comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ue securiꝰ : cũ eiusmodi circa me uite mee et
custodes spectarẽ simul ⁊ testes: Quibꝰ om̃ia
mea secure secreta cõmiterẽ: cominun carem
consilia: quibꝰ me totum refundem : tanqͣm
ałti mͥ. Qui si uellẽ aliquatenꝰ deuiare non
sin̾ent: frenarẽ p̾cipitẽ. dormientẽ scitarent.
Quoꝵ me reu̾entia ⁊ lib̾tas extollentẽ repͥm̾et:
excedentẽ corrig̾et. Quoꝵs me constantia et
fortitudo mutantẽ firmaret: eriget dissiden¬
tẽ. Quorum me fides ⁊ scitas. ad queq sca. ad
queq honesta. ad queq pudica. ad queq a.¬
mabilia.⁊ bone fame ꝓuocaret. Et minc re¬
duo ocłos in engeni ad eum qui nunc ẽ. cu¬
rie seu eccłiȩ statum. ⁊ studia p̾latorum: eoꝵ
p̃sertim qui sunt in cireuitu tuo. d de his ac¬
tenuis ego. P alpaui. ñ fodi parietẽ. Tibi licet
fode ⁊ uid̾e: ut pote ꝓpħe filio. Michi ꝓgre¬
tur. Nõ hoc ratio habet: ñ antiquitas ha¬

Expanded text:
ve securius, cum ejusmodi circa me vitae meae et ve securius, cum ejusmodi circa me vitae meae et custodes spectarem simul et testes? Quibus omnia mea secreta secure committerem, communicarem consilia; quibus me totum refunderem, tanquam alteri mihi. Qui, si vellem aliquatenus deviare, non sinerent, frenarent praecipitem, dormitantem excitarent. rum me reverentia et libertas extollentem reprimeret, excedentem corrigeret: quorum me constantia et fortitudo nutantem firmaret, erigeret diffidentem: quorum me fides et sanctitas ad quaeque sancta, ad quaeque honesta, ad quaeque pudica, ad quaeque amabilia et bonae famae provocaret. Et nunc reduc oculos, mi Eugeni, ad eum qui nunc est curiae sivae Ecclesiae statum et studia praelatorum, eorum praesertim, qui sunt in circuitu tuo. 16. Sed de his hactenus. Ego palpavi, non fodi parietem. Tibi licet fodere et videre, utpote prophetae filio. Mihi progretur. Non hoc ratio habet, non antiquitas ha
Abbreviated transcription (Latin):
uit acciꝑe. Quando argenteas recepisset qui lig¬
neas refutauit: Nõ fuerunt qui possent lega¬
to dice̾. ditauimus abraham. Ipse uͦ cũ samu̾ele
lib̾e contionabat᷑ ad om̃s. Loquimini de me
tulerim an asinũ : si quẽpiam calumniatꝰ sum.
si opp̾ssi aliquẽ: si de manu cuiꝰquã munus
accepi : ⁊ contemnam illud hodie uob̃q resti¬
tuam. O si talium daret᷑ copia uiroꝵ. quales
ꝑstrinxinus nunc. Quid te felitiꝰ. quid illo io¬
cundius soło: Nonne scda ab et̾nitate. illoꝵ
tͥ tp̃rum beatitudo uidet᷑: cum quaqͣ u̾sum
ꝓcedens stipatum uides tã inclito agmine bea.¬
torum: Si te noui heres:Laltum trahens
suspiriũ tecum loqueris. P utas fore posse qd̃
dr̃ : ł utas hic sumꝰ quousq lec fiant: Qs
det uiu̾e. ut uide contingat: O si uidem in
uita mea eccłiam d̃i talib innixam columnis.
Osi dm mei sponsã cernerẽ tante cominissã fider:
tante creditã puritati: Quid me beatus. qͥd¬

Expanded text:
 al. quomodo argenteas recepisset, qui ligneas refutavit? Non fuerunt qui possent legato dicere: Ditavimus Abraham . Ipse vero cum Samuele libere concionabatur ad omnes: Loquimini de me tulerim aut asinum; si quempiam calumniatus sum, si oppressi aliquem, si de manu cujusquam munus accepi; et contemnam illud hodie, vobisque restituam . O si talium daretur virorum copia, quales perstrinximus nunc! Quid te felicius, quid illo jucundius saeculo? Nonne secunda ab aeternitate illorum tibi temporum beatitudo videretur, cum te quaquaversum procedens, stipatum videres tam inclyto agmine beatorum? 15. Si te novi, haeres, et altum trahens suspirium  al. spiritum, tecum loqueris: Putas fore posse quod dicitur? Putas hic sumus, quousque haec fiant? Quis det vivere, ut videre contingat? O si viderem in vita mea Ecclesiam Dei talibus innixam columnis! O si Domini mei sponsam cernerem tantae commissam fidei, tantae creditam puritati! Quid me beatius, quid
Abbreviated transcription (Latin):
tremo dm pharaonis. Intellige qd dico. Da¬
bit tͥ dns intellectũ. Ubi malitie uincta ẽ po-¬
tentia: aliqͥd tͥ supͣ hominẽ p̾sum̃dũ. Nultus
tuus suꝑ fatientes mala. Timeat sp̃m ire tue
qui hominẽ ñ u̾etur: gladium ñ formidat.
Timeat orationẽ: qui ammonitionẽ contemp-¬
sit. Eui irasceris tu: đ̃m sibi iratum ñ hominẽ

Expanded text:
co: dabit tibi Dominus intellectum. Ubi malitiae juncta potentia est, aliquid tibi supra hominem praesumendum. Vultus tuus super facientes mala. Timeat spiritum irae tuae, qui hominem non veretur, gladium non formidat. Timeat orationem, qui admonitionem contempsit. Cui irasceris tu, Deum sibi iratum, non homine
Abbreviated transcription (Latin):
damnationẽ. De qͦ etiã nõ nulł questiuncłis
motis magis quã solutis tociꝰ disputaciuncłe
hec summa sit qd̾ ꝑ curiositatẽ a u̾itate cecid̾e¬
rit. quia pͥus spectauit curiose qd̵ affectauit
illicite sꝑauit p̃sumptuose. Iure gͥ in gͦdibꝰ suꝑ¬
bie pͥmum curiositas uendicat sibi. que etiã

Expanded text:
damnationem. De quo etiam nonnullis quaestiunculis damnationem. De quo etiam nonnullis quaestiunculis motis magis, quam solutis, totius disputatiunculae haec summa sit: quod per curiositatem a veritate ceciderit, quia prius 575 spectavit curiose, quod affectavit illicite, speravit praesumptuose. Jure igitur in gradibus superbiae primum curiositas vindicat sib
Abbreviated transcription (Latin):
sanitatẽ que ex unguento ꝓcedit impediat. Sic
liata gaudiũ uertat in luctum. reuelationẽ
putet illusionẽ un fit. ut & canitate careat.
⁊ u̾itaᷤᷤ reuelationis nõ ꝑeat. Sic pauli extol¬
lentia ꝑ stimulos carnis repͥmit᷑. ⁊ ipse reue¬
lationibꝰ erebris attollit᷑. Sic zacharie infide¬
litas lingue obligatione multat᷑. & angłi ue¬
ritas suo in tp̃r manifestanda ñ mutatur. Sic
sic ꝑ głam ⁊ ignobilitatẽ scĩ ꝓfitiunt. dum
int̾ singła dona que recipiunt cõmuni hoĩũ
uanitate pulsari se sentiunt ut dũ ꝑ gr̃am
supͣ se aliquid cernunt : ñ obluuscunt᷑ qd̾ sũt.
S qͥd de reuelationibꝰ ad curiositatẽꝰ De qͥbꝰ
ut ꝑ excessum int̾misc̾em. inde occasio sumpta ẽ.
cũ ostendenellẽ repbum angłm ante casũ suũ
sic potuisse p̾uide. illã quã pꝰt accepit in reꝓboᷤ
homines dominationẽ ut tam̃ suã ñ p̾sciret

Expanded text:
sanitatem, quae ex unguento procedit, impediat: sic sanitatem, quae ex unguento procedit, impediat: sic liata, gaudium vertat in luctum, revelationem putet illusionem. Unde fit ut vanitate careat, et veritas revelationis non pereat. Sic Pauli extollentia per stimulos carnis reprimitur , et ipse revelationibus crebris attollitur. Sic Zachariae infidelitas linguae obligatione mulctatur , et angeli veritas suo in tempore manifestanda non mutatur. Sic per gloriam et ignobilitatem sancti proficiunt, dum inter singularia dona quae recipiunt, communi hominum vanitate pulsari se sentiunt: ut dum per gratiam supra se aliquid cernunt, non obliviscantur quod sunt. 38. Sed quid de revelationibus ad curiositatem? De quibus ut haecum ostendere vellem, reprobum angelum ante casum suum sic potuisse praevidere illam, quam post accepit, in reprobos homines dominationem, ut tamen suam non praesciret
Abbreviated transcription (Latin):
p̃iudisset exaltationẽ nõ tam̃ pret̾iuit sui
uenditionẽ. qͣmius ꝓpior eẽt uenditio qͣm
exaltatio. Dunquid tam̃ patͥarchã in suꝑbiã
credid̾im incidisse : S ut eiꝰ exemplo pateat
se. Qd̃ siquis contendat in eo qd̾ sua sõnia
adhuc adolescentulꝰ narrabat quoꝵ tunc
mistium ignorabat. uanitatẽ posse notari
ego tam̃ mist̾io magis suie simplicitati pueri
deputanda arbitror qͣm uanitati. Que tam̃
siqua fuit ꝑ ea que passꝰ legit᷑ potuit expiari.
Non nulł enu aliqͣ aliquando de se ꝑ reuelatio¬
nẽ iocunda monstrant᷑. que ⁊ si humanus am¬
mus absq uanitate scire nõ pot̾. nõ minus ideo
euenit. qd̾ monstratum ẽ sic tam̃ ut illa uani¬
tas impunita nõ sit. que de magnitudine aut
ultauit. Sic enim medicꝰ nõ solũ unguento.
s ⁊ igne utit᷑ & ferro. qͦ om̃e qd̾ in uulnere
sanando suꝑfluum excrei̾t secet ⁊ urat. ne

Expanded text:
evidisset exaltationem suam , non tamen praescivit sui evidisset exaltationem suam , non tamen praescivit sui venditionem, quamvis propior esset venditio, quam exaltatio. Non quod tantum patriarcham in superbiam crediderim incidisse: sed ut ejus exemplo pateat,se. Quod si quis contendat in eo quod somnia sua adhuc adolescentulus narrabat, quorum tunc mysterium ignorabat, vanitatem posse notari; ego tamen mysterio magis sive simplicitati pueri deputandum arbitror, quam vanitati. Quae tamen, si qua fuit, per ea quae passus legitur, potuit expiari. Nonnullis enim aliqua aliquando de se per revelationem jucunda monstrantur, quae etsi humanus animus absque ulla vanitate scire non potest, non minus ideo eveniet quod monstratum est; sic tamen ut illa vanitas impunita non sit, qua dsultavit. Sicut enim medicus, non solum unguento, sed igne utitur et ferro, quo omne quod in vulnere sanando superfluum excreverit, secet et urat, ne
Abbreviated transcription (Latin):
deres. tue malitie estib inflanimares. ut qͥm
altissimꝰ sua sapientia ac bonitate om̃ib obe¬
dientie filiis preerat. ita⁊ tu suꝑ omnes fi¬
lios suꝑbie rex constitutꝰ. tua eoᷤᷤ astuta mali¬
cia ac malitiosa astutia reg̾es. ꝑ qd̾ altissimo
similis eẽs. S miror cum in p̾sentia di tuũ
p̃uiłis pͥncipatum. cur nõ et in eadẽ p̾iudisti
pͥncipium. Nam ⁊ si p̾iudisti. que insama fuit
ut cum tanta miseria cuꝑes pͥncipari ut mal¬
les misere p̾eẽ. quã felicit̾ subeẽ: An nõ ex¬
pediebat participẽ ẽẽ plagarũ illarũ lumino¬
sarũ. qͣm pͥncipẽ eẽ tenebrarũ haꝵ. S cre¬
dibilus ẽ qd̾ nõ p̃uidisti. aut ꝓpt̾ illã cau¬
sam quã suꝑiꝰ dixi qr d̾̃ĩ bonitatẽ attendenꝰ.
dđm irritasti. aut qr inso pͥncipatu in ocło sta¬
tim suꝑbre suꝑbie trabes excreuit. qͣ int̾posita
casum ide nõ potuit. Sic ioseph cum suã¬

Expanded text:
deres, tuae malitiae aestibus inflammares: ut quomodo deres, tuae malitiae aestibus inflammares: ut quomodo Altissimus sua sapientia ac bonitate omnibus filiis obedientiae praeerat, ita et tu super omnes filios superbiae rex constitutus, tua eos astuta malitia, ac malitiosa astutia regeres, per quod Altissimo similis esses. Sed miror cum in praesentia Dei tuum praevideris principatum, cur non in eadem praevidisti et praecipitium? Nam si praevidisti, quae insania fuit, ut cum tanta miseria cuperes principari, ut malles misere praeesse, quam feliciter subesse? An non expediebat participem esse plagarum illarum luminosarum, quam principem tenebrarum harum? Sed credibilius est, quod non praevidisti: aut propter illam causam, quaDeum irritasti; aut quia viso principatu, statim in oculo superbiae trabes excrevit, qua interposita casum videre non potuisti. 37. Sic Joseph cum pra
Abbreviated transcription (Latin):
uolant ad celum. Licet uͦ ⁊ caput in celo.
& pedes in t̾ra a te abscondant᷑ : quiddam
tam̃ tibi mediũ uidendũ ad inuidendũ dum¬
taxat ꝑmitit᷑. dũ suspensꝰ in aere descenden¬
tes quidẽ ꝑte ⁊ ascendenteᷤᷤ angłos intueriᷤᷤ.
s quid uł audiant in celis. uł nuntient in¬
t̾ris: penitꝰ nescis. O lucifer qui mane orieba¬
ris immo nõ iã lucifer s noctifer aut etiam
mortifer rectꝰ cursꝰ cuiꝰ erat ab oriente ad
meridiẽ. ⁊ tu p̃postero ordine tendis ad aqͥ¬
lonẽ: Nec aquilonẽ hunc corꝑalẽ nec sedẽ
hanc cũ sis sp̃s intelligo mat̾ialẽ. Puto autẽ
ꝑ aquilonẽ reꝓbandos homines fuisse desig¬
natoᷤ: ꝑ sedẽ potestatẽ in illoᷤ. Quos utiq in
p̾sentia di qͣnto uicinior tanto cẽt̾is ꝑspica¬
cior p̾uidens nullo quidẽ sapientie radio cho¬
ruscantes. nullo sp̃s amore feruentes. uelut
uacuũ repꝑeris locũ. affectasti suꝑ illoᷤ do¬
miniũ qͦs quadã tue astutiȩ claritate ꝑfun-¬

Expanded text:
volant ad coelum. Licet vero et caput in coelo, et pedes in terra a te abscondantur; quiddam tamen tibi medium videndum ad invidendum duntaxat permittitur: dum suspensus in aere, descendentes quidem per te, et ascendentes Angelos intueris; sed quid vel audiant in coelis, vel nuntient terris, penitus nescis. 36. O Lucifer, qui mane oriebaris, imo non jam lucifer, sed noctifer, aut etiam mortifer, rectus cursus tuus erat ab oriente ad meridiem, et tu praepostero ordine tendis ad aquilonem? hanc cum sis spiritus intelligo materialem. Puto autem per aquilonem, reprobandos homines fuisse designatos; per sedem, potestatem in illos. Quos utique in praescientia Dei, quanto ei vicinior, tanto caeteris perspicacior praevidens, nullo quidem sapientiae radio coruscantes, nullo spiritus amore ferventes, velut vacuum repereris locum, affectasti super illos dominium, quos quadam tuae astutiae claritate perfun
Abbreviated transcription (Latin):
ga. s totũ mͥ celũ sedes ẽ. Nõ potes gͦ in par¬
enim locꝰ solidꝰ ẽ ubi sedet eccłia fundata supͣ
firmã petrã. Inid faties: Ẽ celo pulsꝰ in t̃ris re¬
man̾e nõ potes. E lige gͦ tibi in aere locũ nõ
ad sedendum. s ad uolandũ ut qui temptasti
concit̾e statum et̾ntatis. penã sentias ꝓpriȩ
fluctuationis. T e gͦ fluctuante int̾ celum et
t̃rã sedet qͣns suꝑ solium excelsũ ⁊ eleuatum.
&x plena ẽ om̃is t̾ra maiestate eiꝰ ut nusquã
nͥ in aere inuenias locũ. Seraphin nanq alii
quidẽ alis sue contemplationis de throno ad
scabeltum de scabello ad thronũ uolantes. a¬
lii caput dni pedesq uelantes ad hoc ibi posi¬
tos puto. ut sic̾ peccanti homini paradisi ꝑ che¬
rubm ꝓhibet᷑ ingressꝰ. ita ⁊ ꝑ seraphin tue
curiositati modꝰ imponat᷑. quatinꝰ nec celi iã
magis impudent̾ quã prudent̾ archana ri-¬

Expanded text:
ga: sed, Totum coelum mihi sedes est. Non potes ergo in parga: sed, Totum coelum mihi sedes est. Non potes ergo in parenim locus solidus est, ubi sedet Ecclesia, fundata supra firmam petram. Quid facies? E coelo pulsus, in terra remanere non potes. Elige ergo tibi in aere locum, non ad sedendum, sed ad volandum: ut qui tentasti concutere statum aeternitatis, poenam sentias propriae fluctuationis. Te ergo fluctuante inter coelum et terram, sedet Dominus super solium excelsum et elevatum, et plena est omnis terra majestate ejus , ut nusquam nisi in aere invenias locum. 35. Seraphim namque aliis quidem alis suae contemplationis de throno ad scabellum, de scabello ad thronum volantia, aliis caput Domini pedesque velantia, ad hoc ibi posita puto, ut sicut homini peccanti paradisi per Cherubin prohibetur ingressus, ita et per Seraphin tuae curiositati modus imponatur: quatenus nec coeli jam magis impudenter, quam prudenter arcana ri
Abbreviated transcription (Latin):
ne ut quia dulcis ẽ ustꝰ ñ sit. quasi simul
dulcis ⁊ iustꝰ eẽ ñ possit eũ melior iusta sit
Aulcedo qͣm remissa mimo uirtꝰ ñ sit dulce¬
do sine uisticia. Quia gͥ gratuite di bonita¬
ti qua gͣtis factꝰ es ingratus existis: iustici¬
am uͭ quã exꝑtꝰ ñ es non metius. ideoq au¬
dact̾ cõmitis culpã de qͣ tͥ falso ꝓmittis im¬
punitatẽ. iã ecce iustũ senties quẽ bonum
nosti cadens in foueã quã paras actori. ut dum seil
carere. ea utiq bonitate qua neminẽ exptꝰ ee
illum punisse. talẽ iustꝰ dẽ iustissime in te re:¬
torquert penã. q̃ nec ualet nec debet pati fua
impune bonitatẽ offendi. sic utiq temꝑans
in unndicta sententiã. ut si uelis respic̃e non
inpenitens nõ possis uelle. ⁊ ideo nec pena
carere. S iã audi calumniã. Celũ inquit m
sedes ẽ. t̾ra autẽ scabellũ pedũ meoꝵ. Non
aix̃ oriens aut occidens. aut una aliqͣ celi pla¬

Expanded text:
ne, ut quia dulcis est, justus non sit, quasi simul ne, ut quia dulcis est, justus non sit, quasi simul dulcis et justus esse non possit: cum melior sit justa dulcedo, quam remissa; imo virtus non sit dulcedo sine justitia. Quia igitur gratuitae Dei bonitati, qua gratis factus es, ingratus existis, justitiam vero quam expertus non es, non metuis; ideoque audacter committis culpam, de qua falso tibi promittis impunitatem: jam ecce justum senties, quem bonum nosti, cadens in foveam, quam paras auctori: ut dum sciliideo nec carere ea utique bonitate, qua neminem expertus es illum punisse: talem justus Deus justissime in te retorqueat poenam, qui nec valet, nec debet pati suam impune bonitatem offendi: sic utique temperans in vindicta sententiam, ut, si velis resipiscere, non impoenitens, non possis velle, et ideo nec poena carere. 34. Sed jam audi calumniam: Coelum, inquit, mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meorum . Non dixit, Oriens, aut Occidens, aut Una aliqua coeli pla
Abbreviated transcription (Latin):
quitas quã ut inde creator a te contemnatur.
iii. plꝰ amari merebat᷑: Que maior iniquitaᷤᷤ
qͣm cũ de potentia dĩ ñ dubites. quin te scil
aestruere possit qͥ conde potuit. confisus tam̾
de multa eiꝰ dulcedine qͣ sꝑas eũ nolle uindi¬
mentanea. s odio digna ẽ sempit̾no qua tuo
dulcissimo ⁊ altissimo d̾no licet inuito desi¬
deras tam̃ ac sꝑas equari. qͣtinꝰ semꝑ uideat
qd̾ doleat. dñ te solum habeat cum nolit: nec
deutiat eũ possit. quin potiꝰ eligat ipse dolere.
qͣni te patiat᷑ ꝑire. P ossit quidẽ deic̾e si uelit
s p̃ dulcedine ut estimas uelle nõ possit. Cer¬
te si tał ẽ qualẽ putaᷤᷤ. tanto nequius agis si
nõ amas. Et si ille aliquid fieri patit᷑. cont᷑ se
potiꝰ quã ipse aliquid fatiat contra te qͣnta
malitia ẽ. ut uł tu nõ parcas illi. qui sibi ñ
parcit parcendo tͥ : Absit tam̃ ab eiꝰ ꝑfectio¬

Expanded text:
iquitas, quam ut inde a te Creator contemnatur, iquitas, quam ut inde a te Creator contemnatur, unde plus amari merebatur? Quae major iniquitas, quam cum de potentia Dei non dubites, quin te scilicet destruere possit qui condere potuit; confisus tamen de multa ejus dulcedine, qua speras eum nolle vindimentanea, sed odio digna est sempiterno, qua tuo dulcissimo et altissimo Domino, licet invito, desideras tamen ac speras aequari, quatenus semper videat quod dolcat, dum te socium habeat cum nolit, nec dejiciat cum possit; quin potius eligat ipse dolere, quam te patiatur perire; possit quidem dejicere si velit, sed prae dulcedine, ut aestimas, velle non possit. Certe si talis est qualem putas, tanto nequius agis, si non amas. Et si ille patitur aliquid fieri contra se potius, quam ipse aliquid faciat contra te; quanta malitia est, ut vel tu non parcas illi, qui sibi non parcit, parcendo tibi? Absit tamen ab ejus perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
impudens. ⁊ contͣ potentiã audax. Hoc est
enim omi pie. hoc ẽ qd̾ cogitas. hec ẽ miqͥtaᷤ
qͣm meditaris in cubicło tuo ⁊ dicis. Putaᷤ
creator opꝰ suum destruat: Scio qͥdẽ qr nõ
latet dm quałcũq cogitatio mea. Ds̃ enim ẽ
ñ placet ei tał cogitatio mea. qr bonꝰ ẽ. Sed
ne si uelim ego effugiã manꝰ eiꝰ quia potens
ẽ. Nunquid tam̃ mͥ tun̾dũ ẽ: di enim cũ
bonus sit nõ potest illi place malum meum:
qͣntominꝰ sum: Meũ quippe dixim contͣ eiꝰ
uoluntatẽ aliqͥd uelle: suum autẽ si uidi¬
cet sese. Tã gͦ qd̾cũq scelꝰ nõ ualet uelle
uleisei: quã nec uult nec ualet sua bonita¬
te pͥuari .ẜ alł te miser. fałł te nõ d̃nm. Te
inquã fasł. ⁊ m̃tit᷑ iniquitas sibi nõ d̃o. Do¬
lose quid̾ agis s in conspectu eiꝰ. Te gͦ falt
ñ dm. Et quia de magno eiꝰ bono in te tu
magnũ in eũ excogitas malũ. m̃to iniqͥtaᷤ
tua inuenit᷑ ad odium. Iue nãq maior mi-¬

Expanded text:
impudens, et contra potentiam audax. 32. Hoc est enim, o impie, hoc est quod cogitas; haec est iniquitas, quam meditaris in cubili tuo, et dicis: Putas Creator opus suum destruat? Scio quidem quia non latet Deum qualiscunque cogitatio mea: Deus enim est. Nec placet ei talis cogitatio mea, quia bonus est. Sed nec si velit effugiam manus ejus, quia potens est. Nunquid tamen mihi timendum est? Si enim cum bonus sit, non potest illi placere malum meum, quanto minus suum? Meum quippe dixerim contra ejus voluntatem aliquid velle: suum autem, si vindicet sese. Tam ergo quodeunque scelus non valet velle ulcisci, quam nec vult, nec valet sua bonitate privari. Fallis te, miser, fallis te, non Deum. Te, inquam, fallis, et mentitur iniquitas sibi, non Deo. Dolose quidem agis, sed in conspectu ejus. Te ergo fallis, non Deum. Et quia de magno ejus bono in te, 573 tu magnum in eum excogitas malum, merito iniquitas tua invenitur ad odium. Quae major namque in
Abbreviated transcription (Latin):
onachus enĩ qui sui negligens alios eu¬
riose cͥcumspicit dũ quosdã suspicit suꝑ¬
iores qͦsdã despicit inferiores ⁊ in aliis quidẽ
uidet qd̃ inuidet. maliis qd̾ irridet. m̃ fit ut
ꝓ mobilitate ocłoꝵ leuigatꝰ animꝰ. nulla uti
diam nequit̾ tabescit. nunc ꝓ excellentia pue¬
rilit̾ hylarescit. In alt̾o nequã. in alt̾o uanus.
in utͦq suꝑbꝰ existit. quia ⁊ qd̾ suꝑari se dolet.
& qd̾ suꝑare se gaudet. amor ꝓpͥe excellentie
facit. Has autẽ anmi uicissitudineᷤᷤ. nũc pau¬
c̃a. ⁊ mordatia. nũc multa ⁊ mania. nunc
risu nũc luctu plena. semꝑ uͦ irrationabilia
indicant u̾ba. Compara si us hos duos pͥmoᷤᷤ
suꝑbie gͣdꝰ supremis duobꝰ humilitatis et ui¬
de si non in ultimo curiositas in penultimo
leuitas cohibet᷑. Id ipsum in cet̾is reꝑies si alt̾¬
utrum comparent᷑. S iam ad .iii. docendo
nõ descendendo ueniamus.

Expanded text:
onachus enim, qui sui negligens, alios curiose circumspicit, dum quosdam suspicit superiores, quosdam despicit inferiores: et in aliis quidem videt quod invidet, in aliis quod irridet. Inde fit ut pro mobilitate oculorum levigadiam nequiter tabescit, nunc per excellentiam pueriliter hilarescit. In altero nequam, in altero vanus, in utroque superbus existit: quia et quod superari se dolet, et quod superare se gaudet, amor propriae excellentiae facit. Has autem animi vicissitudines nunc pauca et mordacia, nunc multa et inania; nunc risu, nunc luctu plena, semper vero irrationabilia indicant verba. Compara, si vis, hos duos primos superbiae gradus supremis duobus humilitatis: et vide si non in ultimo curiositas, in penultimo levitas cohibetur. Id ipsum in caeteris reperies, si alterutrum comparentur. Sed jam ad tertium docendo, non des
Abbreviated transcription (Latin):
de ommipotentia. suie de om̃imoda scientia.
ac bonitate conditoris qͥ te de nichilo potu¬
consentire estimas qd̾ fieri nolit: Ac refelle¬
re possit: An forte m te uideo compleri. mm¬
mo a te mitiari. qd̾ pꝰt te. ⁊ ꝑ te a tius sumi¬
libus in t̾ris frequentatũ solet uulgalit̾ dici

Expanded text:
de omnipotentia, sive de omnimoda scientia de omnipotentia, sive de omnimoda scientia ac bonitate Conditoris, qui te de nihilo potuconsentire aestimas, quod fieri nolit, ac refellere possit? An forte in te video compleri, imo a te initiari, quod post te, et per te a tui similibus in terris frequentatum solet vulgariter di
Abbreviated transcription (Latin):
in magnis ⁊ mirabilibꝰ suꝑ te. S quid int̾im
ex obliquo tendis ad aquilonẽ: Iã te uideo
iã te ꝑspitio. nescio que supͣ te curiosiꝰ alta ri¬
mantẽ. P onam inquis sedẽ meã ad aquilonẽ.
et̾is astantibꝰ celicoł dum tu sede solꝰ affectas.
fr̃m concordiã totiꝰ celestis patͥe pacẽ. ipsius
qͣntũ in te ẽ quietẽ tͥnitatis infestas. Quo te
tua miser curiositas ducit. ut p̾sumptione
singłari ñ dubite ᷤᷤ eiubꝰ scandalũ ininriam
face̾ regi: Milia miliũ ministrabant ei : ⁊ de¬
cies centena milia assistunt ei ubi nemo sede
ꝑhibet᷑. nͥ solꝰ is qͥ sedet suꝑ cherubin: cui a
cius ꝑuadendo. sedẽ tͥ collocas in celo. ut sis
similis altissimo: Quo fine: Qua fidutia:
Metire insipiens uires. pensa finẽ. excogita mo¬
dum. Sciente hoc altissimo p̾sumis an nesci-¬
ente Uolente an nolente. S quomͦ ma¬
lum qd̃cũq machinaris aut uelle aut igno
tum eẽ dubitau̾is: dubitare te ñ credidim

Expanded text:
in magnis et in mirabilibus super te. Sed quid interim ex obliquo intendis ad aquilonem? Jam te video, jam te perspicio nescio quae supra te curiosius alta rimantem. Ponam, inquit, sedem meam ad aquilonem . Caeteris astantibus coelicolis, dum tu solus sedere affectas, fratrum concordiam, totius coelestis patriae pacem, ipsius, quantum in te est, quietem Trinitatis infestas. Quo te tua, miser, curiositas ducit, ut praesumptione singulari non dubites civibus scandalum, injuriam facere Regi? Millia millium ministrant ei, et decies centena millia assistunt ei , ubi nemo sedere perhibetur, nisi solus is qui sedet super Cherubim, cui a tius pervadendo, sedem tibi collocas in coelo, ut sis similis Altissimo? Quo fine? qua fiducia? Metire, insipiens, vires, pensa finem, excogita modum. Sciente hoc Altissimo praesumis, an nesciente? volente, an non volente? Sed quomodo malum quodcunque machinaris, aut velle, aut ignotum esse dubitaveris, dubitare te non crediderim
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a sunt. Ubi autẽ nõ licet qd̾ uolo fac̾e: qͥs
locꝰ roganti: Nisi forte quis me rogat hoc
rogat : ut qd̾ uult uelle lioeat mͥ: ⁊ non
magis ut uelim. alius pro alio: alius fortȩ
et ꝓ se rogat. Pro quo rogaris sit suspectꝰ.
Qui ipse rogat ꝓ se iam indicatꝰ ẽ. Nec int̾est:
an ꝑse an ꝑalium quis roget. Clericũ curiã
frequentantẽ. qui ñ sit de curia: ad idẽ nori
ptinie ambientiũ genus. Adulantẽ ⁊ ad pla¬
ottum euꝰq loquentẽ uunum de rogantibus
pita : etiam si mcħ rogau̾it. Scorpioni nõ et
m fatie qd̾ formides: s pungit alcauda.e
ndo talun blanditias oor tuum ut assolet
mollir i senseris: memineris scͥptum. Omñs
homo pͥmum tuinum bomini ponit:. cũ aut
mebestim fuit. timc id qd̾ det̾ius ẽ. Pari pon¬

Expanded text:
nostra sunt. Ubi autem non licet quod volo facere, quis nostra sunt. Ubi autem non licet quod volo facere, quis locus roganti? Nisi forte qui me rogat, hoc rogat, ut quod vult, velle liceat mihi, et non magis ut velim. Alius pro alio, alius forte et pro se rogat. Pro quo rogaris, sit suspectus; qui ipse rogat pro se, jam judicatus est. Nec interest, per se, an per alium quis roget. Clericum curiam frequentantem, qui non sit de curia, ad idem noris pertinere ambientium genus. Adulantem, et ad placitum cujusque loquentem, unum de rogantibus puta, etiamsi nihil rogaverit. Scorpioni non est in facie quod formides: sed pungit a cauda. 10. Si ad talium blanditias cor tuum, ut assolet, molliri senseris, memineris scriptum: Omnis homo primum bonum vinum ponit; cum autem inebriati fuerint, tunc id quod deterius e
Abbreviated transcription (Latin):
nitas obsessa mał: ñ magis quã sanitas.
iucino serpente. Nõ ẽ qͦ te fubducas malo i¬
testino. Et e regione bonum domesticum eo
ampliꝰ quo sepus uiuat. S siue leuent siue
grauent eui rectuis imputandum qͣm t qui
habent nͥ quam tu eis aut tͥbueris aut ꝑ¬
miseris e Ad idẽ gͦ reu̾tumnur. Tibi impitta:
quicquid patieris ab eo. qui sine te potest
fac̾e nicħ. His exceptis decet̾o ñ inconsidate
ut uides eligendi quiq seu colligendi sunt.
in opꝰ ministeri huiꝰ. Tuum ẽ undecunq
euocare. et ascisc̾e tͥ exemplo moysi senes nõ
nuenes: s senes nõ tam etate quã moribus.
quos tu nosti quia senes ppłi sunt. An non
eligendi de toto orbe. orbem uidicaturiͦ Sa¬
ne hiic negotio. ñ se ingerat rogans. Consi¬
lo ñ p̾ce agendum ẽ. Sunt que necessario
a nob̵ rogantium aut ex torquet importuni.¬
tas. aut necessitas meret᷑. At istud in his qͦ

Expanded text:
tua obsessa malis, non magis quam sanitas tua obsessa malis, non magis quam sanitas vicino serpente. Non est quo te subducas malo intestino. Et e regione, bonum domesticum eo amplius, quo saepius juvat. Sed sive levent, sive gravent, cui rectius imputandum quam tibi, qui habent, nisi quam tu eis aut tribueris, aut permiseris. Ad idem ergo revertimur. Tibi imputa quidquid patieris ab eo qui sine te potest facere nihil. His exceptis, de caetero non inconsiderate, ut vides, eligendi quique seu colligendi sunt in opus ministerii hujus. Tuum est undecumque evocare et adsciscere tibi, exemplo Moysi, senes , non juvenes; sed senes non tam aetate quam moribus, quos tu nosti, quia senes populi sunt. An non eligendi de toto orbe, orbem judicaturi? Sane huic negotio non se ingerat rogans. Consilio, non prece agendum est. Sunt quae necessario a nobis rogantium aut extorquet importunitas, aut necessitas meretur. At istud in his quae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erit impossibile omne u̾bum. Si dura fron¬
de sunt.: durato. ⁊ tu econt᷑tuam. Nil tam¬
durumi qd̃ duriori ñ cedat. Dñs ad ꝓpħam.
dedi frondẽ tuam duriorẽ frontib eorum.
¶ num ẽ qd̾ te absoluit. si egisti cum pplo ũ¬
qd fittas. ⁊ qd̾ dicas. Exi. de hur chaldeoꝵ:
ei dicito quia oportet me ⁊ aliis cuutatib
eu gliare. P uto qd̾ nec penitebit exilii. or¬
bese urbe cominutato. Ueniamus ad collatẽ.
riales et aadiutores tuos. Hi seduli t: hi in¬
tom tibi sunt. Quã obrẽ si bom sunt tibi
ꝑotissunum sunt: si mali eque plus tibi
N ete erẽis sanum dolentẽ lat̾a: hoc ẽ ne te di¬
serio bonum malis innitentẽ. Aut si bonuᷤ
sis bonitas tua solnus quẽ fructũ afferre po¬
test ꝯ sdc̃ in supiore libro dixisse me memi¬
nla quid inquam emolum̃ti affert eccłis di
tulemus horminis usticia ubi sententia pre.¬
uellet alit̃affectoꝵ: s nec tuta tͥ tua bo

Expanded text:
non erit impossibile omne verbum . Si dura fronnon erit impossibile omne verbum . Si dura fronte sunt, durato et tu e contdurum quod duriori non cedat. Dominus ad prophetam: Dedi frontem tuam duriorem frontibus eorum. Unum est quod te absolvit, si egisti cum populo isquod facias et quod dicas: Exi de urbe Caldeorum, et dicito, quia oportet me aliis civitatibus ewangelizare. Puto nec penitebit exilii, orbe pro urbe commutato. Herales et coadjutores tuos. Hi seduli tibi, hi intimi sunt. Quamobrem si boni sunt, tibi potissimum sunt: si mali, aeque plus tibi. Ne te dixeris sanum, dolentem latera: hoc est, ne te dixeris bonum, malis innitentem. Aut si bonus sis, bonitas tui solius quem fructum afferre potest? sicut in superiore libro dixisse me memini . Quid, inquam, emolumenti affert Ecclesiis Dei tua unius hominis 439 justitia, ubi sententia praevalet aliter affectorum? Sed nec tuta tibi
Abbreviated transcription (Latin):
et mat̾iat: s is quidẽ ꝓ eccłia. ille uͦ ⁊ ab eccłia
exerendus. Ie sacdotis is militis. mami: s sane
ad nuitum sac̾dotis ⁊ uissum imꝑatoris. Et de
hoc alias. Hunc uͦ arripe illum qui tͥ ad ferien¬
dum creditꝰ ẽ: ⁊ uuln̾a ad saltẽ. si ñ omnes.
si ñ uł multos. certe quos possis. Nõ sum inqͥs
melior. qͣm patres mei. Quẽ illorum domus ex¬
asꝑans ñ dico audiuit: s ñ irrisit: Ideo tuul¬
siste magis: si forte audiant ⁊ quiescant. Infiste
⁊ resistentibꝰ. Dicendo hec: foete ninius dicaR.
Num nr̃a illa uox. insta oportune importune ÷
Hunc si audes nimuim appellato. A pe p̾cipitur:
clama ne cesses. ad quos msi ad soeleratos et pec.¬
qd uni ex his meis ñ fecisti. nec mͥ fecisti. Fateor
ppsin istum extitisse usq adhuc. dura fronte
inedomito coede. s utrũne etiã indomabi¬
l nescio u̾̃n liquido scire possis. P otest fore
qd necdum fuit. Si difficis tu: s apud am

Expanded text:
et materialis; sed is quidem pro Ecclesia, ille vero et ab Ecclesia exserendus: ille sacerdotis, is militis manu, sed sane ad nutum sacerdotis, et jussum imperatoris. Et de hoc alias. Nunc vero arripe, qui tibi ad feriendum creditus est; et vulnera ad salutem, si non omnes, si non vel multos, certe quos possis. 8. Non sum, inquis, melior quam patres mei. Quem illorum domus exasperans, non dico, audivit, sed non irrisit? Ideo tu insiste magis, si forte audiant, et quiescant: insiste et resistentibus. Dicendo haec, forte nimius dicar. Num nostra illa vox: Insta opportune, importune? Hunc, si audes, nimium appellato. Prophetae praecipitur: Clama, ne cesses. Ad quos, nisi ad sceleratos et pecQuod uni ex minimis meis non fecisti, nec mihi fecisti . Fateor populum istum exstitisse usque adhuc dura fronte, et indomito corde; sed utrumne etiam indomabili, nescio unde liquido scire possis. Potest fore, quod necdum fuit. Si diffidis tu; sed apud Deum
Abbreviated transcription (Latin):
ior in illo: qui ñ posset in memor eẽ recentis be¬
nefitiĩ. Tum martinꝰ decepisti me inquit: neᷤ¬
ciebam tͥ immine negotum. Tolle equũ tuũ:
ecce in stabulo ẽ. Et hora eadẽ resignauit illi.
Q uid dicis mi eugeni: Nonne alteriꝰ scłi res ẽ.
redisse legatum de t̾ra auri sine auro tͣnsisse
ꝑ t̾ram argenti ⁊ argentũ nescisse: donum
insuꝑ qd̾ pot̾at ẽẽ suspectum. ilico reiecisse:
So michi locum suauem: ubi incidit occasio
memorandi ⁊ nominandi suauissumm odoris
uirum. Ep̃m loquor cariotensẽ gaufridum.
qui legationẽ in partibꝰ aquitane. ꝓpriis sump¬
tibꝰ stremie administrauit: idq annos plureᷤ
Rem loquor qͣm iudi ipse. Eram cũ eo in t̾ra il
uenierit: ñ accipio inquit. nisi receꝑis pciũ.
Et resignauit illi solidos quinq sinuito ⁊ uere¬
cundo.Itẽ cum eẽmus in quodã oppido: dna
illi oppidi. obtulit illi ꝓ deuotione cũ mani.¬

Expanded text:
jor in illo, qui non posset immemor esse recentis bejor in illo, qui non posset immemor esse recentis beneficii. Tum Martinus: « Decepisti me, » inquit: « nesciebam tibi imminere negotium. Tolle equum tuum, ecce in stabulo est. « Et hora eadem resignavit illi. Quid dicis, mi Eugeni? Nonne alterius saeculi res est, redisse legatum de terra auri sine auro? transiisse per terram argenti, et argentum nescisse? donum insuper, quod poterat esse suspectum, illico rejecisse? 14. Sed o mihi locum suavem, ubi incidit occasio memorandi et nominandi suavissimi odoris virum, episcopum loquor Carnotensem Gaufridum, qui legationem in partibus Aquitaniae propriis sumptibus strenue administravit, idque annos plures. Rem loquor quam vidi ipse. Eram cum eo in terra ilvenierit, « Non accipio, » inquit, « nisi receperis pretium. » Et resignavit solidos quinque invito et verecundo. Item cum essemus in quodam oppido, domina illius oppidi obtulit ei pro devotione cum manu
Abbreviated transcription (Latin):
accepisse cernant᷑ : ꝑ quẽ siue absentes siue
p̃sentes contendant. plac̾e tͥ place̾ deo. Qui
ad te redeant fatigati quidẽ: s ñ suffarcina.
queq t̾rarum attulerint: s qd̾ reliquerint
pacẽ regnis. legem barbaris. quietẽ monaᷤ¬
teriis. eccłiis ordinẽ. clericis discipłmam:
deo ppłm acceptabilẽ. sectatorẽ bonoꝵ oꝑum.¬
ignum mine ad medium uenire factum: dul-¬
cis memorie martini nr̃i. Nosti hoc s an
mempus. ignoro. Is cardinalis pb̃r. functus
aliq̃n legatione indatia tã pauꝑ remeauit :
ut pene expensis. ⁊ equis defitientibꝰ uix
ꝑuentret florentiã. Ibi ep̃s loci donauit ei
equumr: quo piscas usq ibi eramꝰ tunc ꝑuectꝰ ẽ. Pt̃¬
tridie credo sequutus ep̃s. erat enimꝰ causa cum
adu̾sario ⁊ agendi aderat dies: cepit reqͥrere
suffragia amicoꝵ. Cunq ꝑsingłos sollicitaren.¬
tur: uentum ẽ ad martuium. Fidutia erat ma¬

Expanded text:
accepisse cernantur , per quem sive absentes, sive accepisse cernantur , per quem sive absentes, sive praesentes contendant placere tibi, placere Deo. Qui ad te redeant fatigati quidem, sed non suffarcinatiquaeque terrarum attulerint, sed quod reliquerint pacem regnis, legem barbaris, quietem monasteriis, ecclesiis ordinem, clericis disciplinam, Deo populum acceptabilem, sectatorem bonorumignum reor ad medium venire factum dulcis memoriae Martini nostri. Nosti hoc; sed an memineris, ignoro. Is cardinalis presbyter, functus 441 aliquando legatione in Dacia, tam pauper remeavit, ut pene expensis et equis deficientibus, vix perveniret Florentiam. Ibi episcopus loci donavit ei equum, quo Pisas usque, ubi eramus tunc, pervectus est. Postridie, credo, secutus episcopus erat enim illi causa cum adversario, et agendi aderat dies coepit requirere suffragia amicorum. Cumque per singulos sollicitarentur, ventum est ad Martinum. Fiducia erat ma
Abbreviated transcription (Latin):
eccłias ñ spolient s em̃dent. Qui marsupia
ñ exhauriaut. s corda refitiant: ⁊ cͥmina
corrigant. ẜ ame ꝓuideant sue: nec inuide.¬
ant alienȩ. Qui orandi studium gerant. et
uisum habeant. ac de omni re. orationi plus
fidant.qͣm sue maustriȩ uł labori. Quorum
ingressꝰ pacificus : molestꝰ exitꝰ sit. Quoꝵ ser.¬
mo edificatio: quorum uita iusticia: quorum
p̃sentia gr̃a: quors memoria in benedictione.
Qui se amabiles p̃beaut ñ u̾bo. s oꝑe: reu̾endoᷤ
exhibeant. s actu ñ fastui. Qui humiles cum
humilibꝰ. ⁊ cum innocentibꝰ umnocentes: duroᷤᷤ
dure redarguant. malignanteᷤᷤ coherceant:
rediant retributionẽ suꝑb. Qui ñ de dote ui-¬
due ⁊ patͥmomio crucifixi. se uł suos ditare
festinent: gratis dantes qd̾ gratis acceꝑunt.
gratis fatientes uditium. inuiriã patientibꝰ:
uindictã in nationibꝰ. increpationes in ppłis.

Expanded text:
ecclesias non spolient, sed emendent. Qui marsupia ecclesias non spolient, sed emendent. Qui marsupia non exhauriant, sed corda reficiant et crimina corrigant; famae provideant suae, nec invideant alienae. Qui orandi studium gerant, et usum habeant, ac de omni re orationi plus fidant, quam suae industriae vel labori. Quorum ingressus pacificus, molestus exitus sit: quorum sermo aedificatio, quorum vita justitia, quorum praesentia grata, quorum memoria in benedictione. Qui se amabiles praebeant, non verbo, sed opere: reverendos exhibeant, sed actu, non fastu. Qui humiles cum humilibus, et cum innocentibus innocentes; duros dure redarguant, malignantes coerceant, reddant retributionem superbis. Qui non de dote viduae, et patrimonio Crucifixi se vel suos ditare festinent, gratis dantes quod gratis acceperunt, gratis facientes judicium injuriam patientibus, vindictam in nationibus, increpationes in populis.
Abbreviated transcription (Latin):
lo sobrii: in miscdia ñ remissi: in otio ñ otiosi:
in hospitio ñ dissoluti: in comiiuio ñ effusi:
in cura rei familiaris ñ anxii: aliene ñ eupi.¬
di: sue ñ ꝓdigi: ubiq ⁊ in omnibꝰ circũspec¬
T Sui legatione ꝓ xp̃o fungi quotiens opꝰ
erit: nec uissi renuant: nec nõ iussi affectẽt.
Qui qd̾ u̾ecunde ȩxcusant: obstinatius nõ recui¬
sent. Qui missi pꝰt aurum ñ eant: s xp̃m se¬
qͣntur. Qui questum legationẽ ñ estiment:
nec requirant datum s fructum. Qui regi¬
bus ioħ̃m exhibeant: egyptiis moysen. for¬
nicantibꝰ finees: heliam idolatris: heliseũ
auaris: petrum m̃tientibꝰ: paulum blasphe¬
mantibꝰ: negotiantibꝰ xp̃m. Qui uulgus ñ
spnant . s doceant : diuites ñ palpent s t̃re.¬
ant: pauꝑes ñ grauent s foueant: minas
p̃ncipum ñ paueant s contemuant. Qui nõ
cum turba intrent. nec cum ira exeant: qͥ

Expanded text:
lo sobrii, in misericordia non remissi, in otio non otiosi, lo sobrii, in misericordia non remissi, in otio non otiosi, in hospitio non dissoluti, in convivio non effusi, in cura rei familiaris non anxii, alienae non cupidi, suae non prodigi, ubique et in omnibus circumspecti. Qui legatione pro Christo fungi, quoties opus erit, nec jussi renuant, nec non jussi affectent. Qui quod verecunde excusant, obstinatius non recusent. Qui missi, post aurum non eant, sed Christum sequantur: qui quaestum legationem non aestiment, nec requirant datum, sed fructum. Qui regibus Joannem exhibeant, Aegyptiis Moysen, fornicantibus Phinees, Eliam idololatris, Elisaeum avaris, Petrum mentientibus, Paulum blasphemantibus, negotiantibus Christum. Qui vulgus non spernant, sed doceant: divites non palpent, sed terreant: pauperes non gravent, sed foveant: minas principum non paveant, sed contemnant. Qui non cum turba intrent, nec cum ira exeant: qui
Abbreviated transcription (Latin):
bonos qͣm malos ꝓfecisse ꝓbauimus: queren:¬
Ai sane quibꝰ. nec defectus timeat᷑. nec ꝓfect᷑
optetur: ut pote iam ꝑfectis.Iamq ñ uolen.¬
tes neq currentes assumito. s cunctantes sed
renuentes. E tiam coge illos ⁊ compelle inntͣ¬
re. In talibꝰ ut opinor requiȩscet sp̃s tuus. qͥ
a deo. Qui aduentantiũ ñ manꝰ aitendant:
s necessitates. Quistent uirilit̾ ꝓ affuctio:
⁊ uidicent in equitate ꝓ mansuetis t̾re. Q
sint compositi ad mores: ꝓbati ad scimoni¬
am: parati ad obedientiã÷ mansueti ad pa¬
cientiã:⁊ subiecti ad disciplinã: rigidi ad cen¬
suram. catholici ad fidẽ: fideles ad dispensatio¬
nem: concordes ad pacẽ: conformes ad unita¬
tem. Qui sint in iuditio recti: in consilio ꝓ.¬
uidi : in iubendo discreti: in disponendo indus.¬
trii. Inagendo strenui: in loquendo modesti:
in adu̾sitate securi: in ꝓsꝑitate deuoti: in ze

Expanded text:
bonos, quam malos profecisse probavimus; quaerenbonos, quam malos profecisse probavimus; quaerendi sane quibus nec defectus timeatur, nec profectus optetur, utpote jam perfectis. 12. Itaque non volentes, neque currentes assumito, sed cunctantes, sed renuentes: etiam coge illos, et 440 compelle intrare. In talibus, ut opinor, requiescet spiritus tuus, qui a deo, qui adventancium manus non attendant, sed necessitates; qui stent viriliter pro afflictis et iudicent in equitate pro mansuetis terre; qui sint compositi ad mores, probati ad sanctimoniam, parati ad obedienciam, mansueti ad pacienciam, subiecti ad disciplinam, rigidi ad censuram, catholici ad fidem, fideles ad dispensacionem, concordes ad pacem, conformes ad unitatem; qui sint in iudicio recti, in consilio idi, in iubendo discreti, in disponendo industrii, in agendo strennui, in loquendo modesti, in adversit
Abbreviated transcription (Latin):
insol entes. contumaces. rebelles. Ed̾ quidẽ ite¬
uosis malũ tegunt pͥncipia: postioraꝑtunt.
U bosulum adolescentẽ ⁊ studentẽ coquentie.
cũ sapientie sit manis. ñ aliud qͣm iusticie io¬
te reputes. Pro huiꝰmodi falsis fr̃ibꝰ dicit t
eure t̾ maxime sit. introduc̾e tales quos
ꝑtiedum introduxisse ñ peniteat. ⁊urpe
e ĩ sepiꝰ retractare qd̾ feceris: iuditium
tuum freqͣnt̃ ꝑidlitari ñ decet. Diligent᷑ pro.¬
inde omne qd̾ fatiendum erit tracta apud te:
⁊ eum his qui te diligunt. Tracta ante factũ.
qr pt factum sera retractatio ẽ. Sapientis con¬
siluim ẽ: onnia fac cum consilio.⁊ pꝰt factũ
ñ penitebis. Et hoc tibi ꝑsuade qui admit.¬
tendi sunt difficile in curia posse ꝓbari: et
ideo si fieri pot̾. uiros ꝓbatos oportere deleg
ñ ꝓbandoᷤ. Nos in monasteriis omnes recipimꝰ
spe meliorandi. At curia bonos facilius reciꝑe:
quã fac̾e consueuit. Qd̾ si plures in ea defecisse

Expanded text:
insolentes, contumaces, rebelles? Quod quidem interius malum tegunt principia, posteriora produnt. Verbosulum adolescentem, et studentem eloquentiae cum sapientiae sit inanis, non aliud quam justitiae hostem reputes. Pro hujusmodi falsis fratribus dicitcurae tibi maxime sit introducere tales, quos postmodum introduxisse non poeniteat. Turpe est tibi saepius retractare quod feceris, et judicium tuum frequenter periclitari non decet. Diligenter proinde omne quod faciendum erit, tracta apud te, et cum his qui te diligunt. Tracta ante factum, quia post factum sera retractatio est. Sapientis consilium est: Omnia fac cum consilio, et post factum non poenitebis . Et hoc tibi persuade, qui admittendi sunt, difficile in curia posse probari: et ideo, si fieri potest, viros probatos oportere deligi, non probandos. Nos in monasteriis omnes recipimus spe meliorandi: at curia bonos facilius recipere, quam facere consuevit. Quod si plures in ea defecisse
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ semel uissus es repon̾e in uaginam: Quẽ
tam̃ qui tuum negat: ñ satis mͥ uidet᷑ aitende
uͥbum dñi dicentis sic. Conu̾te gladium tuum
inuaginã. Tuus gͦ ⁊ ipse. tuo forfitan inttu.
⁊i si nõ tua mamii euaginandꝰ. Alioquin si uul

Expanded text:
quem semel jussus es reponere in vaginam? Quem quem semel jussus es reponere in vaginam? Quem tamen qui tuum negat, non satis mihi videtur attendere verbum Domini dicentis sic: Converte gladium tuum in vaginam . Tuus ergo et ipse, tuo forsitan nutu, etsi non tua manu evaginandus. Alioquin si nullo
Abbreviated transcription (Latin):
ut parcat ds̃. Pastorẽ te ppło hiuic. certe aut
nega. aut exhibe. Non negabis: ne cuiꝰ sedẽ
tenes. te neget heredẽ. Petrus hic ẽ qui nescit᷑
ꝓcessisse aliqñ uł gemiis ornatꝰ uł sericis:
nõ tectꝰ auro. ñ uectꝰ eqͦ albo. nec stipat᷑ mili¬
te: nec circu̾̃strepentibꝰ septꝰ ministris. Absq
his tam̃ credidit satis posse impleri salutare
mandatiun: si amas me pasce oues meas. In
toleranda pro tp̃re: nõ affectanda ꝓ debito. Ad
ea te potus nicio: quoꝵ te scio debitorẽ. Et¬
si purpairatꝰ. ⁊ si deauratꝰ incedens: ñ ẽ tam̃
qd̾ horreas. oꝑam curã ue pastoralẽ pastoris
beres. Hõ ẽ qd̾ erubescas eugłtum. Quamquã
si uolens euangłi ⁊ es int̾ apłos quidẽ etiam
geliste: ⁊ pastoris opꝰ implesti. Dracones in¬
quis me mones pasce̾ et scorpiones. nõ oues.
ꝓpt̾ hoc inquam magis aggredẽ eos: s u̾bo ũ ferꝰ¬
ro. Quid tu denuo usur pare gladium tempte᷑:

Expanded text:
ut parcat Deus. Pastorem te populo huic certe aut ut parcat Deus. Pastorem te populo huic certe aut nega, aut exhibe. Non negabis: ne cujus sedem tenes, te neget haeredem. Petrus hic est, qui nescitur processisse aliquando vel gemmis ornatus, vel sericis; non tectus auro, non vectus equo albo, nec stipatus milite, nec circumstrepentibus septus ministris. Absque his tamen credidit satis posse impleri salutare mandatum: Si amas me, pasce oves meas . In toleranda pro tempore, non affectanda pro debito. Ad ea te potius incito, quorum te scio debitorem. Etsi purpuratus, etsi deauratus incedens, non est tamen quod horreas operam curamve pastoralem, Pastoris haeres: non est quod erubescas Evangelium. Quanquam si volens evangelizes, inter Apostolos quidem etiam gelistae, et pastoris opus implesti. 7. Dracones, inquis, me mones pascere, et scorpiones, non oves. Propter hoc, inquam, magis aggredere eos, sed verbo, non ferro. Quid tu denuo usurpare gladium tentes,
Abbreviated transcription (Latin):
suoluine ẽ. hoc salutare dicamꝰ. ⁊ qd̾ głam re¬
dolet id uistum. Ita omne humile ꝓb̃o dueitꝰ
iit᷑ palatinoꝰ: ut faciliꝰ qui eẽ.qͣm qui appare¬
re humilis uelit inuenias. T imor ãm simpli¬
citas repurat᷑: ne dicã fatuitas. Uirum circũ¬
spectum. ⁊ amicũ ꝓpͥe conseĩe: calumnant᷑
hypocritã. ł orro amatorẽ quietis ⁊ sibi int̾
gilas ne ad istos qui circundedunt tẽ laquei¬
mortis: Q ueso sustine paulisꝑ ⁊ subporta me.
mino da ueniã ñ tã tem̾e qͣm tinide hec loq̃nti.
Emulor te emulatione bona: et utinã tq̃m uehe¬
nititam utili. Scio ubi habitas: increduli ⁊ sub.¬
u̾sores sunt tecum. Cupi ñ oues sunt: talium
ñ tu pastor. U tilis considatio. qua forte inuen̾is
quom̾ si fieri possit conu̾tas eos: ne ip̃si sub¬
u̾tant te. Quid diffidimus posse reu̾ti in oue̾.
equibꝰ u̾ti in lupos potuer̃: Hichic ñ parco tͥ

Expanded text:
sublime est, hoc salutare ducamus; et quod gloriam resublime est, hoc salutare ducamus; et quod gloriam redolet, id justum. Ita omne humile probro ducitur inter palatinos, ut facilius qui esse, quam qui apparere humilis velit, invenias. Timor Domini simplicitas reputatur, ne dicam fatuitas. Virum circumspectum et amicum propriae conscientiae calumniantur hypocritam. Porgilasne adhuc ad istos, qui circumdederunt te laquemortis? Quaeso, sustine paulisper, et supporta me. Imo da veniam, non tam temere, quam timide haec loquenti. Aemulor te aemulatione bona, et utinam quam vehementi, tam utili. Scio ubi habitas; increduli et subversores sunt tecum. Lupi, non oves sunt: talium tamen tu pastor. Utilis consideratio, qua forte inveneris, quomodo, si fieri possit, convertas eos, ne ipsi subvertant te. Quid diffidimus posse reverti in oves, e quibus verti in lupos potuerunt? Hic, hic, non parco tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
ramꝰ. Quale ẽ hoc qd̾ de spoliis eccłaꝵ emun
plateis diuitum seminatur. Argentũ micat.
i luto: accurrit᷑ undiq. tollit illud ñ pauꝑi.¬
Q s fortior: aut qui forte eitius p̾currit. A te
tam̃ mos iste uł potius mors ista ñ cepit: in
te utinã desinat. S reliqua ꝓsequani. It̃
hec tu pastor ꝓcedis deauratꝰ tam multa circũ.¬
dat᷑ uarietate. oues quid capiunt: Si aude.¬
rem dice: demonũ magis qͣm oiuum pascua
hec. Scilicet sic factitabat petrꝰ: sic paulꝰ lude.¬
rat. Uides omnẽ eccłiasticum zelum feruere.
sola ꝓ dignitate tuenda: Honori totum da¬
tur : scĩtati nicħ aut parũ. Si causa requi.¬
rente paulo fũmissius age. ac sotialiꝰ te hab̾e
temptau̾is: absit inquiunt ñ decet. tp̃ri n
congruit. maiestati ñ conuenit: qͣm geras
ꝑsonã attendito. De placito dei ultima m̃tio
e ꝑ iactura salutis nulla cunctatio: nͥ quod

Expanded text:
ramus. Quale est, quod de spoliis ecclesiarum ramus. Quale est, quod de spoliis ecclesiarum plateis divitum seminatur. Argentum micat in luto: accurritur undique, tollit illud non pauperior, sed fortior, aut qui forte citius praecucurrit. A te tamen mos iste, vel potius mors ista non coepit; in te utinam desinat. Sed reliqua prosequamur. Inter haec tu pastor procedis deauratus, tam multa circumdatus varietate. Oves quid capiunt? Si auderem dicere; daemonum magis, quam ovium pascua haec. Scilicet sic factitabat Petrus, sic Paulus ludebat? Vides omnem ecclesiasticum zelum fervere sola pro dignitate tuenda. Honori totum datur, sanctitati nihil, aut parum. Si causa requirente paulo submissius agere, ac socialius te habere tentaveris; Absit? inquiunt, non decet, tempori non congruit, majestati non convenit; quam geras personam attendito. De placito Dei ultima mentio est; pro jactura salutis nulla cunctatio: nisi quod