comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ium mittatup piant sumisso iante¬
gatario inpossessionem cum ꝑ ħcdẽ
staret qiominus caucoe. hr̃s postiset
urn de possessiont decedat parditum q¬
sese dicit utinmimicipto cautrt. in¬
patrart non debebit diu̾sũ ẽ sisunt
culpa aut dolo ħedis mͥssus sit iupo¬
ssessiontm ¶Iubetur urrait detam¬
inpnia nequis uexrndi magis adu̾
inmumicipum euoret /s quibdã
hec uisurindum decaiuimpnare¬
mittitur uelutiparentib u pat᷑¬
nissit aũt iurare dobet qui ium
se saris darc ir̃posse s ibu ptssequo
postulat remitti idq sind̃ calum¬
lendus uirare a libi seqm̃colocose
satis dare nõ posse qr sirome non

Expanded text:
o iam legatario in possessionem, cum per heredem staret quominus caveret, heres postulet uti de possessione decedat paratumque se dicat in municipio cavere: impetrare non debebit. diversum, si sine culpa aut dolo heredis missus sit in possessionem. Iubetur iurare de calumnia, ne quis vexandi magis adverin municipium evocet: sed quibusdam hoc iusiurandum de calumnia remittitur, velut parentibus et patronis. sic ause satisdare non posse et ibi posse, quo postulat remitti, idque se non calumlendus iurare 'alibi se quam eo loco satisdare non posse', quia si Romae non
Abbreviated transcription (Latin):
aut De dit ptineca instipuslattõe
sollet int̾ ligatores ⁊ uenire sinõ
⁊uemat pedius putat in potestate
stipulatoris cẽ modaͭato spacio dc ħ ani¬
dite statuendo ¶Quimulierem adib
ad satif dandũ nõ uidecur caneross nec
nisih ꝑsont uirem suam fidͥt iubeant
srimarit᷑o fundus dotał petatur in
rem suam fide uissuꝙã mulices̃ ¶Si
in actipiatur fide uissit nidicatũ
oriudicatum soli suipuiatori hr̃s
exsticeritaut stipulator fice uissori
exͣegͦ cauendum ocit ¶ tutor ert᷑

Expanded text:
um De die ponenda in stipulatione solet inter litigatores convenire. si non conveniat, Pedius putat in potestate stipulatoris esse moderato spatio: de hoc a iudice statuendo. Qui mulierem adhibet ad satisdandum, non videtur cavere: sed nec nisi hae personae in rem suam fideiubeant, a marito fundus dotalis petatur, in rem suam fideiussuram mulierem. Si ium accipiatur fideiussit iudicatum or iudicatum solui stipulatori heres extiterit aut stipulator fideiussori, ex integro cauendum erit. Tutor et
Abbreviated transcription (Latin):
sine uenia edti inpetrata ubtuis pniolui.
offitiosus litigator castigatim simopia di¬
gnoscitur laborare sacia uecatꝰ ne
p̃ast. Aiquis iniul uotatus fidemisbro
decetit innditõ sistandi caula non suppo¬
sirum uirsoitõni illiuiꝰao queatuocatus
ꝓ nõ daro fideiussor habrtur nisisiro pͥusie¬

Expanded text:
sine venia edicti impetrata libertus patronum inofficiosus castigatur, si inopia dignoscitur laborare. § 1. Si veSi quis in ius uocatus fideiussorem dederit in iudicio sistendi causa non suppositum iurisdictioni illius, ad quem uocatur, pro non dato fideiussor habetur, nisi suo priuile
Abbreviated transcription (Latin):
testare sit alitꝰ. henim pompo scribiłet
Eiius fidc uissor ꝓparre fieri potest ñ
sun alteruis porestate sit. ¶Nuru ĩ
ima ad fatuitates idẽ ñ nõ locupiex¬
intict uissorem qui aliꝙͣ iuiditõ si¬
sti ꝑmissit tanti qnͣti ea res erit actte
dat p̃tor ꝙ utrum u̾itatem ꝯnineat
an ⁊ uͦ qñtitatẽ uideaͦꝰ et meluis ẽ ut
inueram ꝙͣtitatẽ fide uissor teneaͣtur¬

Expanded text:
testate sit alicuius: hoc enim Pomponius scribit. et filius fideiussor pro patre fieri potest, etiam si in alterius potestate sit. nurum etium ad facultates, id est etiam non locuples.In fideiussorem, qui aliquem iudicio sisti promiserit, tanti quanti ea res erit actionem dat praetor. quod utrum ueritatem contineat an uero quantitatem, uideamus. et melius est ut in ueram quantitate
Abbreviated transcription (Latin):
erit etnõ ab duxit isu̾ẜ terretur. ¶t̃
atur exemerit ꝯstat eum ħ eoc̃o tru̾i¬
¶ prctorcat ntue facrat dolo malo
Quo mag̃ eximcretur nam ⁊ põt sui
cdolo malo que mag̾ id furi ueluti
cum instacansa ẽ exemptõnis um
at ⁊̃ si caluumpnator quis sit tam̃ias
quis ꝑ hãt excmptõnt̃ sc̃m quominuᷤ
fcm̃ ẽ et siplures de reluquerint insin¬
gulos dabittr ⁊ inchilominus mauret
quitxomptus ẽ obligatu s redib aut̾e

Expanded text:
uerit, non abduxit, his uerbis tenetur.Item atur, exemerit: constat eum hoc edicto teneri.Praetor ait 'neue faciat dolo malo, quo magis eximeretur': nam potest sine dolo malo id fieri, ueluti cum iusta causa est exemptionis. ator quis sit, tamen hanc quis per hanc exemptionem factum quo minus factum est: et si plures deliquerint in singulos dabitur, et nihilo minus manet qui exemptus est obligatus: Heredibus autem
Abbreviated transcription (Latin):
que inuisuosari nonͣ potunt exempta ẽ
ueluti parens eipatronus cere q ꝑ sont
liquid qui uocat. mondclitiud quiuex¬
patronũ iuextimat. Dereciore enmio
Ico lib̾tus ẽ qͥminsimili delicto petntor na¬
ꝑtes sustinet tadam equitatis ẽ ĩeo qͥ
alio quã quodebuerat inus uocabt᷑tur
s ⁊ fortins dicendum ẽ non ui dti ui
eximieum cui sit ins ibi  no ueniti
plp̃ q uodsiquil seruum ui eximi eñt
irrus ut carim pidius ꝑutat cessare
edtm̃ qm̃ non fuit ip̃a ꝑsona que inius
uociri potini quid ergo adexibendum
erit agcͣndum ¶ Siquis ad pedaneum
iditem uocatum qm̃ erunat penaciꝰ

Expanded text:
quae in ius uocari non potuit, exempta est, ueluti parens et patronus ceteraeque persliquit qui uocat, non deliquit qui expatronum ui eximat: deteriore tamen loco libertus est, qui in simili delicto petitoris partes sustinet.Eadem aequitas est in eo, qui alio quam quo debuerat in ius uocabatur: sed et fortius dicendum est non uideri ui eximi eum, cui sit ius ibi non conueniri Quod si servum quis exemit in ius vocatum, Pedius putat cessare edictum, quoniam non fuit persona, quae in ius vocari potuit. quid ergo? ad exhibendum erit agendum. Si quis ad pedaneum iudicem vocatum quem eximat, poena eius
Abbreviated transcription (Latin):
ios inꝓbatts ꝓbat multoꝰ queꝰ magͣis si
sin uolum tate acceꝑit fideiusores
ore cal amittas fide iusscrib insignis
ł magna inopia accidit cã cognita exin¬
darem tibiut fundum ⁊̃ postea mandato¬

Expanded text:
bat: multoque magis, si sua uoluntate accepit fideiussores, ore calamitas fideiussoribus insignis uel magna inopia accidit, causa cognita ex indarem tibi ut fundum peteres, sat
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ⁊ uenitur põt audrri sunalia eius¬
dam ꝓ uracie ciurtate satis datõnem
p̃stait paratus sit  sin autens atisda¬
tõ uolurmptaria sirnõ iualium lo¬
tum remittitur n. eiũ metetirr¬

Expanded text:
ubi conuenitur: potest audiri, si in alia eiusdem prouinciae ciuitate satisdationem praestare paratus sit. si autem satisdatio uoluntaria est, non in alium locum remittitur: n
Abbreviated transcription (Latin):
txił̾e eumꝰ tꝓsuguorans usserit exiberi
uł past decretum eius ante diem exibi¬
tõnis decisserit dengganda erit a c̾tossiau¬
tem post diem exibitõnis decesserit aut
amissent cuurtatẽ itilit agi postest

Expanded text:
 quod si ignorans iusserit exhiberi uel post decretum eius ante diem exhibitionis decesserit, deneganda erit actio. si autem post diem exhibitionis decesserit aut amiserit ciuitatem, utiliter agi potest.
Abbreviated transcription (Latin):
debetur om̃ib euis partib debetut nõ ꝙ̃ inis
seqt᷑ na ut singili recte agant ius sidi cẽe
mdi si tñ fudus cuiserurtus debeturt̾
tis cogioni inter cras paures ouõs diusus
est quamuis omib partib sccuitus dedea¬
tur tam̃opus est ut huqui non ꝓximas p¬
ants seruienti fundo habebunt transitũ
ꝑ reliquas partes fundi diuisi iurt hañt
ut siꝑxum paciantur transtant. pompoꝰ¬
uen didero aqueductus ius ⁊̃ sialterius ꝑti
causa plerũ que ducatur te quo se¬
quetur n ibi aut bonitatis agri aut u¬
sus eius añ. ratõ habenda est ita ⁊̃ ut emi
soiam parcemsindi que ꝑciosissima lit
tutem me si modo nulla captõ legata¬
rio inseruitute sit

Expanded text:
debetur, omnibus eius partibus debetur: et ideo debetur, omnibus eius partibus debetur: et ideo et ita, ut singuli recte agant ius sibi esse eundi. si tamen fundus, cui seruitus debetur, certis regionibus inter plures dominos diuisus est, quamuis omnibus partibus seruitus debeatur, tamen opus est, ut hi, qui non proximas partes seruienti fundo habebunt, transitum per reliquas partes fundi diuisi iure habeant aut, si proximi patiantur, transeant. 24 Pouendidero, aquae ductus ius, etiamsi alterius partis causa plerumque ducatur, te quoque sequetur: neque ibi aut bonitatis agri aut usus eius aquae ratio ‹ha›benda est ita, ut eam solam partem fundi, quae pretiosissima sit tutem, si modo nulla captio legatario in seruitute fit
Abbreviated transcription (Latin):
stu nõ cẽ. ñ aliter coloco intris frueris ꝙͣ
utire agere michi rocte luctat lt̃ side
ducere ꝑtiunifundum aquam iure
pottro ⁊ into tibi edifitare inuito me
nis nõ fu̾it si tibi ⁊ cessero uis cẽ edissita¬
re nichilominis hant scruitutem p̃
stare debebif ne altir cdissices ꝙͣ utaq̃¬
dumtaxat ininitio cessio fcãcẽt. ¶ S̾¬
unus naturaliter ñ mani ftõ. lectre
ip̃o eo inuentus postea fu̾it ¶Sifundo se¬
iano ⁊ sinis fons flut exquo fonte ꝑfum¬
dum sciamum. aꝑnur ducebãt mec fc̃o
fundo seiano ꝑmanet seruitus ¶ Hauriẽ
ñdeitinata parte ꝑ ꝙͣ aquam duterem totꝰ
fumdus stuus seruiet
ficret trsseio edissiciiss arborib uineisuatu¬
a fu̾int easona conoĩe strurent
gustior potest ut tam̃ cam latitudirem ha¬
ueat qua iehitulum ire potest. alioquim:
uererit nõnia. Ellatus ꝑpetuus sunfundo
tuo est nanigandiquo seruitus ut ꝑue¬
nꝑatur ad fundum uicinum in pomipõt¬
dis publicaretur ¶Ꝙq feruitus sunde

Expanded text:
se: non aliter eo loco uteris frueris, quam ut ire agere mihi recte liceat. item si et ducere per tuum fundum aquam iure potuero et in eo tibi aedificare inuito me ius non fuerit: si tibi concessero ius esse aedificare, nihilo minus hanc seruitutem mihi praestare debebidumtaxat initio concessio facta esset. Seruitus naturaliter, non manu facto laedere el in eo ipso inuentus postea fuerit. Si fundo Seiano confinis fons fuerit, ex quo fonte per fundum Seianum aquam iure ducebam, meo facto fundo Seiano manet seruitus. Hauriendinon destinata parte, per quam ducerem, totus fundus tuus seruiet:fieret cessio, aedificiis arboribus uineis uacua fuerint, ea sola eo nomine seruientgustior potest, ut tamen eam latitudinem habeat, qua uehiculum ire potest: alioquin iter erit, non uia. Si lacus perpetuus in fundo tuo est, nauigandi quoque seruitus, ut perueniatur ad fundum uicinum, imponi potestdus publicaretur. Quaecumque seruitus fundo
Abbreviated transcription (Latin):
ñꝑtm̃ tr̃pus quanto scruitus amimi¬
tur an retincum saututm ⁊ magis cst
ut aut tota amutatur aut toraritmnea¬
tur iõ q simillo nsus sũtota amitut᷑
siuł uuo tota seruatur

Expanded text:
ntum tempus, quanto seruitus amittitur, an retineam seruitutem? et magis est, ut aut tota amittatur aut tota retineatur: ideoque si nullo usus sum, tota amittitur, si uel uno, tota seruatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ Petoris pascendi sccuriies prẽt adaꝙͣ
apessendi sip̃du fructus maxime in pitore
ꝯsistit p̃dri magis ꝙͣ ꝑsont uidetur sitam̃
testator ꝑsonam demonstrauit cui serui¬
tutem poati uoluit cmptori uł ħedi euis

Expanded text:
 Pecoris pascendi seruitutes, item ad aquam appellendi, si praedii fructus maxime in pecore consistat, praedii magis quam personae uidetur: si tamen testator personam demonstrauit, cui seruitut
Abbreviated transcription (Latin):
to insi uter que deloto itueris ꝯsenciat ł¬
uitus neq aquiritur neq depast nie ͥp̃ s. q̃a
sundum uenoiderat inlege ita dixat ut a¬
ꝙͣ sulto aperto emptori cducere inffindũ
infenorem recte liceat siemptor exalio f¬
undo aquam acciꝑet utemi ininfcriorẽ
dutere uelbet quẽsitum est anpossit id suo
unt facere uet ne respondi nichil ampluiᷤ
ꝙͣ ꝙ ip̃ius fundisitandi causa dum tax¬

Expanded text:
to nisi uterque de loco itineris consentiat, seruitus neque adquiritur neque deperit. 29 Pafundum uendiderat: in lege ita dixerat, ut aquam sulco aperto emptori educere in fundum inferiorem recte liceat: si emptor ex alio fundo aquam acciperet et eam in inferiorem ducere uellet, quaesitum est, an possit id suo iure facere nec ne. respondi nihil amplius, quam quod ipsius fundi siccandi causa d
Abbreviated transcription (Latin):
aque us cotidiane᷑ estine uł que nteru¬
alla longiora habeat ꝑalienum fundum
erit licere fistulam suam uł fictilem
uł ciuus libet geneneris in riuo ponere
que aquam satuis expriment ⁊ qdꝰ ue¬
uet iniriuo farert licere dum ne dũo
p̃dii aquarũ s̃ decerius facert¬

Expanded text:
aquae vel cottidianae vel aestivae vel quae intervalla longiora habeat per alienum fundum erit, licere fistulam suam vel fictilem vel cuiuslibet generis in rivo ponere, quae aquam latius exprimeret, et quod vellet in rivo facere, licere, dum ne domino praedii aquagium deterius facer
Abbreviated transcription (Latin):
hatet plaustrum. dutere nninentis
cre porest si traleadi lapidem ant tpͣ¬
in neutricoꝵ insest qiudam dicunt net
hastam tectam ei ferre licerr q neq cũ
diquo ⁊ rectam hastam fendi simodo
fructus eoꝵ non ledat ¶Ia rusticisa
Nutem predus impedit edutum serm¬

Expanded text:
habet, et plostrum ducere et iumenta agere potest. sed trahendi lapidem aut tignum neutri eorum ius est: quidam nec hastam rectam ei ferre licere, quia nequedi quoque et rectam hastam referendi, si modo fructus non laedat. In rusticis autem praediis impedit ser
Abbreviated transcription (Latin):
nisꝯ sistit. cetere partis agri lice sunt
gͥ arbntet dandus est quintroi casu u¬
am deccrĩate debet ¶ Iatitudo actus
mineris q caest que demonstracta est
ꝙ sinichĩ ocm̃est hoc ab arditto sta¬
tuendum est ĩ iuaaluid uiris est nam
sidtã latraido nonest legritima debe¬
tur ¶ Si locus nõadicctalatitudine
nominatus csłt ꝑeũ qualdo iri pote¬
tit sin aũt p̃termissimest eque la¬
titudine nonadiecta ꝑtotum siradũ
imapoteait engi nia ditrtarat el lati¬
tudiis que lige ꝯ p̾hensa est ꝓ quoip̃o

Expanded text:
itit, ceterae partes agri liberae sunt: igitur arbiter dandus est, qui utroque casu uiam determinare debet. Latitudo actus itinerisque ea est, quae demonstrata est: quod si nihil dictum est, hoc ab arbitro statuendum est. in uia aliud iuris est: nam si dicta latitudo non est, legitima debetur. Si locus non adiecta latitudine nominatus est, per eum qualibet iri poterit: sin autem praetermissus est aeque latitudine non adiecta, per totum fundum una poterit eligi uia dumtaxat eius latitudinis, quae lege compraehensa est
Abbreviated transcription (Latin):
rit. itẽ longe rcceoit abusuf. ius caicis
damenta inuineas non desut quider¬
go sip̃dioꝵ meliorem cãm ħ fatiant ñ est
dubutandum quinscruitus sit sł mar¬
ciamis ꝓbat intm̃ ut ÷ talem seriaturẽ
cm aut petoris appesiendi ut si hremps

Expanded text:
rit. Item longe recedit ab usu fructu ius damenta in uineas non desint. quid ergo si praediorum meliorem causam haec faciant? non est dubitandum, quin seruitutis sit: cianus probat in tantum, ut et talem seruitutem em aut pecoris appellendi, ut si hiemps
Abbreviated transcription (Latin):
nerituis ⁊̃ ait ut fructus inuirin nilla
cotitur coacti que uantur ⁊ ut pedam̃¬
ꝯstruposse scibit codam soco ait ubb̃¬
uitino cuuis lapidicin ie fundotuo
inminent posse tes cedeit iuseies̃ irr¬

Expanded text:
Neratius etiam ut fructus in uicini uilla cogantur coactique habeantur et pedameconstitui posse scribit. Eodem libro ait uicino, cuius lapidicinae fundo tuo immineant, posse te cede
Abbreviated transcription (Latin):
us fundus idius aque oncende amississ
qr cum utraq p̃dia eius dmidñ fcã eent ĩp̃a
sibi serane non potuissent. negauit amis
batur alterius fuus ⁊ ꝙͣ admodum seru¬
itus fundo sumnio ut inimum fundum
aqua ueturet inponi anter nõ poruiss ꝙͣ
ut ꝑmedium quo fundum duceretur:
sit enserurtus eiusdam fundi amnti ali

Expanded text:
dus id ius aquae amisisset, quia, cum utraque praedia eiusdem domini facta essent, ipsa sibi servire non potuissent. negavit amissbatur, alterius fuisset et quemadmodum servitus summo fundo, ut in imum fundum aqua veniret, imponi aliter non potuisset, quam ut per medium quoque fundum duceretur, sic eadem servitus eiu
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ adsuꝑficiem ꝑtinet iõ sb̾latis in¬
cxceptõ erit uecess arasitotus agͥ in¬
ncri aut actui seruit dñs untẽ agro
nichil fatere potest quo scruitus impe¬
diatur que itadiffusa est ut om̃s glebe
scriuant at suter actus ut suie ulla
det̾iatt̃e ligatus est modus decͥmbr̃ ⁊¬

Expanded text:
quam ad superficiem pertinet. ideo sublatis uiexceptio erit necessaria. Si totus ager itineri aut actui seruit, dominus in eo agro nihil facere potest, quo seruitus impediatur, quae ita diffusa est, ut omnes glaebae seruiant, aut si iter actusue sine ulla determinatione legatus est: modo deter
Abbreviated transcription (Latin):
ri segataruis desiceraret ħes scruitutẽ aliqͣ
cafis excipere deberet bẽdidelere ¶ Pluras
exmunitipib qui diu̾sa p̃dia possidebant
saltum murãe ut ius ꝯpascendi hrẽnt mͥ¬
catisunt idqs ⁊̃ asaccissorib coꝵ est obsi¬
ruatũ s ñ nlli exhis qui ħ uis uaberent
p̃drasua illa ꝓpria ucudiderunt quito an
inuenditione ⁊̃ uis illud sctutum sit p̃d¬
ia cumcuis uolumptatis uenditores
eruandum ꝙ actum inter ttͣhentes cĩt
s si uolumptas cchentium magnifis¬
ta ñsit ⁊ ħ ius ademptores traussir¶ It
adaliqmͣ transmissa sit aliquid uitis sẽ¬
cum huius ꝯpascui trax̾it rcodit ꝯid
id quo cessurum ligatario
alro. Siqua aqua nõ dumaparet cĩ
Que ductus ꝯstiti ñ potest. pauł. iimo
ꝓuto id circo id falsumẽe qr ccdi porest a
aqũa querere s ⁊ inuentam duccrolicͥat¬

Expanded text:
es seruitutem aliquam casis excipere deberent. respondit deberi.Plures ex municipibus, qui diuersa praedia possidebant, saltum communem, ut ius compascendi haberent, mercati sunt idque etiam a successoribus eorum est obseruatum: sed nonnulli ex his, qui hoc ius habebant, praedia sua illa propria uenum dederunt. quaero, an in uenditione etiam ius illud secutum sit praedia, cum eius uoluntatis uenditores eruandum, quod actum inter contrahentes esset: sed si uoluntas contrahentium manifesta non sit, et hoc ius ad emptores transire. itead aliquem transmissa sit, aliquid iuris secum huius compascui traxerit. respondit, i .Si qua aqua nondum apparet, eius iter ductus constitui non potest.Paulus: immo puto idcirco id falsum esse, quia cedi potest, ut aquam quaereres et inuentam ducere lic
Abbreviated transcription (Latin):
art Eũdeõi seruirute quiꝰ bene quidam
dobcri intendit s aliquo modo litem ꝑdid¬
it sua culpa ñ est cquum ħ ceteris dampno
Scẽ s si ꝑcolusionem cessit litem adu̾sano
cetcris damdam cẽ actõnem dedolo celsus
iuĩctas hu̾it quesitum est an ixefudo loga¬
to ñ cederent cumꝙ segatarius uendicas

Expanded text:
de communi seruitute quis bene quidem deberi intendit, sed aliquo modo litem perdidit culpa sua, non est aequum hoc ceteris damno esse: sed si per collusionem cessit lite aduersario, ceteris dandam esse actionem de dolo Celsus iunctas habuit: quaesitum est, si hae fundo legato non cederent eumque legatarius uindi
Abbreviated transcription (Latin):
siꝑtorum fundñ ia michi debeatur ⁊
ꝑmissero tibi ineo loco ꝑꝙͣ uia michi
debetur aliqͥd fatere apũto usuis ¶Is
qui ꝓparit̃ itineris it totumns usur¬
pare iudetur

Expanded text:
tuum fundum uia mihi debeatur et permisero tibi in eo loco, per quem uia mihi debetur, aliquid facere, amitto ius uiae.Is qui per partem itineris it totum ius usurpare uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
nitas edes se declinauit potero tecum agtre
nis tibi nõ cẽ parietem illum ita hr̃e
antur q qđ aliuim facientem ꝓ hibert
exosficio necesse hu̾it. id ip̃ẽ ꝯmittere ñ
debuit tñ iadu̾sus possidentem casdem co¬
meis medes tuas stillicidium inmitere¬
ham quero anex hac cã actõnt qdam
uł exceptõne tucndus sum Re di ut roq
auxilio me ustirũ
uentrem faceret ut inuitimi domũ scluigx¬
deu aut amplius ꝓ cumberit agi oportit
tustiõeẽ illum pmacttm ita pro iectum rasu

Expanded text:
s meas se inclinauerit, potero tecum agere ius tibi non esse parietem illum ita haberantur, quia quod alium facientem prohibere ex officio necesse habuit, id ipse committere non debuit, tamen et adversus possidentem easdem aedmeis in aedes tuas stillicidium immitterehabeam, quaero, an ex hac causa actione quadam uel exceptione tuendus sim. respondi utroque auxilio me usurum. uentrem facere‹t›, ut in uicini domum semipedem aut amplius procumberet, agi oportet ius non esse illum parietem ita proiectum
Abbreviated transcription (Latin):
aquo fallinos ñoporteat Nã xt¬
interest nr̃a ne fallamur imno¬
di renuicratõe si forte uł defimb
ꝯtentis sit uł emptorscare uelit uł u¬
enditor tunis mõi ag̾ neneat pndco
ante hant actc̃em ꝓposint qr nontre¬
diderunt ueteres urter tales ꝑsois io
appellari siautem exlocato ⁊ ducbo
fuerit actum ditendumerit nec te¬
nere intencionem ¶ħactõ dolum i

Expanded text:
a quo falli nos non oportet: nam interest nostra, ne fallamur in modi renuntiatione, si forte uel de finibus contentio sit uel emptor scire uelit uel uenditor, cuius modi ager ueneat. ideo autem hanc actionem proposuit, quia non crediderunt ueteres inter talem personam appellari: si autem ex locato conducto fuerit actum, dicendum erit nec ten
Abbreviated transcription (Latin):
nas fecerut interse colusores iunbonoꝵ
raptoꝵ non denegabitur actõ. suscepto¬
tem enim duntaxat ꝓhibuit uindica¬
r nonet colusores quamiuis ⁊ humdig¬
iuiideantur ¶yntnotandum ꝙ susc
furtum fcm̃ domiet cotempore quo ale¬
a sudebatur licet lusor non filit quid
certumest ¶ Q antemp̃ior negat se
finti actc̃em daturum uidemius utt¬
um ad penalem actc̃em sollam ꝑture
at tansi ad cxibendum uelit agere
us uinditare ułꝯ dicere ⁊ est relarũ
apud pomp solum mͦ penalem actc̃e
denegandam ꝙ non puto uerum p̃¬
tor emm simplititer euim ait siquid
subrractumerit iudicium non dabo
Incum inquid qui alee ludende tãũ
intułit utio que resent aĩdaĩadu̾tã¬
ħ clausula ꝑtiunet ad aĩan̾sionem cui
publica ducatur
re ⁊lũsum uł ib initio uł uictiduire¬
tiuent ¶ Seuanis ⁊ sultum uernut
inpetuma ludere p̃ret quam siquis
certet hasta uł ꝑillo iatiendo ułtu¬
rrando saliendo uictando uł pugnad
ꝙ uirtutes eaisa fiat

Expanded text:
nas fecerint inter se collusores, ui bonorum raptorum non denegabitur actio: suscept‹o›rem enim dumtaxat prohibuit uindicari, non et collusores, quamuis et hi indigni uideantur. Item notandum, quod suscefurtum factum domi et eo tempore quo alea ludebatur, licet lusor non fuerit qui certum est. Quod autem praetor negat se furti actionem daturum, uideamus utrum ad poenalem actionem solam pertineat an et si ad exhibendum uelit agere uel uindicare uel condicere. et est relatum apud Pomponium solummodo poenalem actionem denegatam, quod non puto uerum: praetor enim simpliciter ait 'si quid subtractum erit, iudicium non dabo.' 'In eum', inquit, 'qui aleae ludendae causa uim intulerit, uti quaeque res erit, animaduerta clausula pertinet ad animaduersionem eius cula publica ducaturre ad lusum uel ab initio uel uicti dum retinent. Senatus consultum uetuit in pecuniam ludere, praeterquam si quis certet hasta uel pilo iaciendo uel currendo saliendo luctando pugnando quod uirtutis causa fiat
Abbreviated transcription (Latin):
ht Quuis puis restripsit erinquifu¬
gutiuum uult requirere in p̃diis auienas
possit᷑ adure p̃sidem littras eidaturum ⁊ si
itare sexegerit apud apparitorem quozut
ciꝑmittatur ingredi ⁊nquirere ⁊ penam
eumdam p̃sidem incum ꝯstitucre qui
incuuri ñ ꝑmisserit s s ⁊dius martus or¬
atc̃e quam insenatu reciranit facultatem
dedit ingredicndi tamcesitis ꝙͣ senatoꝵ
⁊ paganoꝵ p̃dia uolentib fugniuosin¬
quirere scrutari qͥue cubilia atq uestigi¬
⁊ occiltantiũ Eamł¬
tͥminarche ⁊ stacionarͥi fugutunos seru¬
os dep̃hensos rede inuistodia rectinent.
Nam imagrãtus inunitipales ad offici
tiuos iccdt transmutunt

Expanded text:
uus Pius rescripsit eum, qui fugitiuum uult requirere in praediis alienis, posse adire praesidem litteras ei daturum et, si ita res exegerit, apparitorem quoque, ut ei permittatur ingredi et inquirere, et poenam eundem praesidem in eum constituere, qui inquiri non permisserit. sed et diuus Marcus oratione, qua‹m› in senatu recitauit, facultatem dedit ingrediendi tam Caesaris quam senatorum et paganorum praedia uolentibus fugitiuos inquirere scrutarique cubilia atque uestigia occultantiummenarchae et stationarii fugitiuos depraehensos recte in custodiam retinent. magistratus municipales ad officiutiuos recte transmittunt
Abbreviated transcription (Latin):
uod incumuio utscendi causa poni¬
tur incamrem familia lucere ꝑmiti¬
tur ¶Siseruus uł filiuis fa uictus fu¬
crit pat uł domino ꝯpetit repecitõ au¬
tan itens seruus acceperit ꝑtumã¬

Expanded text:
uod in conuiuio uescendi causa ponitur, in eam rem familia ludere permittitur. Si seruus uel filius familias uictus fuerit, patri uel domino competit repetitio. item si seruus acceperit
Abbreviated transcription (Latin):
isuiit q tm̃ sibi irrogit potestatem dm̃
euitare porerit. nanduis puis rescripsit
omm̃i eos dñis suis R  deresiut ante pugn¬
am ad bestituas siue post pugnam ꝙͣ in qm̃
terdum aut petua interu̾saut ꝯmso
aliquo maiore maleficio ad fugitadam
inquisitdem uł iusticiam arãdisionisĩ &
harenam sedart maleat reddixos oportitꝰ

Expanded text:
i irrogato potestatem domini euitare poterit: nam diuus Pius rescripsit omnimodo eos dominis suis reddere siue ante pugnam ad bestias siue post pugnam, quoniam interdum aut pecunia interuersa aut commisso aliquo maiore maleficio ad fugiendam inquisitionem uel iustitiam animaduersionis in harenam se dare mallent. reddi ergo eos oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
esligrũ entm. dubittari oportet qͥniis
qui saluum fort reerit nõ solum a fu
ponagritis duiteris. nõ tamen: infcm̃
actõnes tibi denegabuntur sidampñ
inuria passus eᷤ siscrno meo innam uł
incanpona ntaris ⁊ dampium mͥ dit
aut furtum facaat ꝙͣ ꝙͣ ⁊furti actõ ⁊¬

Expanded text:
ellegi: non enim dubitari oportet, quin is, qui saluum fore recipit, non solum a furpona gratis deuerteris, non tamen in factum actiones tibi denegabuntur, si damnum iniuria passus es. Si seruo meo in naue uel in caupona utaris et damnum mihi det uel furtum faciat,
Abbreviated transcription (Latin):
ab co subripiatur aut auo spͥripiente.
ipẽ tantasouendo nõ sit: ¶ Sinauta.
naute. etabislatins. stabulatii caupqͥca¬
uponas res reccꝑint eqne tenebitire:
Gulianus dixit. T̃adcas res ħ cocm̃ ꝑtin̾e.

Expanded text:
ab eo subripiatur, aut alio subripiente ipse nauta soluendo non sit. Si nauta nautae, stabularius stabularii, caupo cauponis receperit, aeque tenebitur. Uiuianus dixit etiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
susc̃epte sat ait pomp̃ depossti aglꝑo¬
tuisse: miratur gͥ cur honeracia actõ sir
inducta ⁊ sint cuules nisi forte inquid
ideo. ut inuotesceret. p̃tor curam agͥꝑ
reprimende inꝑbitatis ħ̃ genus hom̾n
⁊ qr iulocato ⁊ cõduc̾to. tupa indepo¬
sito dolus dimi rarat p̾status athec
adc̃o om̃imꝰ qui recip̃ tenetur ⁊̃ sisñ
culpa eius res perrerit .ł. dampnũda¬
tumiẽ nisi quid dampno fataii ⁊tig̾it:¬
rrem. idem labro scribit si quid naufri¬
gio aauit ꝑiũ ꝑ irataru pcrierit. ñ
cẽ iniquim  ͣ ceptõnem eidari ¶ dem
erit dicendum ⁊ simstabulo arit inta¬
upona ius maior ⁊tig̾it eodẽ modo
tenentur caupones ⁊ stabularii quo
extentes negocrum siumi receꝑint:
c̾aceru siextra negotium receꝑint ñ
tenebũtur ¶ Si fanis fa aut sernus
teceꝑ it ⁊ uoluntas patris uł dñi int̃¬

Expanded text:
susceptae sint, ait Pomponius depositi agi potuisse. miratur igitur, cur honoraria actio sit inducta, cum sint ciuiles: nisi forte, inquit, ideo, ut innotesceret praetor curam agere reprimendae improbitatis hoc genus hominum: et quia in locato conducto culpa, in deposito dolus dumtaxat praestatur, at hoc edicto omnimodo qui receperit tenetur, etiam si sine culpa eius res periit uel damnum datum est, nisi si quid damno fatali contingit. inde Labeo scribit, si quid naufragio aut per uim piratarum perierit, non esse iniquum exceptionem ei dari. idem erit dicendum et si in stabulo aut in caupona uis maior contigerit. Eodem modo tenentur caupones et stabularii, quo exercentes negotium suum recipiunt: ceterum si extra negotium receperunt, non tenebuntur. Si filius familias aut seruus receperit et uoluntas patris domini int
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣꝙͣ ip̃t nauicularius uł magifter id faci¬
nͥ nõ extet tit̃ derecepto nauicissarius
hyntrariis nicha canetur s idem ꝯstitui
ꝯportere labeo scribit tħ uire utimur:
¶Campores aritem. ⁊ stabuilarios eq̃
dos accipimus qui cuiponiam uł stab¬
ulirm ebcent. institores ue coꝵ ceterũ
sĩquis opera intdiastina fungnur nẽ
itinetur ut puta atrarii ⁊ fotarii ⁊

Expanded text:
 ipse nauicularius uel magister id facihoc non exercet, tamen de recepto nauicularius lyntrariis nihil cauetur: sed idem constitui oportere Labeo scribit, et hoc iure utimur. Caupones autem et stabularios aeque eos accipiemus, qui cauponam uel stabulum exercent, institoresue eorum. ceterum si qui opera mediastini fungitur, non continetur, ut puta atriarii et focarii et
Abbreviated transcription (Latin):
.xxxiiuĩ. pani referre res mras. analiaᷤ
intulerimus sitũ nr̃a int̾sit saluas
ceex n nobis magis: qmͣ quoꝵ sunt de¬
bent solui ⁊c̃ si pignori mertes accepo
obpuniam uauticam: can mͥ mãgi¬
s. ꝙͣ debitori nauta tenebrsiañ eas sũs¬
ceꝑit. Recipit autem saluum fore.
utrum si in nauem res misse ei assigna¬
te sunt ausi nõ sint assignatelxe

Expanded text:
ibit parui referre, res nostras an alienas intulerimus, si tamen nostra intersit saluas esse: etenim nobis magis, quam quorum sunt, debent solui. ob pecuniam nauticam, mihi magis quam debitori nauta tenebitur, si ante eas suscepit. Recipit autem saluum fore utrum si in nauem res missae ei adsign‹a›tae sunt: an et si non sint adsignatae
Abbreviated transcription (Latin):
iecoꝵ ꝯmittere. nec quiscͣ putet gͣũt
ħ ad u̾sus eos ꝯstitutum nam est inp̃o¬
run arbitrio nequid recipiant mnisiħ
eẽt stanitum materiadaretur ꝯfurib
adu̾sus cosquos iccipiunt chorũdicũ
uet nunc quidem abstineant huiꝰ¬
modi fraudib qui sunt gͥ qui teno⁊en¬
tur iudeindum est. Ait p̃tor naute.
nauism accipt deben cum qui nauem
excet ꝙͣ uis naute applłan᷑ õs nauis naui

Expanded text:
putet grauiter hoc aduersus eos constitutum: nam est in ipsorum arbitrio, ne quem recipiant, et nisi hoc esset statutum, materia daretur cum furibus aduersus eos quos recipiunt coeundi, cum ne nunc quidem abstineant huiusmodi fraudibus. Qui sunt igitur, qui teneantur, uidendum est. ait praetor 'nautae'. nautam accipere debemus eum qui nauem exercet: quamuis nautae appellantur omnes, qui nauis
Abbreviated transcription (Latin):
pułcfab a kieno uiri sbitite eͥẽt ĩ iusuoca¬
re ꝑmissimme. ¶ Qm inius uocatus ẽ duob
cassibus dimitandꝰ ẽ. Siquis euisꝑsonã
defendats et sidum inius uen̾it de care tra¬
nssactum fũit

Expanded text:
quae alieno iuri subiectae essent, in ius vocare permissum est. Qui in ius vocatus est, duobus casibus dimittendus est: si quis eius personam defendet, et si, dum in ius venitur, de re transactum fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ntiq sis speciait eimandam isł̾catum hũ
si tñ tuto nł curator ficriosi postulauerit i
lum eopostulante qui ab eolesus est s
oñi qui qñ exꝑitut ¶ Si is proquo
sponponditi inpetͣuerit ne aliquis abi¬
toripuis aduersus cum exceptc̃e utcat᷑
deuide tu ĩ negotio in quo sponpondist¬

Expanded text:
 ei specialiter mandaui uel ratum habui. si tamen tutor uel curator furiosi postulauerit uelum eo postulante qui ab eo laesus est, sed omni, qui quandoque experitur. Si is pro quo spopondisti impetraverit, ne aliquis debitor ipsius adversus eum exceptione utatur, deinde tu in negotio, in quo spopondist
Abbreviated transcription (Latin):
stui ctant. ꝯfirmataest ¶ ꝙ simutue sunt
nortm petat apud eid̾ iuditẽ agẽd̾ ẽ.
di qui qł tuatem miorem petit ne iuꝑo¬
testate talumpniosa aduersami meisit.
hciscumde cõiduidido finium regundo¬
rium untrum singłe ꝑtes spectande sunt
cirtainris ditõnem cuis qͥ tognoscit ꝙ of

Expanded text:
i confirmata est. Sed et si mutuae sunt iorem petat, apud eundem iudicem agendum est ei qui quantitatem minorem petit, ne in potestate calumniosa adversarii mei sit, erciscundae, communi dividundo, finium regundorum, utrum singulae partes spectandae sunt circa iurisdictionem
Abbreviated transcription (Latin):
gnatus fiat quib iagnatꝰ
uid patronam patromi hn accipitndisit¬
quiexseruiture marimisst ayt u N
Iusidirtm detexit uł sicuis p̃ubicio pmi
ticru cc̃ libtius cumalioquim nonfiũint¬
aut siurauͥnicum lib̾rumeum cẽ quẽ

Expanded text:
gnatus fiat quibus et adgntestate est, in ius uocare non potest iure magis potestatis quam praecepto praetoris, nisi sit filius qui castrense habuit peculium: tunc enim causa cognita permittetur. sed naturalem parentem ne quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ruus partendum erit it si nichil int̃ sit
actoris eo tempore ĩ ius adu̾sariũ ut¬
nisse remitet param p̃tor pura q fcri

Expanded text:
inis parcendum erit: item si nihil intersit actoris eo tempore in ius adversarium venisse, remittit p
Abbreviated transcription (Latin):
lumieteoͦ nepotem in portstarem habebit
filumquidẽ potestatan dimintee ncꝑe¬
temucroinpotestatem reticreus ex diu̾so
filiumquidem inpotestatert retinerent¬
potem uero manummittere uł om̃s siu iur
isfictre tadam et dꝑneꝓpote dictaes seite
ipater nlis lotͥiquidem non poisit qo
tamen modo quam sermone magnifestũ
facere possit uelle se filum inid optõnẽ¬

Expanded text:
tem in potestate habebit, filium quidem potestate demittere, nepotem uero in potestate retinere: uel ex diuerso filium quidem in potestate retinere, nepotem uero manumittere: uel omnes sui iuris efficere. eadem et de pronepote dicta esse intenaturalis loqui quidem non possit, alio tamen modo quam sermone manifestum facere possit uelle se filium suum in
Abbreviated transcription (Latin):
rart̾ Etsipules ft̃s non exptoire sibi
inporestatem cuis reddigiꝓbauent cqũ
eẽ cmanciparicuma patre ad optiuo
at legt sit datus in post tricuum puti

Expanded text:
arum.Et si pubes factus non expedire sibi in potestatem eius redigi probauerit, aequum esse emancipari eum a patre adoptiuo ahac lege sit datus, ut post triennium puta
Abbreviated transcription (Latin):
sit ut extimetur anineluis sit de lb̾is
ꝓtrtandis cogntart eum ꝙͣ exalienafa¬
mila ciamcp̃ redigtit inpotestatẽ siã
¶ Sterea uideadumest annoniuddait de¬
iressiberos ad optait alium ntaut moꝵ

Expanded text:
sit, ut aestimetur, an melius sit de liberis procreandis cogitare eum quam ex aliena familia quemquam redigere in potestatem suam. Praeterea videndum est, an non deplures liberos, adoptare alium, ne aut illorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙodest᷑ Eilios fam̾ nonsolum natura
uerum cciam adoptõnes faccunt quod
ad oprõnis nomenest quidem gu̾alisitd
uas auttm spẽs diiditur cuarum. sst̾¬
a ad optõ simibatr dicitur alttra ad aũt¬

Expanded text:
os familias non solum natura, uerum et adoptiones faciunt. Quod adoptionis nomen est quidem generale, in duas autem species diuiditur, quarum altera adoptio similiter dicitur, altera ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut mr fam̃ qi n̾re emancipata uirat
ertestamento scriptis ħcdib dccessita¬
uersus fcm̃suum qͣl noniure eam netp̃¬
sentib emancipasset pat̾ mouere com¬
routi siam ꝓhiltrur ¶ neq adoptare
neꝙ ad rogare quiꝰ ab scns in ꝑ alum hꝰmo¬
di sollem pantatem ꝑ agritre potest

Expanded text:
uasi iure emancipata vixerat et testamento scriptis heredibus decessit, adversus factum suum, quasi non iure eam nec prtestibus emancipasset, pater movere controversiam prohibetur. Neque adoptare neque adrogare quis absens nec per alium eiusmodi sollemnitatem peragere potest
Abbreviated transcription (Latin):
unt uł qui mutero fuerunt cumadro¬
garentur sili modo inpotestattm adro¬
gatoris rtddigutur qui dudᷤ filioseter
antro coꝵ irẽpotem habet si nult nepotẽ¬
sieꝓ quolibet natum potest ad optare

Expanded text:
unt, vel qui in utero fuerunt cum adrogaretur, simili modo in potestatem adrogatoris rediguntur. Qui duos filios et ex altero eorum nepotem habet, si vult nepotetione quasi ex quolibet natum potest adoptare
Abbreviated transcription (Latin):
ad optart possirt hot utco ꝓpriumẽ
huius ad optõnis que ꝑ ꝓrnciptinait
ꝙ is qui liberaos inpocestait habet sise¬
adadrogandum dederit non solumĩpe
potestati adrogatoris subictar sic
am libi cuis inciuidͤam sunt poteesta¬
it tanꝙͣ nepotes

Expanded text:
adoptare possunt. Hoc vero proprium est eius adoptionis, quae per principem fit, quod is qui liberos in potestatadrogandum dederit, non solum ipse potestati adrogatoris subicitur, sed etiam liberi eius in eiusdem fiunt potestate tanquam nepotes
Abbreviated transcription (Latin):
stat᷑ mattimonium altõ si irenteꝯst it
etitroq ad coantem retinet uis po¬
testatis paterfurtosus ut etad quirat᷑
luticũ magistratum gerat tutor¬
deueritate querendum sifilus sit anño
neꝙͣ enm alimẽtorum causaueritati
atinonredigntur in prĩam potestatt̃¬

Expanded text:
stet et utroque. Adeo autem retinet ius potestatis pater furiosus, ut et adquiratur luti ut magistratum gerat, utde ueritate quaerendum, filius sit an non: neque enim alimentorum causa ueritatiati non rediguntur in patriam potestat
Abbreviated transcription (Latin):
nis siqui arrogat qr magis uberoꝵ tctõ¬
nistudere delet nisi forte morb autu ali¬
tudo incansasit autauia iustaciusa ar¬
rogandiutintisi coniuncta sibiꝑsonim
uent ad optart Itemnondebet quis plures
arrogare nisreriusta cansa s nec lib̾tũ
mabet ĩnquib icam natura põt hr̃e
iamultaram alituiꝰ administrauit simi
te eumito airroget neratõnes reddat¬
¶ Itẽ inquirendum est ne forte turpi
cciusa ad rogandi suosit ¶ eoꝵ dimitaꝵ¬
ar pupilloꝵ adrogatõ ꝑmittenda estii¬
iscirius naturali cognatõne ut scissim
affectõnt ducti ad optatent cetorums
hibenda est. ne eẽt inpotestare tutorumet
finirt titelam et sb̃ ftrtctontui a parẽ¬
teftãm extingnere et ꝑrimum quidͤam
extuciendumerit que facusltates pupisli s¬

Expanded text:
nis sit qui adrogat, quia magis liberorum creationi studere debeat: nisi forte morbus aut valetudo in causa sit aut alia iusta causa adrogandi, veluti si coniunctam sibi personam velit adoptare. Item non debet quis plures adrogare nisi ex iusta causa, sed nec libertum habet, in quibus etiam natura potelam uel curam alicuius administrauit, si mte eum ideo adroget, ne rationes reddat. item inquirendum est, ne forte turpis causa adrogandi subsit.Eorum dumtaxat pupillorum adrogatio permittenda est his, qui vel naturali cognatione vel sanctissima affectione ducti adoptarent, ceterorum prohibenda, ne esset in potestate tutorum et finire tutelam et substitutionem a parente factam extinguere. Et primum quidem excutiendum erit, quae facu
Abbreviated transcription (Latin):
Uant principis austoritatt ad oꝑtamus
cos qͥuisuiuiris sunt qͥ spẽs ad optõm
gatur .i. itecrogatur anuelit cum
quem adoptͣcirus sit uistum sibi fam̃
te etisquuadoptatur int̾rogatur mnid fi¬
crpatiatur ¶mꝑiomagrãtus adopta

Expanded text:
 principis auctoritate adoptamus eos qui sui iuris sunt: quae species adoptionis gatur, id est interrogatur, an uelit eum quem adoptaturus sit iustum sibi filium esse, et is qui adoptatur rogatur, an id fieri patiatur. imperio magistratus adop
Abbreviated transcription (Latin):
b pareitib est quchñt uberos iupotestite.
am cuniuis potestans morib sitractp¬
tum irt possit de siuere quiꝰ iĩe inpo¬
testatt nisi exierint liberiquib cafib
souent nequaquam dubittandum est
remanere eos inpõtate Qrͣ nosolũtos li¬
lrros inporestare hebit quosante furorẽ
genuit uerumet siqui ante furorem ꝯ¬
cepti infurore edictisunt s sunfurore
agente eouxor ꝯcipiit uidendumt̃
aninpatestare cius nascatur filns nã
fuosus licet uporem ducere nonposs¬
it retintor tamenmarrimonium põt

Expanded text:
s in potestate. nam cum ius potestatis moribus sit receptum nec possit desinere quis habere in potestate, nisi exierint liberi quibus casibus solent, nequaquam dubitandum est remanere eos in potestate. quare non solum eos liberos in potestate habebit, quos ante furorem genuit, verum et si qui ante furorem concepti in furore editi sunt. sed et si in furore agente eo uxor concipiat, videndum an in potestate eius nascatur filius: nam furiosus licet uxorem ducere non possit, retinere tamen matrimonium pot
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ erat᷑ ¶ uiniur uxori donare uellet
debiitor mulitrs quisolua̾ndo ñccat
dotemei promissit ad iodum taxat ad
ꝙ solua̾ndo fi̾nt uri ꝑiculo cares est
⁊ siquio debitori ad salua̾ndum facu¬
itatis accessent ꝑiculum ad eam sũ¬
nram que atessent crtscet ꝑmanebit

Expanded text:
 Cum uir uxori donare uellet, debitor mulieris qui soluendo non erat dotem ei promisit. ad id dumtaxat, ad quod soluendo fuit, uiri periculo ea res est: et si quid debitori ad soluendum facultatis accesserit, periculum ad eam summam quae accesserit crescet permanebitque
Abbreviated transcription (Latin):
q ⁊ inmpore cirtimmuenta mar¬
p̃standum martelł scribu scruo¬
¶ Sicum marito debntore mu¬
ipouire priore debuto uibecatus.
dodest᷑  inulict post amortiũ
añꝙͣ exstipulatudedoteagat ade¬
undamurm fu̾it reuersa ⁊ stanti¬
us dicctur ꝑ doli exceptõem inessi¬
catẽ ficri exstipulatu accionemius

Expanded text:
que et in minore circumventa Marpraestandum Marcellus scribit: Scaevo. Si cum marito debitore muipso iure priore debito liberatus dotis. Si mulier post diuortium, antequam ex stipulatu de dote agat, ad eundem uirum fuerit reuersa, constantius dicetur per doli exceptionem inefficacem fieri ex stipulatu actionem, us
Abbreviated transcription (Latin):
q sut s simptie secute nonfu̾int
ex spulatiagi s̃ põt. magis cum re
accepit feratur dotis ꝯstituende cã¬
Is ⁊ siadebutore mulieris sb̃ditõe dos
debitor soluando eẽ desierit mag̾ ꝑi

Expanded text:
 Sed si nuptiae secutae non fuerint, ex stipulatu agi non potest: magis enim res acceptum feratur dotis constituendae causa. Si a debitore mulieris sub condicione dos debitor soluendo esse desierit, magis p
Abbreviated transcription (Latin):
siqua exreb corporalib uult ut in
dotem tempore seruitins datis extite¬
rint uidentur ertatite indotem⁊u̾sa
missitridebeatir sispardomimusier
impserit distinguendum arbitrorca¬
stritus fu̾it netue ut ĩtistͣcodicas dotẽ
dem Muns seucius pontio lutiano
agit᷑ scd̾m uolũptatẽ mulieris q̃ iniq
n̾ ĩdotata reddut inmatͥmomũ uoluit.
partib siuis fñgi qͣi reuoͭ ata dotełreuo¬

Expanded text:
si quae ex rebus corporalibus velut in dotem tempore servitutis datis exstiterint, videantur ea tacite in dotem conversa, mulieri debeatur. Si spadoni mulier nubserit, distinguendum arbitror, castratus fuerit necne, ut in castrato dicas dotem erus rescripsit Pontio Lucriano agetur, secundum uoluntatem mulieris, quae utique non indotata redire in matrimonium uoluit, partibus suis fungi quasi renouata dote
Abbreviated transcription (Latin):
audiet mulierem dicentem curpanẽ
qui de sio cotem promissit ñ utsent ad
solitem multo minuscur ipm̃ñ ne¬
ner srectetie ita que sabunis de posuit
ut dant ꝙ pateriis ip̃a mullier ꝓmisit

Expanded text:
audiet mulierem dicentem, cur patrem, qui de suo dotem promisit, non urserit ad exsolutionem, multo minus, cur ipsam non conuenerit. recte itaque Sabinus disposuit, ut diceret quod pater uel ipsa mulier promisit
Abbreviated transcription (Latin):
gaut ualet ligatum dosenim exꝓm¬
adebait untrumiq ⁊dotem ꝙ̃ maritꝰ ꝯse¬
alt̾ntrum uolint hr̃o simulier loga¬
tumpetat opposira excepate doli ñ ali¬
as cogenis eiłes legatum sosuert ꝙͣ si
cam̃it indampnem ħ noĩe hedem fut¬
urũ adu̾sus maritum expromissione
agenrẽ / s si maritus agat nichil dein¬
bit uerũ milier pistcumag̾cs excep¬

Expanded text:
gauit, ualet legatum: dos enim ex promhabebit utrumque, dotem quam maritus persealterutrum uoluit habere: si mulier legatum petat, opposita doli exceptione non alias cogetur ei heres legatum soluere, quam si cauerit indemnem hoc nomine heredem futurum aduersus maritum ex promissione agentem. sed si maritus agat, nihil de inbit, uerum mulier post eum agens excep
Abbreviated transcription (Latin):
uenist̾ tatire uidetur nedos que ꝓmisa
fũat repetatur ⁊ sipetert eamtepent p¬
actiexceptõe a misliere repeslitur.
Musier pecuuam sibi oebitam aseicicũ
iluis futun temporis indote promitẽ¬
dademonstrauit eamquo cotis portõ¬
nem cẽ quarumdies post miptias cessit
ratõisest ¶ usuras dotis instipłatum
¶ Gener asocero dotem arbitiatusoti
cectodie dari ndaonstrata reł ꝙͣtitait
stipuiatus fu̾at arbimoquo atracto st¬
pulatt̃emnalere placiatsnet uiden siłt¬

Expanded text:
sa fuerat petatur, et, si petere ea coeperit, pacti exceptione a muliere repellitur. Mulier pecuniam sibi debitam a Seio cum usuris futuri temporis in dote promittenda demonstrauit: eas quoque dotis portionem esse, quarum dies post nuptias cessit, rationis est. Usuras dotis in stipulatum . Gener a socero dotem arbitratu soceri certo die dari non demonstrata re uel quantitate stipulatus fuerat: arbitrio quoque detracto stipulationem ualere placuit, nec uideri si
Abbreviated transcription (Latin):
iuditium ac sisp̃e feciss s sunscio dño fe¬
cerit satis et̃ dnm uuare. eas se ratõnes
nd̃ hr̃e s siserius pecularẽ tecent argẽ¬
tariano dñs depetuliouł demremnerso
tenetur s si domunꝰ Nt itactas raõnes.
nec edat insolidũtenctur. ¶ etiam

Expanded text:
iudicium, ac si ipse fecisset. sed si inscio domino fecit, satis esse dominum iurare eas se rationes non habere: si servus peculiarem faciat argentariam, dominus de peculio vel de in rem verso tenetur: sed si dominus habet rationes nec edit, in solidum tenetur. Etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dem ¶ꝙ ratõne quide m diui marci am¬
pliusꝙ scmel nõ eẽ deͥmdem instriuicit᷑oͣ¬
rinn duato nera ⁊p̃hensum est. s utialita¬
tis intigantium gr̃aciusacognita et Itnt
dilatõtam extadam ꝙͣ exalia ꝓuinicia scd̾m
moderamen locorinꝑtiri souet ⁊ marime
sidͥitͥnopinatum emergat alud uidend̾¬
instriiicrta ansuctessoriquo cuis dari

Expanded text:
rci amplius quam semel non esse dandam instrumentorum dilationem expressum est: sed utilitatis litigantium gratia causa cognita et iterum dilatio tam ex eadem quam ex alia provincia secundum moderamen locorum impertiri solet, et maxime si aliquid inopinatum emergat. illud videndinstrumenta, an successori quoque eius dari
Abbreviated transcription (Latin):
rum eccre an ꝯtendere istradebeat ⁊s ꝓtẽ¬
dendum putat utnuat instructus adage¬
demonstrit quid amdicturus e uł id dicẽ¬
do quouti uelit seditones sine die ⁊ ꝯsice
ficridetent ne quid excogntetur cd̾to die.¬

Expanded text:
rum cedere an contendere ultra debeat, et, si contendendum putat, veniat instructus ad agedemonstret quod dictaturus e‹s›t uel id dicendo, quo uti uelit.Editiones sine die et consule fieri debent, ne quid excogi‹t›etur edito die
Abbreviated transcription (Latin):
uis sicuti simiã pars estipiiatõ nis
quoniã acceptaerdata nonalias posspnt
aparert. insidies ⁊ ꝯsul fu̾it edet. ¶ Eũ¬
da autemsuit onua que quis ap iudite
cdrtus estsinon tam̃ ut instrumentatpu¬
b quisusutus nonẽ ꝯpellatur edere.
Edero ñ uidetu. quistipislatõnẽ totam
nonedidit  eisquiobitaͣie. ĩ rusticitatẽ.
⁊ obscrum lapsi noncdiderunt. isł exali¬

Expanded text:
nis, sicuti summa pars est stipulationis. quoniam accepta et data non alias possunt apparere, nisi dies et consul fuerit editus. Edenda sunt omnia que quis apud iudicem editurus est: non tamen ut et instrumenta, quibus quis usurus non est, compellatur edere. Edere non videtur qui stipulationem totam non edidit. Eis, qui ob aetatem vel rusticitatem vel ob sexum lapsi non ediderunt vel ex ali
Abbreviated transcription (Latin):
it atqs ita pccimus soluit simandatiagat
uł cumco agcatur exemplotreditoris ⁊ nu
ipam exti eminarioportet. ceterum iudiu
itabat ꝙͥ suam non ꝓbat cque seruanda
erit creditori actõ seriana ꝓbanti remin
bonis eo tempore quo pignus cchebatur
illiuis fuisse s ⁊ siuictus est debu or ucndi¬
cans ħeditatem iudex actõis seruane neg¬
pignoris causaꝵ inspicere debebulit ci¬
gatã quidam alt̃ ualere nenpossunt qm̃i
sitestamentimratum cẽ ꝯstaret enim uͦ
ficripotest ut ⁊ pignus recte sit acceptum
net tamen abeolis bñest iustituta¬
¶ ꝑim̃iuriam iuctus apud inditem remat
pecierat postea pignori obliganit nonpl¬
Sis hr̃ẽ cicduor porest qm it qui pigaus
acdit gͦ submouebnur reuuditatẽ excip¬
tõnetam ⁊ simaxunt nullam ꝓprianqui
ta est debit or hũt ꝯsiderandum est

Expanded text:
it atque ita pecunias soluit, si mandati agat uel cum eo agatur, exemplo creditoris etiam culpam aestimari oportet. ceterum iudiciicabat, quod suam non probaret, aeque seruanda erit creditori actio Seruiana probanti res in bonis eo tempore, quo pignus contrahebatur, illius fuisse. sed ‹et› si uictus sit debitor uindicans hereditatem, iudex actionis Seruianae negpignoris causam inspicere debebit. atgata quidem aliter ualere non possunt, quam si testamentum ratum esse constaret: enimuero fieri potest, ut et pignus recte sit acceptum nec tamen ab eo lis bene instituta.Per iniuriam uictus apud iudicium rem quam petierat postea pignori obligauit: non plus habere creditor potest, quam habet qui pignus dedit. ergo summouebitur rei iudicatae exceptione, tametsi maxime nullam propriam qui ta est debitor habuerit, considerandum est