comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in fantes dñr omnino nullum ꝓpaginis
habere pect̾m ⁊ ueniunt adxp̃m. quare
ñ eis licitur in eccła qui eos adportant:
auferte hinc innocentes istos. Non ÷ opus
sanis medicus. s male habentib. Non uenit
xͦ uocare iustos. s pecc̃ores. Nunqũa dictũ :
s nec aliqñ dicitur. Qsq gͦ quod potest fĩs.
loquatur ꝓco qui loqui ꝓ se non pot̾. Pro
magno commanclant᷑ ep̃is. patͥmonia
pupillor. Quanto magis gr̃a paruulorũ:
Rupillum tueatur ep̃c. ne mortuis paren¬
tib ab extraneis opprimatur. Clamet pluꝰ
pro pariuilo: cui timet ne ã parentib occi¬
datur. Clamet cũ apło. fidelis sermo ⁊ om̃i
acceptione cdignuis. quia xp̃s iħe uenit in
mundum. nullam ob aliam causam. nͥ pec
qd̾ in eo sanetur.Qui non habet: non ÷ causa
quare medico offeratur. Eligant parentes
unum de duob. Aut ꝯfiteant᷑ in paruu¬
lis suis sanari peccatum: aut eos medico

Expanded text:
infantes, dicuntur omnino nullum propaginis infantes, dicuntur omnino nullum propaginis habere peccatum, et veniunt ad Christum; quare non eis dicitur in Ecclesia qui eos apportant, Auferte hinc innocentes istos: non est opus sanis medicus, sed male habentibus; non venit Christus vocare justos, sed peccatores ? Nunquam dictum est: sed nec aliquando dicetur. Quisque ergo quod potest, fratres, loquatur pro eo qui loqui pro se non potest. Pro magno commendantur episcopis patrimonia pupillorum, quanto magis gratia parvulorum? Pupillum tuetur episcopus, ne mortuis parentibus ab extraneis opprimatur. Clamet plus pro parvulo, cui timet ne a parentibus occidadatur: clamet cum Apostolo, Fidelis sermo et omni acceptione dignus, quia Christus Jesus venit in mundum, nullam aliam ob causam, nisi pe habet quod in eo sanetur: qui non habet, non est causa quare medico offeratur. Eligant parentes unum de duobus: aut confiteantur in parvulis suis sanari peccatum, aut eos medico
Abbreviated transcription (Latin):
inmunclum. Ut quit. Pecc̃ores saluos fac̃e.
Qd tu. Prum pͥmus sum ego. lui dicit uel
non sum peccator. uel non fui. ingratus :
saluatori. Hullus hominum mista que
fn adam defluit massa mortalium. nul¬
lus hominũ omnino non egͦtus. nullus
geradam egͦti. Nam ⁊ ipsi portantur ad eccłã.
Tsi peclibus illuc currere non possunt. alie¬
nis peclibus currunt ut sanentur. accõ¬
modat illis mater eccła alior pedes ut ue¬
niant. alior cor ut creclant. alior lingũa
ut fateant᷑. ut qm̃ qui egri sunt. alio pec¬
cante p̾grauant᷑. sic cum hic sani sunt. alio
ꝓeis confitente saluentur. Hemo gͦ uobis
sursurret. doctnas alienas. Hoc eccła semꝑ
habuit. semꝑ tenuit. hoc amaior fide ꝑcipit.
hoc usq in finem ꝑ seueranter custodit. q̃m̾
ñ ÷ opus sanis medicus. s egͦtantib. Id nec¬
cessarium gͦ habuit in fans xp̃m. si ñ egͦ¬
tat. Si sanus ÷ quare ꝑ eos qui eum dili¬
gunt medicum querit: Si qñ portantur

Expanded text:
in mundum, Utquid? Peccatores salvos facere. Quid tu? Quorum primus ego sum. Qui dicit, vel Non sum peccator, vel Non fui, ingratus est Salvatori. Nullus hominum in ista quae ex Adam defluit massa mortalium, nullus omnino hominum non aegrotus, nullus ex Adam aegroti? Nam et ipsi portantur ad Ecclesiam: et si pedibus illuc currere non possunt, alienis pedibus currunt, ut sanentur. Accommodat illis mater Ecclesia aliorum pedes ut veniant, aliorum cor ut credant, aliorum linguam ut fateantur: ut quoniam quod aegri sunt alio peccante praegravantur, sic cum hi sani sunt, alio pro eis confitente salventur. Nemo ergo vobis susurret doctrinas alienas. Hoc Ecclesia semper habuit, semper tenuit: hoc a majorum fide percepit; hoc usque in finem perseveranter custodit. Quoniam non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus. Quid necessarium ergo habuit infans Christum, si non aegrotat? Si sanus est, quare per eos qui eum diligunt, medicum quaerit? Si quando portantur
Abbreviated transcription (Latin):
dm. ⁊ ds erat u̾bum᷑. hoc erat in pͥncipio apd̾
d̾m. Om̃ia ꝑ ip̃m facta sunt. Illi gͦ debent ⁊ pa¬
gani qͦd homines creati sunt: ⁊ tantomagis pr¬
niendi. quia dimiserunt cum a quo facti sunt
⁊ coluerunt que ipsi fec̾unt. Excepta gͦ illa n᷑a

Expanded text:
s erat Verbum? Hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt . Illi ergo debent et Pagani quod homines creati sunt; et tanto magis puniendi, quia dimiserunt eum a quo facti sunt, et coluerunt quae ipsi fecerunt. CAPUT VI. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
erbi dei altitudo
ex̾eet studiũ: ũ denegat in¬
tellectũ. Si enim om̃ia clau¬
sa ẽẽnt: nichil eẽt uñ reue¬
larentur obscura. Rursus si om̃ia
tecta essent. ñ ẽẽt unde alim̃tum
possis ad clausa pulsare. In lectioni¬
b apłicis suꝑiorib quas caritati nr̃e
quantũ dñs aduniare dignatꝰ ÷ expo¬
suimꝰ: multũ laborẽ ⁊ soslicitudinem

Expanded text:
erbi Dei altitudo exercet studium, non denegat intellectum. Si enim omnia clausa essent, nihil esset unde revelarentur obscura. Rursus si omnia tecta essent, non esset unde alimentum posset ad clausa pulsare. In lectionibus apostolicis superioribus, quas Charitati vestrae, quantum Dominus adjuvare dignatus est, exposuimus, multum lab
Abbreviated transcription (Latin):
faciem eius in ꝯfessione. Accusa te: iubilans in
psalmo. laucla illum accusando te.⁊ lauclan¬
do te eum qui fecit te. ueniet qui mortuus :
tite. Nemo uariet. nemo lesus sic. Doctrina in¬
constans. non habens unum coloreni. mentis
aliqͦ uariasti. ⁊ in spexisti ⁊ in melius sententi¬
am com mutasti.⁊ quod uarium erat. uniuꝰ
coloris effectum ẽ. Noli tibi tribuere. ne sis int̾
nouem qui grãs non egerunt. Unus egit gr̃as
ceteri aut̃ iudĩ erant. Ille alienigena erat. gc̃s
alienigenas. significabat. Numerꝰ ille.xͦ deci¬
mas dedit. Illi gͦ debemus qͦd sumus. quod
uiuimus. qͦd intelligimus. qͦd homines su¬
mus. qͦd bene uiximus. qͦd recte intellex imꝰ
illi debemus. Nostrum nchil nͥ pecc̃m quoci
habemus. Ed enim habes. quod non acce¬
pisti ͤ uos gͦ maxime quid scitis quid au¬
diatis. curatum abegͥtudine. mundatũ
auarietate. sursum cor ponite. ⁊ deo gra¬

Expanded text:
faciem ejus in confessione, accusa te; jubilans in Psalmo, lauda illum. Accusando te, et laudando eum qui fecit te; veniet qui mortuus estite. Nemo variet, nemo leprosus sit. Doctrina inconstans, non habens unum colorem, mentis aliquo variasti, et inspexisti, et in melius sententiam commutasti; et quod varium erat, unius coloris effectum est. Noli tibi tribuere, ne sis inter novem qui gratias non egerunt. Unus egit gratias: caeteri Judaei erant: ille alienigena erat, gentes alienigenas significabat, numerus ille Christo decimas dedit. Illi ergo debemus quod sumus, quod vivimus, quod intelligimus: quod homines sumus, quod bene viximus, quod recte intelleximus, illi debemus. Nostrum nihil, nisi peccatum quod habemus. Quid enim habes, quod non accepisti ? Vos ergo, maxime qui scitis quid audiatis, curandum ab aegritudine, mundatum a varietate sursum cor ponite, et Deo gra
Abbreviated transcription (Latin):
illas manus ñ optabo: ad illas manus ñ festina¬
bo: Ut hoc dicerent homines. icło saulus factus
uenit medicus. querit aliquem ibi desꝑatum. ⁊
ipsum sanat. Isi pauꝑrimum inueniat. camen
desꝑatum inueniat. non ibi querit mercendem
atꝙ sanatum. nec dixit mancam in peccato. qͥa
dormire in dulci stratu. s andip̃m paulũ dicen¬
tem. Surge qui dormis ⁊ exurge a mortuis: ⁊ illu¬
minabit te xp̃s. Holi amare stracũ peccati. Tocũ
stratũ eius: uertisti in infirmitate eius. dictum
÷ antea. Surge: sanus esto. Sanitatem ama: ⁊ no¬
li rursus ꝑ suꝑbiam d̾ dext̾a ire adsimstrã. de
ualle ad mõtem. de humilitate ad tumorem.
Cũ factus fucris sanius .i. cum iuste ceꝑis uiuere:
deo tͥbue ñtͥ. Non enim laude᷑ndo te saluus fac¬
tus es: s ꝯtͣ te ꝓnũtiando. Nam si te laudau̾is:
ꝑ suꝑbiam gͣuius egͦtabis. Om̃is enim qui se
exaitat humiliabit᷑: ⁊ qͥ se humiliat exalta

Expanded text:
illas manus non aptabo? ad illas manus non festinaillas manus non aptabo? ad illas manus non festinabo? Ut hoc dicerent homines, ideo Saulus factus venit medicus, quaerit aliquem ibi desperatum, et ipsum sanat: et si pauperrimum inveniat, tamen desperatum inveniat; non ibi quaerit mercedem, ue sanatum, nec dixit, Maneam in peccato, quia dormire in dulci stratu; sed audi ipsum Paulum dicentem, Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Noli amare stratum peccati. Totum stratum ejus vertisti in infirmitate ejus , dictum est antea. Surge, sanus esto, sanitatem ama, et noli rursus per superbiam de dextera ire ad sinistram, de valle ad montem, de humilitate ad tumorem. Cum factus fueris sanus, id est, cum juste coeperis vivere, Deo tribue, non tibi. Non enim laudando te, salvus factus es; sed contra te pronuntiando. Nam si te laudaveris per superbiam, gravius aegrotabis. Omnis enim qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exalta
Abbreviated transcription (Latin):
medici tremuit. Ed ẽ aũt dulcius: Saulus aut̾ẽ
uocaretur. credo quia recolitis. ⁊ ꝓpt̾ eos qui non
terpretatur. Ioquebatur oui pastor. ⁊ timebat
ouis lupum. Tanta huius lupi fama p̾cesserat.
ut ñ se putaret tutam ouis. nec int̾ manꝰ pasto¬
ris. llominus ad illum: quasi adouem trem̃¬
tem. Ille cum audiss hoc: dixit. Domine auddi¬
ui de isto homine quanta mala fecit scĩs tius
cat. luo me mitis ouem ad lupum: S ille n̾ au¬
diuit hanc excusationem. Iam enĩ dix̾at paueiᷤᷤ
ouicłis suis. Ecce ego muto uos. sic̃ oues in medio
lupor.Simisse sunt oues in mecdio lupor. quare
trepidas ire ananania ad cum qui iam ñ ÷ lu¬
ꝑtinuisse misccłiam. quia pͥmus. hoc est excellens
guanimitatem ꝓpter eos qui creditun sunt illi
inuitam eternam: ut dicant fibi om̃s. Si paulus
sanatus ẽ. ego quare desꝑo. Si a tanto medico tã
desꝑatus eger sanatus ÷. ẽgo cũ uulnerib icis

Expanded text:
medici tremuit. Quod est autem dulcius, Saulus unde medici tremuit. Quod est autem dulcius, Saulus unde vocaretur, credo quia recolitis, et propter eos qui non terpretatur: loquebatur ovi pastor, et timebat ovis lupum. Tanta hujus lupi fama praecesserat, ut non se putaret tutam ovis, nec inter manus pastoris. Et Dominus ad illum, quasi ad ovem trementem. Ille enim cum audisset hoc, dixit: Domine, audivi de isto homine quanta mala fecit sanctis tuicat. Quo me mittis? ovem ad lupum? Sed ille non audivit hanc excusationem. Jam enim dixerat paucis oviculis suis: Ecce ego mitto vos sicut oves in medio luporum . Si missae sunt oves in medio luporum, quare trepidas ire, Anania, ad eum qui jam non est lupervenisse misericordiam, quia primus, hoc est excellens ganimitatem, propter eos qui credituri sunt illi in vitam aeternam: ut dicant sibi omnes, Si Paulus sanatus est, ego quare despero? Si a tanto medico tam desperatus aeger sanatus est, ego cur vulneribus meis
Abbreviated transcription (Latin):
fabet: aut si curari uult. ss̾ hic pͥmus medi¬
cus. Non utiq incerrogat. qͥs pͥor sit etate.
aut quis pͥor sit ꝓfessione. s quis pͥor sit ar¬
te. lmͦ illi marte pͥmi. si iste in iniqͥtate pͥmꝰ.
Quare paulus ininiqͥtate pͥmus. Recolite sau¬
lum ⁊ in uenietis. ad tendite paulum. obli¬
ti estis saulum. Adtenclistis adpastorem. obli¬
ti estis lupum. Nonne ille est eui acl lapi¬
dancdum stephanũ manus una non fuffici¬
ebat.⁊ alior uestim̃ta serualut. Nonne ip̃e
est qui eccłam ubiq ꝑ sequebatur. Nonne
ipse qui lit̾tas acceꝑat appͥncipib sacerdo¬
tum . Quia pͥmum parum illi erat ꝑ seqͥ
cum iter agens spirat ⁊ Ianhelat celes de
celo ꝑcussus ÷. ⁊ uocem adm̃ ad salutem ful¬
minatus audiuit: Dum ambulat ꝓstrat᷑:
ut uicdeat excecatur. Ipse ÷ gͦ. qui pͥmus crat
sis cilicie. Loquere ei: qm̃ uidit uidit uirum a¬
naniam nomine intrantem ad se. ⁊ baptitant̃ẽ
se. Ille au̾̃t audiuit nom̃ sauli. ⁊ inter manꝰ ip̃iꝰ

Expanded text:
faber? Aut si curari vult, Quis est hic primus medicus? Non utique interrogat quis prior sit aetate, aut quis prior sit professione; sed quis prior sit arte. Quomodo illi in arte primi, sic iste in iniquitate primus. Quare Paulus in iniquitate primus? Recolite Saulum, et invenietis. Attenditis Paulum, obliti estis Saulum: attenditis ad pastorem, obliti estis lupum. Nonne ille est cui ad lapidandum Stephanum manus una non sufficiebat, et aliorum vestimenta servabat? Nonne ipse est qui Ecclesiam ubique persequebatur? Nonne ipse est qui litteras acceperat a principibus sacerdotum? Quia parum illi erat persequcum iter agens spirat et anhelat caedes, de coelo percussus est, et vocem Domini ad salutem fulminatus audivit? Dum ambulat, prosternitur; ut videat, excaecatur. Ipse est ergo qui primus erat sis Ciliciae, loquere ei. Quoniam vidit virum Ananiam intrantem ad se, et baptizantem se. Ille audivit nomen Sauli, et inter manus ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s in mortem p̃cipitauit: Siuid ÷ quoꝵ
pͥmus ego sum: Ad qͦs uenit pͥmus ego sũ.
S nec hoc uerum ÷. Primus electus ÷ petrꝰ.
pͥmus andreas. pͥmi alii discipłi. Tn apłs
qͦmͦ: Primus peccator. Ante te peccauit
petrus. Q uomͦ: Ip̃m dñm ter negauit.
Nolo dicere: quia ⁊ ipse nisi peccator inuentꝰ
eẽt. de sinistra ad sinistram dexteram. ñ tr̃as¬

Expanded text:
omnes in mortem praecipitavit? Quid est, Quorum omnes in mortem praecipitavit? Quid est, Quorum primus ego sum? Ad quos venit, primus ego sum? Sed nec hoc verum est. Primus electus est Petrus, primus Andreas , primi alii apostoli; tu aposomodo primus peccator? Ante te peccavit Petrus, quando ipsum Dominum ter negavit . Nolo dicere, quia et ipse nisi peccator inventus esset, de sinistra ad dexteram non tra
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m non uenisse ꝓpc̾ ustos. s propcer pec¬
catores: non amet ẽe peccatoe. ne forte dicat
in corde suo. Si iustꝰ fuero: non me amat
xp̃s. Si peccator fuero amat me: quia ꝓpter
peccatores descendit. non ꝓpt̾ uistos. Respõ¬
dec enim tͥ. Si medicũ agnouisti. febrem
quare ñ timuisti᷑ utiꝙ medicꝰ ad egͦtum
uenit. Constat. S ideo uenit medicꝰ ad e¬
gͦtumł ne ille sit semꝑ egͦtiis. Quid gͦ dici¬
mus : Quid ꝓnũtiamꝰ : Quid definimus :¬
Egͦtum amat mecdicꝰ an sanũ ᷤ. Qd̾ uult¬
quia ad illum uenit: ad illum noñ uenit.
Hliis enim amat sanũ: quã egͦtum. Nam
ut nou̾itis quia plus amat sanũ quã¬
egrotum: nũquid fac̾e̾t qd̾ odisset: Ergo
⁊ om̃i acceptione dignus: quia xp̃c ih̾s
uenit in mondũ. peccatores saluos fac̾e:
tot iudei : Ante illum non fuerant pecca¬
tores in gen̾e humano: Ante illum in
om̃ib hõmib non peccato tenebat᷑ : Adã
nron illum fuit qui pͥmus peccauit. ⁊ nos

Expanded text:
m non venisse propter justos, sed propter peccatores, non amet esse peccator: ne forte dicat in corde suo, Si justus fuero, non me amat Christus; si peccator fuero, amat me: quia propter peccatores descendit, non propter justos. Respondet enim tibi: Si medicum agnovisti, febrem quare non timuisti? Utique medicus ad aegrotum venit, constat: sed ideo venit medicus ad aegrotum, ne ille sit semper aegrotus. Quid ergo dicimus? quid pronuntiamus? quid definimus? Aegrotum amat medicus, an sanum? Qquia ad illum venit, ad illum non venit; plus enim amat sanum, quam aegrotum. Nam, ut noveritis quia plus amat sanum, quam aegrotum; numquid faceret quod odisset? 6.  omni acceptione dignus, quia Christus Jesus venit in mundum peccatores salvos facere, tot Judaei? Ante illum non fuerunt peccatores in genere humano? Ante illum in omnibus hominibus nemo peccato tenebatur? Adam non ante illum fuit, qui primus peccavit, et nos
Abbreviated transcription (Latin):
ut nostis ⁊ om̃s ꝯfĩcemur. ascendit in celum:
deinde ab eo ÷ sp̃c sanctus missus. ance ꝓmissisᷤ.
D ix̾at enim discipłis suis. Sedete in ciuuitate. do¬
nec induamini uͥrtute exalto. Uenit gͦ ⁊ pro¬
missio ipsius. Uenit sp̃c sanctus: impleuit dis¬
cipłos. ceꝑunt loqui lingnis om̃ium gentium.
Signũ in illis ꝓcedebat unitatis. loquebatur enĩ
tunc unus homo om̃ib lingͥs: quia locut᷑a erat
unitas eccłe in om̃ib linguis. Expauer̃t qui
audiebant. Nou̾ant enim homines idiotas fu¬
isse unuis canitũ lingue : ⁊ mirabant᷑ ac stupe¬
bant. qd̾ unis ligue homines. uł ut multũ
duarũ. linguis omnium gentium loqueren¬
tur. Suspensi sunt stupore. ꝑdidunt elationẽ.
D emonte facti sunt ualles. Iam si humiles st̃:
ualles sunt. Si inf̾ud̾is capiunt: non dimit¬
tunt. Si uen̾it a qua suꝑ altitudinem: decur¬
rit ⁊ defluit. Si uen̾it aqua adcauũ ⁊ humi¬
lem locũ: ⁊ capitur ⁊ stat. Tales iam illi erãt.

Expanded text:
nostis, et omnes confitemur, ascendit in coelum, deinde ab eo Spiritus sanctus est missus, ante promissus. Dixerat enim discipulis suis: Sedete in civitate, donec induamini virtute ex alto . Venit ergo et promissio ipsius, venit Spiritus sanctus, implevit discipulos, coeperunt loqui linguis omnium gentium: signum in illis procedebat unitatis. Loquebatur enim tunc unus homo omnibus linguis; quia locutura erat unitas Ecclesiae in omnibus linguis. Expaverunt qui audiebant. Noverant enim homines idiotas fuisse, unius tantum linguae; et mirabantur ac stupebant, quod unius linguae homines, vel ut multum duarum, linguis omnium gentium loquerentur: suspensi sunt stupore, perdiderunt elationem, de monte facti sunt valles. Jam si humiles sunt, valles sunt; quod infuderis capiunt, non dimittunt. Si venerit aqua super altitudinem, decurrit et defluit: si venerit aqua ad concavum et humilem locum, et capitur et stat. Tales jam illi erant;
Abbreviated transcription (Latin):
ba ipsa seͥpture: i actib apłorũ. Conpuncti
sunt corde: ⁊ dix̾unt ad apłos. Q uid faciemꝰ:
Q uare dpx̾unt quid faciemꝰ: Nouimus quid
fecimus. Qud faciemus: Quantũ ad nr̃m
factum ꝑtinet: desꝑacio ÷ salutis. Sit ergo
in ꝯsilio ur̃o si fieri potest: spes aliqͥ sanita¬
tis. Nonimiis quid fec̾imꝰ: dicite quid facia¬
mus. Quid ÷ quid fecimus: Non enim quẽ¬
cumq hominem occidimus. T multum
mali fecissemus: si quẽcũq hominem in¬
in nocencem occidissemus. lat̾nem eligissẽ¬
mus. innocentem occidimus. Mortuum ele¬
nouem ad centum: quia cum nonaginta
⁊ nouem cẽtis. penitentiam uobis neccessa¬
riam non pucabatis. ⁊ domino colligite.
peccatores. ⁊ uolente eos facere penitentes
nomine quem occidistis sine cͥmine:
⁊ remittentur uobis peccata ur̃a. Reduc¬
ti sunt in spe: dolucrunt. gemuerunt.
ꝯu̾si sunt: sanati sunt. Ipsi erant illi: pat̾
ignosce illis. quia nesciunt quid faciunt.

Expanded text:
um: Compuncti sunt corde, et dixerunt ad Apostolos, Quid faciemus? Quare dixerunt, Quid faciemus? Novimus quid fecimus: quid faciemus? Quantum ad nostrum factum attinet, desperatio est salutis: sit ergo in vestro consilio, si fieri potest, spes aliqua sanitatis. Novimus quid fecerimus, dicite quid faciamus. Quid est quod fecimus? Non enim quemcumque hominem occidimus; et multum mali fecissemus, si quemcumque hominem innocentem occidissemus. Latronem elegimus, innocentem occidimus; mortuum eleginta novem ad centum: quia cum nonaginta et novem essetis, poenitentiam vobis necessariam non putabatis, et Domino colligenti peccatores et volenti eos facere poenitentes, tizetur in ejus nomine quem occidistis sine crimine: et remittuntur vobis peccata vestra. Reducti sunt in spem: doluerunt, gemuerunt, conversi sunt, sanati sunt . Ipsi erant illi; Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
exauditur: Nam qui exaudit cum patre qͥa
ds ÷. qͦmodo non exaudit᷑ h̾o. qd̾ ꝓ nobis factuᷤᷤ
est: Prorsus erauditus ÷. Ibi erant. ibi seuiebant:
de his crant qui rep̃hendebant eum ⁊ dicebãt
ece cũ publicanis ⁊ peccatorib ꝯuescit᷑. Erant in
ipso spło i. quo ipse medicꝰ occioebatur.: ⁊ in enis
sanguine etiam ipsis anchidotum parabatur. Cũ
enim chñs non solum sangͥnem fund̾ et uerũ
ctiam ipsam in ortem ad mectica m̾ti ꝯfecti¬
onem impend̾et : resurrerit ad demostrandũ

Expanded text:
stus, et non exauditur? Nam qui exaudit cum Patre, quia stus, et non exauditur? Nam qui exaudit cum Patre, quia Deus est, quomodo non exauditur homo, quod pro nobis factus est? Prorsus exauditus est. Ibi erant, ibi saeviebant: de his erant qui reprehendebant eum, et dicebant, Ecce cum publicanis et peccatoribus convescitur . Erant in ipso populo, a quo ipse medicus occidebatur, et in ejus sanguine etiam ipsis antidotum parabatur. Cum enim Dominus non solum sanguinem funderet, verum etiam ipsam suam mortem ad medicamenti confectionem impenderet; resurrexit ad dem
Abbreviated transcription (Latin):
nis. quid est melius riciere freneticum anplora¬
re sanum: Eligit sibi homo fietum eum sanita¬
te. qu̾a risum cũ amantia. Tantum ualet m̃tis
sanitas. ut eniam cũ planctu eligatur. Isti gͦ qͥ sa¬
nos se putabant multo ꝑieulostus ⁊ desꝑatius
cgͦtabant: ⁊ ipsa egͥtudine qua m̃tes ꝑdicłant
etiam medicum cedebant. Parum ÷ cedebant.
Dicam totũ. Non solun cedebant. s eriam occide¬
bant. Ille aũt etiam cum occicłetur. medicus
erat. Uapulabat. ⁊ curabat. Paciebatur frencticũ:
ne cleserebat egͦtum. Tenebatur. alligabat᷑. cola¬
phis ꝑcutiebatur. harundine plagas accipiebat.
suspendebatur: undiq cͥcũ fremebatur. ⁊ medi¬
Pat̾ ignosce illis: quia nesciunt qͥd faciunt. Illi
ꝑdita m̃ce seuebant. ⁊ medici sangͥnem seuien¬
do fundebant. Ille autem etiam de ipso sangͥ¬
ne suo egͣtis mecticam̃ta faciebat. Non enimu
frustra dixit: pat̾ ignosce illis. qͥa nesciunt qͥd

Expanded text:
nis, Quid est melius, ridere phreneticum, an ploranis, Quid est melius, ridere phreneticum, an plorare sanum? eligit sibi homo fletum cum sanitate, quam risum cum amentia. Tantum valet mentis sanitas, ut etiam cum planctu eligatur. Isti ergo qui sanos se putabant, multo periculosius et desperatius aegrotabant; et ipsa aegritudine qua mentes perdiderant, etiam medicum caedebant. Parum est, caedebant: dicam totum; non solum caedebant, sed etiam occidebant. Ille autem etiam cum occideretur, medicus erat, vapulabat, et curabat; patiebatur phreneticum, nec deserebat aegrotum: tenebatur, alligabatur, colaphis percutiebatur, arundine plagas accipiebat, suspendebatur, undique circumfremebatur; et mediPater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Illi perdita mente saeviebant, et medici sanguinem saeviendo fundebant: ille autem etiam de ipso sanguine suo aegrotis medicamenta faciebat. Non enim vere frustra dixit, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑierat totum. S uenit unus sine pecc̃o: qui sal¬
uos faceret a pecc̾o. Isti aut suꝑbiendo qͦd ÷ peiuꝰ
⁊ egͥtabant ⁊ sanos se ẽt eredebant. Periculosiuꝰ¬
epͦtant. quimentem febrib ꝑdicłunt. Iili rident:¬
⁊ sani plorant. Ridet enim freneticus. ẜnon ÷ sanꝰ
Porro autẽ.i qui mentis¶sane. plorat freneticũ
ridentem. Primum si duo ista ꝓponas. qͥd ÷ meliꝰ
ridere anplorare. quis ñ fibi eligat ridere. Peniq
ꝓpt̾ cdolorem salu brem penitentie: infletu dñs
posuit. offitium. in risu beneficium. Qͦmͦ. Eũado
ait in eugłio. beati qui plorant quia ridebunt
Prgo imploratu offitium ÷. inrisu p̃mium ÷. sapi¬
entie. Risum enĩ ꝓ gaudio posuit. ñ cachinnati¬
onem s exultationem. Ergo si duo ista ꝓponas ⁊
queras quid hor sit melius ridere an plorare: oĩs
homo plorare non uult ⁊ ridere uult. Porro si ad¬
clas ꝑsonas adistos affectus ⁊ ita ꝓponas cũ ꝑso¬

Expanded text:
periit totum. Sed venit unus sine peccato, qui salperiit totum. Sed venit unus sine peccato, qui salvos faceret a peccato. Isti autem superbiendo, quod est pejus, et aegrotabant, et sanos se esse credebant. CAPUaegrotant, qui mentem febribus perdiderunt. Illi rident, et sani plorant. Ridet enim phreneticus; sed non est sanus. Porro autem qui mentis est sanae, plorat phreneticum ridentem. Primum, si duo ista proponas, Quid est melius, ridere, an plorare? quis non sibi eligat ridere? Denique propter dolorem salubrem poenitentiae, in fletu Dominus posuit officium, in risu beneficium. Quomodo? Quando ait in Evangelio, Beati qui plorant, quoniam ridebunt . Ergo in ploratu officium est, in risu est praemium sapientiae. Risum enim pro gaudio posuit, non cachinnationem, sed exsultationem. Ergo si duo ista proponas, et quaeras quid horum sit melius, ridere, an plorare; omnis homo plorare non vult, et ridere vult. Porro si addas personas ad istos affectus, et ita proponas cum perso
Abbreviated transcription (Latin):
catores saluos facere. quor pͥmus ego sum. Nulla
cansa fuit ueniencli. xrp̃o dño. nͥ pecc̾ores saluos fa¬
cere. Tolle morbos. tolle nulnera. ⁊ nulla ÷ causa
medicine. Si uenit decelo magnus medicꝰ. magnꝰ
ꝑtotam orbem terre iacebat egͥtus. Ipse egͥtus.
genus humanum ÷ S̾ ñ omĩum ÷ fides. Nouit
dominus qui sunt eius Suꝑbiebant iudei. extol¬
lebant se alta sapiebant. nistos se putabant. et
dominũ colligentem peccõres in suꝑ recusalunt
ui gͦ suꝑbiebant ⁊ alta sapiebunt: relicti sunt in
montib ad nonaginta nouem ꝑtinent. Id ẽ re¬
licti sunt inmontib relicti sunt intumore t̾reno.
uͥo ÷ ad nonaginta uouem ꝑtinent. In sinistra sunt
non indextera. Honaginta enum ⁊ nouem: insimᷤ¬
tra num̾antur. Unum ad de ad dextrram transi¬
tur. Uenit gͦ ut ipse alio loco dicit. uenit filius
hominis querere ⁊ saluare qͦd perierat. Tocum
enim ꝑierat: ex quo peccauit unus. ubi erat totũ

Expanded text:
catores salvos facere, quorum primus ego sum. Nulla causa fuit veniendi Christo Domino, nisi peccatores salvos facere. Tolle morbos, tolle vulnera, et nulla causa est medicinae. Si venit de coelo magnus medicus, magnus per totum orbem terrae jacebat aegrotus. Ipse aegrotus genus humanum est. Sed non omnium est fides . Novit Dominus qui sunt ejus . Superbiebant Judaei, extollebant se, alta sapiebant, justos se putabant, et Dominum colligentem peccatores insuper accusabant. Qui ergo superbiebant et alta sapiebant, relicti sunt in montibus, ad nonaginta novem pertinent . Quid est, relicti sunt in montibus? Relicti sunt in timore terreno. Quid est, ad nonaginta novem pertinent? In sinistra sunt, non in dextera. Nonaginta enim et novem in sinistra numerantur; unum adde, ad dexteram transitur. Venit ergo, ut ipse alio loco dicit, Venit Filius hominis quaerere et salvare quod perierat . Totum enim perierat: ex quo peccavit unus, ubi erat totum
Abbreviated transcription (Latin):
massa fac̾e aliud uas in honorem: aliud
in ꝯtumeliam. Disputare uis mecũ: Im¬
mo mirrare mecũ: ⁊ exclama mecũ. O al¬
titudo diuitiarum. Ambo expauescamꝰ:
ambo clamemꝰ. D altitudo diuiciarum.
Ambo in pauore ꝯcordemus: ne in errore
ꝑeamus. O altitudo diuitiarũ sapientie
⁊ scientie dei : qͣm in scrutabilia sunt
uiditia euis. ⁊ inuestigabiles mne eius.
Scrutare in scrutabilia. fac impossibilia.
coerumpe in corruptibilia: uide in uisi¬

Expanded text:
massa facere aliud vas in honorem, aliud massa facere aliud vas in honorem, aliud in contumeliam. Disputare vis mecum? Imo mirare mecum, et exclama mecum, O altitudo divitiarum! Ambo expavescamus, ambo clamemus, O altitudo divitiarum! Ambo in pavore concordemus, ne in errore pereamus. O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus! Scrutare inscrutabilia, fac impossibilia, corrumpe incorruptibilia, vide invisi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑclitiõis ex adam: cui non nͥ supplitiũ debeba¬
tur. facta sunt uasa inde in honorem: ex ca¬
dem massa. habet enim potestatẽ figulus lu¬
ti exeadem massa. Que massa certe iam ꝑierat:
c̾te iam illi masse iusta dãpuatio debebat᷑.
Eratulare: quia euasisti. Mortem quipe debi¬
tam euasisti. ⁊ uitam ñ debitam repꝑisti. ħa¬
bet potestatẽ figulus luti ex eadem massa
fac̾e aliuo uas in honorem: aliud in con¬
tumeliam. S dicis. Me qͦre fecit in ho¬
norem. ⁊ aliũ in ꝯtumeliam: luid respõ¬
surꝰ sum : Audit᷑us es angustinũ qui non
audisti apłm dicentem.o homo tu qͥs es
qui respondeas deo: Duo paruuli natift̾.
Si debitũ queras: ambo tenent massãs ꝑ¬
ditionis. S cur mat̾ aliũ portat ad gr̃am.
aliũ mat̾ dormiens suffocat. Dicturus
⁊ mͥ. Q uid ille meruit qui portat᷑ ad grãm.
qͥd ille meruit quem mat̾ dormiendo
suffocat: Ambo nichil boni meruerunt.
S habet figulus luti potestatem ex ead̾

Expanded text:
perditionis ex Adam, cui nonnisi supplicium debebatur: facta sunt vasa inde in honorem ex eadem massa. Habet enim potestatem figulus luti, ex eadem massa. Qua massa? Certe jam perierat, certe jam illi massae justa damnatio debebatur. Gratulare, quia tu evasisti: mortem quippe debitam evasisti, et vitam non debitam reperisti. Habet potestatem figulus luti, ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud in contumeliam. Sed dicis, Me quare fecit in honorem, et alium in contumeliam? Quid responsurus sum? Auditurus es Augustinum, qui non audisti Apostolum dicentem, O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? Duo parvuli nati sunt: si debitum quaeras, ambo tenent massam perditionis. Sed cur mater alium portat ad gratiam, alium mater dormiens suffocat? Dicturus es mihi quid ille meruit qui portatur ad gratiam, quid ille meruit quem mater dormiendo suffocat? Ambo nihil boni meruerunt: sed habet figulus luti potestatem, ex eadem
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo uenator. ille ꝑcussit. Nemo ad sccłm cnͣssit ad
pͥmo. nͥ ꝑ baptismatis sacͣmentum. In paruulis
natis ⁊ ñ dum baptizatis agnoscitur adã. in par
uulis baptizatis. ⁊ ob hoc renatis agnoscitur .xͦ.
Qͥ adam ñ cognoscit ĩparuulis natis. nec xp̃m agnoᷤ¬
cere poterit mrenatis. D quare inquiunt iam bap¬
tizatus homo fidelis. iam dimisso pecc̃o gen̾at
eum qui ẽ cũ pͥmi hominis pecc̃o. Ea carne il¬
Ille adhuc natus est. Si tu renascendo iuuis:
sine ut ⁊ ille renascatur ⁊ uiuat. Si ne iiꝗͣ.
renascatur: sine renascatur. Quare ꝯtradi¬
cis: Suare nouis disputationib antiquam
fidei regulam frang̾e conaris: Quid est enĩ
qͦd dicis. pariuili non habent om̃ino uł origi¬
nale peccatũ: Quid ÷ qd̾ dicis nisi ut ñ acce¬

Expanded text:
primo venenator ille percussit; nemo ad secundum transit a primo venenator ille percussit; nemo ad secundum transit a primo, nisi per Baptismatis sacramentum. In parvulis natis et nondum baptizatis agnoscatur Adam: in parvulis natis et baptizatis et ob hoc renatis agnoscatur Christus. Qui Adam non agnoscit in parvulis natis, nec Christum agnoscere poterit in renatis. Sed quare, inquiunt, jam baptizatus homo fidelis, jam dimisso peccato, generat eum qui est cum primi hominis peccato? Quia carne ilille adhuc natus, renatus nondum est. Si tu renascendo vivis, sine ut et ille renascatur et vivat; sine, inquam, renascatur, sine renascatur. Quare contradicis? quare novis disputationibus antiquam fidei regulam frangere conaris? Quid est enim quod dicis, Parvuli non habent omnino vel originale peccatum? Quid est quod dicis, nisi ut n
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis cor. Populũ suũ appeccatis eor. Nunquit
ad istum pͦpłm non ꝑtinent paruuli. quẽ saluũ
faciet iłic apeccatis eor:. Pertinent plane. perti¬
nent fr̃s mei. Sic habete incorde. sic credite. Cũ
ista fide paruulos ad grãm xͥ portate. ne si banc
fidem incorde non habueritis. ꝓ quib respon¬
detis lingua ur̃a occidatis. Prorsus fr̃s quicũ
ista fide cumparuulo ñ curturrerit. fingit. Sa¬
nus ÷ nichil mali habet. nicħ uitis habet. s tol¬
lam illum admedicum. luare. Qiua sic solet fie¬
ri. Non times nedicat tͥ medicꝰ. tolle hinc te cũ
ipso. ñ ÷ opus sanis medicus. s male habentib¬
Commendauerim caritati ur̃e causã eor. qui ꝓ
se loqui non possunt. Om̃s paruuli tanꝗͣ pupil¬
li consicłentur. etiam qui ñ dum parentes ꝓpͥos
extułunt. Om̃ĩs predestinator nũs paruulor
ppłm dlĩ querit tutorem. qͥ expectat dnm̃ saluato¬
rem. Uniuersã massam gen̾is humani in hoĩe.

Expanded text:
peccatis eorum. Numquid ad istum populum non pertinent parvuli, quem salvum faciet Jesus a peccatis eorum? Pertinent plane, pertinent, fratres mei. Sic habete in corde, sic credite, cum ista fide parvulos ad gratiam Christi portate; ne si hanc fidem in corde non habueritis, pro quibus respondetis, lingua vestra occidatis. Prorsus, fratres, qui non cum ista fide cum parvulo cucurrerit, fingit. Sanus est, nihil mali habet, nihil vitii habet; sed tollam illum ad medicum. Quare? Quia sic solet fieri. Non times ne tibi dicat medicus. Tolle hinc tecum ipsum; non est opus sanis medicus, sed male habentibaverim Charitati vestrae causam eorum qui pro se loqui non possunt. Omnes parvuli tanquam pupilli considerentur, etiam qui nondum parentes proprios extulerunt. Omnis praedestinatorum numerus parvulorum populum Dei quaerit tutorem, qui exspectat Dominum salvatorem. Universam massam generis humani in homine
Abbreviated transcription (Latin):
rib eorũ latitudinem caritatis: unde illos ãmo¬
net ipse apłs dicens: D il a camini: ne sitis iugũ
ducentes cũ intidelib. ⁊ quia ipse iatus erat.
qui eos ad latitudinem exhortabatur: audi qͥd
dicat. Os nr̃m patet ad uos õ chorintii: cor nr̃m
dilacatum ÷. latitudo gͦ caritas: que sola bene
oꝑatur. Iatitudo facit: ut hylarem datorem
diligat ds̾. Si enim angͦtiam passus fuerit tris¬
longitudinem. Sue ÷ longitudo : ⁊ ꝑseu̾au̾it
uĩꝙ in fĩneni: hic saluꝰ erit. Hec ÷ longitudo
crucis uͥ totũ corpꝰ porrigit᷑. uͥ qͦdãmͦ stacur: quo
stando ꝑseu̾atur. Sigͦ queris qui in cruce gła¬
ris hab̾e crucis latitudinẽ: habeto bene oꝑan¬
di u̾ͥrtucem. Sinis hab̾e crucis lõgicudinem:
habeto ꝑsenandi sõganimitacem. Si autem
uis hab̾e crucis altitudinem: nosti qd̃ andia¬
⁊ ubi audias. sursum eor Q ud÷ sursum cor: Ibi
sꝑa. ⁊ ibi ama: inde pete uirtucem. ibi expecta

Expanded text:
ribus eorum latitudinem charitatis; unde illos admonet ipse Apostolus, dicens, Dilatamini, ne sitis jugum ducentes cum infidelibus. Et quia ipse latus erat, qui eos ad latitudinem exhortabatur, audi quid dicat: Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est . Latitudo ergo charitas est, quae sola bene operatur. Latitudo facit ut hilarem datorem diligat Deus . Si enim angustiam passus fuerit, trislongitudinem. Quae est longitudo? Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Haec est longitudo crucis, ubi totum corpus porrigitur: ubi quodam modo statur, quo stando perseveratur. Si ergo quaeris, qui in cruce gloriaris, habere crucis latitudinem; habeto bene operandi virtutem. Si vis habere crucis longitudinem; habeto perseverandi longanimitatem. Si autem vis habere crucis altitudinem; nosce quid audiat ubi audias, Sursum cor. Quid est, Sursum cor? Ibi spera, ibi ama: inde pete virtutem, ibi exspecta
Abbreviated transcription (Latin):
nit in mundum pecc̃ores saluos facere. attende
eugłm. uenit eni̾: filius hominis querere ⁊ sal¬
uare quod perierat. Si homͦ ñ periss. filius homi¬
nis non ueniss. Ergo perierat homo. Uenit as
homo. inuentus est homo. Perierat homo ꝑ li¬
beram uoluntatem: uenit d̾s homo ꝑ gr̃am li¬
b̾atricem lueris qͥd ualeat ad malum lib̾um
arbitrium: Recole hominẽ pecc̃orem. Queris
quid ualeat ad auxiliũ d̾s ⁊ ħ̾o :Adtende in eo
gr̃am lib̾a̾tam. Nusqͣm potuit sic ostendi qͣn¬
tum ualeat uolũtas hõis. usurpata ꝑ suꝑbiam
ad utendum: sine adiutorio dei. Malum ñ potu¬
it plus ⁊ manifestiꝰ expͥmi: qͣm in homine pͥmo.
sus nũꝗͣ sic apparet beniguitas gr̃e. ⁊ liberalitas
om̃ipotencie dei: qͣm in homine mediatore dei
⁊ hominũ. homine xp̃o iħu uid enim dicunꝰ
fr̃s mei : In fide catholica nucricis loqͥr. uł in
pace catholica lucͣtis. Nouimꝰ mediatorẽ deiz¬

Expanded text:
nit in mundum peccatores salvos facere. Attende Evangelium. Venit enim Filius hominis quaerere et salvare quod perierat. Si homo non perisset, Filius hominis non venisset. Ergo perierat homo, venit Deus homo, et inventus est homo. Perierat homo per liberam voluntatem: venit Deus homo per gratiam liberatricem. Quaeris quid valeat ad malum liberum arbitrium? Recole hominem peccantem. Quaeris quid valeat ad auxilium Deus et homo? Attende in eo gratiam liberantem. Nusquam potuit sic ostendi, quantum valeat voluntas hominis usurpata per superbiam, ad vitandum sine adjutorio Dei malum; non potuit orsus nusquam sic apparet benignitas gratiae et liberalitas omnipotentiae Dei, quam in homine mediatore Dei et hominum, homine Christo Jesu . Quid enim dicimus, fratres mei? In fide catholica nutritis loquor, vel in pacem catholicam lucratis. Novimus et te
Abbreviated transcription (Latin):
multi de isto ꝓ fundo querentes redcłe rati¬
onem. infabulas uanitatis abierunt. Aliqͥ
dixerunt quia anime sursum incelo peccãt.
⁊ scd̾m sua pecc̃a ad corꝑa ꝓmeritis dirigunt᷑.
⁊ dignis s̃ qͣsi carcerib includunt᷑. Ierunt pꝰ co¬
gitationes suas. uolentes disputare de dei
ꝓfundo: mersi sunt inꝓ fundum. Occurrit enĩ
eis apłs uolens grãm cõmenclare. ⁊ elegit illoᷤᷤ
gemino s. inutero rebecce. ⁊ dicit. Nondum
enĩ natis. nec qͥa aliquit egerunt mali ⁊ boni.
uide quẽad modũ tulit ualus hominib fan¬
tasias conuersationis animar̃ ante corpꝰ. ince¬
loSi enĩ ibi conuersate sunt. iam aliqͥt boni
egerunt. uel mali: ⁊ ꝓmeritis suis ad corꝑa t̾re¬
na dirute sunt. Si placet ꝯgradicamus apło
qui dix̃. ñ dum natis. nec quia aliquit eg̾int
boni aut mali. Hoc au̾t quia ꝓpt̾ apłi euiden¬
tem sententiã respuit catholica fides qͦd ani¬
me incelis pͥus uuiant ⁊ conuersentur. ⁊ illic

Expanded text:
multi de isto profundo quaerentes reddere rationem, in fabulas vanitatis abierunt. Aliqui dixerunt quod animae sursum in coelo peccant, et secundum sua peccata ad corpora pro meritis diriguntur, et dignis ibi quasi carceribus includuntur. Ierunt post cogitationes suas; volentes disputare de Dei profundo, mersi sunt in profundum. Occurrit enim eis Apostolus, volens gratiam commendare, et elegit illos geminos in utero Rebeccae, et dicit: Nondum enim natis, nec qui aliquid egerint boni aut mali . Vide quemadmodum tulit vanis hominibus phantasias conversationis animarum ante corpus in coelo. Si enim ibi jam conversatae sunt, jam aliquid boni egerunt vel mali, et pro meritis suis ad corpora terrena detrusae sunt. Si placet, contradicamus Apostolo, qui dixit, Nondum natis, nec qui aliquid egerint boni aut mali. Hoc autem quia propter Apostoli evidentem sententiam respuit catholica fides, quod animae in coelis prius vivant et conversentur, et illic
Abbreviated transcription (Latin):
S qui memin̾unt recognoseant. qui non cogno¬
audierunt aucdiant. qui obliti sunt nrolant. Pecca¬
tũ uocabatur in lege. sacͥfitiũ ꝓpeccato. Assiclue lex
hoc commemorat. Non semel. ñ itum s sepissime
pecc̃a licebant᷑. sacͥfitia ꝓpeccatis. Tale pecem̃ erat
mͦ pecc̃m erat. Ipsum apłm audi. Deillo loquensait.
ł um qͥ non nouerat peccm̃. Ipsam sententiã uobis ex¬
ponebam: qñ ista dicebam. łum qui inqͥt ñ noue¬

Expanded text:
sed qui meminerunt, recognoscant; qui non audierunt, audiant; qui obliti sunt, recolant. Peccatum vocabatur in Lege sacrificium pro peccato. Assidue Lex hoc commemorat: non semel, non iterum, sed saepissime peccata dicebantur sacrificia pro peccatis. Tale peccatum eramodo peccatum erat, ipsum Apostolum audi. De illo loquens ait: Eum qui non noverat peccatum. Ipsam sententiam vobis exponebam, quando ista dicebam: Eum, inquit, qui non nove
Abbreviated transcription (Latin):
facere peccatores quor pͥmus ego fum. Humanus gͦ
sermo: ⁊ omni acceptione dignus. luare humanus
⁊ nondiuinus. Proculdubio nͥ iste humanus sermo
etiam dnimus cẽt. digniis acceptione non eẽt. Sea
istum non solum humanum et̃ uerum etiam cdti¬
uinum. quare apłs humanum maluit dicere qmͣ
diumum: P toculdubio enĩ quia ñ mentiret᷑ si dice¬
ret diuinum: ñ sine causa maluit dicere huma
dei: dequa dicitur. Attingit a fine usq ad finem
fortiter: ⁊ disponit omĩa suauiter. Ergo in hoc nũ¬
do erat: ⁊ mundus ꝑ ipsum fẽs ẽ. ⁊ mundus eum¬

Expanded text:
facere, quorum primus ego sum. Humanus ergo sermo et omni acceptione dignus. Quare humanus, et non divinus? Procul dubio nisi iste humanus sermo etiam divinus esset, dignus omni acceptione non esset. Sed istum, non solum humanum esse, verum etiam divinum; quare Apostolus humanum maluit dicere, quam divinum? Procul dubio enim qui non mentiretur, si diceret divinum, non sine causa maluit dicere humanDei; de qua dicitur, Attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Ergo in hoc mundo erat, et mundus p
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ non illum: Multil ÷ ad me. Abyssus ÷: ꝓfim¬
dum crucisz. Ammiratione exclamare pos¬
sum: disputatione demõstrart ñ possum:
Quid possum exclamare de ista ꝓfunditate :
Quã magiuficata sunt oꝑa tua dñe. Gentes
illuminant᷑ : uidei excecant᷑. Qͥdem pariui¬
li sacͣmento baptismatis abͥutunt᷑: qͥdẽ uͦ par¬

Expanded text:
et non illum: multum est ad me, abyssus est, profunet non illum: multum est ad me, abyssus est, profundum crucis est; admiratione exclamare possum, disputatione demonstrare non possum. Quid possum exclamare de ista profunditate? Quam magnificata sunt opera tua, Domine! Gentes illuminantur, Judaei excaecantur. Quidam parvuli sacramento Baptismatis abluuntur, quidam vero par
Abbreviated transcription (Latin):
trit. nec lõgitudo. Quid ÷ enim hab̾e altitudi¬
nem. nͥ cogitare dm. amare dm. ⁊ gͣtis amare
d̾m: Ipsum adiucorem. ip̃m expectatorem: ipsũ
coronatorem: ipsum p̃mii largitorem. postremo
ipsum p̃miũ deputare. ñ aliud ab ipso qm ipsũ
expectare: Si amas: gͣtis ama. Si uere amas: ip̃e
sit mͥces. quemamas. An uͦ tͥ cara sunt om̃ia. ⁊ ui¬
ꝓ nobis genna sua apłs. utiꝙ ideo: ut det nob̾.
Terret enum ⁊ eñgłm. uobis cdatum ⁊ scire nustiũ
regni: illis autem ñ ÷ clacũ. qͥ enim habet dabit᷑
ei iui autem non habet: cui dabitur. nͥ cui ÷ da¬
tum: qͥ aut̃ ñ habet. ⁊ qd̾ habet aufẽtur ab eo.
Qͥs autem ñ habet. nͥ cui ñ ÷ datũ. Qrͣe gͦ illi da¬
tum ÷. ⁊ illi ñ ÷ datũ: Hon me pĩget dic̾e: hoc
÷ ꝓfundum crucis. De ꝓfundo nescio qͦ iuditior
ctei. que ꝑscrutaris ꝯtemplariꝙ non possumꝰ :
ꝓcedit om̃e qd̾ possumꝰ. De ꝓfunditate in qͦm
nescio qua uiditior. dĩ. qͦ inscrutabilia cõtem

Expanded text:
 enim habere altitudinem, nisi cogitare Deum, amare Deum; et gratis amare ipsum Deum adjutorem, ipsum spectatorem, ipsum coronatorem, ipsum praemii largitorem; postremo ipsum praemium deputare, non aliud ab ipso quam ipsum exspectare? Si amas, gratis ama: si vere amas, ipse sit merces quem amas. An vero tibi chara sunt omnia, et vi nobis Apostolus, utique ideo ut detur nobis. Terret enim et Evangelium: Vobis datum est scire mysterium regni, illis autem non est datum. Qui enim habet, dabitur ei. Quis autem habet cui dabitur, nisi cui datum est? Qui autem non habet, et quod habet auferetur ab eo . Quis autem non habet, nisi cui non est datum? Quare ergo illi datum est, et illi non est datum? Non me piget dicere, hoc est profundum crucis. De profundo nescio quo judiciorum Dei, quae perscrutari contemplarique non possumus, procedit omne quod possumus. De profunditate, inquam, nescio qua judiciorum Dei, quae inscrutabilia contemp
Abbreviated transcription (Latin):
homines ꝑ transiit : totam massam dapnabilem facit.
ueniat ueniat dominus nr̃ sed homo. ueniat ueniat
ut morientib subueniat. Mortuos aduitam fu trans¬
rat pusillos cũ magnis. Quare illum. ⁊ quare ñ illum:
Quare illum. atq illum: Nolo ame queras. Homo sũ.
Pro fundum crucis. aduerto non penet᷑. Expauesco:
non serutor. In scrutabilia sunt niditia eius. inues¬
tigabiles uic eius. homo sum. homo esto. Homo e¬
dicebat᷑. homini dicebat. Audiat homo ne pereat
hono. ꝓpter quem ds fẽs ħ est nomo. In hac gͦ cru¬
cis ꝓfunditatt. in ac rerum tanta obscuritate. teneamꝰ
qͦd cantauimus. Non denr̃a uirtute p̾sumamus. ñ
ingenioli. nr̃i uirib in hac questione aliqͥt arroge
mus. Miscrere mei ̾. miserere mei. Ds miscrere m̃r
Quare. Quia uͥtutem habeo qua te ꝓmerear: Non.
luare: luia uoluntatis arbitrium gero. unde gr̃ã
tuam meritum meum precedat. Non.S quare. Im̃

Expanded text:
homo totam massam damnabilem fecit: homo totam massam damnabilem fecit: veniat, veniat Dominus noster, secundus homo; veniat, veniat; ut morienti subveniat, mortuos ad vitam transrat pusillos cum magnis. Quare illum, et quare illum; quare non illum atque illum; nolo a me quaeras. Homo sum: profundum crucis adverto, non penetro; expavesco, non scrutor. Inscrutabilia sunt judicia ejus, investigabiles sunt viae ejus . Homo sum, homo es: homo edicebat, homini dicebat. Audiat homo, ne pereat homo, propter quem Deus factus est homo. In hac ergo crucis profunditate, in hac rerum tanta obscuritate teneamus quod cantavimus: non de nostra virtute praesumamus, non ingenioli nostri viribus in hac quaestione aliquid arrogemo dicamus, Miserere mei, Deus, miserere mei. Quare? Quia virtutem habeo qua te promerear? Non. Quare? Quia voluntatis arbitrium gero, unde gratiam tuam meritum meum praecedat? Non. Sed quare? Quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. Eo de illis dicis. qui in utero moriuntur :
Dangustia. Tipsi inqͥt peccauer̃t. icło moriunt᷑. Men¬
tiris an falleris: Contra dicit apłs. Nondum na¬
tis nec aliquit agentib aliquit boni aut mali.
Magis apłm audio. quam te. Magis apło credo:
qua t̃. Nondum natis nec aliqͥt agentib boni aut
mali. Si aut̃ hoc testimonium refellis. uade tibi
pocius ad illas uagationes ⁊ dic quia incelo pec¬
cauerunt. ⁊ inde in corꝑa precipitarunt. Non di¬
co inquit. Quare non dicis. Ea dicit apłs. ñdũ
natis. neq aliquit agentib boni aut mali. Si gͦ
non eos accusas incelo. quare accusas inutero:
Ad utrunq respondet apłs. Teis respondit qͥ dict̃
in celo peccauerunt. ⁊ eis respondit qͥ dieunt
inutero peccauerunt. quia adutrunq ualent
uerba illa que dicunt. anteqͣm nascerentur nichil
egisse. uel boni uel mali. suare gͦ moriunt᷑. Thic te
auditurus sum. ⁊ ñ pocius magistrum gentium. Dic

Expanded text:
rentur. Quid de illis dicis qui in utero moriuntur? O rentur. Quid de illis dicis qui in utero moriuntur? O angustia! Et ipsi, inquit, peccarunt, ideo moriuntur. Mentiris, an falleris? Contradicit Apostolus: Nondum natis, nec aliquid agentibus boni aut mali. Magis Apostolum audio quam te: magis Apostolo credo quam tibi. Nondum natis, nec aliquia agentibus boni aut mali. Si autem hoc testimonium refellis, vade tibi potius ad illas vagationes, et dic: Quia in coelo peccarunt, et inde in corpora praecipitantur. Non dico, inquit. Quare non dicis? Quia dicit Apostolus, Nondum natis, nec aliquid agentibus boni aut mali. Si ergo non eos accusas in coelo, quare accusas in utero? Ad utrumque respondet Apostolus, et eis respondet qui dicunt, In coelo peccaverunt; et eis respondet qui dicunt, In utero peccaverunt, quia ad utrumque valent illa verba quae dicunt, antequam nascerentur, nihil egisse vel boni vel mali. Quare ergo moriuntur? Et hic te auditurus sum, et non potius Magistrum Gentium? C
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ testes citabo. Responde mͥ qͣre moriunt᷑. si õs
homines immortales nascunt᷑. ⁊ qm̃ peccant id̾o
moriunt᷑. Ed putatis dici potuisse: Que aures ferãt.
Peccauer̃t ⁊ ipsi. ubi peccauerunt: Rogo te qñ pec¬
cauerunt: Qmͦ peccauerunt: Donum ⁊ masũ qͥt
sit nesciunt. Peccm̃ accipiunt: qui preceptum
ñ capiunt: Proba mͥ pecc̃ores in fantes qͦd chxisti.
uere quia oblitus es qͦd fusti. Proba mͥ peccata
in fantium. anquia plorant peccant. Ca motibꝰ
quasi mutor animalium molestias repellunt.
uoluptates accipiunt. id̾o peccant: Si motus isti
peccata sunt. ampliores pecc̃aees inbaptismo fiũt.
quia cũ baptizant᷑ uehementissime reluctant᷑.
Quare illis intanta reluctacione ñ imputat᷑ pec¬
catum: nͥ quia nullum ÷ ad huc uoluntatis arbi¬
trium: S aliud dico. Isti quia nati sunt. ut arbi
traris peccarunt. Nam si n̾peccarent inqͥs ñ more¬

Expanded text:
ergo testes citabo. Responde mihi: Quare moriuntur, si omnes ergo testes citabo. Responde mihi: Quare moriuntur, si omnes homines immortales nascuntur, et quoniam peccant, ideo moriuntur? Quid putatis dici potuisse? Quae aures ferant? Peccaverunt et ipsi. Ubi peccaverunt? Rogo te, quando peccaverunt? quomodo peccaverunt? Bonum et malum quid sit nesciunt. Peccatum accipiunt, qui praeceptum non capiunt? Proba mihi peccatores infantes: quod dixisti, vere quia oblitus es quod fuisti, proba mihi peccata infantium. An quia plorant, peccant? quia motibus quasi mutorum animalium, molestias repellunt, voluptates accipiunt, ideo peccant? Si motus isti peccata sunt, ampliores peccatores in Baptismo fiunt; quia cum baptizantur, vehementissime reluctantur. Quare illis in tanta reluctatione non imputatur peccatum, nisi quia nullum est adhuc voluntatis arbitrium? 8. traris, peccarunt. Nam si non peccarent, inquis, non more