comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hostiam ẜ̾n cõsuetudiuẽ ponẽs de ca niculice uichil dicẽs
significatur eiũ uiuo non consecratũ ꝑ corpus dñi niussũ
Pax dñi nõ dicatur Agnus dei nõ cantatur nec pacis os¬
altare obhĩlitate reuencie diei et passionis xp̃i ꝑfudit ĩ
calice et ip̃e siut. et postra cũ aqua ĩ basilibꝰ. Deude re¬
dicus ad sedem exuat se et cũ cleicis suis dicat uespos
p̃titi dieĩ nõ cũtando sed recitando aut̃. Calice sulutar

Expanded text:
lice, nihil dicens. Sanctificatur enim vinum non consecratum per corpus Domini immissum. Pax Domini non datur. Agnus Dei non cantatur, nec pacis osaltare, ob humilitatem reverentiae diei et passionis Christi; perfundit in calice, et ipse sumit, et postea cum aqua in bacilibus. Deinde rediens ad sedem, exuat se, et cum clericis suis dicat Vesperos praeteriti diei, non cantando, sed recitando. Antiphona, Calicem salutaris,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ In festo penthecosten Et p̃dicatut et habet pespers
papales precedentes sollenues cantandi in eccłia et da¬
tui. potus post uesperes in aula
¶In die lune in trastino pentherostes et p̃dicatur
AIn dee martis sequenti et prodicatur
AIn uatiuitate beait Iohis baptiste et p̃dicatur Etha¬
bet uerꝑos papales precedentes sollemuer rtꝭ

Expanded text:
atur, et habet Vesperos papales praecedentes solemnes cantandos in ecclesia, et datur potus post Vesperos in aula. In die Lunae crastino Pentecostes, et praedicatur. In die Martis sequenti, et praedicatur. In Nativitate beati Joannis Baptistae, et praedicatur, et habet Vesperos papales sole
Abbreviated transcription (Latin):
AIn paschate non p̃dicatur hodie licet antiquitus p̃dica¬
retur ded ommes Ayacom lardoinales et officiales lurie
cdicruit de manu sũmi pontificꝭ et añ missam fuĩt quedã
sollẽntates tam de adoracõne crucꝭ qm̃ de osculo¬
A In die lune in trastiuo pasche Et p̃dicatur¬
E In die Martis post pascha. Et predicatut
uel alius Card coram dũo papa litet antiquitus papa te¬
foondine Et dantur agnus dei ꝑ ip̃m papam tam cardi
Postuedum pupa quiedit cum Cappellanis et fuit alique
sollemuitates et dantpar eis Agnus dei ꝑ dnñ papan
Et In aũtiatione beate uirgnus et predicatur¬
¶ In diũta qua cantatur. ego sũ pastor bonꝰ et p̃dicat᷑
¶In festo saucti marci id ẽ in letaniis maioĩbus Rome
nõ p̃dicatur sed hodie nõ fernatur a missa papali. sed
relebrat unus Card papa pñte et Cardinalibus¬
¶ In ascensione dñi Et predicatur aute missam Ethabet
uesꝑos papales p̃cedentes sollemnes rcꝭ et ꝓcessus ge

Expanded text:
dicatur hodie, licet antiquitus praedicaretur; sed omnes diaconi cardinales et officiales curiae communicant de manu summi pontificis, et ante Missam fiunt quaedam solemnitates tam de adoratione crucis, quam de osculo. In die Lunae in crastino Paschae, et praedicatur. In die Martis post Pascha, et praedicatur. rum cardinalium, vel alius cardinalis coram domino papa, licet antiquitus papa ceum morem in suo ordine, et dantur agnus Dei per ipsum papam tam cardinPostmodum papa comedit cum capellanis, et fiunt aliquae solemnitates, et dantur eis agnus Dei per dominum papam In Annuntiatione beatae Virginis, et praedicatur. In Dominica qua cantatur Ego sum Pastor bonus, et praedicatur In festo sancti Marci, id est in litaniis majoribus, Romae non praedicatur. Sed hodie non servatur de Missa papali, sed celebrat unus cardinalis, papa praesente et cardinalibus. In Ascensione Domini, et praedicatur ante Missam, et habet Vesperos papales praecedentes solemnes, etc. Et Processus
Abbreviated transcription (Latin):
dñira iii qua fit sollenitas rose aure Et p̃dicatur ini eis p̃ter¬
ip̃m ĩ diũta de paluus in qua qũiuis sit papalis nõ p̃dicas᷑
AIn dãta de passione Et prediccitur
AIn dũta i Ramis palmarũ nõ p̃dicatur Sed ante
missam duntur palme benedicte Cardinalibus et p̃latis ꝑatꝭ
et aliis tam cleicis qñ laycis Et fit processio
¶In die iouis sancto et predicatur añ missami. ꝓcessus
giaales fuĩt et eciam aliqui speciales ꝙut expedit et in ꝓ

Expanded text:
 in qua fit solemnitas rosae aureae; et praedicatur in eis, praeterquam in Dominica de Palmis, in qua, quatenus sit papalis, non praedicatur. In Dominica de Passione, et praedicatur. In Dominica in ramis Palmarum non praedicatur, sed ante Missam dantur palmae benedictae cardinalibus et praelatis paratis, et aliis tam clericis, quam laicis; et fit Processio. In die Jovis sancto, et praedicatur ante Missam. Processus generales fiunt; et etiam aliqui speciales, prout expe
Abbreviated transcription (Latin):
uemos ad hosciũ domus dicit alta uoce. dñe. dñe isti
sunt agni nouelli qui anũciauerunt ałła nõ ueniunt
ad fontes repleti sunt claitate alła Et incliuat se. Tuc̃
paululum ꝓgrediens plus alte dicit idem Trino ꝓgi¬
dieus stans coram sũmo panitifice alcius refert dũe
duẽ nsti sunt agni post hec ponit bacile iuẽra. dñs pp̃
suependit illos ugnos ꝑ familiam suam sed pͥmo dũt
sacdotibus Cappellains et accolitꝭ et orm̃bus aliis

Expanded text:
veniens ad ostium domus dicit alta voce, Domine, Domine, isti veniens ad ostium domus dicit alta voce, Domine, Domine, isti sunt agni novelli, qui annuntiaverunt alleluia, modo veniunt ad fontes, repleti sunt claritate, alleluia, et inclinat se. Tunc paululum progrediens plus alte dicit idem; tertio progrediens stans coram summo pontifice altius refert, Domine, Domine, isti sunt agni, etc. Post haec ponit bacile in mensa. Dominus papa expendit illos agnos per familiam suam; sed primo 376 dat sacerdotibus, capellanis et acolythis, et omnibus aliis
Abbreviated transcription (Latin):
die nõ uudit ad sauctã marĩa maiorẽ oscula pacis recipi
De saibbato pͥmo rnsp pastha
⁊sabbato stacio ẽ ad scũ Iohem̃ luterañ. hac die d̃d
ppa debet ibi missas cantae̾ ibu mutatut gradualeĩ
cellã cum suis u̾sibus ¶ Dũ agnus dei ascola cũtat̃
dus̃ pp̃a expendit agnos p̾mo dat t̃pis. sedõ p̃sbi
egtũ et osculantur genu etidem alii platĩ sipati sunite si
nõ nõ suit ꝑati et alii qui ueniũt adretpiendũ agnus os¬
Et dantur duo cuil p̃lato et aliis unũ e Norandũ tumẽ¬
a preluto telebrante illa die torã pp̃a etdas parem
ppe et ipa data uudit ad ꝑandũ se ꝓut alii card p̃rbrĩ fa¬
tuit uec fit sermo illa die Et si papa celebraut fit igꝰ¬
ens ad domũ ĩqua cõmede̾ debet ascendit sedẽ sũã mã¬
bus ablutis Data bũdactione mẽsa ante eñ posita atco¬
litus tniꝯ ⁊̃ ebdomnada ẜiuendi accipit tobalcã maniba
ues suppositis accipit bacile plem̃̃ de illis usine

Expanded text:
die non vadit ad sanctam Mariam Majorem, oscula pacis recipiuSabbato primo infra Pascha. Isto Sabbato statio ad sanctum Joannem Lateranensem. Hac die dominus papa debet ibi Missam cantare, ibique mutatur Graduale in lleluia, in suis Versibus. Dum Agnus Dei a schola cantatur, dominus papa expendit agnos. Primo dat episcopieorum; et osculantur genu; et idem alii praelati, si parati sint. Si vero non sint parati, et alii qui veniunt ad recipiendum agnos osagnos. Et dantur duo cuilibet praelato, et aliis unum. Notandum tamea praelato, celebrante illo coram papa; et ipsa data, vadit ad parandum se, prout alii cardinales presbyteri. Nec fit sermo illa die; sed si ipse papa celebraret, fit ens ad domum in qua comedere debet, ascendit ad sedem suam, manibus ablutis, data Benedictione, mensa ante eum posita. Acolythus, cujus est hebdomada serviendi, accipit tobaleam; manibus vero suppositis accipit bacile plenum de illis agnis, et
Abbreviated transcription (Latin):
qualndo placet sł face̾ p̃dicari comĩse ꝑ aluquẽ sardinalẽ
put sequitur nom tamẽ ꝑ aliũ p̃decatur torã dño ism̃ ꝑ
Cardiuales quando dñs pp̃a celebrat
¶In secunda dũta aduentꝰ et predicatur
¶in tertia domĩta aduentꝰ que uocatur diĩta de gau¬

Expanded text:
inalem, out sequitur; non tamen per alium praedicatur coram domino, quam per cardinales, quando dominus papa celebrat.In secunda Dominica Adventus, et praedicatur. In tertia Dominica Adventus, quae vocatur Dominica de Gau
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s debent cẽ ꝑati in eccł̃ia. parati autẽ nen sunt car¬
diuales et p̃lati in uespis uisi dicantur uesꝑi ini eccł̃ia¬
¶ In natuitate dñi in tribus missis Et habet uespos p̃te-¬
dentes papales sollẽnes ⁊c̃. et habet matutinũ papale
Non p̃dicatur hodie licet antiquitus p̃dicaẽtur iluissa ẜ
coĩtant oñis dyaconi Curdiuales et officiales uarie de uia¬

Expanded text:
rati non sunt cardinales et praelati in Vesperis, nisi dicantur Vesperi in ecclesia. In Nativitate Domini in tribus Missis; et habet Vesperos praecedentes papales solemnes tantum, et habet Matutinum papale; et non praedicatur hodie licet antiquitus praedicaretur in Missa; sed communicant omnes diaconi cardi
Abbreviated transcription (Latin):
arundiuem tum tereo accenso quem accipit et pornt ẽ sepu
sup tuput colũpnarũ que ibi stant. Eũ uenit ad pͥmiaeriũ
pii cerius dẽponit mitiũ et asculatur scupulam dexliã e
uenoditit᷑ ei. Cum ueuĩt ante altare mapularii auferunt
maipulaui suꝑ tuiput eius Demde gelebrati officiũ sitit ⁊ꝙ¬

Expanded text:
ccenso, quem accipit et ponit in stupa super capita columnarum, quae ibi stant. Cum venit ad primicerium, primicerius deponit mitram, et osculatur scapulam dextram, qui benedicit ei, cum venerit ante altare. Mappularii auferunt mappulam super caput ejus; deinde celebrat officium, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
situt mn subbõ saucto ingiliarũ pasce facimꝗ ⁊ od̃ iuã fute
diit pontifer uł succrdos drõnes sine flectamꝰ gcma.
deue qui dabrab et ffuntis lrãribus tractibus et oroui¬
bus et omĩbus lampudibus eccłie tunt uctensis ponti¬
fie uł sacerdos descendut ad fontes p̃tedentibus cu
sheiris letuuiam decantando et tractus Sieut teruar
sauibus expletis anteq̃m intret ad bũdictionẽ dicit
templeta sequitur bũdactio fontis ꝓut in sabbõ sco set¬

Expanded text:
sicut in Sabbato sancto vigiliarum Paschae facimus, eodem modo facere dicit pontifex, vel sacerdos, Orationes, sine Flectamus genua. Deus qui Abrahae. Finitis lectionibus, Tractibus, et Orationibus, et omnibus lampadibus ecclesiae tunc accensis, pontifex, vel sacerdos, descendit ad fontes, praecedentibus eum clericis litaniam decantando, et Tractum Sicut cervus. Quibus expletis, antequam intret ad Benedictionem, dicit completa, sequitur Benedictio fontis, prout in Sabbato s
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sĩmo mane dñs pp̃a dicta p̾ma uadit ĩbasili¬
cã saucti laurẽtii q̃ dicitur sacta scoꝵ. posita ibi
Capella afaldistorio prius orut. postea uidint᷑
adyacoñ et subdyacono usq ad dalinaticã. Tũt surgit et
ingreditur ad saluatorẽ. aꝑitq ymagniẽ saluator et de¬
ostulatur pedes ip̃ius ymaguus ¶ Tunc uenit ud altue
assimens crucẽ ꝑuam que posita ẽ ibi a capellans et te¬
nendo eam imanu cautat uece conuemiẽti añt Surux¬
it dñs de sepulchro qui ꝓ uebis pepẽdit in ligno allã supel¬
p̃uo ĩcipiat deuide reu̾titur ad faldistoriã Ouĩs dpacom¬

Expanded text:
 Summo mane dominus papa, dicta Prima, vadit in basilicam sancti Laurentii, quae dicitur Sancta Sanctorum. Posita ibi capella in faldistorio prius orat; postea induitur a diacono et subdiacono usque ad dalmaticam. Tunc surgit et ingreditur ad Salvatorem, aperitque imaginem Salvatoris, et deosculatur pedes ipsius imaginis. Tunc venit ad altare sumens crucem . . . . . quae posita est ibi a capellanis; et tenendo eam in manu cantat voce convenienti Antnus de sepulcro, qui pro nobis pependit in ligno, alleluia. Capelprimo incipiat. Deinde revertitur ad faldistorium. Omnes diaco
Abbreviated transcription (Latin):
adextis siue asmiscis ut poterũt oiũs tñ ĩspiciãt ppłm
cum mitris ĩcapite ¶Tunc dñs papa stans u̾sus ad¬
pplũ aliquid pot dice̾ deprocessibus lectis et expositꝭ
ꝓut sibi placet scilict qđ ip̃os approbat ratificat et
fucit ꝓut lecti sũt et sicut dyaconꝰ exposuit Et circa
ultimũ u̾borũ habens aliquos tortirros accensos ĩ
idem faciũt singuli Cardiuales et p̃lati tenẽtes tantũ¬
modo singuli unũ torticiũ in manu nichil dicẽtes.¬
pane ecclie dordinate pulsari ¶ Completis ꝓcessibꝰ
dyaconus mõstraus sumo pontifici asmistiꝭ depoĩta
sibunet mitra et digitꝭ ut̾usq manus aute pectꝰ
ĩuicem ĩ oppositum cãtellatis dicit alta uoce. Cõfiteor
deo cũ nota moe solito Eue funto dñs papa re¬
sumit nalde breniter ad populũ maxime supẽ p̃di¬
cauit qd sicut ĩobediẽtes et mali debent penas et gͣ¬

Expanded text:
a dextris, sive a sinistris, ut poterunt; omnes tamen inspiciant populum a dextris, sive a sinistris, ut poterunt; omnes tamen inspiciant populum cum mitris in capite. Tunc dominus papa stans versus populum, aliquid potest dicere de Processibus lectis et expositis, prout sibi placet, scilicet quod ipsos approbat, ratificat, et facit, prout lecti sunt, et sicut diaconus exposuit; et circa ultimum verborum habens aliquos torticios accensos in idem faciunt singuli cardinales et praelati, tenentes tantummodo singuli unum torticium in manu, nihil dicepanae ecclesiae inordinate pulsari. Completis Processibus, diaconus ministrans summo pontifici 365 a sinistris, deposita sibimet mitra, et digitis utriusque manus ante pectus invicem in oppositum cancellatis, dicit alta voce Confiteor Deo, cum nota more solito; quo finito, dominus papa resumit valde breviter ad populum, maxime si ipse praedicavit, quod sicut inobedientes et mali debent poenas et gr
Abbreviated transcription (Latin):
staus u̾sus populũ cito ⁊ ĩtelligibilit̾ legãt ꝓcessus in
uota admodũ quo legnut᷑ lcõnes in eccłia unꝰ ayaco¬
noꝵ in ꝑaiẽtꝭ allus tenens mitrã ĩcapite uͥ sus popu¬
lũ lectum ꝓcessum ꝑ cappellanũ saltim ĩsubstãtia nulga¬
rizet Et deuiceps secundo ꝓcesfu lecto idem dyaconq nul¬
garizet Idem faciat et eodem ordine si fueriit plẽs ꝓcess¬
¶ Et sciendũ qd ꝓcessus cõmunes qui fuĩt ꝯtra here¬
ticos et coñ pirratas mai̾s et coñ imponẽtes noua
pedagia et cons̃ falsarios bulle et portãtes ꝓhibita
sarracenis et impedientes eiites et redeũtes ad curiã
nõ cõsueuerunt omitti ¶ Eriubꝰ ꝑactis dñs papa
ascendit pulpitũ u̾sus ad ppł̃m duobus dyaconibus as¬
siscẽtibus uno adextix alto a siuistiꝭ et uno Epõ a dex¬
nris set̾i uer ep̃i et p̃sbr̃i Cardinales ꝓut lotus pati¬
lur scent a axtix et dyacom a sinisciꝭ et alii p̃lati suie

Expanded text:
igibiliter legant Processus in vero, ad modum quo leguntur lectiones in ecclesia. Unus diaconorum in paramentis albis tenens mitram in capite versus populum, lectum Processum per capellanum saltem in substantia vulgarizet. Et deinceps secundo Processu lecto, idem diaconus vulgarizet. Idem faciat et eodem ordine, si fuerint plures Processus. Et sciendum quod Processus communes, qui fiunt contra haereticos, et contra piratas maris, et contra imponentes nova pedagia, et contra falsarios bullae, et portantes prohibita Sarracenis, et impedientes euntes et redeuntes ad curiam, non consueverunt omitti. Quibus peractis, dominus papa ascendit pulpitum versus ad populum, duobus diaconibus assistentibus, uno a dextris, altero a sinistris, et uno episcopo a dextris; caeteri vero episcopi et presbyteri cardinales, prout locus patitur, stent a dextris, et diaconi a sinistris, et alii praelati, sive
Abbreviated transcription (Latin):
sue reueatia et osculo pedũ ĩuodũ lciõnis sit ĩcipit¬
¶ hec dicit dñs In tribulacõe ⁊c̃ om̃s lcõnes tam hodie
qm̃ ĩdie sabbi legunt᷑ ĩmodũ lcõius Qua fiitu cantat᷑
tractus dũe audii. ffunito tractu dicit pontifer. semꝰ¬
et dyaconꝰ scilic por draconoꝵ flectamꝰ genua. postra
alter draconus qui assiscit pp̃e leuate. Et dicat orãt deo
gat aliũ epłam In diebus illis dixit dũs ad moysẽ r
Rectione ꝯpleta cr̃tatur tractus Eripo ie rcͣ. Euo fi¬
uito dyaconꝯ facta reuen̾tia torã altari siue bũdiõe
et pedis osculo ꝓcedat cũ euãgelio siue fuculis et sue
ĩtenso et ascendeus indũ pulpuitũ nõ dicat dñs uob̃scũ
sed simpliciter ĩtipiat. passio dñi nr̃i ihũ xp̃i ⁊c̃ Et ulło¬

Expanded text:
sine reverentia et osculo pedum in modum lectionis sic incipitsine reverentia et osculo pedum in modum lectionis sic incipit: Haec dicit Dominus: In tribulatione, etc. Omnes lectiones, tam hodie quam in die Sabbati, leguntur in modum lectionis. Qua finita, cantatur Tractus Domine, audivi; et finito tractu, diciet diaconus, scilicet prior diaconorum, Flectamus genua, postea alter diaconus qui assistit papae, Levate, et dicat Orationem gat aliam Epistolam: In diebus illis, dixit Dominus ad Moysen, etc. Lectione completa, cantatur tractus, Eripe me, nito, diaconus, facta reverentia coram altari, sine Benedictione et pedis osculo procedat cum Evangelio sine faculis et sine incenso; et ascendens nudum pulpitum, non dicat Dominus vobiscum, sed simpliciter dicit Passio Domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
paipa ⁊ laterañ Quando aũt illut ꝑueneruit ingrediũt᷑
ectiam sine cantu et ꝓstrati ĩmedio eccł̃ie duicius orãt
p̃sbiter qui portut corpus dñi ponat illud ĩ secretario dũ
dñs papa p̃parat se. Illo ꝓ̃p̃arato reportet illud añ ꝑapã
in processione ad altare. Surgentes ab oracione dũs pp̃a
cũ cleo intret secretariũ et abstracta planeta cũ pallio
sedat ĩ sede sua et lotis pedibꝰ mĩstir calciẽt eũ nõ san¬
dalia sed catidiana calciamẽta / uenieus ad faldistoriuun
dicit nonã et post paululũ remdutus planeta et pallio
censo ordinate cũ silentio udaltare ꝓcedũt Et tũc oiũs
ꝓstruti super tapetia stirita diutius orat̃ Interĩ aut̃
frigiatã extendunt suꝑ ultare uudatum. Completa icͥo
orõne nichil aliud dicãt net etiã cõfessionẽ friciat sed
pontifer deosculato altari ascendit sedem mediã mõe solito
et subduaconus statim ꝓredit ad legendũ et sine titulo et

Expanded text:
papa est Laterani; quando autem illuc pervenerint, ingrediantur ecclesiam sine cantu, et prostrati in medio ecclesiae diutius orent. Presbyter, qui portat corpus Domini, ponat illud in secretario, dum dominus papa praeparat se. Illo praeparato, reportet illud ante papam in processione ad altare. Surgentes ab Oratione dominus papa cum clero intret secretarium, et abstracta planeta cum pallio sedet in sede sua, et lotis pedibus ministri calcient eum, non sandalia, sed quotidiana calciamenta. Veniens ad faldistorium dicit Nonam, et post paululum reindutus planeta et pallio censo, ordinate cum silentio ad altare procedunt. Et tunc omnes prostrati super tapetia strata diutius orant. Interim cum rifigiatam, extendunt super altare nudatum. Completa vero 367 Oratione nihil aliud dicat, nec etiam confessionem faciat; sed pontifex, deosculato altari, ascendit sedem medium more solito; et subdiaconus statim procedit ad legendum, et sine titulo et
Abbreviated transcription (Latin):
liudictione cerei ascendens ambonẽ incipit leg̾e̾ lectionẽ
siue titulo In principio treauit deus celũ et tertũ. bo
ue̾s complente sidũs papa uelit g̾rs subdyaconꝰ eñdẽ
grete relegit Qrua comꝑleta dicit pontifeex demꝰ ayacoꝰ
qui ẽ adextris flectamus gemia Et post paululũ alt dya¬
conus qui e asiuistris lenate. Deindo sequitur oro. Et reli¬

Expanded text:
iaconus ascendens ambonem incipit legere lectionem sine titulo; In principio creavit Deus coelum et terram. Eo vero complente, si dominus papa velit, Graecus subdiaconus eamdem Graece relegit. Qua completa, dicit pontifex Oremus; diaconus qui est a dextris Flectamus genua; et post paululum alter diaconus, qui est a sinistris, Levate. Deinde sequitur Oratio, et reli
Abbreviated transcription (Latin):
silio et assensu ãnu̾sarũ sacrosancte Romane ecclie pon¬
tificum et cardiualiũ obemiciũ Noñ septẽbꝵ ãuis sui¬
gulis uespis et uigiliis pro definctis cum nouẽ lectioui¬
bus et cũm nota solleniter decantatꝭ statuit celebrari
ipse Rouianꝰ pontifer assistentibus sibi cardiualibus ut
moris est misscm ꝓ defunctis sollenter celebret ip̃a die du¬
tentos paupes refecturus Et uignitiquã reficiat cardina¬
lis unusquisq nec nõ et dñs papa ducentas missas fa-¬
ciet detantari ¶ ordinauit eciã dedictorũ fi ritrũ cõsilio
et assensu ut cum Romauũ Antistitem exita migrare
ꝯtigerit die defunctionis ipiũs cardiuales sollerunter
et cum nota celebrẽt ꝓdefmictis et esum quĩquaginta pau¬
pibus ꝓ anima defuneti. Cardinalis quilibeet administret
Messas totidem ꝙ defuctis fuciẽt postinodum decantaai¬
g Ordinauit eciã ut Cardinali obenute tam idem sũmꝰ
pontifer qm̃ Cardinales in Capellis suis cantent cunuo¬

Expanded text:
osanctae Romanae Ecclesiae pontificum et cardinalium obeuntium Nonas Septembris annis singulis, Vesperis et vigiliis pro defunctis, cum novem lectionibus, et cum nota solemniter decantatis, statuit celebrari. Ipse Romanus pontifex assistentibus sibi cardinalibus, ut moris est, Missam pro defunctis celebret solemniter, ipsa die ducentos pauperes refecturus, et viginti quinque reficiat cardinalis unusquisque, nec non dominus papa ducentas Missas faciet decantari. Ordinavit etiam, de dictorum fratrum consilio et assensu, ut cum Romanum Antistitem e vita migrare contigerit, diem defunctionis ipsius 382 cardinales solemniter et cum nota celebrent pro defunctis, et esum quinquaginta pauperibus pro anima defuncti cardinalis quilibet administret, et Missas totidem pro defunctis facient postmodum decantari. Ordinavit etiam ut cardinali obeunte, tam idem summus pontifex, quam cardinales in capellis suis cantent cum no
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ hoc. El Renedicto igue asꝑgatur aqua bũdicta Et ado¬
lentur incẽso deipõ igne in thuribulo poĩto ¶ Demide ara¬
conus iuuior dyaconoꝵ Cardinaliũ daliatica indutus ueĩt
et de manu inĩstroꝵ accipis arudinem triu cubitorũ et
dimidii cubiti. triplicẽ randelã quã de nouo igne illuminatã
imponit arundiui comitantibus eum subdyaconibus tãtarib
et creliquuis declero cũ ppło p̃cedentibus miustris c̃̃ trute et
nicenso stius in porta eccłie eleuatis paululid manibus di¬
ꝓcedit usp ad hostũ chori et elenatis amplius mambus
tertio alcius dicit. luuien xp̃i et indentibus om̃ibus deo
grãs ascendit ad ornatũ pulpitũ et illiuãto mugno ce¬
reo et intensato libro uicipit ubsolute bũdictionẽ tene
Axultet uum ungelica turba teloꝵ ⁊t̃ sicut mn libris
habetur Onũa liuãria debẽt cẽ extincta ut denouo igne
accendantur ¶ Interm aut̃ dum cereus bũdicitur põtifee

Expanded text:
enedicto igne, aspergatur aqua benedicta, et adoleatur incenso de ipso igne in thuribulo posito. Deinde diaconus junior 372 diaconorum cardinalium, dalmatica indutus, venit, et de manu ministrorum accipit arundinem trium cubitorum et dimidii cubiti, triplicem candelam, quam de novo igne illuminatam imponit arundini, comitantibus eum subdiaconibus, cantoribus et reliquis de clero cum populo praecedentibus ministris cum cruce et incenso, stans in porta ecclesiae, elevatis paululum manibus, diProcedit usque ad ostium chori, et, elevatis manibus amplius, tertio altius dicit Lumen Christi, respondentibus omnibus Deo gratias. Ascendit ad ornatum pulpitum, et illuminato magno cereo, et incensato libro, incipit absolute Benedictionem cerei: Exsultet jam angelica tuba coelorum, etc., sicut in libris habetur. Omnia luminaria debent esse exstincta, ut de novo igne accendantur. Interim autem dum cereus benedicitur, pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ordinem sciũ trisma et insalutando inclinent tapita
dicentes ie scm̃ crisma Et deosculantur ampula. fcã
salutatione tresmatis ab epis et p̃sbrĩs statim deb fuer
falutacio oler abeisdem. hoc undelic mõ adñs papa
sulutat crisma / et strtim postra oleũ dicens Que scm̃
cmpule processionalit sicut fuerut̃ adducte aid sana¬
rimi ał ad locũ ubi sc̃de debẽt̃ Etinde distribuatut uni¬
cuiq sicut debetur et fu̾it oportunũ. põtifer uo d̃sede
ceĩtat illos qui coĩtare uolunt reuerenter tamẽ oblate
integre de corꝑe dni in diem pascenẽ iseruantur.S.g¬
ius nes dñi penitus assumatur. ꝑacis osculũ non
ui rc Qua expleta ayaconꝰ dicit Ite missa ẽ
issa igitur sollemnter ꝑacta indutus pontifea
ficut tantau̾it ascendit ad palacũ tomitantibꝰ

Expanded text:
per ordinem sanctum chrisma, et in salutando inclinent capita per ordinem sanctum chrisma, et in salutando inclinent capita dicentes Ave, sanctum chrisma, et deosculentur ampullam. Facta salutatione chrismatis ab episcopis et presbyteris, statim debet fieri salutatio olei ab eisdem, hoc videlicet modo. Dominus papa salutat chrisma, et statim postea oleum, dicens Ave, sanctum  sicut fuerunt adductae ad sacrarium, vel ad locum ubi sedere debent. Deinde distribuatur unicuique, sicut debetur et fuerit opportunum. Pontifex vero in sede communicat illos qui communicari volunt. Reverenter tamen oblatae integrae de corpore Domini in diem Parasceve reservantur; sanguis vero Domini penitus assumatur. Pacis osculum non , etc.; qua expleta, diaconus dicit Ite Missa estMissa igitur solemniter peracta, indutus pontifex, sicut cantavit, ascendit ad palatium, comitantibus
Abbreviated transcription (Latin):
poiuestronte silu esCenfecto itaq sucrificio pontisee
solus cominlenicãt super altari siue nũstus et no
cum cailamo sed rum calice tñi se cõfirmat illa die ⁊ sexta
feria Et pouit illam quartas partem in calice. Posiqm̃ at̾
cõmuntaueĩt pouit calicem suꝑ altare et patenani
uxta eum cu corpe dñi reseruate quia serta feĩa de ipo
sacrificio resũt et coopitur utrũq suidone mũda e ꝑ¬
cepto corꝑe et sagnine dm̃ pontifer ascendit ligncanise¬
dem et continno duo accoliti deferunt ampulas ĩiolu¬
tas cum sindone alba sei̾ta in sinistro brachio ita ut uider̾
possint amedio Et draconus qui assiscit dño pape accipit
ampulã unã nuxtam cũ balsamo et repũtet eam põtifi
ci tenens eam in sinistro brachio inuolutam. Tunc ponti
fex alet term ipam. et post eum alent etiam in ip̃ãm
ter om̃s E̾pĩ qui assiscunt ibi Et p̃sbr̃i cardinales. Et

Expanded text:
ministrante sibi. 9. Confecto itaque sacrificio, pontifex ministrante sibi. 9. Confecto itaque sacrificio, pontifex solus communicat super altare sine ministris; et non cum calamo, sed cum calice tantum se confirmet illo die, et sexta feria, et ponit illam quartam partem in calice. Postquam autem communicavit, ponit calicem super altare, et patenam juxta eum cum corpore Domini reservato, quia sexta feria de ipso sacrificio resumit, et cooperitur utrumque sindone munda. ceptis corpore et sanguine Domini, pontifex ascendit ligneam sedem; et continuo duo acolythi deferunt ampullas involutas cum sindone alba serica in sinistro brachio, ita ut videri possint a medio; et diaconus, qui assistit domino papae, accipit ampullam unam mistam cum balsamo, et repraesentat eam pontifici, 357 tenens eam in sinistrfex halet ter in illam; halent etiam in ipsam omnes episcopi qui assistunt ibi, et presbyteri cardinales, et
Abbreviated transcription (Latin):
leualur mẽsa dealtari paliis desuꝑ cõplicatis eet tur
reueñtia etoĩ deuotione ubeisdem reportetur intuped¬
iom sancti pantrrtii iurta claustrũ canoicoꝵ quĩa
di ũ lecus conseuationis et cum c̃ĩ cautela itt
dicem scibbĩ cuscoditur ¶ demde pontifex ueĩt ad altare
accpiens ampulã uitream que intus se contines quod¬
duit uasculum aureũ et in illo uasculo ẽ lapis p̃ciosꝯ
orcauus et in illa concanitate lupidis ediligentei
p̃ciosus xp̃i sog̃nis inclusus Qui anualiter etrti¬
itut. et reponitur ibi in concauitute arce et tuit
leuatur a pontifite et oscenditur ut tota turba pplo
ualeas cum timore et reuerencia et oddeuocione
xum uidere. postea traditur custodienda priori et ca¬
nositis  ciusdem ecclie usq ĩdiẽ sabbĩ. Tũc pontifie
ad sacrificandũ intrat solus et intrrit arcã ut significe¬
tur qd̃ in uetĩ testamẽto scriptũ ẽ griua sũmꝰ potifi
anis suppositis epo i curdinuli c̃ cappⁿ o sacͣdote

Expanded text:
levatur mensa de altari palliis desuper complicatis, et cum reverentia et omni devotione ab eisdem reportetur in capella sancti Pancratii juxta claustrum canonicorum, quia ibi est locus reservationis, et cum die Sabbati custoditur. Deinde pontifex venit ad altare, accipiens ampullam vitream, quae intus se continet quoddam vasculum aureum, et in illo vasculo est lapis pretiosus concavus, et in illa concavitate lapidis est diligenter pretiosus Christi sanguis inclusus, qui annualiter extrahitur, et reponitur ibi in concavitate arcae, et tunc levatur a pontifice; et ostenditur, ut tota turba populi valeat cum timore et reverentia, et omni devotione eum videre. Postea traditur custodienda priori et canonicis ejusdem ecclesiae usque in diem Sabbati. Tunc pontifex ad sacrificandum intrat solus, et intrat arcam, ut significetur quod in Veteri Testamento scriptum est, quia summus pontifex amine suppositis, episcopo vel cardinali cum capellano sacerdote
Abbreviated transcription (Latin):
papa aipit cripsulã et cũ manu accipit et ponit coꝑus
in patena qlã iccipit dyaconꝰ a subdyacono et tenet ana¬
uip Et ayaconꝰ dffert er ĩpatena corpus dm̃i quod p̾die fue¬
rat resciuiatũꝰ Quod accipiens collocet suꝑ corꝑali ub
codem dyacono p̾us suꝑ sindonẽ expanss efferat ei calicẽ
sumliter cũ puro uino et subdyaconꝰ offercit. impulam
cum aqua quã pontisi x uiuo cõmisceat ut reꝑñcet qd̾ eo
die cmanauerunt sacramĩta eccłie iudelic sag̃uis et aqua
aqua offertur ut i puro et forti uino crudelitas Iudeoꝵ
repũtetur et aspitrs passionis xp̃i. Collorato aũt calice
de cõsuetridiue ad latus diũti corpis adyacono offc̃ãt et ĩ¬
tensũ Et pontifex ut mos ẽ utrũa adolcat. Deinde ĩcli¬
uat se añ altũe oraus et dicẽs In spũ hũilitatꝭ Et erectꝰ
põtifex utit se ad ppłi dicẽs Orate fir̃s Deinde dicat plima

Expanded text:
papa aperit capsulam, et cum manu accipit, et ponit corpus in patena: quam accipit diaconus a subdiacono, et tenet in manu; et diaconus offert ei in patena Corpus Domini, quod pridie fuerit reservatum. Quod accipiens collocet super corporale ab eodem diacono prius super sindonem expansum. Offerat ei calicem similiter cum puro vino, et subdiaconus offerat ampullam cum aqua, quam pontifex vino commisceat, ut repraesentet quod eo die emanaverunt sacramenta ecclesiae, videlicet sanguis et aqua aqua offertur, ut in puro et forti vino crudelitas Judaeorum repraesentetur, et asperitas passionis Christi. Collocato autem calice de consuetudine ad latus dominici corporis a diacono, offerat ei incensum; et pontifex, ut mos est, utrumque adoleat: deinde inclinat se ante altare orans, et dicens, In spiritu humilitatis; et erectus p
Abbreviated transcription (Latin):
habecit in ꝓcessione crutẽ enãgeliu septẽ candelabra
thuribulũ cu mr̃eso et sic ꝓtessionaliter ꝑ gant ad al¬
tare cũ mappula et facta confessione et reuerẽtia as¬
cendit ad sedem suã ¶Interim autẽ decantetur il lan

Expanded text:
habent in processione crucem, Evangelium, septem candelabra, habent in processione crucem, Evangelium, septem candelabra, thuribulum cum incenso; et sic processionaliter pergant ad altare cum mappula; et facta confessione et reverentia, ascendit ad sedem suam. Interim autem decantet
Abbreviated transcription (Latin):
mocinatur ad populũ et facit ꝓcessus si fuerint faciẽdi
ut moĩs ẽ ¶ pactis hiis omnibus descendit ud eccłim
lateranen et intra ecciam ueniens ante sacrariũ adec¬
clesiam sancti grorgii et dicit ibi nonam. Denide tã
pontifer qm̃ p̃sbr̃i et dyacom et alii cleiti et quisq iu¬
duatur ornatu sun ordins. pontifee indint uestiuiẽta
ulba Ep̃i pluiualia p̃sbr̃i planetas dyacomi duliuaticas
ꝓ reuerencia trismatis. Pontifex nõo iam idutus dal¬
matica sedeat in sede sua cui por̃tetur ampula que meli¬
ar ẽ cu oleo abaccolitis et balsamũ Et ip̃e põtifex
balsaimũ cu oleo cõmisceat nichil dicens ⁊ conficiat
Om̃s ned amꝑille remancant ibi et diligenter cuscodi¬
antur quousq ad altare portentur ¶ postinodũ autẽ
pontifer lotis maibus indutus planeta cꝓcedit cum
p̃sbrĩs Ayaconibus et accolitꝭ et omibus ordinibus. et

Expanded text:
mocinatur ad populum, et facit Processiones, si fuerint faciendae, mocinatur ad populum, et facit Processiones, si fuerint faciendae, ut moris est. Peractis his omnibus descendit ad ecclesiam Lateranensem; et intrat ecclesiam, veniens ante sacrarium ad ecclesiam sancti Georgii, et dicit ibi Nonam. Deinde tam pontifex quam presbyteri, et diaconi, et alii clerici, et quisque induatur ornatu sui ordinis. Pontifex induit 355 vestimenta alba, episcopi pluvialia, presbyteri planetas, diaconi dalmaticas pro reverentia chrismatis. Pontifex vero jam indutus dalmatica sedeat in sede sua; cui praesentetur ampulla, quae melior est, cum oleo ab acolythis, et balsamum cum oleo commisceat nihil dicens, et conficiat. Omnes vero ampullae remaneant ibi, et diligenter custodiantur, quousque ad altare portentur. Postmodum autem pontifex lotis manibus, indutus planeta, procedit cum presbyteris, diaconibus, et acolythis et omnibus ordinibus, et
Abbreviated transcription (Latin):
hac die ĩtoto orbe sanctũ trisia cõficitur
Thac die etia penitẽtibus ꝑ indulgencia suliuentur¬
aihane huiꝗdiei pͥmo mansionarii pp̃arent omña que ne¬
tessariai sũt ad consecrationem trismatis. tres ampullas
oles nũ̃dissino plenas chaximã ues ampullã que ad
crisma debet fier de panno seĩto albo. alias at dulio sel¬
mant oñis adeccłio in qua crisma cõsetruri deb Tanc
egrediantur penitentes de loco nni quo penitencia fete¬
runt ut gremio eccl̃ie p̃sententur apontifice qui sedẽ
debot p̃foribus eccłie et recõtilia̾e eos cum antiphonis
et oratiombus Quibus finitis pulsentur campane sicut
mos ẽ insollẽnbus diebus. Et extunt sileant campane
usq uddiem sabbati ¶CAnteqm dñs papa exxut de
Camera dicit tertia et sextron. hora ueo sexta exit
dñs papa depalatio cum epĩs et Cardinalibus et toto
apparatu cure ueniens ad palacĩ manus ubi solet
rẽ hospiciũ Ep̃i albanẽsis stans ibi ĩloto eminẽti ser¬

Expanded text:
Hac die in toto orbe sanctum chrisma conficitur. Hac etiam die poenitentibus pro indulgentia subvenitur. Mane hujus diei primo mansionarii praeparent omnia, quae necessaria sunt ad consecrationem chrismatis, tres ampullas oleo mundissimo plenas, maximam vero ampullam, quae ad chrisma debet fieri de panno serico albo, alias autem de alio serniant omnes ad ecclesiam, in qua chrisma consecrari debet. Tunc egrediantur poenitentes de loco in quo poenitentiam fecerunt, ut gremio ecclesiae praesententur a pontifice, qui sedere debet prae foribus ecclesiae, et reconciliare eos cum Antiphonis et Orationibus, quas require. Quibus finitis, pulsentur campanae, sicut mos est in solemnibus diebus, et ex tunc sileant campanae usque ad diem Sabbati. 2. Antequam domnus papa exeat de camera, dicit Tertiam. Hora vedominus papa de palatio cum episcopis et cardinalibus et toto apparatu curiae, veniens ad palatium majus, ubi solet esse hospitium: Episcopus Albanensis stans ibi in loco eminenti ser
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur Tssi ues dñs papa nõ ẽ in urbe conuenũt̃
onĩs udeccliam sancte sabine et dicta tertia bũdicã¬
tur ciueres apontifice uł a sacerdote Radest qui de¬
bet cãtare missam io̾e solito ut sup̃ c ffunta bũdcoe
pontificr uł sacerdoti celebraturo missami impontur ci¬
ius i pontifice alio ul suc̃dote siadest Sm aut̃ id põ¬
tifex ut sacdos ĩpoĩt sibi ip̃i cie̾s. deinde cles et ipłc
dicendo tulibet memẽto hõ raꝭ Interi cantantur ini¬
uutemut habitir et Iuxta bestibulũ et repp̃ tieri

Expanded text:
nt. Si vero dominus papa non est in Urbe, conveniunt omnes ad ecclesiam sanctae Sabinae, et dicta Tertia benedicuntur cineres a pontifice, vel a sacerdote, qui debet cantare Missam more solito, ut supra. Finita Benedictione, pontifici vel sacerdoti celebraturo Missam imponitur cinis a pontifice alio vel sacerdote, si adest. Sin autem, idem pontifex, vel sacerdos imponit sibi ipsi cineres, deinde clero et populo, dicendo Memento, homo, etc. Interim cantantur Immutemur habitu, et Juxta vestibulu
Abbreviated transcription (Latin):
bus ip̃i pontifici dat pacẽ. et recipiẽs mitrã de mũ¬
iuarois cm̃ end deat redit ud locũ suũ et ibudem sub¬
dyatorio pi dixit eplam dat pacem et ip subdyatosio
dat pacem getĩs Sũiuus autẽ pontisti lt patem
pmabus seidiualibus ibidem astantibus Eet dati pate

Expanded text:
recipiens mitram de manu ejus cui tradiderit, redit ad locum suum; et ibidem subdiacono, qui dixit Epistolam, dat pacem, et ipse subdiaconus dat pacem caeteris. Summus autem pontifex 321 dat pacem omnibus cardinalibus ibidem astantibus, et data pace,
Abbreviated transcription (Latin):
mus fox cicilie et descendẽtes abeo reges maxime
quia imꝑator Constantinopolitamus qui tunt sp̃is eint
in curiã sedebat ⁊ dextris inter duos pͥmos epõs sura
fiex cicilie. Alii eciã nobiles maiores etiam si ceñt
filii Impatoꝵ uel regũ seruũt pape ĩmẽsa unus ui¬
delitz de cuppa alius de cultello aducidendũ Alii astcuut
quiedenti Alii sequũtur portantẽ fercula portantes ⁊ ip̃
de secunda locione manuũ in cena dui¬
AA Comestione sumpta papa lauat mauus minstrã¬
tibus sibi epo ⁊ duobus dyaconbus Carainalibꝰ ut pruis
ũin tres Cardinales resumptis mantellis et iitris suis
redeunt sedere cũ aliis cardinalibus in suis mẽsis. Tuit᷑¬
hau segulisipoꝵ et quilibet curdiualis et iuisquisq
suliter sedendo lanabit manus suas seruiente funaẽ¬
te aquã cardinali luianti. Cardiuales aũt qui assistũt
teneant tobaliam uiius ex una ꝑte lauantis alter ex

Expanded text:
tes ab eo reges, maxime quia imperator Constantinopolitanus, qui tunc temporis erat in curia, et sedebat a dextris inter duos primos episcopos rex Siciliae. Alii etiam nobiles majores, etiamsi essent filii imperatodelicet unus de cupa, alius de tucellis ad incipiendum; alii astant comedenti, alii sequuntur portantem ferculum, et ipsi in ferXXII. De secunda lotione manuum. Comestione sumpta, papa lavat manus, ministrantibus sibi episcopo et duobus diaconis cardinalibus, ut prius; qui tres cardinales, resumptis mantellis et ministris suis, redeunt sedere cum aliis cardinalibus in locis suis i episcoporum, et quilibet cardinalium, et unusquisque similiter sedendo lavent suas manus, serviente reinfundente aquam cardinali lavanti; cardinales autem qui assistunt teneant tobaleam unam ex parte una lavantis, alter ex
Abbreviated transcription (Latin):
libus reddiuntur gnitie ut infra sequitur. et Illis at
redditis papa reducitur aduobus ayaconibus p̃dictis
ad camerã uł anticamerã suã ibuꝵ sedet ĩfaldisticao
cum cardinalibꝰ tantum frĩbus suis ipo et eis pitis
pit fuerant in mẽsa. Consequenter sacris exutus hesti¬
bus iuscalciatus sandalis requiestit. caraimales uers
et alii p̃lati redeunt ad hospitia sua ꝑati cũ mitris
Cappellam dõ pp̃e cõmensales et nõ quiẽsales debent
eo die quiedere cũ dño camẽario splendide

Expanded text:
copo, redduntur gratiae ut infra sequitur. Illis autem redditis, papa reducitur a duobus diaconibus praedictis ad cameram, vel antecameram suam, ibique sedet in faldistorio cum cardinalibus tantum fratribus suis; ipse et illi parati ut erant in mensa consequenter, exutis vestibus, discalceatus sandaliis requiescit. Cardinales vero, et alii praelati redeunt ad eorum hospitia cum mitris capellani domini papae commensales et non commensales debent eo die comedere cum domino camerario splendide
Abbreviated transcription (Latin):
ordines tam clerri qm̃ layci induti pãnis ser̾cis
in basilica Ayaconis Cardinalibus et subdyaconĩs
ex ceptꝭ qui ĩduti dnm̃ papã ducũt ad basilicũ ip̃am ubi
cardiuales et p̃lati om̃s exibuns ei ad reuerẽdiam
Ibiq induit se planeta alba et descendeus de palacio
usq ad portirellum ibiq ĩuenit equũ falleãtum
ded non ipius collum. nacta scarleti. et uscendens

Expanded text:
ordines, tam clerici, quam laici, induti pannis sericis in basilica, diaconi cardinales et subdiaconi, exceptis, qui induti dominum papam ducunt ad basilicam ipsam, ubi cardinales et praelati omnes exibunt ei ad reverentiam; ibique induit se planeta alba, et descendens de palatio usque ad porticellum, ibique invenit equum phaleratum, sed non ipsius collum, nacta scarleti; et ascendens
Abbreviated transcription (Latin):
diat aliũ merim in uitam eternam Amen
Deinde recipiat tulamum de mani ep̃i Cardiual ⁊ tenẽs
ip̃m cum ambabus manibus ponat euu ĩcalice dicẽs¬
a Ouid retribuam dño pro omibus que ret̾buit iu
Alitem salutais accipiam et nomẽ dñi ĩuocabo
tum galamum supradicto dyacono card nõ remo¬
uendo ip̃m de calite et tersis digitꝭ cum ꝓfusois

Expanded text:
diat animam meam in vitam aeternam, amen. Demum accipiat calamum de manu episcopi cardinalis, et tenens ipsum cum ambabus manibus ponat eum in calice, dicendo: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo.tum calamum supradicto diacono cardinali, non removendo ipsum de calice; et tersis digitis cum perfusorio,
Abbreviated transcription (Latin):
Du ꝓpicius pacem in diebus nostris ut ope mistitor¬
die lue adicti et a pcc̃o simus semper liberr et aboe
pturbacione securi. hic accipiat patenam et signẽt
se cum ipã et stibmittent eandem hostie ponat hos¬
tiaipi patena et distoopto calice ꝑ dyaconũ Card
acciput hostiam et cum reuerẽtia frringat eum
pmsedit super tulitem et sagunem. Et mediam
de sinstra manu ponat in patena et de illa quer
in dextra accipiat ꝑticulam et quer remauet in sinis¬
tra adiugat particule que ẽ in patena dicendo¬

Expanded text:
cem in diebus nostris, ut ope misericordiae tuae adjuti, et a peccato simus semper liberi, et ab omni perturbatione securi. Hic accipiat patenam, et signet se cum ipsa, et submittens eamdem Hostiae, ponat Hostiam in patena; et, discooperto calice per diaconum cardinalem, accipiat Hostiam, et cum reverentia frangat eam per medium super calicem et sanguinem, et mediam de sinistra manu ponat in patena; et de illa, quae est in dextra accipiat particulam; et quae remanet in sinistra adjungat particulae quae est in patena, dicendo
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝯpleta asꝑgunt᷑ cerer aqua bñdc̃a ⁊ thure
udolentur ꝑ cundem p̃sbrm̃ Cardinalẽ ¶ Deiide distri¬
bnũtur cerei ut infiri sequitur. ¶ Nam papa indutus
manto rubeo renens mitram de uarnello ĩcapite ue¬
uit ad locũ pp̃atum ad hoc more cõsueto cum duobꝰ
dyaconbus. tunt facta reuerẽtia consueta ꝑ tardiuãles¬
bus tam Cardialibus qm̃ abis molaceis dyaconibus
scilicet cocta amictu. et planeta Et prbitels Cardinali¬
bus siliter et cũ planeta Et epĩs siliter et cũ plu¬
iuali et reti̾s eciã p̃latis siłiter et rũ plumalibus uo

Expanded text:
pleta, aspergantur cerei aqua benedicta, et thure adolentur per eumdem presbyterum cardinalem. Deinde distribuantur cerei ut infra 344 sequitur. Nam papa indutus manto rubeo, tenens mitram de vernello in capite, venit ad locum praeparatum ad hoc more consueto, cum duobus diaconibus. Tunc facta reverentia consueta per cardinalesbus, tam cardinalibus quam aliis, violaceis, diaconibus scilicet cotta, amictu et planeta, et presbyteris cardinalibus similiter et cum planeta, episcopis similiter, et cum pluviali, et caeteris etiam pra
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ad octanas ephĩe cotidie admissã dici᷑ oracio pͥma sũ
festiua siue sit ferralis Serunda fit cõmemoranio de sacta
maria uidelicz. deus qui salutꝭ et̾ne. Tercia de sancto pe¬
tro deus ciiꝰ dextrã. Quarta ecclie tue. Qũda. dus
cm̃ fideliũ pastor Et hoc obẜuatur usq ud piu̾ ficacõiã
btẽ mai̾e Apurifitatõe uẽs usq ad quartã ferra que
E raput Ieuni p̾ma orõ dicit᷑ de die setunda a cunctis
Tertia deus gn. Inspiciat ebdomadarius diligenter¬
riales infra ebdomadã facit decatitari utiliter si coap¬
tentur ita qd compleantur. in ultuna eldemada. Illud

Expanded text:
 Ad Octavas Epiphaniae quotidie ad Missam dicitur Oratio prima, sive festiva, sive sit ferialis; secunda fit commemoratio de sancta Maria, videlicet, Deus qui salutis aeternae; tertia de sancto Petro, Deus cujus dextera, etc.; quarta, Ecclesiae tuae; quinta Deus omnium fidelium pastor. Et hoc observatur usque ad Purificationem beatae Mariae. A Purificatione vero usque ad quartam feriam, quae est caput jejunii, prima Oratio dicitur de die; secunda, A cunctis; tertia, Deus omnium. Incipiat hebdomadarius. Quoriales infra hebdomadam, facit decantare utiliter, si coaptentur; ita quod compleantur in ultima hebdomada. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
iii scatu in quo sunt Caardiualatꝰ nam p̾ores p̾mo ĩ mensa se¬
dent ie et post mẽsas cardinaliũ erunt mẽse om̃ alioꝵ
p̃latorũ ⁊ nobulus ¶ Et attende qd papa stabit diun tõ
pite et mitram aurifrigiatũ suꝑ fanonẽ et iuulium
p̃tiosum nõ pontificalem in dig̾ito et sandalia in pedibꝰ
¶Cardiuales uẽs cñs tum secula̾es qm̃ religiosi habe¬
buut coctas cum succis sue tamisiis albuis et initris sun¬
plicibus de gnaruello in capite ⁊ mãtellis ad scapulas
Red seculares habebunt mantellum de bruneto rosaceo
feligiosi autẽ habebũt mãtellũ coloris sue religioĩs
et itr pati ꝯuedẽt et alii oũĩs plati siliter fucta tamen
anter cos distuctione desecidaibus et religiosis quo adm̃¬

Expanded text:
in statu in quo sunt cardinalatus. Nam priores primo in mensa sedent; et post mensas cardinalium erunt mensae omnium aliorum praelatorum et nobilium. Et attende quod papa stapite, et mitram aurifrigiatam super fanonem, et annulum pretiosum non pontificalem in digito, et sandalia in pedibus. Cardinales vero omnes, tam saeculares quam religiosi, habebunt cottas cum . . . . . sine camisiis albis et mitris simplicibus de garnello in capite, et mantellis ad scapulas; sed saeculares habebunt mantellum de brunetto rosaceo; religiosi autem habebunt mantellum coloris suae religionis; et ita parati comedent, et alii omnes praelati similiter, facta tamen inter eos distinctione de saecularibus et religiosis quoad man
Abbreviated transcription (Latin):
bus abo pimo dño para s paratus ut diximq a duo¬
bus d pacombus ea idaralibus ducianiduo
et duobus dyacanibus cardiualibus uno adextris alio a
simstris tobaleam tenentibus Ipõq qui a dextris etia
ãuulum tenente dum lauatur a notrudũ qd̾ p̃dicti tres
Card̃ in p̾ma et secunda manuũ locione et mense bñdcõe
nũstrñt pape siue mantellis iitrri sibunet deposita dũ
mĩstrant ded in graciaꝵ actione resumũt mantellas
suos et mitras loco suo e xo loco p̾nri manuũ locione
factaq liudictione mẽse dequa infra seiosius dicetur
uadunt oiũs sede̾ Et tunc om̃s Card lauãt tu sederuit
marus suas et sibi mutuo seruiut̃ ut infra ĩ alia locioe
dicetur¬
et magns uasis aureis et argenteis suꝑ mẽsa positis
In alia uo mẽsa que ẽ ad dextir̃ pase in lõgũ aule se¬
dent ep̃i Cardinales inter ques eciã sedent si suit pafar¬
che quatuor eccĩaꝵ patriarchaliũ pñcipaliũ ẜm ordiueꝵ

Expanded text:
 dominus papa sic paratus, ut diximus, a duobus diaconibus cardinalibus ducitur ad et duobus diaconibus cardinalibus, uno a dextris, alio a sinistris tobaleam tenentibus, ipsoque, qui a dextris, etiam annulum tenente, dum lavatur. Notandum quod praedicti tres cardinales in prima et secunda manuum lotione, et mensae Benedictione ministrant papae sine mantellis, mitra sibimet deposita dum ministrant; sed in gratiarum actione resumunt mantellos suos et mitram loco suo. Eo loto prima manuum lotione, factaque Benedictione mensae, de qua infra seriosius dicetur, vadunt omnes sedere; et tunc omnes cardinales lavant, cum sederint, manus suas, et sibi mutuo serviunt, ut infra in alia lotione diceturenteis super mensam positis. In alia vero mensa, quae est ad dextram papae, in longum aulae sedent episcopi cardinales; inter quos etiam sedent, si sint, patriarchae quatuor ecclesiarum patriarchalium principalium secundum ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mediũ Et medĩa partẽ que remauet ĩdext̃ iaui po¬
uat suꝑ patena circa p̃dicta mediã partĩ hostie Inte¬
ru dyaconus positis digitis dextre manꝰ suꝑ pedẽ ca¬
licis teneat ip̃i firmũ. pontifex autẽ teraẽs deetra
manu ꝑtẽ hostie que remãsit ĩea et duos digitos ma¬
nus sini̾stre iuctos suꝑ calicem incipiat eleuata uoce
ꝑ oĩa seclã scłoꝵ. Et dĩcendo pax dm̃ sit semꝑ uobiscũ
faciat cũ eadem ꝑte hostie ter signũ crutis intra calicem
deinde ponat ip̃am in calice diceido fiat cõmietio rcꝭ
Quo fr̃o dyaconꝰ begat calicem ut p̾us Et pontifre iuc¬
tis ante. pectus mauibus dicat agnus dei subiuissa uoce
cũ ministris astãtibus. Deinde dicat illũ oracom dne ihũ

Expanded text:
 partem, quae remanet in dextra manu, ponat super patenam circa praedictam mediam partem Hostiae. Interim diaconus positis digitis dextrae manus super pedem calicis, teneat ipsum firmum. Pontifex autem tenens in dextra manu partem Hostiae, quae remansit in ea, et duos digitos manus sinistrae junctos super calicem, incipiat elevata voceia saecula saeculorum; et dicendo Pax Domini sit semper nobiscum, faciat cum eadem parte Hostiae ter signum crucis intra calicem. Deinde ponat ipsam in calice, dicendo Fiat commistio, etc. Quo facto, diaconus tegat calicem, ut prius, et pontifex, junctis ante pectus manibus, dicit Agnus Dei, submissa voce cum ministris astantibus. Deinde dicat illam Orationem, Domine