comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mdõmo. uno fundo. una re cõmuni. cũ
udorib ⁊ filus contenti sũt. Eodem aut᷑
anno quo baptirati sut̃. uiam uniuerse
carnis ingressi sunt. or itaq p̃no¬
aiinati septẽ filii. omĩa p̃dia sua uenũ¬
dantes. p̃cium pauꝑib distribuerũt:
seruosq suos ingenuos fecerũt. Ip̃iuero
inquod̾a loco se induserũt. lections ora¬
tioni. ⁊ psalmodie uacantes. ⁊ auob
tantum seruulis contenti qui eis offĩ¬
cium consolationis impenderes niuebant
incenaculo constituti sine querela. tã d̾o quã
hom̃ib complacentes: uxpꝑ ⁊ liberir grato
consortio carentes. celibemq urã actitare sa¬
tagentes. De roliquiis autẽ cibx ip̃oꝵ ad qͣs
firmis sumerent᷑. qualiscũꝙ infirmitate
tenerent᷑ ꝓtimis sanabant᷑ Quã obrẽ pri¬
mo exadiacenti ꝓuincta ⁊ postinodũ ex õi

Expanded text:
domo, uno fundo, una re communi cum domo, uno fundo, una re communi cum uxoribus et filiis contenti sunt. Eodem autem anno quo baptizati sunt, viam universae carnis ingressi sunt. Horum itaque praenominati septem filii 1278 omnia praedia sua venundantes, pretium pauperibus distribuerunt, servosque suos ingenuos fecerunt. Ipsi vero in quodam loco se incluserunt, lectioni, orationi, et psalmodiae vacantes, duobus tantum servulis contenti, qui eis officium consolationis impenderent. Vivebant in coenaculo constituti sine querela, tam Deo quam hominibus placentes, uxorum et liberorum grato consortio carentes, coelibemque vitam actitare satagentes. De reliquiis autem ciborum suorum, adfirmis sumerentur, qualicunque infirmitate tenerentur, protinus sanabantur. Quamobrem primo ex adjacenti provincia, post
Abbreviated transcription (Latin):
um messem hoereo xp̃i inferit contendit.
scrutabilidi iudic̃o. in ymagine ⁊ errare
t̃reni hominis ꝑmanente. ⁊ ex sota uet̾is
usus auctoritate. male ab infantia inbi¬
biti siꝑstitionẽ fanatici cult᷑ ꝑtinaciter
defendente. Matrẽ quoq que eũ minido
genuerat ip̃e in xp̃o regen̾auit: factus
euis sp̃alis pat᷑. cuuis carnalis erat silins.
et p̃stans ei ut eẽt inicium aliqd̾ noue
ind̾o creature. ã qua ip̃e ut homo exis¬
teret post dm̃ miciũ acceꝑat. Effecit aut̃
ut ⁊ ista ⁊ cet̾i quos saluti conqͥsierat ĩ
xp̃o renascerent᷑ ꝑmanus patruoꝵ patͥs
sui suoꝵ scilicet ppatruox martin ⁊ au¬
mari qui xp̃ranissimi erãt. ⁊ ciuuitatit
sibi deputatis ep̃atus officio fungedant᷑.
uidelicet. primo. leto. ⁊ theodoro. gauden¬
ĩe. quirraco. ⁊ innocentio. Quoꝵ patres
lñ a paterna hereditatẽ diuidontes. s
tamꝙ̃ uno oetu gemini nati sunt: sic u

Expanded text:
um messem horreo Christi inferre contendit, um messem horreo Christi inferre contendit, scrutabili Dei judicio, in imagine et errore terreni hominis permanente, et ex sola veteris usus auctoritate male ab infantia imbibiti superstitionem fanatici cultus defendente. Matrem quoque, quae eum mundo genuerat, ipse in Christo regeneravit; factus ejus spiritualis pater cujus carnalis erat filius; et praestans ei ut esset initium aliquid novae mundo creaturae, a qua ipse homo ut exsisteret, post Deum, initium acceperat. Effecit autem ut et ista et caeteri, quos saluti conquisierat in Christo renascerentur per manus patruorum patris sui, suorum scilicet propatruorum Martini et Aumari, qui Christianissimi erant, et civitatibus sibi deputatis episcopatus officio fungebantur, videlicet, Primo, Laeto, et Theodoro, Gaudente, Quiriaco et Innocentio. Quorum patres, lii fratres paternam haereditatem dividentes, sed sicut uno ortu gemini nati sunt, sic una
Abbreviated transcription (Latin):
ipẽ in augm̃tum ꝓfectus su. ĩnĩnsimo
exhocciste officio cositurs quo humitiꝰ
eodẽ tandẽ magistit suo concidente et
mirante subsedit.
uid igͣ tam de hoc uiro tanta humi¬
lifar̃e stindato fieret. ñ ut sccłm seriptu¬
tas humilẽ spũ susciꝑet gła. et qui se
hitmiliaua̾t. a sũmo humilitatis docaes
quem pene sequebat᷑ exaltaret᷑. quasl ⁊̃
silentio subditus inuestigauerat pottit᷑
opere et sermone et apostosico aggnus
minusterio: aliũ notas facrret nus in
S quomͦ ad ministi̾um accedẽti tustat¬
sumeret᷑.. ⁊ quom̃ p̾dicaret
sũma degens stibiectione. ⁊ qł
tilitatis error obligabat ad ĩtanui¬
ancdam illis fidem xp̃i. monet᷑ iusł¬
tare. Oraculo itaq frctus cdñitas ex
licentia beati hylatił ñneo dũ ab
angusto constantio ꝓ fidei cdestusio¬
ne inexiltũ missus fuerat. quor sũ uissus
fuerat deuotus ꝑfiriscit᷑. ⁊ cirũqua uerbũ
dei spargens. nultã ex conu̾sione infideli¬

Expanded text:
tum profectus sui, in infimo exorcistae officio, eo securius quo humilius, eodem tandem magistro suo concedente et mirante, subsedit. Quid igitur jam de hoc viro tanta humilitate fundato fieret? Non ut, secundum Scripturas, humilem spiritu susciperet gloria, et qui se humiliaverat, a summo humilitatis doctore, quem pene sequebatur, exaltaretur; quasque in silentio subditus investigaverat, potens opere et sermone, et apostolico dignus ministerio, aliis notas faceret vias vitae? Sed quomodo ad ministerium accederet, nisi assumeresumma degens subjectione, et quiete tilitatis error obligabat, ad insinuandam illis fidem Christi, monetur visitare. Oraculo itaque fretus divino, ex licentia beati Hilarii, nam necdum ab Augusto Constantio pro fidei defensione in exsilium missus fuerat, quorsum jussus fuerat devotus proficiscitur: et circunquaque verbum Dei spargens, multam ex conversione infideli
Abbreviated transcription (Latin):
oebat ad semitas iustitie. ⁊ ad prudentiã
iustoꝵ. euertebat delubra. fundabat mo.¬
nastĩa. eclificabat eccłias: ⁊ ita paulaum
suocrescens. factus erat ingentẽ magnã
famam scĩtatis. ⁊ celebrnatẽ nominis eiꝰ¬

Expanded text:
cebat ad semitas justitiae, et ad prudentiam cebat ad semitas justitiae, et ad prudentiam justorum. Evertebat delubra, fundabat monasteria, aedificabat ecclesias; et ita paulatim succrescens, factus erat in gentem magnam. famam sanctitatis et celebritatem nominis e
Abbreviated transcription (Latin):
ni. ⁊ milites xp̃iani uidei ⁊ gentiles eos
usitabã: ⁊ reuerebant᷑ ⁊ excolebant. Qua
oni huiꝰ scłi subiti timontes: fugi latibu¬
tum iopetentes. patͥam. resuquire dispo¬
suerut. Quippe cumin heInplo eis
ti. ⁊ decentissime patruelis eoꝵ beatissimꝰ
sequẽs. arbitrioq eius se cõmitens
nosam cunctis propͥe uoluntatis fai¬
tatem. abiecerat: ita xp̃c quoq pollit¬
tionis sue sententiã in eoliberalit᷑ opr¬
plens. ⁊ miraculoꝵ gła ⁊ honore pontifi¬
catus. ⁊ diuiciarũ copia illũ quamius
ista fuigientẽ illustrau̾at ⁊ ꝓmissum
sequicib suis centuplũ ei iam ⁊ hic u¬
iliderat infito seruans illi plenitutine
int̾mine retͥbutionis. Cumq de terra
et de cognatione sua solus ꝓpt̾ xp̃m exissit:
magnificante eum eod̾e xp̃o auce suo. int̾ra
ꝑegrmationis sue. ⁊ aduerbũ oris enis facien¬
te ꝓdigri. mirum dictu cde lapitib suisti¬
tauit filios habrahe. ⁊ mutabat corda
hominũ erroneosꝙ ⁊ increlulos condu¬

Expanded text:
ni et milites Christiani, Judaei et gentiles eos visitabant, reverebantur et excolebant. Qua oni hujus saeculi subjici timentes, fugae latibulum expetentes, patriam relinquere disposuerunt: quippe cum in hoc exemplo eis ti, et recentissime eorum patruelis beatissimus sequens, arbitrioque ejus se committens, damnosam cunctis propriae voluntatis facultatem abjecerat, ita Christus quoque pollicitationis suae sententiam in eo liberaliter complens, et miraculorum gloria et honore pontificatus, et divitiarum copia, illum quamvis ista fugientem illustraverat, et promissum sequacibus suis centuplum ei jam et hic reddiderat, in futuro servans illi plenitudinem interminae retributionis. Cumque de terra et de cognatione sua solus propter Christum exisset, magnificante eum eodem Christo duce suo, in terra peregrinationis suae, et ad verbum oris ejus faciente prodigia, mirum dictu! de lapidibus suscitavit filios Abrahae, et mutabat corda hominum, erroneosque et incredulos condu
Abbreviated transcription (Latin):
cobi  qulchrũ uintur.⁊ sic ad ipiũ re¬
unsuri. Quam iã cum benedichons
brati martini aggrecdientes. nudis pedib.
lancis utendo uestib. pane et aqua et cru¬
is herbis contenti: quinquennio ꝑegerut
euertentes itaq sani ⁊ moslumes.
beato martino se p̃sentauerũt cum
multis reliquĩs uidelicet de sepulchro dñi
et euis scĩssima cruce. de sepulchro sc̃e
munmus reuerenter accipiens mabsi¬
da mauris eccłe cum reu̾entia posuit Ip¬
si uero septẽ fr̃s beato meranno ⁊ fr̃ib ibi¬
dem manentib tam manima quã incor¬
pr se didentos uouerũt se de loco ampliꝰ
non recessinos Statim autẽ beatus mar¬
timis eos gratant᷑ excepit᷑ ⁊ monachico
habitu cos induit. ⁊ benedictione propͥa
confirmituit Posiuiq eos in latere cam̃¬
timontis in quodã specu. fecit quoꝵ eis
oratonũ. in ip̃a rupe. benechxitq altare.
ubi ⁊ reliquias propria manu condicit.
quas ip̃i apportauerant. Ouctinat uͦ
climenuem ⁊ primũ pb̃ros. lecum et

Expanded text:
cobi sepulcrum venturi, et sic ad ipsum reversuri. Quam viam cum benedictione beati Martini aggredientes nudis pedibus, laneis utendo vestibus, pane et aqua, et crudis herbis contenti quinquennio peregerunt. Revertentes autem sani et incolumes, beato Martino se praesentaverunt cum multis reliquiis, videlicet de sepulcro Domini et ejus sanctissima cruce, de sepulcro etiam Martinus reverenter accipiens in apsida majoris ecclesiae cum reverentia posuit. Ipsi vero septem fratres beato Martino, et fratribus ibidem manentibus, tam in anima quam in corpore se dedentes, voverunt se de loco illo non recessuros. Statim autem beatus Martinus eos gratanter excepit, et monachico habitu eos induit, et benedictione propria confirmavit; posuitque eos in latere cavati montis in quodam specu, fecit quoque eis oratorium in ipsa rupe, benedixitque altare, ubi et reliquias proprias manu condidit, quas ipsi apportaverant. Ordinavit autem Clementem et Primum presbyteros, Laetum et
Abbreviated transcription (Latin):
stituit. ⁊ benedictione sua confirmauit.
Cui ⁊ commendauit septẽ supradictos
frẽs ⁊ patrueles suos. Qui eos suscipiens.
in cõmuni cum fr̃ib aliis. singulariter
eos diligebat: ⁊ specialit̾ reuisebat. ⁊ con¬
fortabat. Porro beatus mantinus post
obitum suũ usq addiẽ migrationis
eoꝵ sepissime apparebat eis inuisionos
coniolans eos ⁊ cceroborans uixerũt aut̃

Expanded text:
stituit, et benedictione sua confirmavit, cui et commendavit septem supradictos 1280 fratres et patrueles suos, qui eos suscipiens in commune cum fratribus aliis singulariter eos diligebat, et spiritualiter revisebat et confortabat. VI. Beatus autem Martinus post obitum suum usque ad diem migrationis eorum saepissime eis apparebat in visione, consolans eos et corroboran
Abbreviated transcription (Latin):
spus ⁊ piꝑ laudabitis inargum̃tũ
sut magnt humitatas. docttima ⁊
exemplis prestantulam ⁊ expectabilis
uiri hilarii. qui indieb illis eccłe gal¬
licant singuluis. et lucerna ⁊ colũp¬
na apparebat. eruidiendũ se subdicit
discipulis ne inuacuũ uel ꝑiculosecur¬
reret. si suo ferret᷑ iucticis. ⁊ se ssbi nra¬
gistrum constitueret: ⁊ ne inculeret in

Expanded text:
per laudabilis, in argumentum suae magnae humilitatis, doctrina et exemplis praestantissimi et spectabilis viri Hilarii, qui in diebus illis Ecclesiae Gallicanae singularis et lucerna et columna apparebat, erudiendum se subdidit, discipulis, ne in vacuum vel periculose curreret, si suo ferretur judicio, et se sibi magistrum constitueret; et ne incideret in
Abbreviated transcription (Latin):
sum hec facere que dicis. Et uocauit ad
se unum de ħcretias clancũto altad eũ
actpe qua aigia aũroł et clausis¬
cruulaie restituam. Cumq hic accepiẽ
constipatus hereticoꝵ cat̾ua exclamat
et iste cecatus pecunia ut fide ep̃i retipet
oculos suos. At iste non cũ minua arro.¬
gantia imponens manũ suꝑ oculos eius a¬
it. Scđm fidem meam fiat tibi hec eo di¬
cente ita obserati sũt oculi hominis cum
dolore ut ñ salum uisũ ꝑderet. uerum eti¬
am dolum quẽ auaritia impellente finxetat
xp̃ianum cam heretico pro side nrã
certantem. alterintesq dui de diuinis
scriptiuis Cam fledi non pois herencus
ut crgnosceret ueritatẽ ait. Si nr̃e religi¬
onis scripturarũ sacrarum testimonia te
ad credendũ minime motiẽt. uel uirtu¬
tem induudue tamitatis miraculis expe¬
uire Eib indigito meo anulus aureus.
ego cum inignẽ iaceo. tu candentẽ colli¬
gei proiectumq int̾ prunas anulum.

Expanded text:
sum haec facere quae dicis'. Et vocatum ad sum haec facere quae dicis'. Et vocatum ad se unum de hereticis, clanculo ait ad eum: 'Accipe quadraginta aurtibi credulitate restituam. Cumque hic accepta constipatus haereticorum caterva: exclamat et iste caecatus pecunia, ut fide episcopi reciperet oculos suos. At iste cum non minima arrogantia imponens manus super oculos ejus, ait: Secundum fidem meam fiat tibi. Haec eo dicente, ita obserati sunt oculi hominis cum dolore, ut non solum visum perderet, verum etiam dolum, quem avaritia impellente finxerat,Christianum cum haeretico pro fide nostra certantem. Altercantibusque diu de divinis Scripturis, cum flecti non posset haereticus, ut cognosceret veritatem, ait vir nostrae religionis: 'Si Scripturarum Sacrarum testimonia te ad credendum minime movent, vel virtutem individuae Trinitatis miraculis experire. Est digito meo anulus aureus; ego eum in igne iaceo, tu candentem college'. Proiectumque inter prunas anulum,
Abbreviated transcription (Latin):
terium erat scĩ mantini int̃ sagontum atq
carthaginẽ spartariã. Amlientes autem
monachi qd hic exiroius al locum illum
deberer acceder. sugum iniut̃ et se relio¬
to abbẽ sine. nusula maris abscondunt.
Aduenientib autr̃ gothis ac cdiripientib
res monasterii. ue ane custode remanserat̃.
abbarem simo inturuatũ. s stĩtate erectũ
offondunt. Extracto unus gladio qiͣ am¬
putauirns criuicẽ enis. resupinus ruit ac
sp̃m exhalauin Reliqui uero hec udentes
timore ꝑterriti fugorunt.: S uod cum re¬
gi nunciatum fuiss cum testificatione
p̃cepit omĩa que ablata fuerant monaste¬
rio restaurari.
eanens autem p̾fatus rex tanta mira¬
tula ꝑ seluos cłi qui mẽ religionis
fuerant sierĩ uocauit unũ ep̃oꝵ suoꝵ.¬
dixitꝙ setrenius ad eum. Quam obrem uos
ut iti qua se xp̃ianos dicunt non osten¬
ditis sgna inpõplues stełm sidem ur̃am.
ilusi. ⁊ suridis auditũ. ⁊ nut autem pos¬

Expanded text:
terium erat Sancti Martini inter Sagonthum atque terium erat Sancti Martini inter Sagonthum atque Cartaginem Spartariam. Audientes autem monachi, quod hic exercitus ad locum illum deberet accedere, fugam ineunt et se, relicto abbate sene, in insulam maris abscondunt. Advenientibus autem Gothis ac diripientibus res monasterii, quae sine custode remanserant, abbatem senio incurvatum, sed sanctitate erectum offendunt. Extractoque unus gladio, quasi amputaturus cervicem eius, resupinus ruit ac spiritum exalavit. Reliqui vero haec videntes, timore perterriti fugierunt. Quod cum regi nuntiatum fuisset, cum testificatione praecepit omnia quae ablata fuerant monasterio restaurari. 13. Cernens autem praefatus rex tanta miracula per servos Dei, qui nostrae religionis erant, fieri, vocavit unum episcodixitque secretius ad eum: Quamobrem vos, ut isti qui se Christianos dicunt, non ostenditis signa in populos secundum fidem vestram? didi et surdis auditum, nunc autem pos
Abbreviated transcription (Latin):
mo ꝓfundi. in lubrico słi. ubi ñ inueniret
requiẽ pes eius. udi ñ solum iniurũs affli¬
geret᷑. s ⁊ ꝑiculis urgeret᷑ inumeris. Quid
faceret uł potius quid ñ faceret ꝓsalute
multoꝵ. qͥ ꝓ unius deuotione tantũ te¬
dũ sustinuit: tã duiturnũ quietis sue
dispendiũ ꝑtulit: Quas cruces. que sup¬
plicia. quas inuirias. si inferrent᷑ ꝓ salra¬
tore. ñ epulis oñb quamuis delicatis
anteferrit: qui ꝓ amore hominis morta¬
lis singłaris gaudii sui imicũ eque desi¬
deriũ pcuiꝰ dilatione acrit̃ cruiabat᷑. iam¬
diui adimplere distulit: d ꝓfecto scĩ iuue¬
nis exercebat᷑ patientia. ꝓbabat᷑ fertitudo.
exꝑientia formabat᷑. ⁊ p̃distebat inseip̃o
spontanea caritate. qs̾ postea temꝑe opor¬
tuno ep̃c ammarũ positꝰ. debita sollicini¬
cdine facienctũ sibi eẽt de multis. Ita doc¬
Ius auiuentute. fecit hoc ip̃m insenecta.
uliri fere om̃s homines. ⁊ plus quã exi¬

Expanded text:
mo profundi, in lubrico saeculi, ubi non inveniret requiem pes ejus; ubi non solum injuriis affligeretur, sed et periculis urgeretur innumeris. Quid faceret, vel potius quid non faceret pro salute multorum, qui pro unius devotione tantum taedii sustinuit, tam diuturnum quietis suae dispendium pertulit? Quas cruces, quae supplicia, quas injurias, si inferrentur pro Salvatore, non epulis omnibus quamvis delicatis anteferret, qui pro amore hominis mortalis singularis gaudii sui unicum aeque desiderium, pro cujus dilatione acriter cruciabatur, tamdiu adimplere distulit? Sed profecto sancti juvenis exercebatur patientia, probabatur fortitudo, experientia formabatur, et praediscebat in seipso 1276 spontanea charitate quod postea tempore opportuno, episcopus animarum positus, debita sollicitudine faciendum sibi esset de multis. Ita doctus a juventute, fecit hoc ipsum in senecta, ultra fere omnes homines, et plus quam exi
Abbreviated transcription (Latin):
gens conu̾sationẽ. gustaret cribrius. ⁊ in¬
d̾et quam suauis ẽ dñs. Qd unũ cuittins̃
sententiã dñ maxune ducẽt nece ss
⁊ adhoo solum ⁊clipisdentũ uehemtat
ueret: quis non contempliri
qui um hãt partem oꝑturt̃ quo malti
conseqͣnti eam aut. ñ insi in fcecinĩ¬

Expanded text:
gens conversationem, gustaret crebrius, et vigens conversationem, gustaret crebrius, et videret quam suavis est Dominus? Quod unum cum juxta sententiam Domini maxime duceret necessarium, et ad hoc solum adipiscendum vehementer ferveret, quis non contemplari qui cum hanc partem optimam, quae nulli consequenti eam aufertur, nonnisi in forami
Abbreviated transcription (Latin):
etate. ⁊ fidem nicceruptã seruiauit. ⁊ pauꝑta¬
tem terrenã semꝑ amplexatꝰ ẽ. ⁊ humilitatẽ
ꝑfectam tenuit : Quis ⁊ illud meo in cõside¬
ratum p̃tereat. quod ea qua pauꝑem con¬
texerat parte clamidis xp̃m uidens cirtum¬
datũ. ⁊ illamqͣi ostentandõ Engłos inde glo¬
rlantẽ. de itisione tam grandi. tãꝙ głosa.
de qͣ alius głaretur ip̃e głatus ñ est. s ma¬
gis humiliatus: anhelanti desidi̾o instar
cerui sitientis ad fontes aquarũ reu̾sus cõ¬
stantinopolim ꝑcepto ãbeato paulo iuis̃
eiusdem patriarcha. ut p̃cdiximus bap¬
tismi satram̃tis: qd̃ seilulo uoluebat pec¬
tore. ⁊ longo estu parturnerat. ⁊ iã quasi
in partum maturitate naturali adsiuc¬
tum uite erumpere gestiebat. ip̃e libens
ad effrm ꝑducere institint : Quio hoc :
Uidelitet᷑ ut calcanitis om̃ib scłi lenoctĩ¬
tis oblectamentis libere uacaret d̾o. ⁊
interpellatione cure ext̾ioris. cesistem etp¬

Expanded text:
etate, et fidem incorruptam servavit, et paupertatem terrenam semper amplexatus est, et humilitatem perfectam tenuit! Quis et illud in eo inconsideratum praetereat, quod ea qua pauperem contexerat parte chlamydis, Christum videns circumdatum, et illam quasi ostentando apud angelos inde gloriantem, de visione tam grandi, tamque gloriosa, de qua alius gloriaretur, ipse gloriatus non est: sed magis humiliatus, anhelanti desiderio instar cervi sitientis ad fontes aquarum, reversus Constantinopolim, percepto a beato Paulo urbis ejusdem patriarcha, ut praediximus, baptismi sacramento, quod sedulo volvebat pectore, et longo aestu parturiverat, et jam quasi in partum maturitate naturali ad fructum vitae erumpere gestiebat, ipse libens ad effectum perducere instituit? Quid hoc, videlicet, ut calcatis omnibus saeculi lenocinantis oblectamentis, libere vacaret Deo, et absque interpellatione curae exterioris coelestem eri
Abbreviated transcription (Latin):
nũc minis. nũc tierbi̾b. nũc blandicũs
insistendo de hoetandõ tib ad xp̃i fidem. ⁊
ad eccłe cuiꝰ sacram̃ta nec dum ꝑceperat.
confugisse societatẽ : Qius ñ sũmis attollat
p̃conĩs puerũ luodennẽ. instar cordati
⁊ fortis uiri. etatis teneritudinẽ ñ respicien¬
do heremi squalorẽ. ⁊ quiquid ibi tolerare
posset. ao si delitias concupisse. ⁊ qd̾ inti̾m
ꝓ corꝑis in becillitatẽ ñ ualebat: s postea
impleturus erat meditando saltẽ ⁊ deside¬
rando inconspectu. di. qui uelle ñ numꝙͣ
ꝓfc̃o reputat iam facere: Quis non insig¬
ni laude p̃dicandũ censtat. adolescentẽ in
suminis enittͥtum delicus. uirib petris
scłari implicitũ milicie. qͣͣ solitariũ uł mo¬
nachtum se exhibende. ñ solum ab oꝑih
malis. s ⁊. l nũ concupiscentia nefaria.
contuuusse: ⁊ in mecdio fernacis babylom.¬
ce sulphuro ⁊ pice feruentis. se illibatũ
custodissei int̃ alios aliena diripientes

Expanded text:
nunc minis, nunc verberibus, nunc blanditiis insistendo dehortantibus, ad Christi fidem, et ad Ecclesiae, cujus sacramenta necdum perceperat, confugisse societatem? Quis non summis attollat praeconiis puerum duodennem, instar cordati et fortis viri, aetatis teneritudinem non respiciendo, eremi squalorem, et quidquid ibi tolerare posset, ac si delicias concupiisse; et quod interim pro corporis imbecillitate non valebat, sed postea impleturus erat, meditando saltem et desiderando in conspectu Dei, qui velle nonnunquam pro facto reputat, jam facere? Quis non insigni laude praedicandum censeat adolescentem in summis enutritum deliciis, juribus patris saeculari implicitum militiae, quasi solitarium vel monachum se exhibendo, non solum ab operibus malis, sed et ab omni concupiscentia nefaria continuisse, et in medio fornacis Babylonicae sulphure et pice ferventis se illibatum custodisse; inter alios aliena diripientes,
Abbreviated transcription (Latin):
tus est : ab solutũq remisit ad ꝓpͥa. ꝑmis¬
saisitis municiõili. Tali etiã pacto ꝑmi¬
sit eũ regnare. ut post mortẽ ip̃s fllus
eius ñ sublimaret᷑ in regnũ. nͨ inconsu¬
latumꝰ s tantum tͥbunus exnteret. Qd̾
cuamex utraq parte firmatũ finis: re¬
cessit cũ om̃ib suis Reu̾sus aut̃ ÷ cod̾e

Expanded text:
tus est; absolutumque remisit ad propria, permistus est; absolutumque remisit ad propria, permisactis munitionibus. Tali etiam pacto permisit eum regnare, ut post mortem ipsius, filius ejus non sublimaretur in regno, nec in consulatu, sed tantum tribunus exsisteret. Quod cum ex utraque parte firmatum fuisset, recessit cum omnibus suis. II. Reversus autem, eodem
Abbreviated transcription (Latin):
uix ⁊ cũ maxima disficuliate pͥmas par¬
tes regnicus ing̾ssus ẽi nec sine morte
⁊ sanguine suoꝵ pugnatoꝵ. Si quidem
florus cum co bis terq sepuis confligẽs:
turpit̃ deuictum fugau̾at. S ꝓditio¬
ne suoꝵ saisiuit qd̃dam castrũ. ⁊ muni¬
uit contͣ oum ⁊ eius rignũ ⁊ sic scłm
et tercium
Aadem obsecsit eum inquodam
castro munissimo: cum om̃i fere
n obilitate huno. Obsessus autẽ ꝑdimi¬
dium annũ aid deilitionẽ compulsus ẽ
uenirt. Iuita sibi cum membris suis att
suoꝵ concessa  caprosꝙ duxit secum ro¬
mani¶ Int̃ quos fuerũt euo stẽs floru
regis maritnnus ⁊ aumarus. filio autẽ ñ¬
dum genuerat. nisi pͥmogenitũ florũ ui¬
delicet tͥum annoꝵ. Alio autẽ cluos: post
reu̾sionẽ captiuitatis generauit sum aũ
p̃scutati essẽt diocdenano: misit eo in car.¬
ce̾m post annũ fere dudiũ: recordatus
diocdetianus ꝓbitatũ flori: iuissit eũ sibi

Expanded text:
vix, et cum maxima difficultate, primas parvix, et cum maxima difficultate, primas partes regni ejus ingressus est, nec sine morte et sanguine suorum pugnatorum. Siquidem Florus cum eo bis terque confligens eum turpiter devictum fugaverat. Sed proditione suorum saisivit quoddam castrum, et munivit contra eum, et ejus regnum; et sic secundum et tertium. Tandem obsedit eum in quodam castro munitissimo cum omni fere nobilitate Hunnorum. Obsessus autem per dimidium annum ad deditionem compulsus est venire, vita sibi cum membris suis atque suorum concessa. Captosque duxit secum Romam, inter quos fuerunt duo fratres Flori regis, Martinus et Amnarus. Filios autem nondum genuerat, nisi primogenitum suum, Florum videlicet trium annorum, alios autem duos post reversionem captivitatis genuit. Cum autem praesentati essent Diocletiano, misit eos in carcerem. Post annum fere dimidium, recordatus Diocletianus probitatum Flori, jussit eum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
emporib diocdetiam ⁊ matimia¬
n crudelitate eoꝵ exigente desi¬
cere cep̃ ⁊ discetlere pene uniuienꝰ
orbis a Romanoꝵ potestate. Int̃ multos an¬
tem hungroꝵ regnum discessit: p̾sidente
eis floro rege stremiuissimo. Qui florus
patre suo aumaro nomine: nouit᷑ uram
unin̾se carnis ing̾sso: regnũ adeptus ẽ
cum ĩ tigniti ess annoꝵ. Habebat autẽ
idem florus duos fues minores se: mari¬
tinum ⁊ aumarũ. Duxit autẽ predictus
florus uxorem puellam pulcherriã. bri¬
childem nomine. filiã chut regis saxonũ.
exqua genuit tres filio: pͥmogenitum
florum beati martini turonensis geni¬
torem. scłm hilgrinũ tertiũ aumarũ.
Scd̃s uero hilgͥnus quatuor filios genu¬
ies tlementem primũs letum. ⁊ theodo¬
rum¶ Tencius autẽ aumarus tres filios¬
gonuit. Gaudentem quiriacũ. ⁊ innocẽ¬
tium. Bloeum igͣ cum regno suo fere ꝑ¬
N decẽ annos felicit potiret᷑ maximianus¬
U aggͥditur. Qui fere ꝑtris annos labor̃as:

Expanded text:
emporibus Diocletiani et Maximiani, crudelitate eorum exigente, deficere coepit et discedere pene universus orbis a Romanorum potestate: inter multos autem Hunnorum regnum discessit, praesidente eis Floro rege strenuissimo. Qui Florus, patre suo Amnaro nomine noviter viam universae carnis ingresso, regnum adeptus est, cum viginti esset annorum. Habebat autem idem Florus duos fratres minores se, Martinum et Amnarum. Duxit autem praedictus Florus uxorem puellam pulcherrimam, Brichildem nomine, filiam Chut regis Saxonum, ex qua genuit tres filios: primogenitum Florum, beati Martini Turonensis genitorem; secundum Hilgrinum; tertium Amnarum. Secundus siquidem Hilgrinus quatuor filios genuit, Clementem, Primum, Laetum, et Theodorum. Tertius autem Amnarus tres genuit, Gaudentem, Quiriacum et Innocentium. Florus igitur cum regno suo fere per decem annos feliciter potiretur, a Maximiano aggreditur. Qui fere per tres annos laborans,
Abbreviated transcription (Latin):
num te tredo ossende. Corte al ides
dia seua. Et ablatum ab igne atiulam.
dunissim palma sustin̾ñt ed nchil ẽ
nocitus s magis consliso herdtico. catho¬
licos reliques tcruore sue sisci inbap¬

Expanded text:
num te credo, ostende. Certe si recta est dia saeva. Et ablatum ab igne annulum diutissime palma sustinuit, et nihil est nocitus: sed magis confuso haeretico, catholicos reliquos fervore suae fidei rob
Abbreviated transcription (Latin):
instupoeẽ: imꝑatores ip̃os qui eccłiam ꝑ¬
secutiõib guissimis diu uexau̾ant. m
tantã amentie ⁊ uanitatis deuenire
ꝑmisit mutationẽ. ut diodenians ni¬
chometie maxinulmis metliolani u¬
no die depositis infignib imꝑii. posb ĩꝑi¬
um pͥuati uiue̾nt qiͣ plebei. uerum
maxĩmianꝰ aũt multo post facti pe¬
nitens cum clispositis insidus genero
suo constantim iam regnũ tenenti.
mortẽ moliretur: dep̃henso dolo uit
apud massiliam captus. nec post mul¬
tum in caro̾e fractis laqueo cernitis
instrangulatus uł ut quidã audrunt
a demonib sinsĩcaius impiã uitã iligna
morit fimuit. Diocletimus uem ⁊ ipse
eadẽ de causa eidẽ constantino factum
se catlligens suspatũ. hansto unłat sui
ipstus esfecdtus ẽ punitmr impsiset iniulti

Expanded text:
res ipsos, qui Ecclesiam persecutionibus gravissimis diu vexaverant, in tantam amentiae et vanitatis devenire permisit mutationem, ut Diocletianus Nicomediae, Maximianus Mediolani, uno die depositis insignibus imperii, post imperium privati viverent, quasi plebeii. Verum Maximianus haud multo post facti poenitens, cum dispositis insidiis genero suo Constantino, jam regnum tenenti, mortem moliretur, deprehenso dolo illius, apud Massiliam captus, nec post multum in carcere, fractis laqueo cervicibus, est strangulatus: vel, ut quidam asserunt, a daemonibus suffocatus impiam vitam digna morte finivit. Diocletianus vero et ipse eadem de causa, eidem Constantino factum se intelligens suspectum, hausto veneno sui ipsius effectus est punitor impius, et in villa
Abbreviated transcription (Latin):
tus ꝑbienniũ non rapinis. s scĩs ut
ceꝑat iiłstens oꝑil in comitatu mo¬
ratus ẽ. Qua expectatione quã gra¬
uissime ferebat eracta continuo no
acquieuit. s renunciauit carm et
sanguini. et licit repugnante ⁊ in¬
dignante cesare. abuirata. scłari mi¬
licia abdicatis parentib p̃ddũs ⁊ patͥa
inqua natꝰ ⁊ notus. diuis ⁊ inłitus. et
ab hoc reuend̾. ⁊ magnifsius haberi po

Expanded text:
tus, per biennium non rapinis, sed sanctis, ut tus, per biennium non rapinis, sed sanctis, ut coeperat, insistens operibus in comitatu moratus est. Qua exspectatione, quam gravissime ferebat, exacta, continuo non acquievit, sed renuntiavit carni et sanguini; et licet repugnante et indignante Caesare, abjurata saeculari militia, abdicatis parentibus, praediis et patria in qua natus et notus, dives et inclytus, et ob hoc reverendus et magnificus haberi p
Abbreviated transcription (Latin):
uatione incurreret: ꝙ ip̃am que oꝑit
multituom̃e peccatoꝵ. facillime restau¬
rari uel impleri posser.  ec obsetro
cuiqũã uel oncrosa sit uel ociosa iudice¬
tur ista ob ammirationẽ ⁊ contemplan¬
dla martini in etate adhuc iuuenili.
mi̾tafacta digressis: cũ tocus opusculi
huiꝰ sumina uup̃m respiciat. nec ninꝰ
ꝓpt̃ ostendendã ⁊ caritatis euis habundã¬
tiam. qua semꝑtotus affluxit ⁊ origis
nobilitatẽ. a seuero pͥms uite tp̃ius spͥ¬
tore p̃termissam quam ꝓpt̃ p̾̃dicdoꝵ
consanguincoꝵ eius uen̾abilem conuer¬
sationem. uł obitũ posteris insinuan¬
dum. mertẽ licet stilum mouerimꝰ.
etd ut ab his iã ad suscepte narrati¬
dnis seriem returramꝰ: mantinus uete¬
riexutus. ⁊ nouo ꝑ bapusinũ indutus
homine. tͥbum sui quẽ tantoꝑe lucra¬
ri xp̃o satagebat. qui euoluto tribu¬
natus sui temꝑe. mutatũ uita ⁊ ha¬
bitu seruiturũ sed̾o pollicebat᷑. reuic¬
tus supplicatione ⁊ dilectione qͣt liga¬

Expanded text:
rvatione incurreret, per ipsam quae operit multitudinem peccatorum facillime restaurari vel impleri posset. Nec obsecro cuiquam vel onerosa sit, vel otiosa judicetur ista ob admirationem, et contemplanda Martini in aetate adhuc juvenili merita facta digressio, cum totius opusculi hujus summa in ipsum respiciat, nec minus propter ostendendam et charitatis ejus abundantiam, qua semper totus affluxit, et originis nobilitatem a Severo, primo Vitae ipsius scriptore, praetermissam, quam propter praedictorum consanguineorum ejus venerabilem conversationem, vel obitum posteris insinuandum, inertem licet stylum moverimus. IV. Sed ut ab his jam ad susceptae narrationis seriem recurramus, Martinus veteri exutus, et novo per baptismum indutus homine, tribuni sui, quem tantopere lucrari Christo satagebat, qui evoluto tribunatus sui tempore, mutatum vita et habitu, serviturum se Deo pollicebatur, revictus supplicatione, et dilectione quasi liga
Abbreviated transcription (Latin):
Ec minus &e matrona qualam
galatiana nomine non humili
orta ꝓgenie. nota quidẽ multis. et ꝓ
honesta conuersatione amabilis s cdi̾it᷑¬
na totius corporis infirmitate confecta
ꝓximam morti calamitosam dectuoeba
uitam. Si quidem sopitis faucib obstc.¬
tisꝙ guituris meatib. usum pariter
ce appetitũ comedendi ꝑenitus ami¬
serat: hec tandẽ salubri potita consiho
uecta equo & clientiũ ducta obsequio
toposti oratione susa. beati martim me¬
rius toto remuamo orpore. gr̃as ageus
a paument erigi udens  et in¬
colmms ꝑgsłt ali quainus dies ad ꝓpͥa reu̾

Expanded text:
Nec minus et matrona quaedam, Galliciana nomine, non humili orta progenie, nota quidem multis, pro honesta conversatione amabilis, sed diuturna totius corporis infirmitate confecta, proximam morti calamitosam deducebat vitam. Si quidem sopitis faucibus, obstrictisque gutturis meatibus, usum pariter et appetitum comedendi penitus amiserat. Haec tandem salubri potita consilio, vecta equo, et clientum ducta obsequio, lto post oratione fusa, beati Martini meritis toto renovato corpore, gratias agens, a pavimento erigitur, gaudensque et incolumis post aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
mitates ce miserias dicemus et erep¬
tionis modum. et fugam qua fuge̾
rollonem uoluit. ille qui hastingũ
fugauit. mansionẽ etiam qua in
autisiodoro mansit. reuersionẽ quoꝙ
& exceptionẽ. qua a suis turonensib
udelicet honorifice ẽ susceptus: &
in loco ubi nunc adorat᷑. do annuen¬
te est collocatus. ordine suo ꝓut clñs

Expanded text:
mitates & miserias dicemus, & ereptionis modum, & fugam etiam, qua fugere Rollonem voluit ille, qui Hastinum fugauit. Mansionem etiam, qua in Antisiodoro mansit: reuersionem etiam, & exceptionem, qua a suis, Turonēsibus videlicet, honorifice est susceptus, & in loco, vbi nunc adoratur, Deo annuente est collocatus, loco suo &
Abbreviated transcription (Latin):
sins. Sc̃i siquidẽ patrocinante suf¬
sragio. & obsessis sceriritas & confi.¬
dentia uddit᷑ et obsessorib formido
et p̃nuq non mocdicus ĩmutit᷑.

Expanded text:
is. Sancti siquidem patrocinante suffragio et obsessis securitas et confidentia redditur, et obsessoribus formido et pavor non modicus immit
Abbreviated transcription (Latin):
eci n chariualdꝰ quidã ꝑ uenatio¬
nẽ simies incurrit inũclias. latꝰ
unum debilitata manu ac pede ꝑdi¬
derat. Qui ad głiosum templum fa¬
inuloꝵ manib deportatꝰ ieuinius et
or̃onib subdens sc assiduis ꝑ totum
fere annũ omniũ mbroꝵ sanitate re¬
cepta: gaudẽs remeauit ad ꝓpria.
Et ideo monemus ut nlłs sollicitet
rũt infirmis. Plus enim ualet pa¬
rumꝑ de puluere basilice: quã illi
cũ medicam̃tis insanie.

Expanded text:
et Charivaldus quidam per venationem similem incurrens insidiam, latus unum, debilitata manu ac pede, perdiderat. Qui ad gloriosum templum famulorum manibus deportatus, ieiuniis et orationibus se subdens assiduis per totum fere annum, omnium membrorum sanitate recepta, gaudens remeavit ad propria. Et ideo monemus, ut nullus sollicitetur quam infirmis. Plus enim valet parumper de pulvere basilicae, quam illi cum medicamentis insaniae.
Abbreviated transcription (Latin):
onis gła & natura demutate carnis ostensis est. lam uͦ in
obsequiũ funeris credi ñ potest: quanta hominũ multitu¬
do conuenerit. Tota obuiã corpori ciuitas ruit. Cunc̾¬
ti ex agris atq uicis: multiq ex uicinis etiã urbibus af¬
fuerunt. O quantus luctꝰ om̃ꝑm: quanta p̃cipue in xti¬
tiũ lamenta monachorũ. qͥ eo die fere ad duo miliapon¬
uenisse dicunt᷑. Specialis maremi gła. Eiꝰ exemplo: in afu
seruitutẽ stirps tanta fruclificauerat. Agebat. nimi¬
rũ ante se pastor extinctꝰ greges suos sc̃ȩ illiꝰ multitudi¬
nis pallidas turbas agmina palliata. Et aut emeritorũ
laborũ senes. aut iuratos ap̃i in sacramenta tirones. tã ur-¬
ginũ choros fletu abstinens p̃ pudore. cũ lȩtandu potuiᷤᷤ¬
scõ dissimudabat gaudio qł dolebat. Si quidẽ fides fl¬
re phiberet: gemitũ extorqueret affectus. E tenĩ tã ex
sca de illiꝰ gła exultatio: quã pia de morte confesio¬

Expanded text:
onis gloria et natura demutatae carnis ostensus esset. in obsequium uero funeris credi non potest quanta hominum multitudo conuenerit: tota obuiam corpori ciuitas ruit, cuncti ex agris adque uicis multique de uicinis etiam urbibus adfuerunt. o quantus luctus omnium, quanta praecipue maerentium lamenta monachorum! qui eo die fere ad duo milia conuenisse dicuntur, specialis Martini gloria: eius exemplo in Domini seruitutem stirpes tantae fruticauerant. agebat nimirum ante se pastor greges suos, sanctae illius multitudinis pallidas turbas, agmina palliata, aut emeritorum laborum senes aut iuratos Christi in sacramenta tirones. tum uirginum chorus, fletu abstinens prae pudore, quam sancto disancto dissimulabat gaudio quod dolebat! siquidem fides flere prohiberet: gemitum tamen extorquebat adfectus. etenim tam erat sancta de illius gloria exultatio quam pia de morte tri
Abbreviated transcription (Latin):
uinis plauditur psalmis: martinus himnis cȩlestibus honora¬
tut. Illi pꝰ triũphos suos in tartara seua trudentur: martinꝰ
habrahȩ sinu letꝰ excipitur. Martinus hic pauꝑ & modicus:
celũ diues in greditur. Iuic nos ut spero custodiens. me hȩc

Expanded text:
uinis plauditur psalmis, Martinus hymnis caelestibus honoratur. illi post triumphos suos in tartara saeua trudentur: Martinus Abrahae sinu laetus excipitur, Martinus pauper et modicus caelum diues ingreditur. illinc nos, ut spero, custodiens me haec
Abbreviated transcription (Latin):
ualde in ixtremis age cepit. Hunciꝰ
hoc ad me ueniẽs retulit. efflagitãs
ut si q̃d meclicam̃ti reꝑire possem.
morituro tnͣsmitt̾em obituro. At
ego in uirtute sc̃i antistitis ꝯfisus.
unũ ex cereolis transmuto ꝑ puerũ
dicẽs. Actendite illũ corã eo. ⁊ in cõ¬
templatõe luminis orõem funcdat

Expanded text:
valde ad extremum agi coepit. Nuntius haec ad me delatus retulit, efflagitans ut si quid medicamenti reperire possem, morituro transmitterem, ne obiret. At ego in virtute beati Antistitis confisus, unum ex cereolis transmitto per puerum, dicens: Accendite illum coram eo, et in contemplatione luminis orationem fundat
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃ie. Cottidie aũt respectũ intuens
deuotoꝵ: uictui necessaria deposcebat.
tum grauiꝰ ageret᷑. nec pot̾at qͥcqͣm
uenclicare m̃broꝵ. nͥ tantũ in pectore
fiatꝰ spiraminis decurrebat. Que iã
ualde exanimis: rogauit ut eã ad pe¬
des sc̃i marrini deferrẽt. Quo loco cũ
manib fideliũ fuiss illata. dolore co¬
gente uocifãns. beati uiri auxsiium
ut sͥ miser̾et᷑ orabat. Tandẽ p̃ietis

Expanded text:
set. Cotidie autem respectum intuens devotorum, vietus necessaria deposcebat. tum gravius ageret, nec poterat quemquam iudicare membrorum, nisi tantum in pectore flatus spiraminis discurrebat. Quae iam valde exanimis rogavit, ut eam ad pedes sancti Martini deferrent. Quo loco cum manibus fidelibus fuisset inlata, dolore cogente vociferans beati viri auxilium, ut sibi misereretur, orabat. Tandem pietas i
Abbreviated transcription (Latin):
humiliatis capillis seruitio tuo de¬
iegabit᷑. Positus ẽ gͦ ad pedes p̃cio¬
sassimi domni. Cumq ꝑ quinq dies
pedẽ extend̾e. Exꝑgefc̃s aũt sanꝰ ab
om̃i debilitate surrex̃. Qui tonsora¬
to capite. accepta libertate. beati dõ¬
ni usib nec deseruit. O ãmirabilẽ
beati uiri redemptoẽm. Qͣs umꝗͣ de
mille talentis sic redemit. sicut pre¬
sens nr̃oꝵ criminũ suffragator. qui
itao ictu. unoq mom̃to sine nũmis¬
mate auri. ⁊ corpꝰ a debilitate ⁊ cõ¬
ditõe soluit ab onere:

Expanded text:
isis capillis tuo servitio delegetur. Positus ergo ad pedes pretiosissimi Domni, cum per quinque diespedem extendere. Expergefactus autem sanus ab omni debilitate surrexit. Qui tonsurato capite, et accepta libertate, ibidem beati Domni usibus nunc deservit. O admirabilem beati viri redemptionem! Quis unquam de mille talentis sic redemit, sicut praesens nostrorum criminum suffragator? qui uno ictu, unoque momento, sine numismate auri, et corpus a debilitate, et conditionem absolvit ab onere
Abbreviated transcription (Latin):
amissa sunt om̃ia euadendi ꝑfutia.
Tunc missus diaconꝰ. ad ante eictũ
beati p̃sulis tumulũ. de sac̾scõ pulut̾
exhibuit: cdilutũq mͥ porrigũt ad
bibendũ. Quo hausto mex om̃i dolo¬
re sedato. sanitatẽ recepi de tumulo
in qͦ tam p̃sens fuit bñsiciũ ut cũ
id actum fuerit hora tercia incolu¬
mis ꝓced̾em ad coniuuiũ ip̃a die ad
sextam. Nisum ẽ ⁊ hoc inserere lectiõr
qualt me ds̃ arguerit. ne ante me
ꝑmitterẽ stultos n faciles de beatis
sollemꝑnib obtrectare. In crastino
uerba deprim̾et. multi eum de nr̃is
set tacere: qm fic inculte loqui. Noc¬
de aũt insecuta uidi uitũ cdicentẽ
m̃. de misterus dei nequaꝗͣ ẽẽ cispu¬
tancdũ. Testor cdm̃ qͥa hoc a me ñ ẽ¬

Expanded text:
erit, amissa sunt omnia evadendi perfugia. Tunc misso diacono ad antedictum beati Praesulis tumulum, de sacrosancto pulvere exhibuit, dilutumque mihi porrigunt ad bibendum. Quo hausto, mox omni dolore sedato, sanitatem recepi de tumulo. In quo tam praesens fuit beneficium, ut cum id actum fuerit hora tertia, incolumis procederem ad convivium ipsa die hora sexta. Visum est et hoc insererelectioni, qualiter me Deus arguerit, ne ante me permitterem stultos et faciles de beatis solemnibus obtrectare. In crastino verba depromeret, multi eum de nostris iset tacere, quam sic inculte loqui. Nocte autem insecuta, vidi virum dicentem mihi: De mysteriis Dei nequaquam disputandum. Testor
Abbreviated transcription (Latin):
XͦiI. anno regnante
post decessum sc̃i
eufronii ep̃i. non
neo merito cum
sim conscĩa teterrimus n peccatis
inuolutus. S tͥbuente fideli deo. q̃
uocat ea que ñ sunt tamquã ea¬
que sunt:. onus ep̃atꝰ inclignꝰ acce¬
pi. Mense aũt scd̾o orclinatõis mee
cum eẽm in uilla incurri clissinte¬
riã cũ febre ualicla. ⁊ talit̾ agi cepi.
ut unminente morte uiu̾e om̃i¬
moclis desꝑarem. E mittebãt autẽ
assidue cdigestionũ officia. que non
acciꝑe pot̾ant in expensa. ⁊ erat mͥ¬
horror cĩbi. atq cum ab ineclia deficet
uirtꝰ stomachi: Atantum erat uic¬
tus corꝑi. Ulam nullatenꝰ accedebat
confortatio sumptuosa. Erat aũt n
dolor. grauis totã aluũ penetrans. ⁊
descendẽs addilia. qui ñ minus me
tortura sua quã febris exegerat. Cñq
sic ageret᷑ mecũ. ut ñ remansiss spes
uite. s cuncta deputatent᷑ in funere
nos ualeret iuuare penitꝰ melici an¬
tidotũ quẽ mors mancipauat ad ꝑ¬

Expanded text:
imo anno regnante, post excessum sancti Eufroni episcopi non meo merito, cum sim conscientia teterrimus et peccatis obvolutus, sed tribuente fideli Deo, qui vocat ea quae non sunt tamquam quae sunt, onus episcopati indignus accepi. Mense antem secundo ordinationis meae, cum essem in villa, incurri disinteria cum febre valida et taliter agi coepi, ut inminente morte vivere omnimodis disperarem. Emittebant autem assiduae digestionum officia quae accipere poterant inexpensa, et erat horror cibi; cumque ab inaedia deficeret virtus stomachi, febris tantum erat victus corpori; nam nullatenus accedebat confortatio sumptuosa. Erat autem et dolor gravis totam alvum penetrans et discendens ad ilia, non me minus consumens tortura sua, quam febris exegerat. Cumque sic ageretur mecum, ut non remansisset spes vitae, sedi cuncta deputarentur in funere, nec valeret penitus medici antidotum, quem mors mancipaverat ad p
Abbreviated transcription (Latin):
ec illud filere puto qd hoc
tempore cũ plato epatum
pictaue urbis adeptus est. uirtꝰ
fuit ostensa. Uomus adiuncta
codeliastice domui incendio inix¬
imo cremabat᷑. ac scintille cũ car¬
bonib suꝑ domũ ecclesie uento
inpellente cadebant. S ille pulue¬
rem beati sepulcri secum habens
eleuatum crisinarium contra ignẽ¬

Expanded text:
ec illud silere puto, quod hoc tempore, cum Plato episcopatum Pectavae urbis adeptus est, virtus sancti fuit ostensa. Domus adiuncta eclesiasticae domui incendio maximo cremabatur, ac scintillae cum carbonibus super domus eclesiae, vento inpellente, cadebant. Sed ille de pulvere beati sepulchri secum habens, elevatum chrysmarium contra igne
Abbreviated transcription (Latin):
die ad testimoniũ uirtutis beati
actum sit nõ p̃tcribo. Locꝰ aũt
ule crebͥs uirtutib illustrat᷑. Ab
hoc enim uit beatus sartina car¬
nis abiecta: migrauit ad cdñm. Lo¬
omerus gͦ quidã nomĩe seruus cuiꝰdã
homuns andegauini a sanguine ꝑ¬
cussus. coniracta manu. ligataq lin¬
exercebat. Hic fide ꝯmonitꝰ. cũ acd
deati baũlicã ugilass. clirecta ma
n lid̾ataq ab omni inpecdim̃to
lingua: beati martini miracłm po¬
płis testabat᷑ dicẽt. Ecce qͥd in hac
nocte sc̃s dei oꝑatꝰ ẽ: me teste ꝓbate.
uit ei omnia que acta fuerant.

Expanded text:
die ad testimonium virtutis beati actum sit, non praeteribo. Locus autem ille crebris virtutibus inlustratur. Ab hoc enim vir beatus, sarcina carnis abiecta, migravit ad Dominum. Leomeris ergo quidam nomine, servos cuiusdam hominis Andicavini, a sanguine percussus, contracta manu ligataque linliquid operis exercebat. Hic fide commonitus, cum ad beati basilicam vigilasset, directa mann deliberataque ab omni inpedimento lingua, beati Martini miraculum populis testabatur, dicens: 'Ecce, quid in hac nocte sanctus Dei operatus est, me teste, probate!' vit ei omnia quae acta fuer
Abbreviated transcription (Latin):
galensem urbem domus una ig¬
nib conp̃hñsa: uehement̾ cepit exuri.
Tũq flaminis huic & inde spatiantib
alie domus huic discrimini subiacerẽt
nec eẽt. dubium easdem huius fomen¬
ti calore depasci: congratus in circuitu
pit crepitus flamine decidere. atq il
collisumq oeatione supplici p̾sic ĩcendi¬
ũ. restrỹeit plebs ꝑ lacrimas: qͦd neqͥ¬
uerat superare ꝑ undas. Eo tempore
puer nr̃ launoualdus cum graiuter
a dissenteria fatigart᷑ ut de puluere
sepulcri accepit ꝓtiniu̾su morbo ca

Expanded text:
galensem urbem domus una ignibus comprehensa vehementer coepit exuri. Cumque flammis hinc et inde spatiantibus aliae domus huic discrimini subjacerent, nec esset dubium easdem hujus fomitis calore, depasci, congregatus in circuitu pit crepitus flammae decidere. Atque ilcollisumque supplici oratione incendium, restinxit plebs per lacrymas quod nequiverat superare per undas. Eo tempore puer noster Laudovaldus cum graviter a dysenteria fatigaretur, ut de pulvere sepulcri accepit, protinus morbo ca
Abbreviated transcription (Latin):
q̃d faie uocẽ quã numꝗͣ audierat me¬
ruiss audire: cucurrit uelcciꝰ. ⁊ as¬
sumptũ panlulũ aque puelle detu¬
lit ad bidenctũ. Quo hansto ait. ꝑte¬
rige mͥ manũ. App̃hensa qͦ pat̾ eiꝰ
dextera:. leuauit eam. Que stans suꝑ

Expanded text:
d filiae vocem, quam numquam audierat, meruisset audire, cucurrit velocius et adsumptum paululum aquae puellae detulit ad bibendum. Qua hausta, ait: 'Porrege mihi manum'. Adprehensa quoque pater eius dextera levavit eam. Quae sta
Abbreviated transcription (Latin):
omnib m̃bris deliis. ꝑ .ui. armnos
tamquã mortua in domo parentũ
lectulo decubabat nõ gressum faciẽs
nõ opꝰ manuũ implens. nõ lucẽ cer¬
nẽs. nõ sermonẽ eloquens : nõ audi¬
ens eloqutum. Ad beatũ tumulum
funcdunt patentes p̃ces ꝓ filia. offe¬
nia: celebrat᷑ cum gauolio festiuitas

Expanded text:
omnibus membris debilis per sex annos tamquam mortua in domo parentum lectulo decubabat, non gressum faciens, non opus manuum implens, non lucem cernens, non sermonem eloquens, non audiens elocutum. Ad beati tumulum fundunt parentes preces pro filia, offenia, caelebratur cum gaudio sa
Abbreviated transcription (Latin):
qui raspicĩt humilitatẽ meã. me
ꝑ scmu atitistitẽ tuum salua gnatꝰ.
es. ꝰ sic redinteg̾tis m̃bip sũ au¬
ditumq recepit: ac domũ hc regies

Expanded text:
qui respiciens humilitatem meam, me sanctum Antistitem tuum salvare dignatus es. Et sic redintegratis membris, visum auditumque recepit, ac domum laeta regres
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa cetata peccatis ñ mercor festiuita¬
tẽ hãc cum reliqͦ ppło spectare. Tunc
cũ fletu magno ꝓstrata solo: nom̃ bea¬
ti inuocat confessoris. Completa aũt
oĩone. luci pͥstine restituit᷑. Porro recep¬
uenit. S ⁊ unꝰ ex energuminis die ilia

Expanded text:
quae caecata peccatis non mereor hanc festivitatem cum reliquo populo spectare!' Tunc cum fletu magno solo prostrata, nomen beati invocat confessoris; completa autem oratione, luci praestinae restituitur. Porro, recepervenit. Sed et unus ex inerguminis die illa
Abbreviated transcription (Latin):
morte cepiss. rucolenꝰ cũ ci nomanni¬
tis gͣuiter ciuitatẽ turonis oppͥmebat
ita ut cũcta deuastans nullã spem
alimonie in domoꝰ eccłie. uã pauꝑm
hospitiola relinq̃ret. Post̾a aũt ddie le¬
gatos ac ciuitatẽ mitit. ut hominas
qui ꝓpt̾ culpã minime nobis incog¬
nitam in sc̃ĩ basilicã residelãt. extra¬
herent᷑ a cłicis. Qͦ si cliffe̾bat᷑: ꝓmit¬
nos aucdientes mesti ualde basilicã
scãm adimus: ⁊ beati atalia flagici¬
mꝰ. Statĩq paralytica que ꝑ .xii. an¬
nos fuerat ꝯtracta clitigit᷑. Ip̃e uer
rucolenꝰ. uilteriorẽ tipam aggresꝰ. mu¬
bo ꝯfestim regio sautiat᷑. atq ad in¬
firmitatib herocłianis quas enarta¬
re longum ẽ uidet᷑ aslisꝰ. ⁊ sic̃ cera
a facie ignis guttatim defluẽs. quĩ¬
quagesima cdie ab ydropi ꝯslatꝰ in¬
terut. S nͨ hoc silebo. q̃d illo temꝑe

Expanded text:
morte, cepisset, Ruccolenus cum Cenomanicis graviter civitatem Turonensem opprimebat, ita ut cuncta devastans, nullam alimonii in domos eclesiae vel pauperum hospitiola relinqueret. Postera autem die legatos ad civitatem mittit, ut homines, qui propter culpam minime vobis incognitam in sancti basilicam resedebant, extraherentur a clericis; quod si differebatur fienos haec audientes, moesti valde basilicam sanctam adimus, et Beati auxilia flagitamus. Statimque paralytica, quae per duodecim annos fuerat contracta, dirigitur. Ipse vero Ruccolenus ulteriorem ripam aggressus, morbo confestim regio sauciatur, atque ab infirmitatibus Herodianis, quas enarrare longum videtur, allisus, et sicut cera a facie ignis guttatim defluens, quinquagesima die ab hydrope inflatus interiit. Sed nec hoc silebo, quod illo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
que aihuc. hic. mbihꝰ nõ. actigetat. in¬
tracto aligito in liqͤre. ꝑ frontes n dor¬
sa gcgce chr̃iea signat. Ip̃is qͦ anima¬
lib t̾re deiectis resupiatieq ex hoc
unguine fi plenꝰ irͦ ꝓnfuclit in ore.
Mix duclo cittꝰ elandestina peste ꝓpui¬
sa. petora. liberata sunt.

Expanded text:
erat, intinctum digitum in liquore, per frontes et dorsa cruce dominica signat, ipsisque animalibus terrae deiectis resupinatisque ex hoc unguine fide plenus infudit in ore. Mox dicto citius, clandestina peste propulsa, pecora liberata sunt.