comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uersisqua eagis uide nem hoc saeculo mentemfigas sed a du dendamfaciem tui feftinas redemp¬
toris Sur gebona operando porta grabatum diligendo ꝓximũ & ambula ex peetandobea¬
tam spem & aduentum gloriae magnidĩ. sed mira ꝑfidorũ dementia qui adtã inopinatã
diulan guentis sanationẽ credereac spiritalit̃ sanari debuerant & contra scandalirant᷑
aus aluato pariter & saluatori calumnias struunt. saluato quidem quias abbato grabatũ
tulerit saluatori aut̃ quia sabbato & illũ saluari & grabatũ tolli prae ceperit. qua smelius
ipsi desabbato quã tanta diuinitatis potentia nossent᷑. Dicebant inquit uldaei illi quisanus fu¬
erat sabbatũ est non lic& tibi tollore grabatũ tuũ: Litteramlegis stulte defendebant. ig¬
norando dispensationem eius quilegis quondam ediccaperseruum decernens. nunc ipse

Expanded text:
universis quae agis vide ne in hoc saeculo mentem figas, sed ad videndam faciem tui festines Redempuniversis quae agis vide ne in hoc saeculo mentem figas, sed ad videndam faciem tui festines Redemptoris. Surge bona operando, porta grabatum diligendo proximum, et ambula exspectando beatam spem et adventum gloriae magni Dei. Sed mira perfidorum dementia, qui ad tam inopinatam diu languentis sanationem credere ac spiritualiter sanari debuerant, e contra scandalizantur, et salvato pariter ac Salvatori calumnias struunt: salvato quidem, quia sabbato grabatum tulerit; Salvatori autem, quia sabbato et illum salvari, et grabatum tolli praeceperit, quasi melius ipsi de sabbato quam tanta divinitatis potentia nosset. Dicebant ergo Judaei illi qui sanatus fuerat: Sabbatum est, non licet tibi tollere grabatum tuum. Litteram legis stulte defendebant, ignorando dispensationem ejus qui legis quondam edicta per servum decernens, nunc ipse
Abbreviated transcription (Latin):
enimdicitur uitiorumtorporem inquib diulanguebas excute. & ad enxertiuũ urtutũ quib:
tolerando quite ad huc temptatonũ fasce de pressum diupatient̃q sustinuit: alt enĩ alte¬
rius onera portate & sicadim plemini legem xp̃i. & sicutalibi dicit subportantes inuicẽ¬
incaritate sollicite seruare unitatẽ sp̃s inuinculo pacis. Ambula aũt toto corde tota
animatotauir tute dm̃ dilige. &ut adeius uisionem ꝑtingere merearis coridianis bonorũ
operum passib: deuirtute inuirtutẽ ꝓgredere. Nec fratrẽ quẽ sufferendo ducas oba morem
remeius adquem ꝑgis deserens: Nec ob fratrisa morem ab illo querendo cũ quo manere
desideras intentionem recti incessus auertens. sed ut ꝑfecte possissaluari surge tolle
grabatũ cuũ & ambula. Idest relin que peccata pristina necessitatibus fratrũ succurre &iurao

Expanded text:
enim dicitur, vitiorum torporem, in quibus diu languebas, excute, et ad exercitium virtutum, quibus enim dicitur, vitiorum torporem, in quibus diu languebas, excute, et ad exercitium virtutum, quibus tolerando porta, qui te adhuc tentationum fasce depressum diu patienterque sustinuit. Alter, enim, alterius onera portate, et sic adimplebitis legem Christi . Et sicut alibi dicitin charitate, solliciti servare unitatem Spiritus in vinculo pacis . Ambula autem: toto corde, tota anima, tota virtute Deum dilige: et ut ad ejus visionem pertingere merearis, quotidianis bonorum operum passibus de virtute in virtutem progredere, nec fratrem, quem sufferendo ducas, ob amorem ejus ad quem pergis deserens, nec ob fratris amorem ab illo quaerendo cum quo manere desideras intentionem recti incessus avertens; sed ut perfecte possis salvari, Surge, tolle grabatum tuum et ambula, id est, relinque peccata pristina, necessitatibus fratrum succurre, et in
Abbreviated transcription (Latin):
unus dñ suna fides linũ baptisma unus ds̃ & qui inunitate catholica xp̃iministeriis imbuitur sanus
Haec de primo euangelicae lectionis miraculo qđ d ñs dedit loquuti. Nunde secundo qđd ipse dederit
frat̃ nitatt uestraeloquamur in quo &iamipseunus cõmendatur sanat. Non quia omni potentis
in in firmitate sua homo iste multorũ in firmitate detentus annorũ si gnificat peccat orui quẽ libboe
enor mis celerum magnitudine uel nu merositate de presium cuius significando reatui &iam
motus temporis quo stelanguebat congruit. Nam duo de qua draginta annos habebat in infiro¬
mitate. Quad ragenarius aut̃ numerus qui denario quater ducto conficitur ꝓperfectione
rede conuersationis sol& inscripturis accipi quia quisq ꝑfectae conuersationi segeriilegis ꝓfec¬
dĩ& primi dilectione quam legis pariter & euangelii scriptura commendat uacuus incedit:

Expanded text:
unus Dominus, una fides, unum baptisma. Et qui in unitate catholica Christi mysteriis imbuitur, sanus unus Dominus, una fides, unum baptisma. Et qui in unitate catholica Christi mysteriis imbuitur, sanus Haec de primo evangelicae lectionis miraculo, quod Dominus dedit, locuti sumus, nunc de secundo, quod ipse dederit, fraternitati vestrae loquamur, in quo etiam ipso, unus commendatur sanatus. Non quia omnipotentis in infirmitate sua. » Homo iste, multorum infirmitate detentus annorum, significat peccatorum quemlibet enormi scelerum magnitudine, vel numerositate depressum, cujus significando reatui etiam motus temporis quo iste languebat, congruit. Nam duo minus quadraginta annos habebat in infirmitate. Quadragenarius autem numerus, qui denario quater ducto conficitur, pro perfectione rectae conversationis solet in Scripturis accipi: quia quisquis perfectae conversationis officiDei et proximi dilectione, quam legis pariter et Evangelii Scriptura commendat, vacuus incedit.
Abbreviated transcription (Latin):
nec cam̃ edoctus ut suadecr&a complerentur adiuuit quasi edoctus desedib ignorantiae prioris in
porticib: suis continebat nec sanabat languidos. Gratia aũt euangeli quae ꝑfidem ac mysterium do¬
minicȩpassionis sanatom̃s langore siniquitatũ nostrarũ a quib in lege morsi non potuimus iusti ficari
quasi eiectis deporticib legis ae grotos in aquã piscinae turpidã ut sanaripossint Inmittit quia apec¬
catis quaelex ostender& ꝑaquã baptimatis abluit Testante apostolo quia quicũq bapt ⁊atisumus
in xp̃o itiu in morte ipsius baptizo sumus Consepultienim sumus cumillo ꝑbaptisiũ in mortẽ ut quo
modo surrexit xp̃s a mortuis ꝑgloriam patris. Ita& nos in nouitate uitae ambulemus. Beneaũt dicit᷑
qui a qui primus descendis s& post motũ aquae sanus fiebat a quocumq langoretenebatur. quia

Expanded text:
nec tamen edoctos, ut sua decreta complerentur, adjuvit, quasi eductos de sedibus ignorantiae prioris, in nec tamen edoctos, ut sua decreta complerentur, adjuvit, quasi eductos de sedibus ignorantiae prioris, in porticibus suis continebat, nec sanabat languidos: gratia autem Evangelii, quae per fidem ac mysterium Dominicae passionis sanat omnes languores iniquitatum nostrarum, a quibus in lege Moysi non potuimus justificari, quasi electos de porticibus legis aegrotos in aquam piscinae turbidam, ut sanari possint, immittit, quia a peccatis quae lex ostenderat per aquam baptismatis abluit, testante Apostolo: Quia quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus; consepulti enim sumus cum illo per baptimodo surrexit Christus a mortuis per gloriam Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus . » Bene autem dicitur, quia qui prius descendisset post motionem aquae, sanus fiebat a quocunque languore tenebatur; quia
Abbreviated transcription (Latin):
tamenspei & dileicionis egebanttales in quinq porticib lacebant sed nonnis in piscima angelo ueniente
sanabantur. quia perlegem cognitio peccati gratiaaũt remissionis non nisi ꝑnim pmfaltae huno
desi gnat angelus quunuisibilit̃ descendens inpiscinã ad suggerendã uimsanandi mouebat aquã
Descendit enim carne indutus magniconsilii angelus. Id est pat̃nae uoluntatis nuntius inpopulũ iudae¬
orum & mouit peccatores factis ac doc trinasua ut ocider& ipse quasua morte corporali non solũ
spiritalit̃ languentessanare sed & mortuo s uiuificare sufficer&. Notusergo aquae passionem dñ
dentes a maledicto legis qua sidescendentes in aquã piscina e turbatã sanabantur quieatenus lacu¬
erant inportiub egrotilegii siquidem litteraque nescientes quid agendũ quidurtandũ ẽc̃ꝰ edocuit

Expanded text:
tamen spei et dilectionis egebant. Tales in quinque porticibus jacebant, sed nonnisi in piscina angelo veniente tamen spei et dilectionis egebant. Tales in quinque porticibus jacebant, sed nonnisi in piscina angelo veniente sanabantur; quia per legem cognitio peccati, gratia autem remissionis nonnisi per Jesum Christum facta est . Hunc designat angelus, qui invisibiliter descendens in 508 piscinam, ad suggerendam vim sanandi movebat aquam. Descendit enim carne indutus magni consilii angelus , id est, paternae voluntatis nuntius, in populum Judaeorum, et movit peccatores factis ac doctrina sua, ut occideretur ipse, qui sua morte corporali non solum spiritaliter languentes sanare, sed et mortuos vivificare sufficeret. Motus ergo aquae passionem Domidentes a maledicto legis, quasi descendentes in aquam piscinae turbatam sanabantur, qui eatenus jacebant in porticibus aegroti. Legis siquidem littera, quae nescientes quid agendum, quid vitandum esset, docuit;
Abbreviated transcription (Latin):
In mundorum spirituum temptam̃tis agitari ꝑ aquã signatur piscinae. quae nunc placidluentis
stare nunc ei sirruentib turbari consueuerat. Etbenepiscina eadem ꝓbatica uocat᷑ ꝓbata quippe
grecae ouesdicuntur. Quic erantnimirum in illo populo qui dicered ño nossent. nos aut populustuus
& oues gregistuae confitebimurtibiin saecula. Vulgo aũt ꝓbatia Id est pecullaris piscina fertur appel
lata quod in ea sacer dotes ostias lauare consueuerant. Multitudo languentium quae in memoratis
sehancurib: implere non posse dolebant. atq ideo dominicae auxiliũ gratiae totis animae affec¬
tib inplorabant . Caecerant qui necdũ perfectũ fideilum̃ habebant. Claudi quibonaquaenorant
operandi gressib implere non quibant: Aridiqui quã lib& oculorum scientiae habentes pinguedine

Expanded text:
immundorum spirituum tentamentis agitari, per aquam signatur piscinae, quae nunc placida ventis immundorum spirituum tentamentis agitari, per aquam signatur piscinae, quae nunc placida ventis stare, nunc eis irruentibus turbari consueverat. Et bene piscina eadem probatica vocatur. Probaton quippe Graece oves dicuntur: quia nimirum in illo populo qui dicere Domino nossent: Nos autem populus tuus et oves gregis tui confitebimur tibi in saecula . Vulgo autem probatica, id est pecualis piscina fertur appelata, quod in ea sacerdotes hostias lavare consueverint. Multitudo languentium, quae in memoratis se hanc viribus implere non posse dolebant, atque ideo Dominicae auxilium gratiae totis animae affectibus implorabant. Caeci erant, qui necdum perfectum fidei lumen habebant; claudi erant, qui bona quae noverant, operandi gressibus implere nequibant; aridi, qui quamlibet oculum scientiae habentes, pinguedine
Abbreviated transcription (Latin):
electatio diuinorum eloquiorum intellegendae scãe scripturae & maxime humilis euangelicas
ueritatis in qua uerborum honesta simplicitas pat&. & sensuum alta ꝓfunditas lateodd
iuu ante ipsodño quidat suauitatem ut terra nostra d& fructũ suũ & nos adlo quendũ & uos ad
audi endũ exortatur atq utinã & tam efficax nobisess& loquendi sensus quamubis studiosa
qđ salabrae ẽ non respuitur. sed cũ auiditate ꝑ cipitur & utiliter continetur. Loquamurergo uobis
& nunc de euangelicalectione inquaduo parit̃miracula humane sanitatis leguntur Vnũ inuuisibuli¬
bissunt breui t̃ exponendam ysteria ne ꝓlixaelectionis ꝓlixa quoq explanatio cui quã forte
grauis existat. Probatica piscina quae quinq porticib cingebatur populus ẽ ludaeorum legis
undiq custodia nepeccare debeat munitus . Recte & enĩ lex quae quinq libris morsi descripta est.
quinarinu mero figuratur rectepopulus quunquibdã munditiauitae seruire. in quib dã uero solebar

Expanded text:
eloquiorum, et dulcedo intelligendae sanctae Scripturae, et maxime humilis evangelicae veritatis, in qua verborum honesta simplicitas patet et sensuum alta profunditas latet, adjuvante ipso Domino qui dat suavitatem ut terra nostra det fructum suum, et nos ad loquendum et vos ad audiendum exhortatur. Atque utinam tam efficax nobis esset loquendi sensus quam vobis studiosquod salubre est non respuitur, sed cum aviditate percipitur et utiliter continetur. Loquamur ergo vobis et nunc de evangelica lectione in qua duo paritbis sunt breviter exponenda mysteria, ne prolixae lectionis prolixa quoque explanatio cuiquam forte gravis existat. Probatica piscina quae quinque porticibus cingebatur, populus est Judaeorum, legis undique custodia, ne peccare debeat, munitus. Recte etenim lex quae quinque libris Moysi descripta est quinario numero figuratur: recte populus qui in quibusdam munditiam vitae servare, in quibusdam vero solebat
Abbreviated transcription (Latin):
turba quiairis non e&ibi neq discipulicius ascenderunt in nauiculas. & uener̃ in capharna
quaerente iñm. insinuatum ẽ tam̃ illis. tam magnum miraculum. uiderunt enim
quod discipuli soli ascendissent in nauem. & quia nauis nonibierat. uener̃ aut̃ in de
& naues uexta locum illum ubi manducauerunt panem in quib. eum turbae secutaesuns
cumdiscipulis. Ergo non ascenderat. alia nauis illic nonerat. unde subito trans mare factuse
inĩs Nisi quia suꝑmare ambulauit ut miraculum monstrar&. &cum inuenis sent eum turds
ecceprae sentaese turbis aquib rapitimuerat & inmontem fuger&. Omni no confirmat
&nisnuat nobis in mysterio dicta e ẽ illa om̃a & facta in magnosa cram̃to ut aliquid siguifi careta
sac estile quim montẽ fugerat curbas nonnecum ipsis turbis loquitur modoereant. nod eretoẽ fasda mon

Expanded text:
e discipuli ejus, ascenderunt in naviculas, et venerunt in Capharnaum quaerentes Jesum. « Insinuatum est tamen illis tam magnum miraculum. Viderunt enim quod discipuli soli ascendissent in navem, et quia navis non erat ibi. Venerunt autem inde, et naves juxta locum illum ubi manducaverunt panem, in quibus eum turbae secutae sunt. Cum discipulis ergo non ascenderat: alia navis illic non erat. Unde subito trans mare factus est Jesus, nisi quia super mare ambulavit, ut miraculum monstraret? Et cum invenissent eum turbae. Ecce praesentat se turbis, a quibus rapi timuerat, et in montem fugerat; omnino confirmans et insinuans nobis in mysterio dicta esse illa omnia: et facta in magno sacramento, ut aliquid significarent. Ecce adest ille qui in montem fugerat turbas; nonne cum ipsis turbis loquitur? modo teneant, modo regem facian
Abbreviated transcription (Latin):
iũin xp̃m nisiquem ad modũ unũ uerũ dm̃ que mostendit seipsũ illis non quomodo seostend& &iã punienti
informa filii hominis secundũ illã uisionẽ bonusest seuindũ quã uisionem ds̃ apparer& mundiscorde
Qm̃ quambonus dr̃ isrłrectis corde quando aũt ludicemui debunt mali non eis uidebi turbonus qui añ
ad eum gaudebunt corde. sed tunc seplangent om̃strib t̃rae. Innumeroutiq maloꝵ omniũ & infi¬
deliũ ꝓpt̃ hoc &iã illi quieũ dixerat magistrũ bonũ querens abeo consiliũ consequende uitae a & nae

Expanded text:
Christum . Nisi quemadmodum unum verum Deum, qui ostendit seipsum illis, non quomodo se ostendet etiam puniendis. Christum . Nisi quemadmodum unum verum Deum, qui ostendit seipsum illis, non quomodo se ostendet etiam puniendis. In forma Filii hominis, secundum illam visionem bonus est, quam visionem quoniam quam bonus deus Israhel rectis corde! quando autem iudicem uidebunt mali, non eis uidebitur bonus, quia non ad eum gaudebunt corde, sed tunc se plangent omnes tribus terrae, in numero itaque malorum omnium et infidelium. propter hoc etiam illi qui eum dixerat magistrum bonum quaerens ab eo consilium consequendae uitae aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
nisi illud qđ reueramiratur om̃is qui non intellegi ut ideo dicer& patrem dedisse ei potest atem ludi¬
cium facere qm̃ filius hominis est cum magis quasi hoc expectar&ur ut dicer& qm̃ filius dĩ est sed qui
utiudicem uiuorũ & mortuoꝵ¬
uiuorũ & mortuoꝵcũ corã iudicabuntur &iustiuideant & ini qui. Nolite inquit mirar
qm̃ ueni & hora in qua om̃is qui in monumentiss̃ audient uocemeiꝰ quibona eger̃ in resurrectionẽ
uitae quimala gesserunt in resurrectionẽ iudicii. Ad hocergo oportebat ut ideo acciper& illã
potestatẽ quia filius hominis est ut regentes om̃s uiderenteũ informa in quauideri ab omnib. potest
sed alii addam nationẽ alii aduitam a&ernã quaeẽ autemuitaa&erna nisi illauisio quae
non conceditur impiis. ut cognoscant inquit unũ uerũ dm̃ & quem misisti inm̃xp̃m quomodo& psũ¬

Expanded text:
nisi illud quod revera miratur omnis qui non intelligit? Et ideo diceret Patrem dedisse ei potestatem judinisi illud quod revera miratur omnis qui non intelligit? Et ideo diceret Patrem dedisse ei potestatem judicium facere, quoniam filius hominis est, cum magis quasi hoc exspectaretur, ut diceret, quoniam Filius Dei est: sed quiajudicem vivorum et mortuorum, cum coram judicabuntur, et justi videant et iniqui. « Nolite, inquit, mirari, quoniam venit hora in qua omnes qui in monumentis sunt audient vocem Filii Dei. Et procedenae, qui mala gesserunt in resurrectionem iudicii. ad hoc ergo oportebat, ut ideo acciperet illam potestatem, quia filius hominis est, ut resurgentes omnes uiderent eum in forma, in qua uideri ab omnibus potest, sed alii ad damnationem, alii ad uitam aeternam. quae est autem uita aeterna nisi illa uisio, quae non conceditur impiis? ut agnoscant te, inquit, unum uerum deum et quem misisti Iesum Christum. quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
godixit uitam dedit filio uthaber& eam in sem&ipso tdm quã dicer& pat̾ qui est uita in
sem&ipso genuit filium quiess& uita in sem&ipso ꝓeo enim quod genuit uoluit intellegidedace
tam quã sicui diceremus dedit tibi ds̃ eẽ. sequiturenĩ & dicit. Et dedit ei potestarẽ iudĩciũf acere
quia filius hominis est putonihil essemanifestius nam quia filius di est aequalis patri non accepit acpo¬
itestatem iudicium faciendi sed hab& illam cumpatre in occulto. accepit aut̃ illam ut boni & mali eum ui¬
deant iudicantẽ qui afilius hominis est llisio quippe filii hominis exhib&ur & malis nam uisio formae
dĩ nonnisi mundiscorde quia ipsi dm̃ uidebunt idest solispiis quorum dilectioni hocipsum ꝓmittit
qui a ostendet seipsum illis & ideo uide quid sequit᷑ nolite mirari hocinquit. quid nos ꝓhib& mirari

Expanded text:
go dixit: vitam dedit Filio, ut habeat eam in semetipso, tanquam diceret: Pater, qui est vita in go dixit: vitam dedit Filio, ut habeat eam in semetipso, tanquam diceret: Pater, qui est vita in semetipso, genuit Filium, qui est et vita in semetipso. Pro eo enim quod genuit, voluit intelligi dedit, tanquam si cuiquam diceremus, dedit tibi Deus esse. Sequitur enim et dicit: Et dedit ei potestatem judicium facere, quia Filius hominis est. Puto nihil esse manifestius. Nam quia Filius Dei est aequalis Patri, non accipit hanc potestatem judicium faciendi, sed habdeant judicantem, quia Filius hominis est. Visio quippe Filii hominis exhibebitur et malis. Nam visio formae Dei, nonnisi mundis corde, quoniam ipsi Deum videbunt, id est solis piis, quorum dilectioni hoc ipsum promittit, quia ostendet seipsum illis. Et ideo vide quid sequitur: « Nolite mirari hoc, » inquit. Quid nos prohibet mirari,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis: a morte iniquitatis aduitam iustitiae. est ergo &istaresurrectio mortuorũ a peri& illã¬
plenius utlucescat nobis ut cepit: dm̃ am̃ dicouobis quia ueni & hora & nunc est quando mortui audi¬
ent uocem filii dĩ & qui audierint uiuent hoc ꝓpriũ estpiorũ qui sic audiunt de incarnatione euis
ut credant qui a filius dĩ est idest siceum ꝓpt̃se factum accipiunt minorem patre informaserui
ut credant quia aequalis est patri in forma dĩ. &ldeo sequitur & hoc ipsum commendans dicit
Sicut enim pat̃ hab& uitã insem &ipso itadedit &filio uitã habere insem&ipso. quidergo ait
dedit filio uitã habere insem& ipso breuit̃ dicat genuit filium uitã in sehabentẽ neq eratsi neuita
& accepituitã sed nascendo uitaẽ pat̾̃ uitaẽ non nascendo filiusuitaẽ nascendo. pat̾ de nullo patre

Expanded text:
tatis; a morte iniquitatis, ad vitam justitiae. Est ergo et ista quaedam resurrectitatis; a morte iniquitatis, ad vitam justitiae. Est ergo et ista quaedam resurrectihora, et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei; et qui audierint vivent. Hoc proprium est piorum, qui sic audiunt de Incarnatione ejus, ut credant quia Filius Dei est, id est, sic eum propter se factum accipiunt, minorem Patre in forma servi, ut credant quia aequalis est Patri in forma Dei. Et ideo sequitur, et hoc ipsum commendans dicit: Sicut enim Pater habet vitam in semetipso, ita dedit et Filio vitam habere in semetipso. Quod ergo ait, dedit Filio vitam habere in semetipso, breviter dicat, Genuit Filium vitam in se habentem. Neque enim erat  accepit vitam; sed nascendo vita est. Pater vita est non nascendo; Filius vita est nascendo. Pater de nullo patre,
Abbreviated transcription (Latin):
adtendite qui uerbũ meũ audit & nondix credit mihi sed credit ei quimisit me uerbũ ergo filududiat
ut pͥatricredat. quare uerbum au dittuũ & credit alteri nonne cum uerbum alicuius dudimus
eidem uerbũ ꝓferenti credimus loquenti nobis fidem accomodamus: quidergouoluit dicere
qui uerbum meũ audit & credit ei quimisit me nisi qui a uerbũ eius est in me & quis est qui audit uerbũ
meum nisiqui auditme & qui credit me creditaut̃ quimisitme qui acum illo credit uerbũ eius credit
l̃t̃ uerbo eius credit mihi credit quia uerbum patris egosum non enim transir& de morte aduitã
goerat & reuixit perierat & inuentus est fit ꝓinde lam quaedã resurrectio & transeunt homines
a morte quadã adquandãuitã dmorte infidelitatis aduitã fidei a morte falsitatis aduitã ueri¬

Expanded text:
attendite: Qui verbum meum audit, et non dixit, Credit mihi, sed credit ei qui misit me. Verbum ergo Filii audiat, attendite: Qui verbum meum audit, et non dixit, Credit mihi, sed credit ei qui misit me. Verbum ergo Filii audiat, ut Patri credat. Quare verbum audit tuum, et credit alteri? Nonne cum verbum alicujus audimus, eidem verbum proferenti credimus, loquenti nobis fidem accommodamus? Quid ergo voluit dicere, « qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, » nisi quia verbum ejus est in me? Et quis est qui audit verbum meum, nisi qui audit me, et qui credit in me? Credit autem ei qui misit me, quia cum illi credit, verbo ejus credit; cum autem verbum ejus credit, mihi credit: quia Verbum Patris ego sum. Ngo erat, et revixit; perierat, et inventus est . Fit proinde jam quaedam resurrectio, et transeunt homines a morte quadam ad quamdam vitam: a morte infidelitatis, ad vitam fidei; a morte falsitatis ad vitam veri
Abbreviated transcription (Latin):
tam quã minorem. corrig&te ipsefilius & reuocatdicens ut om̃s honorificent filiũ non inferius sed sicut
honorificant patrem. quiergo non honorificat filiũ nec patrem honorificat quimisitillũ. Igo inquis maiorẽ
honorem uolodare patri minorem filio ibitollis honorem patri ubiminorẽ das filio. Quidenĩ tibi aliud
uid&ur istasentienti nisi qui apat̾ aequalem sibi filiũ generare aut noluit aut non potuit sinoluit inuidit
si non potuit defecit. non ergo uides quia ista sentiendum ubi maiorem honorem uisda repatri ibies
contumeliosus in patrem ꝓ inde sic honorificas filiũ quo modo honorifi caspatrem siuis honoficare &¬
filium & patrem A menamen dicouobis quia qui uerbũ meũ audit &credit ei qui misit me hab&
uitam a&ernã &iniudiciononueni & sed transit ñnunc transit lamtransi & amorte inuitã. & hoc

Expanded text:
tanquam minorem, corrigit te ipse Filius, et revocat te, dicens: Ut omnes honorificent Filium, non inferius, sed sicut tanquam minorem, corrigit te ipse Filius, et revocat te, dicens: Ut omnes honorificent Filium, non inferius, sed sicut honorificant Patrem. Qui ergo non honorificat Filium, nec Patrem honorificat qui misit illum. Ego, inquis, majorem honorem volo dare Patri, minorem Filio. Ibi tollis honorem Patri, ubi minorem das Filio. Quid enim sibi aliud vult ista sententia, nisi quia Pater aequalem sibi Filium generare aut noluit, aut non potuit? Si noluit, invidit; si non potuit, defecit. Non ergo vides quia ita sentiendum? Ubi majorem honorem dare vis Patri, ibi es contumeliosus in Patrem. Proinde sic honorifica Filium, quomodo honorificas Patrem. Si vis, honorifica t Patrem. Amen amen dico vobis, quia qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, habet vitam aeternam; et in judicium non venit, sed transiit. Non nunc transit, sed jam transiit a morte in vitam. Et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
utom̃s honori ficent filium sicut honoriricant patrem. qui non honorificant patrem u
non honori ficant filiũ : quid est enim honorificarepatrem nisi qđ habeat filium, aliu
estenim cumtibi comm̃ dator ds̃ qui ad r̃ ẽ & aliud cumtibi cõmendatur ds̃ quia pat̾e
cumtibi quia ds̃ ẽ cõmendatur creatortibi commendatur om̃ps tibi cõmedatur
spĩ quidam sũmus & nus inuisibilis in cõmutabilis tibi cõm̃datur. cumuero tibi quia
pat̃ est comm̃datur nihiltibi aliud quã & filius commendatur. quiapat̃ dicinon
potest si filium non hab& sicut nec filius si patrem non hab& sed ne forte patrem
quidem honorifices tã quã maiorẽ filium uero tam quã minorem ut dicasmihi honorifico patrem scio binimp
quod habeat filium & nonerro inpatris nomine non enĩ patrem intellego sinefilio honorificotam̃ & filiũ

Expanded text:
ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem, quia nemo honorificat Patrem, ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem, quia nemo honorificat Patrem, at Filium. Quid est enim honorificare Patrem, nisi quod habeat Filium? Aliud est enim cum tibi commendatur Deus quia Deus est, et aliud cum tibi commendatur Deus quia Pater est. Cum tibi quia Deus est commendatur, creator tibi commendatur, omnipotens tibi commendatur, spiritus quidam summus, aeternus, invisibilis, incommutabilis tibi commendatur. Cum vero tibi quia Pater est commendatur, nihil tibi aliud quam et Filius commendatur, quia Pater dici non potest si Filium non habet; sicut nec Filius, si Patrem non habet. Sed ne forte Patrem quidem honorifices tanquam majorem, Filium vero tanquam minorem, ut dicas mihi: Honorifico Patrem, scio enim quod habeat Filium et non erro in Patris nomine, non enim Patrem intelligo sine Filio, honorifico tamen et Filium
Abbreviated transcription (Latin):
quia patris persona hominem non suscepit nec inuidicio uidebituros sed solaibupsona¬
ineta forma qaurdi cataest iniustae. &iuste iudicat uiuos ac moetuos. Necenim filius ui¬
debitur iniudicio in eanatura qua consubst antialis est dõpatri sedinea qua consubstan¬
tidlis ẽ matri & þomo factus ẽ. Ita intelle gen dumẽ pat̃ noniudicat quemquã sed omne
iudicium deditfilio ac sidicer&ur. patremne moui debit iniudicio uiuorũ & mortuoꝵ
sedom̃s filium quia & filius hominis est ut possit & ab impiis uideri. cum &illi uidebunt
inquem pupuger̃. qđ ne conicere potius quã aperte de monstrare uide amur
proferimus eiusdem dñi certã manifestamq sententiam qua ostendimus ipsam
fuissecousam ut dicer& pat̃ noniudicat quẽ quã sedomne iodiciũ dedit filio. qui a ludex¬
informam̃ filius hominis apparebit. quae forma non est patris sed filii. nec ea filii inqua
aequalis ẽ patri sed in quaminor est patre. ut sit iniudicio conspicuus bonis & malis.

Expanded text:
dicio videbitur, sed sola Filii forma, quae judicata est injuste, et juste judicat vivos ac mortuos. Nec enim Filius videbitur in judicio in ea natura, qua consubstantialis est Deo Patri, sed in ea qua consubstantialis est matri, et homo factus est. Ita intelligendum est, « Pater non judicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio, ac si diceretur: "patrem nemo uidebit in iudicio uiuorum et mortuorum, sed omnes filium", quia et filius hominis est, ut possit et ab impiis uideri, cum et illi uidebunt in quem pupugerunt. Quod ne conicere potius quam aperte demonstrare uideamur, proferimus eiusdem domini certam manifestamque sententiam, qua ostendimus ipsam fuissein forma Filii hominis apparebit: quae forma non est Patris, sed Filii: nec ea Filii in qua aequalis est Patri, sed in qua minor est Patre, ut sit in judicio conspicuus bonis et malis,
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enim pat̃ susctat mortuos &uiuificat sic & filius quosuult uiuificat & enĩpat̃ de mons¬
traturũ filio dicit quae mir&ur & quae eadẽ essentilla mox docuit. Si cut enĩ pater susutat
mortuos sic & filius quo suultuiuificat. exaequata uirtus est ꝑnaturae in dissimilis unitatem
& de monstratio operum nonignorationis instructio ẽ sed nr̃ae fidei quac ñ filio scientiã ignoratoꝵ
sed nobis confessionem natiuitatis inuexit . De monstrareenĩ patre mest ꝑfiliũ facere quae facturus ẽ
Nãmaora opera sunt resurrectio mortuorũ quae erit in nouissimodie quã istius languentis
sanitas quixp̃i uerbos anatus est ex quonata ẽ huius occaso tota sermonis. dicitenim ut uos
miremini & hoc difficile est uidere. quo modo tã quã temporalit̃ filio coaet̃no aliquade monstrar&¬

Expanded text:
t enim Pater suscitat mortuos, et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Ea enim Patrem demonst enim Pater suscitat mortuos, et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Ea enim Patrem demonstraturum Filio dicit quae mirentur. Et quae eadem essent illa, mox docuit: Sicut enim Pater suscitat mortuos, sic et Filius quos vult vivificat. Exaequata virtus est indissimilis per naturae  Ms., per naturae indissimilis unitatem, et demonstratio operum non ignorantionis instructio est, sed nostrae fidei quae 512 non Filio scientiam ignoratorum, sed nobis confessionem nativitatis invexit. Demonstrare enim Patrem, est per Filium facere quae facturus est. Nam majora opera sunt resurrectio mortuorum quae erit in novissimo die, quam istius languentis sanitas, qui Christi verbo sanatus est. Ex quo nata est hujus occasio tota sermonis; dicit enim: Ut vos miremini. « Et hoc difficile est videre, quomodo tanquam temporaliter Filio coaeterno aliqua demonstrar
Abbreviated transcription (Latin):
pellenda est uergo defilio & patre praesentis doc& lectionis exemplũ quia nec pat̃ minorẽ habex nec¬
nibil facere nisi qđ uiderit patrem fauentem Nonenim corporalit intelle gendue quia non corporali¬
diuinitatis. sedidem ẽ filiouidere patris opera cum patrde qualit̃ facere quiaidem ẽ filio uidere & eẽ
deo subiecit om̃ a quaecumq facit pat̃ eadem & filius facit similit̃. Significationẽ unius naturae oster
ratio: Ideo consequenter subiunxit Pat̃ dili git filium & om̃a de monstratei quaeipse facit ut os¬
tender& omnem hanc patris de monstrationẽ fidei nostrae eẽ doctrinã ut scilic& & pat̃ nob
in confessione e&̃ & filius. & ne quahic ignoratio infilio possit intellegi cui pat̃ opera om̃a quacipse
facer& monstr&. continuoait & maiorahorum opera de monstrabitei utuos admiremini

Expanded text:
pellenda est. Ergo de Filio et Patre praesentis docet lectionis exemplum, quia nec Pater minorem quam pellenda est. Ergo de Filio et Patre praesentis docet lectionis exemplum, quia nec Pater minorem quam nihil facere, nisi quod viderit Patrem facientem, non corporaliter intelligendum est, quia non corporalidivinitatis; sed idem est Filio videre Patris opera, cum Patre aequaliter facere, quia idem est Filio videre et esse. Ideo subjecit: Omnia enim quaecunque facit Pater, eadem et Filius facit similiter. Significationem unius naturae ostendratio. Ideo consequenter subjunxit: Pater enim diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit. Ut ostenderet omnem hanc Patris demonstrationem fidei nostrae esse doctrinam. Ut scilicet et Pater nobis in confessione esset et Filius; et ne qua ignoratio in Filio posset intelligi, cui Pater opera omnia quae ipse faceret, monstraret, continuo ait: Et majora horum opera demonstrabit ei, ut vos admiremini
Abbreviated transcription (Latin):
filius facit. sed eadem opera sunt patris & filii & quomodo eafacit & filius & eadem & similitꝰ
nefore eadem sed dicis similit̃ eadem inquit & similit̃ & quo modo porsit eadem non similit̃ dum om̃a
liter dixit qui ae adem facit filius quae facit & pat̃. quiuna patris & filii in diuinitate substantia
& operaitio una uoluntas & potestas un auita &esentia & aequalia om̃a sunt inpatre & filio nisi
qđ pater pat̃ est & filius filius est. Seperatio est in personis sedunitas innatura Non enim potestfiliu
derfacore quic quam nisi qđ uiderit patremfacientem non debemus carnalit̃ intelle gere hancsen¬
tentiam quasiduorum hominũ patris & fili unius ostendentis alteriusuidentis unius loquentis
alteriusaudientis. quae om̃a fantas mata cordissunt talisque cogitatio ꝓcul a pectorib xpianis ex¬

Expanded text:
Filius facit, sed eadem opera sunt Patris et Filii. Et quomodo ea facit et Filius et eadem et similiter? Filius facit, sed eadem opera sunt Patris et Filii. Et quomodo ea facit et Filius et eadem et similiter? Ne forte eadem, sed dicis « similiter. » Eadem, inquit, et similiter: et quomodo possit eadem non similiter, dum omnia liter dixit: quia eadem facit Filius quae facit et Pater, quia una Patris et Filii in Divinitate substantia et operatio, una voluntas et potestas, una vita et essentia, et aequalia omnia sunt in Patre et Filio, nisi quod Pater pater est, et Filius filius est. Separatio est in personis, sed unitas in natura. Non enim potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Non debemus carnaliter intelligere hanc sententiam, « quasi duorum hominum Patris et Filii, unius ostendentis, alterius videntis; unius loquentis, alterius audientis; quae omnia phantasmata cordis sunt. » Talis cogitatio procul a pectoribus Christianis ex
Abbreviated transcription (Latin):
pio erat uerbum & uerbũ erat apud dm̃ &ds̃ erat uerbũ hicae aualitas cũ patre sed uerbũ carofactũe
& habitauit in nobis haccarnemaior est pat̃ ita pat̃ & aequalis & maior aequalis uerbo maior
carne ae qualisei perquẽ fecitnos maior eo qui factus es: ꝓpt̃ nos. Cõmotis uero & conturbatis
iudȩis quiase aequalem xp̃s patrifecit qui hominẽ tantũ modo intellexer̃ non dm̃ carnẽ uider
diuinitatem non crediderunt. Dixit enĩ non potest a se filius facere quicquã nisi qđ uiderit patrẽ
facientem. Non alia opera facit pat̃ quaeuideat filius & alia filius quaeuiderit patrẽ facientam
sedeadem opera ipsa pat̃& filius secutus enim quaecũq enĩ ille fecerit haec& filius similic ract¬
non cumille fecerit alia filius similit̃ facit. sed quaecũq ille fecerit haec& filius similit̃ facit Si
haee facit filius quaet fecent pat̾ perfiliũ facit pat̾ si ꝑfilium facit quae facit pat̃ non alia pat̾ alia¬

Expanded text:
 Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum » Hic aequalitas cum Patre, sed « Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. » Hac carne major est Pater; ita Pater et aequalis et major. Aequalis Verbo, major carne: aequalis ei per quem fecit nos, major eo qui factus est propter nos. « Commoti sunt vero et turbati Judaei, » quia se aequalem Christus Patri fecit, qui hominem tantummodo intellexerunt, non Deum: carnem viderunt, Divinitatem non crediderunt. « Dixit enim: Non potest a se Filius facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. » Non alia opera facit Pater quae videat Filius: et alia Filius quae viderit Patrem facientem, sed eadem opera ipsa Pater Non cum ille fecerit, alia Filius similiter facit; sed quaecumque ille fecerit, haec et Filius similiter facit. Si haec facit Filius quae fecerit Pater, per Filium facit Pater: si per Filium facit quae facit Pater, non alia Pat
Abbreviated transcription (Latin):
si c& filum quesuust uiuificat : alias ergopat̃ alios filius non sedom̃aꝑipsũ lpsositaq flius quosce
poct̃ qui a non alia necalit̃ sed haec & filius similit̃ facit. Ita plane intelle gendumẽ & itate¬
quos & pat̃ hacꝑhoc cadem patris & filii & potestas est & uoluntas eadem quoq uit a &uiuificatio
mortuorum & ideodicit sicit pat̾ suscitat mortuos &uiuificat quos uult sic& filius quo suulta
quate am potestas uno honore honoran da est &ldeo consequent̃ subiunx̃. Pat̃ enĩ noniu¬
dicat quem quã se domne iudicium de ditfilio utoms honorificent filium si cut honerifi

Expanded text:
sic et Filius quos vult vivificat. Alios ergo Pater, alios Filius? Non, sed omnia per ipsum. Ipsos itaque Filius quos et Pater, quia non alia, nec aliter, sed haec et Filius similiter facit. Ita plane intelligendum est, et ita tequos et Pater; ac per hoc eadem Patris et Filii et potestas est et voluntas. Eadem quoque vita et vivificatio mortuorum. Et ideo dicit: Sicut Pater suscivat mortuos et vivificat quos vult, sic et Filius quos vult quae etiam potestas uno ore honoranda est. Et ideo consequenter subjunxit: Pater enim non judicat quemquam, sed omne judiciu
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ carnẽ : haecẽ enĩ uoluntas patris mei qui misit mei ut om̃is quiui dit filiũ & creditincũ habetiu¬

Expanded text:
cundum carnem. Haec est enim voluntas Patris mei qui misit me, ut omnis qui videt Filium, et credit incundum carnem. Haec est enim voluntas Patris mei qui misit me, ut omnis qui videt Filium, et credit in
Abbreviated transcription (Latin):
quia menbra eius sumus quiacaput nr̃m eẽuluit docendo humilitatẽ. Ad quẽ uenire non potest
nisihumilis a quo non mittitur foras nisi suꝑbus. haecẽ uoluntaseius quimisit mepatris ut omne qđ
dedit mihi non ꝑdã exeo. Ipseille undatus est qui seru at humilitatẽ hocacepit qui non seruat hun¬
litatem longeta magistrohumilitatis. Vt om ne qđ dedit mihi non ꝑda mexeo sic nonẽ uoluntas inon¬
percu patrisur̃i ut pereatunus de pusillis istis detumentib potest perire depusillis nihlperit quic¬
non intrabitis in regnũ caelorũ. Omne qđ dedit mihipat̃ non ꝑdã exeo
sed resuscitabo egoillũ in nonissimodie Videe quẽ ad modũ & hic geminã illã resurrectionẽ delins
Quiuenit adme modo resurgit humilis factus in menbris meis sedresuscitabo eũ in nouissimodie se¬

Expanded text:
quia membra ejus sumus, quia caput nostrum esse voluit docendo humilitatem. Ad quem venire non potest quia membra ejus sumus, quia caput nostrum esse voluit docendo humilitatem. Ad quem venire non potest nisi humilis, a quo non mittitur foras nisi superbus. Haec est voluntas ejus qui misit me Patris, ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo. Ipse illi datus est, qui servat humilitatem, hunc accipit. Qui non servat humilitatem, longe est a magistro humilitatis. Ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo. Sic non est voluntas in conspectu Patris vestri, ut pereat unus de pusillis istis . De tumentibus potest perire, de pusillis nihil perit: quinon intrabilis in regnum coelorum, omne quod dedit mihi Pater, non perdam ex eo, sed resuscitabo ego illum in novissimo die . Videte quemadmodum et hic geminam illam resurrectionem delineet. Qui venit ad me, modo resurgit, humilis factus in membris meis: sed resuscitabo eum in novissimo die se
Abbreviated transcription (Latin):
tulomocogrosse quiats homo. totahumilitastua est uti ognoscaste Iģo qui alumiltatẽ doc& ds do non
uenifuacore uoluntatem meã sedeius qui memisit: haeceñ cõmendatio humilitatis est. suꝑbia quippe faetti
uoluntate i suã humilitas facit uoluntatẽdi Ideo qui ad me uenerit non eici am foreas quareri qui anonueni
suce rtuo lintatemmea sed uolumtate eiusqui memut humilisueni humiltatẽ docerto ueou mnli sert
humiletatisueni qui ad meuenit incorporat mini quiadime uenet humilis sit quimihi adner & humiliserit¬
qui a non fac& uoluntatesuã sed di &ideo noneiciturforas quia adam cum suꝑbus e& ꝓiectus ẽ forar
xp̃s uero humilis factus ex altatus suꝑomne nom̃ quod nominatur uel in caelo uelint̾ra. Quidoctor
humilitatis uenit non facere uoluntatẽ suã seduo luntatẽ eius quimisitillũ Veniamus ad eũ intren
adeũ incorporemurei ut necnos faciamus uoluntatẽ nostrã sed uoluntatẽ dĩ. & non nos oici at foras

Expanded text:
tu homo cognosce quia es homo. Tota humilitas tua est, ut cognoscas te. Ergo quia humilitatem docet Deus, dixit: Non veni facere voluntatem meam, sed ejus qui me misit . Haec enim commendatio humilitatis est. Superbia quippe facit voluntatem suam, humilitas facit voluntatem Dei. Ideo qui ad me venerit, non ejiciam foras. Quareoluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit. Humilis veni, humilitatem docere veni. Magister humilitatis veni. Qui ad me venit, incorporatur mihi; qui ad me venit, humilis fit. Qui mihi adhaeret, humilis eritquia non faciet voluntatem suam, sed Dei; et ideo non ejicietur foras; quia Adam cum superbus esset, projectus est foras : Christus vero humilis factus, exaltatus est super omne nomen quod nominatur vel in coelo, vel in terra . Qui doctor humilitatis venit non facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit illum. Veniamus ad eum, intremus ad eum, incorporemur ei, ut nec nos faciamus voluntatem nostram, sed voluntatem Dei; et non nos ejiciat foras,
Abbreviated transcription (Latin):
fecihominem Trasciminimihi per sonalit̃ iudicatis. ueritatem ad tendite & iustũ ludicium ladicatos
Siseocundũ ueritatem ladicatis neq morsenneq me condempnabitis & ueritatẽ cognitã mecognioscit
quaegosumueritas Nocuitium fratres qđ dñs notauit hocloco euadere in hoc sȩcđo magnilaboris ẽ
non psonalit iudicare sed receum ludicũ r&inere. m monuit quidem dñs iudecos sedimonuit nos
uon pomuncit nos dinstruxit illo s redarguit nos exacunit non putemus hoc nobis ideo nondietũ
alit̃ om̃s diligit ae qualit̃ de omnib. iudicat nec hoc dictũ putemus deillis quos
plonores uaduum diuerio modo honoramus sed deulis quorum cauias duudient e labe uuirs ote stet¬
re misteriuimi sed moxapparuit potestas quaeputabatur timidtas loquebatur onut pol ̃t in dit
festo siaut miratentur turst & diecrent quodaudiuimus cumlectio le genauer Sonncures qlẽ dres

Expanded text:
feci hominem, irascimini mihi: personaliter judicatis, veritatem attendite, et justum judicium judicate. feci hominem, irascimini mihi: personaliter judicatis, veritatem attendite, et justum judicium judicate. Si secundum veritatem judicatis, neque Moysen neque me condemnabitis; et veritate cognita, me cognoscetis, quia ego sum veritas. Hoc vitium, fratres, quod Dominus notavit hoc loco, evadere in hoc saeculo, magni laboris est, non personaliter judicare, sed rectum judicium retinere. Admonuit quidem Dominus Judaeos, sed monuit nos. Illos convicit, nos instruxit. Illos redarguit, nos exacuit. Non putemus hoc nobis ideo non dictum, aliter omnes diligit, aequaliter de omnibus judicat. Nec hoc dictum putemus de illis quos pro honore graduum diverso modo honoramus, sed de illis quorum causas dijudicare jubemur. clausum esse mysterium; sed mox apparuit potestas, quae putabatur timiditas. Loquebatur enim palam in die festo, ita ut mirarentur turbae, et dicerent quod audivimus, cum lectio l
Abbreviated transcription (Latin):
fieri lussa : qm̃pillud membrum ꝓcreatur creatura mortalium & ꝑ unã hominẽ mors. sicutꝑ unã homini
resurrectiomortuorũ It ꝑunum hominẽ peccatũ intrauit in mundũ & ꝑpeccatum mors. Ideoquisq cum
prdeputio nascitur qui a omnis homocumuitio ꝓpaginis nascitur. & non mundat ds̃ siue auitio cum quo
nasatur sue auitus quae maleuiuendo aadimus nisi ꝑcultellũ porrinũ ⁊ dest dnm̃ uamxpore pncea¬
enimorat aps cultellis enimpetrinis circum cidebant & p&re nominex pm̃ figurabant & ꝑ pesentene
nona gnoscebant sedinsuꝑ eum ocaidere cupiebant. Quoduero cirtum ciditis hominem linsab bato lntellegit
hoc significari opusbonũ ꝗdergofeci totũ hominem saluũ sabbatto quia & curatus est ut sanus et& incorporẽ
modoquia ꝑ legem morsi si crtum ciditis sabbato non irascimini morsi & quia ego die sabbati saluum

Expanded text:
fieri jussa, quoniam per illud membrum procreatur creatura mortalium: Et per unum hominem mors, sicut per unum hominem fieri jussa, quoniam per illud membrum procreatur creatura mortalium: Et per unum hominem mors, sicut per unum hominem resurrectio mortuorum; et per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors. Ideo quisque cum praeputio nascitur, quia omnis homo cum vitio propaginis nascitur; et non mundat Deus sive a vitio cum quo nascimur, sive a vitiis quae male vivendo addimus, nisi per cultellum petrinum, id est, Dominum nistus. Cultellis enim petrinis circumcidebant, et petrae nomine Christum figurabant, et praesentem non agnoscebant, sed insuper occidere cupiebant. Quod vero circumciditis hominem in Sabbato, intelligite hoc significari opus bonum. Quod ego feci totum hominem salvum in Sabbato. Quia et curatus est, ut sanus esset in corponisi quia si per legem Moysi circumciditis Sabbato, non irascimini Moysi; et quia ego die Sabbati salvum
Abbreviated transcription (Latin):
diesillus quinatusẽ occurrerit addiem septimũ s abbati quid faci&is : uacabitis ut seru&s sabbatũ
ancirtumcid&is ut impleatis sacramentũ dieioctaui : Sed noui inquit quid fauitis crum ciditis hominẽ
quare qui acircumcsio ꝑtin& ad aliquod signũ salitis & nendebent homines sabbatouacare as alute
Irgonec mihi irascimini quiasaluũ feci totũ hominẽ insabbato ut nonsoluatur lex morsi aliquidenĩ¬
permorsen in illa consticutione circumcisionis salubrit᷑ institutũ ẽ. mihioperanti salutẽ insabbato
quare in dignamini forte enim illacircũcsio ipsumdñm significabat cuuisti curanti & sananti indig¬
nabantur lus saest enim adhiberi octauodie. & quid est circumcisio nisi carni
ista circumcisio expoliationem a corde cupiditatum carnaliũ. Nonergos ine causa dataẽ & in eo membr

Expanded text:
dies illius qui natus est occurrerit ad diem septimum sabbati, quid facitis? Vacabitis, ut servetis sabbatum, dies illius qui natus est occurrerit ad diem septimum sabbati, quid facitis? Vacabitis, ut servetis sabbatum, an circumcidetis, ut impleatis sabbato sacramentum diei octavi? Sed novi, inquit, quid facitis, « circumciditis hominem. » Quare? quia circumcisio pertinet ad aliquod signum salutis, et non debent homines sabbato vacare a salute. Ergo nec mihi irascimini, quia salvum feci totum hominem in sabbato. « Si circumcisionem, inper Moysen in illa constitutione circumcisionis salubriter institutum est, mihi operanti salutem in Sabbato, quare indignamini? Forte enim illa circumcisio ipsum Dominum significabat, cui isti curanti et sananti indignabantur. Jussa est enim adhiberi octava die. Et quid est circumcisio, nisi carnis exspoliatio? Significat ergo ista circumcisio exspoliationem a corde cupiditatum carnalium. Non ergo sine causa data est, et in eo membro
Abbreviated transcription (Latin):
legem. Quid me queritis int̃ficere : Id eo enĩ quaeritis int̃ficere : qui ane moex uobis legem facit . Nam
R esponditeñ turba E espondit qua siturba nom ptinentia ador dinẽ sed ad ꝑturbationem Deniq
turba turbata uidete qui dres ponderit De monium hobes quiste querit occidere : quasi non fuitꝰ
peius dicere de monium habes qua meum occidere Fi qui ppedictum ẽ qđ de moniũ habebat
qͥ demones expellebat quid possit aliud dicere turba turbulenta quid possit aliud olerscaenũ
commotum nisi putridum turba turbataest Vnde : aueritate turbam lipitu dinis turbauit
claritas lucis. Oculiaut̃ non habentes sanitatem non possunt ferre lumini claritatem: Dñ saut non
planeturbatur sed insuaueritate tranquillus non readidit malũ ꝓmalo nec maledictũ ꝓmaledicto
prte bominem constituit non bominẽ ꝓpt̃ s abbatũ necs abbatum destruxit qu sanum feat hominẽ
inei lu suin aespisti ut circum cidatis octauodie accepistis in lege utua cis septimodie Siocta

Expanded text:
legem? Quid me quaeritis interficere? Ideo enim quaeritis interficere, quia nemo ex vobis facit legem. Nam Respondit enim turba. Respondit quasi turba, non pertinentia ad ordinem, sed ad perturbationem. Denique turba turbata vide quid responderit. Daemonium habes, quis te quaerit occidere? Quasi non fuerit pejus dicere, daemonium habes, quam eum occidere. Ei quippe dictum est quod daemonium habebat qui daemones expellebat. Quid possit aliud dicere turba turbulenta? quid possit aliud olere coenum commotum, nisi putidum? Turba turbata est. Unde? a veritate. Turbam lippitudinis turbavit claritas lucis. Oculi autem non haplane turbatur; sed in sua veritate tranquillus, non reddidit malum pro malo, nec maledictum pro maledicto.propter hominem constituit, non hominem propter sabbatum. Nec sabbatum destruxit, qui sanum fecit hominem in lege accepistis ut circumcidatis octavo die, accepistis in lege ut vacetis septimo die. Si octavus
Abbreviated transcription (Latin):
manifestatufest ibs discipulis suis cumrosurrexisso a mortuis. quod non adipsas de monsirationes sed ad dies referre debemus
ia est primodie cumre surrexit & postdiesocto quando discipulust homas uidit & credidit & hodie quando hoc depiscib fecits quos

Expanded text:
manifestatus est Jesus discipulis suis, cum surrexisset a mortuis, Quod non ad ipsas demonstrationes, sed ad dies referre debemus: manifestatus est Jesus discipulis suis, cum surrexisset a mortuis, Quod non ad ipsas demonstrationes, sed ad dies referre debemus: id est, primo die, cum resurrexit; et post dies octo, quando discipulus Thomas vidit et credidit; et hodie quando hoc de piscibus fecit; pos