comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qđ accensus se mel iã ñ possit extingui: Lagnuis
cuiusdã fycus aegyptiȩ : nut ligna ceteralna¬
quis natare sed mergi: & quodẽ mirabilius cũ
inimo aliquã diufuerit Indȩ adaquȩ suꝑficiẽ
rursus emergere : quandomade factũ debuit
umoris pondere p̃grauari. Poma in t̃ra sodomo¬
rũ gigni quidẽ et admaturitatis faciem ꝑ uenire.
sed morsu pressuue temptata. infumũ acfauillam
corio fatiscente uanescere: Prritem lapidẽ ꝑsi¬
cum tenentis manũ siuehem̃tius p̃mat̃ adurer ȩꝓpi
quod abgne nomen accepit: in eadem ꝑsi degigni
etiã lapedẽ seleniten: cuius interiorẽ candor am
cũluna crescereatq desicere : Incapa docia etiam
uento equas concipere eosdẽq fetus ñamplius trien:¬
nio uiuere: Ihrlon indiȩ in sulã eop̃ferriceteris
terris quod omnis arbor quae inea gignit᷑ nũ quã
nuda t᷑ tegmine filiorum: Dehis atq aluis in nume¬

Expanded text:
quod accensus semel iam non possit exstingui. Lignum quod accensus semel iam non possit exstingui. Lignum cuiusdam ficus Aegyptiae, non ut ligna cetera in aquis natare, sed mergi; et, quod est mirabilius, cum in imo aliquamdiu fuerit, inde ad aquae superficiem rursus emergere, quando madefactum debuit umoris pondere praegrauari. Poma in terra Sodomorum gigni quidem et ad maturitatis faciem peruenire; sed morsu pressuue tentata in fumum ac fauillam corio fatiscente uanescere. Pyriten lapidem Persicum tenentis manum, si uehementius prematur, adurere, propter quod ab igne nomen accepit. In eadem Perside gigni etiam lapidem seleniten, cuius interiorem candorem cum luna crescere adque deficere. In Cappadocia etiam uento equas concipere, eosdemque fetus non amplius triennio uiuere. Tylon Indiae insulam eo praeferri ceteris terris, quod omnis arbor, quae in ea gignitur, numquam nudatur tegmine foliorum. De bis adque aliis innume
Abbreviated transcription (Latin):
busreb: quasud uidert possumus łuidem̃ debent
red dere rationẽ: Quodsifieri ab homine ñ posse ꝑui¬
derint fatendũ e cis ñ ideo aliqui d ñ fuisse uel non fu¬
turũ eẽ quiaratio inde ñ potẽ reddi. Quando qui¬
dems̃ ista de quib: similiter ñ potẽ : Nonitaq ꝑgo
ꝑplurima quaemandata sunt litteris nongesta
atq: transacta sed in locis quibq manentia
Quo siquisquã ire uoluerit & potuerit utrũ
uera sint explorabit sed pauca cõmemoro:
A grigentiũ scilicae salẽ ꝑhibent: cũ fueritad¬
motus igniuelut in aqua fluescere : cũ uero
ipsi aquae: uelut inigne crepitare. Aput gara¬
mantas quendã fontẽ tam frigidũ dieb: ut non
bibat̃ : tam feruidũ noctib: ut ñ tangat̃ : Ineprp
aliũ fontẽ in quofaces ut incete̾ris extinguntur
accensȩ : sed ñ ut inceteris accendunt᷑ extinctae.
Asbeston arca diȩ lapidẽ ꝓpterea sic uocari

Expanded text:
bus rebus, quas uel uidere possumus uel uidemus, debent bus rebus, quas uel uidere possumus uel uidemus, debent reddere rationem. Quod si fieri ab homine non posse peruiderint, fatendum est eis non ideo aliquid non fuisse uel non futurum esse, quia ratio inde non potest reddi. quando quidem sunt ista, de quibus similiter non potest. Non itaque pergo per plurima, quae mandata sunt litteris, non gesta adque transacta, sed in locis quibusque manentia; quo si quisquam ire uoluerit et potuerit, utrum uera sint, explorabit; sed pauca commemoro. Agrigentinum Siciliae salem perhibent, cum fuerit admotus igni, uelut in aqua fluescere; cum uero ipsi aquae, uelut in igne crepitare. Aput Garamantas quendam fontem tam frigidum diebus, ut non bibatur, tam feruidum noctibus, ut non tangatur. In Epiro alium fontem, in quo faces, ut in ceteris, exstinguuntur accensae, sed, non ut in ceteris, accenduntur exstinctae. Asbeston Arcadiae lapidem propterea sic uocari,
Abbreviated transcription (Latin):
manũ qualapidẽ tenebat . Ita ferrũ desuper
mouebat̃ atq: argento medio nihilq patiente :¬
concitatissimocursua crecur suanfralapis ab ho¬
mine supra ferrũ rapiebat᷑ alapide : dixi quodipse
conspexi dixi quodabillo audiui. cuitã quã
ipse uiderim credidi: quidetiã deisto magnete
legerĩ dicã Quando uix̧ta eũ ponit̃ adamans
ñ rapit ferrũ et siiã rapuerat : utei ꝓpinqua¬
uarit moxremitit . India mittithos lapides
sedsieos nos cogtosiã desistimus ad mirari
quanto magis illia ꝗb: ueniuint sieos facillimos
habent : Sic forsitansabent ut nos calcẽ quã
miro modo aquaferuescentẽ quasoletignis
extingui. etoleoñ feruescentẽ quo solet ignis
futura miracula p̃dicamus quaeillis exꝑe¬
renda nullem̃ ostendere rationẽ a nđ
earũ flagitant rerũ: Quã qm̃ ñ possumus
reddere excedunt enũ iures m̃tis hiumanae¬
cxistimant salsa c̃e quaedicimꝰ. ipsi detot mirabili¬

Expanded text:
manum, qua lapidem tenebat, ita ferrum desuper manum, qua lapidem tenebat, ita ferrum desuper mouebatur, adque argento medio nihilque patiente concitatissimo cursu ac recursu infra lapis ab homine, supra ferrum rapiebatur a lapide. Dixi quod ipse conspexi, dixi quod ab illo audiui, cui tamquam ipse uiderim credidi. Quid etiam de isto magnete legerim dicam. Quando iuxta eum ponitur adamans, non rapit femlID. et si iam rapuerat, ut ei propinquauerit, mox remittit. India mittit hos lapides; sed si eos nos cognitos iam desistimus admirari, quanto magis illi, a quibus ueniunt, si eos facillimos habent, sic forsitan habent, ut nos calcem, quam miro modo aqua feruescentem, qua solet ignis exstingui, et oleo non feruescentem, quo solet ignis futura miracula praedicamus, quae illis experienda non ualemus ostendere, rationem a nobis earum flagitant rerum, quam quoniam non possumus reddere excedunt enim uires mentis humanaeexistimant falsa esse quae dicimus, ipsi de tot mirabili
Abbreviated transcription (Latin):
incitam̃tum: Magnetem lapidẽ nouimꝰ mira¬
bilẽ ferriẽẽ raptorẽ : Quod pͣrimũ uidiuehe¬
m̃t̃ in horruiꝰ Quippe cernebã alapide ferreũ
anulũ raptũ at̃q sus pensũ : deinde tã quã fer¬
ro quod rapu erat uim dedisset suã cõmunẽq
fecisset: Eodẽ anulo alteriam motus est
Cundẽq suspendit : atq: utille priorlapidisic
alter anulus priori anulo cohȩrebat : Accessit
eodẽ modo tertius: accessit etquantus. lam¬
q: sibi ꝑmutua circulis nexis ñ inplicatorum
intrinsecus sedextrinsecus adherentiũ quasi
catena pependerat anulorũ : quisistã uimla¬
pidis non stuperet : quaeilli ñ solũ inerat:
Uerũ etiã ꝑtot suspensa transibat: &iniu sibi
deisto lapide cõperi: seipsũ namq uidissenar¬
rauit: Quẽ admodũ bathanarius quonđã comes
lapidẽ & tenuerit subargento ferr̃ que super
argentũ posuerit : deindesic̃ subtermouebat

Expanded text:
incitamentum. Magnetem lapidem nouimus miraincitamentum. Magnetem lapidem nouimus mirabilem ferri esse raptorem; quod cum primum uidi, uehementer inhorrui. Quippe cernebam a lapide ferreum anulum raptum adque suspensum; deinde tamquam ferro, quod rapuerat, uim dedisset suam communemque fecisset, idem anulus alteri admotus est eundemque suspendit, adque ut ille prior lapidi, sic alter anulus priori anulo cohaerebat; accessit eodem modo tertius, accessit et quartus; iamque sibi per mutua circulis nexis non inplicatorum intrinsecus, sed extrinsecus adhaerentium quasi catena pependerat anulorum. Quis istam uim lapidis non stuperet, quae illi non solum inerat, uerum etiam per tot suspensa transibat et inuisibilde isto lapide comperi. Se ipsum namque uidisse narrauit, quem ad modum Bathanarius quondam comes lapidem et tenuerit sub argento ferrumque super argentum posuerit; deinde sicut subter mouebat
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc mira culũ side aliquo in dico lapide legere.¬
mus siue audiremus et in nr̃m experim̃tũ uenire
ñ posset : profecto aut mendaciũ putaremus.
aut certe grandit̃ miraremur. Quarũ uero
rerũ ante nr̃ os oculos cottidiana documenta
uersant̃ ñ genere minꝰ mirabili sedipsa adsidu¬
itate uilescunt: Ita ut ex ipsa india quaeromani
ẽ ꝑarsorbis a nob̵ desierimꝰ non nulla mirari: quae
ad nos potuer̃ miranda ꝑduci: adamantẽ lapi¬
dẽ multi apud noshabent:  maxime aurifices
in signitoresq gẽmarum. Quilapis nec ferro
nec igni nec alia uiulla ꝑ hubet᷑ p̃ter hircinũ san¬
guinẽ uinci. Sed ꝗeũ habent atq nouer̃ : num¬
bilius mirant̃ uthiꝗb primũ potentia eĩ ostendit᷑:
quib: aũt non ostendit̃ fortasse nec credunt: aut
si credunt: in ex ꝑta mirant᷑ : Etsi contigerit expe¬
rari: ad hucquidẽ mirant̃ in soliꝑa: Sed ad sidui¬
tas experiendi pulatim subtrahit ad mirationis

Expanded text:
Hoc miraculum si de aliquo Indico lapide legereHoc miraculum si de aliquo Indico lapide legeremus siue audiremus et in nostrum experimentum uenire non posset, profecto aut mendacium putaremus aut certe granditer miraremur. Quarum uero rerum ante nostros oculos cottidiana documenta uersantur, non genere minus mirabili, sed ipsa adsiduitate uilescunt, ita ut ex ipsa India, quae remota est pars orbis a nobis, desierimus nonnulla mirari, quae ad nos potuerunt miranda perduci. Adamantem lapidem multi aput nos habent et maxime aurifices insignitoresque gemmarum, qui lapis nec ferro nec igni nec alia ui ulla perhibetur praeter hircino sanguine uinci. Sed qui eum habent adque nouerunt, numita mirantur ut hi, quibus primum potentia eius ostenditur? Quibus autem non ostenditur, fortasse nec credunt; aut si credunt, inexperta mirantur; et si contigerit experiri, adhuc quidem mirantur insolita, sed adsiduitas experiendi paulatim subtrahit admirationis
Abbreviated transcription (Latin):
terra reddunt᷑ etiã occultissimo abigne ignẽ concipit.
eumq iam gleba tangentib frigida tãlatent̃ seruat.
utnulli nr̃o sensui prorsus appareat: Sed conꝑtus ex¬
perim̃to etiã duñ apparet sciat̃ in ẽẽ sopitus. Propter
quod eã uiuã calcẽ loꝗmur uelut ipse ignis latensani¬
ma sit inuisibilis. uisibilis corporis: lamuero quã miru
ẽ qđ cũ extinguit̃ tunc accenditur: Utenĩ occulto
igne careat aqua infundit᷑ a quaue ꝑfunditur:
&cũ ante sit frigida in deferuescit : unde feruenta
cuncta srigescuntꝰ. Gelut expirante ergo illa gleba
discendens ignis ꝗlatebut apparet ac deinde tãquã
mortua sic srigida ẽ ut a diecta unda ñ sit arsura :¬
Et quã calcẽ uocabam uiuã uocem̾ extinctã : Quidẽ
quod huic miraculo ad diposse uideat᷑: & tam̃ addit¬
Namsinon adhibeas a quã sedoleũ quod magisfomes
ẽ ignis nulla eĩ ꝑfusione ł infusione fer uescit:¬
1.

Expanded text:
taetra redduntur, etiam occultissime ab igne ignem concipit taetra redduntur, etiam occultissime ab igne ignem concipit eumque iam gleba tangentibus frigida tam latenter seruat, ut nulli nostro sensui prorsus appareat, sed conpertus experimento. etiam dum non apparet, sciatur inesse sopitus. Propter quod eam uiuam calcem loquimur, uelut ipse ignis latens anima sit inuisibilis uisibilis corporis. Iam uero quam mirum est, quod, cum exstinguitur, tunc accenditur! Ut enim occulto igne careat, aquae infunditur aquaue perfunditur, et cum ante sit frigida, inde feruescit, unde feruentia cuncta frigescunt. Velut exspirante ergo illa gleba discedens ignis, qui latebat, apparet, ac deinde tamquam morte sic frigida est, ut adiecta unda non sit arsura et quam calcem uocabamus uiuam, uocemus exstinctam. Quid est quod huic miraculo addi posse uideatur? et tamen additNam si non adhibeas aquam, sed oleum, quod magis fomes est ignis, nulla eius perfusione uel infusione feruescit.
Abbreviated transcription (Latin):
habet nin contrariis reb effectus Etsienĩ lipi iapides
des edigna duersa s̃ contraria tam̃ ñ sunt. sic albũ & ni¬
grum quorũ in lapidib unũ facit alterũ in lig¬
nis clarus Illos clarificans haec offauscans. cum
in illis deficeret nisi inistis uiueret: Quid incar¬
bonib: nonne miranda resẽ . et tanta infirmi¬
tas ut ictuleiussimofrangant̃ et pressufacil¬
limo conterant̃ & tanta sirmitas. ut nullo
humore conrum pant̃ nulla aetate conuin¬
cant᷑: usq adeo ut eos substernere soleant.
quilimites figunt ad conuncendũ litigatorẽ : Quis quis
post quantalibet tẽpora extinerit : fixũq lapideRa:
limitẽ non eẽ contenderit: Quis eos in terrahumida
in fossos ubiligna putrescerent. tam diudurare in¬
corruptibiliter possenisi rerũ ille corruptor ignis
effecit: intuemur etiã miraculũ calcis. excepto eo
dequo iam satis diximꝰ quodinignͤ candicat qđ alia

Expanded text:
habet non in contrariis rebus effectus. Etsi enim lapides habet non in contrariis rebus effectus. Etsi enim lapides et ligna diuersa sunt, contraria tamen non sunt, sicut album et nigrum, quorum in lapidibus unum facit, alterum in lignis, clarus illos clarificans, haec obfuscans, cum in illis deficeret, nisi in istis uiueret. Quid, in carbonibus nonne miranda est et tanta infirmitas, ut ictu leuissimo frangantur, pressu facillimo conterantur, et tanta firmitas, ut nullo umore corrumpantur, nulla aetate uincantur, usque adeo ut eos substernere soleant, qui limites figunt, ad conuincendum litigatorem, quisquis post quantalibet tempora exstiterit fixumque lapidem limitem non esse contenderit? Quis eos in terra umida infossos, ubi ligna putescerent, tamdiu durare incorruptibiliter posse nisi rerum ille corruptor ignis effecit? Intueamur etiam miraculum calcis. Excepto eo, de quo iam satis diximus, quod igne candicat, quo alia
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. seruariiussimus Qđ post dierũ tantũ
spatiũ quanto alia caro quaecũq cocta putesce¬
ret. Prolatũ atq oblatũ nihilo nr̃m offendit
olfactũ Itemq repositũ postdies amplius quã
trigintaidẽ qđ erat inuentũ ẽ: Idẽq pastanũt
nisi quodaliquantũ corpulentiae siccioris et con¬
tractioris fuit Quispale aededit. ł tã frigidã
uĩ utobpressa niuesseruet ueltã feruidam
ut poma in matura matur et : Deipso igne mira
ꝗs explicet: quo quȩq adusta nigrescunt. cũ ipse
ntlucidus eꝓpoene om̃a quae ambit & lambit
pulcherrimus decolorat. atq expruna ful¬
gida carbonẽ teterrunũ reddit: neq: idquasi
regulater desinitũ ẽ: Nam econtrario. lapides
igne cadente ꝑ coctietipsi fiunt candidi: & quã¬
uis magis illerubeat illialbicent: congruit tam
luciqđ albũ ẽ sic̃ nigrũ tenebris: Cũ itaq ignis
inlignis ardeat ut lapides coquat. contrarios

Expanded text:
tum seruari iussimus; quod post dierum tantum tum seruari iussimus; quod post dierum tantum spatium, quanto alia caro quaecumque cocta putesceret, prolatum adque oblatum nihilo nostrum offendit olfactum. Itemque repositum post dies amplius quam triginta idem quod erat inuentum est, idemque post annum, nisi quod aliquantum corpulentiae siccioris et contractioris fuit. Quis paleae dedit uel tam frigidam uim, ut obrutas niues seruet, uel tam feruidam, ut poma inmatura maturet? De ipso igne mira quis explicet, quo quaeque adusta nigrescunt, cum ipse sit lucidus, et paene omnia, quae ambit et lambit, colore pulcherrimus decolorat adque ex pruna fulgida carbonem taeterrimum reddit? Neque id quasi regulariter definitum est; nam e contrario lapides igne candente percocti et ipsi fiunt candidi, et quamuis magis ille rubeat, illi albicent, congruit tamen luci quod album est, sicut nigrum tenebris. Cum itaque ignis in lignis ardeat, ut lapides coquat, contrarios
Abbreviated transcription (Latin):
necessariũ future mortes argum̃tũ dolor
Quaꝓpt̃ sic ud scripser ꝗnaturas animaliũ
curosius indagarunt salamandra inignib
uiuit. Et quidã notissimi sicilae montes qui
tanta tẽporis diut urnitatȩ: acuetustate
usq nuncacd einceps flammis ex estuant
atq integri ꝑseuerant. Satis idonei testess
Non om̃e qđ¬
huc a nobrerũ poscunt exẽpla: ꝗb. doceamus
nee in credibile: ut hominũ corpora sempit̃ no
supplicio punitorũ etinigne anima ñ amitant.
& sine de trim̃to ardeant.: et sine interitu dole¬
ant: Fabebit enĩtunc istã carnis substantia
qualitatẽ ab illo inditã ꝗtãmiras &uarias totreb.
indidit quas uidemus ut eas quia multȩ sñmire¬
mur. Quis enĩnisi ds̃ creator omniũ deditcarru
pauonis mortui neputesceret : qd cũ audi¬
tu incredibile uideret̃ euenit utapudbar¬
thaginẽ nob̵ cocta apponeret̃. haec auisde
cũius pectore pulparũ quantũ uisũ ẽ. decerp¬

Expanded text:
necessarium futurae mortis argumentum dolornecessarium futurae mortis argumentum dolorQuapropter si, ut scripserunt qui naturas animalium curiosius indagarunt, salamandra in ignibus uiuit et quidam notissimi Siciliae montes, qui tanta temporis diuturnitate ac uetustate usque nunc ac deinceps flammis aestuant adque integri perseuerant, satis idonei testes snon omne, qhuc a nobis rerum poscuntur exempla, quibus doceamus non esse incredibile, ut hominum corpora sempiterno supplicio punitorum et in igne animam non amittant et sine detrimento ardeant et sine interitu doleant? Habebit enim tunc istam carnis substantia qualitatem ab illo inditam, qui tam miras et uarias tot rebus indidit, quas uidemus, ut eas, quia multae sunt, non miremur. Quis enim nisi Deus creator omnium dedit carni pauonis mortui ne putesceret? Quod cum auditum incredibile uideretur, euenit ut aput Carthaginem nobis cocta adponeretur haec auis, de cuius pectore pulparum, quantum uisum est, decerp
Abbreviated transcription (Latin):
corporis membris metuunt cupuantq dolent:
gaudentq: sed conuicimꝰ eo sinduo decimohuius
operis libro habere animas secundũ ipsos ab omni
etiã corporis labepurgatas. dirã cupiditatẽ
quarur susincipiunt: in corpora uelle
reuti ubia ũt potẽ eẽ cupiditas ꝓfecto etiã
dolor potẽ: Frustrata ꝗppe cupiditas siue
ñ ꝑueniendo quotendebat siue amittendo
quoꝑuenerat. ũtit̃ indolorẽ: Qua ꝓpt̃ si anima
qua e uel solał maxime dolet: habet tam̃ quan¬
dã ꝑsuo modo inmortalitatẽ suã. m̃deo mori
poterilla corpora ꝗa dolebant: posttremo
sicorpora faciunt ut animae doleant cur
eis dolorẽ poss̃ mortẽ uero inferre ñ possunt.
Nisi gañẽ c̃sequens ut morte faciat quod do¬
lorẽ facit : Curergo in credibileẽ. itaignes
illis corporib: dolorẽ posseinferre non mortẽ
Sicut ipsa corpora dolore animas faciunt:
quas tam̃ ñideo moricogunt: Nonẽ igit᷑

Expanded text:
corporis membris — "metuunt cupiuntque, dolent corporis membris — "metuunt cupiuntque, dolent gaudentque." sed conuicimus eos in duodecimo huius operis libro, habere animas. secundum ipsos ab omni etiam corporis labe purgatas diram cupiditatem, qua "rursus incipiunt in corpora uelle reuerti." ubi autem potest esse cupiditas, profecto etiam dolor potest. frustrata quippe cupiditas sine non perueniendo quo tendebat sine amittendo quo peruenerat uertitur in dolorem. quapropter si anima, quae uel sola uel maxime dolet, habet tamen quandam pro suo modo immortalitatem suam, non ideo mori poterunt illa corpora, quia dolebunt. postremo si corpora faciunt, ut animae doleant, cur eis dolorem possunt, mortem uero inferre non possunt, nisi quia non est consequens, ut mortem faciat quod dolorem facit? cur ergo incredibile est ita ignes illis corporibus dolorem posse inferre, non mortem, sicut ipsa corpora dolere animas faciunt, quae tamen non ideo mori cogunt ? non est igitur
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnemmae ẽ enĩ doere ñ corporis &iã quando eidolen¬
dicausa gistit a corpore cũ uieo locodo let ubila¬
corp̃. Sic̃ ergo dicimꝰ̃ corpora sentientia e corpora
niuentia quu abanima sit corporisensuscruita. lta cor¬
pora dicimꝰ et dolentia cudolorcorporiss i aba¬
inferos quando dicebat crucioriliac flama
Corpauet nec ex anime dolet nec animatũ
ine anima dolot Siergo adolore argum̃tũ recte
sumeret admorte utideo mors possit accidere
aapotuit accidere et dolor magis adanimam
ptbleret mori ad quã magis ꝑtinet et dolore.
Cũ ueroilla quaemagis dolõre pͦtẽ. ñp̃ossit mo¬
ri quid mom̃ti affert curilla corpora. qm̃ futu¬
ras indoloribus. ldeo etiã moritura eẽ creda¬
mus Dixer̃ ꝗđe platoniciex terrenis corporib
moribundisq mẽbris eẽ animae & metuere:
et cupere : et dolere atq gaudere : Onde uer¬
gilius. hinc inquit idõ ex mor ibundis terrenis

Expanded text:
imae est enim dolere, non corporis, etiam quando ei doleimae est enim dolere, non corporis, etiam quando ei dolecausa exsistit a corpore, cum in eo loco dolet, ubi lacorpus. sicut ergo dicimus corpora sentientia et corpora uiuentia, cum ab anima sit corporis sensus et uita, ita corpora dicimus et dolentia, cum dolor corpori nisi ab ainferos, quando dicebat: crucior in hac flamma. corpus autem nec exanime dolet nec animatum sine anima dolet. si ergo a dolore argumentum recte sumeretur ad mortem, ut ideo mors possit accidere, quia potuit accedere et dolor, magis ad animam pertineret mori, ad quam magis pertinet et dolere. cum uero illa quae magis dolere potest non possit mori, quid momenti affert, cur illa corpora, quoniam futura sunt in doloribus, ideo etiam moritura esse credamus? dixerunt quidem Platonici ex terrenis corporibus moribundisque membris esse animae et metuere et cupere. et . dolere atque gaudere. unde Vergilius: "hinc" inquit — id est ex moribundis terreni
Abbreviated transcription (Latin):
sic nulla tẽporis longitudine soluitur ia¬
qa nullo dolore rumpatur: Proinde &iam
si caro nunctalis nulla ẽ que sensum doloris
s nunc non est sic̃ taliserit &mors qualis quncn
ẽ Nenĩ nulla sed sempit̃na morserit
quandon& uiuere anima poterit dm̃ ñ
habendo nado loribus corporis carere
moriendo prima mors animã dolentẽ
pellit ecorpore : secunda morsanimã do¬
Pentẽ ten&inoor pore: Ab utraq: morte
cõmunit̃ idhab&ur : ut quod ñ uult anima
desuo corpore patiatur Adtendunt aũ ist.
c̃tra dictor esnullã eẽ nunc carnẽ quae dolorẽ pati
possit. mortẽq ñ possit. Feñ ad tendunt õe
tam̃ aliquid tale quod corpore maiussit: Ipse
quippe animus cuius p̃sentia corpus uuit
regitur. et dolorẽ patipotest &mori ñ potess
iorce inuenta res ẽ quae cũ sensũ doloris habeat¬
iorsm inmortalis est  Hocigit᷑ erittunc & iã inor¬
porib damnatoꝵ : qđ nunc ẽẽ scimꝰ in animis
omniũ. Si aũt consideremꝰ diligentius dolor

Expanded text:
sicut nulla temporis longitudine soluitua nullo dolore rumpatur. proinde etiam si caro nunc talis nulla est, quae sensum doloris unc non est, sicut talis erit et mors, qualis nunc non est. non enim nulla, sed sempiterna mors erit, quando nec uiuere anima poterit deum non habendo nec doloribus corporis carere moriendo. prima mors animam nolentem pellit e corpore, secunda mors animam nolentem tenet in corpore: ab utraque morte communiter id habetur, ut quod non uult anima de suo corpore patiatur. Attendunt autem isti contradictores nullam esse nunc carnem, quae dolorem pati possit mortemque non possit, et non attendunt esse tamen aliquid tale, quod corpore maius sit. ipse quippe animus, cuius praesentia corpus uiuit regitur, et dolorem pati potest et mori non potest. ecce inuenta res, quae, cum sensum doloris habeatimmortalis est. hoc igitur erit tunc etiam in corporibus damnatorum, quod nunc esse scimus in animis omnium. si autem consideremus diligentius, dolor
Abbreviated transcription (Latin):
tamen uestigiuin acalcante sactum nemodubitar&
necalterum altero prius eẽt quaiiuis alterum ab alte¬
ro factum eet. sic inquiunt. & mundusatq iuillo dii
treati & sempersaert̃ semꝑ existente qui secutata
men sacti sunt: Numquidergosianima semꝑsuit
auam iniseria eĩ semꝑ suissedicendũ e Porro siali¬
quid inilla qđ exet̃ no non suit cẽcoepit extempore
cur nonsieri potuerit ut ipra eet̃ extempore quae
antea non fuisset: Deinde beatitudoquoq: eĩ post
experimentum inaloꝵ sir mior et sine sine mansura.
sicut iste consactur ꝓculdubio coepit ex tempore:
& tamen semꝑ erit cum ante non suerit. Illa igit᷑
ominis arguiñtatio dissolutaẽ. quaputat᷑ nihuil posse

Expanded text:
tamen uestigium a calcante factum nemo dubitaret, nec alterum altero prius esset, quamuis alterum ab altero factum esset: sic, inquiunt, et mundus adque in illo di creati et semper fuerunt semper existente qui fecit, et tamen facti sunt.\' Numquid ergo, si anima semper fuit, etiam miseria eius semper fuisse dicenda est? Porro si aliquid in illa, quod ex aeterno non fuit, esse coepit ex tempore, quur non fieri potuerit, ut ipsa esset ex tempore quae antea non fuisset? Deinde beatitudo quoque eius post experimentum malorum firmior et sine fine mansura, sicut iste confitetur, procul dubio coepit ex tempore, et tamen semper erit, cum antea non fuerit. Illa igitur omnis argumentatio dissoluta est, qua put
Abbreviated transcription (Latin):
Qua einiuriã sibi ab eis factã a cerbissime tulittali
poenas diuinitus coherciti : ut horribilit̃ quate¬
rent̃ omnes tremore inembrorũ. Inqua foedis¬
sima specie oculos suorũ ciuiũ nonferentes qua¬
qua ũ sũ cuiq ire uisũ ẽ : toto poene uagibantur
orbe romano: Ex his etiã ad nos uener̃ duo: fretso¬
ror paulus & pallazia multis alis locis miseria
dies quindecim edãm cottidiȩ : &inea memoriã

Expanded text:
quae iniuriam sibi ab eis factam acerbissime tulit, tali quae iniuriam sibi ab eis factam acerbissime tulit, tali poena sunt diuinitus coherciti, ut horribiliter quaterentur omnes tremore membrorum; in qua foedissima specie oculos suorum ciuium non ferentes, quaqua uersum cuique ire uisum est, toto paene uagabantur orbe Romano. Ex his etiam ad nos uenerunt duo, frater et soror, Paulus et Palladia, multis aliis locis miseria dies quindecim, ecclesiam cottidie et in ea memoria
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑ siunt : ꝗa ꝓista sideanim ã posuit funtergo
etiã nc̃ multa miracula eodẽ deofaciente ꝑ quos
uult & quẽ admodum uult : qui& illa quae legimꝰ fec̃:
Sedista nec similiter in notefcunt : neq ut ñeecidant
animo quasi clarea nemoriae crebralectione
tundunt᷑: Nam &ubi diligentia ẽ quaenunc apud
nos ẽẽ coepit: ut libellieorũ quibenesicia ꝑcipiunt
audier̃ m̃teretineant & iux quisq repperiat᷑ illorũ:
ꝗeiquẽ ñ ad fuisse cogno uerit. Indicet quodau¬
diuit: unũẽ apud nos factũ ñ mais quã illa quȩ
doxi sed tã clarũ atq illustre miraculũ itnullũ
arbitrex eẽ hrpponiensiũ hoc ñ uł uideritł didi¬
cerit: nullũ ꝗobliuisci ullarationẽ potuerit
Decẽ quidã fratres quorũ septẽ s̃ mares. Tresfeminȩ
de cȩsarea cappa dociȩ : suor ũ cuuũ ñignobiles male¬
dicto matris recenti patriseorũ obitudestitutȩ.

Expanded text:
tanta fiunt, quia pro ista fide animam posuit. Fiunt ergo tanta fiunt, quia pro ista fide animam posuit. Fiunt ergo etiam nunc multa miracula eodem Deo faciente per quos uult et quem ad modum uult, qui et illa quae legimus fecit: sed ista nec similiter innotescunt neque, ut non excidant animo, quasi glarea memoriae, crebra lectione tunduntur. Nam et ubi diligentia est, quae nunc aput nos esse coepit, ut libelli eorum, qui beneficia percipiunt, audierunt mente retineant et uix quisque reperiatur illorum, qui ei, quem non adfuisse cognouerit, indicet quod audiuit. Unum est aput nos factum, non maius quam illa quae dixi, sed tam clarum adque inlustre miraculum, ut nullum arbitrer esse Hipponiensium, qui hoc non uel uiderit uel didicerit, nullum qui obliuisci ulla ratione potuerit. Decem quidam fratres quorum septem sunt mares, tres feminae de Caesarea Cappadociae, suorum ciuium non ignobiles, maledicto matris recenti patris eorum obitu destitutae,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptauit : Quã cũ omnino suis nodis firmissimis sicut
erat conperisset adstrictã: crepuisse atq exiluisse
anulũ suspicata ẽ : Quietiã ipse cũ integerrimus
fuisset inuentꝰ futurȩ salutis quodã mõdo pigñ
detanto miraculo seaccepisse p̃sumpͣsit : atq illud
uinculũ soluens simulcũ eodẽ anulo ꝓiecit influm̃:
matrisenixũ : etad discipulos istus clausis ingressum.
fuisse ñ credunt : Sed hoc certe quaerant & siue¬
rũ inuenerant illa credant : Clarissima femina ẽ
nobilitnata nobilit̃ nupta chartagini habitat :
amplaciuitas amplã ꝑsona rem quaerentes latere
ñ sinit : Martyrcerteipsȩ quo imperante illa sanataẽ:
insiliũ ꝑmanenti fuuirginis credidit ineũ quiostiis.
clausis ad discipulssingressusẽ Credidit: postremo
ꝓpt̃ qđ om̃a ista dicunt᷑ anob̵ in eũ ꝗascendit incȩlũ
cũ carneinqua resurrexerat credidit : Etideo ꝑ eũ

Expanded text:
tentavit. Quam cum omnino suis nodis firmissimis, sicut tentavit. Quam cum omnino suis nodis firmissimis, sicut erat, comperisset astrictam, crepuisse atque exsiluisse annulum suspicata est, qui etiam ipse cum integerrimus fuisset inventus, futurae salutis quodammodo pignus de tanto miraculo se accepisse praesumpsit, atque illud vinculum solvens, simul cum eodem annulo projecit in flumen. matris enixum et ad discipulos ostiis clausis ingressum fuisse non credunt; sed hoc certe quaerant, et, si verum invenerint, illa credant. Clarissnobiliter nata, nobiliter nupta, Carthagini habitat; ampla ciuitas, ampla persona rem quaerentes latere non sinit. Martyr certe ipse, quo inpetrante illa sanata est, in filium permanentis uirginis credidit: in eum, qui ostiis clausis ad discipulos ingressus est, credidit; postremo. propter quod omnia ista dicuntur a nobis, in eum, qui adscendit in caelum cum carne, in qua resurrexerat, credidit; et ideo per eum
Abbreviated transcription (Latin):
libellorũ dandorũ ibi consuetudo ñẽ. ł potius
ñfu̾it: Nã fortasse nunc ẽẽ iam cõepit.
cũ enĩ nuꝑ illic essem. petronia clarissima femina quae
ibi mirabilit̃ ex magno atque diutur no in quo medicrũ
adiutoria cuncta defecerant languore sanata ẽ :
hortati sum̃ uolente supra dictoloci ep̃o ut libellum
daret grecitaret̃ inpopulo : Et oboedientissi me paruit
in quo posuit etiã quod hic raticere non possũ : quã uis
ad ea quae hoc op̃ urguent festinare compellar:
A quođa iudȩo dx̃ sibi fuisse ꝑsuasum : ut anulũ ca¬
pillatio uinculo insereret. quo s ub omni ueste
adnuda corporis cingeret᷑ : quia nulus haberet
sub gemina lapidẽ in renib: inuentũ bouis. Hoc
alligata quasi remedio. ad sc̃ĩ martrres limina
ueniebat sed ꝓfecta a carthagine cũinconfinio.
fluminis bagradie in sua possessione mansisse sur¬
gens unt̃ ꝑageret. ante pedȩs suos illũ iacentẽ anulũ
uidit : et capillatiã ronã qua fuerat alligatus. mirata

Expanded text:
libellorum dandorum ibi consuetudo non est uel potius non fuit; nam fortasse nunc esse iam coepit. Cum enim nuper illic essemus, Petroniam, clarissimam feminam. quae ibi mirabiliter ex magno adque diuturno, in quo medicorum adiutoria cuncta defecerant, languore sanata est, hortati sumus, uolente supradicto loci episcopo, ut libellum daret, qui recitaretur in populo, et oboedientissime paruit. In quo. posuit etiam, quod hic reticere non possum, quamuis ad ea, quae hoc opus urgent, festinare conpellar. A quodam ludaeo dixit sibi fuisse persuasum, ut anulum capillacio uinculo insereret, quo sub omni ueste ad nuda corporis cingeretur; qui anulus haberet sub gemma lapidem in renibus inuentum bouis. Hoc adligata quasi remedio ad sancti martyris limina ueniebat. Sed profecta a Carthagine, cum in confinio fluminis Bagradae in sua possessione mansisset, surgens ut iter perageret ante pvidit, et capillatiam zonam qua fuerat alligatus, mirata
Abbreviated transcription (Latin):
adhucpere grinar et̃ interris & haberet᷑ ta snen
magnorũ agmina populorũ aduersus impios
ꝑsecutores suos ꝓtempor ali salute pugnauit:
Sed potius ut obtiner et ae ternam nonr epugnauit.
Ligabant̃ includebant̃ torquebant̃ : caedebant̃
& multiplicabant̃ : Nonerat eis ꝓsalute pug¬
nare nisi salutẽ ꝓsaluatore contem̾nere :
Scio in libro ciceroris tertionisi fallor derepubli¬
ca disputari: nullũ bellũ suscipi aciuitate opti

Expanded text:
adhuc peregrinaretur in terris et haberet tamen magnorum agmina populorum, aduersus inpios persecutores suos pro temporali salute pugnauit; sed potius, ut obtineret aeternam, non repugnauit. Ligabantur includebantur, caedebantur et multiplicabantur. Non erat eis pro salute pugnare nisi salutem pro Saluatore contemnere. Scio in libro Ciceronis tertio, nisi fallor, de re publica disputari nullum bellum suscipi a ciuitate opti
Abbreviated transcription (Latin):
audiendi sunt ꝗ ꝓutant alit̃ annos illis tẽporib
cõputatos. Id est tantae breuitatis. ut unus
annus nr̃ decẽillos habiusse credatur: Quaꝓp̃t
inquiunt: cũ audierit quisq uł lege
nongentos annosquemq: uixisse. deb& inteble¬
re nonaginta: Decem quippe illi anni. unus
annus ẽ nr̃ et decẽ ny. centũ illi fuerunt. Ac
ꝑ hoc ut putant uginti triũ annorũ fuitadam
quando genuit sedi & ipsesetdi uiginti agebat
et sa m̃ses. quando & illo natus ẽ enos quos appel¬
latscripturas ducentos & quinq annos. Om
sic̃ isti suspicantur quorũ & ponimus opinionẽ
Vnũ annũ qualẽ nunc habemus. indecẽ partes
illi diuidebant: et easdẽ partes annosuocabant.
Quarũ partiũ habet una qua dratũ senariũ

Expanded text:
audiendi sunt, qui putant aliter annos illis temporibus audiendi sunt, qui putant aliter annos illis temporibus conputatos, id est tantae breuitatis, ut unus annus noster decem illos habuisse credatur. Quapropter, inquiunt, cum audierit quisque uel legerit nongentos annos quemque uixisse, debet intellegere nonaginta; decem quippe illi anni unus est noster et decem nostri centum illi fuerunt. Ac per hoc, ut putant, uiginti trium annorum fuit Adam, quando genuit Seth, et ipse Seth uiginti agebat et sex menses, quando ex illo natus est Enos, quos appellat scriptura ducentos et quinque annos; quoniam sicut isti suspicantur, quorum exponimus opinionem, unum annum, qualem nunc habemus, in decem partes illi diuidebant et easdem partes annos uocabant; quarum partium habet una quadratum senariu
Abbreviated transcription (Latin):
aut ubinihil eorũ inte reit uoluis se menuri: Iude is
uero dũ nob̵ inuident qđ lx et ꝓph&e ad nosint̃ pre¬
tando transierint. mutasse quedã in codicibus
suis aunp̃s minuerexurauctor it as: Hancopinio¬
nẽ uł suspicionẽ accipiat qui sut puta uerit ter¬
tũ ẽ tam non iuxisse madiusalã post diluuũ
sed eodem anno fuis se de functũ Suuerũ est
qđ denumero annorũ in hebreis codicibus in ueni¬
tur: Deillisaũt septua ginta int̃pretib quid
mihi uideatur: suo loco diligentius inserendũ ẽ : tum
ad ipsa tẽpora quantũ necessitas huius operis
postulat cõmemoranda. ad uiuante dño ueneri¬
mus: Presenti enĩ sufficit quaestioni : secun¬
dũ utrosq codicestã longas habuisse uita s illius
aeiui homine s at poss& aetate unius ꝗdeduobus
quossolos terra tunchabuit parentib primꝰ
ẽ natus ad constituendã &iam ciuitatem mul¬
tiplicari genus humanũ: Neq eni ullo modo

Expanded text:
aut ubi nihil eorum intererat uoluisse mentiri; Iudaeos aut ubi nihil eorum intererat uoluisse mentiri; Iudaeos uero, dum nobis inuident, quod lex et prophetae ad nos interpretando transierint, mutasse quaedam in codicibus suis, ut nostris minueretur auctoritas. Hanc opinionem uel / suspicionem accipiat quisque ut putauerit; certum est tamen non uixisse Mathusalam post diluuium, sed eodem anno fuisse defunctum, si uerum est quod de numero annorum in Hebraeis codicibus inuenitur. De illis autem septuaginta interpretibus quid mihi uideatur, suo loco diligentius inserendum est, cum ad ipsa tempora, quantum necessitas huius operis postulat, commemoranda adiuuante Domino uenerimus. Praesenti enim sufficit quaestioni secundum utrosque codices tam longas habuisse uitas illius aeui homines, ut posset aetate unius, qui de duobus, quos solos terra tunc habuit, parentibus primus est natus, ad constituendam etiam ciuitatem multiplicari genus humanum. CAPUT XII De o
Abbreviated transcription (Latin):
Post eũ genitũ uixit annos octingentos duosq̃ om̃s
ut dixim ñ genti s& aginta nouẽ fiunt: Vnde de¬
tractis ñ gentis quin quaginta & quinq: ab ortu
mathus ale usq: ad diluuũ remanent quattuor¬
decim ꝗbus uixisse creditur post diluuium
Propt̃ quod eũ ñ nulli & siñ int̃ra ubi omnẽ carnẽ
quã uiuere in aquis natura ñsinit . constat fius¬
se del&ã . cũ patresuo quidelatus fuerat aliquan¬
tũ fuisse atq ibi dona diluuiũ p̃terir& uixisse
arbitrantur. nolentes derogare fidẽ codicibus quos
in auctoritatẽ celebriorẽ suscepit ecła & creden¬
tesudeorũ potius quã istos ñ habere quoduerũ ẽ
Non eñi admittunt qđ magis hc eẽ potueriterror
interp̃tũ : quã in ealingua eẽ falsum. unde in
nr̃am ꝑ graecã scriptura ipsa translata ẽ Sed in¬
quiunt. ñ eẽ credibile septuaginta int̃ pretes. qui
uno simul tẽpore : unoq: sensu int̃p̃tatis errare
potusse.

Expanded text:
post eum genitum vixit annos octingintos duos; qui omnes, post eum genitum vixit annos octingintos duos; qui omnes, ut diximus, nongenti sexaginta novem fiunt . Unde detractis nongentis quinquaginta quinque ab ortu Mathusalem usque ad diluvium, remanent quatuordecim, quibus vixisse creditur post diluvium. Propter quod eum nonnulli, etsi non in terra, ubi omnem carnem, quam vivere in aquis natura non sinit, constat fuisse deletam, . cum patre suo qui translatus fuerat aliquantum fuisse adque ibi, donec diluuium praeteriret, uixisse arbitrantur, nolentes derogare fidem codicibus, quos in auctoritatem celebriorem suscepit ecclesia, et credentes Iudaeorum potius quam istos non habere quod uerum est. Non enim admittunt, quod magis hic esse potuerit error interpretum, quam in ea lingua esse falsum, unde in nostram per Graecam scriptura ipsa translata est, sed inquiunt non esse credibile septuaginta inter- r pretes, qui uno simul tempore unoque sensu interpretati sunt, errare potuisse
Abbreviated transcription (Latin):
tiam hebreorũ codicumatq: nr̃orũ axoritur illa
famo sissima quaestio: ubi mathusalã quattuor¬
decim annos uixisse post diluuiũ conputatur.
cũ scriptura & omnib: ꝗ int̃ra tunc fuerant. solos
octo homines in arca & itiũ cõmemor& euasisse
diluui In quib mathusalam non fuit Secundũ
codices enĩ nr̃os. mathus alã pruisquã gegner& illũ
quẽ uocauit lamech : iuxit annoscentũ s& aginta
septẽ Deinde ipse lam& hiante quã & illo natusẽẽt
noe uixit annoscentu octoginta octo ꝗ fiunt
simul trecenti quin quaginta quinq: His ad dun¬
turs& centinoe. quoto eĩ annodiliuiũ factũ est. qui
siunt nongenti quinquaginta quinq. Ꝙx quo ma¬
thusalã natus ẽ. usq ad annũ diluuii Om̃s aũt anni
uite mathus alã non gentis & aginta nouẽ conpu
tantur. Quia cũ uixiss& annoscentũ s& aginta
septẽ : et genuiss et siliũ ꝗ appellatus lame h

Expanded text:
tiam Hebraeorum codicum adque nostrorum exoritur illa tiam Hebraeorum codicum adque nostrorum exoritur illa famosissima quaestio, ubi Mathusalam quattuordecim annos uixisse post diluuium conputatur, cum scriptura ex omnibus, qui in terra tunc fuerant, solos octo homines in arca exitium commemoret euasisse diluuii, in quibus Mathusalam non fuit. Secundum codices enim nostros Mathusalam priusquam gigneret illum, quem uocauit Lamech, uixit annos centum sexaginta septem; deinde ipse Lamech, antequam ex illo natus esset Noe, uixit annos centum octoginta octo, qui fiunt simul trecenti quinquaginta quinque; his adduntur sescenti Noe, quoto eius anno diluuium factum est: qui fiunt nongenti quinquaginta quinque, ex quo Mathusalam natus est usque ad annum diluuii. Omnes enim anni uitae Mathusalam nongenti sexaginta nouem conptantur: quia cum vixisset annos centum sexaginta septem, et genuisset filium, qui est appellatus Lamech,
Abbreviated transcription (Latin):
codices trescentos seaginta & quiꝰque Oc taua
generatio hab& quidẽ ñ nullã dũsitatẽ. sed mino¬
rem ac dissimilẽ ceteris Mathusalã quippequẽ
genuit enocd. antequã gigner& eũ ꝗ in ipso ordine
seꝗtur : secundũ hebrȩos ñ centũ minus sediuginti
amplius uixit annos: Qurursus in nr̃is postea¬
quã ẽu genuit repperiunt᷑ additi. & in utrisq:
sibi sũma uniũ sinumeri occurrit Insola non¬
ageneratione idest in anis lamechifiliim athusalȩ
patris aũt noe summa uniũsitatis discrepat sed ñ plurir¬
mũ. Viguiti enĩ & quattuor annosplus uixisse i he¬
brȩis quã in nr̃is codicib inuenit᷑ Nãq: ante quãgi¬
gner& filiũ ꝗuocatus ẽ noe s̃exminus habet inhebrȩ¬
is qua in nr̃is: Poste a uero quã eũ genuit triginta
amplius ineidẽ quã in nỹs. undesx illis detractisrestant᷑
uiginti & quat tuor utdictũ ẽ : ꝓhanc aũt discrepan¬

Expanded text:
codices, trecentos sexaginta et quinque . Octava codices, trecentos sexaginta et quinque . Octava generatio habet quidem nonullam diversitatem, sed minorem, ac dissimilem caeteris. Mathusalem quippe, quem genuit Enoch, antequam gigneret eum qui in ipso ordine sequitur, secundum hebraeos non centum minus, sed viginti amplius vixit annos: qui rursus in nostris posteaquam eum genuit, reperiuntur additi, et in utrisque sibi summa universi numeri occurrit . In sola nona generatiopatris autem Noe, summa uniuersitatis discrepat, sed non plurimum. Viginti enim et quattuor annos plus uixisse in Hebraeis quam in nostris codicibus inuenitur. Namque antequam gigneret filium, qui uocatus est Noe, sex minus habet in Hebraeis quam in nostris; postea uero quam eum genuit, triginta amplius in eisdem quam in nostris. Unde sex illis detractis restant uiginti quattuor, ut dictum est. CAPUT XI
Abbreviated transcription (Latin):
uixisse annos repperitur in codicibus nris: In he¬
brȩis aũt centũ triginta ꝑhib&ur. Sed postea
quã eũ genuit. septingentosiuxisselegitur innns:¬
uot tingentos uero in illis. Atq: ita in utris¬
q: uniũsitatis summa concordat. Acde inde
ꝓ consequentes generationes ante quã gignatur
ꝑgigni cõmemorat᷑ minus uixisse apud hebrȩos
pat̃ eius inueniturcentũ annos. Sed postea quamẽ
genitus idemipsȩ centũ minus quã in hebrȩis inue¬
niunt᷑ in nr̃is : atq: ita ethinc & inde numeriuniũ¬
sitas consonat In seta aũt generationenus quã
utriq codices discrepant: Inseptim a uero ubi
ille ꝗnatus ẽ enoch non mortiuus sed quod do¬
placuerit trans latus ẽẽ narrat᷑ eadẽ dissonan¬
tia ẽ qua̧ insuper iobusquinq ducentũ annis
ante qua gigner & eum ꝗibi cõmemoratus est
filiũ: Atq insumma similis consonantia iuxit
eñi anõs antequa tranferetur secundũ utrosq

Expanded text:
uixisse annos reperitur in codicibus nostris, in Heuixisse annos reperitur in codicibus nostris, in Hebraeis autem centum triginta perhibetur; sed postea quam eum genuit, septingentos uixisse legitur in nostris, octingentos uero in illis; adque ita in utrisque uniuersitatis summa concordat. Ac deinde per consequentes generationes antequam gignatur, qui gigni commemoratur, minus uixisse aput Hebraeos pater eius inuenitur centum annos; sed postea quam est genitus idem ipse, centum minus quam in Hebraeis inueniuntur in nostris; adque ita et hinc et inde numeri uniuersitas consonat. In sexta autem generatione nusquam utrique codices discrepant. In septima uero, ubi ille qui natus est Enoch non mortplacuerit translatus esse narratur, eadem dissonantia est, quae in superioribus quinque de centum annis antequam gigneret eum qui ibi commemoratus est filium: atque ita in summa similis consonantia. Vixit enim annos, antequam transferretur, secundum utrosque
Abbreviated transcription (Latin):
hominisq tẽporib: illis fuit : ⁊ iullis nunctalib:
docum̃tis uenire in &perim̃tũ potest : n& tam̃¬
id eo fides sac rae huic historiae deroganda ẽ: tuius
tanto in pudentius narrata ñ credim quanto implers
cercius p̃nuntiata c̃spicimꝰ: Diõ tam̃ &iã idẽ plenius
eẽ adhucgentẽ . ubiducento san nosiuuit᷑: Si ergo hu¬
manarũ uitarũ diuturnitates quas & ꝑti ñ sumusho¬
die habere credunt᷑ incognita nob locacur ñ habuisse¬
credant᷑ & tẽpora. Anuero credibile est altuado
steffe qđ hic ñ ẽ & incredibile aliquando fuisse. qđ
nunc ñ est Quo circa et sunt̃ hebreos & nr̃os codices¬
de ipsonumero annorũ ñnulla uid& ur eẽ distan¬
tia: quod ignoro quaratione sit factu: nontam
tanta ẽ. ut illos homines tam longȩ uos fuisse dissen¬
tiant : Nã ipse homo primus adam ante quã gigne¬
ret filiũ ꝗ ẽ appellatꝰ seth ducentos triginta

Expanded text:
hominis, quae temporibus illis fuit, nullis nunc talibus hominis, quae temporibus illis fuit, nullis nunc talibus documentis uenire in experimentum potest. Nec tamideo fides sacrae huic historiae deroganda est, cuius tanto inpudentius narrata non credimus, quanto inpleri certius praenuntiata conspicimus. Dicit tamen etiam idem Plinius esse adhuc gentem, ubi ducentos annos uiuitur. Si ergo humanarum uitarum diuturnitates, quas experti non sumus, hodie habere creduntur incognita nobis loca, quur non habuissecredantur et tempora? An uero credibile est alicubi esse quod hic non est, et incredibile est aliquando fuisse quod nunc non estde ipso numero annorum nonnulla uidetur esse distantia, quod ignoro qua ratione sit factum: non tamen tanta est, ut illos homines tam longaeuos fuisse dissentiant. Nam ipse homo primus Adam, antequam gigneret filium, qui est appellatus Seth, ducentos triginta
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudinis ossa mortuorũ. Vidiipseñ solus:
sed aliqui mecũ inuticensi litore. molarẽ hominis.
losminutatim concideretur. centũ nobis uidere¬
tur facere potuisse sed illũ gigantq̃s alicuius
fuisse crediderim nãp̃ter qđ erantomniũ
multo quã nr̃a maiora tunc corporagigan¬
tes longe ceteris ante ibant: sicut aliis
Deinde nostrisq tẽporib: rara quidẽ. sed nũ quã
fermedefuerunt : quae modũ aliorũ plurimũ
&cederent. Plenius secundus doctissimus homo:
quanto magis magisq: p̃terit scłi &cursus mi¬
nora corpora naturã ferre testat᷑ : qđ &iã
omerũ cõmemorat saepe carmine fiusse
c̃questũ N hax uelut po&ica figm̃ta deridens
sed inhistorsã fidẽ. tãquam miraculorũ nat¬
raliũ scriptor assumens: Verũ ut dixianti¬
quorũ magnitudines corporũ inuentaple¬
rũq ossa qm̃ diuturnas̃ &iã multo posteriob:
seculis ꝓdunt. Annorũ autẽ numero sitascuiusq

Expanded text:
magnitudinis ossa mortuorum. Vidi ipse non solus, magnitudinis ossa mortuorum. Vidi ipse non solus, sed aliquot mecum in Uticensi litore, molarem hominis los minutatim concideretur, centum nobis uideretur facere potuisse. Sed illum gigantis alicuius fuisse crediderim. Nam praeter quod erant omnium multo quam nostra maiora tunc corpora, gigantes longe ceteris anteibant; sicut aliis deinde nostrisque temporibus rara quidem, sed numquam ferme defuerunt; quae modum aliorum plurimum excederent. Plinius Secundus. doctissimus homo. quanto magis magisque praeterit saeculi excursus, minora corpora naturam ferre testatur; quod etiam Homerum commemorat saepe carmine fuisse conquestum, non haec uelut poetica figmenta deridens, sed in liistoricam fidem tamquam miraculorum naturalium scriptor adsumens. Verum, ut dixi, antiquorum magnitudines corporum inuenta plerumque ossa, quoniam diuturna sunt, etiam multo posterioribus saeculis produnt. Annorum autem numerositas cuiusque
Abbreviated transcription (Latin):
c̃dere ciuitatẽ quando intã longũ tẽpus
ꝓtendebatur uta mortaliũ Nis forte insideliũ
qui spĩa exipsa numero sitate annorũ. nob ingerat
questionẽ . qua uixisse tunc homines scriptũ ẽ
in auctoritatibus nỹs. ethoc neget ẽẽ credendũ
lta quippe non credunt &iã magnitudines corpo¬
rũ longe ampliorestunc fuisse: quã nunc sunt
Vnde & nobilissimꝰ eorum po&a uirgilius deingenti
lapide : quẽ in agrorũ limite infixũ lurfortis
illorũ tẽporum pugnans. & rapuit . etcucur¬
rit. etintor sit etmisit Vixillũ inquit latibis
s& ceruice subirent qualia nunc hominu
ꝓducit corporatellus. Significans maiora
tunc corpora producerẽ solere tellurẽ
Quanto magisigitur temporib: recentioribus
mundiante illud nobile diffamatum que
diluuiũ Sed de corporum magnitudine plerũ¬
q: incredulus niud ata ꝑ u&ustatẽ. siue ꝑium flumi¬
nũ uariosq ca sussepulchra conuncunt. ubi
apparueruiit : uł undececiderunt incredibilis

Expanded text:
dere ciuitatem, quando in tam longum tempus protendebatur uita mortalium; nisi forte infidelium quispiam ex ipsa numerositate annorum nobis ingerat quaestionem, qua uixisse tunc homines scriptum est in auctoritatibus nostris, et hoc neget esse credendum. Ita quippe non credunt etiam magnitudines corporum longe ampliores tunc fuisse quam nunc sunt. Unde et nobilissimus eorum poeta Vergilius de ingenti lapide, quem in agrorum limite infixum uir fortis illorum temporum pugnans et rapuit et cucurrit et intorsit et misit: Vix illum — inquit — lecti bis sex ceruice subirent, Qualia nunc hominum producit corpora tellus, significans maiora tunc corpora producere solere tellurem. Quanto magis igitur temporibus recentioribus mundi ante illud nobile diffamatumque diluuium! Sed de corporum magnitudine plerumque incredulos nudata per uetustatem siue per uim fluminum uariosque casus sepulcra conuincunt, ubi apparuerunt uel unde ceciderunt incredibilis