comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paulum. id magis credo ꝗͣ quintum fabium ea etate atq eis honoribus
ualerio subiectum. Cocterum ex maximi cognomine ortum errorem
haud abnuerim. Profectus dictator cum exercitu uno proclio marsos
fundit. Compulsis deinde in urbes munitas milionam plistiam fresiliã¬
intra dies paucos coepit. & parte agri mulctatis marsis foedus restitunit.
sum in etruscos uersum bellum. & cum dictator auspiciorum repetendo¬
rum causa profectus romam esset magister equitum. pabulatum egressus
ex insidus circumuenitur. Signisq aliquot amissis feda militum cede ac
fuga in castra est compulsus. qui terror non eo tantum a fabio abhorre¬
ret quod siqua alia parte cognomen suum equauit tum maxime bellicis
laudibus sed etiam quod memor papiriane seuitie nunꝗͣ ut dictatoris in¬
iussu dimicaret adduci potuisset. Nuntiata ea clades romam maiorem

Expanded text:
 M. Aemilium Paulum .— id magis credo quam Q. Fabium ea aetate atque eis honoribus  M. Aemilium Paulum .— id magis credo quam Q. Fabium ea aetate atque eis honoribus Ualerio subiectum; ceterum ex Maximi cognomine ortum errorem haud abnuerim.—profectus dictator cum exercitu proelio uno Marsos fundit. compulsis deinde in urbes munitas, Milioniam, Plestinam, Fresiliaintra dies paucos cepit et parte agri multatis Marsis foedus restituit. tum in Etruscos uersum bellum; et, cum dictator auspiciorum repetendorum causa profectus Romam esset, magister equitum pabulatum egressus ex insidiis circumuenitur signisque aliquot amissis foeda militum caede ac fuga in castra est compulsus.—qui terror non eo tantum a Fabio abhorret quod, si qua alia arte cognomen suum aequauit, tum maxime bellicis laudibus, sed etiam quod memor Papirianae saeuitiae nunquam ut dictatoris iniussu dimicaret adduci potuisset. nuntiata ea clades Romam maiorem
Abbreviated transcription (Latin):
entesq in altum ac nusquam repugnantes usq ad hostium annis pes¬
secuti captis quibusdam incensisq nauibus hostium quas trepidatio
in uada intulerat uictores reuertuntur. Cleonimus rex quinta parte
nauium in columi nulla regione maris adriatici prospere adita disces¬
sit. Rostra nauium spoliaq latronum in ede uinonis ueteri fixa multi
supersunt qui uiderunt. Pataui monumentum naualis pugne eo die
quo pugnatum est quot annis solemni certamine nauium in flumine¬
oppidi medio exercetur. Fodem anno romae cum uestinis petentibus a¬
micitiam ictum est focdus. Multiplex deinde exortus terror etruria
rebellare ab aretinorum seditionibus motu orto nuntiabatur. Ui cui¬
um licinium genus praepotens diuitiarum inuidia pelli armis coeptum
simul marsorum agrum ui tueri. in quem colonia carscoli deducta erat.
quattuor milibus hominum seriptis. Itaq propter eos tumultus dicta¬

Expanded text:
ientesque in altum acrius quam repugnantes usque ad ostium amnis perientesque in altum acrius quam repugnantes usque ad ostium amnis persecuti captis quibusdam incensisque nauibus hostium, quas trepidatio in uada intulerat, uictores reuertuntur. Cleonymus uix quinta parte nauium incolumi, nulla regione maris Hadriatici prospere adita discessit. rostra nauium spoliaque Laconum, in aede Iunonis ueteri fixa, multi supersunt qui uiderunt Pataui. monumentum naualis pugnae eo die quo pugnatum est quotannis sollemni certamine nauium in oppidi medio exercetur. eodem anno Romae cum Uestinis petentibus amicitiam ictum est foedus. multiplex deinde exortus terror. Etruriam rebellare ab Arretinorum seditionibus motu orto nuntiabatur, ubi Cilnium genus praepotens diuitiarum inuidia pelli armis coeptum; simul Marsos agrum ui tueri, in quem colonia est Carseoli deducta erat quattuor milibus hominum scriptis. itaque propter eos tumultus
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. Haec ubi patauum sunt nuntiata semper autem eos in armis
accole galli habebant in duas partes uiuentutem diuidunt. Alterã
in regionem qua esfusa populatio nuntiabatur. Alteram necui predo¬
num obua fieret altero itinere ad stationem nauium mulaauten dou
ab cppido aberat diceła in maues prius ustodibus interemptis en pecus
t etat te ritiss praut ẽ coguntur naues in alteram ripam aris iducast
Et un terra prosperum equie in palatos predatores procium sus bricer¬
fugte nubuser ad stationem grecis ueneti obsistunt. Ita m n eloiaum¬
uenti hostes cesig. pars captiꝰ classem indicant. regemq elconiamumam
milia abesse inde. captuus proximo uico in custodiam datis pRum
atiles naues ad superanda uada stagnorum apte planis alucis fabtea¬
tas pars captiua nauigia armatis complent. frofecti ad classem uin no¬
biles naues & loca ignota plus q̃ hostem timentes circumuadunt. suo¬

Expanded text:
dunt. haec ubi Patauium sunt nuntiata—semper autem eos in armis dunt. haec ubi Patauium sunt nuntiata—semper autem eos in armis accolae Galli habebant—in duas partes iuuentutem diuidunt. altera in regionem qua effusa populatio nuntiabatur, altera, ne cui praedonum obuia fieret, altero itinere ad stationem nauium—milia autem quattuordecim ab oppido aberat—ducta. in naues ignaris custodibus interemptis impetus factus territique nautae coguntur naues in alteram ripam amnis traicere. et in terra prosperum aeque in palatos praedatores proelium fuerat refugientibusque ad stationem Graecis Ueneti obsistunt; ita in medio circumuenti hostes caesique: pars capti classem indicant regemque Cleonymum tria milia abesse. inde captiuis proximo uico in custodiam datis pars fluuiatiles naues, ad superanda uada stagnorum apte planis alueis fabricatas, pars captiua nauigia armatis complent profectique ad classem immobiles naues et loca ignota plus quam hostem timentes circumuadunt; fug
Abbreviated transcription (Latin):
cum laeua importuosa italiae litora dextra illirii liburniq & histri gen¬
tes fere & magna ex parte latrocinus maritimis in fames terrerent poe¬
nitus ad litora uenetorum peruenit. Ibi expositis paucis qui loca explo¬
rarent cum audisset tenue praetentum litus esse quod transgressis stagna
ab tergo sint irrigua estibus maritimis agros haud procul proximos
campestres cernit. Uteriora collis uideri esse ostium fluminis praealti
quo circumagi naues in stationem tutam uidisse. Meduachus amnis
erat. eo inuectam classem subire flumine aduerso iussit. Grauissimas
nauium non pertulit alueus fluminis. In leuiora nauigia transgressa
multitudo armatorum ad frequentes agros tribus maritimis patauino¬
rum uicis colentibus eam oram peruenit. Ibi egressi praesidio laeui na¬
uibus relicto uicos expugnant inflammant tecta. hominum pecudũq
praedas agunt & dulce diem praedandi longiuscule a nauibus proce¬

Expanded text:
cum laeua importuosa Italiae litora, dextra Illyrii Liburnique et Histri, gencum laeua importuosa Italiae litora, dextra Illyrii Liburnique et Histri, gentes ferae et magna ex parte latrociniis maritimis infames, terrerent, penitus ad litora Uenetorum peruenit. expositis paucis qui loca explorarent, cum audisset tenue praetentum litus esse, quod transgressis stagna ab tergo sint inrigua aestibus maritimis, agros haud procul proximos campestres cerni, ulteriora colles uideri; esse ostium fluminis praealti quo circumagi naues in stationem tutam <possint> uidisse,— Meduacus amnis erat—, eo inuectam classem subire flumine aduerso iussit. grauissimas nauium non pertulit alueus fluminis; in leuiora nauigia transgressa multitudo armatorum ad frequentes agros tribus maritimis Patauinorum uicis colentibus eam oram peruenit. ibi egressi praesidio leui nauibus relicto uicos expugnant, inflammant tecta, hominum pecudumque praedas agunt, et dulcedine praedandi longius usque a nauibus proce
Abbreviated transcription (Latin):
tes uelut arcem suis finibus impositam suma ui expugnare adorti ab
ipsis colonis pelluntur. Cocterum tantum romae terrorem fecere quia
uis credibile erat tam affectis rebus solos perse equos ad bellum coortos
ut tumultus cius causa dictator diceretur.C. uinius bubulcus. Is cum
M. ticinio magistro equitum profectus primo congressu equos subegi
Ac die octauo triumphans in urbem cum redisset edem salutis quam
consul uouerat censor locauerat dictator dedicauit. Fodem anno clas¬
sis gracorum cleonimo duce lacedemonio ad italiae litora appulsa thu¬
rias urbem in salentinis coepit. Aduersus hunc hostem consul emilius
missus proclio uno fugatum compulit in naues. Thuriae redditae uete¬
ri cultori. salentinoq agro pax parta. Iunium bubulcum dictatorem
missum in salentinos in quibusdam annalibus inuenio. & cleonimum
prius ꝗͣ confligendum esset cum romanis italia excessisse. Circumuec¬
tus inde brundisu promuntorium medioq sinu adriatico uentis latus

Expanded text:
tes uelut arcem suis finibus impositam, summa ui expugnare adorti ab ipsis colonis pelluntur. ceterum tantum Romae terrorem fecere, quia uix credibile erat tam adfectis rebus solos per se Aequos ad bellum coortos, ut tumultus eius causa dictator diceretur C. Iunius Bubulcus . cum M. Titinio magistro equitum profectus primo congressu Aequos subegit ac die octauo triumphans in urbem cum redisset aedem Salutis, quam consul uouerat censor locauerat, dictator dedicauit. eodem anno classis Graecorum Cleonymo duce Lacedaemonio ad Italiae litora adpulsa Thurias urbem in Sallentinis cepit. aduersus hunc hostem consul Aemilius missus proelio uno fugatum compulit in naues; Thuriae redditae ueteri cultori Sallentinoque agro pax parta.—Iunium Bubulcum dictatorem missum in Sallentinos in quibusdam annalibus inuenio et Cleonymum, priusquam confligendum esset cum Romanis, Italia excessisse—. circumuectus inde Brundisii promunturium medioque sinu Hadriatico uentis latus,
Abbreviated transcription (Latin):
UCIO GENUTIO SERUIO CORNELO
consulibus ab externis ferme bellis otium fuit.¬
Ad soram atq albam colonia deducte. albam
in equos sex milia colonorum scripta. Sora ag¬
ri uulsci fuerat. sed possederant eam sannites eo
quattuor milia hominum missa. Eodem anno
arpinatibus trebulanisq ciuitas data. frusinates
tertia parte agri damnati. quod hernicos ab eis sollicitatos compertũ.
Capitaq conuirationis eius quaestione ab consulibus ex .s.c. habita uir¬
gis caesi ac securi percussi. Ne tamen prorsus imbellem agerent annũ
parua expeditio in umbria facta est. quod nuntiabatur ex spelunca
quadam excursiones armatorum in agros fieri. In eam speluncam
poenetratum cum signis est & ex eo loco obscuro multa uulnera ac¬
cepta. maximeq lapidum ictu. donec altero specu eius ore nam per¬
uius erat inuento utreq fauces lignis congestis accens.e. Ita intus fu¬
mo ac uapore ad duo milia armatorum ruentia nouissime in ipsas flã¬

Expanded text:
 Genucio Ser. Cornelio consulibus ab externis ferme bellis otium fuit. Soram atque Albam coloniae deductae. Albam in Aequos sex milia colonorum scripta: Sora agri Uolsci fuerat sed possederant Samnites; eo quattuor milia hominum missa. eodem anno Arpinatibus Trebulanisque ciuitas data. Frusinates tertia parte agri damnati, quod Hernicos ab eis sollicitatos compertum, capitaque coniurationis eius quaestione ab consulibus ex senatus consulto habita uirgis caesi ac securi percussi. tamen ne prorsus imbellem agerent annum, parua expeditio in Umbria facta est, quod nuntiabatur ex spelunca quadam excursiones armatorum in agros fieri. in eam speluncam penetratum cum signis est et ex ea, loco obscuro, multa uolnera accepta maximeque lapidum ictu, donec altero specus eius ore— nam peruius erat—inuento utraeque fauces congestis lignis accensae. ita intus fumo ac uapore ad duo milia armatorum, ruentia nouissime in ipsas flam
Abbreviated transcription (French):
beneicõ sollempnel de la quelle les¬
pous ⁊ lespouse sont beneiz es p̾¬
mieres notes ⁊ nõ mie es secõdes
ou droite ordre est gardee. Ia soit ce
q̃ en aucunes eglises le contraire

Expanded text:
benediction solempnele par laquelle  l'espeux et l'espeuse sont beneis es premieres  neupces et non pas es secondes , ou droit ordre  est gardé , combien que en auchunes eg
Abbreviated transcription (Latin):
tis amittat. sed ut sit deo carus omniq macula careat mi¬
sericordiam dei semꝑ imploret nihilq aliud precetur nisi pec¬
catis sius ueniam licet nulla sint Si ꝗdem aliud deside¬
rauerit. non ẽ opus dicto scienti ꝗd uelimus. Si quid ei bo¬
ni euenerit grãs agat. si ꝗd mali satisfaciat et id sibi ob pec¬
Acata sua euenisse fateatur et nihilominus et in malis grãs¬
C agat. et in bonis sansfaciat ut idem sit semꝑ et stabilis et
ĩmutabilis et inconcussus. Nec tm̃ hoc in templo putet si¬
bi ẽẽ faciendum. sed et domi et in ipso etiam cubili suo. se¬
cum deniq habeat deum semꝑ in corde suo consecratũ. qm̃
ipse ẽ dei templum. Quod si deo patri ac domino hac assi¬
duitate. hoc obsequio. hac deuotione seruierit. consumata
et ꝑfecta iustitia ẽ. quam ꝗ tenuerit. hic ut ante testati su¬
mus deo paruit. hic religioni atq officio suo satisfecit.

Expanded text:
tis amittat. sed ut sit deo carus omnique macula careat, mitis amittat. sed ut sit deo carus omnique macula careat, misericordiam dei semper inploret nihilque aliut precetur nisi peccatis suis ueniam, licet nulla sint. si quid ahut desiderauerit, non est opus dicto scienti quid uelimus: si quid ei boni euenerit, gratias agat, si quid mali, satisfaciat et id sibi ob peccata sua euenisse fateatur. et nihilo minus etiam in malis gratias agat et in bonis satisfaciat, ut idem sit semper et stabilis et immutabilis et inconcussus. nec tantum hoc in templo putet sibi esse faciendum, sed et domi et in ipso etiam cubili suo. secum denique habeat deum semper in corde suo consecratum, quoniam ipse est dei templum. quodsi deo, patri ac domino, hac adsiduitate, hoc obsequio, hac deuotione seruierit, consummata et perfecta iustitia est: quam qui tenuerit, hic, ut ante testati sumus, deo paruit, hic religioni atque officio suo satisfecit.
Abbreviated transcription (Latin):
ra et cole. Cultus autem dei unus ẽ malum non eẽ. Itẽ
in illo sermone ꝑfecto. cum exaudisset asclepium quaeren¬
tem a filio suo utrum placeret patri eius proferri thus et
alios odores ad sacrificium dei exclamauit bene bene o¬
mi nate. o asclepi. Est enim maxima impietas tale ꝗd
de uno illo ac singular bono in animum inducere. Haec
et his similia huic non conueniunt. Omnium enim quae¬
cunq sunt plenus ẽ. et omnium minime indigens.Nos
uero gratias agentes adoremus. hitius enim sacrificiũ
sola benedictio. et recte. Uerbo enim saenficari oporter¬
deo. Siquidem deus uerbum est ut ipse confessus est.
Summus igitur colendi dei ritus est. ex ore iusti homi¬
nis ad deum directa laudatio. quae tñ ipsa ut deo sit acce¬
i. pta et humilitate et timore et deuotione maxima opus est
ne ꝗ forte integritatis atq innocentiae fiduciam gerens tu¬
moris et arrogantiae crimen incurrat eoq facto grãm uirtu¬

Expanded text:
ra et cole. cultus autem dei unus est malum non esse. item ra et cole. cultus autem dei unus est malum non esse. item in illo sermone perfecto, cum exaudisset Asclepium quaerentem a filio suo utrum placeret patri eius proferri tus et alios odores ad sacrificium dei, exclamauit: bene, bene ominare, o Asclepi. est enim maxima inpietas tale quid de uno illo ac singulari bono in animum inducere. haec et his similia huic non conueniunt: omnium enim quaecumque sunt plenus est et omnium minime indigens. nos uero gratias agentes adoremus: huius enim sacrificium sola benedictio est. et recte. uerbo enim sacrificari oportedeo, siquidem deus uerbum est, ut ipse confessus est. summus igitur colendi dei ritus est ex ore iusti hominis ad deum directa laudatio, quae tamen ipsa ut deo sit accepta, et humilitate et timore et deuotione maxima opus est, ne quis forte integritatis atque innocentiae fiduciam gerens tumoris et adrogantiae crimen incurrat eoque facto gratiam uirtu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ laus et hymnus. Si enim deus non uidetur: ergo us reb
coli debet quae non uidentur. Nulla igitur alia religio ẽ
uera. nisi quae uirtute ac iustitia constat. Quo modo aũt
deus iustitia hominis utatur. intellectu facile est.Si enim
iustus fuerit homo. accepta ĩmortalitate in aternum deo
seruiet. Hoĩes autem non nisi ad iustitiam nasci cum phi
ueteres. tum enam cicero suspicatur.Disserens enim de
legibus. Sed omnium inꝗt quae in hominum doctoꝵ
disputatione uersantur: nihil ẽ ꝓfecto praestabilius ꝗͣ pla¬
ne intelligi nos ad iustitiam eẽ natos. Id ergo solum deo
exhibere atq offerre debemus ad quod capiendum nos
ipse generauit. hoc autem dupler sacrificii genus ꝗͣ sit
uerissimum trismegistus hermes idoneus testis ẽ. ꝗ nob̃¬
cum id est cum ꝓpħis quos seꝗmur. tam re ꝗͣ uerbis con¬
gruit. De iustitia sic locutus ẽ. hoc uerbum o fili ado¬

Expanded text:
 laus et hymnus; si enim deus non uidetur, ergo his rebus  laus et hymnus; si enim deus non uidetur, ergo his rebus coli debet quae non uidentur. nulla igitur alia religio uera est nisi quae uirtute et iustitia constat. quomodo autem deus iustitia hominis utatur, intellectu facile est. si enim iustus fuerit homo, accepta immortalitate in aeternum deo seruiet. omnes autem non nisi ad iustitiam nasci cum philosophi ueteres tum etiam Cicero suspicatur. disserens enim de legibus sed omnium inquit quae in hominum doctorum disputatione uersantur, nihil est profecto praestabilius quam plane intellegi nos ad iustitiam esse natos. id ergo solum deo exhibere atque offerre debemus ad quod capiendum nos ipse generauit. hoc autem duplex sacrificii genus quam sit uerissimum, Trismegistus Hermes idoneus testis est, qui nobiscum, id est cum prophetis quos sequimur, tam re quam uerbis congruit. de iustitia sic locutus est: hoc uerbum, o fili, ado
Abbreviated transcription (Latin):
bono honestoq proposito. non templa illi congestis in altitu¬
dinem saxis extruenda sunt. In suo cuiq consecrandus ẽ
pectore. Uestes igitur et gemmas. et caetera quae habentur ĩ
precio. si quis putat deo cara is plane quid sit deus nescit.
cui putat uoluptati eẽ eas res. quas etiam homo si contem¬
pserit iure laudabitur. Quid ergo castum quid deo dignũ.
nisi quod ipse in illa diuina lege sua poposcit: Duo sunt
quae offerri debeant. donum et sacrificium. Donum in ꝑ¬
petuum. Sacrificium ad tp̃s. Uerum apud istos qui nullo
modo rationem diuinitatis intelligunt donum ẽ quieꝗd
auro argentoq fabricatur. item quicꝗd purpura et serico te¬
xitur. Sacrificium ẽ uictima et quaecunq in ara cremantur.
Sed utroq non utitur deus qr et ipse incorruptus ẽ et illud
totum corruptibile. Itaq deo utrunq incorporale offerẽdũ
est quo utitur. Donum ẽ integritas animi. Sacrificium¬

Expanded text:
bono honestoque proposito? non templa illi congestis in altitubono honestoque proposito? non templa illi congestis in altitudinem saxis extruenda sunt: in suo cuique consecrandus est pectore. uestes igitur et gemmas et cetera quae habentur in pretio si quis putat deo cara, is plane quid sit deus nescit: cui putat uoluptati esse eas res quas etiam homo si contempserit, iure laudabitur. quid ergo castum, quid deo dignum nisi quod ipse in illa diuina lege sua poposcit? duo sunt quae offerri debeant, donum et sacrificium, donum in perpetuum, sacrificium ad tempus. uerum apud istos, qui nullo modo rationem diuinitatis intellegunt, donum est quidquid auro argentoque fabricatur, item quidquid purpura et serico texitur, sacrificiumque uictima et quaecumque in ara cremantur. sed utroque non utitur deus, quia et ipse incorruptus est et illud totum corruptibile. itaque deo utrumque incorporale offerendum est, quo utitur. donum est integritas animi, sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
ctissimae ac certissimae legi. uiste ac legitime necesse ẽ uiuẽ.
cuius legis pauca equidem capita posui. quod sum pollici¬
tus ea me tantummodo eẽ dicturum quae summum fasti¬
gium uirtuti et iustitiae imponerent. Siꝗs uolet caetera oĩa
comprehendere: ex fonte ipso petat. uñ ad nos riuus iste
manauit. Nunc de sacrificio ipso pauca dicemus. Ebur
inꝗt plato non castum donum deo. Quid ergo:. Picta scili¬
cet. et texta preciosa: Immo uero non castum donum deo
quicꝗd corrumpi. quicꝗd subripi põt. Sed si hoc uidit. ñ
oportere uiuenti offerre aliquid quod sit ex mortuo corpo¬
re cur illud non uidit non debere incorporali corporale
munus offerri: Quanto melius seneca et uerius. Uultisne
uos inquit deum cogitare. magnum et placidum et maie¬
state leni uerendum amicum et semper in proximo non
imolationibus. nec sanguine multo colendum. Quae enim
ex trucidatione immerentium uoluptas ẽ: Sed mente pura

Expanded text:
ctissimae ac certissimae legi iuste ac legitime necesse est uiuere. ctissimae ac certissimae legi iuste ac legitime necesse est uiuere. cuius legis pauca equidem capita posui, quod sum pollicitus ea me tantummodo esse dicturum quae summum fastigium uirtuti et iustitiae imponerent. si quis uolet cetera omnia comprehendere, ex fonte ipso petat unde ad nos riuus iste manauit. Nunc de sacrificio ipso pauca dicamus. ebur inquit Plato non castum donum deo. quid ergo? picta scilicet et texta pretiosa? immo uero non castum donum deo quidquid corrumpi, quidquid subripi potest. sed sicut hoc uidit, non oportere uiuenti offerri aliquid quod sit ex mortuo corpore, cur illud non uidit, non debere incorporali corporale munus offerri? quanto melius et uerius Seneca uultisne uos inquit deum cogitare magnum et placidum et maiestate leni uerendum, amicum et semper in proximo, non immo lationibus nec sanguine multo colendum — quae enim ei trucidatione immerentium uoluptas est? —, sed mente pura,
Abbreviated transcription (Latin):
sanus. ille iustus. ille ꝑfectus ẽ. Quisquis igitur his
omnibus praeceptis caelestibus obtemperauerit. hie cul¬
tor est ueri dei cuius sacrificia sunt mansuetudo aĩ
et uita innocens. et actus boni. Quae omnia ꝗ exbibet
totiens sacrificat. quotiens bonum aliꝗd ac pium fece¬
rit. Deus eĩ non desiderat uictimam neq muti aĩalis. ne¬
q mortis ac sanguinis. sed hoĩs et uite ad quod sacri¬
ficium neq uerbenis opus ẽ neq fibris. neq eaespitibus
quae sunt utiq uanissima sed us quae de intimo pecto
re ꝓferuntur. Itaq: in aram dei quae uere maꝯcima est
et quae in corde hominis collocata inꝗuari non potest
sanguine. iustitia imponitur patientia fides. innocentia ca
stitas abstinentia. hic ẽ uerissimus ritus. haec illa lex dei
ut a cicerone dictum ẽ. praeclara et diuina semꝑ. quae recta
et honesta iubet. uetat praua et turpia. cui parentem san¬

Expanded text:
sanus, ille iustus, ille perfectus est. quisquis igitur his sanus, ille iustus, ille perfectus est. quisquis igitur his omnibus praeceptis caelestibus obtemperauerit, hic cultor est uerus dei, cuius sacrificia sunt mansuetudo animi et uita innocens et actus boni: quae omnia qui exhibet, totiens sacrificat, quotiens bonum aliquid ac pium fecerit. deus enim non desiderat uictimam. neque muti animalis neque mortis ac sanguinis, sed hominis et uitae. ad quod sacrificium neque uerbenis opus est neque februis neque cespitibus, qre proferuntur. Itaque in aram Dei, quae vere maxima est, et quae in corde hominis collocata, coinquinari non potest sanguine, justitia imponitur, patiestitas abstinentia. hic est uerissimus ritus, haec illa lex dei, ut a Cicerone dictum est, praeclara et diuina, semper quae recta et honesta iubet, uetat praua et turpia: cui parentem san
Abbreviated transcription (Latin):
nisi solum ille ꝗ gressum claudis. uisum caecis reddidit
maculata membra purgauit. mortuos eoccitauit. Ille ar¬
dorem cupiditatis extinguet. exurpabit libidines. inui¬
diam distrahet. iram mingabit. ille reddet ueram et ꝑpe¬
tuam sanitatem. Appetenda ẽ haec omnibus medicina qm̃
maiori ꝑiculo uexatur aĩa ꝗͣ corpus. et ꝗͣ primum laten¬
tibus morbis adhibenda curatio ẽ. Neq enim si utatur
aliꝗ oculoꝵ acie clara membris omnibus integris fir¬
missima totius corporis ualetudine.tñ eum dixerim la¬
num. si efferatur ira. suꝑbia tumidus infletur. libidini
seruiat. cupiditatibus inardescat. sed eum potiꝰ ꝗ ad a¬
lienam felicitatem non attollat oculos.opes non admi¬
retur. alienam mulierem sancte uideat.nihilomnino ap¬
petat nihil concupiscat alienum. non inuideat ulli. nõ
fastidiat quenꝗͣ. sit humilis misericors. beneficus mi¬
tis. humanus. pax in aiõ eius ꝑpetua uersetur. Ille hõ

Expanded text:
nisi solus ille qui gressum claudis, uisum caecis reddidit, nisi solus ille qui gressum claudis, uisum caecis reddidit, maculata membra purgauit, mortuos excitauit. ille ardorem cupiditatis extinguet, extirpabit libidines, inuidiam detrahet, iram mitigabit, ille reddet ueram et perpetuam sanitatem. adpetenda est haec omnibus medicina, quoniam maiore periculo uexatur anima quam corpus et quam primum latentibus morbis adhibenda curatio est. neque enim si utatur aliquis oculorum acie clara, membris omnibus integris, firmissima totius corporis ualitudine, tamen eum dixerim sanum, si efferatur ira, superbia tumidus infletur, libidini seruiat, cupiditatibus inardescat: sed eum potius qui ad alienam felicitatem non attollat oculos, opes non admiretur, alienam mulierem sancte uideat, nihil omnino adpetat, nihil concupiscat alienum, non inuideat ulli, non fastidiat quemquam, sit humilis misericors beneficus mitis humanus, pax in animo eius perpetua uersetur: ille homo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdest non habere conscium habenti conscientiam: Non mi¬
nus mirabiliter de conscientia et deo tullius. Meminerit
inquit deum se habere testem. idest ut ergo arbitror mentẽ
suam. qua nihil homini dedit deus ipse diuinius. Item eũ
de iusto ac de bono uiro loqueretur. Itaq: talis uir inquit
non modo facere. sed ne cogitare quidem quicꝗͣ audebit
quod non audeat praedicare. Purgemus igitur consciãm
quae oculis dei peruia ẽ. ut ait idem. semꝑ ita uiuamus ut
rationem reddendam nobis arbitremur.putemusq: nos mo¬
mentis omnibus non in aliquo.ut ille dixit orbis terrae
theatro ab hominibus. sed desuꝑ spectari ab eo ꝗ et uidex
et testis idem futurus e. cui rationem uite reposcenti actꝰ
suos inficiari non licebit. Ergo satius ẽ aut effugere con¬
scientiam. aut nos ipsos ultro aꝑire animum et ꝑniciem
recissis uulneribus effundere. quibus nemo aliꝰ mederi põt

Expanded text:
prodest non habere conscium habenti conscientiam? » Non miprodest non habere conscium habenti conscientiam? » Non minus mirabiliter de conscientia et Deo Tullius. « Meminerit, inquit, Deum se habere testem; id est, ut ego arbitror, mentem suam, qua nihil homini dedit Deus ipse divinius. » Item cum de justo ac bono viro loqueretur: « Itaque talis vir, inquit, non modo facere, sed ne cogitare quidem quidquam audebit, quod non audeat praedicare. » Purgemus igitur conscientiam, quae oculis Dei pervia est; et, ut ait idem, « semper ita vivamus, ut rationem reddendam nobis arbitremur; » putemusque nos momentis omnibus non in aliquo ut ille dixit, orbis terrae theatro ab hominibus, sed desuper spectari ab eo, qui et judex, et testis idem futurus est; cui rationem vitae reposcenti, actus suos inficiari non licebit. Ergo satius est aut effugere conscirescissis uulneribus effundere: quibus nemo alius mederi potest
Abbreviated transcription (Latin):
s doab his oꝑam uiuendo dari si ꝗdem pie ac iuste iuxerĩt
Potuit ẽẽ uerus dei cultor. siꝗs illi monstrasset. aut contẽ¬
psisset ꝓfecto et zenonem et magistrum suum sotionem si
uerae sapientiae ducem nactus eẽt. Huic nos inquit appro¬
bemus. Caelestis prorsus oratio. nisi antecederet ignorantiae
confessio. Nihil prodest inclusam eẽ conscientiam patem
deo. Nullus ergo mendacio. nullus dissimulationi locus
ẽ. qr parietbus oculi hominum summouentur. Dei aũt
diuinitas nec uisceribus summoueri põt.quominus totum
hominem ꝑspiciat et norit. Idem in eiusdem oꝑis primo.
Quid agis inquit: quid machinaris: ꝗd abscondis: Custos
te tuus seꝗtur. Alium tibi peregrinatio subducit. aliũ
mors. alium ualitudo. haeret hic quo carere nunꝗͣ potest.
Quid locum abditum legis et arburos remoues: Puta tibi
contigisse ut oculos omnium effugias demens. Quid tibi

Expanded text:
sed Deo ab his operam vivendo dari, siquidem juste ac pie vixerint. sed Deo ab his operam vivendo dari, siquidem juste ac pie vixerint. Potuit esse verus Dei cultor, si quis illi monstrasset; ac contempsisset profecto Zenonem, et magistrum suum Sotionem, si verae sapientiae ducem nactus esset. « Huic nos, inquit, approbemus. » Coelestis prorsus oratio, nisi antecederet ignorantiae confessio; nihil prodest inclusam esse conscientiam: patemus Deo. » Nullus ergo mendacio, nullus dissimulationi locus est; quia parietibus oculi hominum submoventur: Dei autem divinitas nec visceribus submoveri potest, quominus totum hominem perspiciat, et norit. Idem in ejusdem operis primo: « Quid agis, inquit? quid machinaris? quid abscondis? Custos te tuus sequitur; alium tibi peregrinatio subduxit, alium mors, alium valetudo: haeret hic, quo carere numquam potes. Quid locum abditum legis, et arbitros removes? Putas tibi contigisse, ut oculos omnium effugias? demens! Quid tibi
Abbreviated transcription (Latin):
si eripiant se male seruinti condonabitur us error oĩs.
si errorem suum uita meliore correxerint. Nec lucrari se
quisꝗͣ putet si delicti conscium non habebit. Scit enim
ille omnia in cuius conspectu uiuimus. Nec si uniuersos
homines celare possumus. deum possumus. cui nibil abscõ¬
ditum nihil põt eẽ secretum. Eehortationes suas seneca
mirabili sententia terminauit. Magnum inꝗt nescioꝗd
maiusq ꝗͣ cogitari põt numen ẽ. cuius uidendi operam
cdamus. huic nos approbemus. Nam nibil ꝓdest inclu¬
sam eẽ conscientiam. patemus deo. Quid uerius dici
posset ab eo qui deum nosser. ꝗͣ dictum est ab homine
uere religionis ignaro: Nam et marestatem dei expres¬
sit maiorem eẽ dicendo ꝗͣ ut eam cogitatio mentis huma¬
nae capere posset. et ipsum ueritatis attigit fontem senti¬
endo uitam hominum suꝑuacuam non ẽẽ ut epicurei uolũt.

Expanded text:
si eripiant se malae servituti, condonabitur his omnis error, si eripiant se malae servituti, condonabitur his omnis error, si errorem suum vita meliore correxerint. Nec lucrari se quisquam putet, si delicti conscium non habebit: scit enim ille omnia, in cujus conspectu vivimus, nec si universos homines celare possumus, Deum possumus, cui nihil absconditum, nihil potest esse secretum. Exhortationes suas Seneca mirabili sententia terminavit. « Magnum, inquit, nescio quid, majusque quam cogitari potest, numen est, cui vivendo operam damus. Huic nos approbemus. Nam nihil prodest inclusam esse conscientiam: patemus Deo. » Quid verius dici potest ab eo qui Deum nosset, quam dictum est ab homine verae religionis ignaro? Nam et majestatem Dei expressit, majorem esse dicendo, quam ut eam cogitatio mentis humanae capere posset; et ipsum veritatis attigit fontem, sentiendo vitam hominum supervacuam non esse, ut Epicurei volunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cauet ne rursum in eosdem laqueos inducatur. Denique
muta quoq animalia cum fraude capiuntur. Si aliquo mͦ
se in fugam exrricauerint. fiunt postmodum cautiora. uitãt¬
q semꝑ ea omnia in quibus dolos insidiasq senserunt. Sic
hominem poenitentia cautum ac diligentem facit ad euitan¬
da peccata in quae semel fraude deciderit. Nemo enĩ põt
eẽ tam prudens.tam circunspectus ut non aliqñ labatur.
Et idcirco deus imbecillitatem nostram sciens pro sua pie¬
tate aperuit homini portum salutis. ut huic necessitati. cui
fragilitas nra subiecta ẽ. medicina poenitentiae subuenir&
Ergo quicunq aberrauerit referat pedem seq qͣ primum re¬
cipiat ac reformet. Sed reuocare gradum superasq euade¬
re ad aures. hoc opus hic labor est. Degustatis enim ma¬
le iocundis uoluptatibus. uix diuelli ab us possunt. faciliꝰ
recta sequerentur.si eaꝵ suauitates non aitigissent. Sed

Expanded text:
cavet, ne rursus in eosdem laqueos inducatur. Denique cavet, ne rursus in eosdem laqueos inducatur. Denique muta quoque animalia, cum fraude capiuntur, si aliquo se modo in fugam extricaverint, fiunt postmodum cautiora, vitantque semper ea omnia, in quibus dolos insidiasque senserunt. Sic hominem poenitentia cautum ac diligentem facit ad evitanda peccata, in quae semel fraude deciderit. Nemo enim potest esse tam prudens, tam circumspectus, ut non aliquando labatur. Et idcirco Deus imbecillitatem nostram sciens, pro sua pietate aperuit homini portum salutis; ut huic necessitati, cui fragilitas nostra subjecta est, medicina poenitentiae subveniret. Ergo quicumque aberraverit, referat pedem, seque quamprimum recipiat ac reformet: Sed revocare gradum, superasque evadere ad auras, Hoc opus, hic labor est. Degustatis enim male jucundis voluptatibus, vix divelli ab his possunt: facilius recta sequerentur, si earum suavitates non attigissent. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
tere correctos eẽ arbitramur et abdicatos abiectosq rur¬
sus tñ sustentamus. suscipimus. fouemus. amplectimur.
cur desꝑamus elementiam dei patris poenitendo posse pla¬
cari. Ergo idem dominus ac parens indulgentissimus
remissurum se poenitentibus peccata promittit. et oblit¬
teraturum omnes iniꝗtates eius ꝗ iustitiam denuo coeꝑit
operan. Sicut enim nihil prodest male uiuenti anteactae
uitae ꝓbitas. qr suꝑueniens nequitia iustinae oꝑa deleuit.
ita nihil officiunt peccata uetera correcto. qr suꝑueniens
iustina labem uite prioris aboleuit. Is enim quem facti
sui poenitet. errorem suum pristinum intelligit. Ideoq
graeci melius et significantius uet apoiau dicunt. quam
nos latine possumus resipescentiam dicere. Resipiscit
enim ac mentem suam quasi ab insania recipit quem errati
piget. castigatq se ipsum dementiae. et confirmat animum
suum ad rectius uiuendum. Tum illud ipsum maxime

Expanded text:
tere, correctos esse arbitramur, et abdicatos abjectosque rurtere, correctos esse arbitramur, et abdicatos abjectosque rursus tamen suscipimus, fovemus, amplectimur: cur desperemus clementiam Dei patris poenitendo posse placari? Ergo idem Dominus ac parens indulgentissimus remissurum se poenitentibus peccata promittit, et oblitteraturum omnes iniquitates ejus, qui justitiam denuo coeperit operari. Sicut enim nihil prodest male viventi ante actae vitae probitas, quia superveniens nequitia justitiae opera delevit: ita nihil officiunt peccata vetera correcto, quia superveniens justitia labem vitae prioris abolevit. Is enim quem facti sui poenitet, errorem suum pristinum intelligit; ideoque Graeci melius et significantius μετάνοιαν dicunt, quam nos latine possimus resipiscentiam dicere. Resipiscit enim, ac mentem suam quasi ab insania recipit, quem errati piget; castigatque seipsum dementiae, et confirmat animum suum ad rectius vivendum: tum illud ipsum maxime
Abbreviated transcription (Latin):
pulum magister agnoscet. hic terram truimphabit. hic
erit consimilis deo ꝗ uirtutem dei cepit. Haec ꝗdem diffi¬
cilia uidentur. si de eo loꝗmur. cui calcatis omnibus terre¬
nis iter in caelum paratur.Nanq uirtus in dei agnino¬
ne consistit. Omnia grauia sunt dum ignores. Ubi cogno¬
ris facilia. Per ipsas difficultates nobis exeundum est
aut de se ipse desperet. si aut cupiditate uictus. aut li¬
bidine impulsus. aut errore deceptus. aut ui coactus. ad
inuistinae uiam lapsus ẽ. Põt enim reduci ac liberari si
eum poenitet actoꝵ et ad meliora conuersus satisfaciat deo
quod fieri posse cicero non putauit. cuius haec in achademi¬
co tertio uerba sunt. Quod si liceret us ꝗ in itinere deerra¬
uissent sicut uitam deuiam secutos. corrigere errorem in¬
poenitendo. facilior eẽt emendatio temeritatis. licet plane
nam si liberos nostros cum delictoꝵ suoꝵ cernimus poeni¬

Expanded text:
pulum magister agnoscet; hic terram triumphabit; hic pulum magister agnoscet; hic terram triumphabit; hic erit consimilis Deo, qui virtutem Dei coepit. Haec quidem difficilia videntur: sed de eo loquimur, cui calcatis omnibus terrenis, iter in coelum paratur. Nam quia virtus in Dei agnitione consistit, omnia gravia sunt, dum ignores; ubi cognoveris, facilia. Per ipsas difficultates nobis exeundum est, aut de se ipse desperet, si aut cupiditate victus, aut libidine impulsus, aut errore deceptus, aut vi coactus, ad injustitiae viam lapsus est. Potest enim reduci, ac liberari, si eum poeniteat actorum, et ad meliora conversus, satisfaciat Deo. Quod fieri posse Cicero non putavit, cujus haec in Academico tertio verba sunt: « Quod si liceret ut iis qui in itinere deerravissent, sic viam deviam secutos corrigere errorem poenitendo, facilior esset emendatio temeritatis. » Licet plane. Nam si liberos nostros, cum delictorum suorum cernimus poeni
Abbreviated transcription (Latin):
be maculatum non constat tñ pudiciciae ratio si animus
incestus ẽ. nec illibata castitas uideri põt ubi conscientiã
cupiditas inqnauit. Nec uero aliquis existimet difficile
esse frenos imponere uoluptat eamq uagam et errantem
castitans pudicicieq liminbus includere. eum ꝓpositum
sit hominibus omnibus etiam uincere. ac plurimi beatam
atq incorruptam corporis integritatem retinuerunt. mul¬
tiq sint ꝗ hoc caelesti genere uitae felicissimae ꝑfruantur.
Quod quidem deus non ita fieri praecipit. tanꝗͣ astringat.
quia generari homines oportet. sed tanꝗͣ sinat. Scit enĩ
quantam us affectibus imposuerit necessitatem. Si quis
inꝗt hoc facere potuerit. habebit eximiam incomparabilẽ¬
q mercedem. Quod continentiae genus quasi fastigium ẽ
omniumq consumatio uirtutum. ad quam si quis eniti
atq eluctari potuerit. hunc seruum dominus hunc disci¬

Expanded text:
be maculatum, non constat tamen pudicitiae ratio, si animus be maculatum, non constat tamen pudicitiae ratio, si animus incestus est; nec illibata castitas videri potest, ubi conscientiam cupiditas inquinavit. Nec vero aliquis existimet, difficile esse fraenos imponere voluptati, eamque vagam et errantem castitatis pudicitiaeque limitibus includere; cum propositum sit hominibus etiam vincere, ac plurimi beatam atque incorruptam corporis integritatem retinuerint; multique sint qui hoc coelesti genere vitae felicissime perfruantur. Quod quidem Deus non ita fieri praecepit, tamquam astringat, quia generari homines oportet: sed tamquam sinat. Scit enim quantam his affectibus imposuerit necessitatem. Si quis hoc, inquit, facere potuerit, habebit eximiam incomparabilemque mercedem. Quod continentiae genus quasi fastigium est, omniumque consummatio virtutum. At quam si quis eniti atque eluctari potuerit, hunc servum dominus, hunc disci
Abbreviated transcription (Latin):
et uigum paribus animis ferant. nos ipsos in altero cogitemꝰ
N am fere in hoc iustinae summa consistit ut non facias alte¬
ri quicꝗd ipse ab altero pati nolis. Haec sunt quae ad conti
nentiam praecipiuntur a deo. Sed tñ ne quis diuina praece¬
pta circunscribere se putet posse. adduntur illa. ut omnis
calumnia et occasio fraudis remoueatur adulterum eẽ qui
a marito dimissam ducerit et eum ꝗ preter crimen adul¬
terii uxcorem dimiserit ut alteram ducat. Dissociari enim
corpus et distrahi deus noluit. Praeterea non tantũ adul¬
terium ẽẽ uitandum uerum etiam cogitationem ne quis
aspiciat alienam et animo concupiscat.. Adulteram enim
fieri mentem si uel imaginem uoluptatis sibi ipsa depinꝯce¬
rit. Mens est enim profecto quae peccat. quae immodera¬
tae libidinis fructum cogitatione complectitur. In hac cri¬
men ẽ in hac omne delictum. Nam etsi corpus nulla sit la¬

Expanded text:
et jugum paribus animis ferant. Nos ipsos in altero cogitemus. et jugum paribus animis ferant. Nos ipsos in altero cogitemus. Nam fere in hoc justitiae summa consistit, ut non facias alteri, quidquid ipse ab altero pati nolis. Haec sunt quae ad continentiam praecipiuntur a deo. sed tamen ne quis diuina praecepta circumscribere se putet posse, adduntur illa, ut omnis calumnia et occasio fraudis remoueatur, adulterum esse qui a marito dimissam duxerit et eum qui praeter crimen adulterii uxorem dimiserit, ut alteram ducat: dissociari enim corpus et distrahi deus noluit; praeterea non tantum adulterium esse uitandum, uerum etiam cogitationem, ne quis aspiciat alienam et animo concupiscat: adulteram enim fieri mentem, si uel imaginem uoluptatis sibi ipsa depinrit. Mens est enim profecto quae peccat; quae immoderatae libidinis fructum cogitatione complectitur: in hac crimen est, in hac omne delictum. Nam etsi corpus nulla sit la
Abbreviated transcription (Latin):
luntaria. Seruanda iginir fides ab utroq alteri ẽ. immo
exemplo continentiae docenda uxor ut se caste gerat. Ini¬
quum ẽ enim ut id exigas quod praestare ipse non possis.
quae iniquitas effecit profecto ut eẽnt adulteria feminis e¬
gre ferentibus praestare se fidem non exbibentibus mutuam
caritatem. Deniq nulla est tam ꝑdit pudoris adultera
quae non hanc causam uitus suis praetendat iniuriam se pec¬
cando non facere. sed referre. Quod optime quintilianus ex¬
pressit. homo inquit neq alieni matrimoni abstinens. neos
sui custos. quae inter se natura connexa sunt. Nam neq ma¬
ritus circa corrumpendas alioꝵ coniuges occupatus potest
uacare domesticae sac̃titan. et uxor cum in tale incidit ma¬
trimonium exemplo ipso concitata. aut imitari se putat.
aut uindicari. Cauendum igitur ne occasionem uitus nr̃a
in temꝑantia demus. sed assuescant inuicem mores duorum

Expanded text:
luntaria. seruanda igitur fides ab utroque alteri est, immo luntaria. seruanda igitur fides ab utroque alteri est, immo exemplo continentiae docenda uxor ut se caste gerat. iniquum est enim ut id exigas quod praestare ipse noQuae iniquitas effecit profecto, ut essent adulteria, foeminis aegre ferentibus praestare se fidem non exhibentibus mutuam charitatem. Denique nulla est tam perditi pudoris adultera, quae non hanc causam vitiis suis praetendat; injuriam se peccando non facere, sed referre. Quod optime Quintilianus expressit: Homo, inquit, neque alieni matrimonii abstinens, neque sui custos, quae inter se natura connexa sunt. Nam neque maritus circa corrumpendas aliorum conjuges occupatus potest vacare domesticae sanctitati; et uxor, cum in tale incidit matrimonium, exemplo ipso concitata, aut imitari se putat, aut vindicari. Cavendum igitur, ne occasionem vitiis nostra intemperantia demus: sed assuescant invicem mores duorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ratio est sola mulier adultera est: ꝗ habet alium. Maritus
autem enam si plures habeat a crimine adulterii solutus ẽ
Sed diuina lex ita duos in matrimonium quod ẽ in corpus
unum pari uire coniungit ut adulter habeatur quisꝗs
compagem corporis in diuersa distraerit. nec ob aliam ca¬
usam deus cum caeteras animantes suscepto foetu maribus
repugnare uoluisset. solam omnium mulierem patientẽ uiri
fecit. scilicet ne feminis repugnantibus libido cogeret uiros
aliuid appetere eoq facto castitatis gloriam non tenerent.
Sed neq mulier uirtutem pudiciciae caperet si peccare non
posser. Nam quis mutum animal pudicum eẽ dixerit. qđ
suscepto foetu mari repugnat. quod ideo facit. qr necesse
est in dolorem atq in ꝑiculum ueniat si admiserit. Nulla
igitur laus ẽ non facere quod facere non possis. Ideo aũt
pudicitia in homine laudatur quia non naturalis ẽ. sed uo¬

Expanded text:
ratio est, sola mulier adultera est quae habet alium, maritus ratio est, sola mulier adultera est quae habet alium, maritus autem etiamsi plures habeat, a crimine adulterii so- lutus est, sed diuina lex ita duos in matrimonium, quod est in corpus unum, pari iure coniungit, ut adulter habeatur quisquis compagem corporis in diuersa distraxerit. nec ob aliam causam deus cum ceteras animantes suscepto fetu maribus repugnare uoluisset, solam omnium mulierem patientem uiri fecit, scilicet ne feminis repugnantibus libido cogeret uiros aliut adpetere eoque facto castitatis gloriam non tenerent. sed neque mulier uirtutem pudicitiae caperet, si peccare non posset. nam quis mutum animal pudicum esse dixerit, quia suscepto fetu mari repugnat? quod ideo facit, quia necesse est in dolorem atque in periculum ueniat, si admiserit. nulla igitur laus est non facere quod facere non possis. ideo autem pudicitia in homine laudatur, quia non naturalis est, sed uo
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ. Sint omnes qui se discipuli dei ꝓfitebuntur ita
morati et instituti ut imperare sibi possint. Nam qui uolu¬
ptatibus indulgent qui libidini obsequuntur: hi animam
suam corpori mancipant ad mortemq condemnant. quia se
corpori addixerunt. in quo haber mors potestatem Unus¬
quisq igitur quantum põt formet se ad uerecundiam pu¬
doremq colat. castitatem conscientia et mente tueatur
nec tm̃ legibus publicis pareat. sed sit supra omnes leges
ꝗ legem dei sequitur quibus bonis si assueuerit iam pude
bit eum ad deteriora descendere modo placeant recta et
honesta quae melioribus iocundiora sunt. ꝗͣ praua et in¬
honesta peioribus Nondum omnia castitatis officia exe¬
cutus sum. quam deus non modo ĩtra priuatos parietes
sed etiam praescripto lectuli terminat. ut eum qui habeat
uxeorem. neq seruam neq liberam habere in super uelit
sed matrimonio fidem seruet. Non enim sicut uiris publici

Expanded text:
dum est. Sint omnes, qui se discipulos Dei profitebuntur, ita dum est. Sint omnes, qui se discipulos Dei profitebuntur, ita morati et instituti, ut imperare sibi possint. Nam qui voluptatibus indulgent, qui libidini obsequuntur, ii animam suam corpori mancipant, ad mortemque condemnant: quia se corpori addixerunt, in quod habet mors potestatem. Unusquisque igitur, quantum potest, formet se ad verecundiam, pudorem colat, castitatem conscientia et mente tueatur; nec tantum legibus publicis pareat: sed sit supra omnes leges, qui legem Dei sequibit eum ad deteriora desciscere: modo placeant recta et honesta, quae melioribus iucundiora sunt quam praua et inhonesta peioribus. nondum omnia castitatis officia exsecutus sum: quam deus non modo intra priuatos parietes, sed etiam praescripto lectuli terminat, ut cum quis habeat uxorem, neque seruam neque liberam habere insuper uelit, sed matrimonio fidem seruet. non emm, sicut lUns publici
Abbreviated transcription (Latin):
gere non licet. uerumenam publicis uulgansq corporibus
abstinendum. deus praecepit docetq nos dum duo inter se
corpora fuerint copulata. unum corpus efficere. Ita qui se
caeno immerserit caeno sit oblitus necesse ẽ. Et corpus ꝗđ
cito abliu põt mens autem contagione impudici corporis
inquinata non põt nisi et longo tempore et multis bonis o¬
peribus ab ea quae inhaerescit colluuione purgari. Oportet
ergo sibi quenq proponere duoꝵ seocuum conuinctionem ꝯi¬
gnendi causa datam eẽ uiuentibus eamq legem his affe¬
ctibus positam ut successionem parent Sicut autẽ dedit
nobis oculos deus. non ut spectemus uoluptatemq capia¬
mus sed ut uideamus propter eos actus ꝗ pertinent ad
uitae. necessitatem ita genitalem corporis partem quod
nomen ipsum docet. nulla alia causa nisi effigiandae sobo¬
lis accepimus huic diuinae legi summa deuotione paren¬

Expanded text:
gere non licet, uerum etiam publicis uulgatisque corporibus gere non licet, uerum etiam publicis uulgatisque corporibus abstinendum deus praecipit docetque nos, cum duo inter se corpora fuerint copulata, unum corpus efficere. ita qui se caeno inmerserit, caeno sit oblitus necesse est. et corpus quidem cito ablui potest, mens autem contagione inpudici corporis inquinata non potest nisi et longo tempore et multis bonis operibus ab ea. quae inhaeserit conluuione purgari. oportet ergo sibi quemque proponere duorum sexuum coniunctionem generandi causa datam esse uiuentibus eamque legem his affectibus positam, ut successionem parent. sicut autem dedit nobis oculos deus non ut spectemus uoluptatemque capiamus, sed ut uideamus propter eos actus qui pertinent ad uitae necessitatem, ita genitalem corponomen ipsum docet, nulla alia causa nisi efficiendae sobolis accepimus. Huic divinae legi summa devotione paren