comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ur̃is & multorum litteris didici obici mibi
inschola trrannia lingua canũ meorum exini¬
micis abipso. cur perĩardhion libros in latind̃ uer¬
terim & o̾inpudentiam singularem: Accusant medi¬
cum quod uenena ꝓdiderit: ut sulic& p̃harma coss¬
polam suum non innocentiȩ merito. sed criminis co¬
mumone tueantur Quasi culpam numerus peccantiũ
mimat. & in ꝑsonis non in rebus sit accusatio. Scribunt᷑
contra me libri. ingeruntur om̃ibus audiendi. & tam̃
non edunt᷑. ut & simplicium corda ꝑcutiant. & mihi
facultatem ꝓme auferant respondendi. Nouũ malitiȩ
genus accusare quod ꝓdi timeas. scribere quod &ccul¬
tas. Si sunt uera quȩ scripsit. cur publicũ metuit:
si falsa. curscripsit: Olim pueri legimus ntemperantis
cẽ. arbitror. scribere quicquam qđ acultari uelis
Rogo quis ẽ. iste dolor quid extuant: quid insanun.
quod p̃conem reppuli figuratum. qđ nolui me subdola
ore laudart. quod sub amici nonune inimici insidias

Expanded text:
ris et multorum litteris didici, objici mihi in schola Tyranni, lingua canum meorum exmicis ab ipso , cur περὶ Ἀρχῶν libros in Latinum verterim. O impudentiam singularem! accusant medicum quod venena prodiderit; ut scilicet φαρμακοπώλην suum, non innocentiae merito, sed criminis communione tueantur, quasi culpam numerus peccantium minuat, et in personis, non in rebus sit accusatio. Scribuntur contra me libri, ingeruntur omnibus audiendi; et tamen non eduntur, ut et simplicium corda percutiant, et mihi facultatem pro me auferant respondendi. Novum malitiae genus, accusare, quod prodi timeas: scribere, quod occultes. Si sunt vera quae scribit, cur publicum timuit? si falsa, cur scripsit? Olim pueri legimus: Intemperantis esse arbitror scribere quidquam, quod occultari velis . Rogo quis est iste dolor? Quid aestuant? quid insaniunt? Quod praeconem repuli figuratum? quod nolui me subdolo ore laudari? quod sub amici 458 nomine, inimici insidias
Abbreviated transcription (Latin):
demones angelos fieri. & animas hominum ita ut suNt
condite non angłos. sed inid quod adõ sunt conditae
reformari. ut & iusti & peccatores aequales fiant
Deniq ut scias me non meam explicasse. sententiam.
sed int̃ se hereses comparasse. quarum utramq in greco
legeram : disputationẽ meam hoc fine compleui
Iacirco supra diximus: Haec apud nos obscuriora suN.
quia m̃etaphori cõs dicuntur ingreco & om̃is
metaphora side alia maliam linguam trans feratur
aduerbum : quibusdã quasi sentibus orationis sensus
& germina suffocantur. Nisi haec eadem ingreco rep¬
pereris : quicquid dictum ẽ. meum putato: Sextum
quod & extremum mihi obicere dicitur. si tam̃ nihil
inmedio frater oblitus. ẽ : curillum locum apłi int̃¬

Expanded text:
daemones Angelos fieri: et animas hominum, ita ut sunt daemones Angelos fieri: et animas hominum, ita ut sunt conditae, non in Angelos; sed in id quod a Deo sunt conditae, reformari, ut et justi et peccatores aequales fiant. Denique ut scias me non meam explicasse sententiam, sed inter se haereses comparasse, quarum utramque in Graeco legeram, disputationem meam 483 hoc fine complevi: « Idcirco, ut supra diximus, haec apud nos obscuriora sunt, quia μεταφορικῶς dicuntur in Graeco; et omnis metaphora, si de alia in aliam linguam transferatur ad verbum, quibusdam quasi sentibus, orationis sensus et germina suffocantur. » Nisi haec eadem in Graeco repereris, quidquid dictum est, meum putato. 28. Sextum, quod et extremum, mihi objicere dicitur si tamen nihil in medio frater oblitus est cur illum locum Apost
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑsum atq laceratum. uerus medicus xp̃c iħs sanaturꝰ
aduenerit. unus quisq secđm mensuram fidei & agnitio¬
nis filii dĩ quem ideo agnoscere dicitur. quia prius
nouerat apostea nosse desiuit suũ recipiae locum. &
incipia id ẽt̃. quod fuerat. ita tam̃ ut non iuxta aliã¬
cium suum ꝑfectum sit : uerbi g̃a ut angelus refuga
idẽe incipiat quod creatus ẽ & homo qui depara diso
fuerat eiectus adculturam iterum paradis restiuat᷑
se artem expositionis meae. Quando enim dico ita tam̃
ut non uixta aliam heresim om̃s mnuna aetate sint postti
id ẽ om̃s mangłos reformentur: os tendo & ea de quib
disputo esse heretica. &abalia heresi discrepare. Quae
sunt ergo duȩ hereses : Una quae dicit om̃s rationabiles
creaturas in angelos reformari. altera quae asserit unũ¬
quodq inrestitutione mundi id fore quod conditum
est: uerbi gr̃a quia ex angelis demones sunt. rursum

Expanded text:
dispersum atque laceratum, verus medicus Christus Jesus sanaturus dispersum atque laceratum, verus medicus Christus Jesus sanaturus advenerit, unusquisque secundum mensuram fidei et agnitionis Filii Dei quem ideo agnoscere dicitur, quia prius noverat, et postea nosse desivit suum recipiet locum, et incipiet id esse quod fuerat: ita tamen, ut non juxta haerescium suum perfectum sit. Verbi gratia, ut Angelus refuga id esse incipiat, quod creatus est: ut homo qui de paradiso fuerat ejectus, ad culturam iterum paradisi restituatse artem expositionis meae. « Quando enim dico, ita tamen ut non juxta aliam haeresim omnes in una aetate sint positi, id est, omnes in Angelos reformentur, ostendo et ea de quibus disputo esse haeretica, et ab alia haeresi discrepare. » Quae sunt ergo duae haereses? Una, quae dicit omnes rationabiles creaturas in Angelos reformari. Altera quae asserit unumquodque in restitutione mundi id fore quod conditum est. Verbi gratia: quia ex Angelis daemones sunt, rursum
Abbreviated transcription (Latin):
de intellegentiae .ẽ. Unde & apłs. miser ego inquit
homo. quis me liberabit de corpore martis huius. corpꝰ
mortis appellans quod uitiis & morbis & ꝑturbationib
ac morti subiaceat. donec cum xp̃o resurgat ingloria.
& fragile prius luctum exquoquator feruore sp̃s scĩ
in testam solidissimam. demutans głam non naturam
Quintulocus ualidissimus ẽ. in quo exponentes illud
apłi testimonium. ex quo totum corpus conpactũ &e con¬
glutinatum ꝑ om̃em iuincturã sub ministrationis.
secundum operationem & mensuram unuis cuiusq. men¬
bri. augm̃tum corporis facit in aedificationẽ sui incari¬
tate: latissimam origenis expositionem & eosdem sensus
ꝑduersa uerba uoluentem breui sermone constrinximꝰ.
nibl exemplis & assertionibus illius Auferentes. Cũq.
puenissemus ad finem: haec subiecimus Igitur & inre¬
Aitutione om̃ium quando corpus totius eccłae nunc

Expanded text:
dae intelligentiae est. Unde et Apostolus: Miser ego, inquit, dae intelligentiae est. Unde et Apostolus: Miser ego, inquit, homo: quis me liberabit de corpore mortis hujus? Corpus mortis appellans, quod vitiis et morbis et perturbationibus ac morti subjaceat: donec cum Christo resurgat in gloria, 482 et fragile prius lutum, excoquatur fervore Spiritus sancti in testam solidissimam: demutans gloriam, non naturam. 26. Quintus locus validissimus est, in quo exponentes illud Apostoli testimonium, Ex quo totum corpus compactum et conglutinatum per omnem juncturam subministrationis, secundum operationem in mensuram uniuscujusque membri, augmentum corporis facit in aedificationem sui in charitate , latissimam Origenis expositionem, et eosdem sensus per diversa verba volventem, brevi sermone constrinximus, nihil exemplis et assertionibus illius auferentes. Cumque pervenissemus ad finem, haec subjecimus: « Igitur et in restitutione omnium, quando corpus totius Ecclesiae nunc
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝑ eum p̃dicatio compleatur. lic& quidã alium
sensum in hoc loco introducant. quod paulus p̃de¬
stinatus & scĩficatus exutero matrissuie ad p̃dicationẽ
gentiũ antequã nasceretur. postra uincla carnis acceperit
&inhoc loco triplicem ut supra expositionem posui
Inprima quid mihi uideretur. in secunda quid origenss
asserer&. intertia quid appollinaris contra illius uadens
dagma sentir&: Lege grecos cõmentarios. & nisi iti rep¬
pereris erimen fatebor. Quod ẽ. inisto loco peccatum
meum: Illud nimirum ꝓquo supra respondi. quare
non eos Aquibus dicta sunt nominarim. Su ꝑfluũ erat
ꝑsingula apłi restimonia eorum nomina ponere. quoꝵ
me opuscula translaturum in p̃factione signaueram
E tam̃ uinctã dici animam corpore. donec ad xp̃m rede¬
at. & inresurrectionis gła corruptum & mortale corpꝰ
in corruptione & in mortalitate commut& : non absur¬

Expanded text:
tes per eum praedicatio compleatur: licet quidam alium tes per eum praedicatio compleatur: licet quidam alium sensum in hoc loco introducant, quod Paulus praedestinatus et sanctificatus ex utero matris suae ad praedicationem Gentium antequam nasceretur, postea vincula carnis acceperit. » Et in hoc triplicem, ut supra, expositionem posui. In prima, quid mihi videretur; in secunda, quid Origenes assereret; in tertia, quid Apollinarius contra illius vadens dogmata sentiret. Lege Graecos Commentarios; et nisi ita repereris, crimen fatebor. Quod est in isto loco peccatum meum? Illud nimirum, pro quo supra respondi: quare non eos a quibus dicta sunt, nominarim? Superfluum erat per singula Apostoli testimonia, eorum nomina ponere, quorum me Opuscula translaturum in Praefatione signaveram. Et tamen vinctam dici animam corpore, donec ad Christum redeat, et in resurrectionis gloria, corruptivum et mortale corpus, incorruptione et immortalitate commutet, non absur
Abbreviated transcription (Latin):
atores parcissimos. & frugi seruos. & molestos pedagogos.
a argutissimos fures diligentes uocare. & in euangło
uilicus iniquitatis prudent̃ quȩdam fecisse dicitur. &
prudentiores sunt filii huuis sȩculi. a filiis lucis in
generatiore sua. Et serpens sapientior erat om̃ib
nis locis exordium secundi libri possid&. inquo pauli
testimonium exposuimus. huius rei gr̃a ego paulus uinc
nifestus .ẽ: eam tantum partem ponam explanationis.
quae pata calum niae. Uinctum iħu xp̃i paulum
esse ꝓgentibus potesł & de martirio intellegi q̃uod
romae inuincula coniectus: hanc epłãm miserit eo
tempore quo adphilemonem. & ad colosenses. & ad
philipenses in alio loco scriptas ẽe monstrauimus.
Uel certe quia in plurimis loxis lectum .ẽ. uinculũ
animȩ corpus hoc dici. quod quasi clausa teneatur
incarcere : dicimis ꝓpterea paułum corporis nexibus
coerceri. nec reuerti & ẽe. cum xp̃o: ut ꝑfecta ingen¬

Expanded text:
atores parcissimos, et frugi servos, et molestos paedagogos, atores parcissimos, et frugi servos, et molestos paedagogos, et argutissimos fures, diligentes vocare. 481 Et in Evangelio villicus iniquitatis prudenter quaedam fecisse dicitur : et, Prudentiores sunt filii hujus saeculi filiis lucis in generatione sua nis locus, exordium secundi libri possidet, in quo hoc Pauli testimonium exposuimus: Hujus rei gratia ego Paulus vinnifestus est, eam tantum partem ponam explanationis, quae patet calumniae: « Vinctum Christi Jesu Paulum esse pro Gentibus, potest et de martyrio intelligi, quod Romae in vincula conjectus, hanc Epistolam miserit, eo tempore quo ad Philemonem, et ad Colossenses, et Philippenses, in alio loco scriptas esse monstravimus. Vel certe, quia in plurimis locis lectum est vinculum animae corpus hoc dici, quo quasi clauso teneatur in carcere, dicimus propterea Paulum corporis nexibus coerceri, nec reverti, et esse cum Christo, ut perfecta in Gen
Abbreviated transcription (Latin):
ententias trans ferebuam secddixi. Qui diligens lector
est istatim require adica: Crursus infine Alius ui
hoc quod ait ut os tender& in seculis suꝑuenientibus
abundantes diuitias gr̃ae suae. adillam intellegentiã
tranferrae. Ecce inquies sub diligentis let toris ꝑsona
origenis sententias explicasti. fateor errorem. Non
debui diligentem dicere sed blasphemum. Quod s̃ fe¬
cissem & aliquo scistem uaticinio te istius modi nenias
sectaturum. & iã calummae uerba uitassem. Gran¬
de crim̃ si origenẽ diligentem dixi ẽe. lectorem cuius
septuaginta librds interp̃tatus sum. quẽ incelũ laudi¬
bus tuli. ꝓquo conpulsus sum ante biennium breui li¬
bello tius contra me p̃coniis respondere. Eccłarum
magistrum ame dictum esse origenẽtius laudibus
obicis: Et putas quod ꝑtimescere debeam. si diligentẽ
lectorem me dixisse inimicus accuses : Solemꝰ & negori¬

Expanded text:
sententias transferebam. « Sed, dixi, qui diligens lector sententias transferebam. « Sed, dixi, qui diligens lector est, statim requiret, et dicet. Et rursus in fine, Alius vero hoc quod ait, ut ostenderet in saeculis supervenientibus abundantes divitias gratiae suae, ad illam intelligentiam transfert. » Ecce, inquies, sub diligentis lectoris persona, Origenis sententias explicasti. Fateor errorem, non debui diligentem dicere, sed blasphemum: quod si fecissem, et aliquo scissem vaticinio te istiusmodi naenias sectaturum, etiam calumniae verba vitassem. Grande crimen si Origenem diligentem dixi esse lectorem, cujus septuaginta libros interpretatus sum, quem in coelum laudibus tuli; pro quo compulsus sum ante biennium brevi libello tuis contra me praeconiis respondere . Ecclesiarum magistrum a me dictum esse Origenem, in tuis laudibus objicis: et putas quod pertimescere debeam, si diligentem lectorem me illum dixisse inimicus accuses. Solemus et negoti
Abbreviated transcription (Latin):
plin & herubin dicere demones & homines fieri qđ
affirmat origenes & ipsos inter se. angłos diuersa officioꝵ
genera esse sortitos. quod eccłae non repugnͣe. Quomodo
inter homines ordo dignitatum & laboris uarietate diũ¬
sus. ẽ. &cum ep̃s & presbiter & om̃is eccłasticus gradus
habeat ordinem suum. & tam̃ om̃s homines sint. sic &
inter angłosmerita. ẽe. diuersa. & tam̃ in angelica om̃s
ꝑsistere dignitate. nec aduertere lectore: de angelis
homines fieri. nec rursum homines in angłos reformari
ostender& in seculis suꝑuenientibus habundantes diui¬
tias gr̃ae suae in bonitate suꝑ nos in xp̃o iħu. nos triplicẽ
expositionem posumus. In prima quid nob̾ uideret᷑
insecunda quid origenes opponere. intertia quid appol¬
linaris simpliciter explanar&. Quorũ si nomina non
posui. ignoset uerecundiae mͤx. Non debui eos carpert
quos imitabar exparte. & quorum inlatinam linguã

Expanded text:
phim et Cherubim dicere, daemones et homines fieri, quod phim et Cherubim dicere, daemones et homines fieri, quod affirmat Origenes; et ipsos inter se Angelos diversa officiorum genera esse sortitos, quod Ecclesiae non repugnat. Quomodo et inter homines ordo dignitatum ex laboris varietate diversus est, cum episcopus et presbyter, et omnis Ecclesiasticus gradus habeat ordinem suum; et tamen omnes homines sunt: sic et inter Angelos merita esse diversa, et tamen in Angelica omnes persistere dignitate: nec de Angelis homines fieri, nec rursum homines in Angelos reformariostenderet in saeculis supervenientibus abundantes divitias gratiae suae in bonitate super nos in Christo Jesu, nos triplicem expositionem posuimus. In prima quid nobis videretur: in secunda quid Origenes opponeret: in tertia quid Apollinarius simpliciter explanaret. Quorum si nomina non posui, ignosce verecundiae meae: non debui eos carpere, quos imitabar ex parte, et quorum in Latinam linguam
Abbreviated transcription (Latin):
nationibus dicerem : &iam hoc addidi Necesse est ut
subiectos habeant. & timentes se & seriuentes sibi &
eos qui a sua fortituidine roborentur. quae distributiones
officioru.i non solum inp̃sentiarum sed &iã infuturo
sȩculo erunt. ut ꝑsingulos ꝓfectus & honores ascensio¬
nes &iam & descensiones. uł crescat aliquid ut decrescat.
& sub alia atq alia potestate. uirtute. principatu. &
dominatione. fiat. Et post exemplũ terreni regis. totãq
palatii discriptionem. ꝑquam diuersa minis terioꝵ dĩ
sterio. ẽẽ. contentumꝰ : Quomodo archangelus non
dicitur nisi qui prior. ẽ. angeloꝵ. sic principatꝰ potes¬
tas & dominatio non appellatur nisi subiectos aliqͦs
habeat inferioris gradus. Iin aut̃ putat id circo me
origenem sequi. quia ꝓfectus & honores. & ascensiones
& discensiones. increm̃ta & inmunitiones in expositio¬
ne mea posui: sciat multum int̾ esse de angelis & sera¬

Expanded text:
nationibus dicerem, etiam hoc addidi: « Necesse est, ut nationibus dicerem, etiam hoc addidi: « Necesse est, ut subjectos habeant, et timentes se, et servientes sibi, et eos qui a sua fortitudine roborentur. Quae distributiones officiorum, non solum in praesentiarum, sed etiam in futuro saeculo erunt: ut per singulos profectus et honores, ascensiones et descensiones, vel crescat aliquis, vel decrescat, et sub alia atque alia potestate, virtute, principatu, et dominatione fiat. » Et post exemplum terreni regis, totamque Palatii descriptionem, per quam diversa ministeriorum Dei sterio esse contentum? » Quomodo Archangelus non dicitur, nisi qui prior est Angelorum: sic Principatus et Potestates et Dominationes non appellantur, nisi subjectos aliquos habeant et inferioris gradus. 480 Sin autem putat idcirco me Origenem sequi, quia profectus et honores, ascensiones et descensiones, incrementa et immunitiones, in expositione mea posui; sciat multum interesse de Angelis et Sera
Abbreviated transcription (Latin):
maculati fiant. & audo quisquam post huuismodi
sententiam nos origenis hereseos accusare : Decẽ &octo
ferme. anni sunt. ex quo istos dictaui libros. eo tempo¬
re quo origenis nomen florebat inmundo. quo ꝑiarchon
illus opus latinȩ aures ignorabant.  tam̃ ꝓfessus sũ
fidem meam. & quid mihi displicera& ostendi. Ex quo
&iam si inceteris aliquid hȩreticum monstrare potuis¬
s& inimicus. non tam dogmatum ꝑuersorum quae &
frater ostendit. Quia ualde friuolus .ẽ. & aꝑtam sui
p̃fert calumniam : ponam breuit̾. In eo testimonio ubi
paulus loquitur. sedere eum faciens ad dexterã suam
incaelestibus suꝑ om̃em principatum & potestatem & uir¬
tutem & dominationem. & om̃e. nom̃ quod nominatur
non solum in hoc seculo. sed &iam infuturo: Posł multipli¬
cem expositionem cum administroꝵ dĩ officia ꝑuenissem.
& de principatibus Ac potestatibus & uirtutibus & domi¬

Expanded text:
maculati fiant. Et audet quisquam post hujusmodi maculati fiant. Et audet quisquam post hujusmodi sententiam, nos Origenis haereseos accusare? Decem et octo ferme anni sunt, ex quo istos dictavi libros, eo tempore quo Origenis nomen florebat in mundo; quo περὶ Ἀρχῶν, illius opus, Latinae aures ignorabant: et tamen professus sum fidem meam; et quid mihi displiceret, ostendi. Ex quo etiam si in caeteris aliquid haereticum monstrare potuisset inimicus, non tam dogmatum perversorum, quae hfrater ostendit, quia valde frivolus est, et apertam sui praefert calumniam, ponam breviter. In eo testimonio ubi Paulus loquitur: Sedere eum faciens ad dexteram suam in coelestibus, super omnem principatum et potestatem et virtutem et dominationem, et omne nomen quod nominatur, non solum in hoc saeculo, sed etiam in futuro ; post multiplicem expositionem, cum ad ministrorum Dei officia pervenissem, et de principatibus ac potestatibus et virtutibus ac domi
Abbreviated transcription (Latin):
& illum in greco robustus dis putare. Posui ergo om̃a lic&e
breuius quae ingreco repperi. ut nihil haberent discipuli
eius noui. quod latinorum Auribus ingererent. Eacilius
enim nota quam repentina contẽnimus. Ex posita aut̃
interp̃tatione eius: quid infine capituli dixerimꝰ auscul¬
di ut essemus scĩ & inmaculati. sed elegit nos ut esse mos
scĩ & inmaculati. Hoc .ẽ. qui scĩ & inmaculati ante non
fuimus. ut postea essemus. Quod & de peccatoribus
admeliora conuersis dici potest. & stabit illa sententia.
non uis tificabitur in conspectu tuo om̃is uiuens. Id esł
intota uita sua. in om̃i quo in mundo isto uersatus est
tempore. Quod quidem ita intellectũ & adũsũ eum
facit. qui antequam munđ fier&. animas dicit electas¬
ẽẽ. propt̃ sc̃itatem & nullum uitium peccatoꝵ. Non
ut in consequenti uita ꝑ opera atq uirtutes sci & in¬

Expanded text:
et illum in Graeco robustius disputare. Posui ergo omnia, licet et illum in Graeco robustius disputare. Posui ergo omnia, licet brevius, quae in Graeco reperi, ut nihil haberent discipuli ejus novi, quod Latinorum auribus ingererent. Facilius enim nota, quam repentina contemnimus. Exposita autem interpretatione ejus, quid in fine capituli dixerimus, ausculdi, cum essemus sancti et immaculati; sed, elegit nos ut essemus sancti et immaculati, hoc est, qui sancti et immaculati ante non fuimus, ut postea essemus. Quod et de peccatoribus ad meliora conversis dici potest, et stabit illa sententia: Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens, id est, in tota vita sua, in omni quo in mundo isto conversatus  Al. versatus est tempore. Quod quidem ita intellectum, et adversum eum facit, qui antequam mundus fieret, animas dicit esse electas propter sanctitatem, et nullum vitium 479 peccatorum. » Non ut in consequenti vita per opera atque virtutes, sancti et im
Abbreviated transcription (Latin):
in quibus & animas quac obquasdam causas soli dõ
notãs de iectȩ sint deorsum. inuallem istam lacrima¬
rum. in locum afflictionis & peregrinationis nostrae.
in quo sc̃s constitutus orabat ut ad sedem pristinam
reuerteretur dicens. Heu mihi quia in colatus meus
tum peregrinata.ẽ. anima mea. & inalio loce Miser
ego homo quis me liberabit de corpore mortis huiꝰ.¬
humiliarer ego peccaui. & cetera his similia quae. longum est
scribere. Animaduerte quid dixerim: Aluis uero qui dm̃
iustum conatur ostendere: Conatur inquã ostendere. non
ostendit. Sin aut̃ ieo scandalum pateris. que̾re latissimã
origenis disputationem breui sermone conp̃henderim. &
lectori sensum eius aperuerim. atq exeo tibi occultus illiꝰ
uideor eẽ. sectator. quia nihil ab eo dictum p̃termiserim.
uide ne idairco hoc fecerim ut extra calumniã delinarem.
ne me diceretis quae abeo fortiter sunt dicta tacuis se.

Expanded text:
in quibus et animas, quae ob quasdam causas, soli Deo in quibus et animas, quae ob quasdam causas, soli Deo notas, dejectae sint deorsum in vallem istam lacrymarum, in locum afflictionis et peregrinationis nostrae, in quo sanctus constitutus orabat ut ad sedem pristinam reverteretur, dicens: Heu mihi, quia incolatus meus tum peregrinata est anima mea . Et in alio loco: Miser ego homo: quis me liberabit de corpore mortis huhumiliarer, ego peccavi , » et caetera his similia, quae longum est scribere. Animadverte quid dixerim: Alius vero, qui Deum justum conatur ostendere: conatur ostendere, inquam, non ostendit. Si autem in eo scandalum pateris, quare latissimam Origenis disputationem brevi sermone comprehenderim, et lectori sensum ejus aperuerim; atque ex eo tibi occultus illius videor esse sectator, quia nihil ab eo dictum praetermiserim, vide ne hoc idcirco fecerim, ut vestram calumniam declinarem, ne me diceretis quae ab eo fortiter sunt dicta, tacuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scientiam referemus. Deniq diximus. Quod autẽ.
clectos nos ut essemus scĩ & in maculati corã ipso. hoc
.ẽ. dõ ante fabricã mundi testatus. ẽ: ad p̃scientiam
dĩ ꝑtin&. cui om̃a futura iam facta sunt. & ante quã
fiant uniuersa sunt nota. sicut & paulus ipse p̃desti¬
natur inutero matris suae. & hieremias inuulua sc̃ĩficat᷑.
eligitur. roboratur. & intypo xp̃i propheta gemibus mit¬
titur. Certe in expositione ista nullum crim̃ ẽ. & orige¬
ne dicente contraria. nos etcłasticum secuti sensum
sumus. & quia conmentarii officium .ẽ. multorum
sententias ponere. & hoc me facturum in p̃fatione pro¬
miseram: &iam origenis absq. inuidia nominis eius
explanationem posui dicens. Alius uero qui dm̃ iustũ
conatur ostendere. quod non exp̃iudicio sciemiae
suae. exmerito electorum unumquemq. eligat: dic&.
Ante uisibiles creaturas caelum & terram. maria &

Expanded text:
praescientiam referremus. Denique diximus: « Quod autem praescientiam referremus. Denique diximus: « Quod autem electos nos, ut essemus sancti et immaculati coram ipso, hoc est, Deo, ante fabricam mundi, testatus est, ad praescientiam Dei pertinet, cui omnia futura jam facta sunt, et antequam fiant universa sunt nota. Sicut et Paulus ipse praedestinatur in utero matris suae; et Jeremias in vulva sanctificatur, eligitur, roboratur, et in typo Christi Propheta Gentibus mittitur. » Certe in expositione ista nullum crimen est: et Origene dicente contraria, nos Ecclesiasticum sensum secuti sumus. Et quia Commentatoris est officium, multorum sententias ponere, et hoc me facturum in Praefatione promiseram, etiam Origenis, absque invidia nominis ejus, explanationem posui, dicens: 478 « Alius vero, qui Deum justum conatur ostendere, quosuae, sed ex merito electorum unumquemque eligat, dicit, ante visibiles creaturas, coelum, terram, maria et
Abbreviated transcription (Latin):
Illud quoq in p̃fatione cominoneo. ut sciatis origenem
tria uolumina in hanc epłãm conscripsisse. quẽ & nos
ex parit secuti sumus. appollinarem &iã &didimum.
quosdam cõmentariolos dedisse. equibus licoe pauca
decerpsimus. & non nulla quae nob̃ uidebant᷑ ad ietimꝰ.
siue subtraximus. ut studiosus statim in principio lec¬
ergo in explanatione. huius epłae uitii potuerit demon¬
strari: Si cigo illaᷤ in grecis uoluminib unde in latinum
uertisse me dixi ostendere non potuero: crim̃ agnoscã
& meum erit quod alienum non fuerit. Tam̃ ne rursũ
uidear cauillari. & hac excusationis stropha gradũ non
audere conferre : ponã ipsa testimonia quae uocant᷑
pauli in quo loquitur. sicut elegit nos in ipso ante¬
mundi constitutionẽ. ut essemus sc̃i & inmaculati
coram ipso : sic interp̃tati sumus ut lectionem ñ iuxta
origenẽ eorum diceremꝰ qui prius fuerant. sed ad dĩ

Expanded text:
Illud quoque in Praefatione commoneo, ut sciatis Originem Illud quoque in Praefatione commoneo, ut sciatis Originem tria volumina in hanc Epistolam conscripsisse, quem et nos ex parte secuti sumus: Apollinarium etiam, et Didymum quosdam Commentariolos edidisse. Ex quibus licet pauca, decerpsimus; et nonnulla quae nobis videbantur, adjecimus, sive subtraximus: ut studiosus statim in principio lecQuidquid ergo in explanatione hujus Epistolae vitii potuerit demonstrari, si ego illud in Graecis voluminibus, unde in Latinum vertisse me dixi, ostendere non potuero, crimen agnoscam, et meum erit, quod alienum non fuerit. Tamen ne rursus videar cavillari, et hac excusationis stropha, gradum non audere conferre, ponam ipsa testimonia, quae vocantur Pauli, in quo loquitur: Sicut elegit nos in ipso ante constitutionem mundi: ut essemus sancti et immaculati coram ipso , sic interpretati sumus, ut electionem non juxta Origenem, eorum diceremus, qui prius fuerant; sed ad Dei
Abbreviated transcription (Latin):
p̃buit. dum unus quisq interdubia quod sibi consequen
tus uidetur hoc transfert. Quid ad peregrina te mit¬
to : Reuolue aristotelen & alexandrum aristotelis
uolumina disserentem. & quanta ambiguoꝵ sit copia.
eorum lectione cognosces. ut tandem desinas amicũ
tuum in ẽo rep̃hendere. quod nec ꝑ somniũ quidẽ ali¬
mentariis adephesios quaedam abeo rep̃hensa narraũ.
& pauca ex his memoriae tradidit. mihiq. ipsa de mon¬
strauit loca: non debeo subterfugere. Quaesoq lec¬
torem ut si paululum in ꝓponendis & deluendis criminib
longior fuero : necessitati d& ueniam. Non enĩ alterũ
accuso: sed me nitor defendere. & obiectam hereseos
calumniam refutare. Inepła pauli adephesios tria orige¬
nes scripsit uolumina: Didimus quoq. appollinaris se ib¬
ꝓpria opuscula condider̃: quos ego uł trans ferens uł.
imitans. quid iꝓlogo eiusdem operis scripserim subitiã

Expanded text:
praebuit: dum unusquisque inter dubia, quod sibi consequentpraebuit: dum unusquisque inter dubia, quod sibi consequentius  Al. convenientius videtur, hoc transfert. Quid ad peregrina te mitto? Revolve Aristotelem, et Alexandrum Aristotelis volumina disserentem; et quanta ambiguorum sit copia, eorum lectione cognosces: ut tandem desinas amicum tuum in eo reprehendere, quod ne per somnium quidem alimentariis ad Ephesios quaedam ab eo reprehensa narravit, et pauca ex his memoriae tradidit, mihique ipsa demonstravit loca, non debeo subterfugere: quaesoque lectorem, ut si paululo in proponendis et diluendis criminibus longior fuero, necessitati det veniam. 477 Non enim alterum accuso; sed me nitor defendere, et objectam haereseos calumniam refutare. In Epistolam Pauli ad Ephesios, tria Origenes scripsit volumina. Didymus quoque et Apollinarius propria opuscula condidere. Quos ego vel transferens, vel imitans, quid in Prologo ejusdem operis scripserim, subjiciam: «
Abbreviated transcription (Latin):
calumniae locum dire. dixerim adorate pure at electe.
quod aquila quoq & simmnachus transtuleruN : Quid
hoc erctastice fidei noc&. si doceatur lector quoã modis
tuolic& trictarede Aceten UiNõcẽ innumerabiles
mundos intro ducere: & rationibil es creaturas aliis atq alus
uestire corporibus. xp̃mq dicere sepe passum. & sepuis¬
et̃. pasilrum. ut quod semel ꝓfuit semꝑꝰ sit ad sumptũ:
tibi quoq tantam assums auctoritatem. ut de heretico
martirem. de origenis libris hereticorum adulteria
mentiaris. mih non licebit disputare de uerbis. & in
cõmentarioꝵ opere latinos docere quod ab hebreis di¬
dici : Nisi & plixum essa. & redoler&e gloriolam: iam
nunc tibi ostenderem quod utilitatis habeat magis troꝵ
limina terere. x artem ab artificibus dicere. & uideres
quanta silua sit apud haebreos ambiguorũ nominum
atq uerborum. Quae res diuersȩ int̾p̃tationi materiã

Expanded text:
calumniae locum darem, dixerim, adorate pure, sive electe: calumniae locum darem, dixerim, adorate pure, sive electe: quod Aquila quoque et Symmachus transtulerunt. Quid ergo Ecclesiasticae fidei nocet, si doceatur lector, quot modis tuo licet tractare de μετεμψυχώσει, innumerabiles mundos introducere, et rationabiles creaturas aliis atque aliis vestire corporibus, Christumque dicere saepe passum, et saepius passurum, ut quod semel profuit, semper prosit assumptum: tibi quoque ipse tantam assumis auctoritatem, ut de haeretico martyrem, de Origenis libris haereticorum adulteria mentiaris: mihi non licebit disputare de verbis, et in Commentariorum opere Latinos docere, quod ab Hebraeis didici? Nisi enim et prolixum esset, et redoleret gloriolam, jam nunc tibi ostenderem, quid utilitatis habeat magistrorum limina terere, et artem ab artificibus discere: et videres quanta silva sit apud Hebraeos ambiguorum nominum atque verborum. Quae res diversae interpretationi materiam
Abbreviated transcription (Latin):
Quia enim qui adorant solent de osculari manum.
& capita sum mitere. quod se bẽat᷑ iob elementis & ido¬
lis fecisse negat dicens. si uidi solem̃ cum fulgera&.
& lunam incedentem clare. & lȩtatum . ẽ. in abscon¬
dito cormeum. & osculatus sum manũ meã ore meo.
quae . ẽ. iniquitas maxima. & negatio coptra dm̃ ali¬
tissimum: & hebraei uixta linguae suae ꝓprietatẽ
de osculationẽ ꝓueneratione ponunt: id transtuliꝰ
quod ipsi intellegunt. quorum uerbum. ẽ ẜaR
aut̃ apud illos diuersa significat : Dicitur enĩ & filius.
ut .ẽ. illud bariona filius columbae. & bartholomeus
filius tholomei & bartimeus. & barhiesu. & barabbas
triticum quoq & spiͣrum fasciculus & electus ac purꝰ.
Quid igitur peccaui si uerbum ambiguum diuersa
int̃ pretatione conuerti. & qui in cõmentario lis ubi
lib̵tas.ẽ. disserendi dixeram ad orate filium: Im p¬
so corpore ne uiolentus uiderer interpres & iudaicȩ

Expanded text:
Quia enim qui adorant solent deosculari manum, Quia enim qui adorant solent deosculari manum, et capita submittere quod se beatus Job elementis et idolis fecisse negat, dicens : Si vidi solem cum fulgeret, et lunam incedentem clare: et laetatum est in abscondito cor meum, et osculatus sum manum meam ore meo, quae iniquitas maxima est, et negatio contra Deum altissimum , et Hebraei juxta linguae suae proprietatem, deosculationem pro veneratione ponunt, id transtuli, quod ipsi intelligunt, quorum verbum est. BAR autem apud illos diversa significat. Dicitur enim et filius, ut est illud: Barjona, filius columbae, et Bartholomaeus, filius Tholomaei, et Barthimaeus, et Barhiesu, et Barrabas. Triticum quoque, et spicarum fasciculus, et electus, 476 ac purus. Quid igitur peccavi, si verbum ambiguum diversa interpretatione converti? et qui in Commentariolis, ubi libertas est disserendi, dixeram, adorate filium; in ipso corpore, ne violentus viderer interpres, et Judaicae
Abbreviated transcription (Latin):
nis scripsit. negare. non possumꝰ: scripsit inhis libris quosꝰ
adꝑfectos & ad discipulos loquebatur. doc&q magis tros
mentiendum. discipulos aut̃ non debere mentiri. Qui
gͦ bene mentitur. & absq. uerecundia quicquid inbuc¬
cam uenerit confingit in fr̃s : magis trum se obtimũ¬
ꝓbat. Illud quoq carpere dicitur. qđ scđm psalmum
interp̃tans: ꝓeo quod legimus in latino app̃hendite
disciplinam. & in hebraico uolumine scriptum. ẽ. nẽscolu
dixerim in conmentariolis. ad orate. filium. & rursum
om̃e psalterium in romanum uertens sonum quasi u¬
memor expositionis antiquȩ : posuerim ad orate pure.
quod utiq sibi. ẽẽ. contrarium om̃ib pat&. reuera
ignoscendum. ẽ. ei signorae. linguae haebraicae ue¬
ritatem. qui in terdum & in latinis hesitat. Ne sc̃o ut
osculamini dicitur. Quod ego nolens transferre
putide: sensum magis secutus sum. ut dicerem ad orate

Expanded text:
nes scripsit, negare non possumus: scripsit in libris, quos nes scripsit, negare non possumus: scripsit in libris, quos ad perfectos et ad discipulos loquebatur: docetque magistris mentiendum; discipulos autem non debere mentiri. Qui ergo bene mentitur, et absque ulla verecundia quidquid in buccam venerit confingit in fratres, magistrum se optimuIllud quoque carpere dicitur, quod secundum Psalmum interpretans, pro eo quod legimus in Latino, apprehendite disciplinam; et in Hebraico volumine scriptum est NESCU BAR, dixerim in Commentariolis meis, adorate filium. Et rursum omne Psalterium in Romanum vertens sonum, quasi immemor expositionis antiquae posuerim, adorate pure: quod utique sibi esse contrarium omnibus patet. Et revera ignoscendum est ei, si ignoret linguae Hebraicae veritatem, qui interdum et in Latinis haesitat. NESCU, ut osculamini dicitur: quod ego nolens transferre putide, sensum magis secutus sum, ut dicerem, adorate.
Abbreviated transcription (Latin):
quidem putandus sit ds̃ aliquando mentiri. Sinaut̃
cõmodum audientis exegerit. uerbis loquit᷑ ambiguis.
& ꝑ enigmata quae uult ꝓfert. ut & ueritatis apud
eum dignitas conseruetur. &. quod noxium. ẽe. pote¬
rat si nudum ꝓferetur inuulgus. quodã tectũ uela¬
mine ꝓferatur. Homo aut̃ cui in conbit necessitas
mentiendi. diligenter ad tendat. ut sic utatur inter¬
dum mendatio quomodo condim̃to atq medicamine.
ut seru& mensuram eius. ne excedat terminos quib
usa.ẽ. uidi łh cont̾ra olofernem. & uicit eum pruden¬
ti simulatione uerboꝵ. Imitetur esther. quae artar¬
xexis sententiam dui tacita gentis ueritate correxit:
Cin primis patriarcham iacob. quẽ legimꝰ benedictio¬
nes patris artifici inpetrasse mendatio. Ex quo per¬
spicuum. ẽ. quod nisi ita mentiti fuerimus. ut magnũ
quasi inimici eius qui ait. Ego sum ueritas. Haex orige¬

Expanded text:
quidem putandus sit Deus aliquando mentiri. Sin autem quidem putandus sit Deus aliquando mentiri. Sin autem commodum audientis exegerit, verbis loquitur ambiguis et per aenigmata quae vult, profert: ut et veritatis apud eum dignitas conservetur: et quod noxium esse poterat, si nudum proferretur in vulgus, quodam tectum velamine proferatur. Homo autem, cui incumbit necessitas mentiendi, diligenter attendat, ut sic utatur interdum mendacio, quomodo condimento atque medicamine; ut servet mensuram ejus, ne excedat terminos, quibus usa est Judith contra Holofernem, et vicit eum prudenti simulatione verborum. Imitetur Esther, quae Artaxerxis sententiam, diu tacita gentis veritate correxit. Et in primis Patriarcham 475 Jacob, quem legimus benedictiones patris artifici impetrasse mendacio. Ex quo perspicuum est, quod nisi ita mentiti fuerimus, ut magnum quasi inimici ejus, qui ait: Ego sum veritas . » Haec Orige
Abbreviated transcription (Latin):
stromatum origenis. in quo platonis sententiae nr̃m
dogina componens. ita loquitur Flato intertio dere¬
publica libro. Ueritas quoq sectanda magnopere. ẽ.
Si enim ut paulo ante rectissime dicebanus. dõ inde¬
cens xinutile mendatium .ẽ. hominibusq utile ut u¬
tantur eo quasi condim̃to atq medicamine: nulli du¬
bium. ẽ. quin huius modi licentia medicis danda sit.
& ab inprudentibus remouenda. Uere inquit asseris
Ergo princepͤs urbium si quibus & aliis hoc concedit᷑.
oporta aliquando mentiri uł contra hostes. uł pro
patria &ciuibus. Ab aliis uero qui utimendatio nesci¬
unt : auferendum. ẽ. om̃emendatium. Origenes
Enos igitur illius p̃cepti memores. loquiminiꝰ ueritatẽ
unus quisq. cum ꝓximo suo : non debemꝰ dicere quis est
ꝓximus meus. sed considerare quomodo philosophus
caute dixerit. dõ indecens & inutile. ẽẽ.mendatium.
hominibus interdum utile. & quod ne ꝓdispensatione.

Expanded text:
Stromateon Origenis, in quo Platonis sententiae, nostrum Stromateon Origenis, in quo Platonis sententiae, nostrum dogma componens, ita loquitur: Plato in tertio de Republica libro: « Veritas quoque sectanda magnopere est. Si enim, ut paulo ante rectissime dicebamus, Deo indecens et inutile mendacium est, hominibus quandoque utile ut utantur eo quasi condimento atque medicamine; nulli dubium est, quin hujusmodi licentia medicis danda sit, et ab imprudentibus removenda. Vera, inquit, asseris: ergo principes urbium, si quibus et aliis hoc conceditur, oportet aliquando mentiri, vel contra hostes, vel pro patria et civibus. Ab aliis vero qui uti mendacio nesciunt, auferendum est omne mendacium. » Origenes: « Et nos igitur illius praecepti memores: Loquimini veritatem unusquisque cum proximo suo , non debemus dicere, quis est proximus meus? sed considerare quomodo philosophus caute dixerit: Deo indecens et inutile esse mendacium, hominibus interdum utile; et quod ne pro dispensatione
Abbreviated transcription (Latin):
malo : loquitur & sapientia quam sub nomine. salomo¬
nis legimus. Inmaliuolam animã non introibit sapien¬
tia. nec habitabit incorpore subdito petcatis. Sp̃s enĩ
sc̃s eruditionis fugie dolum. & reced& a cogitationib
stultis. Aliud .e. si uulgi lectione contenti doctoꝵ
aures despiciunt. & contemnunt illud elogium. quo
ꝓcax inperitia de notatur: Non tu intriuiis in docte
solebas stridenti miserum stipula disperdere carmen:
Quasi non cirratorum turba miseliarum in scholis figm̃¬
ta decantent. & testam̃tum suis bessorum chachino
menbra concutiat. atq inter scurrarum epulas nuge
istius modi frequentetur. Cotidie in plateis fictis ario¬
lus stultorum nates uerberat. & obtorto scorpione den¬
tes mordentium quatit: C miramur superitoꝵ libri
lectorem inueniant: Indignatur quare origenis tas
Nominaui librum in quo hoc scriptum legerim. id esł sextũ

Expanded text:
malo? Loquitur et Sapientia, quam sub nomine Salomomalo? Loquitur et Sapientia, quam sub nomine Salomonis legimus: In malevolam animam numquam intrabit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis. Spiritus enim sanctus eruditionis fugiet dolum, et recedet a cogitationibus stultis . Aliud est, si vulgi lectione contenti, doctorum aures despiciunt; et contemnunt illud elogium, quo procax imperitia denotatur: . . . . . . . Non tu in triviis, indocte, solebas, Stridenti miserum stipula disperdere carmen? Quasi non cirratorum turba Milesiarum in scholis figmenta decantet: et testamentum Suis, Bessorum cachinno membra concutiat, atque inter scurrarum epulas, nugae istiusmodi frequententur. Quotidie in plateis fictus hariolus stultorum nates verberat, et obtorto 474 scorpione dentes mordentium quatit: et miramur si imperitorum libri lectorem inveniant? 18. Indignantur quare Origenistas sNominavi librum, in quo hoc scriptum legerim; id est, sextum
Abbreviated transcription (Latin):
te litterȩ ad insaniam conuertunt. Tu qui inlatinis
mussitas. & testu dineo gradu moueris potius quã incedis.
uł grece debes scribere. ut apud homines greci sermonis
ignaros aliena scire uidearis. uł si latina temptaueris: ante
audire grãmaticum. ferulȩ manum subtra here: & inter
paruulos AE ΗNOT ΗPON artem loquendi discere:
Quamuis croesos quis spira & darios. luterȩ marsupium ñ
sequuntur. Iud oris comites sunt. laboris sotiȩ. ieiunioꝵ
non saturitatis. continentiȩ non luxuriae. Demos tenes
plus olei quam uini expendisse. dicit. & om̃s opifices
nocturnis semꝑ uigiliis p̾uenisse Q uod ille in una
littera fecit exprim̃da ut acanero discera. tu in mecri¬
minaris quare homo ab homine hebreas literas didicerĩ.
bide . ẽ. quod quidam in eruditȩ prudentiȩ remanent.
dum nolunt discere quod ignorant. nec oratiũ auduiN
cõmonentem. Curnescire pudens praue. quã discere

Expanded text:
te litterae ad insaniam convertunt . Tu qui in Latinis te litterae ad insaniam convertunt . Tu qui in Latinis mussitas, et testudineo gradu moveris potius, quam incedis: vel Graece debes scribere, ut apud homines Graeci sermonis ignaros, aliena scire videaris: vel si Latina tentaveris, ante audire Grammaticum, ferulae manum subtrahere, et inter parvulos ἀθηνο γέρον artem loquendi discere. Quamvis Craesos quis spiret et Darios, litterae marsupium non sequuntur. Sudoris comites sunt et laboris: sociae jejuniorum, non saturitatis: continentiae, non luxuriae. Demosthenes plus olei quam vini expendisse dicitur, et omnes opifices nocturnis semper vigiliis praevenisse. Quod ille in una littera fecit exprimenda, ut a cane rho disceret, tu in me criminaris, quare homo ab homine Hebraeas litteras didicerim. Inde est quod quidam inerudite sapientes remanent, dum nolunt discere quod ignorant. Nec Horatium audiunt commonentem: Cur nescire pudens prave, quam discere
Abbreviated transcription (Latin):
hendam. eligat ipse quo uitio careat. Ne illud quidem
socraticum nosse debuerat: Scio quid nescio : Nauem a gere
ignarus nauis timet: abrotanum aegro non audae nisi
qui didicit dare. Quod medicorum. ẽ. ꝓmitunt medici
tractant fabrilia fabri. scribimus indocti doctiq poemata
passim. Nisi forte se literas non didicisse uirabit. quod nos
illi & absq uiram̃to ꝑfacile credimus. Ulelad apłm
confugi& ꝓfitentem. & si imperitus sermone. sed non tam̃
scientia. Ille hebreis litteris eruditus. & ad pedes doctis ga¬
malihel quem non erubescit iam apłicȩ dignitatis magistrũ
dicere : grecam facundiam contemnebat. uł certe qđ erat :¬
humilitate dissimulabat. ut p̃dicatio eius non in ꝑsuasio
ne uerborum. sed in signorum uirtuteu consistera. sper¬
nens alienas opes. qui in suis diues erat. Quã quã ad in¬
peritum & ꝑsingulas statui sententias corruentem. nũquã
ꝓtribunali festus dicer& In sanis paule in sanis. multȩ

Expanded text:
hendam, eligat ipse quod vitio careat. Ne illud quidem Socraticum nosse debuerat: Scio quid nescio: Navem agere ignarus navis timet; abrotanum aegro Non audet, nisi qui didicit, dare. Quod medicorum est, Promittunt medici: tractant fabrilia fabri. Scribimus indocti, doctique poemata passim. Nisi forte se litteras non didicisse jurabit; quos nos illi et absque juramento perfacile credimus: vel ad Apostolum confugiet profitentem: Et si imperitus sermone, non tamen scientia . Ille Hebraeis litteris eruditus, et ad pedes doctus Gamalielis, quem non erubescit, jam Apostolicae dignitatis, magistrum dicere, Graecam facundiam contemnebat, vel certe, quod erat humilitatis, dissimulabat: ut praedicatio ejus, non in persuasione 473 verborum, sed in signorum virtute consisteret: spernens alienas opes, qui in suis dives erat: quamquam ad imperitum, et per singulas instar tui sententias corruentem, numquam pro tribunali Festus diceret: Insanis, Paule: insanis: multae
Abbreviated transcription (Latin):
sumamus atq iudiciũ. Sidãnat᷑ in lege ignorantia. qͣnto
& ob contentiosoꝵ impudentiã confutandã sũma quȩq
carpamus. Nazareus sacro crine uenerabilis. alterius
subita morte maculat᷑. & om̃s dies c̃secrationis eiꝰ p̃teriti
irriti funt : posteaq offerunt᷑ duo turtures ꝓ eo & duo
pulli colũ barũ. unus ꝓpeccato & alt̃ in holo caustum:
Indie qͦq c̃sũmationis eiꝰ offert᷑ agnus in holocaustũ. &
agna ꝓpeccato. Et post multa scriptũ ẽ. Et nc̃ magnifi¬
cet᷑ fortitudo dñi. sic̃ locutꝰ ẽ dicens. Dñs longanimis
& multȩ miscđĩȩ. auferens iniquitates & scelera. & mun¬

Expanded text:
sumamus atque judicium . Si damnatur in lege ignorantia, quantosumamus atque judicium . Si damnatur in lege ignorantia, quantoet ob contentiosorum impudentiam refutandam, summa quaeque carpamus. Nazaraeus sancto crine venerabilis, alterius subita morte maculatur, et omnes dies consecrationis ejus praeteriti irriti fiunt: posteaque pro eo offeruntur duo turtures, et duo pulli columbarum, unus pro peccato, et alter in holocaustum. In die quoque consummationis ejus offertur agnus in holocausto et agna pro peccato. Et post multa scriptum est : Et nunc magnificetur fortitudo Domini, sicut locutus es, dicens, Dominus longanimis et multae mis
Abbreviated transcription (Latin):
ordine ꝓpeccato & holo causto liberat᷑ & ad extremum
infertur. Timoratos facite filios isrł ab immundicus suis.
& ñ morient᷑ ꝓpeccato si contaminauerint tab̾naculũ
testamenti Ipsi quoꝙ aaron p̃cipit᷑ ut ñ om̃ĩ tẽpore ingre
diat᷑ scã scõꝵ ne forte moriat᷑. Cũq ait uoluerit intrare
offerat uitulũ ꝓpeccato & arietẽ in holocaustũ. duosꝙ
hyrcos accipit ab uniuerso populo. unũ ex eis offert ꝓ
peccato suo. & unũ ꝓpeccato populi. & arietẽ in holo¬
caustũ. Alter hyrcoꝵ cuncta peccata suscipit populi in
tẏpũ dñi saluatoris & effert in solitudinẽ. & sic placat᷑
ds̃ omĩ multitudini. Ad extremũ dicit᷑. Si comederit
homo de sacrificatis ꝑ ignorantiã: imputat᷑ ei iniquitas
atq delictũ. & uotireus erit. Vnde & apłs mon& eucha¬
ristiã dñi cũ cautione sum̃dã. ne in c̃dẽnationẽ nobis

Expanded text:
ordine pro peccato et holocausto liberatur. Et ad extremum ordine pro peccato et holocausto liberatur. Et ad extremum infertur: Timoratos facite filios Israel ab immunditiis suis, et non morientur pro peccato suo, si contaminaverint tabernaculum testamenti . Ipsi quoque Aaron praecipitur, ut non omni tempore ingrea Sanctorum, ne forte moriatur. Cumque, ait, voluerit intrare, offerat vitulum pro peccato, et arietem in holocaustum, duosque hircos accipiat ab universo populo; unum ex eis offerat pro peccato suo, et unum pro peccato populi, et arietem in holocaustum . 734 Alter hircorum cuncta peccato suscipit populi in typum Domini Salvatoris, et effert in solitudinem: et sic placatur Deus omni multitudini. Ad extremum dicitur. Si comederit homo de sanctificatis per ignorantiam, imputatur ei iniquitas atque delictum, et voti reus erit. Unde et Apostolus monet eucharistiam Domini cum cautione sumendam, ne in condemnationem nobis
Abbreviated transcription (Latin):
adaaron. Accede ad altare & fac ꝓpeccatotuo & reliqͣ
Rursũq eleuauit aaron manus suas suꝑ populũ. & bene¬
dixit. descenditq cũ feciss& ꝓpeccato & holo causto & sa-¬
lutari Mulier generat liberos lege naturȩ & immun¬
Accusa creatorẽ cur immundũ quicquã nomin& quod
ipse condidit. Et ñ solũ ipsa immunda ẽ: sed omẽ qđ teti¬
gerit Cũq dies inquit purgationis eiꝰ cõpleti fuerint
suꝑfilio aut filia: offer& agnũ anniculũ immaculatũ
& pullũ colũbarũ & turturẽ ꝓpeccato adostiũ tab̃na¬
culi testam̃ti sacerdoti : qui offer& in c̃spectudñi. &
expiabit ꝓ ea sacerdos. Deleꝓso quoꝙ dicit᷑ qđ in die
purgationis eiꝰ offerat᷑ ꝓ eouictima ꝓpeccato. duoq tur¬
tures & duo pulli colũbarũ. unus ꝓ peccato & alius in
holo caustũ. Et qui fluxũ seminis patit᷑: eodẽ sacrificii

Expanded text:
ad Aaron: Accede ad altare et fac pro peccato tuo, et reliqua. ad Aaron: Accede ad altare et fac pro peccato tuo, et reliqua. Rursumque elevavit Aaron manus suas super populum, et benedixit eis. Descenditque cum fecisset pro peccato et holocausto et salutari . Mulier generat liberos lege naturali et immun diebus octoginta. Accusa Creatorem, cur immundum quidquam nominet quod ipse condidit. Et non solum ipsa immunda est, sed et omne quod tetigerit. Cumque dies, inquit, purgationis ejus completi fuerint super filio aut filia, offeret agnum anniculum immaculatum, et pullum columbarum, et turturem pro peccato, ad ostium tabernaculi testimonii sacerdoti, qui offeret ea in conspectu Domini, et expiabit pro ea sacerdos . De leproso quoque dicitur, quod in die purgationis ejus offeratur pro eo victima pro peccato, duoque turtures et duo pulli columbarum: unus pro peccato, alius in holocaustum . Et qui fluxum seminis patitur, eodem sacrificii