comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
didũ. articuli tempoꝵ qͦs ꝓposuimꝰ. autũmnũ se¬
renũ. p̃sagiabit᷑ frigidũ. Si uer et estas ñ sine
refrigerio aliqͦ transierint. automnũ serenũ ac den¬
sũ. minꝰq uentuosũ facient. Au rompni serenitas.
uentuosam hiemẽ fac̃. Cum repente stellaꝵ fulgor.¬
dent᷑. qͦ ferunt᷑ albescentes. uentos exhis partibus
mintiabunt. Si id inpluribꝰ partibꝰ fiet. ĩ ꝯstantes
uentos signat. Si stellã errantiũ aliꝗͣ. circulꝰ inelnserit.
imbrem dicit. Sunt insigno caneri. duȩ stelleparuȩ.
aselle appellatȩ. exiguũ int̾ illas spaciũ obtinente nu¬
bila. ꝗͣ presepia appellant: Hȩc. cum cȩlo sereno appare¬
re desut. atrox hiemps sequit᷑. Si in alterã eaꝵ aquilo¬
niã caligo abstulit. auster seuit. Si austrinã aquilo.
I tonat. ꝗͣ fulserit. uentos exea parte deoueit. Sc̃tͣ.
si minꝰ tonat: imbrem. Cum sereno celo. fulgurat et
ne tantũ. inposterũ diẽ: aꝗͣ portendit. Cũ asepten

Expanded text:
didum articulis temporum, quos proposuimus, autumnum serenem praestabit et frigidum. si ver et aestas non sine refrigerio aliquo transierint, autumnum serenum ac densum minusque ventosum facient. autumni serenitas ventosam hiemem facit. 352 cum repente stelladebuntur et, quo ferentur albescentes ventos ex his partibus nuntiabunt ventos et undique. si stellarum errantium aliquam orbis incluserit, imbrem. 353 sunt in signo cancri duae stellae parvae aselli appellatae, exiguum inter illas spatium obtinente nubecula, quam praesepia appellant. haec cum caelo sereno apparere desiit, atrox hiems sequitur. si vero alteram earum, aquiloniam, caligo abstulit, auster saevit; si austrinam, aquilo. s tonuit quam fulsit, ventos ex ea parte denuntiat, contra si minus tonuit, imbrem. Cum sereno caelo fulgurat, plune autem, in poste
Abbreviated transcription (Latin):
inuidiã doctrinã subtrahet. nec ut aliqͥd extorqueat.
ueritatẽ agnitã fugiet. nec sideficiet multitudo socioꝵ.
desinet. s ad instructionẽ sui et alioꝵ. Uigil et diliges
aliquid eẽ eũ nichil sit. qui magistrũ ut patrẽ dili¬
gat. ł etiã plꝰ ꝗͣ patrem. Aqͦ .n. maiora et digniora
accipimꝰ. mag̃ dilige debemꝰ. Apatre aut̃. rudes esse
incipimꝰ. amagistro aut̃ ẽẽ sapientes: qđ maiꝰ et digniꝰ ẽ.
Plus gͦ diligendi sũt boni doctores. ꝗͣ parentes. Nec tñ
iustum.: ut plꝰ diligant᷑ doctores. s utile ut sententiȩ
dũ studemꝰ: ñ imitari illos. quos ñ diligimꝰ. xXXu

Expanded text:
invidiam doctrinam subtrahet; nec ut aliquid extorqueat, invidiam doctrinam subtrahet; nec ut aliquid extorqueat, veritatem cognitam fugiet, nec si deficiet multitudo sociorum, desinet, sed ad instructionem sui et aliorum, vigil et diligensaliquid esse, cum nihil sit; qui magistrum ut patrem diligat, vel etiam plus quam patrem. A quo enim majora et digniora accipimus, magis diligere denemus. A patre autem rudes esse accipimus, a magistro autem esse sapientes, quod majus est dignius est. Plus ergo diligendi sunt boni doctores quam parentes. Nec tantum justum, ut plus diligantur doctores, sed utile ut sententiae dum studemus non imitari illos, quos non diligimu
Abbreviated transcription (Latin):
calore. crescit fri¬
gidũ flegma. Uñ in illa defic̃
memoria. fiuntq
hoĩes pueriles. Est .ni. afleg¬
mate uis expulsiua. hanc seq̃r aĩȩ et corꝑis dissolutio
t quia de homine satis docuniꝰ. cuiꝰ ẽ do e ex or
cere et doceri. dicamꝰ quales ut doceant querendi sit̃.
et quales ut doceant᷑. quał complexio doctrine et¬
ueritatis. uqua etate sit incipienda. et qnõ finienda.
quis ordo discendi XXXuii. quo sauenoa¬
alis gͥ querendꝰ ẽ qui doceat. qui neq causa laudis.
nec spe temporat emolum̃ti.s solo amore sapiẽ do¬
ceat. Si.N. ꝓͥã dilig̃ laudẽ. nũꝗͣ discipłm: ad su ꝑ¬
fectionẽ uenire desid̾at Subtrahit gͦ doctrinã. ne iͣ
eo qd̃ plus diligit. seqͣt᷑ uł suꝑetur. Si tm̃ spe cõmodi.
temꝑał in ductꝰ doceat: ñ curabit quid dicat. dum
mneritũ extorqueat. Sepe uͦ plꝰ placent nuge. quam
utilia .S si amore scĩȩ ad docendũ accesserit. nec ꝓpt̃

Expanded text:
calore crescit frigidum flegma, unde in illa aetate deficit memoria fiuntque homines pueriles. Est enim a flegmate vis expulsiva. — Hanc sequitur animae et corporis dissolutio. t quia de hocere et doceri dicamus, quales ut doceant, quaerendi sint, et quales ut doceantur, qualis complexio doctrinae conveniens, in qua aetate sit incipienda, et quando finienda, quis ordo discernendi. CAP. XXXVII.-- Qualis quaerendus nec spe temporalis emolumenti, sed solo amore sapientiae doceat. Si enim propriam diligit laudem, nunquam discipulum ad sui perfectionem venire desiderat. Subtrahieo quod plus diligit aequetur vel superetur. Si etiam spe commodi temporalis inductus, doceat, non curabit quid dicat. dum nummum extorqueat. Saepe vero plus placent nugae quam utilia. Sed si amore scientiae ad docendum accesserit, nec propter
Abbreviated transcription (Latin):
anc ętatẽ. sequit᷑ iuuentꝰ. quȩ ẽ calida et sicca
ex marris utero. uñ ñ tam spissus nascit᷑ fumꝰ.¬
neq ita cerebrũ turbat᷑. Est etas ꝯueniens addiscer¬
nendũ etc̾. et maxime si lamp̾as diligentis doctrine¬

Expanded text:
anc aetatem sequitur juventus, quae est calida et sicca.anc aetatem sequitur juventus, quae est calida et sicca.ex maneque ita cerebrum turbatur, estque aetas conveniens ad discernendum, etc. Et maxime si lampas diligentis doctrin
Abbreviated transcription (Latin):
uius auimȩ. diuersȩ potentiȩ .s. intelligentia. rõ¬
et memoria. Et ẽ intelligentia uis aĩe. qͣ ꝑcip̃ hõ in¬
corꝑalia. cũ certa rõe quare ita sit. Ratio uͦ. ẽ ius aĩe
qͣ ꝑcip̃ hõ quid sit. inqͦ res ꝯueni ẽẽ.ant. cum aliis. et
inqͥ differant. Memoria uͦ eiꝰ. qua firme retinet
nͥ grauitas carns eẽt. qͥ ꝑ primũ hominẽ: qui ant̃ cor¬
ruptionẽ humanitatis exquo fuit. huĩt scientiã hu¬
manam ꝑfectã. ꝓbari pot̾. Si uͦ corrupta humanitate
exqͦ ꝯuingit᷑. corrumpit᷑. nec ꝓprietates suas pot̃ exer¬
discerne̾. Ueluti. si aliquis subtili acie oculoꝵ. tene¬
Itardant
cessit usus exꝑientia. nec ẽ tp̃s doctrinẽ ꝯueniens.
Cum .N.illa ętas. sit calida et humida. statim cibũ
digerit et appetit. uñ frequenti in fluxione indiget
et effluxione. spissusq fumꝰ gnat᷑. qui ascendens cere¬
brũ. in qͦ uis ẽ discernendi et intelligendi. turbat .xxxiii.¬

Expanded text:
Intelligentia, ratio, memoria; et est Intelligentia vis animae, qua percipit homo incorporalia, cum certa ratione quare ita sit. Ratio est vis animae, qua percipit homo quid sit, in quo res conveniant cum aliis, in quo differant. Memoria vero est vis, qua firme retinet nisi gravitas carnis esset, quod per primum hominem qui ante corruptionem humanitatis, ex quo fuit habuit scientiam humanam perfectam probari potest. Si vero corrupta humanitate, ex quo conjungitur, corrumpitur, nec proprietates suas potest exerdiscernere, veluti si aliquis subtili acie oculorum, tenetardant? cessit usus, nec experientia, nec est tempus doctrinae conveniens. Cum enim illa aetas sit calida, et humida, digerit et appetit: unde frequenti influxione indiget et effluxione, spissusque fumus generatur, qui ascendens cerebrum, in quo est vis discernendi et intelligendi, turbat. H
Abbreviated transcription (Latin):
culus gͦ ẽ: quȩdã orbiculata suba. et clara. s in
suꝑticie aliquantulũ plana. extribꝰ humoribꝰ
et septẽ tunicis ꝯstans. Orbiculata ẽ ut huc et illuc
uent possit. in suꝑ ficie plana. ut meliꝰ formas rex
iusuali spũ: possit penetrari. Extunicis suꝑ fluitates
expellant. ne illũ ledant. s siquis nonĩ humoꝵ et
tunicaꝵ et disposon̾es scire dedid̾at. pautegnĩ legat.
Duos uͦ ocłos. nat᷑a instituit. ut si untꝰ ledetur. alt̃ re¬
maneret Deinde de uisu dicamus. xxii.
usq ꝑuenerit exiens. si aliquẽ splendorẽ ł solis ł
alt̾iꝰ reꝑit. usq ad obstaculũ dirigit᷑. qđ offerens se
ꝑ ipsũ se diffundit. formisq et illiꝰ coloribꝰ infor

Expanded text:
culus igitur est quaedam orbiculata substantia et clara, sed in culus igitur est quaedam orbiculata substantia et clara, sed in superficie aliquantulum plana, ex tribus humoribus et septem tunicis constans; orbiculata est, ut huc et illuc verti possit: in superficie plana, ut melius formas rerum visuali spiritu possit penetrari. Ex tunicis, ut superfluitates expellantur, ne illum laedant. Sed si quis nomen humorum, et tunicarum, et dispositiones scire desiderat, Panthenium legat. Duos vero oculos natura instituit, ut si unus laederetur, alter remaneret. Deinde de visu dicamus. CAP. Xusque pervenerit, exiens, si aliquem splendorem, vel solis, vel alterius reperit, usque ad obstaculum dirigitur: quia offerens se, per ipsum se dif
Abbreviated transcription (Latin):
discernit. Est calida et humida. ut meliꝰ discernẽdo
ꝓprietatibꝰ reꝵ se ꝯformet. Tercia uͦ memoriał at̃¬
quia inea. ẽ us retinendi memoriã Qđ .n. inlo¬
gistica cella disc̾tũ ẽ. transit ad memorialẽ. ꝑ qd̾ aã
foram̃ qđ claudit quidã panniculꝰ. doneo aꝑiat᷑.
potuit ꝓbari. dicimꝰ ꝑuuluera illis partibꝰ accepta
Cum .ti. aliquis eẽt bonȩ intelligentię roĩset memo¬
riȩ. udet᷑ phisicis. qd̾ accepto uulnere in aliqͣ illaꝵ
cellaꝵ. inde illiꝰ amittat uires. aliaꝵ retinens. Uñ soli¬
nꝰ inpellistoriis narrat. d qͦdã ꝙͥ accepto uuln̾e inacei¬
putio. ad tantã deuenit ignorantiã. qđ nesciuit se ha¬
buisse nom̃. Ergo merito antiqͥ dicebant. incapite eẽ
deuut nerui ad ocłos. ꝑ quos aĩał sp̃s exiens. uisũ oꝑait᷑
ut ostendemꝰ. s pꝰ de suba oculoꝵ. aliđ dicamꝰ. x xi.¬

Expanded text:
discernit, estque calida et humida, ut melius discernendo discernit, estque calida et humida, ut melius discernendo proprietatibus rerum se conformet. Tertia vero memoriaquia in ea est vis retinendi memoriam. Quod enim in logistica cella discretum est, transit ad memorialem per quoddam foramen, quod claudit quidam panniculus, donec aperiatur, potuit probari? Dicimus: Per vulnera in illis parCum enim esset aliquis bonae intelligentiae, rationis et memoriae, videtur physicis quod accepto vulnere, in aliqua illarum cellarum, vim illius amittat, vires aliarum retinens. Unde Solinus in Polystor narrat, de quodam qui accepto vulnere in occipitio, ad tantam devenit ignorantiam, quod nescivit se habuisse nomen. Ergo merito antiqui dicebant, in capite esse odeunt nervi ad oculos, per quos animalis spiritus exiens, visum operatur, ut ostendemus. Sed prius de sub
Abbreviated transcription (Latin):
pectoris. eui ętati desunt. harbȩ uͦ. femineo sexui. Cũ¬
et testiculoꝵ. pot̃ eẽ. Inmuliere uͦ ꝓpt̾ frigiditatẽ ẽẽ ñ pot̃
nisi sit aliqua p̃t̃ nat᷑am calida. Eadem rõe. nec ẽ barba
ꝯplexionis. uniꝰ cuiꝰq ꝯtrahunt colores. Dequibꝰ inphi¬
sica satis dicit᷑. ad cȩt̾a transeamꝰ. ¶ Subgraneo due¬
pellicule st̃. mminuge dicte. quaꝵ ext̾ĩor durior ẽ. du
nerior dr̃ pia mat̾. Sub istis cȩrebrũ. cuiꝰ tał. a ꝯstan¬
tino dat᷑ diffinitio. Cerebrũ ẽ: abba et liquida sub̃a
sine sanguine. Querit᷑: an frigidũ sit: an calidũ. Dicimꝰ
qđ natałr sit frigidũ. ne ꝯtinuo motu desiccetur. S
incapite: ft̃ tres cellulȩ. in ꝓra. inpupe. inpostiori
parte. pͥma uͦ cellula: ẽ calida et sicca. et ar̃ fantasti¬
ca .i. uisualis. quia in ea uis uidendi ẽ. et ĩtelligendi
s calida et sicca ẽ. ut formas reꝵ et colores attrahat.

Expanded text:
pectoris cuidam aetati desunt, barbae vero femineo sexui. Cupectoris cuidam aetati desunt, barbae vero femineo sexui. Cuet testiculorum, potest esse; in muliere vero propter frigiditatem esse non potest, nisi sit aliqua praeter naturam calida. Eadem ratione nec est barba complexionis uniuscujusque sica satis dicitur, ad cetera transeamus. Sub graneo dupelliculae sunt, miningae dictae, quarum exterior, durior est; dunuior, diciturque pia mater. Sub istis est cerebrum, cujus talis e Constantino datur definitio: Cerebrum est alba et liquida substantia, sine sanguine. Quaeritur an frigidum sit, an calidum? Dicimus quia naturaliter sit frigidum, ne continuo motu desiccetur. Sed in capite sunt tres cellulae, in prora, in puppi in posteriori ma vero cellula est calida et sicca, diciturque phantastica, id est, visualis, quia in ea est vis videndi et intelligendi. Haec calida et sicca est, ut formas rerum et colores attrahat.
Abbreviated transcription (Latin):
de ipso ante dicauiꝰ. deinde quałr sensꝰ inde ꝓde¬
ant: et quomͦ incapite ꝯtinent᷑: ab illo exordiamur:
in ea cerebrũ moueret᷑. et ne suꝑfluitates ĩ angłs si ibi
eẽnt remanentes: illud corrumꝑent. Ant̾ et retͦ᷑ ꝓpter
neruos iñ ꝓcedñtes. quoꝵ priores sensꝰ oꝑant᷑. post̾ioreᷤᷤ
uͦ motũ corꝑis uoluntariũ. ln eiꝰ ext̾iori parte ẽ gͣneũ.
cuiꝰ pellicule adherent capilli. exfumo ascendente. et ꝑ
poros exeuntes nati. fumꝰ exin exiens ille siccꝰ exfrigi¬
ditate aeris ꝯstringit᷑: et incorpulentã subam u̾titur.
Alio uͦ fumo exeunte impellit̾ sursũ qđ induratũ ẽ: et sic
crescunt capilli. s qr natale ẽ ponderosũ descende. cur¬
uati descendunt. Uñ qr nulli ętati desunt suꝑfluitates.¬
neqs alicui de ẽ. capilloꝵ increm̃tũ. Simiłr. ẽ deunguibꝰ
qui ex suꝑfluitatibꝰ cordis ꝑsumitates digitoꝵ exeuntibꝰ
exfrigiditate duratis. fiunt. Ceteri uͦ pili barbȩ .s. et

Expanded text:
de ipso ante dicamus, deinde qualiter sensus inde prodeant, et quoniam in capite continentur, ab illo exordiamur. in eo cerebrum moveretur; et ne superfluitates in angulis, si ibi essent, remanentes, illud corrumperent. Ante et retro propter nervos inde procedentes, quorum priores sensus operantur, posteriores vero motum corporis voluntarium. In ejus exteriori parte, est craneum, cujus pelliculae adhaerent capilli ex fumo ascendente, et per poros exeunte, nati. Fumus etenim exiens siccus, ex frigiditate aeris constringitur, et in corpulentam substantiam vertitur: alio vero fumo exeunte, impellitur sursum, quod induratum est, et sic crescunt capilli; sed quia naturale est ponderosum descendere, curvanter descendunt. Unde quia et nulli aetati desunt suneque alicui deest capillorum incrementum neque unguium, qui ex superfluitatibus cordis per summitates digitorum exeuntibus, a frigiditate durati fiunt. Sed pili barbae et
Abbreviated transcription (Latin):
uersus dextrã. mulierꝰ utoilis. Cũ uͦ muna p̃dictaꝵ¬
quattuorꝰ partiũ sem̃ locatũ ẽ. ineip̃ uirtꝰ digestiua
oꝑari. quȩ caleficiendo: calore matris illud spissat.
ne aliquȩ suꝑfbuitates se illi miscentes: illũ corrũ¬
pant. Hic folliculus. cũ puero crescit et orit᷑. Sep¬
tima die ꝯceptꝰ. ut reffert macrobiꝰ. gutte sangui¬
nis insuꝑficie folliculi: incipiunt apparere. Tertĩa
septimana: ad ipsum conceptionis humorẽ se demer
gunt: inquadã liquida soliditate: uelut int̃ carnẽ
et sanguinẽ coagulat᷑. Quinta uͦ si puerꝰ inseptimo
mense nasci debeat. Sin aut̃ in. uiiii. septimo in¬
oip̃ uirtꝰ foͬmat᷑a. cuiꝰ ẽ officiũ humanã figurã ꝯfer¬
re Hanc sequit᷑ uirtꝰ assim ilat᷑a. euiꝰ ẽ officiũ. q ft
gidũ et siccũ ẽ. infrigidũ et sicoũ ꝯmutare ut s̃

Expanded text:
 una praedictarum trium partium semen est locatum, incipit virtus digestiva operari, quae calefaciendo a calore matris illud spissat, ne aliquae superfluitates illi se commiscentes illum corrumpant. Hic folliculus cum puero crescit et oritur. Septimo die conceptus, ut refert Macrobius, guttae sanguinis in superficie folliculi incipiunt apparere, tertia septimana ad ipsum conceptionis humorem demergunt, quarta in quadam liquida soliditate, velut inter carnem et sanguinem, coagulatur; quinta si puer septimo mense nasci debeat, sin autem in nona septimana incipit virtus formativa, cujus est officium humanam figuram conferre: hanc sequitur virtus assimilativa, cujus est officium, quod frigidum et siccum est, in frigida et sicca membra mut
Abbreviated transcription (Latin):
geat inqͥdã etate: inoĩ uͦ restauratiõe. quippe int̾iori et
ext̾iori calore ł frigore deuastantibꝰ. necẽe fuit cibũ et
potũ. ex quibꝰ eẽt nutͥcatio et increm̃tũ subint᷑re. S qr
cibꝰ ẽ grossꝰ. neceẽ fuit ut pͥꝰ ꝗͣ int̾ret stomachũ. te¬
nuis et delicatꝰ reddet᷑. ad hoc gͦ dentes parati s̃. nati
exfleginate. ꝑgingniuas descendente. et exfrigore spis¬
sato et durato. eibũ diger̃. Lingua uͦ ut admodum
manꝰ molindinarii illũ uertat. et subdentes reducat¬
quȩ ad hoc spangiosa ẽ. ut cibi succũ recipiens. sapo¬
rem discernat. fit uͦ iore. quędã primȩ digestioĩs
dit. ibiq decoquit᷑ et in spẽm tisanę trinsmitatur.
Et hȩc prima digestio. Destomacho uͦ utrũ sit calli g¬
de nat᷑ȩ. ẽ questio. Aiunt quidã qđ calidę natẽ sit.
alit enim cibꝰ. ñ posset decoqui. Cũ uͦ cibũ decoquat.
et transmittit. calidꝰ ẽ. Nlos uͦ dicimꝰ. stoniachũ frigidr̃

Expanded text:
e interiori et exteriori calore vel frigore devastantibus, necesse fuit cibum et potum, ex quibus esset nutricatio et incrementum, subintrare. Sed quia cibus grossus est, necesse fuit, ut priusquam intraret stomacum, tenuis et delicatus redderetur. Ad hoc ergo dentes parati sunt, nati ex flegmate per gingivas descendente, ex frigiditate spissato et durato, ut cibum conterant, lingua vero, ut ad modum manus molendinarii illum quae ad hoc spongiosa est, ut cibi succum recipiens, saporem discernat. Fit ergo in ore quaedam primae digestionis dit ibique decoquitur, et in speciem typsanae transmutatur, et est haec prima digestio. De stomacho vero, utrum sit calidae naturae, est quaestio. Aiunt quidam quod calidae naturae sit; aliter enim cibus non posset decoqui: cum ergo cibum decoquat, et transmutet, calidus est. Nos vero dicimus stomachum frigidum
Abbreviated transcription (Latin):
motꝰ iufficiens inte Uñ puerꝰ mouens se: si debitos
neruos quibꝰ matrici uingit᷑ hat̃. frangens illos: na¬
scitur uite idoneus In. UiIͦ. mense motu . uii. de¬
bilitatꝰ. uiuere ñ potest. donec refectꝰ in illo et parte
noni itru iucipit moueri. rumpensqs neruos. idoneu̾
uite nascitut. Et qr incalido et humido nutritus ẽ.
nascens et addissimile ꝓdiens.: ꝯtrarietatem sentit.
minis: est doloris. xuiiii.
camus. Deroẽ uͭ et intelligentia quare m̾iali etate ħri
ñ possit quia s̃ & uirtutibꝰ animę loquendo: deaĩa
satis iude dicemꝰ. et quia exanimali uirtute ꝗͣ ẜ cedt̃.¬
natãt et spũał sensus ht̃ principiũ. ¶ De istis uirtu¬
tib anatali quę prior ẽ. inchaando delbemus. Cũ
igit᷑ homo ꝯstet ex .iiiͦiͬ. elementis. excalore et huru¬
aitate ꝯtingit humidũ fumũ et calidum nasci. qui
diffusus ꝑmabra. mouens illam digestionẽ. trmap
aꝑatui. uirtusq naturał uocatur: St quia detribꝰ

Expanded text:
motus sufficiens vitae, unde puer movens se, debiles nervos, quibus matrici jungitur si habeat frangens illos, nascitur vitae idoneus. In octavo mense, motu septimi debilitatus, vivere non potest, donec refectus in illo, et in parte noni iterum incipit moveri, rumpensque nervos, idoneus vitae nascitur: et quia in calido et humido nutritus est nascens, et ad dissimile prodiens contrarietatem sentit, minis ecamus. De ratione vero et intelligentia, quare in tali aetate haberi non possint, quia sunt de virtutibus animae, loquendo de anima, satis inde dicemus. Et quia ex animali virtute, de istis virtutibus, a naturali quae prior est, inchoando delibemus. Cum igitur homo constet ex quatuor elementis, ex calore et humiditate, contingit humidum fumum nasci et calidum, qui diffusus per membra movens illa, digestionem trinam operatur, virtusque naturalis vocatur. Et quia de tribus
Abbreviated transcription (Latin):
lefacere potest. Uñ inp̃dictis montibꝰ. quia aer subtił¬
ueniat frigidus: sentitur. Hic oritur questio alia. Si aer
Iec eadem habitabilis. diuersis uentis exposi ui.¬
ta. diuersas ẽtrabit qualitates. Si enim aliqͣ pars

Expanded text:
lefacere potest. Unde in praedictis montibus, quia aer subtilefacere potest. Unde in praedictis montibus, quia aer subtieat, frigidus sentitur. Hic oritur quaestio: Si aer nstringitur in nives. Haec eadem habitabilis diversis ventis exposita, diversas contrahit qualitates. Si enim aliqua pars
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ temꝑata. IIII.Quiꝰ itm tres partes. s̃ pͥncipales.
Asia. Affrica. Europa. et incipit asya aboriente. et
extendit᷑ lateralit aseptentrione. usq ad torridã zo¬
nã. t̾miuaturqs tanay et nilo. mediã partẽ habita¬
bilẽ ꝯtinens. E uropa uͦ et affrica. duas alias ob
tinent. Sunt uͦ t̃mini affrice: n ilꝰ exparte orientis
ameridie torrida zona. a septentrione mediteraneũ
mare. ab occidente mediteranei refluxio. Termini uͦ
europe. sũt abouiente tanays. a meridie. medit̾aneũ
mare. ab occidente refluxio. Aseptentrione frigida
sunt ꝑpetuȩ niues. cũ in
conuallibꝰ. maximꝰ sit
calor.
ed querit᷑ cum calor sit
ex sole. et exsuꝑioribꝰ.¬
montes uͦ sint ꝓpinqui¬
ores soli. quam suę con ual¬
les. quare insuꝑioribꝰ illoꝵ.
sint niues. et inconuallibꝰ non: Cont
le sit calor qui idẽ ẽ calide nat᷑e. donec tñ humido
qd insui naturã transmutet se cominisceat: ichil ca¬

Expanded text:
et Europae. Hujus item tres partes sunt principales, Asia, Africa et Europa, et incipit Asia ab oriente, et extenditur lateraliter a septentrione, usque ad torridam zonam, terminaturque Tanai et Nilo, mediam partem habitabilis continens. Europa vero et Aftinent. Sunt vero termini Africae Nilus ex parte orientis, a meridie torrida zona, a septemtrione Mediterraneum Mare, ab occidente oceani refluxio. Termini vero Europae sunt ab Oriente Tanais, a meridie Mediterraneum mare, ab occidente refluxio, a septentrione frigida sunt perpetuae nives, cum in convallibus maximus sit calor. ed quaeritur, cum calor sit ex sole, et ex superimontes vero sint propinquores soli, quam suae convalles, quare in superioribus illorum sint nives et in convallibus non? Contra le sit calor, qui idem est calidae naturae, donec tamen humido, quod in sui naturam transmutet, se commisceat, nihil ca
Abbreviated transcription (Latin):
adhoc sit aĩa homini data ut illicitos motꝰ corꝑis
corrigat ignorantia illiꝰ ł negligentia ꝯtingunt.
Sic̃ gͦ si discipłs uł seruus uegligentia doctoris uł
sint actiones

Expanded text:
ad hoc sit anima homini data, ut illicitos motus corporis corrigat, ignorantia illius vel negligentia contingunt. Sicut ergo si discipulus vel servus negligentia doctoris vel sint actiones.
Abbreviated transcription (Latin):
uita carentibꝰ cõmune existe̾. cũ herbis et arboribꝰ ui¬
uere cũ brutis animalibꝰ sentire. cũ spiritibꝰ discern̾e̾.
Inde ẽ qd̾ indiuina pigmia. hõ dr̾ omĩs creatura. xxui.

Expanded text:
vita carentibus commune existere, cum herbis et arboribus vivita carentibus commune existere, cum herbis et arboribus vivere, cum brutis animalibus sentire, cum spiritibus discernere. Inde est quod in divina pagina
Abbreviated transcription (Latin):
ad modũ tympani siccas et cauas. quibꝰ resonantibꝰ
excitatur ille sp̃c animalis. descendẽsq ad aures.
ꝑ quosdam neruos informat se simui forina. sicq
formatꝰ: ad logisticam cęllam reuertentes. auditũ
ur: Simiłr alii sensus. fiunt eo de sp̃u
animali e ua ad illoꝵ instrum̃ta. ꝑneruos a pe¬
rebro descendente. Et qũo deꝑceptis ab illis i udi
cat anima. deanima et eiꝰ uirtutibꝰ tp̃s ẽ disserere
nima ẽ sp̃s quidam quinctꝰ corpori.xxu.
idoneam roem discernendi et intelligendi con¬
ferens. Quod ex anima sit discernere et ĩ tellige.
sic ꝓbat᷑. ꝙͥ crescente cura corꝑis. minuunt᷑ illȩ uir¬
tutes. decrescente illa. et crescente cura amme. et
ille c̾scent. Si .N. ex nat᷑a corꝑis eẽnt. crescente
cura corꝑis crescerent. Augmentata namq causa
ret. ut cũ utͦq aliꝗͣ affinitatẽ ħec. ht̃ gͦ cũ corꝑibꝰ uita

Expanded text:
ad modum tympani sicci et concavi; cui resonanti ad modum tympani sicci et concavi; cui resonanti excitatur ille spiritus animalis, descendensque ad aures per quosdam nervos, informat se simili forma, sicque informatus ad logisticam cellam revertens, auditum ur. Similiter alii sensus fiunt eodem animali spiritu ad illorum instrumenta, per nervos a cerebro desccat anima, de anima et ejus virtutibus tempus est dissererenima est spiritus quidam conjunctus corpori, idoneam rationem discernendi et intelligendi conferens. Quod ex anima sit discernere, et intelligere sic probatur: quod crescente cura corporis, minuuntur illae virtutes, decrescente illa, et crescente cura animae et illae crescent. Si enim ex natura corporis essent, crescente cura corporis, crescerent. Augmentata namque causaret, ut cum utroque aliquam affinitatem haberet. Hoc ergo cum corporibus
Abbreviated transcription (Latin):
isus aut̃ spẽs. sunt tres. Contumio. xxiii.
aliquid uidemꝰ. nullo i neo occurrente symulaeᷤ.
s ostendentes qͣłr uisus fieret: de ea satis diximꝰ
Intuitio ẽ. qñ aliqͥd uidemꝰ. in cuiꝰ suꝑficie. aliqd̾
cie s infundo apparet: ut inaqua. diciturqs
deruicio. qͣsi deorsũ tuitio. Restat gͦ d̾ unuitiõe
dre. quoꝵ quia ẽad ẽ rõ. etiã deruntione disputem
ut d d ea ꝯstituamꝰ. ł intuiciõe intellugit Cũg
uisuał sp̃c. ad aliqͥd uidendũ dirigit ex labilita¬
te huc et illuc impellit᷑. informatusq rornis
circũstantia. si ad aliqͥd obseurũ ꝑuetierit. ex sui
subtilitate: uidi ñ pot̃ Sin aut̃ adaliquid racio¬
sũ ex splendore illius apparet Aristoriles uͭ dixit
et speculũ. diuersis formis et coloribꝰ insignitũ
tisꝑcussus. formam uocis facit. accipit exiens
primã partẽ aeris: quã repperit. simili infot
mat forma. et illa aliam donec adaures ꝑueniat

Expanded text:
isus autem species sunt tres: contuitio, isus autem species sunt tres: contuitio, aliquid videmus, nullo in eo occurrente simulacro, sed ostendenter qualiter visus fieret, de ea satis diximus. Intuitio est quando aliquid videmus, in cujus superficie aliquod operficie, sed in fundo apparet, ut in aqua, diciturque detuitio, quasi deorsum tuitio. Restat ergo de tuitione dicere: quorum quia eadem est ratio, etiam de detuitione disputemus, ut quod de ea constituamus, de intuitione intelligitus ad aliquid vivendum dirigitur, ex labilitate huc et illuc impellitur, informatusque formis circumstantium, si ad aliquid obscurum pervenerit, ex sui subtilitate videri non potest. Sin autem ad aliquid radiosum, ex splendore illius apparet. Aristoteles vero dixiet speculum diversis formis et coloribus insignitum. ntis percussus, foramina vocis acceperit, exiens primam partem aeris quam repmat forma, et illa aliam, donec ad aures perveniatur
Abbreviated transcription (Latin):
efficitur. iñ ẽ qd̾ uisu figa̾s reꝵ et colores disc̾nimꝰ
Stoiei tñ dicũt uisualẽ sp̃m.: usq ad obstaculũ ñ
ꝑuenire. s occłm figãs reꝵ et colores inse reciꝑe.
ad ꝗͣ ꝑueniens ille radiꝰ. simiłrq informatꝰ: uisũ
niens. informatusq reuertens: ipsũ oꝑat᷑ tlobis
uͦ placet illa sententia. qł uisuał sp̃s. usq ad rem¬
nisi qd̾ uisuali sp̃u ad corruptionẽ oculoꝵ ꝑueniẽte.
corrumpit᷑. reuertensq ocłm corrumpit. huiꝰ eiꝰdẽ
rei fastidiũ ꝓbatione ẽ. qđ sic ꝯtingit. Cũ homineᷤ
sint ꝯtrarie complexionis. alui et enim s̃ calidi. alu
frigidi. alii humidi. alii sicci. Uisuał sp̃s abaliquo
exiens. qualitates illiꝰ secũ retrahens. diffusus ꝑfa¬
ciem alteriꝰ ꝯtrariȩ qualitatis. illũ corrump̃. Con¬
traria namqs ꝯtrariis ledunt᷑. Inde ẽ qd̾ uetulȩ
lugentes. faciem expuentes. illud curant. Qđ .ii. ibi
rentibꝰ: est uisus. aliqͦ uͦ istoꝵ deficiente deficit.¬

Expanded text:
discernimus. Stoici tamen dicunt visualem spiritum usque ad obstaculum non pervenire, sed oculum figuras rerum et colores in se recipere, ad quem perveniens ille radius, similiterque informatus, visum niens, informatusque revertens, visum operatur. Nobis vero placet illa sententia, quia visualis spiritus usnisi quod a visuali spiritu ad corruptionem oculorum perveniens corrumpitur, revertensque oculum corrumpit. Hujus ejusdem rei facilis probatio est, quia sic contingit: Cum homines sint contrariae complexionis, alii etenim sunt calidi, alii frigidi, alii humidi, alii sicci, visualis spiritus ab aliquo exiens, qualitates illius secum trahens, diffusus per faciem alterius contrariae qualitatis, illum corrumpit. Contraria namque contrariis laeduntur: inde est quod vetulae lingentes faciem, exspuentes, illud curant. Quod enim ibrentibus, est visus, aliquo vero istorum deficiente, defici
Abbreviated transcription (Latin):
nro ꝓposito hoc multũ ñ adtinet. et adfinẽ uoluminiᷤᷤ
tendimꝰ. illo p̃t̃misso. ad spũalẽ uirtutẽ transeamꝰ.
Ñdictꝰ gͦ fumꝰ : ꝑ diuersa foramina transeundo sub¬
łtiliatꝰ. ad cor ꝑueniens. ad trahendũ aera illud di¬
latat. ut interior calor temꝑet᷑. adexpellendas uero
suꝑfluitates: idẽ ꝯstringit. et tc̃ dr̃ spũał urotꝰ¬

Expanded text:
ad finem voluminis tendimus, illo praetermisso ad spiritualem virtutem transeamus. Praedictus ergo fumus per diversa foramina transeundo subtiliatus ad cor perveniens, ad attrahendum aera illud dilatat, ut interior calor temperetur: ad expellendas vero superfluitates idem constringit, et tunc dicitur spirit
Abbreviated transcription (Latin):
epar reu̾titur. ibi decocta descendens. exit cũ urina.
sedim̃q uocat᷑. s si infundo sit urinȩ. dr̃ ypostasis.
si in medio eneorrima. si insummo nephale. S qͥd si¬
gnificet indiuersis locis existens. qͥd qñ ẽ ꝯtinuũ. qñ¬
scire desid̾at. theophilũ deurinis legat. huiꝰ itm nat᷑ał
uirtutis ẽ. augm̃tũ ꝯferre. qͥ ꝯtingit exhumore et ca¬
lore. Qd . N. aliquid ascendit. ẽ caloris. qͥ uͦ spissatur¬
humoris. S dicet᷑. si excalido et humido ine̾m̃tũ. un̾
cołiei et melancolici. quoꝵ alt̾i frigidi et sicci. alt̾i cali¬
remuti Si uͦ in aliqͦ intendat᷑ calor et remittat᷑. humi
Sin uͦ in aliquo intensꝰ sit humor. ealor uͦ remissus
dr̃ flecmaticꝰ. Sin aut̃ uitensa sit siccitas. remissus
et humidi: s ꝓpt̃ qualitates intensas et remissas.
recipiunt nom̃ intensionis et nom̃ ꝯtrarii .⁊. remissi
Inomĩ gͥ complexione. hõ pot̃ crescẽ. plꝰ tñ ĩ alia. et

Expanded text:
hepar revertitur ibique decocta descendens exit cum urina sedimenque vocatur. Sed si in fundo sit urinae, dicitur hypostasis, si in medio, enaeorima, si in summo, nephile. Sed quid significet 'in diversis locis existens', quid 'quanscire desiderat, Galenum, de urinis, legat. Hujus iterum naturalis virtutis est augmentum conferre, quod contingit ex humore et calore. Quod enim aliquando ascendit, est caloris; quhumoris. Sed dicetur: si ex calido et humido incrementum, unde cholerici et melancholici, quorum alteri frigidi et sicci, alteri caliremitti. Si vero in aliquo intendatur calor, et remittatur humidSin vero in aliquo intensus sit humor, calor vero remissus, dicitur phlegmaticus. Sin autem intensa sit siccitas, remissus et humidi, sed propter qualitates intensas et remissas, recipiunt nomen intensionis, et nomen contrarii, id est remissi. In omni igitur complexione homo potest crescere, plus tamen in alia, et
Abbreviated transcription (Latin):
grossi. Melancolici aũt. ꝓpt̾ siccitatẽ graciles. ꝓpt̃ fri¬
giditatẽ breues. Iste tñ natales ꝓprietates. sepe ua¬
riant᷑ exaccidente. Nam cołici et melancolici. ł exocio.
uł excõmestione s̃ pingues. Sangumei et fleginatiei
exabitinentia et labore gͣciles. Qđ uͦ sanguiner et

Expanded text:
pter siccitatem graciles, propter frigiditatem breves. Istae naturales proprietates saepe variantur ex accidente; nam cholerici et melancholici vel ex otio, vel comestione sunt pingues; sanguinei et phlegmatici ex abstinentia, vel labore graciles. Quod vero sanguinei et
Abbreviated transcription (Latin):
calidũ et humidũ insanguine. ut epar Hemde se¬
nares ꝑforare. et cͥ formatis uͦ m̃bris: assimilat.s et
cauatis. incip̃ fumꝰ humidꝰ. ꝑuenai et arterias
discurrere. motũq uitãq conferre. hic motꝰ.Ixx.
cibo aliquo indigent. sequit᷑ uirtꝰ pascitã : que
usq ad mortẽ extenditur xui.¬
ed querit᷑ qualit̃ et quomꝰ puer mutero pascat᷑.
aicitur qd̾ quibꝰ dam neruis qui inumbilico s̃
matrici ꝯuingunt᷑. ꝑ quos puero sangume ab epue
matris descendente: nutrit᷑ puer et crescit. Unde
quia digestũ recip̃. ñ indiget egestione suꝑfluitatis¬

Expanded text:
et humidum in sanguinea, ut est hepar. Deinde senares perforare, etc. Formatis vero membris, assimilatis et concavatis, incipit fumus humidus per venas et arterias discurrere, motumque cibo aliquo indigent, sequitur virtus pascitiva, quae usque ad mortem extenditur.ed quaeritur qualiter, et quomodo puer in utero pascatur. Dicimus quod quibusdam nervis, qui in umbilico sunt, matrici conjuguntur, per quos puro sanguine ab hepate matris descendente, nutritur puer et crescit. Unde quia digestum recipit, non indiget egestione superfluitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ suꝑfluitas. scde digestionis. S̾ qr pueri hñt uritideᷤᷤ¬
poros strictos qđ ibiꝰ spissum ẽ remanens. in lipideam
circa renes. gͦ pue¬
ris niscit̾ lapis. incollo uesicȩ. senibꝰ cura renes.
Sanguine uͦ inepate p̃dicto mͦ guãto. ad omĩa tͣnsit

Expanded text:
est superfluitas secundae digestionis. Sed quia pueri habent poros uriest superfluitas secundae digestionis. Sed quia pueri habent poros uricides strictos, quod ibi spissum est remanens, in lapideam circa renes; ergo pueris nascitur lapis in collo vesicae, senibus circa renes. Sanguine vero in hepate
Abbreviated transcription (Latin):
secessũ descend. et ħ ẽ primȩ digestionis suꝑfłuitas. lilua
uͦ liquidũ. qđ isima epatis transit. calore eiꝰa̾ digerit.
Qđ ꝙ ineo calidũ et siccũ ẽ. transit incolerĩ. ꝑ qͣsa ĩ uenaᷤ
adcistã fellis transmittit᷑. et ħ ẽ cołe sedes. inde quȩdam¬
adsplenem sedẽ melancoliȩ transit. S quȩdam pars ad
stomachũ ascendit. inde adretentiuã ꝯformandã. Qd̾
uͦ frigidũ et humidũ. inflegma mutat᷑. et ad pulmo¬
nẽ sedẽ fleginans transit. quadã parte ꝓpt̃ expulsiuã
iñ instomachũ transmissa. Qđ uͦ calidũ et humidũ in
sanguinẽ uersũ remanet inepate ẽ. qđ ẽ sedes sanguimꝰ.
pulmonẽ. ꝗͣnis quidã dicant flegnia pͥã sedẽ ñ hab̾e. s
cum sanguine ut meliꝰ possit ꝑm̃bra discurrere. rema
Qđ ibi liquidũ ẽ. ad sui nutrim̃tũ reti¬
nen¬
tes. reliquũ ꝑuritides poros. aduesicam
trans¬
mitunt. Quod ꝑuirilẽ uirgã exiens. urina dr̃. et hoo

Expanded text:
secessum descendit; et haec est primae digestionis superfluitas. Illud vero liquidum, quod in sima hepatis transit, calore eiusdem digeritur. Quodque in eo calidum et siccum est, transit in coleram et per quasdam venas ad cistam fellis transmittitur; et haecad splenem, sedem melancholiae transit. Sed quaedam pars ad stomachum descendit: inde ad retentivam confortandam. Quod vero frigidum et humidum in plegma mutatur, et ad pulmonem sedem phlegmatis transit, quadam parte propter expulsivam vim in stomachum transmissa. Quod si calidum et humidum, in sanguinem versum, remanet in hepate, quod est sedes sanguinis. pulmonem, quamvis quidam dicant flegma propriam sedem non habere, sed cum sanguine, ut melius possit per membra discurrere, remaQuod ibi liquidum est, ad sui nutrimentum retnentes, reliquum per uricides poros ad vesicam transmittit. Quod per virilem virgam exiens, urina dicitur, et haec
Abbreviated transcription (Latin):
ut meliꝰ cibũ retineat. donge d̾coquat.
ẽ uillosus. Quamuis tñ nat᷑ałi sit fri¬
gidꝰ. exiccidente calesit. Suꝑ positꝰ ẽ .n. epati. ita .s.
qđ fere totꝰ abeo includr. Exdextra uͦ eiꝰ parte. ẽ
fel. ex sinistra cor. quȩ calida it̃ et sicca et iñ calidꝰ
ẽ stomachꝰ. ut ign

Expanded text:
ut melius cibum retineat, donec decoquat, intus est villosus. Quamvis tamen naturaliter sit frigidus, ex accidente calefit. Superpositus est enim hepati, ita scilicet quod fere totus ab eo includitur. Ex dextra vero ejus parte est fel, ex sinistra est cor, quae calida sunt et sicca: inde calidus est stomac
Abbreviated transcription (Latin):
hõ nͣgradit᷑. quia exsanguine m̃storato: hõ inutero
nutrit᷑. S uñ mulieres pꝰ ꝯceptionẽ feruentiores
s̃ libidine. bruta uͦ aminalia: oiõ ab ea cessant. Uñ
cũ mulieres frigidiores sint uiris. luxuriose magiꝰ
soꝵ si forte hoc nr̃m opꝰ. inmanibꝰ acceꝑint: dui lo¬
indextra parte remaneat. quia epar ẽ indext̃ parte
matrici uicinũ. meliori et calido sangume nutritur
fetꝰ. masculꝰ efficitur Si aut̃ in sinist᷑ parte. qͥa a fon¬

Expanded text:
homo non graditur, quia ex sanguine menstruato homo in utero homo non graditur, quia ex sanguine menstruato homo in utero nutritur. Sed unde mulieres post conceptionem ferventiores sunt libidine, bruta vero animalia omnino ab ea cessant? Inde cum mulieres frigidiores sint viris, luxuriosae magissorum, si forte hoc opus nostrum in manibus acceperint, diu loin dextra parte remaneat, quia hepar est in dextra parte matrici vicinum, meliore et calido sanguine nutritur fetus, masculus efficitur. Si autem in sinistra parte, quae a fon
Abbreviated transcription (Latin):
ne pinguiot usus succos oblimet inertes. Ltm frequen¬
tia conus. huius rei causa ẽ. diluit᷑. i matrix intus.
admodũ marmoris uncti et nichil pot̾ retmere
Si uͦ inmuliere nulla fit causa sterilitatis. ueniato
sꝑma genit᷑e ꝯueniens. in matricẽ. clauđr statim.
ita ut ait ypocras. donec ⁊ acus possit ingeri. factaq¬
muliebri sꝑmate. genit̾e sufficiat Ont̃ quidã. il¬
lud solum sufficere. cui rei ħ ẽ ꝓbatio. qͥ sepe aliqͥs
lente puerũ ꝯcipi. am̃s qͥ etiã si inprincipio displie
ꝯceptione. menstruũ solet cessare. Uñ ꝯtingat. et
simo uiro frigidior ẽ. cibũ ñ pot̃ bñ digerere: re¬
manetq suꝑfluitas: quȩ ꝑsingłos m̃ses purggat᷑.
m̃struũq inde uocatur. Conceptiõe uͦ facta. gemi¬
nat᷑ calor exfȩtu. uñ meliꝰ cibꝰ digerit᷑. nec it᷑m suꝑ¬
fluitates oriunt᷑. lim̃ quia exsanguine matricis
nutrit᷑ fetus. ñ indiget purgatione xuii

Expanded text:
Ne pinguior usus sulcos oblimet inertes, Iterum frequenNe pinguior usus sulcos oblimet inertes, Iterum frequentia coitus hujus rei causa est: delinitur enim matrix intus ad modum marmoris uncti et nihil potest retinere. Si vero in muliere nulla sit causa sterilitatis, veniatque sperma geniturae conveniens in matricem, clauditur statim ita ut, ait Hippocrates, quod nec acus possit immergi, factaqmuliebri spermate geniturae sufficiat? Dicunt quidam illud solum sufficere; cujus haec est probatio: Quod saepe aliquis lente, puerum concipi, dicimus quia, etsi in principio displicet, acet. Sed quia in conceptione menstruum solet cessare, unde contingat, et simo viro frigidior est, cibum non potest bene digerere remanetque superfluitas quae per singulos menses purgatur, menstruumque vocatur. Conceptione vero facta geminatur calor ex fetu, unde melius cibus digeritur, nec tantae superfluitates oriuntur ut prius. Item quia ex sanguine matricis nutritur fetus, non indiget purgatione. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
fecimꝰ nĩtionẽ. qͥ inmatrice ꝯcipit᷑ de corꝑe conue¬
mente coitui. et dematrice parum dicamꝰ .uiiii.
quartodecimo anno. tp̾s coitꝰ incipit. S qr̃ eũ ex
calore et humore: sꝑma causã ꝯtrahat. puericia¬
uͦ calida et humida sit. qrͣ inea eoitꝰ ñ contingat.
Cui dm̃s. qđ in illa etate stricti s̃ meatꝰ huic ad hoc
deseruientes. uñ sꝑma exire ñ pot̃. Inalus uͦ aꝑti
sũt. et apti coitui. Insenectute uͦ et semo. ꝓpt̾ frigi¬
ditatẽ: coitꝰ uix contingit. Post cõmestionẽ uͦ ant̃ som¬
meltus sem̃ suscipiat.uiiͦ. obtinens cellulas. humana
litatis ꝯtingit. aliqnõ aliquit inde dicamus. xi.¬
temꝑato .i. sanguine ꝯstet. ut inde̾ aliquid sit simile.
requirit. Aliqnõ uͦ nimia pinguedo. ẽ causa qr̾ ni¬
chil ꝯcipiat᷑. Ex ea .N. os folliculi obstruit᷑. ne sem̃ in¬
trare possit. Uñ uirgiliꝰ. ingeorg̾. dic̃. equas in tpr
coitꝰ. macie ẽẽ extenuandas. deinde subiung phisicã.

Expanded text:
fecimus mentionem, quod in matrice recipitur pro tempore conveniente coitui, et de matrice parum dicamus. A decimo quarto anno tempus coitus incipit. Sed quare cum ex calore et humore sperma causam vero calida et humida sit, quare in ea coitus non contingat? Cui dicimus, quod in illa aetate stricti sunt meatus, huic ad hoc deservientes, deinde sperma exire non potest. In aliis vero aperti sunt, et apte coitui. In senectute vero et senio propter frigiditatem coitus vix contingit. Post comestionem ante sommelius semen suscipiat, septem obtinens cellulas, humana litatis contingit aliquando, aliquid inde dicamus. temperato, id est, sanguine constet, ut inde aliquid fiat simile, requirit. Aliquando nimia pinguedo est causa quare nihil concipiatur; ex ea enim os folliculi obstruitur, ne semen intrare possit. Unde Virgil. in Georgic. dicit: Equas in tempore coitus macie esse extenuandas. Deinde subjungit physicam:
Abbreviated transcription (Latin):
poris: Dm̃s ille actiones quę cõmunes ẽ hoĩ cũ bruto
anmali. ł eũ corꝑibꝰ uita carentibꝰ. et si aĩa illas in
homine oꝑet᷑ ñ debent dici anime. s corꝑis. Quȩ u
inuenut᷑ in homine: et innullo alio corꝑe eẽ posst̃.
animȩ st̃ discern̾e et intellig̾e animȩ ẽ. xx uii.¬
Uentire uͦ et similia corꝑis. S dicet aliqͥs. Si aĩę

Expanded text:
: omnes illae actiones quae communes sunt homini cum bruto animali, vel cum corporibus vita carentibus, etsi anima illas in homine operetur, nec debent dici animae, sed corporis. Quae vero inveniuntur in homine, et in nullo alio corpore esse possunt, animae sunt; discernere, et intelligere animae est, sentire vero et similia corporis.
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid loquam. Qd cũ omẽ sit mortale. qd̾dã tam̃
rõale. s qr irroãbilia infinita sunt. lectioni pħoꝵ mul
tũ ꝑtinentia. de naturis illoꝵ. et unde quędã rumi¬
nent. quedã ñ. dicere pꝰ ponamꝰ. ut de rõali et morta
li .i. de homine qł dignius ẽ disseramꝰ. qͥ quia exdu
tibꝰ. d̾oceamꝰ. S quõ decompositione pͥmi hominis.
docuimꝰ. & cotudiana hominis creatione formatiõe.
fiat. de ipso aliquid dicamꝰ. Sꝑma gͦ ẽ utile sem̃.¬

Expanded text:
aliquid loquamur. Quod cum omne sit mortale, quoddam tamen aliquid loquamur. Quod cum omne sit mortale, quoddam tamen rationale, sed quia irrationabilia infinita sunt, lectioni philosophorum multum pertinentia, de naturis illorum, et unde quaedam ruminent, quaedam non, dicere postponamus, ut de rationali et mortali, id est de homine, quod dignius est, disseramus, quod quia ex dutibus doceamus. Sed quoniam de compositione orimi hominis edocuimus, de quotidiana hominis creatione, formatione, fiat, de ipso aliquid dicamus. Sperma igitur e
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. exnimia remotione: a terra a sole. ñ pot̃ accendi.s
exsua leuitate huc et illuc impulsus frigidꝰ efficiturᷤ.
Inconuallibꝰ uͦ quia aer ẽ spissus. et inde fere in mobił.¬
denti. Exposita uͦ meridei: ẽ calidica et sicca. et hie¬
rentrionales eꝯtrario. lñ erat. qͥ antiqͥ tͥcliua austra¬
lia et borealia faciebant. ut in australi hieme. Inbore
ruimꝰ. deterrę fructibꝰ et arboribꝰ. ꝯsequens ẽ ut
dicamꝰ. S qr macer et diasolides. ome istud aꝑte do¬
cent. de illis taceamꝰ. unã solã eiꝰ questionẽ: cũ eius so¬
lutione ponentes. quȩ talis ẽ. Cum alt̾ius sit naturȩ
truncꝰ. alterius surculus: quȩ sit causa crescendi
Causa crescendi. ẽ fumꝰ qui uenit deterra. ꝑ radices.
et truncũ. et dũ ascendit ꝑforans radices. aliquid t̃reȩ
et aquȩ sub̃e t᷑hens. causamq uiuendi augm̃tandi.
fructꝰq ferendi ꝯferens. Hic ꝑtruncũ ascendit. truncꝰ
dirigens. inmedullã et truncũ et corticẽ transmutat.

Expanded text:
est ex nimia remotione a terra, a sole non potest accendi, sed ex sui levitate huc et illuc impulsus frigidus efficitur. In convallibus vero, quia aer est spissus et inde fere immobidenti, exposita vero meridiei est calida et sicca, et hietentrionales econtrario. Inde erat quod antiqui triclinia australia et borealia faciebant, ut in australi hieme, in boreruimus, de terrae fructibus et arboribus consequens est ut dicamus. Sed quia Macer et Dioscorides omne illud aperte docent, de illis taceamus. Unam solam ejus quaestionem cum ejus solutione ponentes, quae talis est: Cum alterius sit naturae truncus, alterius surculus, quae fit causa crescendi? Causa crescendi est fumus qui venit de terra per radices et truncum, et dum descendit, perforans radices, aliquid terrae et aquae substantiae trahens, causamque vivendi, augmentandi, fructusque ferendi conferens. Hoc per truncum ascendit, truncusdigerens, in medullam, et truncum, et corticem transmutat.
Abbreviated transcription (Latin):
sit dies. exumbra t̾rȩ fit nox. Umbra uͦ ẽ in parte op¬
diei: ininferiori ẽ umbra noctis. et enierso diilli ẽ g
hora inqua maliqua parte ñ sit dies: et inaliq ñ stt nax
Si quare si nos et illi symul habeamꝰ estitẽ et hiemẽ.
s iñ nos diem illi noctẽ. Inestate uͦ nob̾ dies s̃ longis¬
sumi. breues aut̃ noctes. habebunt gͥ ipsi. in estate sua
dies breues. et noctes longas. qͥ ñ ẽ naturale estatis
Contra hoc m̃s. et siqñ nos diẽ. illi noctẽ: tã inqͥdã
Gnãne. sol ẽ nob i nortu. adhuc ẽ illis inocca su. nap
nox. Simiłr in occasu. exquo sol incipit descende.
mul. Simłr hiemps. Quałr hoc sit. ingeniis legẽtiũ

Expanded text:
sit dies, ex umbra terrae fit nox. Umbra vero semper est in parte opsit dies, ex umbra terrae fit nox. Umbra vero semper est in parte opst splendor diei, in inferiori est umbra noctis, et e converso. Nulla est ergo hora, in qua in aliqua parte non sit dies, et in aliqua non sit nox. Sed quaeritur: Si nos, et illi, simul habeamus aestatem et hiemem. Sed quando nos diem, illi noctem. In aestate vero nobis sunt longissimi dies, breves autem noctes; habebunt ergo ipsi in aestate sua dies breves, et noctes longas, quod non est naturale aestatis? Contra hoc dicimus: etsi quando nos diem, illi noctem, tamen in quodam Cum enim sol est nobis in ortu, adhuc est illis in occasu, habemusque nox. Similiter in occasu, ex quo sol incipit descendere, mul. Similiter hiems. Qualiter hoc sit, ingeniis legentium
Abbreviated transcription (Latin):
latera t̃rȩ iuxta qͣlitatẽ orizontis cingunt. induo illã
uͦ nr̃i. inferiorẽ. Nullus tñ nr̃m ad illos neq illoꝵ
adnos. ꝑ uenire pot̾ Exparte enm septentrionis. frigꝰ
refluxiones. transitũ ꝓhibent. Exparte uͦ orientis.
et occidentis. sol et refluxiones. Simiłr alia habita
bilis. induo diuiditur. suꝑiꝰ quoꝵ anteci mrĩ obtinent
queniunt. inquibꝰ dam differ̃ tdos gͦ et nr̃i antipodes:
symul habemꝰ estatẽ et hiemẽ. et auia annii tempora
Si qñ habemꝰ diẽ. illi noctẽ. et eꝯuerso. Si enim ex
ꝓpinquitate soł ẽ estas. et exremotione hiemps. exme¬
dioeri suba uer et autompnꝰ. signa uͦ nob̾ et illis eqͣrr
distant. quupe t̾ra seruantia. suũ natalẽ locũ obtinẽ¬
tde inquoeuiq signo fit sol. eqͣtr erit nob et illis. et
idem efficiet. Merito gͥ. hm̃s symul diuersitates
ñ tñ symul aiem et noctem. Cum .ii. exsplendore

Expanded text:
latera terrae iuxta qualitatem horizontis cingunt, in duo illam latera terrae iuxta qualitatem horizontis cingunt, in duo illam vero nostri inferiorem. Nullus tamen nostrum ad illos, neque illorum ad nos pervenire potest. Ex parte enim septentrionis, frigus et refluxiones transitum prohibent. Ex parte vero orientis et occidentis, sol bilis in duo dividitur: superius quorum obtinent conveniunt, in quibusdam differunt: nos enim et nostri antipodes simul habemus aestatem etSed quando habemus diem, illi noctem, e converso. Si enim ex propinquitate solis est aestas, et ex remotione hiems, ex mediocri distantia ver et autumnus, signa vero nobis et illis aequaliter distant, quippe terram servantia, et suum naturalem locum obeuntia, in quocunque signo sit sol, aequaliter erit nobis et illis, et idem efficient. Merito igitur habemus similes diversitates, non tamen simul diem et noctem. Cum enim ex splendore
Abbreviated transcription (Latin):
NIamq t̾ra ẽ inmedio ut meditulliũ
mouo. Cirea hanc ẽ aqua. ut cirra¬
meditulliũ albumen Cirea ꝗͣ ẽ aer.
oui. ii.Nec t̾rra sic inmedio mũdi.
posita. et inde omĩa recipiens pondera.
et si nat᷑ałr sit frigida et sicca. indiu̾sis tñ partibꝰ suiꝰ.
exaccidente. diuersas ꝯtinet qualitates. Pars. ti. uliꝰ.
torridȩ parti aeris subiecta: exferuore solis torrida ẽ.
et in habitabilis. S duo eiusdẽ capita. frigidis partibꝰ
aeris subdita. frigida sunt et in habitabilia. Pars uero
tempatę parti aeris fubiecta. temꝑata ẽ et habitabit.
extra torridã gonam. altera ultra. S ꝗͣuis habitabiles.¬
eẽ possunt loquut᷑. de illis quos nos ñcredimꝰ ẽẽ ꝓp̾t
intellectũ lectionis pħicȩ: aliꝗͥ inde dicamꝰ. in.¬
Pars gͥ zonȩ habitabił. inqua sumꝰ. induo diuidit᷑.
temꝑata ẽ et habitabilis. s quõ refluxiones occeani.

Expanded text:
Namque terra est in medio, ut vitellus Namque terra est in medio, ut vitellus in ovo. Circa hanc est aqua, ut cirmeditullium albumen. Circa aquam est aer ovi. Haec terra sic: in medio mundi posita et inde omnia recipiens pondera, etsi naturaliter sit frigida et sicca, in diversis tamen suis partibus ex accidente diversas continet qualitates. Pars etenim illius, torridae parti aeris subiecta, ex fervore solis torrida est et inhabitabilis. Sed duo eiusdem capita, duabus frigidis partibus aeris subdita, frigida sunt et inhatemperatae parti aeris subjecta, temperata est et habitabilis. extra torridam esse possint, loquuntur, de illis quos nos credimus esse per intellectum lectionis phi. temperata est et habitabilis. Sed quoniam refluxiones oceani