comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum sunt fr̃ibus. augustinus & qui mecum
sunt frs̃ in dño salutẽ. ẜpła mea quã ꝑueacit
carissimus filius & condia conus nr̃ timotheus.
iam parata erat ꝓfecturo. quando filu nr̃i
qđ uult deus & gaudentius ad nos uenerunt
cum litteris tuis. Inde factumẽ. ut continuo
ꝓficiscens ñ afferret responsionem meam. qmͣ
post illoꝵ aduentum quantulumcum ꝙ im mo
Seda& si pillum respondissem. adhuc debitor
forem. Nam & nunc ꝗđ uideor respondisse.
debitor sum ñdico caritatis. quã tantoma¬
gis debemus quanto amplius impenderimꝰ.
cuis nos ꝑpetuos debitores ostendit apłs
dicens. nemini quicquã debeatis nisi ut in¬
uicem diligatis. sedipsuis epłȩ tuȩ. Quando
enim sufficiam tuȩ suauitati tante ꝙ auidi¬
tati ammrtui quam mͥ lecta nuntiauit :
Rem quidem inte mnotissimam insinuauit.
uerumtam̃ & si ñm rei nout insinuatria. no¬
uatam̃ rescriptoꝵ exactria fuit. Mirarisfor¬
tasse. cur ne huius debiti ꝑsolutorẽ imparẽ

Expanded text:
RIBUS AUGUSTINUS ET QVI MECUM SUNT FRATRES IN DOMINO SALUTEM. Epistula mea, quam peruexit carissimus filius et condiaconus noster Timotheus, iam parata erat profecturo, quando filii nostri Quoduultdeus et Gaudentius ad nos uenerunt cum litteris tuis. inde factum est, ut continuo proficiscens non adferret responsionem meam, quoniam post illorum aduentum quantulumcumque apud sed etsi per eum respondissem, adhuc debitor forem. nam et nunc, quod uideor respondisse, debitor sum non dico caritatis, quam tanto magis debemus, quanto amplius inpenderimus, cuius nos perpetuos debitores ostendit apostolus dicens: Nemini quicquam debeatis. nisi ut inuicem diligatis, sed ipsius epistulae tuae; quando enim sufficiam tuae suauitati tantaeque auiditati animi tui, quam mihi lecta nuntiauit? rem quidem in te mihi notissimam insinuauit; uerum tamen etsi non mihi rei nouae insinuatrix, noua tamen rescriptorum exactrix fuit. Miraris fortasse, cur me huius debiti persolutorem inparem
Abbreviated transcription (Latin):
firmos eẽ debere pmonuit. contra hominum
maledica uaniloquia suspitiones ꝙ temerari¬
as corde xpͥi anissimo cogitetis. Breuit̃ itaꝙ
dico caritati ur̃e bonifacium prb̃m in nullo
crimine apudine fuisse detectum. nequaꝗ
me de illo tale aliquid credidisse uł credere.
Quomͦ gͦ uiberem de numero presbiteroꝵ nõm
eius auferri. uehem̃ter t̾rente euangłio dns
Cum enim causa quȩ int̃ illum & spemexhor¬
ta ẽ sub diuino examine pendeat scđm placi¬
tum eoꝵ qđ uobis siuolueritis poterit recita¬
ri. quisego sum ut audeam dĩ p̃uenire sen¬
tentiam in delendo uł supprim̃do euis nomi¬
debui. nec dilucide uidicare homo de occul¬
tis hominum potui. cum in ipsis causis secu¬
laribus quando admaiorem potestatẽ reser¬
tur arbitrium iudicandi. manentibus sicuti
erant om̃ibus rebus ex pectetur illa sententia.
unde iam ñ liceat ꝓuocari. ne superiori co¬
gnitori fiat inuiria. siciuis pendente iudi¬

Expanded text:
firmos esse debere praemonuit, contra hominum firmos esse debere praemonuit, contra hominum maledica uaniloquia suspicionesque temerarias corde Christianissimo cogitetis. Breuiter itaque dico caritati uestrae Bonifatium presbyterum in nullo crimine apud me fuisse detectum, nequaquam me de illo tale aliquid credidisse uel credere. quo modo ergo iuberem de numero presbyterorum nomen eius auferri uehementer terrente euangelio, ubcum enim causa, quae inter illum et Spem exorta est, sub diuino examine pendeat secundum placitum eorum, quod uobis, si uolueritis, poterit recitari, quis ego sum, ut audeam dei praeuenire sententiam. in delendo uel supprimendo eius nomidebui nec dilucide iudicare homo de occultis hominum potui, cum in ipsis causis saecularibus, quando ad maiorem potestatem refertur arbitrium iudicandi, manentibus, sicuti erant, omnibus rebus expectetur illa sententia, unde iam non liceat prouocari, ne superiori cognitori fiat iniuria, si eius pendente iudi
Abbreviated transcription (Latin):
ominis dilectissimis meritoꝙ
honorandis fr̃ibus felici & hila¬
riano. augustinus indño salut̃e
Non miror satanan fidelium ani¬
mos pturbantẽ. Cui resistite ꝑmanentes inspe
ꝓmissorum dĩ. qui fallere ñ potest. qui ñ solum
nobis inse credentibus & sperantibus & in eius
caritate usqꝙ in finem ꝑseuerantibus. pollice¬
ri p̃mia ꝑĩna dignatus ẽ. uerum etiã tempo¬
ralia scandala ñ defutura p̾diait. quibus fidẽ
nam exerceri & ꝓbari oporteret. Ait enim.
Qmͣ habundabit iniquitas. refrigescet caritas
multorum. Et continno subircit. Qui aut̃e ꝑ¬
seurrauerit usꝙ infinem. hic saluus erit. Quid
gͦ mirum si homines seruis dĩ detrahunt. &q
eorum uitam ꝑuertere ñpossunt famam de
quicquid contra eorum uoluntatẽ iusto & oc¬
culto iudicio facit: Unde exxhortor pruden¬
tiam ur̃am domini dilectissimi meritoꝙ hono¬
randi fr̃s. ut seripturam dĩ qui nobis hȩc
om̃a futura p̃nunti auit & aduersus ea nos

Expanded text:
OMINIS DILECTISSIMIS MERITOQVE HONORANDIS FRATRIBUS FELICI ET HILARINO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Non miror satanan fidelium animos perturbantem. cui resistite permanentes in spe promissorum dei, qui fallere non potest, qui non solum nobis in se credentibus et sperantibus et in eius caritate usque in finem perseuerantibus polliceri praemia aeterna dignatus est, uerum etiam temporalia scandala non defutura praedixit, quibus fidem nostram exerceri et probari oporteret; ait enim: Quoniam abundauit iniquitas, refrigescet caritas multorum; sed continuo subiecit: Qui autem perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit. quid ergo mirum, si homines seruis dei detrahunt et, quia eorum uitam peruertere non possunt, famam decquicquid contra eorum uoluntatem iusto et occulto iudicio facit? unde exhortor prudentiam uestram, domini dilectissimi meritoque honorandi fratres, ut scripturam dei, qui nobis haec omnia futura praenuntiauit et aduersus ea nos
Abbreviated transcription (Latin):
sic uerumẽ. Non enim dictum ẽ nͥde oculis
corporalibus. ꝗđ tunc ñerunt sicorpꝰ ipsum
sp̃e erit. ac ꝑhoc corporei oculi nuiqu alĩ
dm̃ iudebunt. quia cum udebitur. spc eum ñ
corpus uidebit. Sed adhec iam satis dicta sunt.¬
que ab initio huius opusculi mei diligent᷑ lecta
&e relicta considerans sine ulla fortasse dubitati¬
one ꝑspiciens ad iudendum dm̃ ꝑ cius auxciliũ
cormundum te debere p̾parare. de corpore
uͦ spuali si dñs iuuerit opere alio experiem᷑.
quia disputare ualeamus. Expł ep̃s augͣ ad

Expanded text:
sic uerum est; non enim dictum est nisi de oculis sic uerum est; non enim dictum est nisi de oculis corporalibus, quod tunc non erunt, si corpus ipsum spiritus erit, ac per hoc corporei oculi numquam deum uidebunt, quia, cum uidebitur, spiritus eum, non corpus uidebit. Totaquae ab initio huius opusculi mei diligenter lecta et relecta considerans sine ulla fortasse dubitatione perspicies ad uidendum deum per eius auxilium cor mundum te debere praeparare. de corpore uero spiritali, si dominus iuuerit, opere alio experiemur, quid disputare ualeamus. CXLVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m hoc ẽ mens atꝙ intelligentia inuisibile
sit oculis corporis. quomͦ id qd ẽ melius opti¬
mo nr̃o uisibile crit inftriori nr̃o  Sunt
enim quidam qui dm̃ ipsum omnino corpus
eẽ p̃sumunt. putantes qui aquid corpus ñ ẽ
nullam cẽ ꝓrsus substantiam. Istos omnino
eos qui adutam et̾nam resurgent etiã per
corpus dm uisuros putant. qm̃ talem speratł
spiritalis corporis qualitatẽ. ut etiam ipsa
quȩ caro fuerat spc̃ fiat. Qđ su ita ẽ. quan¬
tum diftet asuperiore opinione. & qua mn
hoc sit tolerabilius. etiam si uerum non sit
puto facillue uidicari. Pruno qr multum
int᷑ c̃ utrum de ercatore ande creatura aliter
aliquid sentiatur. quam ueritas habet. Dem¬
de quia conatus m̃tts utcum ꝙ ferendusẽ. uo¬
lentis corpus conuertere in spm. ñ in corpus
dm. Poftremo quia ia qd egom illa epła mea
dixi de istis nrͣę carnis oculis. qui antq nunc
possunt neq tunc poterunt am̃ uidere. etiã

Expanded text:
nostrum, hoc est mens atque. intellegentia, inuisibile sit oculis corporis, quo modo id, quod est melius optimo nostro, uisibile erit inferiori nostenim quidam, qui deum ipsum omnino corpus esse praesumunt putantes, quicquid corpus non est, nullam prorsus esse substantiam. istos omni moeos, qui ad uitam aeternam resurgent, etiam per corpus deum uisuros putant, quoniam talem sperant spiritalis corporis qualitatem, ut etiam ipsa, quae caro fuerat, spiritus fiat. quod si ita est, quantum distet a superiore opinione et quam hoc sit tolerabilius, etiam si uerum non sit, puto facillime iudicari: primo, quia multum interest, utrum de creatore an de creatura aliter aliquid sentiatur. quam ueritas habet; deinde, quia conatus mentis\'� utcumque ferendus est uolentis corpus conuertere in spiritum, non in corpus deum; postremo, quia id, quod ego in illa epistula mea dixi de istis nostrae carnis oculis, quia neque nunc possunt neque tunc poterunt deum uidere, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
illis manendum ẽ qui ꝓpt̾ illos inanebant. qr
ibi iamñ sunt ꝓpt᷑ quos manere adhuc debeats
Quicumꝙ gͥ isto mͦ fugit ut eccłiȩ necessarium
ministerium illo fugiente ñ desit. facit qđ dñs
p̃cepit suie ꝑmisit. Qui autẽ sic fugit ut gregi
xp̃i ea quibus spualit᷑ uiuit alim̃ta subtrabant᷑.
me consuluisti frat̃ dilectissime quia existimaui
ueritate & certa caritate rescripsi. sed ne melio¬
rem sunueneris sequaris sententiam ñ p̃scripsi
Alelius tam̃ qđ in his periculis faciamus inueni
sias ñ desererent dĩ dono ñnulli prudentes
& scĩ uiri & uelle & facere meruerunt. & int̃
dentes ob trectantium a sui ꝓpositi intentione

Expanded text:
illis manendum, qui propter illos manebant, quia illis manendum, qui propter illos manebant, quia ibi iam non sunt, propter quos manere adhuc debeant. Quicumque igitur isto modo fugit, ut ecclesiae necessarium ministerium illo fugiente non desit, facit, quod dominus praecepit siue permisit. qui autem sic fugit, ut gregi Christi ea, quibus spiritaliter uiuit, alimenta subtrahantur, me consuluisti, frater dilectissime, qua existimaui ueritate et certa caritate, rescripsi; sed ne meliorem, si inueneris, sequaris sententiam, non praescripsi. melius tamen, quod in his periculis faciamus, inuenisias non desererent, dei dono nonnulli prudentes et sancti uiri et uelle et facere meruerunt et inter dentes obtrectantium a sui propositi intentione
Abbreviated transcription (Latin):
quia manere suos p̃positos cernunt. Sed facile
e hane responsionẽ uł inuidiam declinare. allo¬
quendo easdem plebes & dicendo. Nonuos deci¬
piat qdđ de loco isto ñ fugimus. Nonenim ꝓpter
nos sea ꝓpt̾ uos potius hic manemus. ne uobis
ñ ministremus quicqͥd saluti uͣre quȩ in xp̃o est
noiumus ẽẽ necessarium. Si gͦ fugere uolueritis.
& nos ab istis quibus tenemur uinculis soluitis
Qđ tunc puto eẽ dicendum. quanddo uere uidet᷑
unle ẽe adloca titiora migrare. Quo audito si
uł om̃s uł aliqui di xeruit in illuis potestate su¬
mus. eiuus iram nullus quocumq uadit euadit
cuius miscdiam ubicumq sit potest inuenire
quinusquã uulire. siue certis necessitatibus im¬
peditus. fiue laborare nolens adincerta suffugia.
& nͣ adfinienda sed ad mutanda pericula ꝓ
culdubio isti deserendi ñ sunt ministerio xp̃i¬
ano. Si autẽ hoc audito abire maluerint. nec

Expanded text:
quia manere suos praepositos ceraunt. sed facile quia manere suos praepositos ceraunt. sed facile est hanc responsionem uel inuidiam declinare adloquendo easdem plebes atque dicendo: \'Non uos decipiat, quod de loco isto non fugimus; non enim propter nos sed propter uos potius hic manemus, ne uobis non ministremus, quicquid saluti uestrae, quae in Christo est, nouimus necessarium. si ergo fugere uolueritis, et nos ab istis, quibus tenemur, uinculis soluistis.\' quod tunc puto esse dicendum, quando uere uidetur utile esse ad loca tutiora migrare. quo audito si uel omnes uel aliqui dixerint: \'In illius potestate sumus. cuius iram nullus, quocumque uadit, euadit, cuius misericordiam. ubicumque sit, potest inuenire, qui nusquam uult ire siue certis necessitatibus impeditus siue laborare nolens ad incerta suffugia et non ad finienda sed ad mutanda pericula\', procul dubio isti deserendi non sunt ministerio Christiano. si autem hoc audito abire maluerint, nec
Abbreviated transcription (Latin):
uidicat. siue dignetur ad passionis fructum uo¬
care meliores & parcere infirmis. siue istosface¬
re admala ꝑferenda fortiores. & huic uitȩ subtra¬
here. quoꝵ ñ potest dĩ excłiȩ tantum quantum
illoꝵ uita ꝓdeẽ. Res quidẽ fiet minus usitata.
si fiat ista sornitio. sed si facta fuerit. quiseamre¬
p̃hrendere audebit: Quis ñ eam nͥ imperitus aut
inuidus congnia p̃dicatione laudabit: Qđ siñ
placet facere cuius facti ñ occurrit eocemplum.
nullius suga faciat ut eccłiȩ ministerium in tan¬
tis periculis necessarium ac debitum desit. Ne¬
mo accrpiat ꝑsonã suã. ut si aliqua gr̃auidetur
excellere. ideo sedicat uita & obhoc fuga esse di¬
gniorem. Quisquis enim hoc putat. nimium sibi
placet. quisquis autẽ etiam hoc dicit. om̃ibusdis¬
plicet. Sunt sane qui arbitrantur ep̃os & cderi¬
cosñ fugientes intalibus periculis sed manentes
facere ut plebes decipiantur. cum ideo ñ fuguini

Expanded text:
iudicat, siue dignetur ad passionis fructum uoiudicat, siue dignetur ad passionis fructum uocare meliores et parcere infirmis siue istos facere ad mala perferenda fortiores et huic uitae subtrahere, quorum non potest dei ecclesiae tantum quantum illorum uita prodesse. res quidem fiet minus usitata, si fiat ista sortitio; sed si facta fuerit, quis eam reprehendere audebit? quis non eam nisi inperitus aut inuidus congrua praedicatione laudabit? quod si non placet facere, cuius facti non occurrit exemplum, nullius fuga faciat, ut ecclesiae ministerium maxime in tantis periculis necessarium ac debitum desit. nemo accipiat personam suam, ut, si aliqua gratia uidetur excellere, ideo se dicat uita et ob hoc fuga esse digniorem. quisquis enim hoc putat, nimium sibi placet; quisquis autem etiam hoc dicit. omnibus displicet. Sunt sane. qui arbitrantur episcopos et clericos non fugientes in talibus periculis sed manentes facere, ut plebes decipiantur. cum ideo non fugiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ptatio qui eorum maneant ne fuga omnium.
& qui eoꝵ fugiant. ne morte omnium deseratur
ȩccdĩa. Tale quippe certam̃ erit int̾ eos ubi uiriq
ferueant caritate. & utriq placeant caritati. Que
disceptatio si alit̾ ñ potuerit t̃minari. quantũ
mͥuidetur qui maneant & qui fugiant sorte le¬
gendisunt. Qui enim diccerint se potus fuge¬
re debere. aut timidi uidebunttr quia imminenᷤᷤ
malum sustinere noluerunt. aut arrogantes qr
se magis qui seruandi eeñt necessarios ȩccłiȩ uidi¬
cauerunt. Beinde fortassis hi qui meliores sunt
eligant ꝓfr̃ibus animas ponere. & in seruabunt᷑
fuꝗrendo quoꝵ ẽminus uitalis uita. quia minor
consulendi & gubernandi peritia. Qui tam̃ si
pre sapuint. contradicent eis quos uident & uiue¬
re potius oportere. & magis mori malle quã fu¬
gere. ldeo sicut scriprumẽ contradictiones se¬
dat sortitio. & int̾ potentes definit. Alelius eñi
as̃ in huiuscemodi ambagibus quam homines

Expanded text:
ptatio, qui eorum maneant, ne fuga omnium, ptatio, qui eorum maneant, ne fuga omnium, et qui eorum fugiant, ne morte omnium deseratur ecclesia! tale quippe certamen erit inter eos, ubi utrique ferueant caritate et utrique placeant caritati. quae disceptatio si aliter non potuerit terminari, quantum mihi uidetur, qui maneant et qui fugiant, sorte legendi sunt. qui enim dixerint se potius fugere debere, aut timidi uidebuntur, quia imminens malum sustinere noluerunt, aut adrogantes, quia se magis, qui seruandi essent, necessarios ecclesiae iudicarunt. deinde fortassis hi, qui meliores sunt, eligant pro fratribus animas ponere et hi seruabuntur fugiendo, quorum est minus utilis uita, quia minor consulendi et gubernandi peritia; qui tamen, si pie sapiunt, contradicent eis, quos uident et uiuere potius oportere et magis mori malle quam fugere. ideo, sicut scriptum est, contradictiones sedat sortitio et inter potentes definit; melius enim deus in huiusce modi ambagibus quam homines
Abbreviated transcription (Latin):
tempestas quando laicoꝵ & cdericoꝵ ẽ commune
periculum. sicut unaui una commune pericu¬
lum ẽ mercatoꝵ atꝙ nautarum. llerum absit
ut tantipendenda sit hȩc nauis nr̃a ut debeant
eamnautȩ & maxime gubernator periclitantẽ
deserere. etiã sunscapha transiliendo uł etiamna¬
tando possit effugere. Quibus enim metumus
ne nr̃a desertione pereant. ñ tẽ poralem mortem
quȩ quandoꝙ uentura ẽ. sed ȩt̾nam quȩ potest si
ñ caueatur uenire. & potest si caueatur etiam ñ
uenire metuimus. In communi autẽ periculo
uite huiis. cur existimamus ubicumq fuerit
hostilis incursus om̃s dericos & nͣetiam om̃s lai¬
cos eẽ morituros. ut simul finiant hanc uitam.
cui sunt cleriei necessarii : Aut cur ñsperemus
sicut aliquos laicossic euiã clericos remansuros.
a quibꝰ eis necessarium ministerium ualeat exhi¬
beri : Quãqu̾a osimt dĩ munstros inde sit disce¬

Expanded text:
tempestas, quando laicorum et clericorum est commune tempestas, quando laicorum et clericorum est commune periculum, sicut in naui una commune periculum est mercatorum atque nautarum. uerum absit, ut tanti pendenda sit haec nauis nostra, ut debeant eam nautae et maxime gubernator periclitantem deserere, etiam si in scapham transiliendo uel etiam natando possit effugere. quibus enim metuimus, ne nostra desertione pereant, non temporalem mortem, quae quandoque uentura est, sed aeternam, quae potest, si non caueatur, uenire et potest, si caueatur, etiam non uenire, metuimus. in communi autem periculo uitae huius cur existimamus, ubicumque fuerit hostilis incursus, omnes clericos et non etiam omnes laicos esse morituros, ut simul finiant hanc uitam, cui sunt clerici necessarii? aut cur non speremus sicut aliquos laicos sic etiam clericos remansuros, a quibus eis necessarium ministerium ualeat exhiberi? Quamquam o si inter dei ministros inde sit disce
Abbreviated transcription (Latin):
qui eum crederent hoc fecisse ñ consideratione
utilitatis alioꝵ. sedsuȩ ꝑturbatione formidinis.
Occurrit aliquantula questio. quã contemnere
ñ debemus. Siemm hec utilitas neglegenda nͣe
ut aliqui ministri ꝓpterea fugiant imminen¬
te aliqua uastitate ut seruentur qui ministreñs
eis quos post illam cladem residuos potuerint
inuenit. quid fiet ubi om̃s uidentur interitu¬
ri nͥ aliqui fugiant: Quid si enim hactenusse¬
uiat illa pnities. ut solos ministros eccłiȩ ꝑse¬
quatur: Quid dicam: An relinquenda ẽ st
a ministris fugientibus ȩcclĩa. ne amorientibus mi¬
serabilius relinquatur: Sed si laici ñ queruntur
cossuos. sicut ille adiuuerit in euius potestate st̃
om̃a qui potest & ñ fugientẽ ꝑmirabilẽ conserua¬
re potentiã. Sedideo querimus quid nosfacere de¬
beamus. ne inom̃ibus fugiendo diuina miracula
temptare dm̃ udiceiur. Non quidẽ talisẽ ista

Expanded text:
qui eum crederent hoc fecisse non consideratione qui eum crederent hoc fecisse non consideratione utilitatis aliorum sed suae perturbatione formidinis. Occurrit aliquanto alia quaestio, quam contemnere non debemus. si enim haec utilitas neglegenda non est, ut aliqui ministri propterea fugiant imminente aliqua uastitate, ut seruentur, qui ministrent eis, quos post illam cladem residuos potuerint inuenire, quid fiet, ubi omnes uidentur interituri. nisi aliqui fugiant? quid? si enim hactenus saeuiat illa pernicies, ut solos ministros ecclesiae persequatur, quid dicam? an relinquenda est a ministris fugientibus ecclesia, ne a morientibus miserabilius relinquatur? sed si laici non quaeruntur cos suos, sicut ille adiuuerit, in cuius potestate sunt omnia, qui potest et non fugientem per mirabilem conseruare potentiam. sed ideo quaerimus, quid nos facere debeamus. ne in omnibus expectando diuina miracula temptare dominum iudicemur. non quidem talis est ista
Abbreviated transcription (Latin):
quis dicat. ideo debere di ministros fugere talibꝰ
inminentibus malis. ut se ꝓutilitate eccłiȩ tẽ¬
poribus tranquillioribus seruent. Recte hoc fit
a quibusdam quando nͣdesunt alii ꝑ quos sup¬
pleatur ȩccłiasticum ministerium. ne ab om̃ibus
deseratur. Qđd. fecisse athanasium supradiximꝰ.
Nam quantum necessarium suerit ecłiȩ. qͣntũq
ꝓfuerit ꝗd uir ille mansit incarne. catholica
fides nouit. quȩ aduersus arrianos hereticos
ore illius & amore defensa ẽ. Sed quando est
commune periculum. magisq tim̃ dumẽ ne
quis quã id facere credatur ñ consulendi uolun¬
tate sedtimore moriendi. magisꝙ fugiendi¬
obsit exxemplo quã uiuendi ꝓsit officio nulla
ratione faciendum ẽ. Deniꝙ sc̃s dauid ne se
committeret periculis p̃lioꝵ. & fortassis eoc¬
tingueretur sicut ibi dictum ẽ lucerna isrł.
a suis hoc petentibus sumpsit. ñ ipse psumpsit.
Alioquin multos imitatores fecisset ignauiȩ.

Expanded text:
quis dicat ideo debere dei ministros fugere talibus quis dicat ideo debere dei ministros fugere talibus imminentibus malis, ut se pro utilitate ecclesiae temporibus tranquillioribus seruent. recte hoc fit a quibusdam. quando non desunt alii, per quos suppleatur ecclesiasticum ministerium, ne ab omnibus deseratur, quod fecisse Athanasium supra diximus; nam quantum necessarium fuerit ecclesiae quantumque profuerit, quod uir ille mansit in carne, catholica fides nouit, quae aduersus Arrianos hore illius et amore defensa est. Sed quando est commune periculum, magis timendum est ne quisquam id facere credatur non consulendi voluntate, sed timore moriendi: magisobsit exemplo, quam uiuendi prosit officio. nulla ratione faciendum est. denique sanctus Dauid, ne se committeret periculis proeliorum et fortassis extingueretur, sicut ibi dictum est, lucerna Israhel, a suis hoc petentibus sumpsit, non ipse praesumpsit; alioquin multos imitatores fecisset ignauiae,
Abbreviated transcription (Latin):
sumministrat omnibus subuenitur. Alii ba¬
ptizantur. alii reconciliantur mullidom inici
corporis communione fraudantur. om̃s conso¬
lantur. edificantur. echortantur. ut dm̃ ro¬
gent qui potens ẽ om̾a quȩ tin̾tur auertere.
parati adutrumq ut sin potest ab eis calix
aliquid mali uelle. Certe iam uides quod te
scripseras ñuidere. quantum boni conseqͣn
desit p̾sentia muustroꝵ xp̃i. quorũ uides
etiam quatum obsit absentia dum sua que¬
runt ñ que iħu cep̃i. nec habent illã de qua
dictum ẽ ñ querit quȩ sunt nec imitantur
eum qui dixit ñ querens qđ mͥ utile ẽ sed quod
multis. ut salui fiant. Quietiã ꝑsecutoris pͥnci¬
pisillius insidias ñ sugisset. nͥ se aliis quibꝰ neces¬
sariuis erat seruare uoluisset. ꝓptͣ qđ ait. Compel¬
lor autẽ ex duobus. concupiscentiam habens dis¬
solui & ẽẽ cum xp̃o multomagis optimum. ma¬
nere incarne necessarium ꝓpt̃ uos. Nic forte

Expanded text:
subministrat, omnibus subuenitur: alii basubministrat, omnibus subuenitur: alii baptizantur, alii reconciliantur, nulli dominici corporis communione fraudantur, omnes consolantur, aedificantur, exhortantur, ut deum rogent, qui potens est omnia, quae timentur, auertere, parati ad utrumque, ut, si non potest ab eis calix quid non potest uelle. Certe iam uides, quod te scripseras non mdere, quantum boni consequandesit praesentia ministrorum Christi. quorum uides etiam quantum obsit absentia, dum sua quaerunt, non quae Iesu Christi. nec habent illam, de qua dictum est: Non quaerit, quae sua sunt, nec imitantur eum, qui dixit: Non quaerens, quod mihi utile est, sed quod multis, ut salui fiant. qui etiam persecutoris principis illius insidias non fugisset. nisi se aliis. quibus necessarius erat, seruare uoluisset, propter quod ait: Compellor autem ex duobus concupiscentiam habens dissolui et esse cum Christo, multo magis optimum; manere in carne necessarium propter uos. Hic forte
Abbreviated transcription (Latin):
tutorqueantur. Non quia ista nͣsunt uitanda
cum possunt. sed quia potius ferenda sunt. qͣn¬
douitari sire impietate ñ possunt. Nusi fortes
quisquã contenderit nẽe̾ ministrum impium.
quitune subtrahit ministerium pretati ne¬
cessarium. quando magis ẽ necessarium. An
ñ cogitamus cum adistoꝵ periculoꝵ ꝑuenitur
extrema. nec ẽ potestas ulla fugiendi. quantus
meocłĩa fieri soleat ab utroꝙ sexu atq ab om̃i
etate concursus. aliis baptismum flagitantibꝰ.
aliis reconciliationẽ. aliis etiã penitentie ipsius
sint. quantum eacitium sequatur cos qui de
luctus fidelium suoꝵ. qui eossecum in uitȩ et̃¬
ne requiem ñ habebunt : Quantus deniꝙ ge¬
mitus omnium. & quorumdam quanta blasfe¬
mia de absentia ministerioꝵ & ministroꝵ:
uUide quid faciat maloꝵ temporalium timor
& quanta meo sit adquitio maloꝵ ȩternoꝵ.
Si autemministri adsint. ꝓuiribus quaseis dñs

Expanded text:
tu torqueantur, non quia ista non sunt uitanda, tu torqueantur, non quia ista non sunt uitanda, cum possunt, sed quia potius ferenda sunt, quando uitari sine impietate non possunt, nisi forte quisquam contenderit non esse ministrum impium, qui tunc subtrahit ministerium pietati necessarium, quando magis est necessarium. An non cogitamus, cum ad istorum periculorum peruenitur extrema nec est potestas ulla fugiendi, quantus in ecclesia fieri soleat ab utroque sexu atque ab omni aetate concursus aliis baptismum flagitantibus aliis reconciliationem aliis etiam paenitentiae ipsius sint, quantum exitium sequatur eos, qui de luctus fidelium suorum. qui eos secum in uitae aeternae requiem non habebunt! quantus denique gemitus omnium et quorundam quanta blasphemia de absentia ministeriorum et ministrorum! uide, quid faciat malorum temporalium timor et quanta in eo sit adquisitio malorum aeternorum. si autem ministri adsint. pro uiribus, quas eis dominus
Abbreviated transcription (Latin):
fumat. Caritas enim dicit. Quis infirinatur &
ego ñ infirmor: Quisscandalizatur & egonon
uror : Sed caritas ea dõẽ. Oremus gͦ ut ab illo
detur. a quo uibetur. Et ꝑbanc magis timeamꝰ.
ne oues ap̃ spialis nequinȩ gladio in corde. quã
ne ferro incorpore trucidentur. ubi quandocuꝙ
quocum ꝙ mortis genere morituri sunt. Magis
timeamusne sensu interiore corrupto pereat ca¬
stitas fidei. quam ne feminȩ uiolentur constu¬
prentur incarne. qui a uiolentia ñ iolatur
pudicitia sim̃te seruatur. qmͣ nec in carne uio¬
latur quando uoluntas patientis sua turpiter
carne ñutitur. sea sine consensione tolerat qđ
alius operatur. Mlagis tucamus ne lapides
uiui extingliantur deserentibus nobis. quam
ne lapides & ligna t̃renoꝵ edificioꝵ incendant᷑
p̾sentibus nobis. Magis timeamus ne membra
corporis xp̃i destituta spũali uictu necentur.
quã membra corporis nr̃i oppressa hostili impe¬

Expanded text:
fumat. caritas enim dicit: Quis infirmatur et fumat. caritas enim dicit: Quis infirmatur et non ego infirmor? quis scandalizatur et non ego uror? sed caritas ex deo est oremus ergo, ut ab illo detur, a quo iubetur. et per hanc magis timeamus, ne oues Christi spiritalis nequitiae gladio in corde, quam ne ferro in corpore trucidentur. ubi quandocumque quocumque mortis genere morituri sunt; magis timeamus, ne sensu interiore corrupto pereat castitas fidei, quam ne feminae uiolenter constuprentur in carne, qua uiolentia non uiolatur pudicitia, si mente seruatur, quoniam nec in carne uiolatur, quando uoluntas patientis sua turpiter carne non utitur, sed sine consensione tolerat, quod alius operatur; magis timeamus, ne lapides uiui extinguantur deserentibus nobis, quam ne lapides et ligna terrenorum aedificiorum incendantur praesentibus nobis; magis timeamus, ne membra corporis Christi destituta spiritali uictu necentur, quam ne membra corporis nostri oppressa hostili impe
Abbreviated transcription (Latin):
quereretur. alus utiꝙ necessitatẽ similem
ñ habentibus a quibꝰ illic ministerium ab¬
sit nt aesereretur ȩccłiꝑ sicut fugit sẽs anathasi¬
us alexandrinus ep̃e. cum eum specialit᷑ appre¬
hendere constantius imperator cuperet. nequa¬
quam acȩteris ministris deserta plebe catholica
que in altxandria commanebat. Cum autem
plebs manet & ministri fugiuint. ministerũiꝙ
subtrahitur. quid erit nͥ mercennariorum illa
fuga damnabilis. quibus nẽ cura de oiibus:
Ueniet enim lupus ñ homo sed diabolus. qui ple¬
rumꝙ fideles apostatas eẽ ꝑsuasit. quibis cotidi¬
anum ministerium dominici corporis defuit.
& peribit infirmus in tua con̾scientia sedigno
mi dine superantur. quare ñpotius contra suum
timorem dño nuserante atq adiuuante fortiter
dimicant. ne mala sine comparatione grauiora
que multo amplus sunt timda contingant.
Fit hoc ubi di caritas Flagrat. ñ mundi cupiditas

Expanded text:
quaereretur, aliis utique necessitatem similem quaereretur, aliis utique necessitatem similem non habentibus, a quibus illic ministerium absit ut desereretur ecclesiae, sicut fugit sanctus Athanasius, Alexandrinus episcopus, cum eum specialiter adprehendere Constantius cuperet imperator, nequaquam a ceteris ministris deserta plebe catholica, quae in Alexandria commanebat? cum autem plebs manet et ministri fugiunt ministeriumque subtrahitur, quid erit, nisi mercennariorum illa fuga damnabilis, quibus non est cura de ouibus? ueniet enim lupus. non homo sed diabolus, qui plerumque fideles apostatas esse persuasit, quibus cotidianum ministerium dominici corporis defuit, et peribit infirmus in tua non scientia sed ignormidine superantur, quare non potius contra suum timorem domino miserante atque adiuuante fortiter dimicant, ne mala sine comparatione grauiora, quae multo amplius sunt tremenda, contingant? fit hoc, ubi dei caritas flagrat. non mundi cupiditas
Abbreviated transcription (Latin):
periculoꝵ densitate manserunt. Et si aliqͥ
deseruerunt plebessuas. hocẽ qđ dicimus
fieri ñ debere. Nec enim tales docti auctori¬
tate diuina. sed humano uł errore decepti.
ut timore sunt uicti. Cur enim sibi putant
indifferent᷑ optemperandum ẽe pcepto ubi
legunt incitatẽ de ciuitate ec̾ sugiendum.
bus: Cur ñistas duas dominicas uerasꝙ sen¬
tentias. unam scilicet ubi fuga sinitur. aut
ubetur. alteram ubi arguitur atꝙ culpat᷑.
sic intelligere stuaent ut int̾ se reperiant᷑
ñẽe contrariȩ sicut ñ sunt: Et hoc quomͦ
reperitur nͥ attendatur qđ iam superuis dis¬
putaui. tunc de locis in quibus sumus pͣm̃te
ꝑsecutione fugiendum eẽ xpͣi ministris. qͣn¬
do ibi aut plebs xp̃i ñfuerit cui ministret᷑.
aut potest impleri palios necessarium mini¬
sterium quibus eadem ñẽ causa fugiendi.
sicut insporta summissus qd supra memo¬
raui fugit apłs. cum a ꝑsecutore ipse ꝓpͥe

Expanded text:
periculorum densitate manserunt. et si aliqui periculorum densitate manserunt. et si aliqui deseruerunt plebes suas, hoc est, quod dicimus fieri non debere; neque enim tales docti auctoritate diuina, sed humano uel errore decepti uel timore sunt uicti. Cur enim sibi putant indifferenter obtemperandum esse praecepto, ubi legunt de ciuitate in ciuitatem esse fugiendum, bus? cur non istas duas dominicas uerasque sententias unam scilicet, ubi fuga sinitur aut iubetur, alteram, ubi arguitur atque culpatur, sic intellegere student, ut inter se reperiantur non esse contrariae, sicut non sunt? et hoc quo modo reperitur, nisi adtendatur. quod iam superius disputaui, tunc de locis, in quibus sumus, premente persecutione fugiendum esse Christi ministris, quando ibi aut plebs Christi non fuerit. cui ministretur, aut potest impleri per alios necessarium ministerium, quibus eadem non est causa fugiendi, sicut in sporta submissus. quod supra memoraui, fugit apostolus, cum a persecutore ipse proprie
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis deficiamus. eum de nobis queritur ꝗđ nͣ
habemus. Potens ẽ quidem ds audire p̃ces
familiȩ sue. & hec quȩ formidantur auer¬
tere. nec ideo tam̃ ꝓpt̾ ista quȩ incerta sunt
debet ẽẽ nr̃i officu certa desertio. sine quo ẽ
plebi certa ꝑnities. ñ m rebus uite huius sed alte¬
ruis. in comparabilit᷑ diligentius sollieitius ꝙ eu¬
randȩ. Nam si certa ec̃nt ista mala quȩ tim̃tur.
ne in locis in quibus sumus forte contingant. pri¬
usinde fugerent om̃s ꝓpt᷑ quos ibi ianendum
ẽ. & nos amanendi necessitate liberos reddereÑ.
Nonenim quisquã ẽ qui dicat ministros manere
oportere. ubi iã ñ fuerint quibus necesse sit
ministrare. Ita quidam seĩ ep̃i de hispania ꝓ¬
fugerunt. pͥus plebibꝰ partim fuga lapsis partĩ
ꝑemptis. partim obsidione consumptis. partim
captiuitate disꝑsis. Sed multo plures illic ma¬
nentibus ꝓpt̃ quos manerent sub eorumdẽ

Expanded text:
mentis deficiamus, cum de nobis quaeritur, quod non mentis deficiamus, cum de nobis quaeritur, quod non habemus\'. potens est quidem deus audire preces familiae suae et haec, quae formidantur, auertere; nec ideo tamen propter ista, quae incerta sunt, debet esse nostri officii certa desertio, sine quo est plebi certa pernicies non in rebus uitae huius sed alterius incomparabiliter diligentius sollicitiusque curandae. nam si certa essent ista mala, quae timentur ne in locis, in quibus sumus. forte contingant, prius inde fugerent omnes, propter quos ibi manendum est, et nos a manendi necessitate liberos redderent; non enim quisquam est. qui dicat ministros manere oportere, ubi iam non fuerint, quibus necesse sit ministrare. ita quidam sancti episcopi de Hispania profugerunt prius plebibus partim fuga lapsis partim peremptis partim obsidione consumptis partim captiuitate dispersis; sed multo plures illic manentibus, propter quos manerent, sub eorundem
Abbreviated transcription (Latin):
quia fr̃s qui eis ad ap̃ianam salutem indigebats
deserere noluerunt. sine dubio suas animas
ꝓfr̃ibus ponunt. Vnde illud qđ ep̃m quendã
diccisse audiuimus. si dñs nobis imperauit fu¬
gam in eis ꝑ secutionibus ubi potest fructus eẽ
martirii. quantonagis debemus fugere steri¬
les passiones quando t̃ barbaricus && hostilis
incursus. uerum ẽ quidẽ & acceptabile. sedhis
quos ȩccłiastici offieu ñtenent uincula. Nam
qui elades hostilesideo ñ fugit cum possit effu¬
gere. ne deserat ministerium ap̃i sine quo
ñ possunt homines ut fieri uł uiuere. xp̃ia¬
ni.maiorem caritatis inuenit fructum quã
qui ñ ꝓpt̾ fr̃s sed ꝓpt̾ se ipsum fugiens. atq
isti: Dicis enim. Si in ȩccłus ꝑsistendum est.
quid simus nobis uł popłõ ꝓfuturi ñuideo.
nͥ ut ante oculos nr̃os uiri cadant. feminȩ con¬
stuprentur. in cendantur eccłiȩ. nosipsi tor¬

Expanded text:
quia fratres. qui eis ad Christianam salutem indigebant, quia fratres. qui eis ad Christianam salutem indigebant, deserere noluerunt, sine dubio suas animas pro fratribus ponunt. Unde illud. quod episcopum quendam dixisse audiuimus: \'Si dominus nobis imperauit fugam in eis persecutionibus. ubi potest fructus esse martyrii, quanto magis debemus fugere steriles passiones, quando est barbaricus et hostilis incursus!" uerum est quidem et acceptabile sed his, quos ecclesiastici officii non tenent uincula. nam qui clades hostiles ideo non fugit. cum posset effugere, ne deserat ministerium Christi, sine quo non possunt homines uel fieri uel uiuere Christiani, maiorem caritatis inuenit fructum, quam qui non propter fratres sed propter se ipsum fugiens atque isti? dicis enim: \'Si in ecclesiis persistendum est, quid simus nobis uel populo profuturi, non uideo, nisi ut ante oculos nostros uiri cadant, feminae constuprentur, incendantur ecclesiae. nos ipsi tor
Abbreviated transcription (Latin):
specialit̾ a ꝑsecutoribus querit᷑. ut ab aliis quiñ
ita requiruntur ñ deseratur ȩccłia. sed p̃beant
cibaria conseruissuis. quos alit̾ uiuere ñ posse
ñ deserantur abhis quibꝰ indigent. Aut gͥ ad
locamunita om̃s transeant. aut qui habent
remanendi necessitatẽ. ñ relinquantur ab eis
ꝑ quos illoꝵ ẽ eccłiastica supplenda necessitas.
ut aut parit᷑ uiuant aut parit̃ sufferant qđ
eos pat̾ familias uolet ꝑpeti. Qđ si contigerit ut
siue alu maius alii minus sue om̃s ȩqualit patiant᷑.
qui eoꝵ fint qui ꝓalus patiantur apparet. illisci¬
licet qui cum se possent talibus malis eripere
fugiendo. ne alioꝵ necessitatẽ desererent ma¬
nere maluerunt. Tinc maxcime ꝓbatur illa
guint ut suis deuincti necessitatibꝰ fugere ñ
possunt si comp̃hensi patiantur. ꝓse ipsis ñ ꝓ
fr̾ibus utiꝙ patiuntur. Qui uͦ ꝓpt̃ea patiuntur

Expanded text:
specialiter a persecutoribus quaeritur, ut ab aliis, qui non specialiter a persecutoribus quaeritur, ut ab aliis, qui non ita requiruntur. non deseratur ecclesia, sed praebeant cibaria conseruis suis, quos aliter uiuere non posse non deserantur ab his. quibus indigent. aut igitur ad loca munita omnes transeant aut, qui habent remanendi necessitatem, non relinquantur ab eis, per quos illorum est ecclesiastica supplenda necessitas, ut aut pariter uiuant aut pariter sufferant, quod eos pater familias uolet perpeti. Quod si contigerit, ut siue alii maius alii minus siue omnes aequaliter patiantur, qui eorum sint, qui pro aliis patiuntur, apparet, illi scilicet qui cum se possent talibus malis eripere fugiendo, ne aliorum necessitatem desererent, manere maluerunt. hinc maxime probatur illa giunt uel suis deuincti necessitatibus fugere non possunt, si comprehensi patiantur, pro se ipsis non pro fratribus utique patiuntur; qui uero propterea patiuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Cum autẽ ꝑsequentur uos in ciuitate ista.
fugite in aliam. Quis autẽ credat ita hoc dñm
fieri uoluisse. ut necessario ministerio sine quo
uiuere nequeunt desererent᷑ greges quos suo
sanguine comparauit: Numquid hoc fecit
ipse quando portantibꝰ parentibꝰ megyptum
paruulus fugit. qui ñdum eccłias congregarat.
quas ab eo desertas fuisse dicamus: Numquid
quando apłs paulus ne illum comp̃henderet
inimicus ꝑfenestram in sporta submissus ẽ. & ef¬
fugit manus eus. deserta ẽ quȩ ibi erat ȩccłia
necessario ministerio. & ñ ab alus fr̃ibus ibidẽ
constitutis qđ oportebat impletum ẽ : Eis qͥp
pe uolentibꝰ hoc apłs fecerat. ut se ipsum ser¬
uaret ȩccłĩȩ. quẽ ꝓpͥc ꝑsecutor ille querebat.
faciant gͦ serui ap̃i. ministri uerbi & sacram̃ti
eius qđ p̃cepit siuie ꝑmisit. Fugiant om̃ino¬
de ciuitate inciuitatẽ. quando eoꝵ quisquam

Expanded text:
tis: Cum autem persequentur uos in ciuitate ista, tis: Cum autem persequentur uos in ciuitate ista, fugite in aliam. quis autem credat ita hoc dominum fieri uoluisse, ut necessario ministerio, sine quo uiuere nequeunt, desererentur greges, quos suo sanguine comparauit? numquid hoc fecit ipse, quando portantibus parentibus in Aegyptum paruulus fugit, qui nondum ecclesias congregauerat, quas ab eo desertas fuisse dicamus? numquid, quando apostolus Paulus, ne illum comprehenderet inimicus, per fenestram in sporta submissus est et effugit manus eius, deserta est, quae ibi erat, ecclesia necessario ministerio et non ab aliis fratribus ibidem constitutis, quod oportebat, impletum est? eispe volentibus hoc Apostolus fecerat, ut se ipsum servaret Ecclesiae, quem proprie persecutor ille quaerebat. Faciant ergo servi Christi, ministri verbi et Sacramenti ejus, quod praecepit sive permisit. Fugiant omde ciuitate in ciuitatem, quando eorum quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
putabam me hoc onere caruisse qđ mͥ imposu¬
isti. querendo consilium qđ in his periculis quȩ
tempora nr̃a inuenerunt facere debeatis. Quã¬
ius enim epłam illam breuit᷑ scripserim. nichil
me p̃termisisse arbitror. qđ & respondenti di¬
cere & querenti audire sufficeret. quandoqͥ¬
dem dicci nec eos eẽ ꝓhibendos qui adloca sipos¬
sunt munita migrare desiderant. & ministe¬
ru nrͣi uincula quibus nos ap̃i caritas alligauit.
ne deseramus ecłĩas quibusseriure debemus
ñẽc rumpenda. Ista quippe uerba sunt. quȩ
in illa epła posui. Restat gͦ inquã ut nos quoꝵ
ministerium quantulȩcum ꝙ plebi dĩ ubi sumꝰ
manenti ita necessarium ẽ. ut sine hoc eam ñ
oporteat remanere. dicamus dño. Esto nobis
in dm̃ ꝓtectorem & in locum munitum. Sed
hoc consilium tͥ ꝓpterea ñ sufficit ut scribis.
ne contra dñi p̃ceptum uł eaemplum facere
nitamur. ubi fugiendum ẽẽ de ciuitate inci¬
uitatem monet. Recolimus enim uerba dicen¬

Expanded text:
putabam me hoc onere caruisse, quod mihi inposuisti quaerendo consilium, quid in his periculis, quae tempora nostra inuenerunt, facere debeatis. quamuis enim epistulam illam breuiter scripserim, nihil me tamen praetermisisse arbitror, quod et respondenti dicere et quaerenti audire sufficeret, quando quidem dixi nec eos esse prohibendos, qui ad loca, si possunt, munita migrare desiderant, et ministerii nostri uincula, quibus nos Christi caritas alligauit, ne deseramus ecclesias, quibus seruire debemus, non esse rumpenda. ista quippe uerba sunt, quae in illa epistula posui: \'Restat ergo\', inquam, ut nos, quorum ministerium quantulaecumque plebi dei, ubi sumus, manenti ita necessarium est, ut sine hoc eam non oporteat remanere, dicamus domino: Esto nobis in deum protectorem et in locum munitum\'. Sed hoc consilium tibi propterea non sufficit, ut scribis, ne contra domini praeceptum uel exemplum facere nitamur, ubi fugiendum esse de ciuitate in ciuitatem monet; recolimus enim uerba dicen
Abbreviated transcription (Latin):
oculis ñuidentur. quantomagis ds̾ ipse cuiꝰ¬
Nam sunterior homonr̃ quantula cumq una¬
go eius nͣ de illo condita sed abillo ercata. quã¬
cns adhuc renouetur ae die indiem iam tam̃
intali lace habitat quo nullus oculoꝵ corpo¬
ralium sensus accedit. si ea quȩ milla luce cor¬
disoculis intuemur. & discernuntur uniter se
& nullis locoꝵ spacusse parantur. quantomagis
as̃ lucem habitat maccessibilem. corporissensi¬
bus quo nec ipsius nisi mundi potest et̃ cordis

Expanded text:
essu: quanto magis Deus ipse, cujNam si interior homo noster, quantulacumque imago ejus, non de illo genita, sed ab illo creata, quamvis adhuc renovetur de die in diem, jam tamen in tali luce habitat, quo nullus oculorum corporalium sensus accedit; si ea quae in illa luce cordis oculis intuemur, et discernuntur inter se, et nullis locorum spatiis separantur: quanto magis Deus, qui lucem habitat inaccessibilem, corporis sensibus, quo nec ipsius nisi mundi potest esse cordis
Abbreviated transcription (Latin):
ctatus ẽ cum iacob. nec auditur affatu. sicut ñso¬
lum atot seĩs uerum etiã adiabolo auditus est.
nec sentitur incessu. sicut aliquando cum in pa¬
radiso deambularet aduesperum. Qd autẽ ait¬
apłs cognoscere euã suꝑeminentẽ scientiȩ cari¬
tatem xp̃i. ut impleamini in om̃em plenitudi¬
nem dĩ. qua ꝓpt̾ si aliquid inquiunt minus quã
as babebimus. & in aliquo minores erius. qͦmͦ
implebimur in omẽm plenitudinẽ: Sed qm̃¬

Expanded text:
am est cum Jacob ; nec auditur affatu, sicut non solum a tot sanctis, verum etiam a diabolo auditus est; nec sentitur incessu, sicut aliquando cum in paradiso deambularet ad vesperam . 27. Vieminentem scientiae caritatem Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem dei. quapropter si aliquid, inquiunt, minus quam deus habebimus et in aliquo minores erimus, quo modo implebimur in omnem plenitudinem d
Abbreviated transcription (Latin):
cum cam fr̃icida locutus ẽ. sed quomͦ iudetur
millo regno ubi eum filu eius udebunt sicuti
ẽ Tunc quippe satiabitur mbonis desideriũ
eoꝵ. Quo desiderio flagrabat moyses. ciulo¬
qui ad dm̃. facie ad faciem ñ sufficiebat. & dice¬
bat. Ostende inteipsum manifeste. ut iudeã¬

Expanded text:
cum Cain fratricida locutus est, sed quo modo uideatur cum Cain fratricida locutus est, sed quo modo uideatur in illo regno, ubi eum filii eius uidebunt, sicuti est. tunc quippe satiabitur in bonis desiderium eorum, quo desiderio flagrabat Moyses, cui loqui ad deum facie ad faciem non sufficiebat et dicebat: Ostende mihi temet ipsum manifeste, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uidebunt. Quam quã multi uolunt ꝓbare etiã
impios uisuros dm̃. Diabolo quoq ipsum dm̃ ui¬
sum putant. sic accipientes qd scriptum ẽ in li¬
broiob uenisse cum angelis & diabolum in con¬
spectu dĩ. ut etiam illudueniat in questionem
quomͦ dictum sit. beati mundo corde. qr ipsi
dm̃ uidebunt. & illud. pacem sectamini cum
ꝗredillir qui existimant impiosuisuros dm̃.
& diabolo uisum dm̃. ut eos & mundo corde eẽ¬
&& pacẽ ac sc̃ificationẽ eum omnibus scctari asse¬
uerent. ac phoc qd scriptum ẽ in libro iob ue
nisse angelos in conspectu dĩ. & uenisse cũeis
diabolum. ñ ideo diabolus uidisse dm̃ creden¬
dusẽ. Ipsi enim dicti sunt uenisse in conspestu
di. ñ ds̃ in conspectũ eoꝵ. Uenuint autẽ incon¬
spectum nr̃m quȩ uidemus. ñ a quibus udem̃¬
Nam cumin conspectu dĩ sint om̃a. nunc enimque¬
pitur quomͦ uideatur ds̃ ñ ea specie qua & in
isto scło quibusdam uolunt apparere. quando
ñ solum cum abraham aluisꝙ iustis. ueru̾etiã

Expanded text:
est? Quamquam nonnulli uolentes probare etiam impios uisuros deum a diabolo quoque ipso deum uisum putant sic accipientes, quod scriptum est in libro Iob uenisse cum angelis et diabolum, in conspectu dei, ut iam et illud ueniat in quaestionem, quomodo dictum sit: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, et illud: Pacem sectamini cum grediuntur, qui existimant impios uisuros deum et a diabolo uisum deum, ut eos et mundo esse corde et pacem ac sanctificationem cum omnibus i,I sectari adseuerent. . Nam qnisse angelos in conspectu dei et uenisse cum eis diabolum, non ideo diabolus deum uidisse credendus est. ipsi enim dicti sunt uenisse in conspectu dei, non deus in conspectu eorum. ueniunt autem in conspectu nostro, quae uidemus, non a quibus un dei conspectu semper sint omnia. Nunc enim quaeritur, quo modo uideatur deus non ea specie, qua et in isto saeculo quibusdam uoluit apparere, quando non solum cum Abraham aliisque iustis uerum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
rat. In quadam uͦ epłã sua idem pelagius ubi
& nom̃ suum aꝑtissime ponit nec nom̃ sacrȩ
uirginis tacet. dicit adeam se scripsisse. & eius¬
dem sui operis testimonio ꝓbare nititur se gra¬
tiam dĩ quȩ uł tacere uł negare asseritur aꝑ¬
tissime confiteri. Sed utrum ipse sit liber in qͦ
de spũalibus diuitus illa uerba posuit. ut uirũ
adurãm ꝑuenerit scĩtatẽ. rescriptis ur̃is petimꝰ
nos dignemini facere certiores. Explic̾ epła¬

Expanded text:
rat. in quadam uero epistula sua idem Pelagius, ubi rat. in quadam uero epistula sua idem Pelagius, ubi et nomen suum apertissime ponit nec nomen sacrae uirginis tacet, dicit ad eam se scripsisse et eiusdem sui operis testimonio probare nititur se gratiam dei. quam uel tacere uel negare adseritur, apertissime confiteri. sed utrum ipse sit liber, in quo de spiritalibus diuitiis illa uerba posuit. uel utrum ad nestram peruenerit sanctitatem, rescriptis uestris petimus nos dignemini facere certiores. CLXXXIX.
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit. quȩ ꝑ dilectionem operatur. antequã
& sinr qua omnino nulla cuiusquam bona ope¬
ra existimanda sunt. qm̃ om̃e qd non ẽ ea fi¬
ile peccatum ẽ. dm̃ dicit unicuiq partitum
Nec sola reuelatione scientiȩ nos diuinitus ad¬
uuiari ut pie iusteq uuiamus quȩ sine cari¬
tate inflat. uerum etiam inspiratione cari¬
tatis ipsius quȩ plenitudo legis ẽ. & quȩ cor
nr̃m ut scientia ñ inflet edificat. Sed adhuc
nusquam tale aliquid in eoꝵ litteris potuimus
inuenire. Ma.xime autẽ hoc misto libro ẽẽ uel¬
lemus. ea. quo descripta illa uerba posuimus.
ubi uirginẽ xp̃i italaudans tamquã spũales
diuitias nullus ei p̃ter ipsam conferre possit.
& tamquã nͥex ipsa ẽe ñpossint. ñuult eam in
dño gloriari. sed sic głari quasi ñ acceperit. In
quo libro quamius nec ipsus nec tuȩ reueren¬
tiꝑ nom̃ ea p̃sserit. tam̃ amatre uirginis ut
adeam scriberet a se postulatum ẽe̾ commemo¬

Expanded text:
uiuit, quae per dilectiouem operatur, ante quam uiuit, quae per dilectiouem operatur, ante quam et sine qua omnino nulla cuiusquam bona opera existimanda sunt, quoniam omne, quod non est ex fide, peccatum est, deum dicit unicuique partitum nec sola reuelatione scientiae nos diuinitus adiuuari, ut pie iusteque uiuamus, quae sine caritate inflat, uerum etiam inspiratione caritatis ipsius. quae plenitudo legis est et quae cor nostrum. ut scientia non iuflet, aedificat. sed adhuc nusquam tale aliquid in eorum litteris potuimus inuenire. Maxime autem hoc in isto libro esse uellemus, ex quo descripta illa uerba posuimus, ubi uirginem Christi ita laudans. tamquam spiritales diuitias nullus ei praeter ipsam conferre possit et tamquam nisi ex ipsa esse non possint. non uult eam in domino gloriari, sed sic gloriari, quasi non acceperit. in quo libro quamuis nec ipsius nec tuae reuerentiae nomen expresserit, tamen a matre uirginis, ut ad eam scriberet, a se postulatum esse commemo