comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diximus. Nisicum eam proͣponendam ratio de¬
monstrauerie qe circulo claudit᷑. Propter sum¬
mam aequalitatem : quae alic ipsius ae qualitatis
moderatio .ẽ. quam punctum in medio constitutũ
Multa dehuius potentia dicipossunt sed adhibeo
modum &tibi ipsa cogitanda plura permitto:
A Sane ut uid &ur: non enimme requirere pigebit
si quid fuerit obscurus : Cerno autem medio crit̃
ut puto magnam huius signi esse potentiam :
NG Nuncergo illud adtende : cum & quid sit signum
& quid sit longitudo & quid sit latitudo ꝑspexe¬
ris : quid horum tibiuideatur alterius. & cuius
indigere sine quo eẽ non possit : AD Video quod
latitudo longitudine indigeat. sine qua prorsus
intellegi non potest : rursũs longitudinem cerno
latitudine quidem non indigere ut sit. sed sine signo
illo esse non posse : Illud autem signum. perso¬
m& ipsum ẽẽ & nullius horum indigere mani-¬
fostum ẽ. NG Ita est ut dicis: sed diligentius
considera utrum latitudo uereundiq: secari

Expanded text:
diximus eam praeponendam ratio demonstraverit quae circulo clauditur, propter summam aequalitatem; quae alia ipsius aequalitatis moderatio est, quam punctum in medio constitutum? Multa de hujus potentia dici possunt, sed adhibeo modum, et tibi ipsi cogitanda plura permitto. E. Sane ut videtur; non enim me requirere pigebit, si quid fuerit obscurius: cerno autem mediocriter, ut puto, magnam hujus signi esse potentiam. 20. A. Nunc ergo illud attende, cum et quid sit signum, et quid sit longitudo, et quid sit latitudo perspexeris; quid horum tibi videatur alterius, et cujus indigere, sine quo esse non possit. E. Video quod latitudo longitudine indigeat, sine qua prorsus intelligi non potest. Rursus longitudinem cerno latitudine quidem non indigere ut sit, sed sine signo illo esse non posse. Illud autem signum per semetipsum esse et nullius horum indigere, manifestum est. A. Ita est ut dicis: sed diligentius considera, utrum latitudo vere undique secari
Abbreviated transcription (Latin):
spessubest uehementiores uires appahee assoleNt
machinamentũ configuratio quedã corporis co-¬
aptat : temperatio modificat : ualrudo confir

Expanded text:
spes subest, vehementiores vires apparere assolent; machinamentum configuratio quaedam corporis coaptat, temperatio modificat valetudinis, confir
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt᷑ & reuera locũ occupant ampliorẽ. sed ex¬
pugnata bona ualitudine : itamanimo quaedã
quasi naaturalia in orem̃tas. Cũ honestis & adbe¬
nebeatȩq uiuendum ac cõmodatis disciplinis

Expanded text:
dicuntur, et revera locum occupant ampliorem, sed expugnata bona valetudine: ita in animo quaedam quasi naturalia incrementa sunt, cum honestis et ad bene beateque vivendum accommodatis disciplinis
Abbreviated transcription (Latin):
uideri animus. sicut corpus. crescendo cum
adcate ꝓ ficere: proficiendo enim aduistu¬
tem ꝑuenit : quam fatemur nulla spatii
magnitudine sed magnaui constantiae pul-¬
chram ee atq: ꝑfectam: & si aliodẽ maiꝰ
aliud melius utiam de disti: quicquid anima

Expanded text:
videri animus sicut corpus crescendo cum videri animus sicut corpus crescendo cum aetate proficere: proficiendo enim ad virtutem pervenit, quam fatemur nulla spatii magnitudine, sed magna vi constantiae pulchram esse atque perfectam: et si aliud est majus, aliud melius, ut jam dedisti; quidquid anima
Abbreviated transcription (Latin):
uera : & cuius uita ꝑ omnia congruit ueatiatti
is ẽ ꝓfecto uel solus uelceste maximȩ qui bene
atque honeste uiuit: & quil tasit affectus
solus habere uistutem &ea uiuere iudic anđẽ:
& Probedicis : sed ceste &iam illud uides ut opi¬
nor similiorẽ uistutiẽẽ circulum quam fi¬
gurarum planarum uelaliam qua lib& :
hincẽ enim quod apud oratium magnis lau-¬
dibus solemus extollere illum uersum quo ait.
cum de sapiente ager&: fostis & inseipsoto¬
tus teres atq ratundus: & recte : nam ne¬
que in animoͥbonis quicquam inuenis: quod
magissibi ex omnipaste consentiat. quam
uistutem : neque in planis figuris. quam cir¬
culum: quamobrem sicirculus nom magnitu¬
dinespatii. sed quadam conformatione ce¬
teris prȩstat: quanto magis deuistute existi¬
mandum est. quod non maioris locioccupatio¬
ne: sed diuina quadam congruentia rati¬
oncatq concordia c&eras affectiones animi
superat : cum autem puer proficit laudabilit̃ :
ad quam rem magis. quam aduistutem profi

Expanded text:
era; et cujus vita per omnia congruit veritati, is est profecto vel solus, vel certe maxime, qui bene atque honeste vivit; et qui ita sit affectus, solus habere virtutem, et ea vivere judicandus est. A. Probe dicis: sed certe etiam illud vides, ut opinor, similiorem esse virtuti circulum figurarum planarum alia qualibet. Hinc est enim quod apud Horatium magnis laudibus solemus extollere illum versum, quo ait, cum de sapiente ageret, Fortis et in se ipso totus teres atque rotundus. Et recte: nam neque in animi bonis quidquam invenis, quod magis sibi ex omni parte consentiat quam virtutem; neque in planis figuris quam circulum. Quamobrem si circulus non magnitudine spatii, sed quadam conformatione caeteris praestat; quanto magis de virtute existimandum est, quod non majoris loci occupatione, sed divina quadam congruentia rationum atque concordia caeteras affectiones animi superat? 28. Cum autem puer proficit laudabiliter, ad quam rem magis quam ad virtulem profic
Abbreviated transcription (Latin):
minor subiciat᷑ eo que in euitabiliter occupetur ce¬
dit ꝓfecto simulq in solũ deducitur: Item si deicitur
de suꝑ maior minor aut contra sursum uersus iacit᷑
ubi obuiauerint reꝑcussio minoris & r&ro cessio
fiat necerse ẽ : qđ neideo accidere putes. qđ minor
contra naturã in sublima ire cogebatur . alteruero
maiore imp&u locũ suũ petebat : facito ut maior in
suꝑna iaculetur. & minori occurrat int̾ras deieo¬
to : uidebis ni bibominus repulsũ minorẽ incaelum
cogi : sed reꝑcurso ipsoꝰ cadere inaliũ pastẽ ut qua
expeditũ ẽ. inima deferatur : Item si ambo ñ matu
naturali sed a duob: qua sin cãpopugnantib aduer-¬
sũ in uicẽ iacti sibim&  ͫi medio spatio cõplodantur:

Expanded text:
minor subjiciatur, eoque inevitabiliter occupetur, cedit profecto, simulque in solum deducitur. Item si dejicitur desuper major, minor autem contra sursum versus jacitur; ubi obviam venerint, repercussio minoris et retrocessio fiat necesse est. Quod ne ideo accidere putes, quod minor contra naturam in sublimia ire cogebatur, alter vero majore impetu locum suum petebat; facito ut major in superna jaculetur, et minori occurrat in terras dejecto: videbis nihilominus repulsum minorem in coelum cogi, sed repercussu ipso cadere in aliam partem, ut qua expeditum est, in ima deferatur. Item si ambo non motu naturali, sed a duobus quasi in campo pugnantibus adversus invicem jacti, sibimet in medio spatio complodantur
Abbreviated transcription (Latin):
melius. peccato ei fitnonnatura: quod tam̃ nonusq
adco fitdeterior. ut eipecoris anima p̃ferenda aut

Expanded text:
melius, hoc peccato ejus fit, non natura. Quo tamen non usque adeo fit deterior, ut ei pecoris anima praeferenda, aut
Abbreviated transcription (Latin):
nonuis inquit amimã ex carnepeccati contra here
ualitudinẽ ad quã uicis si scĩficationẽ uideas trans¬
sire ꝑ carnẽ ut ꝑipsam repar& statũ ꝑ quam ꝑdidora¬
meritũ. Aut nũquid qui abaptis mo corpus abluit

Expanded text:
non uis, inquit, animam ex carne peccati contrahere non uis, inquit, animam ex carne peccati contrahere ualetudinem, ad quam uicissim sanctificationem uideas transire meritum? Aut numquid quia Baptismo corpus abluitur,
Abbreviated transcription (Latin):
curares: Tantu mergo ab est ut hinctuae caritati
sus censeam qui a fecisti ut potius nisi fecisses in¬
tegroiure amicitiae suscense redeberem : Ago itaq:
uberes gratias quemad modum autem acceperim
factum tuum hinc manifestius indicaui quod
hunc adtelibrum moxutillos legisine aliqua di¬
latione conscripsi : EXPLICIT LIBERAD¬

Expanded text:
curares. tantum ergo abest, ut hinc tuae caritati curares. tantum ergo abest, ut hinc tuae caritati succenseam, quia fecisti, ut potius, nisi fecisses, integro iure amicitiae succensere deberem. ago itaque uberes gratias. quemadmodum autem acceperim factum tuum, hinc manifestius indicaui, quod hunc ad te librum, mox ut illos legi, sine aliqua dilatione conscripsi. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
meae ut uerus catholicus & bonus amicus fidelit̃
beniq gesisti quam ad alium quem quam scribendũ
putaui: Tulegendum dabis ueldes cribendum qui¬
bus potueris uel quibus dandum eẽ iudicaueris
in quo istius iuuenis p̃sumptionem itareprimen¬
dam & redarguendam putaui ut tamen eum dili¬
gam nec damnari sedemend ari uelimus atq: ita
proficere indomomagna quae estcatholica ec desia
quo eum miseri cordia diuina ꝑduxit. ut sit in illa
uas in honore scĩ ficatum utiledño ad omne opus
bonum semꝑ paratum & beneuiuendo & sanadiendo
Porro autem supsumopost& ut diligam sicut facio
quanto magis tefrat̃ cuius erga me beniuolenti am
&cuius catholicam fidem cautam & sobriam op¬
time noui: unde factum est ut eos libros quitibi dis¬
plicuerunt & inquibus nomen meum alt̃ quam
uelles positum comperisti. describendos mihiq:
mittendos uere fraterna planeq: sincera dilectione

Expanded text:
meae ut uerus catholicus et bonus amicus fideliter meae ut uerus catholicus et bonus amicus fideliter benigneque gessisti, quam ad alium quemquam scribendum putaui, tu legendum dabis uel describendum quibus potueris uel quibus dandum esse iudicaucris. in quo istius iuuenis praesumptionem ita reprimendam et redarguendam putaui, ut tamen eum diligam nec damnari, sed emendari uelim atque ita proficere in domo magna. quae est catholica ecclesia, quo eum misericordia diuina perduxit. ut sit in illa uas in honore sanctificatum, utile domino, ad omne opus bonum semper paratum et bene uiuendo et sana dicendo. porro autem si ipsum oportet ut diligam, sicut facio, quanto magis te, frater, cuius erga me beniuolentiam et cuius catholicam fidem cautam et sobriam optime noni! unde factum est, ut eos libros, qui tibi displicuerunt et in quibus nomen meum aliter quam uelles positum comperisti, describendos mihique mittendos uere fraterna planeque sincera dilectione
Abbreviated transcription (Latin):
suam non solum me ñ u&ante uerum &iom fauente
& gratias agente defendant si autem non inueniun
cestissimam de hacre aucto ritatem diuinorum
eloquiorum & aliquid illorum quattuor per
in opiam dicere compelluntur cohibeant se neꝑ
ipsam in opiam &iam paruulorum animas
non habere origina lepeccatum secundum pela¬
gianam here sem olimdam nabilem nuprimeq
damnatam dicere compellantur: Melius estenim
hominis fateri senescire quodnescit quam in heresim
uel damnatam incurrere uel nouam concedere.
dum temere aud& defensare quod nescit: alia
huius hominis falsa & absurda in quibus non
tam periculose uerum tamen atramite ueritatis
exorbitat qnm̃ multa sunt & ad ipsum &iam sidns
uoluerit aliquid delibris eius uolo scribere ubi
forsitan omnia. uelsiomnia non potuero pluri¬
ma ostendam.: Istum autem librum quemadte
potius quicuram & fideinrãe & ex estimationis

Expanded text:
suam non solum me non uetante, uerum etiam fauente suam non solum me non uetante, uerum etiam fauente et gratias agente defendant. si autem non inueniunt certissimam de hac re auctoritatem diuinorum eloquioium et aliquid illorum quattuor per inopiam dicere conpelluntur, cohibeant se, ne per ipsam inopiam etiam pa: uulorum animas non habere originale peccatum secundum Pelagianam heresim olim damnabilem nuperrimeque damnatam dicere conpellantur. melius est enim homini fateri se nescire quod nescit quam in heresim uel damnatam incurrere uel nouam condere, dum temere audet defensare quod nescit. alia huius hominis falsa et absurda, in quibus non tam periculose, uerum tamen a tramite ueritatis exorbitat, quoniam multa sunt, et ad ipsum etiam, si dominus uoluerit, aliquid de libris eius uolo scribere; ibi forsitan omnia uel, si omnia non potuero, plurima ostendam. Istum autem librum, quem ad te potius, qui curam et fidei nostrae et existimationis
Abbreviated transcription (Latin):
nouarum insufflatio siuera ẽ at alibus defendat᷑
Quam obrem quicumq uolunt defendere qđ dicunt᷑
animae nouȩ nascentibus in sufflari nonde paren¬
tibus trahi aliquidillorum quattuor quae supra
commemoraui caueant omnimodo : ho cest nedicañ
ado fieri animas peccatrices peralienum originale
peccatum. Nedicant paruulos qui sinebaptismo
exierint peruenire posse aduitam a&ernam regi¬
numq caclorum originalipeccato perquod lib&
aliud resoluto Nedicantanimas peccasse alicubi
ante carnem & hoc merito in carnem peccatricem
fuissed&rusas nedicant peccata quae in eis in uen¬
ta non sunt qui a pscita sunt merito fuisse punita
cumad eam uitam ubitam committerent ꝑ missȩ
non fuerint ꝑ uenire: nihi lergo istorum quattu¬
or dicentes qm̃ quodlib&eorum falsum atq:
impium est inueni ant&iam scripturarum de
hac recestissima testimonia & hanc sententiam

Expanded text:
nouarum insufflatio, si uera est, a talibus defendatur. nouarum insufflatio, si uera est, a talibus defendatur. Quamobrem quicumque uolunt defendere, quod dicuntur animae nouae nascentibus insufflari, non de parentibus trahi, aliquid illorum quattuor, quae supra commemoraui, caueant omni modo, hoc est: \'ne dicant a deo fieri animas peccatrices per alienum originale peccatum; ne dicant paruulos, qui sine baptismo exierint. peruenire posse ad uitam aeternam regnumque caelorum originali peccato per quodlibet aliud resoluto; ne dicant animas peccasse alicubi ante carnem et hoc merito in carnem peccatricem fuisse detrusas; ne dicant peccata, quae in eis inuenta non sunt, quia praescita sunt, merito fuisse punita, cum ad eam uitam, ubi ea committerent, permissae non fuerint peruenire\'. nihil ergo istorum quattuor dicentes, quoniam quodlibet eorum falsum atque impium est, inueniant etiam scripturarum de hac re certissima testimonia et hanc sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
uarum sine propagine in sufflationem defen¬
di quidem minime prohibemus sed ab eis qui po¬
tuerint aliquid inuenire uel in canonicis libris
quod non sit ambiguum dissoluendae huicobli¬
gatis mae quaestioni uel in ratio cinacinationibus
suis quod non sit contrarium catholicȩ̃ ueritati.
Natalibus qualisiste apparuit. qui non inueniendo
quid dicer& & deliberationem suam nolendo sus¬
pendere uiressuas omnino non m&iens n&acer&
aususest dicere in quinarianimam meruisse ꝑ
carnem & ẽẽ meruisse animam peccatricem
cuius nullum meritum seubonum seumalum
ante carnem potuit inuenire: Et paruulis sine
baptismo de corpore de corpore exeuntibus solui
posse originale peccatum. & offerendum proeis
non ad requiem tantum ire. sed ad regnum caeloꝵ
posse &iam ꝑ uenire: Et alia multum ab surda
qua eomnia colligere atq: in isto libro digerere
longum uisum est. Ab sit ergo ut animarum ꝓ¬
pago si falsa est at alibus refellatur & animarũ

Expanded text:
uarum sine propagine insufflationem defenuarum sine propagine insufflationem defendi quidem minime prohibemus, sed ab eis qui potuerint aliquid inuenire uel in canonicis libris, quod non sit ambiguum dissoluendae huic obligatissimae quaestioni, uel in ratiocinationibus suis. quod non sit contrarium catholicae ueritati, non a talibus qualis iste apparuit, qui non inueniendo quid diceret et deliberationem suam nolendo suspendere uires suas omnino non metiens, ne taceret, ausus est dicere \'inquinari animam meruisse per carnem et esse meruisse animam peccatricem\', cuius nullum meritum, seu bonum seu malum, ante carnem potuit inuenire, et \'paruulis sine baptismo de corpore exeuntibus solui posse originale peccatum et offerendum pro eisnon ad requiem tantum ire, sed ad regnum caelorum posse etiam peruenire\' et alia multum absurda. quae omnia colligere atque in isto libro digerere longum uisum est. absit ergo, ut animarum propago, si falsa est, a talibus refellatur et animarum
Abbreviated transcription (Latin):
os exossibus meis & caro decarnemea. Nontro¬
pice a paste totum ut simulintellegatur & anima
sed propriae de sola carne dictum ẽẽ. defendant.
quaecumita sint uid eolibrum istum iam eẽ. clau¬
dendum: Omnia quippe quae mihi maxime ne¬
cessaria uidebantur contin& quibus hiqui lege¬
rint sciant cauere sedebere ne huic homini cuius
duos libros mihi misisti in hoc consentiant ut
credant animas sic exdĩ flatu eẽ. ut non sint ex
nihilo : Hocenim quicredit &si uerbis neg&
reips aclamat animasdĩ habere substantiam
& ipsius genus eẽ non munere sed natura :
Nam dõquisq: naturae suae originem ducit de
illo naturȩ suaȩ genus ducere negari sobrie
nullo pacto potest: Isteautem itasibi est ipse
contrarius ut genusdĩ eẽ animasdicat non
natura sed munere. & tamen non factas. ex
nihilo. sed exillo dicat originem ducere ac
sic eas quod prius negauerat. ad dĩ naturam
reuocare non dubit&. Animarum autem no¬

Expanded text:
os ex ossibus meis et caro de carne mea, non troos ex ossibus meis et caro de carne mea, non tropice a parte totum. ut simul intellegatur et anima, sed proprie de sola carne dictum esse defendant. Quae cum ita sint, uideo librum istum iam esse claudendum. omnia quippe, quae mihi maxime necessaria uidebantur, continet, quibus hi qui legerint sciant cauere se debere, ne huic homini, cuius duos libros mihi misisti, in hoc consentiant, ut credant \'animas sic ex dei flatu esse, ut non sint ex nihilo\'. hoc enim qui credit, etsi uerbis neget, re ipsa clamat animas dei habere substantiam et ipsius genus esse non munere, sed natura. nam de quo quisque naturae suae originem ducit, de illo naturae suae genus ducere negari sobrie nullo pacto potest. iste autem ita sibi est ipse contrarius, ut genus dei esse animas dicat non natura, sed munere et tamen non factas ex nihilo, sed ex illo dicat originem ducere; ac sic eas, quod prius negauerat, ad dei naturam reuocare non dubitat. Animarum autem no
Abbreviated transcription (Latin):
&anima inquiunt ibi e& debuit dici uerbum
homo factum est: sed istis proptereadicitur car¬
nis nomine solerescripturam totum hominem
nuncupare sicuti est. &ui debit omniscaro salu
taredĩ non enim caro sine anima uidere aliquid
potest quia plurimis aluis scãrum scripturarũ
locis non solum carnem uerum &iam. animam
humanam idestrationalem in eẽ homini xp̃o
sinculla ambiguitate monstratur. unde
&isti a quibus animarum propago de fen¬
ditur possent accipere a paste totum ẽẽ dictũ
os deossibus meis &caro decarnemea. utillic
intelleger&ur & animaquem ad modum uerbũ
carnem factum nonsine anima accipimus. si
quem ad modum alia testi monia docent habere
non ambiguis testimoniis. propaginem astra¬
erent animarum. Pariuice igitur ammone¬
mus &iam hos qui animarum propaginen
destruunt ut nouasadõ sufflari animas cestis
documentis asserant: Et tuncillud quod dictum ẽ.

Expanded text:
et anima\', inquiunt, \'ibi esset, debuit dici: uerbum et anima\', inquiunt, \'ibi esset, debuit dici: uerbum homo factum est\'. sed istis propterea dicitur carnis nomine solere scripturam totum hominem nuncupare — sieuti est: et uidebit omnis caro salut a r e d e i; non enim caro sine anima uidere aliquid potest —, quia plurimis aliis sanctarum scripturarum locis non solam carnem, uerum etiam animam humanam, id est rationalem, inesse homini Christo sine ulla ambiguitate monstratur. unde et isti, a quibus animarum propago defenditur, possent accipere a parte totum esse dictum: os de ossibus us mis et caro de carne mea, ut illic intellegeretur et anima, quemadmodum uerbum carnem factum non sine anima accipimus, si, quemadmodum alia testimonia docent habere non ambiguis testimoniis propaginem astruerent animarum. pari uice igitur ammonemus etiam hos, qui animarum propaginem destruunt, ut nonas a deo sufflari animas certis documentis asserant et tunc illud, quod dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
sicutuireius acceperit animam siceadem Ñ
soluta sedmanente quaestione potuit tacere
scriptura ut adam nondicer& anima de ani¬
mamea. acꝑ hoc siprimȩ mulieris anima ex
uiro est a paste totum significatum est ubile¬
gitur. hoc nuncos ex ossibus meis & caro de carne
mea cum tota ex uiro non caro sola sit sumpta
si autem non est exuiro sed eam ds̃ insufflauit
sicut uiro a totopars significata est ubi legitur
deuiro suo sumptaest cum caro eius non tota
sit sumpta. Quapropter cumhis testimoniis
quod adhanc remꝑtin& utique ambiguis
non soluatur haecquȩstio: Illud tamenscio
si c argumentari homines. qui ex hocputant
animam mulieris non eẽ de animauiri. quia
non est dictum anima de animamea sed caro
decarnemea: Quem ad modum argumentant᷑
a pollin aristȩ uelquicumq: s̃ alii aduersus
animam dñi quam proptertanegant quia scrip¬
tum legunt. uerbum caro factum est: sienim

Expanded text:
sicut uir eius acceperit animam, sic eadem non sicut uir eius acceperit animam, sic eadem non soluta, sed manente quaestione potuit tacere scriptura, ut Adam non diceret: \'anima de anima mea\'. ac per hoc, si primae mulieris anima ex uiro est, a parte totum significatum est, ubi legitur: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea, cum tota ex uiro, non caro sola sit sumpta. si autem non est ex uiro, sed eam deus insufflauit sicut uiro, a toto pars significata est, ubi legitur: de uiro suo sumpta est, eum caro eius, non tota sit sumpta. Quapropter, cum his testimoniis, quod ad hanc rem pertinet, utique ambiguis non soluatur haec quaestio, illud tamen scio sic argumentari homines, qui ex hoc putant animam mulieris non esse de anima uiri, quia non est dictum: \'anima de anima mea\', sed: caro carne mea, quemadmodum argumentantur Apollinaristae uel quicumque sunt alii aduersus animam domini, quam propterea negant, quia scriptum legunt: uerbum caro factum est. \'si enim
Abbreviated transcription (Latin):
nitis fidant. & temere audeant affirmare
quod nesciunt utrosque commoneam. sienĩ
scriptum e& in sufflauit flatum uitae in fa¬
ciem mulieris & facta est in animamuiuam
nec sic e&iã consequens ut non propagar&ur
exparentibus anima nisi &iam defilio corum
hoc scriptum similiter leger&ur. fierienim
potuit ut membrum non animatum decorpore
extractum in diger& animari. filu uero
anima expatre ꝑmatrem propaginis transfu¬
sione traher&ur. Cum uero tacitum est occul¬
tatum est non negatum sedneque affirmatum
Acꝑ hoc sicub foste nontacitum es dariorib
documentis est astruendum. undenecilli qui
defendunt animarum propaginem exeo quod
non sufflauitds̃ in faciem mulieris aliquid ad¬
iuuantur nec illiqui eam negant. i deo quia
non dixit adam anima de anima mea debent
sibi ꝑ suadere quod nesciunt. sicut enim eadẽ
non soluta sed manente quaestione potuit
tacere scriptura quod mulier dõ sufflante

Expanded text:
nitis fidant et temere audeant affirmare nitis fidant et temere audeant affirmare quod nesciunt, utrosque commoneam. si enim scriptum esset : \'insufflauit flatum uitae in faciem mulieris et facta est in animam uiuam\', nec sic esset iam consequens, ut non propagaretur ex parentibus anima, nisi etiam de filio eorum hoc scriptum similiter legeretur. fieri enim potuit, ut membrum non animatum de corpore extractum indigeret animari, filii uero anima ex patre per matrem propaginis transfusione traheretur. cum uero tacitum est, occultatum est, non negatum, sed neque affirmatum. ac per hoc sicubi forte non tacitum est, clarioribus documentis est astruendum. unde nec illi, qui defendunt animarum propaginem, ex co, quod non sufflauit deus in faciem mulieris, aliquid adiuuantur nec illi, qui eam negant, ideo quia non dixit Adam: \'anima de anima mea\', debent sibi persuadere quod nesciunt. sicut enim eadem non soluta, sed manente quaestione potuit tacere scriptura, quod mulier deo sufflante
Abbreviated transcription (Latin):
hoc omni potentem facerepotuisse id eo negan¬
dum est. qui anullus hõminum potest aliquid
cum anima dehumanacarne praecidere.
Uam quodadam secutus adiuncxit. Haecuo¬
quae non ait potius undeopinio confirmar&
Hicitaque illi qui contra sentiunt possunt dicere
qui a non scriptum est carnem mulieris sed
mulierem deuiro suo sumptam totam debere
accipi cum anima & sp̃u. Nam &si anima
sexucar&. non tamen quando appellantur
mulieres excepta anima eas necesse est intellegi.
Alioquin nonitase ammonerentur ornare.
Non in tostis crinibus autauro uel margaritis
autuestem ptiosa. sed quod dec& in quit muli¬
eres promittentes. pi&atem perbonam con¬
uersationem: Vtiq pi&as intus est in anima
uel in spũt. & tamen mulieres appellatae sunt¬
&iam ut seintus ornarent ubi nullus est sexus.
Cumitaq istisic interse alternante sermone
cestauerint. ego intereos siciudico. ut ne in cog¬

Expanded text:
hoc omnipotentem facere potuisse ideo neganhoc omnipotentem facere potuisse ideo negandum est, quia nullus hominum potest aliquid cum anima de humana carne praecidere. nam quod Adam secutus adiunxit: haec uo m p t a c s t, cur non ait potius, unde opinio confirmarethic itaque illi qui contra sentiunt possunt diccre, quia non scriptum est carnem mulieris, sed mulierem de uiro suo sumptam. totam debere accipi cum anima et spiritu. nam etsi anima sexu caret, non tamen quando appellantur mulieres excepta anima eas necesse est intellegi. alioquin non ita se ammonerentur ornare: non in tortis crinibus aut auro uel margaritis aut ueste pretiosa, sed quod decet, inquit, mulieres promittentes pietatem per bonam conuersationem. utique pietas intus est in anima ucl in spiritu, et tamen mulieres appellatae sunt, etiam ut se intus ornarent, ubi nullus est sexus. Cum itaque isti sic inter se alternante sermone certauerint, ego inter cos sic iudieo, ut, ne incog
Abbreviated transcription (Latin):
nes itestimonium ubi factamulier delatere uiri
adducta ẽ ad eum & dixit : Hoc nunc osexossib:
meis & caro de carnemea : hoc quip peisteputat
qđ dicere debuerit adã. anima ef anima mea.
sed illiquiꝓpaginem asserunt ani marum hincse
putant inuictius suã munire sententiam. quia
cumscriptum sit de traxissedm̃ costam delatere
uiri eam que aedi ficasse bi mulierem. non est
additum quod ineius faciem sufflauerit flatũ
uitȩ. Ideo in quiunt. quiam deuiro fuerat amma ÷¬
CtA
Uam si non fuiss&. nequaquam nos inquiunt
scã scriptura huiusrei cognitione fraudas s&
Adilluduero quod aitadam. hoc nuncos exos¬
sibusieis &caro decarnemea. nec ait sp̃s uel
anima despũ meo uelde animamea sicabeis
responderi potest quemad modum superius
de monstratumest ut apeste totum intellegat᷑.
hoc dictum os. & caromea. sed quae animata
fuerint d&racta non mostua. Neque enim

Expanded text:
nesi testimonium, ubi facta mulier de latere uiri nesi testimonium, ubi facta mulier de latere uiri adducta est ad eum et dixit: hoc nunc os ex ossibus meis is et caro de carne m ea. hoc quippe iste putat, \'quod dicere debuerit Adam: "anima ex anima mea" sed illi qui propaginem asserunt animarum, hinc se putant inuictius suam munire sententiam, quia, cum scriptum sit detraxisse deum costam de latere uiri eamque aedificasse in mulierem, non est additum, quod in eius faciem sufflauerit flatum uitae; ideo, inquiunt, quia iam de uiro fuerat animata. nam si non fuisset, nequaquam nos, inquiunt, sancta scriptura huius rei cognitione fraudasset. ad illud uero quod ait Adam: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea nec ait: \'spiritus\' uel \'anima de spiritu meo\' uel \'de anima mea\', sic ab cis responderi potest. quemadmodum superius demonstratum est, ut a parte totum intellegatur hoc dictum \'os et caro mea\', sed quae animata fuerint detracta, non mortua. neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
fusaẽ a toto pastem significares criptura si autem
illud ẽ uerum qđ totus homo ex toto homine propa
exunos anguine totum significatur apeste id est to¬
tus homo qui ex anima constat. & carne potius
ut isteamat loquiexanima &s pũ & carne:
Nam & ex parte totum. & extotopastem diuinȩ loquia sig¬
nificareconsuerunt: Ex paste enĩ totũ significatũ est
ubilegitur ad teomnis caro ueni&. quia ex carneoitelle¬
gitur totus homo: Ex toto autẽ pars cumdicitur
xp̃s sepultus cum sola eius carosepultasit.: lamillud
qđ in hoc a posto litestimonio positũ ẽ quia ipsedatomni¬
bus uitã & sp̃m secundũ superiorem disputatio¬
nemputo qđ neminem moueat. Ipse enĩdat sed ad¬
hucquȩ rimus unded& utrũ ex noua in sufflatione
anex propagine ipse quippedare &iam carnis subs¬
tantiã rectissime dicitur. quã tamendare expro¬
pagine nonnegatur : Nunc uideamus illud dege¬

Expanded text:
fusa est, a toto partem significante Scriptura. Si autem fusa est, a toto partem significante Scriptura. Si autem illud est uerum, quod totus homo ex toto homine propag\'ex uno sanguine\' totum significatur a parte, id est totus homo. qui ex anima constat et carne, uel potius, ut iste amat loqui, ex anima et spiritu et carne. nam et ex parte totum et ex toto partem diuina eloquia significare consuerunt. ex parte enim totum significatum est, ubi legitur: ad te omnis caro ueniet, quia ex carne intellegitur totus homo; ex toto autem pars, cum dicitur Christus sepultus, cum sola eius caro sepulta sit. iam Llud quod in hoc apostoli testimonio positum est, quia ipse dat omnibus uitam et spiritum, secundum superiorem disputationem puto quod neminem moueat; ipse enim dat. sed adhuc quaerimus unde det, utrum ex noua insufflationc an ex propagine. ipse quippe dare etiam carnis substantiam rectissime dicitur, quam tamen dare ex propagine non negatur. Nunc uideamus illud de Ge
Abbreviated transcription (Latin):
& spũ Sicut enĩ qui ꝓpaginem defendit animarum
hinc istum d& b& opprimere qui ade primo homine scrip¬
tũ ẽ in quo om̃s peccauerunt: Nononĩ dictũ ẽ inquo
omniũ caro peccauit. sed om̃s dictũ est id ẽ om̃s homi¬
nes: cã homo non sola sit caro. sicut ergohinc iste nonde
b& opprimi quia fosteitadictũ ẽ om̃s homines utsecun¬
dũ solam carnẽ intellegerentur. sicistȩ ñ hine deb&
p̃mere defensores ꝓpaginis animarum quia diotũ ẽ om¬
negenus hominũ ex unos anguine tã quã ꝓpterea sola
caro ꝑtineat ad ꝓpaginem sienĩ hoc ẽ uerum qđ ista osse¬
runt utñ sit anima ex anima sel caro ex carne sit
tantũ Ita dictũ ẽ ex unos anguine utñ totus homo
signi ficar&ur a paste sed tantũ unus hominis caro :
lluduero qđ dictũ ẽ in quo omnes peccauerunt sola
omnium hominũ caro intellegenda ẽ quȩ ind& rans¬

Expanded text:
et spiritu? sicut enim qui propaginem defendit animarum non et spiritu? sicut enim qui propaginem defendit animarum non hinc istum debet opprimere, quia de primo homine scriptum est: in quo omnes peccauerunt — non enim dictum est: \'in quo omnium caro peccauit\', sed \'omnes\' dictum est, id est omnes homines, cum homo non sola sit caro —. sicut ergo hinc iste non de opprimi, quia forte ita dictum est, Omnes homines, ut secundum solam carnem intelligerentur; sic iste non hinc debet premere defensores propaginis animarum, quia dictum est, omne genus hominum ex uno sanguine, tanquam propterea sola caro pertineat ad propaginem. Si enim hoc est verum, quod isti asserunt, ut non sit anima ex anima, sed caro ex carne sit tantum; ita dictum est, ex uno sanguine, ut non totus homo significaretur a parte, sed tantum unius hominis caro: illud vero quod dictum est, In quo omnes peccaverunt, sola omnium hominum caro intelligenda est, quae inde trans
Abbreviated transcription (Latin):
quȩstio ẽ omniatam̃ exdõ. Vnde nulla questio ẽ id ẽ&
corpus & anima & sp̃s & uiri & mulieris E sienĩñ
ex dõ natauel tractas uelmanarunt ita ut eius natu¬
rȩ sint tam̃ exdõ sunt a quo enĩ creata condita factas
ab illo habent ut sint sed dicendo inquit apsł & ipsede
lit ad auctorẽ coapus ad traducem immouero qui non
uult temere animarũ negare ꝓ paginẽ antequã liqui¬
doclareat utrũ ita anñ itasit: Hab& qđ inistis uer¬
bis a postoli intellegat ex uno eũ sanguine dixisse ex
uno amine a ꝑte totũ significante locutionis modo
sienimipsis lic& intellegere a ꝑtetotum qđ seriptũ ẽ
& factus ẽ. homo in animã uiuã ut illic intellegatur:
& sp̃sde quo seriptura ibitacuit. quur alus nliceas
sic accipere qđ dictũ ẽ exutiosangiune ut illio & anima
& sp̃s̃ pos sit intellegi. Qñ homosi gnificatus nomine
sanguinis non solunconstat excorpore uerũ &iã ex anima

Expanded text:
quaestio est, omnia tamen ex deo, unde nulla quaestio est, id est et quaestio est, omnia tamen ex deo, unde nulla quaestio est, id est et corpus et anima et spiritus et uiri et mulieris. etsi enim non ex deo nata uel tracta sunt uel manarunt, ita ut eius naturae sint, tamen ex deo sunt. a quo enim creata, condita, facta sunt, ab illo habent ut sint. Sed dicendo, inquit, apostolus: et ipse det lit ad auctorem, corpus ad traducem. immo uero qui non uult temere animarum negare propaginem, antequam liquido clareat utrum ita an non ita sit, habet quod in istis uerbis apostoli intellegat \'ex uno\' cum \'sanguine\' dixisse \'ex uno homine\' a parte totum significante locutionis modo. si enim ipsi licet intellegere a parte totum quod scriptum est: et f actus est homo in animam uiuam, ut illic intelleat sic accipere quod dictum est: ex uno sanguine, ut illic et anima et spiritus possit intellegi, quoniam homo significatus nomine sanguinis non solo constat ex corpore, uerum etiam ex anima
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo uiro mulier seduir quinatus postea exuiro ꝑ
mulierem quẽ ad modũ hodie quenas cuntur : Acper
hoc sicut istadicer& apsł de corporibus loquebatur
ꝓcul dubio coporautriusq: sexus exdõ. Porros iñ
iam reli qu&ur eis qui contra animarum ꝓ paginẽ
disputant : si autẽ it adiuidit ut dicat mulierẽ
ex uiro eẽ secundũ ampus. exdõ autẽ secundũ ani¬
mã & spm̃ quomodo erituerũ qđ ait a postolus
Omnia autẽ exdõ simulieris corpus ita ẽ ex uiro
utñ sit exdõ: Quaꝓpter ut a postolus potius uerũ
loquatur quã iste a postolo p̃feratur mulier ex uiro ẽ
siues ecundũ solum corpus siues ecundũ totũ quo constat
humana natura. nihilenĩ horũ tã quã certũ affirma¬
mus sed quiaboꝵ uerum sit ad hucquerimus & urꝑ
mulierem siue ex patretota hominis naturaducatur
quȩ ꝑmulierem nascitur. siue sola caro unde ad huo

Expanded text:
ex quo uiro mulier. sed uir. qui natus est postea ex uiro per ex quo uiro mulier. sed uir. qui natus est postea ex uiro per mulierem. quemadmodum hodieque nascuntur. ac per hoc si, cum ista diceret apostolus, de corporibus loquebatur, procul dubio corpora utriusque sexus ex deo. porro si non iam relinquetur eis qui contra animarum propaginem disputant. si autem ita diuidit, ut dicat mulierem ex uiro esse secundum corpus, ex deo autem secundum animam et spiritum, quomodo erit uerum quod ait apostolus: omnia autem ex deo, si mulieris corpus ita est ex uiro. ut non sit ex deo? quapropter ut apostolus potius uerum loquatur, quam iste apostolo praeferatur, mulier ex uiro est siue secundum solum corpus siue secundum totum. quo constat humana natura — nihil enim horum tamquam certum affirmamus, sed quid horum uerum sit adhuc quaerimus — et uir per mulierem, siue ex patre tota hominis natura ducatur, quae per mulierem nascitur, siue sola caro, unde adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
siergo hȩ a postolus dicens ñ &i ã animas & s p̃s sedtantũ
corporautriusq: sexus uolebat intellegi. quur continuo
subiunexit om̃a aut̃ exdõ nisi quia & ccrpora edõ
lta quippeait: sicut enĩ mulier exuiro ita &uir ꝑmulierẽ
om̃a aut̃ exdõ Eligat ergo iste undesitdictum side
as poribus ꝓfecto& corpora exdõ sunt: Quid ẽ ergoqł
ubicũq: ste ins cripturis legit exdõ quando de hominib:
agitur. Ñ & corpora sed tantũ animas & sp̃s uultin¬
tellegi siuero qđ dictũ ẽ. om̃a autẽ exdõ. & decorpere
utriusq: sexus & deanima acspũdictũ ẽ ergos ecundũ
om̃a ẽmulier ex uiro: Mulier enĩ exuro uir ꝑmuli¬
eremom̃a exdõ : Quȩ omnia nisidequib: loquebatur
idẽ & illeuir ex quomulier & illa mulier que exiuro
& illeuir qui ꝑ mulierẽ : Neq eni illcur ꝑmulierẽ

Expanded text:
si ergo haec apostolus dicens non etiam animas et spiritus, sed tantum si ergo haec apostolus dicens non etiam animas et spiritus, sed tantum corpora utriusque sexus uolebat intellegi, cur continuo subiunxit: omnia autem ex deo. nisi quia et corpora ex deo? ita quippe ait: sicut enim mulier ex uiro ita et uir per mulierem. omnia autem ex deo. eligat ergo iste unde sit dictum. si do corporibus. profecto et corpora ex deo sunt. quid est ergo. quod ubicumque iste in scripturis legit \'ex deo\', quando de hominibus agitur, non et corpora, sed tantum animas et spiritus uult intellegi? si uero quod dictum est: omnia autem ex deo, et de corpore utriusque sexus et de anima ac spiritu dictum est, ergo secundum omnia est mulier ex niro; mulier enim ex niro, uir per mulierem, omnia ex deo. quae \'omnia\' nisi de quibus loquebatur, id est et ille uir, ex quo mulier, et illa mulier, quae ex uiro, et ille uir. qui per mulierem ? neque enim ille uir per mulierem,
Abbreviated transcription (Latin):
id qđ non dumꝰ dicit doceremoliatur necõ par&ur ñ pecorib:
sedillis hominibus quos dicit a postolus. uolentes eẽlegis
docteres non intellegentes nequequȩ locuntur neque dequi
loquitur ñ curat aduertere uttum legerit homines eẽ ex
ex ipsosumus ñ uultiste ad corpsed tantũ ad animã & sp̃m
eẽ referondum siergo exdõ ñ sunt corpora. falsũ eẽ qđ
scriptũ ẽ ex quo amnia ꝑquẽ omniain quo om̃a. Deinde
ubidicit idem a postolus sicut enĩ mulierexuiro ita &
uir ꝑ mulierem : Exponat nob̵ iste quã ꝓpaginem signi¬
ficare uoluerit animȩ ancorporis a nutriusq: sed ñ uult
cẽ animas ex ꝓpagine Restat ergo ut secundum ipsũ
atq: omnes qui animarum ꝓpaginem destruunt aorpus
Tantũ masculinũ & fomininũ significare aposto ł dicens
sicut enĩ mulier exiuro ita &uir ꝑ mulierem quiamu

Expanded text:
id quod nondum didicit docere moliatur, ne comparetur non pecoribus, id quod nondum didicit docere moliatur, ne comparetur non pecoribus, sed illis hominibus, quos dicit apostolus uolentes esse legis doctores non intellegentes? neque quae quuntur neque de quiloquitur, non curat aduertere, ut cum legerit homines esse ex ex ipso sumus, non uult iste ad corpus, sed tantum ad animam et spLitum esse referendum. si ergo ex deo non sunt corpora, falsum est quod scriptum est: ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia. deinde ubi dicit idem apostolus: sicut enim mulie - ex uiro ita et uir per mulierem, exponat nobis iste quam propaginem significare noluerit, animae an corporis an utriusque; sed non uult \'esse animas ex propagine\': restat ergo, ut secundum ipsum atque omnes, qui animarum propaginem destruunt. corpus tantum masculinum et femininum significarit apostolus dicens: sicut enim mulier ex uiro ita et uir per mu lierem. quia m
Abbreviated transcription (Latin):
& corporis sensus & corporis foemã elcorporis omni nosubs¬
tantiã ipse hominibus dat quã uis & ꝓpagine d& neq:
enĩ quia dñs ait .s.i fenũ agri qđ hodie ẽ & cras inclibanũ
mitut᷑ ds̃ sicuestit nec aituestiuit sicut primũ quando
instituit. sed ait uestit qđ & nuno facit. Ideon egabimꝰ
lilia deorigine suigeneris ꝓcreari. quidsiergo sic&uã
anima & sp̃s hominis & adõ datur. quã diudatur.
& tam̃ ex ꝓpagines ii generis datur. qđ ego nec defendo
necrefello. sed si defendendũ. ẽ uel refellendũ ꝑspicuis
nã ambiguis testimoniis id agendũ eẽ commoneo:
N ec ꝓpterea sum pecoribus in sensatis comparandus quia¬
hoc me nondumscire ꝓnuntio sed potius cautis hominib:
quia ñ audeo docere qđ nescio: Istũ aut̃ ñ ego uicissim
quasi rependens maledictũ ꝓmaledicto pecoribus comparo
sedtã quã filiũ meneo cut qđ nes cit senes cirefateatur neq

Expanded text:
et corporis sensus, et corporis formam, et corporis omnino subset corporis sensus, et corporis formam, et corporis omnino substantiam ipse hominibus dat, quamvis ex propagine det. Neque enim quia Dominus ait, Si fenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit ; nec ait, Vestivit, sicut primum quando instituit; sed ait, vestit, quod et nunc facit; ideo negabimus lilia de origine sui generis procreari. Quid si ergo sic etiam anima et spiritus hominis et a Deo datur, quamdiu datur; et tamen ex propagine sui generis datur? Quod ego nec defendo, nec refello. Sed si defendendum est, vel refellendum, perspicuis, non ambiguis testimoniis id agendum esse commoneo. Nec propterea pecoribus insensatis hoc me nondum scire pronuntio, sed potius cautis hominibus, quia non audeo docere quod nescio. istum autem non ego uicissim quasi rependens maledictum pro maledicto pecoribus comparo, sed tamquam filium moneo, ut quod nescit se nescire fateatur neque
Abbreviated transcription (Latin):
posiusicutin eor quos misisti secundolibro eius inueni
ubi primũ uide quo ꝓ gressus fuerit dũmnittar affarruare
qđ nescit: Ausus ẽ enĩ dicere dm̃ ñ nunc solum atq in
istotantũ modo sȩculo. sed ꝑ infinitũ temp̃ sineces rati¬
one arq ominino semꝑ animas nas centibus dare:
Semꝑ inquiddat sicut semꝑ ẽ ipsequidat quid apsł dixort
quiasatis aꝑtũ. ẽ me intellegere. absititnegem qđ autẽ
istedicit deb& &iã ipseintellegere contrafidem ẽẽxp̃ĩa¬
nã atq ulterius cauerenedicat. Cũ enĩ mostui resurrexe¬
rint. lam nemonas c& atq: ideotunc ñ dabitnas centibus
animas sed eas quas dat in istosȩculo cũ coporibus ui¬
dicabit. nonergo semꝑ dat quã uis ipsos ẽꝑ sitquinunedat:
qđ uultis teconficere. ñ eũ ex ꝓpagine animas dare ipse
quippedat &iã sideꝓpaginedat quia & corporis mebra

Expanded text:
posui, sicut in eorum quos misisti secundo libro eius inueni. posui, sicut in eorum quos misisti secundo libro eius inueni. ubi primum uide quo progressus fuerit, dum nititur affirmare quod nescit. ausus est enim dicere deum non nunc solum atque in isto tantummodo saeculo, sed per infinitum tempus sine cessatione atque omnino semper animas nascentibus dare. semper. inquit, dat, sicut semper est ipse qui dat. quid apostolus dixerit, quia satis apertum est, me intellegere absit ut negem; quod autem iste dicit, debet etiam ipse intellegere contra fidem esse christianam atque ulterius cauere ne dicat. cum enim mortui resurrexerint, iam nemo nascetur; atque ideo tunc non dabit nascentibus animas, sed eas quas dat in isto saeculo cum corporibus iudicabit. non ergo semper dat, quamuis semper ipse sit qui nunc dat. quod vult iste conficere, non eum ex propagine animas dare. Ipse quippe dat, etiam si de propagine dat. Quia et corporis membra,
Abbreviated transcription (Latin):
quid mulierista nescierittantum non iudic& m̃tientem nec
pecoribus insensatis compar& nescientẽ. Quio quid erat
qđ illa nes ciebat ꝓfecto ad naturã hominis ꝑtinebat qđ tam̃
sineculpa homo nesciebat Qua ꝓpterdico &iã egodea¬
nimamea nescio quomodo uenerit hnicorpus meũ neq:
ego enĩ illã mihi donaui scitille quidonauit utrũ illam
depatremeo traxeritansicut homini primo nouamcrea¬
uerit sciã &iã egosiipsedo cuerit quando cũq: uolueri
Nunc aut̃ nescio nec mepud& utistũ fateri nesciro qđ nes¬
postolus doc& ñ enĩ nisi ds̃ ꝑ apostolũ doc& sed quid ẽ
tandem qđ doc& apłos. Ecceinquit cumatheniensibus lo¬
quer&ur hoc constantor exposuitdicens cũ ipsed&om¬
nibus uitẽ & spmquis enĩ hoc negat. sedintellege inquia
reuocans ñde p̃terito & ꝑfecto ꝓnuntians & qđ sinecessa¬
tionedat sẽꝑdat sicut semꝑ ẽ ipsequidat. Verba eus

Expanded text:
quid mulier ista nescierit; tantum non iudicet mentientem nec quid mulier ista nescierit; tantum non iudicet mentientem nec pecoribus insensatis comparet nescientem. quicquid erat quod illa nesciebat, profecto ad naturam hominis pertinebat; quod tamen sine culpa homo nesciebat. quapropter dico etiam ego de anima mea: nescio, quomodo uenerit in corpus meum — neque enim ego illam mihi donaui —; scit ille qui donauit, utrum illam de patre meo traxerit an sicut homini primo nouam creauerit. sciam etiam ego, si ipse docuerit, quandocumque uoluerit; nunc autpostolus docet: non enim nisi Deus per Apostolum docet. Sed quid est tandem quod docet Apostolus? Ecce, inquit, cum Atheniensibus loquernibus uitam et spiritum. quis enim hoc negat? sed intellege, inquitreuocans, non de praeterito et perfecto pronuntians. et quod sine cessatione dat. semper dat, sicut semper est ipse qui dat. uerba eius
Abbreviated transcription (Latin):
nec tam̃ iste huic dicer& qđ nob̵ dicere ñ erubuit. homo
in honore positus ñ intellex̃ comparatus ẽ pecoribus in sen¬
satis & similis factus ẽ eis. Ecccista mulier dix̃ defilus
sus nescio quo modo pariustis inuentrẽ meũ. Necta¬
m̃ comparatur pocorib: insensatis nescio dix̃. & quasi
quȩ rereNT ab eaquur nescir& adiuncxit neq enĩ
ego sp̃m & animã donauiuob: Illeergo quidonauit
scitunde fecorit qđ donauit. Vtrũ ex ꝓpagine attra¬
xerit annouum in sufflauerit. qđ ego in quid nescio
necs ingulis uobis uultus & membra formaui illescit
qui formauit . utrũ simul cũ anima formauerit an
uero iam formatis animam dederit : Quo ergomodo
utrumillo anisto meiuis uentrem uenerint filui Nies cieba :
& illudtum̃ sciebat totum qđ dedit redditurum ce qͥ ledit
sedeligat iste innaturȩ humanȩ tã ꝓfundo abditoq: secr&o

Expanded text:
nec tamen iste huic diceret. quod nobis dicere non erubuit: homo nec tamen iste huic diceret. quod nobis dicere non erubuit: homo in honore positus non intellexit: comparatus est pecoribus insensatis e t s i mil is f actus est e i s. ecce ista mulier dixit de filiis suis: neseio quomodo paruistis in uentrem meum, nec tamen comparatur pecoribus insensatis. nescio, dixit; et quasi quaererent ab ea cur nesciret adiunxit: neque enim ego spiritum et animam donaui uobis ille ergo qui donauit scit, unde fecerit quod donauit, utrum ex propagine adtraxerit an nouum insufflauerit, \'quod ego\', inquit, \'nescio nec singulis uobis uultus et membra formaui; ille scit qui formauit, utrum simul cum anima formauerit an uero iam formatis animam dederit. quo ergo modo, utrum illo an isto, in eius uentrem uenerint filii, nesciebat; et illud tamen sciebat totum quod dedit redditurum esse qui dedit. sed eligat iste in naturae humanae tam profundo abditoque secreto
Abbreviated transcription (Latin):
nostenditur. quiutinã intanta ꝓfunditate questionis
quã diuquid dicat ignorat: Imitar&ur machabeoꝵ
matrem quȩ cũ scir& deuirose filios concepisse. Gacre¬
atore omnium siue secundũ corpus. siue secundũ
animam &spm̃ sibi creatos ẽẽ. Ait tam̃ nescio quo¬
modo paruistis inuentrem meum: Velle miste dice¬
r& quidista nes ciebat: Hȩc enĩquȩ dixi utiq sciebat
quomodo secundũ corpus in eius uterũ uenerint quia de uiro
eos seconcepisse dubutare ñ poterat: Confitebatur &iã
quia & utique sciebat qđ ds̃ illis animã &spm̃ dederit qđ ip¬
seillis uultus & membra formauerit. Quidergonescie
ds̃ illis sine dubio dedit de parentibus traxerit. An nouũ
sicut homini primo in sufflauerit Sed siue hoc siue
aliud aliquid denaturȩ humane institutione nesciebat.
nescire sedicebat ñ qđ nesciebat temere defendebat

Expanded text:
non ostenditur. Qui utinam in tanta profunditate quaestionis. non ostenditur. Qui utinam in tanta profunditate quaestionis. quamdiu quid dicat ignorat, imitaretur Machabeorum matrem ! quae cum sciret de uiro se filios concepisse et a creatore omnium siue secundum corpus sine secundum animam et spiritum sibi creatos esse, ait tamen: nescio quomodo paruistis in uentrem meum. uellem iste diceret, quid ista nesciebat. haec enim, quae dixi, utique sciebat, quomodo secundum corpus in eius uterum uenerint, quia de uiro eos se concepisse dubitare non poterat. confitebatur etiam, quia et hoc utique sciebat, quod deus illis animam et spiritum dederit, quod ipse illis uultus et membra formauerit. quid ergo nesciebiritum, quem deus. illis sine dubio dedit, de parentibus traxerit an nouum sicut homini primo insufflauerit? sed sine hoc siue aliud aliquid de naturae humanae institutione nesciebat, nescire se dicebat, non quod nesciebat temere defendebat.