comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meon uidit: beati qui nõ uider̃t
et crecliderunt illud. Ip̃m ĩquit.
qd̾ omnibꝰ pot modum gẽtibꝰ.
populis et linguis mente ac fide
conspiciendum pparasti: spe ac
dilectione querendum preui¬
disti: ip̃e diu desideratum nũc
et carnis et cordis oculis tuuz
salutare contemplor.
Imen ad reuelationẽ gen¬
tium: et głam plebis tue
istł. Lumen quidem uttiq ppło
um ũo cdicitur ẽẽ reuelatio. qua¬
rum mentis oculos ꝓfunda iam
cecitate dimersos: neq ulla spe
aduentus dominici erectos: ip̃e
uisitare pariter reuelare atq il¬
lustrare dignatus ẽ. Et bene re¬
uelatio gentium isrłis głe p̃fet¬
tur: quia cum plenitudo genti¬
um introierit: tunc omnis isrł
saluus fiet. Quomodo et psal-¬
mista cum diceret. notum fecit
dominus salutare suum: ante
conspectum gentium reuelabit
iusticiam suam. subiunxit atq
ait. Memor fuit miscd̾ie sue
suꝑ his: que dicebantur de illo.
Et benedixit illis symeon. Pa¬

Expanded text:
meon vidit: beati qui non viderunt, meon vidit: beati qui non viderunt, et crediderunt . Illud ipsum, inquit, quod omnibus post modum gentibus, populis et linguis mente ac fide conspiciendum parasti, spe ac dilectione quaerendum praevidisti, ipse diu desideratum nunc et carnis et cordis oculis tuum salutare contemplor. Lumen ad revelationem gentium et gloriam plebis tuae Israel. Lumen quidem utrique populo um vero dicitur esse revelatio, quarum mentis oculos profunda jam caecitate demersos, neque ulla spe adventus dominici erectos, ipse visitare, pariter revelare atque illustrare dignatus est. Et bene revelatio gentium, Israelis gloriae praefertur, quia cum plenitudo gentium introierit, tunc omnis Israel salvus fiet. Quomodo et Psalmista cum diceret: Notum fecit Dominus salutare suam, ante conspectum gentium revelavit justitiam suam ; subjunxit atque ait: Memor fuit misericordiaesuper his quae dicebantur de illo, et benedixit illis Simeon. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
T̃ benedixit dm̃: et dixit.
Hunc dimittis fuũ tuũ
dñe: scdm u̾bum tuum inpace.
Uides nõ solum noui. s et uete¬
ris testamenti iustos: spe futu¬
re uite desiderium habuisse.
dissolui a corpore. immo pacis
uiam deputasse. sarcinam depo¬
nere t̾restrem: ut pote qui se in
siu abrahe. requiem non dubi¬
tarent habituros eẽ ppetuam. De¬
niq et iclitun. hoc ẽ transilitor cu¬
piclitatum scłarium.pꝯ quam:
multa du tacitus mundi mala
contemplatus. interna secum cor¬
dis meditatione concaluit: tan¬
dem loquutus in lingua sua. et
quid intus egetit ꝓmens: notũ
et numerum dierum meorum
quis ẽ: ut sciam quid desit michi.
Ecce uet̾es posuisti dies meos.
Quilm absq dubio u̾bis aperit.
quam maximum se p̾̃sentium ⁊¬
calamitatum. nancturum sꝑet
infine solatium. quẽ tantisꝑ ad¬
uenire desiderat.
Uia uiderunt oculi mei sa¬
lutare tuum: quod paras¬
ti ante fatiem om̃ium populoꝵ.
Beati oculi qui uident quod sy¬

Expanded text:
Et benedixit Deum, et dixit: Et benedixit Deum, et dixit: Nunc dimittisne, secundum verbum tuum in pace. Vides non solum Novi, sed et Veteris Testamenti justos spe futurae vitae desiderium habuisse, dissolvi a corpore, imo pacis viam deputasse sarcinam deponere terrestrem, ut pote qui se in inu Abrahae requiem non dubitarent habituros esse perpetuam. Denique et Idithun, hoc est transilitor cupiditatum saecularium, postquam multa diu tacitus mundi mala contemplatus, interna secum cordis meditatione concaluit, tandem locutus in lingua sua, et quid intus egerit promens: Notum, et numerum dierum meorum quis est, ut sciam quidecce veteres posuisti dies meos . » Quibus absque dubio verbis aperit, quam maximum se praesentium calamitatum nacturum speret in fine solatium, quem tantisper advenire desiderat. « Quia viderunt oculi mei salutare tuum, quod parasti ante faciem omnium populorum. Beati oculi qui vident quae Si
Abbreviated transcription (Latin):
suas. Magna quidem dnĩ po¬
tentia. s nõ minor claret hu¬
militas. ut qui celo traq nõ
capitur: grandeui hominis ges¬
cetur totus in ulnis. S et tro-¬
pice. accepit symeon xp̃m. uete¬
ranus infantem: ut doceat nos
exuere ueterem hominẽ qui cor¬
rumpitur cum actibꝰ eius: et
renouato spũ mentis nr̃e ĩdue¬
re eum. qui scdm dm creatus ẽ
in iusticia et scĩtate. et u̾itates.
Hoc ẽ deponentes mendatium .
loqui uitatem: et cet̾a que ad no¬
ui hominis statum ꝑtinent. ore.
corde. et oꝑe ꝑficere. Accepit se¬
mor iustus scd̾m legem et timo¬
ratus: puerum ih̾m in ulnas su¬
as: ut significet iusticiam oꝑum
s salutari fidei euangelice gr̃a¬
figutari: Accepit senior ĩfantẽ
xp̃m: ut insinuet hoc scłm. qua¬
si senio iam et longeua etate.
defessum: ad innocentiam et ut
ita dixerim infantiam xp̃iane
conũsationis rediturum. ⁊ sicut
aquile iuuentutẽ illius ẽẽ re-¬
nouandam .

Expanded text:
suas. Magna quidem Domini posuas. Magna quidem Domini potentia, sed non minor claret humilitas, ut qui coelo terraque non capitur, grandaevi hominis gestetur totus in ulnis. Sed et tropice accipit Simeon Christum, veteranus infantem, ut doceat nos exuere veterem hominem qui corrumpitur cum actibus ejus, et renovatos spiritu mentis nostrae induere eum, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate et veritate , hoc est deponentes mendacium, loqui veritatem, et caetera quae ad novi hominis statum pertinent, ore, corde, et opere perficere. Accipit senior justus secundum legem et timoratus puerum Jesum in ulnas suas, ut significet justitiam operum sed salutari fidei Evangelicae grandam. Accipit senior infantem Christum, ut insinuet hoc saeculum quasi senio jam et longaeva aetate defessum, ad innocentiam et ut ita dixerim infantiam Christianae conversationis rediturum, et sicut aquilae juventutem illius esse renovandam.
Abbreviated transcription (Latin):
tem uidi dixit. Quomodo uide¬
tur quibꝰ ue oculls. que ueniẽ¬
do ip̃os oculos claudit ne aliꝙͣ
uideant: S uideri mortem: ex¬
piendo significat. Multumq
felix mortem uidebit carnis:
lis cordis uidere satagerit. cõ¬
ũsationem habendo incelesti:
ihrłm. templi dei limina fre¬
quentando: hoc ẽ pia scõrum
in quibus dominus ĩ habitat
exempla sectando. suspirando
cum psalmista. unam pecii a
domino hanc requiram: ut ĩ¬
habitem in domo dñi om̃ibus
diebus uite mee: ut uideam
uoluntatem dñi sic enĩ ⁊ ip̃e
ũbum dei in manib accipere.
et fidei karitatisq sue brachii
merebitur amplecti. Qd̃ aut
ait. et uenit in sp̃u intempluz:
significat eum eadem sp̃c gr̃a.
qua olim uenturum p̃ cogno¬
uerat: etiam nunc ueniente.
et iam iamq a se uidendum
cognouisse saluatorem.
Tcum induc̾ent puerũ
ih̾m parentes eius. ut fa¬
c̃ent sccł̃m consuetudinẽ legis
ꝓ eo: et ip̃e accepit eum ĩ ulnas

Expanded text:
tem videri dixit. Quomodo videtem videri dixit. Quomodo videtur quibusve oculis, quae veniendo ipsos oculos claudit, ne aliquid videant? Sed videri mortem, experiri significat. Multumque felix mortem videbit carnis, lis cordis videre sategerit, conversationem habendo in coelesti Jerusalem, templi Dei limina frequentando, hoc est pia sanctorum in quibus Dominus inhabitat exempla sectando, suspirando cum Psalmista: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae, ut videam voluntatem Domini . Sic enim et ipse verbum Dei in manibus accipere, et fidei charitatisque suae brachiis merebitur amplecti. Quod autem ait: Et venit in Spiritu templum, significat eum eadem Spiritus gratia, qua olim venturum praecognoverat, etiam nunc venientem et jam jamque a se videndum cognovisse Salvatorem. Et cum inducerent puerum Jesum parentes ejus, ut facerent secundum consuetudinem legis pro eo, et ipse accepit eum in ulnas
Abbreviated transcription (Latin):
et sp̃c sc̃s erat ineo. Hato incat¬
ne domino: non solum angeli
de celis. s omnis etas mortali¬
um. et ut̃q sexus testimoniũ
reddit. Decebat eĩ om̃ium sal¬
uatorem. sicut uenturum ĩcar¬
ne om̃ium toto scłi tempore.
fidelium. facto uł dicto p̾saga¬
ri:ita etiam uenientem coĩ
om̃ium laude p̃dicari. impleta
pphetia que dicit: laudate do¬
minũ de celis: et cet̾ã usq quo
ait. iuuenes et uirgines: seni¬
ores cum iunioribyꝰ laudent:
nomen dñi: quia exaltatum
ẽ nomen eius solius. Confes¬
sio eius: suꝑ celum et tram. Ins¬
cus inquit et timoratus: quia
iusticia difficile sine timore
custoditur. Hon illum dico:
timorem qui sub lege pena¬
li temporalia bona sibi subtra¬
hi ꝑ horrescit: quem ꝑfecta di¬
lectio foras mittere consueuit:
s timorem dñi scm̃ qui ꝑma¬
net in scłm scłi quo iustus de¬
um suum quanto ardentius
diligit. tanto sollercius offen¬
dere cauet.
Tresponsum accepetat
uide locutiones scripturarũ: mor¬

Expanded text:
 sanctus erat in eo. Nato in carne Domino, non solum angeli de coelis, sed et omnis aetas mortalium, et uterque sexus testimonium reddit. Decebat enim omnium Salvatorem sicut venturum in carne, omnium toto saeculi tempore fidelium facto vel dicto praesagari, ita etiam venientem communi omnium laude praedicari, impleta prophetia quae dicit: Laudate Dominum de coelis , etc., usque quo ait: Juvenes et virgines, senes cum junioribus laudent nomen Domini, quia exaltatum est nomen ejus solius. Confessio ejus super coelum et terram. Justus, inquit, et timoratus , quia difficile justitia sine timore custoditur. Non illum dico timorem qui sub lege poenali temporalia bona sibi subtrahi perhorrescit, quem perfecta dilectio foras mittere consuevit, sed timorem Domini sanctum qui permanet in saeculum saeculi, quo justus Deum suum quanto ardentius diligit, tanto solertius offendere cavet. Et responsum acceperat Vide locutiones Scripturarum, mor
Abbreviated transcription (Latin):
gis ait: qd neq patres nr̃i. neq:
quia dutius increduli. et ꝑ iohã¬
nem imbuti. et ꝑheliam sunt im¬
buendi: recte hec sentencia que
ꝑ angłm de ioh̾e dicta ẽ. hisdem
pene sillabis ẽ de helia ꝑ malachi¬
am p̾dicta. Parare inquit dño
plebem ꝑfectam. Quia enin za¬
chariam ꝓ plebe supplicantẽ dixe¬
rat exauditum: docet quo ordine
plebs cadem saluari et ꝑfici debe¬
at. ad p̾dicationem uidelicet ioh̃is.
penitendo et credendo in xp̃m.
Tclixit zacharlas ad ange¬
lum. Unde hoc sciam: Ego
enim sum senex et uxor mea pro¬
cessit indiebꝰ suis. Ob altitudiẽ
ꝓmissorum hesitans. signum quo
credere ualeat inquirit. cui sola:
angeli uisio. uł allocutio. ꝓ signo
sufficere debuerat. Unde merita.
diffidentie tacendo penam luit:
cui taciturnitas eadem et signũ
fidei quod quesiuit. et infidelita¬
tis eẽt pena quam meruit.
Trespondens angłs dixit
ei. Ego sum gabrihel qui

Expanded text:
gis ait: Quod neque patres nostri neque gis ait: Quod neque patres nostri neque quia diutius increduli et per Joannem imbuti, et per Eliam sunt imbuendi, recte haec sententia quae per angelum de Joanne dicta est, iisdem pene syllabis est de Elia per Malachiam praedicta. Parate inquit Domino plebem perfectam. Quia enim Zachariam pro plebe supplicantem dixerat exauditum, docet quo ordine plebs eadem salvari et perfici debeat, ad praedicationem videlicet Joannis poenitendo et credendo in Christum. t dixit Zacharias ad angelum: Unde hoc sciam? ego enim sum senex, et uxor mea processit in diebus suis. Ob altitudinem promissorum haesitans signum quo credere valeat inquirit, cui sola angeli visio vel allocutio pro signo sufficere debuerat. Unde meritam diffidentiae tacendo poenam luit, cui taciturnitas eadem et signum fidei quod quaesivit, et infidelitatis esset poena quam meruit. Et respondens angelus dixit ei: Ego sum Gabriel qui
Abbreviated transcription (Latin):
norum dm̃ cred̃e. Et quia iohs
p̃cedere ante illum dicitur: uide¬
ant et̾̃num ante scła dm̃. post
hominem in scłis natum. idõq
a suo pcursore modo uirũ post se
uenturum: modo dei filium eẽ
nominatum. Qui bene in spũ et
uirtute helie p̾ced̾e dicitur. quia
nusicut ille p̃co uenturus ẽ iudicis.
ita hic p̃co factus ẽ retemptoris.
Unde et conũsione ꝓrsus simulli-¬
ma ambo deserta secuti uictu fru-¬
gi. uestitu inculti: cictu sunt des¬
pecti. Ambo regis et regine uesa¬
niam tolerant: Ille iordanem ce¬
lum petiturus diuisit: hic ad la¬
uachrum saluatoris quo celum
satur int̾ris: ille cum eo manifes¬
tatur ingła.
Tconũtat corda patrum infi¬
plebem ꝑfectam. Corda patrum
antiquorum scienciam ppłis pre¬
dicando infundere. Prudencia:
ũo iustorum ẽ: nõ de legis oꝑibꝰ
iusticiam p̾sumere. s ex fide salu¬
tem quererere. ut quamuis ĩ le¬
ge positi. legis uissa ꝑficiant: grã

Expanded text:
norum Deum credere. Et quia Joannes norum Deum credere. Et quia Joannes praecedere ante illum dicitur, videant aeternum ante saecula Deum post hominem in saeculis natum, ideoque a suo praecursore modo virum post se venturum, modo Dei Filium esse nominatum. Qui bene in spiritu et virtute Eliae praecedere dicitur, quia icut ille praeco venturus judicis, ita hic praeco factus est Redemptoris. Unde et conversatione prorsus simillima ambo deserta secuti, victu frugi, vestitu inculti, cinctu sunt despecti. Ambo regis et reginae vesaniam tolerant. Ille Jordanem coelum petiturus divisit, hic ad lavacrum salutare quo coelum satur in terris, ille cum eo manifestatur in gloria. t convertat corda patrum in fiplebem perfectam. Corda patrum antiquorum scientiam populis praedicando infundere. Prudentia vero justorum est, non de legis operibus justitiam praesumere, sed ex fide salutem quaerere: ut quamvis in lege positi legis jussa perficiant, grati
Abbreviated transcription (Latin):
et sicera tempore consectatiõis
abstinete. Unde ph̾s. sãson. et
helias. cetĩq tales. ut semꝑ naza¬
rei. idẽ sci manere possint: semꝑ his
abstinere satagunt. Decet enim
uas celesti gr̃e mancipatum: a se¬
culi illecebris castigari. nec uino
in quo ẽ luxuria debriari. eum qͥ
musto sp̃c sci desid̾at impleri. Uñ
recte cui uini ebrietas collitur:
spẽ grẽ cumulatur. Qua se ut pre¬
dictum erat ip̃e repletum mons¬
trauit: cum intrante beata maria
in utero genitricis exultauit. et
p̃cursionis sue cognoscens offiti¬
um. dñi quantum ad huc potu-¬
it euangelizauit aduentum.
multos filiorum isrł̃ coũtet
ad dnm dm̃ ip̃orum. et ip̃e p̾ce¬
det ante illum in sp̃u et uirtute
helie. Cum iohs qui xp̃o testimo¬
nium ꝑhibens. in eius fide ppłos
baptizabat. dicitur filios isrł ad
dñm dm̃ ipõrum conũtisse: pa¬
dominꝰ d̾s istł. desinant arrani
cant fotinani: xp̃o ex uirgine pͥn¬
cipium dare. Cessent manichei:

Expanded text:
et sicera tempore consecrationis et sicera tempore consecrationis abstinere, unde Joannes, Samson et Jeremias, caeterique tales ut semper Nazareni, id est sancti, manere possint, semper his abstinere satagunt. Decet enim vas coelesti gratiae mancipatum, a saeculi illecebris castigari, nec vino, in quo est luxuria, inebriari eum qui musto Spiritus sancti desiderat impleri. Unde recte cui vini ebrietas tollitur, Spiritus gratia cumulatur. Qua se tunc ut praedictum erat ipse repletum monstravit, cum intrante beata Maria in utero genitricis exsultavit, et praecursionis suae cognoscens officium, Domini quantum adhuc potuit, evangelizavit adventum. Et multos filiorum Israel convertet ad Dominum Deum ipsorum, et ipse praecedet. Cum Joannes qui Christo testimonium perhibens, in ejus fide populos baptizabat, dicitur filios Israel ad Dominum Deum ipsorum convertisse, paDominus Deus Israel, desinant Ariani cant Photiniani Christo ex virgine principium dare. Cessent Manichaei
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Et notandum quod nato
p̃cursore. multi gaudent. Hato
aut dño annuntiat angłs gau-¬
dium magnum qd̾ erit omni
ppło: quia uidelicet salutẽ młtis
pdicare. ille om̃ibꝰ qui uelint:
ad uenit donare
Rit enim magnꝰ cora dño:
et uinum et siceram non bi¬
bet. et sp̃u scõ replebitur ad huc
ex utero matris sue. Magne co¬
ram dño uirtutis ẽ: p̃dicantem
in deserto celesta gaudia. trenas
ex integro spreusse delitias. S
et hoc coram dr̃ magnũ enmet.
quamuis hominib uideatur eẽ
despectum: quodis cui innatis
mulierum maior nemo ẽ: lasci¬
uientis obludum puelle capite
truncatus ẽ. Cieus ordinem:
magnitudinis. p̃e qui ꝓposuit
angelus sub seqient̾ exponens:
et uinum inquit et siceram nõ
bibet. Sicera interp̃tatur ebri¬
etas. Quo uocalulo: hebrei õe
quod in ebriarepot̾ poculum.
siue de pomis. su e de frugibus.
siue de qualibet. lia mat̾ia con¬
fectum significat. Propriũ u̾o
in lege nazareorim erat: uino

Expanded text:
sum. Et notandum quod nato sum. Et notandum quod nato praecursore multi gaudent, nato autem Domino annuntiat angelus gaudium magnum quod erit omni populo. Quia videlicet hic salutem multis praedicare, ille omnibus qui velint advenit donare. Erit enim magnus coram Domino, et vinum et siceram non bibet, et Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae. Magnae coram Domino virtutis est praedicantem in deserto coelestia gaudia terrenas ex integro sprevisse delicias. Sed et hoc coram Domino magnum eminet, quamvis hominibus videatur esse despectum, quod is cui in natis mulierum major nemo est, lascivientis ob ludum puellae capite truncatus est. Cujus ordinem magnitudinis ipse qui proposuit angelus subsequenter exponens: Et vinum, inquit, et siceram non bibet. Sicera interpretatur ebrietas, quo vocabulo Hebraei omne quod inebriare potest poculum, sive de pomis, sive de frugibus, seu de qualibet alia materia confectum significant. Proprium vero in lege Nazarenorum erat, vino
Abbreviated transcription (Latin):
filium: eidem redemptionis or¬
dinem pandit. Qd̃ uidelicet natꝰ
zacharie filius: redemptori illiꝯ
ppłi p̃conando sit itet facturus.
Singularis aũt numeri inditiũ
datur: quotiẽs hominiby a deo
uł imponitur nomen uł mutat᷑.
Sic abraam quia pat̾ multarũ
gentium erat futurus: abrahã
est uocatus. Sic iacob quia dm̃
uidit: isrł applłari meruit. Sic
iosias rex ob eximie uintutis cul¬
men: nominatus a deo ẽ multo
antequã natus. Iohannes ergo
primo parentib en grãm. quibꝯ
decrepitis filius nasceretur esse
donatam. Meinde ip̃i iohr. qui
magnus coram domino futurus.
et adhuc ex utero matris sp̃s scĩ
sit munete clitandꝰ. Postremo
etiam filiis isrł. quos ad dnm de¬
um ip̃orum erat conũsurus.
Tetit gaudium tibi et exulta¬
tio: et multi in natiuitate eiꝰ¬
gaudebunt. Merito gaudet pater.
gr̃e acceꝑit filium. Gaudent ⁊ alii:
quibꝯ in auditum catenus rog¬
ni celestis euangelizarit ingres¬

Expanded text:
filium, ejusdem redemptionis orfilium, ejusdem redemptionis ordinem pandit, quod videlicet natus Zachariae filius redemptori illius populi praeconando sit iter facturus. Singularis autem meriti indicium datur, quoties hominibus a Deo vel imponitur nomen vel mutatur. Sic Abram quia pater multarum gentium erat futurus, Abraham est vocatus. Sic Jacob, quia Deum vidit, Israel appellari meruit. Sic Josias rex ob eximiae virtutis culmen, nominatus a Deo est multo antequam natus. Joannes ergo primo parentibus ejus gratiam quibus decrepitis filius nasceretur, esse donatam; deinde ipsi Joanni, qui magnus coram Domino futurus, et adhuc ex utero matris Spiritus sancti sit munere ditandus: postremo etiam filiis Israel, quos ad Dominum Deum ipsorum erat conversurus. Et erit gaudium tibi et exultatio, et multi in nativitate egaudebunt. Merito gaudet pater gratiae acceperit filium. Gaudent et alii quibus inauditum eatenus regni coelestis evangelizarit ingres
Abbreviated transcription (Latin):
uidens: et timor irruit suꝑ
eum. Ait aut̃ ad illum angłs. He¬
riam confortat angłs. quia sic̃
humane fragilitatis ẽ. spualis:
creature uisione turbari: ita an
gelice benedictionis ẽ. pauẽtes
de aspectu suo mortales mox:
blandiendo solarb. At contra de¬
moniace ẽ ferocitatis. quos sui
p̃sentia territos senserint: amp¬
liori semꝑ horrore concutẽ. Que
nulla melius ratione: quã fide
suꝑatur intrepida.
Cuxor tua elizabeth pari¬
et tͥ filium: et uocabis nom̃
eius ioh̾em. Dep̾cationem dicẽs
exauditam. partum continuo:
ꝓmittit uxoris. nõ quod ille qͥ¬
ꝓppło oblaturus intraũat. relictis
publicis uotis ꝑ accipiendis filiis
orare potuerit: p̃sertim quia nẽo
orat. qd se accepturum desperat.
Adeo aũt ille iam sue etatis et ĩ¬
fecunde conugis menior. nasci
s filios desrabat: ut nec angelo
hoc ꝓmittente cred̾et. S qd̾ dicit
exaucdita ẽ dep̾catio tua: proppłi
redemptione significat. Q uod uͦ¬
ad iungit. et uxor tua pariet tibi

Expanded text:
et timor irruit super eum. Ait autem ad illum Angeriam confortat angelus, quia sicut humanae fragilitatis est spiritalis creaturae visione turbari, ita et angelicae benignitatis est, paventes de aspectu suo mortales mox blandiendo solari. At contra daemonicae est ferocitatis, quos sui praesentia territos senserit ampliori semper horrore concutere, quae nulla melius ratione quam fide superatur intrepida. Et uxor tua Elisabeth pariet tibi filium; et vocabis nomen ejus Joannem. Deprecationem dicens exauditam, partum continuo promittit uxoris. Non quod ille qpopulo oblaturus intraverat, relictis publicis votis pro accipiendis filiis orare potuerit, praesertim quia nemo orat quod se accepturum desperat. Adeo autem ille jam suae aetatis et infecundae conjugis memor, nasci sibi filios desperabat, ut nec angelo hoc promittenti crederet, sed quod dicit, exaudita est deprecatio tua, pro populi redemptione significat: Et uxor tua pariet tibi
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ faceret parem. et int̃pella¬
ret ꝓ pcc̃is eorum. qui ad huc ꝓ
forib orantes expectant. et di¬
ligunt aduentum eiꝰ. Pulchre
igitur ea die descentio eiꝰ ꝑ an¬
głm nunciatir. qua eius ꝑ legẽ
ascensio figimbatur. Quia qui
descendit: ipe s et qui ascendit.
Et ut psalmus ait: a summo ce¬
lo egssio eius. et occursus eius
Pparuit autem illi angelus.
stans a dextris altaris ĩcẽsi.
Bene angłs. et intemplo ⁊ iuxta
altare. et adextris apparet: quia
uidelicet et ueri sacerdotis aduẽ¬
tum. et mistĩi sactificii uniu̾salis.
et celestis doni gaudium predi¬
cat. Ham sicut ꝑ sinistram p̃sen¬
cia. sic ꝑ dextãm sepe bona p̃nũ¬
ciantur et̃na. iuxta quod in sapi

Expanded text:
nobis faceret Patrem, et interpellanobis faceret Patrem, et interpellaret pro peccatis eorum qui adhuc prae foribus orantes exspectant, et diligunt adventum ejus. Pulchre igitur ea die descensio ejus per angelum nuntiatur, qua ejus per legem ascensio figurabatur. Quia qui descendit, ipse est et qui ascendit. : Et, ut Psalmus ait, a summo coelo egressio ejus, et occursus ejus Apparuit autem illi angelus stans a dextris altaris incensi. Bene angelus, et in templo, et juxta altare, et a dextris apparet, quia videlicet et veri sacerdotis adventum, et mysterium sacrificii universalis, et coelestis doni gaudium praedicat. Nam sicut per sinistram praesentia, sic per dexteram saepe bona praenuntiantur aeterna. Jux
Abbreviated transcription (Latin):
omni populo. decima die septimi
mensis ẽ iussum: et hanc diem ex¬
piationis siue ꝓpiciationis uocan.
Que ap̃ nos obuarium lune dis¬
cursum. aqua menses computãt
hebrei. modo inseptembrium mẽ¬
sem. modo incidit in octobrium.
Qua scilicet mensis quo pascha
gentur. et ordine conditionis.
et edicto legalis anni principiũ
tenet: dicente domino ad moy¬
sen. Mensis iste uob̾ principiũ
mensium. primus erit in mensi¬
bꝯ anni. Decima die mensis huiꝰ
tollat unusquisq agnum ⁊ cetã.
Huiꝰ autẽ diei: apłs ad hebreos
scribens ita meminit. In priori
quidem tab̾nacilo. semꝑ introi¬
bant sacerdotes: sacrifitiorum:
officia consummantes. In sełd at
semel in anno solꝯ pontifex: nõ
sine sanguine quem offeitet. ⁊c̃.
Quib diei huius mistĩum pan¬
dens: iħ̾m ostendit pontificem
ẽẽ uum. Qui onsuminatis of¬
ficii sui diebꝰ. hoc ẽ compleͣ dis¬
pensatione camis. in sanguine
ꝓprio celi secteti subiit. ut ꝓpitiũ

Expanded text:
omni populo, decima die septimi omni populo, decima die septimi mensis est jussum. Et hanc diem expiationis, sive propitiationis vocati, quae apud nos ob varium lunae discursum a qua menses computant Hebraei, modo in Septembrem mensem, modo incidit in Octobrem; quia scilicet mensis quo Pascha geritur, et ordine conditionis, et edicto legis anni principium tenet, dicente Domino ad Moysen: Mensis iste vobis principium mensium, primus erit in mensibus anni. Decima die mensis hujus, tollat unusquisque agnum, etc. . Hujus autem diei Apostolus ad Hebraeos scribens, ita meminit: In prius quidem tabernaculum semper introibant sacerdotes, sacrificiorum officia consummantes; in secundum autem semel in anno solus pontifex non sine sanguine quem offert, etc. . Quibus diei hujus mysterium pandens, Jesum ostendit pontificem esse verum, qui consummatis officii sui diebus, hoc est impleta dispensatione carnis in sanguine proprio, coeli secreta subiit, ut propitium
Abbreviated transcription (Latin):
in corde suo: dicentes. Quid pu¬
tas puer iste erit:
Accum ẽ aũt cum sacerdo¬
tio fungẽtur mordine ui¬
cis sue ante dm̃: sccłm consuetu¬
dinem sacetdocii. Per moysen
enim dominꝰ unum constituit
summũ sacerdotẽ: cui mortuo:
unum ꝑ ordinem succedẽ iussit.
Et hoc ad dd̃ usq tempora: fua¬
tum ẽ. Aquo plures fieri ut di¬
ximus. domino nichominus :¬
agente decretum ẽ: qui uicissim
ministrantes tempore uicis:
sue. singull castimonie student.
domumiq suã om̃ino nõ tange¬
rent. Unde nunc zacharias ĩ or¬
dine uicis sue: sacerdotio fũctꝰ
asseueratur.
Orte exiit ut incensum po¬
neret: in gssus intemplum
diñ. Et omnis multitudo erat
ppłi. orans foris: hora incensi.:
Hon noua nunc electus ẽ sorte.
cum incensum ẽẽt ad olenctum:
s prisca tunc sorte p̃electus. cum
primo ex ordine sui pontifica¬
tus: inuice abia succedẽt. In cen¬
sum aũt in sca scõrum apontifice
deferre expectante foris templum

Expanded text:
in corde suo dicentes, quid puin corde suo dicentes, quid putas puer iste erit? Factum est autem cum sacerdotio fungeretur in ordine vicis suae ante Deum, secundum consuetudinem sacerdotii. Per Moysen quidem Dominus unum constituit summum sacerdotem, cui mortuo unum per ordinem succedere jussit, et hoc ad David usque tempora servatum est, a quo plures fieri ut diximus, Domino nihilominus agente decretum est, qui vicissim ministrantes, tempore vicis suae singuli castimoniae studerent, domumque suam omnino non tangerent. Unde nunc Zacharias in ordine vicis suae sacerdotio functus asseveratur. orte exiit ut incensum poneret ingressus in templum Domini; et omnis multitudo erat populi orans foris, hora incensi. Non nova nunc sorte lectus est, cum incessum esset adolendum, sed prisca tunc sorte praelectus, cum primo ex ordine sui pontificatus in vicem Abia succederet. Incensum autem in sancta sanctorum a pontifice deferri, exspectante extra templum
Abbreviated transcription (Latin):
tenere dñi iustificationes uide¬
mur. Plena igitur laudatio: q̃
genus. mores. offitium. factu.
iuditium. comphendit. Genus
in maioribo: mores in equitate:
offitium in sacerdotio: factum ĩ
mandato: in iustificatione iuli¬
tium. Quodq addidit sine que¬
rela:. hoc ẽ qd apłs ait. Prouidẽ¬
tes bona: nõ tantum coram deo.
s etiam coram hominib. Et
ecc̃astes. ne sis in quit multum
iustus. quia plerumq iusticia
durior. hominũ querelam ꝓuo¬
cat. Que u̾o temꝑata ẽ: ip̃a su¬
e dulcedinis grã etiam inuidi¬
e querimoniam uitat.
T non erat illis filius: eo
qd̾ ẽẽt elisabeth sterilis. et
ambo ꝓcessissent indiebꝰ suis.
Diuinitus ẽ ꝓcuratum. ut pro¬
uecte etatis duiq coniugii fruc¬
tu priuatis iohs parentibꝰ nasce¬
retur: quatinus in opinato ꝓlis
attributum. gratius afficeret.
et cetõs miraculi stupor futuri
ꝓphe pararet auditui. Deniq po¬
suerunt omnes qui auclierant

Expanded text:
tenere Domini justificationes videtenere Domini justificationes videmur. Plena igitur laudatio, quae genus, mores, officium, factum, judicium comprehendit. Genus in majoribus, mores in aequitate, officium in sacerdotio, factum in mandato, in justificatione judicium. Quodque addidit: Sine querela, hoc est quod Apostolus ait: Providentes bona, non tantum coram Deo, sed etiam coram hominibus . Et Ecclesiastes: Ne sis inquit multum justus . Quia plerumque justitia durior, hominum querelam provocat. Quae vero temperata est, ipsa suae dulcedinis gratia etiam invidiae querimoniam vitat. Et non erat illis filius, eo quod esset Elisabeth sterilis, et ambo processissent in diebus suis. Divinitus est procuratum ut proe aetatis diuque conjugii fructu privatis Joannes parentibus nasceretur, quatenus inopinato prolis um gratius afficeret, et caeteros miraculi stupor futuri prophetae pararet auditui. Denique posuerunt omnes qui audierant
Abbreviated transcription (Latin):
rode cuius patrem ip̃e de ignobili
ad uena. hoc ẽ genus ydumeo sb̃¬
limen fecerat et ciuem: ui frau¬
dis intempto. iudee regnum :¬
ip̃i herodi. iussu cesaris augusti
pra dictam: qui mittendus etat
aduenit .
Rant aut iusti ambo ante
dm̃: incedentes in omnib
mandatis et iustificationibus
dm̃. Alit̃ uideant homines: alit̃
uidet deus. homines inf̾atie:
deus in corde. Et ideo fieri pot̃.
ut aliquis affectata bonitate.
autẽ ante dm̃ non sit. si iusticia
non ex mentis simplicitate for¬
metur. s adulatione simuletur.
Beatus aut ille: qui in conspec
tu dei iustus ẽ. Beatus aut ille.
de quo dominus dignatur dicẽ.
ecce uere isrłita: in quo dolus nõ
ẽ. uerus enim ifrłita qui dmĩ:
uidet. et uideri se nouit a dño: ⁊
ip̃i exhibet occulta cordis.
mandatis et iustificationibꝰ
tum: sccła ẽ iustificatio. Cum eĩ
mandatis celestib obedimus.
mmandatis incedimus dñi. Cũ
iudicamus et cõgrue iudicamꝰ

Expanded text:
rode cujus patrem ipse de ignobili rode cujus patrem ipse de ignobili advena, hoc est genere Idumaeo, sublimem fecerat et civem vi fraudis interempto, Judaeae regnum ipsi Herodi jussu Caesaris Augusti pradictam, qui mittendus erat, advenit. Erant autem justi ambo ante um, incedentes in omnibus mandatis et justificatiDeum. Aliter vident homines, aliter videt Deus. Homines in facie, Deus in corde. Et ideo fieri potest, ut aliquis affectata bonitate autem ante Deum non sit, si justitia non ex mentis simplicitate formetur, sed adulatione simuletur. Beatus autem ille qui in consptu dei iustus est, beatus ille de quo dominus dignatur dicere: ecce uere Israhelita. in quo dolus non est; uerus enim Israhelita qui deum uidet et uideri se nouit a deo et ipsi exhibet cordis mandatis, et justificationibus tum, secunda est justificatio. Cum enim mandatis coelestibus obedimus, in mandatis incedimus Domini. Cum judicamus, et congrue judicamus,
Abbreviated transcription (Latin):
minice uł nr̃e resurrectionis ex¬
primitur. UInde quia nõ aliter:
quam ꝑ obseruantiam uttiusq.
testamenti regni celestis aula
penetratur: recte et intemplo sa¬
lomonis misticus quindecim
graduum ascensus fuisse nar-¬
ratur. Et isqui ad dnm intribu¬
latione clamans exauditut:
totidem graduum psalmis ad
supna ꝑducitur: quo tandem
in atriis domus dei positus au¬
dire possit: beneclicat te dñs ex
syon. Tempꝯ quoq herodis alie¬
nigene uidelicet regis. etiam ip̃
dñico ad testatur aduentui. Pre¬
dictum namq fuerat: quia non
deficiet princeps ex iuda. neq dux
de femoribꝰ eius. donec ueniat :¬
qui mittendus ẽ. Ex quo enim
patres ex egypto exierunt: sue
gentis ducib usq ad samuel
ꝓpham. ac deinde regiby usq ad
transmigrationem babylonie
regebantur. Post reeditum u̾o
de babylone. ꝑ pontifices rerum
summa gerebatur: usq ad hirca¬
num regem simul et pontificẽ.
Quo fris inuidia multis calami¬
tatibꝯ uexato. et adultimũ ab he¬

Expanded text:
minicae vel nostrae resurrectionis exprimitur. Unde quia non aliter quam per observantiam utriusque Testamenti regni coelestis aula penetratur, recte et in templo Salomonis mysticus quindecim graduum ascensus fuisse narratur. Et is qui ad Dominum in tribulatione clamans exauditur, totidem graduum psalmis ad superna perducitur, quo tandem in atriis domus Dei positudire possit: Benedicat te Dominus ex Sion . Tempus quoque Herodis alienigenae, videlicet regis, etiam ipsum Dominico attestatur adventui. Praedictum namque fuerat, quia non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat qui mittendus est . Ex quo enim patres Aegypto exierunt, suae gentis judicibus usque ad Samuel prophetam, ac deinde regibus usque ad transmigrationem Babyloniae regebantur. Post reditum vero de Babylone, per pontifices rerum summa gerebatur, usque ad Hyrcanum regem simul et pontificem, quo fratris invidia multis calamitatibus vexato, et ad ultimum ab He
Abbreviated transcription (Latin):
ma mistĩorum celestium. Orat
foris multitudo: quia qui secte¬
ta queq et mistica penetrare sb̾¬
lunit̾ nequeunt. doctiorum ne¬
cesse ẽ monitis humilit̾ inten¬
dant. Dum u̾o zacharias altari
chimiama imponit nascituru
iohem cognoscit. quia dũ docto¬
res ampliori flamina diuine:
lectionis in ardescunt. grãm d̾i
riori littãrum medulla: quasi de
uulua elisabeth ꝓdituram ẽẽ re¬
pperiunt. Et hoc bene ꝑ angłm:
dere dissimulat. silencii pena:
multatur. quia mutus ẽ. qui nõ
sensum litteris in telligit ĩ esse
spualem. Hec talis iam̾ uba da¬

Expanded text:
ma mysteriorum coelestium. Orat ma mysteriorum coelestium. Orat foris multitudo, quia secreta quaeque et mystica penetrare sublimiter nequeunt, doctiorum necesse est monitis humiliter intendant. Dum vero Zacharias altari thymiama imponit, nasciturum Joannem cognoscit; quia dum doctores ampliori flamma divinae lectionis inardescunt, gratiam Deriori litterarum medulla, quasi de vulva Elisabeth, prodituram esse reperiunt. Et hoc bene per angelum, dere dissimulat, silentii poena mulctatur, quia mutus est qui non sensum litteris intelligit inesse spiritalem. Nec talis jam verba da
Abbreviated transcription (Latin):
ante legem et in lege ꝑfectissi¬
me uite fuerint. s quia nemĩez
ad ꝑfectum adduxit lex. que tog¬
num celorum reserare. nisi xp̃o
p̃cedente non potuit. Bene at
dicitur quia erant iusti ambo
ante dm̃. quia sicut bona ẽ lex.
et mandatum iustum et scm̃
et bonum: ita etiam sacerdotiũ
legale ꝓ dispensatione tẽporis
illius. scm̃. bonum. et iustum ẽ.
Et quod sequitur quia ambo ꝓces¬
sissent indiebꝰ suis: ita potest ex¬
poni. qd̾ legali deuotione quasi
adolescencia uł uiuentus. ip̃ius
moysi temporibꝰ et de inceps ef¬
floruit. In cumbente autẽ salua¬
toris aduentu. dira eam senectꝰ
incuruauit: quando in sacerdotio
ordo ꝑ ambitiones et contentio¬
nes pontificum confusus. et ip̃a
lex ꝑ phariseorum traditionem.
descisa. minus habilis ẽ ad gig¬
nendum deo filios effecta. In gre¬
ditur ergo zacharias templum:
quia sacerdotum ẽ. intrare inscũ¬
arium dei. et intelligẽ innouissi¬

Expanded text:
ante legem, et in lege perfectissiante legem, et in lege perfectissimae vitae fuerint, sed quia neminem ad perfectum adduxit lex, quae regnum coelorum reserare, nisi Christo praecedente non potuit. Bene autem dicitur quod erant justi ambo ante Deum, quia sicut bona est lex, et mandatum sanctum et justum, et bonum, ita etiam sacerdotium legale pro dispensatione temporis illius sanctum, bonum et justum est. Et quod sequitur, quia ambo processissent in diebus suis, ita potest exponi, quod legali devotioni quasi adolescentia, vel juventus ipsius Moysi temporibus et deinceps effloruerit: incumbente autem Salvatoris adventu, dira eam senectus incurvaverit, quando et sacerdotii ordo per ambitiones et contentiones pontificum confusus, et ipsa lex per pharisaeorum traditiones discissa, minus habilis est ad gignendum Deo filios effecta. Ingreditur ergo Zacharias templum, quia sacerdotum est intrare in sanctuarium Dei, et intelligere in novissi
Abbreviated transcription (Latin):
ab angelo p̾dicta. quia ꝑ ipsum¬
super
erat hominibꝰ afflictio penitẽtie
p̃dicanda.
Toccultabat se: mensibꝰ quin
q dicens. Quia sic fecit michi
dominus indiebꝰ quibꝰ respexit
auferre obꝓbrium meum inter ho¬
mines. Quanta scis cura sit ne qͥd
turpe de quo embescere debeant
admittant: ostendit elisabeth. q̃
et de ip̃is que acciꝑe cupiebat do¬
nis erubescit. Et licet de ablato
gaudeat obpbrio stenlitatio: de
partu tamen anilis uerecundat᷑
etatis. S pudet omis matris::
quaidiu latet honor ꝓlis. Hã
que occultabat se quia cõceꝑat
filium. iam intrante beata ge
nittice maria clamosa exultaũ.
quia paritura erat ꝓpħ̾am. Alle¬
gorice autẽ ꝑ zachariam sacer¬
dotium iudeorum: ꝑ elisabeth.
pot̾ lex ip̃a designarl. que sacer¬
dotum doctrinis exercitata qiͣ
auxilio uirili fulta. spũales deo
filios gignere debebat. s quasi
ob sterilitatis in iuriã. minime
ualebat. Hon quia nõ multi ⁊

Expanded text:
ab angelo praedicta, quia ab angelo praedicta, quia per erat hominibus afflictio poenitentiae praedicanda. Et occultaque, dicens, quia sic fecit mihi Dominus in diebus quibus respexit, auferre opprobrium meum inter homines. Quanta sanctis cura sit, ne quid turpe de quo erubescere debeant admittant, ostendit Elisabeth, quae et de ipsis quae accipere cupiebat donis erubescit, et licet de ablato gaudeat opprobrio sterilitatis, de partu tamen anilis verecundatur aetatis. Sed pudet onus matris, quandiu latet honor prolis. Nam quae occultabat se, quia conceperat filium, jam intrante beata Dei genitrice clamosa exsultavit, quia paritura erat prophetam. Allegorice autem per Zachariam sacerdotium Judaeorum, per Elizabeth potest lex ipsa designari, quae sacerdotum doctrinis exercita, quasi auxilio virili fulta, spiritales deos filios gignere debebat, sed quasi ob sterilitatis injuriam minime valebat. Non quia non multi, et
Abbreviated transcription (Latin):
lendarum octobrium ẽẽ equinocti-¬
um: inqua ẽ inchoatio noctis ma¬
ior quam lucis. Illum enĩ oportet
crescere inquit: me aũt minui .
Minorata et eni fuerat lux ate¬
nebris: cum uidei scclm legem et
ꝓphetiam sactificia deo offerebant.
inqua et ioh̾s cõceptus ẽ. Hec sũt
enim que ante ꝓ pccis ppłi offe¬
rebantur: que iam cessare opor¬
tebat. cum iohannes idem baptis¬
ta concipetur. Et ideo zacharias
pat̾ eius sacerdos iudeorum ob¬
mutuit: quia iam cessare et ob¬
mutescere oportebat sacrificia
eorum que ꝓ pcc̃is popłi offere-¬
bantur. Ueniebat enim solus:
sacerdos: qui de sanguine suo ꝓ¬
prio immolato. sacrifitium deo
pro peccatis omnium offerret.
Quibꝯ beati iohannis ũbis edo¬
cemur. prima mox die pꝯ diẽ
expiationis. mutuationem tũc
sacerdotals uicis ẽẽ celebratam.
ideoq in hac p̾cursoris dñi cõcep¬
tionem fieri: que non frustra die
ieiuniorum et afflictionis est

Expanded text:
lendarum Octobrium esse aequinoctilendarum Octobrium esse aequinoctium, in qua est inchoatio noctis major quam lucis. Illum enim oportet crescere, inquit, me autem minui . Minorata etenim fuerat lux a tenebris, cum Judaei secundum legem et prophetiam sacrificia Deo offerebant: in qua et Joannes conceptus est. Haec sunt enim quae ante pro peccatis populi offerebantur, quae jam cessare oportebat, cum Joannes, id est baptistes, conciperetur. Et ideo Zacharias pater ejus, sacerdos Judaeorum emutuit, quia jam cessare et emutescere oportebat sacrificia eorum, quae pro peccatis populi offerebantur. Veniebat enim solus sacerdos, qui de agno suo proprio immolato, sacrificium Deo pro peccatis omnium offerret. Quibus B. Joannis verbis edocemur, prima mox die post diem expiationis, mutationem tunc sacerdotalis vicis esse celebratam, ideoque in hac praecursoris Domini conceptionem fieri. Quae non frustra dies jejuniorum et afflictionis est
Abbreviated transcription (Latin):
officiis mancipati. nõ solum a cõ¬
plexi uxorum. s ab ip̃o quoq:
domorum suarum abstiñent in¬
gssu. Ubi nr̃i temporis sacerdoti¬
bn. quibꝰ semꝑ altari ẜuire iubet᷑.
ppetuo ẜuande castitatis exẽplũ
datur. Quia enim tunc sacerdo¬
talis ex stirpe aaron successio q̃¬
rebatur: necessario tempꝰ substi¬
tuende soboli ꝓcurabatur. At qr
nunc nõ carnalis successio. s per¬
fectio sp̃ualis inquiritur: conse-¬
quenter sacerdotib ut semper
altari queant assistere: semper
ab uxorib continenctum: semꝑ
castitas obseruanda p̾cipitur.
Ost hos autẽ dies: concep̃
elisabeth uxor eius. Post
pletos. Huius sactatissime concep¬
tionis. ioh̾s constantino politane
urbis antistes mentionem fatiẽs:
gesta sunt hec inquit mensis sep-¬
tembri . uiii. kl̃. octobris: incipiẽte
lua .xiͫ. quando oportebat iudeos
ieiunium scenophegie celebrare .
Et in uentum ẽ ip̃a die .uiii. ka¬

Expanded text:
officiis mancipati non solum a comofficiis mancipati non solum a complexu uxorum, sed ab ipso quoque domorum suarum abstinerent ingressu. Ubi nostri temporis sacerdotibus, quibus semper altari servire jubetur, perpetuo servandae castitatis exemplum datur. Quia enim tunc sacerdotalis ex stirpe Aaron successio quaerebatur, necessario tempus substituendae soboli procurabatur. At quia nunc non carnalis successio, sed perfectio spiritalis inquiritur, consequenter sacerdotibus ut semper altari queant assistere, semper ab uxoribus continendum, semper castitas observanda praecipitur. Post hos autem dies concepit Elisabeth uxor ejus. Post pletos. Hujus sacratissimae conceptionis Joannes Constantinopolitanae urbis antistes mentionem faciens: Gesta sunt haec, inquit, mense Septembri, octavo Kalendas Octobris, incipiente luna undecima, quando oportebat Judaeos jejunium Scenopegiae celebrare. Et inventum est ipsa die octava Ka
Abbreviated transcription (Latin):
Nult intelliꝰ quia si homo talla
pinittẽt: impune signum flagi¬
tare liceret. At cumꝰ angłs pro¬
mittit: iam clubitare non dece¬
at. Datq signum qd̾ rogatur:
ut qui disctedendo locutus est:
discredendo credere discat. Ubi
notandum quod angłs se ⁊ añ
din astare: et ad euangelizãdũ
zacharie missum ẽẽ testatur. Qͥa
et cum ad nos ueniunt angeli:
sic extĩus implent ministerium.¬
ut tamen nũquam desint interiꝯ
ꝑ contemplationem. Et mittũt᷑
igitur et assistunt: quia et si circũ
non est. Angeli itaq et missi et¬
ante ip̃m sunt: quia quolibet:
missi ueniunt: intta ip̃m currũt.
Terat plebs expectans
zachariam: et mirabatut:
qd̾ carderet ip̃o intẽplo. Egssus
autẽ non poterat loqui ad illos:
et cognou̾unt qd uisionem uidis
set intemplo. Et ip̃e erat innu-¬
ens illis: et ꝑmansit mutus. Et
factum ẽ. ut impleti sunt dies of¬
ficii eius: abiit indomum suam.
Hoc ẽ quod dixi: quia uicis sue
tempore pontifices templi tm̃

Expanded text:
ult intelligi quod si homo talia promitteret, impune signum flagitare liceret; at cum angelus promittat, jam dubitari non deceat. Datque signum quod rogatur, ut qui discredendo locutus est, jam tacendo credere discat. Ubi notandum quod angelus se et ante Deum adstare, et evangelizandum Zachariae missum esse testatur. Quia et cum ad nos veniunt angeli, sic exterius implent ministerium,ut tamen nunquam desint interius per contemplationem. Et mittuntur igitur et assistunt, quia et si circumscumscriptus non est. Angeli itaque et missi ante ipsum sunt, quia quolibet missi veniunt, intra ipsum currunt. t erat plebs exspectans Zachariam, et mirabatur quod tardaret ipse in templo. Egressus autem non poterat loqui ad illos. Et cognoverunt quod visioneerat innuens illis, et permansit mutus. Et factum est ut implerentur dies officii ejus, abiit in domum suam. Hoc est quod dixi, quod vicis suae tempore pontifices, templi tantum
Abbreviated transcription (Latin):
sccłm ministĩa sua. ut ingrederẽt
domum dei iugniti quatuor sor¬
tibus distinxit. In quib abia fa-¬
milia de qua zacharias ortus est.
sors contigit octana. Diuisit enin
uitasq int̾ se familias sortibus:
unam domum que ceteris pre¬
erat elcazar. et altam domum
que sub se habebat ceteras itha¬
mar. Lege u̾ba dierum. s et an¬
tiquitatum iosephi librum sep¬
timum: ubi statutum refert. ut
utraq gen̾atio iuxta ordinem
sortionis ministraret deo ꝑ dies
octo: a salbo usq ad sabbm .u. bi
ctiam de tribu leuitarum .xxiiii.
partes factas asserit: ut ip̃i quo¬
q eodem modo sortiti. iuxta mo¬
rem sacerdotum octonis diebus
ministrarent. Hon autẽ frustra
primus noui testamenti preco
in octaue sortis uice nascitur:
quia sicut inseptenario sepe mi

Expanded text:
secundum ministeria sua, ut ingrederentur secundum ministeria sua, ut ingrederentur domum Dei, viginti quatuor sortibus distinxit, in quibus Abia familiam, de qua Zacharias ortus est, sors contigit octava. Divisit enim utrasque inter se familias sortibus, unam domum quae caeteris praeerat Eleazar, et alteram domum quae sub se habebat caeteros, Ithamar. Lege Verba dierum, sed et Antiquitatum Josephi librum septimum, ubi statutum refert, ut utraque generatio juxta ordinem sortitionis ministraret Deo per dies octo a Sabbato usque ad Sabbatum. Ubi etiam de tribu Levitarum, viginti quatuor partes factas asserit, ut ipsi quoque eodem modo sortiti, juxta morem sacerdotum octonis diebus ministrarent. Non autem frustra primus Novi Testamenti praeco in octavae sortis vice nascitur, quia sicut
Abbreviated transcription (Latin):
men enus eli sabeth.
acro sc̃a p̃cursoris dñi nobili¬
tas. non solum apparentibus.
s et aꝓgenitorib gloriosa descẽ¬
dit: quatimis aduentus illius
fidem. non subdita inspiratione
cõceptam: uerum habita magis
ppagatione susceptam liberius:
p̃dicaret. Et qm̃ quidem aaron
primi in lege pontificis cunctis
ẽ nota dignitas. dicendum pau¬
cis de abia. cum dauil rex ⁊ ꝓph̾a
magna deuotione pet̾et. ut ĩue¬
niret tab̃naculum deo iacob do¬
minus autẽ magis hoc asalomo¬
ne fieri decerneret: atq ioco dl̃
eidem salomoni omnia que ad
impensas domus ꝑtinebant p̾¬
pararet: ip̃ius quoq domus per
singula mensuras et descriptio¬
nem daret ut crescente extrin¬
secus statu culture. etiam deuo¬
tionis interius culmen auges¬
cẽt: diuisionẽ nichilominus sa-¬
cerdotalium leuiticorumq gra
buit. Erant enim principes scũ¬
arii et principes dei. idest sũmi
sacerdotes tam de filiis quam
de filiis ithamar: quorum uices

Expanded text:
ejus Elisabeth. Sacrosancta praecursoris Domini nobilitas non solum a parentibus, sed etiam a progenitoribus gloriosa descendit, quatenus adventus illius fidem non subita inspiratione conceptam, verum avita magis propagatione susceptam liberius praedicaret. Et quoniam quidem Aaron primi in lege pontificis, cunctis est nota dignitas, dicendum paucis de Abia. Cum David rex et propheta magna devotione peteret, ut inveniret tabernaculum Deo Jacob, Dominus autem magis hoc a Salomone fieri decerneret, atque ideo David eidem Salomoni omnia quae ad impensas domus pertinebant praepararet, ipsius quoque domus per singula, mensuras, et descriptionem daret, ut crescente extrinsecus statu culturae, etiam devotionis interius culmen augesceret, divisionem nihilominus sacerdotalium Leviticorumque gradbuit. Erant enim principes sanctuarii, et principes Dei, id est summi Sacerdotes, tam de filiis Eleazar quam de filiis Ithamar. Quorum vices
Abbreviated transcription (Latin):
de quib eruclitus ẽ uborum pro¬
mittitur u̾itas exprimenda: scili¬
cet ut quid. quo ordine de dño.
uł adño gestum dictum ue sit:
agnoscẽ. Heq enim qui ꝑfectꝰ
ẽẽ cupit. soluminodo in xp̃m cre¬
d̾e. s et fidem ppetue diuinitatio

Expanded text:
de quibus eruditus est, verborum prode quibus eruditus est, verborum promittitur veritas exprimenda. Scilicet ut quo quid ordine de Domino vel a Domino gestum dictumve sit, agnoscere queat. Neque enim qui perfectus esse cupit, solummodo in Christum credere, sed et fidem pe
Abbreviated transcription (Latin):
sum ẽ enim sp̃ui scõ. et nob̾. Cuiꝰ
nimirũ grã geritur: ut id qd̾ bonũ
ẽ. nob̾ etiam bonum uideatur. Et
assecutum quidẽ se nõ pauca dic̃:
s omnia. Uerum assecuto om̃ia:
uisum ẽ scribere nõ omnia. s de
om̃ibꝰ que ad fidem legencium
confirmandam credet ydonea. q
noc ip̃e mundꝰ si scrib̾entur: caꝑet
ab aliis sunt dicta p̾teriit: ut ml¬
tipharia in euangelio grã reful-¬
gẽt. et ꝓpriis qui bꝯdam singuli
libri. mistĩorum gestoruiꝰq mi¬
raculis eminerent. Theophilus
interp̃tatur amans deum: uel
amatus a deo. Quisquis ergo
amat deum. siue a deo se deside¬
rat amari: ad se scriptum putet
euangelium. et ut sibi datum:
munus. sibiq commnendatum
pignus conseruet: ne uidelicet
acceptam u̾bi peccuniam. uł ti¬
nea dilacerationis heretice. uel
sordide cupiditatis erugo deuas¬
tet. Non autẽ nouorum quorũ¬
lib eidem theophilo. et uelut ig¬
notorum ratio pandenda: s eoꝵ

Expanded text:
Visum est enim Spiritui sancto, et nobis. Cujus Visum est enim Spiritui sancto, et nobis. Cujus nimirum gratia geritur, ut id quod bonum est, nobis etiam bonum videatur. Et assecutum quidem se non pauca dicit, sed omnia. Verum assecuto omnia visum est scribere non omnia, sed de omnibus quae ad fidem legentium confirmandam crederet idonea, quia nec ipse mundus, si scriberentur caperet nulla quae ab aliis sunt dicta praeteriit, ut multifaria in Evangelio gratia refulgeret, et propriis quibusdam singuli libri mysteriorum gestorumque miraculis eminerent. Theophilus, interpretatur amans Deum, vel amatus a Deo. Quisquis ergo amat Deum, sive a Deo se desiderat amari, ad se scriptum putet Evangelium, et ut sibi datum munus, sibique commendatum pignus conservet. Ne videlicet acceptam verbi pecuniam, vel tinea dilacerationis haereticae, vel sordidae cupiditatis aerugo devastet. Non autem novorum quorumlibet eidem Theophilo et velut ignotorum ratio pandenda, sed eorum