comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicta intelligunt᷑. s ea q̃falsa s̃ dicta ẽẽ credunt᷑.
hoc ut exemplis fiat plamꝰ idipsũ qd̾ iacob fec̃ atten¬
de. hedinis certe pellib menbra contexit. Si cau¬
sam ꝓpͥam reqͥramꝰ: mentitũ putabimꝰ. hoc enĩ fecꝰ:
ut putaret᷑ ẽeᷤᷤ qͥ ñ erat. Si aut᷑ hoc factũ ad illud
ꝓpt̾ qd̾ significandũ reuera factũ ẽ referat᷑: Phe¬
qͥ ñ sua s aliena pecca portaũ. Uerax gͦ sigͣcatio nul
lomͦ m̃datiũ recte dici potest: ut aut᷑ ĩ facto. ita &
in ũbo. Nã ẽ ei pat̾ dixisset qͥs estu fili. ille resp̾dit.
Ego esau pͥmogenitꝰ tuꝰ. Hoc si referat᷑ ad duos illos
geminos: m̃datiũ uidebr. Si aut̃ illud ꝓpt̾ qd̾ sigͣean¬
d̾itis abrahã ꝙ isaac ꝙ iacob. ꝙ om̃s ꝓpħas in reg¬
no ai. uos aut̃ expelli foras : ꝙ uenient ab oriente &
occidente ⁊ aqͥlone ⁊ aust᷑. ꝙ accũbent in regno dĩ.
ꝙ ecce sunt nouissimi qͥerant pͥmi & s̃ pͥmi qͥ erant

Expanded text:
dicta intelleguntur, sed ea quae falsa sunt dicta esse creduntur. hoc ut exemplis fiat planius, id ipsum quod Iacob fecit attende. hedinis certe pellibus membra contexit. si causam proximam requiramus, mentitum putabimus; hoc enim fecit, ut putaretur esse qui non erat. si autem hoc facpropter quod significandum revera factum est referatur, per haequi non sua, sed aliena peccata portavit. Verax ergo significatio nullo modo mendacium recte dici potest. Ut autem in facto ita et in verbo. Nam cum ei pater dixisset: Quis es tu, fili? ille respondit: Ego sum Esau primogenitus tuus. Hoc si referatur ad illos duos geminos, mendacium videbitur, si autem illud propter quod signifideritis Abraham et Isaac et Jacob et omnes prophetas in regno Dei, vos autem expelli foras, et venienaquilone et austro, et accumbent in regno dei. et ecce sunt nouissimi qui erant primi, et sunt primi qui erant
Abbreviated transcription (Latin):
metetigit: ⁊ de lataro uͥ posiustis eũ. Sie qͥppe int̾¬
rogaũ qͣsi nesciens qd̾ utiq sciebat. ac ꝑ hoc neseire
se finx̃. ut aliqͥd aliud illa uelut igu᷑antia sua sigͣcar&:
Cos nãq sigͣcabant. siue illa fluxũ sangͥnis paciens.
siue ille mortuus quat̾duanꝰ. qͦs ꝙ̃ qͥ cuncta sciebat.
qͦdã mͦ nesciebat. Nã & illa typũ gerebat plebis gen¬
tiũ. un ꝓmissa fuerat ꝓphetia. Popłs quẽ ñ cogno¬
ui sertuũ mͥ: ꝯ laxarꝰ remotꝰ auiuentib tãꝗͣ ibi ia¬

Expanded text:
stis eum? sic quippe interrogauit quasi nesciens quod utique sciebat. ac per hoc nescire se finxit, ut aliquid aliud illa uelut ignorantia sua significareos namque significabant siue illa fluxum sanguinis patiens siue ille mortuus quadriduanus, quos etiam qui cuncta sciebat quodam modo nesciebat. nam et illa typum gerebat plebis gentium, unde praemissa fuerat prophetia: populus, quem non cognoui, seruiuit mihi, et Lazarus remotus a uiuentibus ta
Abbreviated transcription (Latin):
ostendimus. ut ꝓsuscipiendis in cõmoditatib q̃ ho¬
neste aefortit᷑ tolerant᷑. hec qͦ gen̾a deuitent᷑ a forti¬
b ꝙ fidelib ꝙ ueracib uiris. acfeminis. Nongͦ m̃ti¬
endũ qͣrenti. uͥ sit qͥse fid̾ emꝰpiã cõmiserit: s fortius
respondendũ nec ꝓdam nec m̃tiar. fecit hoc ep̃c
quondã tagacensis ȩccłȩ. firmꝰ nomine. firmior uolũ¬
tat̾e. ħã cͣabeo qͣreret᷑ ho iussu inꝑatoris ꝑ apparito¬
res abeo missos. quẽ ad se cõfugientẽ diligentia ꝗͣta po¬
t̾at occultabat. resp̃ait qͣrentib. nec mtiri seposse
mini que seruabat indulgenti ã sine uilla aifficultate
ĩpetͣr&. Qͥd hoc fieri pot t eitiꝰ atq constatꝰ. Octauũ
ẽ genꝰ m̾dacii qd̾ & nulli obest ⁊ ad hoc ꝓ aest. ut ab inmũ¬

Expanded text:
oditatibus, quae honeste ac fortiter tolerantur, haec quoque genera deuitentur a fortibus et fidelibus et ueracibus uiris ac feminis. Non ergo mentiendum quaerenti, ubi sit qui se fidei cuiuspiam commiserit, sed fortius respondendum: "nec prodam nec mentiar". fecit hoc episcopus quondam Thagastensis ecclesiae, Firmus nomine, firmior uoluntate. nam cum ab eo quaereretur homo iussu imperatoris per apparitores ab eo missos, quem ad se confugientem diligentia quanta poterat occultabat, respondit quaerentibus nec mentiri se posse mini, quem seruabat, indulgentiam sine ulla difficultate impetraret. quid hoc fieri potest fortius atque constantius? Octauum est genus mendacii, quod et nulli obest et ad hoc prodest, ut ab immu
Abbreviated transcription (Latin):
los mores conũtet᷑ eu hoc ei p̃bet᷑ imitandũ conũso:
qd̾ ci p̃stitũ ẽ conũtendo. Neq septrino gen̾e m̃tiendũ ẽ:
ñ enĩ cuiꝰꝗͣ cõmoditas aut salus tẽꝑał. ꝑfrtiende fid̾i
p̾fe̾nda ẽ. Nec si qͥsꝗͣ in recte factis nris tã male mouet᷑
ut fiat ꝙͣ. aĩmo aet̾ior. longeq pietate remotior. ꝓpt̾ea
recte facta deserenda s̃: ẽid nob̃ p̾cipue tenendũ sit.
qͦuocare atq in uitare debenius. qͦs siẽ nos met ipsos
diligimꝰ. fortissimoq animo bibenda ẽ aplĩca illa sen¬
tentia. aliis qͥdem sumꝰ odor uitȩ inuit᷑a: aliis odor
mortis in mortẽ. Et ad hec qͥs idoneꝰ. Nec octauo
gen̾e m̃tiendũ ẽ: qͥa ꝙ inbonis castitas animi puditia
corꝑis. ꝙ in mał id qd̾ ipsi facimꝰ. eo qd̾ fieri simmus
matꝰ ẽ. Inhis auit̾ octo gen̾ib tãto qͥsq minꝰ peceat ẽ
pece̾m ñ sit putau̾it. decipiet se ipsum tͣpit̃. c̃hones¬

Expanded text:
itandum conuerso, quod ei praestitum est conuertendo. neque septimo genere mentiendum est; non enim cuiusquam commoditas aut salus temporalis perficiendae fidei praeferenda est, nec, si quisquam in recte factis nostris tam male mouetur, ut fiat etiam animo deterior longeque a pietate remotior, propterea recte facta deserenda sunt, cum id nobis praecipue tenendum sit, quo uocare atque inuitare debemus quos sicut nosmet ipsos diligimus, fortissimoque animo bibenda est apostolica illa sententia: aliis quidem odor uitae in uitam, aliis odor mortis in mortem; et ad haec quis idoneus? nec octauo genere mentiendum est, quia et in bonis castitas animi pudicitia corporis et in malis id quod ipsi facimus eo quod fieri sinimus maius est. in his autem octo generibus tanto quisque minus peccat, cum peccatum non sit putaverit, decipiet seipsum turpiter, cum hones
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ꝓsunt dicit ꝙ apłus fructꝰ aut̃ sp̃e ẽ caritas.
gaudiũ pax. longanimitas benignitas. bonitas. fides.
manscietudo continentia. Que om̃ia in oipiunt aca¬
ritate : & ꝑcet̾am uinct̾am qͣsi hotrũ mirabiłe faci¬
unt. Nec tam̃ frust᷑ idẽ dñs addidit. Que aut̃ sar¬
m̃ta innie dant fruetũ. purgat illa pat̾ m̃s ut ma
caritatis possunt t̾n aliqͥd hab̾e purgandũ. qd̾ in¬
cultũ agͥcola nͣ relinqͥt. Qd̃ gͦ ille se̾s debaptis¬

Expanded text:
nihil prosunt. dicit et apostolus: fructus autem spiritus est caritas, nihil prosunt. dicit et apostolus: fructus autem spiritus est caritas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia. quae omnia incipiunt a caritate et per ceteram iuncturam quasi botrum mirabilem faciunt. nec tamen frustra idem dominus addidit: quae autem sarmenta in me dant fructum, purgat illa pater meus ut mcaritatis, possunt tamen aliquid habere purgandum, quod incultum agricola non relinquit. quod ergo ille uir sa
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ar nalit᷑ blandiunt᷑: c̃ eiꝰ caritate sp̃itałr ꝑimant᷑. Na
re sequendũ ẽ. ꝙ totiꝰ eccłe consensio confirmaret: in¬
sũ eꝰ ei ẽferme octoginta co ep̃is sins africantar eccłã¬
rum. hoĩnẽ qͥextͣ eccłȩ eatholi cȩ cõmunionẽ baptiza¬
tꝰ fuisset oport̾e ad ȩccłam uenientẽ denuo baptrrari:
qd̵ ñ recte fieritanto uiro nimirũ ꝓpt̾ea dñs ñ aperuit.
ut eiꝰpia & humilital ꝙ caritas in eustodienda salub̾e
ȩccl̃ȩ pace patescerꝙ. Mmꝰ gͦ ille penet᷑uit ut cerñ&
pͣ hab̾& nichil e̾e̾t᷑. Cũ aut̃ minus illud ꝑspiciens. hane
tam̃ humilit̃ fidelit̾ fortit᷑ custodiuit. ad martirii co¬
rona meruit ꝑuenire: ut si qͦ ineiꝰ lucidã iñtẽ ex hu¬
iiniana conditione nebula irrepserat: głosa sereni¬
inutilia sarm̃ta qͣfructũ nͣdarent. Qͥs ẽ aut̃ fructꝰ
nͥ nouus ille fetꝰ de qͦ ite dicit: mandatũ nouu ao uobis
ut uos inuicẽ diligatis: Ipsa ẽ illa caritab̾sine qͣcet̾a

Expanded text:
carnaliter blandiuntur, cum eius caritate spiritaliter perimantur. nam re sequendum esset totius ecclesiae consensio confirmaret, uisum est ei cum ferme octoginta coepiscopis suis Africanarum ecclesiarum hominem, qui extra ecclesiae catholicae communionem baptizatus fuisset, oportere ad ecclesiam uenientem denuo baptizari: quod non recte fieri tanto uiro nimirum propterea dominus non aperuit, ut eius pia et humilitas et caritas in custodienda salubriter ecclesiae pace patesceret. minus ergo ille penetrauit, ut cerneret non haberet, nihil esset. cum autem minus illud perspiciens hanc tamen humiliter fideliter fortiter custodiuit, ad martyrii coronam meruit peruenire, ut, si qua in eius lucidam mentem ex humana condicione nebula inrepserat, gloriosa sereniinutilia sarmenta quae fructum non darent. quis est autem fructus nisi nouus ille fetus de quo item dicit: mandatum nouum do uobis, ut uos inuicem diligatis? ipsa est illa caritas, sine qua cetera
Abbreviated transcription (Latin):
dam̃ta syon. s fundam̃ta dñi: idẽ que constituit dñs.
de qͦ dictũ ẽ. Edificans iherłm dñs. Nec syon tam̃ nec
dñm ante nominauãt. cũ diceret. fundam̃ta eiꝰ in mon¬
tib scĩs. Sic & hic ñdũ nominato infante dictũ ẽ. occur¬
rit ei & querebat eũ occidẽ: ut de qͦ dixerit in consequen¬
tib agnoscamꝰ:. Quã qͣm & si de moy se acciꝑe qͥsqͣm
uoluerit: ñ ẽ magnoꝑe resistendũ. Illud potiꝰ qđ seqͥt᷑
sifieri potest intelligat᷑. qͥd sibi uelit ido recessisse an¬
qłm ab int̾fectione ciuꝰlibet eoꝵ. qr dĩx mulier stetit
sanguis circũcisionis infantis. Non enĩ ait recessit ab eo
ꝓpt̾ qͦd circũcidit infant̾ẽ: s qͥa stetit sanguis circu̾cisi¬
ons. N qr cucurrit s qr stetit. magno nͥ fallor sacͣmento.

Expanded text:
onstituit dominus, de quo dictum est: aedificans Hierusalem dominus. nec Sion tamen nec dominum antea nominauerat. cum diceret: fundamenta eius in montibus sanctis. sic et hic nondum nominato infante dictum est: occurrit ei et quaerebat eum occidere, ut de quo dixerit in consequentibus agnoscamus. quamquam et si de Moyse accipere quisquam uoluerit, non est magno opere resistendum. illud potius quod sequitur, si fieri potest, intellegatur, quid sibi uelit ideo recessisse angelum ab interfectione cuiuslibet eorum, quia dixit mulier: stetit sanguis circumcisionis infantis. non enim ait: . recessit ab eo", propter quod circumcidit infantem, sed quia stetit sanguis circumcisionis: non quia cucurrit, sed quia stetit, magno, nisi fallor, sacramento.
Abbreviated transcription (Latin):
occidẽ. de qͦ nichil antea dixerat. S talis ẽ in psalmo. fun¬
dam̃ta eiꝰ inmontib scĩs: diligit dñs portas syun. Inde
enĩ psalmꝰ incipit: nec aliqͥd de illo uł de illa dixerat.
cuiꝰ fundam̃ta intelligi uoluit dicens. fundam̃ta eiꝰ in
montib sc̃ĩs. S qr seqͥt᷑ diligit dñs portas syon: gͦ fundam̃¬

Expanded text:
occidere", de quo nihil antea dixerat. sed talis est in psalmo: funoccidere", de quo nihil antea dixerat. sed talis est in psalmo: fundamenta eius in montibus sanctis; diligit dominus portas Sion. inde enim psalmus incipit nec aliquid de illo uel de illa dixerat, cuius fundamenta intellegi uoluit dicens: fundamenta eius in montibus sanctis. sed quia sequitur: diligit dominus portas Sion, ergo fundame
Abbreviated transcription (Latin):
Neo qͦd seͥptũ ẽ. & factũ ẽ inuia ad refectione. obuia¬
uit eiangłs & querebat eũ occidẽ. E assũpto sep¬
phora calculo. circu̾cidit p̾putiũ filii sui: & ꝓcidit
adpedes eusꝰ dix. Stetit sanguis circu̾cisionis infantiᷤᷤ
mei. Et recessit ab eo ꝓpt̾ qđ dix. desut sanguis cir¬
cũcisionis. Pͥmũ querit᷑ quẽ uolebat angłs occide̾:
iutrũ moysen qi dictũ est. occurrit ei angłs. & que¬
rebat eũ occidẽ. Nã cui putabit᷑ occurruse nͥ illi qͥ
uniu̾so suoꝵ comitatui p̃fuit. & aqͦ cȩtĩ ducebant᷑: An puerũ
querebat occidẽ. cui mat̾ circũcidendo subuenitꝰ. ut obhoc
intelligat᷑ occidẽ uoluisse infatẽ qr ñ erat circũcisus. atq
ita sancire p̾ceptũ circu̾cisionis. seueritate uindicte: qͦs
siita ẽ: incertũ ẽ pͥus de qͦ dixerat querebat eũ occidere
qr ignorat᷑ quẽ : ñ ex consequentib repꝑiat̃. Mira locutio¬
ne & musitata. ut pͥus diceret occurrit ei. & querebat eũ

Expanded text:
eo quod scriptum est: et factum est in uia ad refectionem obuiauit ei angelus et quaerebat eum occidere. et adsumto Sepphora calculo circumcidit praeputium filii sui et procidit ad pedes eius ut dixit: stetit sanguis circumcisionis infantis mei. et recessit ab eo, propter quod dixit: desiit sanguis circumcisionis, primum quaeritur, quem uolebat angelus occidere, utrum Moysen, quia dictum est: occurrit ei angelus et quaerebat eum occidere. nam cui putabitur occurrisse. nisi illi qui uniuerso suorum comitatui praefuit et a quo ceteri ducebantur? an puerum quaerebat ocintelligatur occidere voluisse infantem quia non erat circumcisus, atque ita sancire praeceptum circumcisionis severitate vindictae? Quod si ita est, incertum est prius de quo dixerit, Quaerebatquia ignoratur quem, nisi ex consequentibus reperiatur, mira sane locutione et inusitata, ut prius diceret: "occurrit ei et quaerebat eum
Abbreviated transcription (Latin):
te de cognitione ꝓced̾e. nemo enĩ uult qd̾ omĩno
qͥd uel quale sit nescit. N̾tam̃ eeᷤ cognitionis imagi¬
nẽ. ꝙ id̾o quandã in hac re intelligibili natiuitatis
ꝙ ꝓcessionis insinuari distantiã. qm̃ ñ hoc ẽ cogi¬
tatione conspicere qd̾ appetere. uel etiam ꝑfrui uo¬
luntatȩsernit discernitq qͥ potest. Potuist ꝙtu.
quan uis ñ potueris neq possis explicare sufficient⁊ elo¬
qͥo: qd̾ int̾ nubila similitudiũ corꝑaliũꝗͣ cogitatio¬
nib humanis occursare n̾desinunt. uix iudisti. S
ila lux que ñ est qd̾ tu. & hoc ibi ostendit aliud ẽeᷤ
ilas incorꝑeas similituidines corpoꝵ & aliud ẽeᷤᷤ ue
rũ. qd̾ eis repbatis intelligentia contuem᷑. Hex &
alia simliter certa ocłis tuis int̾iorib lux illa mon¬
stͣuit. Que gͥ causa ẽ curacie fixa ipsam uid̾e ñ
miqͥtas c. &is gͦ sanat om̃s languores tuosenͥ qͥ pro¬

Expanded text:
tem de cognitione procedere — nemo enim uult quod omnino tem de cognitione procedere — nemo enim uult quod omnino quid uel quale sit nescit — non tamen esse cognitionis imaginem et ideo quandam in hac re intellegibili natinitatis et processionis insinuari distantiam, quoniam non hoc est cogitatione conspicere quod appetere uel etiam perfrui uoluntate, cernit discernitque qui potest. potuisti et tu, quamuis non potueris neque possis explicare sufficienti eloquio, quod inter nubila similitudinum corporalium, quae cogitationibus humanis occursare non desinunt, uix uidisti. sed illa lux, quae non est quod tu et hoc tibi ostendit aliud esse illas incorporeas similitudinerum, quod eis reprobatis intelligentia contuemur: haec et alia similiter certa oculis tuis interioribus lux illa monstravit. Quae igitur causa est cur acie fixa ipsam videre non niquitas? Quis ergo sanat om
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ.: ꝙ eosinea fige si potes. Sic enĩ uidebis qͥd dis¬
tet natiuitas u̾bi ãĩ aꝓcessione doni di. ꝓpt̾ qd̾ fi¬
qd̾ absit dictꝰ ẽ filius. S ad hoc dilucide ꝑspicueq
cernendũ.ñ potes ibi aciem figere. Scio ñ potes.
Uerũ dico. mͥ dico. qͥd ñpossim scio. Ipsa tͥ tam̃¬
ostendit inte tria illa. in qͥb te sũme ipsius qu̾a
fixis oełis cont̾ẽplari ñ dũ uales imagiẽ tͥnita¬
tis agnosceres: ipsa ostendit u̾bũ uerũ esse inte.
quando descientia tua grgnit᷑. idẽ quando qd̾ scimꝰ
dicimꝰ  si nulliꝰ gentis lingũa significantẽ uocẽ.
uel ꝓferamꝰ uel cogitemꝰ. s exillo qd̾ nouimꝰ cogita¬
tio nr̃a formet᷑. sitq in acie cogitantis imago simil¬
lima cognitionis. eiꝰ qũa memoria continebat. Ista
duo scilicet uelut parentẽ acplem.t̾qa uolunta¬
te siue Ailectione iungente. Qũa qͥdem uolunta¬

Expanded text:
cem et eos in ea fige, si potes. sic enim uidebis quid discem et eos in ea fige, si potes. sic enim uidebis quid distet natiuitas uerbi dei a processione doni dei, p non amborum, quod absit, dictus est filius. Sed ad hoc dilucide perspicueque cernendum, non potes ibi aciem figere; scio, non potes. Verum dico, mihi dico, quid non possim scio: ipsa tamostendit in te tria illa, in quibus te summae ipsius, quam fixis oculis contemplari nondum uales, imaginem trinitatis agnosceres. ipsa ostendit tibi uerbum uerum esse in te, quando de scientia tua gignitur, id est quando quod scimus dicimus, etsi nullius gentis lingua significantem uocem uel proferamus uel cogitemus, sed ex illo quod nouimus cogitatio nostra formetur sitque in acie cogitantis imago simillima cognitionis eius, quam memoria continebat, ista duo scilicet uelut parentem ac prolem tertia uoluntate siue dilectione iungente. quam quidem uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sidenti. iudicanda omĩa nuntiant etiã corꝑissen¬
sus. & qͦ ñ est suꝑior cui subdita regenda ẽ. nͥ ds.
Uexũ int̾ hȩc que multa iam dixi. &. nicħ illiꝰ sũme
tͥnitatis in effabilitate dignũ. me dixisse aud eo ꝓ¬
fit̾i. s confiteri potiꝰ mir ificatã scient sã eiꝰ ex me
inualuisse. nec potuisse me adillã. Otu anima mea
uͥte ee̾ sentis uͥ iaces aut uͥstas. Donec abeo qͥ ꝓpitius
factꝰ est om̃ib iniqͥtatib tuis sanent᷑ om̃s languores
tui: Agnosces te certe in illo ẽẽ stabulo qͦ samari¬
tanꝰ ille ꝑdux̃ eũ. quẽ repperit multis alatronib
inflictis uuln̾ib semi uiuũ. ꝙ tam̃ multa uera
uidisti. ñ his ocłis qͥb uident᷑ corꝑa colorata: s eis
ꝓ qͥb orabat qͥdicebat. ocłi mei uideant eqͥtate.
Nempe gͦ multa uera uidisti: eaq discreuisti ab illa
luce. qua tͥ lucente uidisti. Attolle ocłos ad ipsã lu¬

Expanded text:
praesidenti iudicanda omnia nuntiant etiam corporis senpraesidenti iudicanda omnia nuntiant etiam corporis sensus et qua non est superior, cui subdita regenda est, nisi deus. Verum inter haec quae multa iam dixi et nihil illius summae trinitatis ineffabilitate dignum me dixisse audeo profiteri, sed confiteri potius mirificatam scientiam eius ex me inualuisse nec potuisse me ad illam, o tu, anima mea, ubi te esse sentis, ubi iaces aut ubi stas, donec ab eo qui propitius factus est omnibus iniquitatibus tuis sanentur omnes languores tui? agnoscis te certe in illo esse stabulo, quo Samaritanus ille perduxit eum quem repperit multis a latronibus inflictis uulneribus semiuiuum, et tamen multa uera uidisti non his oculis, quibus uidentur corpora colorata, sed eis pro quibus orabat qui dicebat: oculi mei uideant aequitatem. nempe ergo multa uera uidisti eaque discreuisti ab illa luce, qua tibi lucente uidisti. attolle oculos ad ipsam lu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ex natiuitate sua ceci sunt e̾e ᷤᷤ solem negare:
cipiant e̾e ᷤᷤ lux in conꝑatione infideliũ: atq hoc
p̃misso fundam̃to. edificent᷑ ad uidenda qͣ er edt̃:
ut aliquando possint uid̾e. Sunt enĩ que ita
credunt᷑ : ut uideri iam omĩno ñ possint. Non
enĩ xp̃c iterũ incruce uidendꝰ ẽ. S nͥ hoc cre¬
dat᷑ qd̾ ita factũ atq uisũ est. ut futurũ ac
sine fine uidendus ẽ. Quantũ uͦ attinet ad
illam sũmã in effabiłe in corꝑalem inmutabi¬
lemq nat᷑am ꝑ intelligentiam ut cũq cer¬
nendam aiusqu̾ã se melius regente dũ taxat
fid̾i regula acies humane mentis exereeat. qũa in
eo qd̾ ipse homo insua nat᷑a melius cet̾is animalib.
meliꝰ etiam cet̾is anime sue partib habet. qd̾ est ip¬
samens. cui qͥd̾ã rerũ iniisibiliũ tͥbutꝰ e̾ uistis: ꝙ
cui t̾aqu̾a in loco suꝑiore atq int̾iore honorabilit̃

Expanded text:
qui ex natiuitate sua caeci sunt esse solem negare. qui ex natiuitate sua caeci sunt esse solem negare. cipiant esse lux in comparatione infidelium, atque hoc praemisso fundamento aedificentur ad uidenda quae credunt, ut aliquando possint uidere. sunt enim quae ita creduntur, ut uideri iam omnino non possint; non enim Christus iterum in cruce uidendus est. sed nisi hoc credatur quod ita factum atque uisum est, ut futurum ac um, qualis sine fine uidendus est. quantum uero attinet ad illam summam, ineffabilem, incorporalem incommutabilemque naturam per intellegentiam utcumque cernendam, nusquam se melius, regente dumtaxat fidei regula, acies humanae mentis exerceat quam in eo quod ipse homo in sua natura melius ceteris animalibus, melius etiam ceteris animae suae partibus habet, quod est ipsa mens, cui quidam rerum inuisibilium tributus est uisus et cui tamquam in loco superiore atque interiore honorabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
uitã insemet ipso: dedit & filio uit̾a hab̾e insenet
ipso. Sic ei dedit uit̾a ꝓced̾e deillo. sic̃ ꝓcedit ꝙ de
ipso. Hȩc de illo sermone in hunc librũ transtuli:
s. fidelib ñ infidelib loquens. Nerũ si ad hanc ima¬
ginẽ contu endã. & ad uidenda ista qu̾a uera sint
que in eoꝵ mente sunt. nectria sic sunt. ut tres
ꝑsone sint. s omĩa tria hominis sunt q̃una ꝑsona
liqͥ dissimã redai sibi rationẽ. qͦ ab humana nĩte
tarda scilicet infirmaq ñ capit᷑. & certe cũ in¬
concisse credidint scͥpt᷑is sc̾is. tanqũa ueracissimis
testib agant orando ꝙ querendo & bene uiuendo
ut intelligant: idẽ ut quantũ uideri potest uide¬
at᷑mente. qd̾ tenet᷑ fide. Qͥs hoc ꝓhibeat᷑. ĩ mo uͦ
ad hoc qͥs n̾ orit᷑ : Si aut̃ ꝓpt̾ea negandũ putant ita
ẽe ᷤ.qͥa ea ñualent cecis mĩtib cern̾e: debent ꝙ illi

Expanded text:
uitam in semet ipso, dedit et filio habere uitam in semet uitam in semet ipso, dedit et filio habere uitam in semet ipso, sic ei dedit uitam procedere de illo, sicut procedit et de ipso." haec de illo sermone in hunc librum transtuli, sed fidelibus, non infidelibus loquens. Verum si ad hanc imaginem contuendam et ad uidenda ista quam uera sint quae in eorum mente sunt nec tria sic sunt, ut tres personae sint, sed omnia tria hominis sunt, quae una persona liquidissimam reddi rationem sibi, quae ab humana mente, tarda scilicet infirmaque, non capitur? et certe cum inconcusse crediderint scripturis sanctis tamquam ueracissimis testibus, agant orando et quaerendo et bene uiuendo, ut intellegant, id est ut, quantum uideri potest, uideatur mente quod tenetur fide. quis hoc prohibeat, immo uero ad hoc quis non hortetur? si autem propterea negandum esse, quia ea non ualent caecis mentibus cernere, debent et illi
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃is ut etiam de illo ꝓcedat sicut ꝓcedit de patre.
ab ipso habet patre. Hic ut cũq et ã illud intel¬
lig̾r. quantũ atalib quales nossumꝰ intelligi
potest. cur ñ dicat᷑ natꝰ ẽẽ. s. potiꝰ ꝓcedere sp̃s sc̃s: am̃¬
surdissimũ est. filiꝰ qͥppe nullus ẽ duoꝵ: nͥ patͥs & ma¬
tris. Absit aut̃ ut int̾ ãm & patrẽ ꝙ dm̃ filiũ tale
aliqͥd suspicem᷑: qͥa nec filiꝰ hominũ simul & ex patre
ꝙ ex matre ꝓcedit. s cum inmatre ꝓceait expatre.
ñ dũ ꝓceait ex matre. Et cũ in hanc luc̾e ꝓcedit ex
matre: ñ dũ ꝓcedit ex patre. Sp̾s aut̃ sc̃s ñ de pa-¬
tre ꝓcedit infiliũ. ꝙ de filio ꝓcedit ad scĩficandam
creat᷑am: s simul de utroq ꝓcedit. qu̾auis hoc filio
pat᷑ dea̾it. ut qu̾e admodum de se. ita deillo qͦq ꝓ
cedat. Neq enĩ possumꝰ dic̃e qd̾ ñ sit uita sp̃c sẽs:
cũ uita pat̾. uita sit filiꝰ. Ac ꝑ hoc sic̃ pat̾ ẽ habeat

Expanded text:
ctus ut etiam de Filio procedat, sicut procedit de Patre, ab ipso habet Patre. Hic utcumque etiam illud intelligitur, quantum a talibus quales nos sumus, intelligi potest, cur non dicatur natus esse, sed potius procedere Spiritus surdissimum est. filius quippe nullus est duorum nisi patris et matris. absit autem, ut inter deum patrem et dei filium tale aliquid suspicemur, quia nec filius hominum simul ex patre et ex matre procedit, sed cum in matrem procedit ex patre, nondum procedit ex matre, et cum in hanc lucem procedit ex matre, non tunc procedit ex patre. spiritus autem sanctus non de patre procedit in filium et de filio procedit ad sanctificandam creaturam, sed simul de utroque procedit, quamuis hoc filio pater dederit, ut quemadmodum de se, ita de illo quoque procedat. neque enim possumus dicere, quod non sit uita spiritus sanctus, cum uita pater, uita sit filius; ac per hoc sicut pater, cum habeat
Abbreviated transcription (Latin):
coet̾na & equali. & in corꝑali. & in effabilit̾ in¬
mutabili atq inseꝑabili tͥnitate. difficillimũ ẽ
gen̾ationẽ aꝓcessione dist inguere: Sufficiat in
sermone qͦdam ꝓferendo ad aures ppłi xp̃iani
aiximꝰ: dictũ q conscͥpsimꝰ. Int̾ cet̾a enĩ eũ ꝑscͥptu¬
rarũ scãrũ testi monia docuissẽ de utroq ꝓcedẽ

Expanded text:
coaeterna et aequali, et incorporali, et ineffabiliter immutabili atque inseparabili Trinitate, difficillimum est generationem a processione distinguere, sufficiat intsermone quodam proferendo ad aures populi Christiani diximus, dictumque conscripsimus. Inter caetera enim, cum per Scripturarum sanctarum testimonia
Abbreviated transcription (Latin):
mortalis fuit. Co ipso quo mortalis erat. similitudin̾e
habebat carnis peccati. Hoc appellat etiã peccatum
consequent̾ dicens: ut de peccato dãpnaret peccatũ
in carne. Itẽ alio loco. Eũ inqͥt qͥ ñ nouãt peccatũ.
peccatũ ꝓnob̾ fecit: ut nos simꝰ iustitia dĩ in ipso. Cur

Expanded text:
mortalis fuit, eo ipso, quo mortalis erat, similitudinem mortalis fuit, eo ipso, quo mortalis erat, similitudinem habebat carnis peccati. hoc appellat etiam peccatum consequenter dicens: ut de peccato damnaret peccatum in carne. item alio loco: eum, inquit, qui non nouerat peccatum, peccatum pro
Abbreviated transcription (Latin):
det in ligno. Ille neget xp̃m maledictũ: qͥ negat & mor¬
tuũ. Qui autẽ confitet᷑ mortuũ. &. negare ñ potest mor¬
tem de peccato ẽẽ: & obhoc etiã ipsam peccatũ uocari
dixerit. Idoq secutus apłs ait de xp̃o. factꝰ ꝓnob̾ male¬
dictũ: sic̃ ñ timuit dicere ꝓ om̃ib mortuus est. Hoc est
ledicto ẽ. Et maledictũ ẽ om̃e peccatũ siue ipsĩ quod sit
ut seqͣtur: siue ipsũ suppliciũ quod alio mͦ uocat᷑ pecca¬
tũ. qͥa fit ex peccato. Suscepit autẽ xp̃s sine reat: sup¬
pliciũ nr̃m. ut inde solueret reatũ nr̃m: & finiret lã
suppliciũ nr̃m. & ingenio meo ista dixerĩ. si ñ apłs to¬
tiens hoc inculcat: ut & dormientes excitet. & calũp¬
mantes offocet. Misit ds inquit filiũ suũ in similitu¬
din̾e carnis peccati: ut de peccato dãpnaret peccatũ
in carne. Non erat illaergo caro peccati: qͥa ñ detradu

Expanded text:
dit in ligno. Ille negat Christum maledictum, qui negat et mordit in ligno. Ille negat Christum maledictum, qui negat et mortuum. Qui autem confitetur mortuum, et negare non potest mortem de peccato esse, et ob hoc etiam ipsum peccatum vocari,dixerit. Ideoque secutus Apostolus ait de Christo: Fait de eodem dicere, pro omnibus mortuus est. Hoc enimledicto est, et maledictum est omne peccatum, sive ipsum quod fit ue ipsum subplicium, quod alio modo uocatur peccatum, quia fit ex peccato. suscepit autem Christus sine reatu subplicium nostrum, ut inde solueret reatum nostrum et finiret etiam subplicium nostrum. E; ingenio meo ista dixerim, si non apostolus totiens hoc inculcat, ut et dormientes excitet et calumniantes offocet. misit, inquit, deus filium suum in similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne. non erat ergo illa caro peccati, quia non de traduc
Abbreviated transcription (Latin):
eo qͦd manu facta sit. Sic & peccatũ. ñ tałũ ipsũ opꝰ
malũ quod pena dignũ est s etiã ipsa mors que pec¬
cato factaẽ. peccatum appellata ẽ. Illud itaq pecca¬
tũ qđ reus ẽẽt mortis: non cõmisit xp̃s. Illud autem
alt̾um idẽ mort̾ẽ que peccato inflicta est humanȩ.
nat᷑ȩ. suscepit ꝓnob̾. Hoc suspendit in ligno. hoc ma¬
ledictũ est. ꝑ moysen: ubi mois dapnata ẽ ne regna¬
ret. &. maledicta est ut ꝑiret. Qua ꝓpt̾ ꝑxp̃itale pec
catũ. dãpnatũ ẽ nr̃m peccatũ ut nos lib̾arem. ne reg¬
nante peccato nos dãpnati remaneremꝰ. Quid gͦ mira¬
tur faustus maledictũ ẽẽ peccatũ. maledictã esse mor¬
t̾ẽ maledictã esse mortalitat̾ẽ carnis sine peccato xp̃i:
Ex peccato tam̃ hominis.: etiã in xp̃o facto. Ex adam
quippe corpꝰ assumit: quia ex adã uirgo maria quȩ
peꝑit xp̃m. Dixerat autẽ ds in paradyso. Qua die
tetigeritis: morte moriemini. Hoc ẽmaledictũ: qͦd pen¬

Expanded text:
d manu facta sit. Sic et peccatum non tantum ipsum opus malum, quod poena dignum est, sed etiam ipsa mors, quae propter peccata est, peccatum appellatum est. Illud itaque peccatum, quo reus esset mortis, non commisit Christus. Illud autem alterum, id est, mortem, quae peccato inflicta est humanae naturae, suscepit pro nobis. Hoc suspendit in ligno, hoc maledictum est per Moysen. Ibi mors damnata est, ne regnaret, et maledicta est, ut periret. Quaproptcatum damnatum est nostrum peccatum, ut nos liberaremur, ne regnante peccato nos damnati remaneremus. Quid ergo miratur Faustus maledictum esse peccatum, maledictam esse mortem, maledictam esse mortalitatem carnis sine peccato Christi, ex peccato tamen hominis in Christo factam? Ex Adam quippe corpus assumpsit, quia ex Adam virgo Maria quae peperit Christum. Dixerat autem Deus in paradiso: « Qua die tetigeritis, morte moriemini . » Hoc est maledictum quod pepen
Abbreviated transcription (Latin):
finxisse. s illã uerã in ligno passionis suȩ suspendis¬
se. in quã serpens ille hominẽ male suadendo deiecit
Quã uerã mort̾e nolunt isti conspicere. & id̾o ñ sanant᷑
aueneno serpentis. sic̃ in heremo qͥcũq illã attendẽt
sanabat᷑. Itaq fatem᷑ abimꝑitis dici aliud ee̾ affigi¬
ligno: aliud in ligno pendere. Sic enĩ quidã putant
soluendã ẽẽ istam questione. ut uidã dicant a moy se
maledictũ qͥlaqueo se suspendit. qu asi pͥmo nouerint.
utrũ ex ligno an exlapide se ille suspendit. S uerũ ẽ qd
de xp̃o ẽẽ p̃dictũ. S. talis imꝑitia ñ nulloꝵ catholicoꝵ
uenatio manicheoꝵ ẽ. Tales enĩ solent insectari. tales su¬
is fallaciis inretire. tales meos cecidãmꝰ. tales h esera¬

Expanded text:
finxisse, sed illam ueram in ligno passionis suae suspendisfinxisse, sed illam ueram in ligno passionis suae suspendisse, in quam serpens ille hominem male suadendo deiecit. quam ueram mortem nolunt isti conspicere et ideo non sanantur a ueneno serpentis, sicut in heremo quicumque illum attenderent sanabantur. Itaque fatemur ab imperitis dici aliudin ligno passionis suae suspendisligno, aliud in ligno pendere. Sic enim quidam putant solvendam esse istam quaestionem, ut Judam dicant a Moyse maledictum qui laqueo se suspendit; quasi primo noverint utrum ex ligno an ex lapide se ille suspenderit. Sed verum estde Christo esse praedictum. Sed talis imperitia nonnullorum Catholicorum, venatio Manichaeorum est. Tales enim solent insectari, tales suis fallaciis irretire: tales in eos cecideramus, tales haesera
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ optas inde lib̾ari: crede ꝑdiumã sententiȩ
iustitiã ex maledictione uenisse. Confitere gͦ male¬
dictũ suscepisse ꝓ nob̾. quẽ confiteris mortuũ esse
ꝓ nob̾. Nec aliud significare uoluisse moysen cũ
diceret: maledictus om̃is qͥ in ligno pependit. Po¬
terat enĩ dicere maledictus om̃is mortalis: aut ma¬
ledictus om̃is moriens. S hoc ẽ qđ asserit ꝓpħia: qͥa
sciebat xp̃i mort̾e in cruce pensurã: & futuros hereticos
qui dicerent. Pependit in ligno qͥdẽ: s specie qͥdam
ñ ut uere moreret᷑. Clamando gͦ maledictꝰ. nichil
aliud clamauit: nisi qͥa uere mortuus est. Sciens mor¬
tem hominis peccatoris quã sine peccato ipse suscepit.
de illo maledicto uenientẽ. qđ dictũ est si tetigeritiᷤᷤ
morte moriemini. Ad hoc ꝑtinet & serpens ille in
ligno suspensus: qͦ significaret᷑. ñ falsam mortẽ xp̃m¬

Expanded text:
autem optas inde liberari, crede per diuinae sententiae autem optas inde liberari, crede per diuinae sententiae iustitiam ex maledictione uenisse. confitere ergo maledictum suscepipro nobis, nec aliud significare voluisse Mosen cum diceret: Maledictus omnis qui in ligno pependit. Poterat enim dicere, maledictus omnis mortalis, aut maledictus omnis moriens, sed hoc est quod asserit prophetia, quia sciebat Christi mortem in cruce pensuram, et futuros haereticos qui dicerent: Pependit quidem in ligno, sed specie quadam, non ut vere moreretur. Clamando ergo Maledictus, nihil aliud clamavit, nisi quia vere mortuus est, sciens mortem hominis peccatoris, quam sine peccato ipse suscepit, de illo maledicto venientem quod dictum est: Si tetigeritis, morte moriemini. Ad hoc pertinet et serpens ille in ligno suspensus, quo significaretur, non falsam mortem
Abbreviated transcription (Latin):
acꝑ hoc additũ ẽ om̃is. ne xp̃c ad uera mort̾ẽ ñ ꝑtinere
diceret᷑. si amaledicto qͦd morti coniunctũ ẽ insipienti
honorificentia separaret᷑. Qui autẽ exueritate eiuan
głica fidelis ẽ intelligit tam̃ ñ ẽẽ contumeliã xp̃i. ex
ore moysi cũ eũ dix maledictũ: ñ ex diuinitate maie¬
statis sue. s ex conditione penȩ nr̃e: ex qua in ligno
suspensus ẽ. Quã ñ ẽ laus xp̃i ex ore manicheoꝵ. cũ
eũ negant carne habuisse mortale̾: inqͣm uerã mor¬
t̾e pateret᷑. Quia ex illo ꝓpħico maledicto laus intel¬
ligitur humilitatis: ex isto heretico quasi honore
crim̃ obicit᷑ falsitatis. Sigͦ negas maledictũ: nega
mortuũ. Si negas mortuum: ñ ĩã cont᷑ moysen s contͣ
apłm dimicas. Si autẽ confiteris mortuũ confitere
uenientẽ. aut ex maledictione. Siex benedictione
uenit pena peccati: opta sẽꝑ ẽẽ inpena peccati. Si

Expanded text:
ac per hoc additum est, omnis, ne Christus ad veram mortem non pertinere ac per hoc additum est, omnis, ne Christus ad veram mortem non pertinere diceretur, si a maledicto, quod morti conjunctum est, insipienti honorifigelica fidelis est, intellegit tam non esse contumeliam Christi ex ore Moysi, cum eum dixit maledictum, non ex diuinitate maiestatis suae, sed ex condicione poenae nostrae, ex qua in ligno suspensus est, quam non est laus Christi ex ore Manichaeorum, cum eum negant carnem habuisse mortalem, in qua ueram mortem pateretur, quia ex illo prophetico maledicto laus intellegitur humilitatis, ex isto haeretico quasi honore crimen obicitur falsitatis. si ergo negas maledictum, nega mortuum; si negas mortuum, non iam contra Moysen, sed contra apostolos dimicas. si autem confiteris mortuum, confitere uenientem aut ex maledictione. si ex benedictione uenit poena peccati, opta esse semper in poena peccati; si
Abbreviated transcription (Latin):
se uingere. ut amortis etiã ueritate se iuingerent.
Sienĩ uera illa mors ñ erat. nullũ maledictũ xp̃o
crucifixo pependit in ligno: quia nec uere crucifixuᷤᷤ
est. s contra longe futuros hereticos. quã de longe
clamat moyses. Sine causa tergi uersamini. O qui¬
bus displicet ueritas mortis xp̃i. Maledictꝰ om̃is.
qui pependit in ligno. Non ille aut ille. s omis om̃ino
Etiã ne & filius di: Etiam ꝓrsus. Nãboc ẽ qͦd ñ uulti᷑
inde satagitis. inde seducttis. Displicet enĩ uob̃ maledictꝰ
ꝓnob̾. quia displicet mortuus ꝓ nob̾. Tẽ eni extra male¬
dictũ illius adã. siextra illiꝰ morte. Cũ uͦ ex homine & pro
homine morte suscepit: ex illo & pro illo. etiã maledictũ
quod morti comitat᷑. susciꝑe ñ dedignatꝰ est. Etiam ille
ꝓrsus. etiã ille filiꝰ di sẽꝑ uiuus insua iustitia. mortuus
autẽ ꝓpt̾ delicta nr̃a. in carne suscepta:. ex pena nr̃a.

Expanded text:
seiungere, ut a mortis etiam ueritate seiungerent. seiungere, ut a mortis etiam ueritate seiungerent. si enim uera illa mors non erat, nullum maledictum Christo crucifixo pependit in ligno, quia nec uere crucifixus est. sed contra longe futuros haereticos quam de longe clamat Moses sine causa tergiuersamini, o quibus diqui pendet in ligno; non ille aut ille, sed omnis omnino! etiamne et filius dei ? etiam prorsus. nam hoc est, quod non uultis: inde satagitis, inde seducitis. displicet enim uobis maledictus pro nobis, quia displicet mortuus pro nobis: tunc enim extra maledictum illius Adam, si extra illius mortem. cum uero ex homine et pro homine mortem suscepit, ex illo et pro illo etiam maledictum, quod morti comitatur, suscipere non dedignatus est etiam ille, prorsus etiam ille filius dei semper uiuus in sua iustitia, mortuus autem propter delicta nostra in carne s
Abbreviated transcription (Latin):
muit dicere peccatũ: Plane hoc ꝓpħa & p̃uidere de¬
buit & p̾dicere: paratꝰ abhereticis cũ apło rep̃hendi.
Quis qͥs eñ rep̃hendĩt ꝓpħã dixisse maledictũ: cogit᷑
rep̾hendere apłm dixisse peccatũ. Nam utiq maledic¬
tũ comes peccati ẽ. Nec ido maior inuidia ẽ qͦd addi¬
dĩt d̾o ut diceret. maledictꝰ ado om̃is qͥ pependit in
ligno. Nisi enĩ ds̃ odisset peccatũ & mort̾ẽ nrãm: ñ ad
eam suscipiendã atq delendã filiũ suũ mitteret.
Quid gͦ mirũ si maledictũ ẽ ad̾o qͦd odit ds̃ : Tanto
enĩ libentius nob̾ donat in mortalitatẽ quȩ futura
est xp̃o ueniente:. qͣnto misericordiꝰ odit mortẽ nr̃am
quȩ in ligno pependit. xp̃o moriente. Quod autẽ
additũ ẽ om̃is. ut uideret᷑ maledictus om̃is qͥ in lig¬
no pependit: ñ sane moyses minꝰ p̃uidit etiã iustos
incruce futuros: s bene p̾uidit hereticos uerã mortẽ
dñi negaturos: & ido uolentes ab hoc maledicto xp̃m

Expanded text:
muit dicere peccatum? plane hoc propheta et praeuidere debuit et praedicere, paratus ab haereticis cum apostolo reprehendi. quisquis enim reprehenderit prophetam dixisse maledictum. cogitur reprehendere apostolum dixisse peccatum; nam utique maledictum comes peccati est. Nec ideo maior inuidia est, quod addiderit: deo, ut diceret: maledictus deo omnis, qui pependerit in ligno. nisi enim deus odisset peccatum et mortem nostram, non ad eam suscipiendam atque delendam filium suum mitteret. quid ergo mirum, si maledictum est deo, quod odit deus ? tanto enim libentius nobis donat inmortalitatem, quae futura est Christo ueniente, quanto misericordius odit mortem nostram, quae in ligno pependit Christo moriente. quod autem additum est: omnis, ut diceretur: maledictus omnis qui in lignin cruce futuros, sed bene praenidit haereticos ueram mortem domini negaturos et ideo uolentes ab hoc maledicto Christum
Abbreviated transcription (Latin):
bendo ammoneas & me corrigere ñ graueris.
Infelix ẽ enĩ qͥñtantos etiã sc̾oꝵ tuoꝵ studioꝵ
labores & digne honorar & dehis dño do nr̃o
cuius munere talis es. gr̃as agit. Unde cũ liben¬
abste hoc caritatis debitũ flagito. cuiꝰ doctrina
nomine & aduitorio dñi tantum in latina lin¬
gua eccłiasticȩ litterȩ adiute sunt: qͣntũ ñꝗͣ.
antea potuerunt: Maxime tam̃ istam senten¬
tiam. quicũq tot̾a lege seruauerit offendat
aut̾e in uno factus ẽ omiũ reus: si quo alio mͦ me
lius exponi posse nouit dilectio tua. ꝑ dñm ob¬
secro. ut nobiscũ cõmunicare digneris.
Ite de p̃dictis quatuor uirtutibꝰ quas in suꝑiori
libro distinxit in libro de moribꝰ eccłiȩ catholicȩ

Expanded text:
bendo admoneas et me corrigere non graueris. bendo admoneas et me corrigere non graueris. infelix est enim, qui non tantos et tam sanctos tuorum studiorum labores et digne honorat et de his domino deo nostro, cuius munere talis es, gratias agit. unde cum libenabs te caritatis debitum flagito, cuius doctrina in nomine et adiutorio domini tantum in Latina lingua ecclesiasticae litterae adiutae sunt, quantum numquam antea potuerunt! maxime tamen, istam sententiam: quicumque totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium lius exponi posse novit dilectio tua, per Dominum obsecro ut id nobiscum communicare digneris. CAPUT II. De praedictis quatuor virtutibus, quas in superiori libro distinxit. In Libro de Moribus Ecclesiae catholic
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ debita nr̃a sicut & nos dimittimꝰ & sine
murmuratione dando. hilarem enĩ datorẽ
diligit as Deniq sc̃s iacobꝰ ĩa ex isto loco de
tia terruerat consolet᷑. cũ ãmonet quomͦ etiam
peccata cotidiana sine quib non hic uiuit᷑: coti¬
dianis remediis expient᷑. Ne homo qui cũ in uno
offenderit sit om̃iũ reus in multis offendendo. qͥa
in multis offendimꝰ om̃s. magnũ aggerẽ reatus
sui minutatĩ collectũ ad tribunal tanti uidiciᷤ
peruehat. & eã quã ñ fecit miscdiã non inueni¬
at. s potiꝰ dimittendo atq dando. mereatur sibi
dimiti debita reddiq promissa. Multa dixi qͥb
tibi tȩdiũ fortassis inferrẽ. qui hȩc quȩ tam̃ app
ñ expectas discere: qͥa ea docere consuesti. Si quid
autem ẽ in eis. quantũ ad res ipsas ꝑtinet. nã qͣli
eloqͥo explicata sint : ñ nimis curo. Si quidẽ i eiꝰ
quod eruditionẽ offendat tuã. queso ut rescri¬

Expanded text:
nobis, sicut et nos dimittimus, et sine nobis, sicut et nos dimittimus, et sine murmuratione dando ? hilarem enim datorem diligit deus. denique sanctus Iacobus iam ex isto loco de tia terruerat, consoletur, cum admonet, quomodo etiam peccata cotidiana, sine quibus hic non uiuitur, cotidianis remediis expientur, ne homo, qui, cum in uno offenderit, fiat omnium reus, in multis offendendo, quia in multis offendimus omnes, magnum aggerem reatus sui minutatim collectum ad tribunal tanti iudicis peruehat et eam, quam non fecit, misericordiam non inueniat, sed potius dimittendo atque donando mereatur sibi dimitti debita reddique promissa. Multa dixi, quibus tibi taedium fortassis inferrem, qui haec, quae tamen adprobas, non expectas discere, quia ea docere consuesti. si quid autem est in eis, quantum ad res ipsas pertinet — nam, quali eloquio explicata sint, non nimis curo —, si quid ergo est in eis, quod eruditionem offendat tuam, quaeso, ut rescri
Abbreviated transcription (Latin):
dicinã. Iudiciũ enĩ inquit sine miscdĩa: illi qui
ñ fecit miscdiam. hinc enim & dñs. Dimittite
miscdia iudicium. Non dictum est uincit mise¬
ricordia iudiciũ̃. non enĩ ẽ adu̾sa uidicio sed su¬
per exaltat. quia plures ꝑmiscdiã colligunt᷑. S
qui miscłiam prestitert: beati enĩ misericordes
quia ipsoꝵ miserebit᷑ ds & hoc utiq iustũ ẽ ut di¬
mitatur eis quia dimiserunt. & detur eis quia
nimium iustus. uidiciũ sine miscłia quasi securꝰ
expectat: iram uistissimã ꝓuocat. quã timens ille
dicit. Ne intres in iudiciũ cũ seruo tuo. Unde
dr populo contumaci. Quid uultis mecũ uidi¬
cio contendere. Cũ enĩ rex iustus sederit in thro¬
no: quis głãbitur castũ se habere cor:ͦ dut quis
qłabitur mundũ se esse a peccato. Quȩ igit᷑ spes
est nisi exaltet miscdia iudicio: S erga illos qͥ
miscdiam fecerunt ueracit̾ dicendo dimitte

Expanded text:
dicinam: iudicium enim, inquit, sine misericordia illi, qui dicinam: iudicium enim, inquit, sine misericordia illi, qui non fecit misericordiam. hinc enim et dominus: dimittite,ericordia iudicio; non dictum est: \'uincit misericordia iudicium\' — non enim est aduersa iudicio —, sed \'superexultat\', quia plures per misericordiam colliguntur, sed qui misericordiam praestiterunt. beati enim misericordes, quia ipsorum miserebitur deus. Et hoc utique iustum est, ut dimittatur eis, quia dimiserunt, et detur eis, quia nimium iustus iudicium sine misericordia quasi securus expectat, iram iustissimam prouocat, quam timens ille dicit: ne intres in iudicium cum seruo tuo. unde dicitur populo contumaci:quid uultis mecum iudicio contendere? cum enim rex iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? quae igitur spes est, nisi superexultet misericordia iudicio sed erga illos, qui misericordiam fecerunt ueraciter dicendo: dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
sanc̃tiore: Si aut̾e de cotidianis consensibꝰ loqͥt᷑
quis non hic peccat si tamen peccat. nisi cũ ap̃t
seipsum intus ita iudicat. ut ertanto melior
quanto ditior ille uideatur: Hoc enĩ uidetur
significasse dicendo. Nonne uidicastis apuduos¬
met ipsos. & fac̃ti estis uidices cogitationũ iniqͣ¬
rum: Lex itaq libertatis: lex caritatis est de qua
dicit. Sitam̃ legem ꝑficitis regalem scd̾m script᷑as:
diliges proximum tuũ sicut te ipsum. bene faci
tis. Si autem personas accimtis peccatũ oꝑamu¬
ni. redarguti alege quasi isgressores. Et post
illam sententiã ad intelligendũ difficillimam
de qua satis dixi quod dicendũ putaui: eadẽ legẽ
te: sicut per lege̾ lib̾tatis incipientes uidicari. Et
qm̃ qui paulo ante dixerit nouit: qm̃ in multiᷤ
offendimꝰ om̃s: suggerit dñica tanquã cotidia¬
nam cotidianis. & si leuioribꝰ tam̃ uulneribꝰ me¬

Expanded text:
sanctiore? si autem de cotidianis consessibus loquitur, sanctiore? si autem de cotidianis consessibus loquitur, quis non hic peccat, si tamen peccat, nisi cum apud se ipsum intus ita iudicat, ut ei tanto melior, quanto ditior illo uideatur ? hoc enim uidetur significasse dicendo: nonne iudicastis apud uosmet ipsos et facti estis iudices cogitationum iniquarum? Lex itaque libertatis lex caritatis est, de qua dicit: si tamen legem perficitis regalem secundum scripturas: \'diliges proximum tuum sictis. Si autem personas accipitis, peccatum operamini, redarguti a lege quasi transgressores. Et postillam sententiam ad intellegendum difficillimam, de qua satis dixi, quod dicendum putaui, eandem legem te sicut per legem libertatis incipientes iudicari. et quoniam, quid paulo ante dixerit, nouit, quoniam i n multis offendimus omnes, suggerit dominicam tamquam cotidianam cotidianis etsi leuioribus tamen uulneribus me
Abbreviated transcription (Latin):
uerit. Tamen etiã siin uno offenderit: reus om¬
niũ ͤ quia contra ẽa facit in qua pendent oĩa.
Que si uera sunt. eo modo & illud absoluitur.
quod ait homo etiã apłice gr̃e: in multis enim
offendimꝰ om̃s. Offendimꝰ enĩ s alius grauiꝰ. aliꝰ
leuiꝰ. Quanto quisq magis minusue peccaue¬
rit: tanto in peccato comtitendo maior. quan¬
to intelligendo do & ꝓximo minor. Et rursus
tanto minor in peccati perpetratione. qͣnto
maior in ꝓximi & di dilectione. Tanto itaq
plenior iniquitatis. quanto in anior caritatis:
& tunc ꝑfectissimꝰ in caritate. quando nichil
restat ex infirmitate. Nec sane qͦntũ arbitror
putandũ est leue esse peccatũ in personarum
acceptione habere fidẽ dñi iħu xp̃i: si illã distan¬
tiam sedendi & standi ad honores eccłiasticos re¬
feramus. Quis enim ferat eligi diuit̾e ad sedem
honoris ȩccłie. contẽpto pauꝑe instructiore atq

Expanded text:
uerit, tamen, etiam si in uno offenderit, reus omuerit, tamen, etiam si in uno offenderit, reus omnium, quia contra eam facit, in qua pendent omnia ? quae si uera sunt, eo modo et illud absoluitur, quod ait homo etiam apostolicae gratiae: in multis enim offendimus omnes. offendimus enim, sed alius grauius, alius leuius. quanto quisque magis minusue peccauerit, tanto in peccato committendo maior, quanto in diligendo deo et proximo minor et rursus tanto minor in peccati perpetratione, quanto maior in dei et proximi dilectione, tanto itaque plenior iniquitatis, quanto inanior caritatis, et tuae perfectissimus in caritate, quando nihil restat ex infirmitate. Nec sane, quantum arbitror, putandum est leue esse peccatum in personarum acceptione habere fidem domini Iesu Christi, si illam distantiam sedendi et standi ad honores ecclesiasticos referamus. quis enim ferat eligi diuitem ad sedem honoris ecclesiae contempto paupere instructiore atque
Abbreviated transcription (Latin):
in eo quod diliges proximũ tuũ sicut de ipsum.
dilectio proximi malũ non oꝑatur: plenitudo
autẽ legis caritas. Nemo aut̾e diligit. ꝓximũ
nisi diligens dm̃. ut hoc quantũ potest ꝓximo
impendat queni diligit tanquã se ipsũ. ut
& ille diligat dm̃. Quem si ipse ñ diligit. nec se
nec ꝓximũ diligit: ac ꝑ hoc qͥ totã legẽ seruaue¬
rit. si in uno offenderit fit om̃iũ reus. quia con¬
tra caritatẽ facit unde dota lex pend&. Reus
itaq fit om̃iũ faciendo contra p̾ceptũ in qͦ
pendent om̃ia. Cur gͦ non dicantur paria pec¬
cata: Anforte quia magis facit contra cartta¬
dem qui grauiꝰ peccat. minꝰ qui leuius: & hoo ip¬
so amittit magis. & minus quo fit quidẽ om̃iũ
reus: s grauius peccans. uł in plurib peccars
magis reus: leuius aut̾e uł in paucioribꝰ peccais
minus reus: tanto maiore scilicet reatu. quan¬
to amplius. tanto minore. quantominꝰ pecca-¬

Expanded text:
ineo, quod diliges proximum tuum tamquam te ipsum\'. ineo, quod diliges proximum tuum tamquam te ipsum\'. dilectio proximi malum non operatur, plenitudo autem legis caritas. nemo autem diligit proximum nisi diligens deum, ut hoc, quantum potest, proximo inpendat, quem diligit tamquam se ipsum, ut et ille diligat deum, quem si ipse non diligit, nec se nec proximum diligit. ac per hoc, qui totam legem seruauerit, si in uno offenderit, fit omnium reus, quia contra caritatem facit, unde tota lex pendet. reus itaque fit omnium faciendo contra eam, in qua pendent omnia. Cur ergo non dicantur paria peccata? an forte quia magis facit contra caritatem, qui grauius peccat, minus, qui leuius, et hoc ipso admittit magis et minus, quo fit quidem omnium reus, sed grauius peccans uel in pluribus peccans magis reus, leuius autem uel in paucioribus peccans minus reus, tanto maiore scilicet reatu, quanto amplius, tanto minore, quanto minus pecca