comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim & furando si pauner cuipalamdatursentit
cominodũ & diuescuidam tollitur nonsentit in commo¬
dum. n ec ideo tale furtum quisquamdixerit non ẽẽ. pec¬
catum Possumus & adulterando si aliquanisi ad hoc
ei consentiatur appareat amando moritura. & siuixerit
poenitendo parganda : nec id eo peccatũ ñ egabitur adul¬
terium. Siautẽ merito nobis plac& caftitas quid offen¬
dit᷑ ueritas ut propateiatilitatem illa non uioletur adul¬
terando & iuioletur istamentiendo. Plurimũ quidem
ad bonum ꝓ fecisse homines qui nonnisi ꝓsalite hominis menti¬
untur nonest negandũ seđ in eorum tali ꝓfectu merito
laudatur uel &iam temporaliter remuneratur beniuo¬
lentia non fallacia quae ut ignoscatur satest non ut &iã
prȩdicetur maxime in here dibus testamentinoui quibus
dicitur. Sit inoreur̃o est est : non .non : quod enimam¬
plius est amalo est. Propter quodmalũ qui a subrłpere
in hac inortalitate non desinit & iam ipsi coheredes xp̃i

Expanded text:
enim et furando, si pauper cui palam datur, sentit commodum, et dives cui clam tollitur, non sentit incommodum: nec ideo tale furtum quisquam dixerit non esse peccatum. Possumus et adulterando, si aliqua, nisi ad hoc ei consentiatur, appareat amando moritura, et si vixerit, poenitendo purganda: nec ideo peccatum negabitur tale adulterium. Si autem merito nobis placet castitas, quid offendit veritas, ut propter alienam utilitatem illa non violetur adulterando, et violetur ista mentiendo? Plurimum quidem ad bonum profecisse homines, qui non nisi pro salute hominis mentiuntur, non est negandum: sed in eorum tali profectu merito laudatur, vel etiam temporaliter remuneratur benevolentia, non fallacia, quae ut ignoscatur sat est, non ut etiam praedicetur, maxime in haeredibus Testamenti Novi, quibus dicitur, Sit in ore vestro, Est, est; Non, non: quod enim amplius est, a malo est . Propter quod malum, quia subrepere in hac mortalitate non desinit, etiam ipsi cohaeredes Christi
Abbreviated transcription (Latin):
uite unde iustitiacustodita in meliora conscendera
collocauit : Ił licͥ post peccatum exul effectus : Stirpem
quoq suam quam peccando insetam quã in radice uitiaue¬
rat poena mortis & dam nationis obstrinxit: Vt quic¬
quid ꝑ disex illo & simuldam nata ꝑquam peccauerat
coniuge ꝑ carnalem concupiscentiã Inqua in obcedien¬
tiae poenasimilis retributa est nasceretur traher&
originale peccatum. quo traheretur pererrores dolo¬
resq: diuersos ad illud extremũ cum desertoribus angelis
uiatoribus & precessoribus & consortibus suis sine fine
supplicium: Sic perunum hominẽ peccatũ intrauit
in mundum & ꝑ peccatũ mors : & ital nomnes homines
pertransiit in quo omnes peccauerunt: Mundũ quippe
appellauit eo loco apostolus uniuersum genus humanũ
itaergo seres habeba t: Iacebat inmalis uel&iam
uoluebatur &s demal &inmal praecipita batur totius
generis humani mass adamnata & adiuncta partieorũ
qui peccauerđt angelorum : lueb at impiae desertionis

Expanded text:
vitae, unde justitia custodita in meliora conscenderet, collocavit. Hinc post peccatum exsul effectus, stirpem quoque suam, quam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnationis obstrinxit, ut quidquid prolis ex illo, et simul damnata per quam peccaverat conjuge per carnalem concupiscentiam, in quam inobedientiae poena similis retributa est, nasceretur, traheret originale peccatum, quo traheretur per errores doloresque diversos ad illud extremum cum desertoribus angelis vitiatoribus, et possessoribus, et consortibus suis sine fine supplicium. Sic « per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt : mundum quippe appellavit eo loco Apostolus universum genus humanum. Ita ergo se res habebat: jacebat in malis, vel etiam volvebatur, et de malis in mala praecipitabatur totius generis humani massa damnata; et adjuncta parti eorum, qui peccaverant, angelorum, luebat impiae desertionis
Abbreviated transcription (Latin):
queat profecto natura brorruptibiliserit & ad¬
hoctã magnumbonũ corruptio non ꝑueni& : atsi
corrumpi non desin& necbonum habere utiq: desin&
quo eam possit priuare corruptio. Quamsipeni¬
tus totamq: consumpserit Ideonullumbonũ inerit
quia naturanulla erit : quo circabonum consumere
corruptio non potest nisi consumendo naturam.
Omnisergo naturabonũ est magnũ si corrumpi non potest

Expanded text:
queat, profecto natura incorruptibilis erit, equeat, profecto natura incorruptibilis erit, ehoc tam magnum bonum corruptione perveniet. At si corrumpi non desinet, nec bonum habere utique desinet, quo eam possit privare corruptio. Quam si penitus totamque consumpserit, ideo nullum bonum inerit, quia natura nulla erit. Quocirca bonum consumere corruptio non potest, nisi consumendo naturam. Omnis ergo natura bonum est; magnum, si corrumpi non potest
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uitianaturalium sunt priuationłs bonorum :
Quaetum sanantur non aliquotransferuntur. sed
ea quȩ ibi erantnus quã erunt quando in illa sanitate
sus omnium conditor sũ mebonus ẽ : bonȩ sunt. Sed
quia non sicut earum conditorsũ me atq: in cõmutabi¬
liter bonȩ sunt ideo ineis & minuibonũ & augeripo¬
test. Sed bonominuimalũ e. Quamuis quantũcũq
minuaturremaneat. aliquid necesseẽ si ad huc
natura est undenatura sit Neq: enim si qualiscũq¬
a quantulacumq natura est consumibonum qđ nactura
est nisi cipsa consumatur potest. Merito quippena¬
tura incorrupta laudatur. Porro si & incorruptbilis
sit quȩ corrumpiomnino non possit . multo est procul
dubio laudabilior. Cum uero corrumpitur. id eo
malum eius estcorruptio : quia eam qualicumq pri¬
uatbono : namsinullobono priuat : non noc& noc&
autem adimendo bonũ: quamdiuitaq natura
corrumpitur in esteibonũ quo priuet᷑ . Ac ꝑ hoc
si naturȩ aliquid remanebit quodiam corrumpine¬

Expanded text:
sunt vitia, naturalium sunt privationes bonorum: quae cum sanantur, non aliquo transferuntur; sed ea quae ibi erant, nusquam erunt, quando in illa sanitate sus omnium Conditor summe bonus est, bonae sunt: sed quia non sicut earum Conditor summe atque incommutabiliter bonae sunt, ideo in eis et minui bonum et augeri potest. Sed bonum minui malum est; quamvis, quantumcumque minuatur, remaneat aliquid necesse est si adhuc natura est unde natura sit. Neque enim, si qualiscumqut quantulacumque natura est, consumi bonum quo natura est, nisi et ipsa consumatur, potest. Merito quippe natura incorrupta laudatur: porro si et incorruptibilis sit, quae corrumpi omnino non possit, multo est procul dubio laudabilior. Cum vero corrumpitur, ideo malum est ejus corruptio, quia eam qualicumque privat bono; nam si nullo bono privat, non nocet: nocet autem; adimit igitur bonum. Quamdiu itaque natura corrumpitur, inest ei bonum quo privetur: ac per hoc si naturae aliquid remanebit quod jam corrumpi ne
Abbreviated transcription (Latin):
biliter bona trinitate creata sunt om̃a. nec summe
nec ae qualiter nec immutabil terbona. sed tam̃ bona
&iã singula simuluero uniũsa ualdebona : quia omnio:
consifuit uniuer sccas admirabilis pulchritudo VPETITMA I¬
nqua &iam illud qđ malũ dicitur beneordinatũ & loco
suo positum eminentius cõmendatbona : ut magis place¬
summa potestas cum sum mebonꝰ situllomodo siner&
quod malũ dicitur nisi priuatioboni : Nam sicut cor¬
poribus animaliũ ni hilest aliud morbis & uulnerib affici

Expanded text:
biliter bona Trinitate creata sunt omnia, et nec summe, nec aequaliter, nec immutabiliter bona, sed tamen bona etiam singula: simul vero universa valconsistit universitatis admirabilis pulchritudo, in qua etiam illud quod malum dicitur, bene ordinatum, et loco suo positum, eminentius cosumma potestas , cum summe bonus sit, ullo modo sineret quod malum dicitur, nisi privatio boni? Nam sicut corporibus animalium nihil est aliud morbis et vulneribus affici,
Abbreviated transcription (Latin):
paruumsi potest : Negaritamen bonum eẽ nisi stulte atq
imperite prorsus non potest: Quaesi corruptione con¬
sumitur. nec ipsa corruptio remanebit nulla ubiesse
malũ sinullum sitbonũ : Sed bonumomnimalo carens
inte grumbonũ est : Cui uero in est malum uitiatũ est
ueluitio sumbonum ẽ : Nec malumumquã potest
esseullũ ubi est bonum nullũ. Vnde resmira confi¬
citur. ut quia omnis natura in quantũnatura est bonũ
est ni hilaliud diciuideatur cum uitiosanaturamala
essenatura dicitur nisimalũ eẽ quod bonũ est. nec
malum ẽ e nisi quod bonũ est : Quõ omnis naturabo¬
num est. Nec resaliquam alaess& si resipsa quȩ ma¬
la est naturanon eã Nonigit᷑ potestẽẽmalũ nisi
aliquidbonũ. Quod cũ diciuideatur absurde : conexo
tamen ratiocinationis huus ueluei neuitabiliter
nos compellit hoc dicere : & cauendumẽ ne incida

Expanded text:
parvum, si potest: negari tamen bonum esse, nisi stulte atque imperite prorsus non potest. Quae si corruptione consumitur, nec ipsa corruptio remanebit, nulla ubi essemalum, si nullum sit bonum. Sed bonum omni malo carens, integrum bonum est; cui verum inest malum, vitiatum vel vitiosum bonum est: nec malum unquam potest esse ullum, ubi bonum est nullum. Unde res mira conficitur, ut quia omnis natura, in quantum natura est, bonum est, nihil aliud dici videatur, cum vitiosa natura mala esse natura dicitur, nisi malum esse quod bonum est: nec malum esse, nisi quod bonum est; quoniam omnis natura bonum est, nec res aliqua mala esset, si res ipsa quae mala est, natura non esset. Non igitur potest esse malum, nisi aliquod bonum. Quod cum dici videatur absurde, connexio tamen ratiocinationis hujus velut inevitabiliter nos compellit hoc dicere. Et cavendum est, ne incida
Abbreviated transcription (Latin):
prehensibili. Inuisibiliq aliꝗd nob̵ ad nutriendã nr̃a fi¬
de cogitandũtadat teq suadeat. si quuide dedõnilaliud
castepieq iuiuentib ftu dioseq uerita tẽ querentib dicen¬
dũ uel cogitandũ nisi quȩ lnscã scriptura reperiunt᷑ neq
aliisnisi ipsius signi ficationib translationibq uten¬
dum his quidedõ si ue quid credant si ue disputent
quisenĩ denatura in effabili quippiam a seipso reꝑtũ
dicere p̃sumat ꝓpterquodilla ipsa descips a in siuissc̃s
organis cheologis dico modulata ẽ : Nil libentius acci
pio quã rationẽ firmis sima auctoritate roboratã Dc̃s¬

Expanded text:
prehensibili, invisibilique aliquid nobis ad nutriendam nostram fiprehensibili, invisibilique aliquid nobis ad nutriendam nostram fidem cogitandum tradant atque suadeant. Siquidem de Deo nil aliud caste pieque viventibus, studioseque veritatem quaerentibus dicendum vel cogitandum, nisi quae in sacra Scriptura reperiuntur, neque aliis nisi ipsius significationibus translationibusque utendum his, qui de Deo sive quid credant, sive disputent. Quis enim de natura ineffabili quippiam a seipso repertum dicere praesumat, praeter quod illa ipsa de seipsa in suis sanctis organis, Theologis dico, modulata est? pio, quam rationem firmissima auctoritate roborata
Abbreviated transcription (Latin):
coniuncta ẽ ut & triaunũ sint &unũ trianeq ueluti diuer¬
sȩnature s̃ sed unius atq: eiusdẽ non ut substantia eiusq
accidentia sed quȩdã essenti alisunitas substanti alisq dif¬
ferentiatriũ inuno : Nobratio sequenda ẽ quȩrerũ¬
ueritatẽ inuestigat nullaq: auctoritatopprimit᷑. Nullo
modo impedit᷑ neea quȩ & studio seraciotinationũ ambi¬
tib: inquirit & laboriose inuenit publice a periat atq
auctoritas qm̃ in ea uł uti q̃b: dasuis secretis sedibusueri¬
tas possido non tam̃ ita credendũ ẽ ut ipsa semꝑ ꝓpriis
uerborꝵ seu nominũ signis fruat᷑. Diuin a nob naturã
insinuans sed quib:dã similitudinib: uariisq translata
uerborũ seu n ominũ modis itit᷑ in sirmitat rrecondoscen¬
densn rõsq ad hucrudes in fantilesq sensus simplici dotor¬
nuengeris auidi apłmdicentẽ : Lacuoł potũ dedinonesca
iihecenũ diuin astudent eloquia ut dereineffabili ln com¬

Expanded text:
 et unum tria, neque veluti diversae naturae sunt, sed unius atque ejusdem, non ut substantia ejusque accidentia, sed quaedam essentialis unitas substantialisque differentia trium in unoveritatem investigat, nullaque auctoritate opprimitur, nullo modo impeditur, ne ea, quae et studiose ratiocinantium ambitus inquirit, et laboriose invenit, publice aperiat atque auctoritas, quoniam in ea veluti quibusdam suis secretis sedibus veritas possidet. Non tamen ita credendum est, ut ipsa semper propriis verborum seu nominum signis fruatur, divinam nobis naturam insinuans; sed quibusdam similitudinibus, variisque translatorum verborum seu nominum modis utitur, infirmitati nostrae condescendens, nostrosque adhuc rudes infantilesque sensus simplici doctrina erigens. Audi Apostolum dicentem: Lac vobis potum dedi, non escam. In hoc enim divina student eloquia, ut de re ineffabili, incom
Abbreviated transcription (Latin):
litudinos lmpla similitudine carontia & scdncor¬
porũ figurasformatis in corporaliũ intacta & non figu¬
rata in formitas iuxta eandemueritatis rationem
superat essentias suꝑ essentialis magnitudocs aninos
sup animũ unitas d omnib: uirtutib in porsibile estqđ
suꝑsensum est archanũq: rationiomini su ꝑ rationabile
bonũ unitas unifica omnis unitatis & suꝑessenti alis
esentia & intellectus inuisibilis & uerbũ archanũ
irrationabilitas & inuisibilitas & inminabilitas scđm
nullũeor quȩ st̃ existens & causale quidem essendi
omnib: ipsum aut̃ non quippeomis essentiȩ sioniitas
&utcumq: ipsa de seipsa ꝓpriȩ & scienter manififatt:
Dehacigit᷑ ut dictũ est suꝑ essentiali & occulta diuini¬
tate non audendũ dicere neq: intelligere ꝗd prec̃
diuinitus nobis expressa & enim sic̃ ipsa de sem& ipsa
in eloquiis opti metradidit : Eius quidẽ qualis est

Expanded text:
litudine simpla, et similitudine carentia, et secundum corlitudine simpla, et similitudine carentia, et secundum corporum figuras formatis incorporalium intacta, et non figurata informitas; juxta eandem veritatis rationem superat essentias superessentialis magnitudo, et animos super animum unitas. Et omnibus virtutibus impossibile est, quod super sensum est, arcanumque rationi omni superrationabile bonum, unitas unifica omnis unitatis, et superessentialis essentia, et intellectus invisibilis, et verbum arcanum, irrationabilitas, et invisibnullum eorum, quae sunt, ens, et causale quidem essendi omnibus: ipsum autem non ὂν, ut omnis essentiae summitas, et utcumque ipsa de seipsa proprie et scienter manifestDe hac igitur, ut dictum est, superessentiali et occulta Divinitate non audendum dicere, neque intelligere quid praeter divinitus nobis expressa. Etenim sic ipsa de semetipsa in eloquiis optime tradidit. Ejus quidem, qualis est,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ multis uidet᷑ placuitmihi sententi ã ipsius faciliori
uerboꝵ ordin ead intelligendũ quã s uolo co scripta est
depinere: Vniuersalit̃ inquit non audendũ dicere neq
hicelligere ꝗd de suꝑ essenti ali diuiitate prȩt̃diunt᷑
nobiser sacris eloquis ea pressa ipsiusem̃ sũperatiorem¬
o intellectũ & essentiã suꝑ essentialitets scientiarefe¬
renda ẽ ad superiores claritates circadiuin a tempe¬
ruantia & scĩtate co artatas. in tantũ sursĩ respicientes
quantũ seinfert diuinorũ eloquiorũ radus Vides¬
nequim ad modũ uniuers alit̃ ꝓhib& nequis deoccutta
diuinitate p̃t̃quȩ inscis eloquiis dictas dicereaudeat
Qug cudelics loquia glonosissi mouorissimot nomine
appellat superiores daritattes in scĩtate ate perantae
urcadiuina coartatas id ẽ in eodem pau lopost: Itẽ¬
sc̃dionisius sicut in cõprehensibilia & in contemplabi¬
ia st̃ sensibilib in umbilia & hisquȩ st̃ in figñito& sini¬

Expanded text:
 mihi de hac re sententiam ipsius faciliori verborum ordine ad intelligendum, quam suo loco scripta est, depromere. Universaliter, inquit, non audendum dicere, neque intelligere quid de superessentiali Divinitate, praeter divinitus nobis ex sacris eloquiis eet intellectum et essentiam superessentialitatis scientia referenda est ad superiores claritates, circa divina temperantia et sanctitate coartatas, in tantum sursum respicientes, quantum se infert divinorum eloquiorum radius. 65. Videsne, quemadmodum universaliter prohibet, ne quis de occulta Divinitate, praeter quae in sacris eloquiis dicta sunt, dicere audeat? Quae videlicet eloquia gloriosissimo verissimoque nomine appellat superiores claritates, in sanctitate et temperantia circa divina coartatas. Idem in eodem paulo post: Sicut enim incomprehensibilia et incontemplabilia sunt sensibilibus invisibilia, et his, quae sunt in figmento et simi
Abbreviated transcription (Latin):
gentiam reis & medicinã tribue uulneratis ut percepta
remissione omniumpeccatorũ insacramentistuis sincera
de inceps deuotione permaneant a nullum redemptionis
adtenȩ sustineant de trimentum. perdñm nr̃m¬

Expanded text:
gentiam reis. et medicinam tribue vulneratis. ut percepta gentiam reis. et medicinam tribue vulneratis. ut percepta remissione omnium peccatorum in sacramentis tuis sincera deinceps devotione permaneant. et nullum redemptionis aeternae sustineant detrimentum. Per.
Abbreviated transcription (Latin):
tuarũ nulla temporum lege concluderis. sed pulsanti
miseri cordiȩtuȩ ianuam aperis. poenitentes &iã subip¬
souitȩ huius termino non repellis. respice propitius suꝑ
hunc famulumtuũ iłl. remissionem sibi omniũ pecca¬
torum totacordis confessione poscentẽ renouain eumpi¬
issime pater quod actione quod uerbo quod ipsadeniq:
cogitatione diabolica fraude uitiatum est. & unitate cor¬
pori secdesiae membrumtuȩ redemptionis ad necte. Mise¬
rere gemituum misererelacrimarũ & non habentẽ fidu¬
ciam nisi in miseri cordiatua ad sacramentũ reconciliati
onis admitte : quia nullius anime in hoc corpore consti¬
tutȩ difficilis apudte aut tarda curatio est. fideli senim
es in uerbistuis qui conuersum peccatorẽ non longa temporũ
spacia disferendũ sed mox ut ingemuiss& dixisti saluatũꝑ
HS qui consttentium tibi corda purificas. & accusantes con¬
scientias abomniuinculo iniquitatis absoluis da indul¬

Expanded text:
 nulla temporum lege concluderis, sed pulsantibus  nulla temporum lege concluderis, sed pulsantibus misericordiae tuae januam aperis, poenitentes etiam sub ipso vitae hujus termino non repelles, respice propitius super hunc famulum tuum remissionem sibi omnium peccatorum tota cordis confessione poscentem. Renova in eo piissime Pater, quod actione, quod verbo, quod ipsa denique cogitatione diabolica fraude vitiatum est, et unitate corporis Ecclesiae membrorum tuae redemtionis adnecte. Miserere gemituum, miserere lacrimarum, et non habentem fiduciam nisi in misericonis admitte, quia nullius animae in hoc corpore constitutae difficilis apud te, aut tarda curatio est. Fidelis enim eis in verbis tuis, qui conversum peccatorem non longa temporum spatia differendum, sed mox ut in te gemuisset dixisti esse. s qui confitentium tibi corda purificas et accusantes suas conscientias ab omni vinculo iniquitatis absolutis. Da indul
Abbreviated transcription (Latin):
rationumtuarũ peccata penitentiũ deles. & pree¬
ritorũ criminũ culpas uenia remissionis euacuas.
respice suꝑhu famuluntuũ iđł & remissionẽ sibi
omnium peccatorũ tota cordis confessione poscentẽ
deprecatus exaudi renoua in eopussi me pater quc¬
quid terrena fragilitate corruptũ uel quicquiddia¬
mi serere dñe gemituũ miserere lacrimarũ & non
habentẽ fiduciã nisi intuami sericordia ad sacra
famulotuo iłł. longos qualore penitentiȩ macerato
miserationistuȩ ueniam largiri digneris. ut nupti¬
ali ueste recepta ad regalem mensã unde eiectus
fuerat mereatur intrare ꝑ dñm
non mortem sed peccatorũ uitam semper inquiris
respiceflentem famulumtuũ ad tende prostratũ
eiusq planctum in gaudium tua miseratione con¬
uerte scinde delictorum saccũ & indecuml&itiã
alitarem ut post longam peregrinationis famem descuĩs
al taribustuis satietur & in gressus cubiculum regis iosius
aula benedicat nomengloriȩtuȩ semꝑ ꝑ.i.

Expanded text:
praeteritorum criminum culpas venia remissionis evacuas, respice super hunc famulum tuum, et remissionem sibi omnium peccatorum suorum tota cordis confessione poscentem deprecatus exaudi, renova in eo piissime Pater, quidquid terrena fragilitate corruptum, vel quidquid diaMiserere Dne gemituum, miserere lacrimarum; et non habentem fiduciam nisi in tua misericordia ad sacramfamulo tuo longo squalore poenitentiae macerato miserationis tuae veniam largiri digneris, ut nuptiali veste recepta ad regalem mensam unde eiectus fuerat mereatur introire. Per. non mortem, sed peccatorum vitam semper inquiris; respice flentem famulum tuum, adtende prostratum, eiusque planctum in gaudium tua miseratione converte. Scinde delictorum saccum, et indue eum laetitia salutari, ut post longam peregrinationis famem de sanctis altaribus tuis satietur, ingressusque cubiculum regis, in ipsius aula benedicat nomen gloriae tuae semper.
Abbreviated transcription (Latin):
roganti & peccati sui paenitenti ocorde dimittit᷑
nullomodo existim& ad ñõ sua peccatadimitti : qm̃ men
auditorẽ si uelectorẽ
quicũ dociuss& orationẽ hanc : In ea positã sententiã
ue hementer cõmendauit dicens : Si enim dimiseri¬
tis hominib peccata eorũ : dimict& & uobis pater
ur̃ cȩlestis delictaura. Siautẽ non dimi sertas ho

Expanded text:
roganti et peccati sui poenitenti non ex corde dimittit, roganti et peccati sui poenitenti non ex corde dimittit, nullo modo existimet a auditorem, sive electorem Qui cum docuisset orationem, hanc in ea positam sententiam vehementer commendavit, dicens. Si enim dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et vobis Pater vester coelestis delicta vestra. Si autem non
Abbreviated transcription (Latin):
eis quiuos oderunt . & orate ꝓeis quiuospersequuntur:
Sed qm̃ ꝑfectorũ st̃ ista filiorũ dĩ quoquidem sedeb&¬
om̃is fidelis extendere et hiumanũ animã ad hunc
affectũ orando dm̃ secumq: agendo luctandoq: per¬
ducere tamenquia hoc tam magnũ bonũ tantȩ mul¬
titudinis non est quanta credimus ex audiri cum in
orationedicitur dimit te nobis debita nr̃a sicut &
nosdimittimus debitorib: nr̃is. procul dubio uerba
responsionis huius implentur si homo qui nondũ
ita proficit ut &iamdiligat in imicũ tamenquando
rogatur ab homine qui peccauitineũ ut ei dimittat
dimittit excorde quia &iã sibiroganti utiq: uult
dimecti cum orat& dicit sicut & nosdimittimus
debitorib: nr̃is id est sicdimitte debitanra rogan¬
suo moueturut rog& non ẽ adhuc deputandus ini¬
micus. uteũ diligere sit difficile sicut difficle
erat quando inimicitias exercebat : : Quis qui sautẽ

Expanded text:
eis qui vos oderunt, et orate pro eis qui vos persequuntur . eis qui vos oderunt, et orate pro eis qui vos persequuntur . Sed quoniam perfectorum sunt ista filiorum Dei, quo quidem se debomnis fidelis extendere, et humanum animum ad hunc affectum, orando Deum, secumque agendo luctandoque perducere: tamen quia hoc tam magnum bonum tantae multitudinis non est, quantam credimus exaudiri, cum in oratione dicitur, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; procul dubio verba sponsionis hujus implentur, si homo qui nondum ita profecit, ut jam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum, ut ei dimittat, dimittit ex corde: quia etiam sibi roganti utique vult dimitti, cum orat et dicit, Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; id est, Sic dimitte debita nostra rogansuo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut difficile erat quando inimicitias exercebat. Quisquis autem
Abbreviated transcription (Latin):
laesus aut offensus est dimittit ex corde ueloratut
ei dimittatur: non solũ in eo qđ dimittit atq orat
uerum& iãineo qđ corripit & aliqua emendatoria poena
plectit: elemosinãdat : qui amiseri cordiam prestat:
Multa enim bona prestant᷑ inuitis. quando eorũ
untur inimici Amiu uero eorum potius illi quos
in imicos putant : & reddunt errando malaꝓbonis
cũ redderemala xp̃i anus non debeat nec promalis:
Multaitaq: genera sunt aelemosinarũ : Quȩ cũ facimꝰ :
adiuuamur ut dimittant᷑ nr̃a peccata : Sedeam hil
est maius. qua excorde dimittimus qđ in nos quisq¬
peccauit : Minus enimagnũ est erga eũ esse boniuo¬
lum si ue&iã beneficũ qui tibi nihil mali fecerit:
Illud multo grandius & magnificentissimȩ bonitatis
est : uttuum quoq: inimicũ diligas. & ei quitibima¬
lumuult & si potestfacit semꝑ bonũ uelis facias¬
Audiens dicentẽ ilm. Di ligite inimicos urõs bene facite

Expanded text:
laesus aut offensus est, dimittit ex corde, vel orat ut laesus aut offensus est, dimittit ex corde, vel orat ut ei dimittatur, non solum in eo quod dimittit atque orat, verum etiam in eo quod corripit, et aliqua emendatoria poena plectit, eleemosynam dat; quia misericordiam praestat. Multa enim bona praestantur invitis, quando eorum untur esse inimici, amici vero eorum potius illi quos inimicos putant; et reddunt errando mala pro bonis, cum reddere mala christianus non debeat nec pro mal» Multa itaque genera sunt eleemosynarum, quae cum facimus, adjuvamur ut dimittantur nostra peccata: sed ea est mapeccavit. Minus enim magnum est erga eum esse benevo etiam beneficium, qui tibi nihil mali fecerit; illud multo grandius et magnificentissimae bonitatis est, ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et si potest facit, tu bonum semper velisaudiens dicen
Abbreviated transcription (Latin):
lum &iã scelerate gesta sed poenitendo inmelius
mutato discedit : Si quem ad modũ ueracit̃ dictur
dimitte nobis debita nr̃a qm̃ non de sunt quȩ dimittan¬
tur. t auera u terdicatur sicut& nosdimittimus de¬
bitorib nr̃is. id est fiat qđ dicitur. quia &iꝑsade¬
mosinaest ueniã petenti homini ignoscere ⁊ ac per
hoc adomnia quȩ utilimi seri cordia fiunt ual& quod
dñs ait: Date clemosinã & ecceomnia mundast uob:
Non solũ ergo quidatesurienti cibũ sitienti potum
nud ouestim̃tũ peregrinanti hospitium. fugientilati¬
bulũ aegro uel in duso uisitationẽ. captiuo redemp¬
tionẽ debili subuectionẽ: cato deductionẽ tristi con¬
solationẽ non sanomedelã errantiuiam. deliberanti
consiliũ & qđ cũ que necessariũ indigenti uerum
&iamquidat ueniã peccati elemosinãdat: & qui
emendat uerbore inquem potestasdat᷑ uel coher¬
c& aliquadisciplina & tamen peccatũ eius quo ab illo

Expanded text:
lium scelerate etiam gesta, sed poenitendo in melius lium scelerate etiam gesta, sed poenitendo in melius mutata discedit, si, quemadmodum veraciter dicitur: Dimitte nobis debita nostra, quoniam non desunt quae dimittantur, ita veraciter dicatur: Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris , id est, fiat quod dicitur. Quia et ipsa eleemosyna est veniam petenti homini ighoc ad omnia quae utili misericordia fiunt, valet quod Dominus ait: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Non solum ergo qui dat esurienti cibum, sitienti potum, nudo vestimentum, peregrinanti hospitium, fugienti latibulum, aegro vel incluso visitationem, captivo redemptionem, debili subvectionem, caeco deductionem, tristi consolationem, non sano medelam, erranti viam, deliberanti consilium, et quodcunque necessarium indigenti; verum etiam qui dat veniam peccanti, eleemosynam dat; et qui emendat verbere in quem potestas datur, vel coercet aliqua disciplina, et tamen peccatum ejus, quo ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
tamentales dequalib: dictum ẽ qđ regnũ dĩ nom pos¬
sidebunt nisi conuenienter paenitentib eadom
crimina remittant᷑. Conuenien teraut̃ dixi. iaste¬
riles in elemosinis non sint : Quib: tantum tribuit
scriptura duuna ut earum tantũ modo fructũse
in putaturum praenunti& dñs dextris. & earum
tantũ modo sterilitatẽ sinistris. quando his dicturus
est ÷ Venitebenedicti patris inei percipite regnũ:
nequisquã eurtim& ne sandaillacrimina qualiaqui
agunt regnũ dinon possidebunt Cotti dieperpe¬
tranda : & elemosinis cotidie redimenda In melius¬
est quipne uitamutanda ÷ Et pelemosinas depecc¬
us preteritis est ppiciandus ds̃. Non ad hoc enien¬
dus quod ãmodo ut ea semꝑ lictat impune comit¬
tere : ueminienim dedit laxamer tum peccandi
quibus haecuita nonducitur : cotidiana oratio
fideliũ satis sucit : Eorum est enĩ duer& sater
nr̃ quies incȩlis. Qui iamtalĩ patri regeneratist̃
inaͦcotidiana peccatadela Et illaquib: uita fide¬

Expanded text:
tamen tales, de qualibus dictum est quod regnum Dei non possidebunt, nisi convenienter poenitentibus eadem crimina remittantur. Convenienter autem dixi, ut steriles in eleemosynis non sint, quibus tantum tribuit Scriptura divina, ut earum tantummodo fructum se imputaturum praenuntiet Dominus dextris, et earum tantummodo sterilitatem sinistris; quando his dicturus est, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum: ne quisquam existimet infanda illa crimina, qualia qui agunt, regnum Dei non possidebunt, quotidie perpetranda, et eleemosynis quotidie redimenda. In melius quippe est vita mutanda, et per eleemosynas de peccatis praeteritis est propitiandus Deus; non ad hoc emendus quodam modo, ut ea semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi : quibus haec vita non ducitur, quotidifidelium satisfacit. Eorum est enim dicere: Pater noster, qui es in coelis, qui jam taliter patri regenerati sunet quotidiana peccata, delet et illa, a quibus vita fide
Abbreviated transcription (Latin):
ane qui sceleratissime uiuunt neccurant talẽ uitã
moresq: corrigere. & interips a facinora & flagi¬
tia sua elemosinas frequentare non aessant : frus¬
teat non intelligunt: Sedut intelligant: ad tendat
quib: dixerit : nempe in euangelio scriptũ est : uim
loqueretur. roga uitillũ quidã phariseus ut prandera
apud se: Et ingressus recubuit : phariseusaut̃ coe

Expanded text:
ane qui sceleratissime vivunt, nec curant talem vitam moresque corrigere, et inter ipsa facinora et flagitia sua eleemosynas frequentare non cessant, frusteat, non intelligunt. Sed ut intelligant, attendant quibus dixerit. Nempe in Evangelio sic scriptum est: Cum loqueretur, rogavit illum quidam Pharisaeus ut pranderet apud se; e
Abbreviated transcription (Latin):
qđ deforisest calicis & catinimundatis. qđ autẽ intus
est urm plenũ estrapina & iniquitate stulti:
non nequi fecit id qđ forise . &iam id quod intus est
fecit : Verũ tamen qđ suꝑ eit da te edemosinẽ & ec¬
ceomamunda st̃ uobis: It ane hoc intellecturi sum.
ut pharisȩis non habentib: fidem xp̃i &iã si non in
eũ crediderint nec renatisuerint ex aqua spu
munda sint om̃a tantũ siele mosinas dederint
sicitisti eas dandas patant cũ sint hynundi om̃s
quos non mundaut fides xp̃i De quascriptũ estr¬
Mundans fide cordaeorũ ÷ &dicat apłs Inmundis
autẽ & infidelib: ni hilestinundũ sed pellutist̃
eorum amens & consuentia : Quomodo ergo pharistis¬
omini amunda essent. si elemos in asdarent & fideles
non essent : dut quomodo fideles essent si inxp̃mcre

Expanded text:
ris est calicis et catini, mundatis; quod autem intus est vestrum, plenum est rapina et iniquitate. Stulti, nonne qui fecit id quod deforis est, etiam id quod intus est fecit? Verumtamen quod superest, date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Itane hoc intellecturi sumus, ut Pharisaeis non habentibus fidem Christi, etiamsi non in eum crediderint, nec renati fuerint ex aqua et Spiritu, munda sint omnia, tantum si eleemosynas dederint, sicut isti eas dandas putant? cum sint immundi omnes quos non mundat fides Christi, de qua scriptum est,Mundans fide corda eorum ; et dicat Apostolus, Immundis autem et infidelibus nihil est mundum, sed polluta sunt eorum et mens et conscientia . Quomodo ergo Pharisomnia munda essent, si eleemosynas, darent et fideles non essent? Aut quomodo fideles essent, si in Chr
Abbreviated transcription (Latin):
Nam propter eius crucem dictum est: Qui autem
consepultienim sumus ap̃o perbaptis mũ in mortẽ:
propterresurrectionẽ : Vt quemad modum
xp̃s resurrexit a mortuis pergloriam patris. Itaamos
innouitate uitȩ ambulemus: Propterascensi¬
onem incaelum sedemq: ad dexteram patris
Si autem resurre xistis cum xp̃o. quae sursum st̃¬
quaerite ubi xp̃s est ad dexteram patrissedens.
Quaesur sum sunt fapite non quae superterram.¬

Expanded text:
Nam propter ejus crucem dictum est: Qui autem Consepulti sumus Christo per Baptismum in mortem. Propter resurrectionem: Ut quemadmodum Christus resurrexit in novitate vitae ambulemus; propter ascensionem in coelum, sedemque ad dexteram Patris: Si autem resurrexistis in Christo, quae sursum squaerite ubi Christus est in dextera Dei sedens, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Et sps dĩ habitat in uobis: Ds̃ ergo habitat intem¬
plosuo. non solum sp̃s sc̃s: sed &iam pater& filius
qui &iam de corporesuo perquod factus est caput
ecđae quȩ in hominibus est ut sitdnomnibus ipse¬
primatumtene. a it soluite templũ hoc . & intriduo¬

Expanded text:
Et Spiritus Dei habitat in vobis . Deus ergo habitat in temEt Spiritus Dei habitat in vobis . Deus ergo habitat in templo suo, non solum Spiritus sanctus, sed etiam Pater et Filius, qui etiam de corpore suo, per quod factus est caput Ecclesiae, quae in hominibus est, ut sit ipse in omnibus primatum tenens , ait, Solvite templu
Abbreviated transcription (Latin):
tota instituta est ad colendundm̃: Vndenee tota nec
ulla pars eiusuult secoli prodõ ÷ Nec cuiquam ẽẽ dỹ
pertinenti ad templumdĩ quod aedificatur exdiis quos
facit non factus ds̃: Ac per hoc spsscssicreatura non cre¬
atores set profecto natura rationalis e& : Ipsa ess&
enim summacreatura: Etideo inregula fidei non po¬
neretur ante ecđam: quia & ipse ad ecđam pertiner&
in illaeius parte quae incȩlis est : Nec haber& tem¬
plum. sed &iam ipse templum eã: Templum autẽ
habos de quo dicitapłs: Nescitis quia corporaura
est sp̃s sci qͥuem habetis ado
De quibus aliolocodicit: Ne sutis quia corpora ura
membra xp̃ĩ sunt : quomodo ergods̃ non est quitemplũ
hab&  aut minorxpõ est tuus membra templũ hab&
Neque enim aliud templumeius & aliud templum
dĩ est: cumidem dicatapostolus Nescitisqui a
templumdĩ estis: Quodut probar& : adiecit :

Expanded text:
tota instituta est ad colendum unum Deum. Unde nec tota, nec tota instituta est ad colendum unum Deum. Unde nec tota, nec ulla pars ejus vult se coli pro Deo, nec cuiquam esse Deus pertinenti ad templum Dei, quod aedificatur ex diis quos facit non factus Deus. Ac per hoc Spiritus sanctus si creatura, non creator, esset, profecto creatura rationalis esset; ipsa est enim summa creatura. Et ideo in Regula fidei non poneretur ante Ecclesiam, quia et ipse ad Ecclesiam pertineret in illa ejus parte quae in coelis est. Nec haberet templum, sed etiam ipse templum esset. Templum autem habet, de quo dicit Apostolus: Nescitis quia coest, quem habetis a De quibus alio loco dicit: Nescitis quia corpora vestra membra sunt Christi ? Quomodo ergo Deus non est, qui templum habet? aut minor Christo est, cujus membra templum habet? Neque enim aliud templum ejus, aliud templum Dei est, cum idem dicat Apostolus, Nescitis quia templum Dei estis: quod ut probaret, adjecit,
Abbreviated transcription (Latin):
quaed s̃ est : De inde scã commemoraturecđa Vnde
datur intelligirationalem creaturã ad hieru salem
liberam ꝑtinentem postcommemorat onẽ creatoris
idest summaeillius trinitatis fuisse subdendã Qm̃
quicquid de hominexp̃o dictum est : adunitatem per¬
sonae uni genit pertin&: Rectus itaq: confessionis
ordo poscebat. ut trinitati subiungeretur eclesia
tamquã habitatori domus sua & dõ templum suum
& conditori cuitas sua. quae tota hi caccipienda est
non solum exp arte qua peregrinatur interriesolis
ortu usque ad oc casum laudansnomendñ : Et post
captiuitatem uetiistatis cantans canticum nouum.
erum diam exilla quae in caelissemꝑ exquo condita est
cohȩsidõ : Necullũ mnalũ suicasus expertaest: Haec
insũs angelis beata persistit. & suae parti peregrinan¬
ti sicut o port& opitulatur: Quia utraq: una erit con¬
sortio a dernitatis. & nunc una est uinculo caritatis quȩ

Expanded text:
quae Deus est: deinde sancta commemoratur Ecclesia. Unde quae Deus est: deinde sancta commemoratur Ecclesia. Unde datur intelligi rationalem creaturam ad Jerusalem liberam pertinentem , post commemorationem Creatoris, id est summae illius Trinitatis, fuisse subdendam. Quoniam quidquid de homine Christo dictum est, ad unitatem personae Unigeniti pertinet. Rectus itaque Confessionis ordo poscebat, ut Trinitati subjungeretur Ecclesia, tanquam habitatori domus sua, et Deo templum suum, et conditori civitas sua. Quae tota hic accipienda est, non solum ex parte qua peregrinatur in terris, a solis ortu usque ad occasum laudans nomen Domini , et post captivitatem vetustatis cantans canticum novum; verum etiam ex illa quae in coelis semper, ex quo condita est, cohaesit Deo, nec ullum malum sui casus experta est. Haec in sanctis Angelis beata persistit, et suae parti peregrinanti sicut oportet opitulatur; quia utraque una erit consortio aeternitatis, et nunc una est vinculo charitatis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uenturus est & uiuos iudicatureͦs ac mortuos : non pertina
aduitam nram quae hic geritur. quia nec in rebus
gestis eius est sed infine saeculi gerendis : Ad hoc per¬
tino quod apłs secutus adiunaxit: Cum xp̃s apparuerit
ad huc in ista carne uiuentes inuenturus est eius aduentus
Mortuos autẽ quidecorpore prius quã ueniat exierunt
uel exituri sunt: siue uiuos iustos: mortuo siniustos qm̃
iustiquoque uidi cabuntur: Aliquando erum iudicium
dĩ ponitur inmalo. unde illud est. Qui autẽ male
egerunt inre surrection e iudicu. Aliquando autẽ & in
bono secundum quoddiccum ẽ ÷ Ds̃ in nomine tuos al¬
uum mefac. & inuirtute cua iudicame: Periudicium
quippe dĩ fit ips ab onorum malorũq: discretio. udi¬
berandi amalo non perdendicummalis boniaddex¬
teram segregentur: propterquod illeclam ut: Iudica
meds̃ : Et que dixerit ueluti exponens & discerne in¬
tatem confessionis ꝑtin& dixerimus: adiungimus

Expanded text:
enturus est, vivos judicaturus ac mortuos, non pertinet ad vitam nostram quae hic geritur; quia nec in rebus gestis ejus est, sed in fine saeculi gerendis. Ad hoc pertinet quod Apostolus secutus adjunxit: Cum Christus apparuerit adhuc in ista carne viventes inventurus est ejus adventus; mortuos, autem qui de corpore, prius quam veniat, exierunt vel exituri sunt: sive vivos justos, mortuos autem injustos; quoniam justi quoque judicabuntur. Aliquando enim judicium Dei ponitur in malo; unde illud est, Qui autem male egerunt, in resurrectionem judicii : aliquando et in bono, secundum quod dictum est, Deus, in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me . Per judicium quippe Dei fit ipsa bonorum malorumque discretio, ut liberandi a malo, non perdendi cum malis, boni ad dexteram segregentur . Propter quod ille clamabat, Judica me, Deus: et quid dixerat velut exponens, Et discerne, intatem Confessionis pertinet, dixerimus, adjungimus
Abbreviated transcription (Latin):
incaelo est adfirmare quid possumus. nisi quad nul¬
lus in eamalus est : Nec quisquam de inceps e cidit
aut casurus est. ex quod s̃ angelis peccantibus non pe¬
percit sicut scribita postolusp&rus. sed carcerib:
caliginis inferiretrũdens tradiditiniudicio
puniendos seruari : I Quo modo autem sehabeat bea¬
tissima illa & suꝑ naso uetas Quaeibi sint differentiş¬

Expanded text:
in coelo est, affirmare quid possumus, nisi quod nullus in ea malus est, nec quisquam deinceps inde aut casurus est, ex quo Deus angelis peccantibus non pepercit, sicut scribit apostolus Petrus; sed carceribus caliginis inferi retrudens tradidit in judicio puniendos reservari ? CAPUT tissima illa et superna societas, quae ibi sint differenti
Abbreviated transcription (Latin):
ullaigitur uoluptate carnalis concupiscentiae semi¬
natus siue conceptus Etideo nullum peccatũ origina¬
liter oahens dĩ quoque gratia uerbo patris unigenito
non gratiafilio sed natura inunitate ꝑsonae modomi¬
rabili & in effabili adiunctus atq concretus Etideo
nullum peccatũ ipse committens tamen prop¬
ter similitudinem carnis peccati in quauenerat
dictus est & ipse peccatum sacrificandus ad diluen¬
da peccata: Inuetere quippelege peccatauoca¬
bantur sacrificia propeccatis: Quoduere iste faccus
est : cuiu sumbrae erantilla Elscapostoluscumdixis¬
s& obsecramus proxp̃oreconciliaridõ : continuo sub¬
iuinxit atq: ait: eum qui non nouerat peccatum
peccatũ ꝓnobis factus est ut nossimus uistitiadĩ inipso
Non ait ut in quibusdam mendosis codicib: leritur
is qui non nouerat peccatum pro nobis peccatum fecit.
tam quã pronobis xp̃s ipse pec cauerit: sed acta

Expanded text:
ulla igitur voluptate carnalis concupiscentiae seminatus sive conceptus, et ideo nullum peccatum originaliter trahens; Dei quoque gratia Verbo Patris unigenito, non gratia Filio, sed natura, in unitate personae modo mirabili et ineffabili adjunctus atque concretus, et ideo nullum peccatum et ipse committens; tamen propter similitudinem carnis peccati in qua venerat , dictus est et ipse peccatum, sacrificandus ad diluenda peccata. In vetere quippe lege peccata vocabantur sacrificia pro peccatis : quod vere iste factus est cujus umbrae erant illa. Hinc Apostolus cum dixisset, Obsecramus pro Christo reconciliari Deo; continuo subjunxit atque ait: Eum qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit, ut nos simus justitia Dei in ipso . Non ait, ut in quibusdam mendosis codicibus legitur, Is qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit; tanquam pro nobis Christus ipse peccaverit: sed ait,
Abbreviated transcription (Latin):
pepatre : hoc est plenum ueritate : Veritas quippe
ipse
istaunigenitus dĩ filius non gratia sed natura gratia
suscepithominẽ tantaunitate personae: ut idemipse
Quod quidem & ipsum est aequaledonanti᷑ Ideo ds̃
est &iam sp̃s sc̃s: patrefilioq: nonminor: Ethoc
ergo quod despũ scõ est secundum hominẽ natiuitas xp̃i:
Quidaliud quam ipsa gratia de monstratur .e
ab angelo quomodo fier& quod ei nuntiabat: quando¬
quidem uir pnilla non cognoscer&: responditan
gelus: Sp̃s scs̃ superueni & inte : &uirtus altissimi
obum brabittibi Ideoque quod nascetur detescm̃
uocabitur filius dĩ: Et io seph cum uell& eam dimit¬
tere: suspicatus adulteram quam sciebat non dese
grauidam : tale responsum ab angelo accepit :
Nolitimere acciperemariã coniugemtuã: quod en ĩ
in eanatum est despũ scõ est. Idest quod tuesse de alio

Expanded text:
a Patre, hoc plenum est veritatis. Veritas quippe a Patre, hoc plenum est veritatis. Veritas quippe ipsa unigenitus Dei Filius non gratia, sed natura. Gratia suscipit hominem tanta unitate personae, ut idem ipsequod quidem et ipsum est aequale donanti; et ideo Deus est etiam Spiritus sanctus, Patre Filioque non minor. Ex hoc ergo, quod de Spiritu sancto est secundum hominem nativitas Christi, quid aliud quam ipsa gratia demonstratur. ab angelo, quomodo fieret quod ei nuntiabat, quandoquidem illa virum non cognosceret, respondigelus? Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi: ideoque quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Et Joseph cum vellet eam dimittere, suspicatus adulteram, quam sciebat non de se gravidam, tale responsum ab angelo accepit: Noli timere accipere Mariam conjugem tuam; quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est : id est, quod tu esse de alio
Abbreviated transcription (Latin):
unaꝑ sona quilib& homo anima scilica rationalis &
caro . Itasita p̃s una ꝑsona uerbũ & homo. Vndena¬
ture humanȩ tantagloria nullis p̃cedentib: merits¬
si ne dubitatione gratuita. nisi quia magna hic & soladĩ
gratia fideliter & sobrue considerantibus euidenter
ostenditur ÷. Vt intelligant homines pereandem gra¬
tiam seiuistificari a peccatis perquam factum est ut ho
trem angelus salutauit quando ei futurũ nunti auit
hunc partum: A ue in quitinaria gratia plena : Et pau¬
lopost : Inuenistiatt gratiam apud dm̃, Et hȩc quidẽ
gratia plena : & inuenisse apud dm̃ gratiamdicitur.
ut dominisui immo dñ i omnium materesses : Deipso¬
autem xp̃o iohannes euangelista cumdixiss& & uer¬
bum caro faccum est & habita uit in nobis & uidimus
inquit gloriam eius glori am quasi unigeniti apatreple¬
num gratiȩ &ueritatis. Quodait uerbum carofactũ
est : hoc est plenum gratia : Quod ait gloriam unigeni

Expanded text:
una persona quilibet homo, anima scilicet rationalis et una persona quilibet homo, anima scilicet rationalis et caro, ita sit Christus una persona, Verbum et homo. Unde naturae humanae tanta gloria, nullis praecedentibus meritsine dubitatione gratuita, nisi quia magna hic et sola Dei gratia fideliter et sobrie considerantibus evidenter ostenditur, ut intelligant homines per eamdem gratiam se justificari a peccatis, per quam factum est ut homo trem angelus salutavit, quando ei futurum annuntiavit hunc partum: Ave, inquit, gratia plena. Et paulo post: Invenisti, ait, gratiam apud Deum . Et haec quidem gratia plena, et invenisse apud Deum gratiam dicitur, ut Domini sui, imo autem Christo Joannes evangelista cum dixisset: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, et vidimus, inquit, gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Quod ait: Verbum caro factum est, hoc est plenum gratiae. Quod ait: Gloriam unigeniti
Abbreviated transcription (Latin):
pinam arbitratus ẽ quod natura erat. id estesset
aequalis dõ: Ex in aniuit autemse accipiens formã
serui. non amittens uel minuens formãdĩ. Ac per
hoc &minor est factus & mansit aequalis. utrumq
unum sicut dictum ẽ: sed aliud propter uerbum.
aliud ꝓpter hominẽ: propter uerbũ aequalis patͥ.
propt̃ homi nemminor : Vnus dĩ filius. idemq: hominis
filius Vmes hominis tilius. idemq dĩfilius. non
duo filiidi ds̃ & homo sed nusdĩfilius. Ds̃ sine
in itio : homo acerto initio dñs noster ills̃ xp̃s.
dĩ gratia commendatur: Quid enimnatura humana
in hominexp̃o meruit: ut inunitateꝑsonȩ unicifilu
dĩ singulariteress& ad sumpta : que bonauo luntas o
cuius boni propositi studium: quȩ bon aopera p̃¬
cesserunt: quib: merereturis te homo una fieri
personacumdõ Numquid ante fuit homo÷ &
hoc ei singulare beneficium p̃stitumẽ uit singu¬
lariterpromereretur Dm̃ nempe ex quo homo
tocaro factum ẽ utiq ds̃ ÷ Vt quem ad modũest

Expanded text:
pinam arbitratus est, quod natura erat, id est, esse aequalis Deo. Exinanivit autem se, accipiens formam servi , non amittens vel minuens formam Dei. Ac per hoc et minor est factus, et mansit aequalis, utrumque unus, sicut dictum est: sed aliud propter Verbum, aliud propter hominem: propter Verbum aequalis Patri, propter hominem minor. Unus Dei Filius, idemque hominis filius; unus hominis filius, idemque Dei Filius: non duo filii Dei Deus et homo, sed unus Dei Filius; Deus sine initio, homo a certo initio, Dominus noster Jesus gratia commendatur. Quid enim natura humana in homine Christo meruit, ut in unitatem personae unici Filii Dei singulariter esset assumpta? Quae bona voluntas, cujus boni propositi studium, quae bona opera praecesserunt, quibus mereretur iste homo una fieri persona cum Deo? Numquid antea fuit homo, et hoc ei singulare beneficium praestitum est, cum singulariter promereretur Deum? Nempe ex quo esse to caro factum est, utique Deus: ut quemadmodum est
Abbreviated transcription (Latin):
rum infornis materia est: Sĩs eonisius argioꝑa¬
gta in libro dediuinis nominibus materiã dicit ẽe
ornatus & formȩ &speciei particpationẽ qͥ uibus
si ne perse in formis estmateria & innullo intellegi
porst Acsic scđm dionisiumpotest colligisimate

Expanded text:
rum informis materia est. Sanctus Dionysius Areopagita in libro de divinis Nominibus materiam dicit esse ornatus et formae et speciei participationem, quibus sine per se informis est materia, et in nullo intelligi potest. Ac sic secundum Dionysium potest colligi. Si mate
Abbreviated transcription (Latin):
iaest ornatus & formȩ & speciei participatio. quod
ornatus & formȩ & speciei participatione caretina¬
teria non est sod quȩdã in formitas : si ueltaq in for¬
mis materia mutabilitas sit formarũ capax seundũ
augustinũ ati: platonẽ si ue informitas quȩdã spe¬
nei sormȩ ornatusq participatione carens scdidi
onisiũ non negabis ut arbitrorsiquodã modo in¬
llegi potest nisi solo intellectu ꝑcipi: Nec mirũ¬

Expanded text:
ia est ornatus et formae et speciei participatio, quod ornatus et formae et speciei participatione caret, materia non est, sed quaedam informitas. Sive itaque informis materia mutabilitas sit formarum capax secundum Augustinum atque Platonem, sive informitas quaedam, speciei, formae, ornatusque participatione carens secundum Dionysium, non negabis, ut arbitror, si quodam modo intelligi potest, non nisi solo intellectu percipi. DI