comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Parit indolore filios cum sollicita metuit nesicut serpens seduxit euam
astutia sua. Ita corrum pantur sensus eorum & excidant a simplicitate
quae est in xp̃o. Ait subuiri potestate. quia seruit dño intimore & exultat
ei non insecuritate : sed cum tremore c̃uisinum quam peccass& solo securae
dilectionis copularetur amplexu. Et ipse dominabitur eius. carnales
eius cohibens motus eam que ad perceptionem uita ecelestis continuo
supernae institutionis exercitio prouehens a quasinum quam recessisse sotia
cum illa semper libertate regnar&. Ad ae uero dixit. quia audistiuocem
uxoristuae & come disti deligno ex quo preceperam ne comederes maledicta
terra in operetuo. In laboribus comedes eam cunctis diebus uitae tuae. spinas
& tribulos germina bit tibi & comedas herbasterrae & c&era. Hos esse inter¬
& quia non essent si felicitas quae

Expanded text:
. Parit in dolore filios, cum sollicita metuit, ne sicut serpens seduxit Evam . Parit in dolore filios, cum sollicita metuit, ne sicut serpens seduxit Evam astutia sua, ita corrumpantur sensus eorum, et excidant a simplicitate quae est in Christo. Agit sub viri potestate, quia servit Domino in timore et exsultat ei non in securitate, sed cum tremore: cui, si nunquam peccasset, solo securae dilectionis copularetur amplexu. Et ipse dominabitur ejus, carnales ejus cohibens motus, eamque ad perceptionem vitae coelestis continuo supernae institutionis exercitio provehens, a qua si nunquam recessisset, socia cum illo semper libertate regnaret. Adae vero dixit: Quia audisti vocem uxoris tuae, et comedisti de ligno ex quo praeceperam tibi ne comederes, maledicta terra in opere tuo. In laboribus comedes eam cunctis diebus vitae tuae, spinas et tribulos germinabit tibi, et comedes herbas terrae, etc. « Hos esse in ternon essent si felicitas quae
Abbreviated transcription (Latin):
conditionis est potiusquam dilectionis. ut &iam ipsatalis seruitus qua homines
hominibus postea serui esse coeperunt depoena peccati repperiatur exorto
Dixit quidem a postolus percaritatem seruite inuicem. Sed nequaquam
dicer& inuicem dominamini. Possunt itaque coniuges percaritatem seruito
inuicem. sed mulierem non permittit a postolus dominari inuirum hocenĩ
uiro potius sententia detulit & maritum habere dominium meruit mulieris
non natura sedculpa. quod tamen nisi seruetur deprauabitur amplius &
augebitur culpa figurate autem uerba haec adecclesiam coniugem ui¬
delic& xp̃i conueniunt. cuius erumnae postreatum primȩ preuaricationis
multiplicantur in hacuita. ut aduitam perpetuam castigata perueniat
Multiplicantur & conceptus. cum spiritalem dõ sobolem predicando a crecte
uiuendo gignere satagit. Vnde eidem suae soboli peregregium predica¬
torem dicit filiolimei quos lterum parturio donec formetur xp̃s in uobis

Expanded text:
condicionis est potius quam dilectionis, ut etiam ipsa talis seruitus, qua homines hominibus postea serui esse coeperunt, de poena peccati reperiatur exorta. dixit quidem apostolus: per caritatem seruite inuicem; sed nequaquam diceret: inuicem dominamini. possunt itaque coniuges per caritatem seruire inuicem; sed mulierem non permittit apostolus dominari in uirum. hoc enim uiro potius sententia dei detulit et maritum habernon natura, sed culpa: quod tamen nisi servetur, depravabitur amplius et augebitur culpa. » Figurate autem verba haec ad Ecclesiam conjugem videlicet Christi conveniunt, cujus aerumnae post reatum primae praevaricationis multiplicantur in hac vita, ut ad vitam perpetuam castigata perveniat; multiplicantur et conceptus, cum spiritalem Deo sobolem praedicando ac recte vivendo gignere satagit; unde eidem suae soboli per egregium praedicatorem dicitur: Filioli mei, quos iterum parturio donec formetur Christus in vobis
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis corporum inuitam aernam baptitamur. quam sapientia carnalis
ignorat: recte subditur Quindecim cubitis altior fuit aqua. supermontes
quosoperuerat : Septem quippe&octo : quindecimfaciunt septem autemad
requiem animarum quae postmortem futura est pertinent : qui animirum dñs.
septima sabbati insepulchro quieuit : Quia uero post sabbatum idest oc tauadiere sur

Expanded text:
rectionis corporum in vitam aeternam baptizamur, quam sapientia carnalis rectionis corporum in vitam aeternam baptizamur, quam sapientia carnalis ignorat, recte subditur: Quindecim cubitis altior fuit aqua super montes quos operuerat. Septem quippe et octo quindecim faciunt; septem autem ad requiem animarum quae post mortem futura est pertinent, quia nimirum Dominus septima Sabbati in sepulcro quievit; quia vero post Sabbatum, id est, octava die, resur
Abbreviated transcription (Latin):
Porro arta ferebatur supera quas & aquae praeualuerunt nimis. opertique sunt
omnes montes excelsi subuni uerso caelo : Montes superbos quosque & in huius sȩculi
gloria seextollentes significant : Quos uidelic& montes aquȩ operiunt. sed ipsis
aquis arca superfertur : quia temptationum gurges. superbos quidem atquelmpios
praemit acdimergit : sed ipsẽ aiuistis superatur qui libero bonio peris cursũ atque a lacri
mente ad portum salutis aeternȩ tendere non desinunt : Quod bene petro super
mare ad dnm̃ transeunte figuratum est. quia uidelic& ecclesia calcatis saeculi flucti¬
bus ad tranquillitatem ess& uitae caelestis peruentura : Item aquae diluuii artam
in sublime tollunt : montesoperiunt & abscondunt. quia sacramentum baptis¬
matis quo ecclesia sublimatur: superbam saeculi alti tudinem contemnit: & in
nihili habendam demonstrat: Et quia in spe futurae animarum quietis acresur¬

Expanded text:
Porro arca ferebatur super aquas, et aquae praevaluerunt nimis, opertique sunt Porro arca ferebatur super aquas, et aquae praevaluerunt nimis, opertique sunt omnes montes excelsi sub universo coelo. Montes superbos quosque et in hujus saeculi gloria se extollentes significant: quos videlicet montes aquae operiunt, sed ipsis aquis arca superfertur, quia tentationum gurges superbos quidem atque impios premit ac demergit, sed ipse a justis superatur, qui libero boni operis cursu atque alacri mente ad portum salutis aeternae tendere non desinunt: quod bene, Petro super mare ad Dominum transeunte, figuratum est, quia videlicet Ecclesia, calcatis saeculi fluctibus, ad tranquillitatem esset vitae coelestis perventura. Item aquae diluvii arcam in sublime tollunt, montes operiunt et abscondunt, quia sacramentum baptismatis, quo Ecclesia sublimatur, superbam saeculi altitudinem contemnit, et nihili habendam demonstrat; et quia in spe futurae animarum quietis ac resur
Abbreviated transcription (Latin):
rusdan interprȩtatur iudicans : siue iudicium : Et quid persiliosdan. nis ulleͥ designant᷑
quiomnia qua eagunt diligenter utrecta sint in libro ueritatis ex aminant quiad lucer¬
nam uerbidi incedentes iurant & statuant custo dire iudicia iustitiae eius : Qui ue ro
exprimuntur peramorreum nusi hi quidulcedinem uitae sc̃orum a maritudine
tribulationum conturbare. uel &iam subuertere temptant : artatque a morreus
filios dan inmonte. nec ad planiora descendere sinit : cum tantos plerum que electos
turbo persecutionum afficit : ut ne quaquam eis liceat infimis cogitationibus aliquod
tempus indulgere : sed in sum macontinentia uiuentes necesse habeant orationibus
&ieiuniis & diuinarum meditationibus scripturarum continue operamdare : quate¬
nus maiori exercitio uirtutum maiora temptationum ualeant superare certamina

Expanded text:
rus, Dan interpretatur Judicans, sive Judicium; et qui per filios Dan, nisi illi designantur, rus, Dan interpretatur Judicans, sive Judicium; et qui per filios Dan, nisi illi designantur, qui omnia quae agunt diligenter, ut recta sint, in libra veritatis examinant, qui ad lucernam verbi Dei incedentes jurant et statuunt custodire judicia justitiae ejus; qui vero exprimuntur per Amorrhaeum, nisi hi qui dulcedinem vitae sanctorum amaritudine tribulationum conturbare vel etiam subvertere tentant? Arctatque Amorrhaeus filios Dan in monte, nec ad planiora descendere sinit, cum tantus plerumque electos turbo persecutionum afficit, ut nequaquam eis liceat infirmis cogitationibus aliquod tempus indulgere; sed in summa continentia viventes necesse habeant orationibus et jejuniis et divinarum meditationibus Scripturarum continue operam dare, quatenus majori exercitio virtutum majora tentationum valeant superare certamina.
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersum orbem terrarum qui quattuor partibus continetur. sacramento bap¬
tismi caelestis abluitur. siue ille reatus quod ad dies pertin& exrerum prosperitateo
seu quod ad noctes exrerum aduersitate contractussit : Etmultiplicatȩ sunt
aquae & eleuauerunt artam in sublime a terra uehementer inundauerunt
aquȩ & omnia repleuerunt insuper ficie terrae : Etaquae baptis matis acfidei
multiplicatae perorbem uni uersum ecclesiam a terrenarum rerum appetitu.
incaelestis uitae spem acdesiderium sustollunt : sed & undȩ tribulationum
frequenter ecclesiam pulsantes. quanto ue hementius omnia repleuerunt
tanto altius eam & quaerenda uitae alterius gaudia compulerunt : Quodbene
insacra historia designatur cum dicitur: quia artauit amorreus filiosdan In
monte. nec dedite is locum ut ad planiora descenderent : A morreus quippe a ma¬

Expanded text:
universum orbem terrarum, qui quatuor partibus continetur, sacramento bapuniversum orbem terrarum, qui quatuor partibus continetur, sacramento baptismi coelestis abluitur, sive ille reatus, quod ad dies pertinet ex rerum prosperitate, seu quod ad noctes ex rerum adversitate contractus sit. Et multiplicatae sunt aquae, et elevaverunt arcam in sublime a terra, vehementer inundaverunt aquae, et omnia repleverunt in superficie terrae. Et aquae baptismatis ac fidei multiplicatae per orbem universum Ecclesiam a terrenarum rerum appetitu in coelestis vitae spem ac desiderium sustollunt; sed et unde tribulationum frequenter Ecclesiam pulsantes, quanto vehementius omnia repleverunt, tanto altius eam ad quaerenda vitae alterius gaudia compulerunt: quod bene in sacra historia designatur, cum dicitur quia arctavit Amorrhaeus filios Dan, in monte, nec dedit eis locum, ut ad planiora descenderent. Amorrhaeus quippe Ama
Abbreviated transcription (Latin):
ne sacribaptismatis gaudentem. caelesti sempermunimine tutatur : nequis exeis
quos aduitam praeor dinauit ullaratione pereat : & intermundi fructus laborantẽ
ne opprimi aut mergi pressuris. uel delectationibus saeculi ualeat undique custodit
Inmittitenim angelum dñs incircuitutimentium eum : & eripi& eos : Sed & indie
iudicii dñs noe cum habitatoribus arcae deforis includit: cume lectissuis secum indo¬
mo patrissui collocatis. ianuam regni aperditorum ingressu tam & si sero pȩnitentiũ
inperpetuum perstruit. uixta illam in euangelio parabolam decem uirginum ubi
dicitur. quia quae paratae erant intrauerunt cumeo adnuptias. & clausaest
ianua : & c&era : Bene autem dicitur . quod quadraginta diebus & quad raginta
noctibus pluer& superterram: Decemnam que qua terducta : quad raginta faci¬
unt: Quia omnis reatus peccatorum qui indecem preceptis legis admiccitur. per

Expanded text:
ne sacri baptismatis gaudentem coelesti semper munimine tutatur, ne quis ex eis ne sacri baptismatis gaudentem coelesti semper munimine tutatur, ne quis ex eis quos ad vitam praeordinavit ulla ratione pereat, et inter mundi fluctus laborantem, ne opprimi aut mergi pressuris vel delectationibus saeculi valeat, undique custodit. Immittit enim angelum Dominus in circuitu timentium, eum, et eripiet eos. Sed et in die judicii Dominus Noe cum habitatoribus arcae deforis includit, cum, electis suis secum in domo Patris sui collocatis, januam regni a perditorum ingressu, tametsi sero poenitentium, in perpetuum praestruit, juxta illam in Evangelio parabolam decem virginum, ubi dicitur quia quae paratae erant intraverunt cum eo ad nuptias, et clausa est janua, et caetera. Bene autem dicitur quod quadraginta diebus et quadraginta noctibus pluerit super terram; decem namque quater ducta quadraginta faciunt, quia omnis reatus peccatorum, qui in decem praeceptis legis admittitur, per
Abbreviated transcription (Latin):
ti: Quod autem propter diluuium rupti sunt omnes fontes abrssi magne & cataractȩ
id est fenostrae caeli aperte sunt : Abissi magnȩ nomine designatae se scriptura
testamenti ueteris. quaediutius uelamine litterae preclusa: spiritalis intellegen¬
tiȩ uenas mundo aperire non potuit. sed perdñ m reuelata & ipsa nunc ecclesi ac
fontes largissimos scientiȩ salutaris ministrat: Cataractae autem caeli a pertae:
effusionem euangelicae & apostolicae praedicationis quae manifestȩ de supernis
terrena corda inrigat designant: Quiaergo & reuelatis prophetiae uerbis. & palam
predicantibus nouites tamenti praeconibus infideregenerationis confirmamur : recte
dicitur qui ad faciendum diluuium ruptiomnes fontes abrssi magnȩ : & cata rectae sint
caeli apertae: Inclusit autem dñs arcam deforis: quia ecclesiam suam. & in ablutio¬

Expanded text:
ti. Quod autem propter diluvium rupti sunt omnes fontes abyssi magnae et cataractae, ti. Quod autem propter diluvium rupti sunt omnes fontes abyssi magnae et cataractae, id est, fenestrae coeli apertae sunt, abyssi magnae nomine designata est Scriptura Testamenti Veteris, quae, diutius velamine litterae praeclusa, spiritalis intelligentiae venas mundo aperire non potuit, sed per Dominum revelata et ipsa nunc Ecclesiae fontes largissimos scientiae salutaris ministrat. Cataractae autem coeli apertae effusionem evangelicae et apostolicae praedicationis, quae manifeste de supernis terrena corda irrigant, designant. Quia ergo et revelatis prophetiae verbis, et palam praedicantibus Novi Testamenti praeconibus, in fide regenerationis confirmamur, recte dicitur quia ad faciendum diluvium rupti omnes fontes abyssi magnae et cataractae coeli sint apertae. Inclusit autem Dominus arcam deforis, quia Ecclesiam suam et in ablutio
Abbreviated transcription (Latin):
dimensis paschadominicum facimus: Cuius uidelic& mensis diedecima arca perfec¬
taest quia dñs incarne apparens denarium nobis regni caelestis promisit decalogum
legis nosperficere posse da ta sp̃sscĩ gratia concessit: Quae uidelic& gratia &ĩam illo
septem dierum numero. quo post factam arcam ingressio ipsius acdiluuii aduentus
expectabatur. potest sigurari: Quianimirum accepta promissione regni quae
denario exprimitur. datur fidelibus gratia sp̃s perquam ecclesiaescãe membris
possint ad unari : Possumus & lita recte intellegere quod arca septimodecimo die
mensis. & non antediluuio perfusasit. quia singulos quoque fidelium primo infi¬
de percipiendȩ uerȩ quietis & denarii caelestis: id est imaginis regis ae ternicathe¬
titari oport&. & sic insocietatem ecclesiȩ perlauacrum regenerationis in tromit¬

Expanded text:
di mensis pascha dominicum facimus; cujus videlicet mensis die decima arca perfecdi mensis pascha dominicum facimus; cujus videlicet mensis die decima arca perfecta est, quia Dominus in carne apparens denarium nobis regni coelestis promisit, Decalogum legis nos perficere posse, data Spiritus sancti gratia, concessit: quae videlicet gratia etiam illo septem dierum numero quo post factam arcam ingressio ipsius ac diluvii adventus exspectabatur, potest figurari, quia nimirum, accepta promissione regni, quae denario exprimitur, datur fidelibus gratia Spiritus, per quam Ecclesiae sanctae membris possint adunari. Possumus et ita recte intelligere quod arca septimo decimo die mensis et non ante diluvio perfusa sit, quia singulos quosque fidelium primo in fide percipiendae verae quietis et denarii coelestis, id est, imaginis regis aeterni, catherizari oportet, et sic in societatem Ecclesiae per lavacrum regenerationis intromit
Abbreviated transcription (Latin):
tum est : Ex quo constat quod arta in magnomisterio eius dẽ secundimensis decimodie
facta est : Primus nam que mensis antiquus ille quide hebreis collectus est dĩpopulus:
aptepotest accipi: Secundus autem mensis. populus nouitestamenti: Hincest quod
inlege precipitur. ut quicum que uel inmundi super mortuo. uel in itinere longius
positi uel alia qualib& necessitate preoccupati ad faciendum pascha in primo mensẽ non
possunt occurrere. Insecundo hoc mense facerent insanguine agni &atimis panibus quar¬
ta decimadie aduesperum.: Incuius uide lic& mensis adiectione nos signatisumus quicũ
priore dĩpopulo. sacramentum dominicȩ passionis celebrarenequiuimus. ut pote longe ad¬
huc positi a communione scõrum & inmundi immomortui peccatis:. sed qui post peracta
eadem dominicȩ Incarnationis sacramenta ad fidem uenimus. quasi in lucesecun¬

Expanded text:
tum est. Ex quo constat quod arca in magno mysterio ejusdem secundi mensis decimo die tum est. Ex quo constat quod arca in magno mysterio ejusdem secundi mensis decimo die facta est. Primus namque mensis antiquus ille qui de Hebraeis collectus est Dei populus apte potest accipi. Secundus autem mensis populus Novi Testamenti. Hinc est enim quod in lege praecipitur, ut quicunque vel immundi super mortuo, vel in itinere longius positi, vel alia qualibet necessitate praeoccupati, ad faciendum pascha in primo mense non possent occurrere, in secundo hoc mense facerent in sanguine agni et azymis panibus quarta decima die ad vesperum. In cujus videlicet mensis adjectione nos signati sumus, qui cum priore Dei populo sacramentum dominicae passionis celebrare nequivimus, ut pote longe adhuc positi a communione sanctorum, et immundi, imo mortui peccatis; sed qui post peracta eadem Dominicae incarnationis sacramenta ad fidem venimus, quasi in luce secun
Abbreviated transcription (Latin):
que uolucres ingressȩ sunt ad noe in artam : Cunc taergo animantia uno eodemq
die ingressa sunt in arcam:. quia non noe laborauit eamulto labore aclongo tẽport
colligere atque introducere uel minare in arcam. sed diuin onutu coacta sponte
cuncta ueniebant in suo quaeque numero & preeunte illocum liberis suis &uxorib:
sequebantur exordine acsuas singula mansiunculas : dño agente quasi propria
sponte subibant : Adhocenim ual& quod dicitur de auibus: Ingressae sunt ad noe
in arcam & supra generaliter & ex omni quod mouetur superterram: duo & duo in¬
gressa sunt ad noe in artam: Eodem quo quedie id est septimo decimo mensis secundi¬
tur: Et inclusit eum dñs deforis. factum que est di luuium xl
diebus superterram: Hic autem dies octauus est ex quo arcae ȩdificium omne perfẽc¬

Expanded text:
que volucres ingressae sunt ad Noe in arcam. Cuncta ergo animantia uno eodemque que volucres ingressae sunt ad Noe in arcam. Cuncta ergo animantia uno eodemque die ingressa sunt in arcam, quia non Noe laboravit ea multo labore ac longo tempore colligere atque introducere vel minare in arcam; sed divino nutu coacta, sponte cuncta veniebant in suo quaeque numero, praecedente illo cum liberis suis et uxoribus, sequebantur ex ordine, ac suas singula mansiunculas, Domino agente, quasi propria sponte subibant. Ad hoc enim valet quod dicitur de avibus, ingressae sunt ad Noe in arcam, et supra generaliter, et ex omni quod movetur super terram duo et duo ingressa sunt ad Noe in arcam. Eodem quoque die, id est, septimo decimo mensis secundi factum est quod sequitur. Et inclusit eum Dominus deforis, factumque est diluvium quadraginta diebus super terram. Hic autem dies octavus est ex quo arcae aedificium omne perfec
Abbreviated transcription (Latin):
quiatunc electiom̃s quiiugum xp̃i suaue &onus leue portauerunt : inueniunt requi¬
em animabus suis : Anno sexcente simo uitȩ noe mense secundo xuiidiemensis rup
uia superterram xldiebus & xlnoctibus: Menses apud hebreos non nisi uixta
lunae cursum. a primausque ad primam computantur : Primusque eorum men¬
sis in quo pascha fieri preceptumest & in quomundus est factus appellatur nisan quem
nos a prilem uocamus: secundus iair. quem nos maium dicimus cuius diei septimode¬
cimo id est cum luna e iusdem mensis ess& septima detima. uenitdiluuiumcum eodem
ipsodie intrass& noe in arcam cum hominibus & animantibus cunctis acuolatilibus quȩ
perillamerant saluanda : hoc est enim quod sequitur : Inarticulo diei illius ingres¬
susest noe & sem & cham & iafethfilii eius & uxoreius & tresuxores filiorum eius cumeis
in arcam: ipsi & omne animal secundum genussuum & c&era usquedum ait. om̃s¬

Expanded text:
quia tunc electi omnes qui jugum Christi suave et onus leve portaverunt inveniunt requiquia tunc electi omnes qui jugum Christi suave et onus leve portaverunt inveniunt requiem animabus suis. Anno sexcentesimo vitae us et quadraginta noctibus. Menses apud Hebraeos non nisi juxta lunae cursum a prima usque ad primam computantur, primusque eorum mensis in quo pascha fieri praeceptum est, et in quo mundus est factus, appellatur Nisan, quem nos Aprilem vocamus. Secundus Jair, quem nos Maium dicimus, cujus die septimo decimo, id est, cum luna ejusdem mensis esset septima decima, venit diluvium, cum eodem ipso die intrasset Noe in arcam cum hominibus et animantibus cunctis ac volatilibus, quae per illam erant salvanda, hoc est enim quod sequitur. In articulo diei illius ingressus est Noe et Sem et Cham et Japhet, filii ejus, et uxor ejus, et tres uxores filiorum ejus cum eis in arcam. Ipsi et omne animal secundum genus suum, et caetera usque dum ait: omnes
Abbreviated transcription (Latin):
tendere debeant insinu& : Cum uero tempus ultimi examinis prȩfigurant . tuno
idem annorum eius numerus quales cumdño ad requiem perpetuam: quod nomen
noe sonat intraturisint. figurate denuntiat. idem effecti bonioperis & intentione
mundi cordis caelesti introitu digni: Cumque transissent septem dies aque diluuii.
inundauerunt terram : Septimadies sabbatum. id est requiem indicat uitae futurȩ :¬
Cumergo diluuium aquam baptis mi significat: apte post viidies ex quo arca facta est
uenit : quia in spe perpetuȩ quietis baptitamur: Cum uero fluctus temptationum
aquȩ diluuii figurant : merito &iam tunc post uii diesueniunt : quia propter fidem
acspem futurorum bonorum per secutionem iuste paciuntur ab eis qͥui terrena miseri
bona caelestibus mansuris temporalia praeponunt : A tuero diluuium cum aduentui
nouissimi ex aminis assimilatur : &iam sic congruenter perdies uii terram inundant.

Expanded text:
tendere debeant, insinuet. Cum vero tempus ultimi examinis praefigurant, tunc tendere debeant, insinuet. Cum vero tempus ultimi examinis praefigurant, tunc idem annorum ejus numerus quales cum Domino ad requiem perpetuam, quod nomen Noe sonat, intraturi sint figurate denuntiat, id est, effectu boni operis et intentione mundi cordis coelesti introitu digni. Cumque transissent septem dies, aquae diluvii inundaverunt terram. Septima dies sabbatum, id est, requiem, indicat vitae futurae. Cum ergo diluvium aquam baptismi significat, apte post septem dies ex quo arca facta est venit, quia in spe perpetuae quietis baptizamur. Cum vero fluctus tentationum aquae diluvii figurant, merito etiam tunc post septem dies veniunt, quia propter fidem ad spem futurorum bonorum, persecutionem justi patiuntur ab eis qui terrena miseri bona coelestibus, mansuris temporalia praeponunt. At vero diluvium cum adventui novissimi examinis assimilatur, etiam sic congruenter post dies septem terram inundat,
Abbreviated transcription (Latin):
Sexiesenim centeni fiunt sexcenti : senariu saut numerꝰ in quo factus siue formatus est mun¬
dus : non in merito perfectionem designat bone actionis: Centen arius uero qui siciu
& supra meminimus in compato digitali deleua transfertur indexteram. maxime
dicti patris mei percipite regnum. & ideo multiplicatur persen arium numer
centenarius. illam uirtutum spiritalium perfectionem designat. quae non ad
hominum fauorem ostentata forinsecus. sed adgloriam est̃ conditoris inspe
superne retributionis impleta : Meritoque presulartae inqua eccdesiȩ satus est
expressus &iam intempore suae adatis deuotionem designat eorum quihancte in¬
grediuntur : ueetiam perbonȩ merita actionis. ad salutem transire mere antur
aeternam : Quamius & ita recte possit intellegi quiacum aquȩ diluuii baptismatis
undam designant: Tunc actas noeperfectionem adquam hi quibaptitantur con¬

Expanded text:
Sexies enim centeni fiunt sexcenti; senarius autem numerus, in quo factus sive formatus est munSexies enim centeni fiunt sexcenti; senarius autem numerus, in quo factus sive formatus est mundus, non immerito perfectionem designat bonae actionis. Centenarius vero, qui, sicut et supra meminimus, in computo digitali de laeva transfertur in dextram, maxime dicti Patris mei, percipite regnum . Et ideo multiplicatus per senarium numerus centenarius illam virtutum spiritualium perfectionem designat, quae non ad hominum favorem ostentata forinsecus, sed ad gloriam est Conditoris in spe supernae retributionis impleta, meritoque praesul arcae, in qua Ecclesiae status est expressus, etiam in tempore suae aetatis devotionem designat eorum qui hanc ita ingrediuntur, ut etiam per bonae merita actionis ad salutem transire mereantur aeternam; quamvis et ita recte possit intelligi, quia cum aquae diluvii baptismatis undam designant, tunc aetas Noe perfectionem, ad quam hi qui baptizantur con
Abbreviated transcription (Latin):
tia intrant : Et bene munda septenario Numero continentur : quia septi formis
estgratia sp̃s. quafidelium corda mundantur ac scĩficantur : inmunda duali
numero conprehenduntur : quia falsicatholici sacramenta fidei duplici corde perci¬
pint & hic uolentes gaudere cummundo : & infuturo regnarecum xp̃o : De qualib:
dicitia cobus : Nonergo ȩstim& homo illequi accipiat aliquid ad nõ: Virduplici
animo in constans in omnibus uiissuis : Fecitergo noe omnia quae mandauerat
eidñs Eratque sexcentorum annorum quando diluuiiaquȩ inundauerunt suꝑ
terram. Et ingressus est noe & filii eius uxoreius &uxores filiorum eius cumeo in artam
& cetera: Aetas noe magnam eorum quieclesiam ingrediuntur & perfidem atq
actionem fide condignam ad aeternagaudia perueniunt. perfectionem designa

Expanded text:
tia intrant. Et bene munda septenario numero continentur, quia septiformis tia intrant. Et bene munda septenario numero continentur, quia septiformis est gratia Spiritus, qua fidelium corda mundantur ac sanctificantur. Immunda duali numero comprehenduntur, quia falsi catholici sacramenta fidei duplici corde percipiunt, et hic volentes gaudere cum mundo, et in futuro regnare cum Christo; de qualibus dicit Jacobus: Non ergo aestimet homo ille quod accipiat aliquid a Domino, vir duplici animo inconstans est in omnibus viis suis . Fecit ergo Noe omnia quae mandaverat ei Dominus, eratque sexcentorum annorum quando diluvii aquae inundaverunt super terram. Et ingressus est Noe, et filii ejus, uxor ejus, et uxores filiorum ejus cum eo in arcam, et caetera. Aetas Noe magnam eorum qui Ecclesiam ingrediuntur, et per fidem atque actionem fide condignam ad aeterna gaudia perveniunt, perfectionem designat.
Abbreviated transcription (Latin):
duo & duo masculum & seminam: Sed & deuolatilibus caeli: septenã septena :¬
masculum &feminam : ut saluetur semen super faciem uniuerse terrae:
Quod ait septona septena non in singulis generibus bis septena sed septem solũ¬
modo tolliuult equibus unum quod paribus supererat postdiluuium dõposse
offerri : Septena autem septena dicit: propter multa animantium genera:
quae hocerant numero conprehendenda: Similiter quod ait duo duo nonbinis
bina in uno quo lib& genere animantium inmundorum : sed duo tantum modo
marem de signat & feminam: Dicit autem duo & duo quod in pluribus anim an¬
tium generibus eadem paria essent accipienda: Vbi facillime cui lib& pat&.
quia si saluandi tantum generis & non altioris archanigratiares gereretur: suffice¬
r& minor animantium numerus. ad restitutionem sobolis conseruandam. Nunc
autem qui a non omnes quilauacrum baptis matis inecclesia subeunt. &iam boni

Expanded text:
duo et duo, masculum et feminam; sed et de volatilibus coeli septena septena,duo et duo, masculum et feminam; sed et de volatilibus coeli septena septena,feminam, ut salvetur semen super faciem universae terrae. Quod ait septena septena, non in singulis generibus bis septena, sed septem solummodo tolli vult, e quibus unum quod paribus supererat post diluvium Deo posset offerri. Septena autem septena dicit, propter multa animantium genera, quae hoc erant numero comprehendenda. Similiter quod ait duo duo, non binis bina in uno quolibet genere animantium immundorum, sed duo tantummodo, marem designat et feminam. Dicit autem duo et duo, quod in pluribus animantium generibus eadem paria essent accipienda, ubi facillime cuilibet patet quia si salvandi tantum generis et non altioris arcani gratia res gereretur, sufficeret minor animantium numerus ad restitutionem sobolis conservandam; nunc autem quia non omnes qui lavacrum baptismatis in Ecclesia subeunt, etiam boni
Abbreviated transcription (Latin):
acpromptus ad terram egressus cunctis quae in illa continebantur animantibus:
Prouidit &iam eisdem : qualiter in arta uescerentur acsalua perdurarent:
Nec abreest credi utquidam aferuunt quod ingressuris arcam animantibus: noe
uictum singulis quiunius diei usui sufficer& preparauerit: Et hocre facta singula
obsignificandum mr̃sterium quod in ecclesia cuncti promodo propriȩ capacita¬
tis uitae cibos refecimus: de incepsquȩ addiem egressionis suȩ quieta diuino nutu
uel &iam sopita manserint: Fecitergo noe omnia quae preceperat illid s̃ : dix̃¬
que dñs ad eum : Ingrederetu & omnis domus tua arcam & c&era. Omnia
quae preceperat ds̃ fecit : id est arcam aedificauit & mansiun culis dispositis ȩscas
in eam cunctis animantibus conportauit: Ex omnibus animantibus mundis.
tolle septena masculum & feminam: De animantibus uero non mundis¬

Expanded text:
ac promptus ad terram egressus cunctis quae in illa continebantur animantibus, ac promptus ad terram egressus cunctis quae in illa continebantur animantibus, providit etiam eisdem qualiter in arca vescerentur ac salva perdurarent. Nec abs re est credi, ut quidam astruunt, quod ingressuris arcam animantibus Noe victum singulis qui unius diei usui sufficeret praeparaverit, et hoc refecta singula ob significandum mysterium, quod in Ecclesia cuncti pro modo propriae capacitatis vitae cibo reficimur, deincepsque ad diem egressionis suae quieta divino nutu vel etiam sopita manserint. Fecit ergo Noe omnia quae praeceperat illi Deus, dixitque Dominus ad eum: Ingredere tu et omnis domus tua arcam, etc. Omnia quae praeceperat Deus fecit, id est, arcam aedificavit, et, mansiunculis dispositis, escas in eam cunctis animantibus comportavit. Ex omnibus animantibus mundis septena, masculum et feminam; de animantibus vero non mundis
Abbreviated transcription (Latin):
dum: quod omnia quae in ea uelerga eam gesta sunt : diuinȩ uirtutis erant plena
miraculis : Sienim consueto hominibus more resageretur: quo modo sufficerent
octo homines. tantȩ auium iumentorum bestiarum & reptilium multitudini
cotidie cibum potumque adponere. & c&eraquaeusus de poscit ministrare : preser¬
tim cum de potu in arcam inferendo scriptura niladõ iussum reculerit : quomodo
non stercus &urina totanim antium uel in to lerabilem fȩtore ipsis animantib:
locum facer& uel fundum arcaequamuis optimebitu minatum corrum per&:
quomodo una insede perannum integrum manentia nec uolatum uolatilia
nec quadru pedia gressum perderent : ipse ergo dñs qui arcam cum eis quaegestabat
omnibus incorruptam seruabat: quique hancne in mare dilabere turguberna¬
uit: sed tali in loco montium deposuit. ubideostio quod habebat facilis ess&

Expanded text:
dum, quod omnia quae in ea vel erga eam gesta sunt divinae virtutis erant plena dum, quod omnia quae in ea vel erga eam gesta sunt divinae virtutis erant plena miraculis. Si enim consueto hominibus more res ageretur, quomodo sufficerent octo homines tantae avium, jumentorum, bestiarum et reptilium multitudini quotidie cibum potumque apponere, et caetera quae usus deposcit ministrare? praesertim cum de potu in arcam inferendo Scriptura nihil a Deo jussum retulerit? Quomodo non stercus et urina tot animantium vel intolerabilem fetore ipsis animantibus locum faceret, vel fundum arcae quamvis optime bituminatum non corrumperet? quomodo una in sede per annum integrum manentia, nec volatum volatilia, nec quadrupedia gressum perderent? Ipse ergo Dominus qui arcam cum eis quae gestabat omnibus incorruptam servavit, quique hanc ne in mare dilaberetur gubernavit, sed tali in loco montium deposuit, ubi de ostio quod habebat facilis esset
Abbreviated transcription (Latin):
gicudinis aclatitudinis. cubitum & semissem habere dicuntur. sex a ge nos cubitos
longitudinis & nouenos latitudinis habebant. maioresque suerunt quam uelge¬
nerales siluaegignere soleant: ueltali aedificio conuenire ÷ut manibus homi¬
num cirtum ferri facile possent : Saga quo que quibus tegebatur quaer x cubitos
singula longitudinis. & quattuor latitudinis habuis sedicuntur : centum lerte
cubitos longa & xxiiii. lata fuerunt : Sed haecita debere intellegi prohib& &iã
iosephus quidecons tructione tabernaculi scribens eiusdem: facta est autem
inquit & arca longitudinis quidem quinque palmorum : laticudinis uero triũ:
Proquo in exodo scripsit morses quodhabuerit longitudo arcaeduos semiscubitos:
latitudo cubitum & dimidium : quiuxta ad testationem iosephi nongeo metrici
seduulgares intelleguntur essecubiti: De arcaergonoe altius anim aduerten¬

Expanded text:
gitudinis ac latitudinis cubitum et semissem habere dicuntur, sexagenos cubitos gitudinis ac latitudinis cubitum et semissem habere dicuntur, sexagenos cubitos longitudinis et novenos latitudinis habebant, majoresque fuerunt quam vel generales silvae gignere soleant, vel tali aedificio convenire aut manibus hominum circumferri facile possent. Saga quoque quibus tegebatur, quae triginta cubitos singula longitudinis et quatuor latitudinis habuisse dicuntur, centum octoginta cubitos longa et viginti quatuor lata fuerunt; sed haec ita debere intelligi prohibet etiam Josephus, qui de constructione tabernaculi scribens ejusdem: « Facta est autem, inquit, et arca longitudinis quidem quinque palmorum, latitudinis vero trium; pro quo in Exodo scripsit Moyses, quod habuerit longitudo arcae duos semis cubitos, latitudo cubitum et dimidium, qui juxta attestationem Josephi, non geometrici, sed vulgares intelliguntur esse cubiti. De arca ergo Noe altius animadverten
Abbreviated transcription (Latin):
metricos cubitos didicerat: populum tamen cui librum scribebat harum artium
nouerat expertem nec fallere eum uoluit scribendo quae non ille inueritate :
sed ipsesolus cumȩ gyptiorum peritissimis intelleger& : Hoc q̃q̃ intuendum quod
idem moyses &iam de tabernaculi constructione scribens. non alterius modi sed
eiusdem quem in arta posuerat cubitos notabat : Neque enim in eodem opere
& eisdem lectoribus siue auditoribus scribens: diuersum quid ponere potuit :
Siautem &ibigeo mecricos cubitos sec tabatur: ergo ipsum tabernaculum non
xxx cubitos longum & de nos cubitos altum aclatum factum est ut legitur: uerũ
ne ac latitudine habebat : Sicque longior multo & latior : quam templum
salomonis factum est: quod quad raginta tantum in longitudine & xx habe¬
bat cubitos inlatitudine : Tabulaeque ipsius tabernaculi quae denos cubitos lon¬

Expanded text:
metricos cubitos didicerat, populum tamen, cui librum scribebat, harum artium metricos cubitos didicerat, populum tamen, cui librum scribebat, harum artium noverat expertem, nec fallere eum voluit scribendo quae non ille in veritate, sed ipse solus cum Aegyptiorum peritissimis intelligeret. Hoc quoque intuendum, quod idem Moyses etiam de tabernaculi constructione scribens, non alterius modi, sed ejusdem quem in arca posuerat cubitos notavit. Neque enim in eodem opere et eisdem lectoribus sive auditoribus scribens diversum quid ponere potuit. Si autem et ibi geometricos cubitos sectabatur; ergo ipsum tabernaculum non triginta cubitos longum et denos cubitos altum ac latum factum est, ut legitur, verum ne ac latitudine habebat, sicque longior multo et latior quam templum Salomonis factum est, quod quadraginta tantum in longitudine, et viginti habebat cubitos in latitudine. Tabulaeque ipsius tabernaculi, quae denos cubitos lon
Abbreviated transcription (Latin):
erunt tam tibi quam illis inȩscam : Et ecclesiam suam dñs multifarie uitae spiritalis
alimonia repleuit ut & turbas fidelium generalibus mandatorum suorum institutis
ad perceptionem inuitar& caelestium praemiorum : & ꝑfectiores quosque cum arti¬
oris obseruantiȩ disciplinis ad altiora eiusdem regni perennis dona uocar& : Sedquȩ¬
risol& utrum arca tanta capacitate quanta describitur animalia cuncta quȩ
eam ingressa dicuntur. cumȩ scis eorum ferre potuerit : Quam questionem cubito
geometrico soluere conatur origenis. asserens non frustra scripturam dixisse quod
morses omnisapientia aegyptiorum fuerit eruditus: quigeo metricam dilexer̃:
Cubitum autem geome tricum dicit tantum ualere. quantum nostri cubitis
sent. Siergo tam magnos cubitos intellegamus : nulla questio est tantae capaci¬
tatis arcam fuisse ut poss& illa om̃a continere: sed notandum quia srmorses geo¬

Expanded text:
erunt tam tibi, quam illis in escam. Et Ecclesiam suam Dominus multifariam vitae spiritalis erunt tam tibi, quam illis in escam. Et Ecclesiam suam Dominus multifariam vitae spiritalis alimonia replevit, et ut turbas fidelium generalibus mandatorum suorum institutis ad perceptionem invitaret coelestium praemiorum, et perfectiores quoscunque arctioris observantiae disciplinis ad altiora ejusdem regni perennis dona vocaret. Sed quaeri solet utrum arca tanta capacitate quanta describitur animalia cuncta quae eam ingressa dicuntur, cum escis eorum ferre potuerit? Quam quaestionem cubito geometrico solvere conatur Origenes, asserens non frustra Scripturam dixisse quod Moyses omni sapientia Aegyptiorum fuerit eruditus, qui geometricam dilexerunt. Cubitum autem geometricum dicit tantum valere quantum nostri cubiti sex valent. Si ergo tam magnos cubitos intelligamus, nulla quaestio est tantae capacitatis arcam fuisse, ut posset illa omnia continere. Sed notandum quia si Moyses geo
Abbreviated transcription (Latin):
ducam diluuii aquas superterram: ut interficiam omnem carnem inqua sp̃s uitae
est subtercaelum: Vn iuersa quae interra sunt consumentur : ponam que foedus
aquȩ diluuii omnem carnem quae extra arcam reperta est. Interfecerunt
Noe uero &quae in arca fuere cuncta saluata sunt: lauans mundum aquabaptis¬
matis quos cumque inunitate scȩ̃ ecclesiȩ fideliter manantes repperit saluat
Quiuero extra ecclesiam ab hereticis siue scismaticis baptisma accipiunt: Misi ad
catholicam unitatem redeundo resipiscant in tereunt: Item ueniente articulo nou¬
simi ex aminis : quicum que in scã ecclesia fide &actione perseuerantes inueniunt᷑
in axernum saluantur : qui ab ecclesia uel fide uł opere uelutroque separati pereunt
Tolles igitur tecum ex omnibus ȩscis quae manducari possunt : & conportabis apudte: &

Expanded text:
ducam diluvii aquas, super terram, ut interficiam omnem carnem, in qua spiritus vitae ducam diluvii aquas, super terram, ut interficiam omnem carnem, in qua spiritus vitae est subter coelum. Universa quae in terra sunt consumentur, ponamque foedus aquae diluvii omnem carnem quae extra arcam reperta est interfecerunt, Noe vero et quae in arca fuere cuncta salvata sunt. Lavans mundum aqua baptismatis quoscunque in unitate sanctae Ecclesiae fideliter manentes reperit, salvat; qui vero extra Ecclesiam ab haereticis sive schismaticis baptisma accipiunt, nisi ad catholicam unitatem redeundo resipiscant intereunt. Item veniente articulo novissimi examinis, quicunque in sancta Ecclesia fide et actione perseverantes inveniuntur, in aeternum salvantur: qui ab Ecclesia vel fide, vel opere, vel utroque separati, pereunt. Tolles igitur tecum ex omnibus escis, quae manducari possunt, et comportabis apud te, et
Abbreviated transcription (Latin):
siue uolatilium : ne aliis alia mitioribus ferociora nocerent: Non autem frustra
scriptura caenacula & tristega in arta facta si uebi cameratam &tricameratam
facta meam dixit : cum poss& uno uerbo dicere quinque caena culorum siue tecto¬
rum eam essedispositam sedbica meratam eam dixit: ut significar& in eccła
circum cisionem & preputiumꝰ grecos & iudȩos esse saluandos : Tricameratam uero
propter triplicem seminis euangelici fructum : tricenum. sexagenum centenum:
ut infimo habit& pudicitia coniugalis. supra uidualis: atque hac superior uirgi¬
nalis. Dicit autem origenis quod in inferioribus arcabica merata sit facta ut infima
regio stercora reciper& : secunda conseruandis pabulis deputaretur : In superio¬
ribus uero tricamerata ut in prima harum parte bestiae cubilia : in secunda man¬
suetiora animalia stabula: In suppremo homines sedem haberent : Ecce ego ad¬

Expanded text:
sive volatilium, ne aliis alia, mitioribus ferociora, nocerent. Non autem frustra sive volatilium, ne aliis alia, mitioribus ferociora, nocerent. Non autem frustra Scriptura coenacula et tristega in arca facta, sive bicameratam et tricameratam factam eam dixit, cum posset uno verbo dicere quinque coenaculorum sive tectorum eam esse dispositam; sed bicameratam eam dixit, ut significaret in Ecclesia circumcisionem et praeputium, Judaeos et Graecos esse salvandos. Tricameratam vero propter triplicem seminis evangelici fructum, tricenum, sexagenum, centenum, ut in infimo habitet pudicitia conjugalis, supra vidualis, atque hac superior virginalis. Dicit autem Origenes quod in inferioribus arca bicamerata sit facta, ut infima regio stercora reciperet, secunda conservandis pabulis deputaretur; in superioribus vero tricamerata, ut in prima harum parte bestiae cubilia, in secunda mansuetiora animalia stabula, in suprema homines sedem haberent. Ecce ego ad
Abbreviated transcription (Latin):
& iristoga faciesinea  Ensega triplextectum designat : stego & enimgraco tec¬
tumdicitiu or illnde antiqui interpretes : pro hoc uerbo trica merateposuorunt: Deni
bet᷑ ingreto atristegocecidisse scriptũ est : Cae nacula autem & tristega siue ut priscitrans¬
latores dixerunt: bica merata & trica merata ad hoc facta sunt in arca : ut in sedi¬
bus multi fariȩ distinetis. diuersi generis animantia manerent : Bestiae quidem
ut credibile est in inferioribus munda animalia nsuperioribus. homines & uola¬
tilia in suppremis : Constatenim quia ubi homo sedebat. ibi & coruus & columba :¬
& consequenter ceterȩ quoque uolueres : & hoc inuicinitate fenestrae quae insup¬
premis arcae locis facta esse credenda est : Namperhano praefatas uolucres emisit :
ut uider& quo modo se se terrae facies haber& : In quibus etiamtectis uariae sunt
factae mansiunculae ut supra dictum est: ob distinctionem eorundem animaliũ

Expanded text:
 tristega facies in ea. Tristega triplex tectum designat. Stege etenim Graece tectum dicitur; unde antiqui interpretes pro hoc verbo tricamerata posuerunt. Denibetur, in Graeco a tristego cecidisse scriptum est. Coenacula autem et tristega, sicut prisci translatores dixerunt, bicamerata et tricamerata ad hoc facta sunt in arca, ut in sedibus multifariam distinctis diversi generis animantia manerent. Bestiae quidem, ut credibile est, in inferioribus, munda animalia in superioribus, homines et volatilia in supremis. Constat enim quia ubi homo sedebat, ibi et corvus et columba, et consequenter caeterae quoque volucres, et hoc in vicinitate fenestrae, quae in supremis arcae locis facta esse credenda est. Nam per hanc praefatas volucres emisit, ut videret quomodo sese terrae facies haberet; in quibus etiam tectis variae sunt factae mansiunculae, ut supra dictum est, ob distinctionem eorumdem animalium
Abbreviated transcription (Latin):
praesenti scãẽ ecclesiȩ uita. ad a&nam requiem animarum in uita futura
transeamus. In exemplumeorum qui ingressi latusdextrum templi percodeã
ad medium caenaculum penetrabant: sed & post animarum beatissimam
requiem adreseptionem corporum spiritalium. quasi demedio caenaculo
ad tertium usque scandentes perueniamus. exquo inutriusque simul. hoc est
animȩ & corporis perpetua in mortalitate cum dõ laetemur: Caenacula

Expanded text:
praesenti sanctae Ecclesiae vita ad aeternam requiem animarum in vita futura praesenti sanctae Ecclesiae vita ad aeternam requiem animarum in vita futura transeamus, in exemplum eorum qui ingressi latus dextrum templi per cochleam ad medium coenaculum penetrabant. Sed et post animarum beatissimam requiem ad receptionem corporum spiritalium, quasi de medio coenaculo ad tertium usque scandentes, perveniamus, ex quo in utriusque simul, hoc est animae et corporis, perpetua immortalitate cum Deo laetemur. Coenacula
Abbreviated transcription (Latin):
meridiem siue ad austrum : Nunc autem templum quidem ipsum. ab ortusolis
habebat introitum: Quod uero dicitur ostium lateris medii. in parte erat domus
dextrae : Domus dextrauocatur. domus pars meridiana. in cuius latere medio
ostium erat illud perquod ad superiora ascendebatur : Incipiente uidelic& intro¬
itu aborientali parte eiusdem lateris hocest ab ipso angulo. & paulatim ad supe¬
riora caenaculorum. per interrane a medu parietis procedente : Vn de con¬
sequenter adiungitur. & perco cleam ascendebant in medium caenaculum.
&amedio intertium : Qui a ergo dñs cum ait iudaeis soluite templum hoc & intri¬
bus diebus excitabo illud: dicebat hoc de templo corporissui : Ostium in latere dex¬
tro templi huius nonne manifeste clar&. quia ipsumest hoc quod in latere illius
dextro expleta passione a pertum est ut supra diximus percuius a pertionem nosde

Expanded text:
Meridiem sive ad Austrum. Nunc autem templum quidem ipsum ab ortu solis Meridiem sive ad Austrum. Nunc autem templum quidem ipsum ab ortu solis habebat introitum. Quod vero dicitur: Ostium autem lateris medii in parte erat domus dextrae, domus dextra vocatur domus pars meridiana, in cujus latere medio ostium erat illud per quod ad superiora ascendebatur, incipiente videlicet introitu ab orientali parte ejusdem lateris, hoc est ab ipso angulo, et paulatim ad superiora coenaculorum per interranea medii parietis procedente; unde consequenter adjungitur: Et per cochleam ascendebant in medium coenaculum, et a medio in tertium. Quia ergo Dominus cum ait Judaeis: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud , dicebat hoc de templo corporis sui, ostium in latere dextro templi hujus, nonne manifeste claret quia ipsum est hoc quod in latere illius dextro expleta passione apertum est, ut supra diximus, per cujus apertionem nos de
Abbreviated transcription (Latin):
ostum arcaem andatur : ut humilitas uł ipsius dñi perquam pronobis occubuit. uel nostra
in sinuetur ÷ si nequa saluare nequiuimus : Item ostium arcae deorsum & iuxtaterrã
factum ese : & ingressa mox ad superiora in suas quasque sedes ascenderent : Quia¬
dñs in pro fundo huius mortalitatis apparens uulneratus est propter iniquitates
nostras ut nos persa cramenta suorum uulnerum redemptos ad supernas uirtutũ
mansiones in prȩsenti ad superna in caelis praemia inuisibili ascensu perduce¬
r&: Quod bene &iam intemplo salomonis illud quod ad superiora ascendebat᷑.
hostium de signat: dequo ita scriptum est : Ostium autem lateris medu inparte
erat domusdextrae : quam uidelic& sententiam non nullilta intellegunt. quasi
templum dicat a meridiana parte habere introitum quod longe aliter fuit :
N am si hoc uell& intellegi scriptura : poss& breuiterdicere & habebat ostium ad

Expanded text:
ostium arcae mandatur, ut humilitas vel ipsius Domini per quam pro nobis occubuit, vel nostra, ostium arcae mandatur, ut humilitas vel ipsius Domini per quam pro nobis occubuit, vel nostra, insinuetur, sine qua salvari nequimus. Item ostium arcae deorsum et juxta terram factum est, Dominus in profundo hujus mortalitatis apparens, vulneratus est propter iniquitates nostras, ut nos per sacramenta suorum vulnerum redemptos ad supernas virtutum mansiones in praesenti ad superna in coelis praemia invisibili ascensu perduceret. Quod bene etiam in templo Salomonis illud quo ad superiora ascendebatur ostium designat, de quo ita scriptum est: Ostium autem lateris medii in parte erat domus dextrae; quam videlicet sententiam nonnulli ita intelligunt, quasi templum dicat a meridiana parte habere introitum, quod longe aliter fuit. Nam si hoc vellet intelligi, Scriptura posset breviter dicere: Et habebat ostium ad