comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bilis longe aliud inuisibile intus oꝑat᷑. qd sc̃ẽ accipiendũ
sit. Unde & sacram̃ta dicunt᷑. aut a seereto eoqđ inre uisibili
diuinitas intus aliquid utraᷤ secretius efficit ꝑspeciẽ corpora¬
lem: Aut a consecratione scĩficationis qu a sp̃s sc̃s manens
incorpore xep̃i. latent̃ hȩc omĩa sacram̃torũ mistica sub te¬
gumento uisibiliũ ꝓsalute fideliũ operatur. Magis igit᷑ uis
diuina ex hoc mences credentiũ adininsibilia instruit. quã si
uisibrlit᷑ ea monstrar& que incerius prestat ad effeccũ salucis.
Perfidẽ enĩ ambulamus: & ñ ꝑspeciem. Sunt autẽ sacramenta
xp̃i ineceła. buptismus & chrisina. corpus qͦq dñi & sanguis.
Que obhoc sacramenta uocant᷑. quia subeoꝵ specie uisibili quȩ
uidentur. secretius uirtute diuina caro consecrat᷑: Et hoc sint
interius inueritate. qđ exterius credunt᷑ iurtute fidei. Est & sa¬

Expanded text:
bilis longe aliud invisibile intus operatur, quod sancte accipiendum bilis longe aliud invisibile intus operatur, quod sancte accipiendum sit: unde et sacramenta dicuntur aut a secreto, eo quod in re visibili divinitas intus aliquid ultra secretius efficit per speciem corporalem; aut a consecratione sanctificationis, quia Spiritus sanctus manens in corpore Christi, latenter haec omnia sacramentorum mystica sub tegumento visibilium pro salute fidelium operatur. Magis igitur vis divina ex hoc mentes credentium ad invisbilia instruit, quam si visibiliter ea monstraret quae interius praestat ad effectum salutis: Per fidem enim ambulamus et non per speciem . 2. Sunt autem sacramenta Christi in Ecclesia baptismus et chrisma, corpus quoque Domini et sanguis, quae ob hoc sacramenta vocantur, quia sub eorum specie visibili, quae videtur, secretius virtute divina caro consecratur; ut hoc sint interius in veritate, quod exterius creduntur virtute fidei. Est et sa
Abbreviated transcription (Latin):
inmisterio qͥotidie ueracit̃ immolat᷑. in ablutionẽ delictoꝵ come¬
ditur. Unde ilico in eadẽ legis sententia infertur. E go dñs qui
scĩfico d̾os. Scĩficat aut̃ eos qui ꝑhȩc cõpetenter ad dm̃ scificantẽ
tendunt. & cũ deuotione modo qͦ oportet ea ꝑcipiunt: quia scifica¬
tionis causa & ñ contaminationis renatis in xp̃o ista ꝓposuit.
Alioquin portabit iniquitatẽ delictisui ut lex ait: qui scificata
contaminauerit comedens ꝑ ignorantiã. uel indiqne appetens
ea excontẽptu. Hinc ergo erudiri oportet eos quiꝑcipiunt uice
sacramenta: ne forte siquis desidiose salutaria ignorat fidei rũ¬
dimenta. & ipse adño penitus ignoretur. cabi uii.:
Quidsint sacRamenta uEl auaRe DiCANTUR. co
acRamen⁊ual igitur .ẽ. quicqͥd in aliqua celebratione di¬
uina nobis quasi pignus salutis tradit᷑: Cũ res gesta uisi¬

Expanded text:
in mysterio quotidie veraciter immolatus, in ablutionem delictorum comein mysterio quotidie veraciter immolatus, in ablutionem delictorum comeditur . Unde illico in eadem legis sententia infertur. Ego Dominus qui sanctifico eos ; sanctificat autem eos, qui per haec competenter ad Deum sanctificantem tendunt, et cum devotione modo quo oportet ea percipiunt: quia sanctificationis causa, et non contaminationis, renatis in Christo ista proposuit: Alioquin portabit iniquitatem delicti sui , ut lex ait, qui sanctificata contaminaverit, comedens per ignorantiam, vel indigne appetens ea ex contemptu. Hinc ergo erudiri oportet eos qui percipiunt vitae sacramenta, ne forte si quis desidiose salutaria ignorat fidei rudimenta, et ipse a Domino penitus ignoretur. CAPUT III. Quid sint sacramenta, vel quare dicantur. 1. Sacramentum igitur est quidquid in aliqua celebratione divina nobis quasi pignus salutis traditur, cum res gesta visi
Abbreviated transcription (Latin):
gustũ interius admistica ꝑducat : uerũ & uisũ atq auditũ
necñ odoratũ & tactũ. itatenus inlustrat quodã modo. ut ni¬
chil meis nisi diuina sentiant᷑. nichilq nisi cęlestia. Terribile
satis ÷ qđ cõmunicatur. Unde quã benedicit᷑. addat quintã
eius par̾tẽ suꝑ eũ uelsicut alii codices habent cũco &e cdlabit
Q uia omnẽ scificationẽ mistici sacrificii & efficatiã. quomodo sensi¬
acsanguinẽ diuinicꝰ trans ferat᷑. uel qualiẽ ꝑhȩc cõmunicano¬
potentiȩ designari. Nẽpe. quia ipse liberat ab omni ignorantia
sapere : Ita ut nr̃i corporis sensus ad ea incerius scĩficandi auidi¬
us cranferant᷑ si quomodo dicere possit p̾minentior pars homi¬
nis: cormeum & caromea exultauer̃ indm̃ uiuum. Recce igit᷑
indm̃ uicium totus homo exultat: quia licet ab om̃ib xp̃i caro
& sanguis qõtidie comedat᷑. ipse tamen agnꝰ uius & inceger ꝑ¬
manet. Non enĩ morit᷑. mors ei ultra ñ dominabit᷑. Sed camen

Expanded text:
gustum interius ad mystica perducat, verum et visum atque auditum, necnon odoratum et tactum ita tenus illustrat quodammodo, ut nihil in eis nisi divina sentiantur, nihilque nisi coelestia, et quod terribile satis est quod communicatur; unde quam bene dicitur: Addat quintam ejus partem super eum; vel sicut alii codices habent, cum eo, et dabit quia omnem sanctificationem mystici sacrificii et efficaciam quomodo sensiac sanguinem divinitus transferatur, vel qualiter per haec communicanpotentiae designare: nempe quia ipse liberat ab omni ignorantia sapere, ita ut nostri corporis sensus ad ea interius sanctificandi avidius transferantur, si quo modo dicere possit praeeminentior pars hominis: Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deum vivum . 3. Recte igitur in Deum vivum totus homo exsultat, quia licet ab omnibus Christi caro et sanguis quotidie comedatur, ipse tamen Agnus vivus et integer permanet; non enim jam moritur, mors ei ultra non dominabitur ; sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
imolationẽ ulã agni figurã fuisse passionis axp̃i &e niȩ cõmunto¬
nis ⁊ecce nullus fideliũ ignorat. Sed quancũ sit int̃ iliud & hoc
sacramentũ. seu int cibu qui decelo descendit nec ñ &aquã quȩ
depetra flux. atq int̃ istua spiricale diuinũq cõmerciũ: querendũ
arbitror. Presertim cũbeatꝰ apłs clamet: quod om̃s patres nr̃i ean.
dẽ escam spiritalem manducauerunt : & om̃s eundẽ potũ spiri¬
talẽ biberunt. Ubi si eandẽ ꝑceperant escã & eundẽ potũ quid
necesse fuitimmucari qđ ipsũ erat. aut dari quasi aliud sinichil
amplius est : ex quo facendũ sic eandẽ fiusse quã nunc ꝑcipim
escam eundemq potũ sicut eandẽ petram fiusse. dequia
escaiqui am̃annã spiritalit̾ ꝑcipientib tipus fuit essẽ corporis
xep̃u exqua ilła quȩ depetra fluaerat potus & figura sanguinis

Expanded text:
molationem illam agni figuram fuisse passionis Christi et nostrae communionis recte nullus fidelium ignorat. Sed quantum sit inter illud et hoc sacramentum, seu inter cibum qui de coelo descendit, necnon et aquam quae de petra fluxit, atque inter istud spiritale divinumque commercium, quaerendum arbitror, prdem escam spiritalem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritalem biberunt . Ubi si eamdem perceperant escam, et eumdem potum, quid necesse fuit immutari quod ipsum erat, aut dari quasi aliud, si nihil amplius est? Ex quo fatendum, sic eamdem fuisse quam nunc percipimus, escam, eumdemque potum, sicut eamdem fuisse petram de qua uippe fuit esca, quia manna spiritaliter percipientibus typus fuit escae corporis Christi, et aqua illa quae de petra fluxerat, potus et figura s
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ licet figura id ÷ caracter substantiȩ diuinitacis uire dicatur
quia nram̃ infantiã ꝑse ad sp̃ĩtalia interius intelligenda ꝓuehit.
&e sensibus nr̃is ut ea quȩ in illos capiamꝰ uisibilẽ se ostendit
Sed quia illũ scđm carnȩ celos oportuit penitrare. uc ꝑfidẽ illuc in illo
reati confidentius ppecerent. reliquit nobis hoc sacram̃tũ
uisibile infigura & araeterẽ carnis acsangiunis. ũt ꝑ haet mens
nra & caroñra ad minsibilia & spiricalia capessenda ꝑfidẽuberiꝰ
nutriatur. Est aute sigur uel caraeter boc qđ exteriuis senbit. sed
totũ ueritas & nulla ad umbratio qđ intrinsecus ꝑcipitur. Acꝑ
hoc nicha aliudꝰ icinde quã ueritas & sacram̃tũ ipsius carnis

Expanded text:
Deus, licet figura, id est, character substantiae Divinitatis jure dicatur; Deus, licet figura, id est, character substantiae Divinitatis jure dicatur; quia nostram infantiam per se ad spiritalia interius intelligenda provehit et sensibus nostris, ut ea quae in illo sunt capiamus, visibilem se ostendit. Sed quia illum secundum carnem coelos oportuit penetrare, ut per fidem illuc in illo renati, confidentius appeterent, reliquit nobis hoc sacramentum visibile in figuram et characterem carnis et sanguinis, ut per haec mens nostra et caro nostra ad invisibilia et spiritalia capescenda per fidem uberius nutriatur. Est autem figura vel character hoc quod exterius sentitur, sed totum veritas et nulla adumbratio, quod intrinsecus percipitur, ac per hoc nihil aliud hinc inde quam veritas et sacramentum ipsius carnis
Abbreviated transcription (Latin):
& utrasq ueras. Nã cũ dicit. quicũ sic splendor qłȩ : diuinitatis
cõ substantialetatẽ p̃dicat. Cũ uero figura uł caracter cũne sub¬
stantiȩ ħumanitatis designat naturã ubi corporalit̾ plenitudo
substantiarũ: quã figurã substantię uelcaracterẽ nominauit:
Quia sicut ꝑcaracteres uel figuras litterarũ. infancia nra pͥus ꝑ¬
tingit gradatim ad leccionẽ: deinde ad sp̃itales scripturarũ sen¬
sus & intelligentiã : sic exhumanitate xp̃i ad diuinitatẽ pacris ꝑ¬
uenit᷑. Et ideo iire figura uł caract̃ substantiȩ illius uocat᷑
Quid enĩ aliud s̃ figurȩ litterarũ quã caracteres earundẽ. ut ꝑ eas
uis & potestas ac sp̃s ꝓlacione oculis demonstret᷑: sic itaq format᷑
uerbũ caro: ut ꝑ carnẽ nrã infantia ad diuinitatis intelligentiã
nutriat᷑. Uerũ tamen neq caracteres licterarũ falsitas: neq aliud
quã licterȩ. Neq ap̃s homo falsitas dici potest. neq aliud quã

Expanded text:
initatis, consubstantialem praedicat. Cum vero figura vel character substantiae ejus, humanitatis designat naturam, ubi corporaliter plenitudo substantiarum, quam figuram substantiae vel characterem nominavit: quia sicut per characteres vel figuras litterarum infantia nostra prius pertingit gradatim ad lectionem, deinde ad spiritales Scripturarum sensus et intelligentiam; sic ex humanitate Christi ad Divinitatem Patris pervenitur; et ideo jure figura vel character substantiae illius vocatur. Quid enim aliud sunt figurae litterarum quam characteres earumdem, ut per eas vis et potestas, ac spiritus prolatio oculis demonstretur? Sic itaque formatur Verbum caro, ut per carnem nostra infantia ad divinitatis intelligentiam nutriatur. Verumtamen neque characteres litterarum, falsitas, neque aliud quam litterae: neque Christus homo falsitas dici potest, neque aliud quam
Abbreviated transcription (Latin):
acsacentom doauniei cos Poris Et Satioritus
qđ qoti die in eccła cȩlebrat᷑: nemofideliũ ignorare de¬
bet. nemonescire quid ad fidẽ : quidue ad scientiã ꝑci¬
neat. Quia nec fides inmisterio sine scientia recte defendit᷑:
nec scientia sine fide quȩ nͣdũ capit. quandoq ut ꝑcipiat enu¬
trictir. Ac ꝑ hoc tanti sacram̃ti uirtus in uestiganda ÷ & disci¬
plina xp̃i fides enutrienda : Ne forte censeamur exeo indigni
saltẽ siñsatis discernimꝰ illud. nec intelligimꝰ misticũ xp̃i corpus
& sanguis quanta polleat dignitate. quantaq p̾mineat uirtu¬
te & discernat᷑ a corporeo gustu : ut prestantius sit omni sacri¬
ficio ueteris testamenti. Hoc sane siquis ignorat : ñ discernit
Ee idõtimendũ ne ꝑignorantiã qđ nob ꝓiusũ. ẽ. ad medelã : fiat acci¬
pientib inruinã. Unde dñs inleuitico. Qui comederit descĩ.

Expanded text:
acramentum Dominici corporis et sanguinis, quod quotidie in Ecclesia celebratur, nemo fidelium ignorare debet, nemo nescire quid ad fidem, quidve ad scientiam in eo pertineat: quia nec fides in mysterio sine scientia recte defenditur, nec scientia sine fide, quae nondum capit, quandoque ut percipiat, enutritur. Ac per hoc tanti sacramenti virtus investiganda est, et disciplina Christi fides erudienda; ne forte censeamur ex eo indigni, saltem si non satis discernimus illud, nec intelligimus, mysticum Christi corpus et sanguis quanta polleat dignitate quantaque praeemineat virtute, et discernatur a corporeo gustu, ut praestantius sit omni sacrificio Veteris Testamenti. 2. Hoc sane si quis ignorat non discernit; et ideo timendum, ne per ignorantiam, quod nobis provisum est ad medelam fiat accipien
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitus consecratur: Vnde ipse dñs clamat: hoc ẽ. cͥorpus meũ:
tne mireris ohomo neq requiras nature ordinẽ: Sicarnẽ illã uere
credis de maria uirgine inutero sine semine potestate sp̃s sancti
ereitã ut uerbũ caro fieret: uere erede et hoc quod conficitur i
queris quis explicare poterit aut uerbis cõp̃hendere: Immo
cact ⁊sfeotusiiem ininuncace. qđ potentia diuinitatis concra

Expanded text:
divinitus consecratur: unde ipse Dominus clamat: Hoc est corpus meum Luc. XXII, 19. Et ne mireris, o homo, neque requiras naturae ordinem; sed si carnem illam vere credis de Maria virgine in utero sine semine potestate Spiritus sancti creatam, ut Verbum caro fieret, vere crede et hoc quod conficitur inquaeris, quis explicare poterit aut verbis comprehendere? imo tate, effectus vero in voluntate; quia potentia Divinitatis contra
Abbreviated transcription (Latin):
pore circũ ferendo qͥotidie p̃dicare. Diligent̃ gͦ incelligere
&e spiritalia sacramenta palatomencis & gustũ fidei digne ꝑ¬
cipere quasi legalit̃ quintã partẽ ad ea que prius ꝑig̃noran¬
poratur.: Alioquin quomodo lex iuber& ad ea quȩ comederat
aliquis ꝑignorantiã quintã suꝑ addere partẽ. cũ iã illa ñ suꝑ¬
eẽnt quib: ulterius addiquippiã posset: non enĩ suꝑ addic̃ illius
rei que iã ñ est: sedei utiq quȩ actenꝰ ẽ. Unde bene septuaginta
suꝑ ipsũ addi quintã iubent. Quinta igit᷑ pars illius cũnc
recte anobis suꝑ adddit᷑ ei qͣdͣ prius ꝑignorantiã accipiebatur:
siquinq sensus corporis intus ad incelligibilia spiritalit̃ con¬
uertant᷑. Quia sirecte sapimꝰ uel rectẽ ꝑcipimus : diuinus sp̃s
qui innobis :÷ etiã ꝑ eandẽ gratiã ampliat᷑. Eosdemq sensus

Expanded text:
pore circumferendo quotidie praedicare. Diligenter ergo intelligere pore circumferendo quotidie praedicare. Diligenter ergo intelligere et spiritalia sacramenta palato mentis et gustu fidei digne percipere, quasi legaliter quintam partem ad ea quae prius per ignoranporatur. Alioquin quomodo lex juberet ad ea quae comederat aliquis per ignorantiam, quintam superaddere partem, cum jam illa non superessent, quibus ulterius addi quippiam possit; non enim superadditur illi rei quae jam non est, sed ei utique quae hactenus est. Unde bene Septuaginta super ipsam addi quintam partem jubent. Quinta igitur pars illius tunc recte a nobis superadditur ei, quod prius per ignorantiam accipiebatur, si quinque sensus corporis intus ad intelligibilia spiritaliter convertantur; quia si recte sapimus, vel recte percipimus, divinus Spiritus qui in nobis est, etiam et per eamdem gratiam ampliatur, eosdemque sensu
Abbreviated transcription (Latin):
dit & dabit sacerdoti inscũ arignec contaminabit scĩficata
filiorũ isrł quȩ offerunt dño: ne forte sustineant iniquitatẽ
delicci sui eũ scĩficata comederint. Et addidit. Ego dñs quiscĩfico
dos. Acueinde. Scã scõrũ sunt. ubi ꝓfecto misteriũ corporis ap̃i
&o sanguinis designac᷑: e quo ñ hab&e potestatẽ edendi ñsolũ omĩs
alienigena in q̃uilimis. & mercennariꝰ: uerũ nec qui ꝑignoran¬
aa tantimisterii obcecat᷑. Per ignorantiã aut̃ illud p̃cipit.
quiuirtutẽ eiꝰ & dignitatẽ atq circũstantiã ipsius saeram̃ti
penitus ignorat. Quinescit uere qđ corpus &e sanguis sit dñi
rcundũueritatẽ. licet insacram̃to accipiat᷑ ꝑfidem. Hic qͥdẽ
misteriũ accipit. sed nescit uirtutẽ misteriiꝰ. Unde salomon
immo ꝑ eũ spis diunꝰ iubet. Cũ sederis ad mensã potentis ut co¬
medas cũ principe. diligent̃ adtende quȩ apponunt᷑ eorã te:
qm̃ calia te oportet p̃parare. Id est mortificationẽ xp̃i incor¬

Expanded text:
it sacerdoti in sanctuario: nec contaminabitis sanctificata filiorum Israel quae offerunt Domino, ne forte sustineant iniquitatem delicti sui, cum sanctificata comederint. Et addidit: Ego Dominus, qui sanctifico eos. Ac deinde: Sancta sanctorum sunt . Ubi profecto mysterium corporis Christi et sanguinis designatur; ex quo non habet potestatem edendi, non solum omnis alienigena, inquilinus et mercenarius, verum nec qui per ignorantiam tanti mysterii obcaecatur. Per ignorantiam autem illud percipit, qui virtutem ejus et dignitatem atque circumstantiam ipsius sacramenti penitus ignorat: qui nescit vere quod corpus et sanguis sit Domini secundum veritatem, licet in sacramento accipiatur per fidem; quidem mysterium accipit, sed nescit mysterii virtutem, unde Salomon, imo per eum Spiritus divinus jubet: Cum sederis ad mensam potentis, ut comedas cum principe, diligenter attende quae apponuntur coram te; quoniam talia te oportet praeparare, id est mortificationem Christi in cor
Abbreviated transcription (Latin):
sa ẽ. omniũ creaturarũ. Alio quin nec subsister& ulla creatura¬
rũ easistentia. nisi in eius uoluntate a quo totius eiꝰ esse ma¬
nat. Et idõnatura creaturȩ quociens mutat᷑ aut auge t᷑ uel
sabtrahit᷑ ñ ab illo esse diuertit᷑ in quo ÷: quia sic ÷ & sic fic. ut ille
decernit in quo est. Pat& igit᷑ qd nichil extra uł congra di uelle
potest: sed cedunt illi comĩa. Et ideo nullus moueat᷑ de hoc

Expanded text:
sa est omnium creaturarum. Alioquin nec subsisteret ulla creaturasa est omnium creaturarum. Alioquin nec subsisteret ulla creaturarum existentia, nisi in ejus voluntate, a quo totius ejus esse manat: et ideo natura creaturae quoties mutatur, aut augetur, vel subtrahitur, non ab illo esse divertitur in quo est, quia sic est, et sic fit, ut ille decernit in quo est. 2. Patet igitur quod nihil extra vel contra Dei velle potest, sed cedunt illi omnia omnino. Et ideo nullus moveatur de hoc
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse est. Vnde nimirũ omĩum rerũ & nacurarũ causa sola uo¬
luncas dei iuire credit̃᷑: Ideoq quotiens lib&e insłouidetur quasi
contranaturã aliqͥd euenire. quodã modo ñ contranaturã :. quia
pocissimũ rerũ natura creaturarũ. hoc habet & eximiũ ut aquo
est. sẽꝑeius ob cẽperet iussis. Ut sicut uelle dei eius pfeccõee
crescendo augeat᷑. aut nascendo licet ꝓnrĩs offẽnsis diminuat᷑.
Aut mutando in aliud omnino qđ ñ erat p̃c̃misso nacur ordine
conuertat᷑ rectissime confitemur. hinc ergo pulehit a quod ã
rituq soluto transit in aduersas iussu dominante figuras.
Qm̃ extra potentiã dĩ nichil. ẽ: ideirco omĩa pocest. Neq enĩ
sic condidit omĩum artifex ds̃ rerũ naturas. ut suũ uelle abliis
auferr&: qͥa omniũ creaturarũ subsistentia. in eadẽ dĩ uolunca¬
te subsistit & uirtute. aqua causam hab& ñ solũ ut subsistat qͥe¬
qͥd ÷: sed etiã ut sic sic sic̃ ipsa dĩ uoluncas decreuerit. quȩ cau¬

Expanded text:
sola voluntas Dei jure creditur. Ideoque quotieslibet in saeculo videtur quasi contra naturam aliquid evenire, quodammodo non contra naturam est, quia potissimum rerum natura creatarum hoc habet eximium ut a quo est, semper ejus obtemperet jussis, ut sicut velle Dei ejus profecto ecrescendo augeatur, aut nascendo, licet pro nostris offensis diminuatur, aut mutando in aliud omnino quod non erat, praetermisso naturae ordine, convertatur, rectissime confitetur. Hinc ergo pulchre a quodam prituque soluto, Transit in adversas jussu dominante figuras. Quoniam extra potentiam Dei nihil est, idcirco omnia potest. Neque enim sic condidit omnium artifex Deus rerum naturas, ut suum velle ab his auferret, quia omnium creaturarum subsistentia in eadem Dei voluntate subsistit et virtute, a qua causam habet, non solum ut subsistat quidquid est, sed etiam ut sic sit sicut ipsa Dei voluntas decreverit, quae cau
Abbreviated transcription (Latin):
usq cacholicorũ rect dm̃ cuncta ereassẽ ex nichilo corde
credit adiusticiã. & ore conficet᷑ ad salutẽ: nũquã dubi¬
care poterit ex aliquo aliqͥd rursus fieri posse quasi
contra nacura aliud. immo iure naturȩ qđ necdũ erat. Na na¬
tura omĩum creaturarũ ñ exse est: Neq exsese creatrursũ omĩa
quȩ nascunt᷑ naturalia rerũ nascentia : sed uoluntate di omniũ
rerũ natura condica. ẽ Propterea quisq recte sapit. ñnaturam
causã dicic ẽẽ. rerũ: sed omĩum naturarũ & exnatura sui generas.
denascentia. uoluntatẽ dei esse conficetur: Porro uoluntas dĩ cã

Expanded text:
ue catholicorum recte Deum cuncta creasse ex nihilo corde credit ad justitiam, et ore confitetur ad salutem, nunquam dubitare poterit ex aliquo aliquid rursus fieri posse, quasi contra naturam aliud, imo jure naturae, quod necdum erat. Nam natura omnium creaturarum non ex se est, neque ex sese creat rursum omnia, quae vel sunt naturalia rerum nascentia, sed voluntate Dei omnium rerum natura condita est. Propterea quisque recte sapit, non naturam causam dicit esse rerum, sed omnium naturarum et ex natura sui generis nascentium volu
Abbreviated transcription (Latin):
cos ecclesiȩ doctores in principio ad notare. ex quib pauca deplu¬
rib quasi lac teneritudinis eliquauerimꝰ. ciprianũ scilicet.
ambrosiũ hilariũ. augustinũ. iohannẽ hieronimũ gregoriũ. isi dorũ isciũ
abedĩ quoꝵ doctrina afide imbutus. melius possis ad altiora pficere
N rõ quidẽ stilo nunc sensũ eorũ cõmendans nunc uero eͥoꝵ yprus iertis
utens que apta erant meo studio temperaui. Inc̃dũ auttꝰ quȩ manifesta
ñdubũ tudebanturiuera ratione firmari. Et contra queq inciuude u¬
Propt̃ qđ lege securus : & ꝑfice quȩmonui deuotus. PIlIEI T QcU¬

Expanded text:
cos Ecclesiae doctores in principio adnotare, ex quibus pauca de plucos Ecclesiae doctores in principio adnotare, ex quibus pauca de pluribus quasi lac teneritudinis eliquaverimus, Cyprianum scilicet, Ambrosium, Hilarium, Augustinum, Joannem, Hieronymum, Gregorium, Isidorum, Isicium et Bedam, quorum doctrina et fide imbutus, melius possis ad altiora proficere. Nostro quidem stylo nunc sensum eorum commendans, nunc vero propriis eorum verbis utens, quae apta erant meo studio temperavi. Interdum autem quae manifesta non dubium videbantur, vera ratione firmavi, et contra quaeque in ejusdem lipropter quod lege securus et perfice quae monui devotus. Explicit
Abbreviated transcription (Latin):
osundenter at tingere: uelu caueas adhȩc una cũ iniqua gerentib
introre: Immo laua inter in nocentes manus. quia iã sacris officus es
mancipatus: ut sine periculo possis accedere ad cõmissa. & cũ fidu¬
cia rontingere uutt pascua. Quibus sane refectus & usq ad fonẽ uitȩ
digne nutritus: ualeas ꝑuenire ad locũ tabernaculi ad mirabilis
usq addomũ dẽi. inuoce exultationis & confessionis ubi sonus:
ascpulantis. ¶ oliergo pariupendere tancã gratiã. sed dehoc exiquo
leccions intellige quanta sit uirtus uitã acternã inp̃sentiarũ accipe
e anglicis escis cotidie saginari. Qm & si dõ plenas omĩa nos quoq¬
cora occulis diuiune maiestatis semꝑuersam᷑ & ꝑfidis ubiq nullus
tiitus: locus: tm̃ plurimũ corã scis altarib frequentiã angłoꝵ
uultũq dĩ contemplantẽ diuina obsequia obseruare oportet & uereri
Hec autẽ ut sc̃curius cua ꝑlegat infantia: placuit cõmuine catholi¬

Expanded text:
impudenter attingere, velim caveas ad haec una cum iniqua gerentibus introire. Imo lava inter innocentes manus, quia jam sacris es officiis mancipatus, ut sine periculo possis accedere ad commissa, et cum fiducia contingere vitae pascua, quibus sane refectus et usque ad finem vitae digne nutritus, valeas pervenire ad locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei, in voce exsultationis et confessionis, ubi sonus est epulantis. Noli ergo parvipendere tantam gratiam, sed de hoc exiguo lectionis intellige, quanta sit virtus vitam aeternam impraesentiarum accipere, et angelicis escis quotidie saginari. Quoniam etsi a Deo plenadis ubique nullus tutus est locus, tamen plurimum coram sanctis altaribus frequentiam angelorum vultumque Dei contemplante, divina obsequia observare oportet et vereri. Haec autem ut securius tua perlegat infantia, placuit, charissime, catholi
Abbreviated transcription (Latin):
Regis adie saere quius so le nia mense. SUS oiusdoo:¬
Ałmificũ xp̃i corpus contingere uotis.
Selicias uesci. roscum potarẽ cruorem:
Bachica nr̃a uelim puero quȩ misimus olim
itnueos casto condas in pectore flores :
rustica forte anumo sordent: sedmella manabunt :¬
ble tantum calamus xp̃i defonte ministrat.
S ilibert digne sectari iussa tonantis:
Libertas &ẽnim fidei num quã abnegat ulli
Lamios uite fructus decespite carñis :
uita salus pax. lux sapientia deniq cunctis
Uide manat pereon: celi subcardine quadro:
Iuqͥq munerib sidignus uixeris istis.
ser un aerepisti a ꝑcriicẽ &e passione tuã seđm carnẽ mori¬
aido rencesima que pͥerierat ouem qͥeuieta morte rasuirgens
aidu co rescma e portasti: mundame cua museda quem huius tanti
milliru nona eetione meriti sea dono girȩ tuȩ ministrum efecsti
abomni sonde uuciorũ: quatinus ad salutem animȩ mundus ꝑei¬
pam sa crrsem̃ corpris. &sanguine cuum. quo uiuificatus indi

Expanded text:
Regis adire sacrae qui vis solemnia mensae. Almificum Christi corpus contingere votis, Delicias vesci, roseum potare cruorem, Bacchica nostra velim, puero quae misimus olim, Et niveos casto condas in pectore flores: Rustica forte animo sordent, sed mella manabunt Tantum quae calamus Christi de fonte ministrat, Si libeat digne sectari jussa Tonantis. Libertas etenim fidei nunquam abnegat ulli Eximios vitae fructus de cespite carnis: Vita, salus, pax, lux, sapientia denique cunctis Inde manat per eum coeli sub cardine quadro, Tu quoque muneribus si dignus vixeris istis servi accepisti, et per crucem et passionem tuam secundum carnem moriendo, centesimam, quae perierat, ovem, devicta morte, resurgens ad vitae pascua reportasti; munda me tua misericordia, quem hujus tanti mysterii, non electione meriti, sed dono gratiae tuae ministrum effecisti, ab omni sorde vitiorum; quatenus ad salutem animae mundus percipiam sacrosanctum corpus et sanguinem tuum, quo vivificatus in die
Abbreviated transcription (Latin):
mensu li paupertatis aesi ad ferculũ salomonis. Ambunt ergo et
mentorũ seuiginta fontes eie fortissimis suꝑnorũ. Ubi siquis slolo¬
elliosus aut inuidus ueł indignus accesserit: ũsquã eorũ cucus loquor
p̃sidio ista ñ absq ꝑericulo contemini: Qm̃ unius cuiusq ensis suꝑ
aete mai. Hinc ereo neputes me tibi fili fabulã demaronis salsura
conterot: immo crede post lac infantiȩ nichuil magis cauendũ ne in
hasostendas nichilq felicius si digne adea gustũ intelligibili ꝓtan¬
pis. Un sireete sapio quotiens libet recũbis inter angelorũ frequen
cal ascorũ omium epulas quia conuiuiũ ÷ regis ȩterni ad misceris
bisponsus aesponsa dulcib deliciarũ fruunt᷑ munerib & rexcocius

Expanded text:
mensulam paupertatis, ac si ad ferculum Salomonis. Ambiunt ergo eum electorum sexaginta fortes ex fortissimis supernorum. Ubi si quis superciliosus aut invidus vel indignus accesserit usquam, eorum tutus loquor praesidio, ista non absque periculo contemnit. Quoniam uniuscujusque ensis super aeterna. Hinc ergo ne putes me tibi, fili, fabulam de Maronis salsura contexere, imo crede, post lac infantiae nihil magis cavendum, ne in his offendas; nihilque felicius, si digne ad ea gustu intelligibili pertingas; ubi, si recte sapio, quotienslibet recumbis, inter angelorum frequentiam et sanctorum omnium epulas, quia convivium est regis aeterni, admisceris. Ubi sponsus et sponsa dulcibus deliciarum fruuntur muneribus, et Rex totius
Abbreviated transcription (Latin):
dũ noster suis discordiarũ anfractibus pene labit᷑ orbis effusa
suꝑ magnatõs contentione imperii. diuino arbitrio. quorũ lite
multũ diuq concussus tandẽ beculta quȩ a principio ꝑ partes
hinc inde concreuerant delictorũ habenis ubiq concupiscentiarũ
refusis. iã sua sũmos feruint fulgura montes. ita ut nichil nras
nisi confusio undiq ꝑsingula horarũ spatia reꝑcutiat aures. tamen
non suꝑsẽdi te unicũ acspecialẽ. Hediuinis dum taxat quamuis
clausus eͧustodia curarẽ cluere uotis: & ad immortalia acternorũ
licet sermone inelimato pulsũ alacte. annuis angorib ut gliscas
felicius inuitarem. Qđ ideo placuit cõmunius stilo tẽperari subul
ꝗͣ tui p̃teactatur amore. ita tenus ꝑstringere. ut ceteri quos nec dum
unda liberaliũ attigerat licterarũ. uite pabulũ & salutis haustũ
nosti. quantos repleuerit suis sumptib auditores. cantis copiosius in

Expanded text:
dum nostrarum suis discordiarum anfractibus pene labitur orbis, effusa dum nostrarum suis discordiarum anfractibus pene labitur orbis, effusa super magnates contentione imperii, divino arbitrio, quorum litemultum diuque concussus, tandem patent occulta, quae a principio per partes hinc inde concreverant, delictorum habenis ubique concupiscentiarum refusis, jam sua summos feriunt fulgura montes; ita ut nihil nostras nisi confusio undique per singula horarum spatia repercutiat aures: tamen non supersedi, ne unicum ac specialem te divinis duntaxat, quamvis clausus in custodia, curarem eluere votis, et ad immortalia aeternorum, licet sermone inelimato, pulsum a lacte annuis angoribus ut gliscas felicius invitarem. Quod ideo placuit communi stylo temperari subulc tui praetextatus amore ita tenus perstringere, ut caeteri, quos necdum unda liberalium attigerat litterarum, vitae pabulum et salutis haustum nosti, quantos repleverit suis sumptibus auditores, tantis copiosius in
Abbreviated transcription (Latin):
filio & uice xp̃i presigente magistro monasticȩ disciplinȩ alter¬
nis successib ueritatis ͤediscipulo. Nouit igit᷑ nec ambigo tua ex¬
perimento disciplinarũ sollertia. qđ arsenius nr̃ quẽ nr̃a nunc
nobis scła hieremiã alterũ tuler̃. ab illso infidei te michi cõmiserit
ratione. Propter qđ aprimeuo indefessus curaui te rapere deincer
undas. Sed fateor tibi magis melotã patris supra uerticẽ ꝓfuissẽ.
qua deniq subuectus tui te congratulor euasisse. mei quoq iocun¬
dor non inuacuum cucurrisse. Quia non es secutus iuuenilia¬
ut assolent desideria qui diutinis p̃muntur inuiti disciplinarũ
cõpedib : sed radicatus fide xp̃i ultroneus inorib & uita gocidie
supͣ glaciem scribens ad solẽ posui : sed insoliditatẽ fidei & caritate
xp̃i interius spũ solidante semina uitȩ seui. Unde uotorũ fili cen¬
sura fidei. & dilectionis gratia. etiã intermundi turbines. p̃sertim

Expanded text:
filio, et vice Christi praesidenti, magistro monasticae disciplinae, alternis successibus veritatis condiscipulo. Novi igitur, nec ambigo tua experimento disciplinarum solertia, quod Arsenius noster, quem nostra nunc nobis saecula Jeremiam alterum tulerunt ab illo, in fidei te mihi commiserit ratione: propter quod a primaevo indefessus curavi te rapere de inter undas; sed fateor tibi magis melotam patris supra verticem profuisse: qua denique subvectum te congratulor evasisse, me quoque jucundor non in vacuum cucurrisse. Praut assolent, desideria, qui diutinis premuntur inviti disciplinarum compedibus, sed radicatus fide Christi ultroneus moribus et vita quotidie supra glaciem scribens ad solem posui, sed in soliditate fidei et charitate Christi interius spiritu solidante semina vitae sevi. Unde, votorum filii, censura fidei, et dilectionis gratia etiam inter mundi turbines, praesertim
Abbreviated transcription (Latin):
laudationẽ cderici canere coepissent. odor suauitatis inba¬
silicã sc̃i aduenit Ethic directis pedibꝰ: incolumis ÷ erectus
Quod non a paucis. sed aplerisq uisũ : regio testatur alumna. Sic
et apud erouiensim uicũ mulier anatiuitatȩ cȩca. inuocans
mundo inigrouit: Cumq sepeliretur: qͥdam iuxca
portereduu qilauemꝗ̧ massiliã ire parabat. offendic
inltcore : Sed hiclirinensim monasteriũ expetere
inpiebae. Uiriigiur quorũ erat nauis: iucdaiea erant
abftrpe ꝓgeniti Qus ex istente causa noluit uir

Expanded text:
laudationem clerici canere coepissent, odor suavitatis in balaudationem clerici canere coepissent, odor suavitatis in basilica Sancti advenit, et hic directis pedibus incolumis est erectus. Quod non a paucis, sed a plerisque visum regio testatur alumna. Sic et apud Croviensem vicum mulier a nativitate caeca, invocans mundo migravit. Cumque sepeliretur, quidam juxta postridie navem quae Massiliam ire parabat, offendit in littore: sed hic Lirinense monasterium expetere cupiebat. Viri igitur quorum erat navis, Judaica erant a stirpe progeniti. Q
Abbreviated transcription (Latin):
Stacimq utdentes attigit: noxiuis dolor abscessit Nabetur¬
apudnos ⁊ baculũ erdequo plerũq infir mi medicamina
liber afortunato ÷ conscriptus pƀro : obtinet et ipse
imꝑtiente merito suũ ostendi miracula ad sepulchrum
Aderat igitur dies sollemnitatis in quo paralicicus membris
omiub debilis. euectus plaustro: ante uitreã absidę quascã
conclud ut itur membra sedebat Dacusq sopori uidit uirũ
ad se uenientẽ et dicentẽ sibi Quousq dormitas. et sinꝰ fieri
audieris insonare: surge continuo & ingredere basilicã ad
quã uenisti. F uturũ ÷ enĩ. ut ipsahor a beatus marcinus cũ al¬
bino concribule ingrediatur basilicã. et oratione facta.
ad eius sollemnictitẽ turonus accedere debeat Sienĩ eo mo¬
mento adp̃sens fueris: sanus efficieris Nec morat᷑ ille : cõ¬
moto signo accedit adcumulũ scĩ Cumq da uitici carmini

Expanded text:
Statimque ut dentes attigit, noxiStatimque ut dentes attigit, noxiapud nos et baculus ejus, de quo plerumque infirmi medicamina liber a Fortunato est conscriptus presbytero, obtinet et ipse impertiente merito suum ostendi miracula ad sepulcrum. Aderat igitur dies solemnitatis, in quo paralyticus membris omnibus debilis, evectus plaustro, ante vitream absidae qua sancta concluduntur membra sedebat, datusque sopori vidit virum ad se venientem, et dicentem sibi: Quousque dormitas, et sanus fieri audieris insonare, surge continuo, et ingredere basilicam ad quam venisti. Futurum est enim ut ipsa hora beatus Martinus cum Albino contribule ingrediatur basilicam, ut, oratione facta, ad ejus solemnitatem Turonis accedere debeat. Si enim eo momento adpraesens fueris, sanus efficieris. Nec moratus ille, commoto signo, accedit ad tumulum Sancti. Cumque Davidici carminis
Abbreviated transcription (Latin):
ex imerẽt Factũ ÷ aut̃ dũ missaecelebrarent᷑. resolutis ner¬
.litioꝵ arentibus ligaturis: gr̃as confessori referens.: ad sc̃m alit¬
re acc edens. gãm benceliecionis accepit meolumis. Et quia
prius quã templũ edificaret᷑. erat suꝑsepulcͥrũ scĩ cellula imi¬
nutis contextis uirgultis : Et dedicato tẽplo: hec fuit
amota : Dignũ ÷ ut de ipsius ligni tenuqͥtate magnũ ali¬
quid ꝓfẽramus Nam sepius de eo hastulȩ facte parũ p
acute : dolori dentiũ remedia contulerunt: Hec audiẽns
charimeris quinunc referendarius childeberti regis habet᷑.
dũ de hoc dolore laboraret. basilicã scĩ expetuit. ut sũpturus
exligno. a uirtute sci medicinã mereretur accipere
Sedueniens: ostiũ repperit obseratũ. Confisus ergo uir tus
beati ubiq sit p̃sens: extracto cultro hastulã ex cucit ab ostio

Expanded text:
exemeret. Factum est autem, dum missae caelebrarentur, resolutis nerexemeret. Factum est autem, dum missae caelebrarentur, resolutis nervorum arentibus ligaturis, gratias confessori referens, ad sanctum altare accedens, gratiam benedictionis accepit incolomis. Et quia, priusquam templum aedificaretur, erat super sepulchrum sancti cellula minutis contexta virgultis et, dedicato templo, haec fuit amota, dignum est, ut de ipsius ligni tenuetate magnum aliquid proferamus. Nam saepius de eo hastulae factae parumper acutae dolori dentium remedia contulerunt. Haec audiens Charimeris, qui nunc referendarius Childeberthi regis habetur, dum de hoc dolore laboraret, basilicam sancti expetiit, ut sumpturus ex ligno a virtute sancti medicinam mereretur accipere. Sed veniens, ostium repperit obseratum. Confisus ergo, quia virtus beati ubique sit praesens, extracto cultro, hastulam excutit ab ostio.
Abbreviated transcription (Latin):
uinctoꝵ eatenȩ franguntur: mergiã incursionis diabolice
pacientes. ex trusis demonib liberantur: Cecoꝵ oculi plerũq
remotis tenebris. lumme infundstur lam deꝑiur is quid
dicam . siquis enĩ ibi falsũ iuramentũ ꝓferre ausus fuerit.
ilico dnnna ultione corrigitur Nec quiquã haec uł lo qui
audet. siconscientiã corquente.reũ se ẽẽ cognouerit : qđ
ibi sacramentũ p̃sumat exsoluere De sc̃o a edardo¬
NEDAR DUS UIRO CIORIOSUS CONEESSOR
iuxta urbẽ sessionas quiescit Adcuius sepulchrũ
sepe cõpedes miserorũ confractos aspeximus : post seriptũ
dernirabilib. eiꝰ librũ: mulier : nani debilis: deuote expetut
beati p̃sidia sacer dotis. Deniq cũ reliquis uigilias fidei in¬
Ctegra. celebrat: confisa abeiꝰ uir tute manus humore li¬
git̾as posse dissolui: quiinfeliciũ eatenas potencia uircutuᷤ

Expanded text:
vinctorum catenae franguntur, inergiam incursionis diabolicae vinctorum catenae franguntur, inergiam incursionis diabolicae patientes, extrusisque daemonibus, liberantur, caecorum oculi plerumque, remotis tenebris, lumine infunduntur. Iam de periuriis quid dicam? Si quis enim ibi falsum iuramentum proferre ausus fuerit, ilico divina ultione corregitur; nec quisquam haec vel loqui audet, si, conscientia torquente, reum se esse cognoverit, quod ibi sacramentum praesumat exsolvere. 93. Medardus vero gloriosus confessor iuxta urbem Sessionas quiescit. Ad cuius sepulchrum saepe conpedes miserorum confractos aspeximus. Post scriptum de mirabilibus eius librum mulier manu debilis devote expetiit beati praesidia sacerdotis. Denique cum reliquis vigilias fide integra caelebrat, confisa, ab eius virtute manus humore ligatas posse dissolvi, qui infelicium catenas potentia virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
subito dlapsis pbr solo pessũ ebe. et magunsest łanda¬
ue q Etieeps barbarus uirtutt̃ sc̃i: ciuprius dtraxorat:
ieq archidiac̃ urbis ipsius. cũ anicetio ep̃o ꝓ adulceru eri¬
mine pulsaret᷑: sacramento se ad huiꝰ sc̃i sepulchrũ puri¬
ficcri expetut Ingressusq. pͥmũ criptȩ lim̃. restiait quasi
stupenf. Dehinc descendens ꝑgradus. Ad aliũ ostiũ uenit:
uinq ad derciũ accedere uelle ꝓͥtinus febre correptus. gressũ
amplius figere non audens. crim̃ quo inputtibat᷑ in discri¬
mine morcis positus ÷ confessus : Dep̃cans popłmait ꝓẽ uł
fessus fuit ab inpulsu febris erutus : sui ancisticis : incarita¬
ICITIUS AUT̃ ut supͣ diximus ipsius urb̵ ep̃s. elemo¬
Sine caritacis. sc̃itatisq totius refulsit merito. dũ in
corpore cõmoratus est. Hic a scło migrans adbafilicã sc̃i
maximini p̾cessoris suisepultus ÷. Ad cuiꝰ nunc tumulũ

Expanded text:
subito dilapsus presbiter solo pessumdedit et mortuus est. Laudasubito dilapsus presbiter solo pessumdedit et mortuus est. Laudavitque deinceps barbarus virtutem sancti, cui prius detraxerat. Sicque archidiaconus urbis ipsius, cum a Nicetio episcopo pro adulterii crimine pulsaretur, sacramento se ad huius sancti sepulchrum purificari expetiit. Ingressusque primum criptae limen, restetit quasi stupens; dehinc descendens per gradus, ad alium ostium venit. Cumque ad tertium accedere velit, protinus febre correptus, gressum amplius figere non audens, crimen quo inputabatur, in discrimine mortis positus, est confessus, deprecans populum, ut pro fessus fuit ab inpulsu febris erutus, sui antistitis est in caritaicetius autem, ut supra diximus, ipsius urbis episcopus, elymosinae, caritatis sanctitatisque totius refulsit merito, dum in corpore commoratus est. Hic a saeculo migrans, ad basilicam sancti Maximini praecessoris sui sepultus est. Ad cuius nunc tumulum
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑiens. donec nutu dĩ. aduercittriantẽ in pauim̃to lucere.
ST ETARUO URBEM TRIUIRIEBUS URBANO
sc̃s maximinꝰ magnꝰ cũ dño popłi illius ad uocatus : Ad
cuꝰ tumulũ : sepe cernuntur miracula głosa Temp̾tciuĩ
theo dobͥti regis: arboastis quidã pb̃r. cũ franco quodã flten¬
debat rege p̃sente Acdũ haecagerentur: rexloca urbis
sc̃a quȩ suburb illius uicis habentur. causa uisicabat oratioruis
ũ aut̃ uideret rex ꝓsecutionẽ pƀri ẽẽ callidã: conuersus
adeũ siuera sunt inquit q̃ prosequeris. hoc suꝑ tuniulũ pa¬
maximini aritistitis sacram̃to confirma: Audeo ait
sc̃m sepulchrũ: dixit Huiꝰ scĩ uirtutt opprimar : sialiquid
falsiloquor dehis q̃ psecntione meacont᷑.hunc franeũ to¬
sistse fremente aucẽ barsuaro. et quasi contra. fẽmdĩ furi¬
bundo: egressisunt debasilica: cumq. ꝑiliã parit̃ ꝑgereq̃.

Expanded text:
operiens, donec nutu Dei advertit triantem in pavimento lucere, operiens, donec nutu Dei advertit triantem in pavimento lucere, st et apud orbem Trevericae suburbano sanctus Maximinus magnus cum Domino populi illius advocatus, ad cuius tumulum saepe cernuntur miracula gloriosa. Tempore enim Theodoberthi regie Arboastis quidam presbiter cum Franco quodam intendebat, rege praesente. Ac dum haec agerentur, rex loca urbis sancta, quae sub urbis illius vicis habentur, causa visitabat orationis. Cum autem videret rex prosecutionem presbiteri esse callidam, conversus ad eum: 'Si vera sunt', inquid, 'quae prosequeris, hoc super tumulum Maximini antistitis sacramento confirma!' 'Audeo', sanctum sepulchrum, dixit: 'Huius sancti virtute oppraemar, si aliquid falsi loquor de his quae prosecutio mea contra hunc Francum insistit'. Fremente autem barbaro et quasi contra sanctum Dei furibundo, egressi sunt de basilica. Cumque per viam pariter pergerent,
Abbreviated transcription (Latin):
dumpsalios l& tiones daitieȩ decanterent: stacioni
labore lassi clerici ꝓsaliquo releuamine. se suꝑ sepulchrũ
sc̃ĩ defixisult iarũ conpagib. suscentarent. contremuit
ilico beati tumulũ confessoris : et sibi iniuriã irrogari p̃sen¬
ti iubratione fatetur Ac germanus ponaifex terrore ꝑ¬
territꝰ: amoueri desuꝑ p̃cepit somnolentos dicens Absisti¬
te osegnes procul acumulo. ne scõdĩ molestia inferatur
uib amotis : tremorẽ illũ de inceps non senserunt Sed necꝰ
illud placuit p̃teriri: qđcuidã paupi. idem lusor beatus.
ꝑuisũ apparuit p̃cepitq cellulã emundari: inqua ut ferẽ
infantie uagitus exegerat Sed cũ pauꝑ illebis cõmonitꝰ
Agere iussa differret. apparuit eitercio dicens Sifeceris
quȩ p̃cipio: unũ triantẽ ꝓ obȩdientiae famulatu recipies
lle uero consurgens. cellulã scopis mundatã. ablucã aqua.
herbisq resꝑsam : stabat at conitꝰ pollicitã ꝓmissionem

Expanded text:
dum psalmos lectiones Daviticae decantarent, stationis labore lassi clerici quasi pro aliquo relevamine se super sepulchrum sancti, defixis ulnarum conpagibus, sustentarent. Contremuit ilico beati tumulum confessoris, et sibi iniuriam inrogari, praesenti vibratione fatetur. At Germanus pontifex pavore perterritus, amoveri desuper praecepit somnolentos, dicens: 'Absistite, o signes, procul a tumulo, ne sancto Dei molestia inferatur'. Quibus amotis, tremorem illum deinceps non senserunt. Sed nec illud placuit praeteriri, quod cuidam pauperi idem Lusor beatus per visum apparuit praecepitque, cellulam emundari, in qua, ut ferunt, infantiae vagitus exegerat. Sed cum pauper ille bis commonitus agere iussa differret, apparuit ei tertio, dicens: 'Si feceris quae praecipio, unum triantem pro oboedientiae famulatu recipies'. Ille vero consurgens, cellulam scopis mundatam, ablutam aqua herbisque respersam, stabat attonitus, pollicitam promissionem
Abbreviated transcription (Latin):
Naus inmed o pelagi restiait. flantib.q uentis nulla
monietur intarte: s rupencib uero udeis qͥd hoc eẽt¬
N omo ille ueriaicẽ ãperuit dicens Reliquias beati hospi¬
en inecũ hebes: E nuinc lirinũ adire desidero qd uob
netur nauis ura : Nechi i mouere ꝓrsus poterit. ras̃
consensũ ilue p̾seatis. quoego ire diposut: Quod audi¬
entensuri stupore ꝑmoci. mutitis uelis. flante uenco
erto uirũ in insula lirinensa depositũ. quo uoluer:
CCIOUAIES QUANTASQ SUIS CONERIGAT
oiuitias mimndi pauꝑtas: uit eis non solũ quȩ uoluerint
⁊e demptor qͥ cuncta ex iuchilo condidit tribuat: uerũ
xĩ ipsicis dem̃ta uibeat ftmulari Ram recolo me.
uuidisse arte hosannos excicisse quendã inheremo regio¬
nis euiusdã : Adquẽ requerendũ cũ fr̃ eꝑximo prõpta
deuorione uenisset : exceptus ⁊ abeo plena animi caritate
Tunc ingressi par uulũ qͥd ammocio i furiũ. eratione fac¬
ta isederunt: Conferentesq. pliima derarbo di. Sur¬

Expanded text:
la movetur in parte. Stupentibus vero Iudaeis, quid hoc esset, homo ille veritatem aperuit, dicens: 'Reliquias beati Hospitii mecum habeo et nunc Lirinum adire desidero, quod vonetur navis vestra; nec hinc movere prorsus poterit, nisi consensum illuc praebeatis, quo ego ire disposui'. Quod audientes viri, stupore permoti, mutatis velis, flante vento secundo, virum in insula Lirinense depositum, quo voluerunt Ecce quales quantasque suis congregat divitias mundi paupertas, ut eis non solum quae voluerint Redemptor, qui cuncta ex nihilo condidit, tribuat, verum etiam ipsa eis elementa iubeat famulari. Nam recolo, me audisse ante hos annos, extetisse quendam in heremo regionis cuiusdam, ad quem requerendum cum frater e proximo prumpta devotione venisset, exceptus est ab eo plena animi caritate. Tunc ingressi parvulum quodadmodo tugurium, oratione facta, resederunt. Conferentesque plurima de verbo Dei, sur
Abbreviated transcription (Latin):
psũ aut̃ iãpuerũ adultũ uidi : quinobis haecretulit.
oratoriũ suꝑse constructũ prius habuit : sed ꝑ incuriã
ruens. obliuoni datũ ÷ quo in loco quiesceret. hoc tantũ¬

Expanded text:
Ipsum autem puerum jam adultum vidi, qui nobis haec retulit.Ipsum autem puerum jam adultum vidi, qui nobis haec retulit.oratorium super se constructum prius habuit; sed per incuriam ruens, oblivioni datum est quo in loco quiesceret; hoc tantu
Abbreviated transcription (Latin):
Necaliũ cibũ sumere posset It iterea dũ ꝑtri duũ grauit᷑
Agens. amatoꝵ bauilaretur inulnis. ait quidã exfamulis:
utinam ad sepulchrũ beati maximi: hicpar uulus deferret᷑
oifidimus enĩ de eiꝰ meritis : qđ possit eũ sanitaiti pristinȩ
restaurars Iuidũ defertur : int̃ amadoꝵ manus sp̃m
anelus emisit. Qđcernentes parentes eiꝰ .: flentes accla¬
mantes ꝓiecerunt eũ ante sepulchrũ beaai maximi cor¬
fessoris. clausisq ostus reliquerunt corpus exanime : Hoc¬
te uero in lam̃tatione declucta : cũ redditus terre diẽs alius
illuxisset. reseratis a edis sacratȩ ostus : infantulũ erectũ
suꝑ caancellos sepulchri trahentẽ se atq ambulare conintẽ
aspiciunt Fdũ enĩ eierat aetas ꝑfecta : ut recte possit
incedere Iđ ammirantes parentes : gauisisunt Susce¬
pit eũ mat̾ maestti cũ gaudio : ac domi restituit sanum.

Expanded text:
nec alium cibum sumere posset. Interea dum per triduum graviter nec alium cibum sumere posset. Interea dum per triduum graviter agens, amatorum bajularetur in ulnis, ait quidam ex famulis: Utinam ad sepulcrum beati Maximi hic parvulus deferretur. Confidimus enim de ejus meritis, quod possit eum sanitati pristinae restaurare. Qui dum defertur inter amatorum manus, spiritum anhelus emisit: quod cernentes parentes ejus, flentes ac clamantes, projecerunt eum ante sepulcrum beati Maximi confessoris, clausisque ostiis reliquerunt corpus exanime. Nocte vero in lamentatione deducta, cum redditus terrae dies alius illuxisset, reseratis aedis sacratae ostiis, infantulum erectum per cancellos sepulcri trahentem se, atque ambulare conantem aspiciunt. Nondum enim ei erat aetas perfecta, ut recte posset incedere. Quod admirantes 968 parentes gavisi sunt: suscepitque eum mater moesta cum gaudio, ac domui restituit sanum.
Abbreviated transcription (Latin):
iilesũ abire pmisit dicens: Caue neultra repetis: quia fur¬
tũ sut nȩ pecunia÷: Adhunc ergosenẽ childebtus in his¬
panũ abiens uenit Cumq ei quinquaginta aureos obtulis¬
e. at senex: Quid michi ista ꝓfers. eis quhea pauꝑib lar¬
gantur ad tribue : michi aut̃ hȩc necessaria nonsunt:
affuit michi ut ꝓmeis pec catis dnmmertar deprecari: Et
adiecit: uade & uictoria obainebis: & qđ uolueris ages:
acdificart inqua senis membra quiescerent: qd̾ postta
adimpleuit. de Maximo er̃o¬
sȩpus se in colis minultis uirtutibus manifestat Ad
cuius sepulchrũ ñsolũ cȩci illuminantur : sedetiã et alic
morboꝵ genera. eiꝰ uirtutibꝰ depellunt᷑. Nuꝑ aut̃ quȩ gesta¬
cognoui : referã : ꝑuerulus erat quasi annoꝵ triũ adhuc
ad matris dependens ubera. hic a febre correptus dũ geni¬
tricis manib. baiulatur : talit̃ ÷ addictus. ut nec papillã

Expanded text:
inlaesum abire permisit, dicens: 'Cave, ne ultra repetas, quia furinlaesum abire permisit, dicens: 'Cave, ne ultra repetas, quia furtum satanae pecunia est'. Ad hunc ergo senem Childebertus rex in Hispaniam abiens, venit; cumque ei quinquaginta aureos obtulisset, ait senex: 'Quid mihi ista proferes? Eis qui ea pauperibus largiantur adtribue; mihi autem haec necessaria non sunt. Sufficit mihi, ut pro meis peccatis Dominum merear deprecare'. Et adiecit: 'Vade, et victoriam obtenebis et quod volueris agis'. aedificaret, in qua senis membra quiescerent. Quod postea adimplevit. 82. Maximus Resaepius se incolis in multis virtutibus manifestat; ad cuius sepulchrum non solum caeci inluminantur, sed etiam et alia morborum genera eius virtutibus depelluntcognovi referam. Puerulus erat quasi annorum trium, adhuc ad matris dependens ubera. Hic a febre correptus, dum genitricis manibus bajulatur, taliter est addictus, ut nec papillam,