comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta cru ꝙ sialienau̾it uxor ꝓpͥctatemã
sincuslo mulieris emolimrto plemor
ftĩc̃ ad huc corata est qrdotis actõe
teiren dẽt maritus quiqñlicuit ufu
fl utiadinisit cum ñ utendo nanisi
h̾ece ꝑsencrass usumfructũ ab ͣdiuor¬
quim comodo mulicris cederet cuis

Expanded text:
t. quod si alienauerit uxor proprietatem, quae sine ullo mulieris emolumento plenior facta est: adhuc dotata est, quia dotis actione teneri debet maritus, qui quando licuit usu fructu uti amisit eum non utendo. nam si habere perseuerasset usum fructum ad diuortium, commodo
Abbreviated transcription (Latin):
est iudiciumr ic̃ sabmnus i casuis ex
equitate fructus quo post accepit¬
ui iudicium p̃standosputant ut
tĩ restituatur ꝙ puto rectediti
Extã ⁊̃ emprõis furictus restitucu¬
disunt s insotictatib fructus cõi¬
candisunt. ¶ Sipossessionem na¬
nmlcarrenocẽ: ꝓprietas mea ma¬
nuideamus de fructib ⁊ quidam
indeposao ⁊ compda fructus que¬
q p̾standift᷑ sicut diximus ¶m
interidõ quo ꝙ uiaut cl amina¬
gisestutomiscã ⁊ fructus restituã¬
tir ¶ ante manimoniũ quo
fructus ꝑceptidtis firut ⁊cum
diuidere funoum tetum uelim.
ninolis. ⁊ colamanfructus dui¬
ꝯdicelrant post deductẽcin imptu¬
sarum ⁊ pino duudendossuptetis
quo hont fidei iudiͥs fructus oĩ¬
icdo p̃staritur ¶Sicos plegata¬

Expanded text:
est iudicium, tunc Sabinus et Cassius ex aequitate fructus quoque post acceptum iudicium praestandos putant, ut causa restituatur, quod puto recte dicietiam emptionis fructus restituendi sunt.Sed in societatibus fructus communicandi sunt.Si possessionem naturalem reuocem, proprietas mea manet, uideamus de fructibus. et quidem in deposito et commodato fructus quoque praestandi sunt, sicut diximus.In interdicto quoque quod ui aut clam magis est, ut omnis causa et fructus restituantur.Ante matrimonium quoque fructus percepti dotis fiunt et cum diuidere fundum tecum uelim, tu nolis et colam, an fructus diuidi debeant post deductionem im pensarum? et puto diuidendos.In ceteris quoque bonae fidei iudiciis fructus omnimodo praestantur.Si
Abbreviated transcription (Latin):
it hodit suĩ udex accipiat᷑ur idiem
stanpiane si tutele uiditõ uolemt
experiti tutor ultro ⁊enoit ⁊ pe¬
cumamobrusit camq obsigna¬
tamr uto. oc posuent exeotempo¬
re nõ p̾stabitusuras

Expanded text:
it hodie, siue iudex accipiatur, in dieaestari. plane si tutelae iudicio nolentem experiri tutor ultro conuenerit et pecuniam optulerit eamque obsignatam deposuerit, ex eo tempore non praestabit usuras
Abbreviated transcription (Latin):
e gr̃a seti ¶ Qinsinguos diesm
stpnlatͣ deductum ẽ adfinẽ centesi¬
supletimir Sceuoł¬
natiuñcxistent. recepturus sisc dede
itcrtea ñ dubit abis si pistatori sis¬
crogatio in apͥaratum płimũ pecim¬
ãs autem om̃ib ⁊ pactum nneͣstipiil¬
uiuane pignori accepit exquib siñpo¬
tuiss totiundebinum exsolui aliarũ
m̃tium alis muib impositarum ꝓ¬
peus qͥue felittorib obligatarum
siquid suꝑ fuss ꝓignoriaccepit ques¬
iuumẽ nane ꝓpri perempta ex quato¬
tum solipotuit guiddampnum at
ditorem ꝑtineat iͣ p̃scitutos dies am¬
issa nanẽ anad cererarum crimt naui¬
umisuꝑfluum admiti ⁊ꝑflm pos¬

Expanded text:
e gratia secuti quod in singulos dies in stipulatum deductum est, ad finem centesisupplebitur. 5 Scaeuooenali non exsistente recepturus sis quod det cetera. nec dubitabis, si piscatori erogaturo in apparatum plurimum pecunhis autem omnibus et pactum sine stipulin naue pignori accepit, ex quibus si non potuisset totum debitum exsolui, aliarum mercium aliis nauibus impositarum propriisque faeneratoribus obligatarum si quid superfuisset, pignori accepit. quaesitum est naue propria perempta, ex qua totum solui potuit, an id damnum ad creditorem pertineat, intra praestitutos dies amissa naue, an ad ceterarum nauium superfluum admitti pos
Abbreviated transcription (Latin):
teritã densuris medii temporis cim
dampnare ¶linis timis cumcentum
iusuras aliq̃i temporis deberet. mino¬
rem pecimiam ꝙͣ debebat. obsignauit.
partitulatumłcceptum ẽ ex solu̾e. ñre¬
Tardari totis debm usuratum p̃statõ¬
em sicum creditor paratus eẽt totum
suscipece debit or q mexsolutõe toci¬
ustessabat solam pariem deposuit:
Abanlo augerit ẜ̃ ais sciis mutu¬
cepit. ħ cirographoilłe scripsi me
accepisse. ⁊ actepiabillo tautuos ni

Expanded text:
tiam de usuris medii temporis eum condemnare.Lucius Titius cum centum et usuras aliquanti temporis deberet, minorem pecuniam quam debebat obsignauit: particulatim quod acceptum est exsoluere, non retardari totius debiti usurarum praestationem, si, cum creditor paratus esset totum suscipere, debitor, qui in exsolutione totius cessabat, solam partem deposuit. Ab Aulo Agerio Gaius Seius mutucepit hoc chirographo: 'ille scripsi me accepisse et accepi ab illo mutuos et
Abbreviated transcription (Latin):
dis fuictib magis corporis iusex
quo ꝑcipumir ꝙͣ seminis extino
dubittauit quinsi ĩmaed fundof¬
 essorib ricipiendimiẽ quiplus iu¬
ris inꝑcipiendis fructib hnt. am
frucu rtu quidam ñ fiantanteꝙ̃
ab eͣ ꝑcipiantur ad lone fideiaũt
possesborem ꝑrincut qͦ qͦ modda
stlo separatifũ̾im sicut eiusquiu¬
octigalem fundum ht̃. fructus fu¬
nt sicrit ht̃ simł atq soło sepatist̃
bont fidei cmptor seuit. ⁊ auit ꝙͣ
fructus ꝑtiperet. cognouit fundũ
aliccuinẽe. anꝑcepite fructus suo̾

Expanded text:
dis fructibus magis corporis ius ex quo percipiuntur quam seminis, ex quo dubitauit, quin, si in meo fundo fessoribus recipiendum est, qui plus iuris in percipiendis fructibus habent? cum fructuarii quidem non fiant, antequam ab eo percipiantur, ad bonae fidei autem possessorem pertineant, quoquo modo a solo separati fuerint, sicut eius qui uectigalem fundum habet fructus fiunt, simul atque solo separati sunt. Bonae fidei emptor seuit et antequam fructus perciperet, cognouit fundum alienum esse: an perceptione fructus suos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmuntma eẽ. fructusquos ex eo ꝓte¬
perit inuito uł igtorante socioñ¬
umi alienum quistiens possidear n¬
ulla exparit fructus suos fatret.
quͦqͦ modo sitifinnt itaquiomnnẽ¬
i furdum possicet ñfacit suos fra¬
cdus ꝓta parie qua fundus ad soci¬
un euis ꝑtiatbit. ¶malieno funde
quẽ ticius bona fide m̾tatus erat.
trms̃tam senanticius bone fidei¬
e emptor ꝑteptos fructus suosfa

Expanded text:
communem esse, fructus, quos ex eo perceperit inuito uel ignorante socio, noum alienum qui‹s› sciens possideat, nulla ex parte fructus suos faciet, quoquo modo sati fuerint, ita qui communem fundum possidet, non faciet suos fructus pro ea parte, qua fundus ad socium eius pertinebit.In alieno fundo, quem Titius bona fide mercatus fuerat, frumentum seui: an Titius bonae fidei emptor perceptos fructus suos
Abbreviated transcription (Latin):
ma ratt̃e fiat. more admim̾andumq
iiud ir sianutosad hibendos debitiorre¬
quirat uł expechiẽdi debiti. uł fideus¬
orib rogandis uł extepiõaliꝙͣ alleg¬
etur. mora fcã ñ uidetur.¬

Expanded text:
ma ratione fiat, morae adnumerandum: quid enim si amicos adhibendos debitor requirat uel expediendi debiti uel fideiussoribus rogandis? uel exceptio aliqua allegetur? mora facta non uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
restusicre possessor d̾et ꝙ̃ ñ deberit restim¬
itant ꝯsuctudoͣ utint᷑ certatemporañ
ilaus usuris gramiores inflig̾entur
quidam sebit ores cessaueniut inisti¬
⁊ sit effcdum ẽnt om̃t ꝙ nsurumin
inusuris supleatur quesitum est. anil¬
lud ꝙ ampluis exi suetudine pcue no¬
mine aquib dam exactum ẽip̃i scio ꝓ¬
ficere debeat. ainreipublite iucro cedeat¬

Expanded text:
restituere possessor debet: quem non deberet restitit autem consuetudo, ut intra certa tempora non inlatis usuris graviores infligerentur: quidam debitores cessaverunt in soet sic effin usuris, suppleatur. quaesitum est, an illud, quod amplius ex consuetudine poena‹e› nomine a quibusdam exactum est, ipsi Seio proficere deberet an rei publicae lucro cede
Abbreviated transcription (Latin):
atem exuectigalib cumaũt in loco
pͥrati succasent ⁊̃ dare soletisicebt¬
tores qui minores stmisser scmissi
b p̃stabant usuras fiscit̃e ceperunt
post ꝙͣ adfistum transitrunt semiss¬
es cogendisut p̃stare ¶ edsqui᷑
exanmnistratr̃e rerurit. cuutatũ
satis notumẽ ħ dem obseruatur ĩo¬
perum curatorib sipctuniai ap̃e
os remansr s in ea qũaredemptor¬
ib ꝯmisserunt ⁊ sinegligenterde
rasunt si nulla fraͥͭ argutur ano¬
dief⁊ nõsit abhisquistatuas ł ymagin¬
es ponendas liiu̾unt p̃finirusa
p̃side tempus staruendum ẽ in po

Expanded text:
item ex uectigalibus. cum autem in loco item ex uectigalibus. cum autem in loco priuati successit, etiam dare solet.Si debitores, qui minores semissibus praestabunt usuras, fisci esse coeperunt, postquam ad fiscum transierunt, semisses cogendi sunt praestare.Eos qui ex administratione rerum ciuitatium satis no‹tum› est. idem obseruatur in operum curatoribus, si pecunia apud eos remansit. sed in ea quam redemptoribus commisserunt, etiamsi neglegenter deec autem ita sunt, si nulla fraus arguitur: aliodies non sit ab his, qui statuas uel imagines ponendas legauerunt, praefinitus, a praeside tempus statuendum est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑares ẽ utinfuimunduintaxat ex
 dictessarõis crescat usura ¶Diuius
pius itarescripsit parum uisit pt̃it¬
asusuras petisquas omisisse telongit¬
cmporis internallumiuditat qͥtasa
dłat ore tuontgratioꝵ enm uidelicet
cc̃s pecendas ñputasti ¶ intatito
fidciꝯmisso om̃e emolum̃tum ħcndi
auferendum ⁊ fisco p̃standum duuᷤ
ꝓius rescripsit gͦ ⁊ nsimarum emol¬
um̃tum auferetur ħedi ¶S ipisboñ
hñti tutorẽ fidermissũ solru ñ pos¬
uspius rescripsit ergo nec eidebe frt
indulgctur ptert ñ potint quid
enum põt imputare ciquisolucre
ĩsiuellet ñ potrut: nec sist̃ iudeci
posse ꝙ placint murorib ⁊̃ inhis su¬
turri q̃ ñ ad quisietunt usurt . ir ñ pp¬
elucritm petentium s pp̃moram ũso¬
iluencirm inflig ũtur ¶ Ex lõcato
quiꝰ uenitur nisi ꝯutnerit ut tard¬
ius petinue mlate usuras deberet. ñ
nisiexmoransirisp̃stare debere¬
daͣt s ip̃e acciꝑit ut sclet aforita¬
rus qui tardius pocuniam in fecĩt

Expanded text:
res est, ut in futurum dumtaxat ex die cessationis crescat usura. Diuus Pius ita rescripsit: 'Parum iuste praeteritas usuras petis, quas omisisse te longi temporis interuallum indicat, qui eas a debitore tuo, ut gratior apud eum uidelicet esses, petendas fideicommisso omne emolumentum heredi auferendum et fisco praestandum diuus Pius rescripsit. ergo et usurarum emolumentum aufertur heredi.Si pupillo non habenti tutorem fideicommissum solui non potus Pius rescripsit. ergo nec ei debetur,indulgetur, petere non potuit: quid enim potest imputari ei, qui soluere, etiamsi uellet, non potuit? nec sposse, quod placuit minoribus etiam in his succurri quae non adquisierunt: usurae enim non propter lucrum petentium, sed propter moram soluen tium infliguntur.Ex locato qui conuenitur, nisi conuenerit ut tardius pecuniae illatae usuras deberet, non nisi ex mora usuras praestare debetdat, sed ipse accipit: ut solet a foricariis, qui tardius pecuniam inferunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ster filit fiauiiatengore cuiuscona fu¬
cies centena dotisnoĩe uissit: ꝙ departe.
ei p̾stitisse dotisusuris allegass obsi
lebitur usiarimꝙ si postea ꝯuentꝰ
ut someret moram fecct᷑ nunist¬
fructus s fetus scd̾sut ca Iit̃ ꝑtꝰ¬

Expanded text:
s filiae Flauii Athenagorae, cuius bona fucies centena dotis nomine iussit, quod ea patrem praestitisse dotis usuras allegasset. bebitur usurarum. quod si postea conuentus ut solueret moram fecerit, nummi stfructus, sed fetus secundus ut causa,
Abbreviated transcription (Latin):
lendiss nesire tutorib s pocuis
tͣntessitudini res ꝯmuterenture
undamꝙẜ q poslidium fundũ riti¬
nere insass pfectis p̃torio egop¬
apuuanꝰ suasi fructus qui bona
fide appallidio exbonis defutte ꝑ¬
dele ficci ⁊ missirt medium mat᷑ p̃¬
usurarum estimato façicuda sit:
tractari sołet ꝑlanit simat̾iam is¬
titudõ reliquid utea distracta pe¬
cumac itfectͥa fidci ⁊misa soi¬
uerenturaut alim̃ta p̃starentur nõ
oportere sinstrationem ꝓnpugnit̃a

Expanded text:
endisset, ne filiae tutoribus, sed potius necessitudini res committerentur, eundemque Pollidium fundum retinere iussisset: praefectis praetorii suasi fructus, qui bona fide a Pollidio ex bonis defunctae ptelae fideicommissi remedium mater prusurarum aestimatio facienda sit, tractari solet. plane si materiam istam ideo relinquit, ut ea distracta pecuniaque refecta fideicommissa souerentur aut alimenta praestarentur, non oportere frustrationem impunitam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut ꝑsingulas pensiones ꝯditõ spocta¬
retur aulatum suis temporib in ieui¬
um usurarum ⁊ iõ posse euitari ptnam
multos annos minores p̾stiterit ses
traditoris semisses petit cum ꝑ debito¬
q̃ro anexceptõ doli uł paciobsiet respõ¬
difiexsolucadis exmore usuris ꝑtan

Expanded text:
est ut per singulas pensiones condicio inspectaretur non illatarum suis temporibus leuiorum usurarum: et ideo posse euitari poenammultos annos minores praestitit: heres creditoris semisses petit. cum per debitoquaero an exceptio doli uel pacti obstet. respondi, si exsoluendis ex more usuris per t
Abbreviated transcription (Latin):
ctus Reditats aut pecunie usura uo¬
muratim relicta nonsit nichilom¬
unis ocbeatur inputasiquis roge¬
tur post mortem suam quicquid
exbonis sẜcrit ticio restituereut
enimea q̃ fidebona diminuta sut

Expanded text:
ctus hereditatis aut pecuniae usura nominatim relicta non sit, nihilo minus debeatur. ut puta si quis rogetur post mortem suam quidquid ex bonis supererit Titio restituere: ut enim ea quae fide bona deminuta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
pomp̃ ¶ructus ꝑcipiendo rxor uł uir
exredonata suos fatit. illos taĩtem qui¬
os sui̾opis aquissient uelita serendo.
tummsipomum decerpserit. uł exsilua
cedit. s fit eiẜsicuti nec crnislib po¬

Expanded text:
ium.Fruct‹u›s percipiendo uxor uel uir ex re donata suos facit, illos tamen, quos suis operis adquisierit, ueluti serendo: nam si pomum decerpserit uel ex silua caedit, non fit eius, sicuti nec cuiuslib
Abbreviated transcription (Latin):
tis fructus quo restituenoi sunt. ut
q huqui ꝑcepti sunt eꝓ tempore
qͥuo sꝑabitur afflntass ⁊pesterio¬
est. ꝙ sisponsus non meniebitur re¬
fundum ¶Itensimdebitum fim¬
dimisolu ⁊ repero frrictus quo
reperere debeo¶Idem q ⁊ est simror¬
tis cansa fundus sitdonatus ireu¬
Querit quidonauit atꝙ itaꝯditõ nascat᷑¬
¶ infauana quoactõe ⁊ paulia¬
na ꝑ ꝙ que infraudẽ creditoꝵ ali¬
enita sunt reuocantin. fruictusq¬

Expanded text:
ue hi qui percepti sunt eo tempore quo sperabatur adfinitas, sed et posterioest, quod, si sponsus non conueniebatur refundum. Item si indebitum fundum solui et repeto, fructus quoque repetere debeo. Idemque est, si mortis causa fundus sit donatus et reualuerit qui donauit atque ita condictio nascatur. In Fabiana quoque actione et Pauliana, per quam quae in fraudem creditorum alienata sunt r
Abbreviated transcription (Latin):
oncm statutuł cognoscͥens dccctum usde
plano urter locatus est uł cdcõ p̃cepit legẽ
cẽ ꝯstat.^ hee sunt quas uulgo constiriu¬
ones appellamus pline exhis quedam st̃
ꝑsonales queact ad exemplum trahuntur
nam quod princeps alicur obincrita indu¬
lsit uł si quampenam irrogauit uł sicui sñ
extmplo sb̃ucint ꝑsonam non egroditur.
Ip̃  In reb nouis ꝯstituendis euidens
cõutuitas debet ut retedatur ab eo lure ꝙ

Expanded text:
de plano interlocutus est uel edicto praecepit, legem esse constat. haec sunt quas uolgo constitutiones appellamus.Plane ex his quaedam sunt personales nec ad exemplum trahuntur: ut quod princeps alicui ob meritum indulsit, vel si cui penam irrogavit, vel si cui sine exemplo subvenit, personam non egreditur.In rebus nouis constituendis euidens esse utilitas debet, ut recedatur ab eo iure, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ne introdut̾tum estsecsiqua rare ħ defeterit
tunt ꝙ ꝓruminret consequens esteisi
nec id quide mapparear tunc ius quour¬
bs romana utitur seruarioporret ¶Mi eͦ nõ¬
Tterata ꝯsuctudo ꝓ lege nom inierito cunͭns¬
stodii et ħ est uiẜꝙ morib dititur ꝯfti¬
tutum nanicumip̃e leges uullaasia extau¬
sa nostentant. quamꝙ iudicio popłi re¬
copte sunt merito ecta que sine ullo scup¬
to popis approbauit. rent bunt om̃ s pamꝰ
quiduntre si sufteagioppłs uoum tatẽ

Expanded text:
ne inductum est: et si qua in re hoc deficeret, tunc quod proximum et consequens ei est: si nec id quidem appareat, tunc ius, quo urbs Roma utitur, seruari oportet.Inueterata consuetudo pro lege non immerito custoditur, et hoc est ius quod dicitur tutum. Nam cum ipse leges nulla alia ex causa nos teneant, quam quod iudicio populi recepte sunt, merito et ea, que sine ullo scripto populus probavit, tenebunt omnes. Nam quid interest, suffragio po
Abbreviated transcription (Latin):
um sex iop̃titum auid indulga¬
pauł in inime sunt mutanda que unter¬
una alina ciuspartitusa ꝓpossita isiditare
uł resspondere
ngnitas patitur utq̃ saluoriter ꝓutilitate
hoim introdutunur canos duriore int̾p̃¬

Expanded text:
lex in praeteritum quid indulgePlautium.Minime sunt mutanda, quae interuna aliqua particula eius proposita iudicare uel respondereignitas patitur, ut quae salubriter pro utilitate hominum introducuntur, ea nos duriore interpr
Abbreviated transcription (Latin):
solla turpitudo accipientis u̾serur
Nam it sidantis. melior cã exit possi¬
dentis Qr̃ si fu̾it ⁊ dictum utrum tosta¬
tur hactõ anuͦ intriplum dandasit. an

Expanded text:
sola turpitudo accipientis uersetur: nam si et dantis, melior causa erit possidentis. quare si fuerit condictum, utrum tollitur haec actio, an uero in triplum danda sit? an
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ Hcom̃ib irbimalib siquis homi¬
nemoeostiratum exibeat uł etuscatũ
ad cribendum quidamad scam debet bx¬
hibuuit eñ ⁊ nichilmpedit directam ac¬
cionem tał exibitõ poterit tam̃ ag̾tat¬
tor cxiege aquilia des dampno

Expanded text:
 omnibus tribunalibus. Si quis hominem debilitatum exhibeat uel eluscatum, ad exhibendum quidem absolui debet: exhi‹b›uit enim et nihil impedit directam actionem talis exhibito: poterit tamen agere actor ex lege Aquilia de hoc damno
Abbreviated transcription (Latin):
sus sine legatus cẽt statuit fructum
quo eus leatum uider qi nͥ licent log¬
atariiss cedere siluam mendere qm̃ad¬
anodum stuctuariis licet. nnichil habtu¬
ĩriẽct exco legato ¶ licc̃t tam anigust¬
us est iegattanis cul domus usus iegat᷑
est ut nen possit occupare tocius usũs do¬
musi tamen eis que uacabunt ꝓpri¬
ctaruis ñ utetur q licebit usuario a¬
ins ⁊ alus temporib tota domo uti cũ
gatarius quom oportet offitio uidicis
quuudicat quandmodum untrir¬

Expanded text:
sus siluae legatus esset, statuit fructum quoque eis legatum uideri, quia nisi liceret legatariis caedere siluam et uendere, quemadmodum usufructuariis licet, nihil habituri essent ex eo legato.Licet tam angustus est legatariu‹s›, cui domus usus legatus est, ut non possit occupare totius domus usum, tamen eis quae uacabunt proprietarius non utetur, quia licebit usuario aliis et aliis temporibus tota domo uti, cumgatarius quam oportet, officio iudicis, qui iudicat quemadmodum ut
Abbreviated transcription (Latin):
Scruo cuiususum dum taxat ñ ĩ frut¬
tum hũit potest ⁊ anobis quid donariul
⁊̃ expecuma nr̃a nt̃a negociatum cicẽ
ut quid quideo modo aqnissierit in pe¬
culio nr̃o sit¬

Expanded text:
.Seruo, cuius usum dumtaxat, non etiam fructum habemus, potest et a nobis quid donari uel etiam ex pecunia nostra negotiatum esse, ut quidquid eo modo adquisierit, in peculio nost
Abbreviated transcription (Latin):
nõ deteriorem̃ se causansamususs actu¬
tum cetrraque fcũrum que uire sua fa¬
ceret reclo auttm faciant ⁊ hes ⁊ legaranꝰ
quaꝰ res sit ꝯ frm incrpit legatariussi
intestatum reodig̾iit ut in possit apare¬
it an ⁊ quatrirus rem ptiorem irgatari¬
us fiterit utilius auteinuisumn est sti
pulattẽ de ħ caueri ut siquis ñbeninia
arbitratu nratur ⁊ mittatur stipulatõ
statim nec expectabimus utamittatur
usas unam sialutr quis utatur qñ uir
bonus arbitrabitr aliam deusuf᷑. restita¬
endo quarum prioꝵ statim ⁊ nutretur ꝙ¬
a lirer fint nsus ⁊ sepius ꝯmittetur seti¬

Expanded text:
non deteriorem se causam usus fructus facturum ceteraque facturum, quae in re sua faceret. Recte autem facient et heres et legatarius, qualis res sit, cum frui incipit legatarius, si in testatum redegerint: ut inde possit apparere, an et quatenus rem peiorem legatarius fecerpulatione de hoc caueri, ut, si quis non uiri boni arbitratu utatur, committ‹a›tur stipulatio statim, nec expectabimus, ut amittaturusas, unam, si al‹i›ter quis utatur quam uir bonus arbitrabitur, aliam de usu fructu restituendo: quarum prior statim committetur, quam aliter fuerit usus, et saepius committetur, seq
Abbreviated transcription (Latin):
rem sit doli mali mentio ꝯcepia om̃ium do¬
lum cum p̃henders iidetur sincessoꝵ ⁊ ad¬
optun patis. s ⁊ siusus sine fructu legatꝰ
crit adepta fructus causa satisdare in be¬
t ⁊p̃tor ħ merito ut desolo usu ñ ⁊ defint¬
tu caueatur ergo sifructus sint usuob¬
tigerit stipulatõ locum habebit ⁊ si habit

Expanded text:
rem sit doli mali mentio concepta, omnium dolum comprehendere videtur successorum et adoptivi patris. Sed si usus sine fructu legatus erit, adempta fructus causa satisdari iubet praetor: hoc merito, ut de solo usu, non etiam de fructu caveatur. Ergo et si fructus sine usu optig
Abbreviated transcription (Latin):
est siue fructu cõis refeccõ est ra insaitu
tectis tam ħedis qmͣ usuraru nidamꝰ tĩ
ne si fructum hr̃s acciprat ip̃r reficere de¬
bet sinerotał sir res cuiususus legaris cã
an hr̃s fructum accipere nõ debet possit
legatanis tesicere cogendus est que distra¬
cdo ratõnem hr̃e iusctut

Expanded text:
sit sine fructu, communis refectio est rei in sartis tectis tam heredis quam usuarii. videamus tamen, ne, si fructum heres accipiat, ipse reficere debeat, si vero talis sit res, cuius usus legatus est, ut heres fructum percipere non possit, legatarius reficere cogendus est: quae distinctio r
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ u etus fuit queslio anpartus ad
ne nec usumf. ieo fruttuarius habebit
partus legari potent ⁊ usust̃. eius fetus ta¬
mea pitoꝵ sabmus ⁊ tassius oprnari sunt
ad fructuarum ꝑtinere ¶ planc sigreg¬
is uł.ariũt sunt usust̾. legati debebit exa¬
inpost sp̃stituta fiant ꝓpria fructuaru¬
ne co lucro eas rescidat comino ⁊ sicut sb̾¬

Expanded text:
 Uetus fuit quaestio, an partus ad ne nec usum fructum in eo fructuarius habebit. partus legari, poterit et usus fructus eius. Fetus tamen pecorum Sabinus et Cassius opinati sunt ad fructuarium pertinere. Plane si gregis uel armenti sit usus fructus legatus, debebit ex adut post substituta fiant propria fructuarii, ne lucro ea res cedat domino. et sicut sub
Abbreviated transcription (Latin):
sum erit fructuaru ñ ꝓpͥetaru ⁊ netes¬
se habrbit alios ferus sb̾mitere iñ ganui
cassius: ẜ uiur scribit carnemfcctus de¬
mortui ad fructuarium ꝑtinere Sꝙ
oicitur debere cum submitere rocunsu¬
ermmest quociens gregiuł arm̃ti uł
equitir .i. inuu̾sitatis usust̾ segatus ẽ¬
⁊ post ediuonem utrum ꝙnisque.
ederentur submittere debebit auexhiᷤ
que dedc̃a sunt uidendu est puto ta

Expanded text:
lum erit fructuarii, non proprietarii et necesse habebit alios fetus summittere. unde Gaius Cassius libro octauo scribit carnem fetus demortui ad fructuarium pertinere. Sed quod dicitur debere eum summittere, totiens uerum est, quotiens gregis uel armenti uel equiti post editionem: utrum ex his quae edentur summittere debebit, an ex his quae edita sunt, videndum est. puto a
Abbreviated transcription (Latin):
stephanꝰ priusqͣ manumiteretur ut
intosq filios ꝑtineat anuero ad cũso¬
¶ pater interfilios ousit bona ⁊ eã
nus exfilus ꝯ pecuniam mutuaretur
int̃uturt pater ciusq ꝯsensu p̃dia q̃
filioasignauerat pignoridata sirnt
post mortem panis eadam p̃du ioem
finus possedit usuras soluit quanto

Expanded text:
Stephanus priusquam manumitteretur, ad utrosque filios pertineat an uero ad eum so. Pater inter filios diuisit bona et eam nus ex filiis cum pecuniam ‹m›utuaretur, interuenit pater eiusque consensu praedia quae filio adsignauerat pignori data sunt: post mortem patris eadem praedia idem filius possedit, usuras soluit: quaero
Abbreviated transcription (Latin):
neratur s nichil iuudiciũ reliquilh re¬
cins dici exuolumptaxe defuncti coia¬
tr̃em cotis cessare ¶Seruo sib̾tatem
uelle significauit quesitum est ann
tile eẽt cibarioꝵ ⁊ uestiarioꝵ legatũ
ꝯstichus ante añlib̾tatis tempiis occes¬
sent ⁊ ansinonest ntile hes qui p̃stut¬
ratat acoħede repetere possit apud ꝙ̃
morabatur R nonquidam deturta fin¬

Expanded text:
nerentur, si nihil indiuisum reliquisset, rectius dici ex uoluntate defuncti collationem dotis cessare. Seruo libertatem uelle significauit: quaesitum est, an utile esset cibariorum et uestiariorum legatum, cum Stichus ante libertatis tempus decesserit, et an, si non est utile, heres qui praestiterat a coherede repetere possit, apud quem morabatur. respondi non quidem debita f
Abbreviated transcription (Latin):
a nõ pot̃ reputare sinon inom̃ib so
cueeñt licet h̾editatem paternam⁊
murem hreñt ⁊ pat̃ ꝓ alitro filio in
parria magrãtu functus occessir
Quos filios scripsit hedes ⁊ certos ho¬

Expanded text:
e non potest, si non in omnibus socii essent, licet hereditatem paternam communem haberent et pater pro altero filio in patria magistratu functus decessit. Duos filios scripsit heredes et certos ho
Abbreviated transcription (Latin):
sitatem inpedit ultro est actõ creditori
ceditori coħeoi inco fundo reliquic st̃
Sdite quib religio ad utriusque parti¬
b cebebatur nim parantes quor ciuisdam
pupille ibi sepulti sunt si tutores distra
ħe fimdum uoluit ezo non ꝯsencio si po¬
rtatt̃tm meam possĩdere maio cum imi¬
u̾sitatem tinere nonposim ⁊ uelim ꝓmͦ
arbim exequiuis religionis quero anre¬
cłe arbitrum coĩdiuidiundo ad hut fim¬
dum parciendum ei petaman ̃ isarditer
possit ut hant possessionem exteptis catr¬
ris corporib ħeditarus ꝓuire ciuiq nobis

Expanded text:
sitatem impendit, etiam ultro est actio creditori.coheredi: in eo fundo reliquiae sunt conditae, quibus religio ab utriusque patribus debebatur, nam parentes quoque eiusdem pupillae ibi here fundum volunt: ego non consentio, sed portionem meam possidere malo, cum universitatem emere non possim et velim pro meo arbitrio exsequi ius religionis. quaero, an recte arbitrum communi diuidundo ad hunc fundum partiendum petam an etiam is arbiter,possit, ut hanc possessionem exemptis ceteris corporibus hereditariis pro iure cuique nobis
Abbreviated transcription (Latin):
eique ꝓponũtur siticus lucius nõ ã¬
pluis exreditu p̃dioꝵ cõium accepat
quam ꝓħeditaria portione eiapteret
uentis ap̃tore amplius frem̃ accep¬
partem suptrium fcõꝵ uilitem p̃st¬
are uolebat Quesitum est an doliex¬

Expanded text:
e proponuntur si Lucius non amplius ex reditu praediorum communium accepit, quam pro hereditaria portione ei competeret, imentis a praetore amplius fratrem acceppartem sumptuum fact‹o›rum in litem praestare uolebat: quaesitum est, an doli ex
Abbreviated transcription (Latin):
interaidiss ¶ Que pater inter finiosnõ
dinissit postdatas actc̃es uict dinissionl
ad singuios ꝓ srditira porcione ptiuent
aliter partemsuam cołes prestare coge¬
tar qm suut mutua ꝑtem nexu pigne¬
ris libcramꝯsequatur

Expanded text:
nsorum. Quae pater inter filios non diuisit post datas actiones uice diuisionis, ad singulos pro hereditaria portione pertinent,n aliter partem suam coheres praestare cogetur, quam si uice mutua partem nexu pignoris liberam consequatur
Abbreviated transcription (Latin):
aus Lutuis ⁊ ntia fratres cmancipati
apant adulti curatores acceꝑunt hn
cĩes pocumas exredatib idactas sing¬
uł sub ministranerunt pastea om̃e p¬
atrimonium diuiscunt ⁊ posteaom̃e
ouussionem ticia soror lucio frĩ suocep¬
it qõirem mouere qĩ amplius actepis¬

Expanded text:
us et Titia fratres ‹e›mancipati a patre adulti curatores acceperunt: hi communes pecunias ex reditibus redactas singulis subministrauerunt: postea omne patrimonium diuiserunt: et post diuisionem Titia soror Lucio fratri suo coepit quaestionem mouere, quasi amplius accepis
Abbreviated transcription (French):
M i si omisseat don exceptĩem age
sust derccipictida poerce sumptuũ
¶Intestato moriens coditilł p̃diasua
biñta ⁊ patrimonium inter liberos om¬
isit itant lõge ampaius silio quamfi¬
lie reliqueret quesitum cit ausoror

Expanded text:
et si omiserit doli exceptionem, agere potest de recipienda portione sumptuum. Intestato moriens codicillis praedia sua omnia et patrimonium inter liberos diuisit ita, ut longe amplius filio quam filiae relinqueret: quaesitum est, an soror
Abbreviated transcription (Latin):
sionn nonemendi si diuidendi amumo pci¬
isascriptos inderi platinit qr suspensaꝯdi¬
tone mortuos tu heredi ꝙꝙ fidci ꝯmisi¬
rio deperiss
p̾dia filic ꝙ̾ hadebat in ꝑatestate tradi¬
dit ⁊ reditus coꝵ gn̾o solui mandauit
anca prccipna filia retinere possit cum

Expanded text:
s non emendi, sed diuidendi animo pretiis adscriptos uideri placuit: quare suspensa condicione mortuos tam heredi quam fideicommissario deperisse.praedia filiae quam habebat in potestate tradidit et reditus eorum genero solui mandauit: an ea praecipua
Abbreviated transcription (Latin):
tam cam̃ retinere possessionis ħede filã
quam pater p̃dia dequib querebatu
detis cẽ uoluit ⁊ inin post mortem quo¬
q patris steterat sꝵ filiam ⁊ enunque
naturalittr agros tenuit spc̃m cotis cuiꝰ
crpax fuiss def̃tudi

Expanded text:
essionis habere filiam, quoniam pater praedia de quibus quaerebatur dotis esse uoluit et matrimonium post mortem quoque patris steterat respondi: filiam etenim, quae naturaliter agros tenuit, specie dotis cuius capax fuisset defendi
Abbreviated transcription (Latin):
uendrtẽ pignoris ⁊ senserit creditorłnt
debit dor harit rem ꝑmuret uł donet uł in
dotem det dicendũ erit pigiis liberari nisi¬
⁊ salua causa pignoris sui ⁊ sensit us ueaditõi
p uł ceteris nam sollent multi saluacau¬

Expanded text:
uenditione pignoris consenserit creditor uel ut debitor hanc rem permutet uel donet uel in dotem det, dicendum erit pignus liberari, nisi salua causa pignoris sui consensit uel uenditioni uel ceteris: nam solent multi salua cau
Abbreviated transcription (Latin):
didit inttertũ sit omimodo apud cũ p̾̃ci¬
um remansinũ uerũ obligatus est adid
restituendñ arbitror ĩt̾im quidem ruc¬
hiladebit ore petiposse s insuspẽso hr̃
uberarõem uerum factõe exempto ⁊uẽ¬
tus p̃strass treditorempioridebitur̃ ꝑ¬

Expanded text:
didit, ut certum sit omnimodo apud eum pretium remansurum, verum obligatus est ad id restituendum, arbitror interim quidem nihil a debitore peti posse, sed in suspenso haberi liberationem: verum si actione ex empto conventus praestitisset creditor emptori, debitu
Abbreviated transcription (Latin):
todonatõcm quib dam modisiutil¬
tm cẽ ꝯstabut iire pignoris fat̾ fust᷑
petere p̃dium qͥ sutesserat ĩ locũ nẽdi¬
ttus apparuit cuiuspignoris solutũ
acit᷑cuiñ ẽ locus inpignore uberando¬
¶ Uefensorab sentis caucionem iuditi¬

Expanded text:
inutilem esse constabat. iure pignoris fiscum frustra petere praedium, qui successerat in locum venditoris, apparuit, cuius pignoris solutum acit, cui non est locus in pignore liberando. Defensor absentis cautionem iudica
Abbreviated transcription (French):
r pcu nuocumetus successent ũt¬
ditõem obpitaniam solutã ⁊doitare¬
ctefacit ¶ Siscõs creditorus fidciinssor
sosutapcimapignora suscepxrint ret¬
it es offertur ꝙius emptoris tituloci
tenuerunt Modest

Expanded text:
ri pecunia in locum eius successerit, venditionem ob pecuniam solutam et creditam recte facit. Si secundus creditor vel fideiussor soluta pecunia pignora susceperint, recte eis offertur, quamvis emptionis titulo ea tenuerunt. Modest
Abbreviated transcription (Latin):
pignus uenumdari s ratam hu̾it uẽditõ¬
nem ꝯdem erit ꝓbrandũ uelle ¶ Eritur
si forte uenditõ rtispecialiter obligate ñ ua¬
ieat annocere ħ res credutei debeat quir
sentit irtputa siqua ratt̃ uiris uendrtõ¬

Expanded text:
pignus uenumdari, sed ratam habuit uenditionem, idem erit probandum.Belle quaeritur, si forte uenditio rei specialiter obligatae non ualeat, an nocere haec res creditori debeat quod consensit, ut puta si
Abbreviated transcription (Latin):
auis Eicreditor struana ac̾tõe pig¬
nus apossessore ꝓccierit ⁊ possessorlitĩ
estunatiẽm obtulent ⁊ abẽo debit ui
rem uenditet ñ alr ħ facere ꝯcedetur
nisi pͥus ei debitum. osferit
q tradita ⁊ forte ep̃tor ͣ  ꝙ uendit¬

Expanded text:
i creditor Serviana actione pignus a possessore petierit et possessor litis aestimationem obtulerit et ab eo debitor rem vindicet, non aliter hoc facere concedetur, nisi prius ei debitum offerat. que tradita et forte emptor, anteq
Abbreviated transcription (Latin):
h̃dasint dubutari potest ⁊ qͥdamuir uͭ¬
banoꝵ sñ dubio nonsunt cumactͣterise¬
diffitius seꝑata sint Qk ad causam tam̃
tał tatitipignoris ꝑtinet nõmultum
aburhanis p̃dus diffecunt

Expanded text:
habenda sint, dubitari potest. et quidem urbanorum sine dubio non sunt, cum a ceteris aedificiis separata sint: quod ad causam tamen talis taciti pignoris pertinet, non multum ab urbanis praediis differunt
Abbreviated transcription (Latin):
dare ussuas ẽẽ obligatasssane sĩpostca
sint eiusits ypothece date. nõ erumpb¬
tũ accipimpiñ teneatur iuecta ⁊ illa¬
ta atsi spetisuter ꝯueniss ⁊ ramcncecte
lib̾iati hmus modi pignus nõ efficit idẽ
ni nõ fficert obhabuatĩem obłigmi¬

Expanded text:
dare res suas esse obligatas. sane si postea sint eius res hypothecae datae, non erunt obtum accipi, ut perinde teneantur invecta et inlata, ac si specialiter convenisset, certe libertati huiusmodi pignus non officit idqueni non officere ob habitationem oblig
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ M icͥditorpignusus ypothecamu¬
endidit ħ pacto ut liceat sireddep
cimiã ⁊pignus retuperare ansipata¬
tꝰ sit debit or reddere pecumtã scqui
ut siqͥs actões inbeat eascedat debit oui
ꝯpothecãe᷑ ¶ Ilud inspiciẽdũ est alic¬
eit debit ori si ypotheca ut̾nicrit pet¬

Expanded text:
i creditor pignus uel hypothecam uendiderit hoc pacto, ut liceat sibi reddere pecuniam et pignus reciperare: an, si paratus sit debitor reddere pecuniam, consequi ut, si quas actiones habeat, eas cedat debitori. hypothecam est. Illud inspiciendum est, an liceat debitori, si hypotheca venierit, pec
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ in . xłcederet pignoris ypotheta finge
seiuĩparatũ cẽ offetre tͥ simimã pͥmo ordi¬
ne creditã dixiseqñs eẽ ut seius potiorsit
ĩ eo ꝙ ampdius ẽ ĩpignore ⁊ obligata abco
simia pͥmo ordine credita usuriẽ q̃ euisp¬
ost ponatur pͥmus creditor ĩsũma ꝙͣ postea
cidem debi ori cͤdidit
bampnatꝰ crat obligauit pignoriom̃a bo¬
nasi q̃ habebat qi habrturus eĩt pasterm
uituatus afisco pecuã pignori ei ressitas
om̃s obligauit ⁊ intulit scie partt̃ debiti
⁊teliꝙͣ simimam nouatc̃e fcĩ cidẽ protuisit
inqͣ obligatõe sar ut sup̃depignore ducuit¬

Expanded text:
inta cederet pignoris hyperocha. finge Seium paratum esse offerre tibi summam primo ordine creditam. dixi consequens esse, ut Seius, potior sit in eo quod amplius est in pignore, et oblata ab eo summa primo ordine credita usurarumque eius postponatur primus creditor in summam, quam postea eidem debitori crediditcondemnatus erat, obligauit pignori omnia bona sua quae habebat quaeque habiturus esset: postea mutuatus a fisco pecuniam pignori ei res suas omnes obligauit: et intulit Seiae partem debiti et reliquam summam nouatione facta eidem promisit, in
Abbreviated transcription (Latin):
state fu̾it abit oris post cncionẽ itepi¬
sitã ptuntam ñ accipere eotempore pagn¬
oris obligarõem ꝯtenctam iudĩ quo pecu¬
inbonis debir or nur̾aare pecinnie tem¬
pore abuent Idẽ

Expanded text:
state fuerit debitoris post cautionem interpositam pecuniam non accipere, eo tempore pignoris obligationem contractam videri, quo pecuin bonis debitor numeratae pecuniae tempore habuerit. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
tt̃ ⁊ intiuo obligaretur nꝯtitio sol¬
u̾etur in bonis mislieris fũit.: null¬
ũ tp̃c ĩueniri quo pignꝰ nicuio ⁊ua¬
iescere possit ħ tũ ita sibonafice in do¬
tẽ extimatũ p̃diu̾mantus accipt dẽ

Expanded text:
cum Maeuio obligaretur neque cum Titio solueretur in bonis mulieris fuerit, nullum tempus inueniri, quo pignus Maeuii conualescere possit. haec tamen ita, si bona fide in dotem aestimatum praedium maritus accepit, id est
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ ¶uiꝰ ir petunia saluã fecit totius pign¬
oris ciisam/ ꝙ pet̾it quis admitt̃e. ⁊ suti
cibaria nautas fu̾it cditũ sũ. qͥb nauis
salua ꝑucnire ñ potatsit siqͥs ĩm̾cest ob
ligatas cͥdid̾it nł nt salue ñ fiat. łutna¬
nium exsoluat᷑ potẽtior erit litet poster¬

Expanded text:
enim pecunia saluam fecit totius pignoris causam. quod poterit quis admittere et si in cibaria nautarum fuerit creditum, sine quibus nauis salua peruenire non poterat.Item si quis in merces sibi obligatas crediderit, uel ut saluae fiant uel ut naulum exsoluat
Abbreviated transcription (Latin):
Domp̃ iefectõnis gm̃ acredendi ad ei
nis quib seruitus delitur quatamen
arrcdere eis sit necesse. nisi in cessio¬
ne seruitiis noĩatum p̃finitrun sit qua
religiosum sostidũs faccte porest ne sent᷑¬
ois porestatem halts nisi ne id fateres cau¬
timisit ¶ Siꝑtumfundum ius est
michi aquam riuo duccir tacite ħ iura
sicuntur ut itficcre mnichi riuum licer
ut adire ꝗͥ ꝓxuno posim ad reficiendũ
eum ego fabriq meiit̃e ut sꝑacium
reluiquat mͥ dominus fundi qui ext̾
⁊ sinstra adriuum ad eam ⁊ quo te¬
rramlimenlapidem arenam ⁊ talcẽ
ricert possim.

Expanded text:
m Refectionis gratia accedendi ad ea his, quibus servitus debetur, qua tamen accedere eis sit necesse, nisi in cessione servitutis nominatim praefinitum sit, quareligiosum dominus soli facere potest, ne serci potestatem habes, nisi si ne id faceres cautum sit. Si prope tuum fundum ius est mihi aquam riuo ducere, tacita haec iura sequuntur, ut reficere mihi riuum liceat, ut adire, qua proxime possim, ad reficiendum eum ego fabrique mei, item ut spatium relinquat mihi dominus fundi, qua dextra et sinistra ad riuum adeam et quo terram limum lapidem harenam calcem iacere possim.
Abbreviated transcription (Latin):
relinqui magis est qr ⁊ ip̃t hũt aliqͣm
utilitatem si quoioco oportimo paciã¬
tur ¶ Licẽt p̃dia quedam talia sint ut
magis unca inpendamus ꝙͣ deilł aquira¬
mus tamen nsust. eoꝵ relinqui porest

Expanded text:
relinqui magis est, quia et ipsae habent aliquam utilitatem, si quo loco oportuno ponantur.Licet praedia quaedam talia sint, ut magis in ea impendamus, quam de illis adquiramus, tamen usus fructus eorum relinqui potest. 42
Abbreviated transcription (Latin):
tartr ambulabit supulatõ ꝓfectat̃ad
ħedẽ redibit ad fructuarium ¶Qs¬
tionis est anidꝙ ad quiri fruc̾tuario ñ
potest ꝓpͥctario ad quiritur ⁊ nuł quidꝰ¬
ł xxxi. dig̃ scripsit ꝙ fructuario adqͥ¬
ri nrõpotest ꝓprietario queri demq scri¬
psit cum quierit fructuari stipuset᷑
noĩatim ꝓprietario uł uissu eius ip̃i
fructuaru nec exoꝑis suis fructuanosti¬
pulctur ¶Seruus fructnarius si usũ
si inse danstipuletur aut sñ noĩe aut
serui coñs qui stipulando rem alter tiuꝰ
Slando quis nithilagit alteti stipulando¬

Expanded text:
tutus, ambulabit stipulatio profectaque ad heredem redibit ad fructuarium.Quaestionis est, an id quod adquiri fructuario non potest proprietario adquiratur. et Iuuario adquiri non potest proprietario quaeri. denique scribit eum, qui ex re fructuarii stipuletur nominatim proprietario uel iussu eius, ipsi fructuarii nec ex operis suis fructuario stipuletur. Seruus fructuarius si usum m in se dari stipserui communis, qui stipulando rem alteri ex diam rem suam stipulando quis nihil agit, alteri stipulando
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑer̃ nꝑe minus u p̃t fruendi c̃ĩ insũ
habebr rerum ancstimatõius usust.
t̾ͥ legetur int̃est nam siquidam rerum
legetur deducto eo ꝙ p̃terea tͥ legatum
est erreliquis bonis usmnf̾ feres sinau¬
tem estimatõnis usust̾. ieganis est. id

Expanded text:
 minus et ipse fruendi causa et usum habebit.Rerum an aestimationis usus fructus tibi legetur, interest: nam si quidem rerum legetur, deducto eo, quod praeterea tibi legatum est, ex reliquis bonis usum fructum feres: sin autem aestimationis usus fructus legatus est, id
Abbreviated transcription (Latin):
Dair Sioperas suas locau̾it scriuis fru¬
ctuarins ⁊ mꝑfecto tempore locatõis
minuto co idem dicendumest
ipeudenits fructus iam maturos
reliquiss testitor fuctuarius eos fear
si dis rogati cͤonte ad huc pendentes dep¬
hendiss nam extrantes fructus ad fiuc¬
tuarium ꝑtinent ¶ Sidñs soliitus fu̾n
tab̃̾nuis ad merces suał uti uł ad negocia¬
tõnes suas utiq ꝑmittetut fruifuario
socare eas ⁊ alias merces ⁊ alud solmn

Expanded text:
i operas suas locauerit seruus fructuarius et inperfecto tempore locationisminuto eo idem dicendum estpendentes fructus iam maturos reliquisset testator, fructuarius eos feret, si die legati cedente adhuc pendentes deprehendisset: nam et stantes fructus ad fructuarium pertinent.Si dominus solitus fuit tabernis ad merces suas uti uel ad negotiationem, utique permittetur fructuario locare eas et ad alias merces, et illud solum
Abbreviated transcription (Latin):
duarium subiturum cogo ⁊ quid obtra¬
tib s ⁊ si quid iimicipio cebetur. Nam
sollent possessores certam patem fundũfi
mittpio uilori p̃cioadicere follent pas
sessores certam fructum minnipio iult¬
orip̃cioaditere soilet ufisco funttõnes p̃¬
stare ħ honera adfructuaruim ꝑtinebũt¬
siquaseruntus itpossita ẽ fimco necesse
habebit fructuarius sustinere uñ isiꝑ
stipularõnem scruitus debeatur ⁊ dempu¬
to ditendum / f⁊ si serms sub pena emptus
sit interdcũs certis quibdam socis ansiu

Expanded text:
ctuarium subiturum: ergo et quod ob tratibus: sed et si quid municipio, nam solent possessores certam partem fructuum municipio uiliori sessores certam partem fructuum municipio uiliori pretio addicere: solent et fisco fusiones praestare. haec onera ad fructuarium pertinebunt.Si qua seruitus imposita est fundo, necesse habebit fructuarius sustinere: unde et si per stipulationem seruitus debeatur, idem puto dicendum.Sed et si seruus sub poena emptus s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊duob tone fidci possessorib ħ idemest
tere ut siexre alterus stipuletur partem
eidum tarat queripattan domino ꝙ sinc¬
minatim sit stipmatus nec dubntari debe¬
re quim aducto noĩt solidum ei queratin
ħdcinque ait ⁊ siuissu euis stipuletur qm̃¬
uissumm ꝓnoĩt accipimꝰ idem ⁊ infruluatus
crit dicendum ut quocasu ñtotum ad¬
quiritur fructuario ꝓprietatis dño crit
quesitim qm̃ ex re fructuam queri cipo¬
sse ostendimus ̾r aurem diximus ex
refuictuaru us exoperis posse aquurre
utrum tunt lotum hãt quociens iure leg¬
ati nsusf̾. sit ꝯstitutus an ⁊̃ si ꝑtradirõne

Expanded text:
duobus bonae fidei possessoribus hoc idem estcere, ut si ex re alterius stipuletur, partem ei dumtaxat quaeri, partem domino: quod si nominatim sit stipulatus, nec dubitari debere, quin adiecto nomine solidum ei quaeratur. idemque ait et si iussu eius stipuletur, qussum pro nomine accipimus. idem et in fructuariis erit dicendum, ut quo casu non totum adquiretur fructuario, proprietatis domino erit quaesitum, quoniam ex re fructuarii quaeri ei posse ostendimus.Quod autem diximus ex re fructuarii uel ex operis posse adquirere, utrum tunc locum habeat, quotiens iure legati usus fructus sit constitut
Abbreviated transcription (Latin):
auł Hiquis donaturus usu fructua¬
rio spomponderit scruo inquem usũ
.c. ht̃ stipulami ipĩ nsuftuctuario ob¬
ip̃ S ei⁊ siquis stipuletur sibi aut
stito fenctnatio donandicausa dum
nult fructuaro p̃stari dicẽdia si en
scluatur fructuario adquiri ¶ Mi¬
dum tamen inpctidctmm est tui ad qui¬
rat isie fructiraruis seruus ut puta
siseruum emit at ꝑ traditõnomac¬
copit ncodum p̃cium mninieraint
et̃ dñum eius ⁊ numeratõnem p̃cude
dirituram cuuuis sit nam siexte fruc¬
tuam rcdt fiuctuat fuisse idemq est
⁊ siforit stipulatus sit secuns mime¬
raturus pocumam nam numeratio
decdabit cuisit aquissita stipul ⁊ttixi
o ostendimus ipendenti cẽ dm̃ium do¬
net p̃cium numerctur / quid ergo sia¬
misso usuf. tunt p̃cium numerot᷑¬

Expanded text:
 quis donaturus ‹us›ufructuario spoponderit seruo in quem usum fructum habet stipulanti, ipsi usufructuario ob si quid stipuletur sibi aut Sticho seruo fructuario donandi causa, dum uult fructuario praestitum, dicendum, si ei soluatur, fructuario adquiri. Interdum tamen in pendenti est, cui adquirat iste fructuarius seruus: ut puta si seruum emit et per traditionem accepit necdum pretium numerauitesse dominium eius et numerationem pretii declaraturam, cuius sit: nam si ex re fructuarii, retro fructuarii fuisse. idemque est et si forte stipulatus sit seruus numeraturus pecuniam: nam numeratio declarabit, cui sit adquisita stipulatio. ergo ostendimus in pendenti esse dominium, donec pretium numeretur. quid ergo si amisso usu fructu tunc pretium numeret
Abbreviated transcription (Latin):
lutiusum ⁊ usũfi. s: ⁊ sieccipiat ut pasce¬
it ibi uł in rabutareliceat nalet extep¬
tõ dexceptõ cumex mitis saltib pasti¬
one fructus ꝑcipietur ⁊ haabitatõnis
exceptonem sut temporanꝰ sur admor¬
tem cuis qui excepit usus iusetur exteptꝰ¬

Expanded text:
t usum fructum. sed et si excipiat, ut pascere sibi uel inhabitare liceat, ualet exceptio, cum ex multis saltibus pastione fructus perciperetur. et habitationis exceptione, siue temporali siue usque ad mortem eius qui excepit, usus uidetur except
Abbreviated transcription (Latin):
fractum inquibdam casib ñ ꝓpͥetans
effc̃ctum obtinere ꝯuenit ua si fundi
uł fruttus porcio peiatur ⁊ ab solutõne
secuta postea pars altera que atoeuit
uendicetur in litem quid̃ ꝓpͥctatis iudica¬
te ra exceptõnemobstare infrudus uͦ

Expanded text:
dam casibus non partis effectum optinere conuenit: unde si fundi uel fructus portio petatur et absolutione secuta postea pars altera quae adcreuit uindicetur, in lite quidem proprietatis iudicatae rei exceptionem obstare, in fructus uero
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃ Cciam partis bonoꝵ usust̾. legari
potest sitanen nõ sit sꝑctialiter fcĩ par¬
itis mencio dimudia pars bonoꝵ ꝯtinet᷑
re non porest Quia tam ⁊ si mesiorẽ
ettoltndo cdifficium dm̃causam factu¬
rns cẽt ñ tamen id iurx suo facere pote¬
Est aliudq est tueri ꝙ acͣcipiss Aliͦ nou¬
rum fatere
ans Biextraneo scupto ⁊ emaitipa¬
to p̃tcruo matri defiracti deducto ususẜ
sprietas legata sit petita ccͣ tabulas bo¬
noꝵ possessione plena ꝓprptas pietatiᷤ
respectu mr̃i p̃standaest ¶Sitestator
usserit ut hes resficeret insulamtuus
nsum f̾. logauit põt fructuarius extes¬
tam̃to agere ut hes refiteret

Expanded text:
iam partis bonorum usus fructus legari potest. si tamen non sit specialiter facta partis mentio, dimidia pars bonorum continre non potest, quia tametsi meliorem excolendo aedificium domini causam facturus esset, non tamen id iure suo facere potest, aliudque est tueri quod accepisset an nouum facere extraneo scripto et emancipato praeterito matri defuncti deducto usu fructu proprietas legata sit, petita contra tabulas bonorum possessione plena proprietas pietatis respectu matri praestanda est.Si testator iusserit, ut heres reficeret insulam, cuius usum fructum legauit, potest fructuarius ex testamento agere, ut heres reficeret
Abbreviated transcription (Latin):
igrntarsus iatões adre uibetur. nei
rititest cump̃o argentario ⁊ rtou̾sia
sitancum auos deo autem argent¬
att ministerum publitam ht̃
causam ⁊ħ principał eoꝵ operã est.
irtactus Qu ratõnes diligenter ꝯfi¬
ciant. ¶ Ediaantm ratõ ita intel¬
acaptit inspiciatur. intesligi non
pot. scuł ut nontotum cuiq todi¬
cem ratõnim. totasq mbͣnas ĩs¬
ꝑiciendidis cribendi q potestas fiat
⁊̃sut ea soua pars ratõnum que
ladinfauendum aliqm ꝑtineat
inspitaatur ⁊ describatiu cumañt
in idactõ ⁊petit. quantiagentis
int̃sit editas sibi itõnes eẽ euemi¬
et ut sus qͣuis ⁊ dempnatus sit t
suiꝙ pcͣtitcit non obtinutrit. eo
ꝙ ud̃ hu̾it ratõnes cx quib causã
suam neripossit: id ip̃m ꝙ ita ꝑ¬
diderit h̾actĩt consequetur¶s an
dicem qm int̃ cum iangentarium
iudicat põt ꝓbart. sc illo iuditõ quo
uictus ẽ uintere potuisse ppt̾at ⁊

Expanded text:
gentarius rationes edere iubetur: nec interest cum ipso argentario controversia sit an cum alio. Ideo autem argentatque ministerium publicam habet causam et haec principalis eorum opera est, ut actus sui ratatio ita intela capite inspiciatur, intellegi non potest: scilicet ut non totum cuique codicem rationum totasque membranas inspiciendi describendique potestas fiat, sed ut ea sola pars rationum, quae ad instruendum aliquem pertineat, inspiciatur et describatur. Cum autem in id actio competit, quanti agentis intersit editas sibi rationes esse: eveniet, ut, sive quis condemnatus sit sive quod petierit non optinuerit eo, quod non habuerit rationes ex quibus causam suam tueri possit, id ipsum, quod ita perdiderit, hac actione consequatur. sed an udicem, qui inter eum et argentarium iudicat, potest probare se illo iudicio, quo victus est, vincere potuisse, poterat et