comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed eam d&orquent auerauistitia & ad cõmodunt rapiunt. recte inquit cicero atheo¬
frasto estlaudata hospitalitas. estenĩ ut mihi quidem uid&uru aldedetorũ patere do¬
mos hominum inlustrum bospitibus bilustribus eodẽ modo rursus errauit quotum
cũ idon eis essedicer& langiendum non enim iusti & sapientis uiri domus in iustribus
deb& patere sed humilibus & abiectis n am in lustres illi acpotentes nullare posst
indigere quosopulentias ua &munit & honorat nibi lauiro iusto faciendũ ẽ nisi qđ sit
bene ficium beneficium aũt si refertur interit at quefinitur nec enĩ possumus id
habere bitegrũ cuius ptium nobis ꝑsolutumest. In hisitaque beneficus iustitie ratio
uersatur quae salua & i corrupta ꝑm anserint. Permanen taũt ñ aliterquã sipraesten¬
turhis hominibus quiꝓ dessenullomodo possunt Atille birecipiendis in lustribus ni¬

Expanded text:
sed eam detorquent a uera iustitia et ad commodum rapiunt. recte inquit Cicero a Theosed eam detorquent a uera iustitia et ad commodum rapiunt. recte inquit Cicero a Theophrasto est laudata hospitalitas. est enim, ut mihi quidem uidetur, ualde decorum patere domus hominum inlustrium hospitibus inlustribus. eodem modo rursus errauit quo tum, cum idoneis esse diceret largiendum. non enim iusti et sapientis uiri domus inlustribus debet patere, sed humilibus et abiectis: nam inlustres illi ac potentes nulla re possunt indigere, quos opulentia sua et munit et honorat. nihil autem a iusto uiro faciendum est nisi quod sit beneficum. beneficium autem si refertur, interit atque finitur: nec enim possumus id habere integrum cuius pretium nobis persolutum est. in iis itaque beneficiis iustitiae ratio uersatur quae salua et incorrupta permanserint, permanent autem non aliter quam si praestentur iis hominibus qui prodesse nullo modo possunt. at ille m recipiendis lnlustribus ni
Abbreviated transcription (Latin):
operis & offici merces adõe & petenda solo namsi ab homine & pectes lãñ bumanitas
eritilla sedbenefici feneratio nec potest uideribene meruisse quiqđ facit non alteri sed
sibi praestat & tamen res eodem redit ut qđ alteriquisque praestiterit nihil abeo cõmo¬
dis pectans uere sibi prest& qui a mercedem capi& ađo. Idem ds̃ prȩcipit ut siquando cae¬
nam ꝓparauimus eos inuictum adhibeamus quire uocare non possint. & utuicẽredde¬
re utomnis actus uitae nr̃ae non careat miseri cordie mimere . ne tam̃ quis quã hter¬
dictũ sibi put&. aut cõmunione cũ amicis aut caritate cũ ꝑximis sed notũ nob̵ ds fecit qđ
sit uerum &iustum opus. Itanosoport& cũ ꝓximis uiuere dũ modos ciam illud ad homi¬
nem boc ad dm̃ ꝑtinere Prȩcipuaigitur uirtus hospitalitatis qđ filo sofi quoque aiunt:

Expanded text:
operis et officii merces a deo est expectanda solo. nam si ab homine expectes, iam non humanitas operis et officii merces a deo est expectanda solo. nam si ab homine expectes, iam non humanitas erit illa, sed beneficii faeneratio, nec potest uideri bene meruisse qui quod facit non alteri, sed sibi praestat. et tamen res eodem redit, ut quod alteri quisque praestiterit nihil ab eo commodi sperans, uere sibi praestet, quia mercedem capiet a deo. item deus praecipit ut si quando cenam parauerimus, eos in conuictum adhibeamus qui reuocare non possint et uicem reddere, ut omnis actus uitae nostrae non careat misericordiae munere. nec tamen quisquam interdictum sibi putet aut communione cum amicis aut caritate cum proximis, sed notum nobis deus fecit quod sit uerum et iustum opus: ita nos oportet cum proximis uiuere, dummodo sciamus illut ad hominem, hoc ad deum pertinere. praecipua igitur uirtus hospitalitas, quod philosophi quoque aiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sumat u&ustas dtheciustitia & lenitas floresc&cotidie magis Illi ergo melius quitribu¬
libussuis audientibus largiuntur. Aliquid eñĩ praestant hominibus & ꝓsunt sed ñ est illa
uera &iusta langitio beneficia enim nulla est ubicũquenetessitas n est. peritergo quicquid
gratiae caus a tribuitur. non indigentib̵ autcũ faenore redit &bene ficenti a ñ erit qđ &si
gratũ est his quibusdatur iustũ tam̃ nonest quiasi nonfiat nihilmali sequitur. Vnum
ꝑfacta iustitia quatustodit humanã dequafilosofiloquuntur soci &atẽ hicdiuiti arum
maximus ac uerissimus fructus est non utiopibus ad ꝓpriã unuis uo luptatẽ sed ad mul¬
torũ salutem ñ ad p̃sentẽ suũ frutum. sed adiustitiãquae sola non interit. Tenendũ est
lgitur omnimodo ut ab officio miseri cordiae spesreupiendi. ab sit omnino. huius enim

Expanded text:
nsumat vetustas. At haec justitia et lenitas florescit quotidie magis. » Illi ergo melius, qui tribnsumat vetustas. At haec justitia et lenitas florescit quotidie magis. » Illi ergo melius, qui triblibus suis aut clientibus largiuntur: aliquid enim praestant hominibus, et prosunt: sed non est illa vera et justa largitio. Beneficentia enim nulla est, ubicumque necessitas non est. Perit ergo quidquid gratiae causa tribuitur non indigentibus; aut cum foenore redit, et beneficentia non erit. Quod et si gratum est iis, quibus datur, justum tamen non est, quia si non fiat, nihil mali sequitur. Unum perfecta justitia, quae custodit humanam, de qua philosophi loquuntur, societatem. Hic divitiarum maximus ac verissimus fructus est, non uti opibus ad propriam unius voluptatem, sed ad multorum salutem, non ad praesentem suum fructum, sed ad justitiam, quae sola non interit. Tenendum est igitur omni modo, ut ab officio miser
Abbreviated transcription (Latin):
liiuiscuntur homines & alterius dãnaꝓ ingratis habent aut&iã offunduntur siñ est
libi dini uulgisats factum aut &iam homines stultis simi malũ sibi malo cõparauer
aut si adõ placuerunt nihi lam plius quãin anẽ fauorem paucorũ que dierũ fabulas
ad sequuntur sic coti die leuissimorũ hominũ patrimonia inressuꝑuacuas ꝓdigunt
num ergo illis apientius quiutiliora & diuturniora ciuibus suis &ibent munera hisci¬
lic& quipublicis operibus & structis memoriam nomini suo querunt neisti quidem rec¬
tebonasua in terra sepeliunt qui ane memoria quicquã mortuis confert nec opera
eorum sempi terna sunt siquidem autuno tremore terrae dissipantur & corruunt aut
fortuito consũmuntur bicendio aut hostilialiquo imp&u diruuntur. autcerte ueustate
ipsa dissoluta labuntur. nihilẽ enim ut ait orator opere & manufactũ qđ ñ conficiat &c̃¬

Expanded text:
liuiscuntur homines et alterius damna pro ingratis habent aut etiam offenduntur, si non est liuiscuntur homines et alterius damna pro ingratis habent aut etiam offenduntur, si non est libidini uulgi satisfactum, ut etiam homines stultissimi malum aut si adeo placuerunt, nihil amplius, quam inanem favorem paucorumque dierum fabulas assequuntur. Sic quotidie levissimorum hominum patrimonia in res supervacuas prodiguntur. Num ergo illi sapientius, qui utiliora et diuturniora civibus suis exhibent munera? ii scilicet, qui publicis operibus extructis, memoriam nomini suo quaerunt? ne isti quidem recte bona sua in terra sepeliunt; quia nec memoria quidquam mortuis confert, nec opera eorum sempiterna sunt: siquidem aut uno tremore terrae dissipantur et corruunt, aut fortuito consumuntur incendio, aut hostili aliquo impetu diruuntur, aut certe vetustate ipsa dissoluta labuntur. « Nihil est enim ut ait orator, opere et manufactum quod non conficiat et co
Abbreviated transcription (Latin):
tinguantur humanitate sustenta qui succurrere perituro potest sinon succurrerit
occidit uerum isti quianeque naturam reiten& neq: prȩmiũ in eo quod sit sciunt :
Dum ꝑderetiment ꝑdunt & inid qđ maxime cauent incdunt. Ut quicquid largiunt᷑
aut pereat omnino autad tempus breuissimũ prosit nam qui &iguam stipem
miseris negant qui conseruare humanitatẽ sinedamnosuo nolunt patrimo sua effun¬
dunt ut aut peritura & fragilia sibi comparent. aut certemaximis suisdãnis nihil con¬
sequantur. Quid enĩ dicendũ est dehis qui populari leuitate duca uł magnis urbibus
suffecturas opes & hibendismuneribus hpendunt nisi eo sdementes atq furiosos qui
praestent id populo qđ &ipsiꝑdant & nemo eorum quibus praestatur accipiat
ltaque quid est omnis uoluptas. caduca & breuis oculorũ maxime & auriũ autob¬

Expanded text:
tinguantur humanitate sustenta. qui succurrere perituro potest, si non succurrerit, tinguantur humanitate sustenta. qui succurrere perituro potest, si non succurrerit, occidit. uerum isti quia neque naturam retinent neque praemium in eo quod sit sciunt, dum perdere timent, perdunt et in id quod maxime canent incidunt, ut quidquid largiuntur aut pereat omnino aut ad tempus breuissimum prosit. nam qui exiguam stipem miseris negant, quia conseruare humanitatem sine damno suo nolunt, patrimonia sua effundunt, ut aut peritura et fragilia sibi conparent aut certe maximis suis damnis nihil consequantur. quid enim dicendum est de iis qui populari leuitate ducti uel magnis urbibus suffecturas opes exhibendis muneribus inpendunt, nisi eos dementes atque furiosos, qui praestent id populo quod et ipsi perdant et nemo eorum quibus praestatur accipiat? itaque ut est omnis uoluptas caduca et breuis, oculorum maxime et aurium, aut ob
Abbreviated transcription (Latin):
officium ñ fructum sequatur. Curergo idoneis potius largiris nisi ut postea mer¬
cedem recipias Teigitur auitore ac preceptore iustitiaȩ . quisquis idoneus nonerit
nuditate siti fame confi&ur nec homines copiosi &usque a delicias abundantes sub¬
ueniunt ultimeneessitati siuirtus mercedem ñ & igit si ꝓpt̃ se utdicitis & petendaẽ
ergo iustitiãm atrẽ principem que uirtutũ suo pretioñtuo cõmodo aestimaei potissimũ
tribue a quo nihilsperes quid ꝑsonas eligis quid menbra in spicis ꝓ homine tibi haben¬
dus est quisquis dõ p̃catur quiate hominem put& abice umbras illas imaginesque
iustiaae atque ipsam ueram & & pressã tene largire cacis debilib claudis destitutis
quibusnsi largiare moriendũ ẽ inutiles sunt hominibus sed utilesdõ quieos retin& in
uita quis piritu donat quiluce dignatur foue quantũ inteẽ & animãs haminũ nex¬

Expanded text:
officium, non fructum sequatur. cur ergo idoneis potius largiris, nisi ut postea merofficium, non fructum sequatur. cur ergo idoneis potius largiris, nisi ut postea mercedem recipias? te igitur auctore ac praeceptore iustitiae quisquis idoneus non erit, nuditate siti fame conficietur nec homines copiosi et usque ad delicias abundantes subuenient ultimae necessitati. si uirtus mercedem non exigit, si propter se, ut dicis, expetenda est, ergo iustitiam matrem principemque uirtutum suo pretio, non tuo commodo aestima, ei potissimum tribue a quo nihil speres. quid personas eligis? quid membra inspicis? pro homine tibi habendus est quisquis ideo precatur, quia te hominem putet. abice umbras illas imaginesque iustitiae atque ipsa ueram et expressam tene. largire caecis debilibus claudis destitutis; quibus nisi largiare moriendum est. inutiles sunt hominibus, sed utiles deo, qui eos retinet in uita, qui spiritu donat, qui luce dignatur. foue quantum in te est et animas hominum ne ex
Abbreviated transcription (Latin):
rare ut id diutius facere non possis uidelic& ꝓfessor sapientiȩ refrenat homines ab
conseruare . quod cũ intellager& in humanũ esse acnefariũmox alio capite quasi actus
derefamiliari inpertiendum quid est idoneis nempehis quirestit uere acreferre
gratiam possint sinunc cicero uiuer& & clamarem ꝓfecto hic hic m̃ tulli aberrasti
a ueraiustitia eamque un o uerbo sustulisti cũ pi&atis & humanitatis officia utilitate
m&ituses non enim idoneis hominibus largiendũ est sed quantũ potestñ idoneis
ldenimiuste id pie idhum ane sit qđ sinesperecipien di feceris haecẽ uera illa & ger¬
manaiustitia cuius solidam & & pressam effigiem nullã tenereuos dicis ipseplurib
locis clamas mercennariam non eẽ uirtutẽ fateris que in libris legũ tua rum libera¬
litatem gratuitam esse. his uerbis necẽ dubiũ quinis quiliberalis. benignus quedicit᷑

Expanded text:
rare ut id diutius facere non possis? uidelicet professor sapientiae refrenat homines ab rare ut id diutius facere non possis? uidelicet professor sapientiae refrenat homines ab conseruare. quod cum intellegeret inhumanum esse ac nefarium, mox alio capite quasi actus de re far miliari inpertiendum. quid est idoneis? nempe iis qui restituere ac referre gratiam possint. si nunc Cicero uiueret, exclamarem profecto: hic, hic, Marce Tulli, aberrasti a uera iustitia eamque uno uerbo sustulisti, cum pietatis et humanitatis officia utilitate metitus es. non enim idoneis hominibus largiendum est, sed quantum potest non idoneis. id enim iuste, id pie, id humane fit. quod sine spe recipiendi feceris. haec est uera illa et germana iustitia, cuius solidam et expressam effigiem nullam tenere uos dicis. ipse pluribus locis clamas mercennariam non esse uirtutem faterisque in libris legum tuarum liberalitatem gratuitam esse his uerbis: nec est dubium quin is qui liberalis benignusque dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
concedunt. quid causaeẽ cursi homo esuriat sitiat algeat suc currendũ esseñ putent
quaecũ sint parianaturacũ illis casibus fortutis & unã eandẽ que humani tatem
desiderent tam̃ illa discernunt . qui a non reipsa uera sed utilitate praesenti. om¬
niamentiuntur. Illos enĩ quos periculo subripiunt sperant sibi gratiã relaturos
egentis aut̃ qui añ sperant perire arbitrantur quicquid eius modi hominibus
in pertiant. hincẽ illa plauti d&estanda sententia male mer&ur quimendi co
dat qđ edat nam & illud qđ dat pari& illi ꝓducit uitam ad miseri cordiam
a tenim po&a fortasse ꝓpersonalocutus ẽ. quidm̃ tullius in suis officia lib libris
non ne hocidem suad & non esse omnin olargiendũ si c enimdixit largitioque quaȩ
inmultos uti posses &idem paulo : Post quam aũt ẽstultus quam quod libenter faciascu¬

Expanded text:
concedunt, quid causae est, cur, si homo esuriat, sitiat, algeat, succurrendum esse non putent? concedunt, quid causae est, cur, si homo esuriat, sitiat, algeat, succurrendum esse non putent? Quae cum sint paria natura cum illis casibus fortuitis, et unam eamdemque humanitatem desiderent, tamen illa discernunt, quia non re ipsa vera, sed utilitate praesenti omnia metiuntur. Illos enim, quos periculo surripiunt, sperant sibi gratiam relaturos. Egentes autem, quia non sperant, perire arbitrantur quidquid ejusmodi hominibus impertiant. Hinc est illa Plauti detestanda sentdat quod edat: nam et illut quod dat perit et illi producit uitam ad miseriam. at enim poeta fortasse pro persona locutus est. quid? Marcus Tullius in suis officialibus libris nonne hoc idem suadet, non esse omnino largiendum? sic enim dixit: largitioque quae in multos uti possis. et idem paulo post: quid autem est stultius quam quod libenter facias, cu
Abbreviated transcription (Latin):
tranaturã ẽ ꝓdesseigitur homini secundũ naturã sit necesseẽ qđ quiñ facit hominis
seappellatione despoliat qr humanitatis officiuĩ ẽ necessitati hominis acpericulo sub¬
ueniri quae roigitur ab his quifleti & misererinon putant esse sapientis si homo
ab aliqua bestia conprehens us auxiliũ sibi armati hominis in plor& utrũ ne succur¬
rendum putent anminime non sunt tam in pudentes ut negent fieri oportere :¬
qđ flagitat qđ & poscit humanitas. Itẽsi aliquis circũ ueniatur igni ruinaop¬
primatur mergaturmari flum in erapiatur nũ putent hominis esse ñ auxiliari
non sint ipsi bomines siputent nemo enĩ potest eius modi periculis non ẽẽ subiectus
immo uero & hominis & fortis iuri essedicent seruare periturũ. siergo ineius¬
modi casibus qui a periculũ uitae homini adferunt succurrere humanitatis esse

Expanded text:
tra naturam est, prodesse igitur homini secundum naturam sit necesse est. Quod qui non facit, hominis tra naturam est, prodesse igitur homini secundum naturam sit necesse est. Quod qui non facit, hominis se appellatione dispoliat; quia humanitatis officium est, necessitati hominis ac periculo subvenire. Quaero igitur ab iis, qui flecti ac misereri non putant esse sapientis: si homo ab aliqua bestia comprehensus, auxilium sibi armati hominis imploret, utrumne succurrendum putent, an minime? Non sunt tam impudentes, ut negent fieri oportere quod flagitat, quod exposcit humanitas. Item si aliquis circumveniatur igni, ruinaprimatur, mergatur mari, flumine rapiatur, num putent hominis esse, non auxiliari? non sunt ipsi homines, si putent. Nemo enim potest ejusmodi periculis non esse subjectus. Imo vero et hominis et fortis viri esse dicent, servare periturum. Si ergo in ejusmodi casibus, qui periculum vitae homini afferunt, succurrere humanitatis esse
Abbreviated transcription (Latin):
quia homo sine homine nullo modo potestiuuere retentio aũt soci& atis est cõmu¬
nitas idẽ auxiliũ praestare ut possimus accipere : sinuero utilli alii disputant huma¬
nitatis ipsius causa facta est hominũ congregatio. Homo certe hominẽ deb& agnosce¬
re quod si fecerunt illirudes & ad huc fieri homines & fecerunt nondũ constituta lo¬
quendiratione quidputemus hominibus & politis & sermonis rerũ queomniũ cõmer-¬
tio hnterse copulatis esse faciendum qui ad su&i hominibus solitudine ferreñ possunt:
Conseruandaẽ igitur humanitas si homines recte diciuelimus id aũt ipsũ c̃seruare
humanitatem quid aliud est quã diligere hominẽ quia homosit &idem qđ nossum
discordiaigitur ac dissessionẽ secundũ hominis rationẽ. uerũque illud ẽticeronis qđ
ait hominen aturae obboedienti homini nocere non posse ergos inocere homini con

Expanded text:
quia homo sine homine nullo modo potest uiuere. retentio autem societatis est commuquia homo sine homine nullo modo potest uiuere. retentio autem societatis est communitas, id est auxilium praestare, ut possimus accipere. sin uero, ut illi alii disputant, humanitatis ipsius causa facta est hominum congregatio, homo certe hominem debet adgnoscere. quod si fecerunt illi rudes et adhuc fen homines et fecerunt nondum constituta loquendi ratione, quid putemus hominibus expolitis et sermonis rerumque omnium commercio inter se copulatis esse faciendum, qui adsueti hominibus solitudinem ferre non possunt? Conseruanda est igitur humanitas, si homines recte dici uelimus. id autem ipsum, conseruare humanitatem, quid aliut est quam diligere hominem, quia homo sit et idem quod nos sumus? -discordia igitur ac dissensio non est secundum hominis rationem uerumque illut est Ciceronis, quod ait hominem naturae oboedientem h
Abbreviated transcription (Latin):
infantiam c̃loquerentur intelleg& cuiratio nondeẽ fingamꝑ tam̃ illa uera esse
quaeotiosi & inepti senes fabulantur. ut eis potissimũ sensibus & sius rationibus
defellamus si hacdecausa sunt homines congregati ut mutius auxilus inbeclita¬
tem suam tuerentur. suc currendũ ẽ igitur homini qui egeat auxilio cũ enim
presidii caus ah omines soci& atẽ cũ hominibus inieruit & sanxerint foedus illud
a principio suiortus inter homines tutum aut uiolare : aut non conseruare sumũ
nefasputandũẽ nam quis e a prȩstando auxilio remou&. &iã ab accipiendo remo¬
ueat necesseẽ qui a nullius opera indigere seputat . qui alteri suã denegat. huic
uero qui seipse dis sociat acsecernit a corpore non ritu hominis sed ferarũmore iui¬
uendũ ẽ : qđ si fieri non potest retinendũ igitur omnimodo uinculũ soc & atis humana

Expanded text:
infantiam non loquerentur, intelleget cui ratio non deest. fingamus tamen illa uera esse infantiam non loquerentur, intelleget cui ratio non deest. fingamus tamen illa uera esse quae otiosi et inepti senes fabulantur, ut eos suis potissimum sensibus et suis rationibus refellamus. si hac de causa sunt homines congregati, ut mutuis auxiliis inbecillitatem suam tuerentur, succurrendum est igitur homini qui egeat auxilio. cum enim praesidii causa homines societatem cum hominibus inierint et sanxerint., foedus illut a principio sui ortus inter homines tutum aut uiolare aut non conseruare summum nefas putandum est. nam qui se a praestando auxilio remouet, etiam ab accipiendo remoueat necesse est, quia nullius opera indigere se putat qui alteri suam denegat. huic uero, qui se ipse dissociat ac secernit a corpore, non ritu hominis, sed ferarum more uiuendum est. quod si fieri non potest, retinendum igitur omni modo uinculum societatis humanae,
Abbreviated transcription (Latin):
interse fuisse necloquendi rationem reꝑturos. nisi eos bestiae comedissent. haecde¬
lirauis a sunt ut fuerunt dixer̃q nonferarum laniatus causam fuisse coeundi sed
ipsã potius humanitatẽ . Itaque int̃ se congregatos qđ natura hominũ solitudinis fugi¬
ens & cõmunionis acsoci&atis ad p&ens ess& non magnabit̃eos disceptatio esł
siquidem caus edis paressunt res eadem est. potuit igitur utrũq: quia ñ repugnat
sed tam̃ utrũque nullomodo uerum est qui añ ꝑ omnẽ tram natis int lomines & tra
tam quã & draconis alicuus dentibus ꝑ seminati ut po&ȩ ferunt sed unus homo
adõ fictus ẽ ab eoque uno terraomnis humano genere conpl&aẽ. Eadẽ sclic&
ratione quarursus posidiluuium qđ certe negare ñ possunt. Nullaigit᷑ in princi¬
pio factaẽ eius modi congregatio necum quam fuisse homines bitra qui praecer

Expanded text:
inter se fuisse nec loquendi rationem reperturos, nisi eos bestiae comedissent. haec aliis deinter se fuisse nec loquendi rationem reperturos, nisi eos bestiae comedissent. haec aliis delira uisa sunt, ut fuerunt, dixeruntque non ferarum laniatus causam fuisse coeundi, sed ipsam potius humanitatem, itaque inter se congregatos, quod natura hominum solitudinis fugiens et communionis ac societatis adpetens esset. non magna inter eos disceptatio est, siquidem causae dispares sunt, res eadem est. potuit igitur utrumque, quia non repugnat, sed tamen utrumque nullo modo uerum est, quia non per omnem terram nati sunt homines e terra tamquam ex draconis alicuius dentibus proseminati, ut poetae ferunt, sed unus homo a deo fictus ab eoque uno terra omnis humano genere conpleta est, eadem scilicet ratione qua rursus post diluuium; quod certe negare non possunt. nulla igitur in principio facta est eiusmodi congregatio nec umquam fuisse homines in terra qui praeter
Abbreviated transcription (Latin):
bus uoluntatẽ suã significasse de lnde sermonis initia tẽptasse acsingalis quibusq rebus
nominain primendo paulatim loquendi ꝑfecisserationẽ Cũ aut̃ multitudinẽ ipsam
uiderent contrabestias essetutam oppida &iam coepisse munire ut uel qui&em noctis
tutam sibi facerent uelut incursiones atq: imp&us bestiarum non pugnando sed ob¬
latis aggeribus arcerent. õ ingenia hominibus indigna quae has ineptias ꝓtulerunt
miseros at quemis erabiles quistultitiam suam lit teris me moriȩque manda uerint:
quicũ uiderent mutis quoque animalibus ingenitam eẽrationẽ uł conueniendi uł
inuicem ad p&endi id periculi fugiendi uł mali cauendi uł cubilia sibi & latibula
parandi homines aut̃ ipsos &istim auerint nonnisi &emplis ad moneri acdiscedere
potusse quid in &uere quid cauere quid facere deberent autnũ quã conuenturos

Expanded text:
bus uoluntatem suam significasse, deinde sermonis initia temptasse ac singulis quibusque rebus bus uoluntatem suam significasse, deinde sermonis initia temptasse ac singulis quibusque rebus nomina inprimendo paulatim loquendi perfecisse rationem. cum autem multitudinem ipsam uiderent contra bestias esse tutandam, oppida etiam coepisse munire, ut uel quietem noctis tutam sibi facerent uel ut incursiones atque impetus bestiarum non pugnando, sed obiectis aggeribus arcerent. o ingenia hominibus indigna, quae has ineptias protulerunt, miseros atque miserabiles, qui stultitiam suam litteris memoriaeque mandauerint ! qui cum uiderent mutis quoque animalibus ingenitam esse rationem uel conueniendi uel inuicem adpetendi uel periculi fugiendi uel mali cauendi uel cubilia sibi et latibula parandi, homines tamen ipsos existimauerint non nisi exemplis admoneri ac discere potuisse, quid metuere, quid cauere, quid facere deberent, aut numquam conuenturos
Abbreviated transcription (Latin):
specie capti miseric̃diã de homine sustulerunt &dũ uolunt sanare uitiauerunt : & cum
idem plerumque fateantur soci&atis humanȩ cõmunionem eẽ retinendã ab eaplane
seipsos inhum anae urtutis suae rigore dissociant. conuincendus ergo &iam hicerror illo¬
rum ẽ quini hilcui quam in ꝑtiendũputant . Vrbis condendae origiñe atq: causã ñ unam
Intulerunt sed aliieos bomines qui sint & t̃ra primitus naq cũꝑsiluos & cãposerraticam
degerent uitã necullo i terse sermonis aut uiris uinculo cohaererent. sed frondes & erbã
ꝓcubilibus speluncas & antra ꝓdomibus haberent bestiis & fortioribus animalibus praȩ¬
dae fuis se cõmorant . Tum eos qui aut laniat effugerent aut laniari ꝓximos uiderant ad¬
monitos periculisui ad alios homines decucurrisse praȩsidium in plorasse & primonuti¬

Expanded text:
specie capti misericordiam de homine sustulerunt et dum uolunt sanare, uitiauerunt. et cum specie capti misericordiam de homine sustulerunt et dum uolunt sanare, uitiauerunt. et cum idem plerumque fateantur societatis humanae communionem esse retinendam, ab ea plane se ipsos inhumanae uirtutis suae rigore dissociant. conuincendus ergo etiam hic error illorum est qui nihil cuiquam inpertiendum putant. urbis condendae originem atque causam non unam intulerunt, sed alii eos homines qui sint ex terra primitus nati, cum per siluas et campos erraticam degerent uitam, nec ullo inter se sermonis aut iuris uinculo cohaererent, sed frondes et herbam pro cubilibus, speluncas et antra pro domibus haberent, bestiis et fortioribus animalibus praedae fuisse commemorant. tum eos qui aut laniati effugerant aut laniari proximos uiderant, admonitos periculi sui ad alios homines decucurrisse, praesidium inplorasse et primo nuti
Abbreviated transcription (Latin):
essetollendas sclic& uteos qui sint nobis bumic neessitudinis ad monitos mitigemus Itẽsi ab
uno dõ bis pirati om̃s & animatisumus quid aliud quã fratressumus & quidẽ c̃iunetiores qđ ani¬
mis quã qui corporibus Itaque non erat iu cr&ius cũ dicit denique caelesti sumus om̃s semine
oriundi omnibus ille idem pat̃ est. ergo ꝓbelus bnm anibus sunt habendi qui hominino¬
cent qui contrauis humanitatis & fas omne spoliant cruciant occidunt & t̃minant obhanc
necessitudinem germanitatis doc& nos ds̃ malum nũquã facere semꝑbonũ. Id ant̃ ipsũ bene
facere quid sit idem ipse p̃scribit praestare auxilium depressis & laborantibus impertiriuic
nos ipsos cogitaredebemus ñ meremur in periculo liberari siñ succurru non mere mur
auxiliũ sinegamus ab hanc partem philo soforã nulla p̃cepta sunt quippe quifalsȩurtutis

Expanded text:
esse tollendas; scilicet ut eos, qui sint nobis inimici, necessitudinis admonitos mitigemus. Item si ab esse tollendas; scilicet ut eos, qui sint nobis inimici, necessitudinis admonitos mitigemus. Item si ab uno Deo inspirati omnes et animati sumus, quid aliud quam fratres sumus? Et quidem conjunctiores, quod animis, quam quod corporibus. Itaque non errat Lucretius, cum dicit: Denique, coelesti sumus omnes semine oriundi: Omnibus ille idem pater est. Ergo pro belluis immanibus sunt habendi, qui homini nocent, qui contra jus humanitatis et fas omne spoliant, cruciant, occidunt, exterminant. Ob hanc necesfacere quid sit, idem ipse praescribit: praestare auxilium depressis et laborantibus, inpertiri uicnos ipsos cogitare debemus. non meremur in periculo liberari, si non succurrimus, non meremur auxilium, si negamus. ad hanc partem philosophorum nulla praecepta sunt, quippe qui falsae uirtutis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dõ secundũ cũhomine sed illud primũ religio dicitur. hoc secundũ misericordia uł huma¬
nitas nominator quaȩ uirtus ꝓpriaẽ iustorũ &cultorũ dĩ. qđ e a solauite cõmunis contin&
rationem ds enim quic&eris animalibus sapientiam non dedit naturalibus eamunimentis ab incur¬
su& periculo tutiora generauit . hominem uero qui anudum fragilem que formauit ut eũ sapien¬
tia potiuis instruer& deditei praeter c&era hunc pi&atis ad fatũ. ut homo hominem tueatur dili¬
gat foueat contra omnia pericula & accipiat & praest& auxilium sumũ igitur interse hominũ
unculũ ẽ humanitatis quod qui diruperit nefarius & parricda &xistimandusẽ. Nãsi ab huno
homine quem ds̃finxit om̃s orimur certe consanguinei sumus &ideo maximũ scelus putandũ
est odissebominem uł nocentem ꝓptere ads̃ pretepit ini micitias ꝑ nosnũ quã faciendas semꝑ¬

Expanded text:
cum deo, secundum, cum homine. set illut primum religio dicitur, hoc secundum misericordia uel humacum deo, secundum, cum homine. set illut primum religio dicitur, hoc secundum misericordia uel humanitas nominatur. quae uirtus propria est iustorum et cultorum dei, quod ea sola uitae communis continet rationem. deus enim qui ceteris animalibus sapientiam non dedit, naturalibus ea munimentis ab incursu et periculo tutiora generauit, hominem uero quia nudum fragilemque formauit, ut eum sapientia potius instrueret, dedit ei praeter cetera hunc pietatis adfectum, ut homo hominem tueatur diligat foueat contraque omnia pericula et accipiat et praestet auxilium. summum igitur inter se hominum uinculum est humanitas: quod qui diruperit, nefarius et parricida existimandus est. nam si ab uno homine quem deus finxit omnes orimur, certe consanguinei sumus et ideo maximum scelus putandum est odisse hominem uel nocentem. propterea deus praecepit inimicitias per nos numquam faciendas, sem
Abbreviated transcription (Latin):
s& aeque non aliter his bonis praesentibus abstinendũe. quãsi sint aliam aior a ꝓpt̃quȩ tanti
sit & uoluptates omitere & mala omã sustinere : eauero nulla sunt alia ut intertio docui nisi
ꝑpetue uite hancaũt praestare quis potest nisids̃ quiuirtutẽ ipsam ꝓposuit . Ergobidĩ
agnitione &cultur aerum sũma uersatur. in hocẽ spesomnis ac salus hominis hicẽ sapientiaȩ
gradus primus utsciamus quisit nobis uerus pater eumque solũ pi&ate debita ꝓ sequamur
huic pareamus huic deuotissime serui amus in eo ꝓmerendo accus omnis &cura & operacollo¬
c&ur dixi quid debeaturdõ dicãnunc quid homini tribuendũ sit . quã quã id ipsũ qđ homi¬
ni tribuendã tribuitur qui ahomo dĩsimulacrũẽ sed tam̃ primũ iustitiaȩ officiũe c̃iugi

Expanded text:
set. aeque non aliter his bonis praesentibus abstinendum est, quam si sint alia maiora, propter quae tanti set. aeque non aliter his bonis praesentibus abstinendum est, quam si sint alia maiora, propter quae tanti sit et uoluptates omittere et mala omnia sustinere. ea uero nulla sunt alia, ut in tertio docui, nisi perpetuae uitae. hanc autem praestare quis potest nisi deus, qui uirtutem ipsam proposuit ? ergo in dei agnitione et cultu rerum summa uersatur: in hoc est spes omnis ac salus hominis, hic est sapientiae gradus primus, ut sciamus qui sit nobis uerus pater eumque solum pietate debita prosequamur, huic pareamus, huic deuotissime seruiamus, in eo promerendo actus omnis et cura et opera collocetur. Dixi quid debeatur deo: dicam nunc quid homini tribuendum sit; quamquam id ipsum quod homini tribueris, deo tribuitur, quia homo dei simulacrum est. sed tamen primum iustitiae officium est coniungi
Abbreviated transcription (Latin):
maerit ꝓfato uanitas obsequi uelle uircutibus quaȩ frustrab omini calamitates ad ferunt
& labores Nam siuirtusẽ egestatẽ &ciliũ dolorẽ mortẽ quaetimentur aceceris pat focater
uacuis & in anib̵ poenis delectantur. quib lic& agere tranquille sienĩ mortales st animae
si uirtus dissoluto corpore nihilfuturaẽ quid fugimȩ aitributa nobis bona quasi autiigratia
ut in digni quidiuinis muneribus ꝑfruamur quaeb on authabeamus scelerate impieq: uiuendũe
bonis quibus caeteri utuntur inuita labores & cruciatus & miserias anteponat si aut̃ uircus
ut abhis rectissime dicitur capessendaẽ qr constat ad eã nasa hominẽ sub eẽ deb& spes ali
quamaior quaemalorũ & laborũ quos ꝑferre uirtutis e magnũ ad ferat praedarũ solacũ
nec aliter iurtus cũ ꝑsedura sit haberi ꝓbonopotest : quãsi a cerbitatẽ suãm aximo bonopen¬

Expanded text:
ma erit profecto uanitas obsequi uelle uirtuma erit profecto uanitas obsequi uelle uirtu labores. Nam si virtus est, egestatem, exilium, dolorem, mortem, quae timentur a caeteris, pati fortiter ? Nimirum supervacuis et inanibus poenis delectantur, quibus licet agere tranquille. Si enim mortales sunt animae, si virtus dissoluto corpore nihil futura est, quid fugimus attributa nobis bona, quasi aut ingrati, aut indigni qui divinis muneribus perfruamur? Quae bona ut habeamus, scelerate impieque vivendum bonis, quibus caeteri utuntur in vita, labores, et cruciatus, et miserias anteponat. Si autem virtus ut ab his rectissime dqua maior, quae malorum et laborum, quos perferre uirtutis est, magnum adferat praeclarumque solacium. nec aliter uirtus cum per se dura sit, haberi pro bono potest, quam si acerbitatem suam maximo bono pen
Abbreviated transcription (Latin):
& lingua nam ꝓfecto is uid& qui ueritatẽ in quads̃e ueldm̃ in quo ueritas ẽ. ocu¬
lis cordis as pexerit Audit quidiuinas uoces a cp̃copta uit alia peccatori suo ad fligit
his loquitur qui celestia disserens uirtutem ac maiestatẽ dĩ singularis enarrat. quare non
est dubium quin impius sit quisquis dm̃ ñ agnouerit om̃sque uirtutes eius quas babereaut
tenere seputat in illa moriferauia repperiuntur . quae ẽ totatene brarũ qua ꝓp̃t nibilest
quod sibialiquis gratuletur sihas in anes iuircutes adeptuse qui a nontantũ miser quibonis
p̃sentibus careat. sed &iãstultus sit necesseẽ quilabores inuita sua maximos suscipiat in
cassum nam demptas peimimortalitatis quãds̃ pollic&ur in suareligione uersantibus cuius
adsequendae gratia uirtus appetendaẽ & quicquid malorum acciderit ꝑferendũ maxi¬

Expanded text:
et lingua. nam profecto is uidet qui ueritatem, in qua deus est, uel deum, in quo ueritas est, ocuet lingua. nam profecto is uidet qui ueritatem, in qua deus est, uel deum, in quo ueritas est, oculis cordis aspexerit, is audit qui diuinas uoces ac praecepta uitalia pectori suo adfigit, is loquitur qui caelestia disserens uirtutem ac maiestatem dei singularis enarrat. quare non est dubium quin impius sit quisquis deum non adgnouerit, omnesque uirtutes eius, quas habere aut tenere se putat., in illa mortifera uia reperiuntur, quae est tota tenebrarum. quapropter nihil est quod sibi aliquis gratuletur, si has inanes uirtutes adeptus est, quia non tantum miser, qui bonis praesentibus careat, sed etiam stultus sit necesse est, qui labores in uita sua maximos suscipiat in cassum. nam adempta spe immortalitatis quam deus pollicetur in sua religione uersantibus, cuius adsequendae gratia uirtus adpetenda est et quidquid malorum acciderit perferendum, maxi
Abbreviated transcription (Latin):
pus & agnitio dĩ necessariaẽ. quasi caput & uirtutes om̃s quasi corpus itafi& homo
ꝑfectus actiuus sed tam̃ sũm aomnis in capiteẽ qđ quãcuis constare ñ possit sineom¬
nibus sine quibus dam tam̃ potest &erit quidem animal uitiosũ ac debile sed tam̃
uiu& sicut is qui & dm̃ nouit & in aliquare peccat Dat enĩ ueniam peccatis ds:
ltaque sine menbris aliquibus uiui potest sine capite nullo modo haȩc res efficit
ut filosofi &iam sinatura sint boni tam̃ nihilsciant nihilsapiant. omnis doctrina
& uirtus eorũ sinec apite ẽ qui adm̃ nescint qui ẽ uirtutis ac doctrinȩ caput . quẽ
quiñ agnoscit lic& uideat caetusẽ lic& audiat surdus lic& loquatur elingius ẽ:
cũ uero conditorem suum rerũ parentẽ que cognouerit . tunc & uidebit & audi &
& loqu&ur: habere enĩ caput cepit in quos̃ sensus omnis collocati hocẽ oculi & aures

Expanded text:
pus, et agnitio dei necessaria est quasi caput et uirtutes omnes quasi corpus. ita fiet homo pus, et agnitio dei necessaria est quasi caput et uirtutes omnes quasi corpus. ita fiet homo perfectus ac uiuus, sed tamen summa omnis in capite est, quod quamuis constare non possit sine omnibus, sine quibusdam tamen potest. et erit quidem animal uitiosum ac debile, sed tamen uiuet, sicut is qui et deum nouit et in aliqua re peccat; dat enim ueniam peccatis deus. itaque sine membris aliquibus uiui potest, sine capite nullo modo. haec res efficit ut philosophi etiamsi natura sint boni, tamen nihil sciant, nihil sapiant. omnis doctrina et uirtus eorum sine capite est, quia deum nesciunt, qui est uirtutis ac doctrinae caput. quem qui non adgnoscit, licet uideat, caecus est, licet audiat, surdus, licet loquatur, elinguis est. cum uero conditorem rerum parentemque cognouerit, tunc et uidebit et audiet et loquetur. habere enim caput coepit, in quo sunt sensus omnes conlocati hoc est oculi et aures
Abbreviated transcription (Latin):
autcerte publice utilitati ꝓconditione tẽporũ seruierunt Aliudẽigitur ciuileius
omnibus ds̃ que quiignorat & ipsa iustitiam ignor& necesseẽ sed putemus fi eripos¬
se ut aliquis naturali & ingenito bono ueras uirtutes capiat. qualẽ fuisse timonem
athenis accepimus quiegentibus stipem dedit & pauperes inuitauit. & nudos induit
& in aniaut frustrain his ad sequenti dis laborauerit . omnis enim iustitia eius similis
erit hum anocorpori caput ñ habenti in quotã & sim̃ braomnia & locissuis constent &
figura & habitudine tamen qm̃ deẽ id qđ ẽ omniũ principale & uita & omni sensu-
car& itaque m̃ brailla formãtantũ modo m̃brorũ habent usũ ñ habent. tã salic& quã
caput sine corpore cuuisimilis ẽ. quicũ dm̃ ñ ignor& uiuit in iuste. Idenĩ solũ hab& qđ
ẽsumũ sed frustra qm̃ uirtutibus tãquã m̃bris eg& itaq: ut sit uiũ acsensibi lecor¬

Expanded text:
certe publicae utilitati pro conditione temporum servierunt. Aliud est igitur civileomnibus Deus; quem qui ignorat, et ipsam justitiam ignoret necesse est. Sed putemus fieri posse, ut aliquis naturali et ingenito bono veras virtutes capiat, qualem fuisse Cimonem Athenis accepimus, qui et egentibus stipem dedit, et pauperes invitavit, et nudos induit.  inania, ut frustra in his assequendis laboraverit. Omnis enim justitia ejus similis erit humano corpori caput non habenti; in quo tametsi membra omnia, et locis suis constent, et figura, et habitudine, tamen quoniam deest id, quod est omnium principale, et vita, et omni sensu caret. itaque membra illa formam tantummodo membrorum habent, usum non habent, tam scilicet quam caput sine corpore. cui similis est qui cum deum non ignoret, uiuit iniuste: id enim solum habet quod est summum, sed frustra, quoniam uirtutibus tamquam membris eget. itaque ut sit uiuum ac sensibile cor
Abbreviated transcription (Latin):
tis quodusus ipsererum & cotidiana experimenta possunt docere quod sit melius &
uerus uide amusergo utrum ne consentiant ad quid nobis ad ferant quorectius
uita de gatur: Non necesseest omnia circumire : unum eligamus acpotissimum

Expanded text:
tis; quod ipse usus rerum et quotidiana experimenta possunt docere, quid sit verius, et tis; quod ipse usus rerum et quotidiana experimenta possunt docere, quid sit verius, et melius. Videamus ergo, utrumne consentiant, aut quid nobis afferant, quo rectius vita degatur. Non necesse est omnia circuire. unum eligamus, ac potissimum
Abbreviated transcription (Latin):
discitur aut&iam dediscitur : quare sine que omnia sciripossunt quod frsiciputa¬
uerunt neq nihil quod a cademici filoso fia omnis extinctaest : Iranse amus nunc
ad alteram filo sofiae partem quam ipsi mort᷑alem uocant : Inquatotius filoso phiae
ratio continetur. Si qui demin illa frsica sola oblectatio est : In haec &i amutilitas
& qm̃ in disponendo uitaestatu formandisq moribus periculo maiore peccatur
maiorem diligentiam necesse est adhiberi ut sciamus quomodonos oporte at
uiderellluc potest uenia concedi quia siue aliquid dicunt nihil prosunt siue de¬
lirant nihil noceñs. Hicuero nullus discido nullu serrori locus est unũ sentire omnes
oport& ipsamq filo sofiam uno quasiore precipere quia siquid fuerit ereatum uita
Pom̃s
qmeuertitur i illa priore parte ut periculiminus. Itaplus difficultatis est quod obscura
rerum ratiocogit diuersa & uaria sentire : hicut plus periculiest itaminus difficulta

Expanded text:
discitur aut etiam dediscitur? quare si neque omnia sciri possunt, quod physici putauerunt, neque nihil, quod Academici, philosophia omnis extincta est. Transeamus nunc ad alteram philosophiae partem quam ipsi moralem uocant, in qua totius philosophiae ratio contine-. tur, siquidem in illa physica sola oblectatio est, in hac etiam utilitas. et quoniam in disponendo uitae statu formandisque moribus periculo maiore peccatur, maiorem diligentiam necesse est adhiberi, ut sciamus quomodo nos oporteat uiuere. illic potest uenia concedi, quia siue aliquid dicunt, nihil prosunt, siue delirant, nihil nocent, hic uero nullus discidio, nullus errori locus est. unum sentire omnes oportet ipsamque philosophiam uno quasi ore praecipere, quia si quid fuerit erratum, uita omnis euertitur. in illa priore parte ut periculi minus, ita plus difficultatis est, quod obscura rerum ratio cogit diuersa et uaria sentire, hic ut plus periculi est, ita minus difficu
Abbreviated transcription (Latin):
posteris tradidit quod est nuper hadria no imperante sublatum. Eratlex apud
tauras in humanam & feram gentẽ . utidianae hospites immolarentur & idsacri¬
ficiũ multis temporibus celebratum est. galliesum atq teutanten humano cruo¬
re placabant. Nelatiniquidẽ huius i manitatis expertesfuerunt Si quidẽ
latiaris iuppiter&iam nunc sanguine colitur humano. Quid ab his bonipre¬
cantur quisic sacrificant . aut quid tales dupraestape hominibus pos sunt

Expanded text:
posteris tradidit; quod est nuper Hadriano imperante sublatum. erat. lex aput Tauros inhumanam et feram gentem, ut Dianae hospites immolarentur, et id sacrificium multis temporibus celebratum est. Galli Esum atque Teutaten humano cruore placabant. ne Latini quidem huius immanitatis expertes fuerunt, siquidem Latiaris Iuppiter etiamnunc sanguine colitur humano. quid ab his boni precantur qui sic sacrificant? aut quid tales dii praestare hominibus possunt
Abbreviated transcription (Latin):
ferc Bonosenim facereo port& potius quam inclusos in angulis facienda prae¬
cipere quae neipsis quidẽ faciant quiloquuntur: Et qm̃ seaueris aecibus reap Pi
pare eos ex arcen dȩ linguȩ caus auel auo candigratia artemistam filosofiaore p¬
perisse: Qui autem docenttantum e& faciunt᷑ ipsi praeceptissuis detrahunt pon¬
dus : qui s enĩ optemper& cumipsi praeceptores doceant . no nobtemperare ebo¬
num est aut recta & honesta p̃cipere sed nisi & facids mendaciumȩ̃ &x ost in con¬
gruens atq me ptum non in pectore sed in labris habere bonitatẽm. Nonergo
utilitatõ exfilo sofia sed oblectationẽ p&unt quod quidem cicerotestatusest
Pro fectoin quit omis istorum dis putatio quani qui uberrimos fontes uirtusisor

Expanded text:
fert. Bonos enim facere oportet potius quam inclusos in angulis facienda praefert. Bonos enim facere oportet potius quam inclusos in angulis facienda praecipere, quae ne ipsi quidem faciunt, qui loquuntur; et quoniam se a veris actibus removerunt, apparet eos exercendae linguae causa, vel advocandi gratia artem ipsam philosophiae reperisse. Qui autem docent tantum, nec faciunt, ipsi praeceptis suis detrahunt pondus; quis enim obtemperet, cum ipsi praeceptores doceant non obtemperare? Bonum est autem recta et honesta praecipere: sed nisi et facias, mendacium est; et est incongruens atque ineptum, non in pectore, sed in labris habere bonitatem. Non ergo utilitatem ex philosophia, sed oblectationem petunt. Quod quidem Cicero testatus est: « Profecto, inquit, omnis istorum disputatio, quanquam uberrimos fontes virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
Mosfuitꝰ qͥđ mirũ si acanib: quorũ ui¬
tã linitant &iã uocabulũ nom̃q traxert̃ : Nullũ igit᷑ in hacdisciplina magiste¬
rium uirtutis est : cum &iamilli qui honestiora praccipuunt aut non faciunt ipsi quds¬
suadent: Autsi faciunt quodraro accidit non ad disciplinaeos ad rectum. sed natura
ꝓducat quae sepius &iã in doctos inpellit ad laudem : uerum enim cum sepp&uae de¬
sidiaetradent : nullamq uirtutem capessant. Et omnẽ suã uitã nihil aliud quã
in eloquendo peragant : quid aliud quam inertes debentputari : Sapientia enĩ
nisi inaliquo actufust rit quouimsuam exerceat manis & falsaest: Recteq tulli¬
us ciuills uiros quirem p̃guber nent quiurbes aut nouas constituant. aut constitu¬
tas aequitate tueantur quis alutem libertatẽq: ciuium uel bonis legibus uel
salubribus consilus uł iudiciis grauibus conseruent filosofiae doctoribus prȩ¬

Expanded text:
mos fuit. Quid mirum, si a canibus, quorum vimos fuit. Quid mirum, si a canibus, quorum vitam imitantur, etiam vocabulum nomenque traxerunt? Nullum igitur in hac disciplina magisterium virtutis est, cum etiam illi, qui honestiora praecipsuadent aut si faciunt, quod raro accidit, non disciplina eos ad rectum, sed natura producat, quae saepius etiam indoctos inpellit ad laudem. Verum enim cum se psidiae tradant, nullamque virtutem capessant, et omnem suam vitam nihil aliud quam in eloquendo peragant, quid aliud quam inertes putari debent? Sapientia enim, nisi in aliquo actu fuerit quo vim suam exerceat, inanis et falsa est; recteque Tullius civiles viros, qui rempublicam gubernent, qui urbes aut novas constituant, aut constitutas aequitate tueantur, qui salutem libertatemque civium vel bonis legibus, vel salubribus consiliis, vel judiciis gravibus conservent, philosophiae doctoribus prae
Abbreviated transcription (Latin):
tanda sapientia: hiuicuero liberos indisciplinã dares. utdiscorent haberemor& gicẽ aliqd
interse ac ꝑditos int̃ essedicebat : scilic& quod illibon asua ꝑder&. Ipsegratis lu xbria¬
sei inquota m̃ sapientior mer&erixfiut quaesi filosofum habuit proleno: ut ad
seomnis iuuentus doctoris exemplo & auctoritate corrupta sineullo pudore concurro¬
r&. quider gointer fuit quo animofilosofus ad meretricem famosissimam cõme¬
and ̃ cũ eum populus & riuales siuiderentomnibus ꝑditis nequiorem nec satis fuit
itaiuue resed docere &iam libidines coepit acmoressuos delupanari ad scholam
transtulit : disserens uoluntatẽ corporis eẽsũ mũ bonũ quae doctrina ex eorabilis &
pudenda non icordefilosofi sed in sinumor& ricis ostnata Nã quid ego de trm¬
cas lonuarquub: in ꝓpatulo coire cũ coniugib: Mos fuit qđ mirũsi acanib: quorũ ui

Expanded text:
bonis sapientia! Huic vero liberos in disciplinam dares, ut discerent habere meretricem? Aliquid bonis sapientia! Huic vero liberos in disciplinam dares, ut discerent habere meretricem? Aliquid inter se ac perditos interesse dicebat; scilicet quod illi bona sua perderent, ipse gratis luxuriaretur. In quo plane sapientior meretrix fuit, quae philosophum habuit pro lenone, ut ad se omnis juventus, doctoris exemplo et auctoritate corrupta, sine ullo pudore concurreret. Quid ergo interfuit, quo animo philosophus ad meretricem famosissimam commearet, cum eum populus et rivales sui viderent omnibus perditis nequiorem? Nec satis fuit ita vivere: sed docere etiam libidines coepit, ac mores suos de lupanari ad scholam transtulit, disserens voluptatem corporis esse summum bonum. Quae doctrina execrabilis et pudenda, non in corde philosophi, sed in sinu meretricis est nata. Nam quid ego de Cynicis loquar? quibus in propatulo coire cum conjugibus mos fuit. Quid mirum, si a canibus, quorum vi
Abbreviated transcription (Latin):
tiam hi libidinem in ambitionẽ ꝑorantis in dicium ꝓfessos putes adõ redundarT
ad ipsos maledicta i publicũ misa . quos non alit̃ intueridec& quã medicos quorum
tituleremedia habent prxides uenena. Quos damuero nec pudor uitiorumten&
sed patrocinia turpitudinẽsuȩ fingunt : ut &iã honeste peccareuideantur
ł aciat inquit sapiens idem seneta &iam quȩ non ꝓbabit ut &iã ad maioratran¬
situm inueniat nec relinqu& mores bonos sed tempora plabit ut quibus alii
que q i periti faci& & scpiens Sed non eodẽ modo eodẽ q: ꝓ posito : at quinni hil
intest quodnimo facias . quo fecisseuitio suest quia facta cernuntur animꝰ ñ uid&
ristiopo cirenȩ quoꝵ magistrocũ laide nobilis corto fuit consu&udo quod flagiti¬
um grauis ille filosofiȩ doctorsic defendebat : ut dicer& multũ hit̃ sȩ c&eros laidis amato¬
ros intereẽ qđ ipse haber& laidem alii laideh aberent᷑. O praeclara & bonis imi

Expanded text:
tiam, in libidinem, in ambitionem perorantes, indicium professos putes: adeo redundant ad ipsos maledicta in publicum missa. quos non aliter intueri decet quam medicos, quorum tituli remedia habent, puxides uenena. quosdam uero nec pudor uitiorum tenet, sed patrocinia turpitudini suae fingunt, ut etiam honeste peccare uideantur. — faciet sapiens inquit idem Seneca etiam quae non. probabit, ut etiam ad maiora transitum inueniat, nec relinquet mores bonos, sed tempori aptabit, et quibus alii quaeque inperiti, faciet et sapiens, sed non eodem modo eodemque proposito. atquin nihil interest quo animo facias quod fecisse uitiosum est, quia facta cernuntur, animus non uidetur. Aristippo Cyrenaicorum magistro cum Laide nobili scorto fuit consuetudo. quod flagitium grauis ille philosophiae doctor sic defendebat, ut diceret multum inter se et ceteros Laidis amatores interesse, quod ipse haberet Laidem, alii