comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
laus tua. et deus tuus. qui fecit tibi hec ma
ppłus duce moyse ptnsito mari rubro. sub¬
mersisq pelago egipciis. canticũ exultacio¬
nis dño ꝑsonuit. quia eiꝰ magnifica in se bñ¬
ficia ꝑsensit. Quid autẽ referã de famosis
⁊ sãctis ducib de regib eiusdẽ ppłi qui quociẽs¬
uel de manib inimicorũ liberati. uel de hos¬
tib fuerũt uictoriosi. liberatori ⁊ ꝓtectori su¬
o tam ynidicas laudes ꝙͣ pacificas hostias ce¬
terciq uota dño acceptabilia retribuebant ͤ
Inter quos ille deuotus ynidicus dauid pro
collatis sibi a dño bñficiis spũalit᷑ exultans
aiebat. Cantabo dño qui bona tribuit mͥ
et psallam nõi dñi altissimi. Hint ille po¬
pulus ꝑ naum ꝓphetã admonet᷑ dicentẽ
Celebra iudea festiuitates tucis. ⁊ redde
uota tua. Quanta uero bona ip̃a plebs
ꝓphetã breuiter ita describit᷑. Et cõẽ¬
detis uescentes et saturabimĩ. et laudabi¬

Expanded text:
laus tua et Deus tuus, qui fecit tibi haec malaus tua et Deus tuus, qui fecit tibi haec mapopulus duce Moyse pertransito mari Rubro, submersisque pelago Aegyptiis, canticum exsultationis Domino personuit, quia ejus magnifica in se beneficia persensit. Quid autem referam de famosis et sanctis ducibus ac regibus ejusdem populi, qui quoties de manibus inimicorum liberati, vel de hostibus fuerunt victoriosi, liberatori et protectori suo tam hymnicas laudes quam pacificas hostias caeteraque vota Domino acceptabilia retribuebant? Inter quos ille devotus hymnidicus David pro collatis sibi a Domino beneficiis spiritualiter exsultans aiebat: Cantabo Domino qui bona tribuit mihi, et psallam nomini Domini altissimi . Hinc ille populus per Nahum prophetam admonetur dicentem: Celebra, Juda, festivitates tuas, et redde vota tua . Quanta vero bona ipsa plebs prophetam breviter ita describitur: Et comedetis vescentes et saturabimini, et laudabi
Abbreviated transcription (Latin):
loriosi pͥncipes ⁊ reges atq duces timo¬
rem altissimi ante oculos habentes.
neq de pacis tranquillitate neq triũphis ui¬
ctorie sibimet arrogabant. sed totũ oĩpotẽtis
gracie deputãtes dignas gratulaciones sacra¬
q uota seu pro statu pacis. seu ꝓ tnͣsacta ui¬
itoria dño ꝑsoluebãt. Qui dat salutẽ ⁊ glam
regib in ip̃o fiduciã spei habentib qui uo¬
lũtatẽ timenciũ se faciet. et oraciones eoꝵ
te. Qui timetis dñm sperate in illũ. et in
oblectacione ueniet uobis miscdia. Unde ꝑ
iohel ꝓphetam dicit᷑. Dñs spes ppłi sui et for
titudo filiorũ isrł quẽ ꝓ multitudĩe miscd̾ia¬
rũ suarũ et habũdancia cõsolacionũ ⁊ largi¬
tate bñficiorũ. quib hũano generi ineffabili
bonitate cõsulit admirari. et p̃coniũ lau¬
dib ac benignis deuocionib exaltari ⁊ ho¬
norari oportet. ꝓsalmista nos exhortante
concinit qd̵ in deuteronomo legit᷑. Ip̃e ẽ

Expanded text:
loriosi principes et reges atque duces timorem Altissimi ante oculos habentes, neque de pacis tranquillitate, neque de triumphis victoriae sibimet arrogabant, sed totum Omnipotentis gratiae deputantes, dignas gratulationes sacraque vota, seu pro statu pacis, seu pro transacta victoria, Domino persolvebant, qui dat salutem et gloriam regibus in ipso fiduciam spei habentibus, qui voluntatem diligentium se faciet, et orationes eorute: Qui timetis Dominum, sperate in illum, et in oblectatione veniet vobis misericordia . Unde per Joel prophetam dicitur: Dominus spes populi sui, et for multitudine misericordiarum suarum, et abundantia consolationum, et largitate beneficiorum, quibus humano generi ineffabili bonitate consulit, admirari et praeconiorum laudibus ac benignis devotionibus exaltari et honorari oportet; Psalmista nos exhortante concinit quod in Deuteronomio legitur: Ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
gia clemẽcia tribuat. ut officiũ suũ secundũ
mandata dei et sacrorũ canonũ instituta ple¬
niter agere ualeant. nec eis seculares p̃tates
ĩpedimẽto fiant. sed pocius ad fidẽ dei ser¬
uandã et cultũ iusticie ꝑficiendũ foueãt
Ideoq ut ĩ supiorib p̃diximꝰ. ꝑ singulos
ãnos synodales fieri cõuentus necesse est.
ubi ecclesiastica iura ⁊ negocia iuste atq le¬

Expanded text:
gia clementia tribuat, ut officium suum secundum gia clementia tribuat, ut officium suum secundum mandata Dei et sacrorum canonum instituta pleniter agere valeant; nec eis saeculares potestates impedimento fiant, sed potius ad fidem Dei servandam et cultum justitiae perficiendum faveant. Ideoque, ut in superioribus praediximus, per singulos annos synodales fieri conventus necesse est, ubi ecclesiastica jura et negotia juste et le
Abbreviated transcription (Latin):
blandienciũ. qm̃ si illis cõsentiat᷑ in talibꝰ ne¬
quiciis nõ solũ ip̃i peccãtes. sed ⁊ eis cõsenciẽ¬
tes pariter ĩteribũt. At boni et prudentes.
reges. qm̃ ip̃i recte uiuũt pio zelo p̃uaricãtes
disciplinaliter redarguũt ⁊ corrigũt. unde sͥ
duplicẽ remuneracionis a dño palmã acqui¬
rũt. dũ mali ĩ subiectis redarguere. et eos ad
bona uerbo ⁊ exemplis ꝓuocare studẽt. O¬
portet enĩ deo amabilẽ regnatorẽ quẽ dĩna
ordinacio tanqͣ uicariũ suũ in regimĩe eccłie
sue ẽẽ uoluit. et pt̃atem ei suꝑ utrũq ordĩẽ
p̃latorũ ⁊ subditorũ tribuit. ut singulis ꝑso¬
nis ea que iusta sũt decernat et sub sua dis¬
pensacõe prior ordo bene docendo ⁊ oꝑando
subditus fiat. Et ideo ĩ bono rectore debet
laudabilis intẽcio ẽẽ ⁊ studio bono illud pro¬
uidere quatenꝰ p̃positi ecclesiarũ dei suũ locũ
legitime teneãt. eisq ad hoc adminiculũ re¬

Expanded text:
iatur in talibus nequitiis, non solum ipsi peccantes, sed et eis consentientes pariter interibunt. Ac boni et prudentes reges, quoniam ipsi recte vivunt, pio zelo praevaricantes disciplinabiliter redarguunt et corrigunt; unde sibi duplicem remunerationis a Domino palmam acquirunt, dum male in subjectis redarguere, et eosdem ad bona verbo et exemplis provocare student. Oportet enim Deo amabilem regnatorem, quem divina ordsuae esse voluit, et potestatem ei super utrumque ordinem praelatorum et subditorum tribuit, ut singulis personis et quae justa sunt decernat, et sub sua dispensatione prior ordo devote obediendo us fiat. Et ideo in bono rectore debet laudabilis intentio esse, et bono studio illud providere, quatenus praepositi ecclesiarum Dei suum locum legitime teneant, eisque ad hoc adminiculum re
Abbreviated transcription (Latin):
lut encheridion ur̃i sagncitas ĩgenii sepius
tͣnscurrẽdo ꝑlegnt. quatenꝰ faciliꝰ aĩadu̾tere
possit. qnta mala malis. et qͣnta bona bonis
rcõrib suꝑna ⁊ dĩna iusticia repẽdit. ut eñi
reprobis pñtes offensiones. calaĩtates. captĩtt¬
tes. filiorũ orbitates. amicorũ strages. frugũ
sterilitates. pestilẽtias ĩtolerabiles. breues ⁊
ĩfelices dies. diutͬnas egrotacioẽs. mortes pes¬
simas. ⁊ insuꝑ eterna supplicia retribuit. Ita
econtrario iustis ⁊ scĩs rcõribꝰ młta ĩ p̃nti sola¬
cia diuiciarũ abũdãcia. triũphorũ gloriã pa

Expanded text:
lut enchiridion vestri sagacitas ingenii saepius lut enchiridion vestri sagacitas ingenii saepius transcurrendo perlegat, quatenus facilius animadvertere possit quanta mala malis, et quanta bona bonis rectoribus superna et divina justitia rependat. Ut enim reprobis praesentes offensiones, calamitates, captivitates, filiorum orbitates, amicorum strages, frugum sterilitates, pestilentias intolerabiles, breves et infelices dies, diuturnas aegrotationes, mortes pessimas, et insuper aeterna supplicia retribuit; ita e contra justis et sanctis rectoribus multa in praesenti solatia, divitiarum abundantiam, triumphorum gloriam, p
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑant᷑. copia rerũ tꝑaliũ cũ ꝓsperitatis
euẽtu cumulat᷑. sc̃i angeli ĩ adiuitoriũ ppło
ĩuitant᷑. serenitas pacis reddit᷑. ĩꝑiũ ãplifi¬
cat᷑. Postremo regia dignitas ⁊ honorificen¬
cia diu atq feliciter p̃stante dño extendit᷑.
ac filii filiorũ in apice regni nobilitãt᷑. Ca.
cis ãt paucas de multis diuinas xx.¬
et hũanas historias ꝑcurrẽs. ur̃e dñi
reges exdellẽcie cõmonitorias obtuli lr̃as. ur̃o
amore ad hoc opusculũ instigatꝰ. Scies me
de qͥbusdã bonis ⁊ malis regibꝰ siue pͥncipibus
legũt᷑ in unũ breuiti᷑ deflorarẽ opusculũ. Uñ
possit ur̃m delectari ĩgeniũ ⁊ nr̃e deuociõis
erga ur̃e claritudinẽ ĩtelligẽtie maĩfestari
beniuolũ queat obsequiũ Sic ⁊ apes ex diu̾¬
sis florib liquida mella ĩ utilitatẽ dñoꝵ tnͣ¬
situra colligũt. quibꝰ gͣtissimos fauos artifici¬
osa disposiciõe cõponũt. Hos itaq apices ue¬

Expanded text:
 copia rerum temporalium cum prosperitatis eventu cumulatur. Sancti angeli in adjutorium populo invitantur, serenitas pacis redditur, imperium amplificatur. Postremo regia dignitas et honorificentia diu atque feliciter potestate extenditur, ac filii filiorum in apice regni nobilitantur.s autem paucas de multis, divinas et humanas historias percurrens, vestrae, domine rex, excellentiae commonitorias obtuli litteras, vestro amore ad hoc opusculum instigatus, sciens me de quibusdam malis regibus sive principibus leguntur, in unum breviter deflorarem opusculum; unde possit vestrum delectari ingenium, et nostrae devotionis erga vestrae claritudinem intelligentiae manifestari benivolum queat obsequium. Sic et apes ex diversis floribus mella in utilitatem dominorum transitura colligunt, quibus gratissimos favos artificiosa dispositione componunt. Hos itaque apices ve
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus est. Sicq saicerdociũ ab eiꝰ domu
ablatũ. ad aliã domũ tnͣslatũ est. nec qͥsqͣm
de stirpe heli ultra ĩ tẽplo dñi mĩstrauit ⁊
Hoc itaq exemplo et aliis similib que in
scripturis sacris referũt᷑ cõsideratis sacra¬
tissimi pͥncipes. atq rectores nõ recipiebãt
ꝑsonas adulatorũ mel dulcedinis uerborũ
praue ꝑsuasionis ueneno ĩtermiscenciũ.¬

Expanded text:
mortuus est; sicque sacerdotium ab ejus domo mortuus est; sicque sacerdotium ab ejus domo ablatum ad aliam domum translatum est; nec quisquam de stirpe Heli ultra in templo Domini ministravit. Hoc itaque exemplo et aliis similibus, quae in Scripturis sacris referuntur consideratis, sacratissimi principes atque rectores non recipiebant personas adulatorum, mel dulcedinis verborum pravae
Abbreviated transcription (Latin):
cuebant siue disponebãt scdm uolũtatẽ
eius ꝑficere festinãtes. nõ prauorũ ini¬
quitatibus consentiẽtes. sed praua in di-¬
recta sũmo scudio scdm trutinã iusticie
trãsferẽtes. Sciebãt enĩ quia qui emen¬
dare p̃t ⁊ negligit. participẽ se ꝓculdubio
delicti cõstituit. Quomͦ in libro regum
narrat᷑ de heli sacerdote. qui filiis suis
ĩcultu diuino delinquẽtib ⁊ ppłoͣ oblaci¬
ones suas deo offerẽti uim faciẽtib ĩsuꝑ
et cũ młierib que obseruabãt ad ostiũ ta¬
bernaculi dormientib negligent᷑ peꝑcit.
et nõ eos auctoritate paterna acriter cor¬
ripuit. qͣnta uindicta suꝑ eos uenit. ⁊ suꝑ¬
oẽm ppłm. qm̃ traditi sũt ip̃i filii heli sił cũ
archa dñi. et uniuersus ppłus ĩ manꝰ phili¬
stiim. et cesus isrł plaga magna nimis. i¬
ta ut trigĩta milia peditũ ibi cecidissent.
dit de sella retrorsũ et fractis ceruicibus

Expanded text:
agebant sive disponebant, secundum voluntatem agebant sive disponebant, secundum voluntatem ejus perficere festinantes, non pravorum iniquitatibus consentientes, sed prava in directa summo studio secundum trutinam justitiae transferentes. Sciebant enim quia qui emendare potest et negligit, participem se procul dubio delicti constituit, quomodo in libris Regum narratur de Heli sacerdote, qui filiis suis in cultu divino delinquentibus, et populo oblationes suas Deo offerenti vim facientibus, insuper et cum mulieribus quae observabant ad ostium tabernaculi dormientibus pepercit, et non eos auctoritate paterna acriter corripuit. Quanta vindicta super eos venit, et sut ipsi filii simul cum arca Domini et universus populus in manus Philisthiim, et caesus est Israel plaga magna nimis, ita ut triginta millia peditum ibi cecidissent, dit de sella retrorsum, et fractis cervicibus
Abbreviated transcription (Latin):
piaq affectione de pͥiulegiis. ⁊ causis sce̾ mr̃is
ecclesie que est sponsa uiui cõseruandis ⁊ au¬
gendis. nec nõ de honore ac reuerencia sacͤ¬
dotali laudabilẽ sollicitudinẽ habet. Tunc
enĩ se fidelem dei ẽẽ cultorẽ oñdit. dũ xp̃ia¬
na deuocione quicqͥd ad honorẽ ⁊ gloriã xp̃i
scẽq eius ecclesie ꝑtinet ordinabilit᷑ dispo¬
scutũ obicit. qui se suũq regnũ diuina ꝓtec¬
tione defendi exoptat. Necesse augere ho¬
noribus dei ecclesiã. qui uult suũ augeri ⁊
amplificari ĩperiũ. ac de pace ⁊ securitate
pia sollercia ꝑtractat ecclesiastica qui tran¬
sitoriã et eternã pacẽ ac securitatẽ desid̾aͣt
obtinere. Sit ergo fortis imitator ip̃oꝵ pͥn¬
cipũ. qui ante ip̃m iuste ⁊ pie ĩ uolũtate
dei regnauerũt. et xp̃ianũ populũ bene
rexerũt. xp̃iq ecclesias oportuno solacio
fouerũt. dei timorẽ ⁊ telestiᷤ remuneracio¬
nis spem sꝑ an oculos habẽtes. et oĩa que

Expanded text:
piaque affectione de privilegiis et causis sanctae matris Ecclesiae, quae est sponsa Dei vivi, conservandis et augendis, nec non de honore ac reverentia sacerdotali laudabilem sollicitudinem habet. Tunc enim se fidelem Dei esse cultorem ostendit, dum Christiana devotione quidquid ad honorem et gloriam Chrie ejus Ecclesiae pertinet, ordinabiliter disposcutum objicit, qui se suumque regnum divina protectione defendi exoptat. Nec cessat augere honoribus Dei Ecclesiam, qui vult suum augeri et amplificari imperium; ac de pace et securitate pia solertia pertractat ecclesiastica, qui transitoriam et aeternam pacem ac securitatem desiderat obtinere. Sit ergo fortis imitator ipsorum principum, qui ante ipsum juste et pie in voluntate Dei regnaverunt, et Christianum populum bene rexerunt, Christique Ecclesiam opportuno solatio foverunt, Dei timorem et coelestis remunerationis spem semper, ante oculos habentes, et omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
diligentissime bono ⁊ pio rectori ꝓiudendum
est ut scĩficacio nõis dñi q̃ in locis deo cõse¬
cratis manet sine ulla rep̃hẽsione ĩqntũ
possibile fuerit seruet᷑. Et tales rectores
atq dispensatores ĩ eis cõstituãt᷑. qui sine
ĩexplebili auaricia atq luxuria res bene
tractẽt diuinas. ⁊ dei seruis at faũlabus
sufficientẽ uictũ atq uestitũ tribuãt. uidu¬
isq ⁊ orfanis at pauꝑib iuxta canones
ꝓiusionẽ condignã primũ ĩpendãt. et sic¬
seruitutẽ cõdignã ortodoxo de rebus q̃ supsc̃
exhibeãt. ut pͥmo ordine fiat qd̾ ad diuinũ
et ĩ sequẽti qd̾ ad hũanũ ꝑtinet obsequiũ
Nã si ꝓuida sollertia erga carnales milites
cura sit exhibẽda qͣtenꝰ eis cũcta necessaria
erogẽt᷑ scipẽdia. Et qͥd plꝰ in bellicis tumulti¬
bus laborãt. ⁊ ad ꝓfectũ reipublice deuocio¬
res ⁊ forciores atz utiliores fuit. plꝰ mercedis
⁊ honoris accipiũt. qͣnͣtomagis ꝓuidẽdũ est

Expanded text:
diligentissime bono et pio rectori providendum est, ut sanctificatio nominis Domini, quae in locis Deo consecratis manet sine ulla reprehensione, in quantum possibile fuerit, servetur. Et tales rectores atque dispensatores in eis constituantur, qui sine inexplebili avaritia atque luxuria res bene tractent divinas, et Dei servis atque famulabus sufficientem victum atque vestitum tribuant, viduisque et orphanis atque pauperibus juxta canones provisionem condignam primum impendant, et servitutem congruam regi orthodoxo de rebus quae supersunt exhibeant; ut primo ordine fiat quod ad divinum, et in sequenti quod ad humanum pertinet obsequium. Nam si provida solertia erga carnales milites cura sit exhibenda, quatenus eis cuncta necessaria erogentur impendia; et qui plus in bellicis tumultibus laborant, et ad profectum rei publicae devotiores et fortiores, atque utiliores fiunt, plus mercedis et honoris a
Abbreviated transcription (Latin):
regia ptas que ad utilitatẽ reipub¬
lice diuinitus ẽ constituta. nõ tam caducis
opibus ac terrestri fortitudĩe ꝙͣ sapiencia
cultuq diuino est exornanda. qm̃ ꝓculdu¬
bio tũc ppłus ꝓudi arte cõsilii gubernabi¬
tur. aduersarii dño ꝓpiciante ꝓfligabunt᷑.
ꝓuincie regnũq cõseruabit᷑. si regia sub¬
limitas religione ⁊ sapiẽcia pornetur a
Namq hõis naturã deus hãc ẽẽ uoluit.
ut duarũ rerũ ip̃e homo cupidus et ap
lumen aĩarũ. celeste donũ et gaudiũ sine
fine mãsurũ. Qui ergo uult glose regere
ac sapienter ppłm gubernare. et uehemẽs
ĩ consiliis ẽẽ a dño postulet sapienciam
qui dat oĩbus affluenter et nõ ĩpperat.
ipsamq sapienciã studioso labore sił et
amore ꝑquirat. quatenꝰ ei cõgruat uꝰ
qd̾ scriptũ est. Beatus est qui ĩuenit sa¬
pienciã. et qui affluit prudencia. Melior¬

Expanded text:
regia potestas, quae ad utilitatem rei publicae divinitus est constituta, non tam caducis operibus ac terrestri fortitudine, quam sapientia cultuque divino est exornanda; quoniam procul dubio tunc populus providi arte consilii gubernabitur, adversarii Domino propitiante profligabuntur, provinciae regnumque conservabuntur, si regia sublimitas religione et sapientia perornetur. Namque hominis naturam Deus hanc esse voluit, ut duarum rerum ipse homo cupidus et applumen animarum, coeleste donum et gaudium sine fine mansurum. Qui ergo vult gloriose regere, ac sapienter populum gubernare, et vehemens in consiliis esse, a Domino postulet sapientiam, qui dat omnibus affluenter, et non improperat , ipsamque sapientiam studiose, labore simul et amore perquirat; quatenus ei congruat illud quod scriptum est: Beatus est qui invenit sapientiam, et qui affluit prudentia
Abbreviated transcription (Latin):
que si recto corde ⁊ pia ĩtencione poscitur.
plus donat qͣi qd rogat᷑. Ecte rex salon nõ au¬
rũ. nõ argentũ. nõ alias opes terrenas. sed
sapiẽtie garas poposcit a dño. At qui sim¬
plũ recte postulauerat. duplũ accepit. Nã
nõ solũ ditatus ẽ sapiẽcia. sed ⁊ sublimatꝰ est
ĩdita regni gloria. Unde regib terre egre¬
giũ datur exemplũ. quatenus spũalia dona
plusꝙͣ carnalia pio desiderio ab õĩpotenti
exposcãt. si diu et felicitt in hoc scdo regna̾e
desiderãt. Decet igit̾ amabilẽ deo pͥncipem
discendi habere uolũtatẽ. Desideriũq celes¬
tiũ. sic enĩ uere ⁊ cor habet ĩ manu dei. et
regnũ cũ pace multis ãnorũ curriculis
fauẽte dño gubernabit.

Expanded text:
quae si recto corde et pia intentione poscitur, quae si recto corde et pia intentione poscitur, plus donat quam quod rogatur. Ecce rex Salomon non argentum, non aurum, non alias opes terrenas, sed sapientiae gazas poposcit a Domino. At qui simplum recte postulaverat, duplum accepit. Nam non solum ditatus est sapientia, sed et sublimatus est indita regni gloria. Unde regibus terrae egregium datur exemplum, quatenus spiritualia dona plus quam carnalia pio desiderio ab Omnipotenti exposcant, si diu et feliciter in hoc saeculo regnare desiderant. Decet igitur amabilem Deo principem discendi habere voluntatem desideriumque coelestium. Sic enim vere et cor habet in manu Dei, et regnum cum pace multis annorum curriculis, favente Domino, gubernabit.
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ decoris eius. Unde sicut ĩ regno¬
rũ libris legit᷑. ip̃i apparuit dñs salomoni
ꝑ somniũ nocte dicẽs. Postula qd̾ uis ut
dem tibi. Aquo cũ salomon cũ ẽẽt puer cor
docile postularet ut iudicare posset ppłm
dñi. et discernere int᷑ malũ ⁊ bonũ. tale re¬
sponsũ a dño ꝑcepit. quia postulasti u̾bũ
hoc et nõ petisti tibi dies multos. nec diui¬
cias. aut aĩas inimicoꝵ tuorũ. s postu¬
lasti tibi sapienciã ad disternendũ iudiciũ.
ecce feci tibi scdm sermones tuos. et dedi
tibi cor sapiẽs ⁊ ĩtelligẽs intantũ ut nullꝰ
ante te similis tibi fuerit. nec post te sur-¬
recturus sit. sed ⁊ hec que nõ postulasti tibi
dedi. diuicias scilz ⁊ gloriã ut nemo fu̾it
similis tui ĩ regib cũctis retro dieb. Si
autẽ ambulaueris ĩ uiis meis. ⁊ custodie̾is
p̃cepta mea ⁊ mandata mea. sicut ãbulauit
daiid pater tuus. longos faciã dies tuos. O
qͣm ĩeffabile est diuine largimentũ gracie.

Expanded text:
cut in Regnorum libris legitur, ipsi apparuit Dominus Salomoni per somnium nocte dicens: Postula quod vis ut dem tibi . A quo cum Salomon cum esset puer, cor docibile postularet, ut judicare posset populum Domini, et discernere inter malum et bonum, tale responsum a Domino recepit: Quia postulasti verbum hoc, et non petisti tibi dies multos nec divitias aut animas inimicorum tuorum, sed postulasti tibi sapientiam ad discernendum judicium, ecce feci tibi secundum sermones tuos, et dedi tibi cor sapiens et intelligens in tantum, ut nullus ante te similis tibi fuerit, nec post te surrecturus sit. Sed et haec quae non postulasti dedi tibi, divitias scilicet et gloriam, ut ebus. Si autem ambulaveris in viis meis, et custodieris praecepta mea, et mandata mea, sicut ambulavit David pater tuus, longos faciam dies tuos . O quam ineffabile est divinae largimentum gratiae!
Abbreviated transcription (Latin):
et misericors ẽ dñs cui cordis affectu debet in-¬
herere. oꝑa miscd̾ie multipliciter exhibeat.
diligat. sił atq custodiat. Iniusta uero atz
maligna opera ĩ subiectis repudiet. ac lau¬
dabili zelo que est scd̾m scienciã corrigat a
Qui dũ sit ĩ diuinis p̃cepitis stabilis illius
regnũ magis magisq in hoc scło stabilit̾. et
ad eterna stabilitatis gaudia suꝑmo iuua

Expanded text:
et misericors est Dominus, cui cordis affectu debet inhet misericors est Dominus, cui cordis affectu debet inhaerere, opera multipliciter exhibeat mdiligat simul atque custodiat; injusta vero atque maligna opera in subjectis repudiet, ac laudabili zelo, qui est secundum scientiam, corrigat. Qui dum sit in divinis praeceptis stabilis, illius regnum magis magisque in hoc saeculo stabilitur, et ad aeterna stabilitatis gaudia superno juva
Abbreviated transcription (Latin):
abstrahat beneficiũ qd̾ dederat. si infidelem
ẽe senserit. quẽ tanꝙͣ fidelem mĩstrũ ordi¬
nauit. Nam si rex terrenus a quolibet sibi
ĩfideli hoĩe datã auferre ualet potestatẽ. a¬
lii tribuit quẽ fideliorẽ esse cõperit. quãto
magis suꝑnus uniu̾sorũ dñator. quẽ nulliꝰ
ꝑfidie nubila fallere pñt. potẽs ẽ a reprobis
sua abstrahere bñficia. aliibq p̃stare quos
idoneos sue uolũtatis m̃istros nouerit ẽẽᷤ
Unde ⁊ ĩpius ille saul rex isrł᷑ priuatus fuit
regno ⁊ uita. qm̃ neq fidelis mĩster extitit
corã dño. At uero dauid uirũ electũ scdm cor
suũ op̃t ĩuenit. quẽ ob hocͥ apitẽ regie pt̃a¬
tis sublimauit. quia illũ fidelem fore mĩstrũ
p̃sciendo elegit. Itaq prudẽs rector. cor suũ
in excelsi gratia stabilire studeat. si tͣnͣsitoriũ
regnũ. qd̾ est ei cõmissũ. aliquã stabilitatis
habere similitudinẽ desiderat. Et qm̃ iustus

Expanded text:
abstrahat beneficium quod dederat, si infidelem abstrahat beneficium quod dederat, si infidelem esse senserit quem tanquam fidelem ministrum ordinavit. Nam si rex terrenus a quolibet sibi homine infideli datam auferre valet potestatem, aliique tribuit quem fideliorem comperit esse, quanto magis supernus universorum donator, quem nullius perfidiae nubila fallere possunt, potens est a reprobis sua abstrahere beneficia, aliisque praestare quos idoneos suae voluntatis ministros noverit esse? Unde et impius ille Saul rex Israel privatus fuit regno et vita, quoniam neque fidelis minister exstitit coram Domino. At vero David virum electum secundum cor suum Omnipotens invenit, quem ob hoc in apicem regiae potestatis sublimavit, quia illum fidelem fore ministrum elegit praesciendo. Itaque prudens rector cor suum in Excelsi gratia stabilire studeat, si transitorium regnum quod est ei commissum, aliquam stabilitatis habere similitudinem desiderat. Et quoniam justus
Abbreviated transcription (Latin):
cia mala eueniũt coequalia. Et qui se p̃su¬
mebãt habituros ẽẽ uictoriã. utriq ĩ fine
nõ habẽt. nisi calamitosam miseriã Qnͣta
quoq mala sub uicto noie pacis ꝓueniunt.
quis explicare p̃t. cũ eciã illa pax q̃ stabilis
ac firma inter bonos ẽẽ credebat᷑. interdũ ꝑ
praua malorũ consilia ĩ exiciosas discordia¬
rũ tẽpestates tnsfertur: Unde ⁊ inormis
ĩstabilitas. ĩ pace tnsitoria uidet᷑. Qd ergo
aliud restat. nisi ut cor regis ac tota spei fi-¬
ducia. nõ in armorũ hoĩmq fortitudĩe neq
in pacis tnͣsitorie fallacia. sed in õĩpotentis
clemẽcia figat᷑. qui regnũ quod donauit. si¬
ue in aduersis. siue ĩ ꝓsperis stabilire no¬
uit. Cor itaq pͥncipis. et fidelis ĩ mĩsterii
regimine deuocio ip̃m nõ deserat. a quo tã¬
tũ beneficiũ. et głosũ m̃isteriũ donatũ fuit.
Neforte ille sũmus rector ĩdignatus ab eo

Expanded text:
tia mala eveniunt coaequalia; et qui se praesutia mala eveniunt coaequalia; et qui se praesumebant habituros esse victoriam, utrique in fine non habent nisi calamitosam miseriam. Quanta quoque mala sub ficto nomine pacis proveniunt, quis explicare potest? cum etiam illa pax quae stabilis ac firma inter bonos esse credebatur, interdum per prava malorum consilia in exitiosas discordiarum tempestates transfertur. Unde in armis instabilitas, in pace transitorium videtur. Quid ergo aliud restat, nisi ut cor regis et tota spei fiducia non in armorum hominumque fortitudine, neque in pacis transitoriae fallacia, sed in Omnipotentis clementia figatur? qui regnum quod donavit, sive in adversis sive in prosperis stabilire novit. Cor itaque principis, et fidelis in ministerii regimine devotio, ipsum non deserat a quo tantum beneficium et gloriosum ministerium donatum fuit; ne forte ille summus rector indignatus ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
riũ est ⁊ caducũ. nõ ueritatẽ. sed qndã me¬
diocriter similitudinẽ ueri ⁊ ꝑmanẽtis sꝑ
regni ostendat. Sicut enĩ artus celi uarios
pingens ornatus arcuto curuamine cele¬
riter refugit. ita nimirũ secularis glorie
dignitas. quãuis ad pñs ornata. tñ est ci¬
cius fugitiua. Qua itaq arte. ⁊ quali in¬
dustria qnͣtaq sollicitudĩe. hec ĩstabilitas
ad aliquã stabilitatis effigiem refrenatur :
Forte uero aut armorũ uiolenta fortitudĩe.
aut pacifica trãquillitatis cõcordia. terres¬
tre regnũ stabilitat᷑. Sed rursus ĩ ip̃is ar¬
mis bellorũq fragorib. grandis ĩstabilitas
inesse cernit᷑. Qd enĩ incercius est magisq
ĩstabile bellicis euẽtib. ubi nullus ẽ certus
laboriosi certamĩs exitus : Nulla certa uit¬
toria. et sepe ab ĩferiorib sublimiores su¬
percnt᷑. nõnũꝙͣ uero in alterutros uergen¬

Expanded text:
rium est et caducum, non veritatem, sed quamdam merium est et caducum, non veritatem, sed quamdam mediocriter similitudinem veri et permanentis semper regni ostendit. Sicut enim arcus coeli varios pingens ornatus arcuato curvamine celeriter refugit, ita nimirum saecularis gloriae dignitas, quamvis ad praesens ornata, tamen est citius fugitiva. Qua itaque arte et quali industria quantaque sollicitudine haec instabilitas ad aliquam stabilitatis effigiem refrenatur? Forte vero aut armorum violenta fortitudine, aut pacifica tranquillitatis concordia terrestre regnum stabilitatur? Sed rursus in ipsis armis bellorumque fragoribus grandis instabilitas inesse cernitur. Quid enim incertius est magisque instabile bellicis eventibus, ubi nullus est certus laboriosi certaminis exitus, nulla certa victoria, et saepe ab inferioribus sublimiores superantur, nonnunquam vero in alterutros vergen
Abbreviated transcription (Latin):
gencia liberãs. ex malis bonos. ex bonis
faciẽs optimos. Sit sãctus. et utilis reipu¬
blice. Clemẽcia cõmendabilis. oĩ boĩtate
cõspicuus. pietate. fortitudĩe. castitate.
iusticia p̃clarus. uir optimꝰ. et apice pͥnci¬
pali dignissimus. Dei timorẽ sꝑ p̃ oculis
uult facit ĩ celo ⁊ ĩ terra. ⁊ in oi creatura.
quia ip̃e est dñs oĩm. cui õe genui flectit᷑.
celestiũ ⁊ terrestriũ et ĩfernorũ. In cuius
manu est oĩs pt̃as. ĩ celo ⁊ ĩ terra. qui est¬
cũi
moniẽtaneũ uolubilis rote uerti¬
gini. sapiẽtes ẽẽ cõsimile iudicauerũt. Nã
sicut oĩs rote uertigo q̃ suꝑiora habet modo
deicit. et que deiecta sũt modo. superius
extollit. ita subito erectiones. subito elisio¬
nes. terrestris gloria regni sustinet. Unde n ͨ
ueros. sed imaginarios. ⁊ cicius fugitiuol
honores habet. Illud eñi uerũ regnũ est. qd̾
ĩ sempiternũ ꝑduat ⁊ Hoc autẽ quia tnͣsito¬

Expanded text:
gentia liberans, ex malis bonos, ex bonis gentia liberans, ex malis bonos, ex bonis faciens optimos. Sit sanctus et utilis rei publicae, clementia commendabilis, in bonitate conspicuus, pietate, fortitudine, castitate, justitia praeclarus, vir optimus et apice principali dignissimus, Dei timorem semper prae oculis vult facit in coelo et in terra et in omni creatura; quia ipse est Dominus omnium, cui omne genu flectitur coelestium, terrestrium et infernorum , in cujus manu culi momentaneum volubilis rotae vertigini sapientes esse consimile judicaverunt. Nam sicut omnis rotae vertigo, quae superiora habet modo dejicit, et quae dejecta sunt modo superius extollit, ita subito erectiones, subito elisiones terrestris gloria regni sustinet; unde nec veros, sed imaginarios et citius fugitivos honores habet. Illud enim verum regnum est, quod in sempiternum perdurat; hoc autem quod transito
Abbreviated transcription (Latin):
tuat᷑. ordinatio illius constare minime
curet ut diligat᷑. et ꝑ iustas uindictas. nõ
pprie ĩiurie. sed legi dei student ut metu¬
atur. Hũc ẽẽ oportet ĩ suis oculis hũilem.¬
sicut scriptũ est: Rectorẽ te posuerũt. no¬
li extolli. sed esto ĩ illis. qͣi onus ex ipsiss
Nec solũ iuste hõibus. sed sui corporis
rector iure queat nũcupari. sicut quidã
sapiẽs ait. łiex erit qui recte faciet. qui
nõ faciet nõ erit. Sit ergo cõsilio prudẽ¬
tissimꝰ. in sermone nũc ut poscit racio¬
terribilis. sepius uero gracia dulcedinis
affabilis. uictor libidinis. uictor suꝑbie
atq uesane ferocitatis. amicus bonorũ.
iimicus tyrãnorũ. hostis criminũ. hostis
uiciorũ. in bello cautissimꝰ. ĩ pace cõstãtis¬
simꝰ.fidelib ꝓmissionib ꝓbatissimꝰ. dĩna
huãnis p̃ponẽs. Subiectos deterrẽs a malo.
ĩuitans ad bona. remunerãs copia. ĩdul¬

Expanded text:
tuatur, ordinatio illius constare minime tuatur, ordinatio illius constare minime a procuret ut diligatur, et per justas vindictas non propriae victoriae sed legi Dei studeat ut metuatur. Hunc ergo oportet esse humilemest: Rectorem te posuerunt, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex ipsis . Nec solum juste hominibus, sed sui corporis erector jure queat nuncupari, sicut quidam sapiens ait: Rex erit, qui recte faciet; qui non faciet, non erit. Sit ergo consilio prudentissimus in sermone, nunc ut possit terribilis; saepius vero gratia dulcedinis affabilis, victor libidinis, superbiae atque vesanae ferocitatis, amicus bonorum et inimicus tyrannorum, hostis criminum, hostis vitiorum, in bello cautissimus, in pace constantissimus, fidelibus promissionibus probatissimus, divina humanis praeponens, subjectos deterrens a malo, invitans ad bona, remunerans copia, indul
Abbreviated transcription (Latin):
na que ĩperat. ante oẽs ĩplere cõtendat
Sex autẽ modis bonus rector sese lau-¬
dabiliter regit. Primo quidẽ. dũ illicitas
cogitationes. animi seueritate reprimit.
Scdo. dũ salubria cõsilia. tam ad suã qͣ ad
ppłi utilitatẽ ꝑtinẽcia ꝑtractat. Certio. cũ
ociosa et ĩu̾tilia seu noxia. ĩaniũ uerborũ
folia ꝓfluere deuitat. Quarto. cũ głosorͥ
pͥncipũ prudẽciã sił ⁊ uerba. necnõ di̾ne
scripture eloquia suꝑ mel et fauũ mentis fau-¬
tibus sapificat. Quinto dũ ꝑniciose actionis
om̃e dedecus ꝓpetrare expauescit. Sexto u̾o.
tũ si qua sũt laudabilic. si qua sũt gloriose
disposicionis opera magnifica insigniter os¬
tendit. ut qui ĩterius corã domino deuota
fulgescit uolũtate. exterius corã ppło sermoẽ
clarescat ⁊ opere. Quẽ decet trinã obserua-¬
re regulã. terrorẽ scilicet ⁊ ordinacionẽ
atq amorẽ. Nisi enĩ amet᷑ pariter ⁊ me-¬

Expanded text:
na quae imperat, ante omnes implere contendat. na quae imperat, ante omnes implere contendat. Sex autem modis bonus rector sese laudabiliter regit: primo quidem dum illicitas cogitationes animi severitate reprimit; secundo dum salubria consilia tam ad suam quam ad populi utilitatem pertinentia pertractat; tertio cum otiosa et inutilia seu noxia inanium verborum folia profluere devitet; quarto cum gloriosorum principum prudentiam simul et verba, nec non divinae Scripturae eloquia super mel et favum mentis faucibus sapificet; quinto cum perniciosae actionis omne dedecus perpetrare expavescat; sexto vero cum si qua sunt laudabilia, si qua sunt gloriosae dispositionis opera magnifica insigniter ostendat, ut qui interius coram Domino devota fulgescit voluntate, exterius coram populo sermone clarescat et opere. Quem decet trinam observare regulam, terrorem scilicet et ordinationem atque amorem. Nisi enim ametur pariter et me
Abbreviated transcription (Latin):
ueris. ponã thronũ regnitui suꝑ isrł ĩ sem
piternũ. sicut locutus sũ dauid patri tuo
dicẽs. Non auferet᷑ de regno tuo uir de so-¬
lio isrł. Itaq si ille rex salomon ꝓ sacra de¬
uocione proq cõstruẽda domu terrestri do¬
mini tantũ remuneraciõis gloriã habere
ꝓmeruit. quã inestimabilẽ habebat glorie
palmã. si quis deo amabilis rector sanctã
pornauerit ecclesiã que ẽ dei uiui sp̃uale¬
regie dignitatis dño p̃stante ascen¬
derit. oportet ut seip̃m primũ regat. quẽ
diuina disposicio alios regere ordinauit.
Rex eñi a regendo uocat᷑. Tũc autẽ hoc
nõie se ueraciter appellari ĩtelligat. qui se¬
met racionabiliter gubernare nõ ignorat.
Riex itaq ortodoxus sũmopere studeat. ut
qui subditis bona cõcupiscit ĩperare aliorũ¬
q errata disponit corrigere. ip̃e mala nõ
admittat. que stricte ĩ aliis corrigit. et bo¬

Expanded text:
veris ponam thronum regni tui super Israhel in veris ponam thronum regni tui super Israhel in piternum sicut locutus sum Dadicens: Non auferetur de genere tuo vir de solio Israel . Itaque si ille rex Salomon pro sacra devotione proque construenda domo terrestri Domini, tantam remunerationis gloriam habere promeruit, quam inaestimabilem habebit gloriae palmam si quis Deo amabilis rector sanctam perornaverit Ecclesiam, quae est Dei vivi spregiae dignitatis, Domino praestante, ascenderit, oportet ut se ipsum primum regat, quem divina dispositio alios regere ordinavit. Rex enim a regendo vocatur. Tunc autem hoc nomine se veraciter appellari intelligat, qui semet rationabiliter gubernare non ignorat. Rex itaque orthodoxus summopere studeat, ut qui subditis bene concupiscit imperare, aliorumque errata disponit corrigere, ipse mala non admittat, quae stricte malus corrigit, et bo
Abbreviated transcription (Latin):
gi regũ hũiliter subiciũt. tantõmagieo
ad gloriose dignitatis eminenciã sublimi¬
ter ascendũt. Quis autẽ nõ miret᷑ quã¬
tos honores dño p̃fatus salomon repen¬
derit. postꝙͣ sceptrũ deo auctore susceperit.
ꝙͣ sapiẽtissima deuocione tẽplũ dñi con¬
strurerit. atq mirifice ornauerit. qͣntas
deniq pacificas hostias deo obtulerit. hinc
fructũ sue deuocionis atq oraciõis ꝑcepit.
sicut apparẽs ei dñs locutus ẽ dicẽs. Audi-¬
ui oracionẽ tuã ⁊ dep̃cacionẽ tuã quã dẽp̃¬
catus es corã me. scifictui domũ hãc quã
edificasti ut ponerẽ nomẽ meũ ibi ĩ sempi¬
ternũ. et erũt oculi mei. et cor meũ ibi cũc¬
tis diebus. Cu quoq si ambulaueris coram
me. sicut ambulauit pater tuus in simplici¬
tate cordis ⁊ ĩ equitate. et feceris oĩa que pre¬
cepi tibi. et legitima mea. et iudicia serua/ mea¬

Expanded text:
gi regum humiliter subjiciunt, tanto magis gi regum humiliter subjiciunt, tanto magis ad gloriosae dignitatis eminentiam sublimiter ascendunt. Quis autem non miretur quantos honores Domino praefatus Salomon rependerit, postquam regni sceptrum Deo auctore suscepit? quam sapientissima devotione templum Domini construxerit atque mirifice ornaverit? quantas denique pacificas hostias Deo obtulerit? Hinc fructum suae devotionis atque orationis percepit, sicut apparens ei Dominus locutus est dicens: Audivi orationem tuam et deprecationem quam deprecatus esaedificasti ut ponerem nomen meum ibi in sempiternum et erunt oculi mei et cor meum ibi cunctis diebus tu quoque si ambulaveris coram me sicut ambulavit pater tuus in simplicitate cordis et in aequitate et feceris omnia quae praecepi tibi et legitima mea et iudicia mea serva
Abbreviated transcription (Latin):
qua dixisti. erit nomẽ meũ ibi. Unde
et celeberrune memorie magnus con¬
stantinus ĩperator. credito atq ꝑfecto
salutaris crucis. et catholice fidei mistei̾o.
cũ letanti eiꝰ imperio eciã religio ualde flo¬
rebat. nisi sibimet arrogans gracias oĩpo¬
tenti referebat. quia muĩsteriũ oportunũ
eũ habere dignatus fuerat deus sui cõsilii.
Ette ĩperator eminẽtissimꝰ. plus gratula¬
bat᷑ se dei fuisse nĩstrũ. qͣ terrenũ habuis¬
se ĩperiũ. Hinc ip̃e quia mĩster suꝑne uo¬
luntatis fuerat. a britãnico mari usq ad
loca orientis regnũ dilatauit pacificum
Et qm̃ õĩpotẽti semetip̃m subdiderat. cũt¬
ta hostilia bella. que sub eodẽ sũt gesta.
potencialit᷑ atq fideliter superauit. Cõ¬
struebat et amplis opibus xp̃i ditabat
ecclesias. et ideo ei suꝑna gracia trium¬
phales cõcessit habere uictorias. quia
ꝓculdubio sacri rectores qͣnͣto plus se re¬

Expanded text:
ixisti: Erit nomen meum ibi . Unde ixisti: Erit nomen meum ibi . Unde et celeberrimae memoriae magnus Constantinus imperator, credito atque perfecto salutaris crucis et catholicae fidei mysterio, cum laetanti ejus imperio etiam religio valde florebat, non sibimet arrogans, gratias omnipotenti Deo referebat, quia ministrum opportunum eum habere dignatus fuerat Deus sui consilii. Ecce imperator eminentissimus plus gratulabatur se Dei fuisse ministrum, quam terrenum habuisse imperium. Hinc ipse, quia minister supernae voluntatis fuerat, a Britannico mari usque ad loca Orientis regnum dilatavit pacificum; et quoniam Omnipotenti semetipsum subdiderat, cuncta hostilia bella, quae sub eodem sunt gesta, potentialiter atque fideliter superavit. Construebat et amplis opibus Christi dotabat ecclesias. Hinc ei superna gratia triumphales concessit habere victorias. Quia procul dubio sacri rectores quanto plus se Re
Abbreviated transcription (Latin):
est potestas. nisi a deo. Que autẽ a deo
sũt. ordinata sũt. Quantũ ergo se bonꝰ
rector a deo ordinatũ ẽẽ cognoscit. tãtũ pia
sollicitudine ĩuigilat. quatenꝰ oĩa corã deo ⁊
hom̃b scd̃m trutinã rc̃itudinis ordinabi¬
liter disponat atq ꝓpenset. Quid enĩ sũt
xp̃iani ppłi rectores. nisi mĩstri oĩpotentis :
Porro idoneus ⁊ fidelis quisq est mĩster. si
sincera deuocione fecerit que ei iusserit su¬
us dñs atq magister. Hinc piissimi et glo¬
riosi pͥncipes. plus se mĩstros ac seruos ex¬
celsi. ꝙͣ dños aut reges hoĩm nũcupari ⁊
ẽẽ exultant. Unde beatus dauid rex ⁊ ꝓpħa
eximius. sepe seruũ dñi se nõiat. Nec non
et ĩditus salomon eiusdẽ filius oĩpotentẽ
dep̃cans. inter cetera sic ait. Respice ad o¬
racionẽ seruitui et ad precesꝰ dñe deus me¬
us. audi yminũ et or̃onẽ quã seruus tuus
orat corã te hodie. ut sint oculi tui aꝑti

Expanded text:
est potestas nisi a Deo; quae autem sunt, est potestas nisi a Deo; quae autem sunt, a Deo ordinata sunt . Quantum se bonus rector a Deo ordinatum esse cognoscit, tantum pia sollicitudine invigilat, quatenus omnia coram Deo et hominibus secundum trutinam rectitudinis ordinabiliter disponat atque perpenset. Quid enim sunt Christiani populi rectores, nisi ministri Omnipotentis? Porro idoneus et fidelis quisque est minister, si sincera devotione fecerit quae ei jusserit suus dominus atque magister. Hinc piissimi et gloriosi principes plus se ministros ac servos Excelsi quam dominos aut reges hominum nuncupari et esse exsultant. Unde beatus David rex et propheta eximius saepe servum Domini se nominat. Nec non et inclytus Salomon ejusdem filius Omnipotentem deprecans, inter caetera sic ait: Respice ad orationem servi tui, et ad preces ejus, Domine Deus meus; audi hymnum et orationem quam servus tuus orat coram te hodie, ut sint oculi tui aperti
Abbreviated transcription (Latin):
regale sceptrũ. regniq guber¬
nacula. rector xp̃ianꝰ suscepit.
primũ quidẽ graciarũ actio.¬
nes atq condignos oĩpotẽti sc̃ẽq ecclesie
honores oportet ut rependat. Res etenĩ
publica tũc suo inicio pulcherrime conse¬
crat᷑. cũ regia sollicitudo ⁊ sacra deuotio
scõ suꝑni regis timore simul ⁊ amore ac¬
cenditur. Cũq de głosa ecclesie utilitate
piudo cõsilio ꝓcurat᷑. ut que regalis pur¬
pura ceteraq regni insignia exterius cõ¬
decorant. eundẽ laudabilia uota erga de¬
um et scam eius ecclesiã interius ꝑ¬
ornent. quia nimirũ ad tẽporalis regni
fastigiũ tũc in signiter ascendit᷑. cũ oĩpo¬
tentis regis gloria ⁊ honore pio studio ꝑ¬
tractat᷑. Pius itaq pͥnceps sũmi dñatoris
oĩm uolũtati et scĩs p̃ceptis obedire mag¬
nopere studeat. cuiꝰ suꝑna uolũtate atq
ordinacione se ad culmen regimĩs ascẽdis¬
se nõ dubitat. testante apło qui ait. Non

Expanded text:
regale sceptrum regnique gubernacula rector Christianus susceperit, primum quidem gratiarum actiones atque condignos Omnipotenti sanctaeque Ecclesiae honores oportet ut rependat. Res etenim publica tunc suo initio pulcherrime consecratur, cum regia sollicitudo et sacra devotio sancto superni regis timore simul et amore accenditur; cumque de gloriosa Ecclesiae utilitate provido consilio procuratur; ut quem regalis purpura caeteraque regni insignia exterius condecorant, eumdem laudabilia vota erga Deum et sanctam Ecclesiam interius perornent; quia nimirum ad temporalis regni fastigium tunc insigniter ascenditur, cum omnipotentis regis gloria vel honor pio studio pertractatur. Pius itaque princeps summi donatoris omnium voluntati et sanctis praeceptis obedire magnopere studeat, cujus superna voluntate atque ordinatione se ad culmen regiminis ascendisse non dubitat, testante Apostolo qui ait: Non
Abbreviated transcription (Latin):
raq que ĩ laudibus sapiẽcie describũt᷑. Iue
itaq rector uere btus est celebrandus. qui
splendore illiũat᷑ sapiẽcie. que est fons con¬
siliorũ. fons sacre religionis. corona pͥncipũ.
origo uirtutũ. In cuius cõparacione oes
p̃ciosarũ claritates gẽmarũ uilescũt. Hec
cautissima est ĩ cõsiliis. mirabilis ĩ eloqͥis
magnifica in oꝑibus. fortis ĩ aduersis. tem¬
peras ĩ ꝓsperis. oculosa ĩ iudiciis. Hec suos
amatores celesti gracia uenustat. et tãqͣͣ
sydereũ firmamentũ eosdẽ clarificat. sict
scriptũ est. iusti fulgebũt qͣi stelle. et intel

Expanded text:
raque quae in laudibus sapientiae describuntur. Ille itaque rector vere beatus est celebrandus, qui splendore illuminatur sapientiae, quae est fons consiliorum, fons sacrae religionis, corona principum, origo virtutum, in cujus comparatione omnes pretiosarum claritates gemmarum vilescunt. Haec cautissima est in consiliis, mirabilis in eloquiis, magnifica in operibus, fortis in adversis, temperans in prosperis, oculosa in judiciis. Haec suos amatores coelesti gratia venustat, et tanquam sidereum firmamentum eosdem clarificat, sicut scriptum est: Justi fulgebunt quasi stellae, et in
Abbreviated transcription (Latin):
neforte suꝑueniãt inte similia. Et iterũ. Cũ
ceciderit inimicus tuus. ne gaudeas. et in rui¬
na eius ne exultet cor tuũ. Nam deo displicet
quisqͥs exaltet se ĩ malis alterius. Unde ⁊ beatus
dauid de suorũ ĩteritu inimicorũ nõ solũ non
erat letatus. sed uehement᷑ fuerat cõtristatus
Affectu caritatis plangẽs fortes isrł a philisteis
fuisse ꝓstratos ⁊ dicẽs. Incliti isrł suꝑ montes.
suos interfecti sũt. quomͦ ceciderũt fortes: No¬
lite annũciare ĩ geth. neq annũcietis ĩ cõpetis

Expanded text:
ne forte superveniant in te similia . Et iterum: Cum ne forte superveniant in te similia . Et iterum: Cum ceciderit inimicus tuus, ne gaudeas, et in ruina ejus ne exsultet cor tuum . Nam Deo displicet quisquis exaltat se in malis alterius. Unde beatus David de suorum interitu inimicorum non solum non erat laetatus, sed vehementer fuerat contristatus, affectu charitatis plangens fortes Israel a Philisthaeis fuisse prostratos, et dicens: Inclyti Israel super montes suos interfecti sunt. Quomodo ceciderunt fortes? Nolite annuntiare in Geth, neque annuntietis in compitis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumẽs. qui dũ erat in equo ⁊ exertitũ con¬
fortabat ĩ armis. certũ sperãs triũphũ cõtͣ
illũ iaculũ repente delatũ discurrẽs ꝑbra¬
chiũ in eius latus ĩmersum. ex hoc uuln̾e
suscepit terminũ uite. Qui uero iustissimũ
intulit uulnũs. hactenus ignorat᷑. Sed alii
quendã ĩuisibiliũ hoc ĩtulisse ferũt. alii
uero unũ pastorũ ismahelitarũ. alii mili¬
tem fame ⁊ itinere fatigatũ. Sed siue hor¬
mo siue angelus fuerit palã est. quia diui¬
nis iussionib mĩstrauit. Aiunt eni quia
dũ fuisset uulneratꝰ. mox manũ sãguine
suo cõpleuerit et in aerem ꝓiecit dicens
Galilee uicisti. et in eo ip̃o cõfessus cũ blas¬
phemia uictoriã. Nullus ergo pacis grã
fastu temerario debet spernere. aut post
hostes ꝓstratos elato corde suꝑbire quomodo
p̃fatus amasias ⁊ iulianus fecerũt. Uñ scͥp¬
tũ est. Non leteris suꝑ inimici tui interitu.

Expanded text:
praesumens; qui dum fuerat in equo et exercitum conpraesumens; qui dum fuerat in equo et exercitum confortabat certum sperans triumphum, contra illum jaculum repente delatum, discurrens per brachium in ejus latus immersum est. Ex hoc vulnere suscepit terminum vitae. Qui vero justissimum intulit vulnus, hactenus ignoratur, sed alii quemdam invisibilium hoc intulisse ferunt, alii vero unum pastorem Ismaelitarum, alii militem fame et itinere fatigatum. Sed sive homo, sive angelus fuerit, palam est quia divinis jussionibus ministravit. Aiunt enim quia dum fuisset vulneratus, mox manum sanguine suo compleverit, et in aerem projecerit dicens: Galilaee, vicisti! Et in eo ipso confessus cum blasphemia victoriam. Nullus ergo pacis gratiam fastu temerario debet spernere, aut post hostes prostratos elato corde superbire, quomodo praefatus Amasias et Julianus fecerunt. Unde scriptum est: Non laeteris super inimici tui interitum,
Abbreviated transcription (Latin):
Transierũtq bestie saltus. q̃ sũt ĩ liba¬
no et cõculcauerũt carduũ. Percuciens in¬
ualuisti suꝑ edom et subleuauit te cor
tuũ. Contentus esto gloria et sede in do¬
mo tua. Quare prouocas malũ ut cadas
tu. et iuda tecũ: Et nõ acquieuit aãsias
Ascenditq ioas rex isrł et uiderũt se ip̃i
et amasias rex iuda᷑ in bethsames oppi-¬
do iude. Pertussusq est iuda corã isrł¬
iuliano pͥncipe ĩ historia refert᷑ eccliastica.
qui multos uicos castraq detinẽs. iã eciam
ciuitates ꝑsarũ capiebat. Cũq uenisset
cusiphontẽ ciuitatẽ. intantũ obsedit regẽ.
ut crebris legacionib uteret᷑ offerẽs dare
sue patrie partẽ. si solutus bello discederet.
Qd̾ iulianus noluit. neq supplicãtib ẽ mi¬
sertus. neq mente ꝑcepit. quia uĩcere qͥdẽ
bonũ est. suꝑuincere nimis ĩuidiosũ. Cre¬
dẽs itaq magis artib et falsa spe uictoriã

Expanded text:
transieruntque bestiae saltus quae sunt in Libatransieruntque bestiae saltus quae sunt in Libano et conculcaverunt carduum percutiens invaluisti super Edom et sublevavit te cor tuum contentus esto gloria et sede in domo tua quare provocas malum ut cadas tu et Iuda tecum et non adquievit Amasias ascenditque Ioas rex Israhel et viderunt se ipse et Amasias rex Iuda in Bethsames oppido Iudae percussusque est Iuda coram IsrJuliano principe in historia refertur ecclesiastica, qui multos vicos castraque detinens, jam etiam civitates Persarum capiebat. Cumque venisset Ctesiphontem civitatem, in tantum obsedit regem, ut crebris legationibus uteretur, offerens dare suae patriae partem, si soluto bello discederet; quod Julianus noluit, neque supplicantibus est misertus, neque mente percepit, quia vincere quidem bonum est; supervincere, nimis invidiosum. Credens utique magicis artibus, et falsa spe victoriae