comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
curat᷑. Antiqor aũ medicina ħbiᷤ
usus medendi: deinde ferro cetisq
curatio aut exͣ cõtrariis. aut ex li¬
milib adhibet᷑. Ex cõtrariis: ut fu¬
gidũ calido. uel humidũ sicco. sict
et in hoĩe suꝑbia sanari nõ potest
nisi humilitate sanet᷑. Ex similib
uͦ sicut ligam̃tum uulneri rotun
minib suis signͣt. Nam ⁊ antido¬
tũ grece latine ex cõtrario datũ sigt.¬

Expanded text:
cinam. Antiquior autem medicina herbis usus cepit: deinde ferro et ceteris curatio, aut ex contrariis, aut ex similibus adhibetur: ex contrariis ut frigidum calido, vel humidum sicco; sicut et in homine, superbia sanari non potest, nisi humilitate sanetur. Ex similibus vero, sicut ligamentum vulneri rotundminibus suis significant: nam et antidotum grece, latine ex contrario datum sig
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ñ qr hoĩes qͥdem q̃ madmodũ p¬
tur in hac t̾ra cognouimꝰ. quẽadio¬
dũ aũt angeli ĩ ħ mundo qͦdam mͦ a¬
gricolent᷑ nõ utiq nouimꝰ. Nam ꝓ¬
fecto si remota hoĩm industria fruti¬
ex t̾ra nasci arbores ⁊ h̾bas ⁊ ex eax
seminib ab eis itidem in t̾ram cadẽ¬
insitio ut altius genĩs lignũ ꝓpria
radice poma portaret aliena: et coa¬
lescente unitate iam sua. Het nim¬
rũ ꝑ agricolaꝵ oꝑa didicimꝰ cũ ip̃i
creatores arboꝵ nullatenꝰ existant.
s nature cursũ deo creanti suũ qd̃¬

Expanded text:
homines quemadmodum operentur in hac terra novimus; quemadmodum autem Angeli in hoc mundo quodammodo agricolentur, non utique novimus. Nam profecto si remota hominum industria frutiex terra nasci arbores et herbas, et ex earum seminibus, ab eis itidem in terram cadeninsitio, ut alterius generis lignum radice propria, poma portaret aliena, et, coalescente unitate, jam sua? Haec per agricolarum opera didicimus, cum ipsi creatores arborum nullo modo essent, sed naturae cursum Deo creanti suum quo
Abbreviated transcription (Latin):
tis. P unũ malicia cõpescit᷑: ꝑ ali¬
ud benignuitas p̾rogat᷑. ut malũ
qͦd pati nõ uult qͥsq nõ faciens
cesset a nocendi oꝑe. et rursum
bonũ qd̃ sibi fieri appetit ĩpendẽs.
erga utilitatẽ se ꝓximi ex̾ceat ex
benignitate. S hec nimirũ duo
dũ sollicita intentione cogitantur:
cor ad ĩnumera uͥtutũ nu̾steria tẽ¬
dit᷑. ne uel ad infe̾nda q̃ nõ debet
desideriis inqͥeta mens ferueat. uel
erga exhibenda q̃ debet ocio resolu¬
ta torpescat. De hac legis multipli

Expanded text:
is, per unum malitia compescitur, per aliud benignitas praerogatur, ut malum quod pati non vult, quisque non faciens, cesset a nocendi opere. Et rursum bonum quod sibi fieri appetit impendens, erga utilitatem proximi se exerceat ex benignitate. Sed haec nimirum duo dum sollicita intentione cogitantur, cor ad innumera virtutum ministeria tenditur; ne vel ad inferenda quae non debet desideriis inquieta mens ferveat, vel erga exhibenda quae debet otio resoluta torpescat. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
lignꝰ ille malũ qd̾ ĩtendebat sibe pe¬
gando remou̾et: ꝑmissionẽ addidit
⁊ ut eiꝰ ꝑsuasio citiꝰ recipet᷑. ꝓmissin¬
nem duplicauit. Unã nẽpe come¬
stionẽ suadens: duo in p̾mio ꝓposu¬
it. similitudĩem d̾i scĩam q bonͣi ⁊ ma¬
li spõdẽs. Ubi tͥb modis hoĩem temp¬
tauit. Scilz gulla ĩꝑsuasione eibi:

Expanded text:
 ut malum quod intendebat libere pegando removit, et repromissionem addidit: et ut ejus persuasio citius reciperetur, promissionem duplicavit. Unam nempe comestionem suadens, duo in praemio proposuit similitudinem Dei, scientiamque boni et mali spondens. Ubi tribus modis hominem tenta
Abbreviated transcription (Latin):
cisse corꝑa ut si nõ peccassent ⁊ mor¬
bũ quedam qͦ morerent᷑ cõtinuo cõ
cepissent:. Eo nutu ĩperarent m̃briᷤᷤ
qͥb fetus exorit᷑ qͦ pedib cũ ambłat᷑.
ut neq cũ ardore seminaret᷑. neq cũ
colore paretur. Nũc uͦ tnͣsgredienco p̾

Expanded text:
cisse corpora, ut si non peccassent, et morbum quemdam quo morerentur, continuo non concepissent, eo nutu imperarent membris quibus fetus exoritur, quo pedibus cum ambulatur, ut neque cum ardore seminaretur, neque cum dolore pareretur. Nunc vero transgredien
Abbreviated transcription (Latin):
ornam̃to sit humanũ genus eciã
cũ a paucis recte laudabilit̾q iniua¬
tur. qnͣtũq ualeat ordo rei publice
uati sunt hoĩes: it nõ ⁊ tales pe
cõsiderare delectet: Qͥs aũt sit ita ex¬
cors ut eam putet minꝰ ornari po¬
tuisse si iustis nõ morientib ĩplere¬
tur: Nã qr num̾osissima est suꝑna
ciuitas angłoꝵ id̃o ñ recte copularẽ¬

Expanded text:
ornamento sit genus humanum, etiam cum a paucis recte laudabiliterque uiuatur, quantumque ualeat ordo reipublicae uati sunt homines, ut non etiam tales pecconsiderare delectet? quis autem ita sit excors, ut putet minus eam ornari potuisse, si iustis non morientibus inpleretur? Nam quia numerosissima est superna ciuitas angelorum, ideo non recte c
Abbreviated transcription (Latin):
fortassis omẽm cõcubitũ putant¬
ꝓuersi hoĩes uicia deuitant: ñ in
eoꝵdẽ cõtraria ꝑuicacit̾ eurrant.
Sicut .n. exhorrens auariciã fit
ꝓfusus aut exhorrẽs luxuriã fit a
uĩculo fit temerari. dũ uidel nõ
rõne s opinione cͥmina metiun¬
tur. Ita dũ nesciunt hoĩes qͥd in
adulteriis ⁊ fornicatõib diuino
iure dãpnat᷑ : etiã cã ꝓcreandi ꝯ¬
iugalẽ cõcubitũ decestͤant᷑. E qui
ñ faciunt s tñ fecunditatẽ carnis¬
ꝓpt̾ successiones mortalitatis da¬
tuerũt successores q̃ri morituris:
multo rectius socios q̃ri potuisse
humano: recte ꝓles ñ nͥ q̃ morien¬

Expanded text:
sse omnem concubitum putantperuerse homines uitia deuitant, non in eorum contraria perniciter currant. etenim sicut exhorrens auaritiam fit profusus aut exhorrens luxuriam fit auuinculo fit temerarius, dum non ratione, sed opinione crimina metiuntur: ita dum nesciunt homines, quid in adulteriis et fornicationibus diuino iure damnetur, etiam causam procreandi coniugalem concubitum detestantur. Quod qui non faciunt, sed tamen fecunditatepropter successionem mortalitatis dituerunt successores quaeri morituris, multo rectius socios quaeri potuisse humano, recte proles nonnisi quae morien
Abbreviated transcription (Latin):
uerarent uolumina uenientiũ et
te isti circuitus fierent: siue tertis ĩ¬
teruallis oriens et occidens mun¬
dus eadẽ semꝑ qͣi noua qͣ transac¬
ta et uentura sunt exhibe̾t. a quo
ludibrio prorsus ĩmortalem aĩam
sunt euntem sit̾ie cessatõe ad falsa
bĩtudĩem et ad uerã miseriam ne
me ĩ ueritate nescit. aut infelicissi
bĩtudĩem ꝑgit. Eit gͦ aliqͥd nourĩ¬

Expanded text:
uerarent uolumina uenientium et mundo permanente isti circuitus fierent, siue certis interuallis oriens et occidens mundus eadem semper quasi noua, quae transacta et uentura sunt, exhiberet. A quo ludibrio prorsus inmortalem animamsunt, euntem sine cessatione ad falsam beatitudinem et ad ueram miseriam sinme in ueritate nescit aut infelicissimbeatitudinem pergit: fit ergo aliquid noui
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩa ꝑtingit a fine usq ad finẽ
fortit̾ ut ampliꝰ nũqmͣ uel a retͥbutõ¬
ne iustoꝵ deficiat. uel a pena iniqͥ¬
rũ desistat. disponens oĩa suauit̾
hinc ad gaudiũ illinc ad suppli¬
ciũ et̾nũ. S q̃so q̃ suauitas ĩ infe¬
quos disponit. nec illd̃ suaue sit

Expanded text:
ine usque ad finem fortiter, ut amplius nunquam vel a retributione justorum deficiat, vel a poena iniquorum desistat: disponens omnia suaviter hinc ad gaudium, illinc ad supplicium aeternum. Sed, quaeso, quae suavitas in infequos disponit, nec illud suave sit
Abbreviated transcription (Latin):
ut attingat a fine usq ad finẽ
tͣnͣscendẽs maliciã ĩ ĩcorruptis bo¬
nis qͦ malicia nõ accedit: et con¬
seq̃ns maliciã in hiis q̃ corrupta
uiter .n. oĩa ⁊ nõ suauia disponit:
ut omĩa q̃ cõtra eiꝰ uoluntatẽ se
erigũt. neq potent̾ extinguat.
ut nich̾ sint: neq uiolent̾ cõpel¬
lat ut nich̾ possint. s ẽẽ sinens et
posse annuens: currentia cõtra su¬
am uolũtatẽ manifeste ꝑmittit.
et occulte cõducit ad ĩplendã suã
mus et sup̾mus sapĩe excursus
afine usq ad finẽ qui nlłm ht̃ fi¬
nem. Sursũ sublime cõtẽplatõis:
et deorsũ ꝓfundũ dãpnatõis. Ad¬
istos duos fines uniu̾soꝵ cursũ
ĩcipiens a medio sapĩa. Hinc in¬
de sine ꝓmouendo siue deserendo
disponens cõducit: sursũ ascendẽ¬
tib uuã st̾nens iusticiam deorsũ
descendentib uiã relinquens ini¬

Expanded text:
ut attingat a fine usque ad finem transcendens malitiam in incorruptis bonis, quo malitia non accedit: et consequens malitiam in iis, quae corrupta viter enim omnia etiam non suavia disponit, ut omnia quae contra ejus voluntatem se erigunt, neque potenter exstinguat, ut nihil sint neque violenter compellat, ut nihil possint; sed esse sinens et posse annuens, currentia contra suam voluntatem manifeste permittit, et occulte conducit ad implendam suam mus ille et supremus Sapientiae excursus, a fine usque ad finem: qui nullum habent finem. Sursum sublime contemplationis, et deorsum profundum damnationis. Isti incipiens a medio sapientia hinc inde sive promovende, sive deserendo disponens conducit; sursum ascendentibus viam sternens justitiam; deorsum descendentibus viam relinquens ini
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo recedenti bñ est. Nam et qͥ gau-¬
dent in mortiferis uoluptatib esse
sine doloꝵ timore nõ possunt: et qui
oĩo malũ desercõnis sue maioris suꝑ¬
bie stupore nõ sentiunt misi̾ores ꝓr
sus apparent aliis qͥ h̾ disceni̾e noue¬
runt. ut et si reciꝑe noluit medicinã
talia deuitandi: ualeant ad exem¬
plũ quo possint talia deuitari. Nũc¬
est palma. głiosior tẽptatũ nõ con¬

Expanded text:
ab eo recedenti bene est: quia et qui gaudent in mortiferis voluptatibus, sine doloris timore esse non possunt; et qui omnino malum desertionis suae majore superbiae stupore non orsus apparent aliis qui haec discernere noverunt, ut si nolunt recipere medicinam talia devitandi, valeant ad exemplum quo possint talia devitari. est palma gloriosior non con
Abbreviated transcription (Latin):
nis. P lato in phed̾ne definit ho¬
mini nõ ẽẽ sua sponte moriendũ:
sed in eodẽ it̾m dyalogo idẽ dicit
mortẽ philosophantib appetendã.
⁊ ip̃am ph̾iam ẽẽ meditationẽ
moriendi. Hec sͥ cõtraria ẽẽ ui¬
dent᷑: s nõ est ita. Nam plato du¬
as mortes hoĩs nouit: qͣꝵ unã
natura. alterã u̾tutes p̾stant. Hõ
n. morit᷑ cũ aĩa corpus relinqͥt so¬
illecebras ph̾ia docente cõtempnit
et cupiditatũ dulces insidias reli¬
qͣs qz om̃s exurit passiones. Et
hanc mortẽ dicit plato sapientibꝰ
appetendã. Illam uͦ qmͣ omĩb na¬
tura cõstituit. cogi uel inferri uel
accessiri uetat. Lucar¬

Expanded text:
s Plato in Phedrone diffinit homini non esse sua sponte moriendum; sed in eodem iterum dialogo idem dicit, mortem philosophantibus appetendam et ipsam philosophiam esse meditationem moriendi: hec sibi contraria esse videntur; sed non est ita. Nam Plato duas mortes hominis novit, quarum unam natura, altera virtutes prestant; homo enim moritur cum anima corpus relinquit, soillecebras, philosophia docente contemnit et cupiditatum dulces insidias, reliquasque omnes exurit passiones. Et hanc mortem dappetendam. Illam uero quam omnibus natura constituit, cogi uel inferri uel accersiri uetat, doc
Abbreviated transcription (Latin):
possibił et intellem quo est omĩa
facere qui est agens et in illo qui
cõstruitur ex illis. Et ille est specu¬
latiuus. sub qͦ cõprehendit᷑ intellc̃s
ihĩtu et adeptus: ⁊ demonstrans ut
patet ꝑ supra dicta.

Expanded text:
possibilis , et in intellectu ‘quo est omnia facere’, qui est agens, et in illo qui constituitur ex illis, et ille est speculativus sub quo comprehenduntur intellectus in habitu et adeptus et demonstrans, ut patet per supra dicta.
Abbreviated transcription (Latin):
uel ꝑ modũ forme. Si ꝑ modũ agẽ¬
tis: ħ erit aut ꝑ modũ efficientis
simpłr. aut ꝑ modũ instrumenti.
Si primo mͦ: tune est agens intel¬
lectus. Si scd̾o mͦ: tunc est intellõs
in hĩtu. Intellc̃s .n. in hĩtu ẜ aui¬
scennam ⁊ alkindiũ nich aliud e̾
qmͣ hĩtus pͥncipioꝵ: qͥb ut dicit
au̾rois tanqm instrumentis agẽs
possibilem educit in actũ. Si uo
ꝑficiens est ꝑ modũ forme. tunc
erit intellẽs adeptus .i. quẽ adipis¬
cimꝰ ꝑ doctrinam ⁊ inuentõem. Qui
etiam alio noie dr᷑ acquisitus. ⁊ alio
noĩe accõmodatus eo ꝙ ip̃m mutu¬
amus a reb extra. Id aũt ꝙ ꝑficitꝰ
ab hiis ꝑficientib: est intellc̃s possi¬
bilis. Siuisio aũt arist̾ accipitur pe¬
nes ea q̃ sunt ꝑtes aĩe eẽntiales .s.

Expanded text:
vel per modum formae. Si per modum agenvel per modum formae. Si per modum agentis, hoc erit aut per modum efficientis simpliciter, aut per modum instrumenti. Si primo modo, tunc est agens intellectus. Si secundo modo, tunc est intellectus in habitu. Intellectus enim in habitu secucennam et Algazelem nihil aliud est quam habitus principiorum, quibus, ut dicit Averroes, tamquam instrumentis agens possibilem educit in actum. Si vero est perficiens per modum formae, tunc erit intellectus adeptus, idest quem adipiscimur per doctrinam et inventionem, qui etiam alio nomine dicitur acquisitus et alio nomine accomodatus, eo quod mutuamus ipsum a rebus extra. Id autem quod perficitur ab his perficientibus , est intellectus possibilis. 4 Divisio autem Aristotelis accipitur penes
Abbreviated transcription (Latin):
Transmutans .n. est agens. tr̃as-¬
mutatũ passibile. et in ꝙ est tnͣs¬
mutatõ est ille qui est in hĩtu. Et
alexander apprehendit illum quẽ
aiscenna uocat in hĩtu. et illum
quẽ appellat adeptũ: sub intellcũ
in hĩtu. Ad scd̃am cliuisionem que
est alkinlii licendũ est: ꝙ accipi¬
tur penes ea q̃ exiguntꝰ ad ꝑfecti¬
onem potentie egredientis in actũ
q̃ sũt mouens et mobile. et forma
illam. Unũqd̃q .n. tunc est ꝑfcm̃:
cũ ꝓpriam potest cõplere oꝑationẽ.
ut ait damascenus. Et penes mo¬
uens est intellectus agens. penes
mobile uo possibilis. Et penes for-¬
mã acqͥsitam ꝑ motũ est intellõs
qͥ fit in effcũ. penes oꝑatõnes aũt
est intellectus demõstrans. Et sici¬
terũ patet ꝙ sub illo qͥ sit in effcũ:
cõprehendit alkindiꝰ eũ quẽ auisc̾.
uocat in hĩtu adeptum. Niuisio aͤ
auiscẽne ⁊ alkindii: accipitur peneᷤᷤ
ꝑficientia possibilem intellcm. Illa.
n. sunt ꝑficientia ꝑ modũ agentr̃

Expanded text:
Transmutans enim est agens, transmutatum possibilis, et in quod est transmutatio est ille qui est in habitu. Et Alexander comprehendit illum quem Avicenna vocat in habitu, et illum quem appellat adeptum, sub intellectu in habitu. 2 Ad secundam divisionem quae est Alkindii, dicendum quod accipitur penes ea quae exiguntur ad perfectionem potentiae egredientis in actum, quae sunt movens et mobile et forma illam. Unumquodque enim tunc est perfectum, cum propriam potest complere operationem , ut dicit Damascenus. Et penes movens est intellectus agens, penes mobile vero possibilis, penes formam acquisitam per motum est intellectus qui fit in effectu, penes operationem autem est intellectus demonstrans . Et sic iterum patet quod sub illo qui fit in effectu, comprehendit Alkindius eum quem Avicenna vocat in habitu et adeptum. 3 Divisio vero Avicennae et Algazelis accipitur penes perficie sunt perficientia per modum agentis
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq dilectus manũ ꝑforamen-
mittit qñ u̾tute sua deus nr̃m
animũ ꝑ subtilem intellcm pul-¬
ip̃a sui exultatõe tͣbatur. ⁊ fit mẽ¬
tis pauor in lecicia: qr iam sentit
qr de celis gaudiũ diligat: et ad¬

Expanded text:
tc.--Dilectus manum per foramen mittit, quando virtute sua Dominus nostrum animum per subtilem intellectum pulipsa exsultatione turbatur: et fit in mente pavor cum laetitia, et si jam sentit quid de coeles
Abbreviated transcription (Latin):
ex grossitudie nimia: qr dirbũ
os uulue cõprimit et opilat. ur ñ
ad illd̃ offluant m̃strua uel sꝑma.
ex mala cõplexione sꝑmatis. aut
ex morbo officiali. Ex mala cõplexio¬
ne: qr si calida sit ĩcendit. si frigida c̃¬
gelat. si liqͥda dissipat. Ex officiali
morbo: sicut est tortura uͥge uirilis.
unde sꝑma cũ exit: nõ recta uia in
uuluã tendit. Ꝙ intelligi potest: si
sedeat mulier suꝑ scãmun ⁊ pãnis
oꝑta suffumiget᷑. Si q̃dem ad os et
nares suffumigatõ ꝑforet. nõ ipsã
culpa s mascl̾s est. Si eñi os iuil¬
ue elausũ eẽt ⁊ ora uenax unde sꝑ¬
ma tnͣsit ad uuluã et menstrua suf¬
fumigatõ corpͦ muliebre nõ ꝑforaret.
Siłr ⁊ si ibidem eẽt humiditas: ext̃¬
gueret᷑ fumꝰ sicut calor sꝑmatis ex¬
tinguit᷑. Si nimiꝰ calor: fumꝰ dissol¬
u̾etur ac disꝑg̾etur. Alii u antiqͥdi¬
cunt ꝙ sꝑma mascł̃i si suꝑ aqͣm po

Expanded text:
tudine nimia, quia zirbum os vulve comprimit et oppilat, ut non ad illud affluant menstrua vel sperma, ex mala complexione spermatis, aut ex morbo officiali. Ex mala complexione, quia si calida sit incendit; si frigida, congelat, si liquida, dissipat. Ex officiali morbo, sicut est tortura virge virilis, unde sperma cum exit, non recta via in vulvam tendit; quod intelligi potest, si sedeat mulier super scamnum et pannis operta suffumigetur; si quidem ad os et ad nares suffumigatio perforet, non ipsa in culpa, sed masculus est: si enim os vulve clausum esset, et ora venarum unde sperma transit ad vulvam, et menstrua; suffumigatio corpus muliebre non perforaret: similiter et si ibidem esset humiditas, extingueretur fumus, sicut calor spermatis extinguitur: si nimius calor, fumus dissolveretur ac dispergeretur. Alii vero antiqui dicunt quod sperma masculi, si su
Abbreviated transcription (Latin):
let. Item si uulua in sua positione
longa sit et magna. breuis autẽ
uirilis uͥga: nõ potest sꝑma attra¬
here sͥ. ⁊ ita culpa fit mascłi. Pot̾
gͥ hoc intelligi ex significatõnȩ ꝙͦ
diximꝰ male cõpłonis in mascłis
siue feminis: et in testicłis ut ma¬
cilitate crassitie nigred̾ie siue alle¬
dine. duricie. mollicie. multitudie

Expanded text:
let. Item si vulva in sua positione longa sit et magna, brevis autem virilis virga, non potest sperma attrahere sibi, et ita culpa fit masculi. Potest iterum hoc intelligi ex significatione quam dixi male complexionis in masculis sive feminis et in testiculis, ut macilitate et crassitie, nigredine, albedine, duritie, mollitie, multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
multũ nascit  sꝑina. Si humida:
nõ potest cõtine sꝑma. Si uͦ sicca:
fit grossũ ac durum ibi nascens
sꝑma nõ extendens se: neq forͣti¬
uam uͥtutẽ seq̃ns. Ex officiali mor¬
bo fit. aut ex cõstipatõe miaꝵ sper¬
matis. aut ex apostematib ⁊ sili

Expanded text:
multum nascitur sperma. Si humida, non potest continere sperma: si vero sicca, fit crassum ac durum ibi nascens sperma, non extendens se, neque formativam virtutem sequens. Ex officiali morbo fit, aut ex constipatione viarum spermatis, aut ex apostematibus et simi
Abbreviated transcription (Latin):
Eeut autẽ in hac luce cõrpea
est celum quod suꝑ terras cõ¬
spicimus unde luminatia clarẽt
et sydera que corpora longe melior¬
ra sunt terrestrib: sic in illo gene
quedam excellentia et merito duui¬
na que demonstrant angeli miris
Easibus mortuis limiles iacuest
et infernales penas uderunt: cũ ⁊
ipsi in se ip̃a se ipsi gererent quam¬
dam similitudinem corꝑis sui per
quam possent ad loca penalia fer¬
ri et talia similib sensib experi¬
corporib exute afficiunt᷑ uel bene¬
cia ⁊ u̾a molestia. facta de sub̾a spi¬
rituali. Nam et in sompnis ml¬
tũ interest. utrum in lecis an ĩ

Expanded text:
ut autem in ista luce corporea est caelum, quod super terras suspicimus, unde luminaria clarent et sidera, quae corpora longe sunt meliora terrestribus, sic in illo genere  sua, sunt quaedam excellentia et merito diuina. quae demonstrant angeli miris sensibus et mortuis similes iacuerunt et infernas poenas uiderunt, cum et ipsi in se ipsis gererent quandam similitudinem corporis sui, per quam possent ad illa ferri et talia similibus expericorporis et vera molesta, facta de substantia spirituali. Nam et in somnis magnum interest utrum in laetis an in
Abbreviated transcription (Latin):
Non solum enim iugilantes curaꝰ
suas cogitando uersant ĩ silitud̾il
corporir s etiam dormientes hoc
sepe sompniant quo indigent. Nã
et negocia sua gerunt ex animi
cuꝑiditate. et epulis poculis ꝙ in¬
hiantes insistunt si forte esuriẽ
natura corpoꝵ terrestria celestib
compentur. Sic et in primo intel¬

Expanded text:
non solum enim uigilantes homines curas suas cogitando uersant in similitudinibus corporum, uerum etiam dormientes hoc saepe somniant, quo indigent; nam et negotia sua gerunt ex animi cupiditate et epulis poculisque inhianter instant, si forte esurientnatura corporum terrena caelestibus conparentur. Sic etiam in i
Abbreviated transcription (Latin):
cientia. Aliud aũt est ip̃m lumen qͦ
illustrat᷑ aĩa ut omĩa uel in se uel ĩ
Que cũ conat᷑ lum̃ illd̾ ĩtueri palpi¬
tat ĩfirmitate ⁊ minꝰ ual ĩde e̾tñ qͥqͥd¬
sͤ nal. Cũ gͦ illic rapitꝰ ⁊ a sensib sub¬
tracta carnalib illi uisioni expressiꝰ
presentat᷑: nõ spaciis localib s moco
quodam suo etiam supra se uidet
illud quo adiuta uidet quicqͥd se in¬

Expanded text:
orum. aliud autem est ipsum lumen, quo inlustratur anima, ut omnia uel in se uel in quae cum conatur lumen illud intueri palpitat infirmitate et minus ualet. inde est  valet. Cum ergo illuc rapitur, et a carnalibus subtracta sensibus, illi visioni expressius praesentatur non spatiis localibus, sed modo quodam suo, etiam supra se videt illud, quo adjuta videt quidquid eti
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd face̾. nõ ei aliquem in oꝑan
in laborando passionẽ sic̾ nob̾ solet
accidere. s eiꝰ sempit̾ne uoluntatiᷤ
nouũ aliquẽ significamꝰ effc̃m.
tione ut actus ꝓprie dici nõ q̃ at.
ri nulla tñ in ip̃o uel in eiꝰ calore
facta mutatõne uel motõne: sic

Expanded text:
aliquid facere, non aliquem in operaliquam in laborando passionem, sicut nobis solet accidere; sed ejus sempiternae voluntatis novum aliquem significamus effectum, tione; ut actus proprie dici non queat,  nulla tamen in ipso vel in ejus calore facta motione vel mutatione: ita
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd sñ repugnantia: ita ꝙ in eter¬
nitate mutari nequit. in temꝑe a¬
liqñ ꝑ liberam uoluntatẽ añqmͣ sit
eẽ mutabile ꝓbatur absq incõueni-¬
entia. Qmuis aũt ibi nich̾ sit nͥ p̾

Expanded text:
aliquid sine repugnantia; ita quod in aeternitate mutari nequit, in tempore aliquando per liberam voluntatem antequam sit, esse mutabile probatur absque inconvenientia: quamvis aut
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe deo suppositꝰ iusticiã ꝑcipit: cõ¬
positus amittit. qr qͥsqͥs se auctori
bonoꝵ cõꝑat: bono se qͦd acceꝑat pͥ¬
uat. Qui enĩ accepta bona sibi ar¬
rogat sius cõtra dñm conis pug¬

Expanded text:
quippe Deo suppositus justitiam percipit, compositus amittit, quia quisquis se auctori bonorum comparat, bono se quod acceperat privat. Qui enim accepta bona sibi arrogat, suis contra Deum donis pug
Abbreviated transcription (Latin):
dinosus. Frgida et sicca sũt alba:
aliqͣntulũ liuida et macida. pili
rusi s aliqͣntulũ citrini. tactus fri¬
gidus et durus. eqͣlis et moderate
cõpłonis: ħ signa sũt. Corpus nec
multũ macidũ nͨ ꝑingue. Color ei
int̾ brunũ et albũ medius pilii
infantia rufi: in ꝑuericia et iuẽ¬
tute nigri. Cutis int̾ et calidũ ⁊ fu¬
gũ ⁊ leue et durũ sicut uole ma¬
niũ. hõ boni intellectus nõ obliui¬
osus. prudens andax int̾pigrũ et
uelotẽ mediꝰ: neq gulosus. Actionẽ
plexio media. Si au̾t in qͦlibet corꝑe
uderis aliqͣs istaꝵ qͣlitatũ discordã¬
cõplexionis mutate aut ex mura¬
ta sũt regione. aut ex cõsuetudĩe.
aut ex etate. aut ex sexu. Signa qͥ¬

Expanded text:
dinosus. Frigida et sicca, sunt alba dinosus. Frigida et sicca, sunt alba aliquantulum livida et macida, pili rufi, sed aliquantulum citrini, tactus frigidus et durus. Equalis autem et moderate complexionis hec signa sunt; corpus nec multum macidum, nec pingue, color eius inter brunum et album medius: pili in infantia rufi, in pueritia et iuventute nigri, cutis inter calidum et frigidum, lene et durum, sicut vole manuum: homo boni intellectus, non obliviosus: prudens, audax, inter pigrum et velocem medius, neque gulosus. Actiones plexio media. Si autem in quolibet corpore videris aliquas harum qualitatum discordancomplexionis mutate, aut ex mutata sunt regione, aut ex consuetudine, aut ex etate, aut ex sexu. Itaq
Abbreviated transcription (Latin):
Eniq totiꝰ corꝑis cõplexio a¬
pitͣ ex tactu colore. pilis figã
et actonib. Si eñĩ calidũ fu̾it caro
rit multa. pinguedo ꝑua. color ru-¬
beus. pili multi et nigri. tactus a¬
lidus. intellectus bonꝰ. hõ multũ ea¬
cund̃. nobilissimꝰ. audax. uracundus
libidinosus multũ appetens. et ccto
dige̾ns. asꝑe uocis. Contraria econ¬
trario. Si fu̾it siccũ: erit macidũ
et durũ. si sicciora m̃bra erũt aꝑti¬
ora. Si humidũ: erit pingue ⁊ car¬
neũ. Si calidũ ⁊ siccũ: erit macidũ¬
pilosũ. pilosum. piliq nigri erũt.
color brimus. tactus calidus et du¬
rus hõ intellectualis et audax. appe¬
tibilis et digestibilis maxime gros¬
si cibi. libidinosus. Si calidũ et hu¬
nudũ erit: ninie carnis. ꝑue pin¬
guedinis. pili nigri et plani. tat¬
tus calidꝰ et humidꝰ color albi ⁊ ru¬
fi mediꝰ. Corꝑa frigida et humida
alba sũt et pingnia. pili rufi. intel¬
lectus durus. hõ obliuiosus nͨ mul¬

Expanded text:
enique totius corporis complexio capitur ex tactu, calore, pilis, figura et actionibus. Si enim calidum fuerit, caro erit multa, pinguedo parva, color rubeus, pili multi et nigri et tactus calidus, intellectus bonus, homo multum facundus, nobilis, audax, iracundus, libidinosus, multum appetens et cito digerens, aspere vocis. Contraria, econtrario. Si fuerit siccum, erit macidum et durum, et sicciora membra erunt aptiora: si humidum, erit pingue et carneum, si calidum et siccum, erit macidum, pilosum, pilique nigri erunt, color brunus, tactus calidus et durus, homo intellectualis et audax, appetibilis et digestibilis maxime crassi cibi, libidinosus. Si calidum et humidum erit nimie carnis, parve pinguedinis, pili nigri et plani, tactus calidus et humidus, color albi et rufi medius. Corpora frigida et humida, alba sunt et pinguia, pili rufi, intellectus durus, immo obliviosus, nec mul
Abbreviated transcription (Latin):
cõplexionem mutat. ex calore ⁊ sic¬
riis. Ex calore ⁊ humore: ut inbal-¬
neatorib. Ex frigiditate et humi-¬
ditate: ut in piscatorib. Ex frigi¬
ditate ⁊ siccidate: ut in agͥcolis

Expanded text:
corporis mutat ex calore et sicriis. Ex calore et humiditate, ut in balneatoribus. Ex frigore et humiditate, ut in piscatoribus. Ex frigiditate et siccitate, ut in campum
Abbreviated transcription (Latin):
uens autẽ a qͦ semꝑ egreditur-
motus nõ est unũ s duo ordĩa¬
ta ad minꝰ uel ⁊ tria. Uidelz appre¬
hendens actuale ꝙ est imꝑans
motũ. et appetendo exequens mo-¬
tũ. Et qm̃ apprehendens duplex
est .s. intellc̃s et phantasia: ideo
efficiunt᷑ tria. De h̾ mouente q̃rit
arist̾ in libro de aĩa. Ideoq ꝓbat ꝙ
nõ est intellẽs practitus ꝑ se: nec ap¬

Expanded text:
ens autem a quo semper egreditur motus non est unum, sed duo ordinata ad minus, vel tria, scilicet apprehendens actuale, quod est imperans motum et appetendo exsequens motum. Et quia apprehendens est duplex, scilicet intellectus et phantasia, ideo effici|untur tria. Et de hoc movente quaerit Aristoteles in libro de anima, et ideo probat quod non est intellectus practi
Abbreviated transcription (Latin):
forma bonũ fra¬
gile est: qnͣtumq accedit ad an¬
nos: fit minor. ⁊spacio carpit᷑
ip̃a suo. Nec uiole semꝑ: nec li¬
lia candida florent. Idem in li

Expanded text:
Forma bonum fragile est, quantum que accedit ad annos, Fit minor; et spatio carpitur ipsa suo. Nec viole semper, nec lilia candida florent. Ovidi
Abbreviated transcription (Latin):
cõditis alia in oꝑibus humanis a¬
lia in corꝑib alia ĩmentib. Prima e
mutabilitatis. scd̃a curiositatis. t̾ria
mortalitatis: qrͣta iniquitatis. Bani¬
tas mutabilitatis duob modis in
reb cõsiderat᷑. Sine qr manes sunt.
in isto uane st̃ qr nõ ꝑmanent in¬

Expanded text:
is, alia in corporibus, alia in mentibus. Prima est mutabilitatis; secunda curiositatis; tertia mortalitatis; quarta iniquitatis. Vanitas mutabilitatis duobus modis in rebus consideratur: sive quia inanes sunt; In illo vanae sunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
phibeat. eaq in qͣlitate sue sanita¬
tis us ad horam finis et naͣlis de¬
fectõis custodiat. Hũc .n. defcum
arcere est ĩpossibile: qm̃ ab ip̃a cor¬
poꝵ nã mouet᷑ ip̃ius cã.. Itaq
sifiat ab ip̃a na corruptio arceri
nõ uallet. At si medicus circa ea

Expanded text:
prohibeat, eaque in qualitate sue sanitaprohibeat, eaque in qualitate sue sanitatis, usque ad horam finis et naturalis defectionis conservet. Hunc enim defectum arcere est impossibile, quoniam ab ipsa corporum natura movetur ipsius causa. Itaque si fiat ab ipsa natura corruptio, arceri non valet. At si medicus circa ea
Abbreviated transcription (Latin):
giter alterant᷑. nec in una ꝑ¬
corruptõem tendere. Et ħ ip̃a corrup¬
tio accidit eis aut ex nc̃citate: aut
pretͥ necitatẽ. Nccĩa cortuptõ aut
ab intꝰ accidit aut ab extra. Ab ĩ¬
tus qͥdem aut cã nalis siccitatis q̃
cõmiinis est aĩalib ⁊ plantis. ꝑ
hanc .n. ⁊ plante cõtendunt ad
ardorẽ ⁊ ariditatẽ ⁊ aĩalia ad finẽ
et mortẽ. Aut dissolutõne sub̾e co¬
tidiana ex nͣalis caloris cã donͦ
ad corruꝑtõem et finem urgeat
ea: aut ex suꝑfluitatib q̃ ex cibiᷤ
et potib siunt. Ab extra uõ acci¬
dit aeris cã nos circundantis.
Corruptio uͦ nõ ncc̃ia. fit a reb cor¬
rũpentib q̃ obiiant extra. sicut
ea que calefaciũt aut infrigidant.
aut desiccant aut humectant: sicut
⁊ olli sio lapidis. incisio ensis. pun¬
qi morderiq a uenenatis. Cũ irac
corꝑa nutatõi sint indisiuricta. ne¬
cessario ĩdigent regimine mutatõ¬
ni illi cõgruo. ꝙ eoꝵ corruptõem.

Expanded text:
giter alterantur, nec in una pcorruptionem tendit. Et hec ipsa corruptio accidit eis, aut ex necessitate, aut preter necessitatem. Necessaria corruptio, aut ab intus accidit, aut ab extra. Abintus quidem, aut causa naturalis siccitatis, que communis est animalibus et plantis per hanc enim et plante contendunt ad marcedinem et ariditatem et animalia ad finem ac mortem aut dissolutione substantie quotidiana, ex naturalis caloris causa; donec ad corruptionem et finem urgeat eam: aut superfluitatibus, que ex cibis et potibus fiunt. Ab extra vero accidit, aeris causa nos circundantis. Corruptio vero non necessaria fit a rebus corrumpentibus, que obviant extra, sicut ea que calefaciunt, aut infrigidant, aut desiccant, aut humificant: sicut et collisio lapidis, incisio ensis, pungi, morderique a venenatis. Cum itaque corpora mutationi sint indisiuncta necessario indigent regimine mutationi illi congruo, quod eorum corruptionem
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra esse Idicunt᷑ qr cõgruent̾
in sp̃u ꝑ illas corporalium
reꝵ simĩ litudines sic demõs¬
inferis digne caruis amore ꝓcre¬
auerũt: hoc eius ꝑ illas reꝵ cor¬
poraliũ similitudines exhibeat᷑
qd̾ ip̃i carni mortue sol .s. ut sb̃
t̾rã recondat᷑ Deiuq inferi: eo qd̃
infra sint latine sic appellant᷑
Sic̃ aũt scd̾m corpus si ponderiᷤ
sui ordinẽ teneant inferiora sũt
om̃ia grauiora: ita ⁊̃ scd̃m sp̃m
inferiora sunt omĩa tristiora.
Unde ⁊̃ in greca lingua origo no¬

Expanded text:
ongruenter in spiritu per illas corporalium rerum similitudines sic demonsinferis dignae, carnis amore peccaverunt, hoc eis per illas corporalium similitudines exhibeatur, quod ipsi carni mortuae solet, ut sub terram recondatur. Denique inferi eo quod infra sint, latine appellantur: sicut autem secundum corpus si ponderis sui ordinem teneant, inferiora sunt omnia graviora; ita secundum spiritum inferiora sunt omnia tristiora: unde et in graeca lingua origo no
Abbreviated transcription (Latin):
quedam hanelatio: et alia t̾ranstiullo
uelud oscitacio. ip̃oꝵ qͦ tu sunt in adu̾¬
sa opinione de somꝑno pisciũ cõfesso.
Quis enĩ sine respiratione lotus somꝑ¬
no. Dret̾ea bullantiũ aquaꝵ sufflatio:
lune ꝙy effectu conchaꝵ qͦ corpoꝵ aug¬

Expanded text:
elatio et alia tranquillo velut oscitatio, ipsorum quoque, qui sunt in adversa opinione, de somno piscium confessio — quis enim sine respiratione somno locus?—, praeterea bullantium aquarum sufflatio lunaeque effectu concharum quoque corpora aug
Abbreviated transcription (Latin):
sa animantib aũ bigu̾a diꝯͦ do
que ex diu̾sis nascunt᷑. ut mulus
ex equa ⁊ asino: burdo ex eti ⁊ asi¬
na. ebride ex ap̾s ⁊ portis: tuirus
ex oue ⁊ hyrio. musino ex capra ⁊
asserunt qd̾ ana nepos esau. eqͣꝵ

Expanded text:
 animantibus bigena dicuntur, quae ex diversis nascuntur, ut malus ex equa et asino, burdo ex equo et asina. Ibridae ex apris et porcis, tityrus ex ove et hyrco: musino ex capra et asserunt quod iste Ana nepos Esau equaru
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m in equaꝵ gregib sieri fertur.
ut gnĩosos obitiant equos uisib
ancipientiũ. quo eoꝵ suni les
cõcipe ⁊ creare possint. Nã ⁊ co¬
lumbaꝵ dilectores: depictas po¬
nunt pulcherrimas columbas
in locis quib ille u̾sant᷑ quo ra¬
piente uisu siłes generent. Inde
est qd̾ quidam gͣuidas mulieres
uibent nullos intueri tͦpissimos
aĩaliũ uultus. ut tynocefalos et
symeos. ne uisib occurrentes: si¬
nules fetus ꝑiant. Haut .ni. feĩ¬
naꝵ esse natam: ut quales pro¬
spexeñt surͤ m̃te cõceꝑint in extre¬
mo uoluptatis dũ concipiunt. ta¬
lem ⁊̃ sobolem ꝓcreant. Et enum
aĩal in usu uem̃o formas extͣn
u̾sum quoq aĩal in coitu coegit:
sit q adultĩna cõmixtione genus
aliud reppit. Solent .n. ⁊ indi fe¬
minas canes noctu in siluis alli¬
gatas admitt̾e ad tygrides besti¬
as: a quib insilui ⁊ nasci ex eodẽ
fetu canes adeo ac̾imbs ⁊ fortes
ut ꝯplexu leones ꝓsternant. Dicũ¬

Expanded text:
ipsum in equarum gregibus fieri fertur, ut generosos objiciant equos visibus concipientium, quo eorum similes concipere et creare possint. Nam et columbarum dilectores depictas ponunt pulcherrimas columbas iisdem locis quibus illae versantur, quo rapiente visu similes generent. Inde est quod quidam gravidas mulieres jubent nullos intueri turpissimos animalium vultus, ut Cenocephali et simios, ne visibus occurrentes similes fetus pariant. Hanc enim feminarum esse naturam, ut quales prospexerint, sive mente conceperint in extremo voluptatis aestu dum concipiunt, talem et sobolem procreent. Etenim anima in usu Venerio formas extrinversum animal in coitu coegit, sicque adulterina commixtione genus aliud repperit; sicut et minas canes noctu in silvis alligatas admitti ad tigres bestias, a quibus insiliri, et nasci ex eodem foetu canes adeo acerrimos et fortes ut in conplexu leones prosternant. Vu
Abbreviated transcription (Latin):
machinam̃to ⁊ pond̾e corꝑis
cum fiunt ea q̃ uires uotant᷑. uo¬
luntas nutũ exhrbet qui ꝓuior fit
spe uł audatia. Retunditur aũt
timore. ⁊ multo magis desꝑatõne
Nam in metu cũ aliqͣ spẽs subest.
uehem̃tiores uires apparere solẽt.
Machinam̃tũ uͦ cõfiguratõ q̃dam
corꝑis coaptat. tẽꝑatõ modificat.
ualitudo cõfirmat ex̾citatois ĩdus¬
triam. Dondus dat moles mẽbͦꝵ
qͣm etas ⁊ nutͥmenta cõꝑant: in¬
staurant aũt sola nutrimta. Hiiͨ
om̃ib qui equalit̾ p̾ualet mirãdꝰ
est u̾ib ⁊ tanto est aliꝰ alio ualidi¬
or qͣnͣto plus eũ ista deficiunt. fit¬
ꝙ seꝑe ut ꝑtinati nutu meliore q¬
machinam̃to alius qͣmuis ꝑuũ
pondus corꝑis egĩt aliũ maro¬
ri mole p̃ditũ uineat fursus q
ñnũꝙͣ tanta mbles est ut etiam

Expanded text:
machinamento, et pondere corporis confiunt hae quae vires vocantur; voluntas nutum exhibet, qui pronior fit spe vel audacia, retunditur autem timore, sed multo magis desperatione nam in metu cum aliqua spes subest, vehementiores vires apparere assolent; machinamentum configuratio quaedam corporis coaptat, temperatio modificat valetudinis, confirmat exercitationis industria; pondus dat moles membrorum, quam aetas et nutrimenta comparant, instaurant autem sola nutrimenta. His omnibus qui aequaliter praevalet, mirandus est viribus, et tanto est alius alio invalidior, quanto plus eum ista deficiunt. Fitque saepe ut pertinaci nutu, meliore machinamento alius, quamvis parvum pondus corporis egerit, alium majore mole praeditum vincat. Rursusque n
Abbreviated transcription (Latin):
piscis captus sit uł quo t̾ritori¬
tia est. Et hiis auib tñ qͣi creuis¬
se anima uidet᷑ quia neglecta m̃te
defluit in sensus. nicħ aliud quã
tumuisse uł ⁊̃ contabuisse iudicã¬

Expanded text:
piscis captus sit, vel quotenntia; et his artibus cum quasi crevisse anima videtur, quae neglecta mente defluxit in sensus, nihil aliud quam tumuisse vel etiam contabuisse judican
Abbreviated transcription (Latin):
eius alibi est. albi alia. anima u̾o
est. ꝑtis .ii. corꝑis passionẽ tota sẽ¬
tit: nͨ in toto tñ corꝑe. Cum .n. qͥd
nͥ id qd̾ aĩe in eis ꝑtib est ⁊ ĩpede sẽ¬
teret. Nec sentire qd ibi fc̃m est: ab¬
sens posset. Non . n ñtio aliqͦ credi¬
bile est fieri nõ sentiente qd ñtiat
qr passio q̃ fit nõ ꝑcõtinuatõnem
in sinigłis. Nec tñ hͦ mͦ adest tota ut
candor uł alia hꝰcemtidi qͣlitas in u¬
naqͣꝙ ꝑte corꝑis tota est. Nam in
nẽ. pͥ ad caridorẽ qͥ est in alia ꝑte nõ
tes ⁊ ip̃e ase dictare cõuincit᷑ nñ aũ

Expanded text:
ejus alibi est, et alibi alia. Anima veroest. Partis enim corporis passionem tota sentit, nec in toto tamen corpore. Cum enim quid nisi id quod animae in eis partibus est, et in pede sentiret; nec sentire quod ibi factum est absens posset. Non enim nuntio aliquo credibile est fieri non sentiente quod nuntiat: quia passio quae fit non per continuationem in singulis. Nec tamen hoc modo adest tota, ut candor vel alia hujusmodi qualitas in unaquaque parte corporis tota est. Nam quone, potest ad candorem qui est in alia parte non tes
Abbreviated transcription (Latin):
ers: capud pregraue egre fert id de¬
iectum semꝑ in t̾rã. Abas int̾nitio¬
est humani gen̾is: om̃ib qui otłos
eius uideriit confestim expiranti
b. Eadem et basilisci serpentis ẽius.¬

Expanded text:
ers, caput tantum praegrave aegre ferens — id deiectum semper in terram —, alias internicio humani generis, omnibus, qui oculos eius videre, confestim expirantibus. xxxiii 78 Eadem et basilisci serpentis es
Abbreviated transcription (Latin):
ex his apellant᷑ quoꝵ noxii mor¬
sus corpus exiguũ: uariũ acumi¬
res in t̾ua ⁊ cau̾na ex igua uesti¬
bula p̃pandunt. Terciũ eoꝵ genꝰ
erudita oꝑatione cõspicuũ: ordit᷑
telas. tantiq oꝑis mat̾ie ut̾us
ip̃ius sufficit: siue ita corrupta
alui natura statuto tempore. ut
demotrto placet. siue ẽ intꝰ q̃dã
usus. Texere a medio incipit. cir¬
ciuato orbe sb̃ tegimina aduectẽs
maculasq parib semꝑ int̾uallis
s subinde crescentib ex angusto di¬
latans: ĩ dissolubili mͦ implicat.
gilans et paratꝰ ad cursũ. licet ex¬
trena hereat plaga: semꝑ ĩ me¬
diũ currit. Ex qua sic maxĩe totũ
concutiendo ĩplicat: scissa ꝓtinus
reficit ad polituram. aristotiles.

Expanded text:
ex iis appellantur quorum noxii morsus, corpus exiguum, varium, acumires in terra, et cavernis exigua vestibula praepandunt. tertium eorundem genus erudita operatione conspicuum. orditur telas tantique operis materiae uterus ipsius sufficit, sive ita corrupta alvi natura stato tempore, ut Democrusus. Texere a medio incipit, circinato orbe subtegmina adnectens, maculasque paribus semper intervallis, sed subinde crescentibus, ex angusto dilatans indissolubilis nodo implicat.gilans et paratus accursus! licet extrema haereat plaga, semper in medium currit, quia sic maxime totum concutiendo inplicat. scissa protinus reficit ad polituram sarciens.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ amplius. Parit et t̾ ĩ anno sigallinis
subiciantur incubanda. Mares ea fran¬
gunt desidĩo ĩcubantiũ. Quapp̃ noctu ⁊
ĩ latebris pariunt. aut ĩ excelso cubãtes
Et ñ molli strato excepta frangũt᷑. M a¬
res singusi quinis sufficunt cõiugib.
Cũ singule aut bine fuere corrũpitur
solacitate fecũditas. Partus excludit᷑
diebus t̾ nouenis aut tardius .xxx. phi

Expanded text:
nosve parit, et ter anno, si gallinis subiciantur incubanda. mares ea frangunt desiderio incubantium; quapropter noctu et in latebris pariunt aut in excelso cubantes, set nisi molli strato excepta franguntur. mares singuli quinis sufficiunt coniugibus. cum singulae aut binae fuere, corrumpitur salacitate fecunditas. partus excluditur diebus ter novenis aut tardius tri
Abbreviated transcription (Latin):
eum fugiunt et ꝓfugus et soliuagꝰ
mitat quasi ebriosus oris aꝑti lingue
dependentis. Saliua uimia: de ore sẽꝑ
currit Oculi sunt mnu̾si et rubitundi:
auritule inu̾se. cauda int̾ coxas: otuli
aꝑti. et tamen de lapide sie quolib
alio obiecto offendit. ⁊ cuilib rei uise
repugnans ⁊̃ umbre sue latrat. Quẽ
cum caues uident fugiunt: timẽtes
eũ. latrantes sr̃ ip̃m. auiscenna uͥ sͣ¬

Expanded text:
eum fugiunt, profugus, et solivagus, et nutat quasi ebriosus, oris aperti, lingue dependentis: saliva nimia de ore eius currit, oculi sunt inversi et rubicundi, auricule inverse, cauda inter coxas, oculi aperti. Etenim de lapide, sive quolibet alio obiecto offenditur et cuilibet rei vise repugnans, etiam umbre sue latrat; quem cum canes vident, fugiunt, timentes eum, latrantes super ipsum. Vincentius
Abbreviated transcription (Latin):
tͤs digitos ĩ lacitudĩe. Et adħ solũ creatũ uide¬
tur ut ex eo sibi uicã ꝯmodius q̃rat. ħ auis
piscib uiuit qͦs oĩ frustrato conamine. rostͦ
corripit ac deglutit. Est ⁊ eaꝵ genus ut dicit
fit ut ab aucupe citius capi possit. pliꝰ. libꝰ.xͦ.¬

Expanded text:
s digitos in latitudine; et ad hoc solum creatum videtur, ut ex eo sibi vitam commodius querat. Hec avis piscibus vivit, quos omni frustrato conamine, rostro corripit ac deglutit. Est et earum genus, ut dicitfit ut ab aucupe citius capi possit.
Abbreviated transcription (Latin):
deiti. Ardealic ĩ aqͥs icibũ suũ q̃rat ĩ silus
tũ ⁊ altis arboribus indũ suũ collocat. Fert ͦ
ã ꝙ pullos suos muo rigore uitit᷑ defendere
Accipit̾ eis ĩfestus ẽ. s ardea huic auũ oppouit
⁊ st̾cus eicit. ad cuiꝰ tactũ pẽne accipit̾s ꝯput᷑¬

Expanded text:
ec licet in aquis cibum suum querat, in sylvis tamen et altis arboribus nidum suum collocat. Fertur autem quod pullos suos miro rigore nititur defendere. Accipiter eis infestus est, sed ardea huic anum opponit et stercus eiicit, ad cuius tactum accipitris p
Abbreviated transcription (Latin):
Lucent igniũ modo
noctu lateꝵ ⁊ cluniũ modo lampi¬
rides: nũc penuaꝵ hiatu refulgẽ¬
tes. nc̃ uͦ comp̾sso eodẽ obumbrate.
ñ aute noctiua pabula uł post
defecta cõspicue. E contrario tene¬
braꝵ alũpna: est blattis natura.
lufẽꝙ fugiunt: et ĩualineas maxĩe
huinido uapore pregnante fodiũt.

Expanded text:
lucent ignium modo noctu laterum et clunium colore lampyrides, nunc pinnarum hiatu refulgentes , nunc vero conpressu obumbratae, non ante matura pabula aut post desecta conspicuae. e contrario tenebrarum alumna blattis vita, lucemque fugiunt in balinearum maxime umido vapore prognatae. fodi
Abbreviated transcription (Latin):
corpus diffundit᷑. nõ locali distentõe.
s uitali intentiote. Naturał uͥtus o
mores: quos ꝑ uenas ad buũa corꝑis
membra tnͣsmitrit. ut iñ augeantur ⁊
iuit̾ant᷑. uis ista quadrfariam diui¬

Expanded text:
corpus diffunditur, non locali distensione, sed vitali intensione. Naturalis namquemores, quos per venas ad omnia corporis membra transmittit, ut inde augeantur et nutriantur. Vis ista quadrifaria est. Divi
Abbreviated transcription (Latin):
sũt corpori appetit: retentiua uͦ sũpta
detinet. doñ ex illis uł digestio fiat. Ex¬
pulsiua porro notiua ⁊ suꝑflua expel
expedit. Istas uires hũt omĩa aĩalia
uis uitał est in corde. q̃ ob tẽperandũ
feruorem cordis. aerem haurendo at¬
q reddendo uitam ⁊ salutem toti cor¬
pori tribuit. Aere namnq puro sangͥ¬
nem purificatum ꝑ totũ corpꝰ impellit
ꝑuenas pulsantiles q̃ arterie uocant᷑
ex quaꝵ motu tẽperantiam atꝙ distẽ

Expanded text:
 corpori appetit. Retentiva sumpta retinet, donec ex illis digestio utilis fiat. Expulsiva nociva et superflua expellexpedit. Istas vires habent omnia animaliaVis vitalis est in corde, quae ad temperandum fervorem cordis aerem hauriendo atque reddendo, vitam et salutem toti corpori tribuit. Aere namque puro sanguinem purificatum per totum corpus impellit per venas pulsatiles, quae arteriae vocantur. Ex qu
Abbreviated transcription (Latin):
Allec est piscis mari¬
nus ad modũ paruꝰ. in occiduo ma¬
ri qd̃ medit̾raneũ est: int̾ maiorẽ
britanniam ⁊ gernianiam. Cumꝙ
unũꝙ q fere genus pisciũ marinoꝵ
habeat tempus suũ in truo solo sit
bonũ: huiꝰ piscis int̾ ornnia fere
capture tempus est optimũ scilio
ad augusto usq ad detẽbrẽ. Qui cum
retens captus fu̾it delicatiorẽ cibũ
prebet: salsus aũt inusus horniũ
ultra quam alii pisces santis dura¬
re potest. Omniũ quoq fere pisciũ
solus aqua uiuit tm̃i: nec insi in a¬
qua uiu̾e potest. Nam statim ut ae¬
ris serena contigerit expirat: nec
ulla mora est inter contactum aeris
et expirationẽ. Otuli eius instar
luminis de notte lucent in mari . s
hoꝵ uirtus cũ ip̃o pisce moritur.u¬
bitũq suꝑ aquas in mare lumen
uident: gregatun aduentãt Et hoc
astu dũ ad rethia dictis temporibus
alliciunt᷑ quasi parati ad capiendũ
diuino mun̾e in usus hominum
dedutuntur. Hyberns autẽ tẽpori¬

Expanded text:
Alex est piscis marinus admodum parvus, in occiduo mari quod Mediterraneum est, inter maiorem Britaniam et Germaniam. Cumque unumquodque fere genus piscium marinorum habeat tempus suum in quo solo sit bonum, huius piscis inter omnia fere capture tempora hoc est optimum, scilicet ab augusto usque ad decembrem. Qui cum recens captus fuerit, delicatiorem cibum prebet: salsus autem in usus hominum ultra quod alii pisces, sanus durare potest. Omnium quoque fere piscium solus aqua vivit tantum, nec nisi in aqua vivere potest. Nam statim ut aeris serena contigerit, expirat; nec ulla mora est inter contactum aeris et expirationem. Oculi eius instar luminis de nocte lucent in mari, sed horum virtus cum ipso pisce moritur. Ubicumque super aquas in mari lumen vident, gregatim adventant et hoc astu dum ad retia dictis temporibus alliciuntur, quasi parati ad capiendum, divino munere in usus hominum deducuntur. Hybernis autem tempori
Abbreviated transcription (Latin):
Quã cũ adueniẽs auceps manu se capere
putat illa ĩopinate correptũ rost̾ iaculo qͦ
potent̾ ual lanceando nulnat. Idẽ qͦ dor¬
miendo ⁊ uigilando rostrũ lõgũ acutissim̃
ad defendendũ se semꝑ exigit. ⁊ cũ accipit̾ eũ
app̾hende̾ uult ĩ eius rostrũ ad mortẽ ruit.
carnes eius cũ ad ignẽ torrentur. mir odo¬
rẽ reddũt. ⁊ obħ ĩ cibos diuitũ sepius cedt̃.
Huius qͦ sagina medicaminibus utilis ẽẽ¬

Expanded text:
quam cum adveniens auceps manu se capere quam cum adveniens auceps manu se capere putat, illa inopinate correptam, rostri iaculo, quo potenter valet, lanceando vulnerat. Idem quoque dormiendo et vigilando, rostrum longum et acutissimum ad defendendum se semper erigit et cum accipiter eum apprehendere vult, in eius rostrum ad mortem ruit. Carnes eius cum ad ignem torrentur, mirum odorem reddunt; et ob hoc in cibos divitum sepius incedunt. Huius quoque sagina medicaminibus utilis e
Abbreviated transcription (Latin):
uteus ẽ de gn̾e accipitrũ s paulo ni¬
aut pigͥcia detẽtã asseqͥ possit. Hec auis sa¬
pore dulcilsima ẽ. Butorius ẽ auis sicdc̾a
a sono uocis. hc crura longa collũ excẽtũ
rostrũq longũ. ⁊ acutũ sicut ardea. colors
cm̃ distans ab illa est enĩ t̾re simillima.
hĩtat cͥca stagna. pisciũ cibo cupida. ranas
⁊̃ cr̃ẽdit ⁊ uenenata. Hec solaueris tẽpore
ꝓ cantu uocẽ horrificam edit. nͨ ħ posse dr᷑ͤ¬
nͥ caput suũ aqͥs ĩm̾gat. ut intͣse dẽpsitas
elem̃ti ꝯceptã uocẽ ĩstar cuiꝰdã tonitr̾uati¬
onis. sonorã reddit. In litcore sub ardore so¬
lis ĩ loco ubi pisces freqñtare nouit adeo
qͥeta stac ut qiͣ mortua appareat. Uñ fic ut
ĩcautis piscib minus suspecta sit. S ⁊ col¬
lũ cũ longũ hãt. breue recur uitate facit. ut
cũ pisces ĩcautius ei qͣłͣ nil p̾meditãti ꝓxi¬
mau̾int illos ad se colli extẽsione trahat.
Cũq laq̃o se nouit irretitã qͥetã simulat.

Expanded text:
uteus est de genere accipitrum, sed paulo niaut pigritia detentam, assequi possit. Hec avis sapore dulcissima est. Butorius est avis, sic dicta a sono vocis, habet crura longa, collum extentum, rostrum quoque longum et acutum, sicut ardea; colore tantum distans ab illa; est enim terre simillima. Habitat circa stagna piscium, cibo cupida, ranas etiam comedit et venenata. Hec sola veris tempore pro cantu vocem horrificam edit, nec hoc posse d caput suum aquis immergat, ut intra se densitas elementi, conceptam vocem instar cuiusdam tonitruationis sonoram reddat. In littore sub ardore solis, in loco ubi pisces frequentare novit, adeo quieta stat, ut quasi mortua appareat; unde fit ut incautis piscibus minus suspecta sit. Sed collum cum longum habeat, breve recurvitate facit; ut cum pisces incautius ei, quasi nil premediantti proximaverint, illos ad se colli extensione trahat. Cumque laqueo se noverit irretitam, quietem simulat:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ oua bina imposito ac ferumina¬
to alui glutino: subdita ceruite me¬
dio equa utrĩq libra de portat alio
cunabula in t̾ra faciunt: ꝓhibẽte¬
corporis grauitate sublimia pet̾e

Expanded text:
bina ova inposito ac feruminato alvi glutino, subdita cervice medio, aequa utrimque libra deportant alio.cunabula in terra faciunt corporis gravitate prohibitae