comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
libet hominis seruũ mortuũ dixeris. Nũqͥd qͥa seruꝰ
⁊ mortuꝰ. id̾o dñs suus ẽẽ iã de siit: nõ. s dñi antũ
nomͣ qd̃ eiꝰ respectu habebat amisit. Pata& gͦ qͥa di¬
motare ꝗ̃ in loco qͣlib&̃ ÷: partiał utiq loci nomͣ
nuitat᷑.. s loci substantia minime tollit᷑. De tẽꝑe
& ait ÷ qͥa ÷ substantia ꝑse existens. ⁊ ñ acciclens qd̾
alt̾iꝰ causa subsistat. U̾ bi gr̃a. Siponamꝰ uas cũ aqͣ

Expanded text:
Nunquid quia servus est mortuus, ideo dominus suus esse jam desiit? Non, sed domini tantum nomen quod ejus respectu habebat amisit. Patet ergo quod dimota re quae in loco quolibet est, partialis utique loci nomen mutatur, sed loci substantia minime tollitur. De tempore etiam ait quia est substantia per se existens, et non accidens, quod alterius causa subsistat,
Abbreviated transcription (Latin):
go. tuo uanq ipsuis gladio occide te multũ cupio.
M. P reterea si qͥd uit̾ ad̾it aliqͣndo. qd a legũ alie¬
nũ uideat᷑ ꝓposito: ñ te pigeat qͣso. s de ext̾is arti¬
b cũ oportuuꝰ exigerit locꝰ: int̾ ioganti responde
studͤto. concedas q uolo. ut mutua ratiõe mͥ ali¬
qͣndo unt̾rogare: aliqͣndo liceat responlere. aliqͣn
quã in p̃resenti iuidei tenent. ⁊ amos.se scͥptã asse¬
uerant. eaudẽ ꝑ oĩa sic̃ mor ses eã scͥpsit ꝑ manere:¬

Expanded text:
cidere te multum cupio. MOYSES. Praeterea si quid interciderit aliquando, quod a legum alienum videatur proposito, non te pigeat quaeso, sed de caeteris artibus cum opportunus exigerit locus, interroganti respondere studeto, concedasque volo ut mutua ratione mihi aliquando interrogare, aliquando liceat respondere, aliquanquam in praesenti Judaei tenent, et a Moyse scriptam asseverant, eamdem per omnia, sicut Moyses ea
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̾sentẽ ꝑtiuent tͣctatũ: de his loqͥ uidicaui suꝑ¬
fluũ. M. & si a cctatu uidet᷑ alienũ : tam̃ qͥd tu
de his sentias audire desid̾o. qͥa sapientes catholi
ea nͣ cũ mnundo s ab antiqͥtate fuisse dixer᷑. mM. Qͣ¬
duob modis dr̃. Aliqͣndo i dr causa al. nꝰ rei:
aliqͣndo ꝑ se. Altiꝰ causa dr̃ du alicui loco res aliqͣ
inserit᷑. ⁊ ipse dr̃ e̾e̾ locꝰ illiꝰ rer. dũ res illa in eo ꝯsis
serit: locꝰ unũ qd̃ pͥus habebat seł relationẽ amit¬
dr̃: uacuitas ꝗͣ uis uocat᷑. de qͦ ñ debeniꝰ existunare.
causa ÷ ꝯsisteneli partẽ illã corrũpi. Cũ gͦ locꝰ causa
sit existendi ei rei ꝗͣ ui eo ÷: necessario ꝯcludit᷑. noͣ¬

Expanded text:
sentem pertinent tractatum, de eis loqui indicavi superfluum. MOYSES. Et si a tractatu videtur alienum, tamen quid tu de his sentias audire desidero, quia sapientes catholicea non cum mundo, sed ab antiquitate fuisse dixerunt. duobus modis dicitur. Aliquando enim causa alterius rei, aliquando per se. Alterius causa dicitur, dum alicui loco res aliqua inseritur, et ipse dicitur esse locus illius rei, dum res illa in eo consiserit, locus unum quod prius habebat, scilicet relationem, amitr, vacuitas quaevis vocatur, de quo non debemus existimare causa est consistendi partem ullam corrumpi. Cum ergo locus sit
Abbreviated transcription (Latin):
crescit nec augm̃tat᷑. Itẽ nͭ d̾ crescit. Qd̃ it de crescit:
qd̾ alicuiꝰ creat᷑ȩ similitudine̾ haͣt. S euidẽs ÷ qd̃
similitudo aliqͦrũ duoꝵ aliũ parificat. alii. uelut
sidicantur in albedine similes: albedo alt̾us par e̾eᷤ
debet albeduri alt̾iꝰ. similit̾ de ingredine. ⁊ de õi re qͣ
int̾ aliqͦs suuilitudiue̾ fac̃. Qre si ħ ee̾ꝙ: qd̾ pͥmũ est¬

Expanded text:
crescit nec augmentatur. Item, non decrescit. Quod enim decrescit cquod alicujus creaturae similitudinem habeat. Sed evidens est quod similitudo aliquorum duorum alium parificat alii, velut si dicantur in albedine similes, albedo alterius par esse debet albedini alterius; similiter de nigredine, et de omni re quae inter aliquos similitudinem facit. Quare si hoc
Abbreviated transcription (Latin):
oĩs motio incorpore fit. siue sit recta motio ueluti
cũ qͥs unũ deserens locũ occupat aliũ. seri sit motio
ingirũ. cũ aliqͥd scił ineodẽ existens loco ut firma
intuce̾ facta uł ab extremis ad mediu: uł amedio
ad extrema. ueluti fit in partib aeris: seu sit motio
rei ineodẽ qͥdẽ loco existentis. S se ꝑ quedã qͣsi iuere¬
mͣta hac illacq spatiantis. quẽ ad modĩ in ramis
arboꝵ paulatĩ ad om̃s partes crescentib fit. he au
om̃s motiões. nͨ nͥ in corꝑe fieri posst̃. S qd̾ pͥmũ

Expanded text:
omnis motio in corpore fit, sive sit recta motio, veluti cum quis unum deserens locum occupat alium, seu sit motio in gyrum, cum aliquid scilicet in eodem existens loco ut firmaminvicem facta, vel ab extremis ad medium, vel a medio ad extrema, veluti fit in partibus aeris, seu sit motio rei in eodem quidem loco existentis, sed per quaedam quasi incrementa hac illacque spatiantis, quemadmodum in ramis arborum paulatim ad omnes partes crescentibus fit. Hae autem omnes motiones non nisi in corpore fieri possunt. Sed quod primum
Abbreviated transcription (Latin):
W ħ quidẽ de aĩa seutentia. utiq ÷ philosophica.
Dic̾t i philosophi: qd rationał aĩa ꝓcedit d̃
⁊ qͦusq in corporent᷑ om̃s:ñ ee̾ diẽ uenturũ uidicii.
ex qͦ autẽ in corꝑabunt᷑: stati ꝓ uenire fine̾ mundi.
formatisq nouis inuentre corporib infundi. Qe¬
qͥd aũ de aĩa crecde eligas: ꝓculdubio ut dictũ est
qͥ rationẽ dedit: oĩa fẽc.⁊ ou̾ĩ causa eristit. Oport&.
aii hc creatorẽ qͥ ꝑ fectã ht sapientiã et̾nũ exist̾ȩ. et
nec creatũ nec nouũ ẽẽ. qm̃ si hic aut creatꝰ credat᷑
aut nouꝰ. aliũ utiq creatorẽ necesse ẽ. habeat aut
nouatorẽ. Nichil enĩ unꝗͣ. aut creare aut nouare
pꝰt̾it. ⁊ sic creatoꝵ ac nouatoꝵ⁊ numerꝰ fine carebit.
Factorib auͣ fine carentib: factura qͦ nũꝗͣ. ad c̾tũ¬

Expanded text:
philosophica. Dicunt enim philosophi quod rationalis anima procedit de et quousque incorporentur omnes non esse diem venturum judicii, et ex quo incorporabuntur statim provenire finem mundi. formatisque novis in ventre corporibus infundi. Quidquid autem de anima credere eligas, procul dubio, ut dictum est, qui rationem dedit, omnia fecit et omnium causa existit. Oportet autem hunc Creatorem, qui perfectam habet sapientiam, aeternum existere, et nec creatum nec novum esse, quoniam, si hic aut creatus credatur aut novus, alium utique creatorem necesse est habeat aut novatorem. Nihil enim se unquam creare aut novare poterit, et sic creatorum aut novatorum numerus fine carebit. Factoribus autem fine carentibus, factura quoque nunquam ad certu
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ uob̾ ado attͥbittã. oꝑa aĩȩ sine ipsa ratiõe e̾̃e
uiciosa: ⁊ qͦdam turpia. Consequit᷑ gͦ illũ ꝑ quẽ ra-¬
tionẽ accepimꝰ: nͣ aĩã s aliũ e̾ẽ. qm̃ fieri neqͥt. ut
is qͥ rẽ aliꝙͣ. abhoret uł execͥt᷑: eã fac̾e̾ uelit. Seqͥt᷑

Expanded text:
tionem nobis ab eo attributam opera animae sine ipsa ratione esse tionem nobis ab eo attributam opera animae sine ipsa ratione esse vitiosa et quodammodo turpia. Consequitur ergo illum per quem rationem accepimus, non animam, sed alium esse, quoniam fieri nequit ut is qui rem ali
Abbreviated transcription (Latin):
incorꝑata: nũquã pꝰ ea doloꝵ uicissitudine ⁊ uolupta¬
tuͣ caruit aĩa. Nulla qͥppe uoluptas ortt᷑: nͥ dolor p̾ces¬
serit. ut nemo unꝗͣ. de lectat᷑ bibendo: nͥ pͥus dolue¬
rit sitiendo. nemo de lectat᷑ comestioe : nͥ p̃cesserit do¬
lor u fame. aut &̾ in reqͥe : nͥ ante doluerit ex labore.
S ⁊ sic incunctis affectib. Ratio aui. corporea se conta-¬
giõe de nudans: et se ipsã purã cõsidans: ꝑpendit.
illud qd̾ nichil sentit. meliꝰ ⁊ diguiꝰ ẽẽ eo: qd̾ tot diu̾¬
saruͣ passionuͣ accidentib subiacet. Constat gͥ alãm
tio. qdͣ scił auima cũ ratione̾ exuit: statĩ lururiã. fur¬
ta. homicidia ⁊ eęt̾a dilig̃ uitia: q̃ ꝑfectȩ ratiõis exe-¬
crat᷑ sapientia. Uñ iteruͣ euicdens ÷ ĩꝑfectã ẽẽ aĩȩ sa¬
pientiã. ꝓbatũ gͥ satis ÷ illis qͥ scͥpt᷑is uͭ credt᷑: aliũ
ẽẽ factore̾. cuiꝰ ꝑse ꝑfecta sit sapientia sic̃ patet ꝑ ra-¬

Expanded text:
unquam postea dolorum vicissitudine et voluptatum caruit anima. Nulla quippe voluptas oritur, nisi dolor praecesserit, ut nemo unquam delectatur bibendo, nisi prius doluerit sitiendo, nemo delectatur comestione, nisi praecesserit dolor in fame, aut etiam in requie, nisi ante doluerit ex labore. Sed et sic in cunctis affectibus. Ratio autem corporea se contagione denudans, et se ipsam puram considerans, perpendit illud quod nihil sentit melius et dignius esse eo quod tot diversarum passionum accidentibus non subjacet. Constat igitur antio, quod scilicet anima, cum rationem exuit, statim luxuriam, furta, homicidia, et caetera diligit vitia, quae perfectae rationis exsecratur sapientia; unpientiam. Probatum igitur satis est illis qui Scripturis non credunt, alium esse factorem, cujus per se perfecta sit sapientia, sicut patet per ra
Abbreviated transcription (Latin):
tu susciꝑe. ꝓmissũ gͥ cõple. iã q palatiũ qͥb di¬
p̾clarũ. substantia substantiarũ. arguntũ re¬
rũ uniu̾sarũ. Post ħ: ẽ mundꝰ aĩe inuu̾sal. pꝰ illũ¬

Expanded text:
tum suscipere. Promissum igitur comple, jamque palatium quibus ditum suscipere. Promissum igitur comple, jamque palatium quibus dipraeclarum, substantia substantiarum, argumentum rerum universarum; post hoc est mundus animae universal
Abbreviated transcription (Latin):
pit᷑. aliud qd̃ necessaria ratione tantũ cognos¬
cit᷑. aliud qd̾ ꝑ aliarũ rerũ similitudinẽ inueni¬
t᷑. Illud qͥdẽ qd̃ aliqͦ sensu ꝑcipit᷑. nullo alio
argumͣto cõꝓbari pot̾. ut aliquis anatiutrate
cecꝰ nullo alio mͦ nisi solo auditu color uarie¬
tates distinguere pot̾. auditꝰq nͣ ertoto satis¬
facit animo eiꝰ. ⁊ sic dͤ cx̧t̾is sensib corporeis. Qd̾̃
uͦ necessaria coguoscitur ratione: tale ÷ uelud
ꝯsist̾e̾ posse aut ÷ ⁊ nͣ ÷ de nulla reueracit̾ p̾di¬
cari posse. Illud aũ qd̃ ꝑ similitudinẽ ꝑcipit᷑.
tale ÷. ut sicubi uo ee̾ audieris: ibi aliqͥd uocale
e̾e̾ intelligis ꝗͣ.uis minime uid̾is. uł cũ ubi lib&
fumũ cõspexeris: illic igne̾ ⁊ si ñ uideas e̾e̾ cog¬
ꝯseqͣnt̾ qd̾ ipse creator nullã habeat similitudi¬
nẽ ratiõe ostendemꝰ. M. Dignũ ÷ me sermoni¬
b tius benedicẽ. aquib tantũ me creclo frue¬

Expanded text:
gnoscitur, aliud quod per aliarum rerum similitudinem invenitur. Illud quod aliquo sensu percipitur, nullo alio argumento comprobari potest, ut aliquis a nativitate caecus nullo alio modo nisi solo auditu colorum varietates distinguere potest, auditusque non ex toto satisfacit animo ejus, et sic de caeteris sensibus corporeis. Quod vero necessaria cognoscitur ratione, tale est velut  posse; aut est et non est de nulla re veraciter praedicare posse. Illud autem quod per similitudinem percipitur, tale est ut sicubi vocem audieris, ibi aliquid vocale esse intelligis, quamvis minime videas, vel cum ubilibet fumum conspexeris, illic ignem et si non videas esse cogmus, consequenter quod ipse Creator nullam habeat similitudinem ratione ostendemus. MOYSES. Dignum est me sermonibus tuis benedicere, a quibus tantum me credo fruc
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s qͣntũ scͥpt᷑is sit ꝯtͦriꝰ uideo: qͣntũ ⁊ aratione d̾¬
uiet: sed̾m ꝓmissũ audire desido. P. In magne
sententiarũ florib sternamꝰ. ut pꝰ dͤ lectabiliꝰ ineo ra¬
tio cinaturi sedeamꝰ. Illȩq sententiȩ er̃t nob̃ qͥdã
gͣdus adcõꝓbandũ qd̃ d̾s sit:⁊ ad cognoscendũ qͥd
sit. Priꝰ i de bemꝰ ꝓbare dm̃ e̾ẽ: ⁊ pꝰ ostende̾. nichil
illi simile e̾ẽ. Quedã ⁊t pars hoĩũ ⁊ dm̃ e̾ẽ negant:
⁊ mundũ ab ęt̾no sine creatore. fuisse ꝯfirmant.
loqͣus minime fecisti. ut pͥus dm̃ e̾e̾ ostenderes:¬

Expanded text:
ntum et a ratione deviet, secundum promissum audire desidero. PETRUS. In magnae sententiarum floribus sternamus, ut post delectabilius in eo ratiocinaturi sedeamus. Illaeque sententiae erunt nobis quidam gradus ad comprobandum quod Deus sit, et ad cognoscendum quid sit. Prius enim debemus probare Deum esse, et post ostendere nihil illi simile esse. Quaedam enim pars hominum et Deum esse negant, et mundum ab aeterno ac sine Creatore fuisse confirmant. loquens minime fecisti, ut prius Deum esse ostenderes
Abbreviated transcription (Latin):
abriniu̾sali aĩa. ⁊ t̾minat᷑ in hoĩe. gͣdatĩ ab uno
subiector⁊ in effabili sũmi creatoris disponente ꝓ¬
uidentia factrices. Qcqͥd aũ abhis inferiꝰ ÷. suꝑni
rectoris uoliuitati obtẽꝑans: facti parit̾ ⁊ facientiᷤ
tenet officiũ. Singłm enĩ eor⁊ ⁊ fit a suo supe¬
riori: ⁊ fac̃ suũ inferiꝰ ita. Uñ ꝙͤ de eisclẽ dauid

Expanded text:
 in homine gradatim ab uno subjectorum ineffabili summi Creatoris disponente providentia factrices. Quidquid autem ab his inferius est, superni rectoris voluntati obtemperans, facti pariter et facientis tenet officium. Singulum enim eorum et fit a suo superiori, et facit suum inferius ita. Unde et de eisdem David
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑ cõpositu᷑. P. Om̃e corpꝰ ÷ cõpositũ. Om̃e aũ cõ¬
p ositũ. aut ÷ substantiale: aut partiale. Substã¬
tiale: ueluti cũ una substantia alii iungit᷑. Parti¬
ale: cũ uniꝰ sustantiȩ partes coniungunt᷑. Subs¬
tantia uͦ substantiȩ uingit᷑: ut caput ex ossibus
carne ⁊ uenis insimul uiuctis ꝯpouit᷑. uł ut ianria ex
ligno ⁊ ferto cõposita. Sic om̃e qd̃ diu̾sarũ substanti¬
arũ ꝯuiuctiõe ꝑficit᷑. substantiale cõpositũ dr̃. Par
tiał aũ cõpostri subtilior ÷ cõpositio. Qd̃ patet ꝑ hec:
qͥa om̃e corpꝰ qd̾ longitudinẽ. latitudinẽ ⁊ aliitudi¬
ne̾ habens diu̾so ñ iungit᷑ corpori: soliꝰ suę substantiȩ
cõponit᷑ partib. ut argenti partes mułtȩ uingunꝰ¬
tur: donec aliquied poncłosũ acsolidũ reddant. Hoc
aũ ꝯpositũ: suꝑiori simpliciꝰ ÷. Illud uͦ extoto dr̃
simplũ: qd̾ huiꝰ utriꝰq cõpositiõis ÷ exꝑs. E qm̃ fir

Expanded text:
catur compositum. PETRUS. Omne corpus est compositum, omne autem compositum aut est substantiale aut partitiale: substantiale, veluti cum una substantia alii jungitur; partitiale, cum unius substantiae partes conjunguntur. Substantia vero jungitur, ut caput ex ossibus, carne et venis insimul junctis componitur, velut janua ex ligno et ferro composita. Sic omne quod diversarum substantiarum conjunctione perficitur, substantiale compositum diciturpatet per hoc quia omne corpus, quod longitudinem, latitudinem et altitudinem habens, diverso non jungitur corpori, solius suae substantiae componitur partibus, ut si argenti partes multae junguntur, donec aliquid ponderosum ac solidum reddant. Hoc autem compositum superiori simplicius est. Illud vero ex toto dicitur simplum, quod hujus utriusque compositionis est exper
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ia lignũ. uł cultellus:. cuiꝰ ÷ mat̾ia ferrũ.
hãe auimat̾iã firmam̃to sĩpliorẽ e̾ẽ necesse ⁊: quẽ¬
ad mocdũ lignũ lecto. ⁊ ferrũ cultello sip̃liꝰ est.
E qm oĩs mat̾ia ipso qd̾ de ea factũ: siplior÷.
nec hͣt ui se formã itł unaginẽ sui cõposii.
patꝙ. firmañiti mat̾iã uullã corporeã iuse for

Expanded text:
ferrum. Hanc autem materiam firmamento simpliorem esse necesse est, quemadmodum lignum lecto, et ferrum cultello simplius est. Et quoniam omnis materia ipso quod de ea factum est simplior est, nec habet in se formam vel imaginem sui compositi, patet firmamenti materiam nullam cor
Abbreviated transcription (Latin):
faciatis uob̾ scultã similitudine̾ aut imaginẽ uiri
uł feminȩ. similitudine̾ o̾iũ umͣtor. que sunt
suꝑ t̾rã. uł auiu̾ sub cęlo uolantiũ. aut reptiliũ
ꝗͣ mouent᷑ in t̾ra siue pisciũ qͥ subt̾ morant᷑ in aqͥs.
Cũq eis ꝓhibuisset. ne dm coͣpositis corporib assimi¬
larent᷑: ueritꝰ ꝙ̾ ne forte eũ simplicib corporib cõ¬
formarent: ad iunxit. Ne forte eleuatis ocłis ad cȩ¬
lu: iudeas solẽ ac lunã. ⁊ oĩa astͣ cęli. ⁊ errore deceptꝰ
ad ores ea. ⁊ colas quȩ creau̾ dñs d̾s tuus: cunctis geͣ

Expanded text:
inem viri vel feminae, similitudinem omnium jumentorum quae sunt super terram, vel avium sub coelo volantium, aut reptilium quae moventur in terra, sive piscium qui subter morantur in aquis . Cumque eis prohibuisset ne Deum compositis corporibus assimilarent, veritus etiam ne forte eum simplicibus corporibus conformarent, adjunxit: Ne forte elevatis oculis ad coelum, videas solem ac lunam, et omnia astra coeli, et errore deceptus adores ea, et co
Abbreviated transcription (Latin):
rent. s ħ potiꝰ timuit. ne dmͣ unagie̾ alicuiꝰ hor
hab̾e crederent. ideoq ꝓ eo huiꝰ modi factossimili¬
tudines adorarẽt. M. Subtił ad modũ ÷ ista sen¬
milastis me et eqͣstis dicit sc̃s: ꝙ rursus. Cui si¬
milẽ fecistis dm̃. aut ꝗͣ. imagine̾ ponetis ei᷑: Et ite¬
rũ. Cui assimilaᷤtis ⁊ ȩqͣstis ⁊ cõꝑastis me ⁊ fecistis

Expanded text:
 hoc potius timuit, ne Deum imaginem alicujus horum habere crederent, et ideo pro eo hujusmodi factas similitudines adorarent. MOYSES. Subtilis admodum est ista senmilastis me, et aequastis, dicit Sanctus? Et rursus: Cui similem fecistis Deum, aut quam imaginem ponetis ei? Et iterum: Cui assimilastis et adaequastis et comparastis me, et fecistis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ idẽ. Flumina plaudent manib. montes exulta¬
btͣ. N unqͥdauͣ cãpi gaude. flumina mauꝰ hab̾e.
uł montes posstͣ exultare: Salomon. qͦ ait. Aues
cȩli portabt᷑ u̾buͣ tuuͣ. ⁊ qͥ h̾t penuas aninumabit
sententiã. Nunqͥd uł auis u̾ibiĩ dice̾. uł habens
penuas aliqͥd pot̾ nuntiare : Ab acuc qͦ ꝓpħa ait.
Lapis de pariete clamabit. ⁊ lignũ qd̾ int̾ iuncturas
edificior ÷ respondebit. Nũ uł lapis clamare. uł
or ẽẽ. iuplerisq locis sensũ allegoricũ necessariũ
ẽẽ. tam̃ qd̾ de corporeis dĩ liniamtis dixer᷑ ꝓpħȩ ⁊ si
scd̾m litt̾am exponat᷑. nescio qͣre absurdũ dixis e̾e̾.
P. Corporea accidentia q̃ d̾o ascribitis: ñ nͥ corporeȩ
substantiȩ ⁊ rei imaginariȩ congruunt. Dm̃ au
huiꝰ mͦdi eẽ inclecens ÷ crede. Ñ igit᷑ ꝯuenit. qd̾ de
eo tanꝗͣ. corporeo dicta stͣ: ad litt̾am solã exponere.

Expanded text:
Item idem: Flumina plaudent manibus, montes exsultabunt . Nunquid autem campi gaudere, flumina manus habere, vel montes possunt exsultare? Salomon quoque ait: Aves coeli portabunt verbum tuum, et qui habet pennas annuntiabit sententiam . Nunquid vel avis verbum dicere, vel habens pennas aliquid potest nuntiare? Habacuc quoque propheta ait: Lapis de pariete clamabit, et lignum quod inter juncturas aedificiorum est respondebit . Num vel lapis clamare, velor esse, in plerisque locis sensum allegoricum necessarium esse, tamen quod de corporeis Dei lineamentis dixerunt prophetae, si secundum litteram exponatur, nescio quare absurdum dixeris esse. PETRUS. Corporea accidentia quae Deo ascribitis, non nisi corporeae substantiae et rei imaginariae congruunt. Deum autem hujusmodi esse, indecens est credere. Non igitur convenit quae de Deo tanquam corporeo d
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tatẽ remoramini: s eo uolente uos lib̾are. uos ꝑꝑti¬
naciã. eiꝰ uoluntati obsistitis. scił utiq ille uos in cap¬
tiuitatẽ ꝯiecit. uos econtͣrio plusꝗͣ. ipse uelit in ipsa
captiuitate ꝑduretis. de b̾⁊ utiq uĩȩ satis fac̾e̾ uolũ¬
tati. ⁊ ñ se ipsũ assiduȩ tanto merore de pͥme̾. aut uos
ei parcẽ de ceret. nec tantuͣ fac̾e̾ ꝯstͥtari. S ħ stare
nullatenꝰ potest: cũ eu̾ cotidie ut uos de captiuitate
eripiat oretis. Oro itaq te omor ses: ut tante circui¬
tiõis a pectore tuo excludas ambages. M. Hichilho¬
rũ q̃ tu enum̾asti nr̃am ĩpedit captiuitatẽ. s dm̃sẽ¬

Expanded text:
libertatem remoramini, sed eo volente vos liberare, vos per pertilibertatem remoramini, sed eo volente vos liberare, vos per pertinaciam ejus voluntati obsistitis, scilicet ut quia ille vos in captivitatem conjecit, vos econtrario plus quam ipse velit in ipsa captivitate perduretis, deberet utique vestrae satisfacere voluntati, et non seipsum assidue tanto moerore deprimere, aut vos ei parcere deceret nec tantum facere contristari. Sed hoc stare nullatenus potest, cum eum quotidie ut vos de captivitate eripiat oretis. Oro itaque te, Moyses, ut tantae circuitionis ambages a pectore meo excludas. MOYSES. Nihil horum quae tu enum
Abbreviated transcription (Latin):
eũ potentẽ qͥdẽ fiusse ut equũ ÷ ꝯcedatis. s alioꝵ
int̾uentui accidentiũ eũ ĩpotentẽ factũ dicatis: post
qͦrũ abscessũ posse suũ recuꝑat᷑um ẽe credatis. alt̾ũ
horz necesse ÷ fateamini. illa accidentia aut exeo ⁊
ineo fuisse. ut infirittas accidens hõi. donec conua¬
lescat ab affectu cohibet uoluntatis: aut ei abalio
ẽẽ illata. ut captiutas cuilib& arege illata suȩ uo¬
luitatis eũ potestate pͥuat: donec lib̾tate succedẽ¬
te recedat. Qd̾ si exco ⁊ ineo fuisse dicatis: dm̃ gͦ cor¬
pꝰ hab̾e dicitis. qd̾ contͣrioꝵ susceptibile sit. qd de
deo sentire ñ ꝯuenit. Si uͦ ei ab alio illata dicitis:
illũ qͥ in tulit d̾o potentiorẽ e̾e̾ ostenditis. qd̃ ñ nri¬
nꝰ ÷ ĩ ꝯueniens. Si aũ uos ipsos ur̃ȩ esse captiuitatis
causã dicatis: qͣsi meliꝰ mͦ ĩcaptiuitate ꝙͣ. oli in lib̾ta¬
te uos habeatis: cuiuis patet e̾e̾ᷤ mͣdaciũ. qͥa nuꝗͣ.

Expanded text:
potentem quidem fuisse, ut aequum est, concedatis, sed aliorum interventu accidentium, eum impotentem factum dicatis, post quorum abscessum eum posse suum recuperaturum credatis, alterum horum necesse est fateamini; illa accidentia aut ex eo et in eo fuisse; ut infirmitas accidens homini, donec convalescat, ab effectu cohibet voluntatis; aut ei ab alio esse illata, ut captivitas cuilibet a rege illata suae voluntatis eum potestate privat, donec libertate succedente recedat. Quod si ex eo et in eo fuisse dicatis, Deum ergo corpus habere dicitis, quod contrariorum susceptibile sit, quod de Deo sentire non convenit. Si vero ei ab alio illata dicitis, illum qui intulit Deo potentiorem esse ostenditis, quod non minus est inconveniens. Si autem vos ipsos vestrae esse captivitatis causam dicatis, quasi melius modo in captivitate quam olim in libertate vos habeatis cuivis pat
Abbreviated transcription (Latin):
nũ p̾fixisse. ⁊ donec illucd qd̃ ꝯstituit. iurauit
statuisse dicatis atq uirasse: qd̾ pꝰ ea uirasse ⁊ fir-¬
masse peniteat. cuiꝰ rei signũ : qd̃ tot modis iugi
t ꝓ uob̾ affligit᷑. qd̾ sip̾scisse nͥ autea ꝯstitiusset. In¬
sipiens gͦ scd᷑m uos fuit. Qd̃ cũ apͣ uos ꝯst⁊ undul¬
g̾e utiq ei debetis. nec p̾cib eũ inqͥetare assidius.
qͣnto i⁊ freq̃ntiꝰ oratis: tanto magis eiꝰ dolorẽ ĩuo¬
uatis. ⁊ qͦ magis ab oratiõe cessancdo eũ n inqͥetau̾i¬
tis: tanto magis eũ ꝯsolari ꝑmittetis. S die p̾cor
o moyses. dic inꝗͣ.. debet quisꝗͣ. huiꝰ modi crecłe
doctorib ⁊ fidẽ eoꝵ accõmodare tͦctatib:M. Cũ
ipsi dicta sua ꝓpħarũ ꝯfirmẽt auctorttate. qͣre tã gͣuit̾

Expanded text:
num praefixisse, et donec illud quod constituit, juravit statuisse dicatis atque jurasse, quod postea eum jurasse et firmasse poeniteat, cujus rei signum est quod tot modis jugiter pro vobis affligitur, quod si praescisset, non antea statuisset. Insipiens ergo secundum vos fuit. Quod cum apud vos constet, indulgere utique ei debetis, nec precibus eum inquietare assiduis, quanto enim frequentius oratis, tanto magis ejus dolorem innovatis, et quo magis ab oratione cessando eum non inquietaveritis, tanto magis eum consolari permittetis. Sed dic precor, o Moyses, dic, inquam, debet quisquam hujusmodi credere doctoribus, et fidem eorum accommodare tractatibus? MOYSES. Cum ipsi dicta
Abbreviated transcription (Latin):
queso adorat: Sȩ ipsũ aualiũ: Si. it aliũ. is quẽ
aclorat potentior ÷ eo. Sise ipsũ adorat: aut po¬
tens ÷ eiꝰ ꝓpt̾ que̾ orat: aut ĩpotens. Si aũ ĩpotens
÷ frustiase aclorat. Siuͦ potens: aut uult id ꝓ qͦ
orat: aut ñ uult. Sinͣ uult: ꝓnichilo orat. Si au̾
uult: ũ ÷ necesse orare. Uicles gͥ omoy ses ꝙͣ. oĩo sit
gens ħ aliena a cogitatiõe diuinas Si uͦ uerũ est
dm̃ ꝓ uob̾ plorare. ut leonẽ rugire. celũ pedibus
pulsare. more colũbȩ genere. cap̃ mouiere. ⁊ p̾m
mo dolore heu mͥ clamare. ipsũ p̾terea p̾dolore
pedes collide. manib pland̾e.⁊ cotidie ut mise

Expanded text:
quaeso, adorat? Se ipsum an alium? Si alium, is quem quaeso, adorat? Se ipsum an alium? Si alium, is quem adorat potentior est eo. Si seipsum adorat aut potens est ejus propter quod orat, aut impotens. Si impotens est, frustra se adorat, si vero potens, aut vult id pro quo orat, aut non vult. Si non vult, pro nihil orat. Si autem vult, non est necesse orare. Vides igitur, o Moyses, quam omnino sit gens haec aliena a cognitione divina? Si vero verum est Deum pro vobis plorare, ut leonem rugire, coelum pedibus pulsare, more columbae gemere, caput movere, et prae nimio dolore heu mihi clamare, ipsum praeterea prae dolore pedes collidere, manibus plaudere, et quotidie ut ve
Abbreviated transcription (Latin):
d̾e. Itaq si d̾s tał ÷ ut dicitis e̾e̾: cũ nec cibo fruat᷑
nec potu. ⁊ cotidie duas ex se emitat lacͥmas: neces
gor ille .M. Qͥd tude illo sentias fulgore. desicło nos
mantti. Quo cũ ꝑuenerit: et iã multꝰ in loco uno
coierit: ipsius loci calore licet exiguo paulati᷑ cre¬
mat᷑. ⁊ crematꝰ euanescit. ⁊ id: ẽ qd̾ ꝑ aere̾ discur¬
due doctior fio. nͣ in merito sine int̾missiõe gr̃as
rẽ: eũ t̾idie ut leonẽ rugire asser᷑. ⁊ ppt̾ id cȩlũ
pulsare pedib more calcantiũ intoreulari. More d̾e eolũ¬
lentis dice uoce. heumͥ. heu mͥ. ut qͥd domũ mea in
desertũ redegi. ⁊ tẽplũ meu̾ cremaui. ⁊ filios meos
ugentes tͣnstulis Heu patͥ qͥ tͣnstulit filios suos. et¬
moso. Pret̾ea qd̾ tanqͣm prurientes in uice̾ collidat
pedes.⁊ more dolentis manib plauidat.⁊ qͥa coti¬
die orat: ut miscłia eꝰ sit suꝑ trã eiꝰ. ⁊ ut eat in
ppło suo in miscd̾ia. Dico moyses cũ d̾s oret. quẽ

Expanded text:
dere. Itaque si Deus talis est ut dicitis esse, cum nec cibo fruatur nec potu, et quotidie duas ex se emittat lacrymas, necessgor. MOYSES. Quid tu de illo sentias fulgore desidero nossmamenti. Quo cum pervenerit, et jam multus in loco uno coierit, ipsius loci calore licet exiguo paulatim crematur, et crematus evanescit, et id est quod per aerem discursse doctior fio, non immerito sine intermissione gratias rem eum ter in die ut leonem rugire asserunt, et propter id coelum pulsare pediblentis dicere voce. Heu mihi! heu mihi! Vt quid domū meam in desertū redegi, & templum meū cremaui, & filios meos in gentes transtuli? Heu patri, moso. Praeterea quod tanquam parturientis invicem collidat pedes, et more dolentis manibus plaudat, et quia quotidie orat, ut misericordia ejus sit super iram ejus, et ut eat in populo suo in misericordia. Dic, o Moyses, cum Deus oret, quem,
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽ. p̾sumat. locũ suꝑ quẽ sol recta p̾t̾it liuea iuha¬
bitabilẽ eẽ: Potiꝰ totũ t̾rȩ habitabile spaciũ existit
continuũ: ap̾dicto loco usq ad septẽtrionalẽ glo¬
bũ. qd̾ antiqui in .uͭui. diuiser̃ partes. qͣs .i.iiᵈ. cli¬
mata uocauer̃. scom numerũ. uii. planetarum.
Primũ ex ilł ÷ inmedia linea. uͥ aren ciuitas ẽ ꝯdira.
Septimũ aũ: septẽtrionał orb̾ tenet extremũ. Reliqͣ
uͦ mediũ ꝯtinent spatiũ. nullusq ÷ in habttabił
eum aqua modica: uel montiũ asperitas aratri
nia oculis subiecta figura demonstrat.¬

Expanded text:
dicere praesumat locum super quem sol recta praeterit linea inhadicere praesumat locum super quem sol recta praeterit linea inhabitabilem esse? Potius totum terrae habitabile spatium existit continuum a praedicto loco usque ad septentrionalem globum, quod antiqui in septem diviserunt partes, quas septem climata vocaverunt, secundum numerum septem planetarum. Primum ex illis est in media linea, ubi Aren civitas est condita, septimum autem septentrionalis orbis tenet extremum, reliqua vero medium continent spacium. Nullus est inhabitabilis cum aqua modica, vel montium asperitas aratri tem oculis subjecta figura demonstrat
Abbreviated transcription (Latin):
¶nq ⁊ enĩ zonatũ partitione diuidt᷑ t̾rã. qͣrũ mediã
soł calore ꝑustã: ⁊ ido in habitabilẽ dic̃t. Ouas qͦꝙ
extremas a sole remotissimas: p̾frigoris in mͣsitate
sim ilit̾ in habitabiles ꝓbant. Duas aũ medias illius
calore ⁊ illarũ frigore tẽꝑatas: solas habitabiles ꝑhi¬
bent ee. P. Opiuio ista uisus obstat effectui. uisu
n ꝓbamꝰ. aren iumedio t̾rȩ sitã. ⁊ initiũ arietis ⁊
librȩ suꝑ eã recta ꝓg̾di linea. aerẽq tẽꝑatissimĩ
ẽẽ. adeo ut ueris. estatis. autunni. ⁊ hiemis semꝑ
ibi fere tẽpꝰ sit eqͣle. ibi aromanicȩ sp̃es puleri colo¬
ris ⁊ melli flui nascunt᷑ saporis. Corpora qͦ hõiũ
nͣ macilenta ibi st̃ nimis aut pinguia. s medioes
succi diseretione decora. Tẽꝑis quoq tẽꝑ ies hominũ
corpora sibi consona recddit ⁊ pectora. qͥa ieffabili
pollent sapientia: ⁊ mat̾iali iusticia. Quo mͦ gͥ qͥsꝗͣ.¬

Expanded text:
um partitione dividunt terram, quarum mediam solis calore perustam, et ideo inhabitabilem dicunt, duas quoque extremas a sole remotissimas prae frigoris immensitate similiter inhabitabiles probant, duas autem medias illius calore et illarum frigore temperatas, solas habitabiles perhibent esse. PETRUS. Opinio ista visus obstat effectui. Visu enim probamus Aren in medio terrae sitam, et initium Arietis et Librae super eam recta progredi lesse, adeo ut veris, aestatis, autumni, et hiemis, semper ibi fere tempus sit aequale, ibi aromaticae species pulchri coloris et melliflui nascuntur saporis. Corpora quoque hominum non macilenta ibi sunt nimis aut pinguia, sed mediocris succi discretione decora. Temporis quoque temperies hominum corpora sibi consona reddit, et pecora, quia ineffabili pollent sapientia et naturali justitia. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
radicẽ ⁊ fundamͣtũ pͥncipalit̾ e̾e̾. secundario uͦ:
animã ⁊ mat̾iã.⁊ qd̾ d̾s fecerit animã. ⁊ qd̾ aĩa ad̾o
facta oꝑet᷑ in mat̾ia. Scrupulũ au unũ qͥ ad huc
mͣtẽ remordet: tua sagacttate expostulo enocdari.
legi siqͥdẽ in libris philosophor plerisq: qͥnq an
mundi ꝯstitutionẽ fuisse. dm̃ scł qͥ õĩũ rerũ origi

Expanded text:
esse; secundario vero, animam et materiam et quod Deus fecerit animam, et quod anima a Deo facta operetur in materia. Scrupulum autem unum qui adhuc mentem remordet, tua sagacitate expostulo enodari. Legi siquidem in libris philosophorum plerisque, quinque ante mundi constitutionem fuisse, Deum scilicet qui omni
Abbreviated transcription (Latin):
danihel. Ipse inqͥt reuelat ꝓfunda ⁊ abscondita et
nouit ĩ tenebris ꝯstituta. ⁊ lux cũ eo seꝑ erit. Cĩ d
nulla in celo asceusus uł descensus possit ẽẽ localis
mutario: aꝑtissime gͥ ciuius patet. qd̾ in cęlo nec
oriens sit nec occidens. Quo ꝓbato: fatuitas eudẽs
sint uł cognosci: longitudines distantiũ ab iniucẽ
cuitatũ. ut melius cognoscamꝰ diu̾sitates horarũ:
eodẽ tẽꝑe suꝑ easde̾ apparentiũ.P. Constituamꝰ
gͦ solẽ in pͥmo arietis puncto. ⁊ incipiat fieri eclip¬
sis soł ap̃ aren ciuitatẽ pͥmo puncto .uͥii. dieihore.
erit utiq eadẽ hora pͥmꝰ cancri gͣdꝰ i ipsiꝰ aren ori¬
ente. Qđ si te nosse d esideras quota hora fieri inci¬
piat eadẽ eclipsis ap̃ aliã ꝙͣ p̃dixiniꝰ eiuitatẽ. sidili¬
ibidẽ fieri inciꝑe. eoclẽq mem̾ͣto apparebit pͥmim
geminoꝵ⁊ punctũ in ciuitatis illiꝰ orientẽ. Uñ indu¬

Expanded text:
 abscondita, et novit in tenebris constituta, et lux cum eo semper erit . Cum etiam nulla in coelo ascensus, vel descensus possit esse localis mutatio, apertissime igitur cuivis patet, quod in coelo nec oriens sit, nec occidens. Quo probato, fatuitas evidens sint, vel cognosci longitudines distantium ab invicem civitatum, ut melius cognoscamus diversitates horarum eodem tempore super easdem apparentium. PETRUS. Constituamus ergo solem in primo Arietis puncto, et incipiat fieri eclipsis solis apud Aren civitatem, primo puncto septimae diei horae erit utique eadem hora primus Cancri gradus in ipsius Aren oriente. Quod si tunc nosse desideras quota hora fieri incipiat eadem eclipsis, apud aliam quam praediximus civitatem, si diliibidem fieri incipere, eodemque momento apparebit primum Geminorum punctum in illius civitatis oriente, un
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ cecitatis uelamͣ de pectore meo educens: ueritatis
lucernã elarissimȩ infudisti. qͣre digna adeo cõpenset᷑
partib difcet. ⁊ in pͥmo. uͭiͤi. cliatã ẽe̾ positã: uolo
ut huiꝰ sitꝰ descͥptionẽ lucidissime ostenclens ita me
facias in tellig̾e: ut uidear mͥ in eadẽ urbe ꝯsistere.
Cũ enĩ dicas. aren in medio t̾rȩ positã: significare iud̾is
ipsius t̾rȩ suꝑ ficiẽ ẽẽ plauaͣ. Exratione uͦ orientis ⁊ oc

Expanded text:
nae caecitatis velamen de pectore meo educens, veritatis lucernam clarissime infudisti, quare digna a Deo compensetur partibus distet, et in primo septem climatum esse positam, volo ut hujus situs descriptionem lucidissime ostendens, ita me facias intelligere, ut videar mihi in eadem urbe consistere. Cum enim dicas Aren in medio terrae positam, significare videris ipsius terrae superficiem esse planam, ex ratione vero orien
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitatẽ: An auob̾ an ab ipso ꝓcedit hȩc moraꝰ
Si i. ab ipso: eũ ad cõplendã uoluntatẽ suã minꝰ
ẽẽ potentẽ ostenditis. cũ aliqͥd uolentẽ cõplere
ne ualentẽ: puerili more eũ plorare astruits.
Sigͥ ue impotens ÷: dicite utrũ in fut᷑o potestatẽ ha¬

Expanded text:
 an ab ipso procedit haec mora? Sic enim ab ipso eum ad complendam voluntatem suam minus esse potentem ostenditis cum aliquid volentem complere nec valentem, puerili more eum plorare astruitis. Si igitur nunc impotens est, dicite utrum in futuro potestatem ha
Abbreviated transcription (Latin):
orientẽ ꝯtĩget: pͥmã particłam pͥmi gͣdiis tauriꝑ
cittiet. qͣ uͦ occidentẽ: pͥmo puncto pͥmi gͣdus scor¬
pionis occurret. P. Si au̾sole urbi illi occidente¬
uł o cũbente pͣdĩctã lineã aren ciuitatis p̾dicto mͦ
ad cȩli cardines ducamꝰ. qͣs eiꝰdẽ celi partes sũmitas
scorpionis. occidentis uͦ mitiũ pͥmi gͣdus tauri eõ¬
tinget. P. Nẽ cognoscere potes quia gradus signi
qͥ ÷ inoriente sole aren ciuitati apparente: ñ ÷ idẽ
cũ eo qͥ eadẽ hora alii apparet ciuitati. Similiter
gituline. M. Cuucta patent̾ in telligo .P. Nec
illa cȩli particła ꝙͣ hodie in ortu soł qͦuis terrarũ
loco inoriente apparet: ÷ eadẽ ꝙ̃ cras eacdem hora
eodẽ t̾rȩ loco in eodẽ parebit. M. & ħ lucidi pa¬

Expanded text:
tinget, primam particulam primi gradus Tauri percutiet; quae vero occidentem primo puncto primi gradus Scorpionis occurret. PETRUS. Si autem sole urbi illi occumbente praedictam lineam Aren civitatis praedicto modo ad coeli cardines ducamus, quas ejusdem coeli partes summitas Scorpionis, occidentis vero initium primi gradus Tauri continget. PETRUS. Nunc cognoscere potes, quia gradus signi qui est in oriente sole Aren civitati apparente, non est idem cum eo qui eadem hora alii civitati apparet. Similiter gitudine. MOYSES. Cuncta patenter intelligo. PETRUS. Nec illa coeli particula, quae hodie in ortu solis quovis terrarum loco in oriente apparet, est eadem quae cras eadem hora eodem terrae loco in eodem apparebit. MOYSES. Et hoc lucide pa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ occasus eedẽ: uñ necessario sequit᷑. stellas ꝗͣ qͥb¬
dã occidt̃. aliis hora eadẽ oriri: nec uitota cȩli spera
cͥtꝰ ẽ orientis ⁊ occidentis locꝰ s cotidie uariat᷑ ꝑ uarios
gradus: multo muꝰ credi debet orientis ⁊ occidentis
mutationẽ celestib accidẽ creat᷑is. qͥb nulla unquã
int̾uenit obseuritas. s sẽpit̾na indeficientis lumi

Expanded text:
 stellas quae quibusdam occidunt, aliis eadem hora oriri, nec in tota coeli sphaera certus est orientis et occidentis locus, sed quotidie variatur per varios gradus, multo minus credi debet orientis et occidentis mutationem coelestibus accidere creaturis, quibus nulla unquam intervenit obscuritas, sed sempiterna indeficient
Abbreviated transcription (Latin):
hora eũ irasci asseritis. causã huiꝰ ire e̾e̾ dicentes.
qd̾ in illa hora reges iniqͥtatis exurgentes diade¬
mata sibi ĩpont ⁊ solẽ ad orant. Uicles u̾e ꝗͣ. absur¬
to aliqͦ qd displiceat u̾bo: colera rubea .i. felferuet.
quidẽ homo caleseit ⁊ infacie palescit. ħ auͣ nulli cõ¬

Expanded text:
hora diei eum irasci asseritis, causam hujus irae esse dicentes, hora diei eum irasci asseritis, causam hujus irae esse dicentes, quod in illa hora reges iniquitatis exsurgentes, diademata sibi imponunt, et solem adorant. Videsne quam absurto aliquo quod displiceat verbo colera rubea, id est, fel fequidem homo calescit, et in facie pallescit. Hoc autem nulli con
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ illa sapientia atq uoluntas sint iͥ eo ⁊ cũ ipso
seꝑ: anext᷑ illũ ⁊ sic qͣndoq sine ipso. Si enĩ dicas
qd̾ iueo sint ⁊ nͣ extͣ illũ: idẽ de eis ꝓueniet qdͥ de
ipso. qͥa ñ in oĩ ert̃ loco. Quomͦ gͦ scire potest quid
alibi sit aut oꝑari : Siuͦ dicas extͣ illũ ẽẽ ⁊ omẽm
locũ implere : tcͣ ab illo st̃ diu̾se. Sciunt i aliqͥd
indiget mundus creatore. M. Posst̃ qͥdẽ in eo ẽẽ
⁊ mone̾ locũ sciendo ⁊ oꝑando emicare ut sol cuͣ
inuuo ꝯsistat loco radios tam̃ usq qͣ ⁊cale facien¬
tãt. Qcqͥd i ita diffundit᷑. ñ eandẽ iui multimo.
qualu in sui habet. pincipio. qd̃ mninime ꝯuenit deo.
Qͥa aũ tminũ deo ĩponẽ aucletis. iitiuã uł sipͥlũ crełe¬
tis. ⁊ ñ corporea ei accidentia asscͥberetis. M. Qͦ mͦ
semel indie irasci. afferentes in mediũ testimoniu̾
dauid dicentis. fortis irascit᷑ cotidiȩ. Pruna &̾ diei

Expanded text:
utrum illa sapientia atque voluntas sint in eo et cum ipso semper, an extra illum, et sic quoque sine ipso. Si enim dicas quod in eo sint, et non extra illum, idem de eis proveniet quod de ipso, quia non in omni erit loco.ari? Si vero dicas extra illum esse et omnem locum implere, tunc ab illo sunt diversae. Sciunt enim aliquid indiget mundus Deo. MOYSES. Possunt quidem in eo esse, et in omnem locum sciendo et operando emicare, ut sol cum in uno consistat loco, radios tamen usquequaque calefacientant. Quidquid enim ita diffunditur, non eamdem vim in ultimo quaautem terminum Deo imponere audetis, utinam vel simplum crederetis et non corporea ei accidentia ascriberetis! MOYSES. Qsemel in die irasci, afferentes in medium testimonium David, dicentis: Fortis irascitur quotidie . Prima etiam
Abbreviated transcription (Latin):
centrũ eircłi soł ẽ extͣ centrũ cucli t̾re aseptẽtͥonis parte.
Uñ cũ solacł.ui. meridiauȩ plage signa q̃ st̃ alibra adari¬
exurens. omiũ rerũ in fecundã ⁊ oĩno sterilẽ reddit.
id̾oq inhatabił existat. Apͥmo gͥ climate usq ad septẽ¬
tͥonẽ habitabile remansit spaciũ. clunatib. uiͤi. distin¬
ctũ. Quicqͥd aũ ÷ aseptimo elimate: cũ sol uide ad
.UI. iueridianȩ patris signa declinat: totiꝰ caloris exꝑs
remanet. habundatq inbriũ. nubiũ. ⁊ frigoris suꝑ¬
fluitate. tin ⁊ omiris animalis
caret habitatione. Quo¬
modo autem centriun
circuli solis extra centrũ
circuli terre sit aparte
septẽtͥonis: ocłis subiecta
aꝑte denionstͣt descͥptio:

Expanded text:
centrum circuli solis est extra centrum circuli terrae a septentrionis parte, unde cum sol ad sex meridianae plagae signa, quae sunt a Libra ad Ariexurens, omnium rerum infecundam et omnino sterilem reddit, ideoque inhabitabilis existit. A primo igitur climate usque ad septentrionem habitabile remansit spatium climatibus septem distinctum. Quidquid autem a septimo climate, cum sol inde ad sex meridianae partis signa declinat, totius caloris expers remanet abundatque imbrium, nubium et frigoris superfluitate, unde et omnis animalis caret habitatione. Quomodo autem centrum circuli solis extra centrum circuli terrae sit, a parte septentrionis, oculis subjecta aperte demonstrat descriptio:
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ ħ ÷ ĩ ꝯueniens. H̃c utiq aꝑte potes cognosce̾: qd̾
auctoritate es tre illud ꝯfirmantes: dicentis. Exer¬
citꝰ cęli supplicat tͥ exponentes ħ. qd̃ cũ om̃s stellȩ
iii occidentẽ decidt᷑. te̾ exercttꝰ celi supplicat d̾o. &.
qm̃ hȩc stellaru supplicatio fit ĩ occidente: ideo
tia. Qui qͣnqͣm a dei st̃ cognitione alieni: simũ¬
di saltẽ figurã agnoscerent: nͣ de d̾o tã ĩ cdigna sen¬
paret: nec occidentẽ. nͥ uͥ nrͣo subtͣhit᷑ aspectui.M.
Nẽ obseero ut orientis mͥ ⁊ occidentis c̾tũ locũ ostendas.
⁊ huiꝰ rei notitiã subtilit̾ discutias. P. Qm̃ rẽ istã

Expanded text:
st inconveniens. Nunc itaque aperte potes cognoscere quodauctoritate Esdrae illud confirmantes, dicentis: Exercitus coeli supplicat tibi . Exponentes hoc quod, cum omnes stella in occidentem decidunt, tunc exercitus coeli supplicat Deo, et quoniam haec stellarum supplicatio fit in occidente, ideo tia. Qui quanquam a Dei sunt cognomine alieni, si mundi saltem figuram agnoscerent, non de Deo tam indigna senparet, nec occidentem, nisi ubi nostro subtrahitur aspectui. MOYSES. Nunc obsecro ut orientis et occidentis mihi certum locum ostendas, et hujus rei notitiam subtiliter discutias. PETRUS. Quemadmod
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ totidẽ ad occidentẽ. habens & .xc. gͦdus ad polũ
aqͥlonalẽ: ⁊ toticdẽ ad australẽ. Cũ huic in ꝗͣ. ciui¬
tati sol ceꝑit oriri. quenã hora erit illi ciitati ꝗͣ.
cundũ qd̾ in astrologoꝵ libris reꝑi scͥptũ: de due
ad huc horȩ dep̾cedenti remanent nocte. P. Cũ gͥ
ciuitati aren sol occubuerit. ꝗͣ hora p̾clictȩ erit cuu¬
tati: M. Duę similit̾ remanent hore dedie. P. Cũ
aũ solilli oririceꝑit urbi. qͦtã ia hora ÷ aren eiuitati:

Expanded text:
dus ad polum aquilonalem, totidemque ad australem. Cum huic, inquam, civitati sol coeperit oriri, quaenam hora erit illi civitati quaSecundum quod in astrologorum libris reperi scriptum, duae adhuc horae de praecedenti remanent nocte. PETRUS. Cum igitur civitati Aren sol occubuerit, quae hora praedictae erit civitati? MOYSES. Duae similiter remanent horae de die. PETRUS. Cum autem sol illi oriri coeperit urbi, quota jam hora est Aren civitati?
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ cũ ꝑ uenerit ad locũ ult quẽ uisũ tende ne¬
qͥs: locũ ipsũ tͥ orientẽ ẽe̾ cognosce. Codẽ mͦ si
ab eo in qͦ ꝯsistis loco linẽa rectã in occidentẽ duxxe¬
ris: eũ adtalẽ ꝑuenerit locũ. qͥ uisui tuo t̾minũ
stella p̾clictã lineã usq ad ipsũ stellȩ locũ ꝓtende. et
incentͦ ipsuis stellȩ lineã fige. tra u media suꝑ t̾rã
appareat. ⁊ media ad huc lateat. ipsãq horã ipsius
stellȩ ortũ dices. Cũ gͥ sol tali mͦ oriri ceꝑit suꝑ t̾rã: il¬
la hora apͣ astrologos ẽ uerꝰ ortꝰ diei. Codẽ mͦ si occi¬
dente stella p̾fatã liueã usq ad eã ad occidentis par¬
tẽ dirigens. sũmitate̾ lineȩ instellȩ fuxris centro:
ita ut media suꝑ t̾rã ⁊ media subt̾ra ꝯsistat: illam
horã eiꝰ ẽẽ occasũ dices. Cũq sol tali mͦ occiłit: illa
hora ap̃ astrologos uerꝰ ÷ occasus diei ⁊ initiũ noctis.
M. Exratiõe tua tał ꝓcedit ꝯcdusio. qd̾ cũ pars orien¬

Expanded text:
locum ultra quem visum tendere nequis, locum ipsum tibi orientem esse cognosce. Eodem modo si ab eo in quo consistis loco lineam rectam in occidentem direxeris, cum ad talem pervenerit locum, qui visui tuo terminum stella praedictam lineam usque ad ipsum stellae locum protende, et in centro ipsius stellae lineam fige, ita ut media super terram appareat, et media adhuc lateat ipsamque horam ipsius stellae ortum dices. Cum ergo sol tali modo oriri coeperit super terram, illa hora apud astrologos est verus ortus diei. Eodem modo si occidente stella praefatam lineam usque ad eam occidentis partem dirigens summitatem lineae in stellae fixeris centro, ita ut media super terram, et media sub terra consistat, illam horam esse occasum dices. Cumque sol tali modo occiderit, illa hora apud astrologos verus est occasus diei, et initium noctis. MOYSES. Ex ratione tua talis procedit conclusio, quod cu
Abbreviated transcription (Latin):
Illa enĩ corrigia aut ÷ de ipso: aut aliunde. Si de ipso
ris qd̾ in cõueniens ẽ. Itẽ quero. ħ qd̃ in capite uł
brachio gestat. utruͣ necessitate aliqͣ. an sine neces¬
sitate illud gestet. Si i necessitate gestat iaͣ creator
indiget creatura qd̾̃ aliud ÷ in cõueniens. Si sine¬

Expanded text:
Tua enim corrigia, aut est de ipso, aut aliunde. Si de ipso Tua enim corrigia, aut est de ipso, aut aliunde. Si de ipso ris, quod inconveniens est. Item, quaero: Hoc quod in capite vel brachio gestat, utrum necessitate aliqua, an sine necessitate illud gestet? Si necessitate gestat, jam Creator indiget creatura, quod aliud est inconveniens. Nun
Abbreviated transcription (Latin):
ome tͥ licebit firmare m̃daciũ. Ꝙ tam̃ ualde ĩ¬
digne ferendũ: qͥa ur̃is doctorib apponitis. qd̾
ipsi forsitan uoluit. cũ ipsi ħ se nͨ aueterũ relati¬
one ꝑ moy. sen habuisse testent᷑. s ipsi inu̾suũ
explanatione talia ꝯm̃tent᷑. M. Respondi. non
ratiõe recti: s occasiõe diffugii.P. Ueritatẽ itaq
tenentes uanitatẽ uitemꝰ. qm̃ ĩ ratioĩs exordio
nosti quanta ista narratio uilificet᷑ rationẽ. p̾ter
Nideo qͥdẽ inutͦq auctoritatis destructionẽ N c̃
autẽ a te exigo: ut iel ostenclas ꝑ naturȩ rationẽ.
P. Uos dñi capud. brachia.⁊ totã corꝑis foruiã hab̾e ꝯtẽ
altituduris dim̃sioil ꝯstare: uecesse ÷ fateamini.
Si uͦ his tͥb dim̾sionib claudit᷑. sex neͣpe corꝑis partib
t̾miuat᷑. qd̾ ÷ in cõueniens: ut suo ostẽdet᷑ in loco.
De corrigia aũ ꝗͣ. eũ in capire hab̾e dicitis: duo tͥ ꝓpono.

Expanded text:
omne tibi licebit firmare mendacium. Est tamen valde inomne tibi licebit firmare mendacium. Est tamen valde indigne ferendum, quia vestris doctoribus apponitis quod ipsi forsitan nolunt, cum ipsi hoc se non a veterum relatione per Moysen habuisse testentur, sed ipsi in versuum explanatione talia commententur. MOYSES. Respondi non ratione recti, sed occasione diffugii. PETRUS. Veritatem itaque tenentes vanitatem vitemus, quoniam in rationis exordio nosti quanta ista narratio verificetur ratione, praeteVideo quidem in utroque auctoritatis destructionem. Nunc autem a te exigo ut id ostendas per naturae rationem. PETRUS. Vos Deum caput, brachia et totam corporis formam habere altitudinis dimensionibus constare necesse est fateamini. Si vero his tribus dimensionibus clauditur, sex nempe corporis partibus terminatur, quod est inconveniens, ut suo ostendetur in loco. De corrigia autem quam eum in capite habere dicitis, duo tibi propono.
Abbreviated transcription (Latin):
liquid gestare dicaniꝰ. potuit tasuͣ illa ligari cor
rigia ẽibalũ aut tutinnabulu̾ aliqd̾. aut gẽma
qͣuis p̾ciosa. aut aliqͥd huiꝰ modi. Uerũ tam ut
oĩa tͥ fatiuitatis tollã responsa. ħ ut uis ⁊ dicis ẽe
concedã. S ħ concesso. uui queso moyses intelli¬
g̾e cartas potuit ĩtꝰ ꝯtiueri. nedũ eũ scisse dicas
quid ĩ eis scriptũ hab̾et᷑: S ⁊ qd̾ suꝑ ħ oĩa acdii¬
ratiõe dignissimũ ⁊÷ ⁊ qd̾ in illa carta ut creditis
uichil aliud scͥptũ ÷: nͥ u̾sus qͦs moyses longe pꝰ
moriens i sraheliticũ ppłm docendo exsemet ipso
credi.M. Qd̃ ocłis carueis moyses ñ uiclit: ex
sc̃i sp̃s reuelatione cognouit. De cartarũ autẽ
nouisse: cũ nec ipse moy ses usꝗͣ scͥptu reliq̃rit:
secretȩ rei archanũ patuit: M. ꝑ ueterũ succes¬
siõẽs ad nr̃oꝵ tandẽ doctor ꝑuenit noticiam.
P. Cũ ad tã irrationabił conclusionis diffugiũ
urͣm ꝯeuiet argumͣtũ. ꝑ antiquor successioes

Expanded text:
liquid gestare dicamus; potuit tamen illa corrigia ligari cymbalum, aut tintinnabulum aliquod, aut gemma quaevis pretiosa, aut aliquid hujusmodi. Verumtamen ut omnia tibi fatuitatis tollam responsa, hoc ut vis et dicis esse concedam. Sed hoc concesso, unde, quaeso, Moyses intelligere chartas potuit intus contineri, nedum scisse eum dicas quid in eis scriptum haberetur? Sed et quod super haecratione dignissimum est, quod in illa charta, ut creditis, nihil aliud scriptum est, nisi versus quos Moyses longe post moriens Israeliticum populum, docendo, ex semetipso credi. MOYSES. Quod oculis carneis Moyses non vidit, ex sancti Spiritus revelatione cognovit. De chartarum autem cognovisse, cum nec ipse Moyses usquam scriptum reliquerit, Per veterum successores, ad nostrorum tandem doctorum pervenit notitiam. PETRUS. Cum ad tam irrationabilis conclusionis diffugium vestrum deviet argumentum, per antiquorum successiones
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ab aren ꝓtͣhas ciuitate.⁊ ꝑducas sũmitarẽ unã
adorientẽ ⁊ aliã ad occielentẽ. ⁊ similimͦ in alia
facias ciuitate: ꝓferens ab ea rectã linẽa ⁊ eriuis
una sũmitas adorientẽ ⁊ alia ꝑtingat acdoccielen¬
tẽ. nũ qͣso utͥusq lineȩ t̾mini ab utrauis parte
insimul pot̾unt cõuenire: M. Muuime. s qͣnto
ab inuicẽ ipse distabtͣ cutrates: tanto linearun
tur ꝓuariis t̾rȩ longitudinib. M. bene tanclẽ
in telligo.P. Itẽ cũ sol aren oritur ciuitati. si eadẽ
hora ap̃ alt̾am ꝙͣ. diximꝰ eiuitatẽ ab eiꝰdẽ ciuitatis
oriente ineiꝰdẽ occidentẽ lineã ꝓtendas. qͣceli pun¬
cta utriꝰq eiꝰ sũmitatis cacumͣ continget: M. Illa
qͥdẽ sũmitas ꝗͣ u̾git adorientẽ pͥmũ punctũ pͥmi
gͣdus. pisciũ obtinebit. illa uͦ qͣ directa ÷ adoccidẽ¬
tẽ pͥmũ punctui pͥmi gͣdus uirginis ꝑcitiet. P.
Rursus si sole aren ciuitati occu̾bente ap̃ alt̾am cuu¬

Expanded text:
tum ab Aren pertrahas civitate, et perducas summitatem unam ad orientem, et aliam ad occidentem, et simili modo in alia facias civitate, proferens ab ea rectam lineam, cujus una summitas ad orientem, et alia pertingat ad occidentem, num, quaeso, utriusque lineae termini ab utravis parte in simul poterunt convenire? MOYSES. Minime, sed quanto ab invicem ipsae distant civitates, tanto linearum ntur pro variis terrae longitudinibus. MOYSES. Bene tandem intelligo. PETRUS. Item cum sol Aren oritur civitati, sic eadem hora apud alteram quam diximus civitatem ab ejusdem civitatis oriente in ejusdem occidentem lineam protendas, quae coeli puncta utriusque ejus summitatis cacumen continget? MOYSES. Illa quidem summitas quae vergit ad orientem, primum punctum primi gradus Piscium obtinebit, illa vero quae directa est ad occidentem, primum punctum primi gradus Virginis percutiet. PETRUS. Rursus si sole Aren civitati occumbente, apud alteram civ