comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
usaista cripient᷑. in cuius domum
emo intrat ut uasaeius cripiat nisi
mrius alligauerit cũ Immo uero id
urius ẽcredendũ. Necquicadant de
aecła. Necquiaccedant eccłaȩ Illo
tmpr defuturos: sed profectõ tam
orceser̃ & parentes probaptizan¬
dis paruulis suis. Et hiquitunc pri¬
iitus crediturisunt: ut illum fortem
imcant &iam non ligatum. idẽ om¬
nib qualib antca numquã uelartib
nsidiantẽ uelurguentẽ uirib. &uigi¬
unt̃ intellegant. &to lerant̃ ferantꝰ.
acsicilli &iam Non ligato eripiant᷑:
uecideo falsaerit euangelica illa
sententia. Quisintrat indomum
forcis utuasacius eripiat. Nisipri¬
us alligauerit fortẽ. Secundũ
enumeius sententiae ueritatẽ or¬
doiste seruatusẽ. ut prius alliga¬
&ur fortis ereptisq uasis eius. lon¬
te lateq inomnib: gentib: ex fir¬
nis & infirmis itamultiplicar&ur
ccła. uc ex ipsarerum diuinitus prę¬
dictarũ &impl&arum robustissi¬
na fide &iamsoluto uasa poss&

Expanded text:
uasa ista eripientur, in cuius domum uasa ista eripientur, in cuius domum nemo intrat, ut uasa eius eripiat, nisi prius adligauerit eum? Immo uero id potius est credendum. nec qui cadant de ecclesia nec qui accedant ecclesiae illo tempore defuturos; sed profecto tam fortes erunt et parentes pro baptizandis paruulis suis et hi, qui tunc primitus credituri sunt, ut illum fortem uincant etiam non ligatum, id est omnibus, qualibus antea numquam, uel artibus insidiantem uel urgentem uiribus et uigilanter intellegantac sic illi etiam non ligato eripiantur. Nec ideo falsa erit evangelica illa sententia, Quis intrat in domum fortis. ut uasa eius eripiat, nisi prius adligauerit fortem? Secundum eius enim sententiae ueritatem ordo iste seruatus est, ut prius adligaretur fortis ereptisque uasis eius longe lateque in omnibus gentibus er firmis et infirmis ita multiplicaretur ecclesia, ut ex ipsa rerum diuinitus praedictarum et inpletarum robustissima fide etiam soluto uasa posset
Abbreviated transcription (Latin):
quoddictũ c̃. quis intrabit indomĩ
fortis. utuaseius eripiat. Nisi
prius alligauerit fortem si&iam
soluto eripiuntur : Acꝑ hoc adho
cogere uid&ur ista sententia: aut
credamus illo scilic& esiguotẽ pr̃
Neminem accessurũ eẽ populox p̃¬
ano. sed cumeis quiiam xp̃iani res¬
tifuerint diabolum pugnaturun
Ex quib &iam sialiquiuicti secu¬
tieum fuerint. Noneos ad prȩdesd¬
natum filiorum dĩ numerumꝑtine¬
re: Neq enimfrustra idemiohan¬
nes apłs qui& hanc apocalipsin
inscripsit in epłasua Dequibus¬
dãdicit: Ex nobis exierunt. sed
nonerant ex nobis. Namsi fuissen
ex nobis. mansissent utiq nobcũ
Sedquid fit deparuulis. uimium
quippe in credibileẽ. nullos iam
natos & nondum baptizatos p̃occi¬
parixp̃i anorum filios illotem pr
infantes nullos &iam ipses nasci
iamdieb. Aut sier̃ non cos aparen¬
ib suis ad lauacrum regeneratio¬
x quopacto soluto iam diabolo.

Expanded text:
quod dictum est, Quis intrat in domum quod dictum est, Quis intrat in domum fortis, ut vasa ejus eripiat, nisi prius alligaverit fortem ? si etiam soluto eripiuntur? Ac per hoc ad hoc cogere uidetur ista sententia, ut credamus illo licet exiguo tempore neminem accessurum esse populo Christiano, sed cum eis, qui iam Christiani, reperti fuerint, diabolum pugnaturum; ex quibus etiamsi aliqui uicti secuti eum fuerint, non eos ad praedestinatum filiorum Dei numerum pertinere. Neque enim frustra idem Iohannes apostolus, qui et hanc apocalypsin scripsit, in epistula sua de quibusdam dicit: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum. Sed quid fit de paruulis? Nimium quippe incredibile est nullos iam natos et nondum baptizatos praeoccupari Christianorum filios illo tempore infantes, nullos etiam ipsis nasci iam diebus; aut si erunt, non eos a parentibus suis ad lauacrum regenerationd si fiet, quo pacto soluto iam diabolo
Abbreviated transcription (Latin):
rent sapientissime. & patientissi¬
sme sustinereNt. Haec autẽ alliga¬
tio diaboli nonsolum factaẽ. ex
quocoepit eccła p̃ter iud eam̃ ter¬
raminnationes aliasatq alias di¬
latari. sed &iam nuncefit. & fi&
usq ad c̃minũ sęculi quo soluen¬
dusẽ quia & nunc homines ab infi
delitate in quaeos ipse possidebat
conuertuntur ad fidem: &usq in¬
illum finem si ne dubio conuerten
Etutiq unicuiq iste fortis tunca¬
ligatur.: quando ab illo. tamq u
eius cripitur: Et habrssus ubin¬
clusus est. nonineis consum ptaest
quando sunt mortui quituncers
quando eẽ coepit inclusus. sed su¬
cesser̾ eis alimascendo atq succe¬
dunt donecfiniatur hoc seculi
uelut in habrsso caccis & profun¬
dis cordib mcludatur. Utrũ autẽ
&iam illis ultimis trib annis & me¬
sib sex. quando solutus totis uirib
seuiturus ẽ aliquis in qua non fuera
sit accessurus ad fidẽ. Nonnulla
quȩstioẽ Quomodo enimstabit

Expanded text:
rent sapientissime et patientissirent sapientissime et patientissime sustinerent. Haec autem adligatio diaboli non solum facta est, ex quo coepit ecclesia praeter Iudaeam terram in nationes alias adque alias dilatari; sed etiam nunc fit et fiet usque ad terminum saeculi, quo soluendus est. quia et nudelitate, in qua ipse eos possidebat, convertuntur ad fidem, et usillum finem sine dubio convertentur: et utique unicuique iste fortis tunc alligatur, quando ab illo tanquam vas ejus eripitur: et abyssus ubi inclusus est, non in eis consumpta est, quando sunt mortui, qui tunc erant quando esse coepit inclusus; sed successerunt eis alii nascendo, atque succedunt, donec finiatur hoc saeculumvelut in abysso, caecis et profundis cordibus includatur. Utrum autem etiam illis ultimis tribus annis et mensibus sex, quando solutus totis viribus saeviturus est, aliquis in qua non fuerat, sit accessurus ad fidem, nonnulla quaestio est. Quomodo enim stabit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙuis ab corum interiorib homini¬
bus ubindm̃ creditur. foras mis¬
sum: ut cius forinsecus oppugna¬
tione ꝓficerent & ineis qui sunt
exparte ipsius alligauit nequan¬
tam poss& effundendo &exercen¬
do malitiam. innumerabiles in¬
firmos. ex quib: eccłam multipli¬
cari & im̃pleri oportebat. alios
credituros. alios iam credentes
a fide pi&atis hosde terrer&. hos
franger& : & solu& infiñ. ut quã
fortem aduersarium dĩ ciuitas
superauerit. cumingenti gloria
siure demptoris aduitoris liberato¬
ris aspiciat. In eorum sane quitunc
futuris sc̃orũ atq fidelium. compa¬
ratioñ quid sumus quando quidẽ
ad illos probandos tantus solu&ur
inimicus. cumquonos ligato tantis
periculis dimicamus: Quamuis &
hoc temporis interuallo. quos¬
dammilites Xp̃i tamprudentes.
& forces fuisse atq eẽ nondubiũ ẽ.
ut &iã situnc inistamortalitate ui¬
uerent. quando ille solu&ur om̃s
insidias eius atq imp&us . & caue¬

Expanded text:
quamuis ab eorum interioribus hominiquamuis ab eorum interioribus hominibus, ubi in Deum creditur, foras missum, ut eius forinsecus obpugnatione proficerent; et in eis, qui sunt ex parte ipsius, adligauit, ne quantam posset effundendo et exercendo malitiam innumerabiles infirmos, ex quibus ecclesiam multiplicari et inpleri oportebat, alios credituros, alios iam credentes, a fide pietatis hos deterreret, hos frangeret: et soluet in fine, ut, quam fortem aduersarium Dei ciuitas superauerit, cum ingenti gloria sui redemtoris adiutoris liberatoris adspiciat. In eorum sane, qui tunc futuri sunt, sanctorum adque fidelium conparatione quid sumus? Quando quidem ad illos probandos tantus soluetur inimicus, cum quo nos ligato tantis periculis dimicamus. Quamuis et hoc temporis interuallo quosdam milites Christi tam prudentes et fortes fuisse adque esse non dubium est, ut, etiamsi tunc in ista mortalitate uiuerent, quando ille soluetur, omnes insidias eius adque inpetus et caue
Abbreviated transcription (Latin):
seducturus ẽ: Namꝑfecto ei sialli¬
gariẽ non posse seducere. siue non
ligatiodiaboliẽ. nonꝑmittiex se¬
rere totã tẽptationem quãpo¬
test us lui ueldolo ad seducendos
homines inpartẽ suã. cogendo
iuolent̃. fraudulent̃ ue fallendo
Quodsi ꝑ mitter&ur intam longo
tempr̃. & tanta infirmitate mul¬
torum. plurimostales quales ds̃
idꝑp&i non uult & fideles deice¬
r&. & no credereNt impedir& qđ
ne facer& alligatus ẽ : Tuncautem
solu& : quando & breue tẽ puserit:
Nã tribrannis. & sex mensib legit᷑
totis suis suorũq uirib sȩuiturus
Ettaleser̃ cum quib ei belligeran¬
dũẽ. ut uincitantocius imp&u in¬
sidiisq non possint: Siautẽ nũꝙ
soluer& minus apparer& ciusma¬
ligna potentia. inimus scãe ciuita.¬
tis fidelissima patientia ꝓbar&ur
Minus deniq ꝑspicer&ur. quã
magno cius malo tambenͣ fuerit
usus omnipotens. quicum nec om¬
nino abstulit atẽpratioñ scõrum

Expanded text:
seducturus est. Nam profecto ei si adliseducturus est. Nam profecto ei si adligari est non posse seducere siue non pligatio diaboli est non permitti exserere totam tentationem, quam potest uel ui uel dolo ad seducendos homviolenter fraudulenterve fallendo. Quod si permitteretur in tam longo tempore ac tanta infirmitate multorum, plurimos tales, quales Deus id perpeti non vult, fideles deiceret et, ne crederent, impediret. Quod ne faceret, alligatus est. Tunc autem soluetur, quando et breue tempus erit. Nam tribus annis et sex mensibus legitur totis suis suorumque uiribus saeuiturus et tales erunt, cum quibus ei belligerandum est, ut uinci tanto eius inpetu insidiisque non possint. Si autem numquam solueretur, minus appareret eius maligna potentia. minus sanctae ciuitatis fidelissima patientia probaretur, minus denique perspiceretur, quam magno eius malo tam bene fuerit usus Omnipotens, qui eum nec omnino abstulit a tentatione sanctorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ut arena maris Et ascenderun
inquit supraterre latitudinẽ. et
cinxerunt cascrasc̃orum. & dilec¬
lamciuitatẽ. Et descendit ignis
decelo adõ. & comedit eos Etdiabo¬
us qui seducebat eos. missusẽ instag¬
numignis & sulphuris. ubi &bes¬
ia. & pseudo ꝓph&e & cruciabunt᷑
die & nocte insaccula sȩculorũ.
Sed hoc iam adiudiciũ nouissimũ
ꝑcin&. quod nunc ꝓpt̃ea cõme¬
morandũ putaui. Nequis existi¬
m& coipso paruo tempore quo
solu&ur diabolus. inhacterraeccłam
non fucurã illo hiceam uel non in¬
ueniente cum fuerit solutus. uel ab¬
sum̃te. cum fuerit modis omnib ꝑse¬
cutus Nonitaq ꝑ totũ hoctẽ pus.
quod liberiste complectitur. a pri¬
moscilic& aduentu xp̃i usq inscłi
finẽ quierit secundus eius aduent᷑
tadiabolus alligatur ut eius hȩc
apsasit alligatio ꝑhoc int̃ uallum.
quod mille annorũ Numero ap¬
pellat. Ñ seducere eccłam: quan¬
doquidem illã. Nec solutus utiq

Expanded text:
ut arena maris. Et ascenderunt, ut arena maris. Et ascenderunt, inquit, super terrae latitudinem, et cinxerunt castra sanctorum, et dilectam civitatem: et descendit ignis de coelo a Deo, et comedit eos: et diabolus qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris, ubi et bestia et pseudopropheta; et cruciabuntur die et nocte in saecula saeculorum. Sed hoc iam ad iudicium nouissimum pertinet, quod nunc propterea commemorandum putaui, ne quis existimet eo ipso paruo tempore, quo soluetur diabolus, in hac terra ecclesiam non futuram, illo hic eam uel non inueniente, cum fuerit solutus, uel absumente, cum fuerit modis omnibus persecutus. Non itaque per totum hoc tempus, quod liber iste conplectitur, a primo scilicet aduentu Christi usque in saeculi finem, qui erit secundus eius aduentus, ita diabolus adligatur, ut eius haec ipsa sit adligatio, per hoc interuallum, quod mille annorum numero appellat, non seducere ecclesiam, quando quidem illam nec solutus utique
Abbreviated transcription (Latin):
bũ donec finiantur mille anni. Qđ
uero int̾posuit ut ñ seducer& iã gen¬
tes itasc hab&. ut abhiius ordinis co¬
exione sit liberum. & seorsus intelle¬
gendũ. uelut sipost adder&ur. ut sic
haber& tota sententia Et clau
e & signauit suꝑeum donecfiniant᷑
mille anni. ut non seducer& iamgen¬
tes Idest ideoclausit donec finiant᷑
milleanni. utñ seducer& iãgentes
ost haec inquit oport& eũ
solui. breuitẽpore Si hocẽ
diabolo ligari & includieccle¬
sia nonposses educere. haecergo
erit solutio eius ut possit: absit Nũ
quamenim ab illo coła seduc& prę¬
descinata &electa. ante mundi con¬
ticutionẽ dequadictũ ẽ: Nouit dñs
uisunt eius. & camen hicerit. &iam
llocempore. quosoluendus ẽ diabo¬
us. sicuc ex quoẽ instituta hic fuit
erit omnitempore: insuis utiq qui
uccedunt nascendo morientib Nã
aiulopost dicit. quod solutus dia¬
bolus. seduccas gentes totoor beter¬
arum ad trah& mbellũ aduersus
quorum hostiũ numerus erit.

Expanded text:
niantur mille anni; quod uero interposuit: ut non seduceret iam gentes, ita se habet, ut ab huius ordinis conexione sit liberum et seorsum intellegendum, uelut  si post adderetur, ut sic se haberet tota sententia: et clausit et signauit super eum, donec finiantur mille anni, ut non seduceret iam gentes, id est ideo clausit, donec finiantur mille anni, ut non seduceret iam gentes. Post haec, inquit, oportet eum solui breui tempore. si hoc est diabolo ligari et includi, ecclesiam non posse seducere, haec ergo erit solutio eius, ut pquam enim ab illo Ecclesia seducetur praedestinata et electa ante mundi constitutionem, de qua dictum est, Novit Dominus qui sunt ejus : et tamen hic erit etiam illo tempore, quo solvendus est diabolus, sicut ex quo est instituta, hic fuit et erit omni tempore, in suis utique qui succedunt nascendo morientibus. Nam paulo post dicit, quod solutus diabolus seductas gentes toto orbe terrarum attrahet in bellum adversus eam, quorum hostium numerus erit
Abbreviated transcription (Latin):
os incaminũ ignis. ibierit fl&cus
estridor dentium: Tunciusciful¬
rebunt sicut sol mregno patriseo¬
fũ. Quihab& aures audiat. Hic
udicium quidem ueldiẽ iudicii
uonnonimauit: sed cũ multo clari¬
s ipsis reb expressit & infinese¬
culi futurũ eẽ prędrẽ. Item disci¬
pulis suis Amen inquit dicouob
quoduos quisecutiestisme in rege¬
neratioñ cum sederit filius homi

Expanded text:
gnis; ibi erit fletus et stridor dentium. Tunc iusti fulgebunt sicut sol in regno patris eorum. Qui habet aures, audiat. Hic iudicium quidem uel diem iudicii non nominauit, sed eum multo clarius ipsis rebus expressit et in fine saeculi futurum esse praedixit. Item discipulis suis: Arnen, inquit, dicouobis, quod uos, qui secuti estis me, in regeneration
Abbreviated transcription (Latin):
MIIUDICII
DIQDIPSEDO¬
NAUERITLO¬
USERTURI ADUERSUSIMPI¬
OS ET INCREDULOS TA QUAN¬
INAEDIFICII FUNDAMENTO PRIUS
ponere testimonii diuinadebemus
quib quinolunt credere. humanis
ratiunculis falsis atq fallacib c̃tra¬
uenire conantur. ad hocutat alcud
significare contendant. qđ adhibe¬
iur testimonium delicteris sacris.
automnino diumitus eẽ dictũ negent.
Nanullũ ex istimoeẽ mortaliũ:
quicũea sicut dictas intellexerit.
&a sũmo acuero dõ ꝑ animasscãs
diccaeẽ crediderit. Noneis cedat
atq consentiat. Siuẽ id &iã ore
faceatur. siue aliquo uitio fateri
erubescat aut in &uat. uel &iam
peruicatia simillima insanae. id
qđ falsũ eẽ Nouit autcredit contra
id quoduerũ eẽ Nouit autcredit
&iam contentiosissime defendere
noliatur. Quodergo in confessioñi
diuiniiudicii ultimũ diẽ dicimus.
idest nouissimũ tẽpus Nam ꝑ qt̃ as¬

Expanded text:
mi iudicii Dei quod ipse donauerit loadserturi aduersus inpios et incredulos tamquain aedificii fundamento prius ponere testimonia diuina debemus: quibus qui nolunt credere, humanis ratiunculis falsis adque fallacibus contrauenire conantur, ad hoc ut aut aliud significare contendant quod adhibetur testimonium de litteris sacris, aut omnino diuinitus esse dictum negent. Nam nullum existimo esse mortalium, qui cum ea, sicut dicta sunt, intellexerit et a summo ac uero Deo per animas sanctas dicta esse crediderit, non eis cedat adque consentiat, siue id etiam ore fateatur siue aliquo uitio fateri erubescat aut metuat, uel etiam peruicacia simillima insaniae id, quod falsum esse nouit aut credit, contra id, quod uerum esse nouit aut credit, etiam contentiosissime defendere moliatur. Quod ergo in confessione adiuini iudicii ultimum diem dicimus, id est nouissimum tempus. Nam per
Abbreviated transcription (Latin):
quasi inst& dies dñi Nequis uos sedu¬
cat ullo modo. Quõ nsiuenerit refuga
primum. & reuelatus fuerit homo
peccati filius interitus. quiaduersa¬
tur & suꝑ ex tollitur supra omne
quoddicitur d̃ aut quod colitur.
ita ut intemplodĩ sedat ostentansse
tamquam sit ds̃. No r&in&is in
memoriam qđ ad huc cũ essẽ apud
uos. haecdicebã uobis & nuncquid
d& ineat scitis. ut reud &ur insuo
tempr̃. Iamenim mysteriũ iniqui¬
tatis operatur . tantũ qui modo te

Expanded text:
quasi instet dies domini, ne quis uos seducat ullo modo; quoniam nisi uenerit refuga primum et reuelatus fuerit homo peccati, filius interitus, qui aduersatur et superextollitur supra omne, quod dicitur deus aut quod colitur, ita ut in templo dei sedeat ostentans se, tamquam sit deus. non retinetis in memoria, quod adhuc, cum essem apud uos, haec dicebantur uobis? et nunc quid detineat scitis, ut reueletur in suo tempore. iam enim mysterium iniquitatis oper
Abbreviated transcription (Latin):
tollit Ibiautem & dolos ꝑmano
utaffligat. & natura ꝑdu̾rat ut
sentiat: quiautrumq id eoñ defi¬
endos istos cauendos. Quoꝑ iudi¬
num transibunt ad illos boni. adis¬
cosmali. De hoc iudicio quantũ
dsdonauerit. in consequenti uolumine

Expanded text:
tollit. Ibi autem et dolor permanet tollit. Ibi autem et dolor permanet ut adfligat, et natura perdurat ut sentiat; quia utrumque ideo non defiendos, istos cauendos, quoniam per iudicium transibunt ad illos boni, ad istos mali: de hoc iudicio, quantum Deus donauerit, in consequenti uolumine
Abbreviated transcription (Latin):
orũ autẽ qui non ꝑtinent
ad istã ciuitatẽdĩ. eriteco¬
trario miseria sempiterna: quas
mors a&iam secundadicitur qui
necanima ibi uiuere dicenda ẽ qr
auitadĩ alienataerit. nec corpus
quoda&̾nis dolorib subiacebit
Acꝑ hoc ideo durior ista secunda
mors erit: quia finirimorte non
poterit: sed quõ sicut miseriabes
predicata ẽ atq laudata: quod
uel quale bellum ccontrario infi¬
nib malorum posfit intellegi.
uerum qui hoc quęrit attendat.
Quidinbellis noxiũ ꝑnitiosũ¬
q sit: & uidebit ni hil aliud quã
rerũ eẽ int̃se aduersitatẽ atq con¬
flictũ. Qđ igit̾ bellũ grauius &a
smarius cogitari potest. quã ubi
uoluntas sic aduersaẽ passioni
& passio uoluntati. ut nullius ea¬
rum uictoria tales inimicitiae fi¬
mantur Etubi sicconfligit cum
ipsa natura corporis uisdoloris ut
neutrũ alteri cedat. Hicenĩquan¬
docontingit iste conflictus autdo¬
lor uincit & sensũ mors adimit
aut natura uincit. & dolorẽ sanit

Expanded text:
orum autem, qui non pertinent ad istam ciuitatem Dei, erit e contrario miseria sempiterna, quae mors etiam secunda dicitur, quia nec anima ibi uiuere dicenda est, quae a uita Dei alienata erit, nec corpus, quod aeternis doloribus subiacebit; ac per hoc ideo durior ista secunda mors erit, quia finiri morte non poterit. Sed quoniam sicut miseria beapraedicata est adque laudata, quod uel quale bellum e contrario in finibus malorum possit intellegi. Verum qui hoc quaerit, adtendat quid in bello noxium perniciosumque sit, et uidebit nihil aliud quam rerum esse inter se aduersitatem adque conflictum. Quod igitur bellum grauius et amarius cogitari potest, quam ubi uoluntas sic aduersa est passioni et passio uoluntati, ut nullius earum uictoria tales inimicitiae finiantur, et ubi sic confligit cum ipsa natura corporis uis doloris, ut neutrum alteri cedat? Hic enim quando contingit iste conflictus, aut dolor uincit et sensum mors adimit, aut natura uincit et dolorem sanitas
Abbreviated transcription (Latin):
assrriorum quando in rehus pu¬
licis imperia uel parua. uel magi¬
natenuer̃ Et dealia qualicum
aliarũ gentium intellegar dixis¬
se. atq: sensisse generaliter quipp
ciitas impiorum cumnonim pera
ds̃. oboedienti sibi ut sacrificium
non offerat nisi tantũ modo sibi
& per hoc in illa & animus corpos¬
ri. ratioqu euitiis recte ac fidelũ
imper&: car& iustitiae ueritate

Expanded text:
Assyriorum, quando in rebus puAssyriorum, quando in rebus publicis suis imperia uel parua uel magna tenuerunt, et de alia quacumque aliarum gentium intellegar dixisse adque sensisse. Generaliter quippe ciuitas inpiorum, cui non imperat Deus oboedienti sibi, ut sacrificium non offerat nisi tantummodo sibi, et per hoc in illa et animus corpori ratioque uitiis recte ac fideliter imperet, caret iustitiae ueritate
Abbreviated transcription (Latin):
rationalium creaturarum. &eor
quaediligit concordi cõmunione
sociatus est: Non absurde popula
nuncupatur. Tanto utiq melios
quanto inmelioribus tantoq do¬
te rior quanto ẽ in deteriorbus
concors Scđm istã definitionem
mãm romanus populus ẽ. Etres
eius. sinc dubitatioñ respublica
Quid autẽ primis temporib sius
quidue sequentib populus illed¬
lexerit. & quib moribus adcruo¬
tissimas seditiones. atq inde ad
cialia atq ciuilia bellaꝑuenie
ipsam concordiam quaẽ salusest
quodã modo populi ruperit.
atq corruperit. Testatur hi¬
toria dequa inp̃cedentib libri
multa posuimus. Necideo tam̃
uelipsummonẽe populũ. uel cuis
rem dixerim Noneẽ rem publiq
quãdiu man& qualiscũq ratio¬
nalis multitudinis co&us rerun
quas diligit. concordi cõmumoñ
sociatus Quod autem deiscopo¬
pulo & de istare publica dixsha
deatheniensium. uel dequorum¬
cumqu e graecorum. hoc deegyp¬
uorum. hoc deilla priore babrlo

Expanded text:
rationalium creaturarum et eorum quae diligit concordi communione sociatus est, non absurde populus nuncupatur; tanto utique melior, quanto in melioribus, tantoque deterior, quanto est in deterioribus concors. Secundum istam definitionem nostram Romanus populus populus est et res eius sine dubitatione res publica. Quid autem primis temporibus suis quidue sequentibus populus ille dilexerit et quibus moribus ad cruentissimas seditiones adque inde ad socialia adque ciuilia bella perueniens ipsam concordiam, quae salus est quodam modo populi, ruperit adque corruperit, testatur historia; de qua in praecedentibus libris multa posuimus. Nec ideo tamen uel ipsum non esse populum uel eius rem dixerim non esse rem publicam, quamdiu manet qualiscumque rationalis multitudinis coetus, rerum quas diligit concordi communione sociatus. Quod autem de isto populo et de ista re publica dixi, hoc de Atheniensium uel quorumcumque Graecorum, hoc de Aegyptiorum, hoc de illa priore Babylone
Abbreviated transcription (Latin):
nib ad eandẽ ciuitatẽ ꝑtinentib.
atq oboedientib dõ animus &iam
corpori atq ratio uitiis ordmele¬
giimo fidelit̃ imper&: ut quẽ ad¬
modũ iustus unus. it a co&us popu¬
lusq iustorũ uiuat exfide. quaeo¬
peratur ꝑdilectionẽ quahomodili¬
git dm̃ sicut diligendus ẽ ds̃. & pro¬
Uimum sicut semꝰ & ipsum. Ubier¬
go ñẽ istaiustitia. profecto ñẽ co&
hominũ iuris consensu &utilitatis
cõmunione sociatus. Quod siñ est:
utq populus nonẽ. Siueraẽ hec
populi definitio: ergo necres pub¬
licaẽ : quia res popusi nonest ubi
ipse populus nonesc¬
iautem populus. Non isco sed¬
alio definiatur modo. uelut
sidicatur populus est. co&us
multitudinis rationalisrerũ qua
diligit concordi cõmunioñ sociat᷑.
pfecto ut uideatur qualis quisq
populussit. illa sunt intuendaque
diligit: quaecũq tam̃ diligat. Sic̾e¬
tus est multitudinis. Non pecorũ sed

Expanded text:
nibus ad eandnibus ad eandatque obedientibus Deo, animus etiam corpori, atque ratio vitiis, ordine legitimo fideliter imperet; ut quemadmodum justus unus, ita coetus populusque justorum vivat ex fide, quae operatur per dilectionem, qua homo diligit Deum, sicut diligendus est Deus, et proximum sicut semetipsum: ubi ergo non est ista justitia, profecto non est coetus hominum juris consensu et utilitatis communione sociatus. Quod si non est, utique populus non est, si vera est haec populi definitio. Ergo nec respublica est: quia res populi non est, ubi ipse populus non esi autem populus non isto, sedalio definiatur modo, uelut si dicatur: Topulus est coetus multitudinis rationalis rerum quas diligit concordi communione sociatus\', profecto, ut uideatur qualis quisque populus sit, illa sunt intuenda, quae diligit. Quaecumque tamen diligat, si coetus est multitudinis non pecorum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tes eradicatio consequatur sacrifi¬
cans inquit diis. eradicabitur inisi
dño tantum. Non quorei egeat ali¬
cuius. sed quia nobis expedĩt ut res
eiussimus. Huic enim̾canicur insa¬
cris litteris hebreorũ Dixidnods̃
meus estu: quõ bonorũmeorũ ñeges
Huius autẽ praeclarissimũ atq op̾ti¬
mum sacrificiũ. nosipsisumus. hocẽ
ciuicas eius: ciuus rei mysterium cele¬
bramus oblationib: nr̃is. quae fide¬
libus nõtes. sicut in libris prȩceden¬
tib disput auimus. Cessatura senĩ
uictimas. quas mumbra futuri offe¬
rebant iudaei. & unum sacrificium
gentes. Asolis ortu usq ad occasum
sicut iamfieri cernimus oblaturas.
perproph& ashebreos oracula inere¬
puere diuina. ex quib quantũ satis
uisũest. Nonnulla ꝓtulimus. & huic
iam operi aspersimus. Quappt̃ ubi
nonẽ ista iustitia. ut scđm sua gratiã
ciuitati oboedienti ds imper& unus
& sumus. Necuiquã sacrific& nisi
tantũ sibi & ꝑ hoc in omnib homi¬

Expanded text:
tes eradicatio consequatur. Sacrifites eradicatio consequatur. Sacrificans, inquit, dis eradicabitur nisi Domino tantum; non quo rei egeat alicuius, sed quia nobis expedit, ut res eius simus. Huic enim canitur in sacris litteris Hebraeorum: Dixi Domino: Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges. Huius autem praechuissimum adque optimum sacrificium nos ipsi sumus, hoc est ciuitas eius, cuius rei mysterium celebramus oblationibus nostris, quae fidelibus notae sunt, sicut in libris praecedentibus disputauimus. Cessaturas enim uictimas, quas in umbra futuri offerebant Iudaei, et unum sacrificium gentes a solis ortu usque ad occasum, sicut iam fieri cernimus, oblaturas per prophetas Hebraeos oracula increpuere diuina; ex quibus quantum satis uisum est, nonnulla protulimus et huic iam . operi adspersimus. Quapropter ubi non est ista iustitia, ut secundum suam gratiam ciuitati oboedienti Deus imperet unus et summus, ne cuiquam sacrificet nisi tantum sibi, et per hoc in omnibus homi
Abbreviated transcription (Latin):
dmm solem credat eẽ quispiam. cui
sacrificandum putat. Quod nonita
esse intellegendum inscripturis
grecis facillime repperitur. Dsigit᷑ adid
hebreorum cui tam magnum. tantus
&iam ipse philosophus ꝑ hib& testi¬
monium. legemdedit hebreo popu¬
losuo hebreoꝰ sermone conscriptã.
Uonobscurã & in cognitam. sedom¬
nib iamgentib diffamatã. In qua
lege scriptumẽ. sacrificans diis. era¬
dĩ cabitur nisidño tantum: Quid
opusest in hac eius lege eiusq pro¬
ph&as dehacre. multa ꝑquirere. im¬
mo non ꝑquirere. Nonenimabstru¬
sa uel rarasunt. sed aꝑta & crebracol¬
ligere. & in hac disputatioñ mea po¬
nere. quibus luce clarius appar&.
nulli omnino. nisitantũ sibedm̃ ue¬
rum & sũmũ uoluisse sacrificari
Ecce hoc unum breuiter immogran¬
diterminacit̃. sedueracit̃ dictum
ab illodõ. quẽtã excellentẽ eorum
doccissimi praedicant. audiatur. ti¬
meatur. impleatur. neinoboedi en¬

Expanded text:
Dominum solem credat esse quispiam, cui Dominum solem credat esse quispiam, cui sacrificandum putet; quod non ita esse intellegendum in scripturis Graecis facillime reperitur. Deus igitur Hebraeorum, cui tam magnum tantus etiam iste philosophus perhibet testimonium, legem dedit Hebraeo populo suo, Hebraeo sermone conscriptam, non obscuram et incognitam, sed omnibus iam gentibus diffamatam, in qua lege scriptum est: Sacrificans dis eradicabitur nisi Domino tantum. Quid opus est in hac eius lege eiusque prophetis de hac re multa perquirere; immo non perquirere, non enim abstrusa uel rara sunt, sed aperta et crebra colligere et in hac disputatione mea ponere, quibus luce clarius apparet nulli omnino nisi tantum sibi Deum uerum et summum uoluisse sacrificari? Ecce hoc unum breuiter, immo granditer, minaciter, sed ueraciter dictum ab illo Deo, quem tam excellenter eorum doctissimi praedicant, audiatur timeatur inpleatur, ne inoboedien
Abbreviated transcription (Latin):
quodd aemones abhebreis coliꝓhi¬
bitos reuereantur potius quãm
derint xp̃iani Sedds ille quẽco¬
luerunt̃ sapientes hebreorum. &i¬
amcaclestib scĩs angelis &uirtutib
dĩ. quos beatissimos tam quãciues
ihac nr̃a peregrinatioñ mort ali
ueneramus. & amamus sacrificari
u&at: intonans in legesua. quam
dedit hebreo populosuo. & ualde
minaciter dicens. Sacrificansdiis.
eradicabitur. Et nequisquam pu¬
tar& daemonib pessimis terrenisq
spiritib quos iste dicit minimos uel
minores. Nes acrificar&ur eẽ precep¬
um. quia & ipsi inscripturis scĩs¬
diccsunt dii. Non hebreorum sed
gentium. Quod cuident̃ inpsalmo.
sepruagnit̃a int̃ pr&es posuerunt
dicentes. Quõdii gentium demo¬
na: Nequis ergo p̾ucar& istis qui¬
dem daemoniis prohibitum. caeles¬
tib autem uel omnib uęlaliquib
sacrificari eẽ ꝑmissum: mo addi¬
dic nisi dño soli. Idest. nisi dño tan¬
tum ne forte in eo quod ait dñosoli.

Expanded text:
quod daemones ab Hebraeis coli prohiquod daemones ab Hebraeis coli prohibitos reuereantur potius, quam oderint Christiani? Sed Deus ille. quem coluerunt sapientes Hebraeorum, etiam caelestibus sanctis angelis et uirtutibus Dei, quos beatissimos tamquam ciues in hac nostra peregrinatione mortali ueneramur et amamus, sacrificari uetat intonans in lege sua, quam dedit Hebraeo populo suo, et ualde minaciter dicens: Sacrificans dis eradicabitur. Et ne quisquam putaret daemonibus pessimis terrenisque spiritibus, quos iste dicit minimos uel minores, ne sacrificetur esse praeceptum quia dicti sunt dii, non Hebraeorum, sed gentium; quod evidenter in Psalmo Septuaginta interpretes posuerunt, nes di gentium daemonia, — ne quis ergo putaret istis quidem daemoniis prohibitum, caelestibus autem uel omnibus uel aliquibus sacrificari esse permissum, mox addidit: Nisi Domino soli, id est nisi Domino tantum; ne forte in eo, quod ait: Domino soli,
Abbreviated transcription (Latin):
Cut pote. omnium pat̾ nullius indi¬
g&. sed nobis est benecum cum
Siustitiã & castitatẽ aliasq uirtu¬
tes ad oramius. ipsam uitam precđ
Cad ipsum facientes ꝑ imitationem
& inquisitionẽ de ipso Inquisitio
Senimpurgat inquit imitatio des¬
cat affectionem. ad ipsum operan¬
o. B ene quidem praedicauit dm̃pa¬
pem & quibussit colendus morib
Dit quib preceptis ꝓph&ici libri
plenisunt hebreorum. quandosc̃o¬
rum uita siue uituperatur. siue lau¬
datus: sedinxp̃ianis tantum errat
quitantũ calumniatur. quantũ uo¬
unt demones quos opinatus deos qua¬
icui quam difficilesit recolere quae
iurpia quaededecora erga deorũ
bsequium intheatris agebantur
ttemplis & atcendere quaelegant᷑
dicant᷑ audiant᷑ inecclesiis. uel dõue¬
o quidofferatur. & hinc intellege¬
rr ubi aedificium. & ubi rumasit
norum: Quis autẽ huicdix uel inspi ado¬
auit. nisi di abolicus spiritus. sp̃s
iamuanum aꝑtumque mendacium

Expanded text:
utpote omnium Pater, nullius indiutpote omnium Pater, nullius indiget; sed nobis est bene, cum eum per iustitiam et castitatem aliasque uirtutes adoramus, ipsam uitam precem ad ipsum facientes per\'imitationem et inquisitionem de ipso. Inquisitio enim purgat, inquit; imitatio deificat adfectionem ad ipsum operando.\' Bene quidem praedicauit Deum Patrem, et quibus sit colendus moribus dixit; quibus praeceptis prophetici libri pleni sunt Hebraeorum, quando sanctorum uita siue imperatur siue laudatur. Sed in Christianis tantum errat aut tantum calumniatur, quantum uolunt daemones, quos opinatur deos; quasi cuiquam difficile sit recolere, quae turpia, quae dedecora erga deorum obsequium in theatris agebantur et templis, et adtendere quae legantur dicantur audiantur in ecclesiis, uel Deo uero quid offeratur, et hinc intellegere ubi aedificium, et ubi ruina sit morum. Quis autem huic dixit uel inspirauit, nisi diabolicus spiritus, tam uanum apertumque mendacium,
Abbreviated transcription (Latin):
modo iustus: sinolens quomodo
beatus. sediam causas ipsius audia¬
cocinus erroris Sunt inquit sp̃sto
reni minimi loco quodã malorum
demonũ potestati subiectyabhiss¬
pientes hebreorũ quorum imiusisd
&iam iħs fuit sicut audisti diuin
apollinis quasuperius dicca sun
Ab his ergo hebrei dȩ monib pe¬
simis &minorib spiritib u&abã
religiosos & ipsisuacare ꝓhibebas
Cuenerari autẽ magis caelestes deos
Camplius autẽ uenerari dm̃ patren¬
C Hocauteminquit. & di praccipiu
& insuperiorib: ostendimus quẽa
Smodũ anim aduertere ad dm̃ mo¬
Enent. Etillum colere ubiq impe¬
e rant uerum docti & impiaenatun
quib uere factum non concessit
adus dona optinere. neq haber
iouis immortalis notionẽ non au¬
dientes. deos & diuinos uiros
Deos quidẽ omnes recus auer̃ Pn
Shibitos autem demones. &bsnor
odis se sedreuereri Dm̃ autẽ simi¬
lantes colere ea sola ꝑqueds ado¬
rat᷑ non agunt:. Namds quidem

Expanded text:
modo iustus? Si nolens, quo modo beatus? Sed iam causas ipsius audiamus erroris. \'Sunt, inquit, spiritus terreni minimi loco quodam malorum daemonum potestati subiecti. Ab his sapientes Hebraeorum quorum unus iste etiam Iesus fuit, sicut audisti diuina Apollinis, quae superius dicta sunt — ab his ergo Hebraei daemonibus pessimis et minoribus spiritibus uetabant religiosos et ipsis uacare prohibebant; uenerari autem magis caelestes deos, amplius autem uenerari Deum Patrem. Hoc autem, inquit, et di praecipiunt et in superioribus ostendimus, quem ad modum animum aduertere ad Deum monent et illum colere ubique imperant. Verum indocti et inpiae naturae, quibus uere fatum non concessit ab dis dona obtinere neque habere Iouis inmortalis notionem, non audientes et deos et diuinos uiros deos quidem omnes recusauerunt, prohibitos autem daemones et hos non odisse, sed reuereri. Deum autem simulantes colere, ea sola, per quae Deus adoratur, non agunt. Nam Deus quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
adipiscendae causa habenda est
istaiustitia. quõ sanata immortali¬
tate atq incorruptioñ natura ui¬
tia non habebit. Necunicuiq
nrm̃. uelab alio. uel ascipso quip¬
piã repugnabit. Nonopuserit
utrauio uitus que nullaer imper&.
sed imperabit ds̃ homini animus
corpori. tantaq ibierit obocdien¬
di suauitas. & facilitas. quanta ui¬
uendi regnandiq felicitas Et ho

Expanded text:
adipiscendae causa habenda est adipiscendae causa habenda est ista iustitia, quoniam sanata inmortalitate adque incorruptione natura uitia non habebit nec unicuique nostrum uel ab alio uel a se ipso quippiam repugnabit, non opus erit ut ratio uitiis, quae nulla erunt, imperet; sed imperabit Deus homini, animus corpori, tantaque ibi erit oboediendi suauitas et facilitas, quanta uiuendi regnandique felicitas. Et ho
Abbreviated transcription (Latin):
diuuitiis imperatur plena pax ñẽ.
quia & illa quaeresistunt periculo¬
so debellantur proelio. & illaquae
uiccasunt Nondum securo trium¬
phantur otio. sed ad huc sollicito
p̃muntur imperio. In his ergotẽp¬
tationib dequib omnib indiuinis
eloquiis breuit̃ diccũẽ. Nũ quid
non tẽptatioẽ. uita humana super
terrã Quisitauiuere se presumat.
ut dicere dõ dimitte nobis debita
nr̃a necesse non habeat. pisihomo
elatus. Nceuero magnus. sed in fla¬
tus actumidus. quiꝑu̾isutiã resistit.
qui gratiã largitur humilibus
Propt̃ quodscriptũ ẽ. Dssuꝑbis
resistit humilib autem dat gratiam
Hic itaq inunoquoq iustitiaẽ. ut
oboedientids homim. animuscor¬
pori. ratio autẽ uitiis & lam repug¬
nantib imper&. uel subi gendo. ł
resistendo: atq ut ab ipso dõ p&at᷑
& meritorum gratia. & uenia delio¬
torum. acdeacceptis bonis gratia¬
rũ actio ꝑsoluatur. Inilla uero pa¬
cefinali: quoreferenda & cuius

Expanded text:
diu uitiis imperatur, plena pax non est, diu uitiis imperatur, plena pax non est, quia et illa, quae resistunt, periculoso debellantur proelio, et illa, quae uicta sunt, nondum securo triumphantur otio, sed adhuc sollicito premuntur imperio. In his ergo tentationibus, de quibus omnibus in diuinis eloquiis breuiter dictum est: Numquid non tentatio est uita humana super terram? quis ita uiuere se praesumat, ut dicere Deo: Dimitte nobis debita nostra necesse non habeat nisi homo elatus? nec uero magnus, sed inflatus ac tumidus, cui per iustitiam resistit, qui gratiam largitur humilibus. Propter quod scriptum est: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Hic itaque in unoquoque iustitia est. ut oboedienti Deus homini, animus corpori, ratio autem uitiis etiam repugnantibus imperet, uel subigendo uel resistendo, adque ut ab ipso Deo petatur et meritorum gratia et uenia delictorum ac de acceptis bonis gratiarum actio persoluatur. In illa uero pace finali, quo referenda et cuius
Abbreviated transcription (Latin):
ut potius remissione peccatorũ con¬
sc&. quam ꝑfectione uirtutũ: Testisẽ ꝓdõ
oratio totius ciuitatis dĩ que peregri¬
nat᷑ interris ꝑ omnia quippe mem¬
brasua clamat̾ addm̃ dimicte nob
debitant̃a sicut & nos dimitaimus
debitoribus nr̃is: Nec procisest effiaapõ¬
cax Haecoratio. quorum fides si¬
ne operib mortuaẽ. sed proeis quo¬
rum fides ꝑdilectionẽ operatur
Quia enimdõ quidem subdita: inmeo
hactamen conditioñ mortali & cor¬
pore corruptibili quod aggrauat
animã. non ꝑfectae uitus imperat
ratio: ideo neces saria ẽ iustis calis
oratio. Namprofecto quã quã im¬
per&ur. nequaquã sine conflictu
uitiis imperatur. Etutiq subripit ad&¬
aliquid in hoc loco infirmitatis &i¬
ambene confligenti. siue hostib ta¬
lib uictis subditisq dominanti. Un¬
de sinon facili operatione. certe la¬
bili locutione. autuolatili cogi¬
tatione pecc&ur: Etideo quãm¬

Expanded text:
ut potius remissione peccatorum conut potius remissione peccatorum constet quam perfectione uirtutum. Testis est oratio totius ciuitatis Dei, quae peregrinatur in terris. Per omnia quippe membra sua clamat ad Deum: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Nec pro eis est efficax haec oratio, quorum fides sine operibus mortua est; sed pro eis, quorum fides per dilectionem operatur. Quia enim Deo quidem subdita, in hac tamen condicione mortali et corpore corruptibili, quod adgrauat animam, non perfecte uitiis imperat ratio, ideo necessaria est iustis talis oratio. Nam profecto quamquam imperetur, nequaquam sine conflictu uitiis imperatur; et utique subrepit aliquid in hoc loco infirmitatis etiam bene confligenti siue hostibus talibus uictis subditisque dominanti, unde si non facili operatione, certe labili locutione aut uolatili cogitatione peccetur. Et ideo, quam
Abbreviated transcription (Latin):
pulus cuiusẽ dñ fds̃ ipsius Miser igi
populus abistõ alienatus dõ. dili natiutasi
gietamen &ĩ an sip̃se quandã pacem
suam. non inꝓbandã quã quidẽ non
ubebit infine. quianonea bene
utiur antefinem Hancautẽ utin he ꝓpreuiss¬
irim habeat in haciuta &iãnri
abrlonis ex quaita ꝑfidem popu¬
us diliberatur. ucapud hancinterim
ad monuit eccłam. ut orar& pregi¬
bus cius atq sublimib addens &di¬
cens: utqui&ã & tranquillãuitã
agamus. cumonini pi&ate & cari¬
tate. Et proph&ahicremias cum
populodi u&eri pręnuntiar& cap¬
tiuitatẽ. & diumitus imperar& uc
oboedient̃ irent in babrloniã dõsuo
malisq communi sest¬
Mautem nr̃a propria. &
numerit cumillo ꝑspeciem: Seđd¬
hic siue illa communis. siuenra ppri¬
A. talisest pax: ut solatium miserie
sit potius quam beatitudinis gaudiũ
Ipsa quoquenra iuscitia quãuis uera
sit. propt̃ uerum bonfinẽ adquem¬
refercur: Tam̃ tanta ẽ in hacuita.

Expanded text:
pulus, cuius est Dominus Deus ipsius. Miser igitur pulus, cuius est Dominus Deus ipsius. Miser igitur populus ab isto alienatus Deo. Diligit tamen etiam ipse quandam pacem suam non inprobandam, quam quidem non habebit in fine, quia non ea bene utitur ante finem. Hanc autem ut interim habeat in hac uita, etiam Babylonis; ex qua ita per fidem populus Dei liberatur, ut aput hanc interim admonuit ecclesiam, ut oraret pro regibus eius adque sublimibus, addens et dicens: Ut quietam et tranquillam uitam agamus cum omni pietate et caritate, et propheta Hieremias, cum populo Dei ueteri praenuntiaret captiuitatem et diuinitus imperaret, ut oboedienter irent in Babyloniam Deo suo malisque communis estautem nostra propria et num erit cum illo per speciem. hic siue illa communis siue nostra propria talis est pax, ut solacium miseriae sit potius quam beatitudinis gaudium. Ipsa quoquo nostra iustitia, quamuis uera sit propter uerum boni finem, ad querefertur, tamen tanta est in hac uita,
Abbreviated transcription (Latin):
animus corpori. & ratio uitus
laudabiliter imperare: sidõ animus
aratio ipsa nonseruit. sicut sibi esse
seruiendum ipseds̃ praecepit: Nullo
ueccius imperi osubiugata. seduitio¬
sissimis dae monib corrumpentib
psticuta. proinde. uirtutes quas ha¬
beresibi uid&ur ꝑquas imperat corpo
n&uitus. ad quodlib& ad ipiscendũ
ud uenendum y&ulerit nisi addm̃.
Nã ipsauitias. potius quã uirtutes
Uamlic& aquibusdam tunc uerȩ
aiq honescę putentur eẽ uircutes. cũ
referuntur ad se ipsas. Nec propt̃ ali¬
ud ex p&untus: &iã tunc in flatae ac
super baesunt. Euideo non uirtutes.
sediutia iudicanda sunt: Sicut enim med a¬
nonẽ acarne. sed suꝑ carnẽ quod car¬
nem facit uiuere.sic nonẽ ab homine.
sedsuꝑ hominẽ quod hominẽ facit bea¬
ie uiuere. Nec solum hominẽ: sed &i¬
am quam lib& porestatẽ uirtutẽq cȩ
uocirca uturta le¬
carnis anmaẽ: itãbeatauita
bomiis dsẽ Dequodicunt
sacrae littere hebreorum: beatus po¬

Expanded text:
animus corpori et ratio uitiis laudabiliter imperare, si Deo animus et ratio ipsa non seruit, sicut sibi esse seruiendum ipse Deus praecepit, nullo nec eius imperio subiugata, sed uitiosissimis daemonibus corrumpentibus prostituta? Proinde uirtutes, quas habere sibi uidetur, per quas imperat corpori et uitiis, ad quodlibet adipiscendum uel tenendum rettulerit nisi ad Deum, etiam ipsae uitia sunt potius quam uirtutes. Nam licet a quibusdam tunc uerae adque honestae putentur esse uirtutes, cum referuntur ad se ipsas nec propter aliud expetuntur: etiam tunc inflatae ac superbae sunt, et ideo non uirtutes, sed uitia iudicanda sunt. Sicut enim non est a carne sed super carnem, quod carnem facit uiuere: sic non est ab homine, sed super hominem, quod hominem facit beate uiuere; nec solum hominem, sed etiam quamlibet potestatem uirtutemque uocirca ut uita carnis anima est, ita beata uita hominis Deus est, de quo dicunt sacrae litterae Hebraeorum: Beatus po
Abbreviated transcription (Latin):
pestin& quippe aduistutis officium &
uiuere patriae. Et propt̃ patriã filios
procreare: quorum peutrũ fieri potest
si ne corporis uoluptate. Nam sine illa
neccibus nec potus sumitur ut uiuatur
nec concumbitur ut generatio ꝓpag& ur
Cum uero praefestur uistut̃i ipsa appe¬
titur propter seipsim uistus autẽ assu¬
menda creditur propterillam: Hest ut
nihil iustus agat pisi ad consequendam
ud conseruandam corporis uoluptate̾:
quaeuita de formisest quidem. quippe
ubi uistus seruit. dominae uoluptat
Quamuis pullomodo haecdicendasit
uistus sedtame n&dam istahorribilis
turpitudo habuit quosdam philoso

Expanded text:
Pertinet quippe ad uirtutis officium et Pertinet quippe ad uirtutis officium et uiuere patriae et propter patriam filios procreare, quorum neutrum fieri potest sine corporis uoluptate; nam sine illa nec cibus potusque sumitur, ut uiuatur, nec concumbitur, ut generatio propagetur. Cum uero praefertur uirtuti, ipsa adpetitur propter se ipsam, uirtus autem adsumenda creditur propter illam, id est, ut nihil uirtus agat nisi ad consequendam l conseruandam corporis uoluptatem; quae uita deformis est quidem, quippe ubi uirtus seruit dominae uoluptati, quamuis nullo modo haec dicenda sit uirtus; sed tamen etiam ista horribilis turpitudo habuit quosdam philoso
Abbreviated transcription (Latin):
app&unt: autuoluptatẽ quadelectabilit̃
mou&ur corporis sensus: autqui&em qua
fit utnullam molestiam corporis quisq
patiatur. aut utramq paturam quam
tamq uno nomine uoluptatis. epicurus
appellat. aucuniuersaliter prima nature
inquibus & haec sunt. &alia uel incorpore.
ut membrorũ integritas. & salus atq in colo¬
mitas eius uel inanimo ut sunt eaquae uel
parua ud magna iphominũ repperiunt᷑
ingeniis. Haecigitur quattuor idest
uoluptas. quies. ut rumiq prima naturae.
ita sunt innobis ut ueluistus quam postea
doctrina inserit propterhaec app&enda
sit. autista propter uirtutẽ. Aut utraque
propterscipsam: ac perhoc fiunt hinc.
duodecim sectae. Perhancenim rationem.
esingulae triplicantur. Quodcum inuna
demonstrauero difficile nonerit idince¬
teris inuenire. Cumergo uoluptas cor¬
poris animi uiscuti. aut subditus aut prae¬
festur. aut iungitur. tripertita uariatur
diuersitate sectarum. Subditur autem
uistuti quando inusum instutis assumit᷑

Expanded text:
petunt, aut uoluptatem, qua delectabiliter mouetur corporis sensus, aut quietem, qua fit ut nullam molestiam corporis quisque patiatur, aut utramque, quam tamen uno nomine uoluptatis Epicurus appellat, aut uniuersaliter prima naturae, in quibus et haec sunt et alia, uel in corpore, ut membrorum integritas et salus adque incolumitas eius, uel in animo, ut sunt ea, quae uel parua uel magna in hominum reperiuntur ingeniis. Haec igitur quattuor, id est uoluptas, quies, utrumque, prima naturae, ita sunt in nobis, ut uel uirtus, quam postea doctrina inserit, propter haec adpetenda sit, aut ista propter uirtutem, aut utraque propter se ipsa; ac per hoc fiunt hinc duodecim sectae; per hanc enim rationem singulae triplicantur; quod cum in una demonstrauero, difficile non erit id in ceteris inuenire. Cum ergo uoluptas corporis animi uirtuti aut subditur aut praefertur aut iungitur, tripertita uariatur diuersitate sectarum. Subditur autem uirtuti, quando in usum uirtutis adsumitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tũẽ. Contur bauit carnis pacem
istaꝑuersitas & id eo molestaest
Uerum tamenanima corporisuo
pacataẽ. & proeius salute sataga
Et ideoẽ quidoleat. quaesimoles¬
tis eius exclusa discesserit: Quam¬
diu compago membrorũ man&. ñ ẽ
sinequadam partium pace qđ rema¬
n&. Et ideo est adhuc quipendeat
& quod terrenum corpus interraniut
& uinculo quosus pensũ ẽ renititur
insuc pacis ordinemtendit. Et locũ
quorequiescat quodã modo uoce
ponderis poscit: iamq ex animae
ac sine ullo sensu. a pacctamen na¬
turali sui ordinis ponrecedit: uel
cumten& eam. uelcðn fercurad cã.
Siemmadhibeantur medi camenta
atq curatio. quae formã cadaueris
dissolui dilabiq nonsinat adhuc
pax quaedam partes partib iun¬
git ⁊otãq molem ap̃plicat terreno
& conuenienti. ac ꝑ hoc pacato loco
Siautem nulla adhibeatur cura con¬

Expanded text:
tum est; conturbauit carnis pacem tum est; conturbauit carnis pacem ista peruersitas et ideo molesta est: uerum tamen anima corpori suo pacata est et pro eius salute satagit, et ideo est qui doleat: quae si molesis eius exclusa discesserit, quamdiu conpago membrorum manet, non est sine quadam partium pace quod remanet, et ideo est adhuc qui pendeat. Et quod terrenum corpus in terram nititur et uinculo quo suspensum est renititur, in suae pacis ordinem tendit et locum quo requiescat quodam modo uoce ponderis poscit, iamque exanime ac sine ullo sensu a pace tamen naturali sui ordinis non recedit, uel cum tenet eam, uel cum fertur ad eam. Si enim adhibeantur medicamenta adque curatio, quae formam cadaueris dissolui dilabique non sinat, adhuc pax quaedam partes partibus iungit totamque molem adplicat terreno et conuenienti ac per hoc pacato loco. Si autem nulla adhibeatur cura colis ergo homo siue semihomo me