comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis frat̃ner erat & nos responde amuro
ph& ain patia sua honoremdhab&. Deniq
dis aures apenentem mut orum ora sot¬
uentem.paraliticorum membra sinngentẽ.
crediderunt. populo diloquor. tammulti
credimus quae signauidimus. Illud ergo
quod factume. hoc quod mincagitur pro¬
tendeba tTudae fuerunt uel sunt similisgal¬
lileis ñ simili samantanis : Euangelium
audiuimus euangelio credimus. consen¬
simus ꝑeuangelium inxp̃or credidimus
nulla signauidimus nulla exigimun: qua¬
uis enimunus deduodecim electis & sc̃ĩs ta¬
men ir ħłita fuit degentescilic& dñitho¬
mas ille qui in locauulnerum digitos mit¬
tere cupiebat Siceum arguitdñs quo modo
didisti. & ad gallileos uenerat postsaman¬
tanos qui sermonieius crediderunt. apud
quas nulla miracula fecerat. quos firmos in
fide securos cito dimiserat. quia diuinitatis
p̃rentia nꝰ dimiserat. Ergoquando dicebat

Expanded text:
tis, frater noster erat. Et nos respondeamus, tis, frater noster erat. Et nos respondeamus, Propheta in patria sua honorem non habet. Denique dis aures aperientem, mutorum ora solventem, paralyticorum membra stringentem,crediderunt. Populo Dei loquor: tam multi credidimus, quae signa vidimus? Illud ergo quod factum est tunc, hoc quod nunc agitur portendebat. Judaei fuerunt vel sunt similes Galilaeis; nos similes illis Samaritanis. Evangelium audivimus, Evangelio consensimus, per Evangelium in Christum credidimus; nulla signa vidimus, nulla exigimus. 4. Quamvis enim unus ex duodecim electis et sanctis, tamen Israelita fuit, de gente scilicet Domini, Thomas ille, qui in loca vulnerum digitos cupiebat mittere. Sic eum arguit Dominus quomodo didisti. Ad Galilaeos venerat, post Samaritanos qui sermoni ejus crediderant, apud quos nulla miracula fecerat, quos firmos in fide securus cito dimiserat, quia divinitatis praesentia non dimiserat. Ergo quando dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
dentis n creditis. &abi tamen faco tantomi¬
raculo ñ credidit. nisuipse& domus eiur
Aholum sertnonem crediderant plurerra¬
mantani & illudiniraculum solaila do mus¬
credidit ubi factum e. Quidigrair fs. quid
nob̵ commendatdñrꝰ Tuncga dlileauĩdea
pata eratdñy quia ibi nutntur e nuncuer
quia paraendit aliquid resilla : Nenĩ sine
causa dicta sunt ꝓdigiatusi quia aliquia
ꝓtendunt. Prodigiumens appellatumẽ:
quas i ꝑdicium quod porradicat. Pomo
signific& aliquid futurum ẽe porgendat:
Quiaergo aliquid illa omnia portendaban:
qua maccepit ĩtera. facumus ergopatiam
dñi populumiuda eorum. eceipatiam
suamhonoremñ hab&. Modo adtendie
iuda eorum turbas adctende iamgentem
illam dispersam toto orbetearum&e
uulsa radicibus suis Adtenderamos rractos
conscissos disꝑsos andos quib fractis itisen
meruit oleaster. Ehde aarbamiudaeoru
quid dicit modo quem colitis. quemadora¬

Expanded text:
deritis, non creditis; et ibi tamen facto tanto mideritis, non creditis; et ibi tamen facto tanto miraculo, non credidit nisi ipse et domus ejus. Ad solum sermonem crediderunt plures Samaritanicredidit, ubi factum est. Quid igitur, fratres, quid nobis commendat Dominus? Tunc Galilaea Judaeae patria erat Domini, quia ibi nutritus est: nunc vero quia portendit aliquid res illa; non enim sine causa dicta sunt prodigia, nisi quia aliquid portendunt: prodigium enim appellatum est quasi porrodicium, quod porro dicat, porro significet, et aliquid futurum esse portendat: quia ergo aliquid illa omnia portendebant,quam accepit in terra; faciamus ergo patriam Domini populum Judaeorum. Ecce in patria sua honorem non habet. Modo attende Judaeorum turbas, attende jam gentem illam dispersam toto orbe terrarum, et evulsam radicibus suis; attende ramos fractos, concisos, dispersos, aridos, quibus fractis inseri meruit oleaster : vide turbam Judaeorum, quid dicit modo? Quem colitis, quem adora
Abbreviated transcription (Latin):
e etam inagnum miraculum & ñ incum credidene
nis discipulieius hancciuita temgallileae inodo
rep& ut. Ecae quidam regulur cuniussilius in¬
firmabatur uenit adeum & rogare coepitut
descender& adillam ciuitatem uel domun &
sanar& filiumeius Incipiebat enim inquit mon¬
Quiro gabat ñ credebatquid ame epectas autua ꝓ
A omnino nollius fid&: seas etempiare apiencoo
clesintate filu siqualir ee xprrtque ep enaerte
possu. Merbaenim rogantis audiuimus cordus fder¬
diuit& cor inspexit. Deniꝗ & ipse euange¬
lista testimonio narationimae ostendit
quianꝰdum crediderat. quiuenire a dddomũ
sua d̃mcupiebat adianandfliameo¬
Nampastea quamei nuntiatum ẽ sanunee
filium eius & inuenitea hora sanatum qua
nunttatus ẽ ei filius eius sanur. & comparanit
horam nuntiantiuin orae ꝓnuntiantis quan¬
dorogabat idum credebat: Samantan
nullum signum expecauerant uerbo eius.
tantam modo crediderunt. Ciues aueius
audiremeruerunt nisi signa& ꝓdigia ui¬

Expanded text:
magnum miraculum, et non in eum crediderunt nisi discipuli ejus. Hanc civitatem Galilaeae modo repetivit. Et ecce quidam regulus, cujus filius infirmabatur, venit ad eum, et rogare coepit ut descenderet, ad illam civitatem vel domum, et sanaret filium ejus; incipiebat enim mori. Qui rogabat, non credebat? Quid a me exspectas audire? aut omnino nullius fidei: sed tentare cupientem de sanitate filii sui, qualis posset. Verba enim rogantis audivimus, cor diffidendivit et cor inspexit. Denique et ipse Evangelista testimonio narrationis suae ostendit quia nondum crediderat, qui venire ad domum suam Dominum cupiebat, ad sanandumNam posteaquam ei nuntiatum est sanum esse filium ejus, et invenit ea hora sanatum, quanuntiatus est ei filius ejus sanus, et comparavit horam nuntiantium horae praenuntiantis; quando rogabat, nondum credebat. Samaritani nullum signum exspectaverant, verbo ejus tantummodo crediderant. cives autem ejus audire meruerunt, Nisi signa et prodigia vi
Abbreviated transcription (Latin):
iam iniuda eam menis parata erat. Mento
ibi tamqua matura seges fuit. quando torho
minum milia pra& ium̃ rerum suarumai¬
ferebant & adpedes a postolorum ponenter
expeditis humenr a sarcinis saeculanb̵ x p̃m
quid inde factumẽ de ipsa mense: Cectasun
paucagrana & seminauerunt orbemter¬
rarum & resurg& aliamess is quae in fine
seminant in laciimis ingaudiom& ent. Ad
tentur. Messores inquid angeli sunt. Ista
ergo messis crescit int̃ irtania & exp&ctat
erat quo pnius missi sunt discipuli ubi ꝓphe¬
tae laborauerunt. Sed aamen fes uĩd&le
quid dictum sit simulgaudeat. & qui seminat
& quim &it dispanstempons labores habu¬
erunt. sed gaudio pant̃ fruentur. Merce¬
demsimul acceptun sunt uitam &erna :¬

Expanded text:
jam in Judaea messis parata erat. Merito jam in Judaea messis parata erat. Merito ibi tanquam matura seges fuit, quando tot millia hominum pretia rerum suarum afferebant; et ad pedes apostolorum ponentes, expeditis humeris a sarcinis saecularibus, ChrQuid inde factum est? De ipsa messe ejecta sunt pauca grana, et seminaverunt orbem terrarum, et surgit alia messis quae in fine seminant in lacrymis, in gaudio metent . Ad tentur. Messores, inquit, angeli sunt . Ista ergo messis crescit inter zizania, et exspectat erat, quo prius missi sunt discipuli, ubi prophetae laboraverunt. Sed tamen, fratres, videte quid dictum sit: Simul gaudeat et qui seminat, et qui metit? Disparis temporis labores habuerunt, sed gaudio pariter perfruentur, mercedem simul accepturi sunt vitam aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
Eccedico uob lebate oculos ur̃os. & uid&e
quiaiam albae suntregiones ad messem
Erqd inessores missurus ẽ. In hoc enim ost
uerbũ derum quia aliur eꝰ quim& it aliur
qui semmat ut & qui seminat simulgau¬
quoduas ñlabarastis. Alu laborauerun
& uos in labores coram introistis. Quid
ergo messorermisit n seminatores quo
messores ubiiam aliilaborauorunt Na
ubuamlaboratum erat. seminatu erati &
quod seminatum erat: iammaturatum
factũ erat. falcem & tnituram desiderabat
Quoerqo erant messorer mititendi ubua
res na supsi nꝰ seminatores unde ad illa
mulierem ꝑ uenerant : Scioqui a meni¬
asueni&. Iamista mulier fructus maturis
erat. & erant alba emesses & falcem que¬
Alii seminauerunt & uos in labores eorum
introistis. Qui labor auerunt : ipsehabraa
ira acia cob. legato labores eorum in
ideo seminatorer morses & caecten patii¬
archȩ &omnes ꝓph&ae : quanta ꝑtuler
inillo frigore quando seminabant. Ergo

Expanded text:
Ecce dico vobis: Levate oculos vestros, et videte, Ecce dico vobis: Levate oculos vestros, et videte, quia jam albae sunt regiones ad messem. Ergo messores missurus est. In hoc enim est verbum verum, quia alius est qui metit, alius est qui seminat, ut qui seminat simul gauquod vos non laborastis. Alii laboraverunt, et vos in ergo? Messores misit, non seminatores. Quo messores? ubi jam alii laboraverunt. Nam ubi jam laboratum erat, utique seminatum erat; et quod seminatum erat, jam maturum factum, falcem et trituram desidQuo ergo erant messores mittendi? Ubi jres. Nam si ipsi non seminatores, unde ad illam mulierem pervenerat, Scio quia Messias veniet? Jam ista mulier fructus maturus erat, et erant albae messes, et falcem quaealii seminaverunt, et vos in labores eorum introistis. Qui laboraverunt? Ipse Abraham, Isaac, et Jacob. Legite labores eorum: in ideo seminatores. Moyses et caeteri patriarchae, et omnes prophetae, quanta pertulerunt in illo frigore quando seminabant? Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Ue hominem qui miliid omnia q̃ feci. Nũquid¬
deum & rogabant eum discipuli dicentes. Rabbis
manduca. lerant enĩ emere cibos & uenerant S
uos nscitis. Dicebant ergo discipuli ad inuicem
numquid aliquis ad tulit ei manducaro quid
mirum simulier illa nꝰ intellegebat aqua
eccedis cipuli ñ intellegunt escam. Audiuit
au cogitationem illorum &uam inruit
ut magister n ꝑcircuitum sicut& ill& cuius¬
r adhuc uirum requirebat Sediam aꝑ¬
te meus inquit crbus ẽ ut faciam uolunta¬
temeius quimisitine. Ergo & potur ipre
erat in illa muliere . ut sacer& uoluntatẽ
eiur qui eum miserat. Ideo dicebatsitio
Damihibibere scilic& ut sidem inea ope¬
rar&ur & fidem eiur bibx& & eam in
ciam uoluntatem eiur quimisit ine. Non¬
ne uos dicitis quod adhuc quatauor men¬
ses sunt & messisuenit in opus feruebat:
&operanos mititere disponebat. Vorquat᷑¬
tuor mensis conputatis ad messem ego uob
alia messem albanr& parata mostendo.

Expanded text:
videte hominem qui dixit mihi omnia quaecumquvidete hominem qui dixit mihi omnia quaecumquerea rogabant eum discipuli dicentes: Rabbi, manduca. Ierant enim emere cibos et venerant. Ire quem vos non scitis. Dicebant ergo discipuli ad invicem: Numquid aliquis attulit ei manducare? Quid mirum si mulier illa non intelligebat aquam? ecce discipuli nondum intelligunt escam. Audivit autem cogitationes illorum, et jam instruit ut magister;  adhuc virum requirebat, sed jam aperte. Meus, inquit, cibus est ut faciam voluntatem ejus qui me misit. Ergo et potus ipse erat in illa muliere ut faceret voluntatem ejus qui eum misit. Ideo dicebat: Sitio, da mihi bibere, scilicet, ut fidem in ea operaretur, et fidem ejus biberet, et eam in ciam voluntatem ejus qui me misit. Nonne vos dicitis quod adhuc quatuor menses sunt, et messis venit? In opus fervebat, et operarios mittere disponebat. Vos quatuor menses computatis ad messem, ego vobis aliam messem albam et paratam ostendo.
Abbreviated transcription (Latin):
& continuo uenerunt discipuli & mirabantur
quia cum inuliere loquebatur. quiaquerebat
ꝑditam qui uenerat querere : quod penerat.
Socilli mirabantur. Bonum enimmirabantur.
ñ malum suspicabantur. Nemotamend. quid
quens aut quidloquens cum ea Reliqui dergo¬
mulier ht dianisua. Mulier audito egõsũ
quilo quoraecum & recepto in cor xpodño.
quid facer& nisuam hrdna dimititer& &
euangelizare cumer&. Proiecit cupiditate:
& ꝓperauit ad nuntiare uentatem. Discant
qui uolunt euangelizare piciant hr dnam
adputeum recordamini quid supenus dixeñ
dehr Dna: uascrat undeaqua haunebatur. qco
nomine appellatur h ina qi grece aqua
ΥDUp dicitur ganiquam si aquarum dicere¬
tur. Proiecit irgohr dna quaeiani us uised
onen fuit. Suida quippe desiderabat aqua illa
satian & ut nuntiar& xp̃m onere abiecto cu¬
cumta dciuitatem & dic illis hominibus. Venile
&uid&e hominem qui mihi omnia quae
ndignarentur & ꝑsequerentur. Venite &ui

Expanded text:
 mirabantur quia cum muliere loquebatur. Quia quaerebat perditam, qui venerat quaerere quod perierat, hoc illi mirabantur. Bonum enim mirabantur, non malum suspicabantur. Nemo tamen dixit: Quid quaeris aut quid loqueris cum ea? 30. Reliquit ergo hydriam suam mulier. Audito, Ego sum qui loquor tecum, et recepto in cor Christo Domino, quid faceret, nisi jam hydriam dimitteret, et evangelizare curreret? Projecit cupiditatem, et properavit annuntiare veritatem. Discant qui volunt evangelizare, projiciant hydriam ad puteum. Recordamini quid superius dixerim de hydria: vas erat unde aqua hauriebatur, graeco nomine appellatur hydria, quoniam graece ὕδωρ aqua dicitur; tanquam si aquarium diceretur. Projecit ergo hydriam, quae jam non usui, sed oneri fuit: avida quippe desiderabat aqua illa satiari. Ut nuntiaret Christum, onere abjecto, cucurrit ad civitatem, et dicit illis hominibus: Venite, et videte hominem qui mihi dixit omniaindignarentur, et persequerentur. Venite, et
Abbreviated transcription (Latin):
quia a dbenignitatem parum fecit. tonacebat¬
& unus curatus ẽ. cumpossit uno uerbo otãr
engere. Quid ergo intellegend ẽ nisiquia
potestas illa & bonitas illa magis a gebat
quidanimae in factis eius ꝓsalute sempit̃na
intellegerent: quam quid ꝓtemporali salule
tem ꝑdra mererentur. Corporum enimsa¬
lus quaeuera & expetatura dno &sinfine
in resuiectione morauorum Tunc quod
uiu& : ñ moneur. Tunc quod sanabitur :
nꝰ egro tabit. Tunc quod satiabitar : ñ esun&.
autsiti& lunc quodrenouabitur : ñ uee¬
rasc&. Nunc uero in illis factis dñi & sal
moriteclausi sunt & paraliticorum mem¬
bra constyicta morie dissoluta sunt : Q
quicquid sanatum e temporalit̃in membiis
mortalib infine destcit. Animaueroquȩ
credidit aduitam & ernam transitum fecit
Animae uero crediturae cuius peccata di¬
mititere uenerat. ad cuius languores sa¬
nando se humiliauerat. De hoc langiudo

Expanded text:
quod ad benignitatem, parum fecit. Tot jacebant, etquod ad benignitatem, parum fecit. Tot jacebant, et unus curatus est, cum posset uno verbo omnes erigere. Quid ergo intelligendum est, nisi quia potestas illa et bonitas illa magis agebat quid animae in factis ejus pro salute sempiterna intelligerent, quam quid pro temporali salute corpora mererentur? Corporum enim salus quae vera exspectatur a Domino, erit in fine in resurrectione mortuorum: tunc quod vivet, non morietur; tunc quod sanabitur, non aegrotabit; tunc quod satiabitur, non esuriet aut sitiet; tunc quod renovabitur, non veterascet. Nunc vero in illis factis Domini et smorte clausi sunt; et paralyticorum membra constricta, morte dissoluta sunt; et quidquid sanatum est temporaliter in membris mortalibus, in fine defecit: anima vero quae credidit; ad vitam aeternam transitum fecit. Animae ergo crediturae, cujus peccata dimittere venerat, ad cujus languores sanandos se humiliaverat, de hoc languido
Abbreviated transcription (Latin):
Hirum ñ ee deb&adõ factum miraculũ.
Mirumenimẽ& sihomosecisra
magis gaudere quam miraro debemus.
quia dnsner & saluator ihs xp̃s homo¬
¶ factas e  quam quo d diuna int hamines difecit:
plur ẽ enim ad salutem nram quod fadum est
ꝓphomines quam quod fecit int̃ homines &
plus e quoduitia sanauit auimarumnor¬
trarum quam quod sanauit lanquares
corporum monturorum Sed quia ipsa ani
ma non eum nouerat a quosanandaerat:
& oculos habebat incarne unde factacor¬
poralia uider&: Nondumhabebat sanos
in corde undedin latentem cognoscereꝰ:
f ecit quoduiden poteratut sanar&ur un¬
deuiden paterat ingressur e locumubi
iacebat magnamultĩtudo lanquentium
caetorum claudorum. andorum &cũ
e& medicus & animarum& corporũ
Deillis languentib̾ unumelegit quems anar&.
ut un itatem significar& : Si medio en corde
& quasihumano captu. & ingenio cansidere¬
mur facientem & quod ad potestatemꝑgin&
nꝰ magnumaliquid magnumꝑst fecit &

Expanded text:
irum non esse debet a Deo factum miraculum. Mirum enim esset si homo fecisset. Magis autem gaudere quam mirari debemus, quia Dominus noster et salvator Ihesus  factus est, quam quod divina inter homines Deus fecit. Plus est enim ad salutem nostram quod factus est propter homines, quam quod fecit inter homines: et plus est quod vitia sanavit animarum, quam quod sanavit languores corporum moriturorum. Sed ma non eum noverat, a quo sananda erat, et oculos habebat in carne, unde facta corporalia videret, nondum habebat sanos in corde, unde Deum latentem cognosceret, fecit quod videri poterat, ut sanaret unde videri poterat. Ingressus est locum ubi iacebat magna multitudo languentium, cecorum, claudorum, aridorum; et, cum esset medicus animarum et corporum de illis languentibus unum elegit quem sanaret, ut unitatem significaret. Si mediocri corde, et quasi humano captu et ingenio consideremus facientem, et quod ad potestatem pertinet, non magnum aliquid perfecit; et
Abbreviated transcription (Latin):
asalo monesabiicato adarabant dm̃. Sa¬
mantanilonge in depositinꝰ ineo addora¬
bant. & iuda eĩ meliore eee iactabant quia
in templo adorabant dm̃. Non enĩ coutins¬
turiudaei samantanis. qui a dicebat eisS
quomodo uosiactatis & id&o uos meliores no¬
bis eẽ ꝑhrb&is quia templu mhab& is quod
nos non habemus : Numquit patres nyꝰ qui
dõ placuerunt in illo templo ada rauerunt.
non ne inistomonte ada rauerunt ubi nos
sumus: Melius  ergo nos inquiunt in hoc
monte dm̃rogamus. ubi patresni rogauerx
Contendebartuti ꝗ ignan quia uirũm nan
habebant. Illi ꝓtempplo illiꝓmonte in fla¬
mantura duersus inuicem Ons tamenmo¬
do quiddoc& mulierem tamqua cuius uir
coeperat presens eẽ. Dic ei mulier Dnȩ
uideo quia ꝓph& aestu. patresin in mante

Expanded text:
a Salomone fabricato adorabant Deum; Saa Salomone fabricato adorabant Deum; Samaritani longe inde positi, non in eo adorabant. Ideo Judaei meliores se esse jactabant, quia in templo adorabat Deum. Non enim coutuntur Judaei Samaritanis: quia dicebant eis, Quomodo vos jactatis, et ideo vos meliores nobis esse perhibetis, quia templum habetis quod nos non habemus? Numquid patres nostri qui Deo placuerunt in illo templo adoraverunt? nonne in monte isto adoraverunt, ubi nos sumus? Melius ergo nos, inquiunt, in hoc monte Deum rogamus, ubi patres nostri rogaverunt. Contendebant utrique ignari, quia virum non habentes: illi pro templo, illi pro monte inflabantur adversus invicem. 24. Dominus tamen modo quid docet mulierem, tanquam cujus vir coeperit praesens esse? Dicit ei mulier: Domine, video quia propheta es tu. Patres
Abbreviated transcription (Latin):
iste quem habes n ẽ tuur uir : & quiderat si
uir ñ erat nis adult̃ . Vocantaq n adulterũ
seduirum tuis ut intellestume capias. non
erare demealiquid falsum sapias. Adhuc
enimerabat mulier quaeaqua illa cogita
Quare errabat. nisi quia adulterum ñ uirũ
habebat : Tolle hincergo istum adulterũ
quitecor ampit &uade uoca uirum tuũ
uoca&ueni ut intellegas me. Dic̃ ei mulier:
Dñe uideo quia ꝓph&a estu : coepituen iretur
nꝰ dumpleneuenit. proph& ã dñmputabat
Item de illo dictume ad morsen: praph&a
eis suscitaho defratiib eorum similemtui.
similem scilic& adfarma carnis n̾ad
eminentia maiestatis. Ergo inuenimus
quit quia ꝓph&a estu i incipit iipũ
adulterum excludere: uideo quia ꝓph& a
es & incipitquerere : quod illa solebino¬
uero contentio quippe fuerat intersama¬
ntanor & iudaeos quia iudei in templo

Expanded text:
iste quem habes, non est tuus vir. Et quid erat, si iste quem habes, non est tuus vir. Et quid erat, si vir non erat, nisi adulter? Voca itaque non adulterum, sed virum tuum; ut intellectu me capias, non errore de me aliquid falsum sentias. Adhuc enim errabat mulier, quae aquam illam cogitabloqueretur. Quare errabat, nisi quia adulterum, non virum habebat? Tolle ergo hinc istum adulterum qui te corrumpit, et vade, voca virum tuum. Voca, et veni, ut intelligas me. 23. Dicit ei mulier: Domine, video quia propheta es tu. Coepit venire vir, nondum plene venit. Prophetam Dominum putabat. . Item de illo dictum est ad Moysen, Prophetam eis suscitabo de fratribus eorum, similem tui . Similem scilicet ad formam carnis, non ad eminentiam majestatis. Ergo invenimus quit, quia propheta es tu. Incipit vocare virum, adulterum excludere: Video quia propheta es tu. Et incipit quaerere quod illam solet movere. Contentio quippe fuerat inter Samaritanos et Judaeos, quia Judaei in templo
Abbreviated transcription (Latin):
donb delectan. pudoresq res puere : aut dulce¬
dinecapi. & amantudine offendi autlenibus mul¬
cen& aspensledi Ista enimomnia infirmae
animae sunt necessana : Quidergo reginunis
adbrb&ur ꝑ illum intelledum: ñ alba& nigra
discr&uruse. sediusta & iniusta bana & mala
pitilia & inutilia castitatenr& inpudicitiam
successerat: ubi enim nꝰ succedit ille eror do¬
minatur Nam coe pentanima capax eẽ
rationis aut sapientiae. mente regitur. aut
erore. Sederror nꝰ regit sed ꝑdit᷑. Postistos
ergo quinq sensus mulier illa adhuc errabat
&error eam uentilabat. Piror au iste nꝰ erat
legitimur sed adult̃. Ideo ei dñs ait. Be¬
nedixisti quia n habeo uirum. quinq enĩ
uiros habuisti quinq tesensus carnir pn¬
morexerunt uenistia d& atem utendae
rationis. nec ad sapientia ꝑuenisti. sediner¬
rorem incidisti. Ergo postillos quinq: uiros

Expanded text:
odoribus delectari, putoresque respuere; aut dulceodoribus delectari, putoresque respuere; aut dulcedine capi, et amaritudine offendi; aut lenibus mulceri, et asperis laedi. Ista enim omnia infirmae animae sunt necessaria. Quid ergo regiminis adhibetur per illum intellectum? Non alba et nigra discreturus est, sed justa et injusta, bona et mala, utilia et inutilia, castitatem et impudicitiam, successerat. Ubi enim non succedit ille, error dominatur. Nam cum coeperit anima capax esse rationis, aut a sapiente mente regitur, aut ab errore: sed error non regit, sed perdit. Post istos ergo quinque sensus mulier illa adhuc errabat, et error eam ventilabat. Error autem iste non erat legitimus vir, sed adulter: ideo ei Dominus, ait, Bene dixisti, Quia non habeo virum. Quinque enim viros habuisti: quinque te sensus carnis primo rexerunt; venisti ad aetatem utendae rationis, nec ad sapientiam pervenisti, sed in errorem incidisti. Ergo post illos quinque viros,
Abbreviated transcription (Latin):
mulc& uoluptas offendit dolor: Secundum
hos quinꝗ sensus tamq quinq uiros pnus uiuit
anima quia istis regitur. Quare auuindictisunt. S¬
quia legitimi adõ quippefacti & adõ donati ani¬
ina infirma est adhuc quae istis quiniq sensib:
regitur & subistis quinq uiris agitat᷑: ub iuene¬
ntadannos exserendaerationis sieam suscepe¬
nt optima dirciplina & doctina sapientia e :
quinq: illis uins̃ adregendum ñ succedit nisi
uir uerus legitimus. & illis melior. & qui meli¬
us regat & qui ada & ernitatem regat : ad a&er¬
nitatem ex colat. adaecternitatem instruat:
Uamistiquinq sensus nͥ ada &ernitate nos re¬
gunt. seda dista temporalia uel adp&enda uel
fugienda: ubi uero intellectur sapientia inbutus
regereco epent anima scitia . n solum fugore
faoũ eam & ambulare inaequalĩ quodoculiosten¬
dunt animae infirmae : n& tantum canoras uo¬
ees suauit̃ audire dissonasq repellere. uelblandis

Expanded text:
mulcet voluptas, offendit dolor. Secundum mulcet voluptas, offendit dolor. Secundum hos quinque sensus, tanquam quinque viros, prius vivit anima; quia istis regitur. Quare autem viri dicti sunt? Quia legitimi. A Deo quippe facti, et a Deo donati animae. Infirma est adhuc quae istis quinque sensibus regitur, et sub istis quinque viris agit: at ubi venerit ad annos exserendae rationis, si eam susceperit optima disciplina et doctrina sapientiae; quinque illis viris ad regendum non succedit, nisi vir verus legitimus et illis melior, et qui melius regat, et qui ad aeternitatem regat, ad aeternitatem excolat, ad aeternitatem instruat. Nam nisi quinque sensus non ad aeternitatem nos regunt, sed ad ista temporalia vel appetenda vel fugienda. Ubi vero intellectus sapientia imbutus regere coeperit animam, scit jam non solum fugere foveam, et ambulare in aequali quod oculi ostendunt animae infirmae: nec tantum canoras voces suaviter audire, dissonasque repellere; vel blandis
Abbreviated transcription (Latin):
dixirse dñm bene
dixisti. quia non
hab eo uirum quodhocamuliere didicent. non
quodipse istud diumitate cognouent. Audiali¬
quid quodĩdixisti : quinꝗ enimuiros habuisti. & iste
git denstis quinꝗ uins subtilib aliquid ꝑserutar :
multi quippe intellexerunt ñ quidemabsurde
necus quequaꝗ in ꝓbabilit̃ quinq uinͦs muliens
huius. quinq libeͦsi norsi utebantur enim eis sa¬
mantani & subeadem lege erant. Naminde illis
& circum cisio inerat: sedqm angustatnos quod
sequitur. & nunc quẽ haber nẽ uirtuus Vid&ur
mihi facilius nos posse accipere quinq uiros pnio¬
refanimae quinq sensus corponsee Quando enĩ
quisq: nascitur ante quamuti possit menteatq
ratione. nregitur nisi sensibus carnir Animain
puero paruo quod auditur. quodiuid& ur. quodo¬
l& quas apit. quod tactusentitur. hoc ad p&it aut
fugit. ad p&it quicquid mule& fugit quicquid
offendit hosquinq sensus Hos enĩ quinq sensus

Expanded text:
dixisse Dominum, Bene dixisti, Quia non habeo virum, quod hoc a muliere didicerit, non quod ipse istud divinitate cognoverit, audi aliquid quod non dixisti: Quinque enim viros habuisti, et iste git de istis quinque viris subtilius aliquid perscrutari. Multi quippe intellexerunt, non quidem absurde, nec usquequaque improbabiliter, quinque viros mulieris hujus, quinque libros Moysi. Utebantur enim eis Samaritani, et sub eadem Lege erant: nam inde illis et circumcisio inerat. Sed quoniam angustat nos quod sequitur, Et nunc quem habes, non est vir tuus; videtur mihi facilius nos posse accipere quinque viros priores animae, quinque sensus corporis esse. Quando enim quisque nascitur, antequam uti possit mente atque ratione, non regitur nisi sensibus carnis. Anima in puero parvulo, quod auditur, quod videtur, quod olet, quod sapit, quod tactu sentitur, hoc appetit aut fugit. Appetit quidquid mulcet, fugit quidquid offendit hos quinque sensus. Hos enim quinque sensus
Abbreviated transcription (Latin):
uentati. Quod sentio in samana biduum felit: Ricre¬
diderunt in cum samantani. Tot diesingallilea est
& ñin eum crediderunt gallile. Retexite uel reco¬
lite memoria hesternidiei & leio nem& sermanẽ :
Uenitinsamana ubi pymoeum mulier ila pdicaut¬
rat. cum qua adputeumia coblocutuserat magna
mistena. eo uisosamantani & audito crediderunt
in eumꝓ̃p aerbum muliens. & firmius crediderunt
ꝓp uerbum eius & plures crediderunt sicats ciptũ

Expanded text:
veritati quod sentio. In Samaria biduum fecit, et creveritati quod sentio. In Samaria biduum fecit, et crediderunt in eum Samaritani: tot dies in Galilaea fecit, et non in eum crediderunt Galilaei. Retexite vel recolite memoria hesterni diei et lectionem et sermonem. Venit in Samariam, ubi eum primo mulier illa praedicaverat, cum qua ad puteum Jacob locutus erat magna mysteria: eo viso Samaritani et audito crediderunt in eum propter verbum mulieris, et firmius crediderunt propter verbum ejus, et plures crediderunt: sic scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓp̃hocergo dixisti. o euangeli sta testimanu᷑
ꝑhrbuirsechm quod ꝓpha in patiiasua honore
ñ haber& quia pastbr duum reliquidsamanor
quasi uideor mihi cangruentius in tellegero :
quiasihanarem in patnia suax p̃r ñ hab& &¬
non ad eam relictasamana festinar&: sediusi fallor
immo quia uerumẽ & ñ fallor melius eni quan
ego uidit euangelista quid dicer& melius meudita¬
temui debat. qui eam depestore dñibiberat. Ipseest
ohannes euangelista quint̃oniner discipulor
su ꝑ pectus dñi dis cumbebat. & quem dñs cantate
abens ornnib tamen praeca eaens diligebat: Ergoi¬
lefaller&ur &egorecta sentirem immosi piesapio
doedienter audiam quod& ut m ertar sentire quoas
sensit Accipite itaq canssimiquidhic sentia sine piudi¬
cio siuo sinelius aliquid sensentis magistix enim unum
omnes habemus & in una scola condiscipulisumus
Nocergo sentio & uid&esinon autuerum est aut ꝓpinquat

Expanded text:
dixisti, o Evangelista, testimonium perhibuisse Jesum quod propheta in patria sua honorem non haberet; quia post biduum reliquit Samariaquasi videor mihi congruentius intelligere, quia si honorem in patria sua Jesus non habnon ad eamdem relicta Samaria festinaret. Sed ni fallor, imo quia verum est, et non fallor, melius enim quam ego, vidit Evangelista quid diceret, melius me veritatem videbat, qui eam de pectore Domini bibebat. Ipse est enim Joannes evangelista, qui inter omnes discipulos super pectus Domini discumbebat; et quem Dominus charitatem debens omnibus, tamen prae caeteris diligebat . Ergo ille falleretur, et ego recta sentirem? Imo si pie sapio, obedienter audiam quod dixit, ut merear sentire quod sensit. 3. Accipite itaque, charissimi, quid hic sentiam, sine praejudicio, si vos melius aliquid senseritis. Magistrum enim unum omnes habemus, et in una schola condiscipuli sumus. Hoc ergo sentio, et videte si non aut verum est, aut propinquat
Abbreviated transcription (Latin):
gere ingallilea: & in samanaremansur&: inter¬
datergo cantas ura insinuatum nab ñ madicum
sa cramentum suggerente dño & donante quo dlo¬
quar questionem ꝓpasita cognasiustis salutione
eius ex quinte. Sed rep&amus ꝓmsitianem ut solu¬
tionem desiderabilem faciamus Nauit narcur
euangelistadixent ise enimihs testimo nium ꝑhir¬
buit quod ꝓpha in patnasua honorem ñhAb&

Expanded text:
ergere in Galilaeam, et in Samaria remansisset. 2. Intendat ergo Charitas vestra insinuatum nobis non modicum sacramentum, suggerente Domino et donante quod loquar. Quaestionem propositam cognovistis, solutionem ejus exquirite. Sed repetamus propositionem, ut solutionem desiderabilem faciamus. Movet nos cur Evangelista dixerit, Ipse enim Jesus testimonium perhibuit quod propheta in patria sua hon
Abbreviated transcription (Latin):
pons. prebebatille adiutonum maiestatis. Quar¬
doenimcessar& ab aptizando quando nͦcessat
amundando. Pe quodictamẽ ab eodemiohanne
ꝑ iohannis baptistae ꝑsona dicentis: hicẽ quibaptiN¬
ihs baptizatsecurus homo accedit ad infenorem
magistrum Hab& supenorem magistrum. Sed for¬
buatur: Vis nosre quia ipsebaptizat ñ solum
spũ sed&iamaqua. Audi a postolum Si cx̃psin¬
quit dilex it et elesiam & seipsam tradiditpea
iuuidans eam lauacro aquae in uerbo utȩ dirbe
& sibi ipreglonosam ecclesiam n̾habentemma¬
cula aut rugam autaliquid eiusi nodi mundans
eam unde lauacro aquae in uerbo quidestbap¬
tis muni xp̃i. labacruma quae in uerbo: tolle
aqua ñ ẽ baptisinum. Tolle uerbumne baptis

Expanded text:
corporis, praebebat ille adjutorium majestatis. Quancorporis, praebebat ille adjutorium majestatis. Quando enim cessaret a baptizando, quamdiu non cessat a mundando? De quo dictum est ab eodem Joanne, per Joannis Baptistae personam dicentis, Hic est qui baptiJesus baptizat. Securus homo accedat ad inferiorem ministrum, habet enim superiorem magistrum. Sed forbuatur. Vis nosse quia ipse baptizat non solum spiritu, sed etiam aqua? Audi Apostolum: Sicut Chr499 dilexit Ecclesiam suam, et seipsum tradidit pro ea, mundans eam lavacro aquaeipse sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid hujusmodi » . Mundans eam. Unde? Lavacro aquae in verbo. Quid est baptismus Christi? Lavacrum aquae in verbo. Tolle aquam, non est baptismus: tolle verbum, non es
Abbreviated transcription (Latin):
discipuli & ipsi uellent ab eobaptizam. Magis notirelin¬
quer& iudacam terr̃a: sed ypillos maner& ibi quiauero
cognouiteorum scientiã simul cognouit & inuidentiã
Quia nhocp̃pterea didicerunt utsequerentur. sed ut
ꝑsequerentur. ab iit inde. Poterat quide mille &
p̃sens abeir ñ tenen si uell& ñ occidi sinoll&. quiapo¬
tuit& ñ nascisi noll&: Sed quia omnire quani
gessit uthomo hominib inse credituns p̃bebatexem¬
plum. quiaunus quisq: seruus di ni peccat sisec essem
malium locama Llidens furorem forctem ꝑsequentiĩ
se. autquerentium inmalum animan suam. Vide
quurdictumsit. Baptizatihs plures qua iahanner
&postea quam dictum ẽ baptizat. subietamẽ quani¬
quamihs ñ baptizabat. sed discipuli eius Quidergo
falsum dictumerat & comectume cum additum e
n̾ipse ainguebat. prebebantdiscipuli ministenuno

Expanded text:
discipuli, et ipsi vellent ab eo baptizari; magis non relindiscipuli, et ipsi vellent ab eo baptizari; magis non relinqueret Judaeam terram, sed propter illos maneret ibi: quia vero cognovit eorum scientiam, simul cognovit et invidentiam, quia non hoc propterea didicerunt ut sequerentur, sed ut persequerentur; abiit inde. Poterat quidem ille et praesens ab his non teneri, si nollet; non occidi, si nollet; quia potuit et non nasci, si nollet: sed quia in omni re quam gessit ut homo, hominibus in se credituris praebebat exemplum quia unusquisque servus Dei non peccat, si secesserit in alium locum, videns furorem forte persequentium se, aut quaerentium in malum animam suam; vidercur dictum sit, Baptizabat Jesus plures quam Joannes; et posteaquam dictum est, Baptizabat, subjectum est, Quanquam Jesus non baptizabat, sed discipuli ejus. Quid ergo? falsum dictum erat, et correctum est, cum additum esnon ipse tingebat. Praebebant discipuli ministerium
Abbreviated transcription (Latin):
Uonrude est aub caritati surae euan¬
gelistam iohanne uelut aquila uola¬
realtius caliginemq terae transcen¬
dere . &lucemuentatir firmionb
oculis intuen Multaeniam ex
iangelio eius ꝑostministenum nrin dno
adiubante tractata sunt. Exordin eau̾ se¬
quitur. Haeclestio quaehodie recitataẽ ea quae
dicturus sum. Dñ odonante multisicauditun
estis ut magis recognoscatis qua discatis. Non
ideo tamen pigra deb& ẽẽ intentio. quia nẽ cogni¬
muliere. dicta enĩ ibi sunt magnam istena
facer& qua iohannes. &pluresbapit R qua quam
il̃ ñbaptizar& sed disc ipblieus. rel iquid iudeam ter¬
rani. & abiit iterum ingallilea. Hinc diutius dispu¬
tandñ ẽ. neim morantes in manifestis angustias tem¬
ponspatiamur ad obscura serutanda & apenenda
VItq dñs siscir& phanscorita dese cogno uisro. quod
plures discipulos facer& & quodplures baptizar&
ut hoceis adsalute ualer&. sequendi eum ut Ripsi een

Expanded text:
on rude est auribus Charitas vestrae, evangelistam Joannem velut aquilam volare altius, caliginemque terrae transcendere, et lucem veritatis firmioribus oculis intueri. Multa enim jam ex Evangelio ejus per ministerium nostrum Domino adjuvante tractata sunt: ex ordine autem sequitur haec lectio, quae hodie recitata est. Ea quae dicturus sum Domino donante multi sic audituri estis, ut magis recognoscatis quam discatis. Non ideo tamen pigra debet esse intentio, quia non est cognimuliere. Dicta enim ibi sunt magna mysteria, faceret quam Joannes, et plures baptizaret quanquam Jesus non baptizaret, sed discipuli ejus, reliquit Judaeam terram, et abiit iterum in Galilaeam. » Hinc diutius disputandum non est, ne immorantes in manifestis, angustias temporis patiamur ad obscura scrutanda et aperienda. Utique Dominus si sciret Pharisaeos ita de se cognovisse, quod plures discipulos faceret, et quod plures baptizaret, ut hoc eis ad salutem valeret sequendi eum, ut et ipsi essent
Abbreviated transcription (Latin):
ra & mansitibi duos dies Rmulto plu¬
res crediderunt ꝓp sermanem eius Qmu¬
lien dicebant. quia iam ñ pptua loquella :
credimus ipsi enimnos audiuimur & sci¬
mus quiahicẽ uere saluatormundi &hoc
paululumanim aduerttend ẽ. quialectio
terminata est Mulier prima nuntiauit :¬
& ad mulien stestimanium crediderunt
samantani & rogauerunt eum utapud
eosmaner& & mansitibibi duo &plures
crediderunt. & cumcredidissent dicebar
mulien. ñ ian pp uerbum tuũ credidim
sedipr cognouimur & scimus qui auere
hic ẽ saluator mundi. Pnma ꝑfamam
postea ꝑp̃sentia : sic agitur hodiecum eis
adxpinueniunt credunt pistam famam. Ma¬
no apud eor biduo hoc estdatillir dua p̃cept

Expanded text:
multo plures crediderunt propter sermonem ejus: et mulieri dicebant: Quia jam non propter tuam loquelam credimus; ipsi enim nos audivimus, et scimus quia hic est vere Salvator mundi. Et hoc paululum animadvertendum est, quia lectio terminata est. Mulier primum nuntiavit, et ad mulieris testimonimum crediderunt Samaritani, et rogaverunt eum ut apud eos maneret, et mansit ibi biduo, et plures crediderunt: et cum credidissent, dicebant mulieri, Non jam propter verbum tuum credimus, sed ipsi cognovimus, et scimus quia vere hic epostea per praesentiam. Sic agitur hodie cum eis ad Christum veniunt. Credunt per istam famam; manet apud eos biduo, hoc est, dat illis duo praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
Cadierna euangelica lectio hesternihei sequ¬
tur Plectianem quae nob̵ addisputand ꝓpani tur
inqua quiden sensus ñ sunt inuestigatione
Qdifficiles Sed dign ip̃dicatione digni a dmiratio¬
ne & laudatione. ꝑ indelocum istum euangeli
cum cominemratiane commemoremus patius
quacum difficultate trademus: Abutenim
s iht̃ posebiduum quod fecerat in samana ingalli le
ubinutntur erat : Secutusau euangelistanit ipse
enĩ hs testimonium ꝑ hebuit quia pph&s inpatn
sua honorem ñ hab&. Non ꝓpterea postbiduum
n habebat : non enĩ samana patra ipsiuserat sed
gallilea. Cumergo istor deserusra tamcito & ad
gallilea: uenirr& ubinutnturerat : Quamodo ad¬

Expanded text:
dierna evangelica lectio, hesterni diei sequitur lectionem, quae nobis ad disputandum proponitur. In qua quidem sensus non sunt investigatione difficiles, sed digni praedicatione, digni admiratione et laudatione. Proinde locum istum Evangelii cum commendatione commemoremus potius, quam cum difficultate tractemus. Abiit enim Jesus post biduum quod fecerat in Samaria in Galilaeam ubi nutritus erat. Secutus autem Evangelista ait: Ipse enim Jesus testimonium perhibuit quia propheta in patria sua honorem non habet. Non propterea post biduumnon habebat: non enim Samaria patria ipsius erat, sed Galilaea. Cum ergo istam deseruisset tam cito, et ad Galilaeam venisset ubi nutritus erat; quomodo a
Abbreviated transcription (Latin):
onsingula opera facientem pairẽ & filig̃ sed qđ¬
ub& opus. patrem & filium ut nulla opera flciant
uel a patre sine filio. uelafilio sinepatre cuia aa
ꝑ ipsum facta it̃ & sinc ipso factum cit ninu cuib
infundamenum fidei firmis sime constitutis
am quale est uidere quia ñ potest filius facert.
quicquam nis q uoduiderit patrem sacientem
uaeris ut opmnor non esse filium facientem. euere
prius uos sefilium uidentem. certe enim qudat
onpotest asefilius facere quicquã nisi quoduiderit
patrem facientem. intende quod dixit nisiqđ
uderit patrem facientẽ praecedit uisio. & sequit
ffectio Vid& enim ut fiat tu quid quaeris iam
osie quomodo faat: Dum non dumscias quo modo
uideao quid corris adidquod posterius c̃ relicto
uod prius est: uideinẽ se dix̃ & facientem
um facientem &uidentẽ quia non potestasesa¬
ert quic quam nisi quod uiderit patre facientt.

Expanded text:
non singula opera facientem Patrem et Filium sed qunon singula opera facientem Patrem et Filium sed quodlibet opus Patrem per Filium, ut nulla opera fiant vel a Patre sine Filio, vel a Filio sine Patre: quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Quibus in fundamento fidei firmissime constitutis, jam quale est videre, quia non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem? Quaeris, ut opinor, nosse Filium facientem; quaere prius nosse Filium videntem. Certe enim quid ait? Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Intende quod dixit, nisi quod viderit Patrem facientem. Praecedit visio, et sequitur effectio: videt enim ut faciat. Tu quid quaeris jam nosse quomodo faciat, dum nondum scias quomodo videat? Quid curris ad id quod posterius est, relicto quod prius est? Videntem se dixit et facientem; non, facientem et videntem: quia non potest a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem.
Abbreviated transcription (Latin):
fabric& moperib sus sed pat̃iste om̃a :ua quȩ
modm̃ facientem. & uerbum ad tendentẽ . ut cum fe¬
ceritas faciat uerbum. Qudenim fecit ds̃ p̃terua
bum Sic enimfacit n om̃a ꝑ uerbũ facta st̃  ꝓdidis¬
ti quod tenebas. si aũ omnia peruerbũ facta sunt
corrige quod male intellegebas. fecit pat̃ & ñ secit
nisi peruerbum. quomodo adtendit uerbumut uide¬
ai patrẽ faciemt̃ Sine uerbo quod similit siciat
uebum: Quic quid fecit pat puerbum secit uut
silsum est oma ꝑipsum facta st̃ : sed uerbum ẽ om̃a
Pipsum facta st parum fortas soribi uidebat̃ & sinc
ipso factum eit nihil: Recede ergo abnta cartuir
prudentia & quaeramus quem ad modũ dictum sit .¬
on potest filius a se facere quicquam. nisi quoa ui¬
derit patrem facientem. qu acramus sidigni samu
quid adp̃hendanus. fateor enim magna res ert
ardua omnino uidere facientem patrem pfilium

Expanded text:
fabricet in operibus suis. Sed Pater iste omnia illa quae fabricet in operibus suis. Sed Pater iste omnia illa quae Deum facientem, et Verbum attendentem, ut cum fecerit Deus, faciat et Verbum. Quid enim facit Deus praeter Verbum? Si enim facit, non omnia per Verbum facta sunt; perdidisti quod tenebas: si autem omnia per Verbum facta sunt, corrige quod male intelligebas. Fecit Pater, et non fecit nisi per Verbum: quomodo attendit Verbum, ut videat Patrem facientem sine Verbo, quod similiter faciat Verbum? Quidquid fecit Pater, per Verbum fecit: aut falsum est, Omnia per ipsum facta sunt. Sed verum est, Omnia per ipsum facta sunt. Parum fortasse tibi videbatur? Et sine ipso factum est nihil. 6. Recede ergo ab ista carnis prudentia, et quaeramus quemadmodum dictum sit, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Quaeramus, si digni sumus qui apprehendamus. Fateor enim, magna res est, ardua omnino, videre Patrem facientem per Filium,
Abbreviated transcription (Latin):
res filium. Nempe quia dix̃ ñ pot̃ filius ase quic
quam facere nisi quod uiderit patrẽ suũ sacientem
lta inquit &ponemihi paulgͣlum sic quantũ opinor
tellegis. ꝗm̃ quaedã facit pat̃ filius aũ ad tendit
Quem admodum faciat pat̾ ut possit &ipseea face¬
re quae uiderit patrẽ facientem duor quasi fabror
constituisti ita patrẽ & filium ut &iam magis tri
& discipulum quomodo solent patres fabri docere
filios suos Eccedescendo ad carnalẽ sensum tuun
ita interim cognito ut tuuideamus sic cogitatio
haec nrã in uoni& &itum secundum illa quae iam
de uerbo parit̃ locuti sumus. parit̃q sentimus
Quia ds̃ uerbum & om̃a ꝑ ipsũ facta st̃ pone igit᷑
patrem tam quã fabrum quaedã opera facient
Filiũ aũ tamquã discipulum qui ñ potest facerequ¬
quam nsi quod uiderit patrẽ facientẽ. In
enim quod dammodo inmanus patris eum̃ quom¬
do eum uiderit fabricaresic & ipse talẽ aliquer

Expanded text:
t Filius a se facere t Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Ita, inquit. Expone hoc mihi paululum: sic, quantum opinor, intelligis, quoniam quaedam facit Pater, Filius autem attendit quemadmodum faciat Pater, ut possit et ipse ea facere quae viderit Patrem facientem. Duos quasi fabros constituisti: ita Patrem et Filium, ut etiam magistrum et discipulum, quomodo solent patres fabri docere filios suos artem suam. Ecce descendo ad carnalem sensum tuum, ita interim cogito ut tu: videamus si cogitatio haec nostra inveniat exitum secundum illa quae jam de Verbo pariter locuti sumus pariterque sentimus, quia Deus Verbum, et omnia per ipsum facta sunt. Pone igitur Patrem tanquam fabrum, quaedam opera facientem, Filium autem tanquam discipulum, qui non potest facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem: intendit enim quodammodo in manus Patris, ut quomodo viderit eum fabricare, sic et ipse tale aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
Si et r maior & ds minor duoos deos cobmar not
unum dm̃ quane inquit & tunon duos eleono
dicis aequales sibihoc ego nondico as quas:¬
tem enim istam sic intellege : utubi intellegan
caritas quam misit hominibus dã de multis ho¬
minum cor dibur facit corunum. & multar hom¬
num animas. facit animã unam. sicut decredenti
seseque inuicem diligentib scriptũ est in actib
apostolorum. Eat illis anima una & corunum
incłm̃. Siergo anima meaanimatua cũ eadem
sapimus nos qui diligimus. sit animauna. Quanto
Uerum ad haec uerba quib commotum est cortuu
intende & recole mecum quod deuerbo require¬
bamus iam tenemus: ds̃ erat uerbũ. adiungo aliia
quia cũ dixissẽ hoc erat in principio apcid dm̃ contine
subiecit eu angelista. omnia ꝑipsum facta sunt
Nunc tequerendo e agito nunc te contramemoue
U te contrate interpello tene tantũ memorit̃ ista
de uerbo quia ds̃ erat uerbum & omnia ꝑ ipsũ facta
st̃ Aadiamus uerba quib: cõmotus esminorẽ dic¬

Expanded text:
 et est Deus minor; duos deos colimus, non unum Deum. Quare, inquit? et tu non duos deos dicis aequales sibi? Hoc ego non dico: aequalitatem enim istam sic intelligo, ut ibi intelligam charitas quam misit hominibus Deus, de multis hominum cordibus facit cor unum, et multas hominum animas facit animam unam, sicut de credentibus seseque invicem diligentibus scriptum est in Actibus Apostolorum, Erat illis anima una, et cor unum in Deum : si ergo anima mea et anima tua, cum idem sapimus nosque diligimus, fit anima una: quanto  unus est? 5. Verum ad haec verba, quibus commotum est cor tuum, intende, et recole mecum quod de Verbo requirebamus. Jam tenemus, Deus erat Verbum: adjungo aliud, quia cum dixisset, Hoc erat in principio apud Deum, continuo subjecit Evangelista, Omnia per ipsum facta sunt. Nunc te quaerendo exagito, nunc te contra te moveo, et te contra te interpello: tene tantum memoriter ista de Verbo, quia Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt. Audi jam verba quib
Abbreviated transcription (Latin):
pnus estatem pluindĩ quia ille intemplo suo exan¬
di& orantem Veni& ergo hora & nunc e quarido
tate. Noradaramus quod scimus uor adaratir
quod nescitis. qm salus exiuda eis est multudedit
iuda eis. Sed noliistos reꝓbos accipere pan &e
illum accipe: cui adiuntus ẽ alius at pacati

Expanded text:
prius esto templum Dei, quia ille in templo suo exauprius esto templum Dei, quia ille in templo suo exaudiet orantem. 26. Venit ergo hora, et nunc est, quando are. Nos adoramus quod scimus, vos adoratis quod nescitis, quia salus ex Judaeis est. Multum dedit Judaeis; sed noli istos reprobos accipere. Parietem illum accipe, cui adjunctus est alius, ut pacati
Abbreviated transcription (Latin):
adoran in monte . quia corporeus mans.
Oportebat eumadoran in templo quia
corporeum e templum. Spre dr̃ &¬
rare : Audiuimur& manifestil ẽ foras¬
si eramus intromissisumus. Osi inue¬
nirem dicebas montẽ aliquem altum&
solitanum. Credo eniquia in alto e dr̃
magis me&x audit in alto quia in mante or
Propinquum tedo putar& citate exaudi
quasidepximoclamante : in excelsrhabi tat
sedhumilia respicit. Propee dñs quib̵ forat
altis his qui obtnueruntcor Mirares e &
in altir habitat & humilibus ꝓpinquat. Humi¬
lia respicit. excelsa ali alonge cognoscit. Suꝑ¬
bor longeuid& quo illisminus ꝓꝓinquat quo
sibi uidentur altioros. Querebas ergo montem
discende ut adtingas. Siascendere uis ascendo :
noli montemquerere. ascensionis inquit in corde
eius. Hoc psalmurdic in conualle ꝓsationis. con¬
uallis humilitatem hab& ergo intus agectorũ.
&si forcte quens aliquem locũ altu aliquem locum

Expanded text:
adorari in monte, quia corporeus est mons; oportebat eum adorari in templo, quia corporeum est templum. Spirirare. 25. Audivimus, et manifestum est; foras ieramus, intro missi sumus. O si invenirem, dicebas, montem aliquem altum et solitarium! credo enim quia in alto est Deus, magis me exaudit ex alto. Quia in monte es, propinquum te Deo putas, et cito te exaudiri, quasi de proximo clamantem? In excelsis habitat, sed humilia respicit. Prope est Dominus. Quibus? forte altis? His qui obtriverunt cor . Mira res est: et in altis habitat, et humilibus propinquat: humilia respicit, excelsa autem a longe cognoscit ; superbos longe videt, eo illis minus propinquat, quo sibi videntur altiores. Quaerebas ergo montem? descende ut attingas. Sed ascendere vis? ascende: noli montem quaerere. Ascensiones, inquit, in corde ejus hoc Psalmus dicit, in convalle plorationis . Convallis humilitatem habet. Ergo intus age totum. Et si forte quaeris aliquem locum altum, aliquem locum