stipulae comminuuntur, frumenta purgantur; nec ideo cum oleo amurca confunditur, quia eodem preli pondere exprimitur: ita una eademque vis irruens bonos probat, purificat, eliquat; malos damnat, vastat, exterminat. Unde in eadem afflictione mali Deum detestantur atque blasphemant; boni autem precantur et laudant. Tantum interest, non qualia, sed qualis quisque patiatur. Nam pari motu exagitatum et exhalat horribiliter coenum, et suaviter fragrat unguentum. CAPin illa rerum uastitate Christiani passi sunt, quod non eis magis fideliter ista considerantibus ad prouectum ualeret? Primum quod ipsa peccata, quibus Deus indignatus inpleuit tantis calamitatibus mundum, humiliter cogitantes,
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝓspe: uł earum quȩ dicunt᷑ adu̾se. Nã his bo¬
nis tp̃ralibꝰ nec bonꝰ excollit᷑: nec małꝰ frangitur.
Malus aut̃ idõ hc̾emodi infelicitate punit᷑: q felici¬
tate corrumpit᷑. Ostendit tñ d̾s sepe oe inhis dis¬
tribuendis euidentius oꝑationem suam. Nã si nẽ
ominc pecẽm manifesta plecteret pena: nicħ ulti¬
mo uidicio seruari putaret᷑. Rursꝰ si nullũ pecc̃m
tia cred̾et᷑. Similr in rebꝰ scdis si nõ eas ds quibdã
petentibꝰ euidentissima largitate conced̾et: nõ ad eũ
ista ꝑtin̾e dicemꝰ. Itemq si omĩbꝰ eas petentibꝰ daret.
non nisi ꝓpt̾ talia p̾mia seruiendũ illi ee arbitͣre¬
mur: nec pios nos fac̾et tał seruitꝰ. s potiꝰ cupidos
⁊ auaros. Hec cum ita sint. quicumq boni ⁊ mali
parit̾ afflicti sunt. non idõ ipsi distincti ñ sunt:q
distinctũ nõ ẽ. qd̃ utriq ꝑpessi sunt. Manet enim

Expanded text:
ququnus temporalibus nec bonis extollitur, nec malis frangitur; malus autem ideo hujuscemodi infelicitate punitur, quia felicitate corrumpitur. Ostendit tamen Deus saepe etiam in his distribuendis evidentius operationem suam. Nam si nunc omne peccatum manifesta plecteret poena, nihil ultimo judicio servari putaretur: rursus, si nullum peccatum ina crederetur. Similiter in rebus secundis, si non eas Deus quibusdam petentibus evidentissima largitate concederet, non ad eum ista pertinere diceremus: itemque si omnibus eas petentibus daret, nonnisi propter talia praemia serviendum illi esse arbitraremur; nec pios nos faceret talis servitus, sed potius cupidos et avaros. Haec cum ita sint, quicumque boni et mali pariter afflicti sunt, non ideo ipsi distincti non sunt, quia distinctum non est quod utrique perpessi sunt. Manet enim
Abbreviated transcription (Latin):
cogitantes penitendo ab impietate se corrigant. quidã
u̾o sicut apłs dicit. diuitias bonitatis ⁊ longanunita¬
tis dĩ contempnentes. sc̃m duritiã cordis sui ⁊ cor
ĩpenitens thesaurizantꝰ iram in die ire . ⁊ reuelationis
iusti iudicii di. qui reddet unicuq scđ̃m oꝑa esꝰ: tam̃
pacientia di ad penitentiam inuitat malos. sic̃ fla¬
gellũ di ad pacientiã erudit bonos. Itẽq muiscđta di
fouendos amplectit᷑ bonos: sic̃ seuitas di puniendos
corripit malos. Placuit qͥppe diuine ꝓuidentiȩ p̃para¬
re inposterũ bona iustis. quibꝰ nõ fruerẽt᷑ inuisti. et
mala impiis. quibꝰ nõ excruciabunt᷑ boni. Ista uero
tp̃ralia bona ⁊ mala. utrisq uoluit ẽẽ cõmunia: ut
nec bona cupidiꝰ appetant᷑. q̃ mali quoq hab̾e cnut᷑
nec mala turpit̾ euitent᷑. quibꝰ ⁊ boni plerũq affiei¬
untur. Int̾ ẽ aut̃ płimũ quał usꝰ sit uł earũ rerũ.

Expanded text:
cogitantes paenitendo ab inpietate se corrigant, quidam cogitantes paenitendo ab inpietate se corrigant, quidam uero, sicut apostolus dicit, diuitias bonitatis et longanimitatis Dei contemnentes secundum duriet reuelationis iusti iudicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera eius: tamen patientia Dei ad paenitentiam inuitat malos, sicut flagellum Dei ad patientiam erudit bonos; itemque misericordia Dei fouendos amplectitur bonos, sicut seueritas Dei puniendos corripit malos. Placuit quippe diuinae prouidentiae praeparare in posterum bona iustis, quibus non fruentur iniusti, et mala inpiis, quibus non excruciabuntur boni; ista uero temporalia bona et mala utrisque uoluit esse communia, ut nec bona cupidius adpetantur, quae mali quoque habere cernuntur; nec mala turpiter euitentur, quibus et boni plerumque adficiuntur. Interest autem plurimum, qualis sit usus uel earum rerum,
Abbreviated transcription (Latin):
fec̃ ħ consuetudo belloꝵ. Qd̃ aut̃ nouo more factũ ẽ.
qd̃ inusitata reꝵ facie ĩmanitas barbara tam mittis
apparuit. ut amplissime basilicȩ implendȩ ppło cui
parc̾e̾t᷑. eligent᷑. ⁊ decern̾ent᷑: uͥ nemo feriret᷑. uñ nemo
raꝑet᷑. qd̾ lib̾andi multi a miserantibꝰ hostibꝰ duc̾ent᷑.
uñ captiuandi ulli nec a crudelobꝰ hostibꝰ abducent᷑:¬
cecꝰ. qͥsqͥs uidet nec laudat ingratus: quiqͥs laudanti
reluctat᷑ insanꝰ ẽ. Absit ut prudens qͥsqͣm ħ feritati im¬
putet barbaroꝵ. Truculentissimas et seuissimas m̃tes
ille truit. ille frenauit. ille mirabilit̾ temꝑauit: qui
ꝑ ꝓpłiam tanto añ dix̃. Uisitabo in u̾ga iniqͥtates eoꝵ.
⁊ in flagellis peccã coꝵ. Miscd̾iam aut̃ meã nõ disꝑgã
qui cotidie fac̾ orriri solem siuii suꝑ bonos ⁊ malos: et
pluit suꝑ iustos ⁊ iniustos: Quãuis enĩ quidã eoꝵ ista

Expanded text:
fecit hoc consuetudo bellorum. Quod autem more novo factum est, fecit hoc consuetudo bellorum. Quod autem more novo factum est, quod inusitata rerum facie immanitas barbara tam mitis apparuit, ut amplissimae basilicae implendae populo cui parceretur, eligerentur et decernerentur, ubi nemo feriretur, unde nemo raperetur, quo liberandi multi a miserantibus hostibus ducerentur, unde captivandi ulli nec a crudelibus hostibus abducecaecus; quisquis videt, nec laudat, ingratus; quisquis laudanti reluctatur, insanus est. Absit ut prudens quisquam hoc feritati imputet Barbarorum. Truculentissimas et saevissimas mentes ille terruit, ille frenavit, ille mirabiliter temperavit, qui per prophetam tanto ante praedixit: Visitabo in virga iniquitates eorum, et in flagellis peccqui cottidie facit oriri solem suum super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos? Quamuis enim quidam eorum ista
Abbreviated transcription (Latin):
e u̾sa ẽ tñ ciuitas. more belloꝵ. Nec uspiam legit᷑ ab
imꝑatore tam casto atq elem̃ti fuisse p̃ceptũ: ut qͥsqͥs
a illud uł illud templũ fugiss haberet᷑ illesus. Qd̾uti
nuilloniꝰ p̃tiretur: qñ nec eiꝰ fletus nec qd̃ ediax̾at ꝓ
pidicitia minime uiolanda potuit reciceri. Fabita
entinȩ urb eu̾sor: a simulacroꝵ dep̾datione se absti¬
usse laudatur. Nam cum ei seba suggessisset qͥd de
ligiis doꝵ que multa capta fuerant fieri iubet. con¬
tincriiam suam etiam iocando condiuit. Quesuiit
ni eui modi cẽnt: et eum ei no solum multa gnaia.
tanentinis dos uratos. Cum gͥ nec ille fletu. na hut
risum. nec illius castam miscd̾iã. nec huiꝰ facetã cõ¬
tinenciam. romanaꝵ reꝵ gestaꝵ scͥptores tac̾e potu¬
nis. trueidationis. depdationis. concremationis. afflie¬
tionis. inista recentissima romana clade cõmissũ ẽ:

Expanded text:
Eversa est tamen civitas more bellorum, nec uspiam legitur ab Eversa est tamen civitas more bellorum, nec uspiam legitur ab imperatore tam casto atque clementi fuisse praeceptum, ut quisquis ad illud vel illud templum fugisset, abiret illaesus. Quod utinullo modo praeteriretur, quando nec ejus fletus, nec quod edixerat pro pudicitia minime violanda, potuit taceri. Fabius, Tarentinae urbis eversor, a simulacrorum depraedatione se abstinuisse laudatur. Nam cum ei scriba suggessisset quid de signis deorum, quae multa capta fuerant, fieri juberet, continentiam suam etiam jocando condivit. Quaesivit enim, cujusmodi essent: et cum ei non solum multa grandiaTarentinis deos iratos. Cum igitur nec illius fletum, nec hujus risum, nec illius castam misericordiam, nec hujus facetam continentiam, Romanarum rerum gestarum scriptores tacere potunis, trucidationis, depraedationis, concremationis, afflictionis, in ista recentissima Romana clade commissum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos uideamus. Ipsos inquã recolamꝰ. Respiciam q
romanos. de quorum p̃cipua laude dictũ ẽ. Parcẽ. qi¬
subiectis. ⁊ debellare suꝑbos: et qd̾ accepta inuiria ig¬
nosce quam ꝑsequi malebant: qñ tot tantasq urbes
ut late dominarent᷑ expugatas captasq eũter̃. Legat᷑
nob̾. quȩ templa exciꝑe solebant: ut ad ea quisqͥs uon¬
fugiss lib̾aret᷑. an illi faciebant: et scͥptores earũdem
terum gestaꝵ ista reticebant: Ita uero qui ea quę
laudarent maxime requirebant: ista p̾clarissima
scdm ipsos pietatis indicio p̃t̾irent: Eg̾giꝰ romani
ñis mare marcellꝰ qui siracusam urbem ornatissimã
cep̃. refert᷑ eam pͥ fleuisse ruit᷑am: et añ eiꝰ sanguinẽ
suas illi lacͥmas effudisse. Gessit ⁊ curã pudicitiȩ ȩtiam
in hoste seruande. Nam pͥꝰ quam oppidum uictor uissi¬
s. inuadi: constituit edicto nequis corpꝰ lib̾m uolaret.

Expanded text:
ipsos uideamus, ipsos, inquam, recolamus respiciamusque ipsos uideamus, ipsos, inquam, recolamus respiciamusque Romanos, de quorum praecipua laude dictum est: \' Parcere subiectis et debellare superbos, et quod accepta iniuria ignoscere quam persequi malebant: quando tot tantasque urbes, ut late dominarentur, expugnatas captasque euerterunt, legatur nobis quae templa excipere solebant, ut ad ea quisquis confugisset liberaretur. An illi faciebant et scriptores earundem rerum gestarum ista reticebant? Ita uero, qui ea quae laudarent maxime requirebant, ista praeclarissima secundum ipsos pietatis indicia praeterirent? Egregius Romani nominis Marcus Marcellus. qui Syracusas urbem ornatissimam cepit, refertur eam prius fleuisse ruituram et ante eius sanguinem suas illi lacrimas effudisse. Gessit et curam pudicitiae in hoste servandae. Nam priusquam oppidum victor jussisset invadi, constituit edicto, ne quis corpus liberum violaret.
Abbreviated transcription (Latin):
uictoria templis doꝵ cõmunuĩ peꝑcerunt: atq illo
confugientes miseros uictosq troianos. ferie uł
tiuare non ausi sunt. s uugiliꝰ poetaꝵ more illa
meit ⁊t᷑ ẽ ĩmo u̾o morem hostui ⁊ cuutates eĩttentiũ
Ile descͥpsit. Quem morem õe cato sic̃ sc̃psit salusti
obilitate u̾itatis h istorieus sententia fua qͣm de
coniuratis in senatu habuit. cõmemorare nõ pt̾¬
uintrit. Bapi uͥgines. pueros diuelli⁊ libos a paren¬
tum complexii. matres familiaꝵ pati quę uictoribꝰ
collibuisset. fana domosq spoliari. cedẽ incendia fi¬
eri: postremo armis. cad aueribꝰ eruore. atq luctu
omia repleri: Hic sifana tacuiss doꝵ sedibꝰ solere
hostes parrẽ putaremꝰ: et hȩc non ab alienigenis
hostibus. s a catilina ⁊ sociis eiꝰ nobilissimis senato¬
ribꝰ ⁊ romanis ciuibꝰ romana templa metuebant: s
hi indelic ꝑditi.⁊ patrie parricide. Quid gͦ ꝑmultae

Expanded text:
uictoria templis deorum communium pepercerunt adque illo uictoria templis deorum communium pepercerunt adque illo confugientes miseros uictosque Troianos ferire uel captiuare non ausi sunt, sed Vergilius poetarum more illa mentitus est. Immo uero morem hostium ciuitates euertentium ille descripsnobilitatae ueritatis historicus, sententia sua, quam de coniuratis in senatu habuit, conmemorare non praetermittit: \'rapi uirgines pueros, diuelli liberos a parentum conplexu, matres familiarum pati quae uictoribus conlibuisset, fana adque domos spoliari, caedem incendia fieri: postremo armis cadaueribus cruore adque luctu omnia conpleri\'. Hic si fana tacuisset, deorum sedibus solere hostes parcere putaremus. Et haec non ab alienigenis hostibus, sed a Catilina et sociis eius, nobilissimis senatoribus et Romanis ciuibus, Romana templa metuebant. Sed hi uidelicet perditi et patriae parricidae. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
munire nõ potuit ciues suos ab ignibꝰ ferroq grecoꝵ:
eosdẽ ipsos dos colentiũ. Quin ⁊̃ uinonis asilo. custo¬
des lecti. fenixe. ⁊ dirꝰ ulixes p̃dam adseruabant huc
undiq troia gaza incensis erepta aditis. menseq d̾oꝵ.
crateresq auro solidi captiuaq uestis cõgerit᷑. pueri
⁊ pauide longo ordine matres stant circũ. Electus ẽ
udelic locus tante dee consecratꝰ⁊ non uñ captiuos ñ
lic̾et ducẽ: s uͥ captuos lib̾et includẽ. Compara nc̃ asi
spolia portabant᷑: nõ donanda uictis. s diuidenda
uictoribꝰ. huc aut̃ ⁊ qd̾ alibi ad ea loca ꝑtin̾e comꝑtũ ẽ
cum honore ⁊ obsequio religiosissimo reportatũ ẽ. Ibi
amissa.: hic seruata lib̾tas. Ibi clausa: hic int̾dicta
captiuitas. Ibi possidendi adominantibꝰ hostibꝰ p̾r¬
bant᷑ huc lib̾andi amiserantibꝰ ducebant᷑. P ostren
&̃ inmaniũ barbaroꝵ. nͥ forte g̾ei quidẽ in illa sua

Expanded text:
munire non potuit ciues suos ab ignibus ferroque Graecorum, munire non potuit ciues suos ab ignibus ferroque Graecorum, eosdem ipsos deos colentium; quin etiam Iunonis asylo Custodes lecti, Phoenix et dirus Ulixes, Praedam adseruabant; huc undique Troia gaza Incensis erepta adytis mensaeque deorum Crateresque auro solidi captiuaque uestis Congeritur. Pueri et pauidae longo ordine matres Stant circum. Electus est uidelicet locus tantae deae sacratus, non unde captiuos non liceret educere, sed ubi captiuos lspolia portabantur, non donanda uictis, sed diuidenda uictoribus; huc autem et quod alibi ad ea loca pertinere conpertum est cum honore et obsequio religiosissimo reportatum est. Ibi amissa, hic seruata libertas; ibi clausa, hic interdicta captiuitas; ibi possidendi a dominantibus hostibus premebantur, huc liberandi a miserantibus ducebantur: postremo etiam inmanium barbarorum. Nisi forte Graeci quidem in illa sua
Abbreviated transcription (Latin):
uelut irata mulier quid loq̃retur ignorans. Quid
eneas ipse. piꝰ tociens appellatꝰ: Nonne ita narrat:
P anthꝰ otͥades. arcis febiq sac̃dos⁊ sac̾ manu uictosq
d̾os. paruũq nepotẽ: ipse trahit. cursuq ãnes ad
limina tendit. Nonne dos ipsos quos uictos nõ du¬
bitat dice: sibi pocius qͣm se illis ꝑhibet cõmendatoᷤ:
cũ ei dicitur. sacra suosq tibi cõm̃dat troia penates:
euaderent homini cõm̃datos: que dem̃cia ẽ existima¬
re his tutoribꝰ romã sapient̾ fuisse cõmissam: inͥ eos
amisisset non potuisse uastari: Inmo u̾o uictos
dos tanqͣm p̾sides ac defensores colere: quid ẽ aliud
quam teñe nõ numina bona. s omĩa mala: Quãto
t illic tuti ẽent atq muniti uͥ ꝓpt̾ eum illesi ab no¬
stibꝰ fuer. inde ineii maledictis hostilibꝰ ꝓsilirent. lp̃a
ut dixci troia mat̾ ppłi romani sac̾tis in locis doꝵ suꝵ

Expanded text:
uelut irata mulier, quid loqueretur ignorans. Quid uelut irata mulier, quid loqueretur ignorans. Quid Aeneas ipse, pius totiens appellatus, nonne ita narrat: Panthus Othryades, arcis Phoebique sacerdos, Sacra manu uictosque deos paruumque nepotem Ipse trahit cursuque amens ad limina tendit? Nonne deos ipsos, quos uictos non dubitat dicere, sibi potius quam se illis perhibet commendatos, cum ei dicitur: Sacra suosqne tibi commendat Troia penates? quoquo modo euaderent, homini commendatos: quae dementia est existimare his tutoribus Romam sapienter fuisse commissam et nisi eos amisisset non potuisse uastari? Immo uero uictos deos tamquam praesides ac defensores colere, quid est aliud quam tenere non numina bona, sed nomina mala? Quantout illic tuti atque muniti, ubi propter cum illaesi ab hostibus fuerunt, inde in eum maledictis hostilibus prosilirent. CAut dixi, Troia, mater populi Romani, sacratis locis deorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
luit custodire custodes: Ecce qͣlibꝰ diis urbẽ romã
.seruandã se cõmĩdasse gaudebat hominum misera¬
bił error.  nob̃̾ sufcensent cũ de diis eorum talia
dicimꝰ. eũ nec sufcensent auc̾toribꝰ. suis quos ut edis¬
cent mercedẽ deder̃: doctoresq ipsos insuꝑ ⁊ salario
publico.⁊ honore dignissimos habuer̃. Nẽp ap̃ uir¬
gilium quẽ ꝓpt̾ea paruuli legunt. ut uidelie poeta
magnus omniumq p̃larissimis atq obtimꝰ. ten̾is
ebibitus am̃is nõ facile obliuione possit aboleri.
scđm illud oracii: quo semel ẽ imbuta recens serua¬
bit odorem testa dui. Ap̃d hẽ gͦ nͥgilium nempe ui¬
no inducit᷑ infesta troianis: eolo uentorum regi ad¬
u̾sus eos irritando dicẽ. Gens inimica mͥ tirrenũ na¬
uigat equor: ilion initaliã portans. uictosq pena¬
tes. Ita ne istis penatibꝰ uictis: romã ne uinceret᷑.
prudentes cõm̃dare debuer̃: S hȩc uno dicebat

Expanded text:
Urbem Romani Urbem Romani seruandam se commisisse gaudebant!s o nimium miserabilem errorem! Et nobis suscensent, cum de dis eorum talia dicimus; nec suscensent auctoribus suis, quos ut ediscerent mercedem dederunt doctoresque ipsos insuper et salario publico et honoribus dignissimos habuerunt. Nempe aput Vergilium, quem propterea paruuli legunt, ut uidelicet poeta magnus omniumque praeclarissimus adque optimus teneris ebibitus animis non facile obliuione possit aboleri, secundum illud Horatii: Quo semel est inbuta recens sernabit odorem Testa diu - aput hunc ergo Vergilium nempe Iuno inducitur infesta Troianis Aeolo uentorum regi aduersus eos inritando dicere: Gens inimica mihi Tyrrhenum nauigat aequor Ilium in Italiam portans uictosque penates. Itane istis penatibus uictis Romam, ne uinceretur. prudentes commendare debuerunt? Sed haec Iuno dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
existunt inimici: adu̾sus quos defendenda ẽ dĩ
ciuitas. Quoꝵ tam̃ multi correcto impietatis er¬
iore: ciues in ca fuint satis idonei. Multi u̾o in eã
tautis excardescunt ignibꝰ odioꝵ tãq manifestis bñ¬
ficus eius redemptoris ingrati sunt: ut hodie contͣ¬
templo fuisset iuentus. Blonne uidit eneas pͥamti
ꝑ aras sanguine fedantẽ quos ipse sacrauerat ignes:
diomedes ulixes cesis sũme custodibꝰ areis. corri¬
ucre sac̾m effigiem: manibꝰq cruentis. uirgineas
ausi diue continge uitas : Nec tam̃ qd̃ sequit᷑ ueꝵ ẽ.
Ex illo fluere ac retro sublapsa refferri. spes dam um.
pea quippe uicer̃: postea troiam ferro ignibꝰq deler̃
postea confugientẽ ad aram pͥamum obtruncauer̃.
Nec id̃o troia ꝑiit: qr mineruam ꝑdidit. Quid enim
pͥꝰ ip̃a minerua ꝑdiderat ut ꝑiret: An forte custo¬
des suos: Hoc sane uerum ẽ: illis quippe interemp¬
tis. potuit auferri. Neq enim homines a simulacro:

Expanded text:
existunt inimici, adversus quos defendenda est Dei civitas: quorum tamen multi, correcto impietatis errore, cives in ea fiunt satis idonei; multi vero in eam tantis exardescunt ignibus odiorum, tamque manifestis beneficiis Redemptoris ejus ingrati sunt, ut hodie conttemplo fuisset inuentus. Nonne uidit Aeneas Priamum per aras Sanguine foedantem quos ipse sacrauerat ignes? Nonne Diomedes et Ulixes caesis summae custodibus arcis Corripuere sacram effigiem manibusque cruentis Virgineas ausi diuae contingere uittas? Nec tamen quod sequitur uerum est: Ex illo fluere ac retro sublabsa referri Spes Danaum. Postea quippe uicerunt, postea Troiam ferro ignibusque dele. uerunt, postea confugientem ad aram Priamum obtruncauerunt. Nec ideo Troia periit, quia Mineruam perdidit. Quid enim prius ipsa Minerua perdiderat, ut periret? an forte custodes suos? Hoc sane uerum est; illis quippe interemtis potuit auferri. Neque enim homines a simulacro,
Abbreviated transcription (Latin):
multo erit oꝑosior ⁊ subtiliori disputatione dignior
ut ⁊ contra philosophos in ea disserat᷑ non quoslib.
s qui apud illos excelletissima głia clari sunt ⁊ nob̾ẽ
młta sentiunt: ⁊ de animę unmortalitate.⁊ quod uer
d̾s mundum condidit.⁊ de ꝓuidentia eius qua uni¬
u̾sum qd̾ condidit regit. S qm̃ upsi in illis quȩ cõtͣ
nos sentiunt refellendi sunt. deeẽ hiuc offitio ñ de¬
bemus. ut refucatis impiis contͣdictionibꝰ. ꝓuiribꝰ
quas ds ĩꝑtierit asseramus ciuitatẽ dĩ ueramq
pietatem ⁊ di cultum. ĩ qͦuuo ueracit̾ sempiterna
bitudo ꝓmittitur. hic itaq modus sit huius uo¬
luminis. ut deinceps disposita ab alio sumamus
ex ordio:.

Expanded text:
multo erit operosior, et sublimiore disputatione dignior; ut et contra philosophos in ea disseratur, non quoslibet, sed qui apud illos excellentissima gloria clari sunt, et nobiscum multa sentiunt, scilicet de animae immortalitate, et quod verus Deus mundum condiderit, et de providentia ejus, qua universum, quod condidit, regit. Sed quoniam et ipsi in illis quae contra nos sentiunt, refellendi sunt; deesse huic officio non debemus: ut refutatis impiis contradictionibus pro viribus, quas Deus impertiet, asseramus civitatem Dei, veramque pietatem, et Dei cultum, in quo uno veraciter sempiterna beatitudo promittitur. Hic itaque modus sit hujus voluminis, ut deinceps disposita ab alio sumamus exordio.