comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pane fore ẜuitum ad eam die aut
urtaginensib aut Romanis nͨ inuice
qs aut illis ẜ interdum utͥsq simł
talsos ab Romanis. Cartaginenses
lyspanis si consentirent pelli Roãng
suppressit.ꝑ eos ip̃os dies ꝑfuge a ga¬
fius uenerunt pollicentes urbez pu¬
incumq presidium quod in ea urbe
sset et imꝑatorez presidii cu classe
dituros esse Mago ibi exfuga substi¬
trat nauibq in oceano Collectis
liq̃rtum auxilioꝵ ⁊ trans fretu ⁊ ex
frca or᷑. et ex proximis yspaĩe locis
hannonem prefectum coegerat fide
umepta dataq ꝑfugis ⁊ marcius eo cũ septẽ
m mariq comuni consilio rez gererent.
ipio ip̃e graui morbo implicitus gͣuiore
diceret aliquid ꝓxinça õne ac maxiã
ianginqua eius turhauit apparuitq qͣrta
natatura molem si uera fuiss clades cun
mus rumor tantas ꝓcelas exercuisset
non socii in fide nõ exercitus ĩ effic̃o mãsit
Madou̾iꝰ ⁊ indibilis quib quia Regnũ sibi

Expanded text:
am earn diem aut Carthaginiensibus aut Romanis, nec in vicem his aut illis, sed interdum utrisque simul. pulsos ab Romanis Carthaginienses; ab Hispanis, si consentirent, pelli Romanos per eos ipsos dies perfugae a Gadibus uenerunt pollicentes urbem Punicumque praesidium quod in ea urbe esset et imperatorem praesidii cum classe prodituros. Mago ibi ex fuga substiterat, nauibusque in Oceano conlectis aliquantum auxiliorum et trans fretum ex Africa ora et ex proximis Hispaniae locis per Hannonem praefectum coegerat. fide accepta dataque perfugis, et Marcius eo cum expeditterra marique communi consilio rem gererent. Scipio ipse graui morbo implicitus, grauiore adiceret aliquid, prouinciam omnem ac maxime longinqua eius turbauit; apparuitque quantam excitatura molem uera fuisset clades cum uanus rumor tantas procellas exciuisset. non socii in fide, non exercitus in officio mansit. Mandonius et Indibilis, quibus quia regnum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
agmime patentib portis ingenti tumultu
erumpunt Recq erat ulla sãt sima statõ
opposita quia nichil minꝰ q̃ ut egredi posse¬
menib auderent timeri potat. ꝑpauce eqͥti
turine Leuisq armatura repẽte e Castris
add id ip̃m emissa occurrit. Acrior impetu
atq animis qͣ composito ullo ordm̃ pugna
fuit Itaq pulsus eques qui pͥmus se hosti
obtulerat terrorem intulit Leui armature
pugnatum q sub ipo uallo foret ni rebur
legionum ꝑexiguo ad instruedũ dato ͥ
aciem direxisset. Ibi quoq trepidati po
cuita signa est cum oeci furore in uulie
ac ferrum uecordi audatia ruerẽt denl¬
nec uectus miles aduersꝯ tem̃arios ĩpd
ꝑtinax cede pͥmoꝵ insequentes sumis
conatus. Pulo post ultra inferre pedi e
neminem cedere atq hostinatos mori n
uestigio ꝙͣq suo uidit patefacta acie
ut facere poss młtitudo armatoꝵ facil
suppeditabat cornua hostiuz amplexus

Expanded text:
agmine patentibus portis ingenti cum tumultu agmine patentibus portis ingenti cum tumultu erumpunt; neque erat ulla satis firma statio opposita, quia nihil minus quam ut egredi moenibus auderent timeri poterat. perpaucae equitum turmae leuisque armatura repente e castris ad id ipsum emissa occurrit. acrior impetu atque animis quam compositior ordine ullo pugna fuit. itaque pulsus eques qui primus se hosti obtulerat terrorem intulit leui armaturae; pugnatumque sub ipso uallo foret, ni robur legionum perexiguo ad instruendum dato tempore aciem direxisset. ibi quoque trepidatum parumper circa signa est cum caeci furore in uolnera ac ferrum uecordi audacia ruerent; dein uetus miles, aduersus temerarios impetus pertinax, caede primorum insequentes suppressit. conatus paulo post ultro inferre pedem, ut neminem cedere atque obstinatos mori in uestigio quemque suo uidit, patefacta acie, quod ut facere posset multitudo armatorum facile suppeditabat, cornua hostium amplexus, in
Abbreviated transcription (Latin):
ac suos fedum ac ferum ꝯsistunt locum in
foro destinant quo preciosissima reꝵ suaꝵ
congererent suꝑ eum tumulũ coniuges
ac liberos considere tum iussissent. ligna
circa extrui facesq uirgultoꝵ cõnitiunt
quinquagnta deinde armatis iuuenibus
precipiunt ut donec Incẽtus euẽtus pugne
ess presidium eo loco fortunaꝵ suaꝵ cor¬
poꝵq que cariora fortiuns essent ẜuarent
Si rem inclinatam uiderent atq in eo ẽẽ
iam ut urbs caperetur scirent oes quos
euntes in preluiz cernerent mõtez in ip̃a
pugna obituros Illos se ꝑ deos superos Infe¬
rosq orare ut memiores libertatis que illo
die aut morte honesta aut ẜuitute fimẽda
iratus hostis possit. ferrum Ignemq in
manib esse. Amice ac fideles pocius ca qͥ
peritura essent rrosumerent manꝰ ꝙͣ ĩ sulta¬
rent superbo ludibrio hostes. hiis adortatõĩb
execratio dira a diecta siquem a/ propoito
spes molliciaue aĩ flexiss. Inde cõcitato

Expanded text:
ac suos foedum ac ferum consciscunt. locum in ac suos foedum ac ferum consciscunt. locum in foro destinant quo pretiosissima rerum suarum congererent. super eum cumulum coniuges ac liberos considere cum iussissent, ligna circa exstruunt fascesque uirgultorum coniciunt. quinquaginta deinde armatis iuuenibus praecipiunt ut, donec incertus euentus pugnae esset, praesidium eo loco fortunarum suarum corporumque quae cariora fortunis essent seruarent; si rem inclinatam uiderent atque in eo iam esse ut urbs caperetur, scirent omnes quos euntes in proelium cernerent mortem in ipsa pugna obituros; illos se per deos superos inferosque orare ut memores libertatis, quae illo die aut morte honesta aut seruitute infamiiratus hostis posset; ferrum ignemque in manibus esse; amicae ac fideles potius ea quae peritura forent absumerent manus quam insultarent superbo ludibrio hostes. his adhortationibus exsecratio dira adiecta si quem a proposito spes mollitiaue animi flexisset. inde concitato
Abbreviated transcription (Latin):
spectaculo ludi funebres additi ꝓ copia
et ꝓuinciali ⁊ Castrensi apparãtu res
Interim ichilominus allgati gerbant̃
Marcius suꝑato betate amni quem
Incole appellant cienti duas opulẽtas
Ciuitates sine certaie in dedicionem
accepit/. Astapa urbs Cartaginẽsium
semꝑ partis neq id a deo tã digna
ira erat qͣ ꝙ extra nõcitates belli p̾ci¬
puum in Romanos gerebant edium
nec urbe aut situ aut munim᷑ tuta
habebant que ferociores hiis ammos
faceret s Iingenia incolaꝵ Latrocinio
uagos milites Romanos lirasq ⁊ mẽ¬
catores exciperent magnu etiã cõmu¬
tatum quia paucis paꝵ tutu fuerat
transgredientem fines positis insidiis c̃icuue̾tũ
iniquo loco interfecerunt. Ad hanc urbem
oppugnandam cum admotus exercitus esset
oppidani conscia scelez quia dedicto sceleꝵ
tuta ad ta infestos uidebatur. nͨ spes meĩb
aut arinis tuende salutis erat facinus ĩ se

Expanded text:
spectaculo ludi funebres additi pro copia spectaculo ludi funebres additi pro copia prouinciali et castrensi apparatu. res interim nihilo minus ab legatis gerebantur. Marcius superato Baete amni, quem incolae Certim appellant, duas opulentas ciuitates sine certamine in deditionem accepit. Astapa urbs erat Carthaginiensium semper partis; neque id tam dignum ira erat quam quod extra necessitates belli praecipuum in Romanos gerebant odium. nec urbem aut situ aut munimento tutam habebant quae ferociores iis animos faceret; sed ingenia incolarum latrocinio uagos milites Romanos lixasque et mercatores exciperent. magnum etiam comitatum, quia paucis parum tutum fuerat, transgredientem fines positis insidiis circumuentum iniquo loco interfecerant. ad hanc urbem oppugnandam cum admotus exercitus esset, oppidani conscientia scelerum, quia nec deditio tuta ad tam infestos uidebatur neque spes moenibus aut armis tuendae salutis erat, facinus in se
Abbreviated transcription (Latin):
isite genti uirtutis ostendendu / Alii
⁊ professi se pugnaturos ĩ grãm ducis
ios emulatõ ⁊ certamen ut prouo¬
rent ꝓuocatiue haud abnuerãt txit
nidez qͣs disceptando contrauẽsias
fmire neqͥuerant eas ut uoluerant
ato mt se ut uictorem res seq̃ retur
an dereuerunt neq elscuri gnĩs
homines s clari illustresq cõbis et
orsua patrueles fratres de pͥncipatu
Cuiitatis quam ide uocabitnt ãbige̾tes
ferro se certaturos ꝓfexi sunt. Corbis
maior erat etate/ orsue pat̃ princeps
ꝓxime fuerat a pr̃e maiore post mõtẽ
eius pͥncipatu accepto. Cu uxb discep¬
tare scipio uellet/ ac sedare iras ñgatũ
etatis ferox morte ĩ certaie ꝙ ut
alter alterius imperio subicerentur
p̾optantes. Cu dirimi ab tãta rabie
nequirent insigne spectacłm excitui
p̾buere. documentũq ꝙͣtũ cupiditas
Imperii malum int̾ mortałs eet maior
usu armoꝵ. hastuqi ⁊ facile stolida̾ uir̾s
minoris suꝑauit/. huic gladiatorus

Expanded text:
insitae genti uirtutis ostendendum, alii ipsi professi se pugnaturos in gratiam ducis, alios aemulatio et certamen ut prouocarent prouocatique haud abnuerent traxit; quidam quas disceptando controuersias finire nequierant aut noluerant, pacto inter se ut uictorem res sequeretur, ferro decreuerunt. neque obscuri generis homines sed clari inlustresque, Corbis et Orsua, patrueles fratres, de principatu ciuitatis quam Ibem uocabant ambigentes ferro se certaturos professi sunt. Corbis maior erat aetate: Orsuae pater princeps proxime fuerat a fratre maiore post mortem eius principatu accepto. cum uerbis disceptare Scipio uellet ac sedare iras, negatum aetatis ferox, mortem in certamine quam ut alter alterius imperio subiceretur praeoptantes cum dirimi ab tanta rabie nequirent, insigne spectaculum exercitui praebuere documentumque quantum cupiditas imperii malum inter mortales esset. maior usu armorum et astu facile stolidas uires minoris superauit. huic gladiatorum
Abbreviated transcription (Latin):
irent. Eadem
um xxx. ferme rostratis nauib ⁊ młtis
chariis xii. milia peditu duo fẽme
quitu traiecit genuaq milł p̾sidiis
uritima oram tutantib repentmo
suentu cepit. Inde ad horam ligurũ
ilpmoꝵ siquos ibi motus facerͣ posset
uissem appulit. In gaymis liguꝵ. Ea
ins est belluz ea tempestate gerebat
lum Epãteriis mõtanis. Igitur penus
uone oppido alpino preda deposita ⁊ x.
ingis nauib in statione ad p̾sidiu
pictis. Ceteris Cartaginez missis ad
endam maritima hora quia fama
at sipione traiecturu ip̃e societate

Expanded text:
rent. eadem triginta ferme rostratis nauibus et multis onerariis duodecim milia peditum duo ferme equitum traiecit, Genuamque nullis praesidiis maritimaadventu cepit. inde ad oram Ligurum Alpinorum, si quos ibi motus facere posset, classem appulit. Ingauni - Ligurum ea gens est—bellum ea tempestate gerebant cum Epanteriis Montanis. igitur Poenus Savone, oppido Alpino, praeda deposita et decem longis navibus in statione ad praesidium relictis, ceteris Carthaginem missis ad tuendam maritumam oram, quia fama erat Scipionem traiec
Abbreviated transcription (Latin):
at g̃umn se haud secus q̃ iusdera seca¬
o sua cu gennitu ⁊ lacrimnis et xxx
mnu Capitib expiasse. octo miliu
d imprudentiaz seu noxaz nũc leto ⁊
pato aĩo ad cedem Ilergentu ir̾ non
es neq natos in eade terra nec ulla
bi sccietate uictos esse eam que sola
pacrat fidei atq damcicie ip̃os ꝑ scelus
apisse in exercitu suo se preter ꝙͣ ꝙ oẽs¬

Expanded text:
tum se haud secus quam uiscera secantem sua cum gemitu et lacrimis triginta hominum capitibus expiasse octo milium seu imprudentiam seu noxam: nunc laeto et erecto animo ad caedem Ilergetum ire. non enim eos neque natos in eadem terra nec ulla secum societate iunctos esse; eam quae sola fuerit fidei atque amicitiae ipsos per scelus rupisse. in exercitu suo se, praeterquam quod o
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝙͣ uulnera actingo s nͥ tacta at q¬
sicut m̾a. sic me non solum adu̾sꝯ socios
gesẜam. ẜ ecia aduerso hostes ĩ castris en
meis ꝙͣ opimo fefellit/ fama sõtis mee
non accepta solum s eciam expectata est
ꝙ ego uulgari facinus ꝑ os ucli Equide
si totum exercitum morte m optasse
crederem h statim an ocłos ur̃os morerẽ iͨ
me uita iuuaret inuisa cuub ⁊ Militib
meis. s młtitudo oĩs sicut nã maĩs ꝑse
s uenti ⁊ aure excitant Ita aut trãqͥllu
aut ꝓcelle in uobis sunt. Et cã atq oĩgo
oĩs furoris peñ auctores est. uos ꝯtagion
insanistis / qui michi ne hodie qͥdez scixe
uidemini quo amentie ꝓgressi sitis. qͣd
facinoris in me quid in patria. parẽte̾q
ac liberos ur̃os : quid in deos sacramͣ testes
quid aduersꝰ hauspicia sub qͥb militatis.
quid aduersꝰ morez militie disciplinamq
maioꝵ/. qͥd aduersꝰ sumi imperii maiestatẽ

Expanded text:
tamquam uolnera attingo; sed nisi tacta ttamquam uolnera attingo; sed nisi tacta tsset mea; sic me non solum aduersus socios gesseram sed etiam aduersus hostes: in castris en meis—quantum opinio fefellit.—fama mortis meae non accepta solum sed etiam exspectata est. non quod ego uulgari facinus per omnes uelim—equidem si totum exercitum meum mortem mihi optasse crederem hic statim ante oculos uestros morerer, nec me uita iuuaret inuisa ciuibus et militibus meis. sed multitudo omnis sicut natura maris pe uenti et aurae cient; ita aut tranquillum aut procellae in uobis sunt; et causa atque origo omnis furoris penes auctores est, uos contagione insanistis; qui mihi ne hodie quidem scire uidemini quo amentiae progressi sitis, quid facinoris in me, quid in patriam parentesque ac liberos uestros, quid in deos sacramenti testes, quid aduersus auspicia sub quibus militatis, quid aduersus morem militiae disciplinamque maiorum, quid aduersus summi imperii maiestatem
Abbreviated transcription (Latin):
s quia prope a puiritia in castris hitus
assueueram militarib ingeniis aut ad
uos quem admodum loquar nͨ consiliũ nͨ
oro suppeditat: quos neq noĩe qͥde appellar̾
debeam scio ciues /qui a patͥa ur̃a descistis.
In milites/ qui imperium hauspiciumq
annuistis sacramenti religionez rupistis
corpora / ora habitum uestiguim ciuium
agnosco facta dicta ꝯsilia aĩos hostium
uideo. Quid enim uos nisi ꝙ Ilirgites
aut lacetani aut optastis aliud aut spe¬
rastis. Et illi tam̃ ma̾doniu atq indibilẽ
Regie nobilitatis uiros duces furoris secuti
sunt uos hauspicium ⁊ imperiũ adu̾bru
Atrium ⁊ Calenum ⁊ Albis detulistiᷤᷤ nͥgar̃.
uos ones id fecisse aut fctmn uoluisse mi¬
Lites. Paucoꝵ eum furore ac amẽtia eẽ.
libent credam negantib n eĩ ea sũt coĩssa
que uulgata in omnem exercitu sii piacus
Ingentib expiari non possint.Inuitus ea

Expanded text:
sed quia prope a pueritia in castris habitus sed quia prope a pueritia in castris habitus adsueram militaribus ingeniis: apud uos quemadmodum loquar nec consilium nec oratio suppeditat, quos ne quo nomine quidem appellare debeam scio. ciues? qui a patria uestra descistis. an milites? qui imperium auspiciumque abnuistis, sacramenti religionem rupistis. hostes? corpora, ora, uestitum, habitum ciuium adgnosco: facta, dicta, consilia, animos hostium uideo. quid enim uos, nisi quod Ilergetes et Lacetani, aut optastis aliud aut sperastis? et illi tamen Mandonium atque Indibilem, regiae nobilitatis uiros, duces furoris secuti sunt: uos auspicium et imperium ad Umbrum Atrium et Calenum Albium detulistis. negate uos id omnes fecisse aut factum uoluisse, milites; paucorum eum furorem atque amentiam esse libenter credam, negantibus; nec enim ea sunt commissa quae, uolgata in omnem exercitum, sine piaculis ingentibus expiari possint. 'inuitus ea
Abbreviated transcription (Latin):
nẽs ꝑducti in hospicia cõprehensi ac
ncti sunt. Trigilia qrta impedimẽta
ueraitꝰ cuius simulabatur it proficisci
urre sub lucez signa mota ⁊ ad portam
itemptum agmen. Custodesq cĩca õẽs
utas missi. Re quis urbe egrediretur.
tati deinde ad concionem qui pridie
enerant ferocit in foru ad tribunal
nꝑatoris ut ultro ferituri sub clama¬
abus concurrunt smił ⁊ imꝑator in
tounal ascendit ⁊ reducti armati a põti
neri se ꝯtioni ab tergo circũ fuderũt.
an omnis ferocia ꝯcidit ⁊ ut postea
fatebantur nichil eque fos terruit ꝙͣ
prẽt̃ spem rubor ⁊ color imꝑatoris que
assuetum uisuros crediderant uultusq
qualem ne acie quidem aiebant mẽmisse.
s id tacitus paulisper don denũciatum est
deductos in forum auctores seditoĩs ⁊ parata
oĩa esse. Gum scilentio ꝑ preconez facto
ita cepit. Nunq michi defutuãm oro̾em
ꝙ exercitum meu / ad id querere dedi noͣ
quo uerha unꝙͣ pocius ꝙ̃ res exercuerim

Expanded text:
nes perducti in hospitia, comprensi ac vincti sunt. vigilia quarta impedimenta exercitus cuius simulabatur iter proficisci coepere; sub lucem signa mota, et ad portam retentum agmen custodesque circa omnes portas missi,ne quis urbe egrederetur. vocati deinde ad contionem qui pridie venerant, ferociter in forum ad tribunal imperatoris, ut ultro territuri succlamationibus, concurrunt. simul et imperator in tribunal escendit et reducti armati a portis inermi contioni se ab tergo circumfuderunt. tum omnis ferocia concidit et, ut postea fatebantur, nihil aeque eos terruit quam praeter spem robur et colos imperatoris, quem adfectum visuros crediderant, voltusque qualem ne in acie quidem aiebant meminisse. sedit tacitus paulisper, donec donee nuntiatum est deductos in forum auctores seditionis et parata omnia esse. tum silentio per praeconem facto ita coepit: " numquam mihi defuturam oqua exercitum meum adloquerer credidi, non quo uerba unquam potius quam res exercuerim,
Abbreviated transcription (Latin):
tr. militie secuti sunt nͨ cu pitro nͦ a
consilia comunicastis ⁊ ama esotiatũ seos
Illi sicut Campani capua tuscis detere
cultorib ade̾pta mam̃tini meruerũt n
Sicilia esse. Nam sic Regiam habitus
uos domicilium hĩturi eratis ubi si ue
discedens confecta ꝓuncia imperatri
relinquerem / deum hominuzq fider
implorare debebat ꝙ nõ redieritis ad es¬
iuges liberosq ur̃os. ẜ hoꝵ q memor

Expanded text:
 militum secuti sunt, nec cum Pyrrho nec cum  militum secuti sunt, nec cum Pyrrho nec cum consilia communicastis et arma consociaturi fuistis. illi, sicut Campani Capuam Tuscis ueteribus cultoribus ademptam, Mamertini in Sicilia Messanam, sic Regium habituri uos domicilium habituri eratis? ubi si uos decedens confecta prouincia imperator relinquerem, deum hominumque fidem implorare debebatis quod non redieritis ad coniuges liberosque uestros. 'sed hor
Abbreviated transcription (Latin):
a tribums suffragio pͥp creatis . ad hoĩes
pͥuatos detulistis/. Cum eo ip̃o nõ ꝯtẽti ut
ꝑ tribums illos haberetis fasces imꝑatotis
ur̾i ad eos quib ẜuus cui imperarent
unꝙ̃ fuerat Romanus exercitus detulistis
in pretorio tetenderunt albius ⁊ classuis
classius apud eos cetunt. Signum abhiis
petitum est. Sederũt in tribunali .p̃. Sci¬
pionis lictõ appariit sũmote incesserunt
fasdes cum securib p̾lati sunt pluẽr lapides
et fulmina iaci de Celo ⁊ in suetos fetus
caũalia edere. uos portenta ẽẽ putatis. hoc est
portentum qd nllis hostiis nllis supplica¬
tionib sine sanguine eoꝵ qͥ tãtu facmꝰ
ausi sint expiari possit. atq ego quanqm̃
rllam scelus ronem ht̃ tamen ut i re
nepharia que mens quod ꝯsiliu ur̃m fuit
scire uelim Regium quondam ĩ p̃sidiu
missa legio interfectis ꝑ scelus pͥncipib
Ciuitatis urbem opulentam ꝑ.x. anos
noĩs ecia abhomtinandi duac s inbelb¬

Expanded text:
ab tribunis suffragio populi creatis ad homines priuatos detulistis, cum eo ipso non contenti si pro tribunis illos haberetis, fasces imperatoris uestri ad eos quibus seruus cui imperarent nunquam fuerat, Romanus exercitus detulistis? in praetorio tetenderunt Albius et Atrius; classicum apud eos cecinit; signum ab iis petitum est; sederunt in tribunali P. Scipionis ; lictor apparuit; summoto incesserunt; fasces cum securibus praelatis sunt. lapides pluere et fulmina iaci de caelo et insuetos fetus animalia edere uos portenta esse putatis: hoc est portentum quod nullis hostiis nullis supplicationibus sine sanguine eorum qui tantum ausi facinus sunt expiari possit. 'atque ego, quamquam nullum scelus rationem habet, tamen, ut in re nefaria, quae mens, quod consilium uestrum fuerit scire uelim. Regium quondam in praesidium missa legio interfectis per scelus principibus ciuitatis urbem opulentam per decem nominis etiam abominandi ducem, se
Abbreviated transcription (Latin):
alia in urbe trucidatio erat cu turbes
feminaꝵ/ pueroꝵq imbellez inerma
cuies sui cederent ⁊ in succensum roe
semi anmi pluraq micerent corpos
riuiq sanguinis flama oriẽte rest¬
gerent. postremo ip̃i cede miserande
suoꝵ fatigati cum armis medioit
reꝵ aliaꝵ interfluens auiditate iga
humani rapere ex igne uellent cͣot
alii flama sunt aliiiam usti a fa
uaporis cum receptus pͥmis urgeten
ferroq igni absumpta est. Mare
ceteris eius Regionis metu ĩ deditio
acceptis uictore exercitu Cãtagmos
ad sipionem reduxit. Inde conscͥe¬

Expanded text:
alia in urbe trucidatio erat cum turbam feminarum puerorumque imbellem inermem ciues sui caederent et in succensum rogum semianima pleraque inicerent corpora riuique sanguinis flammam orientem restinguerent: postremo ipsi caede miseranda suorum fatigati cum armis medio incendio rerum aliarum interfulgens auiditate ingenii humani rapere ex igni uellent, correpti alii flamma sunt, alii ambusti adflatu uaporis, cum receptus primis urgenteferro ignique absumpta est. Marcius ceteris eius regionis metu in deditionem acceptis uictorem exercitum Carthaginem ad Scipionem reduxit. per eos ip
Abbreviated transcription (Latin):
statuit temptare. Massilioꝵ Is Rex ent
Massesuli gens affinis mauĩs ĩ regiont
yspanie maxime qua sita noua Cartage
est spectabat fedus Ea tẽpestate res can
Cartaginensib erat ꝙ haud grauius
sanctiusq ꝙͣ uulgo barburis quibe¬
fortuna pendet fides ratus fore oratrg
ad eum .C. Leluiz cum donis mictit. q
dare nec accipere nͥ cum ip̃o cora du
R omano. Ita Lelius id mõ fide a Ro
affectandi Rex erat africe opulerisi¬
nerses finib Regni apte ad yspano
quo freto exiguo dirimuntur posine
Digna itaq uem Scipio ratus que q
non aliter poss magno pericło petea
L. Martio terracone si sano cãtugis
noua quo pedib a Terracone ituea
magnis ierat ad p̾sidiu yspanie eͥlo
ip̃e cuz. c̃. Lelio duab qͥnq remih .
ab cartagine ꝓfectus trãqͥi

Expanded text:
statuit temptare. Masaesuliorum is rex erat. statuit temptare. Masaesuliorum is rex erat. Masaesulii, gens adfinis Mauris, in regionem Hispaniae maxime qua sita Noua Carthago est spectant. foedus ea tempestate regi cum Carthaginiensibus erat, quod haud grauius ei sanctiusqfortuna pendet fides, ratus fore, oratorem ad eum C. Laelium cum donis mittit. qunec dare nec accipere nisi cum ipso coram duce Romano. ita Laelius in id modo fide ab rege adfectanti res Africae erat, opulentissinibus etiam regni apte ad Hispaniam quod freto exiguo dirimuntur positis. dignam itaque rem Scipio ratus quae, quoniam non aliter posset, magno periculo peteretur, L. Marcio Tarracone M. Silano Carthagine Noua, quo pedibus ab Tarracone itineribus magnis ierat, ad praesidium Hispaniae relictis ipse cum C. Laelio duabus quinqueremibus ab Carthagine profectus tranqui
Abbreviated transcription (Latin):
te̾pus erat yspanos ea media acies fũt¬
p̾sso gradu incedere iubet ip̃e ex dem
cornu ibi nanꝙ p̾erat nũciũ ad ilt
et marciu mictit ut cõnu extenderen
in sinistram partem quem admoduns
tendentem ad dexterain udissent ets
expeditis peditu Equituq pͥus pigis
consererent cum hoste ꝙͣ cohire intas
medie acies possent. Ita ductis comor
cum ternis peditu ochortib t̃misq ce
turmis ad hoc uelitib citato gͥdu im
in medio erat qͣ Segnius yspanoꝵ sig
incedebãt ⁊ iam conflixerant conuaꝰ
quod roboris in aciez hostiuiz ent p.
ueterani afriq non dur

Expanded text:
tempus erat, Hispanos— ea media acies fuittempus erat, Hispanos— ea media acies fuit—presso gradu incedere iubet; ipse e dextro cornu—ibi namque praeerat—nuntium ad Silanum et Marcium mittit ut cornu extenderent in sinistram partem quemadmodum se tendentem ad dextram uidissent, et cum expeditis peditum equitumque prius pugnam consererent cum hoste quam coire inter se mediae acies possent. ita diductis cornibus cum ternis peditum cohortibus ternisque equitum turmis, ad hoc uelitibus, citato gradu in hostem inus in medio erat, qua segnius Hispanorum signa incedebant. et iam conflixerant cornua cum quod roboris in acie hostium erat, Poeni ueterani Afrique, nondum
Abbreviated transcription (Latin):
tauit. tesseram uetera ꝑ castra dedit ut
ante Cucem uiri equq accurate prasi
essent. Armatus eques frenatis ste
teneret equos/. uix dum sat ceta liq̃
equitatu õnem cũ Leui ãmatun st¬
tiones punicas m̾nsit inde confestz i
mediam aciez acceptis. Hasdrubal clar
equitu excitatus ut ex tabernacło qe
suoꝵ ⁊ ꝓtul signa legionu fulgeta a
nosq hostium campos uidit eqͥtatũ on
extimplo ĩ equites emictit. Ip̃e cũ redo
agmine castris egreditur nͨ ex õdm̃ sł
quicqͣ acie instruenda mutat. Egur
Iam diu anceps pugna erat. nͨ ip̃ ꝑs
decerni poterat qͥa pulsis qͦd ꝓpe iniug
fiebat in aciem peditu tutus r̾ceptͥ eo
S ubi iam haud pł qͥngẽtos passa acio
inter se se diuise aberant signo rear
dato. Scipio patefactis ordinib eqͥtat
õnem Leuemq armaturã in mediu at
diuisamq in partes duas in subsiduro
cornua locat. Inde uͥ incipiente iã pug

Expanded text:
tauit. tesseram uesperi per castra dedit ut tauit. tesseram uesperi per castra dedit ut ante lucem uiri equique curati pransi essent, armatus eques frenatos instratosque teneret equos. uixdum satis certa luce equitatum omnem cum leui armatura in stationes Punicas immisit; inde confestim ipse mediam aciem acceptis. Hasdrubal clamore equitum excitatus ut ex tabernaculo prsuorum et procul signa legionum fulgentia plenosque hostium campos uidit, equitatum omnem extemplo in equites emittit; ipse cum peditum agmine castris egreditur, nec ex ordine solito quicquam acie instruenda mutat. equitum iam diu anceps pugna erat nec ipsa per se decerni poterat quia pulsis, quod prope in uicem fiebat, in aciem peditum tutus receptus erat; sed ubi iam haud plus quingentos passus acies inter sese aberant, signo receptui dato Scipio patefactisque ordinibus equitatum omnem leuemque armaturam in medium acceptam diuisamque in partes duas in subsidiis post cornua locat. inde ubi incipiendae iam pugnae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hec leuia certamina iures sunt pͥor
Hasdrubal in acie copias eduxit deinde
et Romani precessere s utraq acies
pro uallo stetit instructa. Et cũ a neuts
pugna cepta ess/ iam die ad occasum
inclinante a peno prius demͣ a Rogno
in castra copie reducte. hoc iddem ꝑdies
aliquot factum pͥor penus copias sẽꝑ¬
castris educebat prior fessis in signuz
receptui dabat a neutra parte ꝑcursuz
telum ue missum aut uox ulla orta
media acie hinc.xͥ. Illie Cãtagmeses
mixti afris cornua socii tenebant. Erãt
autem utrisq yspani ꝓ cornib an pu̾ca
aciem Elephanti. Castelloꝵ ꝓcul spem¬
uisu prebebant. tñ in utͥusq castris
ẜmonis ita erat. ut instructi stetissent
pugnaturos medias acies Roãnũ penũq
quos inter belli causa esset pari robõr aĩoͬ
amboꝵq concursuros. Scipio uͥ ħ obstiãte
credita aĩo auertit oĩa de industria in
cum diem quo pugnaturus erat mu¬

Expanded text:
per haec leuia certamina uires sunt, prior per haec leuia certamina uires sunt, prior Hasdrubal in aciem copias eduxit, deinde et Romani processere; sed utraque acies pro uallo stetit instructa, et cum ab neutris pugna coepta esset, iam die ad occasum inclinante a Poeno prius, deinde ab Romano in castra copiae reductae. hoc idem per dies aliquot factum. prior semper Poenus copias castris educebat, prior fessis stando signum receptui dabat; ab neutra parte procursum telumue missum aut uox ulla orta. mediam aciem hinc Romani illinc Carthaginienses mixti Afris, cornua socii tenebant—erant autem utrisque Hispani—; pro cornibus ante Punicam aciem elephanti castellorum procul speciem praebebant. iam hoc in utrisque castris sermonis erat, ita ut instructi stetissent pugnaturos; medias acies, Romanum Poenumque, quos inter belli causa esset, pari robore animorum armorumque concursuros. Scipio ubi hoc obstinate credi animaduertit, omnia de industria in eum diem quo pugnaturus erat mu
Abbreviated transcription (Latin):
Eos mago ⁊ Masmissa cu õm equitatu
agressi sunt turbassentq mumentes
niꝰ abditi post tumultu opotune ad id
positum a. Scipione equites ĩꝓuso in
effusos excurrissent. Et ꝓ raptissimũ
quanꝙͣ ⁊ ꝓxime uallu atq ĩ ip̃os muni¬
tores primu inuectum uix du prelio
mito fuderunt cum ceteris qͥ sub signiᷤ
atq ordine agiminis incesẜant lõgior
et diu ambigua pugna fuit. S cu ab
stationib primum expedite cchortes demͣ
ex epere deducti milites atq am̃a caper᷑
agmen armatoꝵ a castus ĩ p̾lui ruei̾t
terga haud dubie uertũt peni nundeq
et pͥmo turmatim abibant nichil preter
pauorem festinatoẽmue cõfusis odmnib.
Deinde postq accius ultimis ĩcedebat Ro¬
manus/ neq substineri impetus poterat
nichil iaz ordinu memores passiz qͣcũq
ꝓximu fuit ĩ fugam effunduntur. Et
quanꝙ̃ eo prelio aliquantu Rau̾ms aucti
armature cessatu est ubi satis temptate

Expanded text:
eos Mago et Masinissa cum omni equitatu adgressi sunt, turbassentque munientes ni abditi post tumulum opportune ad id positum ab Scipione equites improuiso in effusos incurrissent. ii promptissimum quemque et proxime uallum atque in ipsos munitores primum inuectum uixdum proelio inito fuderunt: cum ceteris, qui sub signis atque ordine agminis incesserant, longior et diu ambigua pugna fuit. sed cum ab stationibus primum expeditae cohortes, deinde ex opere deducti milites atque arma capere agmen armatorum a castris in proelium rueret, terga haud dubie uertunt Poeni Numidaeque. et primo turmatim abibant, nihil propter pauorem festinationemue confusis ordinibus; dein, postquam acrius ultimis incidebat Romanus neque sustineri impetus poterat, nihil iam ordinum memores passim qua cuique proximum fuit in fugam effunduntur. et quamquam eo proelio aliquantum et Romanis aucti armaturae cessatum est. ubi satis temptatae
Abbreviated transcription (Latin):
bello assumptis ⁊ mopia ẜuitoꝵ ⁊ pecor
directo uillisq dixtis aut incesismo
emigrauit. Mouerant autez huiꝰ a di
mentionez placentinoꝵ ⁊ Cremonese
legati querentes agnuz suuz ab nc
gallis incursari ac uastari magnams
partez colonoꝵ suoꝵ dilapsam ee ⁊ n
frequentes se urbes agru uastatuĩ ae
deẜtum habere. Manilio p̾tori madie
ut Colonias ab hoste tueretur cons
atq placentini essent ante cẽta dic
in Colomas reuerterentur. principa
deinde ueris ⁊ ip̃i ad bellum profen
sunt. q. Cecilius cons exercitũ ar
Nerone. L. ueturius ab.q. claudo
P. p.x. accepit nouisq militib qu
ip̃e conscripẜat suppleuit. In ꝯsetmu
agrum. cons exercitu duxerut passe
depopusati. Cum agmen iam graue
preda esset in saltu angusto a briti
Ea sine certamine tota ge̾s ĩ dedicas¬

Expanded text:
bello absumptis et inopia seruitiorum et pecore bello absumptis et inopia seruitiorum et pecore direpto uillisque dirutis aut incensis; magna a in agros remigrauit. mouerant autem huiusce rei mentionem Placentinorum et Cremonensium legati querentes agrum suum ab accolis Gallis incursari ac uastari, magnamque partem colonorum suorum dilapsam esse, et iam infrequentes se urbes, agrum uastum ac desertum habere. Mamilio praetori mandatum ut colonias ab hoste tueretur: consatque Placentini essent ante certam diem in colonias reuerterentur. principio deinde ueris et ipsi ad bellum profecti sunt. Q. Caecilius consul exercitum ab C. Nerone , L. Ueturius a Q. Claudio propraetore accepit, nouisque militibus quos ipse conscripserat suppleuit. in Consentinum agrum consules exercitum duxerunt, passimque depopulati, cum agmen iam graue praeda esset, in saltu angusto a Bruttios profecti; ea sine certamine tota gens in dic
Abbreviated transcription (Latin):
Agnus masculus. Idemq femina natꝰ eãt.
et albe duos soles uisos ferebãt et nocte
Fregelł lucez aꝑtam ⁊ bos ĩ agrõ Romano
Locutus ⁊ ara neptuni młto manasse su¬
dore. In cͥco flãminio dicebatur et Edes
Cereri salutis querini de Celo tacte ꝓdigia
cõs hostiis maiorib ꝓcurare uissi ⁊ suppli¬
catione unum diem h̃r. ea ex. S.9. fit᷑a
pł omnib aut nuciatis ꝑegre aut uisis doĩ
ꝓdigiis terruit aĩos hominu. Ignis ĩ ede
ueste extinctus cesaq fragor est ues talis
uisa. Custodia eius noctis fuerat iussu
tendentib deis. Ceteꝵ negligẽtia huãna
acciderat ⁊ tamen hostiis maioĩb ꝓcurari
et supplicatione ad ueste hr̃i placuit prius¬
q ꝓficiscerentur consules ad bellũ moniti
ab senatu sunt ut in agros reducẽde pleb̾
curam haberent demu benngnitate sub¬
motum bellum ab urbe Romana et lacio
quanꝙ̃ erat ppͦ facilis liberis cultoribus

Expanded text:
agnus mas idem feminaque natus erat; agnus mas idem feminaque natus erat; et Albae duo soles uisos ferebant et nocte Fregellis lucem obortam; et bos in agro Romano locutus et ara Neptuni multo manasse sudore in circo Flaminio dicebatur; et aedes Cereris Salutis Quirini de caelo tactae. prodigia consules hostiis maioribus procurare iussi et supplicationem unum diem habere—ea ex sena omnibus aut nuntiatis peregre aut uisis domi prodigiis terruit animos hominum ignis in aede Uestae exstinctus, caesaque flagro est Uestalis cuius custodia eius noctis fuerat iussu tendentibus dis ceterum neglegentia humana acciderat, tamen et hostiis maioribus procurari et supplicationem ad Uestae haberi placuit. priusquam proficiscerentur consules ad bellum moniti a senatu sunt ut in agros reducendae plebis curam haberent: deum benignitate summotum bellum ab urbe Romana et Latio quaquam erat populo facilis et liberis cultoribus
Abbreviated transcription (Latin):
hee bine legiones erãt huissẽt ex̾citu
⁊̃ E truria duas uolonu segion̾s. a.c.
gatum in annum imperiũ erat accipẽt
et q. manulio ut collge iurisditõe t̾dita
gallia eu exercitu. cui ł. porcius ꝓ .p.¬
r. prefuãt obtineret decretu est iussuq
populari agros galloꝵ qui ad penos sub
aduentu hasdrubalis defecissent .C. ser¬
iuilio cum Cannensib duab legionib
sicut .p. Manilius tenũat. Sicilia tũeda
data ex sardima uetus exercitꝰ cui iaz
hostilius prefuerat deportatus noua
Legionem ꝙͣ.t̾. claudius traicer̃t secuz cons
conscripserunt.q. claudio ut uarentum .c.
Ciuitate tanto discrimine belli solicita cu
õmu secundoꝵ aduersarioꝵq cãs in deqs
uerterent młta ꝓdigia nũciabant᷑ t̾racine
terrebant in ede Iouis forib ip̃is duo plassi
angues ab aincia nũciatu est cruẽta spicaᷤᷤ
metentib iuisas ẽẽ. Cere põcus biceps et

Expanded text:
etor—eae binae legiones erant—habuisset exercitum: etor—eae binae legiones erant—habuisset exercitum: in Etruria duas uolonum legiones a C. rogatum in annum imperium erat, acciperet; et Q. Mamilius ut collegae iurisdictione tradita Galliam cum exercitu cui L. Porcius praetor praefuerat obtineret decretum est, iussusque populari agros Gallorum qui ad Poenos sub adventum Hasdrubalis defecissent. C. Servilio cum Cannensibus duabus legionibus, sicut C. Mamilius tenuerat, Sicilia tuenda data. ex Sardinia vetus exercitus, cui A. Hostilius praefuerat, deportatus; novam legionem quam Ti. Claudius traiceret secum consules conscripserunt. Q. Claudio ut Tarentum, C. ciuitate tanto discrimine belli sollicita cum omnium secundorum aduersorumque causas in deos uerterent, multa prodigia nuntiabantur: Tarracinae terrebant in aedem Iouis foribus ipsis duo perlapsi angues; ab Antio nuntiatum est cruentas spicas metentibus uisas esse; Caere porcus biceps et
Abbreviated transcription (Latin):
omitia hĩta creati .c. ẜuilius. Inde¬
dus metelus.. cdandius aselliue
Mamilius terrmꝰ qui tu edilis pł erat.
Comitiis ꝑfectis dictator magistrat u
abdicato dimissoq exercitu ĩ Etruria
ꝓuncia ex senatꝰ ꝯsultu est profectus
ad questiones hñdas qͥ etͣscoꝵ ubriõ ue
pͥp defectionis ab Roa̾nis ad hasdrubale
sub aduentu eius concilia concitassent
quiq euz auxiliis aut ꝯmeatu aut ope
aliqua iuissent. Het eo anno doĩ mi¬
litieq gesta ⁊ ludi .xͥ. t̾ toti instaurati
Cornelio Lentulo. Item ludi plebei sem̃ł
toti instaurati ab edile pleb. M. põpoĩo
Mathoc ⁊ Ꝙ. manilio turmo t̃tiodetiõ
anno punici belli. l. ueturio. philone
et.q. Cecilio Metello cõs bu̾cii ambo
decreta p̾tores exinde sortiti sũt .M. ce¬
cilius metellus urb̾.q.m. Emilius
peregrinus cons ẜuilius Sicilia .t. clau¬
dius sardima exercitus Ita diiusi con¬
sulu alteri ꝙͣ cons claudius prioris
anni cons̃ alteri q̃q claudius ꝓꝓ .r.¬

Expanded text:
abita; creati C. Servilius M. Caecilius Metellus Ti. Claudius Asellus Q. Mamilius Turrinus, qui tum aedilis plebis erat. comitiis perfectis dictator magistratu abdicato dimissoque exercitu in Etruriam provinciam ex senatus consulto est profectus ad quaestiones habendas qui Etruscorum Umbrorumve populi defectionis ab Romanis ad Hasdrubalem sub adventum eius consilia agitassent quique eum auxiliis aut commeatu aut ope aliqua iuvissent. haec eo anno domi militiaeque gesta. ludi Romani ter toti instaurati lebeii semel toti instaurati ab aedilibus plebis M. Pomponio Mathone et Q. Mamilio Turrino . tertio decimo anno Punici belli L. Ueturio Philone et Q. Caecilio Metello consulibus, Bruttdecreta. praetores exinde sortiti sunt M. Caecilius Metellus urbanam, Q. Mamilius peregrinam, C. Seruilius Siciliam, Ti. Claudius Sardiniam. exercitus ita diuisi: consulum alteri quem C. Claudius prioris anni consul, alteri quem Q. Claudius propra
Abbreviated transcription (Latin):
diruunt quȩ incendio assumi neq̃unt
deo uestigia qͦ urbis extinguer ac deler
memoria hostiuz cedis cordi est Castu¬
lenem inde Sipio exercitu ducit qua
rhem non yspani modo ꝯuenant s pũci
cam exercitus ex discipata passi fuga
eliquie tutabantur s aduentũ Scipionis
puenerat fama cladis illi turgitanoͤ trorq
tende ac desperatio inuaẜat ⁊ in diuesis
ausis cum sibi quisq consultũ ne altus
petu uellet pͥmo tacita suspitõ deinde
iga discordia secessionez int̃ cãtagine̾ses¬
q yspanos fecit. Hiis Cerdrbellus ꝓpalã
ntionis actor. Hynulco punicis auxi¬
uarib preerat quos urbemq cla fide
repta Cerbellus xͦ. prodit. Mitior ea
atoria fuit nͨ tandimde noxe adĩssu
mit ⁊ aliqͣrtu ire lemerat uolũtaria de¬

Expanded text:
diruunt quae incendio absumi nequeunt; adeo vestigia quoque urbis exstinguere ac delere memoriam hostium sedis cordi est. Castulonem inde Scipio exercitum ducit, quam urbem non Hispani modo convenae, sed Punici etiam exercitus ex dissipata passim fuga reliquiae tutabantur. sed aduentum Scipionis praeuenerat fama cladis Iliturgitanorum terrorque inde ac desperatio inuaserat; et in diuersis causis cum sibi quisque consultum sine alterius respectu uellet, primo tacita suspicio, deinde aperta discordia secessionem intatque Hispanos fecit. his Cerdubelus, propalam deditionis auctor, Himilco Punicis auxiliaribus praeerat; quos urbemque clam fide accepta Cerdubelus Romano prodit. mitior ea victoria fuit; nec tantundem noxae admissum erat, et aliquantum irae lenierat voluntaria de
Abbreviated transcription (Latin):
hauspiciui fuiss ⁊ exercitus luuam
deductus Romam ueniss Rercins
Liuium quadrigis urbem in eunte
milites sequerentur.C. claudiuse
sine militib inueherentur Ita osar
triumphus tũ utriq tũ mag̾̃ ei qđ
ꝙͣtum merito añ ibat tm̃ honore ci
Lege cesẜat glorie. auxiliuz equt
aiebant sex dieꝵ spatio transcuraiss¬
Longitudinem Italie ⁊ eo die cuzhi¬
drubale in gallia signis collatis pie
quo eum castra aduersum sese ĩas
posita habere ambal credidiss.

Expanded text:
auspicium fuisset et exercitus Livianus auspicium fuisset et exercitus Livianus deductus Romam venisset, Neroni, ut M. Livium quadrigis urbem ineuntem milites sequerentur, C. Claudius equo sine militibus inveheretur. ita consociatus triumphus cum utrique, tum magis ei qui quantum merito anteibat, tantum honore 12 conlegae cesserat, gloriam auxit. illum equitem aiebant sex dielongitudinem Italiae, et eo die cum Hasdrubale in Gallia signis conlatis pugnasse quo eum castra aduersus sese in Apulia posita habere Hannibal credidisset
Abbreviated transcription (Latin):
quoq̃ euis .c. claudiu iusserũt᷑. Id modo
in decreto interfuit ꝙ.M. Liuii excitu
reduci Neronis Legiones Aĩbali oppoĩtas
manere in ꝓuincias iusẜunt Int̃ quos
Ita ꝑ lictas ꝯuenit ut quem admodu
uno aĩo renꝰ. p̾. gexissent Ita quanqͣ
ex diuersis regionib ꝯuenirent unoq
tempore ad urbem accederent p̾nestre
qͥ prior uenisset colexam iͥ operir iussus
forte ita euenit ut codem dic amloyn
uenirent. Inde premisso edcto ut tr
post freqñs senatus ad edez bellon ai
accessere. Non salutabãt mõ unius
Labantur. alii gr̃as agebant ꝙ er
ope incolumis re preesset. In senatia
more oĩuz imꝑatoꝵ expositis reb as
gestis postul assent Ut ꝓ re publica fi¬
titer feliciterq admiistrata et dar
Inmortalib habetur honge ⁊ ip̃is tͥuis¬
tibus urbe mire liceret se uõ ea qu
postularent de creuere patres merit
die quo pugnatum foret eius forti

Expanded text:
quoque eius C. Claudium iusserunt. id modo quoque eius C. Claudium iusserunt. id modo in decreto interfuit quod M. Liui exercitum reduci, Neronis legiones Hannibali oppositas manere in prouincia iusserunt. inter consules ita per litteras conuenit ut, quemadmodum uno animo rem publicam gessissent, ita quamquam ex diuersis regionibus conuenirent uno tempore ad urbem accederent; Praeneste qui prior uenisset, collegam ibi opperiri iussus. forte ita euenit ut eodem die ambo Praeneste uenirent. inde praemisso edicto ut triduo post frequens senatus ad aedem Bellonae accessere. non salutabant modo uniuelabantur, alii gratias agebant quod eorum opera incolumis res publica esset. in senatu cum more omnium imperatorum expositis rebusgestis postulassent ut pro re publica fortiter feliciterque administrata et deis immortalibus haberetur honos et ipsis triumphantibus urbem inire liceret, se vero ea quae postularent decernere patres meritodie quo pugnatum foret eius forte
Abbreviated transcription (Latin):
Flexisset eoꝵ aĩos hortatusq oppug̾tõ
uigat principuq hiis qͥ fuger capta qͣ
urbe se Romanis tradere maluerat sũma
reꝵ ⁊ custodia urbis ꝑmissa ip̃e demetadẽ
ab Euboea unde primu ad opẽ fere̾dã
copiis ꝓfectus erat traiecit. Cassandree
deinde centum nauiu longaꝵ carmnis
positis cõtractaq ad effectum eius opẽis
multitudine fabroꝵ naualiu. qͥa res
in grecia tranquilla esset ꝓfecto acthali
fecerat ⁊ in tempore laborantib sociis
Latum ab se auxiliu retro in Regnũ
concessit ut ditionis bellũ feret Extͤmo
Estatis eius qua hec in grecia gesta sũt
Cum.q. F abius maximus. p̃. legatus
ab. M. liuio cons̾. Roma ad senatu
nunciass consule satis presidii gallie
ꝓuncie credere.L. porciuz cũ suis Le¬
gionib esse decedere. se inde ac deduci
exercitum consulare posse pr̃es .nͣ. mͣ
Luuu tm̃ rediere ad urbem s collga

Expanded text:
flexisset eorum animos, hortatusque flexisset eorum animos, hortatusque uigat, principumque iis qui fugere capta urbe quam se Romanis tradere maluerant summa rerum et custodia urbis permissa ipse Demetriadem ab Euboea, unde primum ad opem ferendam sociis profectus erat, traiecit. Cassandreae deinde centum nauium longarum carinis positis contractaque ad effectum eius operis multitudine fabrorum naualium, quia res in Graecia tranquillas et profectio Attali fecerat et in tempore laborantibus sociis latum ab se auxilium, retro in regnum concessit ut Dardanis bellum inferret. extremo aestatis eius qua haec in Graecia gesta sunt, cum Q. Fabius Maximus filius legatus ab M. Liuio consule Romam ad senatum nuntiasset consulem satis praesidii Galliae prouinciae credere L. Porcium cum suis legionibus esse, decedere se inde ac deduci exercitum consularem posse, patres non M. Liuium tantum redire ad urbem sed collegam
Abbreviated transcription (Latin):
satis esse probabant restituit Inde nauib
acceptis ab atheis erant aut tres qͣdri¬
remes/ ⁊ ibi remes totide/ anthitidam
traiecit. Inde quinq remib septe̾ lemb̾
xx. amplius quos ut adiungerent Cãta¬
ginensiu classi imẜat ĩ chormtiu siũ
ꝓfectus ad eruptas Etholoꝵ que prope
Eriphalium sunt descensionez fet̾ haud
fecilitate elos. Na hominu qd̃ aut in
agris aut in propinquis castellis pocida¬
mas. atq Appollonie fuit in silua̾ mõteq
refugit. Pecora que int̾ festinatõe abigne¬
qui erat sunt directa ⁊ in naues cõpulsa
cum hiis ceteraq preda nicia p̃tor achoꝵ¬
Egium misso cum Corinthũ inde petiss pe¬
destres inde copias ꝑ Boetiaz tͣduci iussit
ip̃e aboeuotris preter terra Actica super
signum nauigans inter medias ꝓpe hostiũ
classes calcide ꝑuenit. Inde collaudata
fide ac uirtute ꝙ neq timor neq spes

Expanded text:
satis probabant restituit. inde nauibus satis probabant restituit. inde nauibus acceptis ab Achaeis—erant autem tres quadriremes et biremes totidem—Anticyram traiecit. inde quinqueremibus septem et lembis uiginti amplius, quos ut adiungeret Carthaginiensium classi miserat in Corinthium sinum, profectus ad Eruthras Aetolorum, quae prope Eupalium sunt, escensionem fecit. haud fefellit Aetolos; nam hominum quod aut in agris aut in propinquis castellis Potidaniae atque Apolloniae fuit in siluas montesque refugit: pecora quae inter festinationem abigi nequierant sunt direpta et in naues compulsa. cum iis ceteraque praeda Nicia praetore AchaeAegium misso cum Corinthum petisset, pedestres inde copias per Boeotiam terra duci iussit: ipse ab Cenchreis praeter terram Atticam super Sunium nauigans inter medias prope hostium classes, Chalcidem peruenit. inde conlaudata fide ac uirtute quod neque timor nec spes
Abbreviated transcription (Latin):
se rei in tempore occurisse/. rapiẽte onia
ex oculis eduxisse celeritate sua fõtuna
in concilio autez dissimulans egͥtudinez
elato aĩo disẜuit iratus. Gestatur deos
hominesqr se nlło loco nͨ tpori defuisse qͥn
ubi hostium arma concrepuissent Eo
quanta maxima posset celeritate tẽder̃t
s uix rõnez miri posse utruz a se audatuis
an fugatius ab hostib gerat᷑ bellum sic
ab oponte acthalum sic sulpiriu ab
calcide sic eis ip̃is dieb machanide e suis
manib elapsum .ẜ nõ semꝑ felice osse
fugam nec pro difficili id bellu hndum.
In quo si nemo cõgressus cũ hostib suis
uicerit ꝙ pͥmũ esset confexionem se
hostium habere. Nequaꝙͣ par esse sibi
breui ⁊ uictoriam haud dubiã hiturum.
nec meliore euentu eos secu qͣ ope pugna¬
turos. Leti Reg em socii audierũt redit
inde Acheis hereu. ⁊ triphila aliphera
autez. Melagopolitis ꝙ uis suoꝵ eefiniu

Expanded text:
se rei in tempore occurrisse, et rapientem omnia se rei in tempore occurrisse, et rapientem omnia ex oculis elusisse celeritatem suam fortunam. In concilio autem dissimulans aegritudinem elato animo disseruit, testatus deos hominesque se nullo loco nec tempore defuisse quin ubi hostium arma concrepuissent eo quanta maxima posset celeritate tenderet: sed uix rationem iniri posse utrum a se audacius an fugacius ab hostibus geratur bellum. sic ab Opunte Attalum, sic Sulpicium ab Chalcide, sic eis ipsis diebus Machanidam e manibus suis elapsum. sed non semper felicem esse fugam nec pro difficili id bellum habendum in quo, si modo congressus cum hoste sis, uiceris. quod primum esset, confessionem se hostium habere nequaquam pares esse sibi: breui et uictoriam haud dubiam habiturum, nec meliore euentu eos secum quam spe pugnaturos. laeti regem socii audierunt. reddidit inde Achaeis Heraeam et Triphuliam, Alipheram autem Megalopolitis quod suorum fuisse finium
Abbreviated transcription (Latin):
q legatis uenit/. ubi cu de fmniendo
holico bello ageretur. Affuerat reiz
gati nuꝑ E raclee concilio Romanoꝵ
lmpioꝵ solẽpne Ludricu parãtes eleos
gredi statuisse. preuertendum id ratus
igatis cum benigno respõso dimissis neq
iusam eius belli fuisse nec mora si mõ
ena ⁊ honesta conditione liceat pacem
fucturum cum expedito agnim̾ ꝓfectꝰ
boetiam Megara atq inde cornithu
dscendit. Uñ comeatib sũptis plebeiui¬
suphenumq petit Et Iam cum heron
anss. audit machimenda fama
duentus sui territu refugisse lacede¬
onem. degiuq se ad consilium
hloꝵ recepit simul classez punica
mari quoq aliquid posse accitam
ratus se inuenturum paucis autem
inde uaeas traiecerent peni. In
edus carnanum petierant Cũ ab Ereo
fectum Acthalu Romanosq audissẽt
ert ne ad se iretur ⁊ intra hirium¬
feues hec sunt Corithi sm̃ oppͥme
rentur philippus mẽbat qͥde ⁊ angebat᷑
cum ad oĩa ipse raptim isset. Rulli tñ

Expanded text:
 legatis uenit. ubi cum de finiendo Aetolico bello ageretur—adfuerant enim legati nuper Heracleae concilio RomanoruOlympiorum sollemne ludicrum parantes Eleos adgredi statuisse. praeuertendum id ratus legatis cum benigno responso dimissis—se neque causam eius belli fuisse nec moram, si modo aequa et honesta condicione liceat, paci facturum—cum expedito agmine profectus per Boeotiam Megara atque inde Corinthum descendit, unde commeatibus sumptis Phliunta Pheneumque petit. et iam cum Heraeam uenisset, audito Machanidam fama aduentus sui territum refugisse Lacedaemonem, Aegium se ad concilium Achaeorum recepit, simul classem Punicam, ut mari quoque aliquid posset accitam, ibi ratus se inuenturum. paucis ante diebus inde †Oxeas traiecerant Poeni, inde portus Acarnanum petierant, cum ab Oreo profectum Attalum Romanosque audissent, ueriti ne in se iretur et intra Rhium—fauces eae sunt Correntur. Philippus maerebat quidem et angebatur, cum ad omnia ipse raptim isset, nulli tamen