comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ita egit. Parentes ud̾ ħ audientes atq uerũ existimantes inccepauert̃
cũ. ⁊ ita mulier ilia liba̾ta arte sua flaginũ ꝙ meruerat ĩ uirũ de¬
crusit. Cui nich̾ ꝓfuit. ĩmo offuit mulierẽ custodisse. Nam iste ⁊ acci
ob uxoris malloqͥũ incestꝰ tulit suppliciũ. Discipłs. Nemo est qͥ se ab
ingenio mulieris custodire possit. ñ quẽ deus custodierit. Et ħ talis
narratõ ne ducam uxorẽ magna est dehortatio. Magr̃. Non debes
Bona mulier bona domꝰ ⁊ fidelis custos est. Salomon in fine libri
ꝓu̾bioꝵ suoꝵ iuginti duos u̾sus de laude atq bonitate mulieris bñ ꝯ
posuit. Discipłs ad ħ. Bñ me ꝯfortas .i. S audisti tñ Aliꝙͣ muliex¬

Expanded text:
ita egit. Parentes vero haec audientes atque verum existimantes increpaverunt ita egit. Parentes vero haec audientes atque verum existimantes increpaverunt eum, et ita mulier illa liberatae arte sua flagitium quod meruerat in virum detrusit, cui nihil profuit immo offuit mulierem custodisse. Nam iste etiam atus, existimatione foedatus ob uxoris maliloquium, incestus tulit supplicium. Discipulus: Nemo est qui ab ingenio mulieris custodire se possit, nisi quem Deus custodierit, et haec talis narratio ne ducam uxorem magna est dehortatio. Magister: Non debes Bona mulier fidelis custos est et bona domus. Salomon in fine libri Proverbiorum suorum viginti duos versus de laude atque bonitate mulieris bonae composuit. Discipulus ad haec: Bene me confortasti, sed audisti tamen aliquam mulier
Abbreviated transcription (Latin):
mulietis. intte ñ ꝑmisit. Mulier ud plena arte ⁊ caluditate sũp¬
sit lapidem ꝙy ꝓreat in puteũ. hac intentõe ut uiꝰ suio audeto sontic
apidis in pitteũ euntis putaret se se in puteũ cecidisse. Et ħ pacto:
nlies post puteũ abscondit se. Uir simplex atq insipiens audite so¬
itiui iapidis in puteũ ruentis. mox de domo egredienis celi cirsi ad pu¬
reũ uenit᷑ putans uerũ eẽ ꝙ mulrecẽ audiss cetidisse. Mulier uo uidẽi
ostĩ domꝰ aꝑtum ⁊ non oblita est sue artio intu̾it domũ. Fir matoc
ostio siscendit fenestm: Ile aut̃ uidens se eẽ deceptũ mat. O mulier ta cͦ¬
natum tͥ crede. At illa eũ increpans iutrditũ q domꝰ oĩo ⁊ sacͣmento
denegans ait. E seductor tuũ eẽ ⁊ tuũ facinꝰ ꝑentib tuis ostendam
qr imnaꝙͣ nocte es soslicitꝰ ita furtim a me discede̾ ⁊ m̾etrices adire. ⁊

Expanded text:
mulieris, intrare non permisit. Mulier vero plena arte et calliditate sumpmulieris, intrare non permisit. Mulier vero plena arte et calliditate sumpsit lapidem quem projecit in puteum, hac intentione ut vir suus audito sonitu lapidis in puteum ruentis putaret sese in puteum cecidisse, et hoc peracto mulier post puteum se abscondit. Vir simplex atque insipiens, audito sonitu lapidis in puteum ruentis, mox de domo egrediens, celeri cursu ad puteum venit, putans verum esse quod mulierem audisset cecidisse. Mulier vero videns ostium domus apertum, et non oblita est suae artis, intravit domum, firmatoque ostio ascendit fenestram. Ille autem videns se esse deceptum, inquit: O mulier fallnaturum tibi crede. At illa eum increpans introitumque domus omnino et sacramento denegans ait: O seductor, tuum esse atque tuum facinus parentibus tuis ostendam, quia unaquaque nocte es sollicitus ita furtim a me exire et meretrices adire; et
Abbreviated transcription (Latin):
occulto pon̾e̾t se finxit ebriũ ẽẽ. Cuiꝰ rei mulier inscia de lecto nocte
ꝯsingens ꝑrexit uld ostiũ domꝰ. ⁊ aꝑto exiuit ad amicũ. uir autẽ
siuis in filentio noclis suauit̾ ꝯfurgens uenit ad ostiũ ⁊ aꝑtũ clau¬
sit. firmauit. fenestͣm ascendit. stetitq ibi donet ĩ camisia sua uxo¬
sem suam reu̾tentẽ uidit. Q̾ domũ rediens ostiũ pulsauit. Uir
mulierẽ suam audiens ⁊ uidens ac si nesciret int̾rogauit qͥs ec̃t. At
ip̃a culpe ueniã petens ⁊ nũqͣm ampliꝰ se ħ factam ꝓmittẽs nich
ꝓfecit. S iuir iratꝰ ait ꝙ cam ñ intrare ꝑmitt̾et: S eẽ suũ suis ꝑẽ¬
tib ostend̾e̾t. At ip̃a magis ac magis clamans ait ꝙ nͥ ostiũ re¬
clud̾e̾t ĩ puteũ qͥ uxta domũ erat saliret. ⁊ ita uitã finiret. sic q
de morte susi amicis ⁊ ꝓpinqͥs rõem redd̾e̾t. Spretis minis dñs sue

Expanded text:
occulto poneret se finxit ebrium esse. Cujus rei mulier inscia de lecto nocte occulto poneret se finxit ebrium esse. Cujus rei mulier inscia de lecto nocte consurgens, perrexit ad ostium domus, et aperto exivit ad amicum. Vir autem suus in silentio noctis suaviter consurgens, venit ad ostium et apertum clausit, firmavit, fenestram ascendit, stetitque ibi donec in camisia uxorem suam revertentem vidit, quae domum rediens ostium pulsavit. Vir mulierem suam audiens et videns, ac si nesciret interrogavit quis esset. At ipsa culpae veniam petens et numquam amplius se hoc facturum promittens nih vir iratus ait quod eam non intrare permitteret, sed esse suum suis parentibus ostenderet. At ipsa magis et magis clamans dixit quod nisi ostium recluderet, in puteum qui juxta domum erat saliret et ita vitam finiret, sicque de morte sua amicis et propinquis rationem redderet. Spretis minis dommus suae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ siłr qñ intrabat. Qñ aut̃ dormiebat sub captte suo clauẽ dons¬
abscondebat. Hoc aut̃ longo temꝑe egit. Qͣdam uo die dũ iiuẽis
nret ad forũ. mulier ut erat solita face. ascendit fenestͣm ⁊ euntes ⁊
reden̾tes intente aspexit. Hec una die cũ ad fenestͣm staret: uidit ꝙ̃¬
dam iiuenẽ formosũ corꝑe atq facie. Qͦ uisd: statim illiꝰ amore suc¬
censa fuit. ⁊ ut supͣdcm̃ est custodita: cepit cogitare qͦmͦ ⁊ qͣ arte pos¬
sit locͥ cum adamato iuuene. At ip̃a plena ingenio ac dolositatig
arte cogitauit ꝙ claues domini sui furaret᷑ dũ doemiret. ⁊ ita egit.
B uero assueta erat dnm̃ suũ unaꝙͣ nocte mebriari uino. ut securi
ad amitũ suũ poss exire ⁊ suam uoluntatẽ explere. Dñs uͦ illuis
ꝓhiloso phicis iam edoctꝰ monitis. sñ dolo nullos eẽ muliebres actͦ.
cepit cogitare ꝙͥ sua ꝯiumx stuieret freq̃nti ⁊ cotidiana potatõe. ꝙ sõ

Expanded text:
 quando intrabat. Quando autem dormiebat, sub capite suo clavem abscondebat. Hoc autem longo tempore egit. Quadam vero die dum juvenis iret ad forum, mulier, ut erat solita facere, ascendit fenestram et euntes et redeuntes intente aspexit. Hac una die cum ad fenestram staret, vidit quemdam juvenem formosum corpore atque facie, quo viso statim illius amore succensa fuit, et ut supra dictum est, custodita coepit cogitare quomodo et qua arte posset loqui cum adamato juvene. At ipsa plena ingenio ac dolositatis arte cogitavit quod claves domini sui furaretur dum dormiret, et ita egit. Haec vero assueta erat dominum suum unaquaque nocte inebriare vino ut securius ad amicum suum posset exire et suam voluntatem explere. Dominus vero illius philosophicis jam edoctus monitis sine dolo nullos esse muliebres actus, coepit cogitare quid sua conjux strueret frequenti et cotidiana potatione, quod ut sub
Abbreviated transcription (Latin):
fili uenãnt huc tres ꝑseq̃ntes illũ. ⁊ nos aꝑto ostio hũc ꝯ suo gladio
intre ꝑmisimꝰ donec disced̾e̾nt qͥ ip̃m int̾fice̾ uolebant. Qͥ tũc timẽs
te aliquẽ ex illis ẽẽ stupefactꝰ nich tͥ respondit. ⁊ ait. Bene habeas

Expanded text:
fili, venerant huc tres persequentes istum, et nos aperto ostio hunc cum suo gladio fili, venerant huc tres persequentes istum, et nos aperto ostio hunc cum suo gladio intrare permisimus donec discederent qui illum interficere volebant, qui tunc timens te aliquem ex illis esse,
Abbreviated transcription (Latin):
geniũ illaꝵ attendo. tantomagis ad mei custodiam exacuor. Rn¬
dit magr᷑. Adhuc tͥ ditam. ⁊ sic tͥ ad illaꝵ instructõem exempla
nr̃a sufficient. Discipłs. ut placer.
crui sue seruandam. Uxor aut̃ introduxit amatũ iuuenẽ. qͥb
epłantib dñs uerat ianuam pulsauit. Surcexit itaq uxor ⁊ dimisit
maritũ intrare. S mr ꝯ amasio filie remanẽs qr looꝰ ubi absconde̾t᷑ nõ
crat. quid fac̾e̾t pͥus dubitauit. S dum filia suo aꝑiret ostiũ marito.
arripuit uetula nudũ gladiũ ⁊ ꝯmisit amasio. Iussit q ut añ ostium
in introitu mariti filic sue stricto gladio staret. ⁊ si aliꝙͥ ei maritꝰ lo
re uidit substitit. Qͥs inqͥt tu es : Qͦ ñ fendente ꝯ pͥmũ obstupuss
tũc magio timuit. Endit intꝰ uetula. Care gener tace ne suidiat.
adħ ille magis mirans. ꝙͥ ħ est inqͥt cara dña : Tunc mulier. Bone

Expanded text:
genium illarum attendo, tanto magis ad mei custodiam exacuor. Respongenium illarum attendo, tanto magis ad mei custodiam exacuor. Respondit magister: Adhuc tibi dicam, et sic tibi ad instructionem exempla nostra sufficient. Discipulus: Ut placet.crui suae servandam. Uxor autem introduxit amatum juvenem. Quibus epulantibus dominus veniens januam pulsavit. Surrexit itaque uxor et dimisit maritum intrare; sed mater cum amasio filiae remanens, quia locus ubi absconderetur non erat, quid faceret prius dubitavit. Sed dum filia suo aperiret ostium marito, arripuit vetula nudum gladium et commisit amasio, jussitque ut ante ostium in introitu mariti filiae suae stricto gladio staret, et si aliquid ei mariturre vidit substitit. Quis, inquit, tu es? Quo non respondente cum primum obstupuisset, tunc magis extimuit. Respondit intus vetula: Care gener, tace, ne aliquis te audiat. Ad haec ille magis mirans: Quid hoc est, inquit, cara domina? Tunc mulier? Bone
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ. Dxor aut̃ sua aliũ ꝙ̃dam adamauit ⁊ mr̃i h indicauit. Q̾
ꝯmota ꝓ filia fauit amori. ⁊ ꝯuocans eũdem cepit ꝯ illo ⁊ filia cpula¬
ri Epulantib illis suꝑuenit maritꝰ ⁊ ostiũ pulsauit ⁊ ꝯsurgens mu¬
lier ꝓcum abscondit. ⁊ ostiũ postea dño aꝑuit. Qͥ postqͣm intuit ut
lectꝰ sibi ꝑaret᷑ p̾cepit. Nam qͥesce̾ uolebat ⁊ lassus erat. Turbata mu¬
donec monstremꝰ lintelĩ marito tuo ꝙ stal fecimꝰ. ⁊ extͣhens linteu᷑
uetula qnͣtũ potuit unũ coenu illiꝰ sustulit. ⁊ alt̾m filie sb̾leuandñ
dedit. Sicq linteo extenso: delusus est maritꝰ qͦusq qͥ latuerat egrede̾t᷑
smicꝰ. Tunc ait filie sue. Extende linteũ suꝑ lectũ mariti tui qͥ a
manib tuis ⁊ meis est ꝯpositũ ⁊ ꝯtextũ. Cui maritꝰ. ⁊ tu dña scis tale
linteũ p̃parare: Et illa. O fili multa hꝰmodi p̾paraui. Ad ħ discipls̾.
mirabile ꝙͥ fudiui. uellem si ampliꝰ me instrueres. qr qͣnto plus in¬

Expanded text:
m adamavit, et matri hoc indicavit, quae commota pro filia favit amori, et convocans eumdem coepit cum illo et filia epulari. Epulantibus illis supervenit maritus et ostium pulsavit. Et consurgens mulier procum abscondit et ostium postea domino aperuit. qui, postquam intravit, ut lectus sibi pararetur praecepit, nam quiescere volebat et lassus erat. Turbata mudonec monstremus lintheum marito tuo quod fecimus. Et extrahens lintheum vetula, quantum potuit unum cornu illius sustulit, et alterum filiae sublevandum dedit, sicque lintheo extenso delusus est maritus quousque qui latuerat egrederetur amicus. Tunc ait filiae suae: Extende lintheum super lectum mariti tui, quia manibus tuis et meis est compositum et contextum. Cui maritus: Et tu, domina, scis tale lintheum praeparare? Et illa: O fili, multa hujusmodi praeparavi. Ad haec discipulus: Mirabile quid audivi, sed vellem amplius me instrueres, quia quanto plus in
Abbreviated transcription (Latin):
uenit i ue uero qui pecuniam celauat plemiis neqͥcie ⁊ male aitisut
indit hõiem ueniende̾ cii petuniãm celauat timẽs ne si pecuniã reqͥreret
ciaiꝰ qni suam petũiam adducebat ñ ꝯmittẽt. Cont᷑ eũ ita dicendo ꝑrỹ
Damice ubi fiisti. ⁊ ubi diutinasti: Seni ⁊ accipe pecuniã fuddi mec̃ iã¬
dien q indatam. qm̃ te iueni ⁊ am̃ tedet me custodite. At ille lecꝰ ⁊ ad
idens ietepit petimiã gr̃as agens Ditula ut uidit hoĩem pecuniam
susm hr̃e surigxit. ⁊ inqͣt. Ibimꝰ ego ⁊ scciꝰ mcus ꝯtͣ scrinios nrõs. ⁊ fes¬

Expanded text:
i pecuniam celaverat, plenus nequitiae et malae artis, ut vidit hominem venientem cui pecuniam celaverat, timens ne si pecuniam requireret, alius qui suam pecuniam adducebat non committeret, contra eum ita dicendo perrexit: O amice, ubi fuisti et ubi diutinasti? Veni et accipe pecuniam fidei meae jamdiu commendatam, quia inveni et amodo taedet me custodire. At ille laetus et gaudens recepit pecuniam gratias agens. Vetula, ut vidit hominem pecuniam suam h
Abbreviated transcription (Latin):
nobilitas. ut ait qͥdam sisificator. Glorificant gaze pͥuatos nobilitate. U¬
Pauꝑtasq domũ p̃mit altã nobilitate. Uersificator qͥdam de ad u̾si¬

Expanded text:
nobilitas, ut ait quidem versificator: Glorificant gazae privatos nobilitate, nobilitas, ut ait quidem versificator: Glorificant gazae privatos nobilitate, paupertasque domum premit altera nobilitate. Versificator quidam de adversi
Abbreviated transcription (Latin):
ait pr̃i suo. Miror me legisse in temꝑib p̾cctis nobiles. facetos. sapien¬
tes. honorari. Modo uero soli honorant᷑ leccatores. Ad quod pat̾. Ne
mireris fili. qr clici cl̾icos. Oñosi gn̾osos. Ffaceti facetos honorant: let¬
catores alectatorib uenant᷑. Filius: Uidi ⁊ aliud ꝙ cłici ꝓ sapientia
sua ñ sunt honorati. Unde fc̃ĩ sunt leccatores ⁊ ad magnũ uenere ho¬
norem. Tunc pr̃ ait illi. hoc qͥdem hac mercia temꝑis contigit. Ad qd̾
fllius. Edissere mͥ pr̃ km̃e ueram nobilitatis diffinitõem. At pr̃. Ut
inqͥt aristotiles in epła sua qmͣ alexandro regi ꝯposuit meminit. Q
ꝯ ab eo q̃reret ꝙ̃ sibi ex hoĩb ꝯsiliariũ face̾t. talit̾ ꝑ epłam sendit. Aca
pe talem qͥ septem lib̾alib artib sit instructꝰ. Industriis septẽ eruditꝰ.
ħ nobilitas in temꝑx meo ñ ꝯtigit. ĩmo auri ⁊ argenti tota est qmͣ uideo

Expanded text:
at. Arabs ait patri suo: Miror me legisse in temporibus praeteritis nobiles facetos sapienat. Arabs ait patri suo: Miror me legisse in temporibus praeteritis nobiles facetos sapientes honorari, modo vero soli honorantur leccatores. Ad quod pater: Ne mireris, fili, quia clerici clericos, generosi generosos, faceti facetos honorant, leccatores a leccatoribus venerantur. Filius: Vidi et aliud, quod clerici pro sapientia sua non sunt honorati, unde facti sunt leccatores, et ad magnum venere honorem. Tunc pater ait illi: Hoc quidem hac inertia temporis contigit. Ad quod filius: Edissere mihi, pater carissime, veram nobilitatis diffinitionem. At pater: Ut, inquit Aristoteles in epistola sua quam Alexandro regi composuit, meminit, qui cum ab eo quaereret quem sibi ex hominibus consiliarium faceret, taliter per epistola talem qui septem liberalibus artibus sit instructus, industriis septem eruditus,Haec nobilitas in tempore meo non contigit, imo auri et argenti tota est quam video
Abbreviated transcription (Latin):
nbbis ũnninẽ sic dimisit. Aliꝰ usficator ite uenit ad regẽ pre s¬
nobili s mĩe ⁊ nõsa. In compositꝰ edͥdem ĩꝯpositos optulit ũsłis. E
bonioristioe suscepit. Esiuĩt tñ ab eo cꝰ filius erat. At slie p̾tendit
ei duuãcłm suũ. Unde tex in nimiũ nisum se ꝯũtio. Annt ei sui sa¬
miliares. unde iste tantꝰ risus ꝓdedit. Rit tex fabulam cõndam in libro
qͥdam legeram: qmͣ hic oculis conspicio. At ilii. Q̾ nam est illa: ait rex.
U Ilum nouit᷑ natum uulpes in pascuis inuenit. atq ammitãs
ait. Tu quis es: Mulus dicit se ẽẽ dei creaturam. Cui uulpes.
Habes ne pr̃em aut mr̃em: Mulus ait. Auunculꝰ ms est erus gn̾osus.
Sicut ergo mulus ñ recognoscit asinũ pr̃em suũ eo ꝙ pigrũ ⁊ deforme a¬
Rex tñ ꝯu̾tens sc ad u̾sificatorẽ ait. Uolo ut indices mͥ pr̃em tuũ. At
ille sibi indicauit. Cognouit igit᷑ rex qr pr̃ eius uilis ⁊ indisciplinat us

Expanded text:
immunem sic dimisit. Alius versificator item venit ad regem, patre ignobili, sed matre generosa; incompositus equidem incompositos optulit versus. Cuhonorifice suscepit, quaesivit tamen ab eo cujus filius erat, at ille praetendit ei avunculum suum, unde rex in nimium risum se convertit. Aiunt ei sui miliares. Unde iste tantus risus procedit? Ait rex: Fabulam quandam in libro quodam legeram quam hic oculis conspicio. At illi: Quaenam est illa? Ait rex: Molum noviter natum vulpes in pascuis invenit, atque admirans ait: Tu quis es? Mulus dicit se Dei esse creaturam. Cui vulpes: Habesne patrem aut matrem? Mulus ait: Avunculus meus est equus generosus. Sicut ergo mulus non recognoscit asinum patrem suum, eo quod pigrum et deforme aRex tamen convertens se ad versificatorem ait: Volo ut indices mihi patrem tuum. At ille sibi indicavit. Cognovit igitur rex quia pater ejus vilis et indisciplinatus
Abbreviated transcription (Latin):
Itum fuit mͥ ꝙ qͥdam hispanus ꝑrexit mech. ⁊ dũ ibat ꝑuenit
in egyptũ. Qͥ deserta t̾re intrare uolens ⁊ transire: cogitauit
ꝙ pecuniam suam in egypto dimitt̾et. ⁊ añꝙ ͣ dimitte̾ uoluisset: int̾roga¬
uit si aliq̾s fidelis hõ ec̃t in illa regione cui poss petiuĩam suã ꝯmitt̾e.
lle talenta ꝯmisit. Deinde ꝑrexit. ftoq itine̾ ad illũ rediit cui pecu
antea se uidisse ditebat. Ille u̾o sic deceptꝰ ꝑrexit ad ꝓbos hoĩes re¬
gionis illius ⁊ qͦmꝰ tractass illũ hõ ille cui pecuniã ꝯmiserat eis retu¬
lit. Dicini uͦ illiꝰ de eo talia audientes crede̾ noluerũt: s nicħ hoc ẽẽ
dixxrunt. Qͥ uo̾ pecuniã ꝑdid̾at unaꝙͣ die ad domũ illiꝰ q̃ iniuste

Expanded text:
tum fuit mihi quod quidam Hispanus perrexit Mech, et dum ibat pervenit in Aegyptum, qui deserta terrae intrare volens et transire, cogitavit quod pecuniam suam in Aegypto dimitteret, et antequam dimittere voluisset interrogavit si aliquis fidelis homo esset in illa regione cui posset committere pecuniam sualle talenta commisit, demum perrexit, factoque itinere ad illum rediit cui pecunantea se vidisse dicebat. Ille vero sic deceptus perrexit ad probos homines regionis illius, et quomodo tractasset eum homo ille cui pecuniam commiserat eis retulit. Vicini vero illius de eo talia audientes credere noluerunt, sed nihil hoc esse dixerunt. Qui vero pecuniam perdiderat, unaquaque die ad domum ill
Abbreviated transcription (Latin):
uit dyeit sociꝰ ꝙ a tiuitate exieramꝰ. ⁊ sic uox umna asꝑrima audi¬
elat᷑. ⁊ cantꝰ inꝯpositꝰ u̾baꝙ mordinate sonabant. Q ꝙ cãtabat.
ui pil idem papetel at lo r Pͥ id Icet̃ aspo clnti esĩ delectabili detimnelat᷑ p̃i¬

Expanded text:
nit, dixit socius, quod a civitate exieramus, et sic vox una asperrima audinit, dixit socius, quod a civitate exieramus, et sic vox una asperrima audiebatur, et cantus incompositus, verbaque inordinate sonabant, quique cantabat saepius per idem repetebat, et suo licet aspero cantu quasi delectabili detinebat
Abbreviated transcription (Latin):
q cantu domũ intͣuit. Undiq uocatꝰ sedit. Sedens ꝯ Aliis potauiti
⁊ ecce p̾co exploratorem ciuitatis fugientẽ seq̃ns. post illũ potantiũ¬
domiũ intͣuit. Inuento exploratore in illa domo: ip̃c ⁊ om̃s capti sũt.
Hic in qͥt hospiciũ hꝰ exploratoris fuit. Hinc exut. hinc rediit. Om̃s
conscii ⁊ socii fuistis hꝰ. Ducti sunt om̃s ad patibulũ. ⁊ cl̾icꝰ int̾ du¬
s magna uoce p̾dicabat omib. Qsqͥs miq gentis ꝯsortio fruit᷑. ⁊ õt
cantꝰ bñ ꝯposita erant. ⁊ cantꝰ ip̃e musice ꝯstructꝰ. ualde delectabił:
⁊ Amatoriꝰ insonuit. Si stitit alt̾ cantilena retentꝰ. Quiꝰ sociꝰ. Diu̾ta¬
mꝰ. ⁊ diũterunt hinc. qr intm̃ uolucris decipit᷑ cantu. ꝙ ad mortem
product᷑. ⁊item unꝰ. Ista uox dulcior est illa qmͣ ego ⁊ magr̃ meus
iampͥdem audieratmiꝰ. ⁊ q̃lis erat inqͥr alt̾. ⁊ qͦm iliam audistis : Eue¬

Expanded text:
sque cantu domum intravit. Undique vocatus sedit, sedens cum aliis potavit. sque cantu domum intravit. Undique vocatus sedit, sedens cum aliis potavit. Et ecce praeco exploratorem civitatis fugientem sequens, post illum domum potantium intravit. Invento exploratore in illa domo, ipse et omnes capti sunt: Hic, inquit, hospitium hujus exploratoris fuit, hinc exiit, huc rediit, omnes conscii et socii fuistis hujus. Ducti sunt omnes ad patibulum, et clericus inter illos magna voce praedicabat omnibus: Quisquis iniquae gentis consortio fruitur, procucantus bene composita erant, et cantus ipse musice constructus valde delectabilis et amatorius insonuit. Sustitit alter cantilena retentus; cui socius: Divertamus, et diverterunt hinc, quia interdum volucris decipitur cantu quo ad mortem producitur, et iterum unus: Ista vox dulcior est illa quam ego et magister meus jampridem audieramus. Et qualis erat, inquit alter, et quomodo illam audistis? Eve
Abbreviated transcription (Latin):
S ꝑ caputiũ retactꝰ capite nudato apparint scabiosus. Intbogat ꝓtinꝰ
tres denarios. Uidens gibbosus neq fuga neq auxilio posse se deffendi: ce¬
pit ui resiste̾. Deffendensq se nudatis brachiis apparuit hñs impetigi¬
nẽ. Qͣrtũ ud̾ denariũ postulat. Cui deffendenti capam abstulit. ⁊ cadẽ¬
te illo in t̾ram hermosum comꝑit. E̾ntũ ergo denariũ ab illo extosi.
Sic ꝯtigit ut qͥ unũ dare noluit. qͥnq inuitꝰ dedit.
Ixit pha cindam filio suo. Fili uide ne tnͣseas ꝑ sedem gentis imq̃.
Transitꝰ namq causa sit statꝰ. Status occasio sessionis. Sessio cã
t Uenerũt ergo in locũ ubi potatores ꝯuenant. Dixit alt̾ socio suo.
runt in imo cantilenam. Subsistit alt̾ retentꝰ dulcedĩe cantꝰ. Mo¬
nuit socius ire. Qͥ noluit. Recedente socio: Remansit solus. Ilectꝰ¬

Expanded text:
sed per caputium retractus, capite nudato apparuit scabiosus. Interrogat protinus sed per caputium retractus, capite nudato apparuit scabiosus. Interrogat protinus tres denarios. Videns gibbosus neque fuga, neque auxilio se posse defendi, coepit vi resistere, defendensque se nudatis brachiis apparuit habens impetiginem; quartum vero denarium postulat. Cui defendenti cappam abstulit, et cadente illo in terram, herniosum comperit, quintum ergo denarium extorsit. Sic contigit ut qui unum dare noluit, quinque invitus dedit. Dixit philosophus filio suo: Fili, vide ne transeas per sedem gentis iniquae, transitus namque causa fit status, status occasio sessionis, sessio caustur. Venerunt ergo in locum ubi potatores convenerant. Dixit alter socio suo:runt in domo cantilenam. Sustitit alter retentus dulcedine cantus. Monuit socius ire, qui noluit. Recedente socio remansit solus, illectu
Abbreviated transcription (Latin):
labossire. None legiti qi qͥ pendulũ soluit suꝑ illũ erit. ⁊Dixit a¬
tebo filio suo. Si ef̃ũarꝰ fu̾is aliqꝰ mnꝰ ⁊ facile possis uberan. non expe¬
ineniũ. itissitꝙ ut donũ ꝓ facto expost̾et. Qͥ donĩ tale expo¬
stulat ut se ianitorẽ sue ciuitatis ꝑ m̃sem facet. ⁊ ab oĩ giblost¬
denariũ/ ⁊ scabioso denariũ ⁊ monocdło denariũ. ⁊ de inpetiginoso denarium.
⁊ de hermioso denariũ hr̃et. Ꝙ rex concessit. ⁊̃ sigillo roborauit. Qͥ ministi¬
o suscepto porte assedit ⁊ minist̾ium suũ egit. Qͣdam die gibbosus bñ ca¬
ppatꝰ cum baculo portam intͣuit. Cui u̾sificator obuiꝰ denariũ postulat.
Qͥ dare denegat. Uersificatore uim infe̾nte dũ capitiũ leuat de capite
gibbosum dep̾hendit monocłm eẽ. Duos ergo denarios postulat a qͦ pͥꝰ
unũ expetiit. Noluit dare retentꝰ est. Non hñs auxiliũ fug̾e̾ uoluit.

Expanded text:
laborare. Nonne legisti quia qui pendulum solvit, super illum erit. Dixit Alaborare. Nonne legisti quia qui pendulum solvit, super illum erit. Dixit Arabs filio suo: Si gravatus fueris aliquo modo et facile possis liberari, non expeingenium, jussitque ut donum pro facto exposceret. Qui donum tale expostulat ut se janitorem suae civitatis per mensem faceret, et ab omni gibbosdenarium, de scabioso denarium, de monoclero denarium, et de impetiginoso denarium, et de hernioso denarium haberet, quod rex concessit et sigillo roboravit. Qui, ministerio suscepto, portae assedit et ministerium suum egit. Quadam die gibbosus bene capatus cum baculo portam intravit; cui versificator obvius denarium postulat, qui dare denegat. Versificatore vim inferente, dum caputium levat de capite, gibbosum deprehendit monoclerum esse, duos ergo denarios postulat a quo prius unum expetiit. Noluit dare, retentus est. Non habens auxilium fugere voluit,
Abbreviated transcription (Latin):
lnyant uidiciũ. Sicp lile factꝰ a uge dndessit. Socrates. Sicut P̃ a
ut ꝑgneno aũ extuiguit sic hono malũ qͥlib destrur. NNon reddas mã¬
lĩ ꝙꝓ malo: ne sis fiłis malo. ẜ redde honũ ut melior sis maio. Alꝰ ꝓpi
siens qͥ̃dam ꝑ siludm inuenit serpentẽ a pastorib extentũ ⁊ sapitabai¬
leget ĩ . Reiem mox solutũ calecacẽ curauit. Calesact̃ serpens orrea so¬
uentẽ serpe cpit itandem lgatũ guit̾ struxit. Tunc hoͥ. Eẽ inqt fatis
li malum ꝓ bono reddis : Ad ħ serpens. Naturam ineam fatio. Ex¬
nĩt ders Nle t sei. ⁊ illud malo mͦ solius. Illis sic ꝯtendentib uocata est
int eos alo iudiciũ uulpes. Cu totũ ut euenat ex ordine monstratã ettt
Gunc nulpes. D̃ hac cauta ꝑ auditũ uidicare ignoro. n qͣlt int̾ u¬
torit ꝓnũ at cełmi uscero Religat᷑ it̾m spens ut peuis. Modo inqͥt ia¬
res. s serpens si potes euad̾e̾ distede. ⁊ hõ de soluendo serpente noli

Expanded text:
laxare judicium, sicque liber factus a rege discessit. Socrates: Sicut homo ut ignem aqua extinguit, sic bono malum quilibet destruit. Ne reddas malum pro malo, ne sis similis malo, sed redde bonum, ut melior sis malo. Alius phsiens quidam per sylvam, invenit serpentem a pastoribus extentum et stipitibus alligatum, quem mox solutum calefacere curavit. Calefactus serpens circa foventem serpere coepit, et tandem ligatum graviter strinxit. Tunc homo: Quid, inquit, facis? Cur malum pro bono reddis? Ad haec serpens: Naturam meam facio. Bonum, ait ille, tibi feci, et illud malo mihi solvis? Illis sic contendentibus, vocata est inter eos ad judicium vulpes, cui totum ut evenit ex ordine monstratum est. Tunc vulpes: De hac causa per auditum judicare ignoro, nisi rit ad oculum video. Religatur iterum serpens ut prius. Modo, inquit vulpes, o serpens, si potes evadere, discede; et, homo, de solvendo serpente noli
Abbreviated transcription (Latin):
rabile quid. ⁊ puto ficri arte diaboli. Magr̃. Ne dubites. Disti¬
płs. Spero ꝙ si quis tara sapiens ent ut semꝑ timeat se posse de¬
cipi arte mulieris. Foesitan ab illiꝰ ingenio s̃e custodire ualebit.
Magr̃. Audiui de qͦdam hoĩe qͥ instum laborauit ut suam custodnet s

Expanded text:
rabile quod et puto fieri arte dyaboli. Magister: Ne dubites. Discirabile quod et puto fieri arte dyaboli. Magister: Ne dubites. Discipulus: Spero quod si quis tam sapiens erit ut semper timeat se posse decipi arte mulieris, forsitan ab illius ingenio se custodire valebit. Magister: Audivi de quodam homine qui multum laboravit ut suam custodiret, s
Abbreviated transcription (Latin):
pu̾et. Unde dolens adeo efficit᷑ ut magna egritudĩe stringe̾t᷑. ꝓ qͣ culpa
misdi̾bilit̾ ħ supͣdc̃a filia mea in canicłam mutata est. Hiis dc̃ĩs pre
tis eum ꝯtempsi. ⁊ sili m ei ꝯtigit. Cui anus. Laudo tͥ cara amica
ut ꝙͣ ciciꝰ potis hꝰ miserearis. ⁊ ꝙ q̃rit facias. tie ⁊ tu siłi mͦ ĩ canem
muteris. Si enĩ scirẽ intͥ iuuenẽ p̃dem̃ ⁊ filiam meã amox̃: nũqͣm
in canẽ mutaret᷑ filia. Cui ait mulier casta. Obsecro ut ꝯsiliũ ħ rei
utile dicas. ne ꝓpria forma pͥuata efficiar canicula. Anus. libent̾ ꝓ
dei amore ⁊ remedio aĩe mee. ⁊ qr misereor tui. Hunc supͣ dcm̃ iu¬
uenẽ q̃ram. ⁊ siqͦ inuenirẽ poto̾ ad te redutam. Cui grãs egit
mulier ⁊ sic anus artificiosa dc̃is fidẽ p̃buit. Quẽ ꝓmisit redux
iuuenẽ ⁊ sic eos associanit. Discipłs magr̃o. Nũqmͣ audiui tã mi¬

Expanded text:
rem respueret. Unde dolens adeo efficitur, ut magna aegritudine stringeretur, pro qua culpa rem respueret. Unde dolens adeo efficitur, ut magna aegritudine stringeretur, pro qua culpa miserabiliter haec supra dicta filia mea in caniculam mutata est. His dictis prae tis eum contempsi, et simili modo ei contigit. Cui anus: Laudo tibi, cara amica, ut quam citius poteris hujus miserearis et quod quaerit facias, ne et tu simili modo in canem muteris. Si enim scirem inter juvenem praedictum et filiam meam amorem, numquam in canem mutaretur filia. Cui ait mulier casta: Obsecro ut consilium hujus rei utile dicas, ne propria forma privata efficiar canicula. Anus: Libenter pro Dei amore et remedio animae meae, et quia misereor tui, hunc supradictum juvenem quaeram, et si quo invenire potero, ad te reducam. Cui gratias egit mulier, et sic anus artificiosa dictis fidem praebuit. Quem promisit reduxit juvenem, et sic eos adsociavit. Discipulos magistro: Numquam audivi tam mi
Abbreviated transcription (Latin):
ri morbo atiritꝰ fu̾it. Qͦ audito narrauit ex ordĩe q̃ accid̾ant ⁊ suũ qpa¬
lauit secretũ. Cui anꝰ. De huis q̃ iam dixisti dei auxilio remediũ ĩueni¬
am. ⁊ eo relicto ad ꝓpria remeauit. Q̾ canicłam qmͣ apud sr hẽbat du¬
ob dieb ieumare coegit. Dic t̾cia panẽ sinapi ꝯfectũ ieiunanti largita
est. Q̾ dum gustaret ꝓ amcaritudĩe: ocłi eiꝰ lac̾mari ceꝑunt. Deinceps
anꝰ illa ad puduct domũ feĩe ꝑrexit ꝙͣ iuuenis p̾dictꝰ adamauit. Q̾ ho¬
non fice ꝓ magne religionis fpẽ ab ea suscepta est. Hanc aut̃ sua seq̃ba¬
t᷑ canicula. Cumq uidiss mulier illa canicłam lacͥmantẽ. q̃siuit ꝙͥ hr̃et
⁊ qͣre lacͥmaret᷑. Anuis ad ħ. Cara amica ne q̃ras ꝙͥ sit: qr adeo magnꝰ
dolor est quẽ nequeo dice̾. Multer magis instabat ut dic̾et. Cui anꝰ.

Expanded text:
ri morbo attritus fuerit. Quo audito narravit ex ordine quae acciderant et suum propari morbo attritus fuerit. Quo audito narravit ex ordine quae acciderant et suum propalavit secretum. Cui anus: De his quae jam dixisti Dei auxilio remedium inveniam, et eo relicto ad propria remeavit. Quae caniculam quam apud se habebat, duobus diebus jejunare coegit. Die tertia panem synapi confectum jejunanti largita est, quae dum gustaret, pro amaritudine oculi ejus lacrimari coeperunt. Deinceps anus illa ad pudicae domum foeminae perrexit quam juvenis praedictus adamavit, quae honorifice pro magnae religionis specie ab ea suscepta est. Hanc autem sua sequebatur canicula. Cumque vidisset mulier illa caniculam lacrimantem, quaesivit quod haberet et quare lacrimaretur. Anus ad hoc: Cara amica, ne quaeras quid sit, quia adeo magnus dolor est quod nequeo dicere. Mulier magis instabat ut diceret, cui anus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩb prudent᷑ ligens remansit. Accidit tandẽ ꝙ nccitate ꝯpiata a
domo sua ꝓpria suam ꝯuentura uitinam egrede̾t᷑. Qͦ ꝑacto negotio ad ꝓpria
remeauit. Qͣm nuienis aspectam ardenti amore dilige̾ cepit ⁊ ad eam płimoᷤ
duexit nuntios. Cupiens ab illa qmͣ tantũ ardebat amari. Qͥb ꝯpletis
eũ pͥenitꝰ spreuit. Iuuenis ꝯ se ꝯtemptũ sentiret dolens adeo efficit᷑ ut ni¬
mio infirmitatis one̾ gͣuaret᷑. Sepius tñ illuc ibat qͦ dñam egressam uide¬
rat. desida̾ns eam ꝯuenire. si neqͥͣqͣm p̾ualuit efficẽ. Cui p̾ idlore lacͥmanti
fit obiua anus religiõis hĩtu decorata qͣ̃rens q̃ nam eẽt causa q̃ eũ dolere ꝯ¬
polieret. S iuienis qͥd in sua u̾sabatꝰ ᷑ ꝯscĩa minime deteg̾e̾ uolebat. Ad ꝙ̃
anus. Entoqͥs infirmitatẽ suã medico reuelare distulerit: tanto gͣuio¬

Expanded text:
omnibus prudenter agens remansit. Accidit tandem quod necessitate compulsa a omnibus prudenter agens remansit. Accidit tandem quod necessitate compulsa a domo sua propria suam conventura vicinam egrederetur, quae peracto negotio ad propria remeavit. Quam juvenis aspectam ardenti amore diligere coepit, et ad eam plurimos direxit nuncios, cupiens ab illa quantum amabat amari. Quibus contemptis eum penitus sprevit. Juvenis cum se sic contemptum sentiret, dolens adeo efficitur ut nimio infirmitatis onere gravaretur, saepius tamen illuc ibat quo dominam egressam viderat, desiderans eam convenire, sed nequaquam valuit efficere. Cui prae dolore lacrimanti fit obvia anus religionis habitu decorata quaerens quaenam esset causa quae eum dolore compelleret; sed juvenis quid in sua versabatur conscientia minime detegere volebat. Ad quem anus: Quanto quis infirmitatem suam medico revelare distulerit, tanto gravio
Abbreviated transcription (Latin):
socat qrd ani rustic̃ qͥ mille solidos habuit. Hic aut ꝓficiscens
ꝯpauit bia mille our. singlas sex ieriariis. accidit eo rerdeunte
tesusire polsꝰ. abuit Collicitꝰ q̃rens qͦ cum onib suis tͣnsuchi posset. ex¬
suam pautẽ iuenit nauicłam ⁊ ncc̃tate coactꝰ duas oues ĩponent
at᷑ma ur isit. Iuis dũ fabulator obdormuit. Rex siqͥdem ilã ẽxenen
fauulator ⁊ eñ ħmͦ regem longao audur fabulas gestientẽ patrs
psidio exempli delierare conabor. Distipłs̾. Dtm̃ est imn anuus ꝓ ũb¬
is qn ĩ eaidem o punctõ dolit q̃ ꝓ mimib lacͥmat᷑. ⁊ q̃ su corꝑis dolo¬
it gͣuat᷑. Nleq dilexit regem adeo fabulator sic̃ ⁊ tu me diligis. uolu
pande. Magister:
u sormosem. Contigit forte ꝙ orõĩs studio romam uellet adi¬
mos aliũ custodem uxori suc nͥ semetipam noluit depitare. iuliꝰcastia
morib stti ꝯ fisuis ⁊ pbitatis honore. Uxor ud caste iuuendo ⁊ in

Expanded text:
Erat quidam rusticus qui mille solidos habuit. Hic autem proficiscens comparavit bis mille oves, singulas sex denariis. Accidit eo redeunte transire posset, abm exiguam naviculam, et necessitate coactus duas oves imponens aquam transiit. His dictis fabulator obdormivit. Rex siquidem illum excitans Fabulator etenim hoc modo regem longas audire fabulas gestientem pacifipraesidio exempli me deliberare conabor. Discipulus: Dictum est in antiquadem compunctione dolet qui pro muneribus lacrimatur, et qui sui corporis dolere gravatur. Neque regem adeo dilexit fabulator sicut et tu me diligis. Voluipande. Magister. et formosam. Contigit forte quod orationis studio Romam vellet adire, sed alium custodem uxoris suae nisi semetipsam noluit deputare, illius castis moribus satis confisus et probitatis honore. Uxor vero caste vivendo et in
Abbreviated transcription (Latin):
domĩ ftto radued inie d̃e ocło ꝓcusso udena ueniensꝙ ad prtams sue
bimꝰ ostium prliduit. Ꝙ uarr intelligens nimiũ ꝑtbata ꝯuca fue
amitũ abscondit scorsum. Dño suo postea aꝑue ciunt. Q inta¬
set qͥescẽ. Dimuit uxor ne int̾ns camam amicũ latitantẽ uidẽt: dp̃
s. Et̃ tantũ. ꝓperas ad lectum : Dic mͥ sit ꝙͥ tͥ sit prius. Nartauit

Expanded text:
omum cito rediret, nihil de oculo percusso videns, veniensque ad portam domus suae ostium pulsavit. Quod uxor intelligens nimium perturbata convocatum amicum abscondit seorsum, domino suo postea aperire currite. Timuit uxor ne intrans cameram amicum latitantem videret, dixit ei: Quid tantum properas ad lectum? Dic mihi quid tibi sit prius. Narravitque
Abbreviated transcription (Latin):
una naturał. altera artificiosa. qͣꝵ una ñ potest mane̾ sñ alia.
Aliꝰ phꝰ. Ne ꝯmittas stultis sapientiam qr eis est miriosũ: neq sa¬
pientib eam deneges: qr suũ est eis conferre. Alius. hꝰ mundi dona
diu̾sa sunt. Qͥbdam dat᷑ rerũ possessio. Q̾bdam sapiencia. Qͥ dam
enĩ loq̃ns filio ait. Ꝙ malles tͥ dari. censum. an sapĩam: Cui filiꝰ
⁊ mendicꝰ. semꝑ de pauꝑtate sua amicis ꝯq̃rens de qͣ etiam u̾sus ꝯ¬
posuit talem sensum expͥmentes. Tu qͥ ꝑtiris. monstra cur pars
mea desit. Culpandꝰ non es. s dic mͥ quẽ culpabo: Nam si ꝯfteliatõ
mea est mͥ dura. a te qͦ id fcm et̃ indubitabile est. S int̾ me ⁊ ip̃am
tu orator ⁊ iudex es. Tu dedisti mͥ sapĩam sine substancia: Dic ergo
niͥ ꝙͥ faciet sapĩa sine substancia: Accipe ꝑtem sapĩe: ⁊ da mͥ ꝑtẽ

Expanded text:
una naturalis, altera artificialis, quarum una non potest manere sine alia. Alius: Ne committas stultis sapientiam, quia eis esset injuriosum, neque sapientibus eam deneges, quia suum est eis conferre. Alius: Hujusmodi dona diversa sunt, quibusdam enim datur rerum possessio, quibusdam sapientia. Quidam enim loquens filio ait: Quid malles tibi dari, censum an sapientiam? Cui filius:et mendicus, semper de paupertate sua amicis conquerens, de qua etiam versus composuit, talem sensum exprimentes: Tu qui partiris, monstra cur pars mea mihi desit. Culpandus non es, sed dic mihi quem culpabo, nam si constellatio mea est mihi dura, a te quoque id factum esse indubitabile est. Sed inter me et ipsam tu orator et judex es. Tu dedisti mihi sapientiam sine substantia, dic ergo mihi quid faciet sapientia sine substantia. Accipe partem sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
pancis instruenda ea. Diuricie ꝙ eius recordatꝰ ut facilius retineat qł¬
dam m̃ necessario mollienda ⁊ dulcificanda est. Qͥs ⁊ obłiuiosa est. mł¬
tis indiget. que oblitoꝵ faciant record. Proptea ego litellũ ꝯpeg̾i
ꝑtim ex ꝓu̾biis phllosophoꝵ ⁊ suis castigatõib ambus. ⁊ fabulis. ⁊
u̾sib. Dartim ex aĩaliũ ⁊ uolucrũ siłitudinib. Modum aut̃ ꝯfide¬
rauui. ne si plura necellariis stripserim scrpta oneri potius sint lecłoei.
qmͣ subsidio:. ⁊ legentib ⁊ audientib desideriũ ⁊ cressio ediscendi. Sci¬
entes uero ꝑ eai q̃ hic ꝯtinent᷑. oblitoꝵ reministant᷑. huic libello nom̃
inuĩgens. ⁊ est ex or idest clicalis disciplina. tadit mim cli̾cum disci

Expanded text:
paucis instruenda est. Duritie quoque ejus recordatus ut facilius retineat qupaucis instruenda est. Duritie quoque ejus recordatus ut facilius retineat quodammodo necessario mollienda et dulcificanda est, quia et obliviosa est, multis indiget quae oblitorum faciant recordari. Propterea libellum compegi, partim ex proverbiis philosophorum, et suis castigationibus Arabicis, et fabulis, et versibus, partim ex animalium et volucrum similitudinibus. Modum autem consideravi ne si plura necessariis scripserim, scripta oneri potius sint lectori quam subsidio et legentibus et audientibus desiderium et occasio ediscendi. Scientes vero per ea quae hic continentur, oblitorum reminiscantur. Huic libello nomen injungens, et est ex re, id es
Abbreviated transcription (Latin):
compositor huius libri. Gñs ago deo qui hia petri¬
pͥmus est sine pͥncipio. a quo oĩum bonoꝵ est Alphiui¬
pͥncipium. finis sine fine. G̃otius boni ꝯplemẽ si. ru¬
dignatus est uestire gr̃a sapientie. ne luc̾na mͥ credita sub modio tecta
latecit. eodem instiganti ad multoꝵ utilitatem hunc librum componere
ãmonitꝰ sum. ip̃m obsectans. ut huic libelli mei p̾ncipio bonũ finẽ ad¬
ingat. meq custidiat. ne ꝙͥ in eo dicat᷑ ꝙ sue displiceat uoluntati.¬
Deus gͥ in ħ opusculo mͥ sit in auxilium. qͥ me libeũ hunc ꝯponere
⁊ in latinũ tranfferre ꝯpulit. Cum enim apud me sepius retractando
humane causas creatõis oĩmodo stire laborarem. humanũ quidem inge¬
niũ inueni ex p̾ceptis conditoeis ad hoc eẽ deputatũ. ut qͣmdiu est in
eum ducat ad regnum celoꝵ. Q si in p̾fata stẽ discpline noticia ui¬
xerit: ħ quidem ꝓ quo creatus est ꝯplenit. debetq ꝑfectus appella¬

Expanded text:
ompositor hujus libri: Gratias ago Deo qui primus est sine principio, a quo omnium bonorum est principium, finis sine fine, totius boni complemenvestire dignatus est sapientia, ne lucerna michi credita sub modio tecta lateat. Eodem Spiritu instigante, ad multorum utilitatem hunc librum componere ammonitus sum, ipsum obsecrans ut huic libelli mei principio bonum finem adjungat, meque custodiat, ne quid in eo dicatur quod suae displiceat voluntatiDeus igitur in hoc opusculo mihi sit in auxilium, qui me librum hunc componere, et in Latinum transferre compulit. Cum enim apud me saepius retractando humanae causas creationis omnimodo scire laborarem, humanum quidem ingenium inveni ex praeceptis Conditoris ad hoc esse deputatum, ut quamdiu est in eum ducat ad regnum coelorum. Quod si in praefatae sanctae disciplinae notitia vixerit, hoc quidem pro quo creatus est, complevit, debetque perfectus appella
Abbreviated transcription (Latin):
At  fit̾elis ꝯprobatꝰ. Item alius. Consule amico tuo in bonũ qnͣtũ
potis ⁊ si t̾ credẽ nolũit. Iustum enim est ut sibi ꝯsiias lic rectũ
ut inꝯsultꝰ tuũ ñ sequat᷑ ꝯfiliũ. alius. Noli ꝯsiliũ tuũ omni
hõi reuelare. Qͥ enim ꝯsiliũ sunũ in corde suo retinet : sin iuiris est meliꝰ
elig̾ẽ. Alius. Consiliũ absconditũ qĩ in carce̾ tuo est retrusuĩ. Reuela¬
tn᷑ uo te in carcẽ suo retines ligatũ. Aliꝰ. Ne te associau̾is inimicis ni¬
is. cũ alios possis reꝑnre socios. Q̾ enim male eg̾is. notabũt. q̃ uo bona
fu̾nt: deuitabũt. Dixit qͥtam u̾sificator. Est una de adu̾sitatib hꝰ
scłi gͣn̾iorib ibero hõi ꝙ ncc̃itate cogit᷑ ut sibi subueniat regͥrẽ inum¬
cũ. Qsunt qͥdam a q̾dam aiabe. Q̾ maior adu̾sitas ꝯtigit ĩ ħ scło.

Expanded text:
sit tibi fidelis comprobatus. Item alius: Consule amico tuo in bonum quantum poteris, etsi tibi credere noluerit; justum enim est ut sibi consulas, licet rectum ut inconsultus tuum non sequatur consilium. Alius: Noli consilium tuum omni homini revelare; qui enim consilium tuum in corde suo retinet, sui juris est melius eligere. Alius: Consilium absconditum quasi in carcere tuo est retrusum; revelatum vero te in carcere suo tenet ligatum. Alius: « Ne te associaveris inimicis tuis, cum alios possis repperire socios: quae enim male egeris notabunt, quae vero bona fuerint devitabunt. Dixit quidam versificator: Est una de adversitatibus hujus saeculi gravioribus libero homini quod necessitate cogitur ut sibi subveniat requirere inimicum. Q
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit pr. Uitulum int̾fictũ ⁊ stustatim ꝯminitũ in sacco none. tta
ut saccus forinsetꝰ sangiũe sit infectꝰ. ⁊ cum ad amicũ sers: dic ei.
Hoĩem cart mi forte int̾ feci rogo te ut cum secreto sepȩx. Nemo

Expanded text:
Dicit pater: « Vitulum interfectum et frustatim comminutum in sacco repone, ita Dicit pater: « Vitulum interfectum et frustatim comminutum in sacco repone, ita ut saccus forinsecus sanguine infectus sit, et cum ad amicum veneris, dic ei: Hominem, chare mi, forte interfeci, rogo te ut eum secreto sepelias, nemo
Abbreviated transcription (Latin):
di laboris uñ p̾mio pͥuemini. Q ne ꝯtingat omĩa facie munda i¬
tentõe. ne inte glam hr̃e queratis. Bixit alius pħs. Si deo firmit᷑ in¬
niteris. omĩa eiunt tibi ꝓspeta qͦcumq ieris. Balaam qui lingua a¬
rabica uocat᷑ licania. Sixit filio suo. Fili ne su formica sapientior
te. q̃ ꝯgregat in estate unde uiuat in hyeme. Fili ne sit gallus in¬
igilantior te. q̃ n matutinis uigilat ⁊ tu dormis. ili ne sit gauus
fortior tẽ qui ustificat detem uxores suas. tu solam castigate ñ poti
Fili pe sit canis corde nobilior te qr bñficioꝵ suoꝵ ñ obliuiscit᷑. tu slu¬
tem bñfactoꝵ tuoꝵ obliuisceris. Iili ne uidcat᷑ tibi parum unũ habẽ
inimicũ. uł niiiũ. mille habere amicos dico tibi.
Rabs moriturꝰ uocato filio suo dixit. Dic fili. QEt tibi dum
ꝓbau̾s eum. Ego quitẽ peior n̾atꝰ sum. ⁊ uniꝰ dimidietatẽ uxx m̃ ath̾¬
siui. Tu engo centũ qͥnꝰ tibi acqͥsisti : Nade ergo ꝓbare om̃s. ut cr¬

Expanded text:
mio privemini, quod ne contingat omnia facite munda intentione, ne inde gloriam habere quaeratis. Dixit alius philosophus: Si Deo firmiter immiteris, omnia erunt prospera quocunque ieris. Balaam, qui lingua Arabica vocatur Lucaman, dixit filio suo: Fili, ne sit formica sapientior te, quae congregat in aestate unde vivat in hieme. Fili, ne sit gallus vigilantior te, qui in matutinis vigilat, et tu dormis. Fili, ne sit gallus fortior te, qui justificat decem uxores suas, tu solam castigare non potes. Fili, ne sit canis corde nobilior te, qui benefactorum suorum non obliviscitur: tu autem benefactorum tuorum oblivisceris. Fili, ne videatur tibi parum unum habere inimicum, vel nimium mille habere amicos; dico tibi. FABULA PRIMA. Arabs moriturus, vocato filio suo, dixit: « Dic, fili, quot tibi, dum probaveris eum. Ego quidem prior natus sum, et unius dimidietatem vix mihi acquisivi; tu ergo centum quomodo tibi acquisisti? Vade igitur probare omnes, ut cog
Abbreviated transcription (Latin):
causais patefacent. Et illi tei u̾tatem ei exposuerũt. Cõmuni aut̃ ꝯsẽ¬
su om̃ib ab solutis. indigena qͥ ꝓ amico mori decreu̾at. ip̃m ĩ domĩ
suam introduxit. Eiq omĩ honore ꝓ ritu fc̃o. inqͥt. Si mecũ inaiere
acqiestis. om̃ia nob̾ ꝓut decet erunt ꝯminia. Si uero repatriar uolu¬
enis: q̃ mea sunt enͣ lance ꝑtiam᷑. At ille natalis soli duledine i¬
retitꝰ ꝑtem totꝰ substantie qͣm̃ ei obtulerat. recepit. sicq tepitristuit.
Hus itaꝙ relatis ait filuis ad pr̃em. uix pot̾it reꝑimi amic̃ Dixit alẽ ph̃us. Damas

Expanded text:
causas patefacerent, at illi rei veritatem ei exposuerunt; communi autem consencausas patefacerent, at illi rei veritatem ei exposuerunt; communi autem consensu omnibus absolutis, indigena qui pro amico mori decreverat, ipsum in domum suam introduxit, eique omni honore pro ritu facto inquit: Si mecum manere acquiescis, omnia nobis, prout decet, erunt communia; si vero repatriare volueris, quae sunt mea aequa lance partiamur. At ille natalis soli dulcedine irretitus, partem totius substantiae quam ei obtulerat recepit, sicque repatriavit. s itaque relatis, inquit filius ad patrem: Vix poterit repperiri amicus. Dixit al
Abbreviated transcription (Latin):
in eodem agmine ħ intuens gͣdiebat᷑ atq secum ait. Hunc int̾feri. ⁊
iste dampnat᷑. H innocens supplicio deputat᷑. ego uero nocens libertate
fruor. Q̾ nam causa est hꝰ iniusticie: Nestio. insi sola sit dei ꝑatiẽtia.
derum deus uisex iustꝰ. ⁊ impunitũ scelus nullũ dimittit. Ne igit᷑
potiꝰ in me dutiꝰ uindicet. hꝰ me ꝓdam tͥminis eẽ reum. Sicq eos soluẽ¬
do a morte. ꝙ ꝯmisi luam pct̾m. Obiecitt se ꝑiculo dicens. Me me qui
feti. istum dimĩtite innoxiũ. Iudices aut̃ ñ parum admitantes. hc̃
alo & morte absolto ligauerunt. Iamq de iudicio dubitantes. ħt̃
cum relicͥs prius liberatis ante regem addipxerunt. eiq omĩa ex ordĩe
refe̾ntes ip̃m etiam hesitare ꝯpulerũt. Cõmii itaq ꝯsilio. rex eis oẽ
c̃ien ꝓ abi imposuerant ꝯdonatuitꝰ . eo tam̃ pacto. ut c̾minis sibi ĩpositi

Expanded text:
in eodem agmine hoc intuens gradiebatur atque secum dicebat: Hunc interfeci et in eodem agmine hoc intuens gradiebatur atque secum dicebat: Hunc interfeci et iste dampnatur. Hic innocens supplicio deputatur, ego vero nocens libertate fruor. Quaenam causa est hujus injustitiae? Nescio, nisi sola Dei patientia sit. Verum Deus judex justus impunitum nuldicet, hujus me prodam criminis esse reum, sicque eos solvendo a morte, quod commisi luam peccatum. Objecitque se in periculo dicens: Me, me qui feci, istum dimittite innoxium. Judices autem non parum ammirantes, hunc, alio a morte absoluto, ligaverunt, jamque de judicio dubitantes, hunc cum reliquis prius liberatis ante regem adduxerunt eique omnia ex ordine referentes ipsum etiam hesitare compulerunt. Communi itaque consilio rex eis omne crimen quod sibi imposuerant condonavit, eo tamen pacto ut criminis sibi impositi
Abbreviated transcription (Latin):
es petuasse t ei iuueruut templũ sꝑantes homitcidami ibidem tepre. Egy¬
ptiũ uero repiunt ibi. ⁊ scisatantes ab eo qͥsnam uirũ int̾feciss. audie¬
tunt. ab upd qe ego int̾fetͥi eum. Pauꝑtatem enĩ suam morte saltene
finire cupiebat. Captꝰ itaq incarceratꝰ est: ꝙane aut̃ ftõ ꝓducit᷑ añ
iudites ⁊ moete ꝯdenpnatꝰ est. ⁊ ducit᷑ a d crũcem. Mrti engo de moreae¬
cutuent. t̾e unus fut amicꝰ eiꝰ. cꝰ causa adierat basdach. Hic acutiꝰ eum
intuens. det̾ hendit eẽ amicũ quẽ in egipto reliquerat. Reministis naꝙ
bonoꝵ q aibi in exipto fec̾at. cogitans qr post mortẽ illi tetbuere nõ po¬
tat. mortẽ ꝓ illo se subue tecieuit. Uore ergo magna exclamauit
Qe̾ in nocentẽ ꝯdempnatis: Qͦ ue eum ducitis: Non mortẽ meriut.
edo uirum int̾feti. At illi miecerunt manꝰ in eum. atq ligatũ secum
ad crucem Nerunt. Aliũq a pena mortis absoluerũt. Homicida ueto ͤ̃t¬

Expanded text:
etrasset, intraverunt templum sperantes homicidam reperire. Aegyptium vero reppererunt ibi, et sciscitantes ab eo quisnam virum interfecisset, audierunt ab ipso quia ego interfeci eum, paupertatem enim suam morte saltem finire cupiebat: Captus itaque incarceratus est. Mane autem facto producitur ante judices, et morte condempnatus ducitur ad crucem. Multi ergo de more occurrunt, quorum unus fuit amicus ejus cujus causa adierat Baldach. Hic acutius eum intuens deprehendit esse amicum quem in Aegypto reliquerat; reminiscens itaque bonorum quae sibi in Aegypto fecerat, cogitans quia post mortem retribuere illi non poterat, mortem pro illo se subire decrevit, voce ergo magna clamavit. Quid innocentem condempnastis, quove eum ducitis? non mortem meruit, ego virum interfeci. At illi injecerunt manus in eum, atque ligatum secum ad crucem traxerunt, aliumque a poena mortis absolverunt. Homicida vero
Abbreviated transcription (Latin):
dilisit eum. Ei diligt deum. oledit deo. Pixit artbs mnut ai ilo
Inobedim es deo Similas te tamen amare ⁊ incredibile est ⁊ell suio
uere ꝯnares. obedurs ei. Nam qͥ amat obedit. ⁊ixit saiates diti¬
preio suis. Uidete ue fitis deo odedientes.⁊ moltdientes in eodem. iuit
en Esiuclea nobis quod dicio. Q ait. Dimittite ypocrisim. Ett emm
portisio cieam hõid simulare st obedint deo. in occulto uero motedientt̃
ee.⁊ d iuat t unus ex distpulis suis. Qst ne aliud genus ypottidli uñ
hõi cauendum est: Dicit eocrates. Est homo qͣm aperto ⁊ ñ ni cit¬
to obedi se deo estmndit. ut scõ ab om̃ĩb hẽat᷑. ⁊ ab eio ideo plus hono

Expanded text:
diligit eum; qui timet Deum, obedit Deo. Dixit Arabs in versu suo: Inobediens es Deo si simulas te Deum amat. Dixit Socrates discipulis suis: Videte ne sitis Deo obedientes et inobedientes in eodem. Dicunt ei: Enuclea nobis quid dicis. Qui ait: Dimittite hypocrisim; est enim hypocrisis coram hominibus simulare se obedire Deo, in occulto vero inobedientem esse. Dicit ei unus ex discipulis suis: Est-ne aliud genus hypocrisis unde homini cavendum sit? dicit Socrates: Est homo qui in aperto et non in occulto obedire se Deo ostendit, ut sanctus ab omnibus habeatur, et ab eis ideo plus ho