comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
principaliter adflixit status inde se&iam ipsẽ cicero reprehendeis trans liti¬
rinstusit an& aliqua comparatione Contro uersia simplex est quȩ ab solutã
contin& unã questionẽ hoc modo corrintus bellũ indicamus annon: Iutista
diruatur andiar diginen sibus reddatur aneo colonia deducatur:
ecer citus in macedoniã contraphilippum mnit t̃atur quisocius sit auxilio¬
antene at᷑ initalia ut quam maximȩ contra annibalẽ copiae suit. deui pa
artes orationis pr&horica arte iiii sunt exordiumtibus oru¬
narratio agumentatio conclusio harum prima auditor es animũ
prouocat secunda res̃ gestas xplicat Tercia fidem adsertionibus facitq
finem tocius orationes conplectitur. Incho andum est itaq taliter ut benia¬
lum doctibilem ud ad tentum auditorem faciamus . beniuolũ precando a¬
lem insiruendo ad tentũ ecitando. Narrandũ est it aut breuiter atq aperu

Expanded text:
principaliter affixit status. Inde se ipse etiam Cicero reprehendens, translatiprincipaliter affixit status. Inde se ipse etiam Cicero reprehendens, translatijuncta, an ex aliqua comparatione. Controversia simplex est quae absolutam continet unam quaestionem, hoc modo: Corinthiis bellum indicamus, an non? 2. Condiruatur, an Carthaginiensibus reddatur, an eo colonia deducatur? exercitus in Macedoniam contra Philippum mittantur, qui sociis sit auxilioan teneatur in Italia, ut quam maximae contra Annibalem copiae sint? CAartes orationis in Rhetorica arte quattuor sunt: exordium, narratio, argumentatio, conclusio. Harum prima auditoris animum provocat, secunda res gestas explicat, tertia fidem adsertionibus facit, quarta finem totius orationis conplectitur. Inchoandum est itaque taliter, ut benivolum, docilem, vel adtentum auditorem faciamus: benivolum precando, docilem instruendo, adtentum excitando. Narrandum est ita, ut breviter atque aperte
Abbreviated transcription (Latin):
sitatem. de precatio est cum &p& casse & consultũ pec casse reus confite¬
tur & tamen ut inoscatur postulat que genus praro porest accidere
tem e legalistitu hax oriuntur idest scriptum & uoluntas leges contrarie ambi¬
guitas collectiosi ueratio unatio & difinitio legalis. Scriptum & uoluntas
quando uerba ipsauidentur cumsententia scriptoris dis ũdere Leg is ontra¬
riae status est quando interse duȩlegis autplures discrepare noscuntur
Ambiguitas est cumidq: scriptum est duas aut plures ressignificare uidetur
Colla ho uel ratiocinatioest quando e eoques criptum est aliud quoq quod non
tutione inqua posita sit queritur Status ergo tamrationales quar legales
a quibusdam certius .x. & .uiii connumerati sunt. Cȩterum secundũ raho¬
ricos tullii xviii reperiuntur propterei quȩ trans lationẽ interrationales

Expanded text:
sitatem. Deprecatio est cum et peccasse et consulto peccasse reus confitesitatem. Deprecatio est cum et peccasse et consulto peccasse reus confitetur, et tamen ut ignoscatur postulat, quod genus perraro potest accidere9. Item ex legali statu haec oriuntur, id est, scriptum et voluntas, leges contrariae, ambiguitas, collectio, sive ratiocinatio et definitio legalis. Scriptum et voluntas est, quando verba ipsa videntur cum sententia scriptoris dissidere. Legis contrariae status est, quando inter se duae leges, aut plures discrepare noscuntur. 10. Ambiguitas est, cum id quod scriptum est duas aut plures res significare videtur. Collectio vel ratiocinatio est, quando ex eo quod scriptum est aliud quoque quod non tiva constitutione, in quo posita sit quaeritur. 11. Status ergo tam rationales quam legales a quibusdam certius decem et octo connumerati sunt; caeterum secundum rhetoricos Tullii undeviginti reperiuntur, propterea quia translationem inter rationales
Abbreviated transcription (Latin):
crimine quopoena oporteat : trans latiua conslitutio quod actio trans lacionis
& comnmutitionis indigere uid&ur. Iudicialis est inqua ae qui retinatura
urreinia aut poeneratio queritur. Negotialis est inqͥua quid iu
more & equitate sit consideratur. Adsumꝓtiua est que ipsa & senihildat
sed ut inos catur postulat quẽ nos ad poene tentes probamius pertinere
Ne motiocriminis est cum iderimen que infertur abse & ab sua culpa ui & po¬
testate mnalium reus de mouere conatur. Relatio criminis cumideo iure
fastum dicttur quȩ aliquis ante miuria laces situs sit : conparatio est cum aliuo
aliq alterius fastum honestum aut utile contenditur que ut ficritillud.
quo ar guitur dicituresse commissum. Pur gatio est cũ fastũ quidẽ conci¬
d&ur sedculparemou&ur Hax partes hab& .iii. in prudentiã casum neces¬

Expanded text:
crimine, qua poena oporteat. Translativa constitutio, quod actio translationis crimine, qua poena oporteat. Translativa constitutio, quod actio translationis et commutationis indigere videtur. Iudicialis est, in qua aequi et recti natura et praemia aut poenae ratio quaeritur. Negotialis est, in qua quid iuris ex civili more et aequitate sit consideratur. Adsumptiva est, quae ipsa ex se nihil dat sed ut ignoscatur postulat. Quod nos ad poenitentes probaviRemotio criminis est cum id crimen, quod infertur, ab se et ab sua culpa, ui et potestate in alium reus demouere conatur. Relatio criminis est cum ideo iure factum dicitur, quod aliquis ante iniuria lacessitus sit. Comparatio est cum aliud aliquod alterius factum honestum aut utile contenditur, quod ut fieret, illud quod arguitur dicitur esse commissum. Purgatio est cum factum quidem conceditur, sed culpa remouetur; haec partes habet tres, imprudentiam, casum, neces
Abbreviated transcription (Latin):
perquã & pugnent propositionẽ iduersari sedq. ineopar sutraq camsiia
Fitautẽ & intentione & depulsione stitus autẽ causarũ sunt duo rationibi¬
lis & legalis derationali oriuntur coniestura finis qualitas trani latio de
fine iudicialis & negotialis deiudiciali absoluta & adsumptiua: de idums
otiua remotio criminis relatiocriminis conpeniatio. De concessione pus¬
gatio & deprecatio Coniestur alesstatus est cumfastumq alio oliciturs
ab alio ab ng&us diinitiuus status est cum id quõ obicitur non hioc essẽ conten¬
ditur sed quid illud sit adhubeas difinitionib: a probatur qualit is est dum
qualis resiit queritur & que deui & genere negotii controuerssia anitur. consti¬
tutio generalis appellantur. trans latio est cum causa & eopend& quõ non
authis agere uid&ur quẽ oport& aut non apud quosqr tempore qualege quo

Expanded text:
per quam expugnent propositionem adversarii, sed quod in eo pars utraque consistat. per quam expugnent propositionem adversarii, sed quod in eo pars utraque consistat. Fit autem ex intentione et depulsione. Status autem causarum sunt duo: rationalis et legalis. De rationali oriuntur coniectura, finis, qualitas, translatio. De fine iudicialis et negotialis. De iudiciali absoluta et adsumptiva. De adsumptiva concessio, remotio criminis, relatio criminis, conpensatio. De concessione purgatio et deprecatio. Coniecturalis status est cum factum, quod alio obicitur, ab alio pernegatur. Definitivus status est, cum id, quod obicitur, non hoc esse contenditur, sed quid illud sit adhibitis definitionibus adprobatur. Qualitas est, dum qualis res sit quaeritur: et quia de vi et genere negotii controversia agitur, constitutio generalis appellatur. Translatio est cum causa ex eo pendet, quod non aut is agere videtur, quem oportet, aut non apud quos, quo tempore, qua lege, quo
Abbreviated transcription (Latin):
quod genus duas hab& species laudẽ &uituperationẽ Iaudis ordo tribus
temporibus distinguitur ante ipsum in ipsum post ipsum: ante ipsum ut qu
te taml&a tulerunt sc̃ła : In ipium ut o sola infandos troiȩ muerata ldns
postipsum ut infr&a dumfluuii currunt dum montibus umbre iustrabum
posthominẽ. Locus communis ad de monstratiuũ uituperationes genus
pertine que tamen ab eo inaliquo differt Nam uituperatio quȩ cont¬
ria est laudis ipecialẽ ad incertam facientis personam adhib&ur conimo¬
nis uero locus generaliter infasticrimen prȩponitur. u inde & communis
locus dicitur que absente persona non tantũ in homine quantũ in ipsĩ gri
Utatus a pudrehores dicitur eares inquacausa consistit id est consitutio gre¬
ciautem statum acontentione stasimdicunt latiniautẽ non solũ apigna

Expanded text:
monstrat; quod genus duas habet species: laudem et vituperationem. Laudis ordo tribus monstrat; quod genus duas habet species: laudem et vituperationem. Laudis ordo tribus temporibus distinguitur: ante ipsum, in ipsum, post ipsum. 6. Ante ipsum, ut: Quae te tam laeta tulerunt saecula. In ipsum, ut: O sola infandos Trojae miserata labores. Post ipsum, ut: In freta dum fluvii current, dum montibus umbrae Lustrabunpost hominem. Locus communis ad demonstrativum vituperationis genus pertinet. Quod tamen ab eo in aliquo differt. Nam vituperatio, quae contraria est laudis, specialiter in certam facientis personam adhibetur. Communis vero locus generaliter in facti crimen praeponitur. Unde et communis locus dicitur, quia absente persona non tam in hominem, quantum in ipsum crimen Status apud Rhetores dicitur ea res, in qua causa consistit, id est constitutio. Graeci autem statum a contentione στάσιν dicunt. Latini autem non solum a pugna,
Abbreviated transcription (Latin):
Etiuum genus est in quo de quibus lib& ut ilitatibus uitȩ quid aut debeat au
non debeat fieri tractatur Demonstratiuũ est inquo laudabilis persona
aut reprehensibilis demons tratur. Iudiciale in quo deppsius perionȩ fal
aut poene aut premii sententia datur. Distum autem iudiale eoque ul¬
c& hominẽ & sententiasua ostendat utrũ laudabilis premio dignus sit aut
certereus contempnari liberariq: supplicio deliberatiuũ genus uocatur eo
deuna quaquere ineo delibereur. Huiusgenus duplex est suassio & desuasss
idest de e pectando & fugiendo id est de faciendo & non faciendo suas suru
autẽ intribus locis diuiditur. honesto utili & possibili hax defert aliqud io
liberatiua quia suas saria egit alterã personã deliberatiua in terdũ & a rus
agit insuassaria autem duȩ sunt quȩ plus ualent spes & m&us. De mons ira¬
uũ distum quõ unã quãq rẽ aut laudando aut uituperando d

Expanded text:
tivum genus est, in quo de quibuslibet utilitatibus vitae, quid aut debeat aut non debeat fieri, tractatur. Demonstrativum, in quo laudabilis persona aut reprehensibilis ostenditur. Iudiciale, in quo de ipsius personae facto aut poenae aut praemii sententia datur. Dictum autem iudiciale eo, quod iudicet hominem, et sententia sua ostendat utrum laudabilis praemio dignus sit, aut certe reus condemnari liberarique supplicio. Deliberativum genus vocatur eo, quod de unaquaque re in eo deliberatur. Huius genus duplex est, suasio et dissuasio, id est de expetendo et fugiendo, id est de faciendo et non faciendo. Suasoria autem in tribus locis dividitur: honesto, utili et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget altera persona, deliberativa interdum et apud se agit. In suasoria autem duae sunt quae plus valent: spes et metus. 5. Demonstrativum dictum, quod unamquamque rem aut laudando aut vituperando de
Abbreviated transcription (Latin):
Uimiriq suis uirbonũs dcendiperitusur honus consstte netnaomoribrs¬
uta ar tibusdisaen edi pereius consis t ar tificiosa eloquentiaq consistat
partibus quinque inuentione dispos s̃tione doquutione memoria prumin¬
tione & fine officiique estaliquid persuadere Ipsa autẽ peritia dicendi pre&
rebus consista natura dostrina u.su. Natura ingenio dostrina scientiao
assiduitate. Ha&c sunt enim qui non solũ mnoratione sed inuno quoq: homi
artifice &petant᷑ ut aliquid efficiat

Expanded text:
vir bonus, dicendi peritus. Vir bonus consistit natura, moribus, artibus. Dicendi peritus consistit artificiosa eloquentia, quae constat partibus quinque: inventione, dispositione, elocutione, memoria, pronuntiatione, et fine officii, quod est aliquid persuadere. Ipsa autem peritia dicendi in tribus rebus consistit: natura, doctrina, usu. Natura ingenio, doctrina scientia, usus adsiduitate. Haec sunt enim quae non solum in oratore, sed in unoquoque homine artifice expectantur, ut aliquid efficiat
Abbreviated transcription (Latin):
appellant :
Natinum adiuncto gtomina greco
significat senuncͥao
To gamma at̃ grece lit tergoio latinũ
infine a diunctum significct uncia
Mauda grecum permedium sui¬
÷. latinum adiectum significat libra
Κy cappa grecum circafinem cornuũ
eminam demonstrat quoc i¬
greci cotilem uocat¬
⁊e grecum siacceperit lunctum e
latinum significat sex tarium
sio latinum ad iunctum indicat
Grecum suꝑ positorlatinũ
significat cona
A Latinum infinehabens lapdã
grecuin significat talentum¬
OCrecum indextro bracbio superio

Expanded text:
appellant. NΓ. N Latinum adiuncto Gamma Graeco significat semiunciam. Γo Gamma autem Graecae litterae O Latinum in fine adiunctum significat unciam. ᗑ. Labda Graecum per medium sui I Latinum adiectum signΚυ. Kappa Graecum circa finem cornuum nctum heminam demonstrat, quam Graeci cotylen vocant. Graecum si acceperit junctum e Latinum significat sextaruim. 6. . Si o Latinum adjunctum, indicat Graecum, superposito n Latino, significat mnam. T Latinum in fine habens lambda Graecum significat talentumGraecum in dextro brachio superio
Abbreviated transcription (Latin):
testium sunt & dictȩ conditiones a condicendo quasi conditiones quianon
ibi testis unus iurat seduel duo uelplures non enim mnunius ore sedindu
at triũ testium. stat omne uerbum It̃ conditionesq inter se conuenis
sermotestium quasi conditiones. Stipulatio estꝰ promissio ueli ponsio unde
& promisiones stipulatores uocantur dicta autẽ stipulatio abstipula
u&eris enim quando sibi aliquid promit tebant
frangebant quam iterum iungentes sponsiones agnus cebant siue quꝰ
suipulam iuxtapaulũ iuredicũ appellauerunt. Sacramentũ est pgnus

Expanded text:
testium sunt, et dictae condiciones a condicendo, quasi condiciones, quia non testium sunt, et dictae condiciones a condicendo, quasi condiciones, quia non ibi testis unus iurat, sed duo vel plures. Non enim in unius ore, sed in duorum aut trium testium stat omne verbum. Item condiciones, quod inter se conveniat sermo testium, quasi condictiones. Stipulatio est promissio vel sponsio; unde et promissores stipulatores vocantur. Dicta autem stipulatio ab stipula. Veteres enim, quando sibi aliquid promittebant, stipulam tenentes frangebant, quam iterum iungentes sponsiones suas agnoscebant sive quod stipulum iuxta Paulum iuridicum firmum appellaverunt. Sacramentum est pignus
Abbreviated transcription (Latin):
profiteor hoc est firmũ atq perp&uum rite autẽ esse non rete sed ȩ mori
irographum cautio emptio & uenditio est rerum commutatio atq cor¬
tracłũs & conuenientia ueniens emptio autẽ dicta quod ame tibi su
enditio quasi uenundatio id est anundinis. Donatio
rei trans latio dictam autẽ dicunt donationẽ quasidoni astionẽ & dotem
quasi doitẽ precidente enimꝰ nuptus donatione dos sequitur Naman¬
tiquus nuptiarum erat ritus quose maritus & uxor inuicẽ emebant ne
uider&ur uxor ancella sicut habemus iniure inde est que precident do¬
natione uiri sequitur dos uxoris. Donatio usufrustuaria i deo datur
quedonatur & ea u sum frustum ad liucr&in& seruato cuidonatiest
iuri donatio direti ideo nuncupatur quȩ &iure &u su statĩ transit nlũ
Necultra aliquid inde &ius donatores r&orqu&ur Conditionis proprie

Expanded text:
profiteor', hoc est, firmum atque perpetuum. Rite autem esse non recte, sed ex more. profiteor', hoc est, firmum atque perpetuum. Rite autem esse non recte, sed ex more. Chirographum. Cautio. Emtio et venditio est rerum commutatio atque contractus ex convenientia veniens. Emtio autem dicta, quod a me tibi sit: venditio quasi venundatio, id est a nundinis. Donatio est cuiuslibet rei transactio. Dictam autem dicunt donationem quasi doni actionem, et dotem quasi do item. Praecedente enim in nuptiis donatione, dos sequitur. Nam antiquus nuptiarum erat ritus quo se maritus et uxor invicem emebant, ne videretur uxor ancilla, sicut habemus in iure. Inde est quod praecedente donatione viri sequitur dos uxoris. Donatio usufructuaria ideo dicitur, quod donator ex ea usum fructum adhuc retinet, servato cui donatum est iure. Donatio directa ideo nuncupatur, quia et iure et usu statim transit in alterum, nec ultra aliquid inde ad ius donatoris retorquetur. Condiciones proprie
Abbreviated transcription (Latin):
heres mihi esto additur que cernitar que infradies tot adeundarum autẽ
hereditatũ & centesimus status eratdies quib: non ess& cretio ad dicta.
Pidaei commissũ dictum ut fiat q adefuncto committit᷑ Nam fides dista eop
fiat que tamen non idirectis uerbis sed precatiuis &poscitur. Pastũ diciur
inter partes & pace conueniens scriptura moribus ac legib: conprobata &
distum pactum. quasi ex pacȩ factum ab eoque est pango unde & pepegit focdis
Placitum quoq similiter ab eoqꝰ plac& aliidicunt pastum esse quȩ uolens qp
facit placitũ uero &iam nolens conpellitur ueluti quandoquisq: parttus
sit iniudicio ad respondendum que nemo potest ehcerȩ pastũ sedplacitũ
Mandatũ dictum quȩblim in commis sonegotio alter alteri manũ dabant
Natum uero quaũ rationabile & retum ⁊ inde & quipollic&ur dicitratũ di

Expanded text:
heres mihi esto': additurque, 'cernitoque infra dies tot.' Adeundarum autem heres mihi esto': additurque, 'cernitoque infra dies tot.' Adeundarum autem hereditatum centesimus statutus erat dies, quibus non esset cretio addita. Fideicommissum dictum, ut fiat quod a defuncto committitur. Nam fides dicta eo quod fiat; quod tamen non in directis verbis, sed precativis exposcitur. Pactum dicitur inter partes ex pace conveniens scriptura, legibus ac moribus conprobata; et dictum pactum quasi ex pace factum, ab eo quod est paco, unde et pepigit. Placitum quoque similiter ab eo, quod placeat. Alii dicunt pactum esse quod volens quisque facit; placitum vero etiam nolens conpellitur, veluti quando quisque paratus sit in iudicio ad respondendum; quod nemo potest dicere pactum, sed placitum. Mandatum dictum, quod olim in commisso negotio alter alteri manum dabat. Ratum vero, quasi rationabile et rectum, unde et qui pollicetur dicit: 'Ratum esse
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq uos ciues romanitestimoniũ mihiper hibite & ha&x dicitur nuncupatio
Nuncupare est enim palam nominare & confirmare Ius liberorũ est con¬
iugum si ne liberis inuicem prolo copignorum hereditates alterna conscriptio
ode cillum ut ueeris aiunt si ne dubio ab austore dictũ qui hax scripturȩ
genus instituit est autẽ scriptura nullã indigens solempnitatẽ uer
lium. uerborũ deficultatẽ aut certe propter necessitatẽ adhibendorũ ib¬
nium Itautquis cribit titulũ eius dẽ scripture codecillum uoc& sicita
codecillus fit uice testamenti it aepistola code cillorũ. Cr&io est certusa
numerus in quostitutus heredis aut adit hereditatẽ aut finitio tempori
creationis & cluditur nec liberum illi est ultra cupiende hereditates cra
autem appellata quasi decr&io id est decernere uel constituere ut puta illa

Expanded text:
itaque vos, cives Romani, testimonium mihi perhibete,' et hoc dicitur nuncupatio: itaque vos, cives Romani, testimonium mihi perhibete,' et hoc dicitur nuncupatio: nuncupare est enim palam nominare et confirmare. Ius liberorum est coniugum sine liberis invicem pro loco pignorum hereditatis alterna conscriptio. Codicillum, ut veteres aiunt, sine dubio ab auctore dictum, qui hoc scripturae genus instituit. Est autem scriptura nullam indigens sollemnitatem verborum, legalium verborum difficultatem, aut certe propter necessitatem adhibendorum sollemnium, ita ut qui scribit titulum eiusdem scripturae codicillum vocet. Sicut autem codicillus fit vice testamenti, ita epistola vice codicillorum. Cretio est certus dierum numerus, in quo institutus heres aut adit hereditatem, aut finito tempore cretionis excluditur, nec liberum illi est ultra capiendae hereditatis. Cretio autem appellata quasi decretio, id est decernere vel constituere, ut puta: 'ille
Abbreviated transcription (Latin):
ut notũsit quȩ scriptumest Holo graphum testamentũ est manu austoris totũ
conscriptum aque sub scriptum unde & nomen accepit greci enĩ holon
totũ graplin litteram dicunt Iritũ testamentũ est sus quitestalut capite
diminutus est ut si nonrite factũ sit inofficiosum testamentum est que frustra
lberis e hereditatis sine officio naturalis pi&atis in e traneas personas re¬
dactum est Ruptũ testamentũ est uocatum eoqrꝰ nascentẽ post umo neq ghere dato¬
postumo neq & hereditato nominatĩ nequȩ herede instituto disrũpitur.
uppressum testamentũ est que infraude hȩredum uelligatoriorũ seu liber¬
torum non estpilã prolatã quȩ si non lat& tamen si predistus personis non pre¬
feratur sũpremitamen uid&ur Nuncupatio est quam intabulis caeris que
testator recitat dicens. hec ut inis tabulis cerisq scripta sunt idico italego

Expanded text:
ut notum sit quod scriptum est. Holographum testamentum est manu auctoris totum ut notum sit quod scriptum est. Holographum testamentum est manu auctoris totum conscriptum atque subscriptum; unde et nomen accepit. Graeci enim ὅλον totum, γραφήν litteram dicunt. Inritum testamentum est, si is qui testavit capite diminutus est, aut si non rite factum est. Inofficiosum testamentum est, quod frustra liberis exheredatis sine officio naturalis pietatis in extraneas personas redactum est. Ruptum testamentum inde vocatur, eo quod nascente postumo, neque exheredato nominatim, neque herede instituto, disrumpitur. Suppressum testamentum est, quod in fraude heredum vel legatariorum seu libertorum non est palam prolatum: quod si non latet, tamen si praedictis personis non proferatur, supprimi tamen videtur. Nuncupatio est, quam in tabulis cerisque testator recitat, dicens: 'Haec ut in his tabulis cerisque scripta sunt, ita dico, ita lego:
Abbreviated transcription (Latin):
strumentorum quȩ que ñ uĩ sed uoluntate procidit ideo tale nomen accepit
Testamentũ  quȩ nisi testatur mortuus fuerit Ne confirmare potest nec
firmatur. testamentum sane inscripturis sc̃ĩs ñ h& solum dicitur quȩ non
ual& nisitestatoribus mortuis sed omnẽ pastum & placitũ testamentum uo¬
& innumerabilia talia. tabule testamenti ideo appellatesunt quȩ ante carte
& membranarum usus indolatis tabulis non solũ testamentũ sed& iã eistolarũ
allo quia scribantur unde & portitores earũ tabellari uocaibantur Testa¬
mentum iuris ciuilis est quinq testãmentũ subscriptiꝰ firmatũ testamȩntum
iuris preloriest septem testium sinis simatũ sed illud apud ciues fit indeciuile
istud apud pr&ores inde iures praurii testamentũ autẽ sinare notare est idest

Expanded text:
strumentorum; quae quia non vi, sed voluntate procedit, ideo tale nomen accepit. strumentorum; quae quia non vi, sed voluntate procedit, ideo tale nomen accepit. Testamentum vocatur quia, nisi testator mortuus fuerit, nec confirmari potest nec nquit, 'in mortuis confirmatur.' Testamentum sane in Scripturis sanctis non hoc solum dicitur, quod non valet nisi testatoribus mortuis, sed omne pactum et placitum testamentum voet innumerabilia talia. Tabulae testamenti ideo appellatae sunt, quia ante chartae et membranarum usum in dolatis tabulis non solum testamenta, sed etiam epistolarum alloquia scribebantur; unde et portitores earum tabellarii vocabantur. Testamentum iuris civilis est quinque testium subscriptione firmatum. Testamentum iuris praetorii est septem testium signis signatum: sed illud apud cives fit, inde civile; istud apud praetores, inde iuris praetorii. Testamentum autem signare notare est, id est
Abbreviated transcription (Latin):
aut u&at ut sacrarum uirginũ nuptias. nulli p&ere liceat aut pans
ut quicedem fecerit capite pl&tatur eus enim premio aut poena
m&u humana coerceatur audacia totaquesit inter probas in no¬
centia &mipsis in prolis formidato supplicio refren&ur mocendiꝰ
cultas
Erit autẽ l& honesta iusta possibilis secundũ naturã secundũ consu&ud mnẽ
patriȩ locoteriportq conueniens necessaria utilifiie manifestaquoq ne¬
aliquis per obs curitatẽ incaptionẽ contineat Nulli priutto cominodo sed
pro communiciuiũ utilitate conscripta
Se causis pragna gecũ est quod inlatine dicitur ciusa unde & pragmatia nego¬
tiadicunur & austor causarũ a negotiorũ pragmaticus nuncupatur
uut desimulare aut subtrahere se unde & alligati appellantr. Iẽ testos disti
que testamentũ ad huibere solent sicut signatores que testamentuni sgnont
e instrumentis legalibus. Uoluntas generale nomen omniũ legaliũ in¬

Expanded text:
aut vetat, ut: sacrarum virginum nuptias nulli petere liceat; aut punit, aut vetat, ut: sacrarum virginum nuptias nulli petere liceat; aut punit, ut: qui caedem fecerit, capite plectatur; ejus enim praemio aut poena etu humana coerceatur audacia, tutaque sit inter improbos innocentia et in ipsis improbis, formidato supplicio, refrenetur nocendi facultas. Erit autem lex honesta, iusta, possibilis secundum naturam, secundum consuetudinem patrie, loco temporique conveniens, necessaria, utilis, manifesta quoquealiquid per obscuritatem in captione contineat, nullo privato commodo, sed pro communi civium utilitate conscriptaquod Latine dicitur causa, unde et pragmatica negodicuntur, et actor causarum et negotiorum pragmaticus nuncupatur.aut dissimulare aut subtrahere se; unde et alligati appellantur. Item testes dicti quod testamento adhiberi solent; sicut signatores, quod testamentum signant. De instrumentis legalibus . Voluntas generale nomen omnium legalium in
Abbreviated transcription (Latin):
& responsĩa. pauli dicta fuerant enim quidã prudentis & arbitri equ¬
tatis qui institutiones ciuiles iuris conpositas ediderunt quib: siue dis si
dentium lites contentiones que sopirentur:
papius & pomperus. leges tulerunt quȩ a nominibus eorũ appellantur
papia pompegia continens patrũ premia prosuscipiendis liberis sub
eodẽ quoq imperatore falcidius tribunus plebis legẽ fecit Nequis ples
m& trancis test amento ligar& quã ut quarta pars. superess& heredui
excuius nomine. le falcidia nuncupata est aquilius quoque legẽ condi¬
dit quȩ astenus aquila nuncupaturdoaoca¬
& quasi a saturitate unde & satura scribere esto poemata uaria condr
ut oratii iuuenalis. & ꝑresu¬
VI Rodiȩ leges naualium conmertiorum sunt ab insolarodo cognonina¬
te Inqua antiquitus mercatorum usus fuit.
uilegium in de dictũ quod in priuatõ feratur tãrnunuu

Expanded text:
t responsa Pauli dicta. Fuerunt enim quidam prudentes et arbitri equt responsa Pauli dicta. Fuerunt enim quidam prudentes et arbitri equitatis qui institdentium lites contentiPapius et Poppaeus legem tulerunt, quae a nominibus eorum appellatur Papia Poppaea, continens patrum praemia pro suscipiendis liberis. Sub eodem quoque imperatore Falcidius tribunus plebis legem fecit, ne quis plus in extraneis testamento legaret quam ut quarta pars superesset heredibus. Ex cuius nomine lex Falcidia nuncupata est. Aquilius quoque legem condidit, quaet quasi a saturitate; unde, et satyram scribere est poemata varia condere, ut Horatii, Juvenalis e Rhodiae leges navalium conmerciorum sunt, ab insula Rhodo cognominatae, in qua antiquitus mercatorum usus fuit. s. Nam privilegium inde dictum, quod in privato feratur. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ipendiorum modus dignitatũ gradus prȩmiorũ honor uduti cũ corona
uel torques donantur t̃ prȩ dedecissio & perpersonarũ qualitad
& laboribus iusta diuisio ac principis portio
romani tam quam de legitimis here ditatibus de creionib detute lis
u su capitionibus quȩ iura apudnullum aliũ populũ reperiuntur seq
propria sunt romanorum & in eosdẽ solus constituta consti auter
ius quiritum & legibus & plebi scitis constitutionib: principiũ &edisd
siue prudentium responsis  u a¬
E& est constitutio populi quo mapres natu simul cũ plebibus aliquid sans
Seita sunt quȩ plebis tantum constituunt & uocata scita quȩ eaplebs sct
uelque sciscitatur & rogat ut fiat.
Senatus consultum quetantũ senatores populus consulendo decernunt
Constitutio ueledictũ quȩr& uel imperator constituit uel edicit¬
Responsa sunt que iuris consulti respondere dicuntur consulentib undo

Expanded text:
item stipendiorum modus, dignitatum gradus, praemiorum honor, veluti cum corona item stipendiorum modus, dignitatum gradus, praemiorum honor, veluti cum corona el torques donantur. Item praedae decisio, et pro personarum qualitatibus et labori iusta divisio; item principis portio.Romani, tamquam de legitimis hereditatibus, de cretionibus, de tutelis, de usucapionibus; quae iura apud alium nullum populum reperiuntur, sed propria sunt Romanorum et in eosdem solos constituta. Constat autem ius Quiritum ex legibus et plsive prudentium responsis. Lex est constitutio populi, quando maiores natu simul cum plebibus aliquid sanxerunt. Scita sunt que plebes tantum constituunt. Et vocata scita, quod ea plebs sciat vel quod sciscitatur et rogat ut fiat. Senatusconsultum est quod tantum senatores populis consulendo decernunt. Constitutio, vel edictum, quod rex vel imperator constituit vel ediditResponsa sunt que iurisconsulti respondere dicuntur consulentibus: unde
Abbreviated transcription (Latin):
us aut naturale est aut ciuile agentiũ. ius naturale est commune omniũ
nationũ eoq ubique instinctu naturȩ non constitutione aliqua hab&ur
ut uiri & femine coniunstio liberorũ suc cessio & educatio communis om̃.¬
niũ possessio & omniũ unalibertas ad quesitio eorum quȩ celo terra
marique capiuntur It̃ depositȩ reiuel commodate ꝓeuniȩ restitutio
uiolentiae peruimrepulsio Nam hor autsiquid huic simile est nũ quã
in iustũ sed naturale aequũ que hab&ur¬
us gentium est sedium occupatio adificatio munitio bella captiuitates
ser uitutes post liminia fodera pacis indutiae legatorum non uiolandorũ
relego conubia inter alieni genas prohibita in de iusgentiũ quȩ eo iure
omnes fere gentes utuntur: Ius militare est belli inferendi solẽ pnitates
foederis faciendi necus signo sdato egressio inhostẽ uel commisio.
temsgnodato receptio tẽ flagito militaris disciplina silocus deseratur.

Expanded text:
us autem naturale est, aut civile, aut gentium. Ius naturale est commune omnium nationum, et quod ubique instinctu naturae, non constitutione aliqua habetur; ut viri et feminae coniunctio, liberorum successio et educatio, communis omnium possessio, et omnium una libertas, adquisitio eorum quae caelo, terra marique capiuntur. Item depositae rei vel commendatae pecuniae restitutio, violentiae per vim repulsio. Nam hoc, aut si quid huic simile est, numquam iniustum est, sed naturale aequumque habetus gentium est sedium occupatio, aedificatio, munitio, bella, captivitates, servitutes, postliminia, foedera pacis, indutiae, legatorum non violandorum religio, conubia inter alienigenas prohibita. Et inde ius gentium, quia eo iure omnes fere gentes utuntur. Quid sit ius militare . Ius militare est belli inferendi sollemnitas, foederis faciendi nexus, signo dato egressio in hostem vel commissio. Item signo dato receptio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur;
Abbreviated transcription (Latin):
nadum plonanars sensui est & tamen respirare oport&. fit corma id est
particula sensus punstusq adimam litteram ponitur & uocatur suldistur
sententie plenitudine sit cola inediamq litteram punito notamus & me¬
diundistintionem uocamus quia punc cum ad modiami litterã ponimus
Abi ueronim pergradus pronuntindo plenam sententiae cdasũlam facimus setp¬
odus punctum que ad capud lit tere ponimus & uocatur distintio id est
dis unstio quo integrtum sep arauit sententiã: hac quide apud uratores.

Expanded text:
dum plena pars sensui est, et tamen respirare oportet, fit comma, id est particula sensus, punctusque ad imam litteram ponitur; et vocatur subdistisententiae plenitudine, fit cola, mediamque litteram puncto notamus; et mediam distinctionem vocamus, quia punctum ad mediam litteram ponimus. Ubi vero iam per gradus pronuntiando plenam sententiae clausulam facimus, fit periodus, punctumque ad caput litterae ponimus; et vocatur distinctio, id est disiunctio, quia integram separavit sententiam. Hoc quidem apud oratores.
Abbreviated transcription (Latin):
on posita abibero derege iude cte inqua honorem cesar agust
caruips soppe oppidum palestinecȩ maritimum idem pales¬
tiniccedifica uerunt ubi saxumostenditur quo uinculorum
andromade uestigia ad huc r&in& ciũ beluoce forma emi¬
nentior elefantis fuit Hiericho aiebus eis dida traditur
aquibus & nomen traxisse perbib&ur hanc subuertit ihs̃
postꝗ instruxit aliã orã debael extribu efraim s & haec
eo tempore quo hienus alem oppugnabatur aromanis prop¬
terperfidiamauium captoo cetque destructa est propter ꝗũ
tertiã ccedificata est urbs quoe perman&: Sicem samaria

Expanded text:
ris, postea ab Herode, rege Iudaeae, in honorem Caesaris Augusti ris, postea ab Herode, rege Iudaeae, in honorem Caesaris Augusti tarum. Ioppe oppidum Palaestinae maritimum idem Palaestini aedificaverunt; ubi saxum ostenditur quod vinculorum Andromedae vestigia adhuc retinet; cuius beluae forma eminentior elephantis fuit. Iericho a Iebusaeis condita traditur, a quibus et nomen traxisse perhibetur. Hanc subvertit Iesus. Post quam instruxit aliam, Ozam de Bethel ex tribu Ephraim. Sed et haec eo tempore quo Hierusalem obpugnabatur a Romanis, propter perfidiam civium capta atque destructa est; propter quam tertia aedificata est urbs, quae hodieque perma
Abbreviated transcription (Latin):
pauit &siricce caput instituit: Ipsequoq laudo ciã & seleuciã
ipsea pamiã & edessam urbem construxit: damascum siriae ꝯditã
& nuncupatam ad amasco dis pensatoris abraefilio haec ante a
in omni siria tenuit principatum nec dumin florebaqit ibi an¬
ocia laudocia & apamia quas urbes postalex andrum cons¬
tructas eẽ cognoscemus hic est damascus quem abrahã
futurum sibi heredem dixeratanteq ess& illi promissus isa as¬
C a⁊ ã oppidum palestince ꝯdiderunt &bei inqua habita uerus
capado ces pristinis cultoribus interfectis uocata at̃ gaza
eoꝗ ibi cambis es rexpersarum tbesauros suos posut gam belu
egrptiis intulis s& persarum u lingua thesaurum est anse¬
minatur Flistim urbem ꝯdiderunt cello filiapsa est ase¬
lon. dequa superius inbnͦrauimus nuncupata ex nomine
ceslo inqui fuit nepos hoc in . & filius mesra in
Dor urbs fuit quondã potentis sima qruersa uice stratoniss ous¬

Expanded text:
pavit, et Syriae caput instituit. Ipse quoque Laudiciam et Seleuciam, pavit, et Syriae caput instituit. Ipse quoque Laudiciam et Seleuciam, ipse Apamiam et Edessam urbem construxit. Damascum Syriae conditam et nuncupatam a Damasco dispensatoris Abrahae filio. Haec antea in omni Syria tenuit principatum; necdum enim florebant ibi Antiochia, Laudicia et Apamia, quas urbes post Alexandrum constructas esse cognoscimus. Hic est Damascus quem Abraham futurum sibi heredem dixerat, antequam esset illi promissus Isaac. Gazam oppidum Palaestinae condiderunt Evei, in qua habitaverunt Cappadoces pristinis cultoribus interfectis. Vocata autem Gaza eo quod ibi Cambyses rex Persarum thensauros suos posuit, cum bellum Aegyptiis intulisset; Persarum enim lingua thesaurum 'gaza' nominatur. Philistim urbem condiderunt Allophyli; ipsa est Ascalon, de qua superius memoravimus, nuncupata ex nomine Cesloim, qui fuit nepos Cham et filius Mesraim. Dor urbs fuit quondam potentissima; et versa vice Stratonis tur
Abbreviated transcription (Latin):
apud partiã condiderunt In emulationem babi lonicoeurbis
Susis oppidũ per sidece o iunt memnonis fratrem constituis se
dictus at̃ susis q inmineat suse fluuio dibcest regia Cirilapide
candido & bariocum columnis aureis. & lacunarib gemmisq
distincta contenens &iam simulacrum caeli stellis micantibus
prȩsignatum & c&era humanis mentib in credibilia: Bac¬
trumꝰ oppidum bactriani ꝯdiderunt & proprio amne eum cog¬
nominantes qui bactros uocatur: Carra ciuitas meso poti miar
trans: edis sã ⁊ditam a partis ubi gondã romanus ẽ cesus exerci¬
tus & crassus dux captus: Edessã urbem mesopota mice ꝯdidit
ne q̃ posteauerso nomine a seleucorege dictaẽ seleucia: Filad¬
fiã urbem arabicce ꝯdidit rafaim gens antiquis sima ꝗͣ inter¬
fecerunt filii loth: Sel eucus unus expueris alexandri post mor
ius dem alexandri occupato regno orientis urbem
ricõ condidit eamq exantioci patris sui nomine antio ciã Nu u¬

Expanded text:
apud Parthiam condiderunt in aemulationem Babyloniae urbis. Susis oppidum Persidae aiunt Memnonis fratrem constituisse. Dicta autem Susis quod inmineat Susae fluvio. Ibi est regia Cyri, lapide candido et vario cum columnis aureis et lacunaribus gemmisque distincta, continens etiam simulacrum caeli stellis micantibus praesignatum, et cetera humanis mentibus incredibilia. Bactrum oppidum Bactriani condiderunt, ex proprio amne eum cognominantes, qui Bactros vocatur. Carra civitas Mesopotamiae trans Edessam condita a Parthis, ubi quondam Romanus est caesus exercitus, et Crassus dux captus. Edessam urbem Mesopotamiae condidit nen, quae postea verso nomine a Seleuco rege dicta est Seleucia. Philadelphiam urbem Arabiae condidit Raphaim, gens antiquissima, quam interfecerunt filii Loth. Seleucus, unus ex posteris Alexandri, post mortem eiusdem Alexandri occupato regno orientis urbem in Syria condidit, eamque ex Antiochi patris sui nomine Antiochiam nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
DEPERBILS ET NMEN TIS
cnibus apumrantibus adaco prrimum uocabula irdidia
appellans unicuiq: nomen ex prȩsenti institutione iuxta conditionẽ
naturg cui seruir& gentes autem unicuiq: animalium expropria lin¬
gua dederunt uo cabula non autem secundum latinam linguam atq:
grecam aut quarum lib& gentium barb arum nomirta illa in posuit adam¬
s̃ Milla lingua quae ante diluuium omnia una fuit quaohebrea nuncu¬
patur. Latine autem animalia siue etum animantia dicta quod animq¬
tdiruita & moueantur spũ. Qua dripedia uocata quia quattuor pedibus
erdiuentur qua el am sint similia pecoribus tamen sub cura humara non sũt
ueta damme onagri & c&era sed neq besteesunt utleoner nequelu¬
man  iusus hominum iubare possint. Pecus dicimas omne quodbũ
libus adom &effigiae car& propriae autem pecorum nomen his anima
aut u suhominum commoda ut equi & bołes. Differt autem interpecora & p
Namu&eres communiter insignificationẽ omnium animalium pecora dixeris

Expanded text:
ecoribus et jumentis. 1. Omnibus animantibus Adam primum vocabula indidit, appellans unicuique nomen ex praesenti institutione, juxta conditionem naturae cui serviret. 2. Gentes autem unicuique animalium ex propria lingua dederunt vocabula. Non autem secundum Latinam linguam, atque Graecam, aut quarumlibet gentium barbararum nomised illa lingua quae ante diluvium omnium una fuit, quae Hebraea nuncupatur. Latine autem animalia sive animantia dicta, quod animentur vita et moveantur spiritu. Quadrupedia vocata, quia quattuor pedibus gradiuntur: quae dum sint similia pecoribus, tamen sub cura humana non sunt; ut cervi, dammae, onagri, et cetera. Sed neque bestiae sunt, ut leones; neque iumenta, ut usus hominum iuvare possint. Pecus dicimus omne quod humana lingua et effigie caret. Proprie autem pecorum nomen his animals; aut in usu hominum commoda, ut equi et boves. Differt autem inter pecora et pecudes: nam veteres communiter in significatione omnium animalium pecora dixerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
tomi mo dusdscusotuis ꝑranicoloni autromani sunt aut colonda to ant colo¬
niauxibisres ant colonio ruros griuati. In quilini uocati qua siln colente sali¬
ena non enim habent pro priam sedem sed interra aliena in abitant
Differt autem hter in quilinum &aduenam. In quilini enim sunt quiemi¬
grant & nonperp&uo permanent Aduenae autem uel in cole aduentieu
peribentur sed permanentes & in de in colae qui alam habitatores sunt ab
incolendo Indigenae sunt indegeniti & in eodem loconati ubi inabitant
ncola autem non in digenam sedaduenam indicat. Peregrini dicti eo quod
ignorantur eorum parentes a quibus existunt sunt enim delongi quare

Expanded text:
tuor modis dicuntur. Nam coloni aut Romani sunt, aut coloni Latini, aut colotuor modis dicuntur. Nam coloni aut Romani sunt, aut coloni Latini, aut coloni auxiliares, aut coloni ruris privati. Inquilini vocati quasi incolentes aliena. Non enim habent propriam sedem, sed in terra aliena inhabitant. Differt autem inter inquilinum et advenam. Inquilini enim sunt qui emigrant, et non perpetuo permanent. Advenae autem vel incolae adventicii perhibentur, sed permanentes; et inde incolae, quia iam habitatores sunt, ab incolendo. Indigenae sunt inde geniti, et in eodem loco nati, ubi inhabitant. Incola autem non indigenam, sed advenam indicat. Peregrini dicti eo quod ignorantur eorum parentes, a quibus orti existunt. Sunt enim de longinqua re
Abbreviated transcription (Latin):
leuis idest infirmus Publicani appellantur conditores uectigalium fisci
uel rerum publica orum siue qui uectigalia publica exigunt uel quiper
negotia sȩculi lucra sec tantur Vnde & cognominati sunt. Uilicus propri¬
ne uille gubernatorest Vnde & auilla uilicus nomen accepit interduma u¬
tem uilicus non gubernationem uillȩ sed dispensationem uniuers ȩdomus
tullio inter pra&ante significat quodest uniuersarum possersionem &ul¬
larum dispensatorem  Actores idem & curatores ab agendo & curando
uocati procuratores uero eoquoduicem curatoris funguntur quasi prt̃
curatores sicut pro consul pro consule Colonisunt cultores aduenoe atst
acultura agri sunt enim aliunde uenienter atq alienum aguturdon sub
colenters && deuentes cond dionom gentalisolo propter eglacultutem ⁊ sal
cominis posses soris coro do quo dbis locatur er funduse cola lrainte ailat¬

Expanded text:
levis, id est infirmus. Publicani appellantur conductores vectigalium fisci, levis, id est infirmus. Publicani appellantur conductores vectigalium fisci, vel rerum publicarum, sive qui vectigalia publica exigunt, vel qui per negotia saeculi lucra sectantur. Unde et cognominati sunt. Vilicus proprie villae gubernator est. Unde et a villa vilicus nomen accepit. Interdum autem vilicus non gubernationem villae, sed dispensationem universae domus Tullio interpretante significat, quod est universarum possessionum et villarum dispensatorem. Actores idem et curatores ab agendo et curando vocati. Procuratores vero, eo quod vice curatoris fungantur, quasi propter curatores, sicut proconsul pro consule. Coloni sunt cultores advenae, dicti a cultura agri. Sunt enim aliunde venientes atque alienum agrum locatum colentes, ac debentes conditionem genitali solo proptinio possessoris, pro eo quod his locatus est fundus. Coloni autem quat
Abbreviated transcription (Latin):
ma gistraq & dumirales curialium officiorum ordinessunt. Principales
ide esceptor idem & scriba publicus quia ea tantum quae gestis publicantur
scruibs Burgarii aburgis dicti quia crebra perlimites habitacula constituta
burgosuulgo uocant unde & burgundionum gentis nomen iesit quos qͥendam
subacta germania romani percastra disposuerunt atq: ita nomen exlo¬
cis sumsoserunt Collegiati dicuntur quod ex eorum collegio custodiisq de¬
putentur qui facinus ali quod commisserunt est enim sor didissimumge¬
nus hominum patre incerto progenitum. Priuatisunt ex tranesab
oeficuis publicis est enim nomen magestratũ habenti contrariũ & dicti
priuati quod sint ab officiis curiae absoluti Mercennarii sunt quiser¬
uiunt Accepta mercede idem & baroner greco nomine quol sint fortes
in laboribus baria enim dicitur grauis quoð est fortis cui contrarius est

Expanded text:
magistrati et duumvirales curialium officiorum ordines sunt. Principales magistrati et duumvirales curialium officiorum ordines sunt. Principales Idem exceptor, idem et scriba publicus, quia ea tantum, quae gestis publicantur, scribit. Burgarii a burgis dicti, quia crebra per limites habitacula constituta burgos vulgo vocant. Unde et Burgundionum gentis nomen inhaesit, quos quondam subacta Germania Romani per castra disposuerunt, atque ita nomen ex locis sumpserunt. Collegiati dicuntur, quod ex eorum collegio custodiisque deputentur, qui facinus aliquod commiserunt. Est enim sordidissimum genus hominum patre incerto progenitum. Privati sunt extranei ab officiis publicis. Est enim nomen magistratum habenti contrarium, et dicti privati quod sint ab officiis curiae absoluti. Mercennarii sunt qui serviunt accepta mercede. Idem et barones Graeco nomine, quod sint fortes in laboribus. βαρὺς enim dicitur gravis, quod est fortis. Cui contrarius est
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus in iuriam nobilitatis defenderent. unde & defensores dilti
eo quod plebem sibi commissã contra in solentiã in proborum defendum
ad contranunc quidam euersores nondefensores existunt Numerarii
uocati sunt quia publicum nummum aerariis inferunt ꝥ uncti abeo quod
fungantur officio & honore aliqd dicti hinc & defunctos mortuos di¬
cimus qui compreuerunt uitae officia nihilenim lam faciunt Municipes
sunt in eodem municipio nati ab officio munerum dicti eo quod publica
unia accipiant munia enim officia sunt : Vnde & inmunes dicuntut
quia nullum gerunt officium NNunicipales originales ciues &cuirlo¬
cum officium gerentes. Securioner dicti quod sint deor dine curae
officium enim curiae adminis trant . Unde non est decurio qui sũ mam
non intulit uelcoriam participauit
Curiales autem idem & decuriones &
dicti curiales qua ciuilia munera procurant & exequuntur Principales

Expanded text:
adversus iniuriam nobilitatis defenderent. Unde et defensores dicti, adversus iniuriam nobilitatis defenderent. Unde et defensores dicti, eo quod plebem sibi commissam contra insolentiam inproborum defendant. At contra nunc quidam eversores, non defensores existunt. Numerarii vocati sunt, quia publicum nummum aerariis inferunt. Functi, ab eo quod fungantur officio et honore aliquo dicti. Hinc et defunctos mortuos dicimus, qui conpleverunt vitae officia; nihil enim iam faciunt. Municipes sunt in eodem municipio nati, ab officio munerum dicti, eo quod publica munia accipiunt. Munia enim officia sunt. Unde et inmunes dicuntur, qui nullum gerunt officium. Municipales originales cives et in loco officium gerentes. Decuriones dicti, quod sint de ordine curiae. Officium enim curiae administrant. Unde non est decurio, qui summam non intulit vel curiam participavitCuriales autem idem et decuriones. Et dicti curiales, quia civilia munera procurant et exequuntur. Principales,
Abbreviated transcription (Latin):
suaeris appellati. Iudices dicti quasi ius dicentes populo siue quodiure
disceptent iure autem disputare est iuste iudicare non est autem lu¬
dex sinon est ineo iustitia. Praesides pectores prouintiae sunt dicti
raesunt Pr&oresautem quasi praeceptores ciuitatis & pris¬
cipes idem & quẽstores quasi quaesitores eo quod questionibus presumt
consilium enim & causa apud eos est. Proceres sunt principes ciuitatis
quasi procedes quod ante omnes honore praecedat unde & capite tra¬
bium quaeeminent extra pari&es. Proces dicuntur eo quod primo
ocedant hinc ad primores facta trans latio quod ad c&era multitu¬
dine prominent. Tribun. dicti quod plebi uel iura uel opem tribuunt
constituti sunt autem sexto anno postreges exactos. dumenim olebs
a senatu & consulibus premer&ur. tunc ipsa sibi tribunos quasi propri¬
sis iudices & defensores creauit quieorum libertatem tuerentur & eos

Expanded text:
su aeris appellati. Iudices dicti quasi ius dicentes populo, sive quod iure su aeris appellati. Iudices dicti quasi ius dicentes populo, sive quod iure disceptent. Iure autem disputare est iuste iudicare. Non est autem iudex, si non est in eo iustitia. Praesides rectores provinciae sunt, dicti quod praesunt. Praetores autem quasi praeceptores civitatis et principes. Idem et quaestores quasi quaesitores, eo quod quaestionibus praesunt. Consilium enim et causa apud eos est. Proceres sunt principes civitatis, quasi procedes, quod ante omnes honore praecedant. Unde et capita trabium, quae eminent extra parietes, proceres dicuntur, eo quod primo procedant. Hinc ad primores facta translatio, quod a cetera multitudine prominent. Tribuni dicti quod plebi vel iura vel opem tribuunt. Constituti sunt autem sexto anno post reges exactos. Dum enim plebs a senatu et consulibus premeretur, tunc ipsa sibi tribunos quasi proprios iudices et defensores creavit, qui eorum libertatem tuerentur, et eos