comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
es laborib militit soluit est ⁊ ignomi¬
imosa ignominiosa autem missio to¬
citus ẽ quotiens is qui mitrit. ad itit
noĩatim ignominie causa scͥmitẽ:
licet nonaddidiss ignominie causa
setum exattorasse:Est ⁊̃ qͣrtum
grinis missiomis. si quis euitandoꝵ mi¬
nerum camlliciam sb̾iss ħ autẽ missis
existimatõnem nõ lodit. nt c̃ sepissime
rescciptum ¶ Mucs qui legt iulia de ad

Expanded text:
nem laboribus militiae soluit: est ignominiosa. ignominiosa autem missio totiens est, quotiens is qui mittit addidit nominatim ignominiae causa se mittere: licet non addidisset ignominiae causa se eum exauctorasse. est et quartum genus missionis, si quis euitandorum munerum causa militiam subisset: haec autem missio existimationem non laedit, ut est saepissime rescriptum.
Abbreviated transcription (Latin):
lp Ahas autemp turatorem deferat̃ inꝰ
a domino ꝯuenaturnet multuma ꝓfi¬
cere si fuerit eiderato cautiumsiue enira do

Expanded text:
lias autem procuratorem deferentem iua domino conveniatur: nec multum ei proficere, si fuerit ei de rato cautum: sive enim do
Abbreviated transcription (Latin):
spupillus tutore actore. iusurrandum de¬
ftrre debedꝰ ꝙ sine turore actore detuit.
exceptõ eidamostabit. s replitabꝰctur qr
rerum anministrandarumiuis ei non
ꝯ petit. ¶ Siftitor quitutelam gent. aut
curaror furiosi ꝓdigiue isirandum detu¬
lerit. ranim idhridebet. Nametauenare res.
n sonneis potest nagendo rem minditium
dedutunt. ¶ ꝓcurator quo ꝙ detitra

Expanded text:
deferre debet: quod si sine tutore auctore detulerit, exceptio quidem obstabit, sed replicabitur, quia rerum administrandarum ius ei non competit. Si tutor qui tutelam gerit aut curator furiosi prodigive iusiurandum detulerit, ratum id haberi debet: nam et alienare res et solvi eis potest et agendo rem in iudicium deducunt. Procurator quo
Abbreviated transcription (Latin):
itam asigusti Loci dmonstratõne ft̃i
nia ꝯcessa fu̾it ut n uehitulum nn iu¬
mentum eaire possit iter magis ꝙͣ act
m̃tum ꝑeam diͣci potest ñ ⁊̃ uehiculũ

Expanded text:
tam angusti loci demonstratione facta via concessa fuerit, ut neque vehiculum neque iumentum ea inire possit, iter magis quam mentum ea duci poterit, non etiam vehiculu
Abbreviated transcription (Latin):
liceat retrat̾tart ⁊ stũaꝰ abitri. ¶Deof¬
ficio arbitri tractariib. sciendum est
dem̃ tractatum cex̾ip̃o ⁊ ꝑmisso sumen¬
oum nec . n aliud illilicedit. cꝑ quod
ut efficere possit cautum ẽ. nõ crgo ꝙ
ubet staruere arbitec potecit. nct ĩ qͣli

Expanded text:
liceat retractare de sententia arbitri. De officio arbitri tractantibus sciendum est omnem tractatum ex ipso dum: nec enim aliud illi licebit, quam quod ibi ut efficere possit cautum est: non ergo quod libet statuere arbiter poterit nec in qua re
Abbreviated transcription (Latin):
quib fice iusstrib id̾q de iegati nd̃ posse.
uisi ad ħ ⁊ promissimi st. ut arbiter eca¬
titt quus arbittatii satis daritur ⁊tẽ
pulati sunt ꝓproturatores suoᷤᷤ agere
apud arbituita uelint. põt iubeie ip̃o

Expanded text:
posse, nisi ad hoc compromissum sit, ut arbiter statueret, cuius arbitratu satisdaretur.Item pulati sint, procuratores suos agere apud arbitrum uelint, potest iubere ipso
Abbreviated transcription (Latin):
qui iponen uellet. Naĩti  inlegeꝰ
coum ita scaptumcit parres hone¬
riferendo uti nũc est ita sit satisaꝑie
signficari inꝑpetuum parietem esse
dendo sernam altea esficere potest
nił Sibiparum couim dñs dixiss
eas quas uendet sernas fore s intraditõne
non feciss mencionem semitutis usex
uendito agere põt uł incertum ⁊ ditere
utseriutus iuponatur
artelł E mas quis edos habebat u¬
na ꝯtignatd fcctas utrasqs diucisis
logauit dixi ꝙ magis placet tignum
issum nre nec inter est pure urrisq
onsõ ⁊ ditõe alteri eces logate sunt ⁊ cni¬

Expanded text:
qui imponere uellet. nam cum in lege aedium ita scriptum esset: 'paries oneri ferundo uti nunc est, ita sit', satis aperte significari in perpetuum parietem esse dendo seruam alteri efficere potesti binarum aedium dominus dixisset eas quas uenderet seruas fore, sed in traditione non fecisset mentionem seruitutis, uel ex uendito agere potest uel incertum condicere, ut seruitus imponaturm.Binas quis aedes habebat una contignatione tectas: utrasque diuersis legauit. dixi, quia magis placeat tignum issum habere: nec interest, pure utrisque an sub condicione alteri aedes legatae sint.
Abbreviated transcription (Latin):
ortus ⁊tẽratulum ꝙ olimpito legatũ
ta ert aditus fuit quesitumest an
olmpycꝰ aditum p̾stare acbent.Reoi
seruitutem qsuidam nõ cẽ s ħ edem ir¬
ansirt ꝑ domum adeaq̃ ⁊ memorata
titins aꝑto parrete comus suc quatenᷤ
stillicid ñ rigor ⁊ rignoꝵ ꝓtectus ꝯpercbat
iofficit̾et uet stillitidum. in uitim bom¬
o cadat an aliꝙͣ actõnem publius intumꝰ

Expanded text:
Olympico legatum tatio relicta erat, aditus fuit: quaesitum est, an Olympicus aditum praestare deberet. seruitutem quidem non esse, sed heredem transire per domum ad ea quae commemorata Titius aperto pariete domus suae, quatenus stillicini officeret neque stillicidium ne uicini domo cadat, an aliquam actionem Publius Maeuius
Abbreviated transcription (Latin):
agendi uł iumentum uł ue hi¬
culum. itaq qnuter nabe at¬
tum non ħt. quinero actum ħt ⁊ it̃
ctus est ius aqiam ducendi ꝑfundum ali¬
aque haustus pecoris ad aquam apulsu.
iuis pascendi eiltis coqñde. harent fodien¬
destriditõ plantꝰ ⁊̃ patientia seruinium
inducit officium p̃toris

Expanded text:
agendi uel iumentum uel uehiculum: itaque qui iter habet, actum non habet, qui actum habet, . aquae ductus est ius aquam ducendi aque haustus, pecoris ad aquam appulsus, ius pascendi, calcis coquende, arene fodiende. Traditio plane et patientia servitutum inducit officium pretoris
Abbreviated transcription (Latin):
itare liceat ⁊ atcio p̃tario peticrim it
altuis toncrem atq ita ꝑ statutum tem¬
pus edifficatum habuero lib̾tatem ad¬
uersus publium menium usucapiam
non enim una seruitus titio ⁊ meu̾b
debebatur s duesearguneinum reip̃b¬
Q si alter ey his scruitutem mͥ remis¬
fiss abeo solo lifarer alteriinchilomi¬
nus senututem defemslbtas seruitut¬
is usucapitur siedes possideantur qͣre
siis qui alcius coisfitatum babebat
sct statutũ tempiis edes possidere
desiit interpeniata isucapio᷑ est isan¬
tem cupostea cuisdam cees possidere
apit uitegro stanto tempore ub̾tat¬
cn usucapiet. natura enĩ. sccumntũ
Res .ꝯ. ut possideri non possint s intellig¬
anir possessionem cu earum hr̃e quĩ
cdes possidet

Expanded text:
i liceat, et a Titio precario petierim, ut altius tollerem, atque ita per statutum tempus aedificatum habuero, libertatem aduersus Publium Maeuium usucapiam: non enim una seruitus Titio et Maeuio debebatur, sed duae. argumentum rei si alter ex his seruitutem mihi remississet, ab eo solo liberare‹r›, alter‹i› nihilo minus seruitutem deberem.Libertas seruitutis usucapitur, si aedes possideantur: quare si is, qui altius aedificatum habebat, ante statutum tempus aedes possidere desiit, interpellata usucapio est. is autem, qui postea easdem aedes possidere coeperit, integro statuto tempore libertatem usucapiet. natura enim seruitutium ea est, ut possideri non possi‹nt›, sed intellegatur possessionem earum habere, qui aedes possidet
Abbreviated transcription (Latin):
alienum edifficium su ius hr̃e nemo po¬
terit ¶ Siertrib edificus inloco in pari
positis edes medie suꝑiorib seciant ẽ¬
dib inferiores autem nulli seriuauti p
arits coĩs qui sit inter edes inferioreẜim
tiłias ascuis ad ñõ inferioꝵ edium sblatus
sit nire cum alctus habnturum sabiꝰait¬

Expanded text:
alienum aedificium superius habere nemo potest.Si ex tribus aedibus in loco impari positis aedes mediae superioribus seruiant aedibus, inferiores autem nulli seruiant, et paries communis, qui sit inter aedes inferiores et medias, altius a domino inferiorum aedium sublatus sit, iure eum altius habiturum Sabi
Abbreviated transcription (Latin):
cmp̃ Sistruitus inpossita fłut ^ umi¬
a que sut sunt utita sinit defimris in¬
minib nichil caueri uiderur ꝙ sutasit
cautum ut iuminib offitiatur amb¬
igua est scriptira uirum ne his lumim¬
gb offitiatu ꝙrie nũt sint anis quepo¬

Expanded text:
m.Si seruitus imposita fuerit 'lumina quae nunc sunt, ut ita sint', de futuris luminibus nihil caueri uidetur: quod si ita sit cautum 'ne luminibus officiatur', ambigua est scriptura, utrum ne his luminibus officiatur quae nunc sint, an e
Abbreviated transcription (Latin):
ptor poterit ꝙ nequaqꝑ uerũ ẽ elegat᷑ gͥ
diffunt uerat̃ iudicem ad exibedũ inc
sideret ¶ pomp̃scubit enudam hominis
noĩe iecłt plures ad cxibendum agẽpos¬
oratum sibicum affurmet Om̃ib gͥ ad e¬
ibendum acto ꝯꝑtat qr onsium uitere᷑ ex¬
ittrihominẽ. ¶ Ibidem subuing̃ ruditem
ceptões extimnare quas possessor obitit
lsiqua tam eum dens sit ut facille repel¬
lat agentem deb̾ere possessorẽ absoliusio¬
bscitrior uł q habeat altiorem oufcrẽ¬

Expanded text:
ptor poterit: quod nequaquam uerum est. eleganter igitur definit Neratius iudicem ad exhibendum hactsideret.Pomponius scribit eiusdem hominis nomine recte plures ad exhibendum agere poseratum sibi eum adfirmet: omnibus igitur ad exhibendum actio competit, quia omnium interest exhiberi hominem.Ibiceptiones aestimare, quas possessor obicit, et si qua tam euidens sit, ut facile repellat agentem, debere possessorem absolui, si obscurior uel quae habeat altiorem quae
Abbreviated transcription (Latin):
ut actor possessionem hãt is antem cũqͦ
agitur reseruande cãsit inpossessione cũ
utro quiusũ s habet sic ut actor rem posur¬
at hisuero crmquo agetur utatur fiua¬
tur i dem Huł scribit empiorem quini¬
ta ossa nonrestitit. ad exibendum tenea
inquantum inlitem uirau̾os ibiad itit fi
emptorpossideat uł dolo malo fecit quom¬
imis possident ¶damcelsus scribit stertꝰ
nas ceterum alias nonposse ¶S ⁊ sira¬
tis delatasit influminis magrumattenus
uñquent neratus utrum defuturo dum¬
cauendum sit ⁊ ait ⁊̃ dep̃terito caueriopor¬
tere s ⁊ si dnuuim aliquid ⁊̃ tuam areamus
intuascies deciderit tenebers ad exibendũ
licet non possideatur ¶Iansiquis facul¬
tatẽ restituendinon debeat licet possideat
tamenadexibendum nontenebitur ut
puta simfuga scruus sit adħ plant solũ

Expanded text:
tor possessionem habeat, is autem cum quo agetur rei seruandae causa sit in possessione: eum uero qui usum fructum habeat sic, ut actor rem possideat, is cum quo agetur utatur fruatur.Idem Iulianus scribit emptorem, qui ruta caesa non restituit, ad exhibendum teneri in quantum in litem iuravero: sed ibi adicit, si emptor possideat aut dolo fecit quo minus possideat. Item Celsus scribit stercusllas: ceterum alias non posse. Sed et si ratis delata sit vi fluminis in agrum alterius, endum Neratius cauendum sit, et ait etiam de praeterito caueri oportere.Sed et si de ruina aliquid in tuam aream uel in tuas aedes deciderit, teneberis ad exhibendum, licet non possideas.Item si quis facultatem restituendi non habeat, licet possideat, tamen ad exhibendum non tenebitur, ut puta si in fuga seruus s
Abbreviated transcription (Latin):
porestarem erus ꝑuencut s ⁊ si nõ sit infu¬
ga ꝑmisseris asit ei nͥrolit morarr ⁊ deme¬
ritoitendum aꝑegre ate missus sit uł in
p̃dus cuius agat adħsolum teneberis ut
caueas Paulus

Expanded text:
estatem eius peruenerit. sed et si non sit in fuga, permiseris autem ei ubi uelit morari, idem erit dicendum, aut peregre a te missus sit, uel in praediis tuis agat, ad hoc solum teneberis, ut caueas. 6 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
hendas ⁊ duxit ĩ horreo posuit ꝯcõducto¬
re ad exibendum agipotest it̃ simortu
orductore hes existat cumħede agc̃dũ ẽ
s sinemo hes sit cum horreario agendũ
nam ⁊ si anullo inqiuid possideantur
uerumẽ horrearium posidere anterit
alct̃ quipossit exibere  dem ait Quomꝰ¬
antempossiat qui nehendas ꝯdux̾it an q̃
pignus ttiret quespẽs ostendit ⁊̃ cos quifa¬

Expanded text:
xvehendas conduxit, in horreo posuit, cum conductore ad exhibendum agi potest: item si mortuo conductore heres existat, cum herede agendum: sed si nemo heres sit, cum horreario agendum: nam si a nullo, inquit, possidentur, verum est aut horrearium possidere aut certe ille est, qui possit exhibere. idem ait: quomautem possidet qui vehendas conduxit? an quia pignus tenet? - quae species ostendit etiam eos, qui fa
Abbreviated transcription (Latin):
sõsdnsqudamꝑatus sit defendere ar¬
tor uero destinare nõ possit uͥcxp̃senti
notenet ñne corium est cifamiliam
cãdcłeret fĩ ad designandum euincuiꝰ
noĩe noxali quis agit retusione seru¬
dr fcã ¶ Siquis exttas̾ cm tabulas
exaim̃ti uł codicisios uł quid aluid ad
testam̃tũ ꝑtinens exiberiuelit dicẽ¬

Expanded text:
dem paratus sit defendere, actor uero destinare non possit nisi ex praenon tenet? nonne aequum est ei familiam causa debet fieri ad designandum eum, cuius nomine noxali quis agit, recensitione seruorum facta.Si quis extra heredem tabulas testamenti uel codicillos uel quid aliud ad testamentum pertinens exhiberi uelit, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
possit inftm̃ tñ actõ detur utuss iratłat
serius inquid uxoris met ratt̃es measo¬
scrpsit hee ratões are possidentur deside¬
rocis exiberi ait uił siquid inmea carti
cõscripte sint locum eẽ huic actõi qr ⁊
uendicire cas possu Nam ⁊ tarta mea
rta mea ñ fuit qr uendicare nõ possum
net ad exibendum exꝑm infcm̃gͥ michi¬

Expanded text:
men actio detur, ut Iulianus tractat. seruus, inquit, uxoris meae rationes meas conscripsit: hae rationes a te possidentur: desidero eas exhiberi. ait Iulianus, si quidem mea charta scriptae sint, locum esse huic actioni, quia et uindicare eas possum: nam cum charta mea rta mea non fuit, quia uindicare non possum, nec ad exhibendum, ex
Abbreviated transcription (Latin):
betur fractari potest et siquidam sunt t̃¬
ditores ꝙ ⁊ eeñt aliene potestatis cunco
ꝯtraurunt recte dicetur octulpantisme
uetuat huuis enim nõ sino ratõne priori¬
boris ratõ habebitur ꝙ si quisint qui post¬
cemis sierparte nõ modita sit hes scrip¬
tus filius mnarbitro eẽ creditoris utrum
ꝓportõne ꝯoditaria an insolidum cumaue¬
nat s echit udex extimare deb̾ neforit

Expanded text:
betur, tractari potest. et si quidem sint creditores, qui, cum esset alienae potestatis, cum eo contraxerunt, recte dicetur occupantis melueniat: huius enim non sine ratione prioris ratio habebitur. quod si qui sint, qui, postSed si ex parte non modica sit heres scriptus filius, in arbitrio est creditoris, utrum pro portione hereditaria an in solidum eum conueniat. sed et hic iudex aestimare debeat, ne fort
Abbreviated transcription (Latin):
uas isli natura administrabat ñ es alie¬
nurm adibuiss cesepe matĩ ̃npetandi m¬
amplicetur incertis ntĩb creseret platͥe
rent mulius posse filnfa tonũ nom̃
expectata parris siumorie fi¶ Sipẽde¬
atansit inpotestate filrus ut putaq̃u
patrem apud rostes habet inpendem

Expanded text:
ura administrabat, etiam aes alienum adhibuisset, et saepe materiam peccandi mamplius diceretur incertis nominibus crederet: placere,rent, nullius posse filii familias bonum nomen exspectata patris morte fieri.' Si pendeat, an sit in potestate filius, ut puta quoniam patrem apud hostes habet, in pendenti
Abbreviated transcription (Latin):
dum ⁊ uenietur ¶ Solliantẽ filio suitu¬
uertitur ¶ Isquide paulio egit cump¬
oss ettuod iussu inca causa estut pois¬
it qruissupostea ageet etita ꝑtisł cxist¬
unat s si cecteptus depetinio agit pu¬
tat putat celsus succurrandum eio stũ¬

Expanded text:
conuenietur. Soli autem filio succucognitio uertitur. Is qui de peculio egit, cum posset quod iussu, in ea causa est, ne possit quod iussu postea agere, et ita Proculus existimat: sed si deceptus de peculio egit, putat Celsus succurrendum ei: qu
Abbreviated transcription (Latin):
unom̃ium que mutuc dari possunt
anacciꝑe de bennius iudendim est. s u̾¬
ba uidentur michi ad mimeratam ut¬
cumiam referri ait enum sẽantuł mu¬
tuampetimiam dediss s sifraus sit se¬
iolto mutuo dato eͣt his distrat̾tis frut
te cummutua daretur nunt inalt̃¬
us mens scantiis ꝯ sultinoncessat dab¬
itur eutaq exceptõ s et sipatrieius nõ

Expanded text:
omnium, quae mutu‹a› dari possunt, an accipere debeamus, uidendum. sed uerba uidentur mihi ad numeratam pecuniam referri: ait enim senatus 'mutuam pecuniam dedisset'. sed si fraus sit seoleo mutuo dato, ut his distractis fructite, cum mutua daretur, nunc in alterius, mens senatus consulti non cessat: dabitur itaque exceptio.Sed et si patri eius non
Abbreviated transcription (Latin):
tur sinon nõiatim ꝓhibuit merces acti
non sibi accepit s eisi abinicio nonsitatte¬
pit ucrum posteamrem patris nͥtit cessa¬
sialtua iulianusait intelligẽdum qͣuod
abincio sic accepisse ut iurem uerte ret
non tamen uertisse inidebitur simutuan
pecimum acceptam patri ippriam nõ deb
oꝵciusa ab sũs muiumacceꝑat cessarese¬
natusꝯ sultiutalocumhãt si ꝓbabilem mo¬
duminmutuam pecuniam nõ excessit eã
quantitatem ꝙ̃ patersollebat sub miustri¬
re i filius accepit mutuam petumamut
eum libaret quisipet̾et exceptõne nrõ sub mou̾¬
tur seãntus ⁊ sul cessauit exceptõ ¶ Ham¬
plius cessabit seãntus Isuitum sipaterso¬

Expanded text:
tur, si non nominatim prohibuit merces accipnon sibi accepit. sed et si ab initio non sic accepit, uerum postea in rem patris uertit, cessaum Iulianus ait intellegendumque ab initio sic accepisse, ut in rem uerteret. non tamen uertisse uidebitur, si mutuam pecuniam acceptam patri in proprium debiorum causa absens mutuum acceperat, cessare senatus consultum, ita locum habet, si probabilem modum in mutua non excessit, certe eam quantitatem, quam pater solebat subministrare.Si filius accepit mutuam pecuniam, ut eum liberaret, qui, si peteret, exceptione non summoueretur, senatus consulti cessabit exceptio.Hoc amplius cessabit senatus consultum, si pater so
Abbreviated transcription (Latin):
dem S etius aditit sicolot cucsntus
sit ut filrus fa quuimutuam pecimã¬
actepturs trat fide uset alio reodaro
tem reunitium acceꝑam neq̃i fide ui¬
rorauxiliom seant᷑ ⁊sultureturu
tilem ct̃ erteptpͥnem adu̾sus fraudã¬

Expanded text:
d Iulianus adicit, si color quaesitus sit, ut filius familias, qui mutuam accepturus erat, fideiuberet alio reo dato, tem reum Titium acceperim, ne quasi fideiussor auxilio senatus consulti uteretur, utilem esse exceptionem aduersus fraud
Abbreviated transcription (Latin):
petimiam num̾auit et si stipsatus sim
licet ceꝑit ẽe mutua petimia tam̃q pe¬
seratus ꝯsuł sĩ ꝯgͥta ut ÷ qui credere
non potuit mag̾ ei und̾et ut ille rei p̃ciũ
capitie deminutus. s iuĩ morit patͥs
isł alis suiuiris sine capittis dimui¬
tõne fu̾it esfectus debet dicicessare .s.
as caraest

Expanded text:
pecuniam non numeraui, etsi stipulatus sim: licet coeperit esse mutua pecunia, tamen quia pesenatus consulto sit cogitata, ut qui credere non potuit magis ei uendere‹t›, ut ille rei pretiumcapite deminutus sit siue morte patris uel alias sui iuris sine capitis deminutione fuerit effectus, debet dici cessare senas data est
Abbreviated transcription (Latin):
ẽactõ deiñ etsralius miruamoe dit aliꝰ
stipłatus e oabitur aduersus eimerte¬
ptõ licet ħ nondederit s sial t̃ur̾cimec¬
ricatoꝵ igͦrauit in patris cẽ potestate
s uerius ditendrm ẽ utriq nocere ⁊dem
ẽ et induob rcistipulandi ¶Itemsid

Expanded text:
dit, alius stipulatus est, dabitur aduersus eum exceptio, licet hic non dederit. sed et si alteruter eorum ignorauit in patris esse potestate, seuerius dicendum est utrique nocere. idem est et in duobus rei‹s› stipulandi.Item si
Abbreviated transcription (Latin):
lidim ꝯ dampnari effectu enim quodãm᷑
hr̃s ẽs sicoactus inmiscuerit seut resti¬
trrat Reditatemꝑinde obstruandum ac si
se abstinuiss q
etmandaatt aliquo stipulatuse. mãda¬
titeneri martellus scripsit quamuisrẽ
p̃stare ñ possit et sañut rum ẽ teneri
eum debente qr dolo fecit ħetinom̃b bo¬
ne futi uditis dictadum eiͣt

Expanded text:
lidum condemnari, quia effectu quodammodo heres est.Sed si coactus immiscuerit se, ut restituat hereditatem, perinde obseruandum, ac si se abstinuisset. et mandante aliquo stipulatus est, mandati teneri Marcellus scribsit, quamuis rem praestare non possit: et sane uerum est teneri eum debere, quia dolo fecit. hoc et in omnibus bonae fidei iudiciis dicendum erit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ diligens pater fa insua donio fctit ⁊
ip̃t face̾re. qõ magis hrs refficere deb¬
ꝙ uetustate iam decerius ftm̃ relinqͥ¬
ss testator qm̃ suprie tatemalicui tes¬
tator segass

Expanded text:
diligens pater familias in sua domo facit, et ipse facere. Non magis heres reficere debd uetustate iam deterius factum reliquisset testator, quam si proprietatem alicui testator legass
Abbreviated transcription (Latin):
uił Suntercedat solum publitum
terius tollendiseruitutes ipedit nm
endi Item fluminutm ⁊ stelidioꝵ serui¬
turem inpedit qr celum ꝙ supͣ id solum
incercedit lib̾m ẽẽ debet. Ewsusf. sit¬

Expanded text:
i intercedat solum publicum altius tollendi servitutes impedit: endi, item fluminum et stillicidiorum servitutem impedit, quia caelum, quod supra id solum intercedit, liberum esse debet. Si usus fru
Abbreviated transcription (Latin):
iliposus eum qͥ alterũ otcuũ aut altã
maxilłamaiorẽ ht̃ sirecte utatur sañ
inderipedius scribitait enĩ ieqͣlitatem
maxitlarũoctuloꝵ brachioꝵ sinichilex
ad fecre impedim̃tũ ergo ⁊ hic entre¬
d ibẽdus ¶Siquis natunagututosus
sitant octulos emitientes hãt samiꝰ

Expanded text:
polyposus.Eum, qui alterum oculum aut alteram maxillam maiorem habet, si recte iis utatur, sanum uideri Pedius scribit: ait enim inaequalitatem maxillarum oculorum bracchiorum, si nihil ex adferre impedimentum; ergo et hic erit redhibendus.Si quis natura gutturosus sit aut oculos eminentes habeat, sanus
Abbreviated transcription (Latin):
lecto facit s qr uiciosam ut sicã ht̃ redb¬
sit tollere mag̃ ꝙ p̃stare redibitdem¬
egoputo simorb desunt ñ ct̃ raddibitõi
seu̾et redibitt̃em lotũhr̃e ¶ Siquis dig¬
en quuiciosuspossit qutritur ⁊ sintt¬

Expanded text:
iosam vesicam habet, redhsit, tollere magis quam praestare redhibitego puto, si morbus desinit, non esse redhibitioni erseveret, redhibitionem locum habere. Si quis digeri quasi vitiosus possit, quaeritur. et
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ct̃ morbosimi osautiuolere uelu¬
tihircosum strabonem ħ i ex isluui¬
c oris accidere sollere. sitam̃ ex corpor¬
is uitio id accidit uelumnꝙꝑ ietar uł p¬
ulmo aut aliud ꝙ similiter dolet mor

Expanded text:
rbosum os alicui olere, ueluti hircosum, strabonem: hoc enim ex illuuie oris accidere solere. si tamen ex corporis uitio id accidit, ueluti quod iecur, quod pulmo aut aliud quid similiter dolet, mor
Abbreviated transcription (Latin):
arcelł Simulier acciptam amarito pe¬
cumiasn insportulas ꝓcognato suoor¬
dietroga̾t andonatõuaieat ⁊ ait
uaicte net iudenlocuplatiorem męlorem
fcmm̃iquamus mutuam peciamcẽt acc

Expanded text:
rit, si mulier acceptam a marito pecuniam in sportulas pro cognato suo ordini erogaverit, an donatio valeat? et ait valere nec videri locupletiorem mulierem factam, quamvis mutuam pecuniam e
Abbreviated transcription (Latin):
ncor potestate si fi̾it sonatũ oł ici
uorimi sunt potestate nonuaiebit
donatõ simodoͥnr ⁊ soc̃ incpudam
ł pocestateus uir in soct tesdum
siunalia fatala est maritus nez soco¬

Expanded text:
in eorum potestate si fuerit donatum, uel in quorum sunt potestate, non ualebit donatio, si modo uir et socer in eiusdem sunt potestate uel uir in soceri: ceterum si in alia familia est marit
Abbreviated transcription (Latin):
ie anrrunditate. ⁊ uerumest litis ꝯtestat
tempus expeᷤtari oportere idꝙ imperator
nr̃ cum pr̃e rescripisit ¶ Simaritus pecu¬
nam uxorunungucata daert eamqͥue
pitimiam creditori suo soluerit moxead
am sua pecuma unguenta er̾ut nõui¬
deru ocupletiorem ftam marctlł. ł uu
damtausãcioederit eaqͥut lancem retimi¬
erit desua autem ꝑetinna unguenta cũt¬
tincint uenditatõem cessare qr nõ est lo¬
cupactior q̃ tm̃dam unre morrua ipc̃o

Expanded text:
udicatae? et uerum est litis contestatae tempus spectari oportere idque imperator noster cum patre rescripsit. Si maritus pecuniam uxori in unguenta dederit eaque eam pecuniam creditori suo soluerit, mox ea de sua pecunia unguenta emerit, non uideri locupletiorem factam Marcellus dem causam ei dederit eaque lancem retinuerit, de sua autem pecunia unguenta emerit, vindicationem cessare, quia non est locupletior, quae tantundem in re mortua i
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ manito ⁊ uxo uin ¶ Simantus cx¬
trmnattẽm rerum quas indorem accipit
dicat sedonatõis cĩ auxisse remcdium
monstrauit imꝑatornr̃ cumoiuoprẽ
suo rescpipto cuuis u̾baħ sunt ꝯdonatõ¬
nis pͣcium aͥctum eẽad firmes qui sr̃ca
uent. ip̃a p̃diarestitui debere. sumꝑtusi
deductis rtõib arbiteibit᷑ in arbituo¬

Expanded text:
 marito et uxori. Si maritus aestimationem rerum quas in dotem accepit dicat se donationis causa auxisse, remedium monstrauit imperator noster cum diuo patre suo rescripto, cuius uerba haec sunt pretium auctum adfirmes, qui super ea abis, ipsa praedia restitui debere sumptuum deductis rationibus arbitrabitur". in arbi
Abbreviated transcription (Latin):
nemuncre u etum pauꝑiorũt quina
idquirat s quide patrimonio suo depo¬
suit repudiatõ añ maniti mulica ꝓdest
sius ꝙ stituta sit mulicruł ⁊̃ ab intesti
toss fuxurasimil modo ⁊ silegatumit¬
ꝓponas cim hcsem instituit᷑usiqus ro¬
gius sit pc pta cena quantate uxo¬
tisue h̾editaitem restituere ⁊ his sunde¬

Expanded text:
neque enim pauperior fit, qui non adquirat, sed qui de patrimonio suo deposuit. repudiatio autem mariti mulieri prodest, si uel substituta sit mulier uel etiam ab intestato heres futura. Simili modo et si legatum reproponas eam heredem institutam. Si quis rogatus sit praecepta certa quantitate uxor‹i› suae hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
lierat deducta quarta rogatus itsatucit
lumptatemtestatoris obsecutus ħ ira
sinõ ꝑerrorem calcii fecit. ceterumm
lladubntato ẽ cumgͥ nichildedoniseio¬
gatur utte dititur micit donntt̃m ũ

Expanded text:
non erat deducta quarta rogatus restituere luntatem testatoris obsecutus. hoc ita, si non per errorem calculi fecit: ceterum nulla dubitatio est. Cum igitur nihil de bonis erogatur, recte dicit
Abbreviated transcription (Latin):
mnores mĩiitriuitum ⁊ uxorem dom¬
Aiis animis extimantes fame filies̃¬
iunctorim ⁊ sulentes ut ꝯcor diap̃ci¬
ͦ cancilimr iuderctur neue melior ĩ
ꝓmuꝑtatẽ intitrat dctenor diciorfier¬
¶ Hidennus interquos sunt ꝓ hibitt
ib ledib ꝙ nostris ꝯaat donatõ nonua¬
icbit s sialict in podim̃tũ interutiuat¬

Expanded text:
nostri inter uirum et uxorem donlis animis aestimantes, famae etiam coniunctorum consulentes, ne concordia pretio conciliari uiderentur neue melior in paupertatem incideret, deterior ditior fieret'. Uideamus, inter quos sunt prohibitae ibus legibusque nostris constat, donatio non ualebit. sed si ali
Abbreviated transcription (Latin):
fastionẽ eas &omatpes mtascẽ ne melior
tam̃ señ in lib̾ta poncupansim senato¬
habuti s magis cumcubint ¶ Qui
ꝓhiletur sibidonare ut puta spatcrui¬
anti quiest insocoipoitstatqubum
porestatis nonex solum adistirosira¬
himus uerũ t̃ adsituos nam magisẽ
marito donare nonpossumt scdnh¬

Expanded text:
elior tamen Seuerus in liberta Pontii Paulini senatohabita, sed magis concubinae. Qui prohibentur sibi donare, ut puta frater mariti, qui est in soceri potestate. Uerbum potestatis non solum ad liberos trahimus, uerum etiam ad seruos: nam magis est, marito, donare non possint. Secun
Abbreviated transcription (Latin):
duis cediur ei qmmaritus intpesnit fc
teem ipẽ maritus cunco habebi Sitro:
ren ꝙ̃ a marito suo mortis causa accep¬
rit uiuo co alu tradiderit nitħil agitur
ditõ amuliere feĩ mpendenti habeb.

Expanded text:
ius quem maritus interposuit et actionem ipse maritus cum eo habebit. Si uxor rem, quam a marito suo mortis causa acceperat, vivo eo alii tradiderit, nihil agitur raditio a muliere facta in pendenti habebitu
Abbreviated transcription (Latin):
enticret uisimaritis dedrab por
tam̃ i iot  co fitriotupietior
ꝙ nenex pẽdit s h res ⁊ illud suadet sinxo¬
timaritus stpulture causa conaĩt ita
dem̃ locum fierunte lligi mulitriscimco
corpus humatur cet̾mantar̃ fict relis¬
iosus donantis ncq manit ꝓmdc sidisttaͣ¬
uxerit mulier manet locusdonatõis se¬
cundum h siuxorisue monm̃tum pu
aleat s ⁊ sipã fa̾it alloislata litet mor¬
it cuis finmmest matrmonium fa¬
uorabaccer tamen dicetur locui relig
uxori comanit n ocum inquo opus pub¬
pubisicim dedicaret fut locus socciss ⁊
siquid cideturut donum dco detitrułs

Expanded text:
eret, nisi maritus dedisset, non tamen idcirco fit locupletior, quod non expendit. Haec res et illud suadet, si uxori maritus sepulturae causa donauerit, ita demum locum fieri intellegi mulieris, cum corpus humatur: ceterum antequam fiet religiosus, donantis manet. proinde si distraxerit mulier, manet locus donatoris. Secundum haec si uxori suae monumentum purualeat. Sed et si ipsa fuerit illo illata, licet morte eius finitum est matrimonium, fauorabiliter tamen dicetur locum religiuxori donauit, uel locum, in quo opus pubpublicam, dedicaret, fiet locus sacer. sed et si quid ei det, ut donu
Abbreviated transcription (Latin):
cetinisinimptdietur eireigeste or¬
. dinem futurum inpcinm ad traddeb¬
utore tro dem̃ are adimilierem ꝑueu¬
uet. namceleritate ⁊iungendatum m¬
dti se actonĩumam acem octultan.
tcterum debatorem creditori daretir¬
ditorem uxorinet nouum aut mirũ

Expanded text:
ciuili non impediretur, eum rei gestae ordinem futurum, ut pecunia ad te a debitore tuo, deinde a te ad mulierem perueniret: nam celeritate coniungendarum inter se actionum unam actionem occultari, ceterum debitorem creditori dare, creditorem uxori. nec nouum aut mirum
Abbreviated transcription (Latin):
it. adulteru dampnatꝰ. ⁊ sane iisit
test unom officium ei intdictum exis¬
tuns. ergo neq nie cuuli testamentũ
possit. Paulus

Expanded text:
amnatus: et sane iuste testimonii officio ei interdicetur. existimo ergo neque iure ciuili testamentum possit. 15 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ardicit᷑ testimonuinet ullasege
Adicendo testimomio excusantur
Qm ꝙͣ quibdam segib amplissim¬
us nũs testiũdiffiuius sit tñ ex
ad susficientem nmierum testium
coartatur. ut iudiceᷤ moderentur ⁊
eum solum num̾testiumt opuecessa¬
num eẽ putaĩ̾nt cuotare patian¬
tur. ne esfrcnata potestati ducxan¬
Ios homines sr̃fina multitudo testi¬
lum protrahatur:
ẽ õtestes quiadu̾sus fidem sue tes¬
Tnt̃is uacillant audiendi ñ st̃:¬
ẽ ideo ꝙmiꝑsona eoꝵ explorãda ẽ in
primis ꝯditõ cuiusq utrũ quis decur¬
io. anplebais siti anhoneste ⁊ ĩ culpate
cuscisit ꝓquo testimonumidat. õ
sicareat suspitione. ⁊ tstimoniuur
sit. uł propter tausam. qdꝰ i lucei.¬

Expanded text:
rdicitur testimonium nec ulla lege a dicendo testimonio excusantur. Quamquam quibusdam legibus amplissimus numerus testium definitus sit, tamen ex ad sufficientem numerum testium coartatur, ut iudices moderentur et eum solum numerum testium, quem necessarium esse putauerint, euocari patiantur, ne effrenata potestate ad uexandos homines superflua multitudo testium protrahatur. 2 a est et ideo testes qui adversus fidem sue testationis vacillant, audiendi non sue in persona eorum exploranda erunt in primis condicio cuiusque, utrum quis decurio an plebeius sit: et an honestae et inculpatae cus ei sit, pro quo testimonium dat. nam si careat suspicione testimonium sit uel propter causam quod ne
Abbreviated transcription (Latin):
ttur iter. ⁊ multo minus milites re¬
uocandi sunt asignis ł munerib ꝑ hi¬
bendi testimo mitã idq diuus adria¬
ius rescripꝰ Red dsui fratres rescrip¬
scrunt ꝙ ad testes cuocandos ꝑtin¬
diligeutie ae iudicantis ẽ explorare q̃
ꝯsuetudo mea prouinciamꝙͣ iuditat si
fu̾it. nam si probabr sepe inalanciuit¬
atem testimoniigr̃aiplcrosq tuota¬
tos noncẽ. dubit andum qmi euocan¬
disunt quos nccessanos inp̃acognitõe
pauł Lee uliaidicior pubutorã
cauetur. neinuto crmĩcictur itesti¬
monuumditat. adu̾suꝰ dccerũ generũui¬
ore gradu stiltem ne lib̾to ip̃ius lib̾o¬
rum ut cuis parcinis ue uiriuxoris.
łrem patroni. paronesiut ne pr̃o
uspatronos cogantur testimoniũ
nbegib quib excipitur. ne genco aut
socer inuitus testimoniumdare cog̾e¬
turꝰ gn̾i appellatõe. sponsum quo suli
Cotintri placei item socerisponse pat
test ut testes fiant᷑  dn cẽte eos

Expanded text:
um iter et multo minus milites aum iter et multo minus milites avocandi sunt a signis vel muneribus perhibendi testimonii causa, idque divus Hadrianus rescripsit. sed et divi fratres rescripserunt: "Quod ad testes evocandos pertindiligentiae iudicantis est explorare, quae consuetudo in ea prouincia, in quam iudicat, fuerit'. nam si probabitur saepe in aliam ciuitatem testimonii gratia plerosque euocatos, non esse dubitandum, quin euocandi sint, quos necessarios in ipsa cognitione am. Lege Iulia iudiciorum publicorum cauetur, ne inuito denuntietur, ut testimonium litis dicat aduersus socerum generum, uiiore gradu sint, item ne liberto ipsius, liberorum eius, parentium, uiri uxoris, item patroni pcogantur testimonium 7. Quum autem excipitur, ne gener aut socer invitus testimonium dicere cogatur, generi appellatione sponsum filiae quoque contineri placet. Item soceri sponsae patest ut testes fiant. Item lege 7.:
Abbreviated transcription (Latin):
te existimare oportet. quidaut credas:
aut parum ꝓbatum tͥopinari Sdemdi¬
Suus adrianus iunio rufuio ꝓꝯsuli mace¬
donie. rescupsit. restib seͥñ testimonuᷤ.
credituum u̾ba epłe ad hanc partem
ꝑtinencia ħ sunt. q̃ crimima obiderit:
apud me alexander apro. qr ñ probabat.
nit testes ꝓ ducebat. s testimonus uti
uolebat quib apud ine socus nõ c̃nã ip¬
reret ⁊ nisi mplcss ꝙ intenderat rele¬
garctur. ¶Gabuuo quo maximo ⁊dẽ
princeps. in ħ u̾ba rescripsit aliacstacto¬
Auas p̃stutium testium alia testimoni¬
tͥoꝵ. que irtitari solent. tecum ergo deli¬
beriu sitinere cosueł dc̃s eis inp̃dia:
¶ge iulia deuicanetur ut hat lege in
remͣ testimonium dre liceret. quiscab
toputne esus libermit Que impub̾¬
is crunt quiq iuditõ publicodampn
pugnaret se locau̾it que ue palamqͣ¬
stum fatit fecerit uetmue obtestimo¬
anum dicendum ptmiamaccepisse
Tiudicatus uł conuictus erit/ namqͥo¬
nõtemere euocandisunt. in ꝑ lõgũ¬

Expanded text:
te aestimare oportere, quid aut credas aut parum probatum tibi opinaris'. Idem diuus Hadrianus Iunio Rufino proconsuli Macedoniae rescripsit testibus se, non testimoniis crediturum. uerba epistulae ad hanc partem pertinentia haec sunt: 'Quod crimina obiecerit apud me Alexander Apro et quia non probabat nec testes producebat, sed testimoniis uti uolebat, quibus apud me locus non est nam ipreret et nisi implesset quod intenderat, relegaretur'. Gabinio quoque Maximo idem princeps in haec uerba rescripsit: 'Alia est auctoritas praesentium testium, alia testimoniorum quae recitari solent: tecum ergo delibera, ut, si retinere eos uelis, des eis impendia'. Lege Iulia de ui cauetur, ne hac lege in reum testimonium dicere liceret, qui se ab eo parenteue eius liberauerit, quiue impuberes erunpugnaret se locaverit, quive palam questum facit feceritve, quive ob testimon dicendum pecuniam accepisse iudicatus vel convictus erit. nam quinon temere evocandi sunt per long
Abbreviated transcription (Latin):
otes qñta fidc hñda sit tritib qͣui.
⁊ cuiꝰ dignitatisiciuus extimatõis
sut. ⁊ qui simplitate u̾sist̃ dife.
utrum unum cuidemq p̃medita¬
tum scrmonẽ : actułuit. anadea que
introgau̾as. extempore ueri similia re¬
dderint. ¶ Euisdam quo printipis ex¬
tat rescriptum ad ualcuanum uarum.
potest. sicutiñ scmꝑ itti sepe sine publi¬
tis monintiis ciusq reu̾ntas cep̃hẽ¬
ditiuauas mim̾us testitiũ alias digni¬
tas nacborias auas uelitiꝯ sentiens fu

Expanded text:
a fides habenda sit testibus, qui et cuius dignitatis et cuius existimationis sint, et qui simpliciter uisi sint dicere utrum unum eundemque meditatum sermonem attulerint an ad ea quae interrogaueras ex tempore uerisimilia responderint'. Eiusdem quoque principis exstat rescriptum ad Ualerium Uerum potest. sicut non semper, ita saepe sine publicis monumentis cuiusque rei ueritas ‹d›eprehenditur. alias numerus testium, alias dignitas et auctoritas, alias u
Abbreviated transcription (Latin):
Aius ꝓbari possit. ⁊ ñiris aũt ualet ꝙ
attum ẽ sihabeat ꝓbarc̃em sicut ⁊.¬
nuptit sunt licet atstatõ sine scrip¬
tõe ueritate scm̃ suum p̃bcat. ñidõ
minus ualebit. ꝙ inftuc m̃tum nul
agatim idubit etur cuiẽadeponi
oportet scmpeo scuiorem uiniori aã
płioris lynoris inferioria marẽ sem
ut ⁊ingenumi lib̾rino p̃fepemꝰd e testi¬

Expanded text:
 his autem ualet quod actum est, si habeat probationem, sicut nuptiae sunt, licet testatio sine scripione ueritate factum suum praebeat, non ideo minus ualebit, quod instrumentum nullagatur et dubitetur, cui eas deponi oportet, semper seniorem iunior‹i› et amplioris honoris inferior‹i› et marem feminae et ingenuum libertino praefere
Abbreviated transcription (Latin):
latuit interrm ꝓter mnopiam pupilli alũ¬
ta ꝓmͦ facultatum que ꝑ mossitiosi testam̃ti
actusatõnem ꝓparte ẽ e uendicamitur
decernieaꝙ adiusariamei sb muustrare
ncc̃e hr̃e usque adfinem litis ¶ Detestam̃
dem instituit de inofficioso queri potest

Expanded text:
nopiam pupilli alimenta pro modo facultatium, quae per inofficiosi testamenti accusationem pro parte ei uindicabantur, decerni eaque aduersarium ei subministrare necesse habere usque ad finem litis. De testamenium alium heredem instituit, de inofficioso queri potest.
Abbreviated transcription (Latin):
amento accussatõne de i lite pacto
transsactumest nec fides ab iede tem¬
ssactoi pstatur mofficiosi cansam inte¬
gram ẽẽ platunt ¶ Eiquise filirmcuiꝰ
zc̃e affirmt quitestamẽto d iddenega¬
to cã suꝑest de mofficioso testamento ułm

Expanded text:
amento accusatione de lite pacto transactum est nec fides ab herede transactioni praestatur, inofficiosi causam integram esse placuit. Ei, qui se filium eius esse adfirmat, qui testamento id deneganto cau
Abbreviated transcription (Latin):
sitessare siquartam indonatõnem h̃t aũ.
siminus ht: ꝙ dcest uiri bom arbitratu re¬
pleatur aut certe ꝯfu̾tioportet id ꝙ da¬
tum esqͣsiquis ñ ipossit de mosficioso qt¬
ri ad que relam amissus ꝓparte ioscindete
tistam̃tum temptet ⁊ unum sibi ħedem
eligat itͣ quominosficiosi querelam insti¬
tuat dicendum ost ꝓparte qr tostamentũ¬

Expanded text:
essare, si quartam in donatione habet aut si minus habeat, quod deest uiri boni arbitratu repleatur: aut certe conferri oportere id quod donatum est. Si quis, cum non possit de inofficioso queri, ad querellam admissus pro parte rescindere testamentum temptet et unum sibi heredem eligat, contra quem inofficiosi querellam instituat, dicendum est, quia testamentu
Abbreviated transcription (Latin):
tamentum ꝓnuiiciatũ fuisseq̃ muite
magis simichilogatũ testaror dedit cͦ. de
mofficioso testamento filus agens dec¬
cessit me hede relir̾to ego q hereditari¬
am causam ꝑegi ⁊ utͤtus sum id cꝑ mi¬
chil exeo testamento relitum est. Nõ
ꝑdam ꝓtaq suam definictus agert ce¬
par. ¶ Irem siarogauierm cuuustit¬
sicrat litem demosficioso testaiito eiuis
qui michi legatũ dedit litem q ꝑegero
nomine fau net optinero ꝑ dere me le¬
gatum nõ opor tet qr ñsum̃ indignus
ut anferatur mͥafisco id ꝙ delictũest cũñ
ꝓdͥo noĩe sed̾ uire cuiuisdam successiois gi

Expanded text:
ntum pronuntiatum fuisset. Multo magis si mihi legatum testator dedit, cuius de inofficioso testamento filius agens decessit me herede relicto, egoque hereditariam causam peregi et uictus sum: id quod mihi eo testamento relictum est, non perdam: utique si iam defunctus agere coeperat. Item si adrogaui eum, qui instituerat litem de inofficioso testamento eius qui mihi legatum dedit, litemque peregero nomine filii nec optinuero: perdere me legatum non oportet, quia non sum indignus, ut auferatur mihi a fisco id quod derelictum est: cum non proprio nomine, sed iure cuiusdam successionis egi
Abbreviated transcription (Latin):
fficiosi testamenti actussatt̃e res trans¬
sactõe detissa sit tamen testamentum
iusito uirt manet. ⁊ iddo date inco lis¬
tates att legata usquequo falcidia ꝑm¬
ntit suam hñt potestatem qũ femim
nullum adoptare filium sñ iussupr̃ĩ¬
cipis põt nec demofficioso testameatog
quisibi mairtin ad opnuam falso cẽ existi¬
mabat agere potest ¶ Mea proirutra de
inoffitioso testamento agioporret inqͣ

Expanded text:
res transactione decisa sit, tamen testamentum in suo iure manet: et ideo datae in eo libertates atque legata, usque quo Falcidia permittit, suam habent potestatem. Quoniam femina nullum adoptare filium sine iussu principis potest, nec de inofficioso testamento sibi matrem adoptiuam falso esse existimabat, agere potest. In ea prouincia de inofficioso testamento agi oportet, in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t̃inim ⁊ exeo nepotem inpotestatem re¬
teum hedem institutum eẽ filius po¬
test ctͣfilium suum testaroꝵis nepott̃
petere bonoꝵ possessionem queri aut̃
demosticioso testa m̃to nõ poterit ꝙ siex¬
hidatus sit filius ⁊emancipatus poterit
deo heditatem optinebit ¶Sihedita¬
tem ab ħedib institutis exhedati emne¬
rint ułrs singulas scientes eos ħedes et̃
ant ꝯdu̾rint p̾dia aliud ue quid sum¬
le fercrint uł solueruit hediꝙ testa¬
tori derebant iudiciũ defuncti agnos
cere rudentur ñ aquerola exudiunt᷑
siduo sint faluerhedati ⁊ ambodei¬
osfficioso testam̃to igerint ⁊ unus po¬
stea ꝯstitiit nõ agere parscuis alt̾i a¬
crescit idem q erit ⁊ si tp̃r exlusussit

Expanded text:
retentum heredem institutum esse: filius potest contra filium suum, testatoris nepotem petere bonorum possessionem, queri autem de inofficioso testamento non poterit. quod si exheredatus sit filius emancipatus, poterit cum eo hereditatem optinebit. Si hereditatem ab heredibus institutis exheredati emerunt uel res singulas scientes eos heredes esse: aut conduxerunt praedia aliudue quid simile fecerunt: uel soluerunt heredi quod testatori debecere uidentur et a querella excluduntur. Si duo sint filii exheredati et ambo de inofficioso testamento egerunt et unus postea constituit non agere, pars eius alteri adcrescit. idemque erit, et si tempore exclusus sit
Abbreviated transcription (Latin):
st̃i tĩ ꝯcurtit ¶ Contra tabiuas filu posse¬
ssiontm unt emammpat̃s parer accepit bo
noꝵ possessionẽ adc ptis est postea filia
defmicti qłł ip̃e exħedauerat questionẽ ĩ¬
osficiosi tistam̃ti iecte ꝑuulit possessio ꝙͣ
patcy accepit ad iritum ricidit. Namp¬
tiore iditõ deuure pat̾is nõ deuire testafn¬

Expanded text:
urrit. Contra tabulas filii possessionem iure manumissionis pater accepit et bonorum possessionem adeptus est: postea filia defuncti, quam ipse exheredauerat, quaestionem inofficiosi testamenti recte pertulit: possessio, quam pater accepit, ad irritum reccidit: nam priore iudicio de iure patris, non de iure testamen
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Aecedicius qui post utem demofficis¬
so p̃paratam mintata uo lumptate dece¬
sst nõdatur demofficioͦ quercla nõem̃
sufficit litem insticuere sinon inca ꝑ seue¬
eet ¶Filius qui deofficiosi actoe adu̾suᷤ
duos hetes expitus diuersas sm̃as iud¬
itium tulit ⁊ mium uicit ab altero suꝑa¬
tus est: ⁊debittoris ꝯuentre⁊ ip̃e a credito¬
rib ꝯueniri ꝓparte potest ⁊ torpora uenbi¬
care ⁊ heditatem ditide̾ utrum enun est

Expanded text:
qui post litem de inofficioso praeparatam mutata uoluntate decessit, non datur de inofficioso querella: non enim sufficit litem instituere, si non in ea perseueret. Filius, qui de inofficiosi actione aduersus duos heredes expertus diuersas sententias iudicum tulit et unum uicit, ab altero superatus est, et debitores conuenire et ipse a creditoribus conueniri pro parte potest et corpora uindica
Abbreviated transcription (Latin):
icgntum filais exhedatus agnou̾it anfi¬
lio serut ue rclictum ꝯsccut᷑is sit ut᷑oiq
eium p̃scriptõne sbmoucbitur qͥn ⁊ si
Idem institirm seuum puus ꝙͣ adiret hrditatẽ
iuberet manumisstrit: ut ille suo arbitrio ad¬
ulento ꝯsilio fececit sb̾mouebitur ab actõe
Sia statu libo efedatus pocimiam pe¬
tere teꝑit iuderi agnouisse parentis iubi¬
ciosi quercla p̃scriptõne remouendus nõe
quanuis. magrudo testamentum⁊ ꝓbauit
tamen est aliquid ꝙ testateris uicio re¬
ꝓutitur ut merito repesiendus nõsit
filius testateis qui ꝯnicio eiusdem petunie
reus fu̾at lbatõne ticu logata ꝑaccepti

Expanded text:
legatum filius exheredatus adgnouerit an filio seruoue relictum consecutus sit: utrubique enim praescriptione submouebitur. quin etiam si idem institutum seruum priusquam adire hereditatem iuberet manumiserit, ut ille suo arbitrio adulento consilio fecerit, summouebitur ab actione. Si a statulibero exheredatus pecuniam petere coeperit, uideri adgnouisse parentis iudiciosi querellam, praescriptione remouendus non est: quamuis enim agendo testamentum comprobauerit, tamen est aliquid, quod testatoris uitio reputetur, ut merito repellendus non sit. Filius testatoris, qui cum Titio eiusdem pecuniae reus fuerat, liberatione Titio legata pe
Abbreviated transcription (Latin):
is Quipepudiantis aĩonẽ ucuit ad actu¬
satõnem officiosi testam̃ti partem nõ ficit
his qui eamdam querelam mouert uolũt
Nñ lide mnoffioso testam̃to ꝑatris alter ex lib¬
is ex heditis agerit qr rescisso testam̃to ais
quo ad succeslionem ab intestato uocat᷑. et
Io unnisã h̾editatẽ nõ recte uendicass Msio¬
puinuerit inrtur ir uidieate actoritate

Expanded text:
 Qui repudiantis animo non uenit ad accusationem inofficiosi testamenti, partem non facit his qui eandem querellam mouere uolunt. unde si de inofficioso testamento patris alter ex liberis exheredatis ageret, quia rescisso testamento alter quoque ad successionem ab intestato uocatur, et ideo uniuersam hereditatem non recte uindicasset: hic si optinuerit, uteretur rei iudicatae auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
gregem uenditinui sit irestitutõ¬
nc ñ utiumt ałcua capita
liena abeo qui dominrumeoꝵ haltbt
iss aliena ab eo quibona fide ea possi¬
debat ⁊ h̃utiq groggegis inquid uen¬
ditatĩe ꝯtinebimtur s ⁊ si ea solla su¬
ꝑ sunt caprita que reddempta sunt
ad hut posse cum grogem uendita¬
resarmamenta nauis singula crunt
uendicanda stapha quo seꝑatim ũt¬
eiusdam naturt est ita ⁊ fusum est at
ꝙ ꝯmistum ut deduci ⁊ seꝑatinõ pͥo¬
dum ut puta inc̾mu ⁊ tuum argent¬
um inuassam redactum est erit no¬
bis ꝯmune ⁊ imusquisq ꝓrata põde¬
ris quod inmasa habemus uendita¬
iuis que ponderis in massam hͣat
⁊ ad exibendum tencbitur qͥ dolo malo
ꝯfimdendum id argcutum curauit
duoꝵi ñ uolumptate eoꝵ ꝯfusum sit
stribit siexmelle mto nino tuo fcni ꝰ ⁊ boono¬
sit młsum quosdam existimasse id q¬
uo cõitari s pupo melius ut etip̃e si
iurem actõness si deduti inquid ñ pot᷑

Expanded text:
gregem uindicaturus sit, in restitutiogregem uindicaturus sit, in restitutionem non ueniunt aliena capitaliena ab eo, qui dominium eorum habebat vel aliena ab eo, qui bona fide ea possidebat: et haec utique gregis, inquit, vindicatione continebuntur. sed et si ea sola supersint capita, quae redempta sunt, adhuc eum posse gregem uindicare. Armamenta nauis singula erunt uindicanda: scapha quoque separatim uineiusdem naturae estcommixtum, ut deduci et separari non poutputa meum et tuum argentum in massam redactum est: erit nobis commune, et unusquisque pro rata ponderis quod in massa habemus vindicauisque ponderis in massa habeati et ad exhibendum tenebitur, qui dolo malo confundendum id argentum procuravit, duorum non uoluntate eorum confusum sit, scribit, si ex melle meo, uino tuo factum sit mulsum, quosdam existimasse id quoque communicari: sed puto uerius, ut et ipsein rem actio. sed si deduci, inquit, non possit,