comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
accendebrĩt. Stulti iudei qͣndo il
de ierusolimis fugabãt:. carbonss
ignis in siluã mittebãt. Adhuc si¬
lus cui nõ suffecit occisus stephas
qͦd libent̃ recolimꝰ qͥa iã colimꝰ: &
fecit: Accepit epłas a sacerdotib
duceret ad supplicia sum̃da. qͣlia
rabidus lupus sanguinẽ sitiebss
cedes anhelabat: ibat ꝑ uiã.  ill
de sursũ. Saule saule: qͥo me ꝑseque¬
ns: Lupe lupe ⁊ qͥd agnũ ꝑsequeris:¬
occisus. leonẽ occidi. Quid me ꝑse¬
queris: Exue te lupo. Esto de lupo
ouis: de oue pastor. Dulcisfima pic-¬
tura ẽ hic ub uidetis sem̃ stephanũ
lapidari: uidetis saulũ lapidantiũ
uestim̃ta seruantẽ. Iste ẽ paulus apos¬
tolus xp̃i ihi: iste ẽ paulus seruus
xp̃i iħu. Bene audisti uocẽ: qͥd me
ꝑsequeris. Stratꝰ es: erectꝰ es. ꝓstratꝰ
ad xp̃m aduersantia corda conuer-¬
tis: ubiq pastor bonꝰ magnos gre¬
ges colligis. Cũ eo quẽ lapidasti. cũ

Expanded text:
accendebant. Stulti Judaei, quando illos accendebant. Stulti Judaei, quando illos de Jerosolymis fugabant, carbones ignis in silvam mittebant. Adhuc Saulus, cui non suffecit occisus Stephanus, quod libenter recolimus, quia jam colimus, quid fecit? Accepit epistolas a sacerdotibus dduceret ad supplicia sumenda, qualia rabidus lupus sanguinem sitiebat, caedes anhelabat, ibat per viam. Et ille desursum: Saule, Saule, quid me persequeris? Lupe, lupe, quid agnum persoccisus, leonem occidi. Quid me persequeris? Exue te lupo: esto de lupo ovis de ove pastor . Ctura est haec, ubi videtis sanctum Stephanum lapidari, videtis Saulum lapidantium vestimenta servantem. Iste est Paulus Apostolus Christi Jesu, iste est Paulus servus Christi Jesu. Bene audistis vocem, Quid me persequeris? Stratus es, erectus es: prostratus ad Christum adversantia corda convertis, ubique pastor bonus magnos greges colligis. Cum eo quem lapidasti, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ lapidaret᷑ stephanꝰ agnꝰ. adhuc
ille erat lupus: adhuc sanguinẽ
sitiebrit. ladhuc manꝰ suas quibꝰ
lapidaret parũ putabat: lapidan-¬
tiũ uestim̃ta seruabat. Ergo reco¬
lens qͥd ꝓ se dictũ sit. si ⁊ ipse iꝰ
illos erat de quibͦ dix̃ dñs. qͣndo
ait. past ignosce illis qͥa nesciunt
qͥd faciunt:. imitans gͦ in hoc ipso
dñm suũ ut eiꝰ amicus eẽt. dixi
⁊ ipse. Onẽ. ne statuas illis hoc del¬
tũ Putas uerbri ista audiuit sau¬
lus: Audiuit: sed irrisitꝰ. E tam̃ as
orationẽ stephani ꝑtinebat. Adhi
crassabrit᷑. ⁊ iã pro illo stephanꝰ a¬
diebat᷑. Nostis enĩ iã ut aliqͥd du
de saulo. et postea paulo. Utiq ni¬
tis. In eodẽ libro seriptũ ẽ quẽa¬
modũ crediderit priulus. Dcciso st¬
phano. ꝑsecutionẽ grauissimam
fr̃s qͥ ibi erant. Soli apłi reman¬
ser̃. Ceteri fugabant᷑. Sed tanquĩ
ardentes faces. quocũq ueniebãt

Expanded text:
Cum lapidaretur Stephanus agnus, adhuc Cum lapidaretur Stephanus agnus, adhuc ille erat lupus, adhuc sanguinem sitiebat; adhuc manus suas quibus lapidaret parum putabat, lapidantium vestimenta servabat. Ergo recolens quid pro se dictum sit, si et ipse inter illos erat, de quibus dixit Dominus, quando ait, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt; imitans ergo etiam in hoc ipso Dominum suum, ut ejus amicus esset, dixit et ipse, Domine, ne statuas illis hoc pem. Putas verba ista audivit Saulus? Audivit, sed irrisit: et tamen ad orationem Stephani pertinebat. Adhuc grassabatur, et jam pro illo Stephanus exaudiebatur. Nostis enim jam, ut aliquid dicam de Saulo, et postea Paulo; utique nostis: in eodem libro scriptum est quemadmodum crediderit Paulus. Occiso Stephano persecutionem gravissimam fratres qui ibi erant: soli Apostoli remanserunt; caeteri fugabantur. Sed tanquam ardentes faces, quocumque veniebant,
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Uenit illi in mentẽ ⁊ aliud:
dite uerba eiꝰ qͥ lapidabat᷑ confiten¬
tis. Quid ille: Pat̾̃ ignosce illis: qͥa
nesciunt quid faciunt. Forte in
ipsis erat tuc stephanꝰ: qͥ nesciebãt
qͥd faciebant. Multi enĩ postea
credider̃. Et incertũ ẽ nobis unde
fuerit beatissimꝰ stephanꝰͥ utrũ
ex illis qͥ priꝰ in xp̃m crediderant.
sic̃ nicodemꝰ qͥ ad eũ uenit media¬
nocte: qͥ ibi sepeliri meruit ubi
⁊ iste : qua ꝑ illũ ⁊ iste inuentus
ẽ: utrũ gͦ in his fuerit. an forte
in illis qui post ascensũ dnĩ ueni¬
ente spũ scõ. qͣndo impleti sũt
nebat qͣndo ⁊ illud peccatũ remit¬
tebat᷑. qͦ remissor occisus ẽ peccatoꝵ.
Quid pes. quã occidere. xp̃m: Hoc
delictũ est qͦd legit᷑. Forte int̾ illos
fuit stephanꝰ. Si int̾ illos fuit: et
ꝓ illo ualuit hec horatio: pat̾ ig¬
nosce illis. quia nesciunt qͥd faci-¬
unt. Tam̃ ⁊ saulus int̾ illos fuit.

Expanded text:
bat: venit illi in mentem aliud, bat: venit illi in mentem aliud, dite verba ejus qui lapidabatur confitentis. Quid ille? Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Forte in ipsis erat tunc Stephanus, qui nesciebant quid faciebant. Multi enim postea crediderunt. Et incertum est nobis unde fuerit beatissimus Stephanus, utrum ex illis qui prius in Christum crediderant, sicut Nicodemus qui ad eum venit nocte , qui ibi sepeliri meruit ubi et iste, quia per illum et iste inventus est: utrum ergo in his fuerit, an forte in illis qui post ascensum Domini veniente Spiritu sancto, quando impleti sunt nebat, quando et illud peccatum remittebatur, quo remissor occisus est peccatorum? Quid pejus, quam occidere Christum? Hoc deletum est. Quid igitur? Forte inter illos fuit Stephanus. Si inter illos fuit; et pro illo valuit illa oratio, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Tamen et Saulus inter illos fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmere unã aurẽ ad terrã: ⁊ de
cauda sibi alterã obturare. U tam̃
incantator ꝓducit illas. Sic ⁊ isti
adhiic in cauernis suis strepebat.
qͣndo in suis cordibus estuabant.
Nondũ ꝓrumpebat. Obturauerũt
aures. Iam ꝓrũpant : appareant
qͥ sint. ad lapides currant. Cucur¬
rer̃: lapidauer̃. Quid stephanꝰ. qͥd :¬
Attendite. Priꝰ ille quẽ bonꝰ amicus
in cruce dix̃. Pat̃ in manꝰ tuas com-¬
m̃do spm̃ meũ. Hoc sic̃ homo. sicut
crucifrxusͥ sic̃ natus ex femina:
sic̃ carne indiitꝰ.ͥ sic̃ ꝓ nobis mo¬
riturus : sic̃ in sepulchro futurus
sic̃ die tercia surrecturꝰ: sic̃ in celo
ascensurus. Omnia enĩ ista in ho¬
mine. Homo gͦ: pat̾ in manꝰ tuas
comm̃do sp̃m meũ. Ille dix̃ prat᷑:
stephanꝰ dnẽ iħu Quid et ipse : Ac-¬
cipe sp̃m meũ. Tu dixisti pat᷑. Ego
te mediatorẽ agnoscõ. uenisti ia-¬
centẽ leuare: nõ cecidisti mecũ.
Accipe inqͥt sp̃m meũ. Hoc ꝓ se ora¬

Expanded text:
premere unam aurem ad terram, et de premere unam aurem ad terram, et de cauda sibi alteram obturare, et tamen incantator producit illas: sic et isti adhuc in cavernis suis stridebant, quando in suis cordibus aestuabant. Nondum prorumpebant: obturaverunt aures suas. Jam prorumpant, appareant qui sint: ad lapides currant. Cucurrerunt, lapidaverAttendite prius illum, quem bonus amicus in cruce, dixit: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum. Hoc sicut homo, sicut crucifixus, sicut natus ex femina, sicut carne indutus; sicut pro nobis moriturus, sicut in sepulcro futurus, sicut tertio die resurrecturus, sicut in coelos ascensurus. Omnia enim ista in homine. Homo ergo: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum. Ille dixit, Pater: Stephanus, Domine Jesu. Quid et ipse? Accipe spiritum meum. Tu dixisti Patri, ego tibi. Mediatorem agnosco. Venisti jacentem levare: non cecidisti mecum. Accipe, inquit, spiritum meum. Hoc pro se ora
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ dñm suũ beatissimꝰ stephanꝰ.
Oro mͦ int̾ lapides patiebat᷑ duros.
Antentes. qͥd nisi qͦd erant: Ut sci¬
atis qͥa duros patiebat᷑: hoc illis
dixit Bura ceruice.⁊ nõ cireũcisi
corde ⁊ auribꝰ. Mori uis. festinas¬
lapidari. ardes coronari. Uos sẽꝑ
fremebãt illi ⁊ stridebãt dentibꝰ
suis. Adde stephane. adde qͦd nõ
ferant: adde qͦd sustinere non
possint. Adde unde te possint la-¬
pidare: ut inueniamꝰ qͦd celebra-¬
re. Aꝑti sũt celi. Uidit martyr
martyrũ caput  uidit iħm stan¬
tẽ ad dexterã patris: uidit ut
nõ taceret. Nõ illi uidebãt: sed
ut ꝑueniret ad eũ quẽ uidit.
Ecce inqͥt uideo celũ aꝑtũ:⁊ filiũ
hominis stantẽ ad dexterã maies-¬
tatis. Illi continuer̃ aures suas
qͣsi contra blasphemiã. Agnoscitis
illos in psalmo. Sic̃ aspides inqͥt
surde. et obturantes aures suas.
ne audiant uocẽ incantantis. et
medicam̃tũ medicatũ a sapiente.
Sic enĩ dicunt᷑ aspides qͣndo incan

Expanded text:
tamen Dominum suum beatissimus Stephanus. Miro modo inter lapides patiebatur duros, mittentes, quid, nisi quod erant? Ut sciatis quia duros patiebatur; hoc illis dixit: Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus, vos lapidari, ardes coronari. Vos sempefremebant illi, et stridebant dentibus suis. Adde, Stephane, adde quod non ferant, adde quod sustinere non possint: adde unde te possint lapidare, ut inveniamus quod celebrare. Aperti sunt coeli: vidit Martyr martyrum caput; vidit Jesum stantem ad dexteram Patris: vidit, ut non taceret. Non illi videbant, sed ut perveniret ad eum quem vidit. Ecce, inquit, video coelos apertos, et Filium hominis stantem ad dexteram majestatis. Illi continuerunt aures suas, quasi contra blasphemiam. Agnoscitis illos in Psalmo: Sicut aspidis, inquit, surdae et obturantis aures suas, ne audiat vocem incantantis, et medicamentum medicatum a sapiente . Sicut enim dicuntur aspides, quando incant
Abbreviated transcription (Latin):
Iui sapidabant: ille orabat. Iui eũ
furiose ꝑsequebant᷑. ille paccatꝰ xp̃m
sequebat᷑. Illi malicia cecabantur:
tia illustrabat᷑. Illi lapides mittebãt.
ile orationes p̃mittebat. Tanquã
aicens. Dnẽ. si istos mͦ occidis inimi¬
cos: quos postea facies amicos:¬
ualuerit oratio scĩ stephani mar-¬
iyris:. recurrite nobiscũ ad illum
sc̃s stephanꝰ lapidaret᷑. omniũ ues¬
tim̃ta seruabat: ⁊ tanquã manibꝰ
omniũ lapidabat. ꝑ postea sic̃ nos¬
tis accepit epłas a pͥncipibꝰ sacer-¬
dotũ. ut quoscũq inueniret xp̃i¬
anos uiros ac mulieres. uinctos
adduceret in ihrłm torquendos
⁊ puniendos. Hic cũ iret. in uia
subito circũ fulsit eũ lux de celo:
l cecidit in terrã:⁊ audunt uocẽ
de celo dicentẽ sibi. Saule:. saule:

Expanded text:
i lapidabant, et ille orabat. Illi eum furore persequebantur; ille pacatus Christum sequebatur. Illi malitia caecabantur; tia illustrabatur. Illi lapides mittebant; ille orationes praemittebat: tanquam dicens: Domine, si istos modo occideris inimicos, quos postea facies amicosvaluerit oratio sancti Stephani martyris, recurrite nobiscum ad illum s Stephanus lapidaretur, omnium vestimenta servabat, et tanquam manibus omnium lapidabat . Et postea, sicut nostis, accepit epistolas a principibus sacerdotum, ut quoscumque invenisset Christianos viros ac mulieres, vinctos adduceret in Jerusalem, torquendos et puniendos. Hic cum iret in via, subito circumfulsit eum lumen de coelo, et cecidit in terram, et audivit vocem de coelo, dicentem sibi: Saule, Saul
Abbreviated transcription (Latin):
ut ds̃ nr̃. Quando gͦ in cruce pen¬
debat. orabait: uidebrit et pͣuidebat.
Om̃s inimicos uidebat ⁊ multos ex
illis futuros amicos p̾uidebrit:. ideo
ueniã omnibꝰ postulabat. Illi seui¬
ebãt. et ille orabat. Illi dicebãt pi¬
lato crucifige ille damabat pat̃
ignosce. In asꝑis clauis pendebat:
sed lenitatẽ non amittebat. Illis
iam petebat ueniã. a quibꝰ tantã
accipiebat in iuriã. Illi seuiebant:
illi circũlatrabãt: illi insulta¬
in medio constituto. frenetici en¬
cũquaq seuiebãt. Pendebat illen
sanabat dicens . pat̾ ignosce ils
Attendite frs̃. Magna pietas Pemo¬
bat. ⁊ tam̃ impendebat : ⁊ non
descendebat: qͥa de sanguine u
medicam̃tum freneticis facielie
Deniq post resurrectionẽ sanaur
qͦs pendens insanissimos toleriu
Q̾ sanguinẽ quẽ fuder̃ seuiente
biber credentes: ⁊ facti sũt seque¬
tes. qui erãt ꝑsequentes. Ecce qu¬
nerat:. sed querere ⁊ saluare qͦd
ꝑierat: ut diligendo seuientes in¬

Expanded text:
s. Quando ergo in cruce pendens orabat, videbat et praevidebat omnes inimicos; sed multos ex illis futuros amicos praevidebat, et ideo omnibus veniam postulabat. Illi saeviebant, et ille orabat. Illi dicebant Pilato, Crucifige ; ille clamabat, Pater, ignosce. In asperis clavis pendebat: sed lenitatem non amittebat. Illis jam petebat veniam, a quibus tantam accipiebat injuriam. Illi saeviebant, illi circumlatrabant, illi insultanin medio constituto phrenetici circumquaque saeviebant: pendebat ille, et sanabat. Pater, inquit, ignosce illis. Attendite, fratres. Magna pietas. Pendebat, et tamen petebat. Et non descendebat, quia de sanguine suo medicamentum phreneticis faciebat. Denique, post resurrectionem sanavit quos pendens insanissimos toleravit: et sanguinem quem fuderunt saevientes biberunt, credentes; et facti sunt sequentes, qui erant persequentes. Ecce quenerat, sed quaerere et salvare quod perierat ; ut diligendo saevientes in
Abbreviated transcription (Latin):
ut laborẽ hic ꝓposuerit cũ fine:
mercedẽ in celo sine fine. Eideo de¬
bemꝰ prius hic laborare. ⁊ postea
in celo mercedẽ sumere: quã hic
mercedẽ uelle acciꝑe.⁊ postea labo¬
rare. De qͥbiisdã enĩ dicit. Am̃ dico
uob̃: ꝑceper̃ mercedẽ suã. Sed for¬
te auidus ẽ ad mercedẽ: ⁊ piger ad

Expanded text:
ut laborem hic posuerit cum fine, mercedem in coelo sine fine. Et ideo debemus prius hic laborare, et postea in coelo mercedem sumere, quam hic mercedem vel accipere, et postea laborare. De quibusdam enim dicit: Amen dico nobis, perceperunt mercedem suam . Sed forte avidus es ad mercedem, et p
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ naue in heremo pugnabat.
et moyses orabrit. Non quidẽ am¬
bo pugnabant.⁊ ambo orabant.
sed unꝰ pugnabat. et aliꝰ orabat. Me¬
rito qui pugnabat nõ deficiebat:
qͥa aliꝰ orando uincebat. Ita ⁊ ego
loqͥ quidẽ uideorͥ sed aliis orantibꝰ
loquor. si p̾cibꝰ eoꝵ continguat mͥ
qͦd dñs ait. Aꝑi os tuũ:⁊ ego adim¬
plebo illud. Si ille ab uno tantũ
rogant dñm meũ. loquendo iã nõ
timebit cor meũ: qͥa laudẽ dnĩ lo¬

Expanded text:
filius Nave in eremo pugnabat, et Moyses orabat: non quidem ambo pugnabant, et ambo orabant; sed unus pugnabat, et alius orabat. Merito qui pugnabat, non deficiebat; quia alter orando vincebat. Ita et ego loqui quidem videor, sed aliis orantibus loquor, ut precibus eorum contingat mihi quod Dominus ait, Aperi os tuum, et ego adimplebo illud . Si ille ab uno tantum rogant Deum mecum? Loquendo jam non timebit cor meum, quia laudem Domini lo
Abbreviated transcription (Latin):
mo moriat᷑ malus. oras contͣ malũ:
⁊ facti estis duo mali. Ille male
incipis esse malus: ⁊ dicis. Ds̃ occi¬
de malũ. Respondet tibi ds̃. Quẽ
micũ: Animaduertat sc̃itas urã.
Iudex homo ꝑ se ipsũ reos nõ occidit.
ero peccatoris tortor. sed liberator:.
qͥa nolo mortẽ peccatoris: sed ut cõ¬
uertat᷑ ⁊ uiuat. Nã si uoluntatẽ
tuã haberẽ: te prius occiderẽ ante¬
quã inuitatꝰ uenires. Nõne me blas¬
phemasti: Nõne me in tuis malis
oꝑibꝰ irritasti᷑:. Nõne meũ nom̃ de
terra delere uoluisti. Nõne me in
p̃ceptis uel in seruis meis cõtem¬
sisti᷑ Si tuc̃ te occiderẽ inimicũ:
quẽ mͦ facerẽ amicũ: Quid gͦ orando
doces me. qͦd nõ feci in te: Immo gͦ
dicit tibi ds̃. docebo te. ut imiiteris
me. In cruce pendens dixi: pat̃ ig¬
nosce illis. qͥa nesciunt qͥd faciũt.
Docin hoc milites meos: docin mar-¬

Expanded text:
mo moriatur, malus oras contra malum, mo moriatur, malus oras contra malum, et facti estis duo mali: ille male incipis esse quando dicis, Deus, occide malum. Respondet tibi ipse: Quem micum? Advertat Sanctitas vestra. Judex homo per se ipsum reum non occidit, ero peccatoris tortor, sed liberator; quia nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur, et vivat . Nam si voluntatem tuam haberem, te prius occiderem, antequam invitatus venires. Nonne me blasphemasti? Nonne me in tuis malis operibus irritasti? Nonne nomen meum de terra delere voluisti? Nonne me in praeceptis vel in servis meis contempsisti? Si tunc te occidissem inimicum, quem modo facerem amicum? Quid ergo male orando doces me, quod non feci in te? Imo ego, dicit tibi Deus, doceam te ut imiteris me. In cruce pendens dixi, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Docui hoc milites meos, docui hoc mar
Abbreviated transcription (Latin):
nazarenꝰ. quẽ tu ꝑsequeris. Durũ
ẽ tibi cont᷑ stimulũ calcitrare: qͥa
nõ stimulũ sed pedes quibꝰ calcitraᷤ
uulnerabis. Quid mͥ ⁊ tibi :. Quare
me ꝑsequeris: Quare te erigis con¬
tra me malo tuo et te nõ potuis
humilias bono tuo:. Ad tanta mala
que cõmisisti in me. olim quidẽ
debui ꝑdere te: sed stephanꝰ seruus
meus orauit ꝓ te. Elisus ẽ seui¬
ensꝰ. erectꝰ est credens. Elisus ẽ lupꝰ:
erectꝰ ẽ agnus. Eiisus ẽ ꝑsecutor.
erectus ẽ p̃dic̾ator. Sicã planiꝰ. di-¬
cã aꝑtiꝰ. Elisus ẽ filiꝰ ꝑditionis. et¬
erectus ẽ uas electionis. Nisus ẽ
saulus: erectus est paulus. Nã si mar-¬
tyr stephanꝰ nõ sic orasset: eccła pau¬
lũ hodie nõ haberet. Sed ideo de
terra erectus ẽ paulus: qͥa in terrã
inclinatꝰ. exauditꝰ ẽ stephanꝰ. Ecce¬
gis. figis genu: collidis frontẽ in
t̾ra.⁊ dicis. Osi moriat᷑ ininncus
m̃s. Ds̃. siqͥd de tẽ ꝓmerui. occide
immicũ meũ & utiq qͥ oras ut ho¬

Expanded text:
Nazarenus, quem tu persequeris. Durum est tibi contra stimulum calcitrare: quia non stimulum, sed pedes quibus calcitras, vulnerabis. Quid mihi et tibi? Quare me persequeris? Quare te erigis contra me malo tuo, et te non potius humilias bono tuo? Sed contra tanta mala quae committis in me, olim quidem debui perdere te, sed Stephanus servus meus oravit pro te. Elisus est saeviens, erectus est credens: elisus est lupus, erectus est agnus: elisus est persecutor, erectus est praedicator. Dicam planius, dicam apertius: elisus est filius perditionis, erectus est vas electionis: elisus est Saulus, erectus est Paulus . Nam si martyr Stephanus non sic orasset, Ecclesia Paulum hodie non haberet. Sed ideo de terra erectus est Paulus, quia in terra inclinatus exauditus est Stephanus. CAPgis? Figis genu, collidis frontem in terram, et dicis: O si moriatur inimicus meus! Deus, si quid a te promerui, occide inimicum meum. Et utique tu qui oras ut ho
Abbreviated transcription (Latin):
ci tui ds̃. Ante quã occideret᷑ sc̃s
stephanꝰ in aꝑto. ⁊ in occulto co¬
ronaret᷑: audistis qͣlis fuerit electꝰ
ab apłis int̾ diacones. Int̃ illos
nominatꝰ pͥmꝰ : sic̃ int̾ apłos pen¬

Expanded text:
ci tui, Deus . Antequam occideretur sanctus ci tui, Deus . Antequam occideretur sanctus Stephanus in aperto, et in occulto coronaretur, audistis qualis fuerit electus ab Apostolis. Inter diaconos illos nominatur primus, sicut inter Apos
Abbreviated transcription (Latin):
irãꝰ. quã qͥ cap̃it ciuitatẽ. Hunqͥd nõ
bellator imꝑator qͣndo uenit ad aliqͦs
hostes. ⁊ inuenit cuiitatẽ munitã.
armatis instructã. optimã. aduersan¬
tẽ sibi.si illã ceꝑit: si illã uicerit:
si illã euerterit : triũphos querit:
Sic̃ narrat aũt scriptura. melior ẽ
qͥ uincit irã: quã qͥ capit ciuitatẽ.
In manu tua ẽ.Nõ potes irã int̾i¬
mere: potes illã repͥmere. Si fortis
es. irã uince.⁊ ciuitati parcẽ. Uideo
uos aitentos: scio quã bene accepis¬
tis. Ds̃ adsit certaminibꝰ urĩs. ut ꝓsit
uob̃ qͦd tanti martẏris ago. nẽ spec¬
tastis : ut quomͦ uincentẽ uidistis.
⁊ uincenti fauistis. sic ⁊ uos in cor
de urõ uincatis.
stephrnꝰ. iã sermone suo
saginauit nos. Sed post illã
saginã appono uob̾ de sermone mi¬
nisterii mei quasi scd̾am mensã. Et
qͥd dulcius inuenio quod in ea po
de seruo amicus. Nos aut̃ sine du
aũt nimis honorificati sr̃t ami¬

Expanded text:
t civitatem. Numquid non bellator imperator quando venit ad aliquos hostes, et invenit civitatem munitam, armatis instructam, optimam, adversantem sibi, si illam ceperit, si illam vicerit, si illam everterit, triumphos quaerit? Sicut autem narrat Scriptura, Melior est qui vincit iram, quam qui capit civitatem. In manu tua est. Non potes illam interimere, potes illam reprimere. Si fortis es, iram vince: et civitati parce. Video vos attentos, scio quam bene accepistis. Deus adsit certaminibus vestris, ut prosit vobis quod tanti Martyris agonem spectastis; ut quomodo vincentem vidistis et vincenti favistis, sic et vos in corde vestro vincatis. Stephanus jam sermone suo saginavit nos: sed post illam saginam appono vobis de sermone ministerii mei quasi secundam mensam. Et quid dulcius invenio quod in ea ponde servo amicus. Nos autem sine dubautem valde honorificati sunt ami
Abbreviated transcription (Latin):
signa magna ⁊ ꝓdigia in plebe
gite quis. ꝑ cuiꝰ nom̃. Qui nosti
amare stephanũ. in xp̃o amate
Hoc enĩ uult:. hoc illi gratũ est.
Inde gaudet: hoc acceptũ habet
Nõ enĩ nom̃ suũ uoluit iactare
apud lapidatores suos. Attendi¬
te quẽ confitebrit᷑. qͣndo lapida¬
bat᷑. Quẽ confitebrit᷑ in t̾ra. quẽ
uidebrt in celo. ꝓ quo tradebat
carnẽ suã: cui commñdabat an¬
mã suã. Nunqͥd enĩ legimꝰ. aut
in doctrina sanai alieubi legere
possumꝰ ͥ qͥa faciebat aut facit
signa iħs per nom̃ stephani:
Fecit stephanꝰ: sed ꝑ nom̃ xpĩ hoc
fecit. U mͦ quicqͥd uidetis quia fit
ꝑ memoriã stephani: m nomine

Expanded text:
signa magna in plebe, gite quis, per cujus nomen. Qui nostis amare Stephanum, in Christo amate. Hoc enim vult, hoc illi gratum est: inde gaudet, hoc acceptum habet. Non enim nomen suum voluit jactare apud lapidatores suos. Attendite quem confitebatur, quando lapidabatur; quem confitebatur in terra, quem videbat in coelo; pro quo tradebat carnem suam, cui commendabat animam suam. Numquid enim legimus, aut in doctrina sana alicubi legere possumus, quia faciebat aut facit signa Jesus per nomen Stephani? Fecit Stephanus, sed per nomen Christi. Hoc facit et modo: quidquid videtis quia fit per memoriam Stephani, in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ne statuas illis hoc delictũ. Quod¬
stephanꝰ humilis: hoc xp̃s sublimis.
Quod ille ad terrã inclinatꝰ: hoc xp̃s
in ligno suspensus. Nã recolite qͥa
⁊ ipse ait. Pat̾ ignosce illis. qͥa nes¬
ciunt qͥd faciũt. Sedebat in cathe¬
dra crucis:i docebat stephanũ re¬
gulã pietatis. O magister bone
bene ꝓnunciasti. bene docuisti.
Ecce discipłs tuiis orat. ꝓ imiicis
suis: orat ꝓ lapidatoribꝰ sunis. Osten¬
dit quomͦ te debuerit migtari. sui¬
limẽ humilis.: creatorẽ creatura
faciã. Si multũ ẽ ad te dñs tuusꝰ
nescis qͥa stephanꝰ ẽ conseruus tu
Docuit ds̃ ꝑ stephanũ nõ ex inan¬
tũ. Si ista in engłio p̾cessisse uide¬
tis fr̃s mei. nemo dicat in corde iu
Quis illud facit: Ecce stephanꝰ fect
de se. de suo fecit : Si aut de don
dei fecit⁊ nunqͥd intrauit. ⁊ cor̃
te clausit: Nunqͥd pontẽ transi¬
uit ⁊ p̃cidit: Multũ ẽ ad teen
⁊ tu. Fons manat. nõ siccauit. E¬

Expanded text:
ne statuas illis hoc peccatum. ne statuas illis hoc peccatum. Stephanus humilis, Christus sublimis: quod ille ad terram inclinatus, hoc Christus in ligno suspensus. Nam recolite quia et ipse ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Sedebat in cathedra crucis, et docebat Stephanum regulam pietatis. O Magister bone, bene pronuntiasti, bene docuisti. Ecce discipulus tuus orat pro inimicis suis, orat pro lapidatoribus suis. Ostendit quomodo te debuerit imitari sublimem humilis, creatorem creatura,faciam? Si multum est ad te Dominus tuus, nescis quia Stephanus est conservus tuus? Docuit Deus per Stephanum non exinanitum. Si ista in Evangelio praecessisse videtis, fratres mei, nemo dicat in corde suo, Quis illud facit? Ecce Stephanus fecit: de se? de suo fecit? Si autem de dono Dei fecit; numquid intravit, et contra te clausit? Numquid pontem transivit, et praecidit? Multum est ad te? Pete et tu. Fons manat, non siccavit.
Abbreviated transcription (Latin):
ut omniũ manibꝰ lapidaret. Ergo
poster quã stephanꝰ sc̃s stans exigeret
debitũ dicens. dnẽ iħu accipe spm̃
meũ: attendens inmicos suos qui
sibi lapidando malũ debitũ facie¬
bant:⁊ addebãt ad thesaurũ illũ
de qͦ dicit apłs paulus. tu aũt scđ̾m
duriciã tuã ⁊ cor impenitens the-¬
saurizas tibi irã in die ire ⁊ reue¬
lationis iusti iudicii derͥ attendit
eos: ⁊ misertꝰ est eis: ⁊ fixit ꝓ eis
genu. Pro se stabat: ꝓ illis genua
figebrit. Discreuit iustũ a peccato¬
ribꝰ. ꝓ iusto stans petebat: qͥa mer¬
cedẽ exigebat. Pro peccatoribꝰ ge¬
nua fixit. qͥa sciebat quã difficile
ꝓ tã sceleratis posset exandiri. Quã¬
uis iustus. quãuis sub ipsa corona
constitutꝰ: nõ presũpsit. sed genu
fixit. Nõ attendens qͥd ipse dignꝰ
esset petendo acciꝑe: sed quid illi
digni essent a quibꝰ uolebat horren¬
da supplicia remouere. Dnẽ in qͥt.

Expanded text:
ut omnium manibus lapidaret. Ergo ut omnium manibus lapidaret. Ergo posteaquam Stephanus sanctus stans exigeret debitum dicens, Domine Jesu, accipe spiritum meum; attendens inimicos suos, qui sibi lapidando malum debitum faciebant, et addebant ad thesaurum illum, de quo dicit apostolus Paulus, Tu autem secundum duritiam tuam et cor impoenitens, thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei : attendit eos, et misertus est eis, et fixit pro eis genu. Pro se stabat, pro eis genua figebat. Discrevit justum a peccatoribus: pro justo stans petebat, quia mercedem exigebat; pro peccatoribus genua fixit, quia sciebat quam difficile pro tam sceleratis posset exaudiri. Quamvis justus, quamvis sub ipsa corona constitutus, non praesumpsit, sed genu fixit: non attendens quid ipse dignus esset petendo accipere, sed quid ipsi digni essent, a quibus volebat horrenda supplicia removere. Domine, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo iste exigebat debitũ: paulus
apłs cumulabat sibi debitũ. Ille
petebat debitũ bonũ: ille addebat
ad debitũ malũ. Quid enĩ putatis
fr̃s : Quando lapidabat᷑ stephanus
audistis. sed forte nõ aduertistis:
posuer̃ falsi testes lapidaturi ste¬
phanũ. posuer̾ uestim̃ta sua ad
pedes cuiusdã adolescentis nomine
sauli. Iste saulus: ⁊ postea paulus.
ꝑsecutor saulus: p̃dicator paulus. Sau¬
lus enĩ nom̃ est a saiile. Saul ꝑse¬
cutor erat regis dauid. Talis fuerat
saul in dauid: qualis saulus in ste¬
phano. Postea uero cũ uocatꝰ esset
de celo. uocatus. ꝓstratꝰ. mutatus:
ubi cepit apłs p̾dicare uerbũ dei.
mutauit sibi nom̃.⁊ dixit se pau¬
lũ & hoc quare elegit : Quia pru¬
lus modicus est. paulus paruus
ẽ. Nos solemꝰ sic loqui. Uidebo te
post paulũ. post modicũ. Unde gͦ
cede stephani ꝑsecutor. factuis est
regni celoꝵ postea p̾dicator Quan¬
tũ seuiebat in illa cede. uultis audi¬
re : Hestim̃ta lapidantiũ seruabat:

Expanded text:
ndo iste exigebat debitum, Paulus apostolus cumulabat sibi debitum. Ille petebat debitum bonum: ille addebat ad debitum malum. Quid enim putatis, fratres? Quando lapidabatur Stephanus, audistis, sed forte non advertistis, posuerunt falsi testes lapidaturi Stephanum, posuerunt vestimenta sua ad pedes cujusdam adolescentis, nomine Sauli. CAPUT V. Iste Saulus, et postea Paulus: persecutor Saulus, praedicator Paulus. Saulus enim nomen est a Saüle. Saül persecutor erat regis David. Talis fuerat Saül in David, qualis Saulus in Stephanum. Postea vero cum vocatus esset de coelo; vocatus, prostratus, mutatus, ubi coepit apostolus praedicare verbum Dei; mutavit sibi nomen, et dixit se Paulum. Et hoc quare elegit? Quia Paulus modicus est, Paulus parvus est. Nos solemus sic loqui: Videbo te post paulum, id est post modicum. Unde ergo caede Stephani persecutor, factus est regni coelorum postea praedicator. Quantum saeviebat in illa caede, vultis audire? Vestimenta lapidantium servabat,
Abbreviated transcription (Latin):
aures. Prorsus exhibuer̃ qͦd de
illis p̃dictũ erat. Cepit lapidam.
Nodo attendite illũ seiuentẽ: reco¬
lite uerba dura. Dura ceruice⁊
nõ circũcisi corde ⁊ auribꝰ. Quasi
inimicus erat: tanqͣm si fieri pol¬
set. om̃s occidere cupiebrit. Hoc
dicat qui cor nõ uidet. Latebat
ihii accipe sp̃m meũ. Quia adiu¬
uisti: uicit quẽ suscipis. Accipe
ne statuas illis hoc delictũ Uhie
dura ceruice : Hoc ẽ totũ qͦd cla¬
mabas: hoc ẽ totũ qͦd senebas.
Foris clamabas: ⁊ intus orabas.

Expanded text:
aures . Prorsus exhibuerunt quod de aures . Prorsus exhibuerunt quod de illis praedictum erat. Coepit lapidari. Modo attendite illum saevientem, recolite verba dura: Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus . Quasi inimicus erat: tanquam, si fieri posset, omnes occidere cupiebat. Hoc dicat, qui cor non videt. Latebat Jesu, accipe spiritum meum. Quia adjuvisti, vicit quem suscipis. Accipe ne statuas illis hoc peccatum. Ubi est, Dura cervice? Hoc est totum quod clamabas? hoc est totum quod saeviebas? Foris clamabas, et intus orabas.
Abbreviated transcription (Latin):
de filiis diaboli. filii dei. Tam̃ illi
parentes nr̃i de quibꝰ nati sumꝰ. qͥ
ẏdola coluer̃. cũ ẏdolis ꝑierũt. Au
Sonꝰ erat in auribꝰ: uisio in m̃tibus.
Spectastis magnũ agonẽ scĩ stepha-¬
niꝰ. qͥ in agone lapidribat᷑. Quis: Qui
ram dudũ legẽ docẽbat. Quã legẽ
docebat: Qurã illi in tabulis lapi-¬
deis acceper̃. Merito lapidei facti.
amicũ xp̃i lapidauer̃. Dura cerui¬
ce. Postea quã docuit. obuirgare
cepit.U nõ circũcisi corde ⁊ auribꝰ.
Seuire uidet᷑ lingua. Ferox cor lene
clamabat:⁊ amabat. Seuiebrit:
⁊ saluos uolebat. Quis nõ crederet
iratũ qͥs nõ crederet odioꝵ facibꝰ
qͦd uidit. Ecce uideo in qͥt celum
aꝑtũ:⁊ filiũ hominis stantẽ ad q¬
terã maies ł tatis. Illi hoc auditi
quasi blasphemia esset qͦd ille a¬
xisset. aures obturauer̃.: ad lapi¬
des cucurrer̃. In psalmo erat du¬
tũ.Sic̃ aspides surde.⁊ obturants

Expanded text:
de filiis diaboli filii Dei. Tamen illi de filiis diaboli filii Dei. Tamen illi parentes nostri, de quibus nati sumus, qui idola coluerunt, cum idolis perierunt. 5. Sonus erat in auribus, visio in mentibus. Spectastis magnum agonem sancti Stephani, qui in agone lapidabatur. Quis? Qui jamdudum legem docebat. Quam legem docebat? Quam illi in tabulis lapideis acceperunt. Merito lapidei facti, amicum Christi lapidaverunt. Dura cervice posteaquam docuit, objurgare coepit, et non circumcisi corde et auribus. Saevire videtur: lingua ferox, cor lene. Clamabat, et amabat. Saeviebat, et salvos fieri volebat. Quis non crederet iratum, quis non crederet odiorum facibus quod vidit: Ecce video, inquit, coelum apertum, et Filium hominis stantem ad dexteram majestatis. Illi hoc audito, quasi blasphemia esset, quod ille dixisset, aures obturaverunt, ad lapides cucurrerunt. In Psalmo erat dictum, Sicut aspidis surdae, et obturantis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ nõ timet: carnẽ calcat. Hic priꝰ
exposuit illis ab inicio legẽ dei ab
abrahã usq ad moysen. usq ad da¬
tã legem. usq ad introitũ in terrã
ꝓmissionis: ut cõmendaret qͥa nõ
erat uerũ testimoniũ. unde illi ca-¬
lumniã cõmouebãt. Heinde de mo-¬
ẏse dedit eis magnã similitudinẽ
ad xp̃m. Reꝓbatus est ab eis moy¬
ses: ⁊ ipse eos liberauit. Reꝓbatꝰ
liberauit. Nõ reddidit malũ ꝓ ma¬
lo. Immo reddidit bonũ ꝓ malo.
illos ẽ postea liberaturus. Sed modo¬
qͥ morit᷑. mortuus ẽ. Iudei qͦs uide¬
tis. habebũt tẽpus liberationis sue
ꝑ ipsũ quẽ reꝓbauer̃: sed nesciunt.
Modo qui blasphemant pereunt.
Tuẽ alii erũt. nõ isti. Quando ista
dicimꝰ:. nõ aliis sed sibi ꝓmittimus
salutẽ. Gens liberabit᷑. non a isti.
Intendite.⁊ accipite similitudinẽ.
N unqͥd nõ modo gentes libe rat ds̃ :
Credũt om̃s gentes in xp̃m :i fiũt

Expanded text:
tem non timet, carnem calcat. Hic prius tem non timet, carnem calcat. Hic prius exposuit illis ab initio legem Dei, ab Abraham usque ad Moysen, usque ad datam legem, usque ad introitum in terram promissionis; ut commendaret quia non erat verum testimonium, unde illi calumniam commovebant. Deinde de Moyse dedit eis magnam similitudinem ad Christum. Reprobatus ab eis Moyses, et ipse eos liberavit: reprobatus liberavit. Non reddidit malum pro malo: imo reddidit bonum pro maloillos est postea liberaturus. qui moritur, mortuus est. Judaei quos vides, habebunt tempus liberationis suae, per ipsum quem reprobaverunt; sed nesciunt. Modo qui blasphemant, pereunt: tunc alii erunt, non isti. Quando ista dicimus, non aliis, sed sibi promittimus salutem. Gens liberabitur, non isti. Intendite et accipite similitudinem. Numquid non modo Gentes liberat Deus? Credunt omnes gentes in Christum, et fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
falsi testes. similes falsis testibꝰ: sed
eũ in conciliũ: ut haberent ma¬
ius iudiciũ. Amicus aũt xp̃i cũ
dixisset causã suam. p̃dicauit ue¬
ritatẽ dñi sui. Moriturus erat. Qua¬
re impispia lingua taceret: Qua¬
re nõ ꝓ ueritate moreret᷑ Hoc
uno impar dnõ suo certi causa
mysterii: quantũ ꝑtinet ad simi¬
litudinẽ passionis. Nã ille ds̃ est
excellentia maiestatis. Dñs qͣndo
ad prssionẽ ductꝰ est: interrogatꝰ
tacei re maluit. Iste nõ tacuit.
Quare ille tacere maluit: Quya p̃¬
dictu i de illo erat: sic̃ ouis ad im¬
molandũ ductus ẽ: ⁊ sic̃ agnꝰ corã
tondente se sine uoce. sic nõ aꝑuit
os suũ. Iste aut̃ quare tacere noluit :
Quia ab ipso dñõ dictũ erat. Que
dico uob̾ in tenebris. dicite in lu¬
mine.E que in aure auditis: p̾di¬
cate suꝑ tecta. Q uomͦͣ sc̃s stephanꝰ
suꝑ tectũ p̃dicauit : Quia domum
luteã carnẽ calcauit. Qui enĩ mor¬

Expanded text:
falsi testes similes falsis testibus, sed falsi testes similes falsis testibus, sed eum in concilium, ut haberent majus judicium. Amicus autem Christi, cum dixisset causam suam, praedicavit veritatem Domini sui. Moriturus erat: quare impiis pia lingua taceret? Quare non pro veritate moreretur? Hoc uno impar Domino suo, certi causa mysterii, quantum pertinet ad similitudinem passionis. Nam ille Deus est excellentia majestatis. Dominus quando ad passionem ductus est, interrogatus tacere maluit: iste non tacuit. Quare ille tacere maluit? Quia praedictum de illo erat: Sicut ovis ad immolandum ductus est, et sicut agnus coram tondente se sine voce, sic non aperuit os suum . Iste autem quare tacere noluit? Quia ab ipso Domino dictum erat: Quae dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quae in aure auditis, praedicate super tecta . Quomodo sanctus Stephanus super tectum praedicavit? Quia domum luteam carnem calcavit. Qui enim mor
Abbreviated transcription (Latin):
falsitas ueritati. Quomͦ sũt falli
testes: Audier̃ dixisse dñm̃: solil¬
te templũ hoc. ⁊ post triduũ n¬
suscitabo illud. Euangelista aũt s
hoc aut dicebat de tẽplo corporis sui.
faisi testes ꝓ eo qͦd dictũ ẽ sol¬
uite. dixer̃ soluo. Modicũ in silla¬
bis mutauer̃: sed tanto falsi tes¬
tes peiores fuer̃: quanto ꝓpinqͣre
ueritati ꝑ calumniã uoluer. Et
huic quid obiectũ: Nos audiuimꝰ
eũ dixisse. qͥa iħs nazarenꝰ destru¬
et templũ hoc:. et mutabit con¬
suetudinẽ legis. Falsũ testimoniũ
dicebãt. et uera ꝓphetabãt. Quo¬
mͦ caẏphas ille magister illoꝵ pͥn¬
ceps sacerdotũ. dans consiliũ iu¬
deis ut occideret᷑ xp̃s: hoc dixit.
Expedit umũ mori. quã ut tota
gens ꝑeat. Ait aũt euglista. Hoc
nõ a semet ipso dixit: sed cũ eẽt
Oder̃ ueritatẽ homines: ⁊ ueritatẽ
ꝓphetant nescientes. Nõ agunt:
sed agit᷑ de illis. Icesserũt gͦ isti

Expanded text:
falsitas veritati. Quomodo sunt falsi falsitas veritati. Quomodo sunt falsi testes? Audierunt dixisse: Solvite templum hoc, et post triduum resuscitabo illud. Evangelista autem dicit: Hoc autem dicebat de templo corporis sui . Falsi testes, pro eo quod dictum est Solvite, dixerunt Solvo. Modicum in syllabis mutaverunt: sed tanto falsi testes pejores fuerunt, quanto propinquare veritati per calumniam voluerunt. Et huic quid objectum? Nos audivimus eum dixisse quia Jesus Nazarenus destruet templum hoc, et mutabit consuetudinem Legis . Falsum testimonium dicebant, et vera prophetabant. Quomodo Caiphas ille, magister illorum, princeps sacerdotum, dans consilium Judaeis, ut occideretur Christus, hoc dixit: Expedit unum mori, quam ut tota gens pereat. Ait autem evangelista: Hoc non a semetipso dixit, sed cum essetOderunt veritatem homines, et veritatem prophetant nescientes. Non agunt, sed agitur de illis. Processerunt ergo isti
Abbreviated transcription (Latin):
stepbanꝰ quomͦ fuerit
diaconꝰ ordinatꝰ cũ aliis sex eiã i
septimꝰ: ⁊ quomͦ ꝑuenerit ad suꝑ¬
nã coronã. cũ ipsa lectio legeret᷑
audistis. Hoc primũ pͥmi martyn
meritũ comm̃dandũ est caritati
urẽ: quia cũ alioꝵ martyrũ ii
gesta inueniamꝰ. que in sollẽ uitas
eoꝵ recitare possimꝰ: huiꝰ passio u
canonico libro ẽ. Actꝰ apłoꝵ libe
ẽ de canone scripturaꝵ. Ipse libe
incipit legi a dnĩco pasche: sic̃ se
consuetudo habet eccłe. In hoc gͦ
phanꝰ erat. Priores apł̃i:. sequentes
diaconi. E prior martẏr de diaco¬
nis: quã de apłis. Prior uictima li
agnis. quã de arietibꝰ. Quantã¬
cũ dnõ suo ⁊ saluatore suo habe
similitudinẽ passionis. F alsi testi
aduersus istũ. quomͦ aduersus il
Et de ipsa re: Nostis enĩ ⁊ recolitis
falsi testes contra dñm xp̃m qul¬
dixerũt. Nos audiuimꝰ eũ dicess
Soluo templũ hoc ⁊ post tridiĩ
edifico alterũ nouũ. Non aũt he

Expanded text:
Stephanus quomodo fuerit diaconus ordinatus cum aliis sex etiam ipse septimus, et quomodo pervenerit ad supernam coronam, cum ipsa lectio legeretur, audistis. Hoc primum primi Martyris meritum commendatum est Charitati vestrae: quia cum aliorum martyrum vix Gesta inveniamus, quae in solemnitatibus eorum recitare possimus, hujus passio in canonico libro est. Actus Apostolorum liber est de Canone Scripturarum. Ipse liber incipit legi a Dominico Paschae, sicut se consuetudo habet Ecclesiae. In hoc ergo ephanus erat. Priores Apostoli, sequentes diaconi. Et prior martyr de diaconis, quam de Apostolis,: prior victima de agnis, quam de arietibus. 2. StDomino suo et Salvatore suo habuit similitudinem passionis! Falsi testes adversus istum, quomodo adversus illum: et de ipsa re. Nostis enim et recolitis, falsi testes contra Dominum dixerunt: Nos audivimus eum dicere, Solvo templum hoc, et post triduum aedifico alterum novum . Non autem hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dicas. Nat̾ nr̃ qͥ es in delis. Uentu-¬
rus es ad illũ uersũ. Dimite nob̾
debita nrã. Quid sequit᷑: Sic̃ et
nos dungitimꝰ debitoribꝰ nrĩs Ibi
illa inimica stat contͣ te. Sepĩt
uiã orationis tue. Murũ erigit:
⁊ nõ qua transeas. Bene totũ dixisti.
Iat̃ nr̃. Cucurrit. Dimitte nob̾ de¬
bita nr̃a ꝙ qͥd postea : Sic̃ ⁊ nos
dimittimꝰ debitoribꝰ nrĩs. En ipsa
aduersaria contͣdicit. Nec ante
uelũ: sed intꝰ. In ipso secretario cor¬
dis tui. ibi tibi clamat. contͣdicit.
Qualis inmica fr̃s. que contradicit.
Sic̃ ⁊ nos dimiitimꝰ. Non ꝑmittit ut
seuias contͣ inmicũ tuũ. In istã se

Expanded text:
dicas, Pater noster, qui es in coelis. Ventudicas, Pater noster, qui es in coelis. Venturus es ad illum versum, Dimitte nobis debita nostra. Quid sequitur? Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Ibi illa inimica stat contra te. Sepit viam orationis tuae: murum erigit, et non est qua transeas. Bene totum dixisti: Pater noster. Cucurrit: Dimitte nobis debita nostra. Et quid postea? Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. En ipsa adversaria contradicit; nec ante velum, sed intus: in ipso secretario cordis tui, ibi tibi clamat, contradicit. Qualis inimica, fratres, quae contradicit? Sicut et nos dimittimus. Non permittitur ut saevias contra i
Abbreviated transcription (Latin):
uicturũ. Hoc tibi facturus ẽ inimi¬
cus. qͦd qͣndoq factura erat febris.
Si te occiderit: febri tue sumilis erit.
Tibi gͦ occidendo te erit nocituriis :
Nõ Immo tibi si bene mortuus fue-¬
ris eũq dilexeris. ad celeste p̾miũ
aliqͥd ad diturus. Nescis qͣntũ p̃sti¬
terint isti lapidatores scõ stephano:
Nunqͥd sciebãt illi ꝓ bonitate redden¬
dã esse coronã: illis ꝓ malicia red¬
dendã eẽ penã : Siabolus qͣnta p̃s¬
tint : Om̃s martgres ipse nob̾ fec̃.
Sed nunqͥd hinc iturus ẽ÷ Sed dde
beneficiis suis. qͦd uolebat illi impu¬
tabit᷑: qͦd ipse cupiebat. nõ qͦd de
illo ds̃ faciebat. E rgo inimicus
tuus quicũq fuerit usq ad mor¬
tẽ. nichil tibi nocebit. Ira uide
Agnosce cũ qua pugnas in theatro
pectoris tui. Angustũ theatrũ.
Sed ds̃ spectat. Ibi doma inimicã
tuã. Uis uidere quã sit ista uera
tua inimica: Modo ostendo. Ora¬
turus es deũ. Yentura ẽ hora ut

Expanded text:
victurum? Hoc tibi facturus est inimivicturum? Hoc tibi facturus est inimicus, quod quandoque factura erat febris: si te occiderit, febri tuae similis erit. Tibi ergo occidendo te, erit nociturus? Non: imo tibi, si bene mortuus fueris, eumque dilexeris, ad coeleste praemium aliquid additurus. Nescis quantum praestiterint isti lapidatores sancto Stephano? Numquid sciebant, illi pro bonitate reddendam esse coronam, illis pro malitia reddendam esse poenam? Diabolus quanta praestitit? Omnes martyres ipse nobis fecit. Sed numquid hinc iturus est? Sed de beneficiis suis, quod nolebat, illi imputabitur quod ipse cupiebat, non quod de illo Deus faciebat. Ergo inimicus tuus quicumque fuerit usque ad mortem, nihil tibi nocebit. CAPUT agnosce cum qua pugnas in theatro pectoris tui. Angustum theatrum; sed Deus spectat: ibi doma inimicam tuam. Vis videre quam sit ista vera tua inimica? Modo ostendo. Oraturus es Deum: ventura est hora ut
Abbreviated transcription (Latin):
micos urõs. Frenate irã.: que uo
stimulat ad uindictã. Ira enĩ scr¬
pio ẽ. Si te suis int̃nis flãmis ex
te de inimico tuo uindicaueris¬
ad ipsã irã tuã te cõuerte: qͥ
ipsa ẽ inimica tua. que occidł
animã tuã. O homo bone. Nold
enĩ dicere homo male. Meluis hoc
dico qͦd te ẽẽ uolo: quã qͦd es. Homo
bone. qͥd tibi facturꝰ est inmicus
nnis: Quid ẽ facturus. ut multũ
possit: ut ds̃ illũ ad totũ ꝑmittat
qͦd cupit : Sanguinẽ tuũ cupit
fundere. Difficile ẽ quidẽ. Et ipsi
rari inimici sũt: qͥ usq ad mortẽ
seuiant. Solent et ipsi. iuinnci qͣn¬
to uiderint eos qͦs ꝑsequunt᷑ affli¬
gi. conuertere iram in miscdiã.
Difficile inuenis inmicũ: qͥ seuiat
usq ad mortẽ. Sed fac. usq ad mor¬
tẽ. Talem pone tibi inmicũ: qͥ se¬
uiat usq ad mortẽ auid facturus.
ẽ: Quod iudei stephano. Sibi penã.
illi coronã. Occisuris est tẽ inimicꝰ
tuus. qͣsi nõ moriturũ: qͣsi semꝑ

Expanded text:
in sermone: ‘Frenate iram que uos stimulat ad uindictam. Ira enim scorpio est si te internis flammis excre de inimico tuo ad ipsad ipsam iram tuam te converte: quia ipsa est inimica tua, quae occidit animam tuam. O homo bone: nolo enim dicere homo male; melius hoc dico quod te esse volo, quam quod es: homo bone, quid tibi facturus est inimicus tuus? quid est facturus, ut multum possit; ut Deus illum ad totum permittat, quod cupit? Sanguinem tuum cupit fundere. Difficile est quidem, et ipsi rari inimici sunt, qui usque ad mortem saeviant. Solent et ipsi inimici, quando viderint eos quos persequuntur affligi, convertere iram in misericordiam. Difficile invenis inimicum qui saeviat usque ad mortem. Sed fac, usque ad mortem. Talem pone tibi inimicum qui saeviat usque ad mortem. Quid facturus est? Quod Judaei Stephano: sib poenam, illi coronam. Occisurus est te inimicus tuus quasi non moriturum, quasi semper
Abbreviated transcription (Latin):
certaui: cursũ consũmaui:. fidẽ
seruaui. De cetero reposita ẽ mͥ
corona iusticie: quã reddet michi
añs in illa die iustus iuidex. Red¬
det: reddet. qͦd debet. Qui erat
ante debitor supplicioꝵ: postea
cepit deũ tenere debitorẽ p̃mioꝵ.
Unde fuit apłs paulus debitor sup¬
plicioꝵ: Quia ininicus eccłe. qͥa
ꝑsecutor. Ipsũ audi. Nõ sũ dignꝰ
dici apłs: quia ꝑsecitꝰ sũ eccłam
ddei. Nõ sũ dignus dicit. Quare
nõ est dignꝰ: Penas pati. in gehen-¬
nas intrare. ꝓ meis meritis cruciari.
Secutꝰ est. Sed grã dei sũ qͦd sum.
Malo meo fui quod fui: dono dei
sũ qͦd sum. Ut gͦ postea exigeret
debitũ. priꝰ accepit indebitũ.
Quod debitũ postea: Suꝑest mͥ co-¬
rona iusticie. quã reddet michi
dñs in illo die iustus iudex. Red¬
det mͥ: debet᷑ mͥ. indebitũ prius.
Quid: Non sũ dignꝰ uocari apłs:
sed grã dei sum qͦd sũ. Sic ⁊ sc̃s ste¬
phanꝰ. dnẽ iħu stans secũ ad fiduciã.

Expanded text:
dem servavi: de caetero reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex . Reddet, reddet quod debet. Qui erat ante debitor suppliciorum, postea coepit Deum tenere largitorem praemiorum. Unde fuit apostolus Paulus debitor suppliciorum? Quia inimicus Ecclesiae, quia persecutor. Ipsum audi: Non sum dignus dici apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dei. Non sum dignus, dignus dicit. Quare non es dignus? Poenas pati, in gehennas intrare, pro meis meritis cruciari, Secutus est: Sed gratia Dei sum quod sum . Malo meo fui quod fui: dono Dei sum quod sum. Ut ergo postea exigeret debitum, prius accepit indebitum. Quod debitum postea? Superest mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illo die justus judex. Reddet mihi, debetur mihi: indebitum prius. Quid? Non sum dignus vocari apostolus: sed gratia Dei sum quod sum. Sic et sanctus Stephanus, Domine Jesu, stans secum ad fiduciam,
Abbreviated transcription (Latin):
lis similit̾ circũfert᷑: sed quodã
indicio ueritatis. scõ suet: oceror
peccatori. Hoc aũt inter utrũꝙ
interest solem: quod ille iidiepꝰ
metuit: hic iudiciũ cõminatur
Q uod ille corruptionis minister
hic etͣnitatis ẽ dñs Quod ille en
atura ẽ. hic creator. Tam̃ istũ
mundi solẽ priꝰ quã oriat᷑. adhu
ante lucẽ ꝓpt̾ necessarios usus li¬
minũ solet lucerna p̃cedere. i¬
bet aũt ⁊ xp̃s sol lucernã suam
que eũ p̃cessit:. sic̃ dicit ꝓpħa Pi¬
raui lucernã xp̃o meo. Que aĩt
ista lucerna sit ostendit dñs: dicel
de ioħe baptista. Ille erat lucer¬

Expanded text:
lis similiter circumfertur: sed quodam lis similiter circumfertur: sed quodam judicio veritatis, sancto lucet, occidit peccatori. Hoc autem inter utrumque interest solem, quod ille judicium metuit, hic judicium comminatur: quod ille correst, hic aeternitatis est Dominus: quod ille circa terram est, hic Creator: tamen istum mundi solem priusquam oriatur, adhuc ante lucem propter necessarios usus hominum solet lucerna praecedere. Het Christus sol lucernam suam, quae eum praecessit, sicut dicit Propheta: Paravi lucernam Christo meo . Quae autem ista lucerna sit, ostendit Dominus, dicens de Joanne Baptista: Ille erat lucer
Abbreviated transcription (Latin):
sol cũ diaboli tenebris umuersus
mundus eẽt oppressus. et caligo re-¬
ferta criminibꝰ scłm possideret:
dignatꝰ est ultimo tẽpore hoc est
incũbente iã nocte. ortũ sue nati-¬
utatis infundere. Primo quidẽ an¬
te lucẽ. hoc ẽ ante quã illuminaret
iusticie sol. uelut matutinũ qͦddã
ꝓpħarũ misit oraculũ: sic̃ scriptũ ẽ.
Mutebã ꝓpħ̃as meos ante lucẽ. Postea
uͦ ipse cũ suis radiis. hoc ẽ cũ apłoꝵ
ut in diaboli tenebris nullus of¬
fenderet. Hic est gͥ sol nouus: qui
claustra penetrat : inferna rese¬
rat: corda rimat᷑. Hic nouus est
sol. qͥ spũ suo uiuificat mortua:
corrupta reparat: suscitat iã de¬
fũcta. Uel qͥ calore suo purgat sor¬
dida:: exirit fluida. dequoqͥt ui¬
ciosa. Ipse in quã ẽ. qui in cũctis
⁊ nõ tam condẽnat crimina. qu̾
em̃dat. Hic plane ẽ sol iustus et
sapiens: qui nõ fine discretions
sicut istiꝰ mundi sol bonis ac mi¬

Expanded text:
sol, cum diaboli tenebris universus sol, cum diaboli tenebris universus mundus esset oppressus, et caligo referta criminibus saeculum possideret, dignatus est ultimo tempore, hoc est, incumbente jam nocte, ortum suae nativitatis infundere. Primo quidem ante lucem, hoc est, antequam illuminaret justitiae sol, velut matutinum quoddam prophetarum misit oraculum, sicut scriptum est: Mittebam prophetas meos ante lucem . Postea vero ipse cum suis radiis, hoc est cum apostut in diaboli tenebris nullus offenderet. 5. Hic est igitur sol novus, qui claustra penetrat, inferna reserat, corda rimatur. Hic novus est sol, qui Spiritu sancto vivificat mortua, corrupta reparat, suscitat jam defuncta: vel qui calore suo purgat sordida, exurit fluida, decoquit vitiosa. Ipse, inquam, est qui in cunctis et non tam condemnat crimina, quam emendat. Hic plane est sol justus et sapiens, qui non sine discretione, sicut istius mundi sol bonis ac ma