comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uirginis adorandũ magi ab
oriente uener̃. Huc diem
hodie celebramꝰ. huic de¬
bitũ sollẽnitati sermonẽ ꝑsoluimꝰ.
Illis dies iste pͥmꝰ illuxit. anriuer¬
saria nob̾ festiuitas redit. Illi erãt
pͥmicie gentiũ:. nos ppłs gentiũ. Nob̃
hoc lingua nunciauit apłoꝵ. stella
illis tanqͣm lingua celoꝵ. R̾ nob̃ idẽ
dei. Cur enĩ nõ agnoscamꝰ eos celos
qͥ facti sũt sedes dei: Sic̃ scriptũ est.
Anima iusti. sedes ẽ sapientie. L hos enĩ
celos ille celoꝵ fabricator ⁊ habita¬
tor intonuit: quo tonitrii mundus
tremuit: ⁊ ecce iã credit. Magnũ
gos ab oriente ducebat. Abscondebat᷑
in stabulo.⁊ agnoscebat᷑ in celo: ut
agnitꝰ in celo. manfestaret᷑ in sta¬
bulo: ⁊ appellaret᷑ epiphania dies
iste. qͦd latine manifestatio dici po¬
test: simul eiꝰ celsitudinẽ humilita¬
tẽq cõmendans. ut qͥ in aꝑto celo
signis sidereis monstrabat᷑ magnꝰ:
in angusto diuersorio quesitꝰ inue¬

Expanded text:
irginis adorandum Magi ab Oriente venerunt. Hunc diem hodie celebramus, huic debitam solemnitatem sermonemque persolvimus. Illis dies iste primus illuxit, anniversaria nobis festivitate rediit. Illi erant primitiae Gentium, nos populus Gentium. Nobis hoc lingua nuntiavit Apostolorum, stella illis tanquam lingua coelorum: et nobis iidem Dei . Cur enim non agnoscamus eos coelos, qui facti sunt sedes Dei? sicut scriptum est, Anima justi, sedes est sapientiae . Per hos enim oelos ille coelorum fabricator et habitator intonuit, quo tonitru mundus contremuit, et ecce jam credit. Magnum gos ab Oriente ducebat. Abscondebatur in stabulo, et agnoscebatur in coelo; ut agnitus in coelo manifestaretur in stabulo, et appellaretur Epiphania dies iste, quod latine manifestatio dici potest: simul ejus celsitudinem humilitatemque commendans, ut qui in aperto coelo signis sidereis monstrabatur, in angusto diversorio quaesitus inve
Abbreviated transcription (Latin):
luminatio. magnũ testimonũ ce¬
citatis extitit iudeoꝵ. In t̾ra euꝑ
agnoscebãt. Apud eos isti muenen
ni puerũ xp̃m nondũ uerba ꝓ¬
mentẽ adorauer̃: ubi ques illi
uenẽ miracula facientẽ erucli¬
ixer̃. Isti in membris paruis del
agnouer̃.⁊ illi in factis magnids
tanquã homini peꝑcer̃. qualile
fuerit uidere nouã stellã in elll
tiuitate fulgentẽ. quã solẽ m el as

Expanded text:
um testimonium caecitatis exstitit Judaeorum. In terra eorum agnoscebant. Apud eos isti infanteni puerum Christum nondum verba promentem adoraverunt, ubi cives illi juvenem miracula facientem crucifixerunt. Isti in membris parvis Deum agnoverunt; illi in factis magnis nec tanquam homini pepercerunt: quasi plus fuerit videre novam stellam in ejus nativitate fulgentem, quam sol
Abbreviated transcription (Latin):
cipibꝰ iuda. ex te enĩ exiet dux qͥ
reget ppłm meũ isrł. qͥd aliud sig
ificauit hic diuina ꝓuidentia
nisi apud iudeos solas literas re¬
mansuras: quibꝰ gentes instrue¬
rent᷑. illi excecarent᷑. quas porta¬
rent nõ ad adiutoriũ salutis sue
sed ad testimoniũ salutis nre: Nã
hodie cũ p̃missas ꝓphetias de xp̃o
ꝓferimꝰ iã rerũ completaꝵ luce
declaratas: si forte pagani quos
lucrari uolumꝰ dixerint nõ eas
tanto ante p̃dictas. sed post rerũ
euentũ ut hec que facta sũt ꝓphe¬
tata putarent᷑ a nob̾ ẽẽ confictas:
iudeoꝵ codices recitamꝰ. ut tollat᷑
dubitatio paganoꝵ : qͥ iã in ma-¬
quiis instruebant.⁊ eũ ipsi nec
reqͥrebant nec agnoscebãt. N ũc

Expanded text:
cipibus Juda: ex te enim exiet dux qui reget populum meum Israel : quid aliud hic significavit divina providentia, nisi apud Judaeos solas divinas Litteras remansuras, quibus Gentes instruerentur, illi excaecarentur; quas portarent non ad adjutorium salutis suae, sed ad testimonium salutis nostrae? Nam hodie cum praemissas prophetias de Christo proferimus, jam rerum completarum luce declaratas, si forte Pagani, quos lucrari volumus, dixerint non eas tanto ante praedictas, sed post rerum eventum, ut haec quae facta sunt prophetata putarentur, a nobis esse confictas; Judaeorum codices recitamus, ut tollatur dubitatio Paganorum: qui jam in Maquiis instruebant, et eum ipsi nec requirebant, nec agnoscebant. C
Abbreviated transcription (Latin):
go ante coniugiũ: uirgo in coniu¬
gio: uirgo pregnans. uirgo lactars.
Scẽ qͥppe matri omp̃s filiꝰ nullo mͦ
uirgiitatẽ natꝰ abstulit. quã
nascituriis elegit. Bona ẽ enĩs
cunditas in coniugio. sed mela
integritas in scĩmonia. Homo
igit᷑ rp̃s. qui utrũq prestare ps¬
ret bonũ qͦd coniuges diligũt
ut auferret melius ꝓpt̃ qͦd uiyg¬
nes matres ẽẽ contemnũt. Ur¬
go itaq scã eccła celebrat hodie
uirginis partũ. eui dicit apłs.¬

Expanded text:
go ante conjugium, virgo in conjugio; virgo praegnans, virgo lactans. Sanctae quippe Matri omnipotens Filius nullo modo virginitatem natus abstulit, quam nasciturus elegit. Bona est enim fecunditas in conjugio: sed melior integritas in sanctimonio. Homo igitur Christus qui utrumque praestare posri bonum quod conjuges diligunt, ut auferret melius propter quod virgines matres esse contemnunt. Virgo itaque sancta Ecclesia celebrat hodie Virginis partum. Huic enim dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
tã exibere xpõ. Unde uirginẽ ca¬
tam in tot ppłis utriusq sexusͥ n
tot nõ solũ pueris ⁊ uirginibꝰ u
rum etiã coniugatis patribꝰ mat¬
tã nisi in fidei. spei. caritatisq i
seruauit in corpore. Humano qͥpe
coniugio sponso femina traditͦ at
nõ posset: nisi sponsũ cui tradens
filiũ uirginis inuenisset. Sermo

Expanded text:
nde virginem castam in tot populis utriusque sexus, in tot non solum pueris et virginibus, verum etiam conjugatis patribus, matstam, nisi in fidei, spei, et charitatis servavit in corpore. Humano quippe conjugio sponso femina traditur, ut non posset, nisi sponsum cui traderetur, filium virginis invenisset. SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
fecit:crearet᷑ ex matre quã creci-¬
uit: portaret᷑ manibꝰ quas forma¬
uit. suggeret ubera que imple¬
uit: in p̃sepi muta uagiret infan¬
tus ẽ ds̃. Noctrinã tante humilita¬
tis agnosce. etiã in nõ loquentẽ
doctore. Eu quondã in paradiso tã
faciindus fuisti: qͦd omĩ anime ui¬
uenti nomina imposuisti. Propter
te aũt creator tuus infans iacebrit:
⁊ nomine suo nec matrẽ uocabat.
Tu in latissimo fructuosoꝵ ne moꝵ
gendo ille obediens in angustissi-¬
mũ diuersoriũ mortalis uenit.
ut mortu quereret moriendo. Tu
cũ esses homo. ds̃ ẽẽ uoluisti ut ꝑi¬
res. ille cũ ds̃ esset. homo ẽẽ uolu¬
it. ut qͦd ꝑierat inueniret. Tantũ
te pressit humana suꝑbra. ut te
nõ posset nisi humilitas subleuare

Expanded text:
fecit, crearetur ex matre quam creafecit, crearetur ex matre quam creavit, portaretur manibus quas formavit, sugeret ubera quae implevit, in praesepi muta vagiret infantus est Deus: doctrinam tantae humilitatis agnosce, etiam in nondum loquente doctore. Tu quondam in paradiso tam facundus fuisti, ut omni animae vivae nomina imponeres : propter te autem Creator tuus infans jacebat, et nomine suo nec matrem vocabat. Tu in latissimo fructuosorum nemorgendo: ille obediens in angustissimum diversorium mortalis venit, ut mortuum quaereret moriendo. Tu cum esses homo, Deus esse voluisti, ut perires : ille cum esset Deus, homo esse voluit, ut quod perierat inveniret. Tantum te pressit humana superbia, ut te non posset nisi humilitas sublevare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ hoc enĩ ⁊ istũ celebramꝰ diem.
quo nasci dignatꝰ ẽ ex uirgine: ⁊¬
in quo generationẽ suã fec̃ ab ho¬
minibꝰ utcũq narrari. In illa uͦ
et̃nitate in qͣ ds̃ de deo natꝰ ẽ. ge¬
nerationẽ eius qͥs enarrabit: Ibi
talis dies nõ ẽ. qui sollemnit᷑ cele¬
bret᷑. Neq enĩ transit anniuersa-¬
rio uolumine rediturus:. sed ꝑma¬
net sine occasu:. qͥa nõ cepit ex ortu.
Est gͦ illud dei uerbũ. illa uita. illa
lux hominũ: eternꝰ quidẽ dies. Iste
aũt in quo humane carni copulatꝰ
de thalamo suo: nũc hodiernꝰ. cras
fit hesternus. Ueruntam̃ hodier¬
nus natũ ex uirgine cõmendat
eternũ. quia eternꝰ natus ex uir-¬
gine consecrauit hodiernũ. Quas
itaq laudes taritati dei dicemꝰ:
quas grãs agemꝰ ÷ qui nos ita dilex̃
ut ꝓpt̾ nos fieret in tẽpore. ꝑ quem
facta sũt tẽpora: ⁊ multis seruis
suis in mundo minor etate esset.
ipso mundo antiquior. ⁊ sine ue¬
tustate homo fieret. qui hominẽ

Expanded text:
lebramus diem, quo nasci est dignatus ex virgine: quam generationem suam fecit ab hominibus utcumque narrari. In illa vero aeternitate, in qua Deus de Deo natus est, Generationem ejus quis enarrabit ? Ibi talis dies non est, qui solemniter celebretur. Neque enim transit anniversario volumine rediturus; sed manet sine occasu, quia non coepit exortu. Est ergo illud unicum Dei Verbum, illa vita, illa lux hominum, aeternus quidem dies: iste autem in quo humanae carni copulatus, de thalamo suo, nunc hodiernus est, cras fit hesternus. Verumtamen hodiernus natum ex virgine commendat aeternum, quia aeternus natus ex virgine consecravit hodiernum. Quas itaque laudes charitati Dei dicamus, quas gratias agamus? Qui nos ita dilexit, ut propter nos fieret in tempore, per quem facta sunt tempora; et multis servis suis in mundo minor esset aetate, ipso mundo antiquior aeternitate; homo fieret qui hominem
Abbreviated transcription (Latin):
eternꝰ. in quo condita suns
omnia in celo ⁊ in terra. uisll¬
lia ⁊ inuisibilia. uerbũ dei s
deũ. uitã ⁊ lucẽ hominũ. si lauda¬
amꝰ in eo qͦd nulla humana cogi¬
tatio. nullus sermo sufficiat com-¬
plere Quomodo ergo laudare dig¬
lũ condidit quo possit uideri si
purget᷑ iniqͥtas si sanet᷑ infirmi¬
tas ⁊ fiant berti mundo corde
qm̃ ipsi deũ uidebũt: Non mirũ¬
bis unũ uerbũ dicamꝰ: in qͦ dic¬
tũ ẽ ut essemꝰ: qͥ de illo aliquid
diceremꝰ. Hec enĩ uerba cogitata
atq ꝓlata mens nr̃ã format. illo
aũt uerbo ipsa format᷑. Nec eo mͦ
facit homo uerba. quo mͦ est ipse
factus ꝑ uerbũ quia nec eo modo
genuit pat̾ iinicũ uerbũ: quo mͦ
facit eũcta ꝑ uerbũ. Deũ quippe
genuit ds̃: sed simul gignens et
genitus unꝰ est ds̃. Mundũ aũt
fecit ds̃: sed mundus transit et
ꝑmanet ds̃. Et sic̃ ea que facta
sũt se ipsa utiq nõ fecer̃. sic a nul¬
erũt. Non gͥ est mirũ. si homo fac¬

Expanded text:
a sunt omnia in coelo et in terra, visibilia et invisibilia, Verbum Dei et Deum, vitam et lucem hominum, si laudat quod nulla humana cogitatio, nullus sermo sufficiat. Quomodo enim laudare diglum condidit quo possit videri, si purgetur iniquitas, si sanetur infirmitas, et fiant beati mundo corde, quia ipsi Deum videbunt ? Non mirubis unum Verbum dicamus, in quo dictum est ut essemus, qui de illo aliquid diceremus. Haec enim verba cogitata atque prolata mens nostra format, illo autem Verbo ipsa formatur. Nec eo modo facit homo verba, quo modo est factus ipse per Verbum: quia nec eo modo genuit Pater unicum Verbum, quo modo fecit cuncta per Verbum. Deum quippe genuit Deus; sed simul gignens et genitus unus est Deus. Mundum autem fecit Deus; mundus transit, et permanet Deus. Et sicut ea quae facta sunt, se ipsa utique non fecerunt: sic a nulerunt. Non igitur mirum, si homo fac
Abbreviated transcription (Latin):
qua terrem᷑. ⁊ alius grẽ qua uiuam᷑.
cũ ipse dixerit. si crederetis moysi
crederetis ⁊ mͥ:: de me enĩ ille scrip
sit: ⁊ ipse sit sapientia dei de qua
dictũ ẽ. Legẽ aũt ⁊ miscdiam in
lingua portat. Sed qm̃ ꝑ duos
annos duo tpr̃a significata potiꝰ
unã qua in carne mascim᷑. aliã
qua in fide renascim᷑. Exultemꝰ
inuoluerant.⁊ angłi nunciabãt.
qͥ in p̃sepi iacebat.⁊ int̾ astra ful¬
gebat : quẽ regẽ sẽpiternũ gen¬
tibꝰ ad orandũ. nõ diadematis gẽ¬
ma. sed celi stella monstrabat:
qͥ ubera suggebat.⁊ lactentes mar¬
tyres faciebat. Agnoscamꝰ lapidẽ
angularẽ: in qͦ duo pririetes de
diuerso uenientes. umꝰ ex circũcisi¬
one uideoꝵ. alt̃ ex p̃pucio nationũ.¬

Expanded text:
qua terremur, et alius gratiae qua juvamur: qua terremur, et alius gratiae qua juvamur: cum ipse dixerit, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit ; et ipse sit sapientia Dei, de qua dictum est, Legem autem et misericordiam in lingua portat . Sed quoniam pe duos annos duo tempora significata potiusunam qua in carne nascimur, aliam qua in fide renascimur. involverant, et Angeli nuntiabant: qui in praesepi jacebat, et intra astra fulgebat: quem regem sempiternum, Gentibus adorandum, non diadematis gemma, sed coeli stella monstrabat: qui ubera sugebat, et lactentes martyres faciebat. Agnoscamus lapidem angularem, in quo duo parietes de diverso venientes, unus ex circumcisione Judaeorum, alt
Abbreviated transcription (Latin):
isset inuentꝰ. abimatu ⁊ infra occi¬
dit infantes. Hoc aũt qua causa fe-¬
cerit. hoc ẽ quare abimatu ⁊ infra
occidi paruulos iusserit. engłista nõ
tacens: scd̃m tẽpus inqͥt qͦd exqͥsierat
a magis. Ecce unde ostendit᷑ nõ tuẽ
biennii tẽpore p̃nunciatione fulsis¬
se siderea: que tũc ẽ cognita euiꝰ
esset: qͣndo missi sũt adorare in t̾ra.
quẽ in celo iã uiderant p̃signatũ.¬
p̃nuncians xp̃m stella claruerit:
possũt uideri duobꝰ annis duo sig¬
nificata p̃cepta. unũ dilectionis dei.
alterũ ꝓximiꝰ. in qͥbꝰ duobꝰ p̃ceptis
tota lex pendet ⁊ ꝓphete. Sic enĩ qͦd
infinte uidebat᷑ ꝑ multa mandata
diffusũ. ista ẽ breuitate conclusũ:
ut hinc intelligat᷑ dixisse ꝓpheta.
Uerbũ enĩ consũmans ⁊ breuians
duobꝰ annis stella p̾nunciauit ad¬
uentũ. Possũt in his duobꝰ annis
etiã duo intelligi testam̃ta. uetꝰ
⁊ nouũ. Non enĩ aliꝰ auctor ẽ legis

Expanded text:
isset inventus, a bimatu et infra occiisset inventus, a bimatu et infra occidit infantes. Hoc autem qua causa fecerit, hoc est, quare a bimatu et infra occidi parvulos jusserit, Evangelista non tacens, secundum tempus, inquit, quod exquisierat a Magis . Ecce unde ostenditur, non tunc biennii tempore praenuntiatione fulsisse siderea: quae tunc est cognita cujus esset, quando missi sunt adorare in terra, quem in coelo jam viderant praesignatum.praenuntians Christum stella claruerit, possunt videri duobus annis duo significata praecepta: unum dilectionis Dei, alterum proximi, in quibus duobus praeceptis tota lex pendet et Prophetae . Sic enim quod infinite videbatur per multa usum, ista est brevitate conclusum: ut hinc intelligatur dixisse propheta, Verbum enim consummans et brevians duobus annis stella praenuntiavit adventum. Possunt in his duobus annis etiam duo intelligi Testamenta, vetus et novum. Non enim alius auctor est Legis
Abbreviated transcription (Latin):
rebat in celo: nõ utiq loquente
ipso sidere sed alit̃ intimatũ est
qͥs descendisset de celo: ⁊ diuiita¬
te p̃sidens celo. iaceret in carne
sub celo. Tũc qͥppe intelligit᷑ indi¬
catũ cuiꝰ eẽt stella que iã du ui¬
debat᷑. qͦndo natus ẽ qͥ ꝑ illã sig-¬
nificabat᷑. Nã ferme biennio ui¬
sa ẽ mirantibꝰ qͥd eẽt. Sed postea¬
quã xp̃o nato reuelatũ ẽ magis
iã nõ sidus ẽẽ mirandũ. sed eũ qͥ
sidere p̃nunciatꝰ fuerat ad oran¬
dũ. regẽq eẽ uideoꝵ : ab oriente
uener̃:⁊ hodierno die adorauer̃
quẽ ante paucos dies natũ ẽẽ. atq
Ilã stellã que sibi ꝑ bienniũ ap¬
paruerat eiꝰ finsse didicer̃. Hic
dic̃ aliqͥsᷤ Illã stellã biennio appa¬
tuse. unde monstrat᷑: Eugłii
uerba recolamꝰ. Herodes nẽpe rex
iideoꝵ cũ a magis fuisset illusus
qͦd in somnis mongti ad eũ redire
noluer̃. ne indicarent ubi xp̃s fu¬

Expanded text:
rebat in coelo, non utique loquente rebat in coelo, non utique loquente ipso sidere, sed aliter intimatum est, quis descendisset de coelo, et divinitate praesidens coelo, jaceret in carne sub coelo. Tunc quippe intelligitur indicatum, cujus esset stella quae jam diu videbatur, quando natus est qui per illam significabatur. 3. Stella per bienniuposteaquam Christo nato revelatum est Magis, jam non sidus esse mirandum; sed eum qui sidere praenuntiatus fuerat, adorandum, regemque esse Judaeorum: ab Oriente venerunt, et hodierno die adoraverunt quem ante paucos dies natum esse, atque illam stellam, quae sibi per biennium apparuerat, ejus fuisse didicerunt. Hic dicit aliquis: Illam stellam biennio apparuisse unde monstratur? Evangelii verba recolamus. Herodes nempe rex Judaeorum, cum a Magis fuisset illusus, quod in somnis moniti ad eum redire noluerunt, ne indicaretur ubi Christus fu
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ infans iacebat. eadẽ stelli
magos ꝑduxit ad domũ. subeis
tecto erat qͥ fecerat mundũ ⁊ qũ
nunciauerat celũ. Hucusꝙ pass
p̃cedentis sideris fulgor. Sed ut ill
ad herodẽ regẽ udeoꝵ nõ reuess¬
rent᷑. qͥ se uelle dixerat adorans
quẽ cupiebat. occidere  ꝑ somiul
legunt᷑ admoniti. Ita qͦs elos sil¬
la nõ potuit. alia ds̃ reuelauielẽ
monstrauit. Sic intelligendũ ẽ
nõꝑ solã stellã quãtiis ocłis suis
insolita ⁊ in exꝑta luce fulgentẽ.
magos in oriente potuisse cognos¬
ere:. quisnã eẽt significatione tan¬
n sideris dignꝰ. cuiꝰ testis ille ful¬
gor existeret: quẽ clarũ tanta
daritas nunciaret ubi quereret᷑.
quo eundũ eẽt ut inuentꝰ adora¬
ret᷑. Sed alia nimirũ reuelatio¬
ne diumitꝰ indicatũ est: qͦd luce
sideris tacite signabat᷑. Et cũ mag¬
na admiratione querentibꝰ qͥd fibi
uellet. ⁊ qͦ ꝑtineret qͦd nouu appa¬

Expanded text:
Verbum infans jacebat, eadem stella Verbum infans jacebat, eadem stella Magos perduxit ad domum, sub cujus tecto erat qui fecerat mundum, et quem nuntiaverat coelum; huc usque patuit praecedentis sideris fulgor. Sed ut illi ad Herodem regem Judaeorum non reverterentur, qui se velle dixerat adorare quem cupiebat occidere, per somnium leguntur admoniti. Ita quod eloqui stella non potuit, alia Deus revelatione monstravit. Sic intelligendum est, non per solam stellam, quamvis oculis suis insolita et inexperta luce fulgentem, Magos in Oriente potuisse cognoscere, quisnam esset significatione tanti sideris dignus, cujus testis ille fulgor existeret, quem clarum tanta claritas nuntiaret, ubi quaereretur quo eundum esset, ut inventus adoraretur. Sed alia nimirum revelatione divinitus indicatum est, quod luce sideris tacite signabatur. Et cum magna admiratione quaerentibus quid sibi vellet, et quo pertineret quod novum appa
Abbreviated transcription (Latin):
hodiernꝰ anniuersario
sollẽnitati de isto tanto mysterio
nr̃ etiã sermo debet᷑. Unde urãm
Icõmoneo caritatẽ. recentẽ diem
pristinũ recolite. quo dñs natiꝰ
⁊ huic hodiernũ adiungite.  a
gis adoratꝰ ẽ. Nec eis stella loq po¬
tuit cuiꝰ esset. uel euiꝰ excellemi
p̃signaret . nouu tam̃: ⁊ singili¬
re sidus effulsit: atq illos etã
solent sidera diligent᷑ intuer m
uo miraculo exterruit. Nunqũ
enĩ tali stella qͥsquã ẽ significatꝰ.
qͥa nunquã talis ẽ natꝰ. Weruntn
quis eẽt ubi esset. quoꝵ rex eset
sidus illud. ⁊ si tacebat. lucebat.
Sed querentia ds̃ ⁊ pulsantia cor¬
da nõ fraudans. alio mͦ sine dubra
petentibꝰ reuelauit: qͦd stella m¬
dicare nõ potuit. Quẽ modũ qdẽ
scriptura nõ dicit: sed intellge¬
dũ prudentibꝰ dereliqͥt. att iiy
sa narratione unde hoc intelligeri
ciuitas scđ̃m scripturas a iudeis
cõmemorata eẽt. ubi xp̃m nase
aporteret: qͥa domꝰ latebat ubid

Expanded text:
hodiernus anniversario solemnitati de isto tanto mysterio noster etiam sermo debetur. Unde vestram commoneo Charitatem, recentem diem pristinum recolite, quo Dominus natus est: et huic hodiernum adjungite, quo a Magis adoratus est. Nec eis stella loqui potuit, cujus esset, vel cujus excellentiam praesignaret: novum tamen et singulare sidus effulsit, atque illos etiam qui solent sidera diligenter intueri, novo miraculo exterruit. Nunquam enim tali stella quisquam est significatus; quia nunquam talis est natus. Verumtamen quis esset, ubi esset, quorum rex esset, sidus illud, etsi tacebat, lucebat. Sed quaerentia Deus et pulsantia corda non fraudans, alio modo sine dubio petentibus revelavit, quod stella indicare non potuit. Quem modum quidem Scriptura non dicit, sed intelligendum prudentibus dereliquit: atque in ipsa narratione, unde hoc intelligere civitas, secundum Scripturas, a Judaeis commemorata esset ubi Christum nasci oporteret; quia domus latebat ubi Dei
Abbreviated transcription (Latin):
pax nrã:. qͥ fecit utraq unũ Ipse
ueniens sic̃ audistis ꝑ apłm. euan¬
gelizauit pacẽ his qͥ longe:⁊ pacẽ
his qͥ ꝓpe. ꝓpe erãt pastores: longe
⁊ asinꝰ inuener̃. Hos enĩ ppłos ex

Expanded text:
Ipse veniens, sicut audistis per Apostolum, evangelizavit pacem his qui longe, et pacem his qui prope . Prope erant pastores; longe et asinus, invenerunt . Hos enim populos ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtuler̃ ad sepulturã. Hec illi scãm
considerationẽ suã. A nobis aũt
aurũ accipit. si helemosinas facianꝰ
thus si orationes fundamꝰ. myrrã
si ꝓ illo moriam᷑. ꝓinde qͥa epipha¬
nia manifestationẽ uerbo greco
indicat: latens qͥppe magis dñ n¬
fantia. cupientibꝰ ad orare manfes¬
tat᷑ indice stella :ͥ nos uiã fulgentis
eugłii sequam᷑: ⁊ scẽ adoremꝰ eui ma¬
nifesti sumꝰ  ut qͣndo ds̃ manifes¬
te ueniet. nec infans erit. qͥa nõ
silebit: in dextera eiꝰ apparere me¬
reamͦ

Expanded text:
sepulturam. Haec illi secundum considerationem suam. A nobis autem aurum accipit, si eleemosynas faciamus; thus, si orationes fundamus; myrrham, si pro illo moriamur. Proinde quia Epiphania manifestationem verbo graeco indicat latens quippe Magis domini infantia cupientibus adorare manifestatur indice stella, nos viam fulgentis Evangelii sequamur, et sancte adoremus cui manifesti sumus; ut quando Deus manifeste veniet, nec infans erit, quia non silebit , in dextera ejus apparere mereamur.
Abbreviated transcription (Latin):
Tũ deinde tremefactus: flebat amaris¬
sime. Et accedentis ad se senis genibꝰ
ꝓuoluit᷑: geniitibꝰ et ululatibꝰ quibus
poterat satiffaciens: ⁊ uberrimis la¬
crimaꝵ suarũ fontibꝰ iterũ baptizat᷑.
occultans solã dexterã suã. Apłs uero
iurisiurandi sacram̃to se ei a salua-¬
tore impetraturũ ueniã pollicens:
simulq genibꝰ eiꝰ ꝓuolutꝰ. atq ipsã dex¬
terã ex euius cedis conscientia torque¬
bat᷑ tanquã iã ꝑ penitentiã purgatã
deosculans: ad eccłam reuoeat. R in¬
desinent᷑ ꝓ eo orationes ꝓfundens.
et cũ ipso pariter ducens crebra ie
uinia. indulgentiã a deo quã ei pol¬
licitꝰ fuerat expetebat. Sed ⁊ uariis
sermonũ consolationibꝰ uelut qͥbusdã
p̃cantationibꝰ: efferos ⁊ exterritos eiꝰ
animos mitigabat. Nec priꝰ abstitit.
quã eũ in omnibꝰ emendatũ etiam
exempla penitentie. ⁊ documentũ
ingens noue regenerationis. atq in¬
signia quedã ⁊ trophea uisibilis in

Expanded text:
Jam deinde tremefactus flebat amarissime, et accedentis ad se senis genibus provolvitur, gemitibus et ululatibus, quibus poterat, satisfaciens, et uberrimis lacrymarum suarum fontibus iterum baptizabatur, occultans solam dexteram suam. Apostolus vero jurisjurandi sacramento se eo impetraturum a Salvatore veniam pollicens, simulque genibus ejus provolutus, atque ipsam dexteram, ex cujus caedis conscientia torquebatur, tanquam jam per innocentiam purgatam deosculans, ad ecclesiam revocat, et indesinenter pro eo orationes profundens, et cum ipjunia, indulgentiam a Deo, quam ei pollicitus fuerat, expetebat. Sed et variis sermonum consolationibus, velut quibusdam praecantationibus, efferos et exterritos ejus animos mitigabat: nec prius abstitit, quam eum in omnibus emendatum etiam exempla verae poenitentiae et documentum ingens regenerationis, atque insignia quaedam et tropaea visibilis in
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. nerua suscepit pͥnessᷤ
sub quo om̃s quidẽ honoꝵ tituli qͥ
in domĩcianuĩ collati fuerant detra¬
hunt᷑. Reuocari aũt quicũq ab
eo in exiliũ trusi sũt. ac reciꝑe
facultates ex senatꝰ consulto iu¬
bent᷑. De quibꝰ singulis testimoni¬
um ꝑhibẽt qui gesta illoꝵ tẽpoꝵ
quasi ad scolã ꝓpriã redisse nr̃oꝵ¬

Expanded text:
 Nerva suscepit principatum: sub quo omnes quidem honorum tituli qui in Domitianum collati fuerant detrahuntur. Revocari autem quicunque ab eo in exsilium trusi sunt ac recipere facultates ex senatusconsulto jubentur. De quibus singulis testimonium perhibent qui gesta illorum temporum quasi ad schola
Abbreviated transcription (Latin):
mitatẽ ad infomationẽ eoꝵ qui
credituri sũt illi: in uitã et̾nã. Hoc
de apostolica lectione ꝑcepimꝰ. De¬
inde cantauimꝰ psalmũ exhortan
tes inuicẽ una uoce: uno corde di¬
centes. Wenite adoremꝰ ⁊ ꝓsternam᷑
ei. et fleamꝰ corã dño qͥ fecit nos.
Et ibi p̃ueniamꝰ faciẽ eiꝰ in cõfessi¬
one: ⁊ in psalmis iubilemꝰ  illi.
Post hec eugłica lectio decẽ leꝓsos
mundatos. nob̾ ostendit: ⁊ unũ ex
his alienigenã gr̃as agentẽ mun¬
datori suo. Has tres lectiones qͣn¬
tũ ꝓ tepore possumꝰ ꝑtractemꝰ. di¬
centes pauca de singulis et quan¬
tũ conari possumꝰ adiuuante dño
nõ in aliqͣ eoꝵ sic morantes: ut ali¬
is duabꝰ impedim̃tũ afferamꝰ. Pro¬
mo ⁊ om̃i acceptione dignꝰ. Qͥs est¬
iste sermo. Qͥa xp̃s iħs uenit in

Expanded text:
mitatem suam, ad informationem eorum qui credituri sunt illi in vitam aeternam. Hoc de apostolica lectione percepimus. Deinde cantavimus Psalmum, exhortantes nos invicem, una voce, uno corde dicentes, Venite adoremus, et prosternamur ei, et fleamus coram Domino qui fecit nos: et ibi praeveniamus faciem ejus in confessione, et in psalmis jubilemus ei. Post haec, evangelica lectio decem leprosos mundatos nobis ostendit, et unum ex eis alienigenam gratias agentem mundatori suo. Has tres lectiones, quantum pro tempore possumus, pertractemus, dicentes pauca de singulis; et quantum conari possumus, adjuvante Domino, non in aliqua earum sic immorantes, ut aliis duabus impedimentum afferamus. Dominus laudat gratias agentem, ingratos improbat, mundatos in cute, leprosos in
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ: aut eos medico offerre
desinant. Hoc nihil ẽ aliud quã uelle
medicũ fallere: sanũ offerre. Quid
offers baptizandũ: Quẽ : Infantẽ.
Cui offers . Ap̃o. Ei certe qͥ uenit in
mundũ: Ita inqͥt. Quare uenit in
mundũ. Peccatores saluos facere.
Ergo quẽ offers habet qͦd in illo
saluũ fiat : Si dixeris habet: cõfi¬
tendo deles. Si dixeris ñ habet: ne¬
facere quoꝵ pͥmꝰ ego sũ. Ante pau¬
lũ ñ erant peccatores: Certe uel ip¬
se adã ante om̃s. ⁊ plena peccatori¬
bꝰ t̾ra deleta diluuio: ⁊ deinceps quã
multi. Unde uerũ ẽ quoꝵ pͥmꝰ sum᷑
Primũ se dixit. ñ peceatoꝵ ordine:
sed peccati magnitudine. O agnitu¬
dinẽ peccati sui accendit: unde se
intͥ aduocatos. uerbigr̃a pͥmi. Pri¬
mꝰ ẽ iste ñ qͥa plures annos habet.
ex qͦ causas agit: sed ex quo cepit.
cetos suꝑauit. Dicat gͦ apłs alio
loco:unde pͥmꝰ sit peceatoꝵ. Ego

Expanded text:
peccatum, aut eos medico offerre peccatum, aut eos medico offerre desinant. Hoc nihil est aliud quam velle medico sanum offerre. Quid offers? Baptizandum Quem? Infantem. Cui offers? Christo. Ei certe qui venit in mundum? Ita, inquit. Quare venit in mundum? Peccatores salvos facere. Ergo quem offers, habet quod in illo salvum fiat? Si dixeris, Habet; confitendo deles: si dixeris, Non habet; nefacere, quorum primus ego sum. Ante Paulum non erant peccatores? Certe vel ipse Adam ante omnes, et plena peccatoribus terra deleta diluvio, et deinceps quam multi. Unde verum est, ego primus sum? Primum se dixit, non peccatorum ordine, sed peccati magnitudine. Magnitudinem peccati sui attendit, unde se inter advocatos, verbi gratia, primi: primus est iste, non quia plures annos habet, ex quo causas agit; sed quia ex quo coepit, caeteros superavit. Dicat ergo Apostolus alio loco unde primus sit peccatorum: Ego,
Abbreviated transcription (Latin):
medicũ querit. Siqͣndo portant᷑ in¬
fantes dicunt omnino nullũ ꝓpigiuᷤᷤ
habere peccatũ. et ueniũt ad.xp̃m.
portant. auferte hinc ĩnocentes
istos ñ ẽ opus sanis medicꝰ sed ma¬
le habentibꝰ. ñ uenit xp̃s uocare
iustos. sed peccatores: Nũquã dic¬
qͦd potest fr̃s loqͣtur ꝓ eo qͥ loqui
ꝓse ñ potest. ꝓ magno cõmendant᷑
episcopis patͥmonia pupilloꝵ.
qͣntomagis gr̃a paruuloꝵ . Pupil¬
lũ tuet᷑ episcopꝰ. ne mortuis paren¬
tibꝰ ab extͣneis opͥmat᷑. Clamet plus
ꝓ paruulo cui timet : ne etiã a pa-¬
rentibꝰ occidat᷑. Clamet cũ apło. hu
manꝰ sermo ⁊ om̃i acceptione dig
nus. qͥa iħs. xp̃s uenit in mundũ.
nullã ob causã nisi peccatores sal¬
uos facere. Qͥ uenit ad xxp̃m. ha¬
bet qͦd in eo sanet᷑. Qui ñ habet:
nõ ẽ causa qure medico offerat᷑.
eligant parentes unũ de duobꝰ. aut
c̃õfiteant᷑ ĩ paruulis suis sanari

Expanded text:
medicum quaerit? Si quando portantur inmedicum quaerit? Si quando portantur infantes, dicuntur omnino nullum propaginis habere peccatum, et veniunt ad Christum; icitur: \'auferte hinc innocentes istos; non est opus sanis medicus, sed male habentibus; non uenit Christus uocare iustos, sed peccatores\'? numquam dicquod potest, fratres, loquatur pro eo qui loqui pro se non potest. Pro magno commendantur episcopis patrimonia pupillorum, quanto magis gratia parvulorum? Pupillum tuetur episcopus, ne mortuis parentibus ab extraneis opprimatur. Clamet plus pro parvulo, cui timet ne a parentibus occidadatur: clamet cum Apostolo, Fidelis sermo et omni acceps venit in mundum, nullam aliam ob causam, nisi peccatores salvos facere. Qui venit ad Christum, habet quod in eo sanetur: qui non habet, non est causa quare medico offeratur. Eligant parentes unum de duobus: aut confiteantur in parvulis suis sanari
Abbreviated transcription (Latin):
ego sũ. Q dicit uel ñ sũ peccator
uel ñ fur: ingratꝰ ẽ saluatori. Nullꝰ
hominũ ĩ ista que ex adã defluit
massa mortali. nullus omnino ho¬
minũ ñ egrotꝰ: nullus sine gr̃a xp̃i
sanatꝰ. Qd de paruulis pueris: Si
ex adã: utiq egroti. Nã et ipsi por¬
tant᷑ ad eccłam. ⁊ si pedibꝰ sus illuc
currere ñ possũt. alienis pedibꝰ ueni¬
unt : ut sanent᷑. Acõmodat illis ma¬
ter eccła alioꝵ pedes ut uemant.
alioꝵ cor ut credant alioꝵ lingiuã
ut fateant᷑. ut qm̃ in quo egri
sũt. alieno peccato p̃grauant᷑.
sic et cũ sanant᷑ alio ꝓ eis c̃õfiuen¬
te sanent᷑. Nemo gͦ uob̾ insusur¬
ret: doctrunas alienas ⁊ falsas. hoc
eccła semꝑ habuit. sẽꝑ tenuit. hoc a
maioꝵ fide ꝑcepit: hoc usq in finẽ
ꝑseuerant̾ custodit. qm̃ ñ ẽ opus samiꝰ
medicꝰ : sed egrotantibꝰ. Quid necessa-¬
riũ gͦ habet infans. xp̃m si ñ egrotat :
Si sanꝰ ẽ. quare ꝑ eos qui eũ diligũt.

Expanded text:
um. Qui dicit, vel Non sum peccator, vel Non fui, ingratus est Salvatori. Nullus hominum in ista quae ex Adam defluit massa mortalium, nullus omnino hominum non aegrotus, nullus sine gratia Christi sanatus. Quid de parvulis pueris, si ex Adam aegroti? Nam et ipsi portantur ad Ecclesiam: et si pedibus illuc currere non possunt, alienis pedibus currunt, ut sanentur. Accommodat illis mater Ecclesia aliorum pedes ut veniant, aliorum cor ut credant, aliorum linguam ut fateantur: ut quoniam quod aegri sunt alio peccante praegravantur, sic cum hi sani sunt, alio pro eis confitente salventur. Nemo ergo vobis susurret doctrinas alienas. Hoc Ecclesia semper habuit, semper tenuit: hoc a majorum fide percepit; hoc usque in finem perseveranter custodit. Quoniam non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus. Quid necessarium ergo habuit infans Christum, si non aegrotat? Si sanus est, quare per eos qui eum diligunt,
Abbreviated transcription (Latin):
re illi qͥ fecit te. Qm̃ nemo recreat.
nisi qͥ creat᷑. nemo reficit: iusi qui
fecit. Hocꝰ in alio psalmo. Ipse fecit
nos:i ñ ipsi nos. Sane qͣndo te fecit:
qͥd tu faceres ñ habebas. Prando
aũt iã es. habes et tu ipse qͦd faci¬
as. ut ad medicũ curras. aut me¬
implores qͥ ubiq ẽ. ⁊ ut implora¬
res exicitauit cor tuũ: et possemi¬
bona uoluntate. qͥa et ut haberes
niet me. Ut esses. ut sentires. ut audi¬
res lut cõsentires p̃uenit tẽ mĩa eiꝰ.¬
q̃uenit̾ in omnibꝰ. p̃ueni et cũ in ali¬
ꝓͥ irã eiꝰ. In quo inqͥs. in quo ͦ Confi¬
tere ista omĩa.a deo te habere qͥcqͥd
boni habes: a te qͥcquid mali. Ne in
b̾ius tuis illũ cõtẽnas: te laudes. Ne
in malis tuis illũ accuses: te exeuses.
Ipsa est uera cõfessio. Ille eñi qͥ intan¬
tis donis p̃uenit̾ te. uenturus ẽ ad
te: ⁊ inspecturus dona sua et mrala
tua. Eͦ modo eiꝰ donis usus fueris.

Expanded text:
re illi qui fecit te: quia nemo recreat, re illi qui fecit te: quia nemo recreat, nisi qui creat; nemo reficit, nisi qui fecit. Hoc et in alio psalmo: Ipse fecit nos, et non ipsi nos . Sane quando te fecit, quid tu faceres non habebas: quando autem jam es, habes et tu ipse quod facias; ad medicum curras, meimplores, qui ubique est. Et ut implorares, excitavit cor tuum, et posse ibona voluntate . Quia ut haberes niet me . Ut esses, ut sentires, ut audires, ut consentires, praevenit te miseenit te in omnibus: praeveni et tu in aliquo iram ejus. In quo, inquis, in quo? Confitere ista omnia a Deo te habere quidquid boni habes, a te quidquid mali. Ne in bonis tuis illum contemnas, te laudes; ne in malis tuis illum accuses, te excuses: ipsa est vera confessio. Ille qui in tantis bonis praevenit te, venturus est ad te, et inspecturus dona sua et mala tua; quomodo bono ejus usus fueris,
Abbreviated transcription (Latin):
desꝑͥantibꝰ. Ideo eñi miscdiam cõsecu¬
tus sũ: ut in me ostenderet. xp̃s iħs
omnẽ longanuitatẽ. Morbũ meũ
diu ꝑtulit ⁊ sic abstulit. T anquã bo¬
nus medicꝰ freneticũ patient᷑ tole¬
rauit. sustinuit me ferientẽ se. dona¬
uit mͥ feriri ꝓ se. Dinnẽ inqͥt longa¬
nimitatẽ ostendit in me: ad infor¬
mationẽ eoꝵ qͥ credituri st̃ illi in
ti estis: accedite ad eũ et sanamini.
Ceci estis: accedite ad eũ ⁊ illumina¬
niini. ł qͥ sani estis grãs agite:⁊ qͥ
egͦtatis ad eũ sanandi currite. dicite
om̃sAenite adoremꝰ et ꝓsternam
ei. ⁊ ploremꝰ corã dño qͥ fecit uos: ⁊
homines ⁊ saluos. Nã si ille nos fecit
homines. nos aũt ipsi nos fecimꝰ sal¬
uos: aliqͥd illo meliꝰ fecimꝰ. Melior
ẽ eñi saluus homo. qͣm qͥlibet ho¬
mo. Si gͦ te ds fecit hominẽ. ⁊ tu te
fecisti bonũ hominẽ: qͦd tu fecisti
meliꝰ ẽ. Noli te excollere suꝑ dm̃.
subde te dõ. ad ora. ꝓstern̾e: cõfite¬

Expanded text:
icordiam consecutus sum, ut in me ostenderet Christus Jesus omnem longanimitatem. Morbum meum diu pertulit, et sic abstulit; tanquam bonus medicus phreneticum patienter toleravit, sustinuit me ferientem se, donavit mihi feriri pro se. Omnem, inquit, longanimitatem ostendit in me, ad informationem eorum qui credituri sunt illi in ti estis, accedite ad eum, et sanamini: caeci estis, accedite ad eum, et illuminamini. Et qui sani estis, ei gratias agite: et qui aegrotatis, ad eum sanandi currite: dicite omnes, Venite adoremus, et prosternamur ei, et ploremus coram Domino qui fecit nos, et homines, et salvos. Nam si ille nos fecit homines, nos autem ipsi nos fecimus salvos; aliquid illo melius fecimus. Melior est enim salvus homo, quam quilibet homo. Si ergo te Deus fecit hominem, et tu te fecisti bonum hominem; quod tu fecisti melius est. Noli te extollere super Deum: subde te Deo, adora, prosternere, confite
Abbreviated transcription (Latin):
turꝰ ueniã cõuersis ad se omũbꝰ pec¬
eatoribꝰ. usq ad iniicos suos mis¬
criorẽ inimicũ. quẽ cũ sanaret ne¬
mo in cet̾is desperaret. faciunt
hoc medici qnͣdo ad ea loca ueni¬
unt ubi ignoti sũt. qͦs curent pͥmi¬
tus eligunt desperatos. ut in eis
et beniuolentrã exerceant. ⁊ cõmen¬
dent doctrinã. Ut unꝰquisq ĩ illolo¬
co dicat ꝓximo suo. Uade ad illũ
medicũ: securus esto. sanat te.ͣ
ille. Me sanat: Nõ uides qͥd patiar:
Ego noui qͥd. Simile ẽ qͦd pateris. qͦd
ego passus sũ. Sic dicit paulus uni¬
cuiq egroto. ⁊ de se uolenti desꝑa¬
re. Qͥ curauit me misit me ad te:
et dixit mͥ. Illi desperanti uade et
dic. qͥd habuisti. qͥd in te sanaui. qͣm
caui. una uoce ꝑcussi ⁊ deieci᷑ alia
erexi et elegr. terera impleui ⁊ misi.
quarta liberaui et coronaui. Uade.
dic egrotis: clama desꝑatis. Humanꝰ
sermo ⁊ om̃i acceptione dignꝰ: qͥa xp̃s¬

Expanded text:
 veniam conversis ad se peccatoribus usque ad inimicos suocriorem inimicum; quem cum sanaret, nemo in caeteris desperaret. Faciunt hoc medici: quando ad ea loca veniunt ubi ignoti sunt, quos curent primitus eligunt desperatos; ut in eis et benevolentiam exerceant, et commendent doctrinam; ut unusquisque in illo loco dicat proximo suo, Vade ad illum medicum, securus esto, sanat te. Et ille, Me sanat? Non vides quid patiar? Ego novi quid simile: tu quod pateris, et ego quidem passus sum. Sic dicit Paulus unicuique aegroto, et de se volenti desperare: Qui curavit me, misit me ad te, et dixit mihi, Illi desperanti vade, et dic quid habuisti, quid in te sanavi, quam cavi, una voce percussi et dejeci, alia erexi et elegi, tertia implevi et misi, quarta liberavi et coronavi . Vade, dic aegrotis, clama desperatis: Fidelis sermo, et omni acceptione dignus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
possis dm̃ tuũ. A ipse cũ patre ds̃
est ad te: qͥ homo ẽ ꝓpt̾ te. Ita iubi¬
labis in psalmis. p̃ueniens faciem
eiꝰ in cõfessione. Iubila in psalmo
eũ qͥ fecit te. Ueniet qͥ mortuus ẽ
leꝓsus sit. Noctrina incõstans ñ
habens unũ colorẽ: mentis leprã
significat.ł istã xp̃s mundat.
f orte in aliqͥd uariasti. et insperis¬
ci. et in meliꝰ sententiã cõmutasti.
et qͦd uariũ erat: unius coloris ef¬
fectũ ẽ. Noli tͥ tribuere: ne sis mt̾
nouẽ qͥ grãs ñ egerunt. Unus e
enigena erat: gentes alienigenaᷤᷤ
significabat. Numerus ille. xp̃o
decimas dedit. Illi gͦ debemꝰ qͦd
sumꝰ. qͦd uiuimꝰ. qͦd intelligimꝰ. qͦd
homines sumꝰ. qͦd bene uiuimꝰ. qͦd
recte intelliginꝰ. illi debemꝰ. Nr̃m̃

Expanded text:
Deum tuum, et ipse cum Patre Deus est ad te, qui homo est propter te. Ita jubilabis in Psalmis, praeveniens faciem ejus in confessione. Jubila in Psalmo:eum qui fecit te; veniet qui mortuus est leprosus sit. Doctrina inconstans, non habens unum colorem, mentis lepram significat: et istam Christus mundat. Forte in aliquo variasti, et inspexisti, et in melius sententiam commutasti; et quod varium erat, unius coloris effectum est. Noli tibi tribuere, ne sis inter novem qui gratias non egerunt. Unus egenigena erat, gentes alienigenas significabat, numerus ille Christo decimas dedit. Illi ergo debemus quod sumus, quod vivimus, quod intelligimus: quod homines sumus, quod bene viximus, quod recte
Abbreviated transcription (French):
e diuinis lectionibꝰ qͦd
dñs admonere digna¬
t᷑. intente audite fr̃s.
illo donante: me mi¬
nistrante. Primã lectionẽ apłi au¬

Expanded text:
e divinis lectionibus quod ominus admonere dignatur, intenti audite, fratres, illo dante, me ministrante. Primam lectionem au
Abbreviated transcription (Latin):
illud celeste conuiuiũ. suꝑstitionis
prandiũ p̃pararũt  ut qͥ ante lers¬
ti fuerant sc̃itate. in ebriarent᷑ e
uanitate: ignorantes quod qͥui
fegnare cũ xp̃o. nõ possit gaudere
sĩ scło: ⁊ qͥ uult inuenire iusticiã:
debeat declinare luxuriã. Alia enĩ
ratio ẽ uite et̃ne: alia despatio tẽ¬

Expanded text:
illud coeleste convivium superstitionis sibi prandium praepararunt; ut qui ante laetificati fuerant sanctitate, inebriarentur postea vanitate, ignorantes quod qui vult regnare cum Christo non possit gaudere cum saeculo, et qui vult invenire justitiam debeat declinare luxuriam. Alia enim ratio est vitae aeternae, alia despe
Abbreviated transcription (Latin):
diẽ. qͥ hesterna die nõ ꝓcessit ad
eccłam: ꝓcesfit ad campũ. Ergo fr̃s
oñi studio gentiliũ festiuitatẽ et
ferias dedinemꝰ: ut qͣndo illi epu¬
atq ieiuni: quo intelligant leticiã
suã nrã abstinentia cõdeninari.
Nõ solũ aut̃ gentiliũ. sed ⁊ iudeoꝵ
consortia uitare debemꝰ: quoꝵ etiã
confabulatio. ẽ magna pollutio. H ii
etenĩ arte insinuant se hominibꝰ
domos penetrant: ingrediunt᷑ p̃to¬
riaͥ aures iudicũ ⁊ publicas inqͥetãt.
⁊ ideo magis p̃ualent. qͦ magis fũt
impudentes. Hoc aũt nõ recens in
ipsis. sed inueteratũ ⁊ originariũ
malũ ẽ. Nã olim etiã dñm salua¬
torẽ intra p̃toriũ ꝑsecuti sũt: ⁊ p̃si¬

Expanded text:
diem, qui hesterna die non processit ad diem, qui hesterna die non processit ad Ecclesiam, processit ad campum. Ergo, fratres, omni studio gentilium festivitatem et ferias declinemus; ut quando illi epuatque jejuni; quo intelligant laetitiam suam nostra abstinentia condemnari. 4. Non solum autem gentilium, sed et Judaeorum consortia vitare debemus, quorum etiam confabulatio est magna pollutio. Hi etenim arte insinuant se hominibus, domos penetrant, ingrediuntur praetoria, aures judicum et publicas inquietant; et ideo magis praevalent, quo magis sunt impudentes. Hoc autem non recens in ipsis, sed inveteratum et originarium malum est. Nam olim etiam Dominum Salvatorem intra praetorium persecuti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
̃debet eẽ sotiꝰ ydoloꝵ. Ydoli enĩ
pitio ẽ. in ebriare uino mentẽ
uentrẽ cibo distendere: saltationibꝰ
membra torquere:⁊ita prauis actibꝰ
ccupari. ut cogaris ignorare qͦd
ue societas luci cũ tenebris : Aut
e pars fideli cũ infideliͤ. Qui aũt
amsensus tẽplo dei cũ ydolis: Ergo
nos sumꝰ tẽplũ dei : cur in tẽplo
dei colit᷑ festiuitas ydoloꝵ. Cur
ubi aps habitat qͥ ẽ abstinentia. tẽ¬
perantia. castitas: inducit᷑ comessa¬
tios ebrietas. atq lasciuia:. Sicit sal¬
turare. qͥ iani kalendas quantũ
N uob̃ est deuotissime celebrastis:
iꝰ eñ homo fuit unꝰ. conditor ci¬
tauis que ianieulũ nuncupat᷑:
uꝰ honorẽ a gentibꝰ kalende sũt
uarie nuncupatẽ. Unde qͥ kalen
uanuarias colit peccat: qm̃ ho
mortuo deffert adiuinitatis
obsequiũ. Inde ẽ qͦd ait apłs. Dies
Timeo ne sine causa laborauerĩ in
nob̃. Obseruauit enĩ diẽ ⁊ mensẽ:
qͥ his diebꝰ aut nõ ieninauit. aut
ad eccłam nõ ꝓcessit. Obseruauit

Expanded text:
debeat esse socius idolorum. Idoli enim portio est inebriare vino mentem, ventrem cibo distendere, saltationibus membra torquere, et ita pravis actibus occupari, ut cogaris ignorare quod s? Aut quae pars fideli cum infideli? Qui autem consensus templo Dei cum idolis ? Ergo, si nos sumus templum Dei, cur in templo Dei colitur festivitas idolorum? Cur ubi Christus habitat, qui est abstinentia, temperantia, castitas, inducitur comessatio, ebrietas atque lascivia? Dicit Salprocurare, qui Jani calendas quantum in vobis est devotissime celebratis? Janus enim homo fuit unius conditor civitatis, quae Janiculum nuncupatur, in cujus honore a gentibus calendae sunt Januariae nuncupatae; unde qui calendas Januarias colit peccat, quoniam homini mortuo defert divinitatis obsequium. Inde est quod ait Apostolus: Dies timeo ne sine causa laboraverim in vobis . Observavit enim diem et mensem, qui his diebus aut non jejunavit, aut ad Ecclesiam non processit: observavit
Abbreviated transcription (Latin):
uide ⁊ ad ppłm suĩũtrodut eũ. Manus
e iuspugnabũt ꝓeo ⁊ adutor illusccͣ
adu̾sarios eiuserit. Leuiqͦ ait. Pft̃io
tua ⁊ doctiia tua aiuro sc̃otuo q̃m ꝓba¬
ti ĩtempfone iudicastiad atͣs ccͣdcioĩs.¬

Expanded text:
Iudae et ad populum suum introduc eum manus eius pugnabunt pro eo et adiutor illius contra adversarios eius erit Levi quoque ait perfectio tua et doctrina tua viro sancto tuo quem probasti in Temptatione et iudicasti ad aquas Co
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eos qui ode r̃t te ꝑleq̃ntur. Tu aũ reu̾¬
teris ⁊ audies uocẽ dm dei tui faciesq
unu̾isamandata q̃ ego p̾cipio tͥ hodie
⁊hũndare te faciet dñs dc dc ĩ cunctis
oꝑib manuũ tuaꝵ iobole ut̾itui ⁊ ĩ¬

Expanded text:
 eos qui oderunt te et persequuntur tu autem reverteris et audies vocem Domini Dei tui faciesque universa mandata quae ego praecipio tibi hodie et abundare te faciet Dominus Deus tuus in cunctis operibus manuu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩeamus fedusut ñfaciat nob quicꝙͣ
mali situt ⁊ no nichiltuoꝵ attigimꝰ
nec fecimus ꝙ te leder̃ s cum pace di¬
misimui auctũbñdictione dm̃. fecit
ergo eis ꝯuuuũ. Et post cibũ ⁊ potũ sͦ¬
gentesmane uiraunt sibi mutuo.
Dimisitq eos ysaac patifite ĩ lõc suũ.

Expanded text:
eamus foedus, ut non facias nobis quidquam mali, sicut et nos nihil tuorum attigimus, nec fecimus quod te laederet: sed cum pace dimisimus auctum benedictione Domini. Fecit ergo eis convivium, et post cibum et potum, surgentes mane, juraverunt sibi mutuo, dimisitque eos Isaac pacifice in
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte ĩterfic̾ent eũ pp̾ eius płcri¬
tudinẽ. Cum ꝑtͣnsissent dies płi¬
mi ⁊ ib demoraretur ꝓspiciẽs aby¬
melech rex palestinoꝵ ꝑ fenestͣm
iudit eũ iocantẽ c̃ rebecta uxore sua
⁊ actersito eo ait. Ospituũ ẽ ꝙuxor
tua sit curm̃ titus es eamsororẽ tuã
ẽe: send̃. Timui ne morerer pp̾eam.
Dix̃q ab imelech. Qr̃ ĩposuisti nob̃:
potuit tohib̾e quispiam deppło c̃ uxo¬
re tua ⁊ĩduxeris sr̃ nos gͣnde pct̃m. p̾

Expanded text:
terficerent eum propter illius pulchritudinem. Cumque pertransissent dies plurimi, et ibidem moraretur, prospiciens Abimelech rex Palaestinorum per fenestram, vidit eum jocantem cum Rebecca uxore sua. Et accersito eo, ait: Perspicuum est quod uxor tua sit: cur mentitus es eam sororem tuam esse? Respondit: Timui ne morerer propter eam. Dixitque Abimelech: Quare imposuisti nobis? potuit coire quispiam de populo cum uxore tua, et indux
Abbreviated transcription (Latin):
filiusoziel. filus effi osee filuis oza¬
zin. Onuudie tribuimanasse icel filuiꝰ
phadaie.⁊dimidie tribii manasse ĩga¬
la ad.iaddo filius zacharie. bẽiamĩ aũ
iachiel filius abñ. Danu̾oez riel filiꝰ ie¬
roam. hu pͥncipes filioꝵ istł uoluit ãt

Expanded text:
Osee filius Ozaziu: Dimidiae tribui Manasse, Joel filius Phadaiae: Et dimidiae tribui Manasse in Galaad, Jaddo filius Zachariae: Benjamin autem, Jasiel filius Abner. Dan vero, Ezriel filius Jeroam: Hi principes filiorum Israel. Noluit autem
Abbreviated transcription (Latin):
rib p̾sidebat ionathan filuisozie. oꝑi
aũ rustito ⁊ agricoł qui ex̾tebant t̾rã
p̾eratezri filius ch̾ub. Uineaꝵq cłto¬
rib semeias romathites. celł aũ uin¬
ariis zabdias aphonites. Nam sr̃olui¬
eta ⁊ficeta q̃erant ĩcampestͥb bala¬
nan gadarites sẜapothecalaũoleuo¬

Expanded text:
ribus praesidebat Ionathan filius Oziae operi autem rustico et agricolis qui exercebant terram praeerat Ezri filius Chelub vinearumque cultoribus Semeias Ramathites cellis autem vinariis Zabdias Aphonites nam super oliveta et ficeta quae erant in campestribus Balanan Gaderites super apothecas aute
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ filii heman boctu mathaia oziel
subuhel ⁊ierimothanama anã eli¬
atha gaddelthi⁊rementhiezer ⁊ger¬
bathasimelochi othir mazioth. õs
isti fili hemanuidẽtes reg̾ ĩsermõi¬
b deurt exaltaret cor.deditq d̾e hem¬
an filios .xiiii. ⁊ filias .ui.uniu̾si sb̾ma¬
nup̾rissuad cantand̾ ĩ tẽplodm̃ diͦ¬

Expanded text:
e filii Heman Bocciau Matthaniau Ozihel Subuhel et Ierimoth Ananias Anani Elietha Geddelthi et Romemthiezer et Iesbacasa Mellothi Othir Mazioth omnes isti filii Heman videntis regis in sermonibus Dei ut exaltaret cornu deditque Deus Heman filios nu patris sui ad cantandum in templo Domini dis
Abbreviated transcription (Latin):
leui qͥ reliquifu̾ant de filiisamran
pͥncepserat sb̾hael ⁊ filu sbhaeliede¬
la.de filusquoz roboie pͥnceps iesias
sarisu̾o gn̾salemoth. filuis qͦ salem¬
othiauadiath filius euis ieriua̾ pͥmꝰ
filius cchael micha. filiuis micha sam

Expanded text:
Levi qui reliqui fuerant de filiis Amram erat Subahel et filiis Subahel Iedeia de filiis quoque Roobiae princeps Iesias Isaaris vero Salemoth filiusque Salemoth Iaath filiusque eius Ieriahu fi
Abbreviated transcription (Latin):
bulem. filumoysi g̾son ⁊eliezer. filii
ezer roboia pͥmꝰ tn erãt e liezer filii
alii. Porro filii robia młtiplicati fs̃
nimis filuysaarsalumith pmꝰ. filii
zar ⁊ñ hũit filios s filias acceper̃tq
eat filucys fr̃es eax.filumuli mcolis¬

Expanded text:
bu Levi. Filii Mosi: Gersom, et Eliezer. Filii ezer: Roobia primus; et non erant Eliezer filii alii. Porro filii Roobia multiplicati sunt nimis. Filii Isaar: Salomith primus. Filii zar, et non habuit filios, sed filias: acceperuntque eas filii Cis fratres earum
Abbreviated transcription (Latin):
regẽ soba regionis emathqũ ꝑrexit
ut dilataret imꝑiũ suũus ad flum̃
ceptis .e qͣdrigi qͣt reseruauit sibi.sr̃¬
uenitaũ ⁊ lyrusdamascenusut auxi¬
sibi ⁊ offerret mun̾a. Adiutq eũ
dñis ĩ cunctis ad q̃ ꝑrextrat. Tuntq¬

Expanded text:
regem Soba regionis Emath, quando perrexit ut dilataret imperium suum usque ad flumen exceptis centum quadrigis, quas reservavit sibi. Supervenit autem et Syrus Damascenus, ut auxisibi, et offerret munera. Adjuvitque eum Dominus in cunctis, ad quae perrexerat. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ pͥntipes scũarii ⁊ p̾ncipes domus dei
tainde filiiseleazarꝙͣ de filiis ytham¬
ar.Destripsitq eos semeias filuis na-¬
thanael scribaleuites corã rege et
p̾ncipib ⁊ sadoch sac̾dote ⁊achime¬
lech filio abiathar pͥncipib qͦ fa¬
miliaꝵ sac̾dotaliũ ⁊ leuititax unã

Expanded text:
rii, et principes Dei, tam de filiis Eleazar, quam de filiis Ithamar. Descripsitque eos Semeias filius Nathanael scriba Levites, coram rege et principibus, et Sadoch sacerdote, et Ahimelech filio Abiathar, principibus quoque familiarum sacerdotalium et Leviticarum: unam
Abbreviated transcription (Latin):
giistł oĩa uerba q̃cum locutus fuis
iotlauituo. Dix̃q eis. Ite ⁊uidete uͥ
sit ut mittam ⁊ capiameũ. Anñtia¬
Misit ergo illuc equo łturrus ⁊ robͦ
ex̾citus. Q cũuenissẽt nocte cirfde¬
der̃t cuutatẽ. Consurgẽs aũdilucu¬
lo minist̾ uiri dei eg̾ctus ẽ iuditq

Expanded text:
gi Israhel omnia verba quaecumque locutus fueris in conclavi tuo dixit eis ite et videte ubi sit ut mittam et capiam eum adnuntiaisit ergo illuc equos et currus et robur exercitus qui cum venissent nocte circumdederunt civitatem consurgens autem diluculo min