comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inc itaq apparet de fr̃e dictũ
sequit ea cõiinctione conec¬
cicur. ut suꝑior acrestetur.
non eni ait. si aũt offers
inunꝰ tuũ in altare. s ait. si
gͦ obtuleris munꝰ tuũ ad al¬
tare. Nam si irasci nõ ẽ fas
dicere fatue. multo minꝰ fas
c̃ animo tenere aliqͥd ut ino¬
diũ indignatio conu̾tatur.
ad qͣd ꝑtinet etiã qͦd alio loco
dr̃. non occidat sol suꝑ iracũ¬
diam uram. Iubemur gͦ il¬
latum munꝰ. id altare. si rocor¬
dati fuerimꝰ aliqͥd adu̾ sum
nos labere frẽm. munꝰ. ante
altare relinquere. & ꝑgere
ac reconcilian fri: demde ue¬
nur ⁊ munꝰ osfe̾rre. Quod si
accipiatur adlitt̾am. fortasse
aliquis credat ita fieri oporte¬
re: si p̾sens fr̃sit. Flonenim di¬
utiꝰ differri potest. cum miꝰ¬

Expanded text:
paret de fratre dictum sequitur, ea conjunctione connectitur ut superiori attestetur: non enim ait, Si autem obtuleris munus tuum ad altare; sed ait, Si ergo obtuleris munus tuum ad altare. Nam si irasci fas non estdicere Fatue; multo minus fas est animo tenere aliquid ut in odium indignatio convertatur. Quo pertinet etiam quod alio loco dicitur, Non occidat sol super iracundiam vestram . Jubemur ergo illaturi munus ad altare, si recordati fuerimus aliquid adversum nos habere fratrem, munus ante altare relinquere, et pergere ac reconciliari fratri, deinde venire et munus offerre. Quod si accipiatur ad litteram, fortassis aliquis credat ita fieri oportere, si praesens frater sit non enim diutius differri potest, cum m
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ supplicio dapnan oporteat.
que constat eẽ dampnandũ
Gehenne uͦ ignis. nec dãpnati¬
onẽ habet dubiam. sic̃ iudiciũ:
noc aampnati penã sic̾ concili¬
ũ. Ingehenna uͦ ignis. certa ẽ
⁊damptiatio ⁊ pena dampna¬
ti. Uidentur gͦ aliqui gradus
in poccatis ⁊ in reatu. s quibꝰ
modis inuisibilit̾ exhilrant᷑
meritis animaꝵ qͥs potest
dicere: Audiendũ ẽ utiq qnͣ
tum int̾ sit int̾ iusticiam phͣ¬
in regnũ celoꝵ introduc. Qͦd
cum sit grauiꝰ occid̾e̾. quã uer¬
bo irrogãre cõuiciũ: ibi occͥ¬
sio reu̾ facit iudicio. Hic aũt
ua fac̾ reũ iudicio. qͦd tiũ il¬
loꝵ peccatoꝵ leuissimũ est:
qr illi questionẽ homicidu ĩ¬
ter homines agitabat᷑: hic
aũt om̃ia diuino uidicio di¬
mittuntꝰ. ubi finis dampna¬

Expanded text:
quo supplicio damnari oporteat quo supplicio damnari oporteat quem constat esse damnandum: gehenna vero ignis, nec damnationem habet dubiam, sicut judicium; nec damnati poenam, sicut concilium; in gehenna quippe ignis certa est et damnatio et poena damnati. Videntur ergo aliqui gradus in peccatis et in reatu: sed quibus modis invisibiliter exhibeantur meritis animarum, quis potest dicere? Auditum intersit inter justitiam Phain regnum coelorum introducit, quod cum sit gravius occidere quam verbo irrogare convicium, ibi occisio reum facit judicio, hic autem ira facit reum judicio, quod trium illorum peccatorum levissimum est: quia illic quaestionem homicidii inter homines agitabant; hic autem omnia divino judicio dimittuntur, ubi finis damna
Abbreviated transcription (Latin):
itaq sũt in istis pecrcatis. ut
pͥmo quisq irascat᷑.⁊ cũ motũ
retineat corde conceptũ. Iam
si extorserit uocẽ indignanti
ipsa cõmotio. nõ signifie utem
aliqd. s illũ. añi motũ ipsa crup¬
none restantẽ qua feriatꝰ ille cu¬
i irascimur: Idlus ẽ utiq quã
si surgẽs ira silentio p̾meretur.
siuͦ nõ solum uox indignantis
audiat᷑. s etiam u̾bum qͦd iam
designet ⁊ notet. qͥs dubitet ã¬
plius hoc eẽ. quã si solus indig¬
uationis sonus ederet᷑: Itaq
in pͥmo unũ ẽ id est ira sola. in
que iram significat. ⁊ inuoce ip¬
sa certe uitu ꝑationis exp̾ssio.
Nioe mĩc etiã tres reatus. uidi¬
cu. concilio. ⁊ gehenne ignis. Nã
mindicio:. idhuc defensionida¬
tur locus. in concilio. aũt ꝙͣ ꝙͣ ⁊
ee aliꝗd hoc loco fateri cogit ip¬
sa distinctio: indetur. ad conci¬
liũ ꝑtinere sententie platio.
qnͣdo non iam cum ip̃so rro a¬
gitur utrũ dampnandꝰ sit: s
int se qui uidicãt conferunt.

Expanded text:
itaque sunt in istis peccatis, ut primo quisque irascatur, et eum motum retineat corde conceptum. Jam si extorserit vocem indignanti ipsa commotio, non significantem aliquid, sed illum animi motum ipsa eruptione testantem, qua feriatur ille cui irascimur, plus est utique quam si surgens ira silentio premeretur. Si vero non solum vox indignantis audiatur, sed etiam verbum, quod certam designet et notet, quis dubitet amplius hoc esse, quam si solus indignationis sonus ederetur? Itaque in primo unum est, id est, ira sola, in ae iram significat, et insa certae vituperationis expressio. Vide nunc etiam tres reatus, judicii, consilii, et gehennae ignis. Nam in judicio adhuc defensioni datur locus, in consilio autem quanquam et teresse aliquid hoc loco fateri cogit ipsa distinctio, videtur ad consilium pertinere sententiae probatio quando non jam cum ipso reo agitur, utrum damnandus sit, sed inter se qui judicant conferunt
Abbreviated transcription (Latin):
uob. qr om̃is qui irascitꝰ fr̃i suo.
rens enit iudicio. In quibꝰlam
codicibꝰ addit sine causa. s gre¬
ci codices quibꝰ esdices fides ad¬
hibenda ẽ: nõ habent sñ causa.
ꝙͣuis idẽ ipse sit sensꝰ. Illud enĩ¬
dicimꝰ intuendũ ꝗͥd sit irasci frĩ.
qm̃ non frĩ irascit. qui pec̾co frĩs
irascitꝰ. Q̾ gͦ frĩ non pecc̃o uris¬
citur. sine causa irascit᷑. Seq̃r.
Qui aũt dixerit frĩ suo racha:
reus erit cõsilio. Racha em ꝓpͥe
indignantis animi motũ expͥ¬
mentẽ. Has inc̾iectiones gͣma¬
significantes cõmoti anĩ affẽc
ignis. Quid int̾est int̾ reũ iudi¬
cio. ⁊ reũ concilio. ⁊ reũ gehẽne
ignis: Nam hoc postremũ gra¬
uissimũ sonat. ⁊ ammonet gra¬
dus quosclã factos a leinoribꝰ
ad grauiora. donec ad gehennã
ẽ reum ẽẽ concilio quã reũ geh¬
enneignis. O portet leuiꝰ᷑ eẽ
intelligatur irasci sine causa
fr̃i. ꝙͣ dicere racha. & rursum.
leuiꝰ eẽ dic̾e̾ racha. ꝙͣ dicere fa¬

Expanded text:
 omnis qui irascitur fratri suo reus erit judicio. In quibusdam codicibus additur sine causa. Sed Graeci codices quibus fides adhibenda est, non habent sine causa, quamvis idem ipse sit sensus. Illud dicimus intuendum, quid sit irasci fratri. Quoniam non fratri irascitur, qui peccato fratris irascitur. Qui ergo fratri, non peccato irascitur, sine causa irascitur. Qui autem dixerit fratri suo racha, reus erit concilio. Racha enim proindignantis animi motum exprimens. Has interjectiones grammasignificantes commoti animi affectnt quid intersit inter reum judicio, et reum concilio, reumque gehennae ignis. Nam hoc postremum gravissimum sonat et admonet gradus quosdam factos a levioribus ad graviora, donec ad gehennam e reum consilio, quam reum esse gehennae ignis. Oportet levius esse intelligatur irasci sine causa fratri quam dicere, Raca, et rursus levius esse dicere Raca, quam dicere, Fa
Abbreviated transcription (Latin):
funt etiã illa que addunt᷑ ad ꝑ¬
fectionẽ. mulcomagis fuint illa
que p̾missa sũt ad inc̾o̾hationẽ.
Qd aũt ait iota unũ aut unꝰ a¬
pex nõ transiet a lege: nicħ pot̾
aliud incelligi nͥ uehemens ex
aũt ẽ etiã ipsiꝰ aliqͣ insũmopar¬
ticla. quibꝰ uerbis ostendit in le¬
ge ad effectũ etiam minima q̃q̃¬
ꝑduci. iħ. Et figuralit̾ ostendi¬
tur qͦd etiam que minima pu¬
tantur in lege. sacram̃tis sp̃ua¬
libꝰ plena sint om̃ia. Necapitu¬
lentur ineugłio. cuiꝰ gͦ erudici¬
onis ẽ cuiꝰq doctine. etiã diu̾¬
sa sacrficia ⁊ que suꝑsticiosa ui¬
dentꝰ in uictumis. cotidie demon¬

Expanded text:
illa quae adduntur ad perfectionem, multo magis fiunt illa quae praemissa sunt ad inchoationem. Quod autem ait, Iota unum, aut unus apex non transiet a Lege, nihil potest aliud intelligi nisi vehemens exputem est etiam ipsius aliqua in summo particula. Quibus verbis ostendit in Lege ad effectum etiam minima qiant. Ex figura litterae ostenditur, quod etiam quae minima putantur in Lege, sacramentis spiritualibus plena sint, et omnia 26 recapitulentur in Evangelio. Cujus ergo eruditionis est, cujusque doctrinae, etiam diversa sacrificia, et quae superstitiosa vident
Abbreviated transcription (Latin):
salui fieri᷑: Tales sunt etiam
nũc in cłiscirti sacdotes. qui
omnẽ uistiçiã ppło mandãt.¬
⁊ ipsi nec modica seruant. iu¬
delicet nõ ut facientes sint
iusti. s ut dicentes appareãt
iusti. Tales sũt ⁊ qui graue
pondus uenientibꝰ ad peni¬
tentiam ponũt. qr dicunt ⁊
nõ faciunt.⁊ sic dum pena pe¬
nitentiẽ p̾sentis fugitur. cõ¬
te̾nitur pena pecc̃i futuri. Si
enun fac̾em suꝑ humeros ad¬
olescentis quã non potest ba¬
uilare posueris. necesse habet
ut aut fascem reiciat. Aut
sub pondere confringatur.
Sic ⁊ hom̃i cui graue pondꝰ
peinitentie ponis: necesse est
ut aut penitentiã reiciat: aut
suscipiens dum ferre nõ põt.
scandalizatus ampliꝰ pec¬
cet. deinde ⁊ si eiramꝰ modicã
penitentiã iponentes. non¬
re rõnem. quã ꝓꝓter crudeli¬
tatem: Om̃ia uero oꝑa sua
faciunt. ut uideant᷑ ab hõibꝰ.¬

Expanded text:
a sint. Tales sunt etiam nunc indiscreti sacerdotes, qui omnem justitiam populo mandant, et ipsi nec modicum servant, videlicet non ut facientes sint justi, sed ut dicentes appareant justi. Tales sunt et qui grave pondus venientibus ad poenitentiam ponunt: Quia dicunt, et non faciunt. Et sic dum poena poenitentiae praesentis fugitur, contemnitur poena peccati futuri. Si enim fascem super humeros adolescentis, quem non potest bajulare posueris necesse habet, ut aut fascem rejiciat, aut sub pondere confringatur: sic et homini cui grave pondus poenitentiae ponis, necesse est ut aut poenitentiam rejiciat, aut suscipiens dum ferre non potest, scandalizatus amplius peccet. Deinde et si erramus modicam poenitentiam imponentes, nondare rationem quam propter crudelitatem. Omnia vero opera sua faciunt ut videantur ab homib
Abbreviated transcription (Latin):
ceis. qui intra se contrarii e¬
rant. s ad temptandũ do¬
minũ pari mente cõsenser᷑.
Qui gͦ iam supͣ in ostensio¬
ne denarii fuerant cõfutati.
⁊ adu̾se partis faccionẽ ui¬
derant subruptam. debuer¬
ant exemplo moneri ne ultͣ
mollirentur insidiaᷤᷤ. s mali¬
uolentia ⁊ liuor. nutrit im¬

Expanded text:
inter se contrarii sunt, sed ad tentandum Jesum pari mente consentiunt. Qui ergo jam supra in ostensione denarii fuerant confutati, et adversae partis factionem viderant subruptam, debuerant exemplo moneri, ne ultra molirentur insidias. Sed malevolentia et livor nutrit im
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mali conueniunt. Pmix¬
ta quippe ẽ diuersitate fili¬
oꝵ. qr sic om̃s ad fidem gene¬
onẽ uite. ad lib̾tatem sp̃ualis
gr̃e culpis exigentibꝰ non ꝑ¬
ducat. Quousq namq h
uenimꝰ. Boni ⁊ enĩ soli nuᷤ¬
quam sũt nisi in celo: et
mali soli nusꝙͣ sunt nͥ min
ferno. Hec aũt uita que ĩ¬
ter celum ⁊ in fernũ sita ẽ.
sic̾ in medio subsistit. ita
utrarumq parciũ ciues cõ¬
eccłia nec mali eẽ sine bo¬
nis. nec boni sine malis po᷑¬

Expanded text:
et mali conveniunt. Permiset mali conveniunt. Permista quippe est diversitate filiorum, quia sic omnes ad fidem geneonem vitae ad libertatem spiritalis gratiae culpis exigentibus non perducat. Quousque namque venimus. Boni enim soli nusquam sunt, nisi in coelo; et mali soli nusquam sunt, nisi in inferno. Haec autem vita quae inter coelum et infernum sita est, sicut in medio subsistit, ita utrarumque partium cives comEcclesia nec mali esse sine bonis, nec boni sine malis pos
Abbreviated transcription (Latin):
guntur dogniata gentiũ.
⁊ errores gentiliũ. S ex oi¬
bus illis ad nuptias uener̃:
idẽ xp̃o crediderunt. Et qͦs¬
cumq inueneritis: uocate ad
nuptias sioh. Id ẽ cuiꝰlibet
conclitionis homines uoca¬
te ad fidem. ⁊ sic̃ nõ est distã¬
tia in natura creationis ho¬
minũ. sic nõ sit differentia ĩ
uocatione salutis eoꝵ. Et
Gentiliũ ppłs nõ erat ĩ ui¬
ritur aũt quomͦ in his qui
foris erant. nit̾ malos ⁊ bo¬
nos aliqui sint reꝑti. hũc
locum pleniꝰ tract᷑at apłs
ad romanos. qd̃ gentes na¬
turalit̾ facientes ea que
legis sũt. condempnẽt iu¬
deos qui scriptam legem nõ
fecerũt. Inter ipsos qͦq eth¬
nicos. ẽ infinita diu̾fitas
Cum sciamus alios eẽ pro¬
cliues ad uitia ⁊ ruentes ad
mala. Alios ad hone statem
moꝵ uircutibꝰ deditos. &¬
implete sunt nuptie discũ¬
bentium. IG̃g. E cce iam
ipsa qualitate conuiuantiũ
aꝑte ostenditur. qr ꝑ has
regis nuptias p̾sens eccłia
designatur: in qua cũ boĩs

Expanded text:
guntur dogmata gentium, et errores gentilium, sed ex omnibus illis ad nuptias, id est, Christo crediderunt. Et quoscunque inveneritis, vocate ad nuptias. Id est, cujuslibet conditionis homines vocate ad fidem. Et sicut non est distantia in natura creationis hominum, sic non sit differentia in vocatione salutis eorum. Gentilium populus non erat in viritur autem quomodo in his qui foris erant inter malos, et boni aliqui sunt reperti. Hunc locum plenius tractat Apostolus ad Romanos, quod gentes naturaliter facientes ea quae legis sunt, condemnent Judaeos, qui scriptam legem non fecerint. Inter ipsos quoque ethnicos est infinita diversitas, cum sciamus alios esse proclives ad vitia, et ruentes ad mala, alios ob honestatem morum virtutibus deditos. impletae sunt nuptiae discumbentium. 7. Ecce jam ipsa qualitate convivantium aperte ostenditur quia per has regis nuptias praesens Ecclesia designatur, in qua cum bonis
Abbreviated transcription (Latin):
meis spinas ligabant. at
uidelicet ambulantes ⁊ se¬
dentes int̾dum pungeren.¬
tur. ⁊ quasi hac cõmonitio¬
ne retraherentur ad offĩcia
dĩ ⁊ ad ministeria seruitutiᷤᷤ
cius. Istiusmodi erat fimbͥ
lio dñi. s non ẽ compuncta
suꝑsticiosis sensibꝰ pharise¬
oꝵ. s magis sanata ad tactũ
antur ab hominibꝰ. Quod
gn̾aliter accusabat: nũc in
partes diuidit. Pitaciola
illa de calogi philacteria uo¬
cabant. Quod quicumq ha¬
buiss ea. quasi obcustodia
⁊ monim̃tum sui haberet.
nõ intelligentibꝰ phariscis.
qd̾ hec in corde portancla sũt
nonincorpore. Alioqn ⁊ ar¬
maria ⁊ arcͥe habent libros.
⁊ dĩ noticiam nõ habent. A¬

Expanded text:
in eis spinas ligabant, ut in eis spinas ligabant, ut videlicet ambulantes et sedentes interdum pungerentur, et quasi hac commonitione retraherentur ad officium Dei, et ministeria servitutis ejus. Istiusmodi erat fimbriliolo Domini, sed non est compuncta superstitiosis sentibus Pharisaeorum, magisque sanata ad tactum antur ab hominibus, quod generaliter accusaverat, nunc in partes dividit. Pictatiola illa decalogi phylacteria vocabant, quod quicunque habuissent ea, quasi ob custodiam et munimentum sui habuerunt, non intelligentibus Pharisaeis quod haec in corde portanda sint, non in corpore: alioquin et armaria et arcae habent libros, et Dei notitiam non habent.
Abbreviated transcription (Latin):
ad quos phatiseoꝵ uitia tran¬
seunt. Dñs cum dediss mã¬
data legis ꝑ moysen: ad extre¬
mum intulit. Ligabis ea
nni manu tua. ⁊ erũt immota
ante ocłos tuos. Et est sen¬
sensꝰ. Precepta mea suit in
manu tua: ut oꝑe complean¬
tur. Sint ante ocłos tuosut
die ac nocte mediteris in cis.
Hoc pharisei om̃s male int̾¬
p̾tantes: scribunt in m̾ebra¬
nulis decalogũ moysi. id ẽ
decem uerba legis. complicã¬
tes ca: ⁊ ligantes infrontes.
⁊ quasi coronam capiti faci¬
entes. ut semꝑ aute ocłos
mouetentur. quod usq ho
ħ habuerit. quasi religiosus
in pplis iudicatur. Iusserat
aũt aliud moyses. ut ⁊ in qͣ¬
tuor angulis pallioꝵ iacui¬
tinas fimbrias facerent adiᷤ¬
raelis ppłm dinoscendũ. qͦmͦ
in corporibꝰ signa circumci
sionis iuduce gentis date.
ita uestis haberet aliqmͣ dif
ferentiam: suꝑ sticͥonsi nra¬
gistri captantes aurã ppła¬
rem. atq ex mulierculis sec¬
tantes lucra: faciebant grã¬
des funbrias. ⁊ acutissimas

Expanded text:
ad quos Pharisaeorum vitia transierunt. Dominus cum dedisset mandata Legis per Moysen, ad extremum intulit: Ligabis ea in manu tua, et erunt immota ante oculos tuos . Et est sensus: Praecepta mea sint in manu tua, ut opere compleantur: sint ante oculos tuos, ut die ac nocte mediteris in eis. Hoc Pharisaei male interpretantes, scribebant in membranulis Decalogum Moysi, id est decem verba Legis, complicantes ea, et ligantes in fronte, et quasi coronam capitis facientes, ut semper ante oculos moverentur: quod usque hohoc habuerit, quasi religiosus in populis judicatur. Jusserat quoque aliud Moyses ut in quatuor angulis palliorum hyacinthinas fimbrias facerent, ad Israelis populum dignoscendum, ut quomodo in corporibus circumcisio signum Judaicae gentis daret, ita ferentiam. Superstitiosi magistri captantes auram popularem, atque ex mulierculis sectantes lucra faciebant grandes fimbrias, et acutissimas
Abbreviated transcription (Latin):
te. qd̾ sic soluit᷑. Aliud ẽ enĩ¬
aliud indulgentia. Nossi
hominẽ patr̃e uocamꝰ. hono¬
rem etati deferimꝰ: non aue¬
consortio ueri magr̃i. Et ne
ifinita replicem. quomͦ unꝰ
ꝑ naturã deus ⁊ unꝰ filiꝰ nõ
p̾uidicat cet̾is. ne ꝑ ad optio¬
nẽ dii uocentur ⁊ filii: ita

Expanded text:
t? Quod sic solvitur, aliud esse nataliud indulgentia. Nos si hominem patrem vocamus, honorem aetati deferimus, non aucconsortio veri magistri. Et ne infinita replicem, quomodo unus per naturam Deus et unus filius non praejudicat caeteris, ne per adoptionem dii vocentur et filii: ita
Abbreviated transcription (Latin):
unum.⁊ in terrogauit eum
unꝰ ex eis legis doctor. temp¬
tans eum. Conuenerunt
ut multitudine uincerent:
quẽ ratione suꝑare nõ poter¬
ant. Aueritate nudos se eẽ
ꝓfessi sunt. qui multitudie
se armauerunt. Dicebant
enĩ apu̾s se. Unus loquatur
ꝓ om̃ibꝰ. ⁊ om̃s loquamur
ꝑuium: ut siquidem uice¬
rit. om̃s uideamur uictores.
Si aũt̃ uictus fuer̃. uł solus

Expanded text:
unum, et interrogavit eum unum, et interrogavit eum unus ex eis legis doctor, tentans eum. Convenerunt ut multitudine vincerent, quem ratione superare non poterant. A veritate nudos se esse professi sunt, qui multitudine se armaverant. Dicebant enim apud se: Unus loquatur pro omnibus, et omnes loquamur per unum, ut si quidem vicerit, omnes videamur victores; si autem victus f
Abbreviated transcription (Latin):
rerent: consequent̾ introdu¬
cerecur ⁊ corpoꝵ resurrectio. q̃
cum animabꝰ bona mala ue
Ambrosiꝰ. Cum dñs dicat no¬
lite scm̃ dare canibꝰ. noq mit¬
tatis margantas urãs ante
porcos: cur ipse quedam uł ħ
de dispensationis. aut etiam
diuinitatis sue misteriis dixiᷤ¬
se inuenitur. que multi qui
aderant uł resistendo uł contẽ¬
pnendo nõ acceꝑunt: Non
putandus ẽ sc̃m dedisse cani¬
bus. aut margaritas misisse
ante porcos. Nonenim eis
dedit qui capere nõ poterãt.
s eis qui poterant ⁊ simul ad¬
erant. quos ꝓpter alioꝵ ĩmũ¬
diciam. negligi nõ oportebat.
⁊ cum cum temptatores in¬
t̾rogabant. respondebatq ilł
ita ut quid contra dicerent
nõ haberent: quãuis uene¬
nis suis contabescerent. potiꝰ
quã illius cibo saturarent᷑.
Alii tam̃ qui poterant caꝑe.¬
ex illiꝰ occasione multa utili¬
ter au diebant.
harisei aũt audientes
qd̾ silentium imposuis¬
s saduccis: conuenerunt in

Expanded text:
terent consequenter introduterent consequenter introduceretur et corporum resurrectio, quae cum aetur cum Dominus dicat: Nolite sanctum dare canibus, neque mittatis margaritas vestras ante porcos, cur ipse quaedam vel de dispensationis aut etiam divinitatis suae mysteriis dixisse invenitur, quae multi qui aderant, vel resistendo, vel contemnendo, non acceperunt? Non putandus est sanctum dedisse canibus, aut margaritas misisse ante porcos. Non enim eis dedit qui capere non poterant, sed eis qui poterant et simul aderant, quos propter aliorum immunditiam negligi non oportebat. Et cum eum tentatores interrogabant, respondebatque illis ita, ut quid contradicerent non haberent, quamvis venenis suis contabescerent potius quam illius cibo saturarentur. Alii tamen qui poterant ex illius occasione multa utiliter audiebant. IV. Pharisaei autem audientes quod silentium imposuisset Sadducaeis, convenerunt in
Abbreviated transcription (Latin):
Ad comꝓbandam resurrectio¬
nisueritatẽ. multo aliis ma¬
nifestioribꝰ exemplis uti po¬
tuit. equibꝰ ⁊ illud. suscita¬
buntur mortui: ⁊ resurgent
qui in sepulcris sunt. Et ma
lio loco : multi dormientiũ:
de t̾re puluere consurgẽt. alii
⁊ confusionẽ et̾nam. Queri.¬
tur itaq quid sibi uoluerit
dñs hoc ꝓferre testimoniũ qͦd
uidetur ambiguũ: uł non sa¬
tis ad resurroctionis ꝑtinet ue¬
ritatẽ. Supͣ diximꝰ saduccoᷤ.
nec anglos nec sp̃m. nec resur¬
rectionẽ corpoꝵ confitentes.
animaꝵ qͣͦq interitum p̾di¬
casse. Hii quinq tantuntli¬
ticina respuentes. Stultũ
gͦ erat inde ꝓferre testimonia.
quoꝵ auctoritatẽ nõ sequebã¬
cur. Porro ad et̾nitatẽ ani¬
marũ ꝓbancdam. ponit exẽ¬
plum. ego sũ ds̃ abraham.⁊
ds̃ ysahac. ⁊ ds̃ iacob. statim¬
q infert. Non ẽ ds̃ mortuo¬
rum: s uiuentium. Ut cũ
ꝓbauerit auimas ꝑmanere pꝰ
mortẽ. neq eiuĩ poterat fieri ut

Expanded text:
Ad comprobandam resurrectionis veritatem multo aliis manifestioribus exemplis uti potuit, e quibus est et illud: Suscitabuntur mortui, et resurgent qui in sepulcris sunt. Et in alio loco: Multi dormientium de terrae pulvere consurgent, alii ernam. Quaeritur itaque quid sibi voluerit Dominus hoc proferre testimonium quod videtur ambiguum, vel non satis ad resurrectionis pertinet veritatem. Supra diximus Sadducaeos nec angelos, nec spiritum, nec resurrectionem corporum confitentes, animarum quoque interitum praedicasse. Hi quinque tantum liticinia respuenteerat inde proferre testimonia, quorum auctoritatem non sequebantur. Porro ad aeternitatem animarum probandam ponit exemplum: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. Statimque infert: Non est Deus mortuorum, sed vivorum. Ut cum probaverit animas permanere post mortem neque enim poterat fieri, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Et id̾o nõ possũt honera legi
portari. eomͦ quo isti legis ꝑi¬
ti hec imponebant hominibꝰ.
Unde recte audiunt qd sar¬
cinas eius uno digito nõ tan¬
gerent. ħ ẽ ne inminimis qͥ¬
dem ca ꝑficerent. quaᷤ se contͣ¬

Expanded text:
 Non possunt onera legis portari eo modo quo isti legisperiti ea imponebant hominibus, unde recte audivit, quod sarcinas ejus uno digito non tangerent, hoc est, ne in minimis quidem eam perficerent, quam se cont
Abbreviated transcription (Latin):
saducey ⁊ ceteri principes
iudeoꝵ querentes occasionẽ
calupnie. ⁊ uerbũ aliqd̾ in¬
uenire qd pateret insidiis.
qr inẜmonibꝰ confutati s̃.
ultra nõ int̾rogant. s aꝑtis¬
sime comp̾hensum. romane
tradũt potestati. Ex quo ĩ¬
telligimꝰ. uenena inuidie
posse quidem suꝑari. s dif¬
ficile conquiescere.

Expanded text:
Sadducaei, et caeteri principes Judaeorum, quaerentes occasionem calumniae, et verbum aliquod invenire quod pateret insidiis: quia in sermonibus confutati sunt, ultra non interrogant, sed apertissime comprehensum Romanae tradunt potestati. Ex quo intelligimus, venena invidiae posse quidem superari, sed difficile conquiescere.
Abbreviated transcription (Latin):
cit temptancẽ fuisse illum.
a quo dñs int̾rogatus est.
Luchas aũt hoc ⁊ tacet. ⁊¬
in fine marchꝰ ita concludit.
qd̾ ei dñs sapient̾ respondẽ¬
ti dixerit. nõ longe es a reg¬
no dĩ. Bieri enĩ po̾t ut quã¬
uis temptans accesseriint.
dñi tam̃ responsione correc¬
tus sit. Aut certe ipsam tẽ¬
ptationẽ nõ accipiamꝰ ma¬
lam. tanꝙͣ deciꝑe uolentis
inmicum. s cautam potiꝰ.
tanquã exꝑiri ampliꝰ uo¬
lentis ignotum. Neq enĩ
frustra scriptum ẽ. Qui fa¬
cile credit. leuis corde mino¬

Expanded text:
it, tentantem finxisse illum a quo Dominus interrogatus est. Lucas autem hoc tacet, et in fine Marcus ita concludit quod ei dominus sapienter respondenti dixerit: non longe es a regno dei. fieri enim potest, ut, quamuis temtans accesserit, domini tamen responsione correctus sit. aut certe ipsam temtationem non accipiamus malam tamquam decipere uolentis inimicum, sed cautam potius tamquam experiri amplius uolentis ignotum. neque enim frustra scriptum est: qui facile credit leuis corde mino
Abbreviated transcription (Latin):
aũt quod nõ saltitari in foro.
nõ pͥmos sedere uł discumbe¬
re uetat eos quibꝰ ħ officii
ordine competit. s eos nimi¬
ium qui siue hec habita. seu
mant. a fidelibꝰ quibꝰq q̃si
imꝓbos docet eẽ cauendos.
animũ indelicet nõ gradũ.
iusta districtione redargu¬
ens. quauis ⁊ hoc culpa nõ
careat. si idem inforolibitꝰ
ut̾ cẽ. qui incathedra moysi.
synagoge magri cupiunt ap¬
pellari. Duplici sane rõne
a uane głe cupidis attend̾e
uibemur. ne scilicet eoꝵ uł
simulatione seducanur: es¬
cimantes ẽẽ bona que faci¬
unt. uł emulatione in flã¬
memur. frustra gaudentes
in bonis laudani que simu¬
lant. Deniq sequit᷑. cc xx¬
Uos aũt nolite uocari rab¬
bi. Unꝰ ẽ enum magr̃ ur᷑.¬
Om̃s aũt uos filii estis. Ioħ
Idẽ neqd dõ debetur. uob̃ pre¬
sumatis. neq alios uocetis
rabbi: ne diuinũ honorẽ ho¬
mnibꝰ deferatis. Unꝰ est
mines naturalit̾ docet. sic̃
scuptum est. Erat lux ue¬
ra que illuminat omnẽ ho

Expanded text:
tamen, quod non salutari in foro, non primos sedere, vel discumbere vetat eos, quibus hoc officii ordine competit, sed eos nimirum qui haec sive habita, seu mant, a fidelibus quibusque, quasi improbos docet esse cavendos, animum videlicet non gradum justa distinctione redarguens. Quamvis et hoc culpa non careat, si iidem in foro litibus interesse, qui in cathedra Moysi synagogae magistri cupiunt appellari. Duplici sane ratione a vanae gloriae cupidis attendere jubemur, ne scilicet eorum vel simulatione seducamur, aestimantes bona esse quae faciunt, vel aemulatione inflammemur frustra gaudentes in bonis laudari, quae simulant. Denique sequitur: Vos autem nolite vocari, Rabbi: unus est enim magisterOmnes autem vos fratres estis. Id est, ne quod Deo debetur vobis praesumatis, neque alios vocetis Rabbi, ne divinum honorem hominibus deferatis: unus est mnes naturaliter docet, sicut scriptum est: Erat lux vera, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dat. Et hoc quidem de resur¬
rectionis conditionibꝰ ꝓposi¬
te reddidit questioni. de ip̃a
uero resurrectione. aduersuz
infidelitatẽ eoꝵ ita locutus¬
ẽ. Te resurrectione aũt mor¬

Expanded text:
abe. Haec quidem de resurrectionis conditionibus propositae reddit quaestioni. De ipsa vero resurrectione contra infidelitatem eorum ita ait: De resurrectione autem mor
Abbreviated transcription (Latin):
turarũ. fructum uince ꝑditu¬
risũt. Et qui ceciderit super
lapidem istum. confringetur.
Suꝑquẽ quẽ uͦ ceciderit: con¬
teret eum. Aluid ẽ offendere
re qui peccator ẽ ⁊ tam̃ ĩ illo
credit. Cadeͥt quidẽ suꝑ la¬
pidem ⁊ confringit᷑: s nõ om̃i¬
no conterit᷑. Neseruatur eĩ
ꝑ patientiã ad salutẽ. Suꝑ
quẽ uͦ illececidit: hoc ẽ cui la¬
pis ipse uiruerit. ⁊ qui xp̃m pe¬
uitus negauerit: sã. Ueniet

Expanded text:
turarum, fructus vineae perdituturarum, fructus vineae perdituri sunt. Et qui ceciderit super lapidem istum, confringetur: super quem vero ceciderit, conteret eum. Aliud est offendere re. Qui peccator est, et tamen in illum credit, cadit quidem super lapidem, et confringitur, sed non omnino conteritur: reservatur enim per poenitentiam ad salutem. Super quem vero ille ceciderit, hoc est, cui lapis ipse irruerit, et qui Christum penitus negaverit, sin cont
Abbreviated transcription (Latin):
modo iunitores accipiunt
uineam: sic acceꝑunt lapi¬
dem quẽ uł infundamẽtis
ponant iuxta architectum
paulũ. uł angulũ ut duõpa¬
rietes id ẽ ppłm utrũq conso¬
tiet: qui reꝓbatus ab eis fac¬
tus ẽ incaput angłi. ⁊ hoc
a domino factum ẽ: no᷑ hu¬
manis uiribꝰ. s dĩ potentia.
De hoc lapide aduitorii: pe¬
trus quoq loquit᷑ confiden¬
ter. Iste lapis qui reꝓbatus
ẽ a uob̃ edificantibꝰ: qui fac¬
tus ẽ in caput anguli. Et y¬
saias. E oce ait inmittam ĩ
fundam̃tis syon lapidem e¬
lectum. p̾ciosum. angłarem:
⁊ qui crediderit in eu̾m. non
confundetur. Ideo dico ub̃
qr auferetur a uob̃ regnum
dĩ. ⁊ dabitur genti facienti
fructus eus. Aliquotiens
dixi. regnum dĩ scripturas
scãs intelligi. quas abstulit
dñs auideis ⁊ nobis tradidit.
ut faciamus fructum eaꝵ.
Ista est uinea que traditur
agricolis ⁊ uinee cultoribus.
inqua qui oꝑati nõ fuerunt:
nomen tantũ habentes scrip¬

Expanded text:
omodo et vinitores accipiunt omodo et vinitores accipiunt vineam, sic acceperunt lapidem, quem vel in fundamentis ponant, juxta architectum Paulum ; vel in angulo, ut duos parietes, id est, populum utrumque consociet , qui reprobatus ab eis, factus est in caput anguli. Et hoc a Domino factum est, non humanis viribus, sed Dei potentia. De hoc lapide adjutorii Petrus quoque loquitur confidenter: Iste lapis qui reprobatus est a vobis aedificantibus, hic factus est in caput anguli . Et Isaias: Ecce, ait, immittam in fundamenta Sion lapidem electum, pretiosum, angularem: et qui crediderit in eum, non confundetur . Ideo dico vobis, quia auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus. Aliquoties dixi, regnum Dei Scripturas sanctas intelligi, quas Dominus abstulit a Judaeis, et nobis tradidit, ut faciamus fructus earum. Ista est vinea quae traditur agricolis et vinitoribus, in qua qui operati non fuerint, nomen tantum habentes Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ istud. ⁊ ẽ mirabile ingcłis
nr̃is: Quomodo inquidim¬
plebitur hec ꝓphetia. qui la¬
pidem abedificantibꝰ repro¬
batum incaput anguli dic̃
us ẽ gentibꝰ p̾dicandus. ut
quasi lapis anglaris duos
condat in semet ipsũ ãtq
ex utroq ppło unã sibi fideli¬
um aiuitatẽ. unũ templum
cdificet: Eosdem enim sy¬
nagoge mnagr̃os. quos sup̃¬
agritolas dixerat: nũc edi¬
ficantes appellat.qr qui sub¬
ditam sibi plebem ad ftrẽdoᷤᷤ¬
uite fructus quasi uineam
uibebantur excolere: ipsi qͦ¬
q hanc do in habitatore di¬
gnam quasi domũ constru¬
ere atq ornare p̾cipiebant᷑
Ionde ⁊ apłs fidelibꝰ scribens
ait. Dei agricultura: dĩ edi¬
ficatio estis. S qui fructũ
uinee dĩ quasi pessimi agu
cole magno patri familias
negabant: idem quasi mali
cementarii laborabant do¬
mui dĩ lapidem pͥciosum e
lectum. qui uł infundatnẽ¬
tis uł in angulo ponendus
erat subtrahere: hoc ẽ fidem
xp̃i auditoribꝰ suis conaban¬

Expanded text:
est mirabile in oculis nostris. Quomodo, inquit, implebitur haec prophetia, quod lapidem ab aedificantibus reprobatum in caput anguli dicitris est gentibus praedicandus, ut quasi lapis angularis duos condat in semetipso, atque ex utroque populo unam sibi fidelium civitatem, unum templum aedificet? Eosdem enim Synagogae magistros quos supra colonos dixerat, nunc aedificantes appellat. Quia qui subditam sibi plebem ad ferendovitae fructus quasi vineam jubebantur excolere, ipsi quoque hanc Deo inhabitatore dignam quasi domum construere atque ornare praecipiebantur. Unde et Apostolus fidelibus scribens, ait: Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Sed qui fructum vineae Dei quasi pessimi coloni reddere magno patrifamilias negabant, iidem quasi mali caementarii laborant domui Dei lapidem pretiosum et electum, qui vel in fundamentis, vel in angulo ponendus erat, subtrahere, hoc est fidem Christi auditoribus suis conaban
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionẽ corpoꝵ nõ cre¬
debant animas iudicantes
int̾ire cum corporibꝰ. recte is¬
tius modifingunt fabulam.
que deliram̃ti arguat eos:
qui resurrectionẽ asserãt cor¬
poꝵ. Potest aũt ficriut ue¬
re ingente eoꝵ aliqũ hoc ac¬
ciderit. In resurrectione gͦ

Expanded text:
resurrectionem corporum non credebant, animas judicantes interire cum corporibus, recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos qui resurrectionem asserant mortuorum, potest autem fieri ut fere in gente eorum aliquando hoc acciderit. In resurrectione ergo
Abbreviated transcription (Latin):
rant hereses in uideis. una
phariseoꝵ. ⁊ altera saduceoꝵ.
Pharisey traditionũ ⁊ obẜ¬
uationũ quas illi deuterosiᷤ
uocant. iusticiam p̾ferebant.
uñ ⁊ dunisi uocabantur a ppło.
Saducci aũt qui int̾pretant᷑
iusti.⁊ ipsi uendicabãt sibi

Expanded text:
rant haereses in Judaeis, una Pharisaeorum, et altera Sadducaeorum. Pharisaei traditionum et observationum, quas illi deuterosis vocant, justitiam praeferebant, unde et divisi vocabantur a populo. Sadducaei autem, qui interpretantur just
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ illoꝵ igne succendit.
qr illoꝵ nõ solum anime.
s caro quoq in qua habita¬
uerant. et̾ne gehenne flam¬
ma cruciatur. SDissis nͦ
exertibꝰ excinxisse homici¬
das dr̃ : qr in hominibꝰ om̃e
uidicium ꝑ angelos exhibet᷑.¬
namq sunt illa angłoꝵ ag¬
mina. nͥ ex̾citus regis nr̃i :
SOnde ⁊ isdem rex dñs sab¬
baoth dicit᷑. Sabbaoth qͥp¬
pe. exertituũ interp̾tatur.
Ad ꝑdendum gͦ aduersarioᷤᷤ
suos exercitum mittit: quia
nimiꝵ uindictam dñs ꝑ
angłos exercet. s his qui
inu̾itantem se contempni cõ¬
spicit: regis filius nuptiasua¬
cuas nõ habebit. Ad alios
mittit. qr ⁊ si apud aliquos
laborat: qnͣq tam̃ sermo dei
inuenturus ẽ ubi requiescat.
Onde ⁊ subditur. Tunc
ait serius suis. Nuptie qui¬
dem parate sunt. Id ẽ om̃e
sacram̃tum humane dispen¬
sacionis: natiuitatis. baptis

Expanded text:
tem eorum igni succendit, quia illorum non solum animae, sed et caro quoque in qua habitaverant, aeterna gehennae flamma cruciatur. Missis vero exercitibus exstinxisse homicidas dicitur, quia in hominibus omne judicium per angelos exhibenamque sunt illa angelorum agmina, nisi exercitus Regis nostri? Unde et idem rex Dominus Sabaoth dicitur. Sabaoth quippe exercituum interpretatur. Ad perdendos ergo adversarios suos exercitum mittit, quia nimirum vindictam Dominus per angelos exercet. Cujus viinvitantem se contemni conspicit, regis filii nuptias vacuas non habebit. Ad alios mittit, quia et si apud aliquos laborat, quandoque tamen sermo Dei inventurus est, ubi requiescat. Unde et subditur: Tunc ait servis suis: Nuptiae quidem paratae sunt. Id est, omne sacramentum humanae dispensationis nativitatis
Abbreviated transcription (Latin):
bus ꝑsonis fieri solet ista cõ¬
iunctio. absit hoc ab intellec¬
tibꝰ nr̃is. ut ꝑsonam dei ⁊ ho¬
minis redemptoris nr̃i iħu
xp̃i: ex duabus ꝑsonis cre¬
damus unitam. Ex duabꝰ
quippe atq induabus hũc
naturis existere dicimus:
s ex duabꝰ ꝑsonis compositũ
credi. ut nephas uitamus.
Aꝑtius igitur atq securuiᷤᷤ
dici põt. qr in hoc pat̾ regi fi¬
lio nuptias fec̾: quo ei ꝑ in¬
carnationis misteriũ scãm
eccłiam sociauit. Uterus
aũt genitricis uirginis. huiꝰ
sponsi thalamꝰ fuit. Uonde
psalmista dicit. Et ipse tan
quam sponsꝰ ꝓcedens de tha¬
lamo suo. Tanquã sponsus
quippe de thalamo suo ꝓces¬

Expanded text:
bus personis fieri solet ista conjunctio, absit hoc ab intellectibus nostris, ut personam Dei et hominis Redemptoris nostri Jesu Christi ex duabus personis credamus unitam. Ex duabus quippe atque in duabus hunc naturis existere dicimus; sed ex duabus personis compositum credi, ut nefas, vitamus. Apertius ergo atque securius dici potest quia in hoc Pater regi Filio nuptias fecit, quo ei per incarnationis mysterium sanctam Ecclesiam sociavit. Uterus autem genitricis Virginis hujus sponsi thalamus fuit. 1636 Unde et Psalmista diciquam sponsus procedens de thalamo suo. » Tanquam sponsus quippe de thalamo proces
Abbreviated transcription (Latin):
gistrũ eum uocant ⁊ ueracẽ
ut quasi honoratus ⁊ lau
uolens habere discipłos ¶h.
Blanda ⁊ fraudulenta inte¬
irogatio illuc ꝓuocat respo̾¬
dentẽ. ut magis dm̃ qmͣ ce¬
sarem timeat: ⁊ dicat nõ de¬
bere tributa solui. et statim
audientes herodiam. sediti¬
onis contra romanos aucco
Non scdm sermones eoꝵ pa¬
cificus blande rũdit. s scdm
conscĩam eoꝵ crudelem ⁊ as¬
ꝑam dixit. qr ds̃ plerũq ad
animã loquit᷑. nõ ad corpus.
uoluntatibꝰ respondet. non
uerbis.h. Pimna uirtus¬
respondentis int̾rogantium
m̃tem cognoscere.⁊ nõ disci¬
pulos. s temptatore ᷤ uocare.
I pocrita gͦ appellatur. qui
aliud ⁊ aluid simulat. idẽ
aliud oꝑe agit. aliud uoce ꝓ¬
tendit. Sq̃r. Ostendite mͤ
nũmisma censꝰ. At illi obtu¬
lerũt ei denariũ. Sapientia

Expanded text:
gistrum vocant, et veracem, ut quasi honoratus et laum volens habere discipulos. Blanda et fraudulenta interrogatio illuc provocat respondentem, ut magis Deum quam Caesarem timeat, et dicat non debere tributa solvi, ut statim audientes Herodiani, seditionis contra Romanos auctorem Non secundum sermones eorum pacificus blande respondit, sed secundum conscientiam eorum crudelem aspera dixit, quia Deus plerumque ad animam loquitur, non ad corpus; voluntatibus respondet, non verbis.respondentis, interrogantium mentem cognoscere, et non discipulos, sed tentatores vocare. Hypocrita ergo appellatur, qui aliud est, et aliud simulat, id est, aliud opere agit, aliud voce praetendit. Ostendite mihi numisma census, at illi obtulerunt ei d
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ⁊ pͥmum mandatũ dñiꝰ
tatẽ. Alio qͥn utilitas om̃i¬
rent. ut alt̾um sine altero
eẽ nõ possit. Primũ om̃iũ.
maximũ om̃ium mandatũ
dic̃. ħ ẽ qd̾ ante om̃ia debea¬
quasi unicum pietatis fun¬

Expanded text:
et minimum mandatum dicimus tatem. Alioquin utilitas omnirent, ut alterum sine altero esse non possit. Primum vero et maximum mandatum dicitur, quia ante omnia debequasi unicum pietatis fun
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ que dĩ sunt dõ. Quemad¬
modũ cesar a uob exigit im¬
p̾ssionem y magnus sue: sic
⁊ ds̃. ut quẽ admodũ illi red¬
ditur nũmꝰ: sic dõ anĩa lu¬
mine uultus eiꝰ illustrata
atq signata. unde psalmis¬
ta. Signatum ẽ inquit in
nobis. lum̃ uultus tui dñe.
minis. ⁊ ueꝵ bonũ. qd̾ non
ocłis s m̃te conspicitur. Sig
gine. Homo enĩ factus ẽ
ad ymaginẽ ⁊ similitud mẽ
dĩ: quã peccando corrumpit.
Bonum gͦ euis ẽ uerũ atq¬
eternũ: si renascendo signe¬
tur. Et audientes mirati
sunt.I iho. Qui credere
debuerant. ad tantã sapĩam
mirati sunt. qd̾ calliditas co¬
ꝵ. insidiandi nõ inuenisset
locum. Et relicto eo abierũt.
In fidelitatẽ parit̾ cum mira¬
culo repostantes. In illo die
accesserũt ad eum saduces:
qui dicunt nõ esse resurrectio¬

Expanded text:
nt, Deo. Quemadmodum Caesar a vobis exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus, ut quemadmodum illi redditur nummus, sic Deo anima lumine vultus ejus illustrata atque signata. Unde Psalmista: Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tui, Domine . minis bonum, quod non oculis sed mente conspicitur. Signgine . Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei , quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est verum atqaeternum, si renascendo signetur. Et audientes, mirati sunt. Qui credere debuerant ad tantam sapientiam mirati sunt, quod calliditas eorum insidiandi non invenisset locum. Et, relicto eo, abierunt. Infidelitatem pariter cum miraculo reportantes. III. In illa die accesserunt ad illum Sadducaei, qui dicunt non esse resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
P cathedram: doc¬
trinam legis ostendit. Ergo
tillud qͦd dr̃ inpsalmo in ca¬
thedra pestilentie nõ sedit.
⁊ cathedras uendentiũ colũ¬
bas euertit. doctrinam debe¬
mus acciꝑe. ⁊ ideo dñs ad
fusio scribaꝵ ⁊ phariseoꝵ. il¬
loꝵ fieret disciplina. In fruc¬
tuosum namq ẽ uerbũ. in
quo sic alter confundit᷑: ut
alt̾ non erudiatur. Nam
⁊d̾s no ꝓpter malos castiga¬
tionẽ suꝑ t̾ram transmittit.
s ꝓpt̾ bonos. Scit enĩ quia
malos flła nõ corrigant. s
malos castigat. ut corrigat
digne docere: ut dign̾os dig¬
ne edificaret. Alligant atͣ¬

Expanded text:
 cathedram doctrinam legis ostendit. Ergo et illud, quod dicitur in psalmo: In cathedra pestilentiae non stetit , et cathedras vendentium columbas evertit, doctrinam debemus accipere. Et ideo Dominus ad fusio scribarum et Pharisaeorum illorum fieret disciplina. Infructuosum namque est verbum, in quo sic alter confunditur, ut alter non erudiatur. Nam et Deus non propter malos castigationem super terram transmittit, sed propter bonos: scit enim quia malos flagella non corrigunt. Sed malos castigat, ut corrigat digne docere, ut dignos digne aedificaret. Alligant a
Abbreviated transcription (Latin):
dei filiũ eum eẽ nõ credũt.
Si quidem ipse ⁊ dñs ⁊ dd̾
est. D̾s ante cp̃ra mane̾do.
⁊ filius dauid apparuit ho¬
mo in tẽporũ fine nascendo.
Quod au̾t a patre subici¬
untur ei inimici. nõ in fir¬
mitatem filii. s unitatem
nature queͣ in alt̾o alter oꝑ¬
atur significat. Nam et
filiꝰ subicit inimicos patri:
qr patrẽ głificat suꝑ t̾ram.

Expanded text:
i eum esse non credunt. Siquidem ipse et Dominus David est, Deus ante tempora manendo, et filius David apparuit homo in temporis fine nascendo. Quod autem a Patre subjiciuntur ei inimici, non infirmitatem Filii, sed unitatem naturae, qua in altero alter operatur, significat. Nam et Filius subjicit inimicos Patri, quia Patrem clarificat super terram.
Abbreviated transcription (Latin):
hii enim qui confitentur
simplicẽ. ⁊ sc̃m uirum: as¬
ser̃ de genere dauid. In t̾¬
rogemꝰ gͦ eos docti a dño.
Simplex homo ẽ ⁊ tantũ
eirore in certo. nec ꝓpria uo¬

Expanded text:
tentur simplicem ac sanctum, verum asserunt de genere David. Interrogemus ergo eos docti a Domino, si simplex homo est, et tantum erroris incerto, nec propria vo
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ a bonis oꝑibꝰ ligauit cul¬
pa. Pedes enĩ qui uisitaree¬
grũ negligunt: manꝰ que
nicħ indigentibus trubuũt.
a bono oꝑe.iam ex uoluntate
sponte ligantur inuitio: tẽ
supplicio ligantur inuita.
tenebras ꝓhiciatur. Interi¬
ores quippe tenebras dĩis
cẽcita tom coxdis: exderiores
uero cenebras. etrriã noc¬
tem dampnationis. Tũc
gͦ cdampnatus quisq nõ in
interiores s in exteriores te¬
illic inuitus ꝓicitur in noc¬
tem dampnationis: qui hic
sponte cecidit incecitatẽ cor¬
dis. ubi fletus quoq ⁊ stri¬
dor dentiũ eẽ ꝑhibetur. ut.
illic clentes stridant. qui ħ
de cdlacitate gaudebant. Il¬
lic ocłi defleant. qui hic ꝑ
illicitas concupiscentias
uersabantur. quatenꝰ sin¬
gula queq m̃bra supplicio
subiaceant. que hic singłis
quibꝰq uiciis subiecta ser¬
inebant. S repulso uno ĩ
quo uideliez omne maloꝵ
corpꝰ expͥmitur: gen̾alis ꝓ¬
cum dr̃. Multi aũt sunt

Expanded text:
modo a bonis operibus ligavit culmodo a bonis operibus ligavit culpa. Pedes enim qui visitare aegrum negligunt, manus quae nihil indigentibus tribuunt a bono opere jam ex voluntate sponte ligantur in vitio, tunc in supplicio ligantur invite. tenebras projiciatur. Interiores quippe tenebras dicimus caecitatem cordis, exteriores vero tenebras aeternam noctem damnationis. Tunc ergo damnatus quisque non in interiores sed in exteriores teillic invitus projicitur in noctem damnationis, qui hic sponte cecidit in caecitatem cordis. Ubi fletus quoque et stridor dentium esse perhibetur, ut illic dentes strideant, qui hic de edacitate gaudebant; illic oculi defleant, qui hic per illicitas concupiscentias versabantur; quatenus singula quaeque membra supplicio subjaceant quae hic singulis quibusque vitiis subjecta serviebant. 14. Sed repulso uno, in quo videlicet omne malorum corpus exprimitur, generalis pum. Multi autem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
erit nuptialẽ. At ille ob¬
sine genutu nõ potest. ĩ illa
districtiott̃e ultime increpa¬
pationis. om̃e argum̃tum
cessat excusationis. quippe
qr. ille foris increpat: qui
testis conscientie uitus ani.¬
mũ accusat. S int̾ hoc sci¬
endum ẽ qr quisquis hanc
uestẽ uirtutis habet. s tam̃
adhuc ꝑ fecte non habet : ad
pii rogis ingressum desꝑare¬
de uenia nõ debet. qr ipse qͦ
spem nob̾ ꝑ psalmistã tribu¬
ens dicit. In ꝑfectum meũ
uiderunt ocłi tui. ⁊ in libro
tuo om̃s scribentur. S qr
pauca hoc inconsolatione ha¬
bentis ⁊ infirmantis diximꝰ.
nũc ad cum qui hanc om̃ino
nõ habet. uerba uertamus.
Sequit᷑. Tunc dicit rex mi¬
nistus. Ligatis manibꝰ eiꝰ
⁊ pedibꝰ: mittite eum inte¬
nebras ext̾iores. ibi erit fle¬
cus. ⁊ stridor dentiũ. Ligan¬
tur manꝰ ⁊ pedes tunc ꝑ dis¬
trictionẽ sententie: qui mo¬
do a pranis oꝑibꝰ ligari no¬
luerunt ꝑ meliorationẽ uite.
Uel certe tũc ligat pena. qͦs

Expanded text:
erationem. At ille obsine gemitu non potest, in illa districtione ultimae increpationis omne argumentum cessat excusationis, quippe quia ille foris increpat, qui testis conscientiae intus animum accusat. Sed inter haec sciendum est quia quisquis hanc vestem virtutis habet, sed tamen adhuc perfecte non habet, ad pii regis ingressum desperare veniam non debet, quia ipse quoque spem nobis per Psalmistam, tribuens, dicit: Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur . Sed quia pauca haec in consolatione habentis et infirmantis diximus, nunc ad eum qui hanc omnimodo non habet, verba vertamus. Sequitur: 13. Tunc dixit rex ministris: Ligatis manibus ejus et pedibus, mittite eum in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium. Ligantur tunc pedes et manus per districtionem sententiae, qui modo a pravis operibus ligari noluerunt per meliorationem vitae. Vel certe tunc ligat poena, quos
Abbreviated transcription (Latin):
pe dicendum ẽ. ⁊ sine obliui¬
uocati. pauci uͦ electi .I am.¬
Parabolam istam de inuita¬
tis ad nuptias solus matheus
narrat. simile quidam etiam
etiam luchas cõmemorat. s
nouẽ hoc sic̃ ⁊ ordo ipse indi¬
nem non nullã gerat. quia h¬

Expanded text:
pe dicendum est, et sine oblivipe dicendum est, et sine obliviuocati, pauci uero electi. parabolam istam de inuitatis ad nuptias solus Mattheus narrat. simile quiddam etiam Lucas commemorat; sed non est hoc, sicut et ordo ipse indi nonnullam
Abbreviated transcription (Latin):
dimus. E cce nos om̃s iam
uocati ꝑ fidem. ad celestis re¬
gis nuptias uenimus. in¬
carnationis eius misteriũ
⁊ credimꝰ ⁊ confitemur: di¬
uini uerbi epulas sumimꝰ.
s futuro die iudicii rex in¬
traturꝰ ẽ. qui uocati sumꝰ
noiumꝰ si simus electi nes¬
cimꝰ. T.uito gͦ necesse ẽ ut
umisquisq nr̃m in humili¬
tate se de primat. qnͣto si sit
electus ignorat. Nonnulli
cnĩ bona nec incipiunt. Nõ¬
nulli uͦ in bonis que incepe¬
unt minime ꝑsistunt. Alt̾
penc totam uitam suã in pra¬
uitate ducere conspicitur. s
iuxta finẽ uite apͣuitate sua
ꝑ districte penitentie lam̃ta
reuocatur. Alter electã in¬
hũc contingu̾i ad erroris ne¬
quiciam iuxta fine̾ uite de¬
clinare. Aliꝯ bonum bene ĩ¬
c̾ohat: melius cõsũmat. Aliꝰ
inmalis actibꝰ apͥmena eta¬
te se deic. ⁊ meisdem oꝑibꝰ
semꝑ seipso deçerior consumͣ¬
tur. Tanto gͦ de se unusqͥs¬
q sollicite metuat: qnͣto ig¬
norat qd̾ restat. qd̾ quia se¬

Expanded text:
imus. Ecce nos omnes jam vocati per fidem ad coelestis regis nuptias venimus, incarnationis ejus mysterium et credimus et confitemur, divini Verbi epulas sumimus, sed futuro die judicii rex intraturus est. Quia vocati sumus, novimus; si sumus electi, nescimus. Tanto ergo necesse est ut unusquisque nostrum in humilitate se deprimat, quanto si sit electus ignorat. Nonnulli enim bona nec incipiunt, nonnulli vero in bonis quae incoeperunt minime persistunt. Alter pene totam vitam ducere in pravitate conspicitur, sed juxta finem vitae a pravitate sua per districtae poenitentiae lamenta 1642 revocatur; alter electam vihunc contingit ad erroris nequitiam juxta finem vitae declinare. Alius bonum bene inchoat, melius consummat; alius in malis actibus a primaeva aetate se dejicit, et in eisdem operibus semper seipso deterior consummatur. Tanto ergo sibi unusquisque sollicite metuat, quanto ignorat quod restat, quia, quod sae
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m qui ineccłia positus dõ
credidit: iam ad nuptias in¬
trauit. s cum nuptialiues¬
te non uenit. si caritaͬs grã
nõ custodit. Sciendum uͦ
est qr sicut in duobꝰ lignis
suꝑiore̾ uidelicet ⁊ inferiori
uestis texitur : ita in duobꝰ
p̾ceptis caritas habetur. in
dilectione dĩ scilicet ⁊ dilec¬
nuptias ingreditur. ⁊ cordi
nr̃i habitum contemplat᷑.
atq ei quẽ canitate uestitũ
nõ inuenit: ꝓtinus iratus:
dicit. Amice quomodo huc
nnitrasti.nõ habens uestẽ nup¬
tialem: MSirandum ualde

Expanded text:
tus Deo credidit, jam ad nuptias intravit, sed cum nuptiali veste non venit, si charitatis gratiam non custodit. Sciendum vero est quia sicut in duobus lignis superiori videlicet et inferiori vestis texitur, ita in duobus praeceptis charitas habetur, in dilectione scilicet Dei et dilecnuptias ingreditur, et cordis nostri habitum contemplatur, atque ei quem charitate vestitum non invenit, protinus iratus dicit: Amice, quomodo huc intrasti, non habens vestem nuptialem? Mirandum valde
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat simile factum est
gi. qñ inuitabat ad nupti¬
as.⁊ aĩebat oꝑa clementie:
hominis nomen appositũ
est. Nunc qnͣ adultionẽ
uenit. homo siletur: ⁊ rex
tantũ modo dicit᷑. Et miᷤ¬
sis exercitibꝰ suis ꝑdidit ho¬
micidas illos. ⁊ ciuitates il¬

Expanded text:
fuerat: Simile factum est gi, quando invitabat ad nuptias, et agebat opera clementiae, hominis nomen appositum est, nunc quando ad ultionem venit, homo siletur, et rex tantum dicitur. Et missis exercitibus suis, perdidit homicidas illos, et civitatem il
Abbreviated transcription (Latin):
Quibꝰ dederat legẽ. ⁊ in hac
uinea eos oꝑari uisserat: ut
fructũ legis ĩoꝑibꝰ ex̾iberẽt.
Postea misit ad eos seruos.
qͦs illi app̾hensos uł cecider̃
ut iheremiã: uł occiderunt
ut ysaiam. uł lapidauerũt

Expanded text:
 Dederat eis Legem, et in hac eos vinea operari jusserat, ut fructum Legis in operibus exhiberent. Postea misit ad eos servos, quos illi apprehensos vel ceciderunt, ut Jeremiam; vel occiderunt, ut Isaiam; vel lapidaverunt