comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ flãma egregio uiro crescebat
in pectore: ne sedens cuiquã in p̃dic¬
tis oꝑibꝰ inueniret᷑. Et hoc ita faci¬
ebat: ut cũ om̃s gła anteiret: õm¬
nibꝰ tam̃ carus esset. Nam ⁊ uici
⁊ monachi ad qͦs sepe ueniebat. ui¬
bant. Indultoq nature uocabulo:
quidã ut filiũ. alii ut fratrẽ dilige
micus nominis xp̃iam diabolus
impacient᷑ ferens tantas in adoles¬
cente uirtutes. ueteranis eũ ag¬
gressus ẽ fraudibꝰ. Et primũ quidẽ
tẽptans. si quo mͦ eũ posset ab ar-¬
repto instituto detrahere. Ĩmmit¬
tebrit ei memoriã possessionũ: so¬
roris defensionẽ: generis nobilita¬
tẽ. amorẽ rerũ fluxã scłi głam:
esce uariã delectationẽ. ⁊ reliqua
uite remissioris blandim̃ta. Postre¬
mo. uirtutis arduũ finẽ.⁊ maxi¬
mũ ꝑueniendi laborẽ. Necnõ cor
ꝓlixa. Prorsus maximã ei coga¬
tionũ caliginẽ suscitabat. Postis

Expanded text:
tantummodo flamma egregio viro crescebat in pectore, ne secundus cuiquam in praedictis operibus inveniretur. Et hoc ita faciebat, ut cum omnes gloria anteiret, omnibus tamen charus esset. Nam et vicini et monachi, ad quos saepe veniebat, Anbant; indultisque naturae vocabulis, quidam ut filium, alii ut fratrem diligebmicus nominis Christianidi abolus, impatienter ferens tantas in adolescente virtutes, veteranis eum aggressus est fraudibus. Et primo quidem tentans, si quo modo posset ab arrepto eum instituto detrahere, immittebat ei memoriam possessionum, sororis defensionem, generis nobilitatem, amorem rerum, fluxam saeculi gloriam, escae variam delectationem, et reliqua vitae remissioris blandimenta; postremo virtutis arduum finem, et maximum perveniendi laborem, necnon et crolixa: prorsus maximam ei cogitationum caliginem suscitabat, volens
Abbreviated transcription (Latin):
hec seriptura esset recitata: ad se
Añcũ traxit imꝑiũ. Statĩq egres¬
sus. possessionẽ quã habebat scili
nis largitꝰ ẽ: ne in aliqͦ aut sibi
aut sorori molestia gigneret᷑. Cete¬
ra uͦ que in mobilibꝰ possidebat.
uiniuersa uendidit. E aggregato
nõ eriguo p̃cio. omĩa indigentibꝰ
dedit: paruis ob sororẽ reseruatis.
que ⁊ sexu ⁊ etate uidebat᷑ infir-¬
mior. Rursũ aũt eccłam ingres¬
sus cũ audisset dñm in eugłio dicen¬
tẽi nolite cogitare de crastino. re-¬
uquã quoq portionẽ pauꝑibꝰ tribuit.
Neq conuersari passus ẽ domi: sed
sorore fidelibꝰ ac notis uirginibꝰ cõ¬
mendata. ut ad eaꝵ nutriret᷑ exẽ¬
plũ. ipse iã omiibꝰ scłi uinculis hber.
asꝑũ atq arduũ arripuit institu¬
tũ. Necdũ aũt tã crebra erant in
egypto monasteria: nec quisquã

Expanded text:
et Scriptura recitata, ad se Dominicum traxit imperium; statimque regressus, possessiones quas habebat vendinis largitus est, ne in aliquo aut sibi aut sorori molestia gigneretur. Caetera vero, quae in mobilibus possidebat, universa vendidit; et aggregato non exiguo pretio, indigentibus dedit, paucis tamen ob sororem reservatis, quae et sexu et aetate videbat-Rursus autem ecclesiam ingressus, cum audisset Dominum in Evangelio dicentem: Nolite cogitare de crastino , reliquam quoque portionem pauperibus distribuit; neque se versari passus est domi, sed sorore fidelibus ac notis virginibus commendata, ut earum nutriretur exemplo, ipse jam omnibus saeculi vinculis liber, asperum atque arduum arripuit institutum. Necdum autem tam crebra erant in Aegypto monasteria, neque
Abbreviated transcription (Latin):
fallaciaꝵ modis. incipiunt p̾sagire:
iã neqͥtie pͥncipẽ ac totius mal
sũmitatẽ. ad subsidiũ sui certaminis
ꝓcedũt lampades incense. Crinbꝰ
quoq incendia spargunt᷑. Ex naribꝰ
eiꝰ fumꝰ egredit᷑. qͣsi fornacis estu¬
antis ardore carbonũ. Animaᷤ. ut
pruna. flãma uͦ ex ore eiꝰ glome¬
rat᷑. Cũ huiꝰmodi t̾roribꝰ uisus de¬
gentia ut dixi sepe ꝓmittens Im¬
pietati sue defurit lingua mag-
cens. Arbitrat᷑ enĩ ferrũ ut paleas:
eramentũ ut lignũ putre:. maria
ut erasa. Tartarũ ꝓfundũ tãquã

Expanded text:
fallaciarum modis, incipiunt praesagirefallaciarum modis, incipiunt praesagiresuae nequitiae principem ac totius mali summitatem, ad subsidium sui certaminis procedunt lampades incensae. Crines quoque incendiis sparguntur, et ex naribus ejus fumus egreditur, quasi fornacis aestuantis ardore carbonum. Anima ejus ut pruna, flamma vero ex ore ejus glomeratur. Cum hujusmodi terroribus visus ee, ut dixi, promittens, impietatis suae defurit lingua magnicens : Arbitratur enim ferrum ut paleas, aeramentum ut lignum putridum, maria ut terram, tartarum profundi tanq
Abbreviated transcription (Latin):
certamina. ꝓdcirco necessariũ ẽ donũ
spiritiuĩ discernendoꝵ a dnõ petere:
ut possimꝰ tã fraudes eoꝵ quã studia
p̃uidentes. aduersus disparẽ pugnã
unũ dnĩce crucis eleuare uexillũ.
Hoc nunere paulus accepto:. docebat
dicens. Nõ enĩ eiꝰ ignoramꝰ astiitias.
Ad cuiꝰ exemplũ etiã nos oportet ex his
impiis atq obscenis cogitationibꝰ ni¬
tunt᷑ euertere. Sed nichil in hoc uob̃̾
terroris incutiant. Fidelibꝰ enĩ oratio¬
tam̃ si paululũ cessauerint. plenã
putetis ẽẽ uictoriã. Solent saucii gra¬
uiꝰ assurgere: ⁊ mutata arte pugnan¬
di. cũ in cogitatione nichil egerint
pauoribꝰ terrentꝰ. assum̃tes nunc
mulierũ. nũc bestiaꝵ ⁊ serpentiũ
formas: necnõ ingentia quedã cor¬
pora. ⁊ usq ad tectũ porrectũ caput:
infinitas quoq species.⁊ militũ ca¬
tͣuas. Que omĩa ad primũ crucis
signũ euanescũt. His quoq agnitis

Expanded text:
certamina. Idcirco necessarium est donum certamina. Idcirco necessarium est donum spirituum discernendorum a Domino petere , ut possimus tam fraudes eorum quam studia pervidentes, adversus disparem pugnam unum Dominicae crucis elevare vexillum. Hoc munere Paulus accepto, docebat dicens: Non enim ejus ignoramus astutias . Ad cujus exemplum etiam nos oportet ex his impiis atque obscoenis cogitationibus nituntur evertere; sed nihil vobis in hoc terroris incutiant. Fidelium enim oratiotamen si paululum cessaverint, prorsus plenam putetis esse victoriam. Solent etiam saucii gravius assurgere, et mutata arte pugnandi, cum in cogitatione nihil egerint, pavoribus terrent, assumentes nunc mulierum, nunc bestiarum, nunc serpentium formas, necnon et ingentia quaedam corpora, et usque ad tectum domus porrectum caput, infinitas species et militum catervas. Quae omnia ad primum quodque crucis signum evanescunt. His quoque agnitis
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalia neqͥtie in celestibꝰ. Ingens
eoꝵ turba ꝑ istũ uolitat aerẽ. Non
ꝓcul a nobis hostiũ catͣua discurrit.
ꝑ hiuersitatẽ quidẽ eoꝵ nõ ẽ mee par¬
uitatis exponere: sed hanc maioribꝰ
concedo rationẽ. Quod aũt in ꝓmtu
ẽ:⁊ ignorare nõ expedit: dolos scilicet
eoꝵ aduersũ nos compositos breuit᷑
indicabo. Hoc primũ mentibꝰ debemꝰ
affigere : nichil deũ fecisse qͦd malũ
ẽ: nec ab eiꝰ cõstitutione demonũ ce¬
pisse pͥncipiũ. Puersitas ista: nõ na¬
ture sed uoluntatis ẽ uiciũ. Boni et¬
eni itpote a bono deo conditi: ex ꝓprio
ñtis arbitrio ad t̾ras ruere de celis.
Ibiq in ceni sordibꝰ uolutati. gentilita¬
is impias instituere culturas. Et nũc
nri torquent᷑ inuidia: atq unnuersa
cõmouere nõ cessant:. ne pͥstinis eoꝵ
ledi bꝰ succedamꝰ. Diuersa aũt ⁊ par
li ũparatione peroꝵ uident᷑ eẽ lemo¬
res: atq om̃s ꝓ possibilitate uiriũ.
diuisa contͣ singulas causas sũpsere

Expanded text:
spiritalia nequitiae in coelestibus . Ingens eorum turba istum pervolat aerem, non procul a nobis hostium caterva discurrit. Et diversitatem quidem eorum non est meae parvitatis exponere, sed hanc majoribus concedo rationem. Quod autem in promptu est, et ignorare non expedit, dolos scilicet eorum adversum nos compositos breviter indicabo. Hoc primum debemus mentibus affigere, nihil Deum fecisse quod malum est, nec ab ejus institutione daemonum coepisse principia: perversitas ista, non naturae, sed voluntatis est vitium. Boni etenim, utpote a Deo conditi, ex proprio mentis arbitrio ad terras ruere de coelis; ibique in coeni sordibus volutati, gentilitatis impias constituere culturas; et nunc de nobis torquentur invidia, atque universa mala commovere non cessant, ne pristinis eorum sedibus succedamus. Diversa autem eorum tione pejorum videntur esse leviores; atque omnes pro possibilitate virium, diversa contra singulas sumpsere
Abbreviated transcription (Latin):
nens: quarta demũ die reficiebat᷑.
Sumebat uͦ panẽ ⁊ salẽ: potũq aque
reticere meliꝰ puto quã quicquã di¬
cere: qͣndo nec apud plurimos quidẽ
monachoꝵ. Istiꝰmodi aliqͥd reꝑiatur.
Quieti aũt membra concedens: Iunco
super nudã humũ iacebat. unguen
nũ corpora roborari: nisi olei essent
lenitate mollita: oportere e contͣ¬
rio asꝑos carni iniungere labores.¬

Expanded text:
nens, quarta demum die reficiebatur. nens, quarta demum die reficiebatur. Sumebat vero panem et sal, potumque aquae tacere melius puto quam quidquam dicere, quando nec apud plurimos quidem monachorum istiusmodi aliquid reperiatur. Quieti autem membra concedens, junco super nudam humum jacebat, unguentuvenum corpora roborari, si olei essent lenitate mollita; oportere vero asperos carni labores
Abbreviated transcription (Latin):
hec aut̃ antonii contͣ diabolũ pͥma fuit
uictoria: inmo in antonio uirtꝰ sal¬
uatoris: qͥ peccatũ in carne condẽna
ritatẽ dedit inꝰ triũphus: nec diaboli
semel fracte defecere uires. Nã ⁊ iste
ut leo rugiens querebat aditũ ꝑ quẽ
posset irrũpere:⁊ ille scripturaꝵ
doctus eloqͥo mustas ẽẽ demonũ cap¬
tiones. sollerti ꝓpositũ laboꝵ. re ser¬
uabat: considerans qͥa possit satha¬
nas in carnis colluctatione suꝑatꝰ:
nouarũ aduersũ se artiũ machi
nas cõmouere. Idcirco magis ac ma¬
gis subiugabat corpꝰ suũ: ne uictor
alioꝵ. in aliis uinceret᷑. Disponens
gͥ durioris se uite lege constringere:
cũ om̃s in fatigabilẽ ad olescentis mi¬
rarẽt᷑ instantiã scm̃ tolerant᷑ fere¬
bat laborẽ: qͥa uoluntarie seruitu
tudinẽ in naturã uerterat. Inedie
erat: ut credulitatẽ uiribꝰ uinceret.
Pernoctabat in oratione sepissime.
Edebat semel in die post solis occasũ.
Nonnũquã biduo triduoq sic ꝑma¬

Expanded text:
ec autem Antonii contra diabolum fuit prima victoria, imo virtus in Antonio Salvatoris: qui peccatum in carne condemnavritatem dedit hic unus triumphus, nec diabolo semel fractae defecere vires. Nam et iste, ut leo rugiens , quaerebat aditum per quem posset irrumpere; et ille Scripturarum doctus eloquio, multas esse daemonum captiones , solerti propositum labore servabat; considerans quia posset Satanas in carnis colluctatione superatus, novarum adversus se artium machinas acrius commovere. Idcirco magis ac magis subjugabat corpus suum, ne victor aliorum, in aliis vinceretur . Disponens igitur duriori se vitae lege constringere, cum omnes infatigabilem adolescentis mirarentur instantiam, sanctum toleranter ferebat laborem, quia voluntariae servituttudinem in naturam verterat. CAP. VIerat, ut incredulitatem viribus vinceret. Pernoctabat in oratione saepissime, edebat semel in die post solis occasum, nonnunquam biduo triduoque sic perma
Abbreviated transcription (Latin):
ret se sẽꝑ ab eiꝰ cogitationibꝰ repelli:
sđ̃m qͦt scriptũ ẽ stridens dentib̾
⁊ ululans. qualis ẽ merito. talis¬
parebat ⁊ uultu. Puer horridus atꝙ
nger ad eiꝰ se genua ꝓuoluens. hu¬
mana uoce deflebat dicens. Multos
seduxi: plurimos decepi. mĩc aũt
ut a ceteris scĩs. ita etiã sũ tuo la¬
bore suꝑatꝰ. Quẽ cũ int̾rogaret an¬
tonꝰ quisnã esset qͥ talia loqueret᷑.
ait. Ego sũ fornicationis amicus.
iter incipientes. ad pͥstinas sordes re¬
dire ꝑsuasi. Ego sũ ꝓpt̾ quẽ ꝓpħ̾a
lapsos increpat dicens. Spũ forn¬
cationis seducti estis: R re uera. Per¬
me enĩ ⁊ illi fuerãt supplantati.
bgo qͥ te ipsũ sepe tẽptaui:⁊ sẽꝑ re¬
pulsus sũ. Cũ hoc xpĩ miles audis¬
set: grãs egit deo: ⁊ maiore aduer¬
sus inimicũ confortatꝰ audacia.
rerũ. Nulla iã de te mͥ cura ẽ. Tñs

Expanded text:
ret se semper ab ejus cogitationibus repelli, ret se semper ab ejus cogitationibus repelli, secundum quod scriptum est , stridens dentibus et ejulans, qualis est, talis merito apparebat et vultu: puer horridus atque niger, ad ejus se genua provolvens, humana voce flebat, dicens: Multos seduxi, plurimos decepi; nunc autem ut a caeteris sanctis, ita et tuo sum labore superatus. Quem cum interrogaret Antonius quisnam esset, qui talia loqueretur, ait: Ego sum fornicationis amicus, iter incipientes, ad sordes pristinas redire persuasi! Ego sum, propter quem propheta lapsos increpat, dicens: Spiritu fornicationis seducti estis Oseaeme et illi fuerant supplantati. Ego sum qui te ipsum saepe tentavi, et semper repulsus sum. Cum hoc Christi miles audisset, gratias agens Deo, et largiore adversus inimicum confortatus audacia, rerum. Nulla mihi jam de te cura es
Abbreviated transcription (Latin):
tediis irruebat: ut nullus ambi¬
geret qͥn antoniꝰ cont᷑ diabolũ ai¬
micaret. Nã ⁊ ille cogitationes se¬
didas conabat᷑ ingerere: ⁊ hic eas
oratu submouebat assiduo Ille t¬
tillabat sensus naturali carnis ar¬
dore: hic fide ac ieiuniis corpus om¬
ne uallabat. Ille ꝑ noctes se in pil¬
chre mulieris uertebat ornatũ mi¬
la omittens figm̃ta lasciuie: hic ul¬
trices gehenne flãmas ⁊ dolorẽ uer¬
miũ recordans: cogitationi libidiũ
obiciebat. Ille lubricũ adolescentie
na futuri iudicii torm̃ta consideras
illesã anime puritatẽ ꝑ tẽptamenti
seruabat. Ista aũt omĩa ad confuio¬
nẽ diaboli fiebant. Cui enĩ se des l¬
milẽ fieri posse existimarat. nuns
ab adolescente ut miserrimꝰ delie¬
corpori contͣ diabolũ largitꝰ ẽ i
singulis ita certantibꝰ apłicũ lieił¬
ꝓferre sermonẽ. Nõ aũt ego sd
gã dei que mecũ ẽ. Ad postremũ.
ci nes hoc argum̃to destriere pos¬
set antonsũ draco teterrimꝰ: ⁊ uide¬

Expanded text:
telis irruebat, ut nullus ambigeret, quin Antonius contra diabolum dimicaret. Nam et ille cogitationes sordidas conabatur inserere, et hic eas oratu submovebat assiduo. Ille titillabat sensus naturali carnis ardore; hic fide, vigiliis et jejuniis corpus omne vallabat. Ille per noctes in pulchrae mulieris vertebatur ornatum, nulla omittens figmenta lasciviae; hic ultrices gehennae flammas et dolorem vermium recordans, ingestae sibi libidini opponebat. Ille lubricum adolescentiaena futuri judicii tormenta considerans, illaesam animae puritatem per tentamenta servabat. Ista autem omnia ad confusionem diaboli fiebant; qui enim similem se Deo fieri posse existimabat, nunc ab adolescente ut miserrimus delcorpori contra diabolum largitus est, ut, singulis ita certantibus, apostoliferre sermonem: Non autem ego, sed gratia Dei, quae mecum est . Postremo cum nec hoc argumento destruere posset Antonium draco teterrimus, et vide
Abbreviated transcription (Latin):
obligari. Nolte queso tanquã im¬
possibile uirtutis nom̃ pauere: nec
ꝑegrinũ uobis aut ꝓcul positũ uideat᷑
hoc studiũ: qͦd ex nrõ pendet arbitrio.
Huiꝰ oꝑis homini insita natura ẽ: ⁊ eiꝰ¬
modi res ẽ que nrãm tantũ expectat
uoluntatẽ. Greci studia transmarina
sectent᷑. ⁊ in alieno orbe constitutos.
maniũ literaꝵ querant magistros.
Nobis nulla ꝓficiscendi. nulla trans¬
fretandi fluctus necessitas imminet
uoluntatẽ tantũ querit humanã.
Cui enĩ dubiũ ẽ qͥn naturalis anime
puritas si nulla fuerit extrinsecus
sorde polluta:: fons sit ⁊ origo uirm
tis:. Bonã eã necesse ẽ creauerit bonꝰ
auctor Quod si forte cũctam᷑. audiuam

Expanded text:
impossibile nomen pavere, nec peregrinum vobis aut procul positum videatur hoc studium, quod ex nostro pendet arbitrio. Hujus operis homini inserta natura est, et ejusmodi res est, quae nostram tantummodo exspectat voluntatem. Graeci studia transmarina sectentur, et in alieno orbe constitutos, inanium litterarum quaerant magistros; nobis vero nulla proficiscendi, nulla transfretandi fluctus necessitas imminet, , mentem tantum requirit humanam. Cui enim dubium est quia naturalis animae puritas, si nulla fuerit extrinsecus sorde polluta, fons sit et origo omnium virtutum? Bonam eam necesse est creaverit bonus Creator. Quod si forte cunctabimur, audiam
Abbreviated transcription (Latin):
xpi ante ponendũ. ꝓponebatq ante
ocłos bonoꝵ magnitudinẽ futuroꝵ.
⁊ dei clementiã ac beneficia eiꝰ retexe¬
manaꝵ rerũ contẽptũ hec eiꝰ sua¬
sit oratio:⁊ habitande heremi istud
oppido gestũ sit: nõ transibo silentio.
Nam cũ fratres uellet inuisere. ⁊
esset necesse: tã cũ comitibꝰ suis tran¬
siuit illesus. quã rediuit incolumis.
Rursũq impͥstinis laloribꝰ ꝑseuerans:

Expanded text:
anteponendum. Proponebatque ante oculos bonorum magnitudinem futurorum, et Dei clementiam, et beneficia retexemanarum rerum contemptum haec ejus suasit oratio, et habitandae eremi istud ne et in Arsinoitarum oppido gestum sit, non transibo silentio. Nam cum fratres vellet invisere, etesset necesse, tam cum comitibus suis transivit illaesus, quam inde redibat incolumis. Rursusque in pristinis laboribus perseverans,
Abbreviated transcription (Latin):
gi passus est fabulis : sed omui
desiderio bonoꝵ flagrans. scl̃m
qͦ scriptũ ẽ. in nocent̃ habitaibit
domi. Ad eccłam quoq cũ pami¬
tibꝰ sepe conueniens:. nec infan¬
institutione seruabat. Non suisirt
assolet illa etas. ꝓ uariis ⁊ delieats
cibis uinquã tedio fuit. nõ esce ma¬
paruula derelictus:⁊ domus et
sororis honestã curã gerebat.Pec¬
dũ uͦ sex fluxerant m̃ses: quibus
ad eccłam ut solebrit accurren
detulissent. egentibꝰ parcienda.
queue aut qͣnta spes hisdẽ repo¬
sita esset in celis. Talia secũ uol¬
uens. intrauit eccłamꝰ ⁊ accisi
ut tũc engłiũ legeret᷑ in qͦ diꝰ
dic̃ ad diutẽ. si uis ꝑfectis ã¬

Expanded text:
gi passus est fabulis; sed Dei gi passus est fabulis; sed Dei desiderio flagrans, secundum quod scriptum est , innocenter habitabat domi. Ad ecclesiam quoque cum parentibus saepe conveniens, nec infaninstitutione servabat; non suis, ut solet illa aetas, pro variis et delicatis cibis unquam taedio fuit; non escae molparvula derelictus, et domus et sororis honestam curam gerebat. Necdum vero sex fluxerant menses, quibus ad ecclesiam ut solebat accurrens, detulissent egentibus partienda, quaeve aut quanta spes iisdem reposita esset in coelis . Talia secum volvens, intravit ecclesiam, et accidit ut tunc evangelium legeretur, in quo Dominus dicit ad divitem: Si vis
Abbreviated transcription (Latin):
mini. quo singulis que norũt re¬
ferentibꝰ. congrua dignaq tanti
nominis relatio compleatur. Dis¬
ponebã itaq post lectionẽ litteraꝵ
urãꝵ aliqͦs ad me monachos inui¬
tare:⁊ maxime eos qͥ crebro ad
eũ ire consuer̃: ut pleniꝰ aliqͥd ad¬
discens. munera uobis maiora trans¬
mitterẽ. Sed qm̃ ⁊ nauigationis
que ⁊ ipse nouerã. frequent᷑ enĩ
eũ uisitaui: ⁊ que ab eo didici qͥ
ad prebendũ ei aquã nõ paululũ
tẽporis cũ eodẽ fecitꝰ. dilectioni urẽ
indicare ꝓperaui:: utrobiq curã
ueritatis habens: ut neq plus aliqͥs
audiens. miraculoꝵ congestionẽ
nõ credrit . nec rursus meritis
eiꝰ inferiora cognoscens: nõ putet
dignũ ẽẽ miraculo tanti nomi¬
nis uiruo¬
religiosisq parentibꝰ egypti ori
undus fuit: tanta suoꝵ nu¬
tritꝰ cura. ut nichil aliud p̃ter
parentes domũq cognosceret
⁊ cũ iã puer esset: nõ se hiters
erudiri. nõ meptis infantũ pn¬

Expanded text:
mini, quo, singulis quae norunt remini, quo, singulis quae norunt referentibus, congrua dignaque tanti nominis relatio compleatur. Disponebam itaque post lectionem litterarum vestrarum aliquos ad me monachos invitare, et maxime eos qui crebro ad eum ire consueverant, ut plenius aliquid addiscens, munera vobis majora transmitterem. Sed quoniam et navigationis quae et ipse noveram frequenter enim eum visitavi et quae ab eo didici, qui ad praebendam ei aquam non paululum temporis cum eo fecit, dilectioni vestrae indicare properavi: utrobique curam veritatis habens, ut neque plus aliquis audiens, miraculorum congestionem non credat, nec rursum meritis ejus inferiora cognoscens, non putet dignum esse miraculo pro tanti nominis viroreligiosisqundus fuit, tanta suorum nutritus cura, ut nihil aliud praeter parentes domumque cognosceret. Et cum jam puer esset, non se litteris erudiri, non ineptis infantium jun
Abbreviated transcription (Latin):
pt̃iMUM fr̃s mistis cer-¬
tam̃ :: aut equari egẏpti
monachis. aut suꝑare
apud uos iã plura sũt monasteria:
monachoꝵ quoq nom̃ ẽ celebre. et
hanc uoluntatẽ urãm iuste quisq
mirabit᷑. Orantibꝰq uobis optatũ ds̃
tribuet effectũ. Qm̃ gͥ exegistis a me
ut uobis scriberẽ de conuersatione
uite: ⁊ si uera fuerint er que de ipso
fama disꝑsit : ut ad eiꝰ emulationẽ
atq exemplũ uos instituere possitis:
magna cũ leticia suscepi urẽ cari¬
tatis imꝑiũ. U mͥ enĩ ingens lucrũ
ẽ atq utilitas hoc ipsũ qͦd recordor
antonii.⁊ uos cũ admiratione au¬
dientes. scio eiꝰ ꝓpositũ cuꝑe sectari.
ꝑfecta ẽ siquidẽ ad uirtutẽ uia.an¬
toniꝰ scire qͥs fuerit. Ergo ut breuit᷑
dicã:⁊ omnibꝰ que de eo referentũ
qͥa nõ ambigo nec eos omĩa potu¬
isse cognoscere: cũ ⁊ ego exoratus
significauero: nõ equalia sim eiꝰ
meritis narratuirus. Sed ⁊ uos om̃s
hinc nauigantes sollicite ꝑcũcta¬

Expanded text:
ptimum, fratres, iniistis certamen; aut aequari Aegypti monachis, aut superarapud vos jam plurima sunt monasteria; monachorum quoque nomen est celebre; et hanc voluntatem vestram juste quisque mirabitur; orantibusque vobis optatum Deus tribuet effectum. Quoniam igitur exegistis a me ut vobis scriberem de conversatione vitae, et si vera sint ea quae de ipso fama dispersit, ut ad ejus aemulationem atque exemplum vos instituere possitis, magna cum laetitia suscepi vestrae charitatis imperium. Etenim mihi ingens lucrum est atque utilitas hoc ipsum quod recordor Antonii , et vos cum admiratione audientes, scio ejus propositum cupere sectari: perfecta est siquidem ad virtutem via, Antonium scire quis fuerit. Ergo ut breviter dicam, et omnibus, quae de eo referentiuma non ambigo nec eos omnia potuisse 36 cognoscere, cum et ego rogatus significavero, non aequalia sim ejus meritis narraturus. Sed et vos omnes hinc navigantes studiose perconta
Abbreviated transcription (Latin):
neq cepit unquã. neq aliqͣndo ces¬
sabit: insuꝑabile quoddã ac sine
fine substantie pelagus. nullis ter¬
minis limitibꝰq circũdatũ  omnẽ
suꝑgrediens sensũ. omne tempus

Expanded text:
neque coepit unquam, nec aliquando cessabit, insuperabile quoddam ac sine fine essentiae pelagus, nullis terminis limitibusque circumdatum, omnem supergrediens sensum, omne tempus
Abbreviated transcription (Latin):
sius. Sed quid munt nob̾ in hoelas
calũniosi isti. qͥ nob̾ uelut seueril¬
simi quidã discussores diuinitail
ꝓcedũt ÷ acusantes ea que ominl
ueneratione digna sũt ⁊ honore e
ĩ enebrosi etã in luce. imꝑtta erga sa¬
pientiãꝰ ꝓ quibꝰ xp̃s gratis mortuus
ẽ creature ingrate aduersus crea¬
torẽ suũꝰ figm̃ta diaboli: exꝑ bran
do beneficia sua. ꝓptea minor ẽ. qͥa

Expanded text:
 Sed quid aiunt nobis in hoc loco calumniosi isti, qui nobis velut severissimi quidam discussores divinitatis procedunt, accusantes ea quae omni veneratione digna sunt et honore? tenebrosi etiam in luce, imperiti erga sapientiam, pro quibus Christus gratis mortuus est, creaturae ingratae adversus Creatorem suum, figmenta diaboli, exprobrantes Deo beneficia sua. Propterea minor est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Cñ gͦ ꝓcessisset ex uirgine. mnea quꝰ
assũpserat humana natura: inĩ
e duobꝰ sibi inuicẽ contrariis eris
carne ac spũ ÷ aliud in deũ assumꝰ
aliud deitatis grãm p̃stat. G nona
⁊ inaudita ꝑmixtio: o mira ⁊ mer¬
qͥsita cõpago. Qui erat fit: ⁊ creato
creat᷑. ⁊ qͥ imm̃sus ẽ capit᷑. media¬
te anima deo ⁊ carni.⁊ ille qͥ om̃
diuites facit pauꝑ efficit᷑. Pauꝑ nĩs

Expanded text:
 processisset ex uirgine deus in ea quam adsumpserat humana natura, unum I e duobus sibi inuicem contrariis existens, carne ac spiritu, aliud in deum adsumitur, aliud in deitatis I gratiam praestat. o noua et inaudita permixtio, o mira et inexquisita conpago. qui erat, fit, et creator creatur, et qui inmensus est, capitur, mediante anima deo et carni, et ille qui omnes diuites facit pauper efficitur. item rurs
Abbreviated transcription (Latin):
erigi mandabat᷑. Missus ẽ quidẽ: sed
ut homo. Duplex enĩ in eo natura¬
erat. Inde deniq ⁊ laborauit ex iti¬
nere: inde ⁊ esuriit ⁊ sitiit: ⁊ contris¬
tatꝰ est ⁊ fleuit. humani corporis le¬

Expanded text:
raestat. Missus est quidem, sed ut homo; duplex enim erat in eo natura. Inde denique et laboravit ex itinere, inde esuriit, et sitivit, et contristatus est, et flevit humani corporis le
Abbreviated transcription (Latin):
cam᷑: ⁊ cũ xp̃o cruci affigamur:
⁊ consepeliam᷑ ei in morte: ut cũ
ipso etiã resurgamꝰ ad uitã. Neces¬
se est enĩ nos ꝑpeti utilẽ hanc et
necessariã uicissitudinẽ: ut sic̃ ex
bonis ad tristia deuoluti sinmiis:
ita ex tristibꝰ ad meliora reparem᷑.
Ubi enĩ abundauit peccatũ. suꝑa-¬
bundauit grã. Ut qͦd gustus lig¬
ni uetiti condẽpnauit: xpĩ crux

Expanded text:
a in Christo cruci affigamur, et consepeliamur ei in morte, ut cum ipso etiam resurgamus ad vitam . Necesse est enim nos perpeti utilem hanc et necessariam vicissitudinem, ut sicut ex bonis 252 ad tristia devoluti sumus, ita ex tristibus ad meliora reparemur. Ubi enim abundavit peccatum, superabundavit gratia , ut quos gustus ligni vetitus condemnavit,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ipse sermo dei qͥ est ante scl̃a: qui ẽ
inuisibilis et in comp̃hensibilis ⁊ in¬
corporeus : qui ẽ initiũ ab initio: qui
ẽ lux de luce. fons uite ⁊ immortali¬
tatis figura uera ⁊ exp̃ssa substan-¬
tie dei: signaculũ ueritatis imago
inuisibilis: dei patris sententia. Et¬

Expanded text:
est ipse Sermo Dei, qui est ante saecula, qui est invisibilis, et incomprehensibilis, et incorporeus: qui est initium ab initio, qui est lux de luce, fons vitae et immortalitatis, figura vera et expressa substantiae Dei, signaculum veritatis, imago invisibilis Dei Patris, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
ppło p̃stitit diẽ. Hoc uͦ nullis antea
uidere scł̃is datũ ẽ. ut unigenitus
altissimi quẽ trem̃tes archangłoꝵ
suspiciunt potestates. hominẽ se
hominibꝰ exhiberet: ⁊ carnẽ quã
sũpsit ab homine. transformaret
in deũ. Amplectere gͦ dignationẽ
maiestatis et̾̃ne:⁊ ne archanã dei
tui diseutias uoluntatẽ: qͥa omis
quidẽ natꝰ est xp̃s: sed fidelibꝰ at
lutẽ. Q uod si tibi sensuũ tuoꝵ su¬
gilitate minꝰ dignũ uidet᷑ filũ u
natũ de femina credere.: uirgui
cogita peꝑisse. Si tibi panni quis
obuolutꝰ ẽ fortasse uilescũt: anpa
collaudantes ⁊ multitudine cele¬
tis exercitꝰ admirare. Si p̃sepe n
quo infans iacuit despicis lerigi
paulisꝑ ocłos:⁊ nouã in celo stellĩ
ꝓtestantẽ mundo natiuitatẽ dipi
contuere. Si credis uilia: erede mi¬
fica. Si de his que humilitatis sit
disputas. que alta sũt ⁊ celestia r¬
nerare. Hisdem enĩ referentibꝰ i

Expanded text:
populo praestitit diem . Hoc vero nullis antea populo praestitit diem . Hoc vero nullis antea videre saeculis datum est, ut Unigenitus Altissimi, 38 quem trementes archangelorum suscipiunt potestates, hominem se hominibus exhiberet, et carnem, quam assumpsit ab homine transformaret in Deum. Amplectere ergo dignationem majestatis aeternae, et ne arcanam Dei tui discutias voluntatem: quia omnibus quidem natus est Christus, sed fidelibus dat salutem. Quod si tibi sensuum tuorum fragilitate minus dignum videtur, Filium Dei natum de femina credere: virginem cogita peperisse. Si tibi panni, quibus obvolutus est, fortasse vilescunt: angelos collaudantes, et multitudinem coelestis exercitus admirare. Si praesepe in quo infans jacuit despicis, erige paulisper oculos, et novam in coelo stellam protestantem mundo nativitatem dominicam contuere. Si vilia credis, crede mirifica. Si de iis quae humilitatis sunt disputas, quae alta sunt et coelestia venerare. Iisdem enim referentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
de gͦ nũc ⁊ exulta. ad deũ tuũ tan¬
dem conuersa gentilitas. Pcepisti¬
donũ qͦd abrahã in spũ se uidisse le¬
quondã hebreoꝵ gens electa nõ po-¬
tuit. Timens enĩ isrł ⁊ tremens mi¬
rabat᷑ ut legimꝰ. qͦd moyses ppłi pͥn¬
ceps reconditꝰ in nube ⁊ in uertice
nob̃ dignatione concessit. ut loque¬
retur hominibus ⁊ ab hominibus
uideret᷑. Ad illũ tunc montẽ sẏna
qͥcũq accessisset ex ppło. p̃senti puni¬
ebat᷑ interitu: ad hũc uero montẽ qͥ
hodie natus ẽ mundo. quicũq nõ
accesserit moriet᷑. Et tuc̃ quidẽ unꝰ
ppłs erudiebat᷑ ad fidẽ: nũc uͦ om̃s
gentes uocantur ad uitã. Uiderũt
uenerabiles patres nr̃i in numera
magnaq mirabilia. Celũ illis an¬
gelicas rorauit escas : dulcia pocula
lapis durissimꝰ ministrauit. iorda¬
nis ꝑpetẽ meatũ suũ retorsit in fon¬
tẽ: ualidissimi hostiũ muri tubaꝵ
strepitu corruer̃. sol quoq cõmo¬
ratꝰ in celo. longiorẽ triũphanti

Expanded text:
eum tuum tandem conversa gentilitas. Percepistdonum quod Abraham in spiritu se vidisse laequondam Hebraeorum gens electa non potuit; timens enim Israel et tremens mirabatur, ut legimus, quod Moyses, populi princeps, reconditus in nube, et in vertice nobis dignatione concessit, ut loqueretur omnibus, et ab omnibus videretur. Ad illum tunc montem Sina quicunque accessisset ex populo, praesenti puniebatur interitu: ad hunc vero montem, qui hodie natus est mundo, quicunque non accesserit, morietur. Et tunc quidem unus populus erudiebatur ad fidem: nunc vero omnes gentes vocantur ad vitam. Viderunt venerabiles patres nostri innumera magnaque mirabilia. Coelum illis angelicas roravit escas; dulcia pocula lapis durissimus ministravit ; Jordanis perpetem meatum suum retorsit in fontem; validissimi hostium muri tubarum strepitu corruerunt; sol quoque commoratus in coelo longiorem triumphanti
Abbreviated transcription (Latin):
obierni mysterii sacramentũ
creditis. reparatio ẽ salutis
incola sed dñs paradisi:. quẽ int̾dicte
arboris pulchritudo non fallat: ser¬
pens non decipiat: mulier nõ sedu¬
cat. Hodie exortũ ẽ in tenebris lu¬
men: hodie illud qͦd celũ ⁊ celi celoꝵ
se hab̾e gaudebant. mundus dũ
nescit accepit. Neq enĩ ut tẽporalis
qͥdã aut qͥ ante non fuerit. de fe¬
mina nob repentinꝰ emersit: sed qͥ
sẽꝑ erat cũ patre ds̃. sẽꝑq regnabat.
nouo ꝑ uirginẽ uoluit mortalibꝰ
apparere mysterio. Nouus qͥdẽ homo:
rex omniũ scłoꝵ. Ipse ẽ in fine tẽ¬
poꝵ natꝰ ex maria: qͥ ante omĩa scła
unigenitꝰ ꝓcessit e patre. Hic ẽ pre¬
dictꝰ a patriarchis. a ꝓphetis p̃dicatꝰ.
annunciatꝰ ab angłis. ab apłis aꝓpbatꝰ.
De uno eodẽq legis. in pͥncipio erat

Expanded text:
odierni mysterii sacramentum,creditis, reparatio est salutisincola, sed dominus paradisi, quem interdictae arboris pulchritudo non fallat, serpens non decipiat, mulier non seducat. Hodie exortum est in tenebris lumen. Hodie illud quod coelum, et coeli coelorum se habere gaudebant, mundus, dum nescit, accepit. Neque enim ut temporalis quidam, aut qui ante non fuerit, de femina nobis repentinus emersit; sed qui semper erat cum Patre Deus, semperque regnabat, novo per virginem voluit mortalibus apparere mysterio: novus quidem homo, rex omnium saeculorum. Ipse est in fine temporum natus ex Maria, qui ante omnia saecula Unigenitus processit e Patre. Hic est praedictus a patriarchis, a prophetis praedicatus, annuntiatus ab angelis, ab apostolis approbatus. De uno eo
Abbreviated transcription (Latin):
sibi testam̃tum utrũq conueniat.
sic̃ ait saluator. Non ueni legẽ sol¬
uere: sed adimplere. Lad uicẽ mo-¬
laꝵ alud priꝰ. solo positũ. aliud in¬
suꝑ collocatũ: hoc ẽ. legem primũ
hominibꝰ constitutã: deinde ad ꝑ-¬
fectũ eugłium. Que lex uelut infe¬
rioris mole saxum. ita erat tarda.
pigra.⁊ penitꝰ ociosa:  ut qͥcquid oꝑ¬
ando acceꝑat id omne ꝑdiderit: di¬
cente de iudeis ꝓpħa. Om̃s declina-

Expanded text:
conveniat, sicut ait Salvator: Non veni solvere legem, sed adimplere . Et ad vicem molarum aliud prius solo positum, aliud insuper collocatum, hoc est legem primum hominibus constitutam, deinde perfectum Evangelium Quae lex, velut inferioris molae saxum, ita erat tarda, pigra et penitus otiosa, ut quidquid operando acceperat, id omne perdiderit; dicente de Judaeis propheta: Omnes decl
Abbreviated transcription (Latin):
similaginẽ deo offerre contendit: sicut
dauid sc̃s at. Sacrificiũ deo sp̃s contri¬
bulatꝰ. Tanta aũt uelocitate circũfert᷑
eugłium: ut nõ nisi sapientes cursũ
eiꝰ intelligant. Quẽ beatꝰ paulus intel¬
ligens ait. Ut sermo dnĩ currat ⁊ cla¬
rificet᷑ in nobis. Insipientiũ aut̃ ocłis
uidet᷑ engłium stare: cũ nõ uident.
Stare inquã illud putant. cũ mandata
eiꝰ negligunt. cũ nõ credunt euentu¬
ra esse que scripta sũt. Molit aũt et
sinagoga:ͥ sed inutilit̾ molit: qͥppe que
nitit᷑ laborare. Atq ideo nõ tam molit¬
illa:. quã dissipat ⁊ cõfringit. ꝓpterea
enĩ opus eiꝰ displicet. E ad iudeos dicit᷑¬

Expanded text:
similaginem Deo offerre contendit; sicut similaginem Deo offerre contendit; sicut David sanctus ait: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Tanta autem velocitate circumfertur Evangelium, ut non nisi 12 sapientes cursum ejus intelligant; quem beatus Paulus intelligens ait: Ut sermo Dei curret et clarificetur in vobis. Amen . Insipientium autem oculis videtur Evangelium stare, dum vident; stare, inquam, illud putant, cum mandata ejus negligunt, cum non credunt eventura esse, quae scripta sunt. Molit autem et Synagoga, sed inutiliter molit; quippe quae itur laborare; atque ideo non tam molit quam dissipat et confringit. Propterea enim opus ejus disciplet et ad Jud
Abbreviated transcription (Latin):
datũ est: qͦd ueteri suꝑpositũ tes¬
tam̃to. utrũq condecorat:  ac tanta
hoc ẽ inferna uisiret: celestia pene¬
tret: terrena collustret. Quod engłiũ
tanquã suꝑior mola. eu̾ctos creden¬
tes siscipit:ͥ om̃s aduenientes acci¬
pit: ⁊ ueluti ꝑ quasdã cauernulas
p̃ceptoꝵ ad interiora transmittit:
ut ibi hinc inde duoꝵ testam̃toꝵ
salutaribꝰ mandatis gentilitatis as¬
ꝑttate mollita:. ꝓdiicat omne quod
struxisse: cũ dicit rotã in medio
rote eẽ conexã. Harũ igit᷑ molaꝵ oꝑ¬
atione id ẽ noui ac ueteris testam̃ti.
hoc agit scã eccła cura ꝑuigili: ut pec¬
catoꝵ asꝑitate discussa. ex occultis
cogitationibꝰ medullã mundi cordis
eliciat:⁊ celestibꝰ mandatis ex inti¬
mis spiritalia alm̃ta ꝓdiicat. De qͥbꝰ¬
alim̃tis paulus apłs ait. Lac uobis potũ
dedi: nõ escã.& iterũ. Perfectoꝵ aut̃ ẽ
solida esca: qͥ ꝓpter habitũ sensus exer¬
onini humanitate purificans. uelut

Expanded text:
tum Testamento utrumque condecorat: 11 ac tanta hoc est inferna visitet, coelestia penetret, terrena collustret. Quod Evangelium tanquam superior mola cunctos credentes suscipit, omnes advenientes accipit, et velut per quasdam cavernulas praeceptorum ad interiora tranut ibi hinc inde duorum Testamentorum salutaribus mandatis gentilitatis asperitate mollita, producat omne quod cum dicit rotam in medio rotae esse connexam Harum igitur molarum operatione, id est Novi ac Veteris Testamenti hoc agit sancta Ecclesia cura pervigili, ut peccatorum asperitate discussa, ex occultis cogitationibus medullam mundi cordis eliciat, et coelestibus mandatis mundata ex intimis spiritalia alimenta producat. De quibalimentis Paulus apostolus ait: Lac vobis potum dedi, non escam . Et iterum: Perfectorum autem est solida esca ; qui propter habitum sensus exeromni humanitate purificans, velut
Abbreviated transcription (Latin):
auditis. experge facta surrexit tre¬
mens: ⁊ ait matri sue. Mater mã.
ecce salua facta es. Per ipsã te de p̃cor
que te saluauit suis orationibꝰ:ne
tumͥ aliqͣndo sponsũ nomines :: ne
tu uelis de corporis mei posteritate
fructũ mortalitatis inquirere: sed
mat᷑ eiꝰ euthicia ait.Omã que fu¬
in patrimoniũ tuũ. Mea uͦ omĩa
que sũt uel possũt esse: ipsa meliꝰ
eñq tibi placuierĩt. de ipsis facul¬
tatibꝰ facito. Lucia dixit. Audi mat̃
cõsiliũ meũ. Non satis deo carus
est: qui illi hoc tribuit quo ipse
ꝑfruinõ potest. Sed si uis tibi gratũ
esse deũ: hoc illi dai quo poteras tu
iiti. Nã qͦd das moriens. ideo das. qͥa
tecũ ferre nõ p̃uales. Uiuens gͦ et
salutẽ tui corporis tenens. da xpõ
incipe tradere. Igit᷑ cũ de his coti¬
die sermocinaret᷑ uirgo cũ matre:
fiebat rerũ distractio: ⁊ cotidie ne¬
cessitatibꝰ pauꝑũ impendebant᷑.

Expanded text:
auditis| expergefacta surrexit treauditis| expergefacta surrexit tremens . +ait matre suae| Mater mea ecce salua facta es . per ipsam te depraecor| que te saluauit suis oracionibus. Ne tu mihi aliquan| do sponsum nomines. Ne tu uellis de corporis mei posterita| te fructum mortalitatis inquirere  sed mater eius euticia| ait omnia quae suin patrimonium . mea uiro omnia quae| sunt uel esse possunt ipsa+ melius e tibi placuerint de ipsis facultatibus| facito. Lucia dixit. Audi mater consilium meum | Non satis deo carus est qui illi hoc dat quod secum ferre| non potest. Sed si tibi uis gratum esse deum hoc illi| da quod puti. Et quod das . ideo das . quia tecum ferre non prae| uales . uiuens ergo et salutem tui corporis tenens . da| chrincipe tradire. | Igitur cum his+ cotidiae sermocinaretur uirgo cum| matre fiebat rerum districtio et cotidiae necessita| tibus pauperum pondebatur
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis grãm ppło se inuitante.
Cuiꝰ mat euticia ꝑ annos quatuo
fluxii sanguinis fatigata. nullo
poterat medicoꝵ remedio libe¬
rari. Igit᷑ dũ ꝓcessionis misteria
agerent᷑.hec euangelii lectio
fuit: qua legit᷑ tacta fimbria
uestim̃ti mulierẽ a sangriinis
fluxu saluatã eẽ. R dũ hec lectio
recitat᷑. dixit scã lucia matri sue
hoc meruisse: ut sẽꝑ in p̃senti
hribeat eũ ꝓ cuiꝰ nomine passa
est. Continge gͦ sepulchrũ eiꝰ cre¬
dens. ⁊ liberaberis git᷑ cũ
ꝑactis omnibꝰ ppłs abscessisset. ꝓs
trauer̃ se ante sepulchrũ nirginis
tare suffragiũ. Interea dũ oratio¬
nis ꝓlixitas tendit᷑: somnũ lucia
uirgo arripuit: ⁊uidit in somnil
beatã agaten in medio angłoꝵ
gẽmis oenatã stantẽ:⁊ dicentẽ sibi.¬
Soror mea lucia uirgo deo deuota:
qͥd a me petis qͦd ipsa poteris p̃s¬
tare continuo: Nam ⁊ matri tue
fides tua subuenit: ⁊ ecce salua¬
ta ẽ. R sic̃ ꝑ me cathenensiũ cui

Expanded text:
uitates gratia inuitante. Cum matre| euthicia+ per annos quattuor fluxu sanguinis patie| batur+ . nullo poterat medicorum remedio liberare. Igitur| dum processiones misteria agerentur. Haec euangelii lec| tio fuit qua+ legitur fimbrio uestimenti . mulier a sanguinis| fluxu saluata. Et dum haec lectio recitatur . dixit sancta| lucia matre suae. hoc meruisse . ut sem| per in praesenti habiat eum pro cuius nomini passa est| Continge ergo sepulchrum eius credens et liberaueris .| Igitur cum peractis omnibus . populus abscessissit . pros| trauerunt se ante sepulchrum . sanctare suffragium| interea dum orationis prolexitas tenditur . somnum| Lucia uirgo arripuit. Et uidens in somnio beatam| Agathen in medio. Angelorum gemmis ornatam stan| tem . et dicentem soror mea lucia uirgo dei deuota .| quid a\d/ me petis . quod tu poteris praestare con| tinuo. Nam et matri tuae. Fides tua subueniet et| ecce saluata est. Et sicut per me catenenensium ciui|
Abbreviated transcription (Latin):
radicem boni oꝑis humilitatẽ te¬
nete. Nec quibꝰ iam suꝑiores. sed
quibꝰ adhuc inferiores estis aspi-¬
cite. Ut dũ melioꝵ uobis exem¬
pla proponitis: ad maiora semꝑ
ascendere ex humilitate ualeatis.
UM ꝑ umuersam sici¬
lie ꝓuinciã beatissime
urbẽ cathenensiũ siciens ꝑgeret

Expanded text:
radicem boni operis humilitatem teradicem boni operis humilitatem tenete; nec quibus jam superiores, sed quibus adhuc inferiores estis, aspicite, ut dum meliorum vobis exempla proponitis, ad majora semper ascendere ex humilitate valeatis. um per uniuersam prouinciam . beatissimae urbem| cataniensium sicienter
Abbreviated transcription (Latin):
sũ. ⁊ ero humilis in ocłis meis.
Quẽ enĩ nõ extolleret ora leonũ
frangere: ursoꝵ brachia difsi-¬
pare:: despetis pͥoribꝰ frĩbꝰ eligi:¬
reprobato rege ad regni guberna-¬
cula ungi tim̃dum cũctis uno
lapide goliam sternere:a rege
ꝓposita extinctis allophilis nume¬
rosa p̃putia reportare: regnũ ex
ticũ ppłm sine ulla postmodũ
contradictione possidere : Et tam̃
in cũctis se despicit: qͥ in suis
ocłis esse se humilẽ confitetur.
Si igit᷑ scĩ uiri etiã cũ agũt for¬
tia. de semet ipsis uilia senti-¬
unt : qͥd in sua excusatione¬
dicturi sũt. qui sine oꝑe uirtu¬
tis intumescũt: Sed quelibet
adsint oꝑa. nulla sũt nisi ex
humilitate condiantur. Oiran¬
da qͥppe actio cũ elatione: nõ ele¬
uat sed grauat. Qui enĩ sine hu¬
militate uirtutes congregat: qͣsi¬
in uento puluerẽ portat. Uunde
aliqͥd ferre cernitur: in de deteriꝰ
cecat᷑. In cũctis gͦ que agitis fr̃s mĩ:

Expanded text:
sum, et ero humilis in oculis meis . sum, et ero humilis in oculis meis . Quem enim non extolleret ora leonum frangere, ursorum brachia dissipare, despectis prioribus fratribus eligi,reprobato rege ad regni gubernacula ungi, timendum cunctis uno lapide Goliam sternere, a rege proposita exstinctis allophylis numerosa praeputia reportare, regnum ex ticum populum sine ulla postmodum contradictione 1461 possidere? Et tamen in cunctis se despicit, qui in suis oculis se esse humilem confitetur. Si ergo sancti viri etiam cum agunt fortia, de semetipsis vilia sentiunt, qdicturi sunt qui sine operatione virtutis intumescunt? Sed si quaelibet adsint opera, nulla sunt, nisi ex humilitate condiantur. Miranda quippe actio cum elatione non elevat, sed gravat. Qui enim sine humilitate virtutes congregat, in ventum pulverem portat; et unde aliquid ferre cernitur, inde deterius caecatur. In cunctis ergo quae agitis, fratres mei,
Abbreviated transcription (Latin):
UM bona fr̃s agitis. semꝑ ad
memoriã mala acta reuocate. Ut
dũ caute culpa conspicit᷑: nũquã
de bono oꝑe incaute animꝰ letet᷑.
Suꝑiores inuicẽ eos maxime qͥ uob̾
cõmissi nõ sũt: ꝓennos uros at¬
tendite. Quia ⁊ quos agere aliqͣ
praua conspicitis . que in eis late¬
ant bona nescitis. Magnꝰ gͦ unꝰ¬
quisq ẽẽ studeat: sed tam̃ aliquo
mͦ esse se nesciat : ne dũ sibi mag-¬
nitudinẽ arroganter tribuit amit¬
tat. Hinc enĩ ꝑ ꝓpħ̃am dicit᷑. Ue
qͥ sapientes estis in ocłis urĩs: ⁊ co¬
ram uobismet ipsis prudentes.
Hinc prulus at. Nolite prudentes
ẽẽ apud uosmet ipsos. Hinc contͣ
suꝑbientẽ saul dicit᷑. Cum esses par¬
uulus in ocłis tuis: caput in tri¬
bubus isrł factꝰ es. Acsi aꝑte dice¬
ret᷑. sũ tu te paruulũ conspiceres :
ego te pre ceteris magnũ feci. Quia
uero tu te magnũ conspicis: a me
paruus estimaris. Quo contra dauid
faltando despiceret : dixit. Ludã
et uilior fiam plus quã factus

Expanded text:
um bona, fratres, agitis, semper ad memoriam male acta revocate, ut dum caute culpa conspicitur nunquam de bono opere incaute animus laetetur. Superiores invicem, eos maxime qui vobis commissi non sunt, proximos vestros attendite, quia et quos agere aliqua prava conspicitis, quia in eis lateant bona nescitis. Magnus ergo unusquisque esse studeat, sed tamen aliquo modo esse se nesciat, ne dum sibi magnitudinem arroganter tribuit, amittat. Hinc etenim per prophetam dicitur: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Hinc Paulus ait: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos . Hinc contra superbientem Saul dicitur: 1460 Cum esses parvulus in oculis tuis, caput in tribubus Israel factus es . Ac si aperte diceretur: Cum tu te parvulum conspiceres, ego te prae caeteris magnum feci. Quia vero tu te magnum conspicis, a me parvus aestimaris. Quo contra cum Daederis Domini saltando despiceret, dixit: Ludam et vilior fiam plus quam factus
Abbreviated transcription (Latin):
currit. Qui quanto uiolentiꝰ actꝰ
fuerit: tanto opus ꝑfectiꝰ consũ¬
mat᷑. Ita gͦ prior lapis iacet: ⁊ pene
nichil ꝓdest. Ille uͦ alter que infe¬
runt᷑ cũcta suscipit : que ueniũt
itiuersa complectit᷑: ⁊ ꝑ cauernulas
quasdã uterq qͦd oꝑetur adquirit.
ꝑuigili cura granoꝵ aspitate cõfrac¬
ta. ex intimis eoꝵ occultisq uisce¬
ribus similaginẽ medullãq ꝓdiicat:
⁊ sordiũ leuitate discussa. in aꝑtũ
ꝓferat omne qͦd purũ est: ex quo
mundissimũ panẽ conficiens grãm
consequat᷑. Hos igit᷑ duos molares
lapides. duo ẽẽ arbitror testam̃ta.¬

Expanded text:
currit. Qui quanto violentius actus currit. Qui quanto violentius actus fuerit, tanto opus perfectius consummatur. Ita ergo prior lapis stat, jacet, et pene nihil prodest; ille vero alter, quae inferuntur, cuncta suscipit, quae veniunt, universa complectitur, et per 10 cavernulas quasdam uterque, quod operetur, acquirit. icii, ut pervigili cura granorum asperitate confracta, ex intimis eorum, occultisque visceribus similaginem, medullamque producat, et sordium levitate discussa, in apertum proferat omne, quod purum est, ex quo mundissimum panem conficiens gratiam domini consequatur. Hos igitur duos molares lapides duo esse arbitror Testamenta
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ait dñs :ł in illa nocte erũt duo
in lecto uno: ⁊ reliqͣ. Nuc̃ gͦ uidea¬
mus qͦd reliquũ est. Dicit enĩ eadẽ
sententia. Erũt due molentes in
pistrino: una assumet᷑: ⁊ una re¬
linquet᷑. Primũ igit᷑ considerandũ
quomͦ constet molentis officiũ: de¬
inde que sint due que molere di¬
cunt᷑.  tercio qͥd pistrinũ sit: qͥue
molitionis effectus. Nulli dubiũ
ẽ quod molere alit̾ nõ constat. nisi
duobꝰ lapidibꝰ apparatis ⁊ cõuenien¬
tibꝰ sibi: ut alteri ex his magnitu¬
do alteriꝰ imponat᷑. ł illũ quidẽ la¬
pidẽ qui prior solo sternit᷑. eẽ pigrĩ
⁊ tardũ: ⁊ pene ut ita dixerĩ ocio¬
sũ. Ac nisi suꝑioris participatio¬
ne la pidis ornaret᷑ : forsitan neces¬
sarius nõ uideret᷑. Ita dũ ille oꝑa¬
tur: etiã iste utilis inuenitur. Iile
aũt id est suꝑior lapis tanta uelo¬
citate oꝑis circũfertur. ut fallens
ocłos in ipsa celeritate stare ere¬
dat᷑: ⁊ putet᷑ im mobilis ẽẽ dum

Expanded text:
illa nocte erunt duo in lecto uno, etc.; nunc ergo videamus, quod reliquum est: dicit enim divina sententia: Erunt duae molentes in pistrino; una assumetur, et una relinquetur . Primum igitur considerandum est, quomodo constet molentis officium; deinde quae sint duae, quae molere dicuntur; tertio quid pistrinum sit, quisve molitionis effectus. Nulli dubium est, quod molere aliter non constat, nisi duobus lapidibus apparatis, et convenientibus sibi, ut alteri ex his magnitudo alterius imponatur: et illum quidem lapidem, qui prior sternitur, esse pigrum et tardum, et pene, ut ita dixerim, otiosum ac nisi superioris participatione lapidis ornaretur forsitan necessarius non videretur. Ita dum ille operatur, etiam iste utilis invenitur. Ille autem id est superior lapis tota velocitate operis circumfertur, ut fallens oculos in ipsa celeritate stare credatur, et putetur immobilis esse, dum
Abbreviated transcription (Latin):
go immobilis ꝑsistebat. Tuc̃ miserũt
funes in manibꝰ pedibꝰq eiꝰ: ⁊ ceperũt
om̃s parit᷑ trahere. Illa uͦ quasi mons
immobilis ꝑmanebat. Tuc̃ angusti¬
rore deficere. ł uocauit magos. arus¬
pices: ⁊ tẽploꝵ omniũ sacerdotes: qͥq
om̃s agebãt suꝑsticione sua cõtra eã¬
sularis locio eã ꝑfundi iussit: credens
asserentibꝰ quod maleficiis staret
immobilis. Itẽ p̃cepit.⁊ adducta sũt
multa paria boum ut ab ipsis trahe¬

Expanded text:
 inmobilis consis| tebat. Tunc miserunt funes in manus eius et pedis| Et coeperunt omnes pariter trahere et illa qua| si mons immobiles permanebat. Tunc angustirore deficere Et uocauit| magos et arospicis . et templorum omnium sacerdotes .| quoque omnes agebant . supersticiones suas coca| sius lucio eam perfundi iussit credens adserentibus .| quod meleficiis staret inmobilis item adducta sunt| multa paria bobum . ut ad ipsis trahe
Abbreviated transcription (Latin):
eis. Paschasius dixit. Ego te faciã
ad lupanar duci: ut dũ fueris scor
Lucia respondit. Nũquã inqͥnabit᷑
corpus: isi de consensu m̃tis. Nĩ
⁊ si in manu mea thura ponasꝰ
et ꝑ manũ meã facias sacrificiũ.
asͣ hec attendit: ⁊ ridet De sensib
enĩ ⁊ de uoluntatibꝰ iudicat. Nã
sic patitur uiolatorẽ castitas sic̃ ser¬
pentem: sic̃ latronẽ: sic̃ barbarum.
Nam si me inuitã uiolari feceris: cas¬
titas mͥ duplicat᷑ ad coronã. Paschasius
dixit. Ibi te faciã sub turpitudine ex¬
pirare: nisi mͦ cerimoniis consenseris
uoluntatẽ meã nũquã poteris ꝓuo¬

Expanded text:
eis. Pau| casius dixit ergo faciam te ad lupanar duci . ut| dum fueris sic Lucia di| xit numquam inquinabitur corpus . nisi de consensu| mentis. Nam etsi in manu mea tura ponas . et per ma| num iacias sacrificia. Deus haec adtendit . et ridet | de sinsibus enim et de uoluptatibus iudicat. Nam| sic patitur uiolatorem castitatis . sicut serpentem.| sicut latronem . sicut barbarum. Nam si inuitam me| uiolare feceris. Castitas mihi duplicabitur ad coro| nam. Paucasius dixit ibi te faciam sub turpitudi| nes expiare nisi modo caerimoniis consenseris. uoluntatem meam| numquam poteris