comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ppus frater herodis de¬
trarcha itureȩ & traco¬
nitidis regionis. imita¬
tus herodem patrem
suum qͥ in honore augusti cesaris appellauit
cesaream cuutatẽ. quȩ pͥus turris stratonis
uocabat᷑: constituit ciuitatẽ in termino udo¬
contra septemtrionẽ qũã appellautt & sad¬
am philippi: in memoriã sui nominis. Ch
norem tyberii cesaris. sub quo ipse regabat
libani oritur: duoq fontes sunt ibi. ior. uda
qͥ mixti nom̃ iordans efficiunt. Et intera.¬
s ueritatis agnitione. Unde & petro dictie¬
caro & sanguis ñ reuelauit tͥ. hoc ẽ human
doctrina. Pulchre dixit homines: qͥa homins
sunt qͥ de filio hominis loquunt᷑: dii uͦ qui de
diuinitate intelligunt. At illi dixerun ei
hȩc opinio fuerit de ioh̃e. uel helya. uel iher¬
mia: respondemus quia alieni erroris non est
nr̃m reddere rationẽ. Dicit illis ihe. Uos aute
dii: iuxta illuo psalmistȩ. Ego dixi dii estis ꝙ
filii excelsi om̃s. Qͦs interrogat dñs. ñ qualinis¬

Expanded text:
ppus frater Herodis, tetrarcha Ituraeae et Trachonitidis regionum, imitatus Herodem patrem suum, qui in honorem Augusti Caesaris appellavit Caesaream civitatem, quae prius Turris Stratonis vocabattra septentrionem, quam appellavit Caesaream Philippi in memoriam sui nominis et honorem Tiberii Caesaris, sub quo ipse regnabat.  ad radicem Libani oritur; duoque fontes sunt ibi Jor et Dan, qui misti, Jordanis nomen efficiunt. Et interrosed veritatis agnitione. Merito tCaro et sanguis non revelavit tibi. Hoc est, humana doctrina. Pulchre dixit, homines, quia homines sunt qui de Filio hominis loquuntur; dii vero, qui de divinitate intelligunt. At illi dixerunt: Aenti quare haec opinio fuerit de Joanne, vel Elia, vel Jeremia, respondeamus quia alieni erroris nostrum non est reddere rationem. Dicit illis: Vos autem ud Psalmistae: Ego dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes . Quos interrogat Dominus, non quasi nes
Abbreviated transcription (Latin):
uilianus: qͥ dicere audet om̃s homines absq
ulla contagione peccati nasci. Quid eñi ha¬
buit iste puer ut ab infantia a demonio
uexaret᷑. si nullo peccato tenebat᷑ originaliͥ
quẽ constat nullũ adhuc potiusse habe
apsium peccatuꝰ He autẽ art illi. Si potes
anle. om̃ia posibilia coedert. Omnia
sciule humane saluti comoda et possibili
locrt: quia in nomine iħu postulant᷑
ꝗ daut᷑. Dicens si potes credere: indicat ar¬
hiteñ libertatẽ. Et exlamans pater puerr.
cu lacmis aiebat. Credo dñe: ad uiua incredu

Expanded text:
Julianus, qui dicere audet omnes homines absque Julianus, qui dicere audet omnes homines absque ulla peccati congregatione nasci. Quid enim habuit iste puer, ut ab infantia a daemonio vexaretur, si nullo peccato tenebatur originali, quem constat nullum adhuc potuisse habere proprium peccatum? Jesus autem ait illi: Si potes credere, omnia possibilia sunt credenti. Omnia, scilicet humanae saluti commoda, sunt possibilia credenti, quia in nomine Jesu postulantur et dantur. Dicens, si potes credere, indicat arbitrii libertatem. Et exclamans pater pueri cum lacrymis, aiebat: Credo, Domine; adjuva incredu
Abbreviated transcription (Latin):
refert᷑ dicente dño. fiat tͥ scd̃m fidem tuam
Respondens iħc dixit. O generatio infidelis
& ꝑuersa: usq quo ero apud uos. & patiar
uos: Non hoc dicit tedio: s in similitudine
medici uidentis egrũ agere contͣsua p̃cepta
& ꝑ unũ iudeos arguit infidelitatis. Affer¬
te illum ad me. Et cum accederet q: iudisset
illum. statim sp̃e conturbauit puerũ: & eli¬
sus in terra uolutabat᷑ spumans. Afferte
inqtͥ puerũ. ꝓpder peccatũ scilico a salute
longe factum: & obhoc demonio traditũ.
Et cũ accederet elisit illũ demoniĩ: qͥa sepe
dum post peccata ad dm̃ conuertim᷑. magiꝰ
a diabolo impugnam᷑: ut uel exeutiat ur¬
tutẽ : uel uindicet suam expulsionẽ. Et u¬
terrogauit patr̃e eiꝰ. Quantũ tẽporis ẽ. ex qͦ
hoc ei accidit: Interrogat: ut diuturnitas
infirmitatis ostensa. curationẽ gratiorem
faciat. Et ille ait. Ab infantia. S siquid
potes: ad iuua nos. misertus nr̃i. Erubeseat

Expanded text:
refertur, dicente Domino: Fiat tibi secundum fidem tuam. refertur, dicente Domino: Fiat tibi secundum fidem tuam. Respondens Jesus, dixit: O generatio infidelis et perversa, usquequo ero apud vos et patiar vos? Non hoc dicit taedio, sed in similitudine medici videntis aegrum agere contra sua praecepta: et per unum, Judaeos arguit infidelitatis. Afferte illum ad me. Et cum accederet et vidisse illum, statim spiritus conturbavit puerum, et elisus in terra, volutabatur spumans. BEDA. Afferte, inquit, puerum, propter peccata scillicet a salute longe factum, et ob hoc daemonio traditum. Et cum accederet, elisit illum daemonium. Quia saepe dum post peccata ad Deum convertimur, magis a diabolo impugnamur, ut vel excutiat virtutem, vel vindicet suam expulsionem. Et interrogavit patrem ejus: Quantum temporis est ex quo hoc ei accidit? Interrogat, ut diuturnitas infirmitatis ostensa, curationem gratiorem faciat. At ille ait: Ab infantia. Sed si quid potes, adjuva nos, misertus nostri. Erubescat
Abbreviated transcription (Latin):
callidit & spumat: et strioet dentib & ares¬
cit: & male patit᷑. Nam sepe cadit in ignẽ.
⁊& crebro in aqũa: & subito clamat & dissi
te dñs orat: tranformat᷑: in imno miseino
fletu pulsatur. Sursũ discipulis mysters
regni reserat: deor sũ turbis peccata in fide¬
litatis exꝓbrat. Lunaticus iste signisiat
eos de quib scriptum ẽ. stultus ut luna mi¬
tat᷑: qͥ nutmqũa in eodem statu ꝑ manentes
nunc ad hȩc. nunc ad illa uitia mutati cus¬
cunt atq decrescunt. Peccator spumat stui¬
ticia: stridet iracundia: arescit ignauia:. ꝓ
nunc fertur in ignem adulterantiũ⁊ nũe
in aqua: quȩ ñ ualent extinguere cartah̃
Aquȩ tales. st̃ multitudo insipientiũ ydo¬
la colentiũ: uel carnis uoluptas quȩ mols¬
endo resoluit robur mentis. Et rogaui
discipulos tuos ut eicerent illũ: & ñ potue¬
runt ciuare eum. Latenter accusat apłas
s impossibilitas curandi inrterdũ ñ ad im¬
becillitatẽ curantiũ. s ad eors qͥ curandi ft̃

Expanded text:
dentibus et arescit, et male patitur. Nam saepe cadit in ignem, et crebro in aquam, et subito clamat, et dissipte Dominus orat; transformatur in imo; miserorum fletu pulsatur. Sursum discipulis mysteria regni reserat, deorsum turbis peccata infidelitatis exprobrat. Lunaticus iste significat eos de quibus scriptum est: Stultus ut luna mutatur . qui nunquam in eodem statu permanentes, nunc ad haec, nunc ad illa vitia mutati, crescunt atque decrescunt. Peccator spumat stultitia, stridet iracundia, arescit ignavia, et nunc fertur in ignem adulterantium, nunc in aquas quae non valent exstinguere charitatem. Aquae tales, sunt multitudo insipientium idola colentium. Vel carnis voluptas, quae molliendo resolvit robur mentis. Et rogavi discipulos tuos, ut ejicerent illum, et non potuerunt curare eum. Latenter accusat apostolos, sed impossibilitas curandi interdum non ad imbecillitatem curantium, sed ad eorum qui curandi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
rio: alii autẽ ipsos in ꝓpriis corporib apparu¬
isse credunt. Apli uͦ. qui ñ antea uouerant illoᷤ.
eorũ formas in maiestate discreuerunt: es
scilicos munere gr̃e÷ qͦ quisq scõꝵ uniu̾sos
post resurrectionẽ cognoscet. A dhuc eo
loquente: ecce nubes lucida obumbrauit eos
Qui materiale tabnaculũ quesuitt nibil
acepit umbraculũ: ut disceret in resurrectiõe
a hinc psalmista. fl̃ii autẽ homunĩ: in
gmine alarũ tuars sꝑabunt. Et ioħes in
apocalipsi. Templũ ñ ueoi in ea: dñs enĩ¬

Expanded text:
rio, alii autem ipsos in propriis corporibus apparurio, alii autem ipsos in propriis corporibus apparuisse credunt. Apostoli vero qui non antea noverant illos, eorum formas in majestate discreverunt, eo scilicet munere gratiae, quo quisque sanctorum universos post resurrectionem cognoscet. Adhuc eo loquente, ecce nubes lucida obumbravit eos. BEDA. Qui materiale tabernaculum quaesivit, nubis cepit obumbraculum, ut disceret in resurrectione . Hinc Psalmista: Filii autem hominum in tegmine alarum tuarum sperabunt . Et Joannes in Apocalypsi: Templum n
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ad montana conscenderat: ñ uuilt ad tr¬
rena descendere. Erras petre: ut martus & luea
testant᷑. Unum tantũ tabernaculũ ẽeugeli.
Si tria queris tab̃nacula. fac unũ qͣsi tria. pat
& filio et sp̃ui scõ: nequaqu̾ã seruos confereis
dño. O quanta felicitas uisioni deitatis inter
anglos ad eẽ ꝑpetuo: si tantũ humanitas p̃
duorũq societas scõtum ad punctum uisa de¬
lectat: ut eis ne discedant. petrus prestare uelit
obsequiũ. Qui ꝙ si ut homo nescit qͥd dicat:
insiti tam̃ sibi ardoris indiciũ monstrat. Ob¬
litus erat regnũ dĩ ñ ẽẽ ꝓmissum in terra scĩs
s in celoͭ &e domũ manufactã ñ ẽẽ necessariam
sed mansionẽ celestem. Adhuc hodie imptrtos
notat᷑. quicũq legi. ꝓpħis. & euangłio tria
tabernacula facere cupit: cum hȩc nequaqu̾a
ualeant ab inuicem separari. unũ haben¬
tia tabernaculũ ȩccł̃iam dĩ. Notandũ quod
quida moysi & helye speties angłors ministe¬

Expanded text:
Qui ad montana conscenderat, non vult ad terrena descendere. Erras, Petre, ut Marcus et Lucas testantur. Unum tantum tabernaculum est Evangelii. Si tria quaeris tabernacula, fac unum quasi tria, Patri et Filio et Spiritui sancto, nequaquam servos conferens Domino. O quanta felicitas visioni Deitatis inter angelos adesse perpetuo, si tantum humanitas Christi duorumque societas sanctorum ad punctum visa delectat, ut eis, ne discedant, Petrus praestare velit obsequium! Qui et si ut homo nescit quid dicat, insiti tamen sibi ardoris indicium monstrat. Oblitus erat regnum Dei non esse promissum in terra sanctis, sed in coelo; et domum manu factam non esse necessariam, sed mansionem coelestem: adhuc hodie imperitiae notatur quicunque legi, prophetis et Evangelio tria tabernacula facere cupit, cum haec nequaquam valeant ab invicem separari, unum habentia tabernaculum Ecclesiam Dei. Notandum quod quidam Moysi et Eliae species angelorum ministe
Abbreviated transcription (Latin):
in eum. Ex potentia comminat᷑ & precipit.
s̃ui imputans qͦd homini prestat: dũ neq
audiret. neq loqueret᷑. Exiens autem sp̃c ne
unplus reuertat᷑: dicamꝰ ad dñm corde mu¬
no humilitate. Esto mͥ in dm̃ ꝓtectorem.
ꝙ in locũ munitũ: ut saluũ me facias. Et
exclamans & multũ discerpens eũ: exiit ab
eo. Discerpit diabolus appropinquantes ad
salutẽ: qͦs in uentẽe suum uelut escam sͥ dile
tam trahere descoerat ꝑ terrores & dampna:
ut iob. Et factus ẽ sicut mortuus: ita ut
multi dicerent qͥa mortuus ẽ. Sanatis dicit᷑.
Mortui enĩ estis: & uita ur̃a absconidita ẽ
cũ xp̃o in dõ. Unde infirmitas xp̃ianors ñ

Expanded text:
N. Ex potentia commutatur et praecipit spiritui, imputans quod homini praestat, dum neque audiret, neque loqueretur. Exiens autem spiritus ne amplius revertatur, dicamus ad Dominum corde munito humilitate: Esto mihi in Deum protectorem et in locum munitum, ut salvum me facias . Et clamans, et multum discerpens eum, exiit ab eo. Discerpit diabolus appropinquantes ad salutem, quos in ventrem suum, veluti sibi dilectam escam, trahere desiderat per terrores et damna, ut Job. Et factus est sicut mortuus, ita ut multi dicerent quia mortuus est. Sanatis dicitur: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est eum Christo in Deo . Unde et infirmitas Christianorum non
Abbreviated transcription (Latin):
scdm malachiã. in quo dicit᷑ quia reducet cor
patrũ ao filios. & filiors ad patres: & restituet
om̃ia in antiquũ statum. Hic marcus ad oit¬
qͥa quomꝰ dexp̃i passione multi scͥpserunt:
sic & helyas cum uenerit multa passurus ẽ.
ꝙ contempnendus ab impiis. Dico autẽ uob̃:
qͥa helyas iam uenit &e ñ cognouerunt eũ:
s fecerunt in eo quecũq uoluerunt. Sic se

Expanded text:
itur, quia reducet cor patrum ad filios et filiorum ad patres, et restituet omnia in antiquum statum. BEDA. Hic Marcus addituia quomodo de Christi passione multi scripserunt, sic et Elias cum venerit, multa passurus est et contemnendus ab impiis. Dico autem vobis, quia Elias jam venit, et non cognoverunt eum, sed fecerunt in eo quaecunque voluerunt. Sic e
Abbreviated transcription (Latin):
accessit iħc: ꝙ tetigit eos. Dixitq eis. Surgi¬
te: &e nolite timere. Consolatorio tactu & uer¬
bo metũ fugat: menbra solidat: ut postea
doctrina tubuat᷑. Leuantes autẽ oculos suo ᷤ:
nemunĩe uiderunt nisi solũ ib̃m. Si moy¬
ses & helyas ñ euanuissent: uideret᷑ incertũ¬
eui uox pat̾s dedisset testimoniũ. Bene ui¬
uent illos euanuisse: qͥa postquã umbrale-¬
gis ꝙ ꝓpħarum discessit. quȩ qͣsi nubes a¬
postolos texerat: ȩugłm remansit. Iħm so¬
lum dictum ẽ: qͥa cũ manifestauerit se electis.
debit. Ppter qũã unitatẽ. alibi dicit. Et ne¬
mo ascendit in celum. nͥ qͥ de celo descendit:
filiꝰ hominis qui ẽ in celo. Et descenden¬
tib illis de monte: p̃cepit iħe dicens. Nemini
dixeritis uisionẽ: donec filiꝰ hominis a mortui

Expanded text:
accessit Jesus, et tetigit eos, dixitque eis: Surgiaccessit Jesus, et tetigit eos, dixitque eis: Surgite et nolite timere. Consolatorio tactu et verbo metum fugat, membra solidat, ut postea doctrina tribuatur. Levantes autem oculos suos, neminem viderunt nisi solum Jesum. Si Moyses et Elias ncui vox Patris dedisset testimonium. Bene vident illos evanuisse; quia postquam umbra legis et prophetarum discessit, quae quasi nube apostolos texerat, Evangelium remansit. Jesum solum, dictum est, quia cum manisfestaverit se electis, debit. Propter quam unitatem alibi dicit: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo . Et descendentibus illis de monte, praecepit Jesus, dicens: Nemini dixeritis visionem, donec Filius hominis a mor
Abbreviated transcription (Latin):
responsionẽ: s pater ꝓ filio respondit. ut uer¬
bũ dm̃ compleret᷑. Ego testimoniũ ñ dico ꝓ
me: s pater qͥ me misit. Sensus ẽ. Meo filio
ẽtabernaculũ obtemꝑandi consiituendũ:
cuꝰ serui sunt moyses & helyas. Hinc de eo
moyses scͥpsit. Ipsum audietis: iuxta omĩa
irdane baptiato. sic in monte tͥnitatis my¬
striũ. declarari: qͥa gł̃am illiꝰ quã in baptisma¬
te confitem᷑. in resurrectione uidebimꝰ. Nec
srustra sp̃c sẽs hic in nube lucida. illic apparet
in colum̃ba: qͥa qͥ nunc simplici corde fidem
de. Iriplicem ob causã terrent᷑. Se errasse
cognouerunt. nubes lucida oꝑuit eos: ta-¬
bnaculũ de frondib aut temptoriis queren¬
tes. uoce patͥs audita: ñ poterant homines
fragiles sustinere maioris glȩ conspectum:
Deniq quanto qͥs ampliora quesierit: tanto
magis ad inferiora dilabit᷑. si ignorauerit
mensurã suam. Qui deo uult facere tab̃nacu¬
lum: p̾paret ei penetralia cordis sui. Et

Expanded text:
 sed Pater pro Filio respondit, ut verbum Domini compleretur: Ego testimonium non dico pro me, sed Pater qui me misit. Sensus est: Meo Filio est tabernaculum obtemperandi constitutum, cujus servi sunt Moyses et Elias. Hinc de eo Moyses scripsit: Ipsum audietis juxta omnia qJordane baptizato, sic in monte Trinitatis mysterium declarari. Quia gloriam illius quam in baptismate confitemur, in resurrectione videbimus. Nec frustra Spiritus sanctus hic in lucida nube, illic apparet in columba; quia qui nunc simplici corde fidem nt valde. HIERON. Triplicem ob causam terrentur. Se errasse cognoverunt; nubes lucida operuit eos, tabernaculum de frondibus aut tentoriis quaerentes: voce Patris audita, non poterant homines fragiles sustinere majoris gloriae conspectum. Denique, quanto quis ampliora quaesierit, tanto magis ad inferiora dilabitur, si ignoraverit mensuram suam. Qui Deo vult facere tabernaculum, praeparet ei penetralia cordis sui. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Et interrogauerunt eũ discipłi Rlxxxͦuiiui
dicentes. Quid gͦ scͥbȩ dicunt: qͥa helyam
oportet pͥmũ uenire. Sensus est. Quando¬
quidẽ hehyas tam cito recessit a nob: gͦ qͥd ẽ¬
hoc qͦd scͥbȩ dicunt de helya: Quomꝰ intelli¬
gemus illud: Tradunt scribȩ uixta malachi¬
am ꝓpħam: helyam precessurũ saluatoris
aduentũ. Estimant gͦ discipuli hanc aduen¬
tus głam eẽ quã iuderant: & dicunt. Si iam
uenisti in glłã: qͦmͦ p̃cursor tuus ñ apparet s
Maximeq hoc dicunt:: qͥa helyas recesserat.
Et ille respondens: ait illis. helyas quidem

Expanded text:
interrogaverunt eum discipuli, dicentes: Quid ergo Scribae dicunt, quia Eliam oportet primum venire? Sensus est: Quandoquidem Elias tam cito recessit a nobis, ergo quid est quod Scribae dicunt de Elia? Quomodo intelligimus illud? Tradunt Scribae juxta Malachiam prophetam Eliam praecessurum Salvatoris adventum . Aestimant ergo discipuli hanc adventus gloriam esse quam viderant, et dicunt: Si jam venisti in gloria, quomodo praecursor tuus non apparet? maximeque hoc dicunt, quia Elias recesserat. At ille respondens, ait illis: Elias qui
Abbreviated transcription (Latin):
docent dispensationis dominicȩ mysterũ.
Discipuli scd̃m lucam eiugilantes uisione ui¬
derunt: qͥa sc̃ĩ post mortẽ excitati. maiesas
diũ uidebunt. Moysen & helyam tunc sps¬
labunt᷑ in gła: qͥa tunc melius intelliqut
qͦmͦ iota unũ aut apex unus ñ preterit a let
& quomꝰ dñs legẽ & ꝓph̃as ñ uenit soluere ses
ad implere. Aliter. ꝑ moysen mortuũ. sigua¬
tͣ sci qui ab initio mundi usq ad diem ui¬
cii defunch. in ipso uidicio sunt resuscitani:.
ꝑ helẏam uiuentẽ. qui uiui inuienient᷑. Iss
in maiestate uident᷑ & excessũ dñi dieunt:

Expanded text:
onis Dominicae mysterium. Discipuli secundum Lucam evigilantes, visionem viderunt. Quia sancti post mortem excitati, majestatem Domini videbunt. Moysen et Eliam tunc speculabuntur in gloria, quia tunc melius intelligent, quomodo iota unum aut apex unus non praeteriit a lege, et quomodo Dominus legem et prophetas non venit solvere, sed adimplere . Aliter: Per Moysen mortuum signantur sancti, qui ab initio mundi usque ad diem judicii defuncti, in ipso judicio sunt resuscitandi; per Eliam viventem, qui vivi invenientur. Isti in majestate videntur, et excessum Domini dicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
scandalum mͥ es: idest me offendis. Seiat pr¬
dens lector pecro hanc beatitudinẽ. qͦdcũq
ligaueris suꝑ terrã & cetera in futuro ꝓmissã.
nam si statim data eẽt ei. nunquã in eo pͣus
confessionis error locũ inuenisset: m elxx.

Expanded text:
scandalum mihi, id est, me offendis. Sciat prscandalum mihi, id est, me offendis. Sciat prudens lector, Petro hanc beatitudinem, quodcunque ligaveris super terram et caetera, in futuro promissam. Nam, si statim data esset ei, nunquam in eo pravae confessionis error locum invenisset. M.
Abbreviated transcription (Latin):
poterat fieri: nisi carnẽ indueret mortale
Deus enĩ mori ñ poterat m chepini ultee
t assumens eũ petrus: cepit increpar
Edicens. Absit a te dñe: ñ erit tͥ hoc Ingr
co habet᷑ ꝓpitius tͥ sis dñe: qͦd meliꝰ ẽ. quam
absit a te dñe. Non putat petrus fieri posse:
ut filius dĩ occidat᷑. Assumitq eum in affeti
suũ: uel separatim ducit. ne presentib ats
condiscipulis. magistrũ uideat᷑ arguere. Eu
conuersus: dixit petro. Uade post me satha¬
na. Scandalum es mͥ: qͥa ñ sapis ea quȩ d̃i fc̃
s ea quȩ hominũ. Qa contraria loqueris u¬
luntati meȩ: debes aduersarius appellari. d̾a¬
thanas interpretat᷑ aduersarius: siue contrarꝰ
Multi putant qͦd petrus ñ sit correctus. s ma¬
lignus sp̃c. hȩc dicere suggerens ex: s mͥñꝙͣ.
affectu ueniens. Uade pꝰ me. idest sequere meã
sententiã: ut granũ tritici cadens in terram.
multos afferat fructus. Uolendo enĩ preire.

Expanded text:
poterat fieri, nisi carnem indueret mortalem. poterat fieri, nisi carnem indueret mortalem. Deus enim mori non poterat. M. 169VI R. 84 Et assumens eum Petrus, coepit increpare illum, dicens: Absit co habetur: Propitius tibi sis, Domine. Quod melius est, quam absit a te, Domine Non putat Petrus fieri posse, ut Filius Dei occidatur, assumitque eum in affectum suum, vel separatim ducit, ne praesentibus caeteris condiscipulis magistrum videatur arguere. Qui conversus dixit Petro: Vade post me, Satana; scandalum es mihi, quia non sapis ea quae Dei sunt, sed ea quae hominum. Quia contraria loqueris voluntati meae, debes adversarius appellari. Satanas interpretatur adversarius sive contrarius. Multi putant, quod non sit Petrus correctus sed malignus spiritus haec dicere suggerens ei. Sed mihi nuaffectu veniens. Vade post me, id est sequere meam sententiam, ut granum tritici cadens in terram, multos fructus afferat. Volendo enim praeire
Abbreviated transcription (Latin):
dñi: cepit eis iħc ostendere passionis suȩ ar¬
ticulum. Simulq ne horrerent mortis ꝑicu¬
lum: si diligerent regni głam. Quasi dicẽt.
Tunc me p̾dicate cum passus fuero: qͥa ñ
ꝓdest maiestate eiꝰ uulgari in ppłis: quem
postmodũ udebunt flagellari & crucifigi¬
Sapientia di homine ad exempłu quo recte
iuueremꝰ fuscepit: ꝑtinet autẽ ad uitã rectã.
ea quȩ ñ sunt metuenda. ñ metuere. Mors
autẽ metuenda ñ est. Oportuit gͦ ioipsũ
ilꝰ hommus qũe di sapientia suscepit: mox
monstrari. Sunt autẽ homines. qͥqlaus
mortẽ ipsam ñ timeant: gents tam alli
mortis horrescunt. Ni chilomius aalle
ipsa mors: ita etiã nullũ genꝰ mortis. Gons
& recte uiuenti homini metuendũ e. s
chilominus gͥ hoc qͦ illiꝰ hominis ur
stendendum fuit. Nichil enĩ erat int̾ om
genera mortis: illo genere seerabilius & fu¬
midolosius. Ideo qͦ uenit dñs in carne. ir
spem resurgendi nob̃ ostenderet. Qd aliti

Expanded text:
Domini, coepit Jesus ostendere passionis suae articulum. Simulque ne horrerent mortis periculum, si diligerent regni gloriam. Quasi diceret: Tunc me praedicate cum passus fuero, quia non prodest majestatem ejus vulgari in populis, quem postmodum videbunt flagellari et crucifigiSapientia Dei hominem ad exemplum quo recte viveremus, suscepit, pertinet autem ad vitam rectam ea quae non sunt metuenda, non metuere. Mors autem metuenda non est. Oportuit ergo idipsum illius hominis quem Dei sapientia suscepit, morte monstrari. Sunt autem homines qui, quamvis mortem ipsam non timeant, genus tamen aliquid mortis horrescunt. Nihilominus autem ut ipsa mors, ita etiam nullum genus mortis bono et recte viventi homini metuendum est. Nihilominus igitur hoc quoque illius hominis cruce ostendendum fuit. Nihil enim erat inter omnia genera mortis, illo genere exsecrabilius et formidolosius. Ideo quoque venit Dominus in carne, ut spem resurgendi nobis ostenderet. Quod aliter non
Abbreviated transcription (Latin):
ne: inueniet eam. Qͥ tẽpore ꝑsequittionis
pisentẽ utta carnis ꝑdiderit ꝓpt̾ me: inue¬
net. id est recipiet eam in resurrectione salũa
Sic istud dicit᷑ fideli: ac si agricolȩ dicat᷑. fr̃u¬
mentũ si seruas ꝑdis: si seminas renouas :
unde putreseit in puluere: inde uirideseit in
renouatione. ꝑdenda ẽ anima in hoc secło ꝓpt̾
me: subaudis ñ retinenda ꝓ desideriis terceniᷤ
Quid enim ꝓdest homini simundũ uniũsũ
lueret᷑: animȩ uͦ suȩ decrimentũ patiat᷑. Hoc
ieo dictum ẽ: qͥa dum licet uiuere. libet etiã
ambire. Duo tẽpora significat eccl̃iȩ. aliud
ꝑsequitionis quando ponenda ẽ anima. an¬
tequã dm̃ negemꝰ: aliud pacis. qnͣdo frangen¬
da sunt desideria terrena. Aut qũa dabit
homo commutationẽ ꝓ anima suaꝰ Pro
anima humana illa ẽ sola retributio: quam
psalmista canit. Quid retͥbuam dño: ꝓ om̃ibꝰ
quȩ retͥbuit mͥ: Calicem salutaris accipiam:

Expanded text:
me, inveniet eam. Qui tempore persecutionis praesentem vitam carnis perdiderit propter me, inveniet id est recipiet eam in resurrectione salvam. Sic istud dicitur fideli, ac si dicatur agricolae: Frumentum si servas, perdis; si seminas, renovas. Unde putrescit in pulvere inde viridescit in renovatione. Perdenda est anima in hoc saeculo propter me, subaudis, non retinenda pro desideriis terrenis. Quid enim prodest homini, si mundum universum lucretur, animae vero suae detrimentum patiatur? Hoc ideo dictum est, quia dum licet vivere, libet etiam ambire. Duo tempora significat Ecclesiae. Aliud persecutionis, quando ponenda est anima antequam Deum negemus; aliud pacis, quando frangenda sunt desideria terrena. Aut quam dabit homo commutationem pro anima sua? Pro anima humana illa sola est retributio quam Psalmista canit: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam,
Abbreviated transcription (Latin):
sumus ꝙ ado hoc nitim᷑. quo ꝑ nouitatẽ uo-¬
se. Conuersi naniq impii ñ erunt: ñ
So ñ sint in essentia: s ñ erunt in impieta¬
qs culpa. Nisi qͥs a seipso deficiat. ad eũ qui
 psum ẽ ñ appropinquat: nec ualet app̾¬
hepdere qͥp ultra ipsum ẽ: si nescierit mactare
o. Qui autẽ se a uicus abnegat: ut in uir¬
qttib erescat crucem suam tollat: uel ꝑ absti¬
uentiam affligendo corpus. uel ꝑ compassio¬
ne amimũ. Inde paulus. Castigo corpus me¬
umn: & in seruitutẽ redigo. De compassione
arii ait. Quis infirmat᷑: ꝙ ego ñ infirmor᷑
Baiuilantes autẽ crucem debemus seqͥ dñm.

Expanded text:
novitatem vose. Conversi namque impii non erunt, non quod non sint in essentia, sed non erunt in impietatis culpa. Nisi quis a seipso deficiat, ad eum qui super ipsum est non appropinquat, nec valet apprehendere quod ultra ipsum est, si nescierit mactare quod est. Qui autem se a vitiis abnegat, ut in virtutibus crescat, crucem suam tollat vel per abstinentiam affligendo corpus, vel per compassionem animum. Inde Paulus: Castigo corpus meum et in servitutem redigo . De compassione proximi ait: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Bajulantes autem crucem, debemus sequi Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
ut a presenti ȩccłia recipiat᷑. Grandis honor.
s graue pondus. Durum quippe ẽ. ut qͥ nescit
tenere moderamina suȩ uitȩ uidex fiat alie¬
nȩ. Unde fit. ut ipsa ligandi & soluendi potesta¬
te se pͥuet: qui hanc ꝓ sius uoluntatib gram̃
sequendo uel odium ñ ꝓ subiectors meritis exer

Expanded text:
ut a praesenti Ecclesia recipiatur. Grandis honor ut a praesenti Ecclesia recipiatur. Grandis honor sed grave pondus. Durum quippe est ut qui nescit tenere moderamina vitae suae, judex fiat alienae. Unde fit ut ipsa ligandi et solvendi potestate se privet, qui hanc pro suis voluntatibus gratiam sequendo vel odium, non pro subjecto
Abbreviated transcription (Latin):
dampnent innocentes. uel soluere se noxioᷤ
arbitrent᷑: cum apuo dm̃ ñ sententia sacer¬
dotum. s reors uita querat᷑. Legimus in le¬
uitico de lepsis. ubi iubet᷑. ut ostendant se
s qͦd habeant noticiam leꝓsi & ñ leprosi:
& possint discernere qͥ mundus. qͥ uȩ inmun¬
dus sit. Quomͦ gͦ ibi leprosũ sacerdos ĩmun¬
dũ facit: sic & hic alligat ep̃c & prb̃r: uł soluit.¬
ñ eos qͥ insontes st̃ uel noxii: s ꝓ officio suo
cũ peccator uarietates audierit. scit qͥ ligan¬
dus sit. qͥ uȩ soluendus. Sensus gͦ ẽ. Quen
do ab eccłia. ligatus erit in celis: hoc ẽ uniu̾sȩ
eccł̾iȩ quib notum erit uitabunt illũ. Uel li¬
gatius erit in celis: ioẽ celestis sententia con¬
frrmabit. qͦd eum p̾sens eccł̃ia uitet. Et qũeẽq
dum iuxerit solueris ab excõmunicatione re¬
conciliando. solutus erit in celis: id est eccl̃iȩ
quȩ hoc scient cõmunicabunt ei. Uel solutus
erit in celis: hoc ẽ celestis sententia confirmabit.

Expanded text:
dampnent innocentes vel solvere se noxios arbitrentur, cum apud Deum non sententia sacerdotum, sed reorum vita queratur. Legimus in Levitico de leprosis, ubi iubentur, ut ostendant se sed quod habeant noticiam lęprosi et non lęprosi, et possint discernere, qui mundus quive inmundus sit. Quomodo ibi lęprosum sacerdos inmundum facit, sic et hic alligat et solvitnon eos qui insontes sunt vel noxii. Sed pro officio suo cum peccatorum varietates audierit, scit qui ligandus sit, quive solvendus. Sensus ergo est: Qudo ab Ecclesia, ligatus erit in coelis, hoc est universae Ecclesiae quibus notum fuerit, vitabunt illum. Vel ligatfirmabit quod eum praesens Ecclesia vitet. Et quemcunque, dum vixerit, solveris ab excommunicatione reconciliando, solutus erit in coelis, id est Ecclesiae quae hoc scient, communicabunt ei. Vel solutus erit in coelis, id est coelestis sententia confirmabit
Abbreviated transcription (Latin):
Ambr¬
xp̃e Iubet taceri qͦo sit filius dĩ. ut fallat
princip̃e mundi: ut doceat humilitatem: &
ne adhuc rudes ꝙ imꝑfecti discipuli. maioris
predicationis mole opprimerent᷑: Comple¬
to autẽ passionis sacramento: oportuniꝰ diect᷑
apłis. Euntes docete om̃s gentes. Exinde
cepit iħc ostendere discipulis suis qͥa oportet
eũ ire iherosolimã: & multa pati a semori

Expanded text:
AMBR. Jubet taceri quod sit Filius Dei, ut fallat principem mundi, et doceat humilitatem, et ne adhuc rudes et imperfecti discipuli, majoris aedicationis mole opprimerentur. Completo autem passionis sacramento, opportunius dicitur apostolis: Euntes, docete omnes gentes . Exinde coepit Jesus ostendere discipulis suis, quia oportet circumire Hierosolymam, et multa pati a seniori
Abbreviated transcription (Latin):
Non uiuentẽ uiuificare uitit᷑: qͥ reum absolũẽ
conat᷑. Soluerunt discipuli uiuentẽ lararum.
qũe magister suscitauerat: nam si mortuum
soluerent. fecorẽ magis ostenderent qũa uirtu¬
tem. Ergo nos illos debemus soluere: qͦs in
confessione nouimꝰ gra dĩ uiuificatos esse:¬

Expanded text:
n viventem vivificare nititur, qui reum absolvere conatur. Solverunt discipuli viventem Lazarum, quem magister suscitaverat Joan. XI: nam si mortuum solverent, fetorem magis ostenderent quam virtutem. Ergo nos illos debemus solvere, quos in confessione novimus gratia Dei vivificatos esse
Abbreviated transcription (Latin):
de haptismo. dimittit peccata: ꝙ ab eccl̃iȩ pace alienatio
tenet peccata. ñ scd̃m arbitrium hominum.
s scd̃m arbitrium di. Petra tenet petra di¬
mitit: columba tenet. columba dimitut.
foris quippe nec ligari qͥd potest nec solui:
quando intra ȩccłiam ñ ẽ qui ligare possit.
aut soluere. Seiendum qͥa discernendi scien¬
tia. incipit clauis eccłiȩ eẽ: uͥ ligandi soluen¬
diq auctoritas ei ad dit᷑. Hoc autẽ sit ꝑ mi¬
nisteriũ ep̃ale in ordinatione prb̃roꝵ. uł qd̾
t᷑. Nulli enim licet excõmunicare alterui
parrochianũ: qͥa talis excõmunicatio uires
ñ habet. Nullus enĩ alterius iudicis. nisi
sui sententia tenebit᷑: aut dampnabitur.
Sunt autẽ qͥ dicunt potentiam ligandi
uel soluendi. id est claudendi ȩccl̃iam pecca¬
torib uel aꝑiendi. pluralit̾ dici duas claues :¬
ꝓpder hos scilicos duos effectus. qͦd ea peccator
ligat᷑. hoc ẽ extra ȩccłiam eicit᷑: & ea soluitur.

Expanded text:
esia dimittit peccata, et ab Ecclesiae pace alienatio tenet peccata, non secundum arbitrium hominum, sed secundum arbitrium Dei. Petra tenet, petra dimittit; columba tenet, columba dimittit. Foris quippe nec ligari quid potest vel solvi, quando extra Ecclesiam non est qui ligare possit aut solvere. Sciendum quia discernendi scientia incipit esse clavis Ecclesiae, ubi ligandi solvendique auctoritas ei additur. Hoc autem fit per ministerium episcopale in ordinatione presbyterorum, vtur. Nulli enim licet excommunicare alterius parochianum, quia talis excommunicatio vires non habet. Nullus enim alterius judicis nisi sui sententia tenebitur aut damnabitur. Sunt autem qui dicunt potentiam ligandi vel solvendi, id est, claudendi Ecclesiam peccatoribus vel aperiendi, pluraliter dici duas claves, propter hos scilicet duos effectus: quod ea peccator ligatur, hoc est, extra Ecclesiam ejicitur, et ea solvitur,
Abbreviated transcription (Latin):
extra iherłm. Hon poterit ꝑturbare hero¬
des quin ita agam. & ita consummar: s nec
mortẽ corporis mei poterit oꝑari. quã in ierłm
oportet ficri: uͥ ñ ipse s pilatus dominatur.
Non enim capit subaudis aliqua scͥptura me
ꝓpħam ꝑire extra iherłm. Sepe quidẽ dictũ
est et aobuc dicis importunitati de serie
hystoriȩ contendenti: ut quȩ capitula pu¬
tauerit ñ sua ꝓpͥa loca obtinere: intelligat
more istiꝰ scͥpture p̾occupando uel recapitu¬
actum ẽ autẽ in sequenti die accessit ad

Expanded text:
extra Jerusalem. Non poterit pertubare Heroextra Jerusalem. Non poterit pertubare Herodes quin ita agam et ita consummer, sed nec mortem corporis mei poterit operari, quam in Jesusalem oportet fieri, ubi non ipse, sed Pilatus dominatur. Non enim capit, subaudis aliqua scriptura, me prophetam perire extra Jerusalem. Saepe quidem dictum est, et adhuc dicimus importunitati de serie historiae contendentium, ut quae capitula putaverit non sua propria loca obtinere, intelligar more istius scripturae, praeoccupando vel recapituactum est autem, in sequenti die accessit ad
Abbreviated transcription (Latin):
b currens. Quȩ cuncta hereticis quorũ he¬
rodes typũ tenet congruunt: qͥ xp̃m occid̾e
idest humilitatẽ fidei xp̃ianȩ credentib e¬
riꝑe moliunt᷑. Ecce eicio demonia. ꝙ sani¬
tates ꝑficio. hodie et cras: ꝙ tercia die consum¬
mor. Mystice hȩc intelligenda sunt: qͣsi dicat.
Nec herodes nec heretici. quor ipse figiua ẽ:
poterunt ꝑturbare. qͦd intendo facere. Inten¬
do autẽ eicere demonia de cordib hominũ
ut relictis uanitatib in me credant. & ꝑfice-¬
re sanitates. ut scd̃m p̃cepta mea uuant: pꝰ̾ea
consũmabor in corpore meo qͦd ẽ ȩccl̃ia: qnͣdo
in die resurrectionis glificatam ad consortium
angłoꝵ ꝑducam. Prima gͦ dies ẽ ꝑ grãm dei
abrenuntiare uanitatib: scd̃a concordare ue¬
ritati morib & uita: tertia ẽ ultima głificati¬
o. Uerumtam̃ oportet me hodie & eras et
sequenti ambulare: qͥa ñ capit ꝓpħam ꝑire

Expanded text:
bus currens, Quae cuncta haereticis, quorum Hebus currens, Quae cuncta haereticis, quorum Herodes typum tenet, congruunt: qui Christum occidere, id est, humilitatem fidei Christianae credentibus eripere moliuntur. Ecce ejicio daemonia, et sanitates perficio hodie et cras; et tertia die consummor. Mystice haec intelligenda sunt. Quasi dicat: Nec Herodes, nec haeretici, quorum ipse figura est, poterunt perturbare quod intendo facere. Intendo autem ejicere daemonia de cordibus hominum; ut relictis vanitatibus in me credant; et perficere sanitates, ut secundum praecepta mea vivant. Postea consummabor in corpore meo, quod est Ecclesia, quando in die resurrectionis glorificatam ad consortium angelorum perducam. Prima ergo dies est, per gratiam Dei abrenuntiare vanitatibus; secunda, concordare veritati moribus et vita; tertia est ultima glorificatio. Verumtamen oportet me hodie et cras et sequenti die ambulare, quia non capit prophetam perire
Abbreviated transcription (Latin):
Oyi uenturus ẽ in scdo saluatoris aduentu
corporalit̾: iam ꝑ ioħem uenit in uirtute et
spũ. Et sicut in ioħis nece phariseoꝵ factio
consensit: ita & in occisione dñi herodes uolun¬
tatem iunxit: qͥ eum despectum remisit pila¬
to ad crucifigendũ. Rxe. Et cũ uenis¬
set ad turbam: uidit scͥbas conquirentes cũ
illis. Et confestim om̃is ppłs uidens eũ stupe
factus ẽ: expauerunt. & accurrentes saluta¬
bant eũ .Ꝙ. interrogauit eos. Quid inter
uos conquiritis Scit & interrogat: ut
confessio pariat salutẽ. et murm᷑ cordis nr̃i
sermonib soluat᷑: ut est. Dic iniquitates pͥus:
ut iustificeris. Quid autẽ quererent: ȩuan-¬
t accesserunt quid̃a phariseoꝵ: dicentes
illi. Exi et uade binc: quia herodes uult
te occidere. Exi de galilea ubi dominat᷑ hero¬
des: ꝙ transi in locum uͥ ñ habeat potestatẽ
Et ait illis. Ide dicite uulpi illi. Propt̾ dolos
tens: & ñ rectis itinerib. s tortuosis anfracti¬

Expanded text:
i venturus est in secundo Salvatoris adventu corporaliter, jam per Joannem venit in virtute et spiritu. Et sicut in Joannis nece Pharisaeorum factio consensit, ita et in occisione Domini Herodes voluntatem junxit, qui eum despectum remisit Pilato ad crucifigendum. R. 90X Et cum venisset ad turbam, vidit Scribas conquirentes cum illis. Et confestim omnis pfactus est, et expaverunt, et accurrentes salutabant eum. Et interrogavit eos: Quid inter vos conquiritis Scit et interrogat, ut confessio pariat salutem, et murmur cordis nostri sermonibus solvatur; ut est: Dic iniquitates prius, ut justificeris . Quid autem quaererent, evangEt accesserunt quidam Pharisaeorum, dicentes illi: Exi et vade hinc, quia Herodes vult te occidere. BEDA. Exi de Galilaea ubi dominatur Herodes, et transi in locum ubi non habeat potestatem. Et ait illis: Ite, dicite vulpi illi. Propter dolos utens, et non rectis itineribus, sed tortuosis anfracti
Abbreviated transcription (Latin):
uersus eam: & tͥ dabo elaues regni celoꝵ. Pec¬
cata & doctrinȩ hereticoꝵ. st̃ portȩ inferi. Cla¬
ues regni celorũ ipsam discernendi scientiam
potentiamq nominat: qua dignos recipere
in regnũ:. indignos secludere deberet a regno
Unde subdit᷑. Et qͦdeumq ligaueris suꝑ
teria: erit ligatum & in celis. Et qͦdcumq
solueris suꝑ teriã: erit solutum & in celis:

Expanded text:
 dabo claves regni coelorum. Peccata et doctrinae haereticorum sunt portae inferi. Claves regni coelorum, ipsam discernendi scientiam potentiamque nominat, qua dignos recipere in regnum, indignos secludere deberet a regno. Unde subditur: Et quodcunque ligaveris super terram, erit legatum et in coelis. Et quodcunque solveris super terram, e
Abbreviated transcription (Latin):
iguificat spuale. Pater quippe filio columbȩ
reuelauit: qͥa una ẽ gr̃a patris & filiu et sp̃c scĩ.
bariona syrum ẽ. & hebreum. Et ego di¬
co tͥ quia tu es petrus: & suꝑ hanc petram edi-¬
ficabo ȩccłiam meã. Tu dixisti me ẽẽ filiũ dĩ¬
uiur: & ego euiꝰ dicere facere ẽ. dico tͥ qͥa tu es
petrus. Princeps apłoꝵ nunc petrus. nc̃ cepbas¬
i dictt᷑. ñ sensu diuerso: s qu̾a nos latine ꝙ grece
in petram xp̃m credebat: & scd̾m mechaforã
petiȩ dicit᷑ ei. E dificabo ȩccl̃iam meã suꝑ hanc
petiam: hoc ẽ suꝑ hoc firmamentũ fidei. Uel
suꝑ meipsũ. Hinc apłs ait. fundamentũ ali¬
uo nemo potest ponere pret̾ id qͦd positum ẽ:¬

Expanded text:
significat spirituale. Pater quippe Filio columbae revelavit, quia una est gratia Patris et Filii et Spiritus sancti. Barjona Syrum est et Hebraeum. Et ego dico tibi, quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. vivi. Et ego, cujus dicere facere est, dico tibi quia tu es Petrus. Princeps apostolorum, nunc Petrus, nunc Cephas dicitur, non sensu diverso, sed quam nos Latine et Graece in petram Christum credebat, et secundum metaphoram petrae dicitur ei: Aedificabo Ecclesiam meam super hanc petram, hoc est, super hoc firmamentum fidei BEDAsuper meipsum. Hinc Apostolus ait: Fundamentum aliud nemo potest ponere, praeter id quod positum e
Abbreviated transcription (Latin):
octauo die gatidiũ resurrectionis uenturum
erat. Nos etiam post sex huiꝰ sed̃i ȩcates & sep¬
psalmus ꝓ octaua inscribit᷑: qͥa ꝑ sex ȩcates
quib oꝑari licet. precib est instandũ: ne in
octauo retributionis tẽpore corripiam᷑ ab i¬
rato iudice. Unde psalmus ita incipit. Dñe
in quẽ ascendit: significat ut mente in excel¬
sis habitent. qͥ in decore suo xp̃m uidere desi¬
derant. IN trib apłis: ostendit᷑ priuilegiũ
dignitatis eoꝵs. Ducunt᷑ seorsum: qͥa multi¬

Expanded text:
octavo die gaudium resurrectionis venturum octavo die gaudium resurrectionis venturum erat. Nos etiam post sex hujus saeculi aetates, et seppsalmus pro octava inscribitur; quia per sex aetates quibus operari licet, precibus est instandum, ne in octavo retributionis tempore corripiamur ab irato judice. Unde psalmus ita incipit: Dominin quem ascendit, significat ut mente in excelsis habitent, qui in decore suo Christum videre desiderant. In tribus apostolis ostenditur privilegium dignitatis eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ quida de hic stantib qui ñ gustabt̃ mortẽ.
donec uideant filiũ hominis. uenientẽ in
regno suo. P oterant tacita cogitatione
apłi huiꝰmodi scandalũ sustinere. Occisionẽ
& mortẽ nunc dicis ẽẽ uenturã: gla autẽ ꝗͣ
ꝓmittis. in longa tempora differtur. Ne gͦ
desꝑatione uel tedio frangerent᷑: occultors cog¬
nitor. presentẽ timor̃e p̾senti compensat p̾mio:
Quasi dicat. Ob incredulitatẽ ur̃am qͣlis in
regno głȩ uenturus sim: uob̃ in p̾senti tẽpore
demonstrabo. Uel ꝓmittit aliqͦs de discipti-¬
lis uisuros dilatationẽ eccłiȩ. anteqũa ꝑ mor-¬
tẽ recedant de mundo: ut in p̃senti contra
mundi glam erecta. certius credat᷑ in celo re¬
gnatura. Decenter dictũ ẽ gustabunt: quia
stantes cũ xp̃o mortẽ corporis gustant: uitã
uͦ animȩ retinent. Hel etiam ex conditione
gustus: tenuem quand̾ã fidelib libationẽ
mortis ostendit. Et post dies sex: assũp
cus sex. Ibi pͥmus addit᷑ & extremus: hic me

Expanded text:
t quidam de hic stantibus, qui non gustabunt mortem donec videant Filium hominis venientem in regno suo. Poterant tacita cogitatione apostoli hujusmodi scandalum sustinere; occisionem et mortem nunc dicis esse venturam. Gloria autem quam promittis, in longa tempora differtur. Ne ergo desperatione vel taedio frangerentur, occultorum cognitor praesentem timorem praesenti compensat praemio. BEDA. Quasi dicat: Ob incredulitatem vestram qualis in regno gloriae futurus sim, vobis in praesenti tempore monstrabo. Vel promittit aliquos de discipulis visuros dilationem Ecclesiae, antequam per mortem recedant de mundo, ut in praesenti contra mundi gloriam erecta, certius credatur in coelo regnatura. HILAR. Decenter dictum est gustabunt; quia stantes cum Christo, mortem corporis gustant, vitam vero animae retinent. Vel etiam ex conditione gustus tenuem quamdam fidelibus libationem mortis ostendit. Et post dies sex, assumpscus sex. Ibi primus additur et extremus, hic med
Abbreviated transcription (Latin):
omiub mercede uere confessionis. Quasi dicat.
Qo earo a sanguis reuelare nequiuit: sp̃c scĩ
Qũ tͥ reulauit. Ergo ex confessione sortitur
socabulũ: qͥa bariona filius columbȩ sonãt.
Ali dicunt qͥd symon .i. petrus filꝰ sit ioħ̃is.¬

Expanded text:
omnibus mercedem verae confessionis. Quasi dicat: Quod caro et sanguis revelare nequivit, Spiritus sancti gratia tibi revelavit. Ergo ex confessione sortitur vocabulum. Quia Barjona sonat filius columbae. Alii dicunt quod Simon id est, Petrus fil
Abbreviated transcription (Latin):
rũq nutaret uerttas sine factis: fides plenissi¬
ma gestoꝵs testificationib exhibet᷑: Ioħes ñ
fuit mollib uestitus: qͥa uitã peccantiũ non
blancim̃tis fouit: s asꝑitate increpauit. Uñ
salomon. Herba sapientiũ qͣsi stimuli: q sic̃

Expanded text:
rumque nutaret veritas sine factis, fides plenissirumque nutaret veritas sine factis, fides plenissima gestorum testificationibus exhibetur. Joannes non fuit mollibus vestitus, quia vitam peccantium non blandimentis fovit, sed aspere increpavit. Unde Salomon: « Verba s
Abbreviated transcription (Latin):
uestib: q locustis uiuit & pilis cameloꝵ in¬
dut᷑  Hic notandũ qͥa rigida utta &e p̾dica lei¬
dio declinare debet molliũ palatia. quȩ fre¬
quentant mollib induti adulantes: qͥ po¬
nunt puluinaria sub eubito qͥ uitã peccan¬
tiũ palpant. ñ pungunt: ut uł sic aliquid
uenentur: Nemo existimet: in studio pre¬
ciosaꝵ uestiũ peccatũ deesse Ind e petrꝰ apl̃s
in epła sua ad feminas. Non in ueste p̾ciosa
Seo qͥd existis uidere: ꝓpħam: Utiq dico uob̾:
&e plusqũa ꝓpħam. It hoc ẽ iohes plusqũa
ꝓpħa: qͥa digito demonstrauit qu̾e ceteri uen-¬
turum pͣdixerant. Illa duo. s. sed qͥd existis¬
uibere. legun᷑ ꝓ .&. M ystice lex peccatis
ppłi uincta ce pectorib peccatoꝵ qͣsi carcerib
luce uacuatis inclusa tenebat᷑: ne ꝑ eam xp̃c
intelligi posset. ¶ittit gͦ discipulos ad
euangłm contuendũ ut supplementũ conse¬
quant᷑: qͥa plenitudo legis ẽ xp̃c. Cum gͥ ple-¬

Expanded text:
tibus, qui locustis vivit, et pilis camelorum induitur? Hic notandum, quia rigida vita et praedicatio declinare debet mollium palatia, quae frequentant mollibus induti, adulantes, qui ponunt pulvinaria sub cubito , qui vitam peccantium palpant, non pungunt, ut vel sic aliquid venentur. Nemo existimet in studio pretiosarum vestium peccatum deesse. Unde Petrus in Epistola sua ad feminas: Non in veste pretiosa . Sed quid existis videre? prophetam? Utique, dico vobis, et plus quam prophetam. In hoc epropheta, quod digito monstravit quem caeteri venturum predixerant. Illa duo, sed, sed, leguntur pro et. Mystice. Lex peccatis populi juncta et pectoribus peccatorum quasi carceribus luce vacuitatis inclusa tenebatur, ne per eam Christus intelligi posset. Mittit ergo discipulos ad elium contuendum, ut supplementum consequantur, quia plenitudo legis est Christus. Cumque ple
Abbreviated transcription (Latin):
& me uituꝑatis: in q̃ magna dissonantia appa¬
ret. Igit᷑ aut facite. idẽ. ddiscite me bonũ siẽ opus
meũ: aut utrũq malũ si potestis. & me et opus
bona tantũ sint oꝑa. ꝙ mali mala. Si gͦ facta
quȩ cernttis bona sunt: ñ ẽ diabolus qui ea facit:
Seipsũ dieit arborẽ: suũ opus fructum
Progenies uperarũ: quomͦ potestis bona loqͥ
eũ sitis mali  Ex abundantia enĩ cordis. os lo¬
quit᷑ Hic ostendit illos ẽẽ malã arborem. &
malos fructus dare: cũ intentione cordis eorũ
Ponus homo. de bono thesauro ꝓfert bona:
Nꝙ malus homo de malo thesauro ꝓfert
mala. Sic nec xp̃c mala: nec diabolus potest
maior aliquando maiora minor m̾ces seqͣt᷑:¬

Expanded text:
et me vituperatis: in quo magna dissonantia appaet me vituperatis: in quo magna dissonantia apparet. Igitur aut facite, id est, dicite me bonum sicut opus meum, aut utrumque malum, si potestis, et me et opus bona tantum sint opera, et mali mala. Si ergo facta quae cernitis bona sunt, non est diabolus qui ea facit. Seipsum dicit arborem; suum opus, fructum. Progenies viperarum, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali? Ex abundantia enim cordis os loquitur. Hic ostendit illos esse malam arborem, et malos fructus dare, cum in intentione cordis eorum Bonus homo de bono thesauro profert bona, et malus homo de malo thesauro profert mala. Sic nec Christus mala, nec diabolus potest major, aliquando majora minor merces seq
Abbreviated transcription (Latin):
uł etiã de paruulis qͥ neq recta intentione bap¬
tuant᷑: ꝙ si exterius integram baptisii form̃ã
cit sp̃c fornicationis. & amor sectandi ebrietatẽ.
sp̃e ebrietatis: ita uoluntas scient̾ impugnan¬
di ueritatẽ. nuneupat᷑ sp̃e blasphemiȩ. cuiꝰ re¬
missio multis nulla fiet mȩternũ: Hic redar¬
guit᷑ origenes asserens post uidiciũ uniu̾sale
transactis scłoꝵ uoluminib innumeris. cuucto
pecatores ueniã consequituros: & ad celum
ituros. Qd̃ uͦ dicit᷑ neq in hoc scło neq in fitturo:
dat intelligi quasda culpas in hoc scło. qͣsdam
uͦ laxari in futuro. Ed enim de uno negat᷑. con¬
sequens ẽ de quib dam concedi: s tam̃ de muinimiᷤ
peccatis credendũ ẽ. ut ẽ otiosus sermo immo¬
deratus risus: M cxxiiii. Aut facite ar¬
borem bonã &e fructum eiꝰ bonũ: aut facite arbo¬
rẽ malã & fructum eiꝰ malũ. Siquide ex fructu ar¬
bor cognoscit᷑ Meuidetis oꝑa bona facere.

Expanded text:
ur ad baptismum, neque recta intentione baptizantur, etsi exterius integram baptismi formam scitur spiritus fornicationis, et amor sectandi ebrietatem spiritus ebrietatis, ita voluntas scienter impugnandi veritatem, nuncupatur spiritus blasphemiae, cujus remissio multis nulla fiet in aeternum. Hic redarguitur Origenes, asserens post judicium universale transactis saeculorum voluminibus innumeris, cunctos peccatores veniam consecuturos, et ad coelum ituros. Quod vero dicitur, neque in hoc saeculo, neque in futuro, datur intelligi, quasdam culpas in hoc saeculo, quasdam vero laxari in futuro. Quod enim de uno negatur, consequens est de quibusdam concedi, sed tamen de minimis peccatis credendum est, ut est otiosus sermo, immoderatus risus. M. 124X Aut facite arborem bonam, et fructum ejus bonum, aut facite arborem malam, et fructum ejus malum. Siquidem ex fructu arbor cognoscitur. Me videtis opera bona facere,
Abbreviated transcription (Latin):
nis mysteriũ nesciebat:ꝙ putabat ioħem du¬
bitare de xp̃o: ut intelligeret ioħem ñ sͥ s dis¬
cipuł suis int̾rogasse. inquit istud ad laudem
ioh̾is: P er harundinẽ designat animũ hy¬
cognitione dĩ uacuum. & ad inmundoꝵ sp̃u¬
um flatũ uagantẽ: qũe ñ habebat ioħes: qͥa
nec ꝓsꝑis erigebat᷑. nec aduersis inclinari no¬

Expanded text:
rium nesciebat, et putabat Joannem dubitare de Christo, ut intelligeret Joannem non sibi, sed discipulis suis interrogasse, inquit istud ad laudem Joannis. Per arundinem designat animum cogitatione Dei vacuum, et ad immundorum spirituum flatum vagantem, quem non habebat Joannes, quia nec