comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seminationẽ fieri potuisse filiorum: sine quo in corpore mostis huus
fieri non potest. Vt autẽ ad istam commemorationẽ huma nȩ mi¬
seriȩ et diuinegratic uenir& a postolus supradixerat. Video aliam
legem in membris icis repugnantẽ legimentis mee & captiuantẽ
me inlege peceati quac est in membrismcis. Posthaec autẽ uerba ex
gida dipinrixpm̃dim̃ nrm̃. Incorporcigitur mostis huius quale in
paradiso antepeccatũ fuit: proftrco non erat alialex in membrisnr iꝰ
repugnans legimentis nrãe. quia caquando nolumus & quando non
consentimus. pec cimembra nr̃a ut implcat qđ appetit exhibemus:
habitat tam̃ in eis. et mentem resistentẽ repugnantẽq sollicitat: ut
ipse conflictus etiam sinon sitdamnabilis quia non ꝑficit iniquitatẽ.
Sit tam̃ miserabilis quia non hab& pacem. Satisigitur admonue¬
rim sic istũ uerbamea uelut refellenda sibi proponere uoluisse: ut

Expanded text:
seminationem fieri potuisse filiorum, sine quo nunc in corpore mortis hujus seminationem fieri potuisse filiorum, sine quo nunc in corpore mortis hujus fieri non potest. » Ut autem ad istam commemorationem humanae miseriae et divinae gratiae veniret Apostolus, supra dixerat: Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in metum dominum nostrum. in corpore igitur mortis huius, quale in paradiso ante peccatum fuit, profecto non erat alia lex in membris nostris repugnans legi mentis nostrae, quia et quando nolumus et quando non consentimus nec ei membra nostra ut impleat quod appetit exhibemus, habitat tamen in eis et mentem resistentem repugnantemque sollicitat, ut ipse conflictus, etiamsi non sit damnabilis, quia non perficit iniquitatem, sit tamen miserabilis, quia non habet pacem. satis igitur admonuerim sic istum uerba mea uelut refellenda sibi proponere uoluisse, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uimia apostolisententia quadx̃ dedõpatre quieruit nos depocestate
tenebrarũ : E transtulit in regnum fili claritatissuȩ in probissime &
impussime paruulosse parari: idegꝓculdubio uerba ista pt̃ mittere
quam poncre maluit. Posthace illudnrm̃ posuit ubi diximus. haec¬
enim quacabin pudentib in pudent̃ laudatur pudenda concupiscen¬
tia. nulla ess& nisi homoante peccass&. Nuptieuero essent &iam¬
sinemopeccass&. Fier& quippe sine istomorbo seminatio filiorum
Hucusq ille uerbamca posuit. Timuit enim qd adiunxi. incorpore
uitac illius. sine quonunefierinemo potest incorpore mostis huius:
ethicuticam sententiam non finir&. Sedeamquodam modo de¬
truncar&: illud a postoli testimoniũ formidauit ubiait. Miser ego
homo quis meliberauit decorpore mostis huius: Gratia dĩꝑihm̃ xp̃m¬
dnm̃nr̃m: Non eͣratcorpus mostis huius in paradiso ante peccatum
ꝓpt̃qđ diximus incorporeuitȩ illius quacibi erat Sinc isto morbo

Expanded text:
illa apostoli sententia, qua dixit de deo patre: qui eruit nos de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii caritatis suae, improbissime et impiissime paruulos separari. ideo procul dubio uerba ista praetermittere quam ponere maluit. Post haec illudenim quae ab impudentibus impudenter laudatur, pudenda concupiscentia, nulla esset, nisi homo ante peccasset: nuptiae vero essent, etiamsi nemo peccasset; fieret quippe sine isto morbo seminatio huc usque ille uerba mea posuit; timuit enim quod adiunxi: \'in corpore uitae illius, sine quo nunc fieri non potest in corpore mortis huius\'. et hic ut meam sententiam non finiret, sed eam quodam modo detruncaret, illud apostoli testimonium formidauit, ubi ait: miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? gratia dei pnostrum. Non enim erat corpus mortis hujus in paradiso ante peccatum, propter quod diximus, « in corpore vitae illius, » quae ibi erat, « sine isto morbo
Abbreviated transcription (Latin):
indiuinitatis: Neq enimmentitur euangeliũ ubi
legitur : Eterat pater eius & mater mirantes suꝑhis quae dicebantur
de illo. Et alioloco. Itibant parentes eius ꝑ omnes annos inhic¬
rusalem. Itempaulopost. Et dixit mater eius adillũ. Fili quidfe¬
cistinobissic Eccepattuus ecego dolentes querebamuste. Atille
ut ostender& habere seprȩter illos patremqui eum genuit pręter matrẽ.
responditcis : Quid est quod mequerebatis. nesciebatis quia in his quȩ
patrisicisunt opost& meesse: Itrursus nehocdicto parentes illos
negasse putaretur. euangelista secutus adiunxit. Et ipsinon intellexe¬
runt uerbum quod dixit ad illos. Et descendit cumeis ecuenit nazar&h
et erat subdicus illis: Quib: subditus. nisi parentibus: Quis autẽ subdi¬
tus nisi ihs xp̃s Quicum in forma dĩ ec̃t. non rapinam arbitratus est
esse equalisdõ Curergo illis subditus qui longe infra formamdierant.
nisi quia sem& ipsum exinaniuit formam seruiaccipiens. Cuiusfor

Expanded text:
divinitatis. Neque enim mentitur Evangelium, ubi legitur: Et erant pater ejus et mater mirantes super his quae dicebantur de illo. Et alio loco: Et ibant parentes ejus per omnes annos in Jerusalem. Item paulo post: Et dixit mater ejus ad illum: Fili, quid fecisti nobis sic? Ecce pater tuus et ego dolentes quaerebamus te. At ille ut ostenderet habere se praeter illos patrem, qui eum genuit praeter matrem, respondit eis: Quid est quod me quaerebatis? Nesciebatis quia in his quae patris mei sunt, oportet me esse? et rursus, ne hoc dicto parentes illos negasse putaretur, euangelista secutus adiunxit: et ipsi non intellexerunt uerbum quod locutus est ad illos. et descendit cum eis et uenit Nazareth et erat subditus illis. quibus subditus nisi parentibus? quis autem subditus nisi Iesus Christus, qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo? cur ergo illis subditus, qui longe infra formam dei erant, nisi quia semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens, cuius for
Abbreviated transcription (Latin):
ulterinonessent. nisi ad alterutrum coniuges ꝑ man eren
mostuo uiro cum quouerum conubiũ fuit: ficriuerum conubium potest.
cumquo prius adulterium fuit. Ita man& interuiuentes quiddam
coniugale. quod necseparatio neccum altero copulatio possit aufer¬
re. Man& autem ad noxam criminis. non aduinculum foederis
Sicut apocestatȩ anima uelut deconiugioxp̃i recedens. et iamfidem
ꝑditam. sacramentae fidei non amittit. quod lauacro regenerationis
accepit. Redderetur enimproculdubio redeuntisiamisiss& abs¬
cedens Hab& hoc autẽ quirecesserit adcumulum supplicii. non ad
meritum prȩmii. Quib uero placuit ex consensu abusu carnalis
concupiscentiȩ in ꝑp&uum continere: absit ut uinculum int̃ illos con¬
iugale rumpatur. Immofirmiuserit. quomagisea pacta secum inie¬
runt. quae carius concordiusq seruanda sunt: Nonuoluntariis corpo¬
rũ nexib: seduoluntariis affectib animorum. Neq enĩ fallaciter
ab angelo dictum est adioseph. Nolitimere accipere mariam con

Expanded text:
ulteri non essent, nisi ad alterutrum coniuges permanerent. denique mortuo uiro cum quo uerum conubium fuit fieri uerum conubium potest cum quo prius adulterium fuit. ita manet inter uiuentes quiddam coniugale, quod nec separatio nec cum altero copulatio possit auferre. manet autem ad noxam criminis, non ad uinculum foederis, sicut apostatae anima uelut de coniugio Christi recedens etiam fide perdita sacramentum fidei non amittit, quod lauacro regenerationis accepit. redderetur enim procul dubio redeunti, si amisisset abscedens. habet hoc autem qui recesserit ad cumulum supplicii, non ad meritum praemii. Quibus uero placuit ex consensu ab usu carnalis concupiscentiae in perpetuum continere, absit ut uinculum inter illos coniugale rumpatur; immo firmius erit, quo magis ea pacta secum inierunt, quae carius concordiusque seruanda sunt, non uoluptariis corporum nexibus sed uoluntariis affectibus animorum. neque enim fallaciter ab angelo dictum est ad Ioseph: noli timere accipere Mariam con
Abbreviated transcription (Latin):
adnutũ cotidie subiacebat etñotum. Alioquin quomodo adse ad duc¬
tis animalib: terrestrib: etuolatilib: omnib: adam clausis oculis nomina
posset in ponere. quod nisi discernendo non facer& Discernere autẽ
nisi uidendo non poss&. Quomodo deniq ipsamulier ei de monstrata
est quando ait. hoc nunc os ex ossib meis. et caro decarne mea Pos¬
tremo siusq ad eoquisquam fuerit contentiosus. ut haec eũdicat noncer¬
nendo sed palpando potuisse: quid dicturusẽ qđ ibilegitur. mulier

Expanded text:
et nudum cotidie subiacebat et notum; alioquin quomodo ad se adducet nudum cotidie subiacebat et notum; alioquin quomodo ad se adductis animalibus terrestribus et uolatilibus omnibus Adam clausis oculis nomina posset inponere, quod nisi discernendo non faceret, discernere autem nisi uidendo non posset? quomodo denique ipsa mulier ei demonstrata est, quando ait: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea? postremo si usque adeo quisquam fuerit contentiosus, ut haec eum dicat non cernendo, sed palpando potuisse, quid dicturus est, quod ibi legitur mulier
Abbreviated transcription (Latin):
quorum nuptias benedixitds̃ dicens. crescite et multiplicamini. nudi
erant et non confundebantur. : Eurergo exillis membris confusio
post percatum. nisi quia excitt illic in decens motus: quem nisi homi¬
nes pcccasent. ꝓcul dibio nuptie nonhaberent Anfostrsicutepuseiti
existimnant quiaio quo dliegunt parum dbgiter adi qdnhicut cunesents
erastrorius hiomines sicutcanes et quod est absarduis nonsicut cansuind¬
pte filio aperuit oculossuas: et uidit puteum. Clausos prius
oculos habuit Aut illiduo discipuli postresurrectionem dñi in uia cũ
illo clausis oculis ambulabant. De quib euangelium loquitur. quod in frac¬
tione panis aꝑti sunt oculi eorum. et cognouerunt cũ Odergo
scriptum est dehominib primis aꝑtisunt oculi amborum. intellegere
debemus attentos factos. ad intuendum et agnoscendũ. qđ nouum in
eorum corpore acciderat. Quodutiq corpus patentib corũ oculis.

Expanded text:
quorum nuptias benedixit deus dicen: crescite et multiplicamini, nudi quorum nuptias benedixit deus dicen: crescite et multiplicamini, nudi erant et n.on confundebantur? cur ergo ex illis membris confusio post peccatum, nisi quia extitit illic indecens motus, quem, nisi homines peccassent, procul dubio nuptiae non haberent? an forte, sicut quidam existimant, quia id quod legunt parum diligenter aduertunt, caeci creati erant prius homines sicut canes et, quod est absurdius, non sicut canes creet plorante filio aperuit oculos suos et uidit puteum, clausos prius oculos habuit? aut illi duo discipuli post resurrectionem domini in uia cum illo clausis oculis ambulabant, de quibus euangelium loquitur, quod in fractione panis aperti sunt oculi eorum, et cognouerunt eum? quod ergo scriptum est de hominibus primis: aperti sunt oculi amborum, intellegere debemus adtentos factos ad intuendum et agnoscendum quod nouuni in eorum corpore acciderat, quod utique corpus patentibus eorum oculis
Abbreviated transcription (Latin):
pus operantur in animo habitent quon
corpus adseritur. quando a uerodõ ipseanimus fornicatur aam
nicationem scsille psalmus accusalubidicit. Eccc enim quilonge se
faciunt ateperibunt. ꝑdidisti omnem qui fornicatur abste Uera
igitur pudicitia siuc coniugalis. siuc uidualis. siue uirginalis dicenda non
est. nisi quȩ uere fidei mancipatur. Cum enim recto iudicio preferatir
nuptus sacrata uirginitas. quis non sobria mente xp̃ianus. &iam nonuni¬
uiras xp̃ianascatholicas nuptas. Nonsolum uestalib: sed &iam hereticis
uirginib: anteponat. Tantum ual& fides dequadicit apostolus: omne
quod nonest exfide peccatum est. Et dequa item scriptũẽ adhebreos:
Sine fide inpossibileest placeredõ. Quaccumitasint ꝓfecto errant.
quicum uituperatur libido carñis. damnari nuptias opinantur. quasi
morb iste deconubiosit non depeccato. Nonilli coniuges prien.

Expanded text:
pus operantur in animo habitent, quomodo uera ratione pudicum corpus adseritur, quando a uero deo ipse animus fornicatur? quam fornicationem sanctus ille psalmus accusat, ubi dicit: ecce enim qui longe se faciunt a te peribunt; perdidisti omnem qui fornicatur abs te. uera igitur pudicitia, siue coniugalis siue uidualis siue uirginalis, dicenda non est, nisi quae uerae fidei mancipatur. cum enim recto iudicio praeferatur nuptiis sacrata uirginitas, quis non sobria mente christianus etiam non uniuiras Christianas catholicas nuptas non solum Vestalibus, sed etiam haereticis uirginibus anteponat? tantum ualet fides, de qua dicit apostolus: omne quod non est ex fide peccatum est et de qua item scriptum est ad Hebraeos: sine fide impossibile est placere deo. Quae cum ita sint, profecto errant qui cum uituperatur libido carnalis damnari nuptias opinantur, quasi morbus iste de conubio sit, non de peccato. nonne illi coniuges primi,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum proprium in concupiscer. tiȩ carnis morbo possidendum sciat: quod
nonsic accppiendum est tanquamphubuerit a postolts coniugalẽ hao est
licitm honestunq concubitũ sedut st concubitus quinihil morbide ubidins
haber& adiunetũ si non p̃cedente percato incoperiss& libestatis ar banus

Expanded text:
ipsum proprium in concupiscentiae carnalis morbo possidendum sciat. Quod ipsum proprium in concupiscentiae carnalis morbo possidendum sciat. Quod non sic accipiendum est, tanquam prohibuerit Apostolus conjugalem, hoc est licitum honestumque concubitum; sed ut iste concubitus, qui nihil morbidae libidinis haberet adjunctum, si non praecedente peccato in eo periisset libertatis arbitrium;
Abbreviated transcription (Latin):
at: hoc estconubiobonum. Quod uero prius confusione texerunt.
hoc est concupiscentiȩ malum quoduitat ubiq conspectum. etquerit puden¬
dosecretum. proinde nuptię̧ quia enim de illo malo boni aliquid faciunt
gloriantur. quia sincillo fieri non potest erubescunt: tamquamsiquispiam
pedeuitiato adaliquodbonum etiam claudicando ꝑueniat. nexppt̃ clau¬
dicationis malum malaest illa ꝑuentio. nceꝓpt̃ illiusꝑuentionis bonum.
bonaest claudicatio: Ita necꝓpt̃libidinis malum nuptias condemnare.
neçꝓpt̃ nuptiarumbonum. libidinem laudare debemus. Iste quippe est
morbus dequo a postolus etiam coniugalis fidelib: loquensait. Hec ẽnim
uoluntas dĩ sc̃ificatiourã. abstinereuos a fornicatione. ut sciat unusquis que
ur̃m suum uas possidere inscĩficatione ethonore. Non in morbo desiderii si¬
cut & gentes quacignorant dm̃. Non solumigitur coniugatus fidelis uase
nonutatur alieno quod faciunt aquib: uxores appetuntur alienȩ: Sed nec

Expanded text:
t, hoc est conubii bonum; quod uero prius confusione texerunt, hoc est concupiscentiae malum, quod uitat ubique conspectum et quaerit pudendo secretum. proinde nuptiae quia etiam de illo malo boni aliquid faciunt, gloriantur, quia sine illo fieri non potest, erubescunt. tamquam si quispiam pede uitiato ad aliquod bonum etiam claudicando perueniat, nec propter claudicationis malum mala est illa peruentio nec propter illius peruentionis bonum bona est claudicatio, ita nec propter libidinis malum nuptias condemnare nec propter nuptiarum bonum libidinem laudare debemus. Iste quippe est morbus, de quo apostolus etiam coniugatis fidelibus loquens ait: haec est enim uoluntas dei, sanctificatio uestra, abstinere uos a fornicatione, ut sciat unusquisque uestrum suum uas possidere in sanctificatione et honore, non in morbo desiderii sicut et gentes, quae ignorant deum. non solum igitur coniugatus fidelis uase non uta
Abbreviated transcription (Latin):
nom accepit : Exhocquippe cinici nuncupatis. Haec omnino
concupiscentia. hȩc lex peccatihabitans inmẽbriscuilex iustiiȩ u&at
obocdire dicente a postolo. Nonergoregn& peccatũ inur̃o mostali
corpore adobocdendũ desideriiscius. Neq exhibuistis mebra ura
arma iniquitatis peccato. Haec ipciuã concupiscerte quacsulo a

Expanded text:
nomen accepit; ex hoc quippe Cynici nuncupati sunt. Haec omnino nomen accepit; ex hoc quippe Cynici nuncupati sunt. Haec omnino concupiscentia, haec lex peccati habitans in membris, cui lex iustitiae uetat oboedire dicente apostolo: non ergo regnet peccatum in uestro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius, neque exhibueritis membra uestra arma i
Abbreviated transcription (Latin):
Quidhorumest innuptiis unde
Ecatiuinculũ transir& in posteros Nempe nihil Etceste
histrib bonis ꝑfecte schaber& bonicas nuptiarũ. quib bonis &uiã¬
nuncbones nuptiȩ porro autem sunterro getur illa carnis
concupiscentia: quarẽpudenda factas quaeprius pudenda pon
fuerant: nonnȩ respondebit se in membris hominis eẽ. postpec¬
catũ coepisse : Et ideolegẽ peccati uerb a postolicis nuncupatam
qđ hominẽ sibi subditũ fecerit. quia dõ suo subdituscẽ noluit
seq eẽ dequa et primi coniugati tunc erubuer. quando puden¬
datexcer & nunc omnes erubescunt quando ad concũbendũ
scereta conquir. Neq huiusoperis testes audent habere uelfi¬
los quo sinde genuer̃: Cuiuerecundiȩ naturali cinicorue rroi
philosophorũ mirabili in pudentia reluctatus est: Quando quidẽ
Hoc qmlicitũ eẽt honestũq cũ coniuge palã faciendũ eẽ cense¬
bant Vnde merito inmunditia huius inpudentiac. caninũ

Expanded text:
quid horum est in nuptiis, unde peccati uinculum transiret in posteros? nempe nihil; et tribus bonis perfecte se haberet bonitas nuptiarum, quibus bonis nicorum. Porro autem si interrogetur illa carnis concupiscentia, qua pudenda facta sunt, quae prius pudenda non fuerant; nonne respondebit, se in membris hominis post peccatum esse coepisse? Et ideo legem pquod hominem sibi subditum fecerit, quia deo suo subditus esse noluit, seque esse, de qua et primi coniugati tunc erubuerunt, quando pudenda texerunt, et nunc omnes erubescunt, quando ad concumbendum secreta conquirunt neque huius operis testes audent habere uel filios, quos inde genuerunt? cui uerecundiae naturali Cynicorum error philosophorum mirabili inpudentia reluctatus est, quandoquidem hoc, quoniam licitum esset honestumque, cum coniuge palam faciendum esse censebant. unde merito inmunditia huius inpudentiae caninum
Abbreviated transcription (Latin):
dita quac quidem ante peccatũ iamerant se buledicla nont inparas¬
hondbi pudicidie fides Sipetcatũ non fussa quud ne enpatadi¬
sorecuius eiẽ potuss&. ibincestimular a mea necalterus nelibico

Expanded text:
dita, quae quidem ante peccatum iam erant, sed pudenda non erant. resdita, quae quidem ante peccatum iam erant, sed pudenda non erant. respondebit pudicitiae fides: si peccatum non fuisset, quid me in paradiso securius esse potuisset, ubi nec stimularet mea nec alterius me libido
Abbreviated transcription (Latin):
lica exorcizatur inp
tediaboli tencantur. donec eruantur indeꝑsacram̃tũ baptis matis
xp̃i quidest Nisipeccatũ : Non enim aliud inuenit
dabolus unde possit humanam suo iuri mancipare naturã. quãbo¬
nã bonus auctor instituit. Nullũ autẽ peccatũ paruuli insua
uita ꝓpriũ commisserunt: Reman& igitur originale peccatũ
ꝓquod subdiaboli potestate captiuisunt. nisi inde lauacro regenera¬
tionis etxp̃isanguine redimantur. et transcant in regnum redemp¬
torissui. frustrata potestate captiuatoris sui. etdata potestate quafi¬
ant exfilis huiussacculi filiidĩ. Iamnunc si quodammodo inter¬
rogemus bona illa nuptialia. undeabeis potuerit peccatũ in par¬
uulos ꝓpagari. respondebit nobis. Opera ꝓpagande prolis.
egomn para diso magis felix essem. sipeccatũ non fuiss& admissũ
Adme namq ꝑtin& illa benedictiodĩ: crescite et multiplicami¬
ni.. Adhoc opus bonum diuersissexus diuersa membra sunt con¬

Expanded text:
lica exorcizatur in ptate diaboli teneantur, donec eruantur inde per sacramentum baptismatis Christi? quid est nisi peccatum? non enim aliud inuenit diabolus, unde posset humanam suo iuri mancipare naturam, quam bonam bonus auctor instituit. nullum autem peccatum paruuli in sua uita proprium commiserunt. remanet igitur originale peccatum, per quod sub diaboli potestate captiui sunt, nisi inde lauacro regenerationis et Christi sanguine redimantur et transeant in regnum redemptoris sui frustrata potestate captiuatoris sui et data potestate, qua fiant ex filiis huius saeculi filii dei. Iam nunc si quodam modo interrogemus bona illa nuptialia, unde ab eis potuerit peccatum in paruulos propagari, respondebit nobis operatio propagandae prolis: ego in paradiso magis felix essem, si peccatum non fuisset admissum. ad me namque pertinet illa benedictio dei: crescite et multiplicamini. ad ho; opus bonum diuersi sexus diuersa membra sunt con
Abbreviated transcription (Latin):
breest ⁊ Sicut auton constantioꝵ pon̾snit hominen depiauar sie siepenen¬
naciam uonsinit corrigi. Proinde sicutilla laudlanda esansis ienen¬
candleftio it brter qͦuemmnis reliquatiue prudentie planus intona¬
bit. In columem felicemq tedĩ misericordiatueatur: Doͥmine dilectissime meri¬
toq honorabilis acsuspiciende fili. EXPLICIT

Expanded text:
bre est. sicut autem constantia non sinit hominem deprauari, sic pertibre est. sicut autem constantia non sinit hominem deprauari, sic pertinacia non sinit corrigi; proinde sicut illa laudanda, sic ista emendanda est. presbyter, quem misi, reliqua tuae prudentiae planius intimabit. incolumem felicemque te dei misericordia tueatur, domine dilectissime meritoque honorabilis ac suscipiende fili. LVI
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissime meritoq honorabilis acsuspiciende fili. Oua propter p&co un¬
tatem catholicam: Regioni ipponiensi diligentius commendes. hominibus tuis
maxme paterno et maurusio: uigilantiam cordistui Noui. Necopus esse
arbitror plura scribere. cumsiuolueris facillime possit etquid alii curent &
cauent in posses sionibustuis. & inr&eua quidagitur ad discere inrecua cẽ
mihi ualde afifirmatum eft. amicum cum quo cupio concordare: olo
faueas ad hancrem ut&uinter homines magnam laudem: &apude m habeas
magnam mercedem: Iamenim mihi perquendam carum utriusqs nrios
medum mandauerat se nescio quos suos uiolentos timere: Nefacer& quob
inreua &te fauente timere non poterit. Necipse neodebes duligortentiom
constantiam ed plane pertinatiam: Tur peest enim muatatebelre acaii.
Seducran et eccam: amstultam &x poxiam: dian audabilen aefalu¬

Expanded text:
dilectissime meritoque honorabilis ac suscipiende fili. Quapropter peto undilectissime meritoque honorabilis ac suscipiende fili. Quapropter peto unitatem catholicam regioni Hipponiensi diligentius commendes hominibus tuis, maxime Paterno et Maurusio. uigilantiam cordis tui noui nec opus est, arbitror, plura scribere, cum, si uolueris, facillime possis, et quid alii curent et caueant in possessionibus tuis et in re tua quid agatur, addiscere. in re tua esse mihi ualde adfirmatum est amicum, cum quo cupio concordare; peto faueas ad hanc rem, ut et inter homines magnam laudem et apud deum habeas magnam mercedem. iam enim mihi per quendam Carum utriusque nostrum medium mandauerat se nescio quos uiolentos suos timere, ne faceret, quos in re tua et te fauente timere non poterit; nec ipse in eo debes diligere non constantiam sed plane pertinaciam. turpe est enim mutare sententiam sed ueram et rectam, nam stultam et noxiam etiam laudabile et salu
Abbreviated transcription (Latin):
omino dilectissimo meritoq: honorabili acsuspiciendo filiocele¬
ri. Augustinus in dño salutem. Nullam fuisse iustam causam.¬
ri. Augustinus in dño salutem
Iullam fuisse iustam causam.
quur aborbe terrarum. quo catholica ecclessa secundum ꝓph&ica eteuange¬
lica promissa diffunditur. separs donati dirimer&e tredo quod magis quoque
considerans prudentiatua facillime intellegit. Dequare sidiligentior dispu¬
tatio necessariaest: memini me adlegendum dedisse beniuolentiae tuae codicẽ.
cumidte p&cisse carissimustuus mihi filiusicus cecilius intimassee. Quico¬
dex. non paucis diebus apudte fuit. Quem sirei huius cognoscende studio
ud inter occupationestuas legeres: siu uoluisti siue potuisti. Nondubito com¬
perissprudentiantuam. Nihileos habere quod probabiliter contradicant &¬
si quidte forte adhuc mou&: Quantumds̃ donat acsinit. forte poterimus
respondere interroganti. aut adlegendum itidem aliquiddare. Domine

Expanded text:
OMINO DILECTISSIMO MERITOQVE HONORABILI AC SUSCIPIENDO FILIO CELERI AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Nullam fuisse iustam causamNO SALUTEM. Nullam fuisse iustam causam, cur ab orbe terrarum, quo ecclesia catholica secundum prophetica et euangelica promissa diffunditur, se pars Donati dirimeret, credo, quod magis quoque considerans prudentia tua facillime intellegit. de qua re si diligentior disputatio necessaria est, memini me ad legendum dedisse beniuolentiae tuae codicem, cum id te petisse carissimus tuus mihi filius, meus Caecilius, intimasset. qui codex non paucis diebus apud te fuit. quem si rei huius cognoscendae studio uel inter occupationes tuas legere siue uoluisti siue potuisti, non dubito comperisse prudentiam tuam nihil eos habere, quod probabiliter contradicant. et si quid te forte adhuc mouet, quantum deus donat ac sinit, forte poterimus respondere interroganti aut ad legendum itidem aliquid dare, domine
Abbreviated transcription (Latin):
citia coniugali. ut eam quoq
quiꝗdplixum mitto quodlegendo diutius sis nobi sed
peri quod intercuas multas magnasq curas. facile aclibenter leg nostrit
opusculis etiam quacadalios conscripsimus. Si qua in manustuas uenire po¬
tuerunt admodum delecteris. quanto magis quodadte seribitur. tam quã pre¬
sentiloquar. Et aductere dignaris accentius et accipere gratius.: Abhac er¬
go epistola. pergea dlibrum quem simulmisi : quituae reuerentie. Et cur
conscriptussit. et curadte potissi mummissus. ipse suo principio commodius
ualeri quime dicinam xp̃i quapeccata sanantur carnaliter natis
paruulis necessariam nonesse contendunt: Damnatores noscẽ nuptiarum¬
operisq diuini quo ex marib & feminis ds̃ homines creat inuidiosissime cla¬
mitant: Qm̃ dicimus eos quid etali commixtione nascuntur. trahere origi¬

Expanded text:
citia coniugali, ut eam quoquprolixum mitto, quod legendo diutius sis nobiscum. nam et hoc comperi, quod inter tuas multas magnasque curas facile ac libenter legas nostrisque opusculis, etiam quae ad alios conscripsimus, si qua in manus tuas uenire potuerunt, admodum delecteris. quanto magis quod ad te scribitur, ubi tamquam praesenti loquar, et aduertere dignaris attentius et accipere gratius! ab hac ergo epistula perge ad librum, quem simul misi, qui tuae reuerentiae et cur conscriptus sit et cur ad te potissimum missus ipse suo principio commodius Valeri, qui medicinam Christi, qua peccata sanantur, carnaliter natis paruulis necessariam non. esse contendunt, damnatores nos operisque divini, quo ex maribus et feminis Deus homines creat, invidiosissime clamitant: quoniam dicimus, eos qui de tali commixtione nascuntur, trahere origi
Abbreviated transcription (Latin):
dicimusquando & in quibusdam impiis inuenitur pudicitia coniugalis. utrũ
copeccare dicendi sunt. quod do nodĩ maleutantur. Non idreferentes
adcultũ eius a quo acceperunt Anfoste necdonadi uocanda sunt ista
quando hacc infidelesagunt. sccundum a postoli sententiam dicentis omne qđ
non est exfide peccitum est Quisautẽ audeat dicere. donumdicẽ peccatum
Animacnim etcorpus Et quaccumq bona animȩ & corporis naturaliter in

Expanded text:
dicimus, quando et in quibusdam impiis inuenitur pudicitia coniugalis? utrum dicimus, quando et in quibusdam impiis inuenitur pudicitia coniugalis? utrum eo peccare dicendi sunt, quod dono dei male utantur non id referentes ad cultum eius a quo acceperunt? an forte nec dona dei putanda sunt ista, quando haec infideles agunt, secundum apostoli sententiam dicentis: omne quod non est ex fide peccatum est? quis autem audeAnima enim, et corpus, et quaecumque bona animae et corporis naturaliter in
Abbreviated transcription (Latin):
non amep&enti nontam diligenter quam im pliun
quidergo talenunc feci: ꝓpt̃ eas quas com memoraui causas dignara
ce : cebeniuolum animũ adcaquȩsecuntur ina Donumdĩ esse
&iampudicitiam coniugalem. beatissimus pacilus ostendit ubidehac re
loquensait. Volo autẽ omnes homines ẽc̃ sicut incipsum. Sed unis¬
quisq ꝓprium hab& donũ adõ. aliussic. alius quidemsic. Ecce & hoc
donum eẽ dixit adõ: ec si inferius quamilla continentia. inqua omnes
uolebat ec̃ sicut scipsum. tam̃donum adõ. Vnde intellegimus cum hacc
precipiuntur ut fiant : nihil aliud ostendi quam in esse nobisopostere
adhaec accipienda ethabenda etiam ꝓpriam uoluntatem. Cum uero
donadĩ eẽ monstrantur. a quopetenda sint Dicitur sinon habentur. et
cuisint agende gratiae sihabentur. nostrasq uoluntates adhȩc exp&enda
sumenda. retinenda. parum ualẽre nisi diuinitus adiuuentur. Quidergo

Expanded text:
non a me petenti non tam diligenter quam impudenter impingere. si quid ergo tale nunc feci, propter eas quas commemoraui causas dignanter ignosce et beniuolum animum ad ea quae secuntur intende. Donum dei esse etiam pudicitiam coniugalem beatissimus Paulus ostendit, ubi de hac re loquens ait: uolo autem omnes homines esse sicut me ipsum: sed unusquisque proprium habet donum a deo, alius sic, alius quidem sic. ecce et hoc donum esse dixit a deo etsi inferius quam illa continentia, in qua omnes uolebat esse sicut se ipsum, tamen donum a deo. unde intellegimus, cum haec praecipiuntur ut fiant, nihil aliud ostendi quam inesse nobis oportere ad haec accipienda et habenda etiam propriam uoluntatem; cum uero dona dei esse monstrantur, a quo petenda sint discitur, si non habentur, et cui sint agendae gratiae, si habentur, nostrasque uoluntates ad haec expetenda, sumenda, retinenda parum ualere, nisi diuinitus adiuuentur. Quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
uelquasipse atculit: Sed etiam illas quas non accepisse querebamur it¬
teras uicit. Et ideo dete narratio cius suauior nobis erat: quia edi¬
cebat quacipse non posses. nequidem me inquirente rescribere. necuarum
laudem quod scã scriptura prohib& fieres prȩdicator. Quamquã et ego
uertar haec adtescribere. ne suspitionem adulantis incurram. domine inbstris
Vp̃o siuc magis inte laudesxp̃i : Videquidmihi delectationis eletitiȩ fiii
audire abillo. quineefallere meposs& ꝓpt̃ fidem suari: & ea s ignorare non
poss& npẽ amicitiamtuam. Sed alia et abaliis. et si nontam multa uel
cesta uerun.tamen aduiuimus fidestua quamsit sano. tcaholica quã
pia expectatio futororum. quaedi fratrũmq dilectio: quamnon : iperbe
s.pias in excelsis herorib: nc speres in incesto diuitiarum sed indõ uiuo.
& diuessis in operib bonis. Quam sit domustua requies solatiumq: scõnũ.

Expanded text:
uel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur litteras uicit. et ideo de te narratio eius suauior nobis erat, quia ea dicebat, quae ipse non posses ne quidem me inquirente rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta scriptura prohibet, fieres praedicator. quamquam et ego uerear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine inlustrisChristo, siue magis in te laudes Christi, uide quid mihi delectationis et laetitiae fuit audire ab illo qui nec fallere me posset propter fidem suam et eas ignorare non posset propter amicitiam tuam. sed alia et ab aliis, etsi non tam multa uel certa, uerumtamen audiuimus, fides tua quam sit sana et catholica, quam pia expectatio futurorum, quae dei fratrumque dilectio, quam non superbe sapias in excelsis honoribus nec speres in incerto diuitiarum, sed in deo uiuo et diues sis in operibus bonis, quam sit domus tua requies solaciumque sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum intuas manus uenisse cognoui. quod lic& fide robustissima in riseris.
bonum est tam̃ ut &iam nouerimus defendendo adiuuare quoderedimus
omo eoleno aoriuacionem defide d spenra łlapostolis ncuil as sormoionci¬

Expanded text:
scriptum in tuas manus uenisse cognoui, quod licet fide robustissima inriseris, scriptum in tuas manus uenisse cognoui, quod licet fide robustissima inriseris, bonum est tamen, ut etiam nouerimus defendendo adiuuare quod credimus; omni poscenti nos rationem de fide et spe nostra, et apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
bonum malo originali quod
siuchinc siue inde a paruulis trahatur opusestdiaboli: Sichomo siuehinc siue in¬
de nascatur. opusest dĩ. Intentio igitur huius librihec est. ut quantum nos dñs ad¬
iuuare dignatur. carnalis concupiscentiac malum propt̃ quod homo qui ꝑ illam
nascitur trahit originale peccatum: discernamus abonitate nuptiarum. Hacc
enim quae abimpudentib: impudenter laudantur.: pudenda concupiscentia
nulla eẽt pisi homo ante peccass&. nuptiȩ uero essent etiam sinemo peccass&
Fier& quippe sincisto morbo. seminatio filiorum incorpore uite illius. sine quo
nunc fieri non potest incorpore mostis huius. Quur autẽ adte potissimum
dehacrescribere uoluerim: tresmaximȩ cause sunt quas breuiter intimabo. Vn a
est quiadonante xp̃o magnatibiest obseruantia pudicitiȩ coniugalis: Altera
quia profanis istis nouitatib quib hic disputando resistimus. tupotestate curan¬
do et instando efficaciter restitisti. Testia quo quiddam litterarum ab eis con¬

Expanded text:
bonum malo originali quod sive hinc sive inde a parvulis trahatur, opus est diaboli; sic homo, sive hinc sive inde nascatur, opus est dei. intentio igitur huius libri haec est, ut, quantum nos dominus adiuuare dignatur, carnalis concupiscentiae malum, propter quod homo, qui per -illam nascitur, trahit originale peccatum, discernamus a bonitate nuptiarum. haec enim quae ab impudentibus impudenter laudatnulla esset, nisi homo ante peccasset: nuptiae vero essent, etiamsi nemo peccasset; fieret quippe sine isto morbo seminatio fnunc fieri non potest in corpore mortis huius. Cur autem ad te potissimum de hac re scribere uoluerim, tres maximae causae sunt, quas breuiter intimabo. una est, quia donante Christo magna tibi est obseruantia pudicitiae coniugalis; altera, quia profanis istis nouitatibus, quibus hic disputando resistimus, tu potestate curando et instando efficaciter restitisti; tertia, quoniam quiddam litterarum ab eis con
Abbreviated transcription (Latin):
attenderecur eecmplum. Progrediente auten genere humano. uncce sunt
quibus sambonis uirs bone femine singulisplures ui uindeappard etillud

Expanded text:
adtenderetur exemplum. progrediente autem genere humano iunctae sunt quibusdam bonis uiris bonae feminae, singulis plures. unde adparet et illud
Abbreviated transcription (Latin):
uis et ipse exterior ꝑlauacrum regenerationis sci ficatussit. et spemfuturȩ
in corriptionis acceperit. propterquod&templũ di merito dicitur. Corpora urã
inquit a postolus. templumin uobis sp̃s sci est quem hab&is adõ. & non estis ur̃i
emptienimestis p̃tio magno glorificatergodñ incorponiurao. Hoctotum

Expanded text:
uis et ipse exterior per lauacrum regenerationis sanctificatus sit et spem futurae uis et ipse exterior per lauacrum regenerationis sanctificatus sit et spem futurae incorruptionis acceperit, propter quod et templum dei merito dicitur. corpora uestra, inquit apostolus, templum in uobis spiritus sancti est, quem habetis a deo, et non estis uestri; empti enim estis pretio magno. glorificate ergo
Abbreviated transcription (Latin):
quis enim uir quã lib&
nSed membrum xp̃iconiugis adulterium coniugi deb&timere
non sibi & axp̃oseparare fidei p̃miũ quã ex hib& coniugi. Sacram̃tũ uero
quod nec separari et adulterari admittunt coniuges. qui concorditer casteq
custodiunt. Solum est enim quod &iam sterile coniugium ten&iure pie¬
tatis. iam spe fecunditatis amissa. ꝓpt̃quam fuerat compulatum. Haecbona¬
nuptialia laud& innuptiis. quilaudare uult nuptias. Carnis autem concu¬
piscentia non est nuptiis inputanda. sedtoleranda. Non enimest exna¬
turali conubio ueniensbonũ. sed exantiquo peccato accidens malum
Propterhanc ergo fit. ut &iam deiustis et legitimis nuptiis filiorumdĩ. non
filii dĩ. sed filii sacculi generentur. Quia ethiquigenerant siiamgenerati
sunt. Non ex hoc generati sunt quod filiidĩ sunt. sed ex hoe adhucfilii seculi
tur. ex hoc & huius saeculi filii generantur. nec filiidĩ nisi regenerentur
fiunt. Sed ex quosumus filidi interior renouatur dedie indiem. quã¬

Expanded text:
quis enim uir quamlibet n. sed membrum Christi coniugis adulterium coniugi debet timere, non sibi et a Christo sperare fidei praemium, quam exhibet coniugi. sacramentum uero, quod nec separati et adulterati amittunt, coniuges concorditer casteque custodiant. solum est enim quod etiam sterile coniugium tenet iure pietatis iam spe fecunditatis amissa, propter quam fuerat copulatum. haec bonanuptialia laudet in nuptiis, qui laudare uult nuptias. carnis autem concupiscentia non est nuptiis inputanda, sed toleranda. non enim est ex naturali conubio ueniens bonum, sed ex antiquo peccato accidens malum. Propter hanc ergo fit, ut etiam de iustis et legitimis nuptiis filiorum dei non filii dei, sed filii saeculi generentur, quia et hi qui generant, si iam regenerati sunt, non ex hoc generant quod filii dei sunt, sed ex quo adhuc filii saeculi. itur, ex hoc et huius saeculi filii generantur nec filii dei nisi regenerentur fiunt; sed ex quo sumus filii dei, interior renouatur de die in diem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
sum Frustra autem suspicarsseos eẽ obtrectatores tuos: quitibi semꝑ etiriuita
priore aduersatisunt: Nonest ita: Necmirum: quod multe latent: Sed &iam si
hocuerum ess& : nihilintuis moribus inuenire debuerunt quod recte rep̃hende¬
rent. et unde ecdesiam blasphemarent. Adhuc me putas fostasse ideo ista
dicere: quia non accepi satis factionemtuam: immo propterea dico : Neipsenon
possim satis dõ facere depeccatismeis. Sihaec tibi tacuero: Noui quiacor habes:
sedettardum securumest: Et acutum cor nihilest. quando interraest. Non est
episcopatus artificium transigendȩ uitae fallacis. Docebitte quod dicodñs
ds̃. qui tibi interclusit omnesuias adquasillo uti uoluisti : ut dirigatte suntele¬
gas in illam uiam. propter quam ambulandam tibitam scasarcina in positaest

Expanded text:
sum? frustra autem suspicaris eos esse obtrectatores tuos, qui tibi semper et in uita sum? frustra autem suspicaris eos esse obtrectatores tuos, qui tibi semper et in uita priore aduersati sunt. non est ita nec mirum, quod multa te latent. sed etiam si hoc uerum esset, nihil in tuis moribus inuenire debuerunt, quod recte reprehenderent et unde ecclesiam blasphemarent. adhuc me putas fortasse ideo ista dicere, quia non accepi satisfactionem tuam. immo propterea dico, ne ipse non possim satis deo facere de peccatis meis, si haec tibi tacuero. noui, quia cor habes, sed et tardum securumepiscopatus artificium transigendae uitae fallacis. docebit te, quod dico, dominus deus, qui tibi interclusit omnes uias, ad quas illo uti uoluisti, ut dirigat te, si intellegas, in illam uiam, propter quam ambulandam tibi tam sancta sarcina inposita est.
Abbreviated transcription (Latin):
Tibienim maxime debeo. quia inxpoihũ pereuangelium egote genui salubrẽ
mordacitatem caritatis. ueracrer obiurgando. Et ragaudeo multos in ecdesiã
catholicam adiuuantedño perteesse collectos: ut non debeam plangere plu¬
res inde dispergi. Ssenim uulnerasti ecclesiam ipponiensem: ut pisite dñs
omnibus curis etsarcnis saccularibus expeditum adueran episcopalem utã
uictumq reuocauerit: tale uulnus sanari nom possit: Cumautem tumagis magisq te
implicare noncesses. ut &iam rebus quibus renunciastite post renunciationem insse¬
rueris. Quod nec apudipsas humanas leges ullo modo defendi potest. &inea
professione uiuere dicaris. cui frugalitas ecdesiȩtuae sufficere non possit: utquid
quaeris communionem meam. cum audire Numquam uolueris ammonitionẽmea.
ANut quicquid facismihi imputent homines: quorum querelas sustinere non pos¬

Expanded text:
tibi enim maxime debeo, quia in Christo Iesu per euangelium ego te genui salubrem tibi enim maxime debeo, quia in Christo Iesu per euangelium ego te genui salubrem mordacitatem caritatis ueraciter obiurgando. et ita gaudeo multos in ecclesiam catholicam adiuuante domino per te esse collectos. ut non debeam plangere plures inde dispergi. sic enim uulnerasti ecclesiam Hipponiensem, ut, nisi te dominus omnibus curis et sarcinis saecularibus expeditum ad ueram episcopalem uitam uictumque reuocauerit, tale uulnus sanari non possit. Cum autem tu magis magisque te implicare non cesses, ut etiam rebus, quibus renuntiasti, te post renuntiationem inserueris, quod nec apud ipsas humanas leges ullo modo defendi potest, et in ea professione uiuere dicaris, cui frugalitas ecclesiae tuae sufficere non possit, ut quid quaeris communionem meam, cum audire numquam uolueris admonitionem meam? an ut, quicquid facis, mihi inputent homines, quorum querelas sustinere non pos
Abbreviated transcription (Latin):
omino sinceriter dilectissimo etuotis omnibus beatificando fratri
& cons paulo. Augustinus indño salutem. Tam in exorabilem
me non putases : Nisi etiam mendacem putares. Quidenim aliud deanimomeo
credis quando talia mihi scribis. Nisiteneri aduersuste Neuum discordiȩ &odiũ
detestandum: quasi in remanifesta non caueam. Nȩaliis praedicans ipsereprob:
inueniar: aut ita uelim eicere stipulam deoculotuo. ut in meo trabem Nutriam:
non est quodputas. Ecceiterum dico. & testor dm quiasitu tibi ca uellesquae
tibi ego uolo. iamolim securus in xp̃o uiueres: et in nominis eius gloria totam
cius ecclesiam la&ificares. Ecce iam scripsi. Non tantum teesse fratrẽmeum :¬
sed etiam collegammeũ. Neq enim fieri potest. ut nonsit collegaͥm eiusqui¬
lb& ep̃s ecclesiac catholicae qualiscumq sit. Nullo ecdesiastico iudicio damnatu
Seduttibi non communicem: Nulla causa est Nisi quiatͥeadularẽ nom possum

Expanded text:
OMINO SINCERITER DILECTISSIMO ET VOTIS OMNIBUS BEA- TIFICANDO FRATRI ET CONSACERDOTI PAULO AUGUSTINUS IX DOMINO SALUTEM. Tam inexorabilem me non uocares, nisi etiam mendacem putares. quid enim aliud de animo meo credis, quando talia mihi scribis, nisi teneri aduersus te naeuum discordiae et odium detestandum, quasi in re manifesta non caueam, ne aliis praedicans ipse reprobus inueniar, aut ita uelim eicere stipulam de oculo tuo, ut in meo trabem nutriam? non est, quod putas. ecce iterum dico et testor deum, quia. si tu tibi ea uelles, quae tibi ego uolo, iam olim securus in Christo uiueres et in nominis eius gloria totam eius ecclesiam laetificares. ecce iam scripsi non tantum te esse fratrem meum sed etiam collegam meum; neque enim fieri potest, ut non sit collega meus quilibet episcopus ecclesiae catholicae, qualiscumque sit, nullo ecclesiastico iudicio damnatus. sed ut tibi non communicem, nulla causa est, nisi quia tibi adulari non possum.
Abbreviated transcription (Latin):
co. Augustinus in dñosalutem. Quamuis tibi atq uniuerse domuitus
omniabona optem. Nectantum adfelicitatem pracsentis sacculi ꝑtinentia
uerumetiam aduitam futuram ac sempiternam quactibi nondum credenda
persua sa est: Tameꝵ quaememoucanit utdepuella quam p&as nihil adhuc
audeam pollicere. Quantum sufficere uisum est scõfratri & coep̃omeobenenato

Expanded text:
CO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quamuis tibi et uniuersae domui tuae CO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quamuis tibi et uniuersae domui tuae omnia bona optem nec tantum ad felicitatem praesentis saeculi pertinentia uerum etiam ad uitam futuram ac sempiternam, quae tibi nondum credenda persuasa est. tamen, quae me moueant, ut de puella, quam petis, nihil adhuc audeam polliceri, quantum sufficere uisam est, sancto fratri et coepiscopo meo Benenato
Abbreviated transcription (Latin):
inroo cumillo pecenm posem alter uel debgrẽ . Nonquidem inuites ia secnti
mtoclon gurulatusest. Sediure amictic Nomn portune doluit. quodeis itis
maes ieduptunest. Fostasis enim quȩiune Nonappuret apparebi. lma erta
cuiuos uolentaeri intadenda filia omnibus utarbitror matima pracponit is
cadaem puella inea iam adate fuerit utiure licentiore sibidigat ipsa quodudit.
Illuo quoq cogitet sincertastua : quia simihi denuptiiscius poretas summa
aocoscatribuatur. atq ipsa quoq eius iammatura et nubere uoens cui uolucro.
Et adendami sib do iudice mihicommittat: Sicdico etuerum dico mihi placer
istam conditionem. ut propter dm̃ iudicem non possim respuere meliorent :¬
quacutrum aduenturast. utiq incestum est. Qua propter uid& caritastua
quanta consideranda concurrant: ut nunc ame cuiquã promitti omnino
non possit. EXPLICIT¬
omino dilecassimo ẽtmerito praedicabili acsuspiciendo fratrirusti¬

Expanded text:
issem cum illo — neque enim possem aliter uel deberem —. non quidem inuitus accepit, immo etiam gratulatus est: sed iure amicitiae non importune doluit, quod eis nihil inde sit scriptum. fortassis enim. quae nunc non apparet, apparebit et mater, cuius uoluntatem in tradenda filia omnibus, ut arbitror, natura praeponit, nisi eadem puella in ea iam aetate fuerit, ut iure licentiore sibi eligat ipsa. quod uelit. illud quoque cogitet sinceritas tua, quia, si mihi de nuptiis eius potestas summa ac tota tribuatur atque ipsa quoque iam matura et nubere nolens, cui uoluero, se tradendam sub deo iudice mihi committat, sic dico et uerum dico mihi placere istam condicionem, ut propter deum iudicem non possim respuere meliorem. quae utrum aduentura sit, utique incertum est. quapropter uidet caritas tua. quanta consideranda concurrant, ut nunc a me cuiquam promitti omnino non possit. COMINO DILECTISSIMO ET MERITO PRAEDICABILI AC SUSCIPIENDO FRATRI RUSTI
Abbreviated transcription (Latin):
uige silitana. uobiscum. Nobis inuisceribus xp̃icarissima: Siep̃m inplena¬
rio africȩ concilia degradatum suscipere poluerit. sano capite faci&: &
neccogi potest necdeb& Et quisquiseam uiolenter coegerit. Ostendit
qualis sit : et qualis antefuerit quando dese nihil mali credi uolebat. faci&
intellegi. Nullus enim sic proditur qualem causam habuerit: quamile
quiperseculares potestates uelquaslib& uiolentias. cumperturbatione
xp̃o seruire: sed xp̃ianis nolentibus dominari. Frater cauti esto¬
te. multum astutus est diabolus. sedxp̃sdi sapientia est: EXPLICIT¬

Expanded text:
Vigesilitana uobiscum nobis in uisceribus Christi carissima si episcopum in plenaVigesilitana uobiscum nobis in uisceribus Christi carissima si episcopum in plenario Africae concilio degradatum suscipere noluerit, sano capite faciet et nec cogi potest nec debet. et quisquis eam uiolenter coegerit, ostendet, qualis sit, et, qualis ante fuerit, quando de se nihil mali credi uolebat, faciet intellegi. nullus enim sic proditur, qualem causam habuerit, quam ille, qui per saeculares potestates uel quaslibet uiolentias cum perturbatione m uolenti Christo seruire sed Christianis nolentibus dominari. frater, cauti estote; multum astutus est diabolus; sed Christus dei sapientia est. LXV. DOM
Abbreviated transcription (Latin):
etiam delacis: ut undecumq uenientes non recipiantur in monasterium.
on quia monasterui facta mentio est: Sedquiasic institutum est.
ut dericum alienum pemosuscipiat. Recenti autem concilio statutumẽ.
utdeali quomonasterio quirecesserint uel proiecti fuerst. nonfiant alibi
clerici aut prepositi monasteriorum. Siergo depriuatione te aliquid mout.:
sciascum a nobis Nondumeẽ susceptum inmonasterium. Sed causam ipsius
adsenem aurdium misi. uit quoddeillo statuerit hocfaciam. Mirorenimutrũ
iamporest lector deputari: qui nonnisi semel scripturas etiam non canicas legit
Sienim propterea iam illelector ecclesiasticus: profecto et illa scriptura eccle¬
siasticaest. Siautem illa scriptura ecclesiastica non est: quisquiseam quã¬
uis inecdesia legerit. ecclesiasticus lector non est. Tamen deisto adalescente
quodmemorato antistiti uisum fuerit: hocoportet obseruem. Plebs autẽ

Expanded text:
etiam de laicis, ut undecumque uenientes non recipiantur in monasterium, etiam de laicis, ut undecumque uenientes non recipiantur in monasterium, non quia monasterii facta mentio est, sed quia sic institutum est, ut clericum alienum nemo suscipiat. recenti autem concilio statutum est, ut de aliquo monasterio qui recesserint uel proiecti fuerint, non fiant alibi clerici aut praepositi monasteriorum. si ergo de Priuatione te aliquid mouit, scias eum a nobis nondum esse susceptum in monasterium; sed causam ipsius ad senem Aurelium misi, ut, quod de illo statuerit, hoc faciam. miror enim, utrum iam potest lector deputari, qui non nisi semel scripturas etiam non canonicas legit. si enim propterea iam ille lector ecclesiasticus, profecto et illa scriptura ecclesiastica est; si autem illa scriptura ecclesiastica non est, quisquis eam quamuis in ecclesia legerit, ecclesiasticus lector non est. tamen de isto adulescente, quod memorato antistiti uisum fuerit, hoc oportet obseruem. Plebs autem