comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spiraminis exeat. Post dies aut̾ triginta uas
aꝑitur. & ex distillatione tabularum innata
cerussa inuenitui. qͦd ablatum & arefactum
teritui: atq it̾m aceto aminixto in pastillis
diuiditur: & insole siccatur: Hac obseruan¬
dia si lamininas exeas sarmentis suꝑponas:
erug̃niem creat calecantum. de instruñtis
ad normam fieri. & ad ꝑpendiculum respori¬
dere opportet. Norma dicta g̾co uocabulo.
extra qm inchil rectum fieri potest. Compo¬
nitur aut̃ extrib regulis. ita ut duȩ suit
binoꝵ pedum: t̾ria habeat pedes duos. uii¬
cias decem: quas equali crassitudine politas
extremis cacuminib sibi iungit. ut sceuam
trigoni faciant: id erit norma. Regula die¬
ta qͦd sit recta. quasi rectula: & impedunen¬
tum ũ habeat. Perpendiculum ẽ: qͦd semꝑ
apponditur. Deniq in fabrica nisi omnia
at ppendiculum & certam regulam fiant:
necesse ẽ cuncta mendosa instruant᷑. ut ali¬

Expanded text:
spiraminis exeat. Post dies autem triginta vas spiraminis exeat. Post dies autem triginta vas aperitur, et ex distillatione tabularum innata cerussa invenitur. Quod ablatum et arefactum teritur, atque iterum aceto admixto in pastillis dividitur et in sole siccatur. Hac observantia si lamminas aereas sarmentis superponas, aeruginem creant. Chalcanthum. De instrumentisad normam fieri, et ad perpendiculum respondere oportet Norma dicta Graeco vocabulo, extra quam nihil rectum fieri potest. Componitur autem ex tribus regulis, ita ut duae sint binum pedum, tertia habet pedes duos, uncias decem, quas aequali crassitudine politas extremis cacuminibus sibi iungit ut schemam trigoni faciant. Id erit norma. Regula dicta quod sit recta, quasi rectula, et inpedimentum non habeat. Perpendiculum est quod semper adpenditur. Denique iad perpendiculum et certam regulam fiant, necesse est cuncta mendosa instruantur, ut ali
Abbreviated transcription (Latin):
tum. postea quam siccitate aruerit si exurã
& conteras: ad iecto glutten nitorem indici
reddet. ustaq plurimum necessaria ẽ. Nui¬
la negotia preuenit. Nam & si glebum sil¬
cis bene igne excoquas. & aceto acerrimo suꝑ¬
fusam extinguas madefacta sfungia: colorem
purpureum reddet. Ea aut̾tibi contriueris
usta erit. Om̃e aut̃ atramentũ sole ꝑficit᷑
Om̃s colores calcis ammixtione corrumpunt᷑.
Melinum dictum. qͦd eiꝰ metalli ferax sit una de
cicladib insula melos nomine. Est enim
candidum. nec utiuntur eo pictores ꝓpt̾ nuni¬
am pinguedinẽ. Anulare quod uocant can¬
didum ẽ: quo muliebres picture illuminant᷑.
fit & ipsum excreta. ad mixtis uitreis geminis.
Cerussa fit hoc modo. Inuase enun aceto acer¬
runo impleto sarmenta aminea in eodem
uasculo collocabis. ac suꝑ sarmenta tabulas
plumbi tenuissimas pones. de inde uas dili¬
gentissue claudis. illinisq: ne aliquid inde¬

Expanded text:
tum posteaquam siccitate aruerint, si exuras tum posteaquam siccitate aruerint, si exuras et conteras adiecto gluten, nitorem Indici reddet. Usta, quae plurimum necessaria est, nullo negotio provenit. Nam si et glebam silcis bonae igne excoquas, et aceto acerrimo superfusam extinguas, madefacta spongia colorem purpureum reddet. Eam ubi contriveris usta erit. Omne autem atramentum sole perficitur: omnes colores calcis admixtione conrumpuntur. Melinum dictum quod eius metalli ferax sit una ex Cycladibus insula Melos nomine. Est enim candidum, nec utuntur eum pictores propter nimiam pinguedinem. Anulare, quod vocant, candidum est, quod muliebres picturae luminantur. Fit et ipsud ex creta admixtis vitreis gemmis. Cerussa fit hoc modo: in vaso enim aceto acerrimo inpleto sarmenta aminea in eodem vasculo conlocabis, ac super sarmenta tabulas plumbi tenuissimas pones, deinde vas diligentissime claudis, inlinisque, ne aliquid in
Abbreviated transcription (Latin):
sissime purpure causa ẽ: qͦd scino maxime m¬
ficitur: rubeaq. Indicus color in indicis in ue¬
nitur calamis. spuma adherente limo. Est
aut̃ coloris cianei. mixturam purpure ceru¬
liq mirabilem reddens. Est alterui genꝰ
inpurpurariis officims. spua inexeis cortinis
innatans: quam infectores detrahentes siccaut.
Atramentum dictum qͦd sit atrum. cuiꝰ spẽs
& picture cotidiano usui necessaria ẽ. Iste iit̃
fictitios ẽ. Fit enim ex fuligine plurib modis.
suꝑ ardentes tedas resina ad iecta. lacusculo
edificata que fumum retmeat. Huic picto¬
res cum aqua ad mistent gluten ut uiustrius
resplendeat. Ad festurationẽ aut̃ oꝑis etiã
sarmentoꝵ uet̾um carbories cui gluitino
triti. inducendis parietib atramenti spẽm
retunt. Sunt & qui uini fecem siccatani ex¬
coquant. affirmantq si ex bono tuno fuerit
indici spẽm id atramentum p̃bere. S &
sarmentum unȩ nngre uino optimo tinc¬

Expanded text:
sissimae purpurae causa est quod hysgino maxime insissimae purpurae causa est quod hysgino maxime inficitur rubeaque. Indicum in Indicis invenitur calamis, spuma adhaerente limo: est autem coloris cyanei, mixturam purpurae caerulique mirabilem reddens. Est alterum genus in purpurariis officinis, spuma in aereis cortinis innatans, quam infectores detrahentes siccant. Atramentum dictum quod sit atrum, cuius species et picturae et quotidianoo usui necessaria est; iste inter facticios est. Fit enim e fuligine pluribus modis super ardentes taedas resina adiecta, lacusculo aedificata, quae fumum retineat. Huic pictores cum aqua admiscunt gluten ut inlustrius resplendeat. Ad festinationem autem operis etiam sarmentorum veterum carbones cum glutino triti inducendis parietibus atramenti speciem reddunt. Sunt et qui vini faecem siccatam excoquant, adfirmantque, si ex bono vino faex fuerit, Indici speciem id atramentum praebere. Sed et sarmentum uvae nigrae vino optimo tinc
Abbreviated transcription (Latin):
ũ pallidius aut sandarace sumle ẽ: det̾ius uidi¬
catur: Est & t̾cuumgenus squammosũ. quo
miscetus aureus color. Uis eoꝵ ut sandarace: s
acrior. Ocra & ipsa in insula rubrimaris topa¬
ron gignitur. ubi & sandaraca. fit quoq exocia
erusta rubrica mollis noius luto circum litis
que quantomagis in camino arserit. tanto me¬
lior fit. Uermiculum rubrũ. siue cocciium.¬
Est enim u̾miculum ex siluestrib frondib.
inquo lana tinguitur. quȩ u̾miculũ appellat᷑.
Uenetum ceruleum temꝑare pͥmum alexandinra
repꝑit. & initalia ex harene puluere & ntri
nace hiuc ꝑmixtiomi addas: uestorian simil
tudo erqͥt. Puirpurissum excreta argentaria.
cum pur puris parit̾ tinguitur: bibitq eumn¬
colorẽ celerius lais. Precipuum ẽ tam̃ aliun.
qͥd adhuc uase rudib medicamentis in ebria¬
to ꝑximum ẽ: egesto eo. addita creta in ius idẽ.
Qquotiens id factumẽ: eleuat᷑ bonitas. Precio¬

Expanded text:
vero pallidius, aut sandarachae simile est, deterius judivero pallidius, aut sandarachae simile est, deterius judicatur. Est et tertium genus squamosum, quo miscetur aureus color. Vis eorum, ut sandarachae, sed acrior. Ochra et ipsa in insula Rubri maris Topazo gignitur, ubi et sandaraca. Fit quoque et ochra exusta rubrica in ollis novis luto circumlitis, quae quanto magis in camino arserit tanto melior fit. Est enim vermiculum ex silvestribus frondibus, in quo lana tingitur, que vermiculum appellatur. enetum. Caeruleum temperare primum Alexandria repperit. In Italia ex arenae pulvere et nitri um huic permixtioni addes; Vestoriani similitudo erit. Purpurissum ex creta argentaria. Cum purpuris paritcolorem celerius lanis. Praecipuum est tamen aliud quod adhuc vaso rudibus medicamentis inebriatum: proximum est egesto eo addita creta in ius idem, et quotiens id factum est elevatur bonitas. Pretio
Abbreviated transcription (Latin):
optima aut̃ in libia cyrenensi. Crosocola
colore prasiua ẽ. dicta quod uena eiꝰ aurum
habere traditur. Hȩc & marmenia nascitur.
s ex macedonia ꝓbabilis uenit. Fodit᷑ enun
ex metallis exis cuius inuentio argentum
atq indicum ꝓdit. Nam uena eiꝰ cũ his habet
nature societatẽ. Cypria ab iusula cypro.
ubi plurima reꝑitur. Sandaraca in iuusula
rubri maris toparo nascitur. colore cuna¬
bari. odore sulphureo. Inuenitur inaureis
& in argentariis metallis. melior. quo magis
rufa: quoq magis ii. rus redolet. Qũaqm
& cerussa si torreatur infornace. sandaracũ
facit. Unde & color ẽ flamineus. Qͦd si torre¬
atur equa parte rubrica admixta: sandicen
reddet. Arsenicum qͦd latine ob colorem
auripigmentum uocant. colligitur in pon¬
co exauraria mat̾ia. ubi & sandaraca. Opti¬
mum ẽ quod maureum colorẽ transit. pu¬
rum et fissile gracili uenarum discursu. Qꝰ

Expanded text:
optima tamen in Libya Cyrenensi. 438 10. Chrysocolla optima tamen in Libya Cyrenensi. 438 10. Chrysocolla colore prasino est, dicta, quod vena ejus aurum habere traditur. Haec et in Armenia nascitur, sed ex Macedonia probabilis venit. Foditur autem ex metallis aeris, cujus inventio argentum atque Indicum prodit. Nam venae ejus cum iis habent naturae societatem. Cypria ab insula Cypro, ubi plurima reperitur. 11. Sandaracha in insula Rubri maris Topazo nascitur, colore cinnabari, odore sulphureo. Invenitur autem in aurariis et argentariis metallis, melior quo magis rufa, quoque magis virus redolet: Quanquam et cerussa, si torreatur in fornace, sandaracham facit, unde et color est flammeus. Quod si torreatur, aequa parte rubrica admista, sandycem reddit. 12. Arsenicum, quod Latini ob colorem auripigmentum vocant, colligitur in Ponto ex auraria materia, ubi etiam sandaracha. Optimum est quod in auri colorem transit, purum, et fissile, gracili venarum discursu. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsum ẽ & feniceuni. appellatu ita eo quos
insyria colligat᷑ in littorib rubrimaris. ubi
fenices in habitant. Aluidẽ aut̃ sericũ. aliud
syricum. Nam sericum lana ẽ. qmͣ seres init¬
tunt. syricumi uͦ pigmentum. qͦd syrii fenios
in rubrimaris littorib colligunt. Est autẽ
& iit̾ factitios. Nami sepe fit aut sinopide
aut sandice mixtis. Minum pͥmi g̾ci me
phesiorum solo inuenisse traduntur. cuiꝰ
pigmenti copia cȩt̾is hispania regionib płꝰ
habundat: unde etiam nom̃ ꝓpͥo flumini
dedit. Huius distillatio: argentum liquidũ
gignit. Minium aut̾ hoc. quidã dicunt ẽẽ
id ẽ elefanto cognominatum. Anint eni
draconum ẽẽ sangiunẽ. dum implicant ele¬
fantos. Ruunt enum belue. & dracones obru¬
untur: quoꝵ fusus ꝙruor t̾ram inficit. fitq
pigmentum quicqͥd solo tinxerit. Est autem¬
pulius coloris rubri. Prasin. idẽ creta uiridis.
& si iualiquib t̾ris ꝓmiscue genere tur:

Expanded text:
Ipsud est et Phoeniceum, appellatum ita eo quod Ipsud est et Phoeniceum, appellatum ita eo quod in Syria colligatur in litoribus Rubri maris, ubi Phoenices inhabitant. Aliud est autem sericum, aliud Syricum. Nam sericum lana est quam Seres mittunt; Syricum vero pigmentum quod Syrii Phoenices in Rubri maris litoribus colligunt. Est autem et inter facticios; nam saepe fit aut Sinopide aut sandyce mixtus. Minium primi Graeci in Ephesiorum solo invenisse traduntur. Cuius pigmenti Hispania ceteris regionibus plus abundat; unde etiam nomen proprio flumini dedit. Huius distillatio argentum liquidum gignit. Minion autem hoc quidam dicunt esse id est elephanto cognominatum. Aiunt enim draconum esse sanguinem, dum implicant elephantos. Ruunt enim bellve et dracones obruuntur, quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum quicqpulvis coloris rubri. 9. Prasina, id est, creta viridis, etsi in aliquibus terris promiscue generetur,
Abbreviated transcription (Latin):
talis. scda singulis colorib. pt ea diu̾sis: sicq pau¬
latim sese arsipsa distixit. & inuenit lumen
atq umbras differentiasq coloꝵ. Unide & nc̃
pictores pͥus umbras quasdã & lineas slifuturȩ
imaginis ducunt. deinde colorib complent
tenentes ordineni inuente artis. de colorib xuii¬
olores aut̃ dictos. qͦd calore ignis uel sole
ꝑficuuitui. siue quod inicio colabantur:
ut sumniȩ subtilitatis ex isterent. Colores
aut nascunt᷑: aut fiunt. Nasciut᷑: ut suopis¬
rubrica. paritonium. ielinum. fretia. auripo¬
iuentumn. Ceti figunt᷑. aut arte: aut ꝑnurtis¬
ue. Sinopis iuenta pͥmum inponto ẽ: indeus¬
meu asmope urbe accepit. Species eiꝰ tres. ru
& ininus rubens ꝙ int̾ has media. Rubrica no¬
cata. quod sit rubra. & sangum eo ꝓrima. Hȩe
plurinus in locis gignitui: s optima ponto:
unde & pontica dr. Syricum rubri coloris
pigm̃tum. ex quo & libroꝵ capita scribunt᷑.

Expanded text:
talis, secunda singulis coloribus, postea diversis; sicque pautalis, secunda singulis coloribus, postea diversis; sicque paulatim sese ars ipsa distinxit, et invenit lumen atque umbras differentiasque colorum. Unde et nunc pictores prius umbras quasdam et lineas futurae imaginis ducent, deinde coloribus conplent, tenentes ordinem inventae artis. De coloribus . Colores autem dictos quod calore ignis vel sole perficiuntur, sive quod initio colabantur ut summae subtilitatis existerent. Colores aut nascuntur aut fiunt. Nascuntur, ut Sinopisrubrica, Paraetonium, Melinum, Eretria, auripigmentum. Ceteri finguntur aut arte aut permixtione. Sinopis inventa primum in Ponto est: inde nomen a Sinope urbe accepit. Species eius tres: rubra et minus rubens, et inter has media. Rubrica vocata quod sit rubra et sanguineo proxima. Haec plurimis locis gignitur, sed optima Ponto; unde et Pontica dicitur. Syricum rubri coloris pigmentum, ex quo et librorum capita scribuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ipso secante: s crassior harena plus erodit mar¬
moris. Nam tenuis fabricis & polituris accom
lores. Tesselli aut̃ a tesseris nominati. id ẽ qua
dict̾um g̾ce. qͦd latine ẽ fingere t̾ra uelgipso si¬
militudines. Nam & imp̃ssa argilla formã aliqͣ.
facere: plastis ẽ. Uiide & ꝓthoplastus ẽ dictus
rei alicuiis. quȩ dum uisa fuerit: ad recor¬
dationẽ mentẽ reducit. Pictura aut̃ dicta. qͣsi
fictura. Est enun unago facta: non ueritas. Hiuc
& fucata id ẽ ficto quodã colore illita. nichil fidei
& ueritatis habentia. Unde & sunt quedam
picture quȩ corpora ueritatis studio coloris
expetunt. & fidem dum augere contendunt
ad mendacium ꝓuehunt: sicut qui chimeram
tricipitem puigunt. uel seillam hominem sur¬
sum. caninis aut̃ capitib cinctami deor sum.
Picturaui aut̃ egyptii excogitauerunt. pͥmũ
umbra hominis lineis circum ducta. Itaq iuicio

Expanded text:
ipso secante, sed crassior arena plus erodet maripso secante, sed crassior arena plus erodet marmoris. Nam tenuis fabricis et polituris accommlores. Tesselli autem a tesseris nominati, id est, qudictum Graece, quod Latine est pingere terra, vel gypso, similitudines. Nam impressa argilla formam aliquam facere plastae est. Unde et protoplastus est dictus cujus rei, quae dum visa fuerit, ad recordationen mentem reducit. Pictura autem dicta, quasi fictura. Est enim imago ficta, non veritas. Hinc et fucata, id est, ficto quodam colore illita, nihil fidei et veritatis habentia. Unde et sunt quaedam picturae quae corpora veritatis studio coloris excedunt, et fidem dum augere contad mendacium provehunt; sicut qui Chimaeram tricipitem pingunt, vel Scyllam hominem sursum, caninis autem capitibus cinctam deorsum. Picturam autem Aegyptii excogitaverunt primum umbra hominis lineis circumducta. Itaque initio
Abbreviated transcription (Latin):
& rudera õiciuit᷑. Canalis abeo qͦd caua sit in mo¬
dumi camiȩ. Sane canalẽ melius genere fe¬
rum sunt dicte. qͦd aquas fuudant & emittant.
Namstole g̾ce inittere ẽ. forme earum ꝓmag¬
nitucte aquȩ & capacitate siunt. ꝑ quas aqͤ
ꝑcertos modulos diuiduntur equib ẽ uncia
& quinaria: digitus quadratuis. digitus rotundꝰ.
ctionis. Sequit᷑ deuenustate edificioꝵ. De
ornamenti & decoris causa edificiis addit᷑
ut tectoꝵ auro distuicta laquearia. & p̃ciosi
marmoris crustȩ: & coloꝵ picturȩ.
aquearia sunt quȩ cameram subtegunt
& ornant. quȩ & lacunaria dicunt᷑. qͦd lacus
quosdam habeant quadratos uel rotundos
micantib. Principalit̾ aut̃ lacꝰ dr ut lucilius.
resultant edesq lacusq: cuius diminutio la¬
cuuar facit: ut oratius. Neq aureum mea renitet
rum. & ꝑantisticor laquearium facit. de cru¬
& marmorati parietes crustati dicuntur.
raq inp̃cenui linea p̃mente harena. tractuq

Expanded text:
 secernuntur. Canalis dicta ab eo quod cava sit in modum cannae, sane eamdem melius genere femittant. Nam στολα Graece mittere est. Formae earum pro magnitudine aquae et capacitate fiunt, per quas aquae per certos modulos dividuntur. E quibus est uncia et quinaria, digitus quadratus, digitus rotundus,ctionis: sequitur de venustate aedificiorum. ornamenti et deut tectorum auro distincta laquearia, pretiosi marmoris cruste et colorum picture. aquearia sunt que cameram subtegunt et ornant, que quosdam quadratos, vel rotundos,rmicantibus. Principaliter autem lacus dresultant aedesque lacusque: cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet r antistichon laquearium facit. Tec marmorati parietes crustati dicuntur. raque in praetenui linea premente arenas, tractuque
Abbreviated transcription (Latin):
rerum similitudines. reb de quib agitur
comꝑantur. ꝓblemata aut̃ quȩ latine appel¬
lant᷑ ꝓpositiones. questiones siuit: habentes
aliquid quod disputatione soluendum sit.
Questio aut̃ ẽ: cum querit᷑ an sit. anquid sit.
an quale sit. Argumentum uͦ dictum qͣsi argu¬
tum. uel qͦd argute inuentũsit ad comꝓbandas
res. Epłam ꝓprie g̾ci uocant. qͦd int̾pretatur
latine muissa. Stila enim siue stili. missa uel
missio. Ante carte & m̃branarum usum in
dolatis ex ligno codicellis epłarum alloquia
scribebantur. unde & portitores earum: tabel¬
larios uocauerunt.
ipse daut ingenium pueris pͥmordia sensꝰ.
quarum studium pͥmi g̾ci tradidisse probant᷑.
Greci aut̃ & tusci. pͥmum ferro in ceris scͥpsert̾.
Postea romani uisserunt. ne grafiũ ferreũ qͥs
haberet. iuide & apud scribas dicebat᷑. ceram
ferro necedito. Postea institutum ẽ. ut in cera
ossib scͥberent. sicut iudicat atta insatyra diceus.

Expanded text:
rerum similitudines, rebus, de quibus agitur, rerum similitudines, rebus, de quibus agitur, comparant. Problemata autem, quae Latine appellantur propositiones, quaestiones sunt, habentes aliquid, quod disputatione solvendum sit. Quaestio autem est, cum quaeritur, an quid sit, aut quale sit. Argumentum autem dictum, quasi argutum, vel quod sit argute inventum ad comprobandas res. Epistolam proprie Graeci vocant, quae interpretatur Latine, missa. Styla enim seu styli, missa vel missi ante membranarum usum in dedolatis ligneis codicellis epistolarum alloquia scribebantur: unde portitores earum tabellarios vocaverunt. ipsae . . . Dant ingenium pueris primordia sensus, quarum studium primi Graeci tradidisse produntur. Graeci autem et Thusci primum ferro in ceris scripserunt, postea Romani jusserunt ne graphium ferreum quis haberet. 2. Unde et apud scribas dicebatur: Ceram ferro ne caedito. Postea institutum est ut ceram ossibus scriberent, sicut indicat Atta in satyra dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt enin ꝑhemia pͥncipia libroꝵ. quȩ ante
cause uarrationẽ ad instruendas audientiũ
aures coaptant᷑. Cuius nom̃ pleriq latiui¬
tatis ꝑiti. sine translatione pofuerunt. Hoc
aut̃ uocabulum apud nos int̾pretatũ p̾facio
nuncupatui: quasi p̃locitio. Precepta sunt:
quȩ aut quid faciendũ. aut quid ñ faciendũ
sit docent. Quid faciendũ. ut dilige dm̃ cuũ.
& honora patrem tuũ & matrẽ tuã. Quid ñ faci¬
endum. ut ñ mechaberis. ñ furtũ facies. Simi
lit̃ & gentilium p̃cepta. uel iubent uel uetãt.
Iubent faciendum. ut nudꝰ ara. sere nudus.
Uetant: ut ne ue int̾ uites corilũ sere. neue fla
uates pͥmus p̃cepta composuit. ex quib ẽ illud:
blemata. nominib suis indicant altius se ꝑ¬
scrutari oportere. Parabola quippe alicuius
rei similitudinem ꝑse gerit. quod licet sit
u̾ocabulum g̾̃cum: iamtam̃ ꝓlatino usurpat᷑.¬
Unotandum ẽ: quod in ꝑabolis quȩ dicunt᷑

Expanded text:
Sunt enim prooemia principia librorum, quae ante Sunt enim prooemia principia librorum, quae ante causae narrationem ad instruendas audientium aures 255 coaptantur. Cujus nomen plerique Latinitatis periti sine translatione posuerunt; hoc autem vocabulum apud nos interpretatum praefatio nuncupatur, quasi praelocutio. 10. Praecepta sunt quae aut quid faciendum, aut quid non faciendum sit, docent. Quid faciendum, ut: Dilige Deum tuum, et honora patrem tuum, et matrem tuam. Quid non faciendum, ut: Non maechabm praecepta vel jubent vel vetant: jubent faciendum, ut: Nudus aras, sere nudus: vetant, ut, Neve inter vites corilum sere, neve flagvates primus praecepta composuit, ex quibus est illud: bola et problemata nominibus suis indicant, altius se perscrutari oportere. Parabola quippe alicujus rei similitudinem per prae se gerit. Quod licet sit vocabulum Graecum, jam tamen pro Latino usurpatur: et notum est, quod in parabolis, quae dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
rei imiltiplex expositio. eo qͦd trahat sensũ
in multa sentiendi: contractando secuni.
Differt aut̃ sermo. tractatus. & u̾bum. Ser¬
mo enim altã eget ꝑsona. tractatus specialit̾
cum m̃te. Sunt eiun int̾pretationes. ut com¬
menta uiris. cõmenta euangłii. Apologeticũ
ẽ excusatio. in quo solent quidã accusantib
respondere. indefeusione enim & negatione
sola positum ẽ: & est nom̃ gͥcum. Pamgericũ
ẽ licentiosum & lasciuiosum genꝰ dicendi in
laudib regum. ii cuius cõpositione homines
multis mendaciis adulantur. Quod m alum
ag̾̃cis exortum ẽ: quoꝵ leuitas instructa di¬
cendi facultate & copia incredibili: multas
mendacioꝵ nebulas suscitauit. fastoꝵ libri
sunt. in quib reges uel consules scribuntur.
a fa̾cib dicti id est potestatib. Unde & ouidii
libri fastoꝵ dicuntur. quia de regib & con¬
sulib editi sunt. Pro hemium ẽ initiũ dicendi.

Expanded text:
rei multiplex expositio, eo quod trahat sensum rei multiplex expositio, eo quod trahat sensum in multa. sententiam contrectando secum. 4. Differt autem sermo, tractatus et verbum. Sermo enim altera eget persona, tractatus specialitercum mente. Sunt enim interpretationes, ut commenta juris, commenta Evangelii. 6. Apologeticum est excusatio, in quo solent quidam accusantibus respondere. In defensione enim aut negatione sola positum est, et est nomen Graecum. 7. Panegyricum est licentiosum, et laciniosum genus dicendi in laudibus regum, in cujus compositione homines multis mendaciis adulantur. Quod malum a Graecis exortum est, quorum levitas instructa dicendi facultate et copia incredibili multas mendaciorum nebulas suscitavit 8. Fastorum libri sunt in quibus reges vel consules scribuntur, a fascibus dicti, id est, potestatibus. Unde et ob id libri Fastorum dicuntur, quia de regibus et consulibus editi sunt. 9. Prooemium est initium dicendi.
Abbreviated transcription (Latin):
possit. De nr̃is quoq apud g̃cos origenes
inscͥpturarũ labore tam g̾cos qͣm latinos
oꝑum suoꝵ numero suꝑauit. Demq hie¬
ronimus sex milia libroꝵ eiꝰ legisse fatetui
Hoꝵ tam̃ omnium studia augustinꝰ inge¬
nio uel scientia sua uicit. Nam tanta scͥpsit.
ut dieb ac noctib ñ solum scrib̾e libros eiꝰ
quisquã: s nec legere quidẽ occurrat.
excerpta sunt. quȩ g̾ce solia nuncu¬
pantur: in quib ea quȩ uident᷑ obscura
uel difficilia suminatim acbreuit̾ ꝑstrin¬
guntur. Scđm genus omelie sunt: quas
latini u̾bum appellant: quȩ ꝓferunt᷑ inppłis
Tercium thomi. qͦs nos libros uel uolumina
nuncupamꝰ. Omelie aut̃ ad uulgꝰ locunt᷑
chomi uͦ id ẽ libri: maioris sunt dis¬
putationis. Dialogus ẽ disputatio duoꝵ
nes uocannis. Sermo aut̃ dictus. quia
int̾ utrumq seritur. Unde & inuirgilio.
Multa int̾ se serebant. Tractatus ẽ unius

Expanded text:
possit. De nostris quoque apud Graecos Origenes possit. De nostris quoque apud Graecos Origenes in scripturarum labore tam Graecos quam Latinos operum suorum numero superavit. Denique Hieronymus sex milia librorum eius legisse fatetur. Horum tamen omnium studia Augustinus ingenio vel scientia sua vicit. Nam tanta scripsit ut diebus ac noctibus non solum scribere libros eius quisquam, sed nec legere quidem occurrat. excerpta sunt, que grece scholia nuncupantur, in quibus ea que videntur obscura vel difficilia, summatim ac breviter perstringuntur. Secundum genus homilie sunt, quas Latini verbum appellant que proferuntur in populis. Tertium tomi, quos nos libros vel volumina vocamus. Homelie autem ad vulgus loquuntur. Tomi vero, id est, libri, maioris sunt disputanes vocamus. 3. Sermo autem dictus, quia inter utrumque seritur. Unde et in Virgilio; Multa inter sese vario sermone serebant. Tractatus est unius
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq hieronimꝰ trium linguarũ ꝑitus. ex
hebreo inlatinum eloquiũ eas dẽ scͥpturas
conu̾tit. eloquent̾ q trauffudit. Ciꝰ int̾pre¬
emilius paulus ꝑse machedoni
deuicto. deinde lucillus epontica p̃da. Post
hos cesar dedit marco uarroni. negotium eũ.
maxime bybliothece construende. Prumum
aut̾ romȩ bybliothecas puplicauit pollio.
Grecas simulatq latinas. additis auctorum
imaginib. inatrio quod demanubiis mag¬
nificentissimum instrurerat.
uitam eusebiis cesariensis conscͥꝑsit.
pẏsistratum insacre bybliothece studio
pͥmis ad equare contendit. Hic enim inby¬
blioteca sua ꝓpetriginta uoluminum milia
habuit. hieroninius quoq atq Genuadius
eccłiasticos scͥptores toto orbe querentes ordine
ꝓsecuti sunt: eoꝵ q studia in uio uolumi¬
apud latinos in numerabiles libros
sc̃ͥpsit. Apud g̾cos quoq calciterꝰ miris at¬
tollitur laudib. quod tantos libros ediderit

Expanded text:
quoque Hieronymus trium linguarum peritus ex quoque Hieronymus trium linguarum peritus ex Hebraeo in Latinum eloquium easdem Scripturas convertit, eloquenterque transfudit. Cuius interpreAemilius Paulus, Perse Macedonum rege devicto; deinde Lucullus e Pontica praeda. Post hos Caesar dedit Marco Varroni negotium quam maximae bibliothecae construendae. Primum autem Romae bibliothecas publicavit Pollio, Graecas simul atque Latinas, additis auctorum imaginibus in atrio, quod de manubiis magnificentissimum instruxerat. vitam Eusebius Caesariensis conscripsit, Pisistratum in sacrae bibliothecae studio primus adaequare contendit. Hic enim in bibliotheca sua prope triginta voluminum milia habuit. Hieronymus quoque atque Gennadius ecclesiasticos scriptores toto orbe quaerentes ordine persecuti sunt, eorumque studia in uno volumiius Varro apud Latinos innumerabiles libros scripsit. Apud Graecos quoque Chalcenterus miris attollitur laudibus, quod tantos libros ediderit
Abbreviated transcription (Latin):
gentium scͥptuiras. s etiam & diuinas lict̾as
inbybliothecam suã contulit. Nam septua¬
gnita duo milia libroꝵ huiꝰ temporibus
alexandrie in uenta sunt. De int̾pretib. iui¬
ic etiam abelcararo pontifice petens scͥꝑ¬
turas ueteris testam̃ti. ing̾cam uocẽ ex
hebrea lingua ꝑ septuaginta int̾pretes traus¬
ferre curauit. quas inalexand rina byblio
checa habuit. Siquidẽ singisl in singulis cel
ut nichil in alicuiꝰ eoꝵ codice inuentum ẽẽt
qͦd incet̾is uel inu̾boꝵ ordine discreꝑaret.
fuerunt & alii int̾pretes. qui ex hebrea lin¬
gua ing̾cum sacra eloquia transtulerunt.
sicut aquila. sẏminacus. & theodotiori: sicut
eciam & uulgaris illa int̾pretatio cuius au¬
ctor ñ apparet. & obhoc sine nomine int̾pre¬
tis quinta editio nuncupat᷑. Pret̾ea sextam
& septimã editionẽ origenes miro labore rep¬
perit. & cet̾is editionib comꝑauit. Presbit̾

Expanded text:
gentium scripturas, sed etiam et divinas litteras gentium scripturas, sed etiam et divinas litteras in bibliothecam suam contulit. Nam septuaginta milia librorum huius temporibus Alexandriae inventa sunt. De interpretibus . Hic etiam et ab Eleazaro pontifice petens Scripturas Veteris Testamenti, in Graecam vocem ex Hebraica lingua per septuaginta interpretes transferre cutheca habuit. Siquidem singuli in singulis celletati sunt, ut nihil in alicuius eorum codice inventum esset quod in ceteris vel in verborum ordine discreparet. Fuerunt et alii interpretes, qui ex Hebraea lingua in Graecum sacra eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Symmachus et Theodotion, sicut etiam et vulgaris illa interpretatio, cuius auctor non apparet et ob hoc sine nomine interpretis Quinta Editio nuncupatur. Praeterea sextam et septimam editionem Origenes miro labore repperit, et cum ceteris editionibus conparavit. Presbyter
Abbreviated transcription (Latin):
int̾̃pretatur. Bybliothecam uet̾is testanĩci
esdras scriba ptꝰ incensam legem a chaldeis
dum uidei regressi fuissent in hierłm diuino
correxit. totumq uetus testamentum in ui¬
guiti duos libros constituit: ut tot libri e̾c̾t
in lege: quot habebant᷑ & littere. Apud g̾cos
autẽ bybliothecam pͥmus iustitusse pisistra¬
tus creditur atheniensium tyranuꝰ. qmͣ de¬
inceps aͣtheniensib auctã xerxes incensis
athenis euexit in ꝑsas: longoq pt tempore
seleucus nychanor rursus ingreciam retulit.
Hunc studium regib urbibq cet̾is natum
est comparandi uolumina diu̾sarũ genti¬
um & sint̾pretes ing̾cam linguã uertendi.
Dehinc magnus alexander uel successores
eoꝵ instruendis omnium libroꝵ bybliothe¬
cis auimum intend̾unt. maxie ꝑtholonie¬
us cognom̃to phycm ladelfus omnis
litt̾ature sagacissimus: cum studio byblio¬
thecarum pysistratum emularet᷑. ñ solũ

Expanded text:
interpretatur. Bibliothecam Veteris Testamenti interpretatur. Bibliothecam Veteris Testamenti Esdras scriba post incensam Legem a Chaldaeis, dum Iudaei regressi fuissent in Hierusalem, dicorrexit, totumque Vetus Testamentum in viginti duos libros constituit, ut tot libri essent in Lege quot habebantur et litterae. Apud Graecos autem bibliothecam primus instituisse Pisistratus creditur, Atheniensium tyrannus, quam deinceps ab Atheniensibus auctam Xerxes, incensis Athenis, evexit in Persas, longoque post tempore Seleucus Nicanor rursus in Graeciam rettulit. Hinc studium regibus urbibusque ceteris natum est conparandi volumina diversarum gentium, et per interpretes in Graecam linguam vertendi. Dehinc magnus Alexander vel successores eius instruendis omnium librorum bibliothecis animum intenderunt; maxime Ptolomaeus cognomento Philadelphus omnis litteraturae sagacissimus, cum studio bibliothecarum Pisistratum aemularetur, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
lipsin aut̃ exg̃co in latinum reuelatio int̾p̃¬
tatui: Reuelatio enim dr manifestatio eoꝵ
quȩ abscondita erantꝰ. iuxta qͦd ipse ioħes
dicit. Apokalipsin iħu xp̃i quã dedit illi d̾s
palam facere seruissius. Hi sunt scͥptores sa
ditionẽ nr̃am & p̃cepta uiuendi & credendi
regulam conscͥpserunt. Pret̾ hec: alia uolu¬
mina apocͥfa nuncupantur. Apochrifa aut̃
dicta idẽ secreta: quia indubium ueniunt.
Est enim earũ occulta origo. nec patet patͥb
a quib usq ad nos auctoritas ueracium scͥp¬
turarum certissima & notissima suocessione
ꝑuenit. In his apocrifis & si inuenitur als¬
qua ueritas. tam̃ ꝓpt̾ multa salsa nulla est
in eis cauonica auictoritas. quȩ recte apru¬
dentib iudicant᷑ ñ esse eoꝵ credenda quib
ab hereticis ꝓferuntui:. quȩ om̃a sub nomi¬
ne apocͥfoꝵ auctoritate canonica diligen
accepit. ed quod ibi recondantur libri.

Expanded text:
lypsis autem e Graeco in Latinum revelatio interprlypsis autem e Graeco in Latinum revelatio interpretatur. Revelatio autem dicitur manifestatio eorum, quae abscondita erant, juxta quod et ipse Joannes dicit, Apocalypsim Jesu Christi, quam dedit illi Deus paladitionem nostram praecepta vivendi et credendi regulam conscripserunt. Praeter haec alia volumina apocrypha nuncupantur. Apocrypha autem dicta, id est secreta, quia in dubium veniunt. Est enim eorum occulta origo; nec patet Patribus, e quibus usque ad nos auctoritas veritatis Scripturarum certissima et notissima successione pervenit. In his apocryphis etsi invenitur aliqua veritas, tamen propter multa falsa nulla est in eis canonica auctoritas, quae recte a prudentibus judicantur non esse eorum credenda quibusab haereticis proferuntur; quae omnia sub nomine apocryphorum auctoritate caccepit, eo quod ibi recondantur libri.
Abbreviated transcription (Latin):
in priori. Crura aut̃ eoꝵ recta. quia nichil
prauũ in eyangłiis ẽ: & alas senas tegentes cru¬
ra & facies suas. reuelata sunt enim quȩ tege¬
bantur in aduentum axp̃i. Euangłm aut̃¬
int̃pretatus bona annunciatio. Grece enĩ eu bo¬
nuncius int̾pretatur: Paulus apłs suas scͥpsit epłas
quatuor decim. exquib nouem septẽ eccłiis scͥpsit:
reliquas discipulis suis timotheo. tito. & phile¬
moni. Adhebreos aut̃ epłam plerisq latuus
eius ẽc̾ incertum ẽ ꝓpt̾ dissonantiã sermonis.
eandẽq alii barnabam conscripsisse. alii acle¬
mente scͥptani fuisse suspicant᷑. Petrus scͥpsit
duas nominis sui epłas. quȩ catholice ⁊ deo
nominant᷑ quia ñ uni tantũ ppło uel cuuta¬
ti. s uniu̾sis gentib gen̾alit̾ scriptesunt. Ia¬
Auctus apłoꝵ. pͥmordia fidei xxp̃iane ingentib
& nascentis eccłie hystoriam digerit. Auctuũ
sit. eo tempore quo ob euangłii p̃chcationẽ
in insula pachinos traditur religatus. Apoka¬

Expanded text:
in priori. Crura autem eorum recta, quia nihil pravum in Evangeliis est; et alas senas, tegentes crura et facies suas; revelata sunt enim quae tegebantur in adventum Christi. Evangelium autinterpretatur bona adnuntiatio. Graece enim εὖ bonuntius interpretatur. Paulus Apostolus suas scripsit Epistolas quattuordecim, e quibus novem septem ecclesiis scripsit, reliquas discipulis suis Timotheo, Tito et Philemoni. Ad Hebraeos autem Epistola plerisque Latinis eius esse incerta est propter dissonantiam sermonis, eandemque alii Barnaban conscripsisse, alii a Clemente scriptam fuisse suspicantur. Petrus scripsit duas nominis sui Epistolas, quae Catholicae ideo nominantur, quia non uni tantum populo vel civitati, sed universis gentibus genActus apostolorum primordia fidei Christianae in gentibus et nascentis Ecclesiae historiam digerit. Actuum sit eo tempore, quo ab Evangelii praedicatione in insulam Pathmos traditur relegatus. Apoca
Abbreviated transcription (Latin):
digestum sit. & qͥsi in circulo dispositum or¬
diuem complectatur annoꝵ. sine uarietate.
& sine ulla arte. Unde factum ẽ: ut cuiq
inat̾e carmina simplici formitate fac̾ta:
cyelica uocarent᷑. Hinc & lat̾culum dictum.
qͣd ordinẽ habeat stãtum annorum.

Expanded text:
digestus sit, et quasi in circulo dispositum ordigestus sit, et quasi in circulo dispositum ordinem complectatur annorum sine varietate et sine ulla arte. 4. Unde factum est ut cujusque materiae carmina simplici formitate facta cyclica vocarentur. Hinc et laterculum dictum, quod ordinem habeat stratum annorum.
Abbreviated transcription (Latin):
a cominuni intentione dictũ. qͣsi consilium.
Nam cilia ocłoꝵ sint. Unde & considium con-¬
silium .d. in .l. littã transeunte. Cȩtus uͦ con¬
uentus ẽ uel cong̾gatio a coeundo. idẽ conue¬
niendo munum. Unde & conuentũ ẽ nun¬
cupatum. sicut conuentꝰ cȩtus. uel concilium.
ex societate multoꝵ inunum. De cyclo pas
aschalem cyclum yppolitus chali.xuii.¬
ep̃s temporib alexandri imꝑatoris pͥmus
conscͥpsit. Post quẽ ꝓbatissimi auctores. cusebiꝰ
cesarieusis. theophilus alexandrinꝰ. prosꝑ qͦ
natione aquitanis atq yictorinꝰ: amplifica¬
tis euisdẽ festiuitatis rationib: multiplices cir¬
culos edid̾unt. Cuius quide rationẽ beatiss¬
mus cyrillus alexandrine urbis ep̃s uinoua
gnta quinq anos ꝑqͥnqͥes decemnouies
calculans. quoto uiensis die uelluna debeat
paschalis sollempnitas celebrari. summa breui¬
tate notauit. Cyclũ aut̃ uocatũ. eo qͦd morbe

Expanded text:
a communi intentione dictum, quasi comcilium. a communi intentione dictum, quasi comcilium. Nam cilia oculorum sunt. Unde et considium consilium, D in L litteram transeunte. Coetus vero conventus est vel congregatio, a coeundo, id est conveniendo in unum. Unde et conventum est nuncupatum, sicut conventus coetus vel concilium, a societate multorum in unum. De cyclo paschali . Paschalem cyclum Hippolytus episcopus temporibus Alexandri imperatoris primus conscripsit. Post quem probatissimi auCaesariensis, Theophilus Alexandrinus, Prosper quoque natione Aquitanus, atque Victorius, amplificatis ejusdem festivitatis rationibus, multiplices circulos ediderunt. 2. Cujus quidem rationem beatissimus Cyrillus Alexandrinae urbis episcopus in XCV annos per quinquies decem novies calculans, quoto Kalendas, vel luna debeat paschalis solemnitas celebrari, summa brevitate notavit. 3. Cyclus autem vocatus, eo quod in orbem
Abbreviated transcription (Latin):
uiniore theodosio augusto edita: quȩ nesto¬
rium duas ꝑsonas in xp̃o asserentẽ iusto
anathemate condempnauit. ostendens manere
ta sac̾dotum sub martiano pͥncipe habita ẽ:
inqua entichen constantinopolitanũ abbatẽ
u̾bi dĩ & carnis unã naturã ꝓnunciantẽ. & eiꝰ¬
defensorem dyoschoꝵ quondã alexandrinrim
ep̃m. & ipsum rursum nestoriũ cimi reliqͥs
hereticis una patrũ sententia p̃dampnauit:
gine. ut ineum substantiã & diuine & huma¬
nȩ confiteamui. naturȩ. Hȩ sunt qͥtuor sy¬
nodi pͥncipales. fidei doctrinã plenissime p̾¬
dicantes. S & siqua sunt concilia quȩ scĩ
patres sp̃u dĩ pleni sanxerunt. pt istoꝵ qͣtuor
auctoritatẽ omni nianent stabilita uigore:
quoꝵ gesta in hoc oꝑe condita concinentur
Synodũ aut̃ exg̾co int̾pretari comitatũ uel
cȩtum. Concilii uͦ nom̃. tractum ex more ro¬
mano. Tempore enun qͦ cause agebantur
conueniebant om̃s inunum. communiq
intentione tractabant. Unde & concilium

Expanded text:
uniore Theodosio Augusto edita, quae Nestorium duas personas in Christo asserentem justo anathemate condemnavit, ostendens manere ta sacerdotum sub Martiano principe habita est, in qua Euthychem Constantinopolitanum abbatem Verbi Dei et carnis unam naturam defensorem Dioscorum, quondam Alexandrinum Episcopum, et ipsum rursum Nestorium cum reliquis haereticis una Patrum sententia condemnavit; gine, ut in eo substantiam et divinae et humanae confiteamur naturae. Haec sunt quattuor synodi principales, fidei doctrinam plenissime praedicantes; sed et si qua sunt concilia quae sancti Patres spiritu Dei pleni sanxerunt, post istorum quattuor auctoritatem omni manent stabilita vigore, quorum gesta in hoc opere condita continentur. Synodum autem ex Graeco interpretari comitatum vel coetum. Concilii vero nomen tractum ex more Romano. Tempore enim, quo causae agebantur, conveniebant omnes in unum communique intentione tractabant. Unde et concilium
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i manifessima p̾dicatione aunotat. Hi sunt
quatuor ꝓpħe qui maiores uocant᷑: quia ꝓlip¬
sa uolumina condid̾iuit. Liber duodecun
ꝓpharum auctoꝵ suoꝵ nominib p̾notatur.¬
quiꝓpt̾ea dicunt᷑ minores quia sermones eoꝵ
breues sunt: unde & conexi sibimet inuicem
in uno uolumine continent᷑. Quoꝵ nomina
sunt: osee. iohel. amos. abdias. ionas. micheas.
Nauin. abaccue. Sophonias. aggeus. ⁊ acharias.
& malachias. Esdras lib̾ auctoris sui titulo
p̃notatui: incuius textu eiꝰdẽ esdre neenne q
ser mones parit̾ continent᷑. Nec quẽquã mo¬
ueat qͦd unus esdre d̾r liber: quia scds. tereiꝰ
& quartꝰ ñ habent᷑ apud hebreos. s int̾ apo¬
crifa deputantur. Hest̾ librum esdras credit᷑.
conscͥpsisse. in quo eadẽ regina sub figa eccłie di
ppłm aseruitute & morte eripuisse ser uitur
atq int̾fect o aman qui int̾pretat᷑ inquitas.
diei celebritas in posteros mittit᷑. Lib̾ sapientiȩ

Expanded text:
Christi manifestissima predicatione annunciat. Hi sunt Christi manifestissima predicatione annunciat. Hi sunt quatuor prophete, qui maiores vocantur, quia prolixa volumina collegerunt. Liber duodecim prophetarum, autqui propterea dicuntur Minores, quia sermones eorum breves sunt. Unde et conexi sibimet invicem in uno volumine continentur, quorum nomina sunt: Osee, Iohel, Amos, Abdias, Ionas, Micheas, Naum, Abacuc, Sophonias, Aggeus, Zacharias et Malachias. Esdra liber auctoris sui titulo praenotatur, in cuius textu eiusdem Esdrae Nehemiaeque sermones pariter continentur. Nec quemquam moveat quod unus Esdrae dicitur liber, quia secundus, tertius et quartus non habentur apud Hebraeos, sed inter apocryphos deputantur. Hester librum Esdras creditur conscripsisse. In quo eadem regina sub figura Ecclesiae Dei populum a servitute et morte eripuisse scribitur, atque, interfecto Aman, qui interpretatur iniquitas, diei cel
Abbreviated transcription (Latin):
sita ꝑhibent᷑. uͭt iompu̾s. hieronunusq seri¬
bunt. Ysaias exangłista potius qm ꝓpħa:
edidit librum suum. Cuꝰ omnẽ textũ eloqͤu¬
tiȩ: ꝓsa incedit. Canticũ uͦ: ex anietro & pen¬
tametro u̾su discurit. Heremias similit̾ edidit
librum suũ. cum threnis eiꝰ quos nos lamenta uo¬
camus. eo qͦd instri̾tiorib reb fim̾b q adhibe¬
antur. inquib quadruplex diu̾so mͦ composuit
alphabetum. Quoꝵ duo pͥma qͦsi saffico metio¬
scͥpta sunt: quia tres u̾siculos qui sͥ nexi sunt &
abima tantũ litt̾a incipiunt. heroicũ comina
concludit. Tercium alphabetũ trimetro scͥptũ ẽ.¬
alphabetum simile pͥmo & scd̃o habet᷑. Erechiel
& daniel a uiris quib dam sapientib scͥpti ẽẽ
ꝑhibetur. quoꝵ ez edriel pͥncipia & fines multis
ht̃ obscuritatib inuoluta. Daniel uͦ claro ser¬
mone regna orb̾ ꝓnunciat. & tempꝰ aduentꝰ

Expanded text:
sita perhibentur, ut Iosippus Hieronymusque scrisita perhibentur, ut Iosippus Hieronymusque scribunt. Esaias, evangelista potius quam propheta, edidit librum suum, cuius omne textum eloquentiae prosa incedit. Canticum vero hexametro et pentametro versu discurrit. Hieremias similiter edidit librum suum cum threnis eicamus, eo quod in tristioribus, funeribusque adhibeantur: in quibus quadruplex diverso modo composuit alphabetum: quorum duo prima scripta sunt, quia tres uersiculos, qui sibi conexi sunt et ab una tantum littera incipiunt, heroici comma concludit; teriunt. Quartum alphabetum simile primo et secundo habetur. Ezechiel et Daniel a viris quibusdam sapientibus scripti esse perhibentur. Quorum Ezechiel principia et fines multis habet obscuritatibus involuta. Daniel vero claro sermone regna orbis pronunciat et tempus adventus
Abbreviated transcription (Latin):
nunc saffico nitent. trimetro uel tetrametro
pede incedentes. Salomon filius dauid regis
isrł uixta numerũ uocabuloꝵ suoꝵ tria uolu¬
mina edidit. quoꝵ pͥmus ẽ mas loth quẽ greci
parabolas. latini ꝓ u̾bioꝵ nominant: eo qͦd in
ipso sub comparatina similitudine fig᷑as u̾boꝵ
& imagines ueritatis ostend̾it: ipsam aut̃ ue¬
ritatẽ ad intelligendum legentib reseruauit.
Scd̾m librũ coelech uocauit. qui g̾ce eccłiastes
dr. latie concionator. eo qͦd sermo eiꝰ ñ specia
dirigit᷑. docens om̃a que minundo cerni¬
mus caduca ẽẽ & breuia & obhoc inmime
appetenda. Tercium librũ syrasirmi p̾notauit.
qui in latinã linguam u̾titur canticum can¬
ticorum: ubi ꝑ epychalannũ carm̃ conuni¬
ctionẽ xp̃i & eccł̃iȩ mystice canit. Dictũ aut̃
canticum canticoꝵ. eo qͦd omnib canticis p̾fe¬
ratui.: quȩ inscͥpturis sacͥs habentur: sicut
metris & pentametris u̾sib apud suos compo¬

Expanded text:
nunc safico tonant, trimetro vel tetrametro nunc safico tonant, trimetro vel tetrametro pede incedentes. Salomon filius David regis Israel juxta numerum vocabulorum suorum tria volumina edidit. Quorum primus est Masloth quem Graeci Parabolas, Latini Proverbia nominant: eo quod in ipso sub comparativa similitudine figuras verborum et imagines veritatis ostendit, ipsam autem veritatem ad intelligendum legentibus reservavit. Secundum librum Coeleth vocavit, qui Graece Ecclesiastes dicitur, Latine Concionator: eo quod sermo ejus non speciadirigatur, docens omnia quae in mundo cernimus caduca esse et brevia, et ob hoc minime appetenda. 20. Tertium librum Sir hassirim praenotavit, qui in Latinam linguam vertitur Canticum canticorum; ubi per epithalamium carmen conjunctionem Christi et Ecclesiae mystice canit. Dictum autem Canticum canticorum, eo quod omnibus canticis praeferatur, quae in Scripturis sacris habentur, sicmetris et pentametris versibus apud suos conpo
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrantes ut qui certamina spũalis pugne
sustinuit. ipse narraret qͦs uictorias expediuit.
Principia aut̃ & finis libri iob apud hebreo ꝓsa
oratione contexta sunt: media aut̃ ipsius ab
eo loco quo ait. ꝑeat dies in qua natus sũ: usq ad
eum locum. iccirco ego me reprehendo & agopeni¬
tentiam. omnia heroico metro discurrunt. P al¬
moꝵ lib̾ g̾re psalt̾ium. hebraice nabla: latine or¬
ganum dr. uocatus aut̾ psalmoꝵ liber. qͦd uno
ꝓpħa canente ad psalt̾ium: choris consonando
responderet. Titulus aut̃ in psalmis hebraicꝰ¬
hymnoꝵ. Auctores aut̃ psalmoꝵ qui ponuut᷑
intitulis. moyses scilicet. & dauid. & salõmon.
asaph. ethan. & idithim. & filii chore. eman.
etrahelite. & reliquoꝵ quod esdras uno uolu¬
mine comp̾hendit. Om̃s aut̃ psalmi apud he¬
breos metrico carmine constant eẽ compositi.
Nam in more romani flacci. & g̾ci pandari.
nunc alii iambo currunt. nnc alcaico ꝑsonãt.

Expanded text:
arbitrantes ut, qui certamina sparbitrantes ut, qui certamina spsustinuit, ipse narraret quas victorias expedivit. Principia autem et fines libri Iob apud Hebreos, prosaica oratione contexta sunt, media autem ipsius, ab eo loco quo ait: pereat dies in qua natus sum, usque ad illum locum: idcirco me reprehendo et ago penitentiam; omnia heroico metro discurrunt. Psalmorum liber grece psalterium, hebraice nabla, latine organum dicitur: vocatus autem psalmorum liber, quod uno propheta canente ad psalterium, chorus consonando responderet. Titulus autem in psalmis hebraichymnorum. Auctores autem psalmorum sunt qui ponuntur in titulis, Moyses scilicet et David et Salomon, Asaph, Ethan, Idithim et fEzrahelita, et reliqui quos Esdras uno volumine comprehendit. Omnes autem psalmi apud Hebraeos metrico carmine constant esse compositi. Nam in morem Romani Flacci et Graeci Pindari nunc iambico currunt, nunc alcaico personant,
Abbreviated transcription (Latin):
nomen accepit. W̾ quamuis hic liber saul
& dauid hẏstoriam contineat. utriq tamen
ad samuel referuntur. quia ipse unxit saul
mnregnum. ipse daiud ĩregem futurum.
Cnius libri pͥmam partẽ conscripsit idem
samuel: sequentia uͦ enris usq ad calicem
scͥpsit dairid. Malachim lib̾ ꝓuide appellat᷑.
eo qͦd reges uidȩ & hifrahelite gentis gestaq
eoꝵ ꝑ ordinem digerat tempoꝵ. Malach
enim hebraice. latine regum int̾pretatur.
Hunc librum hieremias pͥmus munũ uolu¬
men coegit. nam antea sparsus erat ꝑ singłoꝵ
regum hystorias. Paraliponienon gͥce dr̃
qͦd nos p̾t̾missoꝵ uel reliquoꝵ dicere possu¬
mus: quia ea quȩ ni lege uel regum libris
uel omissa uel ñ plene relata sunt: in isto sũ¬
matim ac breuit̾ explicant᷑. Librum iob
quidam moysen scͥpsisse arbitrant᷑. alii
unum ex ꝓphis. non nulli uͦ eundẽ iob pt̾
plagam sue passionis scͥptorẽ fuisse estimant.

Expanded text:
nomen accepit. Et quamvis hic liber Saul nomen accepit. Et quamvis hic liber Saul et David historiam contineat, utrique tamen ad Samuel referuntur, quia ipse uncxit Saul in regnum, ipse David in regem futurum. Cuius libri primam partem conscripsit idem Samuel, sequentia vero eius usque ad calcem scripsit David. Malachim liber proinde appellatur, eo quod reges Iudae et Israeliticae gentis gestaque eorum per ordinem digerat temporum. Melachim enim Hebraice, Latine Regum interpretatur. Hunc librum Ieremias primus in unum volumen coegit. Nam antea sparsus erat per singulorum regum historias. Paralipomenon Graece dicitur, quod nos praetermissorum vel reliquorum dicere possumus, quia ea, quae in lege vel regum libris vel omissa vel non plene relata sunt, in isto summatim ac breviter explicantur. Librum Iob quidam Moysen scripsisse arbitrantur, alii unum ex prophetis, nonnulli vero eundem Iob post plagam suae passionis scriptorem fuisse existimant,
Abbreviated transcription (Latin):
ppłi isrł digerit. & ex ea causa noni accepit.
ordo leuiticus annotatur. Numeroꝵ. liber
uocatur:. eo quod ineo egresse de egẏpto trib
dinumerant᷑: & quadraginta duarum ꝑhe
remum mansionum meo descriptio continet᷑.
Deuteronomum g̾co sermone appellatur. qͦͣd¬
latine int̾pretatur scda lex idẽ repetitio &
euuangłicȩ legis p̃figuratio. qui sic ea ht̃ quȩ
pͥora sunt: ut tamen noua sint omma quȩ
ab iesu filio nane: cuius hystoriam continet.
Scriptorem uͦ eius eundem iosue hebrei as¬
serunt. in cuius textum ptꝰ iordanis transitũ
regna hostrum subu̾tuntur. t̾ra ppło diuiditur:
fima. eccł̃iȩ celestisq hierłm spũalia regna
p̃sigurantur: Iudicum nominatur qua pri¬
cipib ppłi qui p̾fuerunt misrł pꝰt moy sen
& iosue: antequam dauid & cȩt̾i reges existe¬
rent. Hunc librum edidisse creditur sainuel.
Liber samuel eiusdem samuelis natiuitatẽ
& sacerdotrum & gesta describit. iccirco & abeo

Expanded text:
populi Israel digerit, et ex ea causa nomen accepit. populi Israel digerit, et ex ea causa nomen accepit. ordo Leviticus adnotatur. Numerorum liber vocatur, eo quod in eo egressae de Aegypto tribus annumerantur: et quadraginta duarum per eremum mansionum in eo descriptio continetur. Deuteronomium GLatine interpretatur secunda lex, id est, repetitio, et evangelicae legis praefiguratio, qui sic ea habet, quae priora sunt, ut tamen nova sint omnia, quae ab Jesu, filio Nave, cujus historiam continet: scriptorem vero ejus eumdem Josue Hebrei asserunt, in cujus textu post Jordanis transitum regna hostium subvertuntur, terra populo dividitur, finia Ecclesiae caelestisque Hierusalem spiritalia regna praefigurantur. Iudicum nominatur a principibus populi, qui praefuerunt in Israel post Moysen et Iosue, antequam David et ceteri reges existerent. Hunc librum edidisse creditur Samuel. Liber Samuel eiusdem Samuelis nativitatem et sacerdotium et gesta describit; idcirco et ab eo