comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dextera manꝰ accipitꝰ dilectus
aduitor ⁊ minist̾ in diuinis o¬
ꝑibus. Nam quẽad modũ in
ocło contẽplatio. sic inmanu
actio recte intelligit᷑. ut siuiꝰ¬
tra manꝰ in telligatur in oꝑibꝰ.
que huic uite ⁊ corpori sũt ne¬
quicũq dimiserit uxorẽ suã.
dec illi libellũ repudii. Si di¬
ligent̾ intueamur: uidebimꝰ
nõ eẽ contrariũ. Exposunt enĩ
dñs qͥd lex uoluerit: cũ pasĩ
dimutendi uxorẽ usserit li
bellũ repudii dare. Neq enĩ
ait. qui uoluerit dimittat u¬
xorẽ suã. cui eẽt contrariũ nõ
dimittere. s utiq nolebat di¬
muti uxorẽ auixo qui hanc ĩ¬
terposuit morã. ut discidiũ
animꝰ p̾ceps libelli conscrip¬
tione refractus assisteret. c̾
quid mali eẽt uxorẽ dimitte¬
re cogitare. p̾sertimm qr ut ꝑh¬
ibent apud hebreos scrib̾e lit¬
teras hebraicas nulli fas erat
nisi scrbis: cũ ⁊ excellentiorũ
ꝓficerent᷑ sapientiã. ⁊ siqui
eoꝵ eeñt equitate ac pietate

Expanded text:
dextera manus accipitur dilectus adjutor, et minister in divinis operibus. Nam quemadmodum in oculo contemplatio, sic in manu actio recte intelligitur. Ut sinistra manus intelligatur in operibus, quae huic vitae corpori sunt nequicumque dimiserit uxorem suam, det illi libellum repudii, si diligenter intueamur, uidebimus non esse contrarium. exposuit enim dominus, quid lex uoluerit, cum passim dimittenti uxorem bellum repudii dare. Neque enim ait, Qui voluerit, dimittat uxorem suam; cui esset contrarium non dimittere: sed utique nolebat dimitti uxorem a viro, qui hanc interposuit moram, ut in discidium animus praeceps, libelli conscriptione refractus absisteret, et quid mali esset uxorem dimittere cogitaret: praesertim quia, ut perhibent, apud Hebraeos scribere litteras Hebraeas nulli fas erat, nisi Scribis solis, cum et excellentiorem profiterentur sapientiam, et si qui eorum essent aequitate ac pietate
Abbreviated transcription (Latin):
significẽt auos celi auc lilia agͥ:
posita sũt enĩ ut de rebꝰ ininoribꝰ
maiora ꝑsuaderent᷑. sicuti ẽ illd̾
de iudice. qui nec dm̃ tunebat
nec hominẽ uerebat᷑: ⁊ tamẽ
sepe interpellanti uidue cessit
ut eiꝰ causam consid̾aret. non
ꝓpt̾ pietatẽ aut humanitate.
s ne tediũ pateret᷑. Nonem̃
ullomͦ ille inust ꝰ iuudex. ꝑsonã¬

Expanded text:
s coeli aut lilia agri. Posita sunt enim, ut de rebus minoribus majora persuaderentur, sicut est illud de judice qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur, et tamen saepe interpellante vidua accessit ut ejus causam consideraret, non propter pietatem aut humanitatem, sed ne taedium pateretur . Non enim ullo modo ille injustus judex
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ꝑceꝑunt mercedẽ suã. qͥ nõ
suꝑiꝰ tractatum ẽ. Laus enim
humana nõ aͥpetit a recte faci¬
ente. s sequi debet recte facien
tem ut illi ꝓficiant. Qui etiã
imuitari possũt qͦd laudãt. non
ut hic putat aliqͥd eos sibi ꝓ
desse quẽ laudant. Sequit.

Expanded text:
ergo perceperunt mercedem suam, qui non superius tractatum est. Laus enim humana non appeti a recte faciente, sed sequi debet recte fatem, ut illi proficiant, qui etiam imitari possunt quod laudant, non ut hic putet aliquid sibi eos prodesse quem laudant. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
Congruit ⁊ punicum nom̃:
nam lucrũ punice mãmõ dr̃.
S qui seruit mãmone illiuti¬
q seruit: qui rebꝰ istis terrenis
merito sue ꝑu̾sitatis ppositus.
homo: ⁊ alterũ diligit. id est
dm̃i. aut alterũ pacietur.⁊ alt̾¬
um contẽpnet. Patit᷑ enĩ du¬
rum ⁊ ꝑniciosũ dnm: quisqͥs
seruit mãmone. Sua enu cu¬
piditate implicatus subditꝰ
diablo.⁊ nõ eum diligit. Qͥs
enĩ ẽ qui diligat diabłm:S
tam̃ patiet᷑ fic̾ inmaiore aliqͣ
domo qui ancille a liene con¬
iunctus ẽ: ꝓpt̾ cupiditatẽ suã.
duram patitꝰ fuitutẽ. etiam si
nõ diligat eum cuiꝰ ancillam
diligit. Alterum aũt cõtemꝑ¬
nic dieit: nõ odio habebit. Nul
liꝰ ferre conscientia dm̃ potest
odisse. Contempnit aũt id ẽ
nõ tim: cũ quasi de eiꝰ bonita¬
te securꝯẽ. S quisquis uult
diligere dm̃i. ⁊ cauere ne offẽn¬
dat: nõ se arbitretur duobus
dñis posse seruire. ⁊ intentio¬
nẽ cordis sui roctã. ab om̃i dup¬

Expanded text:
nicum nomen, nam lucrum Punice mammon dicitur. Sed qui servit mammonae, illi utique servit qui rebus istis terrenis merito suae perversitatis praepositus, homo, et alterum diliget, id est, Deum; aut alterum patietur, et alteum contemnet. Patitur enim durum et perniciosum dominum, quisquis servit mammonae; sua enim cupiditate implicatus, subditur diabolo: et non eum diligit; quis enim est qui diligat diabolum? sed tamen patitur: sicut in majore aliqua domo, qui ancillae alienae conjunctus est, propter cupiditatem suam duram patitur servitutem, etiam si non diligat eum, cujus ancillam diligit. 48. Alterum autem contemnet, dixit; non, odio habebit. Nullius enim fere conscientia Deum odisse potest: contemnit autem, id est non timet eum, quasi de ejus bonitatediligere Dominum et cavere ne offendat, non se arbitretur duobus dominis posse servire, et intentionem cordis sui ab omni du
Abbreviated transcription (Latin):
nouerimꝰ: curꝰ retinacłm ẽ ali¬
mentũ istud corporeũ. Scd̾m
hanc significationẽ dictũ est
etiã illud. Qui amat animam
suã. ꝑdet illam. Qd̾ nisi de hac
uita acceꝑimꝰ. ꝙͣ oportet ꝓ reg¬
no dĩ ꝑdere. qd̾ potuisse mr̃es
claruit. Contrariũ hoc p̾ceptũ
erit illi sententie: qua dictum
ẽ. Q̾d ꝓdest homini si totum
mũdũ lucret᷑. am̃e aũt sue de¬
tum̃tũ faciat: Sq̃r. Respici

Expanded text:
overimus, cujus retinaculum est alimentum istud corporeum. Secundum hanc significationem dictum est etiam illud: Qui amat animam suam, perdet illam . Quod nisi de hac vita acceperimus, quam oportet pro regno Dei perdere, quod potuisse martyres claruit, contrarium hoc praeceptum erit illi sententiae, qua dictum est: Quid prodest homini si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum faciat
Abbreviated transcription (Latin):
eugłm: idẽ regnũ dĩ. ita ut si
desit cibꝰ: nõ queramꝰ regnum
dĩ. Hoc ẽ gͦ primũ querere ci
ore loco ponere: illud post̾iore.
Si aũt id̾o queramꝰ cibũ ut ha¬
beamꝯ regnũ dĩ: faciamꝰ id qd̾
dictũ. Querite pͥmũ regnũ dĩ
⁊ iusticiam eiꝰ: idẽ hoc p̾ponẽ¬
tibꝰ cet̾is reb ut ꝓpt̾ hoc cet̾a
queramꝰ: nõ debet subeẽ solli¬
citudo. ne illa desint. que huic
uite ꝓpt̾ regnũ di sũt necessa¬
impedim̃to. necũ ista queri¬
tis. illinc au̾tamini. aut ne
duos fines constituatis. ut ⁊
rognũ dĩ ꝓpt̾ se appetatis. et
ista necessaria. S hec potius
ꝓpt̾ illud. it.a uob̃ nõ deerunt¬
stis. Duobꝰ aũt dñis ẜuire co
natur. qui ⁊ regnũ dĩ ꝓ mag¬
no bono appetit: ⁊ hec tp̃rali¬
a. Non pot̾it aũt simplicem
habere ocłm. ⁊ uni dño dõ ser¬
uire: nͥ quecũq sũt cet̾a si sũt

Expanded text:
erius regnum Dei; ita ut si non desit cibus non quaeramus regnum Dei: hoc est primum quaerere cibt, hoc priore loco ponere, illud posteriore. Si autem ideo quaeramus cibum, ut habeamus regnum Dei, facimus quod dictum est, Quaerite primum rjustitiam Dei, id est, hoc praeponentibus caeteris rebus, ut propter hoc caetera quaeramus, non debet subesse sollicitudo ne illa desint quae huic vitae propter regnum Dei sunt necessaimpedimento. Et cum ista quaeritis, illinc avertamini, aut ne duos fines constituatis, ut et regnum Dei propter se appetatis, et ista necessaria, sed haec potius propter illud vobis non deeruntstis duobnatur, qui et regnum Dei pro magno bono appetit, et haec temporalia. Non potest autem simplicem habere oculum, et uni Domino Deo servire, nisi quaecunque caetera si sunt
Abbreviated transcription (Latin):
rebus que graues ⁊ calamitose
uidentur hominibꝰ ñ in nos
ualet᷑. s ñ ualeant ille: qua blã¬
diciis eaꝵ rerũ accidũt. qͣs hoĩeᷤᷤ
bonas ⁊ letandas putãt. Si sapi
di uocabunt᷑: oremꝰ ut liberem᷑
amalo. Ipsa enĩ libatio liberos
nos faciet. idẽ filios dĩ: ut sp̃u
adoptionis clamemꝰ alba pat̾.
Sane nõ negligent̾ p̾terennd̾
ẽ qͦd ex om̃ibꝰ his sententis qͥ¬
bus nosorare dñs p̾cepit. cam
potissimũ comendandã ẽẽ ui¬
dicauit: q̃ ꝑtinet ad dimissio
miserias euadendi. Innulla eĩ
alia sententia sic oramꝰ. ut qͣsi
paciscam᷑ cũ dño. Dicimꝰ enĩ.
Dimitte nob debita nr̃a. sicut
⁊ nos dimittinꝰ. Inqua pac¬
tione simentimur. totiꝰ oraci¬
onis nullꝰ erit fructus ꝓ eo qͦd
seqͣ.sxliiii. Siem̃ dimiseritis

Expanded text:
rebus, quae graues et calamitosae rebus, quae graues et calamitosae uidentur hominibus, non in nos ualent, si non ualeant illae quae blanditiis earum rerum accidunt, quas homines bonas et laetas putant.Dei vocabuntur ; oremus ut liberemur a malo: ipsa enim liberatio liberos nos faciet, id est filios Dei, ut spiritu adoptionis clamemus, Abba, Pater . 39. Sane non negligenter praetereundum est quod ex omnibus iis sententiis, quibus nos orare Dominus praecepit, eam potissimum commendandam esse judicavit, quae pertinet ad dimissionmiserias evadendi. In nulla enim alia sententia sic oramus, ut quasi paciscamur cum Deo: dicimus enim, Dimitte nobis sicut et nos dimittimus. In qua pactione si mentimur, totius orationis nullus est fructus. Sic enim dicit: Si enim dimiseritis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsolabunt᷑: oremꝰ ut fiat uolũ¬
tas eiꝰ sic̃ in celo ⁊ int̾ra. qr cum
lo. sũma ⁊ tota pace consenserit.
nõ lugebimus. Nam nullꝰ alrꝰ
huiꝰ temporis luctꝰ ẽ. nͥ cũ adu̾¬
sum se ista confligũt. ⁊ cogũt
nos dicere. Uideo aliã legẽ in¬
m̾ebris meis. repugnantẽ legi
mẽtis mee: ⁊ luctũ nr̃m lacrimo¬
sa uoce testari. Miser ego hoõ
qͥs me libabit decorpore morti
huiꝰ : si fortitudo ẽ quabi sunt
qui esuriĩt ⁊ sitiunt iusticiam
qm̃ ipsi sacurabint᷑: oremꝰ ut
panis nr̃ cotidianꝰ det᷑ nob̃ hodi¬
nissimã illã saturitatẽ uenire
possimꝰ. Sicõfiliũ est quobi
sũt misericordes qm̃ ipsoꝵ mi¬
screbitur. Dimittamꝰ debita
debitoribꝰ nr̃is. ⁊ oremꝰ ut nob
nr̃a dimittantur. Si intellec¬
dm̃ uidebũt: oremꝰ ñ induci ĩ
tẽptationẽ. ne habeamꝰ duplex
cor nõ appetendo simplex bonũ.
quo referamꝰ om̃ia que oꝑam᷑.
s simul tp̃ralia ⁊ terrena sectan¬
do. Temptationes enĩ de his

Expanded text:
 ut fiat uoluntas eius sicut in caelo et in terra, quia, cum lo summa et tota pace consenserit, non lugebimus. nam nullus alius huius temporis luctus est, nisi cum aduersum se ista confligunt et cogunt nos dicere: uideo aliam legem membris meis repugnantem legi mentis meae, et luctum nostrum lacrimosa uoce testari: miser ego homo; quis me liberabit de corpore mortis huius? si fortitudo est, qua beati sunt qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quia ipsi saturabuntur, oremus, ut panis noster cotidianus detur nobis hodinissimam illam saturitatem venire possimus. Si consilium est quo beati sunt misericordes, quoniam ipsorum miserebitur; dimittamus debita debitoribus nostris, et oremus ut nobis nostra dimittantur. Si intellecm uidebunt, oremus non induci in temtationem, ne habeamus duplex cor, non appetendo simplex bonum, quo referamus omnia quae operamur, sed simul temporalia et terrena sectando. temtationes enim de his
Abbreviated transcription (Latin):
sacramento aut minctu iste
uisibilis ad hoc tempꝰ ꝑtin
qd̾ appellait hodie. Nonqr
sp̃ualis cibus nõ est sempit̾nꝰ
s qr iste qui cotidianis dictꝰ
ẽ inscripturis. siue instrepi¬
tu ẜmonis. siue quibꝰq tp̃ra¬
libꝰ signis ex̾ibetur añie. Qͤ
om̃ia tunc utiq nõ erũt. cũ
om̃s erũt docibiles do: ⁊ ipsã in¬
effabilẽ lucẽ uenitatis nõ motu
corpoꝵ significantes: s purita¬
tẽ m̃tis aurientes. Nam fortaᷤᷤ
se ꝓpt̾ea panis dictus ͤ non potꝰ
qr panis frangendo atq man¬
dendo mnalimentũ conu̾titur.
sic̃ scripture aꝑiendo ⁊ disserẽ¬
do anĩam pascunt. Idotus ãt¬

Expanded text:
in Sacramento aut in victu isto in Sacramento aut in victu isto visibilis, ad hoc tempus pertinet, quod appellavit hodie: non quia spiritualis cibus non est sempiternus; sed quia iste qui quotidianus dictus est in Scripturis, sive in strepitu sermonis, sive quibusque temporalibus signis exhibetur animae: quae omnia tunc utique non erunt, cum omnes erunt docibiles Deo , et ipsam ineffabilem lucem veritatis non motu corporum significantes, sed puritate mentis haurientes. Nam fortasse et propterea panis dictus est, non potus, quia panis frangendo atque mandendo, in alimentum convertitur, sicut Scripturae aperiendo et disserendo animam pascunt; potus
Abbreviated transcription (Latin):
distinctio ẽ. Nam cũ uita nt̃a
temporalit̾ nũc agat᷑ atq:
sꝑetur et̾na: ⁊ cũ et̾na priora
sint dignitate ꝙͣuis ipt̃alibꝰ
priꝰ act̾is ad illa transeatur.
triũ pͥmaꝵ peticionũ impe¬
trationes: quaꝙͣ in hac uita
que isto scdo agitur exordiũ
capiant. Nam ⁊ scĩficatio no¬
minis dĩ. ab ipso humilitati
dñi aduentu agicepit. ⁊ aduẽ¬
tus regni eius quo inclanta¬
te uenturus ẽ: noniam fini¬
to scło s in fine scłi manifesta¬
bitur.⁊ ꝑfectio uoluntatis
⁊ peccatores celũ ⁊ t̾ram intel¬
ligas. suie sp̃m ⁊ carnẽ. siue
dñm ⁊ eccłiam. siue om̃ia si¬
mul ipsa ꝑfectione nr̃e beati¬
tudinis.⁊ id̾o scłi t̾minatione
cõplebitur. T am̃ om̃ia cria in
eternũ manebunt. Nam et
regni eiꝰ nullus ẽ finis. ⁊ per¬
fecte nr̃e beatitudini eterna
uita ꝓmittitur. Pmanebt̃
gͦ ista tria consũmata atq cu¬
mulata: in illa uita que nob
qd̾ dictum ẽ cotidianus pãis
siue sp̃ualis significetꝰ suie

Expanded text:
distinctio est. Nam cum vita nostra temporaliter nunc agatur, atque speretur aeterna, et cum aeterna priora sint dignitate, quamvis temporalibus prius actis ad illa transeatur; trium primarum petitionum impetrationes quanquam in hac vita, quae isto saeculo agitur, exordium capiant nam et sanctificatio nominis Dei ab ipso humilitatis Domini adventu agi coepit; et adventus regni ejus, quo in claritate venturus est, non jam finito saeculo, sed in fine saeculi manifestabitur; et perfectio voluntatis et peccatores coelum et terram intelligas, sive spiritum et carnem, sive Dominum et Ecclesiam, sive omnia simul, ipsa perfectione nostrae beatitudinis, et ideo saeculi terminatione complebitur, tamen omnia tria in aeternum manebunt. Nam et regni ejus non erit finis, et perfectae nostrae beatitudini aeterna vita promittitur. Permanebunt ergo ista tria consummata atque cumulata in illa vita quae nobis quod dictus est quotidianus panis, sive spiritualis significetur, sive
Abbreviated transcription (Latin):
s ex fructibꝰ inqͥt eoꝵ cognos¬
cetis eos. G um enĩ ceꝑint ali¬
quibꝰ temptationibꝰ ea ipsa¬
illis substrahi uł nogari. que
isto uelamine ul consecuti sũt¬
uł consequi cupuit. Tunc ne¬
cesse ẽ appareat utrũ lupꝰ in
ouina pelle sit: anoius insua.
Non em̃ ꝓpt̾ea ornatu suꝑ fluo
deb aspectus hominũ mulce¬
re xp̃ianos: qr illũ parcũ ha¬
bitum ac necessarium: eriam
simulatores sepe usurpãt: ut
incautos decipiant: qr ⁊ ille
ones nõ debẽt pelles suas de¬
ponere. s aliqñ eis lupi se con¬

Expanded text:
sed ex fructibus, inquit, eorum cognossed ex fructibus, inquit, eorum cognoscetis eos. cum enim coeperint aliquibus temtationibillis subtrahi vel negari, quae isto velamine vel consecuti suntel consequi cupiunt, tunc necesse est appareat utrum lupus in ovina pelle sit, an ovis in sua. Non enim propterea ornatu superfluo debet aspectus hominum mulcere christianus, quia illum parcum habitum ac necessarium etiam simulatores saepius usurpant, ut incautos decipiant: quia et illae oves non debent pelles suas deponere, si aliquando eis lupi se con
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ his p̾ceptis omne nr̃ãm intẽ¬
tionem in int̾iora gaudia di¬
rigi.ne foris querentes m̾cedẽ.
huic scło conformem᷑: ⁊ amit¬
tamꝰ ꝓmissionẽ tanto solidio¬
ris atq firmioris. qnͣto int̾io¬
ris bitudinis: qua nos elegit
ds̃ conformes fieri ymaginis
animadu̾tendũ ẽ: insolo reꝵ
corporcarũ nicore atq pompa:
s etiam in ipsis sordibꝰ luctuo¬
sis ẽẽ posse iactantiã.⁊ coꝑicu¬
losiorẽ. quo sub noĩe seruitutis
dĩ decipit. Qui gͦ in mod̾ato d¬
tu corporis. atq uestitus uel
le cõunicitur rebꝰ ipsis põpaꝵ
seli eẽ sectator: noc quẽꝙͣ fallit
dolosa ymagine scĩtatis. Qui
aũt inꝓfessione xp̃ianitatis in¬
usitato scalore ac sordibꝰ intẽ¬
tos in se hominũ ocdos facit:
cũ iduoluntate faciat nõ nece̾¬
sitate patiatur: cet̾is eius oꝑibꝰ
potest conici utrũ hoc contẽptu
suꝑflui cultus. an ambitione
aliqͣ faciat. qr ⁊ subouina pel¬
le cauendos lupos dñs p̾cepit.

Expanded text:
est his praeceptis omnem nostram intentionem in interiora gaudia dirigi, ne foris quaerentes mercedem huic saeculo conformemur, et amittamus promissionem tanto solidioris atque firmioris, quanto interioris beatitudinis, qua nos elegit Deus conformes fieri imaginis animaduertendum est non in solo rerum corporearum nitore atque pompa sed etiam in ipsis sordibus luctuosis esse posse iactantiam, et eo periculosiorem, quo sub nomine seruitutis dei decipit. qui ergo immoderato cultu corporis atque uestitus uel le conuincitur rebus ipsis pomparum saeculi esse sectator nec quemquam fallit dolosa imagine sanctitatis. qui autem in professione christianitatis inusitato squalore ac sordibus intentos in se hominum oculos facit, cum id uoluntate faciat, non necessitate patiatur, ceteris eius operibus potest conici, utrum hoc contemtu superflui cultus an ambitione aliqua faciat, quia et sub ouina pelle cauendos lupos dominus praecipit;
Abbreviated transcription (Latin):
ci intemptationẽ: aliud tẽp
tari. Nam sine temptatiõe
ꝓbatus eẽ nullus potest. Nõ
gͦ hic oratur ut nõ tẽptetur.
s ut nõ inferatꝰ in temptatio¬
nẽ: tanꝙͣ si quispiã cui necesse
ẽ ignecxaminari. nõ orat ut
ignẽ nõ contingat: s ut non

Expanded text:
ci in tentationem, aliud est tentari. Nam sine tentatione probatus esse nullus potest. Non ergo hic oratur ut non tentemur, sed ut non inferamur in tentationem: tanquam si quispiam, cui necesse est igne examinari, non oret ut igne non contingatur, sed ut non
Abbreviated transcription (Latin):
Fiat uoluntas tua sicut ince¬
lo & in terra. Idest sic̾ in ange¬
lis qui sũt in celis. uoluntas
tua. ut om̃mo tibi adhereant.
teq ꝑfruant᷑. hullo errore ob¬
nubilante sapientiam eoꝵ. mul¬
la miseria impediente beatitu¬
dinẽ eoꝵ. ita fiat inscĩs tuis qͥ
int̾ra sunt: ⁊ de t̾ra qͥ ad corpꝰ
attinet facti sũt. ⁊ ꝙͣuis inceleᷤᷤ¬
tem habitationẽ atq immmuta¬
cionẽ: tam̃ de t̾ra assum̃di sũt.
Item. fiat uoluntas tua sic̃ in¬
obediatur p̾ceptis tuis sic̃ ince¬
lo ⁊ in t̾ra. idẽ sic̾ ab angłis: ita
ab hominibꝰ. Nam fieri uolũ¬
uelit ds̃. s qr faciunt qͦd ille
catoribꝰ: qͦd adhuc duobꝰ mo
uoluntatem xp̃ianum ⁊ catho¬
licum nom̃. iugetꝰ᷑: ut ita dc̃m
sit fiat uoluntas tua sicut in
celo ⁊ int̾ra. tanꝙͣ si diceretur.
faciant uoluntatẽ tuã: sicut
iusti. ita etiam pect̃ores. Siue

Expanded text:
Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra: id est, sicut est in Angelis qui sunt in coelis, voluntas tua, ut omnimodo tibi ad haereant teque perfruantur, nullo errore obnubilante sapientiam eorum, nulla miseria impediente beatitudinem eorum; ita fiat in sanctis tuis qui in terra sunt, et de terra, quod ad corpus attinet, facti sunt, et quamvis in coelestem habitationem atque immutationem, tamen de terra assumendi sunt.Item Fiat voluntas tua, obediatur praeceptis tuis: sicut in coelo et in terra, id est, sicut ab Angelis, ita ab hominibus. Nam fieri volunvelit Deus; sed quia faciunt quod ille catoribus. Quod adhuc duobus movoluntatem christianum et catholicum nomen augetur? ut ita dictum sit, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra, tanquam si diceretur, Faciant voluntatem tuam sicut justi, ita etiam peccatores, ut
Abbreviated transcription (Latin):
illũ qui sibi nõ placuerit. nullo
pacto quisꝙͣ põt. Sic gͦ non ab¬
surde loqueret᷑ qui diceret ĩ hac
oꝑa qua nauẽ quero. nõ nauem
quero s patram: sic apłs con¬
uenienter diceret. In hac oꝑaqͣ
tentur qͦs saluos fieri uolo. si¬
c̃ dic̃ de oblatione que fit ĩ sc̃o.
nõ quia quero datũ. s inquiro

Expanded text:
illum qui sibi non placuerit nullo illum qui sibi non placuerit nullo pacto quisquam potest. sicut ergo non absurde loqueretur qui diceret: "in hac opera, qua nauem quaero, non nauem quaero, sed patriam": sic apostolus conuenientetentur, quos salvos fieri volo. Sicut dicit de oblatione quae fit in sanctos, Non quia quaero datum,
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ urm̃ qui in celis ẽ. Hic
aũt qui hoc rep̾hendit. si ibi sit
faciatis coram hominibꝰ ut ui¬
deamini ab eis: nicħ adlidit.
in quo apparet nõ hoc eũ ꝓibu¬
isse. ut recte fiat corã hominibꝰ.¬
ut uideam᷑ ab eis. id ut hoc ĩtu¬
eamur: ⁊ ibi finẽ nr̃i ꝓpositi col¬
locemꝰ. Nam ⁊ apłs dicit. si ad¬
huc hominibꝰ placerẽ. seruus
xp̃i nõ eẽm cum alio loco dicat.
Quod q̃ non intelligunt cõtra¬
riũ putant: cũ ille se dix̾it non
placere hominibꝰ. Q̾ non idõ
recte faciebat ut placeret homi¬
nibꝰ. s ut deo ad cuiꝰ amorem
corda hominũ uolebat conuer¬
teret: eo ipso quo placebat hoĩ¬
bꝰ Itaq ⁊ nõ se placere homi¬
nibꝰ rocte dicebat. qr ineo ip̃o
ut deo placeret intuebatur. ⁊
placendũ eẽ hominibꝰ recte p̾¬
cipiebat: ut nõ hoc apeteret
tamꝙͣ merces rocte factoꝵ. S
qr deo placere nõ possit: qui ñ
se his quos saluos fieri uellet
p̾beret imitandũ. Imitari at̃

Expanded text:
Patrem vestrum, qui in coelis est . Hic autem, quia hoc reprehendit, si ibi sit estram coram hominibus, ut videamini ab eis, nihil addidit. In quo apparet, non hoc eum prohibuisse ut recte fiat coram hominibut videamur ab eis, id est, ut hoc intueamur, et ibi finem nostri propositi collocemus; nam et Apostolus dicit: Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem; cum alio loco dicat: quod qui non intelligunt, contrarium putant, cum ille se dixerit non placere hominibus, quia non ideo recte faciebat ut placeret hominibus, sed ut Deo, ad cujus amorem corda hominum volebat convertere, eo ipso quo placebat hominibus: itaque et non se placere hominibus recte dicebat, quia in eo ipso ut Deo placeret intuebatur: et placendum esse hominibus recte praecipiebat, non ut hoc appeteretur tamquam merces recte factorum, sed quia deo placere non posset qui non se his quos saluos fieri uellet praeberet imitandum. imitari autem
Abbreviated transcription (Latin):
si filii dĩ ẽẽ uolumꝰ. Qnͣtum
eiũ huiꝰ uite solatiũ afferat
lux ista uisibilis ⁊ pluuia cor¬
poralis. qͥs tam ingratus ẽ. ut
nõ sentiat qd solatiũ uidemꝰ
⁊ iustis in hac uita ⁊ peccatoribꝰ

Expanded text:
si filii Dei esse volumus. Quantum si filii Dei esse volumus. Quantum enim hujus vitae solatium afferat lux ista visibilis, et pluvia corporalis, quis tam ingratus est ut non sentiat? Quod solatium videmus et justis in hac vita et peccatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
is oclis uisibilẽ accipias. s il¬
lam sapientiã de qͣ dr̃. Cãdor
ẽ enim lucis eterne. De qua itẽ
dr̃. Ortus ẽ mͥ iusticie sol. Et
iterũ. Nobis aũt qui timetis
nom̃ dñi orietur soliusticie.
Ut etiã pluuiã accipias initri¬
gationẽ doctrine ueritatis. qr¬
⁊ bonis ⁊ malis apparuit: ⁊ bo¬
nis ⁊ malis eu̾głizatus ẽ xp̃s.
Siue istum solem ius accciꝑe.
non solũ hominũ. s etiam pec¬
coꝵ corporeis ocłis ꝓpalatum.
⁊ istam pluuiã. qua fructꝰ gi¬
gnͣit᷑ qui ad refectionẽ corporiᷤᷤ
dati sũt. qd̾ ꝓbabilius intel¬
ligi existimo. ut ille sol sp̾uał
non oriatur nͥ bonis ⁊ scĩs. qui¬
⁊ hoc ipsum ẽ qd̾ plangunt ĩ¬
iqui in illo libro qui sapiẽtia
salomonis inscribitur. Et sol
nonẽ ortꝰ nob. Et illa pluuia
sp̃ualis nõ irrigat nͥ bonos. qr
malos signific̾abat uinea de
qua dictum ẽ. Mandabo nubi¬
bus meis. ne pluant suꝑ eã plu
telligas magna dĩ bonitate
fit que nob imitanda p̾cipit᷑.

Expanded text:
s, sed illam sapientiam, de qua dicitur, Candor est enim lucis aeternae ; de qua item dicitur, Ortus est mihi justitiae sol; et iterum, Vobis autem qui timetis nomen Domini, orietur sol justitiae : ut etiam pluviam accipias irrigationem doctrinae veritatis, quia bonis et malis apparuit, et bonis et malis evangelizatus est Christus. Sive istum solem mavis accipere non solum hominum, sed etiam pecorum corporeis oculis propalatum; et istam pluviam qua fructus gignuntur, qui ad refectionem corporis dati sunt: quod probabilius intelligi existimo: ut ille sol spiritualis non oriatur, nisi bonis et sanctis; quia hoc ipsum est, quod plangunt iniqui in illo libro qui Sapientia Salomonis inscribitur, Et sol non ortus est nobis : et illa pluvia spiritualis non irriget nisi bonos; quia malos significavit vinea, de qua dictum est, Mandabo nubibus meis ne pluant super cam telligas, mafit, quae nobis imitanda praecipitur,
Abbreviated transcription (Latin):
iustos. Non enĩ ait qui facit
solem oriri suꝑ bonos ⁊malos:
s addit suũ. Idẽ quẽ ipse fecit
atq consticuit ⁊ anullo aliꝙͣ
sumpsit ut faceret. sic̃ ingene¬
si de om̃ibꝰ luminaribꝰ scribi¬
tur: qui ꝓprie pot̾ dicere sua
eẽ om̃ia que de nichilo creauit.¬

Expanded text:
i. Non autem ait, qui facit solem oriri super bonos et malos; sed addidit, suum, id est, quem ipse fecit atque constituit, et a nullo aliquid sumpsit ut faceret, sicut in Genesi de omnibus luminaribus scribitur ; qui proprie potest dicere sua esse omnia quae de nihilo creavit
Abbreviated transcription (Latin):
crite faciunt insynagogis et
inuicis. ut honorificentur ab
innotescere. ut ypocrite. Mani¬
fẽstũ ẽ aũt ypocritas. non qđ
odis p̾tendunt hominũ. id ⁊̃
corde gestare. Sĩt enĩ ypoc̾te
simulatores tanꝙͣ ꝓnuntiato¬
ros ꝑsonaꝵ alienaꝵ. sic̃ inthe¬
atricis fabulis. Nonenĩ quia¬
git partes aganmem nons
intragoedia. uerbi gr̃a siue a¬
licuiꝰ alteriꝰ adhystoriam uł
fabulam que agitur ꝑtinentiᷤ.
uere ipse est: s simulat eum.¬
inom̃i uita humana. qͥsquis
se uult uideri qd̾ nõ est: y pocu¬
ta ẽ. Simulat enĩ iustũ. non
exibet. qr totum fructũ in lau¬
de hominũ ponit. qmͣ possũt
etiã simulantes ꝑciꝑe. dũ fal¬
lunt cos quibꝰ uidentur boni
abeisque laudant᷑. S tales
ab inspectore cordis dõ merce¬
dem nõ capiunt: nͥ fallatie sup¬
pliciũ. Ab hominibꝰ aũt inqͥt

Expanded text:
synagogis et in vicis, ut glorificentur ab innotescere, ut hypocritae. Manifestum est autem hypocritas non quod oculis praetendunt hominum, id etiam corde gestare. Sunt enim hypocritae simulatores, tanquam pronuntiatores personarum alienarum, sicut in theatricis fabulis. Non enim qui agit partes Agamemnonis in tragoedia, verbi gratia, sive alicujus alterius ad historiam vel fabulam quae agitur pertinentis, vere ipse est; sed simulat eumin omni vita humana, quisquis se vult videri quod non est, hypocrita est. Simulat enim justum, non exhibet; quia totum fructum in laude hominum ponit, quam possunt etiam simulantes percipere, dum fallunt eos quibus videntur boni, ab eisque laudantur. Sed tales ab inspectore cordis Deo mercedem non accipiunt, nisi fallaciae supplicium: ab hominibus autem,
Abbreviated transcription (Latin):
numeres. aquã t̾ciam. qͣrtam
t̾ram. Id orest gͦ conuenient̾
uideri ictũ. donec soluas no¬
uissimũ qͣdrantẽ: idẽ dones
luas t̾rena peccata. hoc enim¬
⁊ pocc̃or audunt: t̾ra es. ⁊ in
tram ibis. Donec soluas aũt
qd̾ dictum ẽ. miror si non cã
significat pena. que uocatur
eterna. Unde enim soluitur
illud debitum. ubi iam non
datur penitendi ⁊ correctioĩs
inuendi locus: Ita enĩ fortas¬
se hic positumẽ donec soluas:
quomͦ in illo ubi dictũ est se¬
de adertris meis. donec ponã
om̃s iunicos tuos sub pedi¬
bus tius. Non enĩ cum fuerĩt
inimici sub pedibꝰ positi: de¬
sinet ille sedere ad dexteram.
aut illud apłi. Oportet enĩ
illum regnare. donec ponat
om̃s mnncos sios sub pedibꝰ
sius. Nonenĩ cum positi fuerĩt.
desunt regnare. Quẽ admodũ
gͦ ibi intelligit᷑ de quo dictum
ẽ. oporret eũ regnare donec po¬
nat om̃s inmicos sub pedibus
ꝑ illi erunt sub pedib itaᷤ cci¬

Expanded text:
numeres, aquam tertiam, quartam numeres, aquam tertiam, quartam terram. Potest ergo convenienter videri dictum, Donec solvas novissimum quadrantem, luas terrena peccata. Hoc enim peccator audivit. Terra es, et in terram ibis . Donec solvas autem quod dictum est, miror, si non eam significat poenam, quae vocatur aeterna. Unde enim solvitur illud debitum, ubi jam non datur poenitendi et correctius vivendi locus? Ita enim fortasse hic positum est donec solvas, quomodo in illo, ubi dictum est: Sede ad dexteram meam, donec ponam omnes inimicos tuos sub pedibus tuis ; non enim cum fuerint inimici sub pedibus positi, desinet ille sedere ad dexteram: aut illud Apostoli, Oportet enim illum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis ; non enim cum positi fuerint, desinet regnare. Quemadmodum ergo ibi intelligitur, de quo dictum est, Oportet eum regnare, donec ponat inimicos sub pedibus per illi erunt sub pedibus: ita hic acci
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uidicat quẽꝙͣ. s om̃e u¬
diciũ dedit filio. Ministrũ
intelligo angłm. ⁊ angłi inqͥt
ministrabant ei. & cũangłis
suis uenturũ credimꝰ ad udi¬
candos muos ⁊mortuos. Car¬
cerem in telligo penas uideliez
tenebraꝵ. quas alio loco ext̾io¬
res uocat. Credo ꝓpt̾ea qͥdin¬
trinsecus sit in psa m̃te. uel
etiã siquid secretiꝰ cogitari pͣ.
gaudiũ diuinoꝵ p̾mioꝵ. de
quo dr̃. Serue bone merito
intra ingaudiũ dñi tui. Quẽ¬
admodimm etiã ⁊ in hac ordinͣ¬
cione rei publice. uł a secreta¬
rio uł ap̾torio iudicis extra
mittitur: qui incarcerẽ trudi¬
positum qd̾ nicħ relinquit᷑ ĩ¬
punitum. sic̃ loquentes etiã
dicimꝰ usq ad fecẽ: cum uolu¬
mus expͥmere aliqͥd ita exac¬
tum ut nicħ relinqueretur.
uelut significarentꝰ noĩe qua¬
drantis: nouissima t̾rena pec¬
cata. Quarta enĩ pars dis¬
tinctoꝵ m̃broꝵ huiꝯ mundi.
⁊ ea nouissima t̾ra inuenitur.
ut incipias a celo. scđm acrem

Expanded text:
non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Ministrum intelligo angelum. Et angeli, inquit, ministrabant ei : et cum Angelis suis venturum credimus ad judicandos vivos et mortuos. Carcerem intelligo; poenas videlicet tenebrarum, quas alio loco exteriores vocat : credo propterea quod intrinsecus sit in ipsa mente, vel etiam si quid secretius cogitari potest, gaudium divinorum praemiorum; de quo dicitur servo bene merito, Intra in gaudium Domini tui : quemadmodum etiam in hac ordinatione reipublicae, vel a secretario, vel a praetorio judicis extra mittitur qui in carcerem trudipositum quod nihil relinquitur impunitum; sicut loquentes etiam dicimus, Usque ad faecem, cum volumus exprimere aliquid ita exactum, ut nihil relinqueretur: vel ut significarentur nomine quadrantis novissimi, terrena peccata. Quarta enim pars distinctorum membrorum hujus mundi, et ea novissima, terra invenitur, ut incipias a coelo, secundum aerem
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝑ hostiũ idẽ ꝑ carnalem
sensum cogitationes nr̃as pe¬
netrant: ⁊ turba uanoꝵ fantaᷤᷤ¬
matum orantibꝰ obstrepunt.
Claudendũ est gͦ hostiũ. idẽ
carnali sensui resistendũ. ut
oratio sp̃ualis dirgatur ad
patrẽ que fit mintimis cor¬
hoc tali clausula t̾minand̾
fuit. Non enĩmonet hoc nũc
s quo añio faciamꝰ. qm̃ de
corde mundando p̾cepit. qd̃
nõ mundat nͥ una ⁊ simplex
intentio meternã uitã. solo
⁊ puro amore sapientie. Sq̃r.

Expanded text:
quae per ostium, id est per carnalem quae per ostium, id est per carnalem sensum, cogitationes nostras penetrant, et turba vanorum phantasmatum orantibus obstrepunt. Claudendum est ergo ostium, id est carnali sensui resistendum, ut oratio spiritalis dirigatur ad Patrem, quae fit in intimis corhoc tali clausula terminandum fuit; non enim hoc monet nunc sed quo animo faciamus: quoniam de corde mundando praecipit, quod non mundat nisi simplex intentio in aeternam vitam, solo et puro amore sapientiae. SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
tes orare: ut uidcantur ab ho¬
minibꝰ. Neq hic uideri ab hõĩ¬
bꝰ nephas ẽ: s ideo hec agere ut
uidearis ab homnubꝰ. ⁊ suꝑ fluo
totiens eadem dicunt᷑: cum sit
iam una regla custodienda. Qͣ
cognitum ẽ: ñ si hec sciant ho¬
mĩnes formidandũ ẽẽ aut fu¬
giendũ. S si hoc amĩo fiuint.
ut fructus meis expectet᷑ pla¬
cendi hominibꝰ. seruat etiam
ipse dñs cadem u̾ba cũ adiung̃
similit̾. Am̃ dico uob. ieceꝑũt
s suam. hinc ostendes id se ꝓ¬
hibere. ut ea m̾cis appetat᷑ qua
stultigandent: ut laudentur
ab hominibꝰ. Sq̃t. Tuaũt
sunt ista cubicula nsi ip̃acor¬
da. que in psalmo etiã signifi¬
cantur ubiđr. que dicitis in
cõpungimuni: Et clauden¬
tes hostia. orate ait patrẽ ues¬
trũ iabsconso. Paruũ est
intrare incubicula. si hostiũ
patcat inportunis. ꝑ qd̾ hosti¬
um ea que foris sunt imꝓbe
se inmergunt. ⁊ interiora nr̃a
appetunt. Eoris aũt diximus
ẽẽ om̃ia temporalia ⁊ insibilia:¬

Expanded text:
are, ut videantur ab hominibus. Neque hic videri ab hominibus nefas est; sed ideo haec agere ut videaris ab hominibus: et superfluo toties eadem dicuntur, cum sit jam una regula custodienda, qua cognitum est, non si haec sciant homines, formidandum esse aut fugiendum; sed si hoc animo fiant, ut fructus in eis expetatur placendipse Dominus eadem verba, cum adjungit similiter: Amen dico vobis m suam. Hinc ostendens ipse prohibere, ut ea merces appetatur, qua stulti gaudent, ut laudentur ab hominibus. Tu autem sunt ista cubicula, nisi ipsa corda, quae in Psalmo etiam significantur, cum dicitur, Quae dicitis in compungimini ? Et claudentes ostia orate, ait, Patrem vestrum in abscondito. Parum est intrare in cubicula, si ostium pateat importunis, per quod ostium ea quae foris sunt improbe se immergunt, et interiora nostra appetunt. Foris autem diximus esse omnia temporalia et visibilia
Abbreviated transcription (Latin):
cum alibi dicit. puella surge:
alibi inueni. t dico surge. a¬
libi in fremuit sp̃u ⁊ fleuit.¬
⁊ rursus fremuit. ⁊ pͦinde uo¬
ce magna exclamauit. laza¬
reueniꝰ foras. Quaꝓpt̾ nõie
mechantiũ qui hoc capitulo
cõmemorantur. oem carnalẽ¬
⁊ libidinosam concupiscenti¬
am oportet intelligi. Cũ enĩ
tam assidue ydolatriã script᷑¬
am fornicationẽ dicat: pau¬
lus aũt apłs. auariciã ydola¬
trie noĩe appellat: qͥs dubitet¬
⁊ omne malã concupiscenti¬
amuocte forncationẽ uocari.
qñ aĩa neglecta suꝑiore lege
qua regitur. inferioꝵ natura¬
rũ curpi uoluptate quasi m̾¬
cede ꝓstituta corrumpit᷑ : d
ideo quisqͥs carnalẽ delectati¬
onẽ adu̾sus rectã uoluntatẽ
suam rebellare sencit ꝑconsu¬
tudinẽ pecc̃oꝵ. Cuiꝰ in clomi¬
te iolentiam trahitur in
captiuitatẽ. recolat qnͣtum
potest qualẽ pacẽ peccando a¬
corpore mortis huiꝰ: Gr̃adĩ. ꝑ
cum se infelicẽ exclamat: lu¬

Expanded text:
cum alibi dicit: puella, surge, cum alibi dicit: puella, surge, alibi: iuuenis, tibi dico, surge, alibi: infremuit spiritu et fleuit, et rursus fremuit, et post deinde uoce magna clamauit: Lazare, ueni foras. Quapropter nomine moechantium, qui hoc capitulo commemorantur, omnem carnalem libidinosam concupiscentiam oportet intellegi. cum enim tam assidue idolatriam scriptura fornicationem dicat — Paulus autem apostolus auaritiam idolatriae nomine appellat — quis dubitet omnem malam concupiscentiam recte fornicationem uocari, quando anima neglecta superiore lege, qua regitur, inferiorum naturarum turpi uoluptate quasi mercede prostituta corrumpitur? et ideo quisquis carnalem delectationem aduersus rectam . uoluntatem suam rebellare sentit per consuetudinem peccatorum, cuius indomitae uiolentia trahitur in captiuitatem, recolat, quantum potest, qualem pacem peccando acorpore mortis huius? gratia dei, cum se infelicem exclamat, lu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quã illa que assiduis factiᷤᷤ
in consuetudinẽ u̾titꝰ. Hac
enĩ uincere difficillimũ ẽ:
⁊ tam̃ etiã ipsam consuetu¬
dinẽ si se quisq nõ deserat.
axp̃iana milicia nõ reformi¬
det illo duce atq aduitore
suꝑabit. ac sic in pristinã pa¬
cem atq ordinẽ.⁊ uir xp̃o
⁊ mulier uiro subicitur. Si¬
cut g cribꝰ gradibꝰ ad pec¬
catu̾ peruenitur. suggesti¬
oue. delectatione. consen¬
sione. ita istiꝰ poccati cros
sũt differentie. in corde. ĩ
facto. in consuetudine. tã¬
ꝙͣ tres mortes: una quasi
in domo. idẽ incorde. consẽ¬
titur libidim. Altera iam
plata quasi extra portã. cũ
infactum ꝓcedit assensio.
Tercia cũ inconsuetudĩs
male: tamq̃ mole t̾rena
p̾mitur animꝰ quasi in se¬
pulcro iam putes. Que t̾a
genera mortuoꝵ dnmn resꝰ¬
citasse. quisqͥs eugłm legit
cognoscit. Et fortasse consi¬
derat qͣs differentias habcat
etiã ipsa uox resuscitantis.

Expanded text:
est quam illa quae assiduis factis est quam illa quae assiduis factis in consuetudinem uertit. hanc enim uincere difficillimum est; et tamen etiam ipsam consuetudinem, si se quisque non deserat et christianam militiam non reformidet, illo duce atque adiutore superabit, ac sic in pristinam pacem atque ordinem et uir Christo et mulier uiro subicitur. Sicut ergo tribus gradibus ad peccandum peruenitur, suggestione, delectatione, consensione, ita ipsius peccati tres sunt differentiae, in corde, in facto, in consuetudine, tamquam tres mortes: una quasi in domo, id est cum in corde consentitur libidini, altera iam prolata quasi extra portam, cum in factum processit assensio, tertia, cum ui consuetudinis malae tamquam mole terrena premitur animus quasi in sepulchro iam putens. quae tria genera mortuorum dominum resuscitasse quisquis euangelium legit, agnoscit, et fortasse considerat, quas differentias habeat etiam ipsa uox resuscitantis,
Abbreviated transcription (Latin):
titu aũt carnali. tanꝙͣ in eua
delectatio: in ratione uͦ tanꝙͣ
nuiro consensio. Quibꝰ ꝑ ac¬
tis: tanꝙͣ de paradiso hoc est
de beatissima luce iusticis. ĩ mor¬
talem homo expellitur. iusti¬
sime om̃ino. Ilon cnĩ cogit qͥ
suadet. ⁊ om̃s nature inordĩe
suo gradibꝰ suis pulcre sunt:
s de suꝑioribꝰ in quibꝰ ratio¬
nalis animꝰ ordinatus ẽ. ad
inferiora non ẽ declinandum.
nec quisꝙͣ hoc facere cogitur.
Et idco si fecerit. iuxta dĩ legẽ¬
puniet. non enĩ hoc cõmittit
inuitꝰ.Uerũptam̃ delecta¬
tio. iñ consuetudinẽ uł nulla¬
c. uł nulla est uł tam tenus
ut ꝓpe nulla sit: cui consenti¬
re magnũ poccatũ est cũ illi¬
cita ẽ. Cum aũt quisq con¬
senserit: cõmitit peccatu
in corde. Siau̾t etiam in fac¬
cum ꝓcesserit: uidet᷑ saciari
⁊ extingui cupiditas. S pꝰ¬
ea cum suggestio repetitur:
maior accenditur delectatõ.
que tam̃ adhuc multo minor

Expanded text:
titu autem carnali tamquam in Eua titu autem carnali tamquam in Eua delectatio, in ratione uero tamquam in uiro consensio. quibus peractis tamquam de paradiso, hoc est de beatissima luce iustitiae, in mortem homo expellitur, iustissime omnino. non enim cogit qui suadet, et omnes naturae in ordine suo gradibus suis pulchrae sunt, sed de superioribus, in quibus rationalis animus ordinatus est, ad inferiora non est declinandum. nec quisquam hoc facere cogitur, et ideo, si fecerit, sine iusta defeommittit inuitus. uerum tamen delectatio ante consuetudinem uel nulla est uel tam tenuis, ut prope nulla sit: cui consentire magnum peccatum est, cum est inlicita. cum autem quisque consenserit, committit peccatum in corde. si autem etiam in factum processerit, uidetur satiari et extingui cupiditas; sed postea, cum suggestio repetitur, maior accenditur delectatio, quae tamen adhuc multo minor
Abbreviated transcription (Latin):
delectatio illicita refrenãda.
ulut cũ ieiunamꝰ. ⁊uisis ci¬
bis: palati appetitus assurg̃.
nõ fit nͥ delectatione. s huic ta¬
men nõ consentimꝰ⁊ cã dnan¬
tis rationis uire cohibemus.
Si aũt consensio facta fuerit.
plenum peccatũ erit. notum
dõ incorde nr̃o etiam si facto ñ
innotescat hominibꝰ. Ita gͦ
sũt isti gradꝰ quasi a serpente
sugge sfio fiat. idẽ lubrico &
uolubili: hocẽ temporali cor¬
poꝵ motu.q ⁊ si qua talia fan¬
tasmata intꝰ uersantꝰ in aĩa:
de corpore fornsecus tractanda
sunt. ⁊ siquis occultus p̾t̾ istos
qͥnq sensꝰ mot ꝯ corporis am¬
mũ tangit. Est etiam ipse tẽ¬
poralis ⁊ lubricis: ⁊ iõ qnͣto il¬
labitur occulciꝰ ut cogitationẽ
contingat: tanto cõuenientiꝰ
serpenti cõparatur. T̃ria gͦ ut
dicere ceꝑam. similia sũt illi
geste rei que ingenesi scripta s̃:
ut quasi a serpente fiat sugges¬
cio & quedam suasio. In appe¬

Expanded text:
delectatio inlicita refrenanda est. delectatio inlicita refrenanda est. uelut cum ieiunamus et uisis cibis palati appetitus assurgit, non fit nisi delectatione; sed huic tamen non consentimus et eam dominantis rationis iure cohibemus. si autem consensio facta fuerit, plenum peccatum erit, notum deo in corde nostro, etiam si facto non innotescat hominibus. ita ergo sunt isti gradus, quasi a serpente suggestio fiat, id est lubrico et uolubili, hoc est temporali corporum motu, quia et si qua talia phantasmata intus uersantur in anima, de corpore forinsecus tracta sunt, et si quis occultus praeter istos quinque sensus motus corporis animam tangit, est etiam ipse temporalis et lubricus, et ideo quanto inlabitur occultius, ut cogitationem contingat, tanto conuenientius serpenti comparatur. tria ergo haec, ut dicere coeperam, similia sunt illi gestae rei, quae in Genesi scripta est, ut quasi a serpente fiat suggestio et quaedam suasio, in appe
Abbreviated transcription (Latin):
beris. Ego aũt dico uob̾. qm̃
om̃is quiuiderit mulierẽ ad cõ¬
cupiscendũ eam: iam mecha¬
tus ẽ eam incorde suo. Iustici
a gͦ minor ẽ.: non mechari cor¬
poꝵ comuĩctione. Iusticia gͦ
maior regni di. non mechari ĩ
ne mechetur incorpore: qͥsqͥs
nõ mechatur incorde. Illud gͦ
nõ firmauit. qui hoc p̾cepit.
Non enĩ ueni legem soluere.
s implere. Sane consid̾andũ
est quod qd non dixit. om̃is qͥ
licrẽ ad concupiscendũ eam.
id ẽ hoc fine ⁊ hoc am̃o artẽde¬
rit ut eam concupiscat: quod
iam nõ ẽ titillari delectatioẽ
carns s plane consentut li¬
biomi.ita ut nõ refrenet᷑ illi¬
citus appetitꝯ s si facultas da¬
tantũmodo corporalẽ cum fẽ¬
mina illicitã cõmixtionẽ uoca¬
n moechiã: demonstrauit ma¬
gist᷑ ⁊ talem ꝯcupiscentiam
one. Suggestio siue ꝑ memo¬
riam fit: siue ꝑ corporis sensus.
cũ. aliquid uidemꝰ aut. uidimꝰ.
uł olfamꝰ. ul gustamꝰ. ul tan¬
gimꝰ Qd̃ si fr̾ui delectauit.

Expanded text:
. ego autem dico uobis, quia omnis, qui uiderit mulierem ad concupiscendum eam, iam moechatus est eam in corde suo. iustitia ergo minor est non moechari corporum coniunctione, iustitia uero maior regni dei non moechari inne mnon moechatur in corde. Illud ergo confirmavit, qui hoc praecepit: Non veni legem solvere, sed adimplere. Sane considerandum est, quod non dixit: Omnis qui lierem ad concupiscendum, id est hoc fine et hoc animo attenderit, ut eam concupiscat, quod iam non est titillari delectatione carnis, sed plane consentire libidini, ita ut non refrenetur inlicitus appetitus, sed, si facultas datantummodo corporalem cum femina inlicitam conmixtionem uocari moechiam, demonstrauit magister etiam talem concupiscentiam one. suggestio siue per memoriam fit siue per corporis sensus, cum aliquid uidemus uel audimus uel olfacimus uel gustamus uel tangimus. quod si frui delectauerit,
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe ⁊ caritas excitat᷑. Quid
enĩ cariꝰ filiis deb eẽ quã pat̾.
Et suplex affectus cum hoĩes
dicũt dõ pat̾ nr̃. ⁊ quedã im¬
pecrandi presũptio quẽ peti¬
turi sumꝰ cum priusꝙͣ aliqͥd¬
peterems tam magnũ donum
accipinꝰ. ut scimꝰ dicere pat̾
nr dõ: Quid enĩ iam non det
filiis petentib cũ hoc ipsũ añ
dederit ut filii eẽnt: postremo
qnͣta cura animũ tangit. ut
qui dic̃ pat̾ nr̃: tanto patre ñ
sit indignus. Idat̾ nr qui es
incelis. Quod nõ possunt u̾e
ac pie dice̾ xp̃iani. nͥ fr̃es se eẽ
cognoscant. Utatꝰ gͦ uoce noui
test.m̃iti. ppłs nouus: ad eter¬
nam hereditatẽ uocat᷑. ⁊ dicat.
Pat̾ nr qui es incelis: id ẽ in¬

Expanded text:
nomine et charitas excitatur; quid enim charius filiis debet esse quam pater? et supplex affectus, cum homines dicunt Deo, Pater noster: et quaedam impetrandi praesumptio, quae petituri sumus; cum priusquam aliqpeteremus, tam magnum donum accepimus, ut sinamur dicere, Pater noster, Deo. Quid enim jam non det filiis petentibus, cum hoc ipsum ante dederit, ut filii essent? Postremo quanta cura animum tangit, ut qui dicit, Pater noster, tanto Patre non sit indignus? Si enim quisnoster. Quod non possunt vere ac pie dicere, nisi se fratres esse cognoscant. Utatur ergo voce Novi Testamenti populus novus, ad aeternam haereditatem vocatus, et dicat: Pater noster, qui es in
Abbreviated transcription (Latin):
anĩe laborãti ꝯsulitur. ultradi¬
lectionẽ inimuci portiꝰ nõ potest:
⁊ iõ sic clauditur. E stote ergo
dum itaq est quomͦ in telliga¬
suu̾ oriri suꝑ bonos ⁊ malos:
⁊ pluit suꝑ iustos ⁊ in uistos.
diligendos inimicos: sic appa¬
rebit dniñ male intelligenti¬
bꝰ id qͦd dictum ẽ oderis inimi¬
cum tuũ infẽrr uoluisse: qd
om̃ ino nõ norunt ut diliger¬
ent inimicos suos. Ytrumq
aũt qͦmͦ seruandũ sit longũ
ẽ disputare: s ad istos interĩ
quibꝰ generalit̾ displicet siqͥs
oderit inimicũ suũ ẽ nob̃ ser¬
mo: qui eoꝵ frontẽ p̾mat. Ca¬

Expanded text:
animae laboranti consulitur, ultra dilectionem inimici porrigi non potest; et ideo sic clauditur: Estote ergo dum itaque est quomodo intelligasuum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos, diligendos inimicos. Sic apparebit Dominum male intelligentibus id, quod dictum est "oderis inimicum tuum," inferre uoluisse, quod omnino non norant, ut diligerent inimicos suos. utrumque autem quomodo seruandum sit longum est disputare. sed ad istos interim, quibus generaliter displicet, si quis oderit inimicum suum, est nobis sermo, qui eorum frontem premat, c
Abbreviated transcription (Latin):
tius distinguendũ ẽ: ut priꝰ
qd dispositum ẽ de ꝑcussa ma¬
xilla om̃ia significet. que sic
ingerunt᷑ abinꝓbis ut resti¬
tui nõ possĩt. nisi uindicta
scđm qd̾ positum ẽ de uesti¬
m̃to. om̃ia significet. que po̾ᷤ¬
sunt restitui sine uindicta.
uͦ exutroq confectũ sit: ut
& sine uindicta. ⁊ cũ uindicta
possit restitui. Namq oꝑam
indebitam uiolent᷑̾ exige̾re si¬
ne ullo udicio. sic̃ fac̾ qui an¬
gariat hominẽ imꝓbe.⁊ cogit
se illicitaᷤ adiunari ab inuito:
⁊ penã imꝓbitatis põt luere. et
oꝑam reddere : si hanc ille repe¬
tat qui imꝓbum ꝑtulit. In hiᷤ
gͦ om̃ibꝰ generibꝰ inuiriarũ.
dñs docet pacientissimũ ⁊ mi¬
sericordissimũ ⁊ ad plura ꝑfe¬

Expanded text:
tius distinguendum est, ut prius tius distinguendum est, ut prius quod positum est de percussa maxilla, omnia significet quae sic ingeruntur ab improbis, ut restitui non possint nisi vindicta: secundum quod positum est de vestimento omnia significet quae possunt restitui sine vindicta; vero ex utroque confectum sit, ut et sine vindicta et cum vindicta possit restitui. Nam qui operam indebitam violenter exigit sine ullo judicio, sicut facit qui angariat hominem improbe, et cogit se illicite adjuvari ab invito, et poenam improbitatis potest luere, et operam reddere, si hanc ille repetat qui improbum pertulit. In his ergo omnibus generibus injuriarum Dominus docet patientissimum et misericordissimu
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ dñi sui ⁊ faciens.
digna plagis uapulabit mł¬
ta. Nongͣ queritur nͥ ut et
ille undicet. cui rerũ ordĩe
potestas data ẽ.⁊ ea uolũta¬
te iundicet: qua pat̾ in par¬
uulũ filiũ quẽ ꝑ etatẽ odis¬
se nõdum pocest. Hinc aꝑ
tissimũ exemplũ dat᷑. quoͬ
satis appareat posse peccatũ
amore potius uindicari. ꝙͣ
impunitũ relĩqui. ut illum
inquẽ uindicat. ñ pena mi¬
serum. s correctionem batũ
uelit. paratus tam̃ si opꝰ sit
equo anĩo plura colerare ab
eo illata quẽ uult ẽẽ correctũ.
siue in eũ habeat potestatẽ
cohercendi siue nõ habeat.
Aluid iniiriarũ genuis ẽqͥ
mintegrũ restitiu potest. Cu¬
iꝰ due species: una ad peccu¬
niã. altera ad oꝑam ꝑtinet.
Quaꝓpt̾ illiꝰ de tunica uesti¬
m̃to. huiꝰ de angaria mille
passuũ ⁊ duomiliũ exẽpla
subiecta sũt: qr ⁊ reddi uesti¬
mentũ po̾t e quẽ adiuuaris
oꝑa potest te etiã ipse si opꝰ
fuerit adiuuare. nͥ forte itapo¬

Expanded text:
luntatem domini sui, et facit digna plagis, vapulabit multa . Non ergo quaeritur, nisi ut et ille vindicet, cui rerum ordine potestas data est; et ea voluntate vindicet, qua pater in parvulum filium, quem per aetatem odisse nondum potest. Hinc enim aptissimum exemplum ducitur, quo satis appareat posse peccatum amore potius vindicari, quam impunitum relinqui: ut illum in quem vindicat non poena miserum, sed correctione beatum velit; paratus tamen, si opus sit, aequo animo plura tolerare ab eo illata, quem vult esse correctum, sive in eum habeat potestatem coercendi, sive non habeat.Aliud injuriarum genus est, quod in integrum restitui potest: cujus duae species, una ad pecuniam, altera ad operam pertinet. Quapropter illius de tunica et vestimento, hujus de angaria mille passuum et duum millium exempla subjecta sunt: quia et reddi vestimentum potest; et quem adjuveris opera, potest te etiam ipse, si opus fuerit, adjuvare. Nisi forte ita po
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ terra es ⁊ in terrã ibis. qr
ꝑ iusticiam meritis dig¬
na tribuentẽ in infimis
ordinatur. & qui in lege
manere noluit sub lege
ponitur: ꝯgruent̾ accipr
scabellum pedũ dĩ. S iam¬

Expanded text:
est: Terra es, et in terram ibis, quia per justitiam meritis digna tribuentem, in infimis ordinatur, et qui in lege manere noluit, sub lege ponitur, congruenter accipitur scabellum pedum Dei. Si