comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
medant. Apud uet̾es enĩ consuetudo
erat hora nona cenare. non mabscondito
s. in ꝓpatulo: ne singularitas luxuriam
gigneret. Et aliꝰ quidẽ urm̃ esurit: ulle ui¬
delicet qui pauꝑtate p̃mente caret pa¬
ne tͥtico et uino: quod deferat ad consecian¬
dũ. unde cõmunicet᷑: uł unde p̃parets
conuiuũ. Aliꝰ aut̃ diues qͥlibet et potens
ebriꝰẽ et crapulatꝰ: tam exaliis cibis. qͣm
etiã exsacram̃tis corꝑis et sanguinis dñi.
Numquid domos non habetis ochorintii.
ad manducandũ et bibendũ cõmunes ci¬
bos : Aut eccłam di contẽpnitis. id est despi¬
cabilem facitis. et ꝓnichilo ducitis: pa¬
rentes uobis curpia conuuua in ea.: et con¬
funditis eos id est uerecundari facitis qͥ
non habent sub audis alimenta. ex qͥbus
consecret᷑ corpꝰ xͥ et sanguis. uł undes p̃pa¬
rent cenã in ipsa eccła. sic̃ uos qͥdiciis ha¬
bundatis: Quid dicam uobis ocorintii. io:
qͥd possũ uobis dic̃e p̃nimio dolore: Laudo

Expanded text:
eres enim consuetudo erat, hora nona coenare, non in abscondito, sed in propatulo, ne singularitas luxuriam gigneret. Et alius quidem, vestrum, esurit, ille videlicet qui paupertate premente caret pane triticeo et vino quod deferat ad consecrandum, unde communicetur, vel unde praeparet sibi convivium. Alius autem, dives quilibet et potens, ebrius est, et crapulatus tam ex aliis cibis quam etiam ex sacramentis corporis et sanguinis Domini. Nunquid domos non habetis, o Corinthii, ad manducandum et bibendum, communes cibos? Aut Ecclesiam Dei contemnitis, id est despicabilem facitis, et pro nihilo ducitis, parantes vobis turpia convivia in ea, et confunditis eos, id est verecundari facitis, qui non habent? alimenta, ex quibus consecretur corpus Christi et sanguis, vel unde sibi praeparent coenam in ipsa Ecclesia, sicut vos qui divitiis abundatis. Quid dicam vobis? o Corinthii, id est, quid possum vobis dicere prae nimio dolore? Laudo
Abbreviated transcription (Latin):
osfert᷑. qui licet panis uideat᷑: corpꝰ ẽ¬
U. Dñs et enĩ redemptor nr̃ consulens
nr̃e fragilitati. qr cognouit nos fragi¬
les ẽẽ. ad peccandũ: tradidit nobis
hoc sacramentũ. ut quia ipse iam ñ
potest mori. et nos cotidie peccamꝰ ha¬
beamus uerũ sacͥficiũ. quo possimꝰ ex¬
piari. Iđoꝙ quia unũ corpꝰ faciunt.
et ꝓnra redemptione offerunt᷑: dũ.
didit. hoc facite. id est hoc corpus scĩfi¬
cate: in meã cõmemorationẽ. In cõme
urẽ q. redemptionis: qi ego uos redimi
sanguine meo. Relinquens dñs hoc sa¬
cramentũ salutiferũ om̃ib fidelibꝰ. ut
illud infigeret cordibꝰ et memorie eor. egit

Expanded text:
offertur, qui licet panis videatur, corpus eus enim et Redemptor noster, consulens nostrae fragilitati, quia cognovit nos fragiles esse ad peccandum, tradidit nobis hoc sacramentum, ut quia ipse jam non potest mori, et nos quotidie peccamus, habeamus verum sacrificium quo possimus expiari. Ideoque quia unum corpus faciunt et pro nostra redemptione offeruntur, dixididit: Hoc facite, id est corpus hoc sanctificate in meam commemorationem, vestraeque redemptionis, quia ego vos redemi sanguine meo. Relinquens Dominus hoc sacramentum salutiferum omnibus infidelibus, ut illud infigeret cordibus et memoriae eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ bucellã statim intͦuit in eũ sathanas.
ut malũ qͦd illo instigante tractauerat.
eo concitante ꝑficeret. Qͥ enĩ manducat
et bibit indigne. sic̃ iam supͣ diximꝰ: uu¬
diciũ ͥ manducat et bibit. idest ad dãp¬
nationẽ suã illud sumit. ñ diiuidicans
corpus dnĩ. id est non discernens a reli¬
qͥs cibis. Cũ cimore et cremore debemꝰ
accede ad illud terribile sacramentum:

Expanded text:
post buccellam statim introivit in eum satanas, post buccellam statim introivit in eum satanas, ut malum quod illo instigante tractaverat, eo concitante perficeret. Qui enim manducat et bibit indigne, sicut supra diximus, judicium sibi manducat et bibit, id est ad damnationem suam illud sumit, non dijudicans corpus Domini, id est non discernens a reliquis cibis. Cum timore et tremore debemus accedere ad illud sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. id est ordine non obseruato: uide¬
licet qui alit̾ misteriũ illuc celebrat
uł sumit. qͣm tͣditũ ẽ a scĩs patͥb᷑: uel
qͥ nullã differentiã credit int̾ illud cor
cͥminibꝰ cõmaculatꝰ. p̃sumit illud sum̃e.
Qui calit̾ ut diximꝰ illud comedit et bibit
indigne illud sruit. ideoq penas inde
illo edat. id est de corꝑe dñi: et de calice bibat
id est de sanguine dni. Probet se. id est dis¬
sumunt remediũ: accipiat ulle iudiciũ
et dampnationẽ. indigne illud ꝑcipi¬
ens: sic̃ fec̃ uidas ꝓditor. Nam cũ apłi alii
sũpsissent illud cerribile sacͣmentũ. ad
remediũ et salutẽ suam: ule qͥ indignus
erat tanto nusterio. accepit illud ad dãp¬
nationẽ suã: qr quẽ diabolꝰ antea tene¬
bat ꝑ suggestionẽ et cemptationẽ postea
cenuit ad possidendũ pleniꝰ: ut nicħ
aliud posset cogitare aut facẽ: nisi quod
eiꝰ uoluntas erat. Dic̃ enĩ euangłista quia

Expanded text:
dicit, id est ordine non observato, videdicit, id est ordine non observato, videlicet qui aliter mysterium illud celebrat vel sumit, quam traditum est a sanctis Patribus, vel qui nullam differentiam credit inter illud corpus criminibus commaculatus praesumit illud sumere. Qui taliter, ut diximus, illud comedit et bibit indigne, illud sumit, ideoque poenas inde illo edat, id est de corpore Domini, et de calice bibat, id est de sanguine Domini. Probet se, id est dissumunt remedium accipiat ille judicium et damnationem, indigne illud percipiens, sicut fecit Judas proditor. Nam cum alii apostoli sumpsissent illud terribile sacramentum ad remedium et salutem suam, ille qui indignus erat tanto mysterio accepit illud ad damnationem suam: quia quem diabolus ante tenebat per suggestionem et tentationem, postea renuit ad possidendum plenius, ut nihil aliud posset cogitare aut facere, nisi quod ejus voluntas erat. Dicit enim evangelista, quia
Abbreviated transcription (Latin):
est ut supͣ diximꝰ iit de corꝑe. Quocienscũ¬
q enĩ manducauieritis panẽ hunc. et
calicẽ bibetis. mortẽ dnĩ annunciabitis
donec ueniat ipse adiudiciũ. Duobꝰ modis
annuntiamꝰ mortẽ dñi. iam eẽ celebra¬
tam ꝓnrã redemptione: uł ipsũ misteri¬
um celebrando uͥ iteramus passionẽ eiꝰ.
uł etiam p̃dicando aliis: quod utrũ¬
q: agere debemus. et sumendo. et p̃di¬
cando. Hoc qͦꝙ sciendum ẽ: quia caro
saluators pro salute nr̃i corꝑis sanguis
uͦ pro anima nrã fusus ẽ: quia sedes aĩẽ
in sanguine consistit. in cuiꝰ memoriã
corpꝰ et sanguinẽ illiꝰ sumimꝰ: qm̃ ipse ut
totũ hominẽ saluũ faceret. et redimeret.
sanguinẽ suũ fundi ꝑmisit. Itaq quic̃¬
ꝙ: manducauerit panẽ uł biberit calicẽ¬
.xͥ. sup̃serit indigne: reus erit corporis
et sangiinis dnĩ. id est penas et̾nas inde
ex soluet: nisi penitentia digna hoc
expiauerit. aliĩs bonis oꝑibꝰ. In digne

Expanded text:
uotiescunque enim manducabitis panem hunc, et calicem bibetis, mortem Domini annuntiabitis donec veniat ipse ad judicium. Duobus modis annuntiamus mortem Domini jam esse celebratam pro nostra redemptione vel ipsum mysterium celebrando, ubi iteramus passionem illius vel etiam praedicando aliis, quod utrumque agere debemus, et sumendo et praedicando. Hoc quoque sciendum est, quia caro nostri Salvatoris pro salute nostri corporis, sanguis vero pro anima nostra fusus est, quia sedes animae in sanguine consistit. In cujus memoriam corpus et sanguinem illius sumimus, quoniam ipse ut totum hominem salvum faceret et redimeret, sanguinem suum fundi permisit. Itaque quicunque manducaverit panem hunc, et biberit caliceit indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini, id est poenas aeternas inde exsolvet, nisi poenitentia digna hoc expiaverit, aliisque bonis operibus. Indigne
Abbreviated transcription (Latin):
ita ñ ordinauerit: sic̃ mͦtenet᷑. suires¬
pondendũ ẽ. Io tt̃ cenatos cõmunicas¬
se apłos. q necesse erat pascha illud tipi¬
cum antea confũmare: et sic ad ueri
eucharistię: ut haberent eiꝰ apłi honorem
tanti tamq terribilis sacramenti. pͥmo
nos ieuinos dnĩce passionis participatione
muniri: pͥmoꝙ spĩtalibꝰ epulis int̾ius ex¬
teriꝰq saciari. ac deinde terrenis dapibꝰ
et uilib escis. cop̾refici cũ grãrũ
actione. et contemꝑantia atq so¬
brietate. Unusquisq enĩ suã cenã p̃sumit
ad mandiicandũ. Et̃ ħ similit̾ dupplici mꝰ¬

Expanded text:
ita non ordinaverit, sicut modo tenetur? Cui respondendum est, ideo tunc coenatos communicasse apostolos quia necesse erat pascha illud typicum antea consummare, et sic ad veri Eucharistiae, ut haberent ejus apostoli honorem tanti tamque terribilis sacramenti, primo nos jejunos Dominicae passionis participatione muniri, primoque spiritalibus epulis interius exteriusque sacrari, ac deinde terrenis dapibus et vilibus escis corpus refici, cum gratiarum actione et cum temperantia atque sobrietate. Unusquisque enim suam coenam praesumit ad manducandum. Et hoc similiter duplici m
Abbreviated transcription (Latin):
cũ omĩ diligentia penes te in memoriã
mei ut quocienscũq illud uidis. recorde
amici. quocienscũq munꝰ sͥ dimissũ con¬
spicit. Similit̾ nos quocienscũꝙ. acce¬
dimꝰ ad conserͣndũ uł ꝑcipiendũ sacra¬
mentũ mun̾is et̾ni. quod nob̾ dñs piis¬
simꝰ in memoriã sui dimisit tenendum.
cũ cimore et compunctione cordis. omĩ ꝙ
reuerentia debemꝰ acciꝑe: recolentes qͣn¬
to amore nos dilexit. qui ꝓ nob̾ se ipsum
obculit. ut nos redimeret. Similit̾ et
hic calix nouũ testamentũ ẽ in meo san¬
guine. id est hic calix quẽ uob̾ cͣclo. nouũ
testam̃tũ significat: ut sulgentiꝰ dicit.
uel nouũ cestamentũ confirmat᷑ in meo
sanguine: siue ꝑmeũ sangiuinẽ. Calicẽ
noni testamenti dicit ad distintionẽ
uet̾is cestam̃ti. quod confirmatũ ẽ san¬
guine hirchoꝵ et cauroꝵ sic̃ habet᷑ in exodo.
dicente moyse ad ppłm: quando collegit
sanguinẽ hẏrcoꝵ. incalice uel patena:

Expanded text:
cum omni diligentia penes te in memoriam mei, ut quotiescunque illud videris, recorderamici, quotiescunque munus sibi dimissum conspicit. Similiter nos quotiescunque accedimus ad consecrandum, vel percipiendum sacramentum muneris aeterni, quod nobis Dominus passurus in memoriam sui dimisit tenendum, cum timore et cumpunctione cordis, omnique reverentia debemus accedere, recolentes quanto amore dilexit nos, qui pro nobis seipsum obtulit ut nos redimeret. Similiter etHic calix Novum Testamentum est in meo sanguine, id est calix quem vobis trado, Novum Testamentum significat, ut Fulgentius dicit, vel Novum Testamentum confirmat in meo sanguine, sive per meum sanguinem. Calicem Novi Testamenti dicit ad distinctionem Veteris Testamenti, quod confirmatum est sanguine hircorum et taurorum, sicut habetur in Exodo, dicente Moyse ad populum quando collegit sanguinem hircorum in calice vel patena,
Abbreviated transcription (Latin):
Iđo sub audis qr in digne p̃sumitis ꝑci¬
ꝑe salutiferũ sacramentũ. id circo st̃
int̾ uos ochorintuĩ multi infirmi. id
ẽ languentes et inbecilles. id est febͥci¬
tantes. et dormint multi. non sompno
pacis. neq quietis s morte dampnationis:
id est mortui sunt morte et̾na. ꝓpt̾ hoc pec¬
catum. Nolens demonstrare quia qͥ corpus
dnĩ in digne ꝑcipiunt. iudiciũ inde sumt̃
et dampnationẽ: ostendit quosdam cho
rinthiorum uindictã imp̃senti iam ꝑcepis
accepant. q febͥh. et infirmitatibꝰ multis
correpti sunt. et quidã etiam mortui: ut
illorũ exemplo cȩt̾i discerent. non debere
indigne et negligent̾ corpꝰ dnĩ sumere.

Expanded text:
baudis quia indigne praesumitis percipere salutiferum sacramentum, idcirco sunt inter vos, o Corinthii, multi infirmi, id est languentes et imbecilles, id est febricitantes, et dormiunt multi, non somno pacis et quietis, sed morte damnationis, id est mortui sunt morte aeterna propter hoc peccatum. Volens demonstrare quia qui corpus Dominicum indigne percipiunt, judicium inde sumunt et damnationem; ostendit quosdam apud Corinthioquia febribus et infirmitatibus multis correpti sunt, et quidam etiam mortui, ut illorum exemplo caeteri discerent non debere indigne et negligenter corpus Domini sumere.
Abbreviated transcription (Latin):
iam non est dñcã cenam manducare erd
est non ẽ licitũ nob dnĩca cenã caliter
manducare: qualit̾ uos manducatis.
Cenã autẽ dnĩcã dupplicit possumꝰ intei¬
nem udelicet eucharistie. dequa sin¬
guli sͥ uendicabant parces ꝓpͥas quas
aitulerant. aliis ñ cõmunicantib aut
etiam eandem eucharistiã pꝰ alios cibos
sumentes. uel alio mͦ cenã dnĩ appellat
illas p̃naricationes conuinior et epulor.
qͣs sine caritate sumebant: non dantes
ne debet eẽ. omĩbꝰ fidelib et iustis. Uno
enĩ pane: uuuu̾sitas eccłe significatir.
Eidenĩ quod unũ sumꝰ: dei
pane om̃s nos sumere
Licet enĩ amultis partibꝰ deferat᷑ ie pa¬
nis. et amultis sac̃dotibꝰ ꝑ tiniu̾sũ orbẽ
consecret᷑: diumitas tam̃ que reple¬
et omia. replet et illũ facitꝙ ut sit uñi¬

Expanded text:
am non est Dominicam coenam manducare, id est non est vobis licitum Dominicam coenam taliter manducare, qualiter vos manducatis. Coenam autem Dominicam dupliciter possumus intelrceptionem videlicet Eucharistiae, de qua singuli sibi vindicabant partes proprias, quas attulerant, aliis non communicantibus, aut etiam eamdem Eucharistiam post alios cibos sumentes. Vel alio modo, coenam Domini appellat illas praeparationes conviviorum et epularum, quas sine charitate sumebant, non dantes ne debet esse omnibus fidelibus et justis. Uno enim pane universitas Ecclesiae designatur. Per id enim quod unum sumus, de uno pane omnes nos sumere oportet. Licet enim a multis partibus deferatur ille panis, et a multis sacerdotibus per universum orbem consecretur, divinitas tamen quae replet omnia, replet et illud, facitque ut sit un
Abbreviated transcription (Latin):
onuenientibꝰ uobis inunũ: iam
non ẽ dnĩcam cenam manduca¬
re. Cena dnĩca dicta ẽ: eo quod ipsa die
saluator cum discipłis cenauerit com¬
plens uet̾is cestamenti pascha: et mysteri¬
um corporis et sanguuns fui cradens
apłis. Chorintiift̃: qui et achaici. uł achei
uenientes ad fidem xp̃i ꝑ p̃dicationem

Expanded text:
ntibus vobis in unum, jam non est Dominicam coenam manducare. Coena Dominica dicta est, eo quod ipso die Salvator cum discipulis coenaverit, complens Veteris Testamenti pascha, et mysterium corporis et sanguinis suis tradens apostolis. Corinthii qui et Achaici vel Achaei ven
Abbreviated transcription (Latin):
extͣ omĩa: et infra omĩa. Et quicquid est.
int᷑ ipsum est. Uerbi grã. sic̃ beatꝰ augustinꝰ
dicit: dans similitudinẽ ex spongia et
posita in medio mariũ ⁊ fluminũ. undi¬
q habet aqͣm. supͣ. infra. undiq et ꝑme¬
dias latebras. penetrat᷑ ab aqua: ita mun¬
dus comparatione diuinitatis. quasi ncħ
ẽ. et ita circundat et penetiat diinitas
omĩa: sic̃ mare spongiam. Formã seruii
accipiens id est inueritate uerum homi¬
nẽ suscipiens. In simititudinẽ hominũ
factꝰ. hic similitudo ꝓipsa ueritate po

Expanded text:
extra omnia, infra omnia, et quidquid est, intra ipsum est. Verbi gratia: sicut beatus Augustinus dicit, dans similitudinem ex spongia, et posita in medio maris et fluminum, undique habet aquam, supra, intra, undique et per medias latebras penetratur, ita mundus comparatione Divinitatis quasi nihil est, et ita circumdat et penetrat Divinitas omnia, sicut mare spongiam. Formam servi accipiens, id est, in veritate hominem suscipiens. In similitudinem hominum fa
Abbreviated transcription (Latin):
Semet ipsum exinaniuit. id est humiliauit.
et quasi contraxit. Exinanitio est: qñ res
magna et incomp̃hensibilis. inparua for¬
mula comp̃hendit᷑. Uerbi grã. Si quilibet
artifex. totiꝰ machinã mundi. et qͣ in mun¬
do habent᷑. homines. bestias. uolucres.
montes. arbores. cuuitates. flumina. pis¬
ces. inparuissima formula. ad compara¬
cionem magnitudinis mundi uoluerit
cõp̃hende inpictura uel cera: illud ẽ exin¬

Expanded text:
semetipsum exinanivit, id est, humiliavit, et quasi contraxit et minoravit. Exinanitio est, quando res magna et incomprehensibilis, in parva formula comprehenditur. Verbi gratia: Si quilibet artifex totius mundi machinam, et quae in mundo habentur, homines, bestias, volucres, montes, arbores, civitates, flumina, pisces, in parvissima formula ad comparationem magnitudinis mundi voluerit comprehendere in pictura vel cera, illud est exin
Abbreviated transcription (Latin):
mortibꝰ sciuior est mors crucis ꝓpt̾ longũ
moriatum Sienĩ gladio trans nerberas¬
cent etunto imrctur. Uelsic placult
ctt quia ꝑlignũ peccauit homo plis¬
num redimeretur. Propt quos sadual¬

Expanded text:
mortibus saevior est mors crucis, propter longum cruciatum. Si enim gladio transverberassent eum, cito finiretur, vel, sic placuit ei, ut quia per lignum peccavit homo, per lignum redimeretur. Propter quod, su
Abbreviated transcription (Latin):
quesiuit sua s nr̃a: ita nonsolũmꝰ nrã que¬
ramus: s alioꝵs. Qui cũ informadĩ ec̃t. id2
in equalitate pat̾ne dĩtatis consubstantia¬
lis et coequalis illi iomĩbꝰ: non rapinam
arbitratꝰ ẽ. eẽ. se equalẽ deo. Rapina ẽ. qñ qͥ¬
libet homo alienam rem ꝑ uiolentiã sibi
usurpat: que illi non compecit. Et dñs
nͥ inueritate eẽt filiꝰdi. equalis uli in oĩb.¬

Expanded text:
a nos non solummodo nostra quaeramus, sed aliorum. Qui cum in forma Dei esset, id est, in aequalitate paternae Divinitatis, consubstantialis et coaequalis in omnibus illi, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo. Rapina est quando quilibet homo alienam rem per violentiam sibi usurpat, quae illi non competit. Et DominNisi in veritate esset Filius Dei, aequalis illi no
Abbreviated transcription (Latin):
earũdẽ p̾uaricationũ que erant subpͥo¬
ri cestam̃to. reꝓmissionẽ accipiunt:
qͥ uocatist̃ et̃ne hereditatis. Ubi enuim
testamentũ est: mors necesse ẽ int̾ce¬
dat. sen int̃ueniat. testatoris. Testam̃¬
tum enĩ: inmortus confirmatũ ẽ. Alio¬
qumi ia est alit̃ nondum ualet firmũ ẽẽ
uitinertũ. dũ uiuit ule qui testisẽ. Llegẽ
humarias hic uidetur apłs sange: que
colent testamentũ. quod alt̾ alti facit de
herrditate ua. infirmũ facere. qͦusq
cestator ipsi cestamenti morte int̾ueni¬
ente discesserit. Mortuo uͦ illo cestatore
qui testamentũ fecit. omnino iam firmũ
manet. In hunc modũ cestamentũ uite
firmũ manere poterat. nͥipse morte sua
uus roborasset. Tantũenĩ erat peccatũ
nrm. ut alit̃ non potuissemꝰ redimi et sal¬
uari: n unigenitꝰ dĩ filius ꝓnob̾ moreret᷑.
Et qr ad ullus consequendũ qͦs ipse pro¬
iniserat in digni eramus: ipse nobis mor

Expanded text:
sub priosub priori testamento repromissionem accipiant qui vocati sunt aeternae haereditatis: ubi enim testamentum est, mors necesse est intercedat, seu interveniat testatoris. Testamentum enim in mortuis confirmatum est, alioquin, id est aliter, nondum valet firmum esse testamentum Dum vivit. Ille. Qui testatus est. Leges humanas hic videtur Apostolus tangere quae solent testamentum, quod alter alteri facit de haereditate sua firmum facere, quousque testator ipsius testamenti morte interveniente discesserit; mortuo vero illo testatore qui testamentum fecit, omnino jam firmum manet. In hunc modum testamentum vitaefirmum manere poterit, nisi ipse morte sua illud roborasset. Tantum enim erat peccatum nostrum, ut aliter non potuissemus redimi et salvari, nisi unigenitus Dei Filius pro nobis moreretur; et quia ad illud consequendum quod ipse promiser
Abbreviated transcription (Latin):
hilippenses sunt macedones. id est greci.
Grecia enĩ: adiũsis regibꝰ ⁊ diusa noĩa
sortita ẽ. Uocat᷑ enim macedonia: a
macedone rege. Emathia: ab ematho. Thes¬
salia: a thessalo. Generalit̾ omĩs t̾ra grecoꝵ.
grecia uocatur. a greco rege. ut seruus dic̃.
Philippenses postquam acceperunt ũbun
p̃dicationis ab apło. firmissimi in fide fue¬
runt: nec receꝑunt falsos apłos sic̃ in ar¬
gumento ostenditur. Expositio aioniis¬

Expanded text:
s sunt Macedones, id est Graeci. Graecia enim a diversis regibus diversa nomina sortita est. Vocatur enim Macedonia a Macedone rege, et Aemathia ab Aematho, et Thessalia a Thessalo: generaliter autem omnis terra Graecorum Graecia vocatur a Graeco rege, ut Servius dicit: Hi Philippenses postquam acceperunt verbum praedicationis ab Apostolo, fortes in fide fuerunt nec receperunt falsos apostolos, sicut in argumento ostenditur. CAPUT PRI
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑgrãm sp̃s scĩ. remissionẽ peccator. cog¬
nitionẽ suã. et pacẽ quam nobis reliquit.
ꝑgens ad passionem pacẽ inquit relinquo
piobus. Istum quidem hereditatis ticulũ:
quas arram inp̃senti habemꝰ s ꝑfectiꝰ
nobis supplebit᷑ cũ erit ds omĩa inomuĩb.
cim tradiderit xp̃s regnũ deo et patͥ
cum fuerimꝰ ꝑducti ad gaudia patrie
celestis. in qua futͣi sunt electi sicut᷑ an¬
geli di incelo: iudentes dm̃ sicutiẽ. Et̃
hec erit ꝑfecta hereditas elector: quam
xp̃ce inmorte sua confirmauit. Onĩca¬

Expanded text:
ritus sancti, remissionem peccatorum, cognitionem suam et pacem, quam nobis reliquit pergens ad passionem: Pacem inquit relinquo vobis. Istum quidem haereditatis titulum quasi arrham in praesenti habemus, sed perfectius nobis supplebitur cum erit Deus omnia in omnibus, cum tradiderit Christus regnum Deo et Patri, cum fuerimus perducti ad gaudia patriae coelestis, in qua futuri sunt electi sicut angeli Dei in coelo videntes Deum sicuti est. Et haec erit perfecta haereditas electorum, quam Christus in morte sua confirmavit. Un
Abbreviated transcription (Latin):
carent. Impleci autẽ illi duuites omib
cibis et̃ potibꝰ usꝙ aduomitũ: accipiebat̃
adultimũ sacramenta corpis et sangua
nis x dicentes. Sic tradidit xp̃c discipłis
suis nrĩs doctoribꝰ et magistris corps et
sanguinẽ suũ. post alioꝵ ciborũ ꝓceptio¬
ne: et sic nos uolumꝰ illud sumĩe. Qnodd
audiens apłs. scͥpsit eis int̾ ceta ista que

Expanded text:
carent. Impleti autem illi divites omnibus carent. Impleti autem illi divites omnibus cibis et potibus usque ad vomitum, accipiebant ad ultimum sacramenta corporis et sanguinis Christi, dicentes: Sic tradidit Christus discipulis suis nostris doctoribus et magistris corpus et sanguinem suum post aliorum ciborum perceptionem, et sic nos volumus illud sumere. Quod audiens A
Abbreviated transcription (Latin):
bant om̃s ad eccłam. ac nobiles quiq et
etiam deferebant singłi panẽ et iunum
et dabant sacerdoti: unde consecraret
corpꝰ et sangiunẽ dnĩ. Consecratis autẽ
tulerat accipiebat desuꝑ altari. sume¬
batꝙ tacito cum sius: ut suꝑuenientes
et iuud ͤcõmunicarent. Aut etiã quisq¬
deferebat omẽ quod attulerat ad domũ
suã. ut cum suis illud sumeret. Obcuiꝰ
rei carsã. magne dissensiones int̾ illos
erant: quas seminauerant pseudo apli
itaut cũ una benedictione omĩũ obla¬
tiones consecrate eẽnt: et qͥ cõmunes¬
mã uerecundiã inferrent his qui ut ad¬
solent non obtulerant. licet haberent: aut
his etiã qui non habent quid afferrent.
hoc aut̃ faciebant multi. postꝗͣ aliis cibis
eodem cdie ad eccłam om̃s diuites. poten¬
tes. et nobiles. et p̃parare sͥ in eccła. et in
et crapulari. et in ebriari. usq ad uesꝑã.
manducantes et bibentes inconspectu
ci corpꝰ xp̃i a sacerdotibꝰ: unde cõmuri¬

Expanded text:
m, ac nobiles quique et et deferebant singuli panem et vinum, et dabant sacerdoti, unde consecraret corpus et sanguinem Domini. Consecratis autem tulerat accipiebat desuper altari: sumebatque tacite cum suis, ut supervenientes et unde communicarent; aut etiam deferebat omne quod attulerat ad domum suam, ut cum suis illud sumeret. Ob cujus rei causam magnae dissensiones inter illos erant, quas seminaverant pseudoapostoli, ita ut cum una benedictione omnium oblationes consecratae essent, mam verecundiam inferrent his qui, ut assolet, non attulerant, licet haberent: aut his etiam qui non habebant quod afferrent. Hoc autem faciebant multi, postquam ab aliis cibi eodem die ad Ecclesiam omnes divites, potentes et nobiles, et praeparare sibi in Ecclesia et in fet crapulari et inebriari usque ad vesperam manducantes et bibentes in conspectu ci corpus Christi a sacerdotibus unde communi
Abbreviated transcription (Latin):
qe exi bitate atq langnore mutat nosm
uobari et nalitudie. et tam̃ ipse mutat
comest a nobis. Est et habitus cciomͦ qui
sec mutat nec mutat᷑. sicut anulus posi¬
tus indigito. Qm mod̾: rarissime muem¬
tui. Quart modisẽ: cumea que accidut
nes mntant. nec mutant᷑ a sua natura.¬
nccim aliam spẽmet formã accipitunt.
sicurti uestir que aliam spẽm habet compbi
congrint hunic comparations. Nam ficur
uestis cum incliut᷑ ad heret quidẽ eorpori
s̃ ponaneat licet aliam speciem et maiore
honorem assumat quam antea habiauss
ta uerb di pats. assumendo hominẽ. ñ
est mutatũ in hominẽ. neꝙ ipe homo
aliam speciem assumpsisse in hoc qr ma¬
iors honoris et dignitatis extitit quam
aliquis hominũ qr speciosus fuit p̾filuic¬
hominũ. Humiliauit semet ipsũ. facł
ous factus e obediens deo ꝑatͥ :etisꝰ uolun¬
tasfuit. ut redimeret genꝰ humanũ. Et ñ
solũ pat᷑ s etiam et mat. ut in euangłio
habetur. quia uenit nararet: et erat sub

Expanded text:
guore mutat nos in robur et valetudinem, et tamen ipse mutatur comestus a nobis. Est habitus tertio modo, qui nec mutat nec mutatur sicuti annulus positus in digito, qui modus rarissime invenitur. Quartus modus est, cum ea, quae accidunt, nec mutant, nec mutantur, sed tamen aliam speciem et formam accipiunt, sicut vestis quae aliam speciem habet complex congruit huic comparationi. Nam sicut vestis cum induitur adhaeret quidem corpori,estis non permaneat, licet aliam speciem et majorem honorem assumat quam antea habuisset, ita Verbum Dei Patris assumendo hominem, non est mutatum in hominem, neque ipse homo aliam speciem assumpsisset in hoc quia majoris honoris et dignitatis exstitit quam aliquis hominum, quia speciosus fuit fsemetipsum factus Factus obediens Deo Patri, cujus voluntas fuit ut redimeret genus humanum, et non solum Patri, verum etiam et matri, ut in Evangelio habetur, quia venit Nazareth, et erat sub
Abbreviated transcription (Latin):
ueniss. neq̃quã hec futura bona nob̾
ad ministrass neq adsisteret uultui dĩ
patris ꝓnobis. Notandum ꝙ qr non dix̃
usus et comꝑatuio gradu dncens am¬
plius. et ꝑfectius. ł ab̾nacłm arit̃ ꝑ quod
osuetit deo pat̾. humanitas illiꝰ ẽ: qm̃ nͥ
homo fieret. nequaꝙͣ do patͥ assistere pos¬
est. tabernaculo moysi. tab̾nado quoq
sal omonis. qr illa manibꝰ carnaliũ ho¬
esfigiatũ ẽ. Siue in hocẽ. ampliꝰ .i. maiꝰ
sius tabnaculis: quia diunitas uerbi
qͥ cota non potest comp̾hendi intab̾na¬
culo manii facto. in illo hoĩe plenissime
requiescit. ꝑfectius siue sanctiꝰ in hoc:
illis cabnaculis q cũ neutrũ illorũ sͥ
ministrantes scĩficare ꝑfectosq facere
posset: istuid tab̾nadm ad se accedentes.
et apeccatis mundare: et ꝑfectos facere
potest. Qͥd dix̃ non manũ factũ exposirit
ipse dicens. id ẽ. non huiꝰ creationis cuiꝰ
nos sumus: qr non fuit uirili semine.

Expanded text:
venisset, nequaquam futura bona nobis venisset, nequaquam futura bona nobis administrasset, neque assisteret vultui Dei pro nobis. Notandum quia non dixit usus etiam comparativo gradu, dicens: Amplius et perfectius: tabernaculum autem per quod assistit Deo Patri, humanitas illius: quoniam nisi homo fieret, nequaquam Deo Patri assistere posest tabernaculo Moysi, tabernaculo quoque Salomonis: quia illa manibus carnalium hoeffigiatum est: sive in hoc amplius et majus illis tabernaculis, quia divinitas Verbi, quae tota non potest comprehendi in tabernaculo manu facto, in illo homine plenissime requiescit: perfectius sive sanctius in hoc est illis tabernaculis, quia neutrum illorum ministrantes sanctificare perfectosque facere posset, istud vero tabernaculum ad se accedentes et a peccatis mundare, et perfectos facere potest. Quod dixit, Non manu factum, exposuit ipse dicens: id est, non hujus creationis cujus nos sumus, quia non fuit virili semine
Abbreviated transcription (Latin):
tius tab̾nałm non manu factum:
io est non huiuis creationis. Pontifex iudeoꝵ
qui semel in anno cũ sanguine introibat
locis decladatũẽ. Qui cum sangiune pas¬
sionis sile reserato celo ingressusẽ. secreta¬
patrie celestis: uibi nunc assistit uultui
di patris. orans pronobis. Pontifex autẽ
futuror honorũ: duobꝰ modis appellat᷑
futura enĩbona que ipse nobis ad minis¬
trauit: fuerunt uerba celestia. passio il¬
lus. resurrectio. haptismꝰ. remissio pec¬
catoxũ ꝑfectaq iustificatio. Que idcirco
futa hona appellant᷑ uel quia misteriis
sunt p̃figurata: uel etiam qr p̃dicta sunt
indiuinis oracłis. Altiori autẽ intellec¬
tu: fut᷑ahona possumꝰ acciꝑe. gaudia
patͥe celestis: que nobis ꝑxpm̃. ministra¬
ta st̃. Unde et pontifey appenat᷑ eo quod
spontẽ id est uiam iusticie uiãq ad pa¬
triam celestẽ ascendendi: nobis exibue¬
rit. illia trans latio habet: xp̃c ad ueni¬
ens pontisex honoꝵ fiit᷑or. Nisi enĩ ad¬

Expanded text:
tabernaculum, non manu factum, id est non hujus creationis. Pontifex Judaeorum qui semel in anno cum sanguine introibat locis declaratum est: qui cum sanguine passionis spatriae coelestis, ubi nunc assistit vultui Dei Patris, orans pro nobis. Pontifex autem futurorum bonorum duobus modis appellatur: futura enim bona quae nobis ipse administravit, fuerunt verba coelestia, passio illius, resurrectio, baptismus, remissio peccatorum, perfectaque justificatio, quae idcirco futura bona appellabantur, vel quia mysteriis praefigurata sunt, vel etiam quia praedicta sunt in divinis oraculis. Altiori autem intellectu futura bona possumus accipere, gaudia patriae coelestis, quae nobis per Christum ministrata sunt: unde et Pontifex appellatur, eo quod pontem, id est viam justitiae ad patriam coelestem ascendendi nobis exhibuerit. Alia translatio habet, Christus adveniens Pontifex futurorum: nisi enim ad
Abbreviated transcription (Latin):
pistola greco nocabulo: lati¬
ne dicitur suꝑ missa. uł ad¬
tio: et epitaehium. suꝑ sepulchiũ.
ta salus confistit. ab apło fint mis¬
se credentibꝰ: ad resecanda pre¬
sentia atq orientia uitia. et ut
siquis transgressus fuerit euan¬
gelium. hic inueniat medicinã
salutis: quatinus uindictã euan¬
gelii. possit effugere. redditꝰ illi
adcompletionẽ. illorũ postea scͥpte¬
sunt. E pła autẽ ista ñ illũ ordinẽ

Expanded text:
pistola, Graeco vocabulo, Latine dicitur supermissa vel adtio, et epitaphium super sepulcrum. ta salus consistit, ab apostolo sint missae credentibus, ad resecanda praesentia atque orientia vitia: et ut si quis transgressus fuerit Evangelium, hic inveniat medicinam salutis: quatenus vindictam Evangelii possit effugere, redditur illiad completionem illorum postea scriptae. Epistola autem ista non illum ordine
Abbreviated transcription (Latin):
lapis angularis duos parietes coniun
moxde infidelibꝰ addit. Et lapis offen¬
sionis: et petra scandali. hinc paulus.
uidis quidem scandalum. gentibus
autẽ stulticiam. his qui offendunt
ũbo. non credunt in quo et positi ft̃.
Offencdunt gͦ qui eo ipso quod uer¬
bum łi audire eos contigit: offen¬
dunt animo. dum nolunt credere
quod audiunt: quorũ stulticiam
exagerendo subiecit: non credunt in
quo et positi sunt. Qui in hoc positi
id est in hoc ꝑnaturã homines facti
sunt ut credant deo: et eiꝰ uolunta¬
ti obtemꝑent salomone attestante
cũ ait. dm̃ cume: et mandata eius
obserua hoc ẽ enĩ omĩs homo. Io est
in hoc naturalit̃ factꝰ ẽ omĩs homo.
ut cinens dm̃: eius mandatis ob¬
secundet. Quidã codices habent.
inqͦ et positi sunt. Quod intelligit᷑
ruxta hoc quod paulus de dño lo¬
quens ait. In ipso enĩ uiuimꝰ: et mo¬
uemur et sumꝰ. Uos autẽ genus
electũ. regale sacerdotiũ. gens scã.¬

Expanded text:
lapis angularis duos parietes conjunglapis angularis duos parietes conjungmox de infidelibsionis et petra scandali. Hinc et Pauludaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam. His qui offendunt verbo, nec credunt in quo positi sunt. Offendunt verbo eo ipso quod verbum Dei audire eos contingit; offendunt animo, dum nolunt credere quod audiunt. Quorum stultitiam exaggerando subjecit, nec credunt in quo et positi. Sunt qui in hoc positi, id est per naturam homines facti sunt ut credant Deo et ejus voluntati obtemperent, Salomone attestante cum ait: Dominum time et mandata ejus observa, hoc est omnis homo, id est, in hoc naturaliter factus est omnis homo ut Deum timens ejus mandatis obsecundet. Quidam codices habent, in quo et positi. Item quod intelligitur juxta hoc, quod Paulus de Domino loquens ait: In ipso enim et vivimus, et movemur, et sumus. Vos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sa
Abbreviated transcription (Latin):
fundi. illiꝰ psalmi uersicłi in quo cum
dictũ eẽt accedite ad eum & illumina¬
mini: continuo subiunctũ ẽ. Et uultꝰ
urĩ ñ erubescent. Cui simileẽ: qͦd ioħs
ait. Et nunc filioli: manete in eo. Ut cũ
apparuerit habeamꝰ fidutiam: & non
confundamur abeo in aduentu eius.
Uobis gͥ honor credentibꝰ. Ille nimirum
honor. ut ñ confundamini ab eo in
aduentu eius s sicut ipse ait. siquis
mͥ ministranerit: honorificabit eũ
pat̃ m̃s. Non credentibꝰ autẽ: lapisquẽ
repbauerunt edificantes. Ut sic̃ illum
rẽpbauerunt cũ edificarierunt actus
suos. nolentes eum infundamento cor¬
dissuiponere: ita & ipsi reprobantur
abeo in aduentii eius. nolente illo. tẽ
eos qui se repbauerunt in edificatio¬
ne acciꝑe domꝰ sue: que ẽ incelis. Et
hec distinctio honoris credentiũ ncedentũ
aut rephationis huc usq ꝑtingit. hĩc
item de credentibꝰ infert. hic facdꝰe
in caput anguli. Quia uidelicet sic̃

Expanded text:
fundemini; illiusque psalmi versiculo, in quo cum fundemini; illiusque psalmi versiculo, in quo cum dictum esset: Accedite ad eum et illuminamini , continuo subjunctum est, Et vultus vestri non erubescent . Cui simile est quod Joannes ait: Et nunc, filioli, manete in eo, ut cum apparuerit, habeamus fiduciam, et non confundamur ab eo in adventu ejus . Vobis igitur honor credentibus. Ille nimirum honor, ut non confundamini ab eo in adventu ejus, sed, sicut ipse ait: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus . Non credentibreprobaverunt aedificantes. Ut sicut illum reprobaverunt cum aedificarent actus suos, nolentes eum in fundamento cordis sui ponere, ita et ipsi reprobentur ab eo in adventu ejus, nolente illo tunc eos qui se reprobaverunt in aedificatione accipere domus suae, quae est in coelis. Et haec distinctio honoris credentium, non credentium autem reprobatio hucusque pertingit; hinc item de credentibus infert: Hic factus est in caput anguli. Quia videlicet, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta que p̃miserat ꝑtinet: qr ꝑi
ipsiꝰ grãm & suꝑ edificam᷑ in illo ꝑ archi¬
tectos sapientes. hoc ẽ ministros noui
testamenti. Et cdomꝰ spĩtalis efficimur
ꝑ sp̃m eius contra pluuias & uentos.¬
et flumina cemptationũ muniti: et
sac̾dotio scõ participare. & boni aliqͥd
acceptabile dõgerere: ñ nͥ ꝑipsum ua¬
lemus. Sic̃ palmes ñ potest ferre fruc¬
tum a semet ipso. nͥmanserit inuite:
sic nec uos in qͥt nͥ in me manseritis.
Propt̃ qͦd continet scͥpͥtura. Ecce pono
insyon lapidem sũmũ. angłarem: elec¬
tum. preciosum. hoc testimonium
de ysaia ponit: ad confirmandũ hoc
quod promiserat. Ad quẽ accedentes
lapidẽ uiuũ: astruens ꝙ ad firmans
dnm̃ saluatorem ꝓpt̾ firmitatẽ suam
lapidem appħis uocari. Et̃ quod ad¬
dit. et omĩs qui credit in eũ non con .¬
fundet᷑. ꝓpt̾ hoc ponit qͦd dixerat: et
uos tamquam lapides uiui suꝑedifi¬

Expanded text:
cuncta quae promiserat pertinet quo per cuncta quae promiserat pertinet quo per ipsius gratiam et superaedificamur in illo per architectos sapientes, hoc est ministros Novi Testamenti, et domus spiritales efficimur per spiritum ejus contra pluvias, ventos, flumina tentationum muniti, et sacerdotio sancto participari, et boni aliquid acceptabile Domino gerere, non nisi im palmes non potest ferre fructum a semetipso nisi manserit in vite, sic nec vos, inquit, nisi in me manseritis. Propter quod continet Scriptura: Ecce pono in Sion lapidem summum angularem electum, pretiosum. Hoc testimonium de Isaia ponit, ad confirmandum hoc quod praemiserat: Ad quem accedentes lapidem vivum, astruens et affirmans Dominum Salvatorem propter firmitatem suam lapidem a prophetis vocari. Et quod addidit: Et omnis qui credit in illum non confundetur. Propter hoc ponit quod dixerat: Et vos, tanquam lapides vivi superaedifi
Abbreviated transcription (Latin):
illos fieri domos spiritales dicit. cũ sit
una dñs xp̃i exangłis electis et hominibꝰ
collecta: qͦmͦ cum sit una eccła catholica
toto orbe diffusa. sepe pluralit̃ appellant᷑¬
eccłe. ꝓpt̾ multipharia scilicet fidelum
conuenticła: uariĩs tͥbus ppłis et lingiuis
discreta. Unde dic̃ ipse. Ego iħc nufi an¬
gelum meũ testificari uobis hec: mec¬
clesiis. Nec pretereundũ quod quidã
codices habent numero singłari suꝑ¬
edificamini domꝰ spiritalis: aliĩ supedi¬
camini indomũ spĩtalem. In quo ni¬
mirũ unitas ipsa totius eccłe: aptius
cõmendat᷑. Cum aut̃ clixiss suꝑ edifi¬
camimi domos spiritales. siue domus
spĩtał: ad dit. Sacerdotiũ scm̃. Id est
sac̾dotiũ scm̃ nos ipsi existentes: suꝑ
cuncti oleo leticie signam᷑: uniu̾sis
congruit quod subdit. Offerentes
tales autem hostias: oꝑ a nrã. elemosina.
et preces dicit: addistinctionem car¬
nalium in lege uictimarũ. Quod aut̃

Expanded text:
illos fieri domos spiritales dicit, cum sit illos fieri domos spiritales dicit, cum sit una domus Christi in angelis electis et hominibus collecta, quomodo, cum sit una Ecclesia catholica, toto orbe diffusa, saepe pluraliter appellantecclesiae propter multifaria scilicet fidelium conventicula variis tribubus populis et linguis discreta. Unde dicit ipse: Ego Jesus misi angelum meum testificari vobis haec in ecclesiis. Nec praetereundum quod quidam codices habent numero singulari superaedificamini domus spiritalis, alii superaediin domum spiritalem, in quo nimirum unitas ipsa totius sanctae Ecclesiae aptius commendatur. Cum autem jam dixisset Superaedificamini domos spiritales sive domus spiritalis addit: Sacerdotium sanctum, id est, sacerdotium secundum vos ipsi existentes supercuncti oleo laetitiae signamur, universis congruit quod subdit: Offerre spitales autem hostis opera nostra, eleemosynas et preces dicit, ad distinctionem carnalium in lege victimarum. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
Et ipsi tanquam lapides uirii: suꝑedifi¬
camini domos spiritales. Suꝑ edifica¬
pide scilicet riiuo nulla spiritalis edifi¬
catio stare potest. Fundamentũ enim
aliud nemo potest ponere. pret̃ ipsum
cuiꝰ participatione fideles lapides uiui
efficiuntur: qui ꝑ infidelitatẽ lapides
mortui fuerant. Iuri scilicet et insensi¬
biles: quibꝰ merito diceret᷑. Auferã auo¬
bis cor lapideum. et uobis cor carneum
cretionẽ eruditi doctoris. amputatis
actibꝰ et cogitationibꝰ suꝑfluis: ueluc
ictu quadrant᷑ securis. Et fic̃ ordines¬
lapidum impariete portant᷑. alii ab
aliis: ita portant᷑ fideles quiq a prece¬
dentibꝰ in eccła iustis. Portant ipsi seq̃n¬
tes ꝑdoctrinam et tolerantiã: usq ad
ultimũ iustũ. Qui cum apͥoribꝰ porte¬
tur.quẽ portare debeat: ipse sequen¬
tẽ non habebit. Qui aut̃ omẽ edificiũ
portat. et ipse anemine portat᷑: dñs ẽ
catur: infundam̃to fundatus. Suꝑedi¬
ficamini inquit domos spiritales. Ita

Expanded text:
Et ipsi tanquam lapides vivi superaedificamini domos spirituales . Superaedificapide scilicet vivo, nulla aedificatio spiritualis stare potest. Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter illum . Cujus participatione fideles lapides vivi efficiuntur, qui per infidelitatem lapides mortui fuerant, duri scilicet et insensibiles, quibus merito diceretur: Auferam a vobis cor lapideum, et dabo vobis cor carneum cretionem eruditi doctoris, amputatis actibus et cogitationibus superfluis, velut ictu quadrantur securis. Lapis elapidum in pariete alii portantur ab aliis, ita portantur fideles quique a praecedentibus in Ecclesia justis. Portant et ipsi sequentes per doctrinam et tolerantiam usque ad ultimum justum, qui, cum a prioribus portetur, quem portare tem non habebit. Qui autem omne aedificium portat, et ipse a nemine portatur, Dominuscatur, in fundamento fundatus. Superaedificamini, inquit, domos spiritales. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
moysen datum: qd̾ nc̃ recte gentibꝰ
gularis in eam quã inse isrł habue¬
rat salutẽ: gentes ad unatit. Quos
genus electum uocat. ꝓpt̃ fidem: ut dis¬
tinguat ab eis qui lapidem uuũ reꝓ¬
bando factisunt ipsi repbi. Regale autẽ
sacerdotium. qui illius corpi sunt uni¬
ci: qui rex sũmus et sacerdos est uerus.
Regnum fius tribuens ut rex: et ponti¬
fex eorum peccata suri sanguinis hostia
mundans. Regale sacerdotiũ eos no¬
minat: ut regnũ sꝑare ꝑpetuũ. et
hostias immaculate conuersationis: dõ
semꝑ offerre menunerint. Gens quoꝙ
scã. et ppłs ad quisitionis uocantur: ix¬
ta id quod apłs paulus ꝓpħecie exponeis
sententiã dicit. Iustus autẽ: exfide ui¬
uit. Quod si subtraxerit se: non place¬

Expanded text:
Moysen datum, quod nunc recte gentibusgularis in eam quam in se Israel habuerat salutem gentes adunivit, quos genus electum vocat propter fidem, ut distinguat ab eis qui lapidem vivum reprobando facti sunt ipsi reprobi. Regale autem sacerdotium qui illius corpori sunt uniti qui rex summus et sacerdos est verus, regnum suis tribuens ut rex, et ut pontifex eorum peccata sui sanguinis hostia mundans, Regale sacerdotium eos nominat, et ut regnum sperare perpetuum et hostias immaculatae conversationis Deo semper offerre meminerint. Gens quoque sancta et populus acquisitionis vocantur juxta id quod apostolus Paulus prophetiae exponens sententiam dicentis: Justus autem meus ex fide vivit. Quod si subtraxerit se
Abbreviated transcription (Latin):
mo de quo hic uersiculũ assũpsit. p̃mis¬
sum ẽ accedite ad eũ et illuminamini:
recte beatꝰ petrꝰ subdidit dicens. Ad quẽ
honorificatũ. Et hoc de lapide testimoniũ
sumit expsalmo: uͥ scͥptumẽ. Lapidẽ
quẽ repbauerunt edificantes: hic factꝰ
ẽ incaput angłi. Quod nequis uidaico
sensu putaret de mat̾iali lapide a ꝓpħa
cantatũ. qͥ in edificatione terrene cuiꝰ¬
libet domꝰ. contͣ hominũ dispositionẽ
ciuino iudicio non poneret᷑: consulte
addit uiuũ. ad quẽ accedentes inqͥeis
lapidem uiuũ: ut dexͦ dictũ significet
qui recte lapis appellatꝰ ẽ: qui incarne
ueniens edificationi scẽ eccłȩ. quohanc
confirmaret sese inserere dignatꝰ ẽ. ui¬
uuis autẽ qui dicere potuit. ego sum
uia: ueritas et uita. Qui abhominibꝰ
reꝓbatus est cũ dicerent: nos non habe¬
mus regẽ nͥ cesarẽ. Ado autẽ electus:
cum ipse ait. Ego autẽ constitutꝰ sum

Expanded text:
mo de quo hunc versiculum assumpsit, praemismo de quo hunc versiculum assumpsit, praemissum est: Accedite ad illum et illuminamini , recte beatus Petrus subdidit, dicens: Ad quem c. Et hoc de lapide testimonium sumit ex psalmo, ubi scriptum est: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli . Quod ne quis Judaico sensu putaret de materiali lapide a propheta cantatum, qui in aedificatione terrenae cujuslibet domus contra hominum dispositionem divino judaddit, vivum: Ad quem accedentes, inquiens, lapidem vivum, ut de Christo significet, qui recte lapis appellatus est, qui in carne veniens, aedificationi sanctae Ecclesiae, quo hanc confirmaret, sese inserere dignatus est. Vivus autem qui dicere potuit: Ego sum via, veritas et vita . Qui ab hominibus reprobatus est, cum dicerent: Nos non habemus regem, nisi Caesarem . A Deo autem electus, cum ipse ait: Ego autem constitutus sum
Abbreviated transcription (Latin):
uiti et fastidiosi adueniunt. Ignari
illius sitis ce efuriei: de qua dñs ait.
Beati qui esuriunt et sitiunt iusticiã.
Ideoq tardins ad ꝑfectum sabutis cre¬
mentũ ꝓuenientes quod possint soli¬
do uerbi cybo refici: id est archana cog¬
noscere diuina. uel maiora facẽ bona
pacto dimissa atq emundata cordis¬
urĩ malitia atq spurcitia: spiritalẽ
.xͥ. alimoniã concupiscite si duune dul¬
cedinis quanta sit multitudo sapitis.
Nam qͥ nichil de suꝑna suauitategus¬
cat animo: non est mirum si hunc
terrestribꝰ illecebris sordidare non euit¬
tat. Sene autẽ psalmista gustare mo¬
net: quam dulcis sit dñs. Quia sunt ñ¬
nulli qui non id de dõ sentiunt. qͦd dulce
int̾uis sapiat: s quod excussũ ext̾ius so¬
net. Quia et si secreta quidã intelligen¬
do pcipiunt: eoꝵ dulcedinẽ exꝑiri non
possunt. Et si nouert̃ qͦmͦ sunt: ignorant
ut dixi quomꝰ sapiunt. Et qm̃ in ipso psal¬

Expanded text:
viti et fastidiosi adveniunt, ignari viti et fastidiosi adveniunt, ignari illius sitis et esuriei de qua Dominus ait: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam . Ideoque tardius ad perfectum salutis crementum pervenientes, quo possint solido verbi cibo refici, id est, arcana cognoscere divina, vel majora facere bona. pacto dimissa atqvestri malitia et spurcitia, spiritalem Christi alimoniam concupiscite, si divinae dulcedinis quanta sit multitudo sapitis. Nam qui nihil de superna suavitate gusat animo, non est mirum, si hunc terrestribus illecebris sordidare non evitat. Bene autem Psalmista gustare monet, quam dulcis sit Dominus , quia sunt nonnulli qui non id de Deo sentiunt, quod dulce in terris sapiat, sed quod excussum exterius sonet. Qui et si secreta quaedam intelligendo percipiunt, eorum dulcedinem experiri non possunt. Et si noverunt quomodo sunt, ignorant, ut dixi, quomodo sapiunt. Et quoniam in ipso psal
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ mͦ geniti infantes. rationabile sine
dolo lac concupiscite: ut meo cresca¬
ui renati estis inquit nuꝑet
filĩ di ꝑhaptisma facti tales
m estote ꝑstudiũ bone conu̾sationis
quales sunt recent̃ editi infantes: ꝑ na¬
curã innoxie etatis. Ignari malitie et
omĩs et doli. simillare. in uidẽ. detra¬
here. aliis huiꝰ modi uitũs mancipa¬
ri onũmodis ignorantes. qui sic̃ lac
inet̾nũ naturalit̾ desid̾ant: ut ad sa¬
lutẽ crescere atq ad panẽ comeden¬
ces ꝑuenire ualeant. Ita et uos sim¬
plicia rudimenta fidei pͥmo de eccłȩ
matͥs ubibꝰ querite hoc ẽ de utͥusq tes¬
ad refectionẽ panis uiui qui decelo
descendit. hocẽ ꝑsacramenta dnĩce
incarnationis quibꝰ renati estis qͥbꝰ
nittͥmini: ꝑueniatis ad contempla¬
tionẽ diuine maiestatis. Rationabi¬
le in quit et sine dolo lac concupiscite:
ut meo crescatis insalutẽ. Precepto
concupiscendi lac ũbi: tangit illos.
qͥ ad audiendas lectiones sacras: in

Expanded text:
 geniti infantes, rationabiles, sine dolo, lac concupiscite, eui renati estis, inquit, nuper, et filii Dei per baptisma facti, tales modo estote per studium bonae conversationis, quales sunt recens editi infantes, per naturam innoxiae aetatis, ignari malitiae et omnis doli, simulare, invidere, detrahere, aliisque hujusmodi vitiis mancipari omnimodis ignorantes. Qui sicut lac in aeternum naturaliter desiderant, ut ad salutem crescere atque ad panem comedendum pervenire valeant. Ita et vos simplicia rudimenta fidei, primo de Ecclesiae matris uberibus quaerite, hoc est, de utriusque Tesad refectionem panis vivi qui de coelo descendit, hoc est, per sacramenta Dominicae incarnationis, quibus renati estis, et quibus nutrimini, perveniatis ad contemplationem divinae majestatis: Rationabiles, inquit, et sine dolo lac concupiscite, ut in eo crescatis in salutem . Praecepto concupiscendi lac verbi, tangit eos qui ad audiendas lectiones sacras in
Abbreviated transcription (Latin):
lucẽ suꝑnȩ mansionis illustrante nos
ac ducente xp̃i grã tendimus: cuius
lucẽ grẽ etiam illa nubes et ignis
columne monstrauit: quia eos in to¬
to itinere illo a tenebris defendit noc¬
cium et ad ꝓmissas patͥe sedes in enaria¬
bili calle ꝑduxit. Qui aliquando non
ppłs: nunc autẽ ppłs dĩ. Qui non con¬
secuti miscdam : nc̃ autẽ miscdiam
consecriti. Indicat apte ꝑhos uersicło
quod his qui degentibꝰ ad fidem uene¬
rant. hanc scͥpsit epłam: qͥ quondam
alienati a conu̾satione ppłi dei. tunc
ꝑgrãm ficdi populo sunt eiꝰ uniti: et
niscđiam qͣm sꝑare non nouerat ad¬
epti. Assumit autẽ eos de ꝓpħa osẽe.
qui de uocatione gentium precinens
miscdiã consecutã. Et erit in loco uͥ
dictum ẽ eis: non plebs mea uos ibi uo¬
cabuntur filiĩ dei uiiii. łes beati

Expanded text:
lucem supernae mansionis illustrante nos lucem supernae mansionis illustrante nos ac ducente Christi gratia tendimus; cujus lucem gratiae etiam illa nubes et ignis columna praemonstravit, quae eos in toto itinere illo a tenebris defendit noctium et ad promissas patriae sedes in venerabili calle perduxit. Qui aliquando non populus, nunc autem populus Dei qui non consecuti misericordiam, nunc autem misericordiam consecuti. Indicat aperte per hos versiculos, quod his qui de gentibus ad fidem venerant hanc scripsit epistolam; qui quondam alienati a conversatione populi Dei, tunc per gratiam fidei populo sunt ejus uniti, et misericordiam quam sperare non noverant adepti. Assumit autem eos de propheta Oseae qui de vocatione gentium praecinens misericordiam consecutam. Et erit in loco ubi dictum est eis: Non plebs mea vos; ibi vocabuntur filii Dei vivi. Et juxt