comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
toris ur̃i oꝑa. quȩ exsemet ipsis comp̃hendi nequa¬
quam possurt: ex alia eiꝰ oꝑatione pensanda sunt:
ut reb mirabilib fidem p̃beant facta mitabil¬
ora. Illud enim corpꝰ dñi intrauit addiscipulos
ianius clausis: quod uidelicet adhumanos oculos
ꝑnatiuitatẽ suam clauso exiit utero uirginis.
Quid gͥ mirum si clausis ianuis ptͦ resurrectionẽ
suam in ȩt̾num iam uicturus intrauit: qui mori¬
curus ueniens ñ aꝑto ut̾o uirginis exiuit: S
quia ad illud corpꝰ quod uideri poterat fides in¬
tuentium dubitabat: ostendit eismanus ꝙ latꝰ
Palpandam carnẽ p̃buit: quam clausis ianuis in¬
troduxit. Qua mie duomira & iuxta humauã
rationẽ s̃ ualde contraria ostendit: dum pt resurꝰ¬
rectionẽ corpꝰ suum & incorruptibile. & tam̃ pai
pabile demonstrauit. Nam & corrumpi necesse ẽ
qͦd palpatur: & palpari ñ potest qͦd ñ corrumpit᷑.

Expanded text:
toris nostri opera, quae ex semetipsis comprehendi nequaquam possunt, ex alia ejus operatione pensanda sunt, ut rebus mirabilibus fidem praebeant facta mirabiliora. Illud enim corpus Domini intravit ad discipulos januis clausis, quod videlicet ad humanos oculos per nativitatem suam clauso exiit utero Virginis. Quid ergo mirum si clausis januis post resurrectionem suam in aeternum jam victurus intravit, qui moriturus veniens non aperto utero Virginis exivit? Sed quia ad illud corpus quod videri poterat, fides intuentium dubitabat, ostendit eis protinus 1553 manus et latus; palpandam carnem praebuit, quam clausis januis introduxit. Qua in re duo mira, et juxta humanam rationem sibi valde contraria ostendit, dum post resurrectionepabile demonstravit. Nam et corrumpi necesse est quod palpatur, et palpari non potest quod non corrumpitur.
Abbreviated transcription (Latin):
& ego uobis dico. facite uobis ainicos de inamino
na miquitatis: ut cum defeceritis. recipiant uos
inet̾na tab̾nacula. Qui fidelis ẽ in minimo: & in
multo fidelis ẽ. E qui inmintino unquis ẽ:
inmulto iniquus ẽ. Sigͦ mniniquo mammona
fideles non fustis: quod ur̾m ẽ quis credit uob̾:
& si malieno fideles non fuistis: quod ur̃m ẽ quis
get: aut unum patietur. aut & alterũ contemp¬
net. Non potestis do seruire & manimone. Pfecti
doctoris ẽ. ad erudiendos discipulos similitu¬
dines earum rerum ꝓponere: quȩ in conu̾satio¬
ne humani generis frequentantur ut auditor
idonens ad oꝑandi studium. comparationis
magisterio informet᷑. Nec dubitet hoc opus ag¬
gredi. quod possibile ac uecessarium parabole
imago monstrauerit. Ꝙ iccirro dñs ũs salita¬
yiuim mandatorum uerus magister: discipulos
S

Expanded text:
o mamona: ut quando defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula. Qui fidelis est in parvo, et in multo fidelis est. Qui minimo iniquus est, et in multo iniquus erit. Si ergo in iniquo mamona fideles non fuistis, quod verum est, quis credet vobis? Et si in alieno fideles n diliget; aut unum patietur, et alterum contemnet. Non potestis Deo servire, et mammonae . Perfecti doctoris est, ad erudiendos discipulos, similitudines earum rerum proponere quae in conversatione humani generis frequentantur, ut auditor idoneus, ad operandi studium comparationis magisterio informetur; nec dubitet hoc opus aggredi quod possibile ac necessarium esse, parabolae imago monstraverit. Et idcirco Dominus Jesus, salutarium mandatorum verus magister, discipulos s
Abbreviated transcription (Latin):
& peregrini in hoc mundo conu̾sari iubemͣ
ut unus quisq nr̃m securus dũo audeat confi¬
teri. aduena ego sum et ꝑeg̾nris. sicut om̃s pa¬
tres mei. Propria uͦ credentib. & ȩt̾na possessio
ẽ illa celestis: ubi e̾e̾ & cor & thesaurum nr̃m
nouimus: ubi iam toto affectu mentis ꝑfidem
nos habitare p̃sumimus: Qm̃ uixta beati pau
pisci: Omnis qui malieno huius seculi patri¬
monio temporarie sibi credito. idonens ac fi¬
delis dispensator non fuerit. Unde alio in loco
dicebat dñs. Quam difficile qui pecunias ha¬
bent intrabunt in regnum di: & infine lectio¬
cupiditati eius obedimus. a caritate seruitu¬
tis dĩ dominante pecunia separemur. Disꝑ¬
gende sunt pecuniȩ indigentib. scdm p̃cep
quisquam detinet. Nam uixta sententiam sal¬
uatoris. aditum regni celorum suis retentato¬
rib int̾cludunt. Et facilius ẽ camelum ꝑfo
ramen acus transire: quam diuitem intra-¬

Expanded text:
et peregrini in hoc mundo conversari jubemur, et peregrini in hoc mundo conversari jubemur, ut unusquisque nostrum securus Domino audeat confiteri: Advena ego sum, et peregrinus, sicut omnes patres mei . Propria vero credentibus, et aeterna possessio est illa coelestis, ubi esse cor, et thesaurum nostrum novimus : ubi jam toto affectu mentis, per fidem nos habitare praesumimus; quoniam juxta beati Paulpisci omnis qui in alieno hujus saeculi patrimonio temporarie sibi credito, idoneus, ac fidelis dispensator non fuerit; unde alio in loco dicebat Dominus: Quam difficile qui pecunias habent, intrabunt in regnum Dei ! Et in fine lectiocupiditati ejus obedimus, a charitate servitutis ejus, dominante pecunia, separemur. Dispergendae sunt ergo pecuniae indigentibus, secundum praeceptquisquam detinet. Nam juxta sententiam Salvatoris aditum regni coelorum suis retentoribus intercludunt, et facilius est camelum per foramen acus transire, quam divitem intra
Abbreviated transcription (Latin):
suscipere: quorum causa suscipimis:Cum et
nis non subiacet in illisse. estrisse & sitisse. & pe¬
grinm. & nudum. & infirmum. & incarcera¬
tum. fuisse phibeat. facite gͦ uob̾ ait amicos
de mam mana iniquitatis: ut cum defecerit re
cipiant uos in ȩt̾na tab̾nacula. Et post pauca.
sim iniquo mammona inquit fideles ñ fuistis:
quod uerum ẽ quis credit uob̾. Enimuero dile¬
ctissime quis ei qui t̾renas facultates iniquita¬
ti plerumq materiam suggerentes. dispensare
sidelit̾ nesciat. cominittendas putet esse ueras
celestium rerum diuitias. quib fidelis distributor
ac uistus rite meritoq p̃ficitur:: Nam gła &
diuitiȩ indomo erus: & iusticia eiꝰ manet in
scłm scli. Statim deniq sermo illic domini¬
cus ita conuingit᷑. & si malieno fideles ñ fiustis.
quod ur̃m ẽ quis dabit uobis: Profecto enm
quicquid in hoc scło ẽ aliemim ẽ a nobis: qui
retributionẽ futuram sperantes uelut hospitẽ

Expanded text:
suscipere quorum causa suscipimur; cum etsuscipere quorum causa suscipimur; cum etnis non subjacet, se in illis esurisse, et sitisse, et peregrinum, et nudum, et infirmum, et carceratum fuisse, perhibeat. Facite ergo vobis, ait, amicos de mammona iniquitatis, ut, cum defeceritis, 349 recipiant vos in aeterna tabernacula. Et post pauca: Si in iniquo mammona fideles non fuistis, quod verum est, quis credet vobis? Enimvero, dilectissime, quis ei qui terrenas facultates, iniquitatis plerumque materiam suggerentes, dispensare fideliter nesciat, committendas putet esse veras coelestium rerum divitias, quibus fidelis distributor, ac justus, rite, meritoque perfruitur? Nam gloria et divitiae in domo ejus, et justitia ejus manet in saeculum saeculi . Statim denique sermo ille Dominicus ita conjungitur: Et si in alieno fideles non fuistis, quod vestrum est quis dabit vobis ? Profecto enim quidquid in hoc saeculo est, alienum nobis est; qui retributionem futuram sperantes, velut hospites
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet pauꝑes. amici conciliande salutis:
in quib xp̃s remunerator ęt̾nus se huius huma¬
nitatis fatebitur: officia ꝑcepisse: recipient ergo
nos: non ipsi nos omnino pauꝑes ꝑsemet ipsos.
sed ꝑeum qui in illis obedientię ac fidei nr̃e fru¬
ctu reficitur: suscepturus ministros pietatis
huius in et̾na tab̾nacula regni celestis. Dicit
enim uenite benedicti patris mei: possidete reg¬
num quod uob̾ ꝑatum ẽ ab origine mundi.
suriui enim. & dedistis michi manducare:
sitiui & dedistis michi bibere. Peregrinꝰ eram
& collegistis me: nudus. & cooꝑuistis me. In fir¬
inus. & uisitastis me: Incarcere eram. & uenis¬
tis adme. Quib uerecunde acreuerent̾ excu¬
santib. Dñe te tuando uidunus in his neces¬
sitatib. & ministrauimus tibi: Respondebit
dicens. Amen dico uobis: cum fecistis um ex
minunis meis istis. michi fecistis. Nulli itaq
absurdum uideatur quod illi nos dicantur

Expanded text:
videlicet pauperes amici conciliandae salutis, videlicet pauperes amici conciliandae salutis, in quibus Christus remunerator aeternus se hujus humanitatis fatebitur officia percepisse. Recipient ergo nos non ipsi omnino pauperes per semetipsos, sed per eum qui in illis obedientiae, ac fidei nostrae fructu reficitur, suscepturus ministros pietatis hujus in aeterna tabernacula regni coelestis. Dicit enim: Venite, benedicti Patris mei, possidete regnum quod vobis paratum est ab origine mundi: esurivi enim, et dedistis mihi manducare: sitivi, et dedistis miet collegistis me: nudus, et cooperuistis me: infirmus, et visitastis me: in carcere eram, et venistis ad me . Quibus verecunde, ac reverenter excusantibus: Domine, quando te vidimus in his necessitatibus, et ministravimus tibi ? respondebit dicens: Amen dico vobis, cum fecistis uni ex minimis istis, mihi fecistis . Nulli itaque absurdum videatur quod illi nos dicantur
Abbreviated transcription (Latin):
incitare uolens ad elemosinas. fideliter exercen¬
das: similitudinem ꝓposuit uillici. ut exemplo
huius ꝑsone nichil e̾e̾ nr̃m in scło isto signaret:
crarum actione: uel ad distribuendum conser¬
ius proutcuiq opus eẽt: nec licere nobis passim
facuitatib abuti commissis. aut expensas usur¬
pare suꝑfiuas: cum sit erogationis ratio dño ue¬
menti reddenda. Deniq post finem parabole:
sic adiecit. Et ego uob̾ dico. Facite uobis amicos
de maminona iniquitatis: ut cum defeceritis
recipiant uos inȩt̾na tab̾nacula:. Itl est amicos
uobis pauꝑesfacite de terrenis facultatib. qͥs
iniquitas humane auariciȩ sibi uindicat.
ne hominib dĩ. ex eius reb quicquam imꝑci¬
at. Mammone enum syro sermone pecuniȩ
siue diuitiȩ nuncupantur Facite gͦ uobis
inquit amicos pauꝑes de mammona iniqui¬
tatis: ut cum defeccrit. eadem quippe substã¬
tia in pauꝑum necessitates erogata. atq con¬
sumpta: recipiant uos in et̃na tab̾uacula. Idẽ

Expanded text:
incitare volens ad eleemosynas fideliter exercendas, similitudinem proposuit Villici, ut exemplo hujus personae nihil esse nostrum in saeculo isto signaret, gratiarum actione, vel ad distribuendum conservis, prout cuique opus est; nec licere nobis passim facultatibus abuti commissis, aut in expensas usurpare superfluas, cum sit erogationis ratio Domino venienti reddenda. Denique post finem parabolae sic adjecit: Et ego dico vobis: facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut, cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula ; id est amicos vobis pauperes facite de terrenis facultatibus quas iniquitas humanae avaritiae sibi vindicat, ne hominibus Dei ex ejus rebus quidquam impertiat. Mammona enim sermone Syro pecuniae, sive divitiae, nuncupantur. Facite ergo vobis, inquit, amicos pauperes de mammona iniquitatis, ut, cum defeceritis, eadem substantia in pauperum necessitates erogata, atque consumpta, recipiant vos in aeterna tabernacula; iidem
Abbreviated transcription (Latin):
litate senstis mei: salua fidei ratione quid sentũ.
acprimum kin̾e ipsius lectionis u̾ba ponen¬
da sunt: ita demum ratio ẽ aꝑienda dictorum
refert in einiangelii sui libro beatus lucas dice¬
bat in quit dñs uĩs: & ad discipulos suos parabolã.
Homo quidam erat diues: qui habebat uillicũ
& hic delatus ẽ ei: quasi dissipans facuitates eiꝰ
& uocato eo.ait illi. Quid hoc audio dete: Les¬
de rationem uillicationis tue iam enim non po¬
teris uillicare. Ait aut̃ uillicus intrase. Quio¬

Expanded text:
llitate sensus mei, salva fidei ratione, quid sentiam. llitate sensus mei, salva fidei ratione, quid sentiam. Ac primum, charissime, ipsius lectionis verba ponenda sunt, et ita demum ratio est aperienda dictorum. Refert in Evangelii sui libro beatus Lucas: Dicebat, inquit Dominus Jesus ad 347 discipulos suos parabolam: Homoquidam erat dives, qui habebat villicum: et hic delatus est quasi dissiparet facultates ejus. Et vocato eo ait illi: Quid hoc audio de te? Redde rationem villicationis tuae: jam enim non poteris villicare. Ait aut
Abbreviated transcription (Latin):
epĩ. deuillico iniquitatis.
eruo xp̃ł serminio:
gaudentius ep̃s. Sapi¬
entem uirum semper
conuenit dicta sapien¬
tie cogitare: is que in¬
telligendis omne acu¬
men ingenii. omnem
uigorem mentis inten¬
dere. Et iccirco tu qui
et mundane sapientiȩ
Iatteris eruditus es. &ͦ ueram di sapientiam ꝑ sa¬
ens litteras dicdicisti: Operam nauare ñ destius
ad ꝑquirendos interiores sensus u̾borum apͣis
quen dĩ esse uirtutẽ. diq sapientiã. docente
apło non ignoras. Nam int̾ cetera diuinȩ legis
eloquia quorum disertionẽ frequent̾ erigis.
hoc etiam specialit̾ postulasti: ut parabolam de
uiuico iniquitatis ualde difficilem cuius uemo
nrm tibi idoneus uideretur:. int̾pres. ego sqͥp¬
tis ꝓpriis explanarem. Explanationem uero
ipsam litt̾is tradi id̾o forsitan uis: ut cyrogra¬
phum teneas responsionis mee. De capitulo
ut ipse fateris obscurissimo s non formidabo
uel eloqui int̾rogatus. uel etiam scribere. ꝓpusu¬

Expanded text:
ium de villico iniquitatis. Servo Christi SERMINIO GAUDENTIUS episcopus. 346 Sapientem virum semper convenit dicta sapientiae cogitare, hisque intelligendis omne acumen ingenii, omnem vigorem mentis intendere. Et idcirco tu, qui et mundanae sapientiae litteris eruditus es, et veram Dei sapientiam per sacras litteras didicisti, operam navare non desinis ad perquirendos interiores sensus verborum Christi, quem Dei esse virtutem, Deique sapientiam, docente Apostolo , non ignoras. Nam inter caetera divinae Legis eloquia, quorum dissertionem frequenter exigis, hoc etiam specialiter postulasti; ut parabolam de Villico iniquitatis valde difficilem, cujus nemo nostrum tibi idoneus videretur interpres, ego scriptis propriis explanarem. Explanationem vero ipsam litteris tradi ideo forsitan vis, ut chirographum teneas responsionis meae de capitulo, ut ipse fateris, obscurissimo. Sed non formidabo vel eloqui interrogatus, vel etiam scribere pro pusi
Abbreviated transcription (Latin):
fodere non ualeo: mendicare erub esco. scio qui
faciam: ut cum amorus fuero de uilicatione
rectpiant me indomos suas. Et conuocans
unum quemq debitorem dñi sui: dicebat pmo
Quantum debes domino meo: Atille dixit. Centũ
batos olei. Et dixit illi. Accipe litteras tuas. & se¬
de cito scribe quiuquaguita. Deinde alio dix̃
Tu uͦ quantum debes: At ille dixit. Centum cho

Expanded text:
on valeo, mendicare erubesco. Scio quid faciam, ut, cum amotus fuero de villicatione, recipiant me in domos suas. Et convocans unumquemque debitorem Domini sui, dicebat primo: Quantum debes Domino meo? At ille dixit: Centum batos olei. Et ait illi: Accipe litteras tuas: et sedens cito scribe quinquaginta. Deinde alii dixit: Tu vero quant
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc scd̾a parabola est. cum int̾pretatione sua
non statim posita: s int̾iectis aliis parabolis edis¬
serta. Hinc enim ꝓponitur: & postea dimissis
turbis uenitur domum: & accedunt ad eum
discipuli euis rogantes. Dissere nobis parabolã
riramorum agri: & Reliqua. Non gͦ debemus
p̃ponere intelligendi desiderio. ante eius noti¬
ciam querere: quã a dño disseratur. Tunc dumis¬
sis turbis uenit in domum: & accesserunt adeum
discipuli eius dicentes. dissere nobis parabolam
tiraniorum agri. Dimittit turbas iñs. & doniũ
reuertitur: ut accedant ad eum discipuli. & se¬
creto int̾rogent: quȩ ppłs nec merebatur au¬

Expanded text:
ecunda parabola est cum interpretatione sua non statim posita, sed interjectis aliis parabolis edisserta. Hic enim proponitur, et postea dimissis turbis venitur domum et accedunt ad eum discipuli ejus rogantes: Dissere nobis parabolam zizaniorum agri, et reliqua. Non ergo debemus praepropero intelligendi desiderio ante ejus notitiam quaerere, quam a Domino disseratur. Alisis turbis venit in domum, et accesserunt ad eum discipuli ejus dicentes. Edissere nobis parabolam zizaniorum agri. Dimittit turbas Jesus, et domum revertitur, et accedunt ad eum discipuli, et secreto interrogant, quae populus nec merebatur au
Abbreviated transcription (Latin):
fasciculos ignib tradi: & triticum congregari
inhorrea: manifestum ẽ hereticos quosq & hy¬
pocritas fidei gehenne ignib concremandos:
Scõs uͦ qui appellantur triticum. horreis. id est
inansionil: celestib suscipi. Tunc iusti fulgebunt

Expanded text:
fasciculos ignibus tradi, et triticum congregari fasciculos ignibus tradi, et triticum congregari in horrea, manifestum est haereticos quosque et hypocritas fidei gehennae ignibus concremandos; sanctos vero qui appellantur triticum, horreis, id est, mansionibus coelestibus suscipi. Tunc justi fulgebunt
Abbreviated transcription (Latin):
locus penitentie. & monemur ne cito amputemꝰ
fratrem: quia fieri potest. ut ille qui hodie noxio
deprauatus ẽ doginate: cras resipiscat: & defen¬
dere incipiat ueritatem. Illud quoq quod se¬
quitur. siuite utraq crescere usq ad messem:
uidetur illi p̃cepto eẽ contrarium: Auferte ma¬
lum de medio uestrum: & nequaquam societatẽ
habendam cum his. qui fr̃s nominentur & sint
adulteri ac fornicatores. Si enim ꝓhibetur era¬
dicatio. & usq ad messem tenenda ẽ patientia:
quomodo eiciendi sunt quidam de medio nr̃ni :
Int̾ triticum & zizanium. quod nos appellamus
loliuim: quamdu herba ẽ. & nec dum culmus ue¬
nit adspicam. grandis similitudo ẽ: & indiscer¬
nendo aut nulla aut ꝑdifficilis distantia. Pre
tentiam proferamus: s dõ iudici terminum re¬
seruemus. Et cum dies uidicii uenerit: ille non
suspicionem criminis. s manifestum reatum de
scõrum cętu eiciat. Quod aut̃ dixit ziramorum

Expanded text:
locus poenitentiae, et monemur ne cito amputemus locus poenitentiae, et monemur ne cito amputemus fratrem: quia fieri potest, ut ille qui hodie noxio depravatus est dogmate, cras resipiscat et defendere incipiat veritatem. Illud quoque quod sequitur: Sinite utraque crescere usque ad messem , videtur illi praecepto esse contrarium: Auferte malum de medio vestrum ; et nequaquam societatem habendam cum his qui fratres 97 nominentur, et sunt adulteri et fornicatores. Si enim prohibetur eradicatio, et usque ad messem tenenda est patientia, quomodo ejiciendi sunt quidam de medio nostrum? Inter triticum et zizania, quod nos appellamus lolium, quamdiu herba est, et nondum culmus venit ad spicam, grandis similitudo est, et in discernendo aut nulla, aut perdifficilis distantia  Al.tentiam proferamus; sed Deo judicii terminum reservemus: ut cum dies judicii venerit, ille non suspicionem criminis, sed manifestum reatum de sanctorum coetu ejiciat. Quod autem dixit, zizaniorum
Abbreviated transcription (Latin):
suit quod ager mundus sit: sator filius homi¬
nisͥ Bonum semen filii regni: ⁊ irania filii pessi¬
ini: ⁊ uraniorum sator diabolus: messis consum¬
matio mundiꝰ: messores angłi. Omnia scandala
referuntur ad zizama: iusti reputantur infi¬
lios regni. Ergo ut supra dixi. quȩ exposita sunt
a dño. his debennis accominodare fidem. Que
aut̃ tacita & nr̃e intelligentię derelicta ꝑstrim¬
genda sunt breut̃. Homines qui dormnunt. ma¬
gistros eccłiarum intellige: seruos patrisfaanlias
ne alios accipias quam angłos: qui cotidie ui¬
dent faciem patris. Diabotus aut̃ ꝓpt̾ ea inimicꝰ
homo appellat᷑: quia d̾s esse desiuit. E in nono
psalmo scͥptumi ẽ deco: exurge dñe non conforte¬
tur homo. Quamobrem non dormiat qui eccłie
p̃positus eͣ: ne ꝑ illius negligentiam mnimicus
homo suꝑseminet ⁊ izania:. hoc ẽ hereticorum dog¬
mata. Quod aut̃ dicitur ne forte colligentes ⁊i¬
zania. eradicetis simul & frumentum: Datur

Expanded text:
suit quod ager mundus sit: sator, Filius hominis; bonum semen, filii regni; zizania, filii pessimi; zizaniorum sator, diabolus; messis, consummatio mundi; messores, angeli. Omnia scandala referuntur ad zizania; justi reputantur in filios regni. Ergo, ut supra dixi, quae exposita sunt a Domino, his debemus accommodare fidem. Quae autem tacita, et nostrae intelligentiae derelicta, perstringenda sunt breviter. Homines qui dormiunt, magistros Ecclesiarum intellige. Servos patrisfamilias, ne alios accipias quam angelos, qui quotidie vident faciem Patris . Diabolus autem propterea inimicus homo appellatur; quia Deus esse desivit. Et in nono psalmo scriptum est de eo: Exsurge, Domine, non confortetur homo . Quamobrem non dormiat, qui Ecclesiae praepositus est, ne per illius negligentiam inimicus homo superseminet zizania, hoc est, haereticorum dogmata. Quod autem dicitur: Ne forte colligentes zizania, eradicetis simul et frumentum, datur
Abbreviated transcription (Latin):
lectum. hoc ẽ porta portantem: oneris muta
uices. ut quod fuit infirmitatis testimonium.
sit ꝓbatio sanitatis: ut lectus doloris tui. sit
meȩ curationis in dicium: ut receptȩ fortitudi¬
nis magnitudinem ponderis afferat magnitudo.
uade niquit indomum tuam: ne. xp̃iana fide
curatus. imuis iudaicȩ ꝑfidie iam moreris.

Expanded text:
lectum tuum, hoc est, porta portantem, oneris muta lectum tuum, hoc est, porta portantem, oneris muta vices, ut quod fuit infirmitatis testimonium, sit probatio sanitatis, ut lectus doloris tui, sit meae curationis indicium, ut receptae fortitudinis magnitudinem, ponderis asserat magnitudo. Vade, inquit, in domum tuam, ne Christiana fide curatus, in viis Judaicae perfidiae jam moreris.
Abbreviated transcription (Latin):
nostrȩ conscii. decollatis nobis remediis gratu¬
lemur: Necesse ẽ ut ad conscientiam nostram
reuersi sollerter oꝑa nr̾a simul & cogitationeᷤ
exploremus: & quicquid nos peccasse dep̃hen¬
dimus. digna castigatione purgemus: quicqͥd
his quȩ nos recte fecisse credebamus. uicio nob̾
elationis ꝑ isse comꝑimus: & hoc humili satis¬
factione castigemus. Hȩc enim sepius nobis
fit causa flagellorum. Ceterum in nocentes
& iustos ad augenta p̃miorum flagellam. ꝑfec
tium ẽ pena reproborum. Ut aut̃ sciatis quia
tendi peccata: dixit paralitico. Siirge tolle
lectum tuum: & uade indomum tuam. Et
sur rexit: & abuit indomum suam. Scruta¬
tor animorum p̃uenit mentuim magna con¬
silia: & deitatis suȩ potentiam. oꝑis atcestatio¬
ne monstrauit: dum dissipati corporis membra
componit: nernos strmigit. iungit ossa. complet
uiscera. firmat uirtutẽ: & gressus adcursum
suscitat: in uno cadauere iam sepultos. Tolle

Expanded text:
nostrae conscii de collatis nobis remediis gratunostrae conscii de collatis nobis remediis gratulemur. Necesse est ut ad conscientiam nostram reversi solerter opera nostra simul et cogitationes exploremus, et quidquid nos peccasse deprehendimus, digna castigatione purgemus; quidquid de his quae nos recte fecisse credebamus, vitio in nobis elationis perisse comperimus, et hoc humili satisfactione castigemus. Haec enim nobis saepius fit causa flagellorum. Caeterum innocentes et justos ob augmenta praemiorum flagellari, perftium est poena reproborum. Ut autem sciatis quia tendi peccata, dixit paralytico: Surge, tolle lectum tuum, et vade in domum tuam. Et surrexit et abiit in domum suam. Scrutator animorum praevenit mentium magna consilia, et deitatis suae potentiam operis attestatione monstravit, dum dissipati corporis membra componit, nervos stringit, jungit ossa, complet viscera, firmat virtutem, regressus ad cursum suscitat in vivo cadavere jam sepultos. Tolle
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝑceptarum. ne suꝑbia temptante disꝑeant:
sic̃ illi głoso apło paulo. cui ne magnitudo reue¬
lationũ extolleret. datus ẽ stimulus carnis suȩ
est. sic̃ paraliticꝰ de quo tractamꝰ. qui ñ nisi dimissis
pͥmo peccatis potuit ab infirmitate curarilarit
ad glam di saluantis siue ꝑseipsum siue ꝑfamule
luos. sicut cecus natus meuangłio. qui neq ipse¬
peccauit neq parentes euis. s ut manifestaren¬
tir oꝑa dei millo: sicut lazarus euiꝰ infirmitas
non fuit ad mortẽ. s ꝓgła dei. ut glorificaretur
filius dei ꝑeum: aut ad inchoationem dampna
amͣ repiignantes. quod torm̃toꝵ ingehenna ꝑ pe¬
tuo passuri essent. presentiũ afflictonum mise¬
ria cunctis ostendebant. qͥuib congruit illud
ꝓpħe. et duplici contͥcione contere eos. Unde ne¬
cesse est in omnib quȩ temporalit̾ patunur: cũ¬
humilitate dõ gra̾s agcͥmris: & infirmitatis

Expanded text:
tum perceptarum, ne superbia tentante dispereant: tum perceptarum, ne superbia tentante dispereant: sicut apostolo Paulo, cui, ne magnitudine revelationum extolleretur, datus est stimulus carnis suae est : sicut paralyticus de quo tractamus qui, non nisi dimissis primo peccatis, potuit ab infirmitate curari; aut ad gloriam Dei salvantis sive per seipsum, sive per famulos suos, sicut caecus natus in Evangpeccavit, neque parentes ejus, sed ut manifestarentur opera Dei in illo: sicut Lazarus, cujus infirmitas non fuit ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificaretur Filius Dei per eam . Aut ad inchoationem damnatiDeum repugnantes , quod tormentorum in gehenna perpetuo passuri essent, praesentium afflictionum miseria cunctis ostendebant. Quibus congruit illud prophetae: Et duplici contritione contere eos , unde necesse est in omnibus quae temporaliter humilitate Domino gratias agamus, et infirmitatis
Abbreviated transcription (Latin):
uidisset inquit iħic cogitationes eorum: dix̃ eis.
Quid cogitatis mala in cordib ur̾is: Quid est¬
facilius dicere. remittuntur tibi peccata: andi¬
cere surge & ambula: Int̾ dicere & facere: multa
distantia ẽ. Utrum sint paralitico peccata dimis¬
si solus nouerat qui dimittebat. Surge autem
ꝙ ambula: tam ille qui surgebat. quam hi qui
surgentem uidebant approbare pocerant. fit
gͥ carnale signum ut probetur sp̃uale: qͣmqm
enisdem uirtutis sit et anime et corporis uitia
dimitere. et datur nobis intelligentia ꝑꝑter pec¬
cata plerasq euenire corꝑoꝵ debilitates: et idcirco
forsitan dimittunt᷑ prius peccata: ut causis debili¬
tatis ablatis. sanitas restituatur. Quinq siquidẽ
lestiis affugiinur. Aut eñi ad merita augenda
ꝑpatientiam uisti. corꝑis infirmitate grauant᷑:
ut beati patres iob. et chobias. et in numeri mar¬
syres in utroq testam̃toᷤ. aut ad custodiam uirtis¬

Expanded text:
vidisset, inquit, Jesus cogitationes eorum, dixit: vidisset, inquit, Jesus cogitationes eorum, dixit: Quid cogitatis mala in cordibus vestris? Quid efacilius dicere: Dimittuntur tibi peccata, an dicere: surge et ambula? Inter dicere et facere, multa distantia est. Utrum sint paralytico peccata dimissa, solus noverat qui dimittebat. Surge autem et ambula, tam ille qui surgebat, quam hi qui surgentem videbant, approbare poterant. Fit igitur carnale signum, ut probetur spirituale, quanquam ejusdem virtutis sit, et corporis et animae vitia dimittere. Et datur nobis intelligentia, propter peccata plerasque evenire corporum debilitates: et idcirco forsitan prius dimittuntur peccata, ut causis debilitatis ablatis, sanitas restilestiis affligimur: aut ad per patientiam justi corporis infirmitate gravantur, ut beati Patres Job et Tobias, et innumeri martyres in utroque Testamento; aut ad custodiam virtu
Abbreviated transcription (Latin):
taria uos remedia ꝑtrahit: & ꝑurget in uitos. fai
inquit: remittuntur tͥ peccata tua. Hec dicens. dñ
se uolebat intelligi: qui ꝑ hominẽ oculis adhuc
latebat humanis. Uircutib enim & signis com¬
paratur ꝓpħis: quia ꝑ ipsum fecerant & ipsi uir¬
tutes. Peccatis aut̃ dare ueniam quia penes honi¬
nem non ẽ: & est singulare deitatis insigne: deur
illum pectorib inserebat. humanis. Probat hoc
phariseus liuor. Nam cum dixisset renuttunt᷑
tibi peccata: responderunt pharisei. Hic blasphe¬
mat. Quis enim potest peccata dimittereꝰ. nisi
solus ds̃: Phariseȩ qui sciendo nescis. confiten¬
do negas. cum testaris impugnas: si ds ẽ qui re
abstulisse peccata: Ecce inquit agnus dĩ: qui
tollit peccata mundi. Ut aut̃ possis maiora
caꝑe eius diuinitatis in signia: audi eum pec¬
tͥoris tiui penetrasse secretum. Aspice eum ad co¬
gitationum tuarum latebras ꝑuenisse: intelli¬
ge eum pectoris tui nudare consilia. Et cum

Expanded text:
taria nos remedia pertrahit, et perurget invitos. Fili, inquit, remittuntur tibi peccata tua. Haec dicens, Deum se volebat intelligi, qui per hominem oculis adhuc latebat humanis; virtutibus enim et signis comparabatur prophetis, qui per ipsum fecerant et ipsi virtutes: peccatis autem dare veniam, quia penes hominem non est, et est singulare deitatis insigne, Deum illum pectoribus inserebat humanis. Probat hoc Pharisaicus livor: nam cum dixisset: Remittuntur tibi peccata tua, responderunt Pharisaei: Hic blasphemat, quis enim potest peccata remittere nisi solus Deus? Pharisaee, qui sciendo nescis, confitendo negas, cum testaris, impugnas: si Deus est qui remabstulisse peccata? Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Ut autem possis majora capere ejus divinitatis insignia, audi eum pectoris tui penetrasse secretum; aspice eum ad cogitationum tuarum latebras pervenisse; intellige eum cordis tui tacita nudare consilia. Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
ancilla ciciat dominam suam: cum lex p̃cipiat.
eice ancillam & filium eius: non enim heres erit
filius ancillȩ. cutm filio meo ysaac. Ficiamusgͦ
ancillam concupiscentiam: & filium eius pec¬
catum. ut efficiamur heredes di: coheredes au¬
tem ap̃i. Qui lignum crucissuȩ ꝓpriis portan¬
do humeris. imagniem passionis quam subum¬
bra legis in scõ ysaac premonstrauerat: in uerita¬
te hominis suscepti compleuit. precioso sanguine
suo uitam nr̃am redimens ab eternȩ mortis exi¬
tio. Ipsezenini nr̃a redemptio. cui omnis honor
uirtus & gła. cum patre & cum spũ scõ ꝑomnia

Expanded text:
ancilla ejiciat dominam suam, cum Lex praecipiat: ancilla ejiciat dominam suam, cum Lex praecipiat: Ejice ancillam, et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Ejiciamus ergo ancillam concupiscentiam, et filium ejus peccatum, ut efficiamur haeredes Dei, cohaeredes autem Christi, qui lignum 332 crucis suae propriis portando humeris imaginem Passionis, quam sub umbra Legis in sancto Isaac praemonstraverat , in veritate hominis suscepti complevit, pretioso sanguine suo vitam nostram redimens ab aeternae mortis exitio. Ipse est enim nostra redemptio, cui omnis honor, virtus, et gloria, cum Patre, et cum Spiritu sa
Abbreviated transcription (Latin):
tum laxare habenas licentiȩ: ne precipites feramꝰ
in lurum s quo adpudicitia tuta esse possit.
Quam beatus paulus sine circumcissione gulȩ
sciens custodiri non posse sic ait. Omina quidẽ
munda sunt: & nichil abiciendum quod cum
gr̃arum actione ꝑcipitur. S malum ẽ homii
qui ꝑ offensionem manducat: id ẽ qui offensio¬
nem patitur. cum manducat & subiecit statim
salutare consilium. Bonum ẽ inquit non man¬
ducare carnem. neq bibere nimni: neq inquo
frat tuus offendit aut scandalizatur atit infirma¬
tur. Quisille coniuinctior frat̾. quam homo nr̃
exteriorꝰ cui ne nr̃a licentia uel offendiculum
uel infirmitatem. uel scandalum pariat: uten¬
drini ẽ ciborum licentia ñ abiitendum.ͥ nt
sciamus nos non edendi causa ẽẽ natos sedesse
inuendi. Quappt̾ imꝑio aninui carnis condi¬
tio obsecundet: ne effrenata licentia ut ait sa¬
lomon seruus regnet. & stultus saturetur: &

Expanded text:
tum laxare habenas licentiae, ne praecipites feramur tum laxare habenas licentiae, ne praecipites feramur in luxum, sed ut pudicitia tuta esse possit, quam beatus Paulus sine circumcisione gulae sciens custodiri non posse, sic ait: Omnia quidem munda sunt: et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione percipitur: sed malum est homini qui per offensionem manducat ; id est qui offensionem patitur cum manducat. Et subjecit statim salutare consilium: Bonum est, inquit, non manducare carnem, neque bibere vinum, neque in quo frater tuus offenditur, aut scandalizatur, aut infirmatur . Quis ille conjunctior frater, quam homo noster exterior? cui ne nostra licentia vel offendiculum, vel infirmitatem, vel scandalum pariat, utendum est ciborum licentia, non abutendum; ut sciamus, nos non edendi causa esse natos, sed bene vivendi. Quapropter imperio animae carnis conditio obsecundet, ne effrenata licentia, ut ait Salomon , servus regnet, et stultus saturetur, et
Abbreviated transcription (Latin):
genus diuina prouidentia ꝑ ꝓpħam promitatur
ẏsaiam. Qm̃ uerbum breuiatum faciet in ꝗait dñs
suꝑ t̾ram. Et iccirco beatus ia cob cum deteris apłis
decretum tale. constituit meccłiis conseruandũ:
ut abstineatis uos inquit ab immolatis & a forni¬
catione & sanguine idẽ a suffocatis. Preter mise¬
runt homicidium. adulterium. ueneficia: qm̃
nec nominari ea in eccłus oporteret: quȩ legib
etiam gentilium pumrentur. Pretermiserunt
quoq illas omnes minutias obseruationum le¬
galium: & sola hec quȩ p̃diximus custodienda
sanxerunt: ne uel sacrificatis diabolo cibis ꝓphane¬
muy mmnundis: uel ne emortuo ꝑ uiscera suffo¬
catorum animalium sanguine polluamur. uel
ne mimundiciis fornicationum corpora nr̃a quȩ
templa di funt iuolemus. Sic gͦ ꝑmiserunt
omnia manducari: ut fornicationem p̃ciperent
fugiendam: nr̃i iam debet ẽe̾ mod̾aminis intan¬

Expanded text:
genus divina providentia, per Prophetam promittitur genus divina providentia, per Prophetam promittitur Isaiam: Quoniam verbum abbreviatum faciet, inquit, Dominus super terram . Et idcirco beatus Jacobus cum caeteris Apostolis decretum tale constituit in Ecclesiis observandum: Ut abstineatis vos, inquit, ab immolatis, et a fornicatione, et a sanguine , id est a suffocatis. Praetermiserunt homicidium, 331 adulterium, veneficia; quoniam nec nominari ea in Ecclesiis oporteret quae legibus etiam Gentilium punirentur: praetermiserunt quoque illas omnes minutias observationum legalium, et sola haec quae praediximus, custodienda sanxerunt, ne vel sacrificatis diabolo cibis profanemur immundis, vel ne emortuo per viscera suffocatorum animalium sanguine polluamur, vel ne immunditiis fornicationum corpora nostra, quae templa Dei sunt, violemus. Sic ergo permiserunt omnia manducari, ut fornicationem praeciperent fugiendam. Nostri jam debet esse moderaminis tan
Abbreviated transcription (Latin):
p̃monstrasse: quȩ sp̃ales dõ filios parere consueuit:
Nichil decarne & sanguine cogitantes. Iam uero
siquis ame suꝑioris disputationis reliquias exigat:
inquirens cur illicibi qui fuerant causa continentiȩ
in lege ꝓhibiti non etiam nunc eiusdẽ rei gr̾a arceant᷑:
breuit̾ ut sentio respondebo. Sic ablata furisse de
medio legalium preceptorum multiplices obseruan¬
tias reor. Ut generali p̃cepta instatu pristino ꝑdu¬
rarent. Diximus pudicitię seruandȩ causa tuda¬
ico ppło abstinentiam uel porcine carnis uel similiũ
quadrupedum. nec non & quoriundam uolatilrum
atq piscium fuisse indictam: adherentib licet
typis rationalium figurar um: quas doctor spirita¬
lis ꝓpriis quibꝰq locis singillatim debet exponere.
S qmͣ t̾renorum mentes ꝑplexitate multiplicium
mandatorum onerari potiusquam instrni uide¬
bantur: indefessa & in hac parte erga huma srĩ

Expanded text:
praemonstrasse, quae spirituales Deo filios parere consuevit, praemonstrasse, quae spirituales Deo filios parere consuevit, nihil de carne et sanguine cogitantes. Jam vero si quis a me superioris disputationis reliquias exigat, inquirens cur illi cibi qui fuerant causa continentiae in Lege prohibiti, non etiam nunc ejusdem rei gratia arceantur, breviter, ut sentio, respondebo. Sic ablatas fuisse de medio, legalium praeceptorum multiplices observationes reor, ut generalia praecepta in statu pristino perdurarent. Diximus, pudicitiae servandae causa, Judaico populo abstinentiam vel porcinae carnis, vel similium quadrupedum, nec non et quorumdam volatilium, atque piscium fuisse indictam: adhaerentibus licet typis rationabilium figurarum, quas doctor spiritualis propriis quibusque locis singillatim debet exponere: sed quoniam terrenorum mentes, perplexitate multiplicium mandatorum onerari potius, quam instrui videbantur, indefessa et in hac parte erga humanum
Abbreviated transcription (Latin):
tam ꝑtinacit̾ isti certassent. Nemini absurdum
uideatur quod eos panlo ante aniciis comparaui.
Anicii quippe exgreco sermone: a nobis nuncupan¬
tur inuicti. Exercuit enim uaria suppliciorum
genera in eorum corporib: crudelissimi tyranui
feralitas: Et cum non ualuisset constantiã fidei
in sex fr̃ib atrocitate cruciatuum superare cal¬
lidus ꝑsecutor. Inseptimo qui etram iunior ad
blandim̃torum sese tormenta conu̾titꝰ diuiti¬
arum p̃miis & honorum promissionib puerũ
dorquens: quem tam̃ detorquere non potuit.
Frat enim fratrum suorum frater: & illiuis filtus
matris: quȩ dum singulos filios pro dei nomine
puniri leta & aspicit & hortatur tot martyria
ꝑtulit. quot pignora consecraiit. Septies in ꝓ¬
priis passa iuscerib: octauo & ipsa accessit numero:
ad octauum resurrectionis xp̃i diem. cum caris
pignorib occursura. Unde non inmerito p̃su¬
mitur ista mat̾ beatissima eccł̃ie sc̾e imaginem

Expanded text:
tam pertinaciter ipsi certassent. Nemini 330 absurdum tam pertinaciter ipsi certassent. Nemini 330 absurdum videatur quod eos paulo ante Aniciis comparavi. Anicii quippe ex Graeco sermone a nobis nuncupantur invicti. Exercuit enim varia suppliciorum genera in eorum corporibus crudelissimi tyranni feritas: et cum non valuisset constantiam fidei in sex fratribus atrocitate supplicii superare callidus persecutor, in septimo, quia esset junior, ad blandimentorum sese tormenta convertit; divitiarum praemiis, et honorum promissionibus puerum torquens, quem tamen detorquere non potuit. Erat enim fratrum suorum frater; et filius matris illius quae dum singulos filios pro Dei nomine puniri laeta et aspicit, et hortatur, tot martyria pertulit, quot pignora consecravit: septies in propriis passa visceribus, octava et ipsa accessit numero, ad octavum Christi resurrectionis diem cum charis pignoribus occursura. Unde non immerito praesumitur ista mater beatissima, Ecclesiae sanctae imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
soris. Igitur si unius arbusculȩ fructus contra di
mandatum temere aꝓthoplastis degustatus. mor¬
tem generi acquisiuit humano: potuit & macha¬
beis tunc sublege positis interitum parare mandati
diuini transgressio. Quib nunc honorem & głam
p̃cepti bius custodia comparauit: fidem di in ipso
uirilit̾ constant̾q seruantib. Nam fide̾ dĩ ser¬
uat qui mandati eius iura non uiolat: qm̾i ñ iccir¬
do illi manducare illicita quod horrorem paterent᷑
inspecieͥ s contumeliam facere prohibenti dõ ui¬
stissime formidarunt: qui in modico fidelis ẽ ait
dñs: & in magno fidelis ẽ. In magno fuerant isti fi¬
deles: si carnes idolotitas int̾ supplicia respuerant.
ne comederent. suas potius deuorandas suppliciis
tra derent. Insignior fides ẽ: quȩ nec in modicis
uiolatur. Formam tolerantiȩ prebuerunt isti be¬
atissimi fr̃s: futuris post passionem xp̃i marty
nomine dimicare debeant: procuius mandato

Expanded text:
soris. Igitur si unius arbusculae fructus, contra Dei soris. Igitur si unius arbusculae fructus, contra Dei mandatum temere a protoplastis degustatus, mortem generi acquisivit humano, potuit et Machabaeis tunc sub Lege positis interitum parare, mandati divini transgressio; quibus nunc honorem, et gloriam, praecepti ejus custodia comparavit, fidem Dei in ipso viriliter, constanterque servantibus. Nam fidem Dei servat qui mandati ejus jura non violat; quoniam non idcirco illi manducare illicita noluerunt, quod horrorem paterentur in specie, sed contumeliam facere prohibenti Deo, justissime formidarunt. Qui in modico fidelis est, ait Dominus, et in magno fidelis est . In magno fuerunt isti fideles, cum idolothyta inter supplicia respuerunt: ibitas non comederent, suas potius devorandas suppliciis tradiderunt. Insignior fides est quae nec in modicis violatur. Formam tolerantiae praebuerunt isti beatissimi fratres futuris post passionem Christi marnomine dimicare debeant, pro cujus mandato
Abbreviated transcription (Latin):
ure contugis
Nam et uim natura cum bona sit: recte tamen do¬
minatur ebrietas. Audi modo generalem decre¬
atis omnib diuinę scͥpturȩ sententiam & u¬
dit d̾s omnia quȩ fecit: et ecce bona ualde. tam̃
quia ueritatis ratio postulabat. ut seruilis hu¬
mana conditio legeni dĩ dominantis acciperet:
ꝓprii arbitrii lib̾tate ꝑmissa. unam d̾s elegit ar¬
borem de omuib lignis paradisi. Non utiq ina¬
lam: s inqua ee̾t scientia boni & mali: uidelicet
in qua seruorum suorum obedientiam ꝑtempta¬
ret: ut libertas arbitrii uel inimortalitatis p̃mui
possideret obediens: uel contempnens exciperet
mortis ext̾minatȩ sententiam. Manducauit
homo quia uoluit: mandatum non custodunt.
quia noluit. morte multatur quia p̃ceptum ser¬
uare potuit & nonstuduit. Arbor quidem bona
& fructus cius bonus: s p̃uaricatio mandati ma¬
la. & contemptus di malus: atq ita malum ñ
infetu arboris. s inuoluntate ẽ hominis. transg̾s¬

Expanded text:
ure conjugii. Nam et vini natura cum bona sit, recte tamen damnatur ebrietas. Audi modo generalem de creatis omnibus, divinae Scripturae sententiam: Et vidit Deus omnia quae fecit, et ecce bona valde . Tamen quia veritatis ratio postulabat, ut servilis humana conditio legem Dei dominantis acciperet; proprii arbitrii libertati permissa, 329 unam Deus elegit arborem de omnibus lignis paradisi, non utique malam, sed in qua esse scientia boni et mali videretur; in qua servorum suorum obedientiam pertentaret, ut libertas arbitrii vel immortalitatis praemium possideret obediens, vel contemnens exciperet mortis interminatae sententiam. Manducavit homo, quia voluit: mandatum non custodivit, quia noluit: morte mulctatur, quia mandatum servare potuit et non studuit. Arbor quidem bona, et fructus quidem bonus; sed praevaricatio mandati mala, et contemptus Dei malus: atque ita malum non in fetu arboris est, sed in voluntate hominis transgres
Abbreviated transcription (Latin):
inuitis. & curam sani sentiant: quam sentire
non poterant egrotantes. & si homo inuirias
despicit. maledicta contempnit. ut sauciatis
manib sponte uitam corferat & salutem:
quantomagis xp̃s medicus bonitate diuina
morbis saucios peccatorum. & frenesi criminũ¬
laborantes. ad salutem etiam inuitos attrabit
et nolentes: Osi uelinus frr̃s. osiuelimus om̃s
mentis nr̃ȩ paralysim semꝑ uidere. & animã
nr̃am uirtutib destitutam iacere inuiciorũ
srĩb cernerenins: luceret nobis quem ad modil

Expanded text:
invitis, ut curam sani sentiant, quam sentire invitis, ut curam sani sentiant, quam sentire non poterant aegrotantes. Et si homo injurias despicit, maledicta contemnit, ut sauciatis manibus sponte vitam conferat et salutem, quanto magis Christus medicus bonitate divina morbis saucios peccatorum, laborantes, ad salutem etiam invitos attrahit et nolentes? O si velimus, fratres, si velimus omnem mentis nostrae paralysim pervidere, animam nostram virtutibus destitutam jacere in vitiorum stratis cerneremus; luceret nobis quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
tur tͥpeccata tua. Omira humilitas: despectũ
& debilem totisq mnembroꝵ compaginib dis¬
solutum filium uocat: quẽ sacerdotes non dig¬
nabantur attingere. Aut certe id̾o̾ filium: quia
dnnittuntur ei peccata sua. Audit ueniam.
et tacet paraliticus: nec ullam respondet grãm
quia plus corporis qͣm animȩ tendebat ad cu¬
ram: & temporalis erumpnas resoluti corporis
sic deflebat. ut eternas penas resolutionis anmiȩ
non defleretꝰ gratiosiorẽ sibi p̃sentem uitam iu¬
centis. ut fidei alienȩ suffragio. paralitici ani¬
ma ante curaretur quam corpus. Respiciens ib
inquit fidem illorum. Cernitis in hunc loctĩ
tes: ñ expertat ignorantium fidem. non infir¬
ini stulta desideria ꝑscrutariꝰ. s alterius fide
subuenire. Et re uera fr̃s. quando medicus
languentium aut querit aut respicit uolun¬
tates: cum semꝑ contraria desideret. & requirat
infirmus: Hinc ẽ quod nunc ferrum. nunc
ignem. minc amara pocula ingerte: & apponit

Expanded text:
tur tibi peccata tua. O mira humilitas, despectum et debilem totisque membrorum compagibus dissolutum filium vocat, quem sacerdotes non dignabantur attingere, aut certe ideo filium, quia ittuntur tibi peccata tua. Audit veniam, et tacet paralyticus, nec ullam respondet gratiam, quia plus corporis quam animae tendebat ad curam, et temporales aerumnas resoluti corporis sic deflebat, ut aeternas poenas resolutioris animae non defleret, gratiorem sibi praesentem vitam jurespicit, ut fidei alienae suffragio, paralytici anima ante curaretur quam corpus. Respiciens, inquit, fidem illorum. Cernite in hoc loco, frates, non exspectare ignorantium fidem, non infirmi stulta desideria perscrutari, sed alterius fidei subvenire. Et revera, fratres, quando medicus languentium aut quaerit aut respicit voluntates, cum semper contraria desideret et requirat aegrotus? Hinc est quod nunc ferrum, nunc ignem, nunc amara pocula ingerit et apponit
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ mitigaturus ascendit: ut credentes in se ad
celestem patriam tranquilla naiuigatione per
ducat: & municipes tiuitatis suȩ faciat. quos
humanitatis suȩ fecit ẽẽ consortes. Non ergo
xp̃s indiget naui: s nauis indiget xp̃o. quia
sine celesti gubnatore. nauis eccł̃ie ꝑmundanis
pelagus ꝑtalia & tanta discrimina. ad celeste
portum non ualet ꝑuenire. Hec diximus fr̃s.
quantum ad intelligentiam spiritalemꝰ terũ
ipsius hẏstoriȩ ordinem ꝓsequamur. Ascendit
d̃s: postea quam se ꝓpt̾ nos. nr̃a angustauit in
carne. cepit habere humanam patriam: cepit
ciuitatis iudaice ẽẽ ciuis. Parentes habere cepit
parentum omnium ipse parens: ut inutarec
amor. attraheret caritas. uinciret affectio. suade¬
ret humanitas. quos fugarat dominatio. metꝰ
disꝑserat: & fecerat uispotestatis extorres. ue¬

Expanded text:
semper mitigans ascendit, ut credentes in se, ad semper mitigans ascendit, ut credentes in se, ad coelestem patriam tranquilla navigatiducat, et municipes civitatis suae faciat quos humanitatis suae fecit esse consortes. Non ergos indiget navi, sed navis indiget Christo, quia sine coelesti gubernatore navis Ecclesiae per mundanum pelagus, per tanta et talia discrimina, ad coelestem portum non valet pervenire. Haec diximus, fratres, quantum ad intelligentiam spiritualem, verum ipsius historiae ordinem prosequamur. Ascendensnus, posteaquam se propter nos nostra angustavit in carne, coepit habere humanam patriam, coepit civitatis Judaicae esse civis, parentes coepit habere, parentum omnium ipse parens, ut invitaret amor, attraheret charitas, vinceret affectio, suaderet humdisperserat, fecerat vis potestatis extorres. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
p̃m in humanis actib
diuina gessisse my st̾ia.
& inreb uisibilib in¬
uisibilia exercuisse
negotia. lectio hodier¬
na monstrauit. As¬
cendit inquit in na¬
uiculam: & tranffre¬
tauit. & uenit in ci¬
uitatem suam. Nonne ipse ẽ qui fugatis flu¬
ctib maris profunda nutlauitꝰ. ut ifraheliticꝰ
ppłs int̾ stupentes undas sicco uestigio uelut
montium concaua transiret: Nonne hic ẽ
qui petri pedib marmos uertices inclmauit
ut iter liquidum humanis gressib solidum
preberet obsequiram: & quid ẽ quod ipse sibi
maris sic denegat seruitutem. ut breuissum
laci transitum sub mercede nautiea transfreta¬
ret: Ascendit inquit innauiculam: & tranffre¬
tes curare nescit: & qui non fuerit cum infirmo
infirmatus. infirno non potest conferre sanita
mune cum hominib nil haberet. Et nisi im¬
plesset carnis ordmem: caris in illo eẽt ociosa
susceptio. Sustinuit gͦ has necessitates: ut homo
uerus humanis necessitatib ꝓbaretur. Ascendit

Expanded text:
m in humanis actibus divina gessisse mysteria, et in rebus visibilibus invisibilia exercuisse negotia, lectio hodierna monstravit. Ascendit, inquit, in naviculam, et transfretavit, et venit in civitatem suam. Nonne hic est qui fugatis fluctibus maris, profunda nudavit, ut Israeliticus populus inter stupentes undas sicco vestigio velut montium concava transiret ? Nonne ipse est qui Petri pedibus marinos vertices inclinavit, ut tunc liquidum humanis gressibus solidum praeberet obsequium ? Et quid est quod ipse sibi maris sic denegat servitutem, ut brevissimi lacus transitum sub mercede nautica transfretaret? Ascendit, inquit, in naviculam, et transfretes, curare nescit, et qui non fuerit cum infirmo infirmatus, infirmo non potest conferre sanitatmune cum hominibus nihil haberet; et nisi implesset carnis ordinem, carnis in illo esset otiosa susceptio. Sustinuit ergo has necessitates, ut homo verus humanis necessitatibus probaretur. Ascendit