comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ iherłm. hoc est cont̾minus cerre reꝓmis¬
omĩpotenti dõ: subseruitute legali.
Arabia ꝓuincia ẽ. multas gentes et re¬
giones inse continens: amonitas ui¬
delicet. moabitas. philisteos. ydume¬
os. et aliasq plures. In qua ꝓuincia
ẽ. syna mons cante longitudinis
ac magnitudinis ut cont̾minꝰ sit
t̾re repromissionis: sicut sunt. ũbi
grã montes qui contangunt italiã:
et diuidunt ab aliis regnis. Et omĩa
que suꝑius p̃mifit apłs ideo texuit.
ut adhoc etiam ꝑueniret quod
mͦ dicit de sẏna monte qui ẽ uici¬
nus terre uideoꝵ: et ostendẽt uidos.
non solum ꝑlegem quã acceꝑunt
seruos eẽ. s etiam ex uicinitate lo

Expanded text:
est Jerusalem, hoc est conterminus terrae repropotenti Deo sub servitute legali. Arabia, provincia est multas gentes et regiones in se continens, Ammonitas videlicet, Moabitas, Philisthaeos, Idumaeos et alias quamplures. In qua provincia est Sina mons, tantae magnitudinis et longitudinis, ut conterminus sit terrae repromissionis, sicut sunt, verbi gratia, montes qui cingunt Italiam, et dividunt ab aliis regnis. Et omnia quae superius praemisit Apostolus, ideo texuit ut ad hoc perveniret quod modo dicit de Sina monte, qui est vicinus terrae Judaeorum, ut ostenderet Judaeos non solum per legem quam acceperunt, servos esse, sed etiam ex vicinitate lo
Abbreviated transcription (Latin):
et uetula copulati: naturale ẽ. ut desistanĩ
parere. Siuͦ iuuenis cũ uet̾ana mixtus
fuerit: dicit etiam illos posse ꝓpagare fi¬
lios licet illud tarissime inusu habeatur:
Scdm hunc modum & uatͣalem consuetu¬
dinẽ qͣm pͥmo diximꝰ. ut senex iunctꝰ ui¬

Expanded text:
et vetula copulati, naturale est ut desistant et vetula copulati, naturale est ut desistant parere. Si vero juvenis, cum veterana mistus fuerit, dicit etiam illos posse propagare filios, licet illud rarissimae in usu habeatur. Secundum hunc modum et naturalem consuetudinem quam primo diximus, ut si senex junctu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissionẽ. Non sine causa apłs ad me¬
moriam reducit factum abrahe. Iud̃i
namq in hoc maxime głabant᷑ qr filii
abrahe erant scdm carnem. Unde cum
dñs dĩssisset eis in euangłio. si uosfilius
lib auerit. uere lib̾i eritis: respondert̃
illi. Nos filiĩ abrahe sumus: et nemini
seruiuimꝰ umqͣm. Ergo apłs uolens ga¬
lathas sollicitos reddere. ne potuissent
seduci amdis. qui circumcisionẽ dice¬
bant obseruare. et sacrificia legalia of¬
ferre dicentes: non potestis saluariꝑ¬
mini. et sacͥficia legalia offeratis: osten¬
dit eis qm̃ abraham ñ ꝑ ohseruationẽ
legis meruit iustificari. et amicꝰdi appel¬
lari: s ꝓpt̾ fidem sincerissimã. oꝑatio¬
nemq ꝓbatissimã. S qui de ancilla id
est ism ahel de agar. scđ̾m carnẽ natas
est: id est scd̃m humane consuetudinis
usũ. Dic̃ beatꝰ augustinus qr consuetudo
humane nat᷑e ẽ: ut senex uinctꝰ iuuen¬
cule in coitu filios procreet. Econtra: sene

Expanded text:
it. Non sine causa Apostolus ad memoriam reduxit factum Abrahae. Judaei namque in hoc maxime gloriabantur, quia filii Abrahae erant secundum carnem: unde cum Dominus dixisset eis in Evangelium: Si vos Filius liberaverit, vere liberi eritis , responderunt illi: Nos filii Abrahae sumus, et nemini servivimus unquam. Ergo Apostolus volens Galatas sollicitos reddere, ne potuissent seduci a Judaeis, qui circumcisionem docebant observare, et sacrificia legalia offerre, dicentes: Non potestis salvarimini et legalia sacrificia offeratis, ostendit eis quomodo Abraham non per observationem legis meruit justificari, et amicus Dei appellari, sed propter fidem sincerissimam, operationemque probatissimam. Sed qui de ancilla, id est Ismael qui de Agar secundum carnem natus est, id est secundum humanae consuetudinis usum. Dicit beatus Augustinus quia consuetudo humanae naturae est ut senex junctus juvenculae in coitu filios procreet: econtra senex
Abbreviated transcription (Latin):
missos axp̃o. quoꝵ minist̾io docerentur:
s illi ꝑsecuti sunt eos. expellentes eos a se.
sic̃ inactibꝰ apłorum legitur. uͥet narrat᷑
quẽ ad modũ eis panlus dixerit. Uob̃ quid̃
oportebat pͥmũ loqui u̾bum dĩ: s quia
reppellitis illud. ecce conũtim᷑ ad gentes.
eis p̃dicatores ũbũ uitȩ. nͥmutantir:
ꝙ est sensꝰ. Ipsi occiderunt predicatores
quosdam ad semissos: sicut iacobum
frẽm iohannis. et stepħm. Reliquõ uͦ fla¬
gellantes: a se expulerunt. Qđ aut̃ dicit
qͦmͦ predicabunt. nͥ mutant᷑: Ita pot̃ mͦ
uno intelligi. Neqͣquam nos apłi ad offici¬
um p̃dicationis accede potuissemꝰ. nͥ grã
di qua protegimur ad moniti directi fius¬
semus. pͥmũ iudeis ũbum uite annuntia¬
re: deinde gentibꝰ. Idoq in excusabiles ert̃
salutẽ sui directos. asius finih. expulert̃.
Potest et ita non inconuenient̃ intelligi.

Expanded text:
missos a Christo, quorum ministerio docerentur: missos a Christo, quorum ministerio docerentur: sed illi persecuti sunt eos, expellentes eos a se, sicut in Actibus apostolorum legitur, ubi et narratur quem admodum eis Paulus dixerit: Vobis quidem oportebat primum loqui verbum Dei: sed quia repellitis illud, ecce convertimur ad gentes .eis praedicatores verbum vitae, nisi mittantur? Et est sensus: Ipsi occiderunt praedicatores quosdam ad se missos, sicut Jacobum fratrem Joannis, et Stephanum: reliquos vero flagellantes a se expulerunt. Quod autem dicit: Quomodo praedicabunt, nisi mittantur? ita potest uno modo intelligi: Nequaquam nos apostoli ad officium praedicationis accedere potuissemus, nisi gratia Dei qua protegimur admoniti, directi fuissemus, primum Judaeis verbum vitae annuntiare, deinde gentibus: Ideoque Judaei excusabiles non salutem sui directos a suis finibus pepulerunt. Potest et ita non inconvenienter accipi:
Abbreviated transcription (Latin):
qr potensẽ. gentiles exaudire & saluare
sicut & iudõs. qr ꝑsonarum acceptio ñ est
apud illum: nec sic intendit uni. ut dene¬
get alt̾i. Ergo si uox nrã ad om̃s qͥ audiunt
equalit̃ uenit. et tam̃ una ẽ: multomagis
omĩpc ds̃ exaudire om̃s misericordit̃ pot̃.
Nec dum unũ audit. alt̾ius p̃cum obluus¬
cit᷑. Qua ꝓpt̾ subinfert. Omĩs enĩ qͥcũq in¬
licet fide. ore. & oꝑe. hic saluus erit. Qͦmgͦ
inuocant. Aut qͦmͦ credent ei. quẽ non au¬
dierunt: Ergo audierunt uidi xp̃m: et ñ
quiens: qͥ habet aures audiendi audiat.
Insuꝑ etiam auerterunt aures suas ne
audirent u̾ba eius. quando illo clamante
intemplo. et dicente. si quis sitit. ueniat
adme & bibat. noluert̃ ad eũ uenire cre¬
dendo: ideoq: non audierunt.q non fue¬
runt obecdientes. Qͣm aut̃ audient. sine
p̃dicante: Hic ostendit se suiq similes
apłos et p̃dicatores ad p̃dicandũ iudis eẽ

Expanded text:
quia potens est gentiles exaudire et salvare, quia potens est gentiles exaudire et salvare, sicut et Judaeos, quia personarum acceptio non est apud illum: nec sic intendit uni, ut se deneget alteri. Ergo si vox nostra ad omnes qui audiunt aequaliter venit, et tamen una est, multo magis omnipotens Deus exaudire omnes misericorditer potest, nec dum unum audit alterius precum obliviscitur: quapropter subinfert: Omnis enim quicunque inlicet fide, ore, opere, hic salvus erit. Quomodinvocant. Aut quomodo credent ei quem non audierunt? Ergo audierunt Judaei Christum, quiens: Qui habet aures audiendi audiat . Insuper et averterunt aures suas ne audirent verba ejus, quando illo clamante in templo et dicente: Si quis sitit, veniat ad me et bibat , noluerunt ad eum venire credendo. Ideoque non audierunt, quia non fuerunt obedientes. Quomodo autem audient sine praedicante? Hic ostendit, se suique similes coapostolos et praedicatores ad praedicandum Judaeis esse
Abbreviated transcription (Latin):
in illũ: id est xp̃m ĩn ea fide que ꝑdilectionẽ
oꝑatur: non confundet᷑. Quicũq enĩ credi¬
derit in xp̃m sicuti credendũ ẽ non erubescoe
cũ incredulis in die iudicii quibꝰ ipse iudex
dicet. ite inignẽ et̃num: s potiꝰ gaudebit.
cũ ab eo in quẽ credidit. remunerabitur.¬
et adgregabitur numero & collegio electoꝵs:
se cernendos. Unde et subd̃. Non ẽ distinctio
sub̃. in isto exemplo. quod posui. Quorum
ñ ẽ listinctio. siue seꝑatio: Iudĩ et greci: qr
de utrisq dr̃. Omĩs homo qui crediderit
in illũ: siue uideus. siue gentilis: non confun¬
detur. Nam idem dñs om̃iũ: diues in om̃s
qͥ inuocant illum. Idem dñs qͥẽ. creator et
dñs iudeorum: ipse ẽ. creator & dñs gentrũ.
id ẽ. omĩum hoĩum. Diues aut̃ idcirco dr̃
in om̃s qͥi uocant illum: q pot̃ om̃s in se
credentes a p̃sentibꝰ tͥbulationibꝰ eruere.
et ad uitã eternam ꝑducere: reddens eis
p̃miũ a se ꝓmissum. Nel ideo dicit᷑ diues:

Expanded text:
 id est in Christum, ea fide quae per dilectionem operatur, non confundetur. Quicunque crediderit in Christum sicuti credendum est, non erubescet cum incredulis in die judicii, quibus ipse judex dicet: Ite in ignem aeternum , sed potius gaudebit, cum ab eo in quem crediderit remunerabitur, aggregatus numero et collegio electorum abant secernendos, unde et subdit: Non enim est distinctio, subaudis in isto exemplo quod posui. Quorum non est distinctio sive separatio? Judaei et Graeci; quia de utrisque dicitur: Omnis homo qui crediderit in illum, sive Judaeus, sive gentilis, non confundetur. Nam idem Dominus omnium, dives in omnes qui invocant illum, id est Dominus qui est Creator et Dominus Judaeorum, ipse est Creator et Dominus gentium, id est omnium hominum. Dives autem idcirco dicitur, in omnes qui invocant illum, quia potest omnes in se credentes a praesentibus tribulationibus eruere, et ad vitam aeternam perducere, reddens eis praemium a se promissum. Vel ideo dicitur dives,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ exemplo ꝑt̾ram intellig̃e possumus
terrenos hoĩes qui tantũ sonũ id ẽ. famã
p̃dicatioĩs. ⁊ simplicia monita ꝑceꝑunt.
ꝑfines t̃re phylosophos ⁊ artibꝰ lib̾alibꝰ erudi¬
tos qͥ u̾ba scrutati sunt p̃dicatioĩs enangłicȩ.
ut augustinus fuit et cypͥanus. S dico. Nũ¬
quit ifrł non cognouit : Id ẽ. si p̃dicatio eoꝵ¬

Expanded text:
autem exemplo, per terram intelligere possumus autem exemplo, per terram intelligere possumus terrenos homines, qui tantum sonum, id est, famam praedicationis et simplicia monita perceperunt: Per fines terrae, philosophos et artibus liberalibus eruditos, qui verba scrutati sunt praedicationis Evangelicae, ut Augustinus fuit et Cyprianus. Sed dico: Nunquid Israel non cognovit? Id est, si praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
fiusse. ut quia tpsa exomĩbꝰ gentibꝰ sola cog¬
nitionẽ ueri di habebat. et legem scͥptam
suo cultu et religione ꝓuocaret et alias ad
cultum omĩpotentis di. sicut plurimos
gentiliũ legimus ad iudaismũ tͣnsisse.
Uel idcirco ut si ipsa plebs legẽ seruaret
abom̃ibꝰ incircuitu suo honoraret᷑. ac time¬
recur: sic̃ factum ẽ. temꝑibꝰ dauid. & salo¬
monis. qͣndo om̃s reges incirciitu suo po¬
siti. ei munera mutebant. Uel si alege et cul¬
cura di recedẽt: ab hostibꝰ affligeretur ac
depopularet᷑. qͦo sepissime actũ ẽ. Quarta qͦ
nasciturꝰ. et genꝰ humanũ redempturus.
et multa miracła inmundo positꝰ patra¬
turus. ibi ħ agerent᷑: unde fama eiꝰ ad om̃s
gentes citius posset transuolare. Reuer¬
tamur it̃m ad suꝑiora. Igit᷑ in omẽm cer¬
ram exiit sonus predicationis apłoꝵ: et
infines orbis t̾re uerba eorum. qr pene an¬
te defecit eis terra: quã lingua. In hoc

Expanded text:
esse, ut quia ipsa ex omnibus gentibus solam cogesse, ut quia ipsa ex omnibus gentibus solam cognitionem veri Dei habebat, et legem scriptam suo cultu et religione provocaret alias ad cultum Dei omnipotentis, sicut plurimos gentilium legimus ad Judaismum transiisse: vel idcirco, ut si ipsa plebs legem Dei servaret, ab omnibus in circuitu suo honoraretur ac timeretur, sicut factum est temporibus David et Salomonis, quando omnes reges in circuitu suo positi, ei munera mittebant: vel si a lege et cultura Dei recederet, ab hostibus affligeretur ac depopularetur, quod saepissime actum est . Quarta qnasciturus, et genus humanum redempturus, et multa miracula in mundo positus patraturus ibi haec agerentur, unde fama ejus ad omnes gentes citius posset transvolare. Revertamur iterum ad superiora. Igitur in omnem terram exivit sonus praedicationis apostolorum, et in fines orbis terrae verba eorum, quia pene ante defecit eis terra quam lingua. In hoc
Abbreviated transcription (Latin):
certissime & inueritate dico: qr audierunt.
s credere contempserunt. Pot̾at aliquis
ad hec dicere. Apłi recesserunt ab eis. et qͦmͦ
le neq sermones: quorũ non audiantur
uoces eorum. Si scđm linguas omiũ genti¬
um et sermones audite sunt uoces apłoꝵ
in ipsis gentibꝰ. quantomagis apud iudos
ipsa lingua eorũ. id ẽ. hebrea auditaẽ: Sienĩ
ab iherłm in quattuor mundi climata euan
gelium diuulgatũ ẽ. qmͦ ipsis uidis a quibꝰ
p̾dicatio eiusdem euangłii. exordiũ sumpsit.
non ẽ p̃dicatũ. maxime cũ et ipsi medit̾ra¬
nei sint: Quod enĩ iherłm in medio̾ cerra¬
rum sit posita. sicuti umbilicꝰ uentͥs: testat᷑
psalmista qͥ dicit. Ds̃ aut̃ rex nr̃ ante scła
Et ꝑ ezechielem: dñs loquit᷑. Ista ẽ. inqͥens
sherłm. in medio gentium posui eam. Sed
fortasse querit aliquis. quare ds̃ omp̃c illã
plebẽ in medio omiũ gentiũ deoreuerit col¬
locare. Cui respondendũ ẽ. ideo hoc factũ

Expanded text:
certissime, in veritate dico, quia audierunt, sed credere contempserunt. Poterat aliquis ad haec dicere: Apostoli recesserunt ab eis, et quomolae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum . Si secundum linguas omnium gentium et sermones auditae sunt voces apostolorum in ipsis gentibus, quanto magis apud Judaeos, ipsa lingua eorum Hebraea audita est? Si enim ab Hierusalem in quatuor climata mundi Evangelium divulgatum est, quomodo ipsis Judaeis, a quibus praedicatio ejusdem Evangelii exordium sumpsit, non est praedicatum? maxime cum et ipsi mediterranei sint. Quod enim Hierusalem in medio terrarum sit posita, sicut umbilicus ventris, testatur Psalmista, dicens: Deus autem, rex noster ante saEt per Ezechielem Dominus loquitur: Ista est, inquiens: Hierusalem, in medio gentium posui eam . Sed fortasse quaerit aliquis quare Deus omnipotens illam plebem in medio omnium gentium decreverit collocare? Cui respondendum est ideo hoc factum
Abbreviated transcription (Latin):
nuis xp̃i. passionẽ. resurrectionẽ. ascensionẽ
esꝰ. aduentũ qͦ adiudicium. głam electoꝵ.¬
pat̾e celestis: tñ non om̃s uidi. neq om̃s
gentiles obedientes extiterunt tẽ tempis
euangłice p̃dicationi. s neq ad huc obe¬
diunt om̃s. Ysaias enĩ dicit. Dñe quiscre¬
didit ariditui nr̃o: Hoc in loco: ysaias
inꝑsona loquit᷑ apłor. Fodem enĩ fuit¬
spũ repletus: quo et apłi. Aniaduertendũ
aut̃. ꝙ quis in sacra scͥptura aliquando
pronullo. aliquando proraro ponitur.
ꝓnullo: ut ẽ. ulud. Qm̃ quis in nubilius
equabitur dño: i. nullus. Proraro: sicu¬
tihic. Pauci enim inuenti sunt. quicre¬
diderunt ex uidĩs auditui apłorum.
Qidcirco auiditꝰ illorũ dr̃: qr intͥnsecus
inmente. do inspirante auditu spĩali
audiebant: qͦ extͥnsecus uoce corꝑali
ad salutẽ auditorum proferre debus¬
sent. Unde et ipse paulus: alias ait.
cdes exauditu. Primũ audit quis p̃dica¬

Expanded text:
nis Christi, passionem, resurrectionem, ascensionem nis Christi, passionem, resurrectionem, ascensionem ejus, adventutriae coelestis, tamen non omnes Judaei, neque omnes gentiles obedientes exstiterunt tunc temporis Evangelicae praedicationi, sed neque adhuc obediunt omnes. Isaias enim dicit: Domine, quis credidit auditui nostro? Hoc loco Isaias in persona loquitur apfuit repletus, quo et apostoli. Animadvertendum autem, quia in sacra Scriptura aliquando quis pro nullo, aliquando pro raro ponitur. Pro nullo, ut est illud. Quoniam quis in nubibus aequabitur Domino ? id est nullus. Pro raro, ut hic: Pauci enim inventi sunt qui crediderunt ex Judaeis auditui apostolorum. Qui idcirco auditus illorum dicitur, quia intrinsecus in mente, Domino inspirante, auditu spiritali audiebant, quid exstrinsecus voce corporali ad salutem auditorum proferre debuissent. Unde et Paulus alias ait: go fides ex auditu. Primum audit quis praedica
Abbreviated transcription (Latin):
speciofi pedes euangłiaantiũ pacẽ: euan¬
głizantiũ bona: opłoꝵ pedes speciosi fue¬
runt: qr a dño st̃ abluti. Pedes quoq in sa¬
cra scͥptura aliquando bonas actiones
significant. Sic̃ ⁊ acharias pat̾ ioħis bap¬
tistȩ ostendit dicens. Uisitauit nosoriens
exalto. Inluminare his qͥ intenebͥs et in
umbra mortis sedent: ad dirigendos pe¬
des nr̃os .i. actiones nrãs in iiam pacis.
Aliquando significant pedes ũbũ p̃dica¬
tionis: ut illud. Subiecit ppłos nobis: et
gentes subpedibꝰ nrĩs. Apłi pacẽ p̃dicaue
runt scđm monita xͥ dicentis. in quancũ¬
ꝙ domũ intͣueritis. pͥmũ offerte pacẽ di¬
centes. Pax huic domui. Euangłir auer̃t
bona futuri scłi. scilicet regni p̃mia. qͦ
ocłs non uidit. nec auris audiuit: nec in
cor hoĩum ascenderunt. Et de quibꝰ dicit
psalmista. Credo uidẽ bonadiũ: int̾ra u¬
uentiũ. Bona quoq ad nuntiauerunt
fidem scẽ tͥnitatis: mist̾ium incarnatio¬

Expanded text:
speciosi pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona. Apostolorum pedes speciosi fuerunt, quia Domino sunt abluti. Pedes quoque in sacra Scriptura aliquando bonas actiones significant, sicut Zacharias pater Joannis Baptistae ostendit, dicens: Visitavit nos oriens ex altumbra mortis sedent: ad dirigendos pedes nostros, id est actiones nostras, in viam pacis . Aliquando significant pedes verbum praedicationis, ut illud: Subjecit populos nobis, et gentes sub pedibus nostris . Apostoli paceundum monita Domini, dicentes: In quamcunque domum intraveritis, primum offerte pacem, dicentes; Pax huic domui . Evangelizaverunt bona, futuri scilicet regni praemia quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Et de quibus dicit Psalmista: Credo videre bona Domini in terra viventium . Bona quoque annuntiaverunt, fidem sanctae Trinitatis, mysterium Incarnatio
Abbreviated transcription (Latin):
ad iusticiã: ore aut̃ confessio fit ad sa¬
lucem. ẜsequit᷑ diligentuis: qͦd suꝑiꝰ de fi¬
de tetigerat. Fides incorde locanda ẽ: qͣdm̃
tͥnitatẽ bab̾e imꝑsonis. ⁊ unitatẽ in omĩ¬
potentia maiestatis credat: filiumꝙ huma¬
natum. et scd̃m euangłm firmit teneat
genus humanũ sanguine illiꝰ redemptum.
et ea que circa humanationẽ eiꝰ facta sunt:
deifice exhibita non hesitet. Inore etiam con¬
fessio eẽ. debet.quia fides cordis promen¬
daest: officio oris. Illa enĩ confessio fit ad
salutẽ: si tamen exornata fuerit bonis oꝑibꝰ
ꝑspatium uite. Nam alit̃ fides sine oꝑibus:
mortua ẽ. Non dicit de salute corꝑis. qͣ po¬
tiuntur ⁊̃ qui non confitent᷑ dm̃: ẜ de salute
int̾ioris hoĩs. id ẽ. aĩe: que saluatur confes¬
sione uere fidi. non temꝑalit̾ s et̃nalit̃. qm̃¬

Expanded text:
ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem. Prosequitur diligentius quod superius de fide tetigerat. Fides in corde locanda est, quae Deum trinitatem habere in personis, et unitatem in omnipotentia majestatis credat, filiumque humanatum: et secundum Evangelium firmiter teneat genus humanum sanguine illius redemptum, et ea quae circa humanitatem ejus sunt facta, deifice exhibita non haesitet. In ore etiam confessio debet esse: quia fides cordis promenda est officio oris. Illa enim confessio fit ad salutem, si tamen exornata fuerit bonis operibus per spatium vitae. Nam aliter fides sine operibus mortua est . Non dicit de salute corporis, qua potiuntur etiam qui non confitentur Deum, sed de salute interioris hominis, id est animae quae salvatur confessione verae fidei non temporaliter, sed aeternaliter, q
Abbreviated transcription (Latin):
si tͣclidõ corpꝰ meũ ita ut ardeam. cari¬
tatẽ autẽ non habuero: nicħ mͥ prodest.
Nec inmerito. Si enĩ non quid si ꝓpter
quid faciamꝰ in illa ultima examina¬
tione querendũ ẽ. elemosine uł tra¬
ditio corꝑis in mortẽ. qͥd ꝓdint non ha¬
hentibꝰ caritatẽ : Ipsa gͦ habenda ẽ. ip¬
sa sectanda. sine qua nec elemosine.
nec illa omĩa suꝑiꝰ dicta. uł alia que¬
ius bona ꝑducunt aliquos ad salu¬
nͥ ex fide que ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑ extite¬
rint: nobis ꝓdesse non pot̾unt. Qua¬
ꝓpt̾ nicħ eis pecc̃i dampnabił remane¬
re pot̾it: nec de erit aliquidboni. qͥbꝰ
caritas omĩs inqͥnam̃ti mundatio.
& bonorũ omĩũ mat̾ affuerit. Qm̃¬

Expanded text:
si tradidero corpus meum, ita ut ardeam; carisi tradidero corpus meum, ita ut ardeam; caritatem autem non habuero, nihil mihi prodest . Nec immerito. Si enim non quid, sed propter quid faciamus, in illa ultima examinatione quaerendum est; eleemosynae, vel traditio corporis in mortem, quid proderunt non habentibus caritatem? Ipsa ergo habenda est, ipsa sectanda, sine qua nec eleemosynae, nec illa omnia superius dicta, vel alia quaelibet bona perducunt aliquos ad salunisi ex fide, quae per dilectionem operatur, exstiterint, nobis prodesse non poterunt. Quapropter nihil eis peccati damnabilis remanere poterit, nec deerit aliquid boni, quibus charitas, omnis inquinamenti mundatio, et bonorum omnium mater, adfuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
uisionẽ d̃i ꝓduxerit. Cecum ꝓpħia. et
misteriorũ omiũ noticia. uł scientia.
ꝑfectioni fideliũ .s. fragilitati necessaria
iudicant᷑. in illã ꝑfectionẽ scõꝵ. qͦ incari¬
cessaria eẽ nõ pot̾unt: cũ illis incomꝑ a¬
bilit̾ meliora ac ꝑfectiora successerint.
qr nec ꝓpħia ibi opus erit. cũ ad illud qͦd
futurum ꝓmittebat: impleta ꝓduxe¬
rit. Nec scientia qͦuelut lucerna que¬
dã in huiꝰ scłi nocte fideles illuminat
cũ in illiꝰ uite die ꝑpetuo sol usticie
xp̃s effulserit: nec mist̾iorũ noticia. aut
ipsa fides necessaria erit: quando ad
ea que ꝑmist̾ium significabant᷑. et
credebant᷑ ex fide ꝑfectio xpĩana ꝑue¬
nerit. Caritas uͦ hic quidẽ necessaria
est. que nos separat adiabolo. purificat
a peccato reconciliat deo. aqͦest eis
dem diine caritatis amplificans: ad¬
iungit inquiens. Si distribuero incy¬
bos pauꝑũ om̃s facultates meas. et

Expanded text:
visionem Dei perduxerit. Caeterum prophetia, et visionem Dei perduxerit. Caeterum prophetia, et mysterior non solum perfectioni fidelium, sed etiam fragilitati necessaria judicantur, in illa perfectione sanctorum quo in charicessaria esse non poterunt, cum illis incomparabiliter meliora ac perfectiora successerint. Quia nec prophetia ibi opus erit, cum ad illud quod futurum promittebat, impleta perduxerit; nec scientia, quae velut lucerna quaedam in hujus saeculi nocte fideles illuminat, cum in illius vitae die perpetuo Sol vivus justis effulserit; nec mysteriorum notitia, aut ipsa fides necessaria erit, quando ad ea quae per mysterium significabantur, et credebantur ex fide, perfectio Christiana pervenerit. Caritas vero hic quidem necessaria est, quae nos separat a diabolo, purificat a pecdem divinae charitatis amplificans, adjungit, inquiens: Si distribuero in cibos pauperum omnes facultates meas, et
Abbreviated transcription (Latin):
dari quam fieri: nec sint de scitate oꝑis
s de sermonis elugubrati uenustate sol¬
liciti. nũqͥd tales merito eram̃to sonanti
aut tinmienti cimbalo cõꝑant᷑. qͥ immo¬
dũ cinientis eram̃ti uł ꝙẏmbali p̃cdlara
queque magis appetunt sonare.quã
facere: Nec erubescunt a se ipsis alit̾ ui¬
uendo quam p̃dicant discrepare: qͥ ut qͦ¬
quomͦ turpitudinẽ sue conu̾sationis
ñ ut auditores sui eorum p̃dicatione
ꝓficiant. s ut ipsi uideantur laudari: qͥ
p̾dicant. S iudeamꝰ: que his ad nectat apłs.¬
Si habuero in quit ꝓpħiam. et noi̾um mis¬
teria omĩa: et cet̾a. Non ad hoc ita dicit᷑.
qͣsi aliqua bona sine caritate hab̃e aliqui
ñ possint: s qr nicħ ꝓsint habentibꝰ ea. si
caritate defecerunt. Ipsa autẽ et hic neces¬
sariaẽ: ut omĩa bona ad sũmũ bonũ cari¬
catẽ habentibꝰ ꝓfint: et ibi eis etiã ꝑfecte
ꝑ manebit. cũ om̃s ꝑseuerantes inse: ad

Expanded text:
dari, quam fieri; nec sint de sanctitate operis, dari, quam fieri; nec sint de sanctitate operis, sed de sermonis elucubrati venustate solliciti: nunquid non tales merito aeramento sonanti, aut tinnienti cymbalo comparantur? qui in modum tinnientis aeramenti, vel cymbali, praeclara quaeque magis appetunt sonare, quam facere: nec erubescunt a seipsis aliter vivendo, quam praedicant discrepare: qui ut quoquo modo turpitudinem suae conversationis ; non tamen ut auditores sui eorum praedicatione proficiant, sed ut ipsi videantur curare quae praedicant. 2. Sed videamus quae his adnectat AposSi habuero, inquit, prophetiam, et noverim mysteria omnia , etc. Non hoc ita dicitur quasi aliqua bona sine charitate aliqui habere non possint, sed quia nihil prosint habentibus ea, si a caritate defecerint. Ipsa autem et hic necessaria est, ut omnia bona, summum bonum caritatis habentibus prosint, et ibi eis etiam perfectior permanebit, cum omnes perseverantes in se ad
Abbreviated transcription (Latin):
lantur facie ad faciem uidint. nil rema¬
nebit quod de fut᷑is credant. aut ultra
illis: sic̃ et de se ipsis. Id eo gͦ caritas maior ẽ.
sempit̾no: et p̃sentissimo uultu omĩpo¬
centis de i: Sermo et retractatio suꝑior.
am qualis et quanta sit caritas: non pe¬
dum iuia. s morum: apło docente discamꝰ.
et cet᷑a. Hominũ uł angłorũ linguiˢ.
in anẽ facundiam. quorumdã hoĩum
significatã debemꝰ acciꝑe: qͥomĩa quecũ¬
q uoluerint. accurate quidẽ. atq elo¬
quent̾ enuntiant. S quamius ornate
copioseq disserant. cam̃ si docendi offici¬
um uanitate placendi magis. quã con¬
sulendi caritate suscipiant: non ut alios
doceant. ẜut se doctos ostendant: nec
ut ꝓfectum. s plausũ a sius auditoribꝰ
querant: si cotam conscientie diligen¬
tiam transferant maledicaces ad lin¬
guam: et studiosiꝰ eloquentiã uelint cu¬
rare. qͣm uitã: suꝑcilio uane loquacita¬
tis elati. dicta sua magis cupiant lau¬

Expanded text:
lecti, facie ad faciem viderint, nihil remanebit quod de futuris credant, aut ultra illis, sicut et de seipsis. Ideo ergo charitas major est sempiterno, et praesentissimo vultu omnipotentis Dei, etc. SERMO ET TRACTATIO SUPERIORUM. Jam qualis et quanta sit charitas, non pedum via, sed morum, Apostolo docente, discamus.  . Hominum vel angelorum linguis, inanem facundiam quorumdam significatam debemus accipere, qui omnia quaecunque voluerint, accurate quidem, atque eloquenter enuntiant; sed quamvis ornate copioseque disserant, tamen si docendi officium vanitate placendi magis, quam consulendi caritate suscipiant; non ut aliquos doceant, sed ut se doctos ostendant; nec profectum, sed plausum a suis auditoribus quaerant; si totam conscientiae diligentiam transferant male dicaces ad linguam, et studiosius eloquentiam velint curare quam vitam: si supercilio vanae loquacitatis elati, dicta sua magis cupiant lau
Abbreviated transcription (Latin):
xͦ ante annos qͣtuordecĩ. siue incorpore¬
nescio. siue extͣ corp̾nescio ds̃ scit: raptũ
huiꝰmodi hoĩem usq ad terciũ celũ. Mos
et nsitata consuetudo ẽ scͥptorum. qͥ nob̾
saeͣs litt̾as ministrant: ut quando ab aliqͦ
cor narrat᷑ hystoria. cũ ad se ipsum uenĩt.
sic de se canqͣm de alio loquit᷑: sic enĩ fec̃¬

Expanded text:
rpore, sive extra corpus nescio, Deus scit, raptum hominem usque ad tertium coelum. Mos et usitata consuetudo est scriptorum, qui nobis sacras litteras ministrant ut quando ab aliquo eorum narratur historia cum ad seipsum venerit, sic de se tanquam de alio loquatur; sic
Abbreviated transcription (Latin):
tosua mediator fact ẽ: ut ꝑmortẽ suã
indebitam illam que nobis debebatur
auferret. Et quia forcassis pot̾ant multi
minꝰ ꝑfecti dubitare de ꝓmissionibus
qnĩ maxime ex eo qͦd mortuus ẽ. qͣsi in¬
firmꝰ. heatꝰ apłs ponit exempla et cõmuni
consuetudine legũ humanarũ ostendeis
qi ñ iuuentibꝰ cestatoribꝰ. s morientibus
firmant᷑ cestamenta fortitudinẽq acci¬
puint. Quandui enĩ iuuit cestator: po¬
cest immutare sententiã suã: et alios
atu alios heredes aducere in hereditatẽ
mentũ. quod xͦ nobis dimisit: dic̃. Ideo
inquiens xp̃c noui testamenti mediator
ẽ ut morte sua int̾ueniente in redemp¬
tione illarũ p̃naricationũ que ñ pote¬
rant auferri et deleri inpͥori testam̃to:
delete aut̃ st̃ ꝑeiꝰ passionẽ ut reꝑmissionem
et̃e hereditatis accipiant illi: qui uocati
sunt eterna uocatione. Non loquit hc de
generali uocatione de qua dñs ait: multi

Expanded text:
te sua mediator factus est, ut per mortem suam te sua mediator factus est, ut per mortem suam indebitam illam quae nobis debebatur auferret. Et quia fortassis poterant multi minus perfecti dubitare de promissionibus Domini, maxime ex eo quod mortuus est quasi infirmus, beatus Apostolus ponit exempla ex communi consuetudine legum humanarum, ostendens quia non viventibus testatoribus, sed morientibus firmantur testamenta, fortitudinemque accipiunt. Quandiu enim vivit testator, potest immutare sententiam suam, et alios atque alios haeredes adducere in haereditatem mentum quod Christus nobis dimisit, idem dicit, inquiens: Christus novi Testamenti mediator est, ut morte sua interveniente in redemptionem illarum praevaricationum quae non poterant auferri et deleri in priori Testamento, deletae autem sunt per passionem, ut repromissionem aeternae haereditatis accipiant illi qui vocati sunt aeterna vocatione: nam non loquitur hic de generali vocatione, de qua Dominus ait: Multi
Abbreviated transcription (Latin):
earũdẽ p̾uaricationũ que erant subpͥo¬
ri cestam̃to. reꝓmissionẽ accipiunt:
qͥ uocatist̃ et̃ne hereditatis. Ubi enuim
testamentũ est: mors necesse ẽ int̾ce¬
dat. sen int̃ueniat. testatoris. Testam̃¬
tum enĩ: inmortus confirmatũ ẽ. Alio¬
qumi ia est alit̃ nondum ualet firmũ ẽẽ
uitinertũ. dũ uiuit ule qui testisẽ. Llegẽ
humarias hic uidetur apłs sange: que
colent testamentũ. quod alt̾ alti facit de
herrditate ua. infirmũ facere. qͦusq
cestator ipsi cestamenti morte int̾ueni¬
ente discesserit. Mortuo uͦ illo cestatore
qui testamentũ fecit. omnino iam firmũ
manet. In hunc modũ cestamentũ uite
firmũ manere poterat. nͥipse morte sua
uus roborasset. Tantũenĩ erat peccatũ
nrm. ut alit̃ non potuissemꝰ redimi et sal¬
uari: n unigenitꝰ dĩ filius ꝓnob̾ moreret᷑.
Et qr ad ullus consequendũ qͦs ipse pro¬
iniserat in digni eramus: ipse nobis mor¬

Expanded text:
sub priosub priori testamento repromissionem accipiant qui vocati sunt aeternae haereditatis: ubi enim testamentum est, mors necesse est intercedat, seu interveniat testatoris. Testamentum enim in mortuis confirmatum est, alioquin, id est aliter, nondum valet firmum esse testamentum, dum vivit ille qui testatus est. Leges humanas hic videtur Apostolus tangere, quae solent testamentum quod alter alteri de haereditate sua facit, infirmum facere, quousque testator ipsius testamenti morte interveniente discesserit: mortuo vero illo testatore qui testamentum fecit, omnino jam firmum manet. In hunc modum testamentum vitaefirmum manere poterat, nisi ipse morte sua illud roborasset. Tantum enim erat peccatum nostrum, ut aliter non potuissemus redimi et salvari nisi unigenitus Dei Filius pro nobis moreretur. Et quia ad illud consequendum quod ille promiserat indigni eramus, ipse nobis mor
Abbreviated transcription (Latin):
mortua peccata sunt : que animã ocqi¬
dunt. Sic̃ enĩ aĩa iuiriit uirtutibꝰ que
i oꝑa uite appellant᷑: ita morit᷑ uiciis
eet peccatis: simulq traitur ad mortẽ
et̃ne ꝑditionis. Et benedixit: oꝑibꝰ mor¬
tius. Si quis enĩ in lege tangebat mortu¬
um polluebatur: tam̃ asꝑsione sangui¬
nis post ea mundabat᷑. Similit̾ qui imi¬
tatus fuerit opus anime mortue. inqͥ¬
natur: tam̃ ꝑfidem dnĩce passionis
mundat᷑. Qui enĩ cetigerit picẽ: inqͥ¬
ab oꝑibꝰ mortius: si eadem iterũ attige¬
rit contaminabit᷑. Sequitur. ad ser¬
uiendũ deo uiuenti. Hic aꝑtissime
ostendit᷑. qr oꝑa mortua habentes. ñ
possunt seruire deo uniuo et nͦ qr illa
mortua sunt et falsa. Si enĩ qui mortu¬
um aut aliquid immundũ tangebat
non oportebat eum intrare intemplũ:
quanto magis qͥs oꝑa mortua habens. ñ
pot̾it intrare celũ: Et ideo noui cestam̃¬
ti mediator est : ut morte int̾cedente
siue int̾ueniente in redempcione

Expanded text:
mam occidunt. Sicut enim anima vivit virtutibus, quae opera vitae appellantur, ita moritur vitiis et peccatis, simulque trahitur ad mortem aeternae perditionis. Et bene dixit ab operibus mortuis: si quis enim in lege tangebat mortuum, polluebatur, tamen aspersione sanguinis postea mundabatur. Similiter qui imitatus fuerit opus mortuae animae, inquinatus, tamen per fidem dominicae passionis mundatur. Qui enim tetigerit picem, inquab operibus mortuis, si eadem iterum attigerit, contaminabitur. Sequitur: Ad serviendum Deo viventi. Hic aptissime ostendit quia opera mortua habentes non possunt servire vero et vivo Deo, quia illa mortua sunt et falsa: si enim qui mortuum aut aliquid immundum tangebat, non opoquanto magis quis opera mortua habens, non poterit intrare in coelum. Et ideo Novi Testamenti mediator est, ut morte intercedente, sive interveni
Abbreviated transcription (Latin):
uidebatur. scĩficabat᷑ si quis immundꝰ
asꝑsus fiusset illo sanguine: multoma¬
gis sanguisxͥ. pot̾it mundare animam et
plenissime iustificare. S. neqͥs putaret
plenã scĩficationẽ ⁊ emundationẽ. ꝓue¬
nire aꝑsione illiꝰ sanguinis legalis: sub¬
inculit apłs carnis emundationẽ. scd̃m
legẽ ꝑ illũ dari: qͣsi diceret. Scĩficat᷑ qͥdẽ
caro. et emundatur ꝓpt̾ legis p̃ceptum.
s: tam̃ anima non expiat᷑. Ad didit quoꝙ
differentie causam. ꝑ quã de monstra¬
uit. illum sangrunẽ aĩalium ñ ẽẽ. i

Expanded text:
videbatur, sanctificabatur, si quis immundus videbatur, sanctificabatur, si quis immundus aspersus fuisset illo sanguine: multo magis sanguis Christi poterat mundare animam, et plenissime justificare; sed ne quis putaret plenam justificationem et emundationem provenire aspersione illius sanguinis legalis, subintulit Apostolus carnis emundationem secundum legem per illum dari: quasi diceret, Sanctificatur quidem caro, et emundatur, propter legis praeceptum: sed tamen anima non expiatur. Addidit quoque differentiae causam, per quam demonstravit illum sanguinem animalium non esse i
Abbreviated transcription (Latin):
concretũ. Iste ẽ lapis quẽ uidit daniel
culi. Neq ꝑsanguinẽ hircoꝵ aut uitu
cum sanguine legalium animaliũ
a quo ꝑfecta iustificatio non pot̾at da¬
ri: s cum sangine passionis sue intͦi¬
uit inpatriam celestem. Quo sanguine
om̃s ft̃ redempti. ꝑfecteq iustificati. ñ
temꝑali s et̾na redemptione. De hac re¬
demptione: dĩ: ꝑrachariã ꝓpħam pa¬
trẽ beati ioħis. Uifitauit nos: et fecit
redẽptionẽ plebi sue. Redemptio aut̃:
ad captiuosꝑtinet. Et nos captiui era¬
mus. Captiuati adiabolo: inpͥmo pa¬
rente nr̃o. Si enã sanguis hyrcorum
et taurorum et cinis iutule asꝑsus. in¬
quinatos scĩficat ad emundationẽ car¬
nis. quanto magis sanguis x qͥ ꝑ spm̃
scm̃ semet ipsũ obtulit ĩ mał̾atũ deo.
emundabit conscientiã nram aboꝑib
mortius. adseruiendũ dõ uiuenti: Si
sangius animaliũ irracionabiliũ poterat
carnẽ mundare. et sic̃ cunc cemporalis

Expanded text:
concretum. Iste est lapis quem vidit Daniel concretum. Iste est lapis quem vidit Daniel culi. Neque per sanguinem hircorum aut vitucum sanguine legalium animalium, a quo perfecta justificatio non poterat dari: sed cum sanguine passionis suae introivit in patriam coelestem quo sanguine omnes sunt redempti, perfecteque justificati non temporali, sed aeterna redemptione. De hac redemptione dicitur per Zachariam patrem beati Joannis: Visitarit nos et fecit redemptionem plebis suae . Redemptio autem ad captivos pertinet, et nos captivi eramus, captivati a diabolo, in primo parente nostro. Si enim sanguis hircorum et taurorum, et cinis vitulae aspersus inquinatos sanctificat ad emendationem carnis, quanto magis sanguis metipsum obtulit immaculatum Deo, emundabit conscientiam nostram ab operibus mortuis ad serviendum Deo viventi! Si sanguis animalium irrationabilium poterat carnem emundare, et sicut tunc temporis
Abbreviated transcription (Latin):
ueniss. neq̃quã hec futura bona nob̾
ad ministrass neq adsisteret uultui dĩ
patris ꝓnobis. Notandum ꝙ qr non dix̃
usus et comꝑatuio gradu dncens am
plius. et ꝑfectius. ł ab̾nacłm arit̃ ꝑ quod
homo fieret. nequaꝙͣ do patͥ assistere pos
est. tabernaculo moysi. tab̾nado quoq
sal omonis. qr illa manibꝰ carnaliũ ho¬
sne semine iurih totiꝰ trinitatis ope
esfigiatũ ẽ. Siue in hocẽ. ampliꝰ .i. maiꝰ
sius tabnaculis: quia diunitas uerbi
qͥ cota non potest comp̾hendi intab̾na¬
culo manii facto. in illo hoĩe plenissime
requiescit. ꝑfectius siue sanctiꝰ in hoc:
illis cabnaculis q cũ neutrũ illorũ sͥ
ministrantes scĩficare ꝑfectosq facere
posset: istuid tab̾nadm ad se accedentes.
et apeccatis mundare: et ꝑfectos facere
potest. Qͥd dix̃ non manũ factũ exposirit
ipse dicens. id ẽ. non huiꝰ creationis cuiꝰ
nos sumus: qr non fuit uirili semine.

Expanded text:
venisset, nequaquam futura bona nobis venisset, nequaquam futura bona nobis administrasset, neque assisteret vultui Dei pro nobis. Notandum quia non dixit usus etiam comparativo gradu, dicens: Per amplius et perfectius. Tabernaculum autem per quod m nisi homo fieret, nequaquam Deo Patri assistere possest tabernaculo Moysi, tabernaculo quoque Salomonis, quia illa manibus carnalium hosine semine viri, totius Trinitatis opere effigiatum est: sive in hoc amplius et majus illis tabernaculis, quia divinitas Verbi, quae tota non potest comprehendi in tabernaculo manu facto, in illo homine plenissime requiescit: perfectius sive sanctius in hoc est illis tabernaculis, quia neutrum illorum ministrantes sanctificare perfectosque facere posset, istud vero tabernaculum ad se accedentes et a peccatis mundare, et perfectos facere potest. Quod dixit, Non manu factum, exposuit ipse dicens: id est, non hujus creationis cujus nos sumus, quia non fuit virili semine
Abbreviated transcription (Latin):
tius tab̾nałm non manu factum:
io est non huiuis creationis. Pontifex iudeoꝵ
qui semel in anno cũ sanguine introibat
locis decladatũẽ. Qui cum sangiune pas¬
sionis sile reserato celo ingressusẽ. secreta
patrie celestis: uibi nunc assistit uultui
di patris. orans pronobis. Pontifex autẽ
futuror honorũ: duobꝰ modis appellat᷑
futura enĩbona que ipse nobis ad minis¬
trauit: fuerunt uerba celestia. passio il¬
lus. resurrectio. haptismꝰ. remissio pec¬
catoxũ ꝑfectaq iustificatio. Que idcirco
futa hona appellant᷑ uel quia misteriis
sunt p̃figurata: uel etiam qr p̃dicta sunt
indiuinis oracłis. Altiori autẽ intellec¬
tu: fut᷑ahona possumꝰ acciꝑe. gaudia
patͥe celestis: que nobis ꝑxpm̃. ministra¬
ta st̃. Unde et pontifey appenat᷑ eo quod
spontẽ id est uiam iusticie uiãq ad pa¬
triam celestẽ ascendendi: nobis exibue¬
rit. illia trans latio habet: xp̃c ad ueni¬
ens pontisex honoꝵ fiit᷑or. Nisi enĩ ad¬

Expanded text:
tabernaculum non manufactum, id est non hujus creationis. Pontifex Judaeorum qui semel in anno cum sanguine introibat locis declaratum est, qui cum sanguine passionis suae reserato coelo ingressus est secreta patriae coelestis, ubi nunc assistit vultui Dei Patris, orans pro nobis. Pontifex autem futurorum bonorum duobus modis appellatur: futura enim bona quae nobis ipse administravit, fuerunt verba coelestia, passio illius, resurrectio, baptismus, remissio peccatorum, perfectaque justificatio, quae idcirco futura bona appellabantur, vel quia mysteriis praefigurata sunt, vel etiam quia praedicta sunt in divinis oraculis. Altiori autem intellectu futura bona possumus accipere, gaudia patriae coelestis, quae nobis per Christum ministrata sunt: unde et Pontifex appellatur, eo quod pontem, id est viam justitiae ad patriam coelestem ascendendi nobis exhibuerit. Alia translatio habet, Christus adveniens Pontifex futurorum: nisi enim ad
Abbreviated transcription (Latin):
non est factus. s genitus: quia nonẽ
creatura. Scđm carnẽ autẽ factusẽ
ex semine dauid. qui fuit de tͥbu uida:
de cuiꝰ progenie descendit beatissima
uirgo maria. ex cuiꝰ semine formata
nali. Unde satis conuenient᷑ dicit
apłs. qui factus est deo patͥ filiꝰ ex se¬

Expanded text:
non est factus, sed genitus, quia non est creatura; secundum autem carnem, factus ex semine David, qui fuit de tribu Juda. De cujus progenie descendit beatissima virgo Maria, ex cujus semine formata nali. Unde satis convenienter dicit Apostolus, quia factus est Deo Patri ex se
Abbreviated transcription (Latin):
fundamentũ religionis: qua uera¬
q quia pro nomine. xp̃i. id est ui¬
ce nominis eius. dicit se accepisse
apłatum. Sic enim ait dñs.Sicut
misit me pat̾. et ego mitto uos.
id est sic̃ misit me pat̾ in nomine
suo: ita et ego uos uice nominis
mei muto ad p̃dicationẽ. Unde et
isdem apłs alias dicit. Exp̃o. id¬

Expanded text:
fundamentum religionis, qua verafundamentum religionis, qua veraque, quia pro nomine Christi, id est vice nominis ejus dicit se accepisse apostolatum. Sic enim ait eis Dominus: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos , id est sicut misit me Pater in nomine suo, ita et ego vos vice nominis mei mitto ad praedicationem. Unde et iisdem Apostolus alias dicit, pro
Abbreviated transcription (Latin):
pimus grãm et apłatũ ad obedi¬
endum fidi. in omĩb gentibus:
ꝓnomine eiꝰ. Grã dicitur: gratis
data. Et grãm hic debemus intelli¬
gere fidem. et remissionẽ peccatoꝵ.
uel pacientiam omiũ laborum:
pro qua remunerabim᷑ in futu¬
rum. Que omĩa nullis preceden¬
tibus meritis gratis dala sunt
cunctis fidelibis: sicut isdem
egregius p̃dicator dicit. Gra sal¬
qui similiter post illos officium predi¬
cationis tenuerunt. Et ne quis
putaret quod inuna gente tan¬
tummꝰ isrłitica accepissent legatio¬
nẽ p̃dicationis. dicit in omĩbꝰ gen¬
tib adobediendum fidi accepisse
illos apłatum: id est ut om̃s gen-¬
tes obediant fidei euangłice. et
xp̃i: quod unũ est. fides autẽ dr̃:
eo quod fiat ut ꝓmutitur. Cons¬
tat enum inter dm̃ et homines. U̾bi
grã. tempore baptismatis profitem᷑
eius. Si hoc obseruamꝰ: fidei obe¬
dimus. Sin autẽ: infidelitatis re¬
darguimur. fides gͥ est ut diximus.
confessio sc̃e trinitatis. Et solidum

Expanded text:
m et apostolatum ad obediendum fidei in omnibus gentibus pro nomine ejus. Gratia dicitur gratis data. Et gratiam hic debemus intelligere fidem et remissionem peccatorum vel patientiam omnium laborum, pro qua remunerabimur in futurum, quae omnia nullis praecedentibus meritis gratis data sunt cunctis fidelibus, sicut iisdem egreglus praedicator dicit: Gratia salqui similiter post illos officium praedicationis tenuerunt. Et ne quis putaret quod in una gente tantummodo Israelitica accepissent legationem praedicationis, dicit in omnibus gentibus ad obediendum fidei, accepisse illos apostolatum, id est ut omnes gentes obediant fidei Evangelicae et Christi, quod unum est. Fides autem dicitur eo quod fiat quod promittitur. Constat autem inter Deum et homines. Verbi gratia: Tempore baptismatis profitemurejus. Si ergo hoc observamus, fidei obedimus: sin autem, infidelitatis redarguimur. Fides igitur est, ut diximus, confessio sanctae Trinitatis et solidum
Abbreviated transcription (Latin):
hendret᷑: relicto eo fugerent. S:
post qiam sol obscuratus est in mor¬
te eui: terra contremuit. monu¬
menti aꝑta sunt. uelum quoꝙ:
tempi scissum ẽ. et resurrexit: cͥos¬
nituse ẽẽ uerus filius di. Siue etiã¬

Expanded text:
henderetur, relicto eo, fugerent. Sed henderetur, relicto eo, fugerent. Sed postquam sol obscuratus est in morte ejus, terra tremuit, monumenta aperta sunt, velum quoque, templi scissum est, et resurrexit, cognitus est esse verus Filius Dei, si
Abbreviated transcription (Latin):
te.Qui p̃destinatꝰ est filiꝰ dĩ in ur¬
tute diuinitatis et potentia uer¬
bi. ex resurrectione mortuorum.
pͥmꝰ resurgere: et pͥmꝰ celos penetra¬
re. Destructo enĩ mortis imꝑio. ip¬
se pͥmꝰ omniũ mortuorũ electorũ
resurrexit: uixta quod ioħs de illo
dicit. Qͥ est pͥmogenitꝰ mortuorũ
et pͥnceps regum terre : et pͥmitie
dormientiũ xp̃s. Et sicut pͥmꝰ resur¬
rexit: ita pͥmus celos penetrauit.
dans fidelibꝰ sius post se aditum
ingrediendi. Aliter scdm̃ beatum
ambrosiũ. merito dicit illũ pre¬
destinatum eẽ filiũ di ex resurrec¬
tione. siue post resurrectionẽ: qr
tunc patuit uerus filiꝰ dei eẽ: quan¬
do inmorte illiꝰ multa miracula
accedentia compulerunt dicere.
uere filius di erat iste. Siquidẽ ante¬
.quan suspenderet᷑ in ligno prosa¬
lute gneris humani et moreret᷑.
multq miracula fierent inpasfio¬
ne illus. que enangłm narrat: a
pauci cognoscebatur filiꝰ di eẽ. in¬
tantũut apłi quoq dum compre¬

Expanded text:
te. Qui praedestinatus est Filius Dei in virtute divinitatis et potentia Verbi, ex resurrectione mortuorum, primus resurgere et primus coelos penetrare. Destructo enim mortis imperio, ipse primus omnium mortuorum electorum resurrexit, juxta quod Joannes de illo dicit: Qui est primogenitus mortuorum, et princeps regum terrae, et primitiae dormientium Christus ; et sicut primus resurrexit, ita et primus coelos penetravit, dans fidelibus suis post se aditum ingrediendi. Aliter, secundum beatum Ambrosium, merito dicit illum praedestinatum esse Filium Dei ex resurrectione, sive post resurrectionem, quia tunc patuit verus Filius Dei esse, quando in morte illius multa miracula accidentia compulerunt dicere: Vere Filius Dei erat iste . Siquidem antequam suspenderetur in ligno pro salute generis humani et moreretur, multaque miracula fierent in passione illius, quae Evangelium narrat, a paucis cognoscebatur Filius Dei esse, intantum ut apostoli quoque, dum compre
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi: a quo assumptus ẽ ipse hõ
inunitate ꝑsone. Origenes dicit.
Qui p̃destinatꝰ ẽ filius dĩ. dicens
destinari illũ posse qui est: pre¬
destinari qui non ẽ. At uͦ scd̃m au¬
gustinũ melius ẽ dicendũ. qͥ pre¬
destinatꝰ ẽ filiꝰ di. qi ñ de uerbo loqͥtͤ
hic apłs. s de homine. qui nonerat
antequã factus esset. humanitas
enĩ que non erat antea. illa ẽ p̃des¬
tinata. et p̃finita. siue preordinata.
sine suis meritis ut filius di eẽt.
assumpta a uerbo inuirtute di¬
uinitatis et potentia uerbi: et
rinita illi inunitate ꝑsone. Scd̾m

Expanded text:
Verbi, a quo assumptus est ipse homo in unitate personae. Origines dicit: Qui destinatus est Filius Dei, dicens destinari illum posse qui est, praedestinari qui non est. At vero gustinum melius est dicendum: Qui praedestinatus est Filius Dei, quia non de Verbo loquitur hic Apostolus, sed de homine, qui non erat antequam factus esset. Humanitas enim quae non erat antea, illa est praedestinata et praefinita, sive praeordinata, sine suis meritis, ut Filius Dei esset, assumpta a Verbo in virtute divinitatis, et in potentia Verbi et unita illi in unitate pe
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ qͦ inflammati ceperunt.
loqu omniũ gentiũ lingius
magnalia d̃i. Tunc potius cogni¬
tus est ẽẽ uerus filius dĩ. ab his
uidelicet de quibꝰ lucas dicit. qͥd
una die crediderunt. tria milia:
altera die quinꝙ: milia. Digna
exresurrectione mortuorũ. s ad huc
aliquid addidit dicens exresur¬
rectione mortuorũ iħ̃u xp̃i: id ẽ
tantum mͦ electorum ad se ꝑtinen-¬
tium. Simulq nobis demonstrat᷑.
quia sicut suam resurrectionẽ pro¬
curauit: ita quoꝙ multorũ mor¬
tuorum corpora et animas pari
dormierant surrexerunt. Ex quoꝵ¬

Expanded text:
m, quo inflammati coeperunt loqui omnium gentium linguis magnalia Dei, tunc potius cognitus est esse verus Filius Dei, ab his videlicet de quibus Lucas dicit quod una die crediderunt tria millia, altera die quinque millia . Dignaex resurrectione mortuorum, sed adhuc addidit aliquid, dicens, ex resurrectione mortuorum Jesu Christi, hoc est tantummodo electorum ad se pertinentium; simulque nobis demonstratur quia sicut suam resurrectionem procuravit, ita quoque multorum mortuorum corpora et animas paritdormierant surrexerunt , qu
Abbreviated transcription (Latin):
tem prestat angłis & hominibꝰ uis¬
tis. Qͥetiam formauit. iuuifica¬
uit. et scĩficauit ipsũ hominem
mut̃o rurginali ex semine uirginis:
sine semine uiri. Considerandũ
ẽ autem quia non fuit ei sp̃s sc̃s
prosemine: nec dicimus illum pa¬
trem eẽ humanitatis. ne dicantur
duo ẽẽ patres: quod omnino nefas
ẽ dicere. Non enĩ omẽ quod nascit᷑
ex nobis: utiq filiꝰ nr̃ ẽ. Uerbi grã.
Capillus nascitur de capite. et tam̃
Pediculi quoq ex nobis nascuntur:
et tam̃ filii nri nequaquam dicunt᷑.

Expanded text:
tat angelis et hominibus justis qui etiam formavit, vivificavit et sanctificavit ipsum hominem in utero virginali, ex semine virginis sine semine viri. Considerandum est autem quia non fuit ei Spiritus sanctus pro semine, nec dicimus illum patrem esse humanitatis, ne dicantur esse duo patres, quod omnino nefas est dicere: non enim omne quod nascitur ex nobis utique filius noster est. Verbi gratia: capillus nascitur de capite, et tamen Pediculi ex nobis quoque nascuntur, et tamen fili