comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut seruus xp̃i : Viduam & repudiatã et mere tricem nondu¬
cat uxorem sed uirginem : Id est nihil deuetere homine et pris¬
tina uoluptate amplectatur : Sed uitam omni puritate flo¬
rentem possideat: Degenere suo ducat ux orem uti que
siuitam amplectat᷑ scõrum quorum perfidem proximus est
Interhaec prȩcipitur hisdem ut minis trantes intemplum
uinum & siceram nonbibant : ne ebrietate et crapula ee
curis huius uitae praegrauentur corda eorum : Nec partem habeant
interram nisi solum dm̃. ne dum terrenis cogitant: superna
obliuis cantur.: Ab huius quoq: conuiuio iubetur uicinus et
mercennarius separari. & seruis tantum ciborum darereliqui
as. Vicinus hereticus est : qui proximum setitulo xp̃iani nomi¬
nis adserit.: Mercennarium iud eum ostendit : qui fructum
obseruanti ae legis carnaliter quaerit.: Cum istis ergo sacerdos
dĩ non participat euangelii parabolam quod est ad refectionẽ

Expanded text:
ut servus Christi. Viduam et repudiatam et meretricem non duut servus Christi. Viduam et repudiatam et meretricem non ducat uxorem, sed virginem, id est, nihil de vetere homine, et pristina voluptate amplectatur, sed vitam omni puritate florentem possideat. De genere suo ducat uxorem, utique vitam amplectatur sanctorum, quorum per fidem proximus est. 13. Inter haec praecipitur iisdem ut ministrantes in templo vinum et siceram non bibant, ne ebrietate, et crapula, curis hujus vitae praegraventur corda eorum, nec partem habeant in terra, nisi solum Deum, ne, dum de terrenis cogitant, superna obliviscantur. Ab hujus quoque convivio jubentur vicinus, et mercenarius separari, et servis tantum ciborum dari reliquias. 14. Vicinus haereticus est, qui proximum se titulo christiani nominis asserit; mercenarius Judaeum ostendit, qui fructum observantiae legis carnaliter quaerit. Cum istis ergo sacerdos Dei non participet Evangelii pabulum, quod est ad refectionem
Abbreviated transcription (Latin):
ad quos pertinent spiritalia misteria.: Qui &iam quantis
polleant priuilegiis. breuiter per currendum est : Dicit enim
deeo: caput in quit suum non discooperi& id est ut sacramen¬
ta xp̃i qui caput eius est uelamento misteriorum honor&.
uestimenta sua non scind& : Nec inheresim uel scis mata transe¬
at : super omnem animam quae mortua est non ingredietur.
ad omne peccatum quod ad mortem pertin& non acced&.: Su¬
perpatresuo & matre non in quin abitur: scilic& netanta in¬
dulgeat pietate parentum amorem : ut dñm suum offendat.
et creatorem : Neq. Ita misereatur propinquis ut erga dm̃
uideatur culpabilis: Quanti enim ep̃i in monas terio dum cu¬
ram gessere parentum suas animas perdiderunt: Descĩs
non egredietur : ut semper in opere et cogitatione scã moretur:
Quienim loquitur quod otiosum ẽ et reprehensione dignum
de scĩs egreditur : ut polluat scĩ ficationem dĩ quia non incedit

Expanded text:
ad quos pertinent spiritalia sacramenta, qui etiam quantis ad quos pertinent spiritalia sacramenta, qui etiam quantis polleant privilegiis, breviter percurrendum est. Dicit enim de eo: Caput, inquit, suum non discooperiat, id est, ut sacramenta Christi, qui caput est, velamento mysteriorum honoret; et vestimenta sua non scindet, ne in haeresim et schismata transeat. Super omnem animam quae mortua est, non ingredietur; id est ad omne peccatum, quod ad mortem pertinet, non accedet. Super patre suo et matre non inquinabitur: scilicet ne tanta indulgeat pietate parentum amorem, ut Dominum suum offendat et creatorem; neque ita misereatur propinquis, ut erga Deum videatur culpabilis. Quanti enim episcopi, quanti monachi, dum curam gerunt parentum, suas animas perdiderunt. De sanctis non egredietur, ut semper in opere et cogitatione sancta moretur. Qui enim loquitur, quod otiosum et reprehensione dignum est, de sanctis egreditur, et polluit sanctificationem Dei: quia non incedit
Abbreviated transcription (Latin):
simplicitate & ac tuum puritate incorrupta probatur & uirgo
est. Et uidua animã quae discedens a iugo legis. euangelii prȩ¬
cepta non seruat: Est ee repudiata quae peccando a xp̃icor¬
pore separatur. &iamsi non proiciatur ab ep̃o: Est & mere¬
trix quae ad se recipit amatores. Idest contrarias potestates et
daemones. Qui desideriũ capiunt pulchritudinis eius: Pulchra
namq adõ creata est anima & satis decora: Quae imaginẽ¬
hab& et similitudinem eius: Sequitur dehino : De genere
suoducat uxorem. Animam scilic& quae ei fide coniungitur:
Nec contaminabit semen suum id ẽ uerbum dĩ quod in ec clesia
praedicatur : Sicut in euangelio scriptum est: Nedederis scm
canibus: neque miseritis margaritas uestras ante porcos. ne
conculcent eas ped ibussuis. huc usqr desum mosacerdote prae¬
dicta sunt mistice ad xp̃m pertinuerunt: De hincta ipsa sic
interpretantur inmembrissuis: Et maxime in sacerdotibus

Expanded text:
simplicitate et actuum puritate incorrupta probatur et virgo. simplicitate et actuum puritate incorrupta probatur et virgo. Est et vidua anima quae, discedens a jugo legis, Evangelii praecepta non servat. Est etiam repudiata quae peccando a Christi corpore separatur, etiam si non projiciatur ab Ecclesia. Est et meretrix quae ad se recipit amatores, id est, contrarias potestates, et daemonamque a Deo creata est anima, et satis decora, quae imaginem et similitudinem Dei habet. Sequitur dehinc: De genere suo ducet uxorem, animam scilicet, quae ei fide conjungitur; nec contaminabit semen suum, id est, verbum Dei, quod in Ecclesia praedicatur. Sicut in Evangelio scriptum est: Ne dederitis sanctum canibus, neque mittatis margaritas vestras ante porcos, ne conculcent eas pedibus suis . Hucusque quae de summo sacerdote praedicata sunt, mystice ad Christum pertinuerunt. Dehinc ea ipsa sic interpretantur in membris suis, et maxime in sacerdotibus
Abbreviated transcription (Latin):
culatus cum in saeculo nasceretur ex matre : Solus enim ipse insae¬
culum mundus ingressus est procedens ex utero uirginali sine conta
gione uirili : Nam nos om̃s dũ peccamus contaminamur in patre
de quo creatisumus si in here sim de uoluamur : Item in matrẽ conta¬
tatem matris caelestis indigna peccati seruitute foedamus : de sc̃ĩs
non discedit : Quia xp̃sper susceptionem carnis sic descendit in mun¬
dum ut numquam deserer& caelum : Viduam repudiatam acmere¬
tricem uonduxit uxorem sed uirginem. Vidua repudiata est sina¬
goga dequa dñs loquitur per esaiam dicens. Quis est hic liber
repudii matris urãe quo dimisi eam: Meretrix autẽ heresis est
quae multorum errori ł libidinipat& : Tales non copulantur xp̃o
nisi sola ecclesia uirgo quae non habet maculam aut rugam de
qua a postolus ait: Despondiuos uniuiro uirginem castam ex hi¬
bere xp̃o : Dicitur quidem & anima sponsa eẽ. sed illa quae fidei

Expanded text:
culatus, cum in saeculo nasceretur ex matre. Solus enim ipse in saeculatus, cum in saeculo nasceretur ex matre. Solus enim ipse in saeculo mundus ingresgione virili. Nam nos omnes, dum peccamus, contaminamur in patre de quo creati sumus, si in haeresim devolvamur. Item in matre contatatem matris coelestis indigna peccati servitute foedamus. 421 7. De sanctis non discedat, quia per susceptionem carnis Christus sic descendit in mundum, ut nunquam desereret coelum. Viduam repudiatam, aut meretricem non ducat uxorem, sed virginem. Vidua et repudiata est Synagoga; de qua loquitur Dominus per Isaiam dicens: Quis est hic liber repudii matris vestrae, quo dimisi eam ? Meretrix autem haeresis est, quae multorum errori vel libidini patet; tales non copulantur Christo, nisi sola Ecclesia virgo, quae non habet maculam, aut rugam; de qua Apostolus ait: Despondi enim vos uni viro virginem castam exhibere Christo . 8. Dicitur quidem et anima sponsa esse, sed illa quae fidei
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ur̃m Supercuius caput fusum ẽ unctionis oleum : Iuxta qđ prophe¬
tadauid dicit : Dilexisti sustitiã et odisti iniquitatem : ꝓpterea unxit
te ds̃ dĩtuus oleo laetitiȩ praeparticipib: tuis: Cuius consecratȩ st̃ ma¬
nus Iste consecratas hab& manus dũ eas in passione ostendit pro expi¬
atione totius saeculi : Vestimentũ eius non scinditur. Id est non patit᷑
diuidi inhere ses et scismata ecdesi am suam. quae illi in hȩrendo uestis c̃
propria : Cuius indumenti figura fuit tunica illa inu non consutilis
sedper totum textilis : Quae in passione eius non scinditur. sed
indiuidua a possidentibus seruatur : ad mortuũ non accedit qui¬
A peccatum non fecit : Perpeccatum enim mors intellegitur sicut
scriptum est: Anima quae peccauerit ipsa morietur: In patre
et matre non contamin abitur : In matre xp̃s non est pollutus cũ an¬
te saecula nascer&ur depatre : Similiter & in patre non est cõma¬

Expanded text:
Deum vestrum . Super cujus caput fusum est unctionis oleum, juxta quod propheta David dicit: Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem, propterea unxit te Deus Deus tuus oleo laetitiae prae participibus tuis . Cujus consecratae sunt manus: iste consecratas habet manus, dum eas in passione extendit pro expiatione totius saeculi. Vestimentum ejus non scinditur, id est, non patitur dividi in haereses et schismata Ecclesiam suam, quae illi inhaerendo vestis est propria, cujus indumenti figura fuit tunica illa Jesu inconsutilis, sed per totum textilis quae in passione ejus non scinditur, sed individua a possidente servatur. Ad mortem non accedat, quia peccatum non fecit . Per peccatum enim mors intelligitur, sicut scriptum est: Anima quae peccaverit, ipsa morietur. In patre et matre non contaminabitur; in matre quidem Christus non est pollutus, cum ante saecula nasceretur de Patre; similiter in patre non est comma
Abbreviated transcription (Latin):
sci firmitate fidei solidati. Nec non & bases id est prophecȩ suo fundamine
latitudine dilatati siue tentoria prȩpositi uidelic& et praedicatores
qui exterius laborant contra huius saeculi turbines : Suntibi et
cathedrȩ id .ẽ distributiones donorum. Sunt & pax illi hoc est
principes ec clesiae quibus pendent om̃a genera populorum quasi
bus aquis: Ibi lilia uirginitatis candor. Siue mortariola laborũ
passionũq tolerantiȩ quib: mortificantur mẽ bra penitentium:
Et haec quidem species dispensationesq donorum sunt : Diuisȩ ꝑ sp̃m
scm̃ fidelibus ut insingulis distributionibus ꝑfectum xp̃i taberna¬
culũ construat᷑ in quib: habitatds̃ inmedio eorũ : Porro ungentum
quo ꝑungitur tabernaculum. Cris maest quo ungitur fidelis
Potest quidem intellegi hoc unguentũ &iam uirtutes scõrum. Siue
odor uistitiae longe lateq diffusus. De quo dic̃ apłs. Dõgratias

Expanded text:
i firmitate solidati. Necnon et bases, id est, prophetae suo fundamine cationis latitudine dilatati. Sive tentoria, praepositi, videlicet, et praedicatores, qui exterius laborant contra hujus saeculi turbines. Sunt ibi et crateres, id est, distributiones donorum. Sunt et paxilli, hoc est, principes Ecclesiae, quibus pendent omnia genera populorum, quasi bus aquis. Ibi lilia, virginitatis candor, sive mortariola, laborum passionumque tolerantiae, quibus mortificantur membra poenitentium, et hae quidem species dispensationesque donorum sunt divisae per Spiritum sanctum fidelibus, ut in singulis distributionibus perfectum Christi tabernaculum construatur, in quibus habitet Deus in medio sanctoquo perungitur tabernaculum chrisma est, quo ungitur populus Potest quidem intelligi hoc unguentum etiam virtutes sanctorum, sive odor justitiae longe lateque diffusus. De quo dicit Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt necmori potuit nisi in homine nec crucifigi potuit. nisi i ho¬
mine : quia nec teneri potuit nisi in homine. Opposuit ergo male
quaerentibus terram : seruauit bene quaerentibus uitã : fugit
ergo secundũ carnẽ inspeluncã a facie saul: quia passus ẽ usq adeo
seoccultans uidȩis ut morer&ur : Sed quare usq ad mortẽ uoluit
essepatiens : ut fuger& a faciesaul inspelunca Etenim inspelun¬
ca inferior parsterrae potest accipi : Etcerte quod manifestum
et notum ẽ omnibus: corpus eius inmonum̃to positũ est quod
erat excisũ in p&ra : Hlocengo monum̃tum : spelunca erat :
Illuc fugut nonsunt dauid a facie saul : Tam diuenim ꝑsecuti sunt

Expanded text:
 Nec mori potuit nisi in homine, nec crucifigi potuit, nisi in homine, quia nec teneri potuit nisi in homine. Opposuit ergo male quaerentibus, terram, servavit bene quaerentibus, vitam. Fugit ergo secundum carnem in speluncam a facie Saul, quia passus est, usque adeo se occultari Judaeis ut moreretur. Sed quare usque ad mortem voluit esse patiens, ut fugeret a facie Saul in speluncam? etenim spelunca inferior pars terrae potest accipi. Et certe, quod manet notum est omnibus, eum in monumento positum esse quod excisum fuerat in petra . Hoc ergo monumentum spelunca erat. Illuc fugit noster David a facie Saul. Tandiu enim persecuti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tamuernaculus quam empticius circũcidetur: Mlasculus autẽ
cuius praepucu caro circũcisa non fuerit: Delebitur anima illa de
populo suoquia pactũ meũ irritũ fecit: sed & sara mnon a pellabitur

Expanded text:
tam vernaculus quam emptitius circumcidetur. Masculus autem tam vernaculus quam emptitius circumcidetur. Masculus autem cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, delebitur anima illius de populo suo, quia pactum meum irr
Abbreviated transcription (Latin):
iungit᷑ cũ occubuis s& solfacta est caligo tenebrosa: Et apparuit dỹ
banus fumans & lampas ignis transiens int̃media illa quȩ diuuisa
erant : Significat post fine sȩculi futurũ diem iudicii quandoꝑig¬
ne se gregabuntur scõrũ populi & iniquorũ : qđ uero dictũ est ad
abraham sciendo scies qđ pere grinũ erit sem̃tuũ int̃rañpro pria&in
seruit ẽ redigent eos & ad fligent cẽt annis hoc depopulo i srł quie¬
rsa inaenrpto seruiturus aꝑtis sime ꝓph&atũ est : Non qđ subegrtus
qua dringentis annis seruierint : sed qm istenumerus ineadẽ ad flic¬
pione completusest qui conputatur ab illo tẽporequo ista abrahae
feromituntur : Iamtuncꝓpt̃ peregrinationẽ futurã ne cõmiscere t᷑
sem̃eius int̃gentes. Datur eicircũcisio in signũ his uerbis : Circũcidet᷑¬
ex uobis omnemimasculinum : infansocto dierũcircũ cidetur inuobis:

Expanded text:
jungitur, cum occubuisset sol, facta est caligo tenjungitur, cum occubuisset sol, facta est caligo tenbanus fumans, et lampas ignis transiens inter media illa, quae divisa erant, significat post finem saeculi futurum diem judicii, quo per ignem segregabuntur sanctorum populi et iniquorum. Quod vero dictum est ad Abraham: Sciendo scies quia peregrinum erit semen tuum in terra non propria, et in servitutem redigent, et affligent eos rat in Aegypto serviturus apertissime prophetatum est, non quod sub Aegyptiis quadringentis annis servierint, sed quoniam iste numerus in eadem afflictione completus est, quia computantur ab illo tempore quo ista Abrae promittuntur. Jam tunc propter peregrinationem futuram, ne commisceretur semen ejus inter gentes, datur ei circuex vobis omne masculinum. Infans octo dierum circumcidetur in vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quod carnales & inpopulo ueteri & nunc int̃se diuiduntur :
Porro aues idcirco nondiuiduntur : quia spiritales indiuisi sunt
scisma non cogitant non seducuntur ab hereticis sed paxest semꝑ
inipsis siuea turbis sere moueant ut turtur : siue int̃ illas conuersen¬
tur sicut columba ut raque tam̃ auis est . habens simplicitatẽ & in no¬
centia fuolucres aut̃ descendentes suꝑcorpora quaediuisaerant :
Sp̃s inmundi significant᷑ pastum quendã suũ de carnaliũ diuisione
quȩrentes : qđ autẽ illis considens abraham abigebat eas significat
multos carnales merito scorũ infine mundi ab angustus liberan¬
dos : Qđ aut̃ circasolis occasum pauor irruit in abrahã & horror
magnus & tenebrosus significat circahuius saeculi finẽ magña per¬
turbationẽ ab antixp̃o insc̃is futurã : De quadñs in euangeliodicit:
Erit enitunc tribulatiomagna qualis ñ fuit ab initio : Qđ uero ad¬

Expanded text:
nisi quod carnales et in populo veteri et nunc inter se dividuntur. nisi quod carnales et in populo veteri et nunc inter se dividuntur. Porro aves inter se non dividuntur, quia spiritales indivisi sunt: schisma non cogitant, non seducuntur ab haereticis, sed pax est semper in ipsis, sive a turbis se removeant, ut turtur, sive inter illas conversentur, sicut columba. Utraque tamen avis est, habens simplicitatem et innocentiam. Volucres autem descendentes super cadavera, quae divisa erant, spiritus immundi significantur, pastum quemdam suum de carnalium divisione quaerentes. Quod illimultos carnales merito sanctorum in fine mundi ab angustiis liberandos; quod autem circa solis occasum pavor irruit in Abram, et horror magnus et tenebrosus significat circa hujus saeculi finem magnam perturbationem ab Antichristo in sanctis futuram. De qua Dominus in Evangelio dicit: Erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio, etc. . Quod vero ad
Abbreviated transcription (Latin):
pauor inruit suꝑ abraham & horror magnus & tenebrosus in¬
uasit eum : Apparuitq dibanus fumans & ignis transiens inter
media illa quȩ diuisaerant : Dictumq est ei cogno scendo scies
quia peregrinũ erit sementuum interra non sua & seruit et as¬
fligetur & cetera: Isteest ita que modus promissi seminis abrahȩ
& ist aest figura: Peruaccam eñi significatae st̃ plebsposita subiugo
trima dicuntur : qui a perarticulos tẽporũ ab adam usque ad noe
& indeusq ad abrahã & indeusq ad dauid: lam quã t̃tiamae tatẽ
gerens illepopulus ado leuit : Perturturẽ & colũbam spiritales¬
incopopuli figurati sunt indiuidui filii promissionis & heredes
regnifuturi quorũ aetas temporalis ide otacetur : quia ȩ t̃namedi¬
tantes trans gressisunt desideria tẽporalia : Sed quidest qđ anima¬
lia illatriadiuiduntur aduersum se inuicẽ partibus constitutis

Expanded text:
pavor irruit super Abraham, et horror magnus, et tenebrosus inpavor irruit super Abraham, et horror magnus, et tenebrosus invasit eum; apparuitque clibanus fumans, et ignis transiens inter media illa quae divisa erant. Dictumque est ei: Cognoscendo scies quia peregrinum erit semen tuum in terra non sua, et serviet, et affligetur, etc. Iste est itaque modus promissi seminis Abrahae, et ista est figura. 6. Per vaccam enim significata est plebs posita sub jugo trima dicuntur, quia per articulos temporum ab Adam usque ad Noe, et inde usque ad Abraham, ac inde usque ad David, tanquam tertiam aetatem gerens ille populus adolepopuli figurati sunt, individui filii promissionis, et haeredes regni futuri, quorum aetas temporalis ideo tacetur, quia aeterna meditantes transgressi sunt desideria temporalia. Sed quid est quod animalia illa tria dividuntur adversus se invicem partibus constitutis,
Abbreviated transcription (Latin):
nis enis idẽ in similitudinẽ harenȩ maris uel in multitu dinem stella¬
rũ caeli futura : Liciens ergo abraham ds̃ foris ostendit illistellas cae¬
sistes sic faciam resurrectionis iumine coruscare : Deinde demons¬
trauit illi arenã maris & dixit: sicerit inmultitudine sem̃tuum :
hocest erit quidẽ copiosagens iudȩ orũ : sed sterilis & infecunda sicut
missionis futurus signũ petit ꝑ qđ agnoscer& : Non quasi dubitans
anfier& sed quomodo futurũ ess& exquirens : Cuidñs hanc similitu¬
dinẽ ꝓposuit : Sume inquit mihi uaccã triennẽ & capr̃a trimã &
arietẽ annorũ triũ turturem quoque & colũbã : Tollensigit᷑ abrahã
uniuersa haec : Diui sit ea permediũ & utrasq partes contrase
altrinsecus posuit fAues aut̃ non diui sit : Pescenderuntq uolucres
suꝑ cadauerta : & abigebat eas abraham : Cũq sol oc cubuiss&

Expanded text:
nis ejus, id est, in similitudinem arenae maris, vel in multitudinem stellanis ejus, id est, in similitudinem arenae maris, vel in multitudinem stellarum coeli futura. 2. Ejiciens ergo Abraham Deus foras, ostendit illi stellas coesistis, sic faciam lumine resurrectionis coruscare. Deinde monstravit illi arenam maris, et dixit: Sic erit in multitudine semen tuum, hoc est, erit quidem copiosa gens Judaeorum, sed sterilis et infecunda manebromissionis terrae futurus, signum petiit, per quod agnosceret, 300 non quasi dubitans an fieret, sed quomodo futurum esset exquirens. 4. Cui Dominus hanc similitudinem proposuit: Sume, inquit, mihi vaccam triennem, et capram trimam, et arietem annorum trium, turturem quoque et columbam. Tollens ergo Abraham universa haec, divisit ea per medium, et utrasque partes contra se altrinsecus posuit, aves autem non divisit. 5. Descenderuntque volucres super cadavera, et abigebat eas Abraham. Cumque occubuisset sol,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ secundũ aa ronpecudũ uictimas sed oblationẽ panis &umi. Idẽ
corporis & sanguinis eius sacramentũ in sacrificiis offeramꝰ: qđ uero
sacerdo tiũecdesiȩ habentes prȩputiũ bene dicer& in abrahã circũ¬
Vnde & sacerdos & semine a brahȩnati. fr̃ssuos benedicebant idẽ poꝰ¬
pulũ srł quib illidecimas secundũ legis mandatũdabant uere
ut maiorib &eminentiorib suis : Nom̃ aut̃ ipsũ melchi sedech. rex
ueni& ut discernat scõs abimpiis : Idem quoq unus & sacerdos & rex :
quia adre demptionẽ omniũ hostiã dõ patriseipsũ obtulit: et ue¬
rusrexi praesenti seculopopulum suum regit : & infuturo iudi
cabit posthancuictoriã factũ est uerbũ dñi adabrahã iuisudũ
es s& deposteritate sollicitus et sibi uideret non nascifiliũ & tam̃ semini
suo factã promissionẽ tener& Statim fit illi duplex figura promissi semi¬

Expanded text:
ut non secundum Aaron pecudum victimas, sed oblationem panis et vini, id est, ut non secundum Aaron pecudum victimas, sed oblationem panis et vini, id est, corporis et sanguinis ejus sacramentum, in sacrificium offeramus. 6. Quod vero sacerdotium Ecclesiae habens praeputium, benediceret in Abram circumUnde et sacerdotes ex semine Abrahae nati fratres suos benedicebant, id est populum Israel: quibus illi decimas secundum legis mandatum dabant, vere ut majoribus et eminentioribus suis. Nomen autem ipsum Melchisedech rex veniet, ut discernat sanctos ab impiis. Idem quoque sacerdos et rex, quia ad redemptionem omnium hostiam Deo patri semetipsum obtulit, et verus rex in praesenti saeculo populum suum regit, et in futuro jucabit. Post hanc victoriam factum est verbum Domini ad Abraham in visu, dum de posteritate sollsuo factam promissionem teneret, statim fit illi in figura duplex promissio semi
Abbreviated transcription (Latin):
trecentis decẽ & octo comitantib. aduersariosprmcipes debellauit:¬
lamtunc : insacram̃tocrucis cuius figura ꝑ tauliterã grecãnimero¬
trecentorũ exprimit᷑ imaginabatur : qđ nos xp̃ipassio liberar& ad omi¬
natuquiq carnaliũ sensuũ ꝗ nos antea uariis uitus captiuantes ex su¬
perauer̃: reuertenteigitur acȩde hostiũ abrahã. occurritei mox melchi¬
sedech: Rexsalẽ sacerdos dĩ men arrabiliparente progenitus : Bene¬
dixitq abra ham offerens panẽ & uinũ insacrificiũ dõ : Hunc melchi¬
sed echapostolus paulus sine patre sine matre cõmemorans: figuralit̃
refert ad xp̃m : ipse est enĩ solus depatresinem a tregenitꝰ ꝑ diumnitatẽ
ipsedematre sine patre ꝑ humanitatẽ : ipse quoq sacerdos a&ernꝰ :
adquẽ dicit᷑ : Tues sacerdos hȩ ternũ secundũ ordine melchisedech:
utiq proptermy steriũ sacram̃ti qđ xp̃ianisciel ebrari praecepit :

Expanded text:
CCC et XVIII comitantibus adversarios principes debellavit,CCC et XVIII comitantibus adversarios principes debellavit,jam tunc in sacramtrecentorum exprimitur, imaginabatur, quod nos Christi passio liberaret a dominatu quinque carnalium sensuum, qui nos antea variis vitiis captivantes exsuperaverant. 4. Revertenti igitur a caede hostium Abraham occurrit ei mox Melchisedech, rex Salem sacerdos Dei, inenarrabili parente progenitus; benedixitque Abraham, offerens panem et vinum in sacrificium Deo. Hunc Melchisedech apostolus Paulus sine patre et sine matre commemorans, figuraliter refert ad Christum . Ipse est enim solus de patre sine matre genitus per divinitatem, ipse de matre sine patre per humanitatem. 5. Ipse quoque sacerdos aeternus, ad quem dicitur: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Utique propter mysterium sacramenti, quod Christianis celebrare praecepit,
Abbreviated transcription (Latin):
propinquauerat sangume. quã tamen phara orex ae gyptiuxorẽ uolens
accipere : grauis simis territus monstris. multis que propt̃eãmalis af¬
restituit : hoc ita quecum de abime lechdicereceperimus exponemꝰ:
interrã sodomorũ salua caritate disces situitans discordiã qr diuites
factierant : & pastore seorũ uicẽ rixabant: ꝑmansit aut̃ abrabam
hterrachanaan habit auit que iuxta quercũ manbrȩ Deindeaqum
que regib qui sodomis hnruerant: captũ lothliberat habens secum
i prelio trecentos decẽ & octo uernaculos : Sed quid haec uictoria
abrahȩdequmnq regibus indicabat. quos ille fidei pater my sterio
superauit : nisi qđ fides nr̃a si confirmata sit inspũ principali totos
corporis nostrisensus uerbo dĩ subicit : nãsicut illede ꝓximohregi¬
b uictor ita & fides proanimauictrix deexteriore homine trium¬
phabit: qđ uero ille ñ multitud ine necun tutelegionũ : sedtantũ

Expanded text:
propinqua erat sanguine. 5. propinqua erat sanguine. 5. accipere, grandissimis terretur monstris; multisque propter eam malis afnore restituit; hoc itaque cum de Abimelab illo in terram Sodomorum salva charitate secessit, vitans discordiam, quia divites facti erant, et pastores eorum invicem rixabantur. Permansit autem Abraham in terra Chanaan, habitavitque juxta quercum Mambre. 298 2. Deinde a quinque regibus, qui Sodomis irruerant, captum Lot liberat, habens secum in praelio trecentos decem et octo vernulas. Sed quid haec victoria Abrahae de quinque regibus indicabat, quos ille fidei pater mysterio superavit, nisi quod fides nostra, si confcorporis nostri sensus verbo Dei subigit. Nam sicut ille de proximo in regibus victor, ita et fides per animam victrix de exteriore homine triumphabit. Quod vero ille non multitudine nec virtute legionum, sed tantum
Abbreviated transcription (Latin):
nã Nisix p̃squire lictaterra & cognatione iudeorũ praepollet. Nunc
ut uide m ipopulis gentium sed& nobis ad exempluma p̃iex eundũ est
nr̃a natiuitate coherentia uelut afinitate quadã & consanguinitate
coniuncta sunt siue dedomopatris nr̃i. Idẽ omni memoria mundi ũtei
rã quã demonstra uero tibifaciã quete ingentẽ magnã : Aliã uero longe
praestantiorẽ non de carnali s ed despitali semineperquod patere st
non unius gentis is raheliticȩ : sed omniũ gentiũ quae fideieĩ uestigia
consequuntur : qđ promitti coepit his uerbis : Et benedicent᷑ iiteun¬
uersa e cognationes terrȩ : egressus aut̃ abra hami decharra ueniti
sycemaccepto que secundo oraculo de promissione terrȩ ipsius ȩdifica¬
uit altare : Et ꝓfectus inde habita uit iihere moatq inde famis inopi apul¬
sus descendit maegyptũ ubi uxorẽ suã es sedixit sororẽ : necmentius qr

Expanded text:
nam, nisi Christus, qui relicta terra et cognatione Judaeorum praepollet nunc, nam, nisi Christus, qui relicta terra et cognatione Judaeorum praepollet nunc, ut videmus, in populis gentium: sed et nobis ad exemplum Christi exeundum est nostra natiuitate cohaerentia uelut adfinitate quadam et consanguinitate cognata sunt: tertio de domo patris tui, iram quam demonstrabo tibi, faciamque te in gentem magnam. Alia vero longe praestantior est, non de carnali, sed de spirituali semine, per quod pater est non unius gentis Israeliticae, sed omnium gentium quae fidei ejus vestigia consequuntur, quod promitti coepit his verbis: Et benedicentur in te universae cognationes terrae. 4. Egressus autem Abraham de Carra venit ad Sichem, acceptoque secundo oraculo de promissione terrae ipsius, aedificavit altare. Et profectus inde habitavit in eremo, atque inde, famis inopia expulsus, descendit in Aegyptum, ubi uxorem suam dixit esse sororem. Nec mentibus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ficant turrẽ acdogmatũ superbienefario ausu confingunt uolente scu¬
riositate non licta: Ipsiuscȩli alta penetrare : Sel sicut illipersu perbiã
ab una lingua inmultis diuisi sunt. Ita & heretici abunitate fidei confes¬
sione segregati. inter sediuersitate erroris quasi per disonantiã linguȩ
iniucẽ secernuntur : Et quos armat aduersusdm̃elate conspirationis ꝑ¬
nitiosa consensio : rursus intercedente dogmatũ discordia diuidit ab orta
repente confusio : quos quidẽ ipsa trinitasdamnat in quam offendunt:
rietate utiqueerroris siue scismatũ : Eoaut̃ tempore quando lingua¬
rũ facta est uarietas. in sola domoheber quȩ ante a fut linguarem an¬
sit : Nunc quoq: hsola ec clȩsi a quae est domus x p̃iunitã esse confessionis
tua & dedomopatristiu : Qiuis aut̃ alius exut inabrahamdeterra sua &
decognatione suautapud exteros locupletaret᷑ & esset higentẽ mag¬

Expanded text:
ficant turrim, ac dogmata superbiae nefario ausu confingunt, volentes cuficant turrim, ac dogmata superbiae nefario ausu confingunt, volentes curiositate non licita ipsius coeli alta penetrare. 3. Sed sicut illi per superbiam ab una lingua in multas divisi sunt, ita et haeretici, ab unitate fidei confusione segregati, inter se, 296 diversitate erroris, quasi per dissonantiam linguae, invicem secernuntur; et quos armat adversus Deum elatae conspirationis perniciosa consensio, rursus, intercedente dogmatum discordia, dividit oborta repente confusio. 4. Quos quidem ipsa Trinitas damnat, in quam offendunt, rietate utique erroris, sive schismatum. Eo autem tempore, quando linguarum facta est varietas, in sola domo Heber, quae antea fuit, lingua remansit. Nunc quoque in sola Ecclesia, quae est domus Christi, unitam esse confessionis s terrae. Quis autem alius exiit in Abraham de terra sua, et de cognatione sua, ut apud exteros locupletaretur, ut esset in gentem mag
Abbreviated transcription (Latin):
puit regnauitq: in babiloniaquȩ ab eo qđ ibidẽ confusȩ sunt liguȩ
Babil appellataẽ qđ int̃ pretat᷑ c̃fusio : Cuius ȩdificandȩ turris idẽnẽ broth
extitit auctor : quiq ꝓeo qđ ultranaturã suã caeli alta penetra recon¬
tendit : Non in gruȩ diabolo comparat᷑ : ꝗ cogitatione cordis intumescens
suꝑsidera ex alta rese uoluit : idẽ suꝑ omnẽ potestatẽ angelorũ dõseco¬
ȩ quari dis ponens dũ dicit: ascendã suꝑ altitudinẽ nubiũ &erosimilis
altissimo : Quod aut̃ dicitur uenator quid significatur hoc nominenisi
animarũ terrenarum deceptor &capiens homines ad mortẽ : Turris
eius suꝑbia huius mundiest uł impia dogmata hereticorũ quipost quã
motist̃ aboriente idẽ auero lumine reces sert : Etuener̃ incãpũsen¬
naar qui int̃ pretat᷑ exc̃ssiodentiũ statĩ aduersus mmpi&atis suae ȩdi¬

Expanded text:
puit; regnavitque in Babylonia, quae ab eo quod ibi confusae sunt linguae, puit; regnavitque in Babylonia, quae ab eo quod ibi confusae sunt linguae, Babel appellata est, quod interpretatur confuexstitit auctor; qui pro eo quod ultra naturam suam coeli alta penetrare contendit, non incongrue diabolo comparatur, qui, cogitatione cordis sui intumescens, super sidera exaltare se voluit, id est, super omnem potestatem angelorum, Deo se coaequare disponens, dum dicit: Ascendam super altitudinem nubium, et ero similis Altissimo. 2. Quod autem dicitur venator, quid significatur hoc nomine, nisi terrigenarum animarum deceptor, et capiens homines ad mortem? Turris ejus superbia hujus mundi est, vel impia dogmata haereticorum, qui postquam moti sunt ab Oriente, id est, a vero lumine recesserunt, et venerunt in campum Sennaar, qui interpretatur excussio dentium, statim adversus Deum impietatis suae aedi
Abbreviated transcription (Latin):
buseorũ cognoscetis eos : Ideo & chã infilio suomaledictus ẽ tãqũa infruc¬
tus uoidẽ inoperesuo : Vnde c̃uenient̃ & ipsefilius eĩ canaan int̃pretatur
motus eorũ qđ quid aliud est quã opus eorũ : Itẽ qđ cham peccante poste¬
ritas eiusdamnat᷑ : Significat qđ reprobi hic ꝗdẽ delinquunt sed inpos¬
terũ idẽ in futurũ sententiã dã nationis excipiunt : Sed & ples iudea quȩ
dñmcrucifixit : etiã infilus poenã dãnationis suȩ transmisit : Pixer̃t
enĩ s anguis cĩ suꝑnos & suꝑfilios nr̃os : Benedictis igit᷑ duob filiis noe
atq uno eorũ mediomaledicto : de inceps generationes eorũtexunt᷑:
Ex quib septuagintaduȩ gentes sunt ortȩ idẽ quindecĩ de la feth.
triginta dechã uiginti & septẽ desem : Primus aut̃ post diluuiũ inter
omnes nembrod filiuschus noua imperii cupiditate tyrannidẽ arri¬

Expanded text:
bus eorum cognoscetis eos . Ideo et Cham in filio suo maledictus est, tanquam in frucbus eorum cognoscetis eos . Ideo et Cham in filio suo maledictus est, tanquam in fructu suo, id est, in opere suo. Unde convenienter et ipse filius ejus Chanaan interpretatur motus eorum. Quod quid est aliud, quam opus eorum? Item quod Cham peccante posteritas ejus damnatur, significat quod reprobi hic delinquunt, sed in posterum, id est, in futurum, sententiam damnationis excipiunt. Sed et plebs Judaea quae Dominum crucifixit, etiam in filiis poenam damnationis suae transmisit. Dixerunt er nos et super filios nostros . 14. Benedictis igitur duobus filiis Noe, atque uno eorum medio maledicto, deinceps generationes eorum texuntur, ex quibus septuaginta duae gentes sunt ortae, id est, quindecim de Japheth, triginta de Cham, viginti septem de Sehomines Nembroth, filius Chus, nova imperii cupiditate tyrannidem arri
Abbreviated transcription (Latin):
hñs ds sem sitcanaan puer illius : Dilat& ds̃ iafeth& habit& intaber¬
naculissem hic semmaiornatuipseest exquo patres & prophetȩ & a¬
propheticambene dictionẽ intabernaculo sem transsis se habitationem
iafeth hocest indo molegis & ꝓphetarũ ec ł ampotius iustificariminorẽ
ꝗdẽ tẽporũ aeui : sed gratiale gemalorẽ : Chã uero ꝗ int̃ pretat᷑ callidus
medius filius tãquã ab utroq discretus nec in primitiis is rahłitarũ nec
inplenitudine gentiũ ꝑmanens significat ñ solũ iudeorũ sed hȩreticorũ
genus callidũ : Non spu sapientiae sed in patientiȩ quo solent hereticorũ
logloriant᷑ & ꝑdite uiuunt ipsius figurã gestare uident᷑ : Passionẽ quip¬
pe xp̃iquȩ illius hominis nuditate significata est : & ad nuntiant bene
prositendo : & maleagendo ex honorant : Detalib ergo dictũ ẽ exfructi¬

Expanded text:
Dominus Deus Sem; sit Chanaan servus illius. Dilatet Deus Japhet, et habitet in taberDominus Deus Sem; sit Chanaan servus illius. Dilatet Deus Japhet, et habitet in tabernaculis Sem. Hic Sem major natu, ipse est ex quo patres et prophetae et apropheticam benedictionem, in tabernaculo Sem transisse habitationem Japhet, hoc est, in domo legis et prophetarum, Ecclesiam potius justificari, minorem quidem temporum aevo, sed gratiae lege majorem. Cham porro qui interpretatur callidus, medius filius tanquam ab utroque discretus, nec in primitiis Israelitarum, nec in plenitudine gentium permanens, significat non solum Judaeorum, sed haereticorum genus callidum, non spiritu sapientiae, sed impatientiae, quo solent haereticorumlo gloriantur et perdite vivunt, ipsius figuram gestare videntur. Passionem quippe Christi, quae illius hominis nuditate significata est, et annuntiant bene profitendo, et male agendo exhonorant. De talibus ergo dictum est: Ex fructi
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tũ posuer̃ suꝑ dorsasua & intrantes auersi operuerunt nuditatẽ pa¬
dentes iudȩorũ detractionẽ operimus : uestim̃tũ eñi significat sacra¬
brat eccła non ad huc prospectat futurã : Medius enĩ frat̃ cham
idẽ impius populus iudȩorũ : ideomedius ꝗ a nec primatũ a postolorũ
tenuit : nec ultimus ingentibus credidit : Vidit nuditatẽ patrisꝗa
consensit in necem dñ i saluatoris : Post hec nuntiauit foras fr̃ib: ꝑ eũ
quippemanifestatũ est qđ erat in proph&ia secretũ ideoque ficser¬
uusfratrũ suorũ : Quidẽ eñĩ aliud hodie gensipsa. nisiquȩdã scriniaria
xp̃ianorũbaiulans legẽ & prophetas ad testimoniũ ad sertionis ecđȩ
ut nos orueremũ ꝑsacram̃tũ qđ nuntiant illi ꝑlitterã : post hȩc be
nedicunt᷑ duo filiĩ ꝗnuditatẽ patris honorauerunt: Benedictꝰ i quit

Expanded text:
mentum, posuerunt super dorsa sua, et intrantes aversi, operuerunt nuditatem pamentum, posuerunt super dorsa sua, et intrantes aversi, operuerunt nuditatem padentes, Judaeorum detractionem operimus. Vestimentum enim significat sacraelebrat Ecclesia, non adhuc prospectat futuram: medius autem frater Cham , id est, impius populus Judaeorum; ideo medius, quia nec primatum Apostolorum tenuit, nec ultimus in gentibus credidit. Vidit nuditatem patris , quia consensit in nece Domini Salvatoris. Post haec nuntiavit foras fratribus . Per eum quippe manifestatum est quod erat in propheta secretum, ideoque fit servus fratrum suorum. Quid est enim aliud hodieque gens ipsa nisi quaedam scrinaria Christianorum, bajulans legem et prophetas ad testimonium assertionis Ecclesiae, ut nos honoremus per sacramentum, quod nuntiant illi per litteram. Expergenedicuntur duo illi qui nuditatem patris honoraverunt. Benedictus, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
spĩu corpus adhȩrebit nulla mortalitatis indigentia uł concu¬
millo dis cop&rodicit᷑ macta &manduca : quodeiecto sanguine iu
bent᷑ manducare : neuita pristina quasi suffocata in conscentia te¬
neat᷑. sed habeant tã quã effusionẽ ꝑc̃fessionẽ : qđ uerotes tam̃tũ po¬
suit ds̃ int̃se& homines : atq omnẽ animña uiuã neꝑdat eã diluuio :
post diluuiũ de uinea quã plantauit in ebriatus est noe & nudatus ẽ in do¬
mosua : Curñ appareat xp̃ies se figurã ꝗ inebriatus est : Dũ passus est nuda¬
tus ẽ dũ cricisits est indomosua idẽ ingente sua & indomesticis sanguinis
suiutiq iudȩis : Tuncenĩnuda taẽ mortalitas carnis eĩ : quã nud itatẽ idẽ
passionẽ xp̃iuidens chãderisit & iude i xp̃imortẽ uidentes subsan nauert :
Sẽuero & iafethtã quã duopopuli excircũcisione & p̃putio credentes:
cognita nuditate patris qua significabat᷑ passios aluatoris sum̃ tes uesti¬

Expanded text:
spiritui corpus adhaerebit, nulla mortalitatis indigentia, 292 vel concumbentur manducare, ne vita pristina quasi suffocato in conscientia teneatur; sed habeant tanquam effusionem per confessionem. Quod vero testamentum posuit deus inter se et homines atque omnem animam uiuam, ne perdat eam diluuio, at diluvium de vinea quam plantavit inebriatus Noe et nudatus est in domo sua, cui non appareat Christi esse figuram, qui inebriatus est dum passus est, nudatus est dum crucifixus est? In domo sua, id est, in gente sua; et in domesticis sanguinis sui, utique Judaeis. Tunc enim nudata est mortalitas carnis ejus. Quam nuditatem, id est, passionem Christi, videns Cham derisit; et Judaei Christi mortem videntes, subsannaverunt. Sem vero et Japhet, tanquam duo populi ex circumcisione et praeputio credentes, cognita nuditate patris, qua significatur passio Salvatoris, sumentes vesti
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑ filiitres noe mediore ꝓbato : duodenarius consũmat᷑ ꝗ i patri¬
archarũ & a postolorũ numero insignis habet᷑ ꝓpt̃ septe narui partes
alterã ꝑ alte rã multiplicatas : nã terquat̃ niuł quat̃ terniipsũ
faciunt : Quod uero ꝓgenies exadã ꝑ cainun denarionumero finit᷑
Trans gressio mandatorũ siue peccatũ os tenditur : Nãdũ lamech
septimus ab ad ã reperiat᷑ scriptus addunt᷑ ei tres filii & una filia:
utunde narius numerus compleatur ꝑ qđ demonstretur peccatũ
Nã & ipsenu merus a femina clauditur a quo sexu hitiũ peccaticõ¬
mis sũ est ꝑ qđ om̃ smorim̃ scilic&ut uo luptas carnisquȩ spui re ftiterat
Sequer&ur : Vnde & ipsa filia lamech noemaidẽ uoluptas int̃p:¬

Expanded text:
tres filii Noe, medio reprobato, duodenarius consummatur, qui in patritres filii Noe, medio reprobato, duodenarius consummatur, qui in patriarcharum et apostolorum numero insignis habetur, propter septenarii partes alteras, per alteras multiplicatas; nam ter quaterni, vel quater terni ipsum faciunt. Quod vero progenies ex Adam per Cain in denario numero finitur, transgressio mandatorum sive peccatum ostenditur. Nam dum Lamech septimus ab Adam reperiatur scriptus, adduntur ei tres filii et una filia, ut undenarius numerus compleatur, per quod demonstretur peccatum. Nam et ipse numerus femina cluditur, a quo sexu initium peccati commissum est, per quod omnes morimur, scilicet, ut voluptas carnis, quae et spiritu restiterat, sequeretur. Unde et ipsa filia Lamech Noema, id est, voluptas, int
Abbreviated transcription (Latin):
Ixx septẽuin dictȩ sunt statutȩ iuxta illudeu angeli ii quo dic¬
tũ est petroa postolonon solũ septies sedusq septudgies septies
quoq ad huc adã uxorẽ suã & peperit filiũ uocauitq nomen eĩ sech.
Sed & sethnatus est filius quẽ uocauitenos : Sech quippe inter pr&a¬
tur resurrectio quiest xp̃s : Ete nos filius eius int̃phomo qui cepit
int̃ris : itẽ ex duobus illis hominib abelqđ interpr&at᷑ luctꝰ & eiꝰ
fratre frat̃ seth qđ hit̃pr&at᷑ resurrectio : mors xp̃i & uita eiꝰ ex mortuis
figurat᷑ : Ergo ut breuius dicã ab elluctus sech resurrectio enos
homoquia postluctũ resurrectio deresurrectione homohi uocans
dm̃ : Itẽ e nos genuit cainan camanaũ genuit malalehel malale
cȩlo ac terra transferebunt᷑ scĩ uiri inuitã ꝑp&uȩ in mortalitatis :
qđ aũ ꝑ sethabadãusq ad noedenariusnumerus insinuat᷑ comple¬
m̃tũ mandatorũ mecđaem unerib figurat᷑ : Cunumero siadici

Expanded text:
 septem vindictae sunt statutae, juxta illud Evangelium, in quo dictum est Petro apostolo: Non solum septies, sed etiam septuagies septies, quoque adhuc Adam uxorem suam, et peperit filium, vocavitque nomen ejus Seth. Sed Seth natus est filius, quem vocavit Enos. Seth quippe interpretatur resurrectio, qui est Christus, et Enos filius ejus interpretatur homo, in terris? Item ex duobus illis hominibus, Abel, qui interpretatur luctus, et ejus fratre Seth, quod interpretatur resurrectio, mors Christi et vita ejus ex mortuis figuratur. 27. Ergo, ut brevius dicam, Abel luctus, Seth resurrectio, Enos homo, quia post luctum resurrectio, de resurrectione homo invocans Deum. Item Enos genuit Cainan, Cainan autem genuit Malalehel, Malalehcoelo ac terra, transferuntur sancti in vitam perpetuae immortalitatis. Quod autem per Seth ab Adam usque ad Noe denarius numerus insinuatur, complementum mandatorum in Ecclesiae operibus figuratur. Cui numero si adjiciuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ariete proisa acfiliosuo : uocauit nomen lociillius dñ siudit. proeo
quod est dñsiuderese fecit utiq per incarnationem. De in demo¬
ritur sarracentesimouicesimoannouitaesuae : Etempto agro ab
e fronsẽ peliuit eam: sed quidsibiuelit quod sarra insepulcrodupli¬
cisepelitur. nisi quia animaquȩ sç̃ło moritur ut dõuiuat gemina
uitae requie suscipitur . Id est in actione bomoperis & contẽ platione
seniori qui supra omnia eius erat: ponemanũ tuam suꝑfemur¬
meum ut adiuremte ꝑ hõm dm̃ caeli & terrae : ut non accipias
uxorem filio meo defiliabus cananeorum sed ad terrã & ad cog¬
nationem meã proficiscaris. inde accipias uxorẽ filio meo isaac:¬

Expanded text:
ariete pro Isaac filio suo, vocavit nomen loci illius, Dominus videt, pro eo ariete pro Isaac filio suo, vocavit nomen loci illius, Dominus videt, pro eo quod est, Dominus videri se fecit, utique per incarnationem. Deinde moritur Sara centesimo vigesimo anno vitae suae, et empto agro ab Ephron, 314 sepelivit eam. Sed quid sibi vult, quod Sara in sepulcro duplici sepelitur, nisi quia anima, quae saeculo moritur, ut Deo vivat, gemina vitae requie suscipitur, seniori, qui super omnia ejus erat quaecunque meum, ut adjurem te per Deum coeli et terrae, ut non accipias uxorem filio meo de filiabus Chananaeorum; sed ad terram et cognationem meam proficiscaris, et inde accipies uxorem filio meo Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
arietẽ : crucifixum dm̃ significat : Vepres aut̃ spinȩ sunt :
spine iniquos & peccatore s significant qui suspenderunt dñm
incruce. inter spinas itaq peccatorum iudaicorũ suspensus est chĩs
Sicut perhiere miã idẽ dicit sp̃inis peccatorum suorũ circum dedit
me populus hic: Alii huncarie tẽ cornibus inue pribus obligatum
eundẽ xp̃msenserunt ante quã immolaretur. spinis auide isco¬
ronatũ: Peractoigitur sacrificio dicitur abrahae inseminit᷑obe¬
nedicentur omnesgentes : Quando eni hoc factum est . Nisiquan¬
dodicit ille aries foderunt manus meas & pedes meos & dinume¬
rauerunt omnia ossamea: Hocenim quando peractum est illud
inpsalmis sacrificium. tuncinipsopsalmodictumest. Comme mo
rabuntur & conuertentur ad hĩm uniuerss fines terrae : Et ado¬
rabunt inconspectueius omnes patriaegentium: Qm̃ dñi est
regnum & ipsed ominabitur gentium : Immo lato igitur abraham

Expanded text:
aries crucifixum Christum significat. Vepres autem spinae sunt, aries crucifixum Christum significat. Vepres autem spinae sunt, spinae iniquos et peccatores significant, qui suspenderunt Dominum in cruce, inter spinas itaque peccatorum Judaicorum suspensus est Dominus, sicut per Hieremiam idem dicit, spinis peccatorum suorum circumdedit me populus hic. Alii hunc arietem cornibus in vepribus obligatum eumdem Christum senserunt, ante quam immolaretur spinis a Judaeis coronatum. Peracto igitur sacrificio dicitur Abrahae, in semine duo benedicentur omnes gentes. Quando enim hoc factum est, nisi quando dicit ille aries, foderunt manus meas et pedes meos, et dinumeraverunt omnia ossa mea. Hoc enim quando peractum est illud in Psalmis sacrificium, tunc in ipso Psalmo dicturabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus omnes patriae gentium, quando Domini est regnum, et ipse dominabitur gentium. 13. Immolato igitur Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
tium intrar& : quid est reuerte mur ad uos: & sic om̃is isrł saluus
fi& Triduum aut̃ illud in quo uenerunt ad locũ immolationis:
tresmundi ae tates significat unã antelegẽ. aliã sublege
tertiam sub gratia : Antelegẽ ab adam usq ad moy sen. Sublege
amoyse : usq ad iohannẽ : indelam adño & quicquid restat:
Tertius dies est gratiae. Inquatertia aetate quasi post triduum
sacram̃tũ sacrificuxp̃i cõpletũ est : Deinde isa ac ligatis pedibus
altario suꝑponitur : & dñs in lignosus pensus cruciad figitur :
Sed illud qđ figuratũ est inisaac : trans iectũ est ad arietẽ :
natus : aries : quia immolatus : Sed quide st̃ qđ inue pribus hȩ¬
rebat aries ille : crux cornua hab& : si c enĩ dua ligna conpin¬
guntur inse: cũ speciem crucis reddunt : Vnde & scriptũ est
deeo cornua in manibus eius sunt : Cornibus ergo hȩrentem

Expanded text:
tium intraret . Quid est: Et revertemur ad vos? Et sic omnis Israel salvus tium intraret . Quid est: Et revertemur ad vos? Et sic omnis Israel salvus fieret. Triduum autem illud, quo venerunt ad locum immolationis, tres mundi aetates significat; una ante legem, alia sub lege, tertia sub gratia. Ante legem ab Abraham usque ad Mosen; sub lege, a Mose usque ad Joannem: inde jam a Domino et quidquid restat, tertius dies est gratiae, in qua tertia aetate, quasi post triduum sacramentum sacrificii Christi completum est. Deinde Isaac ligatis pedibus altari superponitur, et Dominus in ligno suspensus cruci affigitur. Sed illud quod figuratum est in Isaac, translatum est ad arietem. Cnatus; aries, quia immolatus. Sed quid est quod in vepribus haerebat aries ille? Crux cornua habet, sic enim duo ligna compinguntur in se, cum sde eo. Cornua in manibus ejus sunt, cornibus ergo haerens
Abbreviated transcription (Latin):
cabant quicũ seruilit̃ uiuerent & carnalit̃ saperent : non intel¬
ldeo nonperuenerunt ad locũ sacrificii : Curaut̃ duo seruinisi qui apopu¬
lus ipseinduas partes diuidenduserat : qđ factũ est salomone peccante
quando diuisus est idem populus locoregninonerrorepietatis : Quib:
&iã sepe ꝑ prophetas dicitur aduersatrix i srahel & praeuari catrix
iuda asinus aut̃ ille insensata ẽ stultitia iudȩorũ : Ista in sensa ta stulti¬
tia portabat om̃a sacramenta : & qđ ferebat nesciebat : lam qđ dictũ
est eis expectate hic cũ asino : post quã autẽ ad orauerimus reuerte¬
muraduos : a postolũ audi cȩcitas inquit exparte in isrł factaest :
Quid est cȩcitas ex parte hic cũ asino : ut plenitudo inquid gentiũ intra¬
ret hocest post quã ad orauerimus : Vbi sacrificium crucis dominicȩ
impletũ pergentesfuerit praedicatũ: hoc est ut plenitudo gen¬

Expanded text:
cabant, qui cum serviliter viverent et carnaliter saperent, non intelcabant, qui cum serviliter viverent et carnaliter saperent, non intelsti, non pervenerunt ad locum sacrificii. Cur autem duo servi, nisi quia populus ipse in duas partes dividendus erat? quod factum est Salomone peccante quando divisus est idem populus loco regni, non errore impietatis. Quibus etiam saepe per prophetas dicitur: Aversatrix Israel et praevaricatrix Juda . Asinus autem ille insensata est stultitia Judaeorum. Ista insensata stultitia portabat omnia sacramenta, et quod ferebat nesciebat. Jam quod dictum est eis: Exspectate hic cum asino. Postquam autem adoraverimus, revertemur ad vos, Apostolum audi. Caecitas, inquit, ex parte Israel facta est . Quod est caecitas? Exspectate hic cum asino, ut plenitudo, inquit, gentium intraret: hoc est, postquam adoraverimus, ubi sacrificium crucis Dominicae impletum per gentes fuerit praedicatum, hoc est, ut plenitudo gen