comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsaccula r&ro infinita. cum beatitudine
Alternasse animae miseriam putant.
sednunc iam dec&ero cum fueritlibera¬
ta admiferiam ponẽe rediturã: pihil¬
ominus conuincuntut. Numquam eam
fuisse uerebeatam Sed de incepses se inci¬
pere. Noua quadam. pec fallacibeatitudi¬
ne Ac ꝑhoc fatebuntur accidere illiali¬
quid uoui: et hoc mnagnũ atq pracclarũ.
quod numquã r&ro ꝑ a&ernitatẽ accidiss&
Cuius pouitatis causim sidm̃ nogabunt ip
a&erno habuisse consilio: simuleum negi¬
bunt beatitudiniseius auctorem. Quod ne¬
fandae impioatis est¶ Si autẽdicent &iam
ipsum pouo consilio excogitasse ut dec&is¬
rosit anima in a&ernum beata. Quomodo
eum alienũ abea quacillis quoq displic&¬

Expanded text:
per saecula retro infinita cum beatitudine per saecula retro infinita cum beatitudine alternasse animae miseriam putant, sed nunc jam de caetero cum fuerit liberata, ad miseriam non esse redituram, nihilominus convincuntur nunquam eam fuisse vere beatam, sed deinceps esse incipere nova quadam nec fallaci beatitudine; ac per hoc fatebuntur accidere illi aliquid novi, et hoc magnum atque praeclarum, quod numquam retro per aeternitatem accidisset. Cuius nouitatis causam si Deum negabunt in aeterno habuisse consilio, simul eum negabunt beatitudinis eius auctorem, quod nefandae inpietatis est; si autem dicent etiam ipsum nouo consilio excogitasse, ut de cetero sit anima in aeternum beata, quo modo eum alienum ab ea, quae illis quoque displic
Abbreviated transcription (Latin):
ut quodam modo uix intellegibili semper
sit factus Dicunt quidem aliquid unde¬
sibi dm̃ uidentur uelut a fostuita temerita¬
te defendere. Nesubito illiuenisse credatur
inmentem. Quodnumquã ante ueniss&
facere mundum. Et accidisse illi uolunta¬
tem nouam. Cum innullosit omnino mu¬
tabilis¶ Sed non uideo. Quomodo eis pos¬
sit in cęteris rebus ratio ista subsistere: ma¬
ximęq inanimaͭ Quã sidõ coa&ernãc̾e
contenderint. unde illi acciderit Noua¬
miseria. Quaenũquã antea ꝑ a&ernum.
nullo modo poterunt explicare. Si enĩ
alternasse semꝑ eius iniseriam & beatitu¬
dinem dixerint. Pecesse est dicant &iam
semꝑ alternaturam. Vnde illa eos soque¬
tur absurditas. ut &iam cumbeatadicit᷑
Inhocutiq nonsit beata: si futuram suã
miseriam & turpitudinem prãeuid&
Siautẽ non praeuid&. Nec se turpem ac
miseram fore. sedbeatam semꝑ existimat.
falsa opimone sit beata. Quodi cistul¬
tius. Nihil potest: Si autem semꝑ quidẽ

Expanded text:
 quodam vix intelligibili semper sit factus, dicunt quidem aliquid, undesibi Deum videntur velut a fortuita temeritate defendere, ne subito illi venisse credatur in mentem, quod nunquam ante venisset, facere mundum, et accidisse illi voluntatem novam, cum in ullo sit omnino mutabilis: sed non video quomodo eis possit in caeteris rebus ratio ista subsistere, maximeque in anima, quam si Deo coaeternam esse contenderint, unde illi acciderit novamiseria, quae nunquam antea per aeternum, nullo modo poterunt explicare. Si enim alternasse semper ejus miseriam et beatitudinem dixerint, necesse est dicant etiam semper alternaturam: unde illa eos sequetur absurditas, ut etiam cum beata dicitur, in hoc utique non sit beata, si futuram suam miseriam et turpitudinem praevidet; si autem non praevidet, nec se turpem ac miseram fore, sed beatam semper existimat, falsa opinione sit beata: quo dici stultius nihil potest. Si autem semper quidem
Abbreviated transcription (Latin):
idem ipsesitds̃ & homo. Quoitur ds.
de inde ꝑscipsum. postea perapostolos.
quantum satis eẽ iudicauit locutus. &iã
scripturã condidit quaecanonica pomi¬
natur. Eminentissime auctoritatis cui
fidem habemus. Dchis rebus quas ignora¬
re nonexpedit. Nec ꝑ nos ipsos nos seido¬
nei sumus¶ Nam sica sciri possunt testi¬
bus nobis. quaere mota nonsunt a sensib
nr̃is. siue interioribus. si ue &iam exterio¬
ribus. Vnde & praesentia puncupantur.
quod ita eadicimus eẽ praesensibus. sicut
pracoculis quae praestosunt oculis. Pro¬
fecto ea quaeremota sunt a sensibus nr̃is
qnm nr̃o testimonio scire ponpossumus
dchis alios testes requirimus. Sisqu e
credimus. aquorum sensibus remotaõe
uel fuisse noncredimus ¶ Sicutergo deui¬
sibilibus quaenonuidimus. eis credimus
quiuiderunt. atq: ita dec&eris. quaead
suum quemq sensum corporis ꝑtinent.
ita dehis quae animo acmente sentiunt᷑
quia &ipse rectissime dicitur sensus.

Expanded text:
idem ipse sit Deus et homo: quo itur, Deus; idem ipse sit Deus et homo: quo itur, Deus; deinde per se ipsum, postea per Apostolos, quantum satis esse judicavit, locutus, etiam Scripturam condidit, quae canonica nominatur, eminentissimae auctoritatis, cui fidem habemus de his rebus quas ignorare non expedit, nec per nosmetipsos nosse idonei sumus. Nam si ea sciri possunt testibus nobis, quae remota non sunt a sensibus nostris, sive interioribus sive etiam exterioribus; unde et praesentia nuncupantur, quod ita ea dicimus esse prae sensibus, sicut prae oculis quae praesto sunt oculis: profecto quae nostro testimonio scire non possumus, de his alios testes requirimus, eisque credimus, a quorum sensibus remota esse vel fuisse non credimus. Sicut ergo de visibilibus quae non vidimus, eis credimus, qui viderunt, atque ita de caeteris, quae ad suum quemque sensum corporis pertinent: ita de his quae animo ac mente sentiuntur: quia et ipse rectissime dicitur sensus,
Abbreviated transcription (Latin):
ulsihoc nonpotest salt̾m credatut factus
adimaginemdĩ. profecto ea sui pastest p¬
pinquior superioridõ. Qua superat infe¬
riores suas. quas &iam cumpecoribus
communes hab& ¶ Sed quia ipsa menscꝰ
cui ratio & intellegentia paturaliter
inest uitiis quibusdam tenebrosis &
u&eribus inualidaest. Nonsolum ad in¬
herendum fruendo. uerum &iam adꝑ
fruendum incommutabile lumq. Donec
dedie indiem renouata atq sanata fiat
tantae felicitatis capax. fide primũ fuerat
inbuenda atq purganda Inqua ut fidenti¬
us amhular& adueritatem: Ipsa ueritas ss
dĩfilius homine assumłto nondõ consũ¬
pro. Eandem constituit & fundauit fidẽ
xp̃s iħis Perhoc enim mediator. ꝓ quod
homo: Per hoc &uia. Qñm sunter eum
quitendit. & illud quotendit uia mediaẽ
spes est ꝑueniendi. Si autem desit autigno¬
r&ur quaeuindum sit. Quid prodest noss
quocundum sit.: Sola est autem aduer¬
sus omneserrores uiamunitissima. ut

Expanded text:
uel, si hoc non potest, saltem credatur factus uel, si hoc non potest, saltem credatur factus ad imaginem Dei: profecto ea sui parte est propinquior superiori Deo, qua superat inferiores suas, quas etiam cum pecoribus communes habet. Sed quia ipsa mens, cui ratio et intellegentia naturaliter inest, uitiis quibusdam tenebrosis et ueteribus inualida est, non solum ad inhaerendum fruendo, uerum etiam ad perferendum incommutabile lumen, donec de die in diem renouata adque sanata fiat tantae felicitatis capax, fide primum fuerat inbuenda adque purganda. In qua ut fidents ambularet ad ueritatem, ipsa ueritas, Deus Dei filius, homine adsumto, non Deo consumto, eandem constituit et fundauit fidem, Christus Jesus. Per hoc enim mediator, per quod homo; per hoc et via. Quoniam si inter eum qui tendit et illud quo tendit, via media est, spes est perveniendi: si autem desit, aut ignoretur qua eundum sit, quid prodest nosse quo eundum sit? Sola est autem adversus omnes errores via munitissima, ut
Abbreviated transcription (Latin):
rint ¶ Magnum est &ammodũ rarum
uniuersam creaturam corpoream &
incorpoream. considetatam compestã¬
q mutabilem. Intentione mentis excode¬
re. atq ad in cominutabilem dĩ substantiã
peruenire. Et illic discere exipso. qđ
cunctam paturam quaqonest quodipse.
ponfecit pisi ipse  Sicenim ds̃ cum homi¬
ne nonperaliquam creaturam loquitur
corporalem corporalibus instrepens
auribus. Ut intersonantem &audientẽ.
Aerca sputia uerberentur E Neq ꝑ eius
modi spiritalem. Quaecorporum simili¬
tudinibus figuratur. sicut in somnis ud
quo alio tali modo Nam & sicudut corpo¬
ris auribus loquitur. quiaudut ꝑcorpus
loquitur. Et udut interposito. Corpora¬
lium locorum interuallo Multa gnim
similia sunt talia uisacorporibus F Sed
loquitur ipsa ueritate. siquissit idoneus
adaudiendum mente noncorpore s Ad
illud enim hominis italoquitur. quod
in homine c&eris quibus homo constat
est indius. & quo ipseds̃ solus estindior
Cumenim homo rectissime intellegatur.

Expanded text:
 Magnum est et admodum rarum uniuersam creaturam corpoream et incorpoream consideratam conpertamque mutabilem intentione mentis excedere adque ad incommutabilem Dei substantiam peruenire et illic discere ex ipso, quod cunctam naturam, quae non est quod ipse, non fecit nisi ipse. Sic enim Deus cum homine non per aliquam creaturam loquitur corporalem, corporalibus instrepens auribus, ut inter sonantem et audientem aeria spatia uerberentur, neque per eius modi spiritalem, quae corporum similitudinibus figuratur, sicut in somnis uel quo alio tali modo nam et sic uelut corporis auribus loquitur, quia uelut per corpus loquitur et uelut interposito corporalium locorum interuallo; multum enim similia sunt talia uisa corporibus; sed loquitur ipsa ueritate, si quis sit idoneus ad audiendum mente, non corpore. Ad illud enim hominis ita loquitur, quod in homine ceteris, quibus homo constat, est melius, et quo ipse Deus solus est melior. Cum enim homo rectissime intellegatur
Abbreviated transcription (Latin):
re caclum & cadũ. quacantea non feciss&
quihocdicunt̃. Si mundũ a&ernum sine
ullo inito. Et ideo pecadõ factũ uideri
uolunt: nimis auersi sunt aueritate.
etlo&ali morbo impi&atis insaniunt.
Exaptis enim proph&icis uocibus. mun¬
dus ipse ordinatissimasua mutabilitate
&mobilitate. &ui sibilium omnium pul¬
cherrima specie. Quodammodo tacitus
& factum seeẽ. & non nisi adõ in effabiliter
atq inuisibiliter magno. & ineffabilit̃
atq inuisibiliter pulchro fierise potuisse
proclamat ¶ Qui autẽ adõ quidem factũ
fatentur. Nontamq cum temporis uo¬
lunt habere sed suae creationis intium.¬

Expanded text:
re caelum et terram, quae antea non fecisset? re caelum et terram, quae antea non fecisset? Qui hoc dicunt, si mundum aeternum sine ullo initio et ideo nec a Deo factum uideri uolunt, nimis auersi sunt a ueritate et letali morbo inpietatis insaniunt. Exceptis enim propheticis uocibus mundus ipse ordinatissima sua mutabilitate et mobilitate et uisibilium omnium pulcherrima specie quodam modo tacitus et factum se esse et non nisi a Deo ineffabiliter adque inuisibiliter magno et ineffabiliter adque inuisibiliter pulchro fieri se potuisse proclamat. Qui autem a Deo quidem factum fatentur, non tamen eum temporis uolunt habere sed suae creationis initium
Abbreviated transcription (Latin):
mundusest: Inciisibiliũ omniũ maximꝰ
d̾sest: Sedinundũ eẽ conspicimus. dĩnẽc
credimus. Quod autẽ ds̃ feceritmun¬
dum. pullitutius crȩdimus quã ipsidõ
Vbi eum audiuimus: Nusquam in te¬
rim nos indius quã inscripturis scĩs ubi
dixit proph&acius. In principio fec̃ds̃
cadum & tertam. Numquid nam ibi
fuit iste proph&ca. quando fecitds caelũ
& terram:⁊ Non. Sedi bi fuit sapientiadĩ
ꝑquã factasunt omnia. Quaeinan¬
mas &iam scãs se transfert. ami cosdi& pro¬
ph&as constituit. Cisque operasua sine
strepitu intus enarrat ¶Locuntus eisquoq
angdidĩ qui semꝑ uident faciem patris.
uoluntatemq eius quibus opostet ad nunti¬
ant. Exhis unuserat iste proph&ca quidi¬
xit et scripsit: In principio fecitds caclum
& terram. Quitam idoneus testisest. per
quedõ credendum sit: ut eodem sp̃udi quo
haec sibi reudata cognouit. Etiam ipsam
fidem nr̃am futuramꝰ tanto ante praedixe¬
rit ¶edquid ꝑlacuit a&ernodõ tunc face. e&¬

Expanded text:
omnium maximus Deus est. Sed mundum esse conspicimus, Deum esse credimus. Quod autem Deus fecerit mundum, nulli tutius credimus quam ipsi Deo. Ubi eum audiuimus? Nusquam interim nos melius quam in scripturis sanctis, ubi dixit propheta eius: In principio fecit Deus caelum et terram. Numquidnam ibi fuit iste propheta, quando fecit Deus caelum et terram? Non; sed ibi fuit sapientia Dei, per quam facta sunt omnia, quae in animas sanctas etiam se transferens amicos Dei et prophetas constituit eisque opera sua sine strepitu intus enarrat. Loquuntur eis quoque angeli Dei, qui semper uident faciem Patris uoluntatemque eius quibus oportet adnuntiant. Ex his unus erat iste propheta, qui dixit et scripsit: In principio fecit Deus caelum et terram. Qui tam idoneus testis est, per quem Deo credendum sit, ut eodem spiritu Dei, quo haec sibi reuelata cognouit, etiam ipsam fidem nostram futuram tanto ante praedixerit. Sed quid placuit aeterno Deo tunc face
Abbreviated transcription (Latin):
infide uiuentes. Et eorũ aequalitatẽ adhue
sperantes. utiq nondũ tenentes. lam luxdici
ab apło sumus: Fuistis enĩ inquit aliquanda
tenebrae. Nunc autẽ lux indño. Istos uesd̃
desestores tenebras aptissime Nuncupari. pro¬
fecto aduestunt. qui peiores eẽ hominibus
infidelibus. siue in tellegunt siueeredunt
Oua propt̃ et sialialux inistohuius libriloca
Et aliae tenebrae significataesunt. In eoq
scriptũẽ. Diuisitds̃ int̃lucẽ & tenebras. pos
tamen hasduas angelicas soci&ates. unam
fruentẽdõ. alteram tumentẽ thypho: Vnã
ciudicitur. Adoratecũ omnes angelieius.
aliam cuius princepsdicit. Haie comniatibi
dabo si prostratus ad oraueris meꝰ Vnãdĩ
sc̃õ amore flagrantẽ salterã prop̾tȩ celsitu¬
dinis innundo amore fumantẽ : Et quã
sicut seriptũẽ. Ds suꝑbis resistit. humilibus

Expanded text:
in fide uiuentes eorum aequalitatem adhuc in fide uiuentes eorum aequalitatem adhuc sperantes, utique nondum tenentes, iam lux dicti ab apostolo sumus: Fuistis enim, inquit, aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. Istos uero desertores tenebras aptissime nuncupari profecto aduertunt, qui peiores esse hominibus infidelibus siue intellegunt siue credunt. Quapropter, etsi alia lux in isto huius libri loco et aliae tenebrae significatae sunt in eo quod scriptum est: Diuisit Deus inter lucem et tenebras: nos tamen has duas angelicas societates, unam fruentem Deo, alteram tumentem typho; unam cui dicitur: Adorate eum omnes angeli eius, aliam cuius princeps dicit: Haec omnia tibi dabo, si prostratus adoraueris me: unam Dei sancto amore flagrantem, alteram propriae celsitudinis inmundo amore fumantem; et quoniam, sicut scriptum est, Deus superbis resistit, humilibus
Abbreviated transcription (Latin):
generare sententias. Dũtam̃ angelos scõs
insublimib: sedib nonquidem dõ coa&nos.
sed tam̃ desua sempit̃na. et uera felicitate
sccuros &estos eẽ nemo ambigat: Adquorũ
soci&atẽ pertinere paruulos suos dñsdoceis
Nonsolum illudait. Crunt aequales ango¬
lisdĩ. uerũ ipsiquoq angeli. quacontẽplati¬
one fruantur ostendit. ubiait. Vid&e pe
contemnatis unũ expus illis istis: Dicoenĩ
uobis. quia angelieorũ in caelis semꝑ uident
faciem patrisiei qui incadis estũ Peccasseaut
quosdam angelos & in huius inundi ima detru¬
sos. qui cis udut carter est.usq ad futurã in die
iudicii ultimã damnationẽ. A postolus pecrus
apestissime ostenditdicens Quod ds̃ angelis
peccantibus nonpepercerit. sed carceribus ca¬
liginis inferir&rudens. tradiderit iniudicio
puniendos reseruari Int̃hosergo & illo sdm̃
uel praescientia uel opere diuisisse.quis dubi¬
t& .⁊ Illosq lucẽ merito appellari. quis
contradicat: Quando quidemnos adhuc

Expanded text:
generare sententias, dum tamen angelos sanctos in sublimibus sedibus non quidem Deo coaeternos, sed tamen de sua sempiterna et uera felicitate securos et certos esse nemo ambigat. Ad quorum societatem pertinere paruulos suos Dominus docens non solum illud ait: Erunt aequales angelis Dei; uerum ipsi quoque angeli qua contemplatione fruantur ostendit, ubi ait: Videte, ne contemnatis unum ex pusillis istis; dico enim uobis, quia angeli eorum in caelis semper uident faciem Patris mei, qui in caelis est. quosdam angelos et in huius mundi ima detrusos, qui eis uelut carcer est, usque ad futuram in die iudicii ultimam damnationem apostolus Petrus apertissime ostendit dicens, quod Deus angelis peccantibus non pepercerit. sed carceribus caliginis inferi retrudens tradiderit in iudicio puniendos reseruari. Inter hos ergo et illos Deum uel praescientia uel opere diuisisse quis dubitet? illosque lucem merito appellari quis contradicat? quando quidem nos adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
idolis eẽ seruiendum. sedblanditiis femi¬
ncis ad illa sacrilegia fuisse compulsum.
ita credendũ ẽ illum uirũ suae femine uni
unũ hominẽ homini coniugem coniugi.
addilegem transgrediendum pontãquã
uerũ loquendi credidisse seductũ sed soci¬
ali necessitudimparuisse¶ Nonenim frustra
drcit apostolus. sed adam nonest seductus.
mulier autẽ seductaest. nisi quia illa quod
ei serpens locutus est tamquãuerũ e&̃ accepit.
ille autẽ abunico poluit consostio dirimi
nec in cõmunione peccati Nec idoo minus
reus. sisciens prudensq peccauit. Vnde

Expanded text:
idolis esse serviendum, sed blanditiis femiidolis esse serviendum, sed blanditiis femineis ad illa sacrilegia fuisse compulsum : ita credendum est, illum virum suae feminae, uni unum, hominem homini, conjugem conjugi, ad Dei legem transgrediendam, non tanquam verum loquenti credidisse seductum, sed sociali necessitudine paruisse. Non enim frustra xit Apostolus, Sed et Adam non est seductus, mulier autem seducta est : nisi quia illa quod ei serpens locutus est, tanquam verum esset, accepit, ille autem ab unico noluit consortio dirimi, nec in communione peccati; nec ideo minus reus, sed sciens prudensque peccavit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
mo &duodecimo huius operis satis quantum
potui disputaui. male suadenda uersutia.
in hominis sensum serpere affectũs cuiutiq
stinti. qm̃ ipsececiderat in uidebats colubrũ
inpuradiso corporali: ubicũ duobus illis
hominibus masculo & femina. Animalia
&iam terrestria e&era subdita & innoxia uer¬
sabantir. Animal scilic& lubricũ &tortuosis
anfractibus mobile. operisuo congruum ꝑquẽ
loquer&ur degitꝰ Eoquoq ꝑ angelicam
presentiam. prestantiorẽq naturam spiri¬
tali pequitia sibi subiecto &tamquã instru¬
mento abutenss fallaciam sermocinatus est
feminȩa paste scilio& inferiore illius hu¬
manae copulae incipiens. ut gradatim per¬
uenir& ad totum s non existimans uirum¬
facile credulũ. nec errando possedecipi.
sed dum alieno cediterrori sicut enim¬
aaron erranti populo adidolũ fabrican¬
dũ non consensit Inductus. sed cessit obstrictus
nec salomonẽ credibile ẽ errore putasse

Expanded text:
mo et duodecimo hujus operis satis, quantum mo et duodecimo hujus operis satis, quantum potui, disputavi, malesuada versutia in hominis sensus serpere affectans, cui utique stanti, quoniam ipse ceciderat, invidebat, colubrum in paradiso corporali, ubi cum duobus illis hominibus masculo et femina animalia etiam terrestria caetera subdita et innoxia versabantur, animal scilicet lubricum et tortuosis anfractibus mobile, operi suo congruum, per quem loqueretur, elegit; eoque per angelicam praesentiam praestantioremque naturam spirituali nequitia sibi subjecto, et tanquam instrumento abutens, fallacia sermocinatus est feminae: a parte scilicet inferiore illius humanae copulae incipiens, ut gradatim perveniret ad totum; non existimans virumfacile credulum, nec errando posse decipi, sed dum alieno cedit errori. Sicut enimAaron erranti populo ad idolum fabricandum non consensit inductus, sed cessit obstrictus ; nec Salomonem credibile est errore putasse
Abbreviated transcription (Latin):
taledatumestadõ. quod amissum proprio
uitio. nisi aquodari potuit roddi non potest
Vnde ueritas dicit. siuos filius liberauert.
tunc uere liberieritis. Id ipsum est autẽ¬
ẽc acsidicer&. Siuos filius saluos fecertt¬
a poi tuncuere saluieritis. Indt nppe¬
sedo liberator unde saluator F Uiuebat
itaq homo secundũ dm̃ inparadyso. & cor¬
porali & spiritali. Neq enimerat paradr¬
sus corporalis propter corporis bona. &
proptermentis nonerat spiritalis. Aut
uero erat spiritalis quoꝑ interiores. & ñ
erat corporalis quo pexteriores sensus
homo fruer&ur. Erat plane utrũq ꝓpter
uqũq: postea uero quã suꝑbus ille anȩdus
Aephoc inuidis. ꝑcandem suꝑbiam adõ
ad sem& ipsum conuersus & quodam quasi¬
trrannico fastu gaudere subditis quãc̃e sub¬
ditus eligenis. despiritali paradiso cocidit.
decuius lapsu sociorumq eius quiexange¬
lis dĩ angeli eius ffecti sunt. In librisun deci¬

Expanded text:
Tale datum est a Deo; quod amissum proprio Tale datum est a Deo; quod amissum proprio uitio, nisi a quo dari potuit, reddi non potest. Unde Veritas dicit: Si uos Filius liberauerit, tunc uere liberi eritis. Id ipsum est autem, ac si diceret: Si uos Filius saluos fecerit, tunc uere salui eritis.\' Inde quippe liberator, unde saluator. Viuebat itaque homo secundum Deum in paradiso et corporali et spiritali. Neque enim erat paradisus corporalis propter corporis bona et propter mentis non erat spiritalis; aut uero erat spiritalis quo per interiores, et non erat corporalis quo per exteriores sensus homo frueretur. Erat plane utrumque propter utrumque. Postea uero quam superbus ille angelus ac per hoc inuidus per eandem superbiam a Deo ad semtyrannico fastu gaudere subditis, quam esse subditus eligens, de spirituali paradiso cecidit de cujus lapsu sociorumque ejus, qui ex Angelis Dei angeli ejus effecti sunt, in libris undeci
Abbreviated transcription (Latin):
nihilo. ñ quãgenuit creator desem& ip̃so.
sicut genuit uerbũ ꝑ quod facta simtomĩa.
¶quia et sid&errae puluereds̃ finxithomi¬
nem. Eadem terra omnisq terrena nte¬
ries. omnino denihilo ẽ: Animãq denihi¬
lo factã dedit corpori. cũ factus esthomo¬
Usq adeo autẽ mala uincuntur abonis
ut quãuis sinantur eẽ ad demonstrandũ
quam possit &ipsis beneuti iustitia pro¬
uidentissima creatoris. Bonatam̃ sine
maliseẽ possint sicutds̃. ipseuerus &
sũmus. sicut omnis suꝑ istũ caliginosum
aerem cadestis inuisibilis uisibilisq cre¬
atura. Mlalauero sine bonis eẽ non pos¬
sint. qñm naturae inquibus sunt in quan¬
tũ naturaesunt utiq bonaesunts. D&rahit᷑
porromalũ. Nonaliqua natura quae aoces¬
serat ud ulla eius paste sublata. sed eaque¬
uitiata acdeprauata fuerat. sanataatq cor¬
recta. arbitrium igitur uoluntatis tuncẽ
uere liberũ: Cũuitiis peccatisq nonseruit

Expanded text:
nihilo, non quam genuit Creator de semet ipso, nihilo, non quam genuit Creator de semet ipso, sicut genuit Verbum, per quod facta sunt omnia; quia, etsi de terrae puluere Deus finxit hominem, eadem terra omnisque terrena materies omnino de nihilo est, animamque de nihilo factam dedit corpori, cum factus est homoUsque adeo autem mala uincuntur a bonis, ut, quamuis sinantur esse ad demonstrandum quam possit et ipsis bene uti iustitia prouidentissima Creatoris, bona tamen sine malis esse possint, sicut Deus ipse uerus et summus, sicut omnis super istum caliginosum aerem caelestis inuisibilis uisibilisque creatura; mala uero sine bonis esse non possint, quoniam naturae, in quibus sunt, in quantum naturae sunt, utique bonae sunt. Detrahitur porro malum non aliqua natura, quae accesserat, uel ulla eius parte sublata, sed eauitiata ac deprauata fuerat, sanata adque correcta. Arbitrium igitur uoluntatis tunc est uere liberum, cum uitiis peccatisque non seruit.
Abbreviated transcription (Latin):
unde tropica locution inscripturis &iam pae¬
nituisse legiturdm̃ : Iuxta iddicitur. quod ho¬
mosperauerat. uelnaturalium causarũ ordo
gestabat. Noniuxtaid quod seomp̃s facturũ
eẽ presciuerat: Fecit itaq ds̃ sicut scriptũ est.
hominẽ rectũ: Acꝑ hoc uoluntatis bonae pon
enim rectus e& bonã non habens uoluntatẽ
Bona igitur uolunta sdĩ. Cũ eaquippe ab illo
factu sest homos Mala uero uoluntas prima
qñ iomnia operamala preaessit in hominẽ
defectus potius fuit quidam aboperedĩ. ad sua
opera quaopusillud¶ Et ideo mala opera.
quia secundũ se. nonsecundũdm̃ ut eorũ
operũ tamquam fructiium malorũ. uolim¬
tas ipsa eõ udut arbor mala. aut ipsehomo
inquantũ male uoluntatis ¶ Porro mala selos ec̃ito¬
uoluntas. quãuis nonsit sccundũ natura
sed contra naturã quiauitium est. tam̃ eius
naturacest cuisest uitiũ. quod niisi uinatu¬
ra non potesteẽs sedineaquam creauitex

Expanded text:
unde tropica locutione in scripturis etiam paeunde tropica locutione in scripturis etiam paenituisse legitur Deum, iuxta id dicitur, quod homo sperauerat uel naturalium causarum ordo gestabat, non iuxta id, quod se Omnipotens facturum esse praesciuerat. Fecit itaque Deus, sicut scriptum est, hominem rectum ac per hoc uoluntatis bonae. Non enim rectus esset bonam non habens uoluntatem. Bona igitur uoluntas opus est Dei; cum ea quippe ab illo factus est homo. Mala uero uoluntas prima, quoniam omnia opera mala praecessit in homine, defectus potius fuit quidam ab opere Dei ad sua opera quam opus ullum, et ideo mala opera, quia secundum se, non secundum Deum; ut eorum operum tamquam fructuum malorum uoluntas ipsa esset uelut arbor mala aut ipse homo in quantum malae uoluntatis. Porro mala uoluntas quamuis non sit secundum naturam, sed contra naturam, quia uitium est, tamen eius naturae est, cuius est uitium, quod nisi in natura non potest esse; sed in ea, quam creauit ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ illam benedictionẽ quadictũ ẽ Crescite &
multiplicamini. prȩdestinatorũ scõrũ numerus
compler&ur. alia maior dar&ur. quebeatis simis
angelis data est. ubiiam eõi cesta securitas peccato
post nullũ laboris doloris mostis experimentum.:
qualiserat posthaccomnia. incorruptior corporũ.
Reddita resurrectione mostuorũ. XI¬
Cedquiadscuncta presciuit. & ideo quoq homi¬
Dñe pecraturũ ignorare nom potuit Sccundũ
id quod presciuit atq disposuit ciuitatẽ scãm
eam debemus asserere. Nonsetundũ illud qđ
in nr̃am cognitionẽ ꝑuenire non potuit. Quia
indĩ dispositione non fuit ꝰ Neq enim homo.
peccato suo diuinũ potuit ꝑturbare consiliũ.
quasidm̃ quod statuerat mutare compulerit.
cũds̃ presciendo utrũq preuenerit. idest &
homo quebonũ ipse creauit quã maliis e&
futurus: Et quid boni &iam sic de illo e& ipse
facturus ¶Dsenim & sidicitur statuta mutare

Expanded text:
r illam benedictionem, qua dictum est: Crescite et r illam benedictionem, qua dictum est: Crescite et multiplicamini, praedestinatorum sanctorum numerus conpleretur, alia maior daretur, quae beatissimis angelis data est, ubi iam esset certa securitas peccaturpost nullum laboris doloris mortis experimentum, qualis erit post haec omnia in incorruptione corporum reddita resurrectione mortuorum. praescivit et ideo quoque hominem peccaturum ignorare non potuit, secundum id quod praescivit atque disposuit, civitatem sanctam eam debemus asserere, non secundum illud quod in nostram cognitionem peruenire non potuit, quia in Dei dispositione non fuit. Neque enim homo peccato suo diuinum potuit perturbare consilium, quasi Deum quod statuerat mutare conpulerit; cum Deus praesciendo utrumque praeuenerit, id est, et homo, quem bonum ipse creauit, quam malus esset futurus, et quid boni etiam sic de illo esset ipse facturus. Deus enim etsi dicitur statuta mutare
Abbreviated transcription (Latin):
contristaret ifituelut Anfoste cupiebant pro¬
bibitũ lignũ aduefendũ contingere sed mori
mauiedunt Acphoc & cupiditas. & mocuis iam
tunc illos homines &iam millo ꝑturbalutloco
absit ut hocexistimemus fuisse. ubi mullũt ereo
omnino peceatũ neq enim ullũ percatũẽ eaque
lexdĩ prohib& concupiscere atq ab his abstintre.
timore poene Nonamore iustitut. Ab sit inquam
ut auteomne peritũ iam ibi fuerit calepert utũ
uthoc deligno a mitterent quod demuliere dñs
Ait Siquis uiderit mulierem ad concupiscendũ
eamit un moehuatus est eam incordesuo  Quam
isitur felieeserint primihominies. &nullis agita¬
lunitur ꝑturbationibus animorũ. Nullis cor porũ
liedidintur in c̃modis ⁊ am felix uniuer sa sicc¬
c̃& humana. sinec illi malũ quod&iam inpos¬
teros traicerent neoquisquã exeorũ ftirpe
iniquitate committer& quod dam nation
reciper&tq ista ꝑmanente felicitate donec¬

Expanded text:
contristaret, irruebat. An forte cupiebant procontristaret, irruebat. An forte cupiebant prohibitum lignum ad vescendum contingere, sed mori metuebant, ac per hoc et cupiditas et metus jam tunc illos homines etiam in illo perturbabat loco? Absit, ut hoc existimemus fuisse, ubi nullum erat omnino peccatum. Neque enim nullum peccatum est, ea, quae lex Dei prohibet, concupiscere, atque ab his abstinere timore poenae, non amore justitiae. Absit, inquam, ut ante omne peccatum jam ibi fuerit tale peccatum, ut hoc de ligno amitterent, quod de muliere Deus ait: Si quis viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est in corde suo. Quam igitur felices erant primi homines, et nullis agitabantur perturbationibus animorum, nullis corporum laedebantur incommodis: tam felix universa socesset humana, si nec illi malum, quod etiam in posteros traicerent, nec quisquam ex eorum stirpe iniquitate committeret, quod damnationem reciperet; adque ista permanente felicitate, donec
Abbreviated transcription (Latin):
quid ideo rectũ autquia stupidũ ẽ ideosinũ. &¬
duorũerat quippe coniugiũ habebant istos
affectus in corpore animali antepecrtũ. quales
in corpore spiritali non habebimus omne pur¬
gito finitoq peccato : nonimimerito quacri¬
turssienim hubebant. quomodo erant baiti
hnillo memor abili beatitudinis loco idest pura
diso E quistandem ab solutedicibeatus potest.
quitimore afficitur uel dolore ¶Quidautem
timere autdolore poterant illi homines intan¬
torũ tanta affluentia bonorũ. ubi nec mors
m&uebatur pec ulla corporis malaualitudo. pet
aberait quicquã quodbona uoluntas adipiscer&.
nec uierat quod carnẽ animũ uehominis felici¬
tes uiuent̾es offender&. Amorerat in ꝑturba¬
tus indm̃. atq interse coniugum fida & sincera
socu&ite uiuentium Et exhoc amore grande
gaudium : uondesistente quodamabatur ad
fruendũ: Erat deuitatio tranquilla peccati qua
manente uullũ omnino alicunde malũ quod

Expanded text:
quid, ideo rectum, aut quia stupidum est, ideo sanum. quid, ideo rectum, aut quia stupidum est, ideo sanum. duorum erat quippe coniugium habebant istos adfectus in corpore animali ante peccatum, quales in corpore spiritali non habebimus omni purgato finitoque peccato, non inmerito quaeritur. Si enim habebant, quo modo erant beati in illo memorabili beatitudiso? Quis tandem absolute dici beatus potest, qui timore afficitur, vel dolore? Quid autem timere aut dolere poterant illi homines in tantorum tanta affluentia bonorum, ubi nec mors metuebatur, nec ulla corporis mala valetudo, nec aberat quicquam, quod bona voluntas non adipisceretur, nec inerat, quod carnem animumve hominis feliciter viventis offenderet? Amor erat imperturbatus in Deum, atque inter se conjugum fida ac sincera societate viventium, et ex hoc amore grande gaudium, non desistente, quod amabatur ad fruendum. Erat devitatio tranquilla peccati, qua manente nullum omnino alicunde malum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
enis ciuititisdĩ uiuentes secundũ sp̃m. non se¬
anidũ carnẽ Hoc est secundũ dm̃. non sccumn¬
dubominẽ.: & quales in illa. quotendunt im¬
mortalitate futuri sint : ciuitas porro i dest
socu& as impiorũ. non secundũdm̃ scđd uni
secundũ hominẽ uiuentiũ. & i ipso uigi.¬
cultu false contẽptuq uere diuinitatis.  quã
docirinas hominũ diemonũq sectantium:
nis affectibus prauis tamquã morbis apturba¬
tonbus quititur . E si quosciues hib& quimode¬
nritalibus motibus & eos quasi temperare ui¬
enntur. sic impi&ate suꝑbi &clati sunt ut
horipso sint ineis maiores tumores. quominores
dolores. & sinonnulli tanto inmaniore quan¬
do rariore uanitate. hoc in seipsis adimauerip̃
ut nullo prorsus erigantur & excitentur. Nullo
flectantur atq inclinentur affectu: Huma¬
nitatẽ totam potius amittunt quã uerã eẽ asse¬
quuntur tranquillitatẽ: nonenĩ quiadurũ ali¬

Expanded text:
ciues ciuitatis Dei, uiuentes secundum spiritum, non seciues ciuitatis Dei, uiuentes secundum spiritum, non secundum carnem, hoc est secundum Deum, non secundum hominem, et quales in illa, quo tendunt, inmortalitate futuri sint. Ciuitas porro, id est societas, inpiorum non secundum Deum, sed secundum hominem uiuentium et in ipso cultu falsae cnas hominum daemonumue sectantium his adfectibus prauis tamquam morbis et perturbationibus quatitur. Et si quos ciues habet, qui modetalibus motibus et eos quasi temperare uideantur, sic inpietate superbi et elati sunt, ut hoc ipso sint in eis maiores tumores, quo minores dolores. Et si nonnulli tanto inmaniore, quanto rariore uanitate hoc in se ipsis adamauerint, ut nullo prorsus erigantur et excitentur, nullo flectantur adque inclinentur adfectu: humanitatem totam potius amittunt, quam ueram adsequuntur tranquillitatem. Non enim quia durum ali
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatis nefoste peccemus sed tranquil¬
litate caritatis cauere peccatũ Edutsi nullius alas
omnino generis timor eẽ poterit. In illacer¬
tissima sccuritate ꝑ poitorũ feliciũq gaudio¬
rũ sic ẽdictũ. Timor dñi castus ꝑmanens in
sicculũ sactuli Quẽ ammodũ dictũẽ pacien¬
tia pauperũ non peribit ipa&ernũ. Noq
enim a&ernerit ipsa pacientia quae necessa¬
ria non est pisi ubi toleranda sunt mala. Sed
acernũerit quo ꝑpacientiã ꝑuenitur: Ita
fostasse timor custus insictulum saeculi dictus ẽ
ꝑminere. Qui a id ꝑmanebit quotimor ipsẽꝑ¬
ducits Quaerũita sint: quõ rectauita ducenda
ẽ quaꝑueniendũ sit adbeatã: Omnes affcctus
istos uita recta rectos hab&. ꝑ uersa ꝑuersos:
beata uero eidemq a&na amorẽ habebit &gui¬
dium. non solũ rectũ uerũ &iam cestũ : Timo
nem dedolorem nullũf Vnde iam appar&s
utcũq quales eẽdebeant in hac peregrinatione

Expanded text:
infirmitatis, ne forte peccemus, sed tranquilinfirmitatis, ne forte peccemus, sed tranquillitate caritatis cauere peccatum. Aut si nullius omnino generis timor esse poterit in illa certissima securitate perpetuorum feliciumque gaudiorum, sic est dictum: Timor Domini castus permanens in saeculum saeculi, quem ad modum dictum est: Patientia pauperum non peribit in aeternum. Neque enim aeterna erit ipsa patientia, quae necessaria non est, nisi ubi toleranda sunt mala; sed aeternum erit, quo per patientiam peruenitur. Ita fortasse timor castus in saeculum saeculi dictus est permanere, quia id permanebit, quo timor ipse perducit. Quae cum ita sint, quoniam recta uita ducenda est, qua perueniendum sit ad beatam, omnes adfectus istos uita recta rectos habet, peruersa peruersos. Beata uero eademque aeterna amorem habebit et gaudium non solum rectum, uerum etiam -certum; timorem autem ac dolorem nullum. Unde iam apparet utcumque, quales esse debeant in hac peregrinatione
Abbreviated transcription (Latin):
Timor non est incaritate. sed ꝑfecta caritas
foras mitat timorẽ. quiatimor poenã hab&.
quiautẽ tim& non est ꝑfectus incaritate .: Non
ẽ eius generis timor. Cuius ille quoti mebat
a postoliis paulus. necorinthii serpentina
seducerentur astutia: Hunctimorem hab&
caritas. immo non hab& nisicaritas sedillius
generis est timor quinonest incaritate. De
quo &ipse apłs paulus ait. Non accepistis
sp̃m seruitutis iterũ intimore. Timor uero
ille ꝑmanens in saeculũ saeculi: sic erit & in
futuro saeculos. Nam quo alio modo potest
intellegi ꝑ manere insacculũ saeculi. Nonest
timor exterrens amalo quod accidere
potest. sedtenens inbono quod amita non
potest. Vbienim boniadepti ainor immu¬
tabilisest profecto sidici potest malicauendi.
timor securusest timoris quippe castipo¬
mine ea uoluntas significata est quanos
ueresseerit nolle pecrare : & non follicitudin

Expanded text:
Timor non est in caritate, sed perfecta caritas Timor non est in caritate, sed perfecta caritas foras mittit timorem, quia timor poenam habet; qui autem timet, non est perfectus in caritate, non est eius generis timor, cuius ille, quo timebat apostolus Paulus, ne Corinthii serpentina seducerentur astutia; hunc enim timorem habet caritas, immo non habet nisi caritas; sed illius generis est timor, qui non est in caritate, de quo ipse apostolus Paulus ait: Non enim accepistis spiritum seruitutis iterum in timore. Timor uero permanens in saeculum saeculi, si erit et in futuro saeculo, nam quo alio modo potest intellegi permanere in saeculum saeculi? non est timor exterrens a malo quod accidere potest, sed tenens in bono quod amitti non potest. Ubi enim boni adepti amor inmutabilis est, profecto, si dici potest, mali cauendi timor securus est. Timoris quippe casti nomine ea uoluntas significata est, qua nos necesse erit nolle peccare, et non sollicitudine
Abbreviated transcription (Latin):
xerimiis qnm̃peccatũ non habemus. Nosipsis
seducimus &ueritas in nobis nonest. Tunc itaq
a pathia istaerit quando pecratũ in hominenul¬
lũerit Nunc uero sitis bene uiuitur sinecrim¬
ne: sine peccato autẽ qui se uiuere existimat.
nonid ait ut percatum non habeat. sed utueni¬
am non accipiat Porro sia rathia illadicen¬
daẽ cũ inanimũ contingere omnino non potest
ullus affectus quis hunc stuporẽ nonomnib
uitis iudic& cẽ peiorem ¶ Potest ergo non ab¬
surdedici: ꝑ fectam beatitũdinẽ sine stimulo
timoris. & sine ulla tristitia futurã: Nonibiaũ
futurũ amorẽ gaudiũq qui sdixerit. Nisiom¬
nimodo aueritate seclusus: si autẽ apathia illa
est ubi nec m&iiis ullus exterr&. Nec tangitdo¬
lor auersandaẽ in hac uita. si rocte. hoc est secun¬
dũdm̃ uiuere uolumus: In illauero beataquae
sempiterna promittitur plane speranda est.
timor namq illedequodicit apostolus iolunnes

Expanded text:
xerimus, quoniam peccatum non habemus, nos ipsos xerimus, quoniam peccatum non habemus, nos ipsos seducimus et ueritas in nobis non est. Tunc itaque andfeia. ista erit, quando peccatum in homine nullum erit. Nunc uero satis bene uiuitur, si sine crimne; sine peccato autem qui se uiuere existimat, non id agit, ut peccatum non habeat, sed ut ueniam non accipiat. Porro, si ajcofhta illa dicenda est, cum animum contingere omnino non potest ullus adfectus, quis hunc stuporem non omnibus uitiis iudicet esse peiorem? Potest ergo non absurde dici perfectam beatitudinem sine stimulo timoris et sine ulla tristitia futuram; non ibi autem futurum amorem gaudiumque quis dixerit, nisi omni modo a ueritate seclusus? Si autem ducadeux illa est, ubi nec metus ullus exterret nec angit dolor, auersanda est in hac uita, si recte, hoc est secundum Deum, uiuere uolumus; in illa uero beata, quae sempiterna promittitur, plane speranda est. Timor namque ille, de quo dicit apostolus Iohannes:
Abbreviated transcription (Latin):
te sed cũuitaehuius infirmitatẽ gerimus. sieas
omnino nullas habeamus. tunc potius ñ recte
uiuimus. Vituperabat enĩ & docestabatur apłs
quosdam. Quos &iam eẽdix̃ sine affectione
culpauit &iam illos sacer psalmus. dequibus
ait: Sustinui quisimul contristar&ur & non
fuit Namomnino nondoloredũ sumus in hoc
loco miseriae profecto sicutquidam &iã apud
satuli huius litteratos sensit &dixit. Non sine
magna mertede contingit Immanitatis in ani¬
mo. stuporis incorpores quo cirta illa quaeapha¬
thia grecedicitur: Quaesilatine poss& in pas sibi¬
litas dicer&ur. sita intellegenda ẽ. In animo
quippe non incorpore accipitur Vt sinehis
affectionibus uiuatur. quac contrarationem
accidunt. mentẽq ꝑturbant: bona plane &
maxime optanda est sed nec ipsihuius est uitae.
Nonenim qualiumcũq hominũ uoxes sedma¬
xime piorũ multũq iustorũ atq scõrũ: sidi¬

Expanded text:
te. Sed dum uitae huius infirmitatem gerimus, si eas te. Sed dum uitae huius infirmitatem gerimus, si eas omnino nullas habeamus, tunc potius non recte uiuimus. Vituperabat enim et detestabatur apostolus quosdam, quos etiam esse dixit sine adfectione. Culpauit etiam illos sacer psalmus, de quibus ait: Sustinui qui simul contristaretur, et non fuit. Nam omnino non dolere, dum sumus in hoc loco miseriae, profecto, sicut quidam etiam aput saeculi huius litteratos sensit et dixit, non sine magna mercede contingit inmanitatis in animo, stuporis in corpore. Quocirca illa, quae arcflKteia Graece dicitur quae si Latine posset inpassiblitas diceretur, si ita intellegenda est in animo quippe, non in corpore accipitur, ut sine his adfectionibus uiuatur, quae contra rationem accidunt mentemque perturbant, bona plane et maxime optanda est, sed nec ipsa huius est uitae. Non enim qualiumcumque hominum uox est, sed maxime piorum multumque iustorum adque sanctorum: Si di
Abbreviated transcription (Latin):
mus. falsus erathumanus affectus ¶Cũ er goeuis
ineuangelio ista referuntur. quod suꝑduritia
cordis iudacorũ Cum ira contristatus sit. quod
dixerit. Caudeo propt̃ uos ut credatis quod la¬
Zarũ suscitaturus &iam lacrimas fuderit quod
concupiuerit cũ discipulis suis manducare pas¬
cha : Quod propinquante passione tristis fue¬
rit anima eius: non falsoutiq referuntur.
uerũ illehos motus ceste dispensationis gritia
ita cum uoluit suscepit animohumano utcum
uoluit factus esthomo ¶ Proinde quod faten¬
dũest. &iam cũ rectas & secundũdm̃ habemiis
has affectiones huius uitae sunt Non illius quã
futurã speramus Et sȩpeilliũs &ĩam inuiti
cedimus ¶Itaq aliquando quãuis ponculpa¬
bili cupiditate sed laudabili caritate mouest.
&iam dũ nolumus flemus. Habemus ergo eas
exhuman conditionis infirmitate. Non autẽ
ita dñsihs xp̃s cuius &ũinfirmitas fuit ex potesta¬

Expanded text:
mus, falsus erat humanus adfectus. Cum ergo eius mus, falsus erat humanus adfectus. Cum ergo eius in euangelio ista referuntur, quod super duritia cordis Iudaeorum cum ira contristatus sit, quod dixerit: Gaudeo propter uos, ut credatis, quod Lazarum suscitaturus etiam lacrimas fuderit, quod concupiuerit cum discipulis suis manducare pascha, quod propinquante passione tristis fuerit anima eius: non falso utique referuntur. Verum ille hos motus certae dispensationis gratia ita cum uoluit suscepit animo humano, ut cum uoluit factus est homo. Proinde, quod fatendum est, etiam cum rectas et secundum Deum habemus has adfectiones, huius uitae sunt, non illius, quam futuram speramus, et saepe illis etiam inuiti cedimus. Itaque aliquando, quamuis non culpabili cupiditate, sed laudabili caritate moueamur, etiam dum nolumus flemus. Habemus ergo eas ex humanae condicionis infirmitate; non autem ita Dominus Iesus, cuius et infirmitas fuit ex potesta
Abbreviated transcription (Latin):
sa aemulatione m&uentẽ. Neseducantur eorum
mentes acastitate quae inxp̃oest Alagnã tristi¬
tiam. & continuium dolorem cordis dehi frahelitis
habentẽ quod ignorantes dñiustitiã. & suam
uolentes constituere iustitiedĩ ponessent sub¬
iecti. Nec solũdolorem. ueru&iam luctũ suũ
denuntiantẽ quibusdam quiante peccauer̃
& ronegerunt penitentiã suꝑ inmunditia &
fornicationibus suis  Himotus hi affectus.
deimoreboni & desc̃ uiritate uenientes. siuitia
uocanda sunt. sinamus ute aquae uere uitias
uistutes uocentur. Sedcũ rectã rationẽ sequant᷑
istae affectiones. quando ubi opostet adhibentur
quiseas tunc morbos seuuitiosis passiones aude¬
atdicere ¶Quã obrem &iam ipsedñs infor¬
ma serui agere uitam dignatus est humanam:
Sed nullũ habens omnino peccatũ. adhibuit
eas ubi adhibendas eẽ iudicauit ¶ Neq enĩ inquo
ueruerat hominis corpus. &uerus hominis ani¬

Expanded text:
sa aemulatione metuentem, ne seducantur eorum sa aemulatione metuentem, ne seducantur eorum mentes a castitate, quae in Christo est, magnam tristitiam et continuum dolorem cordis de Israelitis habentem, quod ignorantes Dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae Dei non essent subiecti; nec solum dolorem, uerum etiam luctum suum denuntiantem quibusdam, qui ante peccauerunt et non egerunt paenitentiam super inmunditia et fornicationibus suis. Hi motus, hi adfectus more boni et de sancta caritate uenientes si uitia uocanda sunt, sinamus, ut ea, quae uere uitia sunt, uirtutes uocentur. Sed cum rectam rationem sequantur istae adfectiones, quando ubi oportet adhibentur, quis eas tunc morbos seu uitiosas passiones audeat dicere? Quam ob rem etiam ipse Dominus in forma serui agere uitam dignatus humanam, sed nullum habens omnino peccatum adhibuit eas, ubi adhibendas esse iudicauit. Neque enim, in quo uerum erat hominis corpus et uerus hominis ani
Abbreviated transcription (Latin):
Illũ quippe optimũ & fortissimũ uirũ qui in
suis infirmitatibus gloriatur. ut eum potissimũ
cõmemoremus qui inecdesim xp̃i exgentibus
uenimus doctorem gentium infide & ueritate
Qui& plus omnibus suis coapostolis laborauit.
& pluribus epistolis populo sdĩ Noneos tantum
qui presentes ab illo uidebantur. uerũ &iam
illos qui futuri preuidebantur instruxit:
Illũ in quãuirũ athl&cam xp̃i. Doctũ abillo.
uictum deillo. Crucifixũ cũ illo. gloriosum
in illo. Intheitro huiusmundi. Cuspectaculũ
factuẽ & angelis & hominibus legitime magnũ
agonẽ cęstantẽ & palmã suꝑne uocationis inan¬
seriora sectantẽ Oculis fidei libentissimespec¬
tantẽ. Gaudere cũ gaudentibus flere cũflentib
foris habentem pugnas. intus timores. Cupien¬
tem dissolui &eẽ cum xp̃o. Desiderantẽ uidere
romanos ut aliquãs fructũ habeat inillis sicut
& inc&ceris gentibus. Aemulantẽ corinthios. &ip¬

Expanded text:
Illum quippe optimum et fortissimum uirum, qui in Illum quippe optimum et fortissimum uirum, qui in suis infirmitatibus gloriatur, ut eum potissimum commemoremus, qui in ecclesiam Christi ex gentibus uenimus, doctorem gentium in fide et ueritate, qui et plus omnibus suis coapostolis laborauit et pluribus epistulis populos Dei, non eos tantum, qui praesentes ab illo uidebantur, uerum etiam illos, qui futuri praeuidebantur, instruxit; illum, inquam, uirum, athletam Christi, doctum ab illo, unctum de illo, crucifixum cum illo, gloriosum in illo, in theatro huius mundi, cui spectaculum factus est et angelis et hominibus, legitime magnum agonem certantem et palmam supernae uocationis in anteriora sectantem, oculis fidei libentissime spectant gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus, foris habentem pugnas, intus timores, cupientem dissolui et esse cum Christo, desiderantem uidere Romanos, ut aliquem fructum habeat et in illis sicut et in ceteris gentibus, aemulantem Corinthios et ip
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis. audiunt sidixerimus qui a pecratum
non hubemus. Nos ipsos seducimus. & ueritas
innobis nonest. Vt gaudeant inoperib bonis.
ludunthila rem datorem diligitds̃ Item
Sicutise infirmitaseorũ. firmitasq habuerit.
m&uunt temptari. Cupiunt temptari. Dolent
intempeationibus. gudent intemptationibus.
ilteium in&uunt temptari. audiunt. Siquis
preoccupatus fuerit i naliquodelicto uosqui
spiritalis estis. inseruite huiusm odi. inspũ
minsueiudinis. Intendens teipsũ ne&̃ tu
tempteris: ut autẽ cupiant temptari. Audiunt
quendam uirũ fostẽ ciuitatisdidicentẽ. Pro¬
um. Vt doleant intemptationibus. uident
p&rũ flentẽ. Vt gaudeant intemptationibus.
aiunt iacobum dicentẽ Omne gaudium existi¬
mate fracresinei. Cum intemptationes uarias
incederitis  Nonsolũ autẽ propter seipsos his
mouentur affectibus. uerum &iam propter
eos quos liberari cupiunt & nepereant Al&ũ¬
unt &idolent si pereunt &gaudent siliberantur

Expanded text:
peccatis audiunt: si dixerimus quia peccatum peccatis audiunt: si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est; ut gaudeant in operibus bonis audiunt: hilarem datorem diligit deus. item sicuti se infirmitas eorum firmitasque habuerit, metuunt temtari, cupiunt temtari, dolent in temtationibus, gaudent in temtationibus. ut enim metuant temtari audiunt: si quis praeoccupatus fuerit in aliquo delicto, uos qui spiritales estis, instruite huius modi in spiritu mansuetudinis, intendens te ipsum. ne et tu tenteris; ut autem cupiant tentari, audiunt quendam uirum fortem ciuitatis Dei dicentem: Proum; ut doleant in tentationibus, uident Petrum flentem; ut gaudeant in tentationibus, audiunt Iacobum dicentem: Omne gaudium existimate, fratres mei, cum in tentationes uarias incideritis. Non solum autem propter se ipsos his mouentur adfectibus, uerum etiam propter eos, quos liberari cupiunt et ne pereant metuunt, et dolent si pereunt et gaudent si liberantur.