comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
istice autem hoc mi¬
raculo designatur.
quod uiam seculi presctis
aliter incolumes transire
nequimus. nisi nos gͣci¬
a redemptoris nr̃i. alimẽ¬
to sui uerbi reficiat. Hoc
uero typice inter hanc re¬
feccionem et illam quin¬
qz panum ac duorum
piscium distat quod ibi
littera ueteris instrumẽ¬
ti spintuali gracia plena
esse signata est. hic autẽ
noui ueritas ac gracia te¬
stamenti: fidelibus mu¬
tanda monstrata est. Sa¬
ne utraq refeccio in mõ¬
tem ministrata est: ut a¬
liorum cuuangelistax
narracio declarãt: quia
utriusq scriptura testa¬
menti recte intellecta al¬
titudinem celestium pre¬
ceptorum mandat et p̾¬
miorum. Utraq altitu¬
dinem xp̃i. qui est mon̾
domus domini in u̾tice
montium consona uo¬
ce predicat.

Expanded text:
stice autem hoc miraculo designatur, quod viam saeculi praesentis aliter incolumes transire nequimus, nisi nos gratia redemptoris nostri alimento sui verbi reficiat. Hoc vero typice inter hanc refectionem, et illam quinque panum ac duorum piscium distat, quod ibi litteris veteris instrumenti spiritalis gratia plena esse signata est, hic autem novi veritas ac gratia testamenti fidelibus ministranda monstrata est. Sane utraque refectio in monte celebrata est, ut aliorum Evangelistarum narratio declarat, quia utriusque scriptura testamenti, recte intellecta, altitudine nobis coelestium et praeceptorum mandat, et praemiorum utraque altitudinem Christi, qui est mons, domus Domini in vertice montium, consona voce praedicat.
Abbreviated transcription (Latin):
non impietate irrligio¬
si animi seuiebat. sed sub
nube ignorancie nouã
non perspiciens graciam
amore antique deuociomiᷤ
errabat.Ideo deniq ab ccul
cius ueteris umbre caligo
detersa est: ut uerum illud
lumen quod de celestibus
choruscabat et sibi acquire¬
ret et omnibus reuelaret.
Cecatus illuminatusq ẽ:
non alia dispensacione.
nisi ut clausis cius carna¬
libus oculis spiritalis ci
aspectus ad inspiciendam

Expanded text:
non impietate irreligionon impietate irreligiosi animi saeviebat, sed sub nube ignorantiae, 228 novam non perspiciens gratiam; amore antiquae devotionis errabat. Ideo denique ab oculis ejus veteris umbrae caligo detersa est, ut verum illud lumen, quod de coelestibus coruscabat, et sibi acquireret, et omnibus revelaret. Caecatus illuminatusque est, non alia dispensatione, nisi ut clausis carnalibus oculis, spiritualis ei aspectus ad inspiciendam
Abbreviated transcription (Latin):
morum aplorum
passio fratres quorum
hodie natalem sollemprii¬
ter celebramus cunctis
est honoranda credentib
quos pro iusticie pictati¬
qz plinitudine. saluator
mundi humano geneu
et patres esse dedit et uidice ᷤͤ
Quante autem integͥtatiᷤ
quante ue pietatis fucrũt.
huic uel maxime preui¬
dendum est: quod ille eos
ad emendacionem corrup¬
ti seculi et ministerium
suc uoluntatis elegit. quẽ
non ualebat cleccio falle.
petrum opibz pau¬
perem opere piscatorem:
qui a conuersacione pplĩ¬
ari et communione ur¬
bium segregatus uitam
inter fluctũs agebat ĩno¬
cuami. et uictum de sĩpli¬
citate querebat. Quẽ ita
dixerim pauperem. ut cõ¬
petens et substancia nõ
de esset quem bene meren¬
tem de deo copiosi maris
diues unda pascebat. Elec¬
tus ergo est ad predicacio¬
nem salutans uerbiut
mutata uice celestis mi¬
sterio sacramenti. qui a E¬
capturapiscium alebatur:
salute hominum pasceret.
mum eciam pau¬
lum ad fidem nominis su
persequi uidebatur eclesiã

Expanded text:
morum apostolorum passio, fratres, quorum hodie natalem solemniter celebramus, cunctis est honoranda credentibus, quos pro justitiae pietatisque plenitudine Salvator mundi humano generi et patres esse dedit et judices. Quantae autem integritatis, quantaeve pietatis fuerint hinc vel maxime pervidendum est, quod ille eos ad emendationem corrupti saeculi, et ministerium suae voluntatis elegit, quem non fallebat electio. Petrum opibus pauperem, opere piscatorem; qui a conversatione populari, et communione urbium segregatus, vitam inter fluctus agebat innocuam, et victum de simplicitate quaerebat; quem tamen ita dixerim pauperem, ut competens ei substantia non deesset; quem benemerentem de Deo copiosi maris dives unda pascebat. Electus ergo est ad praedicationem salutaris verbi, ut, mutata vice coelestis mysterio sacramenti, qui captura piscium alebatur, salute hominum pasceretur. mum etiam Paulum ad fidem nominis sui persequi videbatur Ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
uo hommnes ascen¬
derunt in templũ
ut orarent: unus publi¬
canus et alter phariseus.
Publicanus humiliter
orans. ad illa prefate ui
dictum est. deus autem ñ
facict indictam clectoꝵ
suorum clamantium ad
se. Phariscus autem me¬
rita iactans ad ea de quib
trribilis in conclusione
sentencia subditur. Ucrũp¬
taincu filius hominis ue¬
mens. putas inueniet fi¬
dem in terra: Phariseus
stans bec apud se orabat
Deus gracias ago tibi. qr
non sum sicut ceteri hoĩcs
raptores. miusti. adultĩ.

Expanded text:
uo homines ascenderunt in templum, ut orarent. Unus Pharisaeus et alter Publicanus. Publicanus humiliter orans, ad illa praefatae vdicitur: Deus autem non faciet vindictam electorum suorum clamantium ad se? Pharisaeus autem merita jactans ad ea de quibus terribilis in conclusione sententia subditur: Verumtamen Filius hominis veniens, putas inveniet fidem in terra? Pharisaeus stans, haec apud se orabat: Deus, gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri hominum, raptores, injust
Abbreviated transcription (Latin):
custodiam non habebat.
Et quid prodest quod con¬
tra hostium insidias: pe¬
ne tota cuutas caute cu¬
stoditur. si unum foramẽ
relinquitur apertum un¬
de ab hostibus intretur:
et publicanus a longe
stans nolebat nec oculos
ad cclum leuare. sed peu¬
ciebat pectus suum dicẽs.
Deus propicius esto in pec¬
catori. Dico uobis: descẽ¬
dit hic iustificatus in do¬
mum suam ab illo. Qnͣ¬
tam uenie fiduciam di¬
gne penitentibus prebet
qͣd̃ publicanus qui rea¬
tum sue nequicie ꝑfecte
cognouit. fleuit confessꝰ
est: et si non iustus ad tẽ¬
plum uciit: iustificatꝰ

Expanded text:
custodiam non habebat, custodiam non habebat, et quid prodest, quod contra hostium insidias pene tota civitas caute custoditur, si unum foramen apertum relinquitur, unde ab hostibus intretur. Et publicanus a longe stans nolebat nec oculos ad coelum levare, sed percutiebat pectus suum, dicens: Deuscatori. Dico vobis, descendit hic justificatus in domum suam ab illo. Quantam veniae fiduciam digne poenitentibus praebet, quod publicanus, qui reatum suae nequitiae perfecte cognovit, flevit, confessus est, et si injustus ad templum venit, justific
Abbreviated transcription (Latin):
uatuor sunt specie ᷤͤ.
quibus omnis tu¬
mor arrogantium demõ¬
stratur: cũm bonum a se¬
mctipsis se habere estinãt.
aut sibi datum desuper cre¬
dunt: sed prosius se hoc
accepisse meritis putant
aut certe cum iactant se
habere quod non habent
aut despectis cetens singu¬
lanter inderi appetunt ba¬
bere quodhabent. Qua ꝑ¬
phariscus iste iactancie
peste laborasse deprebendi¬
tur. qui ideirco de templo
absq iustificacione descẽ¬
dit. quia bonorum ope¬
rum merita sibi quasi
singulariter tribuens:
oranti publicano se pre
de ostensis sibi celi anima¬
libus scribit. et totum
corpus plenum oculis
in circuitu ipsorum qua¬
tuor. Corpora quippe ani
scribuntur. quia scõrum
accio ab omm parte cui¬
cuispecta est. bona deside¬
rabiliter prouidens: ma¬
la solerter cauens. Cc .ix.¬
Eo nos sepe dum a¬
liis rebus incendi¬
mus sic ut alia negliga¬
mus. et ubi negliginis.
ibi proculdubio ocłm ñ
habemus. Nam ccce pha¬
riscus ad exhibendam ab¬
crat: scd ad humilitatis

Expanded text:
uatuor sunt species, quibus omnis tumor arrogantium demonstratur. Cum bonum aut a semetipsis habere aestimant, aut si sibi datum desuper credunt, pro suis se hoc accepisse meritis putant, aut certe cum jactant se habere, quod non habent, aut despectis caeteris singulariter videri appetunt habere quod habent, qua Pharisaeus istae jactantiae peste laborasse deprehenditur, qui idcirco de templo absque justificatione descendit, quia bonorum operum merita sibi quasi singulariter tribuens, oranti publicano se praede ostensis sibi coeli animalibus scribit: Et totum corpus plenum oculis in circuitu ipsarum , quatuor corpora quippe animscribuntur, quia sanctorum actio ab omni parte circumspecta est bona desiderabiliter providens, mala solerter cavens. ed nos saepe dum aliis rebus intendimus, fit ut alia negligamus, et ubi negligimus, ibi procul dubio oculum non habemus. Nam ecce Pharisaeus ad exhibendam aberat, sed ad humilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
taciones urbis: et unus¬
quisq uas interfeccio¬
nis habet in manu sua.
Et ecce sex uiri ueniebant
de uia porte superioris q̃
respicit ad orientem et
uniuscunisq uas inte¬
ntus in manu eius Uir
quoq unus in medio
corum uestitus lincis. ⁊
atramentarium scrip¬
toris et renes cius. Et in¬
ta est de cherub que crat
super cum ad lumen do¬
mus. Et uocauit iurũ
qui indutus crat lincis
st attramentarium scͥp¬
toris habebat in lumbiᷤ
suis. Et dixit dominus
ad eum. Transi per medi¬
am ciuitatem in medio
icrusalem et signa thau
super frontes iurorum.¬
et gementium et dolen¬
ciũm et super cunctis ab¬
hominaciombus que
fiunt in medio eius. Et
illis dixit: audiente me.
Transite per cuutatem se¬
quentes cum: et ꝑeutite.

Expanded text:
tationes urbis, et unustationes urbis, et unusquisque vas interfectionis habet in manu sua. Et ecce sex viri veniebant de via portae superioris, quae respicit ad aquilonem: et uniuscujusque vas interitus in manu ejus: Vir quoque unus in medio eorum vestitus lineis, et atramentarium scriptoris ad renes ejus. Et inta est de cherub, quae erat super eum ad limen domus: Et vocavit virum, qui indutus erat lineis, et atramentarium scriptoris habebat in lumbis suis. Et dixit Dominus ad eum: Transi per mediam civitatem in medio Jerusalem: et signa thau super frontem virorum gementium et dolentium super cunctis abominationibus, quae fiunt in medio ejus. Et illis dixit, audiente me: Transite per civitatem sequentem eum, et percutite:
Abbreviated transcription (Latin):
ad me. Adhuc conuersuᷤ
iidebis abhominacio¬
nes maiores quas isti
faciunt. Et introduxit me
per ostium porte domus
domini. quod respiciebat
adaquilonem. Et eccei¬
bi mulieres sedebant plã¬
gentes ad onydem. Et dix
ad me. Certe uidisti fili
hominis:adhuc conuer¬
sus uidebis ahominaci¬
ones maiores his. Et in¬
troduxit mei atrium
domus domini interius
et ecce in ostio templi dm̃
inter uestibulum et alta¬
re quasi iuginti quinq
uiri. dorsa habentes contͣ
templum domini. et fa¬
cies ad orientem. et adora¬
bant adortum solis. Et
dicit adine. Certe iudisti
fili hominis: Nunquid
leue est hoc doiui iuda
ut facerent abhominaci¬
ones istas quas fecerũt
hic: quia replentes terrã
miquitate conucisi sunt
ad mitandumme. Et ec¬
ce applicant raium ad
nares suas.Ergo et ego
faciam in furore: non
parcet oculus ieus nec
miscrebor: et cum clama¬
uerint ad aures incas uo¬
ce magna ñ exaudiã cos. et
exclauit in auribus meis.
uoce magna dicens. Ap
propinquaucrunt uisi¬

Expanded text:
ad me adhuc conversus videbis abominationes maiores quas isti faciunt et introduxit me per ostium portae domus Domini quod respiciebat ad aquilonem et ecce ibi mulieres sedebant plangentes Adonidem et dixit ad me certe vidisti fili hominis adhuc conversus videbis abominationes maiores his et introduxit me in atrium domus Domini interius et ecce in ostio templi Domini inter vestibulum et altare quasi viginti quinque viri dorsa habentes contra templum Domini et facies ad orientem et adorabant ad ortum solis et dixit ad me certe vidisti fili hominis numquid leve est hoc domui Iuda ut facerent abominationes istas quas fecerunt hic quia replentes terram iniquitate conversi sunt ad inritandum me et ecce adplicant ramum ad nares suas ergo et ego faciam in furore non parcet oculus meus nec miserebor et cum clamaverint ad aures meas voce magna non exaudiam eos et clamavit in auribus meis voce magna dicpropinquaverunt visi
Abbreviated transcription (Latin):
enturus in caine
dominus. et redẽp¬
tor ñr multos dispensaci¬
onis sue testes premisit
et nuncios qui diuersis
temporibus diuersis is¬
ralitice plebis tribubus
orti non diuersa fide. scd
uno cedemqz per omma
senfu eiusdem in carnaci¬
oms cius misterium ꝓ¬
phetando precinerent l o¬
rum ultimis et quasili¬
mes quidam legis et eu¬
uangelu figure et uerita¬
tis iohannes apparuit
domino attestante qui
ait. Lex et prophete usq
ad iohannem ex eo regnũ
dei cuuangelizatur. Unde
eciam plusqmͣ propleta
dictus est. quia quem ce¬
teri a longe prophetando
solum predixerant ille
et primo uenturum si
Qui certe gracia dispensa
fuit enm sacerdos sicut ex
leccione euuangelica au¬
diuimus nommez acha¬
rias de uice abya. et uxor
illi de filiabus a aron: Et
nomeu cius elysabeth.
ante deum. Iustis quippe
parentibus est genitus.
ut co confidentius iustici¬
c precepta populis darct.
quo hec ipse non quasi
nouicia didicisset: sed ue¬
lut hereditario iure a pro¬

Expanded text:
enturus in carne Dominus et Redemptor noster multos dispensationis suae testes praemisit et nuntios, qui diversis temporibus diversis Israeliticae plebis tribubus orti, non diversa fide, sed uno eodemque per omnia sensu, ejusdem incarnationis mysterium prophetando praecinerent. Horum ultimus et quasi limes quidam legis et Evangelii, figurae et veritatis Joannes apparuit, Domino attestante qui ait: Lex et prophetae usque ad Joannem, ex eo regnum Dei evangelizatur . Unde etiam plus quam propheta dictus est, quia quem caeteri a longe prophetando solum praedixerant, ille et primo venturum proonstravit. Qui certe gratia dispensatFuit enim sacerdos, sicut ex lectione evangelica audivimus, nomine Zacharias, de vice Abia, et uxor illi de filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth. ante Dominum. Justis quippe parentibus est genitus, ut eo confidentius justitiae praecepta populis daret, quo haec ipse non quasi novitia didicisset, sed velut haereditario jure a pro
Abbreviated transcription (Latin):
Ious corpore tempus sic
credimus celicas recessissz
gis sibi commissi custodi¬
as optune seruans. et lec¬
cioni assidue studium
dans: inter cetera reperit ĩ
libris brati ac precellentis
suni gregorii romani an¬
tistitis. q̃uomodo sanctꝰ
ac deo dilectissimus bñdic¬
tus agonis sui cursum.
in bencuentana prouin¬
cia consummauerit. Re¬
cordansqz quia idem ue¬
nerabilis pater oraculo
diumo commonitus. p̾¬
udensq futuros casus
predixerit illud monaste¬
num funditus euerten¬
dum. et quod ille spiritali-¬
bus oculis. iste oculis car¬
neis patratum conspicie¬
bat. misit ad predictam
pro unciam. unum ex
commilitomibus suis¬
nomine aygulphũ mo¬
nachum. Sic namq si
latum dicebat ut predic¬
tus iir illic pergens corpꝰ
iam dicci transfcrret bene¬
dicti.

Expanded text:
dus corpore exemptus sicut credimus coelicas recessisset gis commissi custodias optime servans et lectioni assidue studium dans, inter caetera reperit in libris beati ac praecellentissimi viri Gregorii Romani antistitis, quomodo sanctus ac Deo dilectus Benedictus agonis sui cursum in Beneventana provincia consummaverit: recordansque quia isdem venerabilis Pater, oraculo divino admonitus praevidensque futuros casus, praedixerit illud monasterium funditus evertendum, et quod ille spiritualibus oculis, iste oculis patratum carneis conspiciebat, misit ad praedictam provinciam unum ex commilitonibus nomine Aigulfum monachum. Sic namque sinitus dicebat, ut praedictus vir illuc pergens, corpus jam dicti transferret Benedicti.
Abbreviated transcription (Latin):
cam dominio subiu¬
gandi. Cuius incolas oc¬
culto deus iudicio euis
mucrom tradidit feric̃dos.
trtendens cruudelitatem be¬
neuantanam agressa est
expugnare prouinciam.
Cuius ibes terre cocquãs
monastia uillasq popu¬
lans non minimas xp̃i¬
anorum strages dedit.O¬
ues cium dominicas ab
ouilibus exclusas. diu̾¬
sa cede laccrans ouilia do¬
mun cuertebat. ita ut ĩ
heremi uastitatem loca
prius desiderabilia conu̾¬
sa uiderentur.lc .ii.¬
ude inter octera faci¬
nora sua monasterium
exuiiii patris benedicti de¬
populans rebus omnib
inhabitabile. reddidit. Qd̃
quomodo accident legenti
brati gregorii sccundum
dialogorum librum cla¬
pera claro stilo prosccutus
inter cetera narrat cum
prophecie spiritu cogno¬
uisse. atqz preminciasse.
ablatis rebus omnibus
idem monasterium cuer¬
sum ui

Expanded text:
eam dominio subjugandi, cujus incolas occultum Dei judicium ejus mucroni tradidit feriendos. extendens crudelitatem, Beneventanam aggressa est expugnare provinciam, cujus urbes terrae coaequans, monasteria villasque depopulans, non minimas Christianorum strages dedit. Oves enim Dominicas ab ovilibus exclusas diversa caede lacerans ovilia Domini evertebat, ita ut in eremi vastitatem loca prius desiderabilia conversa viderentur. Unde inter caetera facinora sua monasterium eximii Patris Benedicti depopulans, rebus omnibus inhabitabile reddidit. Quod quomodo contigerit, legenti B. Gregorii secundum Dialogorum librum clapera claro stylo persecutus, inter caetera narrat eum prophetiae spiritu cognovisse atque praenuntiasse, ablatis rebus omnibus idem monasterium eversum i
Abbreviated transcription (Latin):
q globus nec dum iuba¬
re suo mundi spacia ãpla
compleret: ad locura in-¬
trepidus properat. cuis
notator ectiterat. Ibiq
sicut longe optauerat cũc¬
ta mucniens prosperato¬
riitineris sui grates m̃nu¬
meras rependit. lc .uiii.¬
amqz locum adiens
loculũ ibidem inuenit
crterius quidem uilem:
interius autem retinen¬
tem magni precii mar¬
gantam. Pro foribus aut̃
petre sciliez superposite. pre¬
fixa erant notamma. quo¬
rum interius busta iace¬
bant. His sicut du opta¬
uerat muentis patefactis¬
qz a latere euacuatoq lo¬
cello. thesaurum iuentũ
uinus sporte condusit si¬
ni. Que sporta hactenus
penes nos. quasi noua
habetur. Quibus patratiᷤ
omnibus in prouisi as¬
sunt socu: quos supra ser¬
mo retulit a cenomanm¬
ca urbe profectos: ⁊ dẽ que¬
rentes et ipsa non quesi¬
ta dui benediecione fru¬
strati. Tuncq primum
sibinet mutuo patefe¬
ceret sui itincris causain.
quia scilicet. et ipsi reue¬
lacione diuma ãmoni¬

Expanded text:
que globus, necdum jubaque globus, necdum jubare suo mundi spatia ampla compleret, ad locum intrepidus properat cujus notator exstiterat: ibique sicut longe optaverat cuncta inveniens, prosperatori itineris sui grates innumeras rependit. Namque locum adiens loculum ibidem invenit, exterius quidem vilem, interius autem retinentem magni pretii margaritas. Pro foribus autem petrae scilicet superpositae praefixa erant notamina, quorum interius busta jacebant. His sicut diu optaverat inventis, patefacto a latere evacuatoque locello, thesaurum inventum unius sportellae conclusit sinu, quae sporta hactenus penes nos quasi nova habetur. Quibus patratis omnibus improviso adsunt socii, quos supra sermo retulit a Cinomanica urbe profectos, quaerentes et ipsi non quaesita diu benedictione frustrati. Tuncque primum sibimet mutuo patefecere sui itineris causam, quia scilicet et ipsi revelatione divina admoni
Abbreviated transcription (Latin):
ciones expedicioni operã
dedit. certans ocius perfi¬
cere quod sibi iniunctũ
fuerat sanctum manda¬
tum. T̃andem itaq per̃¬
uenit ad locum castri. qd̾
uocatur cassinum. Ibidẽ¬
q paulisper itincri finẽ
imponens expectabat e¬
uentum rei: orans illũ
qui usionem superius
prolatam reuelare dig¬
natus fuerat. quiq se
ad hoc opus destinauerat:
ut non iuacuum tantũ
iter consumi uellet. sed si¬
cut promiserat tecam the¬
sauri sui ei reuclare digͣrt.¬
bis quidem fidem dãs
ardens autem desiderio qͥe
ceptorum senis. haut se¬
gnis obtemperator extitit.
Namq predicte solitudi¬
nis plagam respiciens.
conspicit emius locum
lumine claro micantem
tantum lummnaribus fa¬
cibusq dẽsis locus aliquiᷤ
perfusus illustratur. Qui¬
bus uisis reuerendus he-¬
ros gaudio amplissimo
repletus. mundi gub̾na¬
tori. et seculorum rectori
benedicens: in hisdẽ lau¬
dibus noctis terminum
expectabat. Qui cum diu
prestolatus affiuisset soliᷤ¬

Expanded text:
tionibus, expeditioni operam tionibus, expeditioni operam dedit, certans ocius perficere quod sibi injunctum fuerat sanctum mandatum. Tandem itaque pervenit ad locum castri quod vocatur Cassinum: ibidemque paulisper itineri finem imponens, exspectabat eventum rei, orans illum qui visionem superius prolatam revelare dignatus est, quique se ad hoc opus destinaverat, ut non in vacuum tantum iter consumi vellet, sed sicut promiserat thecam thesauri sui ei revelare digbis fidem dans, ardens autem desiderio, prieceptorum senis haud segnis obtemperator exstitit. Namque praedictae solitudinis plagam respiciens conspicit eminus locum lumine claro micante, ceu cum luminaribus facibusque densis locus aliquis perfusus illustratur. Quibus visis reverendus heros gaudio magno repletus mundi Gubernatori et saeculorum Rectori benedicens in iisdem laudibus noctis terminum exspectabat. Qui cum diu praestolatus affuisset, solis
Abbreviated transcription (Latin):
in cenomanica
urbe apparuit uisio ut sci¬
licet per gentes et ipsi in
canidem̃ prouinciam cor¬
pus transferrent sororis
sancti benedicti scolastice
nomine. ut quos unius
hore habebat spacium si¬
mul transferendi osten¬
derentur. Cum igitur utrũ¬
qz laboraretur. quatinus
uisionis manifestate ñ
dicta cenomannica urbe
egressi oraculi diuini au¬
ditores carpebant iter y¬
taliam ducens. Diuer-¬
tentesq in monasteriũ
floriacum hospitandi gͣ¬
cia compererunt prefatũ
uencrabilem uirum ay¬
gulphum preceptis ab¬
batis sui obsequentem:
statint peragere. Iuctis¬
q simul tam diu indiui¬
sibiliter sibi adhesere. quo¬
usqz romain uenientes
brati petri basilicam ora¬
turi intrarent. At cum ĩ
cadem urbe sub obtentu
nuisendorum scõrum lo¬
corum a se inuicem di¬
uiderentur ut rei habet
ucritas. negocium quod
ceperãt perfecturi: memo¬
ratus aygulphus int̾imiᷤ¬
sis interim hisq palam
ostentauerat uelle locoꝵ
scilicet sanctorum cireui¬

Expanded text:
in Cenomanica urbe apparuit visio, ut scilicet pergentes et ipsi in eamdem provinciam, corpus transferrent sororis S. Benedicti, Scholasticae nomine, ut quos unius urnae habebat spatium, simul transferendi ostenderentur. Cum igitur utrinque laboraretur, quatenus visionis manifestae non dicta Cenomanica urbe egressi, oraculi divini auditores carpebant iter Italiam ducens: divertentesque in monasterium Floriacum hospitandi gratia, compererunt praefatum venerabilem virum Aigulfum praeceptis abbatis sui obsequentem istatuunt peragere, junctique simul tandiu indivisibiliter sibi adhaesere, quousque Romam venientes B. Petri basilicam oraturi intrarent. At cum in eadem urbe sub obtentu visendorum sanctorum locorum a se invicem dividerentur, ut rei autem habet veritas, negotium quod coeperant perfecturi; memoratus Aigulfus intermissis interim his quae palam ostentaverat velle, locorum scilicet sanctorum circui
Abbreviated transcription (Latin):
ut scruetur: quia studiũ
celestis desideni a malignis
spirtibus custodie nõ suf¬
ficit: qui hoc ab humanis
laudibus non abscondit.
triam pergimus. Maligni
autem sp̃e: iter nr̃m quasi
quidam la trunculi obsidẽt.
desiderat: qui thesau¬
Hoc autem dico non ut ꝓ¬
ximi opera nr̃a non uideãt:
cum scriptum sit uideant
opera ura bona: et glorificẽt
patrem nr̃m qui in celis ẽ.
Sz ut per hoc quod agunuᷤ.
laudes exterius non quera¬
mus. Sic autem sit opus¬
nr̃m in publico: quatinuᷤ
intencio mancat in occul¬
to. ut et de bono opere proxi¬
mis prebcamus exemplũ:
et tamer per intencionem
qua deo soli placere queri¬
mus: semperoptemus se¬
cretum. Thesauiis autem:
celeste ẽ desidenum. ager u̾o
in quo thesaurus abscon-¬
ditur. disciplina studii ce¬
lestis. Quem profecto agrũ
uenditis omnibus com¬
parat qui uoluptatibus
carnis renunciat: cuncta
sua desideria per discipline
celestis custodiam calcat:
ut nichil iam quod caro
blanditur libeat: nichil ꝙ

Expanded text:
quia studium coelestis desiderii a malignis spiritibus custodire non sufficit, qui hoc ab humanis laudibus non abscondit. triam pergimus. Maligni autem spiritus iter nostrum, quasi quidam latrunculi, obsident. desiderat, qui thesauHoc autem dico, non ut proximi opera nostra non videant, cum scriptum sit: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est , sed ut per hoc quod agimus laudes exterius non quaeramus. Sic autem sit opus in publico quatenus intentio maneat in occulto, ut et de bono opere proximis praebeamus exemplum, et tamen per intentionem, qua Deo soli placere quaerimus, semper optemus secretum. Thesaurus autem coeleste est desiderium, ager vero in quo thesaurus absconditur disciplina studii coelestis. Quem profecto agrum venditis omnibus comparat, qui, voluptatibus carnis renuntians, cuncta sua terrena desideria per disciplinae coelestis custodiam calcat, ut nihil jam quod caro blanditur libeat, nihil quod
Abbreviated transcription (Latin):
auci tamen et non¬
nulli ex cpiscopis.
ad constituendum anti¬
stitem fuerant aduocati
impic repugnabant di¬
centes. scilicẽt contempti¬
bilem cẽ personam: indi¬
gnum esse episcopatu ho¬
minem uiltu despicabi¬
lem. ueste sordidum. cri¬
ne deformen. Ita a popu¬
lo sentencie sanioris. hec
illorum irrisa dementia
est: qui dum illustrem
uirim. uituperare cupi¬
unt predicabant. Nec uo¬
aliud hiis facere li cuit. quã
quod populus dommo
uolente cogebat.

Expanded text:
auci tamen, et nonnulli ex episcopis, qui ad constituendum antistitem fuerant evocati, impie repugnabant, dicentes scilicet: contemptibilem esse personam, indignum esse episcopatu, hominem vultu despicabilem, veste sordidum, crine deformem. Ita a populo sententiae sanioris haec illorum irrisa dementia est, qui illustrem virum dum vituperare cupiunt, praedicabant. Nec vealiud his facere licuit, quam quod populus Domino volente cogebat.
Abbreviated transcription (Latin):
nomen cus sainuel: co
quod a dommo postulas¬
set cum. Ascendit autem
uir cius helchana. et ommiꝰ
domus cuis ut immola¬
ret domino hostiam sollep¬
nem. et uotum sinum. et
anna non asceudit. Dixit
cnum uiro suo. Non uadã
doncc ablactetur filius me¬
us. et ducam cum et appa¬
reat ante conspectum dr̃n.
fac quod bonum tibi ui¬
detur. et mane donec ablac¬
tes cum: Precorqz ut im¬
pleat dominus uerbum
suum. Mansit crgo mu¬
lier et lactauit filium su¬
um donee amoueret eum
tribus mediis farine. Et
amphora uini et adduxit
cum ad domum dm̃ in
sylo. Puer autem crat infã¬
tulus. et inimolauerunt
uitulum. et obtularunt
puerum hely. Et ait anna.
sum illa mulier que stcti
coram te hic. orans dñm
pro puero isto. Oraui et
dedit michi dominus pe¬
ticionem quam postula¬
ui cum. Idcirco et cum cõ¬
mendaui domino. cunctis
diebus quibus fuerit acco¬
modatus domino. Et abiit¬
belchana ramatha ĩ domũ
suam. Puer autem erat in
conspectu domini: ante fa¬

Expanded text:
amuel, eo quod a Domino postulasset eum. Ascendit autem vir ejus Elcana, et omnis domus ejus, ut immolaret Domino hostiam solemnem, et votum suum, et Anna non ascendit: dixit enim viro suo: Non vadam, donec ablactetur infans, et ducam eum, et appareat anteFac quod bonum tibi videtur, et mane donec ablactes eum: precorque, ut impleat Dominus verbum suum. Mansit ergo mulier, et lactavit filium suum, donec amoveret eum tribus modiis farinae, et amphora vini, et adduxit eum in domum Domini in Silo. Puer autem erat adhuc infantulus: et immolaverunt vitulum, et obtulerunt puerum Heli. Et ait  Vulgsum illa mulier quae steti coram te hic orans Dominum. Pro puero isto oravi, et dedit mititionem meam quam posulavi ei. Idcirco et ego eum commodavi Domino cunctis diebus quibus fuerit accommodatus Domino. » Elcana Ramatha in domum suam: puer autem erat minister in conspectu Domini ante fa
Abbreviated transcription (Latin):
in populo. insuper et duo
filii tui mortui sunt. ofni.
et phynees et archa dei cap¬
ta est. Cumqz ille noĩasset
archain dei cecidit de sella
retrorsum nixta ostium ⁊
fractis ceruicib mortuus
rdicauitqz sainuel
filios isracl in mas¬
phat. et audierunt
phylistiim ꝙ congregati
essent filii istł̃ in masphat.
et ascenderunt sa trape phy
listinorum ad israel. Quod
cum audissent filii isracl.
timucrunt a facie phylisti
muel. Ne cesses clamare ꝓ
nobis ad dñm deum nr̃m:
nt saluet nos de manu phy¬
listinorum. Tulit autem
samuel agnum lactentem.
et obtulit illum holocau¬
stum integrum domino.
Et clamaint samuel ad do¬
minum proisrl̃. et exaudi¬
uit cum dominus. Factũ
est autem cum sainuel of¬
ferret holocaustum phyliste¬
os mnire prelium contra is¬
racl. Intonuit autem dñs
fragore magno in die illa
super phylisteos. et ext̾ruit
cos: et cesi sunt a facie isrł.
Egressiq uiri ifracl de mas

Expanded text:
in populo. Insuper et duo in populo. Insuper et duo filii tui mortui sunt, Ophni et Phinees; et arca Dei capta est. Cumque ille nominasset arcam Dei, cecidit de sella retrorsum juxta ostium, et, fractis cervicibus, mortuusudicavitque Samuhel filios Israhel in Masphat et audierunt Philisthim quod congregati essent filii Israhel in Masphat et ascelisthinorum ad Israel. Quod cum audissent filii Israel, timuerunt a facie Philisthimuel: Ne cesses clamare pro nobis ad Dominum Deum nostrum, ut salvet nos de manu Philisthinorum. Tulit autSamuel agnum lactentem unum, et obtulit illum holocaustum integrum Domino, et clamavit Samuel ad Dominum pro Israel, et exaudivit eum Dominus. Factum est autem, cum Samuel offerret holocaustum, Philisthaeos iniere praelium contra Israel: intonuit autem Dominus fragore magno in die illa super Philisthim, et exterruit eos, et caesi sunt a facie Israel. Egressique viri Israel de Mas
Abbreviated transcription (Latin):
scruicrunt nobis. Confor¬
tamin et bellate. Pugna¬
sus est israel. et fugit umᷤ
de isrł triginta milia pedi¬
tum. et archa dei capta est.
Duo quoq filii hely mor¬
tui sunt ofui et phinees.
Currens igitur uir de ben¬
iamin ex acie. uenis in sy¬
lo in die illo. scissa ueste. ⁊
conspersus puluere caput.
Cumqz uenisset hely sede¬
bat super sellam contra ui¬
am expectans. Erat enim
cor eius pauens pro arrha
domini. Dir autem ille
postqmͣ ingressus est nũ¬
ciauit urbĩ. et ululauit
omins auitas. Et audi¬
dint hely sonitum cla¬
moris: dixitqz. Quis et
hic sonitus tumultus
huius: At ille festinaint
et uenit: et annnciauit
hely. Hely autem erat nõa¬
ginta et octo annorum. ⁊
oculi cius calligauerant:
et uidere non põterat. Et
dixit ad hely. Egosum qui
ueni de prelio. et ego qui de
acie fugi hodie. Cui ille ait.
Quid actum est fili ii.
Respondens autem ille qͥ¬
nunciabat. fugit inquit
israel coram phylistim.
et ruina magna facta est

Expanded text:
servierunt vobis: conforservierunt vobis: confortamini, et bellate. Pugnasus est Israel, et fugit unusde Israel triginta millia peditum. Et arca Dei capta est: duo quoque filii Heli mortui sunt, Ophni et Phinees. Currens autem vir de Benjamin ex acie, venit in Silo in die illo scissa veste, et conspersus pulvere caput. Cumque ille venisset, Heli sedebat super sellam contra viam spectans. Erat enim cor ejus pavens pro arca Dei. Vir autem ille postquam ingressus est, nuntiavit urbi, et ululavit omnis civitas. Et audivit Heli sonitum clamoris, dixitque: Quis est hic sonitus tumultus hujus? At ille festinavit, et venit, et annuntiavit Heli. Heli autem erat nonaginta et octo annorum, et oculi ejus caligaverant, et videre non poterat. Et dixit ad Heli; Ego sum qui veni de praelio, et ego qui de acie fugi hodie. Cui ille ait: Quid actum est, fili mi? Respondens autem qui nuntiabat: Fugit, inquit, Israel coram Philisthim, et ruina magna fa
Abbreviated transcription (Latin):
iores natu de israel. Qua¬
re percussit nos dominus
hodie coram phylistiim:
Afferamnus ad nos de sylo
archam fedens domini. et
ueniat in medio nr̃i. et sal¬
uet nos de manu mimico¬
rum nr̃orum. Misit ergo
populus in sylo: et tule¬
runt inde archain federis
domini exercituum sedẽtis
super cherubin. Erantq fi
duo filii hely cum archa
federis dei ofni. et phynces.
Cumqz uenisset archa fe¬
deris domini in castra uo¬
ciferatus est populus cla¬
more grandi. et ꝑsonuit
terra. Et audicrunt phyli-¬
stiim uocem clamoris: di¬
uox clamoris magni in
castris hebrcorum: Et co¬
gnouerunt qd̃ archa dñ
uemsset in castra: timuer̃t¬
qz phylistiim dicentes. Ue¬
int deus in castra. Et rage¬
muerunt dicentes. De no
nobis. Non enim fuit tã¬
ta exultacio heri et mdius¬
tercius. de nobis. Quis
nos seruabit de manu de
orum sublimium istoꝵ:
Hii sunt du qui percusseĩt
egyptum omni plaga ĩ
deserto. Confortamin et
estote uiri phylistiim. ne
scruiatis hebrcis: sicut illi

Expanded text:
ores natu de Israel: Quare percussit nos hodie Dominus coram Philistiim? Afferamus ad nos de Sylo arcam foederis Domini, et veniat in medium nostri, ut salvet nos de manu inimicorum nostrorum. Misit ergo populus in Silo, et tulerunt inde arcam foederis Domini exercituum sedentis super cherubim: erantque duo filii Heli cum arca foederis Dei, Ophni et Phinees. Cumque venisset arca foederis Domini in castra, vociferatus est omnis Israel clamore grandi, et personuit terra. T. XI. Et audierunt Philisthim vocem clamoris, divox clamoriscastris Hebraeorum? Et cognoverunt quod arca Domini esset in castris. Timueruntque Philistiim, dicentes: Venit Dominus in castra. Et ingemuerunt, dicentes: Vae nobis: non enim fuit tanta exultatio heri, et nudiustertius: vae nobis. Quis nos servabit de manu Deorum istorum sublimium? hi sunt Dii qui percusserunt Aegyptum omni plaga, in deserto. Confortamini, et estote viri Philistiim: ne serviatis Hebraeis, sicut illi
Abbreviated transcription (Latin):
et stetit et uocaint sicuti uo¬
cauerat secundo. Samuel
samuel. Et ait samuel. Lo
quicumqz audierit timẽt
ambe aures eus. In die
illo suscitabo aduersum
hely omnia que loquut
sum suꝑ domum cius. in¬
cipiam et complebo. Pre¬
dixi enim ꝙ uidicaturus
essem domum cius meter
ripuit cos. Idenro niraui
domui hely: ꝙ non expie¬
tur iniquitas domus ciͦ
uictimis et muneribus
usq meternum. Dormi¬
uit autẽ samuel: usq a
mane. Aperintq ostia do¬
mus domini. et samuel
tunebat indicare insionẽ
hely. Uocauit ergo hely sa¬
muelem: et dixit ci. Sa¬

Expanded text:
et stetit, et vocavit, sicut voet stetit, et vocavit, sicut vocaverat secundo, Samuel, Samuel. Et ait Samuel: Loqquicumque audierit, tinnient ambae aures ejus. In die illo suscitabo adversum Heli omnia quae losum super domum ejus: incipiam, et complebo. Praedixi enim ei quod judicaturus essem domum ejus in aetripuit eos. Idcirco juravi domui Heli, quod non expietur iniquitas domus ejus victimis et muneribus usque in sempiternum. Dormivit autem Samuel usque mane, apperuitque ostia domus Domini. Et Samuel timebat 262 indicare visionem Heli. Vocavit ergo Heli Samuelem, et dixit ei
Abbreviated transcription (Latin):
uer autem sainuel
ministrabat dño
mo domini crat preciosus.
in diebus illis non erat
uisio manifesta. Factum
est ergo in die quadam. lx¬
ly iacebat in lecto suo. et o
Samuel autem dormiebat
in templo domini.ubi e¬
rat archa dei. Et uocauit do¬
minus samuel. Qui respõ¬
dens ait. Ecce ego. Et cucur¬
rit adhely. et dixit ci. Ccce e¬
go. Uocasti enim me. Qui
tere et dormi. Et abiit:⁊ dor¬
miuit. Et adiecit domimu
uocare rursum samuel.
Consurgensqz samuel a¬
but ad hely. et dixit. Ecce e¬
go quia uocasti me. Qui
respondit. Non uocaui te
fili mi: reucrt̾e et dormi.
Porro samuel nondum
sciebat dominum. neq re¬
uelatus fuerat et sermodo¬
mini. Et adiecit domimuꝰ
et uocauit ad huc samuel
tercio. Qui consurgens a¬
biit ad bely: et ait. Ecce ego:
quia uocasti me. Intellex̃
ergo hely quia dominus
uocaret puerum: et ait
ad samuel. Uade et dormi.
Et si deinceps uocauerit te:
dices. Lequert domine: qr
audit seruus tuus. Abiit
ergo samuel: et dormiuit

Expanded text:
uer autem Samuel ministrabat Domino mo Domini erat pretiosus in diebus illis, non erat visio manifesta. Factum est ergo in die quadam, Heli jacebat in lectSamuel autem dormiebat in templo Domini, ubi era, quae dicit: Et vocavit Dominus Samuel. Qui respondens ait: Ecce ego. Et cucurrit ad Heli et dixit: Ecce ego: vocasti enim me. Qui tere, et dormi. Et abiit, et dormivit. Et adjecit Dominus vocare rursum, Samuel. Consurgensque Samuel, abiit ad Heli et dixit ecce ego quia vocasti me qui respondit non vocavi te fili mi revertere et dormi porro Samuhel necdum sciebat Dominum neque revelatus fuerat ei sermo Domini et adiecit Dominus et vocavit adhuc Samuhel tertio qui consurgens abiit ad Heli et ait ecce ego quiaigitur Heli quia Dominus vocaret puerum, et ait ad Samuelem: Vade, dormi, et si deinceps vocaverit te, dices: Loquere, Domine, quia audit servus tuus. Abiit ergo Samuel, et dormivit
Abbreviated transcription (Latin):
dominus ad te; Oro te ne
cclaueris me. hec faciat t̃
deus et hec addat. si abscõ¬
deris a me sermonem ex
ommnibus uerbis que dic¬
ta sunt tibi. Indicauit ita¬
qz ei samuel uiuersos ser¬
mones: et non abscondͭ
ab eo. Et ille respondit. Do¬
minus est quod bonum
est in oculis suis faciat.
Creuit autem samuel; et
dominus erat cum eo. ⁊ ñ
cecidit ex ommibus u̾bis
cius in terram. Et cogno¬
uit unmuersus israela dã
usq bersabre. qd̃ fidelis sa¬
muel propheta esset dñ.
Et addidit dominus ut ap¬
pareret in sylo. qm̃ reuela¬
tus fuerat dominus saim¬
eli in sylo iuxta uerbum
domini. Et ueiit sermo
samuelis unmuerso ifracli.
in pugnam. Egressusq
est israel obuiam phystiĩ
in preliumr: et castra meta¬
tus est nixta lapidem ad¬
intorii. Porro phylistiim
uenerunt in affech: et in¬
struxerunt aciem contra is¬
rael. ĩnito autem certami¬
ne terga uertit ifrael phy¬
listeis. et cesa sunt in illo
certamine. passim ꝑ agros
quasi quatuor milia uiro

Expanded text:
Dominus? oro te, ne celaveris me. Haec faciat tibi Deus, et haec addat, si absconderis a me sermonem, ex omnibus verbis quae dicta sunt tibi. Indicavit itaque ei Samuel universos sermones, et non abscondit ab eo. Et ille respondit: Dominus est: quod bonum est in oculis suis, faciat. Crevit autem Samuel, et Dominus erat cum eo, et non cecidit ex omnibus verbis ejus in terram. Et cognovit universus Israel a Dan usque Ber-Sabee, quod fidelis Samuel propheta esset Domini. Et addidit Dominus, ut appareret in Silo, quoniam revelatus fuerat Dominus Samueli in Silo, juxta verbum Domini. Et evenit sermo Samuelis universo Israeli. in pugnam: egressus est namque Israel obviam Philisthim in proelium et castrametatus est iuxta lapidem Adiutorii porro Philisthim venerunt in Afec et instruxerunt aciem contra Israhel inito autem certamine terga vertit Israhel Philistheis et caesa sunt in illo certamine passim per agros quasi quat
Abbreviated transcription (Latin):
tur in corde suo. tantum¬
qz labia illius mouchan¬
tur et uox penitus non
audiebatur. Estimauit
igitur hely cam temulen¬
tam. Dixitqz ci. Usq quo
ebria cris: Digere paulisꝑ
uinum quo mades. Re¬
spondens anna. nequaꝙͣ
inquit domine mi. Nain
mulier infelix nimis ego
sum. uinumqz et omñe
quod mebriare potest non
bibi. sed effudi animam
meam in conspectu domi¬
ni. Ne reputes ancillam
tuam quasi unam de fi¬
liabus belial: quia ex mł¬
titudine doloris et mero-¬
ris mci loquuta sum us¬
qz in presens. Tunc hely a¬
it ei. Bade in pace. et domi¬
nus deus israel det tibi pe
gasti cum. Et illa dixit.
ditinam inueniat ancil¬
la tua graciam in oculis
tuis. Et a hiit mulier in
niam suam et comedit.
et nultus cius non sunt
amplius in diuersa mu
tati. Et surrexerunt mane.
et adorauerunt coram do¬
mino raersiq sunt et ue¬
nerunt in domuni suam
raniatha. Cognouit au¬
tem belchana amram uro

Expanded text:
uo, tantumque labia illius movebantur, et vox penitus non audiebatur. Aestimavit igitur eam Heli temulentam, dixitque ei: Usquequo ebria eris: digere paulisper vinum quo mades. Respondens Anna, Nequaquam, inquit, domine mi, nam mulier infelix nimis ego sum, vinumque et omne quod inebriare potest, non bibi; sed effudi animam meam in conspectu Domini. Ne reputes ancillam tuam quasi unam de filiabus Belial: quia ex multitudine doloris et moeroris mei, locuta sum usque in praesens. Tunc Heli ait ei: Vade in pace, et Deus Israel det tibi petgasti eum. Et illa dixit: Utinam inveniat ancilla tua gratiam in oculis tuis! Et abiit mulier in viam suam, et comedit, vultusque illius non sunt amplius in diversa mutati. T. II. Et surrexerunt mane, et adoraverunt coram Domino, reversique sunt, et venerunt in domum suam Ramatha. Cognovit autem Elca
Abbreviated transcription (Latin):
ore clamabat. Recte enim¬
uox dicitur: cuius into¬
nante preconio sacramẽ¬
tum redempcionis hũa¬
ne surda dudum cepit
audire mortalitas. Ut
enim uenerandus bap¬
tista mutus pri aperit
linguam aures hominũ
salutaris gracie innoua¬
uit auditu. Tu autem

Expanded text:
ore clamabat. Recte vore clamabat. Recte vox dicitur, cujus intonante praeconio sacramentum redemptionis humanae, surda dudum coepit audire mortalitas. Ut enim venerandus Baptista muto patri aperuit linguam, ita aures hominum salutaris gratiae innovavit auditum. Clamat autem
Abbreviated transcription (Latin):
tur. cognaturum uicĩo¬
rum hesitaret arbitrium:
proprietatem ueri noĩs
quam angelo dictante
didicerat. recepta subito
nis pater mutus aperu¬
it.Ut cuius natiuitatẽ
expectabat nati uocabu¬
lum loqueretur et agno¬
sceret anxius quod senex
per cum se sibi redditum
quem de se non credid̾at
nasciturum: nec dubi¬
taret ultra celitus illum
uel repromissum fuisse
uel natum cuius cau¬
sa et amisisse probabat.¬
religione gloriosi¬
us. quid hac insignius
fide in qua sterilis conci¬
tus loquitur. et in secre¬
to matemorum iuscere
parnuli tocius mundi
gaudia futura preludũt:
Nec enum poterat ueteri
sub lege ordinem suum
mortalis seruare natu¬
ra: quando per nouam
diuinitatis graciam no¬
uum sa luti omnium
misterium parabatur le.
de quo propheta¬
uit ysaias dicens. Rox
clamantis in descrto: pa¬
rate uiam domino rectaᷤ
facite semitas dei nr̃i. Uox
inquit clamantis. Qmͣ
bene uox dicitur. qui ue¬
mientem de celestibus in
carnem hominis unige¬
nitum dei pleno letus

Expanded text:
vuli cognatorum, vicinorumque haesitaret arbitrium, proprietatem veri nominis ejus, quam angelo dictante didicerat, recepta pristinnis, pater mutus aperuit; ut ejus nativitatem exspectabat, nati vocabulum loqueretur, et agnosceret anxius senex, per eum se sibi redditum, quem de se non crediderat nasciturum. Nec dubitaret ultra coelitus illum vel promissum fuisse, vel natum, cujus causa, et amisisse probabatreligione gloriosius? Quid hac insignius fide? in qua sterilis concitus loquitur, et in secreto maternorum viscerum parvuli totius mundi gaudia futura praeludunt; nec enim poterat veteri sub lege ordinem suum mortalis servare naturam, quando per novam Divinitatis gratiam, novum saluti omnium mysterium parabatur. de quo prophetavit Isaias dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Vox, inquit, clamantis; quam bene vox dicitur, qui venientem de coelestibus in carne hominis Unigenitum Dei pleno laetus
Abbreviated transcription (Latin):
hãnes et paulus
xp̃ianos ad se inuitãsss
ordinaucrunt de omnibz
que relmquere pottrans.¬
ac per totos decem dies in¬
cessanter dic noctuqz ele¬
mosimis insistebant: di¬
e ucro un decima sunt cõ¬
stricti intra domum suã.
campidoctor ad cos cum
militibus hora cenandi.
Qui ingressus mueuit
cos orantes et dixit cis.
Dominus nr iulianus
statunculum aurcum
iouis ad uos misit: ut
adorctis illud et thura ĩ¬
cendatis .ci. Quod si non
feceritis ambo modo gla¬
dio feriam. Non enm de¬
cet uos intra aulam mi¬
tritos: ut publice occida-¬
mini.iohannes et paulꝰ
dixerunt. Iulianus si tu¬
us est dominus habeto
pacem cum illo nobis
aute alius deus non
est nisi unꝰ deuᷤ pater et fi¬
lius et spiritus sanctus.
quem ille negare non
timuit. Et quia semel a
facie dei proiectus est: ułt¬
et alios secum in interi¬

Expanded text:
oannes et Paulus Christianos ad se invitantes, ordinaverunt de omnibus quae relinquere poterant, per totos decem dies incessanter die noctuque eleemosynis insistentes. Die vero undecima sunt constricti intra suam domum. compiductor ad eos cum militibus hora coenandi. Qui ingressus, invenit eos orantes, et dixit eis: Dominus noster Julianus statunculum aureum Jovis ad vos misit, ut adoretis illud, et thura incendatis. Quod si non feceritis, ambo modo gladio feriemini. Non enim decet vos intra aulam nutritos, publice occidamini. Joannes et Paulus dixerunt: Julianus si tuus est Dominus, habeto partem cum eo: nobis autem dominus alius non est, nisi unus Deus, Pater et Filius et Spiritus sanctus, quem ille negare non timuit. Et quia semel a facie Dei projectus est, vet alios secum in interi
Abbreviated transcription (Latin):
et claudins umna
cum castorio uictorino.
et symphoriano dum cor¬
pora scõrum pora tyben¬
na requirerent a persecuto¬
ribus tenti sunt: et ad ur¬
bis prefectum ꝑducti sũt.
bianus. qui cõs
hortatus est ad sacrifican¬
dũ et per decem dies mi¬
ius cos st blandiciis agẽ.
in nullo penitus potuit
comoucre. Tunc fecit de
his suggestionem impe¬
ratoribus qui iusscrunt
cos tertio torqueri. le. iii.¬
um nulla racione
formentis compl̾¬
si cederent nssit cos ĩ me¬
dio mari precipites dari.
Inmensis itaq artati põ¬
deribus pelagi fluctibus
dati sunt: ut in loco mun¬
do inter aquas coronam
martuii celebrarent.:¬

Expanded text:
et Claudius una cum Castorio et Victorino et Symphoriano, dum corpora Sanctorum per ora Tiberina requirerent, a persecutoribus tenti sunt, et ad Urbis praefectum perducti. bianus, qui eos hortabatur ad sacrificandum, et per decem dies minis eos et blanditiis agens in nullo penitus potuit commovere. Tunc fecit de iis suggestionem imperatoribus, qui jusserunt eos usque tertio torqueri. Cumue nulla ratione tormentis compulsi cederent, jussit eos in medio mari praecipites dari. Immensis igitur arctati ponderibus, pelagi fluctibus dati sunt, et in loco mundo inter aquas coronam martyrii celebrarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
scuntir
nde duo ista precla¬
ra diini semmmis
geriuia. in quantam so¬
bolem pullularint. beatoꝵ
tur: que apłicorum eii¬
la trumphorum. urbem
iutilantibus populis am¬
bicrunt. et quasi ex mul¬
tarum honore gemmarũ
conserto uno dyademate
dio dilectissimi diuinituᷤᷤ
nobis ad exemplum pa¬
ciencie et confirmacionẽ
fidei preparato. uiuersa¬
liter quidem in omnium
cellencia pacium merito
est exultancius glorian¬
dum: quos gracia dei in
tantum apiccm interoĩa
ccelesie membra prouexit:
ut cos in corpore cui caput
constitueret lumen oculo¬
rum. d quorum incriti
atq uirtutib que omnẽ
loquendi superant facul¬
tatem. nichil diuersum.
nichil debemus sentue di¬
scretum: quia illos et clec¬
cio pares et labor similes.
et finis fecit equales. Scõ¬

Expanded text:
scuntur. Unde duo ista praeclara divini seminis germina in quantam sobolem pullularint, beatorum tur; quae apostolicorum aemula triumphorum, urbem  lateque rutilantibus populis ambierunt, et quasi ex multarum honore gemmarum conserto uno diademate dio, dilectissimi, divinitus nobis ad exemplum patientiae et confirmationem fidei praeparato, universaliter quidem in omnium cellentia patrum merito est exsultantius gloriandum, quos gratia Dei in tantum apicem inter omnia Ecclesiae membra provexit, ut eos in corpore, cui caput constituerit lumen oculorum. De quorum meritis atque virtutibus, quae omnem loquendi superant facultatem, nihil diversum, nihil debemus sentire discretum: quia illos et electio pares, et labor similes, et finis fecit aequales. S
Abbreviated transcription (Latin):
mundi gloriam querere:
sed totain spem in redemp¬
toris sui aduentum consti¬
tuat. Unde et protinus sub¬
dit. Et uos similes homini¬
bus expectantibus dominũ
suum: quando reuertatur
a nupciis.¬
d nupcias quippe
dominus abiit: qr
lum su pernam sibi mul¬

Expanded text:
mundi gloriam quaerere, mundi gloriam quaerere, sed totam spem in Redemptoris sui adventum constituat. Unde et protinus subditur: Et vos similes hominibus exspectantibus dominum suum, quando revertatur a nuptiis.d nuptias quippe Dominus abiit, quilum, supernam sib