comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. et mori lucrum. Et q
solo corpore in terris positꝰ.
spe in celestibus degebat. ꝓ¬
fecto hoc de se sibiqz simili¬
mis loquebatur. Nostra
conueisacio in cclis est. Nẽ¬
pe iam illis conextus qui¬
bus ait dominus. Uos estiᷤ
lux mundi. Et non potest
ciuitas abscondi supra
montem posita. neq accẽ¬
dunt lucernain et pouũt
cam sub inodiosz suꝑ cã¬
delabrum: ut luccat õm̃i¬
bus qui in domosunt. eu¬
refatus ergo pipinꝰ¬
hunc ad modum
uenerans ac diligens. fili¬
um suum misit ci karsũ
adbaptizandum. Qui ꝓp̃
feros animos. et quia ab
incunte etate fuerit uir bel¬
licosus et robore fortissimꝰ.
post modum martellus
est cognominatus. Quẽ
a se baptizatum. ipse iur
alinus suscepit a fonte sa¬
cri batisinatis: ut cuisdẽ
patronus fieret iuxta peti¬
cionem genitoris. Qui ci¬
dem pr̃i p̃ipino decedenti ĩ
principatum succedens.
cumdem patronum suũ.
tum impictum iniuste:
a sede sua repulit: ut pau¬

Expanded text:
fuit et mori lucrum. Et quia fuit et mori lucrum. Et quia solo corpore in terris positus, spe in caelestibus degebat, profecto hoc de se sibique simillimis loquebatur: Nostra conversatio in caelis est, nempe iam illis conexus, quibus ait Dominus: Vos estis lux mundi, et: Non potest civitas abscondi supra montem posita, neque accendunt lucernam et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. refatus ergo Pipinuhunc admodum venerans ac diligens, filium suum misit ei Karlum ad baptizandum, qui propter feros animos et, quia ab ineunte aetate fuerit vir bellicosus et robore fortissimus, postmodum Martellus est cognominatus. Quem a se baptizatum ipse vir almus suscepit a fonte sacri baptismatis, ut eiusdem patronus fieret iuxta petitionem genitoris. Qui eidem patri Pipino decedenti in principatum succedens, eundem patronum suum cum impie tum iniuste a sede sua pepulit, ceu pau
Abbreviated transcription (Latin):
rum curam in exteriorum
occupacione non minuens:
ccteriorum prouidenciã ĩ
internorum sollicitudine
non relinquens: ne aut
extenioribus deditus. ab
intinus aliquando corni¬
cret: aut solis interioribus
occupatus. que foris debebat
proximus non impendẽt.
Agebat quippe in omnib
ut pote fidelis dispensator
et prudens quem constitu¬
it dominus supra famili¬
ain suam. ut daret illis ĩ
tempore tritici mensurã.
procul namq semper ab
illo fuit qd̃ apostolus ait.
Qui suorum et marime
domesticorum curam nõ
habet. fidem negauit. et est
infideli deterior: quimĩmo
cum ueraciter dicere ualu¬
it. instancia mea cotidia¬
na sollicitudo omnium
ecclesiarum. Qua propter
si quando aliquid discim¬
nis alicui membrorum
ccclesie acciderat: et hoc sibi
non absurde poterat coaptã¬
re. Quis infirmatur. ⁊ ego
non infirmor: Quis scã¬
dalizatur. et ego non uror:
Et rursus. Gaudere cum
gaudentibus. flere cum flẽ¬
tibus. Huic uiucre xpũs

Expanded text:
rum curam in exteriorum rum curam in exteriorum occupatione non minuens, exteriorum providentiam in internorum sollicitudine non relinquens, ne aut, exterioribus deditus, ab intimis aliquando corrueret aut, solis interioribus occupatus, quae foris debebat proximis non inpenderet. Agebat quippe in omnibus utpote fidelis dispensator et prudens, quem constituit dominus supra familiam suam, ut daret illis in tempore tritici mensuram. Procul namque semper ab illo fuit, quod apostolus ait: Qui suorum et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit et est infideli deterior; quin immo cum eodem veraciter dicere valuit: Instantia mea cotidiana, sollicitudo omnium ecclesiarum. Quapropter, si quando aliquid discriminis alicui membrorum ecclesiae acciderat, et hoc sibi non absurde poterat coaptare: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Et rursus: Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus. Huic vivere Christus
Abbreviated transcription (Latin):
transire. Proinde omnes h
diuinitus ficri uidentes.
dicere congruenter suphii
ualent qd̃ scriptura de t̾ra
quondam habitacionis fi¬
lorum israel refert: que cũ
premittit . pluit dominus
grandinem super terram
egypti: paulo post adnectit
dicens. Tantum in terra ge-¬
sen ubi crant filii isracl gnͣ¬
do non cecidit. S quia pre¬
sens miraculum ut p̾me¬
moratur hic continue sit
quocienscumq hec uspiã
ruit: magis presenti tẽpo¬
re qmͣ preterito utendum
est ita. In hac terra possessi¬
oms sancti rigoberti gnͣdo
non cadit: licet i omni frã¬
corum terra cadere uideatͤ
ex more. Demiq uniucisa ᷤᷤ
res istas nullo mundans
cupiditatis impetrauit ob¬
tentu: iterum cedesie ĩ cũc¬
tis prouirbus consulens.
illam constituit heredem
carum: sicut partun fuit
paulo superius intimatũ.
Plures etemim ceclesias ca¬
ruidem participes fecit: ꝓ¬
ut corde suo destinauit.E¬
rat quippe ut canonica dog¬
matizat institucio int̾nõ¬

Expanded text:
transire. Proinde omnes, haec transire. Proinde omnes, haec divinitus fieri videntes, dicere congruenter super his valent, quod Scriptura de terra quondam habitationis filiorum Israel refert; quae cum premittit: Pluit Dominus grandinem super terram Aegypti, paulo post adnectit, dicens: Tantum in terra Gessen, ubi erant filii Israel, grando non cecidit. Sed quia presens miraculum, ut prememoratur, hic continue fit, quotienscumque haec uspiam ruit, – magis presenti tempore quam preterito utendum est ita, – in hac terra possessionis sancti Rigoberti grando non cadit, quamlibet in omni Francorum terra cadere videatur ex more. 7. Denique universas res istas nullo mundanae cupiditatis inpetravit obtentu, verum, ecclesiae in cunctis pro viribus consulens, illam constituit heredem earum, sicut partim fuit paulo superius intimatum. Plures etenim ecclesias earundem participes fecit, prout corde suo destinavit. Erat quippe, ut canonica dogmatizat institutio, interno
Abbreviated transcription (Latin):
Catus itaq rigober¬
tus. per fines qui
maifestissime parent per¬
gens passim lunitem ut
litem discerneret si forte ac¬
cideret: arius poni precepit.
pcragratisq omnib q̃ sibi
maliat dari: confestim
regressus est ad pipinum.
Qui interim meridiano
surgens a sompno: largi¬
tus est ei omnem quem
lustrauit locum per confi¬
mum designatum. Ad me¬
morabile iudicium suꝑ
hoc transitu itinis sui et e¬
state et hyeme uernancior
et uiridior herba hactenuᷤ
ibi gliscere inseritur. qmͣ
ceteris in locis que in circu¬
itu cius sunt: cum tamẽ
cque teratur a quolibet ui¬
atore. Est et aliud non con¬
tempnende rei miraculũ:
qd̃ proculdubio meritis aͦ
constat cisdem rebus a do¬
mino prerogatum. Si qͥ¬
dem postqm dominio cius
cesserunt: nunqͣmͣ nusꝙͣ¬
qz cas lesit tempestas. Nec
grando cecidit super illas.
Unde non solum res mira.
sed super omnibus ualde
est stupenda. Uidentur mo¬
re solito cadere iuxta. et nõ
fines carum attingere un¬
qmͣ presumunt: nec ultra

Expanded text:
atus itaque Rigobertus per fines, qui manifestissime parent, pergens, passim limitem, ut litem discerneret arvis, si forte accideret, poni precepit. Peragratisque omnibus, quae sibi maluerat dari, confestim regressus est ad Pipinum, qui, interim meridiano surgens a somno, largitus est ei omnem quem lustravit locum per confinium designatum. Ad memorabile vero inditium super hoc transitu itineris sui et aestate et hieme vernantior, quia viridior, herba hactenus ibi gliscere visitur quam ceteris in locis, quae in circuitu eius sunt, cum tamen aeque teratur abs quolibet viatore. 6. Est et aliud non contempnendae rei miraculum, quod procul dubio meritis eius constat eisdem rebus a Domino prerogatum. Siquidem postquam dominio eius cesserunt, numquam nusquamque eas laesit tempestas, nec grando cecidit super illas, unde non solum res mira, sed semper omnibus valde est stupenda: videntur more solito cadere iuxta, et non fines earum attingere umquam presumunt, ne dicatur
Abbreviated transcription (Latin):
rum spinrituum innume¬
rabilia agiia sunt au¬
dita canore mestimabilis
suauitatis modulancia
gloria tibi domine adiũs¬
to frequencius alleluya. Nã
prout discerni potuit tan¬
tus auditus. uelut alter¬
natim chori angelici. hec et
alia quorum intellectus
non potuit percipi concine¬
bant. Quod uidentes ⁊ au¬
dientes inumeri populi
et multi eciam persccutoꝵ
in deum crediderunt: non
credentes autem nimio ter¬
rore percussi: quiq in suas
partes fugicrunt.

Expanded text:
rum spirituum innumerum spirituum innumerabilia agmina sunt audita, canore inaestimabilis suavitatis modulantia: Gloria tibi, Domine, adjuncto frequentius, Alleluia. Nam prout discerni potuit tantus auditus, velut alternatim chori angelici, haec et alia, quorum intellectus non potuit percipi, concinebant. Quod videntes et audientes innumeri populi, et multi etiam persecutorum, in Dominum crediderunt. Non credentes autem, nimio terrore perculsi, quique in suas partes fugerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
do. dignos faceret celo. Tã¬
tas cium per illum dominꝰ¬
dignabatur cxercere u̾tutes:
ut rebellium corda gentili¬
um non minus miracu¬
lis quam predicaciomib
obtineret.
amqz ad declaranda
martiris et gallianĩ
primi sacerdotis me¬
rita gloriosa. ut ibi salu¬
tifer primo ceperat fructus
oriri. co amplius glorie su¬
e pateret triumphus: ma¬
ximus cunctos assistentes
fabilis cunctis resplẽduit.
et beatissum dyonisii se ca¬
dauer crexit. sanctaq ma¬
mi caput a corpore dola¬
bra lictoris trupcatum.
angelico ductu gressũ regẽ¬
te et luce celesti circum fulgĩ¬
te. pendulis cepi brachiis
uectitare. et facta est comes
multitudo celestis excrcitꝰ
exanui cius corporis. ca¬
put proprium ab ipso mõ¬
te ubi fuerat decollatus. ꝑ
duo fere milia deportanti:
usq ad locum in quo ñc
dei disposicione et sua clecci¬
one requiescit humatum.
sine cessacione hymins d¬
dulcissonis deum laudan
sz et celos petencia duuno¬

Expanded text:
do, dignos faceret coelo. Tando, dignos faceret coelo. Tantas enim Dominus per illum dignabatur exercere virtutes, ut rebellium corda gentilium non minus miraculis quam praedicationibus obtineret. amque ad declaranda sancti martyris et Galliarum primi sacerdotis merita gloriosa, ut ubi salutifer primo coeperat fructus oriri, eo amplius gloriae ipsius pateret triumphus, maximus cunctos honor assistentes fabilis cunctis resplenduit; et beatissimi Dionysii se cadaver erexit, sanctaque manu caput a corpore dolabra lictoris truncatum, angelico ductu gressum regente, et luce coelesti circumfulgente, pendulis coepit brachiis vectitare. Et facta est comes multitudo coelestis exercitus exanimi ejus corpori caput proprium, ab ipso monte, ubi fuerat decollatus, per duo fere millia deportanti usque ad locum, in quo nunc Dei dispositione et sua electione requiescit humatum, sine cessatione hymnis dulcisonis Deum laudans. Sed et coelos petentia divino
Abbreviated transcription (Latin):
siam illic se dei om¬
inpotentis semper in om¬
nibus et ubiqz comitãte
auxilio. iurta facultatẽ
uirium suarum. ut que
nouus aduena poterat.
n bonorei domini nr̃i
ihesu xp̃i que nec dum loci ᷤᷤ
illis et populis nota crat
construxit. ac officia deuo¬
te domino scriuentium cle¬
ricorum ex more cõstituit.
probatasq personas hono¬
re secundi ordinis ampli¬
auit. incessanter restituẽs
populos crratori: quos a
deuio cultu reuocauerat cre¬
ature. Cinctus ergo fide ⁊
deuocione populi. quam
in construccione et reucrẽ¬
ti basilice frequentacione
cernebat ad modum robo¬
ratus: deum et dominũ
pectore purissimo nou̾at.
ct corde ardentissimo dili¬
gebat. in sinuare gentibus
non cessabat cunctisqz mi¬
scricordiam cius in hoc tẽ¬
pore et iudicium futurum
proponcns. paulatun soci¬
abat deo quos dyabolo sub¬
trahebas. atq totis echorta¬
cionis nisibus et signorũ
prodigns satagebat: qua¬
tinus quos abripiebat mũ¬

Expanded text:
siam illic, Dei se omsiam illic, Dei se omnipotentis semper in omnibus et ubique comitante auxilio, juxta facultatem virium suarum, utque novus adhuc advena poterat, in honorem Domini nostri Jesu Christi, quae necdum locis illis et populis nota erat, construxit, ac officia devote Domino servientium clericorum ex more constituit, probatasque personas honore secundi ordinis ampliavit, incessanter restituens populos creatori, quos a devio cultu revocaverat creaturae. Cinctus ergo fide et devotione populi, quam in constructione et reverenti basilicae frequentatione cernebat, admodum roboratus, Deum et Dominum pectore purissimo noverat, et corde ardentissimo diligebat, insinuare gentibus non cessabat; cunctisque misericordiam ejus in hoc tempore, et judicium futurum proponens, paulatim sociabat Deo, quos diabolo subtrahebat, atque totis exhortationis nisibus, et signorum prodigiis satagebat, quatenus quos abripiebat mun
Abbreviated transcription (Latin):
iisius qui sedis a¬
postolice priui legio tradẽte
sibi beato clemente petri apo¬
stoli successore uerbi diui¬
da semma susceperat. beatiˢ¬
sum principis apłorum
et magistri sui in formatꝰ
cremplo qui romano cru¬
delitati se propter ibesu xp̃i
nomen minerserant. quo
amplius apud gallias
gentilitatis feruere cogno¬
uit crrorem: illuc intrepi¬
dus et calore fidei annatuᷤ
accessit. et lutesciam pari¬
siorum domino ducente
peruenit. Doctrinaq p̾cla¬
rus. miraculis choruscãs.
et untutum signis. que
a thenicusium magister
paulo docente didicerat.g
galliis ministrauit. non
ueritus incredule gentis
expetere feritatem: quia nͥ¬
tutem suam preteritarũ
penarum recordacio robo¬
rabat. Tormentis crꝑtus
multis mortẽ tandem as¬
sccutunum se uitam tota
nichilominus intencio¬
ne desiderans. ut qui iam
crat xp̃i nominis int̾mul¬
ta tormentorum flagella
perfectus confessor ficr mor¬
tis crultacione incretur̃.
et martir. le¬
is ita expletis eccle¬

Expanded text:
sius, qui sedis apostolicae privilegio, tradente sibi beato Clemente Petri apostoli successore, verbi divieroganda susceperat, beatissimi principis apostolorum et Magistri sui informatus exemplo, qui Romanae crudelitati se propter Jesu Christi nomen immerserant, quo amplius apud Gallias gentilitatis fervere cognovit errorem, illuc intrepidus et calore fidei armatus accessit, ac Lutetiam Parisiorum, Domino ducente, pervenit, doctrinaque praeclarus, miraculis coruscans, et virtutum signis, quae Atheniensium magister Paulo docente didicerat, Galliis ministravit: non veritus incredulae gentis expetere feritatem, quia virtutem suam praeteritarum poenarum recordatio roborabat, tormentis expertus multis, morte tandem assecuturum se vitam: tota nihilominus intentione desiderans, ut qui jam erat Christi nominis inter multa tormentorum flagella perfectus confessor, fieri mortis mulctatione mereretur et martyr. Tis ita expletis, eccle
Abbreviated transcription (Latin):
refectus autem
uidens tanta mira¬
bilia obstupuit sed ueritꝰ
geret. et agnetai contra
suas sententias defensaret
uicarium ad sedicionem
populi iudicem dercliquit.
ipse autem tristis abscessit:
quod cam non potuit post
resurreccionem filii suili¬
berare. Tunc uicarius aspa
cionem non ferens. iussis
di: et in medio cam prese¬
pit iactan flaminarum.
Quod cum fuisset imple¬
tum: statimin duas par¬
tes diuise sunt flamine.
et hinc atqz illinc sedicio¬
sos populos erurebant:
ipsam autem penitus in
nullo contingebat incen¬
duni. et hoc magis non
uirtutibus diuinis. sed
tes. dabant fremitus int̾
se populi: et infinitos cla¬
morts ad celos.

Expanded text:
efectus autem videns tanta mirabilia, obstupuit: sed veritus geret, et Agnem contra suas sententias defensaret, vicarium suum ad seditionem populi judicem dereliquit, ipse autem tristis abscessit, quod eam non potuit post resurrectionem filii sui liberare. Tunc vicarius Aspastionem non ferens jussit idi, et in medium eam praecepit jactari flammarum. Quod cum fuisset impletum, statim in duas partes divisae sunt flammae, et hinc atque illinc seditiosos populos exurebant: ipsam autem penitus in nullo contingebat incendium. Et magis non hoc virtutibus divinis, sed tes, dabant fremitus inter se populi, et infinitos clamores ad coelum.
Abbreviated transcription (Latin):
auit uir uite uen̾abi¬
lis gracia benedictꝰ
⁊ nomine ab ipso pue
ncie sue tempore cor gerẽs
semile: etatem quippe mo¬
ribus transiens: nuilli
ammum uoluptati de¬
dit. Sz dum in hac terra
adhuc esset quo tempora¬
liter libere uti potuissit:
desperit iam quasi aridũ
mundum cum flore. Qͥ
liberiori genere ex proiũ¬
cia nursie exortus: rome
liberalibus litterarum
studiis traditus fuerat.
tos ire per abrup¬
ta uiciorum cerneret: eũ
quem qͣi in ingressu mũ¬
di posuerat retraxit pedem.
Ne si quid de sciencia cius
attigeret: ipse quoq post¬
modum in manc precipi¬
cium totus iret. Despectis
itaq litterarum studiis:
relicta domo rebusq prĩs
soli deo placere desiderans:
sancte conuersacionis ha¬
bitum quesiuit. necessit
igitur scienter nescius: et
sapienter indoctus.

Expanded text:
e venerabilis, gratia Benedictus et nomine, ab ipso suae pueritiae tempore cor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori genere ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. tos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque litterarum studiis, relicta domo rebusque patris, soli Deo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus.
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo peccato adhesit ma¬
nus eius manubrio ferru
lius ꝙ nullus poterat de
manu eius auferre et tan¬
ta districcione artatus est.
ut inter digitos illius iam
sanguis prorumperet. et a¬
spicientibus obfectorem fe-¬
stidium faceret. Uenitq ad
prefatum dei hominem. al¬
ille postulans dei auxiliũ
Accepit manum ubi adbe¬
rerat. in allansq digitos
primum extendens. Tulit
istud ferrum. et manum
illius atrectauit: et omne
doloris atrocitatem expulis.
et sanus factꝰ homo: ille re

Expanded text:
Ex quo peccato adhesit maEx quo peccato adhesit manus eius manubrio ferri illius, quod nullus poterat de manu eius auferre. Et tanta districtione artatus, ut inter digitos illius iam coeperat sanguis prorumpere et aspicientibus ob fetorem fastidium facere, venit ad prefatum Dei hominem. Ille postulans Dei auxilium, coepit manum, ubi adeserat malleus; digitos primum extendens, tulit illum ferrum et manum illius adtrectavit et omnem dolorum atrocitatem expulit, et sanus factus homo ille re
Abbreviated transcription (Latin):
ost idem tempus il¬
lustris matrona
et deo dicata austreberta re¬
licto illustrissimo uiro chra¬
niuoaldo reffert ꝙ ipsa p̾sẽ¬
te actum fuit. Unus de pis¬
catoribus suis nomine leo¬
damarus morbo attrocissi-¬
mo uexabatur. et ille habe¬
bat repositum panem quẽ
memoratus austregisilus
benedixerat: et ei eulogias
transiiserat. Quem illa
ad hoc reserua bat ut si quis
uideretur aliquo tedio affi¬
ci. cum integra fide sumen¬
dum ci dare deberet. rogauit¬
q memoratum pistorem
apprchendi. et de illo pane
in os eius mitti precepit.
Quem ille penitus accipere
rccusabat. sed tamen mitte
et coacte apperto ore inges¬
serunt de ipso pane in aus
faucibus. Post hec nec mo¬
ra euomuit omnem ama¬
ntudine qua uerabatur:
et sanus effectus hedie offici¬
um suum facere uidetur.
Quidam molendinanus
co tempore nomine monul¬
phus die dominico temcra¬
rio spiritu: uolens iuxta
sui industriam mollam
emendare accepto ancipiti
ferro. quod uulgus scoctã
uocat. Cepit cerere mollam.

Expanded text:
ost idem tempus illustris matrona et Deo dicata Austroberta, relicta ab illustrissimo viro Chramnoaldo, refert, quod ipsa presente actum fuit. Unus de pistoribus suis nomine Leudomarus morbo atrocissimo vexabatur, et illa habebat repositum panem, quem memoratus Austrigisilus benedixerat et ei eulogias transmiserat. Quem illa ad hoc reservabat, ut, si quis videretur aliquo tedio affici, cum integra fide sumendi dare deberet. Eogavit memoratum pistorem adprehendi et de illo pane in os eius mitti precepit; quod ille poenitus accipere recusabat. Sed tamen invitum et quoactum, aperto hore, ingesserunt de ipso pane in eius faucibus. Post haec nec mora evomuit omnem amaritudinem qua vexabatur, et sanus effectus hodieque officium suum facere videtur. 13. Quidam molendinarius eo tempore nomine Monulfus, die dominico temerario spiritu volens iuxta sui industriam molam emendare, accepto ancipite ferro, quod vulgo Scotam vocant, coepit terere molam.
Abbreviated transcription (Latin):
dum sui proposititencat.
amore studeant: etrepu-¬
gnacione ammi mundi
dulcia recusantes. et enis
non rccusantes: austera
ad delectaciones perpetuas.
et ad gaudia eterna pertin¬
gant. Hec dicentes non ui¬
tuperamus connigum
casta commercia: sed uir¬
ginum perseueranciam
adornamus. Non enim
uirginitas malis rebus
superponenda est: sed ẽ re¬
bus optimis preferenda.

Expanded text:
dum sui propositi teneat,dum sui propositi teneat,amore studeant, ac repugnatione animi mundi dulcia recusantes, et ejus non recusantes austera, ad delectationes perpetuas et ad gaudia aeterna pertingant. 3. Haec dicentes non vituperamus conjugum casta commercia, sed virginum perseverantiam adornamus; non enim virginitas malis rebus superponenda est, sed est rebus optimis praeferenda.
Abbreviated transcription (Latin):
um in toto mun¬
douirgineus flos
marie inmarcessibiles io¬
ronas iuectat et scipti¬
geram pudoris aulain
mimaculato consaut
affetu: co usq integntas
perseu erauit ad palmam.
ut in pueslis tropheum
sanctitatis arriperet. et ue¬
stigia matris uirginis
ad celestem thalamum
peruenirent. huic est. qd̾
anulo fidei agnes se asse-¬
rit subarratam: et clamat
se amori constrictam. O ꝙͣ
imitabile uirginibus uͥ¬
go cuitradidisti amoris
exemplum: O qmͣ sanctũ
gines tribiisti responsũ:
contempnendo mundi
lam puelle. et discite in ã¬
nis infancie quales in
rectore suo circa amorem
xpi flaminas accendit. le.¬
icit se amatori.iii.
suo seruare fidem:
il cuis corpus concupisc̾e
solum: qui pro amore ho¬
minui mortis non re¬
cusauit interitum. disci¬
te urgines xp̃i amorem
in puella feruentem: et õs
mundi diuicias uelut st̾¬
cora recusantem. Ideo emĩ
sanctorum per litteras tra¬
duntur exempla: ut unꝰ¬
quisqz pro qualitate sexuˢ
et pro ctate annorum mo¬

Expanded text:
um in toto mundo virgineus flos Mariae immarcessibiles coronas innectat, et sceptrigeram pudoris aulam immaculato conservet affectu; eousque integritas perseveravit ad palmam, ut in puellis tropaeum sanctitatis arriperet, et per vestigia matris virginis ad coelestem thalamum perveniret. Hinc est quod annulo fidei Agnes se asserit subarratam, et clamat se amore constrictam. O quam imitabile virginibus virgo tui tradidisti amoris exemplum! o quam sanctum gineis tribuisti responsum, contemnendo mundi lam, puellae, et discite in annis infantiae quales in pectore suo circa amorem Christi flammas accenderit. Dicit se amatori suo servare fidem, et ejus corpus concupiscere solum, qui pro amore omnium mortis non recusavit interitum. Discite, virgines Christi, amorem in 456 puella ferventem, et omnes mundi divitias velut stercora recusantem. Ideo enim sanctorum per litteras traduntur exempla, ut unusquisque pro qualitate sexus, et pro aetate annorum mo
Abbreviated transcription (Latin):
pũs panis est. de qꝰ
qui manducat: n¬
uit meternum. de quo ip̃e¬
met dicit. Et panis quem
ego dabo caro mca est: pro
mundi uita. Oetcrminat
quomodo sit panis. non
solum sccundum ucrbũ
tam pro mundi uita: hu
cum illa effecta: uunt de spũ
cuis. sicut iuit corpus de

Expanded text:
us panis est, de quo qui manducat vivit in aeternum, de quo ipsemet dicit: Et panis, quem ego dabo, caro mea est, pro mundi vita, etc. Determinat, quomodo sit panis, non solum secundum verbum,em assumtam pro mundi vita. Humcum illo effecta, vivit de spiritu ejus, sicut vivit corpus de
Abbreviated transcription (Latin):
nia que audiuit a
patre suo. que nota ficri uo¬
luit seruis suis. ut cos effice¬
ret amicos suos: nisi gau¬
dia interne caritatis. nisi
illa festa superne patrie que
nũs cotidie mentibus per
aspiracionem suis amoriᷤ
inprimitur. dum enim
audita super celestia ama¬
mus: amata iam noui¬
mus: quia amor ipse no¬
ticia est. Omnia ergo eis
nota fecerat: qui a terreni
desidcriis immutati amo¬
ris sumini facibus ardebãt.
Istos ucro amicos dei aspe¬
xerat propheta: cum dicet.
nichi autem nimis hono¬
rati ⁊ sunt amici tui deu.
Amicus enim: quasi ani¬
ni custos uocatur. Quia
igitur psalmista prospexit
clectos dei a mundi huius
amore separatos: custodi
re in mandatis celestib:
uoluntatem dei. miratus
est amicos dei dicens:Mi¬
chi autem nimis honori¬
ficati sunt amici tui deus:
et tanqmͣ si ab co protinus
causas honoris tanti nob̾
insinuari quereremus. il¬
lico adiuuxit. Nunis con¬
fortatus est principatus

Expanded text:
nia quae audivit a Patre suo, quae nota fieri veluit servis suis, ut eos efficeret amicos suos, nisi gaudia internae charitatis, nisi illa festa supernae patriae, quae nostris quotidie mentibus per aspirationem sui amoris imprimit? Dum enim audita supercoelestia amamus, amata jam novimus, quia amor ipse notitia est. Omnia ergo eis nota fecerat, qui, a terrenis desideriis immutati, amoris summi facibus ardebant. Istos vero amicos Dei aspexerat Propheta, cum dicebat; Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus . Amicus enim quasi animi custos vocatur. Quia ergo Psalmista prospexit electos Dei a mundi hujus amore sere in mandatis coelestibus voluntatem Dei, miratus est amicos Dei, dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus. Et tanquam si ab eo protinus causam honoris tanti nobis insinuari quaereremus, illico adjunxit: Nimis confortatus est principatus
Abbreviated transcription (Latin):
Erte dum filii zebe¬
dei. intemeniente
matre quererent: nt unuᷤ
ad dexteram dei. et alius
ad sinistram sedere debius¬
sent: audierunt. potestis
bibere calicem quem ego bi¬
biturus sum: Iant locum
celsitudimis querebant: ad
uiam illos ueritas reuocat
per quem ad celsitudinem
uenirent. Ac si dicatur. Iã
uos locus delectat celsitudi¬
nis: sed prius ex ma exerce¬
at laboris. Per calicem per¬
tingitur ad maiestatem:
si mens ur̃a appetit quod
demulcet: prius bibite qd
dolet. Sic sit per amarum
poculum confeccionis: per¬
uenitur ad gaudium sa¬
lutis.Iam non dicam uos
seruos: quia seruus nescit
quid faciat dominus cinus.
uos autem dixi amicos: qr

Expanded text:
erte dum filii Zebedaei, interveniente matre, quaererent ut unus a dextris Dei et alius a sinistris sedere debuissent, audierunt: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? 1562 Jam locum celsitudinis quaerebant, ad viam illos Veritas revocat, per quam ad celsitudinem venirent. Ac si dicatur: Jam vos locus delectat celsitudinis, sed prius via exerceat laboris. Per calicem pertingitur ad majestatem. Si mens vestra appetit quod demulcet, prius bibite quod dolet. Sic sic per amarum poculum confectionis pervenitur ad gaudium salutis. Jam non dicam vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Vos autem dixi amic
Abbreviated transcription (Latin):
giosissime dicens. In cloa¬
ca illa que est iuxta cyrõ:
muenies corpus meum
pendens in unco. Hoc tu r¬
dum leuaueris. perduces
ad cathacumbas: et sepeli¬
es me in micio cripte. iixͣ
uestigia apłorum. Tunc
beata lucina ipsa per secũ
seruis suis medio noctis
abiit: et leuans cum posu¬
it in pauone suo: et perdu¬
xit ad locum: et ibi ubi ip¬
se imperaucrat. cum om¬
ni diligencia sepeliuit.

Expanded text:
giosissimae dicens: In cloagiosissimae dicens: In cloaca illa, quae est juxta circum, invenies corpus meum pendens in gompho. Hoc tu dum levaveris perduces ad catacumbas et sepelies in initio cryptae juxta vestigia Apostolorum. 89. Tunc B. Lucina ipsa per se cum servis suis medio noctis abiit, et levans eum posuit in pavone suo, et perduxit ad locum, ubi ipse imperaverat, et cum omni diligentia sepelivit.
Abbreviated transcription (Latin):
abscedere. Ille autem oraci¬
one facta descendit. et stãs
super gradum chyogabali:
uenientibus imperatori¬
bus dixit. iniquis arrep¬
ciombus animos impe¬
rii nr̃i templorum ponti¬
fices obsident. suggerẽtes
de xpĩanis falsa cõmenta.
dicens cos rei publice ad¬
uersarios: quorum oraci¬
omibus ipsa res publica
melioratur et crescit. qui
pro imperio ur̃o et pro sa¬
lute romai cxercitus ora¬
re non cessant. leccio .ix.¬
Um hec et talia di¬
ceret: dyxclecianus
ait. Tu ne es sebastianus
inc dominus meus ih̾e
xp̃c resuscitare dignatus
est: ut conueniam constã¬
ter uos coram omni ppło
iiusto iudicio persecuci¬
onem ur̃am in xp̃i famu¬
los cbullisse. Tunc iu¶ it
cum in y pedromio paia¬
cii duci. et tam diu fusti¬
ret. Tunc tulerunt corpuᷤ
cius nocte. et in cloacam
marimam miserunt: di¬
centes ne forte xp̃iani eum
sibi martirem faciant. Tc̃
bratus sebastianus appa¬
ruit in sompno sancte lu¬
cine cuidam matrone reli¬

Expanded text:
abscedere. Ille autem oratiabscedere. Ille autem oratione facta descendit, et stans super gradus Heliogabali, venientibus imperatoribus dixit: Iniquis subreptionibus animos imperii vestri templorum pontifices obsident, suggerentes de Christianis falsa commenta, dicentes eos Reipubl. esse adversarios; quorum orationibus ipsa Respublica melioratur, et crescit; qui pro imperio vestro et pro salute Romani exercitus orare non cessant. Cum haec et talia diceret, Diocletianus ait: Tune es Sebastianus,me Dominus meus Jesus Christus resuscitare dignatus est, ut conveniam et contester vos coram omni populo, injusto judicio persecutionem vestram in Christi famulos ebullisse. 88. Tunc jussit eum in hippodromo palatii duci, et tam diu fustiret. Tunc tulerunt corpus ejus nocte, et in cloacam Maximam miserunt dicentes: ne forte Christiani eum sibi martyrem faciant. Tunc B. Sebastianus apparuit in somnis S. Lucinae cuidam matronae reli
Abbreviated transcription (Latin):
bcatus sebastiams
ab insidiantibus conuẽ¬
tus est. et quia ut diximus
uidebatur sub clamide la¬
tere ꝙ miles esset dignissi¬
mus xp̃r. suggessit de co p̾¬
fectus dyocleciãno impera¬
tori. Quem dyolecianus
ad seconuocans ait. Ego
contra salutem meam et
latiusti: Sebastianus dix̃.
pro salute tua semꝑ xp̃m
colui et pro statuurbis ro
mant. illum qui in celis c̃
semper adoraui: considerãs
a lapidibus aucilium pe¬
tere in sani capitis esse. et ua¬
ni. Tunc iratus dẏcclecianꝰ¬
iussit cum duciin mediũ
campum et ligari quasi
signum ad sagittandum:
et iussit ut sa gĩttarii cum
imc posuerunt cũ
milites in medio
hyricius ita esset insitus
ictibus sagittarum. Esti¬
mantes autem illum mor¬
tuum: abicrunt. Tunc re¬
licta mater castuli et etharii
nomine abiit yrene. abi¬
it nocte ut corpus cius tol¬
leret et sepeliret. et inueniẽs
cum iuueritem aduxit
ad domum siam. in sca¬
la excelsa ubi mancbat
ad palacium: et ibi intrr
paucos dies salutem inte

Expanded text:
B. Sebastianus ab insidiantibus conventus est: et quia, ut diximus, videbatur sub chlamyde latere, cum miles esset dignissimus Christi, suggessit de eo praefectus Diocletiano imperatori. Quem Diocletianus ad se convocans, ait: Ego contra salutem meam in latuisti. S. Sebastianus dixit: Pro salute ua semper Christum colui, et pro statu Romani orbis illum, qui in coelis est, semper adoravi, considerans a lapidibus auxilium petere insani capitis esse et vani. Tunc iratus Diocletianujussit eum duci in medium campum, et ligari quasi signum ad sagittam, et jussit ut sagittarii eum unc posuerunt eum milites in medio  hericius ita esset hirsutus ictibus sagittarum. 86. Aestimantes autem illum esse mortuum abierunt. Tunc relicta martyris Castuli zetarii, nomine Irene, abiit nocte, ut corpus ejus tolleret et sepeliret. Et inveniens eum viventem adduxit ad domum suam in scala excelsa ubi manebat ad palatium, et ibi intra paucos dies salutem integ
Abbreviated transcription (Latin):
Obsecramus uos o amici
kiñi. tandem hiis date cla¬
dibus finem: et uos patre ᷤ
esse. dulcium filiorũ uel¬
Ladmoniti mcm̃tote sc. uiͣ.
et illa refcruntur. int̾
uxorum lacrinras et su spi¬
ria filiorum: ceperunt mi¬
lites xp̃i mollescere: ⁊ ammoᷤ
suos flectere ad dolorẽ. Huic
spectacło ut supͣ diximꝰ ĩt̾crat
sanccus sebastianus. uir
per omma xp̃ianissimus:
quen occultabat militaris
habitas et clamidis obum¬
brabat aspectus. At ubi iu¬
dit athletas dei nuinieuso sᷤ¬
tammis pondere fatigari:
in medio corum scobiciens
dicit. O fortissimi milites:
xp̃i. o instructissimi diui¬
ni prelii bellatores. ꝑ mii¬
am uirtutem animi forti¬
ter peruemstis ad palmam:
et muic per misera blandi¬
menta coronam depomtis
sempiternam: Discat mĩc
per nos xp̃i militum forti¬
tudo: fide pocius armati ꝙͣ
ftrro. Nolite uictoriaru
nr̃arum in signia per mu¬
licrum blandimenta abi¬
cere: et subiectas pedibus
nr̃is hostis deuicti seruices

Expanded text:
Obsecramus vos, o amici Obsecramus vos, o amici charissimi, tandem his date cladibus finem, et vos patres esse dulcium filiorum vel admoniti mementote. 6. a referuntur, inter uxorum lacrymas, et suspiria filiorum, coeperunt milites Christi mollescere, et animos suos flectere ad dolorem. Huic spectaculo, ut supra diximus, intererat S. Sebastianus, vir per omnia christianissimus, quem occultabat militaris habitus, et chlamydis obumbrabat aspectus. At ubi vidit athletas Dei immenso certaminis pondere fatigari, in medio eorum se objiciens, dixit: O fortissimi milites Christi, o instructissimi divini praelii bellatores, per nimiam virtutem animi fortiter pervenistis ad palmam, et nunc per misera blandimenta coronam deponitis sempiternam? Discat nunc per vos Christi militum fortitudo, fide potius armari quam ferro. Nolite victoriarum vestrarum insignia per mulierum blandimenta abjicere, et subjectas pedibus vestris hostis devicti cervices
Abbreviated transcription (Latin):
transquillinus nomme:
qui illos scquebãtur cum
uxoribus et filiis. Aunio
cnim in sus nepotibus
ducebantur a ffictu. Unde
factum est. ut ab agrestino
chromatio urbis rome p̾¬
fecto. triginta dicrum indu¬
cias impetrarent. in quoꝵ
spacio ageritur cum cis: qͣti¬
nus ad sacrificandum y¬
dolis consentirent. leccio. uͣ.¬
ccedentes itaq amici
corum ad cos: ceperũt
dicere. Unde nobis tam du¬
ra mens. tainqz ferreum p᷑¬
tus. quod caniciem patris
patitur abicere: et matri iã
decrepite nouos dolores par¬
tus afferre. Nam illa partꝰ
sui dolores consolaciomib
superabat: dumin uno do¬
lore duos filios parcret. et
geminum patri funderet
filiorum affectum. Nunc
uero insanabilis dolor. ĩ¬
consonabilis pena. irrcine¬
diabilis cruciatus. incom¬
parabilis partus est. quo
spes et gandium tollitur.
uita contempnitur: respu¬
itur gloria. et contemptis
omnibus pictatis affecti¬
bus: mortis attrocitas ape¬
titur pocius qmͣ tunetur.

Expanded text:
Tranquillinus nomine, Tranquillinus nomine, qui illos sequebantur cum uxoribus eorum et filiis; nimio enim in suis nepotibus ducebantur affectu. Unde factum est, ub ab Agrestio Chromatio urbis Romae praefecto triginta dierum inducias impetrarent, in quorum spatio ageretur cum eis, quatenus ad thurificandum idolis consentirent. 5. Accedentes itaque amici eorum ad eos, coeperunt dicere: Unde vobis tam dura mens, tamque ferreum pectus, quod canitiem patimini patris abjicere, et matri jam decrepitae novos dolores partus afferre? Nam illa partus sui dolores consolationibus superabat, dum in uno dolore duos filios pareret, et geminum patri funderet filiorum affectum: nunc vero insanabilis dolor, inconsolabilis poena, irremediabilis cruciatus, incomparabilis partus est, quo spes et gaudium tollitur, vita contemnitur, respuitur gloria, et, contemptis omnibus pietatis affectibus, mortis atrocitas appetitur potiusquam timetur.
Abbreviated transcription (Latin):
quas dyabolus conabatꝰ
aufere.
tas martirum mẽ¬
tes a timore passioins cri¬
puit: et ad coronam perpe¬
tue glorie incitauit: ipse qͦ¬
q quis esset apparint qui¬
a lumen intenebris la tere
non potuit. Clanssimis i¬
gitur uiris. marcelliano
et marco. duobz geminis
fratribus pro xp̃i nomine
in uinculis constitutis:
cotidie solacium cchibebat:
et tam ipsis qmͣ eciam ser¬
ius corum cum quibus
tenti fuerant salutana fi¬
dei consilia ministrabat. qͥ¬
bus fugitiua scculi blan¬
dimenta respucrent: ⁊ mo¬
mentanca tormentorum
picum beatissimis
consolaciombus
acquiescerent. et uerbera car¬
inficum animo prrseucrã¬
ti transirent: capitalẽ iussi
sunt subire sentenciam. ca
uidelicet racione. ut si codẽ
momento quo decollan¬
di erant sa crificiis consen¬
sisserit: et parentibus suis
et comugibus et filiis. t
facultatibus redderentur.
Erant enim non solum ut
diximus genere claussimi
uiri: sed et facultatibus di¬
tati. Quorum erat pater

Expanded text:
quas diabolus conabatur quas diabolus conabatur auferre. ltas martyrum mentes a timore passionis eripuit, et ad coronam perpetuae gloriae incitavit: ipse quis esset, apparuit, quia lumen in tenebris latere non potuit. Clarissimis igitur viris Marcelliano et Marco duobus geminis fratribus pro Christi nomine in vinculis constitutis, quotidie solatium exhibebat; et tam ipsis quam etiam servis eorum, cum quibus tenti fuerant, salutaria fidei consilia ministrabat: quibus fugitiva saeculi blandimenta respuerent, et momencum beatissimis consolationibus acquiescerent, et verbera carnificum animo perseveranti transirent, capitalem jussi sunt subire sententiam: ea videlicet ratione, ut si eodem momento quo decollandi erant sacrificiis consensissent, et parentibus suis et conjugibus et filiis et facultatibus redderentur. Erant enim non solum, ut diximus, genere clarissimi viri, sed et facultatibus dilatati; quorum erat pater
Abbreviated transcription (Latin):
nus iur xpĩanissimuᷤ
medio lancusium par¬
dus. Diodeciano et maxi¬
miano imperatorib ita
carus crat ut principatũ
ci prime cohortis traderent:
et suocum conspectui iu¬
berent semper astare. Erat
enim uir tocius prudencie.
in sermonc uerax in iudi¬
cio iustus: in consilio pro¬
uidus. in commisso fide¬
lis: in interuentu stremi¬
us. in bonitate conspicu¬
us: in uniuersa morum
honestate preclanis. Lc̃o .iĩ¬
unc milites ac si
patrem uenerabã¬
tur hũnc uniuersi qui p̾¬
rabant affectu. Erat enim
uerus dei cultor. et necesse
crat ut quem deus perfude¬
rat gracia: abomnibus
amaretur. xp̃o igitur coti¬
dic sedulum exhibebat of¬
ficium: sed agebat quati¬
nus hoc sacrilegis regibus
esset occultum. Non passio¬
nis timore perterritus. nec
patrimonii sui amore cõ¬
strictus: sed hoc tantum
sub clamide terren imꝑii
xp̃i militem tegebat abscon¬
ditum. utxp̃ianorum a¬
nimos quos inter tormen¬
ta uidebat deficere conforta¬
ret: et deo redderet ammas

Expanded text:
nus vir christianissimus Mediolanensium pars, Diocletiano et Maximiano imperatoribus ita charus erat, ut principatum ei primae cohortis traderent, et suo eum conspectui juberent semper astare. Erat enim vir totius prudentiae, in sermone verax, in judicio justus, in consilio providus, in commisso fidelis, in interventu strenuus, in bonitate conspicuus, in universa morum honestate praeclarus. Hunc milites ac si patrem venerabantur; hunc universi, qui prrabantur affectu: erat enim verus Dei cultor, et necesse erat ut, quem Dei perfuderat gratia, ab omnibus amaretur. 2. Christo igitur quotidie sedulum exhibebat officium, sed agebat quatenus hoc sacrilegis regibus esset occultum, non passionis timore perterritus, nec patrimonii sui amore constrictus, sed ad hoc tantum sub chlamyde terreni imperii Christi militem agebat absconditum, ut Christianorum animos, quos inter tormenta videbat deficere, confortaret, et Deo redderet animas
Abbreviated transcription (Latin):
tabatur in annis infanci¬
a: sed erat sencctus mentis
imensa. Corpore quidẽ
inuencula: sedammo ca¬
na. Pulchra facieisz pul¬
lis reuerterctur: a prefecti
urbis filio adamatur. Cu¬
ius parentes dum requisiᷤ¬
set et inuenisset. cepit offer¬
re plurima et ampliora
promittere.

Expanded text:
tabatur in annis, sed erat senectus mentis in moribus: corpore quidem juvencula, sed animo cana. Pulchra facie, sed pullis reuerteretur a praefectis urbis filio ada| matur. Cuius parantis ipse dum requisisset et inuenis| set . coepit offerre plurima et pluriora promittere.
Abbreviated transcription (Latin):
crepent leeciones. Hinc po¬
pulorum turbe letentur:
inde sustententur paupes
in domino. et ad edificaci¬
oncui uirginum: qualit
passa sit beatissima agnes
ad mcmoriam reuocemꝰ¬

Expanded text:
crepent lectiones: hinc populorum turbae laetentur, inde subleventur pauperes in Domino, et ad aedificationem virginum qualiter passa sit Agnes beatissima, ad memoriam revocem
Abbreviated transcription (Latin):
cius sanguis non iamin
manus infidelium. sco in
ora fidelium funditur. Hĩc
crgo penseius quale sit hoc
fidlium possit habere dubi
um in ipsa iimolacionis
hora. ad saccidotis uoccm ec¬
munsterio choros angeloꝵ¬
monento et in clo rapitur.
ministcrio angelorum cõ¬
sociandum corporis xp̃i:. ⁊
ante oculos sacerdotis in al
Iubiqz sit panis corporis
xp̃i: et unus sit calix san¬
sacerdos catholicus sacrifi¬
cat. non aliud nisi ip̃e quẽ
dominus apostolis tradi¬
dit: qui a sicut duinitas
uerbi dei una est. que totũ
implet mundum. ita licet
multis locis et innumera¬
bilibus diebus illud corpꝰ¬
multa corpora xp̃i. neq
multi calices. sed unum
corpus xp̃i. et inus sangꝰ
cum illo quod sumpsit in
uctro uirginis: et quod de¬
dit apostolis. diuinitas
cuim uerbi replet illud qd
ubiqz est. et comungit as
facie ut si cut ipsa una est.
liter corpus xp̃i integrum
sumunt. et generaliter om¬
nes. et specialiter imusquis

Expanded text:
eius sanguis non iam in manus infidelium, sed in ora fidelium funditur. Pensandum ergo est quale sit hoc fidelium habere dubium possit in ipsa immolationis hora ad sacerdotis vocem comysterio choros angelomomento et in coelo rapitur ministerio angelorum consociandum corpori Christi, et ante oculos sace ubique sit panis corporis Christi, et unus sit calix sansacerdos catholicus sacrificat, non est alius, nisi ipse, quem Dominus Apostolis tradidit, quia, sicut divinitas verbi Dei una est, quae totum implet mundum, ita, licet multis locis et innumerabilibus diebus illud consemulta corpora Christi, neque multi calices, sed unum corpus Christi, et unus sanguis cum illo, quod sumsit in utero Virginis, et quod dedit Apostolis. Divinitas enim verbi replet illud, quod ubique est, et conjungit, et facit, ut, sicut ipsa una est, aliter corpus Christi integerrime sumunt, et generaliter omnes, et specialiter unusquis
Abbreviated transcription (Latin):
ego uino propter patrem.
Qui manducauent carnẽ
mcamr: ipse uiuit per me.
Quomodo per patrem iuuit.
codemmodo nos per carnem
cius uiuimus. Hoc ergo n¬
te ettrnc causa est. qd̃ m nob̾
Si ergo nos naturaliter sccũ¬
dum carnem per cum iuui¬
mus. idest naturam camiᷤ
suc adepti. quomodo non
naturaliter sccundum spi¬
ritum in se patrem habcat
cum iuuat ipse per patrem.
de altan figura est: dum pa¬
ns et uinum extra uidetur.
Benitas autem. dum corpͦ¬
xp̃i et sanguis in ucritate
intrrius cr̃ditur. leccio .ii.

Expanded text:
o vivo propter Patrem: et qui manducaverit carnem meam, et ipse vivet propter me . Quomodo per Patrem vivit, eodem modo nos per carnem ejus vivemus. Haec vero vitae nostrae causa est, quod in nobis Si ergo nos naturaliter secundum carnem per eum vivimus, id est naturam carnis suae adepti, quomodo non naturaliter secundum spiritum in se Patrem habeat, cum vivat ipse per Patrem? de altari, figura est, dum panis et vinum extra videtur; veritas autem, dum corpus et sanguis Christi in veritate interius creditur. Ambrosius,
Abbreviated transcription (Latin):
uod autem in nob̾
si: ipse testatus est. Quic
dit carnem meam. et bibit
sanguinem meum: in me
manet et ego in co. Nõ erã
inco
in cocut. inisi in quo ipse fue¬
rit: eius tameu in se assump¬
tam habens carnem qui su¬
am sumpserat. Sicut misit¬

Expanded text:
uam autem in nobis sit, ipse ita testatus est: Qui edit carnem meam et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo . Non enim in eo erit quis, nisi in quo ipse fuerit, ejus tantum habens in se assumptam carnem, qui suam sumpserit. » CAPUT XI
Abbreviated transcription (Latin):
unc iratus quin¬
ciamis iussit cam
mn maniilla torqueri. et
tortam din iussit abscidi.
Aga cha dixit. impie et cru
confusus hoc amputare ĩ
femma: quod ipse in mr̃e
suristi. S ego habeo mamul¬
las integras in anima me¬
a: ex quibus nutrio omne ᷤ
sensus meos: quos ab in¬
fancia domino consecraui.
aquam ei ministrare. Leccõ¬
clusa. ecce circa me¬
diam noctem uenit quidã
senex quem antecedebat pu¬
er luminis portitor profcrẽ
diuersa medicamina ĩma¬
subridens semor dixit. Et
ipe me misit ad te. nam¬
et ego apostolus eius sum:
et in nomme cius scitote
esse saluandam. Et hiis dic
autem post quatu¬
or dies iussit eam quincia
nus iterum ante suum tri¬
bunal astare: cui et dixit.
xit. Nunc uidebo si xpistuꝰ
tuus curabit te. Tunc te¬
stas acutas iussit aspergi.
et subtestas carbones ninoᷤ
dio nudo corpore uolupta

Expanded text:
unc iratus quintianus| iussit eam in mammillam torqueri . et tortam diu ius| sit eam excidi. Agathe respondit impie et crudconfusus hoc ampotare in| faeminam quod ipse in matre suxisti. Sed ego habeo| mammillas integras intus in animam meam ex qui| bus nutrio omnis sensus meos . quos ab infantia domino consecra| uiaquam ei ministrare. Cumqclusa .·ecce circa media nocte . uenit quidam senex| quam antecedebat puer luminis portitor . ferens| diuersa medicamenta in masubridens senior dixit . et me ipse misit| ad te. Nam ego apostolus eius sum et in nomine eius scias| te esse saluandam. Et cum haec autem post quattuor dies . iussit eam| iterum quintianus ante suum tribunal adstare . cui . et| dixit xit nunc| uidibo si christus tuus curauit te. Tunc testos acutos iussit| aspargi . et sub testos carbones uiuos m| nudo corpore uoluta
Abbreviated transcription (Latin):
Quincianus dixit. Elige
uolueris consilium: aut
diucrsis penis in tormẽtis¬
quasi sapiens esto nobis¬
cum quod te natura dis¬
taint. et sacrifica diis om¬
in potentibus: quos uera
duuinitas esse demonstrat.
Sancta agatha dixit. Sit
talis uxor tua qualis ue
nus dea tua: et tu sis talis.
ut ioins deus tuus oxtitit.
audiens hec: nis
sit cam a lapis cedi et dix̃.
Imuriam iudici: noli te¬
merario ore garrire. Tunc¬
iussit cam scelerius trahi
ad carcerem:quia uoce ꝑ
publica cum confutabat.
Agatha autem letissime et
cerem: et quasi ad cpulas
muitata: ita gaudens a¬
gonem suuni domino p̾¬
cibus commendabat. Se¬
suis aspectibus iussit ap¬
tari: cui et dixit. Quidtrac¬
tasti circa salutem tuam:
Agatha respondit. Salus
mea xpistus est. leccio. unͣ¬

Expanded text:
Quintianus dixit . eligae umque uo| lueris consilium ut+ diuersus poenus inter torquasi sapiens . et nobiles quod te| natura ditauit . sacrifica diis omnipotentibus·quos| uera diuinitas esse demonstrat. Beata Agathe dixit| Sit+ tales uxor tua qualis dea tua uenus fuit . et tu sis ta| lis ut ioues deus tuus extitit. audiens haec . ius| sit eam alapis caedi. et dixit iniuriam iudici noli teme| rario ore garrire. iussit eam celerius| tradi ad carcerem . quia uoce eum pu| blica confutabat. Agatha autem laetissima et oivit, et quasi ad epulas invitata, ita gaudens agonem suum Domino precibus commendabat. Seeam aspectibus iussit aptari . cui et dixit| quid tractasti circa salutem tuam. Agathe respon| dit salus mea christus est. Quin
Abbreviated transcription (Latin):
ma propicia di¬
uinitate fratres
ns ecclesie celebramus:
debemus congruere sollẽ¬
nitati quam̃ colimus.
ut sicut ornatis studio¬
sius ausdem ecclesie pari¬
ctibus pluriiis accensis
luminaribus: ãplificato
nuincro lectionum addi¬
ta psalmorum melodia.
litis noctem uigiliis er
more transeginnis. ita
itiam penctralia cordiũ
nirorum semper necessari¬
is lonorum operum deco¬
remus orriatibus. Sc̃per
in nobis flamma diuine
panter et fraterne caritati ͤ
augescat: semper in sanc¬
tuano corporis nr̃i. celesti¬
um mcnioria preceptoꝵ.
ct angelice donacioins dl¬
fructus boncarboris: hic
bonus thesaurus cordis.
Hec fundamenta sapien¬
tis architecti. que nobis
hodicrna sancti cunãgelii
leccio commendat: non
nos formain solummo¬

Expanded text:
a propitia divinitate, fratres nis ecclesiae celebramus, debemus ipsi congruere solemnitati quam colimus, ut sicut, ornatis studiosius ejusdem ecclesiae parietibus, pluribus accensis luminaribus, amplificato numero lectionum, addita psalmorum melodia, laetis noctem vigiliis ex more transegimus, ita etiam penetralia cordium nostrorum semper necessariis bonorum operum decoremus ornatibus. Semper in nobis flamma divinae pariter et fraternae charitatis augescat, semper in sanctuario pectoris nostri coelestium memoria praeceptorum, et angelicae modulationis dulfructus bonae arboris, hic boni thesaurus cordis, haec fundamenta sapientis architecti, quae nobis hodierna sancti Evangelii lectio commendat. Non nos formam solummo