comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
necessitas laboris accrescit. Quamius autem sint
asꝑa. & difficilia quȩcumq sunt in excelsis posita.
non dubie fit ut inaꝑtum campum ueniant. si
itinerantib nichil desꝑationis occurrat. Omue
igitur opus dilectissimi in quo studium huma¬
ne conu̾sationis inuigilat: uoluntariu requi¬
rit officium. Nam mestimabile ẽ quantum dif¬
ficultatis accrescat: si homuinem uoluptas in
maxima rerum necessitate decipiat. Nonquã
ille bene iter ardui montis aggreditur:. cui des¬
peratio dominatur. Quando aut̃ potest fieri
ut corpus assuescat labori: nisi uoluntas obtem¬
peret laboranti: Respice & uide. quam cito ad
t̾ram ꝓsilit: qui equum trepidus ascenditꝰ. uel
quantis laboret angustiis. qui in uitus altum
mare nauigaturiis ingreditur: Religio xp̃ian
nominis in qua uocati sumus: liberi arbitrii
suscepit officium. Ad quam siquis inuitus
uenerit: oneri onus addidit: ex utis. Antiqua

Expanded text:
necessitas laboris accrescit. Quamvis autem sint necessitas laboris accrescit. Quamvis autem sint aspera et difficilia quaecumque sunt in excelsis posita, non dubie fit ut in apertum campum veniant, si itinerantibus nihil desperationis occurrat. Omne igitur opus, dilectissimi, in quo studium humanae conversationis invigilat, voluntarium requirit officium. Nam inaestimabile est quantum difficultatis accrescat, si hominem voluntas in maxima rerum necessitate decipiat. Numquam ille bene iter ardui montis aggreditur, cui 5 desperatio dominatur. Quando autem potest fieri ut corpus assuescat labori, nisi voluntas obtemperet laboranti? Respice et vide quam cito ad terram resilit, qui equum trepidus ascendit: vel quantis laboret angustiis, qui invitus altum mare navigaturus ingreditur. 2. Religio Christiani nominis in qua vocati sumus, liberi arbitrii suscepit officium, ad quam si quis invitus venerit, oneri onus addit, et exutis antiqua
Abbreviated transcription (Latin):
mins homo cui est cura dm̃
uidere & celestia regna con¬
tingere: facile potest intel¬
ligere angusti & ardui iti¬
neris necessitates: ad uitȩ
compendium ꝑtinere: et
spem obtinende głȩ inla¬
bore con sistere. Nichil est
enum quod non labor ex¬
suꝑet: Ni tamen inaiteram partem ut assolet am¬
mus non declinet. Constat aut̃ illi omnes difficul¬
tates occurrere: qui illius spaciose uie delectatur
errore. Audite euuangłistam dicentem. Quam
ampla uia & spaciosa est quȩ ducit ad mortem:
& multi sunt qui intrant ꝑeam. Quam arta
& angusta uia ẽ quȩ ducit ad uitam: & pancift̾
qui inueniunt eam. Non dubito quod aliqͣntis
m ordine celestis militie constitutis. desꝑat onẽ
faciat: quod celestis militie ardui itiueris artat᷑
accessus. Et uere dilectissimi non solum arduum
s etiam difficile & plusquam laboriosum ẽ: ad
celsiora tendentib. S inuitis. desich osis. & oc¬
cupatis. negligentib: sine dubio etiam ꝑ plaua

Expanded text:
is homo cui est cura Deum videre et coelestia regna contingere, facile potest intelligere, angusti et ardui itineris necessitates ad vitae compendium pertinere, et spem obtinendae gloriae in labore consistere. Nihil est enim quod non labor exsuperet; si tamen in alteram partem, ut assolet, animus non declinet. Constat autem illi omnes difficultates occurrere, qui illius spatiosae viae delectatur errore. Audite evangelistam dicentem: Quam ampla via et spatiosa est quae ducit ad mortem, et multi sunt qui intrant per eam! Quam arcta et angusta via est quae ducit advitam, et pauci sunt qui inveniunt eam ! Non dubito quod aliquantis in ordine coelestis militiae constitutis desperationem faciat, quod coelestis militiae ardui itineris arctatur accessus. Et vere, dilectissimi, non solum arduum, sed etiam difficile et plus quam laboriosum est ad celsiora tendentibus. Sed invitis desidiosis, et occupatis negligentibus, sine dubio etiam per plana
Abbreviated transcription (Latin):
enum purum & immaculatum ds diligit: non
falsitatis obsessum: non ꝑiuriis occupatum. non
fictum. non dubium. Leuitatis enim ꝑfect̾e hec
sunt iudicia. aut sc̃itatis amor. aut studia disci¬
plinȩ. hoc ẽ immaculatam hostiam. sacrificiis ex¬
hibere: tota dũo fidelit̾ mente seruisse. Serui¬
cũ aut̾ nr̃i hec ẽ ratio: ut beneficia xpͣi nr̃i semꝑ
recolas: & in quo religiose fidei labore ꝑfeceris.
auctori tuȩ libertatis adsignes. Inter omina cu¬
todias p̃cepta iusticiȩ: uni dõ seruias: trmit̾a¬
as tamen honore seruato. Unam fidem. uinũ
laptisma credas: patris ac filii uel sp̃s sc̃i. unã
claritatis confitearis elłgantiam. nec dimsa nolun¬
tate cuiusquam aut p̃cidere. aut reguare ꝑso¬
nam. Sed patrem et filium & sp̃m scm̃ unius
p otestatis. linius credas e̾e uirtutis. Ita igit  fit:
ut illud arduum & angustum iter. meternũ
uicturus ex superesꝰ atq ea quȩ uistis laborib

Expanded text:
enim purum et immaculatum Deus diligit, non enim purum et immaculatum Deus diligit, non falsitate obsessum, non perjuriis occupatum, non fictum, non dubium; levitatis enim perfectae haec sunt indicia, aut sanctitatis amor, aut studia disciplinae, hoc est immaculatam hostiam sacrificiis exhibere, tota Domino fideliter mente servisse. Servitii autem nostri haec est ratio, ut beneficia Christi nostri semper recolas, et in quo religiose fidei labore profeceris, auctori tuae libertatis assignes. Inter omnia custodias praecepta justitiae, uni Deo servias, Trinitatis tamen honore servato. Unam fidem, unum baptisma credas, Patris, Filii, vel Spiritus sancti unam claritatis confitearis essentiam; nec divisa voluntate cujusquam aut praecedere aut regnare personam; sed Patrem et Filium et Spiritum sanctum unius potestatis, unius credas esse virtutis. Ita igitur fit ut illud arduum et angustum iter in aeternum victurus exsuperes; atque ea quae justis laboribus
Abbreviated transcription (Latin):
mandatis satis facere. Nam sicut homo nunqͣm
muitus bene seruit: ita nec occupatus bene com¬
mendata custodit. uoluntarie sacrificabo tibi:
non sinc causa ꝓpħa hac se dño uoce commendat.
Sciebat necessario multos dubio corde feruire.
& aliud ore ꝓmittere. aliud pectorum secreta
disponere Uoluntarie sacrificabo tibi: quam¬
uis parua ex uoto offerentis magna funt iuu¬
uera. Consumunt uͦ auctorem suum beneficia:
quȩ constituerunt extorta. Sic deniq semper
plangit quod erogauit: qui conuuiuum inuitus
instituit. Uoluntarie sacrificabo tibr: hoc ẽ uo¬
luntario sacrificium. ut auctori tuo oris munꝰ¬
cula cotidie letus exhibeas ertis sacrificium lau¬
dis uerborum suauitate componas: atq ad of¬
sicium oꝑis deputati de uotus occurras. Audi¬
te ꝓpħam dicentem. Uoluntaria oris mei fac
dilectissum: ante omnia secreta pectoris nr̃i fi¬
des. ueritatis auxilio munita possideat. Cor

Expanded text:
mandatis satisfacere. Nam sicut homo numquam mandatis satisfacere. Nam sicut homo numquam invitus bene servit, ita nec occupatus bene commendata custodit. Voluntarie sacrificabo tibi. Non sine causa propheta hac se Domino voce commendat. Sciebat necessario multos dubio corde servire; et aliud ore promittere, aliud pectorum secreto disponere. Voluntarie sacrificabo tibi. Quamvis parva, ex voto offerentis magna fiunt munera: consumunt vero auctorem suum beneficia quae constiterint extorta: sic denique semper plangit quod erogavit, qui convivium invitus instituit. Voluntarie sacrificabo tibi: hoc est voluntario sacrificio. Ut auctori tuo oris munuscula quotidie laetus exhibeas, ejus sacrificium laudis verborum suavitate componas; atque ad officium operis deputati devotus occurras. Audite prophetam dicentem: Voluntaria oris mei fac dilectissimi, ante omnia secreta pectoris nostri fides veritatis auxilio munita possideat: ut
Abbreviated transcription (Latin):
dicte
seruitutis accusat. Qui ex uoto dũo suo paret̾.
acquirit grãm: inuitus accumulauit iniutiã:
ita ꝓpħa dicente. Male dictus homo qui facit
oꝑa dñi negligent̾. S consideret unusquisq
nr̃ fidelib ppłis ꝑ regenerationẽ uitalis lauacͥ.
& sp̃s scĩ effusionem concessit. intelligit ñ ocio¬
se dño seruiendum: cui quamuis quod libet
honoris cotidic aut inuneris exhibeamus.
nunquam tamen ꝑsoliumus quod debemus.
Quando aut̾ est ut ille ꝑsoluat debitum. qͦd
constat uicario pene munere comparatums:
Nlisi forte ꝓ amore redemptionis si simili senten¬
tia aut mortis aut dampnationis excipiat: S e
dum ista fortissuuts quibq ꝓueniunt: nos uel
hostias immolemus. ut si alios commendant uir¬
tutum merita: nobis saltim locum gr̃e faciant uo¬
iuntariȩ seruitutis officia. Ex oneremus ante
omnia corda nr̃a impia contagione: ut fructus
possimus uutrire iusticię. Debet enim ex integro
ꝓterrenis actib abreniinciare: qui uult celestib

Expanded text:
dictae servitutis accusat. Qui ex voto Domino suo paret, acquirit gratiam invitus, accumulavit injuriam, ita propheta dicente: Maledictus homo, qui facit opera Domini negligenter . Si consideret unusquisque ter fidelibus populis per regenerationem vitalis lava sancti effusionem concessit, intelligit non otiose Domino serviendum; cui quamvis quodlibet quotidie honoris aut muneris exhibeamus, numquam tamen persolvimus quod debemus. Quando autem est ut ille persolvat debitum, quem constat vicario poenae munere comparatum, nisi forte pro amore redemptoris se simili sententia aut mortis aut damnationis excipiat? Sed dum ista fortissimis quibusque proveniunt, nos vel hostias immolemus; ut si alios commendant virtutum merita, nobis saltem locum gratiae faciant voluntariae servitutis officia. 4. Exoneremus ante omnia corda nostra impia contagione, ut fructus possimus nutrire justitiae: debet enim ex integro terrenis actibus abrenuntiare, qui vult coelestibus
Abbreviated transcription (Latin):
tis confessus fuerat. non dicamus u̾bo. s facto.
nou lingua: s uita. Nam multi consitentur u̾b:
& factis negant. & cognouimus & credidimus:
quam dilectionẽ habet ds in nob̃. Se iterum un¬
de cognouisti: Ds dilectio ẽ. Iam dixit illud supe¬
rius: ecce iterum dicit. Amplius tibi dilectio ũ
Forte nrunꝰ dĩ. contempturus eras & dm̃ con

Expanded text:
i confessus fuerit, non verbo, sed facto; non lingua, sed vita. Nam multi confitentur verbis, sed factis negant. Et nos cognovimus, et credidimus, quam dilectionem Deus habet in nobis. Et iterum unde cognovisti? Deus dilectio est. Jam dixit illud superius, eforte munus Dei contempturus eras, nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
Et cognouerunt inquit. uere quia ate exiiii: &
crediderunt quia tume misisti. Et hic sub audi¬
endum ẽ. uere. Quod enim dixit cognouerunt
uere: exponere uoluit ad uingendo: & credide¬
runt. Hoc itaq credidunt uere: quod cognoue¬
runt uere. Id enim ẽ ate xrii: quod ẽ tu me misi¬
dedisti michi. Mundum uult intelligimͦ. qui
uiuunt scd̾m concupiscentiam mundi: & non
suut in ea sorte gr̃e: ut abillo eligantur de mũ¬
do. Non itaq ꝓmundo. s pro eis quos ei pat̾ de¬
dit: rogare se dicit. Phoc enim quod eos illi pat̾
iam dedit: factum ẽ ut ñ ꝑtineant ad eum mun¬
dum: pro quo ñ rogat. Deinde sub uingit. quia
tui sunt. Neq enim quia pat̾ eos filio aedit. ami¬
sit ipse quos dedit: cum adhuc filius sequatur ac
dicat. Et in ea omiua tua sunt: & tua mea. Ubi s¬
satis apparet. quõ modo uingeniti filii sunt orña
quȩ sunt patris:. ꝑ hoc utiq quod etiam ipse d̾s ẽ:

Expanded text:
Et cognoverunt, inquit, vere quia a te exivi, et crediderunt quia tu me misisti. Et hic subaudiendum est, vere. Quod enim dixit, cognoverunt vere, exponere voluit adjungendo; et crediderunt. Hoc itaque crediderunt vere, quod cognoverunt vere: id enim est, a te exivi, quod est, tu me misidedit ei Pater. « Mundum vult modo intelligi, qui vivunt secundum concupiscentiam mundi, et non sunt in ea sorte gratiae ut ab illo eligantur ex mundo. Non itaque pro mundo, sed pro eis quos Pater dedit, rogare se dicit: per hoc enim quod eos illi Pater jam dedit, factum est ut non pertineant ad eum mundum, pro quo non rogat. Deinde subjungit: Quia tui sunt. Neque enim quia Pater eos Filio dedit, amisit ipse quos dedit, cum adhuc Filius sequatur ac dicat: Et mea omnia tua sunt, et tua mea. Ubi satis apparet quomodo unigeniti Filii sint omnia quae sunt Patris; per hoc utique quod etiam i
Abbreviated transcription (Latin):
gitur: quia sp̃s ẽ patris & filii. quasi caritas sub¬
stantialis. & consubstantialis amborumꝰ qmͣ ũ
idem tam̃ pat̾ qui filius: nec id̾em filius qui pat̾
nec idem sp̃s sc̃s qui pat̾ aut filius: qm̃ tres st̃
Ego ce clarisicaui suꝑ t̾ram: opus consummaui. qͦd
dedisti mͥ ut faciam. Non acc ud fisli: s dedisq.
ubi commendatur etudens gr̃a. Quid enim ha¬
bet quod ñ accepit: eriam inur genito huma¬
na natura : An ñ accepit ut uichił mali. sed
bora faceret om̃a: qͣndo inuuitate ꝑsone sus¬
cepta ẽ a uerbo. ꝑ quod facta sunt oniia: S
quomodo consummauit opus quod accepit
ut faciat: cum restet adhuc passionis exꝑim̃tũ.
rentur exemplum: unde ait apłs petrus. xp̃s¬
ꝓ nobis passus ẽ nobis reliuiquens exemplum
ut sequaniur uestigia eius: nisi quia consum¬
masse se dicit. quod consum maturum se esse
certissime nouit. sicut longe aute inꝓphia pre¬
teriti temporis usus ẽ u̾bisꝰ quando pt annos

Expanded text:
tus. Quia Spiritus est Patris et Filii, tamquam charitas substantialis et consubstantialis amborum. Quoniam non idem tamen Pater, qui Filius; nec idem Filius, qui Pater; nec idem Spiritus sanctus, qui Pater aut Filius: quoniam tres sunt, Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam. Non ait, jussisti; sed, dedisti: ubi commendatur evidens gratia. Quid enim habet quod non accepit, etiam in Unigenito humana natura? An non accepit, ut nihil mali, sed bona faceret omnia, quando in unitatem personae suscepta est a Verbo, per quod facta sunt omnia? Sed quomodo consummavit opus quod accepit ut faciat, cum restet adhuc passionis experimenturentur exemplum; unde ait apostolus Petrus, Christus passus est pro nobis relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus : nisi quia consummasse se dicit quod se consummaturum esse certissime novit? Sicut longe ante in prophetia praeteriti temporis usus est verbis, quando post annos
Abbreviated transcription (Latin):
abuit
alquid aliquant̾o dĩfilius. quod nondum habuit
iden ipse homo filius quia ñdum erat homo factꝰ
exinatre: quando habebat unu̾sa cum patre. Qua¬
ꝓpt̃ cum dixit cui eraut ñ se uide separauit ds filiꝰ.
sine quo nichil unqͣmi pat̾ habuit: s solet ei tribu¬
pater. semꝑ cum illo filius potuit: qm̃ ille qui
nunquam n fuit. & nunqͣm non potuit. nunquã
sine patre fuit: nunqm sine illo pat̾ fuit. Quod
itaq ait & michi eos dedisti. hominem se accepisse
hanc potestatẽ ut eos haberet ostendit: qmͣ qui
semꝑ imp̃s fuit: non semꝑ homo fuit. Qm obrẽ
cum patri tribuisse uideatur. ut ab eo illos aoce¬
perit. qũi exipso ẽ quicquid ẽ de quo ẽ: etiam ip¬
se sibi eos dedit. hoc ẽ cum patre ds̾ ap̃s homini
xpõ. Sequitur & dicit. Ꝙ sermonem tuum
seruauerunt. Nunc cognouert.
qui omnia quę dedisti michi abste siuit: id est
cognouerunt. quia absce sum. Sinul enim pat̾
dedit omina cum genuit qui haberet omiua:

Expanded text:
abuit aliquando aliquid Deus Filius, quod nondum habuit idem ipse homo Filius, quia nondum erat homo factus ex matre, quando tamen habebat universa cum Patre; quapropter dixit Tui erant. Non se inde separavit Deus Filius, sine quo nihil unquam Pater habuit; sed solet ei tribuPater, semper cum illo fuit et potuit, quoniam ille qui nunquam non fuit, et nunquam non potuit, nunquam sine Patre fuit, nunquam sine illo Pater fuit. Quod itaque ait: Et mihi eos dedisti, hominem se accepisse hanc potestatem, ut eos haberet, ostendit, quoniam qui super omnes fuit non semper homo fuit. Quamobrem cum Patri potius tribuisse videatur ut ab eo illos acceperit, quoniam ex ipso est quidquid est, de quo est, etiam ipse sibi eos dedit, hoc est, cum Patre Deus Christus hominiquitur ac dicit, Et sermonem tuum servaverunt: nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi, abs te sunt: id est, cognoverunt quia abs te sum. Simul enim Pater dedit omnia, cum genuit qui haberet omnia.
Abbreviated transcription (Latin):
sonos cantus delectatur auditu: ad psallentiũ
ꝓpħarum choros sollicita latius corda conu̾tat.
Impleatur os nr̃m celestium exultatione psal¬
morum: referente xp̃o nr̃o gratias: qui spe red¬
dite salutis in honore nominis sui iugiter exul¬
tare nos uoluit. Hȩc sit exultatio cordis nr̃i: ut
die noctuq letemur in dño. Hoc ẽ aut̃ exulta¬
re mandatis dñi: tota mente seruisse. Mand¬
tis aut̃ dñi seruit : qui nitam suam ab omni
stus exhibet: pacem diligit. amicitias colit
est igitur amicitias colere: alienam iracun
moderationis studio sustinere. & feruent
fratris animos patientia temperare. Ita ẽ
futuro iudicio int̾ceteros inculpatris incec̃
si de xp̃o nr̃o uihis omnib quȩ diximust
probatum castigatus exhibeas. Lectio san¬

Expanded text:
soni cantus delectatur auditu, ad psallentium soni cantus delectatur auditu, ad psallentium prophetarum choros sollicita latius corda convertat. Impleatur os nostrum coelestium exsultatione psalmorum, referente Christo nostro gratias, qui spe redditae salutis in honore nominis sui jugiter exsultare nos voluit. Haec sit exsultatio cordis nostri, ut die noctuque laetemur in Domino. Hoc est autem exsultare, mandatis Domini tota mente servisse. Mandatis autem Domini servit, qui vitam suam ab omni ui fidem proximis suis exhibet, pacem diligit, amicitias colit. Hoc est igitur amicitias colere, alienam iracundiam moderationis studio sustinere, et ferventes fratris animos patientia temperare. Ita est, ut futuro judicio inter caeteros inculpatus incedas, si de Christo nostro in his omnibus quae diximus, te probatum castigatus exhibeas. HOMILIA
Abbreviated transcription (Latin):
expositai
Cum hic inconfletu emulis cursib aurito lepo¬
ri inuunet. ille argutis narib cerui uestigia laten¬
tis inquirit. Quȩ tameu dimittenda funt scło. in
quo antiquo estuat errore lururia. Non uero
auit̃ decet quos xp̃s noster suis legib iunxit:
& ab illa suꝑstitiosȩ gencilitatis stultitia segregauit.:
Licet nec nobis desint spectacula quȩ tristitiam
reuelent: & anxium curis animum sufficienter
oblectent. Ponamus nobis aute oculos illas pug¬
nas martyrum: & intueamur ammirabilium
ȩxempla uirtutum: & uidebitis subito accrescen¬
te letitia cedere omnes infelium estus animorum.
Cui autẽ non letitiam paret pugna iustis partib
fuccedente uittoria: quam ferus hostis ammotis
tormentorum stimulis. in sco̾rum ꝑ secutione
composuit: Quis igitur non rideat. quis non letꝰ
sit. cum uideat militem. xp̃i nr̃i suppliciis exultan¬
tem: erubescente ꝑsecutionis auctore uictum
plagis cessisse tortorem: Siquis forte dulcis¬

Expanded text:
exposita: cum hic in conflictu aemulis cursibus aurito lepori imminet, ille argutis naribus cervi vestigia latentis inquirit. Quae tamen dimittenda sunt saeculo, in quo antiquo aestuat errore luxuria. Nos vero aliter decet, quos Christus noster suis legibus vinxit, et ab illa superstitiosae gentilitatis stultitia segregavit. Licet nec nobis desint spectacula, quae tristitiam relevent, et anxium curis animum sufficienter oblectent. 5. Ponamus nobis ante oculos illas pugnas martyrum, et intueamur admirabilium exempla virtutum; et videbitis subito accrescente laetitia cedere omnes infelicium aestus animorum. Cui autem non laetitiam paret pugna, justis partibus succedente victoria, quam ferus hostis admotis tormentorum stimulis in sanctorum persecutione composuit? Quis igitur non rideat, quis non laetus sit, cum videat militem Christi nostri suppliciis exsultantem? erubescente persecutionis auctore, victum plagis cessisse tortorem? Si quis forte dulci
Abbreviated transcription (Latin):
cet oblectamenta non in commoda: quȩ facile
omnem tabescentis animi possit mestiram
remouere. Ecce infantib quam sunt uer¬
borun ammniranda principia: ubi primun
informis littera uocabulum matris oꝑatur
& distantis sillabe gemitus patris nomen ordit᷑.
Quis aut̾ ibi letus nonsit. cum int̾ illa sermo¬
numdura rudimenta luctantes labioꝵ sonos
rridis lingua decipit: & os trepidum stillantia
nerba destitint: Quotl si forte spectaculis dele¬
ctaris. habes equorum licet aliqtiotiens peri¬
culosa. satis tam̃ grata certamina: cum plagil
gradu concito uentos aut timeant aut rapl¬
unt. Nec parum lecitie conferunt illa studiã
uenationum & canb acta certamina: quę
nec periculis nec dampnis constat expositaͥ
Cum hic ie¬

Expanded text:
cet, oblectamenta non incommoda, quae facile cet, oblectamenta non incommoda, quae facile omnem tabescentis animi possint moestitiam removere. Ecce infantibus quam sunt verborum admiranda principia: ubi primum informis littera vocabulum matris operatur, et distantis syllabae gemitus patris nomen orditur? Quis autem ibi laetus non sit, cum inter illa sermonum dura rudimenta, luctantes labiorum sonos rudis lingua decipit, et os trepidum stillantia verba destituit? Quod si forte spectaculis delectaris, habes equorum, licet aliquoties periculosa, satis tamen grata certamina, cum plagis gradu concito ventos aut timeant aut rapiunt. Nec parum laetitiae conferunt illa studia venationum, et canibus acta certamina, quae nec periculis, nec damnis constat exposita: cum hic i
Abbreviated transcription (Latin):
incontentione uerborum nictoria. Nec funs
ponitur: donec habundantib lacrimis aspe¬
ra queq poculorum temperentui: Polluere
ẽmagis quam ex hornare comuiium: expecti¬
re infelicium pugnas amicorum. si tamenait
dicendi sut. Captiuorum legem seruiunt:
& gladiatorum more pascuntur. Dantur inse¬
ro int̾ ciborum nouitates uiniliquores: quicͥd
iulius. quicquid asꝑius: ut intanta rerum
habundantia incertum sit. utrum esurire
aut sitire sit meluis minus plane ludibri. o
subiacet tenebrosis sedib deputata captiui¬
tas. Ubi quam uis sustieat homo durum
dominationis imꝑiuum. accepit tam̃ exipsa
rerum uecessitate solatia:. Non emin habet
inquo possit erubescere: cui necesse ẽ in uito
seruire. Uelim tamen scire dilectissiu: inqͦ
reficiat expectantes aminum initiria defae¬
mitatis aliene. Adserant forte hius rei ama¬
tores iocis ista prestari: quasire uera desit un¬
de homo non requirat. Ostendam uodis si pla¬

Expanded text:
in contentione verborum victoria: nec finis in contentione verborum victoria: nec finis ponitur, donec abundantibus lacrymis aspera quaeque poculorum temperentur. Polluere est magis quam exornare convivium, exspectare infelicium pugnas amicorum: si tamen amici dicendi sunt, qui captivorum lege serviunt, et gladiatorum more pascuntur. Datur misero inter ciborum novitates, vini liquores, quidquid vilius, quidquid asperius, ut in tanta rerum abundantia incertum sit utrum esurire aut sitire sit melius. Minus plane ludibrio subjacet tenebrosis sedibus deputata captivitas; ubi quamvis sustineat homo durum dominationis imperium, accipit tamen ex ipsa rerum necessitate solatia. Non enim habet, in quo possit erubescere, cui necesse est invito servire. Velim tamen scire, dilectissimi, in quo reficiat exspectantis animum injuria deformitatis alienae. Asserant forte hujus rei amatores jocis ista praestari: quasi re vera desit unde homo non requirat. 4. Ostendam vobis, si pla
Abbreviated transcription (Latin):
niq manducanti barba uellitur: illi bibenti
sedilia subtrahuntin. hic ligno scissili. ille fra¬
gili uitro pascitur: Tanta ẽ igitur libido ridendi:
Sut pritent miseri nullum sine letitia transsin
conuiuium nisi incibos uerterent. aut uesti¬
menta corporum: aut ministeria poculorim
Quantis aut̃ putatis iniserus ista constare.
Eoce quicquid decrimenti mens ad fecertt in¬
satiabilis uenter acquirit. Nani qui huius mo
uoluntatib seruit: omnem mnercedem labo¬
ris sui aut bibendo conterit: aut uapulando
consumit. S hȩc ante omina illis imputan¬
da sunt: qui letitiȩ causam ad tam fedum mi¬
nisteruim gradum amicitiȩ familiaritatis
melinant. In meliore profecto statii ẽ apua
dominum serit us: quȩ standi lege depucato
paret officio. Est alis int̾ acconibentes locus
ridendi: & nilia tamen int̾ expectantes te¬
netur culpa peccati. Ecce instruit᷑ acies po¬
culorum talis armata: expectatur prmmnm

Expanded text:
nique manducanti barba vellitur, illi bibenti nique manducanti barba vellitur, illi bibenti sedilia subtrahuntur; hic ligno scissili, ille fragili vitro pascitur. Tanta est igitur libido ridendi, ut putent miseri nullum sine laetitia transire convivium, nisi in cibos verterint aut vestimenta corporum, aut ministeria poculorum. Quantis autem putatis miseriis ista constare? Ecce quidquid detrimenti mensa fecerit, insatiabilis venter acquirit. Nam qui hujusmodi voluptatibus servit, etiam mercedem laboris sui aut bibendo conterit, aut vapulando consumit. 3. Sed haec ante omnia illis imputanda sunt, quae laetitiae causa ad tam foedum ministerium gradum amicitiae et familiaritatis inclinant. In meliore profecto statu est apud Dominum servitus, quae standi lege deputato paret officio. Est illi inter accumbentes locus ridendi, et nulla tamen inter exspectantes tenetur culpa peccati. Ecce instruitur acies poculorum telis armata. Exspectatur primum
Abbreviated transcription (Latin):
improbe cupiditatis illexit: s miato plus il¬
lorum actu & conuersatione suspiro. apud
quos penalis amicitia tristiciam remouet: &
letitiam cruentus amor familiaritatis exegit.
Infelices quidem illos iudico quos adiugem con¬
tuliam uenter inuitat: & ad omnem iniuriartĩ
gulam nunquam poculis exsatiatura sollicitat.
S istos multo infeliciores puto: qui amica insti¬
gatione pugnas instituunt: & int̾ flueutes mero
calices alieno sanguine satiantur: Ecce hic con¬
iuuium instituit. & uotuo quodam apparatu
undiq greges adulantium congregauitꝰ int̾
quos precedit paras orum gula: eui consuetu¬
dinis ẽ in uiriam Tero uendere. & poculis scis¬
sa plagis uestimenta sarcire. Uidete ergo quo¬
mͦ isti ferant odiorum causas. apudquos crue¬
tas esse amicitias. quid non iuuenit infelix actu
dampnosa luxuria: Ecce fit spectaculo homo
homini: & ad excitandam lecitiam aut sermo
turpis aut uultus exigiturfeditatis. Huic de¬

Expanded text:
improbae cupiditatis illexit; sed multo plus ilimprobae cupiditatis illexit; sed multo plus illorum actu et conversatione suspiro, apud quos poenalis amicitia tristitiam removit, et laetitiam cruentus amor familiaritatis exegit. Infelices quidem illos judico, quos ad jugem contumeliam venter invitat, et ad omnem injuriam gula numquam poculis exsatiatura sollicitat. Sed istos multo infeliciores puto, qui amica instigatione pugnas instituunt, et inter fluentes mero calices alieno sanguine satiantur. Ecce hic convivium instituit, et votivo quodam apparatu undique greges adulantium congregavit. Inter quos procedit parasitorum gula: cui consuetudinis est injuriam mero vendere, et poculis scissa plagis vestimenta sarcire. Videte ergo, quomodo isti ferant odiorum causas, apud quos cruentas esse placet amicitias. Quid non invenit infelix ac damnosa luxuria? Ecce fit spectaculo homo homini: et ad excitandam laetitiam aut sermo turpis, aut vultus exigitur foeditatis. Huic de
Abbreviated transcription (Latin):
omue genus capiuitatis puto: ubi nec leso iras¬
ci nec irato conuenit uindicari. In quo loco
dilectissimi quem exduob infeliciorem iudicẽ
nescio: utrum illum qui aliena deformatione
uiuit: an istum qui corpus suum ludibrio
prostituit & illusionib tradidit. Nemo nuchi
intalib catisis patientie nomen imponat. ad
luxuriam ꝓfecto ꝑtinet pęna. quam irascen¬
tis inimici non excorquet iniuria. S forte is¬
tis danza uenia sit quod ad omuẽ contumeliã
pauꝑtas trahit: ut infelix penuria luxurian¬
tib plagis sub iacere compellit: quidum neces¬
sitati seruiunt. contumelis acquiescant. Esto
ut his ꝑatientiam causa imꝑbe pauꝑtatis in¬
dicat: quid de illis uidicamus quos aliena pas¬
cit contumelia: Qualis ist gracius amiciti¬
arum ẽ: quem unxit pena asperauit inuria:
Aut quȩ ibi potest ee̾ gratia familiaritatis: ubi
ẽ cotidie pena uenalis: Erubesco quidem
dilectissuni inconfusione miserorum: fames

Expanded text:
omne genus captivitatis puto, ubi nec laeso irasomne genus captivitatis puto, ubi nec laeso irasci, nec irato, convenit vindicari. In quo loco, dilectissimi, quem ex 15 duobus infeliciorem judicem, nescio: utrum illum qui aliena deformatione vivit, an istum qui corpus suum ludibrio prostituit et illusionibus tradidit. Nemo mihi in talibus causis patientiae nomen imponat: ad luxuriam profecto pertinet poena, quam irascentis inimici non extorquet injuria. Sed forte istis danda venia sit, quos ad omnem contumeliam paupertas trahit, et infelix penuria luxuriantibus plagis subjacere compellit; qui dum necessitati serviunt, contumeliis acquiescunt. Esto ut his patientiam causa improbae paupertatis indicat; quid de illis judicamus, quos aliena pascit contumelia? Qualis iste gradus est amicitiarum, quem vinxit poena, asperavit injuria? aut quae illi potest esse gratia familiaritatis, ubi est quotidie poena venalis? 2. Erubesco quidem, dilectissimi, in confusione miserorum quos fames
Abbreviated transcription (Latin):
uotienscumq dile¬
ctissimi prostudio dis¬
cipline ad confusionẽ
malorum opus fuit.
bonarum partium
uir tutes exponere
multum amitius
honoris exhibuimꝰ.
cum singula queq
pro suis mericis laudaremus. preferendo frã¬
terne coniunctionis studia. quȩ pacis & carita¬
tis iuncta consortio. uitam ꝑfecte religiorus
instituunt. S dum assidue singularu rerũ
causas curiosus inquiro: & honestis actib offi¬
cium sermonis accommnodoꝰ multum impsis
amicitus quod michi displiceret in ueni. Unde
ne quid madulatione bonarum partium sud¬
trarisse uidear discipline: ausus sum int̾ illas
inimicitiarum culpas etiam aicitias castiga¬
re. si tamen amicitie dicende sunt. ubi oꝑatur
iniuria muitis acta uulnerib. Inquo loco ad
excusandam execrabilis erroris inuidiam ali¬
quantiforie lusum pretendant: & penalibus
ausis lecitiȩ nomen imponant. Ferat hoc quo
libet auino: qui huius modi contumelus sub¬
iacere consueuit. Ego ibi amicitias excessisse

Expanded text:
uotiescumque, dilectissimi, pro studio disciplinae, ad confusionem malorum, opus fuit bonarum partium virtutes exponere, multum amicitiis honoris exhibuimus, cum singula quaeque pro suis meritis laudaremus: praeferendo fraternae conjunctionis studia, quae pacis et charitatis juncta consortio, vitam perfectae religionis instituunt. Sed dum assidue singularum rerum causas curiosus inquiro, et honestis actibus officium sermonis accommodo, multum in ipsis amicitiis quod mihi displiceret inveni. Unde ne quid in adulatione bonarum partium subtraxisse videar disciplinae, ausus sum inter illas inimicitiarum culpas etiam amicitias castigare, si tamen amicitiae dicendae sunt, ubi operatur injuria multis acta vulneribus. In quo loco ad excusandam exsecrabilis erroris invidiam, aliquanti forte lusum praetendant, et poenalibus causis laetitiae nomen imponant. Ferat hoc quo libet animo, qui hujusmodi contumeliis subjacere consuevit. Ego ibi amicitias excessisse
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectio: quȩ cum animab bona malauȩ
gesserunt: omnes enim uiuent ei. Omnes uide¬
licet illi. quorum dominus ẽ ds: uiuunt ei.
Uita utiq uera: qua ustiuiuunt. etiam qͣndo
corpore moriuintur: De qua alibi dñs ate. Qui cre¬
dit in me. etiam si mortuus fuerit uinet. Cre¬
de ergo: & si mortuus fueris inues. Si aute̾ non
credis: & cum uiuis mortiius es. Uidua enim
quȩ indeliciis ẽ: iuuens mortua est Respondentes
aut̃ quidani scribarum dixerunt. Magister
beneixisti. & amplius non audebant eum
quicquamꝰ interrogare. Principes sacerdotũ
saducerde scribe querentes occasionem calump¬
niȩ. & tierbum aliquod inuenire quod paterec
insidiis: quia insermonib confutati funt.
ultra non interrogant. sed aꝑtissime compre¬
hensum romane tradunt potestati÷ Ea quo
intelligimus. uenena in uidie posse quidem

Expanded text:
resurrectio, quae cum animabus bona malave resurrectio, quae cum animabus bona malave gesserunt. Omnes enim vivunt ei. Omnes videlicet illi quorum Dominus est Deus. Vivunt ei, vita utique vera, qua justi vivunt etiam quando corpore moriuntur. De qua alibi Dominus ait: Qui credit in me, etiam si mortuus fuerit vivet . Crede ergo, et si mortuus fueris vives. Si autem non credis, et cum vivis mortuus es. Vidua enim quae in deliciis est, vivens mortua est . Respondentes autem quidam scribarum dixerunt: Magister bene dixisti. Et amplius non audebant eum quidquam interrogare. Principes sacerdotum, Sadducaei, et scribae quaerentes occasionem calumniae, et verbum aliquod invenire quod pateret insidiis, quia in sermonibus confutati sunt, ultra non interrogant, sed apertissime comprehensum Romanae tradunt potestati. Ex quo intelligimus venena invidiae posse quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ȩqualitatem. quisquis tunc ascendere desid̾at.
nunc minimis fr̾ib condescendat. Quia uero
resurgant mortui. & moyses ostendit secus rubũ:
lacob. ad comprobandam resurrectionis uerita¬
tem: multo aliis manifestiorib exemplis uti po¬
tuit. equib ẽ illud. Suscitabuntur mortui: &
resurgent. qui in sepulchris sunt: Queritur itaq
quid fibi uoluerit dñs hoc proferre testimomũ
quod tudetur ambiguum: uel non satis ad resur¬
rectionem ꝑtinet. ueritatem. Sed saducei quinq
tantum libros moysi recipiebant: prophetarũ
uaticinia respuentes. Stultum ergo erat inde
proferre testimonia: quorum auctoritatem
non sequebantur. Porro adet̾nitatem anima¬
rum probandam: de moyse ponit exemplum.
Ego sum d̾s abraham. & d̾s ysaac. & ds iacob: sta
quod illi int̾ cȩtera negabant: neq enim poterat
fieri. ut eorum esset ds̃. qui nequa quam subsi¬
sterent: consequenter introduceretur: & corpoꝵ

Expanded text:
aequalitatem, quisquis tunc accedere desiderat, aequalitatem, quisquis tunc accedere desiderat, nunc minimis fratribus condescendat. Quia vero resurgant mortui, et Moyses ostendit secus rubum, Jacob. Ad comprobandam resurrectionis veritatem multo aliis manifestioribus exemplis uti potuit, e quibus est illud: Suscitabuntur mortui, et resurgent qui in sepulcris sunt. Quaeritur itaque, quid sibi voluerit Dominus hoc proferre testimonium, quod videtur ambiguum vel non satis ad resurrectionis pertinet veritatem. Sed Sadducaei quinque tantum libros Moysi recipiebant, prophetarum vaticinia respuentes. Stultum ergo erat inde proferre testimonia, quorum auctoritatem non sequebantur. Porro ad aeternitatem animarum probandam, de Moyse ponit exemplum: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . Stat mortem, quod illi inter caetera negabant neque enim poterat fieri ut eorum esset Deus qui nequaquam subsisterent consequenter introduceretur et corporum
Abbreviated transcription (Latin):
culo illo mansuri. Dñs aut̾ saluator ut ad głam
resurrectionis amimos excitaret inqturendam:
de electis solum modo facere uoluit sermonem.
Si autem in resurrectione neq nubunt neq
ducunt ucores: resurgunt ergo corpora quȩ poᷤ¬
sunt nubere & ducere uxores hoc ẽ feminar um
& uirorum. certis discreta membra speciebus:
s milla concombendi uoluntate uel necessitate
mancipata. Nemo quippe dicit. de lapide & ar¬
bore. & his rebus quȩ non habent membra geui¬
talia. quod non nubant neq ducant uxores: sed
dehis quȩ cum possint nubere. tam̃ alia ratione
non nubunt neq enim ultra poterinit.
Quia conuibia ꝓpt̾ filios. filii ꝓpt̾ successionemꝰ
successio ꝓpt̾ mortem. Ubi gͦ mors non est. neq
sunt. qui gła resurrectionis in noriati. sine ullo
mortis metu. sine ulla labe corruptionis. sine
uuo terreni status actu. ꝑpetua dĩ tusione fru¬
untur: Ad quam necesse ẽ angłicȩ dignitatis

Expanded text:
culo illo mansuri. Dominus autem Salvator ut ad gloriam culo illo mansuri. Dominus autem Salvator ut ad gloriam resurrectionis animos excitaret inquirendam, de electis solummodo voluerit facere sermonem. Si autem in resurrectione neque nubunt neque ducunt uxores, resurgunt ergo corpora quae possunt nubere et ducere uxores, hoc est feminarum et virorum certis discreta membra speciebus, sed nulla concumbendi voluptate vel necessitate mancipata. Nemo quippe dicit de lapide et arbore, et his rebus quae non habent membra genitalia, quod non nubant neque ducant uxores, sed de his qui cum possunt nubere, tamen alia ratione non nubunt. Neque enim ultra mori poterunt. Quia connubia propter filios. Filii propter successionem. Successio propter mortemsunt Dei, qui gloria resurrectionis innovati, sine ullo mortis metu, sine ulla labe corruptionis, sine ullo terreni status actu perpetua Dei visione fruuntur, ad quam necesse est angelicae dignitatis
Abbreviated transcription (Latin):
uel resistendo. uel contempnendo ñ acceꝑunt:
Non putandꝰ ẽ scm dedisse canib: aut mar¬
giritas misisse ante porcos. Nonenii eis de¬
dit. qui capere non poteraut: s eis qui pot̾ant¬
& simul aderantꝰ quos ꝓpt̾ aliorum iminundi¬
ciuam negligi non oportebat. Et cum eum temp¬
tatores interrogabant: respondebatq illis. ita
un quid contradicerent non haberent: qͣmuis
uenenis suis contabescerent. potius qmͣ illius
cibo sattirarentur: & alii tamen qui poterant ca
pere ex illorum occasione. multa ucilit̾ audie¬
bant. Illi ant̾ qui digni habebantur scło illo &
resurrectione ex mortuis: neq nubunt. neq du¬
cunt uxores : Non ita intelligendum ẽ. quasi
digni tantum uel resurrecturi. uel fine nuptuis
futuri sint: In digni aut̃ idẽ peccatores. uel mi¬
nime resurrecturi. uel admiptias resurrectu¬
ri sint credendi: s ita potius retinendum. quod
omnes & resurrecturi & absq nuptiis sint. in se¬

Expanded text:
vel resistendo vel contemnendo non acceperunt, vel resistendo vel contemnendo non acceperunt, non putandus est sanctum dedisse canibus, aut margaritas misisse ante porcos. Non enim eis dedit qui capere non poterant, sed eis qui poterant et simul aderant, quos propter aliorum immunditiam negligi non oportebat, et cum eum tentatores interrogabant, respondebatque illis ita, ut quid contradicerent haberent, quamvis venenis suis contabescerent potius quam illius cibo saturarentur, alii tamen qui poterpere, ex illorum occasione multa utiliter audiebant. Illi autem qui digni habebuntur saeculo illo et resurrectione ex mortuis, neque nubent, neque ducent uxores. Non ita intelligendum est, quasi digni tantum vel resurrecturi, vel sine nuptiis futuri sint, indigni autem, id est, peccatores, vel minime resurrecturi, vel ad nuptias resurrecturi sint credendi; sed ita potius sentiendum, quod omnes et resurrecturi, et absque nuptiis sint in sae
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ deliramenti arguat cos. qui resurrectio¬
nem asserunt mortuorum. Potest autẽ fieri:
ut uere ingente eorum aliquando hoc acciderit.
Inresurrectione gͦ cuius eoruin erit uxor.
Siquidem septem habuerant eam uxorem. Cur¬
pitudinem fabule opponunt: ut resurrectionis
denegent ueritatem. Uerum mystice septem
st̃s sinc fuiis defuncti. reꝓbis quibꝰq congru¬
unt: qui ꝑer totam hiiius scł̃i uitam. quȩ sep¬
tem dieb uoluitur. a bonis oꝑib steriles exi¬
stunt: quib ui ritim morte misera ꝑre reꝑtis
adutimum & ipsa mundana conu̾satio. quã
illi fine tutali opere transegerant: quasi uror¬
in fecunda transsibit. &ait illi iħs. filii scl
huius nubunt: & traduntur ad niptias. Cum
dñs dicat. nolite dare scm̃ canib: neq inittatis
margaritas ur̃as ante porcos.  Curipse quedã
uelhic de gła resurrectionis. uel alibi de dispen¬
sationis. aut etiam diuinitatis suȩ mysteriis
chrisse inuenitur: QQuȩ multi qui ad erant.

Expanded text:
quae deliramenti arguat eos qui resurrectionem asserant mortuorum. Potest autem fieri ut vere in gente eorum aliquando hoc acciderit. In resurrectione ergo cujus eorum erit uxor? siquidem septem habuerunt eam uxorem. Turpitudinem fabulae opponunt, ut resurrectionis denegent veritatem. Verum mystice septem hi fratres sine filiis defuncti reprobis quibusque congruunt, qui per totam hujus saeculi vitam, quae septem diebus volvitur, a bonis operibus steriles existunt. Quibus viritim morte misera praereptis, ad ultimum et ipsa mundana conversatio, quam illi sine vitali opere transegerant, quasi uinfecunda transibit. Et ait illi Jesus. Filiis saeculi hujus nubunt et traduntur ad nuptias. Cum Dominus dicat, nolite dare sanctum canibus, neque mittatis margaritas vestras ante porcos, quod ipse quaedam vel hic de gloria resurrectionis, vel alibi de dispensationis, aut etiam divinitatis suae mysterio dixisse invenitur quae multi qui addiderant
Abbreviated transcription (Latin):
morturis fuerit. habens uxorem. & hit sine filis
fuerit: ut accipiat eam frat̃ eitis uxorem: & susci¬
tet semen fr̃i suo. Uide distantiam litcere qspr
Iurta litteram nubere cogitur inuita: ut defune¬
ti semen excitet frat̾. sp̃s aut̃ magist᷑ ẽ castitatis
Septem gͦ fr̃s erant: & primus accepit urorem:
& mortuus est sine filiis. & sequens accepit illi.
& ipse mortuus ẽ sine filio. & tercius accepit illĩ
similit̾ ꝙ om̃s septem. & non relinquerunt se¬
men: & mortui sunt. Nouissuma omnium mor¬
tua ẽ & mulier. Qui resurrectionem corporum¬
non credebant: animas iudicantes interire cuu
corporibꝰ recte istius modi fingunt fabulai.¬

Expanded text:
m, et hic sine filiis fuerit, ut accipiat eam frater ejus uxorem, et suscitet semen fratri suo. Vide distantiam litterae et spiritus. Juxta litteram nubere cogitur in vita, ut defuncti semen excitet frater, spiritus autem magister est castitatis. Septem ergo fratres erant, et primus accepit uxorem, et mortuus est sinet ipse mortuus est sine filiis. Et tertius accepit illam Similiter et omnes septem et non relinquerunt semen et mortui sunt. Novissima autem omnium mortua est et mulier. In resurrectione ergonon credebant, animam judicantes interire cum corporibus, recte istiusmodi fingunt fabula
Abbreviated transcription (Latin):
ses inudeis: una phariseor
& altera saduceorum. Pha¬
risei traditionum & obser¬
uationum quas illi deu¬
teres uocant. iusticiam ẜ̾¬
ferebant: unde & diuisi
uocabantur apopulo. Saducei aut̃ qui nñ¬
pretantur iusti: & ipsi uindicabant sibi qͦd
nonerant. Priorib & corporis & amnine restir¬
rectionem credentib confitentib q angłos

Expanded text:
eses in Judaeis, una Pharisaeorum, et altera Sadducaeorum. Pharisaei traditionum et observationum, quas illi deuterosis vocant, justitiam praeferebant, unde et divisi vocabantur a populo. Sadducaei autem, qui interpretantur justi, et ipsi vindicabant sibi quod non erant. Prioribus et corporis et animae resurrectionem credentibus confidentibus
Abbreviated transcription (Latin):
tur regis imagine. Homo erm factus ẽ ad imagi¬
nem & sumlitudinẽ di. qmͣ peccando corrupit.
Bonum gͦ eius ẽ uerum atq et̾num: si renascen
do signetur. & non potuerunt uertum eius re¬
p̃hendere coram plebe: & mirati in responsis eiꝰ
tacuerunt. Qui credere debuerant. ad tantam
sapientiam¬

Expanded text:
tur Regis imagine . Homo enim factus est ad imagitur Regis imagine . Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei , quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est verum atque aeternum, si renasdo signetur. Et non potuerunt verbum ejus reprehendere coram plebe, et mirati in responsis ejus tacuerunt. Qui credere debuerant ad tantam sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
imago esset innumino. S interrogat: ut ad der¬
monem eoꝵ competent̾ respondeat. Respondenꝰ¬
tes chierunt. Cesaris. Et ait illis. Reddite q̃ que
cesaris sunt cesari: & quȩ sunt dei do. C esatem
non putemus angustum. s thiberum significa¬
ri priuignum eius. qui in locum successerat nt
subquo &e passus ẽ dñs. Onnes gͦ reges onau.
sunt cesaris cesari: idest nunimum. tributim.
pecuniam: & quȩ sunt dei dõ. deciias pͥmitias
oblationes. ac uictimas sentiamus: quo modo &
reddidit quȩ dei sunt: patris faciens uolunta¬
erigit impressione̾ imaginis suȩ: sic & d̾al ut
quemadmodum illi redditur inimmus: siedo
amima. liiie uultus eius elustrata. atq sig¬
nata. Unde psalmista. Signatum ẽ inqult
innobis lumen uultus tui dñe. Hoc quippe
lumenẽ totum hominis: & gerum bonum:qd̾¬
non oculis s mente conspicitur: Sigratum aut̃
dixit in nobis lumen: tanquani denarius figra¬

Expanded text:
imago esset in nummo. Sed interrogat, ut ad serimago esset in nummo. Sed interrogat, ut ad sermonem eorum competenter respondeat. Respondentes dixerunt: Caesaris. Et ait illis: Reddite ergo quae esaris Caesari; et quae sunt Dei Deo. Caesarem non putemus Augustum, sed Tiberium significari privignum ejus, qui in locum successit ipsius, sub quo passus est Dominus. Omnes autem reges Romani sunt Caesaris Caesari, id est, nummum tributum, et pecuniam: et quae sunt Dei Deo, decimas primitias, et oblationes, ac victimas sentiamus: quomodo et reddidit quae Dei sunt, Patris faciens voluntaexigit impressionem imaginis suae, sic et Deus, ut quemadmodum illi redditur nummus, sic Deo anima lumine vultu ejus illustrata atque signata. Unde Psalmista: Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tui, Domine . Hoc quippe lumen est totum hominis, et verum bonumnon oculis sed mente conspicitur. Signatum est autem, dixit, super nos: tanquam denarius signa
Abbreviated transcription (Latin):
soltiererte. & printiua daret. & cetera quȩ in le¬
ge scpta sunt. humanis legib sub iacere. C uitis
seditionis ad eo fome snualutt: ut post domnis
passionem insistentib sibi romanis. patriam
sua religione templum. timo ipeinie sami luce
ꝑdere. quam tributa pendere it e¬
Hicet nobis tributum dare cesari annon: Slon
respondentem: ut magis dm̃ quam cesarenti¬
meat. & dicat non debere tributa solui: ut sta¬
tim audientes ministri p̾sidis. qui iuxta alios
euuanglistas affuisse leguntui. seditiones condra
romanun pͥncipem teneant. Considerans autꝰ
dobum ulorum dirit ad illos. Quid me temptatis
Ostendite michi denarium: eurus habet imagi¬
neni et suꝑseriptionem. Sapientia sapient agte
confutentur Ostendite inquit michi denariũ.
hocẽgenus mimini: quod prodecem numinis
imputabatur: & habebat imagnnem cesaris.
Qui uero putant int̾rogationem salnatoris ig¬
norantiamꝰ ẽẽ. & non dupensationẽ: discant exp̃¬
senti loco quod utiq potuerit scire iħc eura

Expanded text:
ret, et primitias daret, et caetera quae in lege scripta sunt, humanis legibus subjacere. Cujus seditionis adeo fomes invaluit, ut post Domini resurrectionem, insistentibus Romanis, patriam sua religione templum, insuper ipsam lucem, perdere, quam tributa pendere, icet nobis tributum dare Caesari, an non? Hoc respondentem, ut magis Deum quam Caesarem timeat, et dicat non debere tributa solvi, ut statim audientes ministri praesidis qui juxta alios evangelistas adfuisse leguntur, seditionis contra Romanos principem teneant. Considerans autem dolum illorum, dixit ad eos: Quid me tentatis? ostendite mihi denarium, cujus habet imaginem et inscriptionem. Sapientia semper sapienconfutentur. Ostendite mihi, inquit, denarium. Hoc est genus nummi quod pro decem nummis imputabatur, et habebat imaginem Caesaris. Qui autem putant interrogationem Salvatoris ignorantiam esse, et non dispensationem, discant ex praesenti loco quod utique potuerit scire Jesus, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
sol. & occidit sol: & ad locum suum reuertitur
seđm carnem genitus. Oriens quippe nom̃e
illi Sccidit uero quando post crucem ad infer¬
ra d escendit. Oricur sol. & occidit sol: & ad lo¬
cum suum reu̾titur. ipso dicente. Cnm exalta¬
tus fuero aterra. uniuersos traham ad me. De
hoc sole iusticie:. & ysaias pronunciat dicens.
Inctieb illis orietur sol iusticie: & sanitas erit
in regnis eius. Ueniente einm sole tustitiȩ. hoc¬
ẽxp̃o. ad cactum fimbrie uestimenti enis. fores
ꝓtiuuũ sangiunis exsiccatus ẽ. Nligra sum & for¬
mosa filia hierłm. Si qua hic peccatis ẽ ania
aenigrata. ne cimeat: tantum modo penitent¬
am agat. & dicat. Nigra sum ego & formosa
extreuo spũ positus ne formidet: tantum cum
Netu peniteat. & compuncto confiteatur corde
Aduespum enim demorabitur fietiis & adia¬
tutinum letitia. Iniitare namq exechiami regen:¬

Expanded text:
sol et occidit sol, et ad locum suum revertitur.a Maria secundum carnem genitus: Oriens quippe nomen illi. Occidit vero, quando post crucem ad inferna descendit. Oritur sol, et occidit sol, et ad locum suum revertitur, ipso dicente: Cum exaltatus fuero, universos traham ad me . De hoc sole justitiae et Isaias pronuntiat dicens: In diebus illis orietur sol justitiae, et sanitas erit in pennis ejus . Veniente enim sole justitiae, Christo, ad tactum fimbriae vestimenti ejus fons profluvii sanguinis exsiccatus est. Nigra sum et speciosa, filia Jerusalem. Si qua hic peccatis anima denigrata, ne timeat, tantummodo poenitentiam agat et dicat: Nigra sum ego, et decora. extremo halitu positus, ne formidet, tantum cum fletu poeniteat, et compuncto confiteatur corde. Ad vesperum enim demorabitur fletus, et, ad matutinum laetitia. Imitare namque Ezechiam rege