comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia &ipse lerechihel inquis & alii prophetecum uerbisdĩ ad suum
populum mittebantur Israhelige scilicet adis rahelitas. Ad haec quoq
tibi res pondeo. Lam quidẽ supra commemoraui dnm̃ ipsum INN quise
lmitandũ discipulis prebuit. nonsolum ludeis. uerum etiam phariseis &
sadduceis & samaritanis & ipsi diabolo principi omnium fallaciarũ &erro¬
rũ adserere ueritatẽ & delege respondere non dedignatũ. Sed nehoc domino
licuisse seruis autẽ eius existimes non licere. Accipe quid inactib aplõrũ
legatur. ludȩus dutẽ quidam apollonomine alexandrinus
genere deuenit ephesũ potens inscripturis hic cateci Latus erat uiam
ens solum baptis mum lohannis. Hic etiam coeperat fiducialiter
agere insynagoga. Quemcum audissent aquila & priscilla.
as sumpserunt eum & certius illi exposuerunt uiam. Uolente autem

Expanded text:
quia et ipse Hiexechiel, inquis, et alii prophetae eum uerbis dei ad suum quia et ipse Hiexechiel, inquis, et alii prophetae eum uerbis dei ad suum populum mittebantur, Israhelitae scilicet ad Israhelitas . Ad haec quoque tibi respondeo. iam quidem supra commemoraui dominum ipsum Iesum, qui se imitandum discipulis praebuit, non solum Iudaeis, uerum etiam Pharisaeis et Sadducaeis et Samaritanis et ipsi diabolo principi omnium fallaciarum et errorum adserere ueritatem et de lege respondere non dedignatum. sed ne hoc domino licuisse, seruis autem eius existimes non licere, accipe quid in Actibus apostolorum legatur: Iudaeus autem quidam Apollo nomine, Alexandrinus genere, deuenit Ephesum, potens in scripturis. hic catechizatus erat uiam ens solum baptismum Iohannis; hic etiam coeperat fiducialiter agere in synagoga. quem cum audissent Aquila et Priscilla, assumpserunt eum et certius illi exposuerunt uiam domini. uolente autem
Abbreviated transcription (Latin):
maxime tales eẽ ait : oportere tamer in doc trinasana redargui refelliq ab ep̃õ
uaniloquos & mentis seductores indubitata p̃ceptione firmauit. Vnde hoc
etiam mihi lus sũ eẽ cognosco hoc prouiribus agohuicoperi quantũ ipse qui
lussit adiuuat ꝑseueranter insisto. Quid obstas. quid obstrepis. cur prohibes
cur reprehendis tibine oboedire oportet andõ nisi forte istaquȩ ame de
scripturis sc̃is documenta prolata sunt sic accipienda arbitrans ut qđ uros facti¬
tare laudasti. Ineclã tantũ quȩ inlege mandata sunt populi doce antur.
lbienĩ forsitan putas corripiendos & conuincendos eẽ. diuersa sentientes.
ut unus quisq doctor suorũ tantum modo disputando & predicando
emendec errorem. Siquid autẽ tale cumeis quiforis sunt agere
institerit. tuncanimosus. tunc contentiosus uel litigiosus habendus sit

Expanded text:
maxime tales esse ait; oportere tamen in doctrina sana redargui refellique ab episcopo maxime tales esse ait; oportere tamen in doctrina sana redargui refellique ab episcopo uaniloquos et mentis seductores indubitata praeceptione firmauit. unde hoc etiam mihi iussum esse cognosco, hoc pro uiribus ago, huic operi, quantum ipse qui iussit adiuuat, perseueranter insisto. quid obstas, quid obstrepis, cur prohibes, cur reprehendis? tibine oboedire oportet an deo? Nisi forte ista, quae a me de scripturis sanctis documenta prolata sunt, sic accipienda arbitraris, ut, quod uestros factitare laudasti, in ecclesia tantum quae in lege mandata sunt populi doceantur. ibi enim forsitan putas corripiendos et conuincendos esse diuersa sentientes, ut unusquisque doctor • suorum tantummodo disputando et praedicando emendet errorem, si quid autem tale cum eis qui foris sunt agere institerit, tunc animosus, tunc contentiosus uel litigiosus habendus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
memento a postolicas epistolas noneis tantũ scriptas qui tempore illo quoscribebant᷑
audiebant sed eti amnobis. Nonenĩ obaliud in ecclesia recitantur. Adtende
etiam illud quod apłs dit. anuultis experimentũ eius accipere qui in me
loquitur xp̃s & recole iam. Nuͦmquid paulus. sed quid per eum xp̃s locutꝰ
sit quod paulo ante comiemoraui. predica uerbũ. instao portune. In porcune
& cetr̃. Ad tende etiã quẽ ad modũ adtitũ cũ explicaret qualis eẽ ep̃s debeat
&iam ꝑseuerantẽ dixit eẽ oportere luxtadoctrinã fidelis uerbi: Vt po¬
tens sit inquit & exhortari ln doc trina sana & contradicentes redarguere.
Sunt enĩ multi non subditi uaniloquidẽ mentis seductores. maxime qui ex circũ¬
cisione sunt quos oportet refelli . Nonergo solos qui ex circũcisione sunt. sed eos

Expanded text:
memento apostolicas epistulas non eis tantum scriptas, qui tempore illo quo scribebantur memento apostolicas epistulas non eis tantum scriptas, qui tempore illo quo scribebantur audiebant, sed etiam nobis — non enim ob aliud in ecclesia recitantur —; adtende etiam illud, quod apostolus ait: an uultis experimentum eius accipere qui in me loquitur Christus? et recole iam non quid Paulus, sed quid per eum Christus locutus sit quod paulo ante commemoraui: praedica uerbum, insta oportune inoportune etcetera; adtende etiam quemadmodum ad Titum, cum explicaret qualis esse episcopus debeat, etiam perseuerantem dixit esse oportere iuxta doctrinam fidelis uerbi: ut potens sit, inquit, et exhortari in doctrina sana et contradicentes redarguere. sunt enim multi non subditi, uaniloqui et mentis seductores, maxime qui ex circumcisione sunt, quos oportet refelli. non ergo solos qui ex circumcisione sunt, sed eos
Abbreviated transcription (Latin):
cidisse in ob probrium abste mihi obiectũ cũdiceres situscis rem dequa
agitur ate finiri nom posse. cur in cassũ laborẽ sumis. curinanẽ Impendis
operã cur superuacuae acsine fructu contendis. dn non magnus error
est uelle quod nonualeas explicare. cũ &lex moneat dicens. altiorate
nequesieris & fortiorate nescrutatus fueris &iterũ . Homo animosus
paratlites. &uir lracundus ex aggerat peccatũ : Hie ⁊ echieli certe ista
non diceres. quicũ uerbo dñĩ mittitur inferre certamen hominibus
non oboedituris contra sensuris. contradicturis. contra facturis. Nãsidice¬
res responderet tibi fortasse quod eisdẽ iudeis apli responder̃ cuioboedire
oportet dõ magis an hominibus. hoctibietiam ipse responderim. Hic
situflagitaris ut ostendã ubi etiã mihids̃ preceperit idagere qđ tuꝓhibes.

Expanded text:
cidisse in obprobrium abs te mihi obiectum, cum diceres: si tu scis rem de qua cidisse in obprobrium abs te mihi obiectum, cum diceres: si tu scis rem de qua agitur a te finiri non posse, cur incassum laborem sumis, cur inanem inpendis operam, cur superuacue ac sine fructu contendis? an non magnus error est uelle quod non ualeas explicare, cum et lex moneat dicens: altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus fueris, et iterum: homo animosus parat lites et uir iracundus exaggerat peccatum? Hiezechieli certe ista non diceres, qui cum uerbo dei mittitur inferre certamen hominibus non oboedituris contra sensuris contra dicturis contra facturis. nam si diceres, responderet tibi fortasse, quod eisdem ludaeis apostoli responderunt: cui oboedire oportet? deo magis an hominibus? hoc tibi etiam ipse responderim. Hic si tu fiagitaris, ut ostendam ubi etiam mihi deus praeceperit id agere quod tu prohibes,
Abbreviated transcription (Latin):
elẽ prophecãdicit. Vade & intra indomũ lsrł & loquere uerbamea ad ipsos
quia non ad populũ ignote linguae tumitteris addomũ lsrł. nec ad populos
multos diuersis aut grauibus linguis loquentes quorũ uerba non possis
audire. Et si ad tales mississemte. forsitan audissentte . Domus autẽ isrł
non audientte . quia nolunt audireme. Om̃is enĩ domus isrł inquieto & duro
corde ẽ. ł go autẽ dedifaciemtuam fortẽ aduersus faciemeorũ & certa men
tuum confortabo aduersus certameneorũ. Eccemittitur dĩseruus. & eis
loqui lubetur qui eum nonerant audituri. eo lpsodño quimittebat & loqui
lubebat p̃dicente quod nonerant audituri. Quacdusa. cuibono. quo fructu
quoue effectũ mittitur adcercamen predicandȩ ueritatis aduersus certa¬
turos & non oboedituros. numquis quãdicere audebit scõs dĩ prophecas IN¬

Expanded text:
elem prophetam dicit: uade et intra in domum Israhel et loquere uerba mea ad ipsos, elem prophetam dicit: uade et intra in domum Israhel et loquere uerba mea ad ipsos, quia non ad populum ignotae linguae tu mitteris, ad domum Israhel, nec ad populos multos diuersis aut grauibus linguis loquentes, quorum uerba non possis audire. et si ad tales misissem te, forsitan audissent te; domus autem Israhel non audient te, quia nolunt audire me. omnis enim domus Israhel inquieto et duro corde est. ego autem dedi faciem tuam fortem aduersus faciem eorum et certamen tuum confortabo aduersus certamen eorum. ecce mittitur dei seruus et eis loqui iubetur, qui eum non erant audituri, eo ipso domino qui mittebat et loqui iubebat praedicente, quod non erant audituri. qua causa, cui bono, quo fructu quoue effectu mittitur ad certamen praedicandae ueritatis aduersus certaturos et non oboedituros? num quisquam dicere audebit sanctos dei prophetas in
Abbreviated transcription (Latin):
amus & desistamus ab instantia predicandi. cũ in aniter piguerit labo¬
rare. Quid quod etiam ipsum diabolũ quem lam nonsolũ ds̃ sed nehomines
quidẽ dubitare pos sunt nullomodo adiustitiã conuersurũ. filius dĩtamen
insidiose tẽptantẽ & descripturis scis questionẽ laqueos opponentem.
descripturis scis respondendo conuicit Nec ludi cauit Indignum
Cumsatana xp̃s dediuinis scripturis habere conloquium. quidutiq p̾ui¬
dens nisi quod iudeis & diabolo nihil proderat credituris gentib ꝓfutu¬
rum. Prophetas etiam legimus missos ad homines tã in oboedientes. ut ds̃
ipse quiprophetas mutebat dehis ad quos mittebat p̃diceret quod uerbis
eonni optemperatur nonessent. Omnto quod prophecico spũi quofutura
cernebant. etia hocutiq nosse potussent. qđ eorũ uerbi contẽpturi fuerant
quibus ea tamen uehementi instantia non tacebant. a pertissime dñs adie techi¬

Expanded text:
amus et desistamus ab instantia praedicandi, cum inaniter piguerit laboamus et desistamus ab instantia praedicandi, cum inaniter piguerit laborare. quid quod etiam ipsum diabolum, quem iam non solum deus sed ne homines quidem dubitare possunt. nullo modo ad iustitiam conuersurum, filius dei tamen insidiose temptantem et de scripturis sanctis quaestionum laqueos opponentem de scripturis sanctis respondendo conuicit nec iudicauit indignum cum satana Christus de diuinis eloquiis habere conloquium, quid utique praeuidens nisi, quod Iudaeis et diabolo nihil proderat, credituris gentibus profuturum? Prophetas etiam legimus missos ad homines tam inoboedientes, ut deus ipse qui prophetas mittebat de his ad quos mittebat praediceret, quod uerbis eorum obtemperaturi non essent. omitto quod prophetico spiritu quo futura cernebant etiam hoc utique nosse potuissent, quod eorum uerba contempturi fuerant, quibus ea tamen uehementi instantia non tacebant. apertissime dominus ad Hiezechi
Abbreviated transcription (Latin):
orationis contra opinionẽ uel heresem samaritanorũ piguit dispũtare
Sedillã inquis crediturã. eẽ presciebat. Quid toties aduersus iudeos. pha¬
risaeos. sadduceos non solum minime credituros. uerũ etiam maximȩ con¬
tradicturos & persecuturos coram Inos eorũ quã multa locutus . ẽ non ne
ab eis ultro cũ uoluit. quod uoluit inqui siuit ut eorũ illos responsione con¬
uinceret: Nonne illis dolose tẽptando quȩ rentibus quẽ redargutiom¬
mutescerent sine ulla ambiguitate respondit. Quod cũ faceret . nullus
exhis legitur ad eum sequendũ fuisse conuersus. &utiq nouerat quia
prescius erat nihilse ad eorũ salutẽ cũ haec ad eos uel ln eos uel aduersus eos
diceret profuturũ. Sed nos fortasse suo firmauit exemplo qui futurã
fidem per fidiamue. hominũ prenoscere nonualemus. Nesiquando nimiũ
duris nimiumq. per uersis sine fructu salutis eorũ locuti fuerimus. defici¬

Expanded text:
orationis contra opinionem uel haeresem Samaritanorum piguit disputare? orationis contra opinionem uel haeresem Samaritanorum piguit disputare? sed illam, inquis, credituram esse praesciebat. quid? totiens aduersus Iudaeos Pharisaeos Sadducaeos non solum minime credituros, uerum etiam maxime contradicturos et persecuturos coram in os eorum quam multa locutus est! nonne ab eis ultro cum uoluit quod uoluit inquisiuit, ut eorum illos responsione conuinceret? nonne illis dolose temptando quaerentibus, ad quae redarguti ommutescerent, sine ulla ambiguitate respondit? quod cum faceret, nullus ex his legitur ad eum sequendum fuisse conuersus. et utique nouerat, quia praescius erat, nihil se ad eorum salutem, cum haec ad eos uel in eos uel aduersus eos diceret, profuturum. sed nos fortasse suo firmauit exemplo, qui futuram fidem perfidiamue hominum praenoscere non ualemus, ne, si quando nimium duris nimiumque peruersis sine fructu salutis eorum locuti fuerimus, defici
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiatur. sicut apls quidicit & in hoc gaudebo. Si autem qđ dõ maxime
notũ ẽ. & quod tibi etiam ipsi quantũ ẽ. facultatis humanȩ sinobis cũ ui¬
ueres notũ eẽ. potuisset. pia sollicitudine caritatis in huius dispensationis
labore uersamur. Puto nequaqua lustȩ reprehendi minis terium nrm.
si contra quos libet aduersarios ueritatis fer uenti spũ ꝓueritate certem
Namsi contentiosus habetur a uobis uel animosus paratorq rixarum:
quisquis cuiqua sermonis alter cationẽ uel inferre uł referre curauerit
Videte quid de ipso dño inu xp̃o eiusq seruis prophetis & aplis sentiatis.
Nempe enimdñs ipse filiusdĩ numquid cũ solis discipulis uel turbis qui
in eum crediderunt. annon etiam cuminimicis temptantibus. obtrec¬
tantibus. Interrogantibus. resistentibus. maledicentibus. habuit de
ueritate sermonem:  Numquid eum etiam cũuna muliere dequeftione

Expanded text:
nuntiatur, sicut apostolus qui dicit: et in hoc gaudebo. si autem — quod deo maxime nuntiatur, sicut apostolus qui dicit: et in hoc gaudebo. si autem — quod deo maxime notum est et quod tibi etiam ipsi, quantum est facultatis humanae, si nobiscum uiueres, notum esse potuisset — pia sollicitudine caritatis in huius dispensationis labore uersamur, puto nequaquam iuste reprehendi ministerium nostrum, si contra quoslibet aduersarios ueritatis feruenti spiritu pro ueritate certemus. Nam si contentiosus habetur a uobis uel animosus paratorque rixarum, quisquis cuiquam sermonis altercationem uel inferre uel referre curauerit, uidete quid de ipso domino Iesu Christo eiusque seruis prophetis et apostolis sentiatis. nempe enim dominus ipse filius dei numquid cum solis discipulis uel turbis, qui in eum crediderunt, an non etiam cum inimicis temptantibus obtrectantibus interrogantibus resistentibus maledicentibus habuit de ueritate sermonem? numquid eum etiam cum una muliere de quaestione
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dixit & ex contentione uolentes superbo sensu ineadẽ ipsa ad nuntia¬
tione p̾cellere. & aplopaulo ante poni. quod ille non moleste ferens immo
etiã gaudens quod abeis illud uidebat p̃dicari quod latius Innotescere
cupiebat. Quidenĩ inquit dumomnimodo siue occasione siue ueritate
xp̃s adnuntiet᷑ Neq enĩ cordis sui ueritate quia non sincera intentione
sedemula contentione ueritatẽ tamen hoc est xp̃m adnuntiabant. Tu
igit᷑ cũ ludex interiorũ cordis nr̃i. eẽ non possis. tantũ modo utrũ ueritati re¬
sistamus. a neos quiueritati resistunt. reuincere cupiamꝰ aduerte. Nã ꝓculdu¬
bio siueritatẽ suademꝰ errorẽq refellimus. etiã sinonueritate ꝓpriȩ intentio¬
nis sedemolumentũ seculihuius & humanã gloriã quȩrentes idagamus.
gaudere debent dilectores ueritatis quia & hoc occasione ueritas ad¬

Expanded text:
sicut dixit, sed ex contentione, uolentes superbo sensu in eadem ipsa adnuntiasicut dixit, sed ex contentione, uolentes superbo sensu in eadem ipsa adnuntiatione praecellere et apostolo Paulo anteponi. quod ille non moleste ferens, immo etiam gaudens, quod ab eis illud uidebat praedicari quod latius innotescere cupiebat: quid enim, inquit? dum omni modo, siue occasione siue ueritate. Christus adnuntietur. neque enim cordis sui ueritate, quia non sincera intentione sed aemula contentione, ueritatem tamen, hoc est Christum, adnuntiabant. tu igitur cum iudex interiorum cordis nostri esse non possis, tantummodo utrum ueritati resistamus an eos, qui ueritati resistunt, reuincere cupiamus aduerte. nam procul dubio, si ueritatem suademus erroremque refellimus, etiamsi non ueritate propriae intentionis, sed emolumentum saeculi huius et humanam gloriam quaerentes id agamus, gaudere debent dilectores ueritatis, quia et hac occasione ueritas ad
Abbreviated transcription (Latin):
unitatis. utilitatem. piecatem. scĩ tatẽ: praedicamus uolentibus opor¬
tunae. renitentibus inportune : & quantis ualemus uiribus istã inter nos
tramus: agnoscant inse contentiose animositatis nomen & crimen qui uel
peruicaci astutia prebent patrocinium falsitati. uel lnuidia. lactantia
ministrant preconiũ ueritati: utrumq: hoc contentiosorũ genus a postolus
paulus ex pressit. illud primũ in alex andro dequo ait alexander ae¬
rarius multamala mihi ostendit. reddet illidñs scdm̃ operacius quem
& tudeuita. ualde eni resticit nr̃is sermonibus. H ocuero alterum
incis dequibus ait quidã quidẽ exinuidia & contentione xp̃m ad¬
nuntiant non caste. existimantes tribulationẽ suscitari uinculis
mont amne a mmihi proculdubio idipsum ad nuntiabant quod paulus
nontamen eo animo. non ea uoluntate. non ex caritate sed ex inuidia

Expanded text:
unitatis utilitatem pietatem sanctitatem, praedicamus uolentibus oporunitatis utilitatem pietatem sanctitatem, praedicamus uolentibus oportune, renitentibus inoportune, et quantis ualemus uiribus istam inter nos tramus. Agnoscant in se contentiosae animositatis nomen et crimen, qui uel peruicaci astutia praebent patrocinium falsitati uel inuida iactantia ministrant praeconium ueritati. utrumque hoc contentiosorum genus apostolus Paulus expressit, illud primum in Alexandro, de quo ait: Alexander aerarius multa mala mihi ostendit; reddet illi dominus secundum opera eius. quem et tu euita, ualde enim restitit nostris sermonibus, hoc uero alterum in eis, de quibus ait: quidam quidem ex inuidia et contentione Christum adnuntiant, non caste, existimantes tribulationem suscitari uinculis meis. nam hi procul dubio id ipsum adnuntiabant quod Paulus, non tamen eo animo, non ea uoluntate, non ex caritate sed ex inuidia,
Abbreviated transcription (Latin):
errore dissimulant. litigiosos & contentiosos uocant. Falsitas enim¬
quaenudari & redargui metuit. eorũ uitiorũ nomine quae ueritas
dampnat. diligentiã ueritatis accusat. Num quid ideo tamen abhãc in stantia
desistendũ . ẽ. uide quem ad modũ timotheum idem abstringat ap̃ls. ne
propter homines quibus insuauis .ẽ. praedicatio ueritatis aliqua ei segnitia
predicandi subriperet. Testificor inquit corãdõ & xp̃o IÑ qui uidicaturus
est uiuos & mortuos & manifestationẽ & regnũ eius. predica uerbum
instao portune Inportune. argue. hortare Increpa lnomni longa nimitate
& doctrina. Quis hȩc audiens sidõ fideliter seruit. sidolosus operarius
non .ẽ. ab hac diligentia & instantia conquiescat: Quis subtanta testifi¬
catione segnis esse audeat. Nonitaq nobis obstrepat In hac causa
facundiatua. prȩdicamus omnino in adiutorio dñi dĩ nostri xp̃ianȩ

Expanded text:
errore dissimulant. litigiosos et contentiosos uocant. falsitas enimerrore dissimulant. litigiosos et contentiosos uocant. falsitas enimquae nudari et redargui metuit, eorum uitiorum nomine, quae ueritas damnat, diligentiam ueritatis accusat. numquid ideo tamen ab hac instantia desistendum est? uide quemadmodum Timotheum idem obstringat apostolus, ne propter homines, quibus insuauis est praedicatio ueritatis, aliqua ei segnitia praedicandi subreperet: testificor, inquit, coram deo et Chrisest uiuos et mortuos, et manifestationem et regnum eius: praedica uerbum, insta oportune inoportune, argue hortare increpa in omni longanimitate et doctrina. quis haec audiens, si deo fideliter seruit, si dolosus operarius non est, ab hac diligentia et instantia conquiescat, quis sub tanta testificatione segnis esse audeat? non itaque nobis obstrepat in hac causa facundia tua; praedicamus omnino in adiutorio domini dei nostri christianae
Abbreviated transcription (Latin):
super eos paxura. siquominus aduos reuercetur. Numquid certos fecit
quod essent eorũ pacẽ suscepturi quibus eã predicarent.certos tamen fecit
ut eam sine cunctatione predicarent. apls etiam paulus: seruum inquit dñi
litigare non oportet. sed eẽ mitẽ adom̃s. docibilẽ. patientẽ. In modestia
corripientẽ diuersa sentientes. neforte det illisds̃ paenitentiã ad cognoscen
dam ueritatẽ & resipiscant dediaboli laqueis captiuati abipso in ipsius
uoluntate. Intende quomodo que noluit litigare: uoluit tamen IN
modestiam corripere diuersa sentientes. nedĩ seruus prohibitionem
petulantiȩ occasionẽ putaret. eẽ pigritiae. Uerũ quia multi & ipsam
cor reptionẽ quae modeste fit uel peccatis suis fauentes uel quid respon¬
deant non inuenientes. nec tamen ueritati adquiescentes. onerosae ac
moleste ferunt eos quisecũ sedulo agunt. nec abeorũ conuincendo

Expanded text:
super eos pax uestra; si quo minus, ad uos reuertetur. numquid certos fecit, super eos pax uestra; si quo minus, ad uos reuertetur. numquid certos fecit, quod essent eorum pacem suscepturi quibus eam praedicarent? certos tamen fecit, ut eam sine cunctatione praedicarent. Apostolus etiam Paulus: seruum, inquit, domini litigare non oportet, sed esse mitem ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diudam ueritatem et resipiscant de diaboli laqueis, captiuati ab ipso in ipsius uoluntatem. intende quomodo quem noluit litigare uoluit tamen in modestia corripere diuersa sentientes, ne dei seruus prohibitionem petulantiae occasionem putaret esse pigritiae. uerum quia multi et ipsam correptionem, quae modeste fit, uel peccatis suis fauentes uel quid respondeant non inuenientes nec tamen ueritati adquiescentes onerose ac moleste ferunt, eos, qui secum sedulo agunt nec ab eorum conuincendo
Abbreviated transcription (Latin):
infructuosã & inanẽ arbitrareris instantiã. quauis etiam sicubi dili¬
gentia medicinȩ huius impensa non prodest sufficit adrationem dõ
reddendã quod non cessabit impendi. Sicut eni malignus suasor peccat
etiam sinon ꝑsuaserit merito poena deceptoris incurret. lta fidelis. Iustitiae
praedicator etiam si abhominibus respuatur. absit ut apuddm sui officii
mercede fraudecur. Res enĩ certasit ad incertũ. Incertũ autẽ dico non
premium facientis. sed animũ audientis. Incertũ ẽ. enĩ nobis ẽ. utrum
ad sensurus sit cuiueritas predicatur. sed incertũ . ẽ. &iam talibus ueritate
predicari oportere. & certũ ẽ. fideliter eam predicantes dignã retributionẽ
manere. siue suscipiant᷑. siue spernantur siue etiam propterea quȩlibec
temporaliter aduersa patiantur. Dñs dicit in euangelio. Cum ingressi
fueritis dicite pax huic domui. sidigni fuerint quubi sunt requiescet

Expanded text:
infructuosam et inanem arbitrareris instantiam, quamuis etiam, sicubi diliinfructuosam et inanem arbitrareris instantiam, quamuis etiam, sicubi diligentia medicinae huius inpensa non prodest, sufficit ad rationem deo reddendam, quod non cessauit inpendi. sicut enim malignus suasor peccati, etiamsi non persuaserit, merito poenam deceptoris incurret, ita fidelis iustitiae praedicator, etiamsi ab hominibus respuatur, absit ut apud deum sui officii mercede fraudetur. res enim certa fit ad incertum; incertum autem dico non praemium facientis, sed animum audientis. incertum enim nobis est, utrum adsensurus sit cui ueritas praedicatur, sed certum est etiam talibus ueritatem praedicari oportere et certum est fideliter eam praedicantes dignam retributionem manere, siue suscipiantur siue spernantur sine etiam propterea quaelibet temporaliter aduersa patiantur. dominus dicit in euangelio: cum ingressi fueritis, dicite: pax domui huic. si digni fuerint qui ibi sunt, requiescet
Abbreviated transcription (Latin):
tis Nrĩ aut̃ẽ ex quo finitũ ẽ. nullo prorsus tempore ut ipse finis inno¬
tesceret cessauer. quomodo idpublice priuatmq agere potuerunt.
nequis quã inpernitiosissimo errore per sistens desegnitia circase minis¬
trorũ dĩ inultimo ludicio quȩ reretur. Nonergo nos olim finitã causã
de integro uolumus retractare: Sed quem ad modũ finita sit demons¬
trare. propter eos maxime qui hoc nesciunt: ut cũ adefensores conuin¬
cunt erroris. aut etiam ipsi cor recti liberentur. aut certe ipsis confu¬
tatis & in aperta pertinacia remanentibus. hiquicupidiores sunt
ueritatis quã contentionis. uideant quid sequant᷑: neq hoc fit sine fructu
ut existimas: Nam siposses uidere qua longe lateq a fricam error iste ꝑua¬
serat & quã pauca eius remanserint quae nondũ inpacem catholicam
correcta transierunt. Nullo modo assertorũ xp̃ianae pacis &unitatis

Expanded text:
tis. nostri autem, ex quo finitum est, nullo prorsus tempore ut ipse finis innotis. nostri autem, ex quo finitum est, nullo prorsus tempore ut ipse finis innotesceret cessauerunt, quomodo id publice priuatimque agere potuerunt, ne quisquam in perniciosissimo errore persistens de segnitia circa se ministrorum dei in ultimo iudicio quereretur. non ergo nos olim finitam causam de integro uolumus retractare, sed quemadmodum finita sit demonstrare, propter eos maxime qui hoc nesciunt, ut, cum defensores conuincuntur erroris, aut etiam ipsi correcti liberentur aut certe ipsis confutatis et in aperta pertinacia remanentibus hi, qui cupidiores sunt ueritatis quam contentionis, uideant quid sequantur. Neque hoc fit sine fructu, ut existimas. nam si posses uidere, quam longe lateque Africam error iste peruaserat et quam pauca eius remanserint, quae nondum in pacem catholicam correcta transierunt, nullo modo assertorum christianae pacis et unitatis
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. certe solus hinc satago. certe solus questionẽ istam finiri
disceptando desidero. Puto enim sisolos nr̃os id conatus culpare uolu¬
isset. non eciam uros in eo conatos fuisse fatereris: quia ergo illum
conatũ illã uoluntatẽ & in stantiã saltẽ propter ur̃os rep̃hendere iam
nom potes. nolo eẽ. a tambono opere alienus: quid arguis: quid rep̃hendis. an
inuides: non hoc decet: temere credendũ ẽ. Restat ergo ut studio conten¬
tionis hocinme culpes. quod etiam in uris laudare compelleris. At enim
quodinter tot actales finitũ non est intolerabilis arrogantia persesolũ
finiri posse presumere: Nequeso mihi soli hoc tribuendũ putes. plurimi
sumus. quihoc ut finiatur. immoiam ut finitũ eẽ. Innotescat. Instamus. Illi
enĩdixert̃ non eẽ. finitũ quieidem fini consentire noluerunt. eumq uob
occultauerunt ut etiam uos eorũ auctoritate decepti finitũ non eẽ: creda¬

Expanded text:
potuit. certe solus hinc satago, certe solus quaestionem istam finiri potuit. certe solus hinc satago, certe solus quaestionem istam finiri disceptando desidero? puto enim, si solos nostros id conatos culpare uoluisses, non etiam uestros in eo conatu fuisse fatereris. quia ergo illum conatum, illam uoluntatem et instantiam saltem propter uestros reprehendere iam non potes, nolo esse a tam bono opere alienus. quid arguis, quid reprehendis? an inuides? non hoc de te temere credendum est. restat ergo, ut studio contentionis hoc in me culpes, quod etiam in uestris laudare conpelleris. At enim, quod inter tot ac tales finitum non est, intolerabilis adrogantia est per se solum finiri posse praesumere. ne quaeso mihi soli hoc tribuendum putes; plurimi sumus, qui hoc ut finiatur, immo iam ut finitum esse innotescat instamus. illi enim dixerunt non esse finitum, qui eidem fini consentire noluerunt eumque uobis occultauerunt, ut etiam uos eorum auctoritate decepti finitum non esse creda
Abbreviated transcription (Latin):
taces. aut italoqueris ut instruite desideres: instare medicis & prouo¬
care semper ut addinoscendã ueri questionẽ mecũ ur̃i discepteNt
Sedurõs prudentius acpatientius facere qui in ecclesia tantum quȩ inlege
mandata sunt populos docent. Nec nobis respondere curant scientes
quia silex diuina & tot documenta legalium scripturarũ nob quid sit
melius quiduerius suadere non possunt: Num quã humana queat &ctoritas
nos discussis erroribus adueritatis regulam reuocare. Quid tibi ergo
uisum ẽ ut aduersus nos illis tacentibus tuloquaris. Nãsibene faciunt.
cur nonimitaris. simale. cur laudas. Dicis quod intoleranda arro¬
gantia credam me solum terminare posse quod aliis uelut in explicabile
uisum atq ideo iudicidõ dimissũ ẽ. cũ paulo superius dixeris hoc me
uelle finiri posttot annos post tot iudices atq arbitros. quod apud prin¬
cipes tot disceptantibus litteratis abutrisq partis episcopis finiri non

Expanded text:
taces aut ita loqueris, ut instrui te desideres? instare me dicis et prouocare semper, ut ad dinoscendam ueri quaestionem mecum uestri disceptent, sed uestros prudentius ac patientius facere, qui in ecclesia tantum quae in lege mandata sunt populos docent nec nobis respondere curant, scientes quia, si lex diuina et tot documenta legalium scripturarum nobis quid sit melius quid uerius suadere non possunt, numquam humana queat auctoritas nos discussis erroribus ad ueritatis regulam reuocare. quid tibi ergo uisum est, ut aduersus nos illis tacentibus tu loquaris? nam si bene faciunt, cur non imitaris, si male, cur laudas? Dicis, quod intoleranda adrogantia credam me solum terminare posse, quod aliis uelut inexplicabile uisum atque ideo iudici deo dimissum est, cum paulo superius dixeris hoc me uelle finire post tot annos, post tot iudices atque arbitros, quod apud principes tot disceptantibus litteratis ab utriusque partis episcopis finiri non
Abbreviated transcription (Latin):
loquente a solis ortuusq ad occa sũ uocat̃ Nullo modo ab afristraditorib:
pollui potuit quo somninonesciuit simaximiani sacrilegi surculi ñ pollu¬
ere plantaria totcollegas eius tansũ qr ordinando manꝰ ei ñ imposuerun
quãius eñ a primianodã pnatũ laudauerin primianũq dã pnauerin
quãius in eius schismate consaituti d lationẽ quare uerterent acceperint
qui nec &iã qr dix̃ traditionẽ multo ꝓbabilius nos uob obicimꝰ Respondos
me hoc homo fuis sec̃fessũ quod eam uos nob̵ ꝓbabilit̃ obicitis docens &iam¬

Expanded text:
loquente a solis ortu usque ad occasum uocatur, nullo modo ab Afris traditoribus pollui potuit quos omnino nesciuit, si Maximiani sacrilegi surculi non polluere plantaria tot collegas eius, tantum quia ordinando manus ei non iuposuerunt, quamuis eum a Primiano damnatum laudauerint Primianumque damnauerint, quamuis in eius schismate constituti dilationem qua reuerterentur acceperint Quin etiam quia dixi: traditionem multo probabilius nos uobis obicimus, respondes me hoc
Abbreviated transcription (Latin):
si re uerti cuperens intratẽpus ad religionis tramitẽ p̃stitutũ pariuigoris ammno¬
nitione tõpescuit. Sed suis institutis inquit iniquitas delecta tur&e se m&¬
ipsã ñ deserit cumse mel p̃cipitata corruerit. Idem pamq maximianus
coeptam nutrit audaciam. & aliossibim& c̃õciat ad furorẽ int̃ quos &iam
felitianꝰ quidã primo rectasectatus de prauatiomis huius at taminatione
fuscatur. In mustitana positus ciuitate. dõ omni pontent parietes
c̃setratos ecclesiam uene randam quasi quadã obsessione credidit reci¬
pendam łiunc &iã prȩtoxtatꝰ in adisuritanis partib imitatur Audus
pueaduocituerba p̃darisuma & mansestusima quib dictistos dequib agi mus
quuor perdũ o positum penitendidũ suis insaitutis inquit a idelectat᷑ cuse mel
puipntata corraerit ẽtẽpsenrt̃ lociserdosi astici sexpollondos ub isi dies pona

Expanded text:
si reverti cuperent intra tempus ad religionis tramitem praestitutum, pari vigoris admosi reverti cuperent intra tempus ad religionis tramitem praestitutum, pari vigoris admonitione compescuit. Sed suis institutis iniquitas delectatur, et semetipsam non deserit, cum semel praecipitata corruerit. Idem namque Maximianus coeptam nutrit audaciam, et alios sibimet consociat ad furorem. « Inter quos etiam Felicianus quidam, qui primo recta sectatus, depravationis hujus attaminatione fuscatus, in Mustitana positus civitate, Deo omnipotenti parietes consecratos, et Ecclesiam venerandam quasi quadam obsidione credidit retinendam. « Hunc etiam Praetextatus in Assuritanis partibus ine advocati verba praeclarissima et manifestissima, quibus dicit istos de quibus agimus, quia portum propositum poenitendi, dum suis institutis iniquitas delectatur, cum semel praecipitata corruerit, contempserunt, locis ecclesiasticis
Abbreviated transcription (Latin):
temeritate aus es contradicero cũ &tuipsonoscio quo modo eadõ ueri¬
tatis fatericoactussis qđ in xp̃ianũ nom̃ totꝰ cotidie uestit᷑ munđ ausus es
inquã testam̃to dĩ reluctari cũ dicatapłs hominis testamentũ confirmatũ
neuio irritũ fac̃ aut su ꝑ ordinat. abrahȩdicte s̃ ꝓmissiones & seminieius
hoc testam̃tũ irritũ facere huic testamento partẽ donati suꝑor dinare
minime timuisti ut quis in eodẽ testam̃to dicatad abrahã sic erit som̃tuũ¬
sic̃ stollȩceli & sic̃ arenamaris hoctu irritũ faciens & partẽ donatiꝓqua nullũ
testimoniũ recitas suꝑordinans inpaucis inquis frequent̃ eueritas ernare
cũ & multos dixerit ab oriente &occidente recubituros cũ abrahã lsaao & lacob
sed & in apocalipsi demonstrent ex omnigene &s tribu & lingua milia candidatorũ
paratione longe plurimũ quicũ diabolo puniendis quȩ tam̃ frum̃ta diuinis in

Expanded text:
temeritate ausus es contradicere, cum et tu ipse nescio quomodo eadem ui ueritemeritate ausus es contradicere, cum et tu ipse nescio quomodo eadem ui ueritatis fateri coactus sis, quod in christianum nomen totus cotidie uertitur mundus. Ausus es, inquam, testamento dei reluctari, cum dicat apostolus: hominis testamentum confirmatum nemo irritum facit aut superordinat. Abrahae dictae sunt promissiones et semini eius. hoc testamentum irritum facere, huic testamento partem Donati superordinare minime timuisti et, cum deus in eodem testamsicut stellae coeli, et sicut arena maris ; hoc tu irritum faciens, et partem Donati pro qua nullum testimonium recitas superordinans, In paucis, inquis, frequenter est veritas; errare cum et multos dixerit ab oriente et occidente recubituros cum Abraham, Isaac et Iacob et in Apocalypsi demonstrentur ex omni gente et tribu et lingua milia candidatorum, paratione longe plurium, qui cum diabolo puniendi sunt. quae tamen frumenta diuinis in
Abbreviated transcription (Latin):
inuidiã quã a t̃renis potestatib uos ꝓparte donati ꝑ p&ui gloriamimni quãuas in uillo
triũ libro e opore satistibi abandeq responder̃ Neq nunctibita cobo qđ ex hac
causa maximianen sũ bretut̃ res ponderi potest neq si ꝓptere auos imperctis
atq: in prudentib. populis uos cõm̃ datis sic enĩ semaximianꝰ ipse siceus socii
in peritisq cõm̃dant sed qͥ sobrie cogitant eorũ quialiquã molestiam pati¬
untur non poenas considerario portere sed causas intellegunt eos ꝓcri¬
mine sacrilegi scismatis in quo a uobis mercto iusteq dãnatisunt Cõmo¬
tiones &i am iudiciariũ scłorũ merito iusteq ꝑpessos Neq enĩillud¬
comme moro quod intua epła posiusti qđ maximian i nonbasilicã sod speluntã
non obiatus sed popalus euertit quã quã &iã illio & si in cortũ ẽ ur̃os secss
certũ ẽtamen illũ passũ fuiss ꝑ secationẽ nec tam̃ iustũ ẽẽ sed impium

Expanded text:
 quam a terrenis potestatibus uos pro parte Donati perpeti gloriamini. quamuis in illo trium librorum opere satis tibi abundeque responderim, neque nunc tibi tacebo, quod ex hac causa Maximianensium breuiter responderi potest, neque si propterea uos imperitis atque inprudentibus populis commendatis. sic enim se Maximianus ipse, sic eius socii, imperitisque commendant. Sed qui sobrie cogitant, eorum qui aliquam molestiam patiuntur, non poenas considerari mine sacrilegi schismatis, in quo a uobis merito iusteque damnati sunt, commotiones etiam saecularium iudiciorum merito iusteque perpessos. neque enicommemoro, quod in tua epistola posuisti, quod Maximiani non basilicam, sed speluncam, non Optatus, sed populus evertit. Quanquam etiam illic, etsi incertum est vestros fecisse, certum est tamem illum passum fuisse persecutionem; nec tamen justum esse, sed impium.
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ aliquid tibiuideris opponere quia cõmemoras sententiã quã dixit
incetilianum uelut puniens tradittres & arguinentaris fieri ñ potius seut tradior
fuerit qui tradition istã seuerꝰ ulta exaitorat quasi aliqua seuerius idebatur
illis nequis simis seniorib quando in occidendã susannã tanca instantia seuie hant
cũ eorũ conscienti alpsoflagitio foderdur qđ se in illã punire uelle fingeban
sed omittarꝰ talia feliciang numquid non cũ primianon unc dãpnat quod cũ
maximi a no lp̃se cõmisit sed plane meliore sententia correctior ñ inpudencor

Expanded text:
magnum aliquid tibi uideris opponere, quia commemoras sententiam, quam dixit magnum aliquid tibi uideris opponere, quia commemoras sententiam, quam dixit in Caecilianum uelut puniens traditores, et argumentaris fieri non potuisse ut traditor fuerit, qui traditionis tam seuerus ultor extiterit: quasi aliquid seuerius uidebatur illis nequissimis senioribus, quando in occidendam Susannam tanta instantia saeuiebant, cum eorum conscientia ipso flagitio foderetur, quod se in illa punire uelle fingebant. sed omittamus talia. quid Felicianus? numquid non cum Primiano nunc damnat, quod cum Maximiano ipse commisit, sed plane meliore sententia correctior, non inpudentior
Abbreviated transcription (Latin):
ergo erat causa ut conpendioso dolorenatũ decider & uulna quãuis nonessa
salubris sed comra exiciabilis ut ꝑcunctamẽ brapestilens in repor& iuirus
sic traditionẽ ꝓbalius nos uobis obicimꝰ quã iuis eã uos nobis non ꝓbabilit̃ obiciatis
lã illud quod insiluanũ circensẽ ep̃m urũm dixifius setraditorẽ municipalia
gesta testant᷑ Ibidẽ apud circãmacuratore rei publicemunacio felice
confecta Nã sic̃ ibi scriptũ legimꝰ postea quã ꝑuentũ ẽ ad brbliothecã inuenta
s̃ ibi armaria in ania ibi ꝓtulit siluanq capsulã argenteã & iucornã argen
gentius nequit incremansit. siluam dix nihilhicremansit totũ hoc eiecimȩ¬
uanꝗ inclercatu uictor respondit subpaulo ep̃o orta ꝑsecutio ẽ siluan: subdi
a cone fuit huictu publicorũ gestorũ euidentis simo docuinento quominus credatur

Expanded text:
ergo erat causa, ut conpendioso dolore natum decideret uulnus, quamuis non esset ergo erat causa, ut conpendioso dolore natum decideret uulnus, quamuis non esset salubris, sed contra exitiabilis, ut per cuncta membra pestilens inreperet uirus. sic traditionem probabilius nos uobis obicimus, quamuis eam uos nobis non probabiliter obiciatis. Iam illud quod in Siluanum Cirtensem episcopum uestrum dixi, fuisse traditorem mugesta testantur, ibidem apud Cirtam a curatore reipublicae Munatio Felice confecta. Nam sicut ibi scriptum legimus, Posteaquam perventum est ad bibliothecam, inventa sunt ibi armaria inania. Ibi protulit Silvanus capitulatam argenteam, et lucernam argent Quaere diligentius, ne quid hic remanserit. Silvanus dixit: Nihil remansit, totum hoc ejecimuanus in clero? Uictor respondit: sub Paulo episcopo orta est persecutio et Siaconus fuit. huic tu publicorum gestorum euidentissimo documento quo minus credatur,
Abbreviated transcription (Latin):
onibus sinimium puicax eõ nolueris ad hoc &iã ꝑducaris cumpruis
os tendero &cam epistole mecuires pondere acontrario uoluistinihil
to qued ad uorita tem pertineat responderȩ potuis sehoc interi sa
sũs
eos quicũ habeant principalẽ causam malam abea dis cutienda prae¬
scriptione uolunt aueitere iudices. cum dicunt nullo modo sibi
loquendum eẽ nobiscum Probauienim & descripturis scĩs & qua po

Expanded text:
onibus, si nimium peruicax esse nolueris, ad hoc etiam perducaris, cum prius onibus, si nimium peruicax esse nolueris, ad hoc etiam perducaris, cum prius ostendero etiam -epistulae meae, cui respondere a contrario uoluisti, nihil te quod ad ueritatem pertineat respondere potuisse. Hoc interim sus eos, qui cum habeant principalem causam malam, ab ea discutienda praescriptione uolunt auertere iudices. cum dicunt nullo modo sibi loquendum esse nobiscum. probaui enim et de scripturis sanctis et quam po
Abbreviated transcription (Latin):
tisnembr sea quabusille pondiui su sest merito superatann rie qurni
pro ptonea sitmas ec pn ano episcopo melioros s̃ tamen cen sutt herq uereñ
ne uuo bapris en quia nos hocrects nonticimus n cet et petirapło
uni sioro questio. siutpostea dobiptis mointorepiscopo s ionpanla at¬
fionbrttemotarae Pro inde quã uis huuusrei certo deoserircuris uionias
orpifeatr exemplũ. Eurundem tamen scripturaruem ec ia miudures
pobriterietur ueritascum hoc fa cimus quo duniuersanam darlulhacro
quam ipsarum scriptura rum commendat auctoritas ut qm̃ scã scriptu
ra stalle renonpotest : quis quis falli metuit huius obscuritate questionis
ean demec clesiai deilla consulat quamsineulla ambiguitate scã serip¬
tura de monstrat. Siautem dubicas quod ecclesiam quae ꝑomigentes
num eositate copio sũ s̃ madilatatur. hȩc scã scriptura cõm̃dat qeqemĩ
its aimonus exea demauetorita te prolatis onerabout extuis concesn¬

Expanded text:
tis membris, a quibus ille non diuisus est, merito superatum. neque enim propterea sumus Cypriano episcopo meliores, si tamen censuit haereticos denuo baptizari, quia nos hoc recte non facimus, sicut nec Petro apostolo cumcisione quaestio, sicut postea de baptismo inter episcopos, non paficultate nutaret. Proinde quamuis huius rei certum de scripturis canonicis non proferatur exemplum, earundem tamen scripturarum etiam in hac re nobis tenetur ueritas, cum hoc facimus quod uniuersae iam placuit ecclesiae, quam ipsarum scripturarum commendat auctoritas, ut, quoniam sancta scriptura fallere non potest, quisquis falli metuit huius obscuritate quaestionis, eandem ecclesiam de illa consulat, quam sine ulla ambiguitate sancta scriptura demonstrat. si autem dubitas, quod ecclesiam, quae per omnes gentes numerositate copiosissima dilatatur, haec sancta scriptura commendat — neque enim imis testimoniis ex eadem auctoritate prolatis onerabo, ut ex tuis concessi
Abbreviated transcription (Latin):
sena⁊ arenos uocant. A non nullis autem simmachiani appel¬
lantur & circumcisionem habent ludeorum & baptis mumxp̃i¬
anorum Acper hocquem admodum siquiseorum adudeosuenerit
non potest iterum circumcidi. siccumad nosuenerit nonde betiterũ
bapti⁊ari. Ad huc dicturi estis aliud est circũ cisio ludeorũ aliud baptis¬
mus xp̃ia norũ: Sedcũ illa umbra fuerint huiꝰ ueritatis curillacircũ sio&
apud hereticos iudeoꝵ eẽpotuit. lste aut̃ baptismꝰ apudhereticosep̃ian&ũ
porpo test ese: proferto certe aliquem des auo ur unt arei aue alipestio¬

Expanded text:
se Nazarenos uocant, a nonnullis autem Symmachiani appelse Nazarenos uocant, a nonnullis autem Symmachiani appellantur et circumcisionem habent Iudaeorum et baptismum christianorum; ac per hoc quemadmodum, si quis eorum ad Iudaeos uenerit, non potest iterum circumcidi, sic cum ad nos uenerit non debet iterum baptizari. ad hoc dicturi estis: \'aliud est circumcisio Iudaeorum, aliud baptismus christianorum. sed cum illa umbra fuerit huius ueritatis. cur illa circumcisio et apud haereticos Iudaeorum esse potuit, iste autem baptismus apud haereticos christianorum non potest esse? P
Abbreviated transcription (Latin):
dinem arege inp&rauerit quia eundem characterem quo sibi sa¬
tellites congregaret desertos hifixit. dut propterea signa mutan¬
da sunt o uibus cum dominico gregisotiantur. quia eis dominicum sig¬
num fugitiuus seruus in pressit.: Quodsi haec tam quam decipienti¬
iam formidatis quia non sunt ecclesiasca exemple quam quam &¬
& deo uibus & demilitibusda tasesse inscripturis similitudines noue¬
ritis propheticarum scripturarum quae dicuntur ueteris tes¬
tamenti uolo aliquid dicere. qm̃ in nouitestamenti libris nec
a nobis nec a uobis rei huuis inuenitur exemplum. Circumcisio¬
nem certe preputii infigura futuri baptismi xp̃i ab antiquis obseruatã
es senegare ut arbitior non audetis. Num quid apud samarita nos
urcum cisussifieritunc uel let iudeis posetlterũ circumcidi. Nonne
llius homini serror corrigereture signaculum autem fidei
a gnitum probaretur: et nunc suntquidamhere ticiqui

Expanded text:
dinem a rege inpetrauerit, quia eundem characterem, quo sibi sadinem a rege inpetrauerit, quia eundem characterem, quo sibi satellites congregaret, desertor infixit, aut propterea signa mutanda sunt ouibus, cum dominico gregi sociantur, quia eis dominicum signum fugitiuus seruus inpressit. Quodsi haec tamquam decipientia formidatis, quia non sunt ecclesiastica exempla, quamquam et de ouibus et de militibus datas esse in scripturis similitudines noueritis, propheticarum scripturarum quae dicuntur ueteris testamenti uolo aliquid dicere, quoniam in noui testamenti libris nec a nobis nec a uobis rei huius inuenitur exemplum. circumcisionem certe praeputii in figura futuri baptismi Christi ab antiquis obseruatam esse negare, ut arbitror, non audetis. numquid apud Samaritanos circumcisus, si fieri tunc uellet Iudaeus, posset iterum circumcidi? nonne illius hominis error corrigeretur, signaculum autem fidei agnitum probaretur? et nunc sunt quidam haeretici qui
Abbreviated transcription (Latin):
qua sola una fidescũ caritate retinet᷑. nec in quasola unus baptis mus
habetur sed inquasola unus baptis mussa lubrit habet᷑. Pro ide unum
dm̃ unam fidem unum baptismũ. unã incorruptã & catholicam
ecclesiã nobis consentientibustuꝓposiusti. sed nonsolũ exhis. id qđ
uolebas noneffecisti uerũ &iã utex hisquo duolebamus te admone¬
mus nos multum adiuuisti. Vide ergonos quã ꝓbabilẽ rationẽ se¬
quamur quiea quȩ scismatici uł hereti corruper̃t cũ ad nosinde ue¬
niunt corrigimus quẽ uero sicut acceperunt tenuerunt. agnoscimus
& ꝓbamus Neccõ motihum anisuitiis ultraiustitiã faciamus ullam diu¬
nis rebus iiuiriam cum &apos tolumuideamus &um hara
gentilium a quibus ido lacolebantur. dĩ nomen inuentum c̃str¬
ma ssẽ potius quetmne gasse. Nequeenim: ꝓptere a mutandus uel in ꝓlaan¬
dus est regiuscharacter in homine sierroris sui ueniam & militandior¬

Expanded text:
qua sola una fides cum caritate retinetur, nec in qua sola unus baptismus qua sola una fides cum caritate retinetur, nec in qua sola unus baptismus habetur, sed in qua sola unus baptismus salubriter habetur. Proinde unum deum, unam fidem, unum baptismum, unam incorruptam et catholicam ecclesiam nobis consentientibus tu proposuisti, sed non solum ex his id quod uolebas non effecisti, uerum etiam ut ex his quod uolebamus te admoneremus nos multum adiuuisti. uide ergo nos quam probabilem rationem sequamur, qui ea, quae schismatici uel haeretici corruperunt, cum ad nos inde ueniunt, corrigimus, quae uero sicut acceperunt tenuerunt, agnoscimus et probamus, ne commoti humanis uitiis ultra iustitiam faciamus ullam diuinis rebus iniuriam, cum et apostolum uideamus etiam in ara gentilium, a quibus idola colebantur, dei nomen inuentum confirmasse potius quam negasse. neque enim propterea mutandus uel inprobandus est regius character in homine, si erroris sui ueniam et militandi or
Abbreviated transcription (Latin):
sapienter & salubriter colerent. ita uob & nos dicimus quẽ baptis mũ
uos ignorantes obseruatiseius pacẽ uobis nos adnuntiamꝰ. nonutcũ ad
nos ueneritis alterũ accipiatis. sedut eũ quiiã apud uoserat utilit̃ habe¬
deraut sufficere arbi trabantur & beneoperari nolebant. Tucredis
a paulus apłs Si habeã inquit omnẽ fidẽ itaut montes transferam car¬
ut oredat ad ecclosi ae pertinere unitatem eum quinon habet caritatẽ
Si cut ergodsunus colitur ignoranter&iã extraecdesiã. nec ide ouonest
ipse & fides una habet᷑ sine caritate &iam extra eclesianuec lde p̃est lo¬
sa lta & unus baptismus habetur lgnoranter & sine caritate &iã extra
eudesiam & ideo non est ipse. Vnus enimds̃ una fides unũ baptis ma
una in corrupta catholicaeccdesia. non inqua so la unusds̃ colitur sed in
qua sola unus dĩ piecolitur nec in quasola una fides retinetur. sed in

Expanded text:
sapienter et salubriter colerent? ita uobis et nos dicimus: \'quem baptismum sapienter et salubriter colerent? ita uobis et nos dicimus: \'quem baptismum uos ignorantes obseruatis, eius pacem uobis nos adnuntiamus, non ut, cum ad nos ueneritis, alterum accipiatis, sed ut eum, qui iam apud uos erat, utiliter habederant sufficere arbitrabantur et bene operari nolebant, tu crediset Paulus apostolus: si habeam, inquit, omnem fidem ita ut montes transferam, carut credat ad ecclesiae pertinere unitatem eum qui non habet caritatem. sicut ergo deus unus colitur ignoranter etiam extra ecclesiam nec ideo non est ipse, et fides una habetur sine caritate etiam extra ecclesiam nec ideo non est ipsa, ita et unus baptismus habetur ignoranter ecclesiam nec ideo non est ipse. unus enim deus, una fides, unum baptisma, una incorrupta catholica ecclesia, non in qua sola unus deus colitur, sed in qua sola unus deus pie colitur, nec in qua sola una fides retinetur, sed in