comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inuehere ꝙͣ tantũ sacerdotiũ ꝑdere.durũ dedi ⁊ ep̃tũ compa¬
raui. Quo ᷤᷤ tam̃ solidoᷤᷤ siuuo receptumꝰ ilico nõ diffido. Ordino
pb̃roᷤ consecro diaconoᷤᷤ. ⁊iaccipio aurũ. Nã ⁊ deali is nicħ homi¬
niᷤ ordinib peccunie questũ ꝓfugare confido. Ecce aurũ
animaꝵ exicium ꝑegisti. & nescii homineᷤ undocti inor¬
dinationib eoꝵ clamant ⁊dicunt. Dignuses ⁊ustus es ⁊

Expanded text:
invehere quam tantum sacerdotium perdere. Aurum dedi et episcopatum compainvehere quam tantum sacerdotium perdere. Aurum dedi et episcopatum comparavi. Quos tamen solidos si vivo, recepturus illico non diffido. Ordino presbyteros, consecro diacones, et accipio aurum. Nam et de aliis nichilominus ordinibus pecuniae questum profligare confido. Ecce et aurum, animarum exitium peregisti. Et nescii homines dinationibus eorum clamant et dicunt: Dignus es, et justus es; et
Abbreviated transcription (Latin):
gezi asco suscepisse se credat heliseo qͥ gradũ sacerdotalẽ se ex¬
istimãt pecuniis comparare. Quib cũ ista dixissemꝰ suffic̾e̾
debuit suã comparando leprã posfidere. Nam sicut ualidi¬
orib morbis capite uiciato. reliquũ necesse ẽ corpus imundatio¬
nẽ supioriᷤᷤ morbi letalit̾ irrigari. ita ⁊hi qui capud uidentur
eẽ accłȩ. morbo pestifero fr̃nũ uiciant corpꝰ. Ut nicħ extotiꝰ corꝑis
cõpage insauciatũ possit euad̾e qui negligentiũ sacerdotum
tuciositatiꝰ mortale infecerit uirꝰ ita ut uideaᷤ in exła pastim
qͦs non merita s peccunie adepiscopatꝰ ordinẽ ꝓuerer Nugacẽ
ppłm ⁊ indoctũ qui talẽ sibi asibi asciuerit sacerdotẽ. &u ᷤ siꝑ
cunctari fidelit̾ ueliᷤᷤ qui eoᷤ ꝑfecerit sacerdoteᷤ: Responoet
dedisse. hodie ep̃s ñ eẽm. Unde melus michi aurũ de sacello

Expanded text:
Giezi a sancto suscepisse se credant Elisaeo , qui gradum sacerdotalem se aGiezi a sancto suscepisse se credant Elisaeo , qui gradum sacerdotalem se aestimant pecuniis comparare. Quibus cum ista dixerimus, sufficere debuit suam comparando lepram possidere. Nam sicut validioribus morbis capite vitiato, reliquum necesse est corpus inundatione superioris morbi lethaliter irrigari; ita et ii qui caput videntur esse Ecclesiae, morbo pestifero fraternum vitiant copus; ut nihil ex totius corporis compage insauciatum possit evadere, quod negligentium sacerdotum vitiositatis mortale infecerit virus, ita ut videas in Ecclesia passim quos non merita, sed pecuniae ad episcopatus ordinem provexerunt: nugacem populum et indoctum, qui talem sibi adsciverunt sapercontari fideliter velis quis eos praefecerit sacerdotes, respondebunt dedissem, hodie episcopus non essem. Unde melius mihi est aurum de sacello
Abbreviated transcription (Latin):
seu scisiaticis. qr extra scãm eccłam catolicã conuenticła sibi
ꝓhana ꝓficuint. Quos tam̃ testes apłs testimonium dicit
ne forteaccipiant inimici locũ ep̃o obtrectandi. ⁊ infama¬
oꝑe uelut agrandi fenore noᷤ ꝑ sensimꝰ libatoᷤ. cũ ñ nr̃a ec̃ ep̃o
s scĩ apłi obposuimꝰ testimonia. Ne uelut uulgarib fabuł nr̃m
irriderent opus. Cum uͦ auctoritaᷤᷤ nob ꝑsingła sc̃ĩ arripitur
apłi pauli. ipsũ pociꝰ apłm siausi sunt qͣm noᷤ rep̃hendant. & lic
ium coartet nos libelli huius ꝓlixitaᷤᷤ ⁊ tp̃s nos argeat ut adfi¬
nẽ huiꝰ oꝑis ueniamus sollicitudo tam̃ fr̃ni nos retardet amo
ris. Iloꝵ p̃cipue sacerdotũ qui m̃tis corpore hebetati. sacer¬
dotalẽ diffamãt honorem.⁊ qui nouã ꝓdigialit regulam ac tẽ¬
pestatẽ peꝑisse deflent̃. ⁊ giezi sectanteᷤ isimonis sententiam.¬
qr donũ scĩ sp̃s te credidisti pecuniis comparare. & lepr̃a etim

Expanded text:
is, qui extra sanctam Ecclesiam catholicam conventicula sibi profana praeficiunt; quos tamen testes Apostolus et testimonium dicit ne forte accipiant inimici locum episcopo obtrectandi, et infamaopere velut a grandi fenore nos persensimus liberatos, cum non nostoli opposuimus testimonia; ne velut vulgares fabulas nostrum irriderent opus. Cum vero auctoritas nobis per singula sancti arriserit apostoli Pauli, ipsum potius Apostolum, si ausi sunt, quam nos reprehendant. Et licet jam coarctet nos libelli hujus prolixitas, et tempus nos urgeat, ut ad finem hujus operis veniamus; sollicitudo tamen fris, illorum praecipue sacerdotum, qui mentis torpore hebetati sacerdotalem infamant honorem. Et qui novam prodigialiter regulam ac tempestatem pequia donum sancti Spiritus te credidisti pecuniis emere . Et lepram cum
Abbreviated transcription (Latin):
fert. Ornatũ. Ad siuixta sexsũ littere tantũ respiciamus. n ali¬
no sacerdotes qͣm amictũ querimus clariorẽ Ubi gra. Castori¬
ci animã habiuit compositã indeo ⁊ pꝰ hec addidit hospitalem
Ut inimanttatis intuitu ospitio recipiat ñ habente hospitiu ihege¬
num sie testo induicat indomũ suam. Nec solus deuoret dona xp̃i.
uerũ ⁊̃ icunctarum querat heresim contra dictiones acatolica
eccla. Ne sua imꝑitia imꝑitoᷤ minie doceat. O huius mundi
casu p̾uentꝰ eueniat illi qui scriptũ ẽ. Ceꝰ ceco ducatũ p̃hensam¬
bo infoucã cadt̃. Qui ũ tale se ut diximis et ignorat. sacerdociũ
numime appetat. ec locũ altiꝰ usurpare p̃sumat᷑. Preserti illuiꝰ qͥ
fulgore suȩ sapientie ppłoꝵ pot corda lustiare. Subiunt. lait:¬
Uon uinolentũ. hoc ẽ ñ multo uno deditũ ut sic oredatur uel
ued eatur ep̃s. utrũ biberit. annon ignoretur. Ne pꝰ largã potio¬

Expanded text:
fert: Ornatum. Quod si juxta sensum litterae tantum respiciamus, non alifert: Ornatum. Quod si juxta sensum litterae tantum respiciamus, non aliud, sacerdotes, quam amictum quaeremus clariorem; verbi gratia, castoriqui animam habuerit compositam Deo. Et post haec addidit: Hospitalem ; ut humanitatis intuitu hospitio recipiat non habentes 361 hospitium, et egenum sine tecto inducat in domum suam, nec solus devoret dona Christi, verum etiam et cunctarum queat haeresum contradictiones a catholicaesia, ne sua imperitia imperitos minime doceat, et hujusmodi casu praeventus eveniat illi, quod scriptum est: Caeco caecus ducatum praebens, ambo in foveam cadunt . Qui vero talem se, ut diximus, esse ignorat, sacerdotium minime appetat, nec locum alterius usurpare praesumat, praesertim illius qui fulgore suae sapientiae populorum potest corda lustNon vinolentum , hoc est, non multo vino deditum; ut si credatur vel videatur episcopus, utrum biberit an non, ignoretur; ne post largam potatio
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ adcunctoᷤ ep̃os beatus ait apło paulus. fideł sermo. ac sidice
ret. Dequo sum locutus ueracit loquor. Nequis me existimet
fuisse intitũ. s ubiungit. Siqͥs ep̃atudesiderat. bonũ opꝰ desidat.
p̃henditur. deformiter subditur culpe ⁊ ꝓfectto culpa adreatum
trabit. reatus adpenã: pena ꝓducit usq admorte. Ecce aliquid ui¬
uitur dignitaᷤᷤ ep̃aliꝰ. ⁊ pꝰ paululũ ait. Unius uxoriꝰ uirum si ad suꝑpfi¬
ciem tantũ lttere respiciamuꝰ. ꝓhibet bigamũ epm odinati. Siũ
t si adhuic introrsus ꝓfundicra ꝑserutis monet ne post catelicum
tantũ .ẜ ⁊i uiciis partũ. Ut nec uino ampliꝰ indulgeat qͣm opor¬
tet ⁊ mente semꝑ sobriꝰ ẽẽ inueniat᷑. ꝙad unxit sequentia dices
Prudentẽ. Prudentiã quippe non mundialẽ deqͣ dr̃ ꝗ stulticia sit
pita. Utsit astutis sic̃ serpens. ⁊ simplex sic̃ columba. & deinde in¬

Expanded text:
Sic ad cunctos episcopos beatus ait Apostolus: Fidelis sermo ; ac si diceSic ad cunctos episcopos beatus ait Apostolus: Fidelis sermo ; ac si diceret: De quo sum locuturus, veraciter dico, ne quis me existimet fuisse mentitum. Si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat rehenditur, deformiter subditur culpae. Et profecto culpa ad reatum trahit, reatus ad poenam, poena perducit usque ad mortem. Ecce ad quid volvitur dignitas episcopalis. Et post paululum ait: Unius uxoris virum . Si ad superficiem tantum litterae respiciamus, prohibet bigamum episcopum ordinariet si adhuc introrsus profundiora perscruteris, monet ne post catholicum tantum, sed et vitiis parcum; ut nec vino amplius indulgeat, quam oporteat, et mente semper sobrius inveniatur. Et adjunxit sequentia, dicens: Prudentem. Prudentiam quippe non mundialem, de qua dicitur quod stultitia sit perita; ut sit astutus sicut serpens, et simplex sicut columba . Et denuo in
Abbreviated transcription (Latin):
si sacerdoᷤ incrimine teneatur. & ut leuuis ẽ plano cađe. si¬
grauius ẽ quidesublimi ceciderit dignitate. Quia riuina q̃
alto fit. grauiori casu colliditur honor quid ẽ ep̃ał corã hominibꝰ
p̃larus ẽ s siruina sustineat dolor magnus ẽ. Nã quantũ p̃cetis
gradus ep̃ał altior ẽ tanto siꝑneglegentiã delabatur. runa grauio
eͦ. Nagna sublimitaᷤ. magña debet hab̾e cautelã honor grandis
grandiori debet sollicitudine curum uallari. ciu plus creditur:
sima. ꝙ alibi Potentes potentiora tormta paciunt᷑. ⁊ scientile¬
gem ⁊ non facienti ea. peccatũ ẽ grande. & seriuis sisciens uolũ¬
tatẽ añi sui non fecerit eam: uapulabit multũ. aliud ẽ enim
ro :⁊ aliud ꝗ alaico. ł asingłis quibq hominib ⁊ licet omniũ h¬
minũ oꝑa as insuo examinet uiditio. plus tam̃ ab illo exigitur
cui plius cõmittitur. Amplioreᷤ em̃ penas luit. cui numetosior re-

Expanded text:
si sacerdos 360 in crimine teneatur et pontifex vitiorum gravius fit, qui de sublimi ceciderit dignitate; quia ruina quae de alto est, graviori casu colliditur. Honor quidem episcopalis coram hominibus praeclarus est; sed si ruinam sustineat, dolor magnus est. Nam quanto prae caeteris gradus episcopalis altior est, tanto si per negligentiam delabatur, ruina gravior est. Magna sublimitas magnam debet habere cautelam: honor grandis grandiori debet sollicitudine circumvallari. Cui plus creditur, sima; et alibi: Potentes potentiora tormenta patientur ; et: Scienti legem et non facienti eam, peccatum est grande ; et: Servus sciens voluntatem domini sui, si non fecerit eam, vapulabit multum . Aliud est enim uod a laico, vel a singulis quibusque hominibus. Et licet omnium hominum opera Deus in suo examinet judicio, plus tamen ab eo exigitur, cui plus committitur; ampliores enim poenas luit, cui numerosior rege
Abbreviated transcription (Latin):
sublimiᷤ. ⁊ uita ꝑicłm. Ne sit dei ficta ꝓfessio. ⁊ illicita actio.
N e sit religiosus amctꝰ.⁊ mreligiosus ꝓfectus  ie sit gradus
excelsus. ⁊ de formis excelsus. x habeatur ineccła cathedra sub¬
limio ⁊ conscientia sacerdotis reꝑiatur humilior. Nelo¬
cittionẽ simulemꝰ colubinã. ⁊ m̃te habeamus canina. Nle
ꝓfessionem monstremꝰ ouinã. ⁊ ferocitatẽ habeamꝰ lupinia

Expanded text:
sublimis, et vita deformis: ne sit deifica professio, et illicita actio: sublimis, et vita deformis: ne sit deifica professio, et illicita actio: ne sit religiosus amictus, et irreligiosus provectus: ne sit gradus excelsus, et deformis excessus; ne habeatur in Ecclesia cathedra sublimior, et conscientia sacerdotis reperiatur humilior: ne locutionem simulemus columbinam, et mentem habeamus caninam: ne professionem monstremus ovinam, et ferocitatem habeamus lupinam;
Abbreviated transcription (Latin):
culata eoꝵ dext̃a orationib credant se cõmuniri.Riã de
plebeia dix̾im multituame. ciu non solũ ꝓferri adño me¬
ruit s ut eã qͦ unt tueatur patrio p̃ceptis imꝑatum est
euangłiciꝰ. Sic certe.Si recte adño adbeatũ dr̃ petrum .¬
etre amas me: Mille. Tu sois d̾nẽ qr amote. Ꝙ cumt̾cio fui¬
sse in t̾rogatꝰ. ⁊tͥna responsio ne fuisset subsecutꝰ. repetitũ
ẽ ad ño tercio. Pasche oues meas. Quasoues: ⁊ quẽ gregem
tib cum traduntur. Merito retorib suis subitiunt᷑. Quia
euanglico coruscante mandato uidemus nichilominꝰ et̃ p̃fi¬
rumꝰ. Nonẽ discipłs suꝑ magistrũ. neq seruits suꝑ dñm sitis
sufficit discipło ut sit sic̃ magist̃ eiꝰ. ⁊ seruo sĩc dñs eiꝰ. Hec¬
cuncta fr̃s ideo p̃misisse debetis cognoscere. ut ostendemuꝰ
nomine demõstremꝰ. Ut notircongrłat actioni. actio respon¬
derat nomini. Nesit nom̃ inane. ⁊ erim̃ inmane. uesit honor

Expanded text:
culata eorum dextra orationibus eorum credant se communiri. Quid iam de plebeia dixerim multitudine, cui non solum praeferri a Domino meruit, sed, ut eam quoque iure tueatur patrio, praeceptis imperatum est euangelicis? Sic certe a Domino ad beatum dicitur Petrum: 'Petre, amas me?' Et ille: 'Tu scis, Domine, quia amosset interrogatus, et trina responsione fuisset subsecutus, repetitum est a Domino tertio: Pasce oves meas. Quas oves, et quem gregem tibus contraduntur, merito rectoribus suis subdi dicuntur; quia evangelico coruscante mandato videmus nihilominus esse praefixum: Non est discipulus super magistrum, nec servus super dominum sunos praemisisse debetis cognoscere, ut ostenderemunomine demonstremus; ut nomen congruat actioni, actio respondeat nomini; ne sit nomen inane, et crimen immane: ne sit honor
Abbreviated transcription (Latin):
archileta magꝰ q̃ ep̃s iudicet᷑. s magis ediu̾so abalias illatã pacient̃
ferat iniurias ut m̃tis modestiam cunctis hominib tranquillam
demonstret. ⁊ firmã pacientiã cunctis hostendat. Itum ad didit
dicens. N on litigiosũ.i. non linguã ad conuitiũ relaxet ep̃s ne¬
ꝑeande linguã ꝑquã laudeᷤᷤ refert deo. ⁊ duinalibat sacrificia
piditate ep̃s teneat᷑ obnoxils ⁊ nut̾at auaritiã q̃ ẽ radix omniũ
maloꝵ. Que stipendiis tantũ contentꝰ eccłȩ suę penitꝰ non ambi¬
at quȩ intelligit eẽ suꝑ flua. S de ipsa pociis pauꝑtate eccłȩ¬

Expanded text:
agis quam episcopus judicetur. Sed magis e diverso ab aliis illatas patienter ferat injurias; ut mentis modestiam cunctis hominibus tranquillam demonstret, et firmam patientiam cunctis ostendat. Iterum addidit dicens: Non litigiosum , id est, non linguam ad convicium relaxet episeamdem linguam, per quam laudes refert Deo, et divina libat sacrificia, piditate episcopus teneatur obnoxius, et nutriat avaritiam, quae est radix omnium malorum . Qui stipendiis tantum contentus ecclesiae suae, penitus non ambiat, quae intelligit esse superflua: sed de ipsa potius pau
Abbreviated transcription (Latin):
letari debu̾̾it ⁊ gaudere qr fr̃ eiꝰ mortuuuis fuerat ⁊ it uixit
ꝑditus erat ⁊ inuentus ẽ. Has tres parabolaᷤᷤ contra phariseoꝵ¬
i scribas locutus ẽ: qui nolebant reciꝑe penitentiã peccatoꝵ
⁊ publicanoꝵ salutẽ. Dicebat aut inquid ⁊ addiscipłoᷤᷤ suos
aud dubiũ parabolã : sic̃ priꝰ adscribaᷤᷤ ⁊ phariseoᷤ. Qua para¬

Expanded text:
laetari debuerit et gaudere, quia frater eius mortuus fuerat et reuixit, laetari debuerit et gaudere, quia frater eius mortuus fuerat et reuixit, perditus et inuentus eet Scribas locutus est, qui nolebant recipere poenitentiam peccatorum, et Publicanorum salutem. Dicebat autem, inquit, et ad discipulos suos , haud dubiu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ int̾cẽta repꝑi: qͥ ad ꝓpinqͣntib saluatori publicanis ⁊ pacatorib
ut audirent eũ. murmurabant pharisei ⁊ scribe dicentes. Qre
iste paratores suscipit ⁊ comedit cumeis: qui lo citus est pa
rabolã centũ ouiũ unius ꝑdite: qui inuenta pastoris hum̾iᷤ
reportata ẽ. Ꝙ cureẽt ꝓposita : statĩ intulit. Dico uob sicerit
gauidium incelo siꝑ uno paratore penitentiã agente magisqͣm
suꝑnonaginta nouẽ iustis qui nõ hñt opus penitentia. alam
quoq parabolã decẽ genimaꝵ unuisq ꝑdite ⁊ reꝑte. Cum ꝓpo
suiss. simili eam fine compleuit. Sic dico uob̾ gaudiũ erit corã
angłis dĩ suꝑ uno peccatore penitentiã agente. Terciã quoq
parabolã ꝓposuit hominis habentis duos filios.⁊ diuidentis
int̾ eos substantiã. Cumq minor facultatib ꝑditis egere e¬
pisset ⁊ comedere silicas porcoꝵ. cibũ reuersus ad patr̃e suscep¬
tłs abeo ẽ. E rat̃ quoq inuidens senior patͥs uoce corripitur q

Expanded text:
catoribus, ut audirent eum, murmurabant Pharisaei et scribae dicentes: quare iste peccatores suscipit et comedit cum eis? qui locutus est eis parabolam centum ouium et unius perditae, quae inuenta pastoris humeris reportata est, et, cur esset proposita, statim intulit: dico uobis: sic erit gaudium in caelo super uno peccatore paenitentiam agente magis quam super nonaginta nouem iustis, qui non habent opus paenitentiam. aliam quoque parabo!am decem dragmarum unius erit coram angelis dei super uno peccatore paenitentiam agente. tertiam quoque parabolam proposuit hominis habentis duos filios et diuidentis inter eos substantiam. cumque minor facultatibus perditis egere coepisset et comedere siliquas, porcorum cibum, reuersus ad patrem susceptus ab eo est. frater quoque inuidens senior patris uoce corripitur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
merabiles martires extitisse. Porro arriuis. iustũ ad xp̃m refert.
d eqͦ dictum ẽ: ds uidituĩ tuu regida ⁊iusticiã tuã filio regis.¬
⁊ ipse de se in euanglio. non eñ pat̃ iudicat quẽqͣm. s omne
iuditiũ dedit filio: ⁊ ego sic̃ audio: ita uidico. bonũ autem¬
dm̃ patrẽ dequo ipse filius confitetur. Quid me dicis bonum.
Nemo ẽ bonus iisi unus ds̃ pat. Cumq huc usq blasphemiȩ suȩ
deuios calles potuerit inuenire: in consequentib. inpingit
simplicit hunc ex ponit locum: ħ potest dicere. d inueti lege ĩqͣ
usticia ẽ: ux pauci imnuenti sunt: qui suũ fud̾int sanguinẽ
nnouo aut instrum̃to. in quo bonitas ẽ atq clem̃tia inuumera¬
biles extiter̃ martires. S exeo qd posuit. forsitan quis ⁊̃ audeat
mori: ⁊ pendulo gradu sententiã tẽꝑauit. inueniri posse nõ¬
mlloᷤᷤ qui audeat mori. ꝓeuangłio. ostendit non sic accipien

Expanded text:
sto, innumerabiles martyres extitisse. porro Arrius iustum ad Christum refert, sto, innumerabiles martyres extitisse. porro Arrius iustum ad Christum refert, de quo dictum est: deus, iudicium tuum regi da et iustitiam tuam filio regis ipse de se in euangelio: non enim pater iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio et: ego, sicut audio, ita iudico ad Deum Patrem, de quo ipse Filius confitetur: Quid me dicis bonum: Nemo est bonus, nisi unus Deus Pater . Cumque hucusque blasphemiae suae devios calles potuerit invenire, in consequentibus impingit, simpliciter hunc exponit locum, hoc potest dicere quod in veteri Lege, in qua justitia est, vix 869 pauci inventi sunt, qui suum fuderint sanguinem. In novo autem Instrumento, in quo bonitas est atque clementia, innumerabiles exstiterunt Martyres. Sed ex eo quod posuit, forsitan quis etiam audeat mori, et pendulo gradu sententiam temperavit, inveniri posse nonnullos, qui audeant mori pro Evangelio, ostendit non sic accipiend
Abbreviated transcription (Latin):
mentariis eius legere potis. Origenis ⁊ didimi in hac parabola
explanationẽ inuentre ñ potiu: ⁊utrũ abolita sit. tẽpoꝵ uetꝰ¬
tate anipsi non scͥ̾pserint: incertũ habeo. Michi uixta priorem
intp̃tationẽ hoc uidetur: q deiniquo mãmona debeamus nob̾
amicos facere non quoslibet pauꝑes. s eos qui nos possint re¬
ciꝑe indomos suas. ⁊ inet̾na tab̾nacła. ut cum eis parua p̃bu¬
erimus recipiamus abillis magna. & dantes aliena: nr̃a fuᷤ¬
cipiamus ⁊ seminemꝰ in benedictione. ut metamꝰ benedictionẽ.
Qui enim parce seminau̾it. parce ⁊ metet.
uo sensu accipiendũ sit qd inepła legimus adromanos. uix
enĩ ꝓusto quis morit᷑. nam ꝓbono forsitan quis audeat mori.
Diues hereses exoccasione huiuis testimonii. qͥ non intellegunt.
diuerso ꝗd errore. s pari inpietate blasphemant. Marchio
troducit deos. altũ iustũ. ⁊ altũ bonũ. & ꝓusto asserit uł

Expanded text:
mmentariis eius legere poteris. Origenis et Didymi in hanc parabolam mmentariis eius legere poteris. Origenis et Didymi in hanc parabolam explanationem inuenire non potui et, utrum abolita sit temporum uettate an ipsi non scripserint, incertum habeo. mihi iuxta priorem interpretationem hoc uidetur, quod de iniquo mamona debeamus nobis amicos facere non quoslibet pauperes, sed eos, qui nos possint recipere in domos suas et in aeterna tabernacula, ut, cum eis parua praebuerimus, recipiamus ab illis magna et dantes aliena nostra suscipiamus et seminemus in benedictione, ut metamus benedictionem; qui enim parce seminauerit, parce et metet. Quo sensu accipiendum sit, quod in epistula legimus ad Romanos: uix enim pro iusto quis moritur; nam pro bon a forsitan quis audeat mori. - Duae hereses ex occasione huius testimonii, quod non intellegunt, diuerso quidem errore, sed pari inpietate blasphemant. Marcion troducit deos: alterum iustum et alterum bonum. et pro iusto adserit uel
Abbreviated transcription (Latin):
genariũ qui ꝓpͥe penitentiũ ẽ uixta uibeleũ. ⁊ illã in eugłio
parabolã inqua alti quingenti alti quinquaginta denari dimittũ¬
tur. Scđm aũt uocauit uocauit ppłm uideoꝵ: qui tritico manda¬
toꝵ dinutritꝰ erat ⁊ debebat ei centenariũ numerũ: ⁊ coegit
ut decentũ octoginta faceret : idest crederet indñi resurrectioe
qui octauo diei numero continet᷑: ⁊deo eto compleretur decades:
ut desabbato transiret ad pͥmã sabbati. Ob hanc causã adnõ p̃dica¬
tur ꝗd bene fecerit: ⁊ ꝓsalute sua ineuangłii cdem̃tiã delegis
austeritate mutatꝰ sit. Qđ si quesieris quare uocet᷑ uillicꝰ unqͥ¬
tatis in lege quę dĩ ẽ. iniquus erat ullicus: qui bene quidẽ offe¬
rebat. s non bene diuidebat: credens inpatrẽ. s filiũ ꝑsequens
fuit paulus apłs intransgressione legis. filius quondã lucis : qui

Expanded text:
genarium, qui proprie paenitentium est iuxta iubeleum et illam in euangelio genarium, qui proprie paenitentium est iuxta iubeleum et illam in euangelio parabolam, in qua alteri quingenti, alteri quinquaginta denarii dimittuntur. secundum autem uocauit populum Iudaeorum, qui tritico mandatorum dei nutritus erat et debebat ei centenarium numerum, et coegit, ut de centum octoginta faceret, id est crederet in domini resurrectionem, quae octauae diei numero continetur, et de octo conpleretur decadis, ut de sabbato transiret ad primam sabbati. ob hanc causam a domino praedicatur, quod bene fecerit et pro salute sua in euangelii clementiam de legis austeritate mutatus sit. quodsi quaesieris, quare uocetur \'uilicus iniquitatis\' in lege, quae dei est: iniquus erat uilicus, qui bene quidem offerebat, sed non bene diuidebat credens in patre, sed filium persequens,fuit Paulus apostolus in transgressione legis filiis quondam lucis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
qui habebat ullicũ siue dispensatorẽ dĩ omĩps ẽ : quo nichil est
ditius. huius dispensator paulus. qui ad pedes gamaliel saeras
stantiã : correptꝰ ad ño ẽ. Saule saule quid me ꝑsequeris. durũ
enĩ mandata legis que t̾re incubebant cerno destructa: ⁊ legẽ
⁊ ꝓpħaᷤᷤ usq adioħem baptistã eẽ finitos. Mendicare erubesco
ut qui doctor fuerã uideoꝵ: cogar agentib ⁊ adiscipło anania
lego : ut ꝓiectus fuero deuillicatione mea.recipiant me xp̃i¬
ani indomoᷤ suaᷤᷤ. Cepitq eoᷤ quiprus uersabantur in lege. ⁊
sic inxp̃m credid̾ant. nearbitrarent᷑ se inlege ustificandos
reputari insterrora. Uocauit itaq duoᷤ deplurib debitorib: pri¬
mũ qui debeat centũ batos olei: eos uidelicet qui fuerant ex
gentib congregati ⁊ magna indigebant misodia di.⁊ decen¬
tenario numero qui plenus ẽ atq ꝑfectꝰ: fecit eos strib̾e qͥnqua¬

Expanded text:
qui habebat uilicum siue dispensatorem, deus omnipotens est, quo nihil est qui habebat uilicum siue dispensatorem, deus omnipotens est, quo nihil est ditius. huius dispensator Paulus, qui ad pedes Gamaliel sacras stantiam, correptus a domino est: Saule, Saule, quid me persequeris? durum enim mandata legis, quae terrae incubabant, cerno destructa et legem et prophetas usque ad Iohannem Baptistam esse finitos. mendicare erubesco, ut, qui doctor-fueram Iudaeorum, cogar a gentibus et a discipulo Annania ego, ut, postquam proiectus fuero de uilicatione mea, recipiant me Christiani in domos suas. coepitque eos, qui prius uersabantur in lege et sic in Christo crediderant, ut arbitrarentur se in lege iustificandos,reputari in stercora. uocauit itaque duos de pluribus debitoribus. primum, qui debebat centum batos olei, eos uidelicet, qui fuerant ex gentibus congregati et magna indigebant misericordia dei, et de centenario numero, qui plenus est atque perfectus, fecit eos scribere quinqua
Abbreviated transcription (Latin):
nulla ẽ iniqͥtas. qui ⁊ apłs creditꝰ ẽ : sibene fuerit dispensatꝰ
dispensatores suoᷤᷤ leuab̾ in celũ. quam obrẽ sequit᷑. qui fidelis
ẽ in minimo hoc ẽ incarnalib ⁊ inmultis fideliᷤ erit .i. inspiri¬
erit: si ñ ꝓnecessitate s ꝓꝑsonis doctrinã dm̃i aiuidat. Sinait̃
inquit carnaleᷤᷤ diuitiaᷤᷤ que labunt᷑. Non bene dispensetis ueraᷤᷤ
eĩnaᷤ diuitias doctrine dei quis credet uob̾: & si inhis quialie.¬
na sunt. alienũ aũt ẽ a nob̾ omne qd scłi ẽ infideles fiustis : in ea
que ur̃a sunt ⁊ ꝓpͥe homini deputata. quis uob̾ credere pot̾i
cntẽpnendas. unde scribe ⁊ pharisei qͥ erãt auari adu̾sũ
se dictã intellegentes parabalã subsꝗtinabant eũ: carnalia
icertã p̃sentia spalib ac futuris ⁊ quasi incertis p̃ponentes. Theophilꝰ
misit. hec suꝑ hac parabola insuis commentariis locutus ẽ. Diue

Expanded text:
nulla est iniquitas, qui et apostolis creditus est, si bene fuerit dispensatus, nulla est iniquitas, qui et apostolis creditus est, si bene fuerit dispensatus, dispensatores suos leuabit in caelum! quam ob rem sequitur: qui fidelis est in minimo, hoc est in carnalibus, et multis fidelis erit, id est in spirierit, ut non pro necessitate, sed pro personis doctrinam domini diuidat. \'sin autem\', inquit, \'carnales diuitias, quae labuntur, non bene dispensetis, ueras aeternasque diuitias doctrinae dei quis credet uobis ? et si in his, quae aliena sunt — alienum est autem nobis omne, quod saeculi est — infideles fuistis, ea, quae uestra sunt et proprie homini deputata, quis uobis credere poterit contemnendas. unde scribae et pharisaei, qui erant auari, aduersum se dictam intellegentes parabolam subsannabant eum carnalia et certa et praesentia spiritalibus ac futuris et quasi incertis praeponentes. Theophilusmisit, haec super hac parabola in suis commentariis est locutus: diu e s,
Abbreviated transcription (Latin):
net. Non potestis dõ seruire ⁊ mamone. audiebãt aũt hec om̃ia
pharisei qui erant auari. ⁊ subsannabant illum. Totũ parabo¬
le huuis textũ posui : ut ñ nob intellegentiã aliunde queramꝰ
⁊ inparabolaᷤᷤ certas nitamur inuenire ꝑsonaᷤ : s in t̃p̃temur
Sigͦ dispensator iniqui mamone dñi uoce laudatur qd dere in iqͣ
sibi iusticiã p̃pararit. Ꝙ passus dispendiadñs laudat dispensa¬
toris prudentiã. qd aduersus dñm quidẽ fraudulent̃ s ꝓse pru¬
dent̃ egerit quantomagis xp̃s qui nullũ dampnũ sustinere po
test.⁊ꝓnus ẽ adclem̃tia laudabit discipłoᷤᷤ suos siineos qui sibi
orediti sunt misericordes fuerint. Deniq pꝰ parabolã intulit.
⁊ ego dico uob. facite uob amicos deiniquo mamona. Iniquus
aut. Iniquiis aũt mamona : ñ hebreoꝵ s siroꝵ lingua: diuit
nuncupantur. qͥ de iniqͥtate collecte sint. Sigͦ iniqͥtaᷤᷤ bene
dispensata. uertit᷑ inuisticiã quantomagis sermo diuinꝰ in quo

Expanded text:
net. Non potestis Deo servire, et mamonae. Audiebant autem haec omnia Pharisaei, qui erant avari, et subsannabant illum. Totum parabolae hujus textum posui, ut non nobis intelligentiam aliunde quaeramus, et in parabola certas nitamur invenire personas; sed interpretemur is est. Si ergo dispensator iniqui mamonae, Domini voce laudatur, quod de re iniqua sibi justitiam praepararit: et passus dispendia Dominus, laudat dispensatoris prudentiam, quod adversus Dominum quidem fraudulenter, sed pro se prudenter egerit: quanto magis Christus qui nullum dtest et pronus est ad clementiam, laudabit discipulos suos, si in eos. qui sibi crediti sunt, misericordes fuerint! denique post parabolam intulit: et ego dico uobis: facite uobis amicos de iniquo mamona. iniquus autem mamona non Hebraeorum, sed Syrorum lingua diuitiae nuncupantur, quod de iniquitate collectae sint. si ergo iniquitas bene dispensata uertitur in iustitiam, quanto magis sermo diuinus, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
tã pecume ꝗͣ frugũ.⁊ omniũ quȩ dñs possidet dispensator ẽ
nde ⁊ oeconomicus. xenofontis pulcherriꝰ liber ẽ qui non
gubnationẽ uille. s dispensationẽ uniuerse domus. tullio
int̃p̃tante significat. Iste gͥͦ dispensator accusatus ẽ ad dnmn
suũ d dissiparet ul dispensaret sustantiã eiꝰ. Quo uocato di¬
it. Quid hoc audio dete: redde iationẽ dispensationis.Neq
enĩ ultra ea potis dispensate. Quid dix̃ insemetipso. Siud
faciã qr dñs m̃s aufert dispensationẽ: fodere non ualeo m̃¬
dicare erubesco. scio quid faciã: ut quando sublata michi
fuerit dispensatio suscipiant me indomos suas. Uocauit
meo: qui dixit ei. Centũ batos olei. ait illi. Tolle cautionẽ
tuã: ⁊ sedens cito scribe quinquaginta. Deinde ad alium
lociitus ẽ. Tu aũt quantũ debes: ille respondit.centũ coroᷤ
tritici. Dicit ei. Tolle cautionẽ tua ⁊ scribe octoginta. & laudaũ
dñs uillicum. siue dispensatore iniquitatis qd prudent̃ fecerit:¬

Expanded text:
tam pecuniae quam frugum et omnium, quae dominus possidet, dispensator est. unde et Olxovojnixog Xenofontis pulcherrimus liber est, qui non gubernationem uillae, sed dispensationem uniuersae domus Tullio interpretante significat. iste igitur dispensator accusatus est ad dominum suum, quod dissipasset substantiam eius. quo uocato dixit: quid hoc audio de t e ? redde rationem dispensationis; neque enim ultra mea poteris dispensare. qui dixit in semet ipia dominus meus aufert a me dispensationem? fodere non ualeo, mendicare erubesco. scio, quid faciam, ut, quando sublata mihi fuerit dispensatio, suscipiant me in domos suas. uocauitqmeo? qui dixit ei: centum batos olei. ait illi: tolle cautionem tuam et sedens cito scribe quinquaginta. deinde ad alium locutus est: tu autem quantum debes? ille respondit: centum coros tritici. dicit ei: tolle cautionem tuam et scribe octoginta. et laudauit dominus uilicum siue dispensatorem iniquitatis, quod prudent
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ dixerat ꝑ ꝓpħam. E ffudã desp̃u meo suꝑ omnẽ carnem.
luerit. Ꝙ mori oportuno tempore : dequo ipse dicit. Tẽpore
oportuno ex audiuite ⁊ indie salutis auxiliatꝰ sum tui. &
rursum. Ecce tempꝰ acceptabile. ece salutis: quando omnes
peccauer. simul mutiles fact sunt nonfunit. non fuit qui facere
honũ. nonfuit usq adum̃. Incredibilis gͦ bonitas. ⁊ inaudita
demtia. mori non ꝓmpiis: uix eni ꝓuisto aliquẽ ⁊ ꝓbono suri
sanguinẽ fundere. metu mortis cuncta torrente. ria uiuieniri
intdum. ut aliquis p̃iusta ⁊ bona audeat mori. Caritas ait
ai qm̃ in nob̾ habuit hinc maxime aompbatur. sđd eũ adhuc pa¬
atoes amus. xp̃s ꝓnob mortuis ẽ. ⁊ su̾blata ẽ det̾ra uita eius
⁊ ꝓnniquitatib ꝓpłi ductus ẽ admortẽ. ⁊ portauit peccata ur̃a
tradita ẽ inmorte anima illiuis. ⁊ eu iniquis reputatue ut
nos inpios ⁊ infirmoᷤᷤ ⁊ pecratores. pios ⁊ robustos. ⁊ ustos fa¬

Expanded text:
deus dixerat per prophetam: effundam de spiritu meo super omnem carnem, ribus mori uoluerit et mori oportuno tempore, de quo ipse dicit: tempore oportuno exaudiui te et in die salutis auxiliatus sum tui et rursum: ecce tempus acceptabile, ecce dies salutis. quando omnes peccauerunt, simul inutiles facti sunt, non fuit, qui faceret bonum, non fuit usque ad unum. incredibilis ergo bonitas et inaudita clementia mori pro inpiis — uix enim pro iusto aliquem et bono suum sanguinem fundere metu mortis cuncta terrente; nam inueniri interdum, ut aliquis pro re iusta et bona audeat mori —, caritas autem dei, quam in nobis habuit, hinc maxime conprobatur, quod, cum adhuc ps pro nobis mortuus est et sublata est de terra uita eius et pro iniquitatibus populi ductus est ad mortem et portauit peccata nostra et tradita est in morte anima illius et cum iniquis reputatus est, ut nos inpios et infirmos et peccatores pios et robustos et iustos fa
Abbreviated transcription (Latin):
que putatur correptio ẽẽ: eruditio ẽ atq doctrina satisq miram᷑.
tranfferre mansuetudinẽ: cum aqͥla simmacꝰ.⁊qͥnta editio feᷤ.¬
tinationẽ ⁊ repente. uelocit que transtulerint. Quis nouit
fortitudinẽ ux tuȩ.⁊ scd̾m timorẽ tuũ indignationẽ tuam : lxx.¬
Quis nouit potestatẽ ire tue.⁊ p̃timore tuo irã tuã dinumare:
uersicło. ut sequatur.. Ut numentur dies nr̃i: sic ostende ⁊ ue¬
niemus corde sapienti. Qđ breuĩt anob̾ difserendũ uidetur. &ͥs
otest nosse qͣm diu ia tua ⁊ qua timor nascitur humano gene¬
ri ꝑseu̾et: te docente qui ds es : itaq obsecro ut tempus uitȩ
nr̃e uidices nob: quo possimus corde sapienti tuo nos uiditio p̃¬
parare. Qđ auit dic̃. Quis nouit forntudinẽ suie potestatẽ ire tuȩ.

Expanded text:
quae putatur correptio esse, eruditio est atque doctrina. satisque miramurquae putatur correptio esse, eruditio est atque doctrina. satisque miramurtransferre \'mansuetudinem\', cum Aquila, Symmachus et quinta editio \'festinationem\' et \'repente\' \'uelociterque\' transtulerint. Quis nouit fortitudinem ir ae tuae et secundum timorem tuum indignationem tu am? quis nouit potestatem irae tuae et prae timore tuo iram tuam dinumerare? uersiculo, ut sequatur: ut numerentur dies nostri, sic ostende: et ueniemus corde sapienti. quod breuiter ita nobis disserendum uidetur: quis potest nosse, quamdiu ira tua, ex qua timor nascitur humano generi, perseueret? te docente, qui deus es. itaque obsecro, ut tempus uitae nostrae indices nobis, quo possimus corde sapienti tuo nos iudicio praeparare. quod autem dicit: quis nouit fortitudinem — siue potestatem- irae tuae et
Abbreviated transcription (Latin):
octoginta milia hominũ multitudineᷤᷤ aquib templũ subsalomo¬
ne constructũ ẽ.S qͥd hoc adp̃sentẽ locũ. ci sufficit simplex ⁊
pura explanatio.que ñ doctrine głam inmultiplicatione serimo¬
num : s legentis debet intellegentiã. querere : q̃m transiurmus
piemur. P roq̃ ingreao scriptũ ẽ.naia euẽ ncõaedã. qͥ uerbũ ambi¬
guum ẽ.⁊tã correptionem ꝗͣ eruditionẽ doctrinamq significa
Quem enim diligit dñs corripit siue erudit. ⁊ flagellat omnem
filiũ quem recipit. Quẽ locũ. ita simiacus transtulit succidimur.
enim repente ⁊ aduolamus. Quinta editio hoc mͦ qm̃ tranfiuimus
ta. uento similes aduolamus. siue quasupͣ herbe uirenti ⁊ floꝵ
pulcritudini.⁊ aduesꝑam siccitati hominẽ cõparat : nunc ꝓari¬
ditate uesꝑe succisionẽ floꝵ ponit.& cum ꝑtransierit in qͥd omno
gruerit: non uidicabimur uixta meritũ s uixta clem̃tiã: &

Expanded text:
ines, a quibus templum sub Salomone constructum est. sed quid hoc ad praesentem locum, cui sufficit simplex et pura explanatio, quae non doctrinae gloriam in multiplicatione sermonum sed legentis debet intellegentiam quaerere? Quoniam transiuimus uerbum ambiguum est et tam correptionem quam eruditionem doctrinamque significat. quem enim diligit dominus, corripit — siue erudit — et flagellat omnem filium, quem recipit. quem locum ita Symmachus transtulit: succidimur enim repente et auolamus, quinta editio hoc modo: quoniam transiuimus ta, uento similes auolamus siue, quia supra herbae uirenti et florum pulchritudini et ad uesperam siccitati hominem comparat, nunc pro ariditate uesperae succisionem florum ponit. et cum pertransierit, inquit, omne, gruerit, non iudicabimur iuxta meritum sed iuxta clementiam et,
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ra ⁊ orbis. ascło iuisq in scłm tues ds̃. hunc locũ qͥdã praita
distinctione subu̾tunt. maxime hi qui ante uolunt fuist
animaᷤᷤ. ꝗͣ homo insexti diei numero conderet᷑. Ita enim
legunt atq diftingunt. Dñe refugiũ factus es nob. ingene¬
rationẽ ⁊ gnr̃nẽ : priusꝗͣ monteᷤᷤ firmarentur ⁊ fingeretur
t̾ra orbiᷤᷤ ut scilicet postea consequatur. ascło usq inscłm
⁊ fingeret᷑ t̾ra orb̾q t̾raꝵ.refugiũ fuit hominũ: gͦ fuer̃ am̃e
incelestib anteꝗͣ hominũ corꝑora fłrmarentur. Nos autem
it ꝓposuimus. lectionẽ ita debemꝰ distinguere.. Anteꝗͣ monte

Expanded text:
a saeculo et usque in saeculum tu es, deus. hunc locum quidam praua distinctione subuertunt, maxime hi, qui ante uolunt fuisse animas, quam homo in sexti diei numero conderetur. ita enim legunt atque distingunt: domine, refu g ium factus es nobis in generatione et generatione, priusquam montes firmarentur et fingeretur terra et orbis, ut scilicet postea consequatur: a saeculo usque inet fingeretur terra orbisque terrarum, refugium fuit hominum, ergo fuerunt animae in caelestibus, antequam hominum corpora formarentur. nos autem, ut proposuimus, lectionem ita debemus distinguere: antequam montes
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aca uoluptatis ⁊ impietatis accuset. Utq enim cum eẽt destirpe
dauid recessit adño. W alt̾ intantũ secutus ẽ libidinẽ. ut septingentaᷤᷤ
numerus : neglectoq deo patrũ suoꝵ. extrux̃ idola geniũ pluri¬
maꝵ : ⁊ fu̾it non ut pꝰ idida id est amabilis dñi. s amator mulierum.
Alt̃ miserit adregẽ assirioꝵ auxilium postulans.⁊ intp̃re dñi s amato¬
uictimaᷤᷤ ꝑcussorib suis u n omnib urbib uida ex truxerit aras
deremandũ thusatq aduacundiã ꝓuocau̾it dñm dm̃ patrum suoꝵ
intantum ut direptis uasis domus dei atq confractiᷤᷤ. clauserit ia¬
nuaᷤ templi dei ⁊fecerit sibi altaria inunu̾si anguliᷤᷤ ibrłm ambulau̾itꝙ ĩauiis

Expanded text:
et Achaz uoluptatis et inpietatis accuset. uterque enim, cum esset de stirpe et Achaz uoluptatis et inpietatis accuset. uterque enim, cum esset de stirpe Dauid, recessit a domino. et alter in tantum secutus est libidinem, ut septingentas hnumerus, neglectoque deo patrum extruxerit idola gentium plurimarum et fuerit non ut prius Ididia, id est amabilis domini, sed amator mulierum, alter miserit ad regem Assyriorum auxilium postulans et in teuictimas, percussoribus suis, et in omnibus urbibus Iuda extruxerit aras ad cremandum thus atque ad iracundiam prouocauerit dominum deum patrum suorum in tantum, ut direptis uasis domus dei atque confractis clauserit ianuas templi dei et fecerit sibi altaria in uniuersis angulis Hierusalem ambulaueritque in uiis
Abbreviated transcription (Latin):
tuosaᷤᷤ soboleᷤᷤ tam in hominib qͣm ina̾m̃tis ac pecudib expiataᷤ: audi
ut dño teste nonmentior: quedã mulier cum expositum nutrire
infantẽ. ⁊ instillaret ciboᷤ. ac nutciᷤᷤ offitio fungeret᷑. cubaretq cum
ea paruulu. qui usq ad decimum ꝑuenat annũ : accidit ut plusꝗͣ
pudicicia patitur se mero ingurgitaret. acensaq libidine obscems
motib coitũ doceret infantẽ. Prima hebrietaᷤᷤ altiꝰ noctiᷤᷤ ⁊cetaꝵ a
inceps fecit consuetudinẽ. Nec dũ duo m̃ses fuerant euoluta.⁊ ecce
femine uterꝰ intumuit. Quid plura: Dispͥnsatione dei factũ ẽ: ut
que contia naturã simplicitatẽ pariuili incontempti dĩ abutebat᷑.
anature dño ꝓderet᷑. impleto sermone quo dr̃. Nichoccultum qͥ non
manifestetur. Simulq consideremꝰ ꝗ occulte scriptura salomonem

Expanded text:
tuosas soboles, tam in hominibus, quam in armentis ac pecudibus, expiatas. Audituosas soboles, tam in hominibus, quam in armentis ac pecudibus, expiatas. Audiui—domino teste non mentior —: quaedam muliercula cum expositum nutriret infantem et stillaret cibos ac nutricis officio fungeretur cubaretque cum ea paruulus, qui usque ad decimum peruenit annum, accidit, ut plus, quam pudicitia patitur, se mero ingurgitaret accensaque libidine obscenis motibus coitum doceret infantem. prima ebrietas alterius noctis et ceterarum deinceps fecit consuetudinem. necdum duo menses fuerant euoluti, et ecce feminae uterus intumuit. quid plura? dispensatione dei factum est, ut, quae contra naturam simplicitate paruuli in contemptum dei abutebatur, a naturae domino proderetur inpleto sermone, quo dicitur: nihil occultum, quod non manifestetur. Simulque consideremus, quod occulte scriptura et Salomonem
Abbreviated transcription (Latin):
cesimũ quintii annũ gereret etatis. patri successit in regnũ. Ex qͦ intel¬
ligitur acaz. quoq undecimo sue duodecimo. anno exechiam filium
ica uenttas: confugere poteramus adsolita p̾sidia. ⁊ arcem linguę te¬
nere uernałe. Nunc uͦ cum ⁊ ipsum autẽticũ ⁊ ceti int̃p̃teᷤᷤ pari auc¬
toritate consentiã: non inscriptura. s in sensu ẽ difficultaᷤᷤ. Q uis¬
necredit mortaliũ. ut undecĩ annoꝵ puergeneret filium: Multa
talia dicunt᷑ inscripturiᷤᷤ. que uident᷑ in credibilia: ⁊ tam̃ uera sunt
iq enĩ ualet natura contra nature dñm. aut potest uas figulo dice¬
fit: legẽ nature facere nonpossit. Numqr nĩa etate duplex lidde na¬
tus ẽ homo duũ capitũ. quatuor manuũ. uno uentre. ⁊ duob pedib.
mnes homines ita nasci necesse ẽ. Legimꝰ uetes istoricoᷤ. ⁊ maxime
grecoᷤᷤ ⁊ latinoᷤᷤ. ⁊ inueniemꝰ lustialib hostiis scđm errorẽ uet̾ũ porten

Expanded text:
ntellegitur Achaz quoque undecimo siue decimo anno Ezechiam filium ter Hebraica ueritas, confugere poteramus ad solita praesidia et arcem linguae tenere uernaculae; nunc uero, cum et ipsum authenticum et ceteri interpretes pari auctoritate consentiant, non in scriptura, sed in sensu est difficultas. quisne credet mortalium, ut undecim annorum puer generet filium? multa et alia dicuntur in scripturis, quae uidentur incredibilia et tamen uera sunt. neque enim ualet natura contra naturae dominum - aut potest uas figulo dicefit, legem naturae facere non possit. num, quia nostra aetate duplex Lyddae natus est homo, duorum capitum, quattuor manuum, uno uentre et duobus pedibus, omnes homines ita nasci necesse est? legamus ueteres historias et maxime Graecas ac Latinas, et inueniemus lustralibus hostiis secundum erro
Abbreviated transcription (Latin):
ͤ dit. folita munuscła contineutem. Satisq min quid cause
fuerat. ait cum inbenedictionibus ⁊ tiuss ⁊ illius perferendis
fidelif extĩter̾it. iutetonta epła neglegens ab prohetum ꝓteq
enim tefallitanbita difcipłmu̾ttatis. nisi forte greco homi¬
nis latinus sermouiter cantulas aberrauit. staq ad secundã
indercet̾a dep̃cariᷤᷤ. ut exponam tibi causaᷤ quare salomon ⁊ aca. unde¬
cĩ annoꝵ filioᷤ genuisse dicantur. Sienim duodecimo anno salomon

Expanded text:
dit, solita munuscula continentem. Satisque miror quid causae fuerit, ut cum in benedictionibus et tuis et illius perferendis fidelis extiterit, in reddenda epistola negligens comprobetur. Neque enim te falli arbitror discipulum veritatis; nisi forte Graeco homini Latinus sermo inter chartulas oberravit. Itaque adinter cetera deprecaris, ut exponam tibi causas, quare Salomon et Achaz undecim annorum filios genuisse dicantur. si enim duodecimo anno Salomon
Abbreviated transcription (Latin):
Adhebreos gͥ reuertendũ ẽ.Unde ⁊ dñs loqͥtur ⁊ discipłi exempla
p̃sumunt. Mec pace uet̾um loquor.⁊ obtrectatorib meis tantũ
respondeo qui caminodente me todunt: Inpublico detrahentes.
legentes inangulis idẽ ⁊ accusatores ⁊ defensores: cum in aliis
auctore mutetur Ioet̾im memini editionẽ Lxx. transiatoꝵ olĩ
degreco em̃datam tribuisse me nr̃is: Nec inimicũ debere estima¬
idẽ uerba dierũ intp̃tatus sum id cutofecinit in extricabiles
moras fifiluã nominumi que scriptoꝵ confusa sunt uicio sen
hec addidi. qͥ in laturus sum. equissimum ẽ. edidi aliquid qͥ

Expanded text:
nus loquitur, et discipuli exempla praesumunt. Haec pace veterum loquor, et obtrectatoribus meis tantum respondeo, qui canino dente me rodunt, in publico detrahentes, legentes in angulis, iidem et accusatores et defensores, cum in aliis auctore mutetur. Caeterum memini editionem Septuaginta translatorum olim de Graeco emendatam tribuisse me nostris, nec inimicum debere existimaid est, Verba Dierum, interpretatus sum, idcirco feci ut inextricabiles moras, et silvam nominum, quae scriptorum confusa sunt vitio, senhaec addidi: « Quod illaturus sum, aequissimum est. Edidi aliquid, q
Abbreviated transcription (Latin):
deliram̃ta sectantur. ⁊ hiberaᷤᷤ ueniaᷤ libris autenticiᷤᷤ p̃ferunt.
Causa erroris non ẽ nĩm expon̾e. Iudei prudenti factũ dicunt
ee consilio. Ineptholomeꝰ uniꝰ dei cultor: ⁊̃ apud hebreoᷤᷤ duplicẽ
diuinitatẽ dep̾hendet:. Qđ maxime idento faciebat: qr in platonis
dogma cadere uidebatur. Deniq ubic̃q sacratũ aliqͥd scriptura
testatur depatre ⁊⁊ filio ⁊ sp̃u sc̃o : aut alit̃ intp̃tati sunt aut õio

Expanded text:
nt. Causas erroris non est meum exponere. 520 Judaei prudenti factum dicunt esse consilio, ne Ptolemaeus unius Dei cultor, apud Hebraeos etiam duplicem divinitatem deprehenderet: quod maxime idcirco faciebant, quia in Platonis dogma cadere videbatur. Denique ubicumque sacratum aliquid Scriptura testatur de Patre et Filio et Spiritu sancto, aut al
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sunt ante aduentum xpi :⁊qd nesciebant. dubiis ꝓtulere sen¬
tentiis: nos pꝰ passionẽ ⁊ resurrectionẽ eiꝰ non tã ꝓphetiam.
qͣm hystoriam scribimus. alit̃ enim audita. alit̾ uisa narrant᷑.
ꝓpħas int̾ sp̾alia carismata positoᷤᷤ lego: in quib ultii pene
gradũ int̾ptes tenent. Quid liciore torqueris. isdimꝑitm

Expanded text:
ubiis protulere sententiis. Nos post passionem et resurrectionem ejus, non tam prophetiam, quam historiam scribimus. Aliter enim audita, aliter visa narrantur. prophetas inter spiritalia charismata positos lego: in quibus ultimum pene gradum interpretes tenent . Qui
Abbreviated transcription (Latin):
die int̾ has ꝓuincie.palestinos codices legunt: quos ab origene
elaboratos: eusebuis ⁊ pamphilus uulgauer. Totusq orbis bac
intra se trifariã uarietate compugnat. & certe origenes:
N on solũ exempla composuit quatum editionũ eregione singła
que minus fuerant. ⁊ uirgulis que exsuꝑio uidebãt᷑ ad posita
Sigͥ alii licuit non tenere qͥ semel susceꝑant :⁊ pꝰ septuaginta cel¬
lulas aꝑuere: hoc quȩ ineccłiis legitur qͥ septuaginta nescier̃t.
cur me nonsuscipiant latini mei qui inuiolata editione uet̾i.
ita nouã condidi ut laborẽ m̃m bebreis ⁊qͥhis mauis eapostoł¬

Expanded text:
inos  Al. Palaestinae codices legunt; quos ab Origene elaboratos Eusebius et Pamphilus vulgaverunt; totusque orbis hac inter se trifaria varietate compugnat. Et certe Origenes non solum exemplaria composuit quatuor editionum, e regione singula quae minus ante fuerant, et virgulis quae ex superfluo videbantur apposita. Si igitur aliis licuit non tenere quod semel susceperant, et post septuaginta cellulas aperuere: hocque in Ecclesiis legitur, quod Septuaginta nescierunt; cur me non suscipiant Latini mei, qui inviolata editione veteri, ita novam condidi, ut laborem meum Hebraeis, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpbaᷤ: ⁊ meã.⁊ lxx. editionẽ edisserunt. Glabores hominum
semꝑ incertiꝰ.omortaliũ studia contrario inidũ fines abentia:
Unde me putabã bene mereri delatinis meis inioꝵ addiscendũ
animos concitari Qđ ⁊ĩ greci uersũ delatino post tantos im̃pteᷤᷤ
uon fastidiunt yinde inculpa uocor. Unausianti stomaco cibos
ingero: ut qͥd in homine tutum sit. si in nocentia criminosa est:
Dormiente patre familiaᷤᷤ. inimicꝰ homo zizaniã suꝑ seminauit.
Exrt̃minauit uinẽã aꝑ desilua. ⁊ singłariᷤ ferus de pastus ẽ eago.¬
Ego taceo ⁊ litere non me contra me loquunt᷑. Ignoro crimen:

Expanded text:
am et Septuaginta editionem edisserunt. O labores hominum, semper incerti! o mortalium studia contrarios interdum fines habentia! Unde me putabam bene mereri de Latinis meis, et nostrorum ad discendum animos concitare, quod etiam Graeci versum de Latino post tantos interpretes non fastidiunt; inde in culpam vocor, et nauseanti stomacho cibos ingero. Et quid in homine tutum sit, si innocentia criminosa est? Dormiente patrefamilias inimicus homo zizania superseminavit . tatus mei horum testimoniis texti sunt. Commentarii in duodeciEgo taceo, et li
Abbreviated transcription (Latin):
ta illa tab̾nacłi pulcritudo ⁊ ꝑsinglaᷤᷤ sp̾es eccłe p̃sentiᷤᷤ. future¬
que distinctio pellib tegitur ⁊ ciliciis ardoremq solis unui¬
riam umbrĩ: eaq uiliora sunt ꝓibent. Uide quanto contra.
purã: me pelles ⁊ piloᷤᷤ capraꝵ intab̾ nacło xp̃i obiulisse ꝓfite¬
ar.Ponã ⁊ aliuid testimoniũ. ne nunc me terũ necessitate non¬
pulsum: dicat mutasse sententiã. Inlibro tempoꝵ .i. paralipo¬
menon qui hebraice dr̃.dasreiamꝙ: hac ad sc̃m papam chro¬

Expanded text:
abernaculi pulchritudo et per singulas species Ecclesiae praesentis futuraeque distinctio, pellibus tegitur et ciliciis; ardoremque solis et injuriam imbrium, ea quae viliora sunt prohibent. » Vide quanto contra Spuram, me pelles et pilos caprarum in tabernaculo Dei obtulisse Ponam et aliud testimonium, ne nunc me rerum necessitate compulsum dicas mutasse sententiam. In libro Temporum, id est, Paralipomenon, qui Hebraice dicitur DABRE JAMIM, hac ad sanctum papam Chro
Abbreviated transcription (Latin):
tñti quaꝵ ex parte exempla subieci: huic rei testes sunt. & suꝑ¬
accipi litteras: qui quodã p̃sagio futtinoꝵ cum daniele sortitus
ẽ nomen obsecrantis ut transiatũ in latinã linguam de hebra
sermone pentateucũ nĩꝵ aurib tiaderẽ. ꝑ icłosum opus cer
quasi uinũ ꝓbanteᷤᷤ. cum ego sepissime testatꝰ sims me ꝓuiri¬
altiꝰ pauꝑtate fidari sa d ut audeam s origenis me studiĩ ꝓuocaun
.qui editioni antiq translationem theodocionis miscuit: asterisco
⁊ obelo idest stella ⁊ ueru opus omne distinguens. dũ aut in luceᷤ¬
cere facitquę minꝰ ante fuerant. aut suꝑfiua queq iugulat ⁊

Expanded text:
menti, quarum ex parte exempla subjeci, huic rei testes sunt. Et supaccepi epistolas, qui quodam praesagio futurorum, cum Daniele sortitus est nomen, obsecrantis , ut translatum in Latinam linguam de Hebraeo sermone Pentateuchum, nostrorum auribus traderem. Periculosum opus certquasi vinum probantes; cum ego saepissime testatus sim, me rum paupertate foedari. Quod ut auderem, Origenis me studium provocavit, qui editioni antiquae translationem Theodotionis miscuit, asterisco +, et obelo ÷, id est, stella et veru opus omne distinguens: dum aut illucescere facit quae minus ante fuerant, aut superflua quaeque jugulat, et