comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. sperare de se non deb& homo quod in
carne sua exhibuit homo ds̃: ecce cum dõ
homines resurrexisse cognoscimus. & quos
puro ᷤ fuisse homines non dubitamus. Si
igitur membra nr̃ĩ redemptoris sumus prȩ¬
sumamus in nob̾ quod gestum constat in
capite. Si multum nos abicimus. sperare
debemus in nobis nos membra ultima: quod
de membris eius superiorib audiuimus Ecce
uero admemoriam redit. quod crucifixo
dĩ filio iudȩi insultantes dicebant. Si rex
isrł est. descendat decruce. & credimus ei:
Qui si tunc de cruce descender&. nimirum
insultantibus cedens uirtutem nobis suae¬
patientiae non demonstrar&. Sed expecta¬
uit paululum. tolerauit probra. irrisiones
sustinuit. Seruauit patientiam. distulit ad¬
mirationem. Q qui decruce descendere no¬
luit: de sepulchro surrexit. Plus igitur
fuit de sepulchro surgere: quam de cruce
descendere. Plus fuit mortem resurgendo
destruere : quam uitam descendendo serua¬

Expanded text:
dicat sperare de se non debet homo, quod in dicat sperare de se non debet homo, quod in carne sua exibuit homo Deus, ecce cum Deo homines resurrexisse cognobimus, et quos puros homines non dubitamus. Si igitur membra redemptoris nostri sumus, praesumamus in nobis quod gestum cocapite. Si multum nos abjicimus, sperare in nobis debemus nos membra ultima quod de membris ejus superioribus audivimus. 7. Ecce vero ad memoriam redit quod crucifixo Dei Filio Judaei insultantes dicebant: Si rex Israel est, descendat de cruce, et credimus ei . Qui si de cruce tunc descenderet, nimirum insultantibus cedens, virtutem nobis patientiae non demonstraret. Sed exspectavit paululum, toleravit opprobria, irrisiones uit, servavit patientiam, distulit admirationem; et qui de cruce descendere noluit, 1529 de sepulcro surrexit. Plus igitur fuit de sepulcro surgere quam de cruce descendere. Plus fuit mortem resurgendo destruere quam vitam descendendo serva
Abbreviated transcription (Latin):
enim uitae erant: quarum unam nouimus.
alteram nesciebamus. Vna quippe mortalis
est: alia immortalis Ana corruptioni alia
in corruptionis. Vna mortiᷤ: alia resurreẽ¬
alteram. Unam ꝑtulit moriendo: ostendit
alteram resurgendo diigitur nobis morta¬
lem uitam scientibus resurrectionem ꝓmitte¬
r& carnis. & tamen hanc uisibiliter non ex¬
hiber&. quis eius promissionibus crederet :¬
actus itaq homo apparuit in carne. mori
dignatꝰ ẽ ex uoluntate. resurrexit expotesta¬
te: & ostendit exemplo quod nobis ꝓmisit
in prȩmio. Sed fortasse aliquidicat. Iure
ille surrexit. qui cum ds̃ esset teneri morte
non potuit: Ad instruendam ergo ignoran¬
tiam nr̃am. adroborandam infirmitatem
nram̃ suae resurrectionis exemplum nobis
sufficere noluit. Solus illo intempore mor
tuus est: & tamen solus minime surrexit.
lam scriptum est. Multa corpora scõrũ qui
dormierant surrexerunt. Ablata ergo st̃
omnia argumenta ꝑfidiae. Ne quis enim

Expanded text:
enim vitae erant, qenim vitae erant, qalteram nesciebamus. Una quippe mortalis est, alia immortalis: una corruptionis, alia incorruptionis; una mortis, alia resurrecalteram. Unam pertulit moriendo, et ostendit alteram resurgendo. Si ergo nobis mortalem vitam scientibus resurrectionem promitteret carnis, et tamen hanc visibiliter non exhiberet, quis ejus promissionibus crederet? Factus itaque homo apparuit in carne, mori dignatus est ex voluntate, resurrexit ex potestate, et ostendit exemplo quod nobis promisit in praemio. Sed fortasse aliquis dicat: Jure ille surrexit qui, cum Deus esset, teneri a morte non potuit. Ad instruendam ergo ignorantiam nostram, ad roborandam infirmitatem nostram, suae resurrectionis exemplum nobis sutuus est et tamen solus minime surrexit. Nam scriptum est: multa corpora sanctorum, qui dormierant surrexerunt; ablata sunt ergo omnia argumenta perfidiae. Ne quis enim
Abbreviated transcription (Latin):
rum magnȩ actum esse pietatis dispensati¬
one cognoscimus : ut is qui futurus erat
pastor ȩccłae. in sua culpa discer& qualiter
aliis misereri debuiss&. Prius itaq eum os¬
tendit sibi. & tunc prȩposuit cę̧teris: ut ex
sua infirmitate cognoscer&. quam miseri¬
corditer aliena infirma tolerar&. Bene aut̃
de redemptore nr̃õ dicitur. Prȩcedit uos in
galileam: ibi eum uidebitis sicut dixit uob̃
Galilea namq transinigratio facta interpre¬
tatur. Iam quippe redemptor nr̃ apassione
ad resurrectionem.amorte aduitam.apoe¬
na adgłam. a corruptione ad incorrupti¬
onem transiigrauerat. Qprius post re¬
surrectionem in galilea adiscipulis uidet᷑.
quia resurrectionis eius głam post lȩti ui¬
debimus. si modo auitiis aduirtutum celsi¬
tudinem transmigramus. Qui ergo insepul¬
chro nuntiatur. intrans migratione ostendit᷑.
currimus. sed libet ut de hac eadẽ sollemnita¬
te aliquid subtilius loquamur. Ouae et¬

Expanded text:
rum magnae actum esse pietatis dispensatirum magnae actum esse pietatis dispensatione cognoscimus, ut is qui futurus erat Pastor Ecclesiae in sua culpa disceret qualiter aliis misereri debuisset. Prius itaque eum ostendit sibi, et tunc praeposuit caeteris, ut ex sua infirmitate cognosceret quam misericorditer aliena infirma toleraret. 5. Bene autem de Redemptore nostro dicitur: Praecedet vos in Galilaeam, ibi eum videbitis, sicut dixit Galilaea namque transmigratio facta interpretatur. Jam quippe Redemptor noster a passione ad resurrectionem, a morte ad vitam, a poena ad gloriam, a corruptione ad incorruptionem transmigraverat. Et primum post resurrectionem in Galilea a discipulis videtur, quia resurrectionis ejus gloriam post laeti videbimus, si modo a vitiis ad virtutum celsitudinem transmigramus. Qui ergo in sepulcro nuntiatur, in transmigratione ostenditur, currimus, sed libet ut de hac eadem solemnitate aliquid subtilius loquamur. 6. Duae et
Abbreviated transcription (Latin):
tionem terr&̧. Sed iam quid angłs subiungat¬
audiamus Iħ̃m quȩritis nazarenũ Tħe la¬
tino eloquio salutaris idest saluator inter¬
pretatur. At uero multi tunc iħu dici po¬
terant: non tamen substantialiter sed nun¬
cupatiue. Ideo & locus subiungitur. ut de
quo iħu dictum sit manifestetur. Narare¬
num. Et causam protinus subdidit: cruci¬
fixum. Atq addidit. resurrexit: non est¬
hic. Non est hic dicitur ꝑprȩsentiam carniᷤ.
qui tamen nusquam deerat ꝑprȩsentiam
maiestatis. Sed ite. dicite discipulis eius et
petro: quia prȩcedit uos ingalileam: Quae łexii¬
rendum nobis est cur nominatis discipulis
petrus designãtur ex nomine. Sed si hunc
angłs nominatĩ ñ exprimer&: qui magistrũ
negauerat uenire inter discipulos non aude
ret. Uocatur ergo ex nomine: ne desperar&
exnegatione. Qua in re considerandum nob̃
est cur omp̃s ds̃ eum quem cunctȩ ȩccłae
prȩferre disposuerat ancillȩ uocem ꝑtimes¬
cere & seipsum negare ꝑmisit. Quod nimi-¬

Expanded text:
tionem terret. 4. Sed jam quid angelus subjungataudiamus: Jesum quaeritis Nazarenum. Jesus Latino eloquio salutaris, id est salvator interpretatur. At vero multi tunc Jesus dici poterant, non tamen substantialiter, sed nuncupative. Ideo et locus subjungitur, ut de quo Jesu dictum sit manifestetur: Nazarenum. Et causam protinus subdidit: Crucifixum. Atqhic. Non est hic dicitur per praesentiam carnis, qui tamen nusquam deerat per praesentiam majestatis. Sed ite et dicite discipulis ejus et Petro, quia praecedet vos in Galilaeam. Quaerendum nobis est cur nominatis discipulis Petrus designatur ex nomine. Sed si hunc angelus nominatim non exprimeret, qui magistrum negaverat, venire inter discret. Vocatur ergo ex nomine, ne desperaret ex negatione. Qua in re considerandum nobis est cur omnipotens Deus eum quem cunctae Ecclesiae praeferre disposuerat ancillae vocem pertimescere et seipsum negare permisit. Quod nimi
Abbreviated transcription (Latin):
Uos autem cur ꝑtimescitis. quae ur̃os conciues
uidetis: Unde & matheus angłm apparu¬
isse describens ait. Erat aspectus eius sicut
fulgur. & uestimenta eius sicut nix. Infulgu¬
re & enim terror timoris est: inniue autem¬
blandimentum candoris. Quia uero omp̃s
ds̃ & terribilis est peccatorib & blandus iustis.
recte testis resurrectionis eius angłs & inful¬
gure uultus & in candore habitus demonstra¬
tur. ut de ipsa sua specie & terrer& reꝓbos.
& mulcer& pios. Unde recte quoq popłm
ꝑ deserta gradientem & columna ignis in
nocte. & columna nubis prȩibat in die. In
igne & enim terror est: innube autem uisi¬
onis lȩnae blandimentum. Dies uero uita
iusti : & nox accipitur uita peccatoris. Unde
& conuersis peccatoribus paulus dicit. fuistiᷤ
aliquando tenebrae: nunc autem lux in dnõ
Indie ergo ꝑnubem columna monstrata est
& in nocte ꝑ ignem: quia omp̾s ds̃ & blan¬

Expanded text:
Vos autem cur pertimescitis, quae vestros concives Vos autem cur pertimescitis, quae vestros concives videtis? Unde et Matthaeus angelum apparuisse describens ait: Erat autem aspectus ejus sicut fulgur, et vestimentum ejus sicut nix. In fulgore etenim terror timoris est, in niblandimentum candoris. Quia vero omnipotens Deus et terribilis peccatoribus, et blandus est justis, recte testis resurrectionis ejus angelus et in fulgure vultus, et in candore habitus demonstratur, ut de ipsa sua specie et terreret reprobos, et mulceret pios. Unde recte quoque populum per deserta gradientem columna ignis in nocte et columna nubis praeibat in die . In igne enim terror est, in nube autem visionis lene blandimentum; dies vero vita justi, et nox accipitur vita peccatoris. Unde et conversis peccatoribus Paulus dicit: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . In die ergo per nubem columna monstrata est, et in nocte per ignem, quia omnipotens Deus et blan
Abbreviated transcription (Latin):
corruptionem transierat. recte angelus
qui nuntiare ꝑennem eius uitam uenerat
in dextera sedebat. Qui stola candida cooꝑtꝰ
apparuit. quia festiuitatis nraẽ gaudia nun¬
tiauit. Candor & enim uestis splendorem
nraẽ denuntiat sollemnitatis. Praẽ dica¬
mus ansuȩ : Sed ut fateamur uerius. & suȩ
dicamus & nrae. Illa quippe redemptoris
nr̃i resurrectio & nr̃a festiuitas fuit. quia
nos adimmortalitatem reduxit: & angłoꝵs
festiuitas extitit. quia nosreuocando ad cae¬
lestia eorũ numerum impleuit. In sua ergo
ac nr̃a festiuitate angłs in albis uestitus ap¬
paruit : dum quia nos ꝑresurrectionem do¬
minicam ad suꝑna reducimur: caelestis pa¬
triae damna reparantur: Sed quid ueni¬
entes fȩminas affatur audiamus. Nolite ex¬
pauescere.Ac si aꝑte dicat. Paueant illi. qͥ
non amant aduentum suꝑnorũ ciuium: Per¬
timescant. qui carnalibus desideriis prȩssi ad
eoꝵs se societatem ꝑtingere posse desperant.

Expanded text:
corruptionem transierat, recte ancorruptionem transierat, recte anqui nuntiare perennem ejus gloriam venerat, in dextra sedebat. Qui stola candida coopertus apparuit, quia festivitatis nostrae gaudia nuntiavit. Candor etenim vestis, splendorem nostrae denuntiat solemnitatis: Nostrae dicamus an suae? sed ut fateamur verius, et suae dicamus et nostrae, illa quippe redemptoris nostri resurrectio, et nostra festivitas fuit, quia nos ad immortalitatem reduxit, et angelorum festivitas exstitit, quia nos revocando ad coelestia eorum numerum implevit. In sua ergo ac nostra festivitate angelis in albis vestibus apparuit, quia dum nos per resurrectionem dominicam ad superna reducimur, coelestis patriae damna reparantur. Sed jam quid venientes foeminas affatur, audiamus. Nolite expavenon amant adventum supernorum civium, pertimescant qui carnalibus desideriis pressi, ad eorum se societatem pertingere posse desperant.
Abbreviated transcription (Latin):
uentem dilexerant &iam mortuo studio
humanitatis obsequuntur. Sed res gesta
ali quid inscã aeccła signat gerendum.
Sicquippe necesse est ut audiamus
quae facta sunt: quatinus cogitemus &iã
quae nobis sunt ex eorum imitatione fa¬
cienda. E nos ergo in eum qui est mor¬
tuus credentes si odore uirtutum referti¬
icum opinione bonorũ operum dñm quae¬
rimus. admonumentũ profecto illius cum
aromatibus uenimus. Iilȩ autem mulieres
angłos uident quae cum aromatibus uene¬
runt: quia uidelicet illȩ mentes suꝑ nos
ciues aspiciunt. quae cum uirtutum odo¬
ribus addm̃ perscã desideria ꝓficiscuntur
Notandum uero nobis ẽ. quid nam sit quod in
dextris sedere angłs cernitur. Quid nãq
persinistram. nisi uita prȩsens: Quid uero
ꝑ dexterã. nisi ꝑͥpetua uita signatur: Un¬
de scriptum est. Leua eius sub capite meo.
& dextera illius amplexabitur me. Quia
igitur redemptor nr̃ iam presentiᷤ uitae

Expanded text:
ventem dilexerant, etiam mortuo, studio ventem dilexerant, etiam mortuo, studio humanitatis obsequuntur. Sed res gesta aliquid in sancta Ecclesia signat gerendum. Sic quippe necesse est ut audiamus quae facta sunt, quatenus cogitemus etiam quae nobis sint ex eorum imitatione facienda. Et nos ergo in eum qui est mortuus credentes, si, odore virtutum referti, cum opinione bonorum operum Dominum quaerimus, ad monumentum profecto illius cum aromatibus venimus. Illae autem mulieres angelos vident, quae cum aromatibus venerunt, quia videlicet illae mentes supernos cives aspiciunt, quae cum virtutum odoribus ad Dominum per sancta desideria proficiscuntur. Notandum vero nobis est quidnam sit quod in dextris sedere angelus cernitur. Quid namque per sinistram nisi vita praesens, quid vero per dextram nisi de illud: « Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . » Quia igitur redemptor noster jam praesentis vitae
Abbreviated transcription (Latin):
Rnĩi ꝑdictatum
loqui consueui:
Sed quia la̾sescen¬
te stomacho ea
quae dicta uero
legere ip̃se non
possum. quos¬
dam ur̃m minus
libenter audientes intueor. Unde nunc
amem& ipso exigere contra morem uolo. ut
inter sacra missarũ sollemnia lec̾tionem sc̃i¬
euangelii non dictando sed colloquendo
edisseram. Sicq excipiatur ut loquimur.
quia collocutionis uox corda torpentia
plusquam sermo lectionis excitat. & qua¬
si quadam manu sollicitudmis ut euigi¬
lent pulsat. Et quidem ad hoc opusme
sufficere posse non uideo. sed tamen uires
quas imperitia denegat: caritas ministrat
Scio namq qui dixit Aperi os tuũ. & ego
adimplebo illud: Bonum ergo opus nobis
in uoluntate sit: nam ex diuino adiutorio
erit inperfectione: Dat loquendi ausum
&iam resurrectionis dominicae tanta sollem¬
nitas. quia & indignum ualde est. ut eo die
laudes debitas taceat lingua carnis.quo
ui delic& die caro resurrexit auctoris. Au
monumentum uenerunt. & ei quem ui¬

Expanded text:
r dictatum loqui consuevi; sed quia, lassescente stomacho, ea quae dictavero legere ipse non possum, quosdam vestrum minus libenter audientes intueor. Unde nunc a memetipso exigere contra morem volo ut inter sacra missarum solemnia lectionem sEvangelii non dictando, sed colloquendo edisseram. Sicque excipiatur ut loquimur, quia collocutionis vox corda torpentia plus quam sermo lectionis excitat, et quasi quadam manu sollicitudinis ut evigilent pulsat. Et quidem ad hoc opus me sufficere posse non video; sed tamen vires quas imperitia denegat charitas ministrat. Scio namque qui dixit: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud . Bonum ergo opus nobis in voluntate sit, nam ex divino adjutorio erit in perfectione. Dat loquendi ausum ipsa etiam resurrectionis Dominicae tanta solemnitas, quia et indignum valde est ut eo die laudes debitas taceat lingua carnis, quo videlicet die caro resurrexit auctoris. 2. monumentum venerunt, et ei, quem vi
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas ieiunauit. Quod dixi tota: non
solum senes. iuuenes & infantes. sed & ĩã
pecudes legimus ieiunasse. Mira res:
eiunat prociuitatis peccato. quem pec¬
cati conditio non constringit. Unde
stinentes omnes pariter ieiunare de¬
bemus. & misericordiam di cunctoꝵ
abstinentia deplorare. Nam quale sit
hoc xpĩanos prosalute sua non facere
quod pecudes pro hominum salute fe¬
cerunt. nisi quod stolidior pecude est
qui in dicto prose asacerdote ieiunio ñ
ieiunat: Nonne enim pecus est qͥ non
intelligit quid illi immineat. quid
incumbat: Et pecus quidem uidens
declinat foueam. cauet praecipitia.
tu autem non uis ieiunando periculo
declinare quod cernis. Desperationis enĩ
genus est: tunc te manducare cum ab¬
stinere debeas. tunc gaudere cum debe¬
as plorare. De hac desperatione propħa
dicit. quod a nobis auertat dñs. Mandu¬
cemus & bibamus. cras enim moriemur.
eiunemus ergo fratres sine intermissione.

Expanded text:
civitas jejunavit; bene, quod dixit, tota; non civitas jejunavit; bene, quod dixit, tota; non solum enim senes, juvenes et infantes, sed etiam pecudes legimus jejunasse. Mira res: jejunat pro civitatis peccato, quem peccati conditio non constringit. Unde stinentes omnes pariter jejunare debemus, et misericordiam Dei cunctorum abstinentia implorare. Nam quale sit hoc Christianum pro salute sua non facere quod pecudes pro hominum salute fecerunt? Nisi quod stolidior pecude est, qui indicto pro se a sacerdote jejunio non jejunat; nonne enim pecus est, qui non intelligit quid illi immineat, quid illi incumbat? Et pecus quidem videns declinat foveam, cavet praecipitia. Tu autem non vis jejunando periculum declinare quod cernis? Desperationis enim genus est tunc te manducare, cum abstinere debeas, tunc gaudere, cum debeas deplorare. De hac desperatione Apostolus dicit quod a nobis avertat Deus: Manducemus et bibamus: cras enim moriemur . Jejunemus ergo, fratres, sine intermissione,
Abbreviated transcription (Latin):
sitatem arduam nimis patiuntur ad
proximas gentes auxilii causa destina¬
re legatos: nos quod est melius legatio¬
nem ad dm̃ per ieiunia destinemus.
Ab ipso imploremus auxilia. ad ipsum
nos corde & orationibus conferamus.
Auxilium enim non aliunde rogando
petiuerant. sed desuis ieiunando uisceri-¬
bus exegerunt. Cur ergo petat ab
altero. qui intra se potest inuenire qđ
quaerit: Quanto enim dõ uiciniores
fuerimus. tanto aduersarii nr̃i a nobis
longius repelluntur. O portet igitur
proximos nos fieri dõ: qm̃ dicit pro¬
pheta. Ecce qui elongant se ate peri¬
bunt. Quod si qui adõ longe sunt
peribunt. utiq qui sunt proximi sal¬
uabuntur. Aliter ergo proximi dõ
esse non possumus: nisi adeum ieiuniis.
orationibus & elemosinis propinquemꝰ
Ds̃ enim ipse semper misericors. ieiunuis
& sc̃s est: atq ideo qui uult proximus
esse. debet imitari hoc esse quod est
Tota igitur intribulatione niniuitarum

Expanded text:
sitatem arduam nimis patiuntur, ad sitatem arduam nimis patiuntur, ad proximas gentes auxilii causa destinare legatos. Nos, quod est melius, legationem ad Deum per jejunia destinemus; ab ipso imploremus auxilia, ad ipsum nos corde et orationibus conferamus; auxilium enim illi non aliunde rogando petiverunt, sed de suis jejunando visceribus exegerunt. Cur ergo petat ab altero, qui intra se potest invenire 304 quod quaerit? Quanto enim Deo viciniores fuerimus, tanto adversarii nostri a nobis longius repellentur. Oportet igitur proximos nos fieri Deo; quoniam dicit propheta: Ecce, qui elongant se a te, peribunt . Quod si a Deo qui longe sunt peribunt, utique qui sunt proximi salvabuntur; aliter ergo proximi Deo esse non possumus, nisi ad eum jejuniis, orationibus et eleemosynis propinquamus. Deus enim ipse misericors, jejunus, et sanctus est; atque ideo qui vult proximus Deo esse, debet imitari hoc esse quod Deus est. Tota igitur in tribulatione Ninivitarum
Abbreviated transcription (Latin):
causa prior coepit esurire quam miles:
Necesse enim erat: ut qui potentior cunctis
fuerat : deuotior fieret uniuersis. Exem¬
plo igitur suo praeceperat religionis
exercitum. non armis sed sola deuotio¬
ne munitum. Iubet omnem sexum. om¬
nem aetatem adiurnis epulis abstinere.
Additur religioso exercitui numerus. cũ
intali deuotione etiam infantia militare
compellitur. Pietas enim esse creditur.
in tali causa paruulis quoq cibi substan-¬
tiam denegare. Non enim sufficiebat ad
placandum dm̃ peccantium satisfactio:
nisi seniorum quoq peccata paruulorum
innocentia deploraret. &. fletib alienis
delicta sua iuuentus abluer&. Ista autẽ
fratres omnia in cõmonitionem nr̃i facꝰ¬
ta esse nemo qui nesciat: ut quotienscũq¬
tribulationibus perurgemur adhaec
praesidia concurramus ut puta: Aduer¬
sarius imminet. inimicus in promptu
est: ieiunemus . & uincimus. Solent
quidem homines quotienscumq neces¬

Expanded text:
causa prior coepit esurire, quam miles; causa prior coepit esurire, quam miles; necesse enim erat ut qui potentior caeteris fuerat, devotior fieret universis. Exemplo igitur suo praeparat religioni exercitum, non armis, sed sola devotione munitum: jubet omnem sexum, omnem aetatem a diurnis epulis abstinere. Additur religioso exercitui numerus, cum in tali devotione etiam infantia militare compellitur. Pietas enim esse creditur in tali causa parvulis quoque cibi substantiam denegare; non enim sufficiebat ad placandum Deum peccantium satisfactio, nisi seniorum quoque peccata parvulorum innocentia deploraret, et fletibus alienis delicta sua juventus ablueret. Ista autem, fratres, omnia in commonitionem nostri facta esse nemo est qui nesciat, ut quotiescunqtribulationibus perurgemur ad haec praesidia concurramus; ut puta, adversarius imminet, inimicus in promptu est, jejunemus et vincamus. Solent quidam homines, quotiescunque neces
Abbreviated transcription (Latin):
insidiantur illi homines: apprehendit
arma bellica. Cum irascitur ei ds̃: cor¬
ripit arma iustitiae. Sapiens in quam
rex: qui prosalute ciuium peccatorem
se magis confitetur esse quam regem.
Obliuiscitur enim se regem esse. ubi dm̃
regem omnium pertimescit: nec poten¬
tiae suae meminit. ubi potentiam diui¬
nitatis agnoscit. Obliuiscitur ergo se re¬
gem esse dum proicit porpuram. dum
diadema deponit. Cilicio autem uestitor
& sacco. ieiuniis perseuerat. orationibus
immoratur. Mira res. Dum se regem
hominum esse non meminit. rex inci-¬
pit esse iustitiae. Religiosus igitur prin¬
ceps non perdidit imperium. sed muta¬
.i. uit. Principatum enim ante militaris
disciplinȩ tenuit. nunc caelestium di¬
sciplinarum obtinet principatum
Non in quam perdidit imperium. quia siue
ferro siue iustitia prociuium salute pri¬
mus inuigilat. Primus plane inuigilat :
quia ut tota ciuitas ieiunaret. famem
sibi rex primus indixit. et solus omniũ

Expanded text:
insidiantur illi homines, apprehendit insidiantur illi homines, apprehendit arma bellica; cum irascitur ei Deus, corripit arma justitiae. Sapiens, inquam, rex, qui pro salute civium, peccatorem se magis confitetur esse quam regem; obliviscitur enim se regem esse, ubi Deum regem omnium pertimescit; nec potentiae suae meminit, ubi potentiam Divinitatis agnoscit. Obliviscitur ergo se regem esse, dum projicit purpuram, dum diadema deponit, cilicio autem vestitur et sacco, jejuniis perseverat, orationibus immoratur. Mira 303 res: dum se regem hominum esse non meminit, rex incipit esse justitiae. Religiosus igitur princeps non perdidit imperium, sed mutavit. Principatum enim ante militaris disciplinae tenuit, nunc coelestium disciplinarum obtinet principatum. Non, inquam, perdidit imperium, quia sive ferro, sive justitia, pro civium salute primus invigilat: primus plane invigilat; quia, ut tota civitas jejunaret, famem sibi rex primus indixit, et solus omnium
Abbreviated transcription (Latin):
egimus in prophetis. cum nini¬
uȩ ciuitatis subuersio diuinitus immine¬
ret & iuxta sententiam dĩ destruendi
illam tempus ingrueret. consistentes in
ea aliud non habuisse prȩsidium nisi ut
abiectis copiosis epulis ieiunia continua¬
ta susciperent. & diuitiarum ambitione
se posita humilitate se paupertatis indue¬
rent: scilicet ut ex inde remedium perci-
perent unde his perditio contingebat. hoc
est ut iram diuinitatis quam luxuriando
prouocauerant abstinendo lenirent. &
offensam quam in eos superbia contraxe¬
rat humilitas mitigaret. Dicitur enim
in illa tribulatione ipse rex deposita im-¬
periali porpura. regali ambitione sub-¬
mota membra sua cilicio praecinxisse:
atq insacco se diebus ac noctibus uolutas se
Sapiens ergo rex: qui sciret quemadmo.¬
dum aduersa sibi superare deberet. hos-¬
tes enim uirtute superabat. dm̃ autem
humilitate uincebat. Sapiens plane rex:
qui in telligeret quibus armis uterctur
protemporis qualitate. Cum enim

Expanded text:
egimus in prophetis , cum Ninive civitati subversio divinitus immineret, et juxta sententiam Dei destruendi illam tempus ingrueret, consistentes in ea aliud non habuisse praesidium, nisi ut abjectis crapulosis epulis jejunia continuata susciperent, et divitiarum ambitione seposita, humilitate se paupertatis induerent; sciperent unde his perditio contingebat; hoc est, ut iram Divinitatis, quam luxuriando provocaverant, abstinendo lenirent, et offensam quam in eos superbia contraxerat, humilitas mitigaret. Dicitur enim in illa tribulatione ipse rex deposita imperiali purpura, regali ambitione submota, membra sua cilicio praecinxisse, atque in sacco se diebus ac noctibus volutasse. Sapiens ergo rex, qui sciret quemadmodum adversa sibi superare deberet; hostes enim virtute superabat, Deum autem humilitate vincebat. Sapiens plane rex, qui intelligeret quibus armis uteretur pro temporis qualitate; cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
in se uiride ostendit: unde foliorum
uiriditas exiuit: Cuncta ergo insemi-¬
ne simul latent: quae tamen non simul
exsemine prodeunt. Ex semine quippe
producitur radix. ex radice prodit uir-¬
gultum: ex uirgulto oritur fructus:
infructu etiam producitur semen:
Adlamus ergo: quia et semen latet inse¬
mine. Quid igitur mirum. si ossa. ner-¬
uos. carnem capillosq reducat expulue-¬
re: qui lignum. fructus. folia in magna
mole arboris exparuo cotidie semine
restaurat: Cum ergo dubitans animus
de resurrectionis potentia rationem qua¬¬
rit: earum rerum ei questiones inferen-¬
dae sunt: quae et incessanter fiunt. et
tamen ratione comprehendi nequaqũa
possunt: ut dum non ualet exuisione
rei penitrare quod conspicit: depromissi¬
one diuinae potentiae credat quod au-¬
dit. Illa ergo uobiscum fratres lemi
Adhuius resurrectionis gloriam quam
in se ueritas ostendit tota intentione fe-¬
stinate: terrena desideria quae ab auc¬

Expanded text:
in se viride ostendit, unde foliorum in se viride ostendit, unde foliorum viriditas exivit? Cuncta ergo in semine simul latent, quae tamen non simul ex semine prodeunt. Ex semine quippe producitur radix, ex radice prodit virgultum, ex virgulto oritur fructus, in fructu etiam producitur semen. Addamus ergo quia et semen latet in semine. Quid igitur mirum, si ossa, nervos, carnem, capillosque reducat ex pulvere, qui lignum, fructus, folia, in magna mole arboris ex parvo quotidie semine restaurat? Cum ergo dubitans animus de resurrectionis potentia rationem quaerit, earum rerum ei quaestiones inferendae sunt, quae et incessanter fiunt, et tamen ratione comprehendi nequaquam possunt, ut dum non valet ex visione rei penetrare quod conspicit, de promissione divinae potentiae credat quod audit. Illa ergo vobiscum, fratres charissimi, Ad hujus resurrectionis gloriam quam in se Veritas ostendit tota intentione festinate. Terrena desideria quae ab auc
Abbreviated transcription (Latin):
adtenditur. & in carnem redire posse
desperatur: & diuinae operationis uir¬
tus comprehendi quasi ex ratione quȩ¬
ritur. Qui scilicet haec id circo in suiᷤ
cogitationibus dicunt: quia eis cotidi¬
ana dĩ miracula ex assiduitate uiluert᷑
Nam ecce in uno grano paruissimi se¬
minis latet tota quae nascitura est
arboris moles. Constituamus namq
ante oculos cuius libet arboris miram
magnitudinem: cogitemus unde ori-¬
endo coepit quae ad tantam molem
crescendo peruenit: inuenimus pro-¬
culdubio eius originem paruissimum
semen. Consideremus nunc ubi in illo
paruo grano seminis latet fortitudo
ligni. asperitas corticis. saporis odoriq
magnitudo: ubertas fructuum. uiri¬
ditas foliorum. Contrectatum namq
seminis granum non est ualidum:
Unde ergo processit ligni duritia
Non est asperum: unde asperitas corticis
erupit: Non est saporum: unde sapor
infructibus: Ol factum nil redolet:
unde odor infructibus fraglat: Nil

Expanded text:
attenditur, et in carnem redire posse attenditur, et in carnem redire posse desperatur, et divinae operationis virtus comprehendi quasi ex ratione quaeritur. Qui scilicet haec idcirco in suis cogitationibus dicunt, quia eis quotidiana Dei miracula ex assiduitate viluerunt. Nam ecce in uno grano parvissimi seminis latet tota quae nascitura est arboris moles. Constituamus namque ante oculos cujuslibet arboris miram magnitudinem; cogitemus unde oriendo coepit, quae ad tantam molem crescendo pervenit. Invenimus procul dubio ejus originem, parvissimum semen. Consideremus nunc ubi in illo parvo grano seminis latet fortitudo ligni, asperitas corticis, saporis odorisque magnitudo, ubertas fructuum, viriditas foliorum. Contrectatum namque seminis granum non est validum; unde ergo processit ligni duritia? non est asperum, unde asperitas corticis erupit? non est saporum, unde sapor in fructibus? olfactum nil redolet, unde odor in fructibus fragrat? nil
Abbreviated transcription (Latin):
turus post hominem uermis: atq post
uermem puluis. Si ergo tanta cura per-¬
timescitur iudicium pulueris: qua inten¬
tione cogitandum est. qua for midine
prouidendum: tantae iudicium maiesta¬
tis: Sed quia sunt non nulli qui de resur-¬
rectione carnis in certi sunt: & tunc rec̃-¬
tius docemus. si &iam cordium ur̃oruor
questionibus occultis occurrimus: pau¬
ca nobis de ipsa resurrectionis fide lo-¬
in putredinem: ossaq inpuluerem redi-¬
gi per sepulchra conspiciunt: reparari
expuluere carnem et ossa diffidunt :
sicq apud se quasi ratiocinantes dicunt.
Quando expuluere homo reducitur:
Quando agitur: ut cinis animetur: Quib
breuiter respondemus : quia longe mi¬¬
nus est dõ reparare quod fuit: quam
creasse quod non fuit. Aut quid mirũ
si hominem expuluere reficit: qui simul
omnia ex nichilo creauit: Mirabilius
namq est caelum ac terram exnullis
existentibus condidisse: quam ipsum
hominem ex terra reparare. Sed ciniᷤ

Expanded text:
turus post hominem vermis, atque post turus post hominem vermis, atque post vermem pulvis. Si ergo tanta cura pertimescitur judicium pulveris, qua intentione cogitandum est, qua formidine praevidendum tantae judicium majestatis? 12. Sed quia sunt nonnulli qui de resurrectione carnis incerti sunt, et hanc tunc rectius docemus, si etiam cordium vestrorum quaestionibus occultis occurrimus: pauca nobis de ipsa resurrectionis fide loin putredinem ossaque in pulverem redigi per sepulcra conspiciunt, reparari ex pulvere carnem et ossa diffidunt, sicque apud se quasi ratiocinantes dicunt: Quando ex pulvere homo reducitur? quando agitur ut cinis animetur? Quibus breviter respondemus quia longe minus est Deo reparare quod fuit quam creasse quod non fuit. 1559 Aut quid mirum si hominem ex pulvere reficit, qui simul omnia ex nihilo creavit? Mirabilius namque est coelum et terram ex nullis existentibus condidisse, quam ipsum hominem ex terra reparare. Sed cinis
Abbreviated transcription (Latin):
& dominationibus. cum principatibus
ac potestatibus apparebit: caelis ac terris
ardentibus: cunctis uidelicet elementis
in sui obsequii terrore commotis. Hunc
ergo tanti pauoris iudicem ante oculos
ponite. hunc uenturum timete: ut
hunc cum uenerit non timidi sed secu¬
riuideatis. Timendus ergo est: ne timea¬
tur. Terror eius nos adusum bonae
operationis exerceat: metus illius uitã
nram̃ a prauitate compescat. Michi
fratres credite: quia tanto tunc erimꝰ
securi de eius sententia: quanto nunc
esse satagimus suspecti deculpa. Certe
si aliquis urm cum suo aduersario cau¬
sam dicturus in meo iudicio die crasti¬¬
no esset ex hibendus: totam fortasse noc¬
tem insomnem duceret. quid sibi dici
posset. quid obiectionibus responderet.
secum sollicita & aestuanti mente uer-¬
saret: ne me inuenir& asperum uehem̃¬
ter metuer&: ne apud me appareret
noxius formidar&. Et quis ego. aut
quid ego: Nimirum non longe post fu¬

Expanded text:
cum dominationibus, cum principatibus cum dominationibus, cum principatibus et potestatibus apparebit, coelis ac terris ardentibus, cunctis videlicet elementis in sui obsequii terrore commotis. Hunc ergo tanti pavoris judicem ante oculos ponite; hunc venturum timete, ut hunc, cum venerit, non timidi, sed securi videatis. Timendus ergo est, ne timeatur. Terror ejus nos ad usum bonae operationis exerceat, metus illius vitam nostram a pravitate compescat. Mihi, fratres, credite, quia tanto tunc erimus securi de ejus praesentia, quanto nunc esse satagimus suspecti de culpa. 11. Certe si aliquis vestrum cum suo adversario causam dicturus in meo judicio die crastino esset exhibendus, totam fortasse noctem insomnem duceret, quid sibi dici posset, quid objectionibus responderet, secum sollicita et aestuante mente versaret, ne me inveniret asperum vehementer metueret, ne apud me appareret noxius formidaret. Et quis ego? aut quid ego? nimirum non longe post fu
Abbreviated transcription (Latin):
mente cogitate. Ecce paschalia sollem¬
nia agimus. sed ita uiuendum nobis ẽ:
ut peruenire ad aeterna festa meream᷑:
Iranseunt cuncta: quae temporaliter
festiua caelebrantur. Curate qui his
sollemnitatibus inter estis: ne ab aeter¬
na sollemnitate separemini. Quid prod¬
est inter esse festis hominum:si de esse
contingat festis angelorum: Umbra
uenturae sollemnitatis est sollemnitas
prȩsens. Idcirco hanc annuae agimus:
ut ad illam quae non est annua sed con¬
tinua perducamur. Cum haec statuto
tempore geritur: ad illius desiderium
memoria nr̃a refricatur. frequentatione
ergo gaudii temporalis ad aeterna gau-¬
dia mens incalescat & ferueat: ut exueri¬
tate lȩtitiae perfruatur in patria. quod
de umbra gaudii meditatur in uia. Uitã
igitur urãm fratres moresq componite :
is qui mitis resurrexit ex morte quam
districtus iniudicio ueniet prȩuidete
Certe indie tremendi ex aminis sui cum
angelis. cum archangelis. cum thronis

Expanded text:
mente cogitate. Ecce Paschalia solemmente cogitate. Ecce Paschalia solemnia agimus; sed ita vivendum est nobis, ut pervenire ad aeterna festa mereamur. Transeunt cuncta quae temporaliter festiva celebrantur. Curate, qui his solemnitatibus interestis, ne ab aeterna solemnitate separemini. Quid prodest interesse esse festis hominum, si deesse contingat 1558 festis angelorum? Umbra venturae solemnitatis est solemnitas praesens. Idcirco hanc annue agimus, ut ad illam quae non est annua, sed continua, perducamur. Cum haec statuto tempore geritur, ad illius desiderium memoria nostra refricatur. Frequentatione ergo gaudii temporalis ad aeterna gaudia mens incalescat et ferveat, ut ex veritate laetitiae perfruatur in patria quod de umbra gaudii meditatur in via. Vitam ergo vestram, fratres, moresque componite. Is qui mitis resurrexit ex morte, quam districtus in judicio veniat praevidete. Certe in die tremendi examinis suis, cum angelis, cum archangelis, cum thronis,
Abbreviated transcription (Latin):
quore percurrit. Quid ꝑ iordanem.
nisi baptizatorum forma signatur :
Quia enim in iordane flumine ipse auctor
redemptionis nrãe baptizari dignatus
est: recte iordanis nomine eoꝵ multitu-¬
do exprimitur: qui intra sacramentũ
baptismatis tenentur. Antiquus ergo
hostis generis humani fluuium absor¬
buit : quia a mundi origine usq ad re-¬
demptoris aduentum uix paucis electiᷤ
euadentibus inuentrem suae malitiae
genus humanum traxit. De quo re¬
cte dicitur. absorbebit fluuium. &
non mirabitur: quia pro magno non ha¬
bet cum infideles rapit. Sed graue est
ualde quod subditur & habet fiduciam
quod influat iordanis in os eius: quia
postquam infideles quosq amundi ori¬
gine rapuit: adhuc se posse suscipere
etiam fideles praesumit. Nam ore pesti¬
ferȩ per suasionis eos cotidie deuorat: in qͥ¬
bus a confessione fidei reproba uita discor-¬
dat. Hoc ergo fratres bem̃i tota intenti-¬
one perti mescite: hoc apud uos sollicita

Expanded text:
quore percurrit. Quid per Jordanem, quore percurrit. Quid per Jordanem, nisi baptizatorum forma signatur? Quia enim in Jordane flumine ipse auctor redemptionis nostrae baptizari dignatus est, recte Jordanis nomine eorum multitudo exprbaptismatis tenentur. Antiquus ergo hostis generis humani fluvium absorbuit, quia a mundi origine usque ad Redemptoris adventum, vix paucis electis evadentibus, in ventrem suae malitiae genus humanum traxit. De quo recte dicitur: Absorbebit fluvium, et non mirabitur , quia pro magno non habet cum infideles rapit. Sed grave est valde quod subditur: Et habet fiduciam quod influat Jordanis in os ejus , quia postquam infideles quosque a mundi origine rapuit, adhuc se posse suscipere etiam fideles praesumit. Nam ore pestiferae persuasionis eos quotidie devorat, in quibus a confessione fidei reproba vita discordat. 10. Hoc ergo, fratres charissimi, tota intentione pertimescite, hoc apud vos sollicita
Abbreviated transcription (Latin):
& dm̃ confessus est dicens: Dñs meus.
& ds̃ m̃s. Uidendo ergo credidit: qui
dm̃ quem uidere non poterat excla-¬
mauit. Laetificat ualde quod sequitur:
Beati qui non uiderunt. & crediderunt.
In qua nimirum sententia nos speciali.¬
ter signati sumus: qui eum quem car-¬
ne non uidimus. mente retinemus. Nos
signati sumus: sed si fidem nrãm ope¬
rando sequimur. Ille et enim uere credit:
qui exercet operando quod credit.
Quo contra de his qui fidem nominetenꝰ
retinent paulus dicit: Confitentur
se nosse d̾m. factis autem negant. Hinc
iacobus ait: Fides sine operibus mortua
est. Hinc ad beatum iob de antiquo
hoste generis humani dñs dicit. Ab-¬
sorbebit fluuium. & non mirabitur:¬
& habet fiduciam quod influat iorda-¬
nis in os eius. Quis enim per fluuium
designatur: nisi humani generis fluxus:
Quod uidelicet genus ab ortu adfinem
defluit: & quasi aquae more usq ad
competentem terminum ex carnis li¬

Expanded text:
et Deum confessus est, dicens: Deus meus et Deum confessus est, dicens: Deus meus et Dominus meus. Videndo ergo credidit qui cDeum quem videre non poterat, exclamavit. Laetificat valde quod sequitur: Beati qui non viderunt, et crediderunt. In qua nimirum sententia nos specialiter signati sumus, qui eum quem carne non vidimus, mente retsignati sumus, sed si fidem nostram operibus operando sequimur. Ille etenim vere credit qui exercet operando quod credit. Quod contra de his qui fidem nomine tenus retinent, Paulus dicit: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus ait: Fides sine operibus mortua est . Hinc ad beatum Job de antiquo hoste generis humani Dominus dicit: Absorbebit fluvium, et non mirabitur, et fiduciam habet quod influat Jordanis in os ejus . Quis enim per fluvium designatur, nisi humani generis fluxus. Quod videlicet genus ab ortu ad finem defluit, et quasi aquae more, usque ad competentem terminum ex carnis li
Abbreviated transcription (Latin):
ducitur: nr̃a mens omni dubitatione
post posita infide solidatur Sic quippe
dubitare permisit. nec tamen indu-¬
bitatione deseruit: sicut ante natiuita¬
tem suam habere mariaoi sponsum uo¬¬
luit. qui tamen ad eius nuptias non per-¬
uenit. Nam ita factus est discipulus du¬
bitans & palpans testis uere resurrectio¬
nis: sicut sponsus matris fuerat custos in¬
tegerrimȩ uirginitatis. Palpauit autem.
et exclamauit: Dñs meus. & ds̃ meus.
Dicit ei hc. Quia uidisti me. credidisti
Cum paulus apłs dicat. est autem fides
sperandarum substantia rerum argu-¬
m̃tũ ñ apparentũ: ꝓfectoliquet qͥa fides illarũ re:¬
rũ arguñitũ ẽ quȩ apparere ñ posst̃. Quȩ etenĩ ap¬¬
parent: iã fidẽ ñ habent sed agnitionẽ. Dũ ergo
uidit thomas. dum palpauit: cur ei¬
dicitur. quia uidisti me credidisti:
Ded aliud uidit: aliud credidit. Amor¬
tali quippe homine: diuinitas uideri
non potuit. Nominem igitur uidit.

Expanded text:
ducitur, nostra mens, omni dubitatione ducitur, nostra mens, omni dubitatione postposita, in fide solidatur. Sic quippedubitare permisit, nec tamen in dubitatione deseruit, sicut ante nativitatem suam habere Mariam sponsum voluit, 1557 qui tamen ad ejus nuptias non pervenit. Nam ita factus est discipulus dubitans et palpans, testis verae resurrectionis, sicut sponsus matris fuerat custos integerrimae virginitatis. 8. Palpavit autem, et exclamavit: Dominus meus, et Deus meus. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, Thoma, credidisti. Cum Paulus apostolus dicat: Est autem fides sperandarum substantia rerum, arguentum non apparentium , profecto liquet quia fides illarum rerum argumentum est quae apparere non possunt. Quae etenim apparent jam fidem non habent, sed agnitionem. Dum ergo vidit Thomas, dum palpadicitur: Quia vidisti me, credidisti? Sed aliud vidit, aliud credidit. A mortali quippe homine divinitas videri non potuit. Hominem igitur vidit,
Abbreviated transcription (Latin):
diximus: ad expositionis ordinem redea-¬
mus homas autem unus ex duodecim
qui dicitur didimus: non erat cum eis
quando uenit iħc: l te unus discipulus
defuit: reuersus quod gestum est audi-¬
uit: audita credere ręnuit. Uenit
iterum dñs. & non credenti discipulo
latus palpandum prȩbuit. manus osten-¬
dit: & ostensa suorum cicatrice uulne-¬
rum infidelitatis illius uulnus sanauit.
Quid fratres lem̃i. quid inter haec anim-¬
aduertitis: Numquid casu gestum
crediditis. ut electus ille discipulus tunc
de esset. post autem ueniens audiret.
audiens dubitaret. dubitans palparet.
palpans creder&: Non hoc casu. sed di-¬
uina dispensatione gestum est. Egit
namq miro modo superna clementia:
ut discipulus dubitans dum in magistro
suo uulnera palparet carnis: in nobis uul¬
nera sanar& infidelitatis. Plus enim no-¬
bis thomae infidelitas ad fidem quam
fides credentium discipulorũ profuit:
quia dum ille adfidem palpando re-¬

Expanded text:
diximus, ad expositionis ordinem redeadiximus, ad expositionis ordinem redeamus. 7. Thomas autem unus ex duodecim, qui dicitur Didymus, non erat cum eis quando venit Jesus. Iste unus discipulus defuit, reversus quod gestum est audivit, audita credere renuit. Venit iterum Dominus, et non credenti discipulo latus palpandum praebuit, manus ostendit, et, ostensa suorum cicatrice vulnerum, infidelitatis illius vulnus sanavit. Quid, fratres charissimi, quid inter haec animadvertitis? Nunquid casu gestum creditis, ut electus ille discipulus tunc deesset, post autem veniens audiret, audiens dubitaret, dubitans palparet, palpans crederet? Non hoc casu, sed divina dispensatione gestum est. Egit namque miro modo superna clementia ut discipulus ille dubitans, dum in magistro suo vulnera palparet carnis, in nobis vulnera sanaret infidelitatis. Plus enim nobis Thomae infidelitas ad fidem quam fides credentium discipulorum profuit, quia dum ille ad fidem palpando re
Abbreviated transcription (Latin):
fessionem egredere: quia apud te interi-¬
us per negationem lates. Ueniat itaq fo-¬
ras mortuus: idest culpam confiteatur
peccator. Uenientem uero foras soluant
discipuli : ut pastores ȩcclesiae ei poenam
debeant a mouere quam meruit.qui non
erubuit confiteri quod fecit. Haec desoluti¬¬
onis ordine breuiter dixerim: ut submag¬
no. moderamine pastores ecclesiae uel solue¬¬
re studeant uel ligare. Sed utrum iuste.
an iniuste obliget pastor. pastoris tamen
sententia gregi timenda est: ne is qui
sub est & cum in uiste forsitan ligatur:
ipsam obligationis suae sententiam ex
alia culpa mereatur. Pastor ergo uel ab¬¬
soluere in discrete timeat uel ligare: is aut̃
qui sub manu pastoris est ligari timeat
uel in iuste. Nec pastoris suiꝰ iudicium
temere reprehendat: ne & si iniuste li¬¬
gatus est: ex ipsa tumidae reprehensi¬
onis superbia culpa quae non erat fi-¬
at. Sed quia haec breuiter per excessũ

Expanded text:
fessionem egredere, qui apud te interifessionem egredere, qui apud te interius per negationem lates. Veniat itaque foras mortuus, id est culpam confiteatur peccator. Venientem vero foras solvant discipuli, ut pastores Ecclesiae ei poenam debeant amovere, quam meruit qui non erubuit confiteri quod fecit. Haec de solutionis ordine breviter dixerim, ut sub magno moderamine pastores Ecclesiae vel solvere studeant, vel ligare. Sed utrum juste an injuste obliget pastor, pastoris tamen sententia gregi timenda est, ne is qui subest, et cum injuste forsitan ligatur, ipsam obligationis suae sententiam ex alia culpa mereatur. Pastor ergo vel absolvere indiscrete timeat, vel ligare. Is autem qui sub manu pastoris est, ligari timeat vel injuste; nec pastoris sui judicium temere reprehendat, ne etsi injuste ligatus est, ex ipsa tumidae reprehensionis superbia culpa quae non erat fiat. Sed quia haec breviter per excessum
Abbreviated transcription (Latin):
tunc dixit discipulis. Soluite eum:
& sinite abire. Eecẽ illum discipuli
iam uiuentem soluunt: quem magister
resuscitauerat mortuum. Si enim dis-¬
cipuli lazarum mortuum soluerent :
fȩtorem magis ostenderent quam uir-¬
tutem. Ex qua consideratione intuen-¬
dum est. quod illos nos debemus per
pastoralem auctoritatem soluere: qͦs
auctorem nr̃m cognoscimus persusci-¬
tantem gratiam uiuificare. Quae ni-¬
mirum uiuificatio ante operationem
rectitudinis in ipsa iam cognoscitur
confessione peccati. Unde huic ipsi mor-¬
tuo lazaro nequaquam dicitur reuiuisce:
sed ueni foras. Omnis quippe peccator
dum culpam suam intra conscientiam
abscondit. introrsus latet. in suis peni-¬
trabilibus occultatur. Sed mortuuᷤ uenit
foras: cum peccator nequitias sua ᷤᷤ spon-¬
te confitetur. Lazaro ergo dicitur. ueni
foras: ac si aperte cuilib& mortuo incul-¬
pa diceretur. Cur reatum tuum intra
conscientiam abscondis: Foras iam ꝑcon-¬

Expanded text:
tunc dixit discipulis: Solvite eum, tunc dixit discipulis: Solvite eum, et sinite abire . Ecce illum discipuli jam viventem solvunt, quem magister resuscitaverat mor tuum. Si enim discipuli Lazarum mortuum solverent, fetorem magis ostenderent quam virtutem. Ex qua consideratione intuendum est quod illos nos debemus per pastoralem auctoritatem solvere quos auctorem nostrum cognoscimus per suscitantem gratiam vivificare. Quae nimirum vivificatio ante operationem rectitudinis in ipsa jam cognoscitur confessione peccati. Unde et huic ipsi mortuo Lazaro nequaquam dicitur Revivisce, sed Veni foras. Omnis quippe peccator dum culpam suam intra conscientiam abscondit, introrsum latet, in suis penetralibus occultatur. Sed mortuus venit foras, cum peccator nequitias suas sponte confitetur. Lazaro ergo dicitur Veni foras. Ac si aperte cuilibet mortuo in culpa diceretur: Cur reatum tuum intra conscientiam abscondis? Foras jam per con
Abbreviated transcription (Latin):
odio uel gratia moueatur pastor. ludicare
autem digne de subiectis nequeunt: qui
insubditorum causis sua uel odia uel grãm
sequuntur. Unde recte per prophetam
dicitur: Mortificabant animas quae
non moruntur: & uiuificabant animas
quae non uiuunt. Non morientem quip¬
pe mortificat. qui iustum dampnat: et
non uicturum uiuificare nititur. qui reu̾
supplicio absoluere conatur. Causȩ ergo
pensandae sunt: & tunc ligandi atq soluen
culpam: ut quos omnipotens ds̃ per com¬
punctionis grãm uisitat. illos pastoris sen-¬
tentia absoluat. Tunc enim uera est ab-¬
solutio prȩsidentis: cum interni arbitri-¬
um sequitur iudicis. Quod bene quatri¬
duani mortui resurrectio illa significat.
quae uidelicet demonstrat. quia prius
mortuum dñs uocauit & uiuificauit
dicens. latare ueni foras: & postmodum
is qui uiuens egressus fuerat adiscipulis
est solutus sicut scriptum est. Cumq
egressus esset qui fuerat ligatus institis.

Expanded text:
odio vel gratia moveatur Pastor: judicare odio vel gratia moveatur Pastor: judicare autem de subditis digne nequeunt, qui in subditorum causis sua vel odia vel gratiam sequuntur . Unde recte per prophetam dicitur: Mortificabant animas quae non moriuntur et vivificabant animas quae non vivunt. Non morientem quippe mortificat qui iustum dampnat, et non victurum vivificare nititur qui reum de supplicio absolvere conatur. Causpensandae sunt, et tunc ligandi atque solvenculpam, ut quos omnipotens Deus per compunctionis gratiam visitat, illos pastoris sententia absolvat. Tunc enim vera est absolutio praesidentis, cum interni arbitrium sequitur judicis. Quod bene quatriduani mortui resuscitatio illa significat, quae videlicet demonstrat quia prius mortuum Dominus vocavit et vivificavit, dicens: Lazare, veni foras ; et postmodum is qui vivens egressus fuerat 1556 a discipulis est solutus, sicut scriptum est: Cumque egressus esset qui fuerat ligatus institis,