comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bus transduxerunt in operũ perfectiones & eaꝓbauerunt quorũ explicationes indis¬
putationib: rationẽ possunt habere ueritatis. Itaq excisoriginibus symmetrus
& propostiones uniuscuiusq generis constitutas reliquer̃ quorũ ingressus ꝑsecutus deio¬
nicis & corinthiis institutionib supradixi. Nuncuero dohcãrationẽ summãq cius
speciem breuiter exponam I Non nulli antiqui architectinegauer̃ doricogenere
aedessacras oportere fieri qđ m̃ dose & disconuenientes in hyͥssym metrie conficiebant᷑
Itaq negauit tarchesius. Iitem pytheus nonminus hermogenes: Nã iscũ paratam
habuis & marmoris copiam indoricȩ aedis perfectionẽ cõmutauit eneadẽ copia &
cam ionicam libero patrifecit. Sed tamen non qđ inuenusta est species aut genus
autformedignitis. sed qđ in pedita est distributio & in cõmodi in operetriglyphorũ

Expanded text:
bus transduxerunt in operum perfectiones, et ea probaverunt, quorum explicationes in disbus transduxerunt in operum perfectiones, et ea probaverunt, quorum explicationes in disputationibus rationem possunt habere veritatis. itaque ex eis originibus symmetrias et proportiones uniuscuiusque generis constitutas reliquerunt. quorum ingressus persecutus de ionicis et corinthiis institutionibus supra dixi; nunc vero doricam rationem summamque eius speciem breviter exponam. Nonnulli antiqui architecti negaverunt dorico genere aedes sacras oportere fieri, quod mendosae et disconvenientes in his symmetriae conficiebantur. itaque negavit Arcesius, item Pytheos, non minus Hermogenes. nam is cum paratam habuisset marmoris copiam in doricae aedis perfectionem, commutavit ex eadem copia et eam ionicam Libero Patri fecit. sed tamen non quod invenusta est species aut genus aut formae dignitas, sed quod inpedita est distributio et incommoda in opere triglyphorum
Abbreviated transcription (Latin):
perib hab& rationẽ . &quẽ ad modũ mutuli cantheriorũ ꝓiecturȩ fuer̃ imaginẽ. sic in
ionicis denticulis &ꝓiccturis asserũ habent imitationẽ. Itaq ingrecis operib: nemo
submutulo denticulos constituit. non enĩ poss̃ subtus cantherios asseresesse. Qđ
ergo supracantherios & tẽpla inueritatẽ deb&eẽ conlocatũ id inimaginibus sunfra
constitutũ fuerit. mendo sam habebit operisiationẽ. Etiam qđ antiqui ñ ꝓbauer̃¬
nequeinstituer̃ infastigiis denticulos fieri. sed puras coronas id eo qđ nec cantherii uecasse¬
res contra fastigiorũ frontes distribuuntur nec possunt ꝓmincre. sed ad stillicidia ꝓcli¬
nati conlocantur. Ita qđ non potest inueritatefieri id non putauer̃ imaginib factũ
posse certãrationẽ habere. Omnuenĩ cesta ꝓprietate & aueris nature deductis mori¬

Expanded text:
peribus habet rationem, et quemadmodum mutuli cantheriorum proiecturae ferunt imaginem, sic in peribus habet rationem, et quemadmodum mutuli cantheriorum proiecturae ferunt imaginem, sic in ionicis denticuli ex proiecturis asserum habent imitationem. itaque in graecis operibus nemo sub mutulo denticulos constituit; non enim possunt subtus cantherios asseres esse. quod ergo supra cantherios et templa in veritate debet esse conlocatum, id in imaginibus si infra constitutum fuerit, mendosam habebit operis rationem. etiam quod antiqui non probaverneque instituerunt in fastigiis mutulos aut denticulos fieri sed puras coronas, ideo quod nec cantherii nec asseres contra fastigiorum frontes distribuuntur nec possunt prominere, sed ad stillicidia proclinati conlocantur. ita quod non potest in veritate fieri, id non putaverunt in imaginibus factum posse certam rationem habere. Omnia enim certa proprietate et a veris naturae deducta mori
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ quẽ ad modũ non nullierrantes dixer̃ fenestrarũ imagines eẽ tryglyꝑhos
ita potest eẽ quod in angulis contraq tetrintes colũnarũ tryglyphi constituuntur
quibus in locis omnino non ꝑatitur resfenestras fieri. dissoluunt᷑ enĩ angulorũ in ȩ¬
dificiis iuncturȩ. sun hisfenestrarũ fuerintlumina. relicta. Etiãq ubinunctry¬
glyphi constituuntur subiluminũ spatia fuisse iudicabuntur. hisdem rationibus
denticulis in ionicis fenestrarũ occupauisse loca uidebuntur. Utriq: enĩ & int̃denti¬
culos & inter tryclyphos quae sunt interuallã &ophenominantur .Ophasenim
giȩci tignorũ cubicula & asserũ appellant ut inrĩ ea caba colũbaru. Itaꝗđ interduas
ophas & int̃tignũ id meto phaest apud eos nominata. Itautiautẽ indoricis trꝑglypho¬
rũ &mutulorũ ÷ inuentaratio. Itẽ in ionicis denticulorũ constitutio ꝓprium in o¬

Expanded text:
Non enim, quemadmodum nonnulli errantes dixerunt fenestrarum imagines esse triglyphos, Non enim, quemadmodum nonnulli errantes dixerunt fenestrarum imagines esse triglyphos, ita potest esse, quod in angulis contraque tetrantes columnarum triglyphi constituuntur, quibus in locis omnino non patitur res fenestras fieri. dissolvuntur enim angulorum in aedificiis iuncturae, si in îs fenestrarum fuerint lumina relicta. etiamque ubi nunc triglyphi constituuntur, si ibi luminum spatia fuisse iudicabuntur, isdem rationibus denticuli in ionicis fenestrarum occupavisse loca videbuntur. utraque enim, et inter denticulos et inter triglyphos quae sunt intervalla, metopae nominantur. opai enim Graeci tignorum cubicula et asserum appellant, uti nostri ea cava columbaria. ita quod inter duas opas est intertignium, id meto/ph est apud eos nominata. Ita uti autem in doricis triglyphorum et mutulorum est inventa ratio, item in ionicis denticulorum constitutio propriam in o
Abbreviated transcription (Latin):
gu uenustiore specie fabrilib operibiorniuer̃. Tumꝓiecturas tignorũ quantũ emi¬
nebant adlineã & perpendiculum pari&ũ presecuer̃. quaespecies cum inuenusta hisui
sic̃ tabellas ita formatas utinunc fiuNt triglyphi contratignorũ p̃tisiones in fronte
indoricis operib coeperuNT. postea alii in aliis operib adꝑpendiculũ tryglyꝑhorũ
cantherios ꝓminentes ꝓieceruNt. Forũq ꝓiecturas simauer̃ ex eouti tignorũ disꝑosi¬
tionib triglyꝑhi ita &antheriorũ ꝓiecturis mutulorũ subcoronulis ratio ÷ inuenta
ita fere in operib: lapideis & marmoreis mutuli indinatis scalpturis deformant᷑
ꝗđimitatio ÷ cantheriorũ. & enim necessario propter stillicidia ꝓclinati conlocant᷑
Ergo & tryglyphorũ &mutulorũ indoricis operib ratio & eaimitatione inuenta est

Expanded text:
gia venustiore specie fabrilibus operibus ornaverunt, tum proiecturas tignorum, quantum emigia venustiore specie fabrilibus operibus ornaverunt, tum proiecturas tignorum, quantum eminebant, ad lineam et perpendiculum parietum praesecuerunt, quae species cum invenusta îs visa esset, tabellas ita formatas, uti nunc fiunt triglyphi, contra tignorum praecisiones in fronte in doricis operibus coeperunt. Postea alii in aliis operibus ad perpendiculum triglyphorum cantherios prominentes proiecerunt eorumque proiecturas simaverunt. ex eo, uti tignorum dispositionibus triglyphi, ita e cantheriorum proiecturis mutulorum sub coronis ratio est inventa. ita fere in operibus lapideis et marmoreis mutuli inclinatis scalpturis deformantur, quod imitatio est cantheriorum; etenim necessario propter stillicidia proclinati conlocantur. ergo et triglyphorum et mutulorum in doricis operibus ratio ex ea imitatione inventa est.
Abbreviated transcription (Latin):
uti in nominationib: itainresuarias hab&utilitates. Trabesenĩ suꝑra columnis &
parastaticas & intas ponuntur in contignationibus tigna&axes subtetis simaiora
spatia sunt & ranstra & capreolis si cõmodi columen & cantherii ꝓminentes adex¬
tremã suggrundationẽ supracantherios tẽpla. Deinde insuꝑ subtegulas
asseres ita ꝓminentes ut i pari&es ꝓtecturis eorũ tegantur. Itauna quaeque
res & locum &genus & ordinem propriũ tuctur. equibus reb & imateriatura fa¬
brili in lapideis & marmoreis aediũ sicrarũ aedificationib artifices dispositiones
corũ scalpturissuñ imitati. & cas inuentiones persequendas putaue runt
Ideo quo dintiqui fibri quodĩ in locoedificantes . cũti ab interiorib pari&ib: ad extremis
pastes tigna pminentic habuissent collocita. int̃tignistruxer̃ suꝑraq coronis & fasti¬

Expanded text:
uti in nominationibus, ita in re varias habet utilitates. trabes enim supra columnas et uti in nominationibus, ita in re varias habet utilitates. trabes enim supra columnas et parastaticas et antas ponuntur; in contignationibus tigna et axes; sub tectis, si maiora spatia sunt, et transtra et capreoli, si commoda, columen, et cantherii prominentes ad extremam suggrundationem; supra cantherios templa; deinde insuper sub tegulas asseres ita prominentes, uti parietes proiecturis eorum tegantur. Ita unaquaeque res et locum et genus et ordinem proprium tuetur. e quibus rebus et a materiatura fabrili in lapideis et marmoreis aedium sacrarum aedificationibus artifices dispositiones eorum scalpturis sunt imitati et eas inventiones persequendas putaverunt. ideo, quod antiqui fabri quodam in loco aedificantes, cum ita ab interioribus parietibpartes tigna prominentia habuissent conlocata, inter tigna struxerunt supraque coronas et fasti
Abbreviated transcription (Latin):
baco flores subiecti scalpantur. ꝑlores inquit tuor partib quantaerit abaci crassitu¬
do tãmagni formentur. Ita his symm&riis corintbia capitula suas habebunt
exactiones: Suntautẽ quae hisdem colũnis inponuntur capitulorũ genera uariis
uocabulis nominata. quorũ neꝓpri&ates symmetrurũ nec colũnarũ genus ali¬
ud nominare possumus. sed ipsorũ uocabula traducta & cõmutata ex corinthiis
& puluinatis & doritis uidemus quorũ symmetriȩ suNt in nouarũ scapturarum
trans late subtilitatẽ I Qũo autem de generib colũ narũ origines & inuentiones
supra suNt scriptȩ. nonalienũ mihiuidetur hisdẽrationib: deornamentis eorũ
quẽ ad modũ sunt prognata & quib: principiis &originib inuentadicere. In aedifi¬
cusomnib: insupercollocatur materiatio uariis uocabulis nominata ei autẽ

Expanded text:
baco, sub flores subiecti scalpantur. flores in quattuor partibus, quanta erit abaci crassitubaco, sub flores subiecti scalpantur. flores in quattuor partibus, quanta erit abaci crassitudo, tam magni formentur. ita his symmetriis corinthia capitula suas habebunt exactiones. Sunt autem, quae isdem columnis inponuntur, capitulorum genera variis vocabulis nominata, quorum nec proprietates symmetriarum nec columnarum genus aliud nominare possumus, sed ipsorum vocabula traducta et commutata ex corinthiis et pulvinatis et doricis videmus, quorum symmetriae sunt in novarum scalpturarum translatae subtilitatem. Quoniam autem de generibus columnarum origines et inventiones supra sunt scriptae, non alienum mihi videtur isdem rationibus de ornamentis eorum, quemadmodum sunt prognata et quibus principiis et originibus inventa, dicere. in aedificiis omnibus insuper conlocatur materiatio variis vocabulis nominata. ea autem
Abbreviated transcription (Latin):
metrusq constituit exeo inoperis perfectionibus corinthii generis distribuit
rationes. Eiusiutẽ cipituli symmetria sic ÷ facienda uti quanta fuerit crassitudo
ime colũne tantasit altitudo capituli cũ abaco. abaci latitudo ita habeat rationẽ
ut quanta fuerit altitudo. tanta duosuÑ diagonia ab angulo ad aingulũ: spatia enĩ
ita iustas habebuÑ frontes quo quouersus latitudinis. Frontessiment᷑ introrsus
ab extremis ingulis ab aci suae frontis lititudinis nona dimũ capituli tantãhabeat cras¬
situdinẽ quantã hib& sũma columni pretera pothesim &abaci astragilũ crassitudo
septima capituli altitudinis dempta abacicrassitudine diuidatur. reliquapars in par¬
tes tres equibusuna imo foliodet᷑. secundũ foliũ mediã altitudinẽ teneat coaliculi
eandem habeant altitudinẽ equib folunascuntur ꝓiecta uti exciꝑurt ꝗuae excolicu¬
lis natȩꝓ curr̃ ad extremosangulos uoluteminoresq helices intrasuũ mediũ qui est in a¬

Expanded text:
 constituit et ex eo in operis perfectionibus Corinthii generis distribuit rationes. Eius autem capituli symmetria sic est facienda, uti, quanta fuerit crassitudo imae columnae, tanta sit altitudo capituli cum abaco. abaci latitudo ita habeat rationem, ut, quanta fuerit altitudo, tanta duo sint diagonia ab angulo ad angulum spatia; ita enim iustas habebunt frontes quoquoversus latitudines. frontes sinuentur introrsus ab extremis angulis abaci suae frontis latitudinis nona. imum capituli tantam habeat crassitudinem, quantam habet summa columna praeter apothesim et astragalum. abaci crassitudo septima capituli altitudinis. Dempta abaci crassitudine dividatur reliqua pars in partes tres, e quibus una imo folio detur; secundum folium mediam altitudinem teneat; coliculi eandem habeant altitudinem, e quibus folia nascuntur proiecta, uti excipiant quae ex coliculis natae procurrunt ad extremos angulos volutae; minoresque helices infra sinum medium, qui est in a
Abbreviated transcription (Latin):
dinesq & sẏnetrus eorũ pastitionib distinxi. & quorũ disparessunt figure & quibus
discrimimbus interse suNT disparatȩ quo ad potui significaret scriptis exposcit Nunc
deaicas deorũ inmortalit̃ utuptam constitutionem habeant ad sicrificionũ rationemdicã
Aane spectent ad orientẽ & semperinferiores sint conlocite qtũ simalicri que fuerint
in ede utisuscipientes diuinitatẽ qͥsupplicant & sacrificaNt disparib abtitud iibus:
ad fuicuiq: deidecorẽ comporantur: Aunidinesautem earum. sic sunt expli¬
candȩ ut uoui omnib:q: celestib: qtũ excelsissime constitidlantur.. Vestȩ ternȩ
marique humiles conlocentur itaidoneȩ his institutionibus explicibuntar in me.¬
ditationib: aearũ deformationes: Explicantisȩdiũ sictarũ compositionibus in hoc¬

Expanded text:
dinesque et symmetrias earum partitionibus distinxi, et quarum dispares sunt figurae et quibus dinesque et symmetrias earum partitionibus distinxi, et quarum dispares sunt figurae et quibus discriminibus inter se sunt disparatae, quoad potui significare scriptis, exposui. nunc de aris deorum inmortalium, uti aptam constitutionem habeant ad sacrificiorum rationem, dicam. Arae spectent ad orientem et semper inferiores sint conlocatae quam simulacra, quae fuerint in aede, uti suspicientes divinitatem, qui supplicant, et sacrificent. disparibus altitudinibus ad sui cuiusque dei decorem componantur. altitudines autem earum sic sunt explicandae, uti Iovi omnibusque caelestibus quam excelsissimae constituantur, Vestae Terrae Matrique humiles conlocentur. ita idoneae his institutionibus explicabuntur modulationibus ararum deformationes. Explicatis aedium s
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ solent ot̃ in frantibus ad laterastaNT trinslati. Non nulli&ã detustanicis generi¬
bus sumentes columnirũ dispositiones transferunt in corinthiorũ &ionicerũ operum
ordinationes ł quibus in locis inꝓnio procurrunt intrinhisdem eregione cellȩ pariedũ
colũ nasbitiaf conlocaintes efficiunt tuscinicorũ & grecotum operũ cõmunẽ ratibcina¬
tionem Alnuero remouentes pari&es ades & adplicantes ad intercolũnia pleromi¬
tos spatii sublati efficiuntamplũ laxamentum cellȩ. Relique autẽpportionibus
& symm&rus hisdem tonseruantes aliud genus figunȩ nomnisque uid&uiri pseudo ꝑ¬
ipterũ ꝓcreauisse:. Hecautẽ genenr ꝓpteru sĩ sacrificiorũ conuertunturi. Nonenim
omnib dis hisdemratiemibus edessuNł faciunde. ꝗđ alius alia uaricte sacrorum
religionũ hab&effectus. Om̃s aediũsacrarũ ratiocinationes utim tradites ex posui. or¬

Expanded text:
quae solent esse in frontibus, ad latera sunt translata. Nonnulli etiam de tuscanicis generiquae solent esse in frontibus, ad latera sunt translata. Nonnulli etiam de tuscanicis generibus sumentes columnarum dispositiones transferunt in corinthiorum et ionicorum operum ordinationes, et quibus in locis in pronao procurrunt antae, in isdem e regione cellae parietum columnas binas conlocantes efficiunt tuscanicorum et graecorum operum communem ratiocinationem. Alii vero removentes parietes aedis et adplicantes ad intercolumnia, pteromatos spatiis sublati efficiunt amplum laxamentum cellae; reliqua autem proportionibus et symmetriis isdem conservantes aliud genus figurae nominisque videntur pseudoperipterum procreavisse. haec autem genera propter usum sacrificiorum convertuntur. non enim omnibus diis isdem rationibus aedes sunt faciundae, quod alius alia varietate sacrorum religionum habet effectus. Omnes aedium sacrarum ratiocinationes, uti mihi traditae sunt, exposui or
Abbreviated transcription (Latin):
tum habeat dumetrũ preterpari&es & circũitionẽ quantĩ altitudinem colũna supra sti
itihabeatur un quantadum&ros totiusoperis eritfutura dimidia altitudo fut tholiu
preter florem. Nlosiutẽ tantam habeat muignitudinẽ quantã habuerit incolumins
capitulũ preter pyrimidem: Reliqua uti su priscripti sut̃ ca ꝓportionibus atque
symm&niis faciendauident᷑. Itẽ generibialiis constituutur aedes exhisdem symime¬
triis ordinate & ilio genere dispositiones habentes utiestastoris incircoflamineo
& interduos lucos ueiouis Ite margutius nemoridiane colũmis adiectis deatra acsi¬
nistra adhameros prona. Hocautem genereprimo ficitc est utiest castaris incirco
ithenis in arce &inattica sunio palladis minerue earũ nonaliȩ sedeadem sunt propor¬
tiones: Cellȩenim longitudinib duplicessunt. adiltitudinesuti. reliqua exisona

Expanded text:
tam habeat diametam habeat diameita habeatur, uti, quanta diametros totius operis erit futura, dimidia altitudo fiat tholi praeter florem; flos autem tantam habeat magnitudinem, quantam habuerit columnae capitulum, praeter pyramidem. reliqua, uti supra scripta sunt ea, pro portionibus atque symmetriis facienda videntur. Item generibus aliis constituuntur aedes ex isdem symmetriis ordinatae et alio genere dispositiones habentes, uti est Castoris in circo Flaminio et inter duos lucos Veiovis, item augustius Nemori Dianae columnis adiectis dextra ac sinistra ad umeros pronai. hoc autem genere primo facta est, uti est Castoris in circo, Athenis in arce et in Attica Sunio Palladis Minervae. earum non aliae sed eaedem sunt proportiones. cellae enim longitudinibus duplices sunt ad latitudines uti reliquae; ex îs omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
priq cũ fastigium colum̃ cantherii templa ita sunt conlocandi. ut stillicidiũ tecti absoluti¬
terturiorespondeat: fiuntiutẽ edes rotundȩ equibalie monopteroe sinecella co¬
lunitȩ constituuntur alieperiptero e dicuntur: Ques inecella fiut̃ tribunailhibeñ
&ascensũ ex suadum&ro tertie partis in superstilo batȩ colũne constituuntur
tamuiltȩ quanta ab extremis pirictib est dum&ros stylobatirũ crasse altitudinis suȩ
cũ cipitulis &spiris decime pastis epystilium altũ colũ nae trassitudinis dimediapaste
rophorũ. & reliqui que in suꝑ in ponuntur. itaut iin quarto uolumine desymmetris
scripsi. Siniutem ꝑipteros ea edes constituetur duograd &stilobatte abimor
constituantur. Deindecellȩ pariescollocetur cũ retessucius astilobata circa partem
lititudinis quintim: Medoqiuilurum locus adiditus relinquintur caquecella tan¬

Expanded text:
praque eûm fastigium, columpraque eûm fastigium, columtertiario respondeat. Fiunt autem aedes rotundae, e quibus aliae monopteroe sine cella columnatae constituuntur, aliae peripteroe dicuntur. quae sine cella fiunt, tribunal habent et ascensum ex sua diametro tertiae partis. insuper stylobatam columnae constituuntur tam altae, quanta ab extremis parietibus est diametros stylobatarum, crassae altitudinis suae cum capitulis et spiris decumae partis. epistylium altum columnae crassitudinis dimidia parte. zophorum et reliqua, quae insuper inponuntur, ita uti in III volumine de symmetriis scripsi. Sin autem peripteros ea aedes constituetur, duo gradus et stylobata ab imo constituantur. deinde cellae paries conlocetur cum recessu eius a stylobata circa partem latitudinis quintam, medioque valvarum locus ad aditus relinquatur; eaque cella tan
Abbreviated transcription (Latin):
spirecarũ plinthũ adircinũ altim suȩ crissitudinis dimidia pastetorũ in suꝑcũa ꝑopysi crissum
quantũ plinthus Capitulialtitudo dimidua crissitudinis abacilatitudo quantuma crassitu¬
docolũne Capituliq crassitudo diuiditur in pastes tres. equibus unaplintho quae est in aba¬
co d&ur. alterechino: tertia hypotrachelio cũ a pophysi Supracolũnas trabes conpacti¬
les inponantur ut altitu dinis modulis hisquamignitudine operis postolabantur hae¬
que trabes conpactiles ponantur. ut eam habeant crassitudinẽ quanta sũ maecolũ nae
erit hypotrachelium &ita sint conpactȩ subscudibus & securidis. ut conpactura duorũ
digitorũ habeant laxationẽ: Cũenim intersetangunt & non spiramentũ & ꝑflatũ
uentirecipiuNt concaleficiuntur &celerit̃ putrescuNt Supritabes & suprpari& es
truecturemutulorum paste iiii altitudinis columne ꝓicuntur. Itẽineorũ frontibus
antepigm̃taficant᷑ supraq id tympinũ fastigii structuri seudemateru conlocetur su¬

Expanded text:
um plinthum ad circinum, altam suae crassitudinis dimidia parte, torum insuper cum apophysi crassum quantum plinthus. capituli altitudo dimidia crassitudinis. abaci latitudo quanta ima crassitudo columnae. capitulique crassitudo dividatur in partes tres, e quibus una plintho, quae est abacus, detur, altera echino, tertia hypotrachelio cum apophysi. Supra columnas trabes compactiles inponantur ut altitudinis modulis îs, qui a magnitudine operis postulabuntur. eaeque trabes compactiles eam habeant crassitudinem, quanta summae columnae erit hypotrachelium, et ita sint compactae subscudibus et securiclis, ut compactura duorum digitorum habeant laxationem. cum enim inter se tangunt et non spiramentum et perflatum venti recipiunt, concalefaciuntur et celeriter putrescunt. Supra trabes et supra parietes traiecturae mutulorum parte IIII altitudinis columnae proiciantur; item in eorum frontibus antepagmenta figantur. supraque îs tympanum fastigii structura seu de materia conlocetur. su
Abbreviated transcription (Latin):
& dimidiã eaehis seꝵ & dimidũ in sũmo haibeat contracturȩ ritionẽ Queerur
ad quadraginta pedibus ad quinquiginta itẽ diuidendȩsut̃ inocto pastes escirũ
septie in summo scipo subcapitulo contrahunt: Ite sique alticueius interudẽ
s⁊tione prita constituatur contriccu:  hatuitẽ propter altitudnis interena¬
lu scindentis oculis suetes idiciuntur crissitudnib teperitane  enustattosio
ꝑsequit iuisus cuius sinonblandim uoluptit ꝓportione & medulorũ deutorrib

Expanded text:
et dimidiam; ex his sex et dimidiam in summo habeat contracturae rationem. quae erunt et dimidiam; ex his sex et dimidiam in summo habeat contracturae rationem. quae erunt ab quadraginta pedibus ad quinquaginta, item dividendae sunt in octo partes, et earum septem in summo scapo sub capitulo contrahantur. item si quae altiores erunt, eadem ratione pro rata constituantur contracturae. Haec autem propter altitudinis intervallum scandentis oculi species adiciuntur crassitudinibus temperaturae. venustates enim persequitur visus, cuius si non blandimur voluptati proportione et modulorum adiectionib
Abbreviated transcription (Latin):
ad augende sunt crassitudinis sciporũ: Namq simarrostylo nona autdecima
pirs erassitudinis fuerittenuis & exilis apparebit: Ideo qđ perlatitudinem¬
intercolũniorũ ier consumit . & inminuitas pectus scaporũ craissitud inẽ. Contra
uero pignostylis sioctauapars crassitudinis fuerit ꝓpt̃ crebrititẽ & ingustus int¬
coluniorũ tumidĩ &inuenustã effici& speciẽ. Itaqigeneris oport& ꝑsequisymm&nu
&ũ qr angulires colũnȩ cressiores faciendes exsuodiam&ro quinquagesima puste qđ
heceb ere cireũcidundur & graciliores uidentur cẽ aspicientib Ergo qđ oculus fal¬
lit ratiocinitione ẽ exequendũ Contracture uitẽ in sũmis colũnirũ hypotra¬
chelis itafaciende uidentur utisicolũ nasit abminimo ad pedes quinos denos ima crassi¬
tudo diuidit᷑ in pastessex & carũ pastiũ quinq sumi constituat᷑. Itẽquent ab

Expanded text:
adaugendae sunt crassitudines scaporum. namque si in araeostylo nona aut decima adaugendae sunt crassitudines scaporum. namque si in araeostylo nona aut decima pars crassitudinis fuerit, tenuis et exilis apparebit, ideo quod per latitudinemintercolumniorum aer consumit et inminuit aspectu scaporum crassitudinem. contra vero pycnostylis si octava pars crassitudinis fuerit, propter crebritatem et angustias intercolumniorum tumidam et invenustam efficiro quinquagesima parte, quod eae ab aere circumciduntur et graciliores videntur esse aspicientibus. ergo quod oculus fallit, ratiocinatione est exaequandum. Contracturae autem in summis columnarum hypotracheliis ita faciendae videntur, uti, si columna sit ab minimo ad pedes quinos denos, ima crassitudo dividatur in partes sex et earum partium quinque summa constituatur. item quae erit ab
Abbreviated transcription (Latin):
liberã morã Hae cautẽ ut explicant᷑ inpseudo dipteris aediũ dispositionib
quare uid& acuta magnaq sollertia effectꝰ operũ hermogenis fecisse reliquis se¬
q fontes unde posteri possent haurire disciplinarũ rationes. Aedib arcostylis
colũ ne sic suNt faciendȩ ut icrassitudines earũ sint partis octaue a daltitudines
Itẽ in diastylo dimetienda ÷ altitudo colũnȩ in partes octo &dimidiũ. &unius
pastis colũne crassitudo colloc&ur. In systolealtitudo diuidat᷑ in nouẽ & di
imidum pastẽ & exeis una ad crassitudinẽ colũ naedetur. Itẽ in pycnostylo
tyliautẽ ediscolũne utisystili in nouẽ pastib altitudo diuidatur & dimidiã
pustẽ & eius una pars constitutur incrassitudine imi scipi ita habebitur ꝓrata paste
intercolũ niorũ ratio quẽ ad modũ enĩ crescuNt spatia int̃ colũnas ꝓportionibus

Expanded text:
liberam moram. haec autem ut explicantur in pseudodipteris aedium dispositionibus! liberam moram. haec autem ut explicantur in pseudodipteris aedium dispositionibus! quare videtur acuta magnaque sollertia effectus operum Hermogenes fecisse reliquisseque fontes, unde posteri possent haurire disciplinarum rationes. Aedibus araeostylis columnae sic sunt faciendae, uti crassitudines earum sint partis octavae ad altitudines. item in diastylo dimetienda est altitudo columnae in partes octo et dimidiam, et unius partis columnae crassitudo conlocetur. imidiam partem, et ex eis una ad crassitudinem columnae detur. item in pycnostylo tyli autem aedis columnae, uti systyli, in novem partes altitudo dividatur et dimidiam partem, et eius una pars constituatur in crassitudine imi scapi. ita habebitur pro rata parte intercolumniorum ratio. Quemadmodum enim crescunt spatia inter columnas, proportionibus
Abbreviated transcription (Latin):
siocto stylos constitu&ur. diuiditur inuigintiquinq: & semisse. Itẽ exhis par¬
tib: siue t&rasyli siue exastyli siue octastyli una parssumatur eaq erit modulus. cu¬
ius moduli uniuserit crassitudinis colũnarũ int̾colũnia singula. pret̃ mediã
modulorũ duorũ & moduliquistȩ pastis meduna in fronte & postico singula
ternũ modulorũ habebunt iustãrationem. huius exemplar romȩ nullũ¬
habemus. sed inasiatheo ex astilon liberi patris easautẽ symmetrias constituit
enĩ aedis symmetriȩ distulit interiores ordines colũnarũ xxx uiii. eaq ratio¬
ne suptus operasq: compendii fecit is inmedio ambulationi laxam̃tũ egregiȩ
circacellã fecit . deaspectuq nhilinminuit. sed sinedesiderio suꝑ uacuorum
conseruauit auctoritatẽ totiusoperis distributione. ꝓteromatos enĩ ratio &
colũnarũ circũ aedẽ dispositio id eo est inuenta utaspectus propter asperitatẽ

Expanded text:
si octastylos constituetur, dividatur in XXIV et semissem. item ex his parsi octastylos constituetur, dividatur in XXIV et semissem. item ex his partibus sive tetrastyli sive hexastyli sive octastyli una pars sumatur, eaque erit modulus. cuius moduli unus erit crassitudinis columnarum. intercolumnia singula, praeter media, modulorum duorum et moduli quartae partis; mediana in fronte et postico singula ternûm moduloruhabemus, sed in Asia Teo hexastylon Liberi Patris. Eas autem symmetrias constituit enim aedis symmetria distulit interiores ordines columnarum XXXIV eaque ratione sumptus operasque compendii fecit. is in medio ambulationi laxamentum egregie circa cellam fecit de aspectuque nihil inminuit, sed sine desiderio supervacuorum conservavit auctoritatem totius operis distributione. Pteromatos enim ratio et columnarum circum aedem dispositio ideo est inventa, ut aspectus propter asperitatem
Abbreviated transcription (Latin):
humiles late or nanturq signis fictilib autereis inauratiscarũ fastigutuscanico
more utiestadireũ miximũ cȩteris & herculis pomociuns: Itẽ capitulin seti¬
dendinune ÷ estyliratio quemitameꝓbabilis &idusui & adspecis Qud fũ tolũ nã¬
ainones hab& eaxplicatis Namq ficiendis inint̾uillis spatuadiurã colũns¬
ri mosustepastis colunc crasitudinis mediũq intercolũniũ unũ qderit in fro¬
te alterum qđ mpostico triu colũnarũ erassitudine Sicenĩ babedili afib¬
gurationis pettiu uenustũ & aditus usũ sinei peditionibi. &erttacellũ eimbit¬
Citio aucto ⁊ state u Huiusautẽ rerratio explicabitur sicfrons loci que u ed e
consticuta fuerit: sidetrasty los facienda fucrit diuiditur in pastes decusas
semis pretercrepidines & ꝓiecturas spirarũ si sexerit colũ narũ in partes decĩnouẽ.

Expanded text:
humiles, latae, ornanturque signis fictilibus aut aereis inauratis earum fastigia tuscanico humiles, latae, ornanturque signis fictilibus aut aereis inauratis earum fastigia tuscanico more, uti est ad Circum Maximum Cereris et Herculis Pompeiani, item Capitolii. Reddenda nunc est eustyli ratio, quae maxime probabilis et ad usum et ad speciem etintervallis spatia duarum columnarum et quartae partis columnae crassitudinis, mediumque intercolumnium unum, quod erit in fronte, alterum, quod in postico, trium columnarum crassitudine. sic enim habebit et figurationis aspectum venustum et aditus usum sine inpeditionibus et circa cellam ambulatio auctoritatem. Huius autem rei ratio explicabitur sic. frons loci quae in aede constituta fuerit, si tetrastylos facienda fuerit, dividatur in partes XI S praeter crepidines et proiecturas spirarum; si sex erit columnarum, in partes XVIII;
Abbreviated transcription (Latin):
quea dmodũ ẽ fortune equestris adtheatrũ lapidcũ reliq quaeq eisdẽ rationibus
sunt compositȩ: Hecutraq genera uitiosũ habentusũ. matresenĩ fimilurũ cũ ad sup¬
plicationẽ gradib ascenduNt. nom possunt per inter colũnu amplexe adire nisior di¬
nes fecerint: Itẽ ualuarũ abspectus abstrudit᷑ colũnarũ crebrtones ꝑsaqastili
odscurent᷑ : Ite crcui eaẽ ꝓpterangustus impeduntur umbulationeso idratan
auntm haccerit conpositio cũtriã colũnarũ crissitudinẽ intercolũnio inter pone¬
repossumus tãquĩ tapollinis & dinȩ aedis hec dispositio hanchab& dif fia¬
cultitt᷑: qđe pystilu propter interuillorũ mignitudinẽ frangunturndnare¬
oftrlis uiter neclipidcis necmarmoreis epistylus utiditur sedim ponende de
maiteru trabes perpeue : E tipsirũ ediũ speciessunt birice parycefaleni

Expanded text:
quemadmodum est Fortunae Equestris ad theatrum lapideum reliquaeque, quae eisdem rationibus quemadmodum est Fortunae Equestris ad theatrum lapideum reliquaeque, quae eisdem rationibus sunt compositae. Haec utraque genera vitiosum habent usum. matres enim familiarum cum ad supplicationem gradibus ascendunt, non possunt per intercolumnia amplexae adire, nisi ordines fecerint; item valvarum aspectus abstruditur columnarum crebritate ipsaque signa obscurantur; item circa aedem propter angustias inpediuntur ambulationes. Diastyli autem haec erit compositio, cum trium columnarum crassitudinem intercolumnio interponere possumus, tamquam est Apollinis et Dianae aedis. haec dispositio hanc habet difficultatem, quod epistylia propter intervallorum magnitudinem franguntur. In araeostylis autem nec lapideis nec marmoreis epistyliis uti datur, sed inponendae de materia trabes perpetuae. et ipsarum aedium species sunt varicae, barycephalae,
Abbreviated transcription (Latin):
& postico reliquaomũ cadẽhib& quedipteros sedinteriore paste colũnas in altitu¬
dine diplices remotis ipiris&b adercũitionẽ utporticuis perstyliorum¬
mediũ autẽ subdiuo ÷ sinetecto adit᷑ uiluarũ exutraq: parte in pronao & postico hui
itẽ eemplar rome non ÷. sedathenis octastylos & tẽplo olympio i Speciesautem
aedium sunł quinq quarũea sunt uocabula. pignastylos id÷ crebris colũnis systylos
paulo remissiorib int̃ estylos amplius patentib rare quĩ oport& interse deductis:
intercolũnio unius & dimidiatȩ colũnȩ crassitudo interponi potest quẽ ad mo¬
dũ est diuiiulii & in cesaris foro ueneris & siquȩaliȩ sic suNt cõposite patentibus¬
rare. Itẽstylos ẽ in quoduarũ colũnarũ crassitudo in int̃colũno poterit con
locari & spirarũ plintides equȩ magnȩsint & spitio qđ fuerit int̃dius plinthides

Expanded text:
et postico. reliqua omnia eadem habet quae dipteros, sed interiore parte columnas in altituet postico. reliqua omnia eadem habet quae dipteros, sed interiore parte columnas in altitudine duplices, remotas a parietibus ad circumitionem ut porticus peristyliorummedium autem sub divo est sine tecto. aditus valvarum ex utraque parte in pronao et postico. huius item exemplar Romae non est, sed Athenis octastylos ex templo Olympio. Species autem aedium sunt quinque, quarum ea sunt vocabula: pycnostylos, id est crebris columnis, systylos paulo remissioribus, diastylos amplius quam oportet inter se diductis, intercolumnio unius et dimidiatae columnae crassitudo interponi potest, quemadmodum est divi Iulii et in Caesaris foro Veneris et si quae aliae sic sunt compositae. item systylos est, in qua duarum columnarum crspirarum plinthides aeque magnae sint ei spatio, quod fuerit inter duas plinthides,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ angularibus undenas. Itaut sinthaȩ colũ nȩ conlocatȩ ut intercolũnii latitudinis
in ẽuallũ sit a pari&ib circum adex tremos ordines columnarũ: Habeatq ambulati
maruna honoris &uirtutis sinepostico amuciofacta. pseudo dipteros autẽ sic col¬
locatur ut infronte& postico sint colũnȩ octonȩ: in laterib cũangularibus quinȩ
denaeSintautẽ pari&es cellae contraquat᷑nas colũnas medianis infronte& postico
ita duorũ intercolũniorũ &unȩcrassitudinis colũnȩ spatiũerit a pari&ib circa adex¬
tremos ordinescolũnirũ  huius exemplar romȩ non ÷ sed magnesi ȩdunȩ hermo¬
genis a labarinthi & ipollinis a menesthefacta. dipterosaute octostylos & pnao
& postico sed ciraedẽ duplices hab& ordines colũnirũ utiest edis quirinidorica
&ephesidunt ionica achresi frone constituta: Hypethrosuero dccastylos ÷ in ꝓnao

Expanded text:
cum angularibus undenas. ita autem sint hae columnae conlocatae, ut intercolumnii latitudinis cum angularibus undenas. ita autem sint hae columnae conlocatae, ut intercolumnii latitudinis intervallum sit a parietibus circum ad extremos ordines columnarum, habeatque ambulatiMariana Honoris et Virtutis a Mucio facta. Pseudodipteros autem sic conlocatur, ut in fronte et postico sint columnae octonae, in lateribus cum angularibus quinae denae. sint autem parietes cellae contra quaternas columnas medianas in fronte et postico. ita duorum intercolumniorum et imae crassitudinis columnae spatium erit ab parietibus circa ad extremos ordines columnarum. huius exemplar Romae non est, sed Magnesiae Dianae Hermogenis Alabandei et Apollinis a Menesthe facta. Dipteros autem octastylos et pronao et postico, sed circa aedem duplices habet ordines columnarum, uti est aedis Quirini dorica et Ephesi Dianae ionica a Chersiphrone constituta. Hypaethros vero decastylos est in pronao
Abbreviated transcription (Latin):
p&ros horũ ex primuntur formationes his rationib: quẽ ad modũ & in antis &dex¬
tra acsinistra inuersuris singula huius exemplar. inantis. Fritędes cũ habebit
infronte antas pari&ũ qͥcellã circũ cludunt. & interantas in mediocolũ nasduas.
supraq fastigiũ symm&ri eaconlocatũ quae in hoc libro fuerit ꝑscripta. Huius
autẽ exemplarerit ad tresfortunas extrib qđ ÷ ꝓxime portã collinã ꝓstylos
omã hab& quẽ ad modũ inantis. Colũnas autẽ contraantas angularesduas. su¬
praq ep ystilia quẽ ad modũ &inantis &dextra acsinistra inuersuris singula huius
excemplar ÷ in insula tẏberuna inedeiouis & fauni. Amphiꝑstylos omnuhab&
ea quaeꝓstylos prx̧terea que hab& inpostitio ad eundẽ modũ colũnas & fastigium
Periptero sautẽ erit quachabebit infronte & postico senascolumnas in lateribus

Expanded text:
paethros. horum exprimuntur formationes his rationibus. In antis epaethros. horum exprimuntur formationes his rationibus. In antis e his rationibus. In antis erit aedes, cum habebit in fronte antas parietum, qui cellam circumcludunt, et inter antas in medio columnas duas supraque fastigium symmetria ea conlocatum, quae in hoc libro fuerit perscripta. huius autem exemplar erit ad Tres Fortunas extribus quod est proxime portam Collinam. Prostylos omnia habet quemadmodum in antis, columnas autem contra antas angulares duas supraque epistylia, quemadmodum et in antis, et dextra ac sinistra in versuris singula. huius exemplar est in insula Tiberina in aede Iovis et Fauni. amphiprostylos omnia habet ea, quae prostylos, praetereaque habet in postico ad eundem modum columnas et fastigium. Peripteros autem erit, quae habebit in fronte et postico senas columnas, in lateribus
Abbreviated transcription (Latin):
fecer̃ ꝑfectis simũ decusissexis: Huiusautẽ rei austorẽ inuener̃ pedẽ ecubito
enĩ cũdẽptisuNt palmiduo relinquit᷑ pesquat tuor palmorit. palmus autem
hab& quit tuor digitosi taefficitur uti hab& pes sedecimdigitos & totidem
asses aeracius denarius: Ergosi conuenit exarciculis hominis numerũ inuen
esse &eamẽbris sepiratis aduniuersm corporis speciem rate pustes cõ mensus
fieri responsũ Relinquitur ut suscipimuseos qui&ã ȩdesdeorũ inmortalium
constituentes. Ita mẽbra operũ ordinauer̃ ut ꝓportionib & symmetriis separatae
atq uniuerse conuenientesq efficerentur eorũ distributiones. Aediũ autem
principia sunt equib constat figurarũ aspectus & primũ inintis qđ grece naosen
purastasindicitur . dcindepstilos amphyprostylos peripteros pseudo dipteros. hy¬

Expanded text:
fecerunt perfectissimum decusis sexis. huius autem rei auctorem invenerunt pedem. e cubito fecerunt perfectissimum decusis sexis. huius autem rei auctorem invenerunt pedem. e cubito enim cum dempti sunt palmi duo, relinquitur pes quattuor palmorum, palmus autem habet quattuor digitos. ita efficitur, ut habeat pes sedecim digitos et totidem asses aeracius denarius. Ergo si convenit ex articulis hominis numerum inventum esse et ex membris separatis ad universam corporis speciem ratae partis commensus fieri responsum, relinquitur, ut suspiciamus eos, qui etiam aedes deorum inmortalium constituentes ita membra operum ordinaverunt, ut proportionibus et symmetriis separatae atque universae convenientes efficerentur eorum distributiones. Aedium autem principia sunt, e quibus constat figurarum aspectus, ea: primum in antis, quod graece nao\s en parasta/sin dicitur, deinde prostylos, amphiprostylos, peripteros, pseudodipteros, dipteros, hy
Abbreviated transcription (Latin):
miolius appellatur duib: partib additis & decusis facto: Bes ilterũ quẽ epidimoe¬
ron uocitant inundecĩ numero qđ idicctis quinq quintariũ quẽ epipempton dicut̃
duodecĩutẽ qđ ex duob numeris simplicib est effectus diplisioni: Nonmius
corporis sexies iltitudinis terminiuit cũ ꝑfectũ c̃stituer̃ cubitũq anĩ aduerter̃
e& scae palmis constaredigitisq xxxiiii: Exco&ũ uident᷑ ciuitates grȩcorũ fecisse
que id modũ cubitus : sex palmorũ indrachii quanumero uterentur areos sig¬
nitos utius ses ex quosex quosobolos appellant quadrantesq obolorũ quca lii dichalci
non nulli trichalca dicuNt: ꝓdigiti s uiginti quat tuor indragma constituisse
qđ efficiebuit᷑ exduobassib & tertio semisse sestertiũ uocitiuer̃: postea quã am̃ad¬
uerter ut rosq numeros eẽ ꝑfectos & sex & decimutroq in unũ coniecerunt &

Expanded text:
mio/lios appellatur; duabus partibus additis et decusis facto bes alterum, quem epidi/moimio/lios appellatur; duabus partibus additis et decusis facto bes alterum, quem epidi/moiron vocitant; in undecim numero quod adiecti sunt quinque, quintarium, quem epi/pempton dicunt; duodecim autem, quod ex duobus numeris simplicibus est effectus, dipla/siona. Non minus  sexies altitudines terminavit eum perfectum constituerunt, cubitumque animadverterunt ex sex palmis constare digitisque XXIIII. ex eo etiam videntur civitates Graecorum fecisse, quemadmodum cubitus est sex palmorum, in drachma, qua nummo uterentur, aereos signatos uti asses ex aequo sex, quos obolos appellant, quadrantesque obolorum, quae alii dichalca, nonnulli trichalca dicunt, pro digitis viginti quattuor in drachma constituisse.quod efficiebatur ex duobus assibus et tertio semisse, sestertium vocitaverunt. postea autem quam animadverterunt utrosque numeros esse perfectos, et sex et decem, utrosque in unum coiecerunt et
Abbreviated transcription (Latin):
Siautẽ inutrisq pailmis exarticulis abnatura deci sunt ꝑfecti &ũ platomi placuit esse cũ
numerũ earẽ ꝑfectũ qđ ex singularib reb que monides apud grȩcosdicuntur ꝑficitur
decusisq: Simulautẽ undecim aut duodecim suNt facti qđ superauerint nom possuNtẽẽ
perfecti donecadalterũ decusis perueniNt. singularesenĩ res pasticulȩsunt eius
numeri: Mathematiciuero contradisputantes eareꝑfectũ dixer̃ eẽ numerum
qui s exdicitur qđis numerus hab& pastitioneseorũ rationib: sexnumero conueni¬
enter sic sex tantẽ unũ trientesduos semissem tribesem quẽ dimoerondicunt quat¬
tuor. quintariũ quẽ pente meron dicunt quinq ꝑfectũ sex. Cũ ad supplicationem
autẽ quiepitritosdicitur dimidu adiesta cũ facta sunt nouem sesquulterũ quihe¬

Expanded text:
si autem in utrisque palmis ex articulis ab natura decem sunt perfecti, etiam Platoni placuit esse eum si autem in utrisque palmis ex articulis ab natura decem sunt perfecti, etiam Platoni placuit esse eum numerum ea re perfectum, quod ex X singularibus rebus, quae mona/des apud Graecos dicuntur, perficitur decusis. simul autem undecim aut duodecim sunt facti, quod superaverint, non possunt esse perfecti, donec ad alterum decusis perveniant; singulares enim res particulae sunt eius numeri. Mathematici vero contra disputantes ea re perfectum dixerunt esse numerum qui sex dicitur, quod is numerus habet partitiones eorum rationibus sex numero convenientes sic: sextantem unum, trientes duo, semissem tria, besem quem di/moiron dicunt quattuor, quintarium quem penta/moiron dicunt quinque, perfectum sex. cum ad duplicationem alterum, qui epi/tritos dicitur; dimidia adiecta cum facta sunt novem, sesquialterum, qui h
Abbreviated transcription (Latin):
sia pedibus imis ad sũmũ caput mensũ erit eaq mensura relata fuerit ad manus
spansas. in ueni&ur eadẽ latitudo utialtitudo quẽ ad modũ area quaad nor mã
suNt quidratȩ. Ergosuta natura conposuit corpus hominis uti ꝓportionib: mem¬
bra ad sũ mã figurationẽ eius respondeant cũ causa constituisse uident᷑ antiqͥ ut &iã
in operũ ꝑfectionib singd lorũ mẽbrorũ aduniuersim figure speciem habeant
conm̃sus exictionẽ. Igiturcũ nomnib operib ordines traderent maximȩ
mensurarũ rationes quae in omnib operib uidentur necessaria et̃ excorporis
mẽbris colleger̃ uti digitũ palmũ pedc̃ cubitũ & cas distribuer in perfectũ nu¬
merũ quẽ grecitel con didiNT perfectũ uitem antiqͥ instituer̃ numerũ quide¬
cĩ dicitur nãq ex manib digitorũ numerũ ab palmo pestinuentus¬

Expanded text:
si a pedibus imis ad summum caput mensum erit eaque mensura relata fuerit ad manus si a pedibus imis ad summum caput mensum erit eaque mensura relata fuerit ad manus pansas, invenietur eadem latitudo uti altitudo, quemadmodum areae, quae ad normam sunt quadratae. Ergo si ita natura composuit corpus hominis, uti proportionibus membra ad summam figurationem eius respondeant, cum causa constituisse videntur antiqui, ut etiam in operum perfectionibus singulorum membrorum ad universam figurae speciem habeant commensus exactionem. igitur cum in omnibus operibus ordines traderent, maxime mensurarum rationes, quae in omnibus operibus videntur necessariae esse, ex corporis membris collegerunt, uti digitum, palmum, pedem, cubitum, et eas distribuerunt in perfectum numerum, quem Graeci te/leion dicunt. perfectum autem antiqui instituerunt numerum qui decem dicitur; namque ex manibus digitorum numero ab palmo pes est inventus
Abbreviated transcription (Latin):
abimis naribus ad finẽ mediũ suꝑciliorũ tantundẽ ab ea fine adimas radices capillis
frons efficit᷑. Itẽ t̃tiȩ pastis pesuero altitudinis corpori sextecubitũ quastȩ pectꝰ
Itẽ quastȩ reliqua quoq mẽbra suos habent cõm̃sus ꝓportiones. quib: &iã antiqui
pictores & statuarii nobiles usimagnas & infinitas laudessuntad secuti: Similit̃
uero sacrarũ ȩdiũ mẽbra aduniuersam totius magnitudinis sũmã expastib: singu¬
lis conuenientissimũ debenthabere cõm̃sus responsũ. Itẽ corporis centrũ
mediũ naturalit̃ ÷ umbilicus. nãq si homo c̃locatus fuerit sopinus manib & pe¬
dib: pansis circiniq: conlocatũ centrũ in ũbilico ei: circũ agendo rotundationẽ
utrarũq manuũ & pedũ digiti lincatangent᷑. Nonminus quẽ ad modũ scȩma
rotundationis in corpore efficit᷑. Itẽ quadrata designatio in eo inueni&: Nam

Expanded text:
ab imis naribus ad finem mediûm superciliorum tantundem, ab ea fine ad imas radices capilli ab imis naribus ad finem mediûm superciliorum tantundem, ab ea fine ad imas radices capilli frons efficitur item tertiae partis. pes vero altitudinis corporis sextae, cubitum quartae, pectus item quartae. reliqua quoque membra suas habent commensus proportiones, quibus etiam antiqui pictores et statuarii nobiles usi magnas et infinitas laudes sunt adsecuti. Similiter vero sacrarum aedium membra ad universam totius magnitudinis summam ex partibus singulis convenientissimum debent habere commensus responsum. item corporis centrum medium naturaliter est umbilicus. namque si homo conlocatus fuerit supinus manibus et pedibus pansis circinique conlocatum centrum in umbilico eius, circumagendo rotundationem utrarumque manuum et pedum digiti linea tangentur. non minus quemadmodum schema rotundationis in corpore efficitur, item quadrata designatio in eo invenietur. nam
Abbreviated transcription (Latin):
constit ex symm&ria cuius rationẽ diligentissime architecti teneredebent:
ładũ paritura ꝓportione quegrece analogudicitur ꝓportio÷ ratȩ partis urũ¬
brorũ inom nopere totaq cõmodolitio exquaritio efficitur symmetriarũ
Namq non potest aedis ulla sine symmetria atq proportione rationem habere
compositionis. Nisi uti adhominis bene figurati membrorum habuerit exactã
rationem Corpusenĩ hominis itanatura composuit utios capitis amento ad
frontem sũmã & radicesimas capillie& decimepastis. Item manus palma ab ar¬
ticulo ad extremũ mediũ digitũ tantundẽ caput am̃to ad summũ uerticẽ octȩ
cũ ceruicib: imis absũ mopectore adimas radices capillorũ sexte ad sũmũ uesticẽ
quastȩ ipsius autẽoris altitudinis tercia ÷ pars abimomento adimasnares. Nasũ

Expanded text:
constat ex symmetria, cuius rationem diligentissime architecti tenere debent. constat ex symmetria, cuius rationem diligentissime architecti tenere debent. ea autem paritur a proportione, quae graece analogi/a dicitur. proportio est ratae partis membrorum in omni opere totiusque commodulatio, ex qua ratio efficitur symmetriarum. namque non potest aedis ulla sine symmetria atque proportione rationem habere compositionis, nisi uti hominis bene figurati membrorum habuerit exactam rationem. Corpus enim hominis ita natura composuit, uti os capitis a mento ad frontem summam et radices imas capilli esset decimae partis, item manus pansa ab articulo ad extremum medium digitum tantundem, caput a mento ad summum verticem octavae, cum cervicibus imis ab summo pectore ad imas radices capillorum sextae, a medio pectore ad summum verticem quartae. ipsius autem oris altitudinis tertia est pars ab imo mento ad imas nares, nasum