comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
donec in paleis occupatus ẽ: non eum putat essẽ
ꝑuersum sed recto itinere incedere. Suuero dicat
uerti populũ dicit ꝑ morser & aaron¬
ad seruitiũ dĩ: inuit& eam exire desȩculo renun¬
seducuntur homines & ꝑuertuntur : Quales ado¬
lescentes ne laborent. ne militent. ne agant
aliquid qđ eis prosit. relictis reb necessariis &¬
utilib ineptias sec tantur & otium. Quid est
serure dõ : Laborare nolunt & inertes otii
occasiones requirunt. b ȩc erant tunc uerba
loquuntur Non solũ uerbis res agitur sequunt᷑

Expanded text:
dum in paleis occupatur, non putat esse perversum, sed recte incedere. Si vero dicat, verti populum dicit per Mosen et Aaron exire de saeculo, renunseducuntur homines, et pervertuntur adolescentes, ne laborent, ne militent, ne agant aliquid quod prosit, relictis rebus necessariis ineptias sectantur et otium. Quid est servire Deo? Laborare nolunt et otii occasiones quaerunt: haec erant tunc verba loquuntur, nec so
Abbreviated transcription (Latin):
ti. ubi se uid& uehem̃tius ꝑurgueri ut dimittat
populũ dĩ. sccundo loco hoc cupit imp&rare ne
longius abeant: ne totũ triduũ proficiscantur¬
& dicit. Non longe abeatis Non uult longe a se
fieri populũ di uult cũ siñ in facie uel in sermone
peccare. Iiñ in sermone uel in cogitatione delm¬
quere. Non uult ut totũ a se triduũ proficis¬
cantur uult in nobis uel unũ diem suũ habere.
in aliis duos in aliis totũ triduũ ipse possid&¬

Expanded text:
ti ubi videt se vehementius urgeri ut dimittat populum Dei, secundo loco cupit impetrare ut non longius abeant, ne totum triduum proficiscantur, dicens: Ne longe abeatis. Non vult longe a se fieri populum Dei. Vult enim, si non in facto, vel in sermone peccent; si non in sermone, vel in cogitatione. Non vult ut totum triduum a se proficiscantur. Vult in nobis vel unum diem, videlicet, in aliis duos, in aliis totum triduum posside
Abbreviated transcription (Latin):
dñm & dixerunt. Quid uenisti ante tempus
torquere nos : SIcimus te quisis. tues filius dĩ uiui
Ubi tormenta senserint. sciunt dñm. Ante flagella
urguebit exir̾e. Nulla enim soci & afduci
ad tenebras: nulla pars fideli cũ infidele¬

Expanded text:
Dominum: Quid venisti ante tempus torquere nos? scimus te quia tu es Filius Dei. Et ubi tormenta senserunt, sciunt Dominum. Ante flagella urgebit exire. Nulla enim societas luci ad tenebras, nulla pars fideli cum infidel
Abbreviated transcription (Latin):
dierũ quȩ nobis incedenda est ut excuntes
de &e gypto peruenire possimus ad locum in
quo immolare debeamus: Ego uiam illum¬
intellego qui dix̃. ego sũ uia & ueritas & uita
ȩc uia triduo nobis incedenda est. Qui enum
confessus fuerit in ore suo dñm iłm. & crediderit
in corde suo qđ ds̃ illũ suscitauit a mortui:
tertia die. saluus erit bȩc ergo ẽ tridui uia.
ꝑ quã ꝑuenitur in locũ in quo oño im mole tur
& reddatur sacrificiũ laudis. baee quantum¬

Expanded text:
dierum, quae nobis incedenda est, ut exeuntes de Aegypto, pervenire possimus ad locum, in quo immolare debeamus? Via ista Christus est, qui dixit: Ego sum via, veritas, et vita . Quae via triduo nobis incedenda est. Qui enim confessus fuerit in ore suo Dominum Jesum, et crediderit in corde suo quod Deus illum suscitavit a mortuis tertia die, salvus erit. Haec est ergo tridui via per quam pervenitur in locum, in quo Domino immoletur, et reddatur sacrificium laudis, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
o nec essa morses in ȩgypto & erudiritur om̃i
sapientia ȩgr ptioꝵ. ñ erat giacili uoce nec tard
lingua neȩ ꝓfitet᷑ se esse in eloquentem
Pratenito quantũ a degrptios & sonore uocis&
eloquentie in cõparabilis bi aut̃ cocpit

Expanded text:
 Dum esset Moses in Aegypto, et erudiretur omni sapientia Aegyptiorum, non erat gracili voce, nec tardus lingua, nec profitebatur se ineloquentem. Erat enim, quantum ad Aegyptios, sonorae vocis et eloquentiae incomparabilis. Ubi autem Dei vocem
Abbreviated transcription (Latin):
iter tridui de egypto proficiscimur. siita nos
ab om̃i inquin amento animȩ corporis ac
Tridui iter ꝓficiscimur de ae gẏpto: si rationalem¬
naturalẽ moralẽ sapientiã de reb: mundialibus
auferentes ad statuta diuina conuertimur
Tridui iter de aegypto ꝓficiscimur: si purificantes
in nobis dicta facta uel cogitata. Tria sunt enĩ
hȩc ꝑquȩ nec care homines possunt. efficia mur
mundi corde: ut possimus dm̃ uidere

Expanded text:
Iter tridui de Aegypto proficiscimur, si ita nos ab omni inquinamento animae, et corporis, ac Tridui iter proficiscimur de Aegypto, si rationabilem, moralem, naturalem sapientiam, de rebus mundialibus auferentes, ad instituta divina convertimus. Tridui iter de Aegypto proficiscimur, si purificantes in nobis dicta, facta vel cogitata tria sunt enim haec per quae homines peccare possunt, efficiamur mundi corde, ut Deum videre
Abbreviated transcription (Latin):
& tunc ferte medius uiuorum & mortuorum sta¬
redicendus est : cumstitu& ouesquidem adextris
suis hedos aut̃ a smistris & dicet his qui adextris
sunt. Uenite benedicti patris mei. percipnt reg¬
& cetera. His aut̃ quia sinistrissunt dic&e. lit in
ignem acternum operarii iniquitatis. quem pre¬
parauit paterm̃s diabolo & angłiscius. qm̃ non
noui uos: Et sunt utiq mortui hi quuignẽ mit¬
tuntur ae ternum. Sunt aut̃ uiui illi. qui mit¬

Expanded text:
et tunc forte medius vivorum et mortuorum staet tunc forte medius vivorum et mortuorum stare dicendus est, cum statuet oves quidem a dextris suis, haedos autem ad sinistros, et dicet his qui a dextris suntHis autem qui a sinistris sunt, dicet: Ite in ignem aeternum, operarii iniquitatis, quem praeparavit Pater meus diabolo et angelis ejus, quoniam non novi vos. Et sunt utique mortui qui in ignem mittuntur aeternum, sunt autem vivi illi qui mit
Abbreviated transcription (Latin):
texta crubuiss& angłsille uastitor. sedista quae
futura erant in dum̃ta magni pontificis intelle¬
xit. et his cessit quibus uttiq uniuersacreatura in¬
ferior erat. Puto aũt qđ non solum primo aduentu
dñi & saluatoris nr̃i forma ista completa sit : sed ca¬
dem fortissis seruabitur & in secundo. Veniet
enim iterum filius hominis. & cum uenerit si nedu¬
bio inueniet quosdã quidem mortuos. quosdim
aut̃ uiuentes: Quod possumus quidem sic intel¬
legere quia non nulliadhuç in hoc uite statu quo
nunc sumus in ueniantur cum multiiam praeces¬
serint mortui. Potest aũt & aliter accipi ut mor¬
tuoscorpora intellegamus. uiuentes aũt animas.
hunc : menuni qđ mortuos dexerunt cos qui nimi¬
a &ate scelerum impietitissuae mortui intelle¬
guntur: Uiuentes aũt cos. qui in operibus ui¬
te ꝑmanserint. Verum tim̃ utro lib& modo fa¬
bit &ciuam infuturo magnus hic pontifex et sul¬

Expanded text:
texta erubuisset angelus ille vastator; sed iste quae texta erubuisset angelus ille vastator; sed iste quae futura erant indumenta magni pontificis intellexit, et his cessit quibus utique universa creatura inferior erat. Puto autem, quod non solum primo adventu Domini et Salvatoris nostri forma ista completa sit, sed eadem fortassis servabitur et in secundo. Veniet enim filius hominis; et cum venerit iterum, sine dubio inveniet quosdam quidem mortuos, quosdam autem viventes. Quod possumus quidem et sic intelligere: quia nonnulli adhuc in hoc vitae statu quo nunc sumus inveniantur, cum multi jam praecesserunt mortui. Potest autem et aliter accipi, ut mortuos corpora intelligamus, viventes autem animas. sunt, memini quod mortuos dixerint eos qui nimietate scelerum in peccatis suis mortui intelliguntur, viventes autem eos qui in operibus vitae permanserint. Verumtamen utrolibet modo, stabit etiam in futuro magnus hic pontifex et Sal
Abbreviated transcription (Latin):
it potu isti stintem pontificem medium inter
uiuos & mortuos : Ascende nunc ad uerbi huuis
eclsiora fastigia : & uide quomodo uerus ponti¬
fex ib̃is ep̃c ad sumpto batillo carnis humanae
e suꝑ posito igni altaris anima sine dubio illa
nugnifica cumqua natus est in carne : adiecto
lam incenso qui ẽ sp̃simmaculatus : medius
iner ui uos& mortuos stctit. Et mortem ñ
secit ultra frassari: sed sicut a postolus dicit :
desrixit eum qui habebat mortis imperium:
oł diabolim. ut qui creditincum um non
noriatur. sed uiuat in acternum. Hoc fuit
÷ guiysterium. qđ postea futurũ iamtunc il
dui populum uastabat ex pauit. Agnoscebut
non figurã batilli et ignis & incensi. & qualis
foren da esset dõ hostia ab coqui medius mor¬
dlorĩ uuorumq constiterat preuuidebat
Et illos quidem tunc imago prefigurata saluauit:¬
ad nosaut salutis ueritas ipsi ꝑuenit. Neq enĩ in¬
dumenta pontificis purpura ac lana brssoq con¬

Expanded text:
re potuisti stantem pontificem medium inter re potuisti stantem pontificem medium inter vivos et mortuos, celsiora vestigia, et inde quomodo verus pontifex Jesus Christus assumpto bacillo carnis humanae et superposito igni altaris anima sine dubio illa magnifica cum qua natus est in carne, et adjecto etiam incenso qui est spiritus immaculatus medius inter vivos et mortuos stetit, et mortem non fecit ultra grassari, sed sicut Apostolus dicit: Destruxit eum qui habebat mortis imperium, id est, diabolum, ut qui credit in eum jam non moriatur, sed vivat in aeternum . Hoc fuit ergo mysterium quod postea futurum jam tunc ille qui populum vastabat expavit; agnoscebat enim figuram bacilli et ignis et incensi et qualis offerenda esset Deo hostia ab eo qui medius mortuorum vivorumque constiterat, providebat. Et illos quidem tunc imago prad nos autem salutis veritas ipsa pervenit. Neque enim indumenta pontificis purpura ac lana byssoque con
Abbreviated transcription (Latin):
& cum reigestie speties apparuerit. tum demum & iã
si quid est in loco mrsticum requiramus. Intellege
ergo populum illum isrł in castris ꝑ ordines tribu¬
um familiarumq dispositum. uirtutem uero quan¬
dam adño missam non sparsim. sed ex prima aliqua
parte coepisse popoulũ morte uastare & proce¬
dentem per ordinem mortis stragem. Conside¬
ra post haec pontificem indutũ ueste pontificali
procedere. et portantem batillum atq ignem
cum incenso. tendere ad eum locum quo per an¬
gelum uastantem mors in lata peruenerat. Et
stintem in eo loco inquo morsfinem desiderat pͥ¬
mis: et erat uicina postremis. Intuere stantem
pontificem & obiectione quadã uiuentes amortu¬
is dirimentem. Virtutem uero repropitiati¬
onis eius et incensi mrsterium erubuisse ange¬
lum uastatorem. & in hoc quidem mortem fi¬
ntam. uitam uero reparatam. Si intellexisti
historie ordinem : et oculis ut itadicam cerne¬

Expanded text:
ut cum rei gestae species apparuerit, tunc demum etiam, ut cum rei gestae species apparuerit, tunc demum etiam, si quid est in loco mysticum requiramus. Intellige ergo populum Israel in castris per ordinem tribuum familiarumque dispositum; virtutem vero quamdam a Deo missam non sparsim, sed ex prima aliqua parte coepisse populum morte vastare, et procedentem per ordinem, mortis stragem considera. Post haec pontificem indutum esse pontificali, procedere, et portantem batillum atque ignem, cum incenso tendere ad eum locum quo per angelum vastantem mors illata pervenerat, et stantem in eo loco in quo mors finem dederat primis, et erat vicina postremis. Intuere stantem pontificem, et objectione quadam sui, viventes a mortuis dirimentem, virtutem propitiationis ejus, et incensi mysterium crubuisse angelum vastatorem; et in hoc mortem quidem finitam, vitam vero reparatam. Si intellexisti historiae ordinem, et oculis ut ita dicam cerne
Abbreviated transcription (Latin):
esse mandatum dilectionis inlege: Sed qm̃ ci
ritas numquã cadit. nec mandatum caritatis aliqun¬
do ueterescit. hocꝰ numquam ueterescit. semper
nouum esse pronuntiat. Semper enim obser¬
uantes et custodientes in seciritatis mandatum no¬
uos reddit inspũ. Peccitori aũt et caritatis focde¬
ra non seruanti. & iam euangelia ueterescunt
Ner potest ei nouum esse testimentũ. qui non de¬
ponit ueterem hominem : et induitur nouem
ac secundum dm̃ creatum. Hortatur ergo mor¬
ses pontificem magnũ ut offerat incensum in
castris. et exoret pro populo: lam enim inquis
uastire ac perimere peccatores & propter hoc
hortatur pontificem ad sum ere batillum igiei
dcaltiri imponere. atq incenso supet in ielb
ꝯire & stare inter medum mortuorũ at q¬
uorum : ne ultra procedat uastatio. uel certe ut ue¬
rius habet sescripturae sermo confractio. Sed pri¬
mosi uidetur historiae ipsi us i maginem describam:

Expanded text:
esse mandatum dilectionis in lege; sed quoniam esse mandatum dilectionis in lege; sed quoniam charitas nunquam cadit, nec mandatum charitatis aliquando veterascit, hoc quod nunquam veterascit, semper novum esse pronuntiat. Semper enim observantes et custodientes se, charitatis mandatum novos reddit in spiritu. Peccatori autem et charitatis foedera non servanti, etiam Evangelia veterascunt. Nec potest ei novum esse testamentum, qui non deponit veterem hominem, et induit novum ac secundum Deum creatum, ut offerat secundum Deum creatum, ut offerat incensum in castris, et exoret pro populo. Jam enim, inquitvastare ac perimere peccatores; et propter hoc hortatur pontificem assumere batillum, ignem de altari imponere, atque incenso super injecto, exire et stare inter medium mortuorum et vivorum, ne ultra procedat vastatio, vel certe, ut verius habet se Scripturae sermo, confractio. Sed primo si videtur, historiae ipsius imaginem describamus,
Abbreviated transcription (Latin):
tur & legem. quomodo morꝰ ses ipse & a a ronpri¬
oresfecerunt hoc quod post modũ euangelium
docuit. Eccediligit morses inimicos. et orat
in faciem suꝑ terram orant pro illis. qui ad inter¬
ficiendos eos insurrexerant: Sic ergo inueni¬
tur et euangelii uirtus inlege. et fundam̃to legi
subnica intelleguntur cuangelia. Mec uetus
testamentum nomino ego legem. si eam spiri¬
tualiter intellegam illis tantum modo lex uetus
efficitur testim̃tum. qui eam carnaliter intelle¬
gere uolunt. Et necessario illisuetus effecta
est & senuit. quia uiressuas non potest obtinere
Nobisaũt qui eam sp̃ialiter euangelicosensu intel¬
ligimus et exponimus. semꝑnoua est : Et utrũq
nobis nouum testam̃tũ est : non temporis aetatt
sed intellegentiae nouitate: Aut non & apos¬
tolus iohan nes in epistola sua eadem sentit cũ
dicit. filioli mei mandatum nouum do uobis. ut
diligatis uos inuicem. cum utiq sciret olim datũ

Expanded text:
tur et legem, quomodo Moyses ipse et Aaron pritur et legem, quomodo Moyses ipse et Aaron priores fecerunt hoc, quod postmodum Evangelium docuit. Ecce diligit Moyses inimicos, et orat in faciem super terram, orant pro illis, qui ad interficiendos eos insurrexerunt. Sic ergo et invenitur Evangelii virtus in lege, et fundamento legis subnixa intelliguntur Evangelia. Nec Vetus Testamentum nomino ego legem, si eam spiritaliter intelligam. Illis tantummodo lex Vetus efficitur Testamentum, qui eam carnaliter intelligere volunt. Et necessario illis vetus effecta est et senuit, quia vires suas non potest obtinere. Nobis autem, qui eam spiritaliter et evangelico sensu intelligimus et exponimus, semper nova est, et utrumque nobis Novum Testamentum est, non temporis aetate, sed intelligentiae novitate. An non et apostolus Joannes in Epistola sua eadem sentit cum dicit: Filioli, mandatum novum do vobis, ut invicem diligatis ? cum utique sciret olim datum
Abbreviated transcription (Latin):
lubentur ergomorses et aaron exire demedio sy¬
nagogae. ut interimatur srnagoga descinei
Sedudeamus isti quid faciunt: sincti sunt. per¬
fecti sunt. et plus magis cuuangelu discipuli quã
legis & idõ diligunt & iam inimicossuos. atq o¬
rant pro ꝑsecutorib suis. Illis enim uenienti¬
bus ut interficerent eos. isti procidunt in faciem
suam suꝑ terram. Et ait morses ad a aron. Ad¬
sume batillum & impone suꝑ illud ignem ab al¬
tari : & inice illi in censum. et offeruelociter in
castra. et exora proipsis. Eut enim iri a conspec¬
tu dñi. & iam coepit uastare populũ. Uerum qm̃
in hosperuenimus locos. uolo debonitate dĩ admo¬
nert discipulos xp̃i. nequis forie ur̃m ab hacre¬
ticis conturbetur. si quando certamen inciderit
illis dicentibus. qm̃ ds̃legis non ẽ bonus sedius¬
tus. & morsi lex non bonititem continet. sedius¬
titum. Uideant ergo qui dm̃ piriter criminan¬

Expanded text:
ubentur ergo Moyses et Aaron exire de medio syubentur ergo Moyses et Aaron exire de medio synagogae, ut interimatur synagoga de semel. Sed videamus isti quid faciunt. Sancti sunt, perfecti sunt, et plus magis Evangelii discipuli, quam legis; et ideo diligunt etiam inimicos suos, atque orant pro persecutoribus suis. Illis venientibus ut interficerent eos, isti procidunt in faciem suam super terram. Et ait Moyses ad Aaron: Assume batillum, et impone super illud ignem ab altari, et injice illi incensum, et offer velociter in castra, et exora pro ipsis. Exiit enim ira in conspectu Domini, et jam coepit vastare populum. Verum quoniam in hos pervenimus locos, volo de bonitate Dei admonere discipulos Christi, ne quis forte vestrum ab haereticis conturbetur, si quando certamen inciderit, illis dicentibus, quoniam Deus legis non est bonus sed justus; et Moysi lex non bonitatem continet, sed justitiam. Videant ergo qui Deum pariter criminan
Abbreviated transcription (Latin):
conspectu eius. ut in confessione supplicationũ mo¬
tus cius et iracundiam mitigemus. sed e contra di ca¬
mus non est cura dõ deuita mortaliũ. nec perti¬
nent haec ad dm̃ : reliquit nosolim nec ad notita¬
ameius ista ꝑueniunt: Sitalia cogitemus in cor.¬
dibus nr̃is. et haec deore nr̃o procedant. certum c̃
non esse in nobis morsen & aaron legisscilic& sei¬
entiam et fructum paenitentiaer. perquosinte¬
ritum imminentis exitu possimus euadere. Hoc
puto &iam accidisse popło illi qui fuit ante nos:
quando declinauerunt om̃s simul in utiles factisuÑ.
et non fuit qui facer& bonitatem. non fuit usque
adunum. sicnim fuisset. numquã utiq dereli¬
quisset eos dñs. Sed et nostimeamus. ne forte simi¬
le aliquid inueniatur in nobis. Timeo enim il.¬
lam sententiã inqua dñs & saluator noster qui.
cuncta p̃noscit quasi dubitans dicit putas ueni¬
ensfilius hominis inueniet fidem suꝑ terram:¬

Expanded text:
conspectu ejus, ut in confessione supplicantium moconspectu ejus, ut in confessione supplicantium motus ejus et iracundiam mitigemus, sed contra dicamus, Non est cura Deo de vita mortalium, nec pertinent haec ad Deum; reliquit nos olim, nec ad notitiam ejus ista perveniunt: si talia cogitemus in cordibus nostris, et haec de ore nostro procedant, certum est non esse in nobis Moysen et Aaron, legis scientiam, et fructus poenitentiae, per quos interitum imminentis exitii possimus evadere. Hoc puto accidisse etiam populo illi, qui fuit ante nos, quando omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt, et non fuit qui faceret bonitatem, non fuit usque ad unum. Si enim fuisset, nunquam utique dereliquisset eos Dominus. Sed et nos timeamus, ne forte simile aliquid inveniatur in nobis. Timeo enim illam sententiam, in qua Dominus et Salvator noster, qui cuncta praenoscit, dubitans dicit: Putas veniens filius hominis, inveniet fidem super terram
Abbreviated transcription (Latin):
gens israhelitarũ tota saluetur. Quider¬
go dicemus amplius esse in his duobus. u¬
Quae tanta uirtus quod meritum. quo sexcenta
milia et eo amplius liberentur ab interituius¬
tatoris : Ego arbitror qđ in morsen lox sis¬
nificetur quie doc& homines scientiũ et a¬
morem dĩ. In aaron uero supplicindi dõ
et obserrandi in cum forma consistit. Sier¬
go accidat aliquando in dignari nobis uelu¬
niuerso popło dm̃. & siiam sententu ulti¬
onis procedat adño. redeat aũt lexdĩ incor
nr̃m : commonens nos et docens conuerti ad
paenitentiã. sitisfacere proddictis. suppli¬
care proculpis. cessibit continuo iricundi¬
a. indignatio conquiesc&. Propitiabitur
dñs quasi morsen & aaron intercedentibus
pronobis & pro uniuerso popło supplicin¬
Si uero aliquando oriatur in dignatiodĩ. et ueni at
propeccatis sacua correptio. indurentur aut corda
nr̃a ne conuertamur ad dm̃. neue humiliemur in

Expanded text:
gens Israelitarum tota salvetur. Quid ergens Israelitarum tota salvetur. Quid ergo dicemus amplius esse in his duobus. Quae tanta virtus, quod meritum, quo sexcenta millia et eo amplius liberentur ab interitu vastatoris? Ego arbitror quod in Moyse lex significetur, quae docet homines scientiam et amorem Dei, in Aaron supplicandi Deo, et obsecrandi eum forma consistat. Si ergo accidat aliquando indignari nobis, vel universo populo Domini, ut sententia ultionis procedat a Deo, redeat autem lex Dei in cor nostrum, commonens nos et docens converti ad poenitentiam, satisfacere pro delictis, supplicare pro culpis, cessabit continuo iracundia, indignatio conquiescet. Propitiabitur Dominus, quasi Moyse et Aaron intercedentibus pro nobis et pro universo populo supplicanSi vero aliquando oriatur indignatio Dei, et veniat pro peccatis saeva correptio, indurentur autem corda nostra, nec convertamur ad Dominum, neque humiliemur in
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit gła dñi. Quamuis magnisint
tutibus polleant. apparere tam̃ eisgta non po
in periculis. atq in ipsa poene morte iam posi¬
tis Et tu ergo non putes tibi dormienti et oti¬
oso apparere posse głam dĩ. Aut non et pau¬
lus a postolus in his dĩ głam consequimeruit
Non ne suꝑ om̃s c&erosenͣmerat se in tribulati¬
onib: in necessitatib in carceribus fuisse :¬
ter lapidatũ esse. naufragia ꝑtulisse. pericula
maris. pericula fluminum. pericula a falsis
fr̃ibus Quae quanto magis habundant.
tanto amplius his qui patienter tulerint con¬
ferunt głam dĩ. Et locutas est dñs admorsen
et aarondicens: Disceditt demedio sr̃nago¬
gachuius. et interimã illos desemel. Et ceci¬
In sodomis quidem quando minimum decem re¬
quirebantur ꝑ quos uix si forte saluari possens
hi qui habitabant pentapolim sodomorũ. nunc
aũt &iam duo sitamen inueniantur tales qua¬
lis morꝰ ses fuit et aaron sufficere possunt . ut

Expanded text:
apparuit gloria Domini. Quamvis magni sint apparuit gloria Domini. Quamvis magni sint tutibus polleant, apparere tamen eis gloria Dein periculis atque in ipsa morte jam positis. Et tu ergo non putes tibi dormienti et otioso, apparere posse gloriam Domini. An non Paulus apostolus in his gratiam Domini consequi meruit? Nonne super omnes caeteros enumerat se, in tribulationibus, in necessitatibus, in carceribus fuisseeribus fuisse, naufragia pertulisse, pericula maris, pericula fluminum, pericula latronum, pericula a falsis fratribus ? Quae quanto magis abundant, tanto amplius, qui patienter tulerint, conferunt gloriam Dei. Et locutus est Dominus ad Moysen et Aaron dicens: Discedite de medio synagogae hujus, et interimam illos de semel; et ceciIn Sodomis quidem quando minimum decem requirebantur, per quos vix si forte salvari possent hi, qui habitabant Pentapolim Sodomorum, nunc autem etiam duo, si tamen inveniantur tales qualis fuit Moyses et Aaron, sufficere ponit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
enim tim magnifice in eis uirtus animi claru¬
iss&. nisi reliquorum decem turpis ignauie for¬
mido pa tusset. Haec aut̃ diximus debatillis
corum qui condempnatisunt . que altario iu¬
bentur affigi. Quod excomparatione inferi¬
orum iusti clariores appareant. simul ut & pos¬
teris daretur exemplum. nequi p̃sumptione
su perbi sp̃s non sibi adõ datum munus pontifi¬
catus in uader&. sed ut illi cedat quem nonam¬
bitio humana. non fauor corruptus ad sciue
quia obtexerit nubes tabernaculũ & ap
nubem mor̾ sen et a aron. nisi nunc cum
surrexit in eos populus et lapidare eosuo¬
luit : Discamus ex hoc quanta sit utilitas
in persecutionibus xp̃ianis. quantũ grãe
conferatur : quomodo propugnator eisfiat
unc enim maxime grã dñi ad est : cum ho¬
minũ seuitia concitatur. & tunc pacem
habemus apud dm̃. cum ab hominib propt̃
iustitiam bella ꝑpetimur. Ubi enim ha
doperuit ergo eos nubes tiberniculi : et
in ruit sr̃nagoga supermor sen & aaron &

Expanded text:
enim tam magnifice in eis virtus animi claruisset, nisi reliquorum ignaviae fordebunt. Haec autem diximus de thuribulis eorum qui condemnati sunt, quae altari jubentur affigi, quod ex comparatione impiorum justi clariores appareant: simul ut et posteris daretur exemplum, ne quis praesumptione superbi spiritus non sibi a Deo datum munus pontificatus invaderet; sed ut illi cedat, quem non ambitio humana, non favor corruptus asciveritquia obtexerit nubes tabernaculum testinubem Moysen et Aaron, nisi nunc cum insurrexerit in eos populus, et lapidare eos voluit. Discamus ex hoc quanta sit utilitas in persecutionibus Christianis, quantum gratiae conferatur, quomodo propugnator eis fiatfundatur. Tunc enim maxime gratia Domini adest, cum hominum saevitia concitatur. Et tunc pacem habemus apud Deum, cum ab hominibus propter justitiam bella perpetimur. Ubi enim abudoperuit ergo nubes tabernaculum, et irruit synagoga super Moysen et Aaron, et
Abbreviated transcription (Latin):
quiade uerbis sp̃s carnaliter homi nes doc&
Audistis quid sibi iuditni obtrectiores &
maliloqui & quid damnationis adquir᷑
auditenc̃ & quantũ beneficii conferant
hns quib obtrectant. Alum quã inuem¬
mus tantas laudes dm̃ dixisse demorse
famulostio. quantas nunc dici uide mus
quando ab hominibus eiderogatũ est¬
A adiergo in consequen tibus quidreserat. & qͥ¬
Sbus mossen laudib. efferat ip̃s sc̃s. Et descen¬
Sdit in quit dñsincolum na nubis & sterit
Sadostium taberna culi testimonii. & uoca¬
ꝯtisunt aaron & maria & sieterunt ambo
Setdixit eis. audite uerba mea. Si fuert
agnoscar & in som nis loquar ei non sicut
famulo meo morsi qui in tota domomea fidelis ẽ.
Osadoslaquar ad eum inspeciae & non inenigmatae
&głam dnĩ uidet. & quare non timuistis detra

Expanded text:
quia de verbis sanctis carnaliter homines docet. quia de verbis sanctis carnaliter homines docet. Audistis quid sibi judicii obtrectatores et maleloqui, et quid damnationis acquirant. Audite nunc, et quantum beneficii conferant his quibus obtrectant. Nunquam invenies tantas laudes Deum dixisse de Moyse famulo suo, quantas nunc dici quidem videamus, quando ab hominibus ei derogatum est. Audi ergo in sequentibus quid dicat, et quibus Moysen laudibus efferat Spiritus sanctus. Et descendit, inquit, Dominus in columna nubis, et stetit ad ostium tabernaculi testimonii. Et vocati sunt Aaron et Maria, et steterunt ambo, et dixit ad eos: Audite verba mea: Si fueritus ei agnoscar, et in somnis loquar ei: non sicut famulo meo Moysi, qui in tota domo mea fidelis est. Ore ad os loquar ad cum, in specie et non in aenigmate et gloria Deum videt. Et quare non timuistis
Abbreviated transcription (Latin):
morsi. habent leprã in animasua. & sunt in ho¬
mine in teriore leprosi. & ideo habent᷑ extra castra
ecdesiae dĩ Sine gͦ hereticisint quiderogant
morsi siue deeccłesia sint quidotra¬
hunt fratrib & malelocuntur de
proximis suis. omnes qui hoc uitio a¬
guntur. dubitandũ non est hainleꝓ¬
sisint in anima sua. Et mariaquidem in t̾ue¬
niente a a ronpontifice septima die curatur.
nos uero si obtrectationis uitio incederimꝰ ina¬
mmae leprã. usq adsinẽ septiman&e mundi.
id est usq ad resurrectionis tempus. leprosi in
ammas ꝑ manebimus & in mundi. Nisidum
paenitendi tempuis ẽ corrigamur. & conuersi
addnm iħm. acsupplicantes ei perpenitentiã
purgemur abimunditia lepte nrãe Ego
autem puto quod non solus ille popłs prior
neq soliheretaci de quibii ssupra memoraui¬
mus detrahant de mosse. sed & omnis qui
scripta eiꝰ male intellegit. & qui spintalem
legem carnaliter suscipit inossiderogat

Expanded text:
Moysi, habent lepram in anima sua, et sunt in hoMoysi, habent lepram in anima sua, et sunt in homine interiore leprosi: et ideo habentur extra castra Ecclesiae Dei. Sive ergo haeretici sunt qui derogant Moysi, sive de Ecclesia sint qui detrahunt fratribus, et male loquuntur de fratribus suis, omnibus qui hoc vitio aguntur, dubitandum non est quin leprosi sint in anima sua. Et Maria quidem interveniente Aaron pontifice septima die curatur: nos vero si obtrectationis vitio inciderimus in animae lepram, usque ad finem septimanae mundi, id est, usque ad resurrectionis tempus leprosi in anima permanebimus et immundi, nisi dum poenitendi tempus est corrigamus, et conversi ad Dominum Jesum ac supplicantes ei, per poenitentiam purgemur ab immunditia leprae nostrae. Ego autem puto, quod non solus ille populus prior, neque soli haeretici, de quibus supra memoravimus detrahant de Moyse, sed et omnis, qui scripta ejus male intelligit, et qui spiritalem legem carnaliter suscipit, Moysi derogat
Abbreviated transcription (Latin):
lum. similiter autẽ & in alio psalmo experso¬
na iasti scientis hoc dõ quã maxime displice
redr̃. Detrahentẽ occulte aduersum ꝓximũ
suum ꝑsequebar Exhisigitur om̃ĩb diuinȩ
scripturae sermonibus. uelut gladiis quibus¬
dam utrũq acutis obtrectandis fratribus
& derogandis sc̃is uitiũ refesemus. Lepraem̃
consequit᷑ derogantes & cacologos Posthoec¬
autẽ. amoralib ad in tellegentiã misticã
transeamꝰ. Quam uis & insuperiore tracta¬
tu pauca iam dicta sunt. tamen quaedefu¬
isse uidentur ad demus. Uideamus ergo
quis est quiderogat morsi quideeo male
loquitur. Non solũ uidoeus sed &hereaici
qui non recipiunt legem & prophetas. & iã¬
ipsi detrahunt de moyse. Deniq solentei
axiam oranenimpiũ ge rei dicentes quia ho¬
micida fuit morses Interfecit enimaegipo¬
tium & aliamulta uł iipsum uel in prophets
blasfemo ore concmnnant. Istiego quia de trahent

Expanded text:
lum . Similiter autem et in alio psalmo ex persolum . Similiter autem et in alio psalmo ex persona justi, scietis hoc Deo quam maxime displicer: Detrahentem occulte adversus proximum suum persequebar . Ex his igitur omnibus divinae Scripturae sermonibus velut gladiis quibusdam utrinque acutis, obtrectandi fratribus, et derogandi sanctis vitium resecemus. Lepra enim consequitur derogantes et aecologos libus ad intelligentiam mysticam transeamus. Quamvis et in superioribus pauca jam dicta sunt, tamen quae defuisse videntur addemus. Videamus ergo, quis est qui derogat Moysi, quis de eo male loquitur: non solus judaeus, sed et haeretici, qui non recipiunt legem et prophetas, ipsi detrahunt de Moyse. Denique solent ei etiam crimen impingere dicentes, quia homicida fuit Moyses: interfecit enim Aegyptium, et alia multa vel in ipsum, vel in prophetas blasphemo ore concinnant. Isti ergo qui detrahunt
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut a postolus dicit haec omnia infigura con¬
tingebant illis. scripta sunt autem propter
commonicionẽ nr̃am: quaero quid commoni¬
tionis accipiamus ex eo quod lectũ est nobisqui¬
S a de traxerunt a aron & maria demorsen. &ꝓp.¬
terhoc correptisunt. Maria uero etiã leprosa
efficitur. Tanta enĩ fuit cura correptionis huius
ut dum maria septimanȩ tem pus expler& in
lepra. popłsdĩ non ageret iter ad terrã rȩ ꝓmis¬
sionis. nec tabernaculũ testim onii moueretur
Primo interim moneor et utiliter ac necessario
moneor ex hoc facto nede traham fratri: ne ma¬
leloquar deꝓximo meo. neaperiã õsmeũ ad de¬
rogandam non solũ scĩs. sed & quibus lib& ꝓxi¬
mis meis. uidens quanta ex hoc indignatiodĩ
fuent. quanta uindicta processerit. Demq
aduersus peccatũ istud simili indignatione
&iã mpsalmis dm̃ commoueri uidemꝰ adicere.
Sedens aduersas fratrẽ tuũ de trahebas &
aduersũ silium matris tuae ponebasscanda¬

Expanded text:
sicut Apostolus dicit: Haec omnia in figura contigerunt illis: scripta sunt autem propter commonitionem nostram . Quaero quid commonitionis accipiamus ex eo quod lectum est nobis, quia detraxerunt Aaron et Maria de Moyse, et propter hoc correpti sunt. Maria vero etiam leprosa efficitur. Tanta autem fuit cura correptionis hujus, ut dum Maria septimanae tempus expleret in lepra, populus Dei non ageret iter ad terram repromissionis, nec tabernaculum testimonii moveretur. Primo interim moneor, et utiliter ac necessario moneor ex hoc facto, ne detraham fratri, ne male loquar de proximo meo, ne aperiam os meum ad derogandum non solum sanctis, sed quibuslibet proximis meis, videns quanta ex hac indignatio fuerit Dei, quanta vindicta processerit. Denique, adversum peccatum istud simili indignatione etiam in psalmis Domini commoveri videmus et dicere: Sedens adversus fratrem tuum detrahebas, et adversus filium matris tuae ponebas scanda
Abbreviated transcription (Latin):
teris quia requi euit in eissps. laudemu
tae eorũ & uirtutes exposuit deniq qina
propuritate cordis eorũ & sinceritate
mentis atq in alegentiae capacitate re
nec otiũ patitur ubio perandi materia
digna sub peditat. Ait enĩ scriptura÷
E trequi euit in eissp̃s. & ꝓphetauerunt
In om̃ib gͦ qui ꝓphȩtauer᷑: requieuit sp̃s
sanctus Nec tam̃ in aliquo ipsorũ ita
requieũ sicut in saluatore propt̃ qđ
scriptũ ẽ deeo Quia gabit uirga dera¬
dice iesse. & flosdera dice eiꝰ ascend&
& requiesc& suꝑ eum sp̃s dĩ sp̃s sapienti

Expanded text:
teris, quia requievit in eis Spiritus, laudem teris, quia requievit in eis Spiritus, laudem vitae eorum et virtutes exposuit. Denique quia pro puritate cordis eorum et sinceritate mentis, atque intelligentiae capacitate reqnec otium patitur, ubi operandi materia digna suppeditat. Ait enim Scriptura: Et requievit in eis Spiritus et prophetaverunt. In omnibus ergo qui prophetaverunt requievit Spiritus sanctus, nec tamen in aliquo ipsorum ita requievit, sicut in Salvatore. Propter quod et scriptum est de eo: Quia exivit virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendit, et requievit su
Abbreviated transcription (Latin):
N moy sen darissimi cuiusdã luminis
suerit lucerna exqua septuaginta ali¬
aslucernas accenderit ds̃ Adquas
a principalis illiusluminis spendor
ad uenerit utorigo ipsalu minis nibildã¬
nexcom mertio deriuationis acceperit
a abstulit dñs despã morsi &dedit septu¬
ignita senioribus Sedudeamꝰ quidẽ
quod ait in consequentibus. Et requieuit in
bus legimus sed inscĩs &beatis. Requtescit
enim sp̃sdnĩ in his quimundo sunt corde
& in his quipurificant animassuasapecca¬
to Sicut e contrario non habitat incor¬
pore subditopeccatis & iãsihabi tauit a¬
tũ ẽ enim peccati tempore ad esse in cor¬
de unius cuiq spm̃ malũ. & agerepartes
suas Cuiutiq cum locus datur & recipi¬
t a nobis ꝑcognationes malas & concupis¬
centiaspessimas. contristatus & utita
dicã coangustat fugatur de nobissp̃ssẽs
uero agentes & sc̃ẽ. reqͥem ei paramꝰ in nobis
nde & quodnc̃ ait deseptuaginta praesbi¬

Expanded text:
in Moyse clarissimi cujusdam luminis in Moyse clarissimi cujusdam luminis fuerit lucerna, ex qua septuaginta alias lucernas accenderit Deus; ad quas ita principalis illius luminis splendor advenerit, ut origo ipsius luminis nihil damni ex commercio derivationis acceperitt Dominus de Spiritu Moysi, et dedit septuaginta senioribus. Sed videamus quid est quod in consequentibus. Et requievit, inbus legimus, sed in beatis et sanctis. Requiescit enim Spiritus Dei in his qui mundi sunt corde, et in his qui mortificant animas suas a peccato. Sicut e contrario ille qui habitat in corpore subdito peccatis, etiamsi habitabit atum est enim peccati tempore adesse in corde uniuscujusque spiritum malum, et agere partes suas. Cui utique cum locus datur, et recipitur a nobis per cogitationes malas, et per concupiscentias pessimas contristatus, et ut ita dicam coangustatus, fugatur de nobis Spiritusvero agentes et sancte, requiem ei paramus in nobis. Unde et quod nunc ait de septuaginta presby
Abbreviated transcription (Latin):
Uides quomodo intus est & in terna atqar
dana di uine sapientiae penetrat pauluscũ
bac loquitur : Cum autẽ ꝓcedit ad popu¬
ur.iã non furetur. Et unusquisq uir
ixorẽ suã habeat. & unaqueq mulier
uirũ suum habaeat hac &siqua huiꝰ¬
modisunt. patilus secundũ morsi formã
forasexiens ad popłm loquitur. Sed inde¬
amus & alitid caput. in quorefertur qđ
septua ginta uiros elegerit morses ex se¬
noribus popłi. & habuerit eosante tabna¬
culum testimonii. & de spũ morsi accipi¬
ens ds̃ dederit septu aginta semoribus.
phȩtauerunt om̃s Quod dixit quia
adsumens despũ. morsi dedit septuagin¬
taseniorib spm: nonita intlligas qua¬
simaterialem aliquã corporeaq sub¬
stantiã auserens ds̃ amossen in septua¬
gnta secuerit portiones & ita un cuiq
seniorũ exiguã particulã dederit
npiũ est ita in tellegere naturã sp̃ssc̃i¬
Seahoc modo figurã mistici hui sermo¬
nsaduerte quasi moyses& sp̃squierat

Expanded text:
Vides quomodo intus est et interna atque Vides quomodo intus est et interna atque arcana divinae sapientiae penetrat Paulus, cum haec loquitur? Cum autem procedit ad popuurabatur, jam non furetur . Et: Unusquisque vir uxorem habeat, et unaquaeque mulier virum suum habeat . Haec et si qua hujusmodi sunt Paulus, secundum Moysi formam foras exiens, ad populum loquitur. Sed videamus et aliud capitulum, in quo refertur quod septuaginta elegerit viros Moyses ex senioribus Israel, et habuerit eos ante tabernaculum testimonii et de Spiritu Moysi accipiens Deus, dederit septuaginta senioribus. phetaverunt omnes. Quod dixit quia assumens de Spiritu Moysi, dedit septuaginta senioribus, spiritum non ita intelligas quasi materialem aliquam corporeamque substantiam auferens Deus a Moyse, in septuaginta secuerit portiones et ita unicuique seniorum exiguam particulam dederit. Impium est ita intelligere naturam SpSed hoc modo figuram mystici hujus sermonis adverte: quasi Moyses et Spiritus qui erat
Abbreviated transcription (Latin):
ses ad populũ & locutus est uerbadnĩ
Donec uerbadĩ audit moyses & ab ipso
docetur. in tus ẽ & in in teriorib consistit
atq in secretis habet᷑. Vbi uero turbislo¬
quitur & popło ministratei quuntus
non poteststare. exire dr̃foras Quidgͦ
formȩ talis contin& sermo Quod
om̃is doctor & magister ecclesiae sidepro¬
fundioribas mysteriis aliquid moreat
si archa nũquid & reconditũ dedĩ sapi¬
entia ꝓferat in ter ꝑfectos. donec in ꝓ¬
fundis sensib uersatur. intus c̃e & in in¬
terioribus consiftere dicendus est Cum
uͦ loqutur ad turbas & ea ꝓfert qaae suf¬
ficiant his quiforis sunt ett̃ uulgus po¬
test audire. foras dr̃ ex use & loqui ad
popłm uerba dĩ hoc uideo et paulũ
fecisse et intus quidẽ fuisse cum dice¬
ret sapientiam aut̃ loqͥ mur int̾ ꝑfec¬
tos. Sapientiam autẽ non huius mundi neq¬
principum huius mundi quidestruentur. sed
loquimur dĩsapientiã in misterio absconditã.
quã nemo principũ huuis mundi cognouit:

Expanded text:
ses ad populum, et locutus est verba Domini. Donec verba Dei audit Moyses et ab ipso docetur, intus est et in interioribus consistit, atque in secretis habetur. Ubi vero turbis loquitur et populo ministrat, ei qui intus non potest stare, exire dicitur foras. Quid ergo formae et talis continet sermo, nisi quod omnis doctor et magister Ecclesiae, si de profundioribus mysteriis aliquid moveat, si arcanum quid reconditum de Dei sapientia proferat inter perfectos, donec in profundis sensibus versatur, intus esse et in interioribus consistere dicendus est. Cum vero ergo loquitur ad turbas, et ea profert quae sufficiunt his qui foris sunt, et quae potest vulgus audire, foras dicitur, et loqui ad populum verba Domini. Hoc video et Paulum fecisse et intus quidem fuisse cum diceret: Sapientiam autem loquimur inter perfectos: sapientiam autem non huprincipium mundi hujus qui destruuntur, sed loquimur Dei sapientiam in mysterio absconditam, quam nemo principum hujus mundi cognovit .
Abbreviated transcription (Latin):
&i potrinas macheras. hoc ẽ esixo cultros. &
ferro artificis oꝑe fabricatos. illud ostendit.
qđ sermo hic dĩ qui circumadere de audi
torib immunditias potest : ñ ẽ ex arte grã¬
mitica ł rethorica ueniens. neq doctorum
malleis ȩdomitus. autstudior ctitib elimatus.
sedex illa petra descendens. quȩ de monte sine
nanib: abscisa ẽ : & orbem terrȩ compleuit
ac dona spitalia credentibus tribuit.
Post hȩc iesus conuocat filios ruben & filiosgad
& dim diã tribum manasse. qui secum milita¬
uerant ad hostes is rabeliticos suꝑandos. &
dimittit cosire adhereditatẽ suã. datis

Expanded text:
 petrinas machaeras, hoc est, de saxo cultros, et  petrinas machaeras, hoc est, de saxo cultros, et non ferro artificis opere fabricatos, illico ostendit quod sermo Dei, qui circumcidere auditorum cordibus immunditias potest, non est ex arte grammatica vel rhetorica veniens, neque doctorum malleis edomitus, aut studiorum cultibus elimatus, sed ex illa petra descendens quae de monte sine manibus abscisa est, et orbem terrae complevit, et dona spiritalia credentibPost haec Jesus convocat filios Ruben, et filios Gad, et dimidiam tribum Manasse, qui secum militaverant ad hostes Israeliticos superandos, et dimittit eos ire in haereditatem suam, datis
Abbreviated transcription (Latin):
cirtũ ci demini et uos ab hieso. & audietis quia ab
stuli obꝓbrium aegipt hodie auobis:
Quid enum nobis prodest exisse de egpto & nõb¬
cũ obprobria ȩgipti urtõ serre: Qud prod est
ambulare ꝑheremõ. hoc est quid nos uiuat in bap¬
tsmosdo renunciasse. ec morũ nr̃oꝵ pristinas
sordes ac iuitiorũ carnaliũ inmunditas s ttmnere :
Oportet ergo post digressionẽ robri maris idi
post gratiã babtismi austrri a nobis etiam¬
cqnala ueteris consuetudinis uitia ꝑiħm xp̃m
brus. Ponuntur ergo illȩ ipse macherȩ petrinę¬
possidet inanima iusti in ipso recondit & macherad
Sepe ostendimus macherã uerbũ di dictum.¬
& quod uerbo absuduntur . & peccata purgantur.
I de animis audientũ. Hlȩcergo uirtus uerbi
diuini: reconditur in eo loco cuidatur serind
scientiȩ & sermo sapientię: ut oportuno tem¬
macheras inȩccła : & circumcidat scđo eos. qui
scđa indigent circumcisione. Qđ aut̃ dicit¬

Expanded text:
circumcidemini ab Jesu: et audietis quia hodie circumcidemini ab Jesu: et audietis quia hodie abstuli opprobrium Aegypti a vobis. Quid prodest exisse de Aegypto, et nobiscum opprobria Aegypti circumferre? Quid enim prodest ambulare per eremum? hoc est, quid nos adjuvat in baptismo saeculo renuntiasse, et morum nostrorum pristinas sordes ac vitiorum carnalium immunditias obtinere? Oportet ergo post egressionem Rubri maris, id est, post gratiam baptismi, auferri etiam a nobis carnalia veteris consuetudinis vitia per Jesum robriis. Ponuntur ergo illae ipsae machaerae etpossidet in anima justi, in ipso recondit et machaeras. Saepe ostendimus machaeram verbi Dei dictum, quo verbo abscidantur et expurgentur peccata de anima audientium. Haec ergo virtus verbi divini reconditur in eo loco cui datur sermo scientiae et sermo sapientiae, ut opportuno temmachaeras in Ecclesia, et circumcidat secundo eos qui secunda indigent circumcisione. Quod autem dicit
Abbreviated transcription (Latin):
go quis est istẽ loous inquo habitare deb&¬
mnesus Inmonte inquid effre. hoc est inmonte
fructifero: Qui putas in nobis sunt montes fpuc¬
tiferi in quibus habitet hiesus uli ꝓfecto anquĩ¬
tiferi qui fructũ sp̃s ad ferunt etmente ac
spe semꝑ excelsi sunt. Et lic& pauci esse
possint talesi tamen siuel pauci fueruit. in ip¬
sis habitans dñs iħs qui est lux uera emit tit
radios sue lucis etiam suꝑ reliquos om̃s. quos
nondũ dignos suo habitaculo principaliter
iudicarit Aunc ergo uideamus quȩ sint
machere petrinȩ quibus circũcidit hies
filiosisrł. Si oretis ꝓ nobis ut sermo nr
uiuens sit et efficax et acutior suꝑ omnẽ
macherã prestabit et nobis dñs iħis ut uer¬
bũ dĩ qđ loquim aduos circũcidat omnẽ
inmunditiã. resecet impuritates. ab scidat
uitia de auditoribus. et amputet omne quo
ius mentis et efficatia naturalis obtegitur
Et fic ꝑuerbu dr̃ qđ nunc machga petma diotur

Expanded text:
go quis est iste locus in quo cupit habitare Jesus: In monte, inquit, Ephraim, hoc est, in monte fructifero. Qui putas sunt in nobis montes fructiferi in quibus habitet Jesus? In illis profecto in quitiferi qui fructus Spiritus afferunt, et mente ac spe excelsi sunt. Et licet pauci esse tales possint, tamen si vel pauci fuerint, in ipsis habitans Dominus Jesus, qui est lux vera omnium, emittet radios suos lucis suae, etiam super reliquos omnes, quos nondum sub habitaculo principaliter induxit. Nunc ergo videamus quae sunt machaerae petrinae quibus circumcidit Jesus filios Israel. Sed oretis pro nobis ut sermo noster vivens sit et efficax, et acutior super omnem machaeram, praestabit et nobis Jesus Dominus ut verbum Dei quod loquimur ad vos circumcidat omnem immunditiam, resecet impuritatem, excidat vitia de actoribus, et amputet omne quo vis mentis et efficacia naturalis obtegitur; et sic per verbum Dei, quod nunc machaera petrina dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tamen accepit sorte indan scđam uero gerson
inaser. ectertiam idẽ gerson inneptalĩ: quis porest
ad sequi haec onta et conprehendere: quis menn¬
nisse saltẽ et obseruare ordigiẽ ipsũ mysteriorum
ual& : qđ si scđm litrera solũ difficile textus¬
ipse narrationis ex̃plicari potest. et ꝑmistio uel
locopum uel ꝑsonarũ qui inistoria continetur uolui
quĩ dicit᷑ dehis sacramentis quȩ ꝑ hoc deseribuit.
& in quibus distributiones futurȩ hereditias Ad¬
umbrant᷑. et ꝑ quȩ scę terrę quã mansuȩti beredi¬
tate suscipient duusio cęlebrabit᷑: quis castroꝵ
sedes diuersas explic&. quomodo hxo utre surres¬
tione ꝑsingulos quosq sc̃o sacerdo tali uelleuuce
ordine habenda sit distributio: Ut quẽ admedum
dicit Apłs uire surroctiont non confusȩ Agantus
omiã sedueniat unusquisq in suo ordine
nitium xp̃s. deinde hi quisunt xp̃i in aduentu

Expanded text:
am accipit sortem in Dan; secundam vero Gerson am accipit sortem in Dan; secundam vero Gerson in Aser, et tertii, id est Gerson, in Nephthalim. Quis potest ascendere haec omnia et comprehendere? Quis meminisse saltem et observare ordinem mysteriorum valet? quod secundum litteram solam difficile textus narrationis explicari potest, et permistio vel locorum vel personarum quae in historia continetur evolvi. Quid dicimus de his sacramentis quae per hoc describuntur, et in quibus distributiones futurae haereditatis adumbrantur, et per quae sanctae terrae, quam mansueti haereditate suscipient, divisio celebrabitur? Quis castrorum sedes diversas explicet? Quomodo haec in resurrectione per singulos quosque sanctorum sacerdotali vel Levitico ordine habenda sit distributio, ut, quemadmodum dicit Apostolus, in resurrectione non confuse agantur omnia, sed veniat unusquisque in suo ordine? Initium Christus, deinde hi qui sunt Christi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
biboiem uideri inqua et nolilior omnium reli¬
quarum iudȩ trbusbabebat᷑. Et filii caathseitis
sac̃ dotis primam ducunt in pͥmis et tribubus et &¬
bis paraibus sortem cum gersonet merari. qui erant
pͥmi int̃ filios leui. Si ergo trs pͥmifili leui. aca¬
piunt orientem. o ccidentem uͦ. ubi erat ruben
bentittrum merari t̃tium innumeris ab oriente
scłi dirigit contuenda. Post haec eosqui admare eruit
scda sorte tribũ beniamin. ceteri ex familia eius sor¬
titisunt effrẽ Post hoc eos quierant exdimidia tribi
manasẽ que fuit interra sca sortitur gersox
titerũ ipse gerson sorat etiã alia dimidiã tribũ
manase Sed quia oportebat et eos qui erant ina¬
quilone Aiquid sacerdotalis granae consequi ne
penitus nudati donis caelestibus uiderent up
uhis ergo quorũ nouissimus ordo erat in a quibone
id est danneptalim. Aser. rursum caath nonqui¬
dẽ intersacerdotes. sed interteteros primam¬

Expanded text:
biliorem videri. Et quae nobilior omnium relibiliorem videri. Et quae nobilior omnium reliquarum Judae tribus habeatur, et filii Aaron sacerdotes primam dicunt in primis e tribus orbis partibus sortem cum Gerson et Merari, qui erant primi inter filios Levi. Si ergo tres filii Levi accipiunt orientem; occidentem vero ubi erat Ruben  Ruben, et iterum Merari tertium in numeris ab oriente saeculi dirigat contuenda. Post haec eorum qui ad mare erantsuscepisset secunda sorte tribum Benjamin, caeteri ex familia ejus sortiti sunt Ephraim. Post haec eos qui erant ex dimidia tribu Manasse, qui fuit in terra Gerson; et iterum ipse Gerson sortitur aliam dimidiam tribum Manasse. Sed quia oportebat eos qui erant ab aquilone aliquid sacerdotalis gratiae consequi, ne penitus nudati donis coelestibus videantur, in his ergo quorum novissimus ordo erat in aquilone, id est, in Dan, Nepthalim, Aser, rursum Gad non quidem inter sacerdotes, sed inter caeteros prim