comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
una patris filiiq potestas: uirtus atq
substantia. Si enĩ de filii manu quȩ
dedit pater nemo potest raꝑe . &. hȩc
eadem in patris manu sunt. quȩ non
rapiuntur ab eo loquido comꝓbat᷑
om̃ia patris &. filii esse cõmunia. &.
filii manu tenere patrẽ. sicut patris
manu tenent᷑ quȩ filii sunt.
ecimũ est: panẽ suũ esurienti dederit.
ꝑqd docem᷑ ȩlemosinã ñ saturis facien¬
dã. sed esurientib nec dandũ panem
his qui ructant plenitudine: sed his
ne de rapinis & usuris &. alieno ma¬
lo quȩsitum panem uertamꝰ in mise¬
cimus: si clientes & pauꝑes &. agricolȩ.
ut taceam de militantiũ & iudicũ
uiolentia opprimunt potentia. uel
furta cõmittunt. ut de multis par¬
ua pauꝑib tribuant. &. in suis scele¬
rib glorient᷑. publiceq diaconus in
eccłiis recitet offerentium nomina:
tantũ offert ill e. ille tantũ pollicitꝰ
est. Placentq sibi ad plausũ popłi: tor¬

Expanded text:
una Patris Filiique potestas, virtus atque una Patris Filiique potestas, virtus atque substantia. Si enim de Filii manu, quae dedit Pater, nemo potest rapere, et haec eadem in Patris manu sunt quae non rapiuntur ab eo, liquido comprobatur, omnia Patris et Filii esse communia, et in Filii manu tenere Patrem, sicut Patris manu tenentur quae Filii sunt. Decimum est: Panem suum esurienti dederit. Per quod docemur eleemosynam non saturis faciendam, sed esurientibus: nec dandum panem his qui ructant plenitudine, sed his itur, suum: ne de rapinis, et usuris et alieno malo quaesitum panem, vertamus in misecimus, clientes et pauperes, et agricolas; ut taceam de militantium et judicum violentia, qui opprimunt per potentiam, vel furta committunt, ut de multis parva pauperibus tribuant, et in suis sceleribus glorientur. Publiceque diaconus in Ecclesiis recitet offerentium nomina: tantum offert illa, tantum ille pollicitus est, placentque sibi ad plausum populi, tor
Abbreviated transcription (Latin):
nichil debiti eiꝰ apud nos ultͣ retinentes.
otium possidet locũ: ꝑ um nichil ra
puerit. De raptorib et apłs loquit᷑.
qd int̃ cȩteros peccatores. ne uescendum
quidẽ cũ huiꝰ modi sit. Om̃ĩsq rapina.¬
I mixta uiolentiȩ est. Nisi enĩ iusfuerit
illata. rapina non ꝓficit. Est aut̃ et
sc̃a uiolentia. rapinaq optabilis: de
qua scribit ȩuangłm. Adieb iohanniᷤᷤ
baptistȩ regnũ cęloꝵ uim patitur :
&. uiolenti diripiunt illud. De qua
& iudas frat̾ iacobi loquit᷑. Et alioᷤᷤ
quidẽ de igne rapite: alioꝵ uͦ qui u¬
dicant᷑ miseremini. Econtrario ad uer¬
sariȩ potestates in ꝑniciem eoꝵ quos
rapiunt. prȩdã raꝑe festinant. Quod
significat &. iacob dicens. Bestia mala
comedit eum: bestia mala rapuit io¬
seph. Unde &. oues dñi quȩ sequunt᷑
eum: non rapient᷑ de manib eiꝰ. Et
ipse dicit. Pater qđ dedit mͥ maus oĩb
est : &. nemo potest rapere de manu

Expanded text:
nihil debiti ejus apud nos ultra retinentes. nihil debiti ejus apud nos ultra retinentes. Nonum possidet locum: Per vim nihil rappuerit. De raptoribus et Apostolus loquitur, quod inter caeteros peccatores ne vescendum quidem cum hujuscemodi sit: omnisque rapina mixta violentiae est . Nisi enim vis fuerit illata, rapina non proficit. Est autem et sancta violentia, rapinaque optabilis, de qua scribit et Evangelium: A diebus Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur, et violenti diripiunt illud . De qua et Judas frater Jacobi loquitur: Et alios quidem de igne rapite: aliorum vero qui judicantur miseremini . Et e contrario adversariae potestates in perniciem eorum quos rapiunt, praedam rapere festinant. Quod significat et Jacob, dicens: Bestia mala comedit eum: bestia mala rapuit Joseph . Unde et oves Domini quae sequuntur eum, no rapiuntur de manibus ejus. Et ipse dicit: Pater quod dedit mihi, omnibus majus est, et nemo potest rapere de manu
Abbreviated transcription (Latin):
stercorib. &. post paululũ uermibus
ex arandus. ponat incȩlũ ossuũ &. lin
gua ꝑtranseat usq in t̾rã. & dicat cũ
uero nabuchodonosor ascendã incȩlũ.
suꝑ sẏdera cęli ponã thronũ meũ. ero
sim ilis altissimo:
ctauũ est: pignus debitori reddiderit.
Non om̃i debitori. Alioqͥn multis occa¬
sio recipiendoꝵ pignoꝵ. fiet diuitiarũ
materia. Sed ei debitori. de qͦ in lege
scribitur qđ pauꝑ sit. &. ꝓpriũ opposu¬
erit uestimentũ. &. ante solis occasum
oꝑimentũ reciꝑe debeat. ne cruciatus
frigore clamet ad dñm qui ultor est
eiꝰ in iuriȩ. Sin aut̃ iuxta ea quȩ se¬
quunt᷑. panẽ esurienti dare debemꝰ.
& nudũ oꝑire uestim̃to: quanto ma¬
gis suũ reddere. si tam̃ debitoris indu¬
bitata pauꝑtas ẽ. Possumꝰ quoq pignꝰ
reddere debitori: quando ei cui dilec¬
tione conuingimur. &. qui nob̾ deb
mutuã caritatẽ. reddimꝰ pignꝰ suũ.¬

Expanded text:
stercoribus, et post paululum vermibus stercoribus, et post paululum vermibus exarandus, ponat in coelum os suum, et lingua ejus pertranseat usque in terram, et dicat cum vero Nabuchodonosor: Ascendam in coelum, super sidera coeli ponam thronum meum, et ero similis Altissimo . Octavum est: Pignus debitori reddiderit. Non omni debitori, alioquin multis occasio recipiendorum pignorum, fiet divitiarum materia: sed ei debitori, de quo in lege scribitur, quod pauper sit, et proprium opposuerit vestimentum, et ante solis occasum operimentum recipere debeat , 208 ne cruciatus frigore, clamet ad Dominum, qui ultor est ejus injuriae. Sin autem juxta ea quae sequuntur, panem esurienti dare debemus, et nudum operire vestimento : quanto magis suum reddere, si tamen debitoris indubitata paupertas est? Possumus quoque pignus reddere debitori, quando ei, cui dilectione conjungimur, et qui nobis debet mutuam charitatem, reddimus pignus suu
Abbreviated transcription (Latin):
breos ꝑ potentiam. Unde abacuch
quęritur : quare impiꝰ oppͥmat ustũ
atq utinã de solis his diceret᷑ qͥ foris
st̃: &. ñ de his qui intus. Solent enĩ.⁊
pͥncipes ȩccłarũ oppͥmere plebẽ ꝑ suꝑ¬
biam: de quib scriptũ est. Principem
te constituerunt. ne eleueris: esto int̾
eos quasi unus ex ipsis. Et saluator p̾ce¬
pit. Qui uult int̾ uos esse primꝰ: sit
om̃iũ minimꝰ. Qd aut̃ iuxta hebraicũ
dr̃.&. hominem ñ contristauerit: apłi¬
co congruit testimonio. Nolite con¬
tristare sp̃m scm: qui habitat in uob̾.
Et in ȩuangłio qđ iuxta hebreos nararei
legere consuerunt: int̾ maxima ponit᷑
crimina. qui fr̃is sui sp̃m contristauerit.
Sin aut̃ tristicia alteriꝰ int̾ficit contris¬
tant̾e: quid de iniqͥtate et tẏrannica
mente dicendũ est. cui illud conuenit.
quid głatur t̾ra &. cinis. ut oblitꝰ con¬
ditionis suȩ quomͦ plemuis pituitis. felle. qͥ¬

Expanded text:
braeos per potentiam. Unde et Habacue braeos per potentiam. Unde et Habacue queritur, « quare impius opprimat justum . » Atque utinam de solis his diceretur qui foris sunt, et non de his qui intus. Solent enim et principes ecclesiarum opprimere plebem per superbiam. De quibus scriptum est: « Principem te constituerunt, ne eleveris; esto inter eos quasi unus ex ipsis . » Et Salvator praecepit: « Qui vult inter vos esse primus, sit mus  . Quod autem juxta Hebraicum dicitur, et hominem non contristaverit, Apostolico congruit testimonio: Nolite contristare Spiritum sanctum, qui habitat in vobis . Et in Evangelio quod juxta Hebraeos Nazaraei legere consueverunt, inter maxima ponitur crimina, qui fratris sui spiritum contristaverit. Si autem tristitia alterius interficit contristantem, quid de iniquitate et tyrannica mente dicendum est, cui illud convenit: Quid gloriatur terra et cinis ? ut oblitus conditionis suae quomodo plenus pituitis, felle,
Abbreviated transcription (Latin):
Nne uim faciat uxori: putans om̃i tẽpore
sub iecta sibi esse debere contugii uolup¬
tate. Unde &. paulus. ut nouerit inqͥt
unusqͥsq possidere uas suũ in sc̃ificatio¬
ne &. pudicitia. Pulchrȩ insisti pyta¬
gorici sententiolis dr̃. Ad ulter ẽ: uxo¬
ris ꝓpriȩ amator ardentior. Quẽ li¬
brũ quidã in latinã linguã transfereis:
martyris syxti nomine uoluit illustra¬
re: non c̃siderans in toto uolumine qđ
in duas partes frustra diuisit. xp̃i no
rũ sigentilem philosophũ in martyrẽ
& romanȩ urbis ep̃m transtulerit :
cũ eusebii qͦq cęsariensis pͥmũ ꝓ orige¬
ne librũ. pamphili martyris uocabu¬
lo cõmutarit: ut facilius tali lauda¬
tore. libros impiissimos periãrchot
romanis conciliaret auribus.
equitur in loco septimo: &. hominẽ
lerunt. non opp̃sserit ꝑ potentiam.
Quo uicio atq peccato: nescio qͥs alienꝰ
sit. Et egyptii enĩ: opprimebant he¬

Expanded text:
ne vim faciat uxori, putans omni tempore ne vim faciat uxori, putans omni tempore subjectam sibi esse debere conjugii voluptatem. Unde et Paulus: Ut noverit, inquit, unusquisque possidere vas suum in sanctitate et pudicitia . Pulchre in Xysti Pythagorici sententiolis dicitur: Adulter est uxoris propriae, amator ardentior. Quem librum quidam in Latinam linguam 207 transferens, martyris Xisti nomine voluit illustrare: non considerans in toto volumine, quod in duas partes frustra divisit, Christi rum, si gentilem philosophum in martyrem et Romanae urbis episcopum transtulerit: cum Eusebii quoque Caesariensis primum pro Origene librum, Pamphili martyris vocabulo commutarit, ut facilius tali laudatore libros impiissimos περὶ ἀρχῶν Romanis conciliaret auribus. Seqnta transtulerunt, « non oppresserit per potentiam. » Quo vitio atque peccato nescio quis alienus sit. Et Aegyptii opprimebant He
Abbreviated transcription (Latin):
rat: qui alioꝵ bene dicta rep̃hendit:
&. facib accensus in uidię scã uiolat.
casta corrũpit. pura contaminat.
extũ est: &. ad mulierẽ siue uxorem
menstruatã non accesserit. ꝑsingulos
menses grauia atq torpentia mulie¬
rũ corpora. immundi sanguinis effu¬
sione releuant᷑. Quo tẽpore si uir coie¬
rit cũ muliere. dicunt᷑ concepti fȩtꝰ
uiciũ seminis trahere ita ut leꝑsi
& elephantiaci ex hac conceptione
nascantur.&. sȩda in utroq sexu cor
cipitur gͦ uiris. ut non solũ in alienis
mulierib. s in suis quoq quib uiden¬
tur lege coniungi scriptura dicente.
crescite ⁊ multiplicamini &. replete
terrã. certa concubitꝰ norint tẽpora¬
tempora. quando coeundũ. quando
ab uxorib abstinendũ sit. Qđ qͥdẽ
&. apłs. &. ȩcclesiastes sonat. Tempꝰ am¬
plexandi: &. tempꝰ longe fieri a cõplexi
b. Caueat gͦ et uxor. ne forte uicta de¬
siderio coeundi celet uirũ: & maritus

Expanded text:
rat, qui aliorum benedicta reprehendit, rat, qui aliorum benedicta reprehendit, et facibus accensus invidiae, sancta violat, casta corrumpit, pura contaminat. Sextum est: Et ad mulierem, sive uxorem menstruatam non accesserit. Per singulos menses, gravia atque torpentia mulierum corpora, immundi sanguinis effusione relevantur. Quo tempore si vir coierit cum muliere, dicuntur concepti foetus vitium seminis trahere: ita ut leprosi et elephantiaci ex hac conceptione nascantur, et foeda in utroque sexu corpcipitur ergo viris, ut non solum in alienis mulieribus, sed in suis quoque, quibus videntur lege conjungi ScripturCrescite et multiplicamini, et replete terram, » discrete concubitus noverint tempore, quando coeundum, quandove ab uxoribus abstinendum sit. Quod quidem et Apostolus et Ecclesiastes sonant: « Tempus amplexandi, et tempus longe fieri ab amplexibus . » Caveat ergo et uxor ne forte victa desiderio coeundi illiciat virum, et maritus
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ. Domus aut̃ isrł simulachra
occasionẽ falsi nominis scientiȩ. sim¬
plices quosq seducunt. ut philosophoꝵ
dogiata introducant in domũ ifrł:
eoꝵ scilicet qui dm̃ m̃te conspiciunt.
Uinto loco ponit᷑.&. uxorẽ ꝓximi sui
ñ uiolauerit. siue contaminauerit.
Qđ aꝑte ad ulteriũ quidẽ ꝓhibet: sed
ex eo qđ additur ꝓximi sui. nisi om̃is¬
homo ꝓximꝰ intelligat᷑. uidetur e̾e̾ p̃¬
ceptũ. ut ab amicoꝵ nos abstineamus
uxorib. inimicoꝵ uͦ ⁊ ignotoꝵ c̃iugeᷤᷤ
libere polluamꝰ. ꝓximꝰ gͦ om̃is homo¬
hominis accipiendus: iuxta parabo¬
lam euangłii quȩ a saluatore ꝓponi¬
dentis. qui a latronib uulneratus
ẽ. quando int̾rogat᷑ pharisȩus. quis
fuerit ꝓximꝰ eiꝰ. dicens illũ esse ꝓximũ
qui bene fecerit. Potest uixta mysti¬
cos intellectꝰ uxor intelligi sc̃i uiri. sa¬
pientia: dicente salomone. Ama illã
&. amplex abit᷑ te : dilige illã &. cus¬
todiet te. Quã contaminare deside¬

Expanded text:
acra occasionem falsi nominis scientiae, simplices quosque seducunt, ut philosophorum dogmata introducant in domum Israel, eorum scilicet qui Deum mente conspiciunt. Quinto loco ponitur: et uxorem proximi sui non violaverit, sive contaminaverit, quod aperte adulterium quidem prohibet; sed ex eo quod additurhomo proximus intelligatur videtur esse praeceptum, ut ab amicorum nos abstineamus uxoribus, inimicorum vero et ignotorum conjuges libere polluamus. Proximus vero omnis homo accipiendus, juxta parabolam Evangelii , quae a Salvatore proponidens, a latronibus vulneratus est: quando interrogat Pharisaeus, quis fuerit proximus ejus, docens illum esse proximum, qui bene fecerit. Potest juxta mysticos intellectus uxor intelligi sancti viri, sapientia, dicente Salomone: Ama illam, et amplexabitur te: dilige illam, et custodiet te . Quam contaminare deside
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ dĩ filiũ de negando. In peccato
atq scelere qđ oꝑatꝰ ẽ: morietur. Non
in pͥlurib s in uno. heredem in t̾ficiens:
ut ꝑderet hereditatem.
Tcũ auerterit se impiꝰ ab impietate sua
quã oꝑatꝰ est .&. fecerit iudiciũ atq
iusticiam: ipse animã suã uiuificabit.
Considerans enĩ. auertit se ab om̃ib in¬
iqͥtatib suis quas oꝑatꝰ ẽ: uita uiuet
&. non morietur.
contrario ait. gentium popłs ñ ha¬
bens noticiam di. et impius si se auer¬
terit ab impietate sua. quã priꝰ oꝑatꝰ
est in idolatria. et fecerit ea quȩ isrłi
lege precepta sunt: ipse prius mortu¬
us uiuificabit animã suã. Uidensq
se interisse in iniquitatib quas oꝑatꝰ
ẽ : credet in eum qui dicit. ego sũ uia¬

Expanded text:
itatem, Filium Dei denegando, in peccato itatem, Filium Dei denegando, in peccato atque scelere quod operatus est morietur. Non in pluribus, sed in uno haeredem interficiens, ut perderet haereditatem. et cum auerterit se impius ab impietate sua, quam operatus est, et fecerit iudicium et iustitiam, ipse animam suam uiuific.abit. considerauit enim et auertit se ab omnibus iniquitatibus suis, quas operatus est: uita uiuet et non morietur.E contrario, ait, gentium populus non habens notitiam Dei, et impius, si se averterit ab impietate sua, quam prius operatus est in idololatria, et fecerit ea quae Israeli lege praecepta sunt: ipse prius mortuus vivificabit animam suam. Vidensque se interisse in iniquitatibus quas operatus est, credet in eum qui dicit: Ego sum via
Abbreviated transcription (Latin):
catione qua p̾uaricatus ẽ. et in pec¬
cato suo quod peccauit: in ipsis mori
icut iustũ antea peccatorem etur.¬
ñ pregrauant antiqua delicta: sic pec¬
catorem qui priꝰ iustꝰ fuerit. ñ iuuatł
ueteres iusticiȩ. Unusqͥsq enĩ in qͦ
inuenietur : in eo &. iudicabit᷑.
Tdixistis. Non ẽ equa uia dñi. Audite
eddit causas. quare dñi iusta sententia
sit. Putatis me ait iniquũ. ut peccata
patrũ reddã infiliis: et aliis comeden¬
tib uuã acerbam. alioꝵ dentes obstu¬
pescant. E cce unusqͥsq in suo peccato
moritur. et in sua iusticia uiuificatur:
tis parabolam non esse parabolam. sed
sic eam accipitis quasi hẏstoriȩ uerita¬
tẽ. ut alioꝵ scelera in aliis puniant᷑.
Um enĩ a uerterit se iustꝰ a iusticia
sua .&. fecerit iniqͥtatẽ: morietur in ea.
n iniquitate quã oꝑatꝰ est: morietur.
otest et hoc intelligi. Iustꝰ prius popłs
isrł auertit se a iusticia sua. qͥa iusti¬
ciȩ reliquit auctorem: &. fecit in iqͥ¬

Expanded text:
in peccato suo, quo peccavit, in ipsis morietur. » Sicut justum antea peccatorem non praegravant antiqua delicta, sic peccatorem, qui prius justus fuerit, non juvant veteres justitiae: Unusquisque enim, in quo invenietur, in eo judicabitur. « Et dixistis: Non est aequa via Domini. Audite eddit causas quare Domini justa sententia sit. Putatis me, ait iniquum, ut peccata patrum reddam filiis ; et aliis comedentibus uvam acerbam, aliorum dentes obstupescant ? Ecce unusquisque in suo peccato moritur, et in sua justitia vivificatur: tis parabolam non esse parabolam: sed sic eam accipitis, quasi historiae veritatem, ut aliorum scelera in aliis puniantur. Cum enim averterit se justus a justitia sua et fecerit iniquitatem, morietur in eis. In iniquitate » Potest et hoc intelligi: justus prius populus Israel avertit se a justitia sua, quia justitiae reliquit auctorem, et fecit iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
Tdicitis. Quare non portabit filius
iniquitatẽ patris: Uidelicet: quia
filius iudicium & iusticiã oꝑatus ẽ.
Om̃ia p̃cepta mea custodiuit. &. fec̃
illa : uita uiuet. Anima quȩ pec¬
cauerit: ipsa morietur. filius ñ por¬
tabit iniquitatẽ patris: et pat̾ iniqͥ¬
tatem filii. Iusticia iusti suꝑ eũ erit:
et impietas impii erit suꝑ illum.
oluit questionem. quã econtrario
poterat auditor opponere. Soletis
ait dicere: quare filius iustus ñ por¬
tabit iniquitatẽ patris. Ad quȩ ipse
respondet. Uidelicet. quia filius be¬
ne oꝑatus ẽ: et patris delicta non
fecit. Iustũq ẽ: ut quomͦ peccator
in suo scelere moritur sic iustꝰ in su¬
is uiuat uirtutib. et moriat᷑ ani¬
ma quȩ peccauerit.&. uiuat quȩ cłi
p̃cepta custodierit.

Expanded text:
dicitis: quare non portauit filius iniquitatem patris? uidelicet quia filius iudicium et iustitiam operatus est et omnia praecepta mea custodiuit et fecit illa: uita uiuet. anima, quae peccauerit, ipsa morietur. filius non portabit iniquitatem patris, et pater nem filii. Justitia justi super eum erit, et impietas impii erit super illum. Solvit quaestionem, quam e contrario poterat auditor opponere. Soletis, ait, dicere: Quare filius justus non portavit iniquitatem patris? Ad quae ipse respondet: Videlicet, quia filius bene operatus est, et patris delicta non fecit. Justumque est, ut quomodo peccator in suo scelere moritur; sic justus in suis vivat virtutibus: et moriatur anima quae peccaverit; et vivat quae Dei praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
umqͥd uoluntatis meȩ e mors impii
dicit dñs ds̃: et non ut conuertatur
auiis suis et uiuat :
Rgo dñi uoluntatis est. om̃s saluos fi¬
eri .&. ad noticiam ueritatis uenire.
Ubicumq autẽ dĩ uidetur seuera &
Etruculenta sententia: non homines
sed peccata condemnat.
i autẽ auerterit se iustus a iusticia
et fecerit iniquitatẽ scd̾m om̃s ab ho¬
mmationes quas oꝑari solet impius:

Expanded text:
Numquid voluntatis meae est mors impii, Numquid voluntatis meae est mors impii, dicit Dominus Deus: et non ut convertatur a viis suis, et vivat? . Ergo Domini voluntatis est, omnes salvos fieri, et ad notitiam veritatis venire. Ubicumque autem Dei videtur severa et truculenta sententia, non homines, sed peccata condemnat. Si autem averterit se justus a justitia sua, et fecerit iniquitatem secundum omnes abominationes
Abbreviated transcription (Latin):
Scerit iudiciũ et iusticiã: uiuet &. non
N tantũ ait peccata patrũ ad filios
non redundant. nec iustũ filiũ scele¬
ratus pregrauat pat̾ neq alii ꝓ alioꝵ
scelerib puniuntur: ut ipse unꝰ atq
idem qui prius impius fuit atq pec¬
cator si post ea egerit penitentiam.
x. ad meliora conuersus pristina pec¬
cata deleuerit. non iudicet᷑ uetus¬
Ntate peccati. sed in meũ suscipiatur
gregem in nouatione uirtutis. Si¬
mulq considerandũ: qualẽ impium
&. peccatorẽ suscipiat pęnitent̾e. Si
ab om̃ib inquit peccatis suis quȩ ope¬
ratus ẽ auerterit se: et custodierit
uniuersa p̾cepta dñi. quo scilicet
om̃ia crimina de relinquat. et cunctaᷤ
uirtutes sequatur. Si om̃ia bona fe¬
cerit et cuncta deseruerit mala : &
ego om̃iũ iniquitatũ eius quas oꝑatꝰ
est obliuiscar. In iusticia sua quã ope¬
ratꝰ est. uiuet. Non tam mea quã sua
uiuet iusticia: licet iusticie meȩ sit:
bonis bona. et malis malã reddere.

Expanded text:
n n tantum, ait, peccata patrum ad filios non redundant, nec justum filium sceleratus praegravat pater, neque alii pro aliorum sceleribus puniuntur, ut ipse unus atque idem, qui prius impius fuit atque peccator, si postea egerit poenitentiam, et ad meliora conversus pristina peccata deleverit, non judicetur vetustate peccati, sed in meum recipiatur gregem, innovatione virtutis. Simulque considerandum qualem impium et peccatorem suscipiat poenitentem. Si ab omnibus, inquit, peccatis suis, quae operatus est, averterit se, et custodierit universa praecepta Domini. Quo scilicet omnia crimina derelinquat, et cunctas virtutes sequatur. Si omnia bona fecerit, et cuncta deseruerit mala, et ego omnium iniquitatum ejus, quas operatus est, obliviscar. In justitia sua, quam operatus est, vivet. Non tam mea quam sua vivet justitia: licet justitiae meae sit, bonis bona, et malis mala reddere.
Abbreviated transcription (Latin):
erit.&. rapinã non rapuerit. panẽ
suũ esurienti dederit. ⁊ nudũ operu¬
erit uestim̃to. a pauꝑis in iuria auer¬
terit manũ suã. usuram et suꝑ abim¬
dantiã non acceꝑit. iudicia mea fe¬
cerit. in p̃ceptis meis ambulauerit:
hic ñ morietur in iniquitate patris
sui. s uita uiuet. Pater eiꝰ quia ca¬
lumniatꝰ ẽ. et uim fecit fr̃i . &. ma¬
lum oꝑatꝰ est in medio popłi sui: hie¬
mortuus est in iniquitate sua.
ec inquit miremini. si iusti uiri fi¬
lius declinans ad uicia atq peccata.
morte moriatur : cũ e contrario filiꝰ
peccatoris et impii. si uiderit ꝑ uersi¬
tatẽ uiarũ patris sui et conuerterit
se ut mala non faciat. &. faciat bona:
reus paternoꝵ scelerũ non teneatur.
Qđ &. in nobis accipi potest. quib in
psalmis dr̃. audi filia &. uide et incli¬
na aurem tuã. &. obliuiscere popłm

Expanded text:
anem suum esurienti dederit, et nudum operuerit vestimento, a pauperis injuria averterit manum suam, usuram et superabundantiam non acceperit, judicia mea fecerit, in praeceptis meis ambulaverit, hic non morietur in iniquitate patris sui, sed vita vivet. Pater ejus quia calumniatus est, et vim fecit fratri et malum operatus est in medio populi sui, himortuus est in iniquitate sua. » Nec, inquit, miremini, si justi viri filius declinans ad vitia atque peccata morte moriatur, cum e contrario filius peccatoris et impii si viderit perversitatem viarum patris sui, et converterit se, ut mala non faciat, et faciat bona, reus paternorum scelerum non teneatur. Quod et in nobis accipi potest, pro quibus in Psalmis dicitur: « Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum
Abbreviated transcription (Latin):
licam p̃dicarit et filiꝰ eius atq disci¬
pulus heretico fuerit errore deceptꝰ.
uocabitur pestilens. de quo et inpri¬
mo psalmo scribitur. Incathedra pes¬
tilentiȩ non sedit. Et in ꝓuerbiis. con¬
fidens et ꝓcax & suꝑb : pestilens ap¬
pellatur. Iste effundit sanguinẽ decep¬
toꝵ. et om̃ia in se peccata congemi¬
nat. comedens in montib suꝑbiȩ. &.
ȩccłam ꝓximi sui polluens. egenos
et pauꝑes inscientia scripturarũ con¬
tristans. oppͥmaͬns atq supplantanꝰ ra¬
pina rapiens eos quos de ȩccła seduxe¬
rit. pignus non reddens qđ amagis¬
tro acceꝑat. ut impleret qđ scriptũ
ẽ. gratis accepistis gratis date. et ad
idola atq simulachra quȩ de suo cor¬
de confinxit leuans oculos suos. cunc¬
tasq faciens ab hominationes .&. dais
ad usuram pecuniam. ut errore ma
gistri discipłoꝵ augeat diligentia. ⁊
repetens ab his quib tribuit amplius

Expanded text:
licam praedicaverit, et filius ejus atque discilicam praedicaverit, et filius ejus atque discipulus haeretico fuerit errore deceptus, vocabitur pestilens. De quo et in primo psalmo describitur: « Et in cathedra pestilentiae non sedit; » et in Proverbiis confidens et procax et superbus, pestilens appellatur. Iste effundit sanguinem deceptorum, et omnia in se peccata congeminat, comedens in montibus superbiae, et ecclesiam proximi sui polluens, egenos et pauperes in scientia scripturarum contristans, opprimens atque supplantans, rapinam rapiens, eos quos de ecclesia seduxerit. Pignus non reddens, quod a magistro acceperat, ut impleret quod scriptum est: « Gratis accepistis, gratis date . » Et ad idola atque simulacra, quae de suo corde finxit, levans oculos suos, cunctasque faciens abominationes, et dans ad usuram pgistri discipulorum augeat diligentia; et repetens ab his quibus tribuit, amplius
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ facientẽ. ad usurã dant̾ẽ. ⁊ ãpliꝰ accipi¬
entẽ. nũqͥd uiuet cũ unu̾isa de testanda
hȩc fecerit: Morte moriet᷑ sangͥs eiꝰ ĩipso erit.
Ro latrone. in hebraico scriptũ habe¬
tur faris. Quod aquilȩ scda ȩditio
peccatorẽ: Symmachus transgressorẽ.¬
lxx. et theo dotio pestilent̾e in t̾pre¬
tati sunt. Quomͦ aut̃ pestilentia mor¬
bos creat. et passim regiones in quib
incubuerit uastare consueuit: sic
pestilens homo uniuersa populatur.
Dicamꝰq primũ iuxta hystoriã. Ut
sciatis in iqͥtates patrũ ñ redundare
ad filios: si iustus fecerit quȩ suꝑior
sermo ꝑ ordinẽ texuit. uita uiuet.
Qđ si genuerit filium recedentẽ adñi
seruitute. et patris uirtutes uiciis
cõmutantẽ. ut faciat quȩ ille ñ fec̃.
et ñ faciat quȩ ille oꝑatꝰ est : nũqͥd¬
uiuere poterit : Certe ñ uiuet : s
erit reus sanguinis sui.
orro iuxta intelligentiã spiritalẽ.
iustꝰ uir eccłasticus si fidem ȩuange¬

Expanded text:
ipientem, numquid vivet? Cum universa detestanda haec fecerit, morte morietur: sanguis ejus in ipso erit. Pro latrone in Hebraico scriptum habet PHARIS  , quod Aquilae secunda editio, peccatorem; Symmachus, transgressore et Theodotio pestilentem interpretati sunt. Quomodo autem pestilentia morbos creat, et passim regiones in quibus incubuerit, vastare consuevit, sic pestilens homo universa populatur. Dicamusque primum juxta historiam, ut sciatis iniquitates patrum non redundare ad filios. Si justus fecerit quae superior sermo per ordinem texuit, vita 213 vivet. Quod si genuerit filium recedentem a Domini servitute, et patris virtutes vitiis commutantem, ut faciat quae ille non fecit, et nvivere poterit? Certe non vivet, sed erit reus sanguinis sui. Porro juxta intelligentiam spiritalem justus vir ecclesiasticus, si fidem evange
Abbreviated transcription (Latin):
tis terris fertiliorem. dubitare ñ poterit:
qͥ arinocorura usq ad taurũ montem
et eufraten fluuiũ cunctã considera¬
uerit terrã & urbiũ potentiã ameni¬
tatẽ regionũ. palestinam uidelicet &
fenicẽ. arabiam. syriam. cȩlen. cilitiam.
et cȩteras regiones quas isrłi si dĩ p̃cepta
seruasset dñs reꝓmisit. Quas quia non
accepit: uicium fuit in credulitatis eius.
Nam et in ipsa palestina iudȩaq ꝓuintia.
gentes plurimȩ remanserunt : quȩ ñ st̃
electȩ. Neq eni sponsor in crimine est:
si ille cui reꝓmittit᷑ in dignũ se fecerit
sponsione. p̃sertim cũ ꝓponat᷑ optio ꝓ¬
mittentis. Si uolueritis et audieritis
me. quȩ bona st̃ terrȩ comedetis: sin
autẽ nolueritis. gladius deuorabit uos.
tẽptari non potest nec ꝑire: quia ⁊ saul
electꝰ in regem. et iudas in apłm. suo pꝰea
uicio corruer̃t. E leuatio aut̃ manus si¬
ue ex tensio. habitũ ꝑcutientis ostendit:

Expanded text:
tis terris fertiliorem, dubitare non poterit, tis terris fertiliorem, dubitare non poterit, qui a Rinocorura usque ad Taurum montem, et Euphratem fluvium cunctam consideraverit terram, et urbium potentiam amoenitatePhoenicen, Arabiam, Syriam, Coelen, Ciliciam et caeteras regiones quas Israeli, si Dei praecepta servasset, Dominus repromisit; quas quia non accepit, vitium fuit incredulitatis ejus, nam et in ipsa Palaestina Judaeaque provincia, gentes plurimae remanserunt quae non sunt ejectae. Neque enim sponsor in crimine est, si ille cui repromittitur indignum se fecerit sponsione, praesertim cum proponatur optio promittentis Si volueritis et audieritis me, quae bona sunt terrae comedetis: sin autem nolueritis, gladius devorabit vos .tentari non potest nec perire, quia et Saul electus in regem et Judas in apostolum suo postea vitio corruerunt. Elevatio autem manus sive extensio habitum percutientis ostendit,
Abbreviated transcription (Latin):
Ro eo qđ dixere.lxx. fauus ẽ ultra om̃s
terras. ꝓ quo nos int̾pretati sumꝰ ȩgre¬
gia ẽ int̾ om̃s t̾ras: aquilȩ pͥma ȩditio
posuit firmam̃tũ: scd̾a inclytũ: Sẏmmna¬
chus regionẽ : theodotio. fortitudinem.
Quo uidelicet om̃iũ t̃rarũ ista sit funda¬
mentũ : qđ in ea dĩ religio sit et tẽplũ.
et cerimoniȩ. et noticia dĩ. Quẽ in tan¬
tũ popłs isrł in ȩgypto constitutꝰ igno¬
rabat: ut missus ad eos moyses. su nt̾ro¬
gauerint ait me. quis misit te: qͥd dicã
eis : Dic inquit ad eos. Qui ẽ. misit me.
In ȩgẏpto gͥ notꝰ factus ẽ popło. et semi¬
ni domꝰ iacob. quando leuauit manũ
suã ꝓ eis. contra egyptios. et dixit. ego
de t̾ra ȩgypti. ad terrã fluentẽ lacte ⁊
melle. Necdũ enĩ capere poterant solidũ
cibũ: sed quasi paruuli atq lactentes mel¬
le et lacte indigebant infantiȩ. Iuxta lit¬
terã uero inclitam e̾ẽ terrã udeȩ. et cunc¬

Expanded text:
 favus est ultra omnes  favus est ultra omnes terras, pro quo nos interpretati sumus, egregia est inter omnes terras, Aquilae prima editio posuit, firmamentum; secunda, inclytum; Symmachus, regionem; Theodotio, fortitudinem; quod videlicet omnium terrarum ista sit fundamentum, quod in ea Dei religio sit, et templum, et ceremoniae, et notitia Dei; et in tantum populus Israel in Aegypto constitutus ignorabat Deum, ut missus ad eos Moyses: Si interrogaverint, ait, me, quis misit te? quid dicam eis? Dic, inquit, ad eos: Qui est, misit me . In Aegypto igitur notus factus est populo, et semini domus Jacob: 225 quando levavit manum suam pro eis contra Aegyptios, et dixit: Ego terra Aegypti, ad terram fluentem lacte et melle. Necdum enim capere poterant solidum cibum: sed quasi parvuli atque lactentes, melle et lacte indigebant infantiae. Juxta litteram vero inclytam esse terram Judae, et cunc
Abbreviated transcription (Latin):
bhominationes patrũ suoꝵ ostende eis:
et dices ad illos. Lxx.
dant ad filios: quomͦ abhominationes
et iniquitates patrũ nc̃ seniorib ꝓpo¬
nunt᷑ : Hac uidelicet causa. ut osten¬
dant᷑ similia parentib agere. et he¬
reditario malo longissimũ funẽ trahe¬
re peccatoꝵ: ut quoꝵ imitant᷑ uicia.
eoꝵ supplicia ꝑ timescant.
ec dicit dñs ds̃. In die qua elegi isrł
et leuaui manũ meã ꝓstirpe domus
iacob. et apparui eis int̾ra egypti.
et leuaui manũ meã ꝓ eis dicens. ego
dñs ds̃ ur̃: in die illa leuaui manum
meã ꝓ eis. ut educerẽ eos de t̾ra egyp
ti. in terrã quã ꝓ uiderã eis. fluent̾e
lacte et melle. quȩ ẽ egregia inter
ȩc dicit dñs ds̃. Ex qua die elegi isrł. ⁊
et cognitꝰ eis in t̾ra egypti. et suscepi
p̃hendi eos manu mea. dicens ut edu¬
cerem eos de t̾ra ȩgypti. in t̾rã quã p̃¬
paraui eis. terrã fluentẽ lacte et melle.
Fauus ẽ ultra omnẽ terram.

Expanded text:
Abominationes patrum suorum ostende eis, Abominationes patrum suorum ostende eis, et dices ad illos. LXX: ant ad filios, quomodo abominationes, et iniquitates patrum nunc senioribus ponuntur? Hac videlicet causa, ut ostendantur similia parentibus agere, et haereditario malo, longissimum funem trahere peccatorum, ut quorum imitantur vitia, eorum supplicia pertimescant. ec dicit Dominus Deus in die qua elegi Israhel et levavi manum meam pro stirpe domus Iacob et apparui eis in terra Aegypti et levavi manum meam pro eis dicens ego Dominus Deus vester in die illa levavi manum meam pro eis ut educerem ti in terram quam provideram eis, fluentem lacte et melle: quae est egregia inter ec dicit Dominus Deus: Ex qua die elegi domum Iset cognitus eis in terra Aegypti, et suscepi prehendi eos manu mea, dicens: ut educerem eos de terra Aegypti in terram quam paravi eis, terram fluentem lacte et melle: favus est ult
Abbreviated transcription (Latin):
tib ꝓpheta describit: ñ datur responsio
s increpatio ꝓpeccatis. Et addit ius¬
urandum. uiuo ego: ut firmior sit sen¬
tentia denegantis. Qd aut̃ dixere lxx.
si respondero uobis: Symmachus mani¬
festius transtulit: ñ respondebo uobis.
iuidicas eos. si iudicas fili hoĩs. Lxx.
i ultꝰ eos fuero ultione fili hominis.
lli quidẽ ad int̾rogandũ uenerunt:
cupientes de his quib ambigunt. et
futura cognoscere. Tu aut̃ fili hominiᷤᷤ.
iudica eos. Ut ñ ꝓpħȩ sit responsio.
sed sententia iudicantis ꝓ iniquitatib
quas fecert. et patrũ secuti st̃ scelera.
Uł certe si ultꝰ eos fuero ultione. Ut sit
sensus. Tanta iniquitate cooꝑti sunt:
ut ne em̃datione quidẽ et correptio¬
ne sint digni: scdm illud qđ in ꝓpħa
dicit᷑. Non uisitabo ultra filias ur̃as.
et nurus ur̃as cũ mechatȩ fuerint. Un̾
et peccatores qui in ꝓfundũ uenere¬
peccati. dimittunt᷑: ut faciant de side¬
ria cordis sui.

Expanded text:
tibus propheta describit, non datur responsio; tibus propheta describit, non datur responsio; sed increpatio pro peccatis: et addit jusjurandum: vivo ego, ut firmior sit sententia denegantis. Quod autem dixere LXX, si respondero vobis: Symmachus manifestius transtulit, non respondebo vobis. Si judicas eos: si judicas, fili hominis. LXX: si ultus eos fuero ultione, fili hominis: Illi quidem ad interrogandum me venerunt, cupientes de his, quibus ambigunt, et futura cognoscere; tu autem, fili hominis, judica eos, ut non prophetae sit responsio, sed sententia judicantis pro iniquitatibus quae fecerunt, et patrum secuti sunt scelera. Vel certe, si ultus eos fuero ultione, ut sit sensus: Tanta iniquitate cooperti sunt, ut ne emendatione quidem, et 224 correptione sint digni, secundum illud quod in propheta dicitur: Non visitabo ultra filias vestras, et nurus vestras, cum moechatae fuerint . Unde et peccatores, qui in profundum venerepeccati, dimittuntur ut faciant desideria cordis sui .
Abbreviated transcription (Latin):
bum legerimꝰ quȩ paulo uentura sint
ꝓphetare.Scriptũ ẽ enĩ in deutero¬
nomio. Qentes quas dñs ds ꝑditurus
est in conspectu tuo: istȩ somnia ⁊
diuinationes audient: tibi aut̃ ñ
sic dedit dñs ds̃ tuus. Gentiũ enĩ est.
ad ire chaldeos. ariolos. aruspices. diui¬
nos. sortilegos. oracula dȩmonũ quib
errori earũ illudit᷑. Unde ⁊ nc̃ seni
silent. ipso qui int̾rogandus erat sciente
quid int̾rogarent: ut et in eo miraculũ
sit. scire cur uenerint. &. ad ea respon¬
dere. quȩ tacitꝰ sermo in animo c̃tinebat.
Tfactus est sermo dñi ad me dicens. fili
hominis. loquere seniorib ifrł: et dices
ad eos. Hȩc dicit dñs ds̃. Numqͥd ad int̃¬
rogandũ me uos uenistis : Uiuo ego:
quia ñ respondebo uobis ait dñs ds̃.
cĩs et congrue in t̾rogantib datur ꝓ¬
missio: ad huc loquente te. dicã ecce
ad sum. Peccatorib autẽ quales fuert̃
seniores isrł. et quoꝵ scelera in c̃sequen¬

Expanded text:
bum legerimus quae Paulo ventura sunt, bum legerimus quae Paulo ventura sunt, prophetare . Scriptum est in Deuteronomio: Gentes quas perditurus est Dominus in conspectu tuo, istae somnia et divinationes audient: tibi autem non sic dedit Dominus Deus tuus . Gentium enim est adire Chaldaeos, harialos, aruspices, divinos, sortilegos, oracula daemonum, quibus errori earum illuditur. Unde et nunc seniorsilent, ipso qui interrogandus erat sciente quid interrogarent, ut et in eo miraculum sit scire cur venerint, et ad ea respondere quae tacitus sermo in animo continebat. Et factus est sermo Domini ad me, dicens: Fili hominis, loquere senioribus Israel, et dices ad eos: Haec dicit Dominus Deus: Numquid ad interrogandum me vos venistis? Vivo ego, quia non respondebo vobis, ait Dominus Deus. Sanctis et congrua interrogantibus datur promissio, adhuc loquente te dicam: Ecce adsum. Peccatoribus autem, quales fuerunt seniores Israel, et quorum scelera in consequen
Abbreviated transcription (Latin):
re et lam̃tari suꝑ pͥncipes isrł:. quoꝵ
Nuicio et suꝑbia iudea deserta. ⁊ capta
t factũ est in anno septimo. in quinto
suꝑioris uisionis. rursũ sermo fit ad ꝓ¬
phetam: postꝗͣ uenerunt de seniorib
domus istł ut int̾rogarent dñm. et se¬
derunt coram eo. Hanc aut̃ fuisse consu¬
etudinẽ popłi isrł. ut qͥcqͥd scire cupie¬
bant a dño quęrerent ꝑ ꝓphetas: mul¬
ta exempla testant᷑. Saul quȩrens asi¬
nas ꝑgit ad samuhel: accepitq consili¬
um apuero. ut offerret ꝓpħȩ quartã
partẽ sicli. Egrotante filio ieroboam
mittitur in sylo ad achi iam ꝓphȩtã
colliridas. uuas. et lagunculã mellis: ut
de filii infirmitate cognosceret. Dauid
Nathan: utrũ templũ dño ȩdificare
debeat. Et achab sciscitat᷑: ascendat
anñ. ramoth galaad. In isaia quoq et
in regũ uolumine: quȩ sennacherib
uentura sint nuntiantur. Nec mirũ
si in ueteri testam̃to. singulis quȩ uen¬
tura sunt ꝓpħȩ annuntient: cũ aga¬

Expanded text:
 principes Israel, quorum vitio et superbia Judaea deserta, et capta Et factum est in anno septimo, in quinto,rioris visionis, rursum sermo fit ad prophetam, postquam venerunt viri de senioribus domus Israel, ut interrogarent Dominum et sederunt coram eo. Hanc autem fuisse consuetudinem populi Israel, ut quidquid scire cupiebant a Domino, quaererent per prophetas, multa exempla testantur. Saul quaerens asinas, pergit ad Samuelem, accepitque consilium a puero ut offerat prophetae quartam partem sicli. Aegrotante filio Jeroboam, mittitur in Sylo ad Achiam  Al. Abiamcolliridas, uvas et lagunculam mellis, ut de filii infirmitate cognosceret . David Nathan, utrum templum Domino aedificare debeat . Et Achab sciscitatur, ascendat an non in Ramoth Galaad . In Isaia quoque , et in Regum volumine , quae Sennacherib ventura sint nuntiantur. Nec mirum si in veteri Testamento, singulis quae ventura sunt prophetae annuntient, cum Aga
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ psalmus: et ex parte octauus deci¬
mꝰ. in quo scriptũ est. Iusticiȩ dñi rec¬
tȩ lȩtificantes corda: et p̃ceptũ dñi lu¬
cidũ illuminans oculos. In quo qͦrit᷑
quomͦ in hoc eodẽ ꝓpħa dixerit deus.
dedi eis iustificationes ñ bonas. in qͥb
ñ uiuant in eis. facilisq responsio ẽ.
et plemor in consequentib non inue¬
ꝓre iudȩos sequentes occidentẽ litterã.
et uiuere xp̃ianos intelligentes sp̃m
uiuificant̾ẽ. Longũ est si uoluerimꝰ
ꝓbare testimoniis. ubi p̃cepta dñi.⁊
ubi iustificationes esse dicant᷑. &. qͥb
singula uł diuersitatib uł obscurita¬
tib in uoluantur. Unde et inp̾senti

Expanded text:
II psalmus, et ex parte decimus octaII psalmus, et ex parte decimus octavus, in quo scriptum est: « Justitiae Domini rectae laetificantes corda; » et: « Praeceptum Domini lucidum illuminans oculos. » In quo quaeritur quomodo in hoc eodem propheta dixerit Deus: « Dedi eis justificationes non bonas, in quibus non vivant in eis . » Facilisque responsio est et plenior in consequentibus, non vivere Judaeos sequentes occidentem litteram, et vivere Christianos intelligentes spiritum vivificantem. Longum est, si voluerimus probare testimoniis, ubi praecepta Domini et ubi justificationes esse dicantur, et quibus singula vel diversitatibus, vel obscuritatib
Abbreviated transcription (Latin):
dicii qđ facit int̾ uirũ & uirũ siue ꝓ¬
uirtutũ. Unde ⁊ in ꝓuerbioꝵ ex ordio
pꝰ multa p̾cepta. correptio infert᷑ iu¬
dicii. Scire inquit sapientiam &. dis¬
ciplinam. et intelligere uerba pruden¬
tiȩ. susciꝑe uersutias sermonũ. et nosse
iusticiam uerã: et post om̃ia. corrigere
iudicium. Quã obrem et apłs rep̾hen¬
dit eos qui in ȩccła constituti st̃: quod
habeant inter se iudicia. Minimꝰq eli¬
gitur atq contẽptꝰ. qui iuxta ȩuange¬
lium primꝰ est: ut iudicet int̾ uirum
et uirũ. qui destruxit ea quȩ paruu
possit adueritatẽ iudicii ꝑuenire.
eauit᷑ in sexto decimo loco. in p̃ceptis
meis ambulauerit: et in septimo de¬
cimo. iudicia siue iustificationes me¬
as custodierit. Ut faciat ea: factaq¬
custodiat. Quoꝵ utrũq multiplicẽ
habet intelligentiã : si uelimꝰ om̃ia
legis mandata replicare. in quibus
p̃cepta dñi .&. in quib iustificationeᷤᷤ
esse dicant᷑. Plenus ẽ p̃ceptoꝵ et ius¬

Expanded text:
rum, sive pvirtutum. Unde et in Proverbiorum exordio, post multa praecepta, correptio infertur judicii. Scire, inquit, sapientiam et disciplinam, et intelligere verba prudentiae, suscipere versutias sermonum, et nosse justitiam veram, et post omnia corrigere judicium . Quamobrem et Apostolus reprehendit eos qui in Ecclesia constituti sunt, quod habeant inter se judicia, minimusque eligitur, atque contemptus, qui juxta Evangelium primus est, ut judicet inter virum et virum, qui destruxit ea quae parvulpossit ad veritatem judicii pervenire. Sequitur in sexto decimo loco: In praeceptis meis ambulaverit. Et in decimo septimo: Judicia et justificationes meas custodieritcustodiat. » Quorum utrumque multiplicem habet intelligentiam, si velimus omnia legis mandata replicare, in quibus praecepta Domini, et in quibus justificationes esse dicuntur. Plenus est praeceptorum et jus
Abbreviated transcription (Latin):
iuo ego dicit dñs ds̃:. si erit uobis ultra
parabola hȩc in ꝓuerbiũ in isrł. Ecce om̃¬
animȩ meȩ sunt: ut anima patris. et
anima filii mea est. Anima quȩ pecca¬
uerit: ipsa morietur. Lxx.
iuo ego dicit adonay dñs: si fuerit ul¬
tra ut dicatur hec parabola in ifrł. Qͥa
om̃s animȩ meȩ st̃. Quomͦ anima pa¬
tris. ita anima filii mea ẽ. Anima quȩ
peccauerit: ipsa morietur.¬

Expanded text:
« Vivo ego, dicit Dominus Deus, si erit vobis ultra « Vivo ego, dicit Dominus Deus, si erit vobis ultra parabola hanimae meae sunt: ut anima patris, ita et anima filii mea est. Anima quae peccaverit, ipsa morietur. LXX: Vivo ego, dicit Adonai Dominus, si fuerit ultra, ut dicatur haec parabola in Israel: quia omnes animae meae sunt. Quomodo anima patris, ita anima filii 202 mea est. Anima quae peccaverit
Abbreviated transcription (Latin):
pater peccauerit. &. infiliũ sententia
ꝓferatur : Nec non qđ in contrariam
partẽ ponit apłs. saluã esse mulierem
si filii eiꝰ ꝑ manserint infide. & sc̃ĩta¬
te & pudicitia: uidetur sententiȩ
iusticiã non habere. ut si filii boni fu¬
erint. ⁊⁊ nepotes. saluentur parentes. Qn¬
ti enĩ parentes scĩ sunt. &. malos ha¬
bent filios: et econtrario quanti pec
cundũ hc̃ sensũ cuncta accipienda qͣ
supra diximꝰ. peccata parentũ atq¬
generantiũ. in ramis ñ in radice puniri.
Hoc interim de ꝓuerbio siue parabola.
dixisse sufficiat: qđ lex & ꝓphetȩ hoc
est ex odus&e. iezechiel. immo ipse ds̃ qͥ
et hic &. ibi locutꝰ est. nequaꝗͣ in sen¬
tentiis discrepare uideatur. aut hic
corrigere. qđ ibi male dixerit. Siquis
aut̃ uł meliorem. uł alterũ sensũ potu¬
erit repꝑire. qui contrarioꝵ int̾ se testi¬
monioꝵ scandalum tollat: illiꝰ magis ad¬
quiescendũ sententiȩ est.

Expanded text:
pater peccaverit, et in filium sententia pater peccaverit, et in filium sententia proferatur? Necnon quod in contrariam partem ponit Apostolus , salvam esse mulierem, si filii ejus permanserint in fide, et sanctitate, et pudicitia, videtur sententia justitiam non habere, ut si filii boni fuerint et nepotes, salventur parentes. Quanti enim parentes sancti sunt, et malos habent filios: et e contrario quanti parecundum hunc sensum cuncta accipienda quae supra diximus, peccata parentum atqgenerantium, in Hoc interim de Proverbio sive parabola dixisse sufficiat. Quod lex et prophetae, hoc est, Exodus et Ezechiel, imo ipse Deus, qui et hic et ibi locutus est, nequaquam in sententiis discrepare videatur, aut hic corrigere, quod ibi maledixerit. Si quis autem vel meliorem vel alterum sensum potuerit reperire, qui contrariorum inter se testimoniorum scandalum tollat, illius magis acquiescendum sententiae est.
Abbreviated transcription (Latin):
munda in conspectu eiꝰ : et aduersus
angłos suos ꝑuersũ quid ex cogitauit.
Sin aut̃ sublimis illa natura peccato ñ
caret: qͥd dicendũ est de hominib. qͥ
fragili carne circumdati debent loqͥ
cũ apło. miser ego homo quis me libe¬
rabit de corpore mortis huiꝰ : Et illud.
ut cũ om̃ia fecerimꝰ debeamꝰ dicere. ser¬
ui in utiles sumꝰ. qđ debuimꝰ facere fe¬
cimus. Et nisi dñs ȩdificauerit domũ.
in uanũ laborauert qui ȩdificant eã:
nisi dñs custodierit ciuitatẽ. frustͣ
uigilabit qui custodit eam. Ad ꝓba¬
tionẽ aut̃ huiꝰ rei qđ nequaꝗͣ primꝰ
pulsus cogitationis. immo paruus m̃tiᷤᷤ
instinctus. puniat᷑ a dõ s si qđ m̃te
conceꝑis oꝑe consũmes: illud de gene¬
si ꝓferendũ est. Cham peccauit: irri¬
dens nuditatẽ patris. Et sententiam ñ
ipse qui risit: s filius eiꝰ suscepit cha¬
naan. Maledictus ait chanaan: seruꝰ
erit fr̃m suoꝵ. Quȩ enĩ iusticia ẽ: ut

Expanded text:
munda in conspectu ejus. Et adversus angelos suos perversum quid excogitavit. » Sin autem sublimis illa natura peccato non caret, quid dicendum est de hominibus, qui fragili carne circumdati debent loqui cum Apostolo: « Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? » Et illud: « Ut cum omnia fecerimus debeamus dicere, Servi inutiles sumus, quod debuimus facere fecimus . » Et: « Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam: nisi Dominus custodierit civitatem, frustra vigilat qui custodit eam . Ad probationem autem hujus rei, quod nequaquam primus pulsus cogitationis, immo parvus mentis instinctus puniatur a Deo, sed si quod mente conceperis, opere consumes, illud de Genesi proferendum est: Cham peccavit, irridens nuditatem patris; et sententiam non ipse qui risit, sed filius ejus suscepit Chanaam: Maledictus, ait, Chanaan; servus erit fratrum suorum . Quae enim justitia est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
et minorem iudicabis. audacter di¬
cens. De siderauit anima mea deside¬
rare iudicia tua in om̃i tẽpore. Et
iterũ. Uiam ueritatis elegi: iudicia
tua non sũ oblitus. Et in eodẽ psalmo.
Et in tantũ ꝓficiet ad beatitudinem:
ut intelligat iudicia dñi. quȩ sunt
abyssus multa. Et dicat cũ apło.o ꝓ
fundũ diuitiarũ sapientiȩ &. scien¬
tiȩ dñi. quã inscrutabilia iudicia¬

Expanded text:
et majorem judicabis , audacter diet majorem judicabis , audacter dicens: Desideravit anima mea desiderare judicia tua in omni tempore . Et iterum: Viam veritatis elegi, judicia tua non sum oblitus . Et in eodem psalmo: et in tantam proficiet beatitudinem, ut intelligat judicia Domini, quae sunt abyssus multa; et dicat cum Apostolo: O profundum divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam inscrutabilia su
Abbreviated transcription (Latin):
uiolasse. Sextũ: menstruatȩ uxoris
uitasse complexus. Septimũ : hominẽ
ñ rapuisse. Decimũ: panem suũ esuri¬
enti dedisse.Undecimũ : nudũ ope¬
ruisse uestimento. Duodecimũ: ad usu¬
ram pecuniam non dedisse. Tercium
decimũ: nichil ex his quȩ dederis am¬
plius accepisse. Quartũ decimũ : ab
iniquitate a uertisse manũ suã. Qͥn¬
sed in parte diuersũ ẽ. iudiciũ uerũ
bulasse. Septimũ decimũ: iudicia &.
iustificationes illiꝰ custodisse. Quoꝵ
singula quid uelint. dicemꝰ in conse¬
quentib Si fuerit aut̃ uir iustꝰ.
&. fecerit iudicium. Scriptũ est in
ꝓ uerbiis. Cogitationes iustoꝵ iudi¬
cia. Qui hanc uirtutẽ possederit.
ut nichil sine ratione faciat & iudi¬
cio: potest illud ꝓpheticũ dicere. Iu¬
dicia dtũ uera iustificata in semet ip¬
sis. Et cũ recte om̃ia iudicarit. ut non
accipiat ꝑsonã pauꝑis in iudicio. im¬
plebit p̾ceptũ dñi: sicut maiore sic

Expanded text:
violasse. Sextum, menstruatae uxoris violasse. Sextum, menstruatae uxoris vitasse complexus. Septimum hominem rapinam non rapuisse. Decimum, panem suum esurienti dedisse. Undecimum, nudum operuisse vestimento. Duodecimum ad usuram pecuniam non dedisse. Tertium decimum, nihil ex his, quae dederis amplius accepisse. Quartum decimum, ab iniquitate avertisse manum suam; decsed in parte diversum est, judicium verum bulasse; decimum septimum, judicia et justificationes illius custodisse. Quorum singula quid velint, dicemus in consequentibus. Si fuerit, ait, vir justus et fecerit judicium. Scriptum est in Proverbiis: Cogitationes justorum judicia . Qui hanc virtutem possederit, ut nihil sine ratione faciat et judicio, potest illud propheticum dicere: Judicia Domini vera, justificata in semetipsis , et cum recte omnia judicarit, ut non accipiat personam pauperis in judicio, implebit praeceptum Domini: Sicut minorem, sic