comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unc quando ñ solũ in malost̾ boni
& in bono mali. qđ uidet᷑ iniustũ. uerũ etiã plerũq et
malls mala eueniunt. ꝙ bonis bona pueniunt: magis ĩscrutabi¬
lia fiunt uiditia di. & ĩuestigabiles uiȩ eiꝰ. Qua uis gͦ nesciamꝰ qͦ
uditio d̾s ista ł faciat. ł fieri sinat. ap̃ quẽ su̾ma uirtꝰ ẽ & su̾ma
sapientia. suma iustitia. nulla ĩfirmitas. nulla temeritas. nulla
iniqͥtas: salubrit̾ tam̃ discimꝰ ñ magni pend̾e seu bona seu mala.
qͣ uidemꝰ ẽẽ bonis malisq c̃munia. & illa bona querere qͦ bonoꝵ.
ñ solũ qͤ tẽ iudicabunt᷑. uerũ etiã quec̃q abuntio iudicata et
quec̃q usq ad illud tepꝰ adhuic uidicanda st̃ apparebt̃ e̾ẽ iustis¬
sima. Ubi hoc quoq manifestabit᷑. ꝗͣ iusto iuditio dĩ fiat. ut nc̃
tã multa ac pene omĩa iusta uditia di lateant sensꝰ mentesq
mortaliũ: c̃ tam̃ inhac re pioꝵ fid̾ẽ ñ lateat. iustũ ẽẽ qđ latet.

Expanded text:
unc quando. non solum in malo sunt boni et in bono mali, quod uidetur iniustum, uerum etiam plerumque et malis mala eueniunt et bonis bona proueniunt, magis inscrutabilia fiunt iudicia dei et inuestigabiles uiae eius. quamuis ergo nesciamus, quo iudicio Deus ista uel faciat uel fieri sinat, aput quem summa uirtus est et summa sapientia, summa iustitia, nulla infirmitas, nulla temeritas. nulla iniquitas: salubriter tamen discimus non magnipendere seu bona seu mala, quae uidemus esse bonis malisque communia, et illa bona quaerere, quae bonorum,  tunc iudicabuntur uerum etiam quaecumque ab initio indicata et quaecumque usque ad illud tempus adhuc iudicanda sunt, apparebunt esse iustissima. ubi hoc quoque manifestabitur, quam iusto iudicio dei fiat, ut nunc tam multa ac paene omnia iusta iudicia dei lateant sensus mentesque mortalium, cum tamen in hac re piorum fidem non lateat iustum esse quod latet.
Abbreviated transcription (Latin):
mandatoꝵ di. qm̃ qͥ hoc ñ ẽ. nichil ẽ: Nlon enĩ adueritatis ina¬
ginẽ reformat᷑. remanens ĩ similitudine uanitatis. Qͥ a om̃e hoc
opꝰ idẽ qͦd ab homine fit ĩ hac uita siue bonũ siue malũ łs̾ ad¬
duc& in udiciũ ĩ omĩ despectu: id ẽ ĩ omi etiã qͥ ẽtẽptibilis
nec c̃ uidicat preterit

Expanded text:
oniam qui hoc non est, nihil est; non enim ad ueritatis imaoniam qui hoc non est, nihil est; non enim ad ueritatis imaginem reformatur, remanens in similitudine uanitatis. Quia omne hoc opus, id est, quod ab homine fit in hac uita, siue bonum sine malum, Deus adducet in iudicium in omni despecto, id est in omni etiam qui contemtibilis nec cum iudicat praeterit
Abbreviated transcription (Latin):
totũ istũ libru uir sapientissimꝰ deputauit:. ñ utiq obaliud. nͥ
ut eã uitã desideremꝰ qͣ uanitatẽ ñ haba. sub hoc sole. s ueritatẽ
sub illeqͥ fecit hunc solẽ. In hac gͦ uanitate. ñ qͥd nͥ iusto di recłoq
uiditio. similis eid̾e uanitati factꝰ. uanescer& homo: In dieb
tam̃ uanitatis suȩ. int̾ ẽ plurimũ utr̃u resistat aut obtẽꝑ et
ueritati: & utr̾ũsit exꝑs uere pietatis anparticeps: ñ ꝓpt̃ uite
huiꝰ. ł bona adqͥrenda. ł mala uitanda. uanescendo tͣnseuntia:
s ꝓpt̾ futur̾ũ uditiũ ꝑ qd ert̃ ꝙ bonis bona . &. malis mala sine
fine mansura. Deniq iste sapiens hc̃ librũ sic c̃clusit ut dicer&:
dm time & mandata eiꝰ custodi. qr hoc ẽ om̃is homo. qr om̃e hoc
opus ds ad duoa in uiditiũ. ĩ om̃i despectu siue bonũ siue malũ.
Qͥ d breuius. uerus. salubrius. dici potuit : dm̃ ĩqͥt time & man¬
data eiꝰ custodi: qr hoc ẽ om̃is homo. Q̾ c̃q enĩ ẽ. hoc ẽ custos utiq

Expanded text:
rum uir sapientissimus deputauit non utique ob aliud, nisi ut eam uitam desideremus, quae uanitatem non habet sub hoc sole, sed ueritatem sub illo qui fecit hunc solem, — in hac ergo uanitate numquid nisi iusto Dei rectoque iudicio similis eidem uanitati factus uanesceret homo? In diebus tamen uanitatis suae interest plurimum, utrum resistat an obtemperet ueritati, et utrum sit expers uerae pietatis an particeps; non propter uitae huius uel bona adquirenda uel mala uitanda uanescendo transeuntia, sed propter futurum iudicium, per quod erunt et bonis bona et malis mala sine fine mansura. Denique iste sapiens hunc librum sic conclusit, ut diceret: Deum time et mandata eius custodi, quia hoc est omnis homo; quia omne hoopus deus adducet in iudicium in omni despectu siue bonum siue malum. quid breuius, uerius, salubrius dici potuit? deum, inquit, time et mandata eius custodi, quia hoc est omnis homo. quicumque enim est, hoc est, cust
Abbreviated transcription (Latin):
taq occidit᷑ abel minor natu: afre̾ maiore natu. Occi¬
ditur xp̃c. caput popli minoris natu: apopło uide¬
oꝵ maiore natu. Ille in campo. iste incaluarie loco.
Int̾rogat d̾s cam non tanquã ignor᷑as eũ a quo discat.
s tanquã uidex reũ quẽ puniat ubisit fr̃ eius. Respon
dit ille nescire se. nec euis se custodẽ. usq adhuc quid
nob̾ respondent uidei cũ eos de uoce hoc ẽ scãrũ scrip¬
turarũ uoce interrogamꝰ de xp̃o. nͥ nescire se xp̃m quẽ
dicimꝰ: fallax enĩ cam ignoratio: iuideoꝵ ẽ falsa ne¬
gatio. Essent autẽ ipsi quodãmͦ xp̃i custodes.: si xp̃i¬
anã fidẽ acciꝑe & custodire uoluissent. Nã qͥ custo¬
dit in corde suo xp̃m. ñ dicit quod cam. ñqͥd ego
custos sũ fr̃is mei᷑. Dic̃ dñs ad cain quid fecisti: uox
sanguinis fr̾is tui clamat ad me de terra. Sic argu¬
it in scripturis sc̃is uox diuma uideos. hab& enim
magnã uocẽ xp̃i sanguis in terra: cũ eo accepto ab

Expanded text:
taque occiditur Abel minor natu a fratre maiore natu: occiditur Christus, caput populi minoris natu, a populo Iudaeorum maiore natu; ille in campo, iste in Caluariae loco. Interrogat deus Cain non tamquam ignorans eum, a quo discat, sed tamquam iudex reum, quem puniat, ubi sit frater eius. respodit ille nescire se, nec ejus esse se custodem. Usque adhuc quid nobis respondent Judaei, cum eos Dei voce, hoc est sanctarum Scripturarum voce interrogamus de Christo, nisi nescire se Christum quem dicimus? Fallax enim Cain ignoratio Judaeorum est falsa negatio; essent autem ipsi quodammodo Christi custodes, si Christianam fidem accipere et custodire voluissent. Nam qui custodit in corde suo Christum, non dicit quod Cain: Nunquid ego custos sum fratris mei? Dicit Deus ad Cain: Quid fecisti? Vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra. Sic arguit in Scripturis sanctis vox divina Judaeos. Habet enim magnam vocem Christi sanguis in terra, cum eo accepto ab
Abbreviated transcription (Latin):
gis: sub maledicto sunt legis. Deinde cũ dixiss& ma¬
ledictus tu a t̾ra quȩ aꝑuit os suũ acciꝑe sanguinem
frĩs tui de manu tua: non dix̃ qm̃ oꝑabaris eam:ͥ sed
ait qm̃ oꝑabaris terrã c&. ñ adiciet uirtute suã dare
tibi. Unde ñ ẽ necesse eãdẽ t̾rã intelligere oꝑari cam.
quȩ aꝑuit os acciꝑe sanguin̾e frĩs de manu eius:
sed id̃o maledictus intelligit᷑ ab hac t̾ra. qm̃ oꝑat᷑¬

Expanded text:
 sub maledicto sunt legis. deinde cum dixisset: maledictus tu a terra, quae aperuit os suum accipere sanguinem fratris tui de manu tua, non dixit: "quoniam operaberis eam" sed ait: quoniam operaberis terram et non adiciet uirtutem suam dare tibi. unde non est necesse eandem terram intellegere operari Cain, quae aperuit os accipere sanguinem fratris de manu eius; sed ideo maledictus intellegitur ab hac terra, quo
Abbreviated transcription (Latin):
de manu tua: qm̃ oꝑabaris t̾rã. & ñ aditiet uirtut̃e¬
suã dare tibi. Gemens & tremens eris in t̾ra: ñ dixit
maledicta t̾ra. s maledictꝰ tu a t̾ra quȩ aꝑuit os
suũ exciꝑe sanguin̾ẽ frĩs tui de manu tua. Male¬
dictus est enim popłs uidaicꝰ infidelis. a̾t̾ra id est ab
eccłia quȩ aꝑuit os suũ inconfessione peccatõꝵ de¬

Expanded text:
manu tua; quoniam operaberis terram, et non adiciet dare uirtutem tibi suam; gemens et tremens eris in terra. non dixit: "maledicta terra" sed maledictus tu a terra, quae aperuit os suum accipere sanguinem fratris tui de manu tua. maledictus est enim populus Iudaicus infidelis a terra, id est ab ecclesia, quae aperuit os suum in confessione peccato
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ & ãapnet ꝙ adiuuet: sic̃ ait apłs. Aliis sumꝰ odor uite
inuitã: aliis aut̃ odormortis in mort̾e. S ẽ omĩs tͥbulatio
aut pena ĩpioꝵ si c  . aut exercitatio iustoꝵ: qͥa eaqẽ tͥbulato¬
ꝙ paleã ꝯciait ꝙ frum̃ta apaleis exiit̃. unde tͥbulatio nom̃
accep̃. Rui sũ c̃pax ꝙ qͥes amolestiis scłar ib ꝙ bonos lucre¬
onis: nec mali amant pacẽ. quare ipsi qͦq ꝑ qͦs id agit᷑ qd ig¬
norant. ñ iustitre q̃refert᷑. ad qͣm. s maliuolentie sue m̃¬
cedẽ accipiunt. qu̾e ad modũ nec bonis ĩputat᷑ qd̾ ipsis ꝓdes¬
se uolentib nocet᷑ alicui. s bono animo beniuolentie p̃mi
ta bene ãministrante qͥfec̃. nicħ inordinatũ uniũso. neh¬
q in iustũ ẽ. siue scientib siue nescientib nob̾. s in parte
offenãr. anima peccat̾x: tam̃ qͥa pm̃itis ibi ẽ ubi e̾eᷤᷤ talẽ de-¬
cet. ꝙ ea patit᷑ q̃talẽ pati equũ ẽ uniu̾sũ dĩ regnũ nulla sua

Expanded text:
iuuet, sicut ait apostolus: aliis sumus odor uitae in uitam, aliis autem odor mortis in mortem. sed cum omnis tribulatio aut poena impiorum sit aut exercitatio iustorum — quia eadem tribula et paleam concidit et frumenta a paleis exuit, unde tribulatio nomen accepit — rursum cum pax et quies a molestiis saecularibus et bonos lucreonis nec mali amant pacem. quare ipsi quoque per quos id agitur quod ignorant, non iustitiae, quae refertur ad deum, sed maliuolentiae suae mercedem accipiunt. quemadmodum nec bonis imputatur, quod ipsis prodesse uolentibus nocetur alicui, sed bono animo beniuolentiae praeta bene administrante, quae fecit, nihil inordinatum in uniuerso nihilque iniustum est siue scientibus siue nescientibus nobis. sed in pest ubi esse talem decet et ea patitur quae talem pati aequum est, uniuersum dei regnum nulla sua
Abbreviated transcription (Latin):
mus. De ĩpossibilitate Ieuinandi sub p̾sentia sponsi
ubi .iͦi. ieiunii gena̾ ꝓbat. unũ tͥbulatioĩs.⁊ aliud gaudĩ

Expanded text:
. De impossibilitate ieiunandi sub praesentia sponsi; ubi duo ieiunii genera probat, unum tribulationis, aliud gaudi
Abbreviated transcription (Latin):
pretͣeuntib restrichus uttur quã se¬
se habent mores eoꝵs eũ qͥb uiuit: aut
temꝑans. aut suꝑstitiosus ẽ. Quisqͥs uͦ sic eis utit᷑
ut metas consuetudiuis bonoꝵ intͣ qͦs u̾sat᷑ exce¬
dat. aut aliqͥd significat. aut flagitiosus ẽ: in oĩb enĩ
talib ñ usus rerũ. s libido in culpa ẽ. Qͥd gͥ locis
ꝙ tẽꝑi ꝙ ꝑsonis conueniat. diligent̃ attendendũ
ẽ: ne temere flagitia rep̾hendamꝰ. fieri enĩ po¬
test ut sine aliqͦ uitio eu ꝓidiȩ uel uoracitatis.
p̃ciosissimo cibo sapiens utat᷑: in sipiens aut̃ fedis¬
sima gule fl̾ama. in uilissimũ araescat. Et sanus
qͥsq maluerit more dm̃ pisce uesci qua lenticła.
more esau nepotis abraham: aut hordeo more ium̃¬
toꝵs. Non enĩ ꝓpt̾ea continentiores nob̾ sunt plereq
bestiȩ quia uiliorib alinit᷑ ȩscis. Nã in oĩb huiꝰcemo¬
di reb ñ exearũ rerũ nat᷑a qͥb utimͣ. s ex causa uten¬

Expanded text:
praetereuntibus restrictius utitur, quam sese habent mores eorum cum quibus vivit, aut intemperans, aut supertitiosus est. Quis quis vero eis utitur, ut metas consuetudinis bonorum inter quos versatur, excedat, aut aliquid significat, aut flagitiosus est. In omnibus enim talibus non usus rerum sed libido in culpa est. Quod igitur locis et tempori et personis conveniat diligenter attendendum est, ne temere flagitia reprehendamus. Fieri enim potest ut sine aliquo vitio cupidipretiosissimo cibo sapiens utatur, insipiens autem foedissima gnlae flamma in uilissimum ardescat. et sanius quisque maluerit more domini pisce uesci quam lenticula more Esau nepotis Abraham, aut hordeo more iumentorum. non enim propterea continentiores nobis sunt pleraeque bestiae, quia uilioribus aluntur escis. nam in omnibus huiusce modi rebus non ex earum rerum natura, quibus utimur, sed ex causa uten
Abbreviated transcription (Latin):
mittit᷑. Om̃a uꝰ uisibilia tͣnseunt. ⁊ om̃s huiꝰ scłi
põpe ⁊ delitiȩ ꝙ curiositas int̾ibt̃: ꝙ secũ adint̾itũ
tͣhunt amatores suos. A qͦ ut̾iti. hoc ẽ penis sẽpit᷑¬
nis. a̾s misericors uolens homines lib̾are si sibi ipsi
ñ sint inimici.⁊ ñ resistant miscdie cyeatoris sus:
misit unigenitũ filiũ suũ. hoc ẽ u̾bũ suũ eqͣle sibi
cedens apatre. nec in aliqͦ mutat. assum̃do tam̃hoĩnẽ
intͣuit ingenꝰ humañ. qͥa ꝯsensit mulieri suȩ sedue¬
te adiabolo ut p̾ceptuͣ aĩ tͣnsgred̾ent᷑. Sic ꝑunũ ho¬

Expanded text:
 uisibilia transeunt et omnes huius saeculi pompae et deliciae et curiositas interibunt et secum ad interitum trahunt amatores suos. a quo interitu, hoc est poenis sempiternis, deus misericors uolens homines liberare, si sibi ipsi non sint inimici et non resistant misericordiae creatoris sui, misit unigenitum filium suum, hoc est uerbum suum, aequalem sibicedens a Patre, nec in aliquo mutatus, assumendo tamen hominem, intravit in genus humanum, quia consensit mulieri suae seductae a diabolo, ut praeceptum Dei transgrederentur; sic per unum ho
Abbreviated transcription (Latin):
ris bonis. qͦs inuent᷑us es facile. si ⁊ tutał fueris:
ut simul colatis ⁊ diligatis q̃m gͣtis.: qͥa totũ p̾miũ
nr̃m ipse erit. ut in illa et̾na u̾ita. bonitate eiꝰ ꝙ.
udet᷑ oclłs.s sic̃ amat᷑ sapientia. ⁊u̾itas: sc̃itas¬

Expanded text:
ris bonis, quos inuenturus es facile, si et tu talis fueris, ris bonis, quos inuenturus es facile, si et tu talis fueris, ut simul colatis et diligatis deum gratis, quia totum praemium nostrum ipse erit, ut in illa aeterna uita bonitate eius et uidetur oculis, sed sicut amatur sapient
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ̃ tͥbulationes ad huc restant: ꝙ iuditii dies qͥseꝑa¬
bit õs impios aiustis in resurrectione mortuoꝵ:
me sufferat. ad ignẽ debitũ segregabit. Q aut̃ irrident
resurrectionẽ. putantes qd̾ caro ista putrescit. resur¬
g̾e ñ pot̃: adpenas inea resurrect᷑i s̃: ⁊ ostenaꝙ
eis dd qͥa qͥ potuit hȩc corꝑa fac̾e̾ anteꝗͣ e̾e̾nt: pot᷑ ea in
monĩto restituere sicͣ erant. Oñis aut̃ fideles reg
mereant᷑ ad in corruptionẽ angłicã. ut fiant eqͣles an¬
głis ai. sic̃ dñs ipse ꝓmisit: ꝙ laudent eũ sine aliqͦ de
fectu. ꝙ. sine aliqͦ fastidio. semꝑ uiuentes iillo ⁊ de il¬
lo. eͣtali gaudio & beatitudine. qͣlis nec dici nec cogi¬
tari abhominib pot̾. Cu itaq credens sta. caue tẽp¬
uentͥs &gut tͣis. aut impudicos. aut uanis euriosi¬
tatib uel inlicitis deditos. siue spectaelo.. siue re¬
medioꝵs. aut diuinationũ diabolicar. siue in põpa
dapnat ẜ punit. ñ eos imiteris: s̃ potiꝰ coniunga¬

Expanded text:
torum tribulationes adhuc restant, et iudicii dies, qui separabit omnes impios a iustis in resurrectione mortuorum, me sufferat, ad ignem debitum segregabit. Qui autem irrident resurrectionem, putantes quod caro ista quia putrescit, resurgere non potest, ad poenas in ea resurrecturi sunt: et ostendet eis Deus quia qui potuit haec corpora facere antequam essent, potest ea in momento restituere sicut erant. Omnes autem fideles regnmereantur ad incorruptionem angelicam: ut fiant aequales Angelis Dei, sicut Dominus ipse promisit ; et laudent eum sfectu, et sine aliquo fastidio semper viventes cum illo et de illo, cum tali gaudio et beatitudine quali nec dici, nec cogitari ab homine potest. Tu itaque credens cave tentventris, et gutturis, aut impudicos, aut vanis curiositatibus vel illicitis deditos, sive spectaculorum, sive remediorum aut divinationum diabolicarum, sive in pompa damnat et punit, non eos imiteris, sed potius coniunga
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tam̃ rusticanoꝵ s tirbanoꝵ. quales apd̾ cartaginẽ
plures exꝑriri te necesse ẽ: int̾rogatũ etiam utrũ
ꝓpt̾ uitȩ p̃sentis aliqͦd cõmodũꝰ. anꝓpt̾ reqͥen q̃ pꝰ hane
uitã sꝑat᷑. xanꝰ e̾eᷤᷤ desidet. ꝓpt̾ fut᷑am reqͥem respõdis¬
se. tali fortasse a nobis instruret᷑ auoqͥo. Do gr̃as fr̃. ual¬
Nã & in hac uita homines magnis laborib reqͥẽ qͣrunt
ꝙ securitate᷑: s pͣuis cupiditatib ñ inueniunt. Nolunt
enĩ reqͥesecre iireb iuqͥetis ⁊ ñ ꝑmanentib: qͥa ille

Expanded text:
non tamen rusticanorum, sed urbanorum, quales apud Carthaginem plures experiri te necesse est: interrogatum etiam utrum propter vitae praesentis aliquod commodum, an propter requiem quaeistianus esse desiderat, propter futuram requiem respondisse: tali fortasse a nobis instrueretur alloquio. Deo gratias, frater: valNam et in hac vita homines magnis laboribus requiem quaerunt et securitatem, sed pravis cupiditatibus non inveniunt. Volunt enim requiescere in re
Abbreviated transcription (Latin):
uid gͦ peccauert̃ uidĩ si ds̃ illos excecauit neͣ
agnoscerent xp̃m. quantũ possumꝰ imbu¬
endo rudi homini ostenderemꝰ ex aliis oc¬
cultis peccatis dõ cognitis. uenire uistã penã huiꝰ
cecitatis. Quod ñ solũ dixisse apłm deqͥb dã ꝓpter¬
hoc tradidit illos ds in concupiscentiã cordis eoꝵ. uł
in reꝓbũ sensũ. ut faciant quȩ ñ conueniunt. Uolentẽ
ostendere quȩdã peccata manifesta ex pena uenire
quoꝵdam occultoꝵͥ S nec ipsos hoc tacuisse ꝓpħas de¬
monstraremꝰ. Nã ne ꝑgã longiꝰ. idẽ iheremias eo ipso
loco. ubi ait. &. homo est & quis agnoscit eũ: ne qͣsi
hoc ipso excusati ẽent uidĩ qͥa ñ cognouert̾. Si enin
sent. Sequit᷑. & ostendit occulti eoꝵ meriti fuisse.
ut ñ cognoscerent. dit enĩ. Egͥo dñs int̾rogans corda.
ꝓbans renes. ut dem unicuiq scãm uiã eus. & scđm
fructũ studiorum eius

Expanded text:
uid ergo peccauerunt Iudaei, si deus illos excaecauit, ne agnoscerent Christum? quantum possemus, inbuendo rudi homini ostenderemus ex aliis occultis peccatis deo cognitis uenire iustam poenam huius caecitatis; quod non solum dixisse apostolum dehoc tradidit illos deus in concupiscentiam cordis eorum uel in reprobum sensum. ut faciant, quae non conueniunt, uolentem ostendere quaedam peccata manifesta ex poena uenire quorundam occultorum, sed nec ipsos hoc tacuisse prophetas demonstraremus. nam. ne pergam longius, idem Hieremias eo ipso loco, ubi ait: et homo est. et quis agnoscit eum? ne quasi hoc ipso excusati essent Iudaei, quia non cognouerunt — si enim sent — sequitur et ostendit occulti eorum meriti fuisse, ut non cognoscerent. ait enim: ego dominus interrogans corda et probans renes, ut dem unicuique secundum uiam eius et secundum fructum studiorum eius
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipuũ eoꝵ sublimitatis ait esse specim̃: quod nul¬
la aurectatione hominum contaminantur. Ergo
demones contaminari fatet᷑. & ido eos a qͥbꝰ conta¬
minant᷑ mundare ñ possunt. Om̃sq immundi pa¬
riter fiunt: & demones contrectatione hominum.
& homines cultu demonum

Expanded text:
praecipuum eorum sublimitatis ait esse specimen quod nulpraecipuum eorum sublimitatis ait esse specimen quod nulla attrectatione hominum contaminantur. ergo daemones contaminari fatetur, et ideo eos a quibus contaminantur mundare non possunt omnesque immundi pariter fiunt, et daemoet homines cultu daemonum
Abbreviated transcription (Latin):
me beatũ uerbũ longe ẽ a mortalib miseris. Sed
mediator ꝑ quod homo: eo ipso utiq ostendens ad
illũ ñ solũ beatũ. uerũ etiã beatificũ bonũ. ñ opor¬
tere queri alios mediatores. ꝑ qͦs arbitrem᷑ nob̾
ꝑuentionis gradus esse moliendos. qui beatꝰ & bea¬
tificus ds̾ factus particeps humanitatis nr̃e. cõ¬
pendiũ p̾buit. participandȩ diuinitatis suȩ. Neq
enĩ nos amortalitate & miseria liberans. ad angło
immortales beatosꝙ ita ꝑducit ut eoꝵ participa¬
tione etiã nos immortales & beati simis: s ad illã
tͥnitatẽ cuius & angłi participatione beati sunt.
Iđo quando informa serui ut mediator esset. infra
angłos esse uoluit. informa cdĩ supͣ angłos man¬
sit. idem ininferiorib uia uitȩ: qui insuꝑiorib
uita. Non enĩ uerũ est quod idẽ platonicus ait
Platon̾e dixisse. nullus d̃s miscet᷑ homini: & hoc

Expanded text:
me beatum uerbum longe est a mortalibus miseris; sed me beatum uerbum longe est a mortalibus miseris; sed mediator per quod homo, eo ipso utique ostendens ad illud non solum beatum uerum etiam beatificum bonum non oportere quaeri alios mediatores, per quos arbitremur nobis peruentionis gradus esse moliendos, quia beatus et beatificus deus factus particeps humanitatis nostrae compendium praebuit participandae diuinitatis suae. neque enim nos a mortalitate et miseria liberans ad angelos immortales beatosque ita perducit, ut eorum participatione etiam nos immortales atque beati simus, sed ad illam trinitatem, cuius et angeli participatione beati sunt. ideo quando in forma serui ut mediator esset infra angelos esse uoluit, in forma dei supra angelos mansit: idem in inferioribus uia uitae qui in superioribus uita. non enim uerum est quod idem Platonicus ait Platonem dixisse: nullus deus miscetur homini; et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
miser: ut adimmortalitat̾ẽ beat̾a transire ñ sinat.
qm ꝑsistit qͦd impedit. idest ipsa miseria. adhoc aut¬
se int̾posuit mortalis & beatꝰ. ut mortalitate tͣns
acta. & ex mortuis faceret immortales. qͦd inse resur¬
gendo monstrauit. Et ex miseris beatos. unde nũqͣ
ipse discessit. Alius ẽ gͦ medius malus qui separat
amicos: alius bonus qui reconciliat inimicos. E
ido multi sunt medii separatores. quia multitudo
quȩ beata ẽ: unius di participatione sit beata. Cuiꝰ
participationis pͥuatione misera multitudo an
quam interponit adbeatitudinis adiutoriu̾̃. etĩa
ipsa multitudine obstrepit quodamm̾ ne possit ad
illud unũ beatificũ ꝑuenire: ad quod ut ꝑducerem.
ñ multis s uno mediatore opus exat. & hoc eo ipso
cuius participatione simus beati. hoc ẽ ubo d̾i ñ facto
ꝑ quod facta sunt om̃ia. Nec tam̃ obhoc mediator
est quia uerbũ maxime quippe immortale. & maxi¬

Expanded text:
miser ut ad immortalitatem beatam transire non sinat, miser ut ad immortalitatem beatam transire non sinat, quoniam persistit quod impedit, id est ipsa miseria. ad hoc se autem interposuit mortalis et beatus ut mortalitate trans acta ex mortuis faceret immortales, quod in se resurgendo monstrauit, et ex miseris beatos, unde numquam ipse discessit. alius est ergo medius malus, qui separat amicos, alius bonus, qui reconciliat inimicos; et ideo multi sunt medii separatores, quia multitudo quae beata est unius dei participatione fit beata. cuius participationis priuatione misera multitudo malquam interponit ad beatitudinis adiutorium, etiam ipsa multitudine obstrepit quodam modo, ne possit ad illud unum beatificum perueniri. ad quod ut perduceremur, non multis, sed uno mediatore opus erat, et hoc eo ipso cuius participatione simus beati, hoc est uerbo dei non facto, per quem facta sunt omnia. nec tamen ob hoc mediator est, quia uerbum. maxime quippe immortale et maxi
Abbreviated transcription (Latin):
beati & immortales sunt. Possunt aut̾ẽ medii esse
angli mali. qͥa immortales sunt cũ illis: miseri
cum istis. His contrarus est mediator bonus.
qui adu̾sus eoꝵ immortalitatẽ & miseriã. & mor¬
talis esse ad tẽpꝰ uoluit. & beatus met̾nitate per¬
sistere potuit. Ac sic eos & immortales suꝑbos. et
miseros noxior. Ne immortalitatis iactantia. sedu¬
cerent ad miseriam & suȩ mortis humilitate. & sue
beatitudinis benignitate destruxit in eis. Quoꝵ cor¬
da ꝑ suã fidem mundans. ab illoꝵ immundissima
dñatione lib̾auit. Homo itaq mortalis & miser lon¬
ge se uinc̾tus ab inmortalib &beatis quid eligat
medium. ꝑ qͦd immortalitati & beatitudini copu¬
letur: quod posset delectare indemonũ immortali¬
tate. miserum ẽ. qͦd posset offendere. in xp̃i mortali¬
tate.iam non est. Ibi gͦ cauenda est miseria se̾pit̾na.
Adhoc se quippe interponit medius. immortalis &

Expanded text:
beati et immortales sunt; possunt autem medii esse beati et immortales sunt; possunt autem medii esse angeli mali, quia immortales sunt cum illis, miseri cum istis. His contrarius est mediator bonus, qui adversus eorum immortalitatem et miseriam, et mortalis esse ad tempus voluit, et beatus in aeternitate persistere potuit. Ac sic eos et immortales superbos, et miseros noxios, ne immortalitatis jactantia seducerent ad miseriam, et suae mortis humilitate, et suae beatitudinis benignitate destruxit in eis, quorum corda per fidem suam mundans, ab illorum immundissima dominatione liberavit. Homo itaque mortalis et miser, sejunctus longe ab immortalibus et beatis, quid eligat medium, per quod immortalitati et beatitudini copuletur? Quod possit delectare in daemonum immortalitate miserum est; qtate iam non est. ibi ergo cauenda est miseria sempiterna, ad hoc se quippe interponit medius immortalis et
Abbreviated transcription (Latin):
quãdiu mortales sunt: etiam miseri s int
necesse est. Querendus est medius qui ñ so¬
lũ homo uerũ etiã ds sit: ut homines etiam ex mor¬
tali miseria. adbeatã immortalitatẽ huius medii.
beata mortalitas interueniendo perducat. Quem
neq non fieri mortalẽ oportebat. ñeq ꝑmanere mor¬
talem. Mortalis quippe factus ẽ ñ infirmata u̾bi
diuinttate s carnis infirmitate suscepta. Non au¬
tem permansit in ipsa carne mortalis. quã resusci¬
tauit a mortuis. Qm̃ ipse ẽ fructus mediationiꝰ
eius. ut nec ipsi ꝓpt̾ quos lib̾andos mediator ef¬
fectus est: inꝑpetua. uel carnis mortte remanerẽt
Proinde mediatorẽ inter nos & dm̃: & mortalita¬
tem habere oportuit transeuntẽ. & beatitudinẽ
ꝑmanentẽ: ut ꝑ id quod transit. congrueret mori¬
turis. adid quod ꝑmanet transferret ex mortuis.
Boni gͥ angl̃i inter miseros mortales. & beatos in¬
mortales. medii esse ñ possunt: quia ipsi qͦq et

Expanded text:
quandiu mortales sunt, etiam miseri sint necesse est; quaerendus est medius, qui non solum homo, verum etiam Deus sit, ut homines ex mortali miseria ad beatam immortalitatem hujus medii beata mortalitas interveniendo perducat. Quem neque non fieri mortalem oportebat, neque permanere mortalem. Mortalis quippe factus est, non infirmata Verbi divinitate, sed carnis infirmitate suscepta. Non autem permansit in ipsa carne mortalis, quam resuscitavit a mortuis, quoniam ipse est fructus mediationis ejus, ut nec ipsi propter quos liberandos mediator effectus est in perpetua vel carnis morte remanerent. Proinde mediatorem inter nos et Deum, et mortalitatem habere oportuit transeuntem, et beatitudinem permanentem, ut per quod transit congrueret morituris, et ad id quod permanet transferret ex mortuis. Boni igitur angeli inter miseros mortales et beatos immortales medii esse non possunt, quia ipsi quoque et
Abbreviated transcription (Latin):
fractũ & abholitũ ẽ. maxime cũ scdo lex dat᷑. nullo t̾rore da¬
tur. sic̃ illa in tanto strepitu. igniũ. nubiũ. & tubarũ. unde
tremefactus popłs dix̾. ñ loqͥtur adnos ds ne moriamͣ. llnde
significat᷑ timor e̾ẽ inuetĩ testam̃to: in nouo dilectio. Qͥmͦ
conscͥpte digito di. iste scͥptȩ ab homine: an forte ido ma¬
gis in illis pͥorib uetꝰ significatũ ẽ testam̃tũ. qr ibi p̾cepit¬

Expanded text:
fractum et abolitum est. maxime cum secundo lex datur, nullo terrore dafractum et abolitum est. maxime cum secundo lex datur, nullo terrore datur, sicut illa in tanto strepitu ignium, nubium et tubarum, unde tremefactus populus dixit: non loquatur deus ad nos, ne moriamur: unde significatur timor esse in uetere testamento, in nouo dilectio. quomoconscriptae digito dei, istae scriptae ab homine? an forte ideo magis in illis prioribus uetus significatum est testamentum, quia de
Abbreviated transcription (Latin):
homine seͥptȩ. s scͥpt᷑a dĩ digito di. Posteriores uͦ tabule
tã dui mansurȩ. &. intab̾nacło ac tẽplo dĩ fitt᷑ę uibente
qͥdem do. tam̃ ab homine excise sunt. ab homine scͥptę.
Anforte in illis pͥorib gr̾a dĩ significabat᷑. ñ hominis opus.
qͣ gr̾a indigni facti st̃. reũtentes corde in egẏptũ. & facien
fregit. Istis uͦ tabulis posteriorib significati st̃ qͥ de suis oꝑib
głant᷑. UInde dic̃ apłs. Ignorantes di iustitiã & suã uolentes
constituere.: ustitiȩ cdi ñ sunt subiecti᷑. Cidõ tabule huma¬
no oꝑe exculptȩ. & humano oꝑe sculptȩ date st̃. quȩ cũ
ipsis ꝑmanerent: adeos significandos de suis oꝑibꝰ głaturos.
ñ de digito dĩ. hoc ẽ de sp̃u di. Certe gͦ repetitio legis. nouũ
testam̃tũ significat: illud autẽ uetꝰ significabat. Unde con¬

Expanded text:
osteriores uero tabulae osteriores uero tabulae tamdiu mansurae et in tabernaculo ac templo dei futurae iubente quidem deo, tamen ab homine excisae sint, ab homine scriptae. an forte in illis prioribus gratia dei significabatur, non hominis opus, qua gratia indigni facti sunt reuertentes corde in Aegyptum et faciendfregit — istis uero tabulis posterioribus significati sunt qui de suis operibus gloriantur — unde dicit apostolus: ignorantes dei iustitiam et suam uolunt subiecti ideo tabulae humano opere sculptae et humano opere scriptae datae sunt, quae cum ipsis manerent, ad eos significandos de suis operibus gloriaturos, non de digito dei, hoc est de spiritu dei? Certe ergo repetitio legis nonum testamentum significat; illud autem uetus significabat; unde con
Abbreviated transcription (Latin):
t scͥpsit intabulis u̾ba testam̃ti. decẽ u̾ba. Demo¬
yse dictũ est qͦd ipse scͥpserit. cui etiã ds̃ paulo
ante dixerat. scͥbe tͥ u̾ba hȩc. Cũ uͦ pͥmũ legemi
accepit̾ cuiꝰ tabulas abiecit & fregit. nec ipse excidisse dictꝰ
est tabulas lapideas. & mͦ dictũ ẽ excide tͥ duas tabulas
scͥpsisse narrat᷑. sic̃ mͦ narrat script᷑a & dic̃. Scͥpsit in ta¬
bulis u̾ba testam̃ti. dec̾e u̾ba: S t̃c dictũ ẽ. & dedit moy¬
si statĩ ut cessauit loqͥ ad eũ in monte syna duas tabu¬
las testimonii. tabulas lapideas scͥptas digito di. Dem¬
de paulopꝰ & conu̾sus inqͥt moyses descendit de monte
& duȩ tabulȩ testimonii in manibꝰ eius: tabule lapidex
seͥpte ex utͣq parte earũ hinc atq hinc erant scͥpte. Et ta¬
bulȩ opꝰ di erant: & scͥptura cłi sculpta in tabulis. ꝓinde
magna oritur questio. qͦmͦ ille tabulȩ quas erat moyses
dõ utiq p̾sciente fracturꝰ. ñ hominis opꝰ dicant᷑ ẽẽ. neͤ ab¬

Expanded text:
t scripsit in tabulis verba Testamenti, decem verba. De Moyse dictum est, quod ipse scripserit, cui etiam Deus paulo ante dixerat: Scribe tibi verba haec. Cum vero primum legem accepit, cujus tabulas abjecit et fregit, nec ipse excidisse dictus est tabulas lapideas, et modo dictum est, Excide tibi duas tabulas scripsisse narratur, sicut modo narrat Scriptura et dicit: Scripsit in tabulis verba Testamenti, decem verba; sed tunc dictum est, Et dedit Moysi statim ut cessavit loqui ad eum in monte Sinai duas tabulas Testimonii, tabulas lapideas scriptas digito Dei; deinde paulo post: et conuersus, inquit, Moses descendit de monte, et duae tabulae testimonii in manibus eius, tabulae lapideae, scriptae ex utraque parte earum, hinc atque hinc erant scriptae, et tant, et scriptura scriptura dei sculpta in tabulis. proinde magna oritur quaestio, quomodo illae tabulae, quas erat Moyses deo utique praesciente fracturus, non hominis opus dicantur esse, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ido dr opꝰ di. qrds lege constituit. d̃s conscripsit Aullũ opus
hominis qr homo do ñ obtẽꝑauit. & eũ potiꝰ reũ lex fec̃. In scdis
aut̾ẽ tabulis homo ꝑ adiutoriũ dĩ tabulas fec̃ atq conscͥ¬
bit. qr noui testam̃ti caritas legẽ fac̃. Unde dic̃ dñs. N ueni
legẽ soluere. s adimplere. Pic̃ aut̃ apłs. Plenitudo legis cari
tas: quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑. factũ ẽ itaq homini in nouo te¬
stam̃to. qͦd inueteri difficile fuit. habenti fidẽ quȩ ꝑ dilectio¬
ñe oꝑatur: atq illo digito dĩ hocẽ sp̃u dei. intus ea in corde
seribente. non foris in lapide. Unde dicit apłs. Non in
tabulis lapideis.s in tabulis eordis carnalib Qm̃ caritas
dĩ qua ueraciter implet᷑ p̃ceptum. diffusa est in cordib
lex. uͥ significat᷑ uetus testamentũ: quod ẽ opꝰ tantũ mͦ
sc̃a. & mandatum scm̃: & iustum & bonũ. Lex gͦ sc̃ã & bo¬
na di opꝰ est: uͥ homo nichil agit qr non obt̾eperat. s rea

Expanded text:
onscripsit; nullum opus hominis, quia homo deo non obtemperauit et eum potius lex reum fecit. in secundis autem tabulis homo per adiutorium dei tabulas facit atque conscribit, quia noui testamenti caritas legem facit. unde dicit dominus: non ueni legem soluere, sed implere. dicit autem apostolus: plenitudo legis cariae per dilectionem operatur. factum est itaque homini in nouo testamento quod in uetere difficile fuit, habenti fidem, quae per dilectionem operatur, atque illo digito dei, hoc est spiritu dei, intus ea in corde scribente, non foris in lapide. unde dicit apostolus: non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus; quoniam caritas dei, qua ueraciter impletur praeceptum, diffusa est in cordibuslex — ubi significatur uetus testamentum, quod est opus tantummodo sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum. lex ergo sancta et bona
Abbreviated transcription (Latin):
dam similia. sic̃ linteolũ uel rotundo uuln̾i rotundu̾.
uel ob longũ oblongo ligaturãq ipsã ñ eand̾e m̃bͥs
om̃ib s simil ẽ similib coaptat. sic sapientia dĩ ho¬
inin̾e curans. se ipsam exibuit ad sanandũ. Ipsa ne¬
humilitatẽ adhibuit ad sanandũ. Serpentis sapi¬
entia aecepti sumꝰ: di stultitia lib̾am᷑. Qu̾e admo¬
dũ aut̃ illa sapientia uocabat᷑. erat aut̃ stultitia
contẽpnentib dm: sic ista que uocat᷑ stulttia sa¬
pientia ẽ. uincentib diabolũ. Nos in mortalitate
male usi sumꝰ: ut moreremͣ. xp̃c mortalitate bene
usus ẽ : ut uiueremꝰ. Corrupto animo femine in¬
gressus ẽ morb Integro corꝑe femine ꝓcessit salus.
Ad eadem contͣria ꝑtinet.: qd̾ etiam exemplo uͥtutũ
eiꝰ uitia nr̃a curant᷑. Iam uͦ similia. quasi ligam̃ta
m̃bris & uuln̾ib nr̃is adhibita illa sunt: Qd̾ ꝑ fe¬

Expanded text:
dam similia, sicut linteolum udam similia, sicut linteolum uvel oblongum oblongo, ligaturamque ipsam non eamdem membris omnibus, sed similem similibus coaptat: sic sapientia Dei, hominem curans, seipsam exhibuit ad sanandum, ipsa mehumilitatem adhibuit ad sanandum: serpentis sapientia decepti sumus, Dei stultitia liberamur. Quemadmodum autem illa sapientia vocabatur, erat autem stultitia contemnentibus Deum, sic ista quae vocatur stultitia, sapientia est vincentibus diabolum. Nos immortalitate male usi sumus ut moreremur, Christus mortalitate bene usus est, ut viveremus. Corrupto animo feminae ingressus est morbus, integro corpore feminae processit salus. Ad eadem contraria pertinet, quod etiam exemplo virtutum ejus, vitia nostra curantur. Jam vero similia, quasi ligamenta, membris et vulneribus nostris adhibita illa sunt, quod per fe
Abbreviated transcription (Latin):
face credentes: & mͦ uen̾̃. nͥ qd̾ ũbũ caro factũ ẽ
ꝙ habitauit innob̾: Sicuti cu̾ loqͥmͣ. ut id qd̾ animo
gerimꝰ in audientis animũ ꝑ aur es carneas in labat᷑:
Fit sonꝰ ũbũ qd̾ corde gestanꝰ. ꝙ locutio uocat᷑. nec cañ
meu̾dem sonũ cognitio nr̃a conu̾tit᷑ s apd̾ se manens
integra. form̾a uocis que se insinuet aurib sine ali¬
qua labe sue nutationis assumit. Ita u̾bũ dĩ ñ con¬
mutatũ. caro cam̃ factũ ẽ. ut habitarꝙ in nob̾. Sicut
aut̃ curatio uia ẽ ad sanitat̾e: sic ista euratio pecẽores
sanandos reficiendosq suscep̃. Et qu̾e ad modũ medici
c̃alligant uuln̾a. ñ in cõposite s apte id faciunt. ut
uincłi ut ilitat̾e quedam puleͥtudo etiã consequat᷑:
sic medicina sapientie ꝑ hominis susceptionẽ nr̃is ẽ.
ac ẽomodata uuln̾ib deqͥb dam contͣriis curans: ꝙ
uel uimido siccũ. uel qͥd aliud eiꝰ modi. adibet etiã que¬

Expanded text:
credentes? Quomodo uenit, nisi quod uerbum caro factum est et habitauit in nobis? sicuti cum loquimur, ut id quod animo gerimus in audientis animum per aures carneas inlabatur, fit sonus uerbum, quod corde gestamus, et locutio uocatur, nec tamen in eundem sonum cogitatio nostra conuertitur, sed apud se manens integra formam uocis, qua se insinuet auribus, sine aliqua labe suae mutationis assumit: ita uerbum dei non commutatum caro tamen factum est, ut habitaret in nobis. Sicut autem curatio uia est ad sanitatem, sic ista curatio peccatores sanandos reficiendosque suscepit. et quemadmodum medici, cum alligant uulnera, non incomposite, sed apte id faciunt, ut uinculi utilitatem quaedam pulchritudo etiam consequatur: sic medicina sapientiae per hominis susceptionem nostris est accommodata uulneribus, de quibusdam contrariis curans et uel humido siccum uel quid aliud eius modi, adhibet etiam quae
Abbreviated transcription (Latin):
locoꝵ spatia ueniendo. s in carne mortali mortalib
apparendo: uenisse ad nos ar. Illuc gͦ uen̾ uͥerat: qͥa
in hoc mundo erat. & mundus ꝑ eũ factꝰ ẽ. S qm̃ cu¬
piditate fruendi ꝓipso creatore ereat᷑a. homines
configurati hiuic mundo & mudi noĩne cangruen¬
tissime uocati ñ eã cognouer̾: ẜpt̾ea dix eu̾głista.
⁊ mundꝰ eã ñ cognou̾. Itaq in sapientia dĩ. ñ pot̾at
mundꝰ ꝑsapientiã cognosce dm. Cur gͦ uen̾ cũ hic

Expanded text:
locorum spatia ueniendo, sed in carne mortali mortalibus apparendo uenisse ad nos dicitur. illuc ergo uenit, ubi erat, quia in hoc mundo erat et mundus per eum factus est. sed quoniam cupiditate fruendi pro ipso creatore creatura homines configurati huic mundo et mundi nomine congruentissime uocati non eam cognouerunt, propterea dixit euangelista: et m undus eum non cognouit. itaque in sapientia dei non poterat m
Abbreviated transcription (Latin):
gandus eꝰ animꝰ. ut ꝙ ꝑspicẽ ilła luc̃e ualeat. ꝙ in¬
herere ꝑspectȩ. ꝗͣpurgationẽ quasi ãbulationẽ
quand̾a ꝙ quasi nauigationẽ ad patriã ẽẽ arbitre¬
mͣ. Non enĩ a deu̾ qͥ ubiq p̾sens ẽ locis mouem᷑ s bo¬
no studio bonisq morib. qd̾ ñ possemꝰ nͭ ipsa sapien¬
tia tante etiã nr̃e infirmitati congruere digna¬
ret᷑. ꝙ uiuendi nob̃ p̾beret exemplũ. ñ alit̃ qu̾a in
homine: qm̃ ꝙ nos homines sumꝰ. S qͥa nos cũ ad il¬
lam uenimꝰ sapient̃ faciemꝰ: ipsa c̃ ad nosuenit. ab
hominib suꝑbis quasi stulte fecisse putata eꝰ. Et
qm̃ nosc̾ adilłã uenimꝰ conualescimꝰ. Ipsa c̃ ad nos
ueñ. qͦsi infirma existimata ẽ.S qđ stultũ est dĩ
sapientꝰ ẽ ꝗͣ homines ꝙ qd̾ infirmũ ẽ di. fortiꝰ ẽ ꝗͣ ho¬
mines. Cũgͦ ipsa sit patͥa uiã se qͦq nob̾fecit ad pa-

Expanded text:
 et perspicere illam lucem ualeat et inhaerere perspectae. quam purgationem quasi ambulationem quandam et quasi nauigationem ad patriam esse arbitremur. non enim ad eum qui ubique praesens est locis mouemur, sed bono studio bonisque moribus. Quod non possemus, nisi ipsa sapientia tantae etiam nostrae infirmitati congruere dignaretur et uiuendi nobis praeberet exemplum non aliter quam in homine, quoniam et nos homines sumus. sed quia nos, cum ad illam uenimus, sapienter facimus, ipsa, cum ad nos uenit, ab hominibus superbis quasi stulte fecisse putata est. et quoniam nos, cum ad illam uenimus, conualescimus, ipsa, cum ad nos uenit, quasi infirma existimata est. sed quod stultum est dei, sapientius est quam homines, quod infirmum est dei, fortius est quam homines. cu
Abbreviated transcription (Latin):
tib uoluntate cedunt. ad seducendos hoĩ nes cedunt: quoꝵ
er rore letant᷑. Qͥ ꝓpt̾ alit̃ magi facunt mirała: alit̃ boni
xp̃iani. alit̾ mali xp̃iani Magi ꝑpͥuatos ꝯtͣct᷑. boni xp̃iani
ꝑpublicã iustitiã. mali xep̃iani ꝑsigna publiça iustitie. Nec
mirũ ẽ qd̾ hȩc signa ualent: c̃ abeis adhibent᷑. Qũado ꝙ̃ ẽusur
pant᷑ abextͣneis qͥ omĩno suũ nom̃ adistã militiã ñ deder̃t.

Expanded text:
ibus uoluntate cedunt, ad seducendos homines cedunt, quorum ibus uoluntate cedunt, ad seducendos homines cedunt, quorum errore laetantur. quapropter aliter magi faciunt miracula, aliter boni christiani, aliter mali christiani: magi publicam iustitiam, mali christiani per signa publica iustitiae. nec mirum est, quod haec signa ualent, cum ab eis adhibentur, quando etiam cum usurpantur ab extraneis, qui omnino suum nomen ad istam militiam non dede
Abbreviated transcription (Latin):
le deqͦ discipłi año ñtiauer̃. qd̾ innoi̾ne eiꝰ eicẽt demonia: ꝗͣuis
c̃eis ñ seq̃ret᷑. cũ ant̃ ñ cedunt his signis huiꝰ modi potestates.
conspexerint. S nescientib hoib aliud iubet᷑ aiuinitꝰ uel ad
confundendos malos c̃eos oportet ꝯfundi sic̃ de sceue filiis
infide. atq ista ñ iac̾tant̃ s utilit̾ possint. uel ad discernenda
dona habent curationũ c: ꝓpt̾ has gͦ causas plerũq ut aic̃tũ
c̃ nescientib hõib iubent᷑ diuinitꝰ.: id ẽ ut his signis adhibi¬
tis. huiꝰmͦi potestates uoluntati hoĩnũ ñ obtẽꝑent. Ut aut̃
malibonis sepe tẽꝑalit̾ noceant. potestatẽ in eos accipiunt ad
maioꝵ bonoꝵ utilitatẽ: ꝓpt̃ exercitationẽ pacientiȩ. Itaq
anima xp̃iana sẽꝑ inuigilet int̾bulatioĩb suisseqͥ uolunta¬
tẽ dñi sui:. ne ordinationi di resistendo. ad qͥrat sibi gͣuius iu¬
diciũ. Qd̾ enĩ ipse dñs agens hoĩnẽ pontio pilato aix̃. hoc ꝙ iob

Expanded text:
e quo discipuli domino nuntiauerunt, quod in nomine eius eiceret daemonia, quamuis cum eis non sequeretur. cum autem non cedunt his signis huius modi potestates, conspexerint. sed nescientibus hominibus aliud iubetur diuinitus uel ad confundendos malos, cum eos oportet confundi, sicut de Sceuae filiis in fide, atque ista non iactanter, sed utiliter possint; uel ad discernenda dona habent curationum? propter has ergo causas plerumque, ut dictum est, nescientibus hominibus iubetur diuinitus, id est ut his signis adhibitis huius modi potestates uoluntati hominum non obtemperent. Yt autem mali bonis saepe temporaliter noceant, potestatem in eos accipiunt ad maiorem bonorum utilitatem propter exercitationem patientiae. itaque anima christiana semper inuigilet in tribulationibus suis sequi uoluntatem domini sui, ne ordinationi dei resistendo adquirat sibi grauius iudicium. quod enim ipse dominus agens hominem Pontio Pilato dixit, et
Abbreviated transcription (Latin):
boni: qnͣ ꝯsu̾natio mali. Illud su̾mũ. hoc erit nullu̾. ꝗ d̾
si inista moxtalitate sꝑandu̾ putamꝰ. fallim᷑. C̾e̾ enĩ
erit qñ mors u̾erit.÷ ibierit. uͥ uita et̃na erit. Illo¬

Expanded text:
boni, quando consumptio mali: illud summum, hoc erit nullum. quod si in ista mortalitate sperandum putamus, fallimur. tunc enim erit, quando mors non erit; et ibi erit, ubi uita aet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑse mͥ in ioseph innuit. qͣui ꝑsequentib & uendentib
fr̾ĩb in egypto pꝰlabores honorat᷑. dicimꝰ enĩ labores
xꝑi in orbegentiũ. quẽ significabat egyptꝰ. ꝑuarias
passiones martyrũ. Et ñc uidemꝰ honorẽ xꝑi in eodẽ
orbẽ t̾rarũ: erogatione frum̃ti sui om̃ia subuigantis.
Ipse mͥ mnnuit in uirga moysi: quȩ int̾ra serpens effec¬
ta. eius mort̾ẽ sigurauit. a serpente uenientẽ. S quod

Expanded text:
se mihi in Ioseph innuit, qui persequentibus et uendentibus fratribus in Aegypto post labores honoratur. didicimus enim labores Christi in orbe gentium, quem significabat Aegyptus, per uarias passiones martyrum; et nunc uidemus honorem Christi in eodem orbe terrarum erogatione frumenti sui sibi omnia subiugantis. ipse mihi innuit in uirga Moysi, quae in terra serpens effecta eius mortem figurauit a serpente uenientem; sed — quod
Abbreviated transcription (Latin):
app̃hensa cauda. significat pꝰterus ꝑactis iã omibꝰ infi¬
ue actionib ad id qͦd fuerat resurgendo reu̾tit᷑. ubi
ꝑ uite reꝑationẽ morte consũpta. nichil serpentis ap¬
paret. Hos quoq corpꝰ eiꝰ in eadẽ mortalitate ꝑlubri¬
ca t̾eꝑoꝵ uoluimͣ. s fine nouissimo uelut cauda scłi
ꝑ manũ idest ꝑ potestatẽ uidicii. ne ultra ꝓlabatur
apprehensa reparabim᷑. & nouissima muica morte
destructa. resurgentes in dexterã dĩ uirga regni erimꝰ.
De egressu israhelis ex egypto.

Expanded text:
apprehensa cauda significat — posterius peractis iam omnibus in fine actionis ad id quod fuerat resurgendo reuertitur, ubi per uitae reparationem morte consumta nihil serpentis apparet. nos quoque, corpus eius, in eadem mortalitate per lubrica temporum uoluimur, sed fine nouissimo uelut cauda saeculi per manum, id est per potestatem iudicii, ne ultra prolabatur apprehensa, reparabimur et nouissima inimica morte destructa resurgentes in dextera dei uirga regni erimus. DE EGRESSV ISRAHEL EX AEGVPTO.
Abbreviated transcription (Latin):
uitio tu in dieb tuis. ex quo die creatꝰ estu: donec¬
inuenta sunt delicta tua inte
cunt cur creauerit d̾s hominẽ quẽ peccaturũ esse
p̃scierat. ex eodẽ libro .xi. de genesi ad litteram.

Expanded text:
uitio tu in diebus tuis, ex quo die creatuitio tu in diebus tuis, ex quo die creatinventa sunt delicta tua in tecunt: Cur creaverit Deus hominem quem peccaturum esse praescierat? ex eodem libro XI de, Genesi ad litteram.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑaliter esse uideant᷑. om̃s conu̾si ad uomitum
suũ cũ pꝰ remissionẽ peccatoꝵ paululũ am¬
bulassent in uia iustitiȩ in quib facta sunt posteria
deteriora pͥoribꝰ. &. quib expediebat ñ cognoscere ui¬
am iustitiȩ. quã cognoscentib retrorsum reflecꝰti
atradito sibis cõmandato. Hanc pessimã generati¬
onẽ dñs describit cũ dicit sp̃m nequã exire ab ho¬
mine. & cũ aliis uii. redire: in domũ quã munda
tam inuenerat intrare: ut sint nouissima hominiᷤᷤ
illius peiora pͥorib Tali enĩ generi hominũ qͦd ĩa
factũ est corpus diaboli possunt hȩc u̾ba cogͣnoscere.
a die qua creatꝰ es tu cũ cherub id est cũ sede dĩ quȩ
int̾pretat᷑ multiplicata scientia. Et posui de in mon¬
te sc̃o dĩ hoc est in ȩccłia. unde ẽ exaudiuit me de
monte sc̃o suo. fusti in medio lapidũ flãmeoꝵ idẽ
scõꝵ sp̃u feruentiũ lapidũ uiuoꝵ. Ambulasti sine

Expanded text:
poraliter esse uideantur, omnes conuersi ad uomitum poraliter esse uideantur, omnes conuersi ad uomitum suum cum post remissionem omnium peccatorum paululum ambulassent in uia iustitiae, in quibus facta sunt posteriora deteriora prioribus et quibus expediebat non cognoscere uiam iustitiae quam cognoscentibus retrorsum reflecti a tradito sibi sancto mandato. hanc pessimam generationem dominus describit, cum dicit spiritum nequam exire ab homine et cum aliis septem redire et in domo, quam mundatam iam inuenerat intrare, ut sint nouissima hominis illius peiora prioribus. tali enim generi hominum, quod iam factum est corpus diaboli, possunt haec uerba congruere: a die, qua creatus es tu cum cherub, id est cum sede dei, quae interpretatur "multiplicata scientia", et posui te in monte sancto dei, hoc est in ecclesia — unde est: et exaudiuit me de monte sancto suo - fuisti in mediospiritu feruentium, lapidum uiuorum, ambulasti sine
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli cui caput ẽ diabolus. idẽ ipsa impiorũ
corpus figurate multa dicunt᷑ quȩ ñ ta̾ capiti
quã corꝑi menbrisq conueniunt. Itaq lucifer
qui mane oriebatur & cecidit. potest intelligi
conu̾titur ad tenebras amissa luce quã porta¬
bat: quẽ admodũ qui conu̾tunt᷑ ad dm̃. atenebriᷤ
adlucem transeunt: idest qͥ fuerunt denebix.
lux funt. It̾e figura pͥncipis tẏri ꝑ ierechielem
propħam. indiabolũ dicta intelliguntur. Tues
signaculũ similitudinis & corona decoris: in de¬
si litiis dĩ fuisti. Om̃i lapide p̾cioso ornatus es. & ce¬
tera. quȩ ñ tã in ipsum pͥncip̾e spm̃ nequitiȩ.
quã in corpꝰ eius dicta conueniunt. Paradysus
enĩ dicta est & eccłia sicut legit᷑ incantico can¬
ticoꝵ. Ortus conclusus fons signatus. puteus
aquȩ uiuȩ: paradysus cũ fructu pomoꝵ. Inde
ceciderunt uł aꝑta & corꝑali seꝑatione om̃s he¬
retici. uł occulta & spiritali. quãuis in ea cor¬

Expanded text:
diaboli, cui caput est diabolus, id est ipsa impiorum corpus figurate multa dicuntur, quae non tam capiti quam corpori membrisque conveniunt. Itaque Lucifer, qui mane oriebatur et cecidit, potest intelligi uod ita convertitur ad tenebras, amissa luce quam portabat: quemadmodum qui convertuntur ad Deum de tenebris ad lucem transeunt, id est qui fuerunt tenebrae lux fiunt. Item in figura principis Tyri per Ezechiel prophetam, in diabolum dicta intelliguntur: Tu es signaculum similitudinis, et corona decoris; in deliciis paradisi Dei fuisti, omni lapide pretioso ornatus es, etc. Quae non tam in ipsum principem spiritum nequitiae quam in corpus ejus dicta conveniunt. Paradisus enim dicta est Ecclesia, sicut legitur in Cantico canticorum: hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae, paradisus cum fructu pomorum. inde ceciderunt uel aperta et corporali separatione omnes haeretici uel occulta et spiritali, quamuis in ea cor
Abbreviated transcription (Latin):
dixisti sensu tuo. in celũ ascendam suꝑ sydera cȩ¬
li ponã thronũ meũ. sedebo in mont̾ẽ excelsũ suꝑ
montes excelsos qui sunt ab aqͥlone. ascendã suꝑ
nubes ero similis altissimo: ñc autẽ descendes ad¬
inferos. & cȩtera quȩ in figura regis uelut babylo¬
nis in diabolũ dicta intelliguntur. plura in eiꝰ
corpꝰ conueniunt. Quod etiam de humano gene¬
re congregat. & in eos maxime qͥ ei ꝑ suꝑbiã cohe¬
rent. apostatando amandatis di. Sic enĩ qͥ erat
diabolus homo dictus est ut in euuangłio. inimi¬
cus hoc fecit᷑: ita qui homo erat diabolus dictus ẽ.
ut rursus in euuãgłio. Nonne ego uos duodecim
elegi: & unus ex uob̾ diabolus est: E sicut corpꝰ

Expanded text:
dixisti sensu tuo: in caelum ascendam, super sidera caedixisti sensu tuo: in caelum ascendam, super sidera caeli ponam thronum meum, sedebo in monte excelso super montes excelsos, qui sunt ad aquilonem, ascendam super nubes, ero similis altissimo. nunc autem ad inferos descendes et cetera, quae in figura regis uelut Babylonis in diabolum dicta intelleguntur, plura in eius corpus conueniunt, quod etiam de humano genere congregat, et in eos maxime, qui ei per superbiam cohaerent apostatando a mandatis dei. sicut enim qui erat diabolus homo dictus est, ut in euangelio: inimicus homo hoc fecit, ita qui homo erat diabolus dictus est, ut rursus in euangelio: nonne ego uos duodecim elegi? et unus ex uobis diabolus est. et sicut corpus