comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pris unũ ꝓ peccato & arietem & uitulũ sub audiatur ꝓpeccato. & reliquus sit ag¬
nus in holu carposin idest in holocaustũ: quod ideo cõ mouendũ a nob fuit. qm̃
poss& &iã it a distingui utcũ dictũ e& accipite hircum excapris unũ ꝓpeccato.
reliquaiam adholo carposin ꝑtinere dicerentur : qđ uero adiungit sine macula:
ad omnia referri potest: cumergo ambiguum sit quomodo aptius distinguatur.
illecres adducit uttria superiora ꝓpetcato incellegrentur . qm̃ superius ꝓpeccato
principis hircũ iussit offari. & ꝓpeccato cuiusq ꝓprio cũ peccat anted nm̃ faci¬
endo unũ ex his quae non oport& praecepit arietẽ. ꝓpeccato uero uni uersae sina¬
gogȩ uitulũ : o postebat᷑. At cũ senatui loqueretur quid uniuersus populus offerre

Expanded text:
pris unum pro peccato et arietem et uitulum. subaudiatur pro peccato et reliquus sit agpris unum pro peccato et arietem et uitulum. subaudiatur pro peccato et reliquus sit agnus in holocarposin, id est in holo caustum. quod ideo commonendum a nobis fuit, quoniam posset etiam ita distingui, ut, cum dictum esset: accipite hircum ex capris unum pro peccato, reliqua iam ad holocarposin pertinere dicerentur. quod uero adiungit "sine macula", ad omnia referri potest. cum ergo ambiguum sit, quomodo aptius distinguatur, illa res adducit, ut tria superiora pro peccato intellegantur, quoniam superius pro peccato principis hircum iussit offerri et pro peccato cuiusque proprio, cum peccat ante dominum faciendo unum ex his quae non oportet, praecepit arietem, pro peccato uero uniuersae synagogae uitulum. oportebat ergo, ut, cum senatui loqueretur quid uniuersus populus offerre
Abbreviated transcription (Latin):
uitulũ abobus & arietẽ in sacrificium scclutaris ante dñm & similã conspđrsã
in oleo : qm̃ hodic uidebitur dñs in nobis: quattuor genera sacrificiorũ deani¬
meclilus superius commendauit: holo caustum ꝓpeccato salutaris & consũ ma¬
tionis sed consũ mationis ad sacerdotis scĩ ficationẽ ꝑtin& :Tria ergo genera
reliqua hic praecipiuntur offerri. & dicitur hoc senioribus isrł ut ꝑtineat ad uni¬
uersum populũ: sed hoc loco sacrificium ꝓpeccato hab& triapetora: hircũ
& arictom & uitulũ: adholocaus tũ uero agnus ꝑtin& & ad sacrificium sa
lutaris. uitulus & aries : qua propt̃ non est sic distinguendũ ut ꝓpeccato non in¬
telligectur nisihircus: Triauero uel quod in holo caustum d est aries & uitulus
& agnus sed potius triaprima ꝓpeccato id est qđ dictũ est accipite hircũ ex ca¬

Expanded text:
uitulum a bubus et arietem in sacrificium salutaris ante dominum et similam consparsam uitulum a bubus et arietem in sacrificium salutaris ante dominum et similam consparsam in oleo, quoniam hodie uidebitur dominus in uobis. quattuor genera sacrificiorum de animalibus superius commendauit: holocaustum. pro peccato, salutaris et consummationis: sed consummationis ad sacerdotis sanctificationem pertinet. tria ergo genera reliqua hic praecipiuntur offerri et dicitur hoc senioribus Israhel. ut pertineat ad uniuersum populum. sed hoc loco sacrificium pro peccato habet tria pecora: hircum et arietem et uitulum; ad holocaustum uero agnus pertinet et ad lutaris, vitulus et aries. Quapropter non est sic distinguendum, ut pro peccato non intelligatur nisi hircus, tria vero reliqua in holocaustum, id est, aries, et vitulus, et agnus: sed potius tria prima pro peccato, id est, quod dictum est, Accipite hircum ex ca
Abbreviated transcription (Latin):
sedes suntibcbitactio quippe hoc nomen accepit. XXU.
tfactũ est die ostecuo uocauit moyses aarun & filios eius & senatũ isrłquẽ
quidã nr̃i sencctũ interpraetatisunt : gerusian grȩcus hab&: hoc est ergo secutus
interpres quicc & sencctus asenio uidetur dictus: non autẽ apte inlatino diceretur.
uocauit senec tutẽ isrł ꝓsenibus uel seniorib: : quã uis eadem locutio e& sidiceret᷑
uocauit iuuentutẽ isrł: ꝓiuuenib:: sed hoc usitactum est in latinalingua. illudaut̃
non est: nã hoc ꝓprie diceretur sidiceretur uacauit senectutẽ isrł : unde qui¬
dc̃c in solenter putaentes &iã senatũ dici. int̃p̃tati s̃ ordinẽ seniorũ : conpendio
tamen melius diceretur. uocauit seniores isrł. XXUI.
Moysesdicit ad aaron: & senatursrł lo quere dicens: accipei bircum excapris unũ
ꝓpeccato & arietem & uitulũ & agnũ anniculũ in holo carpesin sine macula &

Expanded text:
sedes sunt; habitatio quippe hoc nomen accepit. Et sedes sunt; habitatio quippe hoc nomen accepit. Et factum est die octauo uocauit Moyses Aaron et filios eius et senatum lsrahel. quem quidam nostri "sedatum" interpretati sunt, Tepooa-lav graecus habet; hoc est ergo secutus interpres, quia et senatus a senio uidetur dictus. non autem apte in latino diceretur: uocauit senectutem Israhel pro senibus uel senioribus. quamuis eadem locutio esset. si diceretur: uocauit iuuentutem Israhel pro iuuenibus. sed hoc usitatum est in latina lingua, illud autem non est. nam hoc proprie diceretur, si diceretur: uocauit senectutem Israhel. unde quidam insolenter putantes etiam "senatum" dici interpretati sunt "ordinem seniorum". conpendio tamen forsitan melius diceretur: uocauit seniores Israhel. Moyses dicit ad Aaron: et senatui Israhel loquere dicens: accipite hircum ex capris unum pro peccato et arietem et uitulum et agnum anniculum in holocarposin sine macula et
Abbreviated transcription (Latin):
rea fuerint plures summi sacerdotes. quia contendentibus ex cellentiorilus :¬
litis finiendae causa pluribus honor ipse tribuebatur
Quid est qđ dicit moyses ad a aron & filius eius cũ scĩficantur ad in eundũ sacer¬
dotiũ adhostiũ tabernaculi testimonii sedebitis septẽ dies die et nocte nemoria¬
mini Num quid nã credibileest situ corporis uno loco sedere praeceptus ꝑdies
septem die & nocte undese omnino non cõmouerent: Mertamen hinc tã quam
allegoriae aliquid significatũ qđ non ficr& sed intellere cogendi sumus acci¬
pere sed potius agnoscere locutionẽ scriptururũ : ubi sessi onẽ ꝓhabitatio ne
et cõmemoratione ponit. Non enim quia dictum et desemei quod sederit in hie¬
rusclem annos tres: ideo putandum est ꝑ tatũ illud tempus insella sedisse
& non surrexisse : hinc & sedes dicuntur . ubihabent cõmemorationẽ quiriũ

Expanded text:
rea fuerint plures summi sacerdotes, quia contendentibus excellentioribus rea fuerint plures summi sacerdotes, quia contendentibus excellentioribus litis finiendae causa pluribus honor ipse tribuebatur. Quid est quod dicit Moyses ad Aaron et -filios eius. cum sanctificantur ad ineundum sacerdotium: ad ostium tabernaculi testimonii sedebitis septem dies die et nocte, ne moriamini? numquidnam credibile est situ corporis uno loco sedere praeceptos per dies septem die et nocte. unde se omnino non commouerint? nec tamen hinc tamquam allegorice aliquid significatum, quod non fieret, sed intellegeretur, cogendi sumus accipere, sed potius agnoscere locutionem scripturarum, ubi sessionem pro "habitatione" et "commoratione" ponit. non enim quia dictum est de Semei quod sederit in Hierusalem annos tres, ideo putandum est per totum illud tempus in sella sedisse et non surrexisse. hinc et sedes dicuntur, ubi habent commorationem quorum
Abbreviated transcription (Latin):
cundi unquebantur: uestem tantũ sumebat ille pontifex̧ quaxius summitas appa¬
rer& : et sita est : utrum ip sesumebat. aneum alius induebat. sicut & post eius
mor te moy ses siliũs fratrissui: si ergo ab cclio uestiebatur. num quid nã poterat
asecundo sũmus ÷ praesertim quia tcelis erat uestis. ut eum ab alio indui necei se
fuerit: ansic induebatur prius. ut &icm posteas nonenim semel indutus non
eam ponebat. aut cum posuis set non eam᷑ sumebat: fieri ergo fartresse pote¬
rat ut secundi uestirent primũ obsequndo non excellendo: undȩ autẽ ap¬
parebat quis nã filiorũ summo sacerdati succedere deber& non en im
primogenitũ aut maiorẽ scriptura definiuit. nisu ntelligeemus alunuo
diuino indicio fieri solere siue ꝑ ꝓph&ã si ue quolib& alio modo quaconfu¬
li ds̃ sol& quanquã ex contentione res ꝑ uenisse uideatur ut postea ꝓpte¬

Expanded text:
cundi ungebantur — uestem tantum sumebat ille pontifex!qua eius summitas adpacundi ungebantur — uestem tantum sumebat ille pontifex!qua eius summitas adpareret? et si ita est: utrum ipse sumebat an eum alius induebat, sicut et post eius mortem Moyses filium fratris sui? si ergo ab alio uestiebatur, numquidnam poterat a secundo summus? praesertim quia talis erat uestis, ut eum ab alio indui necesse fuerit. an sic induebatur prius ut etiam postea? non enim semel indutus non eam ponebat; aut cum posuisset, non eam resumebat. fieri ergo fortasse poterat, ut secundi uestirent primum obsequendo, non excellendo. unde autem adparebat, quisnam filiorum summo sacerdoti succedere deberet? non enim primogenitum aut maiorem scriptura definiuit; nisi intellegamus aliquo diuino indicio fieri solere siue per prophetam siue quolibet alio modo quo consulit deus solet. quamquam ex contentione res prouenisse uideatur, ut postea propte
Abbreviated transcription (Latin):
or dinendis sacer dotibus praecipiatur. quandomoyse ascendente in nontẽ iubent᷑
non ascendere sacerdotes : quos intelle gere alios nom possumus nisi filios aaronnonq
lamertent. sed quia futurierant : hoc eos lam tune scriptura appellauit ꝑartici¬
pationem sicut sunt plereq taliũ locutionum: nani & folius naur esus ap pel
latus ntr cũ langorpostea boc nomen eis criptura ncerr& impositum: ambo ergo tuno
summi sacer dotes erant moxses & a aron anpotius msses a aron uero sub illos
an& ipse summus ꝓpteruestem pontificalem illeuero ꝓpt̃ excellentius mi¬
nisterium : Nam a principio eidicitur. ipse tibi quae ad populũ tuillo
quȩ addm̃ : quaeri & iccm potest post mortem moysi quis unguebat successo¬
re sũmi sacer dotiͥs qui succedere nisi defuncto non utiq poterat: anquia lan
unctus erat inter secundos sacer dotes : idem quippe fuit oleum quo & summus &se¬

Expanded text:
ordinandis sacerdotibus praecipiatur, quando Moyse ascendente in montem iubentur ordinandis sacerdotibus praecipiatur, quando Moyse ascendente in montem iubentur non ascendere sacerdotes, quos intellegere alios non pos quia iam sacerdotes erant, sed quia futuri erant, hoc eos iam tum Scriptura appellavit per anticipationem, sicut sunt pleraque talium locutionum. Nam et filius Nave latus est, cum longe postea hoc nomen ei scriptura narret inpositum. ambo ergo tunc summi sacerdotes erant Moyses et Aaron. an potius Moyses, Aaron uero sub illo? an et ipse summus propter uestem pontificalem, ille uero propter excellentius ministerium? nam a principio ei dicitur? ipse tibi quae ad populum, tu illi quae ad deum. Quaeri etiam potest: post mortem Moysi quis ungebat successorem summi sacerdotis, qui succedere nisi defuncto non utique poterat? an quia iam unctus erat inter secundos sacerdotes — idem quippe fuit oleum, quo et summus et se
Abbreviated transcription (Latin):
sacer dotem sacrificia istc iussit offerre. Nunc uero cum sc̃i ficatur aaron. mosses
effer & ipse acce̾pit pectus culum propositionis quod antea praelocutus est sacer¬
doti eẽ dandũ : indeautem puto pectusculũ in positionis dictũ quia imponeba¬
tur inde adeps sicut commemorauit superius desacrificio salutacris: cumergo
uideatur ab a aron coepisse summum sacerdotium quid puttomus fuis sȩ mo¬
senesiergo sacerdos non fuit. quo modo per illum omnia illa gerebantus si autẽ
quo modo summum sacer dotium ab eius fratre coepisse definimus÷ quanquam
&icem psedmus ille ubidistum est moyses & aaron in sacerdotibus eius auferat
dubitectionem quod sacerdos fuerit & moses: uestem tamen illam sacerdotelẽ
quaemagium contin& sacramentum a aron iubetur accipere & successores eius
summi sacer dotes inex odo antequam omnino aliquid desc̃ificandis & quodam modo

Expanded text:
sacerdotem, sacrificia ista iussit offerre; nunc uero, cum sanctificatur Aaron, Moyses sacerdotem, sacrificia ista iussit offerre; nunc uero, cum sanctificatur Aaron, Moyses offert et ipse accipit pectusculum inpositionis, quod antea praelocutus est sacerdoti esse dandum. inde autem puto pectusculum inpositionis dictum, quia inponebatur inde adeps, sicut commemorauit superius de sacrificio salutaris. cum ergo uideatur ab Aaron coepisse summum sacerdotium, quid putamus fuisse Moysen? si enim sacerdos non fuit, quomodo per illum omnia illa gerebantur? si autem fuit, quomodo summum sacerdotium ab eius fratre coepisse definimus? quamquam etiam psalmus ille, ubi dictum est: Moyses et Aaron in sacerdotibus eius, auferat dubitationem, quod sacerdos fuerit et Moyses. uestem tamen illam sacerdotalem, quae magnum continet sacramentum, Aaron iubetur accipere et successores eius summi sacerdotes. in Exodo antequam omnino aliquid de sanctificandis et quodam modo
Abbreviated transcription (Latin):
cepit alticris incensi. adspargendum &icmex ipso sanguine contrauelum st̃m:
reliquum uero sanguinem fundendum ad ba seͥm alitris holo caustomatũ postea
uero quando scĩ ficatur a aron deas parsione sanguinis contrauelum nihil dictũ est.
de cornibus autem altacris dictum est. sed non additum est incensi: additum est autẽ
effundendum sanguinem adbaseͥm altaris: nondixit adbaseͥmeius. tãquã necesse
fuss& illud altecre accipere cuius cornua sanguine tetigiss&: proinde quamuis
ambiguesit positum. liberum est tamenita intellegere fastum ut fuerat ante prae¬
ceptum deuitulo propeccato : ut non eius altacris cornua tacta intellegremus ad cu¬
ius ba sem fusus est sanguis. sed tasta cornua altaris incensi fusum autẽ sanguinẽ
adbeseͥm altteris sacrificiorum superius. quia generediter praetipiebat sisacer¬
dos petcass& ipsum sacerdotem unctum & con summatũ quemuult intellagi sũ mũ

Expanded text:
cepit altaris incensi, aspergendum etiam ex ipso sanguine contra uelum sanctum, cepit altaris incensi, aspergendum etiam ex ipso sanguine contra uelum sanctum, reliquum uero sanguinem fundendum ad basem altaris holocaustomatum. postea uero, quando sanctificatur Aaron, de aspersione sanguinis contra uelum nihil dictum est, de cornibus autem altaris dictum est, sed non additum est "incensi": additum est autem effundendum sanguinem "ad basem altaris"; non dixit, ad basem eius, tamquam necesse fuisset illud altare accipere, cuius cornua sanguine tetigisset. proinde quamuis ambigue sit positum, liberum est tamen ita intellegere factum, ut fuerat ante praeceptum de uitulo pro peccato, ut non eius altaris cornua tacta intellegamus, ad cuius basem fusus est sanguis, sed tacta cornua altaris incensi, fusum autem sanguinem ad basem altaris sacrificiorum. Superius, quia generaliter praecipiebat. si sacerdos peccasset, ipsum sacerdotem unctum et consummatum, quem uult intellegi summum
Abbreviated transcription (Latin):
donũ sacrisicii salutaris sui pectus culum & brachium sacer dotibus decre de¬
bereuta tamen ut ad eps pectus culi offercctur dnõ cũ penna iocineris. cũ superi¬
us loquens desacrificiis salutaris. płnnam iocineris cũ adipe uentris & renum
& lumborum offeri dño prae ceperit tacuerit autem deadipe pectus culi: an
quo dilii praetir misit hic commemorat: quareergo depłnna iocineris &ibi
& hic anfurte aliquid intor est quod superius desacrificio salutiris praerepiethic
autẽ ad didit suittẽ quã aliud sit scdutiris aliiud scdutcris sui: AX III
Cum sacrificia propetcatis prius commemorar&. uitulum dixit offerelum
propeccato sacer dotis qui feciss& populum peccare : postea &icm. quando n arrauit
scriptura quem ad modum ea quae praecepit dñs gesta sunt:ergoa aron & filibs eius
dicitur oblatus uitulus propeccato: sed superius desanguine uituli cornua tangi prȩ¬

Expanded text:
donum sacrificii salutaris sui, pectusculum et brachium sacerdotibus dare dedonum sacrificii salutaris sui, pectusculum et brachium sacerdotibus dare debere, ita tamen, ut adeps pectusculi offeratur Domino cum pinna jecinoris; cum superius loquens de sacrificiis salutaris pinnam jecinoris cum adipe ventris et renum et lumborum offerri Domino praeceperit , tacuerit autem de adipe pectusculi? An quod ibi praetermisit, hic commemorat? Quare ergo de pinna jecinoris et ibi et hic? An forte aliquid interest quod superius de sacrificio salutaris praecepit, hic autem addidit sui, tanquam aliud sit salutaris, aliud salutaris sui? XXIIICum sacrificia pro peccatis prius commemoraret, uitulum dixit offerendum pro peccato sacerdotis, qui fecisset populum peccare: postea etiam quando narrauit scriptura, quemadmodum ea quae praecepit dominus gesta sunt erga Aaron et filios eius dicitur oblatus uitulus pro peccato. sed superius de sanguine uituli cornua tangi prae
Abbreviated transcription (Latin):
dũtaxat Nam de inmundis nulla quaestio est : & quid deadipe fier& qua m uetuit in
escam uenire: Nunc autem dixit quidfier& de adipe morticini & afera capti ut
sit inomneopus. Omneopus utique illud opus. cuitade aliquid neressarium est :
underemansit quaestio quid fi at deadipe ceterorum animalium quac in mundas
aduescendũ : seid cumdicit omnem animam perire depopulo suo qui ederit adipem
eorũ pecorũ ex quibus dño offertur uidetur definisse illam tantũ adipem depecori¬
bus mundis proliittem manducari ex quibus fit sacrificium. quamuis iudeos audieri¬
mus nullum omnino adipem in es cam sumere : sed quid scriptura uoluerit nonquad
illi opinati fuerint requirendum : denique non inueniunt quid reste deadipe
faciant undese abstinent & quomodo eum proiciant cumdictum sit omnis ad eps
dño si non adipem sacrificiorum tantum sed &icm eorum animalium dequibus

Expanded text:
duntaxat nam de immundis nulla quaestio est; et quid de adipe fieret, quem vetuit in duntaxat nam de immundis nulla quaestio est; et quid de adipe fieret, quem vetuit in escam venire: nunc autem dixit quid fieret de adipe morticini et a fera capti, ut sit in omne opus; omne opus, utique illud opus cui tale aliquid necessarium est. Unde remansit quaestio, quid fiat de adipe caeterorum animalium, quae munda sunt ad vescendum. Sed cum dicit omnem animam perire de populo suo, qui ederit adipem eorum pecorum, ex quibus Domino offertur, videtur definiisse illum tantum adipem de pecoribus mundis prohibitum manducari, ex quibus fit sacrificium: quamvis Judaeos audierimus nullum omnino adipem in escam sumere. Sed quid Scriptura voluerit, non quid illi opinati fuerint, requirendum. Denique non inveniunt quid recte de adipe faciant, unde se abstinent, et quomodo eum projiciant, cum dictum sit, Omnis adeps Domino; si non adipem sacrificiorum tantum, sed etiam eorum animalium de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
& restitu& ipsam & quintas eius adici& ad illã icuius est ipsi redd& : & quadie
conuistus fuerit  delicti sui. affer& dño arietẽ ab ouibus si ne matula p̃tio in quo
deliquit & ex orabit ꝓ eo sacerdos antedñm. & remittetur illi deuno ab omnib:
quae fecit̃ & deliquit in eo: pene ergo in omnibus factis quaedicit eẽ peccata ta¬
dem &iam delicta dicit : quaꝓpt̃ & in differenter eadici manifestum est multis
scripturarũ locis : & heliere aliquid differentiae scriptura testatur. qua edicit
sicit quod prapeccato ita & quod prodelicto: XXI.
Omnem adipem boum &ouium & caprarũ nonedetis. & ad eps morticinorum
& a fera captorum fiet in omneopus & cibononedetur : omnis quied erit adipem depe¬
coribus quae offeretis ab eis osticcmdño peribit anima illa depopulo suo i dixerat su¬
perius deadipetomnis ad eps dño. & quaesieramus utrũ omnis omnino pecoris mundi

Expanded text:
 restituet ipsum, et quintas ejus adjiciet ad illud, cujus est ipsi reddet; et qua die convictus fuerit delicti sui, offeret Domino arietem ab ovibus sine macula, pretio in quod deliquit: et exorabit pro eo sacerdos ante Dominum, et remittetur illi de uno ab omnibus quae fecit, et deliquit in eo . Pene ergo in omnibus factis quae dicit esse peccata, eadem etiam delicta dicit. Quapropter et indifferenter ea dici manifestum est multis Scripturarum locis; et habere aliquid differentiae Scriptura testatur, quae dicit, Sicut quod pro peccato, ita et quod pro delicto. XXI. Ib. VII, 23-25. Omnem adipem boum et ovium et caprarum non edetis, et adeps morticinorum  a fera captorum fiet in omne opus, et cibo non edetur. Omnis qui ederit adipem a pecoribus quae offeretis ab eis hostiam Domino, peribit anima illa de populo suo. Dixerat superius, de adipe, Omnis adeps Domino ; et quaesieramus utrum omnis omnino pecoris mundi
Abbreviated transcription (Latin):
Peccauerunt non ei filii
uitu perabiles : quod est in graeto TΕΡΗMΟΙ MeTa quidam inter pretati sunt sicut
hoc est filii uituperabiles: quidam filii commaculati. quidam filii uitiosi unde non magna
quaestio immo nullcest: sed illud merito adquaerendum mouet. sigeneraliter dictũ est
peccauerunt non ei. qm̃ quipeccat non peccat id est non dõ noc& sed sibi: quo modo in¬
tellegendumsit quod in psedmo legitur. tibis olipeccaui. & in ieremia tibi peccauimus
trum hoc sit pecaredõ quod peccare indm̃: unde artheli sacerdos: suindm̃ pecca uerito

Expanded text:
Peccauerunt non ei filii uituperabiles. quod est in graeco: τέκνα μωμητά, quidam interpretati sunt, sicut hoc est: filii uituperabiles, quidam: filii commaculati, quidam: filii uitiosi. unde non magna quaestio, immo nulla est. sed illud merito ad quaerendum mouet, si generaliter dictum est: peccauerunt non ei — quoniam qui peccat non deo peccat, id est non deo nocet, sed sibi — quomodo intellegendum sit, quod in psalmo legitur: tibi soli peccauir et in Hieremia: tibi peccauimustrum hoc sit peccare deo quod "peccare in deum". unde ait Heli sacerdos: si in deum peccauerit
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ decem uelcobinis cubitis longiorc uiginti cubitorũ bongitudinẽ faci¬
unt quauidentur supercre seriȩ sua seriem auleorũ : deincep̃s uidendum est
haec uiginti cubiteo quae supertent delongitu dine uelorum uiispatio cingendo
proficiunt: sienimuelis capillaciis interius tebernaculũ circum tegitur Ita
superant utquid ex eis cooperiatur non sit omnino : underestat &icc̃ ipsa subte¬
gi & subtegendo detrahi : qđ scriptura non dicit: aulẽa quippedecẽ quaeh abeñ
cubita uicena & ectona quibus interius tenditur tabernaculum circũ plex¬
tuntur spatium quantum possunt circum plecti cubita ducenta oc togin¬
ta: unde latera illa longiort austrede & a quiloniũ habent uicenaes columncos:

Expanded text:
quoniam decem vela binis cubitis longiora, viginti cubitorum longitudinem faciquoniam decem vela binis cubitis longiora, viginti cubitorum longitudinem faciunt, qua videntur superare serie sua seriem aulaeorum? 16. Deinceps videndum est haec viginti cubita, quae superant de longitudine velorum, cui spatio cingendo proficiant. Si enim velis capillaciis interius tabernaculum circumtegitur, ita superant, ut quid ex eis cooperiatur non sit omnino. Unde restat etiam ipsa subtegi et subtegendo detrahi. quod scriptura non dicit. aulaea quippe decem, quae habent cubita uicena et octona, quibus interius tenditur tabernaculum, circumplectuntur spatium quantum possunt circumplecti cubita ducenta octoginta: unde latera illa longiora, australe et aquilonium, habentia uicenas columnas
Abbreviated transcription (Latin):
aequarentur a facie itbernaculi factic est unius ueli duplicatio a tego
dimidu subtectio: sed ipsa uela capillacia conparata aulãeis ex quilus decẽ
iussit fieri interius tebernaculũ quattuor coloribus textis. longiora re¬
periuntur cubitisbinis : eaenim erant aulec singala cubitorum uiginti octo. iste
naculi nisi quia illa longitudo in quabinis cubitis uelam capillacia lon¬
giorte sint aulẽis singulis singula nontota inunit̃ pastem cogendec est idest
ut quic quid supercet ad posteriorto ttbernaculi colli gectur. sed distribuatur
ex aequo tantum que eius ad priorto tbernaculi quantũ ad posteriora tri¬
buatur id est qm̃ duo cubita in singulis uelis eandem quae superat longi¬
tud in ẽ faciunt ut cubitum inde auferat pars ista & cubitum illa. ltecđes in¬
gulis cubitis suis habebat pars ista cubitadecem & ille desuĩs singulis decen

Expanded text:
aequarentur, a facie tabernaculi facta est unius ueli duplicatio, a tergo aequarentur, a facie tabernaculi facta est unius ueli duplicatio, a tergo dimidii subtectio; sed ipsa uela capillacia comparata aulaeis, ex quibus decem iussit fieri interius tabernaculum quattuor coloribus textis, longiora reperiuntur cubitis binis. ea enim erant aulaea singula cubitorum uiginti octo, ista naculi, nisi quia illa longitudo in qua binis cubitis vela capillacia longiora sunt aulaeis, singulis singula, non tota in unam partem cogenda est, id est, ut quidquid superat, ad posteriora tabernaculi colligatur; sed distribuatur ex aequo, tantumque ejus ad priora tabernaculi, quantum ad posteriora tribuatur: id est, quoniam duo cubita in singulis velis eamdem quae superat longitudinem faciunt, ut cubitum inde auferat pars ista, et cubitum illa; ita de singulis cubitis suis habebit pars ista cubita decem, et illa de suis singulis docem;
Abbreviated transcription (Latin):
peccato sacerdotis id est ut tocus arder& extra castrat : hec enĩ sunł uerba iras centis mo¬
ysi ad filios fratrissur cũ hircũ ꝓpeccato quaesitũ non inueniss& quia fuerat totus incen¬
bis dedit edere ut auferatis peccatũ sinagogae & ex oretis ꝓ eo antedñm : Nonenĩ inla¬
uest asanguineeius in sc̃m antefaciem intus: edetis illud in locoscõ quo modo mihi cons
tiuit dñs: uti que cũdicit nonenĩ ihͥlatũ est a sanguine eius in scm antefaciem intus. ꝓcul
dubio discernit illud qđ ita fit ꝓpeccato sacerdotis siue ꝓpeccato uniuersae sinagogae.
uon de hirco dequosanguis qmnonerat iussus inferri ad tangenda cornua intus altaris
incensi non debuit totus incendi sed a sacerdotibus manducari: hoc autẽ quaro sit factũ:
id est ut &icc ipsetatus incenderetur. respondit a aron : & placuit morsi : sane qm̃ sex peco¬

Expanded text:
peccato sacerdotis, id est. ut totus arderet extra castra? haec enim uerba sunt irascentis Mopeccato sacerdotis, id est. ut totus arderet extra castra? haec enim uerba sunt irascentis Moysi ad filios fratris sui, cum hircum pro peccato quaesitum non inuenisset, quia fuerat totus incenbis dedit edere, ut auferatis peccatum synagogae et exoretis pro eo ante dominum. non enim inlatum est a sanguine eius in sanctum ante fatituit dominus. utique cum dicit: non enim inlatum est a sanguine eius in sanctum ante faciem intus, procul dubio discernit illud quod ita fit pro peccato sacerdotis siue pro peccato uniuersae synagogae non de hirco, de quo sanguis quoniam non erat iussus inferri ad tangenda cornua intus altaris incensi non debuit totus incendi, sed a sacerdotibus manducari. hoc autem quare sit factum, id est, ut etiam ipse totus incenderetur, respondit Aaron et placuit Moysi. Sane quoniam sex peco
Abbreviated transcription (Latin):
ex illis ꝓpagatȩ eorũ nominib: appellantur. hoc significatusit cumdictũ est. secundũ no¬
nomina generationũ eorũ  quãuis hoc modo illȩ nationes sint potius secundũ nomina istorum
non ista nomina secundũ illas nationes quia illeposterius extiterunt : undenotanda locutiõe :
quicc & postea deillis dicitur: xii principes secundum gentes eorum
LXXI

Expanded text:
ex illis propagatae eorum nominibus appellantur, hoc significatum sit, cum dictum est, secundum nomina generationum eorum: quamvis hoc modo illae nationes sint potius secundum nomina istorum, non ista nomina secundum illas nationes; quia illae posterius exstiterunt. Unde notanda locutio est, quia et postea de illis dicitur, duodecim principes secundum gentes eorum. LXXI
Abbreviated transcription (Latin):
mihi ostendit: reddet illidñs secundum opera ipsius: deillis autem qui eum periditantẽ
non malitia sedtimore deseruerant : It elocutus est : In prima mea defensione nemomihi
affuit. sed omnes medere lique runt: non illis imputetur.

Expanded text:
mihi ostendit; reddet illi dominus secundum opera ipsius. de illis autem, qui eum periclitantem mihi ostendit; reddet illi dominus secundum opera ipsius. de illis autem, qui eum periclitantem non malitia sed timore deseruerant, ita locutus est: in prima mea defensione nemo mihi adfuit sed omnes me dereliquerunt; non illis inputetur.
Abbreviated transcription (Latin):
in boc dñ praecepta neglexerunt : Anforte qui a prius dixit eos scriptura non potius se
utiquer antequã preualerent &iã cum praeualius sent timuisse credendi sunt nefortepa¬
ratis oboedire si partere uoluissent acrius eas aduersumse ex ipsa desperatione pugna¬
re compellerent & eus superare non possent  huncergo eis humanũ timorem dñs no¬
luit imputire &si appar& in eo quaedam sub defectio fidei. quaesi fortis in eis esset ea se¬
querentur quaeipsum ib̵m bellantem secutt sunt : quicuero non eis tantafides fuit &iã
cum aduersariis suis preualuissent . pugnare cumeis usque ad interemptionẽ eorum
timore non ausi sunt : quemtimarẽ ut dixi nondemalitia neque desuꝑbiet uel contemp¬
tu precepti dominici sed de animi infirmitate uenientem noluit eis dñs imputttre.
cumeis ꝑ iħm nouissimaloqueretur: unde & apłs. alexander inquit aerarius multa mala

Expanded text:
in hoc Domini praecepta neglexerint? An forte quod prius dixit eos Scriptura non potuisse, in hoc Domini praecepta neglexerint? An forte quod prius dixit eos Scriptura non potuisse, utique antequam praevalerent, etiam cum praevaluissent timuisse credendi sunt, ne forte paratis obedire si parcere noluissent, acrius eos adversum se ex ipsa desperatione pugnare compellerent, et eos superare non possent. Hunc ergo eis humanum timorem Dominus noluit imputare, etsi apparet in eo quaedam subdefectio fidei, quae si fortis in eis esset, ea sequerecum aduersariis suis praeualuissent, pugnare cum eis usque ad interemptionem eorum timore non ausi sunt. quem timorem, ut dixi, non de malitia neque de superbia uel contemptu praecepti dominici, sed de animi infirmitate uenientem noluit eis dominus inputare, cum eis per legum nouissima loqueretur. unde et apostolus, Alexander, inquit, aerarius multa mala
Abbreviated transcription (Latin):
lacrimam exudat : quae arbor a septuaginta inter pretibus hocloco posita est : quamuis
setundũ alias interpretes quercus legectur : mirũ est sane qđ sadtẽ in nouissimis suis uer
bis quibus populum allocutus est iħs homo dĩi nihileos obiurgeuit exeo quod his gentibus
pepecerunt quas dñs usque ad inter necionem cum a nathema ꝓdendas eẽ praecepit : sic
enm scriptum est : & factu est post quã in ualuerunt filiu srł : & fecerunt cananeos oboedi¬
entis ex terminio autem eos non extermina uertibt : namprimo eus id non potuisse scriptu¬
ra tistacta est : sed nunc postea quam praeualuerunt. ltc ut facerent obaudientes. qđ
non &icm ex terminauerunt utiq contra praeteptũtdm̃ factũ est: quod non est cuiquã fac¬
ium cũ ibs extrcitũ ducer& : curer gononeos obiurgicuit allocutione nouissima: quod

Expanded text:
lacrimam exsudat, quae arbor a septuaginta interpretibus hoc loco posita est quamuis lacrimam exsudat, quae arbor a septuaginta interpretibus hoc loco posita est quamuis secundum alios intebis, quibus populum allocutus est Jesus homo Dei, nihil eos objurgavit, ex eo quod his gentibus pepercerunt, quas Dominus usque ad internecionem cum anathemate perdendas esse praecepit. Sic enim scriptum est: Et factum est, postquam invaluerunt filii Israel, et fecerunt Chananaeos obaudientra testata est; sed nunc posteaquam praevaluerunt, ita ut facerent obaudientes, quod non etiam exterminaverunt, utique contra praeceptum Domini factum est, quod non est cuiquam factum cum Jesus exercitum duceret. Cur ergo non eos objurgavit allocutione novissima, quod
Abbreviated transcription (Latin):
populum testamentum qđ in cercaerat quaedicta est artates tacmenti & in libris legis
tanta sacra mentorum & prae ceptorum multi plicitate conscriptis tamen &icem
hic dictum est : disposuit ihs ad populum testa mertum in illac die : repetitio quippe
testa menti. nouum testa mentum signi ficat. quod significat deutero nomium quod
inter pretictur secundalex quod significant & prioribus confractis tabulȩ reno ua¬
tae : multis enim modis significandũ quod uno modo in plendum fuit : lam uero qđ
subtherebentho sicctutus est lccpis hoc significat quod uirga ad petrã ut aqua pro¬
fluer& quia ne quehic sineligno stactutus est lapis : ldeo autem suliter quia non fu¬
isset incruce ex altatus nisi humilitate subiectus. uel quod illo tempore quo id faci¬
ebat ih̃s naue adbuc obumbrandũ mysterium fuit : therebinthi & ic̃ lignũ medicinalem

Expanded text:
populum testamentum quod in arca erat, quae dicta est arca testamenti, et in libris legis populum testamentum quod in arca erat, quae dicta est arca testamenti, et in libris legis tanta sacramentorum et praeceptorum multiplicitate conscriptis, tamen etiam hic dictum est, « Disposuit Jesus ad populum testamentum in die illa. » Repetitio quippe testamenti Novum Testamentum significat, quod significat et Deuteronomium, quod interpretatur secunda lex, quod significant et prioribus confractis tabulae renovatae. Multis sub<ter> terebintho statutus est lapis, hoc significat quod uirga ad petram, ut aqua proflueret. quia neque hic sine ligno statutus est lapis. ideo autem subter. quia non fuisset in cruce exaltatus nisi humilitate subiectus, uel quod illo tempore, quo id faciebat Iesus Naue, adhuc obumbrandum mysterium fuit. terebinthi etiam lignum medicinalem
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ & argentum sola non audiunt. & sipͣidea sit᷑ audiunt: sed ꝑ hunc lapidem ꝓferto
illũ significauit qui fuit lapis offensionis non credentibus iudȩis & p&ra scandali
quicum reprobaretur ab aedi ficantibus factus est in caput anguli : quem praefigu¬
rauit & illa p&ra quepotum sitienti populo ligno ꝑcussa ꝓfudit. de quadicit a postolus
bibebant autem despiritedi sequenti p&ri. petra autẽ erat xp̃s : unde & cultellis petri¬
nis populum circumcidit isteductor eiregius: quicultri petrini cum illo &iã sepulti
sunt : u ꝓfundũ mysterium demonstrterent posteris ꝓfuturũ : sicergo & istimlapiden
quanquam uisibiliter statutũ spiritcliter debemus accipere intestimonium futurum
iudeis insidelibus hocest mentientibus. dequibus dicit psedmus : in imicidni mentiti sunt
ei : neque enim frustra cumiam dĩ famulus mosses uel potius ꝑ eumds̃ disposuis set ad

Expanded text:
aurum et argentum sola non audiunt et, si lapidea sint, audiunt. sed per hunc lapidem profecto aurum et argentum sola non audiunt et, si lapidea sint, audiunt. sed per hunc lapidem profecto illum significauit, qui fuit lapis offensionis non credentibus Iudaeis et petra scandali, qui cum reprobaretur ab aedificantibus, factus est in caput anguli. quem praefigurauit et illa petra quae potum sitie« Bibebant autem de spiritali consequente eos petra, petra autem erat Christus . » Unde et cultellis petrinis populum circumcidit iste ductor egregius: qui cultri petrini cum illo etiam sepulti sunt, ut profundum mysterium demonstrarent posteris profuturum. Sic ergo et istum lapidem, quanquam visibiliter statutum, spiritaliter debemus accipere in testimonium futurum Judaeis infidelibus, hoc est, mentientibus, de quibus dicit psalmus: « Inimici Domini mentiti sunt ei . » Neque enim frustra cum jam Dei famulus Moyses, vel potius per eum Deus disposuisset ad
Abbreviated transcription (Latin):
in illodie & dedit illi legem & iudicium in silo coramtabernaculo dñidĩ isrł : &
scripsit uerba haec in libro ległsdĩ & accepit Icepidem magnũ & stactuit illũ ih̃s
sub therebintho ante dñm: & dixit ibs ad populum: eccelapis iste erituobis intes¬
timonium quiahic audiuit omnia quaedictre sunt adño quaecumque locutus est
aduos hodie & hicerit uobis intestimonium in nouissimis diebus cum mentiti fueri¬
tis dño dõ uro : haec uerba quinon in superficie tantum audiunt. sed ccliquiento al¬
tius perscrutantur : nequaquam tten tum uirum tam insipientem putere debent.
ut uerba di quae locutus est populo. in animum lapidem audisse crediderit: qui&i am
si ab artifice in hominis similitudinẽ effigittus ess& inter illos utiq deputare tur de
quibus in psclmo canitur : aures halient & non audient : neque enim ido lagentium

Expanded text:
in illo die et dedit illi legem et iudicium in Silo coram tabernaculo domini dei Israhel. et in illo die et dedit illi legem et iudicium in Silo coram tabernaculo domini dei Israhel. et scripsit uerba haec in libro legum dei; et accepit lapidem magnum et statuit illum Iesus sub<ter> terebintho ante dominum. et dixit Iesus ad populum: ecce lapis iste erit nobis in testimonium, quia hic audiuit omnia quae dicta sunt a domino, quaecumque locutus est ad uos hodie: et hic erit uobis in testimonium in nouissimis diebus, cum mentiti fueritis domino deo uestro. haec uerba qui non in superficie tantum audiunt sed aliquanto altius perscrutantur, nequaquam tantum uirum tam insipientem putare debent, ut uerba dei quae locutus est populo inanimum lapidem audisse crediderit: qui etiam si ab artifice in hominis similitudinem effigiatus esset, inter illos utique deputaretur, de quibus in psalmo canitur: aures habent et non audient. neque enim idola gentium
Abbreviated transcription (Latin):
utiq & falsum in cogitatione portat̃: quis est autẽ qui sic cagitet dm̃ quẽ ad modũ
illeest : ac ꝑhoc relinquetur fidelibus quãdiu peregrinantur adño auferre a cor¬
desuo iħruentia uana fanties ma:ͣquaese cogitantibus ingerunt. uel ut
tedis aut talis sit ds̃ qualis utiqui nonest : & dirigere cor ad illũ fideliter. ut quẽ¬
ad modũ & quantũ nobis expedire nouit ipse se in sinuet ꝑ spm suũ. donec ab su¬
matur omne mendacium : undedictum est : omnis homo mendax. & trans arta non
solum impia falsitate uerũ &iã ipso speculo & enigmate. faciem ad faciem cognos¬
camus sicut &cugniti sumus quem ad modum ap̃ls dicit: uideamus nunc ꝑspeculũ
in enigmate tunc autem faciem ad faciem : nunc scio expcerte. tunc autem cognos¬
cam sicut & cognitus sum XXX. Et dis posuit iħs testamentum ad populum

Expanded text:
utique et falsum in cogitatione portat. quis est autem qui sic cogitet deum quemadmodum utique et falsum in cogitatione portat. quis est autem qui sic cogitet deum quemadmodum ille est? ac per hoc relinquitur fidelibus, quamdiu peregrinantur a domino auferre a corde suo inruentia uana phantasmata, quae se cogitantibus ingerunt, uelut talis aut talis sit deus, qualis utique non est et dirigere cor ad illum fideliter, ut, quemadmodum et quantum nobis expedire nouit, ipse se insinuet per spiritum suum, donec absumatur omne mendacium — unde dictum est: omnis homo mendax — et transacta non solum inpia falsitate uerum etiam ipso speculo et aenigmate facie ad faciem cognoscamus, sicut et cogniti sumus, quemadmodum apostolus dicit: uidemus nunc per speculum in aegnimate, tunc autem facie ad faciem; nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum. Et disposuit Iesus testamentum ad populum
Abbreviated transcription (Latin):
dc ur̃ac ad dnm dm̃ isrł : Nonenim credendi sunt adhuc hecbuisse apudse aliqua gentium¬
simulecra cum superius eorum obiȩdientiam praedicauerit : aut uero si haeberent post
taenttes legis comminationes illã eos pros pera sequȩrentur . cum sic in eus uindicatũ sit
qđ unus eorum dȩanathemate furtum fecercat  deniq iacob dixit hoc eis quicum illo
exierant deme sopotro mia ubisic idola colebantur ut & rachel paterna furccretur.
sed past illum a smonitionem iacob dederunt quae habebient : undecippceruit hoceis
Itic dictum ẽẽ quia sciebat eos hubere ille quidix erat : nunc uero posthanc
a sonitionen ihũ naue nullus tide aliquid pro tulit: nesta menputandũ
ꝓph&a sc̃s in cordibus eorũ eẽ cernebat cogrtictiones dedũ aliences ado & ipsas
asmonebat auferri : quis quis enim talẽ cogitat dm̃ quelis non estds̃. alioiũ dm̃

Expanded text:
da vestra ad Dominum Deum Israel. Non enim credendi sunt adhuc hda vestra ad Dominum Deum Israel. Non enim credendi sunt adhuc hsimulacra, cum superius eorum oboedientiam praedicauerit: aut uero, si haberent, post tantas legis comminationes illa eos prospera sequerequod unus eorum de anathemate furtum fecerat. Denique Jacob dixit hoc eis qui cum illo exierant de Mesopotamia, ubi sic idola colebantur, ut et Rachel paterna furaretur . Sed post illam admonitionem Jacob, dederunt quae habebant: unde apparuit hoc eis ita dictum esse, quia sciebat eos habere ille qui dixerat. Nunc vero post hanc admonitionem Jesu Nave nullus tale aliquid protulit. Nec tamen putandum pheta sanctus in cordibus eorum esse cernebat cogitationes de deo alienas a deo et ipsas admonebat auferri. quisquis enim talem cogitat deum, qualis non est deus, alienum deum
Abbreviated transcription (Latin):
teritis seruire dõ quiads̃ sc̃s est : anquia illius scĩticti ꝑfecta seruitute quodam modocon¬
temperari humanae fracgilitati in possibileest: quo audito ist non solum eius eligere
seruitutem sed &iam dead uitorio eius & misericordia praesumere debuerunt : quã ille
intellexit quidicit in psclmo: neintres iniudicio cumseruotuo. qm̃ non iustificabitur in
cons pectutuo omnis uiuens: Isti autẽ dese potius praesumere delegerunt quod dõ possent
sineulla offensione seruire. ut iamtunc inciperent quod deillis expressit apłsignoran¬
tes enim dĩ iustiticm & sucm uolentes constituere. iustitia edĩ non sunt subiesti : Haeis¬
quifinis est legis adiustitiam omnicredenti. XXUIIII. Quid est quod ait idem ih s̃ lo
queis ad populum & nunc circum aufertedeos alienos qui sunt in uobis & dirigite cor¬

Expanded text:
teritis seruire domino, quia deus sanctus est? an quia illius sanctitati perfecta seruitute quodam modo conteritis seruire domino, quia deus sanctus est? an quia illius sanctitati perfecta seruitute quodam modo contemperari humanae fragilitati inpassibile est? quo audito isti non solum eius eligere seruitutem sed etiam de adiutorio eius et misericordia praesumere debuerunt: quam ille intellexit, qui dicit in psalmo: ne intres in iudicium cum seruo tuo, quoniam non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. isti autem de se potius praesumere delegerunt, quod deo possent sine ulla offensione seruire, ut iam tunc inciperent. quod de illis expressit apostolus: ignorantes enim dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti; qui finis est legis ad justitiam omnquens ad populum, Et nunc circumauferte deos alienos qui sunt in vobis, et dirigite cor
Abbreviated transcription (Latin):
tos qui poscerent pacem :: undesidictum eẽ ÷ pugnauerunt aduersumuos falsũ e&¬
neque enim bellũ continuas pugnaes hab& seđ aliquando crebras. aliquando ra-¬
ras aliquando nullas: bellũ est tamen. quando est quodam modo armata dis¬
II. Quid est quod intercȩtera qͥua eibs̃ naue erga is rahelitas
dñ fecisse cõmemorat dicit mis sit anteuos uespas & eiecit illos inn. quod &i am
quae gesta sunt inuenitur uĩ anforteenodotiba irabtis trans lato uerboues pas intel¬
lagiuoluit acerrimos timoris aculeos . quibus quodam modo uolantibus rumoribus pun¬
gebaentur ut fugerent. autaerios occultos sp̃s qđ in psalmo dicat ꝑ angelos malignos
nisi forte quisdicat nonomnia quceftacta sunt esseconscripta. & hoc quoque uisibiliter
factumutuera sies uelitintellagiꝰ XXUIII Quid est quod dixit ihs̃ ad populum non po

Expanded text:
tos, qui poscerent pacem. unde, si dictum esset: pugnauerunt aduersum uos, falsum etos, qui poscerent pacem. unde, si dictum esset: pugnauerunt aduersum uos, falsum eneque enim bellum continuas pugnas habet sed aliquando crebras, aliquando raras, aliquando nullas. bellum est tamen quando est quodam modo armata dissensio. Quid est, quod inter cetera quae Iesus Naue erga Israhelitas dominum fecisse commemorat dicit: misit ante uos uespas et eiecit illos a facie uestra? quae gesta sunt inuenitur. an forte translato uerbo "uespas" intellegi uoluit acerrimos timoris aculeos, quibus quodam modo uolantibus rumoribus pungebantur, ut fugerent, aut aerios occultos spiritus, quod in psalmo dicit: per angelos malignos? nisi forte quis dicat non omnia quae facta sunt esse conscripta et hoc quoque uisibiliter factum, ut ueras uespas uelit intellegi. Quid est, quod dixit Iesus. ad populum: non po
Abbreviated transcription (Latin):
uiam cũ ad eius finẽ ꝑuenerint : sed quia hoc uerbum positum est ubi parentes rebet¬
cae dicunt adseruum a brabaeeccere becca. accipiens recurre & sit uxor dñitui :
ideo & hic ita hoc uerbum interpraetatũ est. XXX. Quod septuaginta inter pretes
habent & assumpsi patrem ur̃m abrabam detrans flumine. & deduxi eũ in omnẽ terrã.:
inter pretatio quae est in hebreo hab& & induxieum interram chanaam mirum est
ergo si septuaginta ꝓterra chanaam omnem terrã ponere uoluerunt᷑. nisuntuen¬
tes ꝓph&icom uit magis expro missionedĩ tamquã factum accipiatur quod certis¬
sime futurum in xp̃o & inerclesi a praenuntiabatur quod est uerũ semen abra¬
hae non in filus carnis sed infiluis promissionis. XXU¬
Et bellauerunt
aduersusuos quibabitabant iericho: quaeri potest quomodo iduerũ sit : cum
cusis portis semurorum ambitu tantum modo tuerentur: sedrecte dictũ est.
quia claudere aduersus hostem postas adbellũ ꝑtin&: non enim miserunt lega¬

Expanded text:
uiam, cum ad eius finem peruenerint. sed quia hoc uerbum positum est, ubi parentes Rebeccae dicunt ad seruum Abrahae: ecce Rebecca, accipiens recurre; et sit uxor <filii> domini tui, ideo et hic ita hoc uerbum interpretatum est. Quod septuaginta interpretes habent: et adsumpsi patrem uestrum Abraham de trans flumine et deduxi eum in omnem terram, interpretatio, quae est ex hebraeo, habet: et induxi eum in terram Chanaan. mirum est ergo. si Septuaginta pro terra Chanaan omnem terram ponere uoluerunt nisi intuentes prophetiam, ut magis ex promissione dei tamquam factum accipiatur, quod certissime futurum in Christo et in ecclesia praenuntiabatur, quod est uerum semen Abrahae non in filiis carnis, sed in filiis promissionis. Et bellauerunt aduersus uos qui habitabant Iericho. quaeri potest quomodo id uerum sit, cum clausis portis se murorum ambitu tantummodo tuerentur. sed recte dictum est, quia et claudere aduersum hostem portas ad bellum pertinet. non enim miserunt lega
Abbreviated transcription (Latin):
& factum est in quit cum ingrederetur ipse : Monuit eam gothoni el ut peteret a patre
simulenim in gredi ebantur uiam: quod uero ibi dictum est consilium habuit cũ eo
id est cum uiro suo dicens. petam patrem meum agrum. & ex elamauit deasino. & petiit
in eo quod habuit consilium Ibi monita est ut peter&: quorum clterũ ibidictum est:
alterum hic: utrumque autem Ittc diceretur : & consilium habuit cum eodicens: petã
patrem meum agrum : ille autem monuit eam. & exclamauit deasino: porro autem
quod ibi agrum refertur petisse. nec nomen ipsius agritacitum est. hic uero cuma grũ
petere moniit fuerit a uiro suo non agrum petisse dicitur clamans desub iugali quod
ibi dictum est detcsino sedre demptionẽ aque eo quod interram austr fuisset tradita sub¬
lecit que scriptura & dedit ei chalepsetundũ cor eiust redemptionem excelsorũ & redem p

Expanded text:
et factum est, inquit, cum ingrederetur ipse, monuit eam Gothoniel, ut peteret a patre et factum est, inquit, cum ingrederetur ipse, monuit eam Gothoniel, ut peteret a patre simul enim ingrediebantur uiam. quod uero ibi dictum est: consilium habuit cum eo — id est cum uiro suo — dicens: petam patrem meum agrum; et exclamauit de asino, et petit, in eo quod habuit consilium ibi monita est, ut peteret: quorum alterum ibi dictum est, alterum hic. utrumque autem ita diceretur: "et consilium habuit cum eo dicens: petam patrem meum agrum; ille autem monuit eam. et exclamauit de asino". porro autem quod ibi agrum refertur petisse nec nomen ipsius agri tacitum est, hic uero, cum agrum petere monita fuerit a uiro suo, non agrum petisse dicitur "clamans de subiugali" — quod ibi dictum est "de asino" — sed redemtionem aquae — eo quod in terram austri fuisset tradita — subiecitque scriptura: et dedit ei Caleb secundum cor eius redemtionem excelsorum et redem