comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mortalium totapena sit. Nõ
enim pania ẽ pena ip̃a insipia
uł impicia que us ad ea fu¬
gienda merito udicaturut
ꝑplenas dolorib penas pu
eri cogantur. queq artificia.ł
litt̾as disc̾e ip̃mq disce̾ ad qd̾
penis adiguntur. tampenale
ferre qm disce̾. Quis aũt nõ
exhorreat et moriuł eligat. si
pponatur euit mors per penaz
lucem quidem malorum ing¬
ressa sic nesciens ꝓph̾at. quo¬
dammo solum qũ natus ẽ fe¬
runt rizisse ceroastrẽ. Nec eĩ ei
bom aliquid mõstiuoso risus
ille portendit. nam magicaꝵ
bello suꝑatus occubuit. Uerum
canta ẽ dei miscdia inuasa mi¬
sencordie que pparauit in gl¬
oriam ut etiam prima hoĩs e¬
etas .i. infantia que siñ ullo
am ⁊ fere sub omnib uiciosis
delectationib iacet. quia liez
fari iam ualeat et ido infaiti¬
am transisse uideatur. noduz
in ea est poepti ca pax infirmi¬
tas m̃tis. si sacramenta me¬
diatoris acceperit ⁊̃ si hanc
nũs annis uitam finiat. trãs¬

Expanded text:
mortalium tota poena sit. Non mortalium tota poena sit. Non enim parva est poena ipsa insipientia vel imperitia, quae usque adeo fugienda merito judicatur, ut per plenas doloribus peri cogantur quaeque artificia uel litteras discere; ipsumque discere, ad quod poenis adiguntur, tam poenalferre quam discere. Quis autem non exhorreat et mori eligat, si ei proponatur aut mors perpetiendlucem, quid malorum ingressa sit nesciens prophetat quodam modo. Solum, quando natus est. ferunt risissboni aliquid ei monstruosus risus ille portendit. Nam magicarubello superatus occubuit. Verum anta est Dei misericordia in uasa misericordiae, quae praeparauit in gloriam, ut etiam prima hominis aetas, id est infantia, quae sine ullo  pugnam et fere sub omnibus uitiosis delectationibus iacet, quia, licet fari iam ualeat et ideo infantiam transisse uideatur, nondum in ea est praecepti capax infirmitas mentis, si sacramenta Mediatoris acceperit, etiamsi hanc in eis annis uitam finiat, trans
Abbreviated transcription (Latin):
uita mortali ẽẽ quasdam peuas
purgatorias confitemir: nõ
quib affliguntur quorumui¬
ta uł non inde fit melio uł pocs
inde fit peior qui s illis sunt p᷑¬
gatorie qui eis cohr̃citi corngũ¬
tur. Cet̾e oms pene siue temꝑa¬
ne siue sempiterne sicut uinis¬
quisq diuina ꝓuidentia tract¬
ando ẽ inr̾eruntur uł pro pocĩs
siue pretitis siũ in quib adh
uuit ille quiplecutur. uł ꝓ ex̾¬
cendis declarandis q u̾tutibꝰ
ꝓ homines et angłos siũ bonq
siue malos S temrarias pe¬
nas alii in hac uita tantum
alii post mortem. alu ⁊ ninc et
illud seu̾issimum nouissimuq
patiuntur. Non aũt ueniẽt
pꝰ mortem sustinent tempora¬
supplicio pumantur consite¬
mur. karissum sunc aũt qui
nullas in hac uita s tm̃ post
ea penas luunt fuisse tñ aliqͦs
qui us ad decrepitam senectu¬
tem ne leuissimam quid febri¬
culam seuserint qͣntancũq i
duxint uitam ⁊ ip̃i nouimus
⁊audiuimus qͣiqͣm uita ip̃a

Expanded text:
uidem mortalitate esse quasdam poenas purgatorias confitemur, non quibus affliguntur quorum uita uel non inde fit melior uel potius inde fit prior; sed illis sunt purgatoriae qui eis coherciti corriguntur. ceterae omnes poenae siue temporariae siue sempiternae, sicut unusquisque diuina andus est inferuntur; vel pro peccatis sive in praeteritis, sive in quibus adhuc vivit ille qui plectitur, vel pro exercendis declarandisque virtutibus per homines et angelos sive bonos, sive malos. Sed temporales poenas alii in hac vita tantum, alii post mortem, alii et nunc et illud severissimum novissimumque patiuntur. Non post mortem sustinent temporasupplicio puniantur, confitemur. Rarissimi sunt autem qui nullas in hac vita, sed tantum post eam poenas luant. Fuisse tamen aliquos qui usque ad decrepitam senectutem ne levissimam quidem febriculam senserint, quantamcunque duxerint vitam; et ipsi novimus et audivimus, quanquam vita ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ qd̾ dc̃m ẽ. caro ⁊ sangus reg¬
num dei ñ posi debunt. ⁊ tanqͣm
exponens quid dixerit. n cormp¬
tio in quit in corruptõe posside¬
bit. Ꝙ prius dixit. earo ⁊ sangu¬
is hoc post̾i ꝯ drxit corrupto. ⁊ ꝙ
prius dixit regnum dei hoc pos

Expanded text:
quod dictum est: Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Et tanquam exponens quid dixerit: neque incorruptio, inquit, corruptionem possidebis : quod prius dixit caro et sanguis, hoc posterius dixit corruptio; et quod prius dixit r
Abbreviated transcription (Latin):
sanctorum corpoia sine ullo uicioi
siũ ulla de formitate sicut siñ ulla
corptione onere difficultate ĩ
quib tanta felicitas erit pp̃ qd̾ ⁊
corpora futura sunt non spc̃. s sic̃

Expanded text:
sanctorum corpora sine ullo vitio, sine ulla deformitate, sicut sine ulla corruptione, onere, difficultate. In quibus tanta felicitas erit, propter qcorpora futura sint, non spiritus. Sed sicut
Abbreviated transcription (Latin):
omninoe hommez ad hoc
crercenda aprincipd a deo instr¬
euctum ⁊ eruditũ fuisse ut primi
contemptꝯ culpam subeequẽti
deutionis studio aboleret.⁊ ꝗ ĩ
semetip̃o contumax extit̾at in
ius postincelu obtempare cõ¬
suecceret. Unde enmm homorer
suarum decimam pcciꝰ qm no¬
am qͣmq parte offendam eẽ
scire potunss nis a deo doctus fu¬
isset aquo. Ex quo conicunꝯ
qd̾ deus quidem homineni a
principio adħ exercenda con¬
silio erudiuit. a p̃cepto non
obligauit donec postea illa ue
mrent in quibo homo p̾cepti
capax obechientiã exibe̾ et p̃uari¬
cationem cau̾e addisce̾t.primũ
gͥ ante legem pari los consilio
enittunt. postea sub lege excer¬
citatos p̃cepto temptauit. Non¬
issime sub gra ꝑfr̃os in lib̾tte sp̃c
amblare ꝑmittit. Ut gͥ leuiter
sup̃clicra ad memoriam reuocemꝰ
que sit cliffr̾a int̾ sacram̃ta noui¬

Expanded text:
omnino hominem ad haec exercenda a principio a Deo instructum et eruditum fuisse, ut primi contemptus culpam subsequentis devotionis studio aboleret, et qui in semetipso contumax exstiterat, in suis postmodum obtemperare consuesceret. Unde enim homo rerum suarum decimam potius quam noam quamque partem offerendam esse scire potuisset, nisi a Deo doctus fuisset? Ex quo conjicimus quod Deus quidem hominem a principio ad haec exercenda consilio erudivit, sed praecepto non obligavit, donec postea inveniret illa, in quibus homo praecepti capax, obedientiam exhiberet, et praevaricationem cavere addisceret. Primum igitur ante legem parvulos consilio nutrivit. Postea sub lege exercitatos praecepto tentavit. Novissime sub gratia perfectos in libertate spiritus ambulare permittit. Ut igitur breviter supradicta ad memoriam revocemus, quae sit
Abbreviated transcription (Latin):
te argentee adño ductiles sĩ pcipi¬
undur quibo multitudo ppli con¬
uocan debuiss ad similitudinẽ
rarum tubarũ signa ex metallo
eris inecc̃a fc̃a sunt ad corda fide¬
lium excitanda ut perea signũ
decur qñ debent inunum conueĩ¬
re.uasa ista metallina ora p̃dicã¬
tium signant. plecta ferrea ꝗbꝯ
int̾io tunduntur atq sonum
emittunt. lingue sunt eorundẽ.
funs aũt mensura uite ẽ. ⁊ conũ¬
sationis modus qui inscuptura ꝓ¬
ponitur. sunis manu tenetur. qñ
scriptura oꝑe adimpletur. funez
sursum sequitur. qui ductu scrip¬
ture sacre ad boã eleuatur. funez
deorsum trahit. qui ea dem dooẽte
qͣutũ in malis pressꝰ iaceat agn¬
oscit. Iste aptꝰ ẽ ppłi deimunũ
conucrare. qui et eleuatus oꝑe ex¬
empla bonitatis ostendit. et inel¬
inatus humilitate infirmittͣe
suam u̾acit̾ agnosxit. Signau̾o
euuangłica durabliora sunt et
insonuit. Sonus aũt euũglice
plicationis. in om̃s gentes ad fi¬

Expanded text:
bae argenteae a Domino ductiles fieri praecipiuntur quibus multitudo populi convocari debuisset. Ad similitudinem harum tubarum signa ex metallo aeris in Ecclesia facta sunt ad corda fidelium excitanda, ut per ea signum detur quando debeant in unum convenire . Vasa ista metallina ora praedicantium significant. Plectra ferrea quo interius tunduntur, ut sonum emittant, linguae sunt eorumdem. Funis autem mensura vitae est, et conversationis modus qui in Scriptura proponitur. Funis manu tenetur, quando Scriptura opere adimpletur. Funem sursum sequitur, qui ductu Scripturae sacrae ad bona elevatur. Funem deorsum trahit qui eadem docente quantum in malis pressus jaceat agnoscit. Iste aptus est populum Dei in unum convocare, qui et elevatus opere exempla bonitatis ostendit, et inclinatus humilitate infirmitatem suam veraciter agnoscit. Signa ergo evangelica durabiliora sunt, etinsonuit. Sonus autem evangelicae praedicationis in omnes gentes ad fi
Abbreviated transcription (Latin):
ditam fuisse. qm̃ nonita ẽ. neq
id de quo ẽ. quia unum ⁊ simpłx
⁊ indiuiduum ⁊ ĩmat̾iale. c̃immi to¬
mat̾ia aut rudis moles. aut ac̾¬
uus aut cõgregatio cumulata.
aut exhiis aliquid quod illam
Inon contingit. s puãlit̾ clistĩc¬
ta et expiessa et consignata: nu¬
mero sp̃ualis ⁊ intelligibilis
discrecionis. ut multitudo rõna¬
lis ⁊ intlligibiles sp̃c suosisten¬
tes habentes ingenita rõnem
⁊ forman sapientie conc̃ate ⁊ q̃li¬
tatem ip̃ualem iutlligentie ca¬
aditionis profectus sublu¬
ioris ⁊ illustrationis supetuẽ¬
ture mnip̃s. lib̾um quoq arbit᷑¬
um in ip̃o mor cxordio insitum
Innatumq parit̾ possidentes.
quo pot̾ant sine uolentia adl
utrumlibet ꝓpͥa uoluntate defl¬
ecci . In alto aduiti smecoactõ¬
ne. ⁊ in altõ derelicti sine opp̃ssi

Expanded text:
m fuisse; quoniam non ita est, neque id de quo est. Quia unum et simplex et individuum et immateriale est tomateria ut rudis moles, aut acervus, aut congregatio cumulata, aut ex his aliquid quod illam non contingit, sed personaliter distincta et expressa et consignata numero spiritualis et intelligibilis discretionis et multitudo rationalis et intelligibiles spiritus subsistentes, habentes ingenitam rationem et formam sapientiae concreatae et qualitatem spiritualem intelligentiae caconditionis profectus sublimioris et illustrationis superventurae in ipsos. Liberum quoque arbitrium mox exordio insitum innatum pariter possidentes quo poterant sine violentia ad utrumlibet propria voluntate deflecti; in altero adjuti sine coactione, in a
Abbreviated transcription (Latin):
mũ quide te sacrameto dedici¬
sacramenta celebrantur. loq̃nd̃
nb̃ indet᷑. superiꝰ in ea qͣm gene¬
ralr de sa cramentis premisimus
tractatione distinrimꝯ sacramẽ¬
ta alia ec̃ salutis. alia admĩstrois.
alia exercitionis. Prima ad rem¬
edium. scdã ad offm̃. t̾cia ad ex̾cici¬
umet illa quidẽ que ãministr̃o.¬
nis sine p̃̾paratõis sunt or diniba¬

Expanded text:
mum quidem de sacramento dedicsacramenta celebrantur, loquendum nobis videtur. Superius in ea quam generaliter de sacramentis praemisimus tractatione, distinximus, sacramenta alia esse salutis, alia administrationis, alia exercitationis. Prima ad remedium; secunda ad officium; tertia ad exercitium. Et illa quidem quae administrationis sive praeparationis sunt ordinib
Abbreviated transcription (Latin):
qr ut dc̃m ẽ cͥca ip̃os ordines con¬
si derant᷑. clunsum tracrari ñ debu¬
erunt. aliauero ñ sacram̃ta oĩa
ad que conficienda et sanctificã
missa sunt. subxequantr tracta¬
ri expaxunt. ⁊ primũ siẽ dcm̃ ẽ de
dedicatõe ecc̃e sic̾ de primo baptis¬
mate qͦ ip̃a quodazmͦ ecc̃a primuĩ
luptizatur. ut in ea postincclũ ho¬
mines ad salutẽ regenandi bap¬
tizarent᷑. Quasi enum primũ ai¬
cramẽtũ in baptismo cognostit᷑.
ꝑ qd̾ sideles õs int̾ membra cor¬
poris xͥ per gen̾atõnis noue gra¬
ciã computantur. Idc̾co hec pri¬
mũ tractandũ creurrit. primũ ĩ
Qd̾ enim in hac domo or̾onis
uisiblr̃ ꝑ figuram exprimit᷑. totũ
in amina fideli per inuisibłez iñ¬
tatem exibet᷑. ip̃a eĩ uerũ templũ
dei ẽ confederatõe uͥtutũ qͣiͣque¬
dam structura lapilu spiritualiũ
edifficatõ: uͥ fides fundam̃tũ facit.
spes fabricam exigit. caritas cõ¬
sũmatõem impoinit. S ⁊ ip̃a eocͣa

Expanded text:
 ut dictum est, circa ipsos ordines considerantur, divisim tractari non debuerunt. Alia vero sacramenta omnia ad quae conficienda et sanctificandrumenta praemissa sunt, subsequenter tractari exposcunt. Et primum, sicut dictum est, de dedicatione ecclesiae quasi de primo baptismate, quo ipsa quodammodo ecclesia primum baptizatur, ut in ea postmodum homines ad salutem regenerandi baptizentur. Quasi enim primum sacramentum in baptismo cognoscitur, per quod fideles omnes inter membra corporis Christi per generationis novae gratiam computantur. Idcirco hoc primum tractandum occurrit primum in Quod enim in hac domo orationis visibiliter per figuram exprimitur, totum in anima fideli per invisibilem veritatem exhibetur. Ipsa enim verum templum Dei est confoederatione virtutum, quasi quadam structura lapidum spiritualium aedificata, ubi fides fundamentum facit, spes fabricam erigit, charitas consummationem imponit. Sed et ipsa Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
but rõnem hane. ⁊ cõmendat
quiaita ẽ.⁊ demostrat summa
tia decoris ip̃iꝰ.⁊ qr non minuit᷑
ꝙ institutu ẽ primũ bonũ. ⁊ dicit
Iaut obliuisci sicut homo duectio¬
ins antiq̃z ut iumemorsam nõ ue¬
mat qd̾ prius cognitum fu̾at. aũ
eirare bonum estimans qd̾ mal¬
um ẽ. ut diligat illd̃ quod non
oportet. et postea qiͣ penitens ⁊
nuitans cor ⁊ affcm uarias cum
Inceperit a guquere errorẽ suuz.
quiaħ digna deo non sunt. nec
pbutrõ ut ita sentiamus de illo
non inuenitur in eo mutablitas
ulla. cum omnia genera nut abłi¬
tatis suerunt in considatõ ẽ adel¬
ucta. sũ que incorponb inue̾uit᷑
siue que sp̃iuminaturam contĩ

Expanded text:
rationem hanc, et commendat quoniam ita est. Et demonstrat summa tia decoris ipsius. Et quod non minuitur quod institutum est primum bonum. Et dicit aut oblivisci sicut homo dilectionis antiquae, ut in memoriam non veniat quod prius cognitum fuerat; aut errare bonum existimans quod malum est, ut diligat illud quod non oportet; et postea, quasi poenitens et mutans cor et affectum varians cum coeperit agnoscere errorem suum. Quia haec digna Deo non sunt, nec probat ratio ut ita sentiamus de illo non invenitur mutabilitas in eo ulla, cum omnia genera mutabilitatis fuerint in consideratione adducta; sive quae in corporibus inveniuntur, sive quae
Abbreviated transcription (Latin):
tioni. Nouissime q̃runt de aĩa
illa rõnali qͣmu̾ bum cum came
inunitatem ꝑxõẽ assumpsit utr̃
quoq ab initio priꝯ quangrãm
resurrectõis ꝑ inmortalitate
carnis indueret ex cadem uino¬
ne diuinitatis plenam quaq re
bt̃tudiue hũisse dieamꝰ. & si cõce¬
dimus obiciunt ꝙ anima illa añ
resurtͦem passiones ⁊ dolores susti¬
mut ac per hoc plena btĩtudo eẽt
non potuit uͥ dolor ⁊ pena fuit. s
non attendunt qd̾ amina illa ẜ¬

Expanded text:
iant. Novissimo quaerunt de anima illa rationali quam verbum cum carne in unitatem personae assumpsit, utruquoque ab initio priusquam gloriam resurrectionis per immortalitatem carnis indueret ex eadem unione divinitatis, plenam quoque beatitudinem habuisse dicamus. Quod si concedimus, objiciunt, quod anima illa ante resurrectionem passiones et dolores sustinuit; ac per hoc plena beatitudo esse non potuit, ubi poena et dolor fuit. Sed non attendunt quod anima illa
Abbreviated transcription (Latin):
rens ⁊ tũ meruit opo uͥtutis dig¬
num remunãtione proficiens.
Neq enun ideo qr priꝯ ip̃e dig¬
nus fuit opꝯ uirtutis postea exi¬
bitum temim̾able ñ fuit. neq
rinsum qr pro oꝑe uͥtutis remu
dignus fuisse negatur. meru¬
it ergo qͣntum ad uirtutez oꝑ¬
is.qr pro oꝑe dignꝯ remunera¬
tione fuit. nec tamen sie me¬
ruit qͣi dignus ñ fuiss ⁊̃ si oꝑa¬
tus non fuiss. Nit̾familias la¬
borat inuinea et postea cum ad
refeccionemuẽit postulat cibũ
beñ se meruisse dic̃. ꝙ accept̾ꝰ ẽ.
S alit̾ merceunari ꝯ meretur. alr
domnius. mercemiariꝰ mẽtur qr
ei non debẽtur si nõ oꝑaretur. do¬

Expanded text:
uirens; et tamen meruit opus virtutis diguirens; et tamen meruit opus virtutis dignum remuneratione perficiens. Neque enim ideo quia prius ipse dignus fuit, opus virtutis postea exhibitum remunerabile non fuit; neque rursum quia pro opere virtutis remunoperaretur dignus fuisse negatur. Meruit ergo quantum ad virtutem operis, quia pro opere, remuneratione dignus fuit; nec tamen sic meruit quasi dignus non fuisset, etiam si operatus non fuisset. Paterfamilias laborat in vinea sua, et post cum ad refectionem venit postulat cibum, bene se meruisse dicit quod accepturus est. Sed aliter mercenarius meretur, aliter dominus. Mercenarius meretur quia ei non debe
Abbreviated transcription (Latin):
ingliam sua. Quid estita: per
passionem post passionez glifica¬
trare ad głiam insi transiret per
penam. ꝙͥ ẽ enim oportuit nisiqr
alic̾ ñ potuit. quõ ergo suã si o¬
portuit et quomo oportuit oi
suam: Sigłia sua fint quomͦi
ut ad illam intraret patioport¬
uit si suam ip̃ se oportuit ꝓpt̾ nes
pot̾at quidem xͤ si uoluisset alia
uia intrare ad gł̾iam suam ⁊ quo
tolleret spassioni resurgens spẽ¬
redde̾s głificationis hac ua ire
uoluit. quia nos hac uia ire de¬
buimus qui alia non potiumꝯ
Nos noluimo non posiumis.
Ip̃e potuit sed noluit. qr si aut̾
misset perueniss non subuẽĩs¬
set. Qui ergo xͦ in passione aͥd
meruisse asserit itaut cadez pa¬
ssĩone bonum aliqd̾̃ ad concelũ
uł utilittͣez uł gliam suam euz
obtinuisse contendat ꝙ iuste ha
ducit et parit̾ redemptõnis gr̃a
que inmorte ip̃iꝰ exibita ẽ inmu¬
uere uł pociꝯ euacuare conuin
qͣi sibi indebitu aliquid acq¬

Expanded text:
in gloriam suam. Quid est ita? Per passionem. Post passionem, glorificaintrare in gloriam, nisi transiret per poenam? Quid est enim oportuit, nisi quia aliter non potuit? Quomodo ergo suam, si oportuit; et quomodo oportuit, si suam? Si gloria ejus fuit quomodo ut ad illam intraret, pati oportuit? Sed suam propter se, oportuit propter nos. Poterat quidem Christus si voluisset alia via intrare in gloriam stolleret passionis; resurgens redderet spem glorificationis. Hac via irc voluit, quia nos hac via ire debuimus, qui alia non potuimus. Nos volumus, sed non possumus. Ipse potuit, sed noluit; quia si aliter ivisset, pervenisset, sed non subvenisset. Qui ergo Christum in passione aliquid meruisse asserit, ita ut eadem passione bonum aliquod ad commodum vel utilitatem vel gloriam suam eum obtinuisse contendat, quod justeducit, et pariter redemptionis gratiam quae in morte ipsius exhibita est imminuere, vel potius evacuare convincquasi sibi indebitum aliquid acq
Abbreviated transcription (Latin):
tati. In eo quol earni unita fut
uita carnis ip̃a fuit. In eo autez
ꝙ diuinitati unita fuit. Uita ip¬
sius diuinitas fuit . In eo aũt
aꝙ carin fungebatur recedẽte.
iia caro moriebatur. Ineo at̾
ꝙ diuinitati ungebat᷑ ⁊̃ acar¬
ne recedens ab ip̃a diuinitate ñ
siperaba tur. Que eĩ ĩ sensu car¬
inscciettͣe deittͣis plenũ ac perfec¬
cum gaudium semper pꝯsedit.A
enimꝑfõe iungebatur plene et ꝑfc̃e
btĩficabatur. Uͥ aũt ad tempo mi¬
nus hũit ex clispensatõe postea.
suppletum ẽ in glificatione ita uͭ¬
tamẽ ut qd̾ in parte sublimiori
bebat uerum bomiim nec aliqũ
reldetur quia iumꝙͣ fuit amis¬
sum. nec suppleretur qr exquo
datum ẽ sꝑ mansit ꝑfcm¬

Expanded text:
tati. In eo quod carni unita fuit, vita carnis ipsa fuit. In eo autem quod divinitati unita fuit, vita ipsius divinitas fuit. In eo autem quod carni jungebatur, recedente anima ipsa caro moriebatur. In eo autem quod divinitati jungebatur, etiam a carne recedens ab ipsa divinitate non separabatur. Quae igitur in sensu carin societate Deitatis plenum et perfectum gaudium semper possedit. Ubi enim perfecte jungebatur, plene et perfecte beatificabatur. Ubi autem ad tempus minus habuit ex dispensatione, postea suppletum est in glorificatione. Ita tamen ut quod in parte sublimiori habebat verum bonum, nec aliquando redderetur, quia nunquam fuit amissum; nec suppleretur, quia ex quo datum est, semper mansit
Abbreviated transcription (Latin):
entib forma glisicationis. ħ ergͦ
lucͣtus ẽ raciendo ꝙ ip̃m magis¬
trum ⁊ dectore secuntur om̃s ꝗ
benepaciuntur: magnũ quid lucͣ¬
tus ẽ quiel sibi hoc preclest: pre¬
cedit. ⁊ om̃s secuntur cuiꝯ bonũ
ẽ hoc: Errantes inueni p̃c̃essi
ut ulam docerez om̃s secutisũt

Expanded text:
forma glorificationis. Hoc ergo lucratus est patiendo, quod ipsum magistrum et doctorem sequuntur omnes qui bene patiuntur. Magnum quid lucratus est. Quid ipsi hoc prodest? Praecedit, et omnes sequuntur. Cujus bonum est hoc? Errantes inveni, praecessi ut viam docerem, omnes secuti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
fuiss dignꝰ ⁊̃ si pati noluiss. Si eĩ
pati noluiss ad paciend̾ obediẽs
fuisset. quia uolunttͣi patris hoc n¬
olens non contradixitss. qm̃ hec
⁊ ip̃e pat̾ noluiss. Namsicut obe¬
diens fuit. quia uolentiuolens
consensit. ita peullubio obeliẽs
fuisset si nolentiħ pr̃i i dem ⁊ ip̃e
noleus consensiss. Itaq sꝑ obe¬
diens fuiss ⁊ si passo non finiss
neq m̾ito ei ꝰ quicqͣm minũet̾
etiam fi si ad passionem ꝙͣ non
ex merito debito s ex digna tõe
ꝯuscepit non bumiliaretur. uii¬
abere non potuiss si passus non
fuiss.IAaciendo quide om̃ibꝰ

Expanded text:
si enim pati noluisset ad patiendum obediens fuisset, quia voluntati Patris hoc nolens non contradixisset, quoniam hoc et ipse Pater noluisset. Nam sicut obediens, fuit quia volenti volens consensit, ita procul dubio obediens fuisset, si nolenti hoc Patri idem et ipse nolens consensisset. Itaque semper obediens fuisset, etiam si passus non fuisset, neque meritetiam si ad passionem quam non ex debito, sed ex dignatione suscepit non humiliaretur. Unabere non potuisset, si passus non fuisset. Patiendo quippe omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ex obedientia suscipiende passioĩs
m̾itum fuit. In ħ̾ ip̃o iamcostat
quia si passum ñ fuiss ab initio
meritu obedientie pastiendi hr̾e
non potuiss. si eium passio fut᷑a¬
ñ fuiss obechientia pacienduullã

Expanded text:
ex obedientia suscipiendae passionis meritum fuit, in hoc ipso jam constat quod, si passurus non fuisset ab initio, meritum obedientiae patiendi habere non potuisset. Si enim futura passio non fuisset, obedientia patiendi nulla
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. ⁊ hõ cepit eẽ deus. deus ce¬
deus ꝑftus. Sid̾s hũiliatꝰ ẽ qͣn¬
tur potuit in homine homo sb̃¬
limͣtus non ẽ qͣntum potuit in
do: Si deus in eoꝙ homo cepit ẽẽ
passibłis ⁊ mortalis eẽ potuit. ⁊
homomeo qd deus ẽe cepiti
cus et bonus ⁊ ꝑfectꝰ cẽ cepit.¬
hominis erat accepit. sie et hõ
qñ deus ẽẽ cepit. qd dei erat acce¬

Expanded text:
et homo coepit esse Deus. Deus coeDeus perfectus. Si Deus humiliatus est quantum potuit in homine, homo sublimatus non est quantum potuit in Deo? si Deus in eo quod homo esse coepit, passibilis et mortalis esse coepit, et homo in eo quod Deus esse coepit, justus et bonus hominis erat accepit, sic et homo quando Deus esse coepit quod Dei erat acce
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fuit.qr ab initio ex qͦ hõ eẽ cepͥ
hoc non dix̃. Uiuu fuit xp̃x̃ hõ int̾
hominies pͥo qm deum se dicẽt uł
ꝓluret. et qñ her dice̾ cepit cũ mag¬
na modestia ac reuentia hoc dixit
ne scandalizarent quinutarent᷑
nec susciperent qui n on capent. Idõ
rru̾ent̾ se suggessit. ñ p̃c̃ipitant᷑
ingessit. Quem in quit licunt ho¬
mines filium eẽ hominis. Nũc
pelicauit s int̾rogauit. Uici uol¬
uit. oz dicẽ noluit. ne nõ u̾itate
docete s głiam qr ere uid̾etur. Cre¬
ditis indeum ⁊ iume c̾lite. Cõsidã
quomͦ inccleste se adiungit. quia
sciebat extram tlligentiam hõĩs eẽ
ut hõ deus c̾cl̾etur propte̾ea humͣ¬
ne intlłigentie ad hoc subieetꝰ
homo erat. neqz in fide hominis
adh ut deus c̾cłecur ascenderat.
Ideo dubitanti et amanticlixit.
in conscĩa humina se subitus eẽ. et
ut equalis cred̾etutur eidez consci¬
entie logincũ et extraneu eẽ pau¬
latin illam fouebat. ut adu̾ita¬

Expanded text:
n fuit; quia ab initio ex quo homo esse coepit, hoc non dixit? Diu fuit Christus homo inter homines, priusquam Deum se diceret vel probaret, et quando hoc dicere coepit, cum magna modestia ac reverentia hoc dixit: ne scandalizarentur, qui mirarentur, nec susciperent qui non caperent. Ideo reverenter se suggessit, non praecipitanter ingessit. Quem, inquit, dicunt homines esse Filium hominis? Non praedicavit, sed interrogavit. Dici voluit, sed dicere noluit, ne non veritatem docere, sed gloriam quaerere videretur. Creditis in Deum et in me credite . Considera quomodo modeste se adjungit, quia sciebat extra intelligentiam hominis esse ut homo Deus crederetur. Propterea humanae intelligentiae adhuc subtus erat homo, neque in fide hominis adhuc ut Deus crederetur, ascenderat. Ideo dubitanti et amanti dixit: in conscientia humana se subtus esse, et ut aequalis crederetur eidem conscientiae longinquum et extraneum esse, paulatim illam fovebat, ut ad verita
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓpt̾ uos. Si rensio pp̃ me fc̃a
non ẽ nec postulato ꝓpt̾ mefta
ẽ. Sic̃ ego rensionem patris nõ
accipio ut me exauoitũ inelligã.
sic nec pões patri fundo ut qd̾ ñ
rysum obtineã. Ego eĩ totũus¬
ilim. C otum ꝙ pat̾er pot̾ ego p̃¬
sum: qui filiꝯ sum pr̃ĩs. Om̃ia
enim que pr̃ fac̾ hoc ⁊ filiꝯ facit
sułr. Ex quo eĩ ut filiꝰ dei prĩs

Expanded text:
pter vos . Si responsio propter me facta non est, nec postulatio propter me facta est. Sicut ergo responsionem Patris non accipio, ut me exauditum intelligam, sic nec preces Patri fundo, ut quod non possum obtineam. Ego enim totum possum. Totum quod Pater potest ego sum qui Filius sum Patris. Omnia enim quae Pater facit, haec et Filius facit similiter . Ex quo enim ut Filius Dei Patris,
Abbreviated transcription (Latin):
exhibetin. Neq io̾ m̾o neq m̾e¬
mur. quia pͥꝯ dignus fuit. nz qr
mͦ merentur pͥꝯ dignus nõ fuit.
te iua aprima cc̃ceptĩe plenam⁊
mũ obedĩam paciendi ⁊ morien

Expanded text:
exhibetur. Neque ideo modo non meretur quia prius dignus fuit, neque quia modo meretur prius dignus non fuit. te sua a prima conceptione, plenam et mum obedientiam patiendi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c secundu humanttͣe fcũs ẽ
obediẽs seclm diuinitr̃e sbeẽnon
potit inqua equal fuit. Alia se¬
ripcura licit. Didicit et hiis q̃ fa¬
ctꝰ ẽ obedientiam. Didicit ꝙ ne¬
scinit. quid nesciuit: obediẽtiam
subee neceiuit. Nonpotuit ĩ eo
ꝙ equalis erat ẽẽ infi̾or. ꝓpte̾a
dilicit. qd̾ nesciuit. qr id ꝙ ĩ ex¬
cellentia deitatis experto nõ fu¬
it ꝑ infioremnaturam ĩusum as¬
sumpsit. Scus ẽ obreliens ex q̾ fa¬

Expanded text:
um humanitatem factus est obediens, secundum divinitatem subesse non potuit in qua aequalis fuit. Alia Scriptura dicit: Didicit ex his quae passus est, obedientiam . Didicit quod nescivit. Quid nescivit? Obedientiam. Subesse nescivit; non potuit in eo quod aequalis erat esse inferior. Propterea didicit quod nescivit, quia id quod in excellentiam Deitatis expertus non fuit, per inferiorem naturam in usum assumpsit. Factus est obediens. Ex quo fa
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus ẽ. ⁊ nos dicimꝰ quia
pro semzip̃o mortuus ẽ. boñfici¬
um ueganns quia grãs ref¬
fetre nolumo. Si prose mortu¬
us ẽ quid ei debemus. Ip̃e sͥ cõ
pto anforte et sibi et nob: qͣregͦ
necc̃itate et głiabat᷑ depietͣt̃e. gͦ
ipeerubuit manifestare tunon
erubescis imꝑꝑares S dicunt si xꝰ¬

Expanded text:
uus est; et nos si dicimus quod pro semetipso mortuus est, beneficium negamus, quia gratias referre nolumus. Si pro se mortuus est, quid ei debemus? Ipse igitur pit. An forte et sibi et nobis? Quarenecessitate, et gloriabatur de pietate? Ergo ipse erubuit manifestare; tu non erubescis improperare. Sed dicunt: Si
Abbreviated transcription (Latin):
non debitum sibi opando obtin¬
boã oꝑa non fecit. aut aliquid ꝙ
sͥ pͥꝯ non debebatur opando pro¬
meruit. S uidete qͣm stulta sit
ista assertio. Quid eĩ gͦ deus bon¬
um opo face̾ non pot̾ qui nͥ nõ
debitum sibi prom̾eri pot. aut io
oꝑando nõ meretur qr sͥ debet᷑¬
dit deus et dona munificẽtie
largitur: nõne hip̃a faciendo a
nob̾ pro bñficiis sins amari et
laudari m̾etur. Aut qr m̃et᷑ ĩdeo
priꝯ non dignꝯ fuit. aut minus
fuit. ⁊ope temporali c̾uit merituz
dei et melior se ip̃o fcus ẽ deus.
Nunꝙͥ nõ melio ẽ ⁊ multomeliꝰ

Expanded text:
non debitum sibi operando obtinnon debitum sibi operando obtinbona opera non fecit; aut aliquid quod sibi prius non debebatur operando promeruit. Sed videte quam stulta sit ista assertio. Quid enim? Ergo Deus bonum opus facere non potest, quia nihil non debitum sibi promereri potest? Aut ideo operando non mereretur, quia ipsi debetdit Deus, et dona munificentiae largitur; nonne haec ipsa faciendo a nobis pro beneficiis suis amari et laudari meretur? Aut quia meretur, ideo prius dignus non fuit aut minus fuit et opere temporali crevit meritum Dei, et melior seipso factus est Deus? Nunquid non melius est et mu
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce m̃nifeste dicit apls qr ꝓpt̃
tari quia priꝯ ꝑ obedientia pas¬
sioĩs us ad mortẽ ñ respuit hũi¬
liari. Si ergo ꝓpt̾ hoc exaltatus. qr
huiliatus: ergo exaltatõnis cã
humiliatio fuit. gͦ in hũiliatiõe
meruit qui in exaltatõe humi¬
liationis premiu recep̃. Si aũt
m̾endo ad głiamꝑuẽit. quomͦ ad
illam peruenire potuisset si non
m̾uiss. Sic gͥ isti argumẽtado
de ꝓpositione erroris ad cõelusiõẽ
menda cii puemiunt. Fallit qppe
eos ꝙ m̃iti nom̃ ñ disc̾n̾unt. ⁊¬
Et ꝓptẽa quia dre non audent
rͦ nich meruisse ne forte oꝑa ab
eo fcã apt̾ deum nilliꝯ u̾tutis a¬
aut p̃cii fuisse dicere uideantur
dum cade timent p̾cipitant se as¬
serentes qd̃ xp̃c paciendo głiam
miuit ita ut si passo non fuisset
illamnee habe̾ potinss nec debu¬
iss. Si eĩ dicunꝯ quia nicħ me¬
ruit conseq̃ns ẽẽ putant opera
uirtutis ant iusticie eum nõ fes¬
sisse. Si autem dicimus qr me¬

Expanded text:
Ecce manifeste dicit Apostolus, qutari; quia prius per obedientiam passionis usque ad mortem non respuit humiliari. Si ergo propter hoc exaltatus quia humiliatus; ergo exaltationis causa, humiliatio fuit. Ergo in humiliatione meruit qui in exaltatione humiliationis praemium recepit. Si autem merendo ad gloriam pervenit, quomodo ad illam pervenire potuisset, si non meruisset? Sic ergo isti argumentando de propositione erroris ad conclusionem mendacii perveniunt. Fallit quippe eos quod meriti nomen non discernunt. Et propterea quia dicere non audent Christum nihil meruisse, ne forte ab eo facta apud Deum nullius virtutis aut pretii fuisse dicere videantur, dum cadere timent, praecipitant se asserentes quod Christus patiendo gloriam meruit, ita ut si passus non fuisset, illam nec habere potuisset nec debuisset. Si enim dicimus quod nihil meruit, consequens esse putant opera virtutis, aut justitiae eum non fecisse. Si autem dicimus quod me
Abbreviated transcription (Latin):
tus. s supra hommez deus su¬
it carm sue qm ad consortuiz
deitatis inccr̃eptẽe sublimau̾at
głiam incorruptionis dare po¬
tuiss ⁊ si illam ad tolerantiam
passionis ⁊ mortis humiliare.
tuit. ergo pro se mortinis ẽ xp̃e
et necẽe hũit mori ut uui̾e po¬
s. Quid autem dicit. Uado ĩ¬
quit immolan pro nob̾. Hoc ĩ¬

Expanded text:
sed supra hominem Deus fuit, carni suae quam ad consortium Deitatis in conceptione sublimaverat, gloriam incorruptionis dare potuisset, etiam si illam ad tolerantiam passionis et mortis humiliare ntuit, ergo pro se mortuus est Christus; et necesse habuit mori, ut vivere posset. Quid autem dicit? « Vado, inquit, immolari pro vob
Abbreviated transcription (Latin):
bo walem aĩam assumptã ñ fuis¬
se. s solamcaruẽ u̾bo unita et
ip̃am diuiuitatẽ u̾bi caruẽ loco
anime uiuificasse eaudemq di¬
uiuitate ab ip̃a carne quĩn cruce
mortua ẽ recessisse rursumq ad
et ressuscitandam redisse . s ca¬
tholica fides ht̃ totumꝙ hominis
erat p̃t̃ culpam deum assummpsis¬
se. qr nec alit̾ uerus ho ẽẽ potiuc¬
set msi totum qual ad uerita¬
cem humane nature ꝑtinebat¬
assumpsisset. Accepit gͦ tũ car¬
ne et in carne ip̃a auimã rõalẽ
que et carnez ip̃am uegetaret¬
⁊ sensificaret ad uitam et secun¬
duunlib̾am uoluntt̃e pocm̃ respu¬
eret et sectaretur iusticiam. Cui
et hoc ex sccietrͣe diuinittͣis colla¬
tum ẽ ut spontanea quidem lib̾¬
tate bonum faceret. s ad malumi
faciendum nulla prorsꝰ nec̾cit᷑¬
ce uł infirmitt᷑e declinare potu¬
isset. Dicit quippe bt̃s augꝯ¬
tinus. de sp̃usco ⁊ uirginem̃ria
dei filiꝯ unicus natus ẽ. nõ caru¬

Expanded text:
am assumptam non fuisse, sed solam carnem Verbo unitam, et ipsam divinitatem Verbi, carne loco animae vivificasse, eamdemque divinitatem ab ipsa carne, quando in cruce mortua est recessisse, rursumque ad et resuscitandam redisse. Sed catholica fides habet totum, quod hominis erat propter culpam, Deum assumpsisse: quia nec aliter verus homo esse potuisset, nisi totum quod ad diversitatem humanae naturae assumpsisset. Accepit ergo cum carne et in carne ipsa animam rationalem, quae et carnem ipsam vegetaret, et sensificaret ad vitam, et secundum liberam voluntatem peccatum respueret et sectaretur justitiam. Cui et hoc ex societate divinitatis collatum est, ut spontanea quidem libertate bonum faceret, sed ad malum faciendum nulla prorsus necessitate vel infirmitate declinare potuisset. Dicit quippe beatus Augustinus: De Spiritu sancto ex virgine Maria, Dei Filius unicus natus est; non carn
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ ad gliam ĩmortalitatis per¬
uene non potuiss nͥ priꝰ ꝑ passi¬
on emmendo mortem sustinuis¬
set. Non enim atrenclunt istiqr
ꝙ deus homo mortalis fuit non
necc̃itatis erat s uoluntatis. uã
si primus homo sine morte ad
inmortalitatez  uenire potuiss.
si se ab mobedientie culpa cus¬

Expanded text:
aliter ad gloriam immortalitatis pervenire non potuisset, nisi prius per passionem merendo mortem sustinuisset. Non enim attendunt hi quia quod Deus homo mortalis fuit, non necessitatis erat; sed voluntatis. Nam si primus homo sine morte ad immortalitatem pervenire potuisset; si se ab inobedientiae culpa cus
Abbreviated transcription (Latin):
fuit.qz log̾e aluidẽ sapĩa sape
atq aliud sapientia eẽ. Ex q̾ eĩ
humanittͣi diuinitas comũcta
est ex ip̃a diuinitate humani¬
tas accepit per gr̃am totũ qd̃
diuinitas hũit ꝑ natura ita
ut secundum illam in effabłẽ
unionez et dei eẽt in humͣntͣte
sua totum ꝙ humanittis erͣtͣ
et hominis eẽt in diuinittͣe sua¬

Expanded text:
uia longe aliud est sapientia sapere, atque aliud sapientiam esse. Ex quo enim humanitati divinitas conjuncta est; ex ipsa divinitate humanitas accepit per gratiam, totum quod divinitas habuit per naturam, ita ut secundum illam ineffabilem unionem; et Dei esset in humanitate sua totum quod humanitatis erat, et hominis esset in divinit
Abbreviated transcription (Latin):
ergo priꝯ demoniba impunt
angłos ininistrs hũit. elemẽ¬
ta ad nutum imperii sui meli¬
nauit. An forte qr orantẽ le¬
gis qiͣ pcib obtinuisse putͣs
ꝙ prius ip̃e non potuit. Pat̃
in quit claufica filiumtun .n.¬

Expanded text:
ergo prius daemonibus imperavit, angelos ministros habuit, elementa ad nutum imperii sui inclinavit? An forte quia orantem legis quasi precibus obtinuisse putas, quod prius ipse non potuit? Pater, inquit, clarifica Filium tuum n
Abbreviated transcription (Latin):
menca noui .t. primo loco
gracie sp̃ualis signa sunt. ⁊ ad
ip̃am grãm seĩficandis consen¬
dam infusa sibi bñtcone princi¬
palit̾ instituta. Illa u̾o signa
horum tantum ⁊ mediantily hiis
quorum signa sunt ne sunĩ sal¬
ute eẽnt qui tenim redemptio¬
uis pcesserint gr̃am in sustẽta¬
tonem contulerunt

Expanded text:
menta Novi Testamenti primo loco gratiae spiritualis signa sunt; et ad ipsam gratiam sanctificandis conferendam infusa sibi benedictione principaliter instituta. Illa vero, signa horum tantum; et mediantibus his quorum signa fuerunt, ne sine salute essent, qui tempus redemptionis praecesserunt, gratiam in sustentationem contulerunt
Abbreviated transcription (Latin):
millo nõ est ẽẽ non pot̾. nec contͣ
ip̃m nec extra. nec sine ip̃o aliꝙͥ
est in omni quod est. ⁊ ꝯstat ip̃m ⁊
fecit. in hoc ꝓbatumẽ qd̃ non cas¬
satur uoluntas eiꝰ. ⁊ uolũtati eiꝯ
quis resisteͥt. In hoc ꝓbatumẽ ꝙ ñ
impeditur bũplacitum ip̃ius ita
consonat rer̃ effectib bñplacitu
ip̃ius ⁊ ip̃i effcus rerum non disc¬
ordant ab illa. Sic enim omne
quod uult et omne qd̾ ñuult nõ
fit. ⁊ omne quod uult semper
uult. ut fiat qd̾ non sꝑest. aliqũ
quod uult et hoc beneplacitum
unu̾sale quoel et̾inum ẽ. ⁊ om̃ia
que fuint temporibꝰ sins parit̾
ꝯimplici mitu iusticie sue app¬
bat ut ad effcũm poelant ⁊ fiant.
ꝑficitur et consumm̃tur et mani¬
festatur duobus hiis que secũt
intempore ꝑmissiõe ⁊ opatione
diuina. Q̾ ⁊ ip̃a rerum omnuz
que effe̾m capuuit uł subsistũt

Expanded text:
illo non est, esse non potest. Nec contra ipsum, nec extra ipsum, nec sine ipso aliquid est, in omni quod est. Et constat ipsum et fecit , in hoc probatum est, quia non cassatur voluntas ejus. Et voluntati ejus quis resistit? In hoc probatum est quod non impeditur beneplacitum ipsius. Ita consonat rerum effectibus beneplacitum ipsius: et ipsi effectus rerum non discordant ab illo. Fit enim omne quod vult, et omne quod non vult non fit, et omne quod vult semper vult ut fiat, quod non semper est aliquando quod vult. Et hoc beneplacitum universale quod aeternum est, et omnia quae fiunt temporibus suis pariter simplici nutu justitiae suae approbat ut ad effectum procedant et fiant; perficitur et consummatur, et manifestatur duobus his quae subsequuntur in tempore permissione et operatione divina, quae et ipsa rerum omnium quae effectum capiunt vel s
Abbreviated transcription (Latin):
deurelinquis. ego prohib̾e nec
uolo nec Pꝯsum. ⁊ si detuo te
pascit. aut protuo. prouidẽtia ẽ
ñ culpa. necc̃itas non iniquitas.
Sictam̃ ut aliud non requiras
uec accipias. corporalis tibi nec¬
essitudo cõceditur. cõmerciũ im¬
quitatis negatur

Expanded text:
dem relinquis, ego prohibere nec dem relinquis, ego prohibere nec volo, nec possum. Et si de tuo te pascit aut pro tuo, providentia est non culpa; necessitas non iniquitas. Sic interim ut aliud non requiras nec accipias, corporalis tibi necessitudo conceditur, commercium iniquitatis negatur
Abbreviated transcription (Latin):
ergo nonpꝯsum abecc̃a stipẽ
euie. ⁊ corporał sustentatõis ĩpẽ¬
sam pc̃io sine symonie culpa
comparare: ecce habeo p̃dia m̃a.
aut peccuniam m̃am qua sus¬
tentari possem et uiue. S forte
timeo uiolentiam principum.
aut fraudez familiaꝵ siuĩ aliuo
aut ĩ becillitatem mearũ uiriu
conadero. uido̾ quia ñ pꝯsum ip̃e
sic̃ expeclit tes ineas dispon̾e.
⁊ ꝓpͥis utilittibꝰ deseriure. Ueĩo
ad ecc̃am cõmendo ei res meas.
⁊uite mee prouidentiam cõmitto.
ut alat me et sustentet. et de moͬ
mͥ subsidium ninistret. Et ne
forte fraudaͬr in aliquo: expecto
ain constitui. quantũ .s. accipit.
uiunt. qui in titulo ecc̃e consc̾p¬
ti sunt. p̃bendam peto ad cotidia¬
niuictus usuz. sicut ht alius ꝗĩ
a accipicus et sua reddẽs. ĩmo
mea nõ suamͥ dispensãs. Quid
tͥ in de iudicandum sentiam in¬
quius. Ego tͥ breuit respondeo.
quia si ecc̃am inuita tua dispen¬
satricez facis. aut post mortem hr̃¬

Expanded text:
ergo? Non possum ab Ecclesia stipem ergo? Non possum ab Ecclesia stipem emere, et corporalis sustentationis impensam pretio sine simoniae culpa comparare? Ecce habeo praedia mea aut pecuniam meam, qua sustentari possem, et vivere; sed forte timeo violentiam principum, aut fraudem familiarium sive aliud aut imbecillitatem virium mearum considero. Video quia non possum ipse sicut expedit res meas disponere, et propriis utilitatibus deservire. Venio ad ecclesiam, commendo ei res meas, tae meae providentiam committo, et ut alat me, et sustentet, et de meo mihi subsidium ministret, et ne forte frauder in aliquo, expeto pensam constitui, quantum scilicet accipit udeserviunt, qui in titulo Ecclesiae conscripti sunt. Praebendam peto ad quotidiani victus usum, sicut habet alius qui in a accipiens et sua reddens, imo mea non sua mihi dispensans. Quid igitur inde judicandum sentiam inquiris. Ego tibi breviter respondeo: quod si Ecclesiam in vita tua dispensatricem facis aut post mortem haere
Abbreviated transcription (Latin):
ampepte corporis bnfsic parti¬
cipatio ⁊̃ sp̃ualis dignitatis acci¬
pitur. ubi profc̃o quisquis altu
uend̾e aut em̾e cognaxitur. neu¬
tru inuenditum aut inemptũ
reliquisse comprobatur. S dicis
inͥ quomo hoc eẽ pot̃: Ego in
eccłia uictu ⁊ uestitum emiee¬
cliamnonemi. Stipem emi p̃bẽ¬
dameini. corporalia tantũ emi.
Die ergo mͥ. Quis nom̃tuuit
nomina fratru ascripsite Qͥs
tibi inchoro incapitulo locum
assignauite si hoc non emisti.i¬
Unde hoc habes: Quist̾ hoc dedit:
S hoc inquis gratis accepi. Ce¬
tera emniet gratis data sunt. be¬
nedicis. q̃m emisti. et lanã non
emistis gratis accepisti. tñ si
ouem non emisses. lanam non
habuisses. pro arbore pr̃ium de¬
disti. ut fructumeiꝯ gratis mnã¬
ducares. Satis astute ingredi
eristimasti comendo ndiculum.
uide ergo quomio non emis
qd̾ nĩ habuisses si p̃riumii dediss¬
es. aut ce hoc parit̾ emuisse confi¬
t̾e̾. aut si ñ emuisti nolicolle qd̾

Expanded text:
ione corporalis beneficii, participatio etiam spiritualis dignitatis accipitur. Ubi profecto quisquis alterum vendere aut emere cognoscitur, neutrum invenditum aut inemptum reliquisse comprobatur. Sed dicis mihi: Quomodo hoc esse potest? Ego in Ecclesia victum et vestitum emi, Ecclesiam non emi. Stipem emi, praebendam emi, corporalia tantum emi, Dic ergo mihi: Quis nomen tuum inter nomina fratrum ascripsit? Quis tibi in choro, in capitulo locum assignavit? Si haec non emisti inde haec habes? Quis tibi haec dedit? Sed haec, inquis, gratis accepi, caetera emi. Haec gratis data sunt. Bene dicis. Ovem emisti, et lanam non emisti, sed gratis accepisti. Tamen si ovem non emisses, lanam non habuisses. Pro arbore pretium dedisti, ut ejus fructum gratis manducares. Satis astute ingredi existimasti commento ridiculo. Vide ergo quomodo non emeris quod non habuisses, si pretium non dedisses. Aut te hoc pariter emisse confitere, aut si non emisti, noli tollere quod
Abbreviated transcription (Latin):
aux possent. si ħ̾ humana inuestiga¬
tio relinquenda pocio quam discuti¬
enda non uid̾e̾t. Nam utrum ex poͦ
gidum. aut cuiꝯ altio qualittis
cristat mĩto querentur. sunde ali¬
quid certum seui potuiss. Nune
aũt mninquisitionib harum uerũ
ñ michi multum laborandum ur.
quas uec rõ ulla comprehendit. nz
auccoritas cui fides adhibenda sit
probat. Solum hoc quol legimus
ab aquis. hocẽ ut partemaquaꝵ
intra ambitu suum concluderet
partemu̾o extrisem segͦgaret.

Expanded text:
sare possent, si haec humana investigatio relinquenda potius quam discutienda non videret. Nam utrum ex puro gidum; aut cujus alterius qualitatis existat merito quaereretur: si inde aliquid certum sciri potuisset. Nunc autem in quaestionibus harum rerum non mihi multum laborandum videtur, quas nec ratio ulla comprehendit nec auctoritas cui fides adhibenda sit probat. Solum hoc quod legimus ab aquis; hoc est ut partem aquarum intra ambitum suum concluderet, partemque extrinsecus segregaret.
Abbreviated transcription (Latin):
deliciis reftur põitꝰ est homo non
c̾atꝰ. quatinus bñficiũ demon
lisse et postea in paradiso posus¬
se dr̃ qm̃ alibi c̾atꝯ sit. ⁊ ut hic
poneretur aliuide sumptus mͣ¬
infege demõstratur

Expanded text:
deliciis referto positus est homo non creatus, quatenus beneficium Dei non lisse et postea in paradiso posuisse dicitur, quod alibi creatus sit, et ut hic poneretur aliunde assumptus manifeste demonstratur
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ ade. uł postea aduenit. Nã
si quis alti ꝓmitt̾et se aliꝙͥ da¬
turum hñs uolunttem dandi¬
uoluntate dare nollet menda¬
ciumẽ. non quia in promissioe
ens corpostea duplicauit. Sic¬

Expanded text:
Nam si quis alteri promiserit se quid daturum, habens voluntatem dandvoluntate dare nollet, mendacium esset; non quia cor in promissione ens cor postea duplicavit.
Abbreviated transcription (Latin):
cumopinione et intentione.
fallendi. Iocosa mendacia ⁊ iro¬
me et parabole mendacla nõ
sunt. Alioquin scĩrep̃hensibi¬
les inuenirentur qui in para¬
suo non assumpsiss si ullũ in
eis mentaciũ constaret. hoc so¬
lum int̾ẽ quod iorosa mendacia
et si fłitatis reatũ non incidũt.
leuittis tũ culpam ñ euaclunt.
⁊ ẽ adh aliud genus mendacii.
cum aliquis quasi humilittͣis c̃a
mentir uidetur. ut pote cumse
pcc̃orem dicit et cũita ñ sẽtit ut
erat mentiendo efficitur ꝙ nõ
erat. quia qui pocorem se dicit
et nõ ita c̾dit u̾itas in coñẽ. Est
et aliud genus mendacu cũ pro
salute itruita altio conẜuãda

Expanded text:
cum opinione et intentione fallendi. Jocosa mendacia, et ironiae, et parabolae, mendacia non sunt; alioquin sancti reprehensibiles invenirentur, quia in parasuo non assumpsisset, si ullum in eis mendacium constaret. Hoc tantum interest quod jocosa mendacia et si falsitatis reatum non incidunt levitatis tamen culpam non evadunt. Est adhuc aliud genus mendacii, cum aliquis quasi humilitatis causa mentiri videtur, utpote cum se peccatorem dicit, ettamen non ita sentit ut erat; mentiendo efficitur quod non erat, quia qui peccatorem se dicit, et non ita credit, veritas in eo non est. Est aliud genus mendacii cum pro salute vel vita alterius conservanda
Abbreviated transcription (Latin):
uigoris eiꝯdem. uł quolibet ano
nomine sigͣnelum sit quelibet
eẽntia boa. s̃i ĩ alia melior aut di¬
ceutior forma iure appllatur. crea¬
te sunt. Sic enim corporum nͣturͣ
se demonstrat. Et sunt quedam
corpora solida magis ⁊ firma. ⁊ alia
puriora apparent et ext̾sa magis
et munda ⁊ clara. ⁊ qͣi meliorem
⁊ccaptata ⁊ prompta ⁊ integra et
incorrupta mag̾.⁊ alia fragilia ⁊
corruptiom proruna.⁊ insirmͣ. ⁊
reculenta. ⁊ulia. ⁊ pond̾osa ⁊ ĩ con¬
grua. Et est pulera tamen inuiu¬
uersitatis comiuge et ordine. Ista
diu̾sitas. inqua minꝯ bonum ma¬
lum nonẽ: ⁊ differens bonum nuꝯ
bonum ẽ. Ad bune gͦ modum rõ¬
nable ẽ illas quoqͣ spãles nͣta̾s
que uiu̾saliter bene condite sũt
conuenientes sue puritati et
ercellentie non indignas ⁊ ĩeẽn¬
tum ⁊ in formas diffr̃as ⁊ gradus ĩ
ip̃o mox exordio cc̃ditionis sue ac¬
cepisse. quib alii superiores alii ĩ¬
seriores posent possent constitin.

Expanded text:
ibet alio nomine significandum sit quaelibet essentia bona, sive alia melior aut decentior forma jure appellatur, creatae sunt. Sic enim corporum natura se demonstrat; et sunt quaedam corpora solida magis et firma, et alia puriora apparent et extersa magis et munda et clara et quasi meliorem et coaptata et prompta et integra et incorrupta magis; et alia fragilia et corruptioni proxima et infirma et feculenta et vilia et ponderosa et incongrua. Et est pulchra tamen in universitatis compage et ordine ista diversitas, in qua minus bonum malum non est, et differens bonum majus bonum est. Ad hunc ergo modum rationabile est illas quoque spirituales naturas quae universaliter bene conditae sunt, convenientes puritati suae et excellentiae; non indignas et in essentia et in forma differentias et gradus in ipso mox exordio cognitionis suae accepisse, quibus alii superiores, alii inferiores possent constitui
Abbreviated transcription (Latin):
e illis aquis que suꝑ celum
siuit. non dixit scrptura ꝙ
adinoclum de illis que erãt sub
celo. Magua sunt in his oĩbo
sacumienta nec explicablia p̾sẽti
abreuiationi. ꝙ aque que sub ce¬
lo sunt congirgant᷑ inimũ lecũ.
ꝙ apparet arida. et ginina ꝓlucit.
Simulq ip̃a aeris spacia contrac¬
ta tandem ealigine serenantar.
et a quarum tractus ad irrigãdã
atq ad infinidentu terram per
corm illiꝯ us ꝙͣ spargunitur. et
nich sine causa fcũmẽ. hoc autẽ
uidetur ꝙ aque que sub celo sut
cig̾gautur inlocum unũ. ⁊ ille q̃
sunt supra celum non congre¬
gantur. n eis locus unus tub¬
uitur.s ixlinquiit᷑ diffuseat
expanse. qiͣ que coartari uolue¬
runt. uel colligi. Quid putas

Expanded text:
e illis aquis quae supra coelum sunt non dixit Scriptura quod admodum de illis quae erant sub coelo. Magna sunt in his omnibus sacramenta, nec explicabilia praesenti abbreviatione, quod aquae quae sub coelo sunt congregantur in unum locum, quod apparet arida et germina producit, simulque ipsa aeris spatia contracta tandem caligine serenantur, et aquarum tractus ad irrigandam atque infundendam terram per corpus illius quacunque sparguntur; et nihil sine causa factum est. Hoc mirum videtur, quod aquae quae sub coelo sunt congregantur in locum unum, et illae quae sunt supra coelum non congregantur neque eis locus unus tribuitur, sed relinquuntur diffusae atque expansae, quasi aquae coarctari nolint vel colligi. Quid putas
Abbreviated transcription (Latin):
canto celsius sublunatur. Que ãt
sub celo sunt aque c̃gregãde
sunt atq costringende uilocu
unum. ut inde inicercos tramites ⁊
exitus ordinatis qͣꝯ deducantur.
quĩ affrũs auime inserior nͥ certͣ
lege cõstringat᷑ non pot apparere
arida. neq germina producere

Expanded text:
tanto celsius sublimatur. Quae autem sub coelo sunt aquae, congregandae sunt et constringendae in locum unum, ut inde per certos tramites et exitus ordinatos, quacunque deducantur. Quoniam affectus animae inferior nisi certa lege constringatur, non potest apparere arida