comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
drinam seuit ecdesiam quales essent quicalcedonensem synodum retracta ricupi¬
unt docerentur. In quanullo modo accedere potuit ut a nobis contra scm̃ Nicenũ
si nodum sentiretur quodheretici mentiuntur qui sefidem Niceni concilii tene¬
re confingunt. In quo scĩ et uenerabiles patres nõi contra arrium congregati
uon carnem dnĩ sed dĩtatem filii omousion patri esse firmauerunt. In calcedo¬
uensi auem concilio aduersum eutechianam impictatem definitum estdesubstan¬
nissimũ lgitur principem et interxp̃ĩ predicatores dignohonore numerandum uto
catholicȩfidei libertatem et ad consortiũ te apostolorum acprophetarum securus¬
exortor ut consranter dispicias acrepellas cos quiipsi sexpĩano nomine priuaue¬
runt Netpatiaris impios parricidas sacrilega simulatione defide agere quoscons¬
tatfidem uelle uacuare. Cumenim clementiamtuam dñstanta sacramenti sui inl¬

Expanded text:
drinam saevit Ecclesiam, quales essent qui Chalcedonensem synodum retractari cupidrinam saevit Ecclesiam, quales essent qui Chalcedonensem synodum retractari cupiunt, disceretur. In qua nullo modo accipere potuit ut a nobis contra sanctam Nicaenam synodum sentiretur, quod haeretici mentiuntur, qui se fidem Nicaeni concilii tenere confingunt, in quo sancti et venerabiles Patres nostri contra Arium congregati, non carnem Domini, sed Deitatem Filii homousion Patri esse firmaverunt; in Chalcedonensi autem concilio adversus Eutychianam impietatem definitum est, de substannissimum, inquit, principem et inter Christi predicatores digno honore numerandum utor catholicae fidei libertate, et ad consortium te pexhortor: ut constanter despicias ac repellas eos, qui ipsi se christiano nomine privavere; nec patiaris impios parricidas sacrilega simulatione de fide agere, quos constat fidem velle vacuare. Cum enim clementiam tuam Dominus tanta sacramenti sui ill
Abbreviated transcription (Latin):
uata ut rebellib: tantum acꝑtinacib. ab eccdesiae unitate reiectis. Nulli correpto
uenia negaretur. Quid probabilius quid religiosius poterit pictas uestra decer¬
nere quam utquȩ nontam humanis quam diuinis sunt statuta decretis. Nullus
ultra sinatur in petere Neuere digni sint tantũ dĩmunus amittere . quideueritate
ipsius ausi fuerint dubitare. Cumergo uniuers alis ecliperillius principalis
petre edificationem facta sit petra et primus a postolorum beatissimus petrus
uocednĩ dicentis audierit. Tues petrus ec superhanc petram edificabo ecdesi ã meã
Quis est Nisi aut antex p̃s. aut diabolus quipulsare audeat in expugnabilem fir¬
diligentiȩ nomine. Dum ueritatem sementitur inquirere. mendacia deside¬
tat seminare. Atq contempnendam atq uitandam merito sibi incontinens
furor etimpietas cȩca perscripsit. Vtdumdiabolico instinctu in scãm alexan¬

Expanded text:
vata, ut rebellibus tantum ac pertinacibus ab Ecclesiae unitate rejectis, nulli correcto vata, ut rebellibus tantum ac pertinacibus ab Ecclesiae unitate rejectis, nulli correcto venia negaretur: quid probabilius, quid religiosius poterit pietas vestra decernere, quam ut quae non tam humanis quam divinis sunt statuta decretis, nullus ultra sinatur impetere: ne vere digni sint tantum Dei munus amittere, qui de veritate ipsius ausi fuerint dubitare? CAP. II. Cum ergo universalis Ecclesia per illius principalis petrae aedificationem facta sit petra, et primus apostolorum beatissimus Petrus voce Domini dicentis audierit: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam; quis est, nisi aut Antichristus, aut diabolus, qui pulsare audeat 1323 inexpugnabilem firdiligentiae nomine, dum veritatem se mentitur inquirere, mendacia desiderat seminare? Atque contemnenda et vitanda merito sibi incontinens furor et impietas caeca praescripsit, ut dum diabolico instinctu in sanctam Alexan
Abbreviated transcription (Latin):
trauit Namcumscõ et spiritalistudio inuniuersum pacem ec desiȩ muniatis
Nihilq: sit conuenientius fidei defendende quam his quȩ ꝑ omnia instruente spũs cõ
inreprehensibiliter definita sunt inherere ipsiui debimur benestatuta conuellere
et auctoritates quas ecdesiȩ uniuers alis amplexa est ad arbitrium hereticȩpetitionis
nfringere Atq itanullũ colligendis et clesiis modum ponere. sed datalicentia
rebellandi dilatare magis quam sopire certamina. VNde quia postillas ephese¬
nȩ si nodi impietatis quibus dioscori scelere fidescatholica refutata est ꝑuersitas
cutȩ ciana suscepta est. Nihil ad conseruationem fidei xp̃iane utilius potuit ordinari
quam ut prȩdicti facinus scã synodus calcedonensis aboleret. Et tanta illichabere¬
tur cȩlestiscura doctrinȩ ut nihilincuius quam opinione resideret. quod a prȩdi¬
cationib uel propheticis uel a postolicis dissonare. Fascilicet moderatione ser¬

Expanded text:
um sancto et spiritali studio universam pacem Ecclesiae muniatis, nihilque sit convenientius fidei defendendae, quam his quae per omnia instruente Spiritu sancto irreprehensibiliter definita sunt inhaerere, ipsi videbimur bene statuta convellere, et auctoritates quas Ecclesia universalis amplexa est, ad arbitrium haereticae petitionis infringere, atque ita nullum collidendis Ecclesiis modum ponere, sed data licentia debellandi dilatare magis quam sopire certamina. nae synodi impietates, quibus Dioscori scelere fides catholica refutata et perversitas Eutychiana suscepta est, nihil ad conservationem fidei Christianae utilius potuit ordinari, quam ut praedicti facinus sancta synodus Chalcedonensis aboleret; et tanta illic haberetur coelestis cura doctrinae, ut nihil in cujusquam opinione resideret, quod a praedicationibus vel propheticis vel apostolicis dissonaret, ea scilicet moderatione ser
Abbreviated transcription (Latin):
tionum bonarum ex dõ eẽ principiũ qui nobis etinitia scaẽ uolumtatis in spiret
uirtutũm atq oportunitatẽ eorum quacrecte cupimus tribuit ꝑagendi. nunc uo¬
lens probare. quod religio secogitationes: et scã consilia pulladi in spiratione con¬
ceptadenaturali pos sint prodire sapientia. ponit uerba salomonis dicentis

Expanded text:
tionum bonarum ex Deo est principium, qui nobis et initia sanctae voluntatis inspirat; et tionum bonarum ex Deo est principium, qui nobis et initia sanctae voluntatis inspirat; et virtutem atque opportunitatem eorum, quae recte cupimus, tribuit lens probare, quod religiosae cogitationes et sancta consilia nulla Dei inspiratione concepta de naturali possint prodire sapientia, ponit verba Salomonis, dicentis
Abbreviated transcription (Latin):
accipere acper inde nonpro omni opere bono semperorare Atq ita consequen
erit: ut indimuneribus nullũ meritum eẽ credendum sit quando quidem si ne
merito sit quem ds̃ semꝑ in omnibis adiuuerit. Aut sietim in his quȩd s̃ tribuit
aliqua merita collocantur. constet etiam ipsa propria. adquiri facultate potuisse
Et ideo in aliquibus oporteat nosadiuuari. ut possibilius fiatper gratiam. quod
nonerat in possibilȩ pernaturã. Ecce iamin ista paucorũ breuitate uerborũ pon
duarum tantum. sed multarumimpietatũ numero sa conexio ẽ: Quaesi scru¬
pulosiors diligentiae discretione tractetur. innullo adimnatierroris catena ab so
lutamostrabitur. Sed ne suspicionibus agereuidea mur et latebras sensuum ul¬
tra uerba rimari: quid ad crescat cognitis doceant quae sequuntur. Quiergo
interprincipia disputationis suaedixerat. non solum actuum uerum etiam cogita

Expanded text:
accipere: ac perinde non pro omni opere bono semper orare. Atque ita consequens accipere: ac perinde non pro omni opere bono semper orare. Atque ita consequens erit ut in Dei muneribus nullum meritum esse credendum sit; quandoquidem sine merito sit, quem Deus semper in omnibus adjuverit: aut si etiam in his quae Deus tribuit, aliqua merita collocantur, constet etiam ipsa propria acquiri facultate potuisse; et ideo in aliquibus oporteat nos adjuvari, ut possibilius fiat per gratiam, quod non erat impossibile per naturam. Ecce jam in ista paucorum brevitate verborum, non duarum tantum, sed multarum impietatum numerosa connexio est: quae si scrupulosioris diligentiae discretione tractetur, in nullo a damnati erroris catena absoluta monstrabitur. CAPUT XII. 33. Sed ne suspicionibus agere videamur, et latebras sensuum ultra verba rimari, quid accrescat cognitis, doceant quae sequuntur. Qui ergo inter principia disputationis suae dixerat, « Non
Abbreviated transcription (Latin):
nitura. quaerat ex gratia. Quod si facit. magnaest miseri cordiadĩ. Sinon facit iusti :÷
tentia ꝓnuntiatdicens. Nꝑdecauendum nobis ÷ perta ad dm̃ omnia scorũ merita
nferamus ut nihil nisi id quod malũ atq ꝑuersumest huminȩ ad scriba mus paturȩ
Quid cuidentius quid ex pressius secundum pelignq cȩlestiuq cõmentũ abullo
corum discipulo potuit definiri i illidicunt gratiamdĩ secundum merita nra
dari etidem dicunt gratiamdĩ. non ad singulos actus dari. hic intra unam sen¬
tentiam blas phȩmiam utramq conclusitdicens cauendum nobis eẽ perti ad
dm̃omnia sc̃orũ meritare feramus. ut nihilpisi quod malum atq ꝑuer sum est
humanȩ ad scribamus naturae . Vultergo cẽmulta propria hominũ merita
quae non sint gratiȩ largitate collata. quibus adaugendas naturales . diuitias
quaedam desur sum munera debeantur. Vult nos gratiadĩ nonad singulos acta

Expanded text:
natura, quaerat ex gratia. Quod si facit, magna est misericordia Dei: si non facit, justa esnatura, quaerat ex gratia. Quod si facit, magna est misericordia Dei: si non facit, justa estentia pronuntiat, dicens : Unde cavendum nobis est, ne ita ad Deum omnia sanctorum merita referamus, ut nihil nisi id quod malum atque perversum est humanae ascribamus naturae. Quid evidentius, quid expressius secundum Pelagii Coelestiique commentum ab ullo eorum discipulo potuit definiri? Illi dicunt, Gratiam Dei secundum merita nostra dari: et iidem dicunt, Gratiam Dei non ad singulos actus dari: hic intra unam sententiam blasphemiam utramque conclusit dicens, Cavendum nobis esse, ne ita ad dominum omnia sanctorum merita referamus, ut nihil nisi id quod malum atque peruersum est humanae adseribamquae non sint gratiae largitate collata, quibus ad augendas naturales divitias quaedam desursum munera debeantur. Vult nos gratiam Dei non ad singulos actus
Abbreviated transcription (Latin):
imbulent. et iustificationes meas obseruent et faciant eas. audit etdicit. Deniq
ut pos sibilitatem bonicẽis in cẽ signisicaret increpans pharisacos. Quid autem in¬
quit etiam ex uobis metipsis iudicatis quodiustum est. Quodutiq non eis dixis set
pisicos iudicio naturali quod acquã ẽ scis set possediscernere. Iam non solum uolun¬
titemboni. sed etiam possibi litatem libero a scribit arbitrio. Tamquam ideo.
abeo exigatur intellegentia. ideo iustitia reposcatur. quia pos sint haec sinedĩ donis de
nature proferribonis. Imperantur autem ista homini. ut exipso prae cepto quo ei
hocquod accepit indicitur. agnoscat scipsum id suo uitio ꝑdidisse. Et non ideo
iniquam cẽ exactionem. quia ad red dendum quod debet: idoneus non est. sed a lit¬
tra occidente: confugiat ad spm̃ uiui ficantem. et facultatem quã noninuenit in

Expanded text:
ambulent, et justificationes meas observent, et faciant eas ; addit et dicit : Denique ambulent, et justificationes meas observent, et faciant eas ; addit et dicit : Denique ut possibilitatem boni eis inesse significaret, increpans eos, Quid autem, inquit, etiam ex vobismetipsis non judicatis quod justum est ? Quod utique non eis dixisset, nisi eos judicio naturali quod aequum est scisset posse discernere. Jam non solum voluntatem boni, sed etiam possibilitatem libero ascribit arbitrio: tamquam ideo ab eis exigatur intelligentia, ideo justitia reposcatur, quia possint haec sine Dei donis de naturae proferre bonis. Imperantur autem ista homini, ut ex ipso praecepto, quo ei hoc quod accepit indicitur, agnoscat id se suo vitio perdidisse; et non ideo iniquam esse exactionem, quia ad reddendum quod debet idoneus non est; sed a littera occidente confugiat ad spiritum vivificantem, et facultatem quam non invenit in
Abbreviated transcription (Latin):
definit praeuari catricis scientie nuditatemi quasi ista scientia uelex naturȩ
opibus residua con secuta. uel exlegalis doctrinȩ cruditione quaesita possit
siu perceptione praestare . ut quod faciendũ nouerimus. etiã facerediligamus.
Autullus sit bone uoluntatis motus pisiquem ereauerit diffusȩ per spm̃ scm̃ cari
titis afflatus. Sine fide enim impos sibileest placere. Et omne quod nonest
ex fide peccitumest. Et in xp̃o ihũ peq circum cisio aliquid ualet. Neq pracpucium
sd fides quae ꝑ dilectionẽ operatur. Posthaec in conclusionetestimoniorum quib
ꝓbure uoluit . quod hiquiper increpationẽ propheticã surdiappellantur. et cȩci
possint ex facultate naturae. et aures suas aperire ad audiendum etoculos adui¬
dendum. qua si nonde isdem dicat dñs. daboeis coraliud et spm̃ nouum dabo eis
acuellam corlapideum decarne eorum. et daboeis corcarneũ. ut in praeceptis meis

Expanded text:
definit praevaricatricis scientiae nuditatem? Quasi ista scientia vel ex naturae definit praevaricatricis scientiae nuditatem? Quasi ista scientia vel ex naturae opibus residua consecuta, vel ex legalis doctrinae eruditione quaesita, possit sui perceptione praestare ut quod faciendum noverimus, etiam facere diligamus: aut ullus sit bonae voluntatis motus, nisi quem creaverit diffusae per Spiritum sanctum charitatis afflatus. Sine fide enim impossibile est placere : et, Omne quod non est ex fide, peccatum est : et, in Christo Jesu neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium; sprobare voluit, quod hi qui per increpationem propheticam surdi appellantur 334 et caeci, possint ex facultate naturae et aures suas aperire ad audiendum, et oculos suos ad videndum quasi non de iisdem dicat Dominus, Et dabo eis cor aliud, et spiritum novum dabo eis; et evellam cor lapideum de carne eorum, et dabo eis cor carneum; ut in praeceptis meis
Abbreviated transcription (Latin):
Ego ex ore altissimi prodiui inomnem gentẽ primatum tẽnui. Requiem
quae siui in ia cob etinueni. Ergo qui sambigat hanc sapientiã huma noge¬
neris adtemporalis uitȩ utilitatẽ exnaturȩ adõ conditȩ suꝑct̃ reliquiis
Sienim pcca distaterrena ordinandarationalis apimi iugeret ingeniũ. nonui¬
tiataes sec sedextincta patura. Quaeta menetiam si excellentis simisartibus et
cunctis mortalibus eruditionẽ polleat disciplims iustificari ex sc nonpo¬
test. Quiabonis suis malcutitur in quibus sinccultu uerid̃. Impictatisin¬
munditiaeq conuincitur etunde sede fendi aestimit accu satur: Cumergo
a postolus defimuit quod ex operibus legis ponustificaturomnis ciro etqm̃
Quidiste impiam in fidelium libercatemnatura libus instruit bonis etpropriis
uultiustificare principiis Quidadre nouationem laces sitȩ uetustatis. idoneã

Expanded text:
Ego ex ore Altissimi prodivi, et in omni gente primatum tenui; requiem Ego ex ore Altissimi prodivi, et in omni gente primatum tenui; requiem quaesivi in Jacob, et inveni: : ergo quis ambigat, hanc sapientiam humano generi ad temporalis vitae utilitatem, ex naturae a Deo conditae superesse reliquiis? Si enim nec ad ista terrena ordinanda rationalis animi vigeret ingenium, non vitiata esset, sed exstincta natura. Quae tamen etiamsi excellentissimis artibus, et cunctis mortalium eruditionum polleat disciplinis, justificari ex se non potest: quia bonis suis male utitur, in quibus sine cultu veri Dei impietatis immunditiaeque convincitur, et unde se defendi aestimat, accusatur. Cum ergo Apostolus definiat, quod ex operibus legis non justificatur omnis caro ; et quid iste impiam infidelium libertatem naturalibus instruit bonis, et propriis vult justificare principiis? Quid ad renovationem lacessitae vetustatis, idoneam
Abbreviated transcription (Latin):
testim̃onium ut legis plenitudinẽ etopera caritatis nituraliter ex aequa¬
tur. Reformata scilicet renouataq patura. Quid higic superbissimi sensus
nouitas adiuuatur cũ re conciliatio inimicorũ pompossit pisigratiae media¬
toris ascribi omnes enimpeccauerunt etegent gloriamdĩ. Iusti ficati gratis
ꝑ gratiamipsius. Ergo gratia gloria dĩ est. non meritum liberati. Qui senim
ipsorum salus. gratuita est. et ideo gloriadĩ est. Vt quiglouatur. in illo cuius
glouiam ȩguit glouetur Sinautem quod magis uult hicdisputator intelle¬
gi Deillis istadicuntur quialieni a gratia xp̃iana. quaedetad similitudinem
legaliũ mandatorum ꝓprioiudicio sanciebat. intellegentes moresciuitatum
concordĩq populorum nonpossealiter contineri. nisietrecte factis pre¬
mia et peccatis poene decernerentur. Sicut dictum est ab ipsosa pientiadõ

Expanded text:
bit novum Testamentum, ut legis plenitudinem et opera charitatis naturaliter exsequabit novum Testamentum, ut legis plenitudinem et opera charitatis naturaliter exsequantur, reformata scilicet renovataque natura: quid hinc superbissimi sensus novitas adjuvatur, cum reconciliatio inimicorum non possit nisi gratiae Mediatoris adscribi? Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei, justificati gratis per gratiam ipsius . Ergo gratia gloria Dei est, non meritum liberati. Quis enim ipsorum salus gratuita est; et ideo gloria Dei est, ut qui gloriatur, in illo cujus gloria eguit, glorietur. 30. Sin autem quod magis vult hic disputator intelligi de illis ista dicuntur, qui alieni a gratia christiana, quaedam ad similitudinem legalium mandatorum proprio judicio sanciebant, intelligentes mores civitatum concordiamque populorum non posse aliter contineri, nisi et recte factis praemia, et peccatis poenae decernerentur; sicut dictum est ab ipsa Sapientia Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
minũ: post pracuaricationẽ adȩ soientiam boni. etiam a plisententia euiden¬
tssime decla ratur: quidicit : Qm̃gentes quaclegẽ non hubent. paturaliter
quelegio sunt faciunt : Hilegem non hubentes ipsi sibisunt lex quiostendumc
opus legis scriptũ incordibus suis testimonium reddente cis conscientia
et inter se in uicem cogitationibus accus santibus aut etiam de fendentibus indiequo ni¬
dicabitds̃ occulta hominum. Sidehis a postolus loquitur quiex praeputio sunt
uocati etcumes sent longȩ facti sunt prope. eredentes in eum. quiquorum aliquan¬
do non misertus est puncautẽ miseretur et iustificans circum cisionem. exfi¬
de et praeputiũ duos condidit in semet ipso. destructoq pariete in imicitiȩ iudae¬
orum. et gentium in uno pouo homine fecit pdcẽ concluden somnia in incredu¬
litate ut promissio ex fide ihũ xp̃idaretur credentibus. sunquam dehisa posto¬

Expanded text:
manum post praevaricationem Adae scientiam boni, etiam Apostoli sententia evidenmanum post praevaricationem Adae scientiam boni, etiam Apostoli sententia evidentissime declaratur, qui dicit: « Cum enim gentes quae legem non habent, naturaliter qucientia et inter se invicem cogitationibus accusantibus, aut etiam defendentibus, in die quo judicabit Deus occulta hominum » . 29. Si de his Apostolus loquitur, qui ex praeputio sunt vocati, et cum essent longe, facti sunt prope , credentes in eum, qui quorum aliquando non misertus est, nunc autem miseretur , et justificans circumcisionem ex fide, et praeputium per fidem , duos condidit in semetipso, destructoque pariete inimicitiae Judaeorum et Gentium, in uno novo homine fecit pacem ; concludens omnia in incredulitate, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus : si, inquam, de his Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
peratus estei et seruus addictus est Nemoaut̃ seruit pisicum aliqua libertate
Et pemo libertate liberest. pisicumaliqua uirtute. Dicente apostolo Cum
enim serui essetis peccati. liberieratis iustitiae. Que mergo fructum habuistis
tuncin quibus puncerubescitis nam finis illorũ mors est. Nunc uero liberati
apeccato serui autem factidĩ. habetis fructum urm inscĩficatione. finẽ uero in¬
uitimȩternam. Quitaq seruit diabolo. liber estdõ. Quiaut liberatus seruitdõ
lberestdi abolo: Ntappareait malum libertatem potuisse haberi exhuma ne
uoluntatis defectu: bonam autem uoluntatem pon potuis se recipi sine libera
tous auxilio Sedne hȩc primi hominis calamitas in progenem eius transis se
udeatur : quam integrosit omnium hominũ natura uidicio. exemplogen¬
tum probaturus: hicdoctor addit etdicit. Deniq non amis sis se genus hu¬

Expanded text:
peratus est ei et servus addictus est . Nemo autem servit, nisi cum aliqua libertate; peratus est ei et servus addictus est . Nemo autem servit, nisi cum aliqua libertate; et nemo liber est, nisi cum aliqua servitute: dicente Apostolo, Cum enim servi essetis peccati, liberi fuistis justitiae. Quem ergo fructum habuistis tunc, in quibus nunc erubescitis? nam finis illorum mors est. Nunc vero liberati a peccato, servi autem facti Dei, habetis fructum in sanctificatione, finem vero vitam aeternam . Qui itaque servit diabolo, liber est Deo: qui autem liberatus servit Deo, liber est diabolo. Ut appareat malam libertatem potuisse haberi ex humanae voluntatis defectu: bonam autem libertatem non potuisse recipi sine liberatoris auxilio. CAPUT X. 28. Sed ne haec primi hominis calamitas in progeniem ejus transisse videatur; quam integro sit omnium hominum natura judicio, exemplo gentium probaturus hic doctor addit, et dicit : Denique non amisisse genus hu
Abbreviated transcription (Latin):
pintiaueritds̃. Cum in significatum sit potius. quid non fuerit as secutus.
qusupbiȩ ingressus uiamquod habebatamisit : dumquod non acceperat concu¬
pscit. Nonminus aũt in ipsahuius sensus conclusione peccatum est dumdicit᷑.¬
Concepiter goadam post praeuaricationem : quam non habuerat scientiã mili
Boniuero quam habuerat scientiam ponamisit. Scientiambon adam tunc¬
subebat quando bonum scm̃q mandatumdĩ fidelicorde seruabatur. Eterat
iustus manens in imigine creatoris sui. legisq eius ponobliuiscens. Post¬
quam aut se hocest imiginem et templumdĩ deceptori suo uendidit perdidit
boniscientiam quia ꝑdidit bonsconscientiam. Iustitiam enim iniquitas depulit
humilitatẽ suꝑbia destruxit. Continentiam concupiscentia elisit. Infidelitas
ripuit fidem. Captiuitas abstulit libertatem. Necpotuit ulla illic portio
residere uirtutum quotanta in ruperat turba uitiorum. Ne moenim potest du¬
obus dominis seruire. Etqui facit peccatum. seruus estpeccati. Etaquo qui su¬

Expanded text:
in his verbis significatum sit potius quid non fuerit assecutus, qui superbiae ingressus viam, quod habebat amisit, dum quod non acceperat concupivit. Non minus autem in ipsa hujus sensus conclusione peccatum est, dum dicitconcepit ergo Adam post praeuaricationem quam non habuerat scientiam mali, boni uero quam acceperat scientiam habebat, quando bonum sanctumque mandatum Dei fideli corde servabat, et erat justus manens in imagine Creatoris sui, legisque ejus non obliviscens. Postquam autem se, hoc est imaginem et templum Dei, deceptori suo vendidit, perdidit boni scientiam, quia perdidit bonam conscientiam. Justitiam enim iniquitas depulit, humilitatem superbia destruxit, continentiam concupiscentia elisit, infidelitas rapuit fidem, captivitas abstulit libertatem: nec potuit ulla illic portio residere virtutum, quo tanta irruperat turba vitiorum. Nemo enim potest duobus dominis servire : et, Qui facit peccatum, servus est peccati : et, A quo quis su
Abbreviated transcription (Latin):
untdi Utnec nr̃m decsse sentiumus irbitrium &in bonis quibusque
poluntitis huminie singulis motibus migisillius uilere nondubitemus
ueilium . ENidesne regulastius inuctirũ constitutionũ solilitate com¬
petas : &infide in structure prauis rimosisq iuncturas udut hicridiunti¬
pos muros ad acerdo talium tubirum ruisse concentũ cũ enimdescãrum
pestio uersir&ur non ancipiti uictoria ncedubio diremptum est fine
ortamen : ut adhuc nobis denequis simi huius focderistui pace tractandũ
it prostratacst mimica acies bellum confectum est. Uictores sum̃
rrillum quifecit potentum in brachiosuo Quidissi pauit superbos
pente cordisipsorum: deposuit potentes desede & exiltait humiles
suriente simpleuit bonis & diuites dimisit mines. perillum qui faci¬
nsmiscricordum cũ patrib nostris. memor fuit testamenti sci sui &iuris¬

Expanded text:
sunt Dei . Ut nec nostrum deesse sentiamus arbitrium, et in bonis quibusque sunt Dei . Ut nec nostrum deesse sentiamus arbitrium, et in bonis quibusque voluntatis humanae singulis motibus, magis illius valere non dubitemus auxilium. Videsne regulas tuas invictarum constitutionum soliditate confractas, et in fidei structura pravas ruinosasque juncturas, velut Jerichontinos muros ad sacerdotalium tubarum ruisse concentum ? CAPUT VI. 16. Cuquaestio versaretur, non ancipiti victoria, nec dubio diremptum est fine certamen; ut adhuc nobis de nequissima hujus foederis tui pace tractandum sit. Prostrata est inimica acies, bellum confectum est, victores sumus per illum qui fecit potentiam in brachio suo, qui dissipavit superbos mente cordis ipsorum; deposuit potentes de sede, et exaltavit humiles, esurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes : per illum qui faciens misericordiam cum patribus nostris, memor fuit testamenti sancti sui, et juris
Abbreviated transcription (Latin):
tim uniuersa retulimus. Errauerunt a friep̃i ad eundem papam ross¬
mum rescribentes cumque insententie sue huius silubritate laudintes
dicunt. Illuduero qđ in lit teristuis quis idumuersis prouintis curasti cq̃
mittendis posuistidicens. nostamen instinctudĩ: omã enimbona ad aucto
rem suum referendi sunt undeniscuntur. ad fratrum & coep̃orum nr̃orũ
conscientum uniuersi r&ulimus. sicaccepimus dictum. ut illos qui con¬
tradĩ adiutoriũ excolunt humani arbitrii libertatem. districto
gladio ueritatis uelut cursim transiens amputares. Quidenim tam
libero fecisti arbitrio quam quod uniuersa in nostrae humilitatis conscienti¬
aculisti & tamen in stinctudi factumesse fidelitr sipienterque unidisti
enciter fidenterque dixisti. Ideo utique. quo prepiratur uolun¬
ts adño. &utboni aliquid agant paternis inspirationibus suorum
pstangit cordifiliorum Quotquod enimspũ dĩ aguntur u hifiluc

Expanded text:
entiam universa retulimus. Erraverunt Afri episcopi ad eumdem papam Zosientiam universa retulimus. Erraverunt Afri episcopi ad eumdem papam Zosimum rescribentes, eumque in sententiae suae hujus salubritate laudantes, cum aiunt: Illud vero, quod in litteris tuis, quas ad universas provincias curasti esse mittendas, porem suum referenda sunt, unde nascuntur ad fratrum et coepiscoporum nostrorum conscientiam universa retulimus: sic accipimus dictum, ut illos qui contra Dei adjutorium extollunt humani arbitrii libertatem, districto gladio veritatis, velut cursim transiens, amputares. Quid enim tam libero fecisti arbitrio, quam quod universa in nostrae humilitatis conscientulisti? Et tamen instinctu Dei factum esse, fideliter sapienterque vidisti, veraciter fidenterque dixisti. Ideo utique, quoniam praeparatur voluntas a Domino, et ut boni aliquid agant, paternis inspirationibus suorum ipse tangit corda filiorum. Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii
Abbreviated transcription (Latin):
numesse. & scirequid faccredebeamus. & diligere ut facimus. Utaedifi¬
cante caritate. scientia nompossit inflare quia sicut dedõ scriptum est
caritas exdõ est. Errauerunt ducenti quat tuor decim sicerdotes. quis
cpistola quamsuis constitutionib ꝓtulerunt. ita adipostolice siedis an¬
tistitem beatum zosimũ sᷝ ͦ. Constituimus inpelagium atq cadestiũ
Peruenerabilem ep̃m innocentium debeatissimi a postoli p&risede ꝓ¬
latam mancre sententum donec apertissima confessione fateantur
ad faciendam iustitum nos peractus singulos adiuuari. Ita ut sincilla pub
uere iusteque pi&itis habere cogitare dicere agere ualeamus
Errauit sicro scã beati p&ri sedes quȩ ad uniuersum orbẽ papie zosimiore
sicloquitur. Nostamen instinctudĩ. omã enimbona ad auctorem suum
referenda sunt undenascuntur adfratrũ & co epõrum nr̃orum consad¬

Expanded text:
num esse, et scire quid facere debeamus, et diligere ut faciamus: ut aedifinum esse, et scire quid facere debeamus, et diligere ut faciamus: ut aedificante charitate, scientia non possit inflare, quia sicut de Deo scriptum est« Charitas ex Deo est » . Erraverunt ducenti quatuordecim sacerdotes, qui in epistola, quam suis constitutionibus praetulerunt, ita ad apostolicae Sedis antistitem beatum Zosimum sunt locuti: Constituimus, in Pelagium atque Coelestium per venerabilem episcopum Innocentium de beatissimi apostoli Petri Sede prolatam manere sententiam, donec apertissima confessione fateantur,ad faciendam justitiam, nos per actus singulos adjuvari; ita ut sine illa nihil verae sanctaeque pietatis habere, cogitare, dicere, agere valeamus. Erravit sacrosancta beati Petri Sedes, quae ad universum orbem papae Zosimi ore sic loquitur: Nos tamen instinctu Dei omnia enim bona ad auctorem suum referenda sunt, unde nascuntur, ad fratrum et coepiscoporum nostrorum consci
Abbreviated transcription (Latin):
exdõ uis esse principiũ. quasimultũ gratiae tribius. si hoccã in quorundĩ
cperari mentibus adquiescas ł Errauit beatus papa innocentius & p&ri
sede dignissimus. Quicum deistis loqueretur qui in libero arbitrio
gloriantur. namquid inquit nosdeeorum posthacrectum mentibus aesti¬
memus. qui sibi seputant debere quod bonisint ii. &iterum cũ de primi
hominis scriber& lapsu. liberũ enĩ inquit arbitrium olimille ꝑpessus¬
dum suis in consultus utiturbonis cadens in preuaricationis profunda de¬
mersus. nihilq emad modũ ex inde surgere poss& inuenit. Suiq: in a&e¬
num libertate deceptus huius ruinae latuiss& oppressu. nisicum postep
iuditio pelagius cosquidicunt gratumdĩ secundum merita nostra dari. utca¬
tholicus poss&uideri anathematizare compulsusest. Frrauerunt afri¬
cana cpiscoporum concilu. quid ecretissuis constituerunt utrũ quedĩ do¬

Expanded text:
ex Deo vis esse principium quasi multum gratiae tribuas, si hoc eam in quorumdam ex Deo vis esse principium quasi multum gratiae tribuas, si hoc eam in quorumdam operari mentibus acquiescas, erravit beatus papa Innocentius et Petri Sede dignissimus, qui cum de istis loquergloriantur: « Nam quid, inquit , nos de eorum posthac rectum mentibus aestimemus, qui sibi se putant debere, quod boni sunt? » Et iterum cum de primi hominis scriberet lapsu: « Liberum enim, inquit, arbitrium olim ille perpesdum suis inconsultius utitur bonis, cadens in praevaricationis profunda demersus est, et nihil quemadmodum exinde surgere posset, invenit; suaque in aeternum libertate deceptus, hujus ruinae jacuisset oppressu, nisi eum post Cjudicio Pelagius, eos qui dicunt gratiam Dei secundum merita nostra dari, ut catholicus posset videri, anathematizare compulsus est . Erraverunt AFRICANA episcoporum CONCILIA, quae decretis suis constituerunt, utrumque Dei do
Abbreviated transcription (Latin):
ue semper neglegendasit ueritas. Fallit te prorsus opinio tua
Deduobus malis unum ficribonum non potest. Unam uirtutem duo
uitia nongignunt. Vnumuerum. duo falsa nonfaciunt. Quae enĩ
merito paria sunt. nonminuuntur coeundo. sed crescunt. Non itaq
iportuit cos quibonirum uoluntatum in itia exdĩ asserunt inspiratione
generari. ea sententu reprehendi quiarguuntur quiadhȩc liberum arbi¬
ium putant sibi sine opegratiae posse sufficere. Harumenim
definitionũ. uni abecdesu expugnataest. aliadefensa. Neceis ullomodo
buius noui foederis congruit pictum. quocatholicasit corruptior. quã
implius asserentes uariis sibiq contrariis sunt errorib in uoluti
plac&igitur tibi cum hereticis catholicos. cum uictis dimnare uictores. &
coscrroris nota adurere. quicrrorem ab ecđa depuler̃. Secundũ tuam
quippecensurã quascãrũ & fidelium uoluntatũ noninomnib: hominibus

Expanded text:
nec semper negligenda sit veritas. Fallit te prorsus opinio tua. nec semper negligenda sit veritas. Fallit te prorsus opinio tua. De duobus malis unum fieri bonum non potest: unam virtutem duo vitia non gignunt: unum verum duo falsa non faciunt. Quae enim merito paria sunt, 319 non minuuntur coeundo, sed crescunt. Non itaque oportuit eos, qui bonarum voluntatum initia ex Dei asserunt inspiratione generari, ea sententia reprehendi, qua arguuntur qui ad haec liberum arbitrium putant sibi sine ope gratiae posse sufficere. Harum enim definitionum una ab Ecclesia expugnata est, alia defensa: nec eis ullo modo hujus novi foederis congruit pactum, qua catholica sit corruptior, quam amplius asserentes, variis sibique contrariis sunt erroribus involuti. Placet igitur tibi, cum haereticis Catholicos, cum victis damnare victores; et eos erroris nota adurere, qui errorem ab Ecclesia depulerunt? Secundum tuam quippe censuram, qua sanctarum et fidelium voluntatum non in omnibus hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
tenendum sit nesciunt implicentur. Etinuno constitutus eos
quidicunt id eonostri miscreridm̃ quiaex nobis prebita sint bonae
in itia uoluntatis. Significans sine dubio pelagiani dogmatis sectato¬
res qui dicunt gratium dĩ secundum merita nostra diri. Inalio autẽ
illos ponis quidicunt exmiscricordiadĩ bonarum uoluntatũ ꝓdire
principu. Fos intellegiuolens. qui inimicosgratue debellarunt
Sicrgo error est in itiabonȩ uoluntatis nonadiuto diuinitus homini ascri¬
bere &crrorest confiteri quõ preparatur uoluntas adño: quo dirigendi su¬
mus ut utrum que uitemus. siutrumq: inquis sequamur . nos nullierrori
id quiescimus. Tunos subdis duobus & geminas sicut intellegis pra¬
uitates diuidendo damnas. miscendo iustificas. haclege. hacregula. po¬
teris prȩdicare. quod tam errent quidicunt semper esse fallendum.
peccetur utrumq sectandum. quiinec semper declinindi falsitas

Expanded text:
tenendum sit nesciunt, implicentur. Et in uno constituis eos tenendum sit nesciunt, implicentur. Et in uno constituis eos qui dicunt, ideo nostri misereri Deum, quia ex nobis praebita sint bonae initia voluntatis; significans sine dubio Pelagiani dogmatis sectatores, qui dicunt, gratiam Dei secundum merita nostra dari: in alio autem illos ponis, qui dicunt, ex misericordia Dei bonarum voluntatum prodire principia; eos intelligi volens, qui inimicos gratiae debellarunt. Si ergo error est, initia bonae voluntatis non adjuto divinitus homini ascribere, et error est confiteri quoniam praeparatur voluntas a Domino, quo dirigendi sumus, ut utrumque vitemus? 2. Si utrumque, inquis, sequamur, nos nulli errori acquiescimus. Tu nos subdis duobus, et geminas, sicut intelligis, pravitates: dividendo damnas, miscendo justificas. Hac lege, hac regula poteris praedicare, quod tam errent qui dicunt, semper esse fallendum, peccetur, utrumque sectandum: quia nec semper declinanda falsitas,
Abbreviated transcription (Latin):
Posthacc ponis plurima testimonia quibus nuncuilidum nunc in fir¬
mum liberum arbitrium demonstretur. Quisiquidam sint quipro¬
priis uirib: impleant. quod ilii facere Nisidõ adiuiunte non possunt
Aut obaliud homo accipit preceptum nisi ut diuinum quaerat auxi¬
lium. Concludisergo &dicis. Etita sunt hicc quodim modo indiscrete
permixta atque confusi. ut quid ex quo pendeat intermultos magni
questione uoluitur. Idestutrum quiuinitium bone uoluntatis
praebuerimus. insereatur nostrids̃. anquu d s̃ miscreatur. consequa¬
murbonae uoluntatis initium. Multi enim singula haec credendes
aciusto amplius asscrentes. uariis sibique contrariis sunt er roribus
inuoluti. Ecce ut tibi uid&ur quaeerant permixta discreta sunt.¬
& quaeex plicari non poterant absoluta. Duosenĩ eẽ sibi contrarios
de finis crrores. quibus qui inter liberum arbitrium & gratum quid

Expanded text:
t. CAPUT V. 13. Post haec ponis plurima testimonia, quibus nunc validum, nunc infirt. CAPUT V. 13. Post haec ponis plurima testimonia, quibus nunc validum, nunc infirmum liberum arbitrium demonstretur: quasi quidam sint, qui propriis viribus impleant, quod alii facere nisi Deo adjuvante non possunt; aut ob aliud homo accipiat praeceptum, nisi ut divinum quaerat auxilium. Concludis ergo, et dicis: permista atque confusa, ut quid ex quo pendeat inter multos magna quaestione volvatur, id est, utrum, quia initium bonae voluntatis praebuerimus, misereatur nostri Deus; an, quia Deus miseretur, consequamur bonae voluntatis initium. Multi enim haec singula credentes ac justo amplius asserentes variis sibique contrariis sunt erroribus involuti. Ecce, ut tibi videtur, quae erant permista, discreta sunt; et quae explicari non poterant, absoluta. Duos enim esse sibi contrarios definis errores, quibus qui inter liberum arbitrium et gratiam quid
Abbreviated transcription (Latin):
dixit quidembeatus a postolus uellcenim adiac & mibi perficere au¬
tembonum noninuenio. sedidemdixit nonquia idoncisumus
cogitire aliquid a nobis quasi ex nobis ipsis sed sufficientunrã exdõ est.
Etidem dixit. dsestenim quioperitur in uobis &uelle &operiri proboni
uoluntate. Nonergo a postolus sibi contrarius est. sedcum donatum
nobis fuerit bonumuelle nonstatim inuenimus & facere. nisi petentib
qui erentibus at quepulsantibus quidedit desiderium prestet effectum
Uoxistidicentis uellcenim aduc&mihi perficcreutem bonum noninuenu
uocati est &um subgratu constituti. Qui condelectatur quidem legidĩ
secundum interiorem hominem. sed uid & ilim legem in membrissuis
repugnantem legimentis suae & captiuintem se in lege peccati
Etquimuis acceperit scientum recte uolendi. uirtutem tamen in se
non inuenit eorumque optat operandi. Donec proboni uoluntate
quim sumpsit. uirtutum mereatur facultatem inuenire quamquerit

Expanded text:
Dixit quidem beatus Apostolus, Velle enim adjacet mihi, perficere auDixit quidem beatus Apostolus, Velle enim adjacet mihi, perficere autem bonum non invenio: sed idem dixit, Non quia idonei sumus cogitare aliquid a nobis quasi ex nobis ipsis, sed sufficientia nostra ex Deo est ; et idem dixit, Deus est enim, qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate . Non ergo Apostolus sibi contrarius est. Sed cum donatum nobis fuerit bonum velle, non statim invenimus et facere, nisi petentibus, quaerentibus, atque pulsantibus, qui dedit desiderium, praestet effectum. Vox ista dicentis, Velle enim adjacet mihi, perficere autem bonum non invenio; vocati estcundum interiorem hominem, sed videt aliam legem in membris suis, repugnantem legi mentis suae, et captivantem se in lege peccati : et quamvis acceperit scientiam recte volendi, virtutem tamen in se non invenit eorum quae optat operandi; donec pro bona voluntate quam sumpsit, virtutum mereatur facultatem invenire quam quaeri
Abbreviated transcription (Latin):
sue debilitatis odisse. Sequens uero est. ut &sinari desider&. &aquo sa¬
nunda sit nouerit. Quaecurationem ipsius sic precedunt. ut ciabillo quia¬
grĩsinaturus est inscrantur. Necũcinullo modo haecfrustra ineẽ possiNt.
mento uideitur saluata non gratia. deindeadicis. Utaut ẽ euidentius
direit&um pernaturebonum qđ beneficio creatoris indultum est nonnũ
quim bonirum uoluntatum prodire principia. quactam ennisiadõ dirigant᷑
id consummationem uirtutum peruenire Nonpossunt. apostolus testi s est
go secundum hancdefinitionem antedixisti. Non solumactuum uerum
dum cogitationũ bonarum ex dõesse princ:ptum quu incipit quaebo¬
na sunt & exsequitur & consummat in nobis. Sed hoc nullomodo
ex aliqui pirte potestesse falsum. cuinequaquam inferri contraria
debuerunt. ut quod recte professuses ex gratu incipere. id postea con¬
firmares pernaturaebonum & perliberum arbitrium nos habere

Expanded text:
suae debilitatis odisse: sequens vero est, ut et sanari desideret, et a quo sasuae debilitatis odisse: sequens vero est, ut et sanari desideret, et a quo sananda sit noverit. Quae curationem ipsius sic praecedunt, ut ei ab illo, qui aegram sanaturus est, inserantur: ne, cum ei nullo modo haec frustra inesse possint, merito videatur salvata, non gratia. 12. Deinde adjicis : Ut autem evidentius clareat, etiam per naturae bonum, quod beneficio Creatquam bonarum voluntatum prodire principia, quae tamen, nisi a Domino dirigantur, ad consummationem virtutum pervenire non possunt, Apostolus testatus est go secundum hanc definitionem ante dixisti non solum actuum, verum etiam cogitationum bonarum ex Deo esse principium, qui et incipit quae bona sunt, et exsequitur et consummat iex aliqua parte potest esse falsum: cui nequaquam inferri contraria debuerunt, ut quod recte professus es ex gratia incipere, id postea confirmares per naturae bonum et per liberum arbitrium nos habere.
Abbreviated transcription (Latin):
łecchic&um sibonis coeptis necessirium di fateri sauxilium ipsostuñ
laudibiles motus ippetitusque uirtutũ remota gratidĩ piudae
libertiti ad eribis irbitrii. Uthonis slubresque conatus requeus¬
qudem proficere nisid̃ adiuu&. possint timen&um sinonadõ inspirentur
hibeat quid sumat exgrats. addis &dicis. Necenimcum uoluerit quis
unitite perfruitur. autd eagritudinis morbo pro arbitrusui desiderio
liberitur. Docesergo non posse quidem hominem persem& ipsum ad p̃¬
hendere sanitatem sed haberecum a sem& ipso desiderium sanitatis
cisuitantum sponteuenire ad medicum. Non&um hocipsum mediciesse qđ
uenut. Quasiuero animupsi nonlangueat. & corpori suo remediũ sana
prospicut: Atquitotus homo exipsi & cumipsi in profundũ miscriae
sue decidit. vbicum priusquam amedico notitiam suae calamitatis accipi¬
ut uccre delectat. amantem semper erroressuos &amplectentem falsa
proueris. Cuius prima silus est ut sibuinciput displicere &uetustatem

Expanded text:
etiamsi bonis coeptis necessarium Dei fateris auxilium: ipsos tamen laudabiles motus appetitusque virtutum, remota gratia Dei nudae libertati adscribis arbitrii: ut boni salubresque conatus nequequidem proficere, nisi Deus adjuvet; possint tamen, etiamsi non a Deo inspirentur,habeat, quid sumat ex gratia, addis, et dicis: Nec ensanitate perfruitur aut de aegritudinis morbo pro arbitrii sui desiderio liberhendere sanitatem, sed habere eum a semetipso desiderium sanitatis; et sua tantum sponte venire ad medicum, non etiam hoc ipsum medici esse, quod veniat. Quasi vero anima ipsa non langueat, et corpori suo remedium sana prospiciat. Atqui totus homo ex ipsa et cum ipsa in profundum miseriae suae decidit, ubi eam, priusquam a medico notitiam suae calamitatis accipiat, jacere delectat, amantem semper errores suos, et amplectentem falsa pro veris. Cujus prima salus est, ut sibi incipiat displicere, et vetustatem
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur et ob hoc forte nondicitur. Nimisenim impium ẽ hocdedi sentire
iustitia. quod a praeuaricatione liberos. cumreis uoluerit eẽdamnatos. Pite
ergo culpa ubi non latet poena. et societas peccati. conuincitur de cõmuniones
supplicii. Vt quod est humanȩ miseriȩ  ut pon de institutio necreatoris
sed retributione sitiudicis. Illud etiam inepte positumest et contra sensũ
omnium tractator. Quod ad probandũ liberi arbitrii incolumitatem
conexuit dicens. Et quo modo stabit illadnĩ postpraeuari cationem prim¬
hominis lata sententia. ecceadam factus est sicut unus ex nobis sciensbonum
et milum. Qua sidiabolus adȩ uera promiserit : et adim trans grediendo
minda tłmdĩ pͦ fecerit insimilitudinem dĩ et hocei fecis sccollatum quod pro

Expanded text:
dicitur, et ob hoc forte non dicitur. Nimis enim impium est, hoc de Dei sentire dicitur, et ob hoc forte non dicitur. Nimis enim impium est, hoc de Dei sentire justitia, quod a praevaricatione liberos cum reis voluerit esse damnatos. Patet ergo culpa ubi non latet poena, et societas peccati convincitur de communione supplicii; ut quod est humanae miseriae, non de institutione Creatoris, sed de retributione sit judicis. 27. Illud etiam inepte positum est, et contra sensum omnium tractatorum, quod ad probandam liberi arbitrii incolumitatem connexuit, dicens: Et quo modo stabit illahominis lata sententia: Ecce Adam factus est sicut unus ex nobis, sciens bonum et malmandatum Dei, profecerit in similitudinem Dei, et hoc ei fuisse collatum pro
Abbreviated transcription (Latin):
bat memoria. Errat iudicio putat incessu. neq ullo modo idoneus:
ad illud bonum eligendum et concupiscendum. quo se sponte priuauit
Quia non sicut potuit dõ non impellente corruere. ita potestdõ nonerigen¬
te consurgere. Nonigitur rectedictum est. Necenim talem ds̃ hominẽ
fecis secredendu s est: qui nec uelit umquã. Nec possitbonum. Quasi nos
istam hominis debilitatem acreatoredicamus conditam. et non peccati
merito ab homine contractã. Quiergoputat consequens eẽ ut liber arbi¬
triũ sũccȩ catũ eẽdicatur. ut obcaecatio ipsa ad naturae referatur auctorem
uult ꝑsuadere quodtam secutũ sanũ sit in adȩ posteris liber arbitrium
quã inadam fuit ante pec catum. Quod satis alienũ . acatholica fidedicimus
quid enĩ peccato lac sumest sud lȩ sum non est unde peccatum est u pisi for¬
tedicatur in adȩ posteros poenã transisse ponculpã. Quodomnino falsum

Expanded text:
bat memoria, errat judicio, nutat incessu; neque ullo modo idoneus est bat memoria, errat judicio, nutat incessu; neque ullo modo idoneus est ad illud bonum eligendum et concupiscendum, quo se sponte privavit: quia non sicut potuit Deo non impellente corruere, ita potest Deo non erigente consurgere. 26. Non igitur recte dictum est: Nec enim talem Deus hominem fecisse credendus est, qui nec velit unquam, nec possit bonum. Quasi nos istam hominis debilitatem a Creatore dicamus conditam, et non peccati merito ab homine contractam. Qui ergo putat consequens esse, ut si liberum arbitrium obcaecatum esse dicatur, obcaecatio ipsa ad naturae referatur auctorem; vult persuadere, quod tam sanum sit in Adae posteris liberum arbitrium, quam in Adam fuit ante peccatum: quod satis alienum a catholica fide ducimus. Quid enim peccato laesum est, si id laesum non est, unde peccatum est? Nisi forte dicatur in Adae posteros poenam transisse, non culpam: quod omnino falsum
Abbreviated transcription (Latin):
humani generis natura dimersa sit. illius p̃uaricatione in quo om̃s peccaue¬
ruñ. & quicquid illeꝑdidit ꝑdiderunt: ꝑ didit autẽ primitus fidem.
ꝑ didit continentiã. ꝑ didit caritatẽ. Spoliatus est sapientia & intellec¬
u caruit consilio & fortitudine. & impie altiora sectando aueritatis
scientia & ab oboedientia epi& atedeiectus est. Nec ipsosaltam timoresibirelique
ut ab interdictis uel m&uca uer& poene . qui non abstiner& amore iustitiae
Liberergo arbitrium idestrei sibi placitȩ spontancus appetitiis. ubiusũ
bonorũ quae acceperat fastidiuit et ui lescentibis sibi felicitatis suȩ pre¬
sidiis insanam cupiditatem ad experientiam praeuari cationis inten¬
dit bibit omnium uitiorum uenenũ. et totam naturam hominis in¬
temperantiȩ suae ebrietate mꝰ defecit. Inde prius quam edendo carnem
filii hominis et bibendo sanguinẽ eius. loetalem digerat cruditatem. la¬

Expanded text:
humani generis natura demersa sit, illius praevaricatione, in quo omnes peccavehumani generis natura demersa sit, illius praevaricatione, in quo omnes peccaverunt, et quidquid ille perdidit perdiderunt? Perdidit autem primitus fidem, perdidit continentiam, perdidit charitatem, spoliatus est sapientia et intellectu, caruit consilio et fortitudine, et impie altiora sectando, a veritatis scientia et ab obedientiae pietate dejectus est: nec ipso saltem timore sibi reliquo, ut ab interdictis vel metu caveret poenae, qui non abstineret amore justitiae. Liberum ergo arbitrium, id est, rei sibi placitae spontaneus appetitus, ubi usum bonorum quae acceperat fastidivit, et vilescentibus sibi felicitatis suae praesidiis insanam cupiditatem ad experientiam praevaricationis intendit, bibit omnium vitiorum venenum, et totam naturam hominis intemperantiae suae ebrietate madefecit. Inde, priusquam edendo carnem Filii hominis et bibendo sanguinem ejus lethalem digerat cruditatem, la