comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te post iustimanum iustino mi¬
nore ueñ de hyb̾ma abbas colum
ba p̃dicandum septentͥonalib
pictis .i. eis qui arduis atq horren¬
tib montiũ iugis. ab australibus
pictis seꝑantur. Austles enĩ picti.
prius coni̾isi fuerant ꝑ niniam
ep̃m bͥtonẽ rome edoctum. Quius
sedẽ ep̃atus sci martini noĩe ubi
ip̃e Nima sepultus est: iam nunc
angloꝵ gens optinet. Qui locus
ad ꝓuinciã b̾nitioꝵ ꝑtinens: uul¬
go uocatur ad candidam casam
eo qd̾ ibi eccłiam de lapide. in solito
bͥtonib more. fecerit. Uenit autẽ
columba. regnante bͥdio filio mei¬
locon rege pictoꝵ potentissimo.
ix. anno regni eiꝰ. gentemq illam
conu̾tit. Unde ⁊ p̃fatã insulam
ab eis accep̃. q̃ est qͣsi familiarum
successores eiꝰ usq hodie tenent.
Ubi & ip̃e sepultus est. Erat autẽ
& aliud monast̾ium nobile inhi¬
qͦ utroq monast̾io. płima in hyb̾ma¬

Expanded text:
te post Justinianum Justino Minore, venerat de Hibernia abbas Columba ad praedicandum septentrionalibus Pictis, id est iis qui arduis et horrentibus montium jugis ab australibus Pictis separantur. Australes enim Picti prius conversi fuerant per Niniam episcopum Britonem Romae edoctum. Cujus sedem episcopatus Sancti Martini nomine, ubi ipse Columba sepultus est, jam nunc Anglorum gens obtinet. Qui locus ad provinciam Berniciorum pertinens vulgo vocatur. Ad Candidam Casam, eo quod ibi ecclesiam de lapide insolito Britonibus more fecerit. Venit autem Columba, regnante Bridio, filio Meilocon rege Pictorum potentissimo, vigesimo anno regni ejus, gentemque illam convertit: unde et praefatam insulam ab iis accepit, quae est quasi familiarum successores ejus usque hodie tenent, ubi et ipse sepultus est. Erat autem et aliud monasterium nobile in Hiquo utroque monasterio plurima in Hib
Abbreviated transcription (Latin):
oelred filiꝰ mol regnauit .iii. anñ. ⁊
fug̃ a facie ducũ suoꝵ rebellantiũ.
uold reg̃n .x. anñ. Qmͣ sigga dux
proditione occidit.
⁊ a regno fugatꝰ est asuis: ⁊ pͦ tͥenni¬
delred filiꝰ mol. it̾m regnauit .iii.
anñ. ⁊ occisus ẽ. appło suo semꝑ¬
rdulf regñ .xii. annis. ⁊ a suis fu¬
gatꝰ ẽ. a regno suo. ꝑea nordhim¬
bri ut apparet insania neqͥtie pre¬
occupati: aliqnͣtisꝑ sine rege fuert̃.
⁊ ebbricto regi concordati sunt.
Hec ÷ ad breuiatio Reguni merte.
ui hoc libro predictoꝵ.
delred filiꝰ pende: regñ . xxix. anniᷤ.
⁊ głose monachus effectus. est.
enred cognatus eiꝰ regnauit .u. anñ.
Romãq petiit. ⁊ uictoriosus mo¬
nachatum suscepit.
eolred filiꝰ edelredi regis. regñ. uiii.
annis. pugnauit u̾ilide contra
regem Ine.
tem Wallie: p̃funt. om̃ib regib

Expanded text:
elred, filius Mol, regnavit tribus annis, et fugit a facie ducum suorum rebellantium. Alfwold regnavit X annis, quem Sigga dux proditione occidit. et a regno fugatus est a suis, et post triennidelred, filius Mol, iterum regnavit quatuor annis, et occisus est a populo suo semrdulf regnavit XII annis, et a suis fugatus est a regno suo. Postea Nordhumbri, ut apparet, insania nequitiae praeoccupati aliquantisper sine rege fuerunt, et Egbrichto regi concordati sunt. Haec est abbreviatio regum Merce in hoc libro praedictorum. Edelret gloriose monachus effectus est. Cenred, cognatus ejus, regnavit V annis, Romamque petiit, et victoriosus monachatum suscepit. Ceolred, filius Edelredi regis, regnavit octo annis, pugnavitque valide contra regem Ine. tem Walliae, praefuitque regib
Abbreviated transcription (Latin):
p̃lio gerentẽ regẽ Walensem: domu¬
itq bello occidentales sarones. Ro¬
mamq petens bͥtannias se feliciter
regno deposuit:¶annis:¬
delhardꝰ cognatꝰ reg̃ ine. regnũ sibi
abeodẽ tͣditum rexit in pace .xiiii.
iuste expulsus. ⁊ pꝰea occisus est.

Expanded text:
lio Gerentem regem Walensem, domuitque bello australes Saxones, Romamque petens se feliciter regno deposuit. Adelhardus, cognatus regis Ine, regnum sibi ab eodem traditum rexit in pace quatuordjuste expulsus, et postea occisus est.
Abbreviated transcription (Latin):
lfridꝰ rex fr̃ regis egfridi. doctꝰ inscͥp¬
turis. strenuis in bellis: regnauit
Sredus filiꝰ eiꝰ regnauit .xi. annis. ⁊
pugnans int̾fectus est.
enred regnauit .ii. annis. ⁊ infirma¬
tus mortis scełitate p̃uentus est.
Sricꝰ rex regnauit .xi. annis. ⁊ uita¬
li luce caruit.x
enwltus fr̃ kenredi p̃dc̃i regis reg¬
nauit.uiii. Annis. ⁊ monachus
effectus est: cuiꝰ tp̃r beda pb̃r ue¬
nerabił. xͥ ⁊ philosophus. feliciter
dbrictus cognatus eiꝰ regnauit.xxi.
anñ. effectusq monachus: fragilẽ
uitam fine głoso ꝑlustrauit.
swlf filiꝰ eiꝰ regnauit .i. anno. ⁊ a
familia sua ꝓditꝰ est ⁊ occisus.

Expanded text:
lfridus, frater regis Egfridi, doctus in Scripturis, strenuus in bellis, regnavit Osredus filius ejus regnavit XI annis, et pugnans interfectus est. Cenred regnavit II annis, et infirmatus mortis celeritate praeventus est. Osricus regnavit XI annis, et vitali luce caruit. Ceolwolfus, frater Cenredi praedicti regis, regnavit VIII annis, et monachus effectus est. Cujus tristi philosophus feliciter Adbrichtus, cognatus ejus, regnavit XXI annis, effectusque monachus fragilem vitam fine glorioso perlustravit. Osulf, filius ejus, regnavit uno anno, et a familia sua proditus est et occis
Abbreviated transcription (Latin):
ibidem inregẽ electus: dedit ep̃a¬
cum Wincestrie Willo Giffard. Pei¬
gensq lundoniã: sacratus est ibi
a mauricio lundomensi ep̃o: me¬
lioratione legum. ⁊ consuetudinũ
optabili reꝓmissa. His auditis¬
anselmus archiep̃ẽ. rediens in an¬
gliam: desponsauit matildẽ filiã
te regine: hentico regi nouo.¶ap¬
ta uͦ urbe ierłm ut dictũ est. ⁊ in¬
genti p̃lio pꝰea uictoriose patrato
ꝯt᷑ ex̾citum amirabilis babilone.
rediit Rob̾tus dux. innorman¬
niam mense augusto. & cum
letitia susceptus ẽ. ab omni pͦpło
Thomas eboracensis archiẽpt.
uir ingenii florentis. & musaꝵ:
a secretis hominib apparere de¬
siit.
¶Ricus rex cum ad natale
tenuiss cutiam suam apud
w estinuinst̾. ⁊ ad pascha ap̃
Wincest̾. cõmoti st̃ pͥncipes an¬
glie gͣ regẽ. causa fratris sui Ro
sit autẽ rex inmare nauale p̃li¬
um. gessuros ꝯtͣ fr̃ĩs sui. aduen¬
tum. S qͦdam pars eoꝵ subdidit
se Rob̾to uenienti. Qum aut̃e al¬

Expanded text:
ibidem in regem electus dedit episcopatum Wincestriae Willelmo Giffard, pergensque Londoniam sacratus est ibi a Mauricio Londoniensi episcopo, melioratione legum et consuetudinum optabili reAnselmus archiepiscopus, rediens in Angliam, desponsavit Matildem puellamte regine, Henrico novota vero urbe Jerusalem, ut dictum est, et ingenti praelio postea victoriose patrato contra exercitum amiralii Babyloniae rediit Robertus dux in Normanniam mense Augusto, et cum laetitia susceptus est ab omni populo. Thomas Eboracensis archiepiscopus vir ingenii florentis et musarum a secretis hominibus apparere desiit. Henricus rex cum ad Natale tenuisset curiam suam apud Westminster, et ad Pascha apud Wincestre, commoti sunt principes Angliae erga regem causa fratris sui Robt autem rex in mare navale praelium gesturos contra fratris sui adventum; sed quaedam pars eorum subdidit se Roberto venienti. Cum ergo ap
Abbreviated transcription (Latin):
iunctã: si xp̃ianus ẽẽ. recte uo¬
luerit. nulli alt̾i copulet᷑ s ita
ꝑmaneat. aut ꝓpͥe retoncilietur
nullũ deinceps ab aliqua nr̃m
oriatur contentionis scandalum:
aut aliqua ꝓaliis diuulgentur.
placuit ut queq diffinita sunt:
rio scribendam dictaui. Quisqͥs¬
gͥ ꝯt᷑ hanc sententiã iuxta decre¬
ta canonũ nr̃a ⁊̃ consentione. ac
subscͥptione. manus nr̃e confir

Expanded text:
junctam, si Christianus esse recte vojunctam, si Christianus esse recte voluerit, nulli alteri copuletur; sed ita permaneat, aut propriae reconcilietur nullum deinceps ab aliquo nostrum oriatur contentionis scandalum, aut alia prae aliis divulgarentur, placuit ut quaeque diffinita sunt, rio scribendam dictavi. Actcontra hanc sententiam, juxta decreta canonum, nostra etiam consensione, ac subscriptione manus nostrae confirm
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inigrent de loco ad locũ. hoc est
oemonast̾io admonast̾ium: nisi ꝑ
dimissionẽ ꝓpͥi abbatis. sed in ea
Quintũ: ut nullus clericoꝵ relin¬
quens ꝓpͥum ep̃m passim quolib
discurrat: neq alicubi ueniens:
absq cõmendatiis lict̾is sui p̃sulis
suscipiatur. Quod sisemel suscep
tus noluerit inuitatꝰ redire: ⁊ sus¬
ceptor. ⁊ his qͥ susceptus ẽ. ex cõmu¬
nicationi subiacebit. Sextum: ut
ep̃i atq clerici ꝑ egͥni contenti sint
hospilitatis mun̾e oblato: nulliq¬
omnib incõmune. ut kl augusti
in loco qͥ appellatur cdofeshoh: se¬
ut nullus ep̃oꝵ se p̃ferat alt̾i. ꝑ am¬
bitionẽ sed om̃s agnoscant tempꝰ
ẽ. plures ep̃i. crescente numero
fidelium augeant᷑. sed de hac re
lum ꝓconiugiis. uͭ nulli liceat nͥ
legitimũ hr̃e connubiũ: nullus
incestum faciat. Nullus coniuge᷑
fornicationis cã relinquat. Quod
si qͥsqmͣ ꝓpͥam expulerit coniugẽ.
legitimo sibi matromonio con¬

Expanded text:
non migrent de loco ad locum, hoc est de monasterio ad monasterium, nisi per dimissionem proprii abbatis, sed in ea Quintum. Ut nullus clericorum relinquens proprium episcopum, passim quolibet discurrat, neque alicubi veniens absque commendatitiis litteris sui praesulis suscipiatur. Quod si semel suscept noluerit invitatus redire, et susceptor et is qui susceptus est excommunicationi subjacebit. Sextum. Ut episcopi atque clerici peregrini contenti sint hospitalitatis munere oblato; nulliquomnibus in commune, ut Kalendis Augusti in loco qui appellatur Clofeshooth seUt nullus episcoporum se praeferat alteri per ambitionem; sed omnes agnoscant tempusest. Ut plures episcopi, crescefidelium augerentur; sed de hac re Pro conjugiis, ut nulli liceat nisi legitimum habere connubium. Nullus incestum faciat. Nullus conjugem fornicationis causa relinquat. Quod si quisquam propriam expulerit conjugem legitimo sibi matrimonio con
Abbreviated transcription (Latin):
nas. camerarios. cocos. pistores. sub
suo fridborgo haberent. Et itẽ isti su¬
os armigeros. uel alios sͥ seruientes.
subfridborgo: qͦd si cui foris facerent ⁊
clamor uicinoꝵ de eis assurg̾et: ep̃i te¬
nerent eos rectitudini in curia sua. Et¬
illi dico qͥ habebant sacham. ⁊ socham.
tol. ⁊ them. ⁊ infangenþef.

Expanded text:
nas, camerarios, coquos, pistores, sub suo friborgo habeant. Et item isti suos armigeros, vel alios sibi servientes sub suo friborgo. Quod si cui forisfacerent, et clamor vicinorum de eis assurgeret, ipsi tenerent eos rectitudini in curia sua: illi dico qui haberent sacham, et socam, thol, et theam, et infangthefe.
Abbreviated transcription (Latin):
suranos qͦq defendit rex edwar¬
dus: nei reman̾et aliqͥs in reg¬
p̾ea: ꝓ ex lege. ħeret᷑. hoc autẽ asse¬
rebat ip̃e rex se audisse incuria reg̃
fncoꝵ dum ibidẽ moraret᷑. qͦd usura
sũma radix omniũ uicioꝵ est.

Expanded text:
quoque defendit rex Edwardus, ne remaneret aliquis in toto regpostea pro exlege haberetur. Hoc autem asserebat ille rex, seu audisse in curia regis Francorum, dum ibidem moraretur, quod usura summa radix omnium vitiorum est.
Abbreviated transcription (Latin):
suũ Warantũ hr̃e: erit foris factura sua.¬
⁊ iusticia si milr. de calumpniatore:
mĩs enim qͥ ht̃ sacha ⁊ socha. tol. ⁊
them. ⁊ infangenþef. p̃dictas uide¬
licet ꝯsuetudines. iusticia latͦ Al nis
sua ẽ. de hoĩe suo: si captus fuerit suꝑ
t̾ram suam. Illi uͦ qͥ nõ hñt has ꝯsue¬
tudines: coram iusticia regia rectum
faciant in hundretis uel in wapetagiis

Expanded text:
suum habere, erit forisfactura sua,a similiter de calumniatore, is enim qui habet sacha et socha, thol et them, et infangdthefe, praedictas videlsua est, de homine suo, si captus fuerit super terram suam. Illi vero qui non habent has consuetudines, coram justitia regia rectum faciant in hundredis, vel in wapentachiis,
Abbreviated transcription (Latin):
Uersificator sic ait. Mars obit in
hoc ⁊̃ anno. hugo de paens magist̾
militum templi ierusalẽ. ueniens
in angliam: secũ multos duxit ie¬
rusalem. Inter quos ganfridus
andegauensis consul rex futurus
ꝑrexit. Obierunt Randultus flam
oiffardus: Wintomensis ep̃c.¬

Expanded text:
versificator sic ait: Mars obit in versificator sic ait: Mars obit in Hoc etiam anno Hugo de Paiens, magister militum Templi Jerosolymitani veniens in Angliam secum multos duxit Jerusalem. Inter quos Gaufridus Andegavensis consul rex futurus perrexit. Obierunt Randulf Flamblielmus Giffardus Wintoniensis ep
Abbreviated transcription (Latin):
ret: tam secure in regno eiꝰ non qui¬
escens. his dictis ⁊ actis: reu̾sus est
henricus rex innormannia. Adue¬
nit autẽ a partib alemanine. qͥ¬
oam dux theodoritus noie. flandii¬
am calumpnians: quosdam ꝓc̾ẽs
fiandrie secum habens. ⁊ hoc sua¬
su regis henrici. Will̃s autẽ comes
flandrensis. acieb ordinatis obuiã
uenit ei. Pugnatũ ẽ. acriter. Wills
ꝯsul numerum suoꝵ cũ pauci eeñt.
supplebat ꝓbitate in ext̾minabili.
Qtuentatus gͥ omnia arma sua san¬
guine hostili fundebat ense fulmi¬
meo cuneos hostium: nec potuerũt
pondus t̾ribile inuenilis brachii ꝑ.¬
ferre. hostes ꝑt̾iti ⁊ fuge dediti. Uicto¬
riosissimns itaq consul dum castrũ
hostile obsideret. ⁊ in crastino reddi
oeberet: iam pene ad nichilatis om¬
nib hostib deo uolente paruo uuln̾e
sauciatus inmanu: deꝑiit. Nobilis¬
simus autẽ iuuenũ. etate breui famã
ꝓmeruit sempiternam. De quo Walo

Expanded text:
ret, tam secure in regno ejus non quiret, tam secure in regno ejus non quiesceres. His dictis et actis, reversus est rex Henricus in Normanniam. Advenit autem a partibus Alemanniae quidam dux Theodoricus Flandriam calumnians, quosdam proceres Flandriae secum habens, et hoc suasu regis Henrici. Willielmus autem comes Flandrensis aciebus ordinatis obviam venit ei. Pugnatum est acriter. Willielmus consul numerum suorum, cum pauci essent, supplebat probitate inexterminabili. Cruentatus igitur omnia arma sua sanguine hostili, findebat ense fulmineo cuneos hostium, nec pondus potuerunt terribile juvenilis brachii perferre hostes perterriti et fugae dediti. Victoriosissimus itaque consul, dum castrum hostile obsideret et in crastino reddi deberet jam pene annihilatis hostibus, Deo volente, parvo vulnere sauciatus in manu deperiit. Nobilissimus autem juvenum aetate brevi famam promeruit sempiternam, de quo Walo
Abbreviated transcription (Latin):
chises: pipinũ maiorẽ domꝰ pipinꝰ
carolum martellum. Carolus: pipi¬
num regẽ. Sipinus rex: carolum
magnũ imꝑatorẽ. qui qͣsi sidus
effuisit p̃cedentium ⁊ sequentium.
Carolus: geñ lodouitum imꝑatorẽ.
Lodouicus carolum imꝑatorem cai¬
uum.Catolus lodouicum regem.¬
patrem caroli simplicis. carolus sim¬
plex: lodouicũ. lodoicus: lotarium.
lotarius lodouicũ: huiꝰ ꝓsapie re¬
gem ultimũ. Lodouico gͥ defuncto:
francoꝵ ꝓceres regẽ suꝑ se statuũt
hugonem ducem. qͥ fulius hugo¬
nis magni ducis fuit. Hugo uero
rex: genuit piissimũ regẽ rob̾tum.
o ulcissimum ducẽ. & henricũ re¬
gem amantissimũ: Robertumq
burgundie. ducẽ. henricus rex geñ
philippum regẽ qͥ ad finẽ monacha
multis dieb europe debellatum
eam petiit suꝑ paganos. Anno ab
gesimo nono. Philippꝰ uͦ rex genuit
lodouicũ: qui regnat ĩp̃senti. Qui
si ꝓbitatis antiquoꝵ. uestigia tene¬

Expanded text:
chises Pippinum majorem domus, Pippinus chises Pippinum majorem domus, Pippinus Carolum Martellum, Carolus Pippinum regem; Pippinus rex Carolum magnum imperatorem, qui quasi sidus effulsit praecedentium et sequentium; Carolus genuit Ludovicum imperatorem, Ludovicus Carolum imperatorem Calvum, Carolus Ludovicum regempatrem Caroli Simplicis; Carolus Simplex Ludovicum, Ludovicus Lotharium, Lotharius Ludovicum hujus prosapiae regem ultimum. Ludovico igitur defuncto Francorum proceres regem super se statuunt Hugonem ducem, qui filius Hugonis Magni ducis fuit. Hugo vero rex genuit piissimum regem Robertum;dulcissimum ducem, Henricum regem amantissimum, Robertumque Burgundiae ducem. Henricus rex genuit Philippum regem, qui ad finem monachatmultis ducibus Europae debellatum eam petiit super paganos anno ab i 1095. Philippus vero rex genuit Ludovicum, qui regnat in praesenti. Qui si probitatis antiquorum vestigia tene
Abbreviated transcription (Latin):
franci appellati sunt. Quib defunc¬
tis: elegerunt ducẽ marcomiũ. Mar¬
cominus uͦ genuit fara mundum
pͥmum regem frantoꝵ. faramundꝰ
rex geñ clodiũ cͥuitum. Aquo fran¬
ci cͥniti habentur. Qlodio decedente.
meroneus. cognatꝰ eiꝰ regnauit. A qͦ
reges franci. meroiungi sunt appel¬
lati. Meroueus geniur childericum.
¶hilderitus cdodoneũ quẽ baptiza¬
uit sc̃s Remigns. ¶lodoueus: clo¬
tarium. Qlotariꝰ: chilpericum. ¶hil¬
mum ac dulcissimũ regem. Dago¬
bertus: codoueũ. ¶lodouens: genuit
in.filios ex batilde regina sua sc̃a:
clotarium. childeritum. atq Leodo¬
ricum. ⁊eodoricus rex: childebertũ
childeb̾etus: Dagobertum. Oagob̾¬
tus: theodoritum. theodoritus: clota¬
rium. Huiꝰ ꝓsapie regẽ ultimum.
Post qͣm regnauit hildericus. qui
tonsus & inmonasterio retrusus ẽ:
pipino rege effecto. Exalt̾us autem
serie generationis. ex filia clotarii
reg̃: genuit asb̾tus Arnoldum. Ar¬

Expanded text:
Franci appellantur. Quibus defuncFranci appellantur. Quibus defunctis, elegerunt ducem Marcomirum; Marcomirus vero genuit Pharamundum primum regem Francorum. Pharamundus rex genuit Clodium crinitum; a quo riniti habentur. Clodio decedente, Meroveus cognatus ejus regnavit, a quo reges Francorum Merovingi sunt appellati. Meroveus genuit Childericum; Childericus Clodoveum, quem baptizavit sanctus Remigius; Clodoveus Clotarium, Clotarius Chilpericum, Chilmum ac dulcissimum regem; Dagobertus Clodoveum; Clodoveus genuit tres filios ex Batilde regina sua sancta: Clotarium, Childericum atque Theodoricum; Theodoricus rex Childebertum, Childebertus Dagobertum, Dagobertus Theodoricum, Theodoricus Clotarium hujus prosapiae ultimum regem. Post quem regnavit Hildericus, qui tonsus et in monasterio retrusus est, Pippino rege effecto. Ex alterius autem serie generationis ex filia Clotarii regis genuit Ausbertus Arnoldum; Ar
Abbreviated transcription (Latin):
ad pentecosten fuisset ap̃ Wincestre:
misit filiam suam innormanni¬
am. desponsandam filio ꝯsulis.
andegauensis. Et securus est eã
ip̃e rix: in augusto. Ricardus uͦ
lundoniensis ep̃c. obierat. cuiꝰ ep̃a¬
tum. rex dedit Gileb̾to uniu̾sali:
uiro doctissimo. Decessit: ⁊̃ Ricar
toto sequenti anno moratus
Lin normanniã ꝑrexit hosti¬
liter infranciam qͥa rex francoꝵ
tuebatur nepotẽ ⁊ hostem suum
dieb tam secure. ac si in regno suo
esset: compulit regem lodouitũ.
auxilia comiti flandrensis non
ferre. iͥi cum originem & ꝓcursũ
regni francoꝵ. rex quereret hen¬
ricus: sic quidam non in doctus
respondit. Regũ potentissime. si¬
cut plereq gentes europe: ita fnͣ¬
ti a troianis duxerunt originem.
Antenor namq cum suis ꝓfugꝰ:
abextidio tͦe. in finib pannonie
ciuitatẽ siccambriam nomine
edificauit. Uerum pͦ mortẽ atte¬
noris. constituerunt. sui duces suꝑ
se torgotum ⁊ francionẽ: a quo

Expanded text:
ad Pentecosten fuisset apud Wincester, ad Pentecosten fuisset apud Wincester, misit filiam suam in Normanniam desponsuram filio consulis Andegavensis, et secutus est eam ipse rex in Augusto. Richardus vero Londoniensis episcopus obierat, cujus episcopatum rex dedit Gileberto universali viro doctissimo. Decessit etiam Richtoto sequenti anno moratus in Normannia, perrexit hostiliter in Franciam, quia rex Francorum tuebatur nepotem et hostem suum. diebus tam secure, ac si in regno suo esset, compulit regem Ludovicum auxilia comiti Flandrensi non ferre. Ubi cum originem et procursum regni Francorum rex quaereret Henricus, sic quidam non indoctus respondit: Regum potentissime, sicut pleraeque gentes Europae, ita Franci a Trojanis duxerunt originem. Antenor namque cum suis profugus ab excidio Trojae in finibus Pannoniae civitatem Sicambriam nomine aedificavit. Verum post mortem Antenoris constituerunt sui duces super se Turgotum et Franctionem, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
oultis. Lib̾tasq dẽcens: uenere pu¬
ooratq facetus. Lincollie gens mͦg¬
na pͥus. nunt maxima semꝑ. Dat̾:¬
⁊ iste diu. sit uob̃ tutor honoris.
nia. ⁊ confirmatis pactis cũ fnͣcie
pͥncipib qualia regẽ uictoriosimũ
decebat: urta festũ sc̃ michaelis
rediit in angliam: ad duxit siqͥds̃
setũ filiam suam imꝑatricẽ: tanto
uiro ut p̃dictum ẽ. uduatã. Deces¬
sit Rob̾tus cestrĩsis ep̃c. Anno se¬
quenti. rex curiam tenuit ad natha¬
le ap̃ winlesores. ꝑgens iñ lundo¬
niam. In qͣdragesima ⁊ pascha fu¬
it ap̃ w̾destoc. Ubi nuntius dixit
ei. Karolus comes flandrensis. tͥ
oilectissimꝰ. ne fanda ꝓditione oc¬
cisus ẽ. a ꝓcerib suis intemplo:
ap̃ brige᷑. Rex autem francorum:
dedit flandriam Wilło nepoti
⁊ hosti tuo. Qui iam ualde roborał.¬
oi̾sis cruciatib omnes ꝓditores
karoli multauit.Suꝑ his gͥ rex
angariatus concilium tenuit ad
apud westinunster. Qum autem

Expanded text:
dulcis, Libertasque decens, venere, pudulcis, Libertasque decens, venere, pudorque facetus. Lincoliae gens magna prius, nunc maxima semper, Talis et iste diu sit nobis tutor honoris. nia, et confirmatis pactis cum Franciae principibus, qualia regem victoriosissimum decebat, circa festum Sancti Michaelis rediit in Angliam; adduxit siquidem secum filiam imperatricem, tanto viro, ut praedictum est, viduatam. Decessit Robertus Cestrensis episcopus. Anno sequenti rex curiam suam tenuit ad Natale apud Winleshores, pergens inde Londoniam. In Quadragesima et Pascha fuit apud Wodestoc, ubi nuntius dixit ei: Carolus comes Flandrensis tibi dilectissimus nefanda proditione occisus est a proceribus suis in templo apud Brige; rex autem Francorum dedit Flandriam Willielmo nepoti et hosti tuo, qui jam diversis cruciatibus omnes proditores Karoli multavit. Super his igitur rex angariatus, consilium tenuit ad apud Westmoster. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
henricus imꝑator. gener hentici
regis. Oꝑe uͦ p̃tium ẽ. audire: qmͣ
se uerus rex fuerit in prauos. Mo¬
netarios enim fere omnes totius
anglie fecit em̃tulari. ⁊ manus
oextras abscidi: qͥa monetã furti¬
ue corruꝑant. Iste ẽ. annꝰ karissi¬
mus ominiũ nr̃i temporis. in quo
uendebatur onus eqͥ frumentari¬
um .ui. soł. Hoc ⁊̃ anno. ꝑrexerut
romam: Will̃s cantuariensis ar¬
chiep̃c. ⁊ turstanus eboracensis
archiep̃c. ⁊ aiexander lincoliensis
ep̃c. De cuius laudabili munifi¬
centia. & in ext̾minabili fama:
sic qͥdam dixit heroyce. Splendor
Alexandri. non tã renitescit honcre:
m ꝑ eum renitescit honor. flos nãq
uiroꝵ. Dando tenere putans. thes¬
auros cogit honoris. Et gͣtis dare
festinans. ne danda rogentur Qd̾
non dum dedit. ñ dum se credit
habere. O decus. o moꝵ directio.
quo ueniente. Certa fides. hila¬
ris clem̃tia. cauta potestas. ene
ngum. doctrina placens. correctio

Expanded text:
Henricus imperator gener Henrici Henricus imperator gener Henrici regis. Operae pretium vero est audire quam severus rex fuerit in pravos. Monetarios enim fere omnes totius Angliae fecit ementulari, et manus dextras abscindi, quia monetam furtive corruperant. Iste est annus carissimus omnium nostri temporis, in quo vendebatur onus equi frumentarium VI solidis. Hoc etiam anno perrexerunt Romam, Willielmus Cantuariensis archiepiscopus, et Turstanus Eboracensis archiepiscopus, et Alexander Lincolniensis episcopus; de cujus laudabili munificentia et inexterminabili fama sic quidam dixit heroice: Splendor Alexandri non tam renitescit honore, Quam per eum renitescit honor, flos namque virorum. Dando tenere putans thesauros cogit honoris, Et gratis dare festinans, ne danda rogentur. Quod nondum dederit, nondum se credit habere. O decus, o morum directio! quo veniente Certa fides, hilaris clementia, cauta potestas, Lene jugum, doctrina placens, correctio
Abbreviated transcription (Latin):
non sine magnis munerib: ad nati¬
uitatẽ sc̃e marie celebrauit conciliũ
solempne ap̃ lundoniam.S qͥa moy¬
ses dei secretarius. in hystoria sancta
parentum ⁊ suoꝵ ut uͥtutes scͥpsit
⁊ uicia. scilicet facinus loth. scelus
ruben. ꝓditionẽ simeon leui. in hu¬
manitatẽ fr̃m ioseph: nos qͦq uerã
historie legẽ. de bonis ⁊ malis seqͥ
dignum est. Quod si alicui roma¬
no uel p̃lato displicuerit: taceat
tamen. ne ioh̾em cremensem seqͥ uel¬
le uideatur. Qum gͥ inconcilio seue¬
rissime de uxorib sacerdotum trac¬
ctass: dicens suminum scelus esse. a
latere meretͥtis ad corpꝰ xp̃i conficien¬
Toum surgere: cum eadem die corpꝰ
xp̃i confeciss. cum meretͥte pͦ uesꝑã
interceptiis est. Res aꝑtissima ne¬
gari non potuit. celari ñ decuit.
Suminus honor ubiq habitus ẽ:
insũmum dedecus u̾sum est. Re¬
pedauit gͥ insua. dei iudicio con¬
fusus ⁊ in głoiꝰ. Nodem anno obiit

Expanded text:
non sine magnis muneribus ad Natinon sine magnis muneribus ad Nativitatem Sanctae Mariae celebravit concilium solemne apud Londoniam. Sed quia Moyses, Dei secretarius, in Historia sancta parentum etiam suorum ut virtutes scripsit et vitia, scilicet facinus Lot, scelus Ruben, proditionem Simeon et Levi, inhumanitatem fratrum Joseph; nos quoque veram historiae legem de bonis et malis sequi dignum est. Quod si alicui Romano vel praelato displicuerit, taceat tamen, ne Joannem Cremensem sequi velle videatur. Cum igitur in concilio severissime de uxoribus sacerdotum tractasset, dicens summum scelus esse a latere meretricis ad corpus Christi conficiendum surgere; cum eadem die corpus Christi confecisset cum meretrice post vesperam interceptus est. Res apertissima negari non potuit, celari non decuit. Summus honor ubique habitus in summum dedecus versus est. Repedavit igitur in sua Dei judicio confusus et inglorius. Eodem anno obiit
Abbreviated transcription (Latin):
dedit rex archiep̃atum can¬
tuarie Wilło de curbuil: qͥ
pͥor fuerat apud chicce. Ad pas
cha uͦ: apud Wincestre dedit
ep̃atum lincollie alexandro ue¬
u̾abili uiro. qͥ nepos est Rogeri
salesburiensis ep̃i. Rogerus autẽ
iusticiarius fuit totius anglie. ⁊
scd̾s a rege. Dedit ⁊̃ rex ep̃atum
baþe. Godefrido cancellario regine.
At circa pentecosten: mare tnͣsiit.
Et recessit ab eo comes de mel
castellum eiꝰ quod uocatur pun
sequente. rex fortunate glificatꝰ
est. Will̾s namq de tancherule
camerarius regis. acieb statutis
confli gens cepit comitem p̃dc̃m
⁊ hugonẽ de munforde sororium
eius. ⁊ hugonẽ filium geruasii.
⁊ tradidit eos regi. Rex autem:
posuit eos incarterem. Eodem
anno obiit teulfus wigornensis
mannia. Et ibi dedit episcopatũ
wigornie. simoni clerico regine.
Sifrido quoq abb̃i Glastingebiri:
uͦ: iohes cremensis cardinalis ro¬
manus. descendit in angliam. ꝑ
hendinausq ꝑ ep̃atus ⁊ abbatias.

Expanded text:
dedit rex archiepiscopatum Cantuariae Willielmo de Curbuil, qui prior fuerat apud Chicha vero apud Wincestre dedit episcopatum Lincolie Alexandro venerabili viro, qui nepos est Rogerii Salesberiensis ejustitiarius fuit  al. est totius Angliae, et secundus a rege. Dedit etiam rex episcopatum Bathae Godfrido cancellario reginae. At circa Pentecosten mare transiit et recessit ab eo comes de Mellcastellum ejus, quod vocatur Puntsequente rex fortunate glorificatus est. Willielmus namque de Tancarvile camerarius regis aciebus statutis confligens cepit comitem praedictum, et Hugonem de Munford sororium ejus, et Hugonem filium Gervasii et tradidit eos regi; rex autem posuit eos in carcerem. Eodem anno Teulfus Wigorniensis mannia, et ibi dedit episcopatum Wigornie Symoni clerico regine. Sifrido quoque abbati Glastingebiri etiam Johannes Cremensis, cardinalis Romanus, descerendinansque per episcopatus et abbatias
Abbreviated transcription (Latin):
pulcroq spectacło sepe contigit.
ducib ac ministͥs inter pres exis¬
teret. Longo u exilii sui tempore.
linguã scoctoꝵ plene didicerat. Qrẽ¬
cebat gͥ fides. monachisq uenienti¬
b de scocia feruent̾ docebatur. Mo¬
nachꝰ enĩ ip̃e ep̃c erat. de insula
q̃ uocat᷑ ii: cuius monast̾ium sep¬
temtͥonalium scoctoꝵ ⁊ omnium
freto discreta s donatione pictoꝵ
qͥ illas bͥtannie plagas in colũt
monachis scoctoꝵ tradita: eo qd̾
ab illis fidẽ ꝑceꝑunt.

Expanded text:
pulchroque spectaculo saepe contigit pulchroque spectaculo saepe contigit ducibus ac ministris interpres existeret. Longo enim exsilii sui tempore linguam Scotorum plene didicerat. Crescebat igitur fides, monachisque venientibus de Scotia, ferventer docebatur: monachus enim ipse episcopus erat de insula, quae vocatur Hii, cujus monasterium septentrionalium Scotorum et omnium n magno ab ea freto discreta; sed donatione Pictorum, qui illas Britanniae plagas incolunt, monachis Scotorum tradita, eo quod ab illis fidem perceperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
posita cespitib firmauit. Dixitq
flectamꝰ genua ⁊ dm̃i om̃ipoten¬
tem uiuum ac uerum ĩ cõmune
oep̃cem᷑: ut nos abhoste feroci ac
suꝑbo. miseratione sua defendat.
Scit enĩ. qͥa iusta ꝓsalute gentis
nr̃e bella suscipimus. Q fc̃o inci¬
piente dilucło congressi. Cedw allã
⁊ copias illas qͥb nichil resistere
posse iactabat: ceciderunt apud
o enisesburne .i. riuus Denisii. Nñ
dr̃. Nedes cew alensiũ. denisii cur¬
sus cohertuit. Qͥ locus in magna
uen̾atione habetur. ut in libro
miraculoꝵ dicetur.
swaldꝰ gͥ rex ut fidẽ augeret
misit scociam uͥ exulauerat.
accepitq pontificẽ Aidanũ sũmũ
uirũ: qmͣ uis pascha ñ recte cele¬
braret. more septentͥonalium
scottoꝵ. Australes enim hib̾nie
insule partes iam dudũ ammo¬
nitione pͤp. rectum pascha susce.¬
ꝑant. Uenienti gͥ ep̃o. rex sedem
ep̃alem in insula lindiffernensis
tͥbuit. Igit᷑ fides cepit dilatari.

Expanded text:
positam cespitibus firmavit, dixitque: positam cespitibus firmavit, dixitque: Flectamus genua, et Deum omnipotentem vivum ac verum in commune deprecemur ut nos ab hoste feroci ac superbo sua miseratione defendat. Scit enim quia justa pro salute gentis nostrae bella suscipimus. Quo facto, incipiente diluculo congressi Cedwallam et copias illas, quibus nihil resistere posse jactabat, ceciderunt apud Denisesburne, id est rivus Denisii. Unde dicitur: Caedes Cedwallae Denisii cursus coercuit. Qui locus in magna veneratione habetur, ut in libro Miraculorum dicetur. Oswaldus igitur rex ut fidem augeret, misit in Scotiam ubi exsulaverat, accepitque pontificem Aidanum summum virum, quamvis pascha non recte celebraret more septentrionalium Scotorum. Australes enim Hiberniae insulae partes jamdudum admonitione papae rectum pascha susceperant. Venienti ergo episcopo rex sedem episcopalem in insula Lindesfarnensi tribuit. Igitur fides coepit dilatari,
Abbreviated transcription (Latin):
Aow ino regi successit osric cog¬
natus eiꝰ in ꝓuincia deiroꝵ. An¬
frid filiꝰ edelfridi regis. suscepit reg¬
nũ b̾nitioꝵ. Nam in has duas pro¬
uincias. gens nordhumbroꝵ anti¬
qͥtus diuisa erat. Hii autẽ iuuenes
tp̃r regis Adwin. apd̾ scottos ⁊
pictos exulantes. baptizati sunt
Ubi autẽ reges fc̃i sunt: ad idola
ꝯu̾si sunt. Qs rex cedw̾alla impie.
s iuste ꝑemit. Et pͥmo qͥdẽ ꝓxi¬
ma estate. osricum dũ se inopido
municipio temerario obsedisset
erumpens. subito cum suis om̃ib
ĩ paratũ destruxit. Pͦ annũ uero
octidit Anfridum. ad se pͦtulan¬
oe pacis gr̃a uenientẽ cũ duode¬
cim milib. In faustꝰ ille annus
tam ꝓpt̾ regum apostasiam. qmͣ
ꝓpt̾ cedwalle tyranidẽ. qͣ ñ t̾ras
ut uictor ad qͥrebat: s ut pestis
oestruebat. In de ille annus. seq̃n¬
tib regis os W aldi assignat᷑. Qͥ pͦ
occisionẽ fr̃is enfridi suꝑ ueniẽs
cũ paruo ex̾citu. signum sc̃e crucis
manib suis erexit: ac fouee. in¬

Expanded text:
adwino regi successit Osric, cognatus ejus in provincia Deirorum. Eanfrid, filius Edelfridi regis, suscepit regnum Berniciorum. Nam in has duas provincias gens Nordhumbrorum antiquitus divisa erat. Hi autem juvenes tempore regis Edwini apud Scotos et Pictos exsulantes baptizati sunt; ubi autem reges facti sunt ad idola conversi sunt. Quos rex Cedwalla impie, sed juste peremit, et primo quidem proxima aestate Osricum, dum se in oppido municipio temerario obsedisset, erumpens subito cum suis omnibus imparatum destruxit. Post annum vero occidit Enfridum ad se postulandae pacis gratia venientem cum duodecim militibus. Infaustus ille annus tam propter regum apostasiam, quam propter Cedwallae tyrannidem, qua non terras ut victor acquirebat, sed ut pestis destruebat: unde ille annus sequentibus regis Oswaldi assignatur. Qui, post occisionem fratris Enfridi, superveniens cum parvo exercitu signum sanctae crucis manibus suis erexit, ac foveae im
Abbreviated transcription (Latin):
suis ⁊ siłr iusticia regis cũ legalib
⁊ qͦs ⁊ iniqͥtas culpe ñ dñs damp¬
nau̾it: iusticiã reg̃ de ip̃is iusticiã
faciat. Barones uͦ qͥ suã hñt curiã
de suis hõib uideant: ut sic de eis
agant qͣtinꝰ gͥ d̾m reatũ ñ in currãt
⁊ regẽ ñ offendant. Et si placitũ
de hõib alioꝵ baronũ orit᷑ in curiis
suis. assit ad placitũ reg̾. iusticia:
qm̃ absit ea placitũ finiri ñ licet.
Si qͥbarones iudicia ñ hñt ĩ hun¬
oredo uͥ placitũ habitũ fu̾it ad ꝓpin

Expanded text:
suis, et similiter justitia regis cum legalibus et quos iniquitas culpae, non Dominus damnaverit, justitia regis de ipsis justitiam faciat. Barones vero qui suam habent curiam de suis hominibus, videant ut sic de eis agant, quatenus erga Deum reatum non incurrant, et regem non offendant; et, si placitum de hominibus aliorum baronum oritur in curiis suis, adsit ad placitum regis justitia, quoniam absque ea placitum finiri non licet. Si qui barones judicia non habent in Hundre
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ eccłiam & regat. ⁊ ab iniuriosis de¬
fendat: ⁊ maleficos ab ea euellat. ⁊
destruat. & penitꝰ disꝑdat. Qd̾ nisi
fec̾it nec reg̃ nonĩ in eo constabit:
ꝑdit. Qm pipinꝰ & karolus filiꝰ eius
nec dum reges s pͥncipes: sub rege
fnͣcoꝵ stultõ scͥpserunt querentes si ita
ꝑman̾e deberent fnͣcoꝵ reges: solo re¬
gio noĩe contenti a qͦ responsum est.
Illos decet uocari reges qͥ uigilanter
defendunt ⁊ regunt eccłiã dei ⁊ popłm.¬
eus: imitati regẽ psalmigͣphum di¬
centẽ. Nõ habitabit in medio domꝰ
mee qͥ facit suꝑbiam ⁊ c̾.

Expanded text:
 et regat, et ab injuriosis defendat, et maleficos ab ea evellat et destruat, et penitus disperdat. Quod nisi fecerit, nec nomen regis in eo constabit: perdit. Cui Pippinus et Carolus filius ejus necdum reges, sed principes, sub rege Francorum stulto scripserunt, quaerentes si ita permanere deberent Francorum reges solo regio nomine contenti. A quo responsum est: illos decet vocari reges, qui vigilanter defendunt et regunt Ecclesiam Dei, et popuejus, imitati regem Psalmographum dicentem: Non habitabit in medio domus meae qui facit superbiam, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
ue pecunie indomo sua. de suo
ꝓpͥo: augloꝵ lege dabit denarium
scĩ pet̾. Et lege danoꝵ dimidiã marca¬
tam. Iste uͦ denariꝰ debet sũmoneri
tur. si qͥspiã detinuerit. ad iusticiã
regis clamor deferat᷑: qm̃ denarius
ħ elemosina reg̃ est. Tusticia uͦ eius.
faciat denariũ redd̾e. ⁊ foris factu¬
ram ep̃i ⁊ regis. Qd̾ siqͥs plures do¬
mos habu̾it de illa uͥ residens fuerit
in festo apłoꝵ petͥ ⁊ pauli: denari¬
um reddat.¬

Expanded text:
vae pecuniae in domo sua, de suo proprio, Anglorum lege, dabit denarium sancti Petri, et lege Danorum, dimidiam marcam. Iste vero denarius debet submoneri tur. Si quispiam detinuerit, ad justitiam regis clamor deferatur, quoniam denarius hic eleemosyna regis est; justitia vero faciat denarium reddere, et forisfacturam episcopi et regis. Quod si quis plures domos habuerit, de illa ubi residens fuerit in festo apostolorum Petri et Pauli denarium reddat.
Abbreviated transcription (Latin):
freg̾it: epõꝵ ẽ iusticia. Qd̾ si no¬
cens sententiam eoꝵ diffugiendo uł
a rrogant̾ cõtempnendo despexerit:
ciam regis inueniri ñ pot̾it: inlaga¬
bit eũ rex u̾bo oris sui. Si uͦ pͦ ea reꝑ¬
tur. ł cap̃ eiꝰ si se defend̾it. lupinum
.n. gerit cap̃ a die utlagationis sue
e om̃i a nona detima garba deo
debita ẽ: ⁊ ideo reddenda. Si qͥs
gregẽ. eqͣrum hu̾ro: pullũ reddat
oe singłis pullis singłos denarios.
Siłr qͥ uaccas plures hu̾it: decimũ
uitulũ. Qui unam uł duas de uitu¬
lis singłis obulos singłos. Et qͥ ca¬
seum fec̾it det deo decimũ. Si uͦ nõ

Expanded text:
episcoporum est justitia. Quod si nocens sententiam eorum diffugiendo vel arroganter contemnendo despexerit, tiam regis inveniri non poterit, ut legabit eum rex verbo oris sui. Si vero postea reptur, vel caput ejus, si se defenderit: lupinum enim gerit caput a die utlagationis suaee omni annona, decima garba Deo debita est, et ideo reddenda. Et sgregem equarum habuerit, pullum reddat de singulis pullis singulos denarios. Similiter qui vaccas plures habuerit, decimum vitulum; qui unam vel duas de vitulis singulis obolos singulos. Et qui caseum fecerit, det Deo decimum; si vero non
Abbreviated transcription (Latin):
a negaldi redditõ. ꝓpt̾ piratas
pͥmitꝰ statuta ẽ: patͥam enim
infestantes. uastacioni eiꝰ ꝓposse suo
in sistebant. Ad eoꝵ qͥdẽ in solentiã
repͥmendam statutũ ẽ. denegaldũ
eos qͥ piratarũ irruptioni resistendo
obuiarent. De hoc quoq denegaldo
iacebat. nich ꝓrsus in tali reddicio¬
ne ꝑ soluens: qͥa magͦ in eccłie ꝯfide¬
bant orationib. qmͣ in armoꝵ defen¬
sionib hãc itaq tenuit angloꝵ eccl̃ia
niam retinendam de Rob̾to fr̃e suo
cognomine. ¶uitehose ierłm ꝓficiscẽ¬
te: concessum ẽ: ei ñ longe statutum.

Expanded text:
anegeldi redditio propter piratas primitus statuta est; patriam enim infestantes, vastationi ejus pro posse suo insistebant. Ad eorum quidem insolentiam reprimendam, statutum est danegeldum eos qui piratarum irruptioni resistendo obviarent. De hoc quoque danegeldojacebat, nihil prorsus in hac tali redditione persolvens, quia magis in Ecclesiae confidebant orationibus quam in armorum defensionibus. Hanc itaque tenuit Anglorum Ecclesia niam retinendam de Roberto fratre suo, cognomento Curtehose, Hierusalem proficiscente, concessum est ei, non lege statutum
Abbreviated transcription (Latin):
de bosco de pͣto ⁊ aqͥs ⁊ molendi¬
nis. parchis. uiuariis. piscariis. uir¬
gultis ⁊ ortis ⁊ negotiatõnib ⁊ õĩb
reb qͣs dedit dñs: decima pars ei
reddenda ẽ. qͥ nouẽ partes simul c̃
.xͥ. iargit᷑. Qui eã detinu̾it: ꝑ iusticiã
ep̃i ⁊ regis si necesse fu̾it: ad reddici¬
onem arguatur. Hec ⁊̃ heatꝰ augͥtinꝰ
p̃dicauit ⁊ docuit ⁊ hec ꝯcessa st̃ a
rege ⁊ baronib ⁊ pͦpło. s pͦ ea instinc¬
tu diaboli multi eã detinuert̃ ⁊ sac̾¬
ootes locupletes negligentes. nec cu¬
rabant mire laborẽ ad ꝑseqñdas
eas: eo qͦd sufficient̾ habebant sue¬
uite necessaria. Multis enĩ in locis

Expanded text:
de bosco, de prato, de aquis, et molendinis, parchis, vivariis, piscariis, virgultis, hortis, et negotiationibus, et omnibus rebus quas dederit Dominus decima pars ei reddenda est, qui novem partes simul cum decima largitur. Qui eam detinuerit, per justitiam episcopi et regis, si necesse fuerit, ad redditionem arguatur. Haec enim beatus Augustinus praedicavit et docuit, et haec concessa sunt a rege, et baronibus et populo. Sed postea instinctu diaboli multi eam detinuerunt, et sacerdotes locupletes negligentes non curabant inire laborem ad persequendas eas, eo quod sufficienter habebant suae necessaria vitae. Multis enim in locis
Abbreviated transcription (Latin):
maiorẽ incepit lapideam. qmͣ pꝰ ea
ꝑfecit os wald. Baptizati sunt ⁊̃
õffrid ⁊ edfrid filii reg̃ Adwini qui
ambo ei exuli nati sunt de enbur¬
ga filia cearli regis mertioꝵ. Bapti¬
zati sunt tp̃r seqñti & lib̾i eius. de
edilburga regina ꝓgeniti. quorũ
duo ad huc albati mortui sunt: &¬
eboraci in eccł̃ia sepulti. Tanta aũ
fert᷑ tunc fuisse uerboꝵ fides. a desi¬
d̾ium lauacͥ salutaris gentis nord¬
humbroꝵ: ut quodam tp̃r pauli¬
nus ueniens cũ rege & regina. inre
ceditus. moraretur. In ꝓuincia ber¬
nicioꝵ. baptizabat in fluuio glem:
iuxͣ locum qͥ uocat᷑ melmim. In ꝓ¬

Expanded text:
majorem incoepit lapideam, quam postea majorem incoepit lapideam, quam postea perfecit Oswald: baptizati sunt etiam Ofrid et Eadfrid filii regis Edwini, qui ambo ei exsuli nati sunt de Quenburga, filia regis Cearli Merciorum; baptizati sunt tempore sequenti et liberi ejus de Edilburga regina progeniti, quorum duo adhuc albati mortui sunt, et Eboraci in ecclesia sepulti. Tanta autem fertur tunc fuisse verborum fides ac desiderium lavacri salutaris gentis Nordhumbrorum, ut quodam tempore Paulinus veniens cum rege et regina in regdeditus moraretur. In provincia Berniciorum baptizabat in fluvio Gleni, juxta locum, qui vocatur Melmin; in
Abbreviated transcription (Latin):
dicum apparet. qͥd aũ seqͣtur qͥd
ue ꝓcesserit: ꝓrsus ignoramus.
Unde si ħ noua doctͥna certiꝰ aliqͥd
attulit: m̾ito seq̃nda eẽ. uidetur.
his similia cũ ⁊̃ cet̾i dic̾ent: adie.¬
cit coifi. qd uellet ip̃m paulinũ
audire. de deo dicentẽ. Quo audi¬
to: exclamauit. se ⁊ alios penitus
errasse. fidemq xͥ se suscepturos
om̃s parit̾ ꝓmisert̃. ¶ oifi autem
pontifex accepto eqͦ emissario are¬
ge. cũ pontificẽ idoloꝵ ñ lic̾et nisi
suꝑ equã eqͥtare: arreptoq gladio.
& lancea qͦd ⁊̃ non licebat: uiden¬
tib cunctis succendit. ⁊ destruxit
qͣs ip̃e sacrau̾at aras. O stenditur
autẽ locꝰ ille qͦndam idoloꝵ ñ lon¬
ge ab eboraco. ad orientẽ. ultra am¬
nem doruentionẽ: .i. dorewbente. ⁊
Gĩtur baptiz atus est rex Adwinꝰ
die sc̃o pasche & młti cum eo: in eccle¬
sia sc̃i petͥ. qmͣ ip̃e de ligno construx¬
erat. sedem ep̃atus paulino. Mox aũ

Expanded text:
dicum apparet; quid autem sequatur quidve dicum apparet; quid autem sequatur quidve praecesserit, prorsus ignoramus: unde si haec nova doctrina certius aliquid attulit, merito sequenda esse videretur. » His similia eum etiam caeteri dicerent, adjecit Coifi, quod vellet ipsum Paulinum audire de Deo dicentem. Quo audito, exclamavit se et alios penitus errasse, fidemque Christi se suscepturos omnes pariter promiserunt. Coifi autem pontifex accepto equo emissario a rege, cum pontificem idolorum non liceret nisi super equam equitare, arreptoque gladio et lancea, quod etiam non licebat, videntibus cunctis succendit et destruxit, quas ipse sacraverat aras. Ostenditur autem locus ille quondam idolorum non longe ab Eboraco ad orientem ultra amnem Dorvencionem, id est Derewent, et Igitur baptizatus est rex Edwinus die sancto Paschae et multi cum eo in ecclesia Sancti Petri, quam ipse de ligno construxerat sedem episcopatus Paulino. Mox autem
Abbreviated transcription (Latin):
suos ciscitabatur ab eis qͥ uide¬
batur. Tui coifi pontifex ait. Ne¬
mo studiosius seruiuit diis quã
ego: ad lucrũ t̾renũ. Multi autẽ
sunt: qͥ maiora bñficia a te rece¬
ꝑunt. Unde nil uale deos ꝓbaui.
uũ alius optimatũ reg̃ subdi¬
dit. balis michi uidetur rex uita
hominũ p̃sens int̾ris. ad comꝑa¬
tionem eiꝰ qd̾ nobis incͥtum ẽ. tem¬
poris: qͣle cum te residente ad cenã
cũ ducib ac ministris tuis tp̃r bru¬
mali. accenso qͥdẽ foco in medio. ⁊
calido effecto cenacło. furentib aũ
foris ꝑ om̃ia turbinib hiemaliũ
pluuiarũ uł niuiũ: ad ueniens
unꝰ passer domũ: citissime ꝑuola¬
u̾it. qͥ cum ꝑ unuꝰ ostiũ in grediens:
mox ꝑ alium exierit. ip̃o qͥd̾ tp̃r qͦ
intus ẽ. hiemis tẽpestate ñ tangi¬
tur: s tam̃ paruissimo spacio se¬
renitatis ad mom̃tũ extͣso. in hie¬
me mox de hieme regrediens ocłis
tuis elabit᷑: ita ħ uita hoĩnũ admo¬

Expanded text:
suos, sciscitabatur quid eis videsuos, sciscitabatur quid eis videretur. Cui Coifi pontifex ait: « Nemo studiosius servivit diis quam ego ad lucrum terrenum. Multi autem sunt, qui majora beneficia receperunt, unde nil valere deos probavi. Tum alius optimatum regis subdidit, talis mini videtur, rex, vita hominum praesens in terris ad comparationem ejus, quod nobis incertum est temporis, quale cum te residente ad coenam cum ducibus ac ministris tuis tempore brumali, accenso quidem foco in medio et calido effecto coenaculo, furentibus autem foris per omnia turbinibus hiemalium pluviarum vel nivium, adveniens unus passer domum citissime pervolaverit; qui, cum per unum ostium ingrediens mox per aliud exierit, ipso quidem tempore, quo intus est, hiemis tempestate non tangitur, sed tamen parvissimo spatio serenitatis ad momentum excurso, in hiemem mox de hieme regrediens oculis tuis elabitur. Ita haec vita hominum ad mo
Abbreviated transcription (Latin):
potentiorẽ pͥorib. extuctis hostib
uere ꝓmutat: Respondente. Ad¬
W mno ut pͥusꝰ adiecit .sͥ. Qd si his
meliorẽ uiam uite tͥ ostend̾it.
qmͣ aliqͥs parentũ tuoꝵ hũerit.
ob tem ꝑabis ne ei ꝓmitente hoc
Adis ino firmissime: subdidit
ille. ĩ ponens manꝰ capiti eiꝰ. ¶ũ
gͦ hoc tͥ signũ aduen̾it: mem̃to
huiꝰ temꝑis & sermonis. Q dicto
repente disparuit. ut intellig̾et
non hominẽ ẽẽ. s sp̃m. Et cum
regiꝰ iuuenis solus ad huc ibidẽ
ait. Surge hilaris. mutatum ẽ.
cor reg̃: consilioq regine fidem
suam tͥ disposuit seruare. Quid
nib m̾cioꝵ: ad orientalẽ plagã
amnis qͥ uocatur iole. Ibi tam̃
filius Redwoldi noĩe Remer. oc¬
cisus ẽ. Ac sic Edw̾ine. regno nord¬
hũbroꝵ potitus est. Qum aũ pau¬
linꝰ hͦ oracłm regi dixisset imponens
manũ capiti eius: ꝓcide uolen¬
tẽ ad pedes eius leuauit. & adfi¬
ex gͥ ad fidẽ ꝓmptꝰ: ut lucͣret᷑

Expanded text:
potentiorem prioribus exstinctis hostibus potentiorem prioribus exstinctis hostibus vere promittat? » respondente Edwino ut prius, adjecit iterum: « Quid si is meliorem viam vitae tibi ostenderit quam aliquis parentum tuorum habuerit, obtemperabisne ei? » Promittente hoc Edwino firmissime, subdidit ille, imponens manus capiti ejus: « Cum ergo hoc tibi signum advenerit, memento hujus temporis et sermonis. » Quo dicto repente disparuit, ut intelligeret non hominem esse sed spiritum. Et cum regius juvenis solus adhuc ibidem ait: « Surge hilaris, mutatum est cor regis, consilioque reginae fidem suam tibi disposuit servare. » Quinibus Merciorum ad orientalem plagam amnis qui vocatur Idle. Ibi tum filius Redwaldi nomine Rainer occisus est, ac sic Edwinus regno Nordhumbrorum potitus est. Cum autem Paulinus hoc oraculum regi dixisset, imponens manum capiti ejus, procidere volentem ad pedes ejus levavit. r ad fidem promptus, ut lucraretur
Abbreviated transcription (Latin):
ut eo benignitatis aĩo gła ur̃a sus¬
cipiat. qͦ a nobis noscitur destinatũ¬
reuelau̾. regi Edwino qͦndã osten¬
sum: ħ mͦ. Qũ edelfrido illũ ꝑseq̃n¬
te qͥante eũ regnauit. ꝓfugus apd̾
regem redlł aldũ moraretur: cog¬
nouit ꝑq̃ndã amicũ suũ Redwal¬
dum corruptũ mun̾ib regis Edel¬
fridi. eũ int̾fic̾e uelle. Omisit se
a ꝓuintia illa eũ educturũ: si uel¬
let. Qui edwinus. Q ñc fugiã. qui
ꝑ om̃s bͥtannie. ꝓuincias. tot an¬
nis hostiũ. insidias uitauiꝰ. Si autẽ
mori opͭ. malo ut ħ me interficiat.
qmͣ ignorabilior. His dictis. remã¬
sit solus. Dumq m̃tis angorib ⁊
teco carpitur igne. uidit intemps¬
to noctis silentio hõinẽ in cognitũ
dicentẽ sͥ. Ne formides. Scio enim
cãm tͥsticie tue. Qͥd autẽ dares ei qͥ
hac te absolu̾et. ⁊ Redis aldo regi
suad̾et ut te amaret: Qͥ cum rel¬
pondet om̃ia que possem: ad iecit
ille. Qd si etiam te regem futurum

Expanded text:
ut eo benignitatis animo gloria vestra suscipiat, quo a nobis noscitur destinaturevelavit regi Edwino quondam ostensum hoc modo. Cum Edelfrido illum persequente, qui ante eum regnavit, profugus apud regem Redwaldum moraretur, cognovit per quemdam amicum suum Redwaldum corruptum muneribus regis Edelfridi eum interficere velle, promisitque se a provincia illa eum educturum, si vellet: cui Edwinus: « Quo nunc fugiam, qui per omnes Britanniae provincias tot annis hostium insidias vitavi? Si autem mori oportet, malo ut hic me interficiat quam ignobilior. » His dictis, remansit solus, dumque mentis angoribus et caeco carpitur igne, vidit intempesto noctis silentio hominem incognitum dicentem sibi: « Ne formides, scio enim causam tristitiae tuae: quid autem dares ei qui hac te absolveret, et Redwaldo regi suaderet ut te amaret? » Qui cum responderet, « Omnia quae possem, » adjecit ille, « quid si etiam et te regem futurum
Abbreviated transcription (Latin):
obtinuerit: ut regina illã pareret
absq dolore. Quiꝰ u̾bis delectatus
rex. ꝓmisit se xͦ seruiturũ. si uicto¬
riam donaret ei ad u̾sus chi chelmũ:
& inpignus: ꝓmissionis ĩplende. fi¬
liam suam baptizari iussit. Q cum
.xi. de familia eiꝰ baptiz̾ata ẽ. Rex aũ
suꝑato chichelmo & hostib suis. aut
octisis. aut indeditione receptis:
tiebat: uir nat᷑a sagacissimus:
onefaciꝰ gͦ. ppͦ. exortatorias ad fidẽ
litt̾as regi misit. Misit ⁊ mun̾a.
Doe qͥb infine epłe memunt his u̾¬
mꝰ .i. camisiam cum ornatura ĩ auro
unam. ⁊ lenã ancirianã unã: quod
petimꝰ ut eobenignitatis aĩo gła
ur̃a suscipiat. qͦ a nob̾ noscitur des¬
tinatum.

Expanded text:
obtinuerit, ut regina illam pareret obtinuerit, ut regina illam pareret absque dolore. Cujus verbis delectatus rex promisit se Christo serviturum si victoriam donaret ei adversus Chichelmum, et in pignus promissionis implendae filiam suam baptizari jussit. Quae cum undecim de familia ejus baptizata est. Rex autem, superato Chichelmo, et hostibus suis aut occisis aut in deditionem receptis, tiebat vir natura sagacissimus. Bonifacius ergo papa exhortatorias ad fidem litteras ei misit. Misit et munera, de quibus in fine epistolae meminit his ve camisiam cum ornatura in auro una, et lena anciriana una: quod petimus, ut eo benignitatis animo gloria vestra suscipiat, quo a nobis noscitur destinatum.