comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
purt iose buamundꝰ collaudauerat impat
fecerant ꝓtendebat. nec ullatenꝰ ⁊ tut
uit alim̃tis & hõib. armis & excubitoris
Comes similit palaciũ cassiani admiraliis
poccupauerat. & tͣrẽ q̃ suꝑ pontẽ ÷ a por
scĩ simeonis sũ moꝑe seruabat. Tante era
ambitiones & simultate s. ut neuter alii
crederet. uter sub palliata ambitione cus¬
te̾ sibi acteptaret. Nec mirũ qͣntũ ad hon¬
rẽ & utilitate.Antiochia siqͥdẽ ciuitas :
pulcherrima &munitissima: &e copio
reodituũ opulentissima. Sunt infra ipsas
qͣltuor montaneȩ satis alte. in qͣrũ tina ss¬
limiori scilicet castellũ ÷ qͦd õi ciuitati ꝓms
Deorsũ ciuitas ÷ decent᷑ edificata: &e duplicia
cirtũ ambita. Murꝰ interior amplꝰ ꝙr mn ał

Expanded text:
ut ipse Buamundus collaudaverat, imperatori fecerant, praetendebat; nec ullatenus pro dunivit alimentis et hominibus, armis et excubitoribus. Comes similiter palatium Cassiani admiralii, quod praeoccupaverat, et turrem, quae super pontem est a portu Sancti Simeonis, summopere servabat. Tantae erant ambitiones et simultates, ut neuter alteri crederet, uter sub palliata ambitione civitatem sibi attentaret. Nec mirum, quantum ad honorem et utilitatem. Antiochia siquidem civitas est pulcherrima et munitissima et copiosorum reddituum opulentissima. Sunt infra ipsam quatuor montaneae satis altae, in quarum una, sublimiori scilicet, castellum est, quod omni civitati prominet. Deorsum civitas est decenter aedificata, et duplici muro circum ambita
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ c̃stantinopoli direxert: ut ao
recipiendã quã calamitosis passionib
adqsierant festinaret. eisq similit᷑
tas pactiones illibatas conseruaret
licet ut ipse comes inremotꝰ in iens
cũ illis ueniret. Hugo magnꝰ huiꝰ cel¬
tioriis otficio functꝰ iuit .s licet mn
expeditione multa manu c̃silioca
moras censemꝰ innectendas. ꝑt̃ ꝗs
uiabilis opposuerit necessitas. Sedi

Expanded text:
torem Constantipolim direxerunt, ut ad urbem recipiendam quam calamitosis passionibus ei acquisierant, festinaret, eisque similiter juratas pactiones illibatas conservaret, scilicet ut ipse comes irremotus in Jerusalem cum illis veniret. Hugo Magnus hujusce legationis officio functus ivit. Sed licet in ipsa expeditione multa manu consilioqumoras censemus innectendas, praeter quas inevitabilis opposuerit necessitas. Sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
sst̃ qͦ duces & farrulie ꝑ finitimas
egiones estiuandi gr̃a: ce egeni eos
setbant᷑ uiuendi causa. Dixẽrant enĩ
diquis egens ÷ & corpore uegetus.
s subsidiabimi. hnfirmi publica stipe
conualuerint sustententur.
nc raimundꝰ piletꝰ de familiaribus

Expanded text:
rgo duces et familiae per finitimas regiones, aestivandi gratia; et egeni eos subsequebantur, vivendi causa. Dixerant enim duces: Si quis egens est et corpore vegetus, s, subsidiabimur. Infirmi publica stipe, donec convaluerint, sustententur. Tunc Raimundus Piletus, de familiaribus
Abbreviated transcription (Latin):
ultũ uerȩ religionis attinebant ibi
ordinauert᷑. Prȩsul albarensis antio chiã n
pppinqͣnte condicto tpe iã eundi in or¬
e ceꝑunt om̃s de imminenti negodis¬
serere ne ulteriꝰ disturbarent᷑ abitu
Uerũ in sopibilis altͣcatio de dñatu ciuo¬

Expanded text:
ultum verae religionis attinebant, ibi ordinaverunt. Praesul Albarensis Antiochiam mispinquante condicto tempore jam eundi in eperunt omnes de imminenti negotio disserere, ne ulterius disturbarentur ab itinere. Verum insopibilis altercatio de dominatu civ
Abbreviated transcription (Latin):
ptata uictoria: & p̃sentis tẽporis
unitas. Multi itats sunt de gente ple
pusillanimi gladio necati: ali uero
iti suffocati. Qui autẽ uiui euasert:
nundo talamaniã rediert᷑ ibiq dies

Expanded text:
optata victoria, et praesentis temporis opportunitas. Multi itaque sunt, de gente plebeia et pusillanimi, gladio necati; alii vero nimia siti suffocati. Qui autem vivi evaserunt, cum Raimundo Talamaniam redierunt, ibique dies
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥcqͥd gͥazarũ in domib ł in foueis
enert̃. rãpacit᷑ abstulert᷑. Sarracenis
endis toto conatu institert᷑: ut uix ali.
uiuere ꝑmiserint. Nullꝰ in tota urbe
s uacabãt a cadauerib. gressus qͦq ui¬

Expanded text:
quid gazarum in domibus vel in foveis invenerunt, rapaciter abstulerunt. Sarracenis perimendis toto conatu institerunt, ut vix aliquem vivere permiserint. Nullus in tota urbe locus vacabat a cadaveribus; gressus qu
Abbreviated transcription (Latin):
uosse ereoebant sic̃ ramunoo pietis ant
cbstitrant Haimundꝰ comes ligneta ent
cinducendũ iuꝑqͣtiuor rotulas ea colloo
uit aiie tante ꝓceritatis ut meniars
m despicorot turriũ qͦq omrtetuor

Expanded text:
osse credebant, sicut Raimundo Pileto antea obstiterant. Raimundus comes ligneam fecit conducendum, super quatuor rotulas eam collocari. Fuit autem tantae proceritatis ut moeniorum culmen despiceret, turrium quoque por
Abbreviated transcription (Latin):
terare guerrã cepit . ce clã c̃sentientib in dige¬
nis depopłari c̃finia & militiã regis lacessere
ateit. Deniq m̃se iunio cũ insigni multitu¬
ine milicũ uenit. ad planchias godefredi uadũ
ulieniȩ fluminis ꝑtͣniuit regiosq pugiles qui
irbẽ custodiebatit ad c̃flictũ lacessut. Audaceuͥ
normanni foras pruꝑunt. diuq dimicauert sed
umerosa hostiũ uintute p̃ualente in urhẽ re¬
ulsi st̃. Iunc cẽ hostes cũ eisdẽ ingressi st̃: qͥa eor
niolentia coherciti municipes portas claudere
ultũ diligebant. ideoq dñatũ eiꝰ magis quam
ormannors affectabant. Municipes aute qͥ
nninĩta regis seruabant : oib necessaniis ple¬
ui abundaþant & iccirco usq ad mortẽ ꝓ dñi sui

Expanded text:
iterare guerram coepit, et, clam consentientibus indigeiterare guerram coepit, et, clam consentientibus indigenis, depopulari confinia et militiam regis lacessere sategit. Denique, mense Junio, cum insigni multitudine militum venit, ad Planchias Godefredi vadum Egueniae fluminis pertransivit, regiosque pugiles, qui urbem custodiebant, ad conflictum lacessiit. Audaces vero Normanni foras proruperunt, diuque dimicaverunt; sed, numerosa hostium virtute praevalente, in urbem repulsi sunt. Tunc etiam hostes cum eisdem ingressi sunt, quia, eorum violentia coerciti, municipes portas claudere multum diligebant, ideoque dominatum ejus magis quam Normannorum affectabant. Municipes autem, qui munimenta regis servabant, omnibus necessariis pleniter abundabant, et idcirco usque ad mor
Abbreviated transcription (Latin):
benigniter & honorifice fusceptꝰ ei causã aduent
sui declarauit. Papa nimirũ ibi tt̃ admodũ occl¬
patꝰ erat. qͥa capuanos qͥ c̃tͣ ricardũ pͥncipẽ suĩ
iordani filiũ rebellauerant eidẽ pacificare
satagebat. qͦs idẽ iuuenis auxilio & animositate rogerii
senis aiuncłi sui siculoꝵ comitis ad deditionẽ ꝑtina¬
cit᷑ cõpulerat. Reuerendus itaq senex int̾ ĩtalos
de quore origine ꝓpagatꝰ fuerat aliasq gs fere
þiennio exulauitꝰ &e ext̃nis auditorib dicax semi¬
niuerbiꝰ sp̃ualit᷑ ꝓfuit᷑. Siqͥs eiꝰ facta seu dietã pleniꝰ
ꝑscrutari uoluerit: in p̃fati libro edmari apud
þeccũ herluii p̃decessoris si repꝑire poterit.
nautũno guilłmꝰ rex postquã cenomannenses
ut dictũ ÷ subeggit. cẽ nor mannicas ad libitũ suũ
es cõposuit. Flante austro ditissimũ albionis
regnũ reuisit. Seq̃nti anno helias post pascha

Expanded text:
benigniter et honorifice susceptus, ei causam adventus benigniter et honorifice susceptus, ei causam adventus sui declaravit Papa nimirum ibi tunc admodum occupatus erat, quia Capuanos, qui contra Richardum, principem suum, Jordani filium, rebellaverant, eidem pacificare satagebat; quos idem juvenis, auxilio et animositate Rogerii Senis, avunculi sui, Siculorum comitis, ad deditionem pertinaciter compulerat. Reverendus itaque senex inter Italos, de quorum origine propagatus fuerat, aliasque gentes, fere biennio exsulavit, et externis auditoribus dicax seminiverbius spiritualiter profuit. Si quis ejus facta seu dicta plenius perscrutari voluerit, in praefati libro Edmari apud Beccum Herluini, praedecessoris sui, reperire poterit. In autumno, Guillelmus rex, postquam Cenomannenses, ut dictum est, subegit, et Normannicas ad libitum suum res composuit, flante austro ditissimum Albionis regnum revisit. Sequenti anno 1099, Helias post Pascha
Abbreviated transcription (Latin):
legatos cũ supplicib epłis regẽ int̃pellans c̃questuse
Sed obdurato corde rex male sanꝰ humili didascalo ñ
paruit : qͥ ꝓpt᷑ ille licentiã eundi romã ab eo petius
Porro tumidus pͥnceps romã qͥdẽ eũ abire ꝑmisit.
s normanniã ne intͣret ꝓhibuit. Heũ quã pri¬
phano tumore cecatꝰ cito ruiturus desipuit. qͥ dei
seruũ a facie tirannidis suȩ fugientẽ uidere
noluit. quẽ posteuo qͥa paulopost ipse seua mori
collapsus ÷ nunquã uidere potuit. Uenerand i
uir iussui pͥncipis obtẽꝑans ꝑ boloniã tͣnsiuit. &
reuerendos secũ itineris comites habuit. baldum
de tornaco beccensẽ monachũ. & cantuariensẽ
edmarũ natione anglicũ qͥ uitã eiꝰdẽ patris
postea diligent᷑ conscripsit ad edificationẽ aĩari
Prefatꝰ p̃sul usq in capuã uberis cãpanie caput labors
osũ iter expleuit. ibiq urbanũ papã inuenit aqͥ

Expanded text:
legatos cum supplicibus epistolis regem interpellans, conquestus est. legatos cum supplicibus epistolis regem interpellans, conquestus est. Sed, obdurato corde, rex male sanus humili didascalo non paruit; quapropter ille licentiam eundi Romam ab eo petivit. Porro, tumidus princeps Romam quidem eum abire permisit, sed Normanniam ne intraret prohibuit. Heu! quam profano tumore caecatus cito ruiturus desipuit, qui Dei servum a facie tyrannidis suae fugientem videre noluit! Quem postmodum, quia paulo post ipse saeva morte collapsus est, nunquam videre potuit. Venerandus vero vir, jussui principis obtemperans, per Boloniam transivit, et reverendos secum itineris comites habuit, Balduinum de Tornaco Beccensem monachum, et Cantuariensem Edmarum, natione Anglicum, qui vitam ejusdem patris postea diligenter conscripsit, ad aedificationem animarum. Praefatus praesul usque in Capuam urbem, uberis Campaniae caput, laboevit, ibique Urbanum papam invenit; a quo
Abbreviated transcription (Latin):
ipiebant nec õe sanguinolent̾as manꝰ a sacris
hibebant. Derunctis N eccłiȩ p̾latis regia ui
tinꝰ succedebant. & qͦq inerario eor repꝑi¬
bant᷑ irreuerent᷑ inuadehant. Cenobiore
indos & ep̃atuũ redditꝰ dñio regis mancipabant :
ce a suꝑstitib archimandritis seu pentificib enorms
petuniȩ uectigal exigebant. Sic immensi censꝰ oneri
ꝓ fas ꝑcꝙ nefas coaceruabant : & regi tͣnsfrecĩi utm
nefaruis seu cõmodis usibs expendent᷑ dest n ab ant
Huiꝰ modi utiq collectionib gͣndia regi xenia p̃sen¬
tabant᷑. qͥb extͣnei ꝓ uana laude ditabant᷑. Filii an
regni ꝓpͥis reb iniuste nudati ẽtristabant᷑ & as
dm̃ qͥ ꝑ aoth ambidextrũ ꝑẽpto eglon rege pin¬
euilsimo de manu moab libauit isrł clamanto
lam̃tabant᷑ Pec uidens sacer anselmꝰ archiẽps
ualde c̃tristatꝰ ¶Iẽ : & opp̃ssis succurrere conatu
ẽ: unde ꝓ multimodis ȩccłarũ afflictionib ꝑ fidelis

Expanded text:
ipiebant, nec etiam sanguinolentas manus a sacris cohibebant. Defunctis enim Ecclesiae praelatis, regia vi protinus succedebant, et quaeque in aerario eorum reperiebantur, irreverenter invadebant. Coenobiorum fundos et episcopatuum redditus dominio regis mancipabant, et a superstitibus archimandritis, seu pontificibus, enormis pecuniae vectigal exigebant. Sic immensi census onera per fas perque nefas coacervabant, et regi trans fretum, ut in nefariis seu commodis usibus expenderentur, destinabant. Hujusmodi utique collectionibus grandia regi xenia praesentabantur, quibus extranei pro vana laude ditabantur. Filii autem regni, propriis rebus injuste nudati, contristabantur, et ad Deum, qui per Aoth ambidextrum, perempto Eglon rege pinguissimo, de manu Moab liberavit Israel, clamantes lamentabantur. Haec videns sacer Anselmus archiepiscopus, valde contristatus est, et oppressis succurrere conatusest. Unde, pro multimodis ecclesiarum afflictionibus, per fideles
Abbreviated transcription (Latin):
mit᷑ se p̃parauert: Turci aute nec numen
nec armis impares audact̃ francis occurs
& in tantũ aggressĩ st̃ ut eos in fugã cõpuls¬
rint. multosq ꝑemerint. Deniqͣ cõptoqͦ
duo maximi ꝓceres ad portũ ab scessissen
clandestinis insidias cõpetent̃ collocauent a
portu sc̃i simeonis remeantes immanite
aggressi st̃. Impetebant enĩ sarraceni xp̃¬
nos sagietis. ensib. lanccis musilib & ominis¬
os ingruentia . xp̃ianos im miscđiter
uncabant & dentib in eos stridentes
mitabant Redierat qͥppe cũ p̾fatis pͥncipib gens
satis armata: nec multũ pugnax. Pauci xp̃iani
achantiũ crudelitatẽ diutiꝰ ꝑpeti neqͥuert̃: sd¬
tus in illo conflictu plusquã mille alii fugert
ano unqũa de continua ꝓsꝑitate letabitur uel
titꝰ ẽ. Hac de re & tim̃da ÷ & cauenda in ꝓsꝑis ad-

Expanded text:
nimiter se praeparaverunt. Turci autem, nec numero nimiter se praeparaverunt. Turci autem, nec numero nec armis impares, audacter Francis occurrerunt, et in tantum aggressi sunt, ut eos in fugam compulerint, multosque peremerint. Denique comperto quod duo maximi proceres ad portum abscessissent, clandestinas insidias competenter collocaverunt, et a portu Sancti Simeonis remeantes immaniter aggressi sunt. Impetebant enim Saraceni Christianos sagittis, ensibus, lanceis, missilibus et omni ingruentia; Christianos immisericorditer obtruncabant, et dentibus in eos stridentes, clamitabant. Redierat quippe cum praefatis principibus gens, nec satis armata, nec multum pugnax. Pauci Christiani debacchantium crudelitatem diutius perpeti nequiverunt; stis in illo conflictu plus quam mille, alii fugerunemo unquam de continua prosperitate laetabitur, vel laetatus est. Hac de re, et ti
Abbreviated transcription (Latin):
ultitudo ciuium licet in p̃lus sẽꝑ uicti
fuerint. & morte uel uulmerihus seu
captionib defecerint : tanta erat in urbe. i
magis in irã efferati xp̃ianos ardenti impe¬
rent & incessant᷑ ipsa castra ꝑturbarera
frequent̃ insilirent atq qͥbus libe mort
funestarent. Apiani prȩt̃ hec magnis as¬
gebant᷑ in comodis : qͥa nec obsidionẽ deserero¬
Turci nimirũ qͥb locoꝵ opportumitates ccor¬
Im̃is locꝰ obstructus erat: ne forte negnuata
ad eos accessissent. ltaq ꝑhorrenda ꝑiclit aban
edulioꝵ inopia. Nobilitas g ut plebi consulon
misericordit᷑ anxiabantꝰ. Consiliũ iniert ut
chomariã munirent : &̧ turcis tͣnsitũ ꝑ ponta
auferrent. Decreuert̃ &̃ ut huamundꝰ dux
raimundꝰ tolosanꝰ comes ad portũ sc̃iguns¬
onis irent & popłm qͥ ibi expectabat ado¬
onẽ adducerent. Itaq qͥ in castris remanso
accinti gladiis ad castellũ inchoanon una¬

Expanded text:
Multitudo civium, licet in praeliis semper victi Multitudo civium, licet in praeliis semper victi fuerint, et morte vel vulneribus seu captionibus defecerint, tanta erat in urbe, ut magis in iram efferati, Christianos ardentius impeterent, et incessanter ipsa castra perturbarent, frequenter insilirent, atque quibuslibet mortibus funestarent. Christiani, praeter haec, magnis affligebantur incommodis, quia nec obsidionem desererTurci nimirum, quibus locorum opportunitates Omnis locus obstructus erat, ne forte negotiatores ad eos accessissent. Itaque perhorrenda periclitabantur eduliorum inopia. Nobilitas igitur, ut plebi consulerent, misericorditer anxiabantur. Consilium inierunt ut Machomariam munirent, et Turcis transitum per pontem auferrent. Decreverunt etiam ut Buamundus dux, et Raimundus, Tolosanus comes, ad Portum Sancti Simeonis irent, et populum, qui ibi exspectabat, ad obsidionem adducerent. Itaque, qui in castris remanserunt, accincti gladiis, ad castellum inchoandum una
Abbreviated transcription (Latin):
habuerat pedites. Ap̃iani aut̃e magno
diti tropheoleti reuers̃ st̃ ad suos setũ
hucentes multos eqͦs qͥb singularit indige¬
Nt & spolia multa que in ꝑlio adtsierant
n ad castellũ suũ areth satis ingloni
uersi st̃: quod omnino despoliantes suc¬
ndert̃ & fugert᷑. Armenii autẽ & suriani
ouidentes arta loca poccupauert. & multos
eis ꝑemert᷑ qͦsdã autẽ uiuos reduxerunt.
fellũ ait p̃dictũ xp̃ianis subiugatũ reddi¬
runt. Franci qͦq in castracentũ capit a
ptorꝙ reculert᷑ ad consolationẽ suoꝵ.
Ad defectionẽ obsessor. Hec oĩa uiderunt
gati admirabilis babiłonie: qͥ tunc forte
abilonia ad eos missi iuxt̾a eos suis mora¬
nt᷑ in tentoriis. Illi aute qui in castris
manserant. tota die in antiochenos
iignauerant : & tros portas urbis ne foras
uꝑent in desinent̃ seruauerant. Drelium
c factũ : idus februarii. feria tercia: quȩ
put ieiuni qͣdraggesimalis p̃cedehat

Expanded text:
habuerat pedites. Christiani autem, magno potiti tropaeo, laeti reversi sunt ad suos, secum adducentes multos equos, quibus singulariter indigebant, et spolia multa, quae in praelio acquisierant. Turci ad castellum suum Arech satis inglorii reversi sunt; quod, omnino despoliantes, succenderunt, et fugerunt. Armenii autem et Suriani, hoc videntes, arcta loca praeoccupaverunt, et multos ex eis peremerunt; quosdam autem vivos reduxerunt. Castellum vero praedictum Christianis subjugatum reddiderunt. Franci quoque in castra centum capita peremptorum retulerunt, ad consolationem suorum, et ad defectionem obsessorum. Haec omnia viderunt legati admirabilis Babyloniae, qui tunc forte a Babylonia ad eos missi, juxta eos suis morabantur in tentoriis. Illi autem, qui in castris remanserant, tota die in Antiochenos pugnaverant, et tres portas urbis, ne foras erumperent, indesinenter servaverant. Praelium hoc factum est Idus Februarii, feria III quae caput jejunii Quadragesimalis praecedebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ionibs multitudo pugnatura obstat. Sed qͥa ille
agnanimꝰ bellator ẽ. auxiliũ auinctis postu¬
art̃ dedignatꝰ e. Mee tñ hanc ab ipso iniunctã
ure pocestatẽ scitote: ut possim xp̃ianos armis
dirigere. Si uicerint hostiũ cateruas : nr̃ erit hono
& utilitas. diuͦ cecid̾int & ferro interierint in inson
nuluꝰ nobis erit dolor ꝓlapsu alienigenarũ. quoꝵp mon
a& cerimonias exetrat᷑ om̃e genꝰ agarenoꝵ Iubiers
hec gͣtulanter annuert̃ & ꝑspicacẽ uirginis ꝑuideitu

Expanded text:
tionibus multitudo pugnatura obstat. Sed quia ille tionibus multitudo pugnatura obstat. Sed quia ille magnanimus bellator est, auxilium a vinctis postulare dedignatus est. Meae tamen hanc ab ipso injunctam curae potestatem scitote, ut possim Christianos armis dirigere. Si vicerint hostium catervas, noster erit honor et utilitas. Si vero ceciderint et ferro interierint inimicorum, nullus nobis erit dolor pro lapsu alienigenarum, quorum mores et caeremonias exsecratur omne genus Agarenorum. Audientes haec, gratulanter annuerunt, et perspic
Abbreviated transcription (Latin):
iere nolite. Interea faciã om̃s custodes de sullimi tͣris
solio ad inferiores portas descendere. & in atrio qͣsi
uos p̃stolantes mecũ astare. Cũ autẽ remeaueritis.
& iussero custodib ut solitis conectant uos uinculis.
uos ualidas manꝰ in illos uirilit̾ inicite. impigre
cunctos cõprehendite. & uicarios ꝑ uobis in ergastulo
retrudite. Hec uidens a uobis sicut a feralib lupis
fugiam. uos uero nanciscimini arcẽ firmissimã. ce
seruate diligent᷑ illã. donec pacẽ cũ patre meo faciatis
idoneã. Porte sullimes st̃ in arce. ꝑ qͣs in aula pote¬
ritis ꝑ lapideos gͣdus descendere. & om̃s gazas attp
nansiones patris mei obtinere. Porro si genitor
neus ꝓ reatib istis iratꝰ me uoluerit punire : oro
Arcis N custodes antea delusos corruꝑat. & de
hac re instructis int̾ cetera dixerat. Ingens
ner ꝓ patre meo me sollicitat. cui de multis na¬

Expanded text:
nere nolite. Interea faciam omnes custodes de sublimi turris nere nolite. Interea faciam omnes custodes de sublimi turris solio ad inferiores portas descendere, et in atrio, quasi vos praestolantes, mecum astare. Cum autem remeaveritis, et jussero custodibus ut solitis connectant vos vinculis, vos validas manus in illos viriliter injicite, impigre cunctos comprehendite, et vicarios pro vobis in ergastulo retrudite. Haec videns, a vobis sicut a feralibus lupis fugiam. Vos vero nanciscimini arcem firmissimam, et servate diligenter illam, donec pacem cum patre meo faciatis idoneam. Portae sublimes sunt in arce, per quas in aulam poteritis per lapideos gradus descendere, et omnes gazas atque mansiones patris mei obtinere. Porro, si genitor meus pro reatibus istis iratus me voluerit punire, oro vArcis enim custodes antea delusos corruperat, et de hac re instructis inter caetera dixerat. Ingens timor pro patre meo me sollicitat, cui de multis na
Abbreviated transcription (Latin):
ticudini ur̃e sullimitatis. ut in belli camo
liceat ꝓgredi cũ militarib armis. sinę duls
gallicos ictꝰ gladio & lancea palã exeren
suꝑ inimicos ur̃os conspectib ur̃is ostends
Puella dixit.Spondete m ꝑ fidẽ qͣ xp̃iam¬
meũ agatis nec aliqͥd c̃t᷑ meũ p̃ceptũ facere p̃sumatis
oc itaq mͥ fide ur̃a pollicentes confirmate. & ego
hostmodũ ñ cunctabor cordis mei archanũ uobis
eserare. Primꝰ gͦ buamundꝰ ꝑ fidẽ suã ꝓmisit
quesita:
quẽ om̃s alii secuti st̃ spondendo qͦ iusse¬
rat ꝑuella. Tunc illa tripudians ait. Nunc secura
sũ de uobis. qͥa uos ut reor legiͣmi estis. fidẽti ur̃am
nullo modo c̃taminabitis. Patri meo qͥ iã in campo
dimicaturus ẽ. subuenite. eiq ꝓbitat̾e ur̃am ad subsidiũ
eiꝰ alacriter exhibete. & si uictoria cesserit uobis qͦd
utinã fiat: fugientes inimicos ꝑseqͥ desistite .s uelo¬
cit huc armati redite. &e arma donec iussero depo¬

Expanded text:
beatudini vestrae sublimitatis ut in belli campum nobis beatudini vestrae sublimitatis ut in belli campum nobis liceat progredi cum militaribus armis, sine dubio Gallicos ictus gladio et lancea palam exeremus, et super inimicos vestros conspectibus vestris ostendemus. Puella dixit: Spondete mihi, pmeum agatis, nec aliquid contra meum praeceptum facere praesumatis. Hoc itaque mihi fide vestra pollicentes confirmate, et ego postmodum non cunctabor cordis mei arcanum vobis reserare. Primus ergo Buamundus per fidem suam promisit quaesita; quem omnes alii secuti sunt, spondendo quae jusserat puella. Tunc illa tripudians ait: Nunc secura sum de vobis, quia vos, ut reor, legitimi estis, fidemque vestram nullo modo contaminabitis. Patri meo, qui jam in campo dimicaturus est, subvenite, eique probitatem vestram ad subsidium ejus alacriter exhibete. Et, si victoria cesserit vobis quod utinam fiat! fugientes inimicos persequi desistite; sed velociter huc armati redite, et arma donec jussero, depo
Abbreviated transcription (Latin):
atatis uerbant᷑ &e clementiã conditeris cęl esti
e afflicti lacrimabilit̃ exorare cogunt᷑. Heus
Iclat filia dalimanni pͥncipis pulchra erat &
uultũ sapiens. & in õi domo patris sui magna
potestatẽ habens. multasq diuit as & plures
famulatũ seruos possidens. Hec auditis streni
in tantũ quesiuit. ut largit᷑ erogata custob
suspiriis inde inuestigaret. Affectuosam dula
eoꝵs om̃i parentũ suoꝵ dilectioni p̃posuit
qͦ aduictũ seu uestitũ cõpetebant illis abund
hec aut ignorabat. aut fortassis ꝓ dilectȩ sobols
bata frugalitate ñ curabat.
& aggregata ingenti armators multitude
lãtꝰ certaminib c̾ruentis mnhiauit. ac adui
conflictꝰ hora paratus cũ suis legionib n
a multis ia dudũ audiui. quã nc̃ in genidi
mei instanti necessitate uellẽ exꝑim ut s¬
ꝓbat auditꝰ. ꝓbet exꝑientia uisus. Puamis
respondat Felix era & honorabilis. si placio

Expanded text:
tatis verberantur, et clementiam Conditoris, coelesti verbere afflicti, lacrymabiliter exorare coguntur. DeusMelaz, filia Dalimanni principis, pulchra erat et multum sapiens et in omni domo patris sui magnam potestatem habens, multasque divitias et plures ad sui famulatum servos possidens. Haec, auditis strenuiin tantum quaesivit ut, largiter erogata custodibus s interdum suspiriis inde investigaret. Affectuosam dulcedinem eorum omni parentum suorum dilectioni praeposuit ad victum seu vestitum competebant, illis abundeegotiis intentus, haec aut ignorabat, aut fortassis pro dilectae sobolis approbata frugalitate, non curabat. rrexit, et, aggregata ingenti armatorum multitudine, elatus, certaminibus cruentis inhiavit, ac, adveniente conflictus hora, paratus cum suis legionibus in a multis jamdudum audivi, quam nunc in genitoris mei instanti necessitate bat auditus, probet experientia visus. Buamundus respondit: Felix hera et honorabilis, si placet
Abbreviated transcription (Latin):
diocesis suȩ abbates c̃uonert᷑. & in hasilica sc̃ĩ petnꝰ
apłi corpus eiꝰ ance arã scĩ michahelis ad acͥ lona¬
lł plaga̾ sepeliert Iunc ludouicus iuuenis franco
res ingentẽ exercitu congregauit: ac ad fet¬
uicart scĩ ioħis baptist Le tolosam obside puait.
Cili consilẽ andesorisũ raiuiindi filiũ pliari con¬
Stendit

Expanded text:
 Petri apostoli corpus ejus ante aram S. Michaelis ad aquilonalem plagam sepelierunt. Tunc Ludovicus Juvenis, Francorum rex, ingentem exercitum congregavit, ac ad festivitatem S. Joannis Baptistae Tolosam obsidere perrexit, et in consulem Andefonsum Raimundi filium praeliari contendit
Abbreviated transcription (Latin):
suo habuerat. ipsi ã heredi eius ex integno restitueret
une rodł̾tꝰ legrecestrȩ comes cũ rot oeo fedis inut qrꝰ
richeriũ de aqͥla rogatu consulũ qͥ aderant liba
pacẽ̾ qͦq cũ andegauensih doner de anglia remear e
ubi & gualeronno fr̃ suo ꝓcurauit Uer noltenses
oppidani in quoꝵ cuentuꝰ tredecim milia hominã cõpistis¬
bantꝰ qͥolim prege t̾ribilit᷑ frendebant & minitaban
c̃siderantes qid andegauensib iã plures cȩderent qͥ dudñ
obstiterant emolliri apͥstino rigore ceꝑunt & munita¬
one reddita dñatũ iosfredi c̃sulis & mathildis susce ꝑuu
Sic nmulto post municipes de nonencorte fecent᷑.
andegauoꝵ nolens ia diu sufferre marime cum
uidct̾ illos cif sequanã passim p̃minere & plura
ucinoꝵ. oppida pacifice sbi subicere: consultu ami¬
co& iñ ulrima septimana qͣcdragesimȩ pacẽ fecit
cũ comite. Demde ante pentecoten cadomo reuers
luxouiũ ex nimio estua labort infirmatꝰ ẽ. & post

Expanded text:
us ex integro restitueret. Tunc Rodbertus, Legrecestrae comes, cum Rotroco foedus iniit, et Richerium de Aquila, rogatu consulum qui aderant, liberavit; pacem quoque cum Andegavensibus, donec de Anglia remearet, sibi et Gualeranno fratri suo procuravit. Vernolienses autem oppidani, in quorum conventu XIII millia hominum computabantur, qui olim pro rege terribiliter frendebant et minitabantur, considerantes quod Andegavensibus jam plures cederent qui dudum obstiterant, emolliri a pristino rigore coeperunt, et munitione reddita, dominatum Joffredi consulis et Mathildis susceperunt. Sic non multo post municipes de Nonencorte fecerunt.Andegavorum nolens tam diu sufferre, maxime cum videret illos cis Sequanam passim praeeminere, et plura vicinorum oppida pacifice sibi subjicere, consultu amicorum in ultima septimana Quadragesimae pacem fecit cum comite. Deinde ante Pentecosten Cadomo reversus Lexovium, ex nimio aestu et labore infirmatus est; et post
Abbreviated transcription (Latin):
su oereptione richeru ne potis sui reqͥsierat . s uchi
Piesc inpetͣuerat᷑. Richet siqͥdẽ de aqͥla dominico in
septebridũ beate mariȩ natiuitas celebraret᷑ : cũ ł
mulitib in anglã pacifice ꝑ gebat. Cũq ad burgũ qui
sira dicit᷑ inermis ꝑuenisset᷑. a rodbto de bellismoq
insidiabat᷑ itineri eius subito captꝰ ẽ. cũ qͦ firma pac̾e
habere sꝑabat. Deniq britolii sex mensib in carcene
fuit & prefatꝰ predo cũ nimia tirannide terrã
eiꝰ rapinis & incenbiis sine causa deuastauit. Rotrocus
gͦ comes auunculus eiꝰ de tanta rabie multũ doluit. &¬
ne potẽ suũ de uincłis & honorã eiꝰ ab inimicis eruere
concupiuit ideoq cũ armatis frequent᷑ explorare
occursus eius sũmoꝑe curauit Tandẽ infine octo¬
bris uolente deo predonib cũ ualida manu occur¬
nit. rodbtũ & mauriciũ fr̃em eiꝰ aliosq plures
cõprehendit qͥb dire ut iustũ ÷ incarcera¬

Expanded text:
 ereptione Richerii nepotis sui requisierat, sed nihil per ipsum impetraverat. Richerius siquidem de Aquila Dominico in Septembri, dum B. Mariae Nativitas celebraretur, cum L militibus in Angliam pacifice pergebat. Cumque ad burgum qui Lira dicitur, inermis pervenisset, a Rodberto de Belismo qui insidiabatur itineri ejus, subito captus est, cum quo firmam pacem habere sperabat. Denique Britolii sex mensibus in carcere fuit; et praefatus praedo cum nimia tyrannide terram ejus rapinis et incendiis sine causa devastavit. Rotrocus comes avunculus ejus de tanta rabie multum doluit, nepotem suum de vinculis, et honorem ejus ab inimicis eruere concupivit; ideoque cum armatis frequenter explorare occursus ejus summopere curavit. Tandem in fine Octobris, volente Deo, praedonibus cum valida manu occurrit; Rodbertum et Mauricium fratrem ejus aliosque plures comprehendit; quibus dire, ut justum est, incarcera
Abbreviated transcription (Latin):
postmodũ tribulationes acerbȩ seguerent᷑.
łmꝰ enĩ ebroicensis comes y ꝓbauit
ii. ħ mau mortuus ẽ: & fontinelle in ceno
sc̃i guandregisili cũ ricardo patre suo se
ẽ. Deinde mathildis regina quȩ in baptis
tꝰ autẽ comes mellenti nonis iunu obut :
reqͥescit. his itaq decedentib ingens tri¬
to normannis orta ẽ. sImalricus enim

Expanded text:
postmodum tribulationes acerbae sequerentur.  enim, Ebroicensis comes, XIV Maii 1118 mortuus est, et Fontinellae in coenobio Santi Guandregisili cum Richardo, patre suo, sepultus est. Deinde Mathildis regina, quae in baptismate  autem, comes Mellenti, Nonis Junii obiit, et uo et fratre, requiescit. His itaque decedentibus, ingens tribulatio Normannis orta est Amalricus enim
Abbreviated transcription (Latin):
ad portã orientalẽ uelocit̾ fugerent. in ipso i¬
troitu porte ab inseqͣntib ꝑcussi & deiecti st̃: &ua
hostiliũ multitudine lancearũ ne clauðent᷑ susteata
& penitꝰ reseratȩ st̃. Protinꝰ regalis exercitꝰ nims
cũ uociferatione ingressus ẽ: & magnã partẽ mis¬
tionis uirilit̃ nactꝰ ẽ. Deinde ꝑsistentib his qui arqͥ
seruabant ignis in iectꝰ ẽ : & nobile oppidũ qͦd rodbs
iã dudũ sũmoꝑe muniuerat & ditauerat funditus
concrematũ ẽ. Uictor itaq henricus firmata pas
cũ õĩb uicinis suis in angliã remeauit. & qͥnq anns
in magna tͣnqͥllitate regnũ ultͣ mare & ducas
cit᷑ gubnauit. amicis fidelib deuote laudantib dñ
dm̃ sabaoth qͥ oĩa fortit᷑ suauit᷑q disponit. ame

Expanded text:
ad portam orientalem velociter fugerent, in ipso iad portam orientalem velociter fugerent, in ipso introitu portae ab insequentibus percussi et dejecti sunt, et valvae hostium multitudine lancearum, ne clauderentur, sustentatae et penitus reseratae sunt. Protinus regalis exercitus nimia cum vociferatione ingressus est, et magnam partem munitionis viriliter nactus est. Deinde, persistentibus his qui arcem servabant, ignis injectus est, et nobile oppidum, quod Rodbertus jam dudum summopere muniverat et ditaverat, funditus concrematum est. Victor itaque Henricus, firmata pace cum omnibus vicinis suis, in Angliam remeavit, et quinque annis in magna tranquillitate regnum ultra mare et ducatum citra gubernavit, amicis fidelibus devote laudantibus Dominum Deum Sabaoth, qui omnia fortiter suaviterque disponit . Ame
Abbreviated transcription (Latin):
nebnganniã. Hergannꝰ ce enĩ britonũ pͥnceps
regis angloꝵ iam faccꝰ fuerat. rex aucẽ conano filio
eiꝰ filiã suã spopond̾at. Porro haimericꝰ de uilero
pontiuũ comitatũ suũ abierat: confidentesi
ingenti munitionis fortitudine. & armatoꝵ
multirudine. ad resistendũ impugnanti cuilib
acrit᷑ parauert᷑ se. Rex autẽ henricꝰ exercitu
totius normanniȩ c̃greggauit. bellismũ ł na
obsedit. eiq tunc sp̃e meliꝰ accidit. Teobaldꝰ uͦ con
blesensis. & fulco andegauensis. att rõtro morito¬
ensis. aliiq p̃clari optimates normannis suppeti
uenert̃. & cũ suis agminib oppidũ circũdedert᷑ a
crucis erat. oe rex omnẽ exercitũ ab assultu on
& exercitio belli quiescere iusserat. Sed milites co¬
mitũ teobaldi & rotronis qͥ regis edictũ ñ audiem
arma sũpsert̃. oppidani qͦq milites singłari cen¬
mine dimicaturi de castro egressi st̃. Porro dũ ob¬
dentes in illos fortit̃ irruerent. & ip̃si regiratisc

Expanded text:
anniam. Fergannus etenim, Britonum princeps, homo regis Anglorum jam factus fuerat. Rex autem Conano, filio ejus, filiam suam spoponderat. Porro Haimericus de Vilereio, Pontivum comitatum suum abierat, confidentes in ingenti munitionis fortitudine et armatorum multitudine, ad resistendum impugnanti cuilibet acriter paraverunt se. Rex autem Henricus exercitum totius Normanniae congregavit, Bellismum Kalendis Maii obsedit, eique tunc spe melius accidit. Tedbaldus vero comes Blesensis, et Fulco Andegavensis, atque Rotro Moritoniensis, aliique praeclari optimates Normannis suppetias venerunt, et cum suis agminibus oppidum circumdederunt, ac Crucis erat, et rex omnem exercitum ab assultu oppidi, et exercitio belli quiescere jusserat. Sed milites comitum Tedbaldi et Rotronis, qui regis edictum non audierant, arma sumpserunt. Oppidani quoque milites, singulari certamine dimicaturi, de castro egressi sunt. Porro, dum obsidentes in illos fortiter irruerent, et ipsi regiratis equis
Abbreviated transcription (Latin):
rũ apprime Winstructꝰ fuit &e longae¬
tatione ut pote qͥ p̃sulũ apocrisiariꝰ ferp
annis enituerat calluit. s ñ plene .ii. an
romanȩ ȩccłȩ p̃fuit. Hic auaricia nimis
ans gallias uenit. & eccłas illis in partib
moderata suꝑfluitate qͥritũ opprimer
pit. s cito instar gelu matutini flantede
unc inbritannia cuidã muliert post partis
banti diabolus apparuit. or in specie uiri si
petierat escas detulit. Illa uͦ speciemariti sui
decepta ẽte comedit & ille post pͣndiũ euanuts
post uir eiꝰ uenit. qͦd c̃tigerat audiuit nimise¬

Expanded text:
itterarum apprime instructus fuit, et longa eitterarum apprime instructus fuit, et longa exercitatione, utpote qui praesulum apocrisiarius fere XL annis enituerat, calluit. Sed non plene duobus annis Romanae Ecclesiae praefuit. Hic, avaritia nimis aestuans, Gallias venit, et ecclesias illis in partibus immoderata superfluitate Quiritum opprimere coepit; sed cito instar gelu matutini, flante Deo, pertransiit. Tunc in Britannia cuidam mulieri, post partum decubanti, diabolus apparuit, et in specie viri sui, a quo petierat escas, detulit. Illa vero specie mariti sui visa decepta est, et comedit, et ille post prandium evanuit. Paulo post vir ejus venit, quod contigerat audivit, nimis
Abbreviated transcription (Latin):
truehat. Ludouicꝰ rex guilłmũ exulem
ianciscendã hȩreditatẽ suã ruuabat. eiq
gna pars normannore adminiculari
to nisu satagebat. Henricꝰ autẽ castrũ
clari furripuit. diuq c̃t᷑ odmundũ aliosci
limitaneos p̃dones tenuit. & gallos mult᷑u
auit.Porro ludouicꝰ uadũ nigasu qͦd uani
lgo uocat᷑ fraudulent᷑ adut̾. ac ueluti
onachꝰ cũ socus militib qͥ nigris capis ami.
erant ex insꝑato intͣuit: ibiq in cella mo¬
chors sci audoeni castrũ muniuit. & in do
odñi uhi solũmodo p̃ces offerri deo debent
eluncã latronũ turpit efferit. Hoc uero
x anglors ut audiuit. illuc cũ exercitu
flociter accessit ibiq duo castrã firmauit :¬
Dȩ hostilis derisio tͣpib uocabulis infamauit.
enĩ malassis: & aliud nuncupat᷑ trulla
poris. Bellica gͥ rabies fere iiii.annis male¬
furuit. incendis & rapinis seuisq cedib utranq
onẽ afflixit. Nelasiꝰ papa eruditionel¬

Expanded text:
at. Ludovicus rex Guillelmum exsulem ad nanciscendam haereditatem suam juvabat, eique magna pars Normannorum adminiculari toto nisu satagebat. Henricus autem castrum Sancti Clari subripuit, diuque contra Odmundum, aliosque collimitaneos praedones tenuit, et Gallos multum gravavit. Porro, Ludovicus Vadum Nigasii, quod Vani vulgo vocatur, fraudulenter adiit, ac veluti monachus, cum sociis militibus qui nigris cappis amicti erant, ex insperato intravit, ibique in cella monachorum Sancti Audoeni castrum munivit, et in domo Domini, ubi solummodo preces offerri Deo debent, speluncam latronum turpiter effecit. Hoc vero rex Anglorum ut audivit, illuc cum exercitu velociter accessit, ibique duo castra firmavit, quae hostilis derisio turpibus vocabulis infamavit; unum enim Malassis, et aliud nuncupatur Trulla Leporis. Bellica igitur rabies fere quatuor annis malefuruit, incendiis et rapinis, saevisque caedibus utramque regionem afflixit. Gelasius papa eruditione l
Abbreviated transcription (Latin):
no ab incarnatione dñi mcxuiii. indictione xi:
ugilia natalis dñi uehemens uentꝰ ȩdificia &
nemora in partib occiduis plurima ꝓstͣuit.
Defuncto paschali papa ioħs caietanꝰ ro¬
manore pontificũ antiquus cancellariꝰ
nt̾e imꝑatore a romano clero canonice con-
uente in eccłia dei intrusus ẽ. Tunc gͣuis inde
ensio imoleuit. seua ꝑsecutio inhorruit. &
holicã plebẽ uehement᷑ ꝑturbauit. Iunc
ludouicũ regẽ francoꝵ & henricũ regem

Expanded text:
tione Domini 1118, indictione XI, vigilia Natalis Domini, vehemens ventus aedificia et nemora in partibus Occiduis plurima prostravit. Defuncto Paschali papa, Joannes Cajetanus, Romanorum pontificum antiquus cancellarius et ontradicente imperatore, a Romano clero canonice conseconnivente, in Ecclesiam Dei intrusus est. Tunc gravis inde dissensio inolevit, saeva persecutio inhorruit, et catholicam plebem vehementer perturbavit. Tunc inter Ludovicum, regem Francorum, et Henricum, regem
Abbreviated transcription (Latin):
uticense uidelicet ac sagiensẽ & tro arnensẽ q᷑ subgͣ ui
sione ferocis eri diu gemuerant serena releuatione
larauit. & ȩccłis decimisq cũ aliis possessionib qs
ste amiserant resaisiuit. Sc̃o enĩ ebrulfo reddidit
solidos cenomannensiũ de redditib alencionis ad
maria eccłȩ qͦs rogeriꝰ comes c̃cedente rodbto¬

Expanded text:
Uticensem videlicet ac Sagiensem et Troarnensem, quae sub gravi oppressione ferocis heri diu gemuerant, serena relevatione exhilaravit, et ecclesiis, decimisque, cum aliis possessionibus, quas injuste amiserant, resaisivit. Sancto enim Ebrulfo reddidit XXX solidos Cenomanensium de redditibus Alencionis ad luminaria ecclesiae, quos Rogerius comes, concedente Rodb
Abbreviated transcription (Latin):
scȩ̃ dei genitricis mariȩ sepultꝰ ẽ quã ipse ꝑfen
dedicari fecit. possessionib & ornam̃tis ditus
clerũ ampliauit. & eccłastico cultui nocte des
mancipauit. Seqͦnti autẽ anno audinꝰ baioces
capellanꝰ regis successit qͥ eruditione litteri

Expanded text:
nctae Dei Genitricis Mariae sepultus est, quam ipse perfecit, dedicari fecit, possessionibus et ornamentis ditavit, clerum ampliavit, et ecclesiastico cultui nocte dieque mancipavit. Sequenti autem anno, Audinus Bajocensis, capellanus regis, successit, qui eruditione litte
Abbreviated transcription (Latin):
unc rodłtꝰ belesmensis ingentẽ maliciã quã diutini
curiositate fouerat extulit. & c̃t᷑ regẽ cui hactenꝰ
nenosis simulationib blandiebat᷑ ceruicẽ palã ere
Frat idẽ potens & uersutꝰ nimiȩq auariciȩ &e crudelis¬

Expanded text:
Tunc Rodbertus Belesmensis ingentem malitiam, quam diutina Tunc Rodbertus Belesmensis ingentem malitiam, quam diutina curiositate foverat, extulit, et contra regem, cui hactenus venenosis simulationibus blandiebatur, cervicem palam erexit. Erat idem potens et versutus, nimiaeque avaritiae et crudeli
Abbreviated transcription (Latin):
alrici auuncłi sui henrico regi dãna inferre
agebat. & ludouicũ regẽ ad sui adiutoniũ totis
ꝑ molimina uelut araneȩ telas iuuante deo
strabat᷑. ipsisq sine suor⁊ sanguine ꝓculcatis
ulabat᷑. Contra geruasiũ de nouocastello. qui
acit᷑ ei resistere nitebat᷑. duo firmauit municipia
unũ qͦd nonencort aliuo qͦd illias dr̃ & terciũ suꝑ illũ
nuit qͦd sorellũ uocat᷑ Cenomannensiũ cͦq: ꝓcerũ pluriu
henrico regi sese contulert. factaq fidelitate munition
suas illi reddidert᷑. Eodẽ anno tedbaldus comes blesens
ludouico uirilit̃ restitit. eiq plurima decrim̃ta acen
intulit. qͥn cẽ ipsũ regẽ dũ pusaciũ castrũ obsideret an
uirib fugere cõpulit. His itaq studiis iuuentutẽ
exercens occurabat regẽ francoꝵ. ne posset norma
inpugnando inqͥetare auunculũ suũ regẽ angio

Expanded text:
Amalrici avunculi sui, Henrico regi damna inferre Amalrici avunculi sui, Henrico regi damna inferre satagebat, et Ludovicum regem ad sui adjutorium totis suorum molimina, velut araneae telas, juvante Deo, frustrabatur, ipsisque sine suorum sanguine proculcatis gratulabatur. Contra Gervasium de Novo Castello, qui pertinaciter ei resistere nitebatur, duo firmavit municipia; unum quod Nonencort, aliud quod Illias dicitur, et tertium super illum obtinuit, quod Sorellum vocatur. Cenomanensium quoque procerum plurimi Henrico regi sese contulerunt, factaque fidelitate, munitiones suas illi reddiderunt. Eodem anno, Tedbaldus, comes Blesensis, regi Ludovico viriliter restitit, eique plura detrimenta acerrime intulit. Quin etiam ipsum regem, dum Pusacium castrum obsideret, armorum viribus fugere compulit. His itaque studiis juventutem suam exercens, occupabat regem Francorum, ne posset Normanniam impugnando inquietare avunculum suum regem Anglorum.
Abbreviated transcription (Latin):
entũ suore diripiebant. & cũ magno rerũ ȩccłi¬
carũ detrim̃to monachos crebro placitare
ebant. Unde rex p̃scriptũ testamentũ sigillo suo
iauit. &e ne qͥs ad placitũ monachos de his rebus
edicto pͥncipali sanxit: nisi in curia regali ꝓuo¬
et generali auctoritate ꝓhibuit. Iunc &e lx.
ones & decẽ modios tritici uticensib monachis
it. &̾ ioħi luxouiensi ep̃o ut triticũ monachis
ud argentomũ erogaret p̃cepit. qͦd ille libenter
ine mora adimpleuit. Celebrata uͦ ut dictũ ÷ apud
cũ festiuitate : fines regionis suę rex ꝑrexit uisere.
⁊firmiora t̃rȩ c̃t᷑ hostes & latruncłos munire
& filii nichilominꝰ tenebrarũ stimularent᷑ neqͥ
& inqͥetate. orta ÷ dissensio magna in reggno
ncors: ꝑ quã crudelit᷑ effusus ÷ sanguis multor
fulco unior comes andegauensis. qͥ gener & hȩ
erat heliȩ cenomannor comitis: in stinctu

Expanded text:
parentum suorum diripiebant, et, cum magno rerum ecclesiparentum suorum diripiebant, et, cum magno rerum ecclesiasticarum detrimento, monachos crebro placitare cogebant. Unde rex praescriptum testamentum sigillo suo signavit, et ne quis ad placitum monachos de his rebus, quas edicto principali sanxit, nisi in curia regali provocaret, generali auctoritate prohibuit. Tunc etiam LX bacones, et X modios tritici Uticensibus monachis dedit, et Joanni, Lexoviensi episcopo, ut triticum monachis apud Argentomum erogaret, praecepit. Quod ille libenter et sine mora adimplevit. Celebrata vero, ut dictum est, apud Uticum festivitate, fines regionis suae rex perrexit visere, et infirmiora terrae contra hostes et latrunculos munire. et filii nihilominus tenebrarum stimularentur nequitia et inquietate, orta est dissensio magna in regno Francorum, per quam crudeliter effusus est sanguis multorum. Nam Fulco junior, comes Andegavensis, qui gener et haeres erat Heliae Cenomanorum comitis, instinctu
Abbreviated transcription (Latin):
henricꝰ rex anglore ꝓcerũ multitudine su
stipatꝰ uticũ uenit ibiq purificationẽ scȩs
genitricis mariȩ cũ magna hilaritate celebra
laudauit. Sequenti uͦ die in capitulũ uenit.
etatẽ eoꝵ humilit̾ reqͥsiuit &e recepit. Ibi fue
ne potes eiꝰ tedbaldꝰ & stephanꝰ. conanꝰ britt
& guilłmꝰ exoniensis ep̃s. & alii plures consule
& optimates cũ suis ꝓcerib. unc c̃silio rod
breuiter colligi. Quod & factũ ẽ. Demde erna
prior &e gislebtus sartensis rotdinagũ regi
tib suis qͥ aderant crucis signo similit̃ corroborandã
dit. Subscripsert̃ itaq rodbtꝰ comes de mellento
ncardꝰ comes de cestra. nigellꝰ de albinneio & go¬
us de ibreio. guilłmꝰ pebereliꝰ & rogerius de
poldi uilla. guilłmꝰ de lalunda. &e rodbtꝰ regis
us & alii plures. Hȩc nimirũ carta c̃silio sapientũ
ta ÷ c̃t᷑ cupidos hȩredes. qͥ singłis annis elemosinas

Expanded text:
Anglorum, procerum multitudine suorum stipatus, Uticum venit, ibique Purificationem sanctae Dei Genitricis Mariae cum magna hilaritate celebravlaudavit. Sequenti vero die in capitulum venit, societatem eorum humiliter requisivit et recepit. Ibi fuerunt nepotes ejus, Tedbaldus et Stephanus, Conanus Brito, et Guillelmus Exoniensis episcopus, et alii plures consules et optimates cum suis proceribus. Tunc, consilio Rodberti breviter colligi. Quod et factum est. Deinde Ernaldus prior, et Gislebertus Sartensis Rothomagum regi atibus suis qui aderant crucis signo similiter corroborandam tradidit. Subscripserunt itaque Rodbertus comes de Mellento, et Richardus comes de Cestra, Nigellus de Albinneio, et Goellus de Ibreio, Guillelmus Peverellus, et Rogerius de Tedboldi Villa, Guillelmus de la Lunda, et Rodbertus regis filius, et alii plures. Haec nimirum charta consilio sapientum facta est contra cupidos haeredes, qui singulis annis eleemosynas
Abbreviated transcription (Latin):
rib continuuis annis ab indictione uidelicet scđa usq
nimis attenuata ẽ. Anno ab incarnatione on
÷ indictione iͭͦIͦI : Agoisfredꝰ brito cenomis
decanꝰ a rege henrico in angliã accitꝰ ẽ  &e roct¬
gensib pontifex c̃stitutꝰ ẽ. Hic eloqͤntia &e erudti
pollens clerũ & popłm hatholice docuit. ȩccłȩs
dei xuii. annis utilit̃ p̃fuit. Eodẽ annokarol

Expanded text:
ribus continuis annis, ab indictione videlicet II usque ultitudo nimis attenuata est. Anno ab Incarnatione Domini 1111, indictione IV, Goisfredus Brito, Cenomanorum decanus, a rege Henrico in Angliam accitus est, et Rothomagensibus pontifex constitutus est. Hic, eloquentia et eruditione pollens, clerum et populum catholice docuit, Ecclesiaeque Dei XVII annis utiliter praefuit. Eodem anno, Carol
Abbreviated transcription (Latin):
alli autẽ & normanni eoreq confines paulati
ab armis qͥeuert᷑. & ñ multo post pacificis inter¬
rentib nunciis integr̃a pacẽ mutuo c̃firmauert᷑
to siqͥdẽ andegauensis in pͥma septimana qͣdragesimȩ¬
ncionensẽ᷑ pagũ adiit. ibiq ad petrã pecalatã cũ
e henrico locutꝰ ei fidelitatẽ iurauit. eiꝰq ho factus
mannensẽ comitatũ ab eo recepit. filiãq suã guilłmo
lino regis filio dedit ł Tunc rex henricus guilł mo
niti qͥ apud andeggauens ses xiiii. mensib exulaue¬

Expanded text:
Galli autem et Normanni, eorumque confines paulatim Galli autem et Normanni, eorumque confines paulatim ab armis quieverunt, et non multo post pacificis intercurrentibus nuntiis integram pacem mutuo confirmaverunt. Fulco siquidem Andegavensis in prima septimana Quadragesimae Alencionensem pagum adiit, ibique ad Petram Peculatam cum rege Henrico locutus, ei fidelitatem juravit, ejusque homo factus, Cenomanensem comitatum ab eo recepit, filiamque suam Guillelmo Adelino, regis filio, dedit. Tunc rex Henricus Guillelmo comiti, qui apud Andegavens
Abbreviated transcription (Latin):
dereliquit. & fulconẽ andegauensem aliosq dñ
publicos hostes c̃silio & uirib adiuuit. Unde a p̃fas
uenerit : cur de regiis redditib ad uice comitatũ a¬
tomi & oximoꝵ falesiȩq ꝑtinentib ut regis uice
& officialis rationẽ ñ reddidit. & de aliis reatib
onabilit̾ impetitꝰ ẽ: iustoq iudicio regalis curiȩ
immensis inmimerisq facinorib qͦ negare neqͥ
tã in dm̃ quã in regẽ cõmissis artissimis uinclis tͦo
Capto itaq tiranno qͥ terrã turbabat. & multipli
rapinis ac incenduis adhuc addere peiora paraba
erepta de iugo p̃donis plebs dei gaudebat. deoꝙl
tori suo gr̃as agebat. & henrico regi longã bonã
uitã optabat. Deinde rex alencionẽ obsedit. &
aliquot dies munitionẽ recepit & gode fredo ads
soro aluisq militib qͥ custodiebant artẽ exeunds¬
pltatẽ concessit & hugonẽ de mesdauid aliosq duos
tes qͥ cũ rodbto capti fuerant a uinclis absoluit.

Expanded text:
 Fulconem Andegavensem, aliosque domini sui publicos hostes consilio et viribus adjuvit. Unde a praefato non venerit, cur de regiis redditibus ad vicecomitatum Argentomii et Oximorum, Falesiaeque pertinentibus, ut regis vicecomes et officialis, rationem non reddiderit, et de aliis reatibus rationabiliter impetitus est, justoque judicio regalis curiae pro immensis, innumerisque facinoribus, quae negare nequivit, tam in Deum quam in regem commissis, arctissCapto itaque tyranno, qui terram turbabat, et multiplicibus rapinis ac incendiis adhuc addere pejora parabat, erepta de jugo praedonis plebs Dei gaudebat, Deoque, liberatori suo, gratias agebat, et Henrico regi longam bonamque vitam optabat. Deinde rex Alencionem obsedit, et post aliquot dies munitionem recepit, et Godefredo, Adaeque Soro, aliisque militibus, qui custodiebant arcem, exeundltatem concessit, et Hugonem de Mes-David, aliosque duos milites, qui cum Rodberto capti fuerant, a vinculis absolvit.
Abbreviated transcription (Latin):
nos gͣuit̃ ꝑt̾ruit. qͥd portendit: Templa dom
detexit &r fastigia tͣriũ deiecit. & mnnum en
inmineret arborib. Formidanda t n antẽ tr
sit & mox demon euanint. Modetpe monstei
in anglia uisũ ẽ. Apud elia qͦdã rustico empt¬

Expanded text:
nos graviter perterruit, quid portendit? Templa domosque detexit, et fastigia turrium dejecit, et innumera immineret arboribus. Formidanda tamen ante trsparsit, et mox daemon evanuit. Eodem tempore, monstrum in Anglia visum est. Apud Heli a qu