comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominem subpeccato & maledicto nasci. nonleguntur intene¬
bris manicheorum sed inluce catholicorũ. Quid autẽ dicam de
ipsis diuinarum scripturarũ tractatorib quiincatholica ecclesia
floruerunt. quomodo haec non in aliossensus conatisunt ueste¬
re. qm̃ stabiles erant in antiquissima & robustissima fide : Non
autem nouitio mouebantur errore: Quossicolligere & eorum
testimonis utiuelim: et nimis longum erit. acdecanonicis aucto¬
ritatib a quib: non debemus auesti. minus fostasse uidebor pre¬
sumpsisse quam debui. Verum tam̃ utomittam beatissimum
ambrosium cui pelagius sicut iam commemoraui tam magnum
inte gritatis infide phibuit testimoniũ: Quitamen ambrosus
nihił aliud defendit in paruuilis uthaberent necessarium me¬
ddcumxp̃m. nisiorgnalepeccatum Mlimquicd usgl oriosisine
cocon prpranuis diecetur ab aliquo non solum fiuisse sediclẽ or

Expanded text:
hominem sub peccato et maledicto nasci, non leguntur in tenehominem sub peccato et maledicto nasci, non leguntur in tenebris Manicheorum, sed in luce catholicorum. Quid autem dicam de ipsis diuinarum scripturarum tractatoribus, qui in catholica ecclesia floruerunt, quomodo haec non in alios sensus conati sunt uertere, quoniam stabiles erant in antiquissima et robustissima fide, non autem nouitio mouebantur errore? quos si colligere et eorum testimoniis uti uelim, et nimis longum erit et de canonicis auctoritatibus, a quibus non debemus auerti, minus fortasse uidebor praesumpsisse quam debui. uerumtamen, ut omittam beatissimum Ambrosium, cui Pelagius, sicut iam commemoraui, tam magnum integritatis in fide perhibuit testimonium — qui tamen Ambrosius nihil aliud defendit in paruulis, ut haberent necessarium medicum Christum, nisi originale peccatum — numquid et gloriosissimae coronae Cyprianus dicetur ab aliquo non solum fuisse, sed uel esse
Abbreviated transcription (Latin):
suo quemipse laborat subsole : aut in libro eoclesiastico iugum
graue supfiliosadam adie exitus deuentre matriseorum usq
indiem sepulturȩ in matrem omnium. Autquod dicit apłs. in
adam omnes moriuntur : Autqđ dicit sc̃siob ubidepeccatissu¬
is loquitur. Homo enimnatus ex muliere breuis uite & plenus
iracundiȩ. sicut flos fenidecidit. fugit autem sicut umbra &
non stabit. Nonnee thuiuscuram fecisti. ehunc fecisti intra¬
re inconspectutuo in iudicium. Quisenimerit mundus
a sordib neunusquidem &iam siunius diei fuerit uita eiussu¬
perterram : Quasenim dixerit sordes. quia peccata intellegi
uoluit: Ipsalectio indicat ubi prorsus undeloquatur appa¬
r&. Vnde  & illud apud prophetam ⁊achariam. ubietfestur
a sacerdote uestissordida & dicitur ei. ecceabstuli peocatatua:
Puto quo dista omnia &cetera huiusmodi quae indicant omnẽ

Expanded text:
suo quem ipse laborat sub sole? aut in libro Ecclesiastico: iugum suo quem ipse laborat sub sole? aut in libro Ecclesiastico: iugum graue super filios Adam a die exitus de uentre matris eorum usque in diem sepulturae in matrem omnium, aut quod dicit apostolus: in Adam omnes moriuntur, aut quod dicit sanctus Iob, ubi de peccatis suis loquitur: homo enim natus ex muliere breuis uitae et plenus iracundiae sicut flos feni decidit; fugit autem sicut umbra et non stabit. nonne et huius curam fecisti et hunc fecisti intrare in conspectu tuo in iudicium? quis enim erit mundus a sordibus? ne unus quidem, etiamsi unius diei fuerit uita eius super terram. quas enim dixerit sordes, quia peccata intellegi uoluit, ipsa lectio indicat, ubi prorsus unde loquatur adparet. unde est et illud apud prophetam Zachariam, ubi aufertur a sacerdote uestis sordida et dicitur ei: ecce abstuli peccata tua. puto, quod ista omnia et cetera huius modi, quae indicant omnem
Abbreviated transcription (Latin):
Ueq enimex quo eẽ coepit manichei pestilentiosa docrina. ex
illo cocperunt inecclesi a diparuuli baptizandi exorcitari &
ex sufflari ut ipsis in ysteriis ostenderetur. non cos in regnũxp̃i
nisi erutos a tenebrarum potestate tranfferri. Aut quod inli¬
bris manichei legitur quoduenerit filius hominis quȩrere &
saluare quod perierat: Aut ꝑunum hominem peccatũ in
hunc mundum intrauit. et cetera adeandem sententiam ꝑti¬
nentia quae supra comme morauimus: autqđ redditds pecca¬
ta patrum infilios. autquodinpsalmo scriptumest ego ininiꝗ¬
tatib: conceptussum et inpeccatis mater mea inutero me aluit
Aut homo uanitatisimilis factusest dieseius uelut umbra prete¬
reunt: Autceste ecce ueteres posuisti diesmcos & substantia
mea quasinihil antete. Uerum tam̃ uniuersa uanitas omnis
homo uiuens: Aut qđ apostolusdicit. Omnis creatura uani¬
tati subiectaest : aut inlibro ecclesiaste. uanitas uanitatum &
omnia uanitas. quac abundantia est homini in omnilabore

Expanded text:
neque enim ex quo esse coepit Manichei pestilentiosa doctrina, ex illo coeperunt in ecclesia dei paruuli baptizandi exorcizari et exsufflari, ut ipsis mysteriis ostenderetur non eos in regnum Christi nisi erutos a tenebrarum potestate transferri, aut in libris Manichei legitur, quod uenerit filius hominis quaerere et saluare quod perierat, aut quod per unum hominem peccatum in hunc mundum intrauit et cetera ad eandem sententiam pertinentia, quae supra commemorauimus, aut quod reddit deus peccata patrum in filios, aut quod in psalmo scriptum est: ego in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis mater mea in utero me aluit, aut: homo uanitati similis factus est, dies eius uelut umbra praetereunt, aut: ecce ueteres posuisti dies meos, et substantia mea quasi nihil ante te; uerumtamen uniuersa uanitas, omnis homo uiuens, aut quod apostolus dicit: omnis creatura uanitati subiecta est, aut in libro Ecclesiaste: uanitas uanitatum et omnia uanitas. quae abundantia est homini in omni labore
Abbreviated transcription (Latin):
OMINAE SANCTAE ACVENERABILI FAMULAEDI ABINAE. AUCVSTI¬
nus indño salutem. Dolorem animitui quẽ tescribis explicare nom posse.
consolari aequumest nonaugere : Vt si fieri potest sanemus suspicionestuas. Non
uteis pronr̃a causa suscensendo. uenerandũ cortuũ etdodicatũ amplius ꝑturbem̃

Expanded text:
OMINAE SANCTAE AC VENERABILI FAMULAE DEI ALBINAE AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Dolorem animi tui, quem te scribis explicare non posse, consolari aequum est, non augere, ut, si fieri potest, sanemus suspiciones tuas, non ut eis pro nostra causa suscensendo uenerandum cor tuum et deo dicatum amplius perturbem
Abbreviated transcription (Latin):
trire. erudire filios naturalisest appctitus Idemq: rationis
est non libidinis Sed quiahuius nouimus intentionem. Ideo
non cumputamus his uerbis nisi libidinem membrorũ genicali¬
um significare uoluisse. Non ne tibiuidentur hacc uerba fo¬
lia eẽ ficulneae. subquib lat&. quid aliud quamid quod pu¬
d&. Ita quippe iste sibi circum locutionis huius obstacula.
Sicut illi sunccinctoria consuerunt. contexat etdicat.
Postquam autemnaturali appetitu cognouit uxorem: dicit
scriptura diuina: concepit eua et peperit filium. etuocauit no¬
meneiuscam. Sed quid inquit dicit adam audiamus. Ad¬
qui siuihominem ꝑdm̃. Vnde constat opusqdĩ eẽ quem ꝑ dm̃ ad¬
quisitum scriptura diuina testatur. Quishincdubitat : quis hoc
neg& maxime catholicus xp̃ianus Opusdĩ esthomo. Sed
carnis concupiscentia sinequasi peccatum non prȩcessis s&
tranquille uoluntati oboedientib sicucetera qembrei gemitalio¬

Expanded text:
trire, erudire filios naturalis est adpetitus idemque rationis trire, erudire filios naturalis est adpetitus idemque rationis est, non libidinis? sed quia huius nouimus intentionem, ideo non eum putamus his uerbis nisi libidinem membrorum genitalium significare uoluisse. nonne tibi uidentur haec uerba folia esse ficulneae, sub quibus latet quid aliud quam id quod pudet? ita quippe iste sibi circumlocutionis huius obstacula sicut illi succinctoria consuerunt. contexat et dicat: \'postquam autem uir naturali adpetitu cognouit uxorem, dicit scriptura diuina, concepit Eua et peperit filium, et uocauit nomen eius Cain. sed quid\\ inquit, 'dicit Adam audiamus: adquisiui hominem per deum. unde constat opus dei esse, quem per deum adquisitum scriptura diuina testatur.\' quis hinc dubitet? quis hoc neget, maxime catholicus christianus? opus dei est homo; sed carnis concupiscentia, sine qua, si peccatum non praecessisset, tranquillae uoluntati oboedientibus sicut cetera membra genitali
Abbreviated transcription (Latin):
lusest: Sed quia peccatores sunt quod eulpe nomen est. cuiuis labor¬
lus auctor est: Sedinter tot nomina bonarum rerum idest corpo¬
rum. sexuum. coniunctionum. libidinem uel concupiscentiam
carnis iste non nominat : Tac&. quia pud&. Et mira sidici potest
pudoris inpudentia quod nominare pud&. edaudare non pud&
Deniq uide quemadmodum magis camcircumloquendo maluerit
significare quam dicere. Postquã autem uir inquit natu¬
rali appetitu cognouit uxorem: Ecceiterum dicere noluit
carnis concupiscentia cognouit uxorem. sednaturali inquit
appetitu: ubiadhuc possumus intellegert ipsam uoluntatem
iustam ethonestam quauoluit filios procreare: Nonillam
libidinemdequa iste sic erubescit. ut ambiguo nobis loquimalit.
quam ꝑspicue quodsentit exprimere. Quid est naturali appe¬
titu Annon etuelle eẽ saluum. et uelleipsos suscipere nu¬

Expanded text:
lus non est, sed quia peccatores sunt, quod culpae nomen est, cuius diabolus non est, sed quia peccatores sunt, quod culpae nomen est, cuius diabolus auctor est. Sed inter tot nomina bonarum rerum, id est corporum, sexuum, coniunctionum, libidinem uel concupiscentiam carnis iste non nominat. tacet, quia pudet, et mira — si dici potest — pudoris inpudentia, quod nominare pudet, laudare non pudet. denique uide, quemadmodum magis eam circumloquendo maluerit significare quam dicere. \'postquam autem uir\\ inquit, \'naturali adpetitu cognouit uxorem>. ecce iterum dicere noluit: carnis concupiscentia cognouit uxorem, sed, naturali, inquit, \'adpetitu\', ubi adhuc possumus intellegere ipsam uoluntatem iustam et honestam, qua uoluit filios procreare, non illam libidinem, de qua iste sic erubescit, ut ambiguo nobis loqui malit quam perspicue quod sentit exprimere. quid est \'naturali adpetitu\'? annon et uelle esse saluum et uelle ipsos suscipere, nu
Abbreviated transcription (Latin):
si condludit atq in fest. Simala commetio defor setconditio
cospelur Eideo corpora quoq malo atedeputantur dulediei
cure pondeo Qed dalo auctor nondeputo corpora seudeliett
Quorumncausa factumest utcumin corporib hocest indioperibnom ec̃
placer acciderttamen masculo e&femine quod pudendu. lt noncẽ
commixtio qualis cc̃ potuit incorporeunte illius. Sicil qualuun un dẽ
sexu. quod inoperatione coniunger& Abipsorgtur umui uoc
corporum a quo est origo corporum: Iamsuprarespondimus laoic
exdo esse. sed nondelictum: Non membrorum in obocclientiam ꝑ
carnis concupiscentiam quae non esta patre. Dc inde dicitu lor
ergo rerum bonarum. id est corporum sexuum. coniunctionum
malos fructus cẽ non posse: Nec homines obhoc ado fieri ut adabolo
sicutdicis inquie legitimo iurc tencantur: Iamdictum est non cosidbo
teneri quia hominessunt: quod nature nomenest. cuius auctor diabo¬

Expanded text:
si concludit atque infert: 'si mala commixtio, deformis et conditio corporum et ideo corpora quoque malo a te deputantur auctori\'. cui respondeo: malo auctori non deputo corpora, sed delicta, quorum causa factum est, ut, cum in corporibus, hoc est in dei operibus totum placeret, accideret tamen masculo et feminae quod puderet, ut non esset commixtio qualis esse potuit in corpore uitae illius, sed qualem uidemusexu. quod in operatione coniungeret. ab ipso igitur commixtio corporum, a quo est origo corporum\'. iam supra respondimus hoc ex deo esse, sed non delictum, non membrorum inoboedientiam per carnis concupiscentiam, quae non est a patre. deinde dicit: \'tot ergo rerum bonarum, id est corporum, sexuum, coniunctionum malos fructus esse non posse nec homines ob hoc a deo fieri, ut a diabolo, sicut dicis\', inquit, \'legitimo iure teneantur\'. iam dictum est non eos ideo teneri, quia homines sunt, quod naturae nomen est, cuius auctor diabo
Abbreviated transcription (Latin):
NTERMILITIAETUAE: ET IN LUSTRIS PERSONAE
quam promeritis gestas accusq rcipublice necessarios. filidilectissi¬
me ethostande ualeri. tanto studiotẽ aduersus hereticos ineloqui¬
a diuina flagrare. satisdici non potest quanta mentis iocunditate de¬
lecter. Itaq postta quam legilitteras sublimitatistuae quib: delibro
quemadte scripsi gratiasagis. Sed admones ut ꝑ fratrem et coepiscopũme¬
ũ alippium audiam quid de quibusdã locis eiusdem libri heretici disputa¬
tionis assumant : ad hoc scribendum excitatussũ. Et quia non tantũ rela¬
tu memoratimei fratris addidici. uerum &iam prolatas ab eocastulas legi.
quapost eius derauenna profectionẽ romammittere ipse curasti. ubi
aduersariorũ potui uaniloquia reperire. adearespondere adiuuante
dño quanta possum ueritate & scripturarũ diuinarũ auctoritate pro¬
posui Castula cuinunc respondeo. hoctitulo pręnotatur. Capitula
delibro agustini quem scripsit. contraque libris pauca decerpsi. Hic ui¬

Expanded text:
nter militiae tuae curas et inlustris personae quam pro meritis gestas actusque reipublicae necessarios, fili dilectissime et honorande Valeri, tanto studio te aduersus haereticos in eloquia diuina flagrare satis dici non potest quanta mentis iucunditate delecter. itaque posteaquam legi litteras sublimitatis tuae, quibus de libro quem ad te scripsi gratias agis sed admones, ut per fratrem et coepiscopum meum Alypium audiam quid de quibusdam locis eiusdem libri haeretici disputationis adsumant, ad hoc scribendum excitatus sum. et quia non tantum relatu memorati mei fratris id didici, uerum etiam prolatas ab eo chartulas legi, quas post eius de Rauenna profectionem Romam mittere ipse curasti, ubi aduersariorum potui uaniloquia reperire, ad ea respondere adiuuante domino quanta possum ueritate et scripturarum diuinarum auctoritate proposui. Chartula, cui nunc respondeo, hoc titulo praenotatur: \'capitula de libro Augustini quem scripsit contra quae de libris pauca decerpsi\'. hic ui
Abbreviated transcription (Latin):
dussit p̃t̃ summum etuerum dm̃. uelhumani seminis uel ipsius
hominis creator exsemine. Sedhoctranquilla dchomine oboe¬
dientia membrorum adutum uoluntatis exiss&. si peocatum
non prȩcessiss&. Neq nunc agiturdenatura hominis. sed deuitio:
Illa quippe hab& auctoremdm. existoautem trahitur originale
peccatum. Namsisemen ipsum nullũ hab& uitium: quid est
quodscriptum est in librosapientiae. Nonignorans qm̃ nequã est
natio illorum. et naturalis malitia ipsorum:Itqm̃ non poterat
mutari cogitatio illorum inꝑpetuum. semenenim illorum erat male¬
dictũ ab initio : Nempe dequib cumq dicat ista. dehominibus
dicit: Quomodo ergoest cuius lib& hominis malitia naturalis
et semenmaledictum ab initio. nisi adalludrespiciatur. quod ꝑunũ
hominem peccatum intrauit inmundum. et ꝑpeccatummors.
Et ita in omnes homines ꝑtransut. in quo omnes peccauerunt

Expanded text:
dus sit praeter summum et uerum deum uel humani seminis uel ipsius dus sit praeter summum et uerum deum uel humani seminis uel ipsius hominis creator ex semine; sed hoc tranquilla de homine oboedientia membrorum ad nutum uoluntatis exisset, si peccatum non praecessisset. neque nunc agitur de natura hominis, sed de uitio. illa quippe habet auctorem deum; ex isto autem trahitur originale peccatum. nam si semen ipsum nullum habet uitium, quid est quod scriptum est in libro Sapientiae: non ignorans quoniam n equam est natio illorum et naturalis malitia ipsorum, et quoniam non poterat mutari cogitatio illorum in perpetuum; semen enim illorum erat maledictum ab initio? nempe de quibuscumque dicat ista, de hominibus dicit. quomodo est ergo cuiuslibet hominis malitia naturalis et semen maledictum ab initio, nisi ad illud respiciatur, quod per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertrans
Abbreviated transcription (Latin):
q: nomeneius sedh dicens. suscitauit mihi dñssemen aliud pro
ab el que moccidit camn. De inde addidit etdicit.Ad docum̃tũ
instituti coitus. ipsum semen diuinitasdicitur excitasse. Non
intellexit homoiste quodseriptumest. putauit enim adhoc ẽẽ
dictum suscitauit mihidñs semen aliud ꝓabel: ut crederetur ds̃
illi excitasselibidinem cocundi cuius motuexcitaretur semen
ut gremio feminȩ possit infundi. Nescit non cẽdictum excita¬
uit mihisemen nisi deditmihi filium: Deniq: hocadam non dixit
postroitum suum quo semen emisit. sed coniugispastum quofili¬
umdõ donante suscepit: Nam quac gratulatioest nisi foste libi¬
donosorum et suum uas in morbo concupiscentiae quoductat
a postolus possidentium. Si semen extrema cocundi uoluptate
fundatur: Nec sequatur conceptus aut pastus ubinuptiarum
uerus est fructus Neq: hoc id eodixerim quodalius putan¬

Expanded text:
 nomen eius Seth dicens: suscitauit mihi dominus semen aliud pro  nomen eius Seth dicens: suscitauit mihi dominus semen aliud pro Abel, quem occidit Cain\\ deinde addit et dicit: \'ad documentum instituti coitus ipsum semen diuinitas dicitur excitasse\'. non intellexit homo iste quod scriptum est; putauit enim ad hoc esse dictum: suscitauit mihi dominus semen aliud pro Abel, ut crederetur deus illi excitasse libidinem coeundi, cuius motu excitaretur semen, ut gremio feminae possit infundi. nescit non esse dictum Cexcitauit mihi semen\' nisi \'dedit mihi filium>. denique hoc Adam non dixit post coitum suum, quo semen emisit, sed post coniugis partum, quo filium deo donante suscepit. nam quae gratulatio est nisi forte libidinosorum et suum uas in morbo concupiscentiae, quod uetat apostolus, possidentium, si semen extrema coeundi uoluptate fundatur nec sequatur conceptus aut partus, ubi nuptiarum uerus est fructus? Neque hoc ideo dixerim, quod alius putan
Abbreviated transcription (Latin):
ooprris s quo de rubeser aperre Cenucatet moncum inqut̃
ha membiorum. er edo illud uoluit dicere quod pud& euidet
dioere n VNaluit enimdicert membrorum potentiam qulam
urnis concupiscentiam. Planc etiam sinoncogitauit. significa¬
uit aliquid quod a dremꝑtinere uideatur: Quidenim̃ poten¬
tius membris hominis quando nonseruiunt uoluntati hominis sc
Quactamen ecsifrenentur temperantia uel continentia ususcorũ
aliquantum. motuscam̃ corum non est in hominis potestate. Cenuit
ereo adam filios ac utistedicit membrorum suorum potentia. de
quaprius quam gigner& erubuit post peccatum. Si autem nonpec¬
cusso non cosgecnuiss& membrorum potentia. sed membrorum
oboedientia  Ipsequippe ess& potens ut eissubiectis uoluntate
imperar&. sipotentior & ipse subicctus cãdem uoluntate serur&
ostaliquanta iterum dicit scriptura diuina inquit. Cognouit
adam euam uxoremsuam et concepit & peperit filium: uocauit¬

Expanded text:
operiret quod erubescit aperire. "genuerat enim eum", inquit, tia membrorum, credo, illud uoluit dicere, quod pudet euidenter dicere. maluit enim dicere membrorum potentiam quam carnis concupiscentiam. plane, etiamsi non cogitauit, significauit aliquid, quod ad rem pertinere uideatur. quid enim potentius membris hominis, quando non seruiunt uoluntati hominis? quae tamen etsi frenentur temperantia uel continentia, usus eorum aliquantum, motus tamen eorum non est in hominis potestate. genuit ergo Adam filios hac, ut iste dicit, membrorum suorum potentia, de qua priusquam illos gigneret, erubuit post peccatum. si autem non peccasset, non eos genuisset membrorum potentia, sed membrorum oboedientia. ipse quippe esset potens, ut eis subiectis uoluntate imperaret, si potentiori et ipse subiectus eadem uoluntate seruiret. Post aliquanta iterum: \'dicit scriptura diuina\', inquit, \'cognouit Adam Euam uxorem suam et concepit et peperit filium. et uocauit
Abbreviated transcription (Latin):
fili peccastinonadicias iterũ. Non autẽ sufficit. sed ad didit. It depris¬
tinis de p̃care. ut tibire mittantur. Manentergo nisi remittantur
Sed quomodomanent sip̃teritas. nisi quia p̃terier̃ actu. manent reatu
Sic itaq fieri econtrario potest. ut &iamillud mancat actu. pretereat rea¬
tu. Agit enim aliquid concupiscentia carnis. et quando ei non exhibet᷑¬
uel in alio cordis corporis adsensus ubi regn&. uel mẽbra uelut arma qui¬
b: impleatur quodiub&. Agit autẽ quid nisi ipsa desideria mala¬
uns et turpia: Nonenim sibona eelicita essent eis oboedirȩ ꝓhibe¬
r& apostolus dicens Non regnãt peccatũ in ur̃o mostali corpore
ad oboediendũ desideriis cius. Vt qm̃ sunt in aliis maiora. in aliis

Expanded text:
fili, peccasti, non adicias iterum; non autem sufficit, sed addidit: et de prisfili, peccasti, non adicias iterum; non autem sufficit, sed addidit: et de pristinis deprecare, ut tibi remittantur. manent ergo, nisi remittantur. sed quomodo manent, si praeterita sunt, nisi quia praeterierunt actu, manent reatu? sic itaque fieri e contrario potest, ut etiam illud maneat actu, praetereat reatu. Agit enim aliquid concupiscentia carnis et quando ei non exhibetur uel cordis adsensus, ubi regnet, uel membra uelut arma quibus inpleatur quod iubet. agit autem quid nisi ipsa desideria mala et turpia? non enim si bona et licita essent, eis oboedire prohiberet apostolus dicens: non regnet peccatum in uestro mortali corpore ad oboediendum desideriis
Abbreviated transcription (Latin):
regn& peccatũ in nramortali corpore: Quȩ cam̃ concupiscentia coti¬
die minuitur in ꝓficentib etcontinentib acredente duia se nntau mnulo
me rimerequierocinequit̃ seruunt cantas ineis uresaccipt utpleraqr
iamn date deficinib mebriscisdenq pastib corporis adilludl opis adinoue¬
raminusualtra turpius eeꝓcatius in sanre nondes natu Neisergo qui
periñ peccatũ sicuedx inoninpstait Namsicat coruĩpeecatorũ qu aemaner
rẽpeccatũ. reum noncẽ peccati. Namsiquis quã uerbi gratia fecerit ad¬
ulteriũ &iamsinũ quã de inceps faciat reusẽ adulterii. donecrȩatus i psus
indulgentia remittatur. Hab& ergopeccatũ quã uisillud qđ ad misit
iamnonsit. quiacumtẽ pore quo factũ ẽ p̃teriit. Namsia peccando desis¬
tere hoc e& non habere peccata. Sufficer& uthoc nos moner& scriptura:

Expanded text:
regnet peccatum in nostro mortali corpore. Quae tamen concupiscentia quotiregnet peccatum in nostro mortali corpore. Quae tamen concupiscentia quotidie minuitur in proficientibus et continentibus, accedente etiam senectute multo maxime. qui uero ei nequiter seruiunt, tantas in eis uires accipit, ut plerumque iam aetate deficientibus membris eisdemque partibus corporis ad illud opus admoueri minus ualentibus turpius et procacius insanire non desinat. In eis ergo, quiut in peccatum, sicut dixi, non inputetur. nam sicut eorum peccatorum, quae manerre peccatum, , reum non esse peccati. nam si quisquam uerbi gratia fecerit adulterium, etiamsi numquam deinceps faciat, reus est adulterii, donec reatus ipsius indulgentia remittatur. habet ergo peccatum, quamuis illud quod admisit iam non sit, quia cum tempore quo factum est praeteriit. nam si a peccando desistere hoc esset non habere peccata, sufficeret, ut hoc nos moneret scriptura:
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ queritur quomodo ista con
ꝑ ipsam seminatur. et cum ipsa carnͣis gignitur ꝓlesparentis &iã baptiza¬
ti. Autceste sunparente baptizato potest ec̃. & peccatũ non cẽ. cur
eadẽ ipsam ꝑle peccatũ sit: Adhecrespondetur. Dimitti concupis¬
centiam carnis inbaptismo. Ñut ñ sit sedut in peccatũ non imputetur
Quãuis autẽ reatusuo iã soluto. man& tam̃ donec sanetur omnis infir¬
mitas nr̃a. ꝓficiente renouatione interioris hominis dedie indiẽ. cum
exterior induerit incorruptionẽ. Non enĩ substantialit̃ man& sic̃
aliqđd corpus aut sp̃s: Sedaffectio ẽ quaedam malȩ qualitatis. sicut
languor. Nonergo aliquid reman& qđ ñ remittatur. cũ fit sicut scrip¬
tũ ẽ ꝓpitius dñsomnib: iniquitatib: nr̃is: Sed donec fiat & qđ sequi¬
tur.: quisanat omnes languorestuos. quiredimit decorruptione uitam
tuã : man& in corpore mortis huius carnalis concupiscentia: cuius ui¬
tiosis desideriis adinlicita ꝑ petranda nonoboedire p̃cipimur. ne¬

Expanded text:
autem quaeritur, quomodo ista concper ipsam seminatur et cum ipsa carnalis gignitur proles parentis etiam baptizati aut certe, si in parente baptizato potest esse et peccatum non esse, cur eadem ipsa in prole peccatum sit: ad haec respondetur dimitti concupiscentiam carnis in baptismo, non ut non sit, sed ut in peccatum non inputetur. quamuis autem reatu suo iam soluto manet tamen, donec sanetur omnis infirmitas nostra proficiente renouatione interioris hominis de die in diem cum exterior induerit incorruptionem; non enim substantialiter manet, sicut aliquod corpus aut spiritus, sed affectio est quaedam malae qualitatis, sicut languor. non ergo aliquid remanet, quod non remittatur, cum fit, sicut scriptum est: propitius dominus omnibus iniquitatibus nostris, sed, donec fiat et quod sequitur: qui sanat omnes languores tuos, qui redimit de corruptione uitam tuam, manet in corpore mortis huius carnalis concupiscentia, cuius uitiosis desideriis ad inlicita perpetranda non oboedire p
Abbreviated transcription (Latin):
tunc nondũ apparentiũ uanitatẽ huius suȩ sententiȩ ueritate dam¬
nauit Quodideo commemorandũ putaui. quia pelagius sic
laudat ambrosium ut dicat: beatus ambrosius ep̃s incuius precipue
libris romaneluc& fides. quiscriptorum int̾latinos flosquidam spe¬
ciosus enituit. Cuius fidem et purissimũ inscripturis sensũ. Ne ini¬
micusquidam aususẽ rep̾hendere. Peniteat ergocũ qđ sensit ad¬
uersus ambrosiũ. nepeniteat eũ quod siclaudauit ambrosiũ ¶ Habes
librũ et mol estia longitudinis. et difficultate questionis. quammihi
fuit addiccandũtamtibi adlegendum negotiosũ. quib pasticulis tẽ¬
porumte inuenire potuit ac potuerit otiosum: quem profecto quantum
me dñs adiuuare dignatus est claboratũ. int̾ coclesi asticas curas incas
nontibungererem inc̃publicastuas. nisi ab hominedi quite familiarius
nouit audisem quodtam libenter legas ut &iam nocturnas aliquas ho¬

Expanded text:
tunc nondum adparentium uanitatem huius suae sententiae ueritate damtunc nondum adparentium uanitatem huius suae sententiae ueritate damnauit? quod ideo commemorandum putaui, quia Pelagius sic laudat Ambrosium, ut dicat: \'beatus Ambrosius episcopus, in cuius praecipue libris Romana elucet fides, qui scriptorum inter Latinos flos quidam speciosus enituit, cuius fidem et purissimum in scripturis sensum ne inimicus quidem ausus est reprehendere\'. paeniteat ergo eum quod sensit aduersus Ambrosium, ne paeniteat eum quod sic laudauit Ambrosium. habes librum et molestia longitudinis et difficultate quaestionis quam mihi fuit ad dictandum, tam tibi ad legendum negotiosum, quibus particulis temporum te inuenire potuit aut potuerit otiosum. quem profecto, quantum me dominus adiuuare dignatus est, elaboratum inter ecclesiasticas curas meas non tibi ingererem inter publicas tuas, nisi ab homine dei, qui te familiarius nouit, audissem, quod tam libenter legas, ut etiam nocturnas aliquas ho
Abbreviated transcription (Latin):
eam tamquam bonumnaturalẽ laudando. suum pestiferũ dogma
confirment. quo adserunt prolem quacꝑillam nascitur. nullũ
trahere originale peccatũ. Dehac ergocarnis concupiscentia bea¬
tus ambrosius mediolaninsis ep̃s cuiussacerdotali ministerio laua¬
erõ regenerationis accepi. sicbrcuiter est locutus Cum exponens
isaiam ꝓphetam carnalem xp̃inatiuitatem in sinuar&. Ideo in¬
quit etquasi homoꝑ uniuersa temptatus est. et in similitudine
hominũ cuncta sustinuit: Sed quasi despũnatus abstinuit apec¬
cato : Omnis enimhomo mendax. et nemosine peccato nisi unus
ds̃. Seruatũ c̃igitur ut ex uiro etmuliere idest ꝑ illam corporũ
commixtionẽ pemouideatur experseẽ delicti: Quiautẽ expers
delicti. expersetiam huiusmodi conceptionis. Num quid & sc̃s am¬
brosius nuptiarũ bonitatẽ ac non potius istorũ hereticorũ quã uis

Expanded text:
eam tamquam bonum naturale laudando suum pestiferum dogma eam tamquam bonum naturale laudando suum pestiferum dogma confirment, quo adserunt prolem, quae per illam nascitur, nullum trahere originale peccatum: de hac ergo carnis concupiscentia beatus Ambrosius Mediolanensis episcopus, cuius sacerdotali ministerio lauacrum regenerationis accepi, sic breuiter est locutus, cum exponens Esaiam prophetam carnalem Christi natiuitatem insinuaret: <ideo>, inquhominum cuncta sustinuit, sed quasi de spiritu natus abstinuit a peccato; omnis enim homo mendax et nemo sine peccato nisi unus deus. seruatum est igitur, ut ex uiro et muliere, id est per illam corporum commixtionem nemo uideatur expers esse delicti. qui autem expers delicti, expers etiam huius modi conceptionis\'. numquidnam et sanctus Ambrosius nuptiarum bonitatem ac non potius istorum haereticorum quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
ñsolũ omnia peccata sed omnia prorsus hominummala xp̃iani laua¬
cri scĩtate tolluntur. quomundat ecclesiam suã xp̃s. ut exhibeat eã sibi
Ñinistosaeculo sed infuturo. Non habentem maculã autrugam aut ali¬
quid eius modi. Namquimo do eamtalẽ eẽ dicunt et tam̃in illa sunt :
qm̃ etipsi fatentur schabere pecrata. Siuerum dicunt ꝓfecto qm̃mun¬
dinonsunt a peccatis. hab& in eis eoclesia maculam: Si autẽ falsum di¬
cunt quia corde duplicilocuntur. hab& ineis ecclesia rugam. Si autẽ
sedicunt habere ista non ipsam: ergose nonesse membra eius. nec se
ad corpus eius ꝑtinere fateantur. ut etiã sua confessione damnentur
Dehac autẽ concupiscentia carnis. quamcurauimus anuptialib bonis¬
prolrxa disputatione distinguere: ꝓpt nouos heretioosquicũ haeeliep̃¬
henditur calumniantur qua sinuptiae rephendantur. ut scilic&

Expanded text:
non solum omnia peccata, sed omnia prorsus hominum mala christiani lauanon solum omnia peccata, sed omnia prorsus hominum mala christiani lauacri sanctitate tolluntur, quo mundat ecclesiam suam Christus, ut exhibeat eam sibi non in isto saeculo, sed in futuro non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi. nam qui modo eam talem esse dicunt et tamen in illa sunt, quoniam et ipsi fatentur se habere peccata, si uerum dicunt, profecto, quoniam mundi non sunt a peccatis, habet in eis ecclesia maculam; si autem falsum dicunt, quia corde duplici loquuntur, habet in eis ecclesia rugam. si autem se dicunt habere ista, non ipsam, ergo se non esse membra eius nec se ad corpus eius pertinere fateantur, ut etiam sua confessione damnentur. De hac autem concupiscentia carnis, quam curauimus a nuptialibus bonisprolixa disputatione distinguere propter nouos haereticos, qui cum haec reprehenditur calumniantur, quasi nuptiae reprehendantur, ut scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
mala hominum regeneratorum mundentur atq sanentur: non solũ pec¬
cata quacomnia nuncremittuntur in baptismo. Sedetiã quae posteris
humana ignorantia uel infirmitate contrahuntur: non utbaptis ma
quotiens peccatur. totiens repetatur. sed quia ipso qđ semeldaturfit
ut nonsolum ante ea uerum ctiam postea quorum lib& peccatorũ uenia
fidelib impetretur. Quid enim prodeẽt uel antebaptis mũ peniten¬
tia nisibaptismussequeretur. uel postea nisi p̃ceder& Inipsa quoq
oratione dominica quae cotidianaest mundatio nr̃a. quo fructu.
quantalib&. cuitandem adinittenda sua peccata prodess&. sibapti¬
tatus noness& Postremoregniçelorum ipsa felicitas ubinon habe¬
bit ecclesia maculam autrugam autaliquid eius modi. ubinihil repre¬
hensionis nihilsimulationis erit. ubi non solum reatus sednec concupis¬
centia erit ulla peccati. quorum erit nisibaptitatorũ: Ac ꝑ hoc

Expanded text:
mala hominum regeneratorum mundentur atque sanentur, non solum pecmala hominum regeneratorum mundentur atque sanentur, non solum peccata quae omnia nunc remittuntur in baptismo, sed etiam quae posterius humana ignorantia uel infirmitate contrahuntur, non ut baptisma quotiens peccatur, totiens repetatur, sed quia ipso quod semel datur fit, ut non solum antea, uerum etiam postea quorumlibet peccatorum uenia fidelibus impetretur. quid enim prodesset uel ante baptismum paenitentia, nisi baptismus sequeretur, uel postea, nisi praecederet? in ipsa quoque oratione dominica, quae cotidiana est nostra mundatio, quo fructu, quantalibet cui tandem ad dimittenda sua peccata prodesset, si baptizatus non esset? postremo regni caelorum ipsa felicitas, ubi non habebit ecclesia maculam aut rugam aut aliquid eius modi, ubi nihil reprehensionis, nihil simulationis erit, ubi non solum reatus, sed nec concupiscentia erit ulla peccati, quorum erit nisi baptizatorum? Ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
inȩt̃nam inmostalitatem plena mutatio : Hab&uimquandam occultã
unde seminetur amarus olcaster. Nisiet illic cadem di agricultura remit¬
tatur. tegatur. non inputetur. Nonerit autẽ omnino aliquid uel in
carnali semine uitiosũ cũcadem generatione quaenunefit ꝑsacrũlaua¬
crũ usq infinem cunctamala hominis inpugnante atq: sanante cadẽ caro
ꝑ quẽ facta est anima carnalis fiat &iam sp̃italis ipsa: nullamlegimentis
resistentem concupiscentiã carnis habitura. Nihil carnalisseminis emis¬
sura. Sic enimaccipiendũ est quodait idem apostolus. Xp̃sdilex̃ ecde¬
siam et se ipsumtradidit ꝓea. ut cam scĩficar& mundans eam lauacro
aque in uerbo ut ex hiber& sibi ipse gloriosam ecclesiam non habentẽ
maculam aut rugam autaliquid eiusmodi. Sic inquã accipiendũ est
ut eodem lauaero regenerationis & uerbo sc̃ificationis omnia prorsis

Expanded text:
in aeternam inmortalitatem plena mutatio, habet uim quandam occultam, in aeternam inmortalitatem plena mutatio, habet uim quandam occultam, unde seminetur amarus oleaster, nisi et illic eadem dei agricultura remittatur, tegatur, non inputetur. non erit autem omnino aliquid uel in carnali semine uitiosum, cum eadem regeneratione, quae nunc fit per sacrum lauacrum, usque in finem cuncta mala hominis purgante atque sanante eadem caro, per quam facta est anima carnalis, fiet etiam spiritalis ipsa, nullam legi mentis resistentem concupiscentiam carnis habitura, nihil carnalis seminis emissura. sic enim accipiendum est, quod ait idem apostolus: Christus dilexit ecclesiam et se ipsum tradidit pro ea, ut eam sanctificaret mundans eam lauacro aquae in uerbo, ut exhiberet sibi ipse gloriosam ecclesiam, non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi, sic, inquam, hoc accipiendum est, ut eodem lanacro regenerationis et uerbo sanctificationis omnia prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
profecto in prole pondum regenerata uelit moleastro cumnteatubabetus
loncc etiam illic cademgratia remitatir. Ex quo en imadam exolea
talimnqua nec semenerat ciusmodi unde amartudo nasceretur ol castri
inol castruam peccando conuersus est: quia tammagnũ peccatũ fuuro
ubimagna ficr& indeceriusmutatio naturȩ. totumgenus humanum
sorit oł castrũ : icautquẽ a d modum nuncin ipsis uidemus arborib Siquid
inde inolcum gratiadiuina conuestit. Ibiuitium prime natiuitatis qđ
erat originale peccatũ decarnali concupiscentia traductũ et adtractũ
remittatur. tegatur. non inputetur :. Vndetam̃ olcaster nascatur. nisi
&ipse molea cadem gratia renascatur: Beataitaq: olca cuius remissȩ s̃
iniquitates et cuiustectas peccata: beatacui nonin put auit dñspeccatũ
Sedillud quodremissum est. et aectũ est. It nonimputatur donee fiat

Expanded text:
profecto in prole nondum regenerata uelut in oleastro cum reatu habetur, profecto in prole nondum regenerata uelut in oleastro cum reatu habetur, donec etiam illic eadem gratia remittatur. ex quo enim Adam ex olea tali, in qua nec semen erat eius modi, unde amaritudo nasceretur oleastri, in oleastrum peccando conuersus est, quia tam magnum peccatum fuit, ubi magna fieret in deterius mutatio naturae, totum genus humanum fecit oleastrum, ita ut — quemadmodum nunc in ipsis uidemus arboribus — si quid inde in oleam gratia diuina conuertit, ibi uitium primae natiuitatis, quod erat originale peccatum de carnali concupiscentia traductum et adtractum, remittatur, tegatur, non inputetur, unde tamen oleaster nascatur, nisi ipse in oleam eadem gratia renascatur. Beata itaque olea, cuius remissae sunt iniquitates et cuius tecta sunt peccata, beata, cui non inputauit dominus peccatum. sed illud quod remissum est et tectum est et non inputatur, donec fiat
Abbreviated transcription (Latin):
cius reatũ peccatorũ omniũ remissione dissoluit. ut quã uis adhu
maneat. Et dedie indiem magis magisq minuatur. inpeccatũ tam̃
nonimput&ur : Haccitaq remissio peccatorũ quã diunon fit in
ple. Sicibiest lex ista peccati. ut ctiam in peccato inputetur. id est
ut &iam reatus cius cumillesit quaẽtencat a& ni supplicii debitorem
Hoc enimtraicit parens inple carnalẽ. quod & ipse carnaliter
natus. Nonqdspiritalit̃ estrenatus. Quia idipsum qđ carnaliter
natus c̃ quã uisreatu soluto noninpediat fructũ cius. Tam̃ tamquã in
seminc oliuclat& etiamsi ꝓpt̃ remissionẽ peccatorũ nihil oleo noc&
eiscilic& uitȩ quae secundumxp̃m qui est appellatus aboleo idest
a cͥrismate iustus exfideuiuit. Hoc autẽ qđ in parente regenera¬
to tanquam inoleȩ semine sine ullo reatiu quiaremissum est̃ tegitis.

Expanded text:
eius reatum peccatorum omnium remissione dissoluit, ut quamuis adhuc eius reatum peccatorum omnium remissione dissoluit, ut quamuis adhuc maneat et de die in diem magis magisque minuatur, in peccatum tamen non inputetur. Haec itaque remissio peccatorum quamdiu non fit in prole, sic ibi est lex ista peccati, ut etiam in peccatum inputetur, id est, ut etiam reatus eius cum illa sit, quae teneat aeterni supplicii debitorem. hoc enim traicit parens in prolem carnalem, quod et ipse carnaliter natus, non quod spiritaliter est renatus, quia id ipsum, quod carnaliter natus est, quamuis reatu soluto non inpediat fructum eius, tamen tamquam in semine oliuae latet, etiamsi propter remissionem peccatorum nihil oleo nocet, ei scilicet uitae, qua secundum Christum, qui est appellatus ab oleo, id est a chrismate, iustus ex fide uiuit. hoc autem quod in parente regenerato tamquam in oleae semine sine ullo reatu, quia remissum est, tegitur,
Abbreviated transcription (Latin):
et hostes aduersus quos dimican tur & inferioreseẽ incestamine. & uicti ali¬
quidtenere captiuum. qđd incarne nra quãuis sub peccati lege tencatir
tam̃ in spe redemptionis cst. quia ipsauitiosa concupiscentia. nulla omnino
remanebit. Caro autem nr̃a ab capeste morboq sanata in mostalitate ues¬
tita inȩẽnabcatitudineꝑ manebit. Subiumgit autẽ a postolus & dicit
gitur ego ipse mente seruiolegidĩ. carncaute lege peccati. Quod sic intel¬
legendũc. Mente seruio legidĩ non consentiendo legi peccati. Carne
autẽ seruio legipeccati. habendo desideria peccati: Quib: et sinon
consentio. nondumtam̃ penitus careo. Deniq quidposthec intulerit
attendamus. Nullaergo inquit condemnatioest nunchisquis inxp̃o
ihũ. Etiam nunc inquit quandolex inmembris repugnat legimentis
& captiuũ inquit tenet in corpore mostis huius. nulla condemnatio

Expanded text:
et hostes, aduersus quos dimicatur, et inferiores esse in certamine et uicti aliet hostes, aduersus quos dimicatur, et inferiores esse in certamine et uicti aliquid tenere captiuum. quod in carne nostra quamuis sub peccati lege teneatur, tamen in spe redemptionis est, quia ipsa uitiosa concupiscentia nulla omnino remanebit, caro autem nostra ab ea peste morboque sanata et tota inmortalitate uestita in aeterna beatitudine permanebit. Subiungit autem apostolus et dicit: igitur ego ipse mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. quod sic intellegendum est: mente seruio legi dei non consentiendo legi peccati; carne autem seruio legi peccati habendo desideria peccati, quibus etsi non consentio, nondum tamen penitus careo. denique quid post haec intulerit adtendamus. nulla ergo, inquit, condemnatio est nunc his qui sunt in Christo Iesu. etiam nunc, inquit, quando lex in membris repugnat legi mentis et captiuum aliquid tenet in corpore mortis huius, nulla condemnatio
Abbreviated transcription (Latin):
cu piscentia sua nisi aliquantũ tenerctur caro nr̃a captiua. quo modo
e& uerum qđ ait idem apłs. ad optionem expeccantes redemptionẽ cor¬
poris nr̃i : Intantũigitur adhuc expectatur redemptiocorporis nr̃i. in
quantũ adhuc exaliqua paste captiuum est sublege peccati. Vnde &
quia corpus qđ corrũpitur ad grauat amimã: Cũergo idipsũ corpusiã
incorruptibile recipietur. plenacrit liberatio a corpore mostis huius.
a quo non lbera: intur. qui sunt ad poenã resurrecturi. Ad corpusergo
mostis huius intelligitur ꝑtinere ut alia lex in membris repugn& quidem
legimentis. dum caro concupiscit aduersus spm et simentẽ p subiug&:
quia et sp̃sconcupiscit aduersuscarnẽ: atq ita quamuis lex ipsa pcccati
captiuũ teneat aliquid carnis underesistat legimentis. nontam̃ regnat
in nr̃olic& mostali corpore sinon oboeditur desideriiscius. Solent enim

Expanded text:
cupiscentia sua, nisi aliquantum teneretur caro nostra captiua, quomodo cupiscentia sua, nisi aliquantum teneretur caro nostra captiua, quomodo esset uerum, quod ait idem apostolus: adoptionem expectantes, redemptionem corporis nostri? in tantum igitur adhuc expectatur redemptio corporis nostri, in quantum adhuc ex aliqua parte captiuum est sub lege peccati. unde et quia corpus quod corrumpitur, adgrauat animam? cum ergo id ipsum corpus iam incorruptibile recipietur, plena erit liberatio a corpore mortis huius, a quo non liberantur, qui sunt ad poenam resurrecturi. ad corpus ergo mortis huius intellegitur pertinere, ut alia lex in membris repugnet quidem legi mentis, dum caro concupiscit aduersus spiritum, etsi mentem non subiuget, quia et spiritus concupiscit aduersus carnem. atque ita quamuis lex ipsa peccati captiuum teneat aliquid carnis, unde resistat legi mentis, non tamen regnat in nostro licet mortali corpore, si non oboeditur desideriis eius. solent enim
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃icũ Numquiã. Quamquã paulo superius & ipse a postolus
quomod orecte potuerit decarnesuadicere captiuantem me. satis
euidenter aperuit. Cũ enim dixiss&. Scio enim quia ñ habitat
inme. idipsum exponens. adiunx̃ etait: hoc est in carnemcabonũ
Hoc ergocaptiuatur sublege peccati inquanon habitat bonũ. hoc ẽcaro
Carnemautemnunc appellauit ubiest morbidus quidã carnisaffectus
nom ipsamcorporis conformationẽ cuius mẽbra non adhibendas arma
peccato dest cidemipse concupiscentiȩ quachoccarnele nrm̃ captiuũ
ten&: Namquantũ attin& adipsam corporalem substantiã atq na¬
turã in uiris fidelib siue coniugatis. Siue continentib iãtemplũ dĩ est
Attam̃ siomnino nihil carnis nre captiuum teneretur. Ñquidẽ subdia¬
bulo. quia &ibi facta est peccatiremissio qđ peccatũ non in putẽtur
qđ ꝓprielex peccatiuocatur: Tam̃ subipsalege peccatihoc est subcon¬

Expanded text:
dominum meum? Quamquam paulo superius et ipse apostolus dominum meum? Quamquam paulo superius et ipse apostolus quomodo recte potuerit de carne sua dicere: captiuantem me, satis euidenter aperuit. cum enim dixisset: scio enim quia non habitat in me, id ipsum exponens adiunxit et ait: hoc est in carne mea, bonum. haec ergo captiuatur sub lege peccati, in qua non habitat bonum, hoc est caro. carnem autem nunc appellauit, ubi est morbidus quidam carnis adfectus, non ipsam corporis conformationem, cuius membra non adhibenda sunt arma peccato, id est eidem ipsi concupiscentiae, quae hoc carnale nostrum captiuum tenet. nam quantum adtinet ad ipsam corporalem substantiam atque naturam, in uiris fidelibus, siue coniugatis siue continentibus, iam templum dei est. attamen, si omnino nihil carnis nostrae captiuum teneretur non quidem sub diabolo, quia et ibi facta est peccati remissio, ut peccatum non inputetur, quod proprie lex peccati uocatur, tamen sub ipsa lege peccati, hoc est sub con
Abbreviated transcription (Latin):
piscentia. lex peccati in carne peccati. Quodautẽ dix̃ & captiuantem
me sublege peccati. hocest subseipsa quicest in membris meis. Aut
plendumq cogentẽ : Aut potius qđ non hab& controuersiam capti¬
uantẽ secundum carnẽ. quamnisi tener& carnalis concupiscentia
quã legem peocatiuocat. Nonutiq in ea ullũ in licitũ desideriũ cui
mens oboedire non debeat commouer&. Qđ autẽ nonait capti¬
uantẽ carnem incã. sed captiu antem me: hinc factũ ẽ ut sensus hic
alius quȩrerctur. et acciperemus captiuantẽ uelut dixiss& capti¬
uare conantẽ. Sedquur non dicer& captiuantemme. ubiuell& in¬
tellegi carnem suã : añ nondictũ ẽ deihũ cuminmonum̃to ñ fuiss&
caro eius inuenta. tuler̃ dñmineũ & nescio ubi posuer̃ eum Nđm
ideo non recaedictũ est . quia ñ dictũ ẽ carnem uel corpus dñimei sed

Expanded text:
piscentia, lex peccati in carne peccati. quod autem dixit: et captiuantem piscentia, lex peccati in carne peccati. quod autem dixit: et captiuantem me sub lege peccati, hoc est: sub se ipsa, quae est in membris meis, aut plendumque cogentem, aut potius — quod non habet controuersiam — captiuantem secundum carnem, quam nisi teneret carnalis concupiscentia, quam legem peccati uocat,. non utique in ea ullum inlicitum desiderium, cui mens oboedire non debeat, commoueret. quod autem non ait: captiuantem carnem meam, sed: captiuantem me, hinc factum est, ut sensus hic alius quaereretur et acciperemus captiuantem, uelut dixisset: captiuare conantem. sed cur non diceret: captiuantem me, ubi uellet intellegi carnem suam? an non dictum est de Iesu, cum in monumento non fuisset caro eius inuenta: tulerunt dominum meum et nescio ubi posuerunt eum? num ideo non recte dictum est, quia non dictum est 'carnem\' uel \'corpus domini mei,\' sed:
Abbreviated transcription (Latin):
malũ hocago. Si autẽ qđ nolo ego hoc facio. iamnoncgo operor illuos
sed qđ habitat inme peccatũ. It sequitur. Inuenioergo legemmihi uo¬
lentifaccrebonũ qm̃mihimalũ adiac&. hocest inuenio legẽ mihi eẽbonũ
uolenti facere qđ lex uult. qm̃ nonipsilegi quaedicit ñ concupisces sedmihi
adiac& malũ qđ nolo: quia et nolens concupisco. Condelector enĩ inquit
repugnantẽ legimentis meȩ & captiuantẽ me sublege peccati quȩ est
in membris meis. Ista condelectatio legidi secundum interiorem hominẽ
de magna nobis uenit gratiadĩ. Inca quippe interior homonr renoua¬
tur dedic indiem. cuminca ꝑficit ꝑscucranter. None nintimor est
torquens sedamor libens : Ibi sumus ueraciter liberi ubi nondelertẽ¬
mur inuiti. Verum illud qdait. uideo autẽ aliam lE t minmẽbris
meis repugnantẽ legimentis meae. ipsa c̃istadequaloqdimur concu¬

Expanded text:
malum, hoc ago. si autem quod nolo ego hoc facio, iam non ego operor illud, malum, hoc ago. si autem quod nolo ego hoc facio, iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum, et sequitur: inuenio ergo legem mihi uolenti facere bonum, quoniam mihi malum adiacet, hoc est: inuenio legem mihi esse bonum uolenti facere quod lex uult, quoniam non ipsi legi, quae dicit: non concupisces, sed mihi adiacet malum quod nolo, quia et nolens concupiscrepugnantem legi mentis meae et captiuantem me sub lege peccati quae est in membris meis. ista condelectatio legi dei secundum interiorem hominem de magna nobis uenit gratia dei. in ea quippe interior homo noster renouatur de die in diem, cum in ea proficit perseueranter. non enim timor est torquens, sed amor libens. ibi sumus ueraciter liberi, ubi non delectamur inuiti. Vemm illud quod ait: uideo autem aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, ipsa est ista de qua loquimur concu
Abbreviated transcription (Latin):
ria subaudepadem sed noncis obocditur. nec malũ ꝑficitur quia non eis
oboecitur. nerbonum quia sunt Sed fit ex aliquapastebonũ quia con¬
cupiscentic male ñconsentitiꝰ et ex aliquap aste reman& malũ quiauel
concupscitur: Id cocrgo sapsiait facere bonumsibinon adiacere¬
sedꝑficere. Multũ enibonifacit qui facitqd ieriptũc̃. post concupiscen¬
ciastuas noncas. Sed ñ ꝑficitqui a nonimpl& qđ icriptũ est non concupiscas
Adhocergo dix̃ lex non concupisces. ut nosin hoc morbo iacere inueni
entes medicinam gratiȩ quȩremus. & incop̃cepto sciremus et qđ debea
mus in hac mostalitate ꝓficiendo conari. & quo possit a nobis in illa
inmostalitate beatissima ꝑueniri Nisienimquandoq ꝑficiendũ ẽẽt.
numquã iubendũ e&: De inde repetens a postolus ut amplius cõm̃ d&
sententiã superiorem. Nonenĩ qđ uolo inquit faciobonũ. sed qđ nolo

Expanded text:
unt quidem, sed non eis oboeditur, nec malum perficitur, quia non eis unt quidem, sed non eis oboeditur, nec malum perficitur, quia non eis oboeditur, nec bonum, quia sunt, sed fit ex aliqua parte bonum, quia concupiscentiae malae non consentitur, et ex aliqua parte remanet malum, quia uel concupiscitur. ideo ergo apsed perficere. Multum enim boni facit, qui facit quod scriptum est, Post concupiscentias tuas non eas : sed non perficit, quia non implet quod scriptum est, Non concupisces . Ad hoc ergo dixit lex, Non concupisces, ut nos in hoc morbo invenientes jacere, medicinam gratiae quaereremus; et in eo praecepto sciremus et quo dmus in hac mortalitate proficiendo conari et quo possit a nobis in illa inmortalitate beatissima perueniri; nisi enim quandoque perficiendum esset, nunquam iubendum esset. Deinde repetens apostolus, ut amplius commendet sententiam superiorem, non enim quod uolo, inquit, facio bonum, sed quod nolo