comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
giter scõru censeo sacrificia sacerdotũ. ut te homo laytꝰ sac̾dotibus
dei nec dicendo subderes nec saltẽ sił q̃rendo nusceres s censendo
p̾poneres. Aufer tibi ista flli. Nõ sic ĩ uia quã xp̃s hiulis se ip̃m esse
docuit abulat᷑. Nullꝰ cum hoc timore per angusta eius porta iug̾dr̃
ex hac uita migrau̾int interĩ nõ ire in regnũ celoꝵ. s ĩ paradisũ
postea in resurtionẽ mortuoꝵ &̃ ad regni celoꝵ btĩtudinẽ ꝑueĩre
si uis ẽẽ catholicus. hoc eĩ eis dare nec pelagiana h̾esis ausa ẽ: que
opinatur pariuilos nõ trahere originale pccm̃. quos tu ꝙͣuis sicut
catholicus cũ peccato nasci fatearis: nec̾io qua tñ perusioris nouit᷑¬
te opinionis sine babtismate salutari & ab hoc peccato cũ quo ñscũ¬
tur absolui et in regnũ celoꝵ asseris introduci. Neque cõsideras ĩ

Expanded text:
giter sanctorum censeo sacrificia sacerdotum: » ut te homo laicus sacerdotibus giter sanctorum censeo sacrificia sacerdotum: » ut te homo laicus sacerdotibus Dei nec discendo subderes, nec saltem simul quaerendo misceres, sed censendo praeponeres. Aufer tibi ista, fili: non sic in via, quam Christus humilis se ipsum esse docuit, ambulatur; nullus cum hoc tumore per angustam portam ejus ingrediex hac vita emigraverint, interim non ire in regnum coelorum, sed in paradiso in resurrectione mortuorum etiam ad regni caelorum beatitudinem peruenire\', si uis esse catholicus. hoc enim eis dare nec Pelagiana heresis ausa est, quae opinatur paruulos non trahere originale peccatum. quos tu quamuis sicut catholicus cum peccato nasci fatearis, nescio qua tamen peruersioris nouitate opinionis sine baptismate salutari et ab hoc peccato cum quo nascuntur absolui et in regnum caelorum asseris introduci neque consideras, in
Abbreviated transcription (Latin):
lata nõibus. Suffic quod nõ pot̾ introhire doĩ regnũ dei qͥ nõ fuer
lauac᷑ regũatõis ablutꝰ. Mansioes autẽ aliquas cõstitutas in domo
dei separe a regno dei qua sit aueritate deuiũ. puto ꝙ ia uitlligas. q¬
ideo ꝙ putasti ĩ aliquibꝰ mansionibꝰ qͣs diis młtas ẽẽ dix in domo pa
tris sui mansuros quosdã etiam nõ renatos exa qͣ et spũ ut fidem ca¬
tholica ten eas admoneo. si penitueris: em̾dare nõ differas:¬
li credẽ. nec dice. nec doce sacrificium xpistianoꝵ ꝓ hiis qͥ nõ bab¬
tizati de corpore exierint offeredũ. si uis esse catholicꝰ. Quia nec
illud quod de machabeoꝵ libris cõmemorasti sacuficiũ uideoꝵ ꝓ eis
qui nõ cutũcisi de corpore exierint oñdis oblatu. ĩqua tua siua tã no
ua. & cõtra ecclẽ totius auctoritatẽ disciplinãq platam. u̾bo & ĩ solen¬
tissimo usus eis dicens. prohis sane oblatoes assiduas & offerenda iu¬

Expanded text:
on potest introire in regnum dei, qui non fuerit lauacro regenerationis ablutus. mansiones autem aliquas constitutas in domo dei separare a regno dei quam sit a ueritate deuium puto, quod iam intellegas. quod putasti in aliquibus mansionibus, quas dominus multatris sui, mansuros quosdam etiam non renatos ex aqua et Spiritu, ut fidem catholicam teneas, admoneo, si permittis, emendare non differasli credere, nec dicere, nec docere « sacrificium Christianorum pro his qui non baptizati de corpore exierint, offerendum, » si vis esse catholicus: quia nec illud quod de Machabaeorum libris commemorasti sacrificium Judaeorum pro his qui non circumcisi de corpore exierant, ova, et contra Ecclesiae totius auctoritatem disciplinamque prolata, verbo etiam insolentissimo usus es, dicens, « Pro his sane oblationes assiduas et offerenda ju
Abbreviated transcription (Latin):
defunctũ fuisse legisti quãquã ip̃a lectio nõ sit in eo canone scrip¬
t̾arum uñ in huiꝰ modi questionibꝰ testimonia ꝓferenda sunt:¬

Expanded text:
defunctum fuisse legisti? Quanquam ipsa lectio non sit in eo canone Scripdefunctum fuisse legisti? Quanquam ipsa lectio non sit in eo canone Scripturarum, unde in hujusmodi quaestionibus testimonia proferenda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
cimus inquis de ĩfantibꝰ istiusmodi ratõem qui p̾destinasti bab-¬
tismo uite p̾sẽtis anteꝙͣ renascantur in xͦ preueniunt᷑ occiduo.
Ergo ne predestinati babtismo uite presentis anteꝙ̃ ad eũ perueni¬
ant preueniuntur actiduo & p̾destinaret deus ꝙ futurũ nõ fuisse
p̾sciuit: aut hoc futur fuisse nesciũ ut eius aut predestinatio fru¬
straretur aut p̾sciencia falłetur : t̾udes quãta hinc dici possent. nͥ
ꝙ paulo ante dixi ten̾em ut hinc te breuit̾ admonerem:
oli credere nec dic̾e̾ nec docere de infantibꝰ qui pͥusꝙͣ renascã¬
tur in xp̃o preueniuntur. &tiduo scriptũ esse raptus est ne

Expanded text:
 istius modi rationem, qui praedestinati baptismo uitae praesentis, antequam renascantur in Christo, praeueniuntur occiduo. ergone praedestinati baptismo uitae praesentis, antequam ad eum perueniant, praeueniuntur occiduo et praedestinaret deus quod futurum non fuisse praesciuit aut hoc futurum non fuisse nesciuit, ut eius aut praedestinatio frustraretur aut praescientia falleretur? uides quanta hinc dici possent, nisi quod paulo ante dixi tenerem, ut hinc te breuiter ammonerem. Xoli credere nec dicere nec docere \'de infantibus, qui priusquam renascantur in Christo, praeueniuntur occiduo, scriptum esse: \'raptus e st, ne
Abbreviated transcription (Latin):
niũ siue nõ omẽ. Euitato aũ falso testimõio quod tue ẽẽ intelligis: ñ
effugies oẽ mendatiũ. Quãto gͦ fortius qͣnto exellẽtius dices ñ ꝓdam
nec m̾tiar : fecit hoc ep̃s quoda tagasteñ. eccẽ. firmꝰ noĩe fumior uolũ¬
tate. Na cũ ab eo quereretur ħo iussu ĩperatoris per ap̃pritores ab eo m

Expanded text:
nium siue non omne; euitato autem falso testimonio, quod tu esse intellegis, non nium siue non omne; euitato autem falso testimonio, quod tu esse intellegis, non effugies omne mendacium. quanto ergo fortius, quanto excellentius dices: nec prodam nec mentiar! Fecit hoc episcopus quondam Thagastensis ecclesiae, Firmus nomine, firmior uoluntate. nam cum ab eo quaereretur homo iussu imper
Abbreviated transcription (Latin):
legis nõ conditor. An ideo nõ erit fłm testimõiu ꝙ ꝓ ĩnocẽte m̾tieris
qr ñ ille uidex s executor ĩtrõgat: Quid si ip̃e conditor legis intrõget. ã¬
quilibet iudex iniqus ad suppliciũ querens ĩnocẽtem: Quid facies: falsꝰ
testis an proditor eris: An ille erit ꝓditor qui iusto iudici latentẽ ho¬
miida ultro detulerit & ille nõ erit qui iudici ĩiusto ubi lateat ĩno¬
cens quẽ quer occide intrõganti indicau̾it eu qui se fide eius cõmise¬
rat: an inter crim̾ falsi testimonii & proditõnis dubiꝰ incertusq remͣ¬
nebit: an ta cẽdo uł ꝓfitendo te nõ esse dcũru c̾tus utr̃q uitab̾: Curgͦ ñ
hoc facias et pͥusꝙͣ ad iudice uenias ut caueas etia mẽdatiu : Euitato
eĩ m̾datio: cẽ testimõium fłm effugies siue oẽ mendatiu sit fłm testĩo¬

Expanded text:
legis, non conditor? an ideo non erit falsum testimonium quod pro innocente mentieris, legis, non conditor? an ideo non erit falsum testimonium quod pro innocente mentieris, quia nec ille judex, sed exsecutor interrogat? Quid, si ipquilibet iudex iniquus ad supplicium quaerens innocentem? quid facies? falsus testis an proditor eris? an ille erit proditor, qui iusto iudici latentem homicidam ultro detulerit, et ille non erit, qui iudici iniusto, ubi lateat innocens quem quaerit occidere, interroganti indicauerit eum, qui se fidei eius commiserat? an inter crimen falsi testimonii et proditionis dubius incertusque remanebis? an tacendo uel profitendo te non esse dicturum certus utrumque uitabis? cur ergo non hoc facias, priusquam ad iudicem uenias, ut caueas etiam mendacium? euitato enim mendacio omne testimonium falsum effugies, sine omne mendacium sit falsum testimo
Abbreviated transcription (Latin):
.Ergo m̾tiri ad tegẽdum cuiusꝙͣ pcc̃m malũ est mẽtiri aut̃ ad tegendu
pecorem nõ est malũ : Ita sane ait quispia. Nõ enĩ tunc peccat. quisqͣ c̾
euitat suppliciũ. &y cũ facit aliꝙͥ dignũ supplicio. ꝑtin ã ad disciplinã xa¬
na ut neq de cuiusꝙ̃ correctoe despet̾: neq cͥqua penitendi ĩtercludat᷑
adytus. Quid si ad uidicẽ ductus de ip̃o loco ubi se ille occultat introge¬
ris dicturꝰ es aut. nõ ibi est ubi eũ scis esse aut nõ noui et nõ uidi ꝙ no¬
sti & uidisti : dicturꝰ gͦ es falsu testimoniũ & occisurꝰ aĩa tua ne occida¬
tur omicida. An usq ad cõspectũ iudicis mẽtieris iudice aut̃ querente
Quid si de iusto atq ĩnocente ubi lateat sciens a uidice ĩtrõgeris qͥ tũ¬
ad mortem a maiore potestate uissꝰ ÷ rapi ut ille qͥ introgat executor s

Expanded text:
Ergo mentiri ad tegendum cujusquam peccatum, malum est; mentiri autem ad tegendum Ergo mentiri ad tegendum cujusquam peccatum, malum est; mentiri autem ad tegendum peccatorem, non est malum? Ita sane, ait quispiam: non enim tunc peccat quisquam, cum evitat supplicium; sed cum facit aliquid dignum supplicio. Pertinet autem ad disciplinam christianam, ut neque de cujusquam correcatur. quid? si ad iudicem ductus de ipso loco, ubi se ille occultet, interrogeris, dicturus es aut: non ibi est, ubi eum scis esse, aut: non noui et non uidi, quod nosti et uidisti? dicturus ergo es falsum testimonium et occisurus animam tuam, ne occidatur homicida? an usque ad conspectum iudicis mentieris, iudice autem quaerente quid? si de iusto atque iad mortem a majore potestate jussus est rapi, ut ille qui interrogat exsecutor sit
Abbreviated transcription (Latin):
ncͣcͣriꝰ ad cause cognitõem. s si actenꝰ testẽ scriptura nominaret: nõ
niu esse mendatiũ & si in cuiꝰꝙͣ falsa laude dicatur. An forte tunc dicit
lic̾ obest quoqͣm : Si enĩ mendatiũ ꝙ adu̾sus uita cuiꝙͣ temporalẽ dicr̃
etestabile est: qͣnto magis ꝙ adu̾sus uita et̾na sicuti ẽ oẽ mendaciu
neq cuiusꝙ̃ peccatũ aut confingat aut tegat nec a uidice querat᷑ & nulli
obsit ꝙ prosit alicui: nec flm testimonul esse nec rep̾hensibile m̾datium¬
& uid gͦ si ad xp̃ianũ omiada cõfugiat aut uideat qͦ confugit & de hac re
introgetur ab eo qui ad suppliciũ quer̃ hominẽ hoĩs int̾fcõrem m̾tiendũ
est: Quomꝰ enĩ non tegit. pcc̾̃m m̾tiendo cũ ille ꝓqͦ mentitur peccatũ sce
leratũ admiserit: Anqr non d̾ pcc̃o eius intrõgatur. s de loco ubi lateat:

Expanded text:
necessarius ad causae cognitionem. sed si hactenus testem scriptura nominaret, non necessarius ad causae cognitionem. sed si hactenus testem scriptura nominaret, non nium esse mendacium, etiamsi in cuiusquam falsa laude dicatur. An forte tunc dicit licui obest quoquo modo? si enim mendacium, quod aduersus uitam cuiusquam temporalem dicitur, detestabile est, quanto magis quod aduersus uitam aeternam! sicuti est omne mendacium, neque cuiusquam peccatum aut confingat aut tegat nec a iudice quaeratur et nulli obsit et prosit alicui, nec falsum testimonium esse nec reprehensibile mendacium? Quid ergo? si ad christianum homicida confugiat aut uideat, quo confugit, et de hac re interrogetur ab eo, qui ad supplicium quaerit hominem hominis interfectorem, mentiendum est? quomodo enim non tegit peccatum mentiendo, cum ileratum admiserit? An quia non de peccato ejus interrogatur, sed de loco ubi lateat?
Abbreviated transcription (Latin):
introgatus mẽtireris neq obesses cuiꝙͣ. et ei ꝓdesses cui opus erat¬
illud occultũ & nullũ peccatu m̾tiendo texisses. Non eni quisq pec¬
cat abscondendo rẽ sua qua tim amittẽ. s si ꝓpea non peccanius m̾¬
ciendo qr nulliꝰ poc̃o tegẽtes & nulli obsumꝰ & alicui ꝓsumꝰ quid agi¬
mus de ip̃o pcc̃o mendacii ubi eni positum est. ne furtũ feceris: ibi po¬
sicũ est ne fłm testimoniũ dixeris. Cũ gͦ singula prohibeantur cur fłox
testimoniu tuc est culpabile ᷤ furtũ tegat uł aliꝙ aliud pcc̃m si autem
nulla deffensione peccati per se ip̃m fiat nõ est culpabile cũ ip̃m furtũ
licet: Quod si absurdũ est Quid dicemꝰ: An flm testimoiu nõ est. nisi
cum quisq ita mẽtitur ut aut c̾inẽ confingat in aliꝙ aut alicꝰ crim̾ occl¬
tet aut quo qͦ modo q̃nꝙ̃ in iudicio premat. Uidetur enĩ testis iudici

Expanded text:
interrogatus mentireris; neqinterrogatus mentireris; neqillud occultum, et nullum peccatum mentiendo texisses. non enim quisquam peccat abscondendo rem suam, quam timet amittere. sed si propterea non peccamus mentiendo, quia nullius peccatum tegentes et nulli obsumus et alicui prosumus, quid agimus de ipso peccato mendacii? ubi enim positum est: ne furtum feceris, ibi positum est: ne falsum testimonium dixeris. cum ergo singula prohibeantur, cur falsum testimonium tunc est culpabile, si furtum tegat uel aliquod alium peccatum; si autem nulla defensione peccati per se ipsum fiat, non est culpabile cum ipsum furtum acere licet? Quod si absurdum est, quid dicemus? an falsum testimonium non est, nisi cum quisque ita mentitur, ut aut crimen confingat in aliquem aut alicuius crimen occultet aut quoquo modo quemquam in iudicio premat? uidetur enim testis iudici
Abbreviated transcription (Latin):
anuitat unũ modłi qui tñ modiꝰ possit ad necessariũ uictũ ꝓdesse fu¬
ranti: cõseq̃nꝰ erit ut et furtũ siue rep̾bensione fieri possit. & fłmi testimo¬
niũ sine pcc̃o dici. Qͦ quid dici potest peru̾siꝰ : An u̾o si alius furatus ess
illũ modiũ & tu uideres intrõgatusq esses m̾tireris honeste ꝓ paupere:
ĩ id ꝓ tua paupertate facias culpaberis qͣi amplius al
gere debeas: utrũq gͦ turpe atq uirandũ est. S fortassis exeptõem ad¬
dendã quis putet ut sut quidẽ honesta medatia q̃ nõ solũ nulli obsut̃
s etia nõ nulli prosunt. exeptis hiis quibꝰ crimina occultatur & deffẽ¬
dũtur ut ideo sit illud turpe mendatiũ q quãius nulli obsĩ & ꝓsit pã¬
peri: furtũ tñ occultat. si aut̃ ita nlłi obess& et ꝓdesset alicui ut etiam
nullũ pcc̃m occultaret atq deffend̾et turpe non ess uelut si qͥs piam pec¬
cunia sua te uidẽte absonderet ne per furtũ aut. ui amit̾tet atq ind̾

Expanded text:
amittat unum modium, qui tamen modius possit ad necessarium victum prodesse furanti; consequens erit ut et furtum sine reprehensione fieri possit, et falsum testimonium sine peccato dici. Quo quid dici potest perversius? An vero si alius furatus esset illum modium, et tu videres, interrogatusque esses, mentireris honeste pro paupere, et si id pro tua paupertate facias, culpaberis? quasi amplius alium quam te diligere debeas. Utrumque ergo turpe atque vitandum est. 20. Sed fortassis exceptionem addendam quis putet, ut sint quaedam honesta mendacia, quae non solum nulli obsunt, sed etiam nonnulli prosunt, exceptis his quibus crimina occultantur et defenduntur: ut ideo sit illud turpe mendacium, quod quamvis nulli obsit, et prosit pauperi, furtum tamen occultat; si autem ita nulli obesset et prodesset alicui, ut etiam nullum peccatum occultaret atque defenderet, turpe non esset. Velut si quispiam pecuniam suam te vidente absconderet, ne per furtum aut vim amitteret, atque inde
Abbreviated transcription (Latin):
nõ om̃s ista que sana doctrina ĩprobat uł ante sensisse uł ad ea cib̃
consensisse credideri. S acie m̾tis ip̃o tue recitatõnis ĩpetu cursuq
per stricta. hec parũ adu̾tere potusse. Aut certe etiã illos qui aduer¬
tere potuerunt non in te rerum liquidissimam u̾itatem s u̾boꝵ
pͥdicatur et amatur eloquiũ in spe iuuenis. et si nond̃ heat ma¬
turitatem fidemq doctoris. Quapp̃t ut & tu rect̾e sapias. et alios

Expanded text:
non omnes ista quae sana doctrina improbat, vel ante sensisse, vel ad ea tibi non omnes ista quae sana doctrina improbat, vel ante sensisse, vel ad ea tibi consensisse crediderim: sed acie mentis ipso tuae recitationis impetu cursuque perstricta, haec parum advertere potuisse; aut certe etiam illos qui advertere potuerunt, non in te rerum liquidissimam veritatem, sed verborum laudatur, praedicatur et amatur eloquium in spe juvenis; etsi nondum habeat maturitatem fidemque doctoris. Quapropter ut et tu recte sapias, et alios
Abbreviated transcription (Latin):
gnorancia uero meã utrũ aĩe ħoinum noue fiant an de parẽtibꝰ
quas tñ a creatore deo nõ de ip̃ius substãcia fieri dubitare fas nͥ÷
aut non debere rep̾hendi. aut ab eo debere a quo potest docente au¬
ferri et h̾ere in se aĩas corpoꝵ silitudines iucorporeas ip̃as aut nõ ẽẽ
corpora. et salua distinctõe aĩe et sp̃s etiam uniuersalit aĩam sp̃m
nũcupari: puto quod suaserĩ qui legent potius iudicabunt :
qua sane alia que plurima in tius libris em̾danda michi uidẽ¬
tur scire fortasse desideras: Uenire tibi nõ sit onerosũ nõ tãꝙ̃
discipulo ad magistrũ. s primeuo ad grãdeuũ forti ad infirmum.
Et si enim nõ eos edere debiusti: maiore tñ & ueriore gloria qͥsq
correctus sua confessione rep̾hendr̃ quã cuiꝰl erratis ore laudat᷑
Quãuis in eoꝵde recitatõne librorũ auditores et laudatores tuos

Expanded text:
ignorantiam uero meam, utrum animae hominum nouae fiant an de parentibus — ignorantiam uero meam, utrum animae hominum nouae fiant an de parentibus — quas tamen a creatore deo non de ipsius substantia fieri dubitare fas non est — aut non debere reprehendi aut ab eo debere, a quo potest docente et auferri, et habere in se animas corporum similitudines incorporeas, ipsas autem non esse corpora et salua distinctione animae et spiritus etiam uniuersaliter animam spiritum nuncupari puto quod persuaserim qua sane alia, quae plurima in tuis libris emendanda mihi uidentur, scire fortasse desideras, uenire tibi non sit onerosum, non tamquam discipulo ad magistrum, sed primaeuo ad grandaeuum, forti ad infirmum. etsi enim eos non edere debuisti, maiore tamen et ueriore gloria quisque correctus sua confessione reprehenditur quam cuiuslibet errantis ore laudatur. quamuis in eorundem recitatione librorum auditores et la
Abbreviated transcription (Latin):
ad babtismũ predestinatõi eius eripi posse et ante defungi nec
in eis ꝙ oĩpontens p̾destinauit impleri. aut de hiis qui prius¬
quã babtizentur exspirant dictũ esse ꝙ scriptũ est Raptus est
ne malicia mutaret illius intellectũ atq ad hunc sensum cet̾a
tinencia. aut ear aliquas mansiones extra regn
multas in domo patris sui diis dix esset. Aut sacrificiũ corporis
et sanguinis xp̃i pro hiis qui nõ babtizati de corpore exieruit offen
dum. Aut aliquos eoꝵ qui sine babtismate xpisti moriũtur in pa¬
radisum iterim recipi ac postinodũ et regni celoꝵ beatitudinem
consequi. hec p̾cipue caue fili. Nec cognominari uĩcenciꝰ delecteris
siuis esse uictor erroris. Nec te qñ aliquid nescis existimes scire: s&
ut scias disce nescire. Nec enĩ aliquid in occultis dei operibꝰ ignoran
do set temere incognita pro cognitis astruendo. & falsa ꝓ ueris ꝓfe¬
rendo ac defendendo peccatur:

Expanded text:
dominus praedestinauit ad baptismum, posse ante defungi nec in eis quod omnipotens praedestinauit inpleri\'; aut \'de his, qui priusquam baptizentur exspirant, dictum esse quod scriptum est: raptus est, ne malitia mutaret illius intellectum atque ad hunc sensum cetera pertinentia; aut \'earum aliquas mansiones extra regnum dei esse, quas multas in domo patris sui dominus dixit esse\'; aut \'sacrificium corporis et sanguinis Christi pro his qui non baptizati dedum: » aut « aliquos eorum qui sine Christi Baptismate moriuntur, in paradisum interim recipi, ac postmodum et regni coelorum beatitudinem consequi. » Haec praecipue cave, fili, nec cognominari Vincentius delecteris, si vis esse victor erroris. Nec te quando aliquid nescis, existimes scire: sed ut scias, disce nescire. Neque enim aliquid in ocdo, sed temere incognita pro cognitis astruendo et falsa pro ueris proferendo ac defendendo peccatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ne deus credatur in iustus si puras ab oĩ peccato aĩas etiã illas quaᷤ
xp̃iana regeneratõe nõ redemit uiculo peccati originalis innect᷑
ea dixit q̃ te nolo docuerit. Tantũ enĩ salutis et felicitatis non
babtizatis pariilis tribuit qͣntũ nec pelagiana heresis potuit.
Et tamẽ de tot milibꝰ paruuloꝵ qui nascũtur ex ĩpiis et ĩter
ipios moriũtur non qbus hoies per babtismũ cura uelũ sb̾uẽue

Expanded text:
ne deus credatur iniustus, si puras ab omni peccato animas, etiam illas, quas ne deus credatur iniustus, si puras ab omni peccato animas, etiam illas, quas christiana regeneratione non redimit, uinculo peccati originalis innectit, ea dixit quae te nolo docuerit. tantum enim salutis et felicitatis non baptizatis paruulis tribuit, quantum nec Pelagiana heresis potuit. et tamen de tot milibus paruulorum, qui nascuntur ex impiis et inter impios moriuntur, non quibus homines per bapt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferenda ubi non pars hõis set totu cõmemoratur qr potuit ibi
scriptura a toto partẽ sigͥcare sicut sepultũ confitem̃. xp̃m cũ caro
dam dicimꝰ s admonemꝰ alia testimonia esse q̃renda q̃ nõ inue¬
niantur ambigna. Q uãobrẽ quid te iste docuer ꝙ unde grãs ege¬
ris: nõdũ scio. manet quippe illa qͤstio sic̃ erat. in qua q̃ritur de
aĩaruz origine utrũ illas deus ex ꝓpagine illius uniꝰ quã primo
insufflauit hõĩ an ex flatu suo sic pͥmo hõi du. det. faciat fingat
hoĩbus quas eũ dare.face̾. fĩng̾e̾. fides xp̃iana nõ dubitat. Quam
questionẽ iste cũ solu̾e conaretur nͨ uires suas intueret᷑ destru
eus aiarĩ ꝓpaginẽ et eas asserens puras ab oĩ cõtagione pccĩ nõ
de nichilo set de se ip̃o insufflare creatorẽ: & natura dei mu tabilitatis
obprobrio ꝙ necesse nõ fuerat ĩfamaũ & du uult reddere ratõem

Expanded text:
proferenda, ubi non pars hominis, sed totum commemoratur, quia potuit ibi proferenda, ubi non pars hominis, sed totum commemoratur, quia potuit ibi scriptura a toto partem significare, sicut sepultum confitemur Christum, cum caro dam dicimus, sed ammonemus alia testimonia esse quaerenda, quae non inueniantur ambigua. Quamobrem quid te iste docuerit et unde gratias egeris, nondum scio. manet quippe illa quaestio, sicut erat, in qua quaeritur de animarum origine, utrum illas deus ex propagine illius unius, quam primo insufflauit homini, an ex flatu suo, sicut primo homini, det, faciat, fingat hominibus, quas eum dare, facere, fingere fides christiana non dubitat. quam quaestionem iste cum soluere conaretur nec uens animarum propaginem et asserens \'eas puras ab omni contagione peccati\' non de nihilo, sed \'de se ipso insufflare creatorem\' et naturam dei mutabilitatis obprobrio, quod necesse non fuerat, infamauit et, dum uult reddere rationem,
Abbreviated transcription (Latin):
unũ hõiem pcc̃m intrauit ĩ murdũ et per pcc̾m mors & ita ĩ om̃es
hoies pertrãsiit in quo ões peccauer nec dcmn est in quo oĩum caro
peccauit. Itẽq sicut illos uidetur iuuare ꝙ dcm est hoc mic os ex ossi¬
bus meis et caro de carne mea qr pars est dc̃a non totũ: sic iterum
istos ꝙ ibi cõtinuo sequitur. hec uocabitur mulier qm̃ de uro suo
supta est. Debuit eni dici aiunt qm̃ de uiro suo caro eius supta ẽ
si nõ tota muller id cum aia set sola caro sum̾etur ex uiro. porro
aut utrisq auditis qui sine studio partiũ iudicat uidet ꝓfecto nͦ
contra istos qui ꝓpaginem aĩarũ defendiit ꝓferenda illa testi¬
monia ubi pars noitur qr potuit scriptura signi ficare illic aꝑte
totũ sic uerbũ caro fcm est cũ legimꝰ nõ utiq carnẽ solõ set hoie
totum in telligimꝰ: nec contra illos qͥ ꝓpaginẽ aĩar destriuit ista

Expanded text:
unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransdetur iuuare quod dictum est: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne m e a, quia pars est dicta, non totum, sic iterum istos, quodibi continuo sequitur: haec uocabitur mulier, quoniam de uiro suo sumta est. debuit enim dici aiunt \'quoniam de uiro suo caro eius sumta est\', si non tota mulier, id est cum anima. sed sola caro sumeretur ex uiro. porro autem utrisque auditis qui sine studio partium iudieat. uidet profecto nec contra istos qui propaginem animarum defendunt proferenda illa testimonia ubi pars nominatur, quia potuit scriptura significare illic a parte totum — sicut uerbum caro factum est cum legimus, non utique carnem solam, sed hominem totum intellegimus —, nec contra illos qui propaginem animarum destruunt ista
Abbreviated transcription (Latin):
uno sanguine s ex una aia diceretur aliud quã totus hõ intellig̾e¬
se costabat. Aparte eĩ totũ sicut etiã a toto partẽ plerũq scriptura
significat. Na certe si nõ ex uno sanguine s ex uno homine il¬
lo loco striptum eẽt istitutũ esse genus humanũ. und iste adhibu¬
it testimoniũ: nõ preuidicaret istis qͥ negant aĩarum ꝓpaginem
quamuis nõ sola aĩa nec sola caro s utriiq sit hõ. Respond̾ent en ĩ
a toto partem id ab homine sola hõis carnẽ scripturã sigcare potu¬
isse. Sic gͦ et hii qui deffendud aĩarũ ꝓpaginẽ illud ꝙ dcm est ex uno
sanguine per sanguinẽ scilicet hõĩem idẽ aparte totũ sigͥcatum eẽ¬
contendunt. Sicut enĩ uidetur illos uiuare ꝙ dcm̃ est ex uno sãgui¬
ne nec dcin est ex uno hõie sic uidetur et istos iuuare ꝙ dcm̃ ẽ per

Expanded text:
uno sanguine\', sed \'ex una anima\' diceretur. aliud quam totus homo intellegereuno sanguine\', sed \'ex una anima\' diceretur. aliud quam totus homo intellegerese constabat; a parte enim totum sicut etiam a toto partem plerumque scripturasignificat. Nam certe si non, ex uno sanguine, sed, Ex uno homine, illo loco scriptum esset, institutum esse genus humanum, unde iste adhibuit testimonium, non praejudicaret istis qui negant animarum propaginem; quamvis non sola anima, nec sola caro, sed utrumque sit homo. Responderent enim a toto partem, id est, ab homine solam hominis carnem, Scripturam significare potuisse. sic ergo et hi qui defendunt animarum propaginem illud quod dictum est\' ex uno sanguine\' per sanguinem scilicet hominem, id est a parte totum, significatum econtendunt. sicut enim uidetur illos iuuare quod dictum est \'ex uno sanguine\' nec dictum est \'ex uno homine\', sic uidetur et istos iuuare quod dictum est: per
Abbreviated transcription (Latin):
tõnem superus feci satis qnͣtũ existimo demõstraui. c estimonia qͥpt
ip̃a que adhibuit ubi legr̃ deus aĩas uel dare uł fac̾e̾ it fingere uisd̾
illas det uel unde faciat siue fingat nõ ostendunt ut̾r ex ꝓpagine il¬
lius prime an in fu sufflando sicut ip̃a primã. Iste aut̃ ex eo ip̃o quod
legr̃ deus aiãs dare siue facere siue fingere iã putat aĩarũ negatã
esse ꝓpaginem cu deus eadem scriptura teste ꝙ corpora det siue fa¬
ciat siue fingat que tñ ab illo ex ꝓpagine seminis dau. fieri. fingi.
nemo abigit. Itẽ ꝙ scriptum ẽ ex uno saguine deũ fecisse oe genus
hominũ uel ꝙ ait adã hoc nũc os ex ossibꝰ meis et caro de carne mea
qr neq ibi dcm̃n est ex una aĩa neq hic aĩa de aĩa mea putat nega¬
ri aĩas filioꝵ ex parentibꝰ ut illiꝰ mulieris ex uiro. Quasi uͦ sinõ ex

Expanded text:
tionem superius feci, satis, quantum existimo, demonstravi Testimonia quippe tionem superius feci, satis, quantum existimo, demonstravi Testimonia quippe ipsa quae adhibuit, ubi legitur Deus animas vel dare, vel facere, vel fingere; unde illas det, vel unde faciat sive fingat, non ostendunt; utrum ex propagine illius primae an insufflando sicut illam primam. iste autem ex eo ipso, quod legitur animas deus dare siue facere siue fingere, iam putat animarum negatam esse propaginem, cum deus eadem scriptura teste etiam corpora det sine faciat siue fingat, quae tamen ab illo ex propagine seminis dari, fieri, fingi nemo ambigit. Item quod scriptum est ex uno sanguine deum fecisse omne genus hominum uel quod ait Adam: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea, quia neque ibi dictum est \'ex una anima\' neque hic \'anima de anima mea\', putat negari animas filiorum ex parentibus uel illius mulieris ex uiro; quasi uero, si non \'ex
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ap̃ te inueniss irrisit. seq ił cautibꝰ animosiore ĩpetu ꝙͣ cõsultiore
cõmisit. s quo eũ preuidetia ista ꝑduxerit: puto ꝙ nic uideas. Ybe¬
no autẽ ago deo grãs. si et antea iãuidebas.cũ eĩ nolla cohibere p̾cipi¬
tẽ cursuz ꝓpt ancipitem excursu miserabilẽ inuenit ĩ cursu asseres
deũ paruulis sine xp̃iana regenatõe defunctis et mͦ ꝑadisũ ⁊ paꝰ reg¬
nu ferre celoꝵ. scripturar uero testimonia q̃cũq posuit quibꝰ aĩas
deuz nõ ex illius prime ꝓpagine attrahere s sic ip̃a prima suas qͥbqͣ
singulis in sufflare uelut ꝓbare conatus ⁊ ita sunc ꝙ ad istã questi¬
onem attin icerta et abigua ut ꝙ alit̾ accipi ꝙͣ ip̃e uult facillime po¬
ssint. Quod ia in eo libro quem scripsi ad amicũ nr̃m cuiꝰ cõmemora¬

Expanded text:
cum apud te invenisset, irrisit, seque illis cautibus animosiore impetu quam consultiore cum apud te invenisset, irrisit, seque illis cautibus animosiore impetu quam consultiore commisit. Sed quo eum praefidentia ista perduxerit, puto quod nunc videas: uberius autem ago Deo gratias, si et antea jam videbas. Cum enim nollet cohibere praecipitem cursum, propter ancipitem excursum, miserabilem invenit incursum, asserens Deum parvulis sine christiana regeneratione defunctis, et modo parnum conferre caelorum. Scripturarum uero testimonia quaecumque posuit, quibus animas deum non ex illius primae propagine adtraherc, sed sicut ipsam primam suas quibusque singulis insufflare uelut probare conatus est, ita sunt, quod ad istam quaestionem adtinet. incerta et ambigua, ut etiam aliter accipi quam ipsessint. Quod jam in eo libro quem scripsi ad amicum nostrum, cujus commemora
Abbreviated transcription (Latin):
tatõnis in hibitis ꝓuida deliberatõne frenare. Teelint quippe u¬
ueni senilis nr̃a cunctatio qͣsi huic molestissime ac periculosissi me
questioni magis fuerit impetus eloquẽtie quã cõciliũ pͣdentie
necessariũ. Et p̾uidit hoc etia ip̃e s frustra. Nam hec sibi uelut
ab adu̾sariis ꝓpositurꝰ obiecta: exhinc alia inquid substruũtur oppro¬
bria queruł murm̾atõnibꝰ oblatrãtu et extussi qiͣ quodã turbine
idẽtidẽ inter ĩmania sara collidimͥ. His predcĩs: questionẽ sup̃dc̃a
scopulosissima sibi ꝓposuit. ybi a fide catholica naufraguau̾ nisi re¬
ferit penitento quod fregit. Illum gͦ turbinẽ atq illa sara deuitas¬
nauẽ illis cõmitte nolui. Et de hacre ita scripsi. ut ratõem pociꝰ cuc¬
tatõnis mee ꝙ̃ temeritatẽ p̾sumptõnis onderẽ. Quod opusculũ mo

Expanded text:
tationis inhibitis prouida deliberatione frenare. uiluit quippe iutationis inhibitis prouida deliberatione frenare. uiluit quippe iuueni senilis nostra cunctatio, quasi huic molestissimae ac periculosissimae quaestioni magis fuerit impetus eloquentiae quam consilium prudentiae necessarium. ut praeuidit etiam hoc ipse, sed frustra; nam haec sibi uelut ab aduersariis propositurus obiecta: exhinc alia, inquit, substruuntur obprobria querulis murmurationibus oblatrantum et exhinc quasi quodam turbine identidescopulosissimam sibi proposuit, ubi a fide catholica naufragavit, nisi refecerit poenitendo quod fregit. Illum ego turbinem atque illa saxa devitavem illis committere nolui: et de hac re ita scripsi, ut rationem potius cunctationis meae, quam temeritatem praesumptionis ostenderem . Quod opusculum meum
Abbreviated transcription (Latin):
tio carnis peccatrix esse ĩcipit que p̾catrix eẽ nõ potuit : utiq enĩ
dicunt non potuit aĩa esse peccatrix. nisi eã deus miscuisset carnis
consortio p̾catricis. Qua gͦ iusticia id fec̾it deus cũ in uenire nõ pos¬
s maxime ꝓp̃ et̾na dãpnatõe moriẽtium paruuloꝵ qͥbus nõ bab¬
tizatis expiatũ non fuerit originale peccatũ. cur itaq deꝰ iustꝰ ꝙ
bonus pariuiloꝵ aĩas quibꝰ p̾sciuit non subuẽturũ xp̃iane gr̃e sac̃¬
m̃tum ab oĩ nora ꝓpaginus liberas mutẽdo in corpꝰ quod ex adam
trahitur uĩculo peccati originał obstrinxerit atq isto mͦ reas et̾ne
dãpnatõnis effecerit cũ inuenire nõ posset nec uellet dice̾ & ipsas
ex illa una originẽ trahere peccatricẽ maluit per naufragiu mi¬
serabile exire quã temerariũ cursũ ueł depositis ꝙ remis sue dispu¬

Expanded text:
tio carnis peccatrix esse incipit, quae peccatrix esse non potuit? utique enim tio carnis peccatrix esse incipit, quae peccatrix esse non potuit? utique enim dicunt: \'non potuit anima esse peccatrix, nisi eam deus miscuisset carnis consortio peccatricis.\' qua ergo iustitia id fecerit deus, cum iste inuenire non posset — maxime propter aeternam damnationem morientium paruulorum, quibus non baptizatis expiatum non fuerit originale peccatum —, cur itaque deus iustus et bonus parunlorum animas, quibus praesciuit non subuenturum christianae gratiae sacramentum, ab omni noxa propaginis liberas mittendo in corpus quod ex Adam trahitur uinculo peccati originalis obstrinxerit atque isto modo reas aeternae damnationis effecerit, cum inuenire non posset nec uellet dicere etiam ipsas ex illa ulla originem trahere peccatricem, maluit per naufragium miserabile exire quam temerarium cursum uelis depositis et remis suae dispu
Abbreviated transcription (Latin):
crediderit inqͥt et babtizatꝰ fuerit saluus erit. Qui uero nõ credider᷑
condepnabr̃. Cuiꝰ misteriũ credulitatis in paruuł per eoꝵ respõsio¬
nẽ a quibꝰ gestantur impletur ne si factũ nõ fuerit eant ex uno
om̃s in condep̾natõem. Et tũ contra tam manifestas uoces quas
concicinit ueritas ꝓcedit ĩ mediu magis uetors ꝙͣ misericors uani¬
tas dicit. Non solu nõ eunt in dampnatõnẽ pariuili & si nullũ
eos xp̃iane fidei lauacrũ a uĩculo originał peccati ab soluat: uerũ
etiã felicitate paradisi pꝰ mortẽ interim perfruũtur. pꝰ resurtionẽ
aũt etiam regni celoꝵ felicitatẽ possidebẽ. hec iste cõtra catholica
fundatissima fidem nũꝙͥ dicere auderet si q̃stionẽ soluendã de
aĩe origine uires suas exedentẽ suscipe nõ audet: horrẽdis ẽ coar¬
tatus angustiis ab eis qui dicunt. Cur deus aĩa tam ĩiusta aĩadu̾¬
sione multauit ut in corpꝰ eaz peccati relegare uoluerit. cũ cõsor¬

Expanded text:
 inquit, et baptizatus fuerit, saluus erit; qui autem non crediderit, condemnabitur. cuius mysterium credulitatis in paruulis per eorum responsionem a quibus gestantur inpletur, ne, si factum non fuerit, eant ex uno omnes in condemnationem. et tamen contra tam mahifestas uoces, quas concinit ueritas, procedit in medium magis uaecors quam misericors uanitas et dicit: non solum non eunt in damnationem paruuli, etsi nullum eos christianae fidei lauacrum a uinculo peccati joriginalis absoluat, uerum etiam felicitate paradisi post mortem interim perfruuntur, post resurrectionem autem etiam regni caelorum felicitatem possidebunt. haec iste contra catholicam fundatissimam fidem numquid dicere auderet, si quaestionem soluendam de animae origine uires suas excedentem suscipere non auderet ? Horrendis est enim coartatus angustiis ab eis qui dicunt: cur deus animam tam iniusta animaduersione multauit, ut in corpus eam peccati relegare uoluerit, cum consor
Abbreviated transcription (Latin):
regi quẽ deus p̾cepit occidi. s merito inobediens mĩa uel miseri¬
cors inobediẽtia reꝓbata atq dãpnata ẽ. Et caueat ho ne ab illo d¬
mĩa mereat᷑ hõ cõtra eius sentẽtia a quo factus est ho. Intonat ꝑ

Expanded text:
regi quem deus praecepit occidi; sed merito inoboediens misericordia uel miseriregi quem deus praecepit occidi; sed merito inoboediens misericordia uel misericors inoboedientia reprobata atque damnata est, ut caueat homo, ne ab illo misericordiam mereatur homo contra eius sententiam, a quo factus est homo. intonat per
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dicit aĩas no babtizatoꝵ tẽporane meren paradisũ. ꝓpt has enĩ la¬
tronẽ atq dinocratẽ tanꝙͣ prescribendo uel pocius p̾uidicãdo cõmemo¬
rat in resurectõne aut in meliora transferri et regni celoꝵ ꝑcipe p̾mi
queso te fr quisquis cui plã prebet assensũ adu̾sus auctoritatem sẽtẽ¬
cie pricipał quã sentetia merebr̃ prĩcipis.Nouellos h̾eticos pelagia¬
nos iustissime cõcilioꝵ catholicoꝵ & sedis aplice dãpnaũ auctoritas
eo ꝙ ausi fuerint non babtizatis paruuił dare qͥetis et salutis locum
le pctm ꝙ opus ess absolui per babtismatis sacram̾tu. Iste aut̃ sic̃
catholicꝰ dic̃ paruulos originali obstrictos ẽẽ peccato & tñ eos ab huiꝰ¬
modi uiculo sũ lauac̾ regen̾atõnis alsoluit et post mortẽ ĩparadi¬
sũ misericors mittit pꝰ resurectõnem uͦ etiã in regnũ celoꝵ mise¬
ricordior introduc̃. Talis sibi saul misericors uisꝰ est qñ pepercit

Expanded text:
cit animas non baptizatorum temporarie mereri paradisum — propter has enim latronem atque Dinocratcm tamquam prae. scribendo uel potius praeiudicando commemorat —, in resurrectione autem in meliora transferri et regni caelorum perciperquaeso te, frater, quisquis cuipiam praebet assensum aduersus auctoritatem sententiae principalis, quam sententiam merebitur principis! Nouellos hereticos Pelagianos iustissime conciliorum eatholicorum et sedis apostolicae damnauit auctoritas, co quod ausi fuerint non baptizatis paruulis dare quietis et salutis salutile peccatum, quod opus esset absolui per baptismatis sacramentum. iste autem sicut catholicus dicit paruulos originali obstrictos esse peccato et tamen eos ab huiusmodi uinculo sine lauacro regenerationis absoluit et post mortem in paradisum misericors mittit, post resurrectionem ucro etiam in regnum caelorum misericors introducit. talis sibi Saul misericors uisus est, quando pepercit
Abbreviated transcription (Latin):
esse possunt. sicut ip̃e deus. et queq superiora celestia. Mala u̾o sñ
bonis esse nõ possunt. Si enĩ nicħ nocecent: mala nõ sunt. Si aut̃
nocent. bonũ minuunt. et si ampliꝰ nocent: h̃nt adhuc bonũ ꝙ mi¬
nuant. et si totũ consumu̾nt: nicħ nature remanebit cͥ noceatur.
Ac per hoc nec malũ erit a quo noceatur: qñ natura defuer cuiꝰ bo¬
ad nichilũ redigatur. disputatio subtilissima ẽ.s fides ueracissi¬
me deo decautat. Mutab̾ ea et mutabunt᷑. Tu at̃ idẽ ip̃e es. Nec fec
gͥ nec regit mutabilia bona: nisi ĩmutabile bonũ. Ꝙ ẽ deus. por¬

Expanded text:
esse possunt, sicut ipse Deus, et quaeque superiora coelestia: mala vero sine esse possunt, sicut ipse Deus, et quaeque superiora coelestia: mala vero sine bonis esse non possunt. Si enim nihil nocent, mala non sunt: si autem nocent, bonum minuunt: et si amplius nocent, habent adhuc bonum quod minuant: et si totum consumunt, nihil naturae remanebit cui noceatur; ac per hoc nec malum erit a quo noceatur, quando natura defuerit, cujus boad nihilum redigatur, disputatio subtilissima est. Sed fides veracissima Deo cantat: Mutabis ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es . Nec fecit igitur, nec regit mutabilia bona, nisi immutabile bonum, quod est Deus. Por
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra. Qiicquid inuit ĩ celo et in t̾ra. Quicꝙͣ. sentit ĩcelo ⁊ ĩ t̾ra. & cqͥͣ
intelligit in celo et i t̾ra. Que nõ solum illi a quo sunt cõdita. s nͨ
inter se esse oportebat equalia. et ideo sunt om̃a. Nam si essent eq̃¬
lia. unũ genꝰ bonoꝵ ess nõ omĩa. Nunc u̾o ideo sunt oĩa bona: qr
sunt aliis alia meliora. et bonitas inferioꝵ. addidit laudibꝰ me¬
lioꝵ. et in rerum bonarũ in equalitate ipsa est iocũda gradatio.
la. aut uitia sunt rerũ bonar que oĩno extra res bonas per se ip̃a
alicubi esse nõ possint. aut supplicia pcc̃oꝵ que de iusticie pulcritu¬
dine uenuir. Set ip̃a quoq uia. testimoĩu perhibent ueritati boni
nũ eius minueret. Nõ est gͦ malu. nisi priuatio boni. Ac per hoc
nusꝙͣ est. nisi ĩre aliqua bona. et si nõ sume bona. Qm̃ sũme bona ĩ¬
corruptibił et imutabił perseuerat. ut deus ẽ. Non tñ uisi in bona.
qm̃ non nocet uisi in iuuendo qͣm bonũ est. ac pet hoc bona sñ mat

Expanded text:
t in coelo et in terra, quidquid sentit in coelo et in terra, quidquid intelligit in coelo et in terra. Quae non solum illi a quo sunt condita, sed nec inter se esse oportebat aequalia: et ideo sunt omnia. Nam si essent aequalia, unum genus bonorum esset, non omnia. Nunc vero ideo sunt omnia bona, quia sunt aliis alia meliora, et bonitas inferiorum addit laudibus meliorum: et in rerum bonarum inaequalitate ipsa est jucunda gradatio, quae dicuntur mala, aut vitia sunt rerum bonarum, quae omnino extra res bonas per se ipsa alicubi esse non possunt; aut supplicia peccatorum, quae de justitiae pulchritudine veniunt. Sed ipsa quoque vitia testimonium perhibent bonitnum ejus minueret. Non est ergo malum nisi privatio boni. Ac per hoc nusquam est nisi in re aliqua bona: et si non summe bona, quoniam summe bona incorruptibilis et immutabilis perseverat, ut Deus est; non tamen nisi in bona, quoniam non nocet nisi minuendo quod bonum est. Ac per hoc bona sine malis
Abbreviated transcription (Latin):
c̾ent utru duos constituant creatores. Quod si nõ audent unus
est enĩ qm̃ ex ip̃o et per ipm et in ip̃o sunt oĩa. unꝰ quippe deus:
ũ creari iusserit: Cogitent qui carnalit̾ sapiunt quibꝰ alii u̾b̾
zusserit pater unico u̾bo. formant enĩ sibi in phantasmate cord̾ sui.¬

Expanded text:
cerent, utrum duos constituant creatores. Quod si non audent: unus cerent, utrum duos constituant creatores. Quod si non audent: unus est enim; quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia ; unus quippe Deus o creari jusserit? Cogitent qui carnaliter sapiunt, quibus aliis verbis jusserit Pater unico Verbo. Formant enim sibi in phantasmate cordis sui
Abbreviated transcription (Latin):
etatis abruto audebunt ire p̾cipites ut dicant & unigenitũ fili¬
um a patre ex nichilo cõstitutum. Querant per quẽ factus sit a pa¬
tre ex nichilo filius. Non enĩ per se ip̃m fieri potuit tãqua iã esset
anteꝙ̃ fieret ut esset ip̃e per quẽ fieret rdẽ ip̃e. Et quid opus erat
eum fieri qui iam erat : au quomꝰ fiebat ut ẽẽt qui iam erat
quis est ip̃e alius cum oia pet ip̃m ip̃m facta sint: Si autẽ a patre
per neminẽ factus ẽ: quomͦ per neminẽ aliquid a patre ftm̃ est
cum per filiũ hoc est per eius uerbũ facta sut oĩa: Et añꝙ̃ fa
ceret iuqͥunt uniu̾sa oĩum futuroꝵ deus et diis rex et crea¬
tor erat cõstitutus et õĩum futuroꝵ ĩ natura hns precienciam
et in faciendo in oĩbus expectans patris sui uissionẽ. Ip̃e uolũ¬
ait. Neq enĩ a me ip̃o ueni. set ille me misit. ⁊ lellem isti ut di¬

Expanded text:
etatis abrupto audebunt ire praecipites, ut dicant et unigenitum Filietatis abrupto audebunt ire praecipites, ut dicant et unigenitum Filium a Patre ex nihilo constitutum; quaerant per quem factus sit a Patre ex nihilo Filius. Non enim per seipsum fieri potuit, tanquam jam esset antequam fieret, ut esset ipse per quem fieret idem ipse. Et quid opus erat eum fieri qui jam erat? aut quomodo fiebat ut esset, qui jam erat quis est ipse alius, cum omnia per ipsum facta sint? Si autem a Patre per neminem factus est; quomodo per neminem aliquid a Patre factum est, cum per Filium, hoc est, per ejus Verbum facta sint omnia? CAceret universa, omnium futurorum Deus et Dominus, rex et creator erat constitutus, et omnium futurorum in natura habens praescientiam, et in faciendo in omnibus exspectans Patris jussionem; ipse volunait: « Nec enim a me ipso veni, sed ille me misit » . Vellem isti ut di
Abbreviated transcription (Latin):
manẽdi a tanto fabricatore fuerat cõstituẽda m̾sura. s aliuid est
lux ꝙ est deus. aliud lux quã fecit deus. Incoparabiłr aũt melior
lux ip̃e qui fecit. nullo iudigeret mͦ ea luce quã fecit. et un iste ca¬
lũpniatur cur nõ ista bona tam olĩ quã olum÷ ipe fecerit deus: hic̃
potius intelligendũ est ꝙ nõ ea fecerit eoꝵ indiguus. sine quibꝰ esse

Expanded text:
manendi a tanto fabricatore fuerat constituenda mensura. Sed aliud est manendi a tanto fabricatore fuerat constituenda mensura. Sed aliud est lux quod est Deus, aliud lux quam fecit Deus. Incomparabiliter autem melior lux ipse qui fecit, nullo modo indigens ea luce quam fecit. Et unde iste calumniatur, cur non ista bona tam olim, quam olim est ipse, fecerit Deus; hinc potius intelligendum est, quod non ea fecerit eorum indigus, sine quibus esse
Abbreviated transcription (Latin):
h̾ois fidem: quã quod urdit deus lucẽ qr bona ẽ. potest eĩ quisq & so¬
lita uidere qr bona sunt. hoc ẽ sibi ea placita cõpbare. Quisqͥs aut
miratur: profecto scdm consuetudinẽ qua h̾oies loqũtur. ĩ opins¬
mirandu aliis cõmendabat: mirand laudabat. Qͥd aut̃ deꝰ uidit
a se fcm̃. ꝙ ñ in luche ꝙ ip̃e est pͥus uidit esse faciẽdu: Et ꝙͥ tam ne¬
cessano scã scriptura tociens repeteret. ꝙ̃ quod uidit deus bona esse
que fecit. ut hinc ĩformaretur pietas fideliũ. no ꝓ humano sensu qui
sepe et bonis rebus offendr̃. quarũ causas atq ordinẽ nescit de c̾atã
uisibili atq ĩuisibili iudicare. s laudãti deo credere et ced̾e: Tãto eĩ
quisq faciliꝰ aliquit ꝓficiendo cogͦscit: qͣnto religiosius añꝙͣ co¬
placebat ut fieret. ftm̃ placuit ut man̾et. qͣntũ cuiq rei existendi sũ

Expanded text:
hominis fidem, quam quod vidit Deus lucem quia bona est. Potest enim quisque etiam sohominis fidem, quam quod vidit Deus lucem quia bona est. Potest enim quisque etiam solita videre quia bona sunt, hoc est, sibi ea placita comprobare: quisquis autem miratur, profecto secundum consuetudinem qua homines loquuntur, inopinmirandum aliis commendabat, mirando laudabat. Quid autem Deus vidit a se factum, quod non in luce, quod ipse est, prius vidit esse faciendum? Et quid tam necessario sancta Scriptura toties repeteret, quam quod vidit Deus bona esse quae fecit; ut hinc informaretur pietas fidelium, non pro humano sensu, qui saepe etiam bonis rebus offenditur, quarum causas atque ordinem nescit, de creatura visibili atque invisibili judicare, sed laudanti Deo credere et discere? Tanto enim quisque facilius aliquid proficiendo cognoscit, quanto religiosius, antequam coam quod faciendum placebat ut fieret, factum placuit ut maneret, quantum cuique rei existendi sive
Abbreviated transcription (Latin):
sencordie. qͦ eoꝵ acum ina uanitatis. diligẽtiꝰ archana u̾itatis ĩqui¬
rant. oragna quippe opera dnĩ. exquisita inõns uolũtates eius.
Quid aut̃ miru est qr displicet humane stulticie. ꝙ opera sua pla¬
cent diuine sapiencie : Quid est enĩ aliud uidit lucẽ qr bona est.
brum sacrilegis cõuiciis plenũ. in quo utina opus euiᷤ displicet ei
et nõ putaret qr bonũ est. s ui deret qr malu est. uidete quid dixit.
Ad eo antea nesciuit inquit lux qͥt̾ ess: ut modo ad eã pͥmũ uidẽs
optimam iudicaret. gͦ et dñs ihus qñ auditis u̾bis centurionis
miratus est et dix discipulis suis. Ane dico uob nõ inueĩ tãta
fidem i isrł. nesciuit aute ⁊ fides illa quid ess. ut tuc̃ ea primũ ui¬
dens obtimã iudicaret : aut u̾o alius eam ĩ corde cẽturionis ope¬
rabatur. quã ip̃e qui mirabatur: et profcõ amplius ẽ unde possĩt
blasphemare insipientes et infideles ꝙ miratus ẽ iħus quãtãcũq

Expanded text:
eorum acumina vanitatis diligentius arcana veritatis inquirant. Magna quippe opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus . Quid autem mirum est quia displicet humanae stultitiae, quod opera sua placent divinae sapientiae? Quid est enim aliud, Vidit lucem quia bona est, brum sacrilegis conviciis plenum in quo utinam opus ejus displiceret ei, et non putaret quia bonum est, sed videret quia malum est, videte quid dixerit: Adeo antea nescivit, inquit, lux quid esset, ut modo eam primum videns optimam judicaret. Ergo et Dominus Jesus quando auditis verbis Centurionis miratus est, et dixit discipulis suis, Amen dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel , nescivit antea fides illa quid esset, ut tunc eam primum videns optimam judicaret. An vero alius eam in corde Centurionis operabatur, quam ipse qui mirabatur? Et profecto amplius est unde possint blasphemare insipientes et infideles, quod miratus est Jesus quantamcumque
Abbreviated transcription (Latin):
debet fidelis lector adu̾tere. hoc gͦ etiã de diluuio. Neq eni diis ih̾s
non tale aliquid futurũ in suo p̾nũtiaũ aduẽtu: qñ ait. Sicut ĩ die¬
bus nohe manducabant. bibebant. nouellabant. edificabant. nu¬
bebant. uxores ducebant. uenit diluuium & perdidit om̃s: sic erit
et aduẽtus filii h̾ois. hoc et de obduratõe cordis pharaonis. Neq eĩ¬
noui testam̾ti littẽ nõ dicunt de qͥbusdã: Tradidit illos deus in
reprobam m̾tem: ut faciant q̃ nõ conueniuĩt. Hoc de spũ m̾dacii ꝙ̃
deus qui bene utitur ꝙͣ malis. iustisimo iuditio ad ipiũ regem

Expanded text:
debet fidelis lector advertere. Hoc ergo etiam de diluvio. Neque enim Dominus Jesus debet fidelis lector advertere. Hoc ergo etiam de diluvio. Neque enim Dominus Jesus non tale aliquid futurum in suo praenuntiavit adventu, quando ait: Sicut in diebus Noe manducabant, bibebant, novellabant, aedificabant, nubebant, uxores ducebant; venit diluvium et perdidit omnes: sic erit et adventus Filii hominis . Hoc et de obduratNovi Testamenti litterae non dicunt de quibusdam: Tradidit illos Deus in reprobam mentem, ut faciant quae non conveniunt . Hoc de spiritu mendaci, quem Deus, qui bene utitur etiam malis, justissimo judicio ad impium regem