comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum postcon summati baptis minatiuita¬
tẽ tum hȩc quoq proprietatis significa¬
to auditaẽ uocetest ante decelo: filius mne¬
usestu ego hodie genuite . non enim
uelipse suporseesse uł sibi decȩlis ad eẽ
uel ipsum secognominasse fibi filium
intellegendus ẽ : sed omnis haec fidei
nostrae fuit demonstratia ĩ sub per¬
fectȩ acuerȩ natiuitatis sacramen¬
ta unitatem naturȩ manentis infilio.
qui &iã homo eẽ coeperat nosceremus:
& patrẽ quidem indĩ spũ ita significari
repertum ẽ filium uero hocmodo de¬
monstratum intellegimus cumdicit:
quod simspũdĩ ego eicio demones. ũtiq
ad propriauit in uobis regnumdĩ:
eicere demons trans quinonnisidĩ spũeici
possent estautem & in spũdĩ spĩs para¬
diti significationeq solum proph&ica.
sed a postolica auctoritate cumdicitur:
sed hoc ẽ quod dicitm ẽ perprophetam:
erit innouissimis diebus dicit ds̃. effundã
despũ meo inomnem carnem & prophe¬

Expanded text:
cum post consummati baptismi nativitacum post consummati baptismi nativitatem tum haec quoque proprietatis significatio audita est, voce testante de coelo: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Non enim vel ipse super se esse, vel sibi de coelis adesse, vel ipsum se 231 cognominasse sibi filium intelligendus est: sed omnis haec fidei nostrae fuit demonstratio, ut sub perfectae ac verae nativitatis sacramento, unitatem naturae manentis in Filio, qui etiam homo esse coeperat, nosceremus. Et Patrem quidem in Dei Spiritu ita significari repertum est. Filium vero hoc modo demonstratum intelligimus, cum dicit: Quod si in Spiritu Dei ego ejicio daemones, utique appropiavit in vobis regnum Dei: qui non nisi Dei Spiritu ejici possint. Est autem et in Spiritu Dei Spiritus paracleti significatio; neque solum prophetica, sed apostolica auctoritate, cum dicitur: Sed hoc est, quod dictum est per prophetam, Erit in novissimis diebus, dicit Dominus, effundam de Spiritu meo in omnem carnem, et prophe
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ in patre. uel patrem in filio credere¬
mus scilicetnelo co dsmanensnus quam
alibi extare uideretura sese homo eni aut
aliquitaliut & similecum a licubi eritta¬
menalibi nonerit quia id quod ẽ illic
continetur ubi fuerit infirmaa didnatu¬
ra eius utubiq. sit quii sistensalicubisit:
d saut̃ in mensae uirtutis iuuens po¬
testas quȩ nusquã non ad sitnecde sit.
usquam seomnẽ persuae docet. & sua
non aliut quã seesse significat &ubi sua
insint ipse ẽe intellegatur non aut cor¬
poralimodo cumalicubi in sit nonubiq
eẽ credatur cumpersua momnib: ẽẽnon
desit non aliut autẽ sint quã quod ẽ. ip¬
sequȩ sua sunt : & hȩc quidem ad naturȩ
intellegentiam dicta sunt in spũ aut̃
intellegio portere. quod spmdñi suꝑ
dũ paternȩ enĩnaturȩ uirtus in eoma¬
nifestaturnaturȩ suȩ communionem.
infilio &iam incarnenato: per sacram̃¬
tum spiritalis huius unctionis hostendens.

Expanded text:
Filium in Patre vel Patrem in Filio credereFilium in Patre vel Patrem in Filio crederemus: scilicet ne loco Deus manens, nusquam alibi exstare videretur a sese. Homo enim, aut aliquid aliud ei simile, cum alicubi erit, tamen alibi non erit: quia id, quod est illic, continetur ubi fuerit: infirma ad id natura ejus, ut ubique sit, qui insistens alicubi sit. Deus autem immensae virtutis vivens potestas, quae nusquam non adsit, nec desit usquam, se omnem per sua edocet, et sua non aliud quam se esse significat: ut ubi sua insint, ipse esse intelligatur. Non autem corporali modo, cum alicubi insit, non et ubique esse credatur: cum per sua in omnibus esse non desinat; non aliud autem sint, quam quod est ipse, quae sua sunt. Et haec quidem ad naturae intelligentiam dicta sunt. 25. In Spiritu intelligi oportere, quod Spiritum Domdum. Paternae enim naturae virtus in eo manifestatur; naturae suae communionem in Filio etiam in carne nato per sacramentum spiritalis hujus unctionis ostendens ,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃msuscitauita mortuis corporaquoq nr̃a
mortaliauiiui ficabit propt̃ habitantẽ
spm̃eius in nob̵: uiui ficamurergo prop̃t
suscitaui txp̃ma mortuis in nobis ẽ sps.
dĩ est̃ spr̃ quiin nobis ẽ discerne igitur
tantis cum in habitans in nobis sp̃sxp̃i spĩdĩ¬
nuncinspũdĩ utrũ naturam anrẽ na¬
turȩ significatam existimes nonidem
ẽ naturam quod naturȩ ressicuti ñ
idem est homo: & quod hominis est:
nec idemestignis & qđ ignis ipsius ẽ:¬
& sȩcũdum hocnon idemẽ dis̃ & qđ¬
dĩẽ: meminieñ in spũdi ita filiũ dĩ
significariutin eo pat̃ ds̃ demonstratus
eẽ intellegatur. & ad cuius iusdemons¬
trationem posse significatum dĩspm
pertinere neq tantũ hoc exprophoica
sed ex euangelica auctoritate demonstra¬
ricumdicitur : sp̃s dñi superme prop¬
terea unxitme: & rursum : et ce
puer meus quem elegidi lectus ieus
in quo con placuit animȩ meȩ. ponam
secundum corporalis modo sita in es se

Expanded text:
stum a mortuis, corpora quoque nostra mortalia vivificabit propter habitantem Spiritum ejus in nobis. Vivificamur ergo, propter suscitavit a Dei est Spiritus, qui in nobis est. Discerne igitur,tantis; cum inhabitans in nobis Spirinunc, in spiritu Dei utrum naturam an rem naturae significatam existimes. Non idem est enim natura, quod naturae res est; sicuti non idem est homo et quod hominis est, nec idem est ignis et quod ignis est ipsius. Et secundum hoc non idem est Memini enim in Spiritu Dei ita filium Dei significari, ut in eo Deus pater demonstratus esse intelligatur, et ad cujusvis demonstrationem posse significatum Dei Spiritum pertinere: neque tantum hoc ex prophetica, sed ex evangelica auctoritate monstrari, cum dicitur: Spiritus Domini super me, propterea unxit me ; et rursum : Ecce puer meus quem elegi, dilectus meus in quo complacuit animae meae, ponam ssecundum corporales modos ita inesse
Abbreviated transcription (Latin):
retͣ diudens unicuiq pro ut uelit utrũ per
quẽ autinquodonorũ diuisio ẽ. quodĩi psũ
significatũ rẽ loqui aliquis audebit c̃ontra¬
dict a postolus curseuitio selectorintellegat.
ait enĩ superius. & diui sione soperationũ
sunt idẽ aut̃ds̃ quio perat᷑ om̃a inomnib::
alius ẽ ergo quidiuidit & alius ẽ. inquo indul¬
tadiui sio c̃ : & intellegeo perantẽ hȩc om̃astm
reoperans filius fungatiur & sunspũ scõiłm
donorũ idẽ sp̃sẽ & indiui sionib ministeri¬
orũ idemdñs ẽ & indiuisionib operationũ
idem dĩ ẽ & rursu : Om̃a inoperans unus
sp̃s unicuuiq sicut uuli diuidens & ad prȩhen
indõ & d nõ unus hiceiusdẽ pernatiuitatis
saeram̃ tũ diumitatis p̃s. ostende quis sp̃s& in
sed nihil aluiquã qđ fide i nr̃ae .ẽ. ostendis
quia a postolies quie ẽt intellegendus s usten¬
ditdicens: sicuteni corpus unũ e membra
aut̃ hab& multa om̃a aut̃ mẽbra exunocor

Expanded text:
r, dividens unicuique prout velit: utrum per quem, aut in quo donorum divisio est. Quod si ipsum significatum esse loqui aliquis audebit, contradicet Apostolus, cur se vitiose lector intelligat: ait enim superius: Et divisiones operationum sunt, idem autem Deus qui operatur omnia in omnibus. Alius est ergo qui dividit, et alius est in quo indulta divisio est. Et intellige operantem haec omnia sere operans Filius fungatur. Et si et in divisionibus ministeriorum idem Dominus est, et in divisionibus operationum idem Deus est: et rursum omnia inoperans unus Spiritus, unicuique sicut vult dividens. Et apprehendein Deo et Domino unus hic ejusdem, per nativitatis sacramentum, divinitatis Spiritus: ostende quis spiritus,Sed nihil aliud, quam quod fidei nostrae est, ostendes; quia Apostolus qui esset intelligendus ostendit, dicens: Sicut enim corpus unum est, membra autem habet multa; omnia autem membra ex uno co
Abbreviated transcription (Latin):
sumẽ cumidematq: unus nobis & spei
auctor sit & fidei : & de hoc quidẽ plamis
& copiosius suo ut congruit loco tractaui¬
mus interimtam̃ &iã ex prȩsenti sermo¬
ne neq inanis neq temeria e ẽ hec spes
nostra intellegitin. acceptũ ẽigitur &
datũ honoreunũ ommes sunt fidem te¬
neo & causimunitatis accipio: sed nondũ
ad prȩhendorationẽ quomodo datusho¬
nor unũ omnes eẽ perficiat sed dñs nihil¬
fideliũ conscienti ȩ incertũ relinquens.
ipsũ illũ naturalis efficientiȩ docuit
effectum dicens ut sintunum sicut
nos unum sumus egoinhis &tulm meut
trẽ &filium uoluntatis ingeruntunitatẽ
interro goitrũ ne pernaturȩ ueritatẽ

Expanded text:
sum est cum idem atque unus nobis et spei sum est cum idem atque unus nobis et spei auctor sit et fidei. Et de hoc quidem planius et copiosius suo, ut congruit, loco tractabimus. Interim tamen etiam ex praesenti sermone neque inanis, neque temeraria esse haec spes nostra intelligitur. Per acceptum igitur et datum honorem unum omnes sunt. Fidem teneo, atque causam unitatis accipio: sed nondum apprehendo rationem, quomodo datus honor unum omnes esse perficiat. 13. Unfidelium conscientiae incertum relinquens, ipsum illum naturalis efficientiae docuit effectum, dicens, Ut sint unum, sicut nos unum sumus, ego in his, et tu in me; ut trem et Filium voluntatis ingerunt unitatem, interrogo utrumne per naturae veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
qđ uoluntascũ uoluntas motus mentis sit :
aduero honornaturȩ aut specie saut dig¬
nitas. honorẽ ergo acceptũa patrefilius
omnib quiin secredituri sunt deditnonu¬
tiq uolutatẽ quȩ sidatae ẽt non haberet
fides prȩmiũtũ fidẽ nob̵ necessitas ad fixȩ
uoluntatis ad ferret accipiaut̃ honoris
datio quid pro fecerit hostendit ut sint
unũ sicut nosunũ sumus: obeam er¬
go causam acceptus honordatuse : ut om̃s
unũ sint. iamigitur unum sunt omnes
in honore qui anon aliusquã quiacceptus
est honordatus ẽ: neq ob aliud datus .ẽ.
remdatum filio &afilio prȩstitum cre¬
dentib: omnes unum sunt : quȩro quo¬
modo filius diuersi honoris apatresitcũ
credenti s omnis honor filiadunitatẽ pa¬
terni honoris adsumat & in solens quidẽ
hic forte humanȩ speierit sermosed non
eritinfidelis quia quã iuis hoc sperareteme¬
mȩrariũ sit tam̃ non credidisse in religio¬

Expanded text:
quod voluntas; cum voluntas motus mentis sit, quod voluntas; cum voluntas motus mentis sit, at vero honor naturae aut species aut dignitas. Honorem ergo acceptum a Patre Filius omnibus qui in se credituri sunt dedit, non utique voluntatem: quae si data esset, non haberet fides praemium, cum fidem nobis necessitas affixae voluntatis inferret. Accepti autem honoris datio quid proficeret, ostendit: Ut sint unum, sicut nos unum sumus . Ob eam ergo causam acceptus honor datus est, ut omnes unum sint. Jam igitur unum sunt omnes in honore; quia non alius, quam qui acceptus est, honor datus est; neque ob aliud datus est, rem datum Filio, et a Filio praestitum credentibus, omnes unum sint; quaero quomodo Filius diversi honoris a Patre sit, cum credentes omnes honor Filii ad unitatem paterni honoris assumat? Et insolens 222 quidem hic forte humanae spei erit sermo, sed non erit infidelis: quia quamvis hoc sperare temerarium sit, tamen non credidisse irreligio
Abbreviated transcription (Latin):
tio est dequib: dicitur ut om̃s unũ sint.
tum de in deunitatis profectus eximplo
ut sicut paterin filio & filius in patreẽ:
ut ꝑhuuis unitatis formã in patre& filio
inũ om̃s essent sed quia solipatri& filio
exnatura propriũ ẽ utunũ sinquia dĩ
exdõ & unigenitus ex inna scibili nompo¬
te fmis i inoriginis suȩ eẽ naturaita ut &
in substantianatiuitatis suȩ quigenitus ẽ.
existat neq aliã acdiuersã diuinitatis nati¬
uitas habeatquã exqua profecta ẽ ueritatẽ:
nihil nobis ambiguũ dñ sad fide relinquens.
ab solutȩ unitatis huius toto consequenti
sermonedocuit naturã idenims equitur.
ut munduscredatqm̃tu me misisti:
peridergomundus crediturus ẽ. filiũa
patremissũ eẽ quodomnesquicredituri
eum suntunũ in patre & filio erunt& quo¬
modo erunt moxdocemur: & ego hano¬
rem quem de distimihi dedieis:
& nunc interrogo uirũ idipsum sit honor

Expanded text:
atio est, de quibus dicitur, Ut omnes unum sint: atio est, de quibus dicitur, Ut omnes unum sint: tum deinde unitatis profectus exemplo nt in nobis: ut sicut Pater in Filio et Filius in Patre est, ita per hujus unitatis formam, in Patre et Filio unum omnes essenex natura proprium est ut unum sint, quia Deus ex Deo, et unigenitus ex innascibili non potest nisi in originis suae esse natura; ita ut et in substantia nativitatis suae qui genitus est exsistat, neque aliam ac diversam divinitatis nativitas habeat, quam ex qua profecta 221 est, veritatem: nihil nobis ambiguum Dominus ad fidem relinquens, absolutae unitatis hujus toto consequenti sermone docuit naturam. Id enim sequitur: Ut et mundus credat, quoniam tu me misisti . Per id ergo mundus crediturus est Filium a Patre missum esse, quod omnes, qui credituri in eum sunt, unum in Patre et Filio erunt. Et quomodo erunt, mox docemur: Et ego honorem, quem dedisti mihi, dedi eis . Et nunc interrogo, utrum id ipsum sit honor,
Abbreviated transcription (Latin):
gentia non extaredictorũ : dñs patrẽt
orat. ut quiin se credituri sint. unũ sint
& sicut ipse in patreẽ & pater ineo ẽ:
ita omnes in his unũ sint: quid hic &qua¬
nimitatẽ & peruoluntatis ad sensum
animȩ & cordisunitatẽ introducis. fue¬
ratnãq in uerborũ copia & proprietate.
ut siuo luntas unũ eẽ eosfacer& iñs:
ita prȩcaretur patẽ: sicut nos unũ uo¬
lumus ita & illiunum uel intutiinũ per
concordiam simus omnes : aut forte qui
uerbumẽ significatione mue ꝓbiigno¬
rauit & qui ueritas ẽ lo qui uerane scuatt
& qui sapientiaẽ in stultilo quio errauit
& qui uirtus ẽ in ea fuit infirmitate ne
poss& eloqui quȩ uell& intel legilõ crtis
planeilleest uera & sincera fidei euangȩ¬
licȩ sacramenta neq solum locutus est ad
significationem sed &iam ad fidẽ do¬
cuit itadicens. ut omnes unum sint.
sicut tupater in me &ego inte : ut &ip¬
si sint in nobis : pro his primum prȩ¬

Expanded text:
gentia non exstare dictorum. Dominus Patrem gentia non exstare dictorum. Dominus Patrem orat, ut qui in se credituri sint, unum sint, et sicut ipse in Patre, et Pater in eo est, ita omnes in his unum sint. Quid hic aequanimitatem, quid per voluntatis assensum animae et cordis unitatem introducis? Fuerat namque in verborum copia et proprietate, ut si voluntas unum esse eos faceret, Dominus ita precaretur: Pater, sicut nos unum volumus, ita et illi unum velint, ut unum per concordiam simus omnes. Aut forte qui verbum est, significationem verbi ignoravit? et qui veritas est, loqui vera nescivit? et qui sapientia est, in stultiloquio erravit? et qui virtus est, in ea fuit infirmitate, ne posset eloqui quae vellet intelligi? Locutus plane ille est vera et sincera fidei evangelicae sacramenta. Neque solum locutus est ad significationem, sed etiam ad fidem docuit, ita dicens: Ut omnes unum sint, sicut tu Pater in me, et ego in te, ut et ipsi sint in nobis. Pro his primum prec
Abbreviated transcription (Latin):
& in concussa & in mobilis ẽ. necesse ẽ.
utquȩ ediuersosunt & fal saintellegant᷑¬
& stulta laborantes enĩ heretici fallere per
id quod dictumẽ ego & pat̃ unũ sumus
nenaturȩ in hisunitas & in differens
diuinitatis substantia crederetur: sedex
dilectionemutua & exuoluntate concor¬
dia unũ essentiexemplũ unitatis istius
ut superius demons trarumus &iã exdic¬
tis dtũ protulerunt ut om̃s imum sint:
sicut tu pater in me &ego inte ut &ipsisint
in nobis : extra cuangelica promissa
est: quis quis extra fidemeorum est:
& impiȩ in tellegentiȩ crimeñ s̃pemsim¬
plicem perdi dithab& enĩ nontã ueniã
quam prȩmiũ ignorare quod credas
quia maximumsti pendium fideiẽ :
sperarequȩ nescia s aduero ultimȩ impie¬
tatis furor ẽ aut intellecta non credere :
aut intellegentiã corrupis secredendi:¬
sedlic& ipsum intellegentiȩ suȩ sensũ in¬
pietas demut&. nan tam̃ potest intelle¬

Expanded text:
et inconcussa et immobilis est, necesse est et inconcussa et immobilis est, necesse est ut quae e diverso sunt, et falsa intelligantur et stulta. Laborantes enim haeretici fallere per id quod dictum est: Ego et pater uuum sumus , ne naturae in his unitas et indifferens divinitatis substantia crederetur, sed ex dilectione mutua et ex voluntatum concordia unum essent, exemplum unitatis istius, ut superius demonstravimus, etiam ex dictis dominicis protulerunt: Ut omnes unum sint, sicut tu Pater in me, et ego in te, ut et ipsi sint in nobis . Extra evangelica promissa est, quisquis extra fidem eorum est: et impiae intelligentiae crimen spem simplicem perdidit. Habet enim non tam veniam, quam praemium, ignorare quod credas: quia maximum stipendium fidei est, sperare quae nescias. At vero ultimae impietatis 220 furor est, aut intellecta non credere, aut intelligentiam corrupisse credendiSed licet ipsum intelligentiae suae sensum impietas demutet, non tamen potest intelli
Abbreviated transcription (Latin):
sapimus & prȩdicamus : docetenĩa pos¬
tolus exnatura sacramentorũ esse hanc
fideliũ unitatem ad galatas scribens:¬
quod quod enĩ in xp̃obaptixatiestis xp̃m
indiustis nonin ẽ iud eus neq grȩcus non
in est seruus neq liber non in estmasculus
neque femina omnes enimuosunum
estis inxp̃o ihũ: quodimnũ sunt intanta
gentium conditionum s exuum diuersi¬
tatenum quid ex ad sensu uolistatis autex
quid ergohic animarũ concordia faci&
cum peridunum sint quod uno xp̃o per
naturã unius baptismiinduantur a ut
morenatiuna unius regenerantis baptis¬
suntitaq qui perrem eadem unũ sunt.
natura &iamunũ sunt nontantum uo¬
luntate quia & ipsires ẽadẽ effecti sunt.
& eiusdem reiatq efficientiȩ sint ministri:¬
proficitaut̃ semper contradictio stulto¬
rũ ad stultitiȩ demonstrationẽ quia quȩ
ingenio insipientis aut peruers e intellegen¬
tiȩ aduersum ueritatem co aptantumdũ

Expanded text:
sapimus, et praedicamus. Docet enim Apossapimus, et praedicamus. Docet enim Apostolus ex natura sacramentorum esse hanc fidelium unitatem, ad Galatas scribens:Quotquot enim in Christo baptizati estis, Christum induistis. Non inest Judaeus neque Graecus, non inest servus neque liber, non inest masculus neque femina; omnes 219 enim vos unum estis in Christo Jesu . Quod unum sunt in tanta gentium, conditionum, sexuum diversitate; numquid ex assensu voluntatis est, aut ex Quid ergo hic animorum concordia faciet, cum per id unum sint, quod uno Christo per naturam unius baptismi induantur? 9. mo renati una unius regenerantis baptissunt? Itaque qui per rem eamdem unum sunt, natura etiam unum sunt, non tantum voluntate: quia et ipsi res eadem effecti sunt, et ejusdem rei atque efficientiae sint ministriProficit autem semper contradictio stultorum ad stultitiae demonstrationem: quia quae ingenio insipientis aut perversae intelligentiae adversus veritatem coaptantur, dum
Abbreviated transcription (Latin):
unũ eratquȩro utrum perfidem di unũ
eratutiq perfidem eam enĩ animac& cor
unũ omniuerat & in terro goutrũ fidesuna
annealtera sit una certe &iã ipsoa postolo
auctoreainã fidem sicuti unũ dñm. & unũ
baptismum & unam spem& unum dm̃
donon natura leminhis intellegis imitatẽ
qui pernaturã unius fidei unũ sunt : om¬
nes enima natierant ad innocentiã ad in¬
morta litatẽ ad cognitionẽ dr adispeifidẽ.
& si hȩc nom possunt sibi ẽ ediuersa quia
ẽ & baptis maregenerationis unum ẽ:
si hȩc ad sensu potius unum sunt quamna
uoluntatis ad scribȩ siueroregeneratiin
unius uitȩ atque & nitatis naturã sunt
perquod amma eorũ & corunũ ẽ cessat
in his ad sensus unitas quiunũ sunt in eiꝰ¬
quimurneq ad in ludendas aures au¬
dientium corruptodictorum sensualiqua
exhisementita compingimus : ed sanȩ doc¬
trinȩ formamtenentes quȩ sincera sunt

Expanded text:
unum erat, quaero utrum per fidem Dei unum unum erat, quaero utrum per fidem Dei unum erat. Utique per fidem: per eam enim anima et cor unum omnium erat. Et interrogo, utrum fides una, anne altera sit? Una certe, etiam ipso Apostolo auctore , unam fidem, sicuti unum Dominum, et unum baptisma, et unam spem, et unum Deum do non naturalem in his intelligis unitatem, qui per naturam unius fidei unum sunt? Omnes enim renati erant ad innocentiam, ad immortalitatem, ad cognitionem Dei,ad spei fidem. Et si haec non possunt sibi esse diversa, quia s unus est, et baptisma regenerationis unum est: si haec assensu potius unum sunt, quam natvoluntatis adscribe. Si vero regenerati in unius vitae atque aeternitatis naturam sunt, per quod anima eorum et cor unum est; cessat in his assensus unitas, qui unum sunt in ejusquimur, neque ad illudendas audientium aures corrupto dictorum sensu aliqua ex his ementita compingimus: sed sanae doctrinae formam tenentes, quae sincera sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nisteno ad salutẽ & in eiu sdem sac ram̃ti
profectumuoluntatis situnitas induobus :
ue lid quod d̃s saltem crediturarũ in segen¬
tiũ a patrepostulans ait : non prohis aut̃
rogotantũ sed & prohis qui credituri sunt
peruerbum eorũ inmeut omnes unũ
sint sicut tupater in me &ego inte ut
& ipsi sint in nobis . ut quia homines refun¬
diindm̃ non possunt uł ipsimuic ẽ munũ
atq indiscretuma ceruũ eo ireid quodimũ
sunt exunitatesit uoluntatis cum&iom¬
nes dõplacita agunt & ipsi non dissidentib
inter seanimorũ motib coeantãtq itau¬
nũ eos ẽẽ nonnatura efficiat sed uoluntas :
entia xp̃ssit necesse ẽ ut extra sapientiã sit:
quix p̃ma utignorat autoditut istiquima¬
us tatis dñm & regem scđorum & unigenitũ
dm̃screaturam dĩ uolunt potius ẽequã filiũ.
& cum stul tȩmentiant᷑ stultius tamen in
defensione mendaciisui sapiuntdilata em̃

Expanded text:
nisterio ad salutem et in ejusdem sacramenti nisterio ad salutem et in ejusdem sacramenti profectum, voluntatis sit unitas in duobus. Vel id, quod Dominus salutem crediturarum in se gentium a Patre postulans, ait: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro his qui credituri sunt per verbum eorum in me, ut omnes unum sint sicut, tu, Pater, in me, et ego in te, ut et ipsi sint in nobis : ut quia homines refundi in Deum non possunt, vel ipsi invicem in unum atque indiscretum acervum coire, id quod unum sunt, ex unitate sit voluntatis, cum et omnes Deo placita agant, et ipsi non dissidentibus inter se animorum motibus coeant; 218 atque ita unum eos esse non natura efficiat, sed voluntas. entia Christus sit, necesse est ut extra sapientiam sit, qui Christum aut ignorat, aut audit: ut isti, qui majestatis Dominum, et Regem saeculorum, et unigenitum Deum creaturam Dei volunt potius esse quam filium: et cum stulte mentiantur, stultius tamen in defensione mendacii sui sapiunt. Dilata enim
Abbreviated transcription (Latin):
teseman& patrefiduciã conscientiȩten&.
cũ his dictissus credipostulat exoperatio¬
neuirtutis atq ita in hac perfectȩnatiuita¬
nibeatisĩ mafideuitiũ omne& duũ deorũ
&dĩ singularis extinguitur cũ quiunũ
sunt nansitunus & qui non unus ẽ. non
tam̃ abeoquiẽ ita ex aliquo differat ut
ab solutȩ dicta atq intellectãtam̃ stul¬
tissimo impietatis suȩ mendationegan¬
da corrumpunta dem̃ quod ego & pater
unum sumus temptant adunianimitatis
referre consensũ ut uoluntatis in hisunitas
sit̃nonnatur ȩid est ut non perid quod sunt:
sed perid quodidem uoluntunũ sint. &
illud quodẽ mactib. a postolorũ huic de¬
fensioniaptant: multitudines autem
credentium eratanima & corunũ.
ut animarũ & cordium diuersita sincor
unum atq animã percon uenientiã
eusdemuoluntati s unita sita iłillird quod
ad corinthiosscribitur: qui plantat autẽ &
quirigatunum sunt. ut non differentẽmi¬

Expanded text:
e manet Patre. Fiduciam conscientiae tenet, cum his dictis suis credi postulat ex operatione virtutis. Atque ita in hac perfectae nativitatis beatissima fide, vitium omne, et duum deorum, et Dei singularis exstinguitur: cum qui unum sunt, non sit unus; et qui non unus est, non tamen ab eo qui est, ita ex aliquo differat, ut absolute dicta atque intellecta, tamen stultissimo impietatis suae mendacio neganda corrumpunt. Id enim quod ait: Ego et Pater unum sumus , tentant ad unanimitatis referre consensum; ut voluntatis in his unitas sit, non naturae, id est, ut non per id quod sunt, sed per id quod idem volunt, unum sint. Et illud, quod est in Actibus Apostolorum, huic defensioni suae aptant: Multitudinis autem credentium erat anima et cor unum ; ut animarum et cordium diversitas, in cor unum atque animam per convenientiam ejusdem voluntatis unitas sit. Vel illud, quod ad Corinthios scribitur: Qui plantat autem, et qui rigat, unum sunt : ut non differente mi
Abbreviated transcription (Latin):
maria &usq ad ultimũ terrȩ : promissi¬
onẽ patris quȩ de oreeius auditaẽ expecta¬
riiub& certe &iã nunceius pat̃nȩ promissi¬
onis eloquiũ ẽ: perhasigitur uitutum
audiunt᷑ ułubi diuinȩ cognitionis scientiaẽ.
nepecudũ modo perignorationẽdĩ uitȩ nr̃ȩ
ignore mus auctorẽ uel perfidẽdĩ ne non

Expanded text:
e . Promissionem Patris, quae de ore ejus audita est, exspectari jubet. Certe etiam nunc ejus paternae promissionis eloquium est. Per has igitur virtutum audiuntur: vel ubi divinae cognitionis scientia est, ne pecudum modo per ignorationem Dei, vitae nostrae ignoremus auctorem: vel per fidem Dei, ne non
Abbreviated transcription (Latin):
gamurex dõ eruditiuel perdis cretionẽ spuũ
ne nonignarari simus scõ anperuero spũquis
loquat᷑ uł pergeneralinguarũ ut signũdati
sp̃s sancti linguarũ sermodon et᷑ uł in int̃prȩ¬
tationẽ linguarũ neignoratione fides audi¬
entiũ periditet̃cum linguã ignorantib lin¬
gueint̃ prȩtator ab soluitinhis igitur omnib:
adutilitatẽ unicuiq diusis manifestatio
sp̃s ẽ. perhas scilic& datȩ uinicuiq utilitates
admirationis dono sp̃i nonlatente : tenuitaũt¬

Expanded text:
amur ex Deo eruditi: vel per discretionem spirituum, ne ignari simus, sancto an perverso spiritu quis loquatur: vel per genera linguarum, ut in signum dati Spiritus sancti linguarum sermo donetur : vel in interpretatione linguarum, ne ignoratione fides audientium periclitetur, cum linguam ignorantibus linguae interpretator absolvit. In his igitur omnibus ad utilitatem unicuique divisis manifestatio Spiritus est, per has scilicet datae unicuique 235 utilitatis admirationes dono Spiritus non latente. 31. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
Non permittendaitaq adimpix intelle¬
gentiȩ libertatẽ heretica ꝑuersita sutdic¬
tũ hocdñi quad quia omniaquȩ patrisst̃:
sua sunt id circo ase accipi& s̃p̃sueritatis.
non adunitatẽ consiteatur referendum
nis estuas& gentiũ doctor secundum
ueritatis intellegentiã fideromanae
plebis ante laudata. uolens enĩ naturȩ
unitatẽ in patre & filiodocereita ait:
uos aut̃ non estis in carne sedinspũ si
quidem spr̃dĩ inuobisẽ : siquis autem

Expanded text:
Non permittenda itaque ad impiae intelliNon permittenda itaque ad impiae intelligentiae libertatem haeretica perversitas est: ut dictum hoc Domini, quod quia omnia quae Patris sunt, sua sunt, idcirco a se accipiet Spiritus veritatis, non ad unitatem confiteatur referendum nis est vas et gentium doctor, secundum veritatis intelligentiam fide Romanae plebis ante laudata. Volens enim naturae unitatem in Patre et Filio docere, ita ait : Vos autem non estis in carne, sed in Spiritu si quidem Spiritus Dei in vobis est. Si quis autem
Abbreviated transcription (Latin):
differt aquo accepͭ. s it quodidatũ a pa¬
tredatum referatura filio: numquid
& hic uoluntatis unita sad feretur.
ipseenimait : & meaomniatua sunt¬
& tuamea : nondũ loctest ut demeͦn¬
strem cut᷑ ita dixerit qm̃ demeo ac¬
cipi& futuri enĩtẽporissignificatio ẽ ubiacceptu¬
rus hostenditur. nunocerte ideaase accep¬
turũ ait quia om̃a patrissuaeẽnt: dis¬
secanature hunis sipotesunitatẽ. & a¬
liquam dissimilitudinis inferi necessi¬
tatẽ. perquã filius non sitinunitatẽ
naturȩ a patre enĩ procedit s p̃sueritaus.
seda filio a patremittitur omnia quȩ
patrisunt filisunt &idcir coquicqiđ ac¬
cipi&a filio accipital lemittendusquia
filisunt uni uersa quȩ patris suntnatura
itaq: in omnib ten&& suã legẽ & quod imũ
ambo sunteuisdem in utraq: pergenera¬
tionẽ natiuitatẽq diuinitatis signifi¬
catio ẽ cumid quod accipi&a patresps ue
ritatis id filius dandũ a seesse fateatur.

Expanded text:
differt a quo acceptum sit, quod datum a Padiffert a quo acceptum sit, quod datum a Patre, datum referatur a Filio. Numquid et hic voluntatis unitas afferetur? Ipse enim ait: Et mea omnia tua sunt, et tua mea . Nondum loci est, ut demonstrem, cur ita dixerit: Quoniam de meo accipiet: futuri enim temporis significatio est, ubi accepturus ostenditur. Nunc certe ideo a se accepturum ait, quia omseca naturae hujus, si potes, unitatem, et aliquam dissimilitudinis infer necessitatem, per quam Filius non sit in unitate naturae. A Patre enim procedit Spiritus veritatis, sed a Filio miPatris sunt, Filii sunt: et idcirco quidquid accipiet, a Filio accipiet ille mittendus, quia Filii sunt universa quae Patris sunt. Natura itaque in omnibus tenet suam legem, et quod unum ambo sunt, ejusdem in utroque per generationem nativitatemque divinitatis significatio est: cum id quod accipiet a Patre Spiritus veritatis, id Filius dandum a se esse fateatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nori ficabit q̃n demeo accipi& & ad nuntia¬
bituobis : omnia quȩcumq hab& pater
mea sunt. propterea dix demeo accipi&&
& ad nuntiabituobis afilio igituraccipit
qui a beomittitur &a patreprocediţ &
interrogo ut rum id ipsũ sit afilio accipe¬
requoda patre procedere qđ sidifferre
credetur interacupere afilio & a patre.
procedere certeidipsũ adqumĩ ẽẽ exifti¬
mabitur a filio accipere quod sitaccipere
a patre i psee nĩ cdñsait : quoniã demeo ac¬
cipi& &ad nuntiabituobis omnia quȩcũ¬
que hab& pater mea sunt: propterea dixide
meo accipi& & adiuratabet uob hoc qđ ac¬
api& siue potestas ẽ siue uirtis siue doc¬
trina est filius a seaccipiendumeẽ dix̃¬
& rursum hoc ipsum signisicat acci¬
piendum esse depatre : cumenimait.
Omnia quȩcumq hab& pater sua eẽ.
&id circo dixissese de suoaccipiendũ es¬
sedoc& etiam a patre accipiendia setam̃
accipiquia om̃a quȩ patrissunt sua sint.
non habet hȩc unitas diuersita temnec

Expanded text:
nuntiabit vobis. Omnia quaecumque habet Pater, mea sunt: propterea dixi, De meo accipiet, et annuntiabit vobis . A Filio igitur accipit, qui et ab eo mittitur, et a Patre procedit. Et interrogo, utrum id ipsum sit a Filio accipere, quod a Patre procedere. Quod si differre credetur inter accipere a Filio, et a Patre procedere; certe id ipsum atque unum esse existimabitur, a Filio accipere, quod sit accipere a Patre. Ipse enim Dominus ait: Quoniam de meo accipiet, et annuntiabit vobis. Omnia quae cumque habet Pater, mea sunt: promeo accipiet, et annuntiabit vobis . Hoc quod accipit, sive potestas est, sive virtus, sive doctrina est, Filius a se accipiendum esse dixet rursum hoc ipsum significat accipiendum esse de Patre: cum enim ait, omnia quaecunque habet Pater sua esse, et idcirco dixisse se de suo accipiendum esse: docet etiam a Patre accipienda, a se tamen accipi; quia omnia quae Patris sunt, sua sint. Non habet haec unitas diversitatem: nec
Abbreviated transcription (Latin):
tio sp̃sadid qđ utde ẽ : in prȩsenti sermone
quachrimoda significatio intellegit᷑ ẽũ in diusi
tio sp̃satq ut datio utilitatis inmanifestatione
sp̃i nosceretint̃continuo subiectũ ẽ : nic quidẽ
persp̃indat sermosapientiȩ aliiaũt sermosci¬

Expanded text:
tus, ad id quod utile est . In praesenti sermone quadrimoda significatio intelligitur, cum in divisiotio Spiritus. Atque ut datio utilitatis in manifestatione Spiritus nosceretur; continuo subjectum est: Huic quidem per Spiritum datur sermo sapientiae, alii aut
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit superom̃scaȩlos utadimpleat
om̃a cuipsededit quosdã apostolos quos¬
dã aut̃ proph&as quosdam aũt euange¬
lizantes quosdã aũt pastores&doctores
ad consũmationẽ sc̃orũ in opusminifierũ.
nũ quidmi nisteriorũ dona non xp̃isunt
sint inunitatenature. adiungã uero huic
intellegentietuȩ ut putas firmiora prȩsi¬
dicipse enĩ a postolusait. sed nob umnus ds.
pat̃ exquo om̃a  nosin ipso. & unusdñs¬

Expanded text:
ascendit super omnes coelos, ut adimpleat ascendit super omnes coelos, ut adimpleat omnia. Et ipse dedit quosdam Apostolos, quosdam autem prophetas, quosdam autem evangelizantes, quosdam autem pastores et doctores, ad consummationem sanctorum, in opus ministerii . Numquid ministeriorum dona non Christi sunt, sint in unitate naturae: adjungam vero huic intelligentiae tuae, ut putas firmiora praesidia. Ipse enim Apostolus ait: Sed nobis unus Deus pater ex quo omnia, et nos in ipso, et unus
Abbreviated transcription (Latin):
traimembra hȩcgratiarũ inperfectione
tenuis serationẽ unitatis in eo a postolus ex¬
istimat᷑ quod dix̃. & diuisione sministeri¬
orũ sunt idẽ ipsedñs & duisiones operatio¬
nũ st̃ idemaut̃ dĩ : Vt quaminis teria ad dñm
retu lit &loperationes addm nonunũ atq.
idipsũ inministeriis atq: operationib: iude¬
at᷑ intellegraccipequã hȩc mem braminis¬
teriorũ mem bra operationũ suntc̃um ait:
uos estis corpus xp̃i & membra & quo sdã
quidem posuit dĩ in eclesia primũ a posto¬
losinquib. ẽ. uerbũ sapientiȩ. secundo pro¬
ph&as in quib ẽ donũ scientiȩ tertioma¬
gis tros inquibus ẽ. doctrina fide: deinde
uirtute sinquibus sunt curationes infir¬
mitatũ auxiliorũ potestates. gubernatio¬
nes profetales & donđgenera linguarũ
fitere nom perx p̃mstatuta quia tadista¬
tuit. sed audies ipsũdicentẽ : unicuiq: aut
nr̃mdataẽ gratia secđ mensurã donatio¬
nis xp̃i. &terũ quidescenditipseẽ. qui&¬

Expanded text:
trat, membra haec gratiarum in perfectione tenuisse rationem unitatis in eo Apostolus existimatur, quod dixit: Et divisiones ministeriorum sunt, idem ipse Dominus; et divisiones operationum sunt, idem auoperationes ad Deum, non unum atque idipsum in ministeriis atque operationibus videatur intelligi. Accipe quam haec membra ministeriorum membra operationum sunt, cum ait: Vos estis corpus Christi et membra. Et quosdam quidem posuit Deus in Ecclesia, primum Apostolos , in quibus est verbum sapientiae; secundo prophetas, in quibus est donum scientiae; tertio magistros, in quibus est doctrina fidei; deinde virtutes, in quibus sunt curationes infirmitatum, auxiliorum potestates, gubernationes prophetales, et dona genera linguarum fitere non per Christum statuta, quia ea Deus statuit. Sed audies ipsum dicentem: Unicuique autem nostrum data est gratia secundum mensuram donationis Christi. Et iterum: Qui descendit, ips
Abbreviated transcription (Latin):
lutã hab& intellegentiã cõmemoratũ eñi ẽ.
perquasdo nationũ utilitates hȩc ẽẽ t sp̃ima
nifestatio in his namq diuisionũ uirtutib
non incertadonihuiꝰ ostensio ẽ de quod ñs
quoniã iohannes baptixauit aqua uosaut̃¬

Expanded text:
lutam habet intelligentiam. 234 Commemoratum enim est, per quas dationum utilitates haec esset Spiritus manifestatio. In his namque divisionum virtutibus non incerta doni hujus ostensio est, de quo Dominus Quoniam Joannes baptizavit aqua, vos aut
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ alterũ effluant naturȩ tamen
uirtute intrase inuicem manendũ &
perda tamnaturȩ eius demoriginẽ
nascentẽ sequit᷑ ille qui gigniitacceptã
natiuitatẽ cuius uirtus & sid friuetur :
non tam̃ austretur ingignente sẽ ma¬
n& illequina scit᷑ & hoc quidẽ tantũ ad
humanȩnatiuitatis intellegentiã com¬
memoratũ a nobsit non &iã ad perfec¬
tũ in unigenitodõ natiuitatis exemplẽ.
quianaturȩ humanȩ infirmita sexdis¬
parib. conparat᷑ & ex inanimiscontine¬
tur aduitam nec statĩ in ea qđ gignitur

Expanded text:
hominem alterum effluant, naturae tamen hominem alterum effluant, naturae tamen virtute intra se invicem manent: dum et per datam naturae ejusdem originem, nascentem sequitur ille qui gignit; et per acceptam nativitatem, cujus virtus etsi derivetur, non tamen aufertur, in gignente se manet ille qui nascitur. Et hoc quidem tantum ad humanae nativitatis intelligentiam commemoratum a nobis sit, non etiam ad perfectum in unigenito Deo nativitatis exemplum: quia naturae humanae infirmitas ex disparibus comparatur, et ex inanimis continetur ad vitam. Nec statim in ea quod gignitur
Abbreviated transcription (Latin):
mento scientiȩ suȩ ex eona scitur : non
potuit aliut natum ẽẽ quamuiuens.¬
namcumait. sicut misit meui uenspa¬
ter & ego uiuoperpatrem: docuitutã
inseperuiuentem patrẽ in essede hinc
cumdict sicutenĩ hab& pateruitam in
so : omniauiuasua &iuiuente testatus
ẽ: quod autem exuiuo uiuonatũ est :
hab& natiuitatis pro fectum sine noui¬
tatȩ naturȩ : non enim nouum ẽ quod
exuiuo generatur inuiuũ q̃uia nec ex
nihilo adnatiuitatẽ uitaquȩ sita ẽ. & iu¬
taquȩ natiuitatẽ sumit exuita necesse
ẽ pernaturȩ unitatẽ & perfectȩ adq
uiuentẽ : ad monuisse nos in exdio ser¬
monis nostri meminimus. humanas com¬
parationes diuinis ñ satis facere exemplis.
tam̃ proparte intellegentiȩ nr̃ae sen¬
sum formis corpora lib: erudiri humanȩ
natiuitatis conscientiã consulosutrum
non intrapatris maneat origonascentiũ:
namtã & nelementa illa inanima actur¬
pia a quib nascendicausȩ inchoantur in

Expanded text:
mento scientiae suae ex eo nascitur, non mento scientiae suae ex eo nascitur, non potuit aliud natum esse quam vivensNam cum ait, Sicut misit me vivens Pater, et ego vivo per Patrem ; docuit vitam in se per viventem Patrem inesse. Dehinc cum dicit, Sicut enim Pater habet vitam in so ; omnia viva sua ex vivente testatus est. Quod autem ex vivo vivum natum est, habet nativitatis profectum sine novitate naturae. Non enim novum est, quod ex vivo generatur in vivum; quia nec ex nihilo ad nativitatem vita quaesita est, et vita, quae nativitatem sumit ex vita, necesse est per naturae unitatem, et perrimen. --Admonuisse nos in exordio sermonis 199 nostri meminimus, humanas comparationes divinis non satisfacere exemplis; tamen pro parte intelligentiae nostrae sensum formis corporalibus erudiri. Humanae nativitatis conscientiam consulo, utrum non intra patres maneat origo nascentium. Nam tametsi elementa illa inanima ac turpia, quibus nascendi causae inchoantur, in
Abbreviated transcription (Latin):
tis quoniã pater in meest&ego in eũ :
hoc ẽ illut dĩ filius sum hocẽ illutego &
paterimũ sumus: hȩc ẽ natiuitatis natu¬
ra hoc salutaris fidei sacramentũ non
diuidere quodunum sunt nec natiuitati
adimerenaturã. & exiuuentedõ uiuen¬
tis dĩ ueritatem consiter: non enĩ ex com¬
positis atq inanimes ds̃ quiuita ẽ subsis¬
tit neq quiuirtus est ex infirmib: conti¬
netur neq quiluxẽ ex obscuris coaptatur.
neq: qui sp̃s est ex disparib. formabilis
esitotũ in eo quod ẽ unum ẽ : ut quod sp̃s
est & lux & uirtus & uita sit. & quod una
ẽ & lux &uirtus & sp̃s sit : nam quiait
egosum & non demutur : non demu¬
tatur expartib. nec fit diuersus ex genere :
hȩc enĩquȩ superius significata sunt
non expartibus in eo sunt s ed totum hoc
in eo unũ & persectum om̃a ds̃ uiuens
ẽ: uiuen sigitur dĩ & ȩternanaturae
uiuentis potestas. ẽ. & quod cũ sacra¬

Expanded text:
tis, quoniam Pater in me, et ego in eo . tis, quoniam Pater in me, et ego in eo . Hoc est illud, Dei filius sum; hoc est illud, Ego et Pater unum sumus. Haec est nativitatis natura: hoc salutaris fidei sacramentum, non dividere quod unum sunt, nec nativitati adimere naturam, et ex vivente Deo viventis Dei veritatem confiteri. Non enim ex compositis atque inanimis Deus, qui vita est, subsistit: neque qui virtus est, ex infirmibus continetur: neque qui lux est ex obscuris coaptatur: neque qui spiritus est, ex disparibus formabilis est. Totum in eo quod est, unum est: ut quod spiritus est, et lux et virtus et vita sit; et quod vita est, et lux et virtus et spiritus sit. Nam qui ait, Ego sum, et non demutor ; non demutatur ex partibus, nec fit diversus ex genere. Haec enim, quae superius significata sunt, non ex partibus in eo sunt; sed totum hoc in eo unum et perfectum, omnia Deus vivens est. Vivens igitur Deus, et aeterna naturae viventis potestas est: et quod cum sacra
Abbreviated transcription (Latin):
auferatur : & quia subsacramento ad sũp¬
ti corporis & nati exmaria hominis difi¬
lius non intellegebatur: fides nominis in¬
nisi exoperib patris quȩ ipseefficit non
uuli: quodsi facitopera & perhumilitatẽ
corporis fide professionis indignus est.
operum fidem postulat cur enĩ sacram̃¬
tum natihominis intellegentiã diuinȩ
natiuitatis inpediat cum diuinanatiuitas
omneopus sunum subministerio ad sũp¬
ti hominis exȩquatur: sugit᷑ homini ꝑ
opera non creditur quoddĩ filius sit: cre¬
daturo perib quod dĩ filisint quia negari
quod dĩ sint non possunt : omne enĩ in se
filius dĩ hab& nascendo quoddĩ est: &
idcircoopus filiopus patris ẽ. quianatiui¬
tas nicextranaturam eam ẽ exquamanet :¬
& nauurã eã inst hab& unde subsistit.
tur demonstrare debuit quid eẽcoperi¬
b credendum nẽpe quod sequitur:
si aut̃ facio &mihi nonuultis credere
operibus credite . ut suatis & cognosca¬

Expanded text:
auferatur. Et quia sub sacramento assumpauferatur. Et quia sub sacramento assumpti corporis, et nati ex Maria hominis, Dei filius non intelligebatur, fides nominis innisi ex operibus Patris quae ipse efficit, non vult. Quod si facit opera, et per humilitatem corporis fide professionis indignus est, operum fidem postulat. Cur enim sacramentum nati hominis, intelligentiam divinae nativitatis impediat; cum divina nativitas omne opus suum sub ministerio assumpti hominis exsequatur? Si igitur homini per opera non creditur quod Dei filius sit; credatur operibus quod Dei filii sint, quia negari quod Dei sint non possunt. Omne enim in se filius Dei habet nascendo, quod Dei est: et idcirco opus Filii opus Patris est, quia nativitas nec extra naturam eam est ex qua manet, et naturam eam in se habet unde subsistit. tur, demonstrare debuit quid esset operibus credendum, nempe quod sequitur: Si autem facio, et mihi non vultis credere, operibus credite; ut sciatis, et cognosca
Abbreviated transcription (Latin):
tur acsimilis ẽ dõ creaturaneq einatu¬
rȩalienȩ potestas comparatur. sola ei
natiuitas fili nonimpie persimilitudi¬
nẽ crediturȩ: qualis nam quicquid ex¬
traeo ẽ cum contu melia eihonoratȩ
uirtutis aequabitur: sienĩ aliquit quod
non exipso ẽ repperiri potest simile ei
acuirtutis eiusdem̃ amisit priuilegiũ
dĩ subconsortio co aequalisiamq: non e¬
ritds̃ unus a quo in differenssitds̃ alius ad
uero non hab& contumeliã proprieta¬
tis & qualitasquia suum ẽ quod sui simi¬
leẽ & ex seẽ quod sibi ad similitudinem
comparatur. nec ex traseẽ. quod quȩ su¬
a sunt potest & pro fectus dignitatis ẽ
genuis se potestatẽ nec alienas senatu¬
ramopera patris efficit filius & ꝑidere¬
di sefiliũ dĩ postulat. non est prȩsump¬
tio ad rogansquȩ probari se nonnisi ex his
quȩ gerat possit gerere aut̃ senon sua
sed quae patris sunt testatur. ne permag¬
nificentiam gestorũ naturȩ natiuitas

Expanded text:
tur aut similis 197 est Deo creatura, neque ei natutur aut similis 197 est Deo creatura, neque ei naturae alienae potestas comparatur: sola ei nativitas filii non impie per similitudinem creditur aequalis. Nam quidquid extra eum est, cum contumelia ei honoratae virtutis aequabitur. Si enim aliquid, quod non ex ipso est, reperiri potest simile ei ac virtutis ejusdem; amisit privilegium Dei sub consortio coaequalis; jamque non erit Deus unus, a quo indifferens sit deus alius. At vero non habet contumeliam, proprietatis aequalitas: quia suum est, quod sui simile est; et ex se est, quod sibi ad similitudinem comparatur; nec extra se est, quod quae sua sunt potest: et profectus dignitatis est, genuisse potestatem, nec alienasse naturam. Opera Patris efficit Filius; et per id credi se Dei filium postulat. Non est praesumptio arrogans, quae probari se non nisi ex his quae gerat poscit. Gerere autem se non sua, sed quae Patris sunt, testatur; ne per magnificentiam gestorum naturae nativitas
Abbreviated transcription (Latin):
deremihi siautẽ facio & mihi nonuultis
credere operibus credite ut sciatis & cog¬
noscatis quoniã paterinme &ego in eum
infrenis audacise desperataiã percons¬
cientiã salus & extrapudoremẽ profes¬
sa omnis impietas namiã quis nec eru¬
besc& stultitiȩ ubi perdiditreligionem :
his enĩ contradicere amentiȩ potius
quam ignoratio ẽ : dñs dixerat ego &
paterunũ sumus. natiuitatis hoc sa¬
cramentum ẽ ut pat̃ & filius inunitatena¬
turȩ sint & quianaturȩ prȩsumptio
uocaretur in crimen prȩsumendirato
doceretur excausaaitenĩ. sinon fatio
opera patris nolite crederemihi
sinonopera patris facit᷑: non credendũ
ei ẽ profitentidĩ eẽ sefiliũ non hab &
ergonatiuitas nouã externãq naturã.
quia perid filius ẽẽ credendus ẽ quod
opera patris efficiat quid hic adoptio :
quid indulgentia nominis locunuenit.
ne exnaturadĩ filius sit cũdĩfilius exnaturȩ
pat̃nȩ operib credendus sit : non ex ȩquã¬

Expanded text:
 mihi non vultis credere, operibus credite; ut sciatis et cognoscatis, quoniam Pater in me, et ego in eo . Infrenis audaciae est desperata jam per conscientiam salus, et extra pudorem est professa omnis impietas. Nam jam quis nec erubescit stultitiae, ubi perdidit religionem: his enim contradicere, amentia potius quam ignoratio est. Dominus dixerat, Ego et Pater unum sumus: nativitatis hoc sacramentum est, ut Pater et Filius in unitate naturae sint. Et quia naturae praesumptio vocaretur in crimen, praesumendi ratio docetur ex causa. Ait enim: Si non facio opera Patris, nolite credere mihi . Si non opera Patris facit, non credendum ei est, profitenti Dei esse se filium. Non habet ergo nativitas novam externamque naturam; quia per id filius esse credendus est, quod opera patris efficiat. Quid hic adoptio, quid indulgentia nominis loci invenit, ne ex natura Dei filius sit; cum Dei filius ex naturae paternae operibus credendus sit? Non exaequa
Abbreviated transcription (Latin):
tas hubuit originis suȩ in ips asuanati¬
uitatenaturã si enĩ exnr̃olo quim᷑ in¬
solentes sumus siuero ad loquendum
ed octos nos ꝑdm̃ docebimus natiuitasdĩ
scđ doctrinã dĩ est confitenda hanc
igitur in patre& filionaturȩ unitatẽ
& hoc uiuentis natiuitatis inenarrabile
sacram̃tum ex cludere hereticus furor
temptans ait. non eũqui fuit ante
postmodumnatũ nec supercreatũ
infiliũ quis enĩ tamuȩsanus eritut
defecissea sepatrẽ put & ut idẽ qui fue¬
rat poste a nasceret᷑ uł super crearet᷑
infilium & eẽt ab olitiodĩ ut succider&
de abolitionenatiuitas cũnatiuitas
manentẽ testetur auctorem uł quis
tã demensut substitisse filiũ nisi exnati¬
uitate fateat᷑ quis porro tamuȩ cors
quiñ extitis sedm̃ exeo quod dĩ nascitur

Expanded text:
tas habuit originis suae in ipsa sua natitas habuit originis suae in ipsa sua nativitate naturam. Si ex nostro loquimur, insolentes sumus: sin vero ad loquendum edoctos nos per Deum docebimus, nativitas Dei secundum doctrinam Dei est confitenda. Hanc igitur in Patre et Filio naturae unitatem, et hoc viventis nativitatis inenarrabile sacramentum excludere haereticus furor tentans ait, « Non eum, qui fuit ante, postmodum natum vel supercreatum in filium. » Quis enim tam vesanus erit, ut defecisse a se Patrem putet; ut idem, qui fuerat, postea nasceretur vel supercrearetur in filium; et esset abolitio Dei, ut succederet de abolitione nativitas, cum nativitas manentem testetur auctorem? Vel quis tam demens est, ut substitisse filium nisi ex nativitate fateatur? Quis porro tam vecors, qui non exstitisse Deum ex eo quod Deus nascitur