comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
morientiũ gemitꝰ. uiuentiũ desꝑatio.
Rexgͥ stephs insurgens cõbussit ⁊ des¬
truxit australes partes regni regis
uͦ exarsit rabies ꝓditoꝵ nefanda. q¬
dam nãq ꝓditoꝵ̾ nomine talebot
tenuit ꝯtra regẽ castellũ here fordie
in uales. Q̾ tam̃ rex ꝑ obsidionem in
sua recepit. Rob̃tus consul filiꝰ henri¬
ci regis not̾us tenuit otͣ eum forcissi¬
mũ castellũ qd̃ uocatur bristou. ⁊ ali
⁊tenuit castellum de cari. Daganel¬
cole castellum de Warham. Pusta¬
chiuis filiꝰ ioħ̾is castellũ de mealtune.
Wilłs filius alani castellum de salo¬
pesbiri. qd̃ rexqͥdem cepit armus. cap¬
toꝵq ñ nullos sufpendit. Qd̾ audiens
Walchelinꝰ qui tenebat caftellũ de
doure regine se obsidenti reddidit illud
Occupato gͥ rege circa partes australes
anglie: dauid scotoꝵ rex innumera¬
bilẽ ex̃citum ꝓmouit in angliã. Contͣ
quẽ ꝓceres boreat anglie: ammonitio¬
regio insigni ap̃aluertune. Eum aũ

Expanded text:
morientium gemitus, viventium desperatio. Rex igitur Stephanus insurgens combussit et destruxit australes partes regni regis  exarsit rabies proditorum nefanda, quidam namque proditorum nomine Talebot tenuit contra regem castellum Herefordiae in Wales, quod tamen rex per obsidionem in suum recepit. Robertus consul filius Henrici regis nothus tenuit contra eum fortissimum castellum, quod vocatur Bristo, et aliutenuit castellum de Kari, Paganelchole castellum de Warram, Eustachius filius Joannis castellum de Meltune, Willielmus filius Alani castellum de Salopesbiri, quod rex quidem cepit armis, captorumque nonnullos suspendit. Quod audiens Walkelinus, qui tenebat castellum de Doure, reginae se obsidenti reddidit illud. Occupato igitur rege circa partes australes Angliae David Scotorum rex innumerabilem exercitum promovit in Angliam, contra quem proceres Borealis Angliae admonitioregio insigni apud Alverton. Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
Compatiens. mitis cũ pat̾etur erat.
N oluit eẽ suis dñs. studuit pat̾ esse.
Semꝑ in adũsis murus ⁊ arma suis.
In decima ianz m̃dacis somnia mundi.
Liquit.⁊ euigilans uera ꝑhenne uidet.
ostea ad festum purificationis
dedit rex archiep̃atũ cantuarie
Wilłmo de curbiul qui fuerat prior ap̃
chyrche. Ad pascha uͦ ap̃ Wincestre dedit
ep̾atum lincolie. Alexandro uen̾abil
uiro qui nepos ẽ Rogeri salebiriensis
⁊ scds arege. Dedit ⁊̃ rex ep̃atum ba¬
the. Godefrido cancellario regine. At
circa pentecosten mare tͣnsiit. Et re¬
cessit abeo comes de mellent discordia
catur pontaldemer obsedit ⁊ cepie.
Anno uͦ sequente rex fortunate glifi¬
catus ẽ. Willmꝰ nãq de tancartuilł ca¬
tem p̃dictum ⁊ hugonẽ de muritford so¬
rorium eiꝰ ⁊ hugonẽ filiũ seruasii. ⁊
tradidit eos regi. Rex aũ posuit eos
incarc̾em. Eodem anno obiit teulf
Uigorniensis ep̃s. ⁊ ernulfus roueces

Expanded text:
Compatiens, mitis cum pateretur erat. Compatiens, mitis cum pateretur erat. Noluit esse suis dominus, studuit pater esse, Semper in adversis murus et arma suis. In decima Jani mendacis somnia mundi Liquit, et evigilans vera perenne videt. Postea ad festum Purificatidedit rex archiepiscopatum Cantuarie Willermo de Curbuil, qui fuerat prior apud Chycce. Ad pascha vero apud Wincestre dedit episcopatum Lincolie Alexandro venerabili viro, qui nepos est Rogerii Salesberiensiset secundus a rege. Dedit etiam rex episcopatum Bathae Godfrido cancellario reginae. At circa Pentecosten mare transiit et recessit ab eo comes de Mellend  al. Meslcatur PuntAnno vero sequente rex fortunate glorificatus est. Willielmus namque de Tancarvile catem praedictum, et Hugonem de Munford sororium ejus, et Hugonem filium Gervasii et tradidit eos regi; rex autem posuit eos in carcerem. Eodem anno Teulfus Wigorniensis episcopus, et Ernulfus Rovecest
Abbreviated transcription (Latin):
chãmestede. Ibi rem dignã d̾s ostendit.
Erat nãq qͥdam cancellariꝰ regis radul¬
sus iam .xx. annis in infirmitate decoe¬
tus semꝑ tam̃ incuria. Iuuene ꝓmp¬
tior ad omĩa sceła. innocentes oppͥmenᷤ.
t̾ras multas sͥ diripiens. Eratq ei ꝓ
magno qd̵ dũ corpore langueret: sic
animo ulgeret. Cũ gͥ regem ad hospi¬
tandũ secum ducet: in ip̃o ũtice mon¬
tis unde castellũ eiꝰ ꝓspiciebat᷑ elatus
m̃te corruit ex equo ⁊ monachꝰ suꝑ
eum equitauit. Uñ sic contͥtus ẽ. ut ꝑ
paucos dies uita careret. Eoce qͣnta su¬
ꝑbia quam uilissime deouolente deperiit.
Inde iuit rex ad Wdestoch ad locum insignẽ.
u̾rex cohabitationem hominũ ⁊ ferarũ
fecerat. Ibiq Rob̃tus lincoliensis ep̃s
diem clausit uitimũ. Cuiꝰ epithaphiũ
P ontificũ Robtꝰ honor quem fama suꝑstes
ꝑpetuare dabit ñ obiturus obit.
hic humił diues resmira potens piꝰ ultor.

Expanded text:
chamested. Ibi rem dignam Deus ostendit. chamested. Ibi rem dignam Deus ostendit. Erat namque quidam cancellarius regis Randulfus jam XX annis infirmitate decoctus, semper tamen in curia juvene promptior ad omnia scelera, innocentes opprimens, terras multas sibi diripiens, eratque ei pro magno, quod dum corpore langueret, sic animo vigeret. Cum igitur regem ad hospitandum secum duceret in ipso montis vertice, unde castellum ejus prospiciebatur, elatus mente corruit ex equo, et monachus super eum equitavit, unde sic contritus est, ut post paucos dies vita careret. Ecce quanta superbia quam vilissime Deo volente deperiit! Inde ivit rex ad Wodestoc, ad locum insignem, ubi rex cohabitationem hominum et ferarum fecerat. Ibique Robertus Lincolniensis episcopus diem clausit ultimum, cujus epitaphium hoc est: Pontificum Robertus honor, quem fama superstes Perpetuare dabit, non obiturus obit. Hic humilis dives, res mira potens, pius, ultor,
Abbreviated transcription (Latin):
magnificentiã libitꝰ sui ꝯcordati st̃
ei. At inuigilia natalis domini uentꝰ
insolitꝰ ñ solum domos sed turres de¬
iecit lapideas. De pulchritudine uͦ re¬
gine p̃dicte sic qͥdam dixit elegiace.
Ipsa referre parans musa stupore riget.
Quid diadema tͥ pulcberrima quid tͥ gẽme.
Pallet gẽma tͥ. nec diadema uitet.
Deme tͥ cultus cultũ natura ministrat.
N ec meliorari forma beata potest.
Ornam̃ta caue nec quicqͣm luminis inde.
Accipis. illa micant lumina clara tuo.
N on puduit modicas demagnis dicẽ laudes
N ec pudeat dñam te p̃cor esse meã.
enricus rex anno sequenti fuit ad
natale ap̃ nordaic.⁊ ad pascha ap̃
nordhantune. ⁊ ad pentecosten ap̃ win¬
leshores. Inde ad londoniã ⁊ chent.⁊ pꝰea
ꝑrexit in nordhumbelanto ad dunelmiã.
Podem anno obiit Radulfus cantuari¬
ensis archiep̃s. Et ioħ̃s bathensis ep̃s.
Anno uͦ huic ꝓximo fuit rex ad nata¬
le ap̃ dunctaple. ⁊ inde ꝑrexit ad ber¬

Expanded text:
magnificentiam libitus sui concordati sunt magnificentiam libitus sui concordati sunt ei. At in vigilia natalis Domini ventus insolitus non solum domos sed turres dejecit lapideas. De pulchritudine vero reginae praedictae sic quidam dixit elegiace: Ipsa referre parans Musa stupore riget. Quid diadema tibi pulcherrima? quid tibi gemmae? Pallet gemma tibi, nec diadema nitet. Deme tibi cultus, cultum natura ministrat, Nec meliorari forma beata potest. Ornamenta cave, nec quidquam luminis inde Accipis, illa micant lumine clara tuo. Non puduit modicas de magnis dicere laudes, Ne pudeat dominam te precor esse meam. Henricus rex fuit anno sequenti ad natale apud Nordwic, et ad pascha apud Nordhantune, et ad pentecosten apud Winleshores, inde ad Londoniam et Chent; postea vero perrexit in Nordhumbreland Eodem anno obiit Radulfus Cantuariensis archiepisc. et Joannes Bathensis episcopus. Anno vere huic proximo fuit rex ad Natale apud Dunestaple, et inde perrexit ad Ber
Abbreviated transcription (Latin):
retiti. Ecce choruscabił dei uinditꝰta.
Deꝑierunt ⁊ enĩ ⁊ om̃s pene sepultu-¬
ra caruerunt. Imꝑuise gͥ mors absor¬
buit emeritos: cum mare tͣnquillissi¬
mũ uentis careret. De quib ita scͥp¬
sit poeta.
Duin normannigene gallis clare suꝑatis.
Anglica regna petunt obstitit ipse deus.
Nam fragili toruũ dum ꝑcurrũt mare cĩba.
Intulit excito nubila deusa mari.
Dumq uagi ceco rapiuntur tramite naute.
Ruꝑunt imas abdita saxa rates.
S ic mare dum suꝑans tabulata ꝑultima sepͣsit.
Mergit rege satos. occidit orbis honos.
enricus rex ad natale fuit ap̃bran¬
cune cum dedbaldo consule blesensi.
⁊ post hec ap̃ winleshores dux̃ ad elyram
filiã ducis luuane causa pulcͥcudinis.
Cum aũ rex ad pascha fuiss ap̃berche¬
lea: ad pentecosten fuit diadematꝰ cũ
regina sua noua ap̃londoniã. In esta
te uͦ dum tend̾et cum ex̃citu in weiliã:
Walenses ei supplicit̾ obuiantes scd̾m

Expanded text:
retiti, ecce coruscabilis Dei vindicta! retiti, ecce coruscabilis Dei vindicta! deperierunt etenim et omnes fere sepultura caruerunt. Improvise igitur mors absorbuit emeritos, cum mare tranquillissimum ventis careret. De quibus ita scripsit poeta: Dum Normannigenae Gallis clari superatis Anglica regna petunt, obstitit ipse Deus. Nam fragili torvum dum percurrunt mare cymba, Intulit excito nubila densa mari. Dumque vagi caeco rapiuntur tramite nautae, Ruperunt imas abdita saxa rates. Sic mare dum superans tabulata per ultima serpsit, Mersit rege satos, occidit orbis honos. Henricus rex ad Natale fuit apud Bramtune, cum Theobaldo consule Blesensi, et posthac apud Winlesores duxit Adelidam filiam ducis Luvaniae causa pulchritudinis. Cum autem rex ad Pascha fuisset apud Berklea, ad Pentecosten fuit diadematus cum regina sua nova apud Londoniam. In aestate vero, dum tenderet cum exercitu in Walliam, Walenses ei suppliciter obviantes secundum
Abbreviated transcription (Latin):
Francigenis animos. lodouicũ nãq nugens.
Rex regẽ campo magnũ maior suꝑauit.
D reposuere fugam belł. calcaria telis.
Calli p̾cipites fama spoliisq potitos.
Laurea normannos. ⁊ laus et̾na coronat.
Sic decus iste ducum sic corda tumantia pressit.
O raq fraucoꝵ mutire suꝑba coegit.
fiodem anno paꝑa gelasiꝰ obiit ⁊ sepultꝰ
ẽ ap̃ cluniacũ. Tunc Wido uiẽnensis ar
chiep̃s electus in papam uocatꝰ ẽ calixeꝰ
⁊ tenuit ꝯcilium remis. Inde ꝓfectus
ẽ gisor⁊ ꝯtra regem henritũ ⁊ collocu¬
ti sunt sacerdos magnꝰ ⁊ rex magnus.
in normannia receꝑet decessit. Cui
suoc Rarolus cognatus eiꝰ filiꝰ enut
scĩ regis dacorum.
mitis ⁊ pacificatis in gallia:
cum gaudio rediit henricus in angliã.
S in ip̃o maris tͣnsitu duo filii regis
pincerne regis ⁊ Ricardꝰ ꝯsul cestrie:
uaufragati sunt. Qui om̃s uł fere õs
sodomitica labe dicebantur ⁊ erant ir¬

Expanded text:
Francigenis animos; Ludovicum namque Nugensi Francigenis animos; Ludovicum namque Nugensi Rex regem campo, magnum major superavit. Praeposuere fugam bellis, calcaria telis Galli praecipites, fama spoliisque potitos Laurea Normannos et laus aeterna coronat. Sic decus iste ducum, sic corda tumentia pressit, Oraque Francorum mutire superba coegit. Eodem anno papa Gelasius obiit, et sepultus est apud Cluniacum. Tunc Wi in papam, vocatus Calixtus, et tenuit concilium Rhemis. Inde profectus est Gisors contra regem Henricum, et collocuti sunt sacerdos magnus, et rex magnus. in Normannia acceperat, decessit. Cui successit Carolus cognatus ejus filius Cnut S. regis Dacorum. mitis et pacificatis in Gallia, cum gaudio rex Henricus rediit in Angliam; sed in ipso maris transitu duo filii regis pincernae regis, et Richardus consul Cestriae naufragati sunt. Qui omnes vel fere omnes Sodomitica labe dicebantur et erant ir
Abbreviated transcription (Latin):
aciei qua rex henricus merat colli
tum ẽ. Haste frangunt᷑ om̃s. Gladiis
res agitur. Int̾im wilłmꝰ crispin re¬
gis henriei caput gladio bis ꝑcusst.
Eũq lorica eẽt inpenetrabit: magni¬
tudine tam̃ ictuum loriea aliqͣntulũ
ꝑcussit: ut cum galea eẽt inpenetrabił:
mole tam̃ ictus equitẽ ⁊ equũ ꝓstern̾et.
Qui mox ante regios pedes captꝰ ẽ. Sed
acies pedestris inquam filii henrici ine.
rant ñdum ꝑeutiens s mox ꝑcussura
lanceis inclinatis ex adu̾so insurrexit.
Qdͥ franci uidentes horrore insꝑato li¬
quefacti: t̾ga deddunt. Henritꝰ aũ rex
uictorie ꝑftitit in campo: donec opti¬
mates hostium capti sunt ⁊ añ pedes eiꝰ
positi. Reũsus uͦ rothomagũ: insigno¬
rũ sonitib ⁊ cleri concentib: dm̃ &
dñm ex̾cituũ benedix̃. De cuiꝰ magni¬
ficentia uictorie sic qͥdam scͥpsit heroice.
Henricꝰ regũ rex ⁊ decꝰ abstulit altos:

Expanded text:
aciei, qua rex Henricus inerat, colliaciei, qua rex Henricus inerat, collitum est; hastae franguntur omnes, gladiis res agitur. Interim Willielmus Crispin regis Henrici caput gladio bis percussit; cumque lorica esset impenetrabilis, magnitudine tamen ictuum ipsa lorica aliquantulum percussit, ut cum galea esset impenetrabilis, mole tamen ictus equitem et equum prosterneret, et mox ante regios pedes captus est. Sed acies pedestris, in qua filii Henrici regis inerant, nondum percutiens sed mox percussura, lanceis inclinatis ex adverso insurrexerunt. Quod Franci videntes horrore insperato liquefacti terga dederunt. Henricus autem rex victoriae perstitit in campo, donec optimates hostium capti sunt, et ante pedes ejus positi. Reversus vero Rothomagum in signorum sonitibus et cleri concentibus Deum et Dominum exercituum benedixit. De cujus magnificentia victoriae sic quidam scripsit heroice: Henricus regum rex et decus abstulit altos
Abbreviated transcription (Latin):
rib om̃iũ usq in ierłm degentiũ ⁊ re¬
gis henrici consiliariꝰ: in sine stultus
apparuit. Et enim cũ t̾ras quas abstule¬
rat sacerdotum suasu redd̃e. nec ꝯfessio¬
nem qualem oportͥet uellet mnire: cor¬
de pauꝑuus quasi sponte deꝑiit. Bene
gatiua dictum est.
ꝓsꝑa ñ letam fãcere nec asꝑa tristem.
Asꝑa risus ei ꝓsꝑa terror erant.
Non decor effecit fragilẽ ñ sceptra suꝑbam:
Sola potens humił. sola pudica decens.
M aii pͥma dies nr̃arum nocte dierum.
manni angliam optinuerunt
regni uͦ sui anno .xix. pugnauit otͣ
regem francoꝵ głose. Preposuerat qͥdẽ
maximis uirib in sequenti erat ag¬
mine. Rex uͦ henricus in pͥma acie
ꝓceres suos ꝯflituerat. In sod̾a: cum
ꝓpͥa familia equies ipse residebat. In
tercia uͦ filios suos cum sũmis uirib
pedites collocau̾at. Gaties pͥma fian¬
corum agm̃ ꝑcerũ normannie statĩ
equis depusit ⁊ disꝑsit. Postea uero

Expanded text:
ribus omnium usque in Jerusalem degentium, et reribus omnium usque in Jerusalem degentium, et regis Henrici consiliarius, in fine stultus apparuit. Etenim cum terras quas abstulerat sacerdotum suasu, nec reddere, nec confessionem qualem oportuit vellet inire, corde pauperrimus quasi sponte deperiit. Bengativa dictum est: Prospera non laetam fecere, nec aspera tristem: Aspera risus ei, prospera terror erant. Non decor effecit fragilem, non sceptra superbam, Sola potens humilis, sola pudica decens. Maii prima dies, nostrarum nocte dierum Rmanni Angliam obtinuregni vero sui anno 19, pugnavit contra regem Francorum gloriose. Preposuerat quidem maximis viribus in sequenti erat agmine. Rex vero Henricus in prima acie proceres suos constituerat, in secunda cum propria familia eques ipse residebat, in tertia vero filios suos cum summis viribus pedites collocaverat. Igitur acies prima Francorum agmen procerum Normanniae statim equis depulit, et dispersit. Postea vero
Abbreviated transcription (Latin):
tam ñ imꝓuidus in auxilio suo tedbaldĩ
p̃dictum ⁊ osulem bͥtannoꝵ habebat.
Uenert̃ gͥ rex francoꝵ ⁊ dux flandrensis
cum ex̃citu in normarniã. In qua cũ
una nocte fuissent formidantes ad¬
uentũ regis henrici cum angłis. &
normannis ⁊ bͥtannis: ad sua sine bel¬
lo reu̾si sunt. Hoc anno ꝓ necc̃itate re.¬
gia geldis celeb̃rimis ⁊ exactionib ua-¬
riis anglia comp̾ssa ẽ. Thonitrua uͦ
⁊ grandines in kł oecembͥs affuert̃.
⁊ in eodem m̃se celum rubens ac si ar.¬
deret apparuit. Eodem tp̃r maximꝰ
t̾re motus in longobardia eccl̃ias. tun¬
res ⁊ domos ⁊ homines ꝓuoluens destru¬
xit. Curriculo ann ꝓximi ꝯtinua de¬
bellatio iam dictoꝵ principũ gͣuissime
regem uexauit. donec balduinꝰ strenuis.¬
simus flandrie osul ap̃ oo in norman¬
nia seditione militari funeste uuln̾a¬
tus ad sua recessit. Porro Rob̃tꝰ consul
de mellent sapientissimꝰ in reb scl̃a-¬

Expanded text:
tamen non improvidus in auxilio suo Thedbaldum tamen non improvidus in auxilio suo Thedbaldum praedictum et consulem Britannorum habebat. Venerunt igitur rex Francorum et consul Flandrensis cum exercitu in Normanniam. In qua cum una nocte fuissent, formidantes adventum regis Henrici cum Anglis et Normannis et Britannis, ad sua sine bello reversi sunt. Hoc anno pro necessitate regis geldis creberrimis et exactionibus variis Anglia compressa est. Tonitrua vero et grandines in Kalendis Decembris adfuerunt, et in eodem mense coelum rubens quasi arderet apparuit. Eodem autem tempore maximus terrae motus in Longobardia ecclesias, turres, et domos, et homines provolvens destruxit. Curriculo anni sequentis continua debellatio jam dictorum principum gravissime regem vexavit, donec Baldwinus strenuissimus Flandriae consul apud Ou, in Normannia seditione militari funeste vulneratus ad sua recessit. Porro Robertus consul de Mellent sapientissimus in rebus saecula
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit. Rex uͦ tͣnsiit in normanniã.
Et anno sequenti fec̃ om̃s ꝓceres patͥe
fidelitatẽ dño debitam. Wilło filio suo
uirare. ⁊ inangliam rediit.
enricus.xui.anno regni sui ad
natale int̾fuit dedicatiõi eccłie
scĩ albani. Quam dedicauit Rob̃tus
aũ rex ad pascha tnsfretass in nor¬
manniam: fuit maxima discordia
inter eum ⁊ regẽ francoꝵ. Causa aut̃
hec erat. Ledbaldꝰ ꝯsul blesensis ne-¬
pos regis henrici contͣ dñm suũ regẽ
francoꝵ arma ꝓmouerat. In cuiꝰ auxi¬
lium rex angloꝵ duces suos militiãꝙ
misit. ⁊ regem lodouicũ ñ mediecrit̾
afflixte. Spatio gͥ sequentis anni gͥuissi¬
mus labor henrico regi insurrexit. Iu¬
rauerunt nãq rex francoꝵ ⁊ ꝯsul flan¬
drensis ⁊ ꝯsul andegauensis se norman¬
iriam regi henrico ablaturos. ⁊ Wilło
filio Rob̃ti ducis normannoꝵ eam da¬
turos. Multi etiã ꝓcerũ regis recessert̃
ab eo qd̾ maximo ei fuit detmento. Rex

Expanded text:
apparuit. Rex vero transiit in Normanniam, apparuit. Rex vero transiit in Normanniam, et anno sequenti fecit omnes proceres patriae fidelitatem domino debitam Willielmo filio suo jurare, et in Angliam rediit. Henricus rex XVI anno regni ad Natale interfuit dedicationi ecclesiae Sancti Albani, quam dedicavit Robertus autem rex ad Pascha transfretasset in Normanniam, fuit maxima discordia inter eum et regem Francorum; causa autem haec erat: Tedbaldus consul Blesensis, nepos regis Henrici, contra dominum suum regem Francorum arma promoverat, in cujus auxilium rex Anglorum duces suos militiamque suam misit, et regem Ludovicum non mediocriter afflixit. Spatio igitur sequentis anni gravissimus labor Henrico regi insurrexit. Juraverunt namque rex Francorum et consul Flandrensis, et consul Andegavensis se Normanniam regi Henrico ablaturos, et Willielmo filio Roberti ducis Normannorum eam daturos. Multi etiam procerum regis recesserunt ab eo, quod maximo ei fuit detrimento. Rex
Abbreviated transcription (Latin):
andegauense qui cenomanniã eo te¬
nebat inuito: Werre leges in eũ fer¬
ro ⁊ flãma ꝯ stanter ex̾cuit. Decessit
aũ Rob̾tus .ꝯ sul flandrie. qui ieroso¬
limitano clarissimꝰ int̾fuerat itiũ.
Uñ memoria eiꝰ ñ ꝑtͣnsiet inẽcnũ. Cost
quẽ baldumꝰ filiꝰ eiꝰ ꝯsul effectus ẽ iuue¬
nis. omĩo strenuus armis. ꝓximo anno
crispin a normannia. Cepitq Rob̃tum
belesme uirũ neqͥssimũ de quo p̃dixi¬
mus. Rediensq anno sequenti in an¬
gliam: posuit eum in carcem ꝑhen¬
nem ap̃ Warham. Succedenti anno
rex dedit archiep̾atum cantuarie Ra¬
dulfo ep̃o roueceastrie. Tunc qͦq tho¬
ma eboracensi archiep̃o defuncto. ⁊ur¬
sio. Quia eboracensis cantuariensi de
more subici nolebat. Causa aũ sepe co-¬
ram rege sepe coram aplico uentilata
ẽ: s necdum definita. hoc mnanno du¬
xit rex ex̃citum in waliã. Walenses
uͦ subditi sunt ei scd̾m magnificentiã
libitus sui. Cometa ingens in fine maii

Expanded text:
nem, qui Cenomaniam eo tenebat invito, werre leges in eum ferro et flamma constanter exercuit. Decessit autem Robertus consul Flandrie, qui Jerosolimitano clarissimus interfuerat itineri. Unde memoria ejus non pertransiet in eternum. Post quem Balduinus, filius nis omnino strenuus armis. Proximo anno Crispin a Normannia. Cepitque Robertum Belesme virum nequissimum, de quo praediximus, rediensque anno sequenti in Angliam, posuit eum in carcerem perennem apud Warram. Succedenti autem anno rex dedit archiepiscopatum Cantuariae Radulfo episcopo Rovecestriae. Tunc quoque Thoma Eboracensi archiepiscopo defuncto, Tursio, quia Eboracensis Cantuariensi de more subjici nolebat. Causa autem saepe coram rege, saepe coram apostolico ventilata est, sed necdum definita. Hoc in anno duxit rex exercitum in Walliam; Walenses vero subditi sunt ei secundum magnificentiam libitus sui. Cometa ingens in fine Maii
Abbreviated transcription (Latin):
delbaldo filio suo reliquit p̃dictus
rex nobilissimus regnũ heredita¬
tium cbestsexe. Adelbcto uͦ filio suoa¬
lii reliquit regnum sancie ⁊ estsexe &
suosexe. Ambo gͥ fẽs optime indolis iu¬
uenes regnum suũ dum ut̃ꝙ uixie feli¬
cissime tenuerunt.
delbaldus rex westsexe cum reg¬
aum suũ .u. annis in pace tenu¬
isset: morte ĩmatura p̃reptus ẽ. Plan¬
xte aũ om̃is anglia & delbaldi regis ui¬
uentutẽ ⁊ factus ẽ luctus uehemens
suꝑ eum. Et sepelierunt eum ap̃ syre¬
burne. Sensitq post hec anglia qnͣ
naualis ex̾citus. ⁊ egredientes destruxe¬
runt uinceastre. Et sic urbs antiqua
corruit muleos dominata ꝑannos. Tẽ
uͦ dux ofric cum haintunescyre ⁊ dux
& delwlt cum barnescyre pugnauerũt
contra eundẽ excitum. Quib cũ mag¬

Expanded text:
delbaldo filio suo reliquit praedictus rex nobilissimus regnum haereditarium Westsere; Adelbricto filio suo alii reliquit regnum Cantiae, et Estsere, et Sudsere. Ambo igitur fratres optimae indolis juvenes regnum suum, dum uterque vixit, felicissime tenuerunt. Adelbaldus rex Westsere, cum regnum suum quinque annis in pace tenuisset, morte immatura praereptus est: planxit autem omnis Anglia Adelbaldi regis juventutem, et factus est luctus vehemens super eum, et sepelierunt eum apud Sireburne. Sensitque posthac Anglia quannavalis exercitus et egredientes destruxerunt Wincestre, et sic: Urbs antiqua ruit multos dominata per annos. Tunc vero dux Osric cum Hamtonesyre et dux Edelwolf cum Barrucscyre pugnaverunt contra eumde
Abbreviated transcription (Latin):
&llan acceꝑant. Id̾oq tarde ꝯcordati
ꝯgregato ex̃citu uenerunt ad eͦner iyic
in quo erat paganꝰ ex̃citus. fractoq muro
intus irruentes cum eis pugnauert̃. &
ibi occisus ẽ ut̃q rex osbriet ⁊ &lla et in.¬
numt̾a multitudo gentis nordhumbre.
intra urbẽ ⁊ extra. ⁊ qui residui fuerũt
inducias cũ paganis ceꝑunt. Hoc anno
ob alestan ep̃s sepultus ẽ ap̃ sẏreburne
delredus rex anno t̾cio regni sui
iuit notingehan cũ fr̃e suo aluredo
in auxiliũ buredi regis m̃ce. Ex̃citꝰ nãq
p̾dictus uen̾at snotingehã ⁊ ibi in hie¬
me fuit. Congregatis gͥ om̃ib copiis
angloꝵ cum suos obsessos ⁊ uirib im¬
pares hẏnguarꝰ undet: uulpiculari
astucia uerb̃q delinttis inducias ab¬
anglis impetrauit. Rediensq eboracum:
ibi erudelit̾ uno anno ꝑmansit.

Expanded text:
llan acceperant; ideoque tarde concordati congregato exercitu venerunt ad Couirwic, in qua erat paganus exercitus; fractoque muro intus irruentes cum eis pugnaverunt, et ibi occisus est uterque rex Osbric et Ellan, et innumera multitudo gentis Nordhumbre intra urbem et extra. Et qui residui fuerunt, inducias cum paganis ceperunt. Hoc anno obiit Alfstan episcopus, sepultus apud Scyreburne,uaginta annis. Adelredus rex anno tertio regni sui ivit Snotingham cum fratre suo Alfredo in auxilium Burredi regis Merce: exercitus namque praedictus venerat Snotingham, et ibi in hieme fuit. Congregatis igitur omnibus copiis Anglorum, cum suos obsessos et viribus impares Hinguarus videret, vulpeculari astutia verbisque delinitis inducias abAnglis impetravit. Rediensque Eboracum, ibi crudeliter uno anno permansit.
Abbreviated transcription (Latin):
anno.i. uenit ex̾citus paganoꝵ
apud tenee. Quib cum chentenses caui¬
sa induciarũ pecuniam ꝓmisissent:
infra inducias nocte qͣuam in ꝓuise ꝓ¬
tuꝑunt. ⁊ cantiã ex orientai parte
dep̾dati sunt. Eodem anno cũ regnas.
suꝑ canciã uͦ .xͦ. anñ. mortẽ gustauit.
postquẽ & delred fr̃ eius regni suscepit
insignia. Hoc anno uenit maximꝰ ex̾ci¬
tus paganoꝵ int̾ram angloꝵ quoꝵ du¬
cesfuerunt hẏnguar ⁊ ebbe uri strenuis¬
simi. s crudelissimi. Hynguar erat in¬
gentis ingenii. Utba uero fortitudinis
admirande. Pendinantes gͥ inhyeme.
inestangle inducias ⁊equos ab eis acce¬
ꝑunt. ⁊ quietis gra fortitudini sue ad
tempꝰ peꝑcerunt.
delredi regis anno sccĩo uenit ex̾creꝰ
p̃dictus quẽ hynguar ⁊ obbe rexe

Expanded text:
into venit exercitus paganorum apud Tenet: quibus cum Centenses causa induciarum pecuniam promisissent, infra inducias nocte quadam improvise proruperunt, et Cantiam ex orientali parte depraedati sunt. Eodem anno Adelbrictus, super Cantiam vero decem annis mortem gustavit. Post quem Edelred frater ejus regni suscepit insignia. Hoc autem anno venit maximus exercitus paganorum in terram Anglorum, quorum duces fuerunt Hinguar et Ubba, viri strenuissimi, sed crudelissimi. Hinguar erat ingentis ingenii, Ubba vero fortitudinis admirandae. Perendinantes igitur in hieme in Estangle inducias et equos ab iis acceperunt et quietis gratia fortitudini suae ad tempus pepercerunt. Adelredi regis anno secundo venit exercitus praedictus quem Hin
Abbreviated transcription (Latin):
dum ꝑfic̾e ñ posset. quia ⁊ si pontifex arde
illi quod petierat uoluit. ñ tam̃ cuies n¬
mani ut tam longe aburbe seced̾et potue¬
re ꝑmitt̾e. mox ut ip̃e pontificatus officio
functus ẽ: ꝑfecit opris diu desid̾atum .a¬
lios quidem p̾clicatores mittens. s ip̃e p̾di¬
cationem ut fruccificaret suis ex hortatio¬
nib ac p̃cib adiuuans. Hec omĩd uixta
opinionem quã ab antiquis actepimuꝰ.
historie nr̃e eccłiastice inserere oportimũ¬

Expanded text:
dum perficere non posset quia etsi pontifex concedere dum perficere non posset quia etsi pontifex concedere illi quod petierat voluit, non tamen cives Romani, ut tam longe ab Urbe secederet, potuerunt permittere, mox ut ipse pontificatus officio functus est, perfecit opus diu desideratum, alios quidem praedicatores mittens, sed ipse praedicationem, ut fructificaret, suis exhortationibus ac precibus adjuvans. Haec juxta opinionem, quae ab antiquis accepimus, historiae n
Abbreviated transcription (Latin):
miainsula. cuius incole tales eẽnt aspectu.
Rursus int̾rogauit: ut cum idem insulani.
implicati. dictum est quod essent pagani at
ille intinio corde longua trahens suspiria:
heuꝑcolor inquit quid tam lucidi uultus
homines tenebrarum aructor possidet. tamn
am gestat. Rursus gͦ int̾rogauit qd̾ eẽc
uocabulum gentis ulius: responsumẽ
quod angli uocarentur. At ille. bñ inquit¬
bñ angli. nam ⁊ angłicam h̃nt faciem:
⁊ tales angłorum inceł decet ẽẽ coħedes.
Quod ht̃ nom̃ ip̃a ꝓuuitia. de qua isti st̃
allati: Responsum ẽ quia deiri uocaren¬
tur .i. ꝓuintiales. At ille. bñ inquit de rri.
sum ẽ quod elle dic̾etur. At ille alludens
ad nom̃: ait. Alła. laudem dei creatoris
itł inpartib oportet cantari. Acredtisi
ad pontificem romane ⁊ apłice sedlis. n dosi
enim erat ip̃e pontifex fĩs rogauit ut
genti angloꝵ in b̾tanniam aliquos uibi
tam̃ apłico pape ħ uct fieret plac̾et Quid

Expanded text:
ia insula, cujus incolae talis essent aspectus. ia insula, cujus incolae talis essent aspectus. Rursus interrogavit utrum iidem insulani eimplicati. Dictum est quod essent pagani. At ille intimo ex corde longa trahens suspiria: Heu proh dolor! inquit, quod tam lucidi vultus homines tenebrarum auctor possidet, tantaam gestat. Rursus interrogavit quod esset vocabulum gentis illius. Responsum est quod Angli vocarentur. At ille: Bene, inquit, nam et angelicam habent faciem, et tales angelorum in coelis decet esse cohaeredes. Quoallati? responsum est, quod Deiri vocarentur iidem provinciales. At ille: « Bene, inquit, Deiri, sum est quod Aelle diceretur. At ille alludens ad nomen, ait: Alleluia laudem Dei Creatoris illis in partibus oportet cantari. Porro accedens ad pontificem Romanae et apostolicae sedis nondum enim erat ipse pontifex factus rogavit ut genti Anglorum in Britanniam aliquos verbitamen apostolico papae hoc ut fieret placeret. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectib eader rex scotorũ qui bͥtanniã
in habitant: uenit contͣeum inmenso
ac forti ex̾citu s cum paucis uictus. s¬
loco orleb̃rimo qui dicitur degsastan: idẽ.
degsalapis. om̃is pene eius cesus ẽ ex̃citus.
di. cum om̃i illo quem ip̃e ducebat ex̃citu
tis qui tum romani regniapicem tenebat
pͥmo. neq ex eotempore quisqͣm regum
scotoꝵ in b̾tannia adu̾sus gẽtẽ angloꝵ
usꝙ ad hanc diem in p̾lium uenire aude
opinio. que de beato gregorio tra¬
ditione maioꝵ ad nos usq plata ẽ: qua ui¬
uelicet ex cã admonitus. tam sedulamer¬
ga salutem nr̃e gentis curam gesserit.
Oicunt enim quia die quadam cumad
sent collata multi ademendum ꝯfluxisset̃:
⁊ ip̃m gregorium inter alios aduenisse. aẽ
uidisse inter alios pueros uenales positos.
candidi corꝑis ac̃ uenustiuultus. capillo¬
rum quoq formas gregia. Quos cum aspice¬
ret: int̾rogauit ut aiunt. dequa regione
uł t̾ra eẽnt allati. dictumq ẽ quia debͥtan.¬

Expanded text:
fl., Edam rex Scottorum qui Brittaniam inhabitant, venit contra eum cum inmenso ac forti exercitu; sed cum paucis auloco celeberrimo qui dicitur Degsastan, id est, Degsa lapis, omnis pene ejus est caesus exercitus. di, cum omni illo quem ipse ducebat exercituno, qui tum Romani regni apicem tenebat, primo. Neque ex eo tempore quisquam regum Scottorum in Brittania adversus gentem Anglorum usque ad hanc diem in praelium venire audeopinio, quae de beato Gregorio traditione majorum ad nos usque perlata est: qua videlicet ex causa admonitus, tam sedulam erga salutem nostrae gentis curam gesserit. Dicunt quia die quadam, cum asent collata, multique ad emendum confluxissent, et ipsum Gregorium inter alios advenisse ac vidisse inter alia pueros venales positos, candidi corporis, ac venusti vultus, capillorum quoque forma egregia. Quos cum aspiceret, interrogavit, ut aiunt, de qua regione vel terra essent allati; dictumque est quod de Britann
Abbreviated transcription (Latin):
coubiusꝙ hodie lingua angloꝵ aupisti¬
nes idest robur augustini. in ꝯfiui dll
latur. cepitꝙ eis fr̃na admonitione sia¬
dere. ttt pace catbolica secum habita. omil¬
nem eisngłiandi gentib ꝓdomino la¬
borem susciꝑent. Non enim pasehe diem
dñitum suo tempore. s aquartaderina
usꝙ ad incesimã lunam obseruabasst
que compitatio octoginta quatuo aiii

Expanded text:
usque hodie lingua Anglorum Augustinaes ac, id est, robur Augustini, in confinio Hlatur: coepitque eis fraterna admonitione suadere, ut pace catholica secum habita, communem evangelizandi gentibus pro Domino laborem susciperent. Non enim Paschae Dominicum diem suo tempore, sed a quarta decima usque ad vicesimam lunam observabant: quae computatio
Abbreviated transcription (Latin):
num. Nemo enim in tͥbunis nemo in re¬
gib: płes eorum t̾ras ext̾minatis uł sub¬
iuigatis indigenis aut tͥbutarias genti
angloꝵ aut habitabiles fecit. Cuim̾ito
pot̾at ilud: quod benedicens filiũ patͥ¬

Expanded text:
us. Nemo enim in tribunis, nemo in regibus plures eorum terras, exterminatis vel subjugatis indigenis, aut tributarias genti Anglorum, aut habitabiles fecit. Cui merito poterat illud quod benedicens filium patr
Abbreviated transcription (Latin):
Aqua creator orbem medio ambitu
p̃cinxit. que ex om̃i parte in centrũ t̾re
uergeret ⁊ in int̾iora nitens decicłe n
posset. ut cum t̾ra arida ⁊ sicca consta¬
re ꝑ se ac̃ sine humore neqͥret. nͨ rursꝰ
stare aque nͥ sustinente t̾ra mutuo im-¬
plexu uingerent᷑. Hac sinꝰ pandente
illa uͦ ꝑmeante totam intra. extra. supͣ.
infra uenis ut uincuł discurrentib
atq ⁊̃ in sũmis iugis erumpente. Cer
stabilitatẽ suam abyssus sic̃ palliũ
amictus eius. Sic̃ eñ igniũ sedes ñ ẽ nͥ
cus ñ ẽ. Natura cohibente ⁊ qͦ cadat ne-¬
gante. que incentro uł cardine mundi
sita humillimũ increaturis ac mediũ
tanqͣm gͣuissima locũ retinet cũ aqua.
aer ⁊ ignis ut leuitate nature ita &
situ se ad altiora p̃ueniant

Expanded text:
Aqua Creator orbem medio ambitu praecinxit, quae ex omni parte in centrum terrae vergeret, et in interiora nitens decidere non posset, ut, cum terra arida et sicca constare per se ac sine humore nequiret, nec rursus stare aqua, nisi sustinente terra, mutuo amplexu jungerentur, hac sinus pandente, illa vero permeante totam intra, extra, supra, infra, venis ut vinculis discurrentibus, atque etiam in summis jugis erumpente. CAPUstabilitatem suam, abyssus sicut pallium amictus ejus. Sicut enim ignium sedes non est nisi cus non est, natura cohibente, et quo cadat negante. Quae in centro vel cardine mundi sita, humillimum in creaturis, ac medium, tanquam gravissima, locum tenet, cum aqua, aer, et ignis ut levitate naturae, ita et situ se ad altiora praeveniant
Abbreviated transcription (Latin):
congruere posse ꝯspicimus. ñ desisti¬
mus imꝑtire. ⁊tam iuxta ur̃am pe¬
ticionem quam filioꝵ nr̃oꝵ regum
beati petri apłoꝵ pͥncipis auctorita¬
tem tribuemus. ut qͣndo unũ ex nob̾
diuina ad se uisserit gr̃a reuocari:. is
dionis auctoritatẽ: positis deo placi¬
tam ordinationẽ effic̾e: quia itt ħ¬
uob̾ ꝯced̾emꝰ longa t̾rarum marisꝙ
int̾ualla que int̾ nos ac̃ uosobsis¬
tunt. adhec nos condescende coegert̃:
lit nulla possit eccłiarũ ur̃aꝵ iac¬
tura ꝑ cuuslibet occasionis obten¬
tum quoqͦmͦ ꝓuenire. s potuis com¬
missi uob̃ popłi deuotionẽ plenius
ꝓpagare. D̾s te incolumẽ custodiat

Expanded text:
congruere posse conspicimus, non desistimus impertire. Et jam juxta vestram petitionem, quam filiorum nostrorum regum beati Petri apostolorum principis, auctoritatem tridivina ad se jusserit gratia evocari, is qtionis auctoritatem possitis Deo placitam ordinationem efficere: quia ut oncederemus, longa terrarum marisque intervalla quae inter vos et nos obsistunt ad haec nos condescendere coegerunt, ut nulla possit Ecclesiarum vestrarum jactura per cujuslibet occasionis obtentum quoquo modo pervenire, sed potius commissi vobis populi devotionem plenius propagare. Deus te incolumem custodiat
Abbreviated transcription (Latin):
consiliariꝰ eĩdem apłice sedis. Scͥpta
que ꝑ latores ad scẽ memorie seuerinũ
grante reciꝓca responsa. adea q̃ postu¬
lata fu̾int siluerunt. Quib reseratis
nedui tante questionis caligo indiscus¬
sa reman̾e̾t. reppimꝰ quosdã ꝓuincie
nr̃e contͣ orthodoxam fidẽ nouam heresiͤ
ex uet̾i renouare conantes. pascha nr̃m
lebrare nitentes. Quo epłe pͥncipio ma¬
nifeste deolaratur. ⁊ nuꝑrime tẽporib
illis hanc apud eos heresim exhortã:
⁊ ñ tam eoꝵ gentẽ. s quosdã in eis hac
fuisse implicatos. Exposita aũ ratiõe
paschał obseruantie ita de pelagianis
ineadem epła subditur: ⁊ hoc quoq
cognouimus qd̃ uirꝰ pelagiane hereseoˢ.
apud uos denuo reuiuiscit. qd̃ om̃io¬

Expanded text:
consiliarius ejusdem apostolicae sedis. Scripta consiliarius ejusdem apostolicae sedis. Scripta quae perlatores ad sanctae memoriae Severinum grante, reciproca responsa ad ea quae postulata fuerant siluerunt. Quibus reseratis, ne diu tantae quaestionis caligo indiscussa remaneret, reperimus quosdam provinciae vestrae contra orthodoxam fidem novam ex veteri haeresim renovare conantes, Pascha nostrlebrare nitentes. Quo epistolae principio manifeste declaratur, et nuperrime temporibus illis hanc apud eos haeresim exortam, et non totam eorum gentem, sed quosdam ex eis hac fuisse implicitos. Exposita autem ratione paschalis observantiae, ita de Pelagianis in eadem epistola subdunt; et hoc quoque cognovimus quod virus Pelagianae haereseos apud vos denuo reviviscit, q
Abbreviated transcription (Latin):
dis pontifex litt̾as etiã genti
scotoꝵ quos in obseruatione scĩ pas
tatem suam in extremis t̾re finib
constitutã. sapientiorẽ antiquis siue
modernis. que ꝑorbẽ erant xp̃ieccłiis
estimarent. neue contͣ paschales cõ¬
potos ⁊ decreta synodaliũ totiꝰ orbis
pontificũ aliud pascha celebrarent.
rii seuerino successit. cum ad huc eẽt
electus in pontificatũ. ꝓ eodẽ errore
corrigendo. litt̾as eis magna auctorita¬
te atq eruditione plenas direxit eui¬
dent̃ astruens. quia dñĩcũ pasche diẽ :¬
a quinta decima luna usq ad .xx.¬
luñ. qd in nicena synodo ꝓbatum ẽ
oportet inquiri. Necnon & ꝓpelagia¬
na heresi ꝙͣ apud eos reuiuiscere didice¬
rat. cauenda ac repellenda ineadẽ illos
cipium ẽ. Dilectissimis ⁊ scĩssimis ro¬
miano ⁊ colũbano. cromano dimano.
⁊ barthano ep̃is. cromano ermanoq
laustͣno. scellanoꝙ segiano pb̃ris. sara¬
no cet̾isq doctorib seu abb̃ib scottis hy.¬

Expanded text:
dis pontifex litteras etiam genti Scottorum, quos in observatione sancti Patatem suam in extremis terrae finibus constitutam, sapientiorem antiquis sive modernis quae per orbem erant Christi Ecclesiis aestimarent; neve contra Paschales computos, et decreta synodalium totius orbis pontificum, aliud Pascha celebrarent. rii Severino successit, cum adhuc esset electus in pontificatum, pro eodem errore corrigendo litteras eis magna auctoritate atque eruditione plenas direxit, evidenter adstruens, quia dominicum Paschae diem a quinta decima luna usque ad uod in Nicaena synodo probatum est, oportet inquiri. Necnon et pro Pelagiana haeresi, quam apud eos reviviscere didicerat, cavenda ac repellenda, in eadem illos Dilectissimis et sanctissimis Thomiano, Columbano, Chromano, Dimano et Bathano episcopis, Chromano Hermannoque, Laustrano, Stellano et Segiano presbyteris, Sarano caeterisque doctoribus seu abbatibus Scotis, Hi
Abbreviated transcription (Latin):
in scͥptura sacra ex ũbis dñi omni¬
di t̾mino.multa immment q̃ ante ea
ñ fuerunt. uidelicet mutationes aeriꝰ
t̃roresq de celo & contͣ ordinẽ tempoꝵ
tempestates. bella. fames. pestilentie.
dieb uentura sunt. sed pꝰ nr̃os dies
omĩa subseq̃nt᷑. uos itaq siqua ex his
euenire int̾ra ur̃a cognoscitis. nullo
mͦ ur̃m animũ ꝑturbetis: quia iccir¬
co hec signa de fine scłi p̃mutunt᷑. ut
de ammab nr̃is debeamꝰ ẽẽ solliciti:
de mortis hora suspecti: ⁊ uenturo u¬
dici in bonis actib inueniam᷑ eẽ p̃ꝑa¬
ti. Hec nuc głose fili paucis locutus
sum: ite cum xp̃iani fides in regno
urõ excreu̾it: nr̃a quoq ap̃nos locu¬
tio latior excrescat. & tanto plus loqui
libeat. quanto se inm̃te nr̃a gaudia

Expanded text:
in Scriptura sacra ex verbis Domini omniin Scriptura sacra ex verbis Domini omnidi termino, multa imminent, quae antea non fuerunt; tot videlicet immutationes aeris, terroresque de coelo, et contra ordinem temporum tediebus ventura sunt, sed post nostros dies omnia subsequentur. Vos itaque, si qua ex his evenire in terra vestra cognoscitis, nullo modo vestrum animum perturbetis; quia idcirco haec signa de fine saeculi praemittuntur, ut de animabus nostris debeamus esse soliciti, de mortis hora suspecti, et venturo judici in bonis actibus inveniamur esse praeparati. Haec nunc, gloriose Fili, paucis locutus sum, ut cum Christiana fides in regno vestro excreverit, nostra quoque apud vos locutio latior excrescat, et tanto plus loqui libeat, quanto se in mente nostra gaudia
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ. regib ac popłis sibimet subiectis
festinet infund̾e: ut antiquos gentiᷤ
sue reges laudis ac̃ meritis tͣnseat:
& qͣnto in subiectis suis aliena pecc̃a
det̾serit: tanto etiã de peccatis ꝓpͥis
ante om̃ipotentis dei t̃ribile exam̃
sacre scͥpture scientia repletus bo¬
nis auctore deo oꝑib p̃ditus. queq
uosammonet libent̃ audite.deuo¬
te ꝑagite. studiose in memoria reser¬
uãte. quia si uos eum in eo qd̃ ꝓom̃i¬
potenti deo loqͥt᷑ auditis: idem om̃ps
d̾s hunc ꝓuob̃ exorantẽ celeriꝰ exau¬
dit. Si enim qd̃ absit ũba eiꝰ pꝰponitiᷤᷤ
qñ eum om̃ps d̾s pot̾it audire ꝓ uob̃:
quem uos negligitis audire ꝓdeo:
Tota gͥ m̃te cum eo uos inferuore fi¬
dei stringite. atq ad nifum illiꝰ uir-¬
tute quã uob̾ diuinitas tͥbuit adiu-¬
uate. ut regni sui uos ip̃e faciat eẽ
participes. cuiꝰ uos fidem in regno
ur̃o p̃cipi faciatis ⁊ custodiri. Pret̾ea
scire ur̃am głam uolumꝰ. quia sic̃

Expanded text:
i regibus ac populis sibimet subjectis festinet infundere, ut et antiquos gentis suae reges laudibus ac meritis transeat; et quanto in subjectis suis aliena peccata deterserit, tanto etiam de peccatis propriis ante omnipotentis Dei terribile examen sacrae Scripturae scientia repletus, bonis auctore Deo operibus praeditus, quaeque vos admonet libenter audite, devote peragite, studiose in memoria reservate, quia si vos eum in eo quod pro omnipotente Deo loquitur auditis, idem omnipotens Deus hunc pro vobis exorantem celerius exaudit. Si enim, quod absit, verba ejus postponitis, quando eum omnipotens Deus poterit audire pro vobis, quem vos negliTota igitur mente cum eo vos in fervore fidei stringite, atque adnisum illius virtute quam vobis Divinitas tribuit adjuvate, ut regni sui vos ipse faciat esse participes, cujus vos fidem in regno vestro recipi facitis et custodiri. Praeterea scire vestram gloriam volumus, quia sicut
Abbreviated transcription (Latin):
unũ ostiũ ingrediens. mox ꝑ aliud
exierit. ip̃o qͥdem dempore qui intus ẽ
mentũ excͣso: mox de hyeme in bys¬
mẽ regrediens tuis ocłis elabitur:
ita hec uita hominũ ad modicũ ap¬
paret. quid aũ sequat᷑ quidue p̃cesse¬
rit. ꝓrsus ignoramꝰ. Unde si hec noua
inaiores natu. ac regis consiliarii duu¬
nitus ammoniti ꝓsequebant᷑. Adie¬
cit aũ cefi qr uellet ip̃m paulinũ dili¬
gentius audire de deo. quẽ p̃dicabat
u̾bum facientẽ. qd̃ cum iubente rege
fac̾et exclamauit auditis eiꝰ sermonib
dicens. Iam olim intellexerã nicħ eẽ
qd̃ colebamꝰ. qr uidelicet quanto stu¬
diosus meo cultu ueritatẽ que rebam.
tantominꝰ inueniebã. Nunc aũ aꝑte
ꝓfiteor. quia in hac p̃dicatioẽ uerita.¬
tis claret illa q̃ noł uite salutis ⁊ bea¬
titudinis et̃ne dona ualet tͥbuere. Uñ
sugg̾o rex ut templa ⁊ altaria q̃ sine
quis aras ⁊ fana ydoloꝵ. cũ septis quib

Expanded text:
unum ostium ingrediens, mox per aliud unum ostium ingrediens, mox per aliud exierit. Ipso quidem tempore quo intus est, mentum excurso, mox de hieme in hiemem regrediens, tuis oculis elabitur. Ita haec vita hominum ad modicum apparet; quid autem sequatur, quidve praecesserit, prorsus ignoramus. Unde si haec nova majores natu ac regis consiliarii divinitus admoniti prosequebantur. Adjecit autem Coifi, quia vellet ipsum Paulinum diligentius audire de Deo quem praedicabat, verbum facientem. Quod cum jubente rege faceret, exclamavit, auditis ejus sermonibus, dicens: « Jam olim intellexeram nihil esse quod colebamus: quia videlicet quanto studiosius in eo cultu veritatem quaerebam, tanto minus inveniebam. Nunc autem aperte profiteor, quia in hac praedicatione veritas claret illa, quae nobis vitae, salutis et beatitudinis aeternae dona valet tribuere. Unde suggero, rex, ut templa et altaria quae sine quis aras et fana idolorum cum septis quibus
Abbreviated transcription (Latin):
certũ didici ꝓfiteor. quia nicħ om̃io
uirtutis hc nicħ utilitatis religio
deoꝵ nr̃oꝵ semꝑ se subdidit. ⁊ nicħomi¬
nus multi sunt qui ampliora ate bene¬
ficia quam ego ⁊ maiores accipiũt dig¬
nitates. magisq ꝓsꝑantur in om̃ib
que agenda uł adquirenda dispont̃.
Si aũ dii aliqͥd uałent. me potiꝰ iuua¬
re uellent. qui illis impensiꝰ seruire
ta examinatione ꝑspexeris. absq
ullo cunctamine suscipe illa festi-¬
nemus. Cuiꝰ suasione ũb̃q pruden¬
tib alius optimatũ regis tribuit as¬
sensum continuoq subdidit. tał inqͥ¬
ens mͥ uidetur rex uita hominũ p̃-¬
sens in t̾ris. ad comꝑationẽ eiꝰ quod
nob incertum ẽ temporis: quale cũ¬
te residente adcenam cum ducib
ac ministris tuis tempore brumali.
accenso quidẽ foco in mecdio. ⁊ calido
effecto cenacło: furentib aũ foris ꝑ
om̃ia turbinib hẏemaliũ pluuia¬
rũ uł nuuiũ. adueniens unꝰ passerũ

Expanded text:
certum didici, profiteor, quia nihil omnino certum didici, profiteor, quia nihil omnino virtutis habet, nihil utilitatis religio deorum nostrorum se subdidit; et nihilominus multi sunt qui ampliora a te beneficia quam ego, et majores accipiunt dignitates, magisque prosperantur in omnibus quae agenda vel adquirenda disponunt. Si autem dii aliquid valerent, me potius juvare vellent, qui illis impensius servire ta examinatione, perspexeris, absque ullo cunctamine suscipere illa festinemus. Cujus suasioni verbisque prudentibus alius optimatum regis tribuens assensum, continuo subdidit: « Talis, inquiens, mihi videtur, rex, vita hominum praesens in terris, ad comparationem ejus quod nobis incertum ete residente ad coenam cum ducibus ac ministris tuis tempore brumali, accenso quidem foco in medio et calido effecto coenaculo, furentibus autem foris per omnia turbinibus hiemalium pluviarum vel nivium, adveniens unus passer
Abbreviated transcription (Latin):
uit eum ⁊ qͣsi familiari uoce affatus:
ecce inquit hostiũ manꝰ quos tuuisti
donante dño euasisti. ecce regnũ qd̃
desidasti ip̃o largiente ꝑcepisti. me¬
mento ut c̃tiũ qd̃ ꝓmisisti facere
ne differas suscipiendo fidem eiꝰ.
⁊ p̾cepta seruanda qui te ⁊ a tempo¬
ralib adũsis eripiens. temporalis
regni honore sublimauie. ⁊ si dein¬
ceps uoluntati eius quã ꝑ me tibi
p̃dicat obsod̃are uolueris. etiã ãꝑꝑe¬
tius maloꝵ tormentis te lib̾ans.
et̃ni secum regni inceł faciet ẽẽ par¬
rex susciꝑe quidem se fidẽ quã
doeebat: ⁊ uesle ⁊ deb̾e respondebat.
uerũ adhuc cum amicis pͥncipalib
ente paulino fecit ut dixat. Habi¬
to enim cũ sapientib consilio. sci¬
scitabat᷑ singillatĩ abom̃ib quał s
doctrina hec eatenꝰ inaudita ⁊ no¬
uus diuinitatis qui p̃dicabatur
cultus uidẽtur. Cui pͥmꝰ pontifi
tu uide rex quale sit hoc qd̵ nob̾ mͦ

Expanded text:
vit eum, et quasi familiari voce affatus: vit eum, et quasi familiari voce affatus: « Ecce, inquit, hostium manus quos timuisti, Domino donante, evasisti; ecce, regnum quod desiderasti, ipso largiente percepisti. Memento ut tertium quod promisisti, facere ne differas, suscipiendo fidem ejus, et praecepta servando, qui te et a temporalibus adversis eripiens, temporalis regni honore sublimavit; et si deinceps voluntati ejus, quam per me tibi praedicat, obsecundare volueris, etiam a perpetuis malorum tormentis te liberans, aeterni secum regni in caelis faciet esse parrex suscipere quidem se fidem quam docebat, et velle et debere respondebat. Verum adhuc cum amicis principibus ente Paulino, fecit ut dixerat. Habito enim cum sapientibus consilio, sciscitabatur singillatim ab omnibus, qualis sibi doctrina haec eatenus inaudita, et novus divinitatis qui praedicabatur cultus videretur. Cui primus pontificTu, vide, rex, quale sit hoc quod nobis modo
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ nec solũ exulẽ nuntiis hosti
lib ñ tradidit. s etiã eum utĩreg¬
num ꝑueniret aduiuit. Nam mox
redeuntib domũ nuntiis ex̃citũ
ad debellandũ adilfridũ coluigit co-¬
piosũ. eumꝙ s occulrentẽ cũ exer¬
citu multũ impari. ñ enĩ ded̾at illi
spaciũ quo totum suũ congregaret
atq adunaret ex̃eitum. occiditur in
sinib gentis mercioꝵ. ad orientalẽ
plagam amnis qui uocatur ille in
quo certamine ⁊filiꝰ reduualdi uo¬
cabulo regenhere occisus ẽ ac sic edui¬
ni tuxta oracłm qd̾ acceꝑat ñ tan¬
tum regis s infesti insidias uitauit.
uerũ etiam eidem ꝑempto in regnis
głam successit. Cum gͦ p̃dicante uer-¬
bum dei paulino rex crede differ
selulus secũ ip̃e scrutari consuescit:
ingrediens ad eum qͣdam die iurdei.
imposuit dextam capitieiuil. ⁊ anh
signũ agnosceret requisiuit. Qui cũ
tremens ad pedes eiꝰ ꝓcide uellet leua¬

Expanded text:
tum est: nec solum exulem nunciis hostitum est: nec solum exulem nunciis hostin tradidit, sed etiam eum ut in regnum perveniret, adjuvit. Nam mox redeuntibus domum nunciis, exercitum ad debellandum Aedilfridum collegit copiosum, eumque sibi occurrentem cum exercitu multum impari, non enim dederat illi spatium quo totum suum congregaret atque adunaret exercitum, occidit in finibus gentis Merciorum ad orientalem plagam amnis qui vocatur Idlae: in quo certamine et filius Redualdi, vocabulo Raegenheri, occisus est: ac sic Aeduinus juxta oraculum quod acceperat, non tantum regis sibi infesti insidias vitavit, verum etiam eidem perempto in regni gloriam successit. Cum ergo praedicante verbum Dei Paulino Rex credere diffesedulus secum ipse scrutari consuesset, ingrediens ad eum quadam die vir Dei, imposuit dexteram capiti ejus, et an hoc signum agnosceret requisivit. Qui cum tremens ad pedes ejus procidere vellet, leva