comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
entes sed humi libus consentientes : Cogit& siporest in quan¬
tum superbie precipitium fenctur homo. si non consenserit
t siquid pcctitur unum membrum. conpatiuntur omniaemiẽ¬
bnt sicut iobait : si nongemui uella crimatus sum. cum uiderẽ
homines in necessitate : Nos cutem modo peruerso fle
us cunguidentibus : & gaudemus cum flentibus : siquis autem lau¬
dictus suerit contrist amui: si quis ce ciderit &x ultamus :Vn deosten¬
ieimus nos quitualict faciamus decorpore xp̃i nonẽe: qui non dolemus
druno mem bro preciso : sedinimi cisumus paartis nos tre ex umicipar¬
tis ceduer sue qui nondolemus uenostnre uiros fortis simos corru¬
enies ner gaudemus siuidecemus cos fortiter dimicuntes : quam
iustitia : Volens enim singulis peccicts respondere ⁊ cit¬
u uindictm mortem potost inuenire : tum sibi quam & quem
plugis affligit : solent enim inpena degelinquere:
Non solumtam desubiectis uindictam prohib& competen¬

Expanded text:
entes, sed humilibus consentientes ; cogitet, si potest, in quanentes, sed humilibus consentientes ; cogitet, si potest, in quantum superbiae praecipitium feratur homo, si non consenserit i quid patitur unum membrum, compatiantur omnia membra. Sicut Job ait: Si non ingemui, vel lacrymatus sum, cum viderem homines in necessitate. Et Dominus flemus cum gaudentibus, et gaudemus cum flentibus. Si quis enim laudatus fuerit, contristamur: si quis ceciderit, exsultamus. Unde ostendimus nos qui talia facimus, de corpore Christi non esse, qui non dolemus de uno membro praeciso: sed inimici sumus partis nostrae, et amici partis adversae: qui non dolemus de acie nostra viros fortissimos currentes: nec gaudemus, si videamus eos fojustitia . Volens enim singulis peccatis respondere, circa vindictam mortem potest invenire tam sibi, quam ei quem plagis affligit; solent enim in poenas delinquere. Non solum autem de subjectis vindictam prohibet competen
Abbreviated transcription (Latin):
aec enim si cogit&is: non eritis cipuduos magni: Magis
enim cogitaere deb&is quoduobis desit : quum quod
uobis adsit : quod habes : caue neperdus : quod non¬
dum hubes : supplicae ut habeaes Inquaentumsis minortibi cogi¬
tandum est non inquantum sis maior: sienim cogitas quan¬
tum pnte cessisti alterum : time tumorem: siuero cogitus quan¬
ambulubis: Nonpnc ecipitiberis non in flaueris: Osup̃
tur. it asentiumur: tunc enimerit humitus uera si nonso¬
lu ostentetur in lingua. ut simus secundum apostalum non al¬
tu scpientes sed humilibus consentientes : e quod non fit lore sed¬
corde: hi pochrita sidiciste habere cumcredaste non ha¬
bere peccctum : foris fingis humi litatem intus amplecteris ua¬
nitatem: Ergo & in ore & incorde non habes ueritatem:
quid tibi prodest uideri hominibus humileẽe quod dicis. sids̃
uid& altum ẽẽ quod sapis:¬
uise ex al tect humilicbitur: & quisehumilicet & cltubitur:
Pro in de cuma postolus nosam moneat nesimus altas api¬

Expanded text:
aec etenim si cogitetis, non eritis apud vos magni. Magis enim cogitare debetis quid vobis desit, quam quid vobis adsit. Quod habes, cave ne perdas: quod nondum habes, supplica ut habeas. In quantis sis minor, tibi cogitandum est; non in quantis sis major. Si enim cogitas quantum praecessisti alterum, time tumorem. Si vero cogitas quanambulabis, non praecipitaberis, non inflaberis. CAPUT tur, ita sentiantur. Tunc enim erit humilitas vera, si non sola ostentetur in lingua; ut simus secundum Apostolum, «non alta sapientes, sed humilibus consentientes» : non ait, cocorde. Hypocrita, si dicis te habere, cum credas te non habere peccatum; foris fingis humilitatem, intus amplecteris vanitatem. Ergo et in ore et in corde non habes veritatem. Quid tibi prodest videri hominibus humile esse quod dicis, si Deus videt altum esse quod sapisse exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur . Proinde cum Apostolus nos admoneat, ne simus alta sapi
Abbreviated transcription (Latin):
& ue ter nam confenrnt uitum : Caritas sinesi¬
mulutione :Ego puto quodomnis uiritus qua e¬
non est secun dum dm̃ simulatasit: & uent non sit :
Etenim creutor anime ds̃ idarco ei cumu&eris uit¬
tutibus &ium dffectum curitatis inseruit:
Vt diligat dm̃ & ei quaeuult ds̃: cum ergo hocopus in
anima dederit caritati Quiuim que aliud dilexe¬
rit quam dm̃ & qua e dõ plucent ueritus in coficta
asi muluta dicenda est: Sedsiquis proximum suum
diligit. & cum er nrntem eum uiderit non commoneat
non corregat : simulata cacritas ista dicendu est :
Et ideo nibil habere udslatorium. nihil fuctum
curit as deb& sicut & alibi idem apostolus dicit:
Caritactus de cordepuro & constiuenti abona & fi¬
de nonficta :
et conpanrtionem eos ad concordiam cobortatur.
neuel hinc moueantur. quiadona accłpere
diuersa : non enim potentut omnic habere
singuli nesuperbirent nullius egentes. necomnes
eadeni : ut corporis xp̃isimilitudo in nobis monstr&ur:¬

Expanded text:
et aeternam conferant vitam. Dilectio sine siet aeternam conferant vitam. Dilectio sine simulnon est secundum Deum, simulata sit et vera non sit: etenim creator animae Deus, idcirco ei cum caeteris virtutibus etiam affectum charitatis inseruit, ut diligat Deum, et ea quae vult Deus. Cum ergo hoc opus in anima dederit, charitate quicunque aliud dilexerit quam Deum et quae Deo placent, charitas in eo ficta et simulata dicenda est; sed et si quis proximum suum diligat, et cum errantem eum viderit non commoneat, non corrigat, simulata charitas ista dicenda est: et ideo nihil habere adulatorium, nihil fucatum charitas debet, sicut et alibi idem Apostolus dicit : Charitas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. em corporis eos ad concordiam cohortatur, ne vel hinc moveantur, quia dona accepere diversa: non enim poterant omnia habere singuli, ne superbirent nullius egentes: nec omnes eadem, ut corporis Christi similitudo in nobis monstretur
Abbreviated transcription (Latin):
cor dis hoc ficuct: hoc est neuido atur quidem
bene fucere indigentibus: cordeuero laudem
quenit ab hominibus : Non estergo simpli¬
citaes sicliud agiuideutur in manibus: &a
liud que tirtur incorde¬
esse deba non humanarum eccusarum nec
seculari um rerum  Haee est enim sollicitudo
uliena deb&esse abhis quiinuea desice presunt:¬
Quimis eretur in hilaritate. uideactur fortas sis unũ
at que unum esse quod supite dixit Qui tribuit insim¬
plititate & hic qui miser&ur in hila ritate sed mihi
ui d&ur unum fortusse opus essent
Tumen &ope¬
ris ipsius & unius affectus : Aliud enim est dare in di¬
genti. & ulud est affectum isericor diue cumindigente
titicem: Quienim pręrogiet pecuniam siuem. si n¬
fi delis sit & recepturum sed spent& neces sariotumꝗ
qui eum perdiderit contristatur: Quiuero cum
fide & spe hocagit in hilaritute & la &iticꝵ agit.
certus quod puruahuec que promandicta dĩ expedit
ingentes sibi opes uelestium diuitiarum. in super autẽ

Expanded text:
cordis hoc faciat, hoc est, ne videatur quidem benefacere indigenquaerat ab hominibus. Non est ergo simplicitas, si aliud agi videatur in manibus, et aliud quaeratur in cordeesse debet, non humanarum causarum, nec saecularium rerum, haec enim sollicitudo aliena debet esse ab his qui Ecclesiae praesuntaritate. Videtur fortassis unum atque idem esse, quod supra diximus, qui distribuit in simplicitate, et hic qui miseretur in hilaritate, sed mihi videtur unum fortasse opus esse, non tamen et operis ipsius unum effectum: aliud est enim dare indigenti, et aliud est affectu misericordiae cum indigente it . Qui enim erogat pecuniam suam, si infidelis sit, et recepturum se desperet, necessario tanquam qui eam perdiderit, contristatur, qui vero cum fide et spe hoc agit, in hilaritate et laetitia agit, certus quod parva haec quae pro mandato Dei expendit, ingentes sibi opes coelestium divitiarum, insuper autem
Abbreviated transcription (Latin):
inter quos pax b ab&ur non ex una parte sed ex utuit que cons¬
tare nen osulterius animus si forte in peccictis euenerit
ab ouo pacis impedire uider&ur moderatis simum de¬
dit preceptum ut interimnñt animus semper sit patia¬
tur ad pac comi dis cordieculpaiiom penes nosi sed penes
lus que in feruntur in urus  Qui peccant: sccundum
paulis ententium iram sibit hescuir ⁊ent indiem i artunc
cum redde ds̃ unicuiquue secundum epera suce ÷ siergo
nos m& ipsos uindicemus: non est magnum quod proui

Expanded text:
inter quos pax habetur non ex una parte, sed ex utraque constare, ne nos alterius animus, si forte impacatus venerit, a bono pacis impedire videretur; moderatissimum dedit praeceptum, ut interim noster animus semper sit paratus ad pacem, et discordiae culpa non penes nos, sed penes his quae inferuntur injuriis qui peccant, secundum ipsius Pauli sententiam, iram sibi thesaurizant in diae irae, tunc cum reddiderit Deus unicuique secundum opera sua. Si ergo nosmetipsos vindicemus, non est magnum quod pro i
Abbreviated transcription (Latin):
quia sub uno misericor diue nomine multabonaopent
signifiuiuit Peccuntibus & enim ignoscere misericor¬
dia est : & in neces siticte aliqua posito uel obpressoopem
ferre misericordia est: Etnudum uestre. & esuri¬
entipa nem fuangere. & paruulum ex positum co¬
gere & cdaueroperire & alicco peneri : misericordi¬
a est:Ideo sihuec inpigre & sine tedio fuerit opere¬
tus : hac bebit huius operis & in presenti & in futuro mer¬
codem : Omni s ergo misericordia : & simpliciiet
cugaudio fieri deb& : Vt simplititas excludat
tupoirisio gaudium uero fr&um futunre spei teste¬
tur &xume
Hic menti quuehoc meditatur. ut ide diligat fuc trẽ
quiuseit bocplaecre auctoridõ non ut in adslatione
presentis uitae hoc agat subuenit sp̃s : At qui choc
deuotimente quuerit obsequium possit implere :
Audiuit enim dictum ad no: Pracceptum nouum¬

Expanded text:
quia sub uno misericordiae nomine multa bona opera quia sub uno misericordiae nomine multa bona opera significavit? Peccantibus etenim ignoscere misericordia est: et in necessitate aliqua posito vel oppresso opem ferre misericordia est; et nudum vestire, et esurienti panem frangere, et parvulum expositum colligere, et cadaver operire, et alia operari misericordia est. Ideo si haec impigre, et sine taedio fuerit operatus, habebit 96 hujus operis et in praesenti et in futuro mercedem. Omnis ergo misericordia et simpliciter, et cum gaudio fieri debet; ut simplicitas excludat hypocrisim, gaudium vero fretum futurae spei testatur exameHuic menti, quae hoc meditatur, ut ideo diligat fratrem, quia scit hoc placere auctori Deo; ut non in adulatione praesentis vitae hoc agat, subvenit Spiritus; ut quia hoc devota mente quaerit, obsequiis possit implere. Audiunt enim dictum a Do
Abbreviated transcription (Latin):
in procunen te spũ aut non desit tribuenti sim plici ter:
Dicente scclomone : Qui tribuit pacuperibus: non indi¬
gebit: Hicergo tribuit sim pliciter n qui non insimula¬
tione hoc agit ut luus ei ab hominibus d&ur. sedut ado
prohoc ipso meritdm consequatur : Quipre egt
IusoLicit udine: Eum quil untem ut presit fire¬
tribus suscepit aiuxta fidem suum accipere uigilunti¬
dim & auetoritietem ut proficfit in quosollicitus est.
habens in illis fructum quibus prȩest: Quimis ene¬
run: inhila rtrate: Hunc quoque secundum
sensum suum quil &o unimo miseri cordium fucit. non
quasi nolenti extor quetur fundari & roborari ado
ut in hac renullam infirmita tem patiatur : Sciens
dictum a sa lomone: Dum hubes occassionem. bene fac :
Sedhoc multifaerie intellegendum est: multiplex mise¬
ricordice sub uno uocabulo: Numsi supite dixit qui lar¬
gitur insimplititate: quid entt opus itentre Nisi

Expanded text:
e, procurante Spiritu, ut non desit tribuenti simpliciter, e, procurante Spiritu, ut non desit tribuenti simpliciter, dicente Salomone: Qui tribuit pauperibus, non indigebit . Hic ergo tribuit simpliciter, qui non in simulatione hoc agit, ut laus ei ab hominibus detur; sed ut a Deo pro hoc ipso meritum consequatur. Qui praeest in sollicitudine. Eum qui curam ut praesit fratribus, suscipit, juxta fidem suam accipere vigilantiam et auctoritatem; ut proficiat in quo sollicitus est, habens in illis fructum, quibus praeest. Qui miseretur in hilaritate. Hunc quoque secundum sensum suum, qui laeto animo misericordiam facit, non quasi nolenti extorqueatur, fundari et roborari a Deo; ut in hac re nullam infirmitatem patiatur, sciens dictum a Salomone: Dum habes occasionem, benefac . Sed hoc multifarie intelligendum est; multiplex est enim misericordia sub uno vocabulo. Nam si supra dixit: Qui largitur in simplicitate; quid erat opus iterare, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Vt cum uide rit membrum
quodsibi deputatum officium esim nor enstrudeto
alteri cuui derit cliudtut ditum ⁊ sed conguu deat
Abilem ẽo fide nnẽmDenique credentes accep¬
to sp̃u prophatbant: Haoc ergo dutur promodo
accipien ps : hoc est quaentum uusae exigit propter
quecm datur:
dobsequium eccłae pruebendum intantum minister
Afirmactur Quantum credit debere seobsequine
ultra fidens laborans in obsequio fatigetur in cassum:
Iuice hoc sequitur unum quem que. quod conactur & cor¬
de
Siue quidoc& IndoctxiΝa:
Similiter dicit ueduuaeri doctorem in doctrina: ut
Din quantum fidescius ad docendum : intantum ins¬
pir&ur adtytedendam disciplinam celestem: Stue
qui ex ortetitr. Iuex ort xudos Ethunc
eodem modo in eo ipso in quosetendit auxilio sp̃sprepa¬
neri ut ha bect graetim dumuocat:Lacessit en im
aut fr̃s adbonum : aut incredulos adfidem : Qui
cucur: Ingica plierrate: Huic dicit
quibono animo tribuit. auxilia semper subpedita ri¬

Expanded text:
ut cum viderit membrum quod sibi deputatum officium est, non perstrepat alteri, cui viderit aliud traditum, sed congaudeat, bilem esse fidem nostram. Denique credentes, accepto Spiritu prophetabant. Haec ergo datur pro modo accipientis, hoc est, quantum causa exigit, propter quam datur. Ad obsequium fraternitatis praebendum in tantum minister firmatur, quantum credit debere se obsequi; ne ultra fidem laborans in obsequio, fatigetur incassum; quia hoc sequitur unumquemque, quod conatur ex corde. Sive qui docet in doctrina. Similiter dicit adjuvari doctorem in doctrina; ut in quantum fides ejus est ad docendum, in tantum inspiretur ad tradendam disciplinam coelestem. Sive qui exhortatur in exhortando. Et hunc eodem modo in eo ipso, in quo tendit, auxilio Spiritus praeparari; ut habeat gratiam, dum provocat. Lacessit enim fratres ad bonum, aut incredulos ad fidem. Qui largitur in simplicitate. Huic dicit, qui bono animo tribuit auxilia semper suppeditar
Abbreviated transcription (Latin):
ait dicct quicc inicium discedendi çedo superbiu est: Bene
atem unoser mone institucionem humilitatis ex posuit
Consentire enimhumilibus & cmarehumiles at que inelita¬
tescud eos: hoc est consuescere imitaeri eum quicum infor¬
nadies s& formam serui susceptt &ehumiliuuit se usque ad metẽ:

Expanded text:
tura dicit: Quia initium discedendi a Domino, superbia est. Bene tura dicit: Quia initium discedendi a Domino, superbia est. Bene autem uno sermone, institutionem humilitatis exposuit, consentire enim humilibus, et amare humiles, atque inclinare se ad eos, hoc est, consuescere imitari eum, qui cum in forma Dei esset, formam servi suscepit, et humiliavit se usque ad mortem
Abbreviated transcription (Latin):
flerecum flentibus : Cum illis flendumest: dequibus dicit
dñs: becctiquiflent : qum ipsi consolabuntur : siquifla pro
per uactis suis quipost dilictae conuertitur ced poenitentiam
xerrorem suum lacrimis ldgat siqui &xim in gemeset
in babita culo isto possitus & ad xp̃m redire desiderat & sc̃m
desiderium la crimarum profussione lauatur Iungamus
dusite libus lucrimis nos traes & gemitus sociemus : Tristi¬
tuenim quae suecundum dm̃est : sulutems tebilem perpeniten¬
aim opent tur Id ipsum inuicem sentientes: sermoste
on nce tunt sui. sed inter prir& actione obscurior facctus est: hoc
stenim quod dixit ut ita defut tre sentiamus ut de nobis ipsis.
&ita uelimus proximosicut & nobis uolumus ut & dñs in euange
lo dic̃ qua e uultis ut facci ant uobis homines ecedem & uosfa¬
erie illis ÷ Nonclta sapientes: sed humilibus consentientes :
superbiam peromnice refugendam doc& : Hocenim dicit
atu sentire: & merito superbie fugͥenda est. cum serip¬

Expanded text:
e cum talibus, sed cum illis flendum est, de quibus Dominus dicit: Beati qui flent, quoniam ipsi consolabuntur . Si qui flent pro peccatis suis, si quis post delicta convertitur ad poenitentiam et errorem suum lacrymis lavat, si quis etiam ingemiscit in habitaculo isto positus, et ad Christum redire desiderat, et sanctum desiderium lacrymarum profusione lavat, jungamus cum talibus lacrymas nostras et gemitus sociemus, nam tristitia quae secundum Deum est, salutem stabilem per poenitentiam operatur . Idipsum invicem sentientes. Sermo iste non natura sui, sed interpretatione obscurior factus est: hoc est enim quod dicit, ut ita de et ita velimus proximo, sicut et nobis volumus, ut Dominus in Evangeultis ut faciant vobis homines, eadem et vos facite illis. Non alta sapientes, sed humilibus consentientes. Superbiam per omnia fugiendam docet, hoc enim dicit alta sentire: et merito, superbia fugienda est, cum Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
tur unum membrum : conguudent omina membnt : Cum
enim quis fratri solatum est in necessitate: erigit unimum
eius & apud dm̃ sibi collocut meritum: quia membrum dili¬
git corporis xp̃i  Et sicum infideli condolect : prouocut
debere infite tris tribulatione : sicut & inedice dicit epistola:
Consi denens teipsumĩ ne & tu tempieris: Alit er alto¬
Alta scepere super bicest: Nam & dicebolus cum alta
supͤtt aposta tauit : Neeleuatio sit in aenimo & presumens
forte de in coldmitate actussui non condolect fictri. sed
xppobar& quasipec cactorem. huec superbi est : Quue
cni se preponit : offendit : Quod& dñs denotat dicens:
Eiiñ dedm prius deoculotuo & tunc uidebis cicere festu¬
iun surerbit  Ciquie dicit salomon: superbis ds¬

Expanded text:
tatur unum membrum, congaudent omnia membra . Cum tatur unum membrum, congaudent omnia membra . Cum enim quis fideli solatio est in necessitate, erigit animum ejus, et apud Deum sibi collocat meritum; quia membrum diligit corporis Christi: et si cum infideli condoleat, provocat debere in fratris tribulatione, sicut et in alia dicit epistola: Considerans te ipsum, ne et tu tenteris. Alter alteAlta sapere superbia est; nam et diabolus cum alta sapuit, apostatavit. Ne elatio sit in animo, et praesumens forte de incolumitate actus sui, non condoleat fratri suo, sed exprobret quasi peccatori, haec superbia est, quae cum se praeponit, offendit. Quod et Dominus denotat, dicens: Ejice trabem prius de oculo tuo, et tunc videbis ejicere festudum superbit. Denique dicit Salomon: Superbis D
Abbreviated transcription (Latin):
tauteo: Neces suria est ued de oratio: quia ut tribula¬
tio possit tole nrri. praecibus insit ndum est:
qui a qui prȩe ces sucs &x audiriuult emulus deb& ẽẽ uituesc̃orũ:
Cum imitatur enim: communicut: Ut hocsit memors mẽe
xtam muniuere: imitari actus illorum: & si sumẜtibus in¬
digent communi caendum est eis si cut dicit edioloco: decollectis
que fiunt in scos : Et adgalathasiut pauperum memores esse¬
mus÷ hos pitalitom soc tantos: Imitu tor & ama¬
ror sc̃orum hospitaelit atem sec tatur. & emplis sc̃i ab nx hae
& lothuprus tustyba uidicite persequentibus uos:
bene dicte & uolite calodicar: Utxp̃i anos
per omniano uos fucit &iem abhac illos consuetudone
auferreuult quae omnibus communis est neinego animo
incitati prius ficile maledicere uelint. sed ut magisuicta
tibus: Hocest quodalio loco dicit : siquid poctitur unum
mem brum : conpatiuntur omnia membia : Et silu&e¬

Expanded text:
tantes. Necessaria est valde oratio; quia ut tribulatantes. Necessaria est valde oratio; quia ut tribulatio possit tolerari, precibus insistendum est.um est quia qui preces suas exaudiri vult aemulus debet esse vitae sanctorum; cum imitatur enim, communicat; ut hoc sit memorem esse et communicatorem, imitari actus illorum: et si sumptibus indigent, communicandum est eis, sicut dicit alio loco: De collectis autem quae fiunt in sanctos ; et ad Galatas: Ut pauperum memores essemus . Hospitalitatem sectantes. Imitator et amator sanctorum hospitalitatem sectatur exemplis sancti Abrahae, et Loth viri justi. Benedicite persequentibus vos, benedicite, et nolite maledicere. Ut Christianos per omnia novos faciat, etiam ab hac illos consuetudine auferre vult, quae omnibus communis est, ne irato animo incitati prius facile maledicere velint: sed ut magis, victa e cum flentibus. Hoc est, quod alio loco dicit: Si quid patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra: et si lae
Abbreviated transcription (Latin):
forte sciendidum & aturent : statim sub iecit. Tempori
seruientes U modeste & cum honesute aptis & locis
& personis & aptotem pore religionis fidem loquerentur :
sunt enim quiduem & in hoc tempore quopax est. quisi cper¬
herrent uerbadĩ ut audientes cum m agna irt blasphe ment
uicm xp̃i Num & ipse seruiuit tempori quando quodsio¬
luit fecit: Inuitus enim circum cidit timorheum : & ite¬
so capite purificatus secundum legem ascendit templum
ut iudeccorum sopir& insaniam s peaudeiio:
Post quam dixit tempori seruientes: adie cit speguuden¬
tes : Vt si forte propter ini quitatem temporis non liceat
defide puplice loqui sedẽe in m&u spegaudect: quia hȩc
tris titia panit leticiam: Intribulxtio nepa cieps :
Hoc est speguudere : in tribulatione ẽe patientem :
Deguu deo enim spettolenat intribulationẽ sciens multo
inaciont ẽẽ quue prohis promis si sunt: ORAtIo piius¬

Expanded text:
forte scandalum excitarent, statim subjecit: Tempori forte scandalum excitarent, statim subjecit: Tempori servientes, ut modeste et cum honestate aptis et locis et personis, et apto tempore religionis fidem loquerentur. Sunt enim quidam etiam in hoc tempore quo pax est, qui sic perhorrent verba Dei, ut audientes cum magna ira blasphement viam Christi. Nam et ipse servivit tempori, quando quod noluit fecit; invitus enim circumcidit Timotheum, et raso capite purificatus secundum Legem ascendit templum, ut Judaeorum sopiret insaniam. Spe gaudentes. Postquam dixit: Tempori servientes, adjecit: Spe gaudentes; ut si forte propter iniquitatem temporis non liceat de fide publice loqui, sed esse in metu, spe gaudeat; quia haec tristitia parit laetitiam. In tribulatione patientes. Hoc est spe gaudere, in tribulatione patientem esse; de gaudio enim spei tolerat tribulationem, sciens multo majora esse, quae pro his promissa sunt. Orationi ins
Abbreviated transcription (Latin):
on magnum di cit euitiere malum: nisiue¬
hereat bono : Illud enim d&imeͦ refit istud
decmore : Nebenignum eẽ necfut terni¬
tutis umorem tenere dicit: sinon mutuisse obse¬
enim in conuersictione diuina sinespe est:
Ideo subiecit: Spu feruerti es: Hocest
in ixet citio diuinioperis aut legis non sit xopidus
Sicit dicit in apocalipsi iohannis : Qm̃ tepiduses
inquid. euomamte x oremeo : Eradicena enim
maditatiotollit stuporem & fucit iosilanitem crit¬
catem dñi sunt que maendat fii proutilitite edesie
tonus deuotionis. cum quaendo singula mem bite quae al
obsequice & serurti adĩ pertinent memor&uino mnibus
en iilhis quuie enumenrt : pleniumdo seruitium ebibauo:
Painser uire tempori quidsit  alibi soluit cumdicit:
Redimentes tempus qnm dies malisunt: ut scutis. quem¬
udmodum uni cuique respondaatis : Qm̃ autom di¬
xetaet sp̃uferuentes ne ho sia cuperent ut peessim & inportu¬
ne uerbac religionis ingerent Tempore initiico perquod

Expanded text:
on magnum dicit evitare malum, nisi adhaereatur bono; illud enim de timore fit, istud de amore: nec benignum esse, nec fraternitatis amorem tenere dicitur, si non mutuis se obseenim in conversatione divina sine spe est; ideo subjecit: Spiritu ferventes. Hoc est, ut in exercitio divini operis, aut Legis non sit tepidus, sicut dicitur in Apocalypsi Joannis: Quoniam tepidus es, inquit, evomam te ex ore meo ; quotidiana enim meditatio tollit soporem, et facit vigilantem. Opera vero Domini sunt, quae mandat fieri pro utilitate Ecclesiae,totius devotionis, cum quando singula membra, quae ad obsequia et servitia Dei pertinent, memoret? In omnibus enim iis quae enumerat, plenum Domino servitium exhibetur. Nam servire tempori quid sit, alibi solvit, cum dicit: Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt; ut sciatis quemadmodum unicuique respondeatis . Quoniam autem dixerat: Spiritu ferventes; ne hoc sic acciperent, ut passim et importune verba religionis ingererent tempore inimico, per quod
Abbreviated transcription (Latin):
sed sie surierit inimicus tuus ubaillum sisttierit: potun
dac illi bo cenim faciens carbones gnis congre goł suꝑ or cupudas
ad ad iugtorium ipsius iongreguntur ⁊ potest runfimii
utaenimͦ ferus & barburus inimici sisentiat beneficium
nos trum sibum anitatem siuffectum. sipietatem uidex
conpunctionem cordis cupiut: cummis sipgni tudinem gerate
Et ox hoc ignis in eo quidam suc cendatur. qui cum procam mis¬
si conscientia tor quȩat & adurat: Et isti erunt curlom
ignis : qui supercapud eius ex nostro misericor diue & pu¬
tatis opere congregantur : Capud uero principale cordi
appellatur: Et merito cu pud dicitur: iuius intellecti &p
dentiac membnt reguntur uniuersa : Noliuince amalo
sed uince in bono malum : U incitur umalo : quiumalispo¬
uo cetus. red ditmadum: In bono uutem uineit malum:
qui ac ceptis malis restituit bona:¬

Expanded text:
Sed si esurierit inimicus tuus, ciba illum: si sitierit, potum da illi. Hoc enim faciens, carbones ignis congeres super caput ad adjutorium ipsius congregantur. Potest enim fieri, ut amens, ferus, et barbarus inimicus, si sentiat beneficium nostrum, si humanitatem, si affectum, si pietatem videat, conpunctionem cordis capiat, commissi poenitudinem gerat. Et ex hoc, ignis in eo quidam succendatur, qui eum procommissi conscientia torqueat et adurat. Et isti erunt carbones ignis, qui super caput ejus ex nostro misericordiae et pietatis opere congregantur. Caput vero, principale cordis appellatur, et merito caput dicitur. Cujus intellectu et prudentia membra reguntur universa. Noli vinci a malo, sed vince in bono malum. Vincitur a malo, qui malis provocatus reddit malum. In bono autem vincit malum, qui acceptis malis, restituit bona
Abbreviated transcription (Latin):
plus sapere quamoportet supere & qui x hort a¬
tur in ex hortatione nonplus sapere qua mopor¬
t& sapere : Multi accepto minis terio uelac¬
cepta doctrinae plus sapuerunt quam oport uit
supere : &eluti inarrogantiam uel indilitias reso¬
luti pneecipites corruerunt: Qui & hortatur¬
in ex hortundo: Exhortatio sp&ies est
doctrine & uerbi : quo afflictȩ anime scriptuite¬
rum diuinarum prudenter uptatis & in unum
collatis sermonibus re uelantur: Quitribuit.¬

Expanded text:
plus sapere quam oportet sapere; et qui exhortaplus sapere quam oportet sapere; et qui exhortatur, in exhortatione non plus sapere quam oportet sapere. Multi enim accepto ministerio, vel accepta doctrina plus sapuerunt quam oportuit sapere, et elati in arrogantiam vel in delicias resoluti, praecipites corruerunt. Exhortatin exhortando. Exhortatio species doctrinae est et verbi, quo afflictae animae, Scripturarum divinarum prudenter aptatis et in unum collectis sermonibus relevantur, si
Abbreviated transcription (Latin):
Inquosi cut aemulatur quisministerium & doctrinã¬
& ex hortitionem & caetem per hoc quod adhib&
erga huec studium aed horem itc& lerga prophe¬
tiam fieri debere ostenditapostulus :Vnde pro¬
ph&ice intellegenda est hec quam doc& cepostolus
non illa esse perqua indicitur hec dicit dñs: Illa
enim usque adiohannem stait secundum eucen
gelia scriptum est. lex & proph&e usque adio¬
hannem sed illa dequacidem apostolus ait qui
proph& at in hominibus loquitur ad aedifiuctio¬
nem & e hortationem & consolationem
Proph&ia ergo dicitur apud paulũ cum quis loqui¬
tur hominibus ad uedificationem: & cum loquitur
ced x hortutionem & consolationem: Sequitur:
siue minis terium. inminis tiaendo: Pos sumus
hec omnic adillum regulam reuocare : quae supe¬
rius dicta est: Hoc est non plus sapere quam
oport& sapere: ut uerbiaausa diuomus non debe¬
re eum quiminis traet inminis turudo plus sapere¬
quam oport& sapere. & quido e& in doctrina non

Expanded text:
in quo sicut aemulatur quis ministerium et doctrinamin quo sicut aemulatur quis ministerium et doctrinam, exhortationem et caetera, per hoc, quod adhibet erga haec studium ac laborem, ita et erga prophetiam fieri debere ostendit Apostolus. Unde prophetia intelligenda est, haec quam docet Paulus non illam esse per quam dicitur: Haec dicit Dominus ; illa enim usque ad Joannem stetit, secundum quod in Evangelio scriptum est: Lex et prophetae usque ad Joannem; sed illam de qua idem Apostolus dicit: qui prophetat, hominibus loquitur ad aedificationem et exhortationem et consolationem . Prophetia ergo dicitur apud Paulum, cum quis loquitur hominibus ad aedificationem, et cum loquitur ad exhortationem et consolationem, et Sive ministerium in ministrando. Haec omnia possumus ad illam regulam revocare, quae superius dicta est, hoc est, non plus sapere quam oportet sapere. Verbi causa, non debere eum qui ministrat, in ministrquam oportet sapere; et qui docet, in doctrina non
Abbreviated transcription (Latin):
N isi forte. itac aliquis & hocuellee intellegere dsposuit
in corpore unum quoque membrum prout uoluit
Uiuoluit ad membrum magis refpereatur : Hoc est
prout uoluit proutȩ legit: prout openom dedit neui¬
deictur de homine arbitrii potestas auferri:
Uerum tamen x hocquodait dacrigneticm aedid quod
xpedit potest fieri ut si sit in aliquo mensune fidei. tan¬
ue quȩ excelsiorem gieuam mere ectur accipere.
non iudic&. Necessurio diuidit. unicuique pro¬
ut uult & expedit : Denique non nullos uidemus gne¬
tiam accepisse doc trince uel & hortationis adplebem
& & hoc ipso elutos adque in superbicm uersos in iudi¬
tium incidis se dicboli. alios ccłpis se qui dem gnatium.
sed neglegentiam animi &uitue. desidiacor rupisse:
b&ue speties que non totum habeat &xdõ sed aliquan¬
turlum &iam xhumanis studiis capiat : Hoc qui¬
dem apud cu& eros uul de in pos sibile ui debitur: apud
puulum tñ euident et probatur dicentem : enulami¬
ni autem donamaior a: magis acutem ut proph& & is:

Expanded text:
ntelligere, « Deus posuit in corpore unumquodque membrum prout voluit, » ut voluit ad membrum magis referatur, hoc est, « prout voluit, » prout elegit, prout operam dedit, ne videatur de homine arbitrii potestas auferri. Verumtamen ex hoc quod ait, dari gratiam « ad id quod expedit, » potest fieri ut etsi sit in aliquo mensura fidei tanta quae excelsiorem gratiam mereatur accipere, non judicet, necessario dividat unicuique prout vult et expedit. Denique nonnullos videmus gratiam accepisse doctrinae, vel exhortationis ad plebem, et ex hoc ipso elatos atque in superbiam versos, in judicium incidisse diaboli; alios accepisse quidem gratiam, sed negligentia animi et vitae desidia corrupisse; hetiae species, quae non totum habeat ex Deo, sed aliquantulum etiam ex humanis studiis capiat. Hoc quidem apud caeteros valde impossibile videbitur, apud Paulum tamen evidenter probatur dicentem: Aemulamini autem dona majora, magis autem ut prophetetis ;
Abbreviated transcription (Latin):
uliquis plus sipere. quicmopor toe sapere: at sunt illi
qui cđtendunt spiritibus seductorobus & doc trinis demo¬
niorum. inxpocri si falsa loquentium cauteriatam hic¬
bens constientiam suum. probibentium nubere. & dfa¬
nere acibis. quos ds̃creccuit Istiplus sapiunt decust¬
ucte quamoport& sic pereminus autem sipit quam opori&

Expanded text:
t sunt illi « qui attendunt spiritibus seductoribus, et doctrinis daemoniorum, in hypocrisi falso loquentium, cauteriatam habentium, conscientiam suam, prohibentium nubere et abstinere a cibis quos Deus creavit : » isti plus sapiunt de castitate, quam oportet sapere; minus autem sapit quam oportet
Abbreviated transcription (Latin):
mibi omnibus quis unt in uobis nomplus scpere quam oport& sapo¬
re sed sapere adtem pertentiam Sicut uni cuique dspar
Sicut uni cuique ds̃par¬
titus est mensuitem fidei. sicut enim inuno corpore multame¬
brit habemus omnia ccutem menbite non eosdem actus huba
itamulti unum corpus sumus in xp̃o singulicutem. adter al¬
terius membrt Habentes dona diuersa secundum grae¬
ticem que data est nobis hoc est sacrificium xp̃i unorum
multi unum corpus in xp̃o Quod etium sacra mento alters
fidelibus noto frequentut ec desia ubi eide mons tra tur
quod in eire quam offertꝰ ipsac offenttur Merito illii¬
cuelistibus sedibus constituti in mortales & becti quicreato¬
rissui partici patione congaudent cuius ueter nitate firm
iuiius ueritate cesticuius munere sc̃i sunt qm̃ nos mortales & mi¬
seros ut in mortales beatiquesimus misericorditer diligunt
Nolunt nos sibi saccrificre sedei cuius & ipsi nobiscum sacri¬

Expanded text:
mihi, omnibus, qui sunt in uobis, non plus sapere, quam oportet sapemihi, omnibus, qui sunt in uobis, non plus sapere, quam oportet sapers partitus est mensuram fidei. Sicut enim in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non eosdem actus habent: ita multi unum corpus sumus in Christo; singuli autem alter alterius membra, habentes dona diuersa secundum gratiam, quae data est nobis. Hoc est sacrificium Christianorum: multi unum corpus in Christo. Quod etiam sacramento altaris fidelibus noto frequentat ecclesia, ubi ei demonstratur, quod in ea re, quam offert, ipsa offeraturcoelestibus sedibus constituti, immortales et beati, qui Creatoris sui participatione congaudent, cujus aeternitate firmi, cujus veritate certi, cujus munere sancti sunt; quoniam nos mortales et miseros, ut immortales beatique simus, misericorditer diligunt, nolunt nos sibi sacrificare; sed ei, cujus et ipsi nobiscum sacri
Abbreviated transcription (Latin):
Opait uero misericor diua no libadi ed fiuntr nisi ut uami¬
serut li asemur ue  pboc ut beuttis simus quo d
nonfit nisilono illo dequo dictum esc ut bs ca ii hi aus nued¬
buerere dõ bonum est  Proferto en icir ut careur sia
redemꝑti cuitus hocest congregictio socias que scorum
uni uerisud cĩ site rifielum osfaratur dõ persuc ndo temmas¬
num qui& ium seipsum obrilet in paes sione pro no. bes i trag¬
ti cupitis corpus es semus secundum formam serui Hunc enim
obtulit in hac oblictus est quia secundum hađ meductar est
in hacc saccerdos in hac sa crifium est Cum ita quenos orta¬
tus ess& apostolus ut exibeamus corpora nostitt hostiamuiuẽ
scãm dõplacentem rationale obsequium nostrum. & non
conformemur huisceculo sed reformemur in nouitate
mentis nostre ad probandum quaesit uoluntus dĩ quod bonũ
& bene pliccitum & perfectum. Quod totum su crificum nos
ipsisumus dicoenim inquid pergnetiam dĩ quuedata est

Expanded text:
a uero misericordiae non ob aliud fiant, nisi ut a miseria liberemur ac per hoc ut beati simus quod non fit nisi bono illo, de quo dictum est: Mihi autem adhaerere Deo bonum est: profecto efficitur, ut tota ipsa redemta ciuitas, hoc est congregatio societasque sanctorum, uniuersale sacrificium offeratur Deo per sacerdotem magnum, qui etiam se ipsum obtulit in passione pro nobis, ut tanti capitis corpus essemus, secundum formam serui. Hanc enim obtulit, in hac oblatus est, quia secundum hanc mediator est, in hac sacerdos, in hac sacrificium est. Cum itaque nos hortatus esset apostolus, ut exhibeamus corpora nostra hostiam uiuam, sanctam, Deo placentem, rationabile obsequium nostrum, et non conformemur huic saeculo, sed reformemur in nouitate mentis nostrae: ad probandum quae sit uoluntas Dei, quod bonum et bene placitum et perfectum, quod totum sacrificium nos ipsi sumus: Dico enim, inquit, per gratiam Dei, quae data est
Abbreviated transcription (Latin):
& cmorte secunda libenati. uiuam hosticon debent offer¬
re  ut signum sit uitue aeternae : Nonenim sicut tunc :
cor pora procor poribus immola bantur: Nuncue¬
ro non corpora. seduitia corporis perimen da sunt:
Vt autem obsequi nr̃i effectum hubere possimus. ser¬
uatu iustitia pudorem custodicmus: Nihil enim
proficit pudor. nec nt cionabilis potest uideri. negec¬
re iustitioo:Hocerit conformem fieri sp̃itulium.
renouetum in spũ acfide hoc scire quid pla cecet dõ
nec aliud bonum & perfectum eẽ :
secun dum quod & in clialoco dixit: aut nescitis quia tem
ut potede ꝓeccatis &uitiis sepcerr tum: Haec autem
omnice: nrcioncebilis cultus estdĩ: Porest enim ꝓuita

Expanded text:
et a morte secunda liberati, vivam hostiam debent offeret a morte secunda liberati, vivam hostiam debent offerre; ut signum sit vitae aeternae. Non enim, sicut tunc, corpora pro corporibus immolantur: nunc vero non corpora, sed vitia corporis perimenda sunt. Ut autem obsequii nostri effectum habere possimus, servata justitia, pudorem custodiamus; nihil enim proficit pudor, nec rationabilis potest videri, neglecta justitia. Hoc erit conformem fieri spiritualium, renovatum in spiritu ac fide hoc scire quod placeat Deo, nec aliud bonum et perfectum esse. secundum quod in alio loco dixit: Aut nescitis quia temput pote a peccatis et vitiis separatam. Haec autem omnia rationabilis cultus est Dei. Potes
Abbreviated transcription (Latin):
er mnisericor dim di illos cdortat: perquam saluactor hu¬
manum genus: Post ttectatum enim legis & fidei & po¬
puli natunt iudacici & gentilis. adbonam uitam agendambr¬
tatur : Perhanc enim: spes fidei obtin&ur: Comma¬
nitio est ergo hec ut memores sint quia misericordicm accepe
runt. &uirgibent circc obsequium eius aquo illis decta est:
perquem ex impiis gractis iustifiactisunt: Scientes hanc
ẽe hostium uiuam: scãm &dõ acceptabilem. sicorpora
nostit in tontaminata seruemus: Dissimiles ccsecu¬
laribus quiuo luptatibus student: Haec uoluntas dĩ:
scĩ fictio uestrro: Num cor porce subiecte peccactis
non uiua hab&ur sed mortua: Sub disperetione enim
promisse uitȩ sunt : Ad hoc enim peccctis do nodĩ ceblu¬
imur ut decetero mundam uitam agentes. dĩa morẽ
inos prouacemus : non irritum fucientes opusgirtic eeuis:
Num apud u&eres ideo oblata occidebectur hosticc.
ut homines peccati causa morti subiectos significaer &:
Nunc autem quiaperdonum dĩ purificct sunt homines

Expanded text:
er misericordiam Dei illos adhortatur per quam salvatur humanum genus. Post tractatum enim legis et fidei populi naturam Judaici et gentilis ad bonam vitam agendam hortatur; per hanc enim spes fidei obtinetur. Commonitio est ergo haec ut memorerunt: et vigilent circa obsequium ejus, a quo illis data est, per quem ex impiis gratis justificati sunt, scientes hanc esse hostiam vivam, sanctam, et Deo acceptabilem, si corpora nostra incontaminata servemus, dissimiles a saecularibus, qui voluptatibus student. Haec est voluntas Dei, sanctificatio vestra . Nam corpora subjecta peccatis non viva habentur, sed mortua; sub desperatione enim promissae vitae sunt. Ad hoc enim peccatis dono Dei abluimur; ut de caetero mundam vitam agentes, Dei amorem in nos provocemus, non irritum facientes opus gratiae ejus. Nam apud veteres ideo oblata occidebatur hostia, ut homines peccati causa morti subjectos significaret. Nunc autem quia per donum Dei purificati sunt homines,
Abbreviated transcription (Latin):
t dinutis sime perbie componons omne corpes
ecdesiȩ Ut siucuit membnt corporis singuli
quaeq proptios bubent actus & officiis suis unũ¬
quod que deseruit nec ta menpos sibile est ut non con¬
sensumutuo sibi inuicem cuedient. itec inquid & in ec¬
desic quuȩ est corpus xp̃i diuersos singa lihabemus
actus: Uerbignetia ulius omne studium erga
sipientiam dĩ & doctrinum uerbi adhba: & me
ditatio nelegis diuinue dicae nocte persistit
Et est magni corporis oculus. & cetene: Etitce inue¬
nies unum quem que propensius erga unum aliquod
offitium & spetialius opetum dare : ca& er uero sequnr¬
tic habere: Neque enim hoc dicimus: quod unĩ
suꝑficere debeat: sed secundum formam propositi
exempli: Sicut uerbi gnatic oculus speticole offia¬
um hab& utuideaet Vnum tamen est e omnibus
& in omnibus membris & cumsingulis agit omnia  xcũ
ipso singula quȩq agunt omnia : Ita & quipergit¬
tium fideiunum aliquod donum spetiale meruerit

Expanded text:
terius membra. Per haec componens omne corpus Ecclesiae, ut sicut membra corporis singula quaeque proprios habent actus, et officiis suis unumquodque deservit, nec tamen possibile est ut non consensu mutuo sibi invicem cedant; ita, inquit, et in Ecclesia quae est corpus Christi, diversos singuli habemus actus, verbi gratia: alius omne studium erga sapientiam Dei et doctrinam verbi adhibet, et in meditatione legis divinae die ac nocte persistit, et est magni hujus corporis oculus; alius, ut sunias unumquemque propensius erga unum aliquod officium et specialius operam dare, caetera vero sequentia habere. Neque enim hoc dicimus, quod unum sufficere debeat, sed secundum formam propositi exempli, sicut verbi gratia oculus speciale officium habet ut videat, unum tamen est ex omnibus et in omnibus membris, et cum singulis agit omnia, et cum ipso singula quaeque agunt omnia: ita et qui per gratiam fidei unum aliquod donum speciale meruerit,
Abbreviated transcription (Latin):
+cs Non
dam uindictum do reseruari debere ostendit. sed & bene¬
ficico dicriinimicis: Ut uere ostendamus non meritis
rint impieute mentis suue : nostut obsequite profici uit
illis cdpoenam Aut certe obsequiorum nostrorum
sedulitate compunoti ueluti curbones mortui reuiuts¬
iunt : Ut ergo nos in tuntum perfectos facciat. ut non so¬
lum nos ipsos sed&cdios adquine mus aduitam: inimicis
non solum uicem reddere probib& dñs persalomonem
neuicem red damus inimicis. sicut dictum est: Multum
enim proderit nobis : simaliticce cedumus: Uincit enĩ
malum : quiud tempus uinctuid&ur ab illo: & scelua
tor enim sicuicit malum. dum non restitit Contut seenim
agit meditice: & dum uincitur uinco seputat: Idenim
agit inimicus : ut & nos depreposito nostro abstra at. oc coc¬
sionem quȩ rens quo modo pecemus:Ideosi prouocicti
aed illo uicem illi non reddumus: uincimus illum in bono:
Ideo enim non resistimus : ut bonum seruemus neglecta ius¬
titiu: qui ae cogit iustitia ad reribuendum

Expanded text:
 Non nudam vindictam Deo reservari debere ostendit, sed et beneficia dari inimicis; ut vere ostendamus non meritis rint impietate mentis suae, nostra obsequia proficient illis ad poenam: aut certe obsequiorum nostrorum sedulitate compuncti, veluti carbones mortui reviviscent. Ut ergo nos in tantum perfectos faciat, ut non solum nos ipsos, sed et alios acquiramus ad vitam, inimicis non solum vicem reddere prohibet Dominus per Salomonem; ne vicem reddamus inimicis, sicut dictum est. Multum enim proderit nobis, si malitiae cedamus; vincit enim malum, qui ad tempus vinci videtur ab illo. Etenim Salvator sic vicit malum, dum non restitit; contra se enim agit malitia, et dum vincitur, vincere se putat. Id enim agit inimicus, ut et nos de proposito nostro abstrahat, occasionem quaerens quomodo peccemus. Ideo si provocati ab illo, vicem illi non reddamus, vincimus illum in bono; ideo enim non resistimus, ut bonum servemus, neglecta justitia; quia cogit justitia ad retribuendum
Abbreviated transcription (Latin):
tiue :Cum uero sc̃iuiri maledictionis sententiam proferunt.
non adhienc ex uoto ultionis. sed ex iustitia &x uminiserunt¬
sergo maledicere dicitur : & tu men male dicere
homo probibetur : Quic quodũt homo malicia
uindictue: dsnon facit nisi ex amine & uirtute iusti
punt : Intusenim subtile iudicium aspiciunt: & malaforis
exsurgentia quicimale dicto debeant ferire cognoscunt : & in
Holite ẽt prudentes a pũouos m& ipsos:
oc ineͥs aic proph&ce scriptum est. quod hic quasi
pioprium ponit. ut iustitia communis habeatur.
Non ut sibi quis uistus sit. cu& eris autem in iustus: Nonenio¬

Expanded text:
ia cum sancti viri maledictionis sententiam proferunt, non ad hanc ex voto ultionis vel livore vindicte, sed ex iustitiae examine erus ergo maledicere dicitur, et tamen maledicere hominem prohibet, quia quod homo agit malitia vindictae, Deus non facit, nisi examine, et virtute justipunt; intus enim subtile Dei judicium aspiciunt et mala foris exsurgentia, quia maledicto debeant ferire cognoscunt, et Nolite esse prudentes apud vosmetipsos. oc in Isaia propheta scriptum est , quod hic quasi proprium ponit, ut justitia communis habeatur, non ut sibi quis justus sit, caeteris autem injustus. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
docere ut & & nobis in eo agi aliquid ostendat.
ꝑlu rimum taemen indi largitio ne consistere
Donit ergo & mensurtm fidei esse : per quim quis gne¬
bis fides inueniatur. quanta possit sublimiorem
guttiam promereri nos trioperis uid&ur astudii :
Utaũt adidd&ur quod expedit & utilesit accipien¬
t dĩ iudi qium est uel omnino sidicriuelit: in ipsoẽ :
I deo cinali isidem apostules dicit : Punc auiem
As posuit in corpore unum quod que membrum. proutu oluit:

Expanded text:
nobis in eo agi aliquid ostendat, plurimum tamen in Dei largitione consistere. Ponit ergo et « mensuram fidei » esse, per quam quis grabis fides inveniatur, quanta possit sublimiorem gratiam promereri, nostri operis videtur et studii. Ut autem ad id detur quod expedit, et utile sit accipienti, Dei judicium est, vel omnino si dari velit, in ipso est; ideo et in aliis idem Apostolus dicit : Nunc autem us posuit in corpore unumquodque memb
Abbreviated transcription (Latin):
Ui dour aedhuc ud super bientes i mos olecstri & in sul¬
tantes urmis quidebona oliua defucctisunt. & iaem hunc ap¬
ta resermonem & dicere eis Non debere plus sa pere
quamoport& supere quod simileest illi sermoni que
dnxi moli superbe sacpere hocestenim plus supere

Expanded text:
ur adhuc ad superbientes ramos oleastri, et insultantes ramis qui de bona oliva defracti sunt, etiam hunc aptare sermonem, et dicere eis, non debere plus sapere quam oportet sapere: quod simile est illi sermoni, quem dixit: Noli superbe sapere ; hoc est enim plus sap
Abbreviated transcription (Latin):
aubeat &per sequictur : Incendouutem diligentius qdat
Sedrenouamini penouictione sensus uestri Utostendiet¬
quia formam quidem cul pabilem prius. formcm malitice hee¬
buit omnis anima. sedđ tedhor tactur ox hoc sermo apostolicus
ut illec ubiecte: ed angulierum uirtutum spetiem reformemur
Etitudemum possimus reuelito uultucordis gloriam dñi spe¬
culie riabhuius modi imagine tnrns formati : Quomodo au¬
tem in bull inens formemur.: ipse edoc& dicens : Fenouectio¬
tesensusuestri: Renouatur uutem sensus noster. per eer¬
citia supientides &emen dictionem uerbidi : celegis eius intelle¬
gentium spiritulem: Et quaento quis coti diue & scgapture

Expanded text:
est in te . Intende autem diligentius quod ait: Sed reformamini in novitate sensus vestri, ut ostendat formam quidem culpabilem: prius enim formam malitiae habuit omnis anima. Sed adhortatur ex hoc sermo Apostolicus, ut illa abjecta ad singularum virtutum speciem reformemur, et ita demum possimus revelato vultu cordis gloriam Domini speculari ab hujusmodi imagine transformati. Quomodo autem in haec transformemur ipse edocet dicens, renovatione sensus vestri. Renovatur autem sensus noster per exercitia sapientiae, et meditationem verbi Dei, et legis ejus intelligentiam spiritalem, et quant
Abbreviated transcription (Latin):
fierit ut nonomnis sensus i hocpos sit renouari: ut agnitione stien¬
tiue dilact&ur: Postenim renoue risensus cediustitice mano¬
test renouari ad continentiam: admisericor dicm. fidem
patientiam: Seduide quid insequentibus huic renouatio¬
ni sensus codiungat ccpostulus : Vt probetis in quiđ quȩ situo¬
luntas dĩ : quod bonum & benepla citum &perfectum
scpientia inluminatus : pro bare non potest que sit uoluntas:
dĩ: In multis enim putatur es se uoluntas di & non est
in quois utique qui sensum non hab& renouatum er rat& sol¬
litur: Estautem reuene non cuius cum que sensus. sed
ualde renouati. & ut ita diuem ud dĩ iumimaginem refor¬
mati probare in singulis quibus que quae agimus que lo qui¬
mur quae cogitamus si sit uoluntasdĩ &nihil omnino uel
ugere uel dicere uel cogita re quod uo luntatidq̃ non sense¬
rit conuenire : Quesit inquid uolunt asdĩ. quod bonum

Expanded text:
fieri ut non omnis sensus in hoc possit renovari, ut agnitione scientiae dilatetur. Potest enim renovari sensus ad justitiam, potest renovari ad continentiam, et misericordiam, fidem, patientiam. Sed vide quid in sequentibus huic renovationi sensus adjungat Apostolus: Ut probetis quae sit voluntas Dei bona, et bene placens, et perfecta. sapientia illuminatus, probare non potest quae sit voluntas Dei: in multis enim putatur esse voluntas Dei, et non est. In quo hi utique qui sensum non habent renovatum, errant et falluntur. Est autem revera non cujuscunque sensus, sed valde renovati, et, ut ita dicam, ad Dei jam imaginem reformati, probare in singulis quibusque quae agimus, quae loquimur, quae cogitamus, si sit voluntas Dei; et nihil omnino vel agere, vel dicere, vel cogitare quod voluntati Dei non senserit con