comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tor eg temporeꝰ fuit qm̃ tu tele
pupillo incuibit. ut coccati
ficcuissores soluendo non fius¬
se cumaccipicntut. S magist¬
tatihꝰ ut docerent cos soluendo
fuisse. ¶Primlegiũm inboi
magistratus. pupillus nõb̃t
s ⁊ cum cet̾is creditorib parter
magistratus sic õportet ut puip¬
illi ẜuus. ant pupillus ipt si fa¬
ri põt ⁊ inp̾sentianime stipule¬
tur. atutorib qtẽ fideissoribᷤ coꝵ
tem saluam fore. aut sinciio
ẽ qui stipuletur furs public
stipulan cebet tem saluam foc̃
pupillo aut ccrte ip̃t magistrat.
planc ubi ẜuus ꝓublidus. iu
ip̃e magistratus stipulatur. di¬
cendum ẽ utilemaccionẽ pu¬
pillodandam. ¶Sifilius. fam.
fuit magistratus ⁊ caieri pup¬
illo noncurauit autͣltoce cau¬
tum sit culpaeius. an ⁊ quater
inpatrẽ ciꝰ. actiodanda sit q̃ritũ.

Expanded text:
utelae pupillo incumbit, ut doceat fideiussores solvendo non fuisse cum acciperentur, sed magistratibus, ut doceant eos solvendo fuisse. Privilegium in bonis magistratus pupillus non habet, sed cum ceteris creditoribus partem magistratus sic oportet, ut pupilli servus aut ipse pupillus, si fari potest et in praesentiarum est, stipuletur a tutoribus, item fideiussoribus eorum rem salvam fore: aut, si nemo est qui stipuletur, servus publicus stipulari debet rem salvam fore pupillo, aut certe ipse magistratus. Plane ubi servus publicus vel ipse magistratus stipulatur, dicendum est utilem actionem pupillo dandam. Si filius familias fuit magistratus et caveri pupillo non curaverit aut non idonee cautum sit culpa eius, an et quatenus in patrem eius actio danda sit, quaeritur.
Abbreviated transcription (Latin):
cĩ tp̃is quotestamtum facit. m¬
regntas mtis non corꝑis saniti
li. Siquctanusanualeat tes¬
.tanitum. in primis anmadutẽ
delemus. anisqui fecĩt testmñc
hu̾it testam̃ti facticem deinde
sculi uł temine facẽ possunt iud¬
amus. ⁊ ucrius ẽ inmnasculis quꝰ¬
idem quartum decimum annũ.
spectandũam feminis nõ duo¬
decimum ꝓ ꝯpletumͣ utru autẽ
anualeat cestin dico nałe plusar.¬
bitror ⁊ sipridie calendarum fecĩt
post scxtamorã noctis uałe testa¬
m̾tum. Iam cr̃ꝰ plesse uidetũ.
annum quartum. deamũ. ut
maitiano indetu.¬

Expanded text:
s temporis quo testamentum facit, integritas mentis, non temporis sanitas Si quaeramus, an ualeat testamentum, in primis animaduertere debemus, an is qui fecerit testamentum habuerit testamenti factionem, deinde, asculi uel feminae facere possunt, uideamus. uerius est in masculis quidem quartum decimum annum spectandum, in feminis uero duodecimum completum. utrum auteman ualeat testamentum? dico ualere. plus arbitror, etiamsi pridie kalendarum fecerit post sextam horam noctis, ualere testamentum: iam enim complesse uidetur annum quartum decimum, ut Marciano uidetu
Abbreviated transcription (Latin):
filio cius in pube ⁊ icẽ substiti
cate hoc enim fc̃o firmatis q
uatris ta bnii potennt exsubstitu¬
ticẽ ambo cogi ad̾ire ⁊ restituẽ ħr ͤ¬
dicatẽ ¶ Uccum aũt p̾senti. an
ad cunte p̾torẽ indẽduẽ egor

Expanded text:
filio eius impubere et idem substituti tatem: hoc enim facto confirmatisque patris tabulis poterunt ex substitutione ambo cogi adire et restituere hereditatem. Utrum autem praesenti an adeunte p
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ dr ¶ Si qnis alio loco̾ restituẽ
hͣrditatem iussussir ⁊ suspec¬
tameam dicat . mił. scribit co¬
gedum ẽum ee ñmilezq eiq
indiem rogatusẽ restituere.

Expanded text:
itur. Si quis alio loco restituere hereditatem iussus sit et suspectam eam dicat, Iulianus scribit cogendum eum esse similemque ei, qui in diem rogatus est restituere.
Abbreviated transcription (Latin):
Q ut fulim mͣ numitteret. set
ticium rogauit ut mamimisisse
Cum igitur tidiis iusicctam dicẽt
ħrditatem respetͥtum ẽ. admo
pio ꝯpellenduinꝰ eumadire ħrd¬
tate quo adcunte Albine spetiti

Expanded text:
 ut filiam manumitteret: sed et Titium rogauit, ut manumissae cum igitur Titius suspectam diceret hereditatem, rescriptum est a diuo Pio compellendum eum adire hereditatem: quo adeun
Abbreviated transcription (Latin):
Dia poterat ficruit hrs etur
istitucus noluit acare brditater
ueritus necãpno. ifficcretur pro
piculo iclire ⁊ restituere sibi uel¬
le cegatut hr̃s institutris ꝓp̃tore
adire ⁊ restitute hrditatẽ ꝙ fifi¬

Expanded text:
ia poterat fieri, ut heres institutus nolit adire hereditatem ueritus, ne damno adficeretur, propericulo adire et restitui sibi uelle, cogatur heres institutus a praetore adire et restituere hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
uł funios rogatus sit restituere
ipo auctore restitunoe. facẽ ꝓsit.
Et ẽ cec̾tum adiuo senero ñposse
tucori seauctore restituere brddica¬
te qr intem suam. auctor ec̃ no
poc Cutitori cũ adolescentis ab
ad restitutioe Gi ant corsciuir¬

Expanded text:
sit restituere ipso auctore restitutionem facere possit? et est decretum a diuo Seuero non posse tutori se auctore restituere hereditatem, quia in rem suam auctor esse non potest. Curatori tamen adulescentis ab ad restitutionem. Si autem collegi
Abbreviated transcription (Latin):
te adita fuiss ꝙ̃ aũt insuspecca ur¬
ditate dictum ẽ hocide̾ dici pot in
bis testis. inquib lex falci. locur.
tis. resticuẽ quis urdicatẽ rogctur
q̃situm ẽ utrum solida legãta p̃¬
standa sunt ⁊ quaitam ex solido.¬

Expanded text:
 in suspecta hereditate dictum est, hoc idem dici potest in his testamentis, in quibus lex Falcidia locum non tis restituere quis hereditatem rogatur, quaesitum est, utrum solida legata praestanda sint et quartam ex solo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stare quimad cum exhrditati
ꝓueĩtsquanis falcidiꝰ ce̾ss ut
rescripto dimi pii. ꝯtinetu. De¬
niq nec exmilitis testõ plusseg¬
hrditãtisere. alieno deducto. nec

Expanded text:
stare, quam ad eum ex hereditate peruenit, quamuis Falcidia cesset, ut rescripto diui Pii continetur. Denique nec ex militis testamento plus leghereditatis aere alieno deducto. nec
Abbreviated transcription (Latin):
ħrditate non indetur coactus
hoc fecisse nec enĩ suspectã coac¬
tus adit s sponte post delibatio¬
nem. ꝙ si su spectam dicit. pro¬
fiten debet nonsi hi expedire
adire brditate n hic dici opor¬
tere nonẽe soluendo. s ꝓficerier̃
oportet a ꝙ nonpũtat sibi cxpe¬

Expanded text:
ditatem, non uidetur coactus hoc fecisse: nec enim suspectam coactus adit, sed sponte post deliberationem. Quod si suspectam dicit, profiteri debet non sibi expedire adire hereditatem, neque hoc dici oportere non esse soluendo, sed profiteri eum oportet, quod non pu
Abbreviated transcription (Latin):
lui I pud iuił rela tumẽ sile¬
gãcum fuĩt hrdi insfitut relii¬
tum siħrs nonerit ⁊ ob hoc sirsp¬
ectam clicat brlitate ne ꝑdat
legatum offertici oportẽ ꝗͣtitatẽ
petat aduit enĩs magis arbitrtꝰ¬

Expanded text:
si legatum fuit heredi instituto relictum 'si heres non erit' et ob hoc suspectam dicat hereditatem ne perdat legatum, offerri ei oportere petat adiit enim, sed magis arbitr
Abbreviated transcription (Latin):
tione restituta sit hrditas nontͣ¬
ꝯisfenintur actioes qr non ĩta re¬
stituitut brditas ut testator roga¬
uit. ꝓlane postea q̃ exticĩt oditio
ł dios uenĩt si ratam babiut re¬
telligi nunc ttãnis latas indẽri cuat¬

Expanded text:
cionem restituta sit hereditas, non transferuntur actiones, quia non ita restituitur hereditas, ut testator rogauit. plane posteaquam exstiterit condicio uel dies uenerit si ratam habeat retellegi
Abbreviated transcription (Latin):
succed̾e ¶d ⁊ slpa mat̾ eade̾ fit
⁊ soror ꝯ sangunee ut ꝑuta
qm̃ patet matris nepote̾ suu
exfilia adoptaũt sic pret̾ea ⁊
pat̾ natutas. hec mat̾ siquide
qĩ ꝯsanguinea ueniat exclu¬
det patrer siius ꝯsanguinee
reꝑudiauit suic capłtis dimi¬

Expanded text:
Sed et si ipsa mater eadem sit et soror consanguinea, ut puta quoniam pater matris nepotem suum ex filia adoptauit, sit praeterea et pater naturalis: haec mater si quidem quasi consanguinea ueniat, excludet patrem: si ius consanguineae repudiauit uel capitis demi
Abbreviated transcription (Latin):
suũ uendicate uttum cetos
admictam̾ atq si mater ñcẽt
anipam hrcem dicimus fi ul
aliud nom̃ successioĩs ĩduere
s negaui musciactiones et
inucnmus rescriptũ ab ĩpa¬
core uĩo ant an augusto et̃¬
d iuo patre cius manu ue
marime pridie iduum apri¬
lis plautiano nr̃o itetum cõ¬
suł matre remoraeoᷤᷤ admit¬
ti q auenirent simat̾ non
deafinss ergo ⁊ agnati ceteriqͦ s

Expanded text:
suum uindicare utrum ceteros admittamus, atque si mater non esset, an ipsam heredem dicimus fieri uel aliud nomen successionis induere, sed denegamus ei actiones? et inuenimus rescriptum ab imperatore nostro Antonino Augusto ediuo patre eius Mammiae Maximinae pridie idus Apriles Plautiano iterum consule matre remota eos admitti, qui uenirent, si mater non fuisset: ergo et adgnati ceterique s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ magritib municĩpalib dã¬
di nc̃cessiras iniungitut. qo
isa fecit. ñ sicum pete̾ noncunc¬
taretur a monitae.¶ Quid si pat̾
cis peti ꝓhibuerat tutor̾e qm
leg̾itiam tutelam ã nunistra
ꝙ apenicus egenis filus nõpetit
ignoscendum ẽ ei. S si forte ab¬
sens alibtis p̾uentae uł abalii
dicẽdum ẽ cam non cxclucdi. nͣ
forte cum frustraretut id̾ꝯtĩgit¬
gilus aut non petẽdo pinitiur
uciq ⁊ filiabꝰ ⁊ quid sinepoti¬
b simnt non petendo pũtũ¬
Quid sicuratores non ꝑetut il¬
ba re scripti defitũint S dice̾¬
dum ẽ siqui dem inpuberib
curatores non petit eande esse
ratioer si iam pubib cessait᷑ de.¬

Expanded text:
t magistratibus municipalibus dandi necessitas iniungitur.Quid lsa fecit, non si, cum petere non cunctaretur, admonita est.Quid si pater eis peti prohibuerat tutorem, qule gitime tutelam administrat.Quod si penitus egenis filiis non petit, ignoscendum est ei.Sed si forte absens a libertis praeuenta est uel ab aliis, dicendum est eam non excludi, nisi forte cum frustraretur, id contigit.Filiis autem non petendo punitur, utique et filiabus. quid si nepotibus? similiter non petendo punitur.Quid si curatores non petiit? uerba rescripti deficiunt, sed dicendum est, si quidem impuberibus curatores non petiit, eandem esse rationem, si iam pub
Abbreviated transcription (Latin):
os matti p̾tem. ⁊ sipadoptice
Diexfilio nepotem c̾imi m̃u¬
manimmsserit. isq patre ⁊ auo
⁊ matre supstitib decesserit.
põt. queri quis potior ẽe deber
nam simat exclurit anum.
manumissore qui pattian te¬
poitut edicto p̾toris inducet᷑
pat defuncti quo ad misso de

Expanded text:
adoptiuo i ex filio nepotem auus manumiserit isque patre et auo et matre superstitibus decesserit, potest quaeri, quis potior esse debeat. nam si mater excluserit auum manumissorem, qui patri anteponitur, edicto praetoris inducetur pate
Abbreviated transcription (Latin):
nonpecient sint. ydoneos
minus ydoci p̾core ertãnte ¶ dõe¬
os aũt utrum facultati bꝰan
⁊ morib petete deleat dubitati¬
oms eẽ pot potoant facile ei ig¬
sci silocupleces sint hu quos
petũt. S ⁊ sipriorib excusatis
triectis ue non ꝯfestim alioꝵ¬
edidert ꝓunitut qd ergo siño
fuint om̃s excusati uł non Ø¬
cecur curinlocu crcusatinon ꝑ¬
cut ⁊ puco. inputan dum Qd
sidecesserint quida in puto licet
uba defitiant sniam ꝯstitutioi
locum hre. S ꝙ diximus rececti
utru sic accipimꝰ ap̃tore nõdan
an si suspecti fuint pemote
ob negligentia ul ignaulla rep¬
ulsi ⁊ hos̃ quis reiectos recte dic
non fecit alioqn ⁊ si lacite̾rent.
potuit edc̃o desidetate utcos ptõ
id ee iubrict ⁊ suspectos eos rec¬
cos se miscere tutele ⁊ alm ple¬
num offitiũamatre desicetamꝰ¬

Expanded text:
non petierit siue idoneos minus idonei praetore errante.Idoneos autem utrum facultatibus an et moribus petere debeat, dubitationis esse potest. puto autem facile ei ignosci, si locupletes sint hi, quos petiit.Sed et si prioribus excusatis reiectisue non confestim alioediderit, punitur.Quid ergo, si non fuerint omnes excusati uel non tetur, cur in locum excusati non petiit: et puto imputandum.Quid si decesserint quidam? puto, licet uerba deficiant, sententiam constitutionis locum habere.Sed quod diximus 'reiecti' utrum sic accipimus 'a praetore non dati' an et si suspecti fuerint remoti uel ob neglegentiam uel ignauiam repulsi? etiam hos quis reiectos recte dicet. non fecit: alioquin et si latitarent, potuit edicto desiderare ut eos praetor adesse iuberet et suspectos eos reeos miscere se tutelae? et cum plenum officium a matre desiderem
Abbreviated transcription (Latin):
tctitt S si nonsit solui ũet
uis legitimus hr̃s s sint qui
cum cd admittantut. nec in pã
Obicitur macti pͣt inutrusq
enucum pat ce desierit amat
eu excludi s nec ad .bo. po. cc.¬

Expanded text:
tetur. sed si non sit solus iste filius legitimus heres, sed sint qui cum eo admittantur, nec in partObicitur matri pater in utriusque enim, cum pater esse desierit, a matre eum excludi: sed nec ad bono
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ puto dandam ineos ictiorm
quitenus plus cet in crmpno
qua inlegato. nisis. nđ quis
puta̾t uitioẽ hant qͣi utilita¬
tt publice obpugnte rerut¬
tendam ut ał pletasqͣr. aut uẽ¬
ba cauillatus. ĩputauĩt mat̾
cut cutatoes non petierit finge
h inputat mati cut nõ deside¬
tauĩt aprincipe ꝯlicioe temit¬
ti ⁊ puto non ee impucindu¬

Expanded text:
et putat dandam in eos actionem, quatenus plus esset in damno quam in legato. nisi forte quis putet condicionem hanc quasi utilitati publicae obpugnantem remittendam ut alias plerasque: aut verba cavillatus imputaverit matri, cur curatores non petierit. fingehoc imputatur matri, cur non desideravit a principe condicionem remitti? et puto non esse imputandu
Abbreviated transcription (Latin):
h̃t boꝵ. possessionem uł si fuliꝰ
nonẽ uł repellitut qĩ ex brdat
⁊ si filius ẽẽ iuideãtut nisi forte
postu mus inquit ẽ brs eius
institutus ⁊ natus neget ẽẽ filiꝰ
S subiectus eẽ dicetur. Qͦ
caũ cius partis tm danda ei est

Expanded text:
t bonorum possessionem, etiamsi filius non est, uel repellitur quasi exheredatus, etsi filius esse uideatur: nisi forte postumus, inquit, est heres institutus et natus negetur esse filius, sed subiectus esse dicetur, quo casu eius partis tantum danda est
Abbreviated transcription (Latin):
pucro carbonianum edictum.
S ⁊ ab sentierit ꝓsꝑi cienlũ
ut cautioͣ p̾stetur ¶ Missum
aut excarboniano in possonẽ
student p̃cores possorem ꝯsti¬
tuete. Qui sicepitant braitã¬
te̾ petẽ qĩ bonoꝵ possefsor carbo¬

Expanded text:
puero Carbonianum edictum. sed et absenti erit prospiciendum, ut cautio praestetur. Missum autem ex Carboniano in possessionem student praetores possessorem constituere. quod si coeperit aut hereditatem petere quasi bonorum possessor Ca
Abbreviated transcription (Latin):
amfilio faciebat ⁊ solum filii¬
in pubi maĩ titiat quise ex
alia natum affiriat quͥã ei fui
ficichit scilicet ut ne get em
filium̃ id aicoq ad se totam
filium eẽ id citoq ꝑtem dimi¬
diam brdititis solam sibi nẽti¬
cet exbois matins nonerit ui¬
ditium intpx̃ pubtatis diffc̃o¬
dum. Don enm depatetimͣ¬
bois inꝑubi fit contto uetsia
bi dem iui. quent sidno i pi¬
bes patiantur status ꝯ trousia
triusq statu agatut. nealiqd̃
utrum petito᷑r sit inpubes an
possor qui statuis ꝯtrou̾siam
patitũt. nam siue possi dear siũ
petat. intp̃c pubtatis diffeitũr.
Si duo inpubes inuice statu¬

Expanded text:
 solum se filiimpuberi mater faciat, qui se ex alia natum adfirmat, quam filius eius faciebat, scilicet ut neget eum filium, idcircoque ad se totam filium esse idcircoque partem dimidiam hereditatis solam sibi vindicet ex bonis paternis, non erit iudicium in tempus pubertatis differendum: non enim de patebonis impuberi fit controversia. Ibidem Iulianus quaerit: si duo impuberes patiantur status controverstriusque statu agatur, ne aliquod utrum petitor sit impubes an possessor, qui status controversiam patitur: nam sive possideat sive petat, in tempus pubertatis differtur. Si duo impuberes invicem fa
Abbreviated transcription (Latin):
uult brditatemant singłas
res petere pecet inquit direc ta
rus afferat. Que sma ñt ronc¬
⁊ equitatem ¶Hec aũt pofsõ ĩ
tra annumdatut. Sicutiordi¬
narie quoq quelibensdãtur ĩ¬
tra annum dantut. D oporte¬
bit hũc qui se filium dic nsolũ

Expanded text:
ult hereditatem aut singulas res petere, petat, inquit, directa riis afferat: quae sentenequitatem. Haec autem possessio intra annum datur, sicuti ordinariae quoque, quae liberis dantur, intra annum dantur. Sed oportebit hunc, qui se filium dicit, non
Abbreviated transcription (Latin):
ui. Ideoq sicxprima par̾te̾ edq̃
bonoꝵ possoncm non petierit
ał. pocit ex sequenti parte edcĩ
mul ad utriusq ecci cam anuᷤ
cessisse iuud̾etur suio int̾ poito
tp̃r scicrit ꝯtronsiam sibi mo

Expanded text:
um. Ideo s‹i› ex prima parte edicti bonorum possessionem non petierit, alias poterit ex sequenti parte edictimul ad utriusque edicti causam annus cessisse uidebitur: si uero interposito tempore scierit controuersiam sibi mo
Abbreviated transcription (Latin):
phoc piuditium heditati fierii
si satus dediss recte pieretut. uc¬
Quociens inpubes satis nodat
ministratone satis dare debẽt
pupillo cẽtetum si satis nondet
debet curator ꝯstitui ꝓquem boã
administientuuad uersarins
ant si satis dedit resquetpr pitu¬
sttabe debet Ite. adebitorib qui
qr liperabuntur exigere debic.
terum cumpupillo posidebit.
Anaut uescendi cã diminuer
posit. isqui excarbomano muss

Expanded text:
per hoc praeiudicium hereditati fieri: si satis dedisset, recte experiretur. Quotiens impubes satis non daministrationem, satis dare debet pupillo: ceterum si satis non det, debet curator constitui, per quem bona administrentur. adversarius autem si satis dederit, res, quistrahere debet: item a debitoribus, qui tempore liberabuntur, exigere debet: cetera cum pupillo possidebit. An autem vescendi causa deminuere possit is qui ex Carboniano missus
Abbreviated transcription (Latin):
u̾isiam adutriusq pubtate
differre̾ siue petitor sinc p̃sor
sit. Si uõ alter se so lum/ alter
se dic̾at siqui dem illeadso le¬
uenit qui sc solum dicat ad¬
etitiam eius qui ⁊ sedicit sec
de patte non detotodepte cni
utiq necutigator. Qr fulle
adolerũt quĩ ⁊ seclicit ille ⁊ ĩ¬
pubes sit. qui se solum clicit
⁊ secdicit ⁊ illum non neget fi¬
lium. ¶Siquis lib̾ ⁊ h̃rs esse
uissus status ꝯtrou̾siam inpi¬
bi ficiat qui filius eẽ ⁊ cestin
partis iupisse d̾r. iuii. ait. uttaq

Expanded text:
versiam ad utriusque pubertatem differri, sive petitor sive possessor sit. si vero alter se solum, alter et se dicat, si quidem ille adoleverit qui se solum dicat, ader pueritiam eius qui et se dicit, sed de parte, non de toto: de parte enim utique nec litigatur. quod si ille adoleverit qui et se dicit, ille impubes sit qui se solum dicit,et se dicat, illum non neget filium. Si quis liber et heres esse iussus status controversiam impuberi faciat, qui filius esse et testamentum patris rupisse dicitur, Iulianus ait utraque
Abbreviated transcription (Latin):
u̾siam faciunt inuica posse sb̾¬
trahere nouate mositiaut stu¬
lti aut iniqui p̾toris erit tem ĩ
tp̃e pub̾tatis differceͫ cum sũmo
cius incomo cui ꝯsultum uelit.
Di uus ⁊ adriamis ita rescripsit

Expanded text:
siam faciunt, multa posse subtrahere nouare moliri: aut stulti aut iniqui praetoris erit rem in tempus pubertatis differre cum summo eius incommodo, cui consultum uelit. diuus etiam Hadrianus ita rescripsit
Abbreviated transcription (Latin):
facto annumerantut gen̾ime¬
anulis inlrse quippe banu¬
loꝵ sunt ꝙmbia argentea ctu¬
stis. aureis illigata margante¬
de sut. ut inbis aspectus. auri

Expanded text:
facto adnumerantur gemanulis inclusae, quippe anu sunt, cymbia argentea crustis aureis illigata. margarae sunt, ut in his
Abbreviated transcription (Latin):
Aboł. S uixori numͣdus mu¬
licbris legatus cẽt intm̃ modo
tcben offilius labo respondert̃
que exhĩstradita utendi cãux
oriainto fussent aliter enim
unt p̾tantib sũmã fore captoe
siuasculariuiaut fabre argetãĩ
uxori italegass ¶ Cum italega¬
mca erit cum moriar. offilius
nec ꝙ depoĩtum ẽ.a se necꝙꝯ
modatum reliꝗss argentum
uium redisse scłibit. cuiargetũ
ꝙ intusculano fundo cum moẽ¬
tũt habũiss legatum eẽt. ⁊ qd̾
añ quam more̾retur. ex urbe i
tusculanum uissu testatoris
cranslatum es̃ debeti. cc̃. fore si
ilmissil cramlatum esset.

Expanded text:
. Si uxori mundus muliebris legatus esset, ea tantummodo deberi Ofilius Labeo responderunt, quae ex his tradita utendi causa uxori uiro fuissent: aliter enim interpretantibus summam fore captionem, si uascularius aut faber argentarius uxori ita legasset. Cum ita legae‹a› erit cum moriar', Ofilius nec quod depositum a se nec quod commodatum reliquisset argentum uium respondisse scribit, cui argentum, quod in Tusculano fundo cum moreretur habuisset, legatum esset, et quod antequam moreretur ex urbe in Tusculanum iussu testatoris translatum esset, deberi: contra fore, si iniussu translatum esset.
Abbreviated transcription (Latin):
Ideoq ip̃o nire alicã ta libra anri
amplius quatuor pondonon
remanebunt mobligatiõne
nec erit utendum disfĩctione
q̃ ex̃ c̃a. auenauert testator.

Expanded text:
ideoque ipso iure alienata libra auri amplius quattuor pondo non remanebunt in obligatione, nec erit utendum distinction‹e›, qua ex causa alienauerit testator.
Abbreviated transcription (Latin):
añ omĩa dicẽdum ẽ camlegatã
cẽ dequa sensit testator. nõ que
reueta aut paulebrisaut irilis
re scͥquendam sertorẽ mulicb¬
nbꝰ senatorus uti solitũ qui sue¬
garet muliebrem nestẽ non inte¬
tur exca sensisse qua ip̃e quasi e¬
uitili utebaturr.

Expanded text:
ante omnia dicendum est eam legatam esse, de qua senserit testator, non quae re uera aut muliebris aut uirilis re se quendam senatorem muliebribus cenatoriis uti solitum, qui si legaret muliebrem uestem, non uideretur de ea sensisse, qua ipse quasi uirili utebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
net recte dr ⁊ ut ip̃o uit pr̃s sit
obligatus. Umn scicndum siũ
hoc alicnam̃t testator in librã
legato uxori sue tunc mutiti
uõluntate cefuncti locum faci¬
et. doͥmali exceptiõni ut sipet¬

Expanded text:
o iure heres sit obligatus. verum sciendum, si in hoc alienaverit testator inde libram, legato uxoris suae, tunc mutata voluntas defuncti locum faciet doli mali exceptioni, ut, si pe
Abbreviated transcription (Latin):
nenꝗt cum quereret. detalileg¬
to. hec amplius filia mea dul¬
cissima emedio sumito tibiq
bibeto ornam̃tũ om̃e meum
muliebre cumauro ⁊ siqua ali¬
a mulicbria apparueret ꝯtesta¬
trir negotiattir fuĩt. inno solũ

Expanded text:
em, cum quaereretur de tali legato: 'hoc amplius filia mea dulcissima e medio sumito tibique habeto ornamentum omne meum muliebre cum auro et si qua alia muliebria apparueri‹n›t', cum testatrix negotiatrix fuerit, an non solum
Abbreviated transcription (Latin):
aui Siquis ita legauit uroĩ
mec mudũ ornamta. scũ q̃ eiu̾
sicuti cum ita legatur titio u¬
na q̃ innthe abeo seu inportudo.
seu apliadi legati gra positu ẽ
legauetit lance minore ilule¬
go mectie magnitudinis ut¬

Expanded text:
um Si quis ita legaverit: "uxori meae mundum ornamenta seu quae eius sicuti cum ita legatur: "Titio vina, quae in urbe habeo seu in portu, do "seu" ampliandi legati gratia positum legaverat: "lancem minorem illi lego". mediae magnitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
iũdetur cestam̃to legasie. ꝙ ciũs
iliqua forma ẽ cxpnum ueliti
qui pbslippi sunt item nũmi¬
stnata ⁊ si mili Igeto legato.
non ꝑgito uentri causihabita
argetiñus non kabetentutit
gentum factum recte quis ita

Expanded text:
idetur testamento legasse, quod eius aliqua forma est expressum, ueluti quae filippi sunt itemque nomismata et similia. Argento legato non puto uentris causa habita argenti numero non habentur. Argentum factum recte quis ita
Abbreviated transcription (Latin):
nasormñ tialius intlligi posse
Q si inobscrgo sit insp̃iciẽdũ
suo neratie uxori suc nominati
legauit uestrm minidũ muli¬
ebre om̃e ornaritaq mulleba
omia. linã linum. purpurca
u̾si coloriam facta infectaque
ꝙ̃ ubo ũsicoloria nicbominu
⁊ usi coloria debebũntur si nõ
ippireat. alia defuncti uolutatẽ
fuisseficianlim dum muliet¬
it̃ septige leganit ea putabat
sibi legata ⁊ ornamta ⁊ moni¬
lia in q̃uibꝰ gc̃me ⁊ margatite
insunt. ⁊ anulos ⁊ nestem tam
dum taxat argetũ. balnc̃are. mũ¬
do mulicbris tineti Ite cum ĩ¬
anres inquib duc margante
elleuchi ⁊ sinãgdi. duo legass
⁊ postea clemohos eis de dectiris¬
s ⁊ quercretut. an nichominus
decractis elem chis maures debẽ
cut .ix. deberi simancant mnauits
quis margante his detracte sit
dealio ider ixdit cumqueda orã¬
m̃tum mamillatũ. extillirichi
trigĩta quatuor ⁊ tmnpanis ⁊ o¬
margatitis trigĩta quatuor lega¬
s ⁊ postea quatuor exchilinchi

Expanded text:
uasorum facilius intellegi posse: quod si in obscuro sit, inspiciendum suo Neratiae uxori suae nominatim legauit 'uestem mundum muliebrem omnem ornamentaque muliebria omnia lanam linum purpuram uersicoloria facta infectaque que uerbo 'uersicolorio' nihilo minusicoloria debebuntur, si non appareat aliam defuncti uoluntatem fuisse. Titia mundum muliebrem Septiciae legauit: ea putabat sibi legata et ornamenta et monilia, in quibus gemmae et margaritae insunt, et anulos et uestem tam r dumtaxat argentum balneare mundo muliebri contineri. Item cum inaures, in quibus duae margaritae elenchi et smaragdi duo, legasset et postea elenchos eisdem detraxisset et quareretur, an nihilo minus detractis elenchis inaures debt deberi, si maneant inaures, quamuis margarita eis detracta sint. De alio idem respondit, cum quaedam ornamentum mamillatum ex cylindris triginta quattuor et tympanis margaritis triginta quattuor legasset et postea quattuo
Abbreviated transcription (Latin):
de dicitur brcditate mei excalege
ad substitutos ꝑtinẽ. Sinõ in¬
no patre filius in bostun pote¬
state ꝑuem̃t non existimo legi
cornelic locum ẽẽ quia nefficit
peam ut isqui milla boã mcimi¬
tate reliquid hordes lãt. ¶ Quaẽ
ꝯ sipnbes filius uino pitẽ captͥ
fuĩt deinde mortno inciuitate

Expanded text:
ditatem eius ex ea lege ad substitutos pertinere: si uero uiuo patre filius in hostium potestatem peruenerit, non existimo legi Corneliae locum esse, quia non efficitur per eam, ut is, qui nulla bona in ciuitate reliquit, heredes habeat. quare etiam si pubes filius uiuo patre captus fuerit, deinde mortuo in ciuitate
Abbreviated transcription (Latin):
accipere possint cognoscit p̃¬
tor ⁊ opanidat. ne cares frant¬
ci sit. ¶ Sialicnatio dolo. mi
fc̃a sit non quetimus utrum
mortis cã fea sit an nonsit ori
mortis cã fcãm alienationem ñ
requitemus uctũ dolo .i. fcã
sit. in non sit. sufficit enĩ dotẽ nra
mortis cã frãm nec in m̃to mõ¬
tis cã enim doãtioẽs ꝯpant᷑ le¬
gati ⁊ sicut in legatis non re¬
quitimus dolo .m. fcm sit an ñ
legare filio quamtum uelleti
conando non uidecut frandã
gestum ẽ infraudẽ patroni te

Expanded text:
accipere possunt: cognoscit praetor et operam dat, ne ea res ei fraudi sit.Si alienatio dolo malo facta sit, non quaerimus, utrum mortis causa facta sit an non sit: omni mortis causa factam alienationem, non requirimus, utrum dolo malo facta sit an non sit: sufficit enim docere mortis causa factam, nec immerito: mortis causa enim donationes comparantur legatis et sicut in legatis non quaerimus, dolo malo factum sit an non legare filio quantumquantum uellet, is donando non uidetur fraudasse uodcumque in fraudem patroni ge
Abbreviated transcription (Latin):
plus meo ꝙ doatũ ẽ quã pars
debita patrono. Qt si mortis
cã eĩ donatum sit partem facit¬
admn legatarius patronus fac̃¬

Expanded text:
eo quod donatum est quam pars debita patrono. quare si mortis causa ei donatum sit, partem faciadmodum legatarius patronus fac
Abbreviated transcription (Latin):
nullus e cumpendo nitem testa¬
ntum sibi locum fice̾ posthu¬
m̾ solet q̃m̃s filus sequẽtem
gradum.aquo cxẜrdatus e̾ pati¬
atur ualcit. ⁊ Sr siaprimo gra¬
du pretetitui secimdo exbrdat

Expanded text:
nullus est. rumpendo autem testamentum sibi locum facere postumus solet, quamuis filius sequentem gradum, a quo exheredatus est, patiatur ualere. sed si a primo gradu praeteritus, a secundo exheredat
Abbreviated transcription (Latin):
rotucele
pposuit. namq pler¬
q inceitiim ẽ utru
re.anministrauĩt tutelam idcĩ¬
co muctumq casum actioe scͥ¬
psit ut siue tutorsit. sĩ nõ sit
quigessit. accłõe tñ tenetur. Gole¬
nt cm̃ magͥ eitores int̾cedẽ. ntdi¬
sccrmi facile nonpossit. utrũ qs

Expanded text:
rotutelae proposuit: nam quia plerumque incertum est, utrum re administraverit tutelam, idcirco in utrumque casum actionem scripsit, ut sive tutor est sive non sit qui gessit, actione tamen teneretur. solent enim magni errores intercedere, ut discerni facile non possit, utrum quis
Abbreviated transcription (Latin):
naio seb̃rdis gerere q̃ getun
s ant pietatisant custodiẽ cã añ
ꝓsũo ut puta pacre sepelinit mi
iustãci fecit siaio br̃dis plorde.
gessit enm n̾õ si pietatis cã hec
fecit x̃ indetur pbrde gessisse.
Ueruos brditanios panit. iui¬
taant parit ant disteren S
hoc ut hr̃s gessit ꝓberede. aut̃ si
nõ ut hrs fecit. s ut custodiat .c.
aut putauit sua aut dum delib¬
ac quid fecit ꝯ sules ut salueeẽt¬

Expanded text:
is se gerere quae gerunt, sed aut pietatis aut custodiae causa aut pro suo. ut puta patrem sepeliuit uel iusta ei fecit: si animo heredis, pro herede gessit: enimuero si pietatis causa hoc fecit, non uidetur pro herede gessisse. seruos hereditarios pauit iumenta aut pauit aut distraxit: si hoc ut heres, gessit pro herede: aut si non ut heres, sed ut custodiat, aut putauit sua, aut dum deliberat, quid fecit, consulens ut saluae
Abbreviated transcription (Latin):
tis factiõnis u̾bumlicet latiu
patet. tñ ad soluelum legatu
tefertut p̃m. ⁊ si teñtifsa sit sa¬
tis datio. rescriptum lacum habe¬
bit qr mora fit solufiom. Sex
¶Cefsatum non accipimus sic
pnpillus tutorẽ non hat nec
cutatore funosus uł adolescẽ¬
tus nam frnstratio ñdebet nocẽ

Expanded text:
tisfactionis uerbum licet latius patet, tamen ad exsoluendum legatum refertur. Proinde et si remissa sit satisdatio, rescriptum locum habebit, quia mora fit solutioni. SexCessatum non accipimus, si pupillus tutorem non habeat nec curatorem furiosus uel adulescens: nam frustra‹t›io non debet
Abbreviated transcription (Latin):
pos post cestatum nascatur u
auõ nascaturan non potuerat
Irces institm quia pater ip̃is
non recte institutus ec̾t. ꝙ mini
hrs nascitur ⁊ post mortem na¬
scit ergo ⁊ sipnepos ad mitrenu¬
nt qui natus eẜ nepote postea uno
filio ãtq sicreo natus ect adopta¬
ẽ ut ⁊ filius dunitaeãt qme in¬

Expanded text:
pos post testamentum nascatur uiauo nascatur, an non potuerit heres institui, quia pater ipsius non recte institutus esset. quod minime heres nascitur et post mortem nascitur.Ergo et si pronepos admittetur, qui natus erit ex nepote postea uiuo filio, atque si ex eo natus esset, adoptaest, ut filius dumtaxat
Abbreviated transcription (Latin):
ẜtim post legem nelleiam q ⁊ mu¬
ltos ca sus tumpepdi abstulit ix¬
p̃t᷑atio ad mitretẽtu: Et instĩtue
nepote qui sibi post mortem siꝰ
nasceret reccc institiusse inccatu
ꝗb cumq casib nepospost mo¬
tem natus siuisect tumpet qr p̃
sibi libor natumeĩt post moriem
uit quicũq nacustiĩt. sit institi¬
tus. si suus nasceret. ¶Si euis
qui filiura sabebat ⁊ neporeniceꝰ
co inifituat nurus ygnans abs.
hostibꝰ capta sit ibiq iꝰ uo auo¬
⁊ ci filio pariãt morille p̾t mor¬
tẽ patris. atq ani reccat utrũ h canr
ad legem nelleͥm tespicut. mnadiꝰ¬

Expanded text:
tim post legem Uelleam, quae et multos casus rumpendi abstulit, interpretatio admitt‹a›tur, ut instituens nepotem, qui sibi post mortem suus nasceretur, recte instituisse uideatur, quibuscumque casibus nepos post mortem natus suus esset rumsibi liberorum natum erit post mortem' aut 'quicumque natus fuerit' sit institutus, si suus nasceretur. Si eius, qui filium habeat et nepotem ex eo instituat, nurus praegnas ab hostibus capta sit ibique uiuo pariat, mox ille post mortem patris atque aui redeat, utrum hic casus ad legem
Abbreviated transcription (Latin):
castresi pecuno fecit testam̃tu
babens filium inemsdcmͣ po¬
cestate. Et cum militare desiss
pitre codẽ que. mo defuncto q ni¬
tumẽ.anrumperetur ei testiñ
nonquid̃ adoptauit. nec hadie
natusẽ ci filius ⁊ priore subdu¬
cto depotestate suo brde ulterior
successit inprimum iocum s
tũ in potestate sua hr̃e cep̾ qu¬
emnonb̾ebat. Siminq piter

Expanded text:
castrensi peculio fecit testamentum habens filium in eiusdem potestate. cum militare desisset, patre eodemque auo defuncto quaesitum est, an rumpetur eius testamentum. non quidem adoptauit nec hodie ei natus est filius nec priore subducto de potestate suo herede ulterior successit in proximum locum: sed tamen in potestate sua habere coepit, quem non habe‹b›at simulque pater
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ip̃ masua ordinaret incm¬
cait ⁊ haberet neꝑtem exfuia p̃¬
gnantem rure agentem scny¬
sit id ꝙ mutero br̃et exparte ħr¬
dem queto cum ipũ die. qua titiꝰ
ordinatet teitm̃ incinitate ora
dici sexta cade die calescente celo

Expanded text:
suprema sua ordinaret in ciuitate et haberet neptem ex filia praegnatem rure agentem, scripsit id quod in utero haberet ex parte heredem: quaero, cum ipsa die, qua Titius ordinaret testamentum in ciuitate hora diei sexta, eodem die albescente caelo
Abbreviated transcription (Latin):
factamittium arrgant exłr¬
dationem anteriaptam nee
dixi. nanmonn fere mire sit
te uc̃titas obum bretur indeli¬
cet qd nontrans latus. s redli¬
tus ui deretur. nec multum e¬
puto tefert. q. id ꝓpositum attm
ꝙ loco nepotis filiumerbrontũ
tutus loco nepotis adopteti de¬
functo poste.a fulio qui pat̾ uniti¬
ditur. nepotis successioe a dopti
uũtumpitur cestam̃tum.ab¬

Expanded text:
factam iterum adrogauit, exheredationem antea scriptam nocere dixi: nam in omni fere iure sic rae ueritas adumbretur, uidelicet quod non translatus, sed redditus uideretur: nec multum puto referre, quod ad propositum attinet, quod loco nepotis filium exheredatum tutus loco nepotis adoptetur, defuncto postea filio qui pater uidebatur, nepotis successione non rumpitur
Abbreviated transcription (Latin):
in natus fuit exbesse brs estoce
reliqua parte iheor mea hr̃s esto
Si uofilia michinata fuei ge
mente hrs esto. cxreliqua paite
uror heres esto ⁊ filius ⁊ filia
aticet dicendum e issem dist¬
buendũcẽ in septem partes ur
exhis filius quattuor upxortm
Alto tanto amplius habebit q
uror. Itẽ uxor. altõtanto. impli¬
bilrbit quan filia. licet em̃ sul¬
tilis uiris regule ꝯueniebat mp¬
dtum ficti cestam̃tumat tñ ⁊ cu¬

Expanded text:
mihi natus fuerit, ex besse heres esto: ex reliqua parte uxor mea heres esto. si uero filia mihi nata fuerit, ex triente heres esto: ex reliqua parte uxor heres esto', et filius et filia nati essent, dicendum est assem distribuendum esse in septem partes, ut ex his filius quattuor, uxor dualtero tanto amplius habebit quam uxor, item uxor altero tanto amplius quam filia: licet enim suptili iuris regulae conueniebat ruptum fieri testamentum, attamen ‹cu
Abbreviated transcription (Latin):
potem directa inderi qui post
testam̃tum factum nasceretũ
S si ut pponitur cadem die q̃
testam̃tum fictum ẽ neptem
testatoris. añquam testam̃tũ
scriberetur enxam ẽe. licet igrx

Expanded text:
potem directa uideri, qui post testamentum factum nasceretur: sed si, ut proponitur, eadem die qua testamentum factum est neptis testatoris antequam testamentum scrib
Abbreviated transcription (Latin):
lui. Silius. fa. mues simi¬
uter ut pagnans nominatĩ
apitẽ ant heres scribi ant cxħr¬
dati debet iam sub lato edictodi¬
in augusti quocantum fuctat
neꝑatet filium militẽ exbrcet¬

Expanded text:
um. Filius familias si militet, ut paganus nominatim a patre aut heres scribi aut exheredari debet, iam sublato edicto diui Augusti, quo cautum fuerat, ne pater filium militem exhe
Abbreviated transcription (Latin):
cibꝰ decedat quen solet omintẽ.¬
cibꝰ primis. adicicemuctum
ad eos quittio gradu scripti sit
anpotius ad legutimos brdes
ptineat h̾rditas quo ⁊ ip̃o casti
rectus cristimati putauit.ad le¬
gutimos eã ꝑtincinam ⁊ cum
duob hrdibꝰ institutis ⁊ insi¬
guloꝵ locum facta substitutios
aprimis crħr datus posthumꝰ
ascdis pret̾itus fuĩt. si alt cxin¬
stitutis omiserit quamrus yt¬
humus cecludatur non tñ e
magis substitutum ad mitti¬
Q uulgo dicitur eũgraduz aq
filius ꝑret̾itus fit nonualẽ ne
primo gradu bes institutus fut
filius. n̾on dehẽ cum a substiti¬
tis crlx̃cim. Ideoq si filio ⁊ titio
substitutus sit omittẽte titio
Brdititẽ meuius camadirei
pot̾ quis filius cx secundo gra¬
ducehrdatus nonsit ¶Siq̃s.
ita scripsent. Ille quem scio ex
me natum non eẽ. exhetes esto
banc cxhere datioẽ ita millius

Expanded text:
tibus decedat, quaeri solet omittentibus primis aditionem utrum ad eos, qui tertio gradu scripti sint, an potius ad legitimos heredes pertineat hereditas. quo et ipso casu rectius existimari putauit ad legitimos eam pertinere: nam et cum duobus heredibus institutis et in singulorum locum facta substitutione a primis exheredatus postumus, a secundis praeteritus fuerit, si alter ex institutis omiserit, quamuis postumus excludatur, non tamen magis substitutum admitti.Quod uulgo dicitur eum gradum, a quo filius praeteritus sit, non ualere, non primo gradu heres institutus sit filius, non debere eum a substitutis exheredari: ideoque si filio et Titio ubstitutus sit, omittente Titio hereditatem Maeuium eam adire posse, quamuis filius secundo gradu exheredatus non sit.Si quis ita scripserit: 'ille, quem scio ex me natum non esse, exheres est‹o›', hanc exheredationem ita nullius
Abbreviated transcription (Latin):
lius filius exheres esto patrẽ ci
sitomisso postumo filioq subs¬
titutus neposereo sit. si intenm¬
moriatur filius postumo non
natõ. nepotentam patri quam
auõ suum brtẽ futunum Qd
si nemo filio substitutus sit. S
tempore quo is moriatur. ceitr̃
cẽ incipit ne minẽ ereo testam̃po
lxredem fore ip̃e solus intestatiõ
patri br̃s cristet Sicnt euenter
sius pocestateeit filiu letes in

Expanded text:
lius filius exheres esto", patrem esit omisso postumo filioque substitutus neposmoriatur filius, postumo non nato nepotem tam patri quam auo suum heredem futurum. quod si nemo filio substitutus sit et tempore, quo is moriatur, certum esse incipit neminem ex eo testamento heredem fore, ipse filius intestato patri heres existet: sicut euenire sius potestat
Abbreviated transcription (Latin):
x iegiss adiecit inttia parte exle¬
tes micbieĩt ⁊ q̃rereturan rec¬
te̾ erbrdatus uderetur sceuola
ixndit non uden⁊ indisputa¬
do adiciebat idco nonualere qm
nec fundi exł̾rs eẽ uissus recie
exbrdatetut. aliamq cãm ẽe in¬
stitutiois quebenigne accipet¬

Expanded text:
 legasset, adiecit 'et in cetera parte exheres mihi erit', et quaereretur, an recte exheredatus uideretur, Scaeuola respondit non uideri, et in disputando adiciebat ideo non ualere, quoniam nec fundi exheres esse iussus recte exheredaretur, aliamque causam esse institutionis, quae benigne accipe
Abbreviated transcription (Latin):
titur stipulatio adq siadmini¬
stratio ci tutele ꝑmissa nõ eẽt q̃¬
tum enĩ facit intotũ denegat᷑u
tã tumdẽ ual suneare dequa a¬
giturnegata sit. utola ento et n¬

Expanded text:
titur stipulatio, atque si ei administratio tutelae permissa non esset: quantum enim facit in totum denegata, tantundem valet, si in ea re de qua agitur denegata sit. Neratius
Abbreviated transcription (Latin):
ectio locũ nonbt. Isañt qui tpr̃e
liłutus ẽ no n ei siłis c̃ qui nicħ
Bt. s ei quisatis feci̾t bt enĩs
quid obitiat petitori.
ii tpr̃e cure fundum cor neliañ
locauit sc̃pmo qui semppius
reliqua cxitꝰ pupillus ctat᷑e ꝓ ba¬

Expanded text:
ectio locum non habet: is autem, qui tempore liberatus est, non ei similis est qui nihil habet, sed ei qui satisfecit: habet enim quod obiciat petitori. ii tempore curae fundum Cornelianum locavit Sempronio, qui Sempronius reliqua traxit: pupillus aetate proba
Abbreviated transcription (Latin):
ximis usuris subiciendum cũ
quia ꝯtutoribꝰ suis mutuam
pecumam pupilli. accepit.⁊ cã¬
uit certas qr usuras pmisit q̃s
⁊ alii debitores pupillode pẽdt̃
qr sic sibi nonꝯsumpsit. ncc̃
cam nec quasi sua pecuma. lice¬
t̃ abutitur. ⁊ nisi bis usuns .aꝯ
tutore mutuum ei daretur aliũ¬
de accep̃łss Etmultum refert.
palã aparte q debitorẽ sc ut extͣ¬
ncum ⁊ quãlib face̾ pupillo.
an sub aminstratioẽ tutele e
pupilli queutilitate. latẽt̃ sua
commoda pupilli pecunia ii
sit. ⁊ soluendo nõẽ secundus ci¬
tio gertndam mandauit ⁊ titir
que ami ministrauit cectuis.

Expanded text:
ximis usuris subiciendum eum, qui a contutoribus suis mutuam pecuniam pupilli accepit et cauit certasque usuras promisit, quas et alii debitores pupillo dependunt, quia hic sibi non consumpsit nec clam nec quasi sua pecunia licenter abutitur et, nisi his usuris a contutore mutuum ei daretur, aliunde accepisset: et multum refert, palam aperteque debitorem se ut extraneum et quemlibet faceret pupillo an sub administratione tutelae pupillique utilitate latente sua commoda pupilli pecunia iuusit et soluendo non est, secundus Titio gerendam mandauit et Titius quaedam administrauit, te
Abbreviated transcription (Latin):
i rographis debitorum ip¬
cc̃dio cxustis cumexinuentano:
ꝯtucorẽs ꝯucĩre cos possentad
soluendam pecunam. aut no¬
uatioem faciendam cogere cũ id
cuta priores debitores pp̃t cundẽ
casum fecifsent. id omisissent c̃¬
ca debitores pupilloruman sid
dampnũ s trcrũt uiditio tutele¬
acẽptisᷤ relatatis etat cumexꝑ
missu princpis applo ci̾recepta
sit quamisqui p̾nuncianãt nõ
recepat᷑ fundum emetit pupill
uit uementib tutoribus ⁊ appelł¬

Expanded text:
irographis debitorum incendio exustis cum ex inuentario tutores conuenire eos possent ad soluendam pecuniam aut nouationem faciendam cogere, cum idem circa priores debitores propter eundem casum fecissent, id omisissent circa debitores pupillorum, an, sdamnum contraxerunt, iudicio tutelademptis relegatus erat, cum ex permissu principis appellatio eius recepta sit, quam is qui pronuntiaverat non receperat, fundum emerat pupillus intervenientibus tutoribus et appel
Abbreviated transcription (Latin):
legaͣnit eos dẽq tutores ucrisq
dedit. q̃sitũẽ. in̾excodie. quoduo
milia potuerunt isustãtia hrdi¬
tatis scꝑare ⁊ innoĩna collocãre
neglexernt nsuranĩ noĩc pu¬
pille. tutele inditio tencãt᷑ .1ꝵ. te

Expanded text:
legavit eosdemque tutores utrisque dedit: quaesitum est, an ex eo die, quo duo milia potuerunt a substantia hereditatis et in nomina collocare neglexerint, usurarum nomine pupillae tutelae iudicio teneantur. re
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ patris aliã esti maciꝰoẽm acci pe
uen̾crunt. licet obreptum fuĩt p̾¬
tori quidec̾to cum dedic ꝑmittere
ꝯcutori. idnunistratioẽ ñdebi et
potuit aliquid pat̾ coꝵ post test¬

Expanded text:
tem patris aliam aestimationem accipere venierunt licet obreptum fuerit praetori, qui decreto eum dedit permittere contutori administrationem non debet, et potuit aliquid pater eorum post test
Abbreviated transcription (Latin):
tutorẽ ⁊ p̾upillum bac actioe pre¬
stare ⁊ quasi spem alitioĩs ant s̃¬
iꝑãm remaut ciuus extimacioẽm
Nonso lum ergo gessisse tutelã
iscrelitur quialii gerẽdam may¬
dauit. s ⁊ qui satis aꝯtutore accep̃
rc̃ saluam pupillo futuram eiq
ꝑiisit ad ministratioẽm totinꝰ
tuccle. non pot sedefendẽ ꝯstitu¬
cum quigessit. Icem inco ꝙ noõ.
gessit. nonintiq eius periculur
c̾ qui ⁊ quetumgessit. S⁊ cõmi.¬
solo piculumobaliaq nõ gess¬
it non oportet. nisi siqua taliã
ab codesiderabant ułita ꝯuinct
fucrunt ut seꝑiti nõ debuem̃t¬
qualẽ intellectum b̃t .i. utrum
su officit nichil dinimtum ẽẽ d̾
facultatib ꝯtutoris ex quo tpr̃c
dacus ẽ sicandem faciẽ patrimoĩ
i ꝑman̾sisse. an ⁊ si nichil pot ac¬
cidit ꝙ palam faciat cdiminutiõe
forcunas ꝯtutoris. S ucxpsoẽ

Expanded text:
 duplum hac actione praestare et quasi specie condictionis aut ipsam rem aut eius aestimationem. Non solum ergo gessisse tutelam is creditur, qui alii gerendam mandauit, sed et qui satis a contutore accepit rem saluam pupillo futuram eique permisit administrationem totius tutelae, nec potest se defendere constitueum qui gessit. Item in eo quod nemo gessit non utique eius periculum est, qui quaedam gessit, sed commsolo periculum ob alia quae non gessit non oportet, nisi si qua talia ab eo desiderabant vel ita coniuncta fuerunt, ut separari non debueruntqualem intellectum habet, id est utrum sufficit nihil deminutum esse de facultatibus contutoris, ex quo tempore datus est, sed eandem faciem patrimonii permansisse, an, etsi nihil post accidit, quod palam faciat deminutionem fortunas
Abbreviated transcription (Latin):
ex duob fratrib sotiis boñoꝵ
⁊ negotiatiois defuncto brde fi¬
b ꝯmunis negotiationis mer¬
cibꝰ ⁊ sibi iedemptis negotium
suo noĩe exercuit Quesitumẽ
pẽdium p̾standum ¶Tucorrẽz

Expanded text:
 sociis bonorum et negotiationis defuncto, herede fibus communis negotiationis mercibus et sibi redemptis negotium suo nomine exercuit: quaesitum est, ompendium praestandum. Tutor rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt non ꝑcinge respicẽ tñ ad ofꝰ¬
ficium corum ne instrum̃toꝵ
ignorantĩa. ꝯtc̃tus. cõs ad q̃uoᷤᷤ
ad ministratõ ꝑtineret lateret.i
Amatre datus testõ tutor cum pi¬
tarẽt secutorẽ eẽ clistraxit bona
paterna ⁊ mat̾na pupilloꝵ ⁊ de¬

Expanded text:
esset, non pertinere, respicere tamen ad officium eorum, ne instrumentorum ignorantia contractus eos, ad quos administratio pertineret, lateret. A matre datus testamento tutor cum putaret se tutorem esse, distraxit bona materna et paterna pupillo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinẽt. Idq ⁊ dinus marcns cũ
filio suo quo m̃o rescripsit Hx̃¬
dib quoq pupilloꝵ electio cate
ad uͥsus cucores in quo possimy
ꝯsistere uelit ꝯpetit que ip̃is qͦ
cutela ad ministrata sit priciꝑa¬
lib ꝯsticutioĩb declatat᷑ Sũ¬
pcuum qui boĩ fide intutela nĩ

Expanded text:
 divus Marcus cum filio suo commodo rescripsit. Heredibus quoque pupillorum electio eadem adversus tutores, in quo potissimum consistere velint, competit, quae ipsis quorum tutela administrata sit, principalibus constitutionibus declaratur. Sumptuum, qui bona fide in tutelam,
Abbreviated transcription (Latin):
tep̃nitati pupilli ꝓspici debeat
racores bonoꝵ actionẽs decerm
placiĩt. proeius portiõe qui ido¬
ncus nõ sit magistratus ꝯ nẽi¬
n oportẽ alia cnim e tutoꝵcã al¬

Expanded text:
demnitati pupilli prospici debeat,ratores bonorum actiones decerni placuerit, pro eius portione, qui idoneus non sit, magistratus conveniri oportere: alia enim causa
Abbreviated transcription (Latin):
p̾utarc pupillo ꝓbibuit si suꝑ¬
uacancam litẽ instituissẽt. cu
ꝯuenirẽtur aucro credicore. n
ci ꝓhibentur tutores bonam
ficcm agnoscere. nõ tm̃aut sib
soluc̃ tutor netum ⁊̃ sibi credi¬
tam pecuniam scribe põt ut mã¬

Expanded text:
 pupillo prohibuit, si supervacaneam litem instituissent, cum convenirentur a vero creditore: nec enim prohibentur tutores bonam fidem agnoscere. Non tantum autem sibi solvere tutor, verum etiam sibi creditam pecuniam scribere potest, ut Mar
Abbreviated transcription (Latin):
dõte. sicut incollatioẽ bonorũ
clicitũt᷑ ułcerte pot diuortun
siue exactã sit dos siuic maneat
nom̃ q̃r põt efficere. ut ciaccep¬
to fetitur. Quod simulicres s¬
suun curatorem adinplerẽ to

Expanded text:
dotem sic ut in collatione bonorum dicitur uel certe post diuortium siue exacta sit dos siue maneat nomen, quia potest efficere, ut ei accepto feratur. quod si mulier suum curatorem adimpl
Abbreviated transcription (Latin):
priorib nisceptis siĩ cutoribo..
nomina agnouetũt penculu
inse tñs fer̾unt. Sipupillus põ
pubtatt̃ tationib atutore accep¬
tis reliquatidẽ eius secutus usy¬
ris acceptanent primlcgiũ sĩ
nõ ãmittit in bonis tutorib̾ꝰ nẽ¬
ditus p̃tor em̃ pͥmlegiũ ẜuare

Expanded text:
utoribus nomina adgnoverunt, periculum in se transferunt. Sed si pupillus post pubertatem rationibus a tutore acceptis reliquationem eius secutus usuras acceptaverit, privilegium suum non amittit in bonis tutoris venditis: praetor enim privilegium e