comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exuisione pauperis non miserenti diuiti
cumulum dampnationis intulit . & rur¬
sum exuisione diuitis temptatum coti-¬
die pauperem probauit. Quantas nãq
hunc egenum & uulneribus obsessum
temptationes creditis insua cogitatione
tolerasse. cum ipse egeret pane & non ha
re affici. illum gaudentem conspiceret
bẏsso porpuraq uestiri. se deprimi uulne¬
ribus. illum difluere acceptis rebus. se
egere. illum nolle largiri: Quantus pu-¬
tamus fr̃s kem̃i tunc incorde pauperis
tumultus temptationis fuit. cui certe
poterat adpoenam sufficere paupertas & iã¬
si sanus fuisset: Rursum suffecisset egri¬
tudo. etiamsi subsidium ad esset. Sed ut
ꝓbaretur amplius pauper : simul hunc et
paupertas & egritudo tabefecit. atꝙ insuꝑ
uidebat ꝓcȩdentem diuitem & ab obsequeni¬
bus cuneis circumfulciri. et se infirmitate
et in opia uallatum anullo uisitari. Nam
quia nemo ei aduisitandum aderat: tes¬
tantur canes. qui licenter uulnera linge¬

Expanded text:
ex visione pauperis 1656 non miserenti diviti ex visione pauperis 1656 non miserenti diviti cumulum damnationis intulit, et rursum ex visione divitis tentatum quotidie pauperem probavit. Quantas namque hunc egenum et vulneribus obsessum tentationes creditis in sua cogitatione tolerasse, cum ipse egeret pane, et non hre affici, illum gaudere conspiceret, bysso et purpura vestiri; se deprimi vulneribus, illum diffluere acceptis rebus; se egere, illum nolle largiri? Quantus putamus, fratres mei, tunc in corde pauperis tumultus tentationis fuit, cui certe poterat ad poenam sufficere paupertas, etiamsi sanus fuisset; et rursum suffecisset aegritudo, etiamsi subsidium adesset? Sed ut probaretur amplius pauper, simul hunc et paupertas et aegritudo tabefecit. Atque insuper videbat procedentem divitem obsequentibus cuneis circumfulciri, et se in infirmitate et inopia a nullo visitari. Nam quia nemo ei ad visitandum aderat, testantur canes, qui licenter ejus vulnera linge
Abbreviated transcription (Latin):
operarii iniquitatis. At contra moysi
dicitur. noui te ex nomine. Ait ergo
de diuite. homo quidam: ait de paupere.
egenus nomine lazarus. Ac si aꝑte di¬
cat. Pauperem humilem scio. suꝑbum
diuitem nescio Illum cognitum ꝑ ap¬
probationem habeo. hunc ꝑ iudicium
reꝓbationis ignoro. Pensandum nobis ẽ
et iam conditor nr̃ omnia quanta consi¬
deratione dispensat. Una et enim res
non ꝓuna re agitur. Nam ecce plenus
ulceribus mendicus latarus ante ianuaᷤ
diuitis iacet. Qua de re una dñs duo iu¬
dicia expleuit. Habuisset enim fortasse
aliquam excusationem diues. si lazarus
pauper et ulcerosus ante eius ianuam
non iacuisset. si remotus fuisset: si eius in¬
opia non esset oculis inportuna. Rursũ
si longe esset diues ab oculis ulcerosi pau¬
peris: minorem tolerasset in animo tẽp¬
tationem pauper. Sed dum egenum &
ulcerosum ante ianuam diuitis et deli-¬
tiis affluentis posuit : in una eademq re

Expanded text:
operarii iniquitatis . At contra Moysi operarii iniquitatis . At contra Moysi dicitur: Novi te ex nomine . Ait ergo de divite: Homo quidam. Ait de paupere: Egenus, nomine Lazarus. Ac si aperte dicat: Pauperem humilem scio, superbum divitem nescio. Illum cognitum per approbationem habeo, hunc per judicium reprobationis ignoro 4. Pensandum nobis est etiam conditor noster quanta omnia consideratione dispensat. Una etenim res non pro una re agitur. Nam ecce plenus ulceribus mendicus Lazarus ante januam divitis jacet. Qua de re una Dominus duo judicia explevit. Habuisset enim fortasse aliquam excusationem dives, si Lazarus pauper et ulcerosus ante ejus januam non jacuisset, si remotus fuisset, si ejus inopia non esset oculis importuna. Rursum si longe esset dives ab oculis ulcerosi pauperis, minorem tolerasset in animo tentationem pauper. Sed dum egenum et ulceratum ante januam divitis et deliciis affluentis posuit, in una eademque re et
Abbreviated transcription (Latin):
bilior cȩteris esse uideatur. Nam quia
prosola in anigła uestimentũ pretiosius. sxxu.¬
quęritur. res ipsa testatur : quod nemo
uult ibi pretiosis uestibus in dui ubi. ab
aliis non possit uideri. Quam culpam
possumus melius etiam ex diuerso collige
re : quia si abiectio uilis indumenti uirtꝰ
non esset. euangelista uigilanter de io¬
hanne non diceret. Erat indutuspilis
camelorum. Sed notandum nobis magno¬
& humili paupere quantus sit ordo nar¬
rationis. Ecce enim dicitur. homo quidã
erat diues: et ꝓtinus sub infertur. et erat
quidam mendicus nomine lazarus. Cer¬
te in popło plus solent nomina diuitum¬
quam pauperum sciri. Quid est ergo
quod dñs depaupere et diuite uerbum
faciens nomen pauperis dicit & nomen
diuitis non dicit. nisi quod ds̃ humiles
nouit atq approbat. & suꝑbos ignorat:
Unde et quibusdam de miraculorum uir¬
tute suꝑbientibus infine dicturus est
Nescio uos unde szitis. discedite ame omnes

Expanded text:
bilior caeteris esse videatur. Nam quia bilior caeteris esse videatur. Nam quia pro sola inani gloria vestimentum pretiosius quaeritur res ipsa testatur, quod nemo vult ibi pretiosis vestibus indui, ubi ab aliis non possit videri. Quam culpam possumure, quia si abjectio vilis indumenti virtus non esset, evangelista vigilanter de Joanne non diceret: Erat indutus pilis camelorum . Sed notandum nobis magno humili paupere, quantus sit ordo narrationis. Ecce enim dicitur: Homo quidam erat dives. Et protinus subjungitur: Et erat quidam mendicus nomine Lazarus. Certe in popquam pauperum sciri. Quid est ergo quod Dominus, de paupere et divite verbum faciens, nomen pauperis dicit, et nomen divitis non dicit, nisi quod Deus humiles novit atque approbat, et superbos ignorat? Unde et quibusdam de miraculorum virtute superbientibus in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis: discedite a me omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc ergo. hinc sum mopere colligendũ
est qua p̃ ena multandus sit qui aliena
diripit. si inferni dampnatione ꝑcutit᷑
qui ꝓpria non largitur. Nemo itaq se¬
curum se ȩstimet dicens. fece aliena ñ
rapio. sed concessis licite rebus fruor:
quia diues iste non idcirco punitus est
quod aliena abstulerit. sed quia accep¬
tis rebus semer ipsum male reliquit.
Hocq fuit quod hunc inferno tradidit
quia in sua felicitate timidus non fuit.
quia ꝑcepta dona adusum arrogantiȩ
inflexit. quia uiscera pietatis ignorauit:
quia peccata sua redimere etiã cũ sibi
habundaret pretio noluit. Et sunt non¬
nulli. qui cultum subtilium pretiosarũq
uestium non putant ee peccatũ. Quod
si uidelicet culpa non esset: nequaquam
sermo dĩ tam uigilanter exprimeret.
quod diues qui torquetur apud inferos
bysso & porpura indutus fuisset. Nemo
quippe uestimenta prȩcipua nisi adina¬
nem gloriã quęrit. uidelicet ut honora¬

Expanded text:
Hinc ergo summopere colligendum Hinc ergo summopere colligendum est qua poena multandus sit qui aliena diripit, si inferni damnatione percutitur qui propria non largitur. Nemo ergo securum se aestimet, dicens: Ecce aliena non rapio, sed concessis licite rebus fruor, quia dives iste non idcirco punitus est quoniam aliena abstulit, sed quia acceptis rebus semetipsum male dereliquit. Hoc quoque fuit quod hunc inferno tradidit, quia in sua felicitate timidus non fuit, quia accepta dona ad usum arrogantiae inflexit, quia viscera pietatis ignoravit, quia peccata sua redimere etiam cum sibi abundaret pretium noluit. Et sunt nonnulli qui cultum subtilium pretiosarumque vestium non putant esse peccatum. Quod si videlicet culpa non esset, nequaquam sermo Dei tam vigilanter exprimeret quod dives qui torquetur apud inferos bysso et purpura indutus fuisset. Nemo quippe vestimenta praecipua nisi ad inanem gloriam quaerit, videlicet, ut honora
Abbreviated transcription (Latin):
responsionem dicitur. Ex mortuis enim
dñs resurrexit. sed uiducus populus
quia moysi credere noluit. ei etiam qui
resurrexit exmortuis credere contemp¬
sit. Cumq moysi uerba spiritualiter
in telligere contempsit. ad eum de quo
teriis succinc̾te transcurrisse sufficiat:
nunc ad intuendam latius rei gestȩ mo¬
ralitatem animus recurrat. Nomo qͥ¬
dam erat diues. et induebatur porpura
et bysso: et epulabatur cotidie splendide
Et erat quidam mendicus nomine lazarꝰ.
qui iacebat ad ianuam eius ulceribus
plenus. Nonnulli putant prȩcepta ue¬
teris testamenti districtiora esse quam
noui. sed hi nimirum in ꝓuida conside¬
ratione falluntur. In illo enim non te¬
nacia sed rapina multatur. Ibi res iniuste
sublata restitutione quadrupli punitur.
hic autem diues iste non abstulisse alie¬
na reprȩhenditur. sed ꝓpria non dedisse:
Ilec dicitur quia ui quem quam oppressiss&.
sed quia in acceptis rebus se extulit.

Expanded text:
responsionem dicitur. Ex mortuis enim responsionem dicitur. Ex mortuis enim Dominus resurrexit, sed Judaicus populus quia Moysi crederresurrexit ex mortuis credere contempsit. Cumque Moysi verba spiritaliter intelligere contempsit, ad eum de quo teriis succincte transcurrisse sufficiat; nunc ad intuendam latius rei gestae moralitatem animus recurrat: Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Et erat quidam mendicus, nomine Lazarus, qui jacebat ante januam divitis, ulceribus plenus. Nonnulli putant praecepta Veteris Testamenti districtiora esse quam Novi; sed hi nimirum improvida consideratione falluntur. In illo enim non tenacia, sed rapina multatur . Ibi res injuste sublata 1655 restitutione quadrupli punitur . Hic autem dives iste non abstulisse aliena reprehenditur, sed propria non dedisse. Nec dicitur quia vi quempiam oppressit, sed quia in acceptis rebus se extulit.
Abbreviated transcription (Latin):
a sua fide deuiasse considerant eos nulla
conpassione atormentis eripiunt. quos
tamen ꝑ carnem filios recognoscunt
Intormentis autem diues positus quinq
fr̃s se habere ꝑhibet. quia superbus idem
iudaicus populus qui ex magna iam par¬
te dampnatus est sequaces suos quos suꝑ
terram reliquit. quinq moysi libris car¬
naliter in tellectis uel quinq sensibus cor¬
poris deditos nouit. Quinario ergo nu¬
mero fr̃s quos reliquerat exprimit. quia
eos adspiritualem in telligentiã non as¬
surgere in inferno positus gemit. Petit
ut ad eos lazarus mittatur᷑. Cui quia
moysen et prophetas habeant dicitur.
Sed ait. quia non credunt nisi siquis ex mor¬
tuis resurrexerit. Cui ꝓtinus respondet᷑
Di moysen & ꝓphetas non audiunt. neq
siquis amortuis resurrexerit credent
Certe de moyse ueritas dicit. Si crederetis
moysi: crederetis utiq michi. De me eñi
ille scripsit. Impletur ergo quod ꝑ abrahȩ

Expanded text:
a sua fide deviasse considerant, eos nulla a sua fide deviasse considerant, eos nulla compassione a tormentis eripiunt, quos tamen per carnem filios recognoscunt. In tormentis autem dives positus quinque fratres habere se perhibet, quia superbus idem Judaicus populus, qui ex magna jam parte damnatus est, seqterram reliquit, quinque libris Moysi carnaliter intellectis, vel quinque sensibus corporis deditos novit. Quinario ergo numero fratres, quos releos ad spiritalem intelligentiam non assurgere, in inferut ad eos Lazarus mittatur, cui quod Moysen et prophetas habeant dicitur. Sed ait quod non credunt, nisi quis ex mortuis resurrexerit. Cui protinus respondetur: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis a mortuis resurrexerit, credent ei. Certe de Moyse veritas dicit: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi. De me enim ille scripsit . Impletur ergo quod per Abrahae
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa refectione suȩ scientiȩ mente uacua
ieiunat: Ab extremo digiti se tangi desi¬
derat. quia aeternis suppliciis datuꝰ optar
operationi iustorũ uel ultimȩ participa¬
ri. Cui respondetur quod inhac uita
bona receperit. quia omne suum gau¬
dium felicitatem transitoriam putauit.
Habere hic et enim possunt & iusti bona.
nec tamen hȩc in recompensatione recpe¬
re: quia dum meliora id est aeterna ap¬
petunt. eoꝵ uidicio quaelibet bona asti¬
rint cum scĩs desideriis ęstuant bona
minime uidentur. Unde dauid ꝓpha
qui regni diuitiis multisq obsequis fule¬
ebatur. quamuis & hȩc ad necessitatem
bona esse conspiceret: uni tamen singu¬
lariter bono in hianter aestuabar dicens
Michi autem adherere dõbonum est
Inter hȩc uero notandum est quod ei di¬
citur. memento fili. Ecce enim abraha
filium uocat quem tamen atormento
non liberat: qm huiuᷤ infidelis populi
prȩcȩdentes patres fideles quia multos

Expanded text:
ipsa refectione suae scientiae mente vacua ipsa refectione suae scientiae mente vacua jejunat. Ab extremo digiti se tangi desiderat, quia aeternis suppliciis datus optat operatione justorum vel ultima participari. Cui respondetur quod in hac vita bona receperit, quia omne suum gaudium felicitatem transitoriam putavit. Habere hic etenim possunt et justi bona, nec tamen haec in recompensatione recipere, quia dum meliora, id est aeterna, appetunt, eorum judicio quaelibet bona adfuerint, cum sanctis desideriis aestuant, bona minime videntur. Unde David propheta, qui regni divitiis multisque obsequiis fulciebatur, quamvis et haec ad necessitatem bona esse conspiceret, uni tamen singulariter bono inhianter aestuabat, dicens: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Inter haec vero notandum est quod ei dicitur: Memento, fili. Ecce enim Abraham filium vocat, quem tamen a tormento non liberat, quoniam hujus infidelis populi praecedentes patres fideles, quia multos
Abbreviated transcription (Latin):
filii autem regni eicientur in tenebras
exteriores. Qui enim porpura indutus
dicitur. recte regni filius uocatur. Qui
delonginquo aduidendum lazarum
oculos leuat. quia dum ꝑdampnationis
suȩ supplicia infideles inimo sunt: fide¬
les quosq ante diem extremi udicii
suꝑ se in requie attendunt. quoꝵ post
gaudia contemplari nullatenus possunt.
Longe uero est quod conspiciunt. quia
illuc ꝑmeritũ non attingunt. In lin¬
gua autem amplius ardere ostenditur.
cum dicitur. Mitte lazarum ut intin¬
guat extremum digiti sui in aquam. et
refrigeret linguam meã: quia crucior
in hac flamma: Infidelis populus uerba
legis in ore tenuit: quȩ opere seruare
contempsit: Ibi ergo amplius arsit. ubi
se ostendit scire quod facere noluit
Qua ꝓpter bene de doctis & negligentib
persalomonem dicitur. omnis labor ho¬
minis in ore eius. sed anima illius non im¬
plebitur: quia quisquis hoc solummodo
laborat ut sciat quod loqui debear. ab

Expanded text:
filii autem regni ejicientur in tenebras filii autem regni ejicientur in tenebras exteriores . Qui enim purpura et bysso indutus dicitur recte regni filius vocatur. Qui de longinquo ad videndum Lazarum oculos levat, quia dum per damnationis suae supplicia infideles in imo sunt, fideles quosque ante diem extremi judicii super se in requie attendunt, quorum post gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. In lingua autem amplius ardere ostenditur, cum dicit: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, 1654 quia crucior in hac flamma . Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebit, ubi se ostendit scire quod facere noluit. Quapropter bene de doctis et negligentibus per Salomonem dicitur: Omnis labor hominis in ore ejus, sed anima illius non implebitur , quia quisquis hoc solummodo laborat, ut sciat quid loqui debeat, ab
Abbreviated transcription (Latin):
peccator adpbant dicente apło iacobo.¬
confitemini alterutrum peccata ur̃a. et
orate ꝓinuicem ut saluemini: ulcera la¬
zari canes lingunt. Scĩ et enim doctores
dum gentilium confessiones accipiunt.
mentium uulnera saluti restituunt.
Unde et bene lazarus interpretatur ad¬
iutus: quia ipsi hunc adereptionem iu¬
uant. qui eius uulnera ꝑ linguȩ correc¬
tionem curant. Potest & iam ꝑlinctionẽ
canum lata adulantium lingua signari.
Adulantes enim uulnera nr̃a lingere est:
quod plerumq solent etiam ipsa mala
quȩ nos in nobis reprehendimus impro¬
bo fauore laudare. Contigit uero ut
uterq moreretur. Diues qui induebat᷑
porpura et bysso sepultus in inferno.
insinũ uero abrahȩ lazarus ab angelis
ductus est. Quid abrahȩ sinus nisi
secretam requiem significat patris:
De qua ueritas dicit. Multi uenient ab
oriente & occidente. & recumbent cũ
abraham isaac et iacob in regno cȩlorũ:

Expanded text:
peccatorum approbant, dicentes: peccatorum approbant, dicentes: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini , ulcera Lazari canes lingunt. Sancti etenim doctores dum gentilium confessiones accipiunt, mentium vulnera saluti restituunt. Unde et Lazarus bene interpretatur adjutus, quia ipsi hunc ad ereptionem juvant, quia ejus vulnera per linguae correptionem curant. Potest etiam per linctionem canum lata adulantium lingua signari. Adulantibus etenim vulnera nostra lingere est, quod plerumque solent etiam ipsa mala quae nos in nobis reprehendimus improbo favore laudare. Contigit vero ut uterque moreretur. Dives, qui induebatur purpura et bysso, sepultus est in inferno; in sinum vero Abrahae Lazarus ab angelis ductus est. Quid Abrahae sinus nisi secretam requiem significat patrum? De qua Veritas dicit: Multi, inquit, venient ab Oriente et Occidente, et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum;
Abbreviated transcription (Latin):
quasi de acceptis opibus tumuit. Ꝙ. quia
ei uerba defluebant descientia. quasi
micȩ cadebant demensa. At contra
iacentis pauperis uulnera lingebant ca¬
nes. Nonnumquam solent insaero elo¬
quio ꝑcanes prȩdicatores in telligi. Canũ
et enim lingua uulnus dum lingit curat.
quia & doctores scĩ dum in confessione
peccati nr̃i nos instruunt: quasi uulnuᷤ
mentis per linguam tangunt. Et quia
nos loquendo apeccatis eripiunt. quasi
tangendo uulnera adsalutem reducunt.
Quia enim canum nomine prȩdicatorum
lingua signatur. dñõ ꝑ psalmistam dicit᷑.
Lingua canum tuoꝵ ex inimicis abipso.
Ex udȩis quippe infidelibus scĩ prȩdicato¬
res electi sunt: qui in assertione uerita¬
tis contra fures latronesq uenientes
magnos ꝓ dñõ ut ita dicam latratus dede¬
runt. Quo contra dequorundam reꝓ¬
batione dicitur. Canes muti non ualen¬
tes latrare. Quia igitur prȩdicatores sc̃ĩ
peccata dampnant. confessionem uero

Expanded text:
quasi de acceptis opibus tumuit. Et quia quasi de acceptis opibus tumuit. Et quia ei verba defluebant de scientia quasi micae cadebant de mensa. At contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes. Nonnunquam solent in sacro eloquio per canes praedicatores intelligi. 1653 Canum etenim lingua vulnus dum lingit, curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt; et quia nos loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad salutem reducunt. Quia enim canum nomine, praedicatorum lingua signatur, Domino per Psalmistam dicitur: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso . Ex Judaeis quippe infidelibus sancti praedicatores electi sunt, qui, in assertione veritatis contra fures latronesque venientes, magnos pro Domino, ut ita dicam, latratus dederunt. Quo contra de quorumdam reprobatione dicitur: Canes muti, non valentes latrare . Quia ergo praedicatores sancti peccata damnant, confessionem vero
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie splendide nisi uidaicum popłm
signat Qui cultum uitę exterius ha-¬
buit. quia acceptȩ legis deliti is ad nitorẽ
usus est: non adutilitatem. Quem uero
lazarus ulceribus plenus nisi gentilem
popłm figuraliter exprimit: Qui dũ
conuersus ad dm̃ peccata sua confiteri
non erubuit. huic uulnus incute fuit.
Incutis quippe uulnere uirus auiscerib x
trahitur. & foras erumpit. Quid ergo
est peccatorum confessio. nisi quȩdam
uulnerum ruptio: Quia peccati uiruᷤ
salubriter aperitur in confessione. quod
pestiferũ latebat inmente. Uulnera
et enim cutis insuꝑficiem trahunt humo¬
rem putredinis. Ꝙ confitendo peccata
quid aliud agimus. nͥ malũ quod in nob̾.lxxiiii.
latebat aperimus: Sed lazarus uul xĩĩ¬
neratus cupiebat saturari demicis quȩ
cadebant demensa diuitis. et nemo illi
dabat: quia gentilem quemq ad cogni¬
tionem legis admittere suꝑbus ille popłs
despiciebat᷑. Qui dum doctrinã legis ñ
ad caritatem habuit sed adelationem.

Expanded text:
e splendide, nisi Judaicum populum significat, qui cultum vitae exterius habuit, qui acceptae legis deliciis ad nitorem usus est, non ad utilitatem? Quem vero Lazarus ulceribus plenus nisi gentilem populum figuraliter exprimit? Qui dum conversus ad Deum peccata sua confiteri non erubuit, huic vulnus in cute fuit. In cutis quippe vulnere virus a visceribus trahitur, et foras erumpit. Quid est ergo peccatorum confessio, nisi quaedam vulnerum ruptio? Quia peccati virus salubriter aperitur in confessione, quod pestifere latebat in mente. Vulnera etenim cutis in superficiem trahunt humorem putredinis. Et confitendo peccata quid aliud agimus, nisi malum quod in nobis latebat aperimus? Sed Lazarus vulneratus cupiebat saturari de micis quae cadebant de mensa divitis, et nemo illi dabat, quia gentilem quemque ad cognitionem legis admittere superbus ille populus despiciebat. Qui dum doctrinam legis non ad charitatem habuit, sed ad elationem,
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc tempore ur̃a abundantia illorum
inopiam suppleat. ut & illorum ab un¬
dantia urãe in opiȩ sit supplementum:
Pensate quod ipsa per se ueritas dicat.
Quamdiu fecistis uni de his fratrib meis
minimis. michi fecistis: Ad tribuendum¬
ergo pigri cur estis. quando hoc quod
iacenti in terra porrigitis sedenti in cȩlo
datis: Sed haec omnipotens ds̃ qui ꝑme
in uestris auribus loquitur. perse inuri
mentibus loquatur: qui uiuit & regas

Expanded text:
In hoc tempore vestra abundantia illorum In hoc tempore vestra abundantia illorum inopiam suppleat, ut et illorum abundantia vestrae inopiae sit supplementum . Pensate quod ipsa per se Veritas dicit: Quandiu fecistis uni de his fratribus meis minimis, mihi fecistis . Ad tribuendum pigri cur estis, quando hoc quod jacenti in terra porrigitis sedenti in coelo datis? Sed haec omnipotens Deus quae per me in vestris auribus loquitur, per se in vestris mentibus loquatur, qui vivit et regnat
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑnos ciues ẽmicat. iam inter ignitos
illos lapides aeterni diadematis cho¬
ruscat. Ouos qui in hoc mundo uos¬
diuites aut esse creditis aut estis. confer¬
te si potestis falsas diuitias ur̃as uers a¬
uitiis romulȩ. Uos in huius mundi
uia omnia amissuri possidetis: illa nihil
quęsiuit initinere & omnia inuenit in
peruentione. Uos lȩtam uitam ducitis.
tristem mortem timetis: illa tristem ui¬
tam ꝑtulit. adlȩtam mortem ꝑuenit.
Uos ad tempus quęritis obsequium ho¬
minum: illa despecta ab hominib inue¬
nit socios choros angłorum. Discite iguꝰ
fratres temporalia cuncta despicere. dis¬
cite honorem transeuntem contempne¬
re. aeternam gloriam amare. Honora¬
te quos pauperes cernitis. & quos foris
conspicitis despectoᷤ sȩculi: intus arbitra¬
mini amicos dĩ. Cum his participamini
quod habetis. ut hoc quandoq dignent᷑
uobiscum participari quod habent̾. Pen¬
sate quod ore magistri gentium dicitur.

Expanded text:
supernos cives emicat, jam inter ignitos supernos cives emicat, jam inter ignitos illos lapides aeterni diadematis coruscat. O vos qui in hoc mundo divites aut esse creditis, aut estis, conferte, si potestis, falsas divitias vestras veris divitiis Romulae. Vos in hujus mundi via omnia amissuri possidetis; illa nihil quaesivit in itinere, et omnia invenit in perventione. Vos laetam vitam ducitis, tristem mortem timetis; illa tristem vitam pertulit, ad laetam mortem pervenit. Vos ad tempus quaeritis obsequium hominum, illa despecta ab hominibus invenit socios choros angelorum. Discite ergo, fratres, temporalia cuncta despicere, discite honorem transeuntem contemnere, aeternam gloriam amare. Honorate quos pauperes videtis, et quos foris conspicitis despectos saeculi intus arbitramini amicos Dei. Cum his participamini quod habetis, ut hoc quandoque dignentur vobiscum participari quod habent. Pensate quod ore magistri gentium dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ecce subito inplatea ante eiusdem cel¬
lulȩ ostium duo chori psallentium con¬
stiterunt. Ꝙ sicut se dicebant sexus ex
uocibus discreuisse. psalmodiȩ cantus
dicebant uiri. & femine respondebant.
Cumq ante fores cellulȩ exhiberentur
caelestes exsequiȩ: sc̃a illa anima carne
soluta est. Qua ad cęlum ducta qͣnto
chori psallentium altius ascendebant.
tanto cȩpit psalmodia lenius audiri:
quousq et eiusdem psalmodiae sonitus
& odoris suauitas elongata finiretur. Hȩc
igitur quam diu uixit incorpore. quis
illam haberer inhonore: In digna cunc¬
tis. omnib despecta uidebatur. Quis
ad illam accedere: quis ad illam uenire uii¬
dignaretur . Sed latebat insterquilinio
margarita dĩ. Sterquilinum fr̃s hanc
ipsam corruptibilitatem corporis appel¬
lo. sterquilinium abiectionem paupra¬
tis nomino: Assumpta est ergo margari¬
ta quae iacebat insterquilinio. & posita
in caelestis regis ornamento lam inter

Expanded text:
ecce subito in platea ante ejusdem celecce subito in platea ante ejusdem cellulae ostium duo chori psallentium constiterunt, et sicut se dicebant sexus ex vocibus discrevisse, psalmodiae cantus dicebant viri, et feminae respondebant. Cumque ante fores cellulae exhiberentur coelestes exsequiae, sancta illa anima carne soluta est. Qua ad coelum ducta, quanto chori psatanto coepit psalmodia lenius audiri, quousque et ejusdem psalmodiae sonitus, et odoris suavitas elongata finiretur. 12. Haec ergo quandiu vixit in corpore, quis illam haberet in honore? Indigna cunctis, despecta omnibus videbatur. Quis ad illam accedere, quis illam videre dignaretur? Sed latebat in sterquilinio margarita Dei. Sterquilinium, fratres, hanc ipsam corruptibilitatem corporis appello, sterquilinium abjectionem paupertatis nomino. Assumpta est ergo margarita quae jacebat in sterquilinio, et posita in coelestis Regis ornamento, jam inter
Abbreviated transcription (Latin):
concuti. ac si in gredientiũ turba preme¬
retur: Atq ut dicebant intrantium
multitudinem sentiebant. sed nimieta¬
te timoris et luminis uidere nil poterant:
quia eaꝵ oculos & pauor depresserat.
et ipsa tanti luminis claritas reuerbera¬
bat: Quã lucem ꝓtinus miri odoris
est fraglantia subsecuta: ita ut earum
animũ quia lux emissa terruerat. odo¬
rissuauitas refoueret. Sed cum uim
claritatis illius ferre non possent: cȩpit
ẽadem romula assistentem & tremen¬
tem redemptam suoꝵ morum magistrã
blanda uoce consolari dicens. Noli ti¬
mere mater. non morior modo. Cumq
hoc illa crebro diceret. paulatim lux
quae fuerat emissa subtracta est: sed is
qui subsecutus est odor remansit. Sicq
dies secundus et tertius transiit. ut as¬
persa fraglantia odoris emanaret
suam iterum uocauit. Qua ueniente :
uiaticum petiit. & accȩpit. Nec dum
uero ẽadem redempta uel alia eius disci-¬
pula alectulo iacentis abscesserant: et

Expanded text:
concuti, ac si ingredientium turba premeconcuti, ac si ingredientium turba premeretur. Atque, ut dicebant, intrantium multitudinem sentiebant, sed nimietate timoris et luminis videre nil poterant, quia earum oculos et pavor depresserat, et ipsa tanti luminis claritas reverberabat. Quam lucem protinus miri odoris est fragrantia subsecuta, ita ut earum animum, quia lux emissa terruerat, odoris suavitas refoveret. Sed cum vim claritatis illius ferre non possent, coepit eadem Romula assistentem sibi et trementem Redemptam, suorum morum magistram, blanda voce consolari, dicens: noli timere, mater, non morior modo. Cumque hoc illa crebro diceret, paulatim lux quae fuerat immissa subtracta est, sed is qui subsecutus est odor remansit. Sicque dies secundus et tertius transiit, ut aspersi fragrantia odoris remaneret. suam iterum vocavit; qua veniente, viaticum petiit, et accepit. Necdum vero eadem Redempta, vel illa alia ejus discipula a lectulo jacentis abscesserant, et
Abbreviated transcription (Latin):
rant. Nam ipsa ei detrimenta membrorũ
facta fuerant incrementa uirtutũ: quia
tanto sollicitisis ad usum orationis suecre¬
uerat. quanto et aliud quod libet agere
nequaquam ualebat. Nocte igitur quadã
eandem redemptam qua prȩfatus sum quȩ
utrasq discipulas suas filiarum loco nutrie¬
bat. uocauit dicens. Mater ueni. mater
ueni. Quae mox cum alia eius condisci-¬
pula surrexit: sicut utrisq referentibuᷤ
et multis res eadem claruit. et ego quoq
eodem tempore agnoui. Cumq nocꝰtis me¬
dio lectulo iacentis assisterent: subito cae¬
litus lux emissa omne illius cellulȩ spatiũ
impleuit. & splendor tantȩ claritatis emi¬
cuit. ut corda assistentium in aestimabili
pauore perstringeret. atq ut post ipse
referebant omne in eis corpus obrigesceret¬
& insubito stupore remanerent. Cȩpit
namq quasi cuiusdam magnę multitudi¬
nis in gredientis sonitus audiri. ostium cellolȩ

Expanded text:
rant. Nam ipsa ei detrimenta membrorum rant. Nam ipsa ei detrimenta membrorum facta fuerant incrementa virtutum, quia tanto sollicitius ad usum orationis excreverat, quanto et aliud qnequaquam valebat. Nocte ergo quadam eamdem Redemptam, quam praefatus sum, quae utrasque discipulas suas filiarum loco nutriebat, vocavit dicens: Mater, veni, mater, veni. Quae mox cum alia ejus discipula surrexit, sicut utrisque referentibus et multis res eadem claruit, et ego quoque eodem tempore agnovi. Cumque noctis medio, lectulo jacentis assisterent, subito coelitus lux emissa omne illius cellulae spatium implevit; et splendor tantae claritatis emicuit, ut corda assistentium inaestimabili pavore perstringeret, atque, ut post ipsae referebant, omne in eis corpus obrigesceret, et in subito stupore remanerent. Coepit namque quasi cujusdam magnae multitudinis ingredientis sonitus audiri, ostium cellulae
Abbreviated transcription (Latin):
bitaculo commanentes. moꝵ quidem di¬
uiti is plenam sed tamen rebus pauperem
uitam ducebant. Hȩc autem qua prefa¬
tus sum romula aliam quam prȩdixi con¬
discipulam suam magis uitȩ meritis ante¬
ibat. Erat quippe mirȩ patientiȩ. summȩ
oboedientiȩ. custos oris sui. ad silentium
studiosa ualde et ad continuae orationis
usum. Sed quia plerumq hi quoᷤ iam per
fectos homines ęstimant adhuc in oculis
summi opificis aliquid inꝑfectionis habent.
sicut sepe imperiti homines nec dum per¬
fectȩ sculpta sigilla conspicimus. & iam qͥsi
perfecta laudamus. quae adhuc artifex
considerat et limat. laudari iam audit. et
tamen ea tundere meliorando non desinit.
haec quã prȩdiximus romula ea qua greco
uocabulo medici paralysin uocant molestia
corporali ꝑcussa est. Multisq annis inlec¬
tulo decubans. pęne omni iacebat mem¬
broꝵ officio destituta: nec tamen hȩc eadem
eius mentem adinpatientiã flagella ꝑduxe¬

Expanded text:
bitaculo commanentes, morum quidem dibitaculo commanentes, morum quidem divitiis plenam, sed tamen rebus pauperem vitam ducebant. Haec autem quam praefatus sum Romula aliam quam praedixi condiscipulam suam magnis vitae meritis anteibat. Erat quippe mirae patientiae, summae obedientiae, custos oris sui ad silentium, studiosa valde ad continuae orationis usum. Sed quia plerumque hi, quos jam homines perfectos aestimant, adhuc in oculis summi opificis aliquid imperfectionis habent, sicut saepe imperiti homines necdum perfecte sculpta sigilla conspicimus, et jam quasi perfecta laudamus, quae tamen adhuc artifex considerat et limat, laudari jam audit, et tamen ea tundere meliorando non desinit; haec quam praediximus Romula ea quam Graeco vocabulo medici paralysin vocant molestia corporali percussa est, multisque annis in lectulo decubans, pene omni jacebat membrorum officio destituta, nec tamen haec eadem ejus mentem ad impatientiam flagella perduxe
Abbreviated transcription (Latin):
exterius cybo. interius satiatur eloquio
Pauper ergo cum reprehensibilis cernit᷑.
moneri debet. & despici non deber.Si
uero reprehensionis nichil habet. uenera¬
ri sum mopere sicut intercessor debet.
Sed ecce multos cernimus. qui cuiuᷤᷤ sint
mentis nescimus. Omnes ergo ueneran¬
di sunt: tantoq necesse est ut omnibus
te humiliare debeas. quanto quissit xp̃c
is qui presto est frater & conpresbiter m̃s
speciosus nouit. Codem tempore quo
monasterium petii anus quaedam redẽp
ta nomine inscimonialis habitu constitu¬
ta inurbe hac iuxta beatȩ orariae semꝑ
uirginis ȩccłam manebat. Hlaec illius erun¬
dinis discipula fuerat. quae magniᷤ uirtu¬
tibus pollens suꝑ prenestinos montes uitã
heremiticam duxisse ferebatur. Huic
duȩ in eodem habitu discipulȩ adherebans
una nomine romula. & altera quae nunc
adhuc super est. Quam quidem facie scio.
sed nomine non scio. Tres itaq hȩ uno ha¬

Expanded text:
et exterius cibo, et interius satiantur eloquio. et exterius cibo, et interius satiantur eloquio. Pauper ergo cum reprehensibilis cernitur, moneri debet, despici non debet. Si vero reprehensionis nihil habet, venerari summopere sicut intercessor debet. Sed ecce multos cernimus, quis cujus sit meriti nescimus. Omnes ergo venerandi sunt, tantoque necesse est ut omnibus te humiliare debeas, quanto quis eorum siis qui praesto est frater et compresbyter meus Speciosus novit. Eodem tempore quo monasteta nomine, in sanctimoniali habitu constituta in urbe hac juxta beatae Mariae semper virginis ecclesiam manebat. Haec illius Herundinis discipula fuerat, quae magnis virtutibus pollens, super Praenestinos montes vitam eremiticam duxisse ferebatur. Huic autem Redemptae duae in eodem habitu discipulae aderant, una nomine Romula, et altera, quae nunc adhuc superest, quam quidem facie scio, sed nomine nescio. Tres itaque hae in uno ha
Abbreviated transcription (Latin):
satiatis cotidie demensa cadunt. Uerba
saerȩ lectionis debent nos instruere adim¬
plenda mandata pietatis. Cotidie lazarũ¬
tune se pauperes offerunt.rogant nos qui
tẽ ꝓ nob int̃ cessores ueniant. Certe nos om̃mo
rogare debium. & tamen rogamuu. Uidete
si negare debemus quod p̾etimur. quan-¬
do patroni sunt qui petunt. Nolite ergo
misericordiȩ tempora ꝑdere. nolite ac¬
cepta remedia dissimulare. Ante suppli¬
ciumcogitate desupplicto. Cum quos lib&
in hoc mundo abiectos aspicitis. & iam si
qua reprehensibilia eorum esse uideantur
nolite despicere: quia fortasse quos morũ
infirmitas uulnerat. medicin a pauꝑtatis
curat. Quorum si qua sunt talia quae
debeant iure reprehendi. Haec si uultis
adusum urãe mercedis inflectite. ut ex
ipsis eoꝵ uitiis cumulentur uobis increm̃¬
ta pietatis: quatinus panem pariter de¬
tis & uerbum. panem refectionis cum
uerbo correptionis. & duo auobis alimen¬
ta ꝑcipiat qui unum quęrebat. dum

Expanded text:
satiatis quotidie de mensa cadunt. Verba satiatis quotidie de mensa cadunt. Verba sacrae lectionis debent nos instruere ad implenda mandata pietatis. tune se pauperes offerunt, rogant nos, qui tunc pro nobis intercessores venient. Certe nos omnino rogare debuimus, sed tamen rogamur. Videte si negare debemus quod petimur, quando patroni sunt qui petunt. Nolite ergo misericordiae tempora perdere, nolite accepta remedia dissimulare. Ante supplicium cogitate de supplicio. Cum quoslibet in hoc mundo abjectos aspicitis, etiamsi qua reprehensibilia eorum esse videantur, nolite despicere, quia fortasse quos morum infirmitas vulnerat, medicina paupertatis curat. Quorum si qua sunt talia quae debeant jure reprehendi, haec, si vultis, ad usum vestrae mercedis inflectite, ut ex ipsis eorum vitiis cumulentur vobis incrementa pietatis, quatenus panem pariter detis et verbum, panem refectionis cum verbo correptionis; et duo a vobis alimenta percipiant qui unum quaerebant, dum
Abbreviated transcription (Latin):
us implebunt. Minus est enim quic quid
ꝑ legem dicitur. quã hoc quod ꝑ dñm
iubetur. Illa enim dari decimas prȩcipit.
redemptor uero nr̃ abhis qui ꝑfectionẽ
sequuntur omnia dimitti iubet. Illa pec¬
cata carnis resecat. redemptor uero nr̃
illicitas & iam cogitationes dampnat. Si
ergo moysen & ꝓphetas non audiunt.
neq siquis ex mortuis resurrexerit cre¬
dent: quia qui uiliora legis prȩcepta
implere negligunt. saluatoris nr̃i man¬
datis altioribus obȩdire quando conua¬
lescunt: Et nimirum constat quia cuiꝰ
implere dicta renuunt: ei ꝓculdubio
credere recusant. Hȩc nos de ipsa rei ges¬
tȩ consideratione dixisse sufficiat. Sed
uos fratres bemĩ et requiem lazari et
poenam diuitis cognoscentes sollerter
agite. culparum urarum intercessores
quaerite. atq aduocatos uobis in die iu¬
dicii pauperes ꝓcurate. Multoᷤᷤ et enim
lazaros nunc habetis. Ante ianuas urãs
iacent. atq his indigent quȩ uobis iam

Expanded text:
us implebunt. Minus est enim quidquid us implebunt. Minus est enim quidquid per legem dicitur , 1659 quam hoc quod per Dominum jubetur. Illa enim dari decimas praecipit, Redemptor vero noster ab his qui perfectionem sequuntur omnia dimitti jubet. Illa peccata carnis resecat, Redemptor vero noster illicitas cogitationes etiam damnat . Si ergo Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit credent, quia hi qui viliora legis praecepta implere negligunt Salvatoris nostri mandatis altioribus obedire quando convalescunt? Et nimirum constat quia cujus implere dicta renuunt, ei procul dubio credere recusant. Haec nos de ipsa rei gestae consideratione dixisse sufficiat. 10. Sed vos, fratres, et requiem Lazari, et poenam divitis cognoscentes, solerter agite, culparum vestrarum intercessores quaerite atque advocatos vobis in die judicii pauperes procurate. Multos etenim nunc Lazaros habetis; ante januas vestras jacent, atque his indigent, quae vobis jam
Abbreviated transcription (Latin):
gaudioꝵ. quando & inpictura niger co¬
lor substernitur. ut albus uel rubeus
clarior uideatur : Sicut dictum est
tanto bonis sua gaudia excrescunt. qͥn¬
to eoꝵ oculis mala dampnatoꝵ. subterria.¬
cent quae euaserunt. Et quamuis eis
sua gaudia ad ꝑfruendum plene suffi¬
ciant. mala tamen reꝓborum absꝙ du¬
bio semꝑ aspiciunt. quia qui ereators
sui claritatem uident. nichil inercatura
agitur quod uidere non possint. Peten¬
ti autem diuiti ut lazarus mittatur
ab abraham ꝓtinus respondetur. Habem
moẏsen & prophetas. illos audiant. Seq
qui dĩ uerba despexerat. hȩc audire non
posse suos sequaces estimabat. Unde et
respondit diues. Non pater mi: sed siquiᷤ¬
adeos ex mortuis ierit credent. Cui mox
phetas non audiunt. neq siquis ex mortu¬
is resurrexerit credent: quia nimirum
qui uerba legis despiciunt. redemptoris
prȩcepta qui ex mortuis resurrexerit
quanto subtiliora sunt tanto hȩc difficili'¬

Expanded text:
gaudiorum, quando et in pictura niger cogaudiorum, quando et in pictura niger color substernitur, ut albus vel rubeus clarior videatur? Nam sicut dictum est tanto bonis sua gaudia excrescunt, quanto eorum oculis damnatorum mala subterjacent quae evaserunt. Et quamvis eis sua gaudia ad perfruendum plene sufficiant, mala tamen reproborum absque dubio semper aspiciunt, quia qui Creatoris sui claritatem vident, nihil in creatura agitur quod videre non possint. 9. Petenti autem diviti ut Lazarus mittatur, ab Abraham protinus respondetur: Habent Moysen et prophetas; audiant illos. Sed qui Dei verba despexerat haec audire non posse suos sequaces existimabat. Unde et respondit dives: Non, pater mi; sed si quis ex mortuis ierit ad eos, credent. Cui mox phetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit, credent. Quia nimirum qui verba legis despiciunt Redemptoris praecepta, qui ex mortuis resurrexit, quanto subtiliora sunt, tanto haec difficili
Abbreviated transcription (Latin):
suis timeret. Ut ergo peccatores insup¬
plicio amplius puniantur : et eorum ui¬
dent głam quos contempserunt. et
de illoꝵ etiam poena torquentur quoᷤ
inutiliter amauerunt. Credendum
uero est quod ante retributionem ex¬
tremi iudicii iniusti inrequie quosdam
iustos conspiciunt. ut eos uidentes in gau¬
dio non solum de suo supplicio sed etiã
de illor bono crucientur: iusti uero in
tormentis semꝑ intuentur iniustos. ut
hinc eoꝵ gaudium crescat quia malum
conspiciunt quod misericorditer euase¬
runt. tantoq maiores ereptori suo grãs
referant. quanto uident in aliis quod
ipsi ꝑpeti si e̾e̾nt relicti potuerunt. Nec
illam tantȩ beatitudinis claritatem apud
iustorum animum fuscat aspecta poe¬
na reꝓborum: quia ubi iam compassio
miseriȩ non erit. minui proculdubio bea¬
torum lȩtitia non ualebit. Quid autẽ
mirum si dum iusti in iustorũ tormen¬
ta conspiciunt hoc eis ẽũenit in obsequio

Expanded text:
suis timeret. Ut ergo peccatores in supsuis timeret. Ut ergo peccatores in supplicio amplius puniantur, et eorum vident gloriam quos contempserunt, et de illorum etiam poena torquentur quos inutiliter amaverunt. Credendum vero est quod ante retributionem extremi judicii injusti in requie quosdam justos conspiciunt, ut eos videntes in gaudio non solum de suo supplicio, sed etiam de illorum bono crucientur. Justi vero in tormentis semper intuentur injustos, ut hinc eorum gaudium crescat, quia malum conspiciunt quod misericorditer evaserunt; tantoque majores ereptori suo gratias referunt, quanto vident in aliis quod ipsi perpeti, si essent relicti, potuerunt. Nec illam tantae beatitudinis claritatem apud justorum animum fuscat spectata poena reproborum, quia ubi jam compassio miseriae non erit, minuere procul dubio beatorum laetitiam non valebit. Quid autem mirum si dum justi injustorum tormenta conspiciunt, hoc eis veniat in obsequium
Abbreviated transcription (Latin):
iusti transire adreꝓbos possunt. quia
erecti iam ꝑiustitiam udicii eius nullo
modo ex aliqua compassione miserentur
Sed postqu̾a ardenti diuiti de se spes tol¬
litur. eius animus ad propinquos quos
reliquerat recurrit: quia reꝓboꝵ mentẽ
poena sua quandoq inutiliter erudit
ad caritatem. ut iam tunc & iam suos spi¬
ritualiter diligant. qui nec eos dũ peccata
diligerent nec se amabant. Unde nunc
dicitur. Rogo ergo te pater ut mittas
eum in domũm patris mei. habeo enim
quinq fr̃s: ut testetur illis. ne et ipsi ue¬
niant inhunc locum tormentorum.
Qua in re notandum est ardenti diuiti
quanta ad supplicium cumulantur.
Ad poenam namq suam ei et cognitio
seruatur et memoria. Cognoscit enim
lazarum quem despexit. fratrũ quoq
suor meminit quos reliquit. Perfecta¬
ei quippe ultio depaupere non esset.
si hunc in retributione non recognos¬
ceret: et ꝑfecta poena non esset inigne.
si non in hoc quod ipse patitur etiam in

Expanded text:
justi transire ad reprobos possunt, quia, justi transire ad reprobos possunt, quia, erecti jam per justitiam judicii, eis nullo modo ex aliqua compassione miserentur. 8. Sed postquam ardenti diviti de se spes tollitur, ejus animus ad propinquos quos reliquerat recurrit, quia reproborum mentem poena sua quandoque inutiliter erudit ad charitatem, ut jam tunc etiam suos spiritaliter diligant, qui hic, dum peccata diligerent, nec se amabant. Unde nunc subditur: Rogo ergo te, Pater, ut mittas eum in domum patris mei; habeo enim quinque fratres, ut testetur illis, ne et ipsi veniant in hunc locum tormentorum. Qua in re notandum est ardenti diviti quanta ad supplicium cumulantur. Ad poenam namque suam ei et cognitio servatur et memoria. Cognoscit enim Lazarum quem despexit, fratrum quoque suorum meminit quos reliquit. Perfecta quippe ei ultio de paupere non esset, si hunc in retributione non recognosceret. Et perfecta poena in igne non esset, si non hoc quod ipse patitur etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
possint. neq inde huc transmeare. Qua
inre ualde quȩrendum est quomodo
dicatur. hi qui uolunt ad uos transire
non possint. Quia enim hi qui in infer¬
no sunt adbeatorum sortem transire
cupiunt: dubium non est. Qui uero
iam in beatitudinis sorte suscepti sunt.
quo pacto dicitur quia transire ad eos
qui in inferno cruciantur uolunt  Sed
sicut transire reꝓbi adelectos cupiunt.
idest asupplicioꝵ. suoꝵ afflictione migra¬
re: ita electi ad afflictos atq intorm̾tis
naturae bonitate miscdam habeant. iã
tunc auctoris sui iustitiȩ coniuncꝰtȩ
tanta rectitudine constringuntur: ut
nulla adreꝓbos compassione moueant᷑
psi quippe iudici concordant cui inherent.
et eis quos eripere non possunt nec ex
misericordia condescendunt: quia tantũ
illos tunc ase uidebunt extraneos. quan¬
to & ab eo quem diligunt auctore suo
conspiciunt repulsos. Nec iniusti ergo
ad beatoꝵ sortem transeunt. quia damp¬
natione ꝑpetua constringuntur: nec

Expanded text:
possint, neque inde huc transmeare. Qua in re valde quaerendum est, quomodo dicatur, hi qui volunt ad vos transire non possunt, quia enim hi qui in inferno sunt, ad beatorum sortem transire cupiunt, dubium non est: qui vero jam in beatitudinis sorte suscepti sunt, quo pacto dicitur, quia transire ad eos qui in inferno cruciantur, volunt. Sed sicut transire reprobi ad electos cupiunt, id est a suppliciorum suorum afflictione migrare, ita ad afflictos atque in tormentis naturae bonitate misericordiam habeant, jam tunc auctoris sui justitiae conjunctae, tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione moveantur. Ipsi quippe judici concordant cui inhaerent, et eis quos eripere non possunt nec ex misericordia condescendunt, 1658 quia tantum illos tunc a se videbunt extraneos, quantum ab eo quem diligunt auctore suo conspiciunt esse repulsos. Nec injusti ergo ad beatorum sortem transeunt, quia damnatione perpetua constringuntur; nec
Abbreviated transcription (Latin):
Nueapis sacri eloaui eate
fr̃s lem̃i prius seruanda est ueritas his¬
toriȩ et post modum requirenda spualis
intelligentia allegoriȩ. Tunc namq al¬
legoriȩ fructus suauiter carpitur. cũ
prius ꝑ historiam ueritatis radice solidat᷑.
Sed quia non numquã allegoria fidem
ȩdificat. & historia moralitatẽ. nos quia
auctore dõ iam fidelibus loquimur non
ab re credimus si ipsum loquendi ordinẽ
post ponamus: quatinus qui fidem iam
firmam tenetis prius de allegoria aliquid
breuiter audire debeatis. et quod uobis
demoralitate historiȩ ualde est necessariũ
hoc in expositionis nrae ordine seruetur
extremum. quia ea plerumq solent me¬
lius recoli quae contingit post modum
audiri. Sensus ergo allegoricos sub breui¬
tate transcurrimus. ut admoralitatis la-¬
titudinem citius uenire ualeamus. Homo xꝰ¬
quidam erat diues. et induebatur porpu-¬
ra et bysso: et epulabatur cotidie splen¬

Expanded text:
erbis sacri eloquii, fratres charissimi, prius servanda est veritas historiae, et postmodum requirenda spiritalis intelligentia allegoriae. Tunc namque allegoriae fructus suaviter carpitur, cum prius per historiam in veritatis radice solidatur. Sed quia nonnunquam allegoria fidem aedificat, et historia moralitatem, nos qui auctore Deo jam fidelibus loquimur, non abs re credimus si ipsum loquendi ordinem postponamus, quatenus qui fidem jam firmam tenetis prius de allegoria aliquid breviter audire debeatis; et quod vobis de moralitate historiae valde est necessarium, hoc in expositionis nostrae ordine servetur extremum, quia ea plerumque solent melius recoli quae contingit postmodum audiri. 2. Sensus ergo allegoricos sub brevitate transcurrimus, ut ad moralitatis latitudinem citius venire valeamus. Homo quidam erat dives, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splen
Abbreviated transcription (Latin):
mundus ipse testis sit peccatoꝵ. Tunc
dixit rex ministris. Ligatis pedib et ma
nibus mittite eum intenebras exteriores
Ibi erit fletus & stridordentiũ: Manꝰ
ligatas et pedes fletumꝙ oculoꝵ et stri¬
dorem dentium uel approbanda resur¬
rectionis intellige ueritatem: uel certe
ideo ligantur manuᷤ et pedes. ut male
operari & currere desistant ad effunden¬
dum sanguinem. Infletu quoq oculoꝵ
et stridore dentium ꝑmetaphorã membr&ꝵ
corporaliũ magnitudo ostendit᷑ tormentoꝵ
Multi autem sunt uocati. pauci uͦ electi.
Om̃s parabolas breui sententiola compre¬
hendit : quod & in opere uineȩ & in ȩdi¬
ficatione domus & in conuiuio nuptiali
non initia sed finis quaeratur: Dcoe¬

Expanded text:
mundus ipse testis sit peccatorum. Tunc mundus ipse testis sit peccatorum. Tunc dixit rex ministris: Ligatis pedibus enibus, mittite eum in tenebras exteriores, ibi erit fletus et stridor dentium. Ligatas manus et pedes, fletumque oculorum et stridorem dentium, vel ad comprabandam resurrectionis veritatem intellige, vel certe ideo ligantur manus et pedes, ut deoperari, et currere desistant ad effundendum sanguinem. In fletu quoque oculorum, et stridore dentium, per metaphoram membrorum corporalium, magnitudo ostenditur tormentorum. Multi autem sunt vocati, pauci vero electi. Omnes parabolas brevi sententia 177 comprehendit: quod et in opere vineae, et in aedificatione domus, et in convivio nuptiali, non initia, sed finis quaeratur.