comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est et morũ ac religionũ eius rei p quã capescet
nam qualis esse iuaior in cõsilus publicis pri¬
uatis ue poterit tot reꝑ quibz p̾cipue cuntas
continet᷑ ignarus quo antẽ modo patronũ se cãꝵ
non Ialso dixerit qui quod ẽ in causis potẽtissimũ sit
alcero petiturus. pent nõ dissumlis iis qui poetaꝵ serip¬
ta: prouĩciant. nõ quodãmodo mãdata ꝑferet et ea q̃
sibi a udice credi postulaturꝰ est alieua fide dicet. et
ip̃e licigãciũ auxiliator egebit auicilio. quod ut fier
nõ mĩquã miõre in comodo possit. cũ domi precepta. et
composita et fit ut cetera q̃ in causa sunt in discendo co¬
inter ip̃as actiones naci solent. nõ de foriter respectẽt
inter subsellia minores aduocatos interroget. potest
autẽ sacis diligenter accipere que tũ audiet quom
dicẽda sunt aut fortiter affirmare: aut ingenne pro
sius dicere possit in accionib quid fie̾t in altercacõe
ubi occiurendũ cõtimo nec libera ad discendũ mora

Expanded text:
morum ac religionum eius rei publicae, quam capesset. nam qualis esse suasor in consiliis publicis privatisve poterit tot rerum, quibus praecipue civitas continetur, ignarus? quo autem modo patronum se causarum non falso dixerit, qui, quod est in causis potentissimum, sit ab altero petiturus, paene non dissimilis iis, qui poetarum scripta pronuntiant? nam quodammodo mandata perferet, et ea, quae sibi a iudice credi postulaturus est, aliena fide dicet, et ipse litigantium auxiliator egebit auxilio. quod ut fieri nonnunquam minore incommodo possit, cum domi praecepta et composita et sicut cetera, quae in causa sunt, inde discendo cointer ipsas actiones nasci solent? non deformiter respectet et inter subsellia minores advocatos interroget? potest autem satis diligenter accipere, quae tum audiet, cum ei dicenda sunt, aut fortiter adfirmare aut ingenue pro suis dicere? possit in actionibus: quid fiet in altercatione, ubi occurrendum continuo, nec libera ad discendum mora
Abbreviated transcription (Latin):
inmssaq cogitat̃õnis sunt eĩ nõ iuẽcionis atq
conultoꝵ responsis explicant̾. aut in uerboꝵ interpre¬
tatõne sunt posita. aut in recti prauiq discrimine.
uimi quonisq nocis intelligere. aut cõmũe prudẽciũ
aut propriũ oratoris equitas optimo quoiq
notissuma est. Nos porro et bonũ nirũ et prudẽtem
in primis oratorẽ putamꝰ. qui cum se ad id quod estt¬
opiniũ natura duxerit nõ magnopere cõmonebit᷑
si quis ab eo conilus dissenciet. quom ip̃is illis di

Expanded text:
m, cognitionis sunt enim, non inventionis; at quae consultorum responsis explicantur, aut in uerborum interpretatione sunt posita aut in recti pravique discrimine. vim cuiusque vocis intelligere aut commune prudentium est aut proprium oratoris; aequitas optino cuique notissima. nos porro et bonum virum et prudentem in primis oratorem putamus, qui cum se ad id, quod estoptimum natura, direxerit, non magnopere commovebitur, si quis ab eo consultus dissentiet; cum ipsis illis di
Abbreviated transcription (Latin):
nõ quesias sed sponce et ex reposiro uclut theiamo. se
osferentibus. accedit his et iucũda in sermione ydonca
quoq dicctorũ relacio et in cansis utilis nam. et plus
uctoritatis afferũt ea que nõ pri intis gracia liuis si
compaiata et laudẽ sepe maiore quõ st nostia sant con¬
ciliant. Aliquãdo tame᷑ periuntendũ que ipsi scripserit
dicere ut laboris sui frictũ eciã ex illa que mayun
petitur lande plurimũ capiant Uerẽ id quoq fit
tum oportebit quom aliquid cõmodius elimauernt : ut
eo uelut premio scudii sui donent᷑ ac se momisse ut dicezẽt
gandeant.i¬

Expanded text:
non quaesitis sed sponte et ex reposito velut thesauro se non quaesitis sed sponte et ex reposito velut thesauro se offerentibus. accedit his et iucunda in sermone bene a quoque dictorum relatio et in causis utilis. nam et plus auctoritatis adferunt ea, quae non praesentis gratia litis sunt comparata, et laudem saepe maiorem quam si nostra sint conciliant. aliquando tamen permittendum quae ipsi scripserint dicere, ut laboris sui fructum etiam ex illa quae maxime petitur laude plurium capiant. verum id quoque tum fieri oportebit, cum aliquid commodius elimaverint, ut eo velut praemio studii sui donentur ac se meruisse ut dicerent gaudeant.
Abbreviated transcription (Latin):
ILA D ex coniuctudint imuirandũ proisus existi¬
mo ar hĩs de quib nũe disserumms etanibus ne
omña que scupseunt ediscant. et certa ut mous
est dit dicant qd̾ quidẽ maxime patres exigiur
arq irademũ studere libẽros suos. si quã frequẽ¬
tissime declamauernt credant quom profectus
preciput dobigencia constet nã ur stribeie prcios pliri¬
mũ q in hos esso opere plant ulin sic ediicere elaatos ex
oraniombus uel historns alioq genere dignoꝵ ea cura
uoliurũnũ locos multo magie suadeam. Nam excer¬
bitur acrius incõria alieua complectendo quã sua et qui
erũt in diffraliore huiꝰ laboris genere uersati sine mole¬
stia que ipsi composuerint iam familiari aĩmo suo affi¬
gent. et assuescent optinns. semperq habebrint nna se
qd iutent᷑ eaam nõ seaetee formã oracõine illã quã
mete penitus acceperint exprimẽt Abũdabũt autem
copia uerboꝵ optinoꝵ et composicione ac figuris ian

Expanded text:
uetudine mutandum prorsus existimo in iis, de quibus nunc disserimus, aetatibus, ne omnia quae scripserint ediscant et certa, ut moris est, die dicant; quod quidem maxime patres exigunt atque ita demum studere liberos suos, si quam frequentissime declamaverint, credunt, cum profectus praecipue diligentia constet. nam ut scribere pueros plurimumque esse in hoc opere plane velim, sic ediscere electos ex orationibus vel historiis aliove quo genere dignorum ea cura voluminum locos, multo magis suadeam. nam et exercebitur acrius memoria aliena complectendo quam sua; et qui erunt in difficiliore huius laboris genere versati, sine molestia quae ipsi composuerint iam familiaria animo suo adfigent, et adsuescent optimis semperque habebunt intra se, quod imitentur; et iam non sentientes formam orationis illam, quam mente penitus acceperint, expriment. abundabunt autem copia verborum optimorum et compositione et figuris iam
Abbreviated transcription (Latin):
sune bellũ gesserũt  carthagnic̃ses. qui sũr qui sibi¬
ignesa postulant carchaginẽses. eciã in cõtra po¬
suis uel compariuis solet. ⁊epondere primoꝵ uer¬
boꝵ alterua repeticio qui modo huiꝰmodi esse loci

Expanded text:
sime bellum gesserunt? carthaginienses . Qui susime bellum gesserunt? carthaginienses . Qui suignosci postulant? carthaginienses . etiam in contrapositis vel comparativis solet respondere primorum verborum alterna repetitio, quod modo huius esse loci
Abbreviated transcription (Latin):
generis aut inc̃te aut frequẽtes quia sacietatẽ am
uarietas eaꝵ. ira ratiras esugit. illud est a criꝰ genꝰ
qui nõ tantũ in tõne posinĩ est loquẽdi sed ipis sesit
cum graciam. tũ eciã uires accomodat. et quib p̾mũ
sit qd fit adiectione plura funit genera. nã et uerba
firanat uel miserandi ut. A coridon que cade sigura
acerbissime uocis subiecta preconis. iuuis. sed uiius
nõ deponẽdam sed ad cõfirmãdã audaciã et ab indẽ
presidiũ palacii nihil ubis uigilie. inhil tumor po¬
puli. inhil consenius uonoꝵ oĩm. nihib hic mum¬
tissimꝰ habendi senatꝰ locus. nihil hoꝵ ora uultusq
montrũt et insdem deuiñt quis eos postulant i
apuie quie produxit apius. Quãꝙͣ hoc exẽplũ
ad aliud quoq schema ꝑtinet. quonuis et initia. ir̃er
apuis et apins. quale est qui sunt qui federa
sepe eiũperũt carthagiiẽses. qui sunt qui crudelis¬

Expanded text:
generis aut iunctae aut frequentes, quia satietatem ut generis aut iunctae aut frequentes, quia satietatem ut varietas earum, ita raritas effugit. illud est acrius genus, quod non tantum in ratione positum est loquendi, sed ipsis sensibus cum gratiam tum etiam vires accommodat. E quibus primum sit, quod fit adiectione. plura sunt genera; nam et verba dfirmat; vel miserandi, ut A Corydon, Corydon. quaacerbissimae voci subiecta praeconis. — vivis et vivis non ad deponendam dam, sed ad confirmandam audaciam. Sed ab iisdem praesidium Palatii, nihil urbis vigiliae, nihil timor populi, nihil consensus bonorum omnium, nihil hic munitissimus habendi senatus locus, nihil horum ora uultusque mouerunt? et in iisdem desinunt: quis eos postulavit? Appius . Quis produxit? Appius . quanquam hoc exemplum ad aliud quoque schema pertinet, cuius et initia inter Appius et Appius . quale est: qui sunt, qui foedera saepe ruperunt? carthaginienses . Qui sunt, qui crudelis
Abbreviated transcription (Latin):
murat. Uerũ forma eloquedi. decios marios. magnos¬
q camuillos scipiadas duros bello et te maxinie ciar
Licutius adhuc in polidoro fas om̃e abrũpit polidorũ
abtrũcat. et amo ui potit᷑ quid nõ mortalia pecrora
cogis sacra fames aurri. qui tã parua moniẽta noĩb
difcreuerũr uelꝯ̃bacix uocant. quam et alirer fieri
putent. quid loquar. aut ubi sum cõiuxeit autem
procul inde cicemetium in diuersa quadrige dis¬
culerant. At tu dictis albane maneres ⁊ aptabat¬
q uiri mendacis uiscera tullus. Hec sthemata
aut hie sumilia querũt ꝑmutatõem adiectionẽ de¬
tractionẽ ordinẽ et conuertũt in se audicorẽ ne lã¬
guere paciñt᷑ subinide aliqua notabili figira exci¬
tatum. et habent quãdã ex illa uicii similitudine
graciã ur in abis mierĩ acor ip̃e incũduy est quia
cõtinget si neq supra modũ młte fuerũt nec eiusã

Expanded text:
mutat, verum formam eloquendi: decios , Marios magnosmutat, verum formam eloquendi: decios , Marios magnosque Camillos, scipiadas duros bello et te, maxime Caesar. Acutius adhuc in Polydoro, fas omne abrumpit, Polydorum obtruncat et auro fi potitur. quid cogis auri sacra fames? Hoc, qui tam parva momenta nominibus discreverunt, μετάβασιν vocant, quam et aliter fieri putant: quid loquor? aut ubi sum? coniunxit autem procul inde citae Mettum in diversa quadrigae distulerant , at tu dictis Albane maneres! raptabatque viri mendacis viscera Tullus. Haec schemata aut his similia, quae erunt per mutationem, adiectionem, detractionem, ordinem, et convertunt in se auditorem nec languere patiuntur subinde aliqua notabili figura excitatum, et habent quandam ex illa vitii similitudine gratiam, ut in cibis interim acor ipse iucundus est. quod continget, si neque supra modum multae fuerint nec eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
mollis sub dino carpere sonmos. neu dorss nemoris li beai
iacuisse perherbas. Non eĩm nestio quoi alii prins nec
postea sibi uni. sed omĩb precipit et de nobis loqͥm᷑
tanꝙͣ de aliis. dicit seruiꝰ. negat tullius. et nostra
ꝑsona utimi᷑ pro aliena et alios pro alus fuiginꝰ utri¬
usq rei exemplũ pro ceciuna pisonẽ aduerie partis
adudcarũ alloques cicero dici. restieuisse te dixxisti. nego
me ex edicto precoris restitutũ esse. uerũ eñm illud resti¬
uisse ebutius dixit᷑. Nego me cecinna ex edicto p¬
toris restu tũ esse et ip̃m dixisti excussã sybilla fig̾a
in uerbo illa quoq ix rodẽ genere possum uideri. miũ
quid incerposicõem. uel inrerdusionẽ diaimius graeci
aliquis sensus interuenit ego cum te mecũ cũm sepissime
loquitur patrie retdidisse: quoi aduciũt hyperbaron qͥ
in tropos esse noluerũt. alterũ quod est ei figure sen¬

Expanded text:
molles sub divo carpere somnos, neu dorso nemoris libeat molles sub divo carpere somnos, neu dorso nemoris libeat iacuisse per herbas, non enim nescio cui alii prius nec postea sibi uni, sed omnibus praecipit. Sed de nobis loquimur tanquam de aliis: dicit Seruius, negat Tullius. Sed nostra persona utimur pro aliena, et alios pro aliis fingimus. utriusque rei exemplum pro Caecina. Pisonem , adversae partis advocatum, adloquens Cicero dicit, restituisse te dixti; nego me ex edicto praetoris restitutum esse; verum enim est illud; restituisse se Aebutius dixit, Caecina nego me ex edicto praetoris restitutum esse; et ipsum dixti, excussa syllaba, figura in verbo. illa quoque ex eodem genere possunt videri: unum quod interpositionem vel interclusionem dicimus, Graecialiqui sensus intervenit: ego cum te  mecum enim saepissime loquitur  patriae reddidissem; cui adiiciunt hyperbaton, quod inter tropos esse noluerunt; alterum, quod est ei figurae sen
Abbreviated transcription (Latin):
ueq puidi potest eĩm deesse alterũ. neq et apd̾ ora¬
ciũ illud fabriciũ que hunc et inronsis curiũ capillis
et detractõnes que in cõplexu sermonis aduiciũ habẽt
aut figurã. accide ad ignẽ iam calesces plue satit᷑ plꝰ
eñn qua sans est Nlã de alcera que de traccõne płrib
adnaiendum est. uri᷑ uulgo et comparatius pro ab¬
sobnis un quom se quis intirimorẽ esse dicet duo nt̾
se comparatuia cõnitimꝰ sic ex catilina cõprehendis.
si mrerfia iussero credo erit uereudũ mihi. nec nõ pociꝰ.
omẽs boni seruis a me quã quisquã crudeliꝰ faccũ esse
dicat. Sũc et illa nõ sumilia soloecitino quidẽ sed tam̃
nmeꝵ mutãcia. que et tropis̾ assignari solent. ut de
uno pluralicer dicamꝰ. sed nos ĩmuensũ spacii contecimꝰ
equoi et de plr̃ibz singulariter aut secus. aut parrus acer
romanꝰ i armis. specie diuersa sed genere radẽ et hecse
nene ribi ad solẽ uergant uiurta cadc̃tem. nec mihi tũ

Expanded text:
ue Pindi; potest enim deesse alterum nam. Sed apud Horatium illud, fabriciumque , hunc et intonsis Curium capillis. Sed detractiones, quae in complexu sermonis aut vitium habent aut figuram; accede ad ignem, iam calesces plus satis. plus enim quam satis est. nam de altera quae detractione pluribus dicendum est. utimur vulgo et comparativis pro absolutis, ut cum se quis infirmiorem esse dicet; duo inter se comparativa committimus: Si te, Catilina, comprehendi, si interfici iussero, credo, erit verendum mihi, ne non potius hoc omnes boni serius a me quam quisquam crudelius factum esse dicat. sunt et illa non similia soloecismo quidem, sed tamen numerum mutantia, quae et tropis adsignari solent, ut de uno pluraliter dicamus: sed nos immensum spatiis confecimus aequor; et de pluribus singulariter, haud secus ac patriis acer Romanus in armis. Specie diversa sed genere eadem et haec sunt, neve tibi ad solem vergant vineta cadentem.— Ne mihi tum
Abbreviated transcription (Latin):
his amplis apud eũdem. nã quis te iuuenũ cõgiden¬
tissime. quo sermonis mniciũ sit. et tã magis illa tre¬
mens. et tristib estera flãmis quã magis effuso.
indescũt Iangnĩe pugne. quod est uersum ex illo qui
magis erũpua urget tã magis ad malefaciendũ inget
pleni talibus antiqui suit micio enuchi tereceni.
Quid igitur facia᷑ inquit allusit tandẽ leno caculus
n epitala minotũ ĩimpta manet. dũ cara suis est. qui
prius dũ significet quod assequẽs usq eo ex greco uero
trauslata qualis salustii plurima. quale est uulgus
amat ficri uero orari. nã id maxime probat. nec cicerõis
equor. eciã uulgatũ. accis quoq sac̃tius santius pectꝰ¬

Expanded text:
his amplius apud eundem: nam quis te iuuenum confidenhis amplius apud eundem: nam quis te iuuenum confidentissime, quo sermonis initium fit. Sed tam magis illa tremens et tristibus effera flammis, quam magis effuso crudescunt sanguine pugnae. Quod est versum ex illo: quam magis aerumna urget, tam magis ad malefaciendum viget. pleni talibus antiqui sunt; initio Eunuchi Terentius quid igitur faciam? inquit. alius : ain tandem leno? catullus in Epithalamio, dum innupta manet, dum cara suis est, cum prius dum significet quoad, sequens usque eo. ex Graeco vero translata vel Sallustii plurima, quale est, vulgus amat fieri, vel Horatii, nam id maxime probat, nec ciceris, aequor. Sed iam vulgatum actis quoq
Abbreviated transcription (Latin):
pomĩa genera. per que fit soloecismꝰ. hec quoq ẽ quã¬
ue apud salustiũ neqz ea res falum ne habuit et du¬
cir probaie ex quib fere prerei nouitatẽ. breuiras eciã
peti solet. Unde eo usq procestum est. Ut nõ peuicurum
pro nõ accuro poenirẽciã/ et iusuros ad uidendũ missos
dẽ anctor dixerit que ille quidẽ fecerit schemata an idẽ
uocari postmit uidendũ. quia receptai su : nã receptis eciã
uulgo nctore tõtenti sumꝰ. utinã uelut reb agẽtibus
quod pollio in lameno dãpnat et cõtumeliã fecit. qͥdẽ
a cicerone rephendi notũ est. astici eim cõtumelia dice¬
bant alia cõmendacio uetustatis. qͦuis amator unice
uirgilius fuit. uel quom se pauidũ contra inta iurgia
iactat. progeiẽ. sed eim troiano a sangniẽ duci audi¬
erat quoꝵ Iumilia apud ueteres tragicos conncos e
sunt plurima. Illud et in cõsueeudine remãsit eñm uero

Expanded text:
per omnia genera per quae fit soloecismus. haec quoque est, quaper omnia genera per quae fit soloecismus. haec quoque est, quaut apud Sallustium neque ea res falsum me habuit et duci probare. ex quibus fere praeter novitatem brevitas etiam peti solet. unde eo usque processum est, ut non paeniturum pro non acturo paenitentiam et visuros ad videndum missos idem auctor dixerit. quae ille quidem fecerit schemata, an idem vocari possint, videndum, quia recepta sint. nam receptis etiam vulgo auctore contenti sumus: ut nunc evaluit rebus agentibus, quod Pollio in Labieno damnat, et contumeliam fecit, quod a Cicerone reprehendi notum est; ad fici enim contumelia dicebant. alia commendatio vetustatis, cuius amator unice Vergilius fuit: vel cum se pavidum contra mea iurgia iactat.— progeniem sed enim Troiano a sanguine duci audierat . Quorum similia apud veteres tragicos comicosque sunt plurima. illud et in consuetudine remansit enimvero.
Abbreviated transcription (Latin):
gens romami. gene eñn ex multis uel ex diuerss quoi
nõ uisere parentes nec deus hũs inẽa dẽa nec dignata
cubii est. Ex illus eñm qui nõ risere hũc que nõ di-¬
gnara in satina. et nostrũ istud ui iuuere triste as
pexi quom intinito uerbo sit utus pro appellacione.
nostrã cĩm uitã uult incellegi. utim᷑ et uerbo parti¬
cipio magnũ dat ferre taleutũ tãquã ferendũ. Et
pticipio pro uerbo uolo dacũ. Interĩ eciã dubitari põt.
quoi uicio simile sit sthema ut in hoc u̾trs est uiciũ
fugere. aur eĩ partes orõius mutat ex illo. Uirtus
est tuga uicioꝵ. aux casus exx illo. Uirtus ẽ uiciũ fu¬
gere. multa tamẽ hoc quoq uiroq excitaciꝰ igũt᷑/
Iurerĩ sehemara scelus stieus pugne᷑. Est er̃m stiens
stitus pugnandi transterunt. et tempora tuarchides ne¬
gat esse ei periculũ a securi. prestns eũm pro preterit
positum est. et stacus. hoc iachus uelit. et ne morer

Expanded text:
gens Romani  gens enim ex multis, vel ex diverso, qui gens Romani  gens enim ex multis, vel ex diverso, qui non risere parentes, nec deus hunc mensa dea nec dignata cubili est; Ex illis enim, qui non risere, hic quem non dignata.  satura est Sed nostrum istud vivere tr cum infinito verbo sit usus pro appellatione; nostram enim vitam vult intelligi. utimur et verbo pro participio, magnum dat ferre talentum, tanquam ferendum, et participio pro verbo, volo datum. interim etiam dubitari potest, cui vitio simile sit schema: ut in hoc virus est vitium fugere: aut enim partes orationis mutat ex illo virtus est fuga vitiorum, aut casus ex illo virtutis est vilium fugere; multo tamen hoc utroque excitatius. iunguntur interim schemata: Sthenelus sciens pugnae; est enim scitus Sthenelus pugnandi. transferuntur et tempora: Timarchides negat esse ei periculum a securi, praesens enim pro praeterito positum est et status: hoc Ithacus velit; et, ne morer,
Abbreviated transcription (Latin):
amos mimn ꝯfenent. nõ secrcte et eetra unlgarẽ usũ
posite. Ideoq magis nobiles et nouitãtẽ excitant
ia copia satiant. et se nõ obuias fuisse dicenti. sed
coquifit̾as et ex om̃ib lacebris extractas cõestasq
declarant. Snñ ergo et circa genus figure ĩ noĩb.
uã et oculis capti talpe et tumdi damine dicũt᷑ a
ungilio sed subest racio. quia sexus uterq altero sig̾¬
ficatur. nã tã mares esse talpas dãmas q ꝙͣ fennãs
certũ est. et in uerbis ut Iabricatus est. gladiũ et ini¬
mitũ penitus est. qd̾ mirũ minꝰ est quidẽ quod ĩ na¬
ꝟborum est. Et que facimꝰ paciẽdi modo sepe dicere
ut arbitior iuspicor et concra faciendi que patim ut
uapulo. Ideoq frequẽs periutacio est. et plerũq utroq
modo efferũt᷑ luxuiatus luxuriat. fluctuatꝰ flui¬
ar assennior. assenno. est figura et in nu̾̃o. uel cum
suigulari. pluralis subiĩgit᷑ gladio pugnaci strma

Expanded text:
 ferient. nam secretae et extra vulgarem usum positae ideoque magis notabiles, ut novitate aurem excitant, ita copia satiant, et se non obvias fuisse dicenti sed conquisitas et ex omnibus latebris extractas congestasque declarant. fiunt ergo et circa genus figurae in nominibus; nam et oculis capti talpae et timidi dammae dicuntur a Vergilio; sed subest ratio, quia sexus uterque altero significatur, tamque mares esse talpas dammasque quam feminas certum est; et in verbis, ut fabricatus est gladium et inimicum poenitus es. quod mirum minus est, quia in natura verborum est et quae facimus patiendi modo saepe dicere, ut arbitror, suspicor, et contra faciendi quae patimur, ut vapulo; ideoque frequens permutatio est et pleraque utroque modo efferuntur: luxuriatur, luxuriat; fluctuatur, fluctuat; adsentior, adsentio. est figura et in numero, vel cum singulari pluralis subiungitur, gladio pugnacissima
Abbreviated transcription (Latin):
est. ne hanc̃ rẽ nundere. nõ ur om̃es ueteres et cicero
et plenũ uino. nõ uini. et huic nõ hũc adulari iam¬
dicitur et mille alia. utinãq nõ peiora uincãt ueꝵ
schemata lexeos duoꝵ sunt geneꝵ. alcerũ loquendi
roẽm uocat᷑. altex genus maenne collacõne exquisi¬
tũ est. quoꝵ tã et utrũq cõuenit orõm tamẽ possis
illud grãmaticũ hoc rhetoricũ mogis dicere. prius
uiciũ si non peteret. sed accideret. Uerũ auctoritare.
uetustate coninetudine. plerũq destendit᷑. sepe ecu
iõne quadã. Ideoq quom sit asimplici recco q loquẽdi
genere deflexa utus est. si habet probabile aliquid
qd sequat᷑ una taut̃ in te moxunt utilis et quottidi¬
au it simper eodẽ medo formanis sermonis fastidiũ
leuet et nos a uulgari dicit genere deffendat. Quod¬
si quis parte et quom tes poscet uter̾ uelur asperso
quodã codimirt̃o iocũdior erit. at qui miniũ affectane¬
a ipam ulã graciã uitatis amitent. quãquã funt

Expanded text:
s 'hac re invidere', non ut veteres et Cicero et 'plenum vino', non dicitur et mille alia; utinamque non peiora vincant. verum schemata λέξεως duorum sunt generum: alterum loquendi rationem vocant, alterum maxime collocatione exquisitum est. quorum tametsi utrumque convenit orationi, tamen possis illud grammaticum hoc rhetoricum magis dicere. prius s schema vitium, si non peteretur, sed accideret. verum auctoritate, vetustate, consuetudine plerumque defenditur, saepe etiam ratione quadam. ideoque , cum sit a simplici rectoque loquendi genere deflexa, virtus est, si habet probabile aliquid, od sequatur. una tamen in re maxime utilis, ut cotidiani ac semper eodem modo formati sermonis fastidium levet et nos a vulgari dicendi genere defendat. quodsi quis parce et, cum res poscet, utetur; velut asperso quodam condimento iucundior erit; at qui nimium adfectaverit, ipsam illam gratiam varietatis amittet. quanquam
Abbreviated transcription (Latin):
cõsinatus undiq et ut dicut mortalis quida dens nõ
modo crgincione celestiũ. uel mortaliũ putut inseruẽdũ
sed per quedã parna sant. slipsa demũ estimes ducũt.
sicut exqui suas intcum ambiguitates nõ quia ceratine
aut acrodiline possuit facere Iaprẽtem: sed quia illum
nec in minimis quidẽ oporteat falli similit̾ eratorẽ qu
debet esse sapiens non geouretres facier: aut nusicus
queqz his alia subingam. sed he quoq arces ut fit con¬
iumatus inuabũt : nnsi forte auadotũ quidẽ arq alia
ne oculis aut uulueribus medent᷑ ex multis atq nerĩ
atrarus quoq mierse effectib compomi uidenns quoꝵ
ex diuersis fit illa una mixtura que nulli eaꝵ similis
est. quibus coustat: sed ꝓprias unes ex omib suunt. et
uta aĩalia mellis illũ mutabile huane rõui saporẽ
uario floꝵ ac succoꝵ genere perficuut. Nos mirabim᷑

Expanded text:
consummatus undique et, ut dicunt, mortalis quidam deus, non consummatus undique et, ut dicunt, mortalis quidam deus, non modo cognitione caelestium vel mortalium putant instruendum, sed per quaedam parva sane, si ipsa demum aestimes, ducunt sicut exquisitas interim ambiguitates; non quia ceratinae aut crocodilinae possint facere sapientem, sed quia illum ne in minimis quidem oporteat falli. similiter oratorem, qui delet esse sapiens, non geometres faciet aut musicus quaeque his alia subiungam, sed hae quoque artes, ut sit consummatus, iuvabunt. nisi forte antidotus quidem atque alia, quae oculis aut vulneribus medentur, ex multis atque interim contrariis quoque inter se effectibus componi videmus, quorum ex diversis fit una illa mixtura, quae nulli earum similis est, ex quibus constat, sed proprias vires ex omnibus sumit; et nuta animalia mellis illum inimitabilem humanae rationi saporem vario florum ac sucorum genere perficiunt: nos mirabimur,
Abbreviated transcription (Latin):
terie artibus quibus instruẽdes prius quã
ihetori tradantinri pueros eestimo strictim subiugam
tudia ingredienda sunt. que quia et ip̃c artes sut et e
perfecte sie orandi stiencia nõ possunt: nec ruisus
ad efficiendũ oiarorem satis ualent sole: an suit hunit
operi neccessane q̃utur. Nam quid inquiũt ad agẽdam
isam dicendã ne sentẽciã pertinet stire quẽ admodi
ducta linea ꝯstitui cuangula equis laterib possit.
aut quo melius uel deffendet reũ. uel reget consilia
qui chitare sonos nomĩb et spacuis distinxent. emẽ¬
merẽt
iciẽ forcasis multa qu aborit uriles foro qui ueq geo¬
metres audieruit : ine cuisuos nisi hac comiui uo̾lupta¬
te aunũ intelugãi: quibus ego primũ hoc respondeo:
qd̾ cicero in srip̾to ad uirũ libro frequẽciꝰ testarii
nõ cum a nobis institui oratorẽ qui sit aut fuerit. sei
naginẽ quãdã cõcepisse nos animo ꝑfecti illiꝰ ex ułla
parte cessantis. Nã et saprẽtem bormãtos eiẽ qui su fuiꝰ

Expanded text:
bus, quibus instituendos, priusquam rhetori tradantur, pueros existimo, strictim subiungam, studia ingredienda sunt, quae, quia et ipsae artes sunt et esse perfectae sine orandi scientia possunt nec rursus ad efficiendum oratorem satis valent solae, an sint huic operi necessariae quaeritur. nam quid, inquiunt, ad agendam causam dicendamve sententiam pertinet, scire, quemadmodum data linea constitui triangula aequis lateribus possint? aut quo melius vel defendet reum vel reget consilia, qui citharae sonos nominibus et spatiis distinxerit? enumerent etiam fortasse multos quamlibet utiles foro, qui nec geometren audierint nec musicos nisi hac communi voluptate aurium intelligant. quibus ego primum hoc respondeo, quod M. Cicero scripto ad Brutum libro frequentius testatur, non eum a nobis institui oratorem, qui sit aut fuerit, sed imaginem quandam concepisse nos animo perfecti illius et nulla parte cessantis. nam et sapientem formantes eum, qui sit futurus
Abbreviated transcription (Latin):
carei unde fequn alter dictandi que tranfferenda suut
sabor quaie suin semper et uobiqi tũ preçipue i epostolr
secitis et farmliaribus delertabit: ue hoc qͥdim uegletuem

Expanded text:
caret; unde sequitur alter dictandi, quae transferenda sunt, caret; unde sequitur alter dictandi, quae transferenda sunt, labor. quare cum semper et ubique tum praecipue in epistolis secretis et familiaribus delectabit ne hoc quidem neglectum
Abbreviated transcription (Latin):
id qd̾ est notũ nutande ad discendũ inãcie gratia: ebua¬
meas eciã luiꝰ aꝵ formas in luiũ offerre. uel se quid alius quo
magis illa etas gandeat ĩnemũ põt: quod tractare ĩuitu.
nonãte incr̃dũ sie. quom uero Iamduitus sequi ceperit
nõ munle eut eae tabelle insculpi quã optunt. ui per
illos uelut sulcos ducar stilus. Nam neq eriabit quẽad¬
medũ in cerrs cõtinebit᷑ em̃ utumq marginib neq extia
pie mptũ egred̃i poterit: et celerius ac sepine sequend in
corta restigia. formabit arnarlos neq ogebit adiutorio ma¬
num suã inaũ super impsira Regentis. Non estaliena i
qum ftu ab horstis nrgligi solet. cua bens ae ueloce dustr¬
bendi nam quom sir in studus preapiuũ quoq folust dotus
illa profuatus et alus Radiabus mxns paret: strberc ipsum
tardros stilus cogientõrm moiar᷑. iudie᷑ et cõsuisus ĩtillectu

Expanded text:
id quod est inventum irritandae ad discendum infantiae gratia eburid quod est inventum irritandae ad discendum infantiae gratia eburneas etiam litterarum formas in lusum offerre; vel si quid aliud, quo magis illa aetas gaudeat, inveniri potest, quod tractare, intueri, nominare iucundum sit. cum vero iam ductus sequi coeperit, non inutile erit eas tabellae quam s. Nam neque errabit, quemadmodum in ceris continebitur enim utrimque marginibus neque extra praescriptum egredi poterit, et celerius ac saepius sequendo certa vestigia, formabit articulos, neque egebit adiutorio. mann sua manui superimposita regentis. Non est aliena res, quae fere ab honestis negligi solet, cura bene ac velociter scribendi. Nam cum sit in studiis praecipuum, quoque solo verus ille profectus et altis radicibus nixus paretur, scribere ipsum, tardior stilus cogitationem moratur, rudis et confusus intellectu
Abbreviated transcription (Latin):
si nõ scudioꝵ micia et a perfectissimo hoꝵ optime tractari
et pertinere ad sumã credidisset: Enigamꝰ igit alexandiũ
dari nobie impositũ grenno dignũ tanta cura insantem
quamꝙͣ suuiscinq digrns est:. Pudeat ne me in ipsis statĩ
elenenntis eciã breiua docẽdi mõstrare compedia: neq enĩ
mihi illud saltem placet quod fieri in plurius uideo.
ut luteraꝵ nomiã et cõtextũ priusꝙͣ formas pariuili disca
ipsos ductus. dũ aucecedentẽ memoriã sequũt᷑ que causa est
precipiemibus. ut eciam quom saris affixisse eas pueris recto
illo quo primũ scribi solent cõtextu uideur ee oegant
arisss ptnuria per mutacõne ꝓtuibent: dontt luteras qui
instituũt᷑ facie notint nõ ordie Quapiopter optont
sicio hoĩnũ pariter et habnus et noĩa edocebũt᷑ sed quod
in luteris ebest. in sillabie non nocebit. Non excludo antt̃

Expanded text:
si non studiorum initia, et a perfectissimo quoque optime tractari, si non studiorum initia, et a perfectissimo quoque optime tractari, et pertinere ad summam credidisset? fingamus igitur Alexandrum dari nobis impositum gremio, dignum tanta cura infantem quamquam suus cuique dignus est pudeatne me in istis statim elementis, etiam brevia docendi monstrare compendia. 2. Neque enim mihi illud saltem placet, quod fieri in plurimis video, ut literarum nomina, et contextum, priusquam formulas paruuli discant. ipsos ductus, dum antecedentem memoriam sequuntur: quae eausa est praecipientibus, ut etiam cum affixisse eas pueris, recto illo quo primum scribi solent contextu videntur, retro agant rursus et varia permutatione turbent, donec litteras qui instituuntur facie norint non ordine. quapropter optime sicut hominum pariter et habitus et nomina edocebuntur. sed quod in litteris obest, in syllabis non nocebit. non excludo autem,
Abbreviated transcription (Latin):
illa etas enocet: Parua docemus oratorẽ instienẽdũ ꝓfess
sed et sua eciam studiis infancia et ut corpoꝵ mox fortissioꝵ
educacio a lacce cunisq miciũ ducit ia Iuturus eloquẽtis¬
simuis edidit aliqñ uagitũ. et loqui p̾mũ incerta uoce tẽp¬
toure: et hesit crca formas luceraꝵ: nec si quis discere sai
non est idro nec neccesse est. quod si nemo reprehendit parrẽ
qui hec nõ negligẽda in suo filio putet: quoi improbetur
si quis ea que doini sue recte facerer in publicũ prount:
acq eo magis quod mĩora eciã facilius mĩores percipim̃
Et ut corpora ad quosdã mẽbroꝵ flexus formari insi tene¬
ra nõ possunt. sie aĩnos quoq ad pleraq diniores robur
ipsum facie. Anphilippus macedonũ Rex alexandro filio
sno prima interaꝵ elemẽta eiadi ab aristocele sũmo eine
etans philosopho uoluisset: aut ille suscepisset hoc officiũ

Expanded text:
illa aetas, evocetur. parva docemus oratorem instituendum professi, illa aetas, evocetur. parva docemus oratorem instituendum professi, sed est sua etiam studiis infantia; et ut corporum mox fortissimorum educatio a lacte cunisque initium ducit, ita futurus eloquentissimus edidit aliquando vagitum et loqui primum incerta voce temptavit et haesit circa formas litterarum. nec si quid discere satis non est, ideo nec necesse est. quodsi nemo reprehendit patrem, qui haec non negligenda in suo filio putet, cur improbetur, si quis ea, quae domi suae recte faceret, in publicum promit? atque eo magis, quod minora etiam facilius minores percipiunt, et ut corpora ad quosdam membrorum flexus formari nisi tenera non possunt, sic animos quoque ad pleraque duriores robur ipsum facit. an Philippus Macedonum rex Alexandro filio suo prima litterarum elementa tradi ab Aristotele, summo eius aetatis philosopho, voluisset, aut ille susce
Abbreviated transcription (Latin):
discet puer illo ipso anno quo inora didiciscet. Hoc per¬
sungulos annos prorogatũ in sumã proficit et quãtũ ĩ infãcia
presumptũ est temporis adolescencie adquiut. Idem etiam
de sequẽtibus anis preceptũ sit: ne qd̾ euiq discendĩ est sero
discere mapiat. Non ergo perdanuus primũ statun tempus
atq eommꝰ quod inicia luteraꝵ sola ieoria constant que
nõ modo iam in parius: sed tũ eciã tenacissima est Nec sun
adco etatũ imprudeus ut instandũ teneris protinꝰ a cerbe
putem exigendãq plane opera. Nam idin p̾mis cauere
oportebit ne studia qui amare nõdũ potest oderit: et amari¬
tudine semel perceptam eciam ulera Rudes annes refounde
uisus hic sit et rogetur et landet et mĩquã nõ scissest gau¬
deat: aliquãdo ipso nolente doceat᷑ alius cui uudeat: conten¬
dat ĩteru et sepuis se uincere purer et premus eciã que capit

Expanded text:
discet puer ipso illo anno, quo minora didicisset. hoc perdiscet puer ipso illo anno, quo minora didicisset. hoc persingulos prorogatum in summam proficit, et quantum in infantia praesumptum est temporis, adolescentiae adquiritur. idem etiam de sequentibus annis praeceptum sit, ne, quod cuique discendum est, sero discere incipiat. non ergo perdamus primum statim tempus, atque eo minus, quod initia litterarum sola memoria constant, quae non modo iam est in parvis sed tum etiam tenacissima est. nec sum adeo aetatum imprudens, ut instandum protinus teneris acerbe putem exigendamque plane operam. nam id in primis cavere oportebit, ne studia, qui amare nondum potest, oderit et amaritudinem semel perceptam etiam ultra rudes annos reformidet. lusus hic sit; et rogetur et laudetur et numquam non fecisse se gaudeat, aliquando ipso nolente doceatur alius, cui invideat; contendat interim et saepius vincere se putet; praemiis etiam, quae capit
Abbreviated transcription (Latin):
ubro scriptũ hoc ĩuenit᷑ negauit esse huiꝰ poete : sed alii
quoq auctores inier quos erathostenes idem preceperunt.
melius autẽ qui nullũ tempus uaccare cura nolunt. ut
chiysuppus. Nam his quãuis nuitricibus triẽmũ dedeut
tamẽ ab illis quoq iã formãdã quã optimis institutis
mẽtem infantũ iudicat. Cui autẽ nõ pertineat ad lãs
etas que ad mores iam pertinet: Neq ignoro toto illo
de quo loquor tempore uix tãtũ esfici quãtũ conferre
utius postea possit amnus sed tamẽ mihi qui id senierũt
uident᷑ nõ tam discentibus in hac parte quã docẽtibus peper¬
cisse. Quid melius alioqͥn facient ex quo loqui poterũt.
faciant eñn aliquid neccesse est: aut cur hoc quãtulũtũq
est usq ad .uii. annos lucrũ fast̾idiamꝰ: Nam certe quã¬
libet paꝵ sit quod cõtulerit etas prior maiora tam̃ aliqua

Expanded text:
libro scriptum hoc invenitur, negavit esse huius poëtae. sed alii libro scriptum hoc invenitur, negavit esse huius poëtae. sed alii quoque auctores, inter quos Eratosthenes, idem praeceperunt. melius autem, qui nullum tempus vacare cura volunt, ut Chrysippus. nam is, quamvis nutricibus triennium dederit, tamen ab illis quoque iam formandam quam optimis institutis mentem infantium iudicat. cur autem non pertineat ad litteras aetas, quae ad mores iam pertinet? neque ignoro, toto illo, de quo loquor, tempore vix tantum effici, quantum conferre unus postea possit annus; sed tamen mihi, qui dissenserunt, videntur non tam discentibus in hac parte quam docentibus pepercisse. quid melius alioqui facient, ex quo loqui poterunt? faciant enim aliquid necesse est. aut cur hoc, quantulumcunque est, usque ad septem annos lucrum fastidiamus? nam certe quamlibet parvum sit, quod contulerit aetas prior, maiora tamen aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
pluribus in usu est uel nobis nolẽtibus se perhibet: smł̃
quia disciplinis quoq greas prius instituẽdus est: unde
et nostre fluxerũt. Non tamẽ hoc a deo suꝑsticiose fier
uelii. ut diu tãtũ loquat᷑ grece aut discar: sicut ple¬
risq moris est. Hinc eñm accedũt et oris plurima uicia
in peregrinũ sonũ cormpti. et seimonis quoi quom g̾ce
figiie assidua cõsuetudine heserũt in diuersa quoq lo¬
quẽdi racõne pertinacissime durãt. Non longe itaqz
latina subsequi debent/ et ciro parurer ire. Ita fier ut cum
equali cura ungna utrãq tueri ceperimꝰ nentra alteri
officiat: Quidã luteris instruẽdos qui miores. Uit. aĩns
essent non putanerũt quod illa p̾mũ etas et intellectũ
disciplinaꝵ capere et la borem pari nõ possit. in qua sẽtẽcia
hesiodũ esse plurimi tradũt qui ante gramaticũ aristo¬
phanẽ fuerũt. Nam his primus Ociodtirge in quo

Expanded text:
pluribus in usu est, vel nobis nolentibus perbibet, simul pluribus in usu est, vel nobis nolentibus perbibet, simul quia disciplinis quoque Graecis prius instituendus est, unde et nostrae fluxerunt. non tamen hoc adeo superstitiose fieri velim, ut diu tantum Graece loquatur aut discat, sicut plerisque moris est. hoc enim accidunt et oris plurima vitia in peregrinum sonum corrupti et sermonis; cui cum Graecae figurae assidua consuetudine haeserunt, in diversa quoque loquendi ratione pertinacissime durant. non longe itaque Latina subsequi debent et cito pariter ire. ita fiet, ut, cum aequali cura linguam utramque tueri coeperimus, neutra alteri officiat. quidam litteris instituendos, qui minores septem annis essent, non putaverunt, quod illa primum aetas et intellectum disciplinarum capere et laborem pati posset. in qua sententia Hesiodum esse plurimi tradunt qui ante grammaticum Aristophanen fuerunt; nam is primus ὑποθήκας, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
moribus. di quidẽ leomides alexandr pedagogus ut a
babilonio diogent tradit᷑ quibusdã eũ uicus imbuit que
robustũ queq eciã maximũ regẽ ab illa institucõnt pue¬
li sunt persequnta. Si quoi młta uideor exigere co¬
gitet orarorem institui rem arduã. eciã quom ei formã¬
do inihil defuerit. Precerca plura ac difficiliora suꝑesse.
Nam et studio ꝑpetuo et prestãtissimis pceptoribus et
plirib disciplinis opus est Quapiopi prcapienda
sunt optima que si quis granabit non Racõni deflierit: sed
homimi: si tamẽ nõ cõtinget quales maxime uelĩ mitces
pueros habere. pedagogus at unus certe sit assiduꝰ loquẽ¬
di nõ imperitus qui si qua erut ab his presente alimo
dicta uiciose corugat protinꝰ nec insidere illi sinat: dũ
tamẽ intelligat᷑᷑ id qd̾ prius dixi bonũ esse hoc remediũ
A seimone greco pueꝵ mapere malo quia lacmnꝰ qui

Expanded text:
moribus; siquidem Leonides Alexandri paedagogus, ut a moribus; siquidem Leonides Alexandri paedagogus, ut a Babylonio Diogene traditur, quibusdam eum vitiis imbuit, quae robustum quoque et iam maximum regem ab illa institutione puerili sunt persecuta. si cui multa videor exigere, cogitet oratorem institui, rem arduam, etiam cum ei formando nihil defuerit; praeterea plura ac difficiliora superesse. nam et studio perpetuo et praestantissimis praeceptoribus et plurimis disciplinis opus est. quapropter praecipienda sunt optima; quae si quis gravabitur, non rationi defuerint sed homini. si tamen non continget, quales maxime velim nutrices, pueros, paedagogos habere, at unus certe sit assiduus loquendi non imperitus, qui, si qua erunt ab his praesente alumno dicta vitiose, corrigat protinus nec insidere illi sinat; dum tamen intelligatur, id, quod prius dixi, bonum esse, hoc remedium. A sermone Graeco puerum incipere malo, quia Latinum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
epistolis est traditus et lelii filia reddidisse in loquẽdo pa¬
tema eloquẽciã dicit et. C hortensn filic oracio apud
triũiuros habua legit᷑ Non tãtũ in sexus honorẽ nec
tamẽ hi quibus discere ipsis nõ cõcingit mĩorem curam
docendi liberos habrant: sed suit propter hoc ipsum ad cer̾a
magie diligentes. De pueris irer quos educabit᷑ ille hu
spẽi destinatus: idem qd̵ de muitricibus dictũ sit. De peda¬
gogis hoc amplius: ut aut suit eruditi. plane quã primã
esse curã uelimi. aut se nõ esse eiudicos sciant. Nihil est¬
eim peius his qui paulũ aliqͥd ultra primas li̾as pro¬
gressi faliam sibi stiẽcie psuasionẽ induerut. nã et credere
precipiendi peritis indignãt᷑ et uelut Iure quodã ptãtis
quo fere hoc hom̃m genus intumesct: imꝑiosi acq intcrĩ
seuiemes stulticiã suã ꝑdocent, Ilec minꝰ error eoꝵ no

Expanded text:
epistolis traditus: et Laelia C. filia reddidisse in loquendo paepistolis traditus: et Laelia C. filia reddidisse in loquendo paternam elegantiam dicitur, et Hortensiae Q. filiae oratio apud Triumviros habita legitur non tantum in sexus honorem. nec tamen ii, quibus discere ipsis non contigit, minorem curam docendi liberos habeant; sed sint propter hoc ipsum ad cetera magis diligentes. de pueris, inter quos educabitur ille huic spei destinatus, idem quod de nutricibus dictum sit. de paedagogis hoc amplius, ut aut sint eruditi plene, quam primam esse curam velim, aut se non esse eruditos sciant. nihil est peius iis, qui paulum aliquid ultra primas litteras progressi falsam sibi scientiae persuasionem induerunt. nam et cedere praecipiendi partibus indignantur et velut iure quodam potestatis, quo fere hoc hominum genus intumescit, imperiosi atque interim saevientes stultitiam suam perdocent. nec minus error eorum nocet
Abbreviated transcription (Latin):
mapiine dat ariã sper futirri oratoris impẽdat aute ouinia
nt sit uiciosus sermio mitricibus quas si fieri posset. sapietes
chasippus optauit certe quãtũ res pateret᷑ optimas eligĩ uo¬
luit. et morũ qͥdem in his haud dubre puor Racio est. Recte
tamt̃ eciã loquãtui Has prini audiet puti haꝵ uciba
esfingere mutando conabir᷑: et natina tenacissum sumꝰ
coꝵ qͣ Andibus aĩnus̃ percepinius. ui sapor quo noua i¬
buas dinat. Nec lauaꝵ coloree quibus simplex ille candor
nuntatus est elui possu. et hec ipsa magis pertinatiter herent
quo dettudia sum: nam bona facile inutãt᷑ in peius m̃q
est sermoni qui dediscendus sit. In parẽnbus ueio quã plu¬
unũ esse erudicõis optauerim. uerũ nec de pr̃ibus tantũ
loquor. Nam giachoꝵ eloquẽnie młtũ cõtulisse accepum
comeliã mariem quoius doctissim ꝰ sermo in posteros quoq

Expanded text:
maxime curam spei futuri oratoris impendat. ante omnia maxime curam spei futuri oratoris impendat. ante omnia ne sit vitiosus sermo nutricibus, quas si fieri posset sapientes Chrysippus optavit, certe quantum res pateretur optimas eligi voluit. et morum quidem in his haud dubie prior ratio est, recte tamen etiam loquantur. has primum audiet puer, harum verba effingere imitando conabitur. et natura tenacissimi sumus eorum, quae rudibus animis percepimus; ut sapor, quo nova imbuas, durat, nec lanarum colores, quibus simplex ille candor mutatus est, elui possunt. et haec ipsa magis pertinaciter haerent, quo deteriora sunt. nam bona facile mutantur in peius; numfans quidem est, sermoni qui dediscendus sit. in parentibus vero quam plurimum esse eruditionis optaverim, nec de patribus tantum loquor. nam Gracchorum eloquentiae multum contulisse accepimus Corneliam matrem, cuius doctissimus sermo in posteros quoque est
Abbreviated transcription (Latin):
¶ClURnato filio parerspem de illo p̾mũꝙͣ opti¬
mam capiat ita diligencior a pͥncpus fiet falsa
enĩ est querela pancissimis hoĩbue uim perapiedi
que tradant esse concessam. plerosqz uero la borem ac
tempora carditate ingenn perdere. Nam contra
plures Reperias et faciles in excogitando: et ad
discendũ proptoe. Quippe id est homi naturale
Iac sicut anes ad uolatũ equi ad cursũ ad sem¬
Iciam fere gigunt᷑. ita nobis ꝓpria est mẽtis agi¬
tacio atq solertia. Unde orito anni celestis credit᷑.
Hebeter uero et indociles nõ magio secudũ nat̾am
homiĩs edũt᷑ quã prodigiosa corpora et mõstris in¬
signia Sed hi panc admodũ fueriur arguinetũ
qd in pueris educet spes pluruimoꝵ que cuĩ emorit᷑
itate maĩfestũ et non nar̾am deffecisse sed curã. prestat iñ
ingenis alius aliũ concedo sed plus eficiat aut minus
uemo tame reperit᷑ qui sit studio inhil consequutus. hoc
qui perudent protuiꝰ ut erit parens factus aciem. quã

Expanded text:
ur nato filio pater spem de illo primum quam optimam capiat, ita diligentior a principiis fiet. falsa enim est querela, paucissimis hominibus vim percipiendi, quae tradantur, esse concessam, plerosque vero laborem ac tempora tarditate ingenii perdere. nam contra plures reperias et faciles in excogitando et ad discendum promptos. quippe id est homini naturale; ac sicut aves ad volatum, equi ad cursum, ad saevitiam ferae gignuntur; ita nobis propria est mentis agitatio atque sollertia, unde origo animi caelestis creditur. hebetes vero et indociles non magis secundum naturam homines eduntur quam prodigiosa corpora et monstris insignia, sed hi pauci admodum fuerunt. argumentum uod in pueris elucet spes plurimorum, quae cum emoritur aetate, manifestum est, non naturam defecisse sed curam. praestat tamen ingenio alius alium. concedo ; sed plus efficiet aut minus; nemo reperitur, qui sit studio nihil consecutus. hoc qui perviderit, protinus ut erit parens factus, acrem quam
Abbreviated transcription (Latin):
maxime: nãq eoꝵ parius cognicio gracior est. locos edisa¬
nui̾ lusum licet: Namn et maxime neccessaria est oratori
sicut suo loco dicã memoria et ea precipue firmat᷑ atq
alitur excercitatõne et in his de quib nũc loqͥmi etatibus
que iihil dũ ipse gruerare ex se quent prope sola est que
Iunari cura docẽtiũ possit. Non alienĩ fuerit exigere ab
his etatibus quo sit absolucius os et expressior sermo ut
nonia quedã uerusq affectate difficultatis ex plinib
et asperrime coentibus irer se sillabis cathenaros. et
ueluti confragosos quã citatissime uoluant xMAEipoi
grece uocant᷑ res modica dictu qua camẽ omissa multa
lingue uicia msi primis eximũt᷑ aius inemendabili ii
posterũ pͣuitate durantꝰ¬

Expanded text:
maxime. namque corum parvis cognitrogratior est locos edismaxime. namque corum parvis cognitrogratior est locos edisnter lusum licet. nam et maxime necessaria est oratori sicut suo loco dicam memoria, et ea praecipue firmatur atque alitur exercitatione, et in his, de quibus nunc loquimur, aetatibus, quae nihildum ipsae generare ex se queunt, prope sola est, quae iuvari cura docentium possit. non alienum fuerit exigere ab his aetatibus, quo sit absolutius os et expressior sermo, ut nomina quaedam versusque adfectatae difficultatis ex pluribus et asperrime coëuntibus inter se syllabis catenatos et velut confragosos quam citatissime volvant; χαλινοί Graece vocantur. res modica dictu, qua tamen omissa multa linguae vitia, nisi primis eximuntur annis, inemendabili in posterum pravitate durant
Abbreviated transcription (Latin):
euscimfone cõtiugar einedata uelocitae Nam rospadre
in dextiũ qd̾ om̃cst ꝓppietiptut et proiudere nom tõius modo
sed usus quoq est quomã sequẽcia intueũ. priora dicc̃da sũt
et qd difficilimũ est diuidenda intẽcio anui. ut aliud uoce
aliud occulis agat᷑ ullud nõ penitebit cuiasse: quom srriber
nomĩa puer quẽ admodũ moris est ceperit: ne hanc operã
in uocabulis uulgarib et forte occurẽtibus perdat: pro¬
tinus eĩm potest ii̾pretacõnẽ lingue secretioris: id est quas
greci glosas uocant: dum aliud agit ediscere et mrei p̾ma
elemẽta consequi rem postea propriũ tẽpus desideratinam.
Et quãdo circa Res ad huc tenues morant᷑ hi queq u̾sus
qui ad mmuratõnez feribendi ꝓponent᷑ nõ ociosas uelum seu¬
tencias habeãt sed honestũ aliqͥd mouẽres: Prosequitur
hec mtõria in senecturẽ et impressa añno iudi usq ad mores
proficiet Eciam dicta cdaroꝵ uiroꝵ et eleccos ex poetis

Expanded text:
e contingat emendata velocitas. nam prospicere in dextrum quod omnes praecipiunt et providere, non rationis modo sed usus quoque est; quoniam sequentia intuenti priora dicenda sunt, et, quod difficillimum est, dividenda intentio animi, ut aliud voce aliud oculis agatur. illud non paenitebit curasse, cum scribere nomina puer quemadmodum moris est coeperit, ne hanc operam in vocabulis vulgaribtinus enim porest interpretationem linguae sectetioris, id est, quas Graeci glw=ssas vocant, dum aliud gitur, ediscere et inter prima elementa consequi rem, postea proprium tempus desideraturam. Et quoniam circa res ad hue tenues moramur, hi quoque versus, qui ad imitationem scribendiproponentur, non otiosas velim sententias habeant, sed honestum aliquid monentes. Prosequitur haec memoria in senectutem, et impressa animo rudi, usque ad mores proficiet. Etiam dicta clarorum virorum, et electos ex poetis