comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dere qui si ne om̃i omĩno pec¬
cato aut fuerit aut sit. restat
ut defuturo tantũ disputatõ
fiat. Interim in duob tempori¬
b. preti̾to atq p̃senti uictus
teneris. Si aliquis postea fu
tunc futurns. de futuro si po¬
tueris persuadeto. Critobolꝰ
ut libet. Nunquam mͥ libe¬
rum arbitrium extorquebis
quod semel concessit deus. nec
ualebis auferre. quid michi
tribuit posse. si uoluero Att̃
Exempli grã. uno tantũ uta¬
mur testimonio. In uemi dauid
filium iesse uirũ scdm̃ cor meũ.
qui faciat om̃s uolun tates me¬
as. Dauid scm ẽẽ non du bium
est. Et tamen qui ad hoc elet¬
tus est ut omnes dei faceret¬
uoluntates. aliqua fecisse rep̾¬
henditur.Utiꝙ ei possibile e¬
rat facere qui ad hoc electus est ut
deus inculpa est. qui predixit eñ
cunctas suorum preceptorum face̾
uo luntades. s ille qui p̃dicta nõ fe¬
cit. neq enim in uenisse se uirun¬
dixit. qui cunctas imperpetuũ sue¬

Expanded text:
dere, qui sine omni omnino pecdere, qui sine omni omnino peccato aut sit, aut fuerit, restat, ut de futuro tantum disputatio sit. Interim in duobus temporibus, praeterito, atque praesenti victus teneris. Si aliquis fuerit postunc futuris de futuro, si potueris, persuadeto. 4. Posse hut libet, numquam mihi liberum arbitrium extorquebis, quod semel concessit Deus, nec valebis auferre quod mihi tribuit Deus, posse si voluero. A. Exempli gratia, uno tantum utamur testimonio: Inveni David filium Jesse, virum secundum cor meum, qui faciat omnes voluntates meas . David sanctum esse, non dubium est, et tamen qui electus est, ut omnes Dei voluntates faceret, aliqua fecisse reprehenditur. Utique possibile erat ei facere, qui ad hoc electus est, ut Deus in culpa est, qui praedixit eum cunctas suorum praeceptorum facere voluntates; sed ille qui praedicta non fecit. Neque enim dixit, invenisse se virum qui cunctas i
Abbreviated transcription (Latin):
queris simplicitatẽ. nodos mͥ
quosdam. inder ẽẽ. ⁊ ẽẽ posse
concuans. Att̃. Ergo ne u̾¬
borum strophis ludo. cũ hoc
de tua processerit officina:
Tu enim dicis non ẽẽ honnẽm
absq peccato. s ẽẽ posse. cum
econtrario ego tibi tribuam
quod negasti. ẽẽ hominẽ sñ
pectato. per dei grãm. ⁊ tamẽ¬
tra ergo dantur precepta. si ea
implere nõ possumus. Attic¬
Ds possibilia mandauit. hoc
nulli dubiũ est. sed quia hoĩes
possibilia non fecerunt id circo
omnis mũdus subditus est deo
⁊ in diget miscd̃a dei. Aut cer¬
te si ostendere potueris qui u¬
ni uersa compleuit tunc potis
de moustrare eẽ hominem qui
nõ indigeat miscdĩa dei. Omẽ
enĩ quod fieri potest. trib ꝯ¬
stat demporib. aut preterito
aut presenti. aut futuro. hoc
quod asseris posse homine sine
peccato ẽẽ si uelit: Moustra fac¬
tum ẽẽ p̃cĩto. aut certe nũc
fieri de futuro postea iuidebimꝰ
Quod si nullum potes osten¬

Expanded text:
queris simplicitate, nodos mihi queris simplicitate, nodos mihi quosdam inter esse, et esse posse concinnans. A. Egone verborum strophis ludo, cum hoc de tua processerit officina? Tu enim dicis, non esse hominem sine peccato, sed esse posse, cum e contrario ego tribuam quod negasti, esse hominem sine peccato per Dei gratiam, et tametra ergo dantur praecepta, si ea implere non possumus. A. Deus possibilia mandavit, hoc nulli dubium est. Sed quia homines possibilia non faciunt, idcirco omnis mundus subditus est Deo, et indiget misericordia ejus. Aut certe si ostendere potueris, qui universa compleverit, tunc poteris demonstrare, esse hominem qui non indiget misericordia Dei. Omne enim quod fieri potest, tribus constat temporibus, aut praeterito, aut praesenti, 785 aut futuro. Hoc quod asseris, posse hominem sine peccato esse si velit, monstra factum esse de praeterito, aut certe nunc fieri: de futuro postea videbimus. Quod si nullum potes osten
Abbreviated transcription (Latin):
ungis ⁊ grãm qua potens nõ in¬
diget. Quod si non potest absq
gr̃a. stulte dixisse posse quod non
potest. Quicquid enim exalt̾uis
pendet arbitrio nõ eius est quẽ
absq rõne contentio: Ne hoc
quidem michi das. ut egressus
tosit. Aititꝰ. Aut ego sensũ
meum u̾bis explicare non ualeo
aut me explicante tu ad intelli¬
gendum tardior es. Critobolꝰ
Quonam modo. Attitꝰ. K e¬
cordare quid ⁊ tu dixeris. et ego
quid loquar. Posiusti posse hoĩ¬
nem sine peccato ẽẽ si uelit. Ego¬
hoc impossibile in hominem
ẽẽ respondeo. Non quia starĩ
de baptismate homo peccato
nõ careat. sed illud tempus.
qͣndo sine peccato ẽ nequa quã
possibilitati humane s dei gr̃e
deputatur. Tolle gͥ posse. ⁊ ego.
ẽẽ concedam. Quo mͦ enĩ pot̃
qui ꝑ se nõ potest: Aut q̃ est il¬
la impeccantia q̃ statim corꝑis
huius morte finitur. aut cer¬
te si ultra uitam per traxerit
arte concludis. ⁊ nõ xp̃ianã lo¬

Expanded text:
jungis et gratiam, qua potens non injungis et gratiam, qua potens non indiget. Quod si non potest absque Dei gratia, stulte tu dixisti posse quod non potest. Quidquid enim ex alterius pendet arbitrio, non ejus est quem absque ratione contentio? Ne hoc quidem mihi das, ut egressus to sit? A. Aut ego sensum meum verbis explicare non valeo. aut, me explicante, ad intelligendum tardior es. C. Quonam modo? A. Recordare quid et tu dixeris, et ego quid loquar. Posuisti, hominem sine peccato esse, si velit. Ego impossibile hoc in homine esse respondeo, non quia statim a baptismate homo peccato non careat, sed illud tempus quando sine peccato est, nequaquam possibilitati humanae, sed Dei gratiae deputatur. Tolle igitur posse, et ego esse concedam. Quomodo enim potest, qui per se non potest? Aut quae est illa impeccantia, quae statim corporis hujus morte finitur? Aut certe si ultra vitam protraxerit,arte concludis, et non Christiana lo
Abbreviated transcription (Latin):
spñ scõ. in uentus est sermo dñi p᷑ca¬
ti. Ignatius uir apłicus ⁊ martyr
scribit audactatter. Elegit dñs ap¬
lõs qui super om̃s homines peccato¬
res erant. De quorũ celeri conu̾satõ¬
ne. Et psalmus canit. Multiplica¬
de sunt infirmitates eorũ. postea
accelerauerunt. Quib testimõiis
si nõ uteris ad auctoritatẽ utere
saltem ad antiquitatem quod om̃s
eccłiastici uiri senserint. Fac aliquẽ
baptizatũ uł statim uł inipĩs dieb
morte subtractũ. ⁊ concedam tibi
quod concedere nõ debeo. nec cogitas¬
se aliquid. nec locutũ in quo error
⁊ ignorantia haberetur. Num ide¬
o sine peccato erit. quia udebit᷑
non usurpasse sed fugisse pectãt
ac non potius quia dei miscdia de
peccatorum carere liberatus mi¬
grauit ad dnm̃. Hoc ⁊ nos dicimꝰ
posse deum quicquid uoluerit ⁊
hominẽ ꝑse. ⁊ propria uoluntate
quod tu asseris sine pectato ẽẽ ñ
posse. Sin aut̃ potest. frustra nc̃

Expanded text:
Spiritu sancto, inventus est sermo peccaSpiritu sancto, inventus est sermo peccati. Ignatius vir apostolicus et martyr, scribit audacter: « Elegit Dominus Apostolos, qui super omnes homines peccatores erant. » De quorum celeri conversione Psalmista canit. Multiplicatae sunt infirmitates eorum, postea acceleraverunt . Quibus testimoniis, si non uteris ad auctoritatem, utere saltem ad antiquitatem, quid omnes Ecclesiastici viri senserint. Fac aliquem baptizatum, vel statim, vel in ipsis diebus morte subtractum, et concedam tibi, quod concedere non debeo, nec cogitasse aliquid, nec locutum, in quo errore et ignorantia laberetur. Num  Al. Et ideo sine peccato erit, quia videbitur non superasse, sed fugisse peccatum, ac non potius quia Dei misericordia de peccatorum carcere liberatus migravit ad Dominum? Hoc et nos dicimus, posse Deum quidquid voluerit; et hominem per se et propria voluntate, quod tu asseris, sine peccato esse non posse. Sin autem potest, frustra nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Nullo nubilo contristatur: Eun¬
dem semper uultũ. habere nõ possu¬
mus quod de sotͣietate falso phi
animum: Multe facies homiñ
sic ⁊ corda diu̾sa. Si fieri posset
ut semper aq̃ baptismatis mersos
tenerent. uolitantia nos de super
pectata nõ tangerent. sp̃s scũs tu
nec uictus recedit. sed semper in
insiduis ẽ. ut sagitet in occulto
sỹroq sermone. s hebraicis lute¬
ris scriptum est quo utuntur us¬
bibliocheca narrat hẏstotia. Et¬
ecte mater dñi. ⁊ fr̃es eius dicebãt
ei. Io hẽs baptista baptizat in
remissione peccatorum. Eamus
⁊ baptizemur ab eo. Dixit añt
eis. Quid pectaui. ut uadam
⁊ baptizer ab eo: Nisi forte hoc
ipm quod dixi ignorantia est.
Et in eodem uolumine. Sdi pec
⁊ satis tibi feci̾t. septies indie susci¬
pe eũ. Dixit ei sẏmon. discipulus
eius. Septies in die: Respondit
dñs ⁊ dixit ei. Etiam ego dico tibi
usq septuagies septies. Et enĩ in
propħis quoq postquã ũcti sũt

Expanded text:
nullo nubilo contristatur? Eumnullo nubilo contristatur? Eumdem semper vultum habere non possumus; quod de Socrate falso philanimum? Multae facies hominum, sic et corda diversa. Si fieri posset, ut semper aquae baptismatis mersos tenerent, volitantia nos desuper peccata non tangerent: Spiritus sanctnec victus recedit, sed semper in insidiis est, ut sagittet in occulto Syroque sermone, sed Hebraicis litteris scriptum est, quo utuntur usbibliotheca, narrat historia: Ecce mater Domini et fratres ejus dicebant ei: Joannes Baptista baptizat in remissionem peccatorum: eamus et baptizemur ab eo. Dixit autem eis: Quid peccavi, ut vadam et baptizer ab eo? Nisi forte hoc ipsum quod dixi, ignorantia est. Et in eodem volumine: Si peccaerbo, et satis tibi fecerit, septies in die suscipe eum. Dixit illi Simon discipulus ejus: Septies in die? Respondit Dominus, et dixit ei: Etiam ego dico tibi, usque septuagies septies . Etenim in Prophetis quoque postquam uncti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tribuere quod rogatur. nrm
in cipere illius ꝑficere. nrm̃
offerre quod possumus. illius
implere quod nõ possumis. Hi¬
si enim dñs edificauĩt domũ
inuanũ laborauert̃ qui edifi¬
cãt eam. Nisi dñs custodie
lat qui custodit eam. Unde ⁊
apłs precipit. Sic currite
ut comprehendatis. ⁊ om̃s
quidem currunt. s unus acci¬
pit coronam. Et in psalmo
scriptũ est. Dñe ut sccito bo¬
ne uoluntatis tue coronasti
rona uictorie illius protectõ
ꝯ prehendams ubi accipiet
coronam qui in hoc seculo uic¬
tor exstitent. Nobis ꝙ pt
baptismũ dicitur. Ecte samis fac¬
tis es. iam noli pectare. ne quidtͥ
detĩus fiat. Et. Nescitis quia tẽ¬
plum dei estis. ⁊ sp̃c dei habitat in
uobis : Si quis templum dei mola¬
uit. disperdet eum deus. Et in a¬
lio loco. Dñs uobiscum ẽ. quã du
uos estis cũ eo. Si reliqueritis eũ
et ille relinquet uos. In cuius pu¬
tas de lubro. atq sacrario. xp̃i pu¬
ritas ꝑmanet. templiq serenitas

Expanded text:
tribuere quod rogatur: nostrum tribuere quod rogatur: nostrum incipere, illius perficere: nostrum offerre quod possumus, illius implere quod non possumus. Nisi enim Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam. Nisi Dominus culabit qui custodit eam . Unde et Apostolus praecipit: Sic currite, ut comprehendatis. Omnes quidem currunt, sed unus accipit coronam . Et in psalmo scriptum est: Domine, ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti rona victoriae, illius protectioncomprehendamus: ibi accipiet coronam, qui in hoc saeculo victor exstiterit; nobisque post baptismum dicitur: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, tingat . Et: Nescitis quia templum Dei estis; et Spiritus Dei habitat in vobis? Si quis templum Dei violaverit, disperdet eum Deus . Et in alio loco: Dominus vobiscum est, quamdiu vos estis cum eo: si reliqueritis eum, et ille relinquet vos . In cujus putas delubro atque sacrario Christi puritas permanet, templique serenitas
Abbreviated transcription (Latin):
sum tuorum multi¬
plicatõne sermoñ
de quib scriptum
est. In multi loquio
non effugies peccatun. Sed qͥd
ad causam: Certe hoc fãteberis
eos qui xp̃i baptisma consecu¬
ti sunt non habere peccatum:
⁊ si absq p̾cato sunt. nistos eẽ
Cumq semel isci fueruit si
egerint sollicite posse insẽpit̾¬
nũ iustitiam custodire. ac per
hec om̃e uitare petatũ / Itticus¬
on erubescis explosam atcy
dannatam iouiniam sententiã
sequi: Et ille enim his destimo¬
niis tiusq nititur argumẽtis
mimo tu illius inuenta sectaris
in ouente docere desiderans que
olim rome ⁊ dudum in affrica ꝯ¬
dempnata sunt. Lege igitur qͥd
illi responsum sit. ⁊ tibi respon¬
sum dicito. In doctmatib enim
⁊ in q̃stionib disserendis. non
ꝑsona sed causa querenda est.
Et tamen hoc scito baptismũ
p̃tĩta donare pectata. non futu¬
ram seruare iusticiam.q̃ labore
⁊ industria. ac diligentia. ⁊ su
per omnia dei clementia custo¬
ditur.⁊ nrm sit rogare. illius

Expanded text:
sum tuorum multiplicatione sermonum, de quibus scriptum est: In multiloquio non effugies peccatum : sed quid ad causam? Certe hoc fateberis eos, qui Christi baptisma consecuti sunt, non habere peccatum. Et si absque peccato sunt, justos esse. Cumque semel justi fuerint, si egerint sollicite, posse in sempiternum justitiam custodire, ac per hoc omne vitare peccatum. ATTICon erubescis explosam atque damnatam Joviniani sententiam sequi? Et ille enim his testimoniis tuisque nititur argumentis; immo tu illius inventa sectaris, in Oriente docere desiderans, quae olim Romae, et dudum in Africa condemnata sunt. Lege ergo quid illi responsum sit, et tibi responsum ducito. In dogmatibus enim et quaestionibus disserendis non persona, sed causa quaerenda est. Et tamen hoc scito, baptismum praeterita donare peccata, non futuram servare justitiam, quae labore et industria, ac diligentia, et semper super omnia Dei clementia custoditur: ut nostrum sit rogare, illius
Abbreviated transcription (Latin):
monia. post filiorũ ac filiaꝵ sub
ito unũ interitum ad ultimum
proprio contͣ dyabolum corpore
dimicauit: Auferuntur omĩa
que extrinsecus possidebat extra¬
nea bona repente decidunt ut
tur ut expedituis ac fortius nu¬
dus triumphet. ⁊ hostem quẽ
ferendo dampna ante superauerat
rursus tolerando supplicia uincat
De quo tale ipius dñi testimõi¬
um est. Nunquid considerasti pu¬
erum meum iob: Non est enĩ
similis ei quis quam interris ho¬
mo sine querela uerus dei cultor
ab stinens se ab omi malo. Nec
in merito semper enim ut con¬
tempnere quem ista semper ad eẽ
credebat. dicebatq. Securus sũ
non enun reprehendet me cor me¬
um in om̃i uita mea. Qui ante¬
quã dñs inimicos preciperet ẽẽ
diligendos dicere poterat.Si in
malis inimici mei gauisus sum

Expanded text:
monia: post filiorum ac filiarum monia: post filiorum ac filiarum unum subito interitum, ad ultimum proprio contra diabolum corpore dimicavit ? Auferebantur omnia, quae extrinsecus possidebat, et extranea bona repente decidebant, ut tur, ut expeditius ac fortius nudus triumphet, et hostem, quem ferendo damna ante superaverat, rursus tolerando supplicia devincat. De quo tale ipsius Domini testimonium est: Numquid considerasti puerum meum Job? Non est enim similis ei quisquam in terris: homo sine querela, verus Dei cultor, abstinens se ab omni malo . Nec immerito. Semper enim, ut temnere, quem ita semper adesse credebat, dicebatque, Securus sum; non enim reprehendit me cor meum in omni vita mea . Qui antequam Dominus inimicos praeciperet esse diligendos , dicere poterat, Si in malis inimici mei gavisus sum
Abbreviated transcription (Latin):
mulierem ad concupiscendum eam
iam mechatus est. eam in corde suo
ille nõ aspectu solum sed ip̃o pene
complexii prouocatus afemina
feminam non concupiuit. Castita¬
tis uirtutem huc usq mirata es:
nunc respice benignitatem. prius¬
quam proph̾a diceret. Unusquis¬
que malicie proxum sui non remi¬
niscatur incorde suo ille pro odio red¬
didit caritatem. Et cũ uideret frẽs
suos inimo immicos ex frĩbus cũ¬
ꝙ ab eis cegnosci uellet dilectõis
affectum pio dolore testatus est.¬
Dcosculabatur singulos ⁊ srrigi¬
us fletibus pauentium colla pro¬
fundens odium fratrũ caritatis
iacrimis abluebat. quos tam
iuuo patre quam mortuo germa¬
no semper dilexit amore. Nec re¬
cordatus est illum in quo ad ne¬
cem fuerat deiectus lacum non
cogitauit ad dictam germanitatẽ
pretio. sed pro malis bona restitu¬
ens apłicum p̃ceptum sub natu¬
re ad huc lege compleuit. QLuid
illo athleta dei qui post direp¬
tas opes ⁊ funditus deleta patͥ¬

Expanded text:
mulierem ad concupiscendam eam, mulierem ad concupiscendam eam, jam moechatus est eam in corde suo , ille non aspectu solum, sed ipso pene complexu provocatus a femina, feminam non concupivit. Castitatis virtutem hucusque mirata es; nunc respice benignitatem. Priusquam Propheta diceret, Unusquisque malitiam proximi sui non reminiscatur in corde suo, ille pro odio reddidit charitatem; et cum videret fratres suos, imo inimicos ex fratribus, cumque ab eis cognosci vellet, dilectionis affectum pio dolore testatus estosculabatur singulos ; et irriguis fletibus, paventium colla perfundens, odium fratrum charitatis lacrymis abluebat: quos tam vivo patre quam mortuo, germano semper dilexit amore. Nec recordatus est illum, in quo ob necem fuit dejectus, lacum. Non cogitavit addictam germanitatem pretio, sed pro malis bonum retribuens , apostolicum praeceptum sub naturae adhuc lege complevit. CAP. Villo athleta Dei: qui post direptas opes, et funditus deleta patri
Abbreviated transcription (Latin):
miliari quadam ⁊ precipua digni¬
tate eorum se dnm uoluit nomĩa¬
nomen meum est sempiternũ ⁊ me¬
moriale in generatõne ⁊ generatõ¬
nem. Ioseph fidelis dñi famulus
ductus est. ab eisꝙ uenditus a qͥb
se uiderat adorandum. Deinde egyp
co dño traditus semper tamen inge¬
nue anime tenuit dignitatem docu¬
it ꝙ exemplo suo ⁊ seruos ⁊ liberos
remorare paulisper ⁊ castum animũ
sollicite uirgo considera. Concupis
nec ad concupiscentiam prouocatur
rogatur ⁊ est git. Una hac iure ⁊
non uincitur. Castum animũ nece¬
tas adolescentie per monet nec di¬
ligentis auctoritas. Contempca
frequenter domina propiores ado¬
lescenti in sidias tendit in secreto
ac sine testibus manu impudens.
apprehendit procariorib uerbis
hortatur ad crimen. nec quidem hĩc¬
uncitur sed ut uerba uerbis ita res
rebus refert. Nam qui frequent̾
rogatur negauerat tunc conprehẽ¬
ewangł̾ium diceretur. Qui uiderit

Expanded text:
miliari quadam et praecipua dignimiliari quadam et praecipua dignitate, eorum se Deum voluit nominanomen meum sempiternum et memoriale in generationes generationum. Joseph fidelis Domini famuludictus est : ab eisque venditus, a quibus se viderat adorandum. Deinde Aegyptio Domino traditus, semper tamen ingenuam animae tenuit dignitatem: docuitque exemplo suo, et servos et liberos remorare paulisper: et castum animum, sollicite, virgo, considera. Concupiscnec ad concupiscentiam provocatur: rogatur, et fugit. Una hac in re enon vincitur. Castum animum, nec aetas adolescentiae permovet, nec diligentis auctoritas. Contempta frequenter domina, propiores adolescenti insidias tendit. In secreto ac sine testibus, manu impudens apprehendit: ac procacioribus verbis hortatur ad crimen. Ne hic quidem vincitur, sed ut verba verbis, ita res rebus refert. Nam qui frequenter rogatus negaverat: nunc comprehenevangelicum diceretur, Qui viderit
Abbreviated transcription (Latin):
potest auod multo post futurum
dñi sacramentum ante signauit ac
sacrificu panis ⁊ uini minust̾ium
corpors ⁊sanguuns ex pressit ac
sacerdotii sui typo xpi sacerdotium
figurauit. cui apatre dicitur. Tues
sacerdos meternum secundum oidi¬
nem melchisedech. Nam ⁊ quodle¬
nedicit abraham principem patri¬
illiuis signantissime ostendit figu¬
ram qui ꝑfidem suam ⁊ uideis dona¬
uit benedictionem et gentib. Loch
quoq scĩ noe uirtutem secutus in¬
ter tot peccantiũ exempla ustitĩã
non reli quit. Et ut illum totius
peccante contra multitudinis uiti¬
a tenuit sanctitatẽ. Qui ⁊ beatꝰ
petrus ait. Uisu ⁊ auditu iustus
erat ⁊ interpessimos positus mala
eorum ⁊ occulis aduersabatur ⁊ au¬
rib atq ideo simili exemplo ut il¬
le diluuio ita hic est ereptus incẽ¬
dio. Quid abraham amicum dei
Quid ysaac ⁊ iacob memorem: qña
ꝑfecte impleuerint dñi uoliuitatẽ
uł hinc possums estimare quod fa¬

Expanded text:
potest, quod multo post futurum potest, quod multo post futurum Domini sacramentum ante signavit: ac sacrificio panis et vini, mysterium corporis et sanguinis expressit: ac sacerdotii sui typo, Christi sacerdotium figuravit, cui a Patre dicitur: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec . Nam et quod benedicit Abraham principem Patriillius signatissime ostendit figuram, qui per fidem suam et Judaeis donavit benedictionem et gentibus. Lot quoque, sancti Noe virtutem secutus, inter tot peccantium exempla, justitiam non reliquit. Et ut illum totius peccante, contra multitudinis vitia tenuit sanctitatem. Qui ut beatus Petrus ait visu et auditu justus erat : et inter pessimos positus, mala eorum et oculis aversabatur et auribus: atque ideo simili exemplo, ut ille diluvio, ita hic est ereptus incendio. Quid Abraham amicum Dei, quid Isaac et Jacob memorem? Quam perfecte impleverint Domini voluntatem, vel hinc possumus aestimare, quod fa
Abbreviated transcription (Latin):
enis acceptum deo sit. ut frẽm in
inuidiam concitaret. Quem ins¬
tum inewangli̾o dñs ip̃e comine¬
morans breuiter perfectõneme¬
uis exposuit. Ps̃ enim nirtutũ
species inimo iustitie nomine ꝯ¬
tinentur. Beatum enochita pla¬
cuisse deo legimus. ut eum e me¬
dio mortalium raperet.⁊ in medi¬
o consuminatũ de mũdi habitatõ¬
ne transferret. Noe iustus ĩ
generatõne sua: ⁊ perfectus as¬
seritur. cuiꝰ sc̃itas eo magis est.
ammirabilis. quo toto prorsus
a iustitia declinante mũdo solus
instus inuentus. nec ab alio scĩ¬
tatis que suit exemplum. sedip¬
se prebuit. ⁊ͣ deo totius orbis im¬
minente naufragio solus ex om̃i¬
b meruit audire. Intͣ tu ⁊ domꝰ
tua in archam. quia te iudi iustũ
in generatõne ista coram me. An¬
te deum aut̃ ille iustus probat᷑
qiui ⁊ corpore scũs est ⁊ corde. ¶el¬
chisedech sacerdos dei legitur. cu¬
ius meritũ ex hoc facile intelligi

Expanded text:
ejus acceptum Deo fuerit, ut fratrem in ejus acceptum Deo fuerit, ut fratrem in invidiam concitaret . Quem justum in Evangelio Dominus ipse commemorans , breviter perfectionem ejus exposuit. Omnis enim virtutum species, uno justitiae nomine continetur. Beatum Enoch ita placuisse Deo legimus, ut eum e medio mortalium raperet: et in mundo consummatum, de mundi habitatione transferret . Noe justus in generatione sua, et perfectus, asseritur: cujus sanctitas eo magis est admirabilis, quod, toto prorsus a justitia declinante mundo, solus justus inventus est: nec ab alio sanctitatis quaesivit exemplum, sed ipse praebuit. Et ideo, totius orbis imminente naufragio, solus ex omnibus meruit audire: Intra tu et domus tua in arcam: quia te vidi justum in generatione ista coram me. Ante Deum autem ille justus probatur, qui et corpore sanctus est et corde. Melchisedec sacerdos Dei legitur : cujus meritum facile ex hoc intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
ita sinistra queq oꝑa contempnit
atq ad conscientie testimoniũ
diuersas partes domestica quadã
lege diiudicat nec ullo prorsus
ingenio aut fuscato aliquo argu¬
mentorũ colore decipit ipsis quo¬
q nos cogitatõnib fidelissimis
⁊ integerrimis sane testib aut
arguit aut defendit. Huius le
tur. Cum enim inquid gentes
que legem nõ habent. naturalit̾
que legis sunt facuit: Hinus¬
modi legem nõ habentes ip̃i sibi
sunt lex . qui ostendunt opus
legis scriptũ in cordib sins testi¬
moniũ reddente eis cõscientia eoꝵ
⁊ inter se inuicem accusantiũ cogi¬
ter adam atq moysen sc̃e iuxis¬
se ⁊ ꝑlacuisse deo scriptura con¬
memorat. quorũ tibi exempli cau¬
sa ali qui proponendi sunt ut faci¬
le intelligas quantum sit nature
bonũ cum eam legis uice docus¬
se institiam probaueris. Abel pͥ
mus hanc magistram secutus
ita dnm̃ promeruit. ut cũ ei offer¬
ret hostiam tam grate sacrificiũ

Expanded text:
ita sinistra opera condemnat, ita sinistra opera condemnat, atque ad conscientiae testimonium diversas partes domestica quadam lege dijudicat: nec ullo prorsus ingenio, aut fucato aliquo argumentorum colore decipit; ipsis nos cogitationibus, fidelissimis et integerrimis sane testibus, aut arguit, aut defendit. Hujus legtur: Cum enim, inquit, Gentes, quae Legem non habent, naturaliter quae Legis sunt faciunt, hujusmodi legem non habentesunt lex. Qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis: testimonium reddente eis conscientia eorum, et inter se invicem accusantium cogiter Adam atque Moysen sancte vixisse, atque placuisse Deo, Scriptura commemorat. Quorum tibi, exempli causa, aliqui proponendi sunt: ut facile intelligas, quantum sit naturae bonum, cum eam legis vice docuisse justitiam probaveris. CAP. V.--Abel primus hanc magistram secutus, ita Dominum promeruit, ut dum ei offerret hostiam, tam grate sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
bore uultus ninc pallore moustra¬
mus ac trepidante ammo etianĩ
m̃nnus delictis testem effugimus
conscientia remordemur. ediu̾so au¬
dem in om̃i bono leti constantes
intrepidi sumus id q si occultũ est
palam etiam fieri uolumus nisi qd̾
ip̃o declarat bonũ suũ quo ei ma¬
lum displicet. ⁊ dum in bono tm̃
opere confidit. Quid solum eam
deceat ostendit : Hinc illud est
quod frequent̾ occulto carnifice
in auctorem sceleris conscientie
tormenta deseuuunt ⁊̃ latentem
reum secreta mentis pena ꝑsequi¬
tur nec ullus po st culpam im¬
punitatis est locus dum fit rea¬
tus ip̃e supplicium. Hinc est ꝙ
econtrario in nocens etiam inter
ip̃a tormenta fruitur conscienti¬
e securitate. ⁊ cũ de pena metuat
de in nocentia gloriatur. Est enĩ¬
est inquam in aninus nris natu¬
ralis quedam. ut ita dixeram scĩ¬
tas q̃ uelut in arce animi p̃sidẽs
excercet boni maliq iudicium ⁊
ut hoͣstis rectisq actib fauet

Expanded text:
bore vultus, nunc pallore monstrabore vultus, nunc pallore monstramus, ac trepidante animo etiam in minimis delictis testem effugimus, conscientia remordemur; ex diverso autem in omni bono laeti, constantes, intrepidi sumus, idque si occultum est, palam etiam fieri cupimus, et volumus: nisi quod ipso declarat bonum suum, quo ei malum displicet; et dum in bono tantum opere confidit, quid solum eam deceat, ostendit? Hinc illud est, quod frequenter carnifice occulto in auctorem sceleris conscientiae tormenta desaeviunt, et latentem reum secreta mentis poena persequitur; nec ullus post culpam impunitati locus est, dum fit reatus ipse supplicium. Hinc est quod e contrario innocens etiam inter ipsa tormenta fruitur conscientiae securitate, et, cum de poena metuat, de innocentia gloriatur. Est enim, inquam, in animis nostris naturalis quaedam, ut ita dixerim, sanctitas, quae velut in arce animi praesidens, exercet mali bonique judicium; et ut honestis rectisque actibus favet,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃i uidimus castos. patientes. mo¬
destos. liberales abstinentes. benig¬
tias respuentes ⁊amatores iustitie
non minus quam scientie. Uude q̃¬
so hominib alienis adeo. ista que
deo placent: Unde aut̃ illis bona
nisi de nature bono: Et cũ ista que
dixi uł omia in uno. uł singula in
singulis haberi uideamus cũ om̃im¬
uicem sibi ostendunt. om̃ia in om̃ib
si eaiam sine deo hommes ostendũt¬
quales adeo facti sunt. Uide quid xͥ¬
am facere possunt. quorũq in me¬
lius per xpm instructa natura est.
⁊ qui diuine quoq gce mu mant᷑
ta ueniamus. Seipsum umusquis
q attentius respiciat. Interrogemꝰ
quid de hoc sentiant proprie cogita¬
tõnes. ferat sententiam denature
bono ip̃a conscientia. In struamur
domestico magisterio animi ⁊ m̃¬
tis bona non aliunde magis que¬
ꝙ quam ab ipã mente discaius.
Quid illud obserro est quod adco
peccatum aut erubescunus aut
timemus. ⁊ culpam facti nunc ru¬

Expanded text:
et ipsi vidimus castos, patientes, moet ipsi vidimus castos, patientes, modestos, liberales, abstinentes, benigcias respuentes, et amatores justitiae non minus quam scientiae? Unde, quaeso, hominibus alienis a Deo ista, quae Deo placent? unde autem illis bona, nisi de naturae bono? Et cum ista, quae dixi, vel omnia in uno, vel singula in singulis haberi videamus; cum omnivicem ostendunt; omnia in omnibus si etiam sine Deo homines ostenduquales a deo facti sunt, uide quid christiani facere possint, quorum in melius per Christum instaurata natura est et qui diuinae quoque gratiae iuuantur taque attentius respiciat: interrogemus quid de hoc sentiant propriae cogitationes; ferat sententiam de naturae bono ipsa conscientia; instruamur domestico magisterio animi, et mentis bona non aliunde magis quaeque, quam ab ipsa mente, discamus. Quid illud, obsecro, est quod ad omne peccatum aut erubescimus, aut timemus, et culpam facti nunc ru
Abbreviated transcription (Latin):
facit. Facit enĩ ipãm uoluntariam
su iuris non necessitate deuictam
sed inditio liberam. Licet quippe no¬
bis eligere refutare. probare respu¬
ere. nec est quo magis rõnabilis cre¬
atura ceteris preferatur. nisi quod
cũ omĩa alia ꝯditõnis tantum ao
necessitatis bonũ habeant. hec sola
habet etiam uoluntatis s pleriq
impie non minus quã imperite.ꝯ
super statu hominis q̃ritur uereor
dicere quasi reprehendentes opus
dñi. talem illum auint debuisse fie¬
ri qui om̃ino facere non possit ma¬
lum. Dicit itaq figmentũ ei qui
se finxit. Quid me fecisti sic: Et
improbissimi hominũ dum dissimu¬
facti sunt. aliter se factos fuisse
malunt ut qui uitam suam emen¬
dare uolunt. Uideantur emendare
uelle naturã. Cuus bonũ ita gene¬
raliter cunctis institutũ est. utĩ
gentilib quoq hominib qui sine
ullo dei cultu siuit se nĩquã osten¬
dar ac proferat. Qsĩa eñi multos

Expanded text:
facit. Facit enim ipsam voluntariam, facit. Facit enim ipsam voluntariam, sui juris, non necessitate devinctam, sed judicio liberam. Licet enim nobis eligere, refutare, probare, respuere. Nec est quo magis rationabilis creatura caeteris praeferatur, nisi quod, cum omnia alia conditionis tantum ac necessitatis bonum habeant, haec sola habeat etiam voluntatis. Sed plerique impie non minus quam imperite, cum super statu hominis quaeritur vereor dicere, quasi reprehendentes opus Domini, talem illum aiunt debuisse fieri, qui omnino facere non posset malum. Dicit itaque ei figmentum qui se finxit: Quid me fecisti sic ? Et improbissimi hominum, dum dissimufacti sunt, aliter se factos esse malunt; ut qui vitam suam emendare nolunt, videantur emendare velle naturam: cujus bonum ita generaliter cunctis institutum est, ut in gentilibus quoque hominibus, qui sine ullo cultu Dei sunt, se nonnunquam ostendat ac proferat. Quam multos
Abbreviated transcription (Latin):
iisq libertate partis ratõnabilis
anime decus positum est. Pic
inquam totus nature nr̃e honor
ꝯsistit. hinc dignitas. hiic demꝙ
obtimi quiq laudem merentur
hinc premium. nec eẽt omĩno.
tis. si is ad malum transire nõ
potuisset. Uolens namq d̾s
rationabilem creaturam uolun¬
tarii boni munere. ⁊ liberi arbi¬
trii potestate donare utriusq ꝑ¬
tis possibilitatem hõĩni inserẽdo
proprium eius fecit eẽ quod uelit ut
boni ac mali capax naturaliter utrũ¬
q posset ⁊̃ ad alterutrũ uoluntate
deflecteret. Neq enim alia sponca¬
neum halere poterat bonũ nisi ea q̃
etiam malum habere poterat. Utrũ¬
q no posse uoluit optimus creator
sed unum fasere bonũ scilicet quod
⁊ imꝑauit maliq facultatem ad hoc
tantum dedit ut uoluntatem eius
ex nr̃a uoluitate facerenius. Quod
cum ita sit. hoc quoq ipm̃ quod ma¬
la facere possimus bonũ est. Bomũ
inquam quia boni partem meliorẽ

Expanded text:
partis libertate, rationabilis partis libertate, rationabilis animae decus positum est. Hinc, inquam, totus naturae nostrae honor consistit, hinc dignitas; hinc denique optimi quique laudem merentur, hinc praemium: nec esset omnino tis, si is ad malum transire non potuisset. Volens namque Deus rationabilem creaturam voluntarii boni munere et liberi arbitrii potestate donare, utriusque partis possibilitatem homini inserendo, proprium ejus fecit esse quod velit; ut boni ac mali capax, naturaliter utrumque posset, et ad alterutrum voluntatem deflecteret. Neque enim aliter spontaneum habere poterat bonum, nisi ea creatura, quae etiam malum habere potuisset. Utrumque nos posse voluit optimus Creator, sed unum facere, bonum scilicet, quod et imperavit; malique facultatem ad hoc tantum dedit, ut voluntatem ejus ex nostra voluntate faceremus. Quod cum ita sit, hoc quoque ipsum quod etiam mala facere possumus, bonum est: bonum, inquam, quia boni partem meliorem
Abbreviated transcription (Latin):
presidio reliquit. nec diuersis pe¬
riculis uelud exposuit infirmũ
sed quem inermẽ extrinsecus fe¬
cerat melius intus armauit ra¬
tione scilicet atq prudentia ut
ꝑ intellectum ugorem ꝙ mentis.
quo ceteris prestabat ammalibus
factorem om̃im solus agnosceret
⁊ inde seriuret deo unde aliis domi¬
nabatur. Quem tamen iusticie
coactum. Et ideo reli quit eũ in
manu consilii sui. posuitq ante
eum uitam ⁊ mortem. bonũ ⁊ ma¬
lum ⁊ quod placuerit dabitur illi
Unde etiam indentronomio legi¬
mus. uitam ⁊ mortem dedi ante
temere imperitum uulgus offen¬
dit ut ideo nõ uere bonum factũ
hominẽ putes quia is facero ma¬
lum potest nec ip̃a nature molen¬
tia astringatur ad in mutabilis
boni necessitatem. Nam si dili¬
gent̾ retractes ⁊ ad subtiliorem
indellectum cogas animũ. Hinc
tibi melior status hominis ac
superior apparebit. unde putat᷑
inferior. In hoc enim gemini
itineris discrimine In hac utri

Expanded text:
praesidio reliquit, nec diversis pepraesidio reliquit, nec diversis periculis velut exposuit infirmum. Sed quem inermem extrinsecus fecerat, melius intus armavit: ratione scilicet atque prudentia, ut per intellectum vigoremque mentis, quo caeteris praestabafactorem omnium solus agnosceret, et inde serviret Deo, unde aliis dominabatur. Quem tamen justitiaecoactum. Et ideo reliquit eum in manu consilii sui, posuitque ante eum vitam et mortem, bonum et malum; et quod placuerit ei, dabitur illi . Unde etiam in Deuteronomio legimus, Vitam et mortem dedi ante temere imperitum vulgus offendit, et ideo non vere bonum factum hominem putes, quia is facere malum potest, nec ipsa naturae violentia astringitur ad immutabilis boni necessitatem. Nam si diligenter retractes, et ad subtiliorem intellectum cogas animum, hinc tibi melior status hominis ac superior apparebit, unde putatur inferior. In hoc enim gemini itineris discrimine, in hac utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
cum docetur aliquis posse quod
cupiat. Nam ⁊ in bello ea ex hor¬
tatio maxima est ea que plurimit
auctoritatis habet que pugnatorẽ
de uirib sius ãmouere. Primũ ita¬
q debet nature humane bonũ de
euis auctore metiri deo scilicet:
Qcum unuersa mũdi ⁊ que in¬
tra mũdum sunt opera bona ⁊ uat¬
de bona fecisse referatur quãto pu¬
tas prestantiorem ipm̃ hominẽ
fecit propter quẽ om̃ia etiã intel¬
ligitur illa cõdidisse: Quẽ dum
ad ymaginem ⁊ similitudinẽ su¬
am facere disposuit antequã faci¬
at qualem sit facturus ostendit
Deinde cũ subiecit ei uniu̾sa am¬
malia eumq etiam constituit do¬
minũ om̃im q̃ uł mole corporis
uł uiriũ magnitudine uł armis
dentiũ multo ualentiora homĩe
fecit satis declarat quãto pulchri¬
or sit homo ip̃e conditus quẽ uł
ex hoc uoluit nature sue intelli¬
gere dignitatem dum fortiora
sibi subiecta miratur animalia:
Neq enim nudum illum ac sine

Expanded text:
cum docetur aliquis posse quod cum docetur aliquis posse quod cupiat. Nam et in bello ea exhortatio maxima est, eaque plurimum auctoritatis habet, quae pugnatorem de viribus suis admonet. Primum itaque debes naturae humanae bonum de ejus auctore metiri, Deo scilicet, qui cum universa mundi, et quae intra mundum sunt opera, bona et valde bona fecisse referatur, quanto putas praestantiorem ipsum hominem fecit, propter quem omnia etiam intelligitur illa condidisse? Quem dum ad imaginem et similitudinem suam facere disposuit, antequam faceret, qualem esset facturus, ostendit. Deinde cum subjecit ei universa animalia: eumque etiam constituit eorum dominum, quae vel mole corporis, vel virium magnitudine, vel armis dentium multo valentiora homine fecerit: satis declarat, quanto pulchrius sit homo ipse conditus, quem vel ex hoc voluit naturae suae intelligere dignitatem, dum fortia sibi subjecta miratur animalia. Neque enim nudum illum, ac sine
Abbreviated transcription (Latin):
re ium qualitatẽ q monstrare. ⁊ qͥd
efficere possit ostendere ac iam inde
audientis animũ ad species incita¬
re uirtutũ. ne ruchil prosit ad ea.
uocari que sibi forte impossibilia eõ
presumpsit. Nequaq enĩ uirtutũ
uiam ualemus ingredi nisi spe comi¬
te ducamur. Si quidem appetendi
omĩs conatus perit consequendi
desperatõne. Quem ego ex hortatõ¬
nis ordinem cũ aliis quoq opuscu¬
lis tenuerim tunt hic maxime ob¬
seruandum puto.Ubi eo plemus
nature bonũ declarari debet quo in¬
stituenda est uita perfectior ne tan¬
to remissior sit. ad uirtutum ani¬
mus ac tardior quanto minus se
posse credat. ⁊ dum quod in eẽ sibi
ignorat id se existin̾at nõ habere
proferenda ergo semꝑ per innocen¬
potest cum quicquid posse probat᷑
implendum est. Hec igitur pri¬
ma sc̃ẽ ac scĩtatis uite fundamẽta
iacientur ut iures suas uirgo ag¬
noscat quas demum bene excercere
tuna enim animi incitamenta st

Expanded text:
rae vim qualitatemque monstrare, et quid rae vim qualitatemque monstrare, et quid efficere possit ostendere; ac jam inde audientis animum ad species incitare virtutum, ne nihil prosit ad ea vocari, quae forte sibi impossibilia esse praesenserit. Nunquam enim virtutum viam valemus ingredi, nisi spe ducamur comite: siquidem appetendi omnis conatus perit consequendi desperatione. Quem ego exhortationis ordinem cum in aliis quoque opusculis tenuerim, tum hic maxime observandum puto, ubi eo plenius naturae bonum declarari debet, quo instituenda est vita perfectior; ne tanto remissior sit ad virtutem animus ac tardior, quanto minus se posse credat, et dum quod inesse sibi ignorat, id se existimat non habere. Proferenda semper in notipotest, cum quidquid posse probatur, implendum est. Haec igitur prima sanctae ac spiritualis vitae fundamenta jaciantur, ut vires suas virgo agnoscat, quas demum bene exercere tima enim animi incitamenta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nobilior. Tam preciosa requirit
in morib quam contempsit in re
sitim quod uinq satiabit flumen
ingenii que iuis aliquando oratõns
terit quantũ paiata est uirgo re¬
b implere. Nobis nõ donanda
est uenia qui ad orñadum dm̃ cales¬
naculum scdm̃ iures nr̃as munꝰ offe¬
rimus nec ueremur ne temere scri¬
bendo ad dante nobilitatis uirginẽ
ultro nos morsib tradamus inuicẽ¬
dic. Scribumus enim petente scã ma¬
tre eius unmo uibente idq a nobꝰ
transmarinis luteris miro cũ deside¬
rio ammi flagitante qiue facile os¬
tendit. qͦ studio quantaq cura in
filiam gernem celeste plantauerit.
dum illud tam sollicite cupit ab aliis
irrigari. Remoti igitur a demerita¬
te ⁊̃ ab ambitõne liberi propoĩto in¬
sudemus operi nec de mediocritate dif
de matris ⁊ m̃to uirginis adiuua
ri. Quotiens michi de institutõe
morũ ⁊ scẽ uite conu̾satõne dicen¬
dum est. Soleo pͥus humane natu¬

Expanded text:
nobilior. Tam pretiosa requirit nobilior. Tam pretiosa requirit in moribus, quam contempsit in rebsitim, quod umquam satiabit flumen ingenii? Quae vis aliquando orationis, terit, quantum parata est virgo rebus implere? Nobis vero donanda est venia, qui ad ornandum Domini tabernaculum, secundum vires nostras munus offerimus. Nec veremur ne temere scribendo, ad tantae nobilitatis virginem, ultro nos morsibus tradamus invidiae. Scribimus enim petente sancta matre ejus, immo jubente, idque a nobis transmarinis litteris, miro cum desiderio animi flagitante: quae facile ostendit, quo studio quantaque cura in filia germen coeleste plantaverit, dum illud tam sollicite cupit ab aliis irrigari. Remoti igitur a temeritate, et ab ambitione liberi, proposito insudemus operi. Nec de mediocritate diffde matris, et merito virginis adjuvaI. Quoties mihi de institutione morum, et sanctae vitae conversatione dicendum est, soleo primo humanae natu
Abbreviated transcription (Latin):
ubertate materie cursum orõnis ac¬
cendit. Sed nobis alio magis iti̾e
pergendum est. quib propõĩtum est
institutõnem uirginis non laudare¬
s scribere nec tam paratas iam uir¬
tutes eius exprimere quod parandas
magisq reli quam ordinare iutam
quã oinare p̃tĩtam. Est aut̃ ⁊ diffici¬
limum cũ eius ꝑsona facere in qua
tupiditas tanta discendi est tantus¬
q per fectõins ardor ut ei quelibet
perfecta doctrina par ẽẽ uix possiti
Meminit enĩ recteq meminit qͣs
mundi opes gliãmq respuerit qui¬
b uoluptatib renuntiauerit quas
demq ꝯtempserit inte presentis
illecebras ⁊ ideo contenta nõ est
cõmum hoc mediocriq genere in¬
uendi. ⁊ quod facile ip̃a multorum
sotietate uilescat. nonũ aliquid ⁊
in usitatum requirit p̃cipuũ acsin¬
gulare quoddam flagi tat non mi¬
nus cõuersatõnem suam qũa con¬
u̾s i onem cupit eẽ mirabilem. In
scło nobilis. apud deum cupit eẽ

Expanded text:
ubertate materiae cursum orationis acubertate materiae cursum orationis accendit: sed nobis alio magis itinere pergendum est, quibus propositum est, institutionem virginis, non laudem scribere: nec tam paratas jam virtutes ejus exprimere, quam parandas: magisque reliquam ordinare vitam, quam ornare praeteritam. Est autem difficillimum cum ejus persona facere, in qua cupiditas tanta discendi est, tantusque perfectionis ardor, ut ei quamlibet perfecta doctrina par esse vix possit. Meminit enim recteque meminit, quas mundi opes gloriamque respuerit, quibus voluptatibus renuntiaverit, quas denique contempserit vitae praesentis illecebras. Et ideo contenta non est communi hoc mediocrique genere vivendi; et quod facile ipsa multorum societate vilescat, novum aliquid et inusitatum requirit: praecipuum ac singulare quoddam flagitat. Non minus conversationem suam quam conversionem cupit esse mirabilem. In saeculo nobilis, apud Deum cupit esse
Abbreviated transcription (Latin):
riq fretus scientia of¬
ficium scribendi facile
me implere posse crede¬
rem tamen tamarduum hoc opꝰ
ingredi sine magno difficultatis
timore non possem. Scribendũ¬
est tamen ad demetriadem uir¬
ginem xp̃i. Uirginem nobilem
uirginem diuitẽ. ⁊ quod his ma¬
ius est ardore fidei nobilitatem
diuitiasq calcantem. quã utiq
tutis ut laudare om̃ib facile ita
dicere difficile est. Cui enim ora¬
tio decẽ possit in enis laude cele¬
branda ciue sũmo loto nata in sũ¬
mis oppibus delitus q mitrita tã¬
tis tamen uariis uite huiꝰ blan¬
dim̃tis uelud tenacissimis quib¬
dam irrecita uinculis subito eru¬
perit cuncta q simul corporis bo¬
na animi uirtate mutauerit q̃
Norem ad huc ipm̃ meuntis eca¬
tis auodam fidei gladio id est uo¬
luntate succiderit ⁊ crucifigens
hostiam sacrauerit deo ac nobilissimi
sanguinis posteritatem uirginita¬
tis amore contempferit: Prona au¬
tem ⁊ facilis dicendi uia ẽ: que ip̃a

Expanded text:
rique fretus scientia, officium scribendi facile me implere posse crederem: tamen tam arduum hoc opus ingredi, sine magno difficultatis timore non possem. Scribendum tamen est ad Demetriadem virginem Christi, virginem nobilem, virginem divitem, et quod his majus est, ardore fidei, nobilitatem divitiasque calcantem. Quam utique, tutis, ut laudare omnibus facile, ita docere difficile est. Cui enim oratio deesse possit in ejus laude celebranda: quae summo loco nata, in summis opibus deliciisque nutrita, tantis tamque variis hujus vitae blandimentis, velut tenacissimis quibusdam irretita vinculis, subito eruperit, cunctaque simul corporis bona, animi virtute mutaverit? Quae florem adhuc ipsum incuntis aetatis, quodam fidei gladio, id est, voluntate succiderit? Et crucifigens hostiam sacraverit Deo, ac nobilissimi sanguinis posteritatem, virginitatis amore contempserit? Prona autem et facilis dicendi via est, quae ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
nus quẽ ditissimum scriptura cõme¬
morat. contͣ hanc sententiam salntis
indebitur. Sed qͦ modo quod apud ho¬
mines impossibile ẽ. apud̾ deum pos¬
sibile fiat: apłi consilũ docet scriben¬
tis ad chimothm̃. Diuitib huius se¬
cłi p̃cipe nõ suꝑbire. nec sperabennter

Expanded text:
nus, quem ditissimum scriptura commenus, quem ditissimum scriptura commemorat, contra hanc sententiam saluatus uidebitur. sed quomodo, quod apud homines inpossibile est, apud deum possibile fiat, apostoli consilium docet scribentis ad Timotheum: diuitibus huius saeculi praecipe non superbire nec sperare
Abbreviated transcription (Latin):
indiuitiis dedit experim̃ta uirtutũ qui
sernus ⁊ dominꝰ docuit anime libertatẽ
Nonne post pharaonẽ regiis ornatus
in signib sic carus do̾ fut ut supet õs
patriarchas duarũ tribuũ pat̾ fieret
Daniel ⁊tres pueri sic perant babylo
tis ut habitu nabugodonosor deo mẽ¬
te seruirent. Mardocheus ⁊hestesi
in ter purpurã ⁊ sericum ⁊ genimas su¬
ꝑbiam humilitate uicerũt. tantiq fu¬
perarent. Hec illo tendit oratio ut
ostendam uuenẽ incũ coniũctõnem
regalis sangumis ⁊ affluentiam diui¬
tiarum atq insignia potestatis. mat̾i¬
am habuisse uirtutũ. dicente eccłiaste.
Sicut prodegit sapientia. sic protegit
⁊ pecunia. Nec statim illud hinc testi¬
monio putemꝰ adu̾sum. Ameri dico
uobis. difficile diues intrabit in reg¬
nũ cełorũ. ⁊ rursum dico uobis. faciliꝰ
est camelum ꝑ foramen acus in trare¬
transire. quam duitem in trare in reg¬
num dei. Alioquin ⁊ achens publica¬

Expanded text:
in divitiis dedit experimenta virtutum, qui in divitiis dedit experimenta virtutum, qui et servus et dominus, docuit animae libertatem, nonne post Pharaonem regiis ornatus insignibus, sic Deo carus fuit, ut super omnes Patriarchas, duarum tribuum pater fieret? Daniel et tres pueri sic praeerant Babylontis, ut habitu Nabute seruirent. Mardocheus et Hester inter purpuram, sericum et gemmas superbiam humilitate uicerunt tantique fuperarent. Haec illo tendit oratio, ut ostendam iuuenem meum coniunctionem regalis sanguinis et affluentiam diuitiarum atque insignia potestatis materiam habuisse uirtutum dicente Ecclesiaste: sicut protegit sapientia, sic protegit et pecunia. nec statim illud huic testimonio putemus aduersum: amen dico uobis: difficile diues intrabit in regna caelorum. et rursum dico uobis: facilius est camelum per foramen acus transire quam diuitem intrare in regnum dei. alioquin Zacheus publica
Abbreviated transcription (Latin):
pudicitie. ut uirgo sortiretur uxorem:
sic timens deum. cũ uniu̾sa donu sua
ut oblitus dignitatis om̃e consortiũ ꝯ
monachis haberet ⁊ csicis. tantasq
res eius pauꝑm atq debilium obside¬
rent ex amma. Certe sic semꝑ orans de¬
um ut illi quod optimũ eẽt eueniret
Naptus est ne malitia im mutaret
mentem eius. quia placita erat deo¬
amna estis Unde ⁊ ego possum uere su¬
per ab uti apłi noce dicentis. In ui̾tate
cognoni qm̃ nõ est ꝑsonaꝵ acceptor
deus. s in om̃i propoĩto. qui timet de¬
um ⁊ operatur instititiam acceptꝰ
est illi. Nichil nocuit militanti pa¬
ludam̃tũ ⁊ balteus ⁊ apparitorũ cat̾¬
ue. cun sub habita alt̾iꝰ alti militaust
sicut econtrario nichil prodest aliis u
ie palliolum. furua tunica corporis illuines
⁊ sunulata pauꝑtas: si nomĩs dignitatem
rael tantam fidem inueniri. Et ut ad suꝑi¬
ora redeamus. Ioseph qui ⁊ inegestate ⁊

Expanded text:
pudicitiae, ut uirgo sortiretur uxorem; pudicitiae, ut uirgo sortiretur uxorem; sic timens deum cum uniuersa domo sua, ut oblitus dignitatis omne consortium cum monachis haberet et clericis tantasque res eius pauperum atque debilium obsiderent examina; certe sic semper orans deum, ut illi, quod optimum esset, eueniret. raptus est, ne malitia inmutaret mentem eius, quia placita deo erat anima illius. unde et ego possum uere super eo abuti apostoli uoce dicentis: in ueritate cognoui, quoniam non est personarum acceptor . deus, sed in omni proposito, qui timet deum et operatur iustitiam, acceptus est illi. nihil nocuit militanti paludamentum et balteus et apparitorum cateruae, quia sub habitu alterius alteri militabat, sicut e contrario nihille palliolum, furva tunica, corporis illuvies, et simulata paupertas, si nominis dignitatem rael tantam fidem inveni . Et ut ad superiora redeamus, Joseph, qui et in egestate et