comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& nec dũ spiritalib nutrimentis alendam plet
ostendit.uid facienus sorori nostra que
do adlo quenda ẽ. Duc ad modũ disponemꝰ exclesi
tepore quo ad fidẽ uocanda est.Simurus c a
ruit infide crescere. It ita stabiliri. ut robor
suo infirmos quos que communant suscepto
honoris priuilegio. ad cxeros docendos institu¬
ant᷑. Secundũ qđ paulus adtimotheũ: hac con¬
menda fidelib hominib. quiidoneierunt & a¬
lqͥte cretae. Ut ea quae de sunt corrigas. & con¬
stituas ꝑciuitates presbiteros. sicut & ego tibi
disposui. Dũ ista in ecclesia disponunt᷑ tano¬
qua propugnacula argentea muris adiciuntur
Qiostium compingamus illud tabulis cedrinis
dieit ꝓheta ipsalmis. Pone dñe custodia ori
meo & ostiũ circũ stantiũ labus meis. Itaꝙ siẽ
quisquã idoncus adloquendũ & uelut ostium¬
quod aperit᷑ & claudit᷑ trpus loquendi uel¬
& tacendi intellegit. hoc tale ostiũ tabulis cedri¬

Expanded text:
et necdum spiritualibus nutrimentis habilem plebem et necdum spiritualibus nutrimentis habilem plebem ostendit. Quid faciemus sorori nostrae in die quando alloquenda est? Quemadmodum disponimus ecclesiam tempore quo ad fidem vocanda est? Si murus esea. Qui coeperint in fide crescere et ita stabiliri ut robore suo infirmos quosque communiant, suscepto honoris privilegio ad ceteros docendos instituantur, secundum quod Paulus ad Timotheum: Haec commenda fidelibus hominibus qui idonei erunt et atia reliqui te Cretae, ut ea quae desunt corrigas, et constituas per civitates presbyteros, sicut et ego tibi disposui. Dum ista sic in ecclesia disponuntur, tanquam propugnacula argentea muris adiciuntur. Si ostium est, compingamus illud tabulis cedrinis. Dicit propheta in Psalmis: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis. Itaque si est quisquam idoneus ad loquenduquod aperitur et clauditur, tempus loquendi vel tacendi intelligit; hoc tale ostium tabulis cedri
Abbreviated transcription (Latin):
ihu dno nr̃o si dederit homo omnẽ substantiã
domus suȩ pro dilectione. quasi nihil oespiciens
eũ. lam quã sidicat. Et si distribuero in cibos pasi¬
perũ om̃s facultates meas & si tradidero corpus
meũ ut ar deam. caritatẽ aut non habea nihil
nm pdest. Nihil em̃ illa pretiosius quia scđm
qđ iohannes apłus ait : Dscaritas ẽ & quiman&
in ciritate indõmanet. Soror nostra
paruaret ubera non habet. Ecclesia exgenti¬
b ueniens. rudis adhuc adcredendũ. & nec¬
dũ praedita uiris eruditissimis ad docendum
Secundũ qđ aplus loquit᷑. Non potui uobis
loqͥ quasi spiritalib tamqua pariulis inxpo
teratis. sed ner ad huc qͥdẽ potestis. adhuc enĩes¬
tis carnales. Et alibi sȩcularia iudicia si habueri
contẽptibiles qui sunt in ecclesia illos constrturte
adiudicandũ. Ad uerecundiã uestra dico si
nonẽ int̾ uossapiens quisquã. qui posit iuo¬
care int̃ fratr̃ȩ suũ. Ou eos intanta pusill¬
nitate redarguit. Utiq adhuc pusillam infil

Expanded text:
ino nostro. Si dederit homo omnem substantiam domus suae pro dilectione quasi nihil despicient eum. Tanquam si dicat: Et si distribuero in cibos pauperum omnes facultates meas, et tradidero corpus meum ut ardeam, caritatem autem non habeam, nihil mihi prodest. Nihil enim illa pretiosius, quia secundum quod Iohannes apostolus ait: Deus caritas est; et qui manet in caritate in Deo manet. Soror nostra parva et ubera non habet. Ecclesia ex gentibus veniens rudis adhuc ad credendum et necdum praedita viris eruditissimis ad docendum, secundum quod Apostolus loquitur: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus teratis, sed nec quidem adhuc potestis, adhuc enim estis carnales . Et alibi: Saecularia judicia si habueritis, contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum. Ad verecundiam vestram dico: si non est inter vos sapiens quisquam qui possit judicare inter fratrem suum ? Dum eos in tanta pusillanimitate redarguit, utique ad
Abbreviated transcription (Latin):
iunt posse hominẽ sine peccato cͥeͥ siuelit. qđ grece
dicunt ANAMAΡTETON Et quia hoc eclesiax
ꝑorientẽ aures ferre non possunt. simulant se sine
peccato qͥdẽ dicere. sed ANAMΑΡTΕΤΟΝ Dicere
non audere. Quasi aliud sit absq peccato. & a¬
LIVD ANAMAPTCTON. & non grecũ sermo¬
ne. qui apud illos compositus ẽ duob uerb̵ sermo
latinꝰ expresserit. si absꝙ peccato dicis. & ana¬
mapte ton te dicere diffiteris: Dam na ergo eos qui
ANAMΑΡTΕTON predicant sed non facis. Nosti
enĩ qđ intrinsecus discipulos tuos doceas. Aliud gre
commemorans. & aliud celans conscientia. Nobisq
alienis & in doctis loqueris. ꝓparabolas: tuis aut
mysteria confiteris. Sedut dicere coepera. exponã
breuit̃ principũ & sociorũ tuo nomina. Ut anim¬
aduertas qualiũ glorieris consorcio. Manicheus

Expanded text:
iunt posse hominem sine peccato esse, si uelit- quod Graece iunt posse hominem sine peccato esse, si uelit- quod Graece dicunt dvaiiaQtrjtov — et, quia hoc ecclesiarum per orientem aures ferre non possunt, simulant se \'sine peccato\' quidem dicere, sed dvafid.QtrjVov dicere non audere, quasi aliud sit \'absque peccato\' et aliud dvafidQtrftov et non Graecum sermonem, qui apud illos conpositus est, duobus uerbis sermo Latinus expresserit. si \'absque peccato\' dicis et dva/AdoT7vov te dicere diffiteris, damna ergo eos, qui ava/jdovrTov praedicant. sed non facis. nosti enim, quid intrinsecus discipulos tuos doceas aliud ore commemorans et aliud celans conscientia, nobisque alienis et indoctis loqueris per parabolas, tuis autem mysteria confiteris ebreuiter principum et sociorum tuorum nomina, ut animaduertas, qualium consortium glorieris. Manicheus
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura hoc dixerit: Neq enĩ ait. non iusti¬
ficabit᷑. ad c̃paratione tui om̃is uiuens: Sed
non iustificabit᷑ inconspectu tuo om̃is uiuens.
Quando enĩdic̃. in conspectu tuo. hoc intr¬
legi uult. qđ &iam qͥ hominib scĩ uident᷑. di scientia
atq notitia nequaquã scĩ sint. Homo eñi uid& in
faciem. ds aũt incorde. Si aũt inspiciente dõ. &
om̃a contemplante. que cordis archana non fallunt
nullus ẽ iustus: Perspicue ostendit᷑. hereticos non
homine in excelsa sus tollere. sed dĩ potentia de¬
rogare. Multaq alia quae sidescripturis scis uolur¬
ro congregare. ñdicam apistolae sed uoluminis quo¬
ꝙ modũ excedã. Nihil noui ad serunt. quinhuius¬
cemodi sibi ad plaudentes ꝑfidia : Simplices qͥdem
in doctosꝙ decipiunt. sed ȩcclesi asticos uiros qui
inlege dĩ die ac nocte medi tant᷑ decipere ñua¬
lent. sudeat cos principum & sociorũ suoꝵ qui a¬

Expanded text:
scriptura hoc dixerit; neque enim ait: \'non iustiscriptura hoc dixerit; neque enim ait: \'non iustificabitur ad conparationem tui omnis uiuens\', sed: non iustificabitur in conspectu tuo omnis u i uens. quando enim dicit \'in conspectu tuo\', hoc intlegi uult, quod etiam, qui hominibus sancti uidentur, dei scientiae atque notitiae nequaquam sancti sint. homo enim uidet in facie, deus in corde. sin autem inspiciente deo et omnia contemplante, quem cordis arcana non fallunt, nullus est iustus, perspicue ostenditur hereticos non hominem in excelsa sustollere sed dei potentiae derogare; multaque alia, quae si de scripturis sanctis uoluero congregare, non dicam epistulae, sed uoluminis quoque excedam modum. Nihil noui adserunt, qui in huiusce modi sibi adplaudentes perfidia simplices quidem indoctosque decipiunt, sed ecclesiasticos uiros, qui in lege dei die ac nocte meditantur, decipere non ualent. pudeat eos principium et sociorum suorum, qui a
Abbreviated transcription (Latin):
mnaculas demonstrare : Quod pleriq nr̃orũ simpliciter
ficiunt cũ paucis sententiolis fcripturarũ possgnt
hereticorũ & peos philo sophorũ argumenta ciunci
Quid em̃ dicit uas clectionis . Conclusit dsomisob
petrito: Ut om̃iũ misereat᷑: It in alio loco omnes
enĩ peccauert̃ & indigent glidi Eclesias tes
quoq ꝑqũe sececinit ipsa sapientia liberȩ ꝓtestat᷑:
& dic̃. Nonẽ homo iustus suꝑ terrã quifaciat bonũ
& non perc& & iterũ. Si peccauerit populus non
ẽ enĩ homo qui ñ pecc&. Et quis głabit᷑ castũ se
habere cor: & non ẽ mundus a sorde. nec si unius
diei fuerit uita eiꝰ. Unde & dd. ecce cñi in iniqͥ¬
tatib conceptissũ. &. indelictis concepit me mat̃
mea. Et in alio loco. non iustificabit᷑ in conspectu
tuo om̃ĩs uiuens. Qđ testimoniũ sub nomine picta¬
tis. noua argumentatione deludunt. Aunt
eni ad conparatione dĩ nullũ ee ꝑfectũ. quasi

Expanded text:
maculas demonstrare: quod plerique Nostrorum simpliciter maculas demonstrare: quod plerique Nostrorum simpliciter faciunt, cum paucis sententiolis Scripturarum possint Haereticorum, et per eos Philosophorum argumenta convinci. quid enim dicit uas electionis ? conclusit deus omnia sub peccato, ut omnium misereatur. et in alio loco: omnes enim peccauerunt et indigent gloria dei. Ecclesiastes quoque, per quem se cecinit ipsa sapientia, libere protestatur et dicit: non est homo iustus super terram, qui faciat bonum et non peccet, et iterum: si peccauerit populus; non est enim homo, qui non peccet, et: quis gloriabitur castum se habere cor? et: non est mundus a sorde, fuerit uita eius. unde et Dauid ecce enim in iniquitatibus conceptus sum et in delictis concepit me mater mea et in alio psalmo: non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. quod testimonium sub nonnne pietatis noua argumentatione deludunt. aiunt enim ad conparationem dei nullum esse perfectum, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
patriarchae hereticorũ: & clesiȩ puritatẽ. puersa
macula uerr doc trina: ut nesciant illud dic tũ
dehumana fragilitate. Qend gloriat᷑ terra & cinis
hrȩ sertim cũ idem apostolus dicat. Uideo aliam
lege in menbris meis. repugnante legi mentis
mex & ducentẽ me incaptiuitate. It iterũ. Non eni
qđ uolo hoc ago. sed qđ nolo illud opepor. Si quod
non uult operat᷑. quomodo stare potest hoc qđ dicit᷑
posse hominẽ sine peccato ẽt siuelitꝰ Quaratione
potest cͥe qđ uelit. cũ apostolus adserat se qđ cupi
at implere non posse ͦ Cũq ab eis querimus. qui sint
illi quos absq peccato putent. noua stropha cludere
cupi unt ueritatẽ. se non eos dicere qͥ sint sed qui
qđ nũ qua fuisse demonstrant. Dicente scriptura
Om̃e qđ futurũ ẽ iam factũ ẽ inpriori tẽpore
Neꝙ nunc necesse ẽ ire ꝑ singulos scõrũ . & quasi
incorpore pulcherrimo: ne uos quosdam &

Expanded text:
patriarchae hereticorum, ecclesiae puritatem peruersa patriarchae hereticorum, ecclesiae puritatem peruersa maculauere doctrina, ut nesciant illud dictum de humana fragilitate: quid gloriatur terra et cinis? praesertim cum idem apostolus dicat: uideo aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae et ducentem me in captiuitatem et iterum: non enim, quod nolo, hoc ago, sed, quod nolo, illud operor. si, quod non uult, operatur, quomodo stare potest hoc, quod dicitur, posse hominem sine peccato esse, si uelit? qua ratione potest esse, quod uelit, cum aposat, implere non posse? Cumque ab eis quaerimus, qui sint illi, quos absque peccato putent, nova stropha eludere cupiunt veritatem: se non eos dicere, qui sint, vel fquod nunquam fuisse demonstrant, dicente Scriptura: Omne quod futurum est, jam factum est in priori tempore . Neque nunc mihi necesse est ire per singulos Sanctorum, et quasi in corpore pulcherrimo nevos quosdam et
Abbreviated transcription (Latin):
possumus dicere. agritudine indelic& & gaudiũ.
spẽ & metii : quorũ duo prȩsentia. duo futurast̃:
asserunt ex stirpari posse dementib: & nulla
fibram radicemq uitiorũ. in homine omnino
residere. meditatione & assidua exercitatione
uirtutũ: Aduersũ quos & peripathetici. qui
dearisto telis fonte descendunt. sortissime dis¬
putant: & acha demicinoui. quos tullius sequit᷑.
Et eorũ non dico resquae nulla sunt. sed ũbras
& uota sub uertunt: Hoc ẽ eni exhomine tollere
tc apostolo. Miser ego homo. quis me liberabit
decorpore huius mortis: Et quia epistolaris bre¬
uitas ñpotest om̃a comp̾hendere. feric tim tibi
uitanda describam. Unde &. illud uirgilianũ ẽ.
Hinc metuunt. cupiuntq: dolent. gaudentq: neꝙ
auras despiciunt: clausa tenebris & carcere caco:
Quis enĩ potͣst aut ñgestire gaudio. aut merore
contrahi: Aut spe extolli. aut timore urreri:¬
mis urgetꝰ. Pulchre quida nr̃orũ ait. Philosophi

Expanded text:
possumus dicere, aegritudinem uidelicet et gaudium, spem et metum, quorum duo praesentia, duo futura sunt, adserunt extirpari posse de mentibus et nullam fibram radicemque uitiorum in homine omnino residere meditatione et adsidua exercitatione uirtutum. aduersum quos et Peripatetici, qui de Aristotelis fonte descendunt, fortissime disputant et Academici noui, quos Tullius sequitur, et eorum non dico res — quae nullae sunt — sed umbras et uota subuertunt. hoc est enim hominem ex homine tollere te apostolo: miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? et quia epistolaris breuitas non potest omnia conprehendere, strictim tibi uitanda describam. unde et illud Uergilianum est: hinc metuunt cupiuntque, dolent gaudentque neque auras dispiciunt clausae tenebris et carcere caeco. quis enim potest aut non gestire gaudio aut maerore contrahi aut spe extolli aut timore terrerimis urgetur. Pulchre quidam nostrorum ait: philosophi,
Abbreviated transcription (Latin):
quo imperio maiestatis filios enutrirem
plurimos habebat filios infirmata est.
Etut apostolus ad septẽ ecclesias epistolas mittit.
Et iacob accepit uxores ouas. maiorẽ liam. o¬
culis infirmiorib tipum sinagoge . & minorem
speciosam rachel. tipum ecclesie. quae & sterilis
diu mansit & postea peperit .&. benẽdicta est.
Merito ait ingenesi. Et dixit dñs adrebeccã. Du¬
tre tuo diuident᷑. & populus populii superauit:
Uocabo inꝗd non populũ meũ. populũ meũ: &
non populus meus. illo loco dicent᷑ filii dĩ uiui.¬
tes ura exusta. regionem ur̃am in conspectu
ur̃o alieni comedent. Et ecce deserta est &¬
sub uersa apopulis abienis. Dcrelinquet᷑ filia
sion. sicut casa inuinea. & sicut custodiari¬
um incucumerario. & quasi ciuitas qua expugnat᷑¬

Expanded text:
quo imperio majestatis filios enutrirem: quo imperio majestatis filios enutrirem: plurimos filios habebat, infirmata est . Et Apostolus ad septem Ecclesias epistolas mittit . Et Jacob accepit uxores duas, majorem Liam, oculis infirmioribus, typum Synagogae; et minorem speciosam Rachel, typum Ecclesiae: quae et sterilis diu mansit, et postea peperit, et benedicta est . Merito ait in Genesi: Et dixit Dtre tuo diuidentur, et populus populum superabit, ocabo non populum meum, populum meum et Non populus meus vos, ibi vocabuntur filii Dei vigni conbustae: regionem uestram in conspectu uestro alieni comedent eam: et deserta et subuersa a populis alienis derelinquetur filia Sion, sicut casa in uinea et sicut custodia in cucumerario, quasi ciuitas quae expugnat
Abbreviated transcription (Latin):
habraha preceptũ. ut exir&. det̃ra tua .&
decognatione tua . & dedomopatris tui.
& uenur& ad terrã gentiũ & princeps fier&
suꝑgentes . & magnũ nomen acciper&. us
Nam & infigura saluatoris benedixit isa ac
iacob Seruient tibi inꝗd gentes. & adora¬
liorũ multitudine gloriata sũ. & derelicta de¬
spicior. qua fuimater populis. Aut sitibi ut
plures filios habeas. inlege mandatũ ẽ ꝓbare¬
teris. nunc te antiquus rigor ex tollit. mox
& ad maliciã replicaris. Dicit enĩ dñs. Dila¬
ta locũ tabernaculi tui . & auleorũ tuorum
longas fac mensuras : & palos tuos confirma.
Ad huc indexterã tuã. & insinistra exten¬
de. & semen tuũ gentes possidebunt. & ciui¬
tates desertas inhabitabis. Noli timere qui a
deuinces neque uerearis : quia male dicta
es quo confusione aeterna ob liuisceris. Fu¬
i utique male dicta cũ idola sequerer. fui
confusa. cũ diuinitatis mandata nescirẽ. fu¬
isterilis. qui ababtismumi non habebam.

Expanded text:
eptum, ut exiret de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui; et veniret ad terram Gentium, et princeps fieret super Gentes, et magnum nomen acciperet. Nam et in figura Salvatoris benedixit Isaac Jacob: Servient tibi, inquit, Gentes, et adoraliorum multitudine gloriata sum, ut derelicta despicior, quae fui mater populis: aut si tibi ut plures filios habeas in Lege mandatum est, prteris, nunc te antiquus rigor extollit, mox et ad malitiam replicaris. Dicit enim Dominus: Dilata locum tabernaculi tui, et aulaeorum tuorum longas fac mensuras, et palos tuos confirma adhuc in dextram tuam, et in sinistram extende: et semen tuum gentes possidebit; et civitates desertas inhabitabis. Noli timere, quia devicta es; neque verearis, quia maledicta es: quoniam confusionem aeternam oblivisceris . Fui utique maledicta, cum idola sequerer; fui confusa, cum divinitatis mandata nescirem; fui sterilis, quia Baptismum non habebam,
Abbreviated transcription (Latin):
ONAUDACTERUT FALSOPUTAS
sed amanter studioseq fecisti. ut nouã michi
ex urteri mitteres questionẽ. quȩ ante litteras
abolo. Incȩlũ ascendã. suꝑ sidera cęli ponã thro¬
nũ meũ. & erosimilis altissimo. Quȩ enĩ potest
alia maior eẽ temeritas. quã đi sibi ñdicam
similitudinẽ. sed ȩqualitatẽ uindicare : Et
breui sententia. omĩũ hȩreticorũ uenena
cõplecti. quȩ dephilosophoꝵ & maxime

Expanded text:
on audacter, ut falso putas, sed amanter studioseque fecisti, ut nouam mihi ex ueteri mitteres quaestionem, quae ante litteras abolo: in caelum ascendam, super sidera caeli ponam thronum meum, ero similis altissimo. quae enim potest alia maior esse temeritas quam dei sibi non dicam similitudinem sed aequalitatem uindicare et breui sententia omnium hereticorum uenena conplecti, quae de philosophorum et maxime
Abbreviated transcription (Latin):
de obliquitate uerborũ. ꝑplexuras parabolax
menbra palpare. Nam & petrus & paulus pre¬
dicitores mei. iud ai fuerunt. sed derelieta
it ad fontẽ uitę xternaq grãm conuenerunt.
Nã abraham que noministi cũ esset paganus & ido¬
la confringer& sic ad dinae maiestatis amicitias
conuolauit. Inde incolomis iam dĩ amicus ad te
rursus accessit. sed & post modũ ate adgentes
hoc ẽ adnos iterũ redire mandauit. Sic enĩ
ingenesi ait. Dixit inꝗd dñs ds̃ habraba. Exi
det̾ra tua & decognatione tua . & de domo
patris tui. & uadeꝰ iilla terrã qua tibi osten

Expanded text:
de obliquitate verborum per flexuras parabolarum de obliquitate verborum per flexuras parabolarum membra palpare. Nam et Petrus et Paulus praedicatores mei, Judaei fuerunt, sed derelicta te, ad fontem vitae aeternamque gratiam convenerunt. Nam Abraham, quem nominasti cum paganus esset, et idola confringeret, sic ad divinae majestatis amicitias convolavit, inde incolumis jam Dei amicus, ad te rursus accessit: sed et postmodum a te ad Gentes, hoc est ad nos, iterum redire mandavit. Sic enim in Genesi ait: Dixit, inquit, Dominus Deus Abrahae, Exi de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui, et vade in illam terr
Abbreviated transcription (Latin):
tu ex t̃minabis in om̃ib gentib. Et alibi. Os
dõrũ dñs locutus est. It pari& uirgo filiũ. &
uocabit᷑ nomen eiꝰ emmanuhel Quod ẽ int̃pre¬
tatũ nobiscũ ds. Et ꝓpterea unxit te dsds
probari desidero.
sima mulitrũ. sidm̃ consiteris. regẽ sateri ñ debes:
Aut nũꝗd dspotest ee. nisi regnauerit: Om¬
ne regnũ sub pedib di iacebit. & quicꝗd regna
tenent. maiestas possidet dĩ. Ergo regẽ dubi
ui Ds aut rex noster ante scła operatus ẽ salutẽ
in medio terra. Et in psalmo .ii. Ego aut c̃stititus
sum rex ab eo suꝑ sion montẽ scm ei adnunti¬
ans imperiũ eius. Et apud malachiam sic ait
Rex magnus sum ego dicit dñs & nomen meum
ta. Et alibi. Eruc tauit cor meũ uerbu bonu dico
ego opera mea regi.F
Preuenisti
me respondere nihil possum. non adsertione
& ego te de tuo testamento reuinca. Syn
dicis ee dampnanoa Ecclesia dixit
Bene qđiam coepisti reciprocare sermones. &

Expanded text:
tu haereditabis in omnibus gentibus . Et alibi: Deus tu haereditabis in omnibus gentibus . Et alibi: Deus deorum Dominus locutus est vocabitur nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum, Nobiscum Deus . Et, Propterea unxit te, Deus, Deus probari desidero. sima mulierum, si Deum confiteris, Regem fateri non debes? Aut numquid Deus potest esse, nisi regnaverit? Omne regnum sub pedibus Dei jacet; et quidquid regna tenent, majestas possidet Dei. Ergo Regem dubitus autem Rex noster ante saecula, operain medio terrae. Et in psalmo secundo: Ego autem constitutus sum Rex ab eo super Sion montem sanctum ejus, annuntians imperium ejus. Et apud Malachiam sic ait: Rex magnus sum ego, dicit Dominus, et nomen meum tae. Et alibi: Eructavit cor meum verbum bonum, dico ego opera mea Regi . Praevenisti me, respondere nihil possum: non assertione et ego te de tuo Testamento revincam. SYNdicis damnandam? ECCLESIA dixit: Bene, quod jam coepisti reciprocare sermones, et
Abbreviated transcription (Latin):
Glam ha¬
bere unc tũ di. hoc ẽ xp̃m. dubitare non pos¬
suni sed hoc nihi dicito sipostea quã passus ẽ & re¬
surrexit głam istam adipisci potuit & tenere
dñs nunc clarificabor & ex altabor. nunc
uidebitis intellegetis. nunc confundeminru
& dauid ait. Dixit dñs dño meo sede adextris
meis. Donec ponã inimicos tuos scabellũ pe¬
dũ tuorũ. Nirgã uirtutis tuae emitt& dñs ex
sion. & dominaberis in medio inimicorũ tuorũ
homo ẽ. Ita & qͥ dedõ orit õs ꝓfecto signat᷑
sidero. Non eñ te sed ꝑ prophas audire con¬
Ut scies dñm dm e̾t̾ salua torẽ. Exfurgat in¬
ꝗd ds & dissipent᷑ inimcieiꝰ. non ef fugiant
qui eũ oderunt. afacie eiꝰ. Sicut deficit sumis
deficient. & sicut tabescit cera afacie ignis
spallite nomin eiꝰ uiã facite ei qui ascendit su
ꝑoccasũ. dñs nom̃ ẽ illi. Qui producit uinctos in
uirtute. quihabitant inmonumentis. Et rur¬
sũ idem dauid. Ex surge dñe iudica terrã. quo

Expanded text:
am habere unctum Dei, hoc est Christum, negare non possum: sed hoc mihi dicito, si posteaquam passus est, et resurrexit, gloriam istam adipisci potuit et tenereDominus, nunc clarificabor et exaltabor, nunc videbitis, nunc intelligetis, nunc confundemini, et David ait: Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion, et dominaberis in medio inimicorum tuorum homo est, ita et qui de Deo oritur, Deus profecto signatursidero. Non enim te, sed Prophetas audire conet scies Dominum Deum esse Salvatorem. Exsurgat, inquit, Deus, et dissipentur inimici ejus, et effugiant qui oderunt eum a facie ejus. Sicut deficit fumus deficiant, et sicut tabescit cera a facie ignissallite nomini ejus, viam facite ei qui ascendit super occasum, Dominus nomen est illi. Qui producit vinctos in fortitudine, qui habitant in monumentis . Et rursus idem David: Exsurge, Domine, et judica terram, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
Emulando xmulatus sum dño dõ omnipotenti :
quo dereliquerunt te filii isrł & altaria tua de¬
molierunt. & propħas tuos int̃fecerunt gladio
& remansi ego solitarius. & querunt anima meã¬
& non ex audiebatis me : neque intendebatis

Expanded text:
Aemulando aemulatus sum Domino Deo omnipotenti, quia dereliquerunt te filii Israel, altaria tua demolierunt et prophetas tuos interfecerunt gladio: et remansi ego solitarius, et quaerunt animam meaet non audiebatis me neque intendebatis
Abbreviated transcription (Latin):
bis hihomines. sicut sermones libri. qui signatus
c̃. quẽ sidederis homini scienti lit teras ad legen¬
dũ dicit. non possũ legere. signatus ẽ enĩ. Sed in illa
die audient surdi. sermonẽ libri. & qui intenebris.
& qui innebula sunt. oculi cecorũ indebunt. Et ut
hicremias ait. In nouissimo dic cognoscetis eum.
libiu. usque ad tempus conmnationis. quo addu¬
cant᷑ multi. & impleat᷑ agnitio. Quo cũ fit dis¬
persio cognoscent om̃a hat sognita sunt om̃a¬

Expanded text:
bis hi omnes sermones sicut sermones libri, qui signatus est: quem si dederis homini scienti litteras ad legendum, dicet: non possum legere, signatus est enim. sed in illa die audient surdi sermones libri, et qui in tenebris et qui in nebula sunt, oculi caecorum uidebunt. Item apud Hieremiam: In nouissimo dierum cognoscetis ea. librum usque ad tempus consummationis, quoad discant multi et inpleatur agnitio: quoniam cum fiet dispersio, cognoscent omnia haec. Item in
Abbreviated transcription (Latin):
ra sunt. qua mihi teste ꝓphetia narrantur.
Nunc scire desidero ubi sit. ubi lateat xp̃s qui
oe terra resurrexit. Nolo enĩ ui dere sipostea
ꝑ prophetas aliquid post passionẽ. uel post
resurrectionẽ habeat potestatis. Legi enĩ
negare non po test. confitere & audi om̃a
quia ueritas celari non potest. tota se usq
ad caelos. claritatis libertas extendit. lege
daniełe qui ait. Uidebam inuisu noc te
& ecce innubib celi. quia sifilius homi¬
nis ueniens. uenit usq aduetȩre di¬
erũ. & stetit inconspec tu eiꝰ: & qui ad¬
sistebant. ob tulerunt eũ. Et data ẽ¬

Expanded text:
ra sunt quae mihi teste prophetia narrantur. Nunc scire desidero ubi sit, ubi lateat Christus, qui de terra resurrexit: volo enim videre, si postea per Prophetas aliquid post passionem vel post resurrectionem habeat potestatis. Legi enim,negare non potes, confitere; et audi omnia quae veritas celare non potest: tota se usque ad coelos claritatis libertas extendit. Lege Danielem qui ait: Videbam iet ecce in nubibus caeli quasi filius hominis ueniens uenit usque ad ueterem dierum et stetit in conspectu eius, et qui adsistebant ei obtulerunt eum: et data e
Abbreviated transcription (Latin):
ab inferis. Ut nos uiuificaret. die tertia re¬
surrexisse: lege osee propħam. qui ait: Uiuifica¬
uit nos die tertia. Et indeutero nomio sic ait
Dixit dñs ad moysen. Descende & sc̃ĩfica populu
meũ & scĩfica illos hodie. & cras. & lauent uestẽ
suã. & sint parati in parendinũ diem. Die eñ
tertia. descend& dñs in monte sina. Et ine¬
uangelio sic ait : Pgenies nequã & adulte¬
ra. signũ petit. & signimondabit᷑ ei. nisi signũ
ione ꝓphetae. Quo modo enĩ fuit ionas in
uentre exi. trib diebꝰ & tribꝰ noctib ita
erit silius hominis trib dieb & tribꝰ noc tibꝰ¬

Expanded text:
ab inferis, ut nos vivificaret, die tertia reab inferis, ut nos vivificaret, die tertia resurrexisse. Lege Osee prophetam, qui ait, Vivificavit nos die tertia . Et in Deuteronomio sic ait: Dixit Dominus ad Moysen, Descende, et sanctifica populum meum, sanctifica illos hodie et cras, et lavent vestem suam, et sint parati in tertia descendet Dominus in monte Sina . Et in Evangelio sic ait: Progenies nequam et adultera signum petit, et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae. Quomodo enim Jonas fuit in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus, ita erit Filius hominis tribus diebus
Abbreviated transcription (Latin):
pensus ẽ. sipependit. sioccisus ẽ. quo modo resurrecx.
quomodo tu illu adseris iuiuere. surrexisse.
& incaelis indextera patris residere. Doce ergo
me si mortẽ uicit. si resurre xit. qui uidetur
occisus. Ita tamen: ut mihi quȩ dicis deꝓphetis.
Audi misera. audi
infelicissuma. audi mulier parricida. quae ad huc
de xp̃imorte. derefurrectione sub dubitas. le¬
ge quid dixerit ex ꝑsona saluatoris. dauid inpsal¬
miui. & somnũ coepi. & exsurrexi. quoniã dñs
suscepit me. Et idẽ rursus dauid. exꝑsona patris
adfiliũ ait. Ex surge gła mea ex surge. ex surgã
diluculo. Na diluculo qđa it. hoc ẽ post diẽ ter¬
misisti deresurractione cognoui. qđ inferos
superauit addidici. sed quomodo dix isti die
tertia resurrexisse bimsaluatorẽ. qđ anfue¬
irit factũ ignoro. Scio quia
Scio quia
memor es sed pęnitentiae causa non uiscon¬
siteri qđ nosti. Ergo macęrait conscientia
& crimen memoriã tollit. Audi ergo xp̃m

Expanded text:
pensus est, si pependit, si occisus est, quomodo resurrexit? Quomodo tu illum asseris vivere, resurrexisse, et in coelis in dextera Patris residere? Doce ergo me, si mortem vicit, si resurrexit, qui videtur occisus: ita tamen ut mihi quae dicis, de Prophetis Audi, misera; audi, infelicissima; audi, mulier parricida, quae adhuc de Christi morte, de resurrectione subdubitas. Lege quid dixerit ex persona Salvatoris David in psalmivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscepit me. Et idem rursus David ex persona Patris ad Filium ait, Exsurge, gloria mea, exsurge: exsurgam diluculo . Nam, diluculo, quod ait, hoc est post diem termisisti: de resurrectione cognovi, et quod inferos superavit addidici. Sed quoniam dixisti die tertia resurrexisse Dominum Salvatorem, quod an fuerit factum, ignoro. ECCLESIA dixit: Scio quia memor es: sed poenitentiae causa non vis confiteri quod nosti. Error macerat conscientiam, et crimen memoriam tollit. Audi ergo Christum
Abbreviated transcription (Latin):
nem desecares. ut idolatria caput auferres. ut
tunicã fornicationis scinderes. Quid ait ꝓpha:
in lapide moechaberis & in ligno.
ides ergo te non accepisse insignũ
salutis circũcisione. sed in signo potius pudoris
& turpitudinis. Nam putas signũ cͥeͥ qđ uestitu
tegit᷑. qđ ꝓuere cundia non profert. qđ uxori
tantu modo debitũ ee cognoscitur: qua offi¬
cina & mulieres tuas depilato capitr. uel decal¬
uato inasinis sape uidi dapnatas. Utiq sisignũ
salutis ẽ illud qđ adulterũ stuprauit. qđ uirgi¬
nẽ uiciando conpressit: mulier quae de cireuro¬
cisionis salute sibi turpit̃ lusit. dampnari non deb&
nec ille puniri . qͥ adulterã desalutifero circũcisio¬
nis signo in pressũ. uel in mortẽ reiecit.
Nescio anillic signũ salutis e̾t̾ potuisset. unde
facinoris admissa dãpnant᷑ Populus aut meus.
signũ salutis infronte gestando. totũ honine
uiros ac mulieres. dealto signaculi castro. desub¬

Expanded text:
nem desecares, ut idololatriae caput auferres, ut nem desecares, ut idololatriae caput auferres, ut tunicam fornicationis scinderes. Quia ait propheta, In lapide moechata es et in ligno . Vides ergo te non accepisse in signum salutis circumcisionem, sed in signum potius pudoris et turpitudinis. Nam putas signum esse quod vestitu tegitur, quod prae verecundia non profertur, quod uxori tantummodo debitum esse cognoscitur; quia officina et mulieres tuas depilato capite ac decalvato in asinis saepe vidi damnatas? Utique si signum salutis est illud quod adulteram stupravit, quod virginem vitiando compressit; mulier quae de circumcisionis salute sibi turpiter lusit, damnari non debet; nec ille puniri, qui adulteram de salutifero circumcisionis signo compressam vel in mortem rejecit. Nescio an illic signum salutis esse potuisset, unde facinoris admissa damnantur. Populus autem meus signum salutis in fronte gestando, totum hominem, viros ac mulieres, de alto signaculi, casta de sub
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ insigno tua passions ee̾ seruandos. ꝗd
sicircũcisine in signo populi ad atern̾a uitã ꝓ¬
cessisse testaris: Ergo iudȩas feminas habere
sicircũcione saluann. Vides ergo te uiros
hoc ẽ circucisos habere posse iudȩos. Mulie¬
res aut quae circũcidi ñpossunt. nec iudeas
nec xp̃ianas. sed paganas c̾ẽ ꝓfiteor. Audi
docȩo te darissima circũcisionis insignia: quam
circũcisionẽ siaccipere potuis ses. nuquã ꝓdigi¬
ũ deregno ꝑpete cecidisses. Respice qđ hiere¬
mias ait. Hax dicit dñs uiris iudais qͥ habitaban¬
inhierusalẽ. renouate int̃ uos nouitatẽ. & ne
seminaueritis inspinis. Circũcidite uos dõ ur̃o.
& cireu̾cidite p̾putiũ cordis ur̃i. Quid& ille
Circũcisi estis circũcisione non manu facta
in expoliatione carnis. sed incircũcisione xp̃i.
cce noncarnis sed cordis circucisio man¬
dabat᷑. scilicet ut uicia cordis incideres ut libidi¬

Expanded text:
tuum in signo tuae passionis esse salvandum, quid tuum in signo tuae passionis esse salvandum, quid si circumcisionis signum populo ad aeternam vitam profecisse testaris? Ergo Judaeas feminas habere si circumcisione salvamini. Vides ergo te viros, hoc est circumcisos habere posse Judaeos; mulieres autem, quae circumcidi non possunt, nec Judaeas, nec Christianas, sed paganas esse profiteor. Audi, doceo te clarissime circumcisionis insignia, quam circumcisionem si accipere potuisses, nunquam prodigium de regno perpeti cecidisses. Respice quod Jeremias ait: Haec dicit Dt Hierusalem: renouate inter uos nouitatem et ne seminaueritis in spinis: circumcidite uos Deo uestro et circumcidite praeputium cordis uestri, ne\' Circumcisi estis circumcisione non manu facta, non in exspoliatione carnis, sed in circumcisione Christi .  Synagoga? Ecce non carnis, sed cordis circumcisio mandabatur, scilicet ut vitia cordis incideres, ut libidi
Abbreviated transcription (Latin):
& uocabit̃ nom̃ el emmanuhel qđ in t̃p̃tatur
nobiscũ ds Et dõait Propterea unx̃ te õsd̃stiu¬
plausu efferant lectiones. sed ad illud ẽuerte¬
re qͦd mihi arbitror profuturũ Respice te nec
legẽ accepisse. nec circũcisionẽ meruisse. in qͦ
signo gentilitas segregat᷑. inde ẽ qđ & signũ me¬
ũ habeo . & lege qua moyses ꝑtulit non amitto
testaris. sed lege ueteris testamenti. Ego aut
euangelio. nouã lege accepi. Et ut scias ue¬
terin nouitate compressã : lege esaian
ꝗd tibi ait. Illa u&era transicrunt. & ecce
facta sunt noua. nunc oruint᷑. Nã qđ dicis
te insalute populi circũcisionis signaculũ
acccpisse. hodie probo stultitiã tuã fuisse
deceptã. Siergo ꝑcircũcisionẽ aterntas donabat᷑:
uides te caput accepisse non pedes. & oculo uno.
uel una manu fuisse truncat᷑a mediã iuixisse.
& mediã fuisse emortuã. Nã sidic is populi

Expanded text:
et vocabitur nomen ejus Emmanuel, quod interpretatur, et vocabitur nomen ejus Emmanuel, quod interpretatur, Nobiscum Deus . Et David ait, Proptplausu efferant lectiones; sed ad illud convertere, quod mihi arbitror profuturum. Respice te nec Legem accepisse, nec circumcisionem meruisse, in quo signo Gentilitas segregatur. Inde est quod est signum meum habeo, et legem quam Moyses protulit, non amitto.testaris, sed legem Veteris Testamenti: ego autem Evangeliorum novam legem accepi. Et ut scias veterem novitate compressam, lege Isaiam qui tibi ait: Illa vetera transierunt, ecce facta sunt nova, nunc orientur . Nam quod dicis te in salutem populi circumcisionis signaculum accepisse, hodie probo stultitiam tuam fuisse deceptam. Si ergo per circumcisionem aeternitas donabatur, vides te caput accepisse, non pedes, et uno oculo vel una manu fuisse truncatam; mediam vixisse, et mediam fuisse emortuam. Nam si dicis populum
Abbreviated transcription (Latin):
setrant quidẽ prophete ee uenturũ sed unc tudi
sed purrũ sem̃ oeuirgine unde andspse uenire
uelit. penitus ignorabam
aure audictis & non intellegetis. Et uidentes
uidebitis & non uidebitis incrassauit enicor
populihuiꝰ & aurib grauit̃ audicrini. & ocu¬
los suos clauserunt. ne sorte uideant oculis &
aurib audiamt. & oculis intellegant. & reuer
iant᷑ & cure illos. Nam & biere mias ait
Dereliquerunt fontẽ aquae uiua. effoderun
sibi lacus detritos . &. non potuerunt aquam
potare. Et ꝗd adiecn idem ꝓpheta uenerabilis:
cognouit tẽpussuũ turtur & hirundo. grues¬
& passeres custodierunt trpora introitus sui.
populus aut meus me non cognoun. Na& in
salonione. credo qͥd legeris. Querem me ma
desergo te d̃ñ di filiũ blasphemis oculis .&.
prosano pectore reiecisse : Ergo silegis esaia
legis prophetas. dm̃xp̃m frequent̃ audisti:
sic enimait. ut tibi & de uirgine. & de filio
sicuti ipsa dixisti respondeã Pari& uirgo filiũ

Expanded text:
erant quidem Prophetae esse venturum, sed unctum Dei, sed puerum sanctum de virgine. Unde an ipse Dominus venire velit, penitus ignorabam.aure audietis et non intellegetis et uidentes uidebitis et non uidebitis. incrassauit enim cor populi eius, et auribus grauiter audierunt et oculos suos concluserunt, ne forte uideant oculis et aurtantur, et curem illos . Nam et Jeremias ait, Me dereliquerunt fontem aquae vivae, effoderunt sibi lacus detritos, et non potuerunt aquam portare . Et quid adjecit idem propheta? Milvus cognovit tempus suum; turtur et hirundo, grues, passeres custodierunt tempora introitus sui: populus autem meus me non cognovit . Nam et in Salomone credo quod legeris, qui ait, Quaedes ergo te Deum Dei Filium blasphemis oculis et profano pectore rejecisse. Ergo si legis Isaiam, legis Prophetas, Deum Christum frequenter audisti: sic enim ait, ut tibi et de virgine, et de filio, sicuti ipsa dixisti, respondeam: Pariet virgo filium,
Abbreviated transcription (Latin):
lus nis ni indig&. auxilio di habens liberi irbiirii
potestatẽ. &. iam uehe ni ĩ orabat. ut guria san
sione susurus. Quid inqđ dorinius. surgite &o
rate. ne intrens intẽptationẽ. Debuit iuxta
uos dicere. ꝗd dormitis: surgite & resistite. libe¬
rũcñ habetis arbitriii. & semel uob concessaa
do potestate. nullius alterius indigeris auxilio.
Sicni hoc seccritis. ñ intrabitis imxpiatione m.

Expanded text:
lus meus non indiget auxilio Dei, habens liberi arbitrii lus meus non indiget auxilio Dei, habens liberi arbitrii potestatem: et tam vehementer orabat, ut guttae sanin passione fusurus. Quid, inquit, dormitis? surgite et orate, ne intretis in tentationem . Debuit juxta vos dicere: Quid dormitis? surgite et resistite, liberum enim habetis arbitrium, et semel vobis concessa a Domino potestate, nullius alterius indigetis auxilio. Si enim hoc feceritis, non intrabitis in tentationem.
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ.: Audiunt adno. qua inpossibilia st̃ apd honi¬
nes. possibilia ft̃ apđ om̃. Sum gͦ aliqua quae a¬
pud honines impossibilia sĩ. Et certe eace pos¬
sibilia. exeo ostendit᷑ quo apd dm̃ possibilia st̃
Sigͦ & apud dii possibile homini siuelit donari
inpeccantiã: ñ ipsius merito ẜ sua clem̃tia & a¬
pd honines nequaquã in possibile. liberi arbitr
potesiate. qđ nuitudonantis accipir᷑. Nsusfrce¬
rat apłis dudũ suꝑ dignitate que sisse. qis coꝵ ma¬
ior e&̃. Sed in ipso necessitatis & passionis articulo
cruce dedignitate ẽtendere. Simom inꝗdsi
mom eccc satanas expetiuit uos ui cribrar&
sic̃ triticũ. ego aũ rogaui pix ut ñ deficiat sides
tua. Et certe iuxta uos. in apłi erat positũ po¬
testate si uoluiss& ut ñdeficer& fides eiꝰ. quail¬
tiꝙ deficiente. peccatũ sub ingredit᷑. Inquib¬
da exemplarib tam grecis qua latinis inuenit
cĩ sicut guttȩ sangumis oecurrentis mmerra
Saluator inpassione ab angelo csortai . & creiobo¬

Expanded text:
sse? Audiunt a Domino: Quae impossibilia sunt apud homines, possibilia apud Deum sunt . Ergo aliqua, quae apud homines impossibilia sunt, certe ea esse possibilia ex eo ostenditur, quod apud Deum possibilia sunt. Sit ergo et apud Deum possibile, homini, si velit, donare impeccantiam, non ipsius merito, sed sua clementia, et apud homines nequaquam possibile liberi arbitrii potestate, quod nutu donantis accipitur. Non suffecerat Apostolis dudum super dignitate quaesisse, quis eorum major esset, sed in ipso necessitatis et passionis articulo cruce de dignitate contendere. Simon, inquit, Simon, ecce Satanas expetivit vos, ut cribraret sicut triticum. Ego autem rogi erat positum potestate, si voluisset, ut non deficeret fides ejus, qua utique deficiente, peccatum subingreditur. In quibusdam exemplaribus tam Graecis quam Latinis invenitur, ejus sicut guttae sanguinis decurrentis in terram . Salvator in passione ab Angelo confortatur; et Critobu
Abbreviated transcription (Latin):
dies me abinitate aut me nͥfacies innocenue
& simpie egero. Ue mihi. & si fuero uifiꝰ. non
potero respirare. plenꝰ eni sũ ignominię.
Et icris. Quis eru enmundus asorde : nc
unus quidẽ. & iã siunios dici sueru uiia
eius sup ira. & innumerabiles m̃ses illius
Et ubiẽ illud qd temere ꝓtulifti. facilia dĩee man¬
data & ea facile posse compleri. dicente scriptura
Uir in laborib laborat sibi. & uimfac̃ ꝑditionisuae
ut oppressa & sub iugata & moriemte carne. uiuar
in eo sp̃s. Ridiculaq illa exposiuionẽ demostrnis ur¬
ñdixisse iob. qĩs ern mundus apercato. s. quis mi
t᷑. sordes pannoꝵ. sigiificari insantiã. nonuitia
peccatoꝵ. Aut certe siñ sic intellegit. diene
uos quid sentiat. ta eni in uolutꝰ dictor ẽ. &
nimio uerboꝵ squalore cooꝑt. ut suspitionẽ
magis quã intellegentiã lectori p̾beat. Ad
extremũ infert. Ego aũ adhęc qid responde¬

Expanded text:
dies me. Ab iniquitate autem me non facies innocentem . Et: Si impie egero, vae mihi . Et: Si fuero justus, non potero respirare. Plenus enim ego sum ignominiae . Et iterum: Quis enim erit mundus a sorde? Ne unus quidem, etiam si unius diei fuerit vita ejus super terram, et numerabiles menses illius Et ubi est illud, quod temere protulisti, Facilia Dei esse mandata, et ea facile posse compleri? dicente Scriptura: Vir in dolore laborat sibi, et vim facit perditioni suae , ut oppressa et subjugata et moriente carne, vivat in eo spiritus. Ridiculamque illam expositionem Demosthenis e Job: Quis erit mundus a peccato; sed quis erit tur, sordes pannorum significari in infantia, non vitia peccatorum. Aut certe si non sic intelligit, dicite vos quid sentiat. Tam enim involutus dictor est, et nimio verborum squalore coopertus, ut suspicionem magis quam intelligentiam lectori praebeat. Ad extremum infert: Ego autem ad haec quid responde
Abbreviated transcription (Latin):
ẜaliud ẽ mundari ado. aliud ꝑse ce sine uitio.
Sienĩ iuxta iob luna ñsplendet. & stellae nist
mundę̧ inconspectueiꝰ. quantomagis homo
putredo & filius homnis uermis Omne enĩ
Quia exoperib legis ñ iustifacabit᷑ onis caro

Expanded text:
aliud est mundari a Deo, aliud per se esse sine vitio. Si enim juxta Job: Luna non splendet, et stellae non sunt mundae in conspectu ejus, quanto magis homo, putredo, et filius hominis, vermis ! Omne enim Quia ex operibus legis non justificabitur omnis caro
Abbreviated transcription (Latin):
iddico. Arriani obiciunt calunia. ẜrespond&
uecontrario loqueris. possũ sine peccato er̃ siuo¬
luero. Ille nihil exse potest facere ui honinis

Expanded text:
it: Ariani objiciunt calumniam; sed respondet us est. Tu e contrario loqueris: Possum sine peccato esse, si voluero; ille nihil potest ex se facere, ut hominis
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostenda anullo suisse lege̾ completã. & ple
gẽ mandata om̃aquȩ c̃tinenĩ inlegrdsẽ enĩ
qui operat᷑ in nob̶. & uelle & ꝑsicere. Laborat
aplus. & iuxia iustiuã qua in lege ẽ sine que
Acne putes argumtationib uanis. qua moueni
uerti. idẽ aplus scribii adtimorheũ. Otimothe¬

Expanded text:
ompletam, et per legem mandata omnia quae continentur in lege. Deus est enim qui operatur in nobis, et velle et perficere. Laborat Apostolus , et juxta justitiam quae in lege est, sine querervamur. Ac ne putes argumentationibus vanis, quae movent verti, idem Apostolus scribi
Abbreviated transcription (Latin):
iustificari honpe sine operib legis. Si quidẽ
unꝰẽ ds̃ qui iustificat circũcisionẽ exlrge.&
pͥputiũ exfide. Maniseste ofiendit ninho
legis operib credeniiũ suscipit sidẽ. Vnde
sub lege ẜ sub gra. Non eni uolenitis neqꝙ cur¬

Expanded text:
icari hominem sine operibus legis, siquidem unus est Deus, qui justificat circumcisionem ex lege, et praeputium ex fide : manifeste ostendit, non in hlegis operibus credentium suscipit fidem. Unde sub lege, s
Abbreviated transcription (Latin):
uita us . & c̃tradiciionis falsi nomnis scient¬
a. Qua qͥdã promit tentes. circa fidẽ errauer
Boniias cnuĩ & miscricordia saluatoris nr̃i non
docirina saluaioris. dũminimꝰ maior agnos¬
cit᷑ & hunlitas sub limitate mutat᷑. Nrec ipit
ab urbe samartanoꝵ quia facies el erat eun¬
us hicrusalẽ. Iacob. &. iohañ uere filii tontrus
& zeli ardore seruens finces . & more heliȩ iquẽ
decglo deducere cupiunt .& corripiunt᷑ adño

Expanded text:
nis scientiae, quam quidam promittentes, circa fidem erraverunt . Bonitas enim et misericordia Salvatoris nostri, non doctrina Salvatoris, dum minimus major agnoscitur, et humilitas sublimitate mutatur. Non recipitur ab urbe Samaritanorum, quia facies ejus erat euntis Jerusalem. Jacobus et Joannes vere filii tonitrui, et zeli ardore ferventes Phinees et Eliae ignem de coelo deducere cupiunt, et corripiuntur a Do
Abbreviated transcription (Latin):
obcausa idẽ aplus scribit. dinsolis eẽ sapiente.
Cum & salomon & multi alii scisapientes uocẽm
xdicat iuxta hebraicũ ad principẽ iyri. sapi¬
entior danieli es in. Quomodo ignꝰ. solus lux.
solus immortalis. & solus sapiens appellatꝰ. Cum
mnulti immortales . &. luces & sapientessint:
Sic ꝑfectio honinis nexnatura sedexgra ueni¬
ens. imꝑfectos eos qͥpsecti udent᷑ ee de mon¬
mundat nos ab onm peccato. ta mẽfessione

Expanded text:
se sapientem, cum et Salomon, et multi alii Sancti sapientes vocentur, et dicatur juxta Hebraicum ad principem Tyri: Sapientior Daniele es tu ? Quomodo ergo solus lux, solus immortalis, et solus sapiens appellatur, cum multi immortales, et luces, et sapientes sint; sic perfectio hominis non ex natura: sed ex gratia veniens, imperfectos eos qui perfecti videntur esse, demonmundat nos ab omni peccato
Abbreviated transcription (Latin):
rursũ suscipiamꝰ eaquae arbi tram bona here¬
poris sanitatẽ. &c&era. Quoꝵ p̃sentiũ. gau¬
dio fruim̃. & me tuamꝰ illa quae putam aduer¬
sa quib ad ꝑfectũ carrre. iuxta sioicos ze¬
non enuidelic& & chrysippũ. possibile. iuxta¬
pipaucos am & difficile &. impossibile ẽ. cui
sententia omĩs scriptura scae cͥsentit aue¬
toritas. Unde & iosephus machabeoe. scripio
hisioria. frangi & regiposse dix ꝑt̾hationes
Pugnat enĩ uixia apłin aduersis nos fragili¬
ias corporis. & spirualia nequitia incęles

Expanded text:
bona, haereporum sanitatem, et caetera quorum praesentia gaudio fruimur: et metuamus illa, quae putamus adversa; quibus ad perfectum carere juxta Stoicos, Zenonem videlicet, et Chrysippum, possibile estPeripateticos autem et difficile et impossibile est: cui sententiae omnis scripturae sanctae consentit auctoritas. Unde et Josephus Machabaeorum scriptor historiae, frangi et regi posse dixit perturbationes Pugnant enim, juxta Apostolum, adversum nos fragilitas corporis, et spiritalia nequit
Abbreviated transcription (Latin):
& opera sp̃s .&. haec sibi inuicẽ aduersantur.
ut ñ qua uolumꝰ ipsa faciamꝰ Si non qͣd uolu¬
mꝰ faciamꝰ. sed qđ nolumꝰ illud operam. quomo¬
do dicitis posse honinẽ sine peccato ex siueln.
Ecce apłos omnesq credentes. qđ uolunt imple¬
re ñpossi. Caritas operit multitudinẽ pee¬

Expanded text:
sibi invicem adversantur , ut non quae volumus, illa faciamus. Si non quod volumus, facimus, sed quod nolumus, illud operamur: quomodo dicitis, Posse hominem sine peccato esse, si velit? Ecce Apostolus, omnesque credentes, quod volunt, implere non possunt. Charitas operit multitudinem pe
Abbreviated transcription (Latin):
e suꝑine opꝰ qđ operor supt̾ra. Om̃a eniua¬
nitas & p̃suptio sp̃s. Nemoscit ꝗd futu sit
Qđsicut ẽ. qis adnuntiabit ei. Sunt uisti
adquos post uenit quasi op̾ impioꝵ. &. st impii.
adquos puenit quasi op iusto. Hoc idcirco
dr̃. quia certõ iudiciũ solius di . & quos po¬
tamꝰ iustos. sepe peccatores inueniunt᷑. &
qõs cẽtrario peccatores. apud dĩ scientia
iusti sunt: Quantũ cũq laborauerit homo
ut in qͥrat. ñreperi& & si dixerit sapiens
eẽ. inuenire ñ poterit. Omni ũ enĩ unꝰ con¬
cursus ẽ. Cordaq filios. hominũ repleta st̃ mali¬
mortuȩ. demoliunt᷑ atq corrupont suauita¬
tẽ olei. Quis mortaliũ aliquo errore ñ capit᷑
Que hereticos. & falsoꝵ dogmatũ uenena no
maculant : Tempus inꝗdẽ ut incipiat iudi¬
ciũ deuomo đi. Si aut primũ a nob. qilsins¬

Expanded text:
 operor super terram. Omnia enim vanitas, et praesumptio spiritus. Nemo scit quid futurum sit, quia sicuti est, quis annuntiabit ei? Sunt justi ad quos pervenit quasi opus impiorum. Et sunt impii, ad quos pervenit quasi opus justorum . Hoc idcirco dicitur, quia certum judicium solius Dei est, et quos putamus justos, saepe peccatores inveniuntur, et quos e contrario peccatores, apud Dei scientiam justi sunt. Quamtumcumque laboraverit homo, ut inquirat, non reperiet. Et si dixerit sapiens nosse se, invenire non poterit. Omnium enim unus occursus est, cordaque filiorum hominum repleta sunt malimortuae, demoliuntur atque corrumpunt suavitatem olei. Quis mortalium aliquo errore non capitur? quem haereticorum et falsorum dogmatum venena non maculant? Tempus, inquit, est ut incipiat judicium a domo Dei. Si autem primum a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
suã npo test mis ee discipulus. Et in hoc loco iemera¬
ris ꝓ clamabo. potest homo si uelu om̃a uitare pec¬
cata. facilia enĩ st̃ mandata eꝰ: Qui merentur
audire ad ño saluatore. Uos efts qͥiustos uos eẽ
inpossibile ẽ inꝗd in scandalanueniant. Pu to
rea inmultis ostendiniꝰ omes. Pac ut nͥcorruero.
certe offendi . & ñ uno. ẜ. inplurimis. arbi tror
qd in aliquo osfendissẽ. peccaiusit. Dixer̃ apłi
eritis side quasi granũ sinapis. qđ utiq miimũ
c̃ omniũ seminũ. & cr&obolus meus. fidei nob
montib intumescit. Dicebat aũ in ꝗd & para¬

Expanded text:
 potest meus esse discipulus . Et in hoc loco temerarius proclamabo: Potest homo, si velit, omnia peccata vitare; facilia enim sunt mandata ejus? Qui merentur audire a Domino Salvatore: Vos estis qui justos vos esse . Impossibile est, inquit, ut scandala non veniant . Puto rea in multis offendimus omnes . Fac ut non corruerim, certe offendi, et non in uno, sed in pluribus. Arbitror quod in aliquo offendisse peccatum sit. Dixerunt Domeritis fidem, quasi granum sinapis , quod utique minimum est omnium seminum; et Critobulus meus fidei nobis montibus intumescit. 16. Impeccantiam a Deo tr