comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fut. S. alligatio diaboli ẽ. ñ ꝑmitti exercere totã
tẽptationẽ quã pot̃. ł ui. ł dolo ad seducendos ħoies
inpartẽ suã cogendo uolent᷑. fraudulent̃q fallendo.
Qđ si ꝑmnteret᷑ intã longo tpr̃e. ⁊tanta infirmita¬
temultax. plurimos tales qͣles ds id ꝑpeti ñ uult.:
fideꝰ es deiceret. ⁊ necrederent impediret. Qđ ne fic̾
illigat᷑ꝰ ẽ. Tc̃ aut̃ soluet᷑. qnͣdo ⁊ breue tẽpꝰ erit. Nã
uiturus. Et talesert̃ cũ qͥbꝰ ei belligerandũ ẽ. ut uin¬
ei tanto eiꝰ impctu insidiisq ñ possint. Si aut̃ nũꝙͣ
soluent᷑ minꝰ appareret eiꝰ maligna potentia. minꝰ
sẽ ciuitatis fidelissima patientia ꝓbaret᷑. Minꝰ denio
yspic̾it᷑ quã magno eiꝰ malo. tã bene fuerit usꝯ om̃ps.
quicã nec om̃ino abstulit atẽptatione scõꝵ. quãuis

Expanded text:
ur. Alligatio diaboli est non permitti exercere totam tentationem quam potest, vel vi, vel dolo ad seducendos homines in partem suam cogendo violenter, fraudulenter, vel fallendo. Quod si permitteretur in tam longo tempore ac tanta infirmitate multorum, plurimos tales, quales Deus id perpeti non vult, fideles deiceret et, ne crederent, impediret. Quod ne faceret, alligatus est. Tunc autem solvetur, quando et breve tempus erit. Nam viturus: et tales erunt, cum quibus ei belligerandum est, ut vinci tanto ejus impetu insidiisque non possint. Si autem nunquam solveretur, minus appareret ejus maligna potentia, minus sanctae civitatis fidelissima patientia probaretur; minus denique perspiceretur, quam magno ejus malo tam bene fuerit usus Omnipotens: qui eum nec omnino abstulit a tentatione sanctorum, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑ iusticiã iundicantis iuste nemorep̃hendit. Qui a
uͦ tã multi exinde libant᷑. ẽ uñ agant᷑ maxime
uinis. siue inhac uita. siue pꝰmortẽ. si aut parcat᷑
hicciq aut ita plectat᷑ ut hic ñ corrigat᷑. Hincẽ
maronis illa sententia uͥ cũ dixiss det̾renis corꝑibꝰ
motibundisq m̃bris. qđ̾ aĩe hinc metuunt. cupiuñ.¬

Expanded text:
deretur, iustitiam uindicantis iuste nemo reprehenderet; quia deretur, iustitiam uindicantis iuste nemo reprehenderet; quia uero tam multi exinde liberantur, est unde agantur maximae uinis, siue in hac uita siue post mortem, si aut parcatur hic cuique aut ita plectatur ut hic non corrigatur. Hinc est Maronis illa sententia, ubi, cum dixisset de terrenis corporibus moiibundisque membris, quod animae Hinc metuunt cupiunt
Abbreviated transcription (Latin):
isse: ꝗͣmuis hoc inea re ꝓpͥe possit accipi. deqͣ
dñs cũ hoc dicet loqͥbat᷑ id deiuditiis ⁊c̃ depna¬
ñ hoc qͥdeđ. Iudicio enĩ fcc̃. iudicio patitꝰ ꝙ̃ uis
fecit dapnatiõe qđ iniquũ ẽ. patiat᷑ dapnatione
uidet᷑ humanis. qr in hac infirmitate moribun¬
do sensuũ. de ẽ ille sensꝰ altissimȩ purissimeq
sapientiȩ qͦ sentire possit. qñtũ nefas in illa pͥma
pͣuaricatione cõmissũ ẽ. Quanto enĩ magis hofta¬
ebat᷑ do̾. tanto maiore impietate dereligt din:
factꝰ ẽ malo dignꝰ ȩt̾no qͥ hoc inse ꝑemit bonũ.
qđ cẽ poss et̃nũ. Hinc ẽ uniu̾sa gnris human
masa dapnata: gm̃ qͥ hoc pͥmꝰ admisit. cũ cas̃
millo fuerat radicata sua stirpe punitꝰ ẽ ut nulłꝰ
no appareret misericors gr̃a redimentis. Rurso si
om̃s atenebris tnsferrent᷑ in lucẽ. innullo appare.¬
nt ueritas ultionis. Inꝙͣ ꝓpi̾ta multo pluresꝙͣ in
illa s̃. ut sic ostendat᷑ qͥd oĩbꝰ deberet᷑. Qđ si oibꝰ red¬

Expanded text:
suram, quamuis hoc in ea re proprie possit accipi, de qua nus cum hoc diceret loquebatur, id est de iudiciis et condemnanon hoc quod dedit. Iudicio enim fecit, iudicio patitur; quamuis fecerit damnatione quod iniquum est, patiatur damnatione uidetur humanis, quia in hac infirmitate moribundorum sensuum deest ille sensus altissimae purissimaeque sapientiae, quo sentiri possit quantum nefas in illa prima praeuaricatione commissum est. quanto enim magis homo fruebatur deo, tanto maiore impietate dereliquit deum et factus est malo dignus aeterno, qui hoc in se peremit bonum, quod esse posset aeternus. hinc est uniuersi generis humani massa damnata, quoniam qui hoc primus admisit cum ea quae in illo fuerat radicata sua stirpe punitus est, ut nullus lo appareret misericors gratia; rursus si omnes a tenebris transferrentur in lucem, in nullo appareret ueritas ultionis. in qua propterea multo plures quam in illa sunt, ut sic ostendatur quid omnibus deberetur. quod si omnibus red
Abbreviated transcription (Latin):
uetũ ĩ plerũq ⁊ malis mala ueniunt. ⁊ boniᷤ bo¬
na ꝓueniunt. magis inserutabilia s̃ iudicia dĩ.
muestigabiles uiȩ eiꝰ. Quã iusgͦ nesciamꝰ qͦ iudicio
dĩ ista ł faciat. ł fierisinat. ap̃quẽ sũma utꝰ ẽ.
sũma sapientia. sũma iusticia. nulla infirmitas.
nulla temeritas. nulla iniqͥtas. salubt̃ tam̃ discimꝰ.
ñ mignipend̾e scubona. seu mala. ꝗͦ uidemꝰ ẽẽ boniᷤᷤ

Expanded text:
verum etiam plerumque et malis mala eveniunt, et bonis bona proveniunt: magis inscrutinuestigabiles uiae eius. quamuis ergo nesciamus, quo iudicio deus ista uel faciat uel fieri sinat, apud quem summa uirtus est et summa sapientia, summa iustitia, nulla infirmitas, nulla temeritas, nulla iniquitas, salubriter tamen discimus non magni pendere seu bona seu mala, quae uidemus bonis
Abbreviated transcription (Latin):
dominis. S indomo iusti uiuentis exfide.⁊ ad huc
seruiunt eis. qͥbꝰ uident᷑ imꝑare. Neq: enĩ domi¬
nandi cupiditate imꝑant. s officio õsulendi. neꝙ
pͥncipalidi suꝑbia.s: ꝓuidendi mĩa. Hoc nat᷑alis

Expanded text:
dominis. Sed in domo iusti uiuentis ex fide et adhuc adominis. Sed in domo iusti uiuentis ex fide et adhuc aperant seruiunt eis, quibus uidentur imperare. Neque enim dominandi cupiditate imperant, sed officio consulendi, nec principand
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionẽ ꝓcrimi. doc magister ds. in qͥbꝰ tͥa
ille inse diligendo ñ errat qͥdm̃ diligit. õsequenᷤ
ẽ ut etiã ꝓorimo ad diligendũ đm ẽsulat. quẽ
iubet᷑ sicut se ipsũ diligẽ sic uxori. sicfilus. sic
erit ei pacatꝰ. qnͣtũ in ipso ẽ omĩ hoĩ paee hoĩum.
id ẽ ordinata ẽcordia. Cuiꝰ hic ordo ẽ pͥmũ ut nul¬
li noceat. dem̃ ut etiã ꝓsit ciupotuent. Pmitꝰ gͦ
inẽ ei suoꝵ eura. ad eos quippe hab oportuniorẽ
faciliorẽq aditũ ẽsulendi. ł nat᷑e ordine. ł ipsiꝰ
societatis humane. Uñ apłs ait. Quisꝗͥs aut̃ suis ⁊
maxime domesticis ñ ꝓuid. fidẽ denegat. ⁊ẽ in¬
fideli deterior. Rinc it̾aq etiã pardomestica ori¬
t᷑. id ẽ ordinata imꝑandi. obediendiq: ẽcordia
cohabitantiũ. Imꝑant enĩ qͥc̃sulunt. sic̃ uir uxo¬
ri. prentes filus. dni serius. Obȩdiunt aut̃ qͥbꝰ
̃sulit᷑ sic̃ mulieres maritis. filu parentibꝰ. serui

Expanded text:
dilectionem proximi, docet magister Deus, in quibus tria ille in se diligendo non errat, qui Deum diligit: consequens est, ut etiam proximo ad diligendum Deum consulat, quem iubetur sicut se ipsum diligere sic uxori, sic filiis, sierit pacatus, quantum in ipso est, omni homini pace hominum, id est ordinata concordia, cuili noceat, deinde ut etiam prosit cui potuerit. Primitus ergo inest ei suorum cura: ad eos quippe habet opportuniorem facilioremque aditum consulendi, vel naturae ordine, vel ipsius societatis humanae. Unde Aposmaxime domesticis non prouidet, fidem denegat et est infideli deterior. Hinc itaque etiam pax domestica oritur, id est ordinata imperandi oboediendique concordia cohabitantium. Imperant enim, qui consulunt; sicut uir uxori, parentes filiis, domini seruis. Oboediunt autem quibus consulitur; sicut mulieres maritis, filii parentibus, serui
Abbreviated transcription (Latin):
ta qͥ pat̾ posuit in sua potestate. Ñutiq illi dehora.
ł die. ł anno.s de tp̃re int̾rogabant. ꝗnͣdo istud
acceꝑant responsũ. Frustia gͥ annos qͥ remanent
re ñ ẽẽ nr̃m. ex ore ueritatiᷤᷤ audiamꝰ. Qsͦ tam̃ alii
ꝗͣdringentos. alii qͥngentos. alii etiã mille abas¬
censione dñi usq ad ultimũ eꝰ aduentũ cõpleri
posse dixer̃: quẽ ad mođu aut̃ ꝗͥsq: eoꝵ astruat
opinionẽ suã. longũ ẽ demonstrare. ⁊ ñ necessa¬
riũ. Ciecturis qͥppe utunt᷑ humanis. ñ ab ers ali¬

Expanded text:
 sua posuit potestate . Non utique illi de hora, vel die, vel annos, sed de tempore interrogaverunt, quando istud accepere responsum. Frustra igitur annos, qui re non esse nostrum ex ore Veritatis audiamus. Quos tamen alii quadringentos, alii quingentos, alii etiam mille ab ascensione Domini usque ad ejus ultimum adventum compleri posse dixerunt. Quemadmodum autem quisque eorum astruat opinionem suam, longum est demonstrare, et non necessarium. Conjecturis quippe utuntur humanis, non ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
nis bõiũ impioꝵ. Nã ⁊ hoiũm ꝓpt̃ magnã qnͣdã
cõmutationẽ ñ dubitat drce̾ ꝑditionẽ futurã.
cũ tam̃ eoꝵ qͣmus inet̾nus penis sit mansura na¬
tara. Querat forsitan aliꝗͥs. Si ptꝰ factẽ iudiciũ
st mundꝰ ardebit. ante quã ꝓillo ȩcłu nouũ ⁊ t̾ra
ed eẽ neccẽ sit. Possumꝰ respond̾e. fut᷑os eẽ eos insu¬
ꝑioribꝰ partibꝰ. ꝗͦ ita ñ ascend fłama illꝰ incendri.
que ad modũ nẽc unda diluiui. T alia qͥppe illis
mert̃ corꝑa. ut illie sint. uͥ ẽẽ uoluerint.s. nec ignẽ
c̃flagrationis illiꝰ ꝑtimeset᷑ inmortales. atq incorrup¬
tibiles facti. sic̃ uiroꝵ tũ corruptibilia corꝑa.atq
mortalia incamino ardenti inlesa uiuere potuert.¬

Expanded text:
pter magnam quandam commutationem non dubitat dicere perditionem futuram, cum tamen eorum quamuis in aeternis poenis sit mansura natura. Quaerat forsitan aliquis, si post factum iudicium iste mundus ardebit, antequam pro illo caelum nouum et terra co esse necesse sit. Possumus respondere futuros eos esse in superioribus partibus, quo ita non adscendet flamma illius incendii, quem ad sint ubi esse voluerint, sed nec ignem conflagrationis illius pertimescent immortales atque incorruptibiles facti, sicut virorum trium corruptibilia corpora atque mortalia in camino ardenti illaesa vivere potuer
Abbreviated transcription (Latin):
nidõ c̃cupiuit habere in bibliotheca qmͣ no¬
bilissimã fec̾at. Nas eidũ idẽ pontifea misiss
hebreas. postille etiã intp̃tes postulauit. Et
tinuit c̃suetudo. Tdit᷑ sane tã mirabiłẽ aestu¬
pendũ. planeq diuinũ. in eoꝵ u̾bis fuisse c̃sensũ.
ut cũ ad hoc opꝰseparatĩ singłi sedint. ita enĩ
eoꝵ fidẽ ptolomeo placuit explorare. innullo
ubo qđ idẽ significaret.⁊ tande ualeret. uel in
uboꝵ ordine alt̃ ab alto discreparet. s tãqmͣ s
unꝰ eẽt int̾pres. ita qđ om̃s int̾ p̃tati s̃ unũ
erat: quõ reuera spos̃ erat unꝰ oib Et ido tam

Expanded text:
et ideo concupiuerat habere in bibliotheca, quam noet ideo concupiuerat habere in bibliotheca, quam nobilissimam fecerat. Has ei cum idem pontifex misisset Hebraeas, post ille etiam interpretes postulauit; et tinuit consuetudo. traditur sane tam mirabilem ac stupendum planeque diuinum in eorum uerbis fuisse consensum, ut, cum ad hoc opus separatim singuli sederent — ita enim eorum fidem Ptolomaeo placuit explorare — in nullo uerbo, quod idem significaret et tantundem ualeret, uel in uerborum ordine alter ab altero discreparet, sed tamquam unus esset interpres, ita quod omnes interpretati sunt unum erat, quoniam re uera spiritus erat unus i
Abbreviated transcription (Latin):
ognosc̾et. Nas saeras litt̾as etiã unꝰ ptho lomeoꝵ
regũ egẏpti nosse studuit ⁊ hab̾e. Nã ptꝰ alexan¬
dri macedonis. qͥ etiã magnꝰ ognominatꝰ ẽ.
mirificentissimã. minime diut᷑nã potentiã.
ꝗͣ uniusã asiã. immo pene totũ orbe partĩ ui ⁊
armis. parti̾ t̾rore subegat. qnͣdo int̃ceta orien¬
tis. etiã uideã ingͣsso obtinuit. eo mortuo. comi¬
tes eiꝰ. cũ regnũ illud amplissimũ. ñ pacifice
int̾se. possessuri diuisissent.s potiꝰ dissipassent.
bellis om̃a uastaturi. phtolomeos reges habere
cep̃egẏprꝰ. Quoꝵ pͥmꝰ lagifiliꝰ. multos eriu¬
dea captiuos megyptũ transtul. Huic aut̃ suc¬
cedens altꝰ phtolomeus. qͥ ẽ appellatꝰ phila delphꝰ.
om̃s quos ille adduaat subiugatos. libos redire
ꝑmisit. insuꝑ ⁊ dona regia intẽpłu dĩ misit.
petiuitq ab el eal̃aro tͤ pontifice. dari sͥ scͥptu¬
ras. ꝗͣs ꝓfecto audierat fama p̃dicante diuinas:

Expanded text:
. Sacras litteras etiam unus Ptolomaeorum regum Aegypti nosse studuit et habere. nam post Alexandri Macedonis, qui etiam Magnus cognominatus est, mirificentissimam minimeque diuturnam potentiam, qua uniuersam Asiam, imarmis, partim terrore subegerat, quando inter caetera Orientis etiam Judaeam ingressus obtinuit; eo mortuo comites ejus, cum regnum illud amplissimum non pacifice inter se possessuri divisissent, sed potius dissipassent, bellis omnia vastaturi, Ptolemaeos reges habere egyptus; quorum primus, Lagi filius, multos ex Iudaea captiuos in Aegyptum transtulit. Huic autem succedens alius Ptolomaeus, qui est appellatus Philadelphus, omnes, quos ille adduxerat subiugatos, liberos redire permisit; insuper et dona regia in templum Dei misit petiuitque ab Eleazaro tunc pontifice dari sibi scripturas, quas profecto audierat fama praedicante diuinas,
Abbreviated transcription (Latin):
illud: S nulłu ẽ inqͥunt corpꝰ. qđ dolere possit.
nec possit mori. Et hoc un̾scimꝰ  Nã de corporibꝰ
qͥs certꝰ ẽ demonĩ. utrõ in eis doleant. qñdo se
affligi magnis crueiatbꝰ ẽfitent᷑. Qđ sirs pondit᷑ t̃¬
renũ corpꝰ solidũ scilie atq c̃spieuũ nullũ ẽẽ atq: ut¬

Expanded text:
ITVS. Sed nullum esse inquiunt corpus, quod dolere possit nec possit mori. et hoc unde scimus? nam de corporalibus quis certus est daemonum, utrum in eis doleant, quando se affligi magnis cruciatibus confitentur? quod si respondetur terrenum corpus solidum scilicet atque conspicuum nullum e
Abbreviated transcription (Latin):
assẏrioꝵ regno ditioniq parerent.⁊ qͥeqͥd imꝑa¬
ret᷑ efficent. abhã gͥ in eoregno ap̃chaldeo nini
notiores.⁊ ꝑgͣcos ad latinoᷤ ac deiñ ad romanos qͥ
etiã ipsi latini s̃.tẽpoꝵ seriẽ deduxer: qͥgentẽ ppli
romani in originis eiꝰ antiqͥtate rimati s̃. ob hoc
debemꝰ ͥ opꝰ ẽ assẏrios memorare reges. ut appare¬
at. qͣmadmođu baby lonia. qͣsi pͥma roma. eũ ꝑe¬
gͥnã in hoc mundo eiuitate dĩ ꝓerat. Resaut̃ ꝗsͣ¬

Expanded text:
Assyriorum regno ditionique parerent, et quidquid imperaAssyriorum regno ditionique parerent, et quidquid imperaretur efficerent. Abraham igitur in eo regno apud Chaldaeos Nininotiores, et per Graecos ad Latinos, ac deinde ad Romanos, qui etiam ipsi Latini sunt, temporum seriem deduxerunt qui gentem populi Romani in originis ejus antiquitate rimati sunt; ob hoc debemus, ubi opus est, Assyrios memorare reges: ut appareat quemadmodum Babylonia, quasi prima Roma, cum peregrina in hoc mundo Dei civitate procurrat. Res aut
Abbreviated transcription (Latin):
satiꝰᷤ ample magnificeꝗ fuere Yerũ aliqnͣto mi¬
nores qm̃ fama ferunt᷑. S. qr ꝓuenere ibi scͥptoꝵ
magna ingenia. ꝑ t̾rarũ orb̾e atheniensiũ fa¬
eta ꝓeximuis celebrant᷑. Ita eoꝵ quȩ fecere uͥtꝰ
tanta babet᷑ ꝗͣntõ eã u̾bis potuere extolłe p̃ela¬
ra ingenia. Acced̾. hiucenutati ñ parua etiã
editis ⁊ phẏlosophiᷤ głã. ꝗd ibi potissimũ
talia studia uiguer̃: Nã qnͣtũ attinet adimꝑiõ.
nee tã longe lateꝗ diffusũ. ꝗͥppeoͥninꝰ rex
blifiliꝰ. uniu̾sã asiã. gͣtotiꝰ orbr̃ adnum̾um
purtiũ t̃cia dr. Admagnitudinẽ c dimidia
repꝑit᷑ usq ad liby e fines subegisse t̃dit᷑. Solis qͥp¬
peindis in parubꝰ orienti ñ dñabat᷑ ꝗͥs tam̃ eo de¬
functo. semiramiꝰ uror eiꝰ aggͥssa ẽ bellando. tta
factũ ẽ ut qͥeũq in illiꝰ t̾ris ppłi siue regeserant.

Expanded text:
satis amplae magnificaeque fuere, verum aliquanto misatis amplae magnificaeque fuere, verum aliquanto minores tamen, quam fama feruntur. Sed quia provenere ibi scriptorum magna ingenia, per terrarum orbem Atheniensium facta pro maxumis celebrantur. Ita eorum, qui fecere, virtus tanta habetra ingenia . Accedit huic civitati non parva etiam ex litteris et philosophis gloria, quod ibi potissimum talia studia viguerunt. Nam quantum attinet ad imperium, nec tam longe lateque diffusum. Quippe ubi Ninus rex, Beli filius, universam Asiam, quae totius orbis ad numerum partium tertia dicitur, ad magnitudinem vero dimidia reperitur, usque ad Libyae fines subegisse traditur. Solis quippe Indis in partibus Orientis non dominabatur: quos tamen eo defuncto Semiramis uxor ejus est agressa bellando. Ita factum est, ut quicumque in illis terris populi, sive reges erant,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc in occiđnte surreã. Deniq in illiꝰ fine huiꝰ in¬
mũ ẽfestĩ fuit. Regna eȩt̾a. cet̾osꝙ reges uelut
adpendices istoꝵ dix̾im. Nniꝰ gͦ iã sed̾s rex erat
issẏrioꝵ qͥ pat̾ suo belo successerat. regni illiꝰ pͥ¬
moregi. qnͣdo intͣra chaldeoꝵ natꝰ ẽ abraħa. Erat
cuã tp̃re illo. regnũ sicionioꝵ ad mođu paruũ.
aꝗͦille undecũq doctissimꝰ maroꝰ uarro. scͥbens
degente ppłi romani. uelut antiqͦ tpre exorso
ẽ. Ab biş enĩ siconioꝵ regibꝰ ad athenienses ꝑ¬
ueñ. aqͥbꝰ ad latinos. inde adromanos. S. ante
ẽditã romã. inẽparatione regni assyrioꝵ. ꝑ ex¬
igua ista memorant᷑. q̃muis athenienses ingͣ¬
cia plurmõ claruisse fateat᷑ etiã salusti roma¬
nꝰ historicꝰ plꝰ tam̃fama qͣmreipsa. Nã loqͣnsde
illiꝰᷤ atheniensiõ inꝗt̾ resgeste sicuti ego eristimo

Expanded text:
hoc in Occidente surrexit; denique in illius fine huius inhoc in Occidente surrexit; denique in illius fine huius initium confestim fuit. Regna cetera ceterosque reges uelut adpendices istorum dixerim. Ninus ergo iam secundus rex erat Assyriorum, qui patri suo Belo successerat, regni illius primo regi, quando in terra Chaldaeorum natus est Abraham. Erat etiam tempore illo regnum Sicyoniorum admodum paruum, a quo ille undecumque doctissimus Marcus Varro scribens de gente populi Romani, uelut antiquo tempore. exorsus est. Ab his enim Sicyoniorum regibus ad Athenienses ervenit, a quibus ad Latinos, inde ad Romanos; sed ante conditam Romam in comparatione regni Assyriorum perexigua ista memorantur. Quamvis Athenienses in Graecia plurimum claruisse fateatur etiam Sallustius Romanus historicus, plus tamen fama, quam re ipsa. Nam loquens de  Atheniensium res gestae, sicuti ego aestumo,
Abbreviated transcription (Latin):
diͥꝙ nat̾ę q̃dã cõmunione deuineta. utilitates &
cupiditates suaᷤ qͥbꝰq sectantibꝰ đu id q appetit᷑.
uuit nemini aut ñ õĩbꝰ suffic̃ ꝙ ñ ẽ id ipsũ. adu̾sũ
ł etiã libtati qͣłecũq: pacẽ p̃ferenꝰ ac salutẽ ita ũ
magne fuerĩt admirationi. ꝗͥ ꝑire qͣm seruire ma
nuit. ut subiugari uictoribꝰ mallent. qͥbꝰ ẽtigit
uinei. q̃mbellica om̃ifaria uastatione deleri. Ainc
fictũ c̃ ut ñsine di ꝓuid̾ntia. ancuiꝰ potestate ẽ ut
qͥsq bello subiuget᷑. aut subiuget. qͥđa eent regniᷤ
p̃diti. qͥđã regnantibꝰ subditi.S. int̃ plurima reg¬
na t̾rarẽ. inꝗͣ tͣrene utilitatis ł cupiditatiꝰ ẽ diuisa
societas. ꝗm̃ ciuitatẽ mundi huiꝰ uniusali uocabu¬
lo nũ cupamꝰ: duo regna cernimꝰ longe cet̾is ꝓue¬
nisse clariora: assẏrioꝵ pͥmũ. deiñ romanaꝵ. ut
tẽporibꝰ ta locis int̾se ordinata atq distineta.
Nũ qͦmͦ illud pͥꝰ. hoc postiꝰ. eomͦ illud inoriente.

Expanded text:
 naturae quadam communione deuincta utilitates et cupiditates suas quibusque sectantibus, dum id quod adpetitur aut nemini aut non omnibus sufficit, quia non est id ipsum, aduersus uel etiam libertati qualemcumque pacem praeferens ac salutem, ita ut magnae fuerint admirationi, qui perire quam seruire malnuit, ut subiugari uictoribus mallent, quibus contigit uinci, quam bellica omnifariam uastatione deleri. Hinc factum est, ut non sine Dei prouidentia, in cuius potestate est, ut quisque bello aut subiugetur aut subiuget, quidam essent regnis praediti, quidam regnantibus subditi. Sed inter plurima regna terrarum, in quae terrenae utilitatis uel cupiditatis est diuisa societas quam ciuitatem mundi huius uniuersali uocabulo nuncupamus, duo regna cernimus longe ceteris prouenisse clariora, Assyriorum primum, deinde Romanorum, ut temporibus, ita locis inter se ordinata adque distincta. Nam quo modo illud prius, hoc posterius: eo modo illud in Oriente,
Abbreviated transcription (Latin):
surge c̃fitendii ẽ. Qđ aut̃ cũ dixisset. in istis scđa
mors ñ ħt potestatẽ adiunx̃. atq ait.s ert̃ sacer¬
dotes di ⁊ xp̃i. ⁊ regnabt cũ eo mille annis. ñ utiq
desolis epĩs.:⁊ pb̃ris dictũ ẽ ꝗͥ ꝓpͥe iã uocant᷑ in ȩccłia
sacdotes.s. sic̃ om̃s xpõs dicimꝰ ꝓpt̃ mystieũ chris
qͥbꝰ apłs petrus. Plebs inqͥi scã. regale sacerdotiũ.
Sane lie breuit᷑ atq tͣnseunt᷑ insinuauit eẽ dñm

Expanded text:
surgere confitendum est. Quod autem, cum dixisset: In istis secunda surgere confitendum est. Quod autem, cum dixisset: In istis secunda mors non habet potestatem, adiunxit adque ait: Sed erunt sacerdotes Dei et Christi et regnabunt cum eo miris dictum est, qui proprie iam uocantur in ecclesia sacerdotes; sed sicut omnes christos dicimus propter mysticum chrismquibus apostolus Petrus: plebs, inquit, sancta, regale sacerdotium. sane, licet breuiter atque transeunter, insinuauit esse deum
Abbreviated transcription (Latin):
ut Adiqͥ eoꝵ ñ uixert̃ doncefiniant᷑ mille anni.
qm̃ toto isto tpñs int̾uallo. qđ mille annos uocat.
surtectionis particeps fieret. atq inco potestatẽ sedã
mors ñ haberet. St̃ ꝗͥ putant resurrectionẽ dici ñ
posse. nͥ corpori. Ido istã qͦq: pͥmã incorporibꝰ fut᷑am
eẽ c̃tenđt. Quoꝵ ẽ enĩ inqͥunt cidẽ. eos ẽ resurgere.
Cađt aut̃ corꝑa moriendo nã : acidendo eadauera
nũ cupant᷑. Nongͦ animarõ inqͥuiit resurrectio pot̃
rectionẽ appellat. Nã scđm int̾iorẽ. ñ scđm ext̾ioreor
hoĩem utiq resurrererant. qͥbꝰait. Si resurrexistis
cũ xp̃o. qͣsursũ s̃ sapite. Quẽ sensũ u̾bis aliis alibi po¬
suit dicens. Ut quẽ ad mođu xͦ resurrex̃ amortuis
ꝑgłam patͥs. sic ⁊ nos in nouitate uitȩ ambulemꝰ.¬
ñ ad aĩas ꝑtinere.qr corpor ẽ cad̾e.cur ñ audiuÑ.
ñ recedatis ab illo. necadatis.⁊ suo dño stat aut ca¬
dit. ⁊ qͥse putat stare. caueat necadat. Puto enĩ

Expanded text:
ui eorum non uixerunt, donec finiantur mille anni, m toto isto temporis interuallo, quod mille annos uocat, surrectionis particeps fieret atque in eo potestatem secunda mors non haberet. Sunt qui putant resurrectionem dici non posse nisi corporum ideoque istam quoque primam in corporibus futuram esse contendunt. quorum enim est, inquiunt, cadere, eorum est resurgere. cadunt autem corpora moriendo; nam et a cadendo cadauera nuncupantur. non ergo animarum, inquiunt, resurrectio potest rectionem appellat? nam secundum interiorem, non secundum exteriorem hominem utique resurrexerunt quibus ait: si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite. quem sensum uerbis aliis alibi posuit dicens: ut quemadmodum Christus resurrexit a mortuis per gloriam patris, sic et nos in nouitate uitae ambulemnon ad animas pertinere, quia corporum est cadere: quur non audiunt: Non recedatis ab illo, ne cadatis, et: Suo Domino stat aut cadit; et: Qui se putat stare, caueat ne cadat? Puto enim
Abbreviated transcription (Latin):
sadraet iã gentes. ita schib. ut ab huiꝰ ordinis ẽter¬
none sit liberũ. ⁊ scorso intelligendũ. uelut si post
iddertt᷑ ut sic se haberet tota sententia. ⁊ elausit:
si gnauit suꝑeũ. donee finiant᷑ mille anni. ut ñ se¬
duc as̃ gentes. id ẽ iđõ clausit. donec finiant᷑ mille
unmi. ut ñ seduc̾ iã gẽ. Post hȩc inꝗgͥt oportet eũ sol¬
i b̾ui tpr̃e. Si hoc ẽ diabolo ligari.⁊ includi. eccłiã
ĩ posse seducẽ. hec gͦ erit solutio eiꝰ ut possit: Absit.
Nũ qm̃ enĩ ab illo ecclia seducet᷑. p̃destinata ⁊ electa.
iñ mundi c̃stitutionẽ. de ꝗͣ dictũ ẽ. Noũ dñs ꝗͥ s̃ eiꝰ.
Ettam̃ hic erit etĩ illo tpr̃e qͦ soluend ẽ diabolꝰ. siẽ

Expanded text:
ret jam gentes, ita se habet, ut ab hujus ordinis connexione sit liberum, et seorsus intelligendum, velut si post adderetur, ut sic se haberet tota sententia, Et clausit, et signavit super eum, donec finiantur mille anni, ut non seduceret jam gentes; id est, ideo clausit, donec finiantur mille anni, ut non seduceret iam gentes. Post haec, inquit, oportet eum solui breui tempore. si hoc est diabolo ligari et includi, ecclesiam non posse seducere, haec ergo erit solutio eius, ut possit? absit. numquam enim ab illo ecclesia seducetur praedestinata et electa ante mundi constitutionem, de qua dictum est: nouit dominus qui sunt eius. et tamen hic erit etiam illo tempore, quo soluendus est diabolus, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
inꝗͥt nulle anni. soluet᷑ satanas decustodia sua.⁊
exibit ad seducendas nationes ꝗͣ s̃ in .iiii. angulis¬
ut arena maris. Ad hoc gͦ tẽ sedue. ut in hoc belłui
tͣhat. Nã ⁊ antea modis qͥbꝰ pot̾at. ꝑmala multa ⁊
uaria seducebat. Eribit aut̃ dictũ ẽ in aptã ꝑsccu¬
tionẽ delatebis erũp odioꝵ. Nec enĩ erit nouissi

Expanded text:
i. Tunc solvetur Satanas de custodia sua, et exibit ad seducendas nationes, quae sunt iut harena maris. ad hoc ergo tunc seducet, ut in hoc bellum trahat. nam et antea modis quibus poterat per mala multa \' et uaria seducebat. exibit autem dictum est: "in apertam persecutionem de latebris e
Abbreviated transcription (Latin):
lgunt doctissimos hõres. quoꝵ nulliꝰ ẽtẽpnendi
uidet᷑ auctoritas. int̾se derebꝰ gestis ab etatis nr̃e
systoria fulti auetoritate diuina. qͥeqd ei re¬
silit ñ dubitamꝰ ẽẽ falsissimĩ. qͦmͦ lib sese habe¬
int ecta in scłaribꝰ littis. ꝗͥseu uera. seu falsa sint.
nihil mom̃ti affer̃. qͦrecte beateq uiuamꝰ Utaũ¬
aqͥb adista ꝓgssi sumꝰ. qͥ ñ uident᷑ laborasse m
studussiuis. nisi ut inuenirent qͦ mͦ uiuendũ eẽt
ic cõmodate adbeatitudinẽ capessenda. cur

Expanded text:
octissimos homines, quorum nullius contemnenda videatur auctoritas, inter se de rebus gestis ab aetatis nostrae ae religionis historia, fulti auctoritate divina, quidquid ei resistit, non dubitamus esse falsissimum, quomodolibet sese habeant cetera in saecularibus litteris, quae seu uera seu falsa sint, nihil momenti adferunt, quo recte beateque uiuamua quibus ad ista progressi sumus, qui non videntur laborasse in studiis suis, nisi ut invenirent quomodo vivendum esset accommodate ad beatitudinem capessendam, cur
Abbreviated transcription (Latin):
ut dinosei ñ possit om̃ino. nͥ ca ꝗͥ ap̃ tres cugłisti.
uatheũ. Marcũ. ⁊ lucã. dehacre similit̃ dicta s. ant̃
se oiã c̃ferant᷑. Qđã qͥppe alt̾ obseuriꝰ. ałt̃ crplicat
planiꝰ. ut ea ꝗͦ adunã rẽ ꝑtinentia dicunt᷑. ippareat
uñ dicant᷑. Qđ face ut eũq curaui inqͥdã cpistila

Expanded text:
ut dinosci non possit omnia, nisi ea quae apud tres euangelistas Matthaeum, Marcum et Lucam de hac re similiter dicta sunt inter se omnia conferantur. quaedam quippe alter obscurius, alter explicat planius, ut ea quae ad unam rem pertinentia dicuntur appareat unde dicantur. quod facere utcumque curaui in quadam epi
Abbreviated transcription (Latin):
sicũ datorẽ felieitatis agnose̾ent. ñ utiq
aliũ ł aliã aqͦ daret᷑ felicitas. nomine ipsrꝰ
felicitatis in qͥrerent.: neq ipsũ iouẽ eum
tantis iniuruis colendũ pitarent. Iste alie¬
narũ dicit᷑ adult̃ uxorũ. aste pueri pulchri
inpudicꝰ amator ⁊ raptor:. S fingebat hec¬
homerꝰ ait tulliꝰ. & humana ad dẽo ᷤᷤ tranꝰ¬
ferebat: diuina mallẽ ad nõ. Merito dis¬
plicuit uiro graui diuinoꝵ eͥminũ pocta
c̃fictor: Cur g ludiseeniei ubi hȩc dieti.¬
tant᷑ cantitant᷑ aetitant᷑. đo honorib

Expanded text:
si eum datorem felicitatis agnoscerent, non utique si eum datorem felicitatis agnoscerent, non utique alium uel aliam, a qua daretur felicitas, nomine ipsius felicitatis inquirerent, neque ipsum Iouem cum tantis iniuriis colendum putarent. Iste alienarum dicitur adulter uxorum, iste pueri pulchri inpudicus amator et raptor. CAPUT XXVI. DeHomerus, ait Tullius, et humana ad deos transferebat: diuina mallem ad nos.\' Merito displicuit uiro graui diuinorum criminum poeta confictor. Quur ergo ludi scaenici, ubi haec dictitantur cantitantur actitantur, deorum honorib
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. ꝓsua debimꝰ fortasse qđ uolumꝰ. Sienĩ
iã humana infirmitas sensit. ñ nͥ ab aliquo
dõ dari posse felieitatẽ.⁊ hoc senser̃ hoĩes
qͥ tã multos colebant deos. in quibꝰ & ipsũ eoꝵ
rtgr̃ iouẽ. qr nom̃ ciꝰ agͦ daret᷑ felieitasigno¬
rabantꝰ đõ ipsi rei nomine quã eredebant
ab illo dari. eũ appellari uoluer. Sats gͦ iu¬
dicarunt. nec ab ipso ⁊oue dari posse fe¬
lieitatẽ quẽ iam colebant: s utiq ab
illo. quẽ nomine ipsi felicitatis colendũ
cẽcensebant. Confirmo ꝓrsus a qͦdã dõquẽ
nescrebant. cos eredidisse dari feliertatem.
Ipsegͦ querat᷑ ipse colat᷑ & suffic̃. Repu¬
dietur strepi¬
tꝰ innumerabilũ demo¬
nioꝵ. Illi non¬
idu ds̃ dator felicitatis.
cui ñ suffic̃ ad accipiendũ ipsa felicitas.
Cui aut̃ sufficit ñ enĩ ħt ħo qͥd ampli
optare debeat: scruiat unidõ datori feliei¬
tatis. Nonẽ ipse quẽ nominant iouẽ. Nã

Expanded text:
ruit, persuadebimus fortasse quod uolumus. Si enim ruit, persuadebimus fortasse quod uolumus. Si enim iam humana infirmitas sensit non nisi ab aliquo deo dari posse felicitatem, et hoc senserunt homines, qui tam multos colebant deos, in quibus et ipsum eorum regem Iouem: quia nomen eius, a quo daretur felicitas, ignorabant, ideo ipsius rei nomine, quam credebant ab illo dari, eum appellare uoluerunt, satis ergo indicarunt nec ab ipso Ioue dari posse felicitatem, quem iam colebant, sed utique ab illo, quem nomine ipsius felicitatis colendum esse censebant. Confirmo prorsus a quodam deo, quem nesciebant, eos credidisse dari felicitatem: ipse ergo quaeratur, ipse colatur, et sufficit. Repudietur strepitus innumerabilium daemoniorum; illi noDeus dator felicitatis, cui non sufficit ad accipiendum ipsa felicitas. Cui autem sufficit non enim habet homo quid amplius optare debeat, seruiat uni Deo datori felicitatis. Non est ipse, quem nominant Iouem. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
non petit. Libet aut̃ eoꝵ ẽsiderare rationes.
Isq: ađo ne in qͥunt maiores nrõs insipientes
fuisse credendũ ẽ: ut hec nescirent munera
diuina eẽ ñ deos. Sͦ. ꝗm̃sciebant nemini talia
nͥ aliqͦ dõ largiente ẽ eedi. quoꝵ deoꝵ nomina
ñ inueniebant. carũ rerũ nominibꝰ appellabãt
deos. ꝗͣsabeis sentiebant dari. aliꝗͣ uocabula
iñ ficetentes. siẽ abello bellonã nuncupauer̃.
ñbellu. sic̃ acuniꝰ cunina.^ eunã.siẽ asegetibꝰ
segetiã.ñ segetẽ a pomis pomonã. ñ pomũ. sic̃
abubꝰ bubonã. ñ bouẽ. Aut certe nulla uoca-¬
bubi elinatione. sic̃ ipseres nominant᷑. ut
peccunia dieta ẽ dea. qͣdat peccuniã. ñ om̃i¬
no peccunia dea ipsa putata ẽ. Ita uͥtꝰ qͣdat¬
uͥtutẽ.honor qͥ honorẽ. ẽ cordia qͥ c̃ cordiã
uictoria qͤdat uictoriã. ita inquiunt cũ
felicitas dea dicit᷑. ñ ipsa ꝗͣdat᷑ s num̃ illud
adtendit᷑. a qͦ felicitas dat᷑. Ista nob̃ reddita¬

Expanded text:
na diuina. Libet autem eorum considerare rationes. Usque adeone. inquiunt, maiores nostros insipientes fuisse credendum est, ut haec nescirent munera diuina esse, non deos? Sed quoniam sciebant nemini talia nisi aliquo deo largiente concedi, quorum deorum nomina non inueniebant, earum rerum nominibus appellabant deos, quas ab eis sentiebant dari, aliqua uocabula inde flectentes, sicut a bello Bellonam nuncupauerunt, non Bellum; sicut a cunis Cuninam, non Cunam; sicut a segetibus Segetiam, non Segetem, a pomis Pomonam, non Pomum: sicut a bubus Bubonam, non Bouem: aut certe nulla uocabuli declinatione sicut res ipsae nominantur, ut Pecunia dicta est dea, quae dat pecuniam, non omnino pecuirtutem, Honor, qui honorem, Concordia, quae concordiam, Victoria, quae dat uictoriam. Ita, inquiunt, cum Felicitas dea dicitur, non ipsa quae datur, sed numen illud adtenditur a quo felicitas datur. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
luer᷑: ꝗñdo ⁊ amorsibꝰ poetarũ qͥbꝰ deosdilac̾a¬
riuidebant. se ñ subtxert᷑. dando eis liceni ã
male t̾etandi homines qͦs libe̾ret. & ipsos
scenieos ñtͣpes iudicaueris. dignõ ctiã p̃cla¬
ris honoribꝰ habuer̾. Siẽ aut̃ potuer aureã
peceuniã hab̾e romani. qͣmuisđm aurmẽ
ñ eolerent. sic ⁊ argenteã potuer̃ hab̾e ⁊ae
reã. sinee argentinꝰũ. nec eiꝰ patrẽ colerent
esculanũ.Et sic om̃a qͥ rttexere pigit Sic gͦ
& regnũ inuito qͥdẽ dõ uẽro. nullomͦ hab̾e
possent: dus uͦ istis falsis⁊ multis ignoratis.
siue ẽtẽptis. atq illo uno eognitõ. ⁊ fidesin¬
ec̾ra ac morib culto. ⁊ meliꝰ hic regnũ habe¬
rent. qñtũ eũq haberent:⁊ pt hec aeceipertnt¬

Expanded text:
luerunt, quando et a morsibus poetarum, quibus deos dilaceraluerunt, quando et a morsibus poetarum, quibus deos dilacerari videbant, se non subtraxerunt, dando eis licentiam male tractandi homines quos liberet, et ipsos scenicos non turpes judicaverunt, sed dignos etiam praeclaris honoribus habuerunt. Sicut autem potuerunt auream pecuniam habere Romani, quamvis deum Aurinum non colerent: sic et anum nec eius patrem colerent Aesculanum, et sic omnia quae retexere piget. Sic ergo et regnum inuito quidem Deo uero nullo modo habere possent; dis uero istis falsis et multis ignoratis siue contemtis adque illo uno cognito et fide sincera ac moribus culto et melius hic regnum haberent
Abbreviated transcription (Latin):
pͣua docent᷑. tͣpibꝰ guident. Ñ sołu ñ dẽputant
iniuriã. si de illis ista fingant᷑.s. cã poti iniu¬
riã ferre ñ posst᷑. si ꝑeoꝵ sollẽpina nagantur:
la uͦ si adu̾so eos ioue̾ int̃pelles. marime obeã
causã. qr eiꝰ plura erimina ludisseemeis aeti¬
tant᷑. Nonne etiã sicũ iouẽ nuncupatis. aquo
regit᷑ tot᷑ atq ad ministrat᷑ hic mundꝰ. eo illi
fit auob̃ maxima iniuria. qđ eũ cũ istiꝰeo.¬
lendũ putatis. eoꝵq rege̾ cẽ ꝑhibetis. Hullo¬
gͥ modo dii tales qui talibꝰ placant᷑. ł potiꝰ
accusant᷑ honoribꝰ. ut mai sit eͥmen. qđ
eis falsis oblectant᷑. quã si de illiꝰ uera diecren¬
t᷑. romanũ imꝑiũ augere.⁊ ẽseruare potu¬
issent. Noc enĩ si possent. greeis potiꝰ donum
tã grande ẽferrent: qͥ cos in huiꝰeemi rebꝰ diui¬
nis. idẽ ludis scenicis honorabiliꝰ digniꝰq co¬

Expanded text:
praua docent, turpibus gaudent: non solum non deputant praua docent, turpibus gaudent: non solum non deputant iniuriam, si de illis ista fingantur, sed eam potius iniuriam ferre non possunt, si per eorum sollemnia non agantur. Iam uero si aduersus eos Ionem iuterpelles, maxime ob eam causam, quia eius plura crimina ludis scaenicis actitantur: nonne etiamsi Deum Iouem nuncupatis, a quo regitur totus adque administratur hic mundus, eo illi fit a uobis maxima iniuria, quod eum cum istis colendum putatis eorumque regem esse perhibetis?  modo dii tales, qui talibus placantur, vel potius accusantur honoribus, ut majus sit crimen quod eis falsis oblectantur, quam si de illis vera dicerentur, Romanum imperium augere et conservare potuissent. Hoc enim si possent, Graecis potius donum tam grande conferrent, qui eos in hujuscemodi rebus divinis, hoc est ludis scenicis, honorabilius digniusque co
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt furari. aliũ tpit̾ adult̾ari. Sic itẽ
aliqͥd alit̾ turpit᷑ atq inepte diẽs ae faẽe.
tres int̾ se deascertasse de p̃mio pulchittudini.
uietas duas auen̾e. tiam euẽrtisse. ⁊ouẽ ipsum
eͣu̾ti in bouẽ. aut eignũ. ut eũ aliq̃ ẽ eũbat:
deã homini nube. sat᷑nũ libos deuorare. nihil
deniq posse e̾fingi miraculoꝵ atq: uitiorũ
ꝗd ñ ibi repperiat᷑. atq ad cor nat᷑a longesit.
Osccuola pontifex maxime. ludo ᷤ tolle sipo¬
tes. p̃cipe ꝓpłis. ne tales honores dus inmor.¬
talibꝰ deferant: ubi crimina deo libeat mira¬
ri & ꝗͥficri possunt. placeat inuitari. Si aut̃
tibi responderit ppłs. uos nob̾ inportastis
ista pontifiees. deos ipsos roga. qͥbꝰ instigantib
ista iussistis. ne talia sibi iubeant exhiberi.
Que simala s̃ ⁊ ꝓpt̾ea nullomͦ dedeor maiest¬
ate credenda. maior ẽ deoꝵ iniuria. de quibꝰ
inpune fingunt᷑.S. nͣ te audiunt. demones s̃:

Expanded text:
faciant furari, alium adulterare, sic item faciant furari, alium adulterare, sic item aliquid aliter turpiter adque inepte dicere ac facere; tres inter se deas certasse de praemio pulchritudinis, uictas duas a Venere Troiam euertisse; Iouem ipsum conuerti in bouem aut cygnum, ut cum aliqua concumbat; deam homini nubere; Saturnum liberos deuorare: nihil denique posse confingi miraculorum adque uitiorum, quod non ibi reperiatur adque ab deorum natura longe absit.s o Scaeuola pontifex maxime, ludos tolle, si potes; praecipe populis, ne tales honores dis inmortalibus deferant, ubi crimina deorum libeat mirari et quae fieri possunt placeat imitari. Si autem tibi responderit populus: Vos nobis inportastis ista pontifices: deos ipsos roga, quibus instigantibus ista iussistis, ne talia sibi iubeant exhiberi. Quae si mala sunt et propterea nullo modo de deorum maiestate credenda, maior est deorum iniuria, de quibus inpune finguntur. Sed non te audiunt, daemones sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
fingant᷑ in digna. scđm ñ ẽgruere eiuitatibꝰ. qđ
habcat aliq̃ suꝑuaeua. aliqͣ que etiã obsit ppłis
nosse. De suꝑ uacuiꝰ ñ magnacausa ẽ. Solet enĩ:
deo. hercułẽ. scolapiũ. eãstorẽ. pollueẽ ddit᷑ eni
adoctis. qđ homines fuerint:. ⁊ humana ẽ ditiõe
defec̾int. Qͥd aliud. Qđ eor qͥ sint dñ. ñ habebant
eiuitates uera simulachra: ꝗd̃ uerꝰ ds nec sexũ
habeat. nec etatẽ. nec definita corꝑiꝰ m̃bra.
Hee pontifex nosse ppłos ñ uult: nã falsa ẽe
ñ putat. Ex pedi̾e gͥ existimat. falli in reli¬
gione eiuitates. qđ dic̃e etiã inlibs rerũ diui¬
narũ. uarro ipse ñ dubitat. Pelara religio. qͦ
ẽfugiat libandꝰ infirmꝰ.⁊ eũ ueritatẽ ꝗͣ libet᷑
inquirat. credat᷑ ei expedire qđ fallit᷑. Pocti¬
eũ sane deor genꝰ eur secuola respuat. eiso c̃
littis ñ tacet᷑.qr sic uidelie deos deformant.
ut nec bonis hominibꝰ cõparent᷑. cũ aliũ

Expanded text:
fingantur indigna; secundum non congruere ciuitatibus, quod habeat aliqua superuacua, aliqua etiam quae obsit populis nosse. De superuacuis non magna causa est; solet enim et deos Herculem, Aesculapium, Castorem, Pollucem; proditur enim a doctis, qdefecerint.\' Quid aliud? \'Quod eorum qui sint di non habeant ciuitates uera simulacra, quod uerus Deus nec sexum habeat nec aetatem nec definita corporis membra.\' Haec pontifex nosse populos non uult; nam falsa esse non putat. Expedire igitur existimat falli in religione ciuitates. Quod dicere etiam in libris rerum diuinarum Varro ipse non dubitat. Praeclara religio, quo confugiat liberandus infirmus, et cum ueritatem qua liberetur inquirat, credatur ei expedire quod fallitur. Poeticum sane deorum genus quur Scaeuola respuat, eisdem litteris non tacetur: quia sic uidelicet deos deformant, ut nec bonis hominibus conparentur, cum alium
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eesserat ioui. plus adrianũ regẽ hominx̃.
quã regẽ deoꝵ timuisse uideat᷑. Receptis
quoq alio tẽpore ꝓuintiis memoratis. nrã
pene̾ memoria retrorsꝰ t̃minꝰ cessit: qnͣdo
iulianꝰ deoꝵ illoꝵ oraeulis

Expanded text:
non cesserat Ioui, plus Hadrianum regem hominum non cesserat Ioui, plus Hadrianum regem hominum quam regem deorum timuisse uideatur. Receptis quoque alio tempore prouinciis memoratis nostra paene memoria retrorsus Terminus cessit, quando Iulianus deorum illorum oraculis
Abbreviated transcription (Latin):
ante quã xpẽ uenisset incarne. ante¬
quã deniq ista seberent᷑. que delibͥs eorẽ
ꝓferim. S. tam̃ postea quã factũ c̃subrege
tarqͥnio illud auspitiũ. aliqͦtiens romanꝰ
exercitꝰ fusus ẽ. hoc ẽ uersus infugã. falsũq
ostendit auspitiũ. qͦ iuuentas illa ñ cesserat
ioui:⁊gens martia suꝑantibꝰ atq in rũpentib.
gallis. in ipsa urbe c̃tͥtaẽ. ⁊ t̾mini imꝑũ defi¬
tientibꝰ multiᷤ ad hannibalẽ eiuitatibꝰ. in
angustũ fuerant eo artati. Ita euaeuata ẽ
pul chritudo auspitioꝵ. remansit ẽt̃ iouẽ
cͣtuniantia. ñ deors demonioꝵ. Aliud est
cnĩ ñ eessisse. aliud uñ cesseras redisse: quãqm̃
⁊postea morientalibꝰ partibꝰ adriani uolun¬
tate mut.ati sͣ t̃mini imꝑĩ romani. Ille nãq
tres ꝓuintias nobiles. armoniã. mesopota¬
miã. assiriã ꝑsarũ c̃cessit imꝑio. ut deus
ille tminꝰ. qͥ romanoᷤᷤ t̾minos seđm istoᷤ tue¬
bat᷑. ⁊ ꝑ illud puleherrimũ auspitiũ loco

Expanded text:
et in carne, antequam denique ista scriberentur, quae de libris eorum proferimus, sed tamen postea quam factum est sub rege Tarquinio illud auspicium, aliquotiens Romanus exercitus fusus est, hoc est uersus in fugam, falsumque ostendit auspicium, quo Iuuentas illa non cesserat Ioui, et gens Martia superantibus adque inrumpentibus Gallis in ipsa Urbe contrita est, et termini imperii deficientibus multis ad Hannibalem ciuitatibus in angustum fuerant coartati. Ita euacuata est pulchritudo auspiciorum, remansit contra Iouem contumacia, non deorum, sed daemoniorum. Aliud est enim non cessisse, aliud unde cesseras redisse. Quamquam et postea in orientalibus partibus Hadriani uoluntate mutati sunt termini imperii Romani. Ille namque tres prouincias nobiles, Armeniam, Mesopotamiam, Assyriam, Persarum concessit imperio, ut deus ille Terminus, qui Romanos terminos secundum istos tuebatur et per illud pulcherrimum auspicium loco
Abbreviated transcription (Latin):
insenatũ: expositoq sõnio. recepta ẽtinuo
ualitudine. pedibͣ suis sanꝰ abseessit. Tanto
stupefaetꝰ mirieulo senatꝰ. q̃d ruplieata pẽceu¬
nia ludo censuit ĩstaurari. Qs ñ uideat qͥ sanũ
sapit. subdito homines maligniꝰ demonibꝰ. a
quor dominatione ñ lib̾at. ni grã dĩꝑisim xꝑm¬
dnm nr̃m. ui c̃pulsos eẽ exhibere talibꝰ dus.
ꝗͣrecto c̃silio pot̾ant t̃pia iudicari. In illiꝰ ecrte
ludis poctiea numinũ eͥmina fregn̾tant᷑. ꝙͥ
ludi cogentibꝰ numinibꝰ uissu senatꝰ instaura¬
bant᷑. In illis ludiscorruptorẽ pudicitiȩ iouẽ.
turpissimi histriones cantabant. agebant. pla¬
cabant Su illud fingebat᷑. ille iraseeret᷑. Si autͣ
suiꝰ eͥminibꝰ etiã fictis delcctabat᷑. q̃ndo eolet᷑.
nͥ diabolo seriuret᷑: Etane iste romanũ ẽderet.
dilatar. ẽ seruary imꝑiũ: quis romano euita¬
lia displicebant homine abieetior: Istedaret

Expanded text:
in senatum: expositoque somnio, recepta continuo in senatum: expositoque somnio, recepta continuo valetudine, pedibus suis sanus abscessit. Tanto stupefactus miraculo senatus quadruplicata pecunia ludos censuit instaurari. Quis non videat, qui sanum sapit, subditos homines malignis daemonibus, a quorum dominatione non liberat nisi gratia Dei nostrum, ui conpulsos esse exhibere talibus dis, quae recto consilio poterant turpia iudicari? In illis certe ludis poetica numinum crimina frequentantur, qui ludi cogentibus numinibus iussu senatus instaurabantur. In illis ludis corruptorem pudicitiae Iouem turpissimi histriones cantabant agebant placebant. Si illud fingebatur, ille irasceretur; si autem suis criminibus etiam fictis delectabatur, quando coleretur, nisi diabolo seruiretur? Itane iste Romanum conderet dilataret conseruaret imperium, quouis Romano, cui talia displicebant, homine abiectior? Iste daret
Abbreviated transcription (Latin):
poetarũ .s otͣ instituta maiorỹ. Anexela¬
marent & illi: ꝗͥd nõ fecimꝰ. Ipsi dii ista
suis honoribꝰ exhibenda flagitauer. atͦcit᷑
neglectũ fuerat factũ ẽ. placatos se ce̾ mon¬
strar: int̾ eoꝵ cõmemorat᷑ ututes.⁊ miran¬
da facta. qđ dicã. Tito lati¬
no
rustico romano patͥfa¬
milias. dictũ ẽ in som¬
niᷤ insenatũ nuntianꝰ
ut ludi romani instau¬
rarent᷑: ꝗd pͥmo eor die in
qͦđa scelerato. ꝗͥ ppłospect¬
ante ad suppliciũ duci iussꝰ
est.
numinib uidelie exludis hilarita¬
tẽ qͤrentibꝰ. tͥste displicuisset imꝑi
iussa facẽ ñ aus esset. sedđã noete hoc ide rursus
seuerius imꝑatũ c̃. Amisit filiũ ꝙ ñ fee̾.T̃cia noe¬
te dictũ ẽ homini. qđ maior ei penasi ñ facer
immine̾ret. Cũ ctiã sic ñ audiret. in morbũ in¬
eidit aerẽ: horribiłẽ. Tũ uͦ ex amieoꝵ sententia
ad magistratꝰ rẽ detulit. atq in lectica allatꝰ c̃¬

Expanded text:
poetarum, sed contra instituta maiorum; an exclamarent et illi: Quid nos fecimus! Ipsi di ista suis honoribus exhibenda flagitauerunt, atrocneglectum fuerat factum est, placatos se esse monstrarunt. Inter eorum commemoratur uirtutes et miranda facta quod dicam. Tito Latinio rustico Romano patri familias dictum est in somnis, in senatum nuntiaret, ut ludi Romani instaurarentur, quod primo eorum die in quodam scelerato, qui populo spectante ad supplicium duci iussus est, numinibus uidelicet ex ludis hilaritatem quaerentibus triste displicuisset imperiussa facere non ausus esset, secunda nocte hoc idem rursus seuerius imperatum est: amisit filium, quia note dictum est homini, quod maior ei pena, si non faceret, immineret. Cum eciam sic non auderet, in morbum incidit acrem et horribilem. Tum vero ex amicorum sentencia ad magistratus rem detulit atq
Abbreviated transcription (Latin):
Nã illud qͣle t̾ ꝗđ puleherrimũ auspitiũ
fuisse dixer̃ qd̃ paulo ante cõmem̃oraui.
martẽ.⁊ t̾munũ.⁊ iuuentatẽ. nec ioui regi
deor loeo cedere uoluisse. Sic cnĩ inquiunt
significatũ ẽ. martiã gentẽ id ẽ romianã. ne¬
mini locũ quẽ teneret daturã. Romanos
qͦq t̾minos ꝓpt̃ dm̃ t̃minũ neminẽ eõmo¬
turũ iuuentutẽ etiã romana. ꝓpt̃ deam
iuuentate᷑ nemini eẽ cessurã. Uideant gͦ
qͣm habeant istũ rege̾ deox suoꝵ. ⁊dͥatorẽ reg¬
ni sui. ut ei auspitia ista paduensariopone¬
rent. eui nͣ eedere pulchrũ ect. quãquã hce
si uera s̃. ñ habent on¬

Expanded text:
 pulcherrimum auspicium fuisse dixerunt, quod paulo ante commemoraui, Martem et Terminum et Iuuentatem nec Ioui regi deorum loco cedere uoluisse? Sic enim, inquiunt, significatum est, Martiam gentem, id est Romanam, nemini locum quem teneret daturam, Romanos quoque terminos propter deum Terminum neminem commoturum, iuuentutem etiam Romanam propter deam Iuuentatem nemini esse cessuram. Videant ergo quo modo habeant istum regem deorum suorum et datorem regni sui, ut eum auspicia ista pro aduersario ponerent, cui non cedere pulchrum esset. Quamquam haec si uera sunt, non habent o
Abbreviated transcription (Latin):
iđo mortale. qm̃ deseri om̃i uita pot᷑. ner ꝑse
ipsũ aliqͣtenꝰ uiuit. Morsgͥ aĩẽ fit cũ eã deseitt
as. sic̃ corporis. eũ id deserit aiã. Ergo uitiꝙ
rei. idẽ totiꝰ ħois mors ẽ. cũ aĩa đo desctade¬
serit corpꝰ. Ita enĩ nec exđo uiuit ipsa. nec
corpꝰ exipsa. Huiꝰ mͦi aut̃ totiꝰ ħois mortt̃ illa

Expanded text:
i uita potest nec per se ipsum aliquatenus uiuit. Mors igitur animae fit, cum eam deserit Deus, sicut corporis, cum id deserit anima. Ergo utriusque rei, id est totius hominis, mors est, cum anima Deo deserta deserit corpus. Ita enim nec ex Deo uiuit ipsa nec corpus ex ipsa. Huius modi autem totius hominis mortem illa
Abbreviated transcription (Latin):
ita id qd̃ ex uicio penaq fact:ꝰ ĩdẽ obnoxiꝰ
peccato mortiq generaret. A qͦ peccan uin¬
culo. si ꝑ mediatoris xp̃i grãm soluunt᷑ in¬
fantes. hanc soła mortẽ ꝑpeti possunt. quę
aiãm seiungit a corpore : in scđam uͦ ilła
sine fine penałe.liberati a peccati obligati¬

Expanded text:
ita id, quod uitio poenaque factus est, id eat obnoxios ita id, quod uitio poenaque factus est, id eat obnoxios peccato mortique generaret. A quo peccati uinculo si per Mediatoris Christi gratiam soluuntur infantes, hanc solam mortem perpeti possunt, quae animam seiungit a corpore; in secundam uero illam sine fine poenalem liberati a peccati obligati
Abbreviated transcription (Latin):
ti.⁊ mortis originẽ. Nenĩ ad infantiłe hebini¬
dinẽ & infirmitatẽ animi ⁊corꝑis ꝙͣ uidemꝰ
inpariuilis. peccato ł pena ille redaetꝰ ẽ. qđs
tes inbestiałe uitã mortẽq deiecerat. Sic̃ enĩ
scͥptũ ẽ. Ho cũ in honore ec̃t ñ intellexit. cõpa¬
ratꝰ ẽ pecoribꝰ ñ intelligentibꝰ. ⁊similis factꝰ ẽ
illis nisi qđ̃ infantes infirmioris etiã cernimꝰ
inusu mõtuq m̃broꝵ. ⁊ sensu appetendi atꝗ:
uitandi. qͣm̃ s̃ alioꝵ tenerrimi fetꝰ animaliũ.
tãꝗͣ. se attollat excelłiiꝰ sup̃ cęt̾a animantia
uis humana. qñtomagis inpetũ suũ uelut
sagtita cũ arcꝰ extendit᷑ retͦrsũ reducta distu¬
lerit. Ñ enũ adista infantilia rudim̃ta p̃sũp¬
tione illicita. ⁊ dapnatione iusta ꝓlapsꝰ.ł.
mana uiciata atq mutata ẽ. ut repugnan¬
tẽ pateret᷑ inm̃bris in obedientiã ẽcupiscen¬
di.⁊ obstringet᷑ necessitate moriend. Atꝙ

Expanded text:
n enim ad infantilem hebetudinem et infirmitatem animi et corporis, quam uidemus in paruulis, peccato uel poena ille redactus est qutes in bestialem uitam mortemque deiecerat; sicut enim scriptum est: Homo in honore cum esset, non intellexit; conparatus est pecoribus non intellegentibus et similis factus est illis; nisi quod infantes infirmiores etiam cernimus in usu motuque membrorum et sensu adpetendi adque uitandi, quam sunt aliorum tenerrimi fetus animalium; tamquam se tanto adtollat excellentius supra cetera animantia uis humana, quanto magis inpetum suum, uelut sagitta cum arcus extenditur, retrorsum reducta distulerit; — non ergo ad ista infantilia rudimenta praesumtione inlicita et damnatione iusta prolapsus uel mana vitiata atque mutata est, ut repugnantem pateretur in membris inobedientiam concupiscendi et obstringeretur necessitate moriendi, adque