comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quo ostendit᷑ responsionẽ non rati¬
onis ẽe. sed contentionis. Si enĩ ẽẽt
ratio. responsio debuerat expectari.
& sic uideri utrũ respondere deber&.
an consentire rationabili responsioni.
Sed & hoc notandũ ex eo quod dixe¬
rit ut uideã quid loquat᷑ in me. p¬
pheticã uisionẽ & eloquiũ dĩ non e̾x¬
trinse cus ad ꝓpħas fieri. sed intrinse¬
cus & in teriori homine respondere.
Unde & racharias. & angłs in quit
qͥ loquebat᷑ in me. Et in p̃salmis. Audi¬
am quid loquat᷑ in me dñs.
t respond. it mͥ dñs & dixit. Scri¬
be uisũ & explana eũ suꝑ tabulas. ut

Expanded text:
Ex quo ostenditur responsionem non ratiEx quo ostenditur responsionem non rationis esse, sed contentionis. Si enim esset ratio, responsio debuerat exspectari, et sic videre utrum respondere deberet, an consentire rationabili responsioni. Sed et hoc notandum ex eo quod dixerat, Ut videam quid loquatur in me, propheticam Visionem et eloquium Dei non extrinsecus ad prophetas fieri, sed intrinsecus et interiori homini respondere. Unde et Zacharias: Et angelus, inquit, qui loquebatur in me . Et in Psalmis: Audiam quid loquatur in me Dominus . Et respondit mihi Dominus, et dixit: Scribe visum, et explana eum super tabulas,
Abbreviated transcription (Latin):
nes quasi pisces maris & quasi reptilia.
& qͦd hamo &e segena & retȩ suo
om̃s ad interitũ traherent̃. & non ẽet
finis int̾fectioni eoꝵ. Itaq quia ꝓpħa est.
& propt̾ea querit & dubitare se dicit.
ut quod illi respondet᷑ respondeatur
om̃ib stabo inquit in specula mea id
est in prophetiȩ meȩ sublimitate. &
uidebo post captiuitatẽ popłi & euersi¬
onẽ ciuitatis & tẽpli deinceps quid seqͣt᷑.
uel certe ita. Custodiã om̃i diligentia
cor meũ & stabo suꝑ ap̃m petrã. &
hoc giro & circino quasi muro sepiar
ne ad me leo rugiens possit irrũpere.
& uidebo qͥd mͥ pꝰ scd̃am questionẽ
respondeat ds̃. E pꝰ quã mͥ respon¬
derit & me corripuerit male fuisse
conquestũ. quid ego ei quoq debeã
respondere. Elegant̃ autẽ & miro sen¬
su humanã describit impatientiã
quã in disceptationib semꝑ habere con¬
sueuimꝰ. ut ante quã ex aduerso nob̃¬
aliquis respondeat & sciamus in qͦ nos
arguerit ad respondendũ paremur.

Expanded text:
sces maris, et quasi reptilia. Et quod hamo, et sagena, et rete suo omnes ad interitum traherentur, et non esset finis interfectionis eorum. Itaque quia propheta est, et propterea quaerit, et dubitare se dicit, ut quod illi responderetur, respondeatur omnibus: Stabo, inquit, in specula mea, id est, in prophetiae meae sublimitate, et videbo post captivitatem populi, et eversionem civitatis et templi, et deinceps quid sequatur. Vel certe ita: Custodiam omni diligentia cor meum, et stabo super Christum petram. Et hoc gyro et circino quasi muro sepiar, ne ad me leo rugiens possit irrumpere, et videbo quid mihi post secundam quaestionem respondeat Deus: et postquam mihi responderit, et me corripuerit male fuisse conquestum, quid ego quoque ei debeam respondere. Eleganter autem et miro sensu humanam describit impatientiam, quam in disceptationibus semper habere consuevimus: ut antequam nobis ex adverso aliquis respondeat, et sciamus in quo nos arguerit, ad respondendum paremur.
Abbreviated transcription (Latin):
quid loquat᷑ ad me: & qͥd respondeam
ad correptionẽ meam.
bo uelut inclusus. & contẽplabor ut
uideã quid dicat᷑ mͥ. & quid responde¬
am & contradicã aduersũ arguentẽ
me.
Iro munitione ce petra in cuiꝰ lo¬
cũ simmachus int̾pretatꝰ ẽ. conclusũ:
in hebreo ponit᷑. matur. Quod theodo¬
tio girũ. Aqͥl a & quinta editio. cir¬
cinũ transtulert̃. Primȩ causationi re¬
sponderat dñs. aspicite in gentib &
udete. admiraminiꝰ obstupescite.
Ad quã ꝓpħa quasi suꝑiori dicto a¬
gens pęnitentiã: tẽperauerat quidẽ
questionẽ dicens. dñe ds̃ m̃s scȩ̃ m̃s &
ratione &e laudib dĩ ipsũ fuerat sis¬
citatus. Mundi st̃ oculi tui ut ñ ui¬
deas malũ. & respicere ad iniquitatẽ
nescis. Quare ñ respicis suꝑ iniquȩ a¬
gentes. & taces impio deuorante ius
tiorẽ se: & quȩ ẽẽt iusti deuoratio.

Expanded text:
in Al. ad me, et quid respondeam ad correptionem meam. bo velut inclusus, et contemplabor ut videam quid dicatur mihi, et quid respondeam, et contradicam adversum arguentem me. Pro munitione et petra, in cujus locum Symmachus interpretatus est conclusum, in Hebraeo ponitur MASUR  , quod Theodotio gyrum, Aquila et quinta editio circinum transtulerunt. Primae causationi responderat Dominus: Aspicite in gentibus, et videte, et admiramini, et obstupescite. Ad quam propheta quasi superioris dicti agens poenitentiam, temperaverat quidem quaestionem, dicens: Domine Deus mratione et laudibus Dei ipsum fuerat sciscitatus: Mundi sunt oculi tui ut non videas malum, et respicere ad iniquitatem nescis . Quare non respicis super iniqua agentes, et taces, devorante impio justiorem se? Et quae esset justi devora
Abbreviated transcription (Latin):
simas in ip̃so hostias comphendit. &
ꝑ unũ hominẽ peccatores constituti
sunt plurimi. & in adã om̃s mortui
sumus. & uniuersi deinceps scĩ cũ illo
parit᷑ de paradiso eiecti. Unde & ci¬
bi eius ȩlecti sunt: ut scđm psalmistã
querat a dõ ȩscã sibi. ꝓpħas subuer

Expanded text:
simas in ipso hostias comprehendit. Et: simas in ipso hostias comprehendit. Et: Per unum hominem peccatores constituti sunt plurimi , et in Adam omnes mortui sumus , et universi deinceps sancti cum illo pariter de paradiso ejecti. Unde et cibi ejus electi sunt: ut, secundum Psalmistam: Quaera
Abbreviated transcription (Latin):
nes ad cultũ eius cogens. In ipsis qͥpye
hoc ẽ in idolis suis incrassatũ se uidenᷤ
uitias : quasi grandes pisces etiã pͥnci¬
pes quosq & reges suo subiugauit im¬
perio. quas ȩscas ȩlectas uocat. & qͥa
semel piscatione opulentissima satu¬
ratus. & sagenã suã idest suũ reple¬
uit exercitũ. propt̾ea gentes int̾fice¬
re. idest semꝑ pugnare & ugulare
non cesfat.
qͥ oppͥmit iustũ & habet homineᷤᷤ
quasi pisces maris &e uastat cuncta
quasi reptilia non habentia ducẽ. mi¬
sit hamũ suũ contrariũ ei hamo ã
quo ꝑ apłm petrũ primꝰ captus ẽ pis¬
cis. in cuius ore inuentꝰ est stater.
& adhesit hamo eius adam. & traxit
eũ foras de paradiso retȩ suo. & cooperu
falla ciis. Idcirco letabit᷑ & de cias suas
plus arbitrabit᷑ ẽẽ quã preceptũ dñi.
& immolabit non hamo qͥ ꝑuersus ser¬
mo intelligit᷑ & adhuc in principio
constitutus: sed reti suo quia pinguis¬

Expanded text:
nes ad cultum ejus cogens. In ipsis quippe, nes ad cultum ejus cogens. In ipsis quippe, 606 hoc est, in idolis suis incrassatum esse se cr habere divitias, quasi grandes pisces etiam principes quosque atque reges suo subjugavit imperio, quas escas electas vocat. Et quia semel piscatione opulentissima saturatus est, et sagenam suam, id est, suum replevit exercitum, propterea gentes interficere, id est, semper pugnare, et jugulare non cessat. qui opprimit justum, et habet homines quasi pisces maris, et vastat cuncta quasi reptilia non habentia ducem misit hamum suum contrarium ei hamo, a quo per apostolum Petrum primus captus est piscis, in cujus ore inventus est stater . Et adhaesit hamo ejus Adam, et attraxit eum foras de paradiso rete suo: et cooperui dolis atque fallaciis. Idcirco laetabitur, et decipulas suas plus arbitrabitur esse quam praeceptum Domini. Et immolabit non hamo qui perversus sermo intelligitur, et adhuc in principio constitutus, sed reti suo, quia pinguis
Abbreviated transcription (Latin):
onsũmationẽ in hamo subleua¬
uit & adtraxit eũ in rete suo. &
Scongregauit eũ in sagenis suis. Propt̃
hoc letabit᷑ & gaudebit. propt̃ ea im
ti suo. quia in ipsis incrassauit par¬
tẽ suã. & ȩscȩ enis ȩlectȩ. Propt̾e a
expandet retȩ suũ. & semꝑ int̾fice¬
re gentes non cessat.
uia supͣ pisces nominauerat¬
dicens. & facies hominis quasi pisces ma¬
ris. & quasi reptile quod significanti¬
YMeroN. om̃e uidelicet quod moueri
potest: idcirco. metagopan pisciũ ser¬
uat in cęteris. ut quomͦ piscator mit¬
tit hamũ & retę & sagenã ut quod
hamus non potuit rete cõprehendat.
quod euaserit rete. sagenis latiorib
circũdetͣ.ita & rex babylonius cunc¬
ta uastauerit. & uniuersũ hominũ genꝰ
suã predã fecerit. Porro quod ait.
letabit᷑ atq gaudebit & immolabit
sagenȩ suę & sacrificabit retisuo.
idolũ significat quod fecit in cãpo du
di sagenę mimolabit pinguissimas
uictimas. totas quas uicerat natio¬

Expanded text:
Consummationem in hamo sublevavit, et attraxit eum in reti suo, et congregavit eum in sagenis suis: propter hoc laetabitur et gaudebit: propterea immti suo, quia in ipsis incrassavit partem suam, et escae ejus electae: propterea expandit rete suum, et semper interficere gentes non cessat. Quia supra pisces nominaveratdicens: Et facies homines quasi pisces maris, et quasi reptile, quod significantiύμενον, omne videlicet quod moveri potest, idcirco μεταφορὰν piscium servat in caeteris, ut quomodo piscator mittit hamum, et rete et sagenam, ut quod hamus non potuit rete comprehendat, quod evaserit rete sagenis latioribus circumdetur: ita et rex Babylonius cuncta vastaverit, et universum hominum genus suam praedam fecerit . Porro quod ait: Laetabitur atque gaudebit, et immolabit sagenae suae, et sacrificabit reti suo, idolum significat quod fecit in campo Durdi sagenae immolavit pinguissimas victimas, totas quas vicerat natio
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Ex quo lib̃ apocrifus stulticiȩ
cõdẽ nandus : in quo scriptũ ẽ. quen¬
dã angłm nomine thygri pẽe rep¬
tilib. & in hanc similitudinẽ pisci¬
b quoq & arborib & bestiis uniuer¬
sis proprios in custodiã angłos assig¬
natos.
otũ in hamo subleuauit: traxit
illud in sagena sua & congregauit
in rete suũ. suꝑ hoc letabit᷑ & exul¬
tabit. Propt̃ ea immolabit sagene
sue & sacrificabit reti suo : qm̃ in ip

Expanded text:
tes. Ex quo liber ille apocryphus stultitiae tes. Ex quo liber ille apocryphus stultitiae condemnandus est, in quo scriptum est, quemdam angelum nomine Tyri praeesse reptilibus: 605 et in hanc similitudinem piscibus quoque et arboribus, et bestiis universis proprios in custodiam angelos assignatos. Totum in hamo sublevavit, traxit illud in sagena sua, et congregavit in rete suum: super hoc laetabitur et exsulabit. Propterea immolabit sagenae suae, et sacrificabit reti suo, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
test sic habere ds̃ homines quasi pis¬
ces maris. & uelut reptilia non haben¬
tia principẽ. cũ angłi singłoꝵ cotidie
uideant faciem patris qui in celis
est. & circũdet angłs dñi in circuy¬
tu timentiũ eũ. & eripiat eos: Si¬
cut gͥ in hominib etiã ꝑ singulos
dĩ scurrit prouidentia. sic in cȩ¬
teris anmalib generalẽ quidẽ
dispositionẽ & ordinẽ cursũq re¬
rũ intelligere possumꝰ. uerbi gr̃a.
quomͦ nascat᷑ pisciũ multitudo &
inuat in aquis. quomͦ reptilia &
quadrupedia oriant᷑ in t̾ra. & qͥb
alant̃ cibis. Ceterũ absurdũ ẽ. ad
hoc di deducere maiestatẽ. ut sciat ꝑ
mom̃ta singła quot nascant᷑ culices
ti pisces in aqua natitent. & qui de
minorib maiorũ p̃dȩ cedere debe¬
ant. Non simus tã fatui adulato¬
res dĩ. ut dũ potentiã eiꝰ etiã ad
ima detrahimꝰ. in nos ipsos iniurio¬
si simꝰ. eandẽ racionabiliũ quã & ir¬
racionabili ũ prouidentiã ẽẽ dicen¬

Expanded text:
omines quasi pisces maris, et velut reptilia quae non habent principem: cum angeli singulorum quotidie videant faciem Patris qui in coelis est : et circumdet angelus Domini in circuitu timentium eum, et eripiat eos . Sicut igitur in hominibus etiam per singulos Dei currit providentia, sic in caeteris animalibus generalem quidem dispensationem et ordinem, cursumque rerum intelligere possumus. Verbi gratia, quomodo nascatur piscium multitudo, et vivat in aquis, quomodo reptilia et quadrupedia oriantur in terra, et quibus alantur cibis. Caeterum absurdum est ad hoc Dei deducere majestatem, ut sciat per momenta singula quot nascantur culices,ti pisces in aqua natent, et qui de minoribus majorum praedae cedere debeant. Non simus tam fatui adulatores Dei, ut dum potentiam ejus etiam ad ima detrahimus, in nos ipsos injuriosi simus, eamdem rationabilium quam irrationabilium providentiam esse dicen
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. & euagandi non habet facul¬
tatẽ. Tporso doria: libera & his tantũ
legib circũ scripta ut pietatẽ sequa¬
tur intelligentiȩ sermonisq contex¬
tũ. Nec in reb multũ inter se con¬
trariis uiolenta sit copulandis.
in iudiciũ posusti eũ. & fortẽ ut cor¬
riperes fundasti eũ.
eũ. & plasmauit me ut arguã in
disciplina eius.
ymmachus manifestius. Nonne
non moreremur: Dñe ad iudicandũ
posuisti eũ. fortẽ ad corripiendũ con¬
stitusti eũ.
d propħȩ querimoniã dicentis. us

Expanded text:
ta est, et evagandi non habet faculta est, et evagandi non habet facultatem. Tropologia libera, et his tantum legibus circumscripta, ut pietatem sequatur intelligentiae, sermonisque contextum, nec in rebus multum inter se contrariis violenta sit copulandis. in judicium posuisti eum: et fortem, ut corriperes, fundasti eum. eum: et plasmavit me, ut arguam in disciplina ejus. Symmachus manifestius: Nonne non moreremur? Domine, ad judicandum posuisti eum, fortem ad corripiendum constituisti illum. Ad prophetae querimoniam dic
Abbreviated transcription (Latin):
tationes destruentes & omnẽ altitu¬
dinẽ eleuantẽ se aduersus scientiã dĩ.
Si quȩ gͥ fuerint. uel in sermonib qͥ
ꝓmittunt altitudinẽ & magnitudi¬
nẽ se habere contrariã ueritati mu¬
nitiones. uel in om̃i gła atq diuiciis
& fortitudine quȩ laudat᷑ in scło. om̃ia
destruent᷑. & sermo dĩ uniuersȩ mu¬
inciomi illudet. & mittet aggerẽ &
obtinebit eã ꝑ aggerẽ & terrena
quȩ ꝓfert: arguens eã fragilitatis
bere fortitudinis. Cũ autẽ hoc fue¬
rit expletũ : tunc sp̃s conuertet᷑. &
ne quaquã pumet e ante punierat.
sed ꝑtransiens peccatores rogabit.
pro eis. & reconciliabit eos pristino
dño. In quib om̃ib ostenditur for
nitis ꝗͣ confragosa loca sint & aduersa
historiȩ ueritati. & quomͦ ea quȩ scđm
litterã suꝑ chaldeis int̾pretati sumus.
nẽ iuata tͣpo nođot iam uideant᷑ sonare
clem̃tiã. & libertatẽ eoꝵ qui de chalde¬
oꝵ manib euaserunt. Historia stric¬

Expanded text:
ationes destruentia, et omnem altitudinem elevantem se adversus scientiam Dei . Si quae igitur fuerint, vel in sermonibus, qui promittunt altitudinem et magnitudinem se habere contrariam veritati, munitiones, vel in omni gloria atque divitiis et fortitudine, quae laudatur in saeculo, omnia destruentur, et sermo Dei universae munitioni illudet. Et mittet aggerem, et obtinebit eam per aggerem, et terrena quae profert, arguens eam fragilitatis bere fortitudinis. Cum autem hoc fuerit expletum, tunc spiritus convertetur, et nequaquam puniet ut ante punierat, sed pertransiens peccatores rogabit pro eis, et reconciliabit eos pristino Domino: in quibus omnibus ostenditur fortnitis quam confragosa loca sint, et adversa historiae veritati. Et quomodo ea quae secundum litteram super Chaldaeis interpretati sumus, nunc juxta tropologiam videantur sonare clementiam et libertatem eorum qui de Chaldaeorum manibus evaserint. Historia stric
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑtransibit & corruet. hȩc ẽ forti¬
tudo eius dĩ sui. Quod ꝓpħa audiens
de intelligens id circo nabuchodonoso
contra uidã. siue diabolũ contra
credentes accipere potestatẽ ut corri¬
piat eos. & post correptionẽ ipse quoq
puniatur in finẽ: respondit dño. Er
tu. qui ã principio nos creasti. cuius
miscđia huc usq subsistimꝰ: Non enĩ
sciebã tantũ posse aduersarios nr̃os.
nec nouerã nabughodonosor. uel dia

Expanded text:
transibit, et corruet, haec est fortitudo ejus Dei sui. Quod propheta audiens et intelligens, idcirco Nabuchodonosor contra Judam, sive diabolum contra credentes accipere potestatem, ut corripiat eos, et post correptionem ipse quoque puniatur in fine, respondit Domino: Ergtu, qui a principio nos creasti? cujus misericordia hucusque subsistimus? Non enim sciebam tantum posse adversarios nostros, nec noveram Nab
Abbreviated transcription (Latin):
aiayta. quȩ & ipse int̃pretatio¬
nes cũ sĩmachi. & nr̃a int̾preta¬
tione concordant. Quod enĩ dr̃
quod ad continendos parietes in medio
structure ponit᷑. & uulgo apud gͦcos
appellat᷑. inantco. Hoc ẽ gͦ iuxta his¬
toriã quod ꝓphetalis sermo significat.
lapides parietũ qͥ ã te destructi sunt
& ligna eoꝵ ambusta tuã crudelita¬
tẽ sonabunt. Repperi exceptis
quinq editionib id est aquilȩ. sẏma¬
chi. septuaginta. teo docionis. & qͥn¬
ta̾: in duodecĩ ꝓpħas & duas alias
ediciones. In quarũ una scriptũ est.
quia lapis de pariete clamabit qͣsi
uermis in ligno loquens. Q in alte¬
ra. lapis enĩ de pariete uociferabi¬
tur. & koaeoc de ligno loquet᷑ ea

Expanded text:
ae et ipsae interpretationes cum Symmachi et nostra interpretatione concordant; quod enim lingquod ad continendos parietes in medio structurae ponitur; et vulgo apud Graecos appellatur ἱμάντωσις. Hoc est ergo juxta historiam quod prophetalis sermo 618 significat: lapides parietum qui a te destructi sunt, et ligna eorum ambusta tuam crudelitatem sonabunt. Reperi, exceptis quinque editionibus, id est, Aquilae, Symmachi, Septuaginta, Theodotionis, et quinta, in duodecim prophetis et duas alias editiones, in quarum una scriptum est: Quia lapis de Al. in pariete clamabit quasi vermis in ligno loquens: et in altera: Lapis enim de pariete vociferabitur, et σκώληξ de ligno loquetur ea
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ ad penã. ut discat non blasphema¬
re. Aquo qui egerit penitentiã. &
ad dm̃ conuersus fuerit: egredietur.
cũ prius manib illius teneretur. &
eẽt chaldei assũptio. Siquando uide¬
rimꝰ multo aliquẽ tẽpore seruisse
diabolo. & postea ad dñm eẽ
conuersũ. dicamꝰ de eo. & assũptio eiꝰ
egressa est ab eo. Quicũq egerint pe¬
nitenciã. & dereliquerint demones qͥ¬
b quasi equi prius ad sedendũ t̾ga p̃¬
bebant. & uelocitate pardoꝵ & lupoꝵ
uesperȩ. eqͥtes suos ab iecerint & elise¬
rint. & uacuo leuiq dorso ad eũ por¬
tandũ uenerint. qui suꝑ pullũ asinȩ
mansuetus e pauꝑ ascendit. hi quasi
de longe ꝓpetantes & non contenti
cursu & impetu assument uolatũ.
& uenient quasi aquila ut sermonis
dĩ uescant᷑ carnib. & famẽ tanti tẽpo¬
ris saturent. Id enĩ quod dr̃. lai  ut

Expanded text:
ntur ad poenam, ut discant non blasphemantur ad poenam, ut discant non blasphemare : a quo qui egerit poenitentiam, et ad Deum conversus fuerit, egredietur, cum prius manibus illius teneretur, et esset Chaldaei assumptio. Si quando viderimus multo aliquem tempore servisse diabolo, et postea ad 598 Deum esse conversum, dicamus de eo: Et assumptio ejus egressa est ab eo. Quicumque enim egerint poenitentiam, et dereliquerint daemones, quibus quasi equi prius ad sedendum terga praebebant; et velocitate pardorum et luporum vespere equites suos abjecerint et eliserint, et vacuo levique dorso ad eum portandum venerint, qui super pullum asinae mansuetus et pauper ascendit , hi quasi de longe properantes, et non contenti cursu et impetu assument volatum, et venient quasi aquila, ut sermonis Dei vescantur carnibus, et famem tanti temporis saturent. In eo enim quod dicit
Abbreviated transcription (Latin):
lant autẽ chaldei suꝑ latitudinẽ
terrȩ. ut possideant tabernacula
non sua. Om̃is enĩ rationabilis am¬
ma licet ꝑ uiciũ & culpã suã hospi¬
ciũ facta sit chaldeoꝵ. tam̃ ꝑ natu¬
rã tabernaculũ dĩ est. Ꝙ quãquã
in euangłio pessimꝰ demon loquit᷑.
uadã in domũ meã unde exiui: ñ
est ei credendũ. Siquidẽ nulla ratio¬
nabilis creatura. ad hoc facta ẽ. ut
habitaculũ demonis sit. Sequitur.
Terribilis. &e illustris ẽ ex ipso iudi¬
ciũ eius erit. & assup̃tio eius ab ipso
egreditt᷑. Terribilis ẽ chaldeus. ꝓpt̃
multa uariaq supplicia. quȩ infert
in contẽptores: Illustris : quia assumit
sibi diuinitatis głam. Ꝙ ꝑ oracula qͥdẽ¬
sua & falsa responsa & curationes mor¬
boꝵ quos ipse immiserat. apud impe¬
ritos & contẽptores dĩ uidet᷑ illustriᷤ.
Erit gͦ contẽptoris diudiciũ atq sup¬
pliciũ ex eo: hoc ẽ ex semet ipso. siue

Expanded text:
lant autem Chaldaei super latitudinem lant autem Chaldaei super latitudinem terrae, ut possideant tabernacula non sua. Omnis enim rationabilis anima licet per vitium et culpam suam hospitium facta sit Chaldaeorum, tamen per naturam tabernaculum Dei est. Et quamquam in Evangelio pessimus daemon loquatur: Vadam in domum meam unde exivi , non est ei credendum; siquidem nulla rationabilis creatura ad hoc facta est, ut habitaculum daemonis sit. Sequitur: Terribilis et illustris est: ex ipso judicium ejus erit, et assumptio ejus ab eo egredietur. Terribilis est Chaldaeus propter multa variaque supplicia quae infert in contemptores; illustris, quia assumit sibi divinitatis gloriam. Et per oracula sua et falsa responsa, et curationes morborum, quos ipse immiserat, apud imperitos et contemptores Dei videtur illustris. Erit enim contemptoris judicium atque supplicium ex e
Abbreviated transcription (Latin):
contẽptores & calũniantes ꝓuidentiã
suã. suscitaturũ se chaldeos qͥ int̾p̃tan¬
tur quasi demonia. uel angłos pessimos
significans qͥ ministrant furori eis &
irȩ & tribulationi quã infert in pec¬
catores : uel animas hominũ pessimoꝵ
ꝑ quas merentes cruciat. Hi autẽ chal¬
dei gens amara ẽ & uelar. non parcens
& cito explens qđ sibi fuerit imperatũ.
& ãbulabat suꝑ latitudinẽ t̾rȩ. Lata
enĩ & spatiosa uia ẽ quȩ ducit ad mor¬
tẽ. ꝑ quã abulabat &e ille diues in
ȩuangłio qͥ fulgebat in purpura. & il¬
li de qͥb dr̃. Qui dormiunt suꝑ lectos
eburneos & deliciis affluunt in stratiᷤᷤ
suis. qͥ come dunt uitulos de arm̃tis
lactentes. & bibunt defecatũ uinũ.
&e primis unguent̾ ungentis. Qui qͥa
in lata ambulant uia: latitudo terrę
apƿellant᷑. quȩ chaldeoꝵ uestigiis p̾mi¬
tur. Noluerunt enĩ ambulare ꝑ ar¬
tã & angustã uiã quȩ ducit ad uitã
ꝑ quã ambulabat paulus glorians in

Expanded text:
 calumniantes providentiam suam suscitaturum se Chaldaeos qui interpretantur quasi daemonia, vel angelos pessimos significans, qui ministrant furori ejus, et irae et tribulationi quam infert in peccatores vel animas hominum pessimorum per quas merentes cruciat: hi autem Chaldaei gens amara est et velox, non parcens et cito explens quod sibi fuerit imperatum, et ambulat super latitudinem terrae, lata enim et spatiosa via est quae ducit ad morer quam ambulabat et ille dives in Evangelio, qui fulgebat in purpura , et illi de quibus dicitur: Qui dormiunt super lectos eburneos, et deliciis affluunt in stratis suis. Qui comedunt vitulos de armentis lactentes, et bibunt defoecatum vinum, et primis unguntur unguentis : qui quia in lata ambulant via, latitudo terrae appellantur, quae Chaldaeorum vestigiis premitur. Noluerunt enim ambulare per arctam et angustam viam, quae ducit ad vitam, et per quam ambulabat Paulus glorificans
Abbreviated transcription (Latin):
sic sentiat ut supra testatus su. sedqͦ
ipse impatientiã humanã mon sua
ꝑsona exprimat. sicut frequenter
uidemus apłm uarias hominũ in
se reciꝑe sententias. & nune dice¬
re. uideo autẽ aliã legẽ in m̃bris
meis repugnantẽ legi m̃tis meȩ.
& captiuantẽ me in lege peccati.
quȩ est in menbris meis. Q quasi
incipiens sit : fr̃s ego me non arbitror
cõprehendisse. &. Ex parte cognos¬
cimus. & ex parte ꝓphetamus. Ac
rursus quasi ꝑfectus sit: quot quot gͦ
ꝑfecti hoc sapiamꝰ. cũ utiq non sit u¬
nius atq eiusdẽ dicere se ex parte
cognoscere. & ẽẽ ꝓfectũ. Ac ne forsi¬
tan putes non apłice consuetudinis.
sed nr̃i hoc ẽẽ argum̃ti. ipse loquit᷑ ad
chorinthios. Hec autẽ fr̃s transfigu¬

Expanded text:
sic sentiat ut supra testatus sum; sed sic sentiat ut supra testatus sum; sed quod impatientiam humanam in sua persona exprimat: sicut frequenter videmus Apostolum varias hominum in se recipere sententias, et nunc dicere: Video autem aliam lemeis, repugnantem legi mentis meae, 604 et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis . Et quasi incipiens sit: Fratres ego non arbitror me comprehendisse: et ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus . Ac rursum quasi perfectus sit: Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus , cum utique non sit unius atque ejusdem, dicere se ex parte cognoscere, et esse perfectum. Ac ne forsitan putes non Apostolicae consuetudinis, sed nostri hoc esse argumenti quod ipse loquitur ad Corinthios: Haec autem, fratres, transfigu
Abbreviated transcription (Latin):
causã inuenire non possũ cur abel
iustũ cam occidat iniustus & taces.
cur seuiente ceto & om̃ia deuorante
non solũ minores pisciculi sed ipse
quoq tuus deuoret᷑ ionas. quare im¬
pus uincit & iustus uincitur. Hec
hoc dico qd nouerĩ quẽquã iustifica¬
ri in conspectu tuo & absq peccato
ẽẽ. & humane fragilitatis ignarus
sim. sed quomͦ sodoma & gomorra
cõparatione hirłẽm iustȩ sunt. &
publicanꝰ in euangło pharisei colla¬
tione fit iustior. ita & iste qͥ oppri¬
mit᷑ a diabolo peccator quidẽ est.
sed opprim̃te se iustior est. Quare
gͥ non ẽ mensura nec pondus. ut
si se mel iustus oppͥmit᷑ & subicit᷑
non impio sed iustiori se subiciat᷑:
Dicam quicquã sine te fieri. & te
nolente tantũ posse impiũ: Hoc
sentire ꝥlasphemũ est. Cũ itaq tu
sis uniuersitatis rector & dñs. tu
necesse ẽ facias qd sine te fieri ñ¬
potest. & hȩc dicit. non quo ip̃se ꝓpħa

Expanded text:
causam invenire non possum, cur Abel causam invenire non possum, cur Abel justum Cain occidat injustus , et taceas? Cur saeviente ceto, et omnia devorante, non solum minores pisciculi, sed ipse quoque tuus devoretur Jonas ? Quare impius vincit, et justus vincitur? Nec hoc dico quod noverim quemquam justificari in conspectu tuo, et absque peccato esse, et humanae fragilitatis ignarus sim; sed quomodo Sodoma et Gomorrha comparatione Jerusalem justae sunt. Et Publicanus in Evangelio Pharisaei collatione fit justior : ita et iste qui opprimitur a diabolo, peccator quidem est; sed opprimente se justior est. Quare igitur non est mensura, nec pondus, ut si semel justus opprimitur et subjicitur, non impio, sed justiori se subjiciatur? Dicam quidquam sine te fieri, et te nolente, tantum posse impium? hoc sentire blasphemum est. Cum itaque tu sis universitatis rector et Dominus, tu necesse est facias quod sine te fieri npotest. Et haec dicit non quod ipse propheta
Abbreviated transcription (Latin):
non quo ꝑfecte iustus sit qͥ oppͥmit᷑.¬
quomꝰͦ pisces maris qͥ ñ habent pͥnci¬
pẽ. & irracionabilia ium̃ta & multi¬
tudo reptiliũ absq prouidentia sub¬
iacet fortiori. & quicũq plus ualu¬
erit uirib dominat᷑ in alterũ. sic
int̾ homines animal rationale & ad
similitudinẽ tuã conditũ. non uale¬
bit ratio. non merita sed uires cor¬
poris & irracionabilis fortitudo:
i autẽ uoluerimus generaliter
scło & dominante dõ alt̃ exerceat tỹ¬
rannidẽ: istius modi sensus erit. & cũ
suꝑiorib hac expositione ugetur.
Noui dñe ds̃ m̃s scẽ m̃s quia te proui¬
dente & defendente non morimur.
& scio quia ꝓpterea posiusti aduersa¬
riũ ut ipso quasi carnifice corripe¬
res & non occideres peccatores. No¬
ui quia nichil tͥ placeat iniustũ. &
oculi tui ab om̃i iniquitate sint pu¬
ri. nec uidere possis dolores eoꝵ qͥ
iniusticie sunt subiecti. uerũtam̃

Expanded text:
non quod perfecte justus sit  Al.non quod perfecte justus sit  Al.quomodo pisces qui non habent principem, et irrationabilia jumenta, et multitudo reptilium absque providentia, subjacet fortiori, et quicumque plus valuerit viribus, dominatur in alterum: sic inter homines, animal rationale, et ad similitudinem tuam conditum, non valebit ratio, non merita; sed vires corporis, et irrationabilis fortitudo. Si autem voluerimus generaliter saeculo, et dominante Deo alter exercet tyrannidem? Istiusmodi sensus erit, et cum superioribus haec expositio jungetur: Nodente et defendente, non morimur; et scio quia propterea posuisti adversarium, ut ipso quasi carnifice, corriperes et non occideres peccatores. Novi quia nihil tibi placeat injustum, et oculi tui ab omni iniquitate sint puri, nec videre possis dolores eorum, qui injustitiae sunt subjecti. Verumtamen
Abbreviated transcription (Latin):
uorante impio iustiorẽ se. & facis ho¬
mines quasi pisces maris. & quasi rep¬
tile non habens principẽ: Lxx
M undus oculõs ne uideat mala. &
aspicere suꝑ dolores non poteris. Qua¬
re aspicis suꝑ conteptores. tacebis cũ
deuorauerit impius iustiorẽ se. & fa¬
cies homines quasi pisces maris. & qͣsi
reptilia non habentes ducẽ:
ale quid & hieremias ad dm̃ loqͥ¬
tur. Iustus es dñe confiteor. ut ue¬
rũtamen iudicia loquar ad te: Qd est
quod in uia impioꝵ ꝓsperat᷑. abun¬
dauerunt om̃s qui p̃uaricant᷑ & de¬
linqunt: Plantasti eos & radicati
sunt: genuerunt filios & fecerunt
fructũ. ꝓpe es tu ori eoꝵ & longe ã
renib eorũ. Ergo & ab acue in eadẽ
sententia. mundi sunt inquit dñe
oculi tui. & scio qm̃ malũ iniustũ q
non libent̃ aspicias. nec potest quis¬
quã de tua dubitare iusticia. uerũ¬
tam̃ cur pateris babylonios tanta
crudelitate iactari. & ab impio na¬
buchono nosor iustũ opprimi isrł.

Expanded text:
nte impio justiorem se: et facies homines quasi pisces maris, et quasi reptile non habens principem? LXX: Mundus oculus, ne videat mala: et aspicere super dolorem non poteris. Quare aspicis super contemptores, tacebis cum devoraverit impius justiorem se? Et facies homines quasi pisces maris, et quasi reptilia non habentia ducem. Tale quid et Jeremias ad Deum loquitur: Justus es, Domine, confiteor: verumtamen judicia loquar ad te: Quid est quod via impiorum prosperatur, abundant omnes qui praevaricantur et delinquunt? Plantastfilios, et fecerunt fructum: prope es tu ori eorum, et longe a renibus eorum . Ergo et Abacuc in eadem sententia: Mundi sunt, inquit, Domine, oculi tui; et scio quoniam malum injustumque non libenter aspicias, nec potest quisquam de tua dubitare justitia. Verumtamen cur pateris Babylonios tanta crudelitate jactari, et ab impio Nabuchodonosor justum opprimi Israel:
Abbreviated transcription (Latin):
cia destruit᷑. & tyrannoꝵ quondã po¬
tentia suꝑata atq deiecta uertit᷑
in derisũ. Neq enĩ solus draco forma¬
tus ẽ ut lusui haberet᷑ a dño qui ẽ
principiũ plasmationis eius & factus¬
est angłis ludicrũ. neq illũ solũ dabit
ds̃ quasi passerẽ paruulũ. s siquis etiã
alius crudelis & mentis tyrannice fi¬
at: tradet᷑ sermoni dĩ inderisũ & ip¬
se ait in omnem minitionẽ illudet.

Expanded text:
tia destruitur, et tyrannorum quondam potia destruitur, et tyrannorum quondam potentia superata atque dejecta, vertitur in derisum. Neque enim solus draco formatus est ut lusui haberetur a Domino, qui est principium plasmationis ejus, factus angelis ludicrum. Neque illum solum dabit Deus, quasi passerem parvulo; sed 599 si quis etiam alius crudelis, et mentis tyrannicae fuerit, tradetur sermoni Dei in derisum. Et ipse ait, in omnem munitionem illudet
Abbreviated transcription (Latin):
eius. idest corruent & allident᷑ in t̾rã.
Lupi autẽ arabiȩ idest uesperȩ & oxiden¬
tis recte uocantur quib conuersatio
pessima occubuit. & ante in caligine
constituti toto gradu uesperã dere¬
linquunt. Quã cũ reliquerint & uola¬
uerint prõpti. ut comedant carnes
uerbi dĩ: tunc consũmatio ueniet in
impios idest in chaldeos. qui resistebant
uultib penitentiũ. ne reuerterent᷑
ad dñm suũ. Quã obrẽ consũmatio in
impios ueni& resistentes uultib eoꝵ
ex acduerso. Cũ autẽ illi fuerint con¬
sũ mati. & de manib eoꝵ erepta cap¬
tiuitas. tunc sermo diuinꝰ congrega¬
bit quasi harenã chaldaicã captiuita¬
tẽ. & delectabit᷑ in regib & tyranni
ludicra eius er̃t. uidens potentissimũ
quondã diabolũ & regna eiꝰ. quȩ salua¬
tori quoq ostendens ait. hȩc om̃ia tͥ
dabo. si ꝓcidens adoraueris me : ad aduen¬
tũ suũ ẽẽ destructa. Deliciȩ prudenciȩ
sunt. & uoluptas sapientię cũ stulti¬

Expanded text:
ruent et allidentur in terram. Lupi autem Arabiae, id est vesperi et Occidentis hi recte vocantur, quibus conversatio pessima occubuit, et ante in caligine constituti, toto gradu vesperam derelinquunt, quam cum reliquerint, et volaverint prompti, ut comedant carnes verbi Dei, tunc consummatio veniet in impios, id est, in Chaldaeos qui resistebant vultibus poenitentium ne reverterentur ad Dominum suum. Quamobrem consummatio in impios veniet, resistentes vultibus eorum ex adverso. Cum autem illi fuerint consummati, et de manibus eorum erepta captivitas, tunc sermo divinus congregabit quasi arenam Chaldaicae captivitatis, et delectabitur in regibus, et tyranni ludicra ejus erunt, videns potentissimum quondam diabolum, et regna ejus quae Salvatori quoque ostendens, ait : Haec omnia dabo tibi, si procidens adoraveris me  ejus adventu esse destructa; deliciae enim prudentiae sunt, et voluptas sapientiae, cum stulti
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. accincti lũbos ur̃os in ueritate.
te credidit. lũbos suos mortificauit
in xp̃o. Tertio p̾cipit᷑ confortare uir¬
tute nimis. Clegisti inquit uiã. tenuisti
lũbũ: assume uirtutẽ. ut possis pugna¬
re cũ hostib. Et ne focte diffidas: cdatur
tͥ causa cursperes. Auertit inqͥt dñs con¬
tumeliã iacob: sicut contumeliã isrł.
Quod ãbiguũ ẽ. Aut enĩ ipsius iacob con-¬
tumelia quȩ cȩteris facrebat in iuriã
auertit᷑ : aut contumeliã quã ab aliis
sustinebat iacob. auertit dñs. Sed mͥ u
cdet̾ melius r̃e: ut contumelia quã iacob
solebat ceteris facere. a dño sit acauersa.
Non enĩ tantȩ uirtutis ẽ. ab aliis factã
iniuriã sustinere. quantȩ gr̃ȩ dñi ẽ pla-¬
cidũ. mitẽ atq tranqͥllũ inniriã facere
non nosse. Querit᷑ qͦmͦ auersa sit inui-

Expanded text:
dicitur: Accingite lumbos vestros in veritate. nte credidit, lumbos suos mortificavit in Christo. Tertio praecipitur, confortare virtute nimis: elegisti, inquit, viam, tenuisti lumbum, assume virtutem; ut possis pugnare cum hostibus. Et ne forte diffidas, datur tibi causa cur speres: Avertit, inquit, Dominus contumeliam Jacob, sicut contumeliam Israel, quod ambiguum est: aut enim ipsius Jacob contumeliam, qua caeteris faciebat injuriam, avertit: aut contumeliam, quam ab aliis sustinebat Jacob, avertit Dominus. Sed mihi videtur melius esse ut contumelia quam Jacob solebat caeteris facere, a Domino sit aversa. Non enim tantae virtutis est, ab aliis factam injuriam sustinere, quantae gratiae Domini est, placidum, mitem, atque tranquillum, injuriam facere non
Abbreviated transcription (Latin):
intellige. Uel certe captiuȩ mulieres
minabunt᷑ ante ora uictoꝵ. tantꝰq tͣ¬
roe erit ut ne insingultꝰ qͥdẽ & ulula¬
tũ erũpat doloe. sed intra se tacite ge-¬
mant. & obscuro murmure deuorent
lacrimas in morẽ mussitantiũ colu̾ba
rũ. Hec iuxta hebraicã traditionẽ
cutientes excusfert iacob & isrł & fla¬
gella eoꝵ disñpauert̃. arma quoq quȩ
dũ contumeliosi eẽnt habere consueue¬
rant. & quib infirmos qͦsq oppresse¬
rant confregerunt. Et non solũ hoc fe¬
cerunt. uerũ etiã uiros foctes qͥ illude¬
bant in igne. disꝑdidert̃. Considera an
possis uiros foctes dicere illudentes in ig

Expanded text:
intellige. Vel certe captivae mulieres intellige. Vel certe captivae mulieres minabuntur ante ora victorum; tantusque terror erit, ut ne in singultus quidem et ululatum erumpat dolor, sed intra se tacite gemant, et obscuro murmure devorent lacrymas in morem mussitantium columbarum. Haec juxta Hebraicam traditionem.cutientes, qui excusserunt Jacob et Israel, et flagella eorum dissipaverunt; arma quoque, quae dum contumeliosi essent, habere consueverant, et 554 quibus infirmos quosque oppresserant, confregerunt: et hoc non solum fecerunt, verum etiam viros fortes qui illudebant, in igne disperdiderunt. Considera, an possis viros fortes dicere illudentes in ig
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ inquit multitudo uementiũ. ut
cõmixtũ agmen sit in itinere. & dis¬
cerni nequeat. ipse quoq quadrigȩ dũ
uiã non reperiunt. p̃ multitudine intͣ
se collidunt᷑ in plateis. Aspectus babilo¬
nioꝵ quasi lãpacdes. quasi fulgura discur¬
rentia: ut ante uisu aduersarios t̾re¬
ant. quã mucrone ꝓsternant. Tunc
recaidabit᷑ assur foctiũ suoꝵ. & queret
eos qͥ initinerib corruert̃. & ascendet
uelocĩt muros niniue. ac ꝓpt̾ obsidionẽ lon¬
gissimã ad depellendos estus p̃parabit um¬
bracula. Sed quid ꝓdest edificare domũ.
nisi dñs eclificauerit: Quid iuuat clau¬
dere portas. quas dñs reserat: A pãrtȩ st̃¬
rnĩ porte niniuȩ. quȩ instar fluminũ
habebat cunũ multitudinẽ. & tẽplũ
idest regnũ eiꝰ destructũ ẽ. Et miles cap¬
tiuus abductus ẽ. hoc ẽ om̃s ducti st̃ in
babilonẽ. Ancillas uͦ niniur ꝑ metapho¬
rã. minores urbes & uiculos & castella

Expanded text:
ta est inquit multitudo venientium, ut ta est inquit multitudo venientium, ut commixtum agmen sit in itinere, et discerni nequeat. Ipsae quoque quadrigae dum viam non reperiunt, prae multitudine inter se colliduntur in plateis. Aspectus Babyloniorum quasi lampades, quasi fulgura discurrentia, ut ante visu adversarios terreant, quam mucrone prosternant. Tunc recordabitur Assur fortium suorum, et quaeret eos, qui in itineribus corruerunt, et ascendet velociter muros Ninive, ac propter obsidionem longissimam ad depellendos aestus praeparabit umbracula . Sed quid prodest aedificare domum, nisi Dominus aedificaverit? Quid juvat claudere portas, quas Dominus reserat? Apertae sunt portae Ninive, quae ad instar fluminum habebat civium multitudinem, et templum, id est, regnum ejus destructum est, et miles captivus abductus est, hoc est, omnes ducti sunt in Babylonem. Ancillas vero Ninive per metaphoram minores urbes et viculos et castella
Abbreviated transcription (Latin):
tia. & cõmemorabunt᷑ optimates eoꝵ. &
fugient in dieb & infirmabunt᷑ in itinere
suo. & festinabunt ad muros. & p̃parabt᷑
ꝓpugnacula sua. Portȩ cuntatũ aꝑtȩ st̃.
&e regalia ceciderunt & substantia rene¬
lata ẽ: & ipsa ascendebat. & ancillȩ eius
ducebant᷑. sicut colũbȩ loquentes in cor¬
dibus sui .s.¬
cłm historiã aduersũ nniuen ordo
sequit᷑. & describit᷑ babilomoꝵ exerci¬
tus contra eam ueniens. Quod autẽ ait.
ignee habenȩ curruũ: in ardentib loris
uelocitatẽ ꝓperantiũ significat. Et quasi
ẽp̃ichenẽs. preparantiũ se ad p̾liũ põpa
narrat᷑. coninix tĩ.q nunc de isrł quȩ
olĩ passus sit. nunc de assyrio qͥd fecerit.
nunc de babi lomis quȩ exerceant mas¬
syrios. scriptura contexit᷑. Non ẽ gͦait
mirũ. si tã uelocit᷑ ad uastandũ ueniant.
cũ agitatores & foctes uel isrł ante uł
postra assyrioꝵ fuerint consopiti. Rur-¬
sũq ad descriptionis ordinẽ rediens. tan¬

Expanded text:
imates eorum, et fugient in diebus, et infirmabuntur in itinere suo, et festinabunt ad muros, et praeparabunt propugnacula sua: portae civitatum apertae sunt, et regalia conciderunt, et substantia revelata est; et ipsa ascendebat, et ancillae ejus ducebantur sicut columbae 553 loquentes in cordibus suis. Secundum historiam adversum Niniven ordo sequitur, et describitur Babyloniorum exercitus contra eam veniens. Quod autem ait: Igneae habenae curruum, in ardentibus loris, velocitatem praeparantium significat, et quasi ἑπισκευῆς praeparantium se ad praelium pompa narratur. Commixtimque nunc de Israel quae olim passus sit, nunc de Assyrio quod fecerit, nunc de Babyloniis quae exerceant in Assyrios, Scriptura contexitur. Non est ergo, ait, mirum si tam velociter ad vastandum veniant, cum agitatores et fortes vel Israel ante, vel postea Assyriorum fuerint consopiti. Rursumque ad descriptionis ordinem rediens: Tan
Abbreviated transcription (Latin):
gines eoꝵ demolliti sunt.
Ria p̾cipiunt᷑ uidȩ. Primũ ut contẽ¬
plet̾ iã. & iter ꝑ qđ ambulaturus
ẽ diligent᷑ aspiciat. iuxta illud qđ in
gate semitas ꝑ̧t̾nas. & indete quȩ sit
uia bona. & ambulate in ea: ut cũ
steterimꝰ in uiis multis. ueniamꝰ ad eã
ut teneat lũbũ. idest ut pꝰ electionẽ
uiȩ mortificet corpus suũ. & seruituti
subigat ne quasi rex & magister aliis
pͣdicans. ipse reꝓb inutuiat᷑. Longuͣ ẽ
nunc dicere quod uirtꝰ diaboli irel
maxime sit in lũbo. & qđ ad dauid
reꝓmissio fiat de fructu lũbi tui po-¬
nã suꝑ thronũ tuũ. & illud apłi. adhuc
enĩ in lũbo patris sui abrahe erat le¬
ii. qͣndo unt in occursũ abrahã mel¬
chise chech: ⁊ qđ iohannes zona pellicia
cipłis imꝑat᷑. sint lũbi ur̃i p̾cincti.

Expanded text:
gines eorum demoliti sunt. Tria praecipiuntur Judae. Primum, ut contempletur viam, et iter per quod ambulaturus est, diligenter aspiciat, juxta illud quod in gate semitas aeternas, et videte quae sit via bona; et ambulate in ea : ut cum steterimus in viis multis, veniamus aut teneat lumbum, id est, ut post electionem viae mortificet corpus suum, et servituti subjiciat, ne quasi rex et magister aliis praedicans, ipse reprobus inveniatur . Longum est nunc dicere, quod virtus diaboli vel maxime sit in lumbis, et quod ad David 551 repromissio fiat: De fructu lumbi tui ponam super thronum tuum . Et illud Apostoli: Adhuc enim in lumbo patris sui erat Abrahae, Levi, quando ivit in occursum Abraham Melchisedech . Et quod Joannes zona pellicea cipulis imperatur: Sint lumbi vestri praecincti
Abbreviated transcription (Latin):
non modico tẽpore eruditꝰ. debeo meis
simplicit indicare quȩ didici. Certe in
lectoris erit arbitrio. cũ utrũq ꝑcurre¬
rit. qͥd magis seqͥ debeat iudicare. Md
niniuen gͥ nc̃ fermo conuertit᷑. & hinc
uł maxime obscuri sunt ꝓphetę. qđ
repente dũ aliud agit᷑. ad alios ꝑsona
mutat᷑. n dicit᷑ ei. Ascendit ad te na-¬
bugodonosor qͥ te obsideat. qͥ ante ostu-¬
ũ uastet agros. ꝑsequat᷑ agricolas. rura
populetͣ. qui te qͦq ipsã clausã tene¬
at. Quia itaq tͥ imminet bellũ. ecce
diligent᷑ & conspice. & qͥd tͥ rueniat
intuere. Confocta lũbũ. idest accinge¬
re. Robora uirtutẽ ualde. hoc ẽ exer¬
citus congrega: qͥa sic̃ ultus ẽ dñs u¬
dã de suꝑbia sennacherib int̾fecto ex¬
ercitu riꝰ in iuidea. & ipso quoq a filiis
sus iugulato. sic ulciscet᷑ isrł idest decẽ tͥb
que a niniue possident᷑. Utrũq enĩ & ui.¬

Expanded text:
non modico tempore eruditus, debeo meis non modico tempore eruditus, debeo meis simpliciter indicare quae didici. Certe in lectoris erit arbitrio, cum utrumque percurrerit, quid magis sequi debeat, judicare. Ad Niniven igitur nunc sermo convertitur et hinc vel maxime obscuri sunt prophetae, quod repente dum aliud agitur, ad alios persona mutatur et dicitur ei: Ascendit ad te Nabuchodonosor qui te obsideat, qui ante os tuum vastet agros, persequatur agricolas, rura populetur, qui te quoque ipsam clausam teneat. Quia itaque tibi imminet bellum: ecce diligenter et conspice, et quid tibi eveniat, intuere. Conforta lumbos, id est, accingere: robora virtutem valde, hoc est, exercitus congrega: quia sicut ultus est Dominus Judam de superbia Sennacherib, interfecto exercitu ejus in Judaea, et ipso quoque a filiis s jugulato: sic ulciscetur Israel, id est, decem tribus quae a Ninive possidentur. Utrumque enim et Ju
Abbreviated transcription (Latin):
accipite sp̃m scm̃. ipse ẽ qͥ te liberauit
de tribulatione. Uastata enĩ niniue.
transeunte mundo: tribulatio quoq
ꝑtransiet.
Stendit qui disꝑgat in facre tua. custo¬
diens obsidionẽ. Contẽplare uiã. confor¬
ta lũbos. robora uirtutẽ ualde. qmͣ sic̃
reddidit dñs suꝑbiȩ in iacob sic reddet
suꝑbiȩ in iacob. qͥa uastatores dissipaue¬
runt ros. & ꝓpagines eoꝵcosruperunt.
e cessitate compellor quasi int̾ sara & sco¬
pulos inminente naufragio. sic in ter
historiã & allegoriã orationis meȩ cur¬
sũ flectere. & ne subito impingar at¬
tendere: Siquidẽ uixta fabulas porta¬
rũ. dextrũ scilla latꝰ. leuui implicata
caribdis obsidet. Si saxa fugimꝰ. incurri¬
mꝰ in ꝓfundũ. Si contortos uertices eiu¬
tamꝰ. in saxa deferim. Testis ẽ mͥ dñs.
me om̃ia quȩ scd̃m hebraicũ dissero. nͣ
de ꝓprio sensu loqͥ qͦd arguit᷑ in pseudo¬
ꝓpħis. sed hebreoꝵ seqͥ expositionẽ: aqͥb

Expanded text:
Accipite Spiritum sanctum , ipse est qui te liberat de tribulatione. Vastata enim Ninive, et transeunte mundo, tribulatio quoque pertransiet. Ascendit qui dispergat in facie tua, custodiens obsidionem: contemplare viam, conforta lumbos, robora virtutem valde: quoniam sicut reddidit Dominus superbiae Jacob, sic reddet superbiae Israel: quia vastatores dissipaverunt eos, et propagines eorum corruperunt. Necessitate compellor quasi inter saxa et scopulos, imminente naufragio, sic inter historiam et allegoriam orationis meae cursum flectere, et ne subito impingat attendere. Siquidem juxta fabulas poetarum: Dextrum Scylla latus, laevum implacata Charybdis, Obsidet: si saxa fugimus, incurrimus in 550 profundum: si contortos vortices evitamus, in saxa deferimur. Testis est mihi Dominus, me omnia quae secundum Hebraicum dissero, non de proprio sensu loqui, quod arguitur in pseudoprophetis; sed Hebraeorum sequi expositionem, a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
inuocauerant suꝑ t̾ras suas. sic̃ in qua¬
dragesimo octano psalmo figuralit᷑ ca-¬
nit᷑. & ꝓderit uobis hec ipsa cessatio
sationis. quȩ prius animã seminantis
mata. sed & tu qͥ prius t inuere inde¬
baris morieris errori. & bono tuo moe¬
tuus. idola quȩ colebas habebis sepul¬
chrũ. Atq ita fret. ut de pectore tuo
qd ante tẽplu dĩ tui quẽ simulaueras
fuerat. om̃s auferant᷑ errores. Hec au¬
tẽ euement tͥ qͥ quondã aduersus dñm
contraria cogitabas. cũ dĩ sermo qͥ sẽꝑ
ascendit in montes. in animas iudeli¬
cet excelsas atq sublimes ad te ueloci¬
t̃ uenerit. calcatisq pͥoꝵ erroꝵ fluctib
&e in tranqͥllũ redactis. pacẽ tͥ fidei
sensuũq reddiderit. Ignoscite ꝓlixitati.
Non rnĩ possũ &e historiã & tropologiã
sequens. breuit᷑ utrũq cõprehende¬
re. maxime cũ & int̾pretationis ua¬
rietate torquear. & aduersũ conscien¬

Expanded text:
invocaverant super terras suas, sicut in quainvocaverant super terras suas, sicut in quadragesimo octavo psalmo figuraliter canitur. Et proderit vobis haec ipsa cessatio sationis, quae prius animam seminantis, mata; sed et tu qui prius tibi vivere videbaris, morieris errori, et bono tuo mortuus, idola quae colebas, habebis sepulcrum. Atque ita fiet ut de pectore tuo, quod ante templum Dei tui, quem simulaveras, fuerat, omnes auferantur errores. Haec autem evenient tibi, qui quondam adversus Dominum contraria cogitabas, 548 cum Dei sermo, qui semper ascendit in montes, in animas videlicet excelsas atque sublimes, ad te velociter venerit, calcatisque priorum errorum fluctibus, et in tranquillum redactis, pacem tibi fidei sensumque reddiderit. Ignoscite prolixitati, non enim possum et historiam et tropologiam sequens breviter utrumque comprehendere: maxime cum et interpretationis varietate torquear, et adversus conscien
Abbreviated transcription (Latin):
loch. Ueloces autẽ nͥ ad interioris ca¬
pituli pedes retuleris. pendet sen¬
tentia. Itaq uixta consuetudine̾ me¬
ã primũ historiã. & postea uulgatę
elitionis sententiã uentilabo. Pre¬
cipret inqͥt contra te dñs o assur :
ut quod passurus es non fortuitu &
absq aliquo indice ueniat. sed dõ p̃¬
nuntiante patiaris. Non seminabi¬
t de nomine tuo ampliꝰ. Statim
qͥppe niniuen reuersus sennacherib.
a filiis sins occisus ẽ. Lege isaiam.
Et occisus ẽ in domo dĩ sin. quã adora¬
turus in trauerat. Hoc r̃ enĩ qđ ait
de domo dĩ tui int̾ficiã. Inde punieris.
unde sperabas auxiliũ. Erit sculptile atq
conflatile sepulchrũ tuũ. ut int̾ aras
&e puluinaria ad orantis idola sanguis
nefarius effundat᷑.
iunge quod sequit᷑. Et non seminabit᷑
inquit ex nomine tuo ampliꝰ. Neqͣꝗͣ
o heretici animȩ deceptoꝵ ex dogmati¬
b ur̃is suscipient nomina. quȩ prius

Expanded text:
LOTH  . Veloces autem nisi ad inferioris caLOTH  . Veloces autem nisi ad inferioris capituli pedes retuleris, pendet sententia. Itaque juxta consuetudinem meam primum historiam, et postea Vulgatae editionis sententiam ventilabo. Praecipiet, inquit, contra te Dominus, o Assur, ut quod passurus es, non fortuitu et absque aliquo judice veniat, sed, Deo pronuntiante, patiaris. Non seminabitur ex nomine tuo amplius: statim quippe Niniven reversus Sennacherib a filiis suis occisus est. Lege Isaiam, et occisus in domo Dei sui quam adoraturus intraverat. Hoc est enim quod de domo Dei tui interficiam : inde punieris, unde sperabas auxilium. Erit sculptile et conflatile sepulcrum tuum, ut inter aras et pulvinaria adorantis idola sanguis nefarius effundatur.uperioribus junge quod sequitur: Non seminabitur, inquit, ex nomine tuo amplius. Nequaquam, o haeretici, animae deceptorum ex dogmatibus vestris suscipient nomina, quae prius