comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dite quia pat̃ in me & egoin patres nec ignorem: eũ quilo cutus ẽ. Ego & pat̾̃
unũ sum: Si enĩ sensũ nr̃m rerũ nomina secundũ humanã intelle geati¬
am cõmemorata confirmant ñ hab& abeo naturȩ differentiã inquo ꝑ iu¬
tellegentiã quisq uid&ur: nec differt ingener eq̃ui manentẽ in se habens
in est iimanente: necdiuersi s unt quiunũ suut: intellege unitatẽ dinon
diuidua natura ẽ naturȩ uero rursũ indiuidua sacramentũ ad phen¬
dedũtãquã speculũ unus unius ẽspeculũ aũ itautñi magiatã speciem
nature & terioris splendore mittat seddũ uiuens uatur a naturȩ ui¬
uenti in disferens ẽ quippeq̃ & tota totasitq̃ & dũ unigenitaẽ patrẽin se
tis sacramentũ ad ño p̃dicata her&ici quia negare ñ possunt ita conan¬
tur eludere utad uoluntatis concordiã referant: ut in do patre & dofilio
ñ diuinitatis sit unitas seduoluntatis tã quã diuine dostrine in ops serio

Expanded text:
 312 Ego et Pater unum sumus . Si enim sensum nostrum rerum nomina secundum humanam intelligentiam commemorata confirmant: non habet ab eo naturae differentiam, in quo per intelligentiam quis videtur; nec differt in genere, qui manentem in se habens, inest in manente; nec diversi sunt, qui unum sunt. Intellige unitatem, dum non dividua natura est. Naturae vero rursum individuae sacramentum apprehende, dum tamquam speculum unus unius est. Speculum autem ita, ut non imaginatam speciem naturae exterioris splendor emittat; sed dum vivens natura naturae viventi indifferens est, quippe quae ex tota tota sit, quae et dum unigenita est Patrem in se tis sacramentum a Domino praedicata, haeretici quia negare non possunt, ita conantur eludere, ut ad voluntatis concordiam referant; ut in Deo patre et in Deo filio non divinitatis sit unitas, sed voluntatis: tamquam divinae doctrinae inops sermo
Abbreviated transcription (Latin):
nuimꝰ ꝙ̃ indo ex dop̃dicato & unodõ acuero ꝓfesso. Neq inunius ueridĩ
unione desecer& neq ad fidem di alterius &ceder&. dũneq solitarius uo¬
bisdr in confessione Neq duo sunt: & inthȩc unũ neq negando peq cour¬
tendo fidei conseruata ꝑsestio ẽ dũ& qđ unũ sunt refertur adutru po
uterq ñ unus ẽ. Hoc igitur ꝑfestȩ fidei indissolubile sacramentũ. euon
rȩnatiui tatis subsistentẽ naturã cognitioni audientiũ intimare: neq
aliunde autgxnibilo sed & dõ esse filiũ manifestare: ꝗd quia secundũea

Expanded text:
nuimus, quae in Deo ex Dnuimus, quae in Deo ex D dum neque solitarius nobis Deus in confessione, neque duo sunt. Et inter haec, unum neque negando neque confitendo, fidei conservata perfectio est, dum et quod unum sunt refertur ad utrumque, et uterque non unus est. Hoc igitur perfectae fidei indissolubile sacramentum evangerae nativitatis subsistentem 176 naturam cognitioni audientium intimare; neque aliunde aut ex nihilo, sed ex Deo esse filium manifestare. Quod quia secundum ea
Abbreviated transcription (Latin):
mentitã pi&atẽ ẽ ꝓfessa rursum difiliũ audientes fefellit in nominȩ diceus
&iam ñ fuisse antequã nas cer& ur. mundi sapientiȩ satiffecit indemut abi¬
lem quoq & incorporeũ dm̃ confitens natiuitatẽ di & do ꝑ demonstrationẽ
subdolȩ rationis & clusit. nr̃is aduersum nos usad octrinis & ecclesiȩ fidei
dem c&eris superiorib libris admonitos a noblegentes meminimꝰ. ut cotius
blasfemiȩ editionẽ ꝑ trastantes: aduerterent nihil aliud laborari quã ut
dam adoptione nominib Ndinatura negatur & filicũ & inde mutabilis
ađq in corporeus ds sicuti & ẽ id cireo ad firmatur nefilius natus ex dđosit & ds̃
tum nob in confersione dissoluat sed superiorib iam libellis fallacem hanc eoꝵ
ađq inutilem p̃dicationẽ exlege acꝓf& is docentes eã responsionis formãte¬

Expanded text:
mentita pietatem est; professa rursus Dei filium, audientes fefellit in nomine; dicens mentita pietatem est; professa rursus Dei filium, audientes fefellit in nomine; dicens etiam non fuisse ante quam nascitur, mundi sapientiae satisfecit; indemutabilem quoque et incorporeum Deum confitens, nativitatem Dei ex Deo per demonstrationem subdolae rationis exclusit: nostris adversum nos usa doctrinis, et Ecclesiae fide dem caeteris superioribus libris admonitos a nobis legentes meminimus, ut totius blasphemiae editionem pertractantes, animadverterent non aliud laborari, quam utdam adoptione nominibus, et Dei natura negatur et filii: cum et indemutabilis atque incorporeus Deus, sicuti et est, idcirco affirmatur, ne Filius natus ex Deo sit; et Deus tum nobis Deus in confessione dissolvat. Sed superioribus jam libellis fallacem hanc eorum atque inutilem praedicationem ex lege ac prophetis docentes, eam responsionis formam te
Abbreviated transcription (Latin):
eptimus hic nob aduersũ nouȩ herȩseos uaesanã temeritatem lib̵scribit᷑.
cderis quidem anteriorib: numero posterior sedad ꝑfectȩ fidei sacra men¬
t̃intelle gendũ autprimꝰ autimaximꝰ: In quo ñignoramꝰ quã difficile atq ar¬
diut̃ Iter dostrmȩ euangelicae scandamꝰ: aquo quã uis conscñ in firmitatis
nr̃ȩ trepidatione reuocemur: Tamenfidei estaincitati & hereticorũ furore
cõmoti & periculo ignorantiũ ꝑtarbatiq̃ loquiñaudemꝰ silereñpossumꝰ atri¬
usq criminis m&u subdit uiedestitute ueritatii rea in nobsit. aut tacitur nitas
autp̃dicatio incredibilibus & enise corrupt ingenii artibus her&ica subditas
circũegit ꝓrimũ ut fingera religionẽ. Deinde ut omniũ simpliciũ auriũ securi¬
tatẽ uerbis faller&. tum p̃terea ut seprudentiȩ seculi coaptar& postremo utue¬
ritatis intellegentiã ꝑspeciem editȩ rationis auerter&: Nãꝓtestata dm̃ uno

Expanded text:
eptimus hic nobis adversum novae haereseos vesanam temeritatem liber scribitur: caeteris quidem anterioribus numero posterior, sed ad perfectae fidei sacramentum intelligendum aut primus, aut maximus. In quo non ignoramus quam difficile atque arduum iter doctrinae evangelicae scandamus. A quo quamvis consciae infirmitatis nostrae trepidatione revocemur; tamen fidei aestu incitati, et haereticorum furore commoti, et periculo ignorantium perturbati, quae loqui non audemus, silere non possumus: utriusque discriminis metu subditi, ne destitutae veritatis rea in nobis sit aut taciturnitas, aut praedicatio. Incredibilibus etenim se corrupti ingenii artibus 175 haeretica subtilitas circumegit: primum ut fingeret religionem, deinde ut omnium simplicium aurium securitatem verbis falleret, tum praeterea ut se prudentiae saeculi coaptaret, postremo ut veritatis intelligentiam per speciem editae rationis averteret. Nam prostestata Deum unum,
Abbreviated transcription (Latin):
deos connumerat nomen unũ quia unus atq indifferentis naturȩ. uiũdi
troq sit. UIterq unũ sunt quia cũ subsistat filius & uatiuitate natur ȩ uii¬
tatem Tamen naturȩ conseruat in nomine: nec ad ꝓfessionẽ duũ deo¬
rum natiuitas filieredentiũ fidem cogit. Quȩ patrẽ & filiũ ut unius na¬
turȩ Ita unius ꝓfit&ur & nominis ẽ Itaq dĩ filio nomen & natiuitatȩ bic
enĩ nob̵ secundus ad de monstrationẽ gradus ẽ utđi sit & natiuitate quaquã
mibi adhuc deppri&ate nominis suꝑsit Apostolica austoritas: sedinte
filinaturȩ nouitatẽ potuit inferre nedisit: intellegentiae istud humanȩ
sensus &x cludit: ut aliquid anatura originis sue nascendo diuersũ sit: nisi
forte qđ &x naturarũ diuersitate conceptũ nouũ aliquid in se&ta sit geue¬

Expanded text:
deos connumerat nomen unum; quia unius atque indifferentis naturae unum Deudeos connumerat nomen unum; quia unius atque indifferentis naturae unum Deutroque sit; uterque unum sunt: quia cum subsistat Filius ex nativitate naturae, unitatem tamen conservat in nomine: nec ad professionem duum deorum nativitas Filii credentium fidem cogit, quae Patrem et Filium, ut unius naturae, ita unius profitetur et nominis. Est itaque Dei filio nomen ex nativitate. Hic enim nobis secundus ad demonstrationem gradus est, ut Deus sit ex nativitate. Quamquam mihi adhuc de proprietate nominis supersit apostolicafilii naturae novitatem potuerit inferre, ne Deus sit? Intelligentiae istud humanae sensus excludit, ut aliquid a natura originis suae nascendo diversum sit: nisi forte quod ex naturarum diversitate conceptum, novum aliquid in se
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ confessioẽ Reb enĩ ipsis adq uir tutib dm̃ credidit: & dñs ꝓ¬
fessionis huius peligionẽ ñ honoris ess ed ocuit sed fideidicens. quiaui¬
disti credȩdisti. beati qui ñ uiderunt & credider̃. Vidensenĩthomasere¬
tura ñ potuit & creditȩ religionis fides hoc ẽ pfessa qđ đs ẽ anne
ergo nomendĩ ñnaturȩ res & istimabitur. cũpfessio nominis.
sidemnaturȩ creditȩ sit secuta. Nam utiq religiosusfilius.
& qui ñ uolunta tem suã sed eiusqui semiserat facer& & qui ñ ho¬
norem suũ sedeius a quo uenerat ꝙ̃̃ rer& honorem huius inse no¬
minis recusas s&. Neqđ ipse unũ dm̃ p̃dicauerat soluer&ur:
sed uerȩ & a postolice fidei mysteriũ confirmaus & naturȩ in se
menigitur nature fideiurde ñ deserit ꝓfessione nomenĩ quo rem unã quam¬
q si gnificat rem quoq eiusdem generis ostendit &iam ii resduȩ sunt sed

Expanded text:
turae confessio est: rebus enim ipsis atque virtutibus Deum credidit. Et Dominus pturae confessio est: rebus enim ipsis atque virtutibus Deum credidit. Et Dominus professionis hujus religionem non honoris esse docuit, sed fidei, dicens, Quia vidisti, credidisti: beati qui non viderunt, et crediderunt . Videns enim Thomas cretura non potuit: et creditae religionis fides hoc est professa, quod Deus est. Anne ergo nomen Dei non naturae res existimabitur, cum professio nominis fidem naturae creditae sit secuta? Nam utique religiosus filius, et qui non voluntatem suam sed ejus qui se miserat faceret, et qui non honorem suum sed ejus a quo venerat quaereret, honorem hujus in se nominis recusasset; ne quod ipse unum Deum praedicaverat, solveretur. Sed vere et apostolicae fidei mysterium confirmans, et naturae in se men igitur naturae, fidei nostrae non deserit professionem. Nomen enim, quod rem unamquamque significat, rem quoque ejusdem generis ostendit: et jam non res duae sunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sieut superius in moyseđo & in eognominatis diisꝑ appellationẽ uomenadiec¬
tũ Sithicaũ rei significata substantia ẽ. cũ dicitur Dserat esseenĩ uonẽ acci¬
dens nomen sed subsistens ueritas & manens causa & naturalis geueris ꝓpri¬
&as & uideaius anhane euangelistae p̃dicationẽ. apostoli thomȩ confemo
crainenti fidemꝑ uir tutẽ resurrestionis intellegens cufrequent̃ audiss&
Ego & pat̃ unũ sumꝰ. & omnia ꝙ̃ patris sunt measunt & ego inpatre & pat̾i
me. Ianisine fidei periculo naturȩ nomen confessus ẽ quia abunius di pa¬
tris pfessione lggio non& cider& dm̃ confessa difiliũ cũ infiliodi nonnisi
pat̃ nȩ naturȩ ueritas creder&ur: nec sub alterius di impia confessione
fides naturȩ perilita r&ur uniusquia ñ alterius dinaturã ꝑfesta dinatiui¬
tas ad tuliss&: Ueritatem igitur euangelici sacramenti thomas intelle

Expanded text:
sicut superius in Moyse deo et in cognominatis diis per appellationem nomen adjecsicut superius in Moyse deo et in cognominatis diis per appellationem nomen adjectum sit; hic autem res significata substantiae est, cum dicitur, Deus erat. Esse enim non est accidens nomen, sed subsistens veritas, et manens causa, et naturalis generis pr--Et videamus an hanc Evangelistae praedicationem, apostoli Thomae confessio cramenti fidem per virtutem resurrectionis intelligens, cum frequenter audisset: Ego et Pater unum sumus; et: Omnia quae Patris sunt, mea sunt; et: Ego in Patre, et Pater in me : jam sine fidei periculo naturae nomen confessus est: quia ab unius Dei patris professione religio non excideret Deum confessa Dei filium, cum in filio Dei non nisi paternae naturae veritas crederetur; nec sub alterius Dei impia confessione fides naturae periclitaretur unius, quia non alterius Dei naturam perfecta Dei nativitas attulisset. Veritatem igitur evangelici sacramenti Thomas intellig
Abbreviated transcription (Latin):
sed&xdo ds cũ natiuitatis ueritate subsistens. at apatre ꝓprius & ꝑ naturȩ
indifferentiã in separabilis docer&ur significatus in uerbo ẽ sicut xp̃ssapi¬
entiaetuirtus di ẽ. ñ ille ut intellegis ol& int̾nȩ potestatis autsensus efficax
motus sed natura tenens ꝑ natiuitatẽ substantiȩ ueritatẽ his int̃ narũ re¬
rum significata nominib ẽ nonenĩ id qđ nascendo subsistit. potest idipsum
uideri esseqđ unicuq semꝑ int̾nũ est sed & a& nođo patre unigenitus filius
in subsistentẽ dm̃i natus. ut ñ alienus anatura pat̾nȩ diuinitatis poss& intelle¬
gi ꝑ hȩc ꝓpri& atũ nomina subsistens oftensus ẽ quib & quo substiterat ñ
carebat: Ds igitur quiẽ non ẽ aliud quãds̃ nã cũ audio Etełserat uerbũ ñ
distum solum audio uerbum diñs edd emonstratũ intellegoesse qđ d̃s ẽ quia

Expanded text:
sed ex Deo Deus cum nativitatis vesed ex Deo Deus cum nativitatis veindifferentiam inseparabilis doceretur, significatus in Verbo est, sicut Christus sapientia et virtus Dei est, non ille, ut intelligi solet, internae potestatis aut sensus efficax motus, sed natura tenens per nativitatem substantiae veritatem his internarum rerum significata nominibus est. Non enim id quod nascendo subsistit, potest id ipsum videri esse, quod unicuique sempiternum est. Sed aeterno Deo Patre unigenitus Filius in subsistentem Deum natus, ut non alienus esse a natura paternae divinitatis posset intelligi, per haec proprietatum nomina subsistens ostensus est, quibus ex quo substiterat non carebat. Deus igitur qui est, non est aliud quam Deus. Nam cum audio, Et Deus erat Verbum; non dictum solum audio Verbum Deum, sed demonstratum intelligo esse quod Deus est: quia
Abbreviated transcription (Latin):
senuncupationis austor ostenditibi ꝑsermonẽ austoris ẽ nuncupatio
bo uerbi resenuntiatur in nomine: uerbi apellatio indifilio desacra¬
mento natiuitatis ẽ. Sicuti sapientiȩ & uirtutis ẽ nomenq̃ cũ in dm̃
filium cũ substantia uerȩ natiuitatis & stiterint dõtamen ut sua ꝓ¬
pria quãuis & eo indm̃sint nata nondesunt: Nonenĩ sicut frequen¬
ter distum a nob ẽ. natura diuisionis infilio. sed diumitatis sacra¬
mentũ p̃dicamꝰ: nec separatio fuit in ꝑfesta sedꝓgenies ꝑfesta quia
natiuitas ñ hab& detrimentũ generandi. cũ ꝓfestũ teneat nascendi
& id circo earum rerum uni. genito dõ aptata cognomina sunt: Quȩ
cueum sub sistentẽ & natiuitate consument. Tamen patri in sint &cin¬
demutabilis uirtute nature: uni genitus enĩds & uerbum ẽ sed innasci¬
bilis pat̃ nũ quã omnino sine uerbo ẽ: ñ qđ ꝓlatio uocis uatura sitfilius

Expanded text:
se nuncupationis auctor ostendit, ibi per sermonem auctoris est nuncupatio, se nuncupationis auctor ostendit, ibi per sermonem auctoris est nuncupatio, bo, Verbi res enuntiatur in nomine. Verbi enim appellatio in Dei filio de sacramento nativitatis est, sicuti sapientiae et virtutis est nomen: quae cum in Deum filium cum substantia verae nativitatis exstiterint, Deo tamen, ut sua propria, quamvis ex eo in Deum sint 183 nata, non desunt. Non enim, sicut frequenter dictum a nobis est, divisionis in Filio, sed nativitatis sacramentum praedicamus. Nec separatio fuit imperfecta, sed progenies perfecta: quia nativitas non habet detrimentum generandi, cum profectum teneat nascendi. Et idcirco earum rerum unigenito Deo aptata cognomina sunt, quae cum eum subsistentem ex nativitate consumment, tamen Patri insint ex indemutabilis virtute naturae. Unigenitus enim Deus verbum est, sed innascibilis Pater numquam omnino sine Verbo est: non quod prolatio vocis natura sit Filii;
Abbreviated transcription (Latin):
omnis & causaẽ. Nunchie ne gandidi quȩro causam simplex nãq nuncu¬
deputatiuas aut ad sumptiuas appellationes ad moy sendictũ ẽ: Dedi
aut nũ quid ei naturã cdĩ intulit. & ñ potius in eũ quim& uer& t̾rorem.
cũ dra cones magicos draco moysi mox uirgamanens deuorat cũ cyno¬
miã quã in iiseratabigit cũ grandinem potestate que uocauerat auer¬
tit cũ lo custas ea uir tute qua in uex erat reppulit cũ inoperationib
eius magi confitentur digitũ diesse sic mayses faraoni dr̃datusẽ
aliud ẽdm̃ essegnfaraoneenĩ ds̃datus e. c&erũ noneiẽ & natura & nomen
utdssit: memini quoq & alterius nuncupationis ubidicitur Egodixidu
estis: Sed in eo ego dixi duestis. indulti nominis significatio ẽ &ubi refer¬
tur Egodixi loquentis potiuse sermo quã sei nomen Quia rei nom̃
intellegentiã rei ad fert: c& erum uoluntas appellationis ex alio ẽ & ubi

Expanded text:
omnis ex causa est, nunc hic negandi Dei quaero causam. 182 Simplex namque nuncuomnis ex causa est, nunc hic negandi Dei quaero causam. 182 Simplex namque nuncudeputativas, aut assumptivas appellationes. Ad Moysen dictum est, DedAut numquid ei naturam Dei intulit, et non potius in eum qui metueret terrorem, cum dracones magicos draco Moysi mox virga manens devorat, cum cynomyiam quam immiserat abigit, cum grandinem potestate qua evocaverat avertit, cum locustas ea virtute qua invexerat repulit, cum in operationibus ejus magi confitentur digitum Dei esse ? Sic Moyses Pharaoni deus datus Deum esse. In Pharaonem enim deus datus est: caeterum non ei est et natura et nomen, ut Deus sit. Memini quoque et alterius nuncupationis, ubi dicitur, Ego dixi, dii estis , sed in eo indulti nominis significatio est. Et ubi refertur, ego dixi, loquentis potius est sermo, quam rei nomen: quia rei nomen intelligentiam rei affert, caeterum voluntas appellationis ex alio est. Et ubi
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis patrẽ & filiu esse ꝓfitentẽ quisquã autinduũ deorũ. contra inuniciac
solitarii ditener& errore ⁊ cũ quando neq unio inp̃dicato dõpatre & dofilio
repperire tur neque sub indiscr&ȩ naturȩ demonstrationedeorũ diuersitas con¬
uenir&: Nuncquia negantib difiliũ a do & natiuitatis ueritate subsistere
rem neqad alterum dm̃ fides nr̃a depereat Cũneq unũ dm̃ sit sic p̃di catura
qua sisolum. neq quasi ñ unũsi ot confessura Non solum dm̃ igitur dnm nr̃m¬
ilniui xp̃m his modis nouimus nomine natiuitate natura potestate ꝓfessione
& denomine nihil puto ambiguitatis. legimꝰ enĩ: In principio eratuerbum
& uerbum erat apud dm̃ & dserat uerbum: Quid calumniae ẽ curñsit qđ nun¬
cupatur. autiuiquid nomen ñ naturae significatio ẽ & quia contra distio

Expanded text:
nitatis, Patrem et Filium esse profitentem, quisquam aut in duum deorum, aut contra in unici ac nitatis, Patrem et Filium esse profitentem, quisquam aut in duum deorum, aut contra in unici ac solitarii Dei teneret errore; cum quando neque unio in praedicato Deo patre et Deo filio reperiretur, neque sub indiscretae naturae demonstratione deorum diversitas conveniret. Nunc quia negantibus Dei filium a Deo ex nativitatis veritate subsistere, rem, neque ad alterum Deum fides nostra depereat; cum neque unum Deum sit sic praedicatura quasi solum, neque quasi non unum sit confessura non solum. 9. Quibus mistum his modis novimus, nomine, nativitate, natura, potestate, professione. Et de nomine nihil puto ambiguitatis. Legimus enim, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Quid calumniae est, cur non sit quod nuncupatur? Aut numquid nomen non naturae significatio est? Et quia contradictio
Abbreviated transcription (Latin):
& aduersũ sabeliũ to& fili ꝓfessionẽ & ad uersus arriũ dinaturã & aduer¬
sus fotinũ secul: creatorem: & hocuerius qđ hȩc ab hisinuicem ñ negan¬
tur Naturã enĩ diinoperib sabellius p̃dicat sedo perantẽ filiũ neseighi ue¬
ro filiũ nuncupant sed ueritatẽ in eonatur ȩd̃i ñ confitentur:. Hominẽaũ
fotinus usurpat. sed inusur patosibihomine. natiuitatẽcłi ante sȩcula
ignorat: Itadũ ꝙ̃ unus quisq defendit autdamnat. ueritatẽ fidei nrȩliȩe
tura memonstranda pauciffuerunt ñcopia estudio sed ratione cau¬
tolȩ primũ uther&i corum incerta esse omnia & eratica noscerentur
cũ quan dosibi ꝓnob̃ inuicem dissidereut: Tum demnde nemehorũ qui
nune sunt blasfenis ꝓfessio nib obnitentẽ & dm̃patrẽ acfiliũ di dm̃p̃di¬
canteni dein deutunius nominis atqinaturȩ indissimili geuere diui¬

Expanded text:
et adversus Sabellium tenet filii professionem, et adversus Arium Dei naturam, et adveret adversus Sabellium tenet filii professionem, et adversus Arium Dei naturam, et adversus Photinum saeculi creatorem: et hoc verius, quod haec ab his invicem non negantur. Naturam enim Dei in operibus Sabellius praedicat, sed operantem filium nescit. Hi vero filium nuncupant, sed veritatem in eo naturae Dei non confitentur. Hominem 181 autem Photinus usurpat, sed in usurpato sibi homine nativitatem Dei ante saecula ignorat. Ita dum quae unusquisque defendit aut damnat, veritatem fidei nostrae, haec tur a me demonstranda paucis fuerunt, non copiae studio, sed ratione caue: primum ut haereticorum incerta esse omnia et erratica noscerentur, cum quando sibi pro nobis invicem dissiderent: tum deinde ne me horum quinorum blasphemis professionibus obnitentem, et Deum patrem ac filium Dei Deum praedicantem, deinde ut unius nominis, atque naturae, indissimili genere divi
Abbreviated transcription (Latin):
tura in operib p̃dicat. Hi uero & sacramento fidei filiũ consitentui Iam ue¬
ro q̃ fidei nrȩ uictoria hebion qui fotinus ẽ: aut uincit autuincitur. dũ sabelli¬
um arguit curhominẽ neg& filiũdi dũ abarrio manitis confu¬
tatur Cur in homine nesciat dĩ filiũ aduersũ sabeliũ. euan¬
geliasibi & filio mariȩ defenditarrius ei euangelia ꝑsolũmariȩ
filiũ ñ relinquiđ aduersu hunc qui filiũ negat homo ab eo usur
patur infiliũ ab hoc ei quia ante secula filium nesciat filius ei solũ negatur
x homine: Uincant ut uolunt. quia se inuicem uincendo uincuntur. dũ& hi
qui nunc sunt denaturadi confutantur. & sabellius desacramento filuire¬
fellitur. & fotinus natũ antesȩcula difiliũ. uel ignorare arguitur uel nega¬
re. sedint̃ hȩc ecclesiȩ fides euan gelicis ađq a postolicis fundata dostrinis.

Expanded text:
tura in operibus praedicat, hi vero ex sacramento fidei filium Dei confitentur. 7. tura in operibus praedicat, hi vero ex sacramento fidei filium Dei confitentur. 7. ro qua fidei nostrae victoria Hebion, qui Photinus est, aut vincit aut vincitur: dum Sabellium arguit, cur hominem neget filium Dei; dum ab Ariomanitis confutatur, cur in homine nesciat Dei filium. Adversum Sabellium Evangelia sibi ex filio Mariae defendit: Arius ei Evangelia per solum Mariae filium non relinquit. Adversum hunc Sabelliupatur in filium. Ab hoc ei, qui ante saecula filium nesciat, filius Dei solum negatur ex homine. Vincant, ut volunt, quia se invicem vincendo vincuntur: dum et hi , qui nunc sunt, de natura Dei confutantur, et Sabellius de sacramento filii refellitur, et Photinus natum ante saecula Dei filium vel ignorare arguitur, vel negare. Sed inter haec Ecclesiae fides, evangelicis atque apostolicis fundata doctrinis,
Abbreviated transcription (Latin):
setta tuebitur dicens opera q̃i gesta sunt p̃ter quã dinatura ñ espi¬
eit̃ peccator um remussio curatio in firmitatũ. claudorũ cursus cȩ¬
corum uisus. mortuorũ uita ado solo ẽ nonalia natura quãq sui constia e dicer&
Ego & pat̃ unu sumꝰ: Quid me in substantiã alterã rapis uid indm̃ aliũ sollici¬
tas gestaq̃: ꝓpria disunt ds̃unus hec gessit Clamabunt uero contra hȩc dissi¬
milem dopatri filiũ p̃dicantes ñ minus ore uipereo sacramentũ salutis tuȩ
nesciseredendus efilius ꝑ que secula facta sunt ꝑ que formatur homo ẽ qui pan
gelos legemdedit qui demaria natus ẽ qui missus apatreẽ. quierucifixusẽ.
mortuns & sepultus ẽ. quidemortuis resur gens indextrisđiẽ. Quiuiuorum
iud&x ẽ acmortuorũ: In huncrenascendũ est. hicconfitendusꝰ huius regnũ ẽ
ꝓmerendum: ut̃q hostis ecclesiȩ reseclesiȩ agit. Dum sabellius din& na¬

Expanded text:
se ita tuebitur dicens, Opera, quae gesta sunt praeter quam Dei natura non efficit: peccatorum remissio, curatio infirmitatum, claudorum cursus, caecorum visus, mortuorum vita a Deo solo est. Non alia natura, quam quae sui conscia est, diceret, Ego et Pater unum sumus . Quid me in substantiam alteram rapis? quid in Deum alium sollicitas? Gesta, quae propria Dei sunt, Deus unus haec gessit. Clamabunt vero contra haec dissimilem Deo patri filium praedicantes non minus ore vipereo: Sacramentum salutis tuae nescis, credendus 180 est filius per quem saecula facta sunt, per quem formatus homo est, qui per Angelos legem dedit, quide Maria natus est, qui missus a Patre est, qui crucifixus est, mortuus et sepultus est, qui de mortuis resurgens in dextris Dei est, qui vivorum judex est et mortuorum. In hunc renascendum est, hic confitendus est, hujus regnum est promerendum. Uterque hostis Ecclesiae, res Ecclesiae agit: dum Sabellius Deum ex na
Abbreviated transcription (Latin):
utqui a dm̃esse dñm nr̃m iħi xp̃m difiliũ nomine natiuitate na¬
tura potestate ꝓfessione docuisemꝰ: demonstratio nr̃a ga¬
dus singulos dispositionis ꝓpositȩ ꝑ currer&: Sednatiuitatis
idnatura non patitur q̃uinse & nomen& naturã & potestatẽe ꝓfessi¬
onẽ sola coñplectitur Sinehis enĩ natiuitas ñ erit quia inse hȩcomnia
nascendo contineat Hȩc igitur tractantes incidimꝰ. Ineã necessitatẽ.
ut superius cõmemorata adordinẽ tractatus ꝓprii differre nonliceat:
patrẽ suũ dicens dm̃ a equalẽ sedõ fecisist : omne sa cramentũ fideinrȩ
dũimpus eorũ motib contradicit &x posuit: Dixerat enĩ superius cũ pa¬
ralytico curato uiolati sabbati reus &ic̃ mortis iudicio constituer&ur.
pat̃ meus usq adhuc operatur &ego operor. Ethinc omnis accendeba¬
tur inuidiu qđ sedo & aequassec pat̃ni nominis usurpatione uolens
Itaque & natiuitatẽ suã confirmare. & naturȩ uirtutẽ ꝓfiteriait:

Expanded text:
istum Dei filium, nomine, nativitate, natura, potestate, professione didicissemus, demonstratio nostra gradus singulos dispositionis propositae percurreret: sed nativitatis id natura non patitur, quae in se et nomen, et naturam, et potestatem, et professionem sola complectitur. Sine his enim nativitas non erit; quia in se haec omnia nascendo contineat. Hanc igitur tractantes, incidimus in eam necessitatem, ut superius commemorata ad ordinem tractatus proprii differre non liceat. patrem suum dicens Deum, aequalem se Deo fecisset, omne sacramentum fidei nostrae, dum impiis eorum motibus contradicit, exposuit. Dixerat enim superius, cum, paralytico curato, violati sabbati reus etiam mortis judicio constitueretur, Pater meus usque adhuc operatur, et ego operor . Et hinc omnis accendebatur invidia, quod se Deo exaequasset paterni nominis usurpatione. Volens itaque et nativitatem suam con
Abbreviated transcription (Latin):
meritas contra dicendi. subliber tate diuersae in hominib intellegen¬
tiae audeat ꝓfessionib diuni dese testimonii contraire: Responditenĩ
dñs: Non potest filius absefacere quiequã tusi qđ uiderit patrẽ facien¬

Expanded text:
meritas contradicendi, sub libertate diversae in nominibus intelligenmeritas contradicendi, sub libertate diversae in nominibus intelligentiae, audeat professionibus divini de se testimonii contraire. Respondit enim Dominus: Non potest Filius ab se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facien
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpri&as naturalis ostensasit: patrẽsuũ dicebat dm̃ ẽqualem sefacieas ds̃ aune
naturalis natiuitas ñ estubi ꝑ nomen patris ꝓpriinaturȩ equalitas demons¬
tratur: Non eni ambigitur qui ȩqualitas nihil differt quis porro dubi¬
talnit. quin in differentẽ naturã natiuitas consequatur. Hincenĩ ẽ sola illa
q̃ uere esse posita equalitas quianature equalitatẽ sola poist prestare nati¬
uitas aequalitas aequalitas uerð nusquã ibi esse credĩtur. ubi unioẽ:
Nec ta men illic reppepi& ur. ubi difertita similitudinis aequa¬
litas nec solitudinẽ hab& necdiuer sitatẽ quia omnis aequalitas necdi¬
ni sensus opinione communia sint. ut& natiuitas naturae habeat aequali¬
tatẽ &ubi aequalitas ẽneqialienũ aliquid ase possit esse nee solũtamea
ex ipiis distis dominicis. huiusquoq sermonis nr̃i fides ad firmanda ẽ n& te¬

Expanded text:
dicebat Deum, aequalem se faciens Deo. Anne dicebat Deum, aequalem se faciens Deo. Anne naturalis nativitas non est, ubi per nomen patris proprii, naturae aequalitas demonstratur? Non enim ambigitur, quin aequalitas nihil differat. Quis porro dubitabit, quin indifferentem naturam nativitas consequatur? Hinc enim est sola illa quae vere esse possit aequalitas: quia naturae aequalitatem sola possit praestare nativitas. Aequalitas vero numquam ibi esse crednec tamen illic reperitur, ut differat. Ita similitudinis aequalitas nec solitudinem habet, nec diversitatem; quia omnis aequalitas nec dini sensus opinione communia sint, ut et nativitas naturae habeat aequalitatem, et ubi aequalitas est, neque 187 alienum aliquid a se possit esse, nec solum; tamen ex ipsis dictis dominicis hujus quoque sermonis nostri fides affirmanda est, ne te
Abbreviated transcription (Latin):
punicea ut& aquis animantia &exinanimis uiuentia: Dĩaũ filius.
neq &nihilo dĩ coepit esse sednatus ẽ Neq aliud aliquid fuit ante
est: ten& itaq natiuitas eam & qua substitit naturã & filiusđĩ ñ aliud
quã qđ dĩ ẽ subsistit autquisq hincambigit. discata iudeis intellegen¬
tiã naturȩ: uel potius cognoscat ab euangelio ueritatẽ natiuitatis
in quoscriptũ ẽ ꝓpthoc magis q̃ rebant eum iudei int̃ficere:
qm̃ ñ solum soluebat s abbatum sed & qđ ꝓpriũ sibi patrẽdicebat
dm̃equalem sefaciens đo: Non nunc ut inc&eris sol& iudeorũ
sermo abhis dictus refertur: &x positio potius hȩc euangelistȩ
est. causam demonstrantis. cur diñ int̾ficere iudei uellent cess&
ergo ꝑ impi & atem blas femantiũ uitiosȩ intellegentiȩ & cusa¬
tio. cũ ꝑ ap ostoli auetoritatẽ. sub significatione uatiuitatis

Expanded text:
punicea, ut ex aquis animantia, ut ex inanimis viventia: Dei autem filius punicea, ut ex aquis animantia, ut ex inanimis viventia: Dei autem filius neque ex nihilo Deus coepit esse, sed natus est; neque aliud aliquid fuit ante enet itaque nativitas eam ex qua substitit naturam, et filius Dei non ali diversis. -- Aut quisque hinc ambigit, discat a Judaeis intelligentiam naturae, vel potius cognoscat ab Evangelio veritatem nativitatis, in quo scriptum est, Propter hoc magis quaerebant eum Judaei interficere, quoniam non solum solvebat sabbatum, sed et quod proprium sibi patrem dicebat Deum, aequalem se faciens Deo . Non nunc, ut in caeteris solet, Judaeorum sermo ab his dictus refertur: expositio potius haec Evangelistae est, causam demonstrantis cur Dominum interficere Judaei vellent. Cessat ergo per impietatem blasphemantium vitiosae intelligentiae excusatio; cum per Apostoli auctoritat
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ea ipsa nouitas ñinẽ : nisi ex cognatis ꝓpri&atib: subdiuersitate uatu¬
re &diuersitatẽ eorum naquitas ñ intulit sed accepit. Dũid ten& qđ
x utroq sibi unũ ẽ: Et cũ hȩc in his corporalib causis & passionib itasint.
quis rogo furorẽnatiuitatẽ uni genitidĩ ad degeuerẽ &dõ referrena¬
turã cũ natiuitas nominis & ꝓpri&ate naturȩ sit. & iã natiuitas ũerit
siꝓpri&as naturȩ innatiuitate ñ in erit. Hincille omnis ȩstus & furor
ẽ ut infiliodĩ ñnatiui tassit sed cregtio: ut ñnaturȩ suae originẽ subsis¬
tens teneat Sed alienã adõ deñ& tantib sumat: quia secundũ qđ ait
ambiguũ sit nasceñeli uersum ađq alienũ aliquid ab eo & quo natus
esse sednatus quia coeptũ esse potest nid ipsum esseqđ nasci: dũ omne coep¬
tum aut & nihilo inaliquid &xsistit autecalio in aliud ꝓficit & desinit
ut& t̃ra aurumi. ut & solidis liquidi. ut & frigidis feruentia & & albis

Expanded text:
a novitas non inest, nisi ex connatis proprietatibus sub diversitate naturae: et diversitatem eorum nativitas non intulit, sed accepit, dum id tenet, quod ex utroque sibi unum est. Et cum haec in his corporalibus causis et passionibus ita sint; quis rogo furor est, nativitatem unigeniti Dei ad degenerem jam nativitas non erit, si proprietas naturae in nativitate non fuerit? Hinc ille omnis aestus et furor est, ut in filio Dei non nativitas sit, sed creatio; ut non naturae suae originem subsistens teneat, sed alienam a Deo de non exstantibus sumat: quia secundum quod ait:  sit nascenti diversum atque alienum aliquid ab eo ex quo natus ntelligatur 186 esse, sed natus: quia coeptum esse, potest non id ipsum esse quod nasci, dum omne coeptum aut ex nihilo in aliquid exsistit, aut ex alio in aliud proficit et desinit; ut ex terra aurum, ut ex solidis liquida, ut ex frigidis ferventia, ut ex albis
Abbreviated transcription (Latin):
lic& naturã nomini ñ relinquisineqđ filius dicitur uerus di filius sit:
in uerbi iussuerat restituta tranquillitas. ut & tu uerũ difiliũ consi¬
tereris. & eorũ uoce utereris. uere filius diẽ: sed te sȩuiens sp̃s in nau

Expanded text:
licet, naturam nomini non relinquis: ne quod filius dicitur, verus Dei filius sit. licet, naturam nomini non relinquis: ne quod filius dicitur, verus Dei filius sit. in verbi jussu erat restituta tranquillitas, ut et tu verum Dei filium confitereris, et eorum voce utereris: Vere filius Dei est . Sed te saevi
Abbreviated transcription (Latin):
illi damnationis in eũ causã adłtulerit testantur dicentes Ꝙsecundum
legem debitmori qm̃ filiũ disefecit: Anneñ hoc &iam impi&uȩ uocis
obꝓbriũ ẽ cursefiliũ di dicat quẽ tuesse adseras creaturamꝰ illedi con¬
fitendo sefiliũ reus mortis ab his iudicatur: Tueũ difiliũ negando ꝙ̃ ro
quid iudices ꝓfessio enĩ eius ita iudeis ut tibi displic& int̾rogo andiuer¬
se abeis sententiȩ maneas aquib ñ diuersussis uoluitate: Eadem
enĩfiliũdĩ eumesse impi&ate tunegas illi tamen eo erimine mino¬
tibi iam omnia clausa sunt ad salutẽ quinegas qđ ig norare iam
ñ potes: Nonenĩ ignoras essefiliũ diusq adeo. ut ad optionis nomen
indulgeas ut ereatura nuncupatã filiũ mentiaris: naturã aũ quan¬
tũ inte ẽ auferens. auferres quoq sit ibilicer& & nomen: sed quia id ñ

Expanded text:
illi damnationis in eum causam attulerint testantur, dicentes: Et secundum illi damnationis in eum causam attulerint testantur, dicentes: Et secundum legem debet mori, quoniam filium Dei se fecit . Anne non hoc etiam impiae tuae vocis opprobrium est, cur se filium dicat, quem tu esse asseras creaturam? Ille, Dei confitendo se filium, reus mortis ab his judicatur: tu, eum Dei filium negando, quaero quid judices? Professio enim ejus ita Judaeis, ut tibi displicet. Interrogo an diversae ab eis sententiae maneas, a quibus non diversus sis voluntate? Eadem enim filium Dei eum esse impietate tu denegas. Illi tamen eo crimine minotibi jam omnia clausa sunt ad salutem, qui negas quod ignorare jam non potes. Non enim ignoras esse filium Dei; usque adeo ut adoptionis nomen indulgeas, ut creaturam connuncupatam filium mentiaris. Naturam autem quantum in te est auferens, auferres quoque si tibi liceret et nomen. Sed quia id non
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ potestatẽ. testatur dolor oboediendi. uirtute uincuntur cũ possessa diu
corpora deserunt honorẽ reddunt. dũnatura confitentur: dise int̃hȩe fi¬
lium xp̃s & opere testatur & nomine: Vnde tibi int istas confitentiũ
demonũ uoces Oheretice nomen creaturȩ & in dulgentia adoptionis.¬
quid sitxp̃s ab hissaltem quinesciunt disce utimpi& atem tuã ipsa illa igno¬
scirent tameneũ quixp̃s ess& esse filiũdi: cũ falsis aduersus eũ testib sine
ulla ueritatis adsertione uterentur. sacerdotef Itaeũ int̾rogant: Tues xp̃s
fidenegas qđ ne ipsi qui demnegant quinesciunt᷑ cũ enĩ ꝑfesta scientia sit
xp̃mdifiliũ ante secula manentẽ &iam & uirgine nosse natum ipsi
quoq quidemaria natũ nesciunt ditamen filiũ esse ñ nesciunt & uide
in quo tenegando filiũ dĩ iudei cȩ impi&atis consortio miscuist quã enĩ

Expanded text:
turae potestatem testatur dolor obediendi. Virtute vincuntur, cum possessa diu turae potestatem testatur dolor obediendi. Virtute vincuntur, cum possessa diu corpora deserunt: honorem reddunt, dum naturam confitentur. Dei se inter haec filium Christus et opere testatur et nomine. Unde tibi inter istas confitentium daemonum voces, o haeretice, nomen creaturae et indulgentia adoptionisistus, ab his saltem qui 170 nesciunt disce; ut impietatem tuam ipsa illa ignoscirent tamen eum qui Christus esset esse filium Dei; cum falsis adversus eum testibus sine ulla veritatis assertione uterentur, sacerdos eum ita interrogat: Tu es Christus fide denegas, quod ne ipsi quidem negant qui nesciunt? Cum enim perfecta scientia sit, Christum Dei filium ante saecula manentem, etiam ex virgine nosse natum; ipsi quoque, qui de Maria natum nesciunt, Dei tamen filium esse non nesciunt. Et vide in quod te, negando filium Dei, Judaicae impietatis consortium miscuisti. Quam enim
Abbreviated transcription (Latin):
a c&eris dñs qui o rabant sanitates confessionẽ fidei ad salute merendam
poposeit ñ utiqiã hȩc iamad cȩcum uidentẽ locutus ẽ sed ob idtantũ ut reiponde¬
ra ille. Credo dñe. quia responsionis fides ñ cȩcitatis. sanitatẽ essẽ a dlatura,
seduitȩ & uir tutẽ disti huius diligent̃ retrastemꝰ: Introgatdñs Tucredis in fi¬
ludĩ. Siutiq sola xp̃i qualis cũq confesio fidei ess& consimpmatio disto
fuiss& Pucredis in xp̃m: sed quia her&icis poene omnib hoenomen inore
sio futurum ut xp̃m confiterentur & filiuta men negarent ĩd qđ xp̃o ꝓpri
unẽ ad fidem poscitur. Id eut credatur indifiliũ. credidisse aũ indifiliũ quid
tur: Annchuis nominis ppri&item demones nescierunt᷑ dignũeniest her&icos
niam a postolicis dostrinis sed demonũ ore conuineĩ clamant enĩ & sepeclamatꝰ

Expanded text:
a caeteris Dominus, qui orabant sanitates, confessionem fidei ad salutem merendam a caeteris Dominus, qui orabant sanitates, confessionem fidei ad salutem merendam reposcit? Non utique. Nam haec jam ad caecum videntem locutus est; sed ob id tantum, ut responderet ille: Credo Domine ; quia responsionis fides non caecitatis sanitatem esset allatura, sed vitae. Et virtutem dicti hujus diligenter retractemus. Interrogat Dominus, Tu credis in filium Dei? Si utique sola Christi qualiscumque confessio fidei esset consummatio; dictum fuisset, Tu credis in Christum? Sed quia haereticis pene omnibus hoc nomen in ore esset futurum, ut Christum confiterentur, et filium tamen negarent; id quod Christo proprium est ad fidem poscitur, id est, ut credatur in Dei filium. Credidisse autem in Dei filium quid  ne hujus nominis proprietatem daemones nescierunt? Dignum enim est haereticos non jam apostolicis doctrinis, sed daemonum ore convinci. Clamant enim, et saepe clam
Abbreviated transcription (Latin):
reder&. ita credidit quã rogo uela quo uitã &pestat hoc denegans cũ solasit
uita siccredere: Magnũ ẽenĩ fidei huiussa cramentũ. & ꝑfesta confessio¬
nũ naturedũs exenerat & quia cȩcus hicad gloriã dinatus fuerat ut inxp̃iopere
di opes poss& intellegi ñ expestata ab eofuit fides confesionis sedqui in recepo¬
ns oculis austorem tantis ibi muneris nesciebat ineruithoc poste aut fidẽ
diceregñenĩ cȩcitatis depulsio uitȩa &nitatẽ ad ferebat ob quod dũs iã samũ
& derna gogidestũ int̾rogat dicens Sucredis in filiũdi hedamina sibi puta
rosese carere sonagoga cui immortalitatẽ fides hȩc confessa redhibero &
quẽ post oculorũ recuperationẽ tantȩ fidei intelle genta munerabatur no lens
manere. Ita ait Quidisticũ & quitecũ loquitur ipseẽ. Num quid abhoc sicite

Expanded text:
crederet, ita credidit. Quam, rogo, vel a quo vitam exspectat hoc denegans, cum sola sit crederet, ita credidit. Quam, rogo, vel a quo vitam exspectat hoc denegans, cum sola sit vita sic credere? Magnum est enim fidei hujus sacramentum, et perfecta confessioDominus 169 exemerat. Et quia caecus hic ad gloriam Dei natus fuerat, ut in Christi opere Dei opus posset intelligi, non exspectata ab eo fuit fides confessionis: sed qui in receptis oculis auctorem tanti sibi muneris nesciebat, meruit hoc postea ut fidem disceret. Non enim caecitatis depulsio vitae aeternitatem afferebat. Ob quod Dominus jam sanum, et de synagoga ejectum interrogat dicens: Tu credis in filium Dei ? Ne damnum sibi putaret esse, se carere synagoga, cui immortalitatem fides haec confessa redhiberet. Et ationem ejus, quem post oculorum recuperationem tantae fidei intelligentia munerabatur, nolens manere, ita ait: Et vidisti eum, et qui tecum loquitur, ipse est . Numquid ab hoc sicut
Abbreviated transcription (Latin):
his temptamentis nousinqui & ans: ut primũ conscientiȩ nr̃ȩquaita
credimꝰ: intellegentiã filii naturalis auellat deinde ipsũ illu qđ adop¬
tiuũ erit. reliquũ nomen &cludat Nam cũ quib: creatura ẽxp̃s
habeat & dise illefiliũ mentãtur & ꝑ hoc aquib hic dĩfilius iam ne¬
& qua salutistuȩ fiducia creaturã esse xp̃m potius quã filiũ blas¬
femo ore contendis: oportuerat te & euan gelus nosse ac teneresi¬
dei huius sacra mentũ nãcũ dñs posset omnia tamen inuno quoq
hocin ereri nãque cũ mardiam rogantẽ plataro introgar& ancosqui insecredidis¬
sent mori ñereder& ina& nũ a illa constientiȩsue fidẽ clocuta ẽdicens: Vtiq dñe
ego credidi qum̃ tues xp̃s siliu s di quiln hunc mundũ uenistiꝰ confessiohȩc a&m
tase& fides ista ñ moritur: Martha dep̃cans fratriisii uitã int̾rogata anita

Expanded text:
his tentamentis novis inquietans, ut primum conscientiae nostrae, quia ita his tentamentis novis inquietans, ut primum conscientiae nostrae, quia ita eredimus, intelligentiam filii naturalis avellat; deinde ipsum illud, quod adoptivum erit, reliquum nomen excludat. Nam cum quibus shabeat, et Dei se ille filium mentiatur: et per hoc a quibus hic Dei filius jam neEt qua salutis tuae fiducia creaturam esse Christum potius quam filium blasphemo ore contendis? Oportuerat te ex Evangeliis nosse ac teneredei hujus sacramentum. Nam cum Dominus possit omnia, tamen in unoquoque hoc mereri. Namque cum Martham rogantem pro Lazaro interrogavit, an eos qui in se credidissent mori non crederet in aeternum, ad illa conscientiae suae fidem elocuta est dicens, Utique, Domine, ego credidi quia tu est, et fides ista non moritur. Martha deprecans fratris sui vitam, interrogata an ita
Abbreviated transcription (Latin):
Ice pi cato qui ꝓprio filiosuo ñ peꝑcit naturȩ ueritatẽ significan¬
ter & pressit: ut qui superius filios pluresꝑ sp̃m ad optionis de¬
monstrasset. Nuncuni genitũ dm̃ filiũ ꝓpri&atis ostender&: Ñ¬
ehumanus hic error neq in uegando difilio uitiũ ignorantiae ẽ
ubi ignorari ñlic& qđ negatur: creatura & nihilo sub sistens di
filius dicitur: hoc sinec pat̾locutus ẽ nec filius testatus ẽ. nec apos¬
tolus p̃dicauit tamen audere eloqui. hoc ẽxp̃m ñ ignorar& antũ¬
modo sed odisse: cũ enĩpat̃ defilio suo dicat Hicẽ filius desedicat qui
tecũloquitur ipseẽ & p&rus confiteatur tues. & iohaunes teste¬
tur hicuerus ẽ. & paulus non desistat p̃dicare dȩꝓprio: ñ intellego aliud
quã negandiesse odiũ ubi imperitiȩ error ñ ecusatur incrimine Lo¬
qui turhȩc interim. loquitur plane ꝑ aduentussui ꝓf&as ac p̃uios ipse
ille qui postea erit inantixp̃olocuturus: salutarem fidei confessionẽ

Expanded text:
i proprio filio non pepercit, naturae viritatem significanter expressit: ut qui superius filios plures per spiritum adoptionis demonstrasset, nunc unigenitum Deum filium proprietatis ostenderhumanus hic error, neque in negando Dei filio vitium ignorantiae est, ubi ignorari non licet quod negatur. Creatura ex nihilo subsistens Dei filius dicitur. Hoc si nec Pater locutus est, nec Filius testatus 168 est, nec Apostolus praedicavit, tamen audere eloqui, hoc est Christum non ignorare tantummodo, sed odisse. Cum enim pater de filio suo dicat, Hic est ; et Filius de se dicat, Qui tecum loquitur, ipse est ; et Petrus confiteatur, Tu es ; et Joannes testetur, Hic verus est ; et Paulus non desistat praedicare de proprio: non intelligo aliud quam negandi esse odium, ubi imperitiae error non excusatur in crimine. Loquitur haec interim, loquitur plane per adventus sui prophetas ac praevios ipse ille, qui postea erit in antichristo locuturus: salutarem fidei confessionem
Abbreviated transcription (Latin):
tit unius & illud qđ sumꝰ. ñ patitur singula rem hoc uero
qđ unũ sumꝰ ñ natiuitatẽ adimits ed naturã ñ discernit
ingenere duneq unũ diuersitatis ẽ nec sumꝰ unius ẽ conpingehuius
furori p̃sentiũ her&icorũ furorem utaduersũs abelliũ sibiad single¬
gisse sead serunt. Pat̾ maiormeẽ & nihil uel & natiuitatis sacramen¬
to uel & mysterio euacuatia sedi & ad sumptȩ carnis intellegentes
naturȩ facient deminutionẽ ꝓfessione maioris contendent enĩ ad¬
uer su s abeliũ filiũesse eousq ut& minor patrisit ut & honorem pteri¬
tum reposeat & moritimeat & mortuus sit. Contra uero illenatu¬

Expanded text:
tit unius: et illud quod sumus, non patitur singularem: hoc vero tit unius: et illud quod sumus, non patitur singularem: hoc vero quod unum sumus, non nativitatem adimit, sed naturam non discernit in genere; dum neque unum diversitatis est, nec sumus unius est. 6. Ut Sorum Arianorum furorem, ut adversum Sabellium sibi adsint. Legisse se asserent, Pater major me est : et nihil vel ex nativitatis sacramento, vel ex mysterio evacuati a se Dei et assumptae carnis intelligentes, naturae facient deminutionem professione majoris. Contendent enim adversum Sabellium, Filium esse eo usque, ut et minor Patre sit, ut et honorem praeteritum reposcat, et mori timeat: et mortuus sit. Contra vero ille
Abbreviated transcription (Latin):
lius p̃dicat filii natiuitate sublata dũꝑnaturȩ uirtutẽq̃ operata in ho¬
mineẽdim̃ esse ñ ambigit sacramento & enĩfiliignorato ꝑ gestor um ad¬
mirationem fidemuere generationis amisit &dum audit Quime uidit uidit¬
& patrẽ. In diser&ȩ in dissimilis in patre & filio naturȩ impie arripuit
natiuitatis ab olitio. Sognitio itaq alterius in altero ẽquia ñ differt
alt̾abaltero natura: & in quo nihil differunt ineo in differens con¬
tẽplatio ẽ deꝓpri&ate naturȩ. nec sane ambigi potest quin & sẽ spe¬
ciemdi for mȩqui ln forma dimancat ostender& ꝓuccedit quoq adhu¬
ius prauas opinionis stultũ furorẽ: &iam hoc distum dñi. Ego &
pat̃ unũ sumꝰ. Naturȩ enĩ in dissimilis unitas. in religiose adunio¬
nis ꝓficit errorem & rationẽ distiuirtus sola intellesta ñ tetiuit.
Noneni solitariũ significat Ego & pat̾ unũ sumꝰ: Nam
coniuntio eaq̃. significat & patrẽ intellegentiã ñ a̾mit¬

Expanded text:
lius praedicat Filii nativitate sublata, dum naturae Virtutem, quae operata in homine est, Deum esse non ambigit. Sacramento etenim filii ignorato, per gestorum admirationem fidem verae generationis amisit: et dum audit, Qui me vidit, et Patrem , indiscretae et indissimilis in Patre et filio naturae impie arripuit nativitatis abolitio. Cognitio itaque alterius in altero est, quia non differt alter ab altero natura: et in quo nihil differunt, in eo indifferens contemplatio est de proprietate naturae. Nec sane ambigi potest, quin ex se speciem Dei formae, qui in forma Dei manebat, ostenderet. Succedit quoque ad hujus pravae opinionis stultum furorem etiam hoc dictum Domini: Ego et Pater unum sumus . Naturae enim indissimilis unitas irreligiose ad unionis profecit errorem: et rationem dicti 179 virtus sola intellecta non tenuit. Non enim solitarium significat, Ego et Pater unum sumus. Nam conjunctio ea, quae significat et patrem, intelligentiam non admit
Abbreviated transcription (Latin):
bens ꝓcella dominatuiz si tibihȩc nauigantiũ & eo incerta fides uidebi¬
tur quia &istimabitur esse apostolorũ. mihitamen & siminus prestat.
ad mirationis. plus tamen ad fert austoritatis: uerũtamen &iã genti¬
um in eofidem sume Audienĩ int̃ȩuas crucis costodias. romanȩ cho¬
ortis ed omitũ ad fidem militẽ. loquitur Nãq conspestis tantȩ uir¬
tutis operationib centurio. Veredi filius erat iste: Hoc p̾te nus sũ p̃m
tia & mortui resurgentes testantur & ho mogentilis ꝑfidiȩ confite¬
tur uircutis naturã agnoscit ingestis natureueritatan ꝓfit&ur:
in nomine tanta ratio ueritatis & tanta uis fideiẽ ut uicat uolun¬

Expanded text:
 Centurio. --Si tibi haec navigantium ex eo incerta fides videbitur, quia existimabitur esse Apostolorum; mihi tamen etsi minus praestat admirationis, plus tamen affert auctoritatis. Verumtamen etiam gentium in eo fidem sume; audi enim inter saevas crucis custodias 172 Romanae cohortis edomitum ad fidem militem. Loquitur namque conspectis tantae virtutis operationibus centurio: Vere Dei filius erat iste . Hoc, post emissum sptia, et mortui resurgentes testantur, et homo gentilis perfidiae confitetur; virtutis naturam agnoscit in gestis, naturae veritatem profitetur in nomine. Tanta ratio veritatis, et tanta vis fidei est, ut vincat volun