comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
laris culmine potencie transcẽ¬
dit omnem creaturam. atq ab
uniusis que fecit longe segre¬
gatur. Qd̃ greca locutione meliꝰ
intelligitur: inqua ip̃m ubum
qd dicitur egyon quasi ẽẽ t̾ram
significat: cuius etiam nos imi¬
tatione. ꝓ modulo nr̃o seg̃gari p̃¬
cipimur ab omnibꝰ qui nõ sũt
scĩ. nec deo dedicati: dicente do¬
mino. Ecĩ estote: quia et egosc̃s
sum. Quicumq enim se conse¬
crauerit: mento extra t̾ram. et
extra mundum uidebitur. Pot̃
enim et ip̃e dicere. Suꝑ t̾ram ã¬
bulantes: conũsationẽ incelis
habemus.
iuditia conũtens: tociꝯ humam¬
geñis statum dic̃tibit. Et quid
supbi. quid humles mereantur:
quid filii ade ꝑloum arbitrium.
quid filii dei smmꝑ grãm. alt̾ius
uetsib explicatNon ergo inquit
soli michi fecit nagna quia po-¬
tens ẽ: s in onni gente et ꝓge¬
nie. qui timet enni. et oꝑatur iꝰ¬
ticiam. acceptueẽ illi.
Ecit poteniam in brachio

Expanded text:
laris culmine potentiae transcenlaris culmine potentiae transcendit omnem creaturam, atque ab universis quae fecit, longe segregatur. Quod Graeca locutione melius intelligitur, in qua ipsum verbum, quod dicitur ἅγιον, quasi extra terram esse significat: cujus etiam nos imitatione pro modulo nostro segregari praecipimur ab omnibus, qui non sunt sancti, nec Deo dedicati, dicente Domino: Sancti estote, quia et ego sanctus sum . Quicunque enim se consecraverit, merito extra terram et extra mundum videbitur. Potest enim et ipse dicere: Super terram ambulantes conversationem in coelis habemus .judicia convertens, totius humageneris statum describit, et quid superbi, quid humiles mereantur, quid filii Adae per liberum arbitrium, quid filii Dei sint per gratiam, alternis versibus explicat. Non ergo, inquit, soli mihi fecit magna qui potens est, sed et in omni gente et progenie, qui timet eum, et operatur justitiam, acceptus est illi. Fecit potentiam in brachio
Abbreviated transcription (Latin):
uia respexit humilitatem
incille sue: ecce enim ex her
beatam me dicent õs geñatioes.
Cuius humilitas respicitur: tec¬
te beata ab om̃ibꝰ cognominan¬
da gratulatur. Sicut econttario.
cuiu̾s suꝑbia despecta condemp¬
natur: eue idẽ. que sue calamita¬
tis nomine multata tabescit.:
Decebat enim ut sicut ꝑ suꝑbiã
prime nr̃e parentis. mors ĩ mun¬
dum intrauit: ita de nuo ꝑhu
militatem marie. uite introitꝰ¬
panderetur.
Uia fecit michi magna qͥ¬
potens ẽ: et scm̃ nomen eius. Ad
mitium carminis respicit: ubi di¬
ctum ẽ. magnificat anima niea
dũm. Sola quippe anima illa. cu¬
dignis cum pconiis debet mag¬
nificare: et ad consortes eiꝰdem
uoti ac ꝓpositi cohortando dicẽ.
magnificate dnm mecum: et
ex altemus nomen eiꝰ ĩndipsũ.
Nam qui dnm quem cognouit
quantum inse ẽ magnificare.
et nomen eius scĩficare contẽp¬
serit: minimus uocabitur ĩ reg¬
no celorum. Scm autẽ nomen
eius uocatur: quia sicut singu¬

Expanded text:
litatem ancillae suae, ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Cujus humilitas respicitur, recte beata ab omnibus cognominanda gratulatur, sicut e contrario, cujus superbia despecta condemnatur Evae, id est, vae, sive calamitatis, nomine multata tabescit. Decebat enim ut sicut per superbiam primae nostrae parentis mors in mundum intravit, ita denuo per humilitatem Mariae, vitae introitupanderetur. Quia fecit mihi magna qpotens est, et initium carminis respicit, ubi dictum est: « Magnificat anima mea Dominum: » sola quippe anima illa, cudignis eum praeconiis magnificare, et ad consortes ejusdem voti ac propositi potest cohortando dicere: « Magnificate Dominum mecum, et exaltemus nomen ejus in invicem . Nam qui Dominum, quem cognovit, quantum in se est magnificare, et nomen ejus sanctificare contempserit, minimus vocabitur in regno coelorum . Sanctum autem nomen ejus vocatur, quia singu
Abbreviated transcription (Latin):
Uscepit istł puerum suum:
eosit ad sauandum susceptus. obe¬
diencia uidelicet et humilitate:¬
uixta qd osee dicit quia puer isrł¬
ẽ. et dilexi eum. Ham qui cõtẽp¬
nit humiliari. non potest salua¬
ri: cum dicete cum ꝓpha. Ecce eĩ
deus adiuuat me: et dñs susceptor

Expanded text:
uscepit Israel puerum suum eo sit ad salvandum susceptus, obedientem videlicet et humilem, juxta Oseae dictum: « Quia puer Israel et dilexi eum ; » nam qui contemnit humiliari, non potest utique salvari, nec dicere cum Propheta: « Ecce enim Deus adjuvat m
Abbreviated transcription (Latin):
didit: reputatumq ẽ illi ad ius¬
ticiam. Atq eiusdem fidei signa¬
culum circuncisionẽ accepit:
ut utriusq ppłi pat̾ fieret ꝑfidem.
iuxta qd̾ apłs ad romanos ple¬
nissime disseruit. Ad uentus gͦ
saluatoris abrahe ẽ et semini eiꝰ
in scła ꝓmissus: hoc ẽ filii ꝓmissi¬
onis quibꝰ dicitur. Si autẽ uos
xp̃i: ergo abrahe semen estis. se¬
cundum ꝓmissionẽ hetedes. Be
matres ꝓph̾ando p̃ueniunt. ut
sicut pcc̾m amulieribꝰ cepit: ita
etiam bona amulieribꝰ ĩcipiat.
Et que ꝑ unius deceptionem:
piit: duabꝰ certatim pconantibꝰ
mundo uita reddatur.
Ansit aut maria cum illa
quasi mensib tribo. ⁊ re

Expanded text:
didit, reputatumque est ei ad jusdidit, reputatumque est ei ad justitiam. Atque ejusdem fidei signaculum circumcisionem accepit, ut sic utriusque populi pater fieret per fidem, juxta quod Apostolus ad Romanos plenissime disseruit. Adventus ergo Salvatoris Abrahae est et semini ejus in saecula promissus, hoc est filiis promissionis quibus dicitur: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis, secundum promissionem haeredes . Bematres prophetando praeveniunt, ut sicut peccatum a mulieribus coepit, ita etiam bona a mulieribus incipiant, et quae per unius deceptionem periit, duabus certatim praeconantibus mundo vita reddatur. Mansit autem Maria cum illa quasi mensib
Abbreviated transcription (Latin):
meret assumpsit: nõ humane:
meritum conditionis. s diuine
donum pietatis extitit. Quid eĩ
post culpam p̾̃uaticationis. nisi
iustam conclitoris iram metui¬
mus.¬
Icut loquutus ẽ ad patres
nr̃os: abraham et semini:
eius in scla. Patrum memoriam
faciens beata maria. recte abrahã
nominatim exprimit. quia et¬
si multi patres ac sc̃i dominice
in carnationis testimonia misti¬
ce p̃tulerunt ipi tamẽ primo ma¬
nifeste sunt eiꝰdem incarnatioĩs
ac nr̃e redemptionis archana pre¬
dicta. Ip̃i spcialit dictum ẽ: atq
inte benedicentur uniuse cogna¬
tiones tr̃e. Quod ad dñm salua¬
torem ꝑtinere nullus fidelium:
dubitat: qui ad dandam nobis
benedictionem ꝑpetuam. de stir¬
pe abrahe ad nos uenire dignatꝰ
ẽ. Semen aut aũt abrahe non
carnale s sp̃uale significat: idẽ
nõ eius tantum carne ꝓ genitos.
s siue in circumcisione. seu inpre¬
putio fider. illius uestigia secutos.
Ham et ip̃e inp̃putio positus cre¬

Expanded text:
meret, assumpsit, non humanae meritum conditionis, sed divinae donum pietatis exstitit. Quid enim post culpam praevaricationis, nisi justam Conditoris iram meruimusicut locutus est ad patres tros, Abraham et semini ejus in saecula. Patrum memoriam faciens beata Maria, recte Abraham nominatim exprimit, quia etsi multi Patres ac sancti dominicae incarnationi testimonium mystice protulerunt, ipsi tamen primo manifeste sunt ejusdem incarnationis, ac nostrae redemptionis arcana praedicta: ipsi specialiter dictum est: Atque in te benedicentur universae cognationes terrae : Quod ad Dominum Salvatorem pertinere nullus fidelium dubitat, qui ad dandam nobis benedictionem perpetuam, de stirpe Abrahae ad nos venire dignatus . Semen Abrahae, non carnale, sed spiritale significat, id est, non ejus tantum carne progenitos, sed sive in circumcisione, seu in praeputio fidei illius vestigia secutos. Nam et in praeputio positus ipse cre
Abbreviated transcription (Latin):
tus ei altissimi obumbrauit : idẽ
in corporea lux diumitatis. corpꝰ
in ea suscepit humanitatis. De
Ecce u̾bum dei patri coet̾num. lu¬
menq de lumine ante scła natũ:
carnem infine scłorum atq aĩa.
nullo poc̃i pondere grauatã susci¬
piet. et de utero uirginali tãqͣm
sponsus de thalamo suo ꝓcedet ĩ
mundum.
bitur filius dei. Ad distinctio¬
nem nr̃e scĩtatis: iħs singulariter
sc̃s nasciturus asseritur. Nos quip¬
pe et si scĩ afficimut: non tamen
nascimur. quia ip̃a natura cor¬
ruptibilis conlitione constrin¬
gimur: ut merito cum ꝓph̾a ge¬
mentes singuli dicamus. Ecce
enim in iniquitatibꝰ conceptus
sum: et indelictis peꝑit me mat̾
mea. Ille autẽ ueraciter solus scs¬

Expanded text:
tus ei Altissimi obumbravit, id est tus ei Altissimi obumbravit, id est incorporea lux divinitatis, corpus in ea suscepit humanitatis. De Ecce Verbum Dei Patri coaeternum, lumenque de lumine ante saecula natum, carnem in fine saeculorum, atque animam nullo peccati pondere gravatam suscipiet, et de utero virginali tanquam sponsus de thalamo suo procedet in mundum. bitur Filius Dei. Ad distinctionem nostrae sanctitatis, Jesus singulariter sanctus nasciturus asseritur. Nos quippe etsi sancti efficimur, non tamen nascimur, quia ipsa naturae corruptibilis conditione constringimur, ut merito cum Propheta gementes singuli dicamus: Ecce enim in inquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . Ille autem solus veraciter s
Abbreviated transcription (Latin):
se mistium: qd̾ indeo manebat:
ascłis absconditum. Quia ergo
legerat ecce uirgo in utero habe¬
bit et pariet filium. s quomodo
id fieri poss nõ legerat. merito:
credula his que legerat. sciscitat᷑
ab angło. quod in ꝓpha nõ ĩuenit.
Trespondens angls:
inte: et uirtus altissimi obumbra¬
bit tibi. Hon uirili inquit quod
pleris oꝑe concipies. Erit inte cõ¬
ceptio: libido non erit. Concupis¬
centie non erit estus: ubi umbrã
faciet spc̃ sc̃s. Uerum in eo quod:
ait. et uirtus altissimi obumbra¬
bit tͥ: pot̾ etiam incarnati salua¬
toris utraq natura designari.:
Umbra quippe: a lumine solet et
corpore formari. Et cui obumbra¬
tur. lumine quidem uł calore sol
quantum sufficit reficitur: s ipse
solis ardor ne ferri nequeat. int̾¬
posita uł nubicula leui. uł quolib
alio corpore tempatur. Beata ita¬
q uirgo quia quasi purus homo.
omnem plenitudinem diuinita¬
tis corporalit caꝑe nequibat: uir¬

Expanded text:
se mysterium quod in Deo manebat a se mysterium quod in Deo manebat a saeculis absconditum. Quia ergo legerat, Ecce virgo in utero habebit et pariet filium , sed quomodo id fieri posset non legerat, merito credula iis quae legerat, sciscitatur ab angelo quod in propheta non invenit. Et respondens angelus in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. » Non virili, inquit, quod non pleris, opere concipies. Erit in te conceptio, libido non erit concupiscentiae. Non erit aestus, ubi umbram faciet Spiritus sanctus. Verum in eo quod ait: « Et virtus Altissimi obumbrabit tibi, » potest etiam incarnati Salvatoris utraque natura designari. Umbra quippe a lumine solet et corpore formari, et cui obumbratur, lumine quidem vel calore solis, quantum sufficit, reficitur, sed si ipse solis ardor perferri nequeat, interposita vel nubecula levi, quolibet alio corpore temperatur. Beata iur Virgo, quia quasi purus homo omnem plenitudinem divinitatis corporaliter capere nequibat, vir
Abbreviated transcription (Latin):
heretici sapiunt atq auitate de¬
sipiunt. xp̃c aute mariam non
fuerit: s quia homo assumptus
in dm̃. clarificatus ẽ eaclaritate.
quam ubum dei habuit pͥquã
mundus ẽẽt ap̃ patrem. Hoc est.
ut idem filii nomen: eandem xp̃i
ꝑsonam. homo cum deo. plenus
gr̃a et u̾itate sortiretur.
Ixit aut maria ad angłm.
Quomodo fiet istud qm̃:
uirum nõ cognosco: Propositũ
sue mentis reuerent exposuit ::
uitam uidelicet uirginalem se
ducere decreuisse. Que quia pͥma
feminarum tante se uirtuti mã¬
cipari curauit: iure singulari pre
ceteris feminis beatitate meruit
excellere. Quomodo inquit fiet istd̾
Hon ait unde hoc sciam: s quomo¬
do fiet inquit qm̃ uirum non cog¬
nosco: Ordinem uidelicet obsequi¬
i cui subdatur inquirens: nõ aut̃
signum cui credat flagitans. He¬
q enim decebat electam generã¬
do deo uirginem:. dubiam diffi-¬
dencia. s prudentia cautã existẽ.
Quia nec facile potãt homo nos¬

Expanded text:
haeretici sapiunt, atque a veritate dehaeretici sapiunt, atque a veritate desipiunt, Christus ante Mariam non fuerit, sed quod homo assumptus in Deum, clarificatus est ea claritate quam Verbum Dei habuit priusquam mundus esset apud Patrem: hoc est, ut idem Filii nomen, eamdem Christi personam, homo cum Deo plenus gratia et veritate sortiretur. Dixit autem Maria ad angelum: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? Propositum suae mentis reverentur exposuit, vitam videlicet virginalem se ducere decrevisse. Quae quia prima feminarum tantae se virtuti mancipare curavit, jure singulari prae caeteris feminis beatitate meruit excellere. Quomodo, inquit, fiet istud? Non ait, unde hoc sciam, sed quomodo fiet, inquit, quoniam virum non cognosco? Ordinem videlicet obsequii cui subdatur inquirens, non autem signum cui credat flagitans. Neque enim decebat electam generando Deo virginem dubiam diffidentia, sed prudentia cautam existere, quia nec facile poterat homo nos
Abbreviated transcription (Latin):
nõ erit finis. Et isaias ait. Mł¬
tiplicabitur eius imꝑium: et
pacis non erit finis. Suꝑ soliũ
dauid et suꝑ regnum eiꝰ secebit:
ut confirmet illud et corrobo¬
ret in iuditio et iusticia. Non
dixit in ad quisitionem głe
gazarumq trestrium. non in¬
uictoria gentium plurimarum.
nirbiumq debellatione suꝑbaꝵ.
s in uditio et iusticia. Per hec eĩ
regnum xp̃i et insingulis quibꝰ¬
q fidelibꝰ: et inuniũsa ꝑ orbem
multiplicatur pariter et confir¬
matur ecc̃a. Domum nainq ia¬
cob totam ecc̃am dicit: uł que :
de bona radice nata. uł cum ole-¬
aster eẽt merito tamen fidei in
bonam ẽ inserta oliuam. Quam
pot triumphum passionis: allo-¬
quens saluator ait. Qui timetis
dñm laudate eum: uniusũ semẽ
iacob głificate eum. Hon autez
ideo futuri temporis ũ̾bis mag¬
nus extiturus iħs. filius altissi¬
mi uocandus. sceptrum dauid
accepturus. et in domo iacob reg¬
naturus asseritur: quia iuxta ꝙ

Expanded text:
non erit finis. Et Isaias ait: Munon erit finis. Et Isaias ait: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis. Super solium David, et super regnum ejus, ut ut confirmet illud et corroboret in judicio et justitia . Non dixit in acquisitione gloriae, gazarumque terrestrium, non invictoria gentium plurimarum urbiumque debellatione superbarum, sed in judicio et justitia. Per haec enim regnum Christi et in singulis quibusque fidelibus, et in universa per orbem multiplicatur pariter et confirmatur Ecclesia. Domum namque Jacob totam Ecclesiam dicit, quae vel de bona radice nata, vel cum oleaster esset, merito tamen fidei in bonam est inserta olivam . Quam post triumphum passionis alloquens Salvator ait: Qui timetis Dominum, laudate eum; universum semen Jacob, magnificate eum . Non autem ideo futuri temporis verbis magnus exstiturus Jesus Filius Altissimi vocandus, sceptrum David accepturus, et in domo Jacob regnaturus asseritur: quia juxta quod
Abbreviated transcription (Latin):
dem homo intempore. creatus
ex matre. qui deus ẽ ante tem¬
pora natus expatte. Si autem
idem homo qui deus ẽ: omittat:
nestorius hominem tantum dicẽ
ex uirgine natum: et hunc a ubo
dei non in unitatem ꝑsone: sed
in sotietatem in separabilẽ esse
receptum. Alioquin non unum
hoc non trinitatem. s quatnitatẽ
pdicare conuincitur. Catholica
autẽ fides. sicut unum quẽlibet
hominem carnem et animam.
ita hominẽ et u̾bum unũ xp̃m
rectissime confitetur. Iuxta qd̃
et angłi u̾ba significant. que
dandam illi sedem dauid prĩs
eius asseuant. Qui enĩ eundem
ip̃m patrem h̾re dauid. quẽ fi¬
lium altissimi uocari ꝓmittit:
induabꝰ utiq naturis unã xp̃i
psonam demonstrat. Accepit at̃
sedẽ dauid: ut nimirum gentẽ
cui dauid quondam. et filii eiꝰ
temporalis regni gub̾nacula
p̾buerunt: ip̃e ppetuum uocaret
ad regnum: quod eis paratum
ẽ ab origine mundi.
Tregnabit intomo iacob
in eternum: et regni eius

Expanded text:
idem homo in temporidem homo in temporex matre, qui Deus est ante tempora natus ex Patre. Si autem idem homo qui Deus est, omittat Nestorius hominem tantum dicere ex virgine natum, et hunc a Verbo Dei non in unitatem personae, sed in societatem inseparabilem esse receptum. Alioquin non unum hoc non Trinitatem, sed quaternitatem praedicare convincitur. Catholica autem fides sicut unum quemlibet hominem carnem et animam, ita hominem et Verbum, unum Christum rectissime confitetur, juxta quod et angeli verba significant, quae dandam illi sedem David patris ejus asseruerant. Qui enim eumdem ipsum patrem haberet David, quem Filium Altissimi vocari pronuntiat, in duabus utique naturis unam Christi personam demonstrat. Accepit autem sedem David, ut nimirum gentem, cui David quondam et filii ejus temporalis regni gubernacula praebuerunt, ipse perpetuum vocaret ad regnum, quod eis paratum est ab origine mundi. Et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus
Abbreviated transcription (Latin):
maria: iuenisti enim grãm ap̃
dñm. Quam salutationem in soli¬
ta. ut pote que ei sola fuabatur:
uiderat turbatam: quasi familia¬
rius notam uocans ex nomine.
ne timere debeat iubet. Et quia
grã plenam uocauerat: eandem
grãm et asseruit plenius. et ube¬
rius explicat dicens.
Cce concipies mutero. et
paries filium: et uocabis no¬
men eius ihm. Iħs saluator: siue
salutaris interpretatur. Cinus
sacramentum nominis: alloquẽs
ioseph angłs exposuit. Ip̃e enim
inquiens: saluum faciet ppłm su¬
uni apcc̃is eorum. Non ait ppłm
ne uocatum. Quib ex diu̾sa ꝑte
cõgregatis: fietet unum ouile.
Ic erit magnus: et filius
altissimi uocabitur. Et da¬
bit illi dominus deus. sedem:
dauid patris eius. Uictum est
et de iohanne: quia erit magnꝰ.¬
S ille quasi homo magnus: hic
quasi deus magnus. Ille enim
magnus coram dño: hic autẽ
ent magnus inquit. et filius al¬
tissimi uocabitur. Idem ergo:
filius altissimi: qui in uterõ uir-¬
ginali conceptus et natus est.

Expanded text:
Maria; invenisti enim gratiam apud Dominum. » Quia salutatione insolita, utpote quae ei soli servabatur, ut viderat turbatam, quasi familiarius notam vocans ex nomine, ne timere debeat, jubet. Et quia gratia plenam vocaverat, eamdem gratiam et astruit plenius, et uberius explicat, dicens: « Ecce concipies in utero, et paries filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Jesus salvator, sive salutaris interpretatur. Cujus sacramentum nominis alloquens Joseph angelus exposuit: Ipse enim, inquiens, salvum faciet populum suum a peccato eorum. Non ait, popune vocatum, quibus ex diversa parte congregatis fieret unus pastor Hic erit magAltissimi vocabitur, et dabit ei Dominus Deus sedem David patris ejus. » Dictum est et de Joanne, quia erit magnus, sed quasi homo magnus: hic, quasi Deus magnus. Ille enim magnus coram Domino, hic autem erit magnus, inquit, et Filius Altissimi vocabitur. Idem ergo Filius Altissimi, qui in utero virginali conceptus et natus est,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hendi. Et ideo totas animi ui-¬
res in agendi grãrum laudibꝰ
offero: totum in contemplanda⁊
magnitudine eiꝰ cui non ẽ finis.
quicquid uiuo. sentio. discerno.
gratulanter impendo. Quia ⁊ eiꝰ
fetatur. Cui simile ẽ illud psalm¬
iste. Anima aũt mea exultauit
in dño: et delectabitur suꝑ saluta¬
re eius. Et ip̃m eĩ patrem filiũ

Expanded text:
rehendi, et ideo totas animae virehendi, et ideo totas animae vires in agendis gratiarum laudibus offero, totum in contemplanda magnitudine ejus cujus non est finis, quidquid vivo, sentio, discerno, gratulanter impendo, quia et ejufetatur. Cui simile est illud Psalmistae. Anima autem mea exsultabit in Domino, et delectabitur super salutari ejus . Et
Abbreviated transcription (Latin):
non affectate idem genationis
adscisceret.
riam s credidsse: et ideo fructum
fidei consecutan. Beata inquit
que credidit. Iere beata. que sa¬
cerdote p̾stantor cum sacerdos :¬
negass: uirgo correxit errorem.
Nec mirum si ominꝰ redẽp̃turꝰ
mundũ. oꝑatinem suam incho¬
auit amatre: it ꝑ quam salus oĩ¬
bꝯ parabatur: adẽ prima fructũ
salutis haurit ex pignore. Pa¬
rit̾q notandun. quanta elisa¬
beth animũ gã. Maria intrante
credidisti:aꝑe indicat. quia uer¬
ba angłi quedicta ad mariã fue¬
gens. ꝑficienur ea que dicta sũt
tibi a dño: qie etiam eam ĩfutõ
sequerentur iuidit. Matrem u̾o
dñi sui nomnans: quia redemp¬
torem humau generis in utero
portaret intellexit.
E
Cait maria. Magnificat aĩa
mea cdñ: et exultauit sp̃s
meus. indeo salutari meo. Canto
inquit me diis. tamq in audito
muere salutauit: qd̾ non ullo li¬
gue offitio explicari. s ip̃o uix in¬
timi pectoris affectu ualeat com-¬

Expanded text:
non affectate fidem generationis adscisceret. riam, sed credidisse, et ideo fructum fidei consecutam. quae credidit. Et vere beata, quae sacerdote praestantior. Cum sacerdos negasset, virgo correxit errorem. Nec mirum si Dominus, redempturus mundum, operationem suam inchoavit a matre, ut per quam salus omnibus parabatur, eadem prima fructum salutis hauriret ex pignore. Pariterque notandum quanta Elisabeth animum gratia, Maria intrante,credidisti, aperte indicat quia verba angeli quae dicta ad Mariam fuegens: Perficientur ea quae dicta sunt tibi a Domisequerentur praevidit. Matrem vero Domini sui nominans, quia Redemptorem humani generis in utero portaret, intellexit. Et ait Maria: Magnificat anima mea Dominum. Et exsultavit Spiritus meus in Deo salutari meo. Tanto inquit me Dominus tamque inaudito munere sublimavit, quod non ullo linguae officio explicari, sed ipso vix intimi pectoris affectu valeat comp
Abbreviated transcription (Latin):
tis. quasi tribꝰ in ea mensibꝰ ua¬
leat commorari.
Tintrauit i domum zacha¬
ne: et salutauit elizabeth.
Disce uirgo humilitatẽ marie:
ut et corpore casta. et pectore pos¬
sis eẽ deuota. Uisitat iunior seni¬
orem: salutat uirgo uxorem. De¬
cet enim ut quo castior uirgo:
eo sit humilior. Et senioribus de¬
ferens: habitum castitatis. preco¬
nio cõmendet humilitatis. Alit̾.
Maria ad elisabeth: dñs uenit
ad ioh̾em. Hec ut sp̃u scõ repleat᷑.
ille ut baptista consectetur. Ma¬
iorumq humiliatio: minorum

Expanded text:
tis, quasi tribus in ea mensibus vatis, quasi tribus in ea mensibus valeat commorari. t intravit in domum Zachariae, et salutavit Elisabeth. Disce, virgo humilitatem, Mariae, ut et corpore casta et pectore possis esse devota. Visitat junior seniorem, salutat virgo uxorem. Decet enim ut quo castior virgo, eo sit humilior, et senioribus deferens, habitum castitatis praeconio commendet humilitatis. Aliter: Maria ad Elisabeth, Dominus venit ad Joannem, haec ut Spiritu sancto repleatur, illius ut baptisma consecretur. Majorumque humili
Abbreviated transcription (Latin):
optat implen. et se ip̃am que ma¬
ter eligitur ancillam nũcupat:
aptissime insinuans. quam nil
sͥ meriti uendicet in eo qd dñi
uissis obsecundet. fiat inquit si¬
ne uiri semine cõceptꝰ in uirgi¬
ne: nascatur de sp̃u scõ et mea:
carne. Ecĩn qd nascetur de ho-¬
mine matre. sine homine prẽ:
uocetur dei filius.
Tdiscessit ab ea angłs.Cx¬
urgens autẽ maria indiebꝰ
illis. abiit in montana cum fes¬
tinatione. in ciuitatẽ uida. Acce¬
pto uirginis consensu: mox an¬
gelus celestia repetit. Illa petit
montana. festinat in uisere eli¬
sabeth. non quasi increclula de
oraculo. uł dubia de exemplo:
s ut leta ꝓuoto. religiosa pro
offitio: typicum pariter exẽplũ
ttibuens. qd̾ onnis anima que
ũbum dei mente concepit: uirtu¬
tum statim celsa cacumina g̾ssu
conscendat amoris: quatinus ci¬
uitatem iuda. idẽ confessionis et
laucdis arcem penetrare. et usq
ad ꝑfectionem fidei. spei. et carita¬

Expanded text:
optat impleri, et seipsam quae maoptat impleri, et seipsam quae mater eligitur ancillam nuncupat? apertissime insinuans quam nil sibi meriti vindicet, in eo quod Domini jussis obsecundet. Fiat inquit, sine viri semine conceptus in virgine, nascatur de Spiritu sancto integra carne sanctum, quod nascetur de femina matre sine homine patre, vocetur Dei Filius. Et discessit ab illa angelus. Exsurgens autem Maria in diebus illis, abiit in montana cum festinatione in civitatem Juda. Accepto virginis consensu, mox angelus coelestia repetit, illa petit montana. Festinat invisere Elisabeth, non quasi incredula de oraculo, vel dubia de exemplo, sed ut laeta pro voto, religiosa pro officio. Typicum pariter exemplum tribuens, quod omnis anima quae rbum Dei mente conceperit virtutum statim celsa cacumina gressu conscendat amoris, quatenus civitatem Juda, id est, confessionis et laudis, arcem penetrare, et usque ad perfectionem fidei, spei et charita
Abbreviated transcription (Latin):
contentiosius in sistenti. quasi hoc
contra int̾lictum legis fieri ne-¬
quiuerit: legat exodum ubi scri¬
ptum ẽ. Accepit autẽ aaron ux¬
orem elisabeth. filiam aminadab.
sororem naason: que peꝑit ei na¬
dab et abuid et eleasar. et itham¬
ar. Uideatq ante edictum legis.
supna ꝓuisione sacerdotalem re-
sacerdos erat futurus. ipãm quo¬
q carnem. de utraq dauid scilic
et aaron stirpe suscipet. Uunde
et in hac utraq tribu chuisina pet
legem misticum celebrabatur. xp̃ĩ
nimirum nominis parit̾ et gene¬
rationis p̃nuncium. Et ip̃e dauid
domũ dei ingcliens: panem scm̃
et gladium. quasi rex et sacerdos
accepit. Illum uidelicet de suo ge¬
nere uenturum p̃figurans: qui:
et ꝓ nr̃a lib̾tate regis iure pugna¬
ret: et ꝓ nr̃a absolutione panem
sue carnis offerret.
Ixit aũt maria. Ecce ancilla
dñi. fiat michi sccłm u̾bum
tuum. Quanta cum deuotione
humilitas: que et angeli ꝓmissũ

Expanded text:
contentiosius insistenti, quasi hoc contentiosius insistenti, quasi hoc contra interdictum legis fieri nequiverit, legat Exodum, ubi scriptum est: Accepit autem Aaron uxorem Elisabeth filiam Aminadab sororem Naason, quae peperit ei Nadab, et Abiud, et Eleazar, et Ithamar . Videatque ante edictum legis, superna provisione sacerdotalem, regsacerdos erat futurus, ipsam quoque carnem de utraque, David scilicet et Aaron stirpe susciperet. Unde et in hac utraque tribu chrisma per legem mysticum celebrabatur, Christi nimirum nominis pariter et generationis praenuntium. Et ipse David domum Dei ingrediens, panem sanctum et gladium quasi rex et sacerdos accepit. Illum, videlicet, de suo semine venturum praefigurans, qui et pro nostra libertate regis jure pugnaret, et pro nostra absolutione panem suae carnis offerret. Dixit autem Maria: Ecce ancilla Domini. Fiat mihi secundum verbum tuum. Quanta cum devotione humilitas, quae et angeli promissum
Abbreviated transcription (Latin):
ture corruptibilis uinc̾et. ex cõ¬
mixtione carnalis copule con¬
ceptus nõ ẽ. Ecm̃ inquit: uocabr
filius dei. Quid hic dicis nestori¬
ane: qui beatam mariã dei ne¬
gans eẽ genitricem. aꝑtam ni-¬
teris repugnare ueritatẽ: Ecce
dm dixit suꝑ uenturum: d̾i filiũ
nasciturum. Quomodo ergo ais
dei filius deus non ẽ: Aut que din
dei genitrix non eẽ pot̾:
Tecce elisabeth cognata tua:
et ip̃a concepit filium insen¬
ectute sua. Et hic mensis ẽ sextus
illi que uocatur sterilis: quia nõ
erit impossibile apud d̃m omne
ũbum. He uirgo se parete posse:
diffidat: accipit exemplum sterił
anus pariture: ut discat omnia
possibilia deo. etiam que ꝑ nature
ordinem uidentur ẽẽ contraria.:
Si quem uo mouet. quomodo be¬
ate marie cognatam dicat elisa¬
beth. cum hec de domo dauid. illa
de filiabꝰ aaron originẽ duxerit:
animadũtat ꝓles earum liberis
inuicẽ nuptum traditis. utrãq
tribum potuisse coniungẽ. Cui
si hec expositio forte nõ suffecerit

Expanded text:
e corruptibilis vinceret, ex commixtione carnalis copulae conceptus non est. Sanctum, inquit, vocabitur Filius Dei. Quid hic dicis, Nestoriane, qui beatam Mariam Dei negans esse genitricem, apertam niteris impugnare veritatem? Ecce Deum dixit superventurum, Dei Filium nasciturum. Quomodo ergo aut Dei Filius Deus non est; aut quae Deum Dei genitrix non esse potest? Et ecce Elisabeth cognata tua et ipsa concepit filium in senectute sua. Et hic mensis silli quae vocatur sterilis, quia non erit impossibile apud Deum omne verbum. Ne virgo se parere posse diffidat, accipit exemplum sterilis anus pariturae, ut discat omnia Deo possibilia, etiam quae naturae ordine videntur esse contraria. Si quem vero movet quomodo beatae Mariae cognatam dicat Elisabeth, cum haec de domo David, illa de filiabus Aaron originem duxerit, animadvertat proavos earum liberis invicem nuptum traditis utramque tribum potuisse conjungere. Cui si haec expositio forte non suffecerit
Abbreviated transcription (Latin):
miraculis. s et uborum ꝓprietate
completur. Iste ẽ enim fructus qͥ
fructu uentris tui ponam super
sedem tuam. Simulq intuẽdũ.
qd̾ eadem uoce marie elisabeth.
qua agabriele benedicitur: qua¬
tenus et angłis et hominibꝰ ue¬
nanda et cunctis metito feminis
ỹferenda monstretur.
Tunde michi ut ueniat:
mat̾ cdm̃ mei ad me: Hon
quasi nescia ꝑquirit. qd̾ nimirũ
scĩ spc̃ ẽẽ cognoscit. se uidelicet a
matre dñi ad pignoris sui ꝓfec¬
tum salutari: s miraculi nouita¬
te pculsa. non hoc sui meriti. sed
mueris fatetur ẽẽ diuini.
Ecce enim ut facta ẽ uox sa¬
lutationis tue in auribus
meis: exultauit in gaudio ĩfãs
in utõ meo. Erubescit elisabeth
onus parentis: quamduu nescie¬
bat misterium religionis. S q̃
occultabat se quia conceꝑat fi¬
lium: iactare se cepit quia gene¬
rabat ꝓpħam. Et que ante etuͥ¬
bat benedicit. ⁊ que ante dubita
bat firmatur. Ecce enim inquit:
ut uox salutatonis tue facta est

Expanded text:
miraculis, sed et verborum proprietate completur. Iste est enim fructus, qufructu ventris tui ponam super sedem meam . Simulque intuendum quod eadem voce Maria ab Elisabeth qua a Gabriele, benedicitur, quatenus et angelis et hominibus veneranda, et cunctis merito feminis praeferenda monstretur. Et unde hoc mihi ut veniat mater Domini mei ad me? Non quasi nescia perquirit quod nimirum sancti Spiritus esse cognoscit, se videlicet a matre Domini ad pignoris sui profectum salutari, sed, miraculi novitate perculsa, non hoc sui meriti, sed muneris fatetur esse divini. Ecce enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo. Erubescebat Elisabeth onus parientis, quandiu nesciebat mysterium religionis. Sed quae occultabat se quia conceperat filium, jactare se coepit quia generabat prophetam. Et quae ante erubescebat benedicit, et quae dubitabat ante firmatur. Ecce enim inquit ut vox salutationis tuae facta est
Abbreviated transcription (Latin):
eius. et repleta ẽ sp̃u scõ elisabeth.
Uide distinctionem. singulorũ¬
q u̾borum ꝓprietates. Nocẽ pͥor
elisabeth audiuit: s ioħes prior
gr̃am sensit. Illa nature ordiẽz
audiuit: iste exultauit. ratione
mistii. Illa marie: iste dñi sensit
ad uentum. Iste grãm loquunt᷑.
illi intus oꝑantur. Pietatisq:
mist̾ĩum: mat̾nis adoriuntur:
pfectib. dupliciq miraculo: pro¬
phetant matres sp̃u paruulorum.
Exultauit infans: et repleta mat̾
ẽ. Hon prius mat̾ repleta. quam
filius. s cum filius ẽẽt repletus sp̃u
scõ. repleuit et matrem.
T̃ exclamauit uoce magna:
et dixit. Benedicta tu inter

Expanded text:
s, et repleta est Spiritu sancto Elisabeth. Vide distinctionem, singulorumque verborum proprietates. Vocem prior Elisabeth audivit, sed Joannes prior gratiam sensit. Illa naturae ordine audivit, iste exsultavit ratione mysterii. Illa Mariae, iste Domini sensit adventum. Istae gratiam loquuntur, illi intus operantur, pietatisque mysterium maternis adoriuntur profectibus duplicique miraculo prophetant matres spiritu parvulorum. Exsultavit infans, et repleta mater est, non prius mater repleta quam filius, sed cum filius esset repletus Spiritu sancto, replevit et matrem. Et exclamavit voce magna, et
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit. qd nec in iustus homo
cos qui illum assiduis p̃cibus
tondunt. uł ꝓpt̃ tedium deui¬
tanctum pot̾ contempnere. Nã
hoc ẽ qd̃ ait. ne ueniens suggil
let me. Ip̃a u̾o uidua pot̾ habe
similitudinem ecc̃e. qd̾ desola¬
ta uidetut. donec ueniat dnis:
qui tamen insecteto etiam nc̃i
curam eius gerit.

Expanded text:
voluit, quod nec injustus homo voluit, quod nec injustus homo eos, qui illum assiduis precibus tundunt, vel propter taedium devitandum potest contemnere. Nam hoc est quod ait: Ne veniens suggitis. Ipsa uero uidua potest habere similitudinem ecclesiae, quod desolata uidetur, donec ueniat dominus, qui tamen in secreto etiam nunc curam eius gerit.
Abbreviated transcription (Latin):
Et si din non timeo. nec hoĩez
reuereor: tamen quia molesta
ẽ michi hec uidua. uindicabo
illamz ne innouissimo ueniẽs
suggillet me. Parabolas dñs
aut scdm similitudinẽ aliquã
ponit. sic de homine qui habe¬
bat duos filios. maiorem in
agro sͥ ꝓpinquantem. minorẽ
autẽ in longinquo luxuriãtẽ:
aut ex ip̃a dissimilitudine ali¬
quid ꝓbat. ueluti ẽ illud. Quod
si fenum agͥ qd̃ hodie ẽ. ⁊ cras
inclibanum mittitur. deus sic
uestit: quanto magis uos mo¬
dice fidei: Itaq illud suꝑius ge¬
nus his u̾bis adiungi potest᷑:
ficut illud. ita et illud. Hoc aut̃
posterius his u̾bis: si illud. qnͣ¬
to magis illud. aut si illud qͣn¬
tominus illud. S alibi obscu¬
re. alicubi aꝑte ista ponuntur.
Hic gͦ iniquus uidex non ex
similitudine. s ex dissimilitu¬
dine adhibitus ẽ. Non enim:
ullo modo ille in iustus iudex
ꝑsonam dei allegorice sustinet.
s tamen quantum deus qui
bonus et iustus ẽ. curet dep̾can¬
tes se. hinc conici dominus

Expanded text:
c hominem revereor, tamen quia molesta est mihi haec vidua, vindicabo illam, ne in novissimo veniens, suggillet me. Parabolas Dominus aut secundum similitudinem aliquam ponit, sicut de homine, qui habebat duos filios, majorem in agro sibi propinquantem, minorem autem in longinquo luxuriantem, aut ex ipsa dissimilitudine aliquid probat, veluti est illud: Quod si fenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mihitur, Deus sic vestit, quanto magis vos modicae fidei . Itaque illud superius genus, his verbis adjungi potest: Sicut illud, ita et illud. Hoc autem posterius, his verbis: Si illud, quanto magis illud? Aut, si illud, quanto minus illud? Sed alicubi obscure, alicubi aperte ista ponuntur. Hic ergo iniquus judex non ex similitudine, sed ex dissimilitudine adhibitus est. Non enim ullo modo ille injustus judex personam Dei allegorice sustinet, sed tamen quantum Deus, qui bonus et justus est, curet deprecantes se, hinc conjici Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
detetis forsitan et michi. De me
enim ille scripsit. Impletur etgo
quod ꝑ abrahe tesponsionem cđr.
Ex mortuis enim dicitur dñs
resurrexit: s uidaicus populus
quia moysi credere ctedere no-¬
luit. ei etiam qui resurrexit ex
mortuis credere contempsit.
Cumq moysi u̾ba sp̃ualiter ĩ¬
telligete renuit: ad eum de quo
moyses locutus fuerat nõ pue

Expanded text:
deretis utique et mihi. De me deretis utique et mihi. De me enim ille scripsit . Impletur ergo quod per Abrahae responsionem dicitur. Ex mortuis enim Dominus resurrexit, sed Judaicus ille populus, quia Moysi credere noluit, ei etiam qui resurrexit ex mortuis credere contempsit. Cumque Moysi verba spiritaliter intelligere contempsit, ad eum de quo Moyses locutus fuerat non pe
Abbreviated transcription (Latin):
enim abraham filium uocat :
quem tamen a tormento non
liberat: qm̃ hꝰ infidelis populi.
p̃cedentes patres siteles. quia
multos a sua fide deuiasse con¬
siderant. eos nulla compassione
a tormentis enpiunt: quos ta¬
men ꝑ carnem filios recognos¬
cunt. Incormentis autem di¬
ues positus quinq fr̃s se hab̾e
phibet: quia suꝑbꝯ udem iudai¬
cus populus. qui ex magna iã
parte dampnandus ẽ. sequa¬
ces suos quos suꝑ tr̃am reliqͥt.
quinq sensibus corporis dedi¬
tos nouit. Quinario gͦ numero
fr̃s quos teliquerat exprimit:
quia eos ad spualem intelligẽ¬
tiam non assurgẽ in inferno
positus gemit. Idetit ut ad eos
lazarus mittatur: cui quia :¬
moyser et ꝓph̾as habeant dicit᷑.
S ait. quia non credent. nisi
quis ex mortuis resurrexerit.
Cui ꝓtinus respondetur. Si mo¬
ysen et ꝓph̾as non audiunt: nec
si quis amortuis tesurrexerit
credent ei. Certe de moyse ueri¬
tas dicit. Si crederetis moysi: cte¬

Expanded text:
enim Abraham filium vocat, enim Abraham filium vocat, quem tamen a tormento non liberat, quoniam hujus infidelis populi praecedentes patres fideles, quia multos a sua fide deviasse considerant, eos nulla compassione a tormentis eripiunt, quos tamen per carnem filios recognoscunt. In tormentis autem dives positus quinque fratres habere se perhibet, quia superbus idem Judaicus populus, qui ex magna jam parte damnatus est, sequaces suos quos super terram reliquit, quinque sensibus corporis deditos novit. Quinario ergo numero fratres quos reliquerat exprimit, quia quos ad spiritalem intelligentiam non assurgere in inferno positus gemit, petit ut ad eos Lazarus mittatur. Cui quia Moysen et prophetas habeant dicitur. Sed ait: Quia non credent, nisi quis ex mortuis resurrexerit. Cui protinus respondetur: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit credent ei. Certe de Moyse Veritas dicit: Si crederetis Moysi, cre
Abbreviated transcription (Latin):
pꝯ gaudia contemplari nulla¬
tenus possunt. Longe ũo ẽ. qd̾
conspiciunt: quia illuc ꝑ meritũ
nõ attingunt. In lingua autẽ
amplius ardere ostenditur. cũ
dicit: mitte lazarum ut intin¬
guat extremum dignti sui in
a quam. et refrigeret linguam
meam. quia ctucior ĩ hac flam¬
ma. Infidelis populus ũba le¬
gis in ore tenuit: que ope set¬
uare contempsit. Ibi etgo am¬
plius ardebat: ubi se ostendit
scire qd̾ facere noluit. Ab extre¬
mo digito se tangi desidetat:
quia et̾nis suppliciis datus op¬
tat oꝑatione iustorum uel ulti¬
ma participari. Cui respondet᷑
quod in hac uita bona recepetit:
quia omne suum gaudium fe¬
licitatem transitoriam putauit
habere hic et enim possunt et
iusti bona: nec tamen hec inre¬
compensatione recipe: quia dũ
mellora. idest et̾na appetunt:
eorum iuditio quelibet bona
affuerint cum scĩs desideriis:
estuant: bona minime uident᷑.
Int̾ hec uo notandum ẽ: quod
ei dicitur memento fili. Ecce

Expanded text:
post gaudia contemplari nullapost gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. In lingua autem amplius ardere ostenditur, cum dicit: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebit, ubi se ostendit scire quod facere noluit. Ab extremo digiti se tangi desiderat, quia aeternis suppliciis datus optat operatione justorum vel ultima participari. Cui respondetur, quod in hac vita bona receperit, quia omne suum gaudium felicitatem transitoriam putavit. Habere hic etenim possunt et justi bona, nec tamen haec in recompensatione recipere, quia dum meliora, id est, aeterna appetunt, eorum judicio quaelibet bona adfuerint, cum sanctis desideriis aestuant, bona minime videntur. Inter haec vero notandum est quod ei dicitur: Memento, fili. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
in confessione poc̾̃i nr̃i nos ins¬
truunt: quasi uulnus mentis
ꝑ linguam tangunt. Et qͥa
nos loquendo apc̃cis eripiunt:
quasi tangendo uuln̾a ad sa¬
lutem reducunt. Unde et be¬
ne lazarus aduitus int̾preta¬
tur: quia ip̃i hunc ad ereptio¬
nem uiuant: qui eius uuln̾a
ꝑ lingue correctionem curãt.
Contigit uo: ut utq moreretur.
Niues qui induebatur purpu
ra et bysso sepultus ẽ in infer-¬
no: insinum uo abrahe lazarus
Quid abrahe sinus: nisi secretã
requiem significat patris: De
qua uitas. Multi inquit ueni¬
ent ab oriente et occidente. et re¬
cumbent cum abraham et ysaac
et iacob in regno celorum. Filii
autem regni eicientur intene¬
bras exteriores. Qui enim pur¬
pura indutus dicitur: recte fi¬
lius regni uocatur. Qui de longi¬
quo ad uidendum lazarum ocu¬
los leuat: quia dum ꝑ dampna¬
tionis sue supplicia infideles in
imo sunt: fideles quosq ante
diem extremi iudicii suꝑ se in
requiem attendunt. quorum

Expanded text:
in confessione peccati nostri nos insin confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt. Et quia nos loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad salutem reducunt. Unde et bene Lazarus adjutus interpretatur, quia ipsi hunc ad ereptionem juvant, qui ejus vulnera per linguae correptionem curant. Contigit vero ut uterque moreretur: dives, qra et bysso sepultus est in infernum; in sinum vero Abrahae Lazarus Quid Abrahae sinus nisi secretam requiem significat patris, de qua veritas: Multi, inquit, venient ab Oriente et Occidente, et recumbent cum Abraham, Isaac et Jacob in regno coelorum. Filii autem regni hujus ejicientur in tenebras exteriores . Qui enim purpura indutus dicitur, recte filius regni vocatur. Qui de longinquo ad videndum Lazarum oculos levat, quia dum per damnationis suae supplicia infideles in imo sunt, fideles quosque ante diem extremi judicii, super se in requie attendunt, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
nisi gentilem ppłm figuraliter
exprimit: Qui dum conũsꝰ
ad dm̃ pcc̃a sua confiteri non
crubuit: huic uulnus incute
fuit. Incutis quippe uulnere
uirus auisceribꝰ trahicur: et
foras erumpit. Quid ẽ ergo.
pcc̃orum confessio: nisi quedã
uulnerum ruptio: Quia pcc̃i
uirus salubriter aꝑitur ĩ con¬
fessione: qd̃ pestifere latebat
in mente. S lazarus uuln̾atꝰ¬
cupiebat saturari de micis q̃
cadebant demensa diuitis et
nemo illi dabat: quia genti¬
lem quemq ad cognitionem
legis ad mutere. suꝑbus ille
populus despiciebat. Qui dũ
doctrinam legis non ad kari¬
tatem habuit᷑. sed ad elationẽ:
quasi de acceptis opibus tim¬
uit. Et quia ei uba defluebãt
de scientia: quasi mice cadebãt
de mensa. At contra iacentis:
pauperis uulnera lingebant
canes. Hon nũqͣm solent in
sacto eloquio ꝑ canes p̾dicato¬
res intelligi. Canum et enim
lingua: uulnus dum lingit:
curat. Quia et doctores sc̃ĩ dĩ

Expanded text:
nisi gentilem populum figuraliter nisi gentilem populum figuraliter exprimit, qui dum conversus ad Deum peccata sua confiteri non erubuit, huic vulnus in cute fuit. In cutis quippe vulnere virus a visceribus trahitur, et foras erumpit. Quid est ergo peccatorum confessio, nisi quaedam vulnerum ruptio? quia peccati virus salubriter aperitur in confessione, quod pestifere latebat in mente. Sed Lazarus vulncupiebat saturari de micis quae cadebant de mensa divitis, et nemo illi dabat, quia gentilem quemque ad cognitionem legis admittere superbus ille populus despiciebat, qui dum doctrinam legis non ad charitatem habuit, sed ad elationem, quasi de acceptis opibus timuit, et quia ei verba defluebant de scientia, quasi micae cadebant de mensa. At contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes. Nonnunquam solent in sacro eloquio per canes praedicatores intelligi. Canum etenim lingua, vulnus dum lingit, curat, quia et doctores sancti dum
Abbreviated transcription (Latin):
dent: nichil increatura agitur
quod uidere non possint.
Cait illi abraham. Habet
moysen et ꝓpħas: audiãt
illos. S qui u̾ba dei despexat:
hec auclire non posse suos seqͣ¬
ces estimabat. Unde et respon¬
dit diues.
Ou pat̾ abraham: s si qͥs
ex mortuis ietit ad eos.
penitentiam agent. Cui mox
ueraci sententia dicitur. Si mo-¬
ysen et ꝓphas non audiunt: ne¬
q si quis ex mortuis tesinrexe¬
rit credent. Quia nimirum qͥ
uba legis despiciunt: redemp¬
toris precepta qui ex mortuis
resintexit quanto subtiliora st̃i
tanto hec difficilius implebũt.
Et nimirum constat quia cu¬
ius implere dicta renuunt: ei
ꝓculdubio credere tecusant.
Quem uo iuxta allegoriam
diues iste qui induebatur pur¬
pura et bisso. et epulabatur co¬
tidie splendide: nisi iudaicum
ppłm significat: Qui cultum:
uite exterius habuit: qui ac¬
cepte legis deliciis ad nitorẽ
usus ẽ. non ad utilitatem. Quẽ
autem lazarus ulceribꝰ plenꝰ:

Expanded text:
dent, nihil in creatura agitur, dent, nihil in creatura agitur, quod videre non possint. Et ait illi Abraham: Habent Mosen et prophetas, audiant illos. Sed qui verba Dei despexerat, haec audire non posse suos sequaces aestimabat; unde respondit dives: Non, pater Abraham, sed si quis ex mortuis ierit ad eos, poenitentiam agent. Cui mox veraci sententia dicitur: Si Mosen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit credent. Quia nimirum qui verba legis despiciunt, redemptoris praecepta, qui ex mortuis surrexit, quanto subtiliora sunt, tanto haec difficilius implebunt, et nimirum constat, quia cujus implere dicta renuunt, ei procul dubio credere recusant. Quem vero juxta allegoriam dives iste, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide, nisi Judaicum populum significat, qui cultum vitae exterius habuit, qui acceptae legis deliciis ad nitorem usus est, non ad utilitatem. Quem autem Lazarus ulceribus plenus,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s. ut testetur illis ne et ip̃i ue¬
niant in locam hunc tormen¬
torum. Qua inre notandum ẽ.
ardenti diuiti quanta ad supp-¬
licium cumulantut: ad penam
namq suam. ei et cognitio ser¬
uatur et memoria. Cognoscit
enim lazarum quem despexit:
frm quoq suorum meminit
quos teliquit. Perfecta quip¬
non hoc qd̾ ip̃e patitur etiã suis
timeret. Ut ergo pocores am¬
plius in supplicio puniantur.
et eorum uident głam quos
contempsetunt. et de illorum
etiam pena torquentur. quos
in utilit̾ amau̾unt. Credendũ
ũo ẽ quod ante rettibutionez
exiremi iuclicii. in iusti ĩ requi¬
em quosdam iustos conspici¬
unt: ut eos uidentes ĩ gaudio.
non solum de fuo supplicio: sed
etiam de illorum bono cruciẽt᷑.
Iusti uo in tormentis semp in¬
tuentur maustos: ut hinc eoꝵ
gaudium crescat. quia malũ
conspiciunt. quod misericordit̃
euaserunt: tantoꝰ maiores etep¬
tori suo grãs teferant: quãto
qui creatoris sui claritatem ui¬

Expanded text:
fratres, ut testetur illis, ne et ipsi vefratres, ut testetur illis, ne et ipsi veniant in locum hunc tormentorum. Qua in re notandum est ardenti diviti quanta ad supplicium cumulantur. Ad poenam namque suam, ei et cognitio servatur et memoria. Cognoscit enim Lazarum quem despexit, fratrum quoque suorum meminit, quos reliquit. Perfecta quipnon hoc quod ipse patitur etiam suis timeret. Ut ergo peccatores amplius in supplicio puniantur, et corum vident gloriam quos contempserunt, et de illorum etiam poena torquentur quos inutiliter amaverunt. Credendum vero est quod ante retributionem extremi judicii, injusti in requie quosdam justos conspiciunt, ut eos videntes in gaudio, non solum de suo supplicio, sed etiam de illorum bono crucientur. Justi vero in tormentis semper intuentur injustos, ut hinc eorum gaudium crescat, quia malum conspiciunt quod misericorditer evaserunt, tantoque majores ereptori sui gratias referant, quanto qui creatoris sui claritatem vi
Abbreviated transcription (Latin):
nis sorte suscepti sunt quo pac¬
to dicitur quia tranfire ad eos
qui in inferno crucsantur uolũt:
S ficut transire teprobtiad elc-¬
tos cispiunt. ⁊dest a suppliciorũ
suorum afflictione migrare.:
ita ad afflictos atq intormẽtis
positos transire iustorum est.
atornur sede ad afflictos atq
intormentis positos transire
non possunt: quia iustorum
anime quamuis in sue nature
bonitate mĩam habeant. iam :¬
tunc auctoris sui iusticie con¬
iuncte. tanta rectitudine cons-¬
tringuntut. ut nulla ad tepro-¬
bos. compassione moueantur.
S pꝯquam ardenti diuiti de
se spes tollitur: eius animus
ad ꝓpinquos quos relinque¬
rat recurtit. Quia reꝓborum
mentem pena sua quandoq
ntutiliter etudit ad karitatẽ.
ut iam tunc etiam suos spuałr
diligant. qui. hic dum pcc̃a. di¬
ligerent nec se amabant. Unde
nunc sequitur.
Tait. Rogo te gͦ pater¬
ut mittas eum ĩ domũ
pardie mei: habeo enim quinq

Expanded text:
nis sorte suscepti sunt quo pacnis sorte suscepti sunt quo pacto dicitur quia transire ad eos, qui in inferno cruciantur, volunt? Sed sicut transire reprobi ad electos cupiunt, id est, a suppliciorum suorum afflictione migrare, ita ad afflictos atque in tormentis positos transire justorum est, atorum sede ad afflictos atque in tormentis positos transire, non possunt, quia justorum animae quamvis in suae naturae bonitate misericordiam habeant, jam tunc auctoris sui justitiae conjunctae, tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione moveantur. Sed postquam ardenti diviti de se spes tollitur, ejus animus ad propinquos quos reliquerat recurrit, quia reproborum mentem poena sua quandoque inutiliter erudit ad charitatem, ut jam tunc etiam suos spiritaliter diligant qui hic dum peccata diligerent, nec se amabant. Unde nunc sequitur: Et ait: Rogo te ergo, paterut mittas eum in domum patris mei; habeo enim quinque