comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
noua plur satnte tempus enim fortas se doula quaa auctart¬
Boylari d eletat. Cum oxtrema eius. umnbra illomer ilie quon
putant qđ ipsi faciant nullas enimuid&ur attendis se cundix̃
&ipse faci& nisi eos quidicunt nos facimus id est nos ipsi nos ip sos
iistificamas : Vbiquidem operamur &nos sed iillo operante co¬
operamur qr misericordiaeius p̃uenit nos Prauenit autem
ut sanemur qr &s sib sequentur ut &iam sanati uega emur:
Prauenit ut uoceniur sab sequ&us ut glorificemur. Puent
ut picuiuamus sib sequ&ur ut cum illo semꝑuuamus qr sineillo
nilil facere possumus: uitrumque eñi seriptum : &drineus i
ponines dies uitemeae : Reuelemius ergo adeum uamnost
aonfessionie non defen si onelauderius: Sieium none in susua
sd nosrae ꝓ culdubio nont recta reuolẽ mus cuam confitend

Expanded text:
as\'. ante tempus enim fortasse de illa quasi uicta triumphare delectat, cum extrema eius umbra illo meridie, quanputant, quod ipsi faciant. nullos enim uidetur adtendisse, cum dixit: et ipse faciet, nisi eos qui dicunt: nos facimus. id est nos ipsi nos ipsos iustificamus. ubi quidem operamur et nos, sed illo operante cooperamur, quia misericordia eius praeuenit nos. praeuenit autem, ut sanemur, quia et subsequetur ut etiam sanati uegetemur; praeuenit, ut nocemur, subsequetur ut glorificemur; praeuenit, ut pie uiuamus, subsequetur ut cum illo semper uiuamus, quia sine illo nihil facere possumus. utrumque enim scriptum est per omnes dies uitae meae. reuelemus ergo ad eum uiam nostram confessione, non defensione laudemus. si enim non est ipsius uia, sed nostra, procul dubio non est recta. reuelemus eam confitend
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura dicit: becctus uir cuius ÷ auxilium eius abstednẽ as cen¬
gebat sed sicut deillo uiro sine dubitatione credendũ ÷ &icem
incorde suo sentiebaat ambrosius: quod erigo insacra mentis fide¬
lium dicitur ut sursum corhabecmus ad dnmꝰ munus ÷ dñi de
quo munere ipsidño do nostro : grectias agere a sacerdote : posti
hanc uocem quibi dicitur ammonentur & dignum aciustum
eẽ respondent: cumenim non sit in nostrapotestacte cornrm¬
cuidehac taenta reagendasunt greotiaenor: pisi hoc facien
dio dõ nostro qunos pertuele benefictum iberendo depro funde

Expanded text:
scriptura dicit: \'beatus uir cuius est auxilium eius abs te, domine, ascenscriptura dicit: \'beatus uir cuius est auxilium eius abs te, domine, ascengebat, sed sicut de illo viro sine dubitatione credendum est, etiam in corde suo sentiebat Ambrosius. Quod ergo in sacramentis fidelium dicitur, ut sursum cor habeamus ad Dominum, munus est Domini: de quo munere ipsi Domino Deo nostro gratias agere, a sacerdote post hanc vocem quibus hoc dicitur admonentur; et dignum ac justum esse respondent uper terram : cui de hac tanta re agendae sunt gratiae, nisi hoc facienti Domino Deo nostro, qui nos per tale beneficium liberando de
Abbreviated transcription (Latin):
orit in hacauten uoy uita humanaquȩ tõmptectio ÷ suꝑ̧ tce¬
rum: quiuid&ur stucreuidect necadect : Id eo quippesicutiam su¬
prac diximus Neꝑscueraturi perseueraturis ꝓuiden tirsimadiuo¬
luntate miscentur utes sedscamus non alta sapientes sed humib¬
b consentientes &cũ timore & tremore nostrocm ipsorũ salute
operemur : ds̃enimest quio perctur in nobis & uelle & operco
tur totum do: cogitanter credimus: cogitantes loquimur
cogitantes agimus. quic quid cagimus: quod aut̃ adtin& cadoi¬
&cctis uicm & uerum đi cultum non sumus idonei cogitare ali
quid tamquam ex nobis i&ipsis sed sufficientia nostrec exdõ
est: Non bum ÷ in potesta te nostre cornostrum: & nostrȩcogrta¬
tiones undeidem qui hocagit Item dicit ambrosius : quis autem tã
becctus quuin corde suo semꝑ ascendat: sed hoc sine auxilio diuino
quifieri potest : nullo ꝓfecto modo : deniq inquid supro eccdem

Expanded text:
erit: in hac autem vita humana quae tentatio est super tererit: in hac autem vita humana quae tentatio est super terram , qui videtur stare, videat ne cadat . Ideo quippe non perseveraturi perseveraturis providentissima Dei voluntate miscentur, ut esse discamus non alta sapientes, sed humilibus consentientes , et cum timore et tremore nostram ipsorum salutem operemur: Deus est enim qui operatur in nobis et velle et operari, tur totum Deo. Cogitantes credimus, cogitantes loquimur, cogitantes agimus quidquid agimus: quod autem attinet ad pietatis viam et verum Dei cultum, non suquid, quasi ex nobismetipsis; sed sufficientia nostra ex Deo est . « Non enim est in potestate nostra cor nostrum et nostrae cogitationes: » unde idem qui hoc ait, item dicit Ambrosius , « Quis autem tam beatus qui in corde suo semper asqui fieri potest? nullo profecto modo. denique supra eadem
Abbreviated transcription (Latin):
paruulos alios non regenercctos coda&ernam morte : alios aute
regenercctos ad c&ernam uitam : tolli dehacuita: Ipsosq rege¬
nercctos alios ꝑscucraentes urq in finem. hincire aliꝰquousq de¬
adant hicteiei : quiutiq nondecidissent : si ante quam labe¬
bitur hinc exissent & rursus quosdam lapsos quousq re¬
leant non exire dehacuita: quiutiq perirent. si aũitsiruam
re diroit exirent: Vnde satis diluade ostenditur & in coandi
&usq: infinem ꝑscuerandi gractiam di: non secundum merita
nrã dccris sed donari secundum ipsius secr& issimco cande¬
que iustissimam. sccpientissimam: beneficientissi mamuo¬
luntactem: quõ quos pracedestinauit ipsor & uocauit Uoca¬
tioneilla detua dictumest sine pacenitentia suntedona&uo
catiodi: at qua uocationẽ ꝑtinere nullus homo ÷ ab homi¬
nib: certa asseue rationedicendus : nisicum de hoc seculo exi¬

Expanded text:
alios parvulos non regeneratos ad aeternam mortem, alios autem alios parvulos non regeneratos ad aeternam mortem, alios autem regeneratos ad aeternam vitam tolli de hac vita; ipsosque regeneratos, alios perseverantes usque in finem hinc ire, alios quousque decidant hic teneri, qui utique non decidissent, si antequam laberentur hinc exissent; et rursus quosdam lapsos quousque redeant non exire de hac vita, qui utique perirent, si antequam redirent, exirent. 33. Unde satis dilucide ostenditur, et inchoandi, et usque in finem perseverandi gratiam Dei non secundum merita nostra dari; sed dari secundum ipsius secretissimam, eamdemque justissimam, sapientissimam, beneficentissimam voluntatem: quoniam quos praedestinavit, ipsos et vocavit vocatione illa de qua dictum est, Sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei . Ad quam vocationem pertinere nullus est homo ab hominibus certa asseveratione dicendus, nisi cum de hoc saeculo exi
Abbreviated transcription (Latin):
& filuis fidelium nomb aptis mate subuenire. Ubi certeostendit
quod ꝑsonarum apud dmꝰ non sit acceptio: Alioquin cultoru suoꝵ
tiulato subuenitur : pesinebaptis matemoriatur &ba ptisa¬
o casuro non subuenitur : antemoriatur tus forteilli adhuc ab¬
surditati auscultbimur quadicitur : tihil ꝓdeẽ cuiqucom mo¬
ricente quam cadat quia setundum eos actur iudicabitur. quos
tum prescounitds̃ acturum fuir se siuiuer&: hanepuersitatem sanitati
fidei tamuchementer ceduersam: quis pacienter audiat: quis ferat¬
& tamen hoc dicere urguentur qui non fatentur graticom di nori
sccundum merit nracꝰ decri: Qui autem nolunt dicere unum quẽ¬
quc mortuorum secundum ctc iudicari: quaeds illum prescuit
aeturum fuis se siuuer& Iutuentes qua manifesta falsitate
& quanta absurditecte dicatur non cis reman& curdicant.
quo dimpelagianis damnauit. & ab ipso pelagio damnari fecit ec¬
desia graticmdi secundum merita nostradari: Cum uideant

Expanded text:
 filiis fidelium non potuit Baptismate subveniri? Ubi certe ostenditur quod personarum apud Deum non sit acceptio : alioquin cultorum suorum tizato subvenitur, ne sine Baptismate moriatur; et baptizato casuro non subvenitur, ut ante moriatur? Nisi forte illi adhuc absurditati auscultabimus, qua dicitur nihil prodesse cuiquam mori antequam cadat, quia secundum eos actus judicabitur, quos eum praescivit Deus acturum fuisse si viveret. Hanc perversitatem sanitati fidei tam vehementer adversam, quis patienter audiat? quis ferat? Et tamen hoc dicere urgentur, qui non fatentur gratiam Dei non secundum merita nostra dari. Qui autem nolunt dicere unumquemque mortuorum secundum ea judicari, quae Deus illum praescivit acturum fuisse si viveret, intuentes quam manifesta falsitate et quanta absurditate dicatur; non eis remanet cur dicant, quod in Pelagianis damnavit, et ab ipso Pelagio damnari fecit Ecclesia, gratiam Dei secundum merita nostra dari: cum videant
Abbreviated transcription (Latin):
te facere & non potest : Nam undesunt illȩ uoces non enim que
uolo faciobonum sed quod dimalum hoc ago : Atque alis in lias
sententia commemratis testimonus diunorum eloquiorũ sedhaco
inquam ominia hominum sunt uoces e illamaetis daninatione uenien¬
tium Namsinont istẽ poena hominis sed natura nulla ista peccata sunt
Deinde paulo postireliquitur ergo inquam ut haec poena iustade
daninatione hominis ueniat : Necmis anduri ÷ quoduedignor ando
nonhiab& orbirium liberum uoluntatis adeligendum quid recte
ficiat ud resistente carniali consu&udine : qua e uiolentia morta¬
lis successionis quodom modo naturaliter in oleuit : Vident quid
rec tefaciendum st dulit nec posse implere : Illa: eniti peccati
nena ustis sima ut amittat quisque quobeneutholuit: Cumsine
ulla poss& difficulta e suell&s idest autem ut quisciens recte

Expanded text:
recte facere et non potest. nam unde sunt illae uoces: \'non i enim quod recte facere et non potest. nam unde sunt illae uoces: \'non i enim quod uolo facio bonum, sed quod o.di malum, hoc ago\'? atque aliis in hac sententia commemoratis testimoniis diuinorum eloquiorum: sed hac, inquam, omnia hominum sunt uoces ex illa mortis damnatione uenientium. nam si non est ista poena hominis, sed natura, nulla ista peccata sunt. deinde paulo post: relinquitur ergo, inquam, ut haec poena. iusta de damnatione hominis ueniat. nec mirandum est quod uel ignorando non habet arbitrium liberum uoluntatis ad e 1 igendum quid recte faciat uel resistente carnali consuetudine, quae uiolentia mortalis succession i s quodam modo naturaliter i nolenuit, uideat quid recte faciendum sit et uelit nec possit inplere. illa est enim peccati poena iustissima, ut amittat quisque quo bene uti nolui t, cum sinc ulla posset difficultate, si uellet. id est autem, ut qui sciens recte
Abbreviated transcription (Latin):
ut non accidat &ut si acciderit citosan&ur : Ut non accidat cauea ni
dicendo nenos inferas intemptationẽ : ut cito san&ur caueimusdi¬
cendo dimit te nobis debita nostra : Si ueergõ immineat siue inst
caueriigitur potest : Sed ut nontantum illi uerum &iam his qui
eosdem libros meos quos iste legit delibero arbitrio non legerunt
at que illis non lectis huncforsitan legunt dehacre sententia measo¬
tis appareat ꝙ ipsis libris commemorare meo porto quo d istes senti¬
r& atque in sus litteris poner& nulla intertios deacre controuersio
remaner& : Continuo quippe post uerba mea qua ciste commem & aus
quod occurrere poterat ipse subieci : & quantum potui pertracon
dicens & tamen &iam perignonantiam facta quaedam in praban
& cd rigenda iudicantur sicut indiuinis auctoritatibus legimus
At que hino adhibitis ecemplis &iam deifismnitate locutus sumd
cens sunt &iam necersitate facta imꝓbanda ubi uult homos¬

Expanded text:
ut non accidat et ut, si acciderit, cito sanetur. ut non accidat, caueamus ut non accidat et ut, si acciderit, cito sanetur. ut non accidat, caueamus dicendo: nenos inferas in temptationem; ut cito sanetur, caneamus dicendo: d dimitte nobis debita nostra. siue ergo immineat siue insit, caueri igitur potest. Sed ut non tantum illi, uerum etiam his, qui eosdem libros meos, quos iste legit, De libero arbitrio non legerunt atque illis non lectis hunc forsitan legunt, de hac re sententia mea satis appareat, ex ipsis libris commemorare me oportet, quod iste si sentiret atque in suis lremaneret. Continuo quippe post verba mea quae iste commemoravit, quod occurrere poterat ipse subjeci, et quantum potui pertractavi, dicens: Et tamen etiam per ignorantiam facta quaedam improbantur, et corrigenda judicantur, sicut in divinis auctoritatibus legimus. Atque hinc adhibitis exemplis, etiam de infirmitate locutus sum, dicens: Sunt etiam necessitate facta im
Abbreviated transcription (Latin):
ineautum: erge caueat nefallatus: antanta fallacia est ut ca¬
neri omiuno nompos sit : Nillaergo peccata sunt quis etuĩ peccat
neo quod caueri nillo modo potest: peccatur autem : caueri
gitus potest: Agnosco uerba mea sunt seddiam ipsedignau ir
agnoscere superius cuncta quae dicta sunt : Degratia qui pediag
que nobis ꝑmedi atorem medicina opitulatur nondeͥpossibilitate
iustitiae : Potest ergo ei causae quecumque illa est resistĩpotes t plao
Namin hoc adiutorium postulamus dicentes nenos inseras interiptan¬
onem: quod adiutorium si nom posceremus : fiesisti nullo modo posseir¬
deremus : potest peccatum caueri sedopitulante illo qui non potest
falli: Nam& hoc ipsum ad cauendum peccatum pertin& siueraciter du¬
mus Dimit tenobis debita nostra sicut & nos dimittimus debitorib
nostris : Duobusenim modis &iam incorpore cau& morbi malum a

Expanded text:
incautum ergo caueat, ne f all atur. an tanta fallacia est, ut caincautum ergo caueat, ne f all atur. an tanta fallacia est, ut caueri omnino non possit? n ulla ergo peccata sunt. quis enim peccat in e o quod caueri nullo modo potest? peccatur autem; caueri igitur p potest. agnosco, uerba mea sunt; sed etiam ipse dignetur agnoscere superius cuncta quae dicta sunt. de gratia quippe dei agitur, quae nobis per mediatorem medicina opitulatur, non de inpossibilitate iustitiae. potest ergo ci causae, quaecumque illa est, resisti, potest plane. nam in hoc adiutorium postulamus dicentes: nc nos inferas intem ptatio nem; quod adiutorium non posceremus, si resisti nullo modo posse crederemus. potest peccatum caueri, sed opitulante illo, qui non potest falli. nam et hoc ipsum ad canendum peccatum pertinet, si ueraciter dicimus: dimitte nobis s debita nostra, sicut c t nos dimittimus debitoribus nostris. duobus enim modis etiam in corpore cauetur morbi malum: et
Abbreviated transcription (Latin):
feete faciendo ideo nullum ÷ uinculum nec essitatis quia libertas
es erntas : Rediergo ad apostolicam sententiam : Caritasdi dif
nisi abillo quia scendit in altum captiuauit captiuitatem dedit
dona hominibus: Quod autem euitus naturae non ex condici¬
one nature sit quaedam peccandi necessitas audiat homo atq
ut edem neces sitas non sit discatdõ diceredenecessitatibus meis
puome : Quia & in hunis modi oratione certam ẽ : & aduer¬
uistemptatorem deipsa contranos nec essitate pugnantemi ao
erlioc opilante gratia ꝑ dñm nostrũ il im xp̃m : & mala necessi¬
tas remouebietur & libertas plena tribu&ur : ueniamus aduos
rem in qud agustinus ep̃s in libris delbero arbitrio: quae cumque
sta causa: uoluntatir sinon potest ei resisti sinepeccato eiceditur
Siautem potest non eicedatur & non peccatur: anforte fallit

Expanded text:
recte faciendo ideo nullum est uinculum necessitatis, quia libertas recte faciendo ideo nullum est uinculum necessitatis, quia libertas est earitatis. Redi ergo ad apostolicam sententiam: caritas dei difnisi ab illo qui ascendit in altum, captiuauit c a captiuauit, dedit dona hominibus ? quod autem ex uitiis naturae, non ex conditione naturae sit quaedam peccandi necessitas, audiat homo, atque ut eadem necessitas non sit discat deo dicere: de necessitatibus meis educ me, quia et in huiusmodi oratione certamen est aduersus temptatorem de ipsa contra nos necessitate pugnantem. ac per hoc opitulante gratia per dominum nostrum Iesum Christum et mala necessitas remouebitur et libertas plena tribuetur. Veniamus ad nos. item, inquit, Augustinus episcopus in libris De libero arbitrio: quaecumque ista causa est uoluntatis, si non potest ei resisti, sine peccato ei ceditur ; si autem potest, non ei cedatur, et non peccabitur. an forte fallit
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius fuisse potestatis quam ꝑ gratiam accepit ado cum eam nonla¬
ber& in natura iam uitiata at quedeprauata : Sicut in uangelio
legitur quot quet autem receperunt eum : dedia cis potestiatem filiosal
neri qđ uti que nonerant ꝑ naturam nec ominino essert nisieumr¬
cipienda  accepissent ꝑ eius gratiam huius modi potestatem
Haeo : potestas quam sibi uindicat fortitudo caritatis quae non es
cum ex poner& qđ scriptum ÷: beatimundo corde quo ipsidim ude¬
bunt: quos non arguit conscientia ulla peccati &adiecit mind
illam perfectionem inqua possimus dm̃ mundo corde conspicere ẽnuis
gratia ꝑducatuir piepm dñm nostrum : Itm qđ ait a memorato
dictum ẽẽ praesbitero liberi arbitrii noscondidit dr̃ nec ad
ur tutem nec aduitia neces sitate trahiniur: Alioquin ub ine¬
ces sitas nec corona est : quis non agnoscat quis nontoto cordes is¬
cipiat qus aliter conditam liumanam neg& eẽ . naturã sedin

Expanded text:
ipsius fuisse potestatis, quam per gratiam accepit a deo, cum eam non haipsius fuisse potestatis, quam per gratiam accepit a deo, cum eam non haberet in natura iam uitiata atque deprauata, sicut in euangelio legitur: quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios dei fieri; quod utique non erant per naturam nec omuino essent, nisi cum recipiendo accepissent per eius gratiam huiusmodi potestatem. haec est potestas, quam sibi uindicat fortitudo caritatis, quae non est cum exponeret quod scriptum est, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt: « Quos non arguit conscientia ulla peccati; » et adjecit:illam perfectionem, in qua possimus Deum mundo corde conspicere, ejus ristum dominum nostrum. item quod ait a memorato dictum esse presbytero: liberi arbitrii nos condidit deus, nec ad uirtutem nec ad uitia necessitate trahimur: alioquin ubi necessitas, nec corona est, quis non agnoscat, quis non toto corde suscipiat, quis aliter conditam humanam neget esse naturam ? sed in
Abbreviated transcription (Latin):
cpedit non peccandis aduitorium postulare : Namutique cum dicit similes
fiant doꝰ ꝑ caritatem dĩ futuri sunt similesdo qua diffusa ÷ incordibiis nost
ra & altare optimum est eicor mundum & sinepeccato Quis nesere
adistam ꝑfectionem ꝑducendum cormundum. Dum interior homo
renouatur dedieindieni: Non tamen sine gratiadi ꝑ iliri xpm dnim no¬
trum: Item qđ ait ipseiur castur & sinepeccato potestatem accepitad
essefiliusdi : Utiqueam monuit necumquis que factus fuerit sta casis
& sinepeccato quod ubi & quando in eoperficiatur non nulla quastio :
Sedinter pios benequeritur inter quostamen constat fieri posse asi¬
nemediator edi & hominum homins̃ xp̃oiliũ fieri nomposse : Tamen
ut dicere coeperam prudenter xustus ammonuit : necum fuerit quis¬
que talis factus & ꝑ hoc recte interdi filios duputatiis. Puc&&us

Expanded text:
credit non peccandi adiutorium postulare. nam utique cum dicit \'similes credit non peccandi adiutorium postulare. nam utique cum dicit \'similes fiant deo\', per caritatem dei futuri sunt similes deo. quae diffusa est in cordibus nostris ra et altare optimum est ci cor mundum et sine peccato, quis nescit ad istam perfectionem perducendum cor mundum. dum interior homo renouatur de die in diem, non tamen sine gratia dei per Ipsum strum? item quod ait ipse: uir castus et sine peccato potestatem accepit a deo esse filius dei, utique ammonuit, ne cum quisque factus fuerit ita castus et sine peccato - quod ubi et quando in eo perficiatur nonnulla quaestio est, sed inter pios bene quaeritur, inter quos tamen constat fieri posse et sine mediatore dei et hominum homine Christo Iesu fieri non posse -, tamen. ut dicere coeperam, prudenter Xystus ammonuit, ne cum fuerit quisque talis factus et per hoc recte inter dei filios deputatus, putetur
Abbreviated transcription (Latin):
silbile nature utique enim almitio diit quo gadam nascimur
lum &ipse adam in maculatus ꝓculdibio factus : sedineis quscint
iatura fili ira ducentes ȩillo qđ uitiatum ÷ in illo abinitio eõ
nmaculatos humanae naturae in possibile definiuit: Item icdar
non ee. sub stontiam. sedactum m aligndam: qui hocnegat ã quia
pont naturale ideo conera illud logemdatam & qđ dcar bitri.
fadi qua sanatus ꝑmedicum xp̃m quo non indiger& si sana ẽ&:
uur abist tam quã sana uel tam quam sib. sufficiente uoluntatis
tlirio possit᷑ non peccare defenditur: quis item xpianus ignorat
selratis simũ xistum pomanae ecdesiae ep̃m : & dni martirem dixis¬
s cominemorat: quia libertatem arbitru sui ꝑmisit horuinibur
sitpure &sine peccato uiuentes similes fiant do sedadipsum
sererium ꝓtin& uocantem audire & redere &ab eo inquem

Expanded text:
sibile naturae. utique enim \'ab initio\' dicit, quo ex Adam nascimur. sibile naturae. utique enim \'ab initio\' dicit, quo ex Adam nascimur. nam et ipse Adam inmaculatus procul dubio factus est; sed in eis, qui sunt natura filii irae ducentes ex illo quod uitiatum est in illo, ab initio esse inmaculatos humanae naturae inpossibile definiuit. \'Item Iohanon esse substantiam, sed actum malignum\'. quis hoc negat? \'et quia non est naturale, ideo contra illud legem datam, et quod de arbitrii tia dei, qua sanatur per medicum Christum, quo non indigeret, si sana esset, quae ab isto tamquam sana uel tamquam sibi sufficiente uoluntatis arbitrio posse non peccare defenditur. Quis item Christianus ignorat, quod beatissimum Xystum Romanae ecclesiae episcopum et domini martyrem dixisse commemorat, \'quia libertatem arbitrii sui permisit hominibus deus, ut pure et sine, peccato uiuentes similes fiant deo\'? sed ad ipsum arbitrium pertinet uocantem audire et credere et ab eo in quem
Abbreviated transcription (Latin):
toribus congregatasit : quo modo ꝙ maculatis ma culata potes ẽ
nisi primo ꝑ xpi gratiam abluta delictosit Deide quod perqualis¬
tem non peccandi ab stineat ad elictirile addidit qđiste apsor
quur adidere noluerit: Ait nam que ille net untio itimaculata huma¬
nae enim hoo inpas sibile naturae sed ꝑd̃ gratiam & qualitatem sui
quia iam non peccat sit ut immaculata uideatur : Hac uerba iste
quus non ad diderit quis non intellegat᷑ hocagitur utique nunc in
ioc seculo ut adistam quamomner scicupiunt in maculatis simnam
puritatem ecdesia scã ꝑueniat qua i futuro satulo neque ali quo
maletum hominum sibi ꝑmixtom: neque aliqua in sle gepeccati
resistentem legimentis ducat mundissimam uitam in ader iitato
diuma : Tamen adtendat istequid secundum scripturas ambrosi
is ep̃s dipxerit mec abintio inmaculata: huma nae onim liocitpos¬

Expanded text:
atoribus, congregata sit, quomodo e x maculatis inmaculata potest esse, atoribus, congregata sit, quomodo e x maculatis inmaculata potest esse, nisi primo per Christi gratiam abluta delicto sit, deinde quod per qualitatem non peccandi abstineat a delictis ? ille addidit, quod iste apparet cur addere noluerit, ait namque ille: nec ab initio inmaculata-humanae enim hoc inpossibile naturae —, sed per dei gratiam et qualitatem sui, quia iam non peccat, fit ut inmaculata uideatur. haec uerba iste cur non addiderit quis non intellegat ? hoc agitur utique nunc in hoc saeculo, ut ad istam, quam omnes sancti cupiunt, inmaculatissimam puritatem ecclesia sancta perueniat, quae in futuro saeculo neque aliquo malorum hominum sibi permixto neque aliqua in se lege peccati resistente legi mentis ducat mundissimam uitam in aeternitate diuina. tamen adtendat iste quid secundum scripturas Ambrosius episcopus dixerit: nec ab initio inmaculata; humanae enim hoc inpos
Abbreviated transcription (Latin):
dum ammon&: ita illi uoluntas diuinitus nonadiuta non sufficit
ubi in hi mno suo dicit : uotisque prestat sedulis scm mereri sp̃mmcom¬
memorabo & ego dehioc ipsoopere sci ambrosii aliquid ex quo istecun¬
liuntate tantum humana uisum ÷ sed sicut placuit ei quiinme inquo
operatu quemenim miseratur &uocat : Mideo qui xp̃mm sequitur pores
interrogatus quur esse uoluerit xpianus respondereuisum ÷ mili
ut enĩ ds̃ honorific&ur ascõdi gratia est : Eccequdiftesapiat uerbis am¬
brosii delectitur qđ ado preparatus uoluntas hominũ & nullaued
nemagna quaestio est quisuel quando ꝑ ficiatus duntamen sinexp̃
gratia haidipsum fieri posse minime dubit&ur : deinde quantum
erat ut adtender& isteunum uersum deam brosii uerbis quae posuis
Cumenim ille dixiss& namcum eodesia ꝯegentibus liuo⁊ exepers¬

Expanded text:
dum ammonet — ita illi uoluntas diuinitus non adiuta non sufficit —, dum ammonet — ita illi uoluntas diuinitus non adiuta non sufficit —, ubi in ymno suo dieit: uotisque praestat sedulis sanctum mereri spiritum. Commemorabo et ego de hoc ipso opere sancti Ambrosii aliquid, ex quo iste comluntate tantum humana uisum est, sed sicut placuit ei, \'qui in me\', ioperatur; quem enim miseratur et uocat. et ideo qui Christum sequitur potest interrogatus cur esse uoluerit Christianus respondere: uisum est mihi. ut enim Deus honorificetur a sancto, Dei gratia est. » Ecce quid iste sapiat, si verbis Ambrosii delectatur, quod a Deo praeparatur voluntas hominum, et nulla, vel non magna quaestio est, quis uel quando perficiatur, dum tamen sine Christi gratia id ipsum fieri posse minime dubitetur. deinde quantum erat, ut adtenderet iste unum uersum de Ambrosii uerbis quae posuit! cum enim ille dixisset : nam cum ecclesia ex gentibus, hoc est ex pecc
Abbreviated transcription (Latin):
suerit tamquã depraceritis loquens sed qđ sinepeccato nernasit¬
Elude quidem utdixi non contendo quis quis enim noncedit idanmm
postolo quinec ipseuit si dixerimus qua peccatum non habetius
oluio sinoquanemo iustisi catur tamquã sisficiente natura lbero
orlratrio Immo pse procalamat ci colatur dicerti sinenie iilil
sonesui sacere Serauntem ambrosius reuera ineo loco queni nte
eiaguemioat illis resist quidi cunt homi nemͣ eẽ possesinepercato
ilas ueta: At enim ea dicor&d acepit oecur sionen doracharia
& helisal &l quod in euangelo commemorti sunt ambulas se iom¬
nibus iustificationibus legis sinequȩresla: Nuini quid tamen negat
sionem iustos uixisse non dubium ÷ qui praestat spinsci quidatus uo¬
bis : ꝑquem disfunditur caritas in cordibus nostris qua una iustisunt
quicumque sunt iusti quem sp̃m memoratus ep̃s &iam p̃cibus imp&ran¬

Expanded text:
fuerit, tamquam de praeteritis loquens, sed quod sine peccato nemo sitfuerit, tamquam de praeteritis loquens, sed quod sine peccato nemo sit. unde quidem, ut dixi, non contendo ; quisquis enim non cedit lohanni apostolo, qui nec ipse ait: si dixerimus quia peccatum \'non habuimus\', ia Christi clamo, sine qua nemo iustificatur, tamquam sufficiente naturae libero arbitrio. immo ipse pro ea clamat; ei cedatur dicenti: sine me nihil potestis facere. Sanctus autem Ambrosius reuera in co loco, quem iste commemorat. illis resistit qui dicunt hominem non esse posse sine peccato in hac uita. ut enim ea diceret. accepit occasionem de Zacharia et Elisabeth. quod in euangelio commemorati sunt ambulasse in omnibus iustificationibus legis sine querella. numquid tamen negat sionem iustos uixisse non dubium est, qui praestat spiritum sanctum. per quem diffunditur caritas in cordibus nostris, qua una iusti sunt quicumque sunt iusti. quem spiritum memoratus episcopus etiam precibus impetran
Abbreviated transcription (Latin):
sire is ecte posse sinogratia saluator is: sace reest ergo ius¬
titiam inuerodĩ cultu: cum interno concupiscentiomalo int¬
na conflictatione pugnare perficere autem ominino aduersa¬
rium non habere : Nam qui pugnat & adliuc periditatur & ali¬
quando percutitur diami nonsternitur : qui autem non hab& ad¬
uer sarium plena paceladatur & ipse ẽ sine peccato uerissi me
dicitur in quo nullum habitat peccatum ENamquid per absinenti¬
am mali operis dicit iamnon ego operor illud sodid quodin mehabitat
pet catum ÷ Nom & ipseiol depercatis sius nontac& &uti que huic ani¬
conastro merito plac& : Humilitatẽ nullo molo in folsitatis partepo¬
nendam: undend qđ iob confitlur quia uerqs di cultor ÷ ꝓcul dibio
ait sienim pec catuer ds pperner & omnes utique sperner & quia
sinepee cato nemo est sod peruit dis cedentes asecq̃uos apostatas uo¬
cit tid&is quenam imodum nondixerit quia simepeccato nemo

Expanded text:
scire se recte posse sine gratia saluatoris. facere est ergo iusscire se recte posse sine gratia saluatoris. facere est ergo iustitiam in uero dei cultu cum interno concupiscentiae malo interna conflietatione pugnare, perficere autem omnino aduersarium non habere. nam qui pugnat et adhuc periclitatur, et aliquando percutitur. etiamsi non sternitur; qui autem non habet aduersarium, plena pace laetatur. et ipse esse sine peccato uerissime dicitur, in quo nullum habitat peccatum. non qui per abstinentiam mali operis dicit: iam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Nam et ipse Iob de peccatis suis non tacet et utique huic amico nostro merito placet humilitatem nullo modo in falsitatis parte ponendam; unde id quod Iob confitetur, quia uerax dei cultor est, procul dubio ait: si enim peccatores deus sperneret, omnes utique sperneret, quia sine peccato nemo est. sed spernit discedentes a se, quos apostatas uocat. uidetis quemadmodum non dixerit. quia sine peccato nemo
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ contra id qđ dicimus uel quid istum adiuu& nescio nisi quia posse
ẽẽ hominem mundo corde testatus ÷ : qđ quis negat sed gratia di per
dipisse cominem&rat quas iob litteras leger& ut abstiner& se abomu
rem aligna qua dm̃ sola mente uitus non amuuxta ueneratur
dm̃ autem colere ꝓpriumiustitia officium .ẽ. quid fecis s& iob dicit
Num quid in hoc saeculo ꝑfecis s& ut sine gratia saluatoris quem &iam
proph&auit uel fecis s& uel ꝑfeciss& : Abstin& enimse ab ominis
mala &iam quih ab& peccatum qđ inseregnare non sinit c̃iu subs ps
iiꝓbanda cogitatio quam ꝑuenire ad finem operis non ꝑmiittus
Sedaliud ÷ non habere peccatum aliud non oboedire desides
euis : Aliud es implere quod praecertum ÷ non concupis ces deb
est porquendam abstimentiae conatumiꝰ saltgu id agere quodo
serirtum ÷ Post concupis centia stuas noncas inhil boum qus

Expanded text:
 contra id quod dicimus uel quid istum adiuuet nescio, nisi quia posse  contra id quod dicimus uel quid istum adiuuet nescio, nisi quia posse esse hominem mundo corde testatus est. quod quis negat? sed gratia dei pedixisse commemorat: quas s Iob litteras legerat u t ab stineret s e ab omn i re maligna ? quia deum sola mente uitiis non ammixta ueneratur, deum aute m colere proprium iustitiae off icium est, quid fecisset lob dicit, non quid in hoc saeculo perfecisset aut sine gratia saluatoris, quem etiam prophetauit, uel fecisset uel perfecisset. abstinet enim se ab omni re mala etiam qui habet peccatum quod in se regnare non sinit, cui subrepit inprobanda cogitatio, quam peruenire ad finem operis non permittit. sed aliud est non habere peccatum. aliud non oboedire desideriis eius; aliud est inplere quod praeceptum est: non concup i sces et aliud est per quendam abstinentiae conatum saltem id agere quod item scriptum est: post concupiscentias tuas non e a s, nihil horum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
mode seols cenmeis doboo sinculla recusatione conser seos nontubu
peua qđ dellus scriptis cuius nomen nonib: nueniller sat¬
s faot ua gistur decto en queur tutis lioporri sitilli ua fieti
eunconllo p aecaturi doceat hominem uncre pos ieprdc at sa
Io modo erim dietun sit auete hiuuir sententiae inet
qualiter poss it exponere : dum̃ tamennos minimedubitemus peccatũx p̃m
aliud eiusdem ita posuit & iterum ut desiderus carnis edomitis docer&
non necessitatis ẽẽ peccare : sed ꝓpositi ac uoluntatis: ego desideria cas¬
nis sinon inlicitarum concupiscenciarum iunc dicuntur accipio
sicuti est fames sitis refectio las situdinis & si quid huius modiẽ. per
hac enimiquãuis casint inculpͥalia inculpas ditidunt: Quod ab illo
saluatore a fuit &iam si haec in eo fuisse ꝓpter similitudine carnis pec¬
cati euangelio testeiudeamus : Beatus uero luilarius cuius lax uer¬
ba posuit non eñinisi spu ꝑfecti & in mortalitate mutati qđ solisin

Expanded text:
quia solis canonicis debeo sine ulla recusatione consensum — nonnihil mouet quod de illius scriptis, cuius nomen non ibi inueni, t magistrum doctoremque virtutis homini simillimum fieri, ut vincendo peccatum doceat hominem vincere posse peccatum » . Quomodo enim dictum sit, auctor hujus sententiae viderit qualiter possit exponere: dum tamen nos minime dubitemus, peccatumiud eiusdem ita posuit: et iterum: u t desideriis carnis edomitis doceret non necessitatis esse peccare, sed propositi a c ac l uoluntatis. ego desideria carnis, si non inlicitarum concupiscentiarum hic dicuntur, accipio, sicuti est fames, sitis, refectio lassitudinis et si quid huiusmodi est. per haec enim quidam, quamuis ca sint inculpabilia, in culpas decidunt; quod ab illo saluatore afuit, etiamsi haec in co fuisse propter similitudinem carnis peccati euangelio teste uideamus. Beatus uero Hilarius, cuius haec uerba posuit: non enim nisi spiritu per fecti et inmortalitate mutati, quod solis
Abbreviated transcription (Latin):
ex uno quppeomnes in condempnationẽ non iniustuem iudicati suint i
sediustam quiergo liberatur graticom diluigeas qrauomnlboo tatur
debitum a gñosat: sunremetenelo debitobonitar enegur en deo ueanuuca

Expanded text:
Ex uno quippe omnes in condemnationem non injustam judicati sunt ire, Ex uno quippe omnes in condemnationem non injustam judicati sunt ire, sed justam. Qui ergo liberatur, gratiam diligat, qui non liberatur, debitum agnoscat. Si in remittendo debito bonitas, in exigendo aequitas
Abbreviated transcription (Latin):
pisums secundum plactum uoluntatis suce inlaadem glorue
diaesuȩ in qua gratificunt eor indilecto filio suo inquoh aebat
euptioneu ꝑstongunẽ osius remis si onẽ pacutora secandua diutu
gratiae cius quecehabundauit in cos : Inomniscepientia & p̃rudentia : utos¬
tender& eis mesterium uoluntatis suae : sccundum bonam uolunta¬
tem succm quocm ꝓposuit in illo dispensatione plenitudinis tempor¬
instacrcomnic inxpͥo queccinclirsunt & quae interris in ipso inquo
&icem & ortem consecuti sumur precedes tincti secundum ꝓpositum
quiuniuersa opcratur: Contra istam ueriterts teom darẽ tubae in
quis homo sobrica uiglanter que fids̃ uocer ullar ammittat human
Sedcurinquid gratiađi non secundum meritum hominũ datur respo¬
i alis iudicio demonstratur : qui dineis quibus datur conferat gra¬
ta: ponitaq simus ingraet quod setundum placitum uoluntutissu
in laudem gloriae graetucsuac tamultos liberett misericors di
docrm debita ꝑ ditione ueimde neminem libercer& noncã inustis

Expanded text:
audem gloriae gratiae suae, in qua gratificavit eos in dilecto Filio suo, in quo habent redemptionem per sanguinem ipsius, remissionem peccatorum secundum divitias gratiae ejus, quae abundavit in eos in omni sapientia et prudentia; ut ostenderet eis mysterium voluntatis suae secundum bonam voluntatem suam, quam proposuit in illoisto quae in coelis sunt et quae in terris in ipso; in quo etiam et sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum qui universa operatur . Contra istam veritatis tam claram tubam, quis homo sobriae vigilantisque fidei voces ullas admittat humanquit, « gratia Dei non secundum merita hominum datur? » Respoin aliis judicio demonstratur, quid in eis quibus datur conferat gratia. Non itaque simus ingrati, quod secundum placitum voluntatis suae, in laudem gloriae gratiae suae tam multos liberat misericors Deus de tam debita perditione, ut si inde neminem liberaret, non esset injustus.
Abbreviated transcription (Latin):
no nomnib: quid omnib: deber&ur ostender& adq ita gratius suã
graticm uasis miseri cordiae commendar&: curin eudem causa me
co siquaeris quaroquia fateor menoninuenire quid dicam. si &
hoc quatris qua retiuia in hacre sicut iustaest iracur sicut magnaest
misericordiaeius: Ita in serutabilia iudiciaeius : Adhuc perigeet & dicat
nondedit ÷ Cuoputees nisi quia non mentitur quidicit exierunt sed¬

Expanded text:
non omnibus, quid omnibus deberetur ostenderet, atque ita gratius suam non omnibus, quid omnibus deberetur ostenderet, atque ita gratius suam gratiam vasis misericordiae commendaret; cur in eadem causa me  Hoc non dico: si quaeris quare; quia fateor me non invenire quid dicam. Si et hoc quaeris quare; quia in hac re sicut justa est ira ejus, sicut magna est misericordia ejus, ita inscrutabilia judicia ejus. 19. Adhuc pergat et dicat,inem non dedit? Cur putas, nisi quia non mentitur qui dicit, Ex nobis e
Abbreviated transcription (Latin):
dedem eusa tam diuer sum iudicums uonnesimls quesdioes ec̃r
duer sa ciusca idemiudicioms recolamus ugcur illos operurias aus
uinca tota dic laborcuerunt: & eos quihores Nem pecuo se dire¬
maest im pensi laboris: & timetidem iudicium in reduirtionerueu
ita quippequs e gxc alios fuit laergittes uterga alios mallaer sa inus¬
tasy &ci sti quidem uiriq in bonis sunt: erum ticmen quintũ aduas¬
tiam speetat & gretiams potest & derto quliberaturꝰ reciedis
Reo quidamnatur tolle quod tuum est & uade: huicautem uolo quod
non deb&ur doncre : annon mihi lic& facere quoduolo anoculustuus
ne quã÷ quia ego bonussum: hicillesidicat cur non mihĩ merito audi
o homo tuquises quirespondecosdõ: quem certe in uno uestrum benig¬
nis simdm largitorem intͦuero exactorem iustissimum Innullor
tamen cernis iniustum : Cum enim iustus ess& &iam si utrum quepu¬
piret quiliberatur hab& unde gratias aget: quidem natur. Non ha

Expanded text:
dem causa, tam diversum judicium? » Nonne similis quaestio est, cur in diversa causa idem judicium? Recolamus igitur illos operarios in vinea qui toto die laboraverunt, et eos qui hora una: nempe causa diversa est impensi laboris, et tamen idem judicium in redditione merceIta quippe ejus erga alios fuit largitas, ut erga alios nulla esset iniquitas. Et isti quidem utrique in bonis sunt: verumtamen quantum ad justitiam spectat et gratiam, potest et de reo qui liberatur, recte dici reo qui damnatur, Tolle quod tuum est, et vade; huic autem volo quod non debetur donare. An non licet milii facere quod volo? An oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum ? Hic ille si dicat, Cur non et mihi? merito audiet, O homo, tu quis es, qui respondeas Deo ? Quem certe in uno vestrum benignissimum largitorem, in te vero exactorem justissimum, in nullo tamen cernis injustum. Cum enim justus esset, etiamsi utrumque puniret: qui liberatur, habet unde gratias agat; qui damnatur, non hab
Abbreviated transcription (Latin):
sinhaere non operosas disputationes expecta eedesia sed ad¬
Andeat cotidianas orectiones succs ꝯ orcet ut in creduli credant:
ds̃ ergo conuerat codfidems Oraet ut credentes perscuerent : drꝰ
ereo dontet ꝓseuerentiam uscin finem hacec đe facturum sensse

Expanded text:
sus in hac re non operosas disputationes exspectet Ecclesia: sed atsus in hac re non operosas disputationes exspectet Ecclesia: sed attendat quotidianas orationes suas. Orat, ut increduli credant: Deus ergo convertit ad fidem. Orat, ut credentes perseverent: Deus ergo donat perseverantiam usque i
Abbreviated transcription (Latin):
certenonest adam primus in quo discessimus cebeo sed adam no¬
ussimur suꝑquem fit manus cius ut non discedamus ab eo : xp̃s enĩ
totus cũ membrissuis ÷ ꝓpter. ecdesiam quae ÷ corpus eius plenitu¬
do eius: cumergo fit suꝑ eũ manurđi ut non discedamus ado ad nos
xpo ꝑmanentes cumdo : non sicut in adam discedenter ado:
Iuxpo enim sortẽ consetutisumus predestinati scqͣm ꝓpositum
cius: quiun iuersa operatur: manus igitur di ÷ ista non nr̃a : ut non
discedamus ãdo: manus inquam di est ista quidixit : timoreꝰ meum
daboincor eorum ut amenon recedant : propter quod a poscras euo lu¬
it :uein feramur intẽptationem : quia & sinon inferimur nulla ab eo
ratione discedimus: quod poterai tnob & non orantib: dari. sedoratio¬
n nostreo nosuoluit ammoneri : a quo in apiamus haccbeneficia:
Quo enim nisiabillo accipimus : a quoiuissum est ut p&amus: pror¬

Expanded text:
certe non est Adam primus, in quo discessimus ab eo: sed Adam nocerte non est Adam primus, in quo discessimus ab eo: sed Adam novissimus, super quem fit manus ejus, ut non discedamus ab eo. Christus enim totus cum membris suis est, propter Ecclesiam, quae est corpus ejus, plenitudo ejus. Cum ergo fit super eum manus Dei, ut non discedamus a Deo, ad nosChristo permanentes cum Deo; non sicut in Adam, discedentes a Deo. In Christo enim sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum ejus qui universa operatur. Manus igitur Dei est ista, non nostra, ut non discedamus a Deo. Manus, inquam, ejus est ista, qui dixit, Timorem meum dabo in cor eorum, ut a me non recedant . 15. Propter quod et posci a se voluit, ne inferamur in tentationem: quia et si non inferimur, nulla ab eo ratione discedimus. Quod poterat nobis et non orantibus dari: sed oratione nostra nos voluit admoneri, a quo accipiamus haec beneficia. A quo enim, nisi ab illo accipimus, a quo jussum est ut petamus? Pror
Abbreviated transcription (Latin):
do quic quid supplicter cũtimored paitur i psius pi& ate preeste
sci ꝓrcctie : quam defendimus sola sufficere : qr nihil nobe eeliũo
in quo tee quã in nostro gloriemur: si quidem eit uondis celams
antoqiuam cuderas quis amen libertas uolintats inlius prinieao¬
ditionis prccestantia: quantum ualuerit apparuit mangelis bui
tuam noncadendi in quanunc cos eẽ certis simi sumus puens
meruerunt: postcasum aut̃ hominis non nisi ad gatianisu
ds uoluit ꝑtinere uth iomo acceilat ad cum : uecinisi ad gratus
sucm uoluit ꝑdnere : ut homo non recedat ab eo: hane granuar
posuit in illo in quo sortem consecuti sumus: prcedes tinati scor¬
dum ꝓpositum qus qui uniuersa operatun: aeꝑ hoc sicntos¬
ratur ut accedamus : si c opcratur nediscedamus ꝓpter quodei ꝑ prophe¬
tam dictum est: fiat manustua suꝑuirum dextera&ũcce: & suꝑfi
lium hominis : quem confirmas titibi: & non discedimus ate: Iste

Expanded text:
Deo, quicquid suppliciter cum timore etDeo, quicquid suppliciter cum timore etsam gratiae, quam defendimus, sola sufficeret: quia nihil nobis reliquit, in quo tanquam in nostro gloriemur. Siquidem et ut non discedamus antequam caderet. Quae tamen libertas voluntatis in illius primae conditionis praestantia quantum valuerit, apparuit in Angelis, qui, atem perpetuam non cadendi, in qua nunc eos esse certissimi sumus, pervenire meruerunt. Post casum autem hominis, nonnisi ad gratiam suam Deus voluit pertinere, ut homo accedat ad eum; neque nisi ad gratiam suam voluit pertinere, ut homo non recedat ab eo. 14. Hanc gratiam posuit in illo, in quo sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum ejus qui universa operatur. Ac per hoc sicut operatur ut accedamus, sic operatur ne discedamus. Propter quod ei per prophetam dictum est, Fiat manus tua super virum dexterae tuae, et super filium hominis quem confirmasti tibi; et non discedimus a te . Iste
Abbreviated transcription (Latin):
bonum t : hoc ÷ enim probacri: quoditq dicimusdo uenosinfe¬
rat intemptationem : quid dicimus Nisi nenos infcrrisinas: unde
si corcent non nulli & legitur in codicib plurib: & hoc sicposuit bea¬
tissimus cuprianus epacicris nos inducintem ptationẽ: incuan¬
gelio tamengreco nusquã inuenenisi nenos inferus intemptationem
tutiore sigitur uiuimur si totumdo decmusi nonautẽ nos illiex pcerte
& nobis ex pcerte committimus : quoduidos teuenercebilis martor
Namcum cundem locum orcetionis ex poneras ait post co erco : quan¬
do autem rogetmus nein temptationem ueniamus ammo nemur
infirmitatis & inbecllitatis nostre : Dumsicrogecmus nequis sem
solenter extollat : neqiuis sib suꝑbe & cerro ganter aliquidadsa¬
mat : nequis aut confessionis aut passionis Nloriam sucm dicat
Cum dñs ipse humilitetem docens dixerit : Sigilate dortilie
ueniatis intemptationẽ : sp̃s quidem promptus caro autem in fir¬
ma: ut dm precedit humilis & summissa confessio & datur tota

Expanded text:
bonum est: hoc est enim probari. Quod itaque dicimus Deo, Ne nos inferas in tentationem; quid dicimus, nisi, Ne nos inferri sinas? Unde sic orant nonnulli, et legitur in codicibus pluribus, et hoc sic posuit beatissimus Cyprianus: Ne patiaris nos induci in tentationem. In Evangelio tamen graeco nusquam inveni, nisi, Ne nos inferas in tentationem. Tutiores igitur vivimus, si totum Deo damus; non autem nos illi ex parte, et nobis ex parte committimus: quod vidit iste venerabilis martyr. Nam cum eumdem locum Orationis exponeret, ait post caetera: « Quando autem rogamus, ne in tentationem veniamus; admonemur infirmitatis et imbecillitatis nostrae, dum sic rogamus, ne quis se insolenter extollat, ne quis sibi superbe et arroganter aliquid assumat, ne quis aut confessicum Dominus ipse humilitatem docens dixerit: Vigilate et orate, ne veniatis in tentationem. Spiritus quidem promptus est, caro autem infirma ; ut, dum praecedit humilis et summissa confessio et datur totum
Abbreviated transcription (Latin):
que es ledum nati Utriq dacerra facti gant : cbco quidre:
qromeslorum ego fetr unus eus dẽ nceturȩ animas ac epeat¬
onnepostrono utriq uociti fustent & uocante secutiutt iq
fampus iustificati: & plauacrũ rege nerctionis utriq renouat:
edibiuec audiracille quis ciebat ꝓcul dubio quod dicebetres¬
pondene porsa & dicere eco sunt haci̧ secundum haec onia
ed obiso nrtunt :erum tamen seundum alccr quandam
disor a iene tcoeaent ex nobis pamsi aussent  nobir

Expanded text:
que ex Adam nati, utrique de terra facti erant, et ab eo qui dixit que ex Adam nati, utrique de terra facti erant, et ab eo qui dixit omnem flatum ego feci , unius ejusdemque naturae animas accepeonne postremo utrique vocati fuerant, et vocantem secuti, utrique ex impiis justificati, et per lavacrum regenerationis utrique renovati? Sed si haec audiret ille, qui sciebat procul dubio quod dicebat, respondere posset et dicere: Vera sunt haec, secundum haec omnia ex nobis erant; verumtamen secundum aliam quamdam discretionem non erant ex nobis; nam si fuissent
Abbreviated transcription (Latin):
contexunt: lpso q intem pore quo leucere menes parunus
Nonitta in hominom sedindi eost potestuete uthebeaent bacie
potes ierto filbu di figi abi pso quippe accipiunt can quuidaro¬
dihumano cogtationes pias ꝑquas hecbetet fidem quac osis¬
turari diletionẽ adquod bonũ sumendũ & obtinendeo. eius¬
aliquid quasi ex nobis m&ipsis : sed sufficienti c nostre exdõ ÷
ex duob: iq paruulis originali peccato pariter obstrictis: Cur
iste cessumatur ille relinquatur : & ex duob: c&ccte icm gran¬
dib impus curisto itauoc&ur utuocantem sequatur . Illeautẽ
llinondon&ur inscrut cabiliora sunt iudiciađi: Illud taemefi¬
elib deb& eẽ certissimum: huncetꝰ ex predestinatis. Illum
nonesse : Namsi fuissent ex nob ait Unus precedestinatoꝵ
quidepectoredñ bibercot hoc secreium smansissent utique
nobiscum quid est quaeso nonerant ex nobis iamsifussdit
mansis sent utiq nobiscum  Non ncutrique ado crecoq Ntti¬

Expanded text:
intexunt, ipsoque in tempore quo eleuare mentem paramus intexunt, ipsoque in tempore quo eleuare mentem paramus Non itaque in hominum, sed in Dei est potestate, ut habeant homines potestatem filii Dei fieri . Ab ipso quippe accipiunt eam, qui dat cordi humano cogitationes pias, per quas habeat fidem, quae operetur per dilectionem : ad quod bonum sumendum et tenendum, ealiquid, quasi ex nobismetipsis; sed sufficientia nostra ex Deo est uit, « originali peccato pariter obstrictis, cur iste adsumatur, ille relinquatur, et ex duobus aetate jam grandibus impiis cur iste ita vocetur, ut vocantem sequatur, ille autem illi non detur, inscrutabiliora sunt judicia Dei. Illud tamen fidelibus dissent ex nobis, ait unus praedestinatorum, qui de pectore Domini biberat hoc secretum, mansissent utique nobiscum. Quid est, quaeso, non erant ex nobis, nam si fuissent, mansissent utique nobiscum? Nonne utrique a Deo creati, utri