comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum patientis affectu: Bene defendis paulũ: Non quod simula ueriterrorem iude o¬
rum seduere fuerit inerrore : Neque imitare uoluerit p&rum mentienteni. ut queo
erat metu iudaeorum dissi mular&. sed totalibertate iudac umesse sediceranqua
dementiam a postolidum iudacos xp̃i anos uult facere ipse iude us factus est noncm
poterat iuxoriosus ad frugalitatẽ reducere nisi se luxorio sum pbassa & miscricor¬
diter deplorandi qui contentionessuas & amore legis abo litae a postolum xpi facere
udaeum nec multum inter est intermeam & tuam sententiam quia ego dico &
p&rum & paulum timore fidelium iudac orum legis exer cuissc immosi inulas se
mandata tuautem asseris hoc eos fecisse de menter non mentientis astu sed umpa¬
erant illud autem argumentum quod aduersum nos uteris quod & gentilibus
d ebuerit gentilis sicrisi uidaeus factus est magis pro nobis facit sicut enim nantu

Expanded text:
conpatientis affectu? bene defendis Paulum, quod non simulauerit errorem Iudaeoconpatientis affectu? bene defendis Paulum, quod non simulauerit errorem Iudaeorum, sed uere fuerit in errore, neque imitari Petrum uoluerit mentientem, ut, quod erat, metu Iudaeorum dissimularet, sed tota libertate Iudaeum esse se diceret. nouam clementiam apostoli! dum Iudaeos Christianos uult facere, ipse Iudaeus factus est. non enim poterat luxuriosos ad. frugalitatem reducere, nisi se luxuriosum probasset, et misericorditei deplorandi, qui contentione sua et amore legis abolitae apostolum Christi fecere Iudaeum. nec multuminterestintei meam et tuam sententiam, quia ego dico et Petrum et Paulum timore fidelium Iudaeorum legis exercuisse, immo simulasse mandata, tu autem adseris hoc eos fecisse clementer \'non mentientis astu sed conpaerant. illud autem argumentum, quo aduersum nos uteris, quod et gentilibus debuerit gentilis fieri, si Iudaeis Iu
Abbreviated transcription (Latin):
laque os łlis quicredunt exiudacis obseruandam legemesse decer nens& quia pericu¬
sum intellegis esse quod dicis Rur sum illud superfuis uerbis tem perare conaris sitre ul¬
la sulutis necessitate sicut iudaei celebrandis putabant aut salla cisi mulatione quodin
petrorep̃henderat p&rus igitur simula uit legis custodiam iste aucemrephens er iocn
audacter obseruabit legitima se quitur enim in epistolatua Namsi propte rea illa sãcra¬
men tacelebrauit quiasi mulauit se uidae umut illos iucrifacer&s: Cur non&i an
sacrisi cauit cũ gentibus quia &his quisi ne lege erant tam quam si nelege fac tusest
ut eus quoque iucri facer&. Nisi quia & illud fecit ut natura iudaeus & hoc totum di¬
xit non ut paulus se finger& esse quod nonerat sed ut misericorditer ita sub uenien¬
dum esse sentir&: acsuipse ineoerrorelabora r& non scilic& mentientis astu. seđ

Expanded text:
laqueos his, qui credunt ex Iudaeis, obseruandam legem esse decernens. et quia periculaqueos his, qui credunt ex Iudaeis, obseruandam legem esse decernens. et quia periculosum intellegis esse, quod dicis, rursum illud superfluis uerbis temperare conaris: sine ulla salutis necessitate, sicut Iudaei celebrandas putabant, aut fallaci simulatione, quod in Petro reprehenderat. Petrus igitur simulauit legis custodiam, iste autem reprehensor Petri audacter obseruauit legitima. sequitur enim in epistula tua: nam si propterea illa sacramenta celebrauit, qu\'ia simulauit se Iudaeum, ut illos lucrifaceret, cur non etiam sacrificauit cut eos quoque lucrifaceret, nisi quia et illud fecit ut natura Iudaeus et hoc totum dixit, non ut fallaciter se fingeret esse; quod non erat, sed ut misericorditer ita subueniendum esse sentiret, ac si ipse in eo errore laboraret, non scilicet mentientis astu sed
Abbreviated transcription (Latin):
ln quiel legis quas more patrio celebrabant si cut a ipso ꝑ aulo eelebta doserua none
muar Suae tem obser nandasu. uetique salitom asferuni masimenuas obser uan
mart pcesfaciunt non chum obseruarentur nisias ferrent saluteioq: uesqueet im
in disferentia sunt in terbo num & malum si cut philos ophi sis pueari ⁊ e cuuencit
continenti a malim luxora inter utrum que in differens ambulare alu cistercon
Capitis naribus pur gamenta proicere : sputa reumatis iacere Hocnet banumna
malum est siue enim feceris siue non feceris nec iustitiam habebis nec inuistitiam. ob¬
seruare autem legis caerimoni as non potest esse in differens: Sed aut malumest uit
bonum est tudicis bonum ego assero malum & malum non solum his qui exgentibusieat
& his qui ex iud aicopopulo erederunt in hoc nisi fallor loco dum aliudutas alissc
de uolueris. dum enim metuis porphyriumplas phe mantem in hebionis in curris

Expanded text:
inquis, \'legis, quas more patrio celebrabant, sicut ab ipso Paulo celebratae sunt sine inquis, \'legis, quas more patrio celebrabant, sicut ab ipso Paulo celebratae sunt sine utem obseruanda sunt, utique salutem adferunt, maxime quae seruata martyres faciunt. non enim obseruarentur, nisi adferrent salutem. neque enim indifferentia sunt inter bonum et malum, sicut philosophi disputant: bonum est continentia, malum luxuria, inter utrumque indifferens ambulare, digerere alui stercora, capitis naribus purgamenta proicere, sputa rheumatis iacere; hoc nec bonum nec malum est; siue enim feceris siue non feceris, nec iustitiam habebis nec iniustitiam. obseruare autem legis caeremonias non potest esse indifferens, sed aut malum est aut bonum est. tu dicis bonum, ego adsero malum et malum non so his, qui ex Iudaico populo crediderunt. in hoc, ni fallor, loco, dum aliud uitas, ad aliud deuolueris. dum enim metuis Porphyrium blasphemantem, in Hebionis incurris
Abbreviated transcription (Latin):
Frequenter enim in longuin sermo ꝓtractur caret intellegentia. Rdum non
sentitur ab imperitis minus reprehenditur inculcas& replicas: ⁊orer goiu¬
daeorum ꝓaulus dimiserat quod malumh abebant quõd est malum iudaco¬
ruo quod paulus dimi serat utique illud quod se quitut Quodignordacos¬
In quid dĩ iustitiam & suam iustitiam uolentes constituere iustiea ado nam
sunt subiee ti de inde quod post passionem & resur rectio nem xp̃i cdt oior
manifestato sacramento secundum ordinem mes chise cdeeh MShuepu¬
tea bant uetera sacramenta non ex consuetuidine sollestolitatis. sed uxpie¬
prssi ate selutis esse celebranda que tamen sinum quam fuisse ne cessaria in¬
siucsuose at que in aniter ꝓeis macchabei marteres nerent. postreman
iluea quod p̃dicatores gratiae xp̃i anos: iudeitam quã hostes boegis pens¬
indeo ruua sor sumte docente discanus quobonacorium ie nuerit. obseruationes

Expanded text:
frequenter enim in longum sermo protractus caret intellegentia et, dum non frequenter enim in longum sermo protractus caret intellegentia et, dum non sentitur, ab inperitis minus reprehenditur —, inculcas et replicas: hoc ergo Iudaeorum Paulus dimiserat, quod malum habebant. quod est malum Iudaeorum, quod Paulus dimiserat ? utique illud, quod sequitur: quod \'ignorantes dei iustitiam et suam iustitiam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti\'; deinde, quod post passionem et resurrectionem Christi dato ac manifestato sacramento gratiae secundum ordinem Melchisedech adhuc putabant uetera sacramenta non ex consuetudine sollemnitatis, sed ex necessitate salutis esse celebranda, quae tamen si numquam fuissent necessaria, infructuose atque inaniter pro eis Machabaei martyres fierent; postremo illud, quod praedicatores gratiae Christianos Iudaei tamquam hostes legis persIudaeorum; rursum te docente discamus, quae bona eorum tenuerit. \'obseruationes\',
Abbreviated transcription (Latin):
fi desuenit & temporum plenitudo mit sit ds̃ filium suum factum ex muliere
factum sublege ut eos qui sub lege erant redlimer& ut ad optionem filiorũ
reciperemus & ne quaquam subpedagogo sed sub adulto & dño & here dt
uiuamus sequitur in episto latua non ideo p&rum e men dauit quodoate¬
nas traditiones obseruaret. quod si facere uell& nec men daciter. neii congru¬
e faceret : Iterum dico ep̃s es eclesiarum xp̃i magister ut ꝓbesuerum ẽe quodas¬
seris sus cipe aliquem iudȩ orum qui factus xp̃ianus natum sibi filiumur as¬
cidat quod seruat subbata qui absineat se acibis quos ds̃creauit adutendu
cum gratiarum accione qui quarta decima die mensis primi agnum madi¬
t& aduesperam & cum hoc feceris immo non feceris. Scioenim texp̃ianum &e
rem sacrilegam nonesse facturum uelis nobis tuam sententiam repbabis. &
tunc dis ces opere difficillius ẽẽ confirmare sua quam aliena reprehen dere
ac ne forsi tantibi non crederemus immonon intelle geremus quid diceremus

Expanded text:
uliere, factum sub lege, ut eos, qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus et nequaquam sub paedagogo, sed sub adulto et domino et herede uiuamus. Sequitur in epistula tua: non ideo Petrum emendauit, quod paternas traditiones obseruaret, quod si facere uellet, nec mendaciter nec incongrue faceret. iterum dico: episcopus es, ecclesiarum Christi magister; ut probes uerum esse, quod adseris, suscipe aliquem Iudaeorum, qui factus Christianus natum sibi filium circumcidat, qui obseruet sabbata, qui abstineat a cibis, quos deus creauit ad utendum cum gratiarum actione, qui quarta decima die mensis primi agnum mactet ad uesperam, et, cum hoc feceris, immo non feceris — scio enim te Christianum et rem sacrilegam non esse facturum -, uelis nolis tuam sententiam reprobabis et tunc disces opere difficilius esse confirmare sua quam aliena reprehendere. ac ne forsitan tibi non crederemus, immo non intellegeremus, quid diceres —
Abbreviated transcription (Latin):
dum pampini. cum que plantatum fuerit cito consurgit in arbusculam absque ullis
clamamorum & astilium amminiculis quibus & cucurbitȩ & ederȩ in digent suo
trunco sesustinens hoc ego uerbom de uerbo edisserens sicice ion. transferre uoluissem
nullus intelleger&. sicu curbitam id dicerem quod in hebrai cononhabetur: Hede¬
ram posui ut cete ri in t̃p̃tibus consentirem sin autem iudaei uestri ut ipse asserisma¬
litia uel imperiti a hoc dixerunt ẽẽ in uoluminibus hebreorum quod ingre cis &latinis
codicibus continetur: Manifestum est aut hebreos lit tera signo rart aut inriden dos
cucurbitarios uoluisse mentiri peto infine epistolȩ ut qui escentem senemolim que ue¬
teranum militare non cogas. & rur sumdeuita periclitare tũqui iuuenis es& inponti¬
fi cali culmine constitutus. doc&opopulos & nouis affricȩ frugibus romana tec talo¬

Expanded text:
dum pampini cumque plantatum fuerit, cito consurgit in arbusculam absque ullis dum pampini cumque plantatum fuerit, cito consurgit in arbusculam absque ullis calamorum et hastilium adminiculis, quibus et cucurbitae et hederae indigent, suo trunco se sustinens. hoc ergo uerbum de uerbo edisserens si ciceion transferre uoluissem, nullus intellegeret, si cucurbitam, id dicerem, quod in Hebraico non habetur; hederam posui, ut ceteris interpretibus consentirem.. sin autem Iudaei uestri, ut ipse adseris, malitia uel inperitia hoc dixerunt esse in uoluminibus Hebraeorum, quod in Graecis et Latinis codicibus continetur, manifestum est eos aut Hebraeas litteras ignorare aut ad inridendos cucurbitarios noluisse mentiri. peto in fine epistulae, ut quiescentem senem olimque ueteranum militare non cogas et rursum de uita periclitari. tu, qui iuuenis es et in pontificali culmine constitutus, doceto populos et nouis Africae frugibus Romana tecta lo
Abbreviated transcription (Latin):
post magnum periculum non re manere sineplebe. Vnde &iam nobis uidetur aliquan¬
do tequo que in non nulli potuisse. dicisme iniona ꝓph&amalequid dam inter tatũ¬
tum & seditione populq conclamante propt̃ unius uerbi dissonantiam ep̃m pene
sacerdotium perdi disse & quid sit illud quod male interp̃tatussim. subtrahis auferens
mihi occtisionem de fensionis meae ne quic quid dixeris me respondente soluatur ni¬
si forte ut ante annos plurimos cucurbi tauenit in medium: Asserente illius temporis
cornelio & asinio pollione me hederam ꝓcu curbita transtulis se super quare in com¬
mentario ione ꝓphetae plenius respondimus. hoc tantum nunc dixisse contenti quod
in eolo coubi septuaginta inter p̃tescu curbitam & abuila cum reliquis hederam
transtulerunt id est. En ioN in hebreo uolumine. cice ion. scriptum hab& quan¬
tum uulgo srricice iam uocant: ẽ autem genus uirgulti lata habentes folia in mo¬

Expanded text:
um periculum non remanere sine plebe. unde etiam nobis uidetur aliquando te quoque in nonnullis falli potuisse. Dicis me in Iona propheta male quiddam interpretatum et seditione populi conclamante propter unius uerbi dissonantiam episcopum paene sacerdotium perdidisse. et quid sit illud, quod male interpretatus sim, subtrahis auferens mihi occasionem defensionis meae, ne, quicquid dixeris, me respondente soluatur, nisi forte ut ante annos plurimos cucurbita uenit in medium adserente illius temporis Cornelio et Asinio Pollione me \'hederam\' pro \'cucurbita\' transtulisse. super qua re in commentario Ionae prophetae plenius respondimus hoc tantum nunc dixisse contenti, quod in eo loco, ubi septua- ginta interpretes \'cucurbitam\' et Aquila cum reliquis \'hederam\' transtulerunt, idest κιττόν, in Hebraeo uolumine \'ciceion\' scriptum habet, quam uulgo Syri \'ciceiam\' uocant; est autem genus uirgulti lata haben
Abbreviated transcription (Latin):
daeos heresi se quae dimina eorum & aphariseis huc usquedam natur quosiui go
natareo s nuncupant: qui credunt in xp̃m filium dĩ natum de maria iurgi nesetund
cunt esse qui sub pontiopilato & passus est & resur rexit : in quemae noscredimius sedi
dec uul nusculo medendum putas quod acu foratum dicitur huius senten tiue iie¬
dear sul aeri. quod lan cea &ut ita dicam fala ricue m oleper uslum est e ie que te
cius. dem est criminis inexplanatione scripturarum diuer sas iauorun sertuo tũ
sponere. dhere sin seleratis simamnrur sus mnecalesi a mer tes ducorisi scuemhae
nobis incunb& ne cessitas ut uideos cum legi timissuis suscipiamus &t hcduitei oo¬
ssuare inecelosus xp̃i quod ex er cuerunt in sigogis satane dlicam quo dsentio non
illxpi aiisi ent sed nos iudeos facient: Qiuis erim hoc xp̃iano rump atientes uodi¬

Expanded text:
daeos heresis est, quae dicitur Minaeorum et a pharisaeis huc usque damnatur, quos uulgo daeos heresis est, quae dicitur Minaeorum et a pharisaeis huc usque damnatur, quos uulgo Nazaraeos nuncupant, qui credunt in Christum, filium dei natum de Maria uirgine, et eum dicunt esse, qui sub Pontio Pilato et passus est et resurrexit, in quem et nos credimus, sed,tro uulnusculo medendum putas, quod acu foratum, immo punctum dicitur, huius sententiae medearis uulneri, quod lancea et, ut ita dicam, phalaricae mole percussum est. neque enim eiusdem est criminis in explanatione scripturarum diuersas maiorum sententias ponere et heresim sceleratissimam rursum in ecclenobis incumbit necessitas, ut Iudaeos cum legitimis suis suscipiamus. et licebit eis obseruare in ecclesiis Christi, quod exercuerunt in synagogis satanae, — dicam, quod sentio — non illi Christiani fient, sed nos Iudaeos facient. Quis enim hoc Christianorum patienter audi
Abbreviated transcription (Latin):
gentes coegerit iudu i tare: Cogeret autem non docentis imperio sed conuersatio¬
nis exemplo & paulus non contraria sic locutus his quae ipse gesserat sed quare
p&rus eos qui ex gentibus erant iudaitare compeller& Haec ergo sum maest quae¬
stionis immo sententiae tuae Vt post euangelium xp̃ibene ficiant credentes iudaci
silegi mandata custodiant: Hoc estsi sacrificia offerant quȩ optulit paulus si filios
circumcidant si sabbatum seruent ut paulus intimotheo & omnes obseruar uide¬
÷ si hocuerum est incerrthi & hebionis. heresin delalumur. quicre demies sr nos
ꝓpterhoc solum a parentibus anathe matitati sunt quod legis caerimoni as xp̃o euan¬
geliomis cuerint & sic noua confessi sunt ut uera non amit terent quud dscamnde
hebionitis quixp̃i a nos eẽ simulant usque hodie pertotas orientes si nago gas inter iu¬

Expanded text:
gentes cogeret iudaizare, cogeret autem non docentis imperio, sed conuersatiogentes cogeret iudaizare, cogeret autem non docentis imperio, sed conuersationis exemplo, et Paulus non contraria sit locutus his, quae ipse gesserat, sed quare Petrus eos, qui ex gentibus erant, iudaizare conpelleret. Haec ergo summa est quaestionis, immo sententiae tuae, ut post euangelium Christi bene faciant credentes Iudaei, si legis mandata custodiant, hoc est, si sacrificia offerant, quae obtulit Paulus, si filios circumcidant, si sabbatum seruent, ut Paulus in Timotheo et omnes obseruauere Iudaei. si hoc uerum est, in Cerinthi et Hebionis heresim delabimur, qui credentes in Christo propter hoc solum a parentibus anathematizati sunt, quod legis caerimonias. Christi euangelio miscuerunt et sic noua confessi sunt, ut uetera non amitterent. quid dicam de Hebionitis, qui Christianos esse se simulant t usque hodie per totas orientis synagogas inter Iu
Abbreviated transcription (Latin):
la neque enim ame docendus es quomodo in tellegatur quodidem dicit factussum
iudaeis tam quam iudaus ut iudeos lu crifacerem & ceteri: Quas ibidicuntur com¬
passione miseri cordinon simulatione fullaci. fitenim tamquam egrotus qui mi¬
nis trat ae groto non cunse febres habere mentitur sericum a nimo cerboluns tuiooi¬
tat. Qdem ammodim sibiseruuri uell& supse aegrotaret: Namutoque iu dadus
erat xp̃ianus autem factus non iudeorum sacramenta reliquerat quȩ conuenienter
ille populus & legitime tempore quo oportebat acceperat ideo que suscepit eacele¬
brandacumiam xp̃i ess& apostolus ut docer& non esseperniciosahis qui ea uellent
si cut a parentibus perlegẽ acceperant custo dire etiam cum xp̃mcre dissent non
longissima ꝓtraxisse hic sensus est ut petrus. non errauerit in eo quod ex iudacis
crediderant puta uerit legem esse seruandam. sed in eo arectiline a de uiarit qđ

Expanded text:
la: \'Neque enim a me docendus es, quo modo intellegatula: \'Neque enim a me docendus es, quo modo intellegatuludaeistamquamludaeus, ut Iudaeos lucrifacerem, et cetera, quae ibi dicuntur conpassione misericordi, non simulatione fallaci. fit enim tamquam aegrotus, qui ministrat aegroto, non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat, quemadmodum sibi seruiri uellet, si ipse aegrotaret. nam utique Iudaeus erat, Christianus autem factus non Iudaeorum sacramenta reliquerat, quae conuenienter ille populus et legitime tempore, quo oportebat, acceperat. ideoque suscepit ea celebranda, cum iam Christi esset apostolus, sed ut doceret non esse perniciosa his, qui ea uellent, sicut a parentibus per legem acceperant, custodire, etiam cum in Christo longissima protraxisti, hic sensus est, ut Petrus non errauerit in eo, quod his, qui ex Iudaeis crediderant, putauerit legem esse seruandam, sed in eo a recti linea deuiarit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
romam perueniens in hospicio quod tibi conduxeras xp̃m &iuda eis & gentibus p̃¬
dicasti & senten tiatua neronis gladio confirmata est didicimus quod ꝓpterme¬
tum iudaeorum & p&rus & paulus aequaliter finxer intlegis se precepta serua¬
re. quia igitur fronte qua audacia potest idpaulus in altero reprehen dere quod ip¬
se commisit: Ego immo alii ante me exposuerunt causam quamputa uerant non of¬
ficio sum mendacium defenden tes sicut tuscribis. sed docentes honestam dispensa¬
tionem ut &apostolorum prudentiam de monstrarent &blas phemantisporp̃hin
um prudentiam cohercerent qui paulum & p&rum puerili dicit intersepugnas sees¬
tamine immo ex arsis sepaulum in inuidiam uir tutum petri& ease scripsis se iac¬
tanter uel que non feccrit. uel si fecit ꝓcaciter fecerit in alio reprehendens quod
ipse commiserit : inter pretati sunt illi ut potuerunt : Tu quo modo istum locume¬

Expanded text:
Romam perueniens in hospitio, quod tibi conduxeras, Christum et Iudaeis et gentibus prRomam perueniens in hospitio, quod tibi conduxeras, Christum et Iudaeis et gentibus praedicasti et sententia tua Neronis gladio confirmata est. Didicimus, quod propter metum Iudaeorum et Petrus et Paulus aequaliter finxerint legis se praecepta seruare. qua igitur fronte, qua audacia potest id Paulus in altero reprehendere, quod ipse commisit? ego, immo alii ante me exposuerunt causam, quam putauerant, non officiosum mendacium defendentes, sicut tu scribis, sed docentes honestam dispensationem, ut et apostolorum prudentiam demonstrarent et blasphemantis Porphyrii inpudentiam cohercerent, qui Paulum et Petrum puerili dicit inter se pugnasse certamine, immo exarsisse Paulum in inuidiam uirtutum Petri et ea scripsisse iactanter, uel quae non fecerit uel, si fecit, procaciter fecerit in alio reprehendens, quod ipse commisp-rit. interpretati sunt illi, ut potuerunt; tu quo modo istum locum e
Abbreviated transcription (Latin):
or uotum habentes superse his as sumptis sũfica tecum ipsis & impende in cosutrad
capita & sc̃i ent omnes quia que dete audierunt falsasunt. sed ambulas & ipse custo¬
diens legem: Tunt paulus assumptis uiris postera die purificatus cum illis intra
uit intemplum: annuntias expletionem dierum purificationis donec offeret᷑
ꝓuno quoque eorum oblatio. Opaule & in hoc terur sum interrogocur caputra¬
seris. Curnu dipedalia exercueris: decere moniis iudȩorum. Cur obtulerissa¬
crificia & secundum legemhostiae ꝓ te fuerint immolatae. utique respondebis. ne
scandali tarentur qui ex iudeis crediderant si mula stiergo iudaeum ut iuda eos
latrifaceres & hancipsam simulationem ia cobus te&ceter do cuere presbrter
Sed tamen euadere non potuisti : Orta enim seditione cum occidendus. esses
raptus es a tribuno & ab eo missus caesaream sub custo diam mili tum dili gen¬
ti nec te iudȩi qua si simulato rem ac destructorem legis ocuderent. at que inde

Expanded text:
votum habentes super se: his assumptis, sanctifica te cum ipsis, et impende in eos, ut radant capita, et sciant omnes, quia quae de te audierunt, falsa sunt, sed ambulas et ipse custodiens legem. Tunc Paulus, assuuit in templum adnuntians expletionem dierum purificationis, donec offerretur pro unoquoque eorum oblatio. o Paule, et in hoc te rursum interrogo, cur caput raseris, cur nudipedalia exercueris de caeremoniis Iudaeorum, cur obtuleris sacrificia et secundum legem hostiae pro te fuerint immolatae. utique respondebis: \'Ne scandalizarentur, qui ex Iudaeis crediderant\'. simulasti ergo Iudaeum, ut Iudaeos lucrifaceres, et hanc ipsam simulationem Iacobus te et ceteri docuere presbyteri. sed tamen euadere non potuisti: orta enim seditione cum occidendus esses, raptus es a tribuno et ab eo missus Caesaream sub custodia militum diligenti, ne te Iudaei quasi simulatorem ac destructorem legis occiderent, atque inde
Abbreviated transcription (Latin):
pore cum p&rus uenis s& antiochiam & hoc apostolorum acta non scribant sed affir¬
manti paulo credendum sit: Infaciem illi paulus restitis se scribit qui a reprehen¬
sibilis erat Prius enim quamuenirent quidam. aia cobocũ gentibus edebat. cum
autem uenis sent sub trahebat se. & segre gabat. timens eos qui exurcum cisione eran
& consenserunt cũ illo c&eriiudaci Itaut &bar nabas duceretur ab his in illa simu¬
latione : Sed cumui dissem inquid quod non recte ingrediuntur adueriatẽ euange¬
lu dixipetro coram omnibus si ticum iudȩussis gentili ter& noniudai ceuiuis quo¬
lus sententiaehuuis cuius nunc preuaricator argui tur primus autor e a ueres cui¬
se auutem pre uaricarionis tomor et iu deorum dicgtenim senpturo uodor in sia¬

Expanded text:
pore, cum Petrus uenisset Antiochiam, licet hoc apostolorum acta non scribant, sed adfirpore, cum Petrus uenisset Antiochiam, licet hoc apostolorum acta non scribant, sed adfirmanti Paulo credendum sit, in faciem illi Paulus restitisse se scribit, quia reprehensibilis erat. prius enim, quam uenireautem venissent, subtrahebat se et segregabat, timens eos qui ex circumcisione eran consenserunt cęteri Iudei, ita ut Barnabas duceretur ab eis in illam simulationem. Sed cum uidissem, quod non recte ambularent ad ueritatem Euangelii, dixi Cephę coram omnibus: Si tu, cum Iudeus sis, gentiliter uiuis lus sententiae huius, cuius nunc praeuaricator arguitur, primus auctor extiterit. causa autem praeuaricationis timor est Iudaeorum; dicit enim scriptura, quod
Abbreviated transcription (Latin):
a postolum paulum non igno rassepetrum immo principemhuius fuis sedecretilegem
post euangelium non seruandam: denique tan te petrus auctoritatis fuit ut pau¬
lus in epistolasua scripserit : de in depostannos tres uenihierosolymam. uiderepetrũ
& mansi apud illum diebus quindeum: Rur sum que in consequentibus post annos
quat tuor decim ascendiiterum hiero solimam cumbar naba assũpto &tito. Ascen¬
di autem secundum reuelationem & ex posui illis euangelium quod predico intergen¬
tes Osten dens non habuis ses securi tatem euangeli predicati. nisi petri& cetero¬
rum quicũ eorant suiss& sententia roboratum. statm que seq separatim autem
his qui uidebanturne forte in uacuum curre rem aut uicur rissem qua re separa¬
tim & non in publicone fi delibus exnumero iudeorum qui legẽ putabant esse seruan¬
dam & sic credendum indño saluatore fidei scandalum nasceretur : Ergo & cotem¬

Expanded text:
apostolum Paulum non ignorasse Petrum, immo principem huius fuisse decreti legem apostolum Paulum non ignorasse Petrum, immo principem huius fuisse decreti legem post euangelium non seruandam. denique tantae Petrus auctoritatis fuit, ut Paulus in epistula sua scripserit: Deinde post annos tres ueni Hierosolymam uidere Petrum et mansi apud illum diebus quindecim, rursumque in consequentibus: Post annos quattuordecim ascendi iterum Hierosolymam cum Barnaba adsumpto et Tito; ascendi autem secundum reuelationem et exposui illis euangelium, quod praedico inter gentes, ostendens non habuisse se securitatem euangelii praedicandi, nisi Petri et ceterorum, qui cum eo erant, fuisset sententia roboratum. statimque sequitur: Separatim autem his, qui uidebantur, ne forte in uacuum currerem aut cucurrissem. quare separatim et non in publico? ne fidelibus ex numero Iudaeorum, qui legem putabant esse seruandam et sic credendum in domino saluatore, fidei scandalum nasceretur. ergo et eo tem
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsiqui accus abantur &hi qui accus abari ad apostolas & presbyteros hiero solr
superhac questione: Cumque hiero soly mamper rexissent & sur rexissent quidã
de hacresi farisȩ oꝵ quicrediderant in xp̃o dicentes : Oportetus cum cidicoseo: &
precipere illis ut seruent legem morsi & magna super hoc uerbo orire tus quȩstio
petrus solita libertate : uiri inquid fratres uosscitis. qm̃ ab antiquis diebus in nobis
elegit dsperos meũ audi regentes uerbum e uangelii &credere & qui nouit corda
ds̃ testimonium ꝑhibuit dans illis sp̃mscm sicut & nobis & nihil discre uit internos
& illos fi depurificans corda eorum : Nunc ergo quid temptatis dm̃ impoͣre iugum su¬
ꝑ ceruicem discipulorum. quod ne que patres nr̃i neque nos partare potumus sed
transier̃ Haec non debent molesta esse lectori sed & illi & mihi utilia. ut ꝓbemus ante

Expanded text:
et ipsi, qui accusabantur, et hi, qui accusabant, ad apostolos et presbyteros Hierosolymam et ipsi, qui accusabantur, et hi, qui accusabant, ad apostolos et presbyteros Hierosolymam super hac quaestione, cumque Hierosolymam perrexissent et surrexissent quidam de heresi Pharisaeorum, qui crediderant in Christo, dicentes: oportet circumcidi eos et praecipere illis, ut seruent legem Moysi, et magna super hoc uerbo oriretur quaestio, Petrus solita libertate: uiri, inquit, fratres, uos scitis, quoniam ab antiquis diebus in nobis elegit deus per os meum audire gentes uerbum euDeus testimonium perhibuit, dans illis Spiritum Sanctum sicut & nobis: & net illos fide purificans corda eorum. nunc ergo quid temptatis deum inponere iugum super ceruicem discipulorum, quod neque patres nostri neque nos portare potuimus? sedtransierunt. Haec non debent molesta esse lectori sed et illi et mihi utilia, ut probemus ante
Abbreviated transcription (Latin):
hibere potest ut non bapti tentur hiqui spm̃ scm ac ceperunt sicut & nos. & uissit
eo sin nomine ihũ xp̃ibaptizan audierũnt autem a postoli& fratres qui erant iniu¬
dea qui a gentes recepis sent uerbum dĩ : Cum autẽ asendis s&c p&rus hiero soly mam
disceptabant ad uersus illum quierant excircumcisione dicentes: Quare intro istiad
uiros preputcim habentes & manducasti uimillis quibus omniratione ex posita no¬
iuissime orationem suam hoc sermone condu sit : Siergo eadem gratia dedit ess suar¬
aului ts taeuerunt & glorifi cauerunt dm̃ dicentes Ego& gentibus clspatientian
ddiurta i dedit Rursum cum multo post tem pore paulus &bar nab as uenit setiantio¬
Nisicircumcda mini seundum morem morsi. non potestis saluifieri: Commota
igiuus seditione non minima aduersus paulum &b arnab anstatue runt ascender¬

Expanded text:
hibere potest, ut non baptizentur hi, qui spiritum sanctum acceperunt sicut et nos? et iussit hibere potest, ut non baptizentur hi, qui spiritum sanctum acceperunt sicut et nos? et iussit eos in nomine Iesu Christi baptizari. audierunt autem apostoli et fratres, qui erant in Iudaea, quia et gentes recepissent uerbum dei. cum autem ascendisset Petrus Hierosolymam, disceptabant aduersus illum, qui erant ex circumcisione, dicentes: Quare introisti ad uiros praeputium habentes et manducasti cum illis? quibus omni ratione exposita nouissime orationem suam hoc sermone conclusit: Si ergo \'eandem gratiam dedit illisauditis, tacuerunt; et glorificaverunt Deum dicentes: Ergo et Gentibus Deus poenitentiam ad vitam dedit » . Rursum, cum multo post tempore Paulus et Barnabas venissent AntioNisi circumcidamini secundum morem Moysi, non potestis salvi fieri. Commota igitur seditione non minima adversus Paulum
Abbreviated transcription (Latin):
uox facta est ad petrum dicens. surgepetre occide & manduca. Id est omnia anima¬
lia quadrupedum & serpentium terrae & uolatilium caeli quo dicto ostenditur:
Nullum hominem secundum naturam essepollutum sed equaliter omnes ad xp̃ie
uangelium prouocari ad quod petrus respondit. ab sit quianum quã manduca ui
cõmune & in mundum. & uox secundo ad eum facta est: Que dspurisicauit cune
commune dixeris. ibit itaquecȩ saream & ingressus ad cornelium aperiens ossuũ
dixit. inueritate comperi qm̃ non est personarum acceptords̃ : Sed in omni gente
quitim & eum & operatur iustitiam acceptus est illi : denique cecidit sp̃s sc̃s super
eos & obstipuerunt excircum usione sideles qui uenerant cumpero Quod& inna¬
tione gratia sp̃iscĩ ess& effusa : Tunc respondit p&rus : Num quid aquam quis pro¬

Expanded text:
uox facta est ad Petrum dicens: Surge, Petre, occide et manduca, id est omnia animauox facta est ad Petrum dicens: Surge, Petre, occide et manduca, id est omnia animalia quadrupedum et serpentium terrae et uolatilium caeli. quo dicto ostenditur nullum hominem secundum naturam esse pollutum, sed aequaliter omnes ad Christi euangelium prouocari. ad quod Petrus respondit: Absit, quia numquam manducaui commune et inmundum. et uox secundo ad eum facta est: Quae deus purificauit, tu ne commune dixeris. iuit itaque Caesaream et ingressus ad Cornelium aperiens os suum dixit: In ueritate comperio, quoniam non est personarum acceptor deus, sed in omni gente, qui timet eum et operatur iustitiam, acceptus est illi. denique cecidit spiritus sanctus super eos et obstipuerunt ex circumcisione fideles, qui uenerant cum Petro, quod et in nationes gratia spiritus sancti esset effusa. tunc respondit Petrus: Numquid aquam quis pro
Abbreviated transcription (Latin):
cunt ut por phyrio responde antblasphemanti. quipauli arguit procacitatem quod
principem a postolorum p&rum ausussit reprehendere &arguere in faciem ac ratione
constringere quod male fecerit : Id est in eo errore fuerit in quo sut ipse qui alium ar¬
quit deli quentem quid dicam de iohan ne qui dudum in pontisicaligradu constan¬
ti nopolin̾am rexit ecdesiam & ꝓprie suꝑ hoc capitulo latissimum ex ara uit librum
in quo origenis &ueteram sententiam est. secutus. Si igitur me rephendis errantem
patere me que soerrare cuni talibus & cum meer roris mei multossocios habere perspe
xeris tu ueritatifuuae saltimunum astipula torem ꝓferre debebis: Haec de expla¬
tione unius iapituli epistole ad galatas. sed ne uidear aduersum rationem tuam niti
testium numero & occasione uirorum in lustrium. subter fugere ueritatẽ nec manũ
audere conserere: Breuiter descripturis exempla ꝓponam in actibus a postolorum

Expanded text:
cunt, ut Porphyrio respondeant blasphemanti, qui Pauli arguit procacitatem, quod cunt, ut Porphyrio respondeant blasphemanti, qui Pauli arguit procacitatem, quod principem Apostolorum Petrum ausus est reprehendere, et arguere in faciem, ac ratione constringere, quod male fecerit, id est in eo errore fuerit: in quo fuit ipse, qui alium arguit delinquentem. 741 Quid dicam de Joanne qui dudum in Pontificali gradu, Constantinopolitanam rexit Ecclesiam; et proprie super hoc capitulo latissimum exaravit librum, in quo Origenis et veterum sententiam est secutus? Si igitur me reprehendis errantem, patere me, quaeso, errare cum talibus; xeris, tu ueritatis tuae saltem unum adstipulatorem proferre debebis. haec de explanatione unius capituli epistulae ad Galatas. Sed ne uidear aduersum rationem tuam niti testium numero et occasione uirorum inlustrium subterfugere ueritatem nec manum audere conserere, breuiter de scripturis exempla proponam. in actibus apostolorum
Abbreviated transcription (Latin):
tium & petrus iure rep̃henderetur qui princeps circumcisionis id imperaue¬
rit gentibus quod soli qui exiude is erant debuerint obseruare: Noc siplac& immo
qui aplac& ut quicum que credunt exiudȩ is debitores sunt legis facie unde tu ut
ep̃s in toto orbenotissimus debes hanc ꝓmulgare sentiam & assensum tuum omnes co¬
ep̃os trahere ego in paruotuguriculo cummonachis id est compeccatoribus meis demas¬
nis statuere non audeo nisi hoc ingraue consieri me maiorum scriptalegere & in com¬
mentariis secundum omnium consuetudinemuarias ponere explanationes ut
emultis sequatur unus quis que quod uelit quod qui demputote & insecularilit¬
te ratura & in diuinis libris legisse & ꝓbasse: Hanc autem expositionem quampri¬
mus origenis in decimostro matum libro ubiepisto lampauli ad galatus inter pre
tatur & ceteride incepsinter pretes sunt secuti illa uel maxima causa subi introdu¬

Expanded text:
tium et Petrus iure reprehenderetur, qui princeps circumcisionis id imperauetium et Petrus iure reprehenderetur, qui princeps circumcisionis id imperauerit gentibus, quod soli, qui ex Iudaeis erant, debuerint obseruare. hoc si placet, immo quia placet, ut, quicumque credunt ex Iudaeis. debitores sint legis faciendae, tu ut episcopus in toto orbe notissimus debes hanc promulgare sententiam et in adsensum tuum omnes coepiscopos trahere. ego in paruo tuguriunculo cum monachis, id est conpeccatoribus meis de magnis statuere non audeo, nisi hoc ingenue confiteri, me maiorum scripta legere et in commentariis secundum omnium consuetudinem uarias ponere explanationes, ut e multis sequatur unusquisque quod uelit. quod quidem puto te et in saeculari litteratura et in diuinis libris legisse et probasse. Hanc autem expositionem, quam primus Origenes in decimo Stromatum tatur, et caeteri deinceps interpretes sunt secuti, illa vel maxime causa subintrodu
Abbreviated transcription (Latin):
dixisent Tunc meam ꝓprie sententiam condem nares: pre sertimuim libere in p̃¬
fatione confessussim: Origenis commentarios me secutum &uel mea uel alie¬
na dicta ẽẽ & in fine eiusdem capituli quod rep̃hendis scripserim sicui iste non
plac& sensus. quo nec petrus peccasse. nec paulus ꝓcaciter ostenditur arguisse
maiorem deb& exponere: Qua consequentia paulus in altero rep̃hendat quodip¬
se commi sit ex quo ostendime non ex definito id defendere quod ingrecislege¬
ram sed ea ex pressisse quaelegeram ut lectoris arbitrio derelinquerem. utrum
probanda essent anin ꝓbanda : Tuigitur ne quod eiro p&itram non faceres nouũ
argumentum repperisti ut assereres gentiles qui in xp̃m credi dissent legisonere
libros: Eos autem qui exiudeos crederent legis eẽ sub iec tos uc perutrorum queper¬
sonam & paulus recte reprehender& eos quilegem seruarent quasi doctorgen¬

Expanded text:
dixissent, tunc meam proprie sententiam condemnares, praesertim cum libere in prdixissent, tunc meam proprie sententiam condemnares, praesertim cum libere in praefatione confessus sim Origenis commentarios me secutum et uel mea uel aliena dictasse et in fine eiusdem capituli, quod reprehendis, scripserim: Si cui iste non placet sensus, quo nec Petrus peccasse nec Paulus procaciter ostenditur arguisse maiorem, debet exponere, qua consequentia Paulus in altero reprehendat, quod ipse commisit\'. ex quo ostendi me non ex definito id defendere, quod in Graecis legeram, sed ea expressisse, quae legeram, ut . lectoris arbitrio derelinquerem, utrum probanda essent an inprobanda. Tu igitur ne, quod ego petieram, faceres, nouum argumentum repperisti, ut adsereres gentiles, qui in Christum credidissent, legis onere liberos, eos autem, qui ex Iudaeis crederent, legi esse subiectos, ut per utrorumque personam et Paulus recte reprehenderet eos, qui legem seruarent, quasi doctor gen
Abbreviated transcription (Latin):
Frac tatus quo que uarios & ex cerpta quo uel sola possent suf ficere compo suit
pretermit todi drmum uidentemieum &lao decenum de ecdesia nuperegres¬
sum & alexandrum ueteremhereticum eu sebium quoque eme senum & theo¬
dorum era cleotem qui& ipsi non nullos suꝑ hac re commentarios reliquerunt
equibus uel si pauca de cerperem fier& aliquid quod non penitus contemnere¬
tur & ut simplica ter fateatur legihaec omma & inmente meplurima co acer¬
buans accitonatario uel mea uel aliena dic taui nec ordinis nec uerborum : n¬
ter dum nec sensuum me moria dñi misericordiae est. neper imperitiam nr̃am ab
aliis benedicta dispereant & non placeant inter ex traneos quae placent inter
suos : Si quid igitur rep̃hensione dignum putaueras in explatione nr̃a cruditi¬
onis tuae fuerat querere utrum ea quae scripsimus haberentur ingreus ut sulli non

Expanded text:
tractatus quoque uarios et excerpta, quae uel sola possent sufficere, composuit. tractatus quoque uarios et excerpta, quae uel sola possent sufficere, composuit. praetermitto Didymum uidentem meum et Laodicenum de ecclesia nuper egressum et Alexandrum ueterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentarios reliquerunt. e quibus uel si pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. et, ut simpliciter fatear, legi haec omnia et in mente mea plurima coaceruans accito notario uel mea uel aliena dictaui nec ordinis nec uerborum interdum nec sensuum memor. iam domini misericordiae est, ne per inperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereansuos. si quid igitur reprehensione dignum putaueras in explanatione nostra, eruditionis tuae fuerat quaerere, utrum ea, quae scripsimus, haberentur in Graecis, ut, si illi non
Abbreviated transcription (Latin):
in commentariis epistulȩ ad galatas paulum id in petro non potuisse rephende¬
re quod ipse fecerat nec in alio arguere simulationem. lum ipse tenebatur re¬
us & asseris rep̃ hensionema postilicam non fuisse dispensatori am sed ueram&
menon deberedo cere mendacium. sed uni uer sa quae scripta sunt ita sonare
ut scripta sunt at que primum respondeo debuisse prudentiam tuam presa¬
ciun culae commendatoriorum meorum me minis se dicentis expersona mea
quidigitur egostultus aut te merarius quid pollicear quod ille non potuit
minime: Quinpotius in eo mihi uideor cautior ac que timidior quod inbecilli¬
tatemuirium mearum sentiens origenis commenta riossum secutus: Serpsit
emionilleuir inepistola pauli ad galatas quinque ꝓ prie uolumina & dt cimũ
fromatum suo rum librum commatico super ex platĩ Eius sermone compleuti

Expanded text:
in commentariis epistulae ad Galatas Paulum id in Petro non potuisse reprehendein commentariis epistulae ad Galatas Paulum id in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat, nec in alio arguere simulationem, cuius ipse tenebatur reus, et adseris reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam sed ueram et me non debere docere mendacium, sed uniuersa, quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. ad quae primum respondeo debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse dicentis ex persona mea: \'Quid igitur? ego stultus aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? minime! quin potius in eo mihi uideor cautior atque timidior, quod inbecillitatem uirium mearum sentiens Origenis commentarios sum secutus. scripsit enim ille uir in epistulam Pauli ad Galatas quinque proprie uolumina et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione eius sermone compleuit;
Abbreviated transcription (Latin):
tum uel uitas uel scripta ibile gisses quiiam defunc ties sent : Cum uero multo¬
rum & eo tempore quo scribebatur. & nuncus que uincentium memorentur
opuscula mirarite Cur ei hunctitulum impo suerim: puto intellegere pruden
tiam tuam quod ex opere ipsotitulum potueris intellegere : Legistienim & grecos
& latinos quiuitas uirorum in lustrium de scripserunt quod num quam epi
taphium huic operis scripserint sed dein iustribus uiris uerbigratia ducibus
philo sophis oratoribus historicis poetis epicis. tragicis comicis Epita phium au¬
tem ꝓprie scribitur mortuorum quod quidem indormitione scae memoriae
ne potiani pres brteri fecisse me noui: ergo hic lib̵ uel de in lustribus uiris uel pro¬
prie descriptoribus ecdesiastics appellandus est lic& apleris que emendatoribus
imperitis de auctoribus dicatur inscriptus in secundo loco queriscur dixerim

Expanded text:
tum uel uitas uel scripta ibi legisses, qui iam defuncti essent; cum uero multotum uel uitas uel scripta ibi legisses, qui iam defuncti essent; cum uero multorum et eo tempore, quo scribebatur, et nunc usque uiuentium ibi memorentur opuscula, mirari te, cur ei hunc titulum inposuerim. puto inttiam tuam, quod ex opere ipso titulum potueris intellegere; legisti enim et Graecos et Latinos, qui uitas uirorum inlustrium descripserunt, quod numquam epita- n phium huic operi scripserint sed de inlustribus uiris uerbi gratia ducibus, philosophis, oratoribus, historicis, poetis epicis, tragicis, comicis. epitaphium autem proprie scribitur mortuorum, quod quidem in dormitione sanctae memoriae Nepotiani presbyteri olim fecisse me noui. ergo hic liber uel de inlustribus uiris uel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est, licet a plerisque emendatoribus inperitis de auctoribus dicatur inscriptus. In secundo loco quaeris, cur dixerim
Abbreviated transcription (Latin):
peras : Quia non filui parentibus sed parentibus filiis thesauritant & in parali¬
peme nanlibro legimus quod silii ifrł adpug nandum ꝓcesserint men tepacifica
INteripsos quoque gladios & effusione sanguinis & cada uera prostratorum non
suam sed paucis uictoriam cogitantes : Respondea mus igicur ad omnia &mul¬
tiplices quȩstiones breui si xp̃s iusserit sermone soluamus. preter mit tosaluta¬
tiones & officia quibus meum de mulces caput taceo deblandũs quibus reprchen¬
sionẽ meitineris consolari ad ipsas causas ueniam dicis accipisse telibrum meũ
a quodam fratre qui titulum non haber& : in quo scriptores ecclesi asticos. tam
grecos quã latinos enumerauerim : Cumque ab eo quaereris ut tus uerbis ut ar
curlimi naris pagina non ess& in scripta uel quo censeretur nomine respondis¬
se apellari epita phium & argumentaris : quod recte sic uoce retur : Si eoꝵ tan¬

Expanded text:
peras, quia non filii parentibus sed parentes filiis thesaurizant. et in Paraliperas, quia non filii parentibus sed parentes filiis thesaurizant. et in Paralipomenon libro legimus, quod filii Israhel ad pugnandum processerint mente pacifica inter ipsos quoque gladios et effusiones sanguinis et cadauera prostratorum non suam sed pacis uictoriam cogitantes. respondeamus igitur ad omnia et multiplices quaestiones breui, si Christus iusserit, sermone soluamus, praetermitto salutationes et officia, quibus meum demulces caput; taceo de blanditiis, quibus reprehensionem mei niteris consolari; ad ipsas causas ueniam. Dicis accepisse te librum meum a quodam -fratre, qui titulum non haberet, in quo scriptores ecclesiasticos tam Graecos quam Latinos enumerauerim. cumque ab eo quaereres, ut tuis uerbis utar, cur \'liminaris pagina\' non esset inscripta uel quo censeretur, nomine, respondisse appellari -Epitaphium. et argumentaris, quod recte sic uocaretur, si eorum tan
Abbreviated transcription (Latin):
asperitatis & sordium in terhuius seculi turbines in sensibus suis esse manstrabat
Bibens de torrente in uia &idcrcoexaltatus caput suꝑbis simum goli ad suo po¬
tissi miem mucro ne truncauit: percutiens in fronte blasfemum & in eaparte
corporis uulneras inqua & p̃sumtorsecerdotu otias lepraꝑcutitur & sc̃s glo¬
riatur in dño dicens Signatum est suꝑ nos lumen uultus cuidnẽ. Di camus igit᷑
&nos ꝓaratum cormeum ds̃ paratum cormeum cantabo & psallam inglo¬
namea Ex surgeps al terium &cithara ex surgam diluculo: Vt in nobis
pos sit impleri aperiostium& implebo illud & dns dauid uerbum euangelitan¬
tibus uirtute multa : Te quoque ipsum ora re non dulito ut inter nos conten¬
dentes ueritas super& non enim tuam quȩris gloriam sed xp̃i : Cũque tuuice¬
ris &s ego uincam simeum errorem in tellexero & econtrario meuincente tusu¬

Expanded text:
asperitatis et sordium inter huius saeculi turbines in sensibus suis esse monstrabat asperitatis et sordium inter huius saeculi turbines in sensibus suis esse monstrabat bibens de torrente in uia et idcirco exaltatus caput superbissimum Goliath suo potissimum mucrone truncauit percutiens in fronte blasphemum et in ea parte corporis uulnerans, in qua et praesumptor sacerdotii Ozias lepra percutitur. et sanctus gloriatur in domino dicens: Signatum est super nos lumen uultus tui, domine. dicamus igitur et nos: Paratum cor meum, deus, paratum cor meum; cantabo et psallam in gloria mea; exsurge psalterium et cithara, exsurgam diluculo, ut in nobis possit impleri: Aperi os tuum et implebo illud, et: Dominus dabit uerbum euangelizantibus uirtute multa. te quoque ipsum orare non dubito, ut inter nos contendentes ueritas superet. non enim tuam quaeris gloriam sed Christi, cumque tu uiceris, et ego uincam, si meum errorem intellexero, et e contrario me uincente tu su
Abbreviated transcription (Latin):
quam ꝓfec turuserat ame epistolas flagitauit ut pene in ꝓc in ti haec qualiacũ¬
que sunt effutare compeller& tumultu ariorespondere sermone non maturi¬
tate scribentis sed dic tantis te meritate . quȩ plerum que non in doc trinam sed
casum uertitur ut fortissinos quoque mili tes subi tabella conturbant & ante cogun¬
tur fugere quam posfiot arma corripere cecerum nr̃a armatura xp̃s est & apos¬
toli institutio qui scribit adephesios Assumite armadi ut possitis resistere in di¬
emalo &rur susstate succintilum bos uros inueritate & induite loricam iustitiae
& calcia te pedes in p̃paratione euangelii pacis Super omnia accipientes scutum
fidoi in quopossitis uniuer satelam aligni ignita extinguere. & galeã salutaris
accipite & gla dium sp̃s quod est uerbum dĩ : His quondam telisrex dauidar ma¬
tus ꝓcedebatꝰ adproȩlium & quin que lapides detorrente accipiens le uigatos niil

Expanded text:
quam profecturus erat, a me epistulas flagitauit, ut paene in procinctu haec, qualiacumquam profecturus erat, a me epistulas flagitauit, ut paene in procinctu haec, qualiacumque sunt, effutire compellar et tumultuario respondere sermone non maturitate scribentis sed dictantis temeritate, quae plerumque non in doctrinam sed in casum uertitur, ut fortissimos quoque milites subita bella conturbant et ante coguntur fugere, quam possint arma corripere. Ceterum nostra armatura Christus est et apostoli institutio, qui scribit ad Ephesios: Adsumite arma dei, ut possitis resistere in die malo; et rursus: State succincti lumbos uestros in ueritate et calciate pedes in preparationem evangelii pacis, super omnia accipientes scutum fidei, in quo possitis universa tela maliaccipite et gladium spiritus, quod est uerbum dei. his quondam telis rei Dauid armatus procedebat ad proelium et quinque lapides de torrente accipiens leuigatos nihil