comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
o dñe ds. Nec putemꝰ eum contra dicere dm̃
imꝑio: sed causas reddere immo dep̾cari
cur hoc facere non possit. Deniq impetrat
qđ rogauit: & sententiȩ austeritas mitio¬
ri imꝑio temꝑata ẽ. Quęritur quare
hie dechiel faciliora renuerit : & osee scor¬
to statim fuerit copulatꝰ. nec contradixe¬
rit immo responderit castũ habere se cor¬
pus. neq cõmixtione meretricis debere
maculari: dicente apło. Qui adheret
meretrici: unũ cum ea corpus efficitur.
Ex quo ostenctitur figurã fuisse synagogȩ
uł eccte: non uere iuxta litteram ꝑpetra¬
tum. Qd ipsũ exponentes. plenius disse¬
ruimꝰ. Morticinũ dr̃: qđ absq effusione
sanguinis amittit uitã: & in quo immo¬
ritur anima. Laceratũ abestiis: quod
ꝓ humano stercore. boum concedit᷑ fimꝰ:
leuiora significantur mala dũ iubent᷑
quidem coctũ in bubulo stercore come¬
dere panẽ. sed abhumani stercoris lon¬

Expanded text:
O Domine Deus. Ne putemus eum contradicere Domini O Domine Deus. Ne putemus eum contradicere Domini imperio; sed causas reddere, immo deprecari, cur hoc facere non possit. Denique impetrat quod rogavit, et sententiae austeritas mitiori imperio temperata est. Quaeritur cur Ezechiel faciliora renuerit: et Osee scorto statim fuerit copulatus , nec contradixerit, immo nec responderit, castum habere se corpus, neque commixtione meretricis debere maculari, dicente Apostolo: Qui adhaeret meretrici, unum cum ea corpus efficitur . Ex quo ostenditur figuram fuisse Synagogae, vel Ecclesiae, non vere juxta litteram perpetratum: quod ipsum exponentes prophetam plenius disseruimus. Morticinium dicitur, quod absque effusione sanguinis amittit vitam, et in quo moritur anima, laceratum a bestiis, quod pro humano stercore, boum conceditur fimus, leviora significantur mala: dum jubentur quidem coctum in bubulo stercore comedere panem; sed ab humani stercoris lon
Abbreviated transcription (Latin):
gentes adquas eiciam eos. Et dixi. Ah.
ah .ah. dñe ds̃. Ecce anima mea ñ ẽ pol¬
luta: & morticinũ & laceratũ abes¬
tiis non comedi ab infantia mea usq nc̃:
et non ẽ in gressa inosmeũ om̃ĩs caro
immunda. Et dixit adme. Ecce deditͥ
fimũ boum ꝓstercorib humanis: & fa¬
cies panem tuũ in eo.
Nopħas iuxta zachariam uiros esse por
tentuosos. qui suis oꝑib futura porten¬
dant. & de quib loquitur ds in manib
ꝓpħarũ assimilatus sũ: in multis locis
creberrime legimus. Sicut gͥ hie rechiel
panem comedit in stercore: sic &. filii
isrł uł om̃is popłs iudȩoꝵ. siue ut alii
pollutum innationib Licet ad eos
non sit cõminatio qui iam eiecti sunt:
sed adeos qui eiciendi de t̾ra reꝓmissi¬
onis. Quod cũ ꝓpheta didicisset : iuxta
a quilam tercio detestatus est: ah ah
respondit cn aaor coc: quod latine dr̃¬
nequaꝗͣ Fro quo theodotio transtulit:

Expanded text:
gentes, ad quas ejiciam eos. Et dixi: Ah gentes, ad quas ejiciam eos. Et dixi: Ah ah ah, Domine Deus, ecce anima mea non est polluta, et morticinum et laceratum a bestiis non comedi ab infantia mea usque nunc. Et non est ingressa in os meum omnis caro immunda. Et dixit ad me: Ecce dedi tibi fimum boum pro stercoribus humanis, et facies panem tuum in eo. » Prophetas juxta Zachqui suis operibus futura portendant, et de quibus loquitur Deus: In manibus Prophetarum assimilatus sum , in multis locis creberrime legimus. Sicut igitur Ezechiel panem comedit in stercore: sic et filii Israel, vel omnis populus Judaeorum, sive ut alii pollutum in nationibus: licet ad eos non sit comminatio, qui jam ejecti sunt; sed ad eos qui ejiciendi sunt de terra repromissionis. Quod cum Propheta didicisset, juxta Aquilam tertio detestatus est, ah, ah, respondit μηδαμῶς, quod Latine dnequaquam. Pro quo Theodotio transtulit:
Abbreviated transcription (Latin):
icꝰ płs pꝰ offensam di usq hodie. subcine¬
ricios panes comedat mixtos frum̃to.
hordeo. faba. lente. milio et auena:
quoꝵ alter hominũ. alter ium̃torũ ci
dere: habent aliquid & frum̃ti. Qđ
autẽ filiũ negant. hordeo ium̃toꝵ pas¬
cuntur.&. fabis quib comedentium
uenter inflatur. & mens opprimi dr̃:
in tantũ ut phytagoreis quoq cibus
de testabilis sit. Ppter lentẽ: esau pͥmo¬
genita ꝑdidit. Miliũ. rusticoꝵ & ag.
grestium. &. altiliũ cibus ẽ. Auena.
siue uitia. & olira: bruta pascuntur
helias fugiens iezabel inuenisse panẽ
et penuriȩ signum ẽ. Unde & acor¬
uis pascitur : ut quia cibũ ñ inuenerat
in isrł. nationũ quȩ immundȩ erant
pasceretur alim̃tis. Lex qͦq ipsa quã
legunt & non intelligunt: sub cineritiꝰ :
panis ẽ &. oꝑtus humano stercore. Quã¬
obrem et paulus apłs lucra legis &. pͥsti¬
n arũ cfrimoniarũ obseruantiã dicit
se habuisse quasi stercora: ut xp̃m lucri

Expanded text:
 post offensam Dei usque hodie subcinericios panes comedat, mixtos frumento, hordeo, faba ac lente, milio et avena. Quorum alter hominum, alter jumentorum cidere, habent aliquid et frumenti. Quod autem filium negant, hordeo jumentorum pascuntur, et fabis, quibus comedentium venter inflatur, et mens opprimi dicitur, in tantum ut pythagoraeis quoque cibus detestabilis sit. Propter lentem Esau primogenita perdidit. Milium rusticorum et agrestium et altilium cibus est. Avena sive vicia et olyra bruta pascuntur Septuaginta Elias fugiens Jezabel invenisse panem et penuriae signum est. Unde et a eorvis pascitur, ut quia cibum non invenerat in Israel, nationum quae immundae erant pasceretur alimentis. Lex quoque ipsa, quam legunt et non intelligunt, subcinericius panis est, et opertus humano stercore. Quamobrem et Paulus apostolus lucra legis et pristinarum caeremoniarum observantiam dicit se habuisse quasi stercora, ut Christum lu
Abbreviated transcription (Latin):
niȩq sermone spicam. speltamq dicimus.
aut̃ ꝓpheta famẽ futurã & in opiã
popłi isrł: oꝑe demonstrare. Sicut enĩ
in rerũ om̃iũ penuria ñ quȩruntur
ciboꝵ diu̾sitates et deliciȩ. sed qͦm uen¬
ter impleatur : sic nunc ꝓpħa frum̃tũ
&. hordeum. fabam et lentem. &. mi¬
liũ auenãq mittit inunum uas:
facitq trecentos nonaginta panes. qͦs
ꝑ singulos dies comedat. Qui panes ha¬
bent uicenos siclos. id ÷ stateres. Siclus
aut̃ id est stater: hab& dragmas.iiiͬi.
Dragmȩ aut̃ octo: latinã unciam faciũt.
Ita unus panis decẽ uncias habere dicat᷑:
quo trahitur magis anima quã sustenta¬
tur. Sterilitatẽ cibi: aquȩ auget ste¬
rilitas. Sextã enĩ partẽ mensurȩ he¬
braicȩ quȩ appellatur hin: iubetur¬
ꝑ singulos dies bibere. Porro hin: duos
choros articos facit. quos nos appellare¬
possumꝰ duos sextarios italicos : ita ut
hin m̃sura sit iudaici sex tarii. nr̃iq

Expanded text:
niaeque sermone, spicam, speltam que dicimusautem propheta famem futuram, et inopiam populi Israel opere demonstrare. Sicut enim in rerum omniciborum diversitates et deliciae, sed quomodo venter impleatur, sic nunc propheta frumentum et hordeum, fabam, lentem et milium avenamque mittit in unum vas, facit trecentos nonaginta panes, quos per singulos dies comedat, qui panes habent vicenos siclos, id est, stateres. Siclus autem, id est stater, habet drachmas quatuor. Drachmae autem octo latinam unciam faciunt, ita ut unus panis decem uncias habere dicatur, quo trahitur magis anima quam sustentatur, sterilitatem cibi aquae auget sterilitas, sextam enim partem mensurae Hebraicae, quae appellatur hin, jubeturr singulos dies bibere. Porro hin duos choas Atticos facit, quos nos appellarepossumus duos sextarios Italicos, ita ut hin mensura sit Judaici sextarii nostrique
Abbreviated transcription (Latin):
qui relinquit relinquet᷑. Et ẽ sensus.
ui habet dabitur ei: qui aut̃ ñ haboe:
etiam id qđ uidetur habere. auferetur
t tu fili hominis sume tͥ¬
laterẽ. & pones eum corã te .& describes
in eo ciuitatẽ hierłm: et ordinabis ad¬
uersus eam obsidionẽ. & ȩdificabis mu¬
nitiones. & comportabis aggerẽ & da¬
bis contra eam castra. et pones arietes

Expanded text:
qui relinquit, relinquetur. Et est sensus: qui relinquit, relinquetur. Et est sensus: Qui habet dabitur ei: qui autem non habet, et sume tlaterem, et pones eum coram te: et describes in eo civitatem Jerusalem. Et ordinabis adversus eam obsidionem, et aedificabis munitiones, et comportabis aggerem, et dabis contra eam castra, et pones arietes
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quo ꝑspicuũ ẽ: ubi multitudo fuerit
Ipeccatoꝵ indignos esse peccatores. qͥa
dño corrigantur.
Uo aut̃ locutꝰ fuero tͥ: aꝑiam os tuũ
et dices ad eos. Hec dicit dñs ds̃. Qui audit
audiat &. qͥ quiescit quiescat: quia
domus ex asperans est.
llud quod in ȩccłaste legimus. tempus
tacendi et tempꝰ loquendi: etiã in ser¬
mone ꝓphetico comꝓbatur. qđ eiusdem
sit sapientiȩ et tacere & loqui ꝓtẽpore.
& dare conseruis in tempore suo cibaria.
Unde & isaias ad popłm non credentem.
posse conu̾ti de quib dictum ẽ. qui au¬
dit audiat. &. qui amalis quiescit
quiescat & desinat: idcirco aꝑto ore.
& non ꝓpria uoluntate sed dñi iussi¬
one loquitur ad popłm. ld aut̃ qđ nos
posuimꝰ qui audit audiat & qͥ quies¬
cit quiescat. ꝓ quo lxx. int̾prȩtati sunt.
qͥ audit audiat. & qui incredulus est
incredulus sit: scda aquilȩ ȩditio ita
transtulit. Qui audit audietur: &

Expanded text:
Ex quo perspicuum est, ubi multitudo fuerit Ex quo perspicuum est, ubi multitudo fuerit peccatorum, indignos esse peccantes, qui a Domino corrigantur. Cum autem locutus fuero tibi, aperiam os tuum, et dices ad eos: Haec dicit audiat; et qui quiescit, quiescat, quia domus exasperans est. » Illud quod in Ecclesiaste legimus, « Tempus tacendi, et tempus loquendi, » etiam in sermone prophetico comprobatur, quod ejusdem sit sapientiae et tacere et loqui pro tempore, et dare conservis in tempore suo, cibaria. Unde Isaias ad populum non credentem: posse converti. De quibus dictum est: « Qui audit, audiat, et qui a malis quiescit, quiescat et desinat . » Idcirco aperto ore et non propria voluntate, sed Domini jussione loquitur ad populum. Id autem, quod nos possumus, « Qui audit, audiat; et qui quiescit, quiescat: pro quo LXX interpretati sunt: Qui audit audiat: et qui incredulus est, incredulus sit: secunda Aquilae editio ita transtulit: Qui audit 37 audietur: et
Abbreviated transcription (Latin):
t tu fili hominis ecce data sunt suꝑ
te uincula: et ligabunt te ineis:
et non egredieris de medio eoꝵ. Et lin¬
guã tuam ad herere faciam palato tuo:¬
uł guttur᷑i. & eris mutus nec ut uir
ob iurgans. quia domus ex asꝑans est.
uod in domo clauditur. qđ uinculis
alligatur. quod ñ egreditur ad eos
inter quos habitat. sed int̾ multitu¬
dinem captiuoꝵ solitudinẽ carceris
patitur. ut supra dixi obsidionis in¬
dicium ẽ: quia clausa iherłm atq
circũdata ab exercitu chaldeorũ. nullũ
habitantium foras exire ꝑmittet. Hȩc
ẽ olla de qua hieremias loquit᷑: et ipse
hic ꝓpħa in consequentib: in qua car¬
nes popłi consumunt᷑. Quod aut̃ lin¬
gua ꝓphetae palato uł gutturi cohe¬
rescit. et mutus effectus auctoritat᷑e
non habet increpantis: causa ꝑspicua ẽ.
Quia inquit domus ex asꝑans est. Et est
sensus. Tante sunt amaritudinis. et
tante aduersus d̾m contentionis : ut
ob iurgantem ñ mereantur audire.

Expanded text:
t tu, fili hominis, ecce data sunt super te vincula, et ligabunt te eis, et non egredieris de medio eorum. Et linguam tuam adhaerere faciam palato vel gutturi tuo, et eris mutus, nec ut vir objurgans, quia domus exasperans est. » Quod in domo clauditur, quod vinculis alligatur, quod non egreditur ad eos inter quos habitat, sed inter multitudinem captivorum solitudinem carceris patitur, ut supra dixi, obsidionis indicium est, quod clausa Jerusalem atque circumdata ab exercitu Chaldaeorum, nullum habitantium foras exire permittet. Haec est olla, de qua Jeremias loquitur, et ipse hic Propheta in consequentibus; in qua carnes populi consumuntur. Quod autem lingua Prophetae palato vel gutturi cohaeret et mutus effectus, auctoritatem non habet increpantis, causa perspicua est: quia inquit, domus exasperans est. Et est sensus: Tantae sunt amaritudinis, et tantae adversus Deum contentionis, ut objurgantem non mereantur audire.
Abbreviated transcription (Latin):
exempla replicantes. qđ iħc filius naue
exploratores miserit qui terrã describe¬
rent. quȩ ꝓprie uocatur geometria. &
angłs in Tacharia habuerit funiculũ
geometricũ. ad iherłm metiendã: &. qđ
nunc iubetur ꝓpħa hierłm in puluere
describere. quȩ apud eos ꝓprie appellat᷑

Expanded text:
exempla replicantes, quod Jesus filius Nave exempla replicantes, quod Jesus filius Nave exploratores miserit, qui terram describerent, quae proprie vocatur Geometria, et angelus in Zacharia habuerit funiculum geometricum ad Hierusalem metiendam. Et quod nunc jubetur propheta Hierusalem in pulvere describere, quae a
Abbreviated transcription (Latin):
& includere in medio domus tuȩ. et ec¬
ce cdata sunt suꝑ te uincula & ligabunt
geometrica iubetur in latere arte des¬
cribere. ipsumq laterẽ poni inc̃spectu ꝓ¬
phetȩ. Ut postquã descripserit in pul¬
uere iherłm: omnẽ aduersus eam pingat
obsidionem. ad umbrans munitiones.
& comportatos aggeres. &. coronã ual¬
lantis exercitus et arietes in circuitu.
ꝑ quȩ om̃ia urbescapi solent. Aun¬
tiones dicuntur: qͥb urbs claudit᷑ ne
quis obsessoꝵ possit effugere. Compor¬
tati aggeres: quib uallum fossȩq com¬
plentur. Castra: militũ custodiȩ ꝑ circu¬
tũ. Arietes: quib muroꝵ fundam̃ta
quatiunt᷑. et lapidum iunctura dis¬
soluitur. Hoc autẽ dr̃ : ut significetur
urbis iherłm sub sedechia rege uicina
captiuitas. Cuiꝰ anno undecimo: &. rex
sumus. in cuiꝰ puluere solent geometrȩ
grammas id÷ lineas radiosq describere.
x quo quidã uolunt non absurdũ esse
etiam huiꝰ doctrinȩ habere scientiã. illa

Expanded text:
t includere in medio domus tuae. Et ecce data sunt super te vincula, et ligabunt geometrica jubetur in latere arte describere, ipsumque laterem poni in conspectu prophetae, ut postquam descripserit, in pulvere Hierusalem omnem adversum eam pingat obsidionem, adumbrans munitiones, et comportatos aggeres, et coronam vallantis exercitus, et arietes in circuitu, per quae omnia urbes capi solent, munitiones dicuntur quibus urbs clauditur, ne quis obsessorem possit effugere, comportati aggeres, quibus vallum fossaeque complentur. Castra militum custodiae per circuitum, arietes quibus murorum fundamenta quatiuntur, et lapidum junctura dissolvitur. Hoc autem dicitur, ut significetur urbis Hierusalem snb Sedechia rege, vicina captivitas, cujus anno undecimo, et rex sumus. In cujus pulvere solent geometrae γραμμὰς, id est, lineas radiosque describere. Ex quo quidam volunt non absurdum esse etiam hujus doctrinae habere scientiam, illa
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ si fecerit impietatẽ atq peccatũ:
non statim moritur. sed ponitur offen¬
diculum in conspectu eius siue torm̃tũ.
et ut theodotio dixit infirmitas ut
torqueatur. et planã uiam ñ inueniat.
et intelligat se languidũ. De qͥb & apłs
dicit. Ideo infirmantur multi apud uoᷤ.
et dormiunt multi. Frodest enĩ iusto
intelligere delictum suũ: conscientiȩq
tormentũ. & dicere cũ psalmista. con¬
uersus sũ in erumna: dũ mͥ infigitur

Expanded text:
autem, si fecerit impietatem atque peccatum, autem, si fecerit impietatem atque peccatum, non statim moritur, sed ponitur offendiculum in conspectu ejus sive tormentum. Et, ut Theodotio dixit, « infirmitas, » ut torqueatur, et planam viam non inveniat, et intelligat se languidum. De quibus et Apostolus dixit: « Ideo infirmantur multi apud vos, et dormiunt multi . » Prodest enim justo intelligere delictum suum, conscientiaeque tormentum, et dicere cum Psalmista: « Conversus sum in aerumna mea, dum mihi infigi
Abbreviated transcription (Latin):
ed &. si conuersus iustus a iusticia sua
fecerit iniquitatẽ ÷ ponam offendiculũ
coram eo. Ipse morietur: quia ñ ad nun¬
tiasti ei. In peccato suo morietur : &. ñ
erunt in memoriam iusticiȩ eiꝰ quas¬
fecit: sanguinẽ uͦ eiꝰ de manu tua reqͥrã.
in aut̾e tu adnuntiaueris iusto ut ñ
peccet iustꝰ & ille non peccauerit: ui¬
uens uiuet quia ad nuntiasti ei. & tu
animam tuam liberasti.
icut impios uł iniquos duos legimꝰ.
unum qui ñ audiuit & ꝑiit. alterũ
qui auduit &. ꝑseuerauit in neqͥtia:
sic duo sunt iusti. unus qui non audi
uersus adpenitentiam saluauit ani¬
mam suã. Notandũq qđ possit iustꝰ¬
cadẽ .&. ĩpiꝰ si habuerit magistrũ ad meli¬
ora conuerti. Et bona gͥ oꝑa indigent assi¬
duo p̃ceptore: ne lassus optimo cursu re¬
trahat pedem. Et impius quidẽ ł ini¬
quus si conuersus non fuerit: in impie¬
tate et iniquitate sua morietur. Iustꝰ

Expanded text:
Sed et si conversus justus a justitia sua Sed et si conversus justus a justitia sua fecerit iniquitatem, ponam offendiculum coram eo. Ipse morietur, quia non annuntiasti ei; in peccato suo morietur, et 34 non erunt in memoria justitiae efecit: sanguinem vero ejus de manu tua requiram. Sin autem tu annuntiaveris justo, ut non peccet justus, et ille non peccaverit: vivens vivet, quia annuntiasti ei, et tu animam tuam liberasti. Sicut impios, vel iniquos duos legimus: Unum, qui non audivit, et periit; alterum, qui audivit, et perseveravit in nequitia: sic duo justi sunt, unversus ad poenitentiam, salvavit animam suam. Notandumque quod possit justucadere, etsi habuerit magistrum ad meliora converti. Et bona igitur opera indigent assiduo praeceptore, ne lassus optimo cursu, retrahat pedem. Et impius quidem vel iniquus, si conversus non fuerit, in impietate et in iniquitate sua morietur. Justus
Abbreviated transcription (Latin):
tate morietur. cuiꝰ sanguis de specula¬
toris quę̧ritur manib. Alter est cui
speculator ad nuntiat. & ille audire con¬
tempnens suo uitio moritur. ita dũ ta¬
xat ut speculator aculpa alienus sit.
x quo intelligimus ido dñm impio cõ¬
minari. & dicere morte morieris: ut
auertatur a uia sua impia &. uiuat.
õminatio enĩ: non in homines sed in
peccata ẽ. nec in eos qui conuertuntur
a uitiis. sed qui in peccato ꝑmanent. Mag¬
nũq discrimen ẽ : di tacere sermones ob
triplicem causam uł ꝓpter timorẽ. uel
ꝓpter pigritiam. uł ꝓpter ad ulationem.
nde & isaias. Ue inquit mͥ misero qͥa
tacui. Quodq sequitur. tu aut̃ animã
tuam liberasti: illud apłicũ sonat. Si
cui opus arserit dãpnũ patietur. ipse
aut̾ẽ saluus erit sic tamen quasi ꝑ ignẽ:
ut ꝓbet utrum speculator ex termis
a causa sit mortis eius qui ꝑiit. an reus.
pus enĩ magistri: salus discipuli est.

Expanded text:
tate moritur; cujus sanguis de speculatate moritur; cujus sanguis de speculatoris quaeritur manibus. Alter, cui speculator annuntiat, et ille audire contemnens, suo vitio moritur: ita dumtaxat, ut speculator a culpa alienus sit. Ex quo intelligimus ideo Dominum impio comminari, et dicere: Morte morieris, ut avertatur a via sua impia, et vivat. Comminatio enim non in homines, sed in peccata  Al peccatores est, nec in eos qui convertuntur a vitiis, sed qui in peccato permanent. Magnumque discrimen est, Dei tacere sermones, ob triplicem causam: vel propter timorem, vel propter pigritiam, vel propter adulationem. Unde et Isaias: Vae, inquit, mihi misero, quia tacui . Quodque sequitur: Tu autem animam tuam liberasti, illud Apostolicum sonat: Si cujus opus arserit, damnum patietur, ipse autem salvus erit: sic tamen quasi per ignem ; ut probet utrum speculator externus a causa sit mortis ejus qui periit, an reus. Opus enim magistri, salus discipuli est.
Abbreviated transcription (Latin):
porem ꝓphetȩ iniquitates eoꝵ cernentiᷤᷤ
exprimeret. Aquilȩ uͦ scd̾a editio. qua
ut fuisse quidem se in medio captiuorum.
sed ab eis separatum m̃te monstraret.
um aut̃e ꝑ transsissent septẽ dies: factũ
est uerbũ dñi ad me dicens. fili homi
ui speculator futurus ẽ. &. dĩ u̾ba
popło narraturus: multo tempore
debet quiescere & dolere ad ea quȩ ui-¬
deat. nichilq habere eoꝵ in conscientia
quȩ in aliis correpturus est.
i dicente me ad impiũ morte morie¬
ris. non ad nuntiaueris ei. neq locutꝰ
fueris. ut auertat᷑ auia sua impia &
uiuat: ipse impius in iniquitate sua
morietur. sanguinẽ aut̾e eiꝰ de manu tua
requirã. Si autẽ ad nuntiaueris impio.
& ille non fuerit conuersus ab iniqui¬
tate. & auia sua impia: ipse quidem
Sin iniquitate sua morietur. tu autẽ
animã tuã liberasti.
uo sunt impii siue iniqui: ut lxx
transtulerunt. Unus qͥ nichil¬
audit aspeculatore: et in sua impie¬

Expanded text:
porem Prophetae iniquitates eorum cernentis porem Prophetae iniquitates eorum cernentis exprimeret. Aquilae vero secunda editio, quamut fuisse quidem in medio 33 captivorum, sed ab eis separatum mente, monstraret. Cum autem pertransissent septem dies, factum est verbum Domini ad me, dicens: Fili homiui speculator futurus est, et Dei verba populo narraturus, multo tempore debet quiescere, et dolere ad ea, quae videat, nihilque habere eorum in conscientia, quae in aliis correpturus est. si dicente me ad impium: morte morieris, non adnuntiaueris ei, neque locutus fueris, ut auertatur a uia sua impia et uiuat, ipse impius in iniquitate sua morietur, sanguinem autem eius de manu tua requiram. si autem tu adnuntiaueriuitate, et a via sua impia: ipse quidem in iniquitate sua morietur, tu autem animam tuam liberasti. Duo sunt impii, sive iniqui, ut LXX transtulerunt. Unus qui nihilaudit a speculatore, et in sua impie
Abbreviated transcription (Latin):
rum frugum : aquila sẏminachus. et the¬
odotio ipsa uerba posuere hebraica. thel.
circuiui melius ẽẽ credentes aliquid dice¬
re: quã imponere quod lectori faceret
questionẽ. Nos aut̃ẽ ab hebreis didicimꝰ.
thel. abib. significare quando noua fru¬
menta uł hordea congregantur. et pꝰ
famẽ & penuriam. antequã terantur
in area: spem ciboꝵ aliquã reꝓmitt̃t.
Ita & isrł paruus & tenuis. qui habita¬
bat in ripis chobar fluminis: quasi
reuiuiscens ortusq de t̾ra. sement̾e u¬
daici popłi ꝓmittebat. Manus autẽ
fit nomen speculatoris acciꝑe. &. docere
quod didicit. Septemq prius dieb uer¬
satur int̾ eos: uidens cuncta quȩ gererent.
ut postea sciret quȩ corriperet. Meret
autẽ siue conuersatur in medio eoꝵ:
uidens scelera. &. iustã dĩ ꝓpeccatorũ in i¬
quitate sententiam. Peo qd nos diximus
merens. &. in hebreo scriptũ ẽ masinym:
theodotio transtulit ad mirans: nt stu¬

Expanded text:
rum frugum, Aquila, Symmachus, et Therum frugum, Aquila, Symmachus, et Theodotio ipsa verba posuere Hebraica THEL ABcircuivi; melius esse credentes aliquid dicere, quam imponere quod lectori faceret quaestionem. Nos autem ab Hebraeis didicimus, Thel abib significare, quando nova frumenta, vel hordea congregantur, et post famem et penuriam, antequam terantur in area, spem ciborum aliquam repromittunt. Ita et Israel parvus et tenuis, qui habitabat in ripis Chobar fluminis, quasi reviviscens, ortusque de terra, sementem Judaici populi promittebat. Manus autem , ut possit nomen speculatoris accipere, et docere quod didicit. Septemque prius diebus versatur inter eos, videns cuncta quae gererent, ut postea sciret quae corriperet. Moeret autem, sive conversatur in medio eorum, videns scelera, et justam Dei pro peccatorum iniquitate sententiam. Pro eo quod nos diximus, maerens, et in Hebraeo scriptum est MASMIM  , Theodotio transtulit, admirans, ut stu
Abbreviated transcription (Latin):
t sp̃s eleuauit. & suscepit xx.
me: & abii sublimis in impetu sp̃s mei.
eo: tunc in in dignatione. et in amari¬
tudine sp̃s sui abiit quo ferebatur. in¬
telligens indignationẽ dĩ. et quid signifi¬
caret uisio. mente ꝑtractans. Siue subli¬
mis ipso sp̃s sui impetu ferebatur : cupi¬
mus. de quo inmultis locis dr̃. Et in
isaia. De nocte consurgit sp̃s m̃s ad te ds̃.
Transferturq ꝓpheta non ut quidã ȩsti¬
mant insp̃u: sed in ipso corpore. quod &.
de abacuch iuxta theodotionẽ legimꝰ.
anus enim dñi erat mecũ: c̃fortans
me. Et ueni ad transmigrationem ad¬
aceruũ nouarũ frugum: ad eos qui habi¬
tant iuxta flumen chobar: et sedi ubi
illi sedebant. et mansi septẽ dieb meren
in medio eorum. Lxx.
t manꝰ dñi facta est suꝑ me fortis:
& intraui ad captiuitatẽ sublimis.
&. circuiui habitantes suꝑ fluuiũ chobar:
qui erant ibi. & sedi ibi septẽ diebus
conuersans in medio eorum.
ro eo qđ nos uertimus aceritũ noua¬

Expanded text:
tus elevavit me, et suscepit me, et abii sublimis in impetu spiritus meo, tunc in indignatione et in amaritudine spiritus sui abiit quo ferebatur, intelligens indignationem Dei, et quid significaret visio, mente pertractans. 32 Sive sublimis ipso spiritus sui impetu ferebatur, cupimus, de quo in multis locis dicitur, ut in Isaia: De nocte consurgit spiritus meus ad te, Deus . Transferturque propheta non ut quidam aestimant in spiritu, sed in ipso corpore, quod et de Abacuc juxta Theodotionem legimus . Manus enim Domini erat mecum confortans me. Et acervum novarum frugum, ad eos qui habitabant juxta flumen Chobar. Et sedi ubi illi sedebant, et mansi ibi septem diebus maerens in medio eorum. LXX: Et manus Domini facta est super me fortis, et intravi ad captivitatem sublimis. Et circuivi habitantes super fluvium Chobar, qui erant ibi: Et sedi ibi septem diebus conversans in medio eorum. Pro eo quod nos vertimus, acervum nova
Abbreviated transcription (Latin):
es aspectu dominicȩ maiestatis: nullũ
timeas nec aliquẽ ꝑtimescas. sed reuer¬
tere in domũ tuam. uł ad necessitates
corporis ut quidam putant. uł in signũ
futurȩ obsidionis. Et qͦm isaias discal¬
ciatus et nudus. trium annoꝵ capti¬
uitatem & nuditatẽ popłi nuntiauit :

Expanded text:
es aspectu Dominicae majestatis, nullum es aspectu Dominicae majestatis, nullum timeas, nec aliquem pertimescas; sed revertere in domum tuam: vel ad necessitates corporis, ut quidam putant, vel in signum futurae obsidionis. Et quomodo Isaias discalciatus et nudus , trium annorum captivitatem, et nuditatem 36 populi nuntiavit,
Abbreviated transcription (Latin):
egretitur. Seditq cũ sedentib : qͥa
stantẽ illum numerus captiuoꝵ audi¬
re non poterat. E gressusq in campi la¬
titudinem: uidet stantem głam dñi.
quã prius uiderat ambulant̾ẽ. & ele¬
uantem se. &. interdũ stant̾ẽ. qͥa iux¬
ta fluuium scłi huiꝰ chobar. qui inter
significat omnẽ mundi huiꝰ głam p̃ter¬
fluere. et gradũ stabilem ñ habere. Gła
autẽ dñi stans c& ꝑ seuerans. cũ stante
ꝓpħa uidetur incampo: quȩ in medio
captiuoꝵ nec stare poterat nec uideri.
t cecidi in faciem meam: et ingressus
est in me sp̃s. et statuit me suꝑ pedes
meos et locutꝰ ẽ et dixit ad me. Ingrede¬
re &. includere in medio domus tuȩ.
tantem głam dñi ferre ñ sustinens:
cecidit in faciem suã. ut ab ingredien¬
te in eum sp̃u leuaretur. Qui sp̃s statu¬
it eum suꝑ pedes suos : et locutus ẽ di
cens Intra && includere in medio domꝰ
tuȩ. Et est sensus. Quia corroboratꝰ

Expanded text:
egreditur, sedetque cum sedentibus; quia egreditur, sedetque cum sedentibus; quia stantem illum numerus captivorum audire non poterat. Egressusque in campi latitudinem, vidit stantem gloriam Domini, quam prius viderat ambulantem, et elevantem se, et interdum stantem. Quia juxta fluvium saeculi hujus Chobar, qui interpsignificat, omnem mundi hujus gloriam praeterfluere, et gradum stabilem non habere. Gloria autem Domini stans, et perseverans, cum stante Propheta videtur in campo: quae in medio captivorum, nec stare poterat, nec videri. Et cecidi in faciem meam, et ingressus est in me spiritus, et statuit me super pedes meos: et locutus est mihi, et dixit ad me: Ingredere, et includere in medio domus tuae. Stantem gloriam Domini ferre non sustinens, cecidit in faciem suam, ut ab ingrediente in eum spiritu levaretur. Qui spiritus statuit eum super pedes suos, et locutus est ei, dicens: Intra et includere in medio domus tuae. Et est sensus: Quia corroboratus
Abbreviated transcription (Latin):
ni ad transmigrationẽ aceruũ noua¬
rũ frugũ: ad eos qui habitabant iux¬
ta fluuium chobar. Lecteq ei qui
dixerat. sedi: iubetur ut surgat. &
qui ingressus fuerat ad transinigra¬
tionem: audit egredere. ñ in confra¬
gosas ualles. non in p̃ruptas rupes.
sed in campi latitudinem. quȩ possit
caꝑe głam dñi. Unde et corinthiis
ddr dilatamini. Quando ingreditur
ad captiuos. de quib dictũ est qđ in¬
saniant et ꝑsequantur eum: fortima¬
nu indiget. ut possit resistere. &. fu¬
rorem ꝑsequentiũ sustinere. Quando
aut̃ ingrechitur incampũ: sit quidẽ
suꝑ eum manus dñi. quia absq illuis
aduitorio exire non poterat. sed non
additur fortis. Ad uidendã enĩ głam
ddi. non ad pugnandũ: egreditur. Et
hoc animaduertendũ: qđ in medio
captiuoꝵ sedentium ipse sedens ꝓpħa
t surrexi et egressus sum in campũ:
et ecce ibi gła dñi stabat. qͣsi gła
quã uidi iuxta fluuiũ chobar.
Ubente dño ingreditur : & iubente

Expanded text:
transmigrationem, ad acervum novarum frugum, ad eos qui habitabant juxta fluvium Chobar, » recteque ei cui dixerat « sedi, » jubetur ut surgat. Et qui ingressus fuerat ad transmigrationem, audit « egredere, » non in confragosas valles, non in praeruptas rupes, sed in campi latitudinem, quae possit pere gloriam Domini. Unde et Corinthiis dicitur: Dilatamini , quando ingreditur ad captivos. De quibus dictum est, quod insaniant et persequantur eum, forti manu indiget ut possit resistere, et furorem persequentium sustinere. Quando autem egreditur in campum, fit quidem super eum manus Domini, quia absque illius adjutorio exire non poterat, sed non additur « fortis. » Ad videndam enim gloriam Dei, non ad pugnandum egreditur. Et hoc animadvertendum, quod in medio captivorum sedentium ipse sedens prophviderit. « Et surrexi et egressus sum in campum, et ecce ibi gloria Domini stabat, quasi gloria quam vidi juxta fluvium Chobar. Jubente Domino, ingreditur, et jubente
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitates si auertatur auia sua
impia & uiuat: sic iusto non ꝓsunt
antiquȩ iusticiȩ. si nouis facinorib
oppͥmatur. Qd aut̃ intulit. ipse mo¬
rietur quia non ad nuntiasti ei: sub¬
auditur potuisse eum uiuere. si spe¬
culator magisterq docuisset.

Expanded text:
sua impia, et vivat, sic justo non prosunt antiquae justitiae, si novis facinoribus opprimatur. Quod autem intulit: « Ipse morietur, quia non annuntiasti ei, » subauditur potuisse eum vivere, si speculator magisterque docuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
inquit sunt uoluntatis & attrita fron
sunt. et sub auditur qđ sepe ad salutẽ
ꝓ uocati noluerunt audire.
cce dedi faciem tuã ualentiorem
facieb eoꝵ : et frontẽ tuã duriorẽ
frontib eoꝵ. Ut ad amantẽ et ut sili
cem: dedi faciem tuam.
omus isrł attritȩ frontis ẽ et ꝓcacis
audaciȩ: et duro sic corde: ut scorpio¬
nib comparetur. Ideo dedi tibi uultũ
durissimum : et frontẽ quȩ nullo pudo¬
re suꝑetur. Ex quo discimꝰ interdum
gr̃ȩ esse di: impudentię resistere. &. cũ
locus poposcerit: frontẽ fronte contere¬
re. Hoc aut̃ tribuitur. ne nr̃a uerecun¬
dia et humanus pudor ꝑ timescat in¬
sidias emuloꝵ.¬
ili hominis om̃s sermones meos qͦs loqͦr
ad te assume in corde tuo. et auribus
&. hec sunt uerba quib ꝓ diuersita¬
te audientium. uł lamenta uł carm̃
uł ue hominib loquimur. Et tamen
notandũ. qđ ante sermones di in corde
nr̃o condendi sunt. audiendiq et intel¬

Expanded text:
inquit, sunt voluntatis, et attrita frontinquit, sunt voluntatis, et attrita frontsunt: et subauditur, quod saepe ad salutem provocati, noluerunt audire. Ecce dedi faciem tuam valentiorem faciebus eorum, et frontem tuam duriorem 30 frontibus eorum. Utcem, dedi faciem tuam. Domus Israel attritae frontis est, et procacis audaciae, et duro fit corde, et scorpionibus comparatur: ideo dedi tibi vultum durissimum, et frontem, quae nullo pudore superetur . Ex quo discimus interdum gratiae esse Dei, impudentiae resistere, et cum locus poposcerit, frontem fronte conterere. Hoc autem tribuitur, ne nostra verecundia et humanus pudor pertimescat insidias aemuloili hominis, omnes sermones meos quos loquor ad te, assume in corde tuo, et auribus haec sunt verba, quibus pro diversitate audientium vel lamenta, vel carmen, vel vae, hominibus loquimur, et tamen notandum quod ante sermones Dei in nostro corde condendi sint, audiendique et intel
Abbreviated transcription (Latin):
quo ad om̃s missurus sũ nationes. quo &
linguarũ daturus sũ gratias ut p̃di¬
cent apłi mei. et totũ mundũ adi¬
uersitate linguarũ. una fide meo
subdant iugo. facilius illi audirent: qͥ
ꝓfundi st̃ altiq sermonis. et nichil ha¬
bent de leuitate iudaica. sed graui et so¬
lido ingrediuntur pede. et cum ignotȩ¬
sint linguȩ: notȩ fidei sunt. Unde seqͥt᷑.
runt. Unde paulus & barnabas locun
rat p̃dicari uerbũ di: sed quia noliustis
susciꝑe sermonẽ. ecce conuertimur ad
gentes. Et decenturione dr̃. Neq in
isrł tantam fidem in ueni.
omus aut̃ isrł nolunt audire te : qͥa¬
mꝰ isrł: attrita fronte ẽ. et duro corde.
e contristeris ait : si te audire nolu¬
erint. Id circo te non audient: qͥa
me audire contẽpnent. luxta quod
et saluator aiebat. Qui uos ñ recipit:
me non recipit. In quo aꝑte liberũ mon¬
stratur arbitrium: et duȩ redduntur
causȩ quare non audiant. quia ꝑ uersȩ

Expanded text:
quod ad omnes missurus sum nationes, quo et quod ad omnes missurus sum nationes, quo et linguarum daturus sum gratias, ut praedicent apostoli mei, et totum mundum a diversitate linguarum, una fide meo subdant jugo; facilius illi audirent, qui profundi sunt altique sermonis, et nihil habent de levitate Judaica, sed gravi et solido ingrediuntur pede, et cum ignosint linguae, notae fidei sunt. Unde sequiturrunt. Unde Paulus et Barnabas loquunrat praedicari verbum Dei: sed quia noluistis suscipere sermonem, ecce convertimur ad gentes . Et de centurione dicitur: Neque in Israel tantam fidem inveni . Domus autem Israel nolunt audire te, q Israel attrita fronte est et duro corde. e contristeris, ait, si te audire noluerint. Idcirco te non audient: quia me audire contemnent: juxta quod et Salvator aiebat: Qui vos non recipit, me non recipit . In quo aperte liberum monstratur arbitrium. Et duae redduntur causae, quare non audiant: quia perversae,
Abbreviated transcription (Latin):
catore. licet in iisdem uideret᷑ suꝑ flum̃
chobar finib cõmorari. Scriptũ est enim.
Et ego eram in medio transmigrationis
suꝑ flum̃ chobar. Separata enĩ erat ꝓpħe
conuersatio: et iniquoꝵ offendebatur
aspectu. Hoc idem faciebat et moyses: pro¬
cul a castris multitudinis figens tab̾na¬
culum. Qđ cum fuisset ingressus: descen¬
debat columpna nubis. et stabat ante
ostium tabernaculi.
monis. quoꝵ non possis audire sermonẽ.
Et si ad illos merem te. ipsi audirert te
uonia illi ad te nolunt uenire. tuꝑge
ad eos. Non enĩ habent sani opꝰ medi¬
co: sed male habentes. Neq potes dicere.
non possum loqui ad eos. quia linguȩ alte¬
rius sunt: et inuicẽ nobis barbari sumꝰ.
nec mutuũ possumꝰ audire sermonem:
Quid loquar de uno popło: Si ad diuer¬
sas te mitterem nationes: tam̃ auctori¬
tas et potentia mea. omnẽ difficulta¬
tẽ uinceret. Atq utinã tempꝰ instaret:

Expanded text:
catore; licet in eisdem videretur super flumen catore; licet in eisdem videretur super flumen Chobar finibus commorari. Scriptum est enim: Et ego eram in medio transmigrationis juxta flumen Chobar. Separata enim erat prophetae conversatio, et iniquorum offendebatur aspectu. Hoc idem faciebat et Moyses , procul a castris multitudinis figens tabernaculum: 29 quod cum fuisset ingressus, descendebat columna nubis, et stabat ante ostium tabernaculi. monis, quorum non possis audire sermonem. Et si ad illos mitterem te, ipsi audirent te. Quoniam illi ad te nolunt venire, tu perge ad eos. Non enim habent sani opus medico, sed male habentes . Neque potes dicere: Non possum loqui ad eos, quia linguae alterius sunt, et invicem nobis barbari sumus, nec mutuum possumus audire sermonem. Quid loquar de uno populo? Si ad diversas te mitterem nationes, tamen auctoritas et potentia mea omnem difficultatem vinceret. Atque utinam tempus instaret,
Abbreviated transcription (Latin):
orimeo. Et alibi. Iudicia dñi uera: de¬
siderabilia suꝑ aurũ &. lapidem p̾tio¬
sũ multũ. et dulciora suꝑ mel & fa¬
uũ. Et sanson: fauũ mellis in ore leo¬
nis inuenit. Et dñs post resurrectio¬
nem. partẽ assi piscis comedit &. fauũ.
ad apem. et disce qͦmͦ oꝑatrix sit: et
opus suum castũ faciat. cuius laborib
reges et imꝑiti ꝓsanitate ab utuntur.
Q d̃ oꝑati sunt moyses et ꝓphetȩ. et ȩuan¬
gelistȩ &. apłi. Ut quicumq rex fue¬
rit cuiꝰ cor in manu dĩ est: dulcibus
fruat᷑ cibis. Qui uͦ simplex. et absq¬
E
serpentis astutia habet in nocentiam
columbarũ: simplici fide credat atq sal¬
uetur. quia ubiq insidiȩ sunt. &: sepe
diabolus transfigurat se in angłm lucis.
melq distillat de labiis mulieris mere¬
tricis. dulcia ꝓmittens. ut uenena int̾se
t dixit adme. fili hominis rat.
ui dr̃÷ uade et ingredere addomum
ifrł: ostenditur ñ fuisse cũ popło pec¬

Expanded text:
ori meo . Et alibi: Judicia Domini vera, deori meo . Et alibi: Judicia Domini vera, desiderabilia super aurum et lapidem pretiosum multum; et dulciora super mel et favum . Et Samson favum mellis in ore leonis invenit ; et Dominus post resurrectionem partem assi piscis comedit et favum . ad apem, et disce quomodo operatrix sit, et opus suum castum faciat: cujus laboribus reges et imperiti pro sanitate abutuntur : quod operati sunt Moyses et prophetae, et evangelistae, et apostoli; ut quicumque rex fieret, cujus cor in manu Dei est, dulcibus fruatur cibis. Qui vero simplex et absque serpentis astutia habet innocentiam columbarum, simplici fide credat atque salvetur: quia ubique insidiae sunt, et saepe diabolus transfigurat se in angelum lucis : melque distillat de labiis mulieris meretricis, dulcia repromittens ut venena interserat . Et dixit ad me: Fili hominis, Cui dicitur: Vade et ingredere ad domum Israel, ostenditur non fuisse cum populo pec
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑto ore : dñs largitꝰ ẽ cibos. ut si initia
uoluntatis in nobis sint : ꝑfectionẽ bea¬
titudinis a dño consequamur. Non ẽ
enĩ uolentis neq currentis: sed miseren¬
tis dĩ. At tam̃ et uelle &. currere: nr̃i
arbitrii ẽ. Paꝑui: lex transtulerunt
aꝑuit. ut sub audiatur ds̃: qui ipse &
aꝑuit osꝓphetȩ. et cibauit eum.
enter tuus comedet: et uiscera tua
complebuntur. S eptuaginta.
s tuum comedet: &. uent̃ tiiᷤᷤ ĩplebit᷑.
toriȩ: esus uoluminis ẽ. Quando uͦ
assidua meditatione in memoriȩ thes¬
auro librũ dñi condiderimꝰ: impletur
spiritaliter uenter nr̃. et saturantur
uiscera. ut habeamꝰ cũ apło paulo uis¬
cera miscdiȩ et impleatur ille uenter.
de quo hieremias loquitur. Uentrem
meum uentrẽ meũ ego doleo: et sensus
cordis mei conturbant me.
Et comedi illud: et factũ ẽ in ore
meo sicut mel dulce.
oquitur &. dauid. Quã dulcia
gutturi meo eloquia tua: suꝑ mel

Expanded text:
erto ore, Dominus largitus est cibos; ut initia erto ore, Dominus largitus est cibos; ut initia voluntatis in nobis sint, et perfectionem beatitudinis a Domino consequamur. Non est enim volentis neque currentis, sed miserentis Dei . Attamen et velle et currere, nostri arbitrii eaperuit, ut 28 subaudiatur Deus: quia ipse et aperuit os prophetae, et cibavit eum. Venter tuus comedet; et viscera tua complebuntur volumine s tuum comedet, et venter tuus implebitur toriae, esus voluminis est. Quando vero assidua meditatione in memoriae thesauro librum Domini condiderimus, impletur spiritualiter venter noster, et saturantur viscera, ut habeamus cum apostolo Paulo viscera misericordiae , et impleatur ille venter, de quo Jeremias loquitur: Ventrem meum, ventrem meum ego doleo: et sensus cordis mei conturbant me . Et comedi illud, et factum est in ore meo sicut mel dulce. Loquitur et David: Quam dulcia gutturi meo eloquia tua, super mel
Abbreviated transcription (Latin):
in intelligentia spiritali. de qua &. psal¬
mista. Om̃is inquit gła eius filiȩ regis
ab intus. Scriptȩq erant in eo tã intꝰ
quã foris lamentationes et carm̃ &. ue.
amentationes : de his qui ad pęnitentiã
ꝓuocantur. sicut samuhel & apłs pau-¬
lus plangebant atq lugebant saul. &
chorinthios: quos saluare cupibant.
armen suꝑ his qui dĩ digni sunt testi¬
monio. &. quib psalmista p̾cipit. can¬
tate dño canticum nouũ. Porro ue. suꝑ
illis qui pęnitus desꝑantur. et cũ uene¬
rint in ꝓfundũ peccatoꝵ c̃tẽpnunt.
omede uolumen istud: &. uade lo
quere filiis ifrahel.
isi ante comederimꝰ aꝑtũ uolumen:
docere non possumus filios isrł. De¬
niq et dauid postquã ipse misccłiam
consecutꝰ ẽ: docebo in qͥt iniqͦs uiaᷤᷤ tuaᷤ.
et impii ad te conuertentur.
go inquit aꝑui osmeũ: quia mͥ dic¬
tũ est. aꝑi os tuum et comede. Et

Expanded text:
s, intelligentia spirituali, de qua et Psals, intelligentia spirituali, de qua et Psalmista: Omnis, inquit, gloria filiae regis ab intus . Scriptaeque erant in eo tam intus quam foris lamentationes, et carmen, et vae. Lamentationes, de his qui ad poenitentiam provocantur, sicut Samuel et Apostolus Paulus plangebant atque lugebant Saul et Corinthios, quos salvare cupiebant . Carmen super his, qui Dei digni sunt testimonio, et quibus Psalmista praecipit: Cantate Domino canticum novum . Porro vae super illis qui penitus desperantur, et cum venerint in profundum peccatorum, contemnunt . Comede volumen istud, et vaquere filiis Israel. » Nisi ante comederimus apertum volumen, docere non possumus filios Israel. Denique et David postquam ipse misericordiam consecutus est: « Docebo, inquit, iniquos vias tuas, et imEgo, inquit, aperui os meum, quia mihi dictum est: Aperi os tuum, et comede. Et,
Abbreviated transcription (Latin):
transtulerunt. in manu dñi sedentis
suꝑ thronum : quȩ missa ẽ et extenta.
De quo & inpsalmis dr̃. In capitulo libri
scriptũ ẽ de me. Capitulũ: intelligamꝰ
exordium. Iste liber inuolutꝰ atq sig̃¬
natus scriptusq intus et foris. uł ante
et post tantȩ difficultatis fuit. ut nul¬
lus potuerit neq in cȩlo neq in terra
neq subter terram aꝑire illum et legere:
nisi solus leo de tribu iuda radix da-¬
uid et iesse. quẽ iohannes in apochalip¬
si deuorasse se dicit. ñ totũ sed in capi¬
tulo. id est in principio. Neq enim
fieri potest: ut humana natura totos
libri huius thesauros deuoraret. Et̃
expandit illũ corã ꝓpheta. et legen¬
dum cognoscendumq p̾buit: qui
in isaia popło ñcredenti dr̃ eeᷤᷤ signatꝰ.
sq hodie enĩ uelamen iudȩis in ueteri
positũ ẽ testamento. Scriptꝰq erat an¬
te & retro: de futuris &. dep̃teritis.
el certe foris in hystoriȩ littera. intꝰ.¬

Expanded text:
» transtulerunt. « In manu Domini sedentis super thronum, quae missa est et extenta. » De quo et in psalmis dicitur: « In capitulo libri scriptum est de me . » Capitulum intelligamus exordium. Iste liber involutus atque signatus scriptusque intus et foris, vel ante et post, tantae difficultatis fuit, ut nullus potuerit neque in coelo, neque in terra, neque super terram aperire illum et legere, nisi solus leo de tribu Juda, radix David et Jessae, quem Joannes in Apocalypsi devorasse se dixit, non totum, sed in capitulo, id est, in principio. Neque enim fieri potest ut humana natura totos libri hujus thesauros devoret. Et expandit illum coram propheta, et legendum cognoscendumque praebuit, qui in Isaia populo non credenti dicitur esse signatus. Usque hodie enim velamen Judaeis in veteri positum est testamento. Scriptusque erat ante et retro. De futuris et de praeteritis, vel certe foris in historiae littera, intu
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ: et cõmouebuntur montes super
eum. &. ualles tabescent. sicut cera a fa¬
cie ignis: et sicut aqua quȩ defert᷑ in
p̃ceps. Descendente enim dño saluatore
et ꝓficiscente de patre : excelsa terrȩ
montesq cõmoti sunt: et inferiora ual¬
lium lique facta. Potest locus esse głȩ dñi:
& lux in accessibilis. de qua apłs loquit᷑.
Qui solus habet immortalitatẽ : & lucem
habitat in accessibilem. Quando p̃terita
iudicia dñi animo reuoluimꝰ: audimus
uocem post t̃gũ commotionis magnȩ. Qͣn¬
do futura corde meditamur ÷ auditur
uox de priorib. et ex his quȩ ante sunt.
t uocem alarum animaliũ ꝑcutientiũ
alteram ad alteram:. et uocem rota¬
rum sequentiũ animalia. & uocẽ cõmo¬

Expanded text:
terrae, et commovebuntur montes subter terrae, et commovebuntur montes subter eum, et valles tabescent sicut cera a facie ignis, et sicut aqua quae defertur in praeceps . Descendente enim Domino Salvatore, et proficiscente de Patre, excelsa terrae montesque commoti sunt, et inferiora vallium liquefacta. Potest locus esse gloria Domini, et lux inaccessibilis, de qua Apostolus loquitur: Qui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem . Quando praeterita judicia Domini animo revolvimus, audimus vocem post tergum commotionis magnae. Quando futura corde meditamur, auditur vox de prioribus, et ex his quae ante sunt. Et vocem alarum animalium percutientium alteram ad alteram, et vocem rotarum sequentium animalia, et vocem com
Abbreviated transcription (Latin):
S de quo scriptũ ẽ. assumens man¬
suetos dñs: ipse assumit et ꝓpħam.
qui non erat in carne sed in sp̃u. & am¬
bulans sp̃u: carnis oꝑa non implebat.
S p̃s enim dñi erat in eo. Quã obrem et
terrena contẽpnens: rapitur asp̃u. &
audit post se uocem cõmotionis magnę
preteritoꝵ obliuiscens. et infuturum
se extendens. ut inimicoꝵ insidias pꝰ
tergũ relinqueret. Lale quid et in ex¬
odo legimus. quando pharao & om̃is
exercitus eius ꝑ sequebatur isrł: &.
angłs in colũpna nubis deseruit pͥora
castroꝵ. uenitq post tergum. & tota
nocte stetit inter ifrł & ȩgyptios. ut
ꝑ territis aduersariis audiret isrł. be¬
nedicta gła dñi de loco suo. Locus autẽ
dñi est: õm̃is in quib hospitiũ inuenit.
Aut certe filius locus patris: sicut &¬
pater locus ẽ filii. dicente dño saluatore.
go in patre: & pater in me. Hoc idem
significat & micheas. Ecce dñs egredie¬
tur de loco suo .&. descendet suꝑ excelsa

Expanded text:
 de quo scriptum est: Assumens mansuetos Dominus, ipse assumpsit et prophetam, qui non erat in carne, sed in spiritu, et ambulans in spiritu, carnis opera non implebat, spiritus enim Dei erat in eo. Quamobrem et terrena contemnens rapitur a spiritu, et audit post se vocem commotionis magnae, praeteritorum obliviscens, et in futurum se extendens, ut inimicorum insidias post tergum relinqueret. Tale quid et in Exodo legimus , quando Pharao et omnis exercitus ejus persequebatur Israel, et angelus in columna nubis deseruit priora castrorum, venitque post tergum, et tota nocte stetit inter Israel et Aegyptios, ut perterritis adversariis, audiret Israel. « Benedicta gloria Domini de loco suo. » Locus autem Domini est omnis, in quibus hospitium invenit, aut certe filius locus patris, sicut et pater locus est filii, dicente Domino Salvatore: « Ego in Patre, et Pater in me » . Hoc idem significat et Michaeas: « Ecce Dominus egredietur de loco suo, et descendet super excelsa
Abbreviated transcription (Latin):
entium alterã ad alteram.& reliqua.
iuxta illud qđ in exodo legitur. &. ui¬
debat om̃is popłs uocem di. ut uocem
quȩ ueniebat post tergũ: audierit pro¬
phȩta. quȩ aut̃ẽ ante se erat: uiderit. Sed
melius et ueruis ẽ auditam uocẽ intel¬
lexisse quam uisam: tam alarũ ꝑcutien¬
tium se mutuo quã rotarũ. de quibus
supra diximus: & cõmotionis magnȩ.
quȩ dĩ iram suꝑ isrł popłm uenturam
esse monstrabat.

Expanded text:
lteram, et reliqua juxta illud quod in Exodo legitur: Et videbat omnis populus vocem Dei : ut vocem quae veniebat post tergum, audierit propheta: quae autem ante se erat, viderit. Sed melius et verius est, auditam vocem intellexisse, quam visam, tam alarum percutientium se mutuo, quam rotarum, de quibus supra diximus, et commotionis magnae quae Dei iram super Israel populum venturam esse monstrabat.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ lapidem saphyrum. Et in iohannis
apochalipsi pͥmũ fundamentũ iaspis:
scđm saphyri describitur. Et in ratio¬
nali pontificis inuersu et ordine lapidũ
singłoꝵ : scd̾s ordo carbunculũ habet.
et saphyrum & iaspidem. De quib ex-
parte lapidib: in esaiȩ explanationes
diximus.
t uidi quasi speciem electri. uelut as

Expanded text:
super lapidem sapphirum . Et in Joannis super lapidem sapphirum . Et in Joannis Apocalypsi primum fundamentum jaspidis, secundum sapphiri scribitur . Et in rationali pontificis, in versu et ordine lapidum singulorum, secundus ordo carbunculum habet, et sapphirum, et jaspidem . De quibus ex parte lapidibus, in Isaiae Explanationibus diximus. Et vidi quasi speciem electri, velut as