comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in carne mea bonͣ. Se itaq dic̃ eẽ carnẽ suã: nͣgͦ ipsaẽ
inimica ña. Et qñ eiꝰ uitiis resistit᷑. ipsa amat᷑. qͥa ipsacu¬
rat᷑. Nemo enĩ unꝗͣ carne̾ sua̾ odio habuit: sic̃ ipse
apłus dic̃. &alio loco ait. Igit᷑ ipse ego inente seruio
legi dĩ. carue aut̃ legi pecc̃i. Audiant qͥ aures habent.
Igit᷑ ipse ego mente.seruie legi ãt ego carne: s m̃te seruio
legi di. carne aut̾ lege peceati. Qͦmͦ carne legi peccati c.
N qͥd ꝯeupiseentie ẽsentiendo carnali. Absit .s motꝰ de¬
sidiors illic habendo qͦs hab̾e nolebat: ꝙ tam̃ habebat.
S eis ñ ꝯsentiendo. iñte seruiebat legi di: ⁊ tenebat
m̃bra ne fierent arma pecẽi. Sunt gͦ in nob̾ desidia
mala: qͥb ñ ꝯsentiendo ñ unumꝰ male. Sunt in nob̾
ꝯcupiscentiȩ pecc̃oꝵs: qͥb ñ obediendo ñ ꝑficimꝰ malũ:
s eas habendo ñ ꝑficimꝰ bonuͣ. Utrũq ostendit apłs

Expanded text:
se itaque dicit esse carnem suam. non ergo ipsa est inimica nostra; et quando eius uitiis resistitur, ipsa amatur, quia ipsa curatur. nemo enim umquam carnem suam odio habuit, sicut ipse apostolus dicit. et alio loco ait: igitur ipse ego mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. audiant qui aures habent: igitur ipse ego, ego mente, ego carne; sed mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. quo modo carne legi peccati? numquid concupiscentiae consentiendo carnali? absit; sed motus desideriorum illic habendo, quos habere nolebat et tamen habebat. sed eis non consentiendo mente seruiebat legi dei et tenebat membra, ne fierent arma peccati. Sunt ergo in nobis desideria mala, quibus non consentiendo non uiuimus male; sunt in nobis concupiscentiae peccatorum, quibus non oboediendo non perficimus malum, sed eas habendo nondum perficimus bonum. utrumque ostendit apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
płs ñait unusqͥsq aut̃ t̾ẽptat᷑ a concupiscentia.
s addidit sua: ut qͥhoc audit intelligat qͦmͦ clama¬
re debeat. ego dixi d̾ miserere mei. sana ai̾am meã
qm̃ peccaui tͥ. N̾enĩ sanatione indiguiss. nͥ pecc̾ãdo se
ipsa uiciass: ut ad u̾sꝰ ipsã caro sua ꝯcupiscerꝙ. idẽ ip¬
sa sibinꝙ ipsi exea parte qͣincarne infirmae̾ repugna¬
r&. Caro enĩ uichil nͥ ꝑ ai̾am ꝯcupiscit. S ꝯcupiscẽ caro
Totũ hoc nossumꝰ : n caro ipsa qͦ discedente aĩa morit᷑. nr̃a
pars infixmaẽ. Ñ fugienda dimittit᷑. s recipienda re¬
ponit᷑: nec recepta ult̾iꝰ relinqͣt᷑. Seminat᷑ enĩ corpꝰ aĩale:
surgit corpꝰ spũale. Tunc iam caro nichil ꝯcupiscit adu̾sꝰ¬
pugnãt ia. uer ꝙ̃ sine ulla corꝑal alim̃t⁊ indigentia. in
mꝰ. Nenĩ alterũ eors putare debemꝰ inimiẽ. s uiciũ qͦ ca¬

Expanded text:
 ait: unusquisque temtatur a concupiscentia, sed addidit: sua, ut qui hoc audit intellegat, quomodo clamare debeat: ego dixi, domine, miserere mei, sana animam meam, quoniam peccaui tibi non enim sanatione indiguisset, nisi peccando se ipsa uitiasset, sed ut aduersus eam caro sua concupisceret, id est ipsa sibimet ipsi ex ea parte, qua in carne infirmata est, repugnaret. Caro enim nihil nisi per animam concupiscit, sed concupiscere caro totum hoc nos sumus. et caro ipsa, quae discedente anima moritur, nostra pars infirma est, non fugienda dimittitur, sed recipienda reponitur nec recepta ulterius relinquetur. seminatur autem corpus animale, resurget corpus spiritale. tunc iam caro nihil concupiscet adupugnantia, verum etiam sine ulla corporalis alimenti indigentia, in mus. Non enim alterum eorum putare debemus inimicum, sed vitium, quo ca
Abbreviated transcription (Latin):
ueRi potest. siue reb siue ũbis or andũ sit. qͥd opꝰ sit
ipsaoratione. si ds iam noũ qͥd nob̾ sit necessariũ: ñ
qͥa ipsa orationis intentio cor nr̃m serenat ꝙ purgat.
captiusq efficet ad excipienda diuina mim̾a. qͦ spĩtalit̃ nob̾ in¬
fundunt᷑. Ñ enĩ ãbitione p̃eͣ nos exaudit &s qͥ sẽꝑ ꝑatꝰ ẽ dare

Expanded text:
eri potest, siue rebus siue uerbis orandum sit, quid opus sit ipsa oratione, si deus iam nouit, quid nobis sit necessarium, nisi quia ipsa orationis intentio cor nostrum serenat et purgat capaciusque efficit ad excipienda diuina munera, quae spiritaliter nobis infunduntur. non enim ambitione precum nos exaudit deus, qui semper
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑati sumꝰ acciꝑe. c̃ inclinam᷑ in alia: ꝙ rerũ tẽꝑaliũ cupiditate
tenebram᷑. fit gͦ inoratione ꝯũsio cordis ad eũ qͥ semꝑ dare
paratꝰ ẽ si nos capiamꝰ qd̾ aedit ꝙ in ipsa qũsione purgatio
int̾ioris ocłi. c̃ exelu dunt᷑ ea q̃ tẽꝑalit̃ cupiebant᷑. ut acies sipli¬
cis cordisferre possit sĩplicẽ lucẽ diuinitꝰ sine ullo occasu aut in¬
mutatione fulgentẽ: nec solũ ferre s ꝙ̃ manere iuilla. ñ tantũ
sine molestia. si ꝙ̃ c̃ineffabili gaudio qͦ uere ac sincerit̃ beata

Expanded text:
 cum declinamur inclinamur in alia, et rerum temporalium cupiditate tenebramur. Fit ergo in oratione conversio cordis ad eum qui semper dare paratus est, si nos capiamus quod dederit, et in ipsa conversione purgatio interioris oculi, cum excluduntur ea quae temporaliter cupiebantur, ut acies simplicis cordis ferre possit simplicem lucem, divinitus sine ullo occasu aut immutatione fulgentem; nec solum ferre, sed etiam manere in illa, non tantum sine molestia, sed etiam cum ineffabili gaudio, quod vere ac sinceriter beata
Abbreviated transcription (Latin):
sima uniui̾sũ qđ creauit disponentis & amministrantĩ di.
Ut gͦ tale corhaberet pharao qđ patientia dĩ ñ moueret᷑
ad pietatẽ. s potiꝰ adimpietatẽ uitii ꝓpͥi fuit: qͦd ea factast̃
qđ dr̾ induratũ qr ñ flexibilit̾ consentiebat. s inflexibilit̾
resistebat. dispensationis fuit diuine. qͥ tali cordi ñ solũ
ñ iniusta s euident̾ iusta pena ꝑabat᷑. q̃ tim̃tes dm̃ corrige¬
rent᷑. ꝓposito qͥppe luchro u̾bi gr̃a ꝓpt̾ qđ homicidiũ cõmit¬
tat᷑. alt̾ auanꝰ. alt̾ pecunie contẽptor mouet᷑. ille scilicet
ad facinꝰ ꝑpetrandũ ille ad cauendũ. ipsiꝰ tam̃ luc ꝓpositi
onali cuiꝰ illoꝵ ñ fuit potestate. ita cause ueniunt homi¬
nib malis quȩ ñ st̃ qͥdẽ in eoꝵ potestate. s hoc de illis
faciunt quales eos inueni̾nt ĩa factos ꝓpͥis uitiis exp̾̃ti̾ta
uoluntate. Uidendũ sane ẽ utrũ etiã sic accipi possit.
ego indurabo: tanqͣm diceret. qͣm durũ sit demonstrabo

Expanded text:
sima uniuersum quod creauit disponentis et administrantis dei. ut ergo tale cor haberet Pharao, quod patientia dei non moueretur ad pietatem, sed potius ad inpietatem, uitii proprii fuit; quod uero ea facta r induratum, quia non flexibiliter consentiebat, sed inflexibiliter resistebat — dispensationis fuit diuinae, qua tali cordi non solum non iniusta, sed euidenter iusta poena parabatur, qua timentes deum corrigerentur. proposito quippe lucro uerbi grattatur, aliter auarus, aliter pecuniae contemtor mouetur: ille scilicet ad facinus perpetrandum, ille ad cauendum; ipsius tamen lucri propositio in alicuius illorum non fuit potestate. ita causae ueniunt hominibus malis. quae non sunt quidem in eorum potestate, sed hoc de illis faciunt, quales eos inuenerint iam factos propriis uitiis ex praeterita uoluntate. uidendum sane est, utrum etiam sic accipi possit: ego indurabo, tamquam diceret: "quam durum sit demonstrabo
Abbreviated transcription (Latin):
oce ad quod missus est filius dĩ. immo uero
ecce quod ẽ missũ. esse filiũ di quecũq ꝓpt̾
faciendã fidem qua mundaremur ad con¬
tẽplanda ueritatẽ in rebꝰ ortis. ab ęternitate prola¬
tis. & ad eternitatẽ relatis. teꝑaliter gesta sunt.
aut testimonia missionis huius fuerunt. aut ipsa
missio filii di. S destimonia quedã uenturũ p̾nu¬
tiauerunt: quedam uenisse testata sunt. factum
quippe creaturã. ꝑ quẽ facte sunt om̃s creaturȩ:
omne creaturã testem habere oportebat. Nisi em̾
multis missis p̃dicaretur unus: non multis dimiᷤ¬
sis teneretur unus. & nisi talia essent testimo¬
nia que paruis magna uidentur. ñ crederentur.
ut magnos faceret magnꝰ. qui ad paruos missus
ẽ paruus. Incõꝑabiliter enĩ maiora filii dĩ facta st̃
celũ & terra & om̃ia quȩ in eis sunt. quia omnia
ꝑ ipsũ facta sunt. quam signa atq portenta quȩ
in eius testimoniũ proruperunt.
Itẽ de eodẽ mediatoris sacram̃to. ex libro de consen¬

Expanded text:
ce ad quod missus est filius dei, immo uero ecce quod est missum esse filium dei. quaecumque propter faciendam fidem, qua mundaremur, ad contemplandam ueritatem in rebus ortis ab aeternitate prolatis et ad aeternitatem relatis temporaliter gesta sunt, aut testimonia missionis huius fuerunt aut ipsa missio filii dei. at testimonia quaedam uenturum praenuntiauerunt, quaedam uenisse testata sunt. factum quippe creaturam per quem facta est omnis creatura, omnem creaturam testem habere oportebat. nisi enim multis missis praedicaretur unus, non multis dimissis teneretur unus. et nisi talia essent testimonia, quae paruis magna uiderentur, non crederetur, ut magnos faceret magnus qui ad paruos missus est paruus. incomparabiliter enim maiora filii dei facta sunt caelum et terra et omnia quae in eis sunt, quia omnia per ipsum facta sunt, quam signa atque portenta, quae in eius testimonium proruperunt. ITEM DE EODEM MEDIATORIS SACRAMENTO. EX LIBRO DE CONSEN
Abbreviated transcription (Latin):
umeror etiã ĩ ꝑitia multa facit ñ intelligi:
tͣnslate ac mistice posita scͥpt᷑ is. Ingeniũ qͥppe ut
ita dixerĩ ingeniũ. ñ potest nͥ mouere: qͥd sibi uelit
qd̃ & morses ꝙ helias ꝙ ipse dñs qͦdraginta dieb ie¬
meri cognitione ꝙ consid̾atione ñ soluit᷑. Habet
enĩ denariũ quat̃. tãqu̾a cognitionẽ om̃iu̾ reru̾. intex
tã te̾ꝑib. Qͣ t̾nario namq numero: & diurna & an-¬
nua curricła ꝑagunt᷑. Uurna matutiais & meri-¬
dianis uesꝑtinis noct᷑nisq horarũ spatiis. annua uer¬
nis. estiuis. autĩmalib hcemalib q menib. Atẽpoꝵ
aut̃ delectatione. dũ int̾eꝑib uiuimꝰ. ꝓpt̾ et̾ nitat̾e
inqͣ uiu̾e uolumꝰ. abstinendũ ꝙ ieuinandũ ẽ. qũauis

Expanded text:
umerorum etiam imperitia multa facit non intelligi, translate ac mystice posita in Scripturis. Ingenium quippe, ut ita dixerim, ingenuum non potest non moveri quid sibi velit quod et Moyses, et Elias, et ipse Dominus quadraginta diebus jemeri cognitione et consideratione, non solvitur. Habet enim denarium quater, tanquam cognitionem omnium rerum intextam temporibus. quaternario namque numero et diurna et annua curricula peraguntur, diurna matutinis et meridianis, uespertinis nocturnisque horarum spatiis, annua uernis, aestiuis, autumnalibus hiemalibusque mensibus. a temporum autem delectatione, dum in temporibus uiuimus, propter aeternitatem, in
Abbreviated transcription (Latin):
sis misc̾ie quȩ p̃ꝑauit in głam: & cetera. Certe hic nul¬
lo mͦ dici potest aliũ dm̃ ẽẽ qͥ ostendit irã & demonstrat
potentiã suã in uasis quȩ ꝑfecta st̃ ad ꝑditionẽ. & aliũ
qui ostendit diuitias inuasis miscdiȩ. Nã unũ eũdemq
dm̃ facere utrũq ãpłica doctrina testat᷑. Hinc ẽ & illud.
ꝓpt̾ hoc tradidit illos d̾s inconcupiscentias cordis eoꝵ
mmnmunditiã: ut contumeliis afficiant corꝑa sua inse¬
met ipsis. & paulopꝰ. Propterea tͣdidit illos ds in pas¬
siones ignominiȩ. Itẽ paulopꝰ. & qm̃ ñ ꝓbauert̃ dm̃ ha

Expanded text:
 quae praeparauit in gloriam? et cetera. certe hic nullo modo dici potest alium deum esse, qui ostendit iram et demonstrat potentiam suam in uasis, quae perfecta sunt ad perditionem, et alium qui ostendit diuitias in uasis misericordiae. nam unum eundemque deum facere apostolica doctrina testatur. hinc est et illud: propter hoc tradidit illos deus in concupiscentiam cordis eorum in immunditia, ut contumeliis afficiant corpora sua in semet ipsis; et paulo post: propterea tradidit illos deus in passiones i
Abbreviated transcription (Latin):
distinguant. s̃ exponendi gr̃a ita u̾boꝵ ordinẽ mutent.
inqͥb ds excecauit m̃tes infideliũ scłi huiꝰ. Idẽ qͥ i illa
distinx tione sensus elucet. potest etiã talis oꝑatio qͣ
excecant᷑ m̃tes infideliũ. scdm quendã modũ ꝑtinere
aduerũ dm̃: qͦd ñ facit malitia s iustitia. sic̃ idẽ paulus
alibi dicit. Nũqͥd iniquiis ds qͥ infert irã: Itẽ alibi. Qͥdgͦ
dicemꝰ inqͥt. Nũ qͥd iniqͥtas ẽ apud dm̃: Absit. Moyses enĩ
dic̃. Miserebor cui misertꝰ fuero. & miscłiã prestabor cui
misericors fuero. Cũ gͦ ꝓmisisset qͦd in concusse retinendũ
est. ñ ẽẽ miqͥtatẽ apud dm̃ paulopꝰ aitende qͦd dicat: si
autẽ uolens ostend̾e irã & demonstrare potentiã suã.
artulit inmulta patientia uasa irȩ. quȩ ꝑfecta sunt¬

Expanded text:
ita uerborum ordinem mutes: in quibus deus excaecauit mentes infidelium saeculi huius. idem qui in illa distinctione sensus elucet. potest enim etiam talis operatio, qua excaecantur mentes infidelium, secundum quendam modum pertinere ad uerum deum. quod non facit malitia, sed iustitia, sicut idem Paulus alibi dicit: numquid iniquus deus, qui infert iram? item alibi: quid ergo dicemus? inquit; numquid iniquitas est apud deum? absit, Moysi enim dicit: miserebor, cui misertus ero. et misericordiam praestabo, cui misericors fuero. cum ergo praemisisset, quod inconcusse retinendum est. non esse iniquitatem apud deum, paulo post adtende, quid dicat: si autem uolens deus ostendere iram et demonstrare potentiam suam adtulit in multa patientia uasa irae. qu
Abbreviated transcription (Latin):
se illis in ea q̃ foris sunt. ꝙ solitis gaud̾e q̃rentib qͥa
gaudia int̾na ñ nouerant. Nenit ille qͥ iudicat. & que
parata erant. idẽ qͥb bonũ corã do testimoniũ consci
entia ꝑhibebat. intͣrunt c̃eo adnuptias: idẽ uͥ mun¬
da anima sempit̾ nodi ũbo fecũdanda copulat᷑. Clau¬
sa ẽ ianua: idẽ receptis illis qͥ sunt in angłieã uitã ĩ mu¬
tati. dm̃s enĩ resurgemꝰ in qͥt: s ñ om̃s ĩmutabim᷑ Clau-¬

Expanded text:
se illis in ea quae foris sunt et solitis gaudere quaerentibus, quia se illis in ea quae foris sunt et solitis gaudere quaerentibus, quia gaudia interna non nouerant, uenit ille qui iudicat. et quae paratae erant, id est quibus bonentia perhibebat, intrarunt cum eo in ad nuptias, id est ubi munda anima sempiterna Dei verbo fecundanda copulatur. Clausa est janua, id est receptis illis qui sunt in angelicam vitam immutati: Omnes enim resurgem
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝙemite uob̾. N consiliũ dedisse putande sunt: s cri¬
men eoꝵ ex obliqͦ cõmemorasse. Hendunt enĩ oleũ ad¬
ulatores: qͥ siue falsa. sine ignorata laudando. inerro¬
r̃e animas mittunt:. ꝙ eis uana gaudia t̾a qũa fatuis
conciliando. aliqu̾a de his m̃cedem siue cibor. siue
pecunie. siue honoris. siue alicuiꝰ cõmodi t̾eꝑalis acci¬
piunt: ñ intelligentib qd̾ qictũ ẽ. qͥuos felices dicunt.
in errorem uos mittunt. Meliꝰ ẽ aut̃ obiurgari aiusto:
qu̾a apecc̾ore laudari. Piñdabit in qͥt me iustꝰ in mi¬
sedia. ꝙ arguet me: oleũ aut̃ pecc̃oris ñ inpinguet capꝰ¬
meũ. Ite gͦ aduendentes ꝙ emite uob̾: idẽ uideamꝰ. ñ qͥd
uos aduuant qͥ uob̃ laudes uendere consuerunt. ꝙ uos
in errorem inducere. ut ñ coram dõ s ab hõĩb głam q̃¬
reretis. Cuntib aut̃ illis uenit sponsꝰ: idẽ inclinantib

Expanded text:
tes et emite uobis: non consilium dedisse putandae sunt, sed crites et emite uobis: non consilium dedisse putandae sunt, sed crimen earum ex oblico commemorasse. uendunt enim oleum adulatores, qui siue falsa siue ignorata laudando in errorem animas mittunt et eis uana gaudia tamquam fatuis conciliando aliquam de his mercedem siue ciborum siue pecuniae siue honoris siue alicuius commodi temporalis accipiunt, non intellegentibus quod dictum est: qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt. melius est autem obiurgari a iusto quam a peccatore laudari. emendauit, inquit, me iustus in misericordia et arguit me; oleum autem peccatoris nmeum. ite ergo ad uendentes et emite uobis, id est: uideamus, numquid uos adiuuant qui uobis laudes uendere consuerunt et uos in errorem inducere, ut non coram deo, sed ab hominibus gloriam quaereretis. euntibus autem illis uenit sponsus, id est inclinantibus
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt stulte ad sapientes. Date nob̾ deoleo ur̃o: qͥa
lãpades nr̃e extingunt᷑. Quoꝵ enĩ facta aliena laude
fulciunt᷑. eadem subtͣcta deficiunt: ꝙ de consuetudi¬
ne id semꝑ in qͥrunt. unde gaudere animꝰ solet. Itaq
hominĩi qͥ corda ñ uident: testimonia uolunt hab̾e a põ
aͣm. qͥ cordis inspector ẽ. S qͥd responder̃ sapientesc. Ne
forte ñ sufficiat nob̾ ꝙ uob̾. Unusqͥsq eñĩ ꝓse rationẽ
reddet. Nec alieno testimonio qͥsquã adiuuat᷑ apd̃ ãm
cui secreta cordis apparent: ꝙ uix sibi qͥsq sufficit. ut
ei testimoniũ ꝑhibeat conscientia sua. ꝗͥ senĩ głabit᷑
auob̾ iudicer aut abumano die. s neq me ipsũ iudico.
Q ppt̾ c̃ dese qͥsq aut ñ omĩno aut uix possit uerã ferre
sententiã. qͦmͦ potest de alio iudicare. cũ sciat nemo
qͥd agat᷑ in homine. nͥ sp̃s hoĩnis:. Ite magis aduenden¬

Expanded text:
dixerunt stultae ad sapientes: date nobis de oleo uestro, quia dixerunt stultae ad sapientes: date nobis de oleo uestro, quia lampades nostrae extinguntur: quorum enim facta aliena laude fulciuntur, eadem subtracta deficiunt, et de consuetudine id semper inquirit, unde gaudere animus solet. itaque hominum, qui corda non uident, testimonium uolunt habere aput deum, qui cordis inspector est. sed quid responderunt sapientes? ne forte nreddet, nec alieno testimonio quisquam adjuvatur apud Deum, cui secreta cordis apparent: et vix sibi quisque sufficit, ut ei testimonium perhibeat conscientia sua. Quis enim gloriabitur a uobis iudicer aut ab humano die; sed neque me ipsum iudico. quapropter cum de se quisque aut non omnino aut uix possit ueram ferre sententiam, quomodo potest de alio indicare, cum sciat nemo, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis? ite magis ad uenden
Abbreviated transcription (Latin):
extoto. Ipsũ aut̃ in eniginate ꝙ exparte ñc in scͥp¬
turis aliqͥd cernere. qd̾ tam̃ sit scd̾m catholicã fid̾e :
Ex illo pignore contingit. qd̾ accepit uͥgo ꝙ eccła humi
in claritate nuptura ẽ: c̃ iam facie ad faciem c̃tue¬
bit᷑. Dedit enĩ nobis pignꝰ sp̃m. sic̃ dic̃ apłs. ẜ id̾o ista¬
expositio nichil certũ intuet᷑. nͥ ut scd̃m fidem sit:
neq aliis p̃iudicat qͦ nichilominꝰ scd̃m fidem ẽe̾ potu¬
erint

Expanded text:
autem in aenigmate et ex parte nunc in scripturis aliquid cernere, quod tamen sit secundum catholicam fidem, ex illo pignore contingit, quod accepit uirgo ecclesia humilin claritate, nuptura est, cum iam facie ad faciem contuebitur. dedit enim nobis pignus spiritum, sicut dicit aposexpositio nihil certum intuetur, nisi ut secundum fidem sit, neque aliis praejudicat quae nihilominus secundum fidem esse potuerint
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ uͦ sponso dix̃ ob itam uenisse uͥgines. sic intelligen¬
aũ puto: ut ex ipsis uͥginib constet ea que ar spon¬
sa: taqu̾a si om̃ib &ͥanis in eccłam concurrentib.
filiĩ ad matr̃e ꝯcurrere dicant᷑: cũ ipsis filiis ẽgre¬
eccła.ꝙ uͥgo ẽ ad nuptias ꝑaucenda: id ẽ cu̾se conti¬
net acorruptione scłari. Illo aut̃ t̾eꝑe nub et: qͦ
uniu̾sa mortalitate p̃t̾eunte. ĩ mortali coneeptione
dens. Id̾o ꝙ uͥgines diei possunt. ꝙ u̾go. Cur aut̃ qͥnq
dicte sinit. ut mͥ uidet᷑ expositũ ẽ: s uidemꝰ nuine in

Expanded text:
Quod uero sponso dixit obuiam uenisse uirgines, sic intellegenQuod uero sponso dixit obuiam uenisse uirgines, sic intellegendum puto, ut ex ipsis uirginibus constet ea quae dicitur sponsa, tamquam si omnibus christianis in ecclesiam concurrentibus filii ad matrem concurrere dicantur, cum ipsis filiis congreecclesia et uirgo est ad nuptias perducenda, id est cum se continet a corruptione saeculari; illo autem tempore nubet, quo uniuersa mortalitate praetereunte immortali conceptione dens; ideo et uirgines dici possunt et uirgo. cur autem quinque dictae sunt, ut mihi uidet
Abbreviated transcription (Latin):
uͥgines dicentes: Añe dñe aꝑi nob̾. Ñ dictũ ẽ qd̾ emerint
oleũ: ꝙ id̾o intelligende sunt nullo iam remanen¬
te de alienis laudib gaudio. in angustiis & magnis
afflictionib redire ad ĩplorationẽ di. s magna ẽ
eiꝰ seueritas pꝰ uidicũi: cuiꝰ ante udiciũ in effabilis
miscd̾ia p̃rogata ẽ. Itaq respondens ait. Anĩ dico
uob̾ qͥa nescio uos: ex illa scilicet regula ꝗͣ ñ habet
ars qi hoc ẽ sapientia ai ut intrent in gaudiũ eiꝰ qͥ
ñ coram do.s ut placerent hominib uisi sunt aliqͥd
scd̾̃i s oͦͤpa eiꝰ oꝑari. atq ita coneludit. Uigilate gͦ qͥa
nescitis diem neq horam. Ñ mͦ illiꝰ ultimi tẽꝑis qͣ
uenturꝰ ẽ. sponsus. s sue qͥsq dormitonis diemꝙ. ho¬
ram uescit. Qͥ sqͥs aut̃ paratꝰ ẽ. usq ad sũ mũ. id ẽ us¬
q ad mortẽ q̃ om̃ib debet᷑: paratꝰ inueniet᷑ etiã cũ
illa uox media nocte sonuerit. qͣ om̃s eugilat᷑i st̃.

Expanded text:
ine, domine, aperi nobis. non dictum est, quod emerint oleum, et ideo intellegendae sunt nullo iam remanente de alienis laudibus gaudio in angustiis et magnis afflictionibus redire ad implorationem dei. sed magna est eius seueritas post iudicium cuius ante iudicium ineffabilis misericordia praerogata est. itaque respondens ait: amendico uobis, quod nescio uos: ex illa scilicet regula, quia non habet ars dei, hoc est sapientia dei, ut intrent in gaudium eius qui non coram deo, sed ut placerent hominibus, uisi sunt aliquid secundum praecepta eius operari. atque ita concludit: uigilate ergo, quia nescitis diem neque horam, non modo illius ultimi temporis, qua uenturus est sponsus, sed suae quisqautem paratus est usque ad somnum, id est usque ad mortem, quae omnibus debetur, paratus inueniatur, etiam cum illa uox media nocte sonuerit, qua omnes euigilaturi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
riꝰ : Qeqͥd aut̃ sig̾cat oleũ: mir̃ uidet᷑ qd̾ sapientes peten¬
tib ñ cõmunicant. c̃ ꝙ inuidere fas ñ sit eas q̃ita ꝑfecte
sunt ut asponso recipiant᷑. qͦ noĩne nullo dubitante
eo qd̃ habent. p̾seribente illa sententia eiꝰdem am̃ dicen¬
tis. om̃i petenti te tͥbue. Eͥd ẽ aut̃ qd̾ poss a ando ñ suf¬
ficere utrisq. Hec maxime augent qͦͣstionis difficulta¬
t̾e. qu̾aqu̾a & cet̾a diligent̃ consid̾ata. ut om̃ia in unã
rationẽ concurrant. Nichilq in una parte dicat᷑. qd̃
inpediat aliã. magna cauptio ẽ. adhibenda. Nident᷑ itaq¬

Expanded text:
rius? quidquid autem significat oleum, mirum uidetur, quod sapientes petentibus non communicant, cum et inuidere fas non sit eas quae ita perfectae sunt, ut ab sponso recipiantur, quo noeo quod habent, praescribente illa sententia ejusdem Domini dicentis: Omni poscenti tribue. Quid est autem quod possit dando non sufficere utrisque? Haec maxime augent quaestionis difficultatem, quanquam et caetera diligenter considerata ut omnia in unam rationem concurrant, nihilque in unam partem dicatur quod impediat aliam, magna cautio est adhibenda. Videntur itaq
Abbreviated transcription (Latin):
Nt̃ parabolas a dño diclassolet q̃rentes multũ exer-¬
cere ista qͦ de decẽ uͥginib posita ẽ. Et multi qͥdẽ hinc
multa senserunt. que ñ sint p̾ter fid̾e: s qͦmͦ partib
eiꝰ oĩb coueniat expositio. idelaborandũ ẽ. Legi etiã
inqͣdã scͥpt᷑a ex earũ genere q̃ apocriphe noĩnant᷑ q̃d̾
ñsit ꝯtͣ catholicã fidem. S huic loco mͥ minꝰ congru
ere uisa ẽ. consid̾anti om̃s huiꝰ simil itudinis partes.
De qͣ tam̃ expositione temere nichil audeo iudicare. ne
forte ñ eiꝰ inconuenientia mͥ angustias fecerit. s mea
tarditas eã ꝯuenientiã ñ inuenerit. Eͥd aut̃ mͥ ui¬
płis de consũmatione scłi. int̾ multa qͤlocutꝰ ẽ. hoc qͦq
dix̃. Tunc simile estimabit᷑ regnũ celoꝵ decẽ uͥginib:¬

Expanded text:
nter parabolas a Deo dictas, solet quaerentes multum exercere ista quae de decem virginibus posita est: et multi quidem hinc multa senserunt quae non sunt praeter fidem; sed quomodo partibus ejus omnibus conveniat expositio, id elaborandum est. Legi etiam in quadam scriptura, ex earum genere quae apocryphae nominantur, quod non sit contra catholiere mihi uisa est, consideranti omnes huius similitudinis partes. de qua tamen expositione temere nihil audeo iudicare, ne forte non eius inconuenientia mihi angustias fecerit, sed mea tarditas in ea conuenientiam non inuenerit. quid autem mihi uipulis de consummatione saeculi inter multa, quae locutus est, hoc quoque dixit: tunc simile aestimabitur regnum c
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ ut gła humana capiat᷑. Qͥnq dicunt᷑ sapientes.
ꝗͣuis diu̾so fomite gaudeat. Lanpades aut̃ sunt. qͥa ma¬
nib gestant᷑ oꝑa qͦ scd̃m istã continentiã fiunt. Dictũ
ẽ aut̃ luceant oꝑa ur̃a coram hominib. Om̃s uͦ accepe¬
runt lanpadessuas: & uener̃ obuiã sponso. Intelligen
acceptis lampadib suis: ñ sũpser̃ oleũ secũ. Multi enĩ

Expanded text:
 quinque dicuntur sapientes quamvis diverso fomite gaudeat: lampades autem sunt, quia manibus gestantur opera quae secundum istam continentiam fiunt; dictum est autem: luceant opera uestra coram hominibus. omnes uero acceperunt lampades suas et uenerunt obuiam sponso. intellegendacceptis lampadibus suis non sumserunt oleum secum. multi enim
Abbreviated transcription (Latin):
ille unꝰ cogitat᷑ doꝵ ds. abhis etiã qͥ alios & suspicant᷑
ꝙͥuocant ꝙ colunt dõs. siue incelo siue int̾ra: ita
cogitat᷑ aliqͥd qͦ nicħ sit meliꝰ atq sublimiꝰilla cogi

Expanded text:
ille unus cogitatur deorum deus, ab his etiam qui alios et suspicantur ille unus cogitatur deorum deus, ab his etiam qui alios et suspicantur et uocant et colunt deos siue in caelo siue in terra ita cogitatur, ut aliquid quo n
Abbreviated transcription (Latin):
Cadem tͥb et̾nitas. eadem incõmutabilitas. eadem
maiestas. eadem potestas. Inpatre unitas. infilio eqͣ¬
litas: in spũ scõ unitatis e qualitatisq concordia. ꝙ
tria hȩc unũ om̃ia ꝓpt̾ patr̾e. ẽ qualia om̃ia ꝓpt̾¬
sonuimus aliqͥd dignũ doᷤ. ĩmo uͦ nicħ me aliud ꝗͦ
dic̃e uoluisse sentio. Si aut̃ aixi ñ hoc ẽ qd̾ dic̃ẽ uo¬
lui. Hoc unde scioͥnͥ qͥa as̾ ineffabilis ẽ e. Qd̃ aut̃
ame dictũ est: si ineffabile e̾et᷑. dictũ n̾ esset. Ac ꝑ
qd̾ uel in effabile dici potest. que pugna t̾boꝵ si¬
lentio cauenda potiꝰ ꝗͣuoce pacanda e. ꝙ tam̃ as
c̃ de illo nicħ digne dici possit. amisit humane
uocis obseqͥũ:⁊ ũbis nr̃is in laude sua gaudere
instrepitu istarũ duart̃ sillabarũ. ipse cognos¬
cit᷑. S tam̃ om̃s latine lingue sotios cũ aureseoꝵ
sonus iste tetigerit. mouet ad cogitandam excel¬
lentissimã quandã inmortalemq nat᷑am. Nã cũ

Expanded text:
ernitas, eadem incommutabilitas, eadem maiestas, eadem potestas. in patre unitas, in filio aequalitas, in spiritu sancto unitatis aequalitatisque concordia, et tria haec unum omnia sonuimus aliquid dignum deo ? immo uero nihil me aliud quam dicere uoluisse sentio. si autem dixi, non est quod dicere uolui. hoc unde scio, nisi quia deus ineffabilis est ? quod autem a me dictum est si ineffabile esset, dictum non esset. ac per ineffabile quod uel ineffabile dici potest. quae pugna uerborum silentio cauenda potius quam uoce pacanda est. et tamen deus, cum de illo nihil digne dici possit, admisit humanae uocis obsequia et uerbis nostris in laude sua gaudere in strepitu istarum duarum syllabarum ipse cognoscitur, sed tamen omnes latinae linguae socios, cum aures eorum sonus iste tetigerit, monet ad cogitandam excellentissimam quandam immortalemque naturam. Nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
yis ꝙ ipsa gestatio uehicłoꝵ nos delectaret. con¬
u̾si adfruendũ his qͥb uti debuimꝰ. nollemꝰ cito
uiã finire. & ꝑu̾sa suauitate ĩplicati alienare¬
m̃ apat̾a euiꝰ suauitas face̾t beatos. Sic in huiꝰ
mortalitatis uita ꝑegͥnantes adño. si redire ad
patͥam uolumꝰ uͥbeati eẽ possimꝰ Utendũ ẽ hoc mũ¬
do ñ fruendũ. ut inuisibilia di ꝑea q̃ facta sunt¬

Expanded text:
ris et ipsa gestatio uehiculorum nos delectaret, conris et ipsa gestatio uehiculorum nos delectaret, conuersi ad fruendum his quibus uti debuimus, nollemus cito uiam finire et peruersa suauitate implicati alienaremur a patria, cuius suauitas faceret beatos: sic in huius mortalitatis uia peregrinantes a domino si redire ad patriam uolumus, ubi beati esse possimus, utendum est hoc mundo, non fruendum, ut inuisibilia dei per ea
Abbreviated transcription (Latin):
m᷑ ꝙ quasi ãminiculam᷑. ut ad illas qͤ nos beatos faci¬
unt ꝑuenire. atq his in herere possimꝰ. Nos uͦ qͥ fru¬
im᷑ & utimͣ int̾ utͣsq constituti. sieis qͥb utendũ:
frui uoluerimꝰ. impedit᷑ cursus nr̃. & ali quando
etiam deflectit᷑: ut abhis reb qͥb fruendũ ẽ ob¬
tinendis. uel retardem᷑ uel etiã reuocem᷑. inferi¬
oꝵ amore p̾pediti. frui ẽ enĩ. amore in herere ali¬
cuirei ꝓpt̾ seipsam. Ntiaut̃ qd̾ in usũ uen̾it ad
id qͦdamas obtinendũ referre. sitam̃ amandũ ẽ.¬
Nam usiis inlicitꝰ abusus potiꝰ uel abusio nominan
daẽ. ꝙ mͦ gͦ si e̾ẽ mꝰ peregͥni qͥ beate uiu̾e nͥ inpa¬
tria ñ possemꝰ eaq ꝑegͥnatione utiq miseri. ꝙ
miseriam finire cupientes. in patriam redire
uellemꝰ: Opꝰ eẽt̃ uel terrestrib uel marinis uehi¬
culis. qͥb utendũ e̾e̾t ut ad patriã qua fruendũ
erat ꝑuenire ualeremꝰ. Qd̾ si amenitates itine¬

Expanded text:
nos beatos faciunt peruenire atque his inhaerere possimus. nos uero, qui fruimur et utimur inter utrasque constituti, si eis quibus utendum est frui uoluerimus, impeditur cursus noster et aliquando etiam deflectitur, ut ab his rebus, quibus fruendum est, obtinendis uel retardemur uel etiam reuocemur, inferiorum amore praepediti. Frui est enim amore inhaerere alicui rei propter ae ipsam, uti autem, quod in usum uenerit ad id qNam usus illicitus abusus potius uel abusio nominan ergo, si essemus peregrini, qui beate uiuere nisi in patria non possemus, eaque peregrinatione utique miseri et miseriam finire cupientes in patriam redire uellemus, opus esset uel terrestribus uel marinis uehiculis, quibus utendum esset, ut ad patriam, qua fruendum erat, peruenire ualeremus; quod si amoenitates itine
Abbreviated transcription (Latin):
ficiis suis: & eduxert̾ ranas suꝑ t̾rã egẏpti. Queri¬
tur unde sicã ubiq factũ fuerat. S similis questio ẽ un¬
de & aquã insanguin̾ẽ uerti̾nt: si tota aqͦ egypti in san¬
guin̾ẽ conu̾sa ĩa fuerat. Pinde intelligendũ est regione
ubifilii isrł habitabant: plagis talib ñ fuisse ꝑcussam.
& inde potuert incantatores uł aquã haurirȩ quã in
sanguin̾e uerterent: uł aliqͥs ranas educere. ad solã de¬
monstrationẽ magicȩ potentiȩ. quã qͣm potuer̾t. etiã pꝰea¬
quã illa cõp̾hensa st̃ facere. s scͥpt᷑a cito narrant᷑e con¬
iunxit. qđ etiam pꝰea fieri potuit
t iudit pharao qm̃ facta ẽ refrigeratio ẜ haraoniꝰ¬
& ingͣuatũ ẽ cor eiꝰ & ñ exaudiuit eos: sic̾ dixe

Expanded text:
pti. quaeritur unde, si iam ubique factum erat. sed similis quaestio est, unde et aquam in sanguinem uerterint, si tota aqua Aegypti in sanguinem conuersa iam fuerat. proinde intellegendum est regionem, ubi filii Israhel habitabant, plagis talibus non fuisse percussam; et inde potuerunt incantatores uel aquam haurire, quam in sanguinem uerterent, uel aliquas ranas educere ad solam demonstrationem magicae potentiae. quamquam potuerunt etiam, posteaquam illa compressa sunt, facere . sed scriptura cito narrando coniunxit quod etiam postea fieri potuit. Et uidit Pharao quoniam facta est refrigeratio; et ingrauatum est cor eius et non exaudiuit eos, sicut dixe
Abbreviated transcription (Latin):
parco. hoc ẽ. qi nec tot ibi possent inueniri. Tale ali¬
qͥd ẽ apud iheremiã ubi ait. Circuite uias iherłm
& uidete & querite in plateis eiꝰ: & cognoscite si inue¬
nietis in eã hominẽ facientẽ iustitiã. & querentem
fidẽ. & ppitiꝰ ero peccatis eoꝵ: idest inuenite uł unũ
& parco cetis ad exaggerandũ & demonstrandum
qͦd nec unus ibi posset inueniri.
De loch. filias aĩo
turbato cuub offerente : ex eodem libro.

Expanded text:
parco", hoc est, quia nec tot ibi possent inueniri. tale aliparco", hoc est, quia nec tot ibi possent inueniri. tale aliquid est apud Hieremian, ubi ait: circuite uias Hierusalem et uidete et quaerite in plateis eius et cognoscite, si inuenietis hominem facientem iustitiam et quaerentem fidem, et propitius ero peccatis eorum, id est: "inuenite uel unum, et parco ceteris, ad exaggerandum et demonstrandum quod nec unus ibi posset inueniri. LXXV. DE LOTH FILIAS ANIMO TVRBATO CIVIBVS OFFERENTE. EX EODEM LIBRO
Abbreviated transcription (Latin):
ueni solet᷑ qd de sodomis dix d̾s ñ se ꝑdẽ
locũ sunuenirent᷑ illic ł decẽ iusti: speciali
qͥdã sententia de illa ciuitate an de om̃ib
intelligendũ sit. gena̾lit̾ parcere dm̃ in qͦc̃q loco ł
hoc de om̃i loco acciꝑe cõpellam᷑. Uerũtam̃ desodo¬
nus potuit & sic dici: qͥa sciebat d̾s ibi ñ ẽc̃ uł decẽ. &
id̾o sic respondebat᷑ abrahȩ. ut significaret᷑. nec tot
ibi posse inueniri. ad exaggerationẽ iniqͥtatis illoꝵ
Hon eni necesse erat do tam sceleratis hominibꝰ par¬
cere: ne cũ illis ꝑderet iustos. cũ posset iustis inde li¬
bãtis. reddere impiis digna supplicia. s: ut dixi ad
ostendendã malignitat̾e multitudinis illiꝰ dix̾. si
decẽ ibi inuenero. parca uniu̾sȩ ciuitati. Tanꝗͣ. dice¬
ret. Certe possũ nec impios cũ impiis ꝑdere. nec tam̃
ꝓpta impiis parcere qr lib̾atis. & seꝑatis inde piis. poᷤ¬
sũ impiis digna rependere. Et tam̃ siibi inueniant᷑

Expanded text:
eri solet utrum quod de Sodomis dixit deus non se perdere locum, si inuenirentur illic uel decem iusti, speciali quadam sententia de illa ciuitate an de omnibus intellegendum sit generaliter, parcere deum loco, hoc de omni loco accipere compellamur. Verumtamen de Sodois potuit sic dici, quia sciebat Deus, ibi non esse vel decem, et ideo sic respondebatur Abrahae, ut significaretur nec tot ibi posse inueniri, ad exaggerationem iniquitatis illorum. non enim necesse erat deo tam sceleratis hominibus parcere, ne cum illis perderet iustos, cum posset iustis inde liberatis reddere impiis digna supplicia. sed, ut dixi, ad ostendendam malignitatem multitudinis illius dixit: si decem ibi inuenero, parcam uniuersae ciuitati, tamquam diceret: "certe possum nec pios cum impiis perdere, nec tamen propterea impiis parcere, quia liberatis et separatis inde piis possum impiis digna rependere; et tamen, si ibi inueniantur,
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & achar apud isaiã timet signũ petere. ne dñm ꝓbatio¬
tẽptare uideat᷑. Cũ hoc eũ dñs ãmotieat ꝑpropħam. credo¬
existimans qđ ab ipso ꝓpħa exploraret᷑. utrũ p̃cepti me

Expanded text:
Unde et Achaz apud Isaiam timet signum petere, ne Deum Unde et Achaz apud Isaiam timet signum petere, ne Deum tentare videatur, cum hoc eum Dominus admoneat per prophetam ; credoexist
Abbreviated transcription (Latin):
uerendũ qͦ differant augurationes illicite.
ab illa petitione signi qͦ petiuit seruis abra¬
he ut eidñs ostenderet ipsam ẽẽ futurã uxorẽ
dm̃i si isaac: aqua cũ petiuisset ut bibẽt. diceretun
illi. bibe & tu. ad aquabo & camelos tuos. qͦadusq
racło signũ sit. aliud ea obseruare quȩ tta fiunt ut
mira non sint. s a coniectorib suꝑstitiosa uanitate
intp̃tant᷑. S hoc ipsum etiã qđ mirũ aliqͥd postulat᷑.
parua questio ẽ. Eo nãq ꝑtinet. qđ dicunt᷑. qͥ hoc ñ rec¬
te faciunt tẽptare dñm. Nã ipse dñs cũ a diabolo tẽp¬
taret᷑. testimoniũ de scͥpturis adhibuit. N lon tẽptabis
dñm dm̃ tuũ. Suggerebat᷑ enĩ tanꝗͣ homini ut signo
aliqͦ exploraret ipse quantꝰ ẽẽt. idẽ quã multũ apud
dm̃ posset. Quo uine sefit. cũ fit. ab hoc autẽ discer¬
nitur qđ gedeori fecit: pugnȩ ũ imminente ꝑicło.
Consultatio quippe illa magis qͣm t̾ẽptatio di fuit.

Expanded text:
erendum quo differant augurationes inlicitae ab illa petitione signi, qua petiuit seruus Abrahae, ut ei deus ostenderet ipsam esse futuram uxorem domini sui Isaac, a qua cum petisset, ut biberet, diceretur illi: bibe et tu, et adaquabo camelos tuos quoadusque ipso miraculo signum sit, aliud ea obseruare, quae ita fiunt, ut mira non sint, sed a coniectoribus superstitiosa uanitate interpretentur. sed hoc ipsum etiam quod mirum aliquid postulatur, parva quaestio est. Eo namque pertinet, quod dicuntur qui hoc non recte faciunt, tentare Dominum. Nam ipse Dominus cum a diabolo tentaretur, testimonium de Scripturis adhibuit, Non tentabis Dominum Deum tuum . Suggerebatur enim tanquam homini ut signo aliquo exploraret ipse quantus esset, id est, quam multum apud Deum posset; quod vitiose fit, cum fit. Ab hoc autem discernitur quod Gedeon fecit pugnae imminente periculo : consultatio quippe illa magis quam tentatio Dei fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
quo beata uita etiã spi̾talit̾ significabat᷑ habitaret
peccator utiq in miseria. & ordinauit cherubim.
& flãmeã rũpheã. quȩ u̾tit᷑ custodire uiã ligni uitȩ.
Hoc ꝑcelestes utiq potestates etiã in uisibili para¬
dyso factũ ẽẽ credendũ est. ut ꝑ angłicũ ministe¬
factũ ẽẽ. nͥ quia significat aliqͥd etiã de spĩtali para
ctus ut dicit apłs. cũ idẽ dicat eũ p̾uaricatorẽ. ex

Expanded text:
quo beata uita etiam spiritaliter significabatur, habitaret quo beata uita etiam spiritaliter significabatur, habitaret peccator utique in miseria. et ordinauit cherubim et flammeam romphaeam, quae uertitur, custodire uiam ligni uitae. hoc per caelestes utique potestates etiam in paradiso uisibili factum esse credendum est, ut per angelicum ministefactum esse, nisi quia significat aliquid etiam de spiritali paradictus, ut dicit Apostolus, cum idem dicat eum praevaricatorem, ex
Abbreviated transcription (Latin):
luptatis: oꝑari t̾ram ex qua factus est. Suꝑiora
u̾ba dĩ sunt. Hoc autẽ factũ est ꝓpt̾ ipsa u̾ba. Se¬
cutũ est. Alienatũs ẽ autẽ auita: non solũ quã fue¬
rat si p̾ceptũ seruasset cũ angłis accepturꝰ. s ab
illa etiam quã ducebat in paradyso felici quodã
corꝑis statu. Seꝑari utiq debuit aligno uitȩ: siue
quod ex ipso illi subsisteret. felix ille ipse status
corꝑis ex re uisibili uirtute inuisibili siue quod
in eos esset sacram̃tũ uisibile. inuisibił sapien¬
tiȩ. Alienandꝰ inde utiq fuerat uł ia̾ moriturꝰ.
u̾el etiã tanqͣm excõmunicatꝰ. sic̾ etiã in hoc pa¬
radyso udẽ in ȩccłia solent. a sacram̃tis altaris ui¬
sibilib homines disciplina eccłiastica remoueri. Et eie¬
cit adã & collocauit eũ contͣ paradysũ uoluptatiᷤᷤ.
Et significandi gr̾a factũ ẽ hoc. ut contra paradisũ

Expanded text:
luplupuerba dei sunt; hoc autem factum propter ipsa uerba secutum est. alienatus enim a uita non solum quam fuerat, si praeceptum seruasset, cum angelis accepturus, sed ab illa etiam, quam ducebat in paradiso felici quodam corporis statu, separari utique debuit a ligno uitae . siue quod ei ipso illi subsisteret felix ille ipse status corporis ex re uisibili, uirtute inuisibili, siue quod in eo esset et sacramentum uisibile inuisibilis sapientiae, alienandus inde utique fuerat uel iam morituuel etiam tamquam excommunicatus, sicut etiam in hoc paradiso, id est ecclesia solent a sacramentis altaris uisibilibus homines disciplina ecclesiastica remoueri. et eiecit Adam et collocauit eum contra paradisum uoluptatis. et hoc significandi gratia factum est, ut contra paradisum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quod libet & qͦmͦ libet dictũ sit. d̾s tam̃
dix̃. Non aliter intelligendũ ẽ qͦd ait unꝰ ex nobis.
n ꝓpt̾ tͥnitatẽ numerus plurał accipiatur. Sicut
dictũ erat faciamꝰ hominem: sic̃ etiã dñs de se & pa¬
tre. Ueniemꝰ ad eũ. & mansione apud eũ faciemꝰ.
Replicatũ est gͥ in caput suꝑbi qͦ exitu concupiuerit
quod a serpente suggestũ ẽ eritis sic̃ dii. Eoce inquit
adam factus ẽ tanquã unꝰ ex nob̃ Uerba enĩ sunt di
ñ tam huic insultantis quã ceteros ne ita suꝑbi¬
ant det̾rentis: ꝓpt̾ quos ista conscripta sunt. fac¬
tus est inqͥt tanquã unꝰ ex nob̾. in cognoscendũ bo¬
nũ & malũ. Quod aliud intelligendũ ẽ nͥ exemplu̾
timoris incutiendi ẽẽ ꝓpositũ. quod ñ solũ ñ fuerit
factus qͣlis fieri uoluit. s nec illud qͦd factus fuerat
conseruauit: Ꝙñc inquit ds ne aliqͥndo extendat
manũ & sumat de ligno uite. & edat. & uiuat
in et̾nũ. & dimisit illũ dñs ds̃ de paradyso uo¬

Expanded text:
bet dictum sit, deus tamen dixit, non aliter intellegendum est quod ait: unus ex nobis, nisi propter trinitatem numerus pluralis accipiatur, sicut dictum erat: faciamus hominem, sicut etiam dominus de se et patre: ueniemus ad eum et mansionem apud eum faciemus. replicatum est igitur in caput superbi, quo exitu concupiuerit quod a serpente suggestum est: eritis sicut di: ecce, inquit, Adam factus est tamquam unus ex nobis. uerba enim sunt haec dei non tam huic insultantis quam ceteros ne ita superbiant deterrentis, propter quos ista conscripta sunt: factus est, inquit, quasi unus ex nobis in cognoscendo bonum et malum. quid aliud intellegendum nisi exemplum timoris incutiendi esse propositum, quod non solum non fuerit factus qualis fieri uoluit, sed nec illud quod factus fuerat conseruauit? Et nunc, inquit deus, ne aliquando extendat manum et sumat de ligno uitae et edat et uiuat in aeternum. et dimisit illum dominus deus de paradiso uo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd alimentoꝵs sumas. ut succurras necessitati
corꝑis. dũ mͦ congruas ingen̾ib almĩtoꝵ his ẽ
qͥb tͥ uiuendũ ẽ. neq qͣ ntũ sumas multũ int̾¬
est. c̃ uideamus alioꝵ stomachũ citus satiari.
ꝙ eos tamen illi ipsi paruo qͦ satiant᷑. ardent᷑ ꝙ
intolerabiłr ꝙ omino tͣpit̾ in hiarȩ. alios aut̃
plusculo qͥdem satiari. s tolerabiliꝰ in opiam ꝑ¬
peti : & uel ante horã positas epulas si id intem¬
ꝑe aut opꝰ sit aut necesse sit c̃tͣnqͥllitate aspi¬
cere. neq tang̃e. Magis gͦ int̾ ẽ. ñ qͥd uel quan¬
tũ alimentoꝵ. ꝓcongruentia hominũ atq ꝑsone
quanta facilitate & serenitate animi careat. cũ
his uelopoxtet uel etiã necesse ẽ carere. ut illud ani¬
mo xpͣiani cõpleat᷑ qd̾ apłus dic̃. scio ꝙ minꝰ hab̾e
scio ꝙ habundare: ubiq ꝙ in om̃ib inbutꝰ sũ. & sati¬

Expanded text:
d alimentorum sumas, ut succurras necessitati corporis, dummodo congruas in generibus alimentorum his cum quibus tibi uiuendum est. neque quantum sumas multum interest, cum uideamus aliorum stomachum citius satiari et eos tamen illi ipsi paruo, quo satiantur, ardenter et intolerabiliter et omnino turpiter inhiare; alios autem plusculo quidem satiari, sed tolerabilius inopiam perpeti et uel ante horam positas epulas, si id in tempore aut opus sit aut necesse sit, cum tranquillitate aspicere neque tangere. magis ergo interest non quid uel quantum alimentorum pro congruentia hominum atque persoquanta facilitate et serenitate animi careat, cum his uel oportet uel etiam necesse est carere, ut illud in animo christiani compleatur quod apostolus dicit: scio et minus habere, scio et abundare; ubique et in omnib
Abbreviated transcription (Latin):
aut ñ e̾eᷤᷤ uerũ ãm. aut ñ cõpatre unũ ꝙsolũ
đm. aut ñ uere inmortałe. quia mutabiłe̾: mani¬
festissima diuinoꝵ testimonioꝵ ꝙ consonauoce con¬
uicti sunt. Uñ sunt illa. in pͥncipio erat u̾bũ. ꝙ u̾bũ
erat apd̃ am: ꝙ ds erat u̾bũ. Manifestũ enĩ qd̾ uer¬
bũ dĩ filiũ ai unicũ accepimus. de qͦ pꝰ dicit. ꝙ u̾bũ
que facta ẽ intẽꝑe ex uirgine. Id̾o aut̃ declarat
nont̾atũ dm eẽ. s etiã eiꝰdem c̃patre substantie: qͥa
cũ dpxiss & q̾s erat ũbũ. hoc erat inqͥt in pͥncipio
apd̃ q̃m. Omĩa ꝑ ipsũ facta sunt: ꝙ sine ipso factũ ẽ
nichil. Neq enĩ dicit omia nͥ que facta sunt: id ẽ om
nẽ creat᷑am. Nñ liqͥdo apparet ipsũ factũ ñ e̾e̾ ꝑqu̾e
facta sunt om̃ia. Et si factus n̾ẽ : creat᷑a n̾eꝰ. Si aut̃
ds ẽ. ꝙsi ñ est filius eiꝰdem substantiȩ euiꝰ pat᷑. gͦ fac¬
ta substantia ẽ. Si facta substantia ẽ: ñ om̃ia ꝑipsũ

Expanded text:
esse uerum deum aut non cum patre unum et solum deum aut non uere immortalem, quia mutabilem, manifestissima diuinorum testimoniorum et consona uoce conuicti sunt. unde sunt illa: in principio erat uerbum, et uerbum erat apud deum, et deus erat uerbum. manifeste enim uerbum dei filiuquae facta est in tempore ex Virgine. In eo autem declarat, non tantum Deum esse, sed etiam ejusdem cum Patre substantiae, quia cum dixisset, Et Deus erat Verbum: Hoc erat, inquit, in principio apud Deum; omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Neque enim dicit, ont . » Liquido apparet ipsum factum non esse per quem facta sunt omnia; et, si factus non est, creatura non est, deus est. et si non est filius eiusdem substantiae, cuius pater, ergo facta substantia est; si facta substantia est, non omnia per ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt᷑ qͥsimulacris eam seruitut᷑e exhibent: que¬
debet᷑ dõ. Sed̾m hanc enĩ seruitutẽ dictũ ẽ: añm
d̾m tuũ ad orabis. & illi soli seruies. Nam hoc distric¬
tiꝰ in greca scͥpt᷑a inuenit᷑. latreusis enĩ habet. Por¬
ro sitali seruitute creat᷑e seruire ꝓhibet᷑. quan¬
doqͥdem dictũ ẽ dñm am tuũ adorabis ꝙ illisoli
seruies. Uñ & apłs detestat᷑ eos qͥ coluerunt ꝙ
seruierunt creat᷑e potius qu̾a ereatori. Nẽ utiq
creat᷑a sp̃s sc̃s. cui ab om̃ib sẽis talis seruitus exhi
bet᷑ dicente apło. nos enĩ sumꝰ circũcisio qͥ spui
di seruientes. qd ẽ in greco latreuontes. Plures
eñ codices etiam latini sic habent. qͥ spm dĩser¬
uimꝰ: Greci aut̃ om̃s. aut pene om̃s. In ñ nullis aut̃
gͣuior cedere detrectant: Nlunqͥd ꝙ illud uariu̾̃
incodicib repperiunt. nescitis qͥa corꝑa ur̃a teni¬

Expanded text:
exhibent seruitutem. secundum hanc enim seruitutem dictum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. nam hoc distinctius in graeca scriptura inuenitur ????? enim habet. porro si tali seruitute creaturae seruire prohibemur — quando quidem dictum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies; unde et apostolus detestatur eos qui coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori—non est utique creatura cente apostolo: nos enim sumus circumcisio, spiritui dei seruientes, quod est in graeco XatQetovreg; plures enim codices etiam latini sic habent: qui spiritui dei seruimus; graeci autem omnes ant paene omnes. in nonnullis autem grauiori cedere detractant, numquid et illud uarium in codicibus reperiunt: nescitis, quia corpora uestra tem
Abbreviated transcription (Latin):
eãdem ꝑpatr̃e q̃ ꝑfiliũ: equalis ẽ gͦ patͥ filius &
inseꝑabilis oꝑatio e᷑ pat̾s & filii. quia si uel fili¬
li fecit pat̾. qu̾e ñ fecit. ipse filiꝰ. nͥ omia ꝑfiliu̾
facta sunt. At om̃ia ꝑfiliũ facta sunt. Ipse gͥ factꝰ
ñ est. ut cũ patre facer& om̃ia que facta sunt: ꝗͣ¬
qu̾a nec abipso u̾bo tacuerit apłus . & aꝑtissime
omĩno dixerit. qͥ ẽ informa di eẽt ñ rapuĩa ar¬
bitͣtꝰ ẽ ẽẽ se eqͣlis dõ. hic am ꝓpͥe patrꝰ e apellans.
sieut alibi. capd̃ aut̃ xp̃i deus. Similit̾ ꝙ de

Expanded text:
atrem quae per filium. aequalis ergo patri est filius et inseparabilis operatio est patris et filii, quia, si uel filium fecit pater, quem non fecit ipse filius, non omnia per filium facta sunt; at omnia per filium facta sunt: ipse igitur factus non est, ut cum patre faceret omnia, quae facta sunt. quamquam nec ab ipso uerbo tacuerit apostolus et apertissime omnino dixerit: qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, hic deum proprie patrem appellans, si
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nȩ & participes facti ꝓmodulo nr̃ o: in mortales
efficim᷑. S aliud ẽ ipsa cuiꝰ participes efficim᷑ uita
et̾na: aliud nos. qͥ eiꝰ participatione uiuemꝰ in et̃nũ.
Si enĩ dixisset. & quẽ tẽꝑib ꝓpͥis ostendet pat̃. beatꝰ
ẽ solus potens. rex regũ ꝙ dñs dñantiũ. qͥsolus hab ꝙ
inmortalitatẽ: Nec sic in de seꝑatũ filiũ oporterꝙ
intelligi. Neq enĩ qͥa ipse filius alibi loquens uoce sa¬
pientie. Ipse ẽ enĩ sapientia di. ait girũ cȩli circu¬
iuisola: seꝑauit a se patr̃ẽ. Quantomagis gͦ ñ ẽ ne¬
cesse. ut tantũmͦ de patre p̃t̃ filiũ intelligat᷑. qd̾ die¬
tũ ẽ solus habet ĩmortalitate: ẽ ita dictũ sit. ut ser

Expanded text:
et nos participes facti, pro modulo nostro immortales efficimur. Sed aliud est ipsa cujus participes efficimur vita aeterna, aliud nos qui ejus participatione vivemus in aeternum. Si enim dixisset, Quem temporibus propriis ostendet Pater, beatus et solus potens, rex regum et Dominus dominantium, qui solus habet immortalitatem; nec sic inde separatum Filium oporteret intelligi. Neque enim quia ipse Filius alibi loquens voce Sapientiae, ipse est enim sapientia Dei, ait, Gyrum coeli circuivi sola, separavit a se Patrem: quanto magis ergo non est necesse, ut tantummodo de Patre praeter Filium intelligatur, quod dictum es
Abbreviated transcription (Latin):
facta ibi ẽ positꝰ homo. sic̃ nunc oroo ipse demonft̃t :
Ñ pꝰ hominẽ ibi positũ facta sunt ista. sic̃ pͥus dictũ
putari potest. nͥ recapitulatio illie uigilant̾ in¬
telligat᷑. qua redit᷑ adea q̃ fuerant p̾t̾ missa. Itãq
in eddẽ libro ẽ cõmemorarent᷑ generationes filioꝵ
noe dictũ ẽ. hifili cħ̾a intͥbub suis. sed̃m linguas
suas in regionib suis & ingentib suis. ẜnum̾atis qͦq
fiiis sem dr̃. hi filii sem intͥbub suis. scd̾m lingͣs suaᷤ
in regionib suis ꝙ ingentib suis: ꝙ. ad nectit᷑ de om̃ib.¬

Expanded text:
facta ibi est positus homo, sicut nunc ordo ipse demonstrat, facta ibi est positus homo, sicut nunc ordo ipse demonstrat, non post hominem ibi positum facta sunt ista, sicut prius dictum putari potest, nisi recapitulatio illic uigilanter intellegatur, qua reditum est ad ea quae fuerant praetermissa. itemque in eodem libro, cum commemorarentur generationes filiorum Noe, dictum est: hi filii Cham in tribubus suis, secundum linguas suas, in regionibus suis, et gentibus suis. enumeratis quoque filiis Sem dicitur: hi filii Sem in tribubus suis, secun-I dum linguas suas, et in regionibus suis, et in gentibus suis. et adnectitur de omnib