comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bant audisset iratus ẽ ualde. quodase
uenire uolentes ꝑegrini ñ ꝑmicte¬
rentur. ⁊ mittens occidit uicanos il¬
los om̃s. uicumq incendio consũpsit.
Passi sunt autem p̃fati sacerdotes fa
muli xp̃i quinto nonarum oẽtobri¬
um die. nec martyrio eorum celes¬
tia defuere miracula. Nam cum
ꝑempta eorum corpora amni ut di¬
ximus a paganis essent iniecta. con¬
tigit ut hec contra impetum flu-¬
passuum ad ea usq loca ubi illorum
erant socii transferrent᷑ sed ⁊ radiꝰ
lucis ꝑ maximus atq ad celum usq
altus om̃i nocte supͣ locum fulge¬
bat illum. ubicunq ea ꝑuenisse con¬
ting̾et.⁊ ħ etiam paganis qui eos oc¬
ciderant intuentib. Sed ⁊ unus ex
eis in uisione nocturna apparuit
cuidam de sociis suis cui nom̃ tilmon¬
erat. uiro illustri & ad scłm quoq
nobili qui de milite factus fuerat
monachus. indicans quod eoloco cor¬
pora eorum posset inuenire: ubi lu¬
cem de celo terris radiasse. qd̃ ita com
condignum recondita sunt. ⁊ dies

Expanded text:
bant audisset, iratus est valde quod ad se venire volentes peregrini non permitterentur; et mittens occidit vicanos illos omnes, vicumque incendio consumpsit. Passi sunt autem praefati sacerdotes et famuli Christi quinto Nonarum Octobrium die. Nec martyrio eorum caelestia defuere miracula. Nam cum perempta eorum corpora amni, ut diximus, a paganis essent injecta, contigit ut haec contra impetum fluvpassuum, ad ea usque loca ubi illorum erant  Al., essent socii, transferrentur. Sed et radius lucis permaximus atque ad caelum usque altus omni nocte supra locum fulgebat illum ubicumque ea pervenisse contingeret, et hoc etiam paganis qui eos occiderant intuentibus. Sed et unus ex eis in visione nocturna apparuit cuidam de sociis suis, cui nomen erat Tilmon, viro illustri, et ad saeculum quoque nobili, qui de milite factus fuerat monachus; indicans quod eo loci corpora eorum posset invenire, ubi lucem de caelo terris radiasse conspiceret. condignum recondita sunt, et dies
Abbreviated transcription (Latin):
pide in gente ipsius fac̾ent. ꝓite¬
tens hanc in honorem beati apłoꝵ
principis dedicandam se quoq ip
turum. inquantum dumtaxat
tam longe a romanorum loquela
⁊ natione segregati hunc ediscere
potuissent. Cuius religionis uo¬
tis ac precib fauens reuerentis¬
simus ceolfrid mnisit architectos
excellentissimo & głosissimo regi
naitono ceolfrid abbas in dño sa¬
lutem. Catholicam sc̃ẽ pascheob¬
seruantiam quam a nobis rex deo
deuote religioso studio quesisti.
promptissime ac libentissime
tuo desiderio iuxta quod abapłi¬
ea sede didicimus patefacere sa¬
tagimus. Scimus namq celitus
scẽ eccłie donatum. quotiens ip̃i
rerum domini discende. docende.
custodiende. ueritati oꝑam impen¬
dunt. Nam & uere om̃io dixit qui¬
dam scłarium scriptorum quia fe-¬
narent philosophi. Quod side philo

Expanded text:
pide in gente ipsius facerent, promitpide in gente ipsius facerent, promittens hanc in honorem beati apostolorum principis dedicandam; se quoque iturum, in quantum dumtaxat tam longe a Romanorum loquela et natione segregati hunc ediscere potuissent. Cujus religiosis votis ac precibus favens reverentissimus abba Ceolfrid, misit architectos excellentissimo et gloriosissimo regi Naitano, Ceolfrid abbas in Domino salutem. « Catholicam sancti Paschae observantiam, quam a nobis, rex Deo devote, religioso studio quaesisti, promptissime ac libentissime tuo desiderio, juxta quod ab apostolica sede didicimus, patefacere satagimus. Scimus namque caelitus sanctae Ecclesiae donatum, quotiens ipsi rerum Domini, discendae, docendae, custodiendae veritati operam impendunt. Nam et vere omnino dixit quidam saecularium scriptorum, quia fenarent Philosophi. Quod si de Philos
Abbreviated transcription (Latin):
ne pasche cum sua gente teneba¬
tur. ⁊ se suosq om̃s ad catholicũ
dominice resurrectionis tempus
celebrandum ꝑduxit. Quod ut fa¬
cilius ⁊ maiore auctoritate ꝑfic̾et
quesiuit auxilium de gente anglo.¬
rum quod iam dudum ad exem
suam religionem instituisse cog¬
nouit. Siquidem misit legatarioᷤ
ad uirum uenerabilem ceolfridũ
abbatem monasterii beatorum
apłorum petri ⁊ pauli. quod est
ad ostiuim piri amnis. ⁊ iuxta
anmẽ tinam in loco qui uoca¬
tur in gẏrnum. cui ipse post be¬
nedictum de quo supradiximus
głosissime prefuit. postulans ut
exhortatorias litteras sibi littemͤ
mitteret. quib potentius confu-¬
tare posset eos qui pascha ñ suo tem¬
pore obseruare presumeront simul
⁊ de tonsure modo uł ratione qua
cdericos insigniri dece̾t. excepto
quod etiam ipse in his ñ parua ex
parte esset imbutus. Sed ⁊ archi¬
tectos sibi mitti petiit qui uixta
morem romanoꝵ eccłiam de la¬

Expanded text:
ne Paschae cum sua gente tenebane Paschae cum sua gente tenebatur, et se suosque omnes ad catholicum Dominicae Resurrectionis tempus celebrandum perduxit. Quod ut facilius et majori auctoritate perficeret, quaesivit auxilium de gente Anglorum, quos jamdudum ad exempsuam religionem instituisse cognovit. Siquidem misit legatarios ad virum venerabilem Ceolfridum, abbatem monasterii beatorum apostolorum Petri et Pauli, quod est ad ostium Uiuri amnis, et juxta amnem Tinam, in loco qui vocatur In Gyruum, cui ipse post Benedictum, de quo supra diximus, gloriosissime praefuit; postulans ut exhortatorias sibi litteras mitteret, quibus potentius confutare posset eos qui Pascha non suo tempore observare praesumerent; simul et de tonsurae modo vel ratione qua clericos insigniri deceret: excepto quod etiam ipse in his non parva ex parte esset imbutus. Sed et architectos sibi mitti petiit, qui juxta morem Romanorum ecclesiam de la
Abbreviated transcription (Latin):
cantandi sonos edoctus. ad se suosq
instituendos accessit ac ꝑ annos .xii.
tenuit. quatinus ⁊ ea que illi ñ no¬
uerant carmina eccłiastica doc̾et.
⁊ ea que quondam cognita longo usu
uł negligentia inuet̾are ceꝑant.
huius doctrina priscum renoua¬
rent᷑ instatum. Nam ⁊ ipse ep̃s
acca cantator erat ꝑitissimus qͦm
etiam in litteris scĩs doctissimus.
⁊ in catholice fidei confessione cas¬
qq̃ regulis sollertissimus extiterat.
pote quia pueritia in clero scĩssimi
ac deo dilecti bosa eboracensis ep̾i
nutritus atq eruditus ẽ. deinde
ad uiulfridum ep̃m spe melioris
ꝓpositi adueniens omem in eius
obsequio usq ad obitum illius ex¬
pleuit etatem. cum quo etiam ro-¬
mã ueniens. multa illic que in
o tempore naiton rex pictoꝵ
qui septemtrionales brictan.¬
nie plagas inhabitant monitus ec¬
cłiasticarum frequenti medita-¬
tione scripturarum abrenuntiaũ
errore quo eatenus in obseruatio¬

Expanded text:
cantandi sonos edoctus, ad se suosque cantandi sonos edoctus, ad se suosque instituendos accersiit, ac per annos duodecim tenuit: quatenus et quae illi non noverant, carmina ecclesiastica doceret; et ea quae vel negligentia inveterare coeperunt, hujus doctrina priscum renovarentur in statum. Nam et ipse episcopus Acca cantator erat peritissimus, quomodo etiam in litteris sanctis doctissimus, et in catholicae fidei confessione castutionis regulis sollertissimus exstiterat; pote qui a pueritia in clero sanctissimi ac Deo dilecti Boza, Eboracensis episcopi, nutritus atque eruditus est; deinde ad Uilfridum episcopum spe melioris propositi adveniens, omnem in ejus obsequio usque ad obitum illius explevit aetatem: cum quo etiam Romam veniens multa illic quae inEo tempore DCCX Naiton, rex Pictorum, qui Septemtrionales Brittaniae plagas inhabitant, admonitus ecclesiasticarum frequenti meditatione scripturarum, abrenunciavit errori, quo eatenus in observatio
Abbreviated transcription (Latin):
nasterio ipsius in regimine succes¬
sit. in tantum studiis scriptãrum
institutus ẽ ut grecam quidem lin¬
guam ñ parua ex parte latinam
uero ñ minus quam anglorum
que sibi naturalis nouerit. Sus¬
cepit uero ꝓ uuilfrido ep̃atũ hau¬
gustaldensis eccł̃ie acca prb̃r eius
uir ⁊ ipse strenuissimus ⁊coram
deo ⁊ hominib magnificus qui
⁊ ipsius eccłie sue que in beati an¬
dree apł̃i honorem consecrata est
edificium multifario decore ac̃
mirificis ampliauit oꝑib. Dedit
namq oꝑam quod ⁊ hodie facit ut
adquisitis undecunq reliquiis bea.¬
torum apłorum ⁊ martyrũ xp̃i
inuenerationem illoꝵ poneret al¬
taria distinctuis porticib. in ħ ip̃m
intra muros eiusoem eccłie. Sed
tria congregans amplissimã ibi ac̃
nobilissimã bibliothecam fecit̾. nec¬
non ⁊ uasa sc̃a ⁊ luminaria aliaq
huiꝰmodi que adornatum domus
dei ꝑtinent studiosissime parauit.
beati pape gregorii in cantia fuerat

Expanded text:
nasterio ipsius in regimine succesnasterio ipsius in regimine successit, in tantum studiis scripturarum institutus est, ut Graecam quidem linguam non parva ex parte, Latinam vero non minus quam Anglorum, quae sibi naturalis est, noverit. Suscepit vero pro Uilfrido episcopatum Hagustaldensis Ecclesiae Acca presbyter ejus, vir et ipse strenuissimus, et coram Deo et hominibus magnificus; qui et ipsius ecclesiae suae, quae in beati Andreae apostoli honorem consecrata est, aedificium multifario decore ac mirificis ampliavit operibus. Dedit namque operam, quod et hodie facit, ut adquisitis undecumque reliquiis beatorum apostolorum et martyrum Christi, in venerationem illorum poneret altaria, distinctis porticibus in hoc ipsum intra muros ejusdem ecclesiae, sed tria congregans, amplissimam ibi ac nobilissimam bibliothecam fecit, necnon et vasa sancta et luminaria aliaque hujusmodi quae ad ornatum domus Dei pertinent, studiosissime paravit. beati papae Gregorii in Cantia fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
Ac thecam rutilo his condignã con-¬
didit auro. Paschalis qui etiam sol¬
lennia tempora cursus. Catholici
ad iustum correxit dogma canoniᷤ.
Quem statuere patres dubioq erro¬
re remoto. Certa sue genti ostendit
moderamina ritus. In qͦ locis istis. mo¬
nachorum examina crebra. Colligit
ac monitis cauit ꝙ̃ regula patrũ. Se¬
dulus instituit. multisq domiq forisq
Iactatis nimiũ ꝑ tempora multa ꝑicłis.
Quindecies ternos postquam egit ep̃c
annos. Transiit ⁊ gaudens celestia
regna petiuit. Dona iħu ut grex
pastoris calle sequatur.
reuerentissimus pater adrianus ab¬
bas cooꝑator in uerbo dei theodori bea¬
te memorie ep̃s defũctus ẽ ⁊ in monaᷤ¬
terio suo in eccłia beate dei genitͥcis
sepultus. qui ẽ annus quadragesi¬
mus primus ex quo a uitaliano
papa directus est cum theodoro ex
nonus. Cuuis doctrine simul ⁊ theo¬
dori inter alia testimoniũ ꝑhibet.
quod albinus discipłs eius qui mo¬

Expanded text:
Ac thecam e rutilo his condignam conAc thecam e rutilo his condignam condidit auro: Paschalis qui etiam sollemnia tempora cursus Catholici ad justum correxit dogma canonis, Quem statuere Patres, dubioque errore remoto Certa suae genti ostendit moderamina ritus: Inque locis istis monachorum examina crebra Colligit, ac monitis cavit quae regula Patrum Sedulus instituit: multisque domique forisque Jactatus nimium per tempora longa periclis, Quindecies ternos postquam egit episcopus annos, Transiit, et gaudens caelestia regna petivit. Dona, Jesu, ut grex pastoris calle sequatur. reverentissimus Pater Hadrianus abbas , cooperator in verbo Dei Theodori beatae memoriae episcopi, defunctus est, et in monasterio suo in ecclesia beatae Dei Genitricis sepultus ; qui est annus quadragesimus primus, ex quo a Vitaliano papa directus est cum Theodoro; ex nonus. Cujus doctrinae simul et Theodori inter alia testimonium perhibet, quod Albinus discipulus ejus qui mo
Abbreviated transcription (Latin):
libentissime fauerunt: qui uide¬
licet aedel red accitum ad se cenre¬
dum qͣm̃ pro se regem fecerat ami
sed aldfrid nordanhumbroꝵ rex
eum susciꝑe contempsit. nec lon¬
go tempore suꝑfuit. Unde factũ
ẽ ut regnante osrede filio eius. mox
sẏnodo facta uixta fluuium nidd.
post aliquantum utriusq partis
conflictum: tandem cunctis fauen¬
tib in p̾sulatum sit sue receptus
eccłie. sicq quatuor annis idest usq
ad diem obitus sui uitam duxit
in pace. Defunctus ẽ autem .iiii.
rio fr̃m ꝑlatus in primũ suum
monasterium quod uocatur in rhy¬
epithaphium ẽ seriptum. Uuilfri¬
dus hic magnus requiescit corpore
presul. Hanc domino qui aulam
ductus pietatis amore. fecit ⁊ exi¬
mio sacrauit nom me petri. Qui
claues celi xp̃c dedit arbit̃ orbis.
Atq auro ac tẏrio. deuotus uestiit
ostro. Quin etiam sublime crucis
radiante metallo. Hic posuit tro¬
pheum. nec non ⁊ quatuor auro.
Scribi euͣngłii p̃cepit in ordine lib̾s

Expanded text:
libentissime faverunt: qui videlibentissime faverunt: qui videlicet Aedilred accitum ad se Coinredum quem pro se regem fecerat, amiSed Aldfrid Nordanhymbrorum rex eum suscipere contempsit, nec longo tempore superfuit: unde factum est ut regnante Osredi filio ejus, mox synodo facta juxta fluvium Nidd, post aliquantum utriusque partis conflictum, tandem cunctis faventibus, in praesulatum sit suae receptus Ecclesiae. Sicque quatuor annis, id est, usque ad diem obitus sui, vitam duxit in pace. Defunctus est autem  Al. rio fratrum perlatus in primum suum monasterium quod vocatur Inhryepitaphium scriptum: Uilfridus hic magnus requiescit corpore praesul, Hanc Domino qui aulam ductus pietatis amore Fecit, et eximio sacravit nomine Petri, Cui claves caeli Christus dedit arbiter orbis; Atque auro ac tyrio devotus vestiit ostro. Quin etiam sublime crucis radiante metallo, Hic posuit trophaeum, necnon et quattuor auro Scribi Evangelii praecepit in ordine libros;
Abbreviated transcription (Latin):
ros ad horam egredi. ⁊ ad accan pres¬
biterum ita loqui exorsus ẽ. Uisio
mͥ modo tremenda apparuit. quam
te audire ac silentio tegere uolo do¬
nec sciam quid de me fieriuerit d̾s.
Astitit enim mͥ quidam candido
preclarus habitu dicens se michae
sus sum ut te a morte reuocem. do¬
nabat enim tͥ d̾s uitam ꝑ orationes
ac lacrimas discipłoꝵ ac fr̃m tuoꝵ.¬
⁊ ꝑ intercessionem beate sue geni¬
tricis semꝑq uirginis marie qua¬
ꝓpter dico tibi quia mͦ quidem ab
infirmitate hac sanaberis. sed pa
ratus esto quia post quadrienniũ
reuertens uisitabo te patriam uero
ꝑueniens maximã possessionum
tuarum que tibi ablate sunt por¬
tionem recipies. atq in pace tran¬
quilla uitam terminabis. Conua¬
luit igitur ep̃c cunctis gaudentib
ac deo gr̃as agentib. ceptoq itinẽ
brittanniam uenit. Lectis autẽ
epłis quas ab apłico papa aduexe¬
rat. berecuuald archiep̃s ⁊ aeddelred
quondam rex tunc autem abbas

Expanded text:
ros ad horam egredi, et ad Accan presros ad horam egredi, et ad Accan presbyterum ita loqui exorsus est: « Visio mihi modo tremenda apparuit, quam te audire ac silentio tegere volo, donec sciam quid de me fieri velit Deus. Adstitit enim mihi quidam candido praeclarus habitu, dicens se Michaelinquit, missus sum ut te a morte revocem: donavit enim tibi Dominus vitam per orationes ac lacrymas discipulorum ac fratrum tuo intercessionem beatae suae genitricis semperque virginis Mariae. Quapropter dico tibi, quia modo quidem ab infirmitate hac sanabratus esto, quia post quadriennium rediens visitabo te. Patriam vero perveniens, maximam possessionum tuarum, quae tibi sunt ablatae, portionem recipies, atqquilla vitam terminabis. Convaluit igitur episcopus cunctis gaudentibus, ac Deo gratias agentibus, coeptoque itinere Brittaniam venit. Lectis autem epistolis quas ab apostolico papa advexerat, Berctuald archiepiscopus, et Aedilred quondam rex, tunc autem abbas,
Abbreviated transcription (Latin):
acꝰ iudicata causa. ⁊ controuersia
a suo ep̃atu repulsus. ⁊ tanto hono¬
re apud eum habitus ẽ ut ipsum in
bi residere preciꝑet. Quib auditis
dicebant om̃s una cum ipso ponti
batur nequaquam dampnare de¬
bere. sed integrum culpis accu¬
sationum absolutum patriam
cum honore reũti. Qui cum brittan
sus. ut neq equo uehi posset. sed
manib ministroꝵ portaret᷑ in
litu tantum ꝑtenui quia uiu̾et
demonstrans. Cumq ita sine cy¬
bo ⁊ potu. sine uoce ⁊ auditu qua¬
triduo ꝑseueraret. quinta demũ
ꝑrecptus ẽ somno exurgens rese¬
dit aꝑtisq oculis uidit circa se
choros psallentium simul ⁊ flentiũ
fr̃m ac modicum suspirans. inter¬
rogauit ubi esset acca prb̃r. Qui sta¬
tim uocatus intrauit. ⁊ uidens eũ
melius habentem ac loqui iam ua¬
lentem flexis genib grãs egit deo
cum omnib qui aderant fr̃ib. Et
cum parum consedissent ac desuꝑ¬
nis udiciis trepidi aliqua confabu

Expanded text:
ac dijudicata causa et controversia ac dijudicata causa et controversia a suo episcopatu repulsus; et tanti apud eum habitus est, ut ipsum in bi residere praeciperet. Quibus auditis, dicebant omnes una cum ipso pontifbatur, nequaquam damnari debere, sed ad integrum culpis accusationum absolutum, patriam cum honore reverti. Qui cum Brittanisus, ut neque equo vehi posset, sed manibus ministrorum portaretur in litu tantum pertenui quia viveret demonstrans. Cumque ita sine cibo et potu, sine voce et auditu quatriduo perseveraret, quinta demum perrectus somno exsurgens resedit; apertisque oculis, vidit circa se choros psallentium simul et flentium fratrum; ac modicum suspirans interrogavit, ubi esse Acca presbyter; qui statim vocatus intravit, et videns eum melius habentem ac loqui jam valentem, flexis genibus gratias egit Deo cum omnibus qui aderant fratribus. Et cum parum consedissent, ac de supernis judiciis trepidi, aliqua confabul
Abbreviated transcription (Latin):
considentib ep̃is plurib. cum aplico
papa ioħe. om̃ium uidicio probatum ẽ
accusatores eius ñ nullas in patre fal¬
sas contra eum machinasse calump
regib anglorum aedelredo ⁊ aldfrido
ut eum in ep̾atum suum eo quod in¬
iuste fuerit condempnatus fac̾ent
lutionis eius lectio synodi beate me¬
morie pape agathonis: que quondã
ipso presente in urbe. atq ineodem
concilio inter ep̃os residente. ut pre¬
gente sẏnodus eadem coram nobilib
⁊ frequentia popłi iubente apłico pa¬
pa dieb aliquot leg̾etur. uentum est
ad locum ubi scͥptum erat. Uulfridꝰ
deo amabilis ep̃c eborace eiuitatis
apłicam sedem de sua causa appel¬
lans: ⁊ abhac potestate decretis in.¬
certisq reb absolutus ⁊ cetͥa que
supra posuius. Quod ubi lectum
est stupor apprehendit audientes
płici pape: ⁊ alii ꝑplures qui eũ
temporib agathonis pape ibi u
tus huc adueniens. mox audita

Expanded text:
considentibus episcopis pluribus cum Apostolico considentibus episcopis pluribus cum Apostolico papa Johanne, omnium judicio probatum est accusatores ejus non nulla in parte falsas contra eum machinasse calumniregibus Anglorum Aedilredo et Aldfrido, ut eum in episcopatum suum, eo quod injuste fuerit condemnatus, facerentlutionis ejus lectio synodi beatae memoriae papae Agathonis, quae quondam ipso praesente in urbe, atque in eodem concilio inter episcopos residente, ut praegente synodus eadem coram nobilibus et frequentia populi jubente apostolico papa diebus aliquot legeretur, ventum est ad locum ubi scriptum erat: « Uilfridus, Deo amabilis episcopus Eboracae civitatis, apostolicam sedem de sua causa appellans, et ab hac potestate de certis incertisque rebus absolutus, » et caetera quae supra posuimus. Quod ubi lectum est, stupor adprehendit audientes; postolici papae, et alii perplures qui eum temporibus Agathonis papae ibi vtus huc adveniens, mox audita
Abbreviated transcription (Latin):
agathone papa. ⁊ plurib ep̃is uni¬
uersorum iudicio absq crimine
papa agatho cum synodum congre
eos qui unam in dno saluatore uo¬
luntatem atq oꝑationem dogna¬
tizabant. uocari iussit wilfridum
atq inter ep̾os residentem dicere
fidem suam. simul ⁊ ꝓuincie siuem
sule de qua uenerat. Cumq catho
placuit ħ inter cetera eiusdem sy¬
nodi gestis inseri. scriptumq ẽ hoc
modo. uulfridus deo amabilis ep̃s
eborace ciuitatis apłicam sedem de
sua causa appellans. ⁊ abhac potes¬
tate decretis incertisq reb absolutꝰ.
⁊ cum aliis. cxxu. coep̾is in synodo
in uidicũ sede constitutus. ⁊ pro
om̃i aquilonali parte brittannie
⁊ hybernie insulis que abangloꝵ
⁊ brectonum necnon scottorum &
fridi. qui post eogfridum regnauit
sedem suam ⁊ ep̃atum ip̃o rege inui
denuo accusatus ab eodem ipso rege ⁊
plurimis ep̃is presulatu pulsus est
satorib acciperet locum se defendendi

Expanded text:
Agathone papa et pluribus episcopis, uniAgathone papa et pluribus episcopis, universorum judicio absque crimine papa Agatho cum synodum congregeos qui unam in Domino Salvatore voluntatem atque operationem dogmatizabant, vocari jussit et Vilfridum, atque inter episcopos considentem dicere fidem suam simul et provinciae sive insulae de qua venerat: cumque catholplacuit hoc inter caetera ejusdem synodi gestis inseri, scriptumque est hoc modo: « Uilfridus Deo amabilis epistatis, apostolicam sedem de sua causa appellantem et ab hac potestate de certis incertisque rebus absolutum et cum aliis CXXV coepiscopis in sinodo in iudicii sede constitutum et pro omni aquilonali parte Brittanniae et Hiberniet Brittonum, necnon Scottorum et fridi qui post Ecgfridum regnavit, sedem suam et episcopatum, ipso rege insitdenuo accusatus, ab eodem ipso rege et plurimis episcopis praesulatu pulsus est satoribus acciperet locum se defendendi,
Abbreviated transcription (Latin):
dedicationem antistitis conueni¬
entes. multum honorifice minifti¬
um impleuerunt. Quo adhuc in
transmarinis partib demoran¬
te consecratus est in ep̃atum ebo¬
raci iubente rege osiuiuie cedda
uir sõs ut supra memoratum ẽ
regens. dehinc ad monastii sui
quod ẽ in lestingan curam secessit
accipiente wilfrido epatum to¬
tius nordan humbrorum ꝓuincie.
Qui deinde regnante ecgfrido pul
antistites quorum supra memini¬
mus romãq iturus. ⁊ coram apłi¬
co papa causamq dicturus. ubi
nauem conscendit flante fauonio
pulsus ẽ fresiam. ⁊ honorifice sus¬
ceptus a barbaris ac rege illorrm
aldgislo. predicabat eis xp̃m ⁊ mul¬
sordib fonte salutari abluit. et
quod post modum Milbrord re¬
uerentissimus xp̃i pontifex in
magna deuotione compleuit. ip̃e¬
ibi primus opus euangłicum ce¬
pit. Ibi ergo hiemem cum noua
dei plebe feliciter exigens. sic ro¬
mã ueniendi iter repetiit. ⁊ ubi
causa eius uentilata ẽ presente

Expanded text:
dedicationem antistitis convenidedicationem antistitis convenientes, multum honorifice ministerium impleverunt. Quo adhuc in transmarinis partibus demorante, consecratus est in episcopatum Eburaci, jubente rege Osuio, Ceadda vir sanctus, ut supra memoratum est, regens, dehinc ad monasterii sui, quod est in Laestingaei, curam secessit, accipiente Uilfrido episcopatum totius Nordanhymbrorum provinciae. Qui deinde regnante Ecgfrido, pulantistites, quorum supra meminimus: Romamque iturus, et coram apostolico papa causam dicturus, ubi navem conscendit, flante Favonio pulsus est Fresiam, et honorifice susceptus a Barbaris ac rege illorum Aldgilso, praedicabat eis Christum, et mulsordibus fonte Salvatoris abluit; et quod postmodum Uilbrord reverentissimus Christi pontifex in magna devotione complevit , ipse primus ibi opus evangelicum coepit. Ibi ergo hiemem cum nova Dei plebe feliciter exigens, sic Romam veniendi iter repetiit; et ubi causa ejus ventilata est, praesente
Abbreviated transcription (Latin):
cidare cum suo uoluere dalfino pon¬
tifice. At ille brittanniam ueniens
conunctus ẽ amicitiis alhfridi regis
qui catholicas eccłie regulas sequi sẽꝑ
& amare didicerat. unde ⁊ ille quia
decem familiarum in loco qui dici-¬
tur stanford. ⁊ ñ mutto post monaᷤᷤ
cet locum dederat prsbem ad constru¬
endum inibi monast̾ium. his qui scot¬
dos sequebantur. uerum quia illi
post modum optione data maluert᷑
loco cedere. quam pascha catholicũ
butum disciplinis ac̃ morib uidit.
regis. prb̃ter ordinatus ẽ in eodem
monasterio ab agilb̃cto ep̃o geuius¬
sorum. cuiꝰ supra meminimꝰ deside¬
rante rege ut uir tante eruditioĩs
ac religionis sibi specialiter in duu-¬
duo comitatu sacerdos esset ao doctor.
Quem ñ multo post detecta ⁊ eluni-
secta gaudio mittens cum consilio
atq consensu patris sui ospxigis ep̃m
sibi rogauit ordinari cum eẽt anno¬
rum circiter.xxx. eodem agilbcto
tunc ep̃atum agente parisiace ci.

Expanded text:
cidare cum suo voluere poncidare cum suo voluere pontifice. At ille Brittaniam veniens, conjunctus est amicitiis Alchfridi regis, qui catholicas Ecclesiae regulas sequi semper et amare didicerat. Unde et ille  Aldecem familiarum in loco qui dicitur Stanford, et non multo post monastecet locum dederat pridem ad construendum inibi monasterium his qui Scottos sequebantur. Verum quia illi postmodum optione data maluerunt loco cedere, quam Pascha catholicum butum disciplinis ac moribus vidit. regis presbyter ordinatus est in eodem monasterio ab Agilbercto episcopo Geuissorum, cujus supra meminimus, desiderante rege ut vir tantae eruditionis ac religionis sibi specialiter individuo comitatu sacerdos esset ac doctor. Quem non multo post detecta et eliminsecta Galliam mittens, cum consilio atque consensu patris sui Osuiu, episcopum sibi rogavit ordinari, cum esset annorum circiter triginta, eodem Agilbercto tunc episcopatum agente Parisiacae civ
Abbreviated transcription (Latin):
necessitas poscebat itineris largiter
cum patriam reuerteretur ꝑse iter fa
uenit ad amiciciam uiri scĩssimi Ro
diaconi qui etiam consiliarius erat
apłici pape. cuius magisterio quatuor
euangłiorum libros ex ordine didicit.
compotum eẽ pasche rationabilem
⁊ alia multaq̃ in patria nequiuerat
eccłiasticis disciplinis accominoda. eo¬
den magistro tradente ꝑcepit. Et cũ
menses aliquot ibi studiis occupatus
felicib exegisset. rediit ad dalfinum
commoratus attonsus ẽ abeo. ⁊ urtan.¬
to habitus amore. ut heredem sibi il¬
lum facere cogitaret. Sed ne hoc fieri
posset antistes crudeli morte p̃reptus
rum gentis ep̃atum reseruatus. Nãqs
brune child regina missis militib ep̃m
uissit interfici. qm̃ ad locum quidem
quo decollandus erat. secutus ẽ wilfrid
multum ꝓhibente pariter occumb̃e.
sed hunc ubi ꝑegrinum atq oriun¬
dum de natione anglorum cognou̾e
carnifices peꝑcere ill neq eum tru¬

Expanded text:
necessitas poscebat itineris largiter necessitas poscebat itineris largiter cum patriam reverteretur, per se iter facrvenit ad amicitiam viri doctissimi ac diaconi, qui etiam consiliarius erat apostolici papae; cujus magisterio quatuor Evangeliorum libros ex ordine didicit, computum Paschae rationabilem, et alia multa quae in patria nequiverat ecclesiasticis disciplinis accommoda, eodem magistro tradente percepit; et cum menses aliquot ibi studiis occupatus felicibus exegisset, rediit ad Dalfinum commoratus, attonsus est ab eo, et in tanto habitus amore, ut heredem sibi illum facere cogitasset. Sed ne hoc fieri posset, antistes crudeli morte praerepturum gentis episcopatum reservatus. Namque Baldhild regina, missis militibus, episcopum jussit interfici, quem ad locum quidem quo decollandus erat, secutus est Uilfridmultum prohibente, pariter occumbere. Sed hunc ubi peregrinum atque oriundum de natione Anglorum cognovere carnifices, pepercere illi, neque eum tru
Abbreviated transcription (Latin):
moratus adolescens anuni uiuacis di¬
ligenter isque inspiciebat discendis
oꝑam daret. suꝑuenit illo alius ado¬
lescens nomme bisceop cognom̃ilie be¬
nedictus de nobilib anglorum cupi¬
ens ⁊ ipse romã uenire cuius supra
meminimus. Huiꝰ ergo comitatui
dalfino ciuitatis ep̃o ibi retentus ẽ.
antistes prudentia uerboꝵ uiuenis:
gr̃a uenusti uultus alacritate actio¬
nis. ⁊ constantia ac maturitate co¬
gitationis unde ⁊ omĩa que necesse
habebat abundanter ipsi cum sociis
suis quanduu secum erant donabat
⁊ insuꝑ offerebat. ut si uellet partem
galliarum ñ minimam illi: ⁊gen¬
dam commnitt̾et. ac filiam fr̃il . ł niuir¬
ginem illi coniugem daret. cuil bp
ꝑegrinus hab̾e dignaretur respondit.
ꝓpositum ẽ magis alt̾ius conuersa¬
tionis habere. atq ideo patria relic¬
ta romam iter agere cepisse. Quib
auditis antistes misit eum romã. da¬
to duce itineris. ⁊ eunctis simulqueq

Expanded text:
moratus adolescens animi vivacis, dimoratus adolescens animi vivacis, diligenter his quae inspiciebat discendis operam daret, supervenit illo alius adolescens, nomine Biscop, cognomento Benedictus, de nobilibus Anglorum, cupiens et ipse Romam venire: cujus supra meminimus. Hujus ergo comitatui Dalfino, civitatis episcopo, ibi retentus  Al., antistes prudentia verborum juvenis, gratia venusti vultus, alacritate actionis, et constantia ac maturitate cogitationis: unde et omnia quae necesse habebat, abundanter ipsi cum sociis suis, quamdiu secum erant, donabat: et insuper offerebat, ut si vellet, partem Galliarum non minimam illi regendam committeret, ac filiam fratris sui virginem illi conjugem daret, eumque peregrinus, habere dignaretur, respondit propositum se magis alterius conversationis habere, atque ideo, patria relicta, Romam iter agere coepisse. Quibus auditis, antistes misit eum Romam DCLIV, dato duce itineris, et cunctis simul quae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ agere. Et quia acriserat ingenii
didicit citissime psalmos. ⁊ aliquot
iusto colebatur affectu. In quo ui¬
delicet monasterio cum aliquot an¬
annos deo seruiret. animaduertit
paulatim adolescens animi saga¬
cis minime ꝑfectam ẽẽ uirtutis uiã
que tradebatur a scotis. proposuitq
animo uenire romã. ⁊ qui ad sedẽ
apłicam ritus eccłiastici. siue mo¬
nasteriales seruarent᷑. uidere. Qd̃
cum frĩb referret laudauerunt eiꝰ
propositum. eumq id quod mente dis
corfestim ueniens ad reginam ean¬
fledam. quia notus erat ei eiusq
monasterio sociatus. indicauit ei de¬
siderium sibi inesse beatoꝵ apłorum
limina uisitandi. Que delectata bo¬
no adolescentis desiderio proposito.
inisit eum cantiam ad regem erem
postulans ut eum honortfice romam
transmitteret. Quo tempore ibi
gradum archiep̾atus honorius unꝰ
ex discipłis beati pape Gregorii uir
in reb eccłiasticis sublimiter iustitri¬
tus seruabat. Ubi cum aliquandii de¬

Expanded text:
. Et quia acris erat ingenii, didicit citissime psalmos, et aliquot justo colebatur affectu. In quo videlicet monasterio cum aliquot annos Deo serviret, animadvertit paulatim adolescens animi sagacis, minime perfectam esse virtutis viam quae tradebatur a Scottis, proposuitque animo venire Romam, et qui ad sedem apostolicam ritus ecclesiastici sive monasteriales servarentur, videre. Quod cum fratribus referret, laudaverunt ejus propositum, eumque id quod mente dispconfestim veniens ad reginam Eanfledam, quia notus erat ei  Al., monasterio sociatus, indicavit ei desiderium sibi inesse beatorum apostolorum limina visitandi: quae delectata bono adolescentis proposito, misit eum Cantiam ad regem Erconpostulans ut eum honorifice Romam transmitteret. Quo tempore ibi gradum archiepiscopi Honorius, unus ex discipulis beati papae Gregorii, vir in rebus ecclesiasticis sublimiter institutus servabat. Ubi cum aliquandiu de
Abbreviated transcription (Latin):
alduulf. berctinialdo archiep̃o con¬
secrante suscepit. Anno dñice
multum intuentib terrorem incu¬
tientes. una quippe solem p̾cedebat
tur occidentem. quasi orienti simul
tum. ut utroq tempore mala morta¬
lib imminere signarent. Portabat
lem quasi ad accendendum adelinẽ.
apparebantq mense ianuario et
duob ferme septimanis ꝑmanebãt.¬
Quo tempore grauissima sarrace¬
norum lues gallias uastabat mise

Expanded text:
Alduulf, Berctualdo archiepiscopo conAlduulf, Berctualdo archiepiscopo consecrante suscepit. Anno Dominicmultum intuentibus terrorem incutientes. Una  Al., unus quippe solem praecedebat,tur occidentem, quasi orienti simul tum, ut utroque tempore mala mortalibus imminere signarent. Portabantem, quasi ad accendendum adclinem: apparebantque mense Januario, et duabus ferme septimanis permanebant.Quo tempore gravissima Sarracenorum lues Gallias mise
Abbreviated transcription (Latin):
re solebat. Gaudebant ergo fr̃s de ag-
tis addm̃ patris ꝑ quẽ fuerant cor-¬
recti. Gratulabatur ille quod eatenꝰ
in carne seruatus ẽ donec illum in pas-
cha suos auditores quẽ semꝑ antea ui-¬
tabant suscrꝑe ac secum agere uid̾et.
sicq certus de illorum correptione re¬
uerentissimus pater exultauit ut ui¬
deret diem dñi uidit ⁊ gauisus ẽ.¬
osrici regis nordanhum brorum qui
cenred successerat Uiccred filiꝰ ecgb̃cti
mo tobias hrofensis eccłie p̃sul defũe¬
tus ẽ: uir ut supra meminimꝰ doctis¬
simus erat enim discipls beate me¬
morie magistroꝵ theodori archiep̾i
⁊ abbatis hadrian unde ut dictum
est cum eruditione litt̾arum uel
eccħasticarum uł gen̾alium: ita gre-¬
cam cum qq̃ latina didicit linguam
ut tam notas ac familiares sibi eas
beret. Sepultus uero ẽ in porticu seĩ
pauli apłi. quam intro eccłiam scĩ
andree sibi ipse in locum sepulchri fe¬
cerat. post quem ep̃atus officium

Expanded text:
ri solebat. Gaudebant ergo fratres de ari solebat. Gaudebant ergo fratres de atis ad Dominum Patris, per quem fuerant correcti; gratulabatur ille quod eatenus in carne servatus est, donec illum in Pascha diem suos auditores, quem semper antea vitabant, suscipere ac secum agere videret. Sicque certus de illorum correctione reverentissimus Pater exsultavit, ut videret diem Domini: vidit, et gavisus eOsrici regis Nordanhymbrorum qui Coenredo successerat, Ulctred filius Ecgbercti,mo Tobias, Hrofensis Ecclesiae praesul defunctus est, vir ut supra meminimus, doctissimus. Erat enim discipulus beatae memoriae magistrorum, Theodori archiepiscopi et abbatis Hadriani: unde, ut dictum est, cum eruditione litterarum vel ecclesiasticarum vei generalium, ita Graecam quoque cum Latina didicit linguam, ut tam notas ac familiares sibi eas,beret. Sepultus vero est in porticu sancti Pauli apostoli, quam intro ecclesiam sancti Andreae sibi ipse in locum sepulcri fecerat. Post quem episcopatus officium
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi ad huc inueterati ⁊ claudicantes
a semitis suis ⁊ capita sine corona
autem hii senses monachi docente eeg¬
b̾cto ritus uiuendi catholicos subab¬
bate diuinchato post annos circtẽ
lxxͦx. ex quo ad p̾dicationẽ gentis
anglorum aydanũ miserant antis¬
titem. Mansit autem uir dñi ecgb̃et
annos tredecim in prefata insula quã
ipse uidit noua quadam relucente
grã eccłiastice societatis ⁊ pacis xp̃o
consecrauerat. Annoq dominice in-¬
dominicũ octauo kłatum maiarũ die
celebrabatur. cum missarũ sollennia
in memoriam eiꝰdem dominice resur¬
rectionis celebrasset eodem die ⁊ip̃e
migrauit ad dñm ac gaudium sum¬
me festiuitatis quod cum fr̃ib quos
ad unitatis gr̃am conũterat inchoa
re sine fine ñ desinit. Mira autem
quod uenerabilis uir ñ solum pascha
transiuit de ħ mundo ad patrem. uerũ
etiam cum eo die pascha celebraretur
quod nũquam prius in eis locis celebra¬

Expanded text:
ipsi adhuc inveterati et claudicantes ipsi adhuc inveterati et claudicantes a semitis suis, et capita sine corona autem Hiienses monachi, docente Ecgbercto, ritus vivendi catholicos sub abbate Duunchado, post annos circiter octoginta, ex quo ad praedicationem gentis Anglorum Aldanum miserant antistitem. Mansit autem vir Domini Ecgberct annos tredecim in praefata insula, quam ipse velut nova quadam reducente gratia ecclesiasticae societatis et pacis Christo consecraverat; annoqDominicum octavo Kalendarum Maiarum die celebrabatur, cum missarum sollemnia in memoriam ejusdem Dominicae resurrectionis celebrasset, eodem die et ipse migravit ad Dominum, ac gaudium summae festivitatis quod cum fratribus quos ad unitatis gratiam converterat, inchoare sine fine non desinit. Mira autem quod venerabilis vir non solum in Pascha transivit de hoc mundo ad Patrem; verum etiam cum eo die Pascha celebraretur, quo nunquam prius in eis locis celebra
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. cum uenisset ad eos de hib̃nia
deo amabilis ⁊ cum om̃i honorificen¬
tia nominandus pater ac sacerdos
gaudio susceptus ẽ. Qu qͣm ⁊ doctor
suauissimus ⁊ eorum que agenda doce¬
bat erat exsecutor deuotissimus. liben¬
ter auditus ab uniuersis immuta¬
uit piis ac sedulis exhortationib
inuet̾atam illam traditionem paren¬
tum eorum. de quib apłicum illum
licet ꝓferre sermonem. quod emula¬
tionem dei habebant s ñ scd̾m scien¬
tiam catholicoq illos atq aplico mo¬
re celebrationem ut diximus p̾cipue
sollempnitatis sub figura corone ꝑ
na constat factum dispensatione. ut
inuidia popłi anglorum cõmunicare
curauit. ipsa q̃qͥ post modum ꝑ gentẽ
ad ꝑfectam uiuendi normã ꝑueni¬
ret. sicut econtra brectones qui nole¬
bant anglis eam ꝙ habebant fidei
xp̃iane noticiam pandere credenti¬
bus iam popłis angłoꝵ ⁊ in regula
fidei catholice ꝑ omĩa instructis.

Expanded text:
cepit, cum venisset ad eos de Hibernia cepit, cum venisset ad eos de Hibernia Deo amabilis, et cum omni honorificentia nominandus Pater ac sacerdos gaudio susceptus est. Qui quoniam et doctor suavissimus, et eorum quae agenda docebat erat exsecutor devotissimus, libenter auditus ab universis, immutavit piis ac sedulis exhortationibus inveteratam illam traditionem parentum eorum, de quibus apostolicum illum licet proferre sermonem, quod aemulationem Dei habebant, sed non secundum scientiam; catholicoque illos, atque apostolico more celebrationem, ut diximus, praecipuae sollemnitatis sub figura coronae pnae constat factum dispensatione pietinvidia populis Anglorum communicare curavit: ipsa quoque postmodum per gentem ad perfectam vivendi normam perveniret. Sicut e contra Brittones, qui nolebant Anglis eam quam habebant, fidei Christianae notitiam pandere, credentibus jam populis Anglorum et in regula fidei catholicae per omnia instructis,
Abbreviated transcription (Latin):
sentib ꝓtestor. quia hec obserua re
tempus pasche cum unuiersa gen
te ꝑpetuo uolo hanc acciꝑe debere
tonsuram quam plenam eẽ audiuimꝰ
decerno. Nec mora que dixerat regia
auctoritate ꝑfecit. Statim namq
uissu publico mittebantur ad tranᷤ¬
scribendum. discendum. obseruandũ.
ꝑ uniũsas pictorum ꝓuintias. circu¬
li pasche decennouenales oblittatis
circulis. Attondebant᷑ om̃s incoronã
ministri altaris ac monachi. ⁊ quasi
nouo se discipulatin beatissimi apłoꝵ
pͥncipis petri. subditam eiusq tutan¬
dam patrocinio gens correp̾ta gaude¬
sbat.
ec multo post illi q̃q s bat.¬
qui insulam hii incolebant monachi scot¬
tie nationis cum his qui sibi erant sub¬
dita monast̾iis ad ritum pasche ac̃
tonsure canonicum dño ꝓcurante
ꝑducti sunt. Siquidem anno abin¬
carnatione dñi septingentesimo sex¬
todecimo. quo osredo occiso. cenred gu¬
bernacula regni nordanhunbrorũ sus-¬

Expanded text:
aesidentibus protestor, quia hoc observare aesidentibus protestor, quia hoc observare tempus paschae cum universa mea gente perpetuo volo, et hanc accipere debere tonsuram, quam plenam esse rationisunt clericos decerno. Nec mora, quae dixerat regia auctoritate perfecit. Statim namque jussu publico mittebantur ad transcribendum, discendum, observandum per universas Pictorum provincias circuli paschae decennovales, oblitteratis annorum circulis. Attondebantur omnes in coronam ministri altaris ac monachi, et quasi novo se discipulatui beatissimi apostolorum principis Petri subditam, ejusque tutandam patrocinio, gens correcta gaudebat.Nec multo post illi quoque qui insulam Hii incolebant monachi Scotticae nationis, cum his quae sibi erant subdita monasteriis, ad ritum Paschae ac tonsurae canonicum Domino procurante perducti sunt. Siquidem anno ab incarnatione Domini septingentesimo sexto decimo, quo Osredo occiso, Coenred gubernacula regni Nordanhymbrorum sus
Abbreviated transcription (Latin):
enim fit ut post acceptam temporat
regni potentiam. ipse beatissimꝰ apło¬
rum princeps celestis qq̃ regni tibi
tuisq cum ceteris electis libens pan¬
dat introitum. Grã te regis eterni
largioris tempore regnantem ad nr̃am
om̃ium pacem custodiat incolumẽ
dilectissime in xp̃o fili. Hec epła cum
presente rege nattono. multisq ui¬
ris doctiorib esset lecta ac diligenter
abhis qu intelligere poterant in lin¬
guam eius propriam interp̃tata. mul¬
tum de euis exhortatione gauisus ẽẽ
ꝑhibetur. ita ut exurgens de medio
optimatũ suorum consessu genua flec¬
teret interram. deo gr̃as agens quod¬
tale munusculũ de terra anglorum
mereretur accipere. Et quidem ⁊ an¬
tea noui inquit quia hec erat uera
pasche celebratio. sed intantum mͦ
rationem huiꝰ temporis obseruandi
cognosco. ut parum mͥ om̃imodis ui¬
dear dehis antea intellexisse. Unde
palam profiteor uob̃ qui assidetis p̃¬

Expanded text:
enim fit ut post acceptam temporalis enim fit ut post acceptam temporalis regni potentiam, ipse beatissimus apostolorum princeps caelestis quoque regni tibi tuisque cum caeteris electis libens pandat introitum. Gratia te Regis aeterni longiori tempore regnantem, ad nostram omnium pacem custodiat incolumem, dilectissime in Christo fili. » Haec epistola cum praesente rege Naitono, multisque viris doctioribus esset lecta, ac diligenter ab his qui intelligere poterant, in linguam ejus propriam interpretata, multum de ejus exhortatione gavisus esse perhibetur; ita ut exsurgens  Al., surgens de medio optimatum suorum consessu genua flecteret in terram, Deo grtale munusculum de terra Anglorum mereretur accipere. Et quidem et antea novi, inquit, quia haec erat vera paschae celebratio, sed intantum modo rationem hujus temporis observandam cognosco, ut parum mihi omnino videar de his antea intellexisse. Unde palam profiteor, vobisque qui assidetis pr
Abbreviated transcription (Latin):
petri sunt in abdito cordis amplectimi
Namq prudentiam tuam facilli¬
me diuidicare reor quod aptius mul¬
to sit quem corde toto abhominaris cuiꝰ¬
q horrendam faciem uidere refugis
habitum uultus. a tuo uultu deo iam
ta uł monita cupis sequi sic etiam mo¬
rem habitus te imitari condeceat. Nec
tunc adannano dixi. qui quidem quan¬
tum conspectis eccłiarum nr̃arum
statutis profecisset ꝓbauit. cum reũ¬
sus ad soottiam multas post ea gentis
eiusdem turbas ad catholicã temporis
paschalis obseruantiã sua p̾dicatione
correxit. tam ⁊si eos qui in hii insula
morabantur monachos quibzq spe¬
ciali rectoris iure p̃erat. neodum ad
uiam statuti melloris reducere uale¬
bat. tonsuram qq̃ si tantum sibi aue¬
toritatis subesset emendare meminiss.
Sed ⁊ tuam nunc prudentiam rexad¬
moneo ut ea que unitati catholice ⁊
te cui te rex regum ⁊ dñs dñorum p̃¬
fecit in om̃ĩb seruare contendas. Sic

Expanded text:
Petri sunt, in abdito cordis amplPetri sunt, in abdito cordis amplNamque prudentiam tuam facillime dijudicare reor quod aptius multo sit ejus quem toto corde abominaris, hujusque horrendam faciem videre refugis, habitum vultus a tuo vultu Deo jam ta vel monita cupis sequi, sic etiam morem habitus te imitari condeceat. Haec tunc Adamnano dixi: qui quidem quantum conspectis Ecclesiarum nostrarum statutis profecisset probavit, cum reversus ad Scotiam multas postea gentis ejusdem turbas ad catholicam temporis paschalis observantiam sua praedicatione correxit, tametsi eos qui in Ilii insula morabantur monachos, quibusque speciali rectoris jure praeerat, necdum ad viam statuti melbat. Tonsuram quoque, si tantum sibi auctoritatis subesset, emendare meminisset. Sed et tuam nunc prudentiam, rex, admoneo, ut ea quae unitati catholicae ete cui te Rex regum et Dominus dominorum praefecit, in omnibus servare contendas. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
est ad amnã abbas ⁊ sacerdos colũ¬
biensium egreguis. qui cũ legatos
sue gentis ad alfridũ regem missus.
nr̃m qq̃ monast̾ium uidẽ uoluiss
mirãq in morib ac̃ uerbis prudenti¬
am. humilitatem. religionem osten¬
deret illi dixi inter alia colloquens.
dis quid contrario tue fidei habitu
terminatam in capite corone imagi¬
nem portas: Et sibeati petri consor¬
tium queris. cur euis quem ille ana¬
thematizauit tonsure imaginẽ imi¬
taris.⁊ ñ potius eius cum quo ineter¬
num uiuere cupis beatus. etiam nc̃
habitum te quantũ potes diligere
monstras: Respondit ille scias ꝓcer¬
to fr̃ mi dilecte quia si sẏmonis ton¬
suram ex consuetudine patria habeam
symoniacam tam̃ ꝑfidiam tota mente
detestor ac respuo. beatissimi autem
apłorum principis quantum mea par-¬
uitas sufficit uestigia sequi desidero.
At ego credo inquam uere quod ita sit.
sed tamen inditio fit quod ea que apłi

Expanded text:
est Adamnan, abbas et sacerdos Columest Adamnan, abbas et sacerdos Columbiensium egregius, qui cum legatus suae gentis ad Aldfridum regem missus, nostrum quoque monasterium videre voluisset, miramque in moribus ac verbis prudentiam, humilitatem, religionem ostenderet, dixi illi inter alia conloquens: dis, quid contrario tuae fidei habitu terminatam in capite coronae imaginem portas? et si beati consortium Petri quaeris, cur ejus quem ille anathematizavit, tonsurae imaginem imitaris? et non potius ejus cum quo in aeternum beatus vivere cupis, etiam nunc habitum te, quantum potes, diligere monstras? » Respondit ille: « Scias pro certo, frater mi dilecte, quia etsi Simonis tonsuram ex consuetudine patria habeam, Simoniacam tamen perfidiam tota mente detestor ac respuo: beatissimi autem apostolorum principis, quantum mea parvitas sufficit, vestigia sequi desidero. » At ego: « Credo, inquam, vere quod ita sit; sed tamen indicio fit  Al., sit, quod ea quae apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
ipso etiam frontisspicio doceant ut
coronam uite ȩternȩ quam repro¬
misit d̾s diligentib se se semꝑ ex¬
pectare pro quo huiꝰ ꝑceptione &
aduerse se mundi ⁊ prosꝑa contẽp-¬
nere designent. Ceterum tonsurã
eam quem magũ ferunt symonẽ
habuisse quis rogo fidelium ñ statiͦ
cum ipsa magica primo detestet᷑¬
⁊ merito exsufflet aspectu. que in
frontis quidem suꝑficie corone ui¬
detur speciem preferre. sed ubi ad
ceruicẽ considerando ꝑueneris dec¬
tatam. eam quam te uidere putabaᷤᷤ
inuenies coronam ut mento talem
sẏmoniacis ⁊ ñ xp̃ianis habitum
conuenire cognoscas qui in presenti
quidem uita a deceptis hominib
putabantur digni ꝑpetue gła coro¬
ne. sed inea q̃ hanc sẽquitur uitam ñ
solum om̃i spe corone priuati. sed
Neq uero me hec ita ꝓsecutum esti¬
mes quasi eos qui hanc tonsuram ha.¬
mo confident̃ ꝓfiteor plurimos ex
eis scõs ac̃ deo dignos extitisse. Ex qͥbꝰ

Expanded text:
ipso etiam frontispicio doceant, ut ipso etiam frontispicio doceant, ut coronam vitae aeternae, quam repromisit Deus diligentibus se, semper exspectare, proque hujus perceptione et adversa se mundi et prospera contemnere designent. Caeterum tonsuram eam quam magnum ferunt habuisse Simonem, quis rogo fidelium non statim cum ipsa magia primo detestetur et merito exsufflet? Quae aspectu in frontis quidem superficie coronae videtur speciem praeferre, sed ubi ad cervicem considerando perveneris, decurtatam eam quam te videre putabas invenies coronam. Ut merito talem simoniacis et non Christianis habitum convenire cognoscas, qui in praesenti quidem vita a deceptis hominibus putabantur digni perpetuae gloriae coronae, sed in ea quae hanc sequitur vitam, non solum omni spe coronae privati, sed Neque vero me haec ita prosecutum aestimes, quasi eos qui hanc tonsuram hamo confidenter profiteor, plurimos ex eis sanctos ac Deo dignos extitisse, ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
dominice passionis ita attoniꝰ
ẽ iecireo ⁊ nos qui ꝑ eandem pas¬
sionem saluari desideramꝰ ipsiꝰ
passionis signum cum illo in uer-¬
tice sũma uidelicet corꝑis nr̃i
parte gestamꝰ. Sicut enim om̃is
eccłia quia ꝑ mortẽ sui uiuifi.¬
catoris eccłia facta ẽ signum scẽ
crucis eius in fronte portare
consueuit. ut crebro uexilli huiꝰ
munimine a malignorũ sp̃uũ
defendat᷑ incursib. crebra huiꝰ
ammonitione doceat᷑. se q̃q̃ car¬
nem suam cũ uiciis ⁊ concupis¬
centiis crucrfigere. ita & etiam
oportet eos qui uł monachi uo¬
tum uł gradum clericatꝰ habenteᷤᷤ
artiorib se necesse habent pro
dño continentie frenis astring̾e.
passione spineam portauit inca-¬
pite. ut spinas ac tribulos peccato¬
rum nr̃orum portaret. idest expor¬
taret ut auferret a nobsuo quemq
in capite ꝑ tonsuram p̾ferre ut se
etiam irrisiones ⁊ opprobria pro illo
libenter ac̃ prompte om̃ia sufferre

Expanded text:
dominicae passionis ita attonsus dominicae passionis ita attonsus est, idcirco et nos, qui per eamdem passionem salvari desideramus, ipsius passionis signum cum illo in vertice, summa videlicet corporis nostri parte, gestamus. Sicut enim omnis Ecclesia, quae per mortem sui vivificatoris Ecclesia facta est, signum sanctae crucis ejus in fronte portare consuevit, ut crebro vexilli hujus munimine a malignorum spirituum defendatur incursibus, crebra hujus admonitione doceatur, se quoque carnem suam cum vitiis et concupiscentiis crucifigere debere; ita etiam oportet eos qui vel monachi votum, vel gradum clericatus habentes arctioribus se necesse habent pro Domino continentiae frenis astringere. passione sua spineam portavit in capite, ut spinas ac tribulos peccatorum nostrorum portaret, id est, exportaret et auferret a nobis, suo quemque in capite per tonsuram praeferre, ut se etiam irrisiones et opprobria pro illo libenter ac prompto animo sufferre