comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
secari possunt. Paludes dicte apale pastorali dea.
qͦd paleam idẽ pabula nutriant iumentoꝵ.¬
enim lineȩ int̾rarum partione tenduntur.
nt dimensionis ȩqualitas teneat᷑. Lnnites ap-¬
pellati antiquo u̾bo transu̾si. Nam trausu̾sa
omuia antiqui lima dicebant. a quo & limina
ostioꝵ. ꝑ quȩ foris uel intuis itur. & limites
qͦd ꝑcos magros foras eatur. Hinc &limus uo¬
cabulum accepit cingium. quo serui publi¬
ci cingebant᷑ obliqua purpura. Termini di¬
cti. qͦd t̾rȩ m̃sirras distingunt atq declarant.
His enimi testimonia finum intelliguntur.
& agroꝵ contentio & certamen aufertur.
Limites maxiine inagris duo sunt: cardo & decu¬
manus. Cardo ẽ qui aseptentrione directus.
a cardine celi ẽ. Nam sine dubio celum u̾titur
in septemtrional orbe. Decumanꝰ ẽ: qui ab
oriente moccidentẽ ꝑtransu̾sum dirigitur
qui ꝓeo qͦd formã decẽ faciat: decumanus ẽ

Expanded text:
secari possunt. Paludes dictae a Pale pastorali dea, secari possunt. Paludes dictae a Pale pastorali dea, quod paleam, id est pabula, nutriant iumentoruenim lineae in terrarum partitione tenduntur ut dimensionis aequalitas teneatur. Limites appellati antiquoo verbo transversi, nam transversa omnia antiqui lima dicebant; a quo et limina ostiorum, per quae foris vel intus itur, et limites, quod per eos in agros foris eatur. Hinc et limus vocabulum accepit, cingulum quo servi publici cingebantur obliqua purpura. Termini dicti quod terrae mensuras distinguunt atque declarant. His enim testimonia finium intelleguntur, et agrorum intentio et certamen aufertur. Limites maximi in agris duo sunt: cardo et decumanus. Cardo, qui a septentrione directus a cardine caeli est; nam sine dubio caelum vertitur in septentrionali orbe. Decumanus est qui ab oriente in occidentem per transversum dirigitur, qui pro eo quod formam X faciat decumanus est
Abbreviated transcription (Latin):
Noualia enim semel cum fructu erunt: &
semel uacua. Squalidꝰ ager. quasi excolidꝰ.
quod iam acurtura exierit. sicut ex consul:
quod a consulatir discesserit. Uligmostis
ager. ẽ semꝑ uindus. Nam humidus d̾r: qui
aliquando siccatur. Uligo enii humor t̾re
ẽ naturalis. ab ea nunqmͣ recetiens. Subsi¬
ciua sunt ꝓpriȩ quȩ sator de mat̾ia p̃ciders
quasi suꝑuacua abicit. Inde & subsi cii agͥ
quosin ꝑtica diuisos recuiant quasi steriles
ut palustres. Item subsicua. quȩ indiuisura
agri ũ efficiunt centuriam. idẽ iugera du¬
centa. Area dr. tabularum ȩqualitas. Dicta
aut̃ area ãplanitie atq equalitate: uude &
ara. Alii aream uocatam dicunt qͦd ꝓtrituran¬
dis frngib eradatur uel quod ñ triturentur
mea nͥ arida. Pratum ẽ cuiꝰ fem copia arm̃ta
tuetur: cuiꝰ netẽs romani nomen indidunt.
ab eo qͦd ꝓtinus sit paratum nec magnum
laborem culturȩ desid̾et. Prata aut̃ esse: quȩ

Expanded text:
Novalia enim semel cum fructu erunt et Novalia enim semel cum fructu erunt et semel vacua. Squalidus ager quasi excolidus, quod iam a cultura exierit; sicut exconsul, quod a consulatu discesserit. Uliginosus ager est semper uvidus. Nam humidus dicitur qui aliquando siccatur. Uligo enim humor terrae est naturalis, ab ea numquam recedens. Subseciva sunt proprie quae sutor de materia praecidens quasi supervacua abicit. Inde et subsiciva, agri quos in pertica divisos recusant quasi steriles vel palustres. Item subseciva quae in divisura agri non efficiunt centuriam, id est iugera ducenta. Area dicitur tabularum aequalitas. Dicta autem area a planitie atque aequalitate; unde et ara. Alii aream vocatam dicunt quod pro triturandis frugibus eradatur, vel quod non triturentur in ea nisi arida. Pratum est cuius feni copia armenta tuentur, cui veteres Romani nomen indiderunt ab eo quod protinus sit paratum, nec magnum laborem culturae desideret. Prata autem esse quae
Abbreviated transcription (Latin):
situs idẽ aptus arborib. aut pascuns qͥ herbis
cintũ & amnialib uacat aut fioreus qͦ st̾ horti
apib congruentes & florib. Quod etiam iuix¬
gliis in quatuor libris georgicoꝵ secutus est.
Rura uet̾es incultos agros dicebant. idẽ sul¬
uas &e pascua. agrum uͦ qui colebat᷑. Nam rus
ẽ quo mel. quo lac. quo pecꝰ haberi potest. Un¬
de & rusticus nommatur. Hȩc agrestiũ pͥma
& ociosa felicitas. Seges ager ẽ in quo seritur.
pondit auari agricole. Compascuis ager
aictus. qͥ a eliuisorib agroꝵ relictus ẽ ad pascen¬
aum cominumt̾ uitinis. Alluuiis ager est.
quem paulatim fluuius mnagrum reddit: Ar¬
cifinuis ager dictus ẽ. qui acertis linearum
mensuris ñ continet᷑. s arcent᷑ fines eiꝰ obnectu
fluiinum montium arboꝵ. Unde & iuhis
agris inchil sub se ciboꝵ interuenit. Noualis
ager ẽ. pͥmum proscissus: siue quia alt̾ms
annis uacat nouandarum sibi uirium causa.

Expanded text:
situs, id est aptus arboribus; aut pascuus, qui herbis situs, id est aptus arboribus; aut pascuus, qui herbis tantum et animalibus vacat; aut florus, quod sunt horti apibus congruentes et floribus. Quod etiam Vergilius in quattuor libros Georgicorum secutus est. Rura veteres incultos agros dicebant, id est silvas et pascua; agrum vero, qui colebatur. Nam rus est quo mel, quo lac, quo pecus haberi potest; unde et rusticus nominatur: haec agrestium prima et otiosa felicitas. Seges ager est in quo seritur; pondet avari agricolae. Conpascuus ager dictus qui a divisoribus agrorum relictus est ad pascendum communiter vicinis. Alluvius ager est quem paulatim fluvius in agrum reddit. Arcifinius ager dictus est qui a certis linearum mensuris non continetur, sed arcentur fines eius obiectu fluminum, montium, arborum; unde et in his agris nihil subsicivorum intervenit. Novalis ager est primum proscissus, sive qui alternis annis vacat novandarum sibi virium causa.
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur: Tescria aut̃ quidam putant e̾ẽ tugnna
quidã loca p̃rupta & asꝑa. Magalia edificia
numi darum agrestium oblonga. ineuruis
laterib tecta. quasi uauium carinȩ sinit: siue
rocunda in inodum furnoꝵ. & magalia dicta
eo qͦd in eo agatur aliquid. Alii agrum ex
g̾co nomimari manifestius credunt. Unde
& uilla g̾ce coragros dicitur: Uilla a uallo id est
aggere t̾re muncupata. qͦd ꝓlimite constitui solẽ
Possessiones sunt agri late patentes publici pͥ¬
uatiq quos inicio ñ mancipatione s quisq
ut potuit occupauit. atq possedit: unde &
nuucupate. fundus dictus. qͦd eo fundatur
uel stabiliat᷑ patris patrimonium. Fundus
aut̃ & urbanum edificium & rusticum in-¬
telligendum est. Predium dictum. qͦd exom̃ib¬
bonis patri famillas maxime p̃uidetur idẽ
uel abeo qͦd antiqui agros quos bello cepant
it predȩ nomine habebant. Omĩs autẽ ager
Tuarro docet quadrifarius diudituꝵ
Aut enim aruus est ager idẽ sationalis. aut con¬

Expanded text:
t. Tescua quidam putant esse tuguria, quidam loca praerupta et aspera. Magalia aedificia Numidarum agrestium oblonga, incurvis lateribus tecta, quasi navium carinae sunt, sive rotunda in modum furnorum. Et magalia dicta eo quod in eo agatur aliquid. Alii agrum ex Graeco nominari manifestius credunt. Unde et villa Graece †coragros† dicitur. Villa a vallo, id est aggere terrae, nuncupata, quod pro limite constitui solet. Possessiones sunt agri late patentes publici privatique, quos initio non mancipatione, sed quisque ut potuit occupavit atque possedit; unde et nuncupati. Fundus dictus quod eo fundatur vel stabiliatur patrimonium. Fundus autem et urbanum aedificium et rusticum intellegendum est. Praedium, quod ex omnibus patrifamilias maxime praevidetur, id est vel quod antiqui agros, quos bello ceperant, ut praedae nomine habebant. Omnis autem ager, ut Varro docet, quadrifarius dividitur: aut enim arvus est ager, id est sationalis; aut con
Abbreviated transcription (Latin):
tuscanicȩ. cͥoͥrinteȩ. mensura crassitudinis. &
altitudinis. int̾ se distantes. Quintum genus
earum quȩ uocantur attice. quat̾nis angulis
aut amplius: parib laterum int̾uallis. Ca¬
pitella dicta sunt quod suit columpnarum
capita sicut supra collum caput. Epistilia
sunt. quȩ suꝑ capitella columpnarum ponim.¬
qͦd tegant edes. Idem & inibrices. qͦd accipiant
mibres. Lateres & lat̾cul quod lati forment᷑.
circuma ctis undiq quatuor tabulis. Cana
lis dicta abeo quod caua sit in modum cannȩ.
Sane canalem melus genere feminino qͣm

Expanded text:
Tuscanicae, Corinthiae, mensura crassitudinis et Tuscanicae, Corinthiae, mensura crassitudinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus laterum intervallis. Capitella dicta, quod sint columnarum capita, sicut super collum caput. Epistylia sunt, quae super capitella columnarum ponunquod tegant aedes; et imbrices, quod accipiant imbres. Lateres et laterculi, quod lati formentur circumactis undique quattuor tabulis. lis dicta ab eo quod cava sit in modum cannae, sane eamdem melius genere feminino quam
Abbreviated transcription (Latin):
uerum. Alii testudinẽ uolunt ẽẽ locum
in parte atrii adu̾sum uenientib. Areus
dicti. qͦd sint arcta conclusione curuati.
Ipsi & fornices. Pauimenta originẽ apud g̾¬
cos hñt elaborata arte picture. licostrata¬
paruulis crustis ac tessellis tinctis in uarios¬
Ostracus ẽ pauimentum testaceum. eo qͦd fractis
testis calce ainmixta feriatim. Testa enim g̾ci¬
ostra dñt. Compluuium dictum. quia aque
apartib quȩ circa sunt eo conueniunt. Tessella
sunt equib domicilia ster nunt᷑ a tesseris
nominata. id ẽ quadratis lapillis ꝑdiminu¬
tionem. Bases sulture sunt columpuarum.
quȩ a fundam̃to consurgunt. & suꝑ posite fa¬
brice sustinent pondꝰ. Bases aut̃ nom̃ petre ẽ
fortissime syro sermone. Columpne ꝓlongi¬
tudine. & rotunditate uocate. in quib tocius
fabrice pondꝰ erigitur. Antiqua ratio erat co¬
lumpnarum altitudins. t̾cia pars latitudinũ.
Genera rotundarum quatuor. Dorice. iomce.

Expanded text:
vexum. Alii testudinem volunt esse locum vexum. Alii testudinem volunt esse locum in partem atrii adversum venientibus. 9. Arcus dicti, quod sint arcta conclusione curvati, ipsi et fornices. 10 Pavimenta originem apud Grsunt elaborata arte picture parvulis crustis ac tessellis tinctis in variosOstracus est pavimentum testaceum, eo quod fractis testis calce aostra dicuntur. Compluvium dictum, quia aque partes que circa sunt eo conveniant. Tessella sunt e quibus dnominata, id est, quadratis lapillis per diminutionem. Bases fulturae sunt columnarum, quae a fundamento consurgunt, et superpositae fabricae sustinent pondus. Bases autem nomen petrae est fortissimae Syro sermone. Columnae pro longitudine et rotunditate vocatae, in quibus totius fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars latitudinis. Genera rotundarum quatuor sunt: Doricae, Ionicae,
Abbreviated transcription (Latin):
inunum coniungat. Culmina dicta sunt:
quia apudantiquos tecta culmo tegebant᷑.
ut nunc rustica. Hinc tecti sumitas culm̃ dr.
Camere sunt uolumina introrsum respicien¬
tia. apellate acuruo. Camur enim grece
subtegunt & exornant. quȩ & lacunaria
dicunt᷑: qͦd lacus quosdã quadratos uel rotun¬
dos ligno uel gypso uel colorib habeant pie¬
toscum signis int̾micantib. Principalit̾ aut̃
lacus dr. ut lucilius ait. Resultant edesq
lacꝰq. Cuius diminutio lacunar facit.
Ut oratuis. Neq aureum mea retinet in
domo lacunar. Inde fit alia dimmutio.
lacunarum. & ꝑ antisticon laquearium
lucida. eo qͦd lumine accepto ꝑ arcũ resplen¬
deat. S utrum absidam. an absiden dicẽ
debẽmus. hoc u̾bi genꝰ ambiguum quidam
doctoꝵ existimant. Testudo ẽ camera tẽ pl
obliqna. nam ni modum testitudims netẽs
temploꝵ tecta faciebant. quȩ id̾o sic fiebant
ut celi iagiẽ redderent. qd̾ constat ẽẽ con

Expanded text:
in unum coniungat. Culmina dicta sunt, in unum coniungat. Culmina dicta sunt, quia apud antiquos tecta culmo tegebantur, ut nunc rustica, hinc tecti summitas culmen dicitur. Camere sunt volumina introrsum respicientia, appellate a curvo. Laquearia gunt et exornant, que dicuntur, quod lacus quosdam quadratos, vel rotundos, ligno, vel gypso, vel coloribus, habeant pictos, cum signis intermicantibus. Principaliter autem lacus dlacusque: cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, et per antistichon laquearium lucida, eo quod 229 lumine accepto per arcum resplendeat. Sed utrum absidam, an absidem dicere debeamus, hoc verbi genus ambiguum quidam doctorum existimaobliqua, nam in modum testudinis veteres templorum tecta faciebant, que ideo sic fiebant, ut celi imaginem redderent, quod constat esse con
Abbreviated transcription (Latin):
compositum nom̃ exg̾co latinoq sermone.
fos enim g̾ce lux ẽ. Cardo ẽ locus in quo
cardias: qͦd quasi cor hominẽ totum. ita ille
cuneus ianuam regat. ac moueat. uude &
ꝓuerbiale ẽ incardine remesse. Liina
ostioꝵ dicta. eo quod transũsa suit ut limnes
s pea sicut inagro aut introeat᷑. aut foras
qu̾i domum ingrediamur. Postes eo qͦd
undamentum dictum. qͦd fundꝰ sit
domus. Idem & cementun. a cedendo
dictum: quia ceso lapide surgat. Paries
nincupatus. quia semꝑ duo sunt pares.
uel a iatere uel a fronte. Siue enim tetrago¬
num siue ex agonum sit: qui se conspiciunt
erpari erunt. Alit̾ enim structura facta de¬
sormis ẽ. In fabricis aut̃ parietũ atq tectoꝵ¬
gi inuentorem dedicium asserunt. Iste enĩ
pͥmus didicisse fabricã aminerua dr̃. Parie¬
tinas dicimus. quasi parictum rninas.
Sunt enim parietes stantes sine tecto. ⁊ sine
habitatorib. Angulus. quod duos parietes

Expanded text:
compositum nomen ex Graeco Latinoque sermone, compositum nomen ex Graeco Latinoque sermone, φῶς enim Graece lux est. 7. Cardo est locus in quo ὸ τῆς καρδίας, quod quasi cor hominem totum, ita ille cuneus januam regat, ac moveat. Unde et proverbiale est: In cardine rem esse. 8. Limina ostiorum dicta, eo quod transversa sint, ut limes; et per ea sicut in agro, aut introeatur, aut foras squam domum ingrediamur. Postes, eo quod Fundamentum dictum quod fundus sit domui. Idem et caementum a caedendo dictum, quod caeso crasso lapide surgat. Paries nuncupatus quia semper duo sunt pares, vel a latere vel a fronte. Sive enim tetragonum sive hexagonum sit, qui se conspiciunt ex pari erunt. Aliter enim structura facta deformis est. i inventorem Daedalum adserunt; iste enim prius didicisse fabricam a Minerva dtinas dicimus quasi parietum ruinas, sunt enim parietes stantes sine tecto et sine habitantibus. Angulus, quod duos parietes
Abbreviated transcription (Latin):
sit quasi porta. & porticꝰ eo qͦd sit aꝑtis. Ianua
abiauo quodam appellatur:. cui gentiles om¬
nem introitum uel exitum sacrauerunt.
Uude lucanꝰ. ferrea belligeri compescat lumi¬
na iani. Est aut̾ pͥmus domꝰ nigressus. Cet̾a
ꝑ quod ab aliquo arcemͣ ingressu. ab obstando
dictum. Siue ostrum dictum. quia ostendi
aliquid intus. Alii auint ostuini appellari.
quia hostem morat᷑. Ibi enim adu̾sariis nos¬
obicimus. Hinc & ostia tyberma. quia ho¬
stib sunt opposita. Fores & ualue claustra
sunt. S fores dicunt᷑ quȩ foras. ualue quȩ
intus reuolutint᷑. & dupplices complicabilesq
sunt. S gen̾alit̾ usus uocabula ista corrũpt
Claustra. ab eo qͦd claudant᷑ dicta. fenestre sunt
quib parsext̾ior angusta. & int̾ior diffusaẽ.
quales in horreis uidenius. dicte eo quod lucẽ
uitus positus homo foris uidet. Alii fenestrã
dictam putant. eo qͦd donini lucem ministit

Expanded text:
sit, quasi porta, et porticus, eo quod sit aperta. 4. Janua sit, quasi porta, et porticus, eo quod sit aperta. 4. Janua a Jano quodam appellatur, cui gentiles omnem introitum, vel exitum sacraverunt. Unde Lucanus: Ferrea belligeri compescat limina Jani. Est autem primus domus ingressus, caetera est, per quod ab aliquo arcemur ingressu, ab obstando dictum, sive ostium, quia ostendit aliquid intus. Alii aiunt ostium appellari quia hostem moratur. Ibi enim nos adversariis objicimus, hinc et Ostia Tiberina, 227 quia hostibus sunt opposita. Fores et Valvae claustra sunt; sed fores dicuntur quae foras, valvae quae intus revolvuntur, et duplices complicabilesque sunt. Sed generaliter usus vocabula ista corrupit. 5. Claustra, ab eo quod claudantur dicta. 6. Fenestrae sunt quibus pars exterior angusta, et interior diffusa est, quales in horreis videmus, dictae, eo quod lucem a per eas intus positus homo foras videt. Alii fenestram putant dictam eo quod domni lucem ministrat,
Abbreviated transcription (Latin):
sit collectus. Cliuum enim ascensum di cimꝰ.
siue flȩruosum. furnum ꝑdiritatioriẽ a farte
dictum. quod panis ex eo factus ibi coquit᷑
Torcular dict̾um. eo quod ibi uuie calcent᷑
forus ẽ locus ub ⁊ uua calcatur. dictus qs
ibi feratur uua. uel ꝓpt̾ qͦd ibi petlib feriat᷑.
unde & calcatorium dr. S hoc nonĩ muta
significat. Prima species fori. locꝰ in ciuitate
ad exercendas nuudinas relictus. scda ubi¬
magistratus iudicare solet. t̾cia qm supra
diximus. qͦm calcatorium nominanius. qͣta
Laxatq foros. Lacus dictus. quia ibi de¬
currit frugum liquoꝵ. De aditib .uii.
ditus ab eundo dictus. ꝑ quẽ in gredimur
& admittimui. Uestibulum ẽ uel aditꝰ
domꝰ priiate uelspaciuui adiacens edib pu¬
blicis. & uestibulum dictͥum eo qͦd eo uestiuit᷑
fores. aut qͦd aditum tecto uestiat arit abstando
Porticꝰ qͦd transitus sit magis qmͣ ibi standum

Expanded text:
sit collectus. Clivum enim ascensum dicimus, sit collectus. Clivum enim ascensum dicimus, sive flexuosum. 6. Furnus per derivationem a farre dictus, quoniam panis ex eo factus ibi coquitur. 7. Torcular dictum, eo quod ibi uvae calcentur, Forus est locus, ubi uva calcatur, dictus quod ibi feratur uva, vel propter quod ibi pedibus feriatur. Unde et calcatorium dicitur, sed hoc nomen multa significat. Prima species fori locus est in civitate ad exercendas numagistratus iudicare solet; tertia, quem supra diximus, quem calcatorium nominavimus. Quarta, Aen. 6, 412: Laxatque foros. Lacus dictus quia ibi decurrit frugum liquor. § 7 De aditibus. Aditus ab eundo dictus, per quem ingredimur et admittimur. Vestibulum est vel aditus domus private, vel spatium adiacens edibus publicis; et vestibulum dictum est, eo quod eo vestiuntur fores, aut quod aditum tecto vestiat, aut a stando. Porticus ad tr
Abbreviated transcription (Latin):
temporis longi. Apotheca aut̃ uel horrea a g̾co
u̾bum eu̾bo repositoria. uel recondicoria dici
possunt. eo qͦd in his homines claboratas frugeᷤ
reponunt. Unde & enthecam g̾co nomine re¬
positam rei copiosam substantiã appellamꝰ.
erga oꝑa. sterio statio. id ẽ oꝑarii statio. Erga¬
stuia qͦq & ipsa ag̾co uocabulo mincupant᷑.
ubi deputantur noxii ad aliqͦd opꝰ faciendũ.
ut solent gladiatores & exules qui marmora
secant. & tam̃ uinculoꝵ custodiis alligati sc̃.
feminarum ad opꝰ laneficii exercendum con¬
ueniant. Mulier enim g̾ce: gene nuncupat᷑.
Pistrinum qͣsi pilistrinium. quia pilo ancea¬
tundebant granum. unde & apud uete̾s non
molitores s pistores dicti qͣsi fissores a finden¬
dis grams frum̃ti. Molarũ enĩ usus ñdum
erat. s granum pilo findebant. Unde & uir¬
gilius. Nunc torrete igm fruges. nc̃ frangite
saxo. Clibanꝰ a cliuo dictus. ab eo qͦd iuerectione

Expanded text:
temporis longi est. Apotheca autem vel horrea a Graeco, temporis longi est. Apotheca autem vel horrea a Graeco, verbum e verbo repostoria vel reconditoria dici possunt, eo quod in his homines elaboratas fruges reponunt. Unde et enthecam Graeco nomine repositam rei copiosam substantiam appellamus.erga opera, sterion statio, id est, operarii: ergastula quoque et ipsa a graeco vocabulo nuncupantur, ubi deputantur noxii ad aliquod opus faciendum, ut solent gladiatores et exsules, qui marmora secant, et tamen vinculorum custodiis alligati sunt.feminarum ad opus lanificii exercendum conveniat, mulier enim graece gyne nuncupatur. Pistrinum, qtundebant granum. Unde et apud veteres non molitores, sed pistores dicti sunt, quasi pinsores, a pinsendis granis frumenti, molae enim nondum usus erat, sed granum pilo pinsebant. Unde Virgilius: Nunc torrete igni fruges, nunc frangite saxo 5. Clivanus a clivo dictus, ab eo quod in erectione
Abbreviated transcription (Latin):
rendis gͥ & deportandis sacris: sacraria nun¬
cupantur. Donaria uͦ: eo qͦd ibi dona reponant᷑:
quȩ intemplis offerri consueuerunt. Erarium
uocatum quia prius es signatum ibi recondebat᷑.
Hoc enu olim Annuii iusu erat. auro
argentoq nondum signato: ex quoꝵ metallis
qͣinuis pꝰt ea facta fuisset pecunia. nom̃ tam̃ era¬
rii ꝑmansit. ab eo metallo unde pecunia inicuin
sumpsit. Armarium locꝰ est: ubi quarũq artuĩ
instrumenta pomntur. Armamentarium uͦ.
quid hñt telorum armamentaria celi. Dict̾a
aut̃ utraq ab armis idẽ brachiis quib exer¬
centur. Bibliotheca ẽ locꝰ. ubi reponunt᷑ libri.
Promptuarium dictum. eo qͦd inde necessaria
uictui ꝓmuntur hoc ẽ ꝓferunt᷑. Cellariũ.
qͦd meo colligant᷑. mministeria mensarum. uel
quȩ necessaria uictui suꝑ sunt. Int̾ promptu¬
arium aut̾ & cellarium hoc int̾est. quod cella¬
rium ẽ paucoꝵ dierum. promptiarium uͦ

Expanded text:
rendis igitur et deportandis sacris sacrarium nunrendis igitur et deportandis sacris sacrarium nuncupatur. Donaria vero, eo quod ibi dona reponantur quae in templis offerre consueverunt. Aerarium vocatum quia prius aes signatum ibi recondebatur. Hoc enim olim in usu erat auro argentoque nondum signato: ex quorum metallis quamvis postea facta fuisset pecunia, nomen tamen aerarii permansit ab eo metallo unde pecunia nomen initium sumpsit. Armarium locus est ubi quarumcumque artium instrumenta ponuntur. Armamentarium vero, 3, 83: Quidquid habet telorum armamentaria caeli. Dicta autem utraque ab armis, id est brachiis, quibus exercentur. Bibliotheca est locus ubi reponuntur libri; Promtuarium dictum eo quod inde necessaria victui promuntur, hoc est proferuntur. Cellarium, quod in eo colligantur ministeria mensarum, vel quae necessaria victui supersunt. Inter promtuarium autem et cellarium hoc interest quod cellarium est paucorum dierum, promtuarium vero
Abbreviated transcription (Latin):
bitationes. Nunc aut̃ id̾o diuina templa basi
licȩ nominantur. quia ibi regi omnium d̾õ
cultus & sacrificia offeruntur. Martyrium
locus martyrii g̾ca diriuatione: eo qͦd in me¬
moriam martyris sit constructum. uel qͦd ibi
sepulchra scõꝵ sinit martyrum. Aram quidã
uocatam dixerunt. qͦd ibi incense uictime ar¬
ditare aut̃ ab altitudine constat c̃ẽ nomina¬
tum. quasi alta ara. Pulpitum. qͦd in eo lector
uel psalmista positus. in publica conspici appło
possit. quo lib̾ius audiatur. Tribunal inde¬
dictum. eoqͦd inde a sacerdote tribuant᷑ pre¬
cepta iuuench. Est enini locus in sullum con¬
sticutus. unde unu̾si exaudire possint. Alias
tribunal a trib denominatum. qͦd ad illum
trib conuocent᷑. An alogiũ dictum qͦd ser
a trarun proprie ẽ locus templ in quo
saera reponuntur. sicut donariũ ẽ inquo
collocantur oblata. sicut lectisternia dicuntur
ubs homines sedere consueuerunt. Abinfe¬

Expanded text:
bitatbitatlicae nominantur, quia ibi Regi omnium Deo fideles regenerati purificantur, et bene quodam locus martyrum Graeca derivatione, eo quod in memoriam martyris sit constructum, vel quod sepulcra sanctorum ibi sint martyrum. 13. Aram quidam vocatam dixerunt, quod ibi incensae victimae arAltare autem ab altitudine constat esse nominatum, quasi alta ara. 15. Pulpitum, quod in eo lector, vel psalmista positus in publico conspici a populo possit, quo liberius audiatur. 16. Tribunal, eo quod inde a sacerdote tribuantur praecepta vivendi. Est enim locus in sublimi constitutus, unde universi exaudire possint. Alias tribunal a tribu denominatum, quod ad illud tribus convocetur. Analogium dictum quod sermSacrarium proprie est locus templi in quo sacra reponuntur; sicut donarium est in quo conlocantur oblata; sicut lectisternia dicuntur ubi homines sedere consueverunt. Ab infe
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ solitarii habitatio. Cenobiuin uͦ exg̾co
ꝙ latino uidet᷑ esse compositum. Est enum
habitaculum plurimoꝵ in commune ui¬
uentium. Cenon enim g̾ce commune dr.
Templi nom̃ generale. Pro locis enu quib¬
cumq magnis antiqui templa dicebant. Et
templa dicta: quasi tecta ampla. S & locus
designatus adorientẽ a contemplatione
templum dicebatur. cuiꝰ partes quatuor
erant. antlea ad ortum. portica ad orcasum.
sinistra a septemtrionẽ. dext̾a ad meridiem
spectans. Unde & qnͣdo templũ construe¬
bant orientẽ expectabant equi noctialem.
ita ut lineȩ abortu ad occidentẽ misse fie
rent partes celi dextra ac sinistra equales.¬
ut qui consuleret acdep̃caretur rectum aspiceret.
condidit. salomon deinde templum pruden¬
tiam petiturus instituit. nr̃oꝵ pꝰt hȩc tempoꝵ
fides in toto mnundo xpĩana consecrauit. fa
nocabantur regum habitacula. unde & nom̃
habent. Nam basileos rex: & bafilice regiȩ ha-¬

Expanded text:
id est solitarii habitatio. Coenobium ex Graeco id est solitarii habitatio. Coenobium ex Graeco et Latino videtur esse conpositum. Est enim habitaculum plurimorum in commune viventium; κοινὸν enim Graece commune dicitur. Templi nomen generale; pro locis enim quibuscumque magnis antiqui templa dicebant: et templa dicta quasi tecta ampla. Sed et locus designatus ad orientem a contemplatione templum dicebatur. Cuius partes quattuor erant: antica ad ortum, postica ad occasum, sinistra ad septentrionem, dextra ad meridiem spectans. Unde et quando templum construebant, orientem spectabant aequinoctialem, ita ut linerent partes coeli dextra, atque sinistra aequales,ut qui consuleret, ac deprecaretur, rectum aspiceret condidit, Salomon deinde templum prudentiam petiturus instituit. Nostrorum post haec temporum fides in toto mundo Christi atria consecravit. vocabantur regum habitacula, unde et nomen habent. Nam basileos rex et basilice regie ha
Abbreviated transcription (Latin):
crant᷑. Scã iuxta uetẽs ext̾iora templi sunt.
Sca aut̃ scõꝵ locus templi secretior. ad qm
sunt: uel quia scõꝵ comparatione sanctiora
sunt: sicut cantica canticoꝵ. quia cantica
uniu̾sa p̾cedunt. Scm̃ aut̾ a sanguine ho¬
stiȩ nuncupatum. Nichil enim scm̃ apud
secratum aut comꝑsum. Item sc̃m. qͦd extat
ẽẽ sancitum. Sancire autẽ ẽ confirmare. &
irrogatione pene ab unuria defendere. ic
& leges sc̃e. & mores sc̃i e̾ẽ dicunt᷑. Ppiciatori¬
um dictimi. quasi ꝓpiciationis oratorium.
ꝓpiciatio enun placatio ẽ. Oracula dicta. eo qͦd
inde responsa reddantur. & oracula ab ore.
Ienecralia secreta sunt oraculoꝵ. & penet᷑¬
la dicta sunt. ab eo qͦd ẽ penitꝰ: hoc ẽ pene
intus. Oratorium orationi tantum ẽ con¬
secratum. in quo nemo aliquid agere debet.
nisi ad qͦd ẽ factum. uude & noũi accepit.
Monastium. uniuis monachi habitatio ẽ.
Monos enim apud g̾cos solus. sterion statio:

Expanded text:
crantur. Sancta iuxta veteres exteriora templi sunt. crantur. Sancta iuxta veteres exteriora templi sunt. Sancta autem sanctorum locus templi secretior, ad qsunt, vel quia sanctorum comparatione sanctiora sunt, sicut Cantica canticorum, quia cantica universa praecellunt. Sanctum autem a sanguine hostiarum nuncupatum. Nihil enim sanctum apud secratum aut conspersum. Item sanctum quod exstat esse sancitum. Sancire autem est confirmare, et irrogatione poenae ab injuria defendere. Sic et leges sanctae et mores sancti esse dicuntum quasi propitiationis oratorium; propitiatio enim placatio est. Oracula dicta eo quod inde responsa redduntur; et oracula ab ore. Penetralia secreta sunt oraculorum; et penetralia dicta sunt ab eo quod est penitus, hoc est pene intus. Oratorium orationi tantum est consecratum, in quo nemo aliquid agere debet nisi ad quod est factum; unde et nomen accepit. Monasterium unius monachi habitatio est. Μόνος enim apud Graecos solus, στηριονo statio;
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ex eiꝰ uomine meniana appellata sunt.
Hec & solaria. quia patent soli. Post hec alii la¬
olim lignee domiis fiebant. inde nomen ꝑma¬
net tabulatoꝵ. Apogeum ẽ constructum
sub t̾ris edificium. quod nos antrũ uel spelit¬
cam diciinus. Solarium qͦd sol & auris paten
qualis suit locus in quo dauid bechsabee laual¬
tem aspexit & asperit & ad amauit. Cum hic¬
rosolimam antiochus obsidet. hyreanus pͥl¬
ceps iudeoꝵ reserato dauid sepulchro tria
milia auri talenta inde abstraxit. ex quib
trecenta antiocho dedit ut obsidionẽ reli¬
queret. atq ut facti inudiam demeret.
Fertur ex reliqua pecunia primus xenodo¬
chia insticuisse. quib ad uentum suscipet
panpum & pegͥnorum: unde ꝙ uocabulũ
sumpsit. Nam exgreco in latinimi ceuodo¬
chium ꝑegrinoꝵ. susceptio nuncupatur.
Ubi aut̃ egrotantes depla teis colliguntur.
cprib atq mediis miseroꝵ membra fouent᷑.¬

Expanded text:
quae ex nomine eius Moeniana appellata sunt. quae ex nomine eius Moeniana appellata sunt. Haec et solaria, quia patent soli. Post haec alii laolim ligneae domus fiebant. Inde nomen permanet tabulatorum. Hypogeum est constructum sub terris aedificium, quod nos antrum vel speluncam dicimus. Solarium, quod soli et auris pateat, qualis fuit locus in quo David Bethsabee lavantem aspexit et adamavit. Cum Hierosolymam Antiochus obsideret, Hyrcanus princeps Iudaeorum reserato David sepulcro, tria milia auri talenta inde abstraxit, ex quibus trecenta Antiocho dedit, ut obsidionem relinqueret; atque ut facti invidiam demeret, fertur ex reliqua pecunia instituisse primus xenodochia, quibus adventum susciperet pauperum et peregrinorum; unde et vocabulum sumpsit. Nam ex Graeco in Latinum ξενοδοχεῖον peregrinorum susceptio nuncupatur. Ubi autem aegrotantes de plateis colliguntur, guoribus atque inediis miserorum membra fovent
Abbreviated transcription (Latin):
to delitie lururiam gignerent. Triclinium ẽ
ceuaculum. a trib lectulis discombentium
dictum. Apuduete̾s enim in loco ubi comuiui
apparatus exponebatur tres lecculi stratie¬
rant. in quib discombentes epulabantur.
Cliuon enim g̾ce lectun uel accubitum dr
ex quo confectum ẽ. ut triclinium diceretur.
Cella dicta. quod nos occultat & celat. Cubi¬
culum uͦ ẽ. qͦd eo cubamus. ibiq dormientes
requiescimus. Cubile autẽ. cubandi locus est
Secessus uide uocatꝰ. qͦd sit locus secretus. id
sine accessu. Diu̾soriun dictum. eo quod
ex diu̾sis uiis ibi conueniatur. Hospicium
sernio grecus ẽ: ubi quis ad tempus hospitali
iure in habitat. & it̾ui inde transiens nugrat.
Iude & ineatum. quia nutat᷑. Unde legitur.
& castra uietatisunt. ꝓ inutauerunt. Non
enuu illic ꝑmanet erercitus: s ꝑtransit. Me¬
uianus collega crassi in foro proiecit materias.
ut ẽe̾nt loca in quib expectantes in sisterent.

Expanded text:
lto deliciae luxuriam gignerent. Triclinium est lto deliciae luxuriam gignerent. Triclinium est coenaculum, a tribus lectulis discumbentium dictum. Apud veteres enim in loco, ubi convivii apparatus exponebatur, tres lectuli strati erant, in quibus discumbentes epulabantur. Κλίνη enim Graece lectus vel adcubitus dicitur, ex quo confectum est ut triclinium diceretur. Cella dicta quod nos occultat et celat. Cubiculum vero, quod eo cubamus ibique dormientes requiescimus. Cubile autem cubandi locus est. Secessus, quod sit locus secretus, id est sine accessu. Diversorium dictum eo quod ex diversis viis ibi conveniatur. Hospitium sermo Graecus est, ubi quis ad tempus hospitali iure inhabitat, et iterum inde transiens migrat. Inde et metatum, quia mutatur. Unde et legitur: 'castra metati sunt,' pro mutaverunt; non enim illic permanet exercitus, sed pertransit. Moenius collega Crassi in foro proiecit materias, ut essent loca in quibus spectantes insisterent,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ regia. suie spaciosum habitaculũ. porticib¬
q quatuor couclusum. Atrium magna edes
ẽ: siuc amplior. & spaciosa domꝰ. & dictum ẽ¬
atrium. eo qͦd addant᷑ ei tres porticꝰ extrinsecꝰ.
alii atrium quasi abigne & ligno atriumn
dixerunt. atrium enim fit ex fumo. Palati¬
um a palante principe archadum dictũ.
incuius honore archades paianteum oppi¬
dum construrerunt. & regiani in ipsius no¬
nune conditam palatium uocauerunt.
Thalamum hac excausa uocatum ferunt.
Eum euim rapte fuissent a romanis sabine.
ex quib cum una aute alias specie uobilis¬
cum magna omnium ammiratione raꝑetui.
ut iuomub nuptiis thalami nomine uterent᷑.
Egyptii queq lingua sua in quib nubentes
succedunt & incubant loca: thalamum nomi¬
naut. Cenaculum dictum a commumone
uescendi: unde & cenobium congregatio. Au¬
tiqui enim publice & in cominime uescebantͥ
necolliꝰ conuiunim singulare erat. ne moccu¬

Expanded text:
est regia, sive spatiosum habitaculum porticibest regia, sive spatiosum habitaculum porticibus quattuor conclusum. Atrium magna aedes est, sive amplior et spatiosa domus; et dictum atrium eo quod addantur ei tres porticus extrinsecus. Alii atrium quasi ab igne et lychno atrum dixerunt; atrum enim fit ex fumo. Palatium a Pallante principe Arcadum dictum, in cuius honore Arcades Pallanteum oppidum construxerunt, et regiam in ipsius nomine conditam Palatium vocaverunt. Thalamum hac ex causa vocatum ferunt. Cum enim raptae fuissent a Romanis Sabinae, ex quibus cum una ante alias specie nobiliscum magna omnium admiratione raperetur, ut in omnibus nuptiis thalami nomen iteretur. Aegyptii quoque lingua sua loca, in quibus nubentes succedunt et cubant, 'thalamum' nominant. Coenaculum dictum a communione vescendi; unde et coenobium congregatio. Antiqui enim publice et in commune vescebant, nec ullius convivium singulare erat, ne in occu
Abbreviated transcription (Latin):
leant consedere. Dicte aut̃ tab̾ue qͦd exta¬
bulis ligneis erant constructe. quȩ nuuc
& si ñ speciem. nom̃ tam̃ p̾stinum retinent:
Macellum dictum. quod ibi mactent᷑ pecora:
quȩ mercantib uenundant᷑. Meͥcacum aut̃
a commercio nominatum. ibi enim res uen¬
dere uel emere solitum est. Sicut & thelone¬
um dr. ubi merces nauium & nautarum
emolumenta redduntur. Ibi enim uectigał
ex auctor sedet. p̃cium reb impositurus.
& uoce a mercatorib flagitans. Carcer ẽ
a quo ꝓhibemur exire. & dictus carcer a
bendo uocata. ut. habitare casas. Domꝰ
exg̾ca appellatione uocata. Nam domata
g̃ci tecta dicunt. Est enim domus unius¬
familiȩ habitatio. ficut urbs uniuis ppħ.
sic̃ orbis domicilium totius genis huma¬
ni. Omne edificium antiqui edema appel
lauerunt. Alii edem. abedendo quidem
sũpsisse uom̃ existimant. dantes exemplũ
prandium. Hinc & edificium. eoquod
fuerit prius ad edendum fact̾um. Aula domꝰ

Expanded text:
lebant consedere. Dictae autem tabernae quod ex talebant consedere. Dictae autem tabernae quod ex tabulis lignisque erant constructae, quae nunc et si non speciem, nomen tamen pristinum retinent. Macellum dictum quod ibi mactentur pecora quae mercantibus venundantur. Mercatum autem a conmercio nominatum. Ibi enim res vendere vel emere solitum est; sicut et teloneum dicitur ubi merces navium et nautarum emolumenta redduntur. Ibi enim vectigalis exactor sedet pretium rebus inpositurus, et voce a mercatoribus flagitans. Carcer est a quo prohibemur exire, et dictus carcer a ndo vocata, ut habitare casas. Domus ex Graeca appellatione vocata. Nam domata Graeci tecta dicunt. Est familiae habitatio, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. laverunt. Alii sumpsisse nomen existimant, dantes exemplum prandium. Hinc et aedificium, eo quod fuerit prius ad edendum factum. Aula domus
Abbreviated transcription (Latin):
chinas ad p̃lucendi mmisti̾um fabricatas.
faros dicunt. Nam fox̾ lux est: oros. uisio dĩ.
Unde & lucifer g̾ce. fossoros appellatur. Cocleȩ
sunt alte & rotunde turres. dicte coclee qͣsi
ciclee. quod meis tanqm ꝑcirculum orbẽq
conscendatur: qualis ẽ rome centum septua¬
ginita quinq pedũ. Termas appellatas qͦd ca¬
leant. g̾ci enim termon calorem dicunt. Bal¬
Nam g̾ci balanion dixerunt. quod auxietatẽ
anum tollat. Hȩc & gymnasia dicunt᷑. qͦd
ibi athlete uncto corpore & ꝑfricato manib
exercitantur. Nam gymnasium g̾ce. latiue
um ubi lauantium uestim̃ta ponuntur. ab
extendo scilicet dictum. Apodetheriu enim
g̾ce exuere cħ. Popina grecus sermo ẽ: quȩ
apud nos corrupte popina d̾r. Est aucem
locus iuxta balnea publica. ubi ptꝰ lauacrũ
a fame & siti reficiuntur: unde & ꝓpinare dr
famẽ tollat. Tab̾ne olim uocabant᷑ edicule
ꝑlebioꝵ. & parue & simplices inuicis axib.
& tabulis clause. unde & tab̾nariȩ qͦd ibi so¬

Expanded text:
ium fabricatas pharos dicunt. Nam φῶς lux est, ὁρος visio dicitur. Unde et Lucifer Graece Φωσφόρος appellatur. Cocleae sunt altae et rotundae turres; et dictae cocleae quasi cycleae, quod in eis tamquam per circulum orbemque conscendatur; qualis est Romae centum septuaginta quinque pedibus. Thermas appellatas quod caleant; Graeci enim Nam Graeci balaneion dixerunt, quod anxietatem animi tollat. Haec et gymnasia dicuntur, quia ibi athletae uncto corpore et perfricato manibus exercitantur: Nam gymnasium Graece, Latinum, ubi lavantium vestimenta pexuendo scilicet dictum; ἀποδύειν enim Graece exuere dicitur. Propina Graecus sermo est, quae apud nos corrupte popina dicitur: est autem locus iuxta balnea publica, ubi post lavacrum a fame et siti reficiuntur. Unde et propina etfamem tollat. Tabernae olim vocabantur aediculae plebeiorum parvae et simplices in vicis, axibus et tabulis clausae; unde et tabernariae, quod ibi so
Abbreviated transcription (Latin):
cadauera aut pyramides fierent. aut ingentes
columpne collo carentur. De edificiis rustio:
asa ẽ agreste habitaculum. palis .xii.¬
atq uirgultis harundinib  ¶contextum.
quib possint homines tueri a ui frigoris uel
caloris inuiria. Tugurium casula ẽ quam faq¬
unt sibi custodes uinearum ad tegimen sui.
quasi tegurium: siue ꝓpt̾ calorẽ solis & radios
declinandos. siue ut inde uel homines uel be¬
stiolas quȩ insidiari solent natis frugib auigan
Hanc rustici capannam uocant. quod unum
tantum capiat. Tescua loca sunt. inquib pe

Expanded text:
cadavera aut pyramides fierent, aut ingentes cadavera aut pyramides fierent, aut ingentes columnae conlocarentur. De aedificiis rusticis . Casa est agreste habitaculum palis atque virgultis arundinibusque contextum, quibus possint homines tueri a vi frigoris vel caloris iniuria. Tugurium casula est quam faciunt sibi custodes vinearum ad tegimen sui, quasi tegurium, sive propter ardorem solis et radios declinandos, sive ut inde vel homines vel bestiolas, quae insidiare solent natis frugibus, abigant. Hunc rustici capannam vocant, quod unum tantum capiat. Tescua quidam putant e
Abbreviated transcription (Latin):
ad defuncti memoriam. Cum enim ñ inderis
mouet mentem. & ad memoriam te reducit.
ut mortuum recorderis. Monum̃ta itaq
& memorie: pro mentis ammonitione dicte.
fagum g̾cum ẽ nomen. eo qͦd ibi corpora ab¬
sumantur. Sarchia eni g̾ce caro. fagos come¬
dere hr̃r. Mausolea sunt sepulchra seu mo¬
num̃ta reguni. a mausoleo rege egyptioꝵ
dicta. Nam eo defuncto. uxor eiꝰ mirȩ magni¬
tudiuis & pulchrituduns extruxit. sepulchrĩ
intantum ut usq hodie omnia monum̃ta p̃¬
ciosa ex nomine eius mausolea nuncupentur
Pyranudes ẽ genus sepuichroꝵ quadratum s
fastigiatum ultra omnnẽ celsitatẽ quȩ fieri mi¬
uu possit. Unde & mensuram umbrarum egis¬
se. nullam habere umbram dñr. Tali auten
edificio surgunt. ut a lato incipiant. & mau¬
gusto siniantui: sicut ignis. Pir enim. ignis¬
dicitur. Has egyptus habet. Apud maiores
eium potentes aut sub montib arte in mon¬
tib sepeliebantur. Inde tracꝰtum ẽ. ut suꝑ

Expanded text:
ad defuncti memoriam. Cum enim non videris ad defuncti memoriam. Cum enim non videris monet mentem et ad memoriam te reducit ut mortuum recorderis. Monumenta itaque et memoriae pro mentis admonitione dictae. hagus Grecum est, eo quod ibi corpora absumantur; sarci enim grece caro, phagos comedere dicitur. Mausolea sunt sepulchra seu monumenta regum, a Mausoleo rege Aegyptiorum dicta. Nam eo defuncto uxor eius mirae magntudinis et pulchritudinis extruxit sepulchrum in tantum ut usque hodie omnia monumenta pretiosa ex nomine eius Mausolea nuncupentur. Pyramides genus sepulchrorum quadratum et fastigiatum ultra omnem excelsitatem quae fieri manu possit, unde et mensuram umbrarum egressae nullam habere umbram dicuntur. Tali autem aedificio surgunt ut a lato incipiant et in angusto finiantur sicut ignis; πῦρ enim dicitur ignis. Hos Aegyptus habet. Apud maiores enim potentes aut sub montibus aut in montibus sepeliebantur. Inde tractum est ut super
Abbreviated transcription (Latin):
Caulas muninenta dicimus ouium. uel se¬
puncuta ouilium. Est aut̃ g̾cum nom̃ .c. de¬
tracta. uam g̾ci aulas uocant animalium re¬
ceptacula. De tentoriis .x.
abernacula tentoria sunt mulitum. quib
in itinere solis ardores tempestatesq mi¬
brium frigorisq inurias uitant. Dicta aut̃¬
tab̾nacula. qͦd cortine distente funib tabulis
int̾ stantib appenderent᷑: quȩ tentoria susti¬
uerent. Tentorium uocatum eo qͦd tendatur
funib atq palis. unde & hodie p̃tendẽ dĩ.
Papilioues uocant᷑ a similitudine par uulz
animalis uolantis. quȩ maxime habundant
florentib maluis. Hȩ sunt auicule quȩ lu¬
mine acenso conueniunt. & circa uolitantes
abigne ꝑximo int̾ire coguntur. De supulcͥs.
epuichruni a sepulto dictum. Prius xi.¬
aut̃ quisq indomo sua sepeliebat᷑. pꝰtea
uetitum ẽ legib. ne fetore ipso corpora ui¬
uentium contacta inficerentur. Monumen¬
tum id̾o nuncupatum. eo qͦd mentẽ moneat.

Expanded text:
Caulae munimenta ovium, vel seCaulae munimenta ovium, vel sepimenta ovilium. Est autem Graecum nomen, detracta. Nam Graeci αὐλας vocant animalium receptacula. CAPUT X. De tentoriis. 1. Tabernacula tentoria sunt militum, quibus in itinere solis ardores tempestatesque imbrium, frigorisque injurias tabernacula, quod cottive distente funibus tabulis interstantibus appenderentur, que tentoria sustinerent. Tentorium vocatum eo quod tendatur funibus atque pilis; unde et hodie pretendere dicuntur. Papiliones vocantur a similitudine parvuli animalis volantflorentibus malvis. Haec sunt aviculae quae lumine accenso conveniunt, et circa volitantes ab igne proxime interire coguntur. De sepulchris . Sepulchrum a sepulto dictum. Prius autem quisque in domo sua sepeliebatur. Postea vetitum est legibus, ne foetore ipso corpora viventium contacta inficerentur. Monumentum ideo nuncupatur eo quod mentem moneat
Abbreviated transcription (Latin):
unitum uel munimentum dictum. rx¬
quia mnanu ẽ factum. Cohors uocata.
uel qͦd coartet cuncta quȩ int̾ius sunt id est
concludat. uel quod coe̾rceat obiectu suo extͣ¬
neos & adire ꝓhibeat. Uallum ẽ qͦd mole t̾rȩ
erigitur. ut custodia p̃tendat᷑. Dictum aut̃
uallum auallis. Nam ualli fustes sunt quib
uallum munitur: & ualli dicti qͦd figantur:
& uellantur. Int̾ualla sunt spacia int̾ capita
ualloꝵ. id ẽ stipitum quib uallum fit. Un¬
de & cȩtã quoq spacia dicunt᷑. abstipitib
sciicet. Agger ẽ cuiuslibet rei aceruatio. uinde
fosse. aut ualles possunt impleri. ab aggregando.
Agger ꝓprie dr t̾ra aggesta. quȩ uallo facto ꝓ¬
pius ponitur. S abusiue & muros & munuñ¬
ta onuria: aggerem diximus. Macerie sunt
t̾ra appellaut. qm̃ informa circuindatis duab
utrinq tabulis inferciuntur uerius qmͣ in
struuntur. Euis durant incorrupti. uentis.
ignib. omniq cemento fortiores. Sepes mul¬
nimenta satarum suit: unde & appellate.

Expanded text:
Munitum vel munimentum dictum quia manu est factum. Cohors vocata vel quod coartet cuncta quae interius sunt, id est concludat, vel quod coerceat obiectu suo extraneos et adire prohibeat. Vallum est quod mole terrae erigitur, ut custodia praetendatur. Dictum autem vallum a vallis; nam valli fustes sunt, quibus vallum munitur. Et valli dicti quod figantur et vellantur. Intervalla sunt spatia inter capita vallorum, id est stipitum quibus vallum fit; unde et cetera quoque spatia dicunt, ab stipitibus scilicet. Agger est cuiufossae, aut valles possunt repleri ab aggregando. Agger proprie dicitur terra aggesta, quae vallo facto propius ponitur. Sed abusive et muros, et munimenta omnia aggerem dicimus. 4. Maceriae sunt terra appellant, quoniam in forma circumdatis duabus utrinque tabulis inferciuntur verius quam struuntur. Aevis durant incorrupti, ventis, ignibus, omni caemento fortiores. 6. Saepes munimenta satorum sunt, unde et appellatae.
Abbreviated transcription (Latin):
sit receptaculum t̾re marisq copiis. Qude
& eam constantinus aptissimam condere uri¬
dicauit. ut recepta culum ibi t̾re marisq fie¬
ret. Unde & nunc romani imꝑii sedes & to¬
tius caput ẽ orientis: sicut & roma occidentis.
Epyrus ciuitas traciȩ condita ẽ apyrro &
cognominata. Nthenas in helladas cicrops
condidit. & ex suo nomiue cicropiam nomi¬
nauit. Hanc anxionides qui ing̾cia tercius
pt cicropem regnauit. in meruȩ sacrauit.
& nom̃ cuutati athenas dedit. Nam miner
quia & littere & artes diu̾soꝵ studiorum.
& ipsa phylosophia ueluti templum athenas
habuerunt. Choriitum machaia condidit.
choruitus horestis filius. Hanc g̾ci choruiteam
uocant. hoc ẽ ailmiuistrationẽ rei publicȩ
hebas boetias cathinus ueniens a fenicib¬
condidit. thebis egyptiis pruis ab eo constru
mele filio. Spartha abspartͥo filio phoreuei
uocata. qui fuit filius inachi. Ipsam autẽ
eẽ sparcham. qmͣ & lacedemoruam ciuitatẽ

Expanded text:
sit receptaculum terrae marisque copiis. Unde sit receptaculum terrae marisque copiis. Unde et eam Constantinus aptissimam condere iudicavit, ut et receptaculum sibi terra marique fieret. Unde et nunc Romani imperii sedes et totius caput est orientis, sicut et Roma occidentis. Epirum civitas Thraciae condita est a Pyrrho et cognominata. Athenas in Hellade Cecrops condidit, et ex suo nomine Cecropiam nominavit. Hanc Amphictyon, idem qui in Graecia tertius post Cecropem regnavit, Minervae sacravit et nomen civitati Athenas dedit; nam Minervquia et litterae et artes diversorum studiorum t ipsa philosophia veluti templum Athenas habuerunt. Corinthum in Achaia condidit Corinthus Orestis filius. Hanc Graeci Corintheam vocant, hoc est administrationem reipublicae. Thebas Boeotiae Cadmus veniens a condidit, Thebis Aegyptiis prius ab eo construcmeles filio. Sparta a Sparto filio Phoronei vocata, qui fuit filius Inachi. Ipsam autem esse Spartam quam et Lacedaemoniam civitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
um romnȩ uocatum. eo quod fuerit roma¬
nȩ urbis & religionis caput suminũ. Alii
anint. quia cum tarquiniis priscꝰ capitolii
fuudamenta romȩ aꝑiret: in loco fundam̃ti
caput homins litteris ecruscis uotatum ui¬
uenit. & ꝓuide capitolium appellauit. Quod¬

Expanded text:
um Romae vocatum eo quod fuerit Romaum Romae vocatum eo quod fuerit Romanae urbis et religionis caput summum. Alii aiunt, cum Tarquinius Priscus Capitolii fundamenta Romae aperiret, in loco fundamenti caput hominis litteris Tuscis notatum invenit, et proinde Capitolium appellavit.
Abbreviated transcription (Latin):
me fecisse tarquinium p̾scum. ut quotiens
pluuiarum inundatio existeret. ꝑ eas aqtiȩ
extra ciuitatem emitterent᷑. ne maximis ꝑ¬
petuisq tempestatib planiciem uel fuuida¬
menta urbium strages aquarum sub u̾tera.
Imbuli. uel quia sub uelamina sunt: uel qͥa
sub his ambulamꝰ. Sunt enim porticꝰ hinc
inde platearum. Iorus ẽ exercendarũ littũ
locus. afando dictus. siue aforoneo rege qui
pͥmus g̾tis leges dedit. Hȩc loca & prorostra
uocantur. ideo qͦd ex bello punico captis ua¬
uib carthaginensium rostra ablata sunt:
& inforo Romano p̾fixa. ut e̾et huiꝰ in signe
inctoriȩ. Curia dr. eo qͦd ibi cura ꝑsenatũ
decunctis amministret᷑. Prctoriũ qͦd ibi
p̃tor resideat ad discutiendum. Gymnasi¬
um. generalis ẽ exercitioꝵ locus. Tam̃ apuo
hoc ẽ meditatio. S & balnea. & loca cursoꝵ.
&athletarum gymuasia sunt: eo qͦd illic homi¬
ues in suȩ artis studium exerceant᷑. Capitoli¬

Expanded text:
mae fecisse Tarquinium Priscum ut, quotiens mae fecisse Tarquinium Priscum ut, quotiens pluviarum inundatio existeret, per eas aquae extra civitatem emitterentur, ne maximis perpetuisque tempestatibus planitiem vel fundamenta urbium strages aquarum subverteret. Imboli, vel quia subvolumina sunt, vel quia sub his ambulant. inde platearum. 27. Forus est exercendarum litium locus, a fando dictus, sive a Phoroneo rege, qui primus Graecis leges dedit. Qui locus et Prorostra vocatur ab eo quod ex bello Punico captis navibus Carthaginensium rostra ablata sunt, et in foro Romano praefixa, ut esset huius insigne victoriae. Curia dicitur eo quod ibi cura per senatum de cunctis administretur. Praetorium, quod ibi praetor resideat ad discutiendum. Gymnasium generalis est exercitiorum locus. Tamen apud hoc est meditatio. Sed et balnea et loca cursorum et athletarum gymnasia sunt, eo quod illic homines in suae artis studio exercitentur. Capitoli