comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dolorẽ lacrimosus ostendat. rep̃sẽ¬
tet uitã suã do ꝑsacerdotẽ.p̃ueniat
iudiciũ di ꝑ ꝯfessionẽ. Precepit .N. dñs
mundandis ut ostendent hora saẽdo¬
tib docẽs corporali p̃sencia. ꝯfitenda
pecc̃a. nõ ꝑscriptũ manifestanda. Di¬
xit .ii. hora monstrate. ⁊ om̃s non unꝰ
ꝓomnib. non aliũ statuatis nũcium.
qui ꝓuob̾ offerat munus ad moysen
statutũ. Sed qui ꝑ uos peccastis. per
uos erubescatis. Erubescencia .ii. ipsa
partẽ ht̃ remissionis. Ex mĩa .ii. hoc
culto. In hoc .ni. ꝙ ꝑse ipsum dic̃ sacer¬
doti.⁊ erubescẽciã uinẽ timore offensi:
fit uenia criminis. Fit .ii. ueniale per¬
⁊ si non statim purgatur. fit tñ ueni
tis factionis obtulit. qui erubescẽcie do¬
minãs. nicħ eoꝵ que ꝯmisit. nuncio
di negauit. Ds̃ .ni. qui misericors ⁊ uiᷤ¬

Expanded text:
tendat; repraesentet vitam suam Deo per sacerdotem, praeveniat judicium Dei per confessionem. Praecepit enim Dominus mundandis, ut ostenderent ora sacerdotibus; docens corporali praesentia confitenda peccata, non per scripta manifestanda. Dixit enim: Ora monstrate et omnes; non unus pro omnibus, non alium statuatis nuntium qui pro vobis offerat munus Deo a Moyse statutum; sed qui per vos peccastis, per vos erubescatis. Erubescentia enim ipsa partem habet remissionis. Ex misericordia eculto. In hoc enim quod per seipsum dicit sacerdoti, et erubescentiam vincit, timore Dei offensi fit et, si non statim purgatur, fit tamen vittisfactionis obtulit qui erubescentiae dominans nihil eorum, quae commisit, nuncio Dei denegavit. Deus enim misericors et jus
Abbreviated transcription (Latin):
lo. s ⁊ intanto scandalo aliorũ est. at¬
q hoc expediri. utilitati eccłie iuiđr
rẽ. Cum tanta ẽ plaga pecc̃i ⁊ impetuᷤᷤ
morbi. ut medicam̃ta corꝑis ⁊ sangͥ¬
nis dñi. deferenda sint: auctoritate an¬
tistitis debet se quis remou̾e ab alta¬
ri ad agendam penitẽciã.⁊ ead recõci¬

Expanded text:
lo, sed etiam in tanto scandalo aliorum est, atque hoc expedire utilitati Ecclesiae videtur rem. Cum tanta est plaga peccati et impetus morbi, ut medicamenta corporis et sanguinis Domini differenda sint, auctoritate antistitis, debet se quisque removere ab altari ad agendam poenitentiam, et eadem auc
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ ap̃ homines erubescert nõ u̾etur.
tñ quia non oĩum huiuscemodi s̃ pec¬
cã. ut ea qui penitẽciã poscunt: non
timeant publicare. remoueatur ꝓbabi¬
lis ꝯsuetudo. ne młti apenitẽcie reme¬
diis arceantur. dum aut erubescunt.
aut timẽt inunicis sua facta reser a¬
re. quib possint legum ꝓcelli ꝯstitutio
penitenciũ p̃cator accedit. Tunc .ii. pł

Expanded text:
 homines erubescere non veretur; tamen quia non omnium sunt hujuscemodi peccata, ut ea qui poenitentiam poscunt, non timeant publicari, removeatur improbabilis consuetudo, ne multi a poenitentiae remediis arceantur, dum aut erubescunt, aut timent inimicis sua facta reserare, quibus possunt legum percelli constitutionpoenitentium precator accedit. Tunc enim plures
Abbreviated transcription (Latin):
homo p̃aliis animantib.⁊ qͦmͦ cum
illis comunem acceꝑit alimoniam.
S alia ẽ inmortalitas carnis ꝗͣ madã
ret. moreretur at si peocaret. filii aũt
resurrectionis. nͨ poter̾ ultra peccare
nec mori. Caro nr̃a. nõ tunc egeb at refec¬
tione ciborum. quia nulla pot̾it ẽe de¬
fectio. saro ade añ peccatum ita inmor¬
tał c̾ata est. ut ꝑ alimoniam ad uita eẽt
mortis idoloris exꝑs. Sic gͦ in mortalis

Expanded text:
s animantibus: et quomodo cum illis communem acceperit alimoniam. Sed alia est immortalitas carnis quam in Adam ret, moreretur autem si peccaret; filii vero resurrectionis non poterunt ultra peccare, nec mori. Caro nostra non tunc egebit refectione ciborum, quia nulla poterit esse defectio. Caro de Adae ante peccatum ita immortalis creata est, ut per alimoniam adjuta esset mor
Abbreviated transcription (Latin):
intelligamus. quałr eunomiꝰ intellige¬
bat. Non .ii. ipse d̾s uoluntate p̾cedẽ¬
ti. uł efficienti. uł uolens priusquam
ds nec uoluntate precedenti uł acce¬
denti genuit filiũ. nec prius uolens
genuit. sic̃ potẽs genuit. ⁊ bonus ge¬
nuit. ⁊ fapiens genuit. ⁊ huiusmodi.
Si .ii. pater sapiens ⁊ bonus dr genu¬
isse filium. cur ⁊ nõ uolens: Cum ita
sit deo id̾ ẽẽ uolentem. ꝙ est esse dm-

Expanded text:
telligamus, qualiter Eunomius intelligebat. Non enim ipse Deus est voluntate praecedenti vel efficienti, vel volens priusquam Deus; nec voluntate praecedenti vel accedenti genuit Filium; nec prius volens genuit, sicut potens genuit, et bonus genuit Flium, et sapiens genuit et hujusmodi. Si enim Pater sapiens et bonus dicitur genuisse Filium, cur non et volens, cum ita sit Deo idem esse volentem, quod est esse Deum;
Abbreviated transcription (Latin):
In illo aut̃ nulla. Sic ⁊ pater nr̃ ẽẽ
incipit. cum ꝑ eius gr̃am regenera¬
lus. cũ filii eius efficimur. Simł ⁊̃
ille pater nr̃ ẽẽ incipit. sine ulla sue¬
incipit ds. qd antea non dicebatur.
plane. scđm acc̃s eus. ad ꝙ: dici ali¬
quid ds incipit relatẽ. Ex his aꝑte os

Expanded text:
in illo autem nulla. Sic et pater noster esse in illo autem nulla. Sic et pater noster esse incipit, cum per ejus gratiam regeneralius, cum filii ejus efficimur. Similiter et ille Pater noster esse incipit, sed nulla suincipit Deus quod antea non dicebatur, plane secundum accidens ejus ad quod dici aliquid Deus incipit relative. Et quod amicus
Abbreviated transcription (Latin):
accidens dici dni. nifi quia ipsius
nature nicħ accidit quo mutetur.
ut ea sint accã relatiua. que cũ ali¬
qua mutone rerũ de quib dñr acci¬
dunt. sic̃ amicus relatiue đr. Non .n.
amicus esse incipit: nisi cum amare
ceꝑit. Fit gͦ aliqua mutatio uolũ¬
tatis. ut amicus dicatur. Numus
neq cum dr̃ pignus.⁊ huiusmodi. Si
gͦ nũmus potest nulla sui mutõne
tociens dici relatiue. ut neq cũ in¬
cipit dici. neq cũ desinit. aliquid un
eius natura. uł forma. quia numuᷤ
est mutacionis fiat. quanto facilius
de illa in ꝯmutabili dei suba debemꝰ
acciꝑe. qd ita dicatur relatiue aliqͥd
ad creaturã. ut quãius tp̃rałr incipi¬
at dici. non m̃n ipsi sub̃e di accidisse
aliquid intelligatur. s illi creature
ad nos .ii. refertur. ⁊ tunc refugium
nr̃m fit. cum ad eum refugimus. Nũ¬
quid tunc fit aliquid in eius natura
qd̃ antequã refug̾em ad eum ñ erat:
In nb ergo sit aliqua muto. qui ad
eum refugiendo efficimur meliores.

Expanded text:
accidens dici Deum, nisi quia ipsius naturae nihil accidit quo mutetur; ut ea sint accidentia relativa, quae cum aliqua mutatione rerum de quibus dicuntur, accidunt; sicut amicus relative dicitur. Non enim amicus esse incipit, nisi cum amare coeperit. Fit ergo aliqua mutatio voluntatis, ut amicus dicatur. Nummusnec cum dicitur pignus et hujusmodi. Si ergo nummus potest nulla sui mutatione toties dici relative ut neque cum incipit dici, neque cum desinit, aliquid in ejus natura vel forma qua nummus est mutationis fiat; quanto facilius de illa incommutabili Dei substantia debemus accipere, quod ita dicatur relative aliquid ad creaturam, ut quamvis temporaliter incipiat dici, non tamen ipsi substantiae Dei accidisse aliquid intelligatur, sed illi creaturae ad nos enim refertur; et tunc refugium nostrum fit cum ad eum refugimus. Numquid tunc fit aliquid in ejus natura quod antequam refugeremus ad eum non erat? In nobis ergo fit aliqua mutatio, qui ad eum refugiendo efficimur meliores;
Abbreviated transcription (Latin):
quirendi uitã et̾nã. in hac t̾m uita ds ho¬
minib dedit. ubi uoluit ẽẽ ⁊̃ penitentiã
fructuofã. Iõ hic penitẽcra fructuosa est
qr potest hic homo deposita malicia. be¬
ne iuuere.⁊ mutata uoluntate. m̾̃ita si¬
mul oꝑaq inutare. ⁊ ea gerere que deo
placeant. Qd̃ qui in hac uita nõ fec̾et.
futuro. s indulgenciã in ꝯfpectudi nõ
inueniet.qr ⁊ si erit ibi stimulus peni¬
tudinis. nulla ibi erit correctio uolũta¬
tis. Atalib .ni. ita culpabitur uuqͥtas
sua. ut nullatenus ab eis possit diligi ł
desidari iusticia. Uoluntas .ii. tał erit u

Expanded text:
n hac tantum vita Deus hominibus dedit, ubi voluit etiam poenitentiam esse fructuosam. Ideo hic poenitentia fructuosa est, quia potest hic homo deposita nequitia bene vivere, et mutata voluntate merita simul operaque mutare, et ea gerere quae Deo placeant. Quod qui in hac vita non fecerit, suis, sed indulgentiam in conspectu Dei non inveniet, quia etsi erit ibi stimulus poenitudinis, nulla ibi erit correctio voluntatis, a talibus enim ita culpabitur iniquitas sua, ut nullatenus ab eis possit vel diligi vel desiderari justitia, voluntas enim eoru
Abbreviated transcription (Latin):
d quod diñs qd duob modis đr filius
mitti. pret̃ illam et̾iam geniturã. q̃
posset dici. ut uiđr quib dã. S meliꝰ
liter mundo apparuit. carne indutus
uł cum se inaĩas pias sic transfert. ũ
abeis ꝑcipiatur. ⁊ cognoscatur. hos du¬
de patre natus est. missus đr filius.
s uł eo quod apparuit huic mundo:
uerbum caro factũ. Unde diẽ. exiuii a
patre.⁊ ueni inmundũ. uł eo quod ex
tp̃r ciiusquã. mẽte ꝑcipitur.sic̃ dictũ

Expanded text:
d quod dicimus quod duobus modis dicitur Filius mitti praeter illam aeternam genituram, quaposset dici, ut videtur quibusdam, sed melius liter mundo apparuit carne indutus, vel cum se in animas pias sic transfert, ut ab eis percipiatur et cognoscatur. Hos dud Patre natus est, missus Filius sed vel eo quod apparuit huic mundo Verbum caro factum est, unde dicit: Exivi a Patre, et veni in mundum ; vel eo quod ex tempore cujusquam m
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quia fuĩt grauiꝰ cunctis aliis peccatis.
seo qr ab homine comissum ẽ. qn̾ in uno
homine totahumana natura consiste¬
bat. nõ tota in eo corrupta ẽ. Maioremq
effectum mali intulit. quantũ ad multi¬
ples dfectus. qui ex eo manau̾nt. set non
qͣntũ ad penam et̾nam qͣm grauiorẽ non
meruit. ꝗͣ płes pꝰea m̃uer̃. ꝑ alia peccata.

Expanded text:
est quia gravius fuerit cunctis aliis peccatis; est quia gravius fuerit cunctis aliis peccatis; sed quia ab homine commissum est, quando in uno homine tota humana natura consistebat, et ideo tota in eo corrupta est; majoremque effectum mali intulit quantum ad multiplices defectus qui ex eo manaverunt, sed non quantum ad poenam aeternam, quam graviorem non meruit, quam plures postea meruerunt per alia peccat
Abbreviated transcription (Latin):
ic queri solet utrum pecc̾m transgionist̾ĩs
ade. ex quo ꝓcessit originale ⁊ in quo
suꝑius pła notata sunt peccata. grauiꝰ
fũit cet̾is peccatis. Quibusdã ita ẽẽ ui¬
dr̃. quia illud peccatum totam h ina¬
nam naturã mutauit. sic̃ aug̃. dicit
bitu tante felicitatis amissum. magnũ
ẽ. ut in uno homine originalit̾. ⁊ ut
ita dix̃im rõnabilit̾ totum gen̾s huma
seruantia tustodiri. Nondum enim uo
luntati cupiditas resistebat ꝙ de pena
transg̾ssionis pꝰ ea secutum ẽ. His aliisq
nituntur auctoritatib. qui illud pecc̾m
cet̾is aliorum hominum peccatis. gͣuis
qͣm aliꝙ aliorum. quia totum huma¬
num geñs uiciaũ ac morti utrũq sub¬
didit. ꝙ nullo pecc̃o alio factum est.
Maiorẽ gͦ effectum mali habuit illud
peccatum. quam aliꝗd aliud. Ad quod¬
dici pͭ. quia licet illud peccatum huma¬
nam naturam muta uĩt. in necesfitate
mortis. ii totũ gꝰ humanũ reatum dif
totam humanã cãturam corrũpit. ñ iõ

Expanded text:
ic quaeri solet utrum peccatum Adae transgressionis ex quo processit originale, et in quo plura superius notata sunt peccata, gravius fuerit caeteris peccatis. Quibusdam ita esse videtur, quia illud peccatum totam humanam naturam mutavit: sicut August. dicit bitu tantae felicitatis admissum, tam magnum est, ut in uno homine originaliter et, ut ita dixerim, radicaliter totum genus humanservantia custodiri. Nondum enim ipsi voluntati cupiditas resistebat, quod de poena transgressionis postea secutum est. His aliisque utuntur auctoritatibus, qui illud peccatum caeteris aliorum hominum peccatis graviusquam aliquod aliorum, quia totum humanum genus vitiavit ac morti utique subdidit, quod nullo alio peccato factum est. Majorem ergo effectum mali habuit illud peccatum, quam aliquod aliud. 7. dici potest quia, licet illud peccatum humanam naturam mutaverit in necessitatem mortis, et in totum genus humanum reatum difftotam humanam naturam corrupit, non ideo
Abbreviated transcription (Latin):
aug̃. Aliq̃n quo usq ꝑuenit hec libi¬
quomodo extingat. uł fundat. uolendo
in utõ iiuebat. occidi: antequã nasci.
ꝓrsus si ambo tales sint. ꝯiuges nõ sũt
quodãmͦ est mariti m̾ẽtrix. aut ille ad¬
ulter uxoris.

Expanded text:
ur. aliquando eo usque peruenit haec libiuiscera extinguat ac fundat, uolendo in utero iam uiuebat, occidi ante quam nasci. prorsus si ambo tales sunt, coniuges non sunt; est quodam modo mariti meretrix aut ille adulter uxoris.
Abbreviated transcription (Latin):
fua. quib uoluit bona sua. ⁊ quibuscũ¬
q donat: ꝓculdubio se donaturũ eẽ p̃s¬
ciuit. Preꝑauit ⁊̃ d̾s ut ait fulgẽcius
mał ignẽ et̾nũ. illis utiq quos iuste
p̃ꝑauit ad luenda supplicia. nec p̾ꝑauit

Expanded text:
ua, quibus voluit bona sua, et quibuscumque donat, procul dubio se donaturum esse praescivit. Praeparavit etiam Deus, ut ait Fulgentius, malis ignem aeternum; illis utique, quos juste praeparavit ad luenda supplicia, nec t
Abbreviated transcription (Latin):
adsimplicianũ intelligendũ ẽ. qd̃ deus
quẽquã ita induret. q̃i peccare cogat.
qr inpellit: ut peccent. Eoꝵ aut̃ non
equitate occultissima ⁊ ab humanis sẽ¬
sib remotissima uidicat. quã nõ aꝑit

Expanded text:
ad Simplicianum, intelligendum est quod Deus ita induret, quasi quemquam peccare cogat; quia impellit ut peccent. Eorum autem non equitate occultissima, et ab humanis sensibus remotissima judicat; quam non aperit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̃ꝑatio dãnacioĩs eoꝵ dẽ. Sic̃ n p̃destina¬
tionis effectus. illa gr̃a est qua inp̃senti
iustificamur. atq ad recte uiuendum.
⁊ in bono ꝑseuerandũ adiuuramur. ⁊ illa
qua infuturo beatificamur. sita reꝓbatio¬

Expanded text:
paratio damnationis eorumdem. Sicut enim praedestinationis effectus illa gratia est qua in praesenti justificamur, atque ad recte vivendum et in bono perseverandum adjuvamur, et illa qua in futuro beatificamur; ita re
Abbreviated transcription (Latin):
nãde. Et sic̃ p̃destinacionis effectus. est
gr̃e appositio. ita reꝓbationis eterne qͦ¬
dam mͦ effectus ẽẽ iuiđr obduratio. Nec
do malicrã. s non imꝑciendo gr̃am
sic̃ nec digni s̃. Quib .ii. non imꝑtitur
nec digni s̃ nec m̃entur. pocius ut nõ
imꝑciatur. hoc digni s̃. hoc merentur
p̃destinacionẽ.⁊ precipue p̃destinaciõĩ

Expanded text:
nandae. Et sicut praedestinationis effectus est gratiae appositio, ita reprobationis aeternae qdammodo effectus esse videtur obduratio. Nec do malitiam, sed non impartiendo gratiam, sicut nec digni sunt. Quibus enim non impartitur, nec digni sunt, nec merentur; potius ut non impartiatur, hoc digni sunt, hoc merentur.praedestinationem, et praecipue praedestinationis
Abbreviated transcription (Latin):
cumait erimina cͥminib uindicai.
udr insinuare ea ip̃a q̃ peccata sũt
essentialit̾ ẽẽ penas peccati .i. punicio¬
nes peccati. Ad ħ aũt in qͥunt illi ħ
⁊ similia dicta ẽẽ. scđm rõnẽ p̃dictã.¬

Expanded text:
cum ait crimina criminibus vindicari, videtur insinuare ea ipsa quae peccata sunt, essentialiter esse poenas peccati, id est, punitiones peccati. Ad hoc autem inquiunt illi haec et similia dicta esse secundum rationem pra
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰsit dici pena. ñ tñ omne pot̾ dici
pena peccati. Pena enĩ peccati ut p̃¬
dictum ẽ. ẽ illud cꝰ cã est: aliud p̃ce¬
dens peccatum. Nam peccatum sic dr̃
pena peccati. respectii p̃cedentis sic̃
đ̾r cã peccati respectu sequentis. Quo.
fit. ut iõ peccatum ⁊ cã sit ⁊ pena pec¬
cati. sed alt̾ius pecc̃i pena. ⁊ alt̾ius caͣ.
Ut enim gg̃. ĩ moralib ait peccatum
ꝙ penitentia nõ diluitur suo pond̾e
mox ad aliud trahit. Uñ fit. ut non
solum peccatum sit. sed ⁊ cã peccati.
Ex illo quippe culpa subsequens
oritur. Peccatum uͦ quod ex peccato
oritur. nõ solum peccatũ sed ⁊ pena
peccati ẽ. quia iusto iudicio d̾s cor
peccantis obnubilat. ut p̾cedentis
peccati mĩto. ⁊̃ in abia cadat. quem
enĩ lib̾are noluit. de serẽdo ꝑcussit.
dicio enim iustissimo dĩ traditi sunt
ones ignominie ut cͥmina cͥminib̾
uindicarent᷑. ⁊ supplicia peccantiũ
nõ tm̃sint. tormẽta. seo ⁊ uiciorum

Expanded text:
sit dici poena, non tamen omne potest dici poena peccati. Poena enim peccati, ut praedictum est, est illud cujus causa est aliud praecedens peccatum. Nam peccatum sic dicitur poena peccati respectu praecedentis, sicut dicitur causa peccati respectu sequentis. Quo fit ut idem peccatum et causa sit, et poena peccati; sed alterius peccati poena, et alterius causa; ut enim Gregorius, in Moral., ait: Peccatum  poenitentia non diluitur, suo pondere mox ad aliud trahit. Unde fit ut non solum peccatum sit, sed et causa peccati. Ex illo quippe culpa subsequens oritur. Peccatum vero quod ex peccato oritur, non solum peccatum, sed et poena peccati est, quia justo judicio Deus cor peccantis obnubilat, ut praecedentis peccati merito, etiam in alia cadat. Quem enim liberare noluit, deserendo percussit, dicio enim justissimi Dei traditi sunt,one ignominiae, ut crimina criminibus vindicarentur, et supplicia peccantium non tantum sint tormenta, sed et vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
ibi leui. scdm rõnẽ quippe illam semi¬
nalem. ibi fuit leui. qua rõne ꝑcõcubi¬
tum uenturꝰ erat inmatrẽ. scđm quã
ipãm ibi fũat marie caro. Ille gͦ dcimatꝰ¬
ẽ inhabraam qui sic fuit in lumb habra¬
he. sic̃ ille fuit in lumb̃ patͥs sui .i. qui sic
ẽ natus de patre habraẽ. sic̃ ille de suo
bilem concupiscentiam

Expanded text:
imatum. secundum rationem quippe illam seminalem ibi fuit Leui, qua ratione per concubitum uenturus erat in matrem; secundum quam ipsam ibi fuerit Mariae caro. est in Abraham, qui sic fuit in lumbis Abrahae, sicut ille fuit in lumbis patris sui; id est, qui sic est natus de patre Abraham, quemadmodum de suo bilem concupiscentiam
Abbreviated transcription (Latin):
li angli licet suꝑbia de iecti. nat᷑a tñ sũt
excellentiores omnib bestiis ꝑꝑ eminẽ¬
tiã rõnis. quam uis serpens nõ rõnabi¬
li anima. s sp̃u diabolico possit sapiẽ¬
tissimus dici

Expanded text:
li angeli, licet superbia dejecti, natura tamen sunt excellentiores omnibus bestiis propter eminentiam rationis; quamvis serpens non rationali anima, sed spiritu diabolico possit sapietissimus dici
Abbreviated transcription (Latin):
oris penitẽcie .s. ꝯtricionis cordis: ⁊ hu¬
miliacionis. Qd̾ si est non omne facra¬
m̃tũ euangelicũ id efficit ꝙ figurat.
Exterior .N. penitencia. nõ efficit int̾i¬
orẽ. pocius int̾ior cã est exterioris.S
ad hoc inquiunt illi hoc ẽẽ intelligen¬
dũ de illis sacram̃tis. que ii nouo tes¬
tam̃to instituta s̃. ut est facramẽtum

Expanded text:
et, contritionis cordis et humilitatis. Quod si est, non omne sacramentum evangelicum id efficit quod figurat. Exterior enim Poenitentia non efficit interiorem; potius interior causa est exterioris. Sed ad hoc, inquiunt illi hoc esse intelligendum de illis sacramentis quae in novo Testamento instituta sunt: ut est sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
neris fuit. Utrumq .n. institutũ fint
in pͥmis parentib. It. si ext̃ior penitẽ¬
cia sacramentũ est: int̾ior res sacra¬
m̃ti sepius precedit res sacram̃tũ.
quã facramentũ rem. Sed nec hoc
inꝯueniens ẽ. Nam ⁊ in aliis sacͣmẽ¬
tis. que efficiũt. qd̾ figurãt. hoc sepe
ꝯtĩgit. Quidã aut̃ dñt exteriorẽ peni

Expanded text:
it in primis parentibus. Item, si exterior Poenitentia sacramentum est, et interior res sacramenti, saepius praecedit res sacramentum, quam sacramentum rem. Sed nec hoc inconveniens est. Nam et in aliis sacramentis quae efficiunt quod figurant, hoc saepe contingit. Quidam au
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓrietates ꝑsonales designant. ita ⁊̃ s̃.
filius. Ideo.ni. filius. qr genitus. ⁊ qr filiuᷤᷤ
utiq genitus. Sic̃ aut̃ filius ad patrem
sic genitus. ad genitorẽ refertur. ⁊ ficut
pat̾ ad filiũ. ita genitor. ad genitũ. Id in¬

Expanded text:
rietates personales designant, ita etiam sid. Ideo quippe filius quia genitus, et quia filius utique genitus. Sicut autem filius ad patrem, sic genitus ad genitorem refertur; et sicut pater ad filium, ita genitor ad genitum. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
đr op̃s. nisi q̃m quiequid uult pot̾. nec
uoluntate cuiuspiam c̾ature: uolũtatis
oĩpotẽtis impeditur effectus. Id̾ in ł. de
ipse sũma iusticia ⁊ bonitas ẽ. Op̃s u̾o¬
est non qd̃ possit oĩa facere. s qr pote¬
st efficere quicqͥd uult. ita ut nicħ ual¬
at eiis uoluntati resistere. quin ꝯpleat᷑.
ã aliquo mͦ impedire eandẽ. Ioħs cͥsos
non uult. s aduersus illos qui dicebãt
dm multa uelle. que non pot̾ãt. affir¬
mat posse quicqͥd uult. ⁊ exeo uere di¬

Expanded text:
s, nisi quoniam quidquid uult potest, nec uoluntate cuiuspiam creaturae uoluntatis omnipotentis impeditur effectus. Idem, in libro De ipse est summa iustitia et bonitasest, non quod possit omnia facere, sed quia potest efficere quicquid vult, ita ut nihil valeat ejus voluntati resistere quin compleatur, aut aliquo modo impedire eamdem. Joannes Chrnon vult, sed, adversus illos qui dicebant Deum multa velle quae non poterat, affirmat eum posse quicquid vult, et ex eo vere di
Abbreviated transcription (Latin):
Ex p̾dictis tentationis modus atq ꝓg̾ssus
in sinuatur. nec nõ ⁊ qd̃ p̃diximus innui
elatio ⁊ p̃sumptio in mente hominis Qoͣ
peccauit. cum auctoritas tradat. ideo pec¬
catum diaboli incurabile. ẽ quia nõ sug¬
gestione seo ꝓp̾a suꝑbia cecidit hominis uͦ
eurabile. quia nõ ꝑse seo ꝑ alium cecidit.
⁊ id̾o: ꝑ alium resurg̾e potuit. Quo circa
p̃dicta aug̾i uerba pium hac diligenter
lectorem efflagitant. q̃ sic intelligere sane
quinius. Non dic̃etur homo .s. in actum
illius peccati. ut .s. lignum uetitum ed̾.
⁊ in has miserias ꝑtẽtationem diaboli.
nisi elatio conpͥmenda p̾cessisset. nõ utiq
tentationẽ s opus peccati. Tał enim fuit

Expanded text:
Ex praedictis tentationis modus atque progressus Ex praedictis tentationis modus atque progressus insinuatur; necnon etiam quod praediximus innui elatio, et praesumptio in mente hominis. 2. peccavit, cum auctoritas tradat ideo peccatum diaboli incurabile esse, quia non suggestione sed propria superbia cecidit; hominis vero curabile, quia non per se, sed per alium cecidit, et ideo per alium resurgere potuit. §. Quocirca praedicta verba August. pium ac diligentem lectorem efflagitant: quae sic intelligere sane quimus: Non dejiceretur homo in actum illius peccati, ut, scilicet, lignum vetitum ederet, et in has miserias per tentationem diaboli, nisi elatio comprimenda praecessisset, non utique tentationem, sed opus peccati. Talis enim fuit
Abbreviated transcription (Latin):
homo dic̾e̾tur. nisi p̾cessisset in eo q̃dam
elatio oprimenda. ut ꝑ humilitate̾ pec¬
mulier. d̾m se are bona iutili ꝓhibuisse
nisi in eẽt eius menti amor ille ꝓp̾e pote̾¬
tatis:i de se suꝑba p̾sumptio q̃ ꝑtentatio¬
nem fu̾at conuĩcenda ac ꝑimenda. Deni¬
q non contẽta suasione serpentis. aspex̾
lignum bonum esu. dcorum aspectu nͦ
creoens se inde posse mori forte putauit
manducauit ⁊ dedit uiro suo. fortassis
cum aliqua suasione quam scͥpta intelli¬
gendam relinquit. uł forte nõ fuit suad̾i
necc̾ee. cum eam mortuam ẽẽ illo cibo
uir ñ uideret. Sĩc gͦ nõ est ꝑmissus dia¬
bolus tẽtare feminam nͥ ꝑ serpentem. ita
nec uirũ nisi ꝑfeminam. ut sic̃ p̾ceptum
di ꝑuirum uenit ad mulierẽ. ita diabo¬
li tentatio ꝑ mulierẽ transiret ad uirũ
In muliere uͦ que rationał erat nõ est
ip̃e locutus ut inserpente. seo ꝑsuasio
eius quam uis instinctu ad iuuar et in¬
terius. quod ꝑserpentem gerebat ext̾iꝰ

Expanded text:
homo dejiceretur, nisi praecessis set in eo quaedam elatio comprimenda; ut per humilitatem pecmulier, dum se a re bona et utili prohibuisset, nisi inesset ejus menti amor ille propriae potestatis, et de se superba praesumptio, quae per tentationem fuerat convincenda, aut perimenda. Denique non contenta suasione serpentis aspexit lignum bonum esu, dcredens se inde posse mori: vel forte putigitur manducavit, et dedit viro suo, fortassis cum aliqua suasione, quam Scriptura intelligendam reliquit; vel forte non fuit suaderi necesse, cum eam mortuam esse illo cibo non videret vir. Sicut ergo non est permissus diabolus tentare feminam, nisnec virum, nisi per feminam; ut sicut praeceptum Dei per virum venit ad mulierem, ita diaboli tentatio per mulierem transiret ad virum. In muliere vero quae rationalis erat, non est ipse locutus ut in serpente, sed persuasio ejus, quamvis instinctu adjuvaret interius, quod per serpentem gerebat exterius .
Abbreviated transcription (Latin):
est. qr penitus nõ cir¬
cũscribitur. loco. qr nͨ¬
ita est in uno loco: qd̃¬
nõ sit inalio. neq di
m̃sionẽ ht̃ sic̃ corpus.
cui scđm locum: assi¬
gnatur pͥncipiũ: me¬
dextra. ⁊ sinistra. sur¬
sum. ⁊ iusum. qd̾ sui interpositione. facit
distanciã circumstanciũ¬

Expanded text:
quia penitus non circumscribitur loco, qita est in uno loco, qon sit in alio. Neque sionem habet, sicut corpus, cundum locum assnatur principium, medextera et sinistra, sursum et deorsum; quod sui interpositione facit distantiam, circumstanti
Abbreviated transcription (Latin):
exparte uiri ꝑtinet manifesta rõ est.
quia si scđm diuinã sentenciã ego ⁊u¬
xor mea sumus una caro: ꝓfecto michi
⁊ illi. m̃a suaq parẽtela. ꝓpinquitas u¬
na efficitur. Quo circa ego ⁊ soror uxoriᷤ
mee inuno ⁊ pͥmo gradu erimus. filiꝰ
.iii. Idq utrimq incet̾is agendũ ẽ suc¬

Expanded text:
pertinet, manifestissima ratio est, quia, si secundum divinam sententiam ego et uxor mea sumus una caro, profecto mihi et illi mea suaque parentela propinquitas una efficitur. Quocirca ego et soror uxoris meae in uno et primo gradu erimus, filiustertio; idque utrinque in ceteris agendum est suc
Abbreviated transcription (Latin):
lege nupcrarũ custodienda ẽ. qr ꝯstat
eos duos fuisse incarne una. Iõq cõis¬
pinquitate fui fangiũs uł uxoris. usq¬
in.uii. geñacionis gradũ uxorẽ duc̃e
ul incesti macła copulari.qr sic̃ non
licet ciuiquã xͥano de sua ꝯsanguinita¬
te. sic nec de ꝯsanguinitate uxoris: ꝑ¬
gnacionis. placuit usq ad .uii. gen̾aci¬
onẽ obseruare. Nam ⁊ heditas rerum
ꝑ legales instrum̃toꝵ diffiniciones scĩ¬
ta usq ad .uii. gradũ: ħedum protẽdit
successionẽ. Non enim eis succedent
nisi de ꝓpagine ꝯgnacionis deb̾etur.
his auetoritatibꝰ in sinuatur. ⁊ que sit
affinitas. ⁊usq adquẽ gradũ sit obser

Expanded text:
lege nuptiarum custodienda est, qua constat eos duos fuisse in carne, ideoque commuropinquitate sui sanguinis vel uxoris, usquseptimum generationis gradum, uxorem ducere, vel incesti macula copulari: quia sicut non licet cuiquam christiano de sua consanguinitate, sic nec de consanguinitate uxoris cognationis placuit usque ad septimam generationem observare. Nam et haereditas rerum per legales instrumentorum definitiones sancita, usque ad septimum gradum haeredum protendit successionem. Non enim eis succederent, nisi de propagine cognationis deberetur. His auctoritatibus insinuatur, et quae sit affinitas, et usque ad quem gradum sit obser
Abbreviated transcription (Latin):
dignã honorib aut suis facultatibus
inueniat quã in ꝯiugio ad ducat. aĩo ip¬
so adult̃ est. nec cũ illa quã cup̃ inue¬
nire. set cũ ista cũ qua sic cubat. ut cũ
ea non hãt maritale ꝯsorciũ. Ecce ꝯiu¬
dolo: non uitent.
D his qui ꝓcurãt uene

Expanded text:
dignam honoribus aut suis facultatibus dignam honoribus aut suis facultatibus inveniat, quam in conjugio adducat, animo ipso adulter est; nec cum illa quam cupit invenire, sed cum ista cum qua sic cubat, ut cum ea non habeat maritale consortium. Ecce conjudolo non vitent. 4. De his qui procurant vene
Abbreviated transcription (Latin):
mentum uero ita inseꝑabilit̾ ꝯiugio
heret legitimarũ ꝑsonar um. ut sine
illo ꝯiugium non esse uideatur. qr sẽ¬
ꝑ manet inter iuuentes uncłm ꝯui¬
cationis cã. ꝯiugalis iuncłi firinitas
non soluatur. Ubi uero non it̾ legiti¬
mas ꝑsonas ꝯtrahitur ꝯugium. nõ ad¬
est illud bonũ. quod dicitur facramtũ.
quia potest solui taliũ copula. de qͥbus
post dicetur. Qd̃ uero ꝯugiũ sit inter
nicarii sed ꝯuiges appellentur. ostend̾̃ aug̃.
mina. nec ille maritus. nec illa uxor
altã. nec illa cũ alto faciat id. utr̃ nup
de hoc appellarz conubiũ. si usq admor¬
tẽ alicuius eoꝵ id inter eos placĩnt.⁊
ꝓlis geñacionẽ quãius nõ ea causa
iuncti s̃. non tñ uitauerũt. ut uł nolĩt
sibi nasci filios. uł etiã oꝑe malo aliqͦ.
agant ne nafcant᷑. Cet̾m si uł utrũq
has nupcias appellare possimꝰ. ⁊ enim
si aliquã sͥ ad tp̃s adhibũit. donec aliꝙͣ

Expanded text:
mentum vero ita inseparabiliter conjugio mentum vero ita inseparabiliter conjugio haeret legitimarum personarum, ut sine illo conjugium non esse videatur, quia semper manet inter viventes vinculum conugalis vinculi firmitas non solvatur . Ubi vero non inter legitimas personas contrahitur conjugium, non adest illud bonum quod dicitur sacramentum, quia potest solvi talium copula, de quibus post dicetur. Quod vero conjugium sit inter nicarii, sed conjuges appellentur, ostendit Augustmina, nec ille maritus, nec illa uxor altde hoc appellari connubium, si usque ad mortem alicuius eorum inter eos placuerit et lis generationem, quamuis non ea causa coniuncti sint, non tamen uitauerint, ut uel nolint sibi nasci filios uel etiam opere aliquo malo agant, ne nascantur. ceterum si uel utrumque has nuptias appellare possimus. etensi aliquam sibi ad tempus adhibuerit, donec aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
Iabaliquib ꝯtrahi ꝯiugium: qd̾ hec t̾a
bona non comttantur. De est .ni. fides
ubi uir cum alia. uł mulier cũ alio coit
hoc igitur bonũ. ita ꝯiugio adheret. ut
eo ex si adsit: amplius ꝯmendetur cõ¬
iugiũ. si non adsit: non inde adnichilet᷑.
Qd̾ .ii. adult̾a est. non ideo ꝯuix non est.
ĩmo si ꝯuix non eẽt. adultã non foret.
Qd̾ cum fit: culpa ꝯmittitur. sacramẽ¬
tũ u̾o nõ cassatur. Bonũ quoq ꝓlis. ñ
omnib ad est ꝯuigibus. Quidam .ni. pa¬
ri uoto ꝯtinẽciã seruãt. alii ꝓetatis de¬
fectu. uł alterius rei causa: generare ñ
ualent. Nec omnes illi ⁊̃. qui ꝓlem ac¬
cipiunt: bonũ ꝓlis hñt. Nam bonum
prolis dicit᷑. non ipsa ꝓles.uł ꝓlis spe ᷤᷤ
que ad religionẽ non fertur. ĩmo ad he¬
ditariam successionẽ. Ut cum quis he¬
des t̾rene possessionis hre desiderat.
sed spes ac desidium quo ꝓles ad hoc
q̃r. ut religione informetur. M ulti gͦ
prolem hñt. qui tn bono ꝓlis carent.

Expanded text:
ab aliquibus contrahi conjugium, ubi haec tria bona non comitantur. Deest enim fides, ubi vir cum alia, vel mulier cum alio coit. Hoc ergo bonum ita conjugio adhaeret, ut ex eo, si adsit, amplius commendetur conjugium, si non adsit, non inde annihiletur. Quae enim adultera est, non ideo conjux non est; imo si conjux non esset, adultera non foret. Quod cum fit, culpa committitur, sacramentum vero non cassatur. Bonum quoque prolis non omnibus adest conjugibus. Quidam enim pari voto continentiam servant. Alii pro aetatis defectu vel alterius rei causa generare non valent. Nec omnes illi etiam qui prolem recipiunt, bonum prolis habent. Nam bonum prolis dicitur non ipsa proles, vel prolis spes quae ad religionem non refertur, imo ad haereditariam successionem ut cum quis haeredes terrenae possessionis habere desiderat, sed spes ac desiderium quo proles ad hoc quaeritur, ut religione informetur. Multi ergo prolem habent, qui tamen bono prolis carent,
Abbreviated transcription (Latin):
ueniẽte ⁊ ad uiuante nõ suffic̾e ad iusti¬
ciam ⁊ salutem obtinẽdam. nec m̾itis
p̃cedentib gr̃a di aduocari sĩc pelagiana
hesis tradidit. Nam ut ait aug ĩ .i.ł. re
S̃ tractationum. noui hetici pelagiani. lib̾m
sic asser̃ uoluntatis arbitͥum ut gr̃e di ñ¬
relinquant locũ ꝗͣ scd̾m m̾ita nr̃a dari.
asser̃.¬

Expanded text:
ufficere ad salutem et justitiam obtinendam; nec meritis praecedentibus gratiam Dei advocari, sicut Pelagiana haeresis tradidit. Nam, ut ait Aug. lib. 1 Retract.: Novi haeretici Pelagiani liberum sic asserunt voluntatis arbitrium, ut gratiae Dei nonrelinquant locum, quam secundum merita nostra dari asser
Abbreviated transcription (Latin):
dilig̃ ꝓrimum. quid in eo dilig̃ insi dm̃
ipã est dilectio ab omni mundana dilec¬
tione disc̾ta. quam distinguens oñs
ait. fic̃ dilexi uos. quid n nͥ dm dilexit
innb: ñ ꝗ̃ habebamus. s ut habemus
Sic̃ medicꝰ egros: ⁊ quid in eis dilig̃. nͥ
salutem quam cup̃ reuocare ñ morbũ
quem uenit expelle: Sic ⁊ nos in uicẽ
diligamus. ut qͣntum possumus in¬
uicẽ adħndum in nb dm exdilectiõe
satrahamus
Que caritate diligẽda s̃.

Expanded text:
diligit proximum, quid in eo diligit nisi Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta, quam distinguens Dominus ait: Sicut dilexi vos. Quid enim nisi Deum dilexit in nobis non quem habebamus, sed ut haberemus, sicut medicus aegrotos? et quid in eis diligit nisi salutem, quam cupit revocare, non morbum quem venit expellere? Sic et nos invicem diligamus, ut quantum possumus invicem ad habendum in nobis Deum ex dilectione attrahamus. 9. Quae charitate diligenda s
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dic̃. q̃r uoluit facere celũ ⁊ t̾ram. ma¬
ius aliqͥd q̃rit quã est uoluntas dei. Nicħ
ii. maius inueniri pot. Cõpescat gͦ se hu¬
mana tem̃itas.⁊ id qd non est non querat.
ne id qd̾ est non inueniat. Ecce his aueto¬
ritatib aꝑte infinuatur. qd uoluntaͬs di
cã nulla ẽ ⁊ iõ querẽda non ẽ. Uoluntas

Expanded text:
autem dicit: Quare voluit facere coelum et terram? majus aliquid quaerit quam est voluntas Dei, nihil autem majus inveniri potest. Compescat se ergo humana temeritas, et id quod non est non quaerat, ne id quod est non inveniat. Ecce his auctoritatibus aperte insinuatur quod voluntatis Dei causa nulla est, et ideo querenda non est.
Abbreviated transcription (Latin):
Cognitionẽ quoq c̾atoris primus homo
huisse e̾ditur. Cognouit em̃ aqͦ c̾atus fu̾at
nõ eo modo cognoscendi quo exauditu
solo ꝑcipitur. quomodo acred entibus
absens qr̃. sed quadam int̾iori aspira¬
tione. qua di p̾sentiam contẽplabatur
nõ tñ ita excellent̾. sic̃ pꝰ hanc uitam sc̃ĩ
uifuri sunt. neq ita in enigmate qua

Expanded text:
Cognitionem quoque Creatoris primus homo habuisse creditur. Cognovit enim a quo creatus fuerat; non eo modo cognoscendi quo ex auditu solo percipitur, quo modo a credentibus absens quaeritur, sed quadam interiori aspiratione qua Dei praesentiam contemplabatur; non tamen ita excellenter sicut post hanc vitam sancti visuri sunt, neque ita in aenigmate qual
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ paruulorum. ꝙ minus idonei sunt
in uisibilia ꝯp̾hende. R tune erant tene¬
bre .i. lucis absentia. Non enim trenebre
aliquid sunt. s ip̃a lucis absentia. sic̃
silentiũ ñ aliq̃res ẽ. s uͥ sonus nõ est

Expanded text:
tatem parvulorum, qui minus idonei sunt invisibilia comprehendere: et tunc erant tenebrae, id est, lucis absentia. Non enim tenebrae aliquid sunt, sed ipsa lucis absentia; sicut silentium non aliqua res est, sed ubi sonus non est
Abbreviated transcription (Latin):
iꝯmixta sp̃e distineta carens. Cad̾ est¬
⁊̃ mat̾ia informis. dicta ẽ aqua suꝑ ꝙͣ. fe¬
rebatur sp̃c domini sic̾ suꝑ ferebatur
fabͥcandis rebꝰ uoluntas artificis. quia
sub iaceͬat bone uoluntati cãtoris ꝙ
dominus ⁊ cõditor p̾herat fluitãti ma

Expanded text:
et commixta, specie distincta carens. Eadem etiam materia informis dicta est aqua super quam ferebatur Spiritus Domini, sicut superfertur fabricandis rebus voluntas artificis, quia subjacebat bonae voluntati Creatoris quod Dominus et conditor, p
Abbreviated transcription (Latin):
lia siue arbores ul herbe ⁊ siłia: ab hu¬
more incepunt formari atq nutͥri. his
omnib uocablis uocata ẽ in formis ma¬
tĩa. ut res ignota notis uocabuł insinua¬
ret᷑. imꝑitionib ⁊ n̾ uno tm̃. Nam si uno
tm̃ sig̾caretur uocabulo ħ eẽ putaretur
ꝙ consueu̾ant. homines in illo uocabło
intellig̾e.Sub his gͦ uocabłis sig̾cata est

Expanded text:
herbae et similia, ab humore incipiunt formari atque nutriri. His omnibus vocabulis vocata est illa informis materia, ut res ignota notis vocabulis insinuaretur imperitioribus, et non uno tantum; nam si uno tantum significaretur vocabulo, hoc esse putaretur quod consueverant homines in illo vocabulo intelligere. Sub
Abbreviated transcription (Latin):
Seo q̃ hac dilectione diligenda sint rã
inquiramus. Nõ enĩ omnia ut ait ag̃
quib utẽdum ẽ diligenda sunt. s ea
sola. q̃ uł nob̾cum societate quadam
referunt᷑ in dm. sic̃ ẽ homo. ł angłs. uł
ad nos relata beneficio di ꝑ nos indigẽt
ũ corpꝰ ꝙ ita p̃cipiendum ẽ diligi. ut ei
ordinate prudent̃q consulat᷑¬

Expanded text:
Sed quae hac dilectione diligenda sint, jam inquiramus. Non enim omnia, ut ait August., quibus utendum, diligenda sunt; sed ea sola quae vel nobiscum societate quadam referuntur in Deum, sicut est homo vel angelus; vel ad nos relata, beneficio Dei per nos indigent, ut corpus: quod ita praecipiendum est diligi, ut ei ordinate prudenterque consulat
Abbreviated transcription (Latin):
płe dec̃ũis. in quo notatur consensus
uri. siue patrat̾o peccati. Pꝰ nepotẽ aũt
si nõ solum fecis seo meo głeris. Et ħ est
quarta gen̾acio nõ qͥa tres p̾cesserint. s
quarta dr̃. quia quarto loco apͥmo mo¬
tu qui est quasi pat̾ enum̾atur. Ds̃ gͥ
pͥmos ⁊ scđos stimulos cogit̾onum quos
g̾ci ꝓpatheis uocant. sine quibꝰ nullus

Expanded text:
tatur consensus viri, sive patratio peccati; pronepotem autem, si non solum feceris, sed in eo glorieris: et haec est quarta generatio, non quia tres praecesserint, sed quarta dicitur, quia quarto loco a primo motu, qui est quasi pater, enumeratur. Deus ergo primos et secundos stimulos cogitationum, quos Graeci propatheis vocant, sine quibus nullus
Abbreviated transcription (Latin):
cione rei teaͣntur qui peccã patr̃ imitã¬
tur. ⁊ qͣr patres comemorauit. c̃ ⁊ illi õs
mali sint qui quorũlibet malorum pec¬
cata imitantur. S id̾o̾ patres specialit̾
nominauit. quia max̾e patres filii im¬
tari solent quos p̾cipue diligunt. u̾ciã
solent parentes int̾ dum tamdiu ui¬
uere. donec filios t̾cios ⁊ quartos ħant
qui patrum iniquitates uidentes eoꝵ
impietatis ħroes: ꝑ imitationẽ effici¬
untur. Scđm hunc modum recte intel¬
ligi ad litt̾am ꝙ inexodo dr̃. Quod etiã¬
mistice intelligendũ eẽ ostenditur ex
eo ꝙ parabola dr̃. Si enim parabola ẽ
ut ait ieꝵ. aliud u̾bis sonat. aliud sen¬
su continet. Uñ aliqui ita edisserunt
patrẽ in nob̃ ẽẽ dñt leuem punctum
sensuũ. s. pͥmum motum suggestionis
ł cogit̾onis. filium uͦ si cogito conceꝑit.
peccatum in quo notatur consensus ⁊
dlectacõ mulieris. nepotẽ. si ꝙ cogita

Expanded text:
ione rei teneantur qui peccata patrum imitantur? Et quare patres commemoravit, cum et illi omnes mali sint, qui quorumlibet malorum peccata imitantur? Sed ideo patres specialiter nominavit, quia maxime patres filii imitari solent, quos praecipue diligunt. Et tertsolent parentes interdum tamdiu vivere, donec filios tertios et quartos habeant; qui patrum iniquitates videntes, eorum impietatis haeredes per imitationem efficiuntur. Secundum hunc modum recte intelligitur ad litteram quod in Exodo dicitur. mystice intelligendum esse ostenditur ex eo quod parabola dicitur. Si enim parabola est, ut ait Hier., aliud verbis sonat, aliud sensu continet. Unde aliqui ita edisserunt: patrem in nobis esse dicunt levem punctum sensuum, scilicet primum motum suggestionis vel cogitationis; filium vero, si cogitatio conceperit, peccatum; in quo notatur consensus et delectatio mu
Abbreviated transcription (Latin):
mea. Ex hoc itaq apparet exlege cõcepti¬
oms traduci orig̃ peccatum. quia nisi
conceptio sic fieret in carne. anima ex
carns conui̾ctione concupiscẽtie uiti¬
muti peccatum ꝓpagatur caro nec tñ time
infunditur anima scđm phisicos sed iam ef
quis in quit ꝑcufserit mulierẽ p̃gnantem
⁊ ab ortum fecĩt. si aduc informe fu̾it puer¬
ꝑium mulctabitur pecunia.Si aũt format᷑
fuit reddat animam ꝓ anima. formatũ uero
intelligitur ꝓpͥa anima ammat̾ ⁊ inform e
ꝙ nõ dum ħt animam. In ipso gͦ ꝯceptu cũ
caro ꝓpagatur. nõ dũ difunditur anima sx¬
mͦ gͦ ibi peccatũ transmutit᷑. cum pece̾m nõ
possit ẽẽ uͥ anima nõ ẽ : adꝙ dici pot̾. quia
in illo cõceptu drͣ peccatum transmitti. nõ
quia peccatũ orig̃ ibi sit. s quia caro ibi tra¬
hit. id ex quo peccatũ fit in anima cũ infun¬
ditur. & uirũq uocatur conceptus . s. ⁊ cum
recipit.⁊cum anima in funditur. qͣd aliqñ¬

Expanded text:
mea. Ex hoc itaque apparet ex lege conceptionis traduci originale peccatum, quia nisi conceptio sic fieret in carne, anima ex carnis conjunctione concupiscentiae vitiitti peccatum, propagatur caro, nec tamen infunditur anima secundum physicen; sed jam effquis, inquit, percusserit mulierem praegnantem et abortum fecerit, si adhuc informe fuerit puerperium, mulctabitur pecunia; si autem formatum fuerit, reddat animam pro anima. Formatum vero intelligitur, propria anima animatum; et informe, quod nondum habet animam. In ipso ergo conceptu cum caro propagatur, nondum infunditur anima. Quomodo ergo ibi peccatum transmittitur, cum peccatum non possit esse ubi anima non est? Ad quod dici potest, quia in illo conceptu dicitur peccatum transmitti, non quia peccatum originale ibi sit, sed quia caro ibi contrahit id ex quo peccatum fit in anima cum infunditur. Et utrumque vocatur conceptus, scilicet crecipit, et cum anima infunditur, quod aliq
Abbreviated transcription (Latin):
am ostensum ẽ quid sit originale peccatũ
⁊ quałr aparentib infilios. ⁊ꝑ carnẽ in
animã transeat. ex quib ⁊̃ innotescit qr̃
dicatur originale peccatũ. id̾o .s. quia ex
uiciosa lege originis nr̃e inqua concipimꝰ
citur ut supͣdictum ẽ. Non enim quia ex
carne tracta ab adam concepti sumus.
id̾o peccatum traximꝰ. quia i corpus xp̃i
er ead̾ carne formatum ẽ. quia ab ad am
descendit. seo eius conceptus est celebratꝰ
nõ lege peccati.i. concupiscẽtia carnis
uñ ⁊ caro eius peccatrix nõ fuit ĩmo oꝑa
cubitus. Ob hoc filiorum ex eorum carne
nascentium. nõ pot̾ sine peccõ ẽẽ conceptꝰ
Ubi peccatũ in paruulos nõ trãsmitut
ꝓpagatio. seo libido. nec fecuoitas nate
humane fac̃ homines cum peccato nas¬
ci. seo feoitas libidinis ꝙͣ homines hñt
ex illius iustissima condẽpnatione pec¬
cati. Ido batus dd ꝑp orig̃ peccatũ quo¬

Expanded text:
am ostensum est quid sit originale peccatum, et qualiter a parentibus in filios, et per carnem in animam transeat. Ex quibus etiam innotescit quare dicatur originale peccatum: ideo scilicet, quia ex vitiosa lege originis nostrae, in qua concipimurcitur, ut supra dictum est. Non enim quia ex carne tracta ab Adam concepti sumus, ideo peccatum traximus; quia et Christi corpus ex eadem carne formatum est, quae ab Adam descendit; sed ejus conceptus est celebratus non lege peccati, id est, concupiscentia carnis, unde et caro ejus peccatrix non fuit, imo opercubitus, ob hoc filiorum ex eorum carne nascentium non potest sine peccato esse conceptus; ubi peccatum in parvulos non transmittit propago, sed libido; nec fecunditas humanae naturae facit homines cum peccato nasci, sed foeditas libidinis, quam homines habent, ex primi justissima condemnatione peccati. Ideo David,
Abbreviated transcription (Latin):
irit ⁊̃ ds. Producant aq̃ reptile anime
uiuentis. ⁊ uolatile suꝑ tr̾am ⁊c̾. Opus
.x . diei ẽ formatio piscium ⁊ uolatiliũ
quibꝰ: duo elementa ornantur. ⁊ d ead̾.
mat̾ia .i. d aquis: pices ⁊ aues c̾auit. uo¬
latilia leuans in aera. ⁊ natatilia remit¬
tens gurgii¬

Expanded text:
iam Deus: Producant aquae reptile animae viventis, et volatile super terram, etc. Opus quintae dici est formatio piscium et avium, quibus duo elementa ornantur; et de eadem materia, id est, de aquis pisces et aves creavit, volatilia levans in aera, natatilia remittens gurgi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ genesim. hec usibilia inquit añ quã
fierent: non erant. Quomͦ gͦ deo nota erãt.
que non erant: Et rursus quomodo ea
faceret. que sibi nota non erant: Non.n.
quiquã fec̾ ignorans. Nõta gͦ fecit. non
facta cognouit. Proinde antequã fierent.
⁊ erant:⁊ non erant. erant.: indei scĩa. nõ
erant. in sua natura. Ipsi aut̃ deo. non au¬
deo dic̃e. alio modo innotuisse. cũ ea feciᷤᷤ¬
hs. qr hec uisibilia antequã fierẽt. indi
scĩa erant. Ex hoc gͥ sensu. oĩa dñr ẽẽ in
deo. ⁊ omne qd factum ẽ. dr eẽ uita ũp̃o.

Expanded text:
 18: Haec visibilia, inquit, antequam fierent, non erant, quomodo ergo nota Deo erant quae non erant? Et rursus: Quomodo ea faceret quae sibi nota non erant; non enim quidquam fecit ignorans. Nota fecit, non facta cognovit. Proinde antequam fierent, et erant, et non erant. Erant in Dei scientia, non erant in sui natura. Ipsi autem Deo non audeo dicere alio modo innotuisse cum ea fecishabes quod haec visibilia antequam fierent, in Dei scientia erant. Ex hoc ergo sensu omnia dicuntur esse in Deo, et omne quod factum est dicitur vita esse
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ potuit abet̃no non eẽ p̃destiratus.⁊ sic̃
abet̾no deus potuit eum non p̃destinare.
ita ꝯceditur a quibusdã qd̃ ⁊ modo pot̃
ds eũ non p̃destinasse ab et̾no. Ergo pot̃
ds non p̾destinasse eum. gͦ pot̾ iste nõ
fuisse p̃destinatus. Si u̾o non fuisset pre¬
.ni. aliquid factũ est uł dictũ nõ ꝯcedũt.
qd̾ possit non eẽ. uł non fuisse. ĩmo ĩpõ¬
sibile ẽ non eẽ ul non funisse qd factũ est.
uł dictũ. referentes possibilitatẽ uł ĩpos¬
sibilitatẽ. ad nraturã rei existentis. Cũ u̾o
refertur. q̃ semꝑ ead fuit ⁊ est. qr p̃desti¬
natio. p̃scĩa. potẽcia. unum indeo est.

Expanded text:
et potuit ab aeterno non esse praedestinatus. Et sicut et potuit ab aeterno non esse praedestinatus. Et sicut ab aeterno Deus potuit eum non praedestinare, ita conceditur a quibusdam quod et modo potest Deus eum non praedestinasse, ab aeterno ergo potest Deus non praedestinasse eum; ergo potest iste non fuisse praedestinatus: si vero non fuisset praeenim aliquid factum est vel dictum, non concedunt quod possit non esse vel fuisse: imo impossibile est non esse vel non fuisse quod factum est vel dictum, referentes possibilitatem vel impossibilitatem ad naturam rei existentis. Cum verorefertur, quae semper eadem fuit et est, quia praedestinatio, p
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ ẽẽ ut aliqͥs p̃destinatus sit: ⁊ dãnetur
Utrũq istoꝵ suul eẽ non potest. s alte¬
rũ hoꝵ non potest non ẽẽ .s. quin iste sit
p̃destinatus. Ab et̾no .N. p̃destinatus ẽ.
nõ pot̾ modo nõ eẽ p̃destinatus. Cum gͦ
impossibile fit simul utrũq ẽẽ. ⁊ ĩposfi¬
eẽ .s. ut dãnetur. Quod si est: gͦ non pͭ
ẽẽ ut nõ saluetur. In huius q̃onis solus¬
tione. mallem alios audire quã doẽe.
mus responsionẽ. dicentes det̾minandũ
fore illud cui innititur tota hec qõ .s. im¬
possibile ẽ alt̾m non eẽ .s. quin iste mͦ sit
p̃destinatus. Ab et̾̃no .ii. iste p̾destinatus
est. Distunguendũ enĩ ẽ cũ ait. iste nõ po¬
test modo non eẽ p̃destinatus. uł nõ pot̃
modo eẽ. quin sit predestinatus. hoc .n. ⁊¬
ꝯiunctĩ ⁊ disumctĩ intelligi potest. Non
n. pot̾ ẽẽ ut abet̾no sit p̃destinatus.⁊ mͦ
potuit ẽẽ abet̾no qd non eẽt p̃destinatus.

Expanded text:
stinatus sit et damnetur. Utrumque istorum simul esse non potest; sed alterum horum non potest non esse, scilicet quin iste sit praedestinatus ab aeterno enim praedestinatus est, et non potest modo esse praedestinatus. Cum ergo impossibile sit simul utrumque esse, et impossiet ut damnetur. Quod si ergo, non potest esse ut non salvetur. In hujus quaestionis solutione mallem alios audire quam docere.mus responsionem, dicentes determinandum fore illud cui innititur tota haec quaesti sit praedestinatus; ab aeterno enim iste praedestinatus est. Distinguendum enim est cum ait: Iste non potest modo non esse praedestinatus; vel: Non potest eo modo esse quin sit praedestinatus; hoc enim conjunctim vel disjunctim intelligi potest. Non enim potest esse ut ab aeterno sit praedestinatus, et potuit esse ab aeterno quod non esset praedestinatus,
Abbreviated transcription (Latin):
predestinatus pot̃ uł non potest dãpnari
⁊ reꝓb potest saluari. In his .ni. ⁊ huiusmͦi
locutionib. ex rõne dicti diudicanda est
sentencia dictionis. alia namq fit intel¬
ligencia si ꝑ ꝯiunctionẽ ħ accipiãtur dic¬
ta. atq alia si ꝑdisiunctionẽ. ut supra cũ
de p̃scĩa agebatur. p̃taxatum ẽ. Si .n. cũ
dicis p̃destinatus non pot̾ dãnari. intelli¬
gas ita .i. non pot̃ ẽẽ ut p̾destinatus sit
⁊ dãnetur. uer̃ dicis qr nunctĩ intelligis.
Falsum aut̃ si disiuctĩ. Ut si intelligas is¬
tũ non posse dãnari. quẽ dico p̃destinatũ
Potuit.i. non eẽ p̃destinatus. ⁊ ita dãnare¬
tur.¶ uerũtñ ad huc instãt. ⁊ scd̾m ꝯiuncti¬

Expanded text:
tinatus potest vel non potest damnari, et reprobus potest salvari. In his enim et hujusmodi locutionibus, ex ratione dicti dijudicanda est sententia dictionis. Alia namque fit intelligentia, si per conjunctionem haec accipiantur dicta, atque si per disjunctionem, ut supra, cum de praescientia agebatur, praetaxatum est. Si enim cum dicis: Praedestinatus non potest damnari, intelligas ita, id est, non potest esse ut praedestinatus sit et damnetur, verum dicis, quia conjunctim intelligis; falsum autem, si disjunctim, ut si intelligas istum non posse damnari quem dico praedestinatum; potuit enim non esse praedestinatus, et ita damnaretur.