comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
significati sunt isti e̾e cũ dictũ ẽ. nationes que sunt in
Quorum interp̾tatione nominũ ẽẽ ẽꝑimus gog tectum.
magog de tecto: tamquam domus. & ipse ꝰ ꝓcedit de domo.
Uentes ergo sunt in quib diabolum uelud in abysso suꝑius
intelligebamꝰ inclusũ: & ipse de illis quodammͦ sese effe¬
rens & ꝓcedens. ut ille sint tectũ. ille de tecto. Si autẽ¬
utrumq refferamus ad gentes. non unum horũ ad illas.
alterũ a diabolum: & tecłu ipse sunt. qr in eis ñ c̃cluditur.
& quodam mͦ tegitur inimicus antiquus. & de tecto ipse ert̃.
quando in apertum odium. de operto erupture sunt.

Expanded text:
significati sunt isti esse, cum dictum significati sunt isti esse, cum dictum quorum interpretationem nominum esse comperimus: Gog tectum, Magog de tecto, tamquam domus et ipse qui procedit de domo. Gentes ergo sunt, in quibus diabolum, velut in abysso superius intelligebamus inclusum, et ipse de illis quodammodo sese efferens utrumque referamus ad gentes, non unum horum ad illas, alterum ad diabolum; et tectum ipsae sunt quia in eis concluditur et quodammodo tegitur inimicus antiquus, et de tecto ipsae erunt quando in apertum odium de operto erupturae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
t cũ finiti fuerint mille anni. libro. x .x.¬
soluet᷑ sathanas de custodia sua ad seducendas nati¬
ones q̃ sunt ĩ qͣtuoer angulos t̾re gog&. magog: &
trahet eas in bellũ quorũ numerꝰ ẽ. ut arena maris. Ad
hoc gͦ tunc seducet: ut in hoc bellũ trahat. Nam & antea
modis qͥb poterat: ꝑ mala multa & uaria seducebat. Exi¬
bit autẽ dictum ẽ ĩ aꝑtã persecutionẽ de latebris erũ¬
p& odiorũ. Hec enĩ erit in nouissima ꝑsecutione. nouis¬
simo ĩminente uiditio. ꝗͣ sc̃a eccła toto t̾rarũ orbe patiet᷑:
uniu̾sa scilic& ciuitas xp̃i. ab uniu̾sa diaboli ciuitate.
qͣntac̃q erit ut᷑q suꝑ t̾rã. Gentes quippe iste quas appel¬
lat gog & magog. non sic sunt accipiende tamꝗͣ sint
aliqui in aliqua parte t̾rarũ barbari constituti. siue
qͦd quidam suspicantur. getas & massagetas ꝓpter lit¬
teras horũ nominũ primas. siue aliquos alios alienige¬
nas. & a romano iuire seiuinctos: otonãq orbe t̾rarũ

Expanded text:
t cum finiti fuerint mille anni, soluetur satanas de custodia sua ad seducendas nationes, quae sunt in quattuor angulis terrae, Gog et Magog, et trahet eas in bellum, quorum numerus est ut harena maris. ad hoc ergo tunc seducet, ut in hoc bellum trahat. nam et antea modis quibus poterat per mala multa \' et uaria seducebat. exibit autem dictum est: "in apertam persecutionem de latebris erumpet odiorum". haec enim erit nouissima persecutio nouissimo imminente iudicio, quam sancta ecclesia toto terrarum orbe patietur, uniuersa scilicet ciuitas Christi ab uniuersa diaboli ciuitate, quantacumque erit utraque super terram. gentes quippe istae, quas appellat Gog et Magog, non sic sunt accipiendae, tamquam sint aliqui in aliqua parte terrarum barbari constituti, siue quos quidam suspicantur Getas et Massagetas propter litteras horum nominum primas, siue aliquos alios alienigenas et a Romano iure seiunctos. toto namque orbe terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
n& ꝙ qͦ cet̾a hõĩs regi ꝙgub̾ nari manifestũ ẽ. ꝙ hoc fac̃ q̃
ñ foris q̃rit letitiã. Ntde hou̾niũ laudib arnalit̃ gaudeat.
qͥdẽ carnẽ suã unꝗͣ odio habuit. sic̃ apłs dic̃. c̃ dediligen
mini in qͥt mundi estote: auferte neqͥtias abanimis ur̃ is. atq cõns¬
pectu ocłoꝵ meoꝵ. Abhis gͥ sordib facies nr̃a lauanda ẽ. qͣb di
aspectꝰ offendr. Nos eiuĩ reuelata faciȩ głam di speculantes. in
eandẽ imaginẽ tͣnsformabim᷑. Sepe ꝙ̃. cogitatio necessãr ͥũ re¬
nr̃m. ꝙ plerũq c̃ duplicat. ut ea q̃ uidem̃ c̃ hõib recte facẽ.¬

Expanded text:
 quo caetera hominis regi et gubernari manifestum est. Et hoc facit qui non foris quaerit laetitiam, ut de laudibus hominum carnaliter gaudeat. quam carnem suam odio habuit, sicut apostolus dicit, cum de diligendmini, inquit, mundi estote, auferte nequitias ab animis uestris atque conspectu oculorum meorum. ab his igitur sordibus facies nostra lauanda est, quibus dei aspectus offenditur. nos autem reuelata facie gloriam dei speculantes in eandem imaginem tnostrum; et plerumque cor duplicat, ut ea quae videmur cum hominibus recte face
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianitatis inusitato sq̃lore ac sordib intentos in se hoĩnũ ocłos
fac̃.c̃ id uoluntate faciat. ñ necessitate patiat᷑. Cet̾s eiꝰ oꝑib potest
conici utrũ hoc ꝯtẽptii suꝑflui cultꝰ. an ãbitione aliq̃ faciat᷑. qͥa
ꝙ sub ouina pelle cauendos lupos dñs p̃cipit. s exfructib in qͥt
eoꝵ cognoscetis eos. Cũ enĩ ceꝑint aliqͥb tẽptationib eaipsa illis
subtͣhi uelnegari. q̃ isto uelamine uelꝯsecriti sunt. uel qseqͥ cupi¬
unt. t̃c necesse ẽ appareat utrũ lupꝰ in ouina pelle sit. anouis
insua. Nenĩ ꝓpt̾ea ornati suꝑfluo debet aspectꝰ hoĩnũ mulce¬
re xp̃ianꝰ. qͥa illũ parc̃ũ habitũ ac necessariũ et iam simulato¬
res sepe usur pant. ut in cautos decipiant: qͥa ꝙ illȩ oues ñ debent
deponere pellaes suas. si aliquando eis lupi se ꝯteg̃t. Erigͦ solet¬

Expanded text:
christianitatis inusitato squalore ac sordibus intentos in se hominum oculos christianitatis inusitato squalore ac sordibus intentos in se hominum oculos facit, cum id uoluntate faciat, non necessitate patiatur, ceteris eius operibus potest conici, utrum hoc contemtu superflui cultus an ambitione aliqua faciat, quia et sub ouina pelle cauendos lupos dominus praecipit; sed ex fructibus, inquit, eorum cognoscetis eos. cum enim coeperint aliquibus temtationibus ea ipsa illis subtrahi uel negari quae isto uelamine uel consecuti sunt uel consequi cupiunt, tunc necesse est appareat, utrum lupus in ouina pelle sit an ouis in sua. non enim propterea ornatu superfluo debet aspectus hominum mulcere christianus, quia illum parcum habitum ac necessarium etiam simulatores saepe usurpant, ut incautos decipiant, quia et illae oues non habent deponere pelles suas, si aliquando eis lupi se contegunt. Quaeri e
Abbreviated transcription (Latin):
gite capita ur̃a ꝙfacies ur̃as lauate. ne uideamini hõib ieui¬
nãtes. s patͥ ur̃o qͥ ẽ in absconaito. ꝙ pat̾ ur̃ qͥ uidet in abscon¬
dito reddet uob̾. Manifestũ ẽ his p̾ceptis omnẽ uram intentio¬
nẽ in int̾iora gauaia dirigi: neforis q̃rentes iñced̾ẽ huie seło
ꝯformem̃. ꝙ amittamꝰ ꝓmissi onẽ tanto solidioris atq fur mio¬
ris. ꝗͣto int̾ioris beatitudinis q̃ nos eleg̃ qs ꝯformesfieri ina¬
ginisfilii eiꝰ. In hoc aut̃ capło maxime am̃adu̾tendũ ẽ. ñ insolo
per̃ corꝑearũ nitore atq ponpa. s etiã in ipsis sordib luctuosis
ẽ̾e̾ posse iactantiã . ꝙeo ꝑicłosiorẽ qͦ subnomine seruitutis d̾i
decipit. Qͥgͦ in modato cultu corꝑis atq uestitꝰ uelcet̾ar ũ rerũ
nitore p̃fulget. facile ꝯuincit᷑ reb ipsis ponparũ scłi esse secta¬
tor: nec quenꝗ fallit dolosa imagine sc̃ĩtatis. Cͥant̃ in ꝑfessiorie

Expanded text:
 ne uideamini hominibus ieiunantes, sed patri uestro, qui est in abscondito; et pater uester, qui est in abscondito, reddet uobis. manifestum est his praeceptis omnem nostram intentionem in interiora gaudia dirigi, ne foris quaerentes mercedem huic saeculo conformemur et amittamus promissionem tanto solidioris atque firmioris, quanto interioris beatitudinis, qua nos elegit deus conformes fieri imaginis filii eius. In hoc autem capitulo maxime animaduertendum est non in solo rerum corporearum nitore atque pompa sed etiam in ipsis sordibus luctuosis esse posse iactantiam, et eo periculosiorem, quo sub nomine seruitutis dei decipit. qui ergo immoderato cultu corporis atque uestitus uel ceterarum rerum nitore praefulget, facile conuincitur rebus ipsis pomparum saeculi esse sectator nec quemquam fallit dolosa imagine sanctitatis. qui autem in professione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ forma resurrectura sint corpora sumꝰ ãmoniti. sic̃ il¬
la m̃sura. ita & ista c̾formatio. ñ qͣntitatis incelligenda ẽ
s etatis. Resurgent itaq om̃s tã magni corpore quã
ł erant. ł futuri erant etate uiuenili: ꝗ aus nichil oberit
etiã sierit infantilis ł senilis etas corporis forma. uͥ
nec m̃tis nec ipsiꝰ corporis ulla remanebit infirmitas.
U ñ etiã siqͥs in eo corporis mͦ in qͦ defunctꝰ ẽ. resurrectu¬
rũ unũ quẽq c̃tendit: ñ ẽ c̃ illo laboriosa c̃tͣdictiõe

Expanded text:
t corpora sumus admoniti, sicut illa mensura, ita et ista conformatio non quantitatis intelligenda est, sed aetatis. Resurgent itaque omnes tam magni corpore, quam vel erant, vel futuri erant aetate juvenili, quamvis nihil oberit etiam si erit infantilis, vel senilis corporis forma. ubi nec mentis, nec ipsius corporis ulla remanebit infirmitas. Unde etiam si quis in eo corporis modo in quo defunctus est resurrecturum unumquemque contendit, non est cum illo laboriosa contradiction
Abbreviated transcription (Latin):
emplũ ꝙ̃ mͦ misi. Aixi qͥd mͥ uideat᷑: qd̾ etiã tͥ inter
ceta uisũ ẽ. ꝙ qd̾ adiunx̃ uñ nudent᷑ multoꝵ cordiũ
cogit̾ones: hoc intelligendũ puto. qr ꝑ añi passionẽ
ꝙ insidie uideors̾. ꝙ disciploꝵ infirmitas patuit. Cri¬
bulationẽ gͥ gladii noĩne sig̾eatã ẽe eredibile ẽ. qͦ
mat᷑na aĩa uuln̾ata ẽ doloris affectu. Ipse fuit gla
diꝰ in ore ꝑsequtoꝵ: aeqͥb in psalmo ar᷑⁊ gladiꝰ in ore
eors. Ipsi enĩ erant filii hoĩnũ quox dentes arma ꝙ sa¬
gitte: lingͦ eoꝵ gladiꝰ acutꝰ. Nã ꝙ ferrũ qd̾ ꝑtͣnsiit
aĩmã ioseph: ꝓ dura tribulatione positũ ferrũ mͥ

Expanded text:
id mihi uideatur; quod etiam tibi inter cetera uisum est. et quod adiunxit: Ut denudentur multorum cordium cogitationes, hoc intellegendum puto, quia per domini passionem et insidiae Iudaeorum et discipulorum infirmitas patuit. tribulationem igitur gladii nomine significatam esse credibile est, quo materna anima uulnerata est doloris adius in ore persecutorum, de quibus in psalmo dicitur: Et gladius in ore eorum. Ipsi enim erant filii hominum, quorum dentes arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus. Nam et ferrum quod pertransiit animam Josep
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ uincłis. nũqͥd tãdiu quisq udicandꝰ e᷑ eẽ deb̾e. ꝗͣ diu
fecit u̾n meruit alligari. c̃ iustissime a nob̾ pen̾a seruus
ĩ c̃pedib pendat. qͥ u̾bo aut dicto celerrime tͣnseunte. ł
lacessiuit dñm ł plagauit : Iã uͦ dãpnũ ignominia. exiliũ
seruitꝰ. c̃plerũq sic ĩfligunt᷑ ut nulla uenia relaxentei lon¬
ne ꝓhuiꝰ uite mͦ. similia penis uident᷑ ȩt̾nis: Ido qͥppe et̾na
eẽ ñ posst̃. qi nec ipsa uita qͦ his plectit᷑ porrigit᷑ ĩ ȩt̾nũ: &
tam̃ pecc̃a qͤ uindicant᷑ longissimi tẽporis pęnis. breuissi¬
mo tp̃r ꝑpetͣnt᷑. Nec qͥsꝙͣ excitit qͥ censera. tã eito nocentiũ
finienda ẽẽ tormenta. qu̾a cito factũ ẽ. ł homicidiũ. ł
dine. s ĩpietatis & ũqͥtatis magnitudine metiendũ. Qͥ uͦ
ꝑbreuis ẽ eiꝰ supplitiũ leges estimant: & ñ qͦd eũ aufert̃ in

Expanded text:
in uinculis? numquid tamdiu quisque iudicandus est esse debere, quamdiu in uinculis? numquid tamdiu quisque iudicandus est esse debere, quamdiu fecit unde meruit alligari, cum iustissime annosas poenas seruus in compedibus pendat, qui uerbo ant ictu celerrime transeunte uel lacessiuit dominum uel plagauit? iam uero damnum, ignominia, exilium, seruitus cum plerumque sic infliguntur, ut nulla uenia relaxentur, nonne pro huius uitae modo similia poenis uidentur aeternis? ideo quippe aeterna esse non possunt, quia nec ipsa uita, quae his plectitur, porrigitur in aeternum; et tamen peccata, quae uindicantur longissimi temporis poenis, breuissimo tempore perpetrantur. nec quisquam extitit qui censeret tam cito nocentium finienda esse tormenta, quam cito factum est uel homicidium uel dine, sed iniquitatis et inpietatis magnitudine metiendum. Qui ueperbreuis est, eius supplicium leges aestimant et non quod eum in
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s ẽ. alt̾ immundꝰ alt̾ socialis. alt̾ pͥuatꝰ. alt̾ cõmuni
utilitati consulens ꝓpt̾ suꝑnã societatẽ. alter etiã rẽ
cõmunẽ in potestatẽ ꝓpͥam redigens. ꝓpt̾ arrogantẽ
dñationẽ. Alt̾ subditꝰ. alt̾ emulus de̾. Ait̾ tranqͥllus.
alt̾ turbulentꝰ. alt̾ pacificꝰ. alt̾ seditiosus. Ait̾ ueritate
laudib errantiũ p̾ferens. alt̾ quoqͦmͦ laudis auidus:
Alt̾ amicalis. alt̾ inuidus: Alter hoc uolens ꝓximo qͦd
sibi alter subicere ꝓximũ sibi: att̾ ꝓpt̾ ꝓximi utilitatẽ
regens pximũ. alt̾ ꝓpt̾ suã p̾cesserunt in angłis Alt̾
in bonis. alt̾ in malis. E distinxerunt conditas inge¬
nere humano ciuitates duas. sub admirabili & inef¬
fabili ꝓuidentia di. cuncta quȩ creat amministran¬
tis. alt̾am iustoꝵ. alt̾am iniquoꝵ. Quarũ etiã quei¬
dã tẽꝑali cõmixtione ꝑagit᷑ scłm. donec ultimo uidi¬

Expanded text:
sanctus est, alter inmundus, alter socialis, alter priuatus, alter communi sanctus est, alter inmundus, alter socialis, alter priuatus, alter communi utilitati consulens propter supernam societatem, alter etiam rem communem in potnationem, alter subditus, alter aemulus deo, alter tranquillus, alter turbulentus, alter pacificus, alter seditiosus, alter ueritatem laudibus errantium praeferens, alter quoquo modo laudis auidus, alter amicalis, alter inuidus, alter hoc uolens proximo quod sibi, alter subicere proximum sibi, alter propter proximi utilitatem regens proximum, alter propter suam, praecesserunt in angelis, alter in bonis, alter in malis, et distinxerunt conditas in genere humano ciuitates duas sub admirabili et ineffabili prouidentia dei cuncta quae creat administrantis, alteram iustorum, alteram iniquorum. quarum etiam quadam temporali commixtione peragitur saeculum, donec ultimo iudi
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ. Cuiꝰ nomine apłs ꝑspeciem genꝰ significans.: ũ ini¬
uersale̾ auaritiã uolebat intelligi dicendo: radix
om̃iũ maloꝵ ẽ auaritia. Hac enim & diabolus ceci¬
dit. qui utiq ñ amauit pecuniã: s. ꝓpͥam potestatem
Proiide ꝑu̾sus sui amor pͥuat sc̃a societate turgidũ
sp̃m̃: eũq coartat miseria iã ꝑiniqͥtatẽ satiari cu¬
pientẽ. hinc alio loco cũ dixisset erunt enĩ homineᷤ
se ipsos amantes: continuo subiecit. amatores pecu¬
niȩ. ab illa generali auaritia cuius suꝑbia caput ẽ.
ad hanc specialẽ descendens. quȩ propͥa hominũ ẽ Nle¬
q enĩ etiã ẽẽnt homines amatores pecuniȩ. nͥ eo se pu¬
tarent excellentiores. quo ditiores. Cui morbo contraria
caritas ñ querit quȩ sua sunt. id est ñ pͥuata excellen¬
tia lȩtat᷑. Merito gͦ & ñ inflat᷑. Hi duo amores quoꝵ alt̾

Expanded text:
niae. cuius nomine apostolus per speciem genus significans uniniae. cuius nomine apostolus per speciem genus significans uniuersalem auaritiam uolebat intellegi dicendo: radix omnium malorum est auaritia. hac enim et diabolus cedidit, qui utique non amauit pecuniam, sed propriam potestatem. proinde peruersus sui amor priuat sancta societate turgidum spiritum eumque coartat miseria iam per iniquitatem satiari cupientem. hinc alio loco cum dixisset: erunt enim homines se ipsos amantes, continuo subiecit: amatores pecuniae, ab illa generali auaritia, cuius superbia caput est, ad hanc specialem descendens, quae propria hominum est. neque enim essent etiam homines amatores pecuniae, nisi eo se putarent excellentiores quo ditiores. cui morbo contraria caritas non quaerit, quae sua sunt, id est non priuata excellentia laetatur; merito ergo et non inflatur. Hi duo amores — quorum alter
Abbreviated transcription (Latin):
inuidia uero sit otliũ felicitatis aliene: qͥd unde na-¬
scat᷑. satis imꝓnitũ ẽ. Amando autẽ qͥsꝙ excellentiã
suã. uł parib inuidet qͦd ei coequent᷑: uł inferioribꝰ ne¬
um suꝑbiã scriptura definiuit dicens: initiũ omis
peccati suꝑbia. Cui testimonio ñ inconuenient̾ aptat᷑.
etiã illud quod apłs ait. Radix omĩũ maloꝵ ẽ ariari¬
tia. si auaritiã generalẽ intelligamꝰ. qua qͥsq appe¬
tit aliqͥd amplius quã oportet ꝓpt̾ excellentiã suã
& quendã ꝓpͥe rei amorẽ. Cui sapienter nom̃ latinina
lingua indidit cũ appellauit pͥuatã: qͦd pocius ade¬
trimento quã ab increm̃to dictũ elicet. Om̃is enim
pͥuatio minuit. Unde itaq uult eminere suꝑbia.
inde in angustias egestatẽq contruditur. cũ acomu¬
ni ad ꝓpͥum. dãpnoso sui amore redigitur. Specialiꝰᷤ
autẽ auaritia: qͥua usitatiꝰ appellatur amor pecu¬

Expanded text:
inuidia uero sit odium felicitatis alienae, quid unde nainuidia uero sit odium felicitatis alienae, quid unde nascatur satis in promtu est; amando enim quisque excellentiam suam uel paribus inuidet, quod ei coaequentiptura definiuit dicens: initium omnis peccati superbia. cui testimonio non inconuenienter aptatur etiam illud, quod apostolus ait: radix omnium malorum est auaritia, si auaritiam generalem intellegamus, qua quisque adpetit aliquid amplius quam oportet propter excellentiam suam et quendam propriae rei amorem . cui sapienter nomen latina lingua indidit, cum appellauit priuatum, quod potius a detrimento quam ab incremento dictum elucet; omnis enim priuatio minuit. unde itaque uult eminere superbia, inde in angustias egestatemque contruditur. cum a communi ad proprium damnoso sui amore redigitur. specialis est autem auaritia, quae usitatius appellatur amor pecu
Abbreviated transcription (Latin):
etiã maligni atq ꝑu̾si. Ita dũ nolunt aliqͥd qͦd ds fece¬
eit. ꝓpͥa uoluntate peccare. ipsius dĩ substantiã dicuss
pͥmo necessitate. &. pꝰ iexpiabilit̾ uoluntate corruptam
atq ꝑu̾sam. S deistoꝵ dem̃tissimo eriore: alias ĩa mul¬
ta diximꝰ. In hoc aut̾e oꝑe querendũ ẽ scd̾m scãm scrip¬
turam: qͥd de diabolo dicendũ sit. Primũ utrũ abinicio
ipsius mundi sua pocestate delectatꝰ abstiterit ab illa
societate & caritate qua beati sunt angłi qͥ fruunt᷑ dõ.
an aliqͦ tẽpr in sc̾o cȩtu fuerit angłoꝵ. etiã ipse parit̾
uistꝰ & parit̾ beatꝰ. Nlon nulli enĩ dicunt ipsũ ei fuisse
casũ a suꝑnis sedib qͦd inuidit homini facto adima¬
ginẽ dĩ. Porro autẽ inuidia seqͥtur suꝑbiã ñ p̃cedit.
Non enĩ causa superbiendi est inuidia: s causa inui¬
dendi suꝑbia. Cũ gͥ suꝑbia sit amor excellentiȩ ꝓpͥe

Expanded text:
etiam maligni atque peruersi. ita dum nolunt aliquid quod deus feceetiam maligni atque peruersi. ita dum nolunt aliquid quod deus fecerit propria uoluntate peccare, ipsius dei substantiam dicunt primo necessitate et post ineipiabiliter uoluntate corruptam atque peruersam. sed de istorum dementissimo errore alias iam multa diximus., In hoc autem opere quaerendum est secundum sanctam scripturam quid de diabolo dicendum sit. primum utrum ab initio ipsius mundi sua potestate delectatus abstiterit ab illa societate et caritate, qua beati sunt angeli, qui fruuntur deo, an aliquo tempore in sancto coetu fuerit angelorum etiam ipse pariter iustus et pariter beatus. nonnulli enim dicunt ipsum ei fuisse casum a supernis sedibus, quod inuiderit homini facto ad imaginem dei. porro autem inuidia sequitur superbiam, non praecedit; non enim causa superbiendi est inuidia, sed causa inuidendi superbia. cum igitur superbia sit amor excellentiae propriae,
Abbreviated transcription (Latin):
dita ẽ. Quid gͦ mirũ si ꝑserpentẽ aliqͥd agere ꝑmis¬
sus ẽ diabolus. cũ demonia in porcos intrare xp̾̃c
ipse ꝑmiserit. magis de ipsa natura diaboli scru¬
pulosius queri solet. Quã totã quid̾e heretici offensi
molestia malȩ uoluntatis eius. alienare conantur
a creatura summi & ueri dĩ. & alterũ eidare pͥncipiũ
qͦd sit contͣ dm̃. Non enĩ ualent intelligere om̃e qͦdẽ
do aqͦ om̃e bonũ ẽ esse ñ posse: malã autẽ uolunta¬
t̾ẽ in ordinate moueri: bona inferiora suꝑioribꝰ p̃po¬
nendo: atq ita factũ ẽẽ ut rationalis creature sp̃s sua
potestate. ꝓpt̾ excellentiã delectatꝰ. tumesceret suꝑbia.
ꝑ quã caderet abeatitudine spiritalis paradysi. &. in¬
uidentia contabesceret. In quo tam̃ bonũ est hoc ipsum
qͦd uiuit & uiuificat corpꝰ. siue aereũ sic̃ ipsius diaboli
uł demonũ sp̃c siue t̾renũ sic̃ hominis anima cuiꝰ uis

Expanded text:
dita est. quid ergo mirum, si per serpentem aliquid agere permisdita est. quid ergo mirum, si per serpentem aliquid agere permissus est diabolus, cum daemonia in porcos intrare Christus ipse permiserit? Magis de ipsa natura diaboli scrupulosius quaeri solet, quam totam quidam haeretici, offensi molestia malae uoluntatis eius, alienare conantur a creatura summi et ueri dei et alterum ei dare principium, quod sit contra deum. non enim ualent intellegere omne, quod a quo omne bonum est, esse non posse; malam uero uoluntatem inordinate moueri bona inferiora superioribus praeponendo; atque ita factum esse ut rationalis creaturae spiritus sua potestate propter excellentiam delectatus tumesceret superbia, per quam caderet a beatitudine spiritalis paradisi et inuidentia contabesceret. in quo tamen bonum est hoc ipsum, quod uiuit et uiuificat corpus siue aerium, sicut ipsius diaboli uel daemonum spiritus, siue terrenum, sicut hominis anima cuiusuis,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc significandi gr̾a factũ ẽẽ quẽ ñ ammoneat scrip¬
tura tante auctoritatis tantȩ diuinitatis docum̃tiꝰ
agens in ꝓphetando: quantis effectis iã mũdus im¬
pletus ẽ. Non quod diabolus aliqͥd adinstructioñẽ nr̃am¬
significare uoluerit: s cũ accederet ad tẽptandũ non
posset nͥ permissus ñ ꝑalud posset nͥ ꝑ quod ꝑmitte¬
batur accedere. Quic quid gͥ serpens ille significauit.
ei prouidentiȩ tͥbuendũ ẽ. sub qua & ipse diabolus
suã habet qͥđ e cupiditatẽ nocendi facultatẽ autẽ
ñ nͥ quȩ datur uł adsubu̾tenda ac ꝑdenda uasa
ire. uł adhumilianda siue ꝓbanda uasa miscđiȩ.
Natura ttaq serpentis. unde sit nouimꝰ. Produxit
enim derra in u̾bo cłi om̃ia peccora: & bestias & ser
pentes. Quȩ uniu̾sa creatura habens in se animam
uiuã mrationabiłe. uniu̾sȩ rationali creaturȩ. siuie
bone siue male uoluntatis. lege diuini ordinis sub¬

Expanded text:
hoc significandi gratia factum esse quem non admoneat scriphoc significandi gratia factum esse quem non admoneat scriptura tantae auctoritatis, - tantis diuinitatis documentis agens in prophetando, quantis effectis iam mundus inpletus est? non quo diabolus aliqsignificare voluerit, sed cum accederet ad tentandum, non posset nisi permissus, num per aliud posset nisi per quem permittebatur accedere? Quidquid igitur serpens ille significavit, ei providentiae tribuendum est, sub qua et ipse diabolus suam quidem habet cupiditatem nocendi, facultatem autem nonnisi quae datur uel ad subuertenda ac perdenda uasa irae uel ad humilianda siue probanda uasa misericordiae. natura itaque serpentis unde sit, nouimus; produxit enim terra in uerbo dei omnia pecora, et serpentes et bestias: quae uniuersa creatura habens in se animam uiuam inrationalem uniuersae rationali creaturae siue bonae siue malae uoluntatis lege diuini ordinis sub
Abbreviated transcription (Latin):
ud agit. nͥ ut ipse in eo ñ sit. Magna oꝑa dñ: exqͥsita
inom̃s uoluntates eius. P̃uid& bonos fitt᷑os & creat.
p̃uidet malos futuros & creat. se ipsũ ad fruendũ p̃beis.
bonis multa munerũ suoꝵ largiens. & malis misedĩt᷑
ignoscens. iuste ulciscens. itẽq miscd̾it̾ ulciscens: i uste
ignoscens. nichil metuens de tuiusqͣm malitia: niehil
indigens de cuiusquã iustitia: nichil sibi consulens
nec de oꝑib: bonoꝵ &e. bonis consulens etiã de penis ma-¬
loꝵ. Cur gͦ ñ ꝑmitter&. tẽptari hominẽ illa tẽptatione
prodendũ. en luncendũ. puniendũ. cũ suꝑba concupi¬
scentia ꝓpͥȩ potestatis qͦd conceꝑat pareret. suoq fe¬
tu confunderet᷑. iustoq supplicio asuꝑbiȩ atq inobe¬
dientiȩ mala posteros deterreret:. Quib ea conscriben¬
da & adnuntianda parabant᷑. Si aut̾ẽ querit᷑ cur po¬
tissimũ ꝑserpentẽ diabolus tẽptare ꝑmissus fit ĩ am

Expanded text:
ud agit, nisi ut ipse in eo non sit. Magna opera domini, exquisita ud agit, nisi ut ipse in eo non sit. Magna opera domini, exquisita in omnes uoluntates eius! praeuidet bonos futuros et creat, praeuidet malos futuros et creat, se ipsum ad fruendum praebens bonis, multa munerum suorum largiens et malis, misericorditer ignoscens, iuste ulciscens, itemque misericorditer ulciscens, iuste ignoscens, nihil metuens de cuiusquam malitia, nihil indigens de cuiusquam iustitia, nihil sibi consulens nec de operibus bonorum et bonis consulens etiam de poenis malorum. cur ergo non permitteret temtari hominem illa temtatione prodendum, conuincendum, puniendum, cum superba concupiscentia propriae potestatis quod conceperat pareret suoque fetu confunderetur iustoque subplicio a superbiae atque inoboedientiae malo posteros deterreret, quibus ea conscribenda et adnuntianda parabantur? Si autem quaeritur, cur potissimum per serpentem diabolus temtare permissus sit, iam
Abbreviated transcription (Latin):
cus non hoc in domo sua cotidie ꝓbet: uerũ cũ ue¬
nitur ad disputationẽ inqͥsitionẽq ueritatis: no¬
lunt adũtere sensus suos homines. ex qͦ oꝑe diui¬
nȩ ꝓuidentiȩ in eos ueniat imptinende cõmotio
disciplinȩ. ut si ñ corriguntur qͥpuniunt᷑. eoꝵ ta¬
men exemplo caueri metuant. ualeatq ad eoꝵ
salutem iusta ꝑnities alioꝵ. Nũ enĩ malitiȩ eoꝵ
uel nequitiȩ d̾s auctor est: de quoꝵ iusta pena consu¬
lit. quibꝰ hoc mͦ consulendũ ẽe̾ constituit: Non utiq.
s cũ eos uitiis propriis malos futuros esse p̾sciret. ñ
eos tam̃ creare destitit. utilitati deputans eoꝵ qͦs
in hoc genere ereauit. ut ad bonũ ꝓficere nͥ maloꝵ c̃õ¬
ꝑatione ñ possent. Sienĩ ñ essent: nulli rei utiq pro¬
dessent. Parũne boni actũ est ut sint qͥ certe illi generi
utiles sunt: Quod genꝰ quisqͥs ñ uult ut sit: nichil ali¬

Expanded text:
cus non hoc in domo sua cotidie probet? uerum cum uecus non hoc in domo sua cotidie probet? uerum cum uenitur ad disputationem inquisitionemque ueritatis, nolunt aduertere sensus suos homines, ex quo opere diuinae prouidentiae in eos ueniat inponendae commotio disciplinae, ut, si non corriguntur qui puniuntur, eorum tamen exemplum ceteri metuant ualeatque ad eorum salutem iusta pernicies aliorum. num enim malitiae illorum uel nequitiae deus auctor est, de quorum iusta poena consulit, quibus hoc modo consulendum esse constituit? non utique . sed cum eos uitiis propriis malos futuros esse praesciret, non eos tamen creare destitit, utilitati deputans eorum, quos in hoc genere creauit, ut ad bonum proficere nisi malorum conparatione non possent. si enim non essent, nulli rei utique prodeessent. parumne boni actum est ut sint, qui certe illi generi utiles sunt? quod genus quisquis non uult ut sit, nihil ali
Abbreviated transcription (Latin):
na. & iustã penã sibi debitũ locu. aliis exercitati¬
onis ãminiculũ & timoris exemplũ. S posset in
erit: penes ipsũ est. Debemꝰ enĩ ñ plus sapere. qͣm
oportet sapere. Puto tam̃ paulo ante nos satis osten¬
disse: ñ parui boni esse rationalẽ creaturã. etiã istã
quȩ maloꝵ cõparatione cauet malũ. Quod genꝰ
bonȩ creaturȩ utiq ñ esset. siomĩũ malas uolun
penã debitã infligeretͥ. ac sic ñ esset nͥ solũ illud ge¬
nus quod nullo uł peccati uł supplicii maloꝵ cõ¬
paratione ꝓficeret: Ita uelut acta numerositate
excellentioris generis ipsoꝵ generũ bonoꝵ nume¬
rus minueretur. Ergo inquiunt est aliquid inoꝑi¬
bus di quod altius malo indigeat: quo ꝓficiat ad
bonũ. Ita ne obsurduerunt & excecati sunt homi¬
nes nescio quo studio contentionis ut ñ audiant
uł uideant quibusdã punitis quã plurimi corri¬
gantur: Quis enĩ paganꝰ. quis uideus. quis hereti¬

Expanded text:
nam, et justam poenam, sibi debitum locum, aliis exercitationis adminiculum et timoris exemplum. Sed posset, inerit penes ipsum est: debemus enim non plus sapere quam oportet sapere. Puto tamen paulo ante satis nos ostendisse non parui boni esse rationalem creaturam, etiam istam, quae malorum conparatione cauet malum. quod genus bonae creaturae utique non esset, si omnium malas uoluntpoenam debitam infligeret; ac sic non esset nisi solum illud genus, quod nulla uel peccati uel subplicii malorum conparatione proficeret. ita uelut aucta numerositate excellentioris generis ipsorum generum bonorum numerus minueretur. Ergo, inquiunt, est aliquid in operibus dei, quod alterius malo indigeat, quo proficiat ad bonum? itane obsurduerunt et excaecati sunt homines nescio quo studio contentionis, ut non audiant uel uideant, quibusdam punitis quam plurimi corrigantur? quis enim paganus, quia Iudaeus, quis haereti
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰea spĩtales. s qͥa in ipsa sorte mortalitatis nr̃e ex
qͦ de eadẽ nascim᷑. ñ ẽ pͥus qd̾ spĩtale. s qd̾ animale:
pꝰea sp̃ĩtale. Ex ipso aut̃ animali sensu. qͥa ħ̃o animał¬

Expanded text:
postea spiritales, sed quia in ipsa sorte mortalitatis nostrae ex postea spiritales, sed quia in ipsa sorte mortalitatis nostrae ex quo de Adam nascimur non est prius quod spiritale sed quod animale, postea spiritale. ex ipso autem animali sensu, quia homo anima
Abbreviated transcription (Latin):
E
ȩccła qͥppe õs ꝑbaptismũ parit. siue apd̾ se. id
ẽ ex ut̾o suo: siue extͣ se desemine uiri sui s ꝙ
esaũ qͥeuxore natꝰ ꝓpt̃ fr̾nã discordiã seꝑatꝰ eͣ applo̾¬
ai: ꝙ aser ꝑuxoris qͥd̾e potestatẽ. s ex ancilla natꝰ.
ꝓpt̾ fr̃nam concordiã t̾rã ꝓmissionis accep̃. Nñ &
hisma heli ut separaret᷑ appło dĩ ñ obfuit inat̾ an¬
cilla: s obfcut fr̾na aiscordia. Et ñ ꝓfuit potestas
upxoris cuiꝰ magis filiꝰ erat. qͥa ꝑipsius uira coniuga¬
lia & in ancilla seminatꝰ erat. ⁊ ex aneilla susceptꝰ.
sic̃ apd̾ istos ȩccłe iure qd̾ ẽ inbaptismo nascunt᷑. qͥ cũꝙ
ettiendi: s in pat̾no semine cognoscendi. Si aut̃
indiscordia ꝑseũent. ad hismaheł fumicłm ꝑtine¬
bunt. Por aut̃ fuit hismahel n pꝰea ysaae. ꝙ pͥor
esau. pꝰterior aut̃ iacob: ñ qͥa pͥor peꝑit heresis ꝗͣ
excła. aut ipsa eccła pͥus carnales uel animales ꝙ

Expanded text:
e omnes per baptismum parit siue aput se id est ex utero suo, siue extra se de semine uiri sui. sed et Esau de uxore natus propter fraternam discordiam sepa. raAser per uxoris quidem potestatem, sed ex ancilla natus propter fraternam concordiam terram promissionis accepit. unde et Ismaheli ut separaretur a populo dei non obfuit mater ancilla, sed obfuit fraterna discordia et non profuit potestas uxoris cuius magis filius erat, quia per ipsius iura coniugalia et in ancilla seminatus erat et ex ancilla susceptus, sicut aput istos ecclesiae iure quod est in baptismo nascuntur quicumque eiciendi, sed in paterno semine cognoscendi. si autem in discordia perseuerent, ad Hismahelis funiculum pertinebunt. prior autem fuit Hismahel et postea Isaac, et prior Esau, posterior autem Iacob, non quia prior peperit haeresis quam ecclesia aut ipsa ecclesia prius carnales uel animales et
Abbreviated transcription (Latin):
ud qͣm diabolũ nominis huiꝰ int̾p̃tatione signifi¬
copulet᷑. Uriaᷤᷤnãq int̾p̃tat᷑ lux mea di. Etheus aut̃
abscisus. siue qͦd in ueritate ñ stetit s aluce sua suꝑ¬
na qͦm de dõ habebat. suꝑbiȩ merito abscis ẽ. siue
qͦd caclendo ueris uiribꝰ ꝑditis. tͣnsfigurat se tam̃ in
angłm lucis: audens adhuc dicere lux mea dĩ est.
abluit penitendo. Uerũtam̃ ille desidãbił om̃ib
gentib adamauit eccłiã suꝑ tectũ se lauant̾e: id est
mundantẽ se asordib sclĩ: & domũ luteã. spĩtali con¬
tẽplatione tͣnscendentẽ atq calcant̾e. Et inchoata
cũ illa pͥme iconuentionis notitia. pꝰ abea penitꝰ
seꝑatũ diabolũ occidit: eãq sibi ꝑpetuo conubio
mꝰ. Am̃emꝰ illũ dauid qͦntũ amandꝰ ẽ. qͥ nos adiabo¬
lo ꝑ misediã lib̾auit. Amemꝰ &. istũ dd: qͥ tã gͣue in¬

Expanded text:
ud quam diabolum nominis huius interpretatione signifiud quam diabolum nominis huius interpretatione significopuletur. Uria namque interpretatur "lux mea dei." Chetteus autem "abscisus," siue quod in ueritate non stetit, sed a luce sua superna, quam de deo habebat, superbiae merito abscisus est, siue quod cadendo ueris uiribus perditis transfigurat se tamen in angelum lucis, audens adhuc dicere: "lux mea dei est. abluit paenitendo. uerumtamen ille desiderabilis omnibus gentibus adamauit ecclesiam super tectum se lauantem, id est mundantem se a sordibus saeculi et domum luteam spiritali contemplatione transcendentem atque calcantem, et inchoata cum illa primae conuentionis notitia post ab ea penitus separatum diabolum occidit eamque sibi perpetuo conubio mus; amemus illum Dauid, quantum amandus est, qui nos a diabolo per misericordiam liberauit; amemus et istum D
Abbreviated transcription (Latin):
E qͥa desid̾abiliꝰ illo de qͦ ꝓpha diẽ: ueniet desid̾atꝰ
om̃ib gentib:  bersabeȩ int̾p̃tat᷑ puteus sacietatis. siue
puteus septimꝰ. Quãlibet aut̾e harũ nominis huiꝰ in¬
t̃p̃tationũ. in id qͦd dicere intendimꝰ assumamꝰ satis
congruit. Nã & in canticis canticoꝵ sponsa illa ecełia
est quȩ uocat᷑ puteus aquȩ uite. E huic puteo sep¬
sẽs sp̃e uenit. Deseptimanis enĩ constare eũdẽ festũ
diem: tobiȩ qͦq script᷑a testat᷑. Ad qͣraginta autẽ no¬
ue qd ẽ septies septeni unũ ad dit᷑. qͦuintas cõm̃dat᷑.
In hacratione uiuit illa apłica sententia: sufferen¬
tes inuicẽ indilectione. studentes seruare unitat̾e
sp̃s. in uincło pacis. Dono itaq spĩtali hoc ẽ septe¬
nario. factaẽ ȩccłia puteus sacietatis: qͥa factus ẽ
in eo fons aquȩ salientis inuitã ȩt̾nã.: quẽ qͥ habu¬
erit ñ sitiet in ęt̾nũ. Iã uͦ qͥ fuerit maritus eiꝰ qͥd ali

Expanded text:
siderabilius illo, de quo propheta dicit: ueniet desideratus omnibus gentibus? Bersabee interpretatur "puteus satietatis" siue "puteus septimus;" quamlibet autem harum nominis huius interpretationum in id, quod dicere intendimus, adsumamus, satis congruit. nam et in canticis canticorum sponsa illa ecclesia est, quae uocatur puteus aquae uiuae. et huic puteo sepspiritus sanctus uenit. de septimanis enim constare eundem festum diem Tobiae quoque scriptura testatur. ad quadraginta nouem autem, quod est septies septeni, unum additur, quo unitas commendatur. in hac ratione uiuit apostolica illa sententia: sufferentes inuicem, in dilectione studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. dono itaque spiritali, hoc est septenario, facta est ecclesia puteus satietatis, quia factus est in ea fons aquae salientis in uitam aeternam, quem qui habuerit non sitiet i
Abbreviated transcription (Latin):
gicȩ fallatiȩ curiosiores suꝑbioresq animas de¬
ceptas inlusas q p̃cipitans. subditũ tenet. Pol¬
licens etiã purgationẽ animȩ ꝑ eas quas thelataᷤ
appellant. transfigurando se in angłm lucis: per

Expanded text:
gicae fallaciae curiosiores superbioresque animas degicae fallaciae curiosiores superbioresque animas deceptas illusasque praecipitans, subditum tenet, pollicens etiam purgationem animae, per eas quas τελετὰς appellant, transfigurando se in angelum lucis, per
Abbreviated transcription (Latin):
einde idipsum quod mediator ẽ. ꝑ quẽ
reconciliam᷑ d̃o. sic indicat. Ego inquit
in eis & tu in me: ut sint consu̾̃mati in
unũ. hec ẽ uera pax. ecũ creatore nr̃o nob̃ firma
conexio. purgatis & reconciliatis ꝑ mediatdrem
uite. sicut alienati & maculati. ab eo recesse¬
ramꝰ ꝑ mediatorẽ mortis. Sicut enĩ diabolus
suꝑb hominẽ suꝑbientẽ ꝑduxit ad mortẽ. ita
xp̃s humilis hominẽ obedientem redux̾ ad uitã.
quia sicut ille elatꝰ cecidit & deiecit consentien¬
dem sic iste humiliatꝰ. surrex & erex̃ credentem.
Quia enĩ ñ ꝑuenerat diabolus quo ipse ꝑduxerat.
mortẽ quippe sp̾c inimpietate gestabat: s mortẽ
carnis non subierat. quia nec indum̃tũ susceꝑat.
Magnus homini uidebatur pͥnceps in legionib
demonũ. ꝑ quos fallatiarũ regnũ. exercet se homi¬
nẽ ꝑclationis typũ potentis quã iustitiȩ cupidi¬
orem: Aut ꝑ falsam philosophiam magis inflans.
aut per sacra sacͥlega inretiens. in quib etiã ma¬

Expanded text:
einde id ipsum quod mediator est, per quem reconciliamur deo, sic indicat: ego, inquit, in eis et tu in me, ut sint consummati in unum. haec est uera pax et cum creatore nostro nobis firma conexio purgatis et reconciliatis per mediatorem uitae, sicut maculati et alienati ab eo recesseramus per mediatorem mortis. sicut enim diabolus superbus hominem superbientem perduxit ad mortem, itaChristus humilis hominem obedientem reduxit ad vitam, quia sicut ille elatus cecidit, et dejecit consentientem, sic iste humiliatus surrexit, et erexit credentem; quia enim non pervenerat diabolus quo ipse perduxerat mortem quippe spiritus in impietate gestabat, sed mortem carnis non subierat, quia nec indumentum susceperat, magnus homini videbatur princeps in legionibus daemonum, per quos fallaciarum regnum exercet, sic hominem per elationis typhum, potentiae quam justitiae cupidiorem, aut per falsam philosophiam magis inflans, aut per sacra sacrilegia irretiens, in quibus etiam ma
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ. reb qͦ cotidiȩ suis t̾eꝑib oriunt᷑ condendis adhib̾e. De
qͦ sapientia dictũ ẽ: ꝑtendit afine usq ad finẽ fortit̃. Et ñ
dix̃ disposuit: s disponit om̃ia suauit̃.. Multũ ẽ enĩ uel ten
uit̾ saꝑe: qͦmͦ cõmutabilia ꝙ tẽꝑali a. ñ cõmutabilib ꝙ tẽ¬
ꝑalib creatoris motib. s et̃̾na stabili uirtute condant᷑.
sit anima Breuit̾ respondeo: aut ipse ẽ. aut ͤ ipso anima fac¬
taẽ. S ꝙ si ipse ẽ. factꝰ ẽ. Deanina qͥppe loqͥr. ꝑisaiã ꝓpħam¬

Expanded text:
suae rebus, quae cotidie suis temporibus oriuntur, condendis adhibere. de suae rebus, quae cotidie suis temporibus oriuntur, condendis adhibere. de qua sapientia dictum est: pertendit a fine usque ad finem fortiter et, non dixit: disposuit, sed: dispouiter sapere, quomodo commutabilia et temporalia non commutabilibus et temporalibus creatoris motibus, sed aeterna, stabili uirtute condantur.sit anima. breuiter respondeo: aut ipse est aut ipso anima facta est. sed et si ipse est, factus est. de anima quippe loquitur p
Abbreviated transcription (Latin):
liniam̃ta forment᷑: ñ te mouebit si quantũ potest
humana mens potẽtsã diuine oꝑatioĩs intelligas.
Qͦ mͦ enĩ negare pot̾imꝰ ãm etiam nanc oꝑari cuncta qͦ ere¬
ant᷑ꝰ c̃ dñs dicat pat̾ m̃s usq nc̃ oꝑat᷑:: Inde illa cessatio
septimi diei abipsis nat᷑is condendis intelligenda ẽ facta:
ñ abearũi ãministtione qͦ ꝯdite referunt᷑: Cũ gͦ nat᷑aͣ rerũ
acreatore ãministͥt᷑ s. ꝑ ordines p̃finitis locis ꝙ tẽꝑib suis
ñ format. qͦmͦ leg̾̃r pͥusqu̾ã te formareni in utero noui
te : qͦmͦ etiã accipi potest. qd̾ si fenũ agri qd̾ hodie ẽ ꝙ
cras in clibanũ mit̾tit᷑ ds sic uestit. nͥ forte eredendũ ẽ
ne: s de p̃senti oꝑatione satis indicat. Unde ẽ etiã illud.
apłi de seminib qd̾ supͣ cõme moraui. Non inqͥt corpꝰ qd̾ fu¬
turũ est seminas. s nudũ granũ: fere tritici. aut alicuiꝰ
disposuit. sdat: ut creator̃e intelligas efficatiã sapientiȩ

Expanded text:
liniamenta formentur, non te mouebit, si, quantum potest humana mens, potentiam diuinae operationis intellegas. quo modo enim negare poterimus deum etiam nunc operari cuncta, quae creantur, cum dominus dicat: Pater meus usque nunc operatur? unde illa cessatio septimi diei ab ipsis naturis condendis intellegenda est facta, non ab earum administratione, quae conditae referuntur. cum ergo natura rerum a creatore adminon\'format, quomodo legitur: priusquam te formarem in utero, noui te? quomodo etiam accipi potest: quod si faenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, deus sic uestne sed de praesenti operatione satis indicat. unde est etiam illud apostoli de seminibus, quod supra commeturum est, seminas, sed nudum granum fere tritici aut alicuius "disposuit", sed dat, ut creatorem intellegas efficaciam sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
substantia qͦãs ẽ qͥcqͥd ẽ. cõmutabił e̾eᷤ possit: qd̾ ẽeᷤ animã
nemo ñsentre. qͥse hab̾e animã sentit. Nã qd̾ attrnet
adeiꝰ originẽ quafit ut sit incorꝑe: utrũ de illo uno sit qͥ
pͥmũ creatꝰ ẽ. quando factꝰ ẽ h̃o inai̾ani iuiuã: ansi miłr
fiant singulis singule. nec tunc sciebã. nec ad huc scio.
Ex epła ad optatum prima.

Expanded text:
e possit; quod esse animam nemo non sentit, qui se habere animam sentit. nam quod attinet ad eius originem, qua fit, ut sit in corpore, utrum de illo uno sit qui primum creatus est, quando factus est homo in animam uiuam, an similiter fiant singulis singulae, nec tunc sciebam nec adhuc scio. EX EPISTVLA AD OPTATVM PRIMA.
Abbreviated transcription (Latin):
ant: s amore subdunt᷑ eis. & subditi iudicare non
possunt: nec respondent ista int̾rogantibꝰ. nͥ iidi¬
cantibus. nec uoce suã mutant idest speciẽ suam
si alus tantũ uideat. AAliꝰ aut̾ẽ uidens int̾roget:
ut aliter illi appareat. alit̾ huic. S eodẽ mͦ utriq
apparens illi muta ẽ: huic loqͥtur immo uͦ om̃ibꝰ
loquitur: sed illu ntelligunt. qui eiꝰ uocẽ accept̃a
foris. intus cũ ueritate conferunt. Ueritas enim

Expanded text:
ant; sed amore subduntur eis, et subditi judicare non ant; sed amore subduntur eis, et subditi judicare non possunt; nec respondent ista interrogantibus nisi judicantibus, nec vocem suam mutant, id est speciem suam, si alius tantum videat, alius autem videns interroget, ut aliter illi appareat, aliter huic: sed eodem modo utrique apparens, illi muta est, huic loquitur; imo vero omnibus loquitur, sed illi intelligunt qui ejus vocem acceptam foris, intus cum veritate conferunt. Veritas enim
Abbreviated transcription (Latin):
debui dm̃ meũ. quẽ iam quesiuierã ꝑ corpꝰ. at̾ra
usq ad celũ. quousq potui mittere nuntios ra¬
dios oculoꝵ meoꝵ:S melius qͦd interius: ei qͥppe
renuntiabant om̃s nuntii corꝑales. p̃sidenti &
uidicanti. de responsionib oeli & t̾rȩ. & om̃ium
quȩ meis sunt dicentiũ non sumꝰ ds. & ipse fecit
nos. homo interior cognouit hȩc: per exterioris
ministeriũ. Ego interior cognoui. ego ego animꝰ
ꝑsensũ corꝑis mei. interrogaui mundi molẽ de
do meo. & respondit mͥ. Non ego sũ. sed ipse me fe¬
cit. Nonne om̃ib qͥbꝰ integer sensus ẽ apparet hȩc
species: Cur ñ om̃ibꝰ ead̾e loquit᷑  Animalia pu¬
silla. & magna uident eam: s int̾rogare nequeuas.
Non eni p̃posita ẽ in eis nuntiantibꝰ sensibꝰ. udex
ratio. homines aut̾e possunt int̾rogare. ut inuisi¬
bilia d̾i ꝑ ea que facta sunt intellecta conspici¬

Expanded text:
debui Deum meum, quem jam quaesiveram per corpus a terra debui Deum meum, quem jam quaesiveram per corpus a terra usque ad coelum, quousque potui mittere nuntios, radios oculorum meorum? Sed melius quod interius, ei quippe renuntiabant omnes nuntii corporales, praesidenti et judicanti de responsionibus coeli et terrae, et omnium quae in eis sunt dicentium: Non sumus Deus, sed ipse fecit nos. Homo interior cognovit haec per exterioris ministerium: ego interior cognovi haec, ego, ego animus, per sensum corporis mei. Interrogavi mundi molem de Deo meo, et respondit mihi: Non ego sum, sed ipse me fecit. Nonne omnibus quibus integer sensus est, apparet haec species? Cur non omnibus eadem loquitur? Animalia pusilla et magna vident eam, sed interrogare nequeunt, non enim praeposita est in eis nuntiantibus sensibus judex ratio. Homines autem possunt interrogare, ut invisibilia Dei per ea quae facta sunt intellecta conspici
Abbreviated transcription (Latin):
& ubi olet quod ñ spargit flatus. & ubi sapit qͦd
non minuit edacitas. & ubi heret qͦd ñ diuellit
sacietas:. hoc ẽ qͦd amo. cũ dm̃ meũ amo. Et qͥd ẽ
hoc: Int̾rogaui t̾rã: & dixit ñ sum. Et quec̃q in
eadẽ sunt: idẽ confessa sunt. Interrogaui mare
& abyssos & reptilia animarũ uiuarũ: & respon¬
derunt. Non sumꝰ ds tuus. quere suꝑ nos. Int̾ro¬
gaui auras flabiles. & inquit uniu̾sus aer cũ in¬
colis suis. fallit᷑ anaximenes:. ñ sũ ds. Int̾rogaui cȩ¬
unt. Et dixi om̃ibꝰ his. quł circũstant fores car¬
nis mee. Dicite mͥ de dõ meo: qͦd uos ñ estis. Dicite
mͥ de illo aliquid. Et exclamauerunt uoce mag¬
na. Ipse fecit nos. Interrogatio mea: intentio mea.
& responsio eoꝵ species eorũ. Et direxi me adme:
& dixi mͥ. Tuqͥs es: Et respondi: homo. Et ecce cor¬
pus & anima in me mͥ presto sunt: unũ exterius.
& alterũ interius. Quid hoꝵ est unde querere

Expanded text:
et ubi olet, quod non spargit flatus, et ubi sapit, quod et ubi olet, quod non spargit flatus, et ubi sapit, quod non minuit edacitas, et ubi haeret, quod non diuellit satietas. hoc est quod amo, cum deum meum amo. Et quid est hoc? interrogaui terram, et dixit: "non sum"; et qeadem sunt, idem confessa sunt. Interrogavi mare et abyssos, et reptilia animarum vivarum, et responderunt: Non sumus Deus tuus, quaere super nos. Interrogavi auras flabiles, et inquit universus aer cum incolis suis: Fallitur Anaximenes, non sum Deus. Interrogavi coeeris, inquiunt. Et dixi omnibus his quae circumstant fores carnis meae: Dicite mihi de Deo meo, quod vos non estis, dicite mihi de illo aliquid. Et exclamaverunt voce magna: Ipse fecit nos. Interrogatio mea, intentio mea; et responsio eorum, species eorum. Et direxi me ad me, et dixi mihi: Tu quis es? Et respondi, Homo: et ecce corpus et anima in me mihi praesto sunt, unum exterius, et alterum interius: quid horum est unde quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussisti cor meũ uerbo tuo: & amaui
te.S & cȩlũ & terra & om̃ia que in eis
sunt: ecce undiq mͥ dicunt. ut te amẽ. Nec ces¬
sant dicere om̃ibꝰ. ut sint in excusabiles. Altiꝰ aut̃
tu misereberis. cui misertus eris: & miscdiã presta¬
bis. cui misericors fueris. Alioqͥn celũ & t̾ra sur¬
dis loquuntur laudes tuas. Quid aut̾e amo cũ te
amo:  ñ speciem corꝑis. nec decus tẽporis. non
candorem lucis. Coce istis amicũ oculis: ñ dulceᷤ
melodias cantilenarũ omĩmodarũ. ñ floꝵ &
ungentoꝵ. &. aromatũ suaue olentiũ. ñ man¬
na & mella. ñ menbra acceptabilia carnis am¬
plexib Non hȩc amo. cũ amo dm̃ meũ. Et tam̃
amo quandam lucẽ. & quandam uoc̾e. & quendã
odorem. &. quendã cibũ. & quendã amplexũ. Cũ
amo dm̃ meũ. lucẽ. uocẽ. odorẽ. cibũ. amplexũ
interioris hominis mei. Ubi fulget anime meẽ
qͦd ñ capit locus. & ubi sonat quod ñ rapit tẽpꝰ.

Expanded text:
cussisti cor meum uerbo tuo, et amaui te. sed et caelum et terra et omnia quae in eis sunt ecce undique mihi dicunt ut te amem, nec cessant dicere omnibus, ut sint inexcusabiles. altius autem tu misereberis cui misertus eris et misericordiam praestabis cui misericors fueris: alioquin caelum et terra surdis loquuntur laudes tuas. quid autem amo, cum te amo? non speciem corporis nec decus temporis, 15 non candorem lucis ecce istis amicum oculis, non dulces melodias cantilenarum omnimodarum, non florum et ungentorum et aromatum suauiolentiam, non manna et mella, non membra acceptabilia carnis amplexibus, non haec amo, cum amo deum meum. et tamen amo quandam lucem et quandam uocem et quendam odorem et quendam cibum et quendam amplexum, cum amo deum meum, lucem, uocem, odorem, cibum, amplexum interioris hominis mei, ubi fulget animae meae, quod non capit locus, et ubi sonat, quod non rapit tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
cis sortes legunt. ex eode libro scdo ad Ianu
ui de paginis euuangelicis arium.¬
sorces legunt. & si optandũ ẽ ut hoc potius faciart.
qu̾a ad demonia c̃sulenda c̃currant: tam̃ & ista mͥ displic&
c̃ suetudo. ad negotia secłaria & ad uitȩ huiꝰ uanitat̾e. p̃pt̃
aliã uitã loquentia oracła diuina uelle c̾ut̾e. Qd̾ in
xxuiii

Expanded text:
cis sortes legunt, ex eodem libro II ad Januarium. Qui de paginis Evangelicis sortes legunt, et si optandum est, ut hoc potius faciant quam ut ad daemonia consulenda concurrant, tamen et ista mihi displicet consuetudo, ad negotia saecularia et ad vitae hujus vanitatem propter aliam vitam, loquentia oracula divina velle convertere. CAPUT CXXVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
Cda gͦ insemine mat̾ialis informitas. q̃ formata corpꝰ
hoĩs redait᷑a ẽ. insig̃catione posita ẽ uite informis ꝙ ineru¬
dite. Aqͥ informitate qm̃ oportet hoi̾nẽ doctͥnȩ forma ꝙ erudi¬
tione mundari: in huiꝰ rei signũ. illa purificatio p̃cepta ẽ. pꝰse
minis emissionẽ. Neq enĩ ꝙ in sonis pecc̃õ fit: ꝓ tam̃ etiã ibi p̾cep¬
ta ẽ purificatio. aut si ꝙ hoc peccatũ qͥsꝗͣ putat. ñ arbitrans accedẽ
nͥ exaliqͦ huiꝰ mͦ desiderio: qd ꝓculdubio falsũ ẽ. Nqͥd ꝙ solita menstru
ñ nͥ ꝓpt̃ ipsã mat̾ialem informitatẽ qͣ facto ꝯcepto tãꝗͣ in edifica¬
tonẽ corꝑis addit᷑. ac ꝑ hoc c̃informit̃ fluit. sig̾cari ꝑillã lex
uoluit animũ sine discipline forma indecent̃ fluuidu acdis¬
solutũ. quẽ formari oport̾e sig̾cat. c̃tałe flixũ corꝑis iubet pu¬
rificari. Postremo ñ qͥd ꝙ mor pecc̾m ẽ : Aut mortuũ sepelire. ñ

Expanded text:
rmata corpus hominis redditura est, in significatione posita est uitae informis et ineruditae: a qua informitate quoniam oportet hominem doctrinae forma et eruditione mundari, in huius rei signum illa purificatio praecepta est post seminis emissionem. neque enim et in somnis peccato fit; et tamen etiam ibi praecepta est purificatio. aut si et hoc peccatum quisquam putat, non arbitrans accidere nisi ex aliquo huius modi desiderio, quod procul dubio falsum est, numquid et solita mensuum non nisi propter ipsam materialem informitatem, quae facto conceptu tamquam in aedificationem corporis additur. ac per hoc cum informiter fluit, significari per illam lex uoluit animum sine disciplinae forma indecenter fluidum ac dissolutum, quem formari oportere significat, cum talem fluxum corporis iubet purificari. postremo numquid et mori peccatum est aut mortuum sepelire non