comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fecit: siũ qr malu ꝑ audaciã ꝑpetra¬
uit. queed enmoportint n gessit: et
gessit ꝙ age̾ ñ oportuit. Ille penitẽ¬
tiã digne agit. quireatum suũ sat̃¬
factione legittuna plangit: ꝯdẽpn
lando ac deflẽdo qd̾ gessit. qͣnͣto im
plorando ꝓfũclius. tanto extitit in
reccando procliuis. Ille penitẽtiã
digne agit. qui sic p̃t̾ita mala depl¬
orat.: ut futura it̾umti cõmitrat. Nã
magis. lauat: tantum plls lutum
facit. Quainius quisq sie pocor ⁊
impius. si ad penitentiam ꝯu̾tat᷑.
consequi posse ueniain c̾ditur. Nul
lꝯ enim de bonitate dei dubitat: s
sola accipientium prauitas. confer¬
ri sibi indulgentiam ab negant. Ĩ
post mortem uero nullam correptio
Me oportet oꝑareͥ oꝑa eiꝯ qui me
misit. donec dies ẽ. Uemet autem
nox. qũ nemo pot̾ oꝑari. Hinc ⁊ ꝓph¬
eta. date inquit domino deourõ głiã.
ante quam tenebrescat .i. ante qͣi
mors et̾na preuemat. In hac uita
dum estio. deum per penitentiã glifi

Expanded text:
fecit, seu quia malum per audaciam perpetravit. Quod enim oportuit non gessit, et gessit quod agere non oportuit. Ille poenitentiam digne agit qui reatum suum satisfactione legitima plangit, con ac deflendo quae gessit, tanto in deplorando profusius, quanto exstitit in peccando proclivius. 7. Ille poenitentiam digne agit, qui sic praeterita mala deplorat, 210 ut futura iterum non committat. Nam magis eluerit, tanto amplius lutum fecit. 8. Quamvis quisque sit peccator, et impius, si ad poenitentiam convertatur, consequi posse veniam creditur. 9. Nullus de bonitate Dei dubitat, sed sola accipientium pravitas conferri sibi indulgentiam abnegat. 10. Ipost mortem vero nullam correctionMe oportet operari opera ejus qui me misit, donec dies est; veniet autem nox, quando nemo potest operari . Hinc et propheta: Date, inquit, Domino Deo vestro gloriam, antequam tenebrescat ; id est, antequam mors aeterna praeveniat. In hac vita dum e
Abbreviated transcription (Latin):
C eo unusquisq iustꝰ ẽẽ incip̃:
ex quo sui accusator extit̾it. M¬
ulti autem eꝯͣ semetip̃s pocores fatẽ¬
tur:⁊ tũ semetip̃os apoc̃o ñ subtrahũt.
Magna iam iusticie pars ẽ semet¬

Expanded text:
 eo unusquisque justus esse incipit, ex quo sui accusator exstiterit. Multi autem contra semetipsos peccatores fatentur, et tamen semetipsos a peccato non subtrahunt. Magna justitiae pars est se
Abbreviated transcription (Latin):
benta. flebiliter autem deplo¬
randisunt. qui odio in fratre tabes¬
cunt: contra alies puiciosum aui¬
me dolum ẜuant. a regno enu dei
se separant: qui semetip̃os a carcͣce
disscciant. siẽ mat̾ ecclia prane
ab omnib hr̃ticis p̃mitur.s tñi
eg uementes ad se beuigna canita¬
te amplecteͥt᷑ ita et singulinrõ q̃s¬
cumq mnimicos sꝯtinemus: rouer¬
tentes mat̾na untatione amplecti
statim debennis. Cito ẽ igugrendũ
cuiquam dum ueniam postulat.i
Non erum pose põea dimitr ei qui
inse peccaniti debita ũ dimittit. for¬
mai enu nob̾ indulgentie deus
ex merito conditionis nr̃e ĩposuit:
dumita orare nos pcepit. diuutte no¬
b debita nr̃a. sic̃ et nos dimittunꝰ
debitorib ur̃ĩs. Iustum ẽ eĩ deiui¬
dicuun. tancumq pec̃ori a se ĩdulg
eri osteroit: quantum alt̾utrũ unꝰ¬
quisq uise offenso indulgrt. Qui¬
dam de sius fitentes meritis: pigr¬
e inse delinquentib ueniampres¬
tant. S nicħ proficit ẽẽ ullibatu

Expanded text:
benda. Flebiliter autem deplorandi sunt qui odio in fratre tabescunt, et contra alios perniciosum odium animi servant. A regno enim Dei se separant qui semetipsos a charitate dissociant. 3. Sicut mater Ecclesia prave ab hominibus haereticis premitur, sed tamen eos venientes ad se benigna charitate amplectitur, ita et singuli nostrum quoscunque inimicos sustinemus, revertentes materna imitatione amplecti statim debemus. 4. Cito est ignoscendum cuiquam, dum veniam postulat. 5. Non enim posse peccata dimitti ei qui in se peccanti debita non dimittit. Formam enim nobis indulgentiae Deus ex merito conditionis nostrae imposuit, dum ita orare nos praecipit: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Justum est enim Dei judiceri ostendit, quantum alterutro unusquisque in se offenso indulget. Quidam de suis confidentes meritis, pigre in se delinquentibus veniam praestant. Sed nihil proficit illibatum
Abbreviated transcription (Latin):
Plerumq sieri solet ut inmũde
corporalumireiim species qͣs di¬
dicunꝯ mrĩs mentib opponant᷑:
et nolentes eas cogitemꝰ. qͣntuz¬
q ab eis a ciem mentis auert̾e̾
ingerunt᷑. obscenisq in nob̾ mo¬
tib obrepunt. S fit hoc ꝓ cc̃cdliti¬
one mortali: quam meruit pͥmo
homo inpenam sui poc̃i. Dumimꝰ¬
quisq diuina ulluminatõe p̃ueĩ¬
tur: statim molestͥ ᷤ tmpiũ cogit᷑¬
tionum pulsatur. S dei ẜuus u¬
dicio tunoris dei eatum temptam̃¬
ta a semetip̃o eicit: bonisq cõtra
obiectis cogitationib tiupis a se
repelleͥt. Magna obẜuantia cirra
cordis ẽ custoliã adhibenda: qr
aut bone aut male rei ibi ꝯsistit
origo. Nanisiẽ scriptum ẽ: ex cor¬
de exeunt cogitationes male. Id̾o¬
q si pͥꝯ praue cogitationi resistimꝰ.
in lapsum oꝑis non incurrimꝰ.
Lon ẽ tuendum si lũa malaq
in cegitatõem mentis uẽiant. S
mag̾ gliaudumẽ: simeno mala

Expanded text:
lerumque fieri solet ut immundae lerumque fieri solet ut immundae corporalium rerum species, quas didicimus, nostris mentibus opponantur, et nolentes eas cogitemus; quantumque ab eis aciem mentis avertere ingerunt, obscenisque in nobis motibus obrepunt. Sed fit hoc pro conditione mortali, quam meruit primus homo in poenam sui peccati. 7. Dum unusquisque divina illuminatione praevenitur, statim molestiis turpium cogitationum pulsatur. Sed Dei servus judicio timoris Dei earum delectamenta a semetipso rejicit, bonisque contra objectis cogitationibus turpes a se repellit. 8. Magna observantia circa cordis est custodiam adhibenda, quia aut bonae, aut malae rei ibi consistit origo, nam, sicut scriptum est: Ex corde exeunt cogitationes malae. . Ideoque si prius pravae cogitationi resistimus, in lapsum operis non incurrimus. 9. Non est timendum si bona malaque in cogitationem veniant; sed magis gloriandum, si mens mala
Abbreviated transcription (Latin):
Quorum unũ inquitas dicit᷑. qd̾
oꝑe geritur. Aluio iniusticia:. qd̾
cogitatione admittit᷑. Priꝯ aũt
actio resecantu e: postea cogitatõ.
Prius praua oꝑa: postinolũ desi¬
nascitur. Quanuus et si ab oꝑe
malo quisq uacet: prosolius tñ
praue cegitationis malicia non
erit innecens. Unĩ et dominꝰ ꝑysa¬
iam. Aũfeite inquit inalum cogi¬
tationum ur̃arum ab occulisn
meis. Nonenim solumfcĩs. s ⁊
cogitationib delinquimꝯ:. Si eis
ullicite occurrentib delectemur.
Dic̃ iuꝑa afiliis in utero positis
lacerata ꝑinturita nos cegitatõ¬
nes nr̃e intranos enutrite orcidũt
et cccepte int̾iꝯ uipereo ueneno
consumunt: animamq ur̃a cruce¬
liuulue ꝑmmiũt. Non ẽ arbitrii
iri cogitationeͥo praue ougges¬
tionib p̃neniri. Iace autem in
anino per cogitatiouẽ nr̃e adin¬
inet noluntati. illud ergo ad dul¬
ram non recligit̾. Istud ad culpe aut
ꝓpͥe imputatur. Nam cogitatões
illicitas occurrere demonũẽ. Co¬

Expanded text:
quorum unum iniquitas dicitur, quod opere geritur; aliud injustitia, quod cogitatione admittitur. 2. Prius autem actio resecanda est, postea cogitatio; prius prava opera, postmodum desinascitur, quamvis etsi ab opere malo quisque vacet, pro solius tamen pravae cogitationis malitia non erit innocens. Unde et Dominus per Isaiam: Auferte, inquit, malum cogitationum vestrarum ab oculis meis . 3. Non enim solum factis, sed et cogitationibus delinquimus, si eis illicite occurrentibus delectemur. 4. Sicut vipera a filiis in utero positis lacerata perimitur, ita nos cogitationes nostrae intra nos enutritae occidunt, et conceptae interius vipereo veneno consumunt, animamque nostram crudeli vulnere perimunt. 5. Non est arbitrii nostri cogitationis pravae suggestionibus praeveniri; jacere autem in animo cogitationem nostrae attinet voluntati. Illud ergo ad culpam non redigitur, istud culpae propriae 225 imputatur. Nam cogitationes illicitas occurrere, daemonum est; co
Abbreviated transcription (Latin):
tia relinquit. Quamuis humana
udicia subt̃ fugiat omnis qui i¬
male agit: iudiciũ tũ ꝯscientie sue
effugete ñ pot̃. Nam et si aliis ce¬
lat qd̾ egit: sͥ tñ celare ñ pꝯsit. quẽ
pleue nouit malum qd gessit. Du¬
plex fit ergo in eo iudiciũ.qr et bie
sue conscientie rearu punitur: ⁊ il¬
luc ꝑpetuali pena dampnabr. Hoc c̃
significat. abyssꝰ abyssũ inuccat

Expanded text:
relinquit. 3. Quamvis humana judicia subterfugiat omnis qui male agit, 226 judicium tamen conscientiae suae effugere non potest. Nam etsi aliis celat quod egit, sibi tamen celare non potest, qui plene novit malum esse quod gessit. Duplex fit ergo in eo judicium, quia et hic suae conscientiae reatu punitur, et illic perpetuali poena damnatur. 4. Hoc enim signif
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ enun cliligit dominnius corzi¬
pit: flagellat aũt omem filiuz
quei recipit. ualde semꝑ neccͣuĩ ẽ
iustum in hac uita et uiciis tẽpta¬
ti: et uerberari flagella. aut du
uiciis pulsatur. de uirtutibꝰ non

Expanded text:
em diligit Dominus corripit, flagellat autem omnem filium quem recipit . Valde necessarium est justum in hac vita et vitiis tentari, et verberari flagello, ut dum vitiis pulsatur, de virtutibus non
Abbreviated transcription (Latin):
tempunt: qr in eis stabilitatem ñ
aspicit. Qui post renunciationez
mũdi ad suꝑuampr̾iam scĩs de¬
si deruis urhyat: ab hac terrena ĩtẽ¬
tẽe qi quibda piͦmus subleuatus
engitur.⁊ inquolap erat per ge¬
mitum conspicit. et uͥ ꝑueu̾it cuz
gaudio magno intendit. Quiu̾o
a contemplationeis requie refluxͦ
incuris huius seculi incedit. si ad
memoria sui reuertat᷑. ꝓtinuo ĩge¬
miscit. quantũq fu̾int tranquill¬
a que ꝑlilit. ⁊ quain confus a sint
in quib cecidit: ex ip̃a laboris sui
difficultate cognescit. Quid enĩ
in hac uita laboriosius quan terre¬
nis desideriis estuare: aut quid ħ
securio. quam huius scłi nicħ appe¬
te : qui enim hunc mũdũ diligunt:
turbulentis eiꝯ curis et sollicitu¬
dinib conturbantur. qui autem
eum ocliunt nec sequuntur: ĩt̾ue
quietis cranquillitatem fiuentes.i
future pacis requiem quam illuc ex¬
pectant. hic quol ammedo habere i ã
inchouit.

Expanded text:
temnit, quia in eis stabilitatem non temnit, quia in eis stabilitatem non aspicit. 304 7. Qui post renuntiationem mundi ad supernam patriam sanctis desideriis inhiat, ab hac terrena intentione, quasi quibusdam pinnis, sublevatus erigitur, et in quo lapsus erat, per gemitum conspicit, et ubi pervenerit, cum gaudio magno intendit. Qui vero, a contemplationis requie reflexus, in curas hujus saeculi incidit, si ad memoriam sui revertatur, protinus ingemiscit; quantumque fuerint tranquilla quae perdidit, et quam confusa sint in quibus cecidit, ex ipsa laboris sui difficultate cognoscit. Quid enim in hac vita laboriosius quam terrenis desideriis aestuare? Aut quid hic securius quam hujus saeculi nihil appetere? Qui enim hunc mundum diligunt, turbulentis ejus curis et sollicitudinibus conturbantur. Qui autem eum odiunt, nec sequuntur, internae quietis tranquillitate fruentes, futurae pacis requiem, quam illi exspectant, hic quodammodo habere jam inchoant.
Abbreviated transcription (Latin):
refugiunt. plusq adũsitatibꝯ mũdi.
mundi gaudent. quam prosꝑitati¬
b delectantur. Alienos ẽẽ adeo.q
bec selin ad omne comodum ꝓsꝑat̾.
Serius aũt dei cuncta huius mũ¬
di contraria sunt ut dum ista adũ¬
sa sentiunt: ad celeste desideriũ arclẽ¬
cio excitentur. Magna apud deu
rutilat grã: qui huic mundo con¬
temptibił fuit. Nanireuera neces¬
se ẽ. ut quem mundo odit: diligat᷑
ditur petrus qd̾ tab̾naculũ ĩ mõte
fi cogitauit. qr scĩs in hoc mũdo tab̾¬
incelo ẽ. Sanctium ido contẽprie
cupiunt mundũ:⁊ motũ mentis
ad supna reuccare. ut ibi se recolli¬
gant. unde defluxerũt. et inde se
subtrahant. uͥ disꝑsi sũt. Iustiq
reb honoribq ac uite blandũ¬
tis renuneiant. proide se ab oĩt̾¬
reua possessione mortificant. ut dõ
uiuant. Ideoq seculi huius blan¬
dicias calcant. ut ualidiores ad
uitam illam de huius inte morti¬
ficatione consurgant. Cũcta ꝗp¬
pe tempora lia. qͣiͣ erbe uirentes ares

Expanded text:
refugiunt; plusque adversitatibus mundi gaudent, quam prosperitatibus delectantur. 2. Alienos esse a Deo qeculum ad omne commodum prosperatur. Servis autem Dei cuncta hujus mundi contraria sunt; ut dum ista adversa sentiunt, ad coeleste desiderium ardentius excitentur. 3. Magna apud Deum refulget gratia, qui huic mundo contemptibilis fuerit. Nam revera necesse est ut quem mundus odit diligatur ditur Petrus quod tabernaculum in monte figere cogitavit , quia sanctis in hoc mundo tabein coelo est. 5. Sancti viri ideo contemnere cupiunt mundum, et motum mentis ad superna revocare, ut ibi se recolligant, unde defluxerint, et inde se subtrahant, ubi dispersi sunt. 6. Justi, qui rebus honoribusque, ac vitae blandimentis renuntiant, proinde se ab omni terrena possessione mortificant, ut Deo vivant; ideoque saeculi hujus blanditias calcant, ut validiores ad vitam illam de hujus vitae mortificatione consurgant. Cuncta quippe temporalia, quasi herbae virentes, ares
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur: penis de solutaͥ langues¬
cunt. Unde et magna illoꝵ głia
pparatur: qui bone conu̾sions
uite principia augmento solidi¬
ori consummant. atq eo ad pro¬
merendam retributionẽ clanores
pp̃anint᷑. quo firimꝯ duri itinens
labores. ⁊ inchoant et consũmãt.
Qui dam primo conu̾sionis calo¬
re ad uͥtutes sese accingũt. acce¬
denteuero progressu dum in mode¬
rate terrens reb incumbunt: pul¬
uere insum appetitꝰ obscurant᷑: Nñ
et dominꝰ de bonis seminib dic̃.
Quoel autem ceciclit in spuus: hu
sunt qui audiunt ubũ deret solli¬
citudine seculi. uł fallacia diuici¬

Expanded text:
sequitur, spe pene dissoluta languessequitur, spe pene dissoluta languescunt. Unde et magna illorum gloria praeparatur, qui bonae conversionis vitae principia augmento solidiore consummant, atque eo ad promerendam retributionem clariores praeparantur, quo firmius duri itineris labores et inchoant et consummant. 5. Quidam primo conversionis calore ad virtutes sese accingunt, accedente vero progressu, dum immoderate terrenis rebus incumbunt, pulvere infimi appetitus obscurantur; unde et Dominus de bonis seminibus dicit: Quod autem cecidit in spinis, hi sunt qui 205 audiunt verbum Dei , et sollicitudine saeculi,
Abbreviated transcription (Latin):
ultos remissa conu̾sio ĩ pris¬
tinos error es reducit: ac uiuẽ¬
ditepore resoluit. Horumergo ex¬
empla quisq conu̾sꝯ euita. ne
dũ timorẽ dei a tempore incipis:
cursummũtanis etrorib ĩmer¬
ciario. Tepidꝰ in conu̾sione: ocio¬
sa u̾ba et uanas cogitatões noxias
ẽẽ ñ conspicit. qd̾ si a torpore mẽtis
eiugilau̾it. ea q̃ lema existimabas.
ꝯfestim qiͣ orrenda atq atrocia ꝑ¬
cimescit. Eraus ⁊ desidia ĩ oĩ bono
opere formmdãda ẽ. Frandẽ facimꝰ
deo quociens de bono oꝑe mo nes¬
metipgos ñ deum laudamꝰ. Desi¬
diam aguus: queciẽs per torpo¬
rez languide es que dei sunt o ꝑa¬
mur. Om̃is ars seli huius. stre¬
nuos amatores ht et ad exequẽd
ꝓmptissimos. ⁊ hoc ꝓide fit: qr pre¬
sentem habet oꝑis sin reminĩa tõ¬
nez. Ars uero diuini timoris ꝑle¬
roq ht sectatores languidos.te¬
pides pigricie mertia congelatos.
diffeit᷑. Idoq dum eorũ laborẽi
mercedis retributio ñ statin co̾¬

Expanded text:
ultos remissa conversio in pristinos errores reducit, ac vivendi tempore resolvit; horum ergo exempla quisque conversus evita, ne dum timorem Dei a torpore incipis, rursus mundanis erroribus immergaris. 2. Tepidus in conversione otiosa verba et vanas cogitationes noxias esse non conspicit; quod si a torpore mentis evigilaverit, ea quae levia existimabat confestim, quasi horrenda atque atrocia pertimescit. 3. Fraus et desidia in omni bono opere formidanda est. Fraudem facimus Deo, quoties de bono opere nostro nosmetipsos, non Deum laudamus. Desidiam vero agimus, quoties per torporem languide ea quae Dei sunt operamur. 4. Omnis ars saeculi hujus strenuos amatores habet, et ad exsequendum promptissimos; et hoc proinde fit, quia praesentem habet operis sui remunerationem. Ars vero divini timoris plerosque habet sectatores languidos, tepidos, pigritiae inertia congelatos; differtur. Ideoque dum eorum laborem mercedis retributio non statim con
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ritus ẽ. Quib u̾bis eel ocet ñ pose ꝙ̃
quam professionem contemplatiõis
uł sp̃ualis uliciᷤ ampete excercitiu:
qui adhuc uudari terrenis oꝑibus
pertimescunt: ne iuisus infirmita¬
te oamo mentie reu̾tantur. suoq
exemplo alios aperfectõe euangelica
reuocent: ⁊ infideli t̾rore infument.
Iubentur itaq tales ut discedẽtes a
pugnateu̾tantur indomũ suam: qr
non pot̾ duplici corde bella domim p̃¬
liari. uir enun dupłx animo. in cõstãs
ẽ in omnib uiis suis. Tales quippe
oiortet: ut ne miciũ quiee renũcia¬
tionis accipiant. Quib melius est
ut mnacciua uita consistant. quam
tepide contemplatõez exsequentes:
maiori discrimine semetip̾os unn uol¬
uou̾e et ñ reccłe. Similit̾ et ille ata¬
li milicia prohibetur: quiuxorẽ duxe¬
tit: qui plantauerit uineaz ułut
ppagies filioru. Non eĩ pot̾ ẜuire
quiadhuc ni contemplatẽe defigit᷑
carmo. Neno inquit apłs imlitãs
do: implicat se negociis secularib.

Expanded text:
ocet non posse eos professionem contemplationis vel spiritualis militiae arripere exercitium, qui adhuc nudari terrenis operibus pertimescunt. 2. Ne rursus infirmitate mentis revertantur, suoque exemplo alios a perfectione evangelica revocent, et infideli terrore infirment; jubentur itaque tales, ut, discedentes a pugna, revertantur in domum suam, quia non possunt duplici corde bella Domini praeliari. 3. Vir enim duplex animo, inconstans est in omnibus viis suis. Tales quippe oportet ut ne initium quidem renuntiationis arripiant. Quibus melius est, ut in activa vita consistant, quam trepidi contemplationem exsequentes, majori discrimine semetipsos involvovere et non reddere. 4. Similiter et ille a tali militia prohibetur, qui uxorem duxerit, qui plantaverit vineam, velut propaginem filiorum, non enim potest servire qui adhuc in delectatione defigitur carnis. Nemo, inquit Apostolus, militans Deo, implicat
Abbreviated transcription (Latin):
lierio. Atq ita demũ salutaris la¬
uacriunda purificata comungit᷑
te mortuu uich iumanib ex illis
que per infidelitate mortua dicũ¬
tur habuerit: ut neq sensib neq
actib inmundũ aliqͥd aut mortu
q ac denario numero fites opꝰ q sigͥ¬
catur. ꝑ sidem ergo trinitatis atq
isrlite corpori . s.xͥ: adherens illi si¬
ne macula cͥiceritate fidei et acru¬
ũ puritate. Alii putauerunt hãc
mulierem dechora specie rõabilem
aliquam disciplinam significati:
que sapient̾ dicta inuenitur a pd̾
genti les. hancigit᷑ a nob̾ reꝑta:
oportet prinũ de ea auferre et rese¬
care omnem sr̃sticionis eiꝯ inmũ¬
dicia. et sic eam instudio u̾itt̃is as¬
sumere. Nich̾ enim mũdũ ẽ hñti
discipline gentiliuz.qr nulla apel
infideles sapientia ẽ: cuimmũdi¬
nus per moysen p̃cepit dicens.
Si quis habierit cum amico suo sĩ¬
plicit̾ in silua ad ligna cedenda. ⁊

Expanded text:
lieris: atque ita demum salutaris lalieris: atque ita demum salutaris lavacri unda purificata jungitur te mortuum, nihil in manibus ex illis quae per infidelitatem mortiva ducuntur, habuerit, ut neque sensibus vel actibus immundum aliquid aut mortuuque ac denario numero fides opusque significatur. Per fidem ergo Trinitatis atque ilicet Christi adhaerens, illi sine macula, sinceritate fidei, et actuum puritate. Alii putaverunt hanc mulierem decora specie rationabilem aliquam disciplinam significare, quae sapienter dicta invenitur apud gentiles. Hanc igitur a nobis repertam oportet primum de ea auferre et resecare omnem superstitionis ejus immunditiam, et sic eam in studio veritatis assumere. Nihil enim mundum habent disciplinae gentilium, quia nulla apud infideles sapientia est cui immundinus per Moysen praecipit, dicens: Si quis abierit cum amico suo simpliciter in silvam ad ligna caedenda, et
Abbreviated transcription (Latin):
contrainimicos tuos. et uide¬
ris mulierẽ decora specle. et cõcupis¬
ceris eam. rades eam omnes pilos
capitis eius. et ungulas eiꝯ.⁊ ĩdu¬
et sedebit in domo lugens pr̾em su
idei quomͦ apd̃ eg istaẜuentur.
quit cause quid iũnis ẽ decalua¬
re mulierez. et ungulas eius abs¬
cidi. U̾bi causa ponanius qd̾ ita
inuenerit eam is qui dicitur ĩue¬
nisse. ut neq capillos n ungulas
hãt. quid hũit qd secundum legẽ
demere uideretur: Nos uero qui¬
b milicia sp̃ualis ẽ. ⁊ arma non car
nalia s potenna deo. si decoram mu¬
lierem .ł. animã que adeo pulcra c̾
ataest: ingentili conueratõe ĩue¬
neimia. et sociare uoluerumꝯ eaz
corporixͥ deposito ydolatrie cultu
induitur lugubrib penitentie
indumentio. et deploret pr̃em et
mr̃em hec ẽ oumem memoriam
uerbi dei nouacula ⁊ dectrinͣ õe
reccatian infidelitatio eiꝯꝙ mor
tuumẽ et mane abradatur. hoc eiaz
sunt capilli capitis: et ungule mu¬

Expanded text:
contra inimicos tuos, et videcontra inimicos tuos, et videris mulierem decoram specie, et concupieris eam, rade omnes pilos capitis ejus, et ungulas ejus et induet sedebit in domo lugens patrem sudaei quomodo apud eos ista serventur. quid causae, quid rationis est decalvare mulierem, et ungulas ejus abscindi? verbi causa, ponamus quod ita invenerit eam is qui dicitur invenisse, ut neque capillos, neque ungulas habeat, quid habuit, quod secundum legem demere videretur? 3. Nos vero, quibus militinalia, sed potenti a Deo, si decoram mulierem, id est animam, quae a Deo pulchra est creata, in gentili conversatione invenerimus et sociari voluerimus eam corpori Christi, deposito idololatriae cultu, induitur lugubribus poenitentiae indumentis, deploratque patrem et matrem, hoc est, omnem memoriam verbi Dei novacula et doctrina omne peccatum infidelitatis ejus, quod tuum et inane est, abradatur. Hoc enim sunt capilli capitis et ungulae mu
Abbreviated transcription (Latin):
ppłis .i. uirtutib contra se dimicãti¬
b fuu̾nt uicia superata: locumq q̃m
sibi incorde nostro concupisentiel
fornicationis sp̃e retinebat. deinde
castitas obtinebit. Quem furor cepe¬
rat: pacientia uendicabit. quem tris¬
ticia mortẽ opperans eccupauerat:
salutario et plemͣ gaudii leticia pos¬
sidebit. Quem accidia uastabat. in¬
cipit excolere fortitudo. quem srbia ⁊
culcabat: incipit excolere humilitͣs.
et ita singulis uicus expulsis: eor̃
Llud uero qd̃ cumabraham de
futuris dominus loqueretur
non septem gentes legitur eliumi¬
e dumnnerasse. s decem: quarũ ita
semini eius danda ꝓmittitur. Qͥ
numerꝰ a diecta idolatria gentiũ.
blasphemia uideorum. errore hr¬
ticorum. euidẽtissime adimpletur.
Quibꝰ aute noticiam dei et gr̃ãz
baptisim uł impiagentui uł bl¬
asphemia uideorum multitudo sb̃¬
iecta ẽ: clonec intłłcruali egipto
cominoratur. Si aũt abrenũciãs
quis egrssus exinde pet grãm
tus.contra septem tantũ que per

Expanded text:
st, virtutibus contra se dimicantibus fuerint vitia superata, locum quem sibi in corde nostro concupiscentiae vel fornicationis spiritus retinebat, deinceps castitas obtinebit. Quem furor ceperat, patientia vindicabit. 7. Quem tristitia, mortem operans, occupaverat, salutaris et plena gaudio laetitia possidebit. Quem accidia vastabat incipivastabat, incipit excolere humilitas. Et ita singulis vitiis expulsis, eorum Illud vero quod cum Abraham de visuris Deum loqueretur, non septem gentes legitur dinumerasse, sed decem quarum terra semini ejus danda promittitur. Qui numerus adjecta idololatria gentium, blasphemia Judaeorum, errore haereticorum, evidentissime adimpletur. Quibus ante notitiam Dei, et gratiam baptismi, vel impia gentilium, vel blasphema Judaeorum multitudo subjecta est, donec intellectuali Aegypto commoratur. Si autem abrenuntians quis egressus exinde per Dei grtus, contra septem tantum, quae pe
Abbreviated transcription (Latin):
exuatur. ne sit in eorum sorte quibꝰ
ip̃e apłs ait. ⁊ calciati pedes in p̾parͣ¬
cione euangłii pacis. ⁊ de quib com¬
osi pedes eorum qui annũciant pa¬
cem. qui annunciant bõa. Qui ẽĩ
sic euuangłicam fidem tenet ut ⁊
aliorum refugit: qͣi umꝯ pedis ca¬
laamentũ cum de decore amittit.

Expanded text:
exuatur, ne sit in eorum sorte, quibus exuatur, ne sit in eorum sorte, quibus ipse apostolus ait: et calciati pedes in praeparatione euangelii pacis, et de quibus comosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! Qui enim sic Evangelicam fidem tenet, ut ealiorum refugit, quasi unius pedis calceamentum cum dedecore amittit.
Abbreviated transcription (Latin):
lld quoq qd̾ uxore frĩs ad hoc
frater ussus ẽ ducere ut ñ s̾ͥ s
illi sobolemsuscitaret: eiusq uora¬
ret nomine qd̾ inde eitem nasceret᷑.
quid aliud infigura premõstrat
nisi qr unus quisq euangelii p̃di¬
catorita debet in ecca laborareut de¬
functo fr̃i. hoc ẽ xp̃o sꝯcitet semen
qui pro nob̾ mortuus ẽ.⁊ ꝙ suscita¬
tum fuerit eiꝯ nom̃ accipiat: deniq
hoc impleis apłs non camalit̾ in p̃¬
missa significatione. s sp̃ualiter
incompletau̾itate: qͦs in xp̃o iħuse
per euanglium ꝯmemorat genuis¬
se. suscitans eq et increpans corri¬
git ẽẽ uolentes pauli. Nunquid
paulꝯ inquit pro uob crucifim est.
aut in nomine pauli baptizanestis:
Tanqͣidice̾t. defuncto frĩ uos ge¬
nui. xͥaniuocamini: ñ pauliam.
At uero qui elctus ab eccͣa minist̾ĩ¬
um euangelizan di renuerit: ab
ẽ enim qd̾ in eius facie iubetur ex¬
spuere. non sane siñ signo huius ob¬
pbrii: ut calciamento pedis uinꝰ

Expanded text:
 quod uxorem fratris ad hoc frater jussus est adducere ut non sibi, sed illi sobolem suscitaret, ejusque vocaret nomine quod inde eidem nasceretur: quid aliud in figura praemonstrat, nisi quia unusquisque Evangelii praedicator ita debet in Ecclesia laborare, ut defuncto fratri, hoc est Christo, suscitet semen, quia pro nobis mortuus est, et quod suscitatum fuerit ejus nomen accipiat. Denique hoc implens Apostolus non carnaliter in praemissa significatione, sed spiritaliter in completa veritate, quos in Christo Jesu per Evangelium se commemorat genuisse suscitans eos, et increpans corrigit, volentes esse Pauli. Nunquid Paulus, inquit, pro uobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis? tamquam diceret: "defuncto fratri uos genui; christiani uocamini, non Pauliani." at uero qui electus ab ecclesia ministerium euangelizandi rennuerit, ab est enim, quod in eius faciem iubetur expuere, non sane sine signo huius obprobrii, ut calciamento pedis unius
Abbreviated transcription (Latin):
et dominus. qui soluerit unuz
ex mantatis istis minimis et
sic docuerit: minimꝯ erit ĩ regn¬
o celorum. uides quod auctori¬
tatem magistĩi caret: qui queel
decet non facit. Sic̃ ninoͣmism¬
a inetallũ et sigura et pontus
inquirit᷑. itam omni dece᷑re eoc¬
lesiastico quid sequatur. quid
doceat. quomodo iuuat. per q̃li¬
tatem igitur metalli. dectrina.
per figuram. similitudo patrũ ꝑ
pondo. humilitas designatur. q
etgo abhio trib disc̃pauerit: nõ
metallum. s tetra erit.

Expanded text:
et Dominus: Qui solverit unum et Dominus: Qui solverit unum de mandatis istis minimis, et sic docuerit, minimus erit in regno coelorum . Vides quod auctoritate magisterii caret, qui quod docet non facit. 5. Sicut in numismate metallum, figura et pondus inquiritur, ita in omni doctore ecclesiastico, quid sequatur, quid doceat, quomodo vivat. Per qualitatem igitur metalli doctrina, per figuram similitudo patrum, per pondus humilitas designatur. Qui vero ab his tribus discrepaverit, non metallum, sed terra erit.
Abbreviated transcription (Latin):
dector. NLam dectrina siñ uitarar sitor̃¬
rogantem recdlit. uita sine doct̾ua:
mutilem facit. sac̾dotis p̃dicatio
ope confirmantaẽ. ita ut qd̃ docet
u̾bo: iustruat exemplo. uera est
illa dectrina: quam uiien di seꝗt᷑
forma. nam nichilturpiꝯ ẽ qua
ꝯi bonum quoel quisq ẜmone
p̃dicat: explere opere negligat.
Tunc enim p̃dicatio utilit̾ pro¬
fertur. qũ efficacit᷑ adimpletur.
unꝯquisq doctor et bone acci¬
onio. et bone preclicationis ha¬
bere debet studiũ. Nam alt̾umsi¬
ne altero non facit perfectũ. s p̃¬
cedet iustus beneag̾e: ut sequẽt
possͣ betie decere. Oimius utilis doc¬
tor plebumi subiectaru.itapres¬
tare se debet atq uisist̾e̾ doctͥne.
ut quanto claret uerbo: tanto
clarescat et merito. Nam qd̾:
apłs tumotheo pcipit cum omni
imperio decere.non hortatur ad
tumorem suꝑbie. sz ad bone ui¬
te auctoritatem. indelicet ueli¬
bertatemperderet p̃clicandi: Si
bene deceret et male uiueret. Uñ

Expanded text:
doctor. Nam doctrina sine vita arrogantem reddit, vita sine doctrina inutilem facit. 2. Sacerdotis praedicatio operibus confirmanda est, ita ut quod docet verbo, instruat exemplo. Vera est enim illa doctrina, quam vivendi sequitur forma. Nam nihil turpius est quam si bonum, quod quisque sermone praedicat, explere opere negligat. Tunc enim praedicatio utiliter profertur, quando efficaciter adimpletur. 3. Unusquisque doctor et bonae actionis, et bonae praedicationis habere debet studium, nam alterum sine altero non facit perfectum; sed praecedat justus bene agere, ut sequenter possit bene docere. 4. Omnis utilis doctor plebibus subjectis ita praestare debet, atque insistere doctrinae, ut quanto claret verbo, tanto clarescat et merito. Nam quod Apostolus Timotheo praecipit cum omni imperio docere , non hortatur ad tumorem superbiae, sed ad bonae vitae auctoritatem, videlicet, ne libertatem perderet praedicandi, si bene doceret et male viveret. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
puniatͤquiere fauores potentũ.
arentis t̾re aquam tolłe. ⁊ flu¬
mina que nonindigent nrrig¬
arx nonnũ ꝙͣ largitas diuitum
ꝓliga. non ad utilitatẽ s ad ela¬
tionem effunditur. comparati y¬
pecritis. qui non ad edifficatr̃ẽ
cocent audientiuz: sad sue głie
exaggerandum cot̾inĩ. Rep̾hẽ¬
sibił ẽ scientia superslua effusio
largitatio. Nam qui modũ ser¬
uat. auarus nulli est: o om̃ib
largꝰ ẽ. Dispensator ñ ceb ẽẽ
prccliguo: s discretus. Largire ei
debet quantum oportet. ut ten¬
endo in uno mensura sufficiat
ꝑlurimis

Expanded text:
ntum; arentis terrae aquam tollere, et flumina quae non indigent irrigare. Nonnunquam largitas divitum praedica, non ad utilitatem, sed ad elationem effunditur. Comparantur hypocritis, qui non ad aedificationem docent audientium, sed ad suae gloriae exaggerandum cumulum. Reprehensibilis est superflua effusio largitatis. Nam qui modum servat, avarus nulli est, sed omnibus; largus dispensator non debet esse prodigus, sed discretus. Largiri enim debet quantum oportet, ut tenendo mensuram sufficiat plurimis.
Abbreviated transcription (Latin):
bene tribuit᷑. qñ cũ mentis largi¬
tate prebetur. unde et apłs. Hy
aut cum teclio mũ oblata suscipi¬
ate aut ne ounin o pret̾missꝰ me¬
reus tristisq recedat. De rapin¬
is aliens elemosinamfac̾e. nõ
ẽ officiu miserationis: s emo¬
lumentum sceleris. Uñ et salom¬
sui. Qui enim iniuste tollit. ius
te nũꝙͣ distribuet. nec beñ alt̾o
prebet. qd̾ ab alio inale extorq̃t.
Maguum scelꝯ ẽ res pauperuz

Expanded text:
bene tribuitur, quando cum mentis hilaribene tribuitur, quando cum mentis hilaritate praebetur. Unde et Apostolusaut cum taedio nostra oblata suscipiat, aut ne omnino praetermissus moerens tristisque recedat. 17. De rapinis alienis eleemosynam facere non est officium miserationis, sed emolumentum sceleris. Unde et Salomsui . Qui enim injuste tollit, juste 359 nunquam distribuit, nec bene alteri praebet quod ab alio male extorquet. 18. Magnum scelus est res p
Abbreviated transcription (Latin):
aindigentem simulet: ex toto illi
ẽ nuserandum oportet. ⁊ licet ille
forrasse fłam indigentis speciez
preferat: his tamen qui simplicit̾
aunttit. Quamus quisq sit eges.
nillꝯ unde tri buat egenti excusa¬
tionem inopie pot obtendẽ. qũex
p̾cepto saluatorio ⁊̃ calioem aq̃ fr¬
igide precipianur indigenti p̃b̾e.
Nanisi aliud non habentes idip¬
sum benigne tribuamus. merce¬
dem proculdubio non amittimꝯ.
cet̾um si ampliꝯ pꝯsumo ⁊ egest¬
atem simulando minis largimꝰ.
non egentez s deum fallimꝯ. cui
conscientiam nr̃am abscõde nõ
posumus. Due sunt el emosine.
una corporalio egenti dare quieqͥ
potuerit. alt̾ spͣaͣlis. dimito̾e a quo
lesus extit̾is. harumprima adhibẽ¬
da ẽ imseris. Sccla malis. erit gͦ
quel semꝑ inꝑicias. ⁊ si nõ peceu¬
niam: Saltini gr̃am. Nonent ele¬
mosina cum murimiratione pre¬
benda: ne conutten te tristicia m̾¬
ces pereat dispensata. Tunc aũt

Expanded text:
indigentem se simulet, ex toto illi corde commisereri oportet. Et licet ille fortasse falsam indigentis speciem praeferat, is tamen qui simpliciter amittit. 14. Quamvis quisque sit egens, nullus tamen unde tribuat indigenti, excusationem inopiae potest obtendere, quando ex praecepto Salvatoris etiam calicem aquae frigidae praecipiamur indigenti praebere . Nam si aliud non habentes, idipsum benigne tribuamus, mercedem procul dubio non amittimus. Caeterum si amplius possumus, et egestatem simulando minus largimur, non egentem, sed Deum fallimus, cui conscientiam nostram abscondere non possumus. 15. Duae sunt eleemosynae: una corporalis, egenti dare quidquid potueris; altera spiritualis, dimittere ei a quo laesus exstiteris. Harum prima adhibenda est miseris, secunda malis. Erit ergo quod semper impertias, etsi non pecuniam, saltem gratiam. 16. Non est eleemosyna cum murmuratione praebenda, ne, comitante tristitia, merces pereat dispensata. Tunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
qũ sic p̃cedit nisccłia: ut eã seqͣn¬
tur pcc̃a. Nonẽ elemosin a. q̃ głie
intuitu. quali enim intentione
ab umo queq largitur: taliter ⁊
apud deum recipitur. Qiergo
spẽ ꝑlit. et głiam mercedis infu¬
curo non recipit. Dum enuncã
iactãtie paup pascitur: ⁊̃ ip̃o mĩe¬
opo inpeccatu conu̾tit᷑. In tant
elemosinarum oꝑa per̃a extingũt.
ficiunt: ut etiam iudex celestio¬
in futuro uidicio ueniens. inidex¬
tera consistentib dicat. esurim
et declistis michi manducare: siti¬
ui et declistio michi bibere. hospes
eram et collegistis me: midus ⁊ ope¬
rustisme. quib ⁊̃ bene ꝓuttit᷑
dicens. uenite benelictipris mei:
ꝑapite paratumu ob̃ regnum. his
autemquos uulla pr̃edentia ele¬
mosinarum fcã sequuntur: et̾iuu
iudicis uoce sic dicitur. esuru et
non dedistis michi manducare:
sitiui et non declistis mͥ bibx. Qͥ bꝰ
iuste dicitur⁊ iscedite ame ma

Expanded text:
quando sic procedit misericordia, ut eam sequanquando sic procedit misericordia, ut eam sequantur peccata. Non est eleemosyna, quae gloriae intuitu. Quali enim intentione ab unoquoque largitur taliter et apud Deum recipitur. Qui enispem perdit, et gloriam mercedis in futuro non recipit. Dum enim causa jactantiae pauper pascitur, etiam iin peccatum convertitur. 10. In tantum eleemosynarum opera peccata exstinguunt, proficiunt, ut etiam judex coelestiin futuro judicio veniens, in dextera consistentibus dicat: Esurivi, et dedistis mihi manducare; sitivi, et dedistis mihi bibere; hospes eram, et collegistis me; nudus, et operuistis me. Quibus etiam bene promittit, dicens: Venite, benedicti Patris mei, percipite paratum vobis regnum. His autem, quos nulla praecedentia eleemosynarum facta sequuntur, aeterni judicis voce sic dicitur: Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi bibere. Quibus juste dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnto ⁊ip̃a maiora sunt. Potentes
enim potent̾ tormenta paciunt᷑.
cerrena omnia seruando amittimo:
net aũt errogatum. iuenm
cumreb nris durare ñ pꝰsumꝰ qr
aut nos illas moriendo deẜimus:
aut ille nos uinentes deserunt. ꝓo
diu̾sitate usus alii de reb mũdaĩs
peunt: quas cupidiꝯ rapiunt. A lii
u̾o saluantur. dum in eorum pulc̾¬
tuclinem conditoris pulcherrimã
ꝓuidentiam laudantes mirantur.
tia bona mereantur. auisccłia a
compaciendo a liene miserie boca¬
bulum sortita est. Nullꝯ autem slo.
malio eẽ misericors pot̾. qui praue
uiuendo inse unsericors non est.
qui enim sibi nequam ẽ. cui bonꝰ
ests Nulla scelera elemosinis pꝰ¬
se relimi: si in peccatis quisq ꝑmã
serit. Qũc autem fructu elemosi¬
narum indulgentia conceditur.
qũ ab scelemi oꝑe desinitur. Ne¬
rib expurgentur: s fiiam cau¬
eat peccare qui nu sccłiam imꝑti¬
tur. cet̾um nulla ẽ telictiuenia.

Expanded text:
quanto et ipsa majora sunt: Potentes quanto et ipsa majora sunt: Potentes enim potenter tormenta patientur . 3. Terrena omnia servando amittimus,net autem erogatum. Diu enim cum rebus nostris durare non possumus, quia aut nos illas moriendo deserimus, aut illae nos viventes deserunt. 4. Pro diversitate usus alii de rebus mundanis pereunt, quas cupidius rapiunt; alii vero salvantur, dum in eorum pulchritudine conditoris pulcherrimam providentiam laudantes mirantur; tia bona mercantur. 5. Misericordia a compatiendo alienae miseriae vocabulum sortita est. Nullus autem in alio misericors esse potest, qui prave vivendo in se misericors non est. Qui enim sibi nequam est, cui bonus est? 6. Nulla scelera eleemosynis posse redimi, si in pecserit. Tunc autem eleemosynarum fructu indulgentiam conceditur, quando ab scelerum opere desinitur. Veribus expurgentur, sed si jam caveat peccare qui misericordiam impertitur. Caeterum nulla est delictis venia,
Abbreviated transcription (Latin):
quietus. quem suis stimulis res
ip̃e ne careant semꝑfacuint inquie¬
tum: ⁊ ideo elegit cupiditatis ĩ ꝗe¬
tum ẽẽ et timidum diuteur quã
securum pauco sumpteͣ contẽpt̃
ẽẽ et panperem. Dona̾ bene utũt᷑
qui diuicias sibi cõcessas in reb¬
protemporali luero iudicant: aut
aliquid bonipro uanegłie appeti¬
tu faciunt. Mala male utinitur:
qui noxias cogitationes oꝑib pr¬
auis ꝑficiunt. Bene mala utũt᷑.
qui luxuriam carins ꝯiugali hõesta¬
te restringunt. S sicut maluni uti
bonum est: Sic bonum beneuti me¬
adeo concessas ñ mrebr
salutarib. s mnusib prais utũ¬
tur. nesciunt eium in ꝑtireͥ paupi¬
b. opp̾ssis subuenire despicuĩt. ⁊ ĩ¬
de magis augent delicta: uũ redi¬
nie debucrunt. Hoc habet tantuz
bonu possessio presentui rerũ: Si
uitam reficiat miserorum. pret̾ ħ
temptatio ẽ mũdi lucrum. tãtoq
mora supplicia infutium dabũt:

Expanded text:
quietus, quem suis stimulis res quietus, quem suis stimulis res ipsae, ne careantur, semper faciunt inquietum? Et ideo eligit cupiditas inquietum esse, et timidum divitem, quam securum pauco sumptu contentum esse et pauperem. 15. Bonis bene utuntur qui divitiis sibi copro temporali lucro judicant, aut aliquid boni pro vanae gloriae appetitu faciunt. Malis male utuntur qui noxias cogitationes operibus pravis perficiunt. Bene malis utuntur qui luxuriam carnis conjugali honestate praestringunt. Sed sicut malo bene uti bonum est, sic bono bene uti meDeo concessis, non in rebus salutaribus, sed in usibus pravis utuntur. Nesciunt enim impertire pauperibus, oppressis subvenire despiciunt; et inde magis augent delicta unde redimere debuerunt. 2. Hoc habet tantum bonum possessio praesentium rerum, si vitam reficiat miserorum; praeter hoc tentatio est mundi lucrum; tantoque majora supplicia in futurum dabunt,
Abbreviated transcription (Latin):
rum opulẽcia est: ⁊ audiant eum
dicentem. Ue qui opulenti estis.
quanto eium quisq potentia min¬
or ẽ: tantomagis lib̾ apcc̾o ẽ. nã
patrimonium grande temptatõ ẽ.
plus uenerantur homines in hoc
seculo pro temporali potentia. ꝙͣ
pro reuerentia sc̃itatis. Suscipi¬
unt enini qued mnag̾ sũt diuites.
et qd̃ honunes sunt omnino des¬
picuit. Sunt quitam iusti qui
sin lesioue cuiusquam reb utũt᷑.
Item sunt quida diuites humi¬
les: quos non inflat suꝑbia reꝵ:
ti. qui et affluebant diuicus: et
tamenhumilitate pollebant.
At ꝯͣ quosdam suꝑbos diuites: ter̃
copia facit elatos. quorum ũ sũt o¬
pes iuicio: s uoluntas. Namc̾¬
men in reb ñ ẽ: s inusu agentis.
Est elatio pauperuz quos nec di¬
uicie el euant. ⁊ uoluntas meis
sola suꝑbia ẽ. His et si opes desiit:
pp̾ mentis tamen tumorem plꝰ¬
quam suꝑbi diuiteᷤ condẽpnãt᷑.
Securus uult eẽ diues: pauy e ẽ
non uult. oz quoincelo ert diues

Expanded text:
 opulentia est, et 355 audiant eum dicentem: Vae qui opulenti estis ! Quanto enim quisque potentia minor est, tanto magis liber a peccato est. Nam patrimonium grande tentatio est: 11. Plus venerantur homines in hoc saeculo pro temporali potentia, quam pro reverentia sanctitatis. Suspiciunt enim quod magis sunt divites, et quod homines sunt, omnino despiciunt. 12. Sunt quidam justi, qui sine laesione cujusquam suis rebus utuntur. Item sunt quidam divites humiles, quos non inflat superbia rerum, ti, qui et affluebant divitiis, et tamen humilitate pollebant. At contra quosdam superbos divites rerum copia facit elatos, quorum non sunt opes in vitio, sed voluntas. Nam crimen in rebus non est, sed in usu agentis. 13. Est et elatio pauperum, quos nec divitiae elevant, et voluntas sola in eis superba est. His etsi opes desunt, propter mentis tamen tumorem plusquam superbi divites condemnantur. 14. Securus vult esse dives, pauper esse non vult. Sed quomodo erit dives
Abbreviated transcription (Latin):
misccłiã nonmꝑtit: illuc piettͣis
frucrum ũ inuenit. exemplo ardẽ¬
cis diuitis. quiminferuũ tenuissi¬
ma pet̾enda conpulsꝯ ẽ. qui hic te¬
nuissima neganda studuit. quiͦre¬
tribuit subtiliꝰ quid districtiꝯ po¬
cerat᷑ gutami a q̃ ardens petit: qui
micas panis negauit. Sero diues
oeulos apuit. qũ la zarum pauꝑez
requies centez uidit: quem iacẽtẽ
ante ianuas uidere despex̃. Nõ sol¬
um qui esurienti et si cienti. ⁊ nudo
beneficium largitatio impendit.
uł oi quid aluid indigenti largit᷑.
d ⁊ qui inimicum diligit. ⁊l qui
lugenti affectum compassioiis ⁊
consolationis imꝑtit. aut inqui¬
blibet necessitatib consilium ad¬
hibet: elemosinam ꝓculdubio fa¬
cit. Nam ⁊ doctrine bonum elem¬

Expanded text:
icordiam non impertit, illic pietatis fructum non invenit: exemplo ardentis divitis, qui in inferno ad tenuissima petenda compulsus est, qui hic tenuissima negare studuit. Quid retribui subtilius, quid districtius poterat? Guttam aquae ardens petiit, qui micas panis negavit Sero dives oculos aperuit, quando Lazarum pauperem requiescentem vidit, quem jacentem ante januas videre despexit . 12. Non solum qui esurienti, et sitienti, et nudo, beneficium largitatis impendit, vel si quid aliud indigenti largitur, sed et qui inimicum diligit, et qui lugenti affectum compassionis et consolationis impertit, aut in quibusdam necessitatibus consilium adhibet, 358 eleemosynam procul dubio facit. Nam et doctrinae bonum eleem
Abbreviated transcription (Latin):
ad deuni amorem retorquere mẽ¬
tis. Multis mortuus ẽ mundꝰ:
ip̃i tamen uicissim mmũdo mortui
non sunt. Duã enim seculi diligt̃.
et tñ ip̃a que cliligunt miuime ꝯ¬
sequutur. In utroq uacui. qr ⁊
futura ꝑlunt: et p̃sentia non aͤdꝗ¬
runt. Egestas ẽ electorum. qd̾ ꝑe¬
grinantur a bonis sempit̾is: ⁊ ĩ ħ
exilio duiciꝯ remorantur egestas
et uircutib uacuantur. seq ẽẽ in¬
opes nesciunt. qd̾ ꝓbat᷑ ꝑ apocalip¬
sin iohio: qui contra huius mun¬
di amatores sie ait. Diceͥs qd̾
diues sum ⁊ locuples ⁊ nulliꝯ egeo:
et uescis qr tu es miserabił ⁊ miser.

Expanded text:
ad Deum amorem retorquere menad Deum amorem retorquere mentis. 5. Multis mortuus est mundus, ipsi tamen vicissim mundo mortui non sunt. Bona enim saeculi diligunt, et tamen ipsa, quae diligunt, minime consequuntur; in utroque vacui, quia et futura perdunt, et praesentia non acquirunt. 6. Egestas est electorum, quod peregrinantur a bonis sempiternis, et in hoc exsilio diutius remorantur. Egestas et virtutibus vacuantur, seque esse inopes nesciunt. Quod probatur per Apocalypsim Joannis, qui contra hujus mundi amatores sic ait: Dicis quod dives sum, et locuples, et nullius egeo; et nescis quia tu es miser, et mise
Abbreviated transcription (Latin):
qd infima pro sumuus appetunt: ue¬
rum ⁊̃ et miseri. ꝑ hoc quod cum gra¬
n etumpna ad ip̃a desiderata pertĩ¬
gunt. Grauius torquetur impius
mundi ex aggerando comoda: quã
nistus coleranto aduerra. Qui enĩ
bona mũdi diligit: uelit ñuelit ti¬
mors et doloris pene succũbit. Qͥscũ¬
q plus quam oportet res transito¬
nas diligũt. maioreis ingenuit
dolorem ablate rer. quam amorem
parturiebant possesse. Cum graui
enun dolore amittiutur: que cuz
magno amore habentur. minus
autem carendo dolemꝯ: que minꝯ
posidendo diligunꝰ. Sciant seculi
lucra sectantes quantum sint uana
uł adu̾sa que diligunt. que ⁊ nec
in hoc seculo sine contritione gr¬
aui conquirunt:⁊ pro quib ĩfu¬
turo supplicio penas dabunt. His
quiinuoluntate secularium deside¬
riorum ꝑsistunt. bene cestimoni
umꝓphe dicitur. Factus ẽ effraun
panis sucͥcineris: qui non reu̾sat᷑.¬
hoc ẽ ita obriuiturcecitate sclaris
amoris: ut nunquam resipisca̾t

Expanded text:
d infima pro summis appetunt, verum etiam et miseri per hoc, quod gravi aerumna ad ipsa desiderata pertingunt. 2. Gravius torquetur impius mundi exaggerando commoda, quam justus tolerando adversa. Qui enim bona mundi diligit, velit, nolit, timoris et doloris poenae succumbit. Quique plusquam oportet res transitorias diligunt, majorem sibi ingerunt dolorem res ablatae quam amorem parturiebant possessae. Cum gravi enim dolore amittuntur quae cum magno amore habentur. Minus autem carendo dolemus quae minus possidendo diligimus. 3. Sciant saeculi lucra sectantes quantum sint vana vel adversa quae diligunt, quae etiam nec in hoc saeculo sine contritione gravi conquirunt, et pro quibus in futuro supplicio poenas dabunt. 354 4. His qui in voluntate saecularium desideriorum persistunt, bene per testimonium prophetae dicitur: Factus est Ephraim panis subcinericius, qui non reversat ita obruuntur caecitate saecularis amoris, ut nunquam resipiscant
Abbreviated transcription (Latin):
alis sequaces.⁊ si iitidi sunt foris
fulgore potentie: Int̾i̾ꝯ tamen ua¬
cui sunt elatione supbie. sic̃ cala¬
musn ext̾iꝯ quidem uitẽt: S inf̾iꝯ
uacuantur. ob hoc reꝓbi extĩꝯut
calamus intidi: interiꝯ uacui.
Electiuero ext̾ĩꝰ quẽ arborũ cor¬
tices fedi: int̾io uero solidi. Qui
p̃ciqu cultu incedunt: audiant ꝓ¬
ph̾am quemadincdum detestat᷑
eorum corporalia ornamenta. et
quoel successꝰ abeat cultus comp¬
ositus et ornatus. hoc ẽ pro suaui
cclore fetorem: et ꝓ zona funicul

Expanded text:
alis sequaces, etsi nitidi sunt foris fulgore potentiae, interius tamen vacui sunt elatione superbiae; sicuti calami exterius quidem nitent, sed interius vacuantur. 8. Ob hoc reprobi exterius, ut calami, Electi vero exterius, quasi arborum cortices, foedi; interius vero solidi. 9. Qui pretioso cultu incedunt, audiant prophetam, quemadmodum detestatur eorum corporalia ornamenta, et quos successus habeat cultus compositus et ornatus, hoc est, pro suavi odore fetorem, et pro zona funicul
Abbreviated transcription (Latin):
lerq scientiam a creptam
scripturaru non ad dei glo¬
iam s ad suam laudẽ utuntur.i
dum ex ip̃a scientia extolluntur.
et ibi peccant ubi pcc̃a mũdare de¬
buetunt. Nunꝙͣ consequutur
legendo ꝑ frãm scientiam adrogũ¬
tes. Nam quamius sapientes in
suꝑsicie uiteantur. meclulli tus
tamen ueritatis archana non tã¬
gunt. quia suꝑbie nube p̃pediũt᷑.
semꝑ enu su ꝑbi legunt q̃runt
et uũqͣm inueniunt. diuine le¬
gis penetrabilia humilib ⁊ bñ
ad deum intrantibꝰ patent. pr¬
auis autem atq suꝑbis ea clau¬
diuitur. Nam q̃nius diuinaelo¬
quia in lectionea dͥrogantib sĩt
occulta sunt. Dumẜmo d̾i fideli¬
bz lux sit. ieprobis aũt ac suꝑbis
queclamunclo tenebrescit. ⁊ unde
illi illuminantur: inde isti cecãt᷑.
Equaquam legẽ¬

Expanded text:
e, scientia accepta Scripturarum, non ad Dei gloriam, sed ad suam laudem utuntur, dum ipsa scientia extolluntur, et ibi peccant, ubi peccata mundare debuerant. 2. Nunquam consequuntur legendo perfectam scientiam arrogantes. Nam quamvis sapientes in superficie videantur, medullitus tamen veritatis arcana non tangunt, quia superbiae nube praepediuntur. Semper enim superbi legunt, quaerunt et nunquam inveniunt. 3. Divinae legis penetralia humilibus, et bene ad Deum intrantibus patent; pravis autem atque superbis clauduntur. Nam quamvis divina eloquia in lectione arrogantibus sint occulta. 4. Dum sermo Dei fidelibus luquodam modo tenebrescit: et unde illi illuminantur, inde isti caecantur. Nequaquam lege
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur ĩ mortał: qr solꝯ incõmuta¬
bilisẽ. Nã aĩa morit᷑: dũ desẽte deo
de bono in malũ mutatur. sic ⁊ãgłꝯ.
formi ad formam transit. Q uͦ ñ
habet mat̾ĩam. iniuita bile ẽ. siẽ:¬

Expanded text:
dicitur immortalis, quia solus incommutabilis. Nam anima moritur, dum, deserente Deo, de bono in malum mutatur, sic angelus,formi ad formam transit; quod vero non habet materiam, immutabile est, si