comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fonis. Hic ꝓpt̾ ueneni tiuantitatẽ
qñ tangitur inflat᷑. Cum aranea
pugnat: et ab ea uincitur. Nam tũ
illa fretñt̾ eum pupug̾it: ille seui¬
dicare ñ ualens in tantũ ĩflando se
exrub̾at ꝙ medius creꝑat ⁊ morit᷑.
hiuiꝰ morsus pessimꝰ est: ⁊ ĩ sanabił
efficit᷑. Geuimã in frõte nutrit pro
qua occiditur: et tĩ ab ip̃o aĩali borax
appellatur. Qnͣdo extinctũ ht̃ otłm.
hba speciali utit᷑ in qua uisũ recuꝑat
ruta uero int̾ficit᷑. Humida bota et
martida libent̾ in habitat: odit cla¬
ritatẽ solis nec eũ de facili uidere pa¬
tit᷑. Nocte anibulat. ⁊ hoc magis ui¬
as hominũ tritas uestigiis ꝑ diem
u latet in abditis. Odorem florẽtis
uinee fugit. ⁊ ꝓpe cubitalem mag¬
nitudinẽ alicmñ crescit. In his paneᷤ
partib illud p̾cipue boratis genꝰ
habitat: qd̃ lapidem in frõte por¬

Expanded text:
fonis est: hic propter veneni quantitatem, quando tangitur inflatur: cum aranea pugnat et ab ea vincitur nam cum illa frequenter eam pupugerit, ille se vindicare non valens, intantum inflando se extuberatur, quod medius crepat et moritur. Huius morsus pessimus est et insanabilis efficitur. Gemmam in fronte nutrit, pro qua occiditur et que ab ipso animali borax appellatur. Quando extinctum habet oculum, herba speciali utitur, in qua visum recuperat: ruta vero interficitur. Humida loca et marcida libenter inhabitat. Odit claritatem solis, nec eum de facili videre patitur, nocte ambulat et magis vias hominum tritas vestigiis per diem vero latet in abdidis. Odorem florentis vinee fugit et prope cubitalem magnitudinem aliquando crescit. In Hispanie partibus illud precipue boracis genus habitat, quod lapidem in fronte por
Abbreviated transcription (Latin):
cibo cotidiano eit Tim enim ne si¬
bi t̾ra pro tibo deficiat. In gallie
os tetrũ et croceũ. Hi uere ꝓducũt᷑.¬
⁊ tunc uoces tubaꝵ edunt. duoq
et duo uoces inuicẽ reddũt. In so¬
la gallia uotiferi uiuũt: elati uo¬

Expanded text:
cibo quotidiano est: timet enim ne sibi terra pro cibo deficiat. In Gallie os, tetrum et croceum. Hi vere prodeunt et tunc voces tubarum edunt, duoque et duo invicem reddunt. In sola Gallia vociferi vivunt, elati
Abbreviated transcription (Latin):
do. At crotodrilli: ab animalib plati¬
dis morsuqe in noxuis intidintur.¬
mollis et tenera. Hanc delphini spi¬
ius quas dorso eminentes gerunt
debant. Rescissis gͣ hoc modo plurib:
ceteri uelud acie uersa refugerunt.¬

Expanded text:
 crocodillos ab animalibus placidis morsuque innoxiis uictos.llis ac tenera. Hanc delphini spinis, quas dorso eminentes gerunt,debant; rescissis hoc modo pluribus ceteri uelut acie uersa refugerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Et omnes quidẽ pisciũ greges
hr̃t rectorem: nullus aũt pisci¬
ex preda uiuens socialiter natat
ut lucius et sui simles. Omnes¬
autem pisces maris inuicem se
comedunt excepto uno ut suprã¬

Expanded text:
e. Omnes piscium greges habent rectorem. Nullus autem piscis preda vivens socialiter natat, ut lucius et sui similes. Omnes pisces maris invicem se comedunt, excepto quodam a
Abbreviated transcription (Latin):
actor est cũ ip̃e prefectus obtineret
egyptũ: eradicato hostio nili tid esc
matinũ spectaculo sibi fusse delphi¬
noꝵ amari concurgentiũ ⁊ crotodril¬
loꝵ a flumine adu̾sum agmẽ. agen¬
tium uelud pro partib prelium. su¬

Expanded text:
ctor est, cum ipse praefectus obtineret Aegyptum, Heracleotico ostio Nili, quod est maximum, spectaculo sibi fuisse delphinorum a mari occurrentium et crocodillorum a flumine aduersum agmen agentium uelut pro partibus proelium;
Abbreviated transcription (Latin):
s ob ĩsignẽ pulcͥtudiẽm. Tauti nãq sũc decoris
⁊ głie ut nullus eis color credat ᷑ deeẽ. Magni¬
tudo eoꝵ ẽ ut ãser̾ uox ita dulcis ⁊ ꝑia ut exci¬
tare possit ĩ hoĩe deuotionẽ ⁊ gaudiũ. Si qñ nͦ
capta fuĩt ⁊ illaq̃ara genit. nͨ cessac plang̾e̾
doñ reddita fui̾t lib̾cati. Suꝑ flumina nili libẽ¬
t̾ hĩcat ⁊ raro alias repꝑitur. Sũc ⁊ alie aues
ĩ eisdẽ ꝑtib eod̃ mͦ appellate fusci coloris et sub¬
rucili miuores ꝙͣ moueoule. Aues a̾ ꝑady si
uocantur qr nescit᷑ uude ueniant. aut qͦ uadãt
Nõ enĩ coitus eaꝵ uidetur sed c̾cis tpr̃ib aggͣ¬
gate t̾ras qͣs ĩhĩtant tñsiture relĩqũt ⁊ sic rete¬

Expanded text:
sed ob insignem pulchritudinem. Tanti namque sunt decoris et glorie, ut nullus eis color credatur deesse. Magnitudo earum est ut anserum. Vox ita dulcis et pia, ut excitare possit in homine devotionem et gaudium. Si vero capta fuerit et illaqueata gemit; nec cessat plangere donec reddita fuerit libertati. Super fluvium Nili libenter habitat et raro alias reperitur. Sunt et alie aves in eisdem partibus eodem modo appellate, fusci coloris et subrutili, minores quam monedule. Aves autem paradisi vocantur, quia nescitur unde veniant, aut quo vadant; non enim coitus earum videtur, sed certis temporibus aggregate, terras quas inhabitant transiture relinquunt et sic rece
Abbreviated transcription (Latin):
sa petunt quo facilius uideãt qͣs
pẽtant t̾ras. Castigat autẽ uoce q̃ cogit
agmen. At ubi raucessic succedit alia.
Nocte autẽ excubias diuidũt. ⁊ ordĩem
uigiliaꝵ ꝑ uices facĩt tenentes lapilloᷤᷤ
suspensis digitis qͥbus sompnos argu-¬
ant. Qd̾ cauendũ ẽ clamor ĩdicat. ari¬

Expanded text:
 petunt, quo facilius videant quas petant terras. 15. Castigat autem voce quae cogit agmen. At ubi raucescit, succedit alia; nocte autem excubias dividunt, et ordinem vigiliarum per vices faciunt, tenentes lapillos suspensis digitis, quibus somnos arguant, quod cavendum erit clamor indicat. A
Abbreviated transcription (Latin):
lanz positin sensu. Sicut patet
in cognitue auri. qd cũ sufficient̾
nõ cogribseͣ ex colore. examinatꝰ
ad fĩnitũ ⁊nũ. Et si nõ sufficienter
cognoscit᷑ Siis duob: examinatur
ad odorẽ. Esiũ minoris odoris qm
cuprũ. Et iõ ex trib hiis: examu¬

Expanded text:
lari posito in sensu, sicut patet in cognitione auri, quod cum sufficienter non cognoscitur ex colore, examinatur ad tinnitum et sonum, et si non sufficienter cognoscitur ex his duobus, examinatur ad odorem, est enim minoris odoris quam cuprum, et si non ex his tribus, exami
Abbreviated transcription (Latin):
Destis ĩportuna ueneui serpentium
nͥ tꝑ grauiore supplitio lenta ꝑ tridu¬
uin morte conficiunt. Uirginib le¬
tali semꝑ iftu: ⁊ feminis fere into¬
tũ. uiris aũt matutiuo exeutes
cau̾nis: plusqͣm aliqͦ ictu fortuito
ieuiiũ egerant uenenũ. Semper¬

Expanded text:
estis inportuna, veneni serpentium, nisi quod graviore supplicio lenta per triduum morte conficiunt, virginibus letali semper ictu et feminis fere in totum, viris autem matutino, exeuntes cavernis prius quam aliquo fortuito icto ieiunum egerant venenum.
Abbreviated transcription (Latin):
dcorpici blandũ et qͣi
uirgineũ dr̃ hr̃e uultũ: s habet in
cauda nodosa uenenatũ. aculeũ
quo pungit: ⁊ inficit ꝓximantem
Ferit aũt obliquo ictu ⁊ inflexo. nul¬
loq mom̃to meditari tessat occasio¬
nes inuenire feriendi. Hoĩ autem
ab eo ꝑcusso putat᷑ ẽẽ remediq. Ciu
eius potatus cũ iuno. Solus ĩsec¬
toꝵ scorpio caudã ht̃ ⁊ brachia ⁊ spi¬
culũ in cauda. Duos ht̃ aculeos ut
dicit aristotiles. t̾ra uiuit. in uere
ouat ⁊ in autumpno siłr. pariunt
u̾miculos ouoꝵ sp̃e: quos cũ pat̾
deuorare uolu̾it. illi ĩmunes sunt.
Portus nig̾ si ascorpione ꝑcutitur.
ꝓculdubio morit᷑. alt̾ius u̾o coloris
porcus euadit qñq ⁊ si ñ semꝑ. pli¬

Expanded text:
Scorpio blandus est, quasi virgineum dicitur habere vultum, sed habet in cauda nodosa venenarum aculeum, quo pungit et inficit proximantem: ferit autem obliquo ictu et inflexo, nulloque momento meditari cessat occasiones invenire feriendi. Homini ab eo percusso putatur esse remedio cinis eius potatus cum vino. Solus infectorum scorpio caudam habet et brachia et spiculum in cauda: duos habet aculeos ut dicit Aristoteles terra vivit, in vere ovat et autumno similiter: pariunt vermiculos ovorum specie, quos cum pater devorare voluerit, illi immunes sunt qPorcus niger si a scorpione percutitur, procul dubio moritur; alterius vero coloris porcus evadit quandoque, etsi non semp
Abbreviated transcription (Latin):
ta intra lichiniũ ⁊ quedã pars ac¬
tingit lichiniũ undiq: ⁊ quedam
cͥconnatat in plures luternas. sẜ
cũ apponit᷑ ignis: agit quidẽ in¬
mediate in humidũ qd̾ est intra
lichiniũ cõtinue ⁊ paulatim et
attrahit continue humidũ cͥcũ¬
stans lichiniũ. S ne subito pos¬
sit cõsumere humidũ pͥmũ un¬
pedit᷑ a cõtinuata in fusione olei
circsinatantis. Et sic calor nͣaͣlis

Expanded text:
 quaedam pars attingit licinium undique et quaedam circumnatat implens lucernam; et cum apponitur | ignis, agit quidem immediate in humidum, quod est intra licinium continue et paulatim, et attrahit continue humidum circumstans licinium; sed ne subito possit consumere humidum primum, impeditur a continua infusione olei circumnatantis. Et sic calor naturalis
Abbreviated transcription (Latin):
res aucta in sua sp̃e formaq
maneat ⁊ res augens eamdem
nuo spẽm ac formã accipiat.
quelib ius actã q̃ cõsũptiua
neratiua sue sp̃er in spẽm ipãm.¬

Expanded text:
neat in sua specie et forma, et res augens eandem numero speciem et formam accipiat. quaelibet vis activa consumptiva nerati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcõtinuam infusionẽ humidi m¬
mñtalis. Hunudũ enĩ radicale
est illud est in ꝙ eit in ipĩs mẽbͥs
radicalib imbibitũ. Et est quasi
qd̾dam uas ⁊ instrum̃tũ nat᷑ale
in quo uirtutes aĩe q̃ sunt in or¬
ganis cõuertunt huidũ nutͥmen¬
tale attractiuũ in membra ⁊ in
cõplexionẽ membris ⁊ sine qͦ hoc
facere nõ possunt. sicut nec arti¬
fex poteit oꝑari sine instrum̃to.
Et inde est quod si distinguatur
humidũ ꝑ locũ: triplex humidũ
.s. radicale quod eit intra membra
radicalia: ⁊ ꝑ qd̾ tanꝙͣ ꝑ instrum̃¬
tũ na oꝑatur in humidũ tibi. Et
ẜ est humidũ nut̾mentale: qd̾ iam
attractũ eit ad singula menbͣ. Et

Expanded text:
continuam infusionem humidi nutrimentalis. Humidum enim radicale est illud quod est in ipsis membris radicalibus imbibitum , et est quasi quoddam vas et instrumentum naturale , in quo virtutes animae, quae sunt in organis, convertunt humidum nutrimentale attractum in membra in complexionem membri, et sine quo hoc facere non possunt, sicut nec artifex potest operari sine instrumento . Et inde est quod, si distinguatur humidum per locum, triplex humidum cet radicale, quod est intra membra radicalia et per quod tamquam instrumentum natura operatur in humidum cibi; et secundum est humidum nutrimentale, quod est iam attractum ad singula membra; et
Abbreviated transcription (Latin):
ens gn̾atur spẽs: s corrumpit᷑
hec patiens. Demq motus cibi
nõ est augm̃tũ: s potiꝰ tnͣsmuta¬
tio sub̾alis. Nec tam̃ est gn̾atõ:
qr nõ est in sp̃e ti nunc est. s po¬
nõ ferat qͣntitatẽ actualẽ cũ tñ
addit᷑ sub̾alit̾ ad cibatũ efficit᷑
qͣnͣtitas maior in cibato. Qnͣti
tiplicatis mat̾ie ꝑtib. ac decres¬

Expanded text:
ens generatur species, sed corrumpitur hoc patiens ’. non est augmentum, sed transmutatio substantialis; nec tamen est generatio, quia non est in speciem quae non est, sed ponon ferat quantitatem actualem, cum tamen additur substantialiter ad cibatum, efficitur quantitas maior in cibato . Quanttiplicatis partibus materiae et decres
Abbreviated transcription (Latin):
Tortucã de gen̾e serpentiũ ẽe qͥdã
uoluit. Ueneno qͥdem in uita caret:
s necͣtͣm post mortẽ. Nam renes
eius ut dicit ambrosius: si qͥs post
mortẽ nudo pede calcau̾it: uenent
statim inficitur. Est aũt duoꝵ pe¬
dũ: capud hñs ut bufo. caudã ut
scorpio. Duob scutis durissimis qͣi
testis tegit᷑. quib a ded se induit ut
difficult̃ ⁊̃ ualidissimis ictib ꝑimi
possit. Ouat ut gallina: s oua eiꝰ
ad comedendũ sunt notiua. Tortuca
femina ut dicit aristotiles. ñ ht̃ nͥ
unam uiã exitꝰ sr̃fluitatis: qͣmuis
hẽat uesicam contra omniũ aĩali¬
um naturã habentiũ plumas ut
sqͣmas aut corticẽ. Nam ista om̃ia

Expanded text:
Tortucam de genere serpentium esse quidam volunt. Veneno quidem in vita caret, sed nequaquam post mortem. Nam renes eius, ut dicit Ambrosius, si quis post mortem nudo pede calcaverit, veneno statim inficitur. Est animal duorum pedum, caput habens ut bufo, caudam ut scorpio. Duobus scutis durissimis quasi testis tegitur, quibus adeo se induit, ut difficulter etiam validissimis ictibus perimi possit. Ovat ut gallina, sed ova eius ad comedendum sunt nociva. Tortuca femina, ut dicit Aristoteles, non habet nisi unam viam exitus superfluitatis, quamvis habeat vesicam, contra omnium animalium naturam habentium plumas, aut squamas, aut corticem, nam ista omnia
Abbreviated transcription (Latin):
mulso tenasino qui fit exulteratõe
liberant. Wesitaꝵ ⁊̃ ultera repurgãt.
consillas ad mixto melle eodemq
modo paritidas: pannos maminaꝵ¬
Cutem quoq mulieꝵ extendit. Insꝑ¬
gitur et ambustis ac dentifritio plã¬
cet. Pruritib et eruptionib pitui¬
te: ex aceto medet᷑. Ostrea cruda si
tundant᷑. strumas sanant ⁊ ꝑuio¬

Expanded text:
mulso tenesmo, qui sine exulceratione sit, liberant. vesicarum ulcera quoque repurgant.  sedat et tonsillas admixto melle, eodem modo parotidas, panos mammarucutemque mulierum extendit; inspergitur et ambustis. et dentifricio placet. pruritibus quoque et eruptionibus pituitae ex aceto medetur. crudae si tundantur, strumas sanant et pernio
Abbreviated transcription (Latin):
tur. alia uͦ causa est qd̾ ip̃a eit
in corꝑe sic̃ nauta in naui. regẽs
seꝑatur a naui licet actum regi¬
minis nauis nõ habeat extra
nauim. Simlit̾ ⁊ aĩa seꝑatur a
corpore. licet tñ nõ regat corpus.
qñ seꝑata est. Iteꝵ idem in pri

Expanded text:
est quod ipsa est in corpore sicut nauta in navi regens separatur a navi, licet actum regiminis navis non habeat extra navim. Et similiter anima separatur a corpore, licet tunc non regat corpus, quando separata est. 3 Item, Ari
Abbreviated transcription (Latin):
cũ nauib multis: fcoq tirca eum fis¬
tulaꝵ ac tybiaꝵ concentu. alliciunt
in sequentẽ qr gaudet huiꝰ modi sonis
Cumq uixͣ naues herentem: sono
modulationis atconitũ cernunt: in¬
strumentũ qd̾dam ad instar rastri de̾¬
tib ferreis acuminatũ in eius dorsũ
clam ꝓitiunt. clamq diffugiunt. Nͨ
mora si certũ uulneris locũ dederit:
fundũ maris cetus petit seq ad t̾rã
dorso fricans uuln̾ib ferrũ muolent̾
impellit: quo ustr ꝑ fossa pinguedĩe
uiuã caruẽ interiꝰ penetrau̾it. Sittꝑ¬
ferrũ sb̾sequta salsa maris acͣ uul¬
nus intrat: ac uulneratũ ꝑimit. Mor¬
tuum gͦ suꝑ mare fluitantẽ piscato¬
res cũ funib adeunt: et ad lictus tũ
magno tripudio trahunt. xlui. de ci

Expanded text:
cum navibus multis, factoque circa eum fiscum navibus multis, factoque circa eum fistularum ac tibiarum concentu, alliciunt insequentem, quia gaudet huiusmodi sonis, cumque iuxta naves herentem sono modulationis attonitum cernunt, instrumentum quoddam ad instar rastri, dentibus ferreis acuminatum, in eius dorsum clam proiiciunt citoque defugiunt: nec mora si certum vulneris locum dederit, fundum maris cetus petit seque ad terram dorso fricans, vulneribus ferrum violenter impellit, quousque perfossa pinguedine, vivam carnem interius penetraverit; sicque subsecuta salsa maris aqua, vulnus intrat, ac vulneratum perimit. Mortuum ergo super mare fluitantem piscatores cum funibus adeunt et ad littus cum magno tripudio trahunt. Conge
Abbreviated transcription (Latin):
hñs os infronte magnum et
patulum. s oris meatus strictos. In
iuuentute dentes h̃t nigros: in senet¬
tute albos. Hii pistes aliqũ fuctus
haustos ita eructuant ut alluuie m̃-¬
bosa pleꝵq classem nauigantiam de¬
primant. S et cũ in mari tempestas
orit᷑ se suꝑ fluctus atcollunt: et com¬
motionib ac turbinib naues m̾gũt.
harenas aligũ dorsis subtollunt: in
quib urgente tempestate naute t̾rã
se inuenisse gaudentes. anchoris iac¬
tis falsa firmitate quiescunt. At ig¬
nes accensos belua sentiens subito
commota se m̾git: et homines cum
nauib in ꝓfundũ trahit. Cetus post
qͣm etatem annoꝵ triũ excedit. cum
ballena coit: et in ip̃o mox toitu uir¬
tute uirge genitalis emutilat᷑. ita ꝑ
ultra coire nequit. S intrans alti ma.¬
ris pelagus intantum extrescit: ut
nulla horninũ arte capi possit Infra
tres igit᷑ annos etatis sue: capi potest
Capiuntur aũt sic Piscatores locũ
uͥ cetus est notantes illic aggregãt᷑

Expanded text:
ns os in fronte magnum et patulum, sed oris meatus strictos. Uniuventute habet dentes nigros, in senectute albos. Hi pisces aliquando fluctus haustos ita eructuant, ut alluvie nimbosa plerumque classes navigantium deprimant; sed et cum in mari tempestas oritur, se super fluctus attollunt et commotionibus ac turbinibus naves mergunt. Arenas aliquando dorsis sustollunt, in quibus urgente tempestate, naute terram se invenisse gaudentes, anchoris iactis falsa firmitare quiescunt, at ignes accensos belua sentiens, subito commota se mergit et homines cum navibus in profundum trahit. quam etatem annorum trium excedit, cum balena coit et in ipso mox coitu virtute virge genitalis emutilatur, ita quod ultra coire nequit, sed intrans alti maris pelagus intantum excrescit, ut nulla hominem arte capi possit. Infra tres igitur annos etatis sue capi potestCapiuntur autem sic. Piscatores locum ubi cetus est notantes, illic aggregantur
Abbreviated transcription (Latin):
rautitati. Bob tm̃: feminis upt
ilior qmͣ marib. In homine etiã
castratis. In fanti nascendo. nl¬
la uot audit᷑. ante ꝙͣ totus emer¬
gat utero. Primꝰ sermo anuitło
⁊ semestͥ. loqutus est cresi filius
⁊ in crepundus. ꝓdigio quo totum
id coritidit regnum. Qui celerius
fari ceperint. tardius ingredi ĩ¬
tipiunt. uox la̾boratur a xiii.
anius. Eadem in senecta exilior
Neq in alio animaliũ: sepiꝰ mu
Eadem recto uł cõcauo ꝑientum
spatio qmͣiuis leui sono dicta u̾ba
ad alteꝵ caput ꝓfert: si nulla in¬
etiualitas impediat.

Expanded text:
itati. bubus tantum feminis vox ilior quam maribus, in homine etiam castratis. infantis in nascendo nulla auditur ante quam totus emergat utero. primus sermo anniculo; set semenstris locutus est Croesi filius et in crepundiis prodigio, quo totum id concidit regnum. qui celerius fari coepere, tardius ingredi incipiunt. vox roboratur a XIIII annis; eadem in senecta exilior, neque in alio animalium saepius muteadem recto vel conchato parietum spatio, quamvis levi sono dicta verba ad alterum caput perferens, si nulla inaequalitas impediat .
Abbreviated transcription (Latin):
pectines stcere cũ uolant: mollia
⁊ crusta intecta: uotem net sonũ
ullum hr̃e. S ⁊ ceteri pisces. cͣuiᷤ
pulmone ⁊ arteria careant: nõ ĩ
totũ sũ ullo sont sũt. Stridorẽ cũ
dentib fieri cauillant᷑ oua parien¬

Expanded text:
pectines stridere, cum volant, mollia et crusta intecta nec vocem nec sonum ullum habere: sed ceteri pisces, quamvis pulmone et arteria careant, non in totum sine ullo sunt sono — stridorem eum dentibus fieri cavillantur —, e
Abbreviated transcription (Latin):
nie. Multum enĩ in hiis refert.
⁊ locoꝵ patã. Mute in matedonia
tradunt᷑ muti ⁊ ap̃. auiũ loqͣtõres
sunt q̃ miriores: ⁊ cͥoa coitꝰ maxĩe
aliis in pugna uox ut cturnici¬
b. aliis autẽ pugna ut ꝑdicib.
alus cũ iucere ut gallinateis.¬

Expanded text:
e. multum tamen in his refert et locorum natura: mutae in Macedonia traduntur, muti et apri. avium loquaciores quae minores, et circa coitus maxime: aliis in pugna vox, ut coturnicibus, aliis ante pugnam, ut perdicibus, aliis cum vicere, ut gallinaceis
Abbreviated transcription (Latin):
acca marina mostrũ est mag¬
nũ ac ualidũ: ⁊ ad iuiuriasi¬
ratundũ. Non h̃t̃ oua: s facit fetũ.
Unũ quidem sepius: uł duos ad plꝰ
fetũ ten̾e diligit. ⁊ secũ ducit ubiꝯ¬
ꝙ uadit uiuit hoc animal .cxxx.
anuis qd̾ ꝓbatũ est amputatis eoꝵ

Expanded text:
acca marina monstrum est magnum ac validum, et ad iniurias iracundum: non habet ova, sed facit fetum unum quidem sepius, vel duos ad plus: fetum tenere diligit et secum ducit ubicumque vadit. Vivit hoc animal CXXX annis, quod probatum est amputatis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
mare deducit: ex eo subinde assue faciẽs
Int̾ficiunt᷑ difficilit̾.: nͥ capite eliso. Ip¬
sis in sono mugitus. Unde et nomen
spondent. Nullũ aĩal. grauiore sõpno
pͥmitur. Denius quib in mari utunt᷑
humi quoq pedũ uice serpunt. Pelles
eoꝵ ⁊̃ detractas corpori sensũ equoꝵ  re¬
tiu̾e tradũt semꝑte estu maris recedẽte
in horrescere. Pret̾ea dextere pinne ui

Expanded text:
mare, ex eo subinde adsuefaciens . interficiuntur difficulter nisi capite eliso. ipsis in sono mugitus—unde nomen spondent. nullum animal graviore somno premitur. pinnis, quibus in mari utuntur, humi quoque vice pedum serpunt. pelles eorum etiam detractas corpori sensum aequorum retinere tradunt semperque aestu maris recedente inhorrescere, praeterea dextrae pinnae vim
Abbreviated transcription (Latin):
onus est quiddã qd̾ fit in ae
re: ꝓp̾ mundationem accede̾tẽ
aeri ex motu fortissut ꝓueniente
ex uehementi aliquoꝵ int̾ se ꝑcus¬
gͦ qd̾ sonus est qualitas sensibilꝰ
pueniens ex motu fractiuo aeris
fit sonus s ex motu frangente
aerem. anteqm diuisibilis sit ꝑ
naturã. Dico etiam ens cũ illo:
quia sonus nõ ht̃ esse nisi qmͣ¬
diu durat motus ille uex qr mo

Expanded text:
onus est quiddam quod fit in aëre propter inundationem accidentem aëri ex motu fortissimo proveniente ex vehementi aliquorum inter se percusquod sonus est qualitas sensibilis proveniens ex fractivo motu aëris cit sonum, sed motus frangens aërem antequam di|visibilis sit per naturam. Et dico ‘ens cum illo’, quia sonus non habet esse nisi quamdiu durat motus ille. Unde cum
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ ẽẽ suũ in medio .s. in aere est ut ĩ
mat̾ia nõ tam̃ agit in auditum ac¬
tione matie s actione medii. Et si¬
nulit̾ est de odore. Et ut ħ intelliga¬
tur. notandũ qd actio mat̾ie ꝓprie
est actio qualitatũ tnͣsmutantium
mat̾i̾am siuie naturalit̾ siue uiolẽt̾.
Uł si nõ tnͣsmutat mat̾iam: tamẽ
E motũ uiolentũ agit actione ma¬
t̾ie. quia impulsus atorutiu scindͭ
lignum. S actione medii ⁊ nõ ma¬
t̾ie agit in sensum: facit enĩ sensũ
in actu ꝑ sensibile: qd̾ ut in medio
actu aliqd̃ tam̃ sensibile. in aliquo
uno ẽ ut in matĩa ⁊ in medio. sicut

Expanded text:
 esse in medio, scilicet in aëre, est ut in materia, non tamen agit in auditum actione materiae, sed actione medii. Et similiter est de odore. Et ut hoc intelligatur, notandum est quod actio materiae proprie est actio qualitatum transmutantium materiam sive naturaliter sive violenter; vel si non transmutat materiam, tamen secundum motum violentum agit actione materiae, quia impulsus a tonitru scindit lignum , sed actione medii et non materiae agit in sensum ; facit enim sensum in actu per sensibile, quod ut in medio actu. Aliquod tamen sensibile in aliquo | uno est ut in medio et in materia, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dulcis. Hec enimauis mira modula¬
tione lecificat hoĩem. Gaudec ad ortũ
solis. preitq lecicia uenientẽ. U̾notm̃¬
tx̾ cantat: hyb̾no nũꝙͣ. Inicio qͥdẽ ueru
ado sue uocis amenicate delecbatur ut
ramur ig̾ ĩtam paruo corpusculo tam
musice scientiam. Modulatus em̃edi¬
tur sonus ⁊ nũc cõtinuo sp̾u trahitur
ĩlongũ nũc uariatur ĩ flexo. nunc di¬
stinguitur et cõciso. copulatur ĩ torto
grauis acutus. creber extẽsus. uibrans.
et aliqũ quidẽ medius. sũmus ymꝰ. Me¬
ditantur inti̾m asie minores u̾susq qͦs
imtent᷑ ad discũt. Audit atcente disci¬
pła redditq uicib cantũ. Intelligitur
emendatur. ⁊ a docente qͦdamm᷑ rep̾hẽ¬
ditur. Statim autẽ ut coire ceperit:
uocis amenicatẽ ꝑdit. ⁊ ut dicit plimꝰ
alia noꝵ fit muitatur et color. Ab exitu
qͦ u̾ni tp̃is aucto estu ĩ totũ alia uox fit
mutatur et color. Linguis eaꝵ tenuicas
illa ñ ẽ q̃ cetĩs auibus.

Expanded text:
est dulcis. Hec enim avis mira modulatione letificat audientem: gaudet ad ortum solis, preitque letitia venientem. Verno cantat, hyberno nunquam. In initio quidem veris adeo sue vocis amenitate delectatur, ut ramur igitur in tam parvo corpusculo tam musice scientiam. Modulatus enim editur sonus et nunc continuo spiritu trahitur in longum, nunc variatur inflexo, nunc distinguitur et conciso copulatur intorto, gravis acutus creber extensus vibrans et aliquando quidem medius summus imus. Meditantur interim alie minores, versusque quos imitentur addiscunt. Audit attente discipula, redditque vicibus cantum; intelligitur, emendatur et a docente quodammodo reprehenditur. Statim autem ut coire ceperit, vocis amenitatem perdit et ut dicit Plinius alia vox fit, mutatur et color: ab exitu quoque verni temporis, aucto estu in totum alia vox fit, mutatur et color, lingue earum tenuitas illa, non est ceteris avibus.
Abbreviated transcription (Latin):
reꝵ. Nelenti des sunt aues ut dicit
plinius: quaꝵ suffragiũ adeo petũt
incole montis cadini. cũ albocustis fri
ges illius uastant᷑. Itaq a dõ msselo¬
custas de populantur. et unde ueniãt

Expanded text:
. Zeleutides sunt aves, ut dicit Plinius, quarum suffragium a deo petunt incole montis Cadmicum: a locustis enim fruges illius vastantur; itaque a deo misse locustas depopulantur et unde veniant
Abbreviated transcription (Latin):
naꝵ uenustate clarissima. In dorso co¬
lorẽ h̃t int̾ uirite ⁊ ceruleum: in pec¬
tore uero p̾fert ymaginẽ carbonũ
ardentiũ. Duos tm̃ it in pede digitoᷤ.
ungues aduncos s rostrum paruũ
at directũ. Cirta aqͣs assidua est: pisci¬
culis uiuit. Terram uostro cauat: ibicꝓ
nidũ corigerit ac fetus facit. De hac
opinatur uulgꝰ. q si pellem cũ plumi
aui mortue detrahas ⁊ parieti in fi¬
gas omnianno plumas ac si eẽt in
corpore cõmutabit actor. Nxion¬

Expanded text:
narum venustate clarissima: in dorso colorem habet inter viridem et ceruleum, in pectore vero prefert imaginem carbonum ardentium: duos tantum habet in pede digitos et ungues aduncos, sed rostrum parvum ac directum, circa aquas assidua est, pisciculis vivit, terram rostro cavat, ibique nidum congerit, ac fetus facit. De hac opinatur vulgus, quod si pellem cum plumis avi mortue detrahas et pariete infigas, in omni anno plumas, ac si esset in corpore, commutabit.
Abbreviated transcription (Latin):
qui ceruus est aui¬
mal orientis ad magnitudinem
cerui: s hũs ĩ pedib soleas ⁊ ĩcollo
pilos ut equs ꝑ scapulas descen¬
dentes. Cornua mas h̃t: his feĩa
carret.

Expanded text:
quicervus est animal orientis, ad magnitudinem cervi, sed habens in pedibus soleas et in collo pilos, ut equus, per scapulas descendentes. Cornua mas habet, his femina caret.
Abbreviated transcription (Latin):
Quibda aĩalib longiora colla
nis extendant. Cum enĩ altiora
sunt aĩalia nõ possent alit̾ her¬
bis minutissimis pasti. Aĩalia
qͦ ruminantia fere omnia lon¬
gũ collũ hñt. Quibdã breuiora
dedit ⁊ angustiora: ut leoni at ty¬
gridib qr nõ in t̾ram pascendi
gr̃a ceruitẽ ⁊ ora deflectunt. s aut
c̃uum inuadunt. aut bouẽ uel

Expanded text:
Quibusdam animalibus longiora colla nis extendant, cum enim altiora sunt animalia, non possent aliter herbis minutissimis pasci. Animalia quoque ruminantia fere omnia, longum collum habent. Quibusdam vero breviora dedit et angustiora, ut leoni et tigridibus, quia non in terram pascendi gratia cervices et ora deflectunt, sed aut cervum invadunt, aut bovem, vel
Abbreviated transcription (Latin):
¶Taxus est aĩal mag¬
nitudine uulpis. Habet crura bre¬
uia nec in utroq lat̾e eqͣlia s in
sinistro breuiora. unde fit ut in
ualliculas rote qͣs attritione currꝰ
faciunt positis pedib dextri late¬
res ualent̾ currant sictꝑ suos ꝑse¬
cutores effugiant. Pellem hñt uil¬
losam ⁊ setis rigidã: albis iugris¬
ꝙ pilis contextam. phisi¬

Expanded text:
axus est animal magnitudine vulpis, habet crura brevia, nec in utroque latere equalia, sed in sinistra breviora; unde fit ut in valliculas rote, quas attritione currus faciunt, positis pedibus dextre lateris valenter currant, sicque suos persecutores effugiant, pellem habent villosam et setis rigidam, albis nigrisque pilis contextam. Huius
Abbreviated transcription (Latin):
capud maiꝰ ceruint: nec ab simile. Cor¬
nua ramosa: ungula bifida uellus
magnitudine ursoꝵ. Cũq libuerit
sui coldris ẽe a sini similis est. Tergo¬
ri tanta duricia ẽ: ut toraces ex eo fa¬
ciant. Colorẽ omniũ arboꝵ fructitũ
latet. Ideo ꝙ raro capitur. Hoc igitur
ud ex his que pilo uestiunt᷑ nͥ ĩ in dis¬
⁊ lichaon cui iubata tradit᷑ ceruix.
dissimile. saltu uelox. uenatu uiuens.
innocuũ homini: Habitũ nõ colorẽ
mutat Per hyemes hyrtꝰ. estate nu¬

Expanded text:
caput maius cervino nec absimile, cornua ramosa, ungulae bifidae, villus magnitudine ursorum, sed, cum libuit sui coloris esse, asini similis. tergori tanta duritia, ut thoraces ex eo faciant. colorem omnium arborum, fruticum, latet, ideoque raro capitur. mirum ud ex iis quae pilo vestiuntur, nisi in Indis lycaon, cui iubata traditur cervix.dissimile, velox saltu, venatu vivens, innocuum homini — habitum, non colorem, mutant, per hiemes hirti, aestate nu
Abbreviated transcription (Latin):
rsus hoc modo capitur. ue¬
natores arborẽ cõcauam no¬
tantes in qua melleos fauos con¬
gesserint apes: malleum ingentis
rolis ibi quodam fimne suspendunt
ita qd̵ foramen ꝑ qd̃ aditꝰ est ad fa¬
uos obstruunt: indeq sub arbrepa¬
los exatutos in tra figunt. Cum gͥ
ursus mellis cupidissimus ĩ aditu
malleum appensum inuer̾it: irasci¬
tur et pendentẽ eicere nititur. s mal¬
leꝰ ad locũ rediens eũ reu̾berat. Dũ¬
q sepius hoc fit: ursus tãdem ittib
mallei fatigatus et iuctus ut pote
mellis ut dcm̃ est aiuidꝰ ĩpalos acu¬
tos sub arbore de fixos cadit. sicq¬
ꝑ uenatorẽ obseruantes deiectum
in foueam. Cum aũt capitur: si ñ
ad nutũ hoĩs mansuescit: oculi eiꝰ
ere candenti excecantur. Dum eñi
es candens respicit: quasi insen¬
sibiliter iusum amittit. cx¬

Expanded text:
rsus hoc modo capitur. Venatores arborum concavam notantes, in qua melleos favos congesserint apes, malleum ingentis molis ibi quodam fune suspendunt: illoque foramen per quod aditus est ad favos obstruunt, indeque sub arbore palos exacutos in terram fugiunt. Cum igitur ursus mellis cupidissimus in aditu malleum appensum invenerit, irascitur et pendentem eiicere nititur, sed malleus ad locum rediens eum reverberat: dumque sepius hoc fit, ursus tandem ictibus mallei fatigatus et victus, utpote mellis, ut dictum est, avidus, in palos acutos sub arbore defixos cadit, sicque venatores observantes deiectum idunt. Cum autem capitur, si non ad nutum hominis mansuescit, oculi eius ere candenti excecantur; dum enim es candens respicit, quasi insensibiliter visum amittit.
Abbreviated transcription (Latin):
hiie scd̃m m̾ita afficit᷑ ad delectatio¬
nẽ siue ad dolorẽ. Corpus autẽ ꝙ pͥ
ue integrũ tamꝙͣ organũ comꝑra¬
tum ⁊ dispositũ erat ut melos mu¬
sicum in se contineret. ⁊ motum
resonaret: nunc cõfractũ ⁊ inutile
e regione iacet aĩa uͦ returrentib
ab his tm̃ motib quib corpus p
tempꝰ ⁊ locũ mouebat: ip̃a ꝑ temp
sllocalit̾ mota qm̃ ⁊ si organum ꝑiit¬

Expanded text:
delectationem, sive ad dolorem. Corpus autem quod prius integrum tanquam organum contemperatum et dispositum erat, ut melos musicum in se contineret et tactum resonaret, tunc confractum et inutile e regione jacet. Anima vero recurrentibus ab his tantum motibus, quibus corpus per tempus et locum movebat, ipsa per tempus illocaliter mota: quoniam etsi organum
Abbreviated transcription (Latin):
orpus autẽ constat ex offi¬
tralib membris officialia
ex consimilib consimlia ex hũo¬
rib: humores ex cibis. cibi ex ele¬
mentis. Et nichil hor est aĩa. s
ui istis tãqm organis agit. ac ꝑ
ft̃s est hõ ĩ aiãm uiuam. Que cũ
tpr̃ata ⁊ ordinata fu̾unt: ⁊ cõgruũt

Expanded text:
orpus constat ex officialibus membris, officialia ex consimilibus, consimilia ex humoribus, humores ex cibis, cibi ex elementis; et nihil horum est anima, sed in istis tanquam in organis agit, et per factus est homo in animam viventem. Quae cum temperata et ordina
Abbreviated transcription (Latin):
alaoz est piscis maris sp̃e mul¬
tifornus. Pluuia celi que cet̾is¬
piscib ad uite remediũ ⁊ impingua¬
tionis uiuamẽ ẽẽ solet. huic ꝓ exi
cio dat᷑. Nam si multa pluuia fu̾it.
oculis cecatur: at ꝑ consetuens cĩ
cibũ quer̾e non possit. fame moritur¬

Expanded text:
alaon est piscis maris specie multiformis, pluvia celi que ceteris ad vite remedium et impinguationis iuvamen esse solet, pro exitio ei datur. Nam si multa pluvia fuerit, oculis cecatur, ac per consequens cum cibum querere non possit, fame moritur
Abbreviated transcription (Latin):
monstrũ est magnũ qd̃ ostreaꝵ
more nascit᷑ int̾ conchas colorẽ cerule¬
um habentes: ⁊ int̾ illas uestitur
nobilissimo uellere fuluo nimis ac
rutilo. unde uestes pretiose cõficiun¬
tur in decorem ⁊ ornatũ uiroꝵ ac mu¬
ter est in illa parte occeani que galli¬
am respicit: belua tante altitudĩs
ut attollens se suꝑ fluctus ĩ gentis
columpne sumilitudiuẽ preferat. al¬
tiorq nauiũ uelis: diluuiũ qd̾dã e¬
ructuans ꝑauefatiat fluctuantes.
Placanista belua in gange fluuio
in die nascit᷑. rostrũ hñs delphini
caudã .xui. cubitoꝵ longitudinẽ ha¬
bentẽ. Quib socie sunt belue quas
scatios uotant branchiis biuis.
His tantes nires in ẽẽ dicũt: ut ele¬
phantes ad potũ uenientes morsib
infescent et eoꝵ ꝓmuscides abstra¬
hant.¬

Expanded text:
monstrum magnum, quod ostrearum more nascitur inter conchas, colorem ceruleum habentes et inter illa vestitur nobilissimo vellere fulvo nimis ac rutilo unde vestes pretiose conficiuntur in decorem et ornatum virorum ac muter est in illa parte oceani que Galliam respicit, belua tante altitudinis, ut attollens se super fluctus, ingentis columne similitudinem preferat, alorque navium; velut diluvium quoddam eructuans, pavefaciat fluctuantes. Platanista belua in Gange fluvio Indie nascitur, rostrum habens delphini , caudam XVI cubitorum longitudinem habentem, quibus socie sunt belue quas stacios vocant, branchiis binis. His tantas vires inesse dicunt, ut elephantes ad potum venientes morsibus infestent et eorum promuscides abstrahant
Abbreviated transcription (Latin):
nis eit. Exinde fit anima origina¬
li culpe obnoxia: qmͣ caro cõtͣhit
de carne: ꝑ legem cõcupiscentie. ꝙͣ
tito uiuificatur: originali tulpe
uincło p̃ruitur eiusq affectõib
aĩa q̃ carẽ uiuificat aggrauat᷑¬

Expanded text:
na. Exinde fit anima originali culpae obnoxia, quam caro contrahit, de carne per legem concupiscentiae, quam cito vivificatur, originalis culpae vinculo premitur, ejusque affectionibus anima, quae carnem vivificat, aggravat
Abbreviated transcription (Latin):
sensualitas caruis que maxime
quens: ait igneꝰ est illis uigor ⁊
Temꝑa igi᷑ o bone artifex organum
corꝑis nr̃i: ut armonie m̃tis possit
aptari. Nec sic roberet᷑ ut suꝑbiat:
net sit languescat ut deficiat. Childe¬
uificatõis officiũ amat: tantamq
cũ eo pacem pepigit: ut si qͣd ei con¬
trarium nou̾it ⁊ umplacabili odio
ab horreat: ⁊ turiosa sollicitudine

Expanded text:
sensualitas carnis, quae maxime abus loquens, ait: Igneus est illis vigor, et Tempera, bone artifex, organum corporis nostri, ut harmoniae mentis possit aptari; nec sic roboretur, ut superbiat; nec sic languescat, ut deficiat. vificationis officium amat, tantamque cum eo pacem pepigit, ut si quid ei contrarium noverit et implacabili odio, abhorreat et curiosa solicitudine
Abbreviated transcription (Latin):
carterẽ suũ ⁊ idet libera eẽ ñ potest
Dolorib eius uehem̃t̾ afficitur et
formidat int̾itũ q̃ mori ñ pͭ. Ocło̾ꝵ¬
iocundat᷑. odorib larga epulatõne¬
reficitur. Et licet hiis reb nullate¬
nus ip̃a utatur graui tñ merore
affligit᷑. si subtrahant᷑. Huit ⁊ nõ¬
nũqmͣ subripiunt uitia cõtraria

Expanded text:
carcerem suum, et ideo libera esse non potest. Doloribus ejus vehementer afficitur. Formidat interitum, quae mori non poiocundatur odoribreficitur. Et licet his rebus nullatenus ipsa utatur, gravi tamen moerore affligitur, si subtrahantur. Hinc etiam nonnunquam subrepunt vitia contraria
Abbreviated transcription (Latin):
us marinus ad lo¬
t̾ram exit: ibiq fossam faciens
oua parit ac t̾ra rursus obruit. Dost.
dic. uero diem radiens. it̾um fossam a¬
ꝑit: et fetũ in aqm ducit. Hoꝵ fetus ĩt̾
initia uisu carent. sicut fetus omniũ

Expanded text:
us marinus ad terram exit, ibique fossam faciens ova parit, ac terra rursus obruit. Post tricesimum vero diem rediens iterum fossam aperit et fetum in aquam ducit. Horum fetus inter initia vi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑcilioꝵ pondere obrutis eius ocłis
infestantia magnitudinẽ inuada p̾¬
natans demonstrat: ocl̃oꝵ q uice fũ¬
rinus qui ballenam antecedit. nullos
ht dentes: s pro his setas uitus. Ob¬

Expanded text:
superciliorum pondere obrutis eius oculis infestantia magnitudinem vada praenatans demonstrat oculorumque vice funrinus, qui ballaenam antecedit, nullos habet, sed pro iis saetis intus o
Abbreviated transcription (Latin):
um. atꝙ illa tͥuitas nõ hic uidet᷑
expleti: que fit cũ spẽs in memori¬
a latens. ⁊ uisio recordantis. Ter¬
cia uoluntate copulant᷑ D si dili
⁊ si contexta tũt pͥmũ audirem ñ
tũ generalit̾ singła meminissem
rat qui menunirm spẽs ⁊ montiũ
quid dicẽt om̃ino nescirem ⁊ iõ nar¬
ratõnẽ illam cogitare nt̃ possem.
Ita fit ut om̃is qui corporalia co
at aut. legat: uł p̃t̾ita uarrantem
uł futa᷑ p̃nũtiantẽ: ad memoriam
suam recurrat ⁊ ibi reꝑiat modum
atq m̾suram om̃iũ formaꝵ qͣs co¬

Expanded text:
us: atque illa trinitas non hic videtur expleri, quae fit cum species in memoria latens et visio recordantis tertia voluntate copulantur. Non  si contexta tunc primum audirem, non tamen generaliter singula meminissem.rat qui meminerim species et montium quid diceret omnino nescirem, et ideo narrationem illam cogitare non possem. Ita fit ut omnis qui corporalia cogat, aut legat vel praeterita narrantem, vel futura praenuntiantem, ad memoriam suam recurrat, et ibi reperiat modum atque mensuram omnium formarum quas co
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ꝙ sensit sic̃ in corꝑib sentiendi sͤ
in memoria eit cogitandi modus.
ria uͦ acies cogitantis. uoluitas
porro sicut adiungit sensũ corꝑis
tire desinamꝰ. ut cũ otłos ab eo
qd̵ uidere nolumꝰ au̾timꝰ ul clau¬
dimꝰ. uł aures a sonis: ⁊ sit de a

Expanded text:
quod sensit, sicut in corporibus sentiendi, sic in memoria est cogitandi modus. ria vero acies cogitantis. 15. Voluntas porro sicut adjungit sensum corpori, sic tire desinamus: veluti cum oculos, ab eo quod videre nolumus, avertimus, vel claudimus: sic aures a sonis, sic na
Abbreviated transcription (Latin):
uariatio est Multa uidet aĩa car¬
ualib oculis: multa eni phantas¬
tica ymaginatione cõcipit. Et u¬
biq quasi distendit᷑: mouet᷑ en¬
git᷑. ⁊ fluctuare uidet᷑. Nec a se e¬
grediens: s in semet ip̃a tantm
in magno ꝑcurrens spatio ꝑuaga¬
tur. Non exit ad illa: s tractatib
in se quasi qͣmͣdã latitudinẽ lon¬
gitudinẽ ⁊ altitudinẽ. Nam ꝑ cari¬

Expanded text:
variatio. Multa videt anima carnalibus oculis, multa etiam phantastica imaginatione concipit: et ubique quasi diffunditur, movetur, erigitur, et fluctuare videtur: non a se egrediens, sed in semetipsa tanquam in magno percurrens spatio pervagatur; et non exit ad illa, sed tractatibus in se quasi quamdam latitudinem, longitudinem et altitudinem. Nam per chari
Abbreviated transcription (Latin):
nobis sẽsus. deinde ymaginatõ
lc̃s: et post intelligentia ⁊ in
sũmo ẽ sapientia. Sũma nã
sapĩa ip̃e deus est sapĩa hõiᷤ
ẽ pietas .i. tultus dei. Sensus

Expanded text:
nobis sensus, deinde imaginatio, lectus et intelligentia, et in summo est sapientia. Summa namque sapientia ipse Deus est. Sapientia hominis est pietas, id est, cultus Dei. Sensus
Abbreviated transcription (Latin):
reꝵ corpereaꝵ naturas. formas.
differentias. ꝓpͥa ⁊ accidentia ꝑcipͭ.
ornĩa quidẽ in corporea s nõ extͣ
corporea nisi ratione substantia.
abstrahit enĩ a corporib q̃ fun¬
dant᷑ in corꝑib. nõ actione. s cosice¬
corpus est. In  telic̃s ea uis ae
est: que inuisibilia ꝑcipit situt an¬
gelos demones aias ⁊ om̃e spm̃ cre¬
atũ. Intelligentia ea uis aĩe est. qͣ̃
ĩmediate supponit᷑ deo. Ceruit siqͥ¬
dẽ. ip̃m sumiũ uerũ ⁊ uere incõ¬

Expanded text:
rum corporearum naturas, formas, differentias, propria et accidentia percipit: omnia incorporea, sed non extra corpora, nisi ratione subsistentia. Abstrahit enim a corporibus, quae fundantur in corporibus, non actione, sed considecorpus est. Intellectus ea vis animae est, quae invisibilia percipit, sicut Angelos, daemones, animas, et omnem spiritum creatum. Intelligentia ea vis animae est, quae immediate supponitur Deo: cernit siquidem ipsum summum verum et vere incom
Abbreviated transcription (Latin):
exultatione adoriri. Nam tefectũ sy¬
derũ: ⁊ cet̾e pauent quadrupedes. Sy¬
nuaꝵ generi p̾cipua est erga fetum
affectio. Gestant catulos: quos man
efferationes. Cynotephalis et natura

Expanded text:
exultatione adorari. nam defectum siderum et ceterae pavent quadripedes. simiarum generi praecipua erga fetum adfectio. gestant catulos quae mansu. efferatior cynocephalis natura
Abbreviated transcription (Latin):
rũ duri sunt ocłi minus cernunt
qͣm quoꝵ humidi. Serpentium ta¬
tuł ⁊ yrundinũ pullis si qͥs eruat.
renasci tradunt. In sectoꝵ om̃im¬
mouent᷑ sic̃ quadrupedũ aures.
ocłi duri. Omia talia ⁊ pisces ⁊ ĩ¬
secta. nõ hũt genas. nͨ integunt
oculos. Omĩb autẽ mnbrana uitͤ
mͦ tnͣslucida obtendit᷑ Defluere¬

Expanded text:
orum duri sunt, minus cernunt quam quorum umidi. serpentium catulis et hirundinum pullis, si quis eruat, renasci tradunt. insectorum omniumoventur sicut quadripedum aures. oculi duri. omnia talia et pisces et insecta non habent genas nec integunt oculos. omnibus membrana vitri modo tralucida obtenditur. Palpeb
Abbreviated transcription (Latin):
corporis p̃ciosissima ⁊ qui
lutis usu uitam a morte distin¬
hi ⁊ enĩ ostreis nulli : tͥbdam
conchaꝵ dubii. Pectines enim
si qͥs digitos adu̾sũ aute eos
moueat contrahunt ⁊ uidentes
⁊ olentes fugiunt ad mota fer¬
ram̃ta. Qradrupedũ talpis
uisus nõ est: ocłoꝵ effigies inest.
si quis p̃tẽtam detrahat membͣ
uicem cornicula bina p̃temp
tatu adimplent. Nec lũbricis

Expanded text:
corporis pretiosissima et quae lucis usu vitam distinhi; ostreis nulli, quibusdam concharum dubii. pectines enim, si quis digitos adversum hiantes eos moveat, contrahunturut videntes, et solenes fugiunt admota ferramenta . quadripedum talpis visus non est; oculorum effigies inest, si quis praetentam detrahat membrautatus inplent. nec lumbricis
Abbreviated transcription (Latin):
mĩe. odii. amoris tristitie leti¬
cie. Contuitu quoq multi for
tendunt᷑: humectant cohibent. ꝓ¬
culi seu uasa q̃dam uisibilem eiꝰ
ꝓtẽ accipiunt atq tnͣsmittunt.
dit magna cogitatio obcetat ab¬
ducto intꝰ uisu. Sic in morbo comi¬
tiali animo caligante: aꝑti nicħ
uident. Qͥn ⁊ patentib: dormiunt

Expanded text:
iae, odii, amoris, tristitiae, laetitiae. contuitu quoque multiformtenduntur, umectant, conivent. culi ceu vasa quaedam visibilem eius partem accipiunt atque tramittunt . sic magna cogitatio obcaecat abducto intus visu. sic in morbo comitiali animo caligante aperti nihil cernunt. quin et patentibus dormiunt
Abbreviated transcription (Latin):
Solũ enim ħ aĩal. sicut ⁊ hõ caducũ mor
bũ patitur. Ambrosius libro .iii. Euebro
qͦdam temperamẽto sui corꝑis uim pabusi
te depulsa cũ maria tnͣsmeant ĩpetus diffe¬
rũc. ⁊ mecuspatii longioris uires suas tar¬
cat̾uatinicoeunt. Deinde cõglobate uehe¬
mentius ꝓperant. Que festinatio płmq exi¬
tiũ portat nauigantibus. Accidit enĩ nocti¬
bus ut uela meidant ⁊ p̃ponderatis simibus
flatus tumidioris metuũt. płimũ se aqͥloni¬
bus credũt ut corpora pinguiuseusa ⁊ idõ tar¬
da facilius ꝓuehat siccior ac uehementior

Expanded text:
gometra dicitur, quae gregem ducit. Eam terrae propinquantem accipiter videns rapit: ac propterea gratissimos habent semina venenorum. Quam te depulsa. Cum maria tranant, impetus differunt et metu spatii longioris uires suas nutcoeunt cateruatim, deinde globatae uehementius properant. Quae festinatio plerumque exitium portat nauigantibus: accidit enim noctibus ut uela incidant et praeponderatis sinibus flatus tumidioris. Plurimum se aquilonibus credunt, ut corpora pinguiuscula atque eo tarda facilius prouehat siccior et uehementior
Abbreviated transcription (Latin):
multe ad uolatũ multũ debiles: horrentes
hẏemẽ ad cõualles ĩ locis calidis fugiũt.
S añ recessũ suũ se p̾muniũt ut multũco¬
medãt ⁊ ĩpĩguẽt . ac ꝑ ħ melius hyeme
pati fanus ĩ opiã possint. Iacent enĩ płeq ꝑ
totã hyemẽ ĩ spelũcis ⁊ cau̾nis ualliũ calidis
qͣsi semineces ĩuicẽ cõglobate uiũtq sũ cibo
młto tp̃re cõfe̾nte ad caloreͤ multitudĩe. Post
hyemẽ autẽ ueniũt successine scd̃m debilita¬

Expanded text:
Multeque ad volatum debiles, horrentes hyemem, ad convalles in locis calidis fugiunt, sed ante recessum suum se premuniunt, ut multum comedant et impinguentur, ac per hoc melius hyeme pati famis inopiam possint. Iacent enim plereque per totam hyemem in speluncis et cavernis vallium calidis, quasi semineces invicem conglobate, vivuntque sine cibo multo tempore, conferente ad calorem multitudine. Post hyemem autem veniunt successive, secundum debilita
Abbreviated transcription (Latin):
Echinus est
pisciculus spinas hñs ꝓ pedib sicut
cancer: alas aũt subuentre que pedib
assimilant᷑. in ore uero dentiũ loco gͣ¬
ues aculeos. H̾ aũt supra modũ nura¬
bile est: qd̃ cum sit sempedalis non
ulla uiolentia s adhesione tantũ na¬
uem. ce. pedũ cum suis ponderib intꝰ
retinet. ita ꝙ nec ad punctum moueri
ualet. Nec est alia ratio in tam stupẽdo
ꝓdigio: nisi ꝙ d̃s in creaturis p̾dicet᷑
mirabilis. Piscis iste comedi non po¬
test: q hominẽ astatu dispositionis
sue dissoluendo mortem infert li. de ine¬

Expanded text:
Echeneis est pisciculus spinas habens pro pedibus sicut cancer, alas autem sub ventre, que pedibus assimilantur, in ore vero dentium loco graves aculeos. Hoc autem super modum mirabile est, quod cum sit semipedalis, non ulla violentia, sed adhesione tantum, navem CC pedum cum suis intus ponderibus retinet, ita quod nec ad punctum moveri valet: nec est alia ratio in tam stupendo prodigio, nisi quod deus in creaturis suis predicetur mirabilis. Piscis ille comedi non potest, quia homines a statu dispositionis sue dissolvendo, mortem infert. E
Abbreviated transcription (Latin):
phariam genus scinditur. Nã
breuiores et iubis trispi ple¬
q ignaui sunt ⁊ in belles longi¬
ores et coma simpliti: magis atreᷤᷤ
At hi quos creant pardi: ĩ ple¬
sequta: solite cibationis diem su
plius deuoratas: tũ grauantur
insertis in ora unguib sponte ꝓ¬
trahunt et cũ fugiendũ est in sa¬
cietate idem faciunt

Expanded text:
fariam genus scinditur: nam breuiores et iubis crispi plerumque ignaui sunt et inbelles; longiores et coma simplici acres magis; at hi quos creant pardi in plesecuta, solitae cibationi superponuplius deuoratas, cum grauantur, insertis in ora unguibus sponte protrahunt. Sane et cum fugiendum est in satietate, idem faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
diebus ac noctibus contimuis .xu. gar¬
rulis sine int̾missu cantus ẽ densante
pͥmũ tanta uox ĩ tam paruo corpuscu
⁊ nũc continuo spũ trahitur in longo
nũc uariatur ĩ flexo. mĩc distingint᷑
grauis. acutus. unus. creber. extentꝰ¬

Expanded text:
diebus ac noctibus continuis XV garrulus sine intermissu cantus densante primum tanta vox tam parvo in corpusculet nunc continuo spiritu trahitur in longum, nunc variatur inflexo, nunc distinguitur gravis, acutus, creber, extent
Abbreviated transcription (Latin):
qr artificis argutiẽ axu. diebus pau¬
latim desinũt ut nec fatigatas dicere
possis aut satiatas. Mox estu aucto ĩ
totũ alia nox fit. ñ modulata aut ua¬
ria. M utatur ⁊ color. Postremo hye¬
me ip̃a nõ c̾uitur. linguis eaꝵ tenuitas
illa p̾ma ñ ẽ q̃ ceti̾s auibus. Pariunt
uere pͥmo cũ płimũ sena oua.

Expanded text:
que artifices argutiae a XV diebus paulatim desinunt, nec ut fatigatas possis dicere aut satiatas. mox aestu aucto in totum alia vox fit, nec modulata aut varia; mutatur et color. postremo hieme ipsa non cernitur. linguis earum tenuitas illa prima non est quae ceteris avibus. pariunt vere primo, cum plurimum, sena ova.
Abbreviated transcription (Latin):
cuiqz cantus. Certant inc̾ se palamnq
aĩosa contentio ẽ. Uicta sepe finit mor¬
te uitam. spũ p̾us deficiente qrr̃a cãtu
Meditantur alie iuniores. u̾susq qͦs
imitentur. accipiũt. Audit discipula
ĩtentionẽ ac reddic uicibusq recicent
Intelligitur emendata correptio ⁊ ĩ do¬
cente q̃dam repͥhensiõ. Itaq cesaris n¬

Expanded text:
inter se palamque animosa contentio est. Victa morte finit saepe vitam, spiritu prius deficiente quam cantu. Meditantur aliae iuniores, versusque, quos imitentur, accipiunt. Audit discipula intentione magna et reddit, vicibusque reticent. Intelligitur emendatae correctio et in docente quaedam reprehensio. Haec et alia n
Abbreviated transcription (Latin):
ligo capitur aliqͣndo quinq cubitoꝵ
Caput ht̃ int̾ pedes et uentrẽ. Ultra
duos annos rara est eaꝵ uita. Alit
eaꝵ genus asꝑrimũ est: que pugna¬
ture turms se munientes stabili¬
unt.

Expanded text:
ligo capitur aliquando V cubitorum; caput habet inter pedes et ventrem; ultra duos annos rara est earum vita. Aliquod earum genus aspertinum est, que pugnature turmis se munientes stabiliunt.