comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
am quoque precepto populi suscitauit & re:diunium iuuenis
corpus remeante anima reparauit. Bibens letiftrum haustum non
solum euasit periculũ sed eodem prostratos poculo inuitȩ reparauitstatũ.
Hic aut̃ anno sexagesimo septimo postpassionem dñ saluatoris subtra iano
principe longe uetustaitis senio fessus. Cũ diem trans migrationis suȩ im¬
minere sibi sentiret iussisse fertur effodi sepulchrum. atque in deua¬
ledicens fratribus facta oratione uiuens tumulũ introut. Deinde
in eotam quã in lectulo requieuit. unde acadit ut quidã eum uiue¬
re asserant. Nec mortuum in sepulchro sed dormientem iacere con¬
tendunt. Maxime ꝓeo qđ illic terra sensim abimo scaturriens ad
suꝑficient sepul chri conscendit. & quasi flatu quiescentis deorsum ad
superiora puluis ebulliat.

Expanded text:
am quoque ad precem populi suscitavit, et redivivum juvenis am quoque ad precem populi suscitavit, et redivivum juvenis corpus revocata anima reparavit. Bibens lethiferum haustum, non solum evasit periculum, sed eodem prostratos noculo in vitae reparavit statum. 129. Hic anno sexagesimo septimo post passionem Domini Salvatoris sub Trajano principe longo jam vetustaminere sibi sentiret, jussisse fertur effodiri sibi sepulcrum, atque inde valedicens fratribus, facta oratione, vivens tumulum intravit, deinde in eo tanquam in lectulo requievit. Unde accidit, ut quidam eum vivere asserant, nec mortuum in sepulcro, sed dormientem jacere contendant, maxime pro eo quod illic terra sensim ab imo scaturiens, ad superficiem sepulcri conscendat, et quasi flatu quiescentis deorsum, ad superiora pulvis ebulliat.
Abbreviated transcription (Latin):
ohannes apłs et euangelista filius tebedei frater ia cobi uirgo electus
ad nõ atque interaeteros magis dilectus qui etiam suꝑpectus magis¬
tri recumbens euangelii sui fluenta deipso sacro dominico pectoris fonte
potauit & quasi unus de para drsi fluminibus uerbidĩ grãm in toto ter¬
rarum orbe diffudit . quiq in loco x̃ĩ xp̃o uibente successit. Dum susa¬
derelictus est filius. Hic dum euangelium xpĩ in asia prȩdicaret. ado¬
mitiano cesare in pathimos insula metallo religatur ubi etiam po¬
situs a pocalipsinscripsit. Interfecto autem a senatu domitiano exilio
resolutus recesct ephesum. Ibique obhereticorum refutandas uersuti¬
as efflagitatus ab asiae ep̃is euangelium nouissimus edidit. Cuius qui¬
ndem inter alias uirtutes magnitudo signorũ. hec fuit. Mutauit in
aurum siluestres frondium uirgas. littore aque saxa ingemmas
I temgemnarũ fragmina in propriam reformauit naturam. Uidu¬

Expanded text:
oannes, apostolus et evangelista, filius Zebedaei, frater Jacobi, virgo electus a Domino, atque inter caeteros magis dilectus, qui etiam super pectus Magistri recumbens, et Evangelii fluenta de ipso sacro dominici pectoris fonte potavit, et quasi unus de paradisi fluminibus, verbi Dei gratiam in toto terrarum orbe diffudit. Quique in locum Christi, Christo jubente, successit, dum susciderelictus est filius. 127. Hic, dum Evangelium Christi in Asia praedicaret, a Domitiano Caesare in Pathmos insulam metallo relegatur, ubi etiam positus Apocalypsim scripsit. Interfecto autem a senatu Domitiano, exsilio resolutus, recessit Ephesum, ibique ob haereticorum refutandas versutias, efflagitatus ab Asiae episcopis Evangelium novissimus edidit. 128. Cujus quidem inter alias virtutes, magnitudo signorum 184 haec fuit. Mutavit in aurum sylvestres frondium virgas littoreaque saxa in gemmas. Item gemmarum fragmina in propriam reformavit naturam, vidu
Abbreviated transcription (Latin):
coȩdificati suꝑ fundamentum apłoꝵ et prophetarum. Ipso
sum mo angulari lapide existente xp̃o iħu. qui fecitutraque
unum. Vt in uno amemus nuatem et ad colligendos ramos qui

Expanded text:
coaedificati super fundamentum Apostolorum et Prophetarum, ipso coaedificati super fundamentum Apostolorum et Prophetarum, ipso summo angulari lapide existente Christo Jesu: qui fecit utraque unum , ut in uno amemus unitatem, et ad colligendos ramos qui
Abbreviated transcription (Latin):
nec istis iustis: Prȩualet namq: imperitia in rusticitate pra¬
pastoꝵ. et impietas in sacrilegus magorum. Utrosque sibi lapis
ille angularis applicuit. Quippe : qui uenit stulla mundieli¬
gere ut confunderet sapientes: et non uocare ustos sed pec¬
catores. Ut nullus magnus suꝑhiret. nullus in firmis dispe¬
rarec . Vnde scribȩ et pharisei dum nimis docti. &mmis
iusti sibi uidentur : cuius nascentis ciuitatem ostenderunt.
pro phetica eloquia recitantes: Hunc reprobauerunt ae¬
dificantes : Sed quia factus est in capud anguli. & quod natus
ostendit passus impleuit: huic nos inhereamus cum alio
pariete habente reliquias isrł. quȩ per electionem gratie
salue facte sunt: Eos enimpastores illi prefigurabant de
proximo coniungendos : ut nos quorum ex longinquo uoca¬
tionem magorum significabat aduentus. iam non pere¬
grini et in quilini : sed ciues scoꝵ et domesticidĩ. maneamus

Expanded text:
nec istis justis. Praevalet namque imperitia in rusticitate nec istis justis. Praevalet namque imperitia in rusticitate pastorum, et impietas in sacrilegiis Magorum. Utrosque sibi lapis ille angularis applicuit: quippe qui venit stulta mundi eligere, ut confunderet sapientes ; et non vocare justos, sed peccatores ; ut nullus magnus superbiret, nullus infimus desperaret. Unde Scribae et Pharisaei dum nimis docti et nimis justi sibi videntur, cujus nascentis civitatem ostenderunt prophetica eloquia recitantes, hunc reprobaverunt aedificantes. Sed quia factus est in caput anguli , et quod natus ostendit, passus implevit; huic nos inhaereamus cum alio pariete habente reliquias Israel, quae per electionem gratiae salvae factae sunt . Eos enim pastores illi praefigurabant de proximo conjungendos, ut et nos, quorum ex longinquo vocationem Magorum significabat adventus, jam non peregrini et inquilini, sed cives sanctorum et domestici Dei maneamus,
Abbreviated transcription (Latin):
de xp̃o proferimus iam rerum completarum luce declara¬
tas. si forte gentiles quos lucrare uolumus dixerint. non
eas tanto ante predictas. sed postrȩrũ euentum. ut hec que
facta sunt prophetata putarentur. a nobis essẽ neb non fic¬
tas. uidȩoorum codites recitamus: ut tollatur dubitatio
gentilium quiiam in magis illis figurabantur. quos iudȩi
inciuitate inqua natus est xp̃s. diuinis eloquiis instituebaN.¬
et cũ cis ipsi nerequirebant nec agnoscebant : Nunc ergo kim̃i
gratiȩ filii et heredes. uidete uocationem uram. et manifaesta¬
to iudȩis & gentibus xp̃o tam quã angulari lapide. ꝑ seueran¬
tissima dilectione coherete: Manifestus enimest im psis
cunabulis infantiȩ suȩ his qui prope. et his qui longeerant :¬
udȩis in pastorum propinquitate. gentibus in magorum
longinquitate : Illuipsodie quo natus est: isti ad eum hodie
uenisse creduntur: Manifestus est ergo nec illis doctis.

Expanded text:
de Christo proferimus, jam rerum completarum luce declarade Christo proferimus, jam rerum completarum luce declaratas, si forte Pagani, quos lucrari volumus, dixerint non eas tanto ante praedictas, sed post rerum eventum, ut haec quae facta sunt prophetata putarentur, a nobis esse confictas; Judaeorum codices recitamus, ut tollatur dubitatio Paganorum: qui jam in Magis illis figurabantur, quos Judaei de civitate in qua natus est Christus, divinis eloquiis instruebeum ipsi nec requirebant, nec agnoscebant. CAPUT IIgratiae filii et haeredes, videte vocationem vestram, et manifestato Judaeis et Gentibus Christo tanquam angulari lapidi perseverantissima dilectione cohaerete. Manifestatus enim est in ipsis cunabulis infantiae suae his qui prope, et his qui longe erant; Judaeis in pastorum propinquitate, Gentibus in Magorum longinquitate. Illi ipso die quo natus est, isti ad eum hodie advenisse creduntur. Manifestatus ergo est, nec illis doctis,
Abbreviated transcription (Latin):
nis nec tam quã homini peꝑcerunt : Quasiplus fuerit uidere
nouam stellam in eius natiuitate fulgentem : quã solem in eius
morte lugentem : lam uero qđ eadem stella quȩ magos ꝓduxit
ad locum. ubierat um matre uirgine ds̃ infans. quȩ utiq
poterat cos et ad ipsam ꝑducere ciuitatem. seta mẽ subtrax̃
nec eis prorsus apparuit: doneo deciuitate in qua xp̃s nasce¬
retur : idem ipsi interro garentur iudȩi : ut ipsi eam scđm
diuinȩ scripturȩ. testimomum nominarent: ipsi dicerent.
in bethleem iudȩ: Sic enim scriptum est: Et tu bethleem:
non esminimaa in principibus iuda: exte enim exi ecdux:
qui regat populum meum isrł: Quid aliud significauit hic di¬
uina prouidentia : nisi apud uidȩos solas diuinas litteras
remansuras. quibus gentes instruentur. illi excecarentur:
Quas portarent non ad uitorium salutis suȩ. sed ad testimo¬
nium salutis nr̃ȩ: Nam hodie. quicũ prȩmissas prophetias

Expanded text:
nis nec tanquam homini pepercerunt: quasi plus fuerit videre nis nec tanquam homini pepercerunt: quasi plus fuerit videre novam stellam in ejus nativitate fulgentem, quam solem ejus in morte lugentem. Jam vero quod eadem stella, quae Magos perduxit ad locum ubi erat cum matre virgine Deus infans, quae utique poterat eos et ad ipsam perducere civitatem, se tamen subtraxit, nec eis prorsus apparuit, donec de civitate, in qua Christus nasceretur, iidem ipsi interrogarentur Judaei, ut ipsi eam secundum divinae Scripturae testimonium nominarent, ipsi dicerent, In Bethlehem Judae. Sic enim scriptum est: Et tu Bethlehem, terra Juda, non es minima in principibus Juda: ex te enim exiet dux qui reget populum meum Israel : quid aliud hic significavit divina providentia, nisi apud Judaeos solas divinas Litteras remansuras, quibus Gentes instruerentur, illi excaecarentur; quas portarent non ad adjutorium salutis suae, sed ad testimonium salutis nostrae? Nam hodie cum praemissas prophetias
Abbreviated transcription (Latin):
tum est : Et nunc reges intellegite erudimini quiiudicatis terrã :
Seruite dnõ intimore : et exultate eicum tremore : Ille enim rex
ultor impiorum regum. et rector piorum : Non ita natus est.
ut reges nascuntur in sđo. quia et ille natusẽ. cuius regnum non
est de hoc scło: Nobilitas fuit nascentis. in uirginitate parientis
& nobilitas parientis. in diuinitate nascentis. Deniq: cum tam
multiiam nati. atque defuncti essent reges iudȩ orum num quã
eundem non est hȩc magorum inluminatio magnum testimomũ:
cȩcitaitis extiat iudȩorum : Interra eorum isti requi rebant. qđ
illi in sua non agnoscebant : Apud eos isti in fantem in uenerunt:
quem illa apud sedocentem negauerunt : In his terris delon¬
ginquo isti peregrini : puerum xp̃m nondum uerba promentẽ
ad orauerunt. ubi ciues illi iuuenem miracula facientem cruci¬
fixerunt : Isti in menbris paruis dm̃ agnouer̃. illi infactis mag¬

Expanded text:
tum est: Et nunc, reges, intelligite; erudimini, qui judicatis terram: tum est: Et nunc, reges, intelligite; erudimini, qui judicatis terram: servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore . Ille enim rex, ultor impiorum regum, et rector piorum, non ita natus est, ut reges nascuntur in saeculo; quia et ille natus est, cujus regnum non est de hoc saeculo. Nobilitas fuit nascentis, in virginitate parientis; et nobilitas parientis, in divinitate nascentis. Denique cum tam multi jam nati atque defuncti essent reges Judaeorum, nunquam qeundum non est, haec Magorum illuminatio magnum testimonium caecitatis exstitit Judaeorum. In terra eorum isti requirebant, quem illi in sua non agnoscebant. Apud eos isti infantem in venerunt, quem illi apud se docentem negaverunt. In his terris de longinquo isti peregrini puerum Christum nondum verba promentem adoraverunt, ubi cives illi juvenem miracula facientem crucifixerunt. Isti in membris parvis Deum agnoverunt; illi in factis mag
Abbreviated transcription (Latin):
latine manifestatio dici potest: Si muleius celsitudinem : humi¬
litatemq commendans : Vt quia ꝑto celo signis sidercis monstra¬
batur in angusto diuersorio quȩ situs inueniretur : In ualid
in fantilibus menbris  in uolutus in fantilibus pannis ad oraretur:¬
eiusdem magssibi nuntiantibus. Cum ad huc quȩ rerent paruulũ:
quẽ cognouerunt cęlo teste iam natum: Quid erit tribunal iudi¬
cantis quando suꝑbos reges cuna terrebat infantis : quanto consulti¬
us nuncreges non sicut herodes interficere quȩrunt. sed sicut magi
potius ad orare delectantur. iam p̃sentem eum: Qui et ipsam mortẽ
quã cupiebat inimicus inferre. &iam pro ipsis inimicis. ab ipsis¬
inimicis sustinuit : eamq: incorpore occisus ocadit : Pii timeant
nunc reges. ad patris dexteram iam sedentem. quẽ rex ille impi¬
us timuit : adhuc matris ubera lambientem : Audiant qđ scrip¬

Expanded text:
latine manifestatio dici potest: simul ejus celsitudinem humilatine manifestatio dici potest: simul ejus celsitudinem humilitatemque commendans, ut qui in aperto coelo signis sidereis monstrabatur, in angusto diversorio quaesitus inveniretur; invalidus infantilibus membris, involutus infantilibus pannis, aeisdem sibi Magis nuntiantibus, cum adhuc quaererent parvulum, quem cognoverant coelo teste jam natum. Quid erit tribunal judicantis, quando superbos reges cunae terrebant infantis? Quando consultius nunc reges, non sicut Herodes, interficere quaerunt; sed sicut Magi potius, adorare delectantur, jam praesertim eum qui et ipsam mortem quam cupiebat inimicus inferre, etiam pro ipsis inimicis ab inimicis sustinuit, eamque in suo corpore occisus occidit. Pie timeant nunc reges ad Patris dexteram jam sedentem, quem rex ille impius timuit adhuc matris ubera lambentem. Audiant quod scrip
Abbreviated transcription (Latin):
Ad orauerunt primitiȩ gentiũ in hiantem uberibus matris. ado¬
rant gentes sedentem addexteram dĩ patris.
dpartum uirginis : ad orandum. magi aboriente uenerunt.
Hunc diem hodie celebramus huic debitam solemni tatem.
sermonem per soluimus: Illis dies iste primus inluxit: anniuersa¬
ria nobis festiuitas redit: Illi erant primitiȩ gentiũ: nos populi
gentium : Nobis hoc lingua nuntiauit apostolorum: stella illis
tamquam celorum: Et nobis idem apostoli tamquã alncdi.
cñ arrauer̃ łam dĩ : Cur enim non agnos camus eoscelos quifac¬
tisunt sedes dĩ : sicut scriptũ est Anima iusti : sedis sapientie:
Perhos enim celos illecęloꝵ fabricator. &babitator intonuit
quito nitruo mundũs contremuit Et eceeiam credidit: mag¬
num sacramentu: in p̃sepi tunc iacebat : et magos ab oriente
ducebat: Abs condebatur instabulo et agnos cebatur incelo:

Expanded text:
Adoraverunt primitiae Gentium inhiantem uberibus matris: adoAdoraverunt primitiae Gentium inhiantem uberibus matris: adorant gentes sedentem ad dexteram Dei Patris.partum Virginis adorandum Magi ab Oriente venerunt. Hunc diem hodie celebramus, huic debitam solemnitatem sermonemque persolvimus. Illis dies iste primus illuxit, anniversaria nobis festivitate rediit. Illi erant primitiae Gentium, nos populus Gentium. Nobis hoc lingua nuntiavit Apostolorum, stella illis tanquam lingua coelorum: et nobis iidem Apostoli, tanquam coeli, enarraverunt gloriam Dei . Cur enim non agnoscamus eos coelos, qui facti sunt sedes Dei? sicut scriptum est, Anima justi, sedes est sapientiae . Per hos enim coelos ille coelorum fabricator et habitator intonuit, quo tonitru mundus contremuit, et ecce jam credit. Magnum sacramentum. In praesepi tunc jacebat, et Magos ab Oriente ducebat. Abscondebatur in stabulo, et agnoscebatur in coelo;
Abbreviated transcription (Latin):
qui recubant cũ abraham. isaac et ia cob: in regno celorum. Sicto¬
tus orbis expartibus quattuor. trinitas gratiam uocatur infidẽ
scđm quẽ numerum : cũ quattuorter ducantur : duo denarius
numerus a postolicus conseciratus est. tam quã un iuersi orbis salu¬
tem ex quattuor mundi partibus intrinitatis gratiam prȩfigurans.
Hunc enim numerum &iam discus ille significauit : quide mons¬
tratus est petro plenus omnibus animalibus. tamquã omnibus
gentibus. Nam et ipse quã tuor lineis suspensus eclo : termissũs
ad sumtus est ut quã terni duo decim facerent. Ideo fortasse
post natalem dnĩ duo decim debus additis magi primitię gen¬
tium ad xp̃m uidendũ ad orandumq uenerunt: et non solum
diem &dm̃ iħm quem primitiȩ ille nr̃e ad orauerunt iacentem
indiuersorio nos habitantem adoremus incelo. Hoc quippe ineo
illi uenerati sunt futurum quod nos ueneramur impletum.

Expanded text:
qui recumbant cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum . Sic toqui recumbant cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum . Sic totus orbis ex partibus quatuor Trinitatis gratia vocatur in fidem. Secundum quem numerum, cum quatuor ter ducuntur, duodenarius numerus apostolicus consecratus est; tanquam universi orbis salutem ex quatuor mundi partibus, in Trinitatis gratiam praefigurans. Hunc enim numerum etiam discus ille significavit, qui demonstratus est Petro plenus omnibus animalibus , tanquam omnibus gentibus. Nam et ipse quatuor lineis suspensus e coelo ter submissus assumptus est; ut quaterni duodecim facerent. Ideo fortasse post Natalem Domini duodecim diebus additis, Magi primitiae Gentium ad Christum videndum adorandumque venerunt, et non solum iem; et Dominum Jesum, quem primitiae illae nostrae adoraverunt jacentem in diversorio, nos habitantem adoremus in coelo. Hoc quippe in eo illi venerati sunt futurum, quod nos veneramur impletum.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentem corde retinebat. cuius a suo tecto prȩsentiam. hono¬
rifice reuocabat. Deniq ds̃ non inueni inquid tantam fidem
in israhel. Illa &iam chaninea exgentibus erat : quȩ cum ad nõ
et cui panis filiorum mitteretur indig¬
nam micas tamquã canis exegit. Et ideo non esse meruit:
quia id qđ fuerat nonne gauit. Nam etipsa audiuit ad nõ.
Omulier magna est fidestua. Hhumilitas in ea fidem fecerat
de proximo uidere . & magidelonginquo ueniunt ad orare.
Haec est humilitas. qua inserimeruit oleaster in oliua. &oliuã
oleastro totus siluis daret. et a maresceret mandus: ꝑ insertionis
gratiam pinguȩ factus enituit. Veniunt enim ab extremo terre
scđm hieremiam dicentes. Veremendatia. coluerunt patres nr̃i
Et ueniunt non abuna orbis parte. sed sicut euangelium secundũ
lucam loquitur: Aboriente & occidente A quilone & meridie

Expanded text:
praesentem corde retinebat, cujus a suo tecto praesentiam honopraesentem corde retinebat, cujus a suo tecto praesentiam honorifice revocabat. Denique Dominus, Non inveni, inquit, tantam fidem in Israel. Illa etiam Chananaea ex Gentibus erat, quae cum se a Domudisset canem, et cui panis filiorum mitteretur indignam, micas tanquam canis exegit: et ideo non esse meruit, quia id quod fuerat non negavit. Nam et ipsa audivit a Domino, O mulier, magna est fides tua . Humilitas in ea fecerat fidem de proximo videre, et Magi de longinquo veniunt adorare. Haec est humilitas qua inseri meruit oleaster in olivam, et olivoleastro totus silvesceret et amaresceret mundus, per insertionis gratiam pinguefactus enituit. Veniunt enim ab extremo terrae, secundum Jeremiam, dicentes: Vere mendacia coluerunt patres nostri . Et veniunt, non ab una orbis parte, sed sicut Evangelium secundum Lucam loquitur, ab Oriente, et Occidente, ab Aquilone et Meridie,
Abbreviated transcription (Latin):
in illis pastoribus extiterunt. qui ipso die quo natus est : cum deprox¬
mo ueniendo uiderunt. Illis angeli istis stella nuntiant. Ilisdic¬
tum est gła in excelsisdõ in istis impletum est cęli enarrauerunt
głam dĩ. Vtri q sane tam quã initia duorum parietum dediuerso
uenientiũ crtũcisionis &p̃putii ad angularem lapidem cucurre¬
&iam ad grauerunt. In illis gratia prior : in istis humilitasam¬
plior. Fortasse ergo illi pastores minus regi. desalute a lacrius
exultabant istiaut̃ magi multis oneratq peccatis sũ missius in¬
dul gentiam requirebant. Hȩc est illa humilitas quã in eis qurex
gentibus erant . quã in iudeis diuina scriptura commendat.
Exgentibus erat illa centurio : qui cũ dim̃ in toto pectore susce¬
pisset : se tamen dixit indignum ut indonũ eiꝰ intraret. Nec
abeo aegrum suum uoluit inderi sed saluum iuberi. Sic interius

Expanded text:
in illis pastoribus exstiterunt, qui ipso die quo natus est, eum de proxin illis pastoribus exstiterunt, qui ipso die quo natus est, eum de proximo veniendo viderunt. Illis Angeli, istis stella nuntiavit. Illis dictum est, Gloria in excelsis Deo : in istis impletum est, Coeli enarrant gloriam Dei . Utrique sane tanquam initia duorum parietum de diverso venientium, circumcisionis et praeputii, ad angularem lapidem cucurreetiam adoraverunt. In illis gratia prior, in istis humilitas amplior. Fortasse ergo illi pastores minus rei, de salute alacrius exsultabant: isti autem Magi multis onerati peccatis, submissius indulgentiam requirebant. Haec est illa humilitas, quam plus in eis qui ex Gentibus erant, quam in Judaeis, divina Scriptura commendat. Ex Gentibus enim erat ille Centurio, qui cum Dominum in toto pectore suscepisset, se tamen dixit indignum ut in domum ejus intraret, nec ab eo aegrum suum voluit videri, sed salvum juberi . Sic interius
Abbreviated transcription (Latin):
legendo et quȩdam eius quã uis carnaliter obseruando memine¬
rent ut sibi sumant iudicium nobis prebeant testimonium
Nam latine : manifestati dicpotest. Hodierno igitur die
manifestus redemptor omnium gentium fecit sollemnitatem om̃nib:
gentibus. Cuius itaque natiuitatem antedies paucissimos celebra¬
iħs xp̃s. ante dies tredeom natus. a magis hodie traditur ad oratꝰ
Quia factum est. euangelii loquitur ueritas. Quodie aut̃ factum sit
ubiq damat tam p̃dare istius sollemnitatis auctoritas iustũ
enim uisum est qđ uere iustum est ut qm̃ illi magi primi exgentib
apparente : & ꝓ infante uerbum similiter loquente uelut linguã celi.
secuti sunt : Vt diem salutis primitiarum suarũ. gentibus gratanter
agnoscerent : ut eum xpõ dño cũ gratiarũ actione solemni obsequio
dedicarent. Primitiȩ quippe iudeoꝵ adfidem reuelationem xp̃i

Expanded text:
legendo, et quaedam ejus quamvis carnaliter observando, meminelegendo, et quaedam ejus quamvis carnaliter observando, meminerunt, ut sibi sumant judicium, nobis praebeant testimonium manifestatio dici potest. Hodierno igitur die manifestatus Redemptor omnium gentium, fecit solemnitatem omnibus gentibus. Cujus itaque nativitatem ante dies paucissimos celebrao noster Jesus Christus ante dies tredecim natus, a Magis hodie traditur adoratus. Quia factum est, Evangelii loquitur veritas: quo die autem factum sit, ubique clamat tam praeclarae istius solemnitatis auctoritas. Justum enim visum est, quod et vere justum est, ut quoniam illi Magi primi ex Gentibuapparentem et pro infante Verbo visibiliter loquentem, velut linguam coeli, secuti sunt , ut diem salutis primitiarum suarum Gentes gratanter agnoscerent, et eum Domino Christo cum gratiarum actione solemni obsequio dedicarent. Primitiae quippe Judaeorum ad fidem revelationemque Christi
Abbreviated transcription (Latin):
ueteribus sacramentis : nomen genusq: custodiunt ne ꝑ mixti gen¬
tibus sine discretione dispereant. et testimonium ueritatis a¬
mittant . Uelut cain accipiente signum. ut eum nullus occidat.
qui fratrem iuistus inuidus & suꝑbus occidit. Hoc nimirum &iam in
quinqua gesimo ostauo psalmo. non in congruenter intellegi potest.
dĩ meus de monstramihi in imicis meis neo caderis eos. nequando obliuis¬
cantur legistuȩ In eis quippe inionicis fidei xpĩ ane. demonstrantur
gentibus quo modo prophetatus ẽ xp̃s. Neforte c̃ in dissent tanta
manifestatione implere ꝓphetias putarent casdem scripturas. axp̃i¬
anis esse confictas. Cum dexp̃o predicta recitarentur. quȩ cõpleca
cernuntur. Proferuntur ergo codices auideis atq: itaq ds̃ de¬
monstrat nobis inimicis nr̃is. Quos ideo non occidit hocest deterris
non penitus ꝑdidit non obliui scerentur legem ipsius. Quã ꝓpt̃rer

Expanded text:
veteribus sacramentis nomen genusque custodiunt; ne permixti genveteribus sacramentis nomen genusque custodiunt; ne permixti gentibus sine discretione dispereant, et testimonium veritatis amittant: velut Cain accipiente signum, ut eum nullus occidat, qui fratrem justum invidus et superbus occidit . Hoc nimirum etiam in quinquagesimo octavo psalmo non incongruenter intelligi potest, Deus meus demonstravit mihi in inimicis meis, ne occideris eos, ne quando obliviscantur legis tuae . In eis quippe inimicis fidei Christianae demonstratur Gentibus quomodo prophetatus est Christus: ne forte, cum vidissent tanta manifestatione impleri prophetias, putarent easdem Scripturas a Christianis esse confictas, cum de Christo praedicta recitarentur, quae completa cernuntur. Proferuntur ergo codices a Judaeis, atque ita Deus demonstrat nobis in inimicis nostris; quos ideo non occidit, hoc est, de terris non penitus perdidit, ne obliviscerentur legis ipsius: quam propterea
Abbreviated transcription (Latin):
manifestationem natixpĩ decuius manifestationis die : quȩ greco
uocabulo ephiphana nominatur qua manifestari gentibus coepit.
cũ eum magi ad orauerunt quȩ restant pauca dicamus. Nam etiam
atq etiam considerare delectat quem ad modum magis quȩ rentibus
ubi xp̃s nasceretur iud ȩi responderunt in bechleem iudȩ. Nec tam̃
ad cum ipsi uenerunt sed eis accedentibus magos ad eum locum in quo
in fans erat eadem stella ꝑduxit. Vt ostenderetur qđ ettiuitatem
poterat demanstrare sed hoc se aliquantulum subtraxerat : ut iudȩis
possit interrogari. Ad hoc sunt interrogati iudei ut de monstrarctur
eos non ad suam : sed ad gentium salutem &agnitionem testimonia di¬
uina portare. Propt̃ hoc enim illagens regnosuo pulsa est : & dispsa
ꝑterras. Vt eius fideicuius in imici sunt. ubiq testes fieri cogerentur.
Perdito quippe templo sacrificio sacerdotio, ipsoq regno inpaucis

Expanded text:
manifestationem nati Christi, de cujus manifestationis die, quae graeco manifestationem nati Christi, de cujus manifestationis die, quae graeco vocabulo Epiphania nominatur, qua manifestari coepit Gentibus cum eum Magi adoraverunt, quae restant pauca dicamus. Nam etiam atque etiam considerare delectat, quemadmodum Magis quaerentibus ubi Christus nasceretur, Judaei responderunt: In Bethlehem Judae; nec tamen ad eum venerunt ipsi, sed eis abscedentibus, Magos ad eum locum in quo infans erat, eadem stella perduxit; ut ostenderetur quod et civitatem poterat demonstrare, sed ad hoc se aliquantum subtraxerat, ut Judaei possent interrogari. Ad hoc sunt autem interrogati Judaei, ut demonstraretur eos non ad suam, sed ad Gentium salutem et agnitionem testimonia divina portare. Propter hoc enim illa gens regno suo pulsa est et dispersa per terras, ut ejus fidei cujus inimici sunt, ubique testes fieri cogerentur. Perdito quippe templo, sacrificio, sacerdotio, ipsoque regno, in paucis
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ abraham. & isaac. etia cob: ex quibus iudȩi ducebant origi¬
nem recumberent in regno celorã . Non exeis propagatipercarnẽ
sed eis insertiperfidem. Vt ille dequa a postolus loquitur. Oliuȩ
inserendus iam prȩmonstrarecur oleaster. Propterea qui ppe
non rexgentiũ sed iudeorum : ab eis gentibus ul que rebatur
uel agoscebatur. quia oleaster ad oliuam non adoleastrum.
oliua ueniebat. Ramitam. frangendi: hoc est infidedes iudei.
et magis inqui rentibus . ubi xp̃s nasceretur in bethleem iudȩ res¬
pondebant. &pilato ex probrante. qđ regem suum crucifigiuellent
ꝑtinacissime seuiebat. Itaque magi ad orauerunt iudeis ostenden¬
tibus locum xp̃i nascendi quia inscriptura quã ude acceperunt.
quem iudȩi fuderunt peccata diluimus. Sed de testimonio eiusdem
pilati ꝑtitulũ in quoscripsit regem iudeoꝵ eẽ xpm alius est disseren¬

Expanded text:
ut cum Abraham et Isaac et Jacob, ex quibus Judaei ducebant origiut cum Abraham et Isaac et Jacob, ex quibus Judaei ducebant originem, recumberent in regno coelorum; non ex eis propagati per carnem, sed eis inserti per fidem: ut ille de quo Apostolus loquitur, olivae inserendus jam praemonstraretur oleaster . Propterea quippe non rex Gentium, sed Judaeorum ab eisdem Gentibus, vel quaerebatur, vel agnoscebatur; quia oleaster ad olivam, non ad oleastrum oliva veniebat. Rami tamen frangendi, hoc est, infideles Judaei, et Magis inquirentibus ubi Christus nasceretur, In Bethlehem Judae, respondebant ; et Pilato exprobrante quod regem suum crucifigi vellent, pertinacissime saeviebant. Itaque Magi adoraverunt, Judaeis ostendentibus locum Christi nascentis; quia in Scriptura, quam Judaei acceperunt, quem Judaei fuderunt, nostra peccata diluimus. Sed de testimonio Pilati per titulum, in quo scripsit regem Judaeorum esse Christum, alius est disseren
Abbreviated transcription (Latin):
cius passione tintulũ scripsit rexiudeorũ : quẽ uidei conatisunt
mendosi emendaro. Quibus ille respondit. Quod scripsi scripsi.
Quia prȩdictum erat in psalmo. intituli inscriptione: ne corum pas
Aduertamar itaque magnum hoc. et mirabile sa cramentum.
Magi exgentibus erant : ipse etiam pilatus exgentibus. Illi stellam ui¬
derunt in celo illititulum scripsit in ligno. Vtrique tamen non regẽ
gentium sed iudeorũ uel quȩ rebant : uel agnoscebant. lud ei uero
ipsi. nec stellam secuti sunt nectitulo consenserunt. lam igitur prȩ¬
signabatur qđ postea ipsedñs dixit. Multi aboriente ec occidente
uenient et rocumbent cũ abraham : &isaac et iacob. in regnoceloꝵ
Lilii aut̃ regni. ibunt in tenebras exteriores. Nam magi aboriente
pilatus aboctidente uenerat. Vnde illiorienti. hoc est nascenti:
illi aut̃ occidenti id est morienti ad testabantur reqiuideorũ

Expanded text:
ejus passione titulum scripsit, Rex Judaeorum: quem Judaei conati sunt ejus passione titulum scripsit, Rex Judaeorum: quem Judaei conati sunt mendosi emendare. Quibus ille respondit, Quod scripsi, scripsi : quia praedictum erat in Psalmo, Tituli inscriptionem ne corrumpas . Advertamus itaque magnum hoc et mirabile sacramentum. Magi ex Gentibus erant, ipse etiam Pilatus ex Gentibus: illi stellam viderunt in coelo, ille titulum scripsit in ligno: utrique tamen non regem Gentium, sed Judaeorum vel quaerebant, vel agnoscebant. Judaei vero ipsi nec stellam secuti sunt, nec titulo consenserunt. Jam igitur praesignabatur quod postea ipse Dominus dixit: Multi ab Oriente et Occidente venient, et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum: filii autem regni ibunt in tenebras exteriores . Nam Magi ab Oriente, Pilatus ab Occidente venerat. Unde illi orienti, hoc est nascenti; ille autem occidenti, hoc est morienti, attestabantur regi Judaeorum:
Abbreviated transcription (Latin):
declarauit natus qui antiquum solem ohscurauit occisus. Iula luce
in quo nata est fides gentiũ illis tenebris ac cusata est: ꝑfidia iudeo&
Quid erat illa stella : quȩ necumquã antra intersidera apparuit.
nec postea demanstranda ꝑmansit: quid erat : nisi mirifica lin¬
gua celi : quȩ narranet głam dĩ. Quȩ inusitattim uirginis partum
inusitato fulgore clamaret. Cin postea non apparenti euangeliũ
toto orbe succederet. Quid deniq magi: uenientes dixerunt
Vbi est quinatus est rex iudeorũ: Quid est hoc : nonne tam multi
antea reges erant nati iudeorũ. qui tanto pere alieni gentis regem
nosse : et ad orare cupierunt uidimus enim inquiunt stellameius
in oriente : et uenimus ad orarecum. Num quã hoctanta deuotio¬
ne requirerent. tanto pietatis affectu desiderarent. nisi cum
agnoscerent regem iudȩorum quirex est etiam secularum.
Hinc et pilatus non nulla utiq aura pitatas afflatus est. quando in

Expanded text:
declaravit natus, qui antiquum solem obscuravit occisus. Illa luce declaravit natus, qui antiquum solem obscuravit occisus. Illa luce inchoata est fides Gentium; illis tenebris accusata est perfidia Judaeorum. Quid erat illa stella, quae nec unquam antea inter sidera apparuit, nec postea demonstranda permansit? Quid erat, nisi magnifica lingua coeli, quae narraret gloriam Dei, quae inusitatum virginis partum inusitato fulgore clamaret, cui postea non apparenti Evangelium toto orbe succederet? Quid denique Magi venientes dixerunt? Ubi est qui natus est rex Judaeorum? Quid est hoc? Nonne tam multi antea reges erant nati Judaeorum? Quid tantopere alienae gentis regem nosse et adorare cupierunt? Vidimus enim, inquiunt, stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . Numquid hoc tanta devotione requirerent, tanto pietatis affectu desiderarent, nisi eum agnoscerent regem Judaeorum, qui rex est etiam saeculorum? Hinc et Pilatus nonnulla utique aura veritatis afflatus est, quando in
Abbreviated transcription (Latin):
uate paucissimos dies natalem dnĩ cȩlebrauimus: hodierno aut
die manifestationem quã manifostari gentibus coepit. sollemni¬
tate non minus debita cȩlebramus. Illo die natum pastores uidei uider̃
hodie magi ab oriente uenientes ad orauerunt. Natus quippe fuerat
lapis ille angularis pax duorum parietum excircũ asione et prȩ¬
putio : non exparua diuersitate uenientium : ut in illo copularent᷑
qui factus est pax nr̃a : et fecit ut raque unum. Hoc in pastoribus
uidȩorũ : et magis gentiũ presignatum est : Inde coepit : qđ in uniuer¬
somundo fructi facaret et cresceret. Hos itaque duos dies natiuitatis
ec manifestationis dnĩ nr̃i spiritali lȩtitia : gratissimos halieamus
Iudei pastores ad eos angelo nuntiante gentiles magi stella demons¬
trante ꝑducti sunt. Hȩc stella uanis comiputationes astralogorũ.
diuinationesq confudit cũ stellarũ ad oratoribus creatorem celi
et terrȩ adorandum potius de monstrauit. Nam ipsae nouã stellã

Expanded text:
te paucissimos dies Natalem Domini celebravimus: hodierno autem die manifestationem, qua manifestari Gentibus coepit, solemnitate non minus debita celebramus. Illo die natum pastores Judaei viderunt: hodie Magi ab Oriente venientes adoraverunt. Natus quippe fuerat lapis ille angularis, pax duorum parietum ex circumcisione et praeputio, non ex parva diversitate venientium; ut in illo copularentnr, qui factus est pax nostra, et fecit utraque unum . Hoc in pastoribus Judaeorum, et Magis Gentium praesignatum est. Inde coepit, quod in universo mundo fructificaret et cresceret. Nos itaque duos dies, Nativitatis et Manifestationis Domini nostri, spirituali laetitia gratissimos habeamus. Judaei pastores ad eum angelo nuntiante, gentiles Magi stella demonstrante perducti sunt. Haec stella vanas computationes astrologorum divinationesque confudit, cum stellarum adoratoribus Creatorem coeli et terrae adorandum potius demonstravit. Nam ipse novam stellam
Abbreviated transcription (Latin):
nalis secreta reserauit sed in maculatum semen in uio labili utero
qui terrenȩ contagia correptelȩ in maculati partus nouitate
non senserit & cȩlesti maiestate depulerit. Nam silit terram
sequamur quomodo sc̃s omnis masculus cũ multos sceleratissimos
fuisse non lateat. num quid sc̃s achab. Numquid scĩ pseudo prophece
quos adbeliȩ p̃ces ultor cȩlestis iniuriȩ ignis absumit : Sed ille sc̃s
perquem figuram futuri mysterii. pialegis diuinȩ prescripta
signabant coquod solus scȩ̃ ecdesiȩ uirginis ad generandos popu¬
los dĩ in maculate fecunditatis aperiret genitale secretum.
Hic ergo salus a peruit sibi uuluam : nec mirum qui enim dixerat
ad prophetam Prius quã teformarem inutero nouite & Inte uulua
matris scĩ ficauite : quiergo uuluam scĩ ficauit alienam. ut nas¬
ceretur propheta. hicest quia peruit matrissuȩ uuluam.
ut in maculatus exiret

Expanded text:
nalis secreta reserauit, sed inmaculatum semen inuiolabili utero nalis secreta reserauit, sed inmaculatum semen inuiolabili utero s Iesus, qui terrenae contagia corruptelae inmaculati partus nouitate non senserit et caelesti maiestate depulerit. nam si litteram sequamur, quomodo sanctus omnis masculus, cum multos sceleratissimos fuisse non lateat? numquid sanctus Achab? numquid sancti pseudoprophetae, quos ad Heliae preces ultor caelestis iniuriae ignis absumsit? sed ille sanctus, per quem figuram futuri mysterii pia legis diuinae praescripta signabant, eo quod solus sanctae ecclesiae uirginis ad generandos populos dei inmaculatae fecunditatis aperiret genitale secretum. hic ergo solus aperuit sibi uuluam. nec mirum; qui enim dixerat ad prophetam: priusquam te formarem in utero, noui te et in uulua matris sanctificaui te, qui ergo uuluam sanctificauit alienam, ut nasceretur propheta, hic est qui aperuit matris suae uuluam, ut inmaculatus exiret
Abbreviated transcription (Latin):
sublege ut eos qui sublege essent lucri faceret. Quid sit autem
inhierus alem sisti dño dicere nisi inesaiȩ cõmentis ante dixissem.
Circum asis enim uitus dominico dignus iudicabatur obtutu. quia oculi
dñi suꝑ iustos. Uides omnem legis ueteris seriem fuisse trpum futuri:
nam &crcũ cisio purgationẽ significat dilictorum. Sed qm̃ prona
quadam cupiditate peccandi humane carnis et mentis fragilitas. In ex¬
tricabilibus uitiis implicatur eo ꝑ octauum circũ asionis diem culpȩ
totius futura purgatio resurrectionis p̃figurabatur aetate. Hoc est
enim illud quia omne masculum ad aperiens uuluam scm̃ dño uo¬
cabitur. Uerbis enimlegis promittebatur uirginis partus. etue¬
re sc̃s quia in maculatus. Deniq ipsũ eẽ quilege signetur in eodem
modo ab angelo repetita uerba dedarant. quia qđ nascetur in¬
quid scm̃ uocabitur filius dĩ. Non enim uiribs coitus uuluȩ uirgi¬

Expanded text:
sub lege, ut eos qui sub lege essent lucrifaceret. quid sit autem sub lege, ut eos qui sub lege essent lucrifaceret. quid sit autem in Hierusalem sisti domino dicerem, nisi in Esaiae conmentis ante dixissem; circumcisus enim uitiis dominico dignus iudicabatur optutu, quia oculi domini super iustos. uides omnem legis ueteris seriem fuisse typum futuri — nam et circumcisio purgationem significat delictorum — sed quoniam prona quadam cupiditate peccandi humanae carnis et mentis fragilitas inextricabilibus uitiis inplicatur, eo per octauum circumcisionis diem culpae totius futura purgatio resurrectionis praefigurabatur aetate. hoc est enim illud: quia omne masculum adaperiens uuluam sanctum domino uocabitur; uerbis enim legis promittebatur uirginis partus. et uere sanctus, quia inmaculatus. denique ipsum esse qui lege signetur in eundem modum ab angelo repetita uerba declarant: quia quod nascetur inquit sanctum uocabitur filius dei. non enim uirilis coitus uuluae uirgi
Abbreviated transcription (Latin):
carnab. Et ut scias propt̃ nos illũ fuisse circũ cisum: Audi paulũ
manifestissime predicantem. In quo habitat omĩs plenitudo
si ne manibus. in expoliatione corporis carnis. Incircumcisiont̃
xp̃i. consepulti ei in baptis mate. In quo & consureximus ꝑfidem
operationis dĩ quisuscitauit eum amortuis. Et nimors igitur
& resurrectio & circũcisio eius pronobis facte sunt. Etcũ conpleti
essent dies arcũ odenti puerũ : uocatũ est nomeneius iħ s. qđ uo
uocatum efuerat ab angelo ante quã conoperetur. Vo cabulũ
inmundum sed ab excellentiori quadã maioriq natura. unde signant᷑
euangelista addidit dicens. Et uocatum est nomen eius iħs. quod uoca¬
tum fuerat ab angelo ante quã conoperetur in utero
ircumciditur itaque puer. Quis ille puer Nisi ille de quo dic¬
tum est puer natus ẽ nobisfilius datus ẽ nobis : Faccus est enim

Expanded text:
carnali. Et ut scias propter nos fuisse illum circumcisum, audi Paulum carnali. Et ut scias propter nos fuisse illum circumcisum, audi Paulum manifestissime praedicantem. In quo habitat, inquit, omnis psine manibus in exspoliatione corporis carnis, in circumcisione Christi, consepulti ei in baptismate, in quo et consurreximus per fidem operationis Dei, qui suscitavit eum a mortuis . Et mors igitur, et resurrectio, et circumcisio ejus, pro nobis factae sunt. Cum impletiies circumcidendi puerum, vocatum fuerat nomen ejus Jesus, quod vocatum est ab angelo antequam conciperetur. Vocabulum in mundum, sed ab excellentiori quadam majorique natura. Unde signanter evangelista addidit dicens: Et vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatum fuerat ab angelo antequam in utero ircumciditur itaque puer. quis ille puer nisi ille de quo dictum est: puer natus est nobis, filius datus est nobis? factus est enim
Abbreviated transcription (Latin):
uel aduersa dispensat prȩcipuȩ cũ huius modi homines arguat
& in crepat apłs dicens. Dies obseruatis eemenses et tompora et annos
Timeo neforte sine causa laborauerim in uobis Videte lem̃i in quo
laborem ergase a postolicum ꝑdiderunt. Vos aut̃ sicut hucusq
prodĩ timore fecistis abhorrete uana. refugite falsa impia
dedinate ut᷑ ad domumdĩ confidenti semꝑ corde uenire possitis
& in fide ur̃a gentium magister &iudex: doc trinȩ sue fructum
uodmortuus ẽ xp̃s. peccato mortuus est. Non quia ipse pec¬
cauerit Neque enim peccatũ fecit. Nec inuentus est dolus
in oreeius. Sed mortuus est : ut nos qui mortui sumus illos
moriente peccatis. Nequa quã peccato &uitiis uiueremus. Unde
tui sumus tunc illo moriente : & consurreximus resurgenti.
Sic cum eo circũcisisumus & post circũcisione sollemni purga¬
tione mundati. Vnde nequaquã iam in digemus cirtum cisione

Expanded text:
vel adversa dispensat: praecipue cum hujusmodi homines arguat, vel adversa dispensat: praecipue cum hujusmodi homines arguat, et increpet Apostolus dicens: Dies observatis, et menses, et tempora, et annos: timeo ne forte sine causa laboraverim in vobis . Videte, carissimi, in quo laborem erga se apostolicum perdiderunt. Vos autem, sicut huc usque pro Dei timore fecistis, abhorrete vana, refugite falsa, impia declinate; et ut ad domum Dei confidenti semper corde venire possitis; et in fide vestra gentium magister, et judex doctrinae suae fructum Christus, pro peccato mortuus est. Non quia ipse peccaverit, neque enim peccatum fecit, nec inventus est dolus in ore ejus; sed mortuus est, ut nos qui mortui sumus, illo moriente peccatis, nequaquam peccato et vitiis viveremus . Unde tui sumus tunc illo moriente, et consurreximus resurgenti: sic cum eo circumcisi sumus, et post circumcisionem solemni purgatione mundati. Unde non jam indigemus circumcisione
Abbreviated transcription (Latin):
uersitas in nocuatur. Nouum uocant annũ quasi noui aliquid aut
celum tuncostendat aut terra. Nouum annũ ianuarias appel
&iim uanissimi colligere sedicunt. ac statum uite suȩ in anibus
indiciis aestimantes. ꝑ incerta auium ferarũ quȩ signa imminen¬
tis anni futurarimantur. Cũ utique apuddm̃ solũ sit notitia fu¬
turorũ & legalis auctoritas ista prohibeat dicens Neauspicẽ¬
minime auguris intendatis. sed miseria acmiserandihomines
rapti erroribus paganorum & minus ꝓuido corde carcati
cũ impietate de domibussuis prodeunt. & cũ sacrilegho re¬
uertuntur Aut quomodo sexp̃ĩ anũ putat posse ueldici qui
iamdudum nec obseruare Nec querere manifestarelatione cog¬
noui Etreuera non sunt anobis poenitus inquirenda qui omni¬
potenti dõ credimus qui proqualitate meritorum aut fidei ꝓ¬
batione cunctis mortalibus potestate arbitru sui ud prospera

Expanded text:
versitas innovantur. Novum vocant annum, quasi novi aliquid aut versitas innovantur. Novum vocant annum, quasi novi aliquid aut coelum tunc ostendat, aut terra. Novum annum Januarias appelletiam vanissimi colligere se dicunt, ac statum vitae suae inanibus indiciis aestimantes, per incerta avium ferarumque signa imminentis anni futura rimantur; cum utique apud Deum solum sit notitia futurorum, et legalis auctoritas ista prohibeat dicens: Ne auspiceminí, ne auguriis intendatis . Sed miseri ac miserandi homines rapti erroribus paganorum, et minus provido corde caecati cum impietate de domibus suis prodeunt, et cum sacrilegio revertuntur. Aut quomodo se Christianum putat posse vel dici, qui , carissimi, jam dudum nec observare nec quaerere manifesta relatione 48 cognovi. Ac revera non sunt a nobis penitus inquirenda, qui omnipotenti Deo credimus, qui pro qualitate meritorum, aut fidei probatione cunctis mortalibus potestate arbitrii sui vel prospera,
Abbreviated transcription (Latin):
quid non uniuersa ibi falsa sunt & in sania cũse adõ formati homines
aut in pecudes aut inferas aut in portenta trans formant. Num quid
no n omnen excedit insaniam cũ decorem uultus humanidĩ spe¬
caliter manibus in omnem pulchritudinẽ figuratũ squalare sor¬
dium et adulterina foeditate deturpant. quo modo non sanum sapi¬
enabus patet nihilibi in eẽ sanitatis ubi impia ubi in honesta in uer¬
saque om̃a & faciunt & loquuntur. Non audientes damantem
cottidiȩ inecdesia beatum dauid & dicentem fili hominum usquequo
graui corde. Vt quiddiligitis uanitatem & quȩritis mendatium :
graue utique eorum cor st atque omni impietate depressum qui per
crilegos iocos diuinis monitis in ludentes uana diligunt & falsa
sectantur epost om̃a ad offensionis plenitu dinem dies ipsos
lantannum qm̃ ꝑ nefandas serias honestate defalsa turpitudo & per

Expanded text:
quid non universa ibi falsa sunt et insana, cum se a Deo formati homines, quid non universa ibi falsa sunt et insana, cum se a Deo formati homines, aut in pecudes, aut in feras, aut in portenta transformant? Nunquid non omnem excedit insaniam, cum decorem vultus humani Dei specialiter manibus in omnem pulchritudinem figuratum, squallore sordium et adulterina foeditate deturpant? Quomodo non sunum sapientibus patet, nihil ibi inesse sanitatis, ubi impia, ubi inhonesta, universaque omnia et faciunt et loquuntur; non audientes clamantem quotidie in Ecclesia beatum David et dicentem: Filii hominum, usquequo gravi corde; ut quid diligitis vanitatem et quaeritis mendacium ? Grave utique eorum cor est, atque omni impietate depressum, qui per sacrilegos jocos divinis monitis illudentes et vana diligunt, et falsa sectantur; et post omnia, ad offensionis plenitudinem, dies ipsos lant annum, quoniam per nefandas ferias pro honestate falsa turpitudo et per
Abbreviated transcription (Latin):
muodana ꝑsulcans incedit addĩ regnũ siaspectum suum ad impia
et uana conuerterit &iuges suos hoc est corpus atque animam
uul nerabit & optimi iti neris periculorum nimis incurret errorem
E rdon respex̃ inquit inuanitates & insanias falsas. Quomod obeatus
dauid falsas in sanias dicit cũ uere insaniant qui ab iecto retrorsũ
timore dĩ ad demonũ respiciunt uanitates Sed uirfidelis proprie
Naturã impiȩ falsitatis expressit. quia in sania sunto m̃a quȩ cumq
diaboli fallente mendatio dĩ in se non habent ueritatem & illorum
grauior atque in medicabilis langor est qui supstitionum furore
edudorum suauitate decepti subspeciẽ sanitatis in saniunt. An non
om̃a quȩ aministris demonũ illis aguntur diebus falsa sunt & insania
Cũ uir uiriũ suarũ uigore mollito : totum se frangit infeminã tantoq
illud ambitu atq arte agit quasi peniteat illum est qđ uir est. Num¬

Expanded text:
mundana persulcans incedit ad Dei regnum, si aspectum suum ad impia mundana persulcans incedit ad Dei regnum, si aspectum suum ad impia et vana converterit, et juges suos, hoc est corpus atque animam, vulnerabit, et optimi itineris periculosum incurret errorem. Et non respexit, inquit, in vanitates et insanias falsas. Quomodo beatus David falsas insanias dicit; cum vere insaniant, qui abjecto retrorsum timore Dei, ad daemonum respiciunt vanitates? Sed vir fidelis proprie naturam impiae falsitatis expressit: quia insana sunt omnia quaecunque, diaboli fallente mendacio, Dei in se non habent virtutem. Et illorum gravior atque immedicabilis languor est, qui superstitionum furore et ludorum suavitate decepti, sub specie sanitatis insaniunt. An non omnia quae a ministris daemonum illis aguntur diebus falsa sunt et insana, cum vir, virium suarum vigore mollito, totum se frangit in feminam, tantoque illud ambitu atque arte agit, quasi poeniteat illum esse, quod vir est? Nun