comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bat ut estimo ap̾ se tanti artifex¬
doli.⁊ dicebat. Sihic ipse ẽ cuiꝰ
p̾cepto esurientibꝰ ꝑ deẜta po¬
płis manna fluxit e celo. si ipse ẽ
quẽ noui ego flumina ꝓduxisse
lapides transformare. ⁊ si nõmea
peticione. sua tam̃ necessitate qͥ
esurit. Qd̾ si fecerit: dm̃ ꝓbabo.
si nequiuerit. hominẽ dep̾hen¬
dam. Expectabat gͦ diabłs pa¬
nẽ quẽ nõ tam sibi acquiret. quã
mundo conabat᷑ aiuferre. S re¬
rũ dñs qui ⁊ panẽ de lapide pos¬
sit efficere. & exploranti huma¬
ne nollet salutis clarescere sacra¬
m̃tum.: sic suũ mod̾atus ẽ scõ:
more responsũ. ut nec ipse qui
ueritas erat m̃datiũ loqueret᷑.
nec ille qui abinitiomendax ẽ.
quã nõ erat crediturꝰ possit ag¬

Expanded text:
bat, ut aestimo, apud se tanti doli artifex, et dicebat: Si hic ipse est, cujus praecepto esurientibus per deserta populis manna fluxit e coelo ; si ipse est, quem novi ego flumina produxisse lapides transformare, etsi non mea petitione, sua tamen necessitate, qui esurit. Quod si fecerit; Deum probabo: si nequiverit; hominem deprehendam. 126 Exspectabat ergo diabolus panem, quem non tam sibi acquirere quam mundo conabatur auferre. Sed rerum Dominus, qui et panem de lapide posset efficere, et exploranti humanae nollet salutis clarescere sacramentum, sic suum moderatus est sancto in ore responsum, ut nec ipse, qui veritas erat, mendacium loqueretur, nec ille, qui ab initio mendax est, quam non erat crediturus, possit ag
Abbreviated transcription (Latin):
demptionis ẽ sacram̃tũ. Huiꝰ¬
modi enĩ dñs ꝑegit in sua car¬
nemisteriũ. ut sic̃ ds̃ ẽẽ diui¬
nis untutibꝰ credit᷑. ita ⁊ ho¬
mo eẽ infirmitatibꝰ dinosca¬
tur humanis.⁊ hinc ẽ quod
xp̃e ut homo esuriit. ⁊ esurien¬
rat. ut sic cẽptationes nr̃as
sus tẽptationibꝰ uinceret. sic̾
mortẽ nrãm uen̾at fua morte
suꝑare. Sed sciendũ nob̃ ẽ qd̾¬
qr tribꝰ modis temptatio agitur.
suggestione. delectatione. con¬
sensu. ⁊ nos cũ tem ptam᷑ pleꝵ¬
q in delectationẽ aut ⁊̃ in con¬
sensũ labinnur. qr de carnis pec¬
cato ꝓpagati. in nob̾ipsis etiam
gerimꝰ. unde certamina tolera¬
mꝰ. Deus uͦ qui in ut̾o uirginis
incarnatus in mundo sine pec¬
card uenerat: nich contradictio
momordit. atq illa ideo om̃is
diablica temptatio. foris nõ intꝰ
Quid sͥuult talis locutioniᷤᷤ ex¬
orsꝰ si filiꝰ dĩes: nͥ qr cognou̾at
dĩ filiũ eẽ uenturũ. s uenisse ꝑ
hanc ui firmitatẽ corporis non

Expanded text:
demptionis sacramentum. Hujusmodi Dominus peregit in sua carne mysterium, ut, sicut Deus esse divinis virtutibus creditur, ita et homo esse infirmitatibus dignoscatur humanis. Et hinc est quod Christus ut homo esurit, et esurienrat, ut sic tentationes nostras suis tentationibus vinceret, sicut et mortem nostram venerat sua morte superare. Sed sciendum nobis est, quia tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione, consensu, et nos cum tentamur, plerumque in dilectione, aut etiam in consensu labimur, quia de carnis peccato propagati in nobigerimus unde certamina toleremus. Deus vero qui, in utero Virginis incarnatus, in mundum sine peccato venerat, nihil contradictionmomordit. Atque ideo omnis diabolica illa tentatio foris non intus exorsus: Si Filius Dei es; nisi quia cognoverat Dei Filium esse venturum? sed venisse per hanc infirmitatem corporis non
Abbreviated transcription (Latin):
sũmatis ienmii diebꝰ esuriit.
cũ de moyse ⁊ helia icumanti¬
bꝰ nicħ tale sit scriptũ. idõ fc̃m̃
ẽ. ne ab eo temptando pauẽs
hostis au fugeret: quẽ cum tot
signis celestibꝰ p̾conatũ. etia
uiris excellentissumis in absti¬
nendo inderet equatũ. uł c̾te¬

Expanded text:
summatis jejunii diebus, esuriit, cum de Moyse vel Helia jejunantibus nihil tale sit scriptum, ideo factum est, ne ab eo tentando pavens hostis aufugeret, quem cum tot signis coelestibus praeconatum, tum etiam viris excellentissimis, in abstinendo videret aequitatum. Esurit e
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. inbaptimate demonstra
ditur. Aꝑunt᷑ aũt celi ñ reser¬
atione elem̃toꝵ. s sp̃ualibꝰ occłiꝰ.
quibꝰ ⁊ ezechihel in pͥncipio uo¬
luminis sui. aꝑtos eos ẽẽ cõme¬
morat. Sedit qͦ colũba super
cap̃ iħu : neqͥs putaret uocem
pat̾s ad ioħm factã nõ ad dñmm.¬

Expanded text:
itatis in baptismate demonstratditur. Aperiuntur autem coeli non reseratione elementorum, sed spiritualibus oculis; quibus et Ezechiel in principio voluminis sui apertos eos esse commemorat. Sedit quoque columba super caput Jesu, ne quis putaret vocem Patris ad Joannem factam, non ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
blandiantur qͦd ad dies ꝑtin.¬
qͦd noctis fige congruit: semꝑ
ambulantibꝰ in lege dñi. assit
toto orhe aduersariꝰ. qui iter
nr̃m tẽptando impedire non

Expanded text:
blandiantur quod ad dies perquod noctis figurae congruit, semper ambulantibus in lege Domini adsit toto orbe adversarius, qui iter nostrum tentando impedire non
Abbreviated transcription (Latin):
nũ gr̃e ⁊ ueritatis. ꝯDanz aũt
in illo sp̃s. nõ ex eo tantũ ĩpr̃e
qͦ baptizatꝯ ẽ in iordanẽ. s ex
illo potiꝰ quiͦ inuit̾o conceptus
uirginali. Nam qd̾ in baptiza¬
tum descendere uisus ẽ sp̃s sc̃s.
signũ erat conferende nob̃ in
baptismo gr̃e spũalis. Quibus
in remissionẽ pecc̃oꝵ ex aqua
⁊ sp̃u regeneratis amplior eiꝰ¬
dem sp̃s gr̃a. ꝑ impositionem
manꝰ ep̃i solet celitꝰ clari. sic̃ ⁊
hoc quod aꝑtosuidit celos pꝰ

Expanded text:
et veritatis . Manet autem in illo Spiritus, non ex eo tantum tempore quo baptizatus est in Jordane, sed ex illo potius quo in utero conceptus est virginali. Nam quod in baptizatum descendere visus est Spiritus, signum erat conferendae nobis in baptismo gratiae spiritualis, quibus in remissionem peccatorum ex aqua et Spiritu regeneratis amplior ejusdem Spiritus gratia per impositionem manus episcopi solet coelitus dari. Sicut etiam hoc quod apertos coelos
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. expellitur a sp̃u indeser¬
tum ⁊ temptatur a sathana.
ut exemplũ uite sus fidelibus
p̾beat. qui pꝰ acceptã inbapti¬
mo temissionẽ pecc̃oꝵ: nõ solũ
adexercercendã oꝑam uirtu¬
tutũ. uerũ etiã ad toleranda
ꝓpt̾ iusticiam ꝑ secutionẽ sint
accingendi: se cedit indeẜtũ.
ut nos doceat relictis mundi
illocebris. ⁊ societate prauoꝵ¬
hominũ: diuinis ꝑ om̃ia ẜuire
mandatis. Temꝑtat᷑ solitariꝰ¬

Expanded text:
Dominus expellitur a Spiritu in desertum, et tentatur a Satana, ut exemplum vitae suis fidelibus praebeat, qui post acceptam in baptismo remissionem peccatorum, non solum ad exercetutum, verum etiam ad tolerandam propter justitiam persecutionem sunt accingendi. Secedit enim in desertum, ut nos doceat, relictis mundi illecebris et societate pravorum, divinis per omnia servire mandatis. Tentatur solitari
Abbreviated transcription (Latin):
deret ad ẽẽ trinitatẽ. Bene at¬
sc̃s. qd̾ multũ simplex ẽ. an̾ial:
atq a malicia fellis alienum.
ut figurate nobostend̾et. quia
simplicia corda querit: nec ha¬
bitare dignatur incordibꝰ ĩpu¬
complacui: ad comparationẽ
t̾reni hominis dic̃. in quo pec¬
cantẽ quodammodo s displicu¬
isse. ds̃ conditor insinuat cum
ait. Ideintet me homine fecis¬
se int̾ram. Idenitentia quidẽ
in dm̃ nulla cadit. s nr̃o more
loquẽs. qui cõpungi penitẽcia
solemꝰ. qñ contͣ uotum nr̃a o¬
ꝑauerti uidemꝰ. Penitere se
degenerare conspexit. In filio
aũt suo unigenito sͥ singłarit᷑
cõplacuit. qr hunc hominem
quẽ induerat: a peccato ininu¬
nẽ ẜuare cognouit. Et in hac
quoq uoce patris sic̃ ⁊ incet̾is
baptizati dm̃ misterus. om̃is
iusticie declarat᷑ impletio. Co¬
et̾nus enĩ ⁊ cõsubalis patri filiꝰ.
descendente suꝑ eũ sp̃u. qͥs fit
hominibꝰ intimatur. ut ꝑ hoc

Expanded text:
deret adesse Trinitatem. Quod aderet adesse Trinitatem. Quod aquod multum simplex est animal, atque a malitia fellis alienum, ut figurate nobis insinuaret quod simplicia corda quaerit, nec habitare dignatur in mentibus impucomplacui, ad comparationem terreni hominis dicit, in quo peccante quodammodo sibi displicuisse Deus conditor insinuat, cum ait: Poenitet me hominem fecisse in terra . Poenitentia quidem in Deum nulla cadit, sed nostro more loquens, qui compungi poenitentia solemus, quando contra votum nostra opera verti videmus. Poenitere se degenerare  Al., deviare conspexit. In Filio autem suo unigenito sibi singulariter complacuit, quia hunc hominem quem induerat a peccato immunem servare cognovit. Et in hac quoque voce Patris, sicut et in caeteris baptizati Domini mysteriis, omnis justitiae declaratur impletio. Coaeternus enim et consubstantialis Patri Filius, descendente super eum Spiritu, qui sit hominibus intimatur, ut per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quibꝰ ꝑ lauacrũ unde regene¬
ratticis iamia panditꝰ regni ce¬
lestis que peccantibꝰ quonda
ꝓthoplanstis ac paradiso eiec¬
tis. toto generi humano int̾po¬
sitis cherubĩ & flãmeo gladio
clusa ẽ. Extinguitꝰ namq ħ
fłamacuiq fideliũ: cũ aquis
uitalibꝰ tinguit᷑. Reconcili¬
atꝰ angłicis sp̃ibꝰ. cũ ad pacẽ
sui redierit creatoris. ad eo ut
si ꝑcepta fidĩ sacram̃ta puro cor¬
de ⁊ corpore fuauerit. mox solu¬
tus carne regna possit intrare
celestia. Alio qͥn quomͦ tũc aꝑi¬
ebant᷑ dño celi. qui cũ homofi¬
eret ⁊ habitaret nobcũ in t̾ram
celũ parit̾ diuina potentia con¬
tinebat ⁊ t̾ram: Seq̃r. E cce uox¬
tus. inqͦmͥ cõplacui. Nonipse
filiꝰ qd̾ nesciebat docet᷑. s nobiᷤᷤ
qd̾ crede debeamꝰ ostendit᷑. ipsũ
indelicet qui baptizandꝰ cũ ali¬
is uenit. ad ioħm homo: uerũ
totiꝰ mundi dñin. ⁊ ideo uera
m̃toꝵ suoꝵ dispensatoribꝰ erat

Expanded text:
quibus per lavacrum undae regeneratricis janua panditur regni coelestis, quae, peccantibus quondam protoplastis ac paradiso ejectis, toti generi humano interpositis cherubim et flammeo gladio clausa est. Exstinguitur namque haec flamma cuique fidelium, cum aquis vitalibus tingitur. Reconciliatur angelicis spiritibus, cum ad pacem sui redierit Creatoris, adeo ut si percepta fidei sacramenta puro corde et corpore servaverit, mox soltus carne regna possit intrare coelestia. Alioqui quomodo tunc aperirentur Domino coeli, qui cum homo fieret et habitaret nobiscum in terra, coelum pariter divina potentia continebat et terram? Sed et hoc quoctus, in te complacui, non ipse Filius quod nesciebat docetur, sed nobis quod credere debeamus ostenditur: Ipsum videlicet qui baptizandus cum aliis venit ad Joannem homo, verum totius mundamentorum suorum dispensatoribus erat
Abbreviated transcription (Latin):
tis auferrẽ. Nec renuo ista que
memoras: s minist̾iũ ueni ser¬
ututis implere. ut cos quos
peccatũ subdidit ẜuituti: ad
meã reuocẽ lib̾tatẽ. Nlec mire¬
ris o ioħs: situis me manibꝰ in¬
clino. Qͥ enĩ content̾ sũ nasci.
ꝯtentꝰ sũ circũcidi. pannis etiã
danẽ hunc contentꝰ libenter
ingrediar: Noli putare iniu¬
riosum mͥ indignũq uideri. hoc
baptisma. Alie mec manẽt inui

Expanded text:
t quidem, nec renuo ista quae memoras; sed ministerium veni servitutis implere, ut eos, quos peccatum subdit servituti, ad meam revocem libertatem. Nec mireris, Joannes, si tuis me manibus inclino; qui enim contentus nasci, contentus circumcidi, pannis etiam danem hunc contentus libenter ingrediar? Noli putare injuriosum mihi, indignumque videri hoc baptisma; aliae me manent injur
Abbreviated transcription (Latin):
cimdꝰ ꝓhibebat. Nec ignorabat
ꝓpharũ ille p̾cipiuis asc dm̃n
baptizandũ. s ministeriũ suũ
noluit sine cõfessione cõplere.
Ita᷑ ⁊ fides confessa ẽ dñm.⁊ obe¬
dientia impleuit obsequium.

Expanded text:
timidus prohibebat. Nec ignorabat prophetarum ille praecipuos a se Dominum baptizandum; sed ministerium suum noluit sine confessione complere; itaque et fides confessa est Dominum, et obedientia complevit obsequium.
Abbreviated transcription (Latin):
ciem. aĩalis ostend̾et. Spͥs enĩ
sc̃s discipline effugiet fictum:
futurũ. simul ⁊om̃s qui sua¬
gr̃a cent renouandi. simplices
ac mundos corde ammonerz
ingredi. Hoc etiam mediatori
dĩ ⁊ homnũ donũ ẽ speciale col
neat. Nam fidelibꝰ eiꝰ ad signa
uirtutũ ⁊ miracła facienda. ali

Expanded text:
ciem animalis ostenderet  Spiritus enim sanctus disciplinae effugiet fictum  futurum, simul et omnes, qui gratia essent renovandi simplices ac mundo corde admoneret in ipso. Hoc etenim Mediatori Dei et hominum donum est speciale collneret. Nam fidelibus ejus ad insignia virtutum et miracula facienda ali
Abbreviated transcription (Latin):
excusabiles. quibꝰ lex data nõ
ẽ: neq audito engłio dormiet᷑.
qr ꝑ creaturã poterant cognos¬
cere creatorẽ: cuiꝰ in usibilia
a constitutione mũdi ꝑea q̃
facta sunt intellecta conspici¬
untur. Unde huic ẜuo ꝓtinꝰ

Expanded text:
x data non est, neque audito Evangelio dormierunt, quia per creaturam poterant cognoscere creatorem, cujus invisibilia a constitutione mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur . Unde huic servo protinus
Abbreviated transcription (Latin):
la celesti sede głatur. tũc ad
dĩi sui gaudiũ ꝑfecte inito¬
mtitur. qñ in eterna illa
pacria assumptus acq an¬
głoꝵ cetibus admixtꝰ: sic
interiꝰ gaudet de munere.
ut nõ sit iam qd̾ exteriꝰ do¬
leat de corruptione. Acces¬
sit aũt ⁊ qui duo talenta ac¬
ceꝑat: ⁊ ait. Dñe duo talen¬
ta tradidisti mͥ. ecce alia duo
lucratus sum. Ait illi dñs e

Expanded text:
la coelesti sede gloriatur. Tunc ad Domini sui gaudium perfecte intromittitur, quando in aeterna illa patria assumptus atque angelorum coetibus admixtus, sic interius gaudet de munere, ut non sit jam quod exterius doleat de corruptione. Accessit autem et qui duo talenta acceperat, et ait: Domine, duo talenta tradidisti mihi, ecce alia duo lucr
Abbreviated transcription (Latin):
sitate blandientes ut dicat᷑.
suffic̾ ut de se unus quisq tati¬
onẽ reddat: qd̾ opus ẽ aliis p̾¬
dicare. aut aministrare. aut
etiam de ipsis rationẽ reddere.¬

Expanded text:
sitate blandiuntur, ut dicant: Sufficit ut de se unusquisque rationem reddat, quid opus est aliis praedicare, aut ministrare, aut etiam de ipsis rationem reddere
Abbreviated transcription (Latin):
Quinq ⁊ enĩ corporis sensꝰ¬
odoratus: ⁊ tactus. Quinq
mitur. Duobꝰ uͦ. in tellectꝰ¬
delicet sunt nõ nulli. qui et¬
sint̾na ⁊ nustica penetrare
nesciunt: ꝓ incentione tam̃
suꝑne patrie docent recta qͦs
possunt: de ipsis excerioribus
que acceꝑunt. Duni q̃ se a
carnis petulantia. a terrenaꝵ
reꝵ ambitu atq auisibiliũ
uoluptate custoduit: abhis
ctiam alios amonendo com¬
pescunt. Similit ⁊ qui duo
acceꝑat: lucratus ẽ alia du¬
quasi duobꝰ talentis ditati.
incellectum atq oꝑatione̾ ꝑ¬
telligunt: nura de exterioribꝰ
oꝑantur. Cumiq in telligẽ¬
do ⁊ oꝑando alus p̾dicant: qͣ¬
si duplicatum de negotio lu¬
crum reportant. Bene aũc¬
alia quinq uł alia diso ĩ lu¬
dum utriq sexui p̾dicatio
impenditur: quasi accepta
talenta geminantur. Qui
iit̾ra abscondere ẽ: acceptũ
ingeniũ intrenis actibꝰ im¬
plicare. lucrũ sp̃uale nõ que¬
rere: cor a t̾renis cogitatioi¬
bus uũꝙͣ leuare. Sunt nã¬

Expanded text:
Quinque enim sunt corporis sensodoratus, et tactus. Quinque mitur. Duobus vero intellectusunt nonnulli qui, etsi interna ac mystica penetrare nesciunt, pro intentione tamen supernae patriae docent recta quos possunt de ipsis exterioribus quae acceperunt; dumque se a carnis pererum ambitu, atque a visibilium voluptate custodiunt, ab his etiam alios admonendo compescunt. Similiter qui duo acceperat lucratus est alia duquasi duobus talentis ditati, intellectum atque operationem ptelligunt, mira de exterioribus operantur. Cumque intelligendo et operando aliis praedicant, quasi duplicatum de negotio lucrum reportant. Bene aualia quinque aut alia duo veniutum utrique sexui praedicatio impenditur, quasi accepta talenta geminantur. Sed in terra abscondere, est acceptum ingenium in terrenis actibus implicare, lucrum spirituale non quaerere, cor a terrenis cogitationibus nunquam levare. Sunt nam
Abbreviated transcription (Latin):
dum quod inutilis seruus du¬
rum dñm uocat.: cui tam̃ ad
luctũ deẜuire dissimulat. ⁊
cimuisse se dic̃ in lucro talen¬
tum expendere. qui hoc solũ
timere debuerat: ne hoc fine

Expanded text:
autem quod inutilis servus durum dominum vocat, cui tamen ad lucrum deservire dissimulat, et timuisse se dicit in lucro talentum expendere, qui hoc solum timere debuerat, ne hoc sine
Abbreviated transcription (Latin):
manducare ⁊ bibere: ⁊ sur¬
rerer̃ ludere. MDulieribus
gͦ similes erant. qui in labo¬
ribꝯexpectationis quousq
ad ꝓinissa dĩ ꝑuenirẽt non
uirilit̾ ꝑseuerantes tempta¬
uerũt dñm : pueris aũt. qr
sederunt manducare ⁊ bibe¬
re: ⁊ surrexerũt ludere. Nõ
solum aũt ibi s etiam ĩ ppło
nouitestam̃ti qui nõ curãt

Expanded text:
manducare, et bibere, et surmanducare, et bibere, et surrexerunt ludere . Mulieribus ergo similes erant, qui in laboribus exspectationis, quousque ad promissa Dei pervenirent, non viriliter perseverantes, tentaverunt Deum; pueris autem, qui sederunt manducare et bibere, et surrexerunt ludere. Non solum vero ibi, sed etiam populo Novi Testamenti, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
antiam. fortitudinẽ iustici¬
am. Quarũ prima. coguii¬
o reꝵ appetendaꝵ ⁊ fugien¬
darũ. scda. refrenatio cupi.¬
ditatis ab his que tp̃ralit
delectant. Tercia. firmitas a¬
nimi. adu̾sus ea que tp̾ralit̾
molesta fũt. Quarta: que ꝑ
ceteras om̃s diffundit᷑ Ailec¬
tio dĩ ⁊ ꝓximi. Extra pariui
exceptis pueris ⁊ mulictibu
fuisse memorant᷑. Quod mͥ
uidentur ad hoc ꝑtinere. ut
intelligamꝰ ⁊ in ppłoueteris
test. am̃iti fuisse quosdã infir¬
mos ad implendam iustici¬
am que scđm legẽ est: in qua
iusticia seapłs paulus sine
querela conu̾satum eẽ dicit.
ducerentur incultũ ydoloꝵ
Que duo genera idẽ infir¬
mitatis ⁊ e̾rroris: mulierũ
⁊ ꝑueroꝵ nominibꝰ figura¬
ta sũc. In firmus ẽ eni̾m se¬
⁊ facilis ad lusum puericia.
Quid aũt lusui puerilitã
tẽ simile ẽ quã ydola cole¬
re: Qnͣdo ⁊ apłs ad hoc re¬
tulit hoc genus suꝑsticionis
cũ ait. Nleq ydolis seruia¬
sic̃ scriptum ẽ: sedit popłs¬

Expanded text:
antiam, fortitudinem, et justitiam. Quarum prima est cognitio rerum appetendarum et fugiendarum: secunda, refrenatio cupiditatis ab iis quae temporaliter delectant: tertia, firmitas animi adversus ea quae temporaliter molesta sunt: quarta, quae per caeteras omnes diffunditur, dilectio Dei et proximiexceptis pueris et mulieribus, fuisse memorantur. Quod mihi videtur ad hoc pertinere, ut intelligamus, et in populo Veteris Testamenti fuisse quosdam infirmos ad implendam justitiam, quae secundum legem est, in qua justitia se apostolus Paulus sine querela conversatum dicit fducerQuae duo genera, id est, infirmitatis et erroris, mulierum et puerorum nominibus figurata sunt. Infirmus est enim muet facilis ad lusum pueritia. Quid autem lusui puerili tam simile est, quam idola colere; quando et Apostolus ad hoc retulit hoc genus superstitionis, cum ait, Neque idolis serviesicut scriptum est, Sedit pop
Abbreviated transcription (Latin):
norare tp̃rum signa: cũ oĩs
lex ⁊ ꝓpħie aduentus sui in¬
dicia ex oꝑum que gͣreret ad¬
miratione significẽt. ut quẽ¬
admodũ fidem tempestates
celi uł matucini uł uesꝑis ru¬
bor redderet: ita manifesta
cpr̃um cognicionẽ uirtutu
atq oꝑum inditia pr̃are de¬

Expanded text:
norare eos temporum signa , cum omnis lex et prophetae adventus sui indicia ex operum quae gereret admiratione significent: ut quemadmodum fidem tempestatis coeli vel matutini vel vesperis rubor redderet; ita manifestam temporum cognitionem virtutum atque operum indicia praestare de
Abbreviated transcription (Latin):
istente contrario solui nõ po¬
tuerit: bis dictum intelliga
tur. Et relictis illis abiit.
hił.. Non sic̾ locis aliis legi¬
tur. dimissis turbis abiit:
s qr infidelitatis error in so¬
lentium anmos obtinebat.
Non dimisisse eos scribitur
s reliquisse. Et cũ uenissẽt̃¬
rat aliquis ⁊ dicat. quomo¬
do panes nõ habebant. qui
statim impletis septẽ sportiᷤ
ascenderũt innauicłam. ⁊
uener̃ in fines magedan. I¬
biq audiunt nauigautes.
⁊ saduccoꝵ: s scriptura tes¬
tatur q obliti sunt cos socum
tollere. ¶Q Qd̾ aũt nauiga¬
turi cranstretũ obliti uaticũ
sumere secũ: inditiũ est quã
modicam carnis curã habent
in reliquib ipsa reficiendi
corporis necessitas que nata¬
liter cimctis mortalibꝰ in ẽ:
intentione añici comitatꝰ
m̃tum phariseoꝵ ẽ. decreta le¬
gis diuine traditionibꝰ ho¬
minũ postponere. uł certe le¬
pugnare. Ferm̃tum eoꝵ est
dũm temptare: nec doctrine

Expanded text:
istente contrario solvi non poistente contrario solvi non potuerit, bis dictum intelliga-- Et relictis illis abiit . Non sicut locis aliis legitur, dimissis turbis abiit: sed quia infidelitatis error insolentium animos obtinebat, non dimisisse eos scribitur, sed reliquisse. Et cum venissetrat aliquis et dicat: Quomodo panes non habebant, qui statim impletis septem sportis, ascenderunt in naviculam, et venerunt in fines Magedan: ibique audiunt navigantes,  Sadducaeorum? Sed Scriptura testatur, quod obliti sint eos secum tollere. Quod autem navigaturi trans fretum obliti sunt viaticum sumere secum, indicium est quam modicam carnis curam haberent in reliquis; quibus ipsa reficiendi corporis necessitas, quae naturaliter cunctis mortalibus inest, intentione Dominici comitatus mentum Pharisaeorum est decreta legis divinae traditionibus hominum postponere; vel certe lepugnare. Fermentum eorum est Dominum tentare, nec doctrinae
Abbreviated transcription (Latin):
inconsequentis ppli curatione:
concursũ egrotarũ gentium
eẽ tradidimꝰ. Nunc gͦ diligẽ¬
ter ⁊ dicta dñi ⁊ facta tractã¬
da sunt : ut uideamꝰ. in suꝑi¬
or res. itq sermo. itaut. a nob
intelligi traditusẽ: etiam ex
consequentibꝰ eiusdem in cel¬
ligentie accipiat auctorita¬
consideranda ẽ in uno eodẽ¬
q redemptore nr̃o. distincta
oꝑatio diuiuitatis ⁊ humani¬
tatis: atq ercor euticetis qui
unam tantũ inxp̃o oꝑationẽ
doginatizare p̾siuuit. ꝓcul
axp̃ianis finibꝰ expellenduᷤ.
Quis enĩ nonuideat hoc qd̾
suꝑ turbam miseret᷑ dñs. ne
uel inedie ul ie longioris la¬
bore deficiat. affectum cẽ et
cõpassionẽ humane fragilita

Expanded text:
entis populi curationem, concursum aegrotarum gentium esse tradidimus. Nunc ergo diligenter et dicta Domini et facta tractanda sunt: ut videamus an superior res atque sermo ita, ut a nobis intelligi traditus est, etiam ex consequentibus ejusdem intelligentiae accipiat auctoritada est in uno eodemque Redemptore nostro distincta operatio divinitatis et humanitatis; atque error Eutychetis, qui unam tantum in Christo operationem dogmatizare praesumit, procul a Christianis finibus expellendus. Quis enim non videat hoc quod super turbam miseretur Dominus, ne vel inedia vel viae longioris labore deficiat, affectum esse et compassionem humanae fragili
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs accipiens panes ac pisce.¬
dabat disciplisut ipsi acceptos
turbe apponerent: qr sp̃ualiᷤ
dona scientie tribuens apłis:
clesie sue ꝑ orbem ite ciba¬
ria distribui. Quod aũt fre¬
git panes quos disciplis da¬
ret: aꝑtionem designat sac̾¬
m̃toꝵ quibꝰ ad ꝑpetuam sa¬
lutem nutriendus erat mũ¬
⁊ nemo nouit filiũ nisi pat̾.
neq patrẽ quis nouit nͥ filiꝰ.
⁊ cui uoluerit filiꝰ reuelare.
iendum demonstrauit. adcu¬
iꝰ int̾iora cernenda ꝑnos ip¬
sos penetrare nequiuimus.
Cui contra ꝓpħ̾a miserabilẽ
quoꝵdam famẽ deplorãs:
ait. Pᵈ aruuli pecierũt pa¬
nẽ. noc erat qui frangeret e¬
is. Quod ẽ aliis uerbis di¬
cere. In docti quesier pabu¬
lum uerbum dĩ. quo ad iuir¬
tutẽ bone oꝑationis conualeᷤ¬
cerent refici: noc erãt magr̃iᷤ
deficientibꝰ qui eis scripture
archana pate faceret. eosq ad
uam ueritatis instrueret.
Acceptis au̾t ad frangend̾
panibꝰ. dñs grãs egit. ut ⁊

Expanded text:
nus accipiens panes dabat discipulis suis, ut ipsi acceptos turbae apponerent, quia spiritalis dona scientiae tribuens Apostolclesiae suae per orbem vitae cibaria distribui. Quod autem fregit panes, quos discipulis daret, apertionem designat sacramentorum, quibus ad perpetuam salutem nutriendus erat munEt nemo novit filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit filius revelare , iendum demonstravit, ad cujus interiora cernenda per nos ipsos penetrare nequivimus? Cui contra propheta miserabilem quorumdam famem deplorans aiebat: Parvuli petierunt panem, nec erat qui frangeret eis . Quod est aliis verbis dicere: Indocti quaesierunt pabulum verbi Dei, quo ad virtutem bonae operationis convalescerent refici, nec erat, magistris deficientibus, qui eis Scripturarum arcana patefaceret, eosque ad viam veritatis institueret. Acceptis autem ad frangendum panibus Dominus gratias agit, ut et
Abbreviated transcription (Latin):
narrauerũt. nec illud de qͥn¬
q tacuerũt: neminẽ mouit.
⁊ utrũq factũ om̃s intelli¬
gunt. Hoc idõ diximus.
ut sicubi simile inuenitur
factum a dño. quo in aliquo
alti eugliste ita repugnare
uideatur ut om̃mo sõlui ñ
possit: nicħ aluid intelli¬
gatur quã utrũq factu
eẽ.⁊ aliud ab alio cõmemo¬
ratum. sic̃ decentenis ⁊ qnͣ¬
quagenis discumbentibus
cõmendauimꝰ. qͣsi nõ etiã
illud utrũq apud unũ in¬
ueniremꝰ. contraria singłoᷤ
dixisse ꝓutaremꝰ. Et dimiᷤ¬

Expanded text:
narrauerunt nec illud de quinnarrauerunt nec illud de quinque tacuerunt, neminem mouet et utrumque factum omnes intellegunt. hoc ideo diximus, ut sicubi simile inuenitur factum a domino, quod in aliquo alteri euangelistae ita repugnare uideatur, ut omnino solui non possit, nihil aliud intellegatur quam utrumque factum esse et aliud ab alio commemoratum, sicut de centenis et quinquagenis discumbentibus commendauimus, quia, si non etiam illud utrumque aput unum inueniremus, contraria singulos dixisse putaremus. LI
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ dñi inuertioẽ monciũ.
consona uoce p̾dicat. qui eĩ
edificatam suꝑ se ciuitate.
siue domũ dñi id est eccła
malta bonoꝵ extollit oꝑum.
⁊ cunctis manifestam genti¬
bus exhibet: ipse hanc ab
infims delectationibꝰ ab¬
stractam. pane deli reficit.
atq ad apetitum suauitatiᷤꝰ.
dato pignore cibi sp̃ualis ac¬
posuer̾: qr si aliquis eoꝵ id
dixiss qui de illis quq põibꝰ
nõ dixiss. contrariꝰ cet̾is pu¬
taret᷑ Quis enĩ nõ existima¬
ret unum idẽq factum eẽ:
Non aũt integre ⁊ ueracit᷑
siue ab illo sie ab aliis siue
ab om̃ibꝰ fuisse narratum:
s aut illũ ꝓ qnq panibu
septẽ. dum falleretur com¬
memorasse: aut illos ꝓ sep¬
tem qͥnq. aut utrosq meti¬
tos. uł obliuione deceptos.
Hoc ⁊ duodecĩ cofinis ⁊ de
septẽ sportis opinaret᷑: qͣsi
contranũ hoc de qͥnq mili¬
bꝰ & quatuor milibꝰ eoꝵ
qui pasçerent᷑. S qr illi qͥ
miracłm de seꝑtem panibꝰ

Expanded text:
omini, in vertice montium consona voce praedicat . Qui enim aedificatam super se civitatem sive domum Domini, id est Ecclesiam, in altum bonorum extollit operum, et cunctis manifestam gentibus exhibet, ipse hanc ab infimis delectationibus abstractam pane coeli reficit, atque ad appetitum supernae suavitatis dato pignore cibi spiritalis acis eorum id dixisset, qui de illis quinque panibus non dixisset. contrarius ceteris putaretur. quis enim non existimaret unum idemque factum esse, non autem integre et ueraciter siue ab illo siue ab aliis siue ab omnibus fuisse narratum, sed aut illum pro quinque panibus septem, dum falleretur, commemorasse aut illos pro septem quinque aut utrosque mentitos uel obliuione deceptos? hoc et de duodecim cophinis et de septem sportis opinaretur quasi contrarium, hoc de quinque milibus et quattuor milibus eorum qui pascerentur. sed quia illi qui miraculum de septem panibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝵ. Docet cos quid significẽt
quq panes.⁊ septẽ. siue pisci¬
culi. aut qnͣq milia hominũ.
⁊.iiiiͦ. milia: que pasta sũt in
heremo. Qd̾ licet signoꝵ mag¬
intudo ꝑspicua sit: tam̃ aliuo
spuali intelligentia dem̾ostre¬
oꝵ. nõ corporalem panẽ s tra¬
ditiones ꝑuersas ⁊ heretica
significat dogina . quare ⁊
ueram doctrinã integramq
significent : Istuis modi fet¬
mentũ qd om̃i ratione uitan¬
dum ẽ: habuit marchion ⁊
ualentinꝰ. ⁊ om̃s heretici. fer¬
mentum hanc uim habet. ut
si farine nuxtum fuerit: qd̾
paruũ udebatur crescat in
mauis.⁊ ad saporẽ suũ. unui¬
sam consꝑsionem trahat. Ita
⁊ doctrina heretica. si uł modi¬
cam scintillam in tuũ pectꝰ
iecent. in breui ingens flam¬
ma succrescet. ⁊ totam homi¬
nis possessionẽ ad se trahet
Hoc est de quo ⁊ apłs loquit.
Mdodicum ferm̃tum. cotam
massam corrumpit. Tunc
incellexetũt qr non airent
cauendũ a ferm̃to panũ. s

Expanded text:
s: docet eos quid significent quinque panes et septem sive pisciculi, aut quinque millia hominum et quatuor millia quae pasta sunt in eremo, quo licet signorum magnitudo perspicua sit, tamen aliud spiritali intelligentia demonstredis non corporalem panem, sed traditiones perversas et haeretica significat dogmata, quare et veram doctrinam integramque significent? Istiusmodi fermentum, quod omni ratione vitandum est, habuit Marcion, et Valentinus, et omnes haeretici. Fermentum hanc vim habet, ut si farinae mistum fuerit, quod parvum videbatur, crescat in majus et ad saporem suum universam conspersionem trahat. Ita et doctrina haeretica, si vel modicam scintillam in tuum pectus jecerit, in brevi ingens flamma succrescet, et totam hominis possessionem ad se trahet. Hoc est de quo et Apostolus loquitur: Modicum fermentum totam massam corrumpit . Tunc intellexerunt quia non dixerit cavendum a fermento panum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
aũt hoc miraclo designatur.
q uiam scłi p̾sentis alit̾ in co¬
lumos transire nequimꝰ : nͥ
nos gr̾a redemptoris nr̃i ali¬
tipice uit̾ hanc refoctionem
⁊ illam qͥnq panũ ac duoꝵ
piscium distat. q ibi littera
spuali grã plena ẽẽ signataẽ.
Hic aũt noui ueritas ac gr̃a
testam̃ti. fidelibꝰ ministran¬
da monstrata ẽ. Sane utra¬
q te feͣtio in monte celebrata

Expanded text:
autem hoc miraculo designatur quod viam saeculi praesentis aliter incolumes transire nequimus, nisi nos gratia Redemptoris nostri alitypice inter hanc refectionem et illam quinque panum ac duorum piscium distat, quod ibi littera spiritali gratia plena esse signata est, hic autem Novi veritas ac gratia Testamenti fidelibus ministranda monstrata est. Sane utraque refectio in monte celebrata
Abbreviated transcription (Latin):
sporte iunco ⁊ palmaꝵ foli¬
is solent contexi: merito in
scõꝵ significatione pomun¬
tur. Iuncus quippe suꝑ aqͣs
nasci consueuit. Palma uͦ
uictricẽ ornat manũ. ⁊ uin¬
ceis uasis recte cõꝑantur e¬
locti. cum radicẽ cordis ne
forte ab amore et̾nitatis areᷤ
cant: in pso uite fonte col¬
locant. Assimiilantur ⁊ e¬
is que de palmaꝵ suit folus
contexta: cum uide festiuã
et̾ne retributionis memo¬
riam puro incorde retinẽt.
Et bene turbam qͣmuis reli¬
quias dñici prandii non ca¬
ꝑet: manducasse tam̃ ⁊ sa¬
turata c̃ẽ narrantur.qr sũt
nõ nulli qui ⁊ si om̃ia sua re¬
linquere nequeũt. neq ex¬
plere hoc quod de uirginibꝰ
dr̃. qui potest caꝑe capiat.
cettraq huiꝯ modi: tam̃ esu¬
rientes ⁊ sitientes iusticia

Expanded text:
sportae junco et palmarum folisportae junco et palmarum foliis solent contexi, merito in sanctorum significatione ponuntur. Juncus quippe super aquas nasci consuevit: palma vero victricem ornat manum. Et juncis vasis recte comparantur electi, cum radicem cordis, ne forte ab aeternitatis amore arescat, in ipso vitae fonte collocant. Assimilantur et eis quae de palmarum sunt foliis contexta, cum indefectivam aeternae retributionis memoriam puro in corde retinent. Et bene turba, quamvis reliquias Dominici prandii non caperet, manducasse tamen et saturata esse narratur: quia sunt nonnulli qui, etsi omnia sua relinquere nequeunt, neque explere hoc quod de virginibus dicitur: Qui potest capere capiat, caeteraque hujusmodi, tamen esurientes et sitientes justi
Abbreviated transcription (Latin):
merito ad uitam int̾ioris ho¬
minis et̾nam. ut pote pane
uite saturati. ꝑuenient. Cu¬
i contra tardis auditoribus
Manducant namq ⁊ nõ
saturantur. qui panẽ uer¬
bi dĩ audiendo degustant.
s nõ faciendo que audiunt.
nicħ ex his int̾ne dulcediniᷤᷤ.
quo cor ipsoꝵ confirmetur.
inuentre memorie recipiũt.
plenas. Quod turbis satu¬
ratis suꝑat: apli sustollũt
⁊ septẽ sportas implent. qr
sunt altiora ꝑfectionis p̾cep¬
ta.uł potius exortam̃ta et
silia: que generalis fideliũ
multitudo neqͥt seruando
⁊ implendo attingere. quo¬
ꝵ ex secutio illos ꝓprie respi¬
cit : qui maiore scĩ sp̃s grã
pleni. generalẽ ppłi dĩ con¬
uersat̾ionẽ. m̃tis atq oꝑis
sublimitate transcendũt.
Q ualibꝰ dicit᷑. Siuis ꝑ foc¬
tuseẽ. uade uende om̃ia que
habes: ⁊ cet̾a. Unde bene
sporte quibꝰ dñicoꝵ sũt con¬
clita fragmenta ciboꝵ: ꝓpt̾
fuisse memorant. Nam qr

Expanded text:
merito ad vitam interioris homerito ad vitam interioris hominis aeternam, utpote pane vitae saturati, pervenient. Cui contra tardis auditoribus Manducant namque, et non saturantur, qui panem verbi Dei audiendo degustant, sed non faciendo quae audiunt, nihil ex his internae dulcedinis, quo cor ipsorum confirmetur, in ventrem memoriae recipiunt. plenas. Quod turbis saturatis supererat, apostoli sustollunt, et septem sportas implent, quia sunt altiora perfectionis praecepta, vel potius exhortamenta et consilia, quae generalis fidelium multitudo nequit servanda et implenda attingere; quorum exsecutio illos proprie respicit, qui majore sancti Spiritus gratia pleni, generalem populi Dei conversationem mentis atque operis sublimitate transcendunt, qualibus dicitur: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, etc. . Unde bene sportae, quibus Dominicorum sunt condita fragmenta ciborum, memorantur. Nam quia
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ sp̃s int̾nas m̃cium epulaᷤᷤ
inuenimꝰ: quid inpiscicłis
qͦs benelicẽs parit̾ dñs tur¬
be uissit apponi. nͥ scõs accepi¬
mus illiꝰ tp̃ris quo eadem ẽ
condita scriptura. uł quorũ
ipsa scriptura fidẽ uitam ⁊
passiones continet: qui de
turbulentis huiꝰ scłi flucti¬
bus erepti ac diuina benedic¬
tione consecreͣti: refectionem
nob̃ int̾nam ne in huiꝰ mun¬
di transeunceᷤᷤ excursu defici¬
amꝯ exemplo sue ul uite pre¬
buere uł mortis. Et comede¬
runt ⁊ saturati sũt. Come¬
deͥnt de panibꝰ dñiac piscibꝰ
⁊ sacurant᷑: qui audientes
u̾ba dĩ ⁊ exempla intuentes.
ad ꝓfectum uite correction̾is
ꝑ hec excitari atq assurgere
festinant. Quibꝰ apte con¬
gruit illud psalinste. E dẽt
pͥauꝑes ⁊ saturabunt᷑. ⁊ lau¬
dabũt dnm qui requirunt
cum: uiuit cor eoꝵ in scłm¬
dient humiles uerbum dĩ
⁊ facient: et ad laudẽ nõ suã.
s suꝑni largitoris: cuncta q̃
bene egerũt᷑ referẽt. I. nde

Expanded text:
Spiritus internas mentium epulas invenimus, quid in pisciculis quos benedicens pariter Dominus turbae jussit apponi, nisi sanctos accipimus illius temporis, quo eadem est condita Scriptura, vel quorum ipsa Scriptura fidem, vitam, et passiones continet? Qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti, ac divina benedictione consecrati, refectionem nobis internam, ne in hujus mundi transeuntis excursu deficiamus, exemplo suae vel vitae praebuere vel mortis. Et manducaverunt et saturati sunt. Manducant de panibus Det saturantur, qui audientes verba Dei, et exempla intuentes, ad profectum vitae correctionis per haec excitari atque assurgere festinant. Quibus apte congruit illud Psalmistae: Edent pauperes, et saturabuntur, et laudabunt Deum qui requirunt eum, vivet cor eorum in sdient humiles verbum Dei, et facient, et ad laudem non suam, sed superni largitoris cuncta quae bene gerunt referent. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
hił. Assunt pharisei ⁊ sa¬
ducei legis fiduciam in solẽ¬
tes. dedignantesq oꝑa uir¬
tucũ: fidei signũ ostendi s̾
de celo p̾cantur. humilitatẽ
doctunam exhis que sub ha¬
bitu hominis gerebat dedi¬
gnantur acciꝑe. R.Uelcer¬
te signum de celo querunt.
ut qui młta hominũ milia
scđo paucis de panibꝰ sacia¬
uit: nũc in exemplo mãna
celitus missa ⁊ ꝑ om̃ia pas¬
sim disꝑsa. ppłm omne̾ mł¬
to tp̃re reficiat. Qd̃ in euã¬
głio ioħis pꝰ eduliũ panũ.
turbas ab eo quesisse legimꝰ
dicentes. Quod gͦ tu facis
signũ. ut uideamꝰ ⁊ credamꝰ
manna manducauer̃ in de

Expanded text:
ua . Adsunt Pharisaei et Sadducaei legis fiducia insolentes dedignantesque opera virtutum fidei, signum ostendi sibi de coelo precantur. Humilitatem doctrinam ex his quae sub hominis habitu gerebat dedignantur accipere.te signum de coelo quaerunt, ut qui multa hominum millia secundo paucis de panibus satiavit, nunc in exemplum Moysi manna coelitus misso et per omnia passim disperso, populum omnem multo tempore reficiat. Quod in Evangelio Joannis post edulium panum turbas ab eo quaesisse legimus, dicentes: Quod ergo tu facis signum, ut videamus et credamus manna mandu
Abbreviated transcription (Latin):
que ad septem panos ꝑtinet.
ultro misereri se dic̃: qd̾ iam
ni adhesissent. In toto enim
scłi generis humani t̾cium
tempꝰ ẽ: quo fidei xͥane gr̃a
data ẽ. IDrimũ ẽ ante legẽ.
Et qm̃ quaitũ adhuc restat:
qd̾ ad plenissimã pacẽ iecłm
celestis uenturi sumꝰ. quo
tendit quisquis rocte credit
in xp̃m: ꝓpterra se dic̃ turbã
illam reficere dñs ne defici¬
at inuia. Ista enĩ dispensatio
qua nob̃ dñs tpralit̾ ⁊ iusibili¬
ter in homine apparere dig
toritate quasi paucoꝵ sapore
o quid aliud ait. nͥ ad palmã
suꝑne uocationis sine de fectu
fidem enĩ ambulamꝰ. non ꝑ

Expanded text:
quae ad septem panes pertinet, ultro se misereri dixit, quod jam ni haesissent. In toto enim saeculo generis humani tertium tempus est, quo fidei christianae gratia data est. Primum est ante Legem, Et quoniam quartum adhuc restat, quo ad plenissimam pacem Jerusalem coelestis venturi sumus, quo tendit quisquis recte credit in Christum; propterea se dicit turbam illam reficere Dominus, ne deficiant in via. Ista enim dispensatio, qua nobis Dominus temporaliter et visibiliter in homine apparere digntoritate quasi paucorum piscio quid aliud agit, nisi ut ad palmam supernae vocationis sine defectu fidem enim ambulamus, et non per
Abbreviated transcription (Latin):
tes: postea sanis offert cibos.
Conuocat qͦq discipłos suo.
⁊ qd̾ facturus ẽ loquitur: ut
uł magrĩs exemplũ tribuat
cum minoribꝰ atq discipłiᷤ
cõmunicanda cõsiliauł ex
cõfabulatione intelligant
signi magnitudinẽ. Turba¬
gͣ triduo dũm ꝓpt̾ sanationẽ
infirmoꝵ suoꝵ sustinet: cũ
clecti quicq fide scẽ trinita¬
tis lucidi. dño ꝓ suis suoꝵq
peccatis. anĩe uidelicet lango¬
ubꝰ ꝑseueranti in stautia sup¬
plicant. ¶ q̃. Item turba tͥduo
dñm sustinet. qnͣdo multitu¬
do fidelium peccata que ꝑpe¬
trauit ꝑ penitentiã declinãs:
ad dñm se in oꝑe. in locutione.
acq incogitatione cõuertit.¬

Expanded text:
anis cibos. Convocat quoque discipulos, et quod facturus est loquitur, ut vel magistris exemplum tribuat cum minoribus atque discipulis communicandi consilia, vel ex fabulatione intelligant signi magnitudinem, rergo triduo Dominum propter sanationem infirmorum suorum sustinet, cum electi quique fide sanctae Trinitatis lucidi Domino pro suis suorumque peccatis, animae videlicet languoribus, perseveranti instantia supplicant. Item turba triduo Dominum sustinet, quando multitudo fidelium, peccata quae perpetravit per poenitentiam declinans, ad Dominum se in opere, in locutione, atque in cogitatione co
Abbreviated transcription (Latin):
signo qr ꝓpinquierãt ⁊ uici¬
ni qͥnq sensuũ. nõ ipse dñs
eoꝵ recordat᷑: s discipli re¬
cordant᷑ uesꝑa iucina nocte.
⁊ inclinante lam sole. Hic
aũt ipse dñs recordatur. et
misereri se dicit. ⁊ causã mi¬
serationis exponit. Q̾ t̾duo
iam ꝑseuerant cumeo. ⁊ di¬
mittere eos ieunos nõult:
ne deficiant inuia. Et ait

Expanded text:
signo, qui propinqui erant, et vicini, quinque sensuum non ipse Dominus eorum recordatur, sed discipuli recordantur, vespere, vicina nocte et inclinante jam sole. Hic autem ipse Dominus recordatur, et misereri se dicit, et causam miserationis exponit, quia triduo jam perseverant cum eo, et dimittere eos jejunos non vult, ne
Abbreviated transcription (Latin):
cique electionis filioꝵ dĩ so¬
celi refici.⁊ sic tandẽ gentibꝰ
uite pabła ministrari. Cane̾
dicunt᷑. qui e sui sanguinis
dediti ⁊ cadau̾ibꝰ mortuoꝵ.
feruntur in rabiem. At illa
dixit. etiã dñe. Nam ⁊ catel¬
li edũt de micis que cadũt
ra sub ꝑ sona mulieris cana¬
nitidis eccłie fides. pacienti¬
a: humilitas p̾dicatur. Ei¬
des. qua credidit sanare pos¬
se filiam suã. pacientia qua
se nõ canibꝰ s caculis com¬
parat. Scio me inquit filio¬
ꝵ panẽ non mereri. nec inte¬
gros posse caꝑe cibos: nec se¬
dere adm̃sã cum patre. sed
contempta sũ reliquiis ca¬
tuloꝵ. ut ꝑhumilicatẽ mi¬
caꝵ. ad panis incegri ueniã
magnitudinẽ. Omira reꝵ
conu̾sio. isrł qudam filiꝯnc̃

Expanded text:
iqua electione filii coeli refici, et sic tandem gentibus vitae pabula ministrari. Canes , qui esui sanguinis dediti et cadaveribus mortuorum, feruntur in rabiem. O mirane. Nam et catelli comedunt de micis puerorum. rsona mulieris Chananitidis Ecclesiae fides, patientia, humilitas, praedicatur. Fides, qua credidit sanari posse filiam suam. Patientia, quase non canibus, sed catulis comparat. Scio me, inquit, filiorum panem non mereri, nec integros capere posse cibos, nec sedere ad mensam cum patre; sed contenta sum reliquiis catulorum, ut humilitate micarum ad panis integri veniam magnitudinem. Mira rerum conversio, Israel quondam fi
Abbreviated transcription (Latin):
centurionis ⁊ filiam cͥanance
mulieris. nõ ueniens ad do¬
mos eoꝵ saluat: significat
gentes ad quas nõuenit ꝑ¬
turas eẽ ꝑ uerbũ suũ. qͥ ip̃is
rogantibꝰ filii sanantur: in
mul om̃s quibꝰ constat ec¬
ẽ ipsi filii appellantur. Et
sanata ẽ filia eiꝰ ex illa hora.
delemq sermonẽ. filiam de¬
seruit demoniũ. Y bi dat᷑
eremplũ cachezizandi et
baptizandi infantes. quia
uidelicet ꝑ fidem ⁊ confessio¬
nẽ parentum. in baptismo
liberantur adiabło paru¬
li. Q̾ necdũ ꝑ se saꝑe: uł ali¬
quid agere bomi possũt. aut
mali. Sche. Et cũ transiss
inde iħs: uenit socus mare
iuxta hystoriã. qr mare ga¬
lilee qd̾ multis ꝓ diu̾sitate
circũ iacentiũ regionũ uoca¬
bulis distinguitut. Illis tã
o de iuguiti passuũ milibus
in longum.⁊ qͥnq extenditꝰ
inlatũ. MDistice aũt mare
curbida ac tumentia scłi hiͣ
uolumina significat. inqͥ¬
bus praui quilib miuste
delectati. quasi ꝓfundis de¬

Expanded text:
Centurionis, et filiam Chananaeae mulieris non veniens ad domos eorum, salvat; significat Gentes, ad quas non ore per verbum suum. Quod ipsis rogantibus filii sanantur, intmul omnes, quibus constat Ecem ipsi filii appellansanata est filia ejus ex illa hora. delemque sermonem, filiam deseruit daemonium. Ubi datur exemplum catechizandi et baptizandi infantes, quia videlicet per fidem et confessionem parentum in baptismo liberantur a diabolo parvuli, qui necdum per se sapere, vel aliquid agere boni possunt, aut mali. III. Et cum transisset inde Jesus, venit secus mare juxta historiam, quia mare Galilaeae, quod multis pro diversitate circumjacentium regionum vocabulis distinguitur, illis tanto de viginti passuum millibus in longum, et quinque extenditur in latum. Mystice autem mare, turbida ac tumentia saeculi hujus volumina significat; in quibus pravi quilibet injuste delectati, quasi profundis de
Abbreviated transcription (Latin):
¶ã. Qͥ obtulerũt dño mutos.¬
fitentur fidem. Ceci sũt. qui
nõ intelligunt etiam si obtẽ¬
pent iubentibꝰ. surdi sũt. qui
nõ obtemꝑant etiã su incelli¬
gunt. Claudisũt. qui p̾cepta

Expanded text:
ae obtulerunt Domino mutosconfitentur fidem: caecos; qui non intelligunt, etiamsi obtemperant jubentibus: surdos; qui non obtemperant etiamsi intelligunt: claudos; qui praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Nota qd̾ gentilibuᷤ
sepe a deo sompnia reuelen¬
tur. ⁊ qd̾ inpilato ⁊ uxore
eiꝰ iustum dnm̃n confitenti¬
bus. gentilis ppłi testimo¬
niũ sit.hił. In muliere. at̾
species plebis gentilium
est: que iam fidelis eũ cũ
quo non uersabatur. incre¬
dulũ ppłm ad xp̃i fidem ad¬
uocat. Que qr ipsa multũ
sit passa ꝓ xp̃o. in eam głaz¬
futureͬ illum cum quo con
non ante se intellexit dia
amissurũ: ⁊ iõ satagebat
ꝑ mulierẽ ꝑ quã spolia mor¬
tis inuaserat xp̃m eriꝑe

Expanded text:
Et nota quod gentibus saepe a Deo somnia revelentur, et quod in Pilato et uxore ejus justum Dominum confitentibus gentilis populi testimonium sit. In muliere autem species plebis gentilium est, quae jam fidelis eum, cum quo conversabatur, incredulum populum ad Christi fidem advocat. Quae quia ipsa multum sit passa pro Christo in eamfutura, illum cum quo convnon ante, se intellexit diabamissurum: et ideo satagebat per mulierem, per quam spolia mortis invaserat, Christum eripere
Abbreviated transcription (Latin):
usq hodie sua petitio. quã
tanto labore impetrarũt.
qr enĩ data sibi opinione
ꝓ iħu latronem: ꝓ saluato¬
re interfectorẽ: ꝓ datore
uite elegerũt ademptorẽ:
merito salutem ꝑdiderũt
⁊ uitam. ⁊ latrociniis sese ac
seditionibꝰ intantũ subdi¬
der: ut ⁊ patriam regniun¬
q suũ qd plus xp̃o amaue¬
re ꝑdiderunt. ⁊ actenꝰ eam
qua uendidere siue. amme
seu corporis lib̾tatem. reciꝑe

Expanded text:
usque hodie sua petitio, quam tanto labore impetrarunt. Quod enim data sibi optione, pro Jesu latronem, pro Salvatore interfectorem, pro datore vitae elegerunt ademptorem, merito salutem perdiderunt et vitam, et latrociniis sese ac seditionibus in tantum subdiderunt, ut et patriam regnumque suum, quod plus Christo amavere, perdiderint, et hactenus eam quam vendidere sive animae sive corporis libertatem recipere
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾pretatio aũt nominis
barabe: ẽ patrs filiꝰ. Iam
itaq archanũ future in fide¬
litatis ostenditur. xp̃o patriᷤᷤ
filiũ p̾ferendo antixp̃m. sci¬
licet hominẽ peccati ⁊ dia¬
błi filiũ: potiꝰq adortantibꝰ
principibꝰ suis eligunt dãp¬

Expanded text:
Interpretatio autem nominis Barabbae est patris filius. Jam itaque arcanum futurae infidelitatis ostenditur, Christo patris filium praeferendo, antichristum scilicet hominem peccati et diaboli filium: potiusque adhortantibus principibus suis eligunt dam
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Peccaui. tradẽs san¬
gunẽ uistũ.¶h. Auaricie
magnitudine. impietatis
pondꝰ exlusit. Uidens
uidas dnm adiudicatum
morti: p̾cium retulit sac̾doti¬
bus. quasi inpotestate sua
eẽt. ꝑ secutoꝵ mutare sentẽ¬
ciam. Itaq licet mutau̾it
uoluntatẽ suã. tam̃ uolun¬
tatis pͥme exitum nõ mu¬
tauit. Si aũt peccauit ille
qui tradidit sanguinẽ uis¬
tum. qͣntomagis peccauert̃
qui redemerunt sangumnẽ
iustum. ⁊ offerendo p̾cum
ad ꝑditionem discipłm ꝓ
Q uid ad nos: Tuuideris.
hił. Professio audax atq ce¬
ca ẽ: emisse se usti sanguinẽ
audiunt.⁊ extra uidicii rea¬
cum futuros ẽẽ se credunt.
cum tam̃ dicendo tu uideris.
facinus ipsum inuendente.
stituãt. Contra aũt uenden¬
teͥs testimonio. scelus empͣti¬
ꝓfuit egisse penitentiã ꝑ ꝙͣ
scelꝰ corrigere nõ potuit. Sic
qnͣdo fr̃ sic peccat inftẽmait
eñdare ualeat qd peccauit:
potest ei dimiti. Si aũt ꝑ
manent oꝑa: frustra uoce ad¬

Expanded text:
dicens: Peccavi tradens sanguinem justum. Avaritiae magnitudinem impietatis pondus exclusit. Videns Judas Dominum adjudicatum morti pretium retulit sacerdotibus, quasi in potestate sua esset persecutorum mutare sententiam. Itaque licet mutaverit voluntatem suam, tamen voluntatis primae exitum non mutavit. Si autem peccavit ille qui tradidit sanguinem justum, quanto magis Judaei peccaverunt, qui emerunt sanguinem justum, et offerendo pretium, ad proditionem discipulum quid ad nos? Tu videris . Professio audax atque caeca est. Emisse se justi sanguinem audiunt, et extra judicii reatum futuros esse se credunt: cum tamen dicendo: Tu videris, facinus ipsum in vendente constituant, contra autem vendentis testimonio scelus ementifuit egisse poenitentiam, per quam scelus corrigere non potuit. Si quando frater sic peccat in fratrem, ut emendare valeat quod peccavit, potest ei dimitti; sin autem permanent opera, frustra voce a
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sententie qͥ hic tacuit mar¬
chus de barraba: hoc solũ
uolens dic̾e qd ad dm̃i ꝑ
tinebat. qͣndo quidẽ in eo¬
rum responsione satis ⁊
ipse ostendit. quẽ sibi di¬
mittere uoluerĩt. Hon¬
tifices inquit concitauer̃
turbam. ut magis bairabã
dimutteret eis. Congre¬
satis apparet. qd̾ id march̾
uelit ostendere. dicendo re
inidiam tradidissent eũ.
Igitur causa crucis mani
tus mundꝰ pꝰ cũ uadit. si
dimittimꝰ eum sic: omneᷤᷤ
credent in cum.o
Sedente aũt illo ꝓtribu¬
nali : misit ad illum uxor
eiꝰ dicẽs. Nicħ tibi. ⁊ uis

Expanded text:
 sententiae, quod hic tacuit Marcus de Barabba hoc solum uolens dicere quod ad dominum pertinebat, quando quidem in eorum responsione satis et ipse ostendit, quem sibi dimitti uoluerint: pontifices, inquit, concitauerunt turbam, ut magis Barabban dimitteret eis. seqsatis apparet, quod id Marcus uelit ostendere dicendo: reinvidiam traditum. Igitur causa crucis maniftus mundus post eum vadit; si dimittamus eum, sic omnes credent in eum . Sedente autem illo pro tribunali, misit ad illum uxor ejus dic