comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uo. sed e quodã m̈gis ĩgenuo fontẽ ꝓcedere.
Laborẽq meũ hoc remedio solarer. nisi plane
nossem nos oes qui uiuimꝰ libenter in nr̃aꝵe
ego. cũ studiis suis mltos irrideo. sic uicissim
a młtis ieridear uulgi tñ iudicia semꝑ spreui
meq ab eodẽ sperii. nõmodo ꝯtepsi. sed nõ
ultimã gle mee ꝑtẽ credidi Illud me gͣuius
p̃mit ꝙ int̾du studia uigilias ꝙ meas. michi
ipse uix approbo uideor q ꝯsulcuis acturus
si abiectis oĩbꝰ qͥbꝰ oꝑam ⁊ hoc curͥ tanta
pe nuria ẽ tꝑꝯ ĩpẽdo. unũ agere ĩciꝑem qd
iam diu meditor ⁊ ad qd solũ ĩ hãc breuẽ ⁊
mi̾serã uitam ueni.sed huic cogitacoi sepe illa
suborit᷑. nichil hec studia illi ꝓposito nocere¬
forte eciã ꝓdesre inter hͦ dubiũ at hesitã¬
ten sola tpis turbat ĩopia Ita ergo unde me
expedire molior interdũ ĩtencior ⁊ occupa¬
tior fio Ceteꝵ ĩter hec alternãtis ã ꝯsilia

Expanded text:
vo, sed e quodam magis ingenuo fonte procedere; vo, sed e quodam magis ingenuo fonte procedere; laboremque meum hoc remedio solarer nisi plane nossem nos omnes qui vivimus, libenter in nostrarego cum studiis suis multos irrideo, sic vicissim a multis irridear; vulgi tamen iudicia semper sprevi meque ab eodem sperni non modo contempsi, sed non ultimam glorie mee partem credidi. Illud me gravius premit, quod interdum studia vigiliasque meas michi ipse vix approbo, videorque consultius acturus si, abiectis omnibus quibus operam et hoc cuius tanta penuria est, tempus impendo, unum agere inciperem, quod iandiu meditor et ad quod solum in hanc brevem et miseram vitam veni. 4 Sed huic cogitationi sepe illa suboritforte etiam prodesse; inter hec dubium atque hesitantem sola temporis turbat inopia; ita ego unde me expedire molior, interdum intentior et occupatior fio. Ceterum inter hec alternantis animi consilia
Abbreviated transcription (Latin):
secro. si forsitan ut tibi uolens letꝰq parui
dũ potii. sic tandẽ necersitati cui reges ⁊¬
ac principes colla submittũt. tristis ⁊ ĩnitꝰ
paream/. Pale deco ecciẽ ad fontẽ sorgie
uniͦ id nouẽlr Ad poncium sapsonẽ
arcat in q̃so tua dulcis humanitar
optime uir si te ĩsalutato abii. q̃d
de deuotionis antique ⁊ nom ꝓmissi
debito ꝓhibebar nichil ẽ qd magni amoris
sibi ꝯscius aĩꝰ nõ p̃sumat. speram uemiam
fateor dixi nouit ille mores meos. ⁊ res meas
a cor mẽu. ueniã notis occupacõib nõ negabit
Cũ eñĩ nouo ⁊ ĩsueto nũt occupationũ gñe ut nosti
tior gradꝰ est. tantũ memet occupatior sum
ut mecũ sepe mirer ⁊ ĩdigner. mecũq disqui/¬
ram ĩtam breuibꝰ uite cricuł quorsũ sollici¬
tudo ista mortaliũ. et quid tam sibi uelit anxi-¬
etas = si nõ nũꝙͣ ip̃e m blandiat. occupationes
meas non e ꝯmuniũ rey reꝵ uulgariũ acer¬

Expanded text:
secro, si forsitan ut tibi volens letusque parui secro, si forsitan ut tibi volens letusque parui dum potui, sic tandem necessitati, cui reges ac principes colla submittunt, tristis et invitus paream. Vale, decus Ecclesie. Ad fontem Sorgie, VI Idus Novembris. 8 Ad Pontium Samsonem michi, queso, tua dulcis humanitas, optime vir, si te insalutato abii; quod et devotionis antique et novi promissi debito prohibebar. Nichil est quod magni amoris sibi conscius animus non presumat; speravi veniam, fateor. Dixi: ‘Novit ille mores meos et res meas et cor meum; veniam notis occupationibus non negabit’. 2 Cum enim novo et insueto nunc occupationum genere, ut nosti,tior gradus est, tantum memet occupatior sum, ut mecum sepe mirer et indigner mecumque disquiram in tam brevibus vite curriculis quorsum solicitudo ista mortalium, et quid tanta sibi velit anxietas; etsi nonnunquam ipse michi blandiar, occupationes meas non e comuni rerum vulgarium acer
Abbreviated transcription (Latin):
ĩet̾nũ uelit. et dum desideriis ꝓpriis ĩẜmũt
me nõ uident. quoꝵ me caritas młta pati
ꝓpulit. ad que nulla unꝙͣ ambicio compuliss
Illa manũ ĩiecit ⁊ fatigatũ corpꝰ diu te
sionis tue pondꝰ accesrit motũq iã uintłis
strinxit pedẽ et si oĩs labor oĩs ꝙ difficultas
quo fini ꝓiximor ꝓximior eo grauior plu¬
ris hãc biiestrẽ morã ꝙͣ anni spaciũ eisdẽ
michi actĩ in locis extimab ꝓ quo merito
qñ alia nõ assũt Illud extremũ queso ut eã
absencie mee racionẽ habeas ne amicis ob:¬
sit meis. Si quid ꝓ me magnu actitabas. par-¬
ua enĩ nõ soles. gratissimã mͥ rem feceris
si quit quid id erat destinatũ m ad illos uenĩ¬
at ut dum te pñtem habẽt me abesse nõ sen-¬
ciant. michi enĩ uni ꝓ hac buisria uite ue uia
uiatici satis est. abunde ẽ. inmis ẽ. nichilq
amplius requiro Tu mitissĩẽ p̃r̃ ignoste ob/¬

Expanded text:
in eternum velint, et dum desideriis propriis inserviunt, in eternum velint, et dum desideriis propriis inserviunt, me non vident; quorum me caritas multa pati perpulit, ad que nulla unquam ambitio compulisset; illa manum iniecit et fatigatum corpus diu tensionis tue pondus accessit motumque iam vinculis strinxit pedem, et si omnis labor omnisque difficultas quo fini proximior eo gravior, pluris hanc bimenstrem moram quam anni spatium eisdem michi actum in locis extimabis; pro quo merito quando alia non adsunt, illud extremum queso, ut eam absentie mee rationem habeas, ne amicis obsit meis; siquid pro me magnum actitabas — parva enim non soles — gratissimam michi rem feceris, si quicquid id erat destinatum michi, ad illos veniat ut dum te presentem habent, me abesse non sentiant. 8 Michi enim uni pro hac brevissima vite via viatici satis est, abunde est, nimis est, nilque amplius requiro. Tu, mitissime pater, ignosce, ob
Abbreviated transcription (Latin):
mo sñ u̾tutii auxilio meretur Si hͦ m sñ me¬
ritis accidit fortunatꝰ saltẽ astroq ꝙ auunt
keriuolo ac fauẽti Equidẽ parendi auidꝰ. nõ
uno tm. quã absentie tue metã p̃fixeras. sed
dnobꝯne quicꝙͣ mẽsibꝰ expectant suspensũ
gresfũ tenui nichil mͣg expectando queres
qõ te iter uidere. quẽ sꝑ uideo. sed qd ac cupi/¬
d̾os ocłos meos. sideriũ ꝙ rultũ tnũ attinet
ꝑrter ĩctꝰ ⁊ sanguine simul =⁊ tua parisius
u secana blandior tue te ꝓmissionis ĩmẽõrem
ultra p̃stitũ reditꝰ tꝑꝰ tenẽt me tristis aĩo
⁊ uiolentꝰ rodanꝰ egre hactenꝰ tenuere fessꝰ
tande plenꝰꝙ reꝵ curialud ⁊ expectare am¬
płius non ualens hoc ip̃odie iter arripui. nõ
tiĩ longius iturꝰ nã quoad dabit᷑ ad fontem
sorgie subsistã Si quis forte ĩterin reditꝰ¬
clam tacitꝰ ꝑgã amicos fallens qui me au̾so
aĩo ⁊ obluctante fortuna retinere si possit

Expanded text:
mo sine virtutis auxilio meretur; si hoc michi sine memo sine virtutis auxilio meretur; si hoc michi sine meritis accidit, fortunatus saltem astroque, quod aiunt, benivolo ac faventi. 4 Equidem parendi avidus non uno tantum, quam absentie tue metam prefixeras, sed duobus nequicquam mensibus expectans, suspensum gressum tenui, nichil magis expectando querens quam te iterum videre, quem semper video; sed quod ad cupidos oculos meos sidereumque vultum tuum attinet, pariter iunctus et sanguine, simul et tua Parisius et Secana blandior tue te promissionis immemorem ultra prestitutum reditus tempus tenent; me tristis Avinio et violentus Rodanus egre hactenus tenuere. Fessus tandem plenusque rerum curialium et expectare amplius non valens, hoc ipso die iter arripui, non tamen longius iturus; nam quoad dabitur, ad fontem Sorgie subsistam, siquis forte interim redituclam tacitus pergam amicos fallens, qui me averso animo et obluctante fortuna retinere, si possint,
Abbreviated transcription (Latin):
si in his lris ullam pacis legeritis mẽtionenꝰ
copto uob ĩcruentã de ꝑfido hoste uictoriã
d Guidonẽ portuenrẽ epñ cardiale
icẽciam abeundi quã michi ¶ Epłã uii
digrediens uerbo dederas. remisẜ ex ĩtine
lris abstulisti In qͥbꝰ qd tue mirifice lenr¬
uł resc̾bas. quadã de re magna tangente ut ais
scatũmẽũ. cui ꝓ uiribꝰ ꝓuehendo te offers hũai¬
tate simul ac liberalitate mirabili Enĩuers
quis hic aut gaudiũ mẽũ extimet. aut reuerẽ¬
ciã meã metuat : talia. tantꝰ tam pusillo. ⁊ qd
laudẽ tuã geminat siĩ ullis p̃cibꝰ meis. meq pe¬
nͥtꝰ ignaro. lic de te nil ñ mãsurtũ ac mag/¬
mn̾ficum opinãte. pace seculi nostri dixerim
non hic moderne ꝯsuetudinis stilꝰ ẽ. et u̾tũtẽ
tuã igit᷑ ⁊ meã mirari cogor ac lauda̾e for¬
tunã Tu tuoꝵ nec pñs. n ͨ absens obliuisteris.
Ego si tuoꝵ unꝰ ẽẽ merui felix sũ Id em̃ ne-¬

Expanded text:
si in his literis ullam pacis legeritis mentionem. si in his literis ullam pacis legeritis mentionem. Opto vobis incruentam de perfido hoste victoriam. 7 Ad Guidonem Portuensem epyscopum cardinalicentiam abeundi, quam michi digrediens verbo dederas, remissis ex itinere literis abstulisti; in quibus, quod tue mirifice lenivel rescribas quadam de re magna tangente, ut ais, statum meum, cui pro viribus provehendo te te offers humanitate simul ac liberalitate mirabili. 2 Enimvero quis hic aut gaudium meum extimet aut reverentiam metiatur? Talia tantus tam pusillo et, quod laudem tuam geminat, sine ullis precibus meis meque penitus ignaro, licet de te nil nisi mansuetum ac magnificum opinante! Pace seculi nostri dixerim, non hic moderne consuetudinis stilus est. 3 Et virtutem tuam igitur, et meam mirari cogor ac laudare fortunam: tu tuorum nec presens nec absens oblivisceris, ego si tuorum unus esse merui, felix sum: id enim ne
Abbreviated transcription (Latin):
dema resplendeat Ite igi̾ mtrepide. nudo uobis
cũ nõĩe bellũ ẽ Corꝑa uiua uicistis. umbras ne
timebis. Ite feliͬ. ne ẽĩ ad bellũ itis. sed ad belli
p̃mia Ite celeriter dũ tꝑꝰ ẽ In ciuẽ eñ uti scire
uictoria crudelitas in hostẽ nescire recordia est
hic pacis impaciẽs᷑. hec scelerata clasẜ ⁊ impia
menter adueriꝰ iusticiã ⁊ armatos uiros. bellũ
ĩdignũ ac nefariũ suscepisse uenetoꝵ auro at¬
tonitos ⁊ ceca cupidine alienaꝵ opũ. ꝓprie ĩte.¬
rim ꝯdicionis oblitos. publice peniteat paucoꝵ
ĩsanie. p̃cipitisq ꝯsilii. ⁊ ĩ suos ꝓditores exꝑta
addo qrd em̃ suadeo iã cepastis. et pulchris iam
fortuna pnçipuis aspirat illam uocantẽ ⁊ deferra
uirtute seqͥmini Qui sꝑ pacis auctor ẽẽ soleo
nũc fidenter hoc dixerim. expedit uõb uelista
uel silia iusta bella mouei Rubigo ciuilis exter¬
no labore detergit᷑. Nescio quid uob̾ aĩ. uestre
me fateor ĩiurie exacerbant itaq peream

Expanded text:
dema resplendeat! 6 Ite igitur intrepide; nudo vobis cum nomine bellum est; corpora viva vicistis, umbras ne timebitis; ite feliciter neque enim ad bellum itis, sed ad belli premia; ite celeriter dum tempus est; in civem enim uti scire victoria crudelitas, in hostem nescire vecordia est.hic populus pacis impatiens; hec scelerata classis et impmenter adversus iustitiam et armatos viros bellum indignum ac nefarium suscepisse, Venetorum auro attonitos et ceca cupidine alienarum opum, proprie interim conditionis oblitos. Publice peniteat paucorum insanie precipitisque consilii et in suos proditores experta addo. Quod enim suadeo iam cepistis, et pulcris iam fortuna principiis aspirat; illam vocantem indefessa virtute sequimini. Qui semper pacis autor esse soleo, nunc fidenter hoc dixerim; expedit vobis vel ista vel similia iusta bella non mori. Rubigo civilis externo labore detergitur; nescio quid vobis animi est; vestre me, fateor, iniurie exacerbant; itaque peream
Abbreviated transcription (Latin):
tractu tpis in dissimulacoem ab ꝯtẽp̃tũ uenit.
quodq armis ulcisci decuit. obliuione lenimꝰ et
uenetũ uẽturam augs britanũ parua mai in
gauias nrruptuꝵ crederet utrunos qͥdẽ ĩtra bue
tꝑꝯ audiuimꝰ ubi iã q̃so tuta mora est uenecia =⁊
pariseos ciuitatũ oiͣ nr̃i orb tutirriẽ uidebant᷑᷑¬

Expanded text:
tractu temporis in dissimulationem atque contemptum venit, tractu temporis in dissimulationem atque contemptum venit, quodque armis ulcisci decuit, oblivione lenimus etVenetum venturam, quis Britannum parva manu in Gallias irrupturum crederet? utrunque quidem intra breve tempus audivimus. Ubi iam, queso, tuta mora est? Venetia et Parisius civitatum omni
Abbreviated transcription (Latin):
rria tota et hne silis estuanti magms odioꝵ flam¬
mis urit᷑. et an italia et malit. an hyspania delibe¬
rans intermiuentura ẽ aĩoꝵ statu dubio. ẜruitute
Cretꝰ uetꝰ suꝑsticionu domꝰ aliis uiuit Grecia sibi
errat. sibi ambulat. sibi triturat sibi pascit cibũq
salutis male ruminans ntm̃ p̃sepe deseruit  In
armãto hoste carens. ĩermi molliq otio uolupi¬
tate luxuria mal hostibꝰ oppugnatur. uiro forti
sedes ĩabilis Minor armenia undiq cͣcis ab hosti:¬
bus ob̾sersa inter tꝑalis ⁊ et̾ne mortis ꝑiłm fluctu¬
tus ac requies canũ pe dibꝰ ꝯculcantur. nec tutꝰ
aut liber ea loca petentibꝰ accessꝰ Pat ĩgens secli
nr̃i tͥmẽ pudorq ꝓpetuus. Nõne nͥ mortui essemus
mors huit ignomĩnie p̃ferẽda eet Taceo asiam
totã atz affricã q̃ licz hystoriaꝵ fide ac scõꝵ testi¬
monis ꝓbent᷑ xp̃ĩ ingo fuirre sbiecte dapnu tñ

Expanded text:
cria tota, Etne similis estuanti, magnis odiorum flamcria tota, Etne similis estuanti, magnis odiorum flammis uritur et an Italia esse malit an Hispania deliberans, interim neutra est, animorum statu dubio, servitute Creta, vetus superstitionum domus, aliis vivit; Grecia sibi errat, sibi ambulat, sibi triturat, sibi pascit cibumque salutis male ruminans nostrum presepe deseruit; in armato hoste carens, inermi mollique otio voluptate luxuria, malis hostibus, oppugnatur, viro forti sedes inhabilis; minor Armenia, undique crucis ab hostibus obsessa, inter temporalis et eterne mortis periculum fluctutus ac requies, canum pedibus conculcantur, nec tutus aut liber ea loca petentibus accessus patet, ingens seculi nostri crimen pudorque perpetuus: nonne nisi mortui essemus, mors huic ignominie preferenda esset? Taceo Asiam totam atque Africam, que licet historiarum fide ac sanctorum testimonio probentur Cristi iugo fuisse subiecte, damnum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
bruciis ꝙ ⁊ calabris. totoq regno sicilie sortem
habet intꝰ uĩ at extra ꝯcutit᷑ ac laborat᷑ ħaͫ¬
buit equidẽ orbille suũ solem robertũ sũm̃
illu ⁊ uiꝵ et rege. qm quo die rebꝰ lũanis ex¬
roma. ut ego uocitare soleo babilone nouissiã
ne loqui q̃de ẽ necesse. urq adeo nõ tuĩ apus
ꝓximos sed apud arabes at indos quoq nota
res est. ꝑge nũt aĩo ultirius Gallia oĩs at
illa extrẽmtas orbnri. et exͣ orbe ꝓiectabritã¬
na bellis sese gͣuibꝰ attenuat Germana nõ
minꝰ ꝙͣ talia ĩtestinis motib egrotat ⁊ ꝓp̾is
flais ard Ryspane reges ii re arma u̾ternt
Balearis maior regẽ suu nuꝑ exule ⁊ mox mira¬
biliter obtruncatũ triste cadauer appexit Gardi¬
mia ⁊ celi ĩclemẽcia ⁊ turpi ẜuicio laborat Corsica
horres ⁊ squalida minores ꝙ alie nr̃i maris ĩsule
pyrataꝵ ĩtursibꝰ ĩfames at suspecte sut Trina¬

Expanded text:
Brutiisque et Calabris totoque regno Sicilie sortem Brutiisque et Calabris totoque regno Sicilie sortem habet: intus enim atque extra concutitur ac laborat. 10 Habuit equidem orbis ille suum solem, Robertum summum illum et virum et regem, qui “quo die rebus humanis exRoma, ut ego vocitare soleo Babilone novissima, ne loqui quidem est necesse, usqueadeo non tantum apud proximos sed apud Arabes atque Indos quoque nota res est. 12 Perge nunc animo ulterius. Gallia omnis atque illa extremitas orbis nostri et extra orbem proiecta Britannia bellis se se gravibus attenuant; Germania non minus quam Italia intestinis motibus egrotat et propriis flammis ardet; Hispanie reges in se arma verterunt; Balearis maior regem suum nuper exulem et mox miserabiliter obtruncatum triste cadaver aspexit; 13 Sardinia et celi inclementia et turpi servitio laborat; Corsica horrens et squalida minoresque alie nostri maris insule pyratarum incursibus infames atque suspecte sunt; Trina
Abbreviated transcription (Latin):
res quoꝵ olim albagranuũ hodie caput ẽ ia¬
eplã re pũc accidet eos tam efficati utinã ꝙͣ fi deli
simul ⁊ aduersa ps talic q̃ illirico adiat mgno
belloꝵ tonitru nec ꝑue stag stragis ibraͦ
desmut ⁊ld huc eĩ ut uides ianuenses ⁊ ueneti
in armis sut sis ne quid ex nr̃o more depereat
rodimꝰ. podim̃ꝙ uicissim ⁊ nos ipsos mutuo la¬
ceramꝰ dis plaga pitẽciũ quoꝵ modo ancona
olum ut florꝰ fidem ait asculum caput erat. ꝓp̃
ambigrus aĩõꝵ fluctibꝰ estuans rraiprocas q
collidot.et sołi optimi natiua fertilitas cogetiũ
ĩgemo deprauatut Pulcherrima illa campam̃a
ĩ qua olim plotiꝰ ille uir maximꝰ sedẽ ꝓ tlaro
iam phĩcis apta secessibꝰ. sed uix uiatoribus
tuta ẽ. nĩgis semꝑ obrerra latrũcuł. Qua uero
capuam neaposimꝙ ꝯplectit᷑ ⁊ õẽ inuium p̃sa¬
go terra laboris dicicepit ꝯmunẽ mõ tũ apue

Expanded text:
tes, quorum olim Albingaunum, hodie caput est Iates, quorum olim Albingaunum, hodie caput est Iaquod ne nunc accidat, eos tam efficaci utinam quam fideli simul et adversa pars Italie que Illirico adiacet, magno bellorum tonitru nec parve stragis imbre deseviunt; adhuc enim ut vides, Ianuenses et Veneti in armis sunt; sic nequid ex nostro more depereat, rodimus rodimurque vicissim et nos ipsos mutuo laceramus. 8 Omnis plaga Picentium, quorum modo Ancon, olim, ut Florus idem ait, Asculum caput erat, semper ambiguis animorum fluctibus estuans reciprocansque colliditur et soli optimi nativa fertilitas colentium ingenio depravatur. 9 Pulcerrima illa Campania, in qua olim Plotinus ille vir maximus sedem preclaro non iam philosophicis apta secessibus sed vix viatoribus tuta est, vagis semper obsessa latrunculis; qua vero Capuam Neapolimque complectitur et omine nimium presago Terra Laboris dici cepit, comunem modo cum Apulis
Abbreviated transcription (Latin):
cone etxriac tota pene ꝙͣ magna ẽ tyrãrader
prt tmortali Cuceçia illa ꝑs q̃ occasa respi¬
fiens sus pede mõcu red o fortune tedia fat¬
ta e tnalpmar acçessio tyrãnoꝵ atq illa ne
ibi quide ĩuemes ubi u̾tutis amitꝰ at otii ꝯqͥes¬
tat p̃ter nõbiligriam̃ illã uenetoꝵ urbẽ. q̃ lic
hactenꝰ unĩtĩ libertatis ac iusticie templum
uerit nũe tn tanto belłi motu qͣtit᷑. et p̃te a
un dubio sum Tuscia olim terraꝵ florẽtissima
q̃ ut simus meminit. fama nois at opũ ĩmersa
qpleuerat Cuiꝰ loge añ romã imꝑĩ. felicitas
ꝯta fuit mlta testant᷑ atq illud̃ ĩ p̃mis ꝙ cĩ
dño maria q̃ italiã tingut ĩnimie̾ gẽtes accolat
tustio sola pacientibꝰ cũctis ut̾q pelago nomẽ
dedit cu seculo duratuꝵ. hodie ĩter ambigua
libertate formidatũꝙ snicũ titubanti uesti:¬
gio quã in ꝑtẽ casura sit Dubitãt maritimi li-¬
gures floro terte uarũ int̾ ac matrã habitã:¬

Expanded text:
pene quam magna est, tyrannide premitur immortali; cuius etiam illa pars que occasum respiciens sub pede montium sedet, o fortune tedia!, facta est transalpinorum accessio tyrannorum; 4 atque ita ne ibi quidem invenies ubi virtutis amicus atque otii conquiescat, preter nobilissimam illam Venetorum urbem, que licet hactenus unicum libertatis ac iustitie templum fuerit, nunc tamen tanto belli motu quatitur et preterea, in dubio sim. 5 Tuscia, olim terrarum florentissima, que ut Livius meminit, fama nominis atque opum universa compleverat, cuius longe ante romanum imperium felicitas quanta fuit multa testantur atque illud in primis quod, cum duo maria que Italiam cingunt, innumere gentes accolant, Tuscia sola patientibus cuntis utrique pelago nomen dedit cum seculo duraturum, hodie inter ambiguam libertatem formidatumque servitium titubanti vestigio, quam in partem casura sit dubitat. 6 Maritimi Ligures, Floro teste, Varum inter ac Macram habitan
Abbreviated transcription (Latin):
fixi om̃i sut ocłi. quo fit. ut situt oĩbꝰ m̃gno
sic tibi maximo studio laborandũ sĩt ut in hat
uia corã deo ⁊ hõib recti sint ⁊ irrep̃hensi¬
biles grestꝯtui. nec ubi corruas. n ͨ ubi dechi¬
nes nec ubi titubes n ͦ ubi subsistas. n ͨ ubi ta¬
tigeris. deniq nichil admittas quod ignofã
illustriũ pena ẽ nichil occultũ habet᷑ erum¬
punt oiã. rimosa potentũ domꝰ. nichi mtr
re ꝯtinet. oĩa effundit in publicĩ. sicut quid
prandeat. quid cenẽt. quid ad mẽsam. quoᵈ
i cubiclo lo quãt᷑. quid ore exciderit studiose
ditatis asscribit᷑ Iot leues u̾tunt᷑ in seria de¬
miq rot cͥcũ obynatoribꝰ intentis ⁊ am̃ i
fronte legẽtibꝰ ipse uixtegit᷑ cogitatꝰ Ed¬
ris. si cogitare qͣi cogitata tñsluceãt dom̃a
tũa. ppłi t̾heatꝵ. pectꝰ tnũ templĩ dei ardẽ
Hoc tibi. hoc oĩbꝰ p̃cipue magnis uirisfa¬

Expanded text:
fixi omnium sunt oculi, quo fit ut sicut omnibus magno, fixi omnium sunt oculi, quo fit ut sicut omnibus magno, sic tibi maximo studio laborandum sit ut in hac via coram Deo et hominibus recti sint et irreprehensibiles gressus tui, necubi corruas necubi declines necubi titubes necubi subsistas necubi fatigeris, denique nichil admittas quod ignotum illustrium pena est: nichil occultum habent, erumpunt omnia, rimosa potentum domus nichil intra se continet, omnia effundit in publicum; scitur quid prandeant, quid cenent, quid ad mensam quid in cubiculo loquantur; quicquid ore exciderit studiose ditatis ascribitur et ioci leves vertuntur in seria; denique tot circum observatoribus intentis et animum in fronte legentibus, ipse vix tegitur cogitaturis, sic cogitare quasi cogitata transluceant, domum tuam populi theatrum, pectus tuum templum Dei credere? hoc tibi, hoc omnibus precipue magnis viris fa
Abbreviated transcription (Latin):
gradũ nactꝰ. seu demq pontificũ maximꝰ
tui ppłoꝵ admiracõ pape nomẽ dedit oes¬
ĩꝙͣ pariter uiatores sumꝰ. nisi ꝙ uos celro la¬
teq ꝯspecto. nos huiliori calle metã petimꝰ.
ta tiĩ ut adhuc longe sub pedibꝰ nr̃is. Ingẽs et
mirabił sit itinerãciũ młtitudo. ut illi q̾dẽ
miis ⁊ ob̾scuris uallib. uos ꝑ altos ac laborio¬
sos uertices. nos in medio uelut ĩter monciũ
quexa diuerẜ̃ nempe tramitib. sed pari ꝑicło
ad unũ dẽs terminũ suspiremꝰ Cogita acri-¬
ter ⁊ ĩtende neq indicio recto. fortune tue
splendor officiat uideb̾ te ut qd de uno dixerim
de dib accipias eiusdẽ statꝰ ac fortune uidẽb
aꝙͣ te młta quide gła. et quał hic haberi pt
felicitate ꝯspicũũ ꝯmunibꝰ tñ casibꝰ peri¬
fulisq sbiect̃. et fortasẜ eo gramoribꝰ quo
occultari nequeunt. res tue inq unõte de¬

Expanded text:
gradum nactus seu denique pontificum maximus, gradum nactus seu denique pontificum maximus, cui populorum admiratio pape nomen dedit pariter viatores sumus, nisi quod vos celso lateque conspecto, nos humiliori calle metam petimus; ita tamen ut adhuc longe sub pedibus nostris ingens et inenarrabilis sit itinerantium multitudo, ut illi quidem imis et obscuris vallibus, vos per altos ac laboriosos vertices, nos in medio velut inter montium convexa, diversis nempe tramitibus sed pari periculo, ad unum omnes terminum suspiremus. 6 Cogita acriter et intende, neque iudicio recto fortune tue splendor officiat: videbis te, ut quod de uno dixerim de omnibus accipias eiusdem status ac fortune, videbis, inquam, te multa quidem gloria et qualis hic haberi potest felicitate conspicuum, comunibus tamen casibus periculisque subiectum, et fortassis eo gravioribus quo occultari nequeunt res tue inque unum te de
Abbreviated transcription (Latin):
ta dissimilitudo ĩgẽs actũ ꝯ sequatur.
utq ait cicero cũ uita mirabiliter pugnet
oratio unde aũt ordiar nisi ab his q̃ maxie
uitã tuã gloriosissiẽ pr̃meãq circumsonat
ut intelligas me licet młtis implicitũ ⁊ ob:¬
sessum curis sepe tñ ad te oculos reflecte᷑¬
re interdũq ꝙͣuis uulgo fortasẜ durus
uidear. et saborẽ itiueris sentire. ⁊ t̾minũ
cogitare Sumꝰ quidẽ qd nẽo clarius ꝙͣ
tu uidet. oes̃ qui hãt uitã agimꝰ uiatores
de itineris asꝑitate certissimi. de hospicio ĩcerti
et huit ꝯdiciõĩ nẽo ꝓrsꝯ eximitur. seu ille hispi-¬
dus agricola. seu piscator hirsutꝰ. seu merca.¬
tor iustabil. seu ĩmobil heremĩta. seu mẽdicꝰ
supplex. sen diues isolẽs. seu galloꝵ rex. seu
romanꝰ imꝑator fuerit. et rursũ. seu ille
huĩlis sacerdos seu archidiaconꝰ ĩtumescens.
seu p̃sul elatior. seu tuũ. hoc ẽ romam cardinis

Expanded text:
ta dissimilitudo ingens actuum consequatur ta dissimilitudo ingens actuum consequatur ue ait Cicero, «cum vita mirabiliter pugnet oratio». Unde autem ordiar nisi ab his que maxime vitam tuam, gloriosissime pater, meamque circumsonant, ut intelligas me, licet multis implicitum et obsessum curis, sepe tamen ad te oculos reflectere, interdumque, quamvis vulgo fortasse durus videar, et laborem itineris sentire et terminum cogitare? 4 Sumus quidem, quod nemo clarius quam tu videt, omnes qui hanc vitam agimus, viatores, de itineris asperitate certissimi, de hospitio incerti, et huic conditioni nemo prorsus eximitur, seu ille hispidus agricola seu pastor hirsutus seu mercator instabilis seu immobilis heremita seu mendicus supplex seu dives insolens seu Gallorum rex seu romanus imperator fuerit; et rursum seu ille humilis sacerdos seu archidyaconus intumescens seu presul elatior seu tuum, hoc est romani cardinis,
Abbreviated transcription (Latin):
banẽsem epm̃ cardinalem. De alcio/¬
ris uite difficultatibus atq ꝑicłis Epͣ pͥa¬
larum fieristi¬
lo imperas.pa.¬
rere quidẽ ĩ oĩbꝰ
est animꝰ. unũ
inter nos plane
humo ꝓximum
claꝵ uocas Ego
quo asciorẽ. eo
clariorẽ extimo
suis se modo nubibꝰ non ĩuoluat Ceteꝵ
tu pater. tu dñs. tu mgr̃. tibi me. nõ te
mͥ morẽ gerere dignũ est Id sane nullo
melius modo assequar aruociens em̃ stilꝰ¬
archanũ iter ingredit᷑. miꝵ nõ ẽ si occu¬
pata lentius sequãt᷑ ingenia ac ubi ex
illis angustiis egressꝰ ad morał eloquii
campũ redit. quis tam ebete ĩgenio est
ut non facile op̃hendat ab altero audi¬
tum qd cũctis tacẽtib nõ ignorat. qd̾ q
sic ẽẽ uid ĩ aliis. in se probat.cuiꝰ ⁊ ĩ oculis
a ĩ aĩo sũt exempla. Hac igit᷑ de re loqͣr
de qua nemo unꝙͣ satis loqui potuit aut
poterit.ĩmoro nemo nõ satis loqͥt᷑. nemo
nõ paꝵ cogitat unde fit ut uerba ⁊posi¬

Expanded text:
banensem epyscopum cardinalem, de altioris vite difficultatibus atque periculis. 1 Clarum fieri stilo imperas; parere quidem in omnibus est animus; unum inter nos non plane humo proximum clarum vocas, ego quo altiorem eo clariorem extimo, suis modo se nubibus non involvat. Ceterum tu pater, tu dominus, tu magister; tibi me non te michi morem gerere dignum est. Id sane nullo melius modo assequar, quam siarchanum iter ingreditur, mirum non est si occupata lentius sequantur ingenia; at ubi ex illis angustiis egressus ad moralis eloquii campum redit, quis tam hebete ingenio est ut non facile comprehendat ab altero auditum quod cuntis tacentibus non ignorat quodque sic esse videt in aliis, in se probat, cuius et in oculis et in animo sunt exempla? 3 Hac igitur de re loquar de qua nemo unquam satis loqui potuit aut poterit, imo vero nemo non satis loquitur, nemo non parum cogitat; unde fit ut verba composi
Abbreviated transcription (Latin):
magna qͥde cũ admiratõe mltoꝵ p̃cipue q
me ĩ syis eciã quos ñ ꝙͣ uiderã his dico qͥ roꝵ¬
mules cardine fulgẽtes ex alto ꝑiter cut᷑¬
ta despicere ⁊ pͥncipes ipos ac fraꝵ dños
fastidire solent.tam gͣtũ aduẽtũ meũ ẽẽ ꝑpendi
idq eos tanta serentate frontiũ. tanta uerboꝵ
dulcedie. tanta demq actuũ benignitate testa¬
xi. ut tantũ fame licuisse uix crederẽ Nulla g ͦ
diffidentia. nlla diffidentie causa ẽ Crede michi
spero erd ⁊ si de illoꝵ gen̾e uideatur. q̃ fidem
putẽt᷑ excidere. tibi tñ nͥ fallor ⁊ repe młtis

Expanded text:
a quidem cum admiratione multorum precipueque mei, his etiam quos nunquam videram, his dico qui romuleo cardine fulgentes ex alto pariter cunta despicere et principes ipsos ac terrarum dominos fastidire solent, tam gratum adventum meum esse perpendi idque eos tanta serenitate frontium, tanta verborum dulcedine, tanta denique actuum benignitate testari, ut tantum fame licuisse vix crederem. Nulla ergo diffidentia, nulla diffidentie causa est. 23 Crede michi, spero; quod etsi de illorum genere videatur que fidem putentur excedere, tibi tamen, nisi fallor, et sepe multis
Abbreviated transcription (Latin):
qui cũ diues erre posset. pauꝑ cẽ maluerĩt. At qͥ
cuꝑe ⁊ ꝑꝑuere aduersa sũt. red ĩiudia ceci coͣnria
loqui se nõ uident ⁊ ꝯtẽp̃torẽ uocitare soliti
me. dicãt uel furẽ uel raptorẽ uel testamẽtam̃
captorẽ nõ mag ideo talis fiam ꝙͣ ip̃i iusti mg¬
nammi sobrii. prudẽtes fiant Si ego id de eis
dit̾e uoluerim nõ minori quidẽ sed honestiori
mẽdacio uetꝰ ista licẽtia obtrectandi his qͦs
mõ laudauerĩt. uetꝰ hͭ impudencia uetꝰ incu-¬
positas mẽçiendi. eo forsan excusabilior ꝙ ca-
gͣliter latrent seu ꝙͣ uniformiter nõ curare
msi forte illa iustior ĩsimulacõ dici pt̃. ꝙ cũ duo
suit auaricie capita et sit alteꝵ ĩ modico appetĩ/¬
tu ałte ꝑ nimia tenacitate dap̃nabile nõ p̾mi
arguor sed secũdi. qͣsi uoraginẽ curialiũ ĩpẽsart
uel ferre nõ ausim uel nõ possim. quoꝵ ultimũ.

Expanded text:
qui cum dives esse posset, pauper esse maluerit? atqui qui cum dives esse posset, pauper esse maluerit? atqui cupere et spernere adversa sunt, sed invidia ceci, contraria loqui se non vident et contemptorem vocitare soliti, me? dicant vel furem vel raptorem vel testamentarium captorem; non magis ideo talis fiam quam ipsi iusti magnanimi sobrii prudentes fient, si ego id de eis dicere voluerim, non minor quidem sed honestiori mendacio. Vetus ista licentia obtrectandi his quos modo laudaverint, vetus hec impudentia, vetus incuriositas mentiendi, eo forsan excusabilior, quod student, qualiter latrent seu quam uniformiter non curaresi forte illa iustior insimulatio dici potest quod, cum duo sint avaritie capita et sit alterum immodico appetitu, alterum nimia tenacitate damnabile, non primi arguor sed secundi, quasi voraginem curialium impensarum vel ferre non ausim vel non possim, quorum ultimum,
Abbreviated transcription (Latin):
os ꝙ suos morã meã quã longiorẽ execrantur
nec metuũt breuiorẽ simulãt re timere ut
uel sit efficiãt qd ĩtendũt nõ ignari me illoꝵ
semꝑ opimõibꝰ toto ão repugnãtẽ ⁊ intisi¬
litum ꝑ adu̾sa iudicia delirantu ut qui nulto calle
facilius ad ue ꝵ ꝑueniri arbitror ꝙͣ p̃cipites ⁊ obͤ¬
liquas uias. cece uageꝙ mltitudinis deserendo .
Quẽ sane colorẽ figmẽto p̃tendant uideamus
namue ĩ hoc qͥdẽ ꝯueniũt. nõ ĩsolitũ turbe malũ
Secit ipsa discordat amẽcia Quidã gͦ reditum
buũt. qͣi nõ oĩbꝰ notũ sit quibꝰ ego notꝰ sũ nus¬
lam minꝰ maclam̃ meis moribꝰ ꝯueĩre aliqn᷑¬
toq nͣgꝭ nichil ab ũquis reꝵ extimatoribus
ꝑtinatie suspectioẽm ꝙͣ ĩꝯstancie formĩdanda
Quidã uero idem festim reditꝰ c̾mẽ ut scrĩbis
auaricie asscribũt. quibꝰ tacito me. uita respon¬
det mea Quis em̃ unꝙͣ huiꝰ gene̾is auꝵ uidit

Expanded text:
longiorem execrantur ac metuunt, breviorem simulant se timere, ut vel sic efficiant quod intendunt, non ignari me illorum semper opinionibus toto animo repugnantem et niti solitum per adversa iudicia delirantum, ut qui nullo calle facilius ad verum perveniri arbitror, quam precipites et obliquas vias cece vageque multitudinis deserendo. 13 Quem sane colorem figmento pretendant, videamus. Nam ne in hoc quidem conveniunt, non insolitum turbum buunt, quasi non omnibus notum sit quibus ego notus sum, nullam minus maculam meis moribus convenire aliquantoque magis michi ab iniquis rerum extimatoribus pertinacie suspitionem quam inconstantie formidandam. 14 Quidam vero idem festini reditus crimen, ut scribis, avaritie ascribunt, quibus tacito me, vita respondet mea. Quis enim unquam huius generis avarum vidit
Abbreviated transcription (Latin):
tistis ꝯquiescite ne quis uos uroꝵ moꝵ putet
oblitos neq et em illust̾ͥb tantũ uiris at ppłis
sed nobilib etiã foris satis ẽ uicisre Ignobilibꝰ
at senire ulterius ẽ uoluptas.nec uictorias
sitis truoris extĩguitur uos igit᷑ hũanissima
pectora iam uictrices dextras a sanguine
cohibete Tulerit belli casꝯ eos qui ĩ płio cor¬
ruerũt. fuerit illud martie u̾tutis at reli¬
prsꝯ examine librare singula q̃ stillanti
gladio ferias. unde manũ retralas. oĩa mis:¬
ret impetꝰ. ardorq pugnãciũ qui ubi re¬
sedit reditq tnͣquillitas aĩoꝵ. sił ⁊ iudicii
libertas intermissa reuertitur cũ fres¬
nare anmi decz. et hũaitate notabili dignũ
se ꝓbare uictoria Qd̃ haud facile p̃stabut
terraꝵ bella ianuensiũ totidẽ uictorie nu¬
merãtur Maria ꝓpe oim̃ gẽciu uestris tri-¬
umphis ac uictoriis illustrata Thirrenum
adriaticũ Ouximũ iomium. affricũ egenũ

Expanded text:
Vicistis; conquiescite, nequis vos vestrorum morum putet Vicistis; conquiescite, nequis vos vestrorum morum putet oblitos. 4 Neque etenim illustribus tantum viris ac populis, sed nobilibus etiam feris satis est vicisse; ignobilibus autem sevire ulterius est voluptas, nec victoria sitis cruoris extinguitur. Vos igitur, humanissima pectora, iam victrices dextras a sanguine cohibete; tulerit belli casus eos qui in prelio corruerunt, fuerit illud martie virtutis, at reliprorsus examine librare singula, quem stillanti gladio ferias, unde manum retrahas; omnia miscet impetus ardorque pugnantium; qui ubi resedit rediitque tranquillitas animorum, simul et iudicii libertas intermissa revertitur; tum frenare animum decet et humanitate notabili dignum se probare victoria, quod haud facile prestabunterrarum bella Ianuensium, totidem victorie numerantur. Maria prope omnium gentium vestris triumphis ac victoriis illustrastis, Thirrenum Adriaticum Euxinum Ionium Africum Egeum;
Abbreviated transcription (Latin):
anxius expectabã. et sicut ĩhuanũ exat ira
atodio flagrãtes aios u̾bi accende̾. sic ĩtem¬
pestiuũ pgrebar armatos ⁊ iam stantes in
acie dehortari ac retrahere ab armis Scie¬
bam enꝰ galeatũ. sero duelli penitere. et ĩ
parte functꝰ mee deuociois offitio uidebar.
notior sũ ⁊ uicinior tũc erã ut surgẽtes
irar flãmas extinguerẽ. enixe admodum
⁊ ꝓpe flebiliter ĩtercessi. nõ ueritꝰ ne alie/¬
no me negocõ miscuisse dicerer. cũ nec hdiem
dedeceat hũanis. n ͨ italicũ italicis mał tãgi
et si fieri possł occurre̾ Qua ĩre ñ fallat extima¬
cio nulli me aĩo secũdũ facio Iluc tandẽ ĩclis¬
nata iam re n ͨ exiguo sanguie mitigatis ut ar-¬
Bitror ardoribꝰ odioꝵ haud mͥ deinceps ĩtẽpes:¬
tie uideor facturꝰ. si ut ita dixerim receptui
cecinero Idq adeo fĩdenter nõ facerẽ. nisi eorũ
quos alloquor mores nosrẽ nutla gẽs uel ĩ bello
ferotior uł in rictoria huanior miciorq ui.

Expanded text:
s expectabam et sicut inhumanum erat ira atque odio flagrantes animos verbis accendere, sic intempestivum rebar armatos et iam stantes in acie dehortari ac retrahere ab armis. 2 Sciebam enim galeatum sero duelli penitere, et in parte functus mee devotionis officio videbar notior sum et vicinior tunc eram, ut surgentes irarum flammas extinguerem enixe admodum et prope flebiliter intercessi, non veritus ne alieno me negotio miscuisse dicerer, cum nec hominem dedeceat humanis, nec italicum italicis malis tangi et si fieri possit, occurrere, qua in re, nisi fallit extimatio, nulli me animo secundum facio. 3 Nunc tandem inclinata iam re nec exiguo sanguine mitigatis, ut arbitror, ardoribus odiorum, haud michi deinceps intempestive videor facturus si, ut ita dixerim, receptui cecinero; idque adeo fidenter non facerem, nisi eorum quos alloquor mores nossem: nulla gens vel in bello ferocior vel in victoria humanior mitiorque.
Abbreviated transcription (Latin):
fere portiõib qͣdriꝑtitã mͥ ab olim he̾ditatem
ecc le siastica ꝯtigirre qñ ⁊ huic piuamꝰ sors nra
ẽ. ⁊ teu parẽtũ. seu nris auspiciis a p̃mis ãmis
id uite genꝰ elegimꝰ huiꝰ igit᷑ h̾e̾ditatis duas
ꝑtes michi suffecturas intꝰ. duas reliquas ĩter
duos ueteres ⁊ bñ meritos amicos ita ꝑtitꝰ sũ
ut cũ usq ad hͦ tꝑꝯ ambobꝰ ditior fuerim. ne
mine dicior sit uterq tantamq michi dulce¬
dinẽ affert facti mẽoria. qnͣtã uix obtrecta/¬
toribꝰ meis amaritudiem importet. si tale
aligiud nõ dicã facerẽt. ne ĩpossibile ꝯdicoem
adiibere uidear ẜ face̾ cogerent᷑ accesserat
hẽditatis huusce de qua loquor quĩta q̃da

Expanded text:
b olim hereditatem ecclesiasticam contigisse, quando ut hinc vivamus sors nostra est, et seu parentum seu nostris auspiciis a primis annis id vite genus elegimus. Huius igitur hereditatis duas partes michi suffecturas ratus, duas reliquas inter duos veteres et benemeritos amicos ita partitus sum, ut cum usque ad hoc tempus ambobus ditior fuerim, nunc me ditior sit uterque; tantamque michi dulcedinem affert facti memoria quantam vix obtrectatoribus meis amaritudinem importaret, si tale aliquid non dicam facerent, ne impossibilem conditionem adhibere videar, sed facere cogerentur. 25 Accesserat he
Abbreviated transcription (Latin):
cie an cuiꝙͣ ignotũ ẽ neminẽ huc tam ꝑua
fortuna hoiem his tꝑibꝰ uenisse qui ut a
capite ĩcipiã ⁊ a romano põtifice ⁊ a max¬
imus ⁊ a magnis. tanta alac̾tate tanto ꝙ
cũ gaudio uideret᷑ Gloriari ẽĩ oport sed ĩ¬

Expanded text:
tie? an cuiquam ignotum est neminem huc tam parva tie? an cuiquam ignotum est neminem huc tam parva fortuna hominem his temporibus venisse, qui, ut a capite incipiam, et a Romano Pontifice et a maximis et a magnis tanta alacritate tantoque cum gaudio videret
Abbreviated transcription (Latin):
ditatis infanna mei sit hered̃ uo mdũ nome
⁊ ĩanis expectacõ. ueꝵ isti qr me hitu minꝰ
forte miẜ̾abilẽ ꝙͣ seipõs uidet du sibi aliqͣntulu
latẽtis auri sencĩt michi ꝓ rata ꝑte fortu¬
ne ĩgẽtes thesauros humi abditos supitãt᷑
et opinari nequeut me nõ de aliquo thesau/¬
rizare cũ ip̃i pene de nichilo thesaurizent sb.¬
tilisrĩ ⁊ ĩiquissĩ iudices qui ꝓpria mẽsura ali
eciam moribundi Ego me ĩcolinũ ⁊ morta¬
lẽ ⁊ cui bĩus memini eiusdẽq ut seneca tuꝰ
ait incerti Illi cũcta sibi defutura formidat.
Ego conͣ. oĩa affatim suꝑfutura ꝯfido hord
⁊ cͣciat sui ãt simulatꝰ ẽ error magna michi
ꝑs iocũditatis eripit᷑ qui aĩos eoꝵ uenenoẜ
morsibꝰ ĩuidĩe ⁊ archanis curaꝵ scimul uelut
totidẽ tortoribꝰ carnificibusꝙ de noneo
Sed quid iã. alii fingat ul cogitat audiaꝰ
diffidencie dicũt ẽẽ si redeo Cuiꝰ q̃so diffiden¬

Expanded text:
ditatis infamia mea sit; heredis vero nudum nomen ditatis infamia mea sit; heredis vero nudum nomen et inanis expectatio. Verum isti, quia me habitu minus forte miserabilem quam se ipsos vident, dum sibi aliquantulum latentis auri sentiunt, michi pro rata parte fortune ingentes thesauros humi abditos suspicantur, et opinari nequeunt me non de aliquo thesaurizare, cum ipsi pene de nichilo thesaurizent; stultissimi et iniquissimi iudices, qui propria mensura alienetiam moribundi, ego me incolumis et mortalem et “evi brevis” memini “eiusdemque”, ut Seneca tuus ait, “incerti”; illi cunta sibi defutura formidant, ego contra omnia affatim superfutura confido. Horum et cruciat; sin autem simulatus est error, magna michi pars iocunditatis eripitur, qui animos eorum venenosis morsibus invidie et archanis curarum stimulis velut totidem tortoribus carnificibusque devoveo quid alii vel fingant vel cogitent audiamus. Diffidentie dicunt esse, si redeo; cuius, queso, diffiden
Abbreviated transcription (Latin):
duaritia semł quid sibi uelit no ĩtelligo ꝑt
eni quicꝙp eẽ absurdius. ꝙͣ quo minꝰ uie restat
es plꝰ uãtiti q̃rere. fidenter hͦ dixerim. hostił
⁊ ex quisite calup̃nie ꝯmẽtĩ ẽẽ. dies ultĩa testis
erit. qn mil auferre nl occultare ꝑmittitar
abeunti. quin ⁊ ꝯsciẽ ⁊ delatoris intrepidꝰ unũ
hot cũ infidis accusatoribꝰ bona fide paciscor
me uł qñ hĩe migrabo p̃ter libellos in quibꝰ
m̾ oĩs ferme laboꝵ quies. õe solacũt uite est
p̃ter modestã suppellectile ⁊ quotidiã suptã
qui hactenꝰ uel nũꝙͣ uel raro unꝙͣ defuit. si¬
p̃ter h inꝙͣ hĩ deforri auri acernateq pecu¬
me mõtes michi fuerit ĩuẽti. quos sibi hoꝵ
fingit ĩuidia libere quicꝙͣ id . sibi diripiat
quo ꝙ ulłꝯ m̃ ẽẽ posret ĩuisior pat̾ monii finis
ĩuitẽ parciãtur hãc heredi mee p̃senti elo¬
giolegẽ dico ne quid hiscere audiat ab adũso
et ut cupide q̃siti thesauri illord sit sola cupi¬

Expanded text:
 quid sibi velit non intelligo; potest enim quicquam esse absurdius quam quo minus vie restat, eo plus viatici querere?». Fidenter hoc dixerim hostilis et exquisite calumnie commentum esse. Dies ultima testis erit, quando nil auferre nil occultare permittitur abeunti; quin et conscientie et delatoris intrepidus, unum hoc cum infidis accusatoribus bona fide paciscor,me vel quando hinc migrabo, preter libellos in quibus michi omnis ferme laborum quies, omne solatium vite est, prefer modestam supellectilem et quotidianum sumptum, qui hactenus vel nupreter hec, inquam, hi defossi auri acervateque pecunie montes michi fuerint invent, quos sibi horum fingit invidia, libere, quicquid id est, sibi diripiant, quoque nullus michi esse posset invisior patrimonii finis, invicem partiantur. 19 Hanc heredi meo presenti elogio legem dico, nequid hiscere audeat ab adverso, et ut cupide quesiti thesauri illorum, sic sola cupi
Abbreviated transcription (Latin):
alue sita parens: enixa puerpa regem:
ni celu terrãq regit ꝑ secula: cuiũs
Nomen ab etno ꝯplectens oĩa giro :¬
mpiu sine fine manet: que uentre beato
esandia mris hñs cũ x̾ginitatis honore
Nec pͥmã simile uisa ẽ nec hr̃e sequẽtem.

Expanded text:
alve sancta parens, enixa puerpera regem, Qui celum terramque regit per secula, cuius Numen et eterno complectens omnia gyro, Imperium sine fine manet, que ventre beato, Gaudia matris habens, cum virginitatis honore, Nec primam similem visa es, nec habere sequentem.
Abbreviated transcription (Latin):
diebꝰ suis luxit. Et quasi sol refulgens sic
iste effulsit in tẽplo dei. Quasi arcus reful¬
gens inter nebulas głie. et quasi flos rosa¬
rum in diebus uernis. Quasi lilia que sũt
in transitu aque. et qͣĩ thus redolens indie¬
bus estatis. Quasi ignis efulgẽs. et thus ar¬
dens in igne. Quasi uas auri solidum. orna¬
tum omni lapide pcioso: Quasi oliua pulu¬
lans. et cipresus in alcitudiẽ se tolens. Inac

Expanded text:
t, et quasi sol refulgens, sic ille refulsit in templo Dei. Et quasi arcus refulgens inter nebulas glorie, et quasi flos rosarum in diebus vernis, et quasi lilia que sunt in transitu aque, et quasi thus redolens in diebus estatis, quasi ignis effulgens et thus ardens in igne. Quasi vas auri solidum, ornatum omni lapide pretioso. Quasi oliva pullulans et cypressus in altitudinem se extollens. De
Abbreviated transcription (Latin):
lmannus in sasino monachus fuit : cuiꝰ ꝓfecto q̃tu deo pla¬
cuerit uita exitus illius patefetit. hic igitũ e Melphia
e qua ortus fuerat ad hoc monast ꝰ ueniens districtissime satis
semetipsum afflgere no desinebat Gerardi aut ab̃bis tp̃e
cu ide uir noctuno tpe eet defunctꝰ Nicolaus cellarari poris mo
& ex eo maximu globu ignis egredi atꝗ ĩ celi alta deferi statim
uo ad monastͫ. nuntiũ mutens inuenit ea hora fuisge Almani
obitu qͣ globu ignis de monꝰ egredi cęliq alta petere uidit.
Nac aũt uisione sic cellarariꝰ aforis ita & sarbo ĩ monͦ positꝰ
uidit. hic uõ ꝙ̃diu uixit dt tribus dieb ĩ ebdomada pane
causa relinosiuo conuesandi sasini uenies ex concessione
abbatiꝰ Richerii uixta etcła sͥ. Macchȩi apłi sibi habitaculii

Expanded text:
ALMANNUS in Casino monachus fuit, cujus profecto quantum Deo plaALMANNUS in Casino monachus fuit, cujus profecto quantum Deo placuerit vita, exitus tissime satis semetipsum affligere non desinebat. Gerardi autem abbatis tempore, cum idem vir nocturno tempore esset defunctus, Nicolaus cellerarius extra met ex eo maximum globum ignis egredi, atque in coeli alta deferri. Statim vero ad monasterium nuntium mittens, invenit ea hora fuisse Almani obitum, qua globum ignis de monasterio egredi coelique alta petere vidit. Hanc autem visionem sicut cellerarius foris, itpexit. Hic vero, quandiu vixit, tribus diebus in hebdomada panemcausa religiosius conversandi Casinum veniens, ex concessione abb
Abbreviated transcription (Latin):
citudine de rebus transitoriis atꝙ caducis ꝙͣ de monachis :
multaq iam mala sustinusti: nuc igitũ tolle cappa istam
tibiq panes ex inde eme. ui iur dei respondit. appa tua
tecum sit in ꝑditione. Tũc statim recessit & e tecto duos la¬
pides quo eum ꝑcutẽ possi proietit. Illo uo̾ tp̃e quo de hac
uita erat exiturus beata dei genitrix apparuit ei eumꝗ si
ĩ hac uita plus uiue̾̃ uellet inꝗͣrit.ui ille respondit: Non. gt
dei genitrix ueni adme: quo ille audito extremi halitu fudit es¬
Taiderisius sasinensis monahus dum qͥdam tp̃e ad sci apollmna¬
ris castru ueniss maxͦq sictitas esset: habitatores loci ubi eu
illuc aduenisse cognouerũt rogabat ut ꝓ siccitate p̃ces dño un¬
de̾ dignaretũ. Uir aũt dñi eoꝵe humilr postulationi obau¬
diens ad uiuifica ara omnipoteti deo sacrificiu oblaturus
accessit. Afuit itaq confestim clementia dei. Nam statim
inundatio pluuie erupit.

Expanded text:
riis et caducis quam de monachis, multaque jam mala sustinuisti. Nunc igitur tolle pallium istud, tibique panes exinde eme. » Cui vir Dei respondit: « Pallium tuum tecum sit in perditionem. » Tunc statim recessit, et e tecto duos lapides, quibus eum percutere posset, projecit. Illo vero tempore quo de hac vita erat exiturus, beata Dei genitrix apparuit ei, eumque si in hac vita plus vivere vellet, inquirit. Cui ille « Non, » respondit. Et Dei genitrix: « Veni ad me. RAIDERISUS, Casinensis monachus, dum quodam tempore ad sancti Apollinaris castrum venisset, maximaque siccitas esset, habitatores loci ubi eum illuc venisse agnoverunt, rogabant ut pro siccitate preces Domino fundere dignaretur. Vir autem Domini, eorum humiliter postulationibus obediens, ad vivificam aram omnipotenti Deo sacrificium oblaturus accessit. Adfuit itaque confestim clementia Dei; nam statim inundatio pluviae erupit. LIII.
Abbreviated transcription (Latin):
siti de cõpore exire. uod mox frib indicauit atq estina cu.¬
cu̾rit: iamq eunde rem sun sepultũ repperit: que tn ea hora
qua iuderat de corpore inuenit exisse. In qͦ miraculo grege¬
rius beatͦ Endicto magistro suo similis fuit : ꝗ scholastice
sorores suę anima cęli alta petente aspexit.
Paulinus pris Endicti discipulus uita religioneq ꝑspĩcuus
in asino usq ad sui ẽ obitũ conue̾sat᷑. sepultus uło est ibi
ĩ ipso loco ubi postea etcła s. stephani constructa ẽ hus igie
corpus oderisii abbatis tp̃e dum inuetus fuiss demoniacꝰ q̃cio
ibidem uenies confestim sanatus e. Tune abbas sci laulim¬

Expanded text:
exire: quod mox fratribus indicavit, atque festinans cucurrit, jamque eumdem fratrem suum sepultum reperit: quem tamen ea hora qua viderat de corpore invenit exisse. In quo miraculo Gregorius beatissimo Benedicto magistro suo similis fuit, qui Scholasticae sororis suae animam coeli alta petentem aspexit. XX. PAULINUS, Patris Benedicti discipulus, vita religioneque perspicuus in Casino usque ad suum obitum est conversatus. Sepultus vero est ibi in ipso loco, ubi postea ecclesia Sancti Stephani constructa est. Hujus igitur corpus, Oderisii abbatis in tempore, cum inventum fuisset, daemoniacus quidam ibidem veniens sanatus est. Tunc abbas c
Abbreviated transcription (Latin):
Ielasius sedis apostolice pontiser paruulus in sauno sul gesiderio
abbate beato enͭͦ oblatus. & ab Alberico pħo edoctus scripsit
in eodem coenobio positus passione sancti herasmi sancteq
Anatolie: passionẽ qͦ sancti sesarii uersib adõnauit factus
dehinc eo ecclę cancellarius scripsit registrũ Paschalis ii.¬

Expanded text:
Gelasius sedis apostolicae pontifex, parvulus in Casino sub Desiderio abbate beato Benedicto oblatus, et ab Alberico philosopho edoctus. Scripsit in eodem coenobio positus passionem sancti Erasmi, sanctaeque Anatoliae; passionem quoque sancti Caesarii versibus adornavit. Factus dehinc S. R. E. cancellarius descripsit Registrum Paschalis pap
Abbreviated transcription (Latin):
uerut. Rex uõ suoꝵ talia dum audisset abore: dictis derostis
fide lampadem extingui & ecclam sicut prius custodiri pre¬
cepit exũgensq ad domii galife q̃ eccle ĩminebat perrexit
umq iam nox aduenisset eleuatis in caelũ oculis uidit itella
suꝑ lampadẽ etde radiante eandemq radio iuo actendente
statimq saracenos ad ectłas mutens lampade ardente regi
nũtiarunt. Tũc rex ꝓponit edictu ut christiani liberam in
etclesia ingrediendi facultatem haberent.

Expanded text:
perunt. Rex vero suorum talia cum audisset ab ore, dictis derogans fidem, lampadem exstingui, et ecclesiam sicut prius custodire praecepit, exsurgensque ad domum califae, quae ecclesiae imminebat, perrexit; cumque jam nox advenisset, elevatis in coelum oculis vidit stellam super lampadem ecclesiae radiantem, eamdemque radio suo accendentem. Statim igitur Sarracenos ad ecclesiam mittens, lampadem ardentem reversi nuntiaverunt. Tunc rex proponit edictum ut Christiani liberam in ecclesiam ingrediendi facultatem haberent.
Abbreviated transcription (Latin):
derii regimine uersus mirificos fecit: quos ides desideri
abbas in circuitu capłi & claustri describi fecit.
scripsit rogatu quorũdam amicoꝵe suogo ẜmones de totius ani
festiuitatibus: ac uitam sancti confessoris christi eonardi.
Petrus Romane eccle subdiaconꝰ & Casinensis monachus par¬
uulus & ipse in sasino iusceptus rogatu Petri diaconi ac

Expanded text:
Desiderii versus mirificos fecit, quos idem Desiderius abbas in circuitu capituli et claustri describi praecepit.scripsit rogatu quorumdam amicorum suorum sermones de totius anni festivitatibus, ac Vitam S. confessoris Christi LeonardiPetrus Romanae Ecclesiae subdiaconus, et Casinensis monachus, parvulus et ipse in Casino susceptus, rogatu Petri diaconi, ac