comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exercitio. qͦ d̾m discent colere. ꝙ ab idoloꝵ
cultura recedẽ: & certiori tot figarum
instruetent᷑ testimonio. quo futuram
ueritatẽ ñ dubitarent sꝑare. Egregiũ
gͥ s suꝑ omĩa excellens sacram̃tũ ꝓuidit¬
nob ds in sacͥficio suo. qͦ corporis & sangu¬
nis sui ueritatẽ. panis & uini qualitatib
tectam abscondit: digna causa. ne scił
infidelib pateat. & eoꝵ blasphemiis uilescat:
ne ue uos iudicent in humanos & crudeles.
tores. Fidelib aut̃ qͥb p̃pauit ad salutẽ
in panis & uini sp̾e & sapore. sum̃di fecit
aptitudinẽ: ne ut suꝑiꝰ dictũ ẽ si carnis
& sangͥnis humani colorẽ uidet. soporẽq
sentiret. humana pietas abhorret. Splen¬
dore aut̃ eiꝰ si intolerabili p̃stringeret᷑.
stuporẽ m̃tis incurreret : si głoso demul¬
ceret᷑. bonoꝵ oꝑm torpore hebesceret.
Sic̃ enĩ carnalẽ nob̾ occupationẽ abstu¬
lit extirpata multitudine ueterũ sacͥ

Expanded text:
exercitio, quo Deum discerent colere, et ab idolorum exercitio, quo Deum discerent colere, et ab idolorum cultura recedere, et certiori tot figurarum instruerentur testimonio quo futuram veritatem non dubitarent sperare. Egregium igitur et super omnia excellens sacramentum nobiDeus in sacrificio suo, quo corporis et sanguinis sui veritatem panis et vini qualitatibus tectum abscondit digna causa, ne silicet infidelibus pateat, et eorum blasphemiis vilescat, neve nos judicent inhumanos et crudeles, tores. Fidelibus autem quibus paravit ad salutem, in panis et vini specie et sapore sumendi fecit aptitudinem, ne, ut superius dictum est, si carnis et sanguinis humani colorem videret, saporemque sentiret, humana pietas abhorreret; splendore autem ejus si intolerabili praestringeretur, stuporem mentis incurreret; si glorioso demulceretur, bonorum operum torpore hebesceret. Sicut enim carnalem nobis occupationem abstulit, exstirpata multitudine sacrificiorum
Abbreviated transcription (Latin):
ita eciã hoc sacram̃tum fig̾a ẽ ⁊ plusquã
figura. significando qͥdẽ par cũ significan¬
tib:. s sig̾cans & sig̾catũ existendo. p̾cellenꝰ
tantũ significantib. Nec solũ pius dñs
umbras & figas ueteres ut suꝑfluas suꝑ¬
ueniente nouitate & ueritate suisacͥficii
dispulit: s & multiplicitatẽ sacͥficioꝵ
ueterũ. singłaritate sui sacͥficii abbreui¬
ans. occupationẽ extiorẽ nob̾ minuit.
beneficioꝵ grãm intꝰ multiplicauit:
uno unico suo sacͥficio redẽptionẽ remis¬
sionẽq peccatoꝵ faciens. ꝓfectuq fidei
cetãrumq uirtutũ aduitã et̃nã ꝑducenꝰ.
Sciendũ eñĩ qͦd uło ds cã multa sacͥficia
dedit in lege. ut nullũ eoꝵ sufficiens
esse ostendet: qr cetera eẽnt suꝑflua. si
unũ suffic̾e posset. ut unũ suũ suffi¬
ciens magis desideraret᷑:. ginterun in eiꝰ.
ꝙ si modicũ sentirent suffragiũ. in eoꝵ
tam̃ multitudine. maiori occuparent᷑

Expanded text:
ita etiam hoc sacramentum figura est et plus quam figura, significando quidem par consignificantibus, sed significans et significatum existendo, praecellens tantum significantibus. Nec solum pius Dominus umbras et figuras veteres ut superfluas, superveniente novitate et veritate sui sacrificii dispulit, sed et multiplicitatem sacrificiorum veterum singularitate sui sacrificii abbrevians, occupationem exteriorem nobis minuit, beneficiorum nobis gratiam mutiplicavit, uno unico suo sacrificio redemptionem remissionemque peccatorum faciens, profectuque fidei, caeterarumque virtutum, ad vitam aeternam perducens. Sciendum enim quod ideo Deus tam multa sacrificia dedit in lege, ut nullum eorum sufficiens esse ostenderet, quia caetera essent superflua, si unum sufficere posset, ut unum suum sufficiens magis desideraretur, et interim in eis, et si modicum sentirent suffragium in eorum tamen multitudine majori occuparentur
Abbreviated transcription (Latin):
apparebit qͦd ÷. quando nos apparebimus
sua. filii di sumꝰ. s ñdũ apparet qͦd erimꝰ.
Et paulris. Cũ aut̃ xͥ apparuerit uita nir̃ã:
peregrina & ertranea sibispetie apparet. in
sacram̃to. ut qr qͦd de nob̾ exteriꝰ apparet.
mortale ẽ. mortalitatis cibꝰ ipse exteriꝰ ui¬
debat᷑: cũ tñ ꝑ ipsũ. qͥ ĩmortalitatis e̾ ali¬
monia intꝰ. uere & inuisibilit̾ mors et̾na¬

Expanded text:
apparebit quod est, quando nos apparebimus sua: Filii Dei sumus, et nondum apparet quid erimus . Et Paulus: Cum autem apparuerit Christus peregrina et extranea sibi specie apparet in sacramento, ut quia quod de nobis exterius apparet mortale est, mortalitatis cibus ipse exterius videatur, cum tamen per ipsum qui immortalitatis est alimonia, intus vere et invisibiliter mors a
Abbreviated transcription (Latin):
uisibili sacram̃to exhibens. ꝓmittit uitã eternã
quȩ ñ uidet᷑: ut dũ in eare plus ei mͦ creditur
quã hosti ut dignũ ẽ: sanet̾ hac uera fide illa
ꝑfida fides. qua olim plus diabolo quã sibi in¬
iuste creditũ ẽ. Sicut gͥ ñ in ligno uetito. sic
nec in xp̃isaeram̃to debet uisus aut gustꝰ.s
fidei uigere iudiciũ: qr sic̃ pomũ uisu deco¬
rũ & suaue ad comedendũ eib uutalis uideba

Expanded text:
visibili sacramento exhibens, promittit vitam aeternam visibili sacramento exhibens, promittit vitam aeternam quae non videtur, ut dum ea re plus ei modo creditur quam hosti, ut dignum est, sanetur hac vera fide illa perfida fides, qua olim plus diabolo quam sibi injuste creditum est. Sicut igitur non in ligno vetito, sic nec in Christi sacramento debet visus aut gustus, sed fidei vigere judicium, quia sicut pomum visu decorum et suave ad comedendum, cibus vitalis videba
Abbreviated transcription (Latin):
mari debeat. nͥ qi ipse ẽ ds. qui omĩa que¬
cũq uoluit fecit in celo & int̾raͥ. ut potes
tate tali sit in unitate ꝑsone & in celo & in
fide ipsũ sacram̃tum quasi diuinũ quiddã
adoramꝰ: quasi uiuũ qͥdda & rationabile
allo qͥm̃ & rogamꝰ Agnus di qui collis peccã
mundi miserere nob̾: qr ñ qͦd uidet̃. sed qͦd
uenitor autem quare fides tantope
engat᷑ in hoc sacram̃to. Quia uidelico
falsa fide mundꝰ periit. quando adam plũ
diabolo quã do credẽ p̾sumpsit: dum in
ligno scientiȩ boni & mali uecito plus sꝑa¬
uit diuinitatẽ assequi quȩ ab hoste ꝑmit¬
cebat᷑: quã incurrere mortẽ quã ds mina¬
bat᷑. Sicut gͦ diabolus ñ umbrã in ligno
inobedientie. s ipsũ uerũ & usibilem
fructũ exhibens. ꝓmisit id qͦd ñ uidebat᷑.
scilice eritis sic̃ dii: sic & ds ñ umbram.
sed ipsum qui in ligno pependit obedientiȩ. insuo

Expanded text:
mari debeat, nisi quia ipse est Deus, qui omnia quaemari debeat, nisi quia ipse est Deus, qui omnia quaecunque voluit fecit in coelo et in tetate tali sit in unitate personae in coelo et in fide ipsum sacramentum quasi divinum quiddam adoramus, quasi vivum quiddam et rationabile alloquimur et rogamus: Agnus Dei qui tollis peccata mundi, miserere nobis; quia non quod videtur, sed quod eritur autem quare fides tantopere exigatur in hoc sacramento? Quia videlicet falsa fide mundus periit, quando Adam plus diabolo quam Deo credere praesumpsit, dum in ligno scientiae boni et mali vetito plus speravit divinitatem assequi, quae ab hoste promittebatur, quam incurrere mortem quam Deus minabatur. Sicut ergo diabolus non umbram in ligno inobedientiae, sed ipsum verum et visibilem fructum exhibens, promisit id quod non videbatur, scilicet, eritis sicut dii , sic et Deus non umbram, sed ipsum qui in ligno pependit obedientiae, in suo
Abbreviated transcription (Latin):
uult in cȩlo & in t̾ra pot̃. Sicq dũ extĩoꝵ
sensuũ testimonio ñ adqͥescit. nec intiori
inqͥsitione comp̃hendens. de ueritate tñ
non tib̾at: fit ꝑ di grãm ut in tali suo ago¬
ne fides nr̃a exerceat᷑. exercendo augeatur.
augendo ꝑficiat᷑: ꝑfecta coronet᷑. Unde
no. fides qua eoꝵ qͥ d̾m uisuri st̃. quandiu
pegͥnant᷑. corda mundant᷑. qͦd ñ uidet ere¬
dit. Nam si uides. hon ẽ fides. Credenti col¬
ligit᷑ meritum: uidenti reddit᷑ p̾mium.
Eat gͦ dñs. eat ne uideat᷑: lateat ut cre¬
dat̾ꝰ creditus desidet᷑: desideratꝰ habeat᷑.
Quia gͦ in hac ꝑegͥnatione nr̃a ex pedit la
& fidi meritũ. s grẽ sue nob̾ augeat benefi¬
cium: dũ in t̾rena quada & prsus stolida
panis & uini forma. maiestatẽ sapientiȩ uer¬
bi d̃i substantialit᷑ cõp̾hensã. incõp̾hensibi¬
lem. credere & uena̾ri ñ erubescimꝰ. que
quantitate & qualitate sua ita eiꝰ excellen¬
tiȩ uidet̃ indigna. ut nullatenꝰ etiã esti¬

Expanded text:
vult in coelo et in terra potest. Sicque dum exteriorum sensuum testimonio non acquiescit, nec interiore inquisitione comprehendens, de veritate tamen non titubat; fit per Dei gratiam, ut in tali suo agone fides nostra exerceatur, exercendo augeatur, augendo perficiatur, perfecta coronetur. Unde « Fides qua eorum, qui Deum visuri sunt, quandiu peregrinantur, corda mundantur; quod non videt, credit. Nam si vides, non est fides. Credenti colligitur meritum, videnti redditur praemium. Eat ergo Dominus, eat ne videatur, lateat ut credatur; creditus desideretur, ut desideratus habeatur. Quia ergo in hac peregrinatione nostra expedit latet fidei meritum, et gratiae suae augeat beneficium: dum in terrena quadam, et prorsus stolida panis et vini forma, majestatem sapientiae Verbi Dei substantialiter comprehensam, incomprehensibilem credere et venerari non erubescimus, quae quantitate et qualitate sua ita ejus excellentiae videtur indigna, ut nullatenus etiam aesti
Abbreviated transcription (Latin):
mus. de qͦ carnẽ xͥ conficimꝰ : qr qͥ de figura
uetĩ ad uĩtatẽ transimꝰ. arimã & purã car¬
nẽ .xͥ. in qͦc̃q pane consecrato sumimus.
Astruunt etiã qr sic̃ ad inuocationẽ diui¬
ni uominis. que innullo saeram̃to annul¬
lari credit᷑.s sola ꝑd̃ĩ grãm omĩa in om̃ib
oꝑat᷑: ñ obsunt uł ꝓst̃ sacerdotũ merita.
ca. sic nec color. nec spẽs aliqua panis & ui¬
fiat: dũ cantũmͦ sit panis ꝙ uinũ. quoꝵ
substancia ut xp̃e p̾cepit. insubstantiã
corporis xͥ & sangͥnis transeat. Dieunt tn
g̾ci latinos iniuste arima ĩmolare. cum
tustate sublata. ut pote p̾sente uitate
saluti humane suꝑflua. ñ aruno s fer¬
rando fecit: qͥs nos eũ inuitando iudaira

Expanded text:
onficimus, quia qui de figura veteri ad veritatem transivimus, azymam et puram carnem Christi in quocunque pane consecrato sumimus. Astruunt etiam, quia sicut ad invocationem divini nominis, quae in nullo sacramento annullari creditur, sed sola per Dei gratiam omnia in omnibus operatur, non obsunt vel prosunt sacerdotum merita, amenta, sic nec color, nec species aliqua panis et vifiat, dum tantummodo sit panis et vinum, quorum subscorporis Christi et sanguinis transeat. Dicunt tamen Graeci Latinos injuste azyma immolare, cum tustate ablata, utpote praesente veritate saluti humanae superflua, non in Contendunt enim quia novum testamentum non
Abbreviated transcription (Latin):
indnĩco homine spualit̃. non solũ ꝓpter
cõmodiorẽ aptitudinẽ sacram̃talis ꝑceptio¬
nis: s & ut aduiuiet᷑ fides aliqua euiden¬
tia similitudinis. Si enĩ panis in carne̾. &
uinũ insangͥnẽ euiꝰlibet transformatur
nat᷑alit᷑. quantomagis si d̾s uoluerit incar
in nobis unitas suȩ incorruptionis: qua
es que in communib cibis o potib familiariꝰ
suerius solent in corporari nob̾. Itẽ ipsius
ccesastici corporis unitas ad inuicẽ aptius
ignat᷑: qr sic̃ panis ex multis granis. ꝓuinũ

Expanded text:
ine spiritualiter, non solum propter commodiorem aptitudinem sacramentalis perceptionis, sed et ut adjuvetur fides aliqua evidentia similitudinis, quia si panis in carnem, et vinum in sanguinem cujuslibet transformatur naturaliter, quanto magis, si Deus voluerit, in cain nobis unitas suae incorporationis, quam eis quae in communibus cibis et potibus familiarius et verius solent incorporari nobis. Item ipsius Ecclesiastici corporis unitas ad invicem aptius signatur; quia sicut panis ex multis granis,
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ spẽm habet corporalẽ. qͦd intelligitur
fructũ habet spũalẽ. In quo uidet᷑ in¬
niui. quasi querat᷑. cũ xp̃e in humana for¬
ma rationabilit̾ se gesserit. uł natura hu¬
mana. uł potentia diuina. & in celo usq
ad diem iudicii corporalit̃ mansurꝰ sit: qͥs
corpus. xp̃i huc deduxerit. uł panẽ nrm il¬
luc leuaueritꝰ: ut tã cito in corpus xͥ muta
spũalẽ & fidẽ talia cogitantes reuocat. qr
o si sciri ñ pot̃. credi pot̃. qr qͦd uidet᷑ non

Expanded text:
ralem; quod intelligitur, fructum habet spiritualem. In quo videtur innui, quasi quaeratur cum Christus in humana forma rationabiliter se gesserit, vel natura humana, vel potentia divina, et in coelo usque ad diem judicii corporaliter mansurus sit: quis corpus Christi huc deduxerit, vel panem nostrum illuc levaverit, ut tam subito in corpus Christi spiritualem et fidem talia cogitantes revocat, qui etsi sciri non potest, credi potest; qui
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant impossibilia. Quã uere enĩ xp̃c
seipsũ dat᷑us ÷ scĩs ad głam in fut᷑o: tam
uere ad omẽm grãm dat seipsũ eccłe sue
mͦ: quãuis ñ ita manifeste. s sub sacram̃to.
Si enĩ sine sacram̃ti uelamine corpꝰ suum
& saguinẽ daret. quis sumere ũ abhore
facinus: qr int̾dictũ ÷ diuinis & humams
legib. Uñ etiã discipłi audientes quod
carnẽ suã daret ad manducandum ꝙ
sanguinẽ ad bibendũ: putantes qͦd cru¬
bilit datũs e̾ẽt seipsũ: recesser̃t ab eo
dicentes. durꝰ ÷ hic sermo. Igͥ ut ait am¬
brosiꝰ. ne plures hoc dicẽnt. uelut qͥd̃a
esset horror cruoris. s manet grã redep¬
tionis: ido insimilitudinẽ qͥdẽ accipis
sacram̃tũ: s uerȩ nat᷑e uirtutẽ grãms

Expanded text:
rant immobilia. Quam vere enim Christus seipsum daturus est sanctis ad gloriam in futuro, tam vere ad omnem gratiam dat seipsum Ecclesiae suae modo, quamvis non ita manifeste sed sub sacramento. Si enim sine sacramenti velamine corpus suum et sanguinem daret, quis sumere non abhorrerfacinus, quia interdictum est divinis et humanis legibus. Unde etiam discipuli audientes quod carnem suam daret ad manducandum et sanguinem ad bibendum, putantes quod crubiliter daturus esset seipsum, recesserunt ab eo, dicentes: Durus est hic sermo. « Igitur, ut ait Ambrosius , ne plures hoc dicerent, velut quidam esset horror cruoris, sed maneret gratia redemptionis, ideo in similitudine quidem accipis sacramentum, sed verae natur
Abbreviated transcription (Latin):
pse sacram̃tũ. nec ꝑ se expediebat in sacͥ¬
ficio suo dare corpus suũ: sacram̃tum
tates. horroris uł splendoris. corpꝰ suum
abscondendo auferret. & ueritate sui cor¬
poris umbras & fig̾as sacͥficioꝵ ueterũ
cõplendo. ut suꝑfluas repelleret. & eis
ipsa sui sacram̃ti figã. qr plusquã figura
est p̃cellẽt. Licet enĩ aug̃ dicat. qr sacra¬
menta insignis diuersa st̃. in reque sig¬
nificat᷑ paria: hoc tñ singłare sacranĩ¬

Expanded text:
se sacramentum, nec per se expediebat in sacrise sacramentum, nec per se expediebat in sacrificio suo dare corpus suum, sacramentumtates horroris vel splendoris corpus suum abscondendo auferret, et veritate sui corporis umbras et figuras sacrificiorum veterum complendo ut superfluas repelleret, et eis ipsa sui sacramenti figura quia plus quam figura est, praecelleret. Licet enim Augustinus dicat quia sacramenta in signis diversa sunt, in re quae significatur paria, hoc tamen singulare sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
discipłis apparere: qr ñ possent ocłis talẽ
claritatẽ ꝑspice̾. Si ancequã moreret᷑
a resurgẽt quando transfigãtꝰ ÷ in mon¬
te discipłi eũ uidẽ ñ potuerunt. quan¬
tomagis clarificata carne dni eã uidere
nom potuert̃: SSi aut̃ sua potentia cla¬
ritati uisũ nr̃m cõtẽꝑaret. ñ suo loco aut
cẽpore incontẽplatione sue głe. remu¬
nerationẽ suã nob̾ pordinans. meritũ
auferret: qr ampliꝰ laborare ñ liberet.
sic̃ s petrꝰ in transfig̾atione dixit. dne bo¬
nũ ÷ nob̾ hic e̾ẽ: faciamus hic tria taber¬
nacła. Quod ut ait leo: ñ erat imꝓbũ s
mordinatũ. Unde & ipse xp̃c filios rebedei
petentes sibi sedẽ adextͥs eiꝰ uel a sinistͥs:
pꝰ misit ad laborẽ. quã ad requiem dicenꝰ
calicẽ meũ bibetis: qr uidit eis magis ex¬
pedire. ut ꝑ meritoꝵ ordinẽ dignius &
fructuosiꝰ ad p̃mia ꝑuenirent. Qagͥ nec¬

Expanded text:
discipulis apparere , quia non possent oculis talem discipulis apparere , quia non possent oculis talem claritatem perspicere. » Si antequam moreretur et resurgeret, quando transfiguratus est in monte, discipuli eum videre non potuerunt, quanto magis clarificata carne Domini eum videre non potuerunt? Si autem sua potentia claritati visum nostrum contemperaret, non suo loco aut tempore in contemplationem suae gloriae remunerationem suam nobis praeordinans, meritum auferret, quia amplius laborare non liberet, sicut et Petrus in transfiguratione dixit: Bonum est nobis hic esse; faciamus hic tria tabernacula . Quod, ut ait Leo, non erat improbum sed inordinatum. Unde et ipse Christus filios Zebedaei petentes sibi sedem a dextris ejus vel a sinistris , prius misit ad laborem quam ad requiem dicens: Calicem meum bibetis, quia vidit eis magis expedire, ut per meritorum ordinem dignius et fructuosius ad praemia pervenirent. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sit ĩmortalis. Xp̾e enĩ resurgensex
mortius iã ñ morit᷑: de cet̾o quã uita
ab eo sꝑaremꝰ. quẽ mortuũ sumẽmus:
Non gͥ ꝑ partes concisũ uł elixatũ uł
assatũ ut illi putabant: possumꝰ eum
sumere. Si aut̃ uiuũ: aut in eo statu
qͦ fuit aut̃ passionẽ. aut in eo quo
fuit pꝰ resurrectionẽ. S si in eo statu
quo fuit ante passionẽ: qͥs deglutire
posset hominẽ tͥginta annoꝵ. uiuũ
& integrũ : Qod si etiã fieri posset
ꝑ eand̾e potentiã. qua ipsũ corpus
integrũ ꝑ integra matͥs uirginalia
traiecit: ñ gͦ fides hab̾et meritum:
cui tante eudentiȩ suȩ ratio p̃bẽt
experimentum. Si autẽ in eo stati quo pͦ
ceslrrectionẽ ẽ: gͦ głificatũ corpꝰ suum qͣ¬
ie in celo ẽ ostendens intolerabilẽ clarita¬
cẽ suã ocłis intuentiũ offerret. & ñsustinẽt
humana fragilitas. Unde aug̃ in libro
ad orosiũ. Clarificata carne: utiq ap̃e
resurrex. S noluit in ea clarificatione

Expanded text:
surgens ex mortuis, jam non moritur . De caetero, quam vitam ali eo speraremus quem mortuum sumeremus? Non igitur per partes concisum, vel elixatum, vel assatum, ut illi putabant, possumus eum sumere. Si autem vivum, aut in eo statu quo fuit ante passionem, aut in eo quo fuit post resurrectionem. Sed si in eo statu quo fuit ante passionem, quis deglutire posset hominem triginta annorum vivum et integrum? Quod si etiam fieri posset per eamdem potentiam, qua ipsum corpus integrum per integra matris virginalia trajecit, non ergo fides haberet meritum, cui tanta evidentiae suae ratio praeheret experimentum. Si autem in eo statu quo post resurrectionem est, glorificatum ergo corpus suum quale in coelo est ostendens, intolerabilem claritatem suam oculis intuentium offerret, et non sustineret humana fragilitas. Unde Augustinus in libro ad Orosium: « Clarificata carne utique Christus resurrexit, sed noluit in ea clarificatione
Abbreviated transcription (Latin):
an caro.xͥ: quȩ utiq ÷ corpus uite. Mlan¬
na illud decęlo: hoc supra cęlũ. Illudcȩ¬
li. hoc dñi celoꝵ. Illud corruptioni obno¬
xium: hoc alienũ ab om̃i corruptione.
lllis aqua de petra flux̃: tͥ sanguis ẽ. ap̃o
Illos ad horã satiauit aqua: te sanguis
diluit inęt̾nũ. ludeus bibit &sitit: tu
cũ biberis. sitire ñ potis. Illud in ũbra:
hoc inueritate. Si illud qͦd miraris ũbra
est. quantũ & istud ÷ cuiꝰ & ũbrã miraris:
Cognouisti p̃stantiora. potior ÷ enĩ lux
quã ũbra. ueritas quã fig̾a: corpꝰ aucto¬
ris. quã manna de cȩlo. & paulo post.
Accipe qͦd dico: diuiniora ẽẽ sacram̃ta
cram̃ta suꝑordinata st̃ uetĩb : quȩ eis

Expanded text:
corpus vitae. Manna illud e coelo, hoc supra coelum. Illud coeli, hoc Domini coelorum. Illud corruptioni obnoxium, hoc alienum ab omni corruptione. Illis aqua de petra fluxit, tibi sanguis e Christo. Illos ad horam satiavit aqua, te sanguis diluit in aeternum. Judaeus bibit et sitit; tu cum biberis, sitire non poteris. Illud in umbra, hoc in veritate. Si illud quod miraris umbra est, quantum istud est, cujus et umbram miraris? Cognovisti praestantiora. Potior est enim lux quam umbra, veritas quam figura, corpus auctoris quam manna de coelo. » Et paulo post: « Accipe quod dico, diviniora esse sacramenta cramenta superordinata su
Abbreviated transcription (Latin):
adseipsũ. celi ianua nob̾ clausa foret in
et̾nũ: quȩ ido post passionẽ xͥ reserata est
unit᷑ sibi cõmorientib: ut dũ unũ fiunt
cũ ipso. ubi ipse ÷. ibi sint in ipso. Unde
etiã ad magnã spem iustis & peccatorib
inpassione xͥ. eade die latꝰ. eadem die iꝰtꝰ.
ea de die cũ xͦ in ꝑadysũ ÷ assũptus. p̃ oĩb¬
paradisi ianuã hoĩb reseratã. s & consta¬
ra dłi grãm ñ articło tẽporis astringi. ñ
peccatoꝵ quantitate uinci. cui ad uite
et̾ne p̃mia statĩ conferenda. suffecit uit
uniꝰ hore penitentia post tot flagitia.
quasi omĩum peccatoꝵ pͥmitias iustifi¬
cauit & saluauit sceleratissimũ : Lan¬
tam gͦ p̃rogatiuã insacram̃to xͥ beatꝰ
ueti̾b p̃ferens. Sũmo studio uolumꝰ comꝑ¬
bare: qr & antiqͥora st̃ sacram̃ta eccłȩ quã
synagoge: & p̃stantiora quã manna. Et

Expanded text:
ad seipsum, coeli janua nobis clausa foret in ad seipsum, coeli janua nobis clausa foret in aeternum: quae ideo post passionem Christi reserata est unitur sibi commorientibus, ut dum unum fiunt cum ipso, ubi ipse est ipsi sint in ipso. Unde etiam ad magnam spem justis et peccatoribus, in passione Christi, eadem die latro, eadem die justus, eaparadisi januam hominibus reseratam, sed et constaret Dei gratiam non articulo temporis astringi, non peccatorum quantitate vinci, cui ad aeternae vitae praemia statim conferenda suffecit vix unius horae poenitentia post tot flagitia. quasi omnium peccatorum primitias justificavit et salvavit sceleratissimum? Tantam gratiae praerogativam in sacramt dicens: Summo studio uolumus comprobare quia et antiquiora sunt sacramenta ecclesie quam sinagoge et prestantiora quam manna est.
Abbreviated transcription (Latin):
uum gͥ nͥ uetĩ prepolleat:. quomͦ
magis qͣm illud ꝓficere habeat :
Nisi enim in hac uita comferat ple¬
nitudinem gr̃ȩ: pꝰ hanc uitam ñ
confert plenitudine̾ quietis & głe.
Si gͦ nouum sacram̃tum neq corpo¬
raliter neq sp̃ualiter melius eẽt an¬
tiquo: quare ei supordinari debe¬
ret nulla eẽt ratio. Quid gͦ digniꝰ
contulisset xp̾c qͣm moyses: filiꝰ
dĩ in domo propͥa: qͣm seruus in
aliena: Si aut̃ umbra ũbrã mutaret nec com¬
pleret: quando uł aqͦ ueritas uetibꝰ sacram̃¬
tis figa̾ta s ꝓmissa cõplenda ẽẽtꝰ. si ille qui
suũ & sangͥnem: ut qͦd uetꝰ u̾bra ñ poterat.
ipse redẽptionẽ & remissionẽ peccatoꝵ. ꝗͣ
semel fecãt in cruce. face̾t similit in alta¬
ri cotͦie. s cotidiano peccatoꝵ contagio. sa¬
lubriꝰ cotidiano subueniret remedio. idoq
ipse qͥ futus erat electis uita & p̃miũ. in p̃¬
senti eẽt medicina & uiaticũ. Nisi enĩ ipse
sacerdos qͥ celos penetrauit. uia nob̾ fieret

Expanded text:
um veteri praepolleat, quomodo magis quam illud proficere habeat? Nisi enim in hac vita conferat plenitudinem gratiae, post hanc vitam non conferet plenitudinem quietis et gloriae. Si ergo novum sacramentum neque corporaliter neque spiritualiter melius esset antiquo, quare ei superordinari deberet nulla esset ratio. Quid ergo dignius contulisset Christus quam Moyses, Filius Dei in domo propria, quam servus in aliena? Si autem umbram umbra mutaret nec compleret, quando vel a quo veritas veteribus sacramentis figurata et promissa complenda esset, si ille qui suum et sanguinem, ut quod vetus umbra non poterat, ipse redemptionem remissionemque peccatorum, quam semel fecerat in cruce, faceret similiter in altari quotidie, et quotidiano peccatorum contagio salubrius quotidiano subveniret remedio, idemque ipse qui futurus erat electis vita et praemium, in praesenti esset medicina et viaticum. Nisi enim ipse sacerdos qui coelos penetravit, fieret nobis via
Abbreviated transcription (Latin):
ne ẽ. Si enĩ panẽ ñ uere carnẽ xp̃i.
s umbratice tantũ in memoriã cru¬
cifixe eiꝰ carnis dicimꝰ ñne nouum
saeram̃tũ umbra tantũ ꝓ figura sic̃
& uetus erit. ido autem deterus: qr
alud umbra futurorum fuit sp̃ualit᷑
istua p̾ret̾itorum carnaliter S & ef¬
fectu non prepollet: qͥa nec peccata
remittit. nec celi ianuam aperit
tib & uariis baptismatib & iusticiis
carnis non potuerit iuxta conscien¬
nã ꝑfectum facere seruientem. ut ait
apłs. quia umbram quidem futuroꝵ
bonoꝵ habebat. non ipsam imaginem
umbra sit remissione peccatoꝵ. pro¬
fectu uitutũ: iuxta conscientiȩ mũ¬
ditiam ꝑfectum seruentẽ reddere
poterit: Quia gͥ uetus in hac uita
ꝑfectam m̾itoꝵ comferre non potuit
gr̃am : ideo nundum reserata para¬
disi ianua non statim post hanc ui¬
tam ꝑfectam mercedis non contulit
s distulit coronam: scĩs quidem
animab requiem tͥbuens a labore.¬

Expanded text:
e est. Si enim panem non vere carnem Christi sed umbratice tantum in memoriam crucifixae ejus carnis dicimus, nonne novum sacramentum umbra tantum et figura, sicut et vetus erit? Ideo autem deterius, quia illud umbra futurorum fuit spiritualiter, istud praeteritorum carnaliter. Sed et effectu non praepollet, quia nec peccata remittit, nec coeli januam aperit. tibus et variis baptismatibus, et justitiis carnis non potuerit juxta conscientiam perfectum facere servientem, ut ait Apostolus, quia umbram quidem futurorum bonorum habebat , non ipsam imaginem umbra remissione peccatorum, profectu virtutum, juxta conscientiae munditiam, perfectum servientem reddere poterit? Quia ergo vetus in hac vita, perfectam meritorum conferre non potuit gratiam, ideo nondum reserata paradisi janua non statim post hanc vitam, perfectam mercedem contulit, se distulit coronam, sanctis quidem animabus requiem tribuens a labore
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i passionẽ: Conferamꝰ gͦ nouã umba
uet̾ib. simplicẽ simplicib: ut que ex
his p̃polleant tã corporalit᷑ quã spũali¬
ter uideamꝰ. Cũ enĩ p̾sens sacram̃tum.
si tantũmͦ ẽ sacramitũ. corporalis cibus
sit sicut uetꝰ fuit: non ne manna qͣd
ds de celo pluebat. & omẽ delectam̃tu
saporis inse continebat. erat digniꝰ
& meliꝰ: Itẽq panes ꝓpositionũ. simi¬
lagines & uituli. & ceta quȩ ille ppłs
sacͥficabat. ñ ne meliora erant ad refi¬
ciendũ: quã modicũ panis & uim uix
ad degustandũ : In nouo enĩ sacram̃¬
to ablata fide gr̃e intioris extĩor spẽ
in panis mica & uini gutta. nulliꝰ:
estimationis: qr & in eo ido nulliꝰ esti¬
mationis exti̾ora facta st̃. ut ei que

Expanded text:
sti passionem? Conferamus ergo novam umbram veteribus, simplicem simplicibus, ut quae ex his praepolleant tam corporaliter quam spiritualiter videamus. Cum enim praesens sacramentum, si tantummodo sacramentum est, corporalis cibus sit sicut fuit, nonne manna quod Deus de coelo pluebat, et omne delectamentum saporis in se continebat, erat dignius et melius? Itemque panes propositionum, similagines, et vituli, et caetera quae ille populus sacrificabat, nonne meliora erant ad reficiendum, quam modicum panis et vini vix ad degustandum? In novo enim sacramento ablata fide gratiae interioris, exterior species in panis mica vel vini gutta nullius est aestimationis, quia et in eo ideo nullius aestimationis exteriora facta sunt, ut ei quae
Abbreviated transcription (Latin):
negligentia ł corrigenda. seu pro fide
probanda & instruenda. seu pro ꝑfido
latenus. ad sui corporis indignitatem
attinere credendum ẽ. Nec solum cor¬
pori a p̃i s & ipsi sacram̃to uisibili
eade causa muicorẽ negimꝰ
o putredinem. qua suꝑius digestionẽ: quia
cũ ille spes sint sine panis s uini substan
ta: quomꝰ mucesce̾ possint uł putrescere
magis quã digeri. ñ facilis patet causa.
losis uͦ speb cũ non sint ȩt̾ne. defectũ nega¬
re ii possumus: s ipsum defectũ ita dicimꝰ
simplice: ut nullã feditatis admittamꝰ
corruptionẽ. Posst̃ tñ uideri mucide
ꝯputͥdȩ quãuis ita ñ sint: sicut ap̃e hor

Expanded text:
negligentia punienda vel corrigenda, seu pro fide negligentia punienda vel corrigenda, seu pro fide probanda et instruenda, seu pro perfidorr Deo, nullatenus ad sui corporis indignitatem attinere credendum est. Nec solum corpori Christi, sed et ipsi sacramento visibili eadem causa mucorem negamus et putredinem, qua superius digestionem, quia cum illae species sine panis et vini substantia sint, quomodo mucescere et putrescere magis quam digeri possint, non facilis patet causa. Ipsis vero speciebus, cum non sint aeternae, defectum negare non possumus; sed ipsum defectum ita dicimus simplicem, ut nullam foeditatis admittamus corruptionem. Possunt tamen videri musidae et putridae, quamvis ita non sint, sicut Chr
Abbreviated transcription (Latin):
pus qͥ iuidetur panis ẽẽ: & non ẽ panis
In eo gͥ qͦo iudetur ẽẽ & ñ ẽ. fieri multa
martirio leprosus apparuit: nunquio
ipse speciosior sole uera lepͣ respersus
fuit s Ilutis patrum legitur aspitiente
quodam scissimo patre angłm dñ qͥb¬
dam indigne cõmunicantib corpꝰ adñ
subtrahere: & pro illo carbonem porn¬
gere. his gͥ aliud uidebatur: & alius
fiebat.Item legitur tarsicius marcir cor¬
pus dñi ferens cum a paganis compre¬
hensus requireretur quio ferret. scm̃q
canibus dare nollet: martirium obti¬
nusse. Cumq illo mortuo curiosius q¬
rerent quid ferret: corpore xͥ celttus sub¬
lato linteamina tantum quib ipsum
continebatur reꝑta sunt. Sic & alia
multa in hoc spuali sacram̃to inuisi¬
sibiliter fieri credenda sunt: angłico
specietenus ut dictum ẽ fieri etiam
monstruose ideatur pro aliquorũ

Expanded text:
pus Christi videtur panis esse, et non est panis. pus Christi videtur panis esse, et non est panis. In eo igitur quod videtur esse et non est, fieri multa hristus Martyrio leprosus apparuit, nunquid Christus speciosior sole, vera lepra respersus fuit? In vitis Patrum legitur, aspiciente quodam sanctissimo Patre angelum Domini quibusdam indigne communicantibus corpus Domini subtrahere, et pro illo carbones porrigere. His igitur aliud videbatur, et aliud fiebat. Item legitur Tharsitius martyr corpus Domini ferens, cum a paganis comprehensus requireretur quid ferret, et sanctum canibus dare nollet, martyrium obtinuisse. Cumque illo mortuo curiose quaererent quid ferret, corpore Christi coelitus sublato, linteamina. . . tantum quibus ipsum continebatur, reperta sunt. Sic et alia multa in hoc spirituali sacramento invisibiliter fieri credenda sunt, angelicomento Christi specie tenus, ut dictum est, fieri etiam monstruose videatur, seu pro aliquorum
Abbreviated transcription (Latin):
ri in t̾ra. nec ego erubescam te incelo.
na eius reuerentia celestem remunera¬
tionem debeat obtineres Senex sime¬
on saluatoris quasi brutam & insensa¬
tam infantiam. eiꝰ exilem & debilem
qͣm in ulnis gerebat formam. uilib ꝙ
pannis obsitam ꝑsonam ñ attendens.
maiestatem ditatis in tantillo corpore
agnouit & credidit: dñm uocauit: seer
seruum professus ẽ.: ut abeo in pace di¬
mitteretur orauit: salutare dĩ se uidiᷤ
se ꝑhibuit: lum̃ ẽẽ ad reuelationẽ gẽ¬
tium & głam pleb̾ sue isrł propħiauit.
Ut gͦ qualibet indignitates in sacram̃¬
to ꝙͥ fides uera non erubescat: scienos̃
gorius enim dicit in ipsa immolatio¬
nis hora celos aꝑiri: angłorum coros
adesse. & cetera quȩ qͣmuis uere fiant
ñ tñ uidentur. Item idem ait. Caro er
in salutem popłi parcitur: exꝰ ꝙ: sangͥs¬
deatur. cum ipse integer ꝑseueret & ui¬
uus. S quio mirum de his: Ipsum axr¬

Expanded text:
ri, in terra, nec ego erubescere te debeo iri, in terra, nec ego erubescere te debeo ina ejus reverentia coelestem remunerationem debeat obtinere? Senex Simeon Salvatoris quasi brutam et insensatam infantiam, ejusque exilem et debilem quam in ulnis gerebat formam, vilibusque pannis obsitam personam non attendens, majestatem Deitatis in tantillo corpore agnovit et credidit, Dominum vocavit, se ejus servum professus est, ut ab eo in pace dimitteretur oravit, salutare Dei se videre perhibuit, lumen esse ad revelationem tium, et gloriam plebis suae Israel prophetavit. Ut ergo quaslibet indignitates in sacramento Christi fides vera non erubescat, sciendum gorius enim dicit in ipsa immolationis hora coelos aperiri, angelorum choros adesse, etc., quae quamvis vere fiant, non tamen videntur . Item idem ait: « Caro ejus in salutem populi partitur, edeatur cum ipse integer perseveret et vivus. » Sed quid mirum de his? Ipsum cor
Abbreviated transcription (Latin):
infidelitas autem maiori suo scandalo¬
qͦo fidi eẽt m̾itum. cui sue cognitio¬
nis tam manifestum daret exꝑim̃tũ:
Fit emim aliquando huiusmodi indig¬
nitas. ad puniendã ł corrigendã minis¬
troꝵ negligentiã: ꝓ eo qͦd corpꝰ dnĩ in¬
digne tractau̾int. ł contra eccłisticas
regłas minus attente ł duitius qͣm
deberent seruaiu̾nt. Nonne enim mã¬
na si in alt̾m seruaret᷑ diẽ putrefi¬
sabb̃i seruaretur incorruptum ꝑmane¬
bat qr sic erat institutum ab eo: Qre¬
quid gͦ deformitatis in &ͥ sacramento
contigerit sp̃etenus. non debet a nob̃ extor¬
quere fidem uitatis eiꝰ: qr qui in corpore
suo cum uerus ds eẽt multa indigna
ꝑtulit: nichilominus in sacram̃to suo ꝑ¬
fe̾rt. qͣmuis uere ibi sit. Ubi enim ait g̃¬
gorius in dialogo suo. in sp̃e leprosi ⁊ pc
martirio monacho apparuit: qui cum
baiulatus de collo euanuisset. subseqͣn¬
ter ait. Quia ñ me ẽrubiusti o marti¬

Expanded text:
infidelitas autem majori suo scandaloinfidelitas autem majori suo scandaloquod fidei esset meritum, cui suae cognitionis tam manifestum daret experimentum? Fit etiam aliquando hujusmodi indignitas, ad puniendam vel corrigendam ministrorum negligentiam, pro eo quod corpus Domini indigne tractaverint, vel contra ecclesiasticas regulas minus attente, vel diutius quam deberent servaverint. Nonne enim manna, si in alterum servaretur diem putrifiSabbatum servaretur, incorruptum permanebat, quia sic erat institutum ab eo. Quidquid ergo deformitatis in Christi sacramento contigerit specie tenus, non debet a nobis fidem extorquere veritatis ejus, quia qui in corpore suo cum verus Deus esset, multa indigna pertulit, nihilominus in sacramento suo perfert, quamvis vere ibi sit. Ut enim ait Gregorius in Dialogo suo , in specie leprosi Christus Martyrio monacho apparuit, qui cum bajulatus de collo ejus evanuisset, subsequenter ait: « Quia non me erubuisti, o Marty
Abbreviated transcription (Latin):
saeram̃ta dicuntur. quia in eis aliud
uidetur aliua intelligit᷑: ita qͦs fit in
eis aliter uidetur aliter intelligitur.
Sicut enim inquolibet corpore sine de¬
tͥmento substantiȩ. albedo nigredine.
ł quelibet qͣlitas suꝑueniente qͣlibet
contraria qͣlitate depellitur: sie in sa¬
ł formȩ. ł cecerarum qͣlitatũ sorcum cor¬
rosione. seu uetustatis mucore ł quib
sime scunus incorruptum manere in
celis. quicqͥd in eiꝰ saeram̃to ꝑtingere
uideatur in terris. Sicut enim in ꝓͥo corpore
paruit. extrinsecus autem alapas flagel
la sputa sustinuit: sic etiã ad ꝓbationẽ
fidelium. & scandalum infidelium. usq
in finem scłi talia fieri ꝑmittit. in suosa¬
eram̃to: uñ electi exercerentur. rȩꝓbi
cultatus tantaq sua indignitate dissi¬
mulatꝰ. ñ minus tñ ibi eẽ creditur. neo
minori reuerentia a fidelib colitur: fi¬
des hoc mͦ probata. dum contra hoc
qͦd uidet de do sentit. maiora meretur.

Expanded text:
sacramenta dicuntur, quia in eis aliud sacramenta dicuntur, quia in eis aliud videtur, aliud intelligitur, ita quod fit in eis, aliter videtur, aliter intelligitur. Sicut enim in quolibet corpore sine detrimento substantiae, albedo nigredine, vel quaelibet qualitas superveniente contraria qualitate dispellitur, sic in savel formae, vel caeterarum qualitatum seu soricum corrosione, seu vetustatis mucore, vel quisime scimus incorruptum permanere in coelis, quidquid in ejus sacramento contingere videatur in terris. Sicut enim in proprio corpore, paruit, extrinsecus autem alapas, sputa, flagella sustinuit, sic etiam ad probationem fidelium et scandalum infidelium usque in finem saeculi talia fieri permittet in suo sacramento, unde electi exerceantur, reprobi cultatus, tantaque sua indignitate dissimulatus, non minus tamen ibi creditur esse, nec minore reverentia a fidelibus colitur; fides hoc modo probata, dum contra hoc quod videt de Deo sentit, majora meretur:
Abbreviated transcription (Latin):
quinq milium hominum usq adim¬
plendos duodecim cophinos creuunt.
&s eum illi dõ iubente in sua consump¬
tione accepunt agm̃tum: quid mirum si
codem uolente caro humana in sua digeᷤᷤ¬
tione non patitur defectum: Aliquos
quidem gͥrsc̃is patͥb leginus nullum ali¬
um edulium sumentes sola comumone
dominica diebus dominicis refeccosmul¬
cis annis uixisse. sicut heliam in for¬
titudine illiꝰ cibi quem angłe ministra¬
uerat quadraginta diebus ieiunasse.
s cunis potentia: nͥ illiꝰ qui omnia qͤc̃ꝙ
uoluit fecit in celo & in t̾ra: Qui enum
de nichilo fecit omnia: sicut potest car¬
nem alere sine carnali uictũ. sicetiã
ei secessum dare sine carnali defectu.
S iterum opponunt heretici ad tanti
sacram̃ti indignitatẽ qͦd panis & um̃
i sacram̃to mucidum ł putridũ fiat:
panis a murib corrodatur. & inuentͤ
eoꝵ inueniatur: ignib etiam combu¬
ratur. S quia ut ait augustinus ido

Expanded text:
quinque millium hominum usque ad imquinque millium hominum usque ad implendos duodecim cophinos creverunt; et cum illi, Deo jubente, in sua consumptione acceperint augmentum, quid mirum si eodem volente caro humana in sua digestione non patiatur defectum? Aliquos quidem de sanctis Patribus legimus nullum aliud edulium sumentes, sola communione Dominica diebus Dominicis refectos, multis annis vixisse, sicut Eliam in fortitudine cibi illius quem angelus ministraverat, quadraginta diebus jejunasse sed cujus potentia, nisi illius, qui omnia quaecunque voluit fecit in coelo et in terra? Qui enim de nihilo fecit omnia, sicut potest carnem alere sine carnali victu, sic etiam ei dare secessum sine carnali defectu. Sed iterum opponunt haeretici ad tanti sacramenti indignitatem, quod panis et vinum in sacramento mucidum vel putridum fiat, panis a muribus corrodatur, et in ventre eorum inveniatur, ignibus etiam comburatur. Sed quia, ut ait Augustinus, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
si multi panes & multa iuna sacrentur
diu hominẽ inde posse uiuere: ut non
de precito s de hoc presenti & diutur¬
no uictu illum astruant interun seces
etiam in hac uita cibo alerentur angi
mitatib solet. secessum habuisse uide¬
atur. ita eo carne uegetatos his cibis
& saginatos sicut & cõmunib astruit
ut cum negatur defectus carnis: pro¬
betur secessus sacre fuisse comunionis.
S dõ annuente nec sic uincent herti¬
ci: qr credendũ quidem ẽ qͦd cib celes
tis qui comfert uitam et̾nam: potest qͥ¬
bus sͥ placuerit comferre temꝑalem.
Sed ne indigestionem solui credatur.
qui de defectu carnis suȩ secessum fa¬
cit infirmo de ipsa carne nec tamen
deficiente. non potest secessum dare
Sano: E areptenȩ uidue lechitus c̃¬
fundebatur. nec minuebatur. & qͥd
mirum si ꝑ tanti cibi uircutem. caro
alicuius comedentis & uegececur ut
ut crescat. & digeratur ne deficiat:
Qumnq panes ordec̾cei pꝰ saturitatẽ

Expanded text:
Si multi panes et multa vina sacrentur, Si multi panes et multa vina sacrentur, diu hominem inde posse vivere, ut non de praeterito, sed de hoc praesenti et diuturno victu illum astruant interim secessetiam in hac vita cibo alerentur angeln infirmitatibus solet, secessum habuisse videantur, ita eos carne vegetatos his cibis et saginatos, sicut et communibus astruunt, ut cum negatur defectus carnis, probetur secessus sacrae fuisse communionis. Sed, Deo annuente, nec sic vincent haeretici, quia credendum quidem est, quod coelestis cibus qui confert vitam aeternam potest, quibus sibi placuerit, conferre temporalem; sed, ne indigestionem solvi credatur, qui defectu carnis suae secessum facit infirmo, de ipsa carne nec tamen deficiente non potest secessum dare sano? Sareptanae viduae lecythus cbatur, nec minuebatur; et quid mirum si per tanti cibi virtutem caro alicujus comedentis et vegetetur, et crescat, et digeratur, nec deficiat? Quinque panes hordeacei post saturitatem
Abbreviated transcription (Latin):
arium. Placuit sp̃ui sco̾ ut in honorem
tanti sacram̃ti in os xp̃iani priꝰ dĩcũ
corpus intraret: quam ceteri cib. N eq
enim qr pͥꝰ cibos dedit dñs. propterea
pransi aut cenati fr̃s ad illud sacram̃tũ
accipiendum conuenire debebunt: aut
sic̃ faciebant quos apłs arguit & emen¬
dat mensis suis ista miscere. Namq sal¬
uator quo uehem̃tius commendaret mis¬
terii illius altitudinem. ultimum hoc
uoluit infigere cordibus & memoriȩ
discipulorum a quibus ad passionem
digͥessurus erat: & ideo ñ precepit qͦ de¬
inceps ordine sumeretur. ut apłs ꝑqͦs
locum. Nam si hoc ille monuisset ut
eum morẽ nemo uariasset. I S &. si¬
m̃ti reuerentiam aliquandiu ieuinet
ut hospoti suo xp̃o sobria hilaritate
condelectetur bonum ẽ: qͣmius ablata õ
suspitione stercoris sicut ante cibum sic s
pꝰ. in ꝑiculo uitȩ constitittis dari conc¬
datur si necesse ẽ.S opponunt heretici

Expanded text:
arium : « Placuit Spiritui sancto, ut in honorem arium : « Placuit Spiritui sancto, ut in honorem tanti sacramenti in os Christiani prius Dominicum corpus intraret, quam caeteri cibi. » Neque enim quia prius cibos dedit Dominus, propransi aut cenati fratres ad illud sacramentum accipiendum conuenire debeant aut, sicut faciebant, quos apostolus arguit et emendat, mensis suis ista miscere. namque saluator quo uehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc uoluit infigere cordibus et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digressurus erat. et ideo non praecepit, quo deinceps ordine sumeretur, ut apostolis,locum. nam si hoc ille monuisset, ut eum morem nemo uariasset. cum menti reverentiam aliquandiu jejunet, ut hospiti suo Christo sobria hilaritate condelectetur, bonum est, quamvis ablata omni suspicione stercoris, sicut ante cibum, sic et post, in periculo vitae constitutis dari concedatur si necesse est. Sed opponunt haeretici:
Abbreviated transcription (Latin):
corruptionẽ uidissec. suis accidere sacͤ¬
m̃tis: quamuis eccłia ñ hoc imitabile
in ipso decernat cercis de causis. s ꝓrsꝰ
aliis. Dignum enim erat ut ipse medi¬
ator d̃i & hominum. finis legis. initiũ
gr̃e. pꝰ esum agni pascalis. pꝰ comple¬
tionem legis ueteris nouo sacram̃to no¬
uum gr̃ȩ testam̃tum institueret. ad ue¬
peram: ut utrumq hoc in fine mundi se
agere declararet. dignum nichilominus ut
eccłia cui tał officiĩ causa ñ suppetit. ut
pꝰ umbram ui̾tatẽ instituat. talem ordinẽ
in.xp̃o ñ imitetur. decernens ob reueren¬
tiã tanti sacram̃ti. ut ieuino corpore dũ
sobrietas iuget. carnis feruor quiescit. a¬
nimus ad intelligendum serenior est.
cibo spũali homo intior pͥꝰ reficiatur:
qͣtinis ipse qui in nob̾ p̃minet. celestis ci¬
bi fortitudine roboratus. faciliꝰ regat
corpus sͥ subiectũ: ne ad suꝑflua ẜ̾ no¬
xia relaxetur. Uñ augustinis ad iamu¬

Expanded text:
corruptionem vidisset suis accidere sacrcorruptionem vidisset suis accidere sacramentis, quamvis Ecclesia non hoc imitabile in ipso decernat certis de causis, sed prorsus aliis. Dignum enim erat, ut ipse mediator Dei et hominum, finis legis, initium gratiae, post esum agni paschalis, post completionem legis veteris, novo sacramento, novum gratiae testamentum institueret ad vesperam, ut utrumque hoc in fine mundi se agere declararet. Dignum nihilominus ut Ecclesia, cui talis officii causa non suppetit, ut post umbram veritatem instituat, talem ordinem in Christo, non imitetur, decernens ob reverentiam tanti sacramenti, ut jejuno corpore dum sobrietas viget, carnis fervor quiescit, animus ad intelligendum serenior est, cibo spirituali homo interior prius reficiatur, quatenus ipse qui in nobis praeeminet, coelestis cibi fortitudine roboratus facilius regat corpus sibi subjectum, ne ad superflua vel noxia relaxetur. Unde Augustinus ad Janu
Abbreviated transcription (Latin):
miracłm. Non st̃ gͥ obseruanda grecorũ
hereticoꝵ qui mito stercorianistȩ uocant᷑
deliram̃ta: qͥ dicunt participatione cor¬
poris & sanguinis xͥ solui eccłiastica ieiui¬
nia usq ad crapulam & ebriecatẽ uentͥi¬
q: distensionẽ: putantes celestem escã
uelut terrenam indifferent᷑ accipi: & in
sordidum uentris secessum demitt. S
absit a cordibus fidelium iut in diebus
ieiunioꝵ qͦtacumq hora misse celebrent᷑
solui credant ieiunium: qr cum ñ sit cor¬
poralis s sp̃ualis esca: corporalis pereã
ñ soluitur abstinentia. S nec obseruan¬
dum ẽ. qͦd inquibusdã apocriphorum
monim̃tis decernitur: ne scilicet cõmu¬
nis cib accipiat᷑. donec sumpta sacra¬
m̃ta ꝑse digerantur. ne ł cõmixtione
altĩꝰ cibi corrumpantur. Neq enim do¬
minus in cena pꝰ esum agni paschalis
sacram̃ta corporis sui dedisset discipu¬
lis suis. si ex ciboꝵ cõmunium admixtiõe

Expanded text:
miraculum. Non sunt igitur observanda Graecorum miraculum. Non sunt igitur observanda Graecorum haereticorum, qui merito Stercoranistae vocantur, deliramenta, qui dicunt participatione corporis et sanguinis Christi, solvi ecclesiastica jejunia usque ad crapulam et ebrietatem ventrisque distentionem, putantes coelestem escam velut terrenam indifferenter accipi, et in sordidum ventris secessum emitti. Sed absit a cordibus fidelium, ut in diebus jejuniorum quotacunque hora missae celebrentur, solvi credant jejunium; quia, cum non sit corporalis, sed spiritualis esca, corporalis per eam non solvitur abstinentia. Sed nec observandum est quod in quibusdam apocryphorum monumentis decernitur, ne scilicet communis cibus accipiatur, donec sumpta sacramenta per se digerantur, ne vel commistione alterius cibi corrumpantur. Neque enim Dominus in coena post esum agni paschalis sacramenta corporis sui dedisset discipulis, si ex ciborum communium admistione
Abbreviated transcription (Latin):
tire. qͦd tñ nescimus. P eo querunt
dialectici. cum substantia panis in aͥ
fundam̃to remanentes qualitates. ut
idẽ qͥ fuerat panis color & sapor. ha¬
beant fundari & existere: cum substã
lore panis sit coloratum: nec sapore sit¬
sapidum. Ad qͦd respondendum ẽ. qͦd
sic̃ d̾s in om̃ib ẽ mirabilis: sic & ĩ istis.
facit enim in suo sacram̃to accidenta¬
les qͣlitates existere ꝑse: qͦd in ceteris
ẽ impossibile. S qui uirgini dedit fe¬
fecunditatẽ sine semine: quid mirum
si sine substantię fundam̃to facit qua¬
litates existere: Cum gͦ in tanto sacra¬
m̃to non sit q̃ corrumpi possit paniꝰ
& uni substantia. s cantum pani &
uni q̃ deficere quidẽ. s ita cdł̃ secar
non potest cum suis qͣlitatib forma: qua
etiam oꝑta creditur corporis xͥ. que ẽ in¬
corruptibilis substantia. ñ ẽ ib̾ de sterco¬
re suspicandum. uͥ ñ ẽ aliqͣ huius fedita¬
tis natura: s tantum diuinȩ uircutis

Expanded text:
tire quod tamen nescimus. Sed quaerunt tire quod tamen nescimus. Sed quaerunt dialectici, cum substantia panis in corfundamento remanent qualitates ut idem qui fuerat panis color et sapor habeant fundari et existere, cum substantlore panis sit coloratum, nec sapore sapidum. Ad quod respondendum est, quod sicut Deus in omnibus est mirabilis, sic et in istis. Facit enim in suo sacramento accidentales qualitates existere per se, quod in caeteris est impossibile. Sed qui virgini dedit fecunditatem sine semine, quid mirum si sine substantiae fundamento facit qualitates existere? Cum ergo in tanto sacramento non sit quae corrumpi possit panis et vini substantia, sed tantum panis et vini, quae deficere quidem, sed ita defoedari non potest cum suis qualitatibus forma, qua etiam operta creditur, corporis Christi, quae est incorruptibilis substantia, non est tibi de stercore suspicandum, ubi non est aliqua hujus foeditatis natura, sed tantummodo divinae virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
alicuiꝰ secessus patit᷑ digestionẽ: Siem
formis & qͣlitatibus corporis ꝙ & san¬
gunis si aliquis deprehendit᷑ defectꝰ.
nꝰ usq ad secessum ẽ humiliandus.
qr cũ a corporib quib naturalit̾ inft̃
mirabiliter reseruantur. in defectu suo
indignitatẽ secessus naturȩ suȩ contra¬
riam incurrant: S & cum de cȩtis
saeram̃talib sp̃eb columba scilicet & igne
in quibus sp̃s sc̃s apparuit. augustinis con¬
tra maximinũ dicat. qr corporales ille spẽs
ꝑacto significationis officio transierunt
& ed ultiꝰ destiterunt: nichil indigniꝰ de
c̃ sentiendum. Officium enim huius ui¬
sibilis sacramenti ẽ corporali comestiõe
corporetur: quid deinceps de ipso fiat
si supradicte rationes ñ uidentur suf¬
ficere: d̾o cuius ẽ fidelit᷑: honeste cõ¬
matantur. Melius ẽ enim d̃o humili¬
ter conmittere qͦd scire non possumus:
quam ꝑu̾se contra eum fingere & sen¬

Expanded text:
alicujus secessus patitur digestionem? Sic in alicujus secessus patitur digestionem? Sic in formis et qualitatibus corporis Christi et sanguinis, si aliquis deprehenditur defectus, non usque ad secessum est humiliandus, quia cum a corporibus, quibus naturaliter mirabiliter reservantur, defectu suo indignitatem secessus naturae suae contrariam incurrant? Sed et cum de caeteris sacramentalibus speciebus, columba scilicet et igne, in quibus sanctus Spiritus apparuit, Augustinus contra Maximinum dicat, quia corporales illae species, peracto significationis officio, transierunt et esse ulterius destiterunt, nihil indignius de est sentiendum. Officium enim hujus visibilis sacramenti est corporali comestione  suae incorporetur: quid deinceps de ipso fiat, si supradictae rationes non videntur sufficere, Deo cujus est, fideliter et honeste committatur? Melius est enim Deo humiliter committere quod scire non possumus, quam perverse contra eum fingere, et sen