comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
riunum secum facere uolebaet: & siceioues commendare. Vt ess& illicaput
llefiguram corporis porttr&. Id est ecdesiuc : & tam qucem sponsur &
sponsa essent duo in carneuna : proinde utoues commendar&. quideipri¬
usdict Neilliteom quã alteri commendecra : p̃arecomasimne & respondit:
amo: eeterum : Amcesine & responditamo: & tertio amcis me cerespon¬
ditamo: Confirmat carittetem ut consolid& unitctem : Ipscergo pas¬
tur pastores : sed cu gloriatur indno glorietur hocest ⁊põ pascere

Expanded text:
ri, unum secum facere volebat, ut sic ei oves commendaret; ut esset ille caput, ri, unum secum facere volebat, ut sic ei oves commendaret; ut esset ille caput, ille figuram corporis portaret, id est, Ecclesiae, et tanquam sponsus et sponsa essent duo in carne una. Proinde ut oves commendaret, quid ei prius dicit, ne illi tanquam alteri commendaret? Petre, amas me? Et respondit: Amo. Et iterum: Amas me? Et respondit: Amo. Et tertio: Amas me? Et respondit: Amo. Confirmat charitatem, ut consolidet unitatem. Ipse ergo pastur pastores: sed qui gloriatur, in Domino glorietur. Hoc est Christo pascere
Abbreviated transcription (Latin):
inuno paestore : Nonenim uere pcstores boni desunt sed inuno sunt :
multisint quidiuisi sunt hicunus predicator quiaunitas commendatur
Neq enim uere modo ideo tacentur paestores &dictur pcestor: quia non
inuenit dñs cui commend& oues succsꝰ tuncautem ideo commendauit quia
perum inuenit. Immo uero &in ipso p&ro unitatem cominendauit:
multiereent cepostoli : &unidicitur. pasceo ues mecs: absit &de sint mo¬
do bonipastores: absit a nobis ut desint: absit comisericor diuipsius ut
non eos gignat adq: constituat: Utiq si sunt boneceoues sunt & boni
pastores : Ncom debonis ouib: fiunt boni pastores: sedoms bonipaes¬
tores in uno sunt: illipascunt xp̃s pascit : Non enim uocẽ sucom dicunt
amicis ponsi : sed gecudio gecudent ꝓpteruocem sponsi : loeo ergo ipsepas¬
c& cumipsi pcescunt. & dicit ego pasco quia inillis uoxipsius in illis caritas
ipsiusꝰ nccmn&ipsum p&rum ciui commendabat ouessuas quasi alter alte¬

Expanded text:
in uno pastore. Non enim vere pastores boni desunt, sed in uno sunt. Multi sunt, qui divisi sunt: hic unus praedicatur, quia unitas commendatur. Neque enim vere modo ideo tacentur pastores, et dicitur pastor, quia non invenit Dominus cui commendet oves suas; tunc autem ideo commendavit, quia Petrum invenit: imo vero et in ipso Petro unitatem commendavit. Multi erant Apostoli, et uni dicitur, Pasce oves meas. Absit ut desint modo boni pastores: absit a nobis ut desint, absit a misericordia ipsius, ut non eos gignat atque constituat. Utique si sunt bonae oves, sunt et boni pastores: nam de bonis ovibus fiunt boni pastores. Sed omnes boni pastores in uno sunt, unum sunt. Illi pascunt, Christus pascit. Non enim vocem suam dicunt amici sponsi, sed gaudio gaudent propter vocem sponsi. Idem ergo ipse pascit, cum ipsi pascunt: et dicit, Ego pasco; quia in illis vox ipsius, in illis charitas ipsius. Nam et ipsum Petrum, cui commendabat oves suas quasi alter alte
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli certetidiutor &filius xipsum dexerim ꝑdicem contentio suman¬
mcl s hoc enimanimed ut aucdper norunti scm contendendiscudio capi¬
tur contendunt isti contra ueritatem & contenderunt ex quo sediuise¬
runt: modo dicunt. contendere nolumus : qucm capti sunt. nolo conten¬
dere : Ocapte aliquando tueraes quiprimir temporib seditionis tuco
treditores arquebces in nocenter dcem nabces iudicium impercctoris que¬
rebacsiudicio epis coporum non consentiebcs uictus totiens appellabcs
apud ipsum imperctorem studiosi ssime litigebas: congregabar quae
non peperist: Ubiest nunc ceruix tuac ubiest linguatuco: ubis filiustuus
Certeinouistdlir factures insipiens : pauisti sinciudicio : Nonenim uerum

Expanded text:
diaboli, certe adjutor et filius: et ipsum dixerim perdicem contentiosum animal. Hoc enim animal, ut aucupes norunt, etiam contendendi studio capitur. Contendunt isti contra veritatem, et contenderunt ex quo se diviserunt. Modo dicunt, Contendere nolumus: quia jam capti sunt. Non habet quod dicat: Nolo contendere. O capte, aliquando certe tu eras qui primis temporibus seditionis tuae traditores arguebas, innocentes damnabas, judicium Imperatoris quaerebas, judicio episcoporum non consentiebas, victus toties appellabas, apud ipsum Imperatorem studiosissime litigabas, congregabas quae non peperisti. Ubi est nunc cervix tua? ubi est lingua tua? ubi sibilus tuis factus es insipien
Abbreviated transcription (Latin):
x: aut site nonco gnoueris. exituraer : & exitura quo inues tigis gregti
equendo mados greges piesortepbts quia oues sequẽris siexis: audi
quid sequitur: exitu inuestigiis gregum & pasce edos tuos iamnon
oues: nostis ficetrer ubierunt hecedrꝰ ad sinis tram grunt omnes quiexi

Expanded text:
exi: quia si te non cognoveris, exitura es. Exitura quo? In vestigiis gregum: exi: quia si te non cognoveris, exitura es. Exitura quo? In vestigiis gregum: sequendo malos greges. Ne forte putes quia oves sequeris, si exis: audi quid sequitur, Exi tu in vestigiis gregum, et pasce haedos tuos; jam non oves. Nostis, fratres, ubi erunt haedi. Ad sinistram er
Abbreviated transcription (Latin):
dis scincalis: intedom me credidist. talem &ille soncnt: cognosco
te &mo me inclo tein to to orbe terrarum: unum quem lib& ede¬
sie tamquam ecclesium xps cloquitur : Ncm quo modo ecde siacri
ecdesia : sccundum ipsos loquitur : Anuuntia mihi quem dilexit
mamece ubipasces Ubi cubas: niquid quȩris ecdesicom÷ & ille tem¬
quam ostendens ec desiam dicit in meridie: sicutilliuo lunt : respon¬
decent mihi quo modo ecclesicm queceritecclesia : AnNuntiaa
mihi. quem dilexit animamece: quaceloquitur & elesias quid
un solo meridie ÷ ut dicunt in africa: quo modoi psainterrogaet ubupsa
u anuero portio ecdesiae trans incorinae beneinterro gect demeri¬
eno hicgr& & cello quitur unum quodq membrorũ eccles aesuce
Vp̃s taem quã sucm ecdesicm &x dicit : Nisi cogno ueris tem& ipsum
p puldhra inter mulieres exis exire hor&icotũ ÷ : Aut cognos core aut

Expanded text:
disse in coelos: in talem me credidisti, talem et illi sonant. Cognosce disse in coelos: in talem me credidisti, talem et illi sonant. Cognosce te et me; me in coelo, te in toto orbe terrarum. Unum quemlibet ex Ecclesia tanquam Ecclesiam Christus alloquitur. Nam quomodo Ecclesia quaerit Ecclesiam? Secundum ipsos loquor. Annuntia mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi cubas. Quid quaerit? Ecclesiam. Et ille tanquam ostendens Ecclesiam dicit, In meridie: sicut illi volunt. Respondeant mihi, quomodo Ecclesia quaerat Ecclesiam. Annuntia mihi, quem dilexit anima mea. Quae loquitur? Ecclesia. Quid in solo meridie est, ut dicunt, in Africa; quomodo ipsa interrogat ubi ipsa sit? An vero portio Ecclesiae transmarinae bene interrogat de meridie, ne hic erret? Alloquitur unumquodque membrorum Ecclesiae suae Christus, tanquam suam Ecclesiam, et dicit, Nisi cognoveris temetipsam, o pulchra inter mulieres, exi. Exire, haereticorum est. Aut cognosce te, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ridie ubiaudio dices pcertes ce uncem donati: alteram unuersotuo cohero¬
tem: tumihidic quotom ueforte uclitoperta idestignora fice sup
greges sodelum tuorum in curram ingreger her&i corum: condatespo¬
nere lcopidem suplapidem quidestructur: nicirrucem sup baptilato¬
res aununtiamibi : &illelommnendect unitatem pcestorir quinhac
lectione dixit: cago pascam pastores autem rȩꝓbact quimulti escuolis¬
runt unitatẽ amiserunt seueris sine nonblande respondens sed ꝓ
magnitudine pericuh : nis cognoueris inquiđ tem& ipscomõpuldra
in termulieres: pulb races incermulierer : sed a gnorc& gubi te cognosces
in toto orbe terrarum: sienim puldrac unitas est inte ubi diuisio foe¬
ditecs est non pulchritudo nisi cognouerirtem &ipscom: In mecredidis¬
carnem factum nactum exurgine crucifixum resur rexisse ascen¬

Expanded text:
ridie, ubi audio duas partes esse, unam Donati, alteram universo tuo cohaerenridie, ubi audio duas partes esse, unam Donati, alteram universo tuo cohaerentem; tu mihi dic quo eam, ne forte velut operta, id est, ignota fiam super greges sodalium tuorum, incurram in greges haereticorum, conantes ponere lapidem super lapidem qui destruatur, ne irruam in rebaptizatores, annuntia mihi. Et ille qui commendat unitatem pastoris, qui in hac lectione dixit, Ego pascam; pastores autem reprobat, qui multi esse voluerunt, unitatem amiserunt: severissime non blande respondens, sed pro magnitudine periculi, Nisi cognoveris, inquit, temetipsam, o pulchra inter mulieres. Pulchra es inter mulieres: sed agnosce te. Ubi te agnosces? In toto orbe terrarum. Si enim pulchra, unitas est in te: ubi divisio, foeditas est, non pulchritudo. Nisi cognoveris temetipsam. In me credidiscarnem factum, natum ex virgine, crucifixum, resurrexisse, ascen
Abbreviated transcription (Latin):
capiebas cibos: ergo multis od edes ingrati mensae dominicae ex¬
igunt foras: mclisodales fecerunt sibi suas mensas erexerun
mundi meridiem pcertes aegypti &illas exustas solercigiones
ubi pluua non appccr& : quia ipsccest meridies ubi fcru& medius
dies Ibiccut̃ heremus plenamilib: seruorum di : undesi ad meridi¬
on locorum uelimus aduertere: quare nonibi pcescat illema¬
gir &ibirequiescat quando ante prȩdictum est uberauer
deserta heremii: sed ecce consentio: meri dies a fricasit: a fri¬
casit mneridies÷ hic sunt sod ales madi: ecdesiatrtens maerina
in aliq̃ suorum nauigante ina frica sollicita neerre inuo¬
cat sponsunsium & dicđ en abundeore audio horedcor inafrica Tabon¬
darcaudis bccptilato res inafrica esscautem ibituos Nonminus auuii
& illud audio : & hocaudio: sed quis inttui ateuolo ccudire: Ariuuntia
mili quem dilexit animaemec Vbi pascer ybicuba sinmeridue : Inillomo¬

Expanded text:
capiebas cibos . Ergo multi sodales ingrati mensae dominicae excapiebas cibos . Ergo multi sodales ingrati mensae dominicae exierunt foras: mali sodales fecerunt sibi suas mensas, erexerunt mundi meridiem partes Aegypti, et illas exustas sole regiones, ubi pluvia non apparet: quia ipse est meridies, ubi fervet medius dies. Ibi autem eremus plena millibus servorum Dei. Unde si ad meridiem locorum velimus advertere, quare non ibi pascat ille magis, et ibi requiescat, quando ante praedictum est, Ubera erunt deserta eremi ? Sed ecce consentio, meridies Africa sit. Africa sit meridies: hi sunt sodales mali. Ecclesia transmarina in aliquo suorum navigante in Africam, sollicita ne erret, invocat sponsum suum, et dicit ei: Abundare audio haereticos in Africa, abundare audio rebaptizatores in Africa; esse autem ibi tuos non minus audio: et illud audio, et hoc audio; sed qui sint tui, a te volo audire. Annuntia mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi cubas in meridie. In illo me
Abbreviated transcription (Latin):
commin&ur sponsus : uide quem ad modum in periculo quã¬
uis ille dulcis cbstulit demedio blandimente : quam blccr¬
de illeo annuntia mihi quemdilexit comimnamea. Ubi pascqͥ
Vbi cubas in meridiae : Uenst̃ enimmedius dies quando adumbraculũ
concurrunt pcestores & fortela tebit me: Ubi pcesces & ubi cubas
& uolomihi annunties ne forteficm sicut operta : Id est sicut occul
ta non cognitu : Egosrum manifes tecsum: sed nesicut operta : sicut
celata incidam suꝑ greges sod alium tuorum: Omnes enim here¬
tii axp̃o exierunt: omnes qui facti sunt pcestores mali habentes gre¬
ges suos sub nomin exp̃i illius sodccles fuerunt illius conuiuium ac¬
ceperunt : sod ales enim dicuntur: tam quã unius conuiuii: latina
lingua sicdicti sunt sod cles: qua sisi mubcedecles: eo quod simul
edoent : Audi illum in psclmo crguentem sodales melos. Idest
unianimis mneus & notus in cus : duxm cus quisimulmetum dulces

Expanded text:
comminetur sponsus: vide quemadmodum in periculo, quamcomminetur sponsus: vide quemadmodum in periculo, quamvis ille dulcis, abstulit de medio blandimenta. Quam blande illa? Annuntia mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi cubas in meridie. Veniet enim medius dies, quando ad umbraculum concurrant pastores; et forte latebit me ubi tu pascis et ubi cubas: et volo mihi annunties, ne forte fiam sicut operta, id est, sicut occulta, et non cognita. Ego enim manifesta sum: sed ne sicut operta, sicut celata incidam super greges sodalium tuorum. Omnes enim haeretici a Christo exierunt; omnes qui facti sunt pastores mali, habentes greges suos sub nomine Christi, illius sodales fuerunt, illius convivium acceperunt. Sodales enim dicuntur, tanquam unius convivii. Latina lingua sic dicti sunt sodales, quasi simul edales, eo quod simul edant. Audi illum in Psalmo arguentem sodales malos, id est, unanimis et notus meus, dux meus, qui simul mecum dulces
Abbreviated transcription (Latin):
cabros in meridi e &uide quia cadhuc ipsaediat sequtur sum
eforte fun sicut oporte sup greger sodclium tuorum  patoons
petutos imperitos dscernere genus masculinum & semininum
Oporta qucero cuus generis sit ab omim homine quccero: mascubimest
anfemunini : an nuntia in quiđ quem dilexit anima meco: quecudi¬
cutꝰ mas cubi allo quitur sponsum adlo qutur ⁊ quiauero fa¬
mina uirum adloquitur conseduentia uerba indicant: annuan¬
tia mibi ubipas cđs bicubas in meridi e Nefortefiam sicut
operta : Auditt̃ operta ut ficent tibi hecec aperta: annuntia
mihi quem dilexit animamea. Vbipas ces ubi cubeos in meridie
nefortẽ sicut operta suꝑ greger sodalium tuorum: hucusque uer
basponsae : lam incipiunt uerba sponsi demanifesto : nisi cogno¬
ueris tem & ipsem: ag nosceuri liter femina tem& ipscm: tema¬
mulieres Nisi cogno ueris tem &ipscom : opuldra intermulie¬
res exituin uestigus gregum & pcesceedostuos in teobernaculis
pastorum : non in tebernaculoͦ pastoris: uide quomodo

Expanded text:
cubas in meridie. Et vide quia adhuc ipsa dicit. Sequitur enim: Ne forte fiam sicut operta super greges sodalium tuorum. Puto omnes peritos imperitosque discernere genus masculinum et femininum. Operta, quaero cujus generis sit: ab omni homine quaero, Masculini est, an feminini? Annuntia, inquit, mihi, quem dilexit anima mea. Quem, cum dicit, masculum alloquitur, sponsum alloquitur. Quia vero femina virum alloquitur, consequentia verba indicant, Annuntia mihi, ubi pascis, ubi cubas in meridie; ne forte fiam sicut operta. Audi tu operta, ut fiant tibi haec apertmihi, quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi cubas in meridie; ne forte fiam sicut operta, super greges sodalba sponsae: jam incipiunt verba sponsi de manifesto, Nisi cognoveris temetipsam. Agnosce evidenter feminam. Temetipsam, mulieres: nisi cognoveris temetipsam, o pulchra inter mulieres; exi tu in vestigiis gregum, et pasce haedos tuos in tabernaculis pastorum : non in tabernaculo pastoris. Vide quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
deipsodño ilũ xp̃o quia non nouerat peccatũsquid ÷ nisi non fecerit
Aoꝑhoc quoddictũ ÷ siuias quȩ ad atris sunt nouitdũs. Quo modo intelle¬
gendũ ÷ nisi quia ipse fecituias dextras id ÷ uia siustorũ qua suntuti¬
que operabona quae p̃ parauit ds̃ sicutdicit a postolus ut in illiran¬
bulemus : Vias autem simstras ꝑuersas id ÷ uias impiorũ nonutus
nouit quia noneas psefecit homini sedlomosibi: propt̃ qđ dicit
odi autem ego ꝑuerrs uias nalorum ipsasunt a sinistris : Sedres¬
pondiur nobiri curergo dixit : ned elines indꝙ teram neque ius¬
nistram cum potius dicere debuis se uideatur tenedg terain &ne
dedines in sinistram : siboniae funt ua quoa ddx tris sant : Quur
patamuriusi quia⁊ ta sunt uaebonae quae aldꝓtris sumdutin
dꝙtratam̃ dedinare non sit bonũ : dedinare quippeille est
intellegendus inde trã quibona ipsa opera qua adiuaslxtiras
ꝑtinent sibi uult ad signare nondo &ideo cuim dixis sauuas

Expanded text:
 non fecerat? Ac per hoc quod dictum est, Vias quae a dextris sunt, novit Dominus, quomodo intelligendum est, nisi quia ipse fecit vias dextras, id est, vias justorum, quae sunt utique opera bona, quae praeparavit Deus, sicut dicit Apostolus, ut in illis ambulemus ? Vias autem sinistras perversas, id est, vias impiorum, non utique novit, quia non eas ipse fecit homini, sed homo sibi: propter quod dicit, Odivi autem ego perversas vias malorum, ipsae sunt a sinistris. 7. Sed respondetur nobis, Cur ergo dixit, Ne declines in dexteram, neque in sinistram; cum potius dicere debuisse videatur, Tene dexteram, et ne declines in sinistram; si bonae sunt viae quae a dextris sunt? Cur, putamus, nisi quia ita viae sunt bonae quae a dextris sunt, ut in dexteram tamen declinare non sit bonum? Declinare quippe ille est intelpertinent, sibi uult adsignare non deo. et ideo, cum dixisset: Vias
Abbreviated transcription (Latin):
& nonin ꝓperat & dabitur ei: Potens est autemdus qui & uobis don& a nodis
ut deuestra race & pia consensio ne nuntus celerrimis gaudeamus: Salu¬
touos non solum meo nomine sed &iam fratrum qui mec ui sant &ro¬
gout ꝓ nobis concoditer at quein fanter or&dis sit uobis cumdiis anuen

Expanded text:
et non inproperat, et dabitur ei. potens est autem dominus, qui et nobis donet et nobis, et non inproperat, et dabitur ei. potens est autem dominus, qui et nobis donet et nobis, ut de uestra pace et pia consensione nuntiis celerrimis gaudeamus. saluto uos non solum meo nomine sed etiam fratrum. qui mecum sunt, et rogo, ut pro nobis concorditer atque instanter oretis. sit uobiscum domin
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrium nec conuerti portest addm̃ iec ꝓficere indo & qđ pie creditis &iãnũ¬
ut sapientir intellgitis oiate & a dhoc ipsum enim id est ut sapienter inteł¬
lagis est utique liberum arbitrium nis. enimi libegro arbitrio intellegere¬
mus at que saperemus non nobis praciper&us dicente scriptura. Intelle¬
gite ergo qui insipientis estis inpopulo & stulti aliquando sapite. Eo ipso
quipre quo p̃ceptum atque imperatum ÷ ut intellegamus atquesapiamx
oboedientiam nostram requirit quȩ nulla potest esse sine liliero apbitrio
Seds̃iposs& hocipsum sineadiutorio gratiaȩ ficri ꝑliberum abitriũ atin¬
tellegeremus atque sãperemus. Non dicer&ur dõ damilii intellectum ut
discam mandatatua: Neque in euangelio scriptum ess& tunc aperuit
illis sensum ut intellegerent scripturas. Necia cobus a postolus dicer&
si quis autem uestrũ indig& sapientia postul& ado quidat omnibus a fluent̃

Expanded text:
arbitrium nec conuerti potest ad deum nec proficere in deum, et, quod pie creditis, ut etiam sapienter intellegatis, orate. et ad hoc ipsum enim, id est ut sapienter intellegamus, est utique liberum arbitrium. nisi enim libero arbitrio intellegeremus atque saperemus, non nobis praeciperetur dicente scriptura: Intellegite ergo, qui insipientes estis populo, et stulti aliquando sapite. eo ipso quippe, quo praeceptum atque imperatum est. ut intellegamus atque sapiamus, oboedientiam nostram requirit, quae nulla potest esse sine libero arbitrio. sed si posset hoc ipsum sine adiutorio gratiae fieri per liberum arbitrium, ut intellegeremus atque saperemus. non diceretur deo: Da mihi intellectum, ut discam mandata tua, neque in euangelio scriptum esset: Tunc aperuit illis sensum, ut intellegerent scripturas, nec Iacobus apostolus diceret: Si quis autem uestrum indiget sapientia. postulet a deo. qui dat omnibus affluenter
Abbreviated transcription (Latin):
inlioe p̃ ne paeculo maligno. nisi ut moriandiur peccato
eꝑlioc ipi gratie iuemidur ingratut quirpcer illam uult
fanter in pace fraterna &iugilanter crate dõuiuatis
si quial deuobis mereor ueniat ad mefater florus

Expanded text:
in hoc praesenti saeculo maligno, nisi ut moriamur peccato? in hoc praesenti saeculo maligno, nisi ut moriamur peccato? ac per hoc ipsi gratiae i inuenietur ingratus, qui propter illam uult tanter in pace fraterna et uigilanter orate. deo uiuatis. Si quid de uobis mereor, ueniat ad me frater Florus
Abbreviated transcription (Latin):
ad puiendla ptabona dedinat indetras sedtor sas lls
putant honamutam esse deserendam : quando audiunt sic digratiã
p̃dicarł ut eredatur & intellegatur uoluntater homiinũ ipfam
x malis bonas facere. Ipsam &iam quas fecerit custodire :
& ꝓpterea dicunt faciamusinala ut ueniantbona insinistrã
dedlinant: Ideo uobir dixi non dedinais index̧trã nequems
nistram Hoo ÷ nec sic defendatis liberum arbitrium ut eibona
opera sinedi eratia tribuatir. Nec sic dofindatis oratiã ut qua¬
si deilla securł mala opera diligatir: Quo dipsa gratiadi auer¬
tandebirtalium quis pẽ uerba sibi ꝓponens Apostolus ait
Quder godicemus ꝑmanebimur in peccato ut gratia abuan¬
d& at quelus uerbis hominũ errantium & digratiã non intel¬
legentium respondit udebuit dicens absit: Sienimina¬
tuisumus peccato : quo modo uiuemur in eo Nibul dicipo¬
nu uelus & breuius: quideñ nobir gratiadi atilius consert

Expanded text:
ad facienda opera bona\', declinat in dextram. sed rursus illi, qui putant bonam uitam esse deserendam, quando audiunt sic dei gratiam praedicari, ut credatur et intellegatur uoluntates hominum ipsa ex malis bonas facere, ipsa etiam. quas fecerit. custodire, et propterea dicunt: Faciamus mala, ut ueniant bona, in sinistram declinant ideo uobis dixi: \'Non declinetis in dextram neque in sinistram\', hoc est nec sic defendatis liberum arbitrium, ut ei bona opera sine dei gratia tribuatis, nec sic defendatis gratiam, ut quasi de illa securi mala opera diligatis, quod ipsa gratia dei auertat a uobis. talium quippe uerba sibi proponens apostolus ait: Quid ergo dicemus? permanebimus in peccato, ut gratia abundet? atque his uerbis hominum errantium et dei gratiam non intellegentium respondit, ut debuit, dicens: Absit; si enim mortui sumus peccato, quo modo "uiuemus in eo? nihil dici potuit breuius et melius. quid enim nobis gratia dei utilius confert
Abbreviated transcription (Latin):
adtulerunti legimus cumeis &ostendimus aduersus eos ẽt con¬
scribtam quiditunt gratiã di secundum maerita nostra dare
& uestris & nostris sratribus ut in fidesine catholica ꝑseuer cu
que neque liberum arbitrium negat siue muitam malam sul
in banume nequ& antum eitribuit ut sine di gratia ualeat
quid siue ut ꝙ it alo conuertatur inbonur siue utindon
pseueranter ꝓficiat siue ut adbonum sempiter nũ peruei i
abuam nontimeat nedefitiat : Vosquoque carissimi & iam
in liac qistola ꝯoetor qđ nos omner ecetatur a postalor
Nomplus saperẽ quamopcetat saperae sed sapere ad sabri& atem

Expanded text:
attulerunt, legimus cum eis; et ostendimus adversus eos esse conattulerunt, legimus cum eis; et ostendimus adversus eos esse conscriptam qui dicunt, gratiam Dei secundumt uestris et nostris fratribus, ut in fide sana catholica perseuerent, quae neque liberum arbitrium negat siue in uitam malam siue in bonam neque tantum ei tribuit, ut sine dei gratia ualeat aliquid, siue ut ex malo conuertatur in bonum siue ut in bonum perseueranter proficiat sine ut ad bonum sempiternum perueniat. ubi iam non timeat, ne deficiat. uos quoque, carissimi, etiam in hac epistula exhortor, quod nos omnes exhortatur apostolus. non plus sapere, quam oportet s
Abbreviated transcription (Latin):
istare tens cripsit Item qd iupȩ osimo deafricano concilio scrip¬
tum ÷ eius quere scriptum ad uni uersos tocius cibis epis coposinis¬
sum : & qđ posteriore concilio plenario totius affice contra ipsun
errorem breuiter constituimus : & supra mema atum librum meu
quem modo aduos scripsi hae c omnia & in p̃sentia legimus cum ipsis
đ ꝑeos misimus uobis : Legimus eis &iam librum beatis simi mar¬
toris copriani deoratione dominica & ostendimus que mai medu
docuerit omnia quaradmoros nostros ꝑtinent : quibus recteuiui¬
mus a patre nostro quim calis: esseposcenda nedelibero p̃sumien¬
tis arbitrio adiuina gratia decidamus : Ub &iam demonstra¬
uimus quo modo ad monuerit idem gloriosis simus marter& iam¬
ora redebere qđ atique in aniter fier& nisi cedesia credera
&iam malas atque in fidelq hominum uolun tater perdigauu
runt & am illic apuduos ẽẽ nonimuisimus : oneum quoque epistola
ad pistum ronianar ecdesice pres lntrũ datams quam secum ad nos

Expanded text:
ista rescripsit; item quod papae Zosimo de Africano concilio scriptum est, ejusque rescriptum ad universos totius orbis episcopos missum; et quod posteriori concilio plenario totius Africae contra ipsum errorem breviter constituimus; et supra memoratum librum meum, quem modo ad vos scripsi: haec omnia et in praesenti legimus cum ipsis, et per eos misimus vobis. 3. Legimus eis etiam librum beatissimi martyris Cypriani de Oratione Dominica, et ostendimus quemadmodum docuerit, omnia quae ad mores nostros pertinent, quibus recte vivimus, a Patre nostro qui in coelis est, esse poscenda; ne de libero praesumentes arbitrio, a divina gratia decidamus. Ubi etiam demonstravimus, quomodo admonuerit idem gloriosissimus Martyr, eorare debere: quod utique inaniter fieret, nisi Ecclesia crederet, etiam malas atque infideles hominum voluntates per Dei gratiam quia dixerunt etiam illic apud vos esse, non misimus. Meam quoque epistolam ad Sixtum Romanae Ecclesiae presbyterum datam, quam secum ad nos
Abbreviated transcription (Latin):
ber& in natura iam uitiata at quedeprauata : Sicut in uangelio
legitur quot quet autem receperunt eum : dedia cis potestiatem filiosal
neri qđ uti que nonerant ꝑ naturam nec ominino essert nisieumr¬
cipienda  accepissent ꝑ eius gratiam huius modi potestatem
Haeo : potestas quam sibi uindicat fortitudo caritatis quae non es
cum ex poner& qđ scriptum ÷: beatimundo corde quo ipsidim ude¬
bunt: quos non arguit conscientia ulla peccati &adiecit mind
mundo corde conspicitur templumdi non potest et̃ pblia pis
loc utque agitur innobis conando. labiorando &ando imparando utad
dictum ẽẽ praesbitero liberi arbitrii noscondidit dr̃ nec ad
ur tutem nec aduitia neces sitate trahiniur: Alioquin ub ine¬
ces sitas nec corona est : quis non agnoscat quis nontoto cordes is¬
cipiat qus aliter conditam liumanam neg& eẽ . naturã sedin

Expanded text:
beret in natura iam uitiata atque deprauata, sicut in euangelio beret in natura iam uitiata atque deprauata, sicut in euangelio legitur: quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios dei fieri; quod utique non erant per naturam nec omuino essent, nisi cum recipiendo accepissent per eius gratiam huiusmodi potestatem. haec est potestas, quam sibi uindicat fortitudo caritatis, quae non est cum exponeret quod scriptum est: beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt? quos non arguit conscientia ulla peccati et adiecit: mundus mundo corde conspicitur, templum dei non potest esse pollutum. hoc utique agitur in nobis conando, laborando, orando, impetrando, ut ad dictum esse presbytero: liberi arbitrii nos condidit deus, nec ad uirtutem nec ad uitia necessitate trahimur: alioquin ubi necessitas, nec corona est, quis non agnoscat, quis non toto corde suscipiat, quis aliter conditam humanam neget esse naturam ? sed in
Abbreviated transcription (Latin):
fiant doꝰ ꝑ caritatem dĩ futuri sunt similesdo qua diffusa ÷ incordibiis nost
ra & altare optimum est eicor mundum & sinepeccato Quis nesere
adistam ꝑfectionem ꝑducendum cormundum. Dum interior homo
renouatur dedieindieni: Non tamen sine gratiadi ꝑ iliri xpm dnim no¬
trum: Item qđ ait ipseiur castur & sinepeccato potestatem accepitad
essefiliusdi : Utiqueam monuit necumquis que factus fuerit sta casis
& sinepeccato quod ubi & quando in eoperficiatur non nulla quastio :
Sedinter pios benequeritur inter quostamen constat fieri posse asi¬
nemediator edi & hominum homins̃ xp̃oiliũ fieri nomposse : Tamen
ut dicere coeperam prudenter xustus ammonuit : necum fuerit quis¬
que talis factus & ꝑ hoc recte interdi filios duputatiis. Puc&&us
ipsius fuisse potestatis quam ꝑ gratiam accepit ado cum eam nonla¬

Expanded text:
fiant deo\', per caritatem dei futuri sunt similes deo. quae diffusa est in cordibus nostris fiant deo\', per caritatem dei futuri sunt similes deo. quae diffusa est in cordibus nostris ra et altare optimum est ci cor mundum et sine peccato, quis nescit ad istam perfectionem perducendum cor mundum. dum interior homo renouatur de die in diem, non tamen sine gratia dei per Ipsum strum? item quod ait ipse: uir castus et sine peccato potestatem accepit a deo esse filius dei, utique ammonuit, ne cum quisque factus fuerit ita castus et sine peccato - quod ubi et quando in eo perficiatur nonnulla quaestio est, sed inter pios bene quaeritur, inter quos tamen constat fieri posse et sine mediatore dei et hominum homine Christo Iesu fieri non posse -, tamen. ut dicere coeperam, prudenter Xystus ammonuit, ne cum fuerit quisque talis factus et per hoc recte inter dei filios deputatus, putetur ipsius fuisse potestatis, quam per gratiam accepit a deo, cum eam non ha
Abbreviated transcription (Latin):
lum &ipse adam in maculatus ꝓculdibio factus : sedineis quscint
iatura fili ira ducentes ȩillo qđ uitiatum ÷ in illo abinitio eõ
nmaculatos humanae naturae in possibile definiuit: Item icdar
non ee. sub stontiam. sedactum m aligndam: qui hocnegat ã quia
pont naturale ideo conera illud logemdatam & qđ dcar bitri.
fadi qua sanatus ꝑmedicum xp̃m quo non indiger& si sana ẽ&:
uur abist tam quã sana uel tam quam sib. sufficiente uoluntatis
tlirio possit᷑ non peccare defenditur: quis item xpianus ignorat
selratis simũ xistum pomanae ecdesiae ep̃m : & dni martirem dixis¬
s cominemorat: quia libertatem arbitru sui ꝑmisit horuinibur
sitpure &sine peccato uiuentes similes fiant do sedadipsum
sererium ꝓtin& uocantem audire & redere &ab eo inquem
cpedit non peccandis aduitorium postulare : Namutique cum dicit similes

Expanded text:
nam et ipse Adam inmaculatus procul dubio factus est; sed in eis, qui sunt nam et ipse Adam inmaculatus procul dubio factus est; sed in eis, qui sunt natura filii irae ducentes ex illo quod uitiatum est in illo, ab initio esse inmaculatos humanae naturae inpossibile definiuit. \'Item Iohanon esse substantiam, sed actum malignum\'. quis hoc negat? \'et quia non est naturale, ideo contra illud legem datam, et quod de arbitrii tia dei, qua sanatur per medicum Christum, quo non indigeret, si sana esset, quae ab isto tamquam sana uel tamquam sibi sufficiente uoluntatis arbitrio posse non peccare defenditur. Quis item Christianus ignorat, quod beatissimum Xystum Romanae ecclesiae episcopum et domini martyrem dixisse commemorat, \'quia libertatem arbitrii sui permisit hominibus deus, ut pure et sine, peccato uiuentes similes fiant deo\'? sed ad ipsum arbitrium pertinet uocantem audire et credere et ab eo in quem credit non peccandi adiutorium postulare. nam utique cum dicit \'similes
Abbreviated transcription (Latin):
nisi primo ꝑ xpi gratiam abluta delictosit Deide quod perqualis¬
tem non peccandi ab stineat ad elictirile addidit qđiste apsor
quur adidere noluerit: Ait nam que ille net untio itimaculata huma¬
nae enim hoo inpas sibile naturae sed ꝑd̃ gratiam & qualitatem sui
quia iam non peccat sit ut immaculata uideatur : Hac uerba iste
quus non ad diderit quis non intellegat᷑ hocagitur utique nunc in
ioc seculo ut adistam quamomner scicupiunt in maculatis simnam
puritatem ecdesia scã ꝑueniat qua i futuro satulo neque ali quo
maletum hominum sibi ꝑmixtom: neque aliqua in sle gepeccati
resistentem legimentis ducat mundissimam uitam in ader iitato
diuma : Tamen adtendat istequid secundum scripturas ambrosi
is ep̃s dipxerit mec abintio inmaculata: huma nae onim liocitpos¬
silbile nature utique enim almitio diit quo gadam nascimur

Expanded text:
nisi primo per Christi gratiam abluta delicto sit, deinde quod per qualitnisi primo per Christi gratiam abluta delicto sit, deinde quod per qualitatem non peccandi abstineat a delictis ? ille addidit, quod iste apparet cur addere noluerit, ait namque ille: nec ab initio inmaculata-humanae enim hoc inpossibile naturae —, sed per dei gratiam et qualitatem sui, quia iam non peccat, fit ut inmaculata uideatur. haec uerba iste cur non addiderit quis non intellegat ? hoc agitur utique nunc in hoc saeculo, ut ad istam, quam omnes sancti cupiunt, inmaculatissimam puritatem ecclesia sancta perueniat, quae in futuro saeculo neque aliquo malorum hominum sibi permixto neque aliqua in se lege peccati resistente legi mentis ducat mundissimam uitam in aeternitate diuina. tamen adtendat iste quid secundum scripturas Ambrosius episcopus dixerit: nec ab initio inmaculata; humanae enim hoc inpossibile naturae. utique enim \'ab initio\' dicit, quo ex Adam nascimur.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi in hi mno suo dicit : uotisque prestat sedulis scm mereri sp̃mmcom¬
memorabo & ego dehioc ipsoopere sci ambrosii aliquid ex quo istecun¬
liuntate tantum humana uisum ÷ sed sicut placuit ei quiinme inquo
operatu quemenim miseratur &uocat : Mideo qui xp̃mm sequitur pores
interrogatus quur esse uoluerit xpianus respondereuisum ÷ mili
ut enĩ ds̃ honorific&ur ascõdi gratia est : Eccequdiftesapiat uerbis am¬
brosii delectitur qđ ado preparatus uoluntas hominũ & nullaued
nemagna quaestio est quisuel quando ꝑ ficiatus duntamen sinexp̃
gratia haidipsum fieri posse minime dubit&ur : deinde quantum
erat ut adtender& isteunum uersum deam brosii uerbis quae posuis
Cumenim ille dixiss& namcum eodesia ꝯegentibus liuo⁊ exepers¬
toribus congregatasit : quo modo ꝙ maculatis ma culata potes ẽ

Expanded text:
ubi in ymno suo dieit: uotisque praestat sedulis sanctum mereri spiritum. Comubi in ymno suo dieit: uotisque praestat sedulis sanctum mereri spiritum. Commemorabo et ego de hoc ipso opere sancti Ambrosii aliquid, ex quo iste comluntate tantum humana uisum est, sed sicut placuit ei, \'qui in me\', ioperatur; quem enim miseratur et uocat. et ideo qui Christum sequitur potest interrogatus cur esse uoluerit Christianus respondere: uisum est mihi. ut enim Deus honorificetur a sancto, Dei gratia est. » Ecce quid iste sapiat, si verbis Ambrosii delectatur, quod a Deo praeparatur voluntas hominum, et nulla, vel non magna quaestio est, quis uel quando perficiatur, dum tamen sine Christi gratia id ipsum fieri posse minime dubitetur. deinde quantum erat, ut adtenderet iste unum uersum de Ambrosii uerbis quae posuit! cum enim ille dixisset : nam cum ecclesia ex gentibus, hoc est ex peccatoribus, congregata sit, quomodo e x maculatis inmaculata potest esse,
Abbreviated transcription (Latin):
Elude quidem utdixi non contendo quis quis enim noncedit idanmm
postolo quinec ipseuit si dixerimus qua peccatum non habetius
oluio sinoquanemo iustisi catur tamquã sisficiente natura lbero
orlratrio Immo pse procalamat ci colatur dicerti sinenie iilil
sonesui sacere Serauntem ambrosius reuera ineo loco queni nte
eiaguemioat illis resist quidi cunt homi nemͣ eẽ possesinepercato
ilas ueta: At enim ea dicor&d acepit oecur sionen doracharia
& helisal &l quod in euangelo commemorti sunt ambulas se iom¬
nibus iustificationibus legis sinequȩresla: Nuini quid tamen negat
sionem iustos uixisse non dubium ÷ qui praestat spinsci quidatus uo¬
bis : ꝑquem disfunditur caritas in cordibus nostris qua una iustisunt
quicumque sunt iusti quem sp̃m memoratus ep̃s &iam p̃cibus imp&ran¬
dum ammon&: ita illi uoluntas diuinitus nonadiuta non sufficit

Expanded text:
. unde quidem, ut dixi, non contendo ; quisquis enim non cedit lohanni . unde quidem, ut dixi, non contendo ; quisquis enim non cedit lohanni apostolo, qui nec ipse ait: si dixerimus quia peccatum \'non habuimus\', ia Christi clamo, sine qua nemo iustificatur, tamquam sufficiente naturae libero arbitrio. immo ipse pro ea clamat; ei cedatur dicenti: sine me nihil potestis facere. Sanctus autem Ambrosius reuera in co loco, quem iste commemorat. illis resistit qui dicunt hominem non esse posse sine peccato in hac uita. ut enim ea diceret. accepit occasionem de Zacharia et Elisabeth. quod in euangelio commemorati sunt ambulasse in omnibus iustificationibus legis sine querella. numquid tamen negat sionem iustos uixisse non dubium est, qui praestat spiritum sanctum. per quem diffunditur caritas in cordibus nostris, qua una iusti sunt quicumque sunt iusti. quem spiritum memoratus episcopus etiam precibus impetrandum ammonet — ita illi uoluntas diuinitus non adiuta non sufficit —,
Abbreviated transcription (Latin):
titiam inuerodĩ cultu: cum interno concupiscentiomalo int¬
na conflictatione pugnare perficere autem ominino aduersa¬
rium non habere : Nam qui pugnat & adliuc periditatur & ali¬
quando percutitur diami nonsternitur : qui autem non hab& ad¬
uer sarium plena paceladatur & ipse ẽ sine peccato uerissi me
dicitur in quo nullum habitat peccatum ENamquid per absinenti¬
am mali operis dicit iamnon ego operor illud sodid quodin mehabitat
pet catum ÷ Nom & ipseiol depercatis sius nontac& &uti que huic ani¬
conastro merito plac& : Humilitatẽ nullo molo in folsitatis partepo¬
nendam: undend qđ iob confitlur quia uerqs di cultor ÷ ꝓcul dibio
ait sienim pec catuer ds pperner & omnes utique sperner & quia
sinepee cato nemo est sod peruit dis cedentes asecq̃uos apostatas uo¬
cit tid&is quenam imodum nondixerit quia simepeccato nemo
suerit tamquã depraceritis loquens sed qđ sinepeccato nernasit¬

Expanded text:
titiam in uero dei cultu cum interno concupiscentiae malo inttitiam in uero dei cultu cum interno concupiscentiae malo interna conflietatione pugnare, perficere autem omnino aduersarium non habere. nam qui pugnat et adhuc periclitatur, et aliquando percutitur. etiamsi non sternitur; qui autem non habet aduersarium, plena pace laetatur. et ipse esse sine peccato uerissime dicitur, in quo nullum habitat peccatum. non qui per abstinentiam mali operis dicit: iam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Nam et ipse Iob de peccatis suis non tacet et utique huic amico nostro merito placet humilitatem nullo modo in falsitatis parte ponendam; unde id quod Iob confitetur, quia uerax dei cultor est, procul dubio ait: si enim peccatores deus sperneret, omnes utique sperneret, quia sine peccato nemo est. sed spernit discedentes a se, quos apostatas uocat. uidetis quemadmodum non dixerit. quia sine peccato nemo fuerit, tamquam de praeteritis loquens, sed quod sine peccato nemo sit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ hominem mundo corde testatus ÷ : qđ quis negat sed gratia di per
dipisse cominem&rat quas iob litteras leger& ut abstiner& se abomu
rem aligna qua dm̃ sola mente uitus non amuuxta ueneratur
dm̃ autem colere ꝓpriumiustitia officium .ẽ. quid fecis s& iob dicit
Num quid in hoc saeculo ꝑfecis s& ut sine gratia saluatoris quem &iam
proph&auit uel fecis s& uel ꝑfeciss& : Abstin& enimse ab ominis
mala &iam quih ab& peccatum qđ inseregnare non sinit c̃iu subs ps
iiꝓbanda cogitatio quam ꝑuenire ad finem operis non ꝑmiittus
Sedaliud ÷ non habere peccatum aliud non oboedire desides
euis : Aliud es implere quod praecertum ÷ non concupis ces deb
est porquendam abstimentiae conatumiꝰ saltgu id agere quodo
serirtum ÷ Post concupis centia stuas noncas inhil boum qus
sire is ecte posse sinogratia saluator is: sace reest ergo ius¬

Expanded text:
esse hominem mundo corde testatus est. quod quis negat? sed gratia dei peesse hominem mundo corde testatus est. quod quis negat? sed gratia dei pedixisse commemorat: quas s Iob litteras legerat u t ab stineret s e ab omn i re maligna ? quia deum sola mente uitiis non ammixta ueneratur, deum aute m colere proprium iustitiae off icium est, quid fecisset lob dicit, non quid in hoc saeculo perfecisset aut sine gratia saluatoris, quem etiam prophetauit, uel fecisset uel perfecisset. abstinet enim se ab omni re mala etiam qui habet peccatum quod in se regnare non sinit, cui subrepit inprobanda cogitatio, quam peruenire ad finem operis non permittit. sed aliud est non habere peccatum. aliud non oboedire desideriis eius; aliud est inplere quod praeceptum est: non concup i sces et aliud est per quendam abstinentiae conatum saltem id agere quod item scriptum est: post concupiscentias tuas non e a s, nihil horum tamen scire se recte posse sine gratia saluatoris. facere est ergo ius
Abbreviated transcription (Latin):
mode seols cenmeis doboo sinculla recusatione conser seos nontubu
peua qđ dellus scriptis cuius nomen nonib: nueniller sat¬
s faot ua gistur decto en queur tutis lioporri sitilli ua fieti
eunconllo p aecaturi doceat hominem uncre pos ieprdc at sa
Io modo erim dietun sit auete hiuuir sententiae inet
qualiter poss it exponere : dum̃ tamennos minimedubitemus peccatũx p̃m
non necessitatis ẽẽ peccare : sed ꝓpositi ac uoluntatis: ego desideria cas¬
nis sinon inlicitarum concupiscenciarum iunc dicuntur accipio
sicuti est fames sitis refectio las situdinis & si quid huius modiẽ. per
hac enimiquãuis casint inculpͥalia inculpas ditidunt: Quod ab illo
saluatore a fuit &iam si haec in eo fuisse ꝓpter similitudine carnis pec¬
cati euangelio testeiudeamus : Beatus uero luilarius cuius lax uer¬
ba posuit non eñinisi spu ꝑfecti & in mortalitate mutati qđ solisin
quȩ contra id qđ dicimus uel quid istum adiuu& nescio nisi quia posse

Expanded text:
quia solis canonicis debeo sine ulla recusatione consensum — nonnihil mouet quod de illius scriptis, cuius nomen non ibi inueni, t magistrum doctoremque uirtutis ho mini simillimum fieri, ut uincendo peccatum doceat hominem uincere posse pecc ut m. quomodo enim dictum sit, auctor huius sententiae uiderit qualiter possit exponere, dum tamen nos minime dubitemus peccatum Chrisnon necessitatis esse peccare, sed propositi a c ac l uoluntatis. ego desideria carnis, si non inlicitarum concupiscentiarum hic dicuntur, accipio, sicuti est fames, sitis, refectio lassitudinis et si quid huiusmodi est. per haec enim quidam, quamuis ca sint inculpabilia, in culpas decidunt; quod ab illo saluatore afuit, etiamsi haec in co fuisse propter similitudinem carnis peccati euangelio teste uideamus. Beatus uero Hilarius, cuius haec uerba posuit: non enim nisi spiritu per fecti et inmortalitate mutati, quod solis contra id quod dicimus uel quid istum adiuuet nescio, nisi quia posse
Abbreviated transcription (Latin):
iuastuas dirigene dedines in dexteram neque in sinistrã
lis sce scripturȩ considerate statrer ꝑ sinoness&e liberit arba¬
triũ nondicer&ur rectos cursis facpedibustuireaxi uastuas dri¬
ge mnedeelines in dexterã neq insin strã : & tam̃ si uedi gratia
sipossa hoc fieri nom postea dicer&ur ipseautem rectos facia

Expanded text:
et vias tuas dirige, ne declines ad dexteram, neque ad sinistram bis sanctae Scripturae considerate, fratres, quia si non esset liberum arbitrium, non diceretur: Rectos cursus fac pedibus tuis, et vias tuas dirige, ne declines ad dexteram, neque ad sinistram . Et tamen sine Dei gratia si posset hoc fieri, non postea diceretur: Ipse autem rectos faciet
Abbreviated transcription (Latin):
Boniuero aiam ipsiquidem secundũ hon ar uoluntatis saemerrta
poniuni csnsequentur sedeciam ipsambonan uoluntatẽꝑ digratiã
consecutisunt : Aesic implaur quod eriptumtara an digutieti
pusala diutius diputare quo &aliam iamieis delera anquor

Expanded text:
boni uero etiam ipsi quidem secundum bonae uoluntatis suae merita boni uero etiam ipsi quidem secundum bonae uoluntatis suae merita praemium consequentur, sed etiam ipsam bonam uoluntatem per dei gratiam consecuti sunt. ac sic impletur, quod scriptum est: Ira et epistula diutius disputare, quoniam et aliam iam eis dederam tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
Nooiuo dilectissuno & inxp̃i membris hon orando fratiualen¬
Ptino & ssatribus qui tecum sunt agustinus indño salatem, Cresc¬
nium felicem & alium felicem diseruos : qui ex uestra congregatione ad
nos uenerunt nobiscum egissepascha. Nouerit caritas uestra Quose
tenumius aliquanto diuiti as ut instruetiores aduos redirent adus
nouos ber&icos pelagianas. in quorum errorem cadit qui putiat sirs
dñs uenerit nonuidicari hominem secundum opera sua qui iampada¬
tem atipatiut libero uoluntatis arbitrio nilil hominus inerrore ẽ
Solienim pariuili qui nondum habent opera ꝓpria uelbo na uel mala
sectundum solum ouginale peccatum damnaluntur. Qquibas ꝑlauacrã
regenerationis non subuenit gratia saluatoris: C&eri autemomines
quuiam utentes libero arbitrio sua ppria peccata oginali peccato
insup ad diderunt siule porestate tenobrarũ ꝑgratiã di noneruunt
nec trans ferumur ad regnũ xpi non solum sacundum ouginis uerum
itam secundum ꝓpriae uoluntatis merita iudicium repcetab unt

Expanded text:
I MEMBRIS HONORANDO FRATRI VALENTINO ET FRATRIBUS, QVI TECUM SUNT, AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Cresconium, Felicem et alium Felicem dei seruos, qui ei uestra congregatione ad nos uenerunt. nobiscum egisse pascha nouerit caritas uestra. quos ideo tenuimus aliquanto diutius, ut instructiores ad uos redirent aduersus nouos haereticos Pelagianos, Dominus venerit, non judicari hominem secundum opera sua, qui jam per aetatem uti potuit libero voluntatis arbitrio, nihilominus in errore est. Soli enim parvuli, qui nondum habent opera propria, vel bona vel mala, secundum solum originale peccatum damnabuntur, quibus per lavacrum regenerationis non subvenit gratia Salvatoris. Caeteri autem omnes, qui jam utentes libero ainsuper addiderunt. si de potestate tenebrarum per gratiam dei non eruuntur nec transferuntur ad regnum Christi, non solum secundum originis uerum etiam secundum propriae uoluntatis merita iudicium reportabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis lit teras ad tulerant. Tamensuscepimus eos quõ simplicitus
eorum satis indicabat nihil illos nobis potuisse confingere Idecau¬
teu festi mautunt ut a pudidus agerent pasdia quopor sit adiuuan¬
tedũo taniser̃ dier uestram pacem quamdircensionem potius inuenire
inelius autem aciair qđ mnultum rogo supsum a quodicunt sefur¬
se turbatus adme tere non grauemini aut eñi non intellegit
librẽmineum aut sete ip̃se nor intellegitur quandodificiniam
quoerstioner a paucis intellogibulm soluere atque enodaretona¬
telse⁊ Ipsac enim questio degratiadi quaefecit it horuines noni¬
celiogentes pntarent a postolum paulumdicere facianus iiala
quappt inciue car unde a postolus palrus iisecunda episto la sua
qmapot̃ iuqut caris sum hor go peotdoiter satis agite inuolatic̃
i uiaeulatiso pudouu repperirimnpace &edm̃ ostri patientian

Expanded text:
haritatis litteras attulerunt: tamen suscepimus eos, quoniam simplicitas haritatis litteras attulerunt: tamen suscepimus eos, quoniam simplicitas eorum satis indicabat, nihil illos nobis potuisse confingere. Ideo autem festinaverunt, ut apud vos agerent Pascha, quo possit adjuvante-Domino tam sanctus dies vestram pacem quam dissensionem potius invenire. 6. Melius autem facietis quod multum rogo, si ipsum a quo dicunt se fuisse turbatos, ad me mittere non gravemini. Aut enim non intelligit librum meum, aut forte ipse non intelligitur, quando difficillimam quaestionem et paucis intelligibilem solvere atque enodare conatur. Ipsa est enim quaestio de gratia Dei, quae fecit ut homines non intelligentes putarent apostolum Paulum dicere: Faciamus mala, ut veniant bona . Unde apostolus Petrus in secunda Epistola sua, quapropter, inquit, carissimi, haec exspectantes satis agite inuiolati et immaculati apud deum reperiri in pace et domini nostri patientiam
Abbreviated transcription (Latin):
tũ optimũ & omnedonũ ꝑfectũ desussum : d endens apa¬
treluminũ. Nequis quã dicit meritis operũ su&rũ uel meritis
nationũ suarum uel meritis fideis fib itraditam digratiam
& pat&us uerũ eẽ. quod illiher&ici dicunt gratiamdi secundõ
merita nostra dari qd omnino sulsis simuin÷ Ponquia nullã
meritũ uelbonũ piorũ uel malũ impiorũ alioquan quo mol¬
iudicabit ds̃ mundum Sed misericordia & gratiadi conuerci
piat habere meritum bonum qđduis coronalut quondo iu¬
bitir iundus. onulta erunt qua iobis uit tere cupioho
quibus lectis totam̃ ipsam causam quae concilus episcopalibus acta ÷ aduer¬
sus eosdem pelagianas her&icos diligentius &plenius nosse poss is
sed festinauerunt sratres quiex numero uestro ad nosuenerant: ꝑ quos
uobis non rescripsimus ista sedieripsimus : nullas enimad nos uestraetu¬

Expanded text:
tum optimum et omne donum perfectum desursum est descendens a patum optimum et omne donum perfectum desursum est descendens a patre luminum, ne quisquam dicat meritis operum suorum uel meritis orationum suarum uel meritis fidei suae sibi traditam dei gratiam et putetur uerum esse, quod illi haeretici dicunt, gratiam dei secundum merita nostra dari, quod omnino falsissimum est, non quia nullum est meritum uel bonum piorum uel malum impiorum - alioquin quo mojudicabit Deus mundum? sed misericordia et gratia Dei convertit piat habere meritum bonum, quod Dominus coronabit, quando judicabitur mundus. 5. Multa erant quae vobis mittere cupiebam, quibus lectis, totam ipsam causam quae conciliis episcopalibus acta est adversus eosdem Pelagianos haereticos, diligentius et plenius nosse possetis; sed festinaverunt fratres, qui ex numero vestro ad nos venerunt; per quos vobis non rescripsimus ista, sed scripsimus. Nullas enim ad nos vestrae C