comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trans fertur ad dexterã. Nec sp̃s ꝓpͥedicit᷑ donũ. nisi ꝓpt̃ dilec¬
tionem. Quã qui ñ habuerit. si lingiuis hominũ loquatur &
angłoꝵ. sonans ȩramentum ẽ. & cymbalũ tinniens. Et si habuerit
ꝓpħ&iã. & scierit om̃a sacram̃ta. & om̃cm scientia. & habuerit
omẽm fidẽ ita ut montes transferat: nihil ẽ. Et si distribuerit
om̃em substantiã suã. & si tradiderit corpussuũ ut ardeat. nihil
ei ꝓdest. Quantũ ergo bonũ est. sine quo adet̃nã uita neminem
nec om̃a scit sacram̃ta. omemq scientiã. nec distribuit om̃asua paupe¬
ribus. ł ñ habendo qđ distribuat. ł aliqͥ necessitatȩ ꝓhibitꝰ. nec tradit
corpussuũ ut ardeat. sitalis passionis nulla tẽptatioẽ : ꝑducit ad
regnũ. ita ut ipsa fidẽ non faciat utilem. nisicaritas. Sine caritate
quippe fides potest quidemeẽ . sed ñ & ꝓdesse. Propt̃ qđ & apłs pau¬

Expanded text:
transfertur ad dexteram. Nec Spiritus proprie dicitur Donum, nisi propter dilectransfertur ad dexteram. Nec Spiritus proprie dicitur Donum, nisi propter dilectionem: quam qui non habuerit, si linguis hominum loquatur et Angelorum, sonans aeramentum est et cymbalum tinniens: et si habuerit prophetiam, et scierit omnia sacramenta, et omnem scientiam, et si habuerit omnem fidem, ita ut montes transferat, nihil est: et si distribuerit omnem substantiam suam, et si tradiderit corpus suum ut ardeat, nihil ei prodest . Quantum ergo bonum est, sine quo ad aeternam vitam neminem nec omnia scit sacramenta omnemque scientiam, nec distribuit omnia sua pauperibus, vel non habendo quod distribuat, vel aliqua necessitate prohibitus, nec tradit corpus suum ut ardeat, si talis passionis nulla tentatio est, perducit ad regnum, ita ut ipsam fidem non faciat utilem nisi charitas. Sine charitate quippe fides potest quidem esse, sed non et prodesse. Propter quod et aposto
Abbreviated transcription (Latin):
misit filiũ suũ litatorẽ ꝓpeccatis nr̃is. & hinc exorͣtus cẽt. ut & nos
inuicẽ diligamus. atq ita ds̃ in nob maneat. qr utiq dilectionẽ dm̃
dixerat: statim uoleas dehacre aꝑtius aliquid doqui: in hoc inqt
cognoscimus qr in ipsomanemus & ipse in nob. quia defpũ suo dedit
nob̵. Sc̃s itaq sp̃s de quodedit nob. facit nos manere & ipsum in nob
hoc aut̃ facit dilectio. ipse ẽ igit᷑ ds̃ dilectio. Deniq paulo post¬
cũ cum hoc ipsũ repetisset. atq. dixiss&. ds̃ dilectio ẽ. continuo sub¬
iecit. & quiman& in dilectione indõmanet. & ds̃ in coman&. Vn
de supͣdixerat. in hoc cognouimus quia in ipso manemus & ipse
in nob: quia despũ suo dedit nob̵. ipse ergo significat᷑ ubi legit᷑. ds̃
ni. accendit eũ indilectionẽ dĩ & ꝑximi. & ipse dilectio ẽ. Non
enĩ homo hab& unde dm̃ diligat. nisi exdõ. Propt̃ qđ paulo post
dicit. Nos diligamꝰ qr ipse prior dilex̃ nos. Apłs quoq paulus dilec¬

Expanded text:
 hinc exhortatus esset ut et nos invicem diligamus, atque ita Deus in nobis maneat, quia utique dilectionem Deum dixerat, statim volens de hac re apertius aliquid eloqui, In hoc, inquit, cognoscimus, quia in ipso manemus et ipse innobis, quiade spiritu suo dedit nobis. sanctus itaque spiritus, de quo dedit nobis, facit nos in deo manere et ipsum in nobis; hoc autem facit dilectio. ipse est igitur deus dilectio. denique paulo post, cum hoc ipsum repetisset atque dixisset: deus dilectio est, continuo subiecit: et qui manet in dilectione, in deo manet et deus in eo made supra dixerat, In hoc cognoscimus quia in ipso manemus, et ipse in nobis, quia de Spiritu suo dedit nobis. Ipse ergo significatur ubi legitur, Deni, accendit eum in dilectionem Dei et proximi, et ipse dilectio est. Non enim habet homo unde Deum diligat, nisi ex Deo. Propter quod paulo post dicit: Nos diligamus eum, quia ipse prior dilexit nos . Apostolus quoque Paulus: Dilec
Abbreviated transcription (Latin):
conuenire potueruait. sicut in hoc libro .XU. de monstrauimus
int̃ualla tempoꝵ nulla sunt. ꝑ quae possit ostendi aut saltẽ
requiri. utrũ prius depatre natus sit filius. & postea de
pse est enĩ de quo dicit idem filius. Non enĩ uos estis quiloquimini:

Expanded text:
convenire potuerunt, sicut in hoc libro quinto decimo convenire potuerunt, sicut in hoc libro quinto decimo intervalla temporum nulla sunt, per quae possit ostendi aut saltem requiri, utrum prius de Patre natus sit Filius, et postea de Ipse est enim de quo dicit Apostolus: Quoniam autem estis filii, misit
Abbreviated transcription (Latin):
sed contem plante cernemus Quare ñ st filius sp̃s sc̃s cũ depatre
ꝓcedat. in illaluce nulla erit questio. hic uͦ ipsa experientia tam
mihi apparuit eẽ difficilis. qđ & illis quihȩc diligent̃ atq intellegent̃
legent: ꝓculdubio similit̃ apparebit : ut cũ in scđo huius operis libro
alio loco inde dicturũ me ẽẽ ꝓmiserim. quociens cũq in ea creatura
quȩ nos sumus aliquid illi rei simile ostendere uolui. qualem cumq
intellectũ meũ sufficiens locutiomea secuta ñ fuerit. quãuis & in
ipso intellectu conatũ mesenserim magis habuisse quã effectũ. & in
una quidem ꝑsona qđ est homo inuenisse imaginẽ summae illius trini¬
tatis . & in remutabili tria illa. ut facilius intellegi possent. & iam
ꝑtẽporalia int̃ualla maxime in libro .UIIII. monstrare uoluisse.
sed tria unius ꝑsona ñ sic̃ humana possit intentio trib. illis personis

Expanded text:
sed contemplante cernemus quare non sit Filius Spiritus sanctus, cum de Patre sed contemplante cernemus quare non sit Filius Spiritus sanctus, cum de Patre procedat. In illa luce nulla erit quaestio: hic vero ipsa experientia tam mihi apparuit esse difficilis, quod et illis qui haec diligenter atque intelligenter legent, procul dubio similiter apparebit, ut cum me in secundo hujus operis libro alio loco inde dicturum esse promiserim , quotiescumque in ea creatura quae nos sumus, aliquid illi rei simile ostendere volui, qualemcumque intellectum meum sufficiens elocutio mea secuta non fuerit: quamvis et in ipso intellectu conatum me senserim magis habuisse quam effectum. Et in una quidem persona quod est homo invenisse imaginem summae illius Trinitatis, et in re mutabili tria illa ut facilius intelligi possint, etiam per temporalia intervalla maxime in libro nono monstrare voluisse. Sed tria unius personae, non sicut humana poscit intentio, tribus illis personis
Abbreviated transcription (Latin):
deum nãq pertinentes &iã longe istis ingenio tardi¬
ores quando fine uitae huius resoluunt᷑ a corpore uis
incis retinendis ñ habent inuidȩ potestates. quas ille
agnus sine ullo abcis peccati debito occisus. ñ potentia potestatis
prius quã iusticia sanguinis uicit. Proinde liberi adiaboli
potestate. suscipiuntur ab angłis sc̃is amalis om̃ibus liberati:
annuntiatus ẽ xp̃c Nionẽ aliud nom̃ subcelo inquo opost& ho¬
mines saluos fieri: Constituuntur aut̃ purgati ab om̃i cogitatio¬
ne corruptionis inplacidis sedibus. donec recipiant corporasua
sedĩa in corruptibilia quȩ ornent ñ oneren. Hoc enĩ placuit
optimo & sapientissimo creatori. ut sp̃s hominis dõ pie subditus.
habeat felicit᷑ subditũ corpus. & sine fine ꝑmaneat ipsa felicitas
bi ueritatẽ sine ulla difficultate uidebimꝰ eaq clarissima &
cestissima ꝑfruemur. Nec aliquid quȩremus m̃te raciocinante:

Expanded text:
eum namque pertinentes etiam longe istis ingenio tardieum namque pertinentes etiam longe istis ingenio tardiores, quando fine hujus vitae resolvuntur a corpore, jus in eis retinendis non habent invidae potestates. Quas ille Agnus sine ullo ab eis peccati debito occisus, non potentia potestatis priusquam justitia sanguinis vicit. Proinde liberi a diaboli potestate, suscipiuntur ab Angelis sanctis, a malis omnibus liberati per t Christus, non est aliud nomen sub coelo, in quo oportet homines salvos fieri . Constituuntur autem purgati ab omni contagione corruptionis in placidis sedibus, donec recipiant corpora sua, sed jam incorruptibilia, quae ornent, non onerent. Hoc enim placuit optimo et sapientissimo Creatori, ut spiritus hominis Deo pie subditus, habeat feliciter subditum corpus, et sine fine permaneat ista felicitas. 45. Ibi veritatem sine ulla difficultate videbimus, eaque clarissima et certissima perfruemur. Nec aliquid quaeremus mente ratiocinante,
Abbreviated transcription (Latin):
nectam̃ eã credun. ł intellegun eẽ imaginẽ dĩ. speculum
quidem uident. sed usq ad eo ñ uident ꝑspeculũ. qui est ꝑ
speculum nunc uidendus. ut nec ipsũ speculũ qđ uident. sciant eẽ
speculum. iđ imaginẽ. Qđsiscirent: fortassis & eũ cui: est hocspeculũ
ꝑ hoc quȩrendũ & ꝑhoc ut cũq interim uidendũ eẽ sentirent. fide
ñ ficta corda mundante. utfacie ad faciẽ posset uideri. qui ꝑspeculũ
nunc uidctur: Qua fide cordiũ mundatrice contemp  quid agun
intellegendo qua denatura mentis humanȩ subtilissime disputan
nisi ut ipsa quȩq intellegentia sua teste dãpnentur: In qua utiq
ñ laborarent: & uix adcestũ aliquid ꝑuenirent. nisi poenalibus
tenebris in uoluti: & oneratiscorpore corruptibili. qđ aggrauat
animã: Quotandem merito inflicto malo isto. nisi peccati. Unde
tantimalimagnitudine ad moniti. sequi deberent agnum. qui
tollit peccata mundi: XXUI.

Expanded text:
nec tamen eam credunt vel intelligunt esse imaginem Dei; speculum nec tamen eam credunt vel intelligunt esse imaginem Dei; speculum quidem vident, sed usque adeo non vident per speculum qui est per speculum nunc videndus, ut nec ipsum speculum quod vident sciant esse speculum, id est, imaginem. Quod si scirent, fortassis et eum cujus est hoc speculum, per hoc quaerendum et per hoc utcumque interim videndum esse sentirent, fide non ficta corda mundante , ut facie ad faciem possit videri, qui per speculum nunc videtur. Qua fide cordium mundatrice contempta, quid agunt intelligendo quae de natura mentis humanae subtilissime disputantur, nisi ut ipsa quoque intelligentia sua teste damnentur? In qua utique non laborarent, et vix ad certum aliquid pervenirent, nisi poenalibus tenebris involuti et onerati corpore corruptibili quod aggravat animam . Quo tandem merito inflicto malo isto, nisi peccati? Unde tanti mali magnitudine admoniti, sequi deberent Agnum qui tollit peccatum mundi .
Abbreviated transcription (Latin):
bili eares. quȩ ꝑgrãm ñ mutabitur. Sed hanc ñ solũ in corporalem.
uerũ &iã summe inseparabilẽ. uereq immutabilẽ trinitatẽ. cum
uenerit uisio quȩ facie ad faciẽ nob ꝓmittitur. multo clarius cerci¬
usq uidebimus: quã nunc eius imaginẽ. qđ nossumus Perqđ tam̃
speculũ. & in quo enigmate qui uiden sic̃ in hacuita uidere c̃cessum ẽ
non illi sunt qui ea quȩ digessimꝰ. & cõmendauimꝰ: in sua m̃te c̃spiciun
sed illi quicã tã quã imaginẽ uiden. ut possint ad eũ cuius imago ẽ.
quomodo cũq referre qđ uidens. & ꝑimaginẽ quã conspiciendo uiden
&iã illud uidere coniciendo. qm̃ nondũ possun facie ad faciem
Non enim ait apłs. uidemus nunc speculũ. sed uidemus ꝑspeculum¬
ui ergo uident suã mentẽ qͦmodo uideri potest. X XIII¬
& in ea trinitatẽ istã deqͣ multis modis ut potui disputaui.

Expanded text:
bili ea res, quae per gratiam non mutbili ea res, quae per gratiam non mutuerum etiam summe inseparabilem uereque immutabilem trinitatem, cum uenerit uisio, quae facie ad faciem nobis promittitur, multo clarius certiusque uidebimus, quam nunc eius imaginem, quod nos sumus; per quod tamen speculum et in quo aenigmate qui uident, sicut in hac uita uidere concessum est, non illi sunt qui ea quae digessimus et commendauimus in sua mente conspiciunt, sed illi qui eam tamquam imaginem uident, ut possint ad eum cuius imago est quomodocumque referre quod uident, et per imaginem, quam conspiciendo uident, etiam illud uidere coniciendo, quoniam nondum possunt facie ad faciem. non enim ait apostolus: "uidemus nunc in speculum", sed: uidemus nuui ergo vident suam mentem, quomodo videri potest, et in ea trinitatem istam de qua multis modis ut potui disputavi,
Abbreviated transcription (Latin):
le est. uł in effabilit̃ mirabile. cũ sit una ꝑsona hȩc imago trinitatis.
ipsa uͦ suma trinitas tres ꝑsonae sint: inseparabilior est illa trinitas
ꝑsonarũ triũ : quã hec unius Illa quippe innatura diuinitatis.
siue id melius dicit᷑ dĩtatis. qđ est. hoc est. atq. in cõmutabilit̃ interse.
acsemꝑ ȩqualis ẽ Nec aliqͣndoñ fuit. aut alit̃ fuit. nec aliqͥndoñ
erit. aut alit̃ erit. Ista uͦ tria quȩ sunt in impari imagine. & si non
locis qm̃ non sun corpora. tam̃ int̾se nunc in ista uita magnitudinib
separantur. Neq enĩ quia moles ibi nullȩsuns. id eo ñ uidemus
in alio maiorem eẽ memoriã. quã intellegentiã in alio. Contra in alio
duo hȩc amoris magnitudine superari. siue sint ista duo int̃se ȩqͣlia
singula. maiorib: minora uincunt᷑. Et quando int̃se ęqualia fue¬
rint. ab om̃i languore sanata. nec tunc ȩ quabit᷑ reinatura immuta¬

Expanded text:
le est uel ineffabiliter mirabile, cum sit una persona haec imago trinitatis, le est uel ineffabiliter mirabile, cum sit una persona haec imago trinitatis, ipsa uero summa trinitas tres personae sint, inseparabilior est illa trinitas personarum trium quam haec unius. illa quippe in natura diuinitatis, siue id melius dicitur deitatis, quod est, hoc est atque incommutabiliter inter se ac semper aequalis est nec aliquando non fuit aut aliter fuit nec aliquando non erit aut aliter erit. ista uero tria, quae sunt in impari imagine, etsi non locis, quoniam non sunt corpora, tamen inter se nunc in ista uita magnitudinibus separantur. neque enim quia moles nullae ibi sunt, ideo non uidemus in alio maiorem esse memoriam quam intellegentiam, in alio contra, in alio duo haec amoris magnitudine superari, siue sint ipsa duo inter se aequalsingula, maioribus minora uincuntur. et quando inter se aequalia fuerint ab omni languore sanata, nec tunc aequabitur rei natura immuta
Abbreviated transcription (Latin):
habeat ꝓmodulo suo in hacimagine trinitatis in cõparabi lit̃ quidem
imparem. sed tam̃ qualẽcũq similitudinẽ patris. itẽq intellegentia
hominis quȩ ꝑ intentionẽ cogitationis in deformatur qͣndo qđ scitur
dicitur & nullius linguȩ sed cordis uerbũ est. habeat in sua dispari¬
litate ñ nullã similitudinẽ filii. & amor hominis descientia ꝓcedeas.
& memoriã intellegentiãq coniungens. tã quã parenti: ꝓliq cõmunis.
unde nec parens intelligit᷑ eẽ. neçples. habeat in hac inimagine aliꝙͣ
lic& ualde imparem similitudinẽ sp̃sscĩ. non tam̃ sicut in ista imagi¬
ne trinitatis ñ haec tria unus homo. sed unius hominis suñ. ita in
ipsa sũma trinitate cuius hȩc imago ẽ . ñ unius dĩ sunt illatria. sed
unus ds̃ est & tressunt illȩ ñ una ꝑsona. Qđ sane mirabilit̃ in effabi¬

Expanded text:
habeat pro modulo suo in hac imagine trinitatis incomparabiliter quidem habeat pro modulo suo in hac imagine trinitatis incomparabiliter quidem imparem, sed tamen qualemcumque similitudinem patris; itemque intellegentia hominis, quae per intentionem cogitationis inde formatur, quando quod scitur dicitur et nullius linguae cordis uerbum est, habeat in sua magna disparilitate nonnullam similitudinem filii; et amor hominis de scientia procedens et memoriam intellegentiamque coniungens tamquam parenti prolique communis — unde nec parens intellegitur esse nec proles — habeat in hac imagine aliquam, licet ualde imparem similitudinem spiritus sancti: non tamen, sicut in ista imagine trinitatis non haec tria unus homo, sed unius hominis sunt, ita in ipsa summa trinitate, cuius haec imago est, unius dei sunt illa tria, sed unus deus est, et tres sunt illae, non una persona. quod sane mirabiliter ineffabi
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s̃. Aliud est itaq trinitas resipsa. aliud imago trinitatis inrealia
ꝓpt̃ quã imaginem simul. & illũd in quosunt hȩc tria imago dr̃.
sicut imagodicit᷑ simul & tabula. & qđ incapietum t̃. Sed ꝓpt̃
picturã quȩ in ea est . simul & tabula nõe imaginis appellatvr
Ierũ in illa summa trinitate quȩ in cõparabi liter .XXIII.¬
reb om̃ib antecellit. tanta ẽ in separabilitas. uteũ trinitas
hominum. non possit dici unus homo. illa unus ds̃ & dicatur. & sit
nec in uno dõ sit illa trinitas. sed unus ds̃. Nec rursus quẽ admodũ ista
imago qđ est homo habens illatria unaꝑsona ẽ. ita est & illa trinitas:
sed tres ꝑsonae sunt. pat̃ filii. & filius patris. & sp̃s patris. & filii. Quã¬
uis enĩ memoria hominis. & maxime illa quã peccora ñ habent. iđ qua
res intelligibiles ita continentur. ut ñ in ea ꝑsensus corporis ueneria

Expanded text:
 et spiritus sanctus. Aliud est itaque trinitas res ipsa, aliud imago trini et spiritus sanctus. Aliud est itaque trinitas res ipsa, aliud imago trinipropter quam imaginem simul et illud in quo sunt haec tria, imago dicitur; sicut imago dicitur simul et tabula, et quod in ea pictum est; sed propter picturam quae in ea est, simul et tabula nomine imaginis appellatur. Verum in illa summa Trinitate, quae incomparabiliter rebus omnibus antecellit, tanta est inseparabilitas, ut cum trinitas hominum non possit dici unus homo; in illa unus Deus et dicatur et sit, nec in uno Deo sit illa Trinitas, sed unus Deus. Nec rursus quemadmodum ista imago quod est homo habens illa tria una persona est, ita est illa Trinitas: sed tres personae sunt, Pater Filii, et Filius Patris, et Spiritus Patris et Filii. Quamuis enim memoria hominis, et maxime illa quam pecora non habent, id est qua res intellegibiles ita continentur, ut non in eam per sensus corporis uenerint,
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationis aduerto. acsic in corde meo dico quod scio uerbũ qđ uere
descientia mea gignitur. utrũq meũ est & scientia utiq & uerbũ
go enĩ scio. ego dico inmeo corde qđ scio. & quando in memoria
mea cogitando inuenio iam me intellegere. ĩa me amare aliquid
qr intellectus & amor ibierant. & antequã inde cogitarẽ. intellecti
meũ. & amorẽ meũ inuenio in memoria mea qͦ ego intellego
ego amo. ñ ipsa. Itẽ quando cogitatiomea memor est. & uult
redire ad ea quȩ in memoria reliquerat. ea ꝗg. intellecta conspicere
atq intus dicere mea memoria memor est. & mea uoluntate uult¬
ñ sua. Ipse quoq Amor meus cũ meminit. atq intellegit quid appe¬
ego diligo. qui nec memoria sum. nec intellegentia. nec dilectio
sed haec habeo. Ista ergo dicipossunt ab una ꝑsona quȩ hab&
haectria. ñ ipsa est hȩctria. In illius uͦ summȩ simplicitate natȩ

Expanded text:
cogitationis aduerto ac sic in corde meo dico quod scio uerbumque uerum cogitationis aduerto ac sic in corde meo dico quod scio uerbumque uerum de scientia mea gignitur, utrumque meum est, et scientia utique et uerbum. ego enim scio, ego dico in corde meo quod scio. et quando in memoria mea cogitando inuenio iam me intellegere, iam me amare aliquid, qui intellectus et amor ibi erant et antequam inde cogitarem, intellectum meum et amorem meum inuenio in memoria mea, quo ego intellego, ego amo, non ipsa. item quando cogitatio mea memor est et uult redire ad ea quae in memoria reliquerat eaque intellecta conspicere atque intus dicere, mea memoria memor est et mea uult uoluntate, non sua. ipse quoque amor meus cum meminit atque intellegit quid appeego diligo, qui nec memoria sum nec intellegentia nec dilectio, sed haec habeo. ista ergo dici possunt ab una persona, quae habet haec tria, non ipsa est haec tria. in illius uero summae simplicitate naturae,
Abbreviated transcription (Latin):
tellegere aliqͥd & Amare quae ibi erunt. & qͣndo inde ñ cogitabamꝰ
& sic̃ in est memoria. in est dilectio huic intellegentiaȩ quae cogitati¬
one format᷑. qđ uerbũ uerũ sine ullius gentis lingua int̾dicimꝰ.
qͣndo qđ nouimꝰ dicimꝰ. Nãnisi reminiscendo ñ redit ad aliquid
& nisi amando redire ñcurat nr̃ae cogitationis intuitus: ita dilee¬
tio quae uisionẽ in memoria constitutã. & uisionẽ cogitationis
in deformatã qͣsi parentẽ ꝓlemq coniungit. & nisi haberet
appetendi scientia quae sine memoria & intellegentia ñ potest
ẽe quid recte diligeret ignorar&. XXII.
erum hȩc quando in una sunt ꝑsoni sicut ẽ homo :
potest nob quispiã dicere tria ista memoria. intellectꝰ.
et amor. mea sunt. ñ sua. nec sibi. sed mihi agunt qđ agunt.
immo ego ꝑilla. Ego enĩ memini ꝑmemoriã. & intellego ꝑ
intellegentiã. amoꝑimorem Et quando ad memoriã mea aciẽ

Expanded text:
telligere aliquid et amare, quae ibi erant et quando inde non cogitabamus: telligere aliquid et amare, quae ibi erant et quando inde non cogitabamus: et sicut inest memoria, inest dilectio huic intelligentiae quae cogitatione formatur; quod verbum verum sine ullius gentis lingua intus dicimus, quando quod novimus dicimus; nam nisi reminiscendo non redit ad aliquid, et nisi amando redire non curat nostrae cogitationis intuitus: ita dilectio quae visionem in memoria constitutam, et visionem cogitationis inde formatam quasi parentem prolemque conjungit, nisi haberet appetendi scientiam, quae sine memoria et intelligentia non potest esse, quid recte diligeret ignoraret.Verum haec quando in una sunt persona, sicut est homo, potest nobis quispiam dicere: tria ista, memoria, intellectus et amor, mea sunt, non sua, nec sibi, sed mihi agunt quod agunt, immo ego per illa. ego enim memini per memoriam, intellego per intellegentiam, amo per amorem, et quando ad memoriam meam aciem
Abbreviated transcription (Latin):
sed latebit: quanquã & ipsa cogitatio quindã suã memoriã nisi habe¬
r& ñ reuesterctur ad ea quae in memoria reliquerat: cũ alia cogitar&
nisi uoluntatẽ nr̃am. uel amorem. seu dilectionem. qua & ualentior
est uoluntas. qm̃ uoluntas nr̃a quae nob̾naturalit in est. sicut eires
adiactauerint. uel occurrerint quib allicimur. Aut offendimus.
itauarias affectiones hab&. Quid ergo ẽ: Nun quid dicturi sumꝰ
uoluntatẽ nram quando recta est nescire quid appetat. quid deui¬
t&: Porro siscit ꝓfecto in est ei siuquedã scientia. quae sine
memoria: & intellegentia eẽ non potest. An uͦ audiendus ẽ qͥspiã
dicens caritatẽ nescirt quid agat. quȩ nagit ꝑpera: Sicut ergo
in est intellegentia. in est dilectio illimemoriae principali inqua in¬
uenimus paratũ & reconditũ ad qđ cogitando possumꝰ ꝑ uenire.
qr & duo ista in uenimus ibi quandonos cogitando inuenimus & in¬

Expanded text:
sed latebat: quanquam et ipsa cogitatio quamdam suam memoriam nisi habesed latebat: quanquam et ipsa cogitatio quamdam suam memoriam nisi haberet, non reverteretur ad ea quae in memoria reliquerat, cum alia cogitaretnisi voluntatem nostram, vel amorem seu dilectionem quae valentior est voluntas: quoniam voluntas nostra quae nobis naturaliter inest, sicut ei res adjacuerint vel occurrerint, quibus allicimur aut offendimur, ita varias affectiones habet. Quid ergo, est? Numquid dicturi sumus voluntatem nostram, quando recta est, nescire quid appetat, quid evitet? Porro si scit, profecto inest ei sua quaedam scientia, quae sine memoria et intelligentia esse non possit. An vero audiendus est quispiam dicens, charitatem nescire quid agat, quae non agit perperam? Sicut ergo inest intelligentia, inest dilectio illi memoriae principali, in qua invenimus paratum et reconditum ad quod cogitando possumus pervenire; quia et duo ista invenimus ibi, quando nos cogitando invenimus et in
Abbreviated transcription (Latin):
plus nec minus aliquid hab& &iã ipse substantialit̃.
quam qđ est in illo qui uerbũ ñ mendacit̃. sed ueraciter genuit. quem¬
ad modũ potui. Nonut illudĩã facie ad faciẽ. sed ꝑhanc similitudinẽ
in enigmate qͣntulũ cumq coniciendo uideretur in memoria: & intel¬
legentia mentis nrãe significire curaui. memoriae tribuens om̃e qđ
scimus &iã si non inde cogitemus. intellegentia uͦ ꝓpͥo modo qͣndã
cogitationis in formationẽ. Cogitando enĩ qđ uerũ inuenimus hoc
maxime intellegere dicimur. & hoc quidem in memori a rursus relin¬
quimus. Sed illa est abstrusior ꝓfunditas nr̃e memoriae. ubi hocociã
primũ cũ cogitaremus inuenimus. & gignitur intimũ uerbũ qđ nulluid
linguae sit tanquã scientia descientia. & uisio deuisione. & intellegen¬
tia qua appar& in cogitatione. de intellegentia quȩ inmemoria ia fuerat.

Expanded text:
plus nec minus aliquid habet etiam ipse substantialiter, plus nec minus aliquid habet etiam ipse substantialiter, quam quod est in illo qui Verbum non mendaciter sed veraciter genuit; quemadmodum potui, non ut illud jam facie ad faciem, sed per hanc similitudinem in aenigmate quantulumcumque conjiciendo videretur in memoria et intelligentia mentis nostrae, significare curavi: memoriae tribuens omne quod scimus, etiamsi non inde cogitemus, intelligentiae vero proprio modo quodam cogitationis informationem. Cogitando enim quod verum invenerimus, hoc maxime intelligere dicimur, et hoc quidem in memoria rursus relinquimus. Sed illa est abstrusior profunditas nostrae memoriae, ubi hoc etiam primum cum cogitaremus invenimus, et gignitur intimum verbum, quod nullius linguae sit, tanquam scientia de scientia, et visio de visione, et intelligentia quae apparet in cogitatione, de intelligentia quae in memoria jam fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
intellegentia. uoluntate. Quȩ tria in sua m̃te natura lit̃ diuinitus
instituta. quis qͥs uiuacit̃ ꝑspicit. & quã magnũ sit in ea unde potest
&iã sempit̾na immutabilisq natura recoli. c̃spici. c̃cupisci. reminiscut
ꝑmemoriã. intuet᷑ ꝑ intellegentiã. amplectit᷑ ꝑdilactionẽ. ꝓfecto
repperit illius sumx trinitatis imaginem. ad quã summã trinitatẽ
reminiscendã. uidendã. diligendã. ut eã recordetur. ea contẽplet᷑.
ea deleetetur. totũ deb&referre qđ uiuit Uerũ ne hanc imaginẽ
ab eadem trinitate factã. & suo uitio indeterius cõmutatã. ita eidẽ
cõpar& trinitati. ut om̃imodo existim& similẽ. sed potius in qͣlicũq
ista similitudine magnam quoq dissimilitudinem cernat. XXI.¬
idđ dm̃ genitorem qui om̃a qua substantialit hab& in coȩt̾no
sibi uerbo suo dix̃. quodã modo & ipsũ uerbũ eius dm̃. quinec

Expanded text:
intelligentia, voluntate. Quae tria in sua mente naturaliter divinitus intelligentia, voluntate. Quae tria in sua mente naturaliter divinitus instituta quisquis vivaciter perspicit, et quam magnum sit in ea, unde potest etiam sempiterna immutabilisque natura recoli, conspici, concupisci reminiscitur per memoriam, intueturper intelligentiam, amplectitur per dilectionem, profecto reperit illius summae Trinitatis imaginem. Ad quam summam Trinitatem reminiscendam, videndam, diligendam, ut eam recordetur, eam contempletur, ea delectetur, totum debet referre quod vivit. Verum ne hanc imaginem, ab eadem Trinitate factam, et suo vitio in deterius commutatam, ita eidem comparet Trinitati, ut omni modo existimet similem, sed potius in qualicunque ista similitudine magnam quoque dissimilitudinem cernat, qid est, Deum genitorem qui omnia quae substantialiter habet, in coaeterno sibi Verbo suo dixit quodam modo, et ipsum Verbum ejus Deum, qui nec
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis. At ille uigilantissime uicissim quȩ siuit ab eo. utrũ ds̃
pat̃ uolens. annolens sit ds̃. Utsiresponder& nolens. sequer& illa mise¬
ria quã dedõ credere magna insania est. Si aut̃ dicer& uolens. re¬
spondert᷑ ei. ergo & ipse uoluntatesuads est. ñnatura. Quidergo
restabat. nisi ut obmutescer&. et sua introgatione obligatũ. insolubi¬
liuinculo se uider&: Sed uoluntas dĩ si& ꝓpͥe dicenda ẽ aliqͣ intri¬
nitate ꝑsona. magis hoc nom̃ spuis cõ cõpetit. sicut caritas. Nam
quid est aliud caritas. quã uoluntas: Uideo me despũscõ inisto
ẽpat̃ & filius qđ in superiorib libris scđm easdẽ scripturas scãs uerũ
eẽ docuimus. De creatura &iã quã fecit ds̃ quantũ ualuimꝰ ad mo¬
nuimꝰ ecos qͥrationẽ dereb talib. poscunt. ut in uisibilia eius ꝑ eaquaȩ
lũ qͣntũ possent si possent cernerent trinitatẽ dm̃ in nr̃a memoria.

Expanded text:
uoluntatis. at ille uigilantissime uicissim quaesiuit ab eo, utrum deus uoluntatis. at ille uigilantissime uicissim quaesiuit ab eo, utrum deus pater uolens an nolens sit deus, ut, si responderet nolens, sequeretur illa miseria, quam de deo credere magna insania est, si autem diceret uolens, responderetur ei: "ergo et ipse uoluntate sua deus est, non natura". quid ergo restabat, nisi ut obmutesceret et sua interrogatione obligatum insolubili uinculo se uideret? sed uoluntas dei si et propria dicenda est aliqua in trinitate persona, magis hoc nomen spiritui sancto competit sicut caritas. nam quid est aliud caritas quam uoluntas? Video me de spiritu sancto in isto est pater et filius, quod in superioribus libris secundum easdem scripturas sanctas uerum esse docuimus. de creatura etiam, quam fecit deus, quantum ualuimus, admonuimus eos qui rationem de rebus talibus poscunt, ut inuisibilia eius per ea quae lum, quantum possent, si possent, cernerent Trinitatem Deum in nostra memoria,
Abbreviated transcription (Latin):
si c̃ ȩternũ dm̃. ita ȩt̃nũ eẽ eius consiliũ. ac ꝑ hoc immutabile. sic̃
ipseest. Qđ aut decogitationib hoc &iã deuoluntatib uerissime
dici potest multe uoluntates in corde iuri. Uoluntas aut᷑ dñi
manet in ȩternũ. Quidã nefilium consilu ł uoluntatis dĩ dicerent.
unigenitũ uerbũ : ipsũ consiliũ. siue uoluntatẽ patris. iđ uerbũ eẽ
dixerunt. Sed melius quantũ existimo dr̃ consiliũ dec̃silio. & uo¬
luntas deuoluntate. sic̃ substantia desubstantia. sapientia desapi¬
entia. ne absurditate illa quã iã refellimus filius patrẽ dicatur
facere sapientẽ. ł uolentẽ. siñ hab& pait̃ in substantia sua c̃silium.
uel uoluntatem. Acute sane quidã respondit heretico uersutissi¬
me int̃roganti. utrũ ds̃ filiũ uolens annolens genuerit. ut si dicer&
noleas. absurdissima dĩ miscria sequer&. Si aut̃ uoleas continuo qđ
intendebat uelud inuictaraitione c̃cluder&. ñ naturae eẽfiliũ. sed

Expanded text:
abile, sicut ipse est. Quod autem de cogitationibus, hoc etiam de voluntatibus verissime dici potest: Multae voluntates in corde viri; voluntas autem Domini manet in aeternum. Quidam ne filium consilii vel voluntatis Dei dicerent unigenitum Verbum, ipsum consilium seu voluntatem Patris idem Verbum esse dixerunt. Sed melius, quantum existimo, dicitur consilium de consilio, et voluntas de voluntate, sicut substantia de substantia, sapientia de sapientia: ne absurditate illa quam jam refellimus, Filius dicatur Patrem facere sapientem vel volentem, si non habet Pater in substantia sua consilium vel voluntatem. Acute sane quidam respondit haeretico versutissime interroganti, utrum Deus Filium volens an nolens genuerit: ut si diceret, Nolens, absurdissima Dei miseria sequeretur; si autem, Volens, continuo quod contendebat uelut inuicta ratione concluderet, non naturae esse filium, sed
Abbreviated transcription (Latin):
entia & pat̃. & sp̃s sc̃s Siergo ꝓprie aliquid horũ triũ caritas
nuncupanda est. quid aptius quã ut hoc sit sp̃s ses. ut scilic& in illa
simplici sũmaq natura ñ sit aliud substantia & aliud caritas.
sed substantia ipsa sit caritas. & caritas ipsa sit substantia. siue in
nuncupatur. sicut legis nomine aliquando simul om̃a ueteriᷤ
instrumenti scarum scripturarũ significantur eloquia. Nã
& de ꝓpħ&a isaia testimoniũ ponens apłs ubi ait. in aliis linguis
& in aliis labus loquar popło huic: p̃misit tam̃. in lege scriptũ
est. Et dñs ipse in lege inquit eorũ scriptũ est: qr oderunt mę

Expanded text:
ritus sanctus. si ergo proprie aliquid horum trium caritas ritus sanctus. si ergo proprie aliquid horum trium caritas nuncupanda est, quid aptius, quam ut hoc sit spiritus sanctus? ut in illa simplici summaque natura non sit aliud substantia et aliud caritas, sed substantia ipsa sit caritas et caritas ipsa substantia, ita siue in anctus caritas nuncupatur. Sicut legis nomine aliquando simul omnia ueteris instrumenti sanctarum scripturarum significantur eloquia. nam ex propheta Esaia testimonium ponens apostolus, ubi ait: in aliis linguis et in aliis labiis loquar populo huic, praemisit tamen: in lege scriptum est. et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
distent in eis ista sicut in nob̵ aliud est memoria. aliud intelle¬
gentia . Aliud dilectio siue caritas. sed unũ aliquid sit qđ om̃a
ualeat sicut ipsa sapientia. & sic habeatur in unius cuiusq
natura. ut qui hab& hoc sit qđ hab& sicut immutabilis sim¬
plexq substantia. Siergo hȩc intellecta sunt & quantua
nob̵ in reb tantis uidere ł coniectare c̃cessũ est uera eẽ claruer̃:
nescio cur ñ sicut sapientia & pat̾ dicit᷑. & filius. & sp̃s scs. &
filius ds̃ & sp̃s sc̃s ds̃ & simul om̃s unus ds̃ Et tam̃ non frustra
in hac trinitate ñ dicitur uerbũ dĩ nisi filius. necdonũ dĩ nisi sp̃s
sc̃s ꝓcedere reperitur. Sed hoc quoq illi pat̃ dedit ñiam existenti.
& nondũ habenti: sed quicquid unigenito uerbo dedit. gignendo
on est igitur accipienda transeunt̃. sed diligent̃ intuenda
inseparabilis trinitatis ista distinetio. Hinc enĩ factũ est

Expanded text:
distent in eis ista, sicut in nobis aliud est memoria, aliud est intelledistent in eis ista, sicut in nobis aliud est memoria, aliud est intellegentia, aliud est dilectio siue caritas, sed unum aliquid sit, quod omnia ualeat, sicut ipsa sapientia, et sic habetur in uniuscuiusque natura, ut qui habet hoc sit quod habet, sicut immutabilis simplexque substantia. si ergo haec intellecta sunt et, quantum nobis in rebus tantis uidere uel coniectare concessum est, uera esse claruerunt, nescio, cur itus sanctus Deus, et simul omnes unus Deus. Et tamen non frustra in hac Trinitate non dicitur Verbum Dei, nisi Filius, nec donum Dei nisi Spiritus piritus sanctus procedere reperitur: sed hoc quoque illi Pater dedit, non jam existenti et nondum habenti, sed quidquid unigenito Verbo dedit, gignendo sset amborum. Non est igitur accipienda transeunter, sed diligenter intuenda inseparabilis ista Trinitatis distinctio. Hinc enim factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
possumus dicere. dsergo caritas est. Utrum aut̃ pat̃. anfilius.
an sp̃s sc̃s. anipsa trinitas. qr & ipsa ñtres dii. sed ds̃ est unus. hocquȩ¬
ritur. Sedhiam in hoc libro superius disputaui ñsic accipiendam
eẽ trinitatẽ quȩds̃ est. exillis trib qua intrinitate nr̃ae mentis
ostendimus. Ut tanquã memoria sit om̃ium triũ pat̃. & intellegen¬
tia om̃ium triũ filius. & caritas om̃ium triũ sp̃s sc̃s. quasi pat̃
nec intellegat sibi. nec diligat. sed ei filius intellegat. & sp̃s sc̃s ei
diligat. ipse aut & sibi & illis tantũ meminerit. & filius nec memi¬
neret nec diligat sibi. sed meminerit ci pat᷑. & diligat ci sp̃s sc̃s
minerit. nec intellegat sibi. sed meminerit ei pat᷑. & intellegat
cifilus. ipse aut᷑ & sibi & illis nonnisi diligat: sed sic potius ut
om̃a tria. & om̃s & singuli habeant insuaquisq natura. nec

Expanded text:
possumus dicere. Deus ergo caritas est. utrum autem pater an filius possumus dicere. Deus ergo caritas est. utrum autem pater an filius an spiritus sanctus an ipsa trinitas, quia et ipsa non tres di, sed deus est unus, hoc quaeritur. sed iam in hoc libro superius disputaui non sic accipiendam esse trinitatem, quae deus est, ex illis tribus, quae in trinitate nostrae mentis ostendimus, ut tamquam memoria sit omnium trium pater et intellegentia omnium filius et caritas omnium trium spiritus sanctus, quasi pater non intellegat sibi nec diligat, sed ei filius intellegat et spiritus sanctus ei diligat, ipse autem et sibi et illis tantum meminerit, et filius nec meminerit nec diligat sibi, sed meminerit ei pater et diligat ei spiritus  nec meminerit nec intellegat sibi, sed mei Filius; ipse autem et sibi et illis, non nisi diligat: sed sic potius, ut omnia illa tria. et omnes et singuli habeant in sua quisque n
Abbreviated transcription (Latin):
gunt pat̃ & filius nob insinuant caritatẽ. Ut aut̃ nos exercer&
sermo diuinus. ñ res in promptusitas. sed in abdito scrutandas. & ex
abdito eruendas maiore studio fecit inquiri. Non itaq dixit
scriptura sp̃s sc̃s caritas ẽ. Qđ sidixiss& : ñ paruã partẽ questio¬
nis istius abstuliss&. sed dix̃ ds̃caritas ẽ ut incertũ sit. & ideo requiren¬
dũ. utrũ ds̃ pat̃ sit caritas. Ands̃ filius. ands̃ sp̃sses. andsipse trinitas
N eq. enĩ dicturisumꝰ ꝓͣpterea dm̃ dictã eẽ caritat̾ẽ qđ ipsa caritassit
dĩ substantia ẽ nr̃a patientia: sed qđ ab ipsonobis ẽ. sicut alibi legi¬
tur. qm̃ ab ipso ẽ pacientia mea. Hunc quippe sensũ facile refellit
scripturarũ ipsalocutio. Tale ẽ enĩ tues patientiamea. quale est.
ds caritas ẽ. sicut dictum ẽ ds̃ sp̃s est. Hoc qui ñ discernit intellec¬
tũ adño. ñ expositionem quȩrat a nobis Non enĩ aꝑtius quiequã

Expanded text:
gunt pagunt pasermo divinus, non res in promptu sitas, sed in abdito scrutandas et ex abdito eruendas, majore studio fecit inquiri. Non itaque dixit Scriptura, Spiritus sanctus charitas est; quod si dixisset, non parvam partem quaestionis istius abstulisset: sed dixit, Deus charitas est ; ut incertum sit, et ideo requirendum, utrum Deus Pater sit charitas, an Deus Filius, an Deus Spiritusneque enim dicturi sumus non propterea deum dictum esse caritatem, quod ipsa caritas sit deus substantia est nostra patientia, sed quod ab ipso nobis est, sicut alibi legitur: quoniam ab ipso misericordia. hunc quippe sensum facile refellit scripturarum ipsa locutio. tale est enim: tu es patientia mea quale est: ddeus caritas est, sicut dictum est: deus spiritus est. hoc qui non discernit intellectum a domino, non expositionem quaerat a nobis; non enim apertius quicquam
Abbreviated transcription (Latin):
similitudo cõꝑta est: illud quoq fatendũ est. qđ &iã cum similes
eierimus. quando cũ uidebimus sicuti est. qđ utiq quidixit. hanc
ꝓcul dubio quȩ nc̃ est dissimilitudinẽ attendit. nec tunc natura
illi erimus ȩquales. Semꝑ enĩ natura minor est faciente. quȩ
facta est. Et tunc quidem uerbũ nr̃m non erit falsũ. quia neq
nram unosimul conspectu uidebimus. Iam̃ cum & hoc fuerit. si & hoc
fuerit. formata erit creatura quȩ formabilis fuit. ut nihil iã desit ei:
forma ad quã ꝑuenire deber&. Sed tam̃ coȩquanda ñ erit illi simpli¬
citati ubi ñ formabile aliquid formatũ. ł reformatũ est. sed forma
neq in formis. neq formata ipsa ȩt̃na est. immutabilisq substitia
atis de patre & filio quantum per hocspeculum. atq in hoc enigmate
uidert potuimus. locuti sumus.XUII.
XUII.
unc despu scõ quantũ dõ donante uidere concedit᷑. disscreni
nec filiisolius. sed amboꝵ. & ideo cõmunẽ qr inuicẽ sedili¬

Expanded text:
 illud quoque fatendum est, quod etiam cum similes ei erimus, quando videbimus eum sicuti est quod utique qui dixit, hanc procul dubio quae nunc est dissimilitudinem attendit, nec tunc natura illi erimus aequales. Semper enim natura minor est faciente, quae facta est. Et tunc quidem verbum nostrum non erit falsum, quia neque nostram uno simul conspectu videbimus: tamen cum et hoc fuerit, si et hoc fuerit, formata erit creatura quae formabilis fuit, ut nihil jam desit ejus formae, ad quam pervenire deberet: sed tamen coaequanda non erit illi simplicitati, ubi non formabile aliqneque informis, neque formata ipsa ibi aeterna est immutabilisque substantiaatis de Patre et Filio, quantum per hoc speculum atque in hoc aenigmate videre potuimus, locuti sumus. XVII. Nunc de spiritu sancto, quantum deo donante uidere concedimur, disserendnec filii solius, sed amborum, et 95 ideo communem, quia inuicem se dili
Abbreviated transcription (Latin):
sincloco ubiq: totũ. sinc tp̃r scmpiternũ. sinc ulla suimutatione
mitibilia facientẽ nihilq pacientẽ: Quis quis dm̃ iacoguat.
rsi nondũ potest omimodo inuenire quid sit. pie tamen cauet
quantũ potest aliquid de illo sentire quod non sit  LAC
latur essentia quam geci. ycian. uocant Sicut enĩ ab eo
dixit famulosuo. egosu quisum. &i dices filus isrł. quiest mist me
a suo fas ces aliȩ qua dicuntur essentiȩ. siue substantis. capiunt
accidcntias quib: ineis fiat ud magna ud quanta cũq mitatio u
do autaliquid ẽus modi accidert ñ potest. & id co sola est in comu¬
tabilis substantia uel essentia. quae ds est. cui ꝓfecto ipsum et̃ unde
ssentua hominati est maxinc ac uerissime cõpetit. Qđ eni muttͥ
nseruat ipsurssc: Et qđ mutari potest: &iansi ñmutttus porest
ꝗd fucrat nasse Acohoc illud solũ qd nontantũ non mutati qu
ꝓgun oiuam mutariomino non potest. sine scrupulo occurrit quod
uerissime dicatur esse

Expanded text:
one mutabilia facientem, nihilque patientem. Quisquis Deum ita cogitat, etsi nondum potest omni modo invenire quid sit; pie tamen cavet, quantum potest, aliquid de eo sentire quod non sit. CAPUlatur, essentia, quam Graeci οὐσίαν vocant. Sicut enim ab eo dixit famulo suo Moysi, Ego sum qui sum; et, Dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos ? Sed aliae quae dicuntur essentiae sive substantiae, capiunt accidentia, quibus in eis fiat vel magna vel quantacumque mutatio: Deo autem aliquid ejusmodi accidere non potest; et ideo sola est incommutabilis substantia vel essentia, qui Deus est, cui profectio ipsum esse, unde essentia nominata est, maxime ac verissime competit. Quod enimservat ipsum esse; et quod mutari potest, etiamsi non mutetur, potest quod fuerat non esse: ac per hoc illud solum quod non tantum non mutatur, verum etiam mutari omnino non potest, sine scrupulo occurrit quod verissime dicatur esse
Abbreviated transcription (Latin):
liter demonstrari. sicut ꝑuoces nr̃as quȩ utiq corporalit̃ sonant.
pint nominari : Insua quippe substantia qua sunt tria. unust̃.
udipsũ. sine iillis inter uallis tempoꝵ uel locorũ & simul unum ato
idon. ab ȩternitate inȩcernitatẽ. tanquã ipsa eternitas. quȩ sine
sulaseparatim locoꝵ spatia tenuerunt Et quem ad modũ cum
memori ammeã. & intellectũ. & uoluntatẽ nomino. singula
quidem nomina ad res singulas rtferuntur. sedtamen ab om̃ib
tribus singuia factasunt. nullũ enim hoꝵ triũ nominum est qđ
non & menoria & intellectus. & uoluntas inea simul operata sin
nartrinitas simul optrata est auocẽ patris. &e carne fili & colum

Expanded text:
liter demonstrari; sicut per voces nostras, quae utique corporaliter sonant, liter demonstrari; sicut per voces nostras, quae utique corporaliter sonant, pant, nominari. In sua quippe substantia qua sunt, tria unum sunidipsum sine ullis intervallis temporum vel locorum, et simul unum atque idem ab aeternitate in aeternitatem, tanquam ipsa aeternitas quae sine sua separatim locorum spatia tenuerunt. Et quemadmodum cum memoriam meam et intellectum et voluntatem nomino, singula quidem nomina ad res singulas referuntur, sed tamen ab omnibus tribus singula facta sunt; nullum enim horum trium nominum est, quod non et memoria et intellectus et voluntas mea simul operata sint: ita Trinitas simul operata est et vocem Patris, et carnem Filii, et colum
Abbreviated transcription (Latin):
uoces eorum. in omẽm terrã exiuit sonus eorũ & infines orbis
terrȩ uerba corũ. Uerbo itaq dĩ adunitatẽ ꝑsonȩ copulatus
& quodammodo cõmixtus ẽ homo. cũ ueniente plenitudine tẽpo¬
ris missus ẽ inhunc mundũ factus exfemina filiusdi. ut ess&
et filius hominis propt̃ filios hominũ Hanc ꝑsonã angłica
natura figurare antea potuit ut prenuntiaret. non expropriare¬
ut ipsa esset. XXI.¬
esensibili autem demonstratione sp̃sscĩ. siue ꝑ columbae
filio coȩternã parit᷑q in cõmutabilẽ subdita et seruiens creatura
tẽporilib motib & formis ostendrit. cum ad eius ꝑsone unita¬
tem sicut caro qđ uerbũ factum est noncopularetur. ñ audeo
dicere nihil tale factũ esse antea. sed tam̃ fidentts dixerim pa
trinitat̃ om̃ipotentt̃ in separabilit᷑ operari. sedita non possẽ
perlonge imparem maximeq corpoream creaturã inseparabi¬

Expanded text:
voces eorum; in omnem terram exivit sonus eorum, et in finesvoces eorum; in omnem terram exivit sonus eorum, et in finestus, et quodam modo commixtus est homo, cum veniente plenitudine temporis missus est in hunc mundum factus ex femina Filius Dei, ut esset et filius hominis propter filios hominum. Hanc personam angelica natura figurare antea potuit, ut praenuntiaret; non expropriareut ipsa esset. sensibili autem demonstratione Spiritus sancti, sive per Filio coaeternam pariterque incommutabilem subdita et serviens creatura temporalibus motibus et formis ostenderet, cum ad ejus personae unitatem, sicut caro quod Verbum factum est , non copularetur, non audeo dicere nihil tale factum esse antea. Sed plane fidenter dixerim, PaTrinitatem omnipotentem inseparabiliter operari: sed ita non posse per longe imparem maximeque corpoream creaturam inseparabi
Abbreviated transcription (Latin):
apte scriptura dicat. & multis locis ostendat sp̃u sc̃o cos locu¬
tos fuisse. cũ & de iohanne baptista dictũ sit spũ scõ replebitus
uam in de ab utero matris suae. & spu scõ repletus racharias
inuenitur pat̃ cius ut de illo talia dicer&. spũ sc̃o maria ut tali
anna. ut magnitudinc̃ xp̃i par uuli agnoscerent. quomodo
ergo sp̃s nondum erardatus quia it̃c nondum erat clarificatus.
nisi quia illa datio. uelmissio sp̃s scĩ. habitura erat quandam
proprietatẽ suã in ipso aduentui qualis antea numquã fuit :
Nus quã enim legimus linguis quas non nouerant homines locu¬
tos ueniente inse sp̃uscõ sicut tunc factũ est. cũ oporter& ei:
aduentũ signis sensibilib demonstrari. ut ostenderetur totũ
orbẽ terrarũ atq om̃s gentes in linguis uariis constitutas. cre
canitur. non sunt loquelȩ neq sermones quoꝵ ñ audiantur

Expanded text:
aperte Scriptura dicat, et multis locis ostendat, Spiritu sancto eos locuaperte Scriptura dicat, et multis locis ostendat, Spiritu sancto eos locutos fuisse: cum et de Joanne Baptista dictum sit, Spiritu sancto replebitur jam inde ab utero matris suae: et Spiritu sancto repletus Zacharias invenitur pater ejus, ut de illo talia diceret; et Spiritu sancto Maria, ut talia o Simeon et Anna, ut magnitudinem Christi parvuli agnoscerent : quomodo ergo Spiritus nondum erat datus, quia Jesus nondum erat clarificatus; nisi quia illa datio, vel donatio, vel missio Spiritus sancti habitura erat quamdam proprietatem suam in ipso adventu, qualis antea nunquam fuit? Nusquam enim legimus, linguis quas non noverant homines locutos, veniente in se Spiritu sancto, sicut tunc factum est, cum oporteret ejus adventum signis sensibilibus demonstrari, ut ostenderetur totum orbem terrarum atque omnes gentes in linguis variis constitutas, credcanitur, Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatio certe significationis fuit. dequa suo loco quantu
dñs dederit disseremus Qđ ergo ait dñs. quẽ ego mittã uob
apitre. ostendit sp̃m & patris & filii. Qui &iã cum dixisset
quẽ mittit pat̃. addidit in nomine meo Nontam̃ dixit quẽ
mittit pat̾ ame. que ad modũ dixit que ego mittã uobis a pa¬
tre Uidelicet aꝑte ostendens. qđ totius diuinitatis uelsi melius
dicitur ditatis principiũ : pater est Quiergo ex patre ꝓcedit¬
& filio: adeũ refertur a quo natus ẽ filius Et qđ dicit euange¬
lista. sp̃s nondũ crat datus. quia uĩc nondũ erat glorificatus.
quomodo intellegitur. nisi quia certa illa sp̃s sc̃i datio uel missio
post clarificationẽ xp̃i futura erat. qualis num quã antea
fuerat : Neq enĩ antea nulla erat. sed talis ñ fuerat: Sienĩ
antea sp̃s ses non dabatur quo impleti ꝓphetȩ locutisunt cum

Expanded text:
dispensatio certe significationis fuit, de qua suo loco, quantum dispensatio certe significationis fuit, de qua suo loco, quantum Dominus dederit, disseremus. Quod ergo ait Dominus, Quem ego mittam vobis a Patre ; ostendit Spiritum et Patris et Filii. Quia etiam cum di"quem mittet Pater addidit "in nomine meo"; non tamen dixit "quem mittet Pater a me", quemadmodum dixit: "quem ego mittam Vobis a Patre" uidelicet ostendens, quod totius trinitatis, uel si melius dicitur, deitatis, principium Pater est. Qui ergo a Patre procedit et Filio, ad eum refertur a quo natus est Filius. Et quod dicit evangelista, Spiritus nondum erat datus, quia Jesus nondum erat glorificatus : quomodo intelligitur, nisi quia certa illa Spiritus sancti datio vel missio post clarificationem Christi futura erat, qualis nunquam antea fuerat? Neque enim antea nulla erat, sed talis non fuerat. Si enim antea Spiritus sanctus non dabatur, quo impleti Prophetae locuti sunt? cum