comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris indlicem causarum p̃conem totiꝰ or̃o¬
nis breuissimam uocem. uariarum no¬
mine p̾notaui. qr necesse fuit nob̃ stilũ
siunum sumere. qui ꝑsonas uarias susce¬
pimus ammonere. fliter multa lectiõe
saciatis. alit̾ mediecri gustatione suspẽ¬
sis. alit̾ i alitt̃atum sapore ieuinis ꝑ¬
suasionis causa loquendum ẽ ut inter¬
dum genꝰ sit ꝑttie uitare quod doctis
placeat. Pinde maioꝵ pulchra diffini¬
tione sic aptem dicere ut audientib pos¬
sis concepta uota suadere. Neq eñ tria
genera dicentli. in cassum pruders defini¬
unit antiquitas humaile quod cõmune i pa
serpere uideat᷑. Medium qd̾ nec magnitu¬
dine tumescit nec paruitate tenuat᷑ s int̃
utrũq positum ꝓpria uenustate ditatum
suis finib continetur. Tercium genꝰ quod
ad summũ apicem disputationis exqui¬
sitis sensib eleuatur. uidelicet ut uarietas
ꝑsonarum congruũ sortiret eloquium et

Expanded text:
ris indicem, causarum praeconem, totius oratioris indicem, causarum praeconem, totius orationis brevissimam vocem, VARIARUM nomine praenotavi: quia necesse nobis fuit stylum non unum sumere, qui personas varias suscepimus admonere. Aliter enim multa lectione satiatis, aliter mediocri gustatione suspensis, aliter a litterarum sapore jejunis, persuasionis causa loquendum est; ut interdum genus sit peritiae vitare quod doctis placeat. Proinde majorum pulchra definitio est, Sic apte dicere, ut audientibus possis concepta vota suadere. Neque enim tria genera dicendi incassum prudens definivit antiquitas. Humile, quod communione ipsa serpere videatur. Medium, quod nec magnitudine tumescit, nec parvitate tenuatur; sed inter utrumque positum, propria venustate ditatum, suis finibus continetur. Tertium genus, quod ad summum apicem disputationis exquisitis sensibus elevatur, videlicet, ut varietas personarum congruum sortiretur eloquium, et
Abbreviated transcription (Latin):
tes ⁊ si qua ẽinicacta presumptio suadenti¬
b potius imputate qr mea uidicia cum
sllo udentur facere. qui me decreuerit ac¬
cusare. Et ideo qd̃ inquesture magisterii.
ac prefecture dignitatib a me dictatum
in diuersis publicis actib potiu reperire
bissena libroꝵ ordinatione composui. uͥ
qͣmqͣm diuersitate causarũ legentis intẽ¬
tio concitet᷑. efficatius tñ rapiatur animꝰ.
cũtenclit ad terminũ. Illud aũ sustmete a¬
lios passi ñ sumus. quod nos frequent inic¬
rimus in honorib dandis. in postas ⁊ pre¬
cipites clictiones. q̃ sic poscuntur ad su¬
bitum ut urx uelscribi posse udeantirr.
Cunctaruni itaq digratatum sexto et
septimo libris formulas comprehendi
ut ⁊ mͥqͣmuis sero prospicerem ⁊ sequen¬
tib in angusto temꝑe subuenirem. Itaq
lixi de p̾teritis conuenient̃ ⁊ futuris. qr
ñ de ꝑsonis s de ip̃is locis que apta iude
bantur explicui. Libroꝵ si titulum ope¬

Expanded text:
tes, et si qua est incauta praesumptio, suadentites, et si qua est incauta praesumptio, suadentibus potius imputate, quia mea iudicia cum illo videntur facere, qui me decreverit accusare. Et ideo quod in quaesturae, magisterii ac praefecturae dignitatibus a me dictatum in diversis publicis actibus potui reperire, bis sena librorum ordinatione composui, ut, quamquam diversitate causarum legentis intentio concitetur, efficacius tamen rapiatur animus, cum tendit ad terminum. Illud autem sustinere alios passi non sumus quod nos frequenter incurrimus in honoribus dandis, impolitas et praecipites dictiones, quae sic poscuntur ad subitum, ut vix vel scribi posse videantur. cunctarum itaque dignitatum sexto et septimo libris formulas comprehendi, ut et mihi quamvis sero prospicerem et sequentibus in angusto tempore subvenirem: ita quae dixi de praeteritis conveniunt et futuris, quia non de personis, sed de ipsis locis quae apta videbantur explicui. Librorum vero titulum, ope
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate rectoris excedentis audaci¬
am frangis. timorẽ legib tecłlis. ⁊ ad¬
huc clubitas edere qd̃ tantis utilitatib
ꝓbas posse congruere Celas etiam ut
ita dixerim speculum mentis tue ubi te
om̃is etas uentura possit inspicere. Con¬
tigit eiũ dissimilem filium plerumq
generari. Oratio disparmorib uix põt̃
inueniri. Est gͦ ista ualde certior apbrti
ꝓles. Nlam quod de archano pectoris gig¬
nitur. auctoris sui posteritas ueratius
estimat᷑. Dixistietiani ad omendationẽ
uniũsitatis frequent̃ reginis ac regibꝰ
laudes. Duodecim libris gothoꝵ historr¬
am defloratis prosꝑitatib condidisti. Cñ
tͥ in allis fuerit scd̾s euentus. quid ambi¬
gis⁊ hec publico date qui iam cognosce¬
tis dicendi tirtima posuisleꝰ Uictis sũ.
fateor in uerecuntliam meã nec obsistete
tantis prudentib potui. cũ me iuderem
exaffectione culpari. Nunc ignoscite legẽ¬

Expanded text:
auctoritate recorrigis, excedentis audaciauctoritate recorrigis, excedentis audaciam frangis, timorem legibus reddis. 'et adhuc dubitas edere quod tantis utilitatibus probas posse congruere? celas etiam, 'ut ita dixerim, speculum mentis tuae, ubi te omnis aetas Ventura possit inspicere. 'contingit enim dissimilem filium plerumque generari: oratio dispar moribus vix potest 'inveniri. est ergo ista valde certior arbitrii proles: nam quod de arcano pectoris 'gignitur, auctoris sui posteritas veracius aestimatur. Dixisti etiam ad commendationem 'universitatis frequenter reginis ac regibus laudes: duodecim libris Gothorum historiam 'defloratis prosperitatibus condidisti. cum tibi in illis fuerit secundus eventus, quid 'ambigis et haec publico dare, qui iam cognosceris dicendi tirocinia posuisse?' Victus sum, fateor, in verecundiam meam: nec obsistere tantis prudentibus potui, cum me viderem ex affectione culpari. nunc ignoscite, legen
Abbreviated transcription (Latin):
siteciosis expectare que tu continuo labo¬
re cognosceris sustinere. Uerum hoc mag̃
tͥ ad suffragium lauilis potest ꝓficere si ĩ¬
ter tanta ⁊ talia ualueris legenda ꝓferre.
Deinde qd̃tudes uiros ⁊ ad rem publicã
conscia facuntlia p̃parator. labor tuus
sine aliqua offensione poterit edocere ⁊ u¬
sum quẽ tu inter alt̾cantium ꝑicula iac¬
tatus exerces. illos qui sunt intranquil¬
litate positi contigit felicius adipisci. P.¬
inde qd̃ salua fide qua frueris dissimula¬
re ñ poteris. tanta regum beneficia si pa¬
teris ignorari. frustra maliusti benigna
festinatione concetdi. Noli q̃s in obscurũ
silentii reuocare. qui te dicente meruerũt
illustres aignitates acciꝑe. Qu eñ illos
assumpsisti uera laude describere ⁊ quodã
modo historico colore depingere. Quos si
celebrandos posteris tradas: abstulistio
suetudine maioꝵ morientib decent̃ in¬
teritum. Deunde mores prauos tegisz

Expanded text:
sit otiosis expectare, quae tu continuo 'labosit otiosis expectare, quae tu continuo 'labore cognosceris sustinere. verum hoc magis tibi ad suffragium laudis potest proficere, si inter tanta et talia valueris legenda proferre: deinde quod rudes viros et 'ad rem publicam conscia facundia praeparatos labor tuus sine aliqua offensione poterit 'edocere, et usum, quem tu inter altercantium pericula iactatus exerces, illos, qui sunt 'in tranquillitate positi, contingit felicius adipisci. Proinde, quod salva fide, qua frueris, 'dissimulare non poteris, tanta regum beneficia, si pateris ignorari, frustra maluisti 'benigna festinatione concedi. noli, quaesumus, in obscurum silentii revocare, qui te 'dicente meruerunt illustres dignitates accipere. tu enim illos assumpsisti vera laude 'describere et quodam modo historico colore depingere. quos si celebrandos posteris 'tradas, abstulisti, consuetudine maiorum, morientibus decenter interitum. Deinde mores 'pravos regis
Abbreviated transcription (Latin):
ex̃cituales flagitantur expense. ab hac
uictus queritur sine temꝑis ꝯsideratiõe
populoꝵ. Hinc etiam uel solum graue
iudicioꝵ pondus adiectum ẽ cui ideo legeᷤᷤ
uise sunt immensum onus imponere. ilũ
ad ip̃am honoris gr̃a maluerunt pene
om̃ta ꝑtinere. Quod eñi spacium possis
publico labori surciꝑe. qñ in unũ pectus
confluit. quicquid utiutas geñalitatis
exposcit:Atflinus etiam quod frequent̃
questure uitib ingrauato ocii tempus
ad iit crebra cogitatio ⁊ uelut medio¬
crib fascib insudanti illa tibi de aliis
honorib principes uidentur imponere.
que proprii uidices nequeunt expliea¬
re. Hec autem facis nulla uendendo si et¬
emplo ꝓprii genitoris absꝑantib atti¬
pis solos labores. sic petentib prestando
gratis. sub continentie munere cuncta
mercaris. Regum quinetiã gloriosa col¬
loquia ꝓmagna cliei parte in bonum
publitum te cctupare nouerit ut fastidiũ

Expanded text:
exercituales flagitantur 'expensae: ab hac exercituales flagitantur 'expensae: ab hac victus quaeritur sine temporis consideratione populorum: huic etiam 'vel solum grave iudiciorum pondus adiectum est. cui ideo leges visae sunt inmensum 'onus imponere, dum ad ipsam honoris gratia maluerunt paene omnia pertinere. quod 'enim spatium possis publico labori subripere, quando in unum pectus confluit, quicquid utilitas generalitatis exposcit? Addimus etiam, quod frequenter quaesturae vicibus 'ingravato otii tempus adimit crebra cogitatio, et velut mediocribus fascibus insudanti 'illa tibi de aliis honoribus principes videntur imponere, quae proprii iudices nequeunt 'explicare. haec autem facis nulla vendendo, sed exemplo proprii genitoris ab sperantibus accipis solos labores: sic petentibus praestando gratis sub continentiae munere 'cuncta mercaris. Regum quin etiam gloriosa colloquia pro magna diei parte in bonum 'publicum te occupare noverunt, ut fastidium
Abbreviated transcription (Latin):
mox ut cepero clamorib imminetur.
⁊ festinatione nunia geritur ne cautiꝰ
cep̾ta ꝑagantuu alteruo frequentia in¬
uidiose int̾pellationis exaggerat alter
miseriaruni mole castigat. alii furiosa
intentionũ seditione curundant. Int hec
cur teqiuretis dictationiseloqiũũ ubi
copram uix possumus hr̃e sermonum:
Ip̃as quoq noctes in explicabił cura cro¬
cumuolat ne desit alimonia ciuitatib.
que supra om̃ta populi plus requitũt
studentes uentri ñ aurib. Hinc ẽ quod
cogimur animo ꝑ cunctas ire ꝓuincias.
⁊ iniuincta semꝑ inquirere qi ñ sufficit
agenda militib imꝑare. nisi hec iuiclicis
assiduitas uideatur: exigere. Nolite queso
noxie nos amate declinanda ẽsitasio que
plus habet pericisli quã decoris. S illi
potius tali disceptatione fatigabant. Pre¬
fectum te pretoriane sedis om̃s nonerũt
qđ dignitati occupationes publice uelt̾
pedisseque semꝑ assistunt. Ab hac enim

Expanded text:
mox ut coepero, clamoribus imminetur mox ut coepero, clamoribus imminetur et festinatione nimia geritur, ne cautius coepta peragantur. alter nos frequentia invidiosae interpellationis exaggerat: alter miseriarum mole castigat: alii furiosa contentionum seditione circumdant. Inter haec cur requiritis dictationis eloquium, ubi copiam vix possumus habere sermonum? ipsas quoque noctes inexplicabilis cura circumvolat, ne desint alimonia civitatibus, quae supra omnia populi plus requirunt, studentes ventri, non auribus. hinc est quod cogimur animo per cunctas ire provincias et iniuncta semper inquirere, quia non sufficit agenda militibus imperare, nisi haec iudicis assiduitas videatur exigere. nolite, quaeso, noxie nos amare. declinanda est suasio quae plus habet periculi quam decoris. Sed illi me potius tali disceptatione fatigabant: 'praefectum te praetorianae sedis omnes noverunt, cui dignitati occupationes 'publicae velut pedisequae semper assistunt. ab hac enim
Abbreviated transcription (Latin):
Uin clisertorum
gratiam aut com¬
munib fabulis.
neficiis. nullis ta¬
men ueris meritiᷤ
qualitate profuderam. in unum corpꝰ
redigere suadebaut ⁊ uentura posteri¬
tas. et laborum meorum molestias.
quas ꝓ generalitatis commodo susti¬
nebam ⁊ sinceris conscientie ieptã
dinosceret actionem. Sicebam filec¬
tionem ip̃orum michi potus fore cõ¬
trariam ut quod michi ꝑꝑ desideria.
supplicantium putabatur acceptum.
postea legentib iuderetur insipilum.
Addebam debere illos flacci clicta redołe
quimonet quid ꝑiculi uox precipitata
possit in currere. Respondentli celeritatem
cunctos udetis exigere ⁊ creditis me in¬
penitenda proferre. Dictio semꝑ agres¬
tis ẽ que aut sensib electis ꝑ moram ñ
comitur aut uerboꝵ. minime proprie¬
tatib explicatur: oqui nobis commu¬
niter datum ẽ solus ornatus ẽ qui i¬
disceruit in doctos. Nonus annus ad
seribendum relaxatur auctorib. mi¬
chi nec horatum monienta prestant᷑

Expanded text:
um disertorum gratiam aut communibus fabulis aneficiis, nullis tamen veris meritis qualitate profuderam, in unum corpus redigere suadebant, ut Ventura posteritas et laborum meorum molestias, quas pro generalitatis commodo sustinebam, et sinceris conscientiae inemptam dinosceret actionem. Dicebam dilectionem ipsorum mihi potius fore contrariam, ut, quod modo propter desideria supplicantium putabatur acceptum, postea legentibus videretur insubidum. addebam debere illos Flacci dicta recolere, qui monet, quid periculi vox praecipitata possit incurrere. Respondendi celeritatem cunctos videtis exigere, et creditis me impaenitenda proferre? dictio semper agrestis est, quae aut sensibus electis per moram non comitur aut verborum minime proprietatibus explicatur. loqui nobis communiter datum est: solus ornatus est, qui discernit indoctos. Nonus annus ad scribendum relaxatur auctoribus: mihi nec horarum momenta praestantur:
Abbreviated transcription (Latin):
Honesta uero sunt lucra ꝑ que nemo ledi¬
tur ⁊ bene adquiritur quod anullis ad¬
hue añio abrogatur Gripes aurũ igit᷑
leguntꝰ estadere atep huius met alli iispe¬
qr om̃is actus in qualitate ꝓpositiẽ ⁊ ñ ẽ¬

Expanded text:
Honesta vero sunt lucra per quae nemo laediHonesta vero sunt lucra per quae nemo laeditur, et bene acquiritur quod a nullis adhuc dominis abrogatur. Gryphes aurum jugiter leguntur effodere, atque hujus metalli inspequia omnis actus in qualitate propositi est, e
Abbreviated transcription (Latin):
na uiscera ne cuperentur absconderant:
Uincit᷑ natura dum eã meliorat inaustri.¬
a. Pulchrior ẽ dum arserit. potior dum de¬
coxerit. qr tantũ crestit ad precia quanta
fuerit sinceritate mundata. Origo quidẽ
nobilis. s deflãma suscipit ium coloris:
ut mag̃ credas inde nasci cuiꝰsimilitudĩe
udetur ornari. S cũ auro tribuat splen¬
didum ruborẽ argento confert albissimã
lucẽ ut mirũ sit unã substantĩa tradere. qd̃
reb dissimilib possit aptari. ꝓide quic¬
quid ad exercendã huius artis ꝑitiam ꝑ¬
tinere cognoscitis. ordinatio ur̃a ꝑfitiat.
ut ⁊ t̾ra brutioꝵ ex se tributũ quod dare
possit inueniat q̃ fructib copiosa ligxuri¬
at. Decet enĩ ut int̾ tanta bona: nec illa¬
bona desint q̃ putantur ẽẽ precipua. Cur
compendium: Aurũ siquidem ꝑ bella q̃¬
rere nefas ẽ ꝑ maria ꝑiculum. ꝑ falsita¬
tes obpbrium: in sua uͦi natura iustitia.

Expanded text:
na viscera, ne cuperentur, absconderant. na viscera, ne cuperentur, absconderant. Vincitur natura, dum eam meliorat industria. Pulchrior est dum arserit, potior dum decoxerit; quia tantum crescit ad pretia, quanta fuerit sinceritate mundata. Origo quidem nobilis, sed de flamma suscipit vim coloris; ut magis credas inde nasci, cujus similitudine videtur ornari. Sed cum auro tribuat splendidum ruborem, argento confert albissimam lucem; ut mirum sit unam substantiam tradere quod rebus dissimilibus possit aptari. Proinde quidquid ad exercendam hujus artis peritiam pertinere cognoscitis, ordinatio vestra perficiat; ut et terra Brutiorum ex se tributum, quod dare possit, inveniat, quae fructibus copiosa luxuriat. Decet enim ut inter tanta bona, nec illa desint quae putantur esse praecipua. Cur compendium? Aurum siquidem per bella quaerere nefas est; per maria, periculum; per falsitates, opprobrium; in sua vero natura, justitia.
Abbreviated transcription (Latin):
patuerunt. Sic ambitio nil celurquit ab¬
sconditum nec ubi intlum sustĩe pos¬
sit extremũ. Intrant homines caligines
ꝓfundas. uuuuint sine suꝑis. exulant a sole
⁊ dum sub t̾ris compendia q̾runt ñ nu¬
quam lutis gaudia derelinquit. Est il
lis aliqñ riuna uia sua. ⁊ reditus pcura¬
renequeunt qui peclib sius semitas oꝑo¬
sis manib effecerunt. S quib auctior ẽ¬
ars. uita feliciorẽ intrant egentes. exeunt
opulenti sine furto diuitias rapint op¬
tatis thesauris sine inuidia ꝑfruuntur.
⁊ soli sunt hominũ qui absq ulla nuncli¬
natione p̾cia usdentur adquirere. Mox
eñiut suꝑne luci fuerint restituti minu¬
ta queq grauiora discernentib aquis.
a genitrice t̾ra seꝑant ac fictilib reconcli¬
ta uasta fornace decoquunt donec soluan¬
tur utiliter uliquorẽ: riuos ꝙy de flamina
uenientes tantoigne depurgant. quo¬
usq pulchritudinẽ sui ꝓdant: quã terre¬

Expanded text:
patuerunt. sic ambitio nil relinquit abpatuerunt. sic ambitio nil relinquit absconditum nec ubi interdum sustinere possit extremum. Intrant homines caligines profundas, vivunt sine superis, exulant a sole et, dum sub terris compendia quaerunt, nonnunquam luciliquando illis ruina via sua, et reditus procurare nequeunt, qui pedibus suis semitas operosis manibus effecerunt. Sed quibus cautior ars, vita felicior est: intrant egentes, exeunt opulenti; sine furto divitias rapiunt, optatis thesauris sine invidia perfruuntur, et soli sunt hominum qui absque ulla nundinatione pretia videantur acquirere. Mox enim ut supernae luci fuerint restituti, minuta quaeque graviora discernentibus aquis a genitrice terra separant; ac fictilibus recondita, vasta fornace decoquunt, donec solvantur utiliter in liquorem. Rivos quoque de flamma venientes tanto igne 143 depurgant, quousque pulchritudinem sui prodant, quam terre
Abbreviated transcription (Latin):
i labor om̃is assicluus adeo cliu̾sos
exigit fructus. ut aurũ argentũq
solita commione mercet᷑. cur ñ ip̃a diligẽ¬
om̃is ꝓuentus adquiritur. ubi metallum
fuludum reꝑitur. Nam quid necesse ẽ ter¬
ram multiplici fecunditate lassari sipsa
mag̃ pretia in ea potuerint inneniri: frum̃¬
ta nob̃ nsualit̾ natura. industria suffragã¬
te concedit. passim se uina ꝓfundunt me¬
tallum raro ꝓditur ut studiosius expetat᷑.
Qua ꝑꝑ ad massam uiris nr̃i rusticianam.
in bruttioꝵ ꝓuincia constitutã. magnaitu¬
dinem tuã ubemꝰ chartariam destinare. ⁊
sint ab artifice harũ rerũ theodoro d̾r me¬
moratis reb t̾ra fecunda ẽ officins sollẽ¬
pnit̾ ustitutis montiũ uiscera ꝑquirant᷑.
Intret᷑ beneficio artis inpenetrale telluriˢ
⁊ uelut in thesauris suis natura locuplex
inquiratur. Cameris enĩ ingeniosa pre¬
sumptione reuolutis. talpinũ anuuali¬
mittantes itinera fodiunt. q̃ nullis ante

Expanded text:
i labor omnis assiduus adeo diversos exigit fructus, ut aurum argentumque solita commutatione mercetur, cur non ipsa diligenomnis proventus adquiritur, ubi metallum fulvidum reperitur. nam quid necesse est terram multiplici fecunditate lassari, si ipsa magis pretia in ea potuerint inveniri? frumenta nobis usualiter natura industria suffragante concedit: passim se vina profundunt: metallum raro proditur, ut studiosius expetatur. Quapropter ad massam iuris nostri Rusticianam in Bruttiorum provincia constitutam magnitudinem tuam iubemus chartarium destinare et si, ut ab artifice harum rerum Theodoro dicitur, memoratis rebus terra fecunda est, officinis sollemniter institutis montium viscera perquirantur: intretur beneficio artis in penetrale telluris et velut in thesauris suis natura locuples inquiratur. cameris enim ingeniosa praesumptione revolutis, talpinum animal imitantes, itinera fodiunt quae nullis ante
Abbreviated transcription (Latin):
trionem sͦi atq octidentẽ quec̃q manant.
ꝓbari quidem nimis frigidas. s crassitu
stare. competentib annonis de publico
deputatis ꝑegrinationem eiꝰ inopiamq
reuelabis accepturus mercedes ciui artis
sue dona prestiterunt. Nam quamus
romana ciuitas aquis abundet irrigu¬
is sitq fontib gaudens ⁊ formarum ĩ¬
undatione ditissima. reperiunt᷑ tamẽ
plurima suburbana q̃ hanc uideant᷑
desiderareꝑitiam. Et merito continetur
quiuel ꝓ parte necessarius ẽẽ cognoscitur.
Hiue tam̃ mechanicus om̃nio uingend
ẽ ut undas quas iste repperit. ille leuet.
⁊arte subire faciat qd̵ ascendere ñ preua¬
let ꝑnaturam. Habeatur gͦ ⁊ iste inter
teliquarum artiũ magr̃os. nequiddesi
derabile putetur fuisse quod sub nobis
si potuit romana cuuitas continere:¬

Expanded text:
trionem vero atque occidentem quaecunque manant, trionem vero atque occidentem quaecunque manant, probari quidem nimis frigidas, sed crassituonstare, competentibus annonis de publico deputatis, peregrinationem ejus inopiamque relevabis: accepturus mercedes, cui artis suae dona praestiterit. Nam quamvis Romana civitas aquis abundet irriguis, sitque fontibus gaudens, et formarum inundatione ditissima, reperiuntur tamen plurima suburbana quae hanc videantur desiderare peritiam. Et merito continetur, qui vel pro parte necessarius esse cognoscitur. Huic tamen mechanicus omnino jungendus est, ut undas, quas iste reperit, ille levet; et arte subire faciat, quod ascendere non praevalet per naturam. Habeatur ergo et iste inter reliquarum artium magistros, ne quid desderabile putetur fuisse, quod sub nobis non potuit Romana civitas continere
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ t̾ram uolitare spissitudinẽ minu¬
tusimarum conspexerint om̃ino mus¬
carum tunc ꝓmittunt leti facile quod
queritur unieniri. Addunt etiam in co¬
lumpne spẽm conspici quẽdam tenuis¬
simum fumũ. qui quanta sũĩt altitu¬
dine porrectus ad summũ. tantum in
unum latices latere cognoscunt. ut hoc
sit mirabile quod ꝑ heo aliaͣ signa diuer¬
samensura definita predicitur. quãta
ꝓfunditate quesita monstret᷑ Predic̃t
etiam sapores aquarum ut nec aspera
clispenlioso labore debeat queri: nec i¬
dules neceffaria cp inhonora contempiis
Hanc scientiã sequentib pulchte tradider̃t
apd̃ grecos ille. apd̾latinos marcellus. qui ñ
solum desubt̾raneis fluentis. s de ip̃o quoq
ore fontiũ sollicite tractauerunt. Dicunt
eñi aquas q̃ ad orientẽ austrumq ꝓtum¬
punt. dulces atq prospituas ẽẽ ⁊ prosua
leuitate saluberrimas inuenirs In septẽ¬

Expanded text:
supra terram volitare spissitudinem minusupra terram volitare spissitudinem minutissimarum conspexerint omnino muscarum, tunc promittunt laetificale quod quaeritur inveniri. addunt etiam in columnae speciem conspici quendam tenuissimum fumum, qui quanta fuerit altitudine porrectus ad summum, tantum in imum latices latere cognoscunt, ut hoc sit mirabile, quod per haec aliaque signa diversa mensura definita praedicitur, quanta profunditate quaesita monstretur. praedicunt etiam sapores aquarum, ut nec aspera dispendioso labore debeat quaeri, nec dulcis necessariaque inhonora contemni. Hanc scientiam sequentibus pulchre tradiderunt apud Graecos ille, apsolum de subterraneis fluentis, sed de ipso quoque ore fontium sollicite tractaverunt. Dicunt enim aquas quae ad orientem austrumque prorumpunt, dulces atque perspicuas esse, et pro sua levitate saluberrimas inveniri; in septen
Abbreviated transcription (Latin):
relatione comꝑimus aquilegum
romam uenisse de partib affricanis ubi arᷤᷤ
ip̃a ꝓlocoꝵ siccitate magno studio semꝑ ex¬
colitur qui aridis locis aquas possit dare ũ¬
natiles. ut beneficio suo habitari faciat
loca nimia sterilitate sictata. Hoc nobis gͣ¬
tum fuisse cognosce quatinu sindustria
ula maioꝵ libris exposita nr̃is temꝑib
uenerit approbanda. Signis qruppe uirẽ¬
tium her barum. ac ꝓceritate arboꝵ. ui¬
cinitatẽ colligit decenter undarum. Ter¬
hubertas quoꝵdam germinũ semꝑ arri¬
det ut ẽ iuncus a quatilis. canna leius. ua¬
lidus rub salix leta ppłs uirens. ⁊ reliqua
abboꝵ genera q̃ tantum ultra naturam
luam felici ꝓceritate luxuriant. Sunt ⁊
alia huiꝰ artis indicia cum nocte aduem¬
ente lana sicca in t̾ram ponitur iam pro¬
uisam ⁊ tudi cacabo tecta relinquitur.
tunc si aque ꝓximitas adriserit mane hu¬
mida repperitur:. Sole aut̃ declarato in¬
tuentur etiam magt̃i loca solliciti ⁊ ubi

Expanded text:
relatione comperimus aquilegum Romam venisse de partibus Africanis, ubi ars ipsa pro locorum siccitate magno studio semper excolitur, qui aridis locis aquas dare possit imatiles, ut beneficio suo habitari faciat loca nimia sterilitate siccata. Hoc nobis gratum fuisse cognosce, quatenus industria illa maiorum libris exposita nostris temporibus venerit approbanda. signis quippe virentium herbarum ae proeeritate arborum vicinitatem colligit decenter undarum. terubertas quorundam germinum semper arridet, ut est iuncus aquatilis, canna levis, validus rubus, salix laeta, populus virens et reliqua arborum genera, quae tamen ultra naturam suam felici proceritate luxuriant. Sunt et alia huius artis indicia: cum nocte adveniente lana sicca in terram ponitur iam provisam et rudi caccabo tecta relinquitur, tunc, si aquae proximitas arriserit, mane umida reperitur. sole autem declarato intuentur etiam magistri loca solliciti et ubi
Abbreviated transcription (Latin):
stitue ⁊ huic regulam dignitati. qui
anteactis fascib mirabilis continen¬
tie exempla prebiusti. Nam licet om̃s
pene honores sũmos equalit̾ egeris:
habes tam̃ ꝓposita conscientie bona uͥ
nullam decͥet ẽẽ mensurã. Hic enim
decoꝵ ẽ terminũ sĩ habete. hic honesta
ꝓbatur ambitio. cuius etiam ⁊ numi¬
etas placet. Om̃e siquidem predicã¬
cłim quanto ꝓfusius queritur. tãto
głiosius inue̾ntur.

Expanded text:
stitue et huic regulam dignitati, qui stitue et huic regulam dignitati, qui anteactis fascibus mirabilis continentiae exempla praebuisti. Nam licet omnes pene honores summos aequaliter egeris, habes tamen proposita conscientiae bona, ubi nullam decet esse mensuram. Hic enim decorum est terminum non habere: hic honesta probatur ambitio, cujus etiam et nimietas placet. Omne siquidem praedicandum quanto profusius quaeritur, tanto gloriosius invenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
quidem iusta nĩ uendere s nunc opor¬
tet impensius lesis ꝑiniuriam sub¬
uenire. Inuigilet inc̾orruptibił sen¬
sus. aduersus male consuetas ma¬
mus: excludatur undiq studium
frauulentũ qr hoc clignum ẽ ꝑ uidicẽ
ꝑuenire sincerum. Duitius quidẽ dif¬
ferendo ꝓ te cunctoꝵ uota lassaumnus.
ut ⁊ ben̾iuolentiã in te ꝓbaremus ge¬
neralitatis. ⁊ cunctis desiderabilior
aduenires. Habet hoc em̃ humana cõ¬
tlitio. ut celerius adepta fastidio sint
dum om̃e preciosum uilescit oblatũ.
⁊ contradulcius accipitur qd sub ali¬
qua clilatione prestatur. S ñ sumꝰ
tantũmodo de tuoꝵ tempoꝵ laude
contenti ꝑquire om̃ia ad titulos pre¬
fecture pretoriaue ꝑtiuentia q̃ alioꝵ¬
iusa ẽ fraudate cupitlitał. Nonliceat q̃¬
quam głiari furtis. aut pre uidiciis suis.
Qum̃ te iinisimꝰ reb celatis. qñ nec pru¬
dentie tue quisquã poterit illudere. nec
fidem aliqua oblatione lentare. Con¬

Expanded text:
quidem justa non vendere, sed nunc oporquidem justa non vendere, sed nunc oportet impensius laesis per injuriam subvenire. Invigilet incorruptibilis sensus adversus male consuetas manus: excludatur undique studium fraudulentum, quia hoc dignum est per judicem provenire sincerum. Diutius quidem differendo pro te cunctorum vota lassavimus, ut benevolentiam in te 155 probaremus generalitatis, et cunctis desiderabilior advenires. Habet hoc enim humana conditio, ut celerius adepta fastidio sint: dum omne pretiosum vilescit oblatum; et contra dulcius accipitur, quod sub aliqua dilatione praestatur. Sed non sumus tantummodo de tuorum temporum laude contenti; perquire omnia ad titulos praefecturae praetorianae pertinentia, quae alioisa est fraudare cupiditas. Non liceat quemquam gloriari furtis aut praejudiciis suis. Lumen te immisimus rebus celatis, quando nec prudentiae tuae quisquam poterit illudere, nec fidem aliqua oblatione lentare. Con
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quelibet malitia formidat contͣ
manifesta bona aliquid ꝓfiteri dum
generalib odiis ueretur exponi. Egis¬
ti rerum dño iudicem familiaremi. et
int̾num ꝓcerem. Nam cum eẽt publi¬
ca cura u̾atuatus. sententias pruden¬
tium a tius fabulis exigebat ut factis
ꝓprus seequaret antiquis. Stellatũ
cursus. maris sinus. fontiũ miracula.
rimator acutissimꝰ inquirebat: ut rer̃
naturis diligentius ꝑscrutatis. qui
potius ad beneficia nͥr̃a conuertim
ut qd̃ ab illo cognoscebatur deberi ab
herede imꝑii tibi sentias iuste ꝑsolui.
Quaꝑꝑ uiuante deo quo auctore oĩa
signib collocamus. ut ꝓbatum uidi¬
cem sine metu ꝓuincieᷤ sustplant qͣs
actenus imꝑboꝵ cognolumus actione
fatigatas. S quamius habeas pa¬
ternam prefecturam italico orbe p̃¬
dicatã: alioꝵ tͥ tam̃ exempla ñ poniꝰ
campum quẽ semꝑ ate nouimus ex¬
petitum. Nam si te continentẽ ut cre¬
climꝰ ⁊ dignitas ista ꝓbauerit. hoc ẽ

Expanded text:
Nam quaelibet malitia formidat contra Nam quaelibet malitia formidat contra manifesta bona aliquid profiteri, dum generalibus odiis veretur exponi. Egisti rerum domino judicem familiarem, et internum procerem. Nam cum esset publica cura vacuatus, sententias prudentum a tuis fabulis exigebat ut factis propriis se aequaret antiquis. Stellarum cursus, maris sinus, fontium miracula rimator acutissimus inquirebat, ut, rerum naturis diligentius perscrutatis, quidpotius ad beneficia nostra convertimur, ut quod ab illo cognoscebatur deberi, ab haerede imperii tibi sentias juste persolvi. Quapropter, juvante Deo, quo auctore omnia signibus collocamus; ut probatum judicem sine metu provinciae suscipiant, quas hactenus improborum cognovimus actione fatigatas. Sed quamvis habeas paternam praefecturam Italico orbe praedicatam, aliorum tibi tamen exempla non ponimus: campum, quem semper a te novimus expetitum. Nam si te continentem ut credimus et dignitas ista probaverit, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
nimum ad ꝓmerenda beneficia patulum.
⁊ contra uitia cupiclitatis obstructum.
dlum nescio quo pacto rara ẽ in hominib
manꝰ clausa ⁊ aꝑta iusticia. ueniamus
ad magisteriam clignitatẽ. quamũpecu¬
me clignitate s moꝵ nosceris suffragio cõ¬
secutus. quo loco positus. semꝑ questoribꝰ
affusti. Nam cum op eẽt eloquio defecato:
causa tuo ꝓtinus credebatur ingenio. Ex¬
gebaris a benigno principe. qd̾ se tibi
nouerat inimme cõmisisse: ⁊ quadam
gr̃a p̃uiditiali uacabat alios labore ut
te sententie sue copiosa laude complet
Non em̃ ꝓprios fines subte ulla digni¬
tas custodint qñ conscientietire con¬
stat creditum quod amultis fuit ꝓceri¬
b sincerissime ꝑagendum. Nescunt qͥs¬
quam de te submurmurare contrari¬
a: cum tam̃ de principali gr̃a sustineres
inuidiam. derogare cupientes uicit in¬
tegritas actionis: ad uersitiusepe locu¬
ti sunt coaẽt ⁊ qd̃ anunus sihabebat

Expanded text:
nimum ad promerenda beneficia patulum nimum ad promerenda beneficia patulum et contra vitia cupiditatis obstructum, dum nescio quo pacto rara est in hominibus manus clausa et aperta iustitia. Veniamus ad magisteriam dignitatem, quam non pecuniae largitate, sed morum nosceris suffragio consecutus: quo loco positus semper quaestoribus affuisti. nam cum opus esset eloquio defaecato, causa tuo protinus credebatur ingenio. exigebaris a benigno principe quod se tibi noverat minime commisisse et quadam gratia praeiudiciali vacuabat alios labore, ut te sententiae suae copiosa laude compleret. Non enim proprios fines sub te ulla dignitas custodivit, quando conscientiae tuae constat creditum, quod a multis fuit proceribus sincerissime peragendum. nescivit quisquam de te summurmurare contraria, cum tamen de principali gratia sustineres integritas actionis, adversi tui saepe locuti sunt coacti quod animus non habebat.
Abbreviated transcription (Latin):
eruditione maturũ fuistinimirũ summa
tempoꝵ laus. ut illum sic ad om̃ia sollicitũ.
moffensa redderes famulatione securum:
dum molem tantã regalis ingenii. facũ
dietue uirib sustineres. Te indictationi¬
b amenũ. te ad iusticiã rigidum. tehũit a
cupiditatib alienum. Bene ficia quippeip¬
suis nulla abhominabili taxatione uen¬
debas: ut honort ad opinionis duntias
ꝓficeret dum minimne p̃cio subraceret a
Hinc ẽ quod uidebaris equissimo principi
głosa dilectione sociatus. qreras aniciis
ꝓbabili sequestratione diuisus. Interpel¬
lantium te ponderib sapientissimꝰ abbi¬
ter onerabat tantumq de anunitui cog¬
nita disceptatione presumpsit ut inbene¬
fini locum tuũ prestaret estuantib sine
aliqua cunctatione iuditium. Quotiens
illete grandeius ꝓcerib imputaint: dum
si sufficerent ad pͥrimorlia tua. quos tan¬
ta longeuitas etatis instruxerat. Erat
plane quod in te prelicaret eximnium: a¬

Expanded text:
eruditione maturum. Fuisti nimirum summa eruditione maturum. Fuisti nimirum summa temporum laus; ut illum sic ad omnia sollicitum inoffensa redderes famulatione securum, dum molem tantam diae tuae viribus sustineres. te in dictationibus amoenum, te ad iustitiam rigidum, te habuit a cupiditatibus alienum. Beneficia quippe ipsius nulla abominabili taxatione vendebas, ut honor tibi ad opinionis divitias ficeret, dum minime pretio subiaceret. hinc est quod videbaris aequissimo principi gloriosa dilectione sociatus, quia eras a vitiis probabili sequestratione divisus. interpellantium te ponderibus sapientissimus arbiter onerabat tantumque de animi tui cognita disceptatione praesumpsit, ut in beneficii locum tuum praestaret aestuantibus sine aliqua cunctatione iudicium. Quotiens ille te grandaevis proceribus inputavit, dum non sufficerent ad primordia tua, quos tanta longaevitas aetatis instruxerat? erat plane quod in te praedicaret eximium, a
Abbreviated transcription (Latin):
ite uoluntas nr̃a ad huc latentem
aut in honoꝵ forsitan inuenisset:
gauderem̾ quidem reꝑtum s bene dubita¬
remus acturum: qr spes magis quã fructꝰ
innouo ẽ. S crm dommiai nrr̃i innum̃is
ꝓuectib magnoq iudicio głeris. inconne¬
niens res ẽ deceptationi subdere quẽ uixpos¬
sumus sub admiratione predicare. Tantu i
quippe ñ examinanda s ueneranda senten¬
tia est. qr si potest de factis eiꝰ ambigi. cum
⁊ nos ab ip̃o cognoscamur electi: qui diui¬
ne supplicatiomi semꝑ assidiuis. exegit me¬
ritis. ut illa faceret que suꝑna gr̃a custo¬
cliret. Nam quẽ ille uirum aut exercitibꝰ
Cum futuris reb eñ crederes habere tra¬
ctatum. Nam qd̃ concepisset. animus. red¬
debat semꝑ effectus: miroꝙ sap̾ie studi
o sihabebat dubium. qd̃ ueraciter preui¬
debat eẽuenturum. Deniq exte probare
possumꝰ eximiũ principis institutũ quem
primeuũ recipiens ad questoris officium.
mox reperit conscientia preditũ: ⁊ legum

Expanded text:
te voluntas nostra adhuc latentem aut inhonorum forsitan invenisset, gauderemus quidem repertum; sed bene dubitaremus acturum, quia spes magis quam fructus in novo est. Sed cum domni avi nostri innumeris provectibus magnoque judicio glorieris, inconveniens res est disceptationi subdere, quem vix possumus sub admiratione praedicare. Tanti quippe non examinanda, sed veneranda sententia est: quia non potest de factis ejus ambigi, cum et nos ab ipso cognoscamur electi; qui divinae supplicationi semper assiduus, exegit meritis ut illa faceret quae superna gratia custodiret. Nam quem ille virum aut exercitibus Cum futuris rebus eum crederes habere tractatum; nam quod concepisset animus, reddebat semper effectus; miroque sapientiae studio non habebat dubium, quod veraciter praevidebat esse venturum. Denique ex te probare possumus eximium principis institutum: quem primaevum recipiens ad quaestoris officium, mox reperit conscientia praeditum, et legum
Abbreviated transcription (Latin):
mens alit̃ imbuta relabatur. datis fideiꝰ¬
sorib tam possessores quã curiales sub
estimatione uiriũ pena int̃posita ꝓmit¬
tant aun parte maiore se i tiuitatibus
manere quas habitare delegerint sic fi¬
at ut eis nec ornatus desit ciulum nec uo¬

Expanded text:
mens aliter imbuta relaba tur, datis fidejumens aliter imbuta relaba tur, datis fidejussoribus tam possessores quam curiales, sub aestimatione virium, poena interposita, promittant anni parte majore se in civitatibus manere quas habitare delegerint. Sic fiat ut eis nec ornatus desit civium, nec vo
Abbreviated transcription (Latin):
frequentiã deserere cũ aliquas quoq aui¬
um conũsationi humane se uideamus
uelle miscere: Mortalium enĩpenatib
fiducialit̾ nudos phylomena suspencdit.
⁊ iñt commanentiũ turbas pullos nu¬
trit intrepida fedum gͦ nuis ẽ nobili fi¬
lios in desolationib educare: cũ frequen¬
tationi humane uideas alites sua pigno¬
ra cõmisisse. Redeant gͥ ciuitates in pͥ¬
stinum decus. nullus amenitatẽ ruris
sponat menib antiquoꝵ. Quomͦ potest
in pace refugi. ꝓ qua oportet bellum ne
uastetur assumi: Cui enĩ minus grata
nobilium uideat᷑ occursio: Cui sĩ affectu¬
osumẽ sit cũ parib miscere sermonẽ:
forum petere honestas artes inuisere.:
causas ꝓprias legib expetlire. interdum
palamediacis calculis occupari. ad balne¬
asire cum sociis: prandia mutius appara¬
tib exhibere: Caret ꝑfecto om̃ib hii. qui
uitam suam uult seraꝑ hr̃e cum famuł.
S ne ulterius in eandem consuetuclinem

Expanded text:
frequentiam deserere, cum aliquas quoque avifrequentiam deserere, cum aliquas quoque avium conversationi humanae se videamus velle miscere? Mortalium enim penatibus fiducialiter nidos philomela suspendit, et inter commanentium turbas pullos nutrit intrepida. Foedum ergo nimis est nobili filios in desolationibus educare, cum frequentationi humanae videat alites sua pignora commisisse. Redeant igitur civitates in pristinum decus, nullus amoenitatem ruris praeponat moenibus antiquorum. Quomodo potest in pace refugi, pro qua oportet bellum ne vastetur assumi? Cui enim minus grata nobilium videatur occursio? Cui non affectuosum 139 sit cum paribus miscere sermonem, forum petere, honestas artes invisere, causas proprias legibus expedire, interdum Palamediacis calculis occupari, ad balneas ire cum sociis, prandia mutuis apparatibus exhibere? Caret profecto omnibus his, qui vitam suam vult semper habere cum famulis. Sed ne ulterius in eamdem consuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
utroq latere copiosa marina possidet
frequentatione cõmertia: ut ⁊ propriis
fluctib affluenter exuberet ⁊ ꝑegrino
penu uicintate li toꝵ compleatur ui¬
uunt illic rustici epulis ubbanoꝵ me
dioeres aũ abundantia p̃potentiũ ut
nec minima ibi fortuna copiis ꝓbetur
excepta. Hanc gͦ ꝓiunciam ciuitatib no¬
lunt in colere quam uelin agris sius se
fatentur om̃ino ddilig̃e. Quid ꝓdest tan¬
tos uiros latere litt̃is defecatos: Pueri li¬
beralium scolarũ conuentũ querunt. et
mox ut foro potuerint ẽẽ digni statim in¬
cipiunt a gresti habitatione nesciri ꝓfici¬
unt ut dediscant erutliunt᷑ ut egligant ⁊¬
cum agros diligunt. se amaresi norunt. Q¬
rat eruditus ubi possit existere głosus pru¬
dens frequentiã ñ respuat hominũ in qua
se nouit ẽẽ laudanlum. Alioqui iurtuti¬
b fama tollitur si eqͥꝵ merita in hominibꝰ
nesciant. Nant quale desiderium ẽ cunum

Expanded text:
utroque latere copiosa marina possidet utroque latere copiosa marina possidet frequentatione commercia, ut et propriis fluctibus affluenter exuberet, et peregrino penu vicinitate littorum compleantur. Vivunt illic rustici epulis urbanorum, mediocres autem abundantia praepotentium, ut nec minima ibi fortuna copiis probetur excepta. Hanc ergo provinciam civitatibus nolunt incolere, quam vel in agris suis se fatentur omnino diligere? Quid prodest tantos viros latere litteris defaecatos? Pueri liberalium scholarum conventum quaerunt; et mox ut foro potuerint esse digni, statim incipiunt agresti habitatione nesciri: proficiunt, ut dediscant; erudiuntur, ut negligant; et cum agros diligunt, se amare non norunt. Quaerat eruditus ubi possit existere gloriosus: prudens frequentiam non respuat hominum, in qua se novit esse laudandum. Alioqui virtutibus fama tollitur, si earum merita in hominibus nesciantur. Nam quale desiderium est civium
Abbreviated transcription (Latin):
altero si desiderant in uenire. Sic mortaliũ
uoluntas plerũꝙ detestabilis ẽ que cons¬
pectum hominũ ꝓbatur effugere. Nec po¬
test de illo aliquid ueratit credi cuiꝰ uite te¬
stis sĩ potest inueniri Redeant possessores
⁊ curiales bruttii in ciuitatib suis coloni
sunt qui agros iugiter colunt patiant᷑
se arustititate diuisos. quib ⁊ honores de¬
dlimꝰ ⁊ actiones publicas ꝓbabili estima¬
tione cõmisimus. in eap̃sertim regione.
Ceres ibi multa fecrnditate luxuriat. pal¬
planarident pascuis fecidis. erecta
undemiis: abundat multifariis ani¬
malium gregib s equiius maxiie gła¬
tur arm̃is. Merito qñ ardenti tempore
tale ẽuernum siluarũ ut nec muscarũ
aculeis animalia fatigentur. ⁊ hebbarũ
semꝑ urentiũ sacietatib expleantur.
uideas ꝑ cacumina montiũ riuos ire pu¬
rissimos. ⁊ quasi ex edito ꝑfluarit. sic per
alpium summa decurrunt Acflitur qd̃

Expanded text:
altero non desiderant invenire. Sic mortalium altero non desiderant invenire. Sic mortalium voluntas plerumque detestabilis est, quae conspectum hominum probatur effugere, nec potest de illo aliquid veraciter credi, cujus vitae testis non potest inveniri. Redeant possessores et curiales Brutii in civitatibus suis. Coloni sunt, qui agros jugiter colunt. Patiantur se a rusticitate divisos, quibus et honores dedimus, et actiones publicas probabili aestimatione commisimus, in ea praesertim regione Ceres ibi multa fecunditate luxuriat; Palplana rident pascuis fecundis, erecta vindemiis; abundat multifariis animalium gregibus, sed equinis maxime gloriatur armentis; merito, quando ardenti tempore tale est vernum silvarum, ut nec muscarum aculeis animalia fatigentur, et herbarum semper virentium satietatibus expleantur. Videas per cacumina montium rivos ire purissimos; et quasi ex edito profluant, sic per Alpium summa decurrunt. Additur quod
Abbreviated transcription (Latin):
umte prefectoꝵ consiliis rex .xxx.¬
laudabilit̃ inherentẽ om̃ia clidicisse
credamus. q̃ ad rei.p. statum ꝑtinent com¬
ponendum: maxime cognouistrlitt̃is eru¬
litus. pulchram ẽẽ fatiem tiuitatũ que po¬
puloꝵ ꝓbantur hr̃e conuentũ. Sicenim ⁊
in illis splendet libertatis ornatus. ⁊ nr̃is
ordinationib necessarius seruit effectris.
feris datum ẽ agros siluascq querere homi¬
nib aut̃ focos patrior supra cuncta dilig̃e.
Aues ip̃e gregatim uolant. q̃ innoxia uolũ¬
tate mitescunt. C anori tursli amant sui
geñis densitatẽ strepentes sturni compa¬
res secuntur indesinent̃ exertitus. Murm̃¬
antes palumbi. ꝓprias diligunt cohortes
⁊ quicquid ad simplicem ꝑtiiet uitã. adu¬
nationis gr̃am ñrefutat Contra anuno¬
si accipitres. aquile uenatrices ⁊ supra õs
alites atutius intuentes. uolatus solitari¬
os contupiscunt. qr rapaces insidie in no¬
xia conuenticula si renurunt Ambiunt
enum alitud soli agere qui predam cum

Expanded text:
um te praefectorum consiliis laudabiliter inhaerentem omnia didicisse credamus quae ad reipublicae statum pertinent componendum, maxime cognovisti litteris eruditus pulchram esse faciem civitatum quae populorum probantur habere conventum. Sic enim et in illis splendet libertatis ornatus, et nostris ordinationibus necessarius servit effectus. Feris datum est agros sylvasque quaerere, hominibus autem focos patrios supra cuncta diligere. Aves ipsae gregatim volant, quae innoxia voluntate mitescunt. Canori turdi amant sui generis densitatem. Strepentes sturni compares sequuntur indesinenter exercitus. Murmurantes palumbi proprias diligunt cohortes; et quidquid ad simplicem pertinet vitam, adunationis gratiam non refutat. Contra, animosi accipitres, aquilae venatrices, et supra omnes alites acutius intuentes, volatus solitarios concupiscunt, quia rapaces insidiae innoxia conventicula non requirunt. Ambiunt enim aliquid soli agere, qui praedam cum
Abbreviated transcription (Latin):
ingenuscat amisisse Prumi enĩ dño autsi
eacus argentũ indux rex scithie repperisse.
⁊ humano usui sũma laude tradidisse. qd̵
nos in contrarium negligere ñ debemu⁊.
Ne sicut latentia cum laude sunt ꝑdita.
ita inuenta cũ uituꝑatione uideantur ẽẽ
neglecta.

Expanded text:
ingemiscat amisisse. primi enim dicuntur aurum ingemiscat amisisse. primi enim dicuntur aurum Aeacus, argentum Indus rex Scythiae repperisse et humano usui summa laude tradidisse. quod nos in contrarium neglegere non debemus, ne sicut latentia cum laude sunt prodita, ita inventa cum vituperatione videantur esse neglecta.
Abbreviated transcription (Latin):
partem ꝑfutura liquuntur. Metal¬
loꝵ quippe ambitus solatia sunt homi¬
num. Nam cliuitis auri uena sumslis ẽ
relique t̾re suaceat. Usu crescit ad p̾cium
qñ ⁊ apd̾ iuuos sepulta sunt q̃ tenatium
mansb inclucluntur. Atq ideo modera¬
ta iussione decernimꝰ utad illum locũ
in quo latere plurima suggerunt᷑ sub
publica testificatione conuenlas. et si
aurũ ut dr̃uel argentũ fuerit tua in¬
dagatione detectum. compendio pu¬
blico fidelit̾ iundicabis. Ita tañ ut ad¬
stineatis manꝰ a cinerib mortuoꝵ qr
nolumꝰ lucra queri. que ꝑ funesta pos¬
sunt scelera repperiri. Edificia tegant
cĩes colum pre uel marmora ornent
sepulchra. talenta ñ teneant qui ui¬
uendi cõmertia reliquerunt. Aurũ
eni sepulchris iuste detrahitur. ubi
oñs si habetub. Immo culpe genus est
imut̾ilit᷑̾ abditis relnquere mortuorũ.¬
unde se uita potest sustentare iuentium
Nonẽem̃ cupiditas eripere q̃ nullus sedñs

Expanded text:
partem profutura linquuntur. metalpartem profutura linquuntur. metallorum quippe ambitus solacia sunt hominum. nam divitis auri vena similis est reliquae terrae, si iaceat: usu crescit ad pretium, quando et apud vivos sepulta sunt, quae tenacium manibus includuntur. Atque ideo moderata iussione decernimus, ut ad illum locum, in quo latere plurima suggeruntur, sub publica testificatione convenias: et si aurum, ut dicitur, vel argentum fuerit tua indagatione detectum, compendio publico fideliter vindicabis: ita tamen ut abstineatis manus a cineribus mortuorum, quia nolumus lucra quaeri, quae per funesta possunt scelera reperiri. aedificia tegant cineres, columnae vel marmora ornent sepulcra: talenta non teneant, qui vivendi commercia reliquerunt. Aurum enim sepulcris iuste detrahitur, ubi dominus non habetur: immo culpae genus est inutiliter abditis relinquere mortuoruunde se vita potest sustentare viventium. non est enim cupiditas eripere, quae nullus se dominus
Abbreviated transcription (Latin):
cuilitatis indiciũ ⁊ reu̾entia prioꝵ
principũ nr̃e quoq testatur deuotionis
exemplum. Quid eni melius quã plebẽ
sub p̃cepto degere uelle iusticie ut conuẽ¬
tus multoꝵ disciplinaliũ sit adunatio uo¬
uintatũ Hoc eĩ popłos ab agresti uita
inhuane conũsationis regulam con¬
gregauit. Hec ratio a feritate duicit ne
abbitrio casuali uagarentur quos regicõ¬
silio cliuima uoluerunt. Oblata itaq sup¬
plicatione deposcitis. priuilegia uob̾ dełe
serrari q̃ iudaicis institutis legum ꝓuida
decreuit antiquitas. qd̃ nos libenter ãnu¬
imus qui iura nͨtum ad nr̃am cupimus
reu̾entiam custodiri. Atq ideo presenti
auctoritate censemus. ut quẽtumq legũ
statuta monuerint circa uos illibata ser¬
uentur: quatinꝰ quod ad ciuitatis usum
constat ẽẽ reꝑtum ꝑpeti deuotione tene
terris abclita talenta reuocare. cõ¬
mertiumq uiuentiũ si dicere mortuoꝵ.
qr ⁊ nob̾ infossa ꝑeunt. ⁊ illis in nullam

Expanded text:
ilitatis est indicium et reverentia priorum principum nostrae quoque testatur devotionis exemplum. quid enim melius quam plebem sub praecepto degere velle iustitiae, ut conventus multorum disciplinabilium sit adunatio voluntatum? hoc enim populos ab agresti vita in humanae conversationis regulam congregavit. haec ratio a feritate divisit, ne arbitrio casuali vagarentur, quos regi consilio divina voluerunt. Oblata itaque supplicatione deposcitis privilegia vobis debere servari, quae Iudaicis institutis legum provida decrevit antiquitas: quod nos libenter annuimus, qui iura veterum ad nostram cupimus reverentiam custodiri. atque ideo praesenti auctoritate censemus, ut quaecumque legum statuta moverunt, circa vos illibata serventur, quatenus quod ad civilitatis usum constat esse repertum, perpeti devotione teneaterris abdita talenta revocare commerciumque viventium non dicere mortuorum, quia et nobis infossa pereunt et illis in nullam
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Sncantur gͦ ad penetralia libertatis lau¬
dati merito suo. ornati nr̃o iudicio. habituri
sine clubio gratissimũ senatum. Quoꝵ ars
ẽ facere deirato beniuolum. de suspecto pla¬
catum. de austero mittem. de adu̾sante ꝓ¬
picium. Quid gͦ patrib imponere ñ possit.
qui flectere animũ iudicantis eualuit:

Expanded text:
tes. ducantur ergo ad penetralia Libertatis lautes. ducantur ergo ad penetralia Libertatis laudati merito suo, ornati nostro iudicio, habituri sine dubio gratissimum senatum, quorum ars est facere de irato benivolum, de suspecto placatum, de austero mitem, de adversante propitium. quid ergo patribus imponere non possit, qui flectere animum iudicantis evaluit?