comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mũ abimelech¬
Begitur in libro
regum. qd̾ da¬
uid fugiẽs a fa¬
cie saul uenit
in noben eiui¬
tatem. ad abymelech sacerdotem.
aquo quesiuit panes et gladiũ.
sui dedit panes ꝓposicionis et gla¬
dium goliȩ. Et recessit daiuid ad
alchis regem geth. Qendo uͦ abyme¬
lech dedit dauid gladium et pane᷑.
intererat doech ydumeus poten¬
tissimus pastorum saul. Cum aũ
saul quadam die ꝯqueretur: quod
nullus nuntiarets uͥ ẽẽt dauid:
dixit doech. Uidi filium ysai ĩno¬
be: apudabymelech. qui ꝓ eo dñm
ꝯsuluit. et dedit ei cybaria et gla¬
dium golie. Precepit gͦ saul emissa¬
riis. ut interficerent abymelech.
et omnes sacerdotes quierant ĩ
nobe. Illis autem nolentib extẽ¬
dere manꝰ in sacerdotes dñi: ait
saul ad doech. Irrue in sacerdotes.
Et irruit doech et trucidauit
octoginta quinq uiros. uestitos
ephot. Uiros quoq qui erant ĩ
nobe et mulieres et paruulos
et animalia occidit. Solus abya¬
thar filius abymelech euasit. et

Expanded text:
bimelechLegitur in libro Regum quod David fugiens a facie Saul, venit in Nobe civitatem ad Abimelech sacerdotem, a quo quaesivit panes et gladium. Cui dedit panes propositionis et gladium Goliae, et misit David ad Achis regem Geth. Quandovero Abimelech dedit David gladium et panes, intererat Doeg Idumaeus, potentissimus pastorum Saul. Cum autem Saul quadam die conquereretur quod nullus nuntiaret sibi David, dixit Doeg: Vidi filium Isai in Nobe apud Abimelech, qui pro eo Dominum consuluit, et dedit ei cibaria, et gladium Goliae . Praecepit ergo Saul emissariis, ut interficerent Abimelech, et omnes sacerdotes qui erant in Nobe. Illis autem nolentibus extendere manus in sacerdotes Domini, ait Saul ad Doeg: Irrue in sacerdotes: et irruit Doeg, et trucidavit octoginta quinque viros vestitos Ephoth . Viros quoque qui erant in Nobe, et mulieres et parvulos, et animalia occidit, solus Abiathar filius Achimelech evasit et
Abbreviated transcription (Latin):
holocausta .i. minores scĩ. qui ꝑ
oblationes intelliguntur. et ꝑfec¬
ti qui ꝑ holocaustatibi offerent᷑.
Tunc imponent sacerdotes uitu¬
los .i. innocentes. et adultos sine
iugo peccĩ. suꝑ altare tuũ .i. fidem.
ł uituli sunt p̃licatores. qui orbẽ

Expanded text:
holocausta, id est minores sancti, qui per oblationes intelliguntur; et perfecti, qui per holocausta tibi offerentur, tunc imponent, sacerdotes, vitulos, id est innocentes, et adultos, sine jugo peccati. Super altare tuum, id est fidem. Vel, vituli sunt praedicatores, qui orbem
Abbreviated transcription (Latin):
fiat. Qͣ. Sacrificium ẽ. tibi sp̃e con¬
tritus: quod sacrificium ut tibi fiat.
o domine benigne fac syon .i. eccliȩ
ꝓ se ipso. Ecce iam ẽ. hic typus et y¬
mago excłiȩ. que figuratur ꝑ syon ꝓ
qua p̾catur hic ꝓpħa in sua uel eccłiȩ
quod sꝑat : Benigne fac .i. mitte fi¬
lium. et dimitte pecc̃a: et hoc. in bo¬
na uoluntate tua: ñ sibĩ tribuat ali¬
qua m̾ita. Et edificentur muri ierłm.
ꝑ pͥrimũ hominem destructi .i. mu
nim̃ta ĩmortalitatis nr̃ȩ. que dabit᷑
in futo. ꝯstruant᷑ in fide. spe. et cari¬
tate. Hec sunt bona mĩta: ꝑ que nob̃

Expanded text:
at: Sacrificium est tibi spiritus contritus, quod sacrificium ut tibi fiat, o Domine, benigne fac Sion, id est o seipso. Ecce jam est hic typus et imago Ecclesiae, quae figuratur per Sion, pro qua precatur hic Propheta in sua vel Ecclesiae quod sperat. Benigne fac, id est, mitte Filium, et dimitte peccata. Et hoc, in bona voluntate tua, non sibi tribuat aliqua merita, ut aedificentur muri Jerusalem, per primum hominem destructi, id est munimenta immortalitatis nostrae quae dabitur in futuro, constituantur in fide, spe et charitate.
Abbreviated transcription (Latin):
ponent .s. maiores p̾lati. uitulos .i.
predicatores. suꝑ altare tuũ .i. eccłiã.
Uel uituli sunt: qui se dõ offerunt
in sacrificium: i. martyres.⁊ ẽ. Im¬
ponent seipsos uitulos superal¬
tare tuũ .i. seipsos offerent tibi. ł
ita. ut accipiatur sacrificiũ iusticie
ad fideles ꝑtinent. Et est. Tunc accep¬
tabis sacrificium iusticie .i. tibi e¬
rit accepta passio xp̃i : et accepta¬
bis oblationes et holocausta: idẽ.
fideles. ꝓ tuo nomine pacientes.
tibierunt grat. R eliqua ñ mutã¬

Expanded text:
et majores praelati, vitulos, id est praedicatores. Super altare tuum, id est Ecclesiam. Vel vituli sunt qui se Deo offerunt in sacrificium, id est martyres. Et est imponent, seipsos vitulos, super altare tuum, id est seipsos offerent tibi. Vel ita ut accipiatur sacrificium justitiae. ad fideles pertinent. Et est, tunc acceptabis sacrificium justitiae, id est tibi erit accepta passio Christi et acceptabis, oblationes et holocausta, id est fideles, pro tuo nomine patientes, tibi erunt grati. Reliqua non mutan
Abbreviated transcription (Latin):
Tercia pars. ubi ex ꝯfidentia secu¬
rus petit deletionem omĩũ pecc̃oꝵ.
et plenam restitutionem. Q sidicat.¬
iudas. OsSa sunt humiliata: et iõ. au̾te a
peccĩs meis ñ am̃e faciem tuam.
quia ea ante faciem meã habeo. Si
enim homo aũtit peccm̃. ds̃ au̾tit
faciem nepumat. Au̾te gͦ peccm: ut
au̾tat ds̃. ne au̾tendo ipse animatũ¬
tat: qui ẽ. uirga iuigiliarum. Unde
adieremiam đr. Q d tu uides ieremia :
Uirgam uigiliarum ego uideo. Uir¬
ga uigiliarum ds̃ ẽ: qui uigilat suꝑ
ppłm suũ ad puniendũ. Si ille dormit.
ad ꝯfitendum. dormit uero: si ille
uigilat. dico au̾te. et au̾tendo. dele
de noticia tua omnes iniquitates
meas. Pliis p̾sumit iste. quã de illo
grandi pecc̃o. homicidii uł adult̾ii.

Expanded text:
Tertia pars, ubi confidentia securus petit deletionem omnium peccatorum, et plenam restitutionem. Quasi dicat: Ossa sunt humiliata. Et ideo, averte a peccatis meis non a me, faciem tuam, quia ea ante faciem meam habeo. Si enim homo advertit peccatum, Deus avertit faciem ne puniat. Adverte ergo peccatum, ut avertat Deus: ne advertendo, ipse animadvertat, qui est virga vigiliarum. Unde ad Jerem. dicitur: Quid tu vides Jeremia? virgam vigiliarum ego video . Virga vigiliarum Deus est, qui vigilat super populum suum ad puniendum, si ille dormit ad confitendum; dormit vero, si ille vigilat. Dico averte et avertendo dele de notitia tua omnes iniquitates meas, plus praesumit iste, quam de illo grandi peccato homicidii et adulterii,
Abbreviated transcription (Latin):
Et innoua spm̃ meum faciendo
rectum: quia curuata erat mei¬
sp̃s rectitudo ad t̾rena. Rectus ẽ.
sp̃s. cum ei ds̃ bonus ẽ. ꝑ omĩa. ut
et dauid pꝰ ea fuit etiam in adu̾sis.
Et ñ tantum in spũ me innoua: s
etiam iniuscerib meis. unͣ adult̾iũ
exiit. In renib enim sedes ẽ. uolup¬
tatis. Smn de diabolo dicitur. cuius
uirtus ẽ. inlumbis. et in umbilieo
petit quia in eis pecẽauit. Sic de¬
sicdat expiari. ut uideatur nil ta¬
Cassio dorus
¶Qͣͣ dicat. A peccatis faciem au̾te:
s Ne ꝓicias me a facie tua: unde
et punitio in homine ex seipso. Cum
enim quisq sibi irascitur: et displi¬
reb. solum petit ñ auferri. tacens
uenturi fidem pͥores saluati sunt.
ut nos ꝑfidem facte rei saluamur.
temꝑa uariata sunt. ñ fides. Et spũ¬

Expanded text:
et innova spiritum meum faciendo rectum, quia curva erat spiritus mei rectitudo: ad terrena. Rectus est spiritus, cum ei Deus est bonus per omnia, ut et David postea fuit, etiam in adversis. Et non tantum in spiritu me innova: sed etiam in visceribus meis, unde adulterium exiit. In renibus enim sedes est voluptatis. Unde de diabolo dicitur: Cujus virtus est in lumbis, et in umbilico petit, quia in eis peccavit. Sic desiderat expiari, ut videatur nil taCassiod., i dicat: A peccatis faciem averte, sed ne projicias me a facie tua unde et punitio in homine, ex seipso. Cum enim quisque sibi irascitur, et displirebus, solum peto non auferri tacens 110 r cujus venturi fidem, priores salvati sunt, ut nos per fidem factae rei salvamur; tempora variata sunt, non fides, et sp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓꝓħam qui dixit penitenti. trans¬
stulit a te dñs fͤuum. Ince̾rta autẽ
et occulta sunt. quod talib igno¬
scit ds̃. sub hac incertitudine. n¬
niuite penituert̃ dicentes. E
scit si ꝯuertatur et ignos cat deus:
S hoc nouit dauid dicente sibi cõ¬
fitenti nathan ꝓpħa: dimissum ẽ.
tibi peccatum tuũ: iõ ꝯfidenter in

Expanded text:
am, qui dixit mihi poenitenti; transtulit a te Dominus peccatum tuum . Incerta autem et occulta sunt, quod talibus ignoscit Deus. Sub hac incertudine Ninivitae poenituerunt, dicentes: Quis scit si convertatur et ignoscat Deus? Sed hoc novit David, dicente sibi confitenti Nathan propheta: Dimisum est tibi peccatum tuum . Ideo confidenter in
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Si uoluisses dedissem sacrifi
cium. s ñ delectaberis sacrificiis. nec
etiam holocaustis. que sunt digni¬
ora. que aduentu xp̃i respuuntur.
Qͥd gͦ offerendum: Non pecudes nõ
placet dõ ẽ. sp̃s ꝯtribulatus. pici¬
ꝯtritus est sacrificium: quo pecc̃a
soluuntur. Sequit᷑ huiꝰ sacrifieii ꝓmi¬
ssio. Ods̃ non despicies cor ꝯtritum
penitentia. Sꝑn̾it dõ taurum ⁊ hyrẽ¬
⁊ cetã que tempꝰ habuert̃ dũ aliquid
ꝓmitterent futurum. Et humilia¬
tum dõ ꝯͣfitendo. ñ elatum pecẽm ex¬
eusando. Priꝰ dicit ꝯtritum: pꝰea humi¬
liatum: qr non potest humiliari nͥ
pͥus ꝯtritum sit. Henigne fac domi

Expanded text:
rent. Si voluisses, dedissem, rent. Si voluisses, dedissem, sed non delectaberis sacrificiis nec etiam holocaustis quae sunt digniora, quae adventu Christi respuuntur. Quid ergo offerendum? non pecudes, non placet Deo, est spiritus contribulatus, icontritus est sacrificium, quo peccata solvuntur. Sequitur hujus sacrificii promissio, o Deus, non despicies cor contritum poenitentia. Spernit Deus taurum et hircum, etc. Quae tempus habuerunt, dum aliquid promitterent futurum; et humiliatum Deo confitendo, non elatum peccatum excusando. Prius dicit contritum, et post humiliatum: quia non potest humiliari, nisi prius contritum sit
Abbreviated transcription (Latin):
me de sanguinib .i. ab omni corru¬
ptione pene et culpe: et da in cor¬
ruptionem. qd ꝯplebitur infuturo.
Un sequitur. deus ds̃ dator salu¬
tis meȩ. quẽ salus erit in incor¬
ruptione. cum hoc mortale indu¬
et immortalitatẽ: Modo iam ẽ. in
spe. Et sic exultabit lingua mea.
.i. cum exultatione annuntiabit
iusticiam tuam. Alioquin nisi pͥꝰ
mundatus fuero: timeo quod supͣ¬
dictum ẽ. Q re tu enarras iusticias
meas: Not᷑a quod iusticiam lau¬
dat. cum pietati.i. miscdiȩ potius
deberet grãs agere: s et iusticiȩ fu¬
it ꝯfitentem suscipere. et hee duȩ
res. semꝑ iudicio dñi uncte sunt.¬
¶ łIec inde dubito: quia o Ipie labia¬
peccata claus a. et os meũ etiam
cordis archanũ annuntiabit lau¬
dem tuam. s. qd ine creasti. qd̃ pecca¬
tem ñ reliquisti. qͦd ꝯfiteri monui¬
sti qd̃ mundasti. Hoc optendo: quia
ñ uis sacrificia pecudum Qm si uo¬
dediss em utiq. Uidebat ꝓpħa teni¬
pus gr̃ẽ. quo hec figuratiua cessa¬

Expanded text:
me de sanguinibus, id est ab omni corruptione poenae et culpae, et da incorruptionem, quod implebitur in futuro. Unde sequitur: Deus, Deus, dator salutis meae, quae salus erit in incorruptione, cum hoc mortale induet immortalitatem: modo jam est in specie. Et sic exsultabit lingua mea, id est cum exsultatione annuntiabit justitiam tuam. Alioquin nisi prius mundatus fuero, timeo quod supradictum est: Quare tu enarras justitias meas. Nota quod justitiam laudat, cum pietati vel misericordiae potius debet gratias agere, sed justitiae fuit confitentem suscipere. Et hae duae res semper judicio Domini adjunctae sunt, nec in te dubito, quia, o VEpeccata clausa, et os meum etiam cordis arcanum, annuntiabit laudem tuam, scilicet quod me creasti, quod peccantem non reliquisti, quod confiteri monuisti, quod mandasti. Hoc obtendo, quia non vis sacrificia pecudum. VERS. dedissem utique. Videbat propheta tempus gratiae, quo haec figurativa cessa
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ que ẽ ꝯfidentia miscdiȩ dei.
que multum ẽ. utilis. ne surrepat
des ꝑatio. que omĩb peccĩs ẽ. gͣuior.
Qͣsi dicat. Incerta et occulta mani¬
Ysopus enim herba ẽ humilis. sed
medicinał. cuiꝰ radix petre inherere
dr̃. Ita homo hac in mist̾io asꝑsus.
purgare pulmones. in quib ẽ. infla¬
tio: sic humilitas suꝑbiam depellit.
Et sic mundabor: et supponit quałt.
Lauabis me: aqua baptismi .i. sicut
in baptismo lauabis fideles temꝑe
gr̃ȩ . ł mundab me. alia litera et de
uestem dñi. et iõ sine macła et ruga.

Expanded text:
e, quae est confidentia misericordiae Dei, quae multum est utilis ne subrepat desperatio, quae omnibus peccatis est gravior. Quasi dicat: incerta et occulta maniHyssopus enim herba est humilis, sed medicinalis, cujus radix petrae haerere dicitur, ita homo hac in mysterio aspersus iam purgare pulmones, in quibus est inflatio: sic humilitas, superbiam depellit. Et sic mundabor et supponit qualiter. Lavabis me aqua baptismi, id est sicut in baptismo lavabis fideles tempore gratiae. Vel, mundabis me. Alia littera et deavestem Domini: et ideo sine macula et ruga,
Abbreviated transcription (Latin):
mus latine ñ dici sanguines. s
sanguinem. S et si minus latine
dicatur pluraliter ꝙͣ singularit̃:
tam̃ magis ꝓpͥe pluraliter dixit.
innuens multa pecc̃a. ex origine
carnis peccati trahi .i. excarne. ꝑ
originale peccatum corrupta. Uñ.¬

Expanded text:
mus, Latine non dici sanguines, sed sanguinem. Sed etsi minus Latine dicatur pluraliter quam singulariter, tamen magis proprie pluraliter dixit, innuens multa peccata ex origine carnis peccati trahi, id est ex carne per originale peccatum corrupta. Un
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ex auctoritate dei manifestatis
occulta: ostendit᷑ ꝯfidentia ablu¬
tionis. Qͣ dicat. Oro ut iam mi¬
chi parcas: qr iam incerta et occul¬
ta sapientiȩ tuȩ .i. aduentum filis
tui. qui aliis incertus. aliis occult̃
erat: manifestasti michi. ꝑ sp̃m¬
ꝓpħiȩ. ꝑ hocͤ enim ꝓpħiam notat:
qua ei reuelatum est. ut sciret
quod ds̃ filiũ hr̃et. et de suo semi¬
ne nasceret᷑. Uñ sibi a pecõo ma¬
gis cauendum erat. łita incerta ⁊
occulta sapientiȩ tue .i. que de cog

Expanded text:
ubi ex auctoritate Dei manifestantis occulta ostenditur confidentia ablutionis. Quasi dicat: Oro ut mihi parcas, quia jam incerta et occulta sapientiae tuae, id est adventum Filii tui, qui aliis incertus, aliis occultus erat, manifestasti mihi, pPer hoc enim prophetiam notat, qua ei revelatum est, ut sciret quod Deus Filium haberet, et de suo semine nasceretur, unde sibi a peccato magis erat cavendum. Vel ita: Incerta et occulta sapientiae tuae, id est cog
Abbreviated transcription (Latin):
albabunt᷑. Et hoc ẽ. Dealbabor suꝑ
niuem .i. ut sim uestis dñi. sine ma¬
cula et ruga. Iñ in monte uestis
xp̃i fulsit sicut nix¶Et sic ego audiã:
lem eẽ. Qͣ dicat. Audiam te humi¬
lis. ñ loquar ꝯtra te suꝑb defenden¬
do culꝑam. Et hiuic auditui meo dab
gaudium. de absolutione peccĩ: cli¬
cendo. dimissum ẽ. tͥ peccm̃tuũ: et le¬
ticiam. de ętͣ̾nis que ꝓmitis michi.
Qͥ en̾im humił audit et discit: intꝰ
gaudet de uĩtate. Un̾ amicus sponsi¬
stat. et audit. Stat ñ cadit. loquendo
et gaudio gaudet. ꝓpter uocem spõsi.
Et quia iam humilis sum: exultabt̃
ossa humiliata .i. intiora mea humi¬
liata: quia sunt sine fastu: ñ hñt
tumorẽ. Tumor enĩ infusa repellit.

Expanded text:
Et hoc est, et dealbabor super nivem, id est ut sim vestis Domini sine macula et ruga. Unde et in monte vestis Christi fulsit sicut nix. Et sic ego audiam elem esse, quasi dicat: Audiam te humilis, non loquar contra te superbus defendendo culpam. Et huic auditui meo dabis gaudium de absolutione peccati, dicendo: Dimissum est tibi peccatum tuum . Et laetitiam de aeternis, quae promittis mihi. Qui enim humilis audit et discit, intus gaudet de veritate. Unde amicus sponsistat et audit: stat, non cadit loquendo; et gaudet gaudio, propter vocem sponsi. Et quia jam humilis sum exsultabunt ossa, id est interiora mea, humiliata, quia sunt sine fastu, non habent tumorem; tumor enim infusa repellit.
Abbreviated transcription (Latin):
aliam litt̾am. Custodi u̾itatem. Hẽ. alia
litt̾a. ne .s. in mundanis curam habeas.
& ude directionem. alia littera. ut᷑ ñ
iniquus putetur ds̃. qui fauet impiis
attende nouissima et uidebis. qm̃ sũt
reliquie homini pacifico. Post̾ hanc
homini pacifico. pacificꝰ ẽ: qui int̾ dis¬
cordantes pacem seruat & facit. Et
Uñ beati ꝑacifiei. qm filis dei uocabũt᷑.¬

Expanded text:
aliam litteram, custodi veritatem, haec est alia littera, ne scilicet in mundanis curam habeas. Et vide directionem, alia littera, ut non iniquus putetur Deus, Aug. qui favet impiis attende novissima, et videbis quoniam sunt reliquiae homini pacifico; post hanc homini pacifico. Pacificus est qui inter discordantes pacem servat et facit. CUnde: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabunt
Abbreviated transcription (Latin):
reduxi. qr boni tẽ magis dolent de
impiis. qd̃ ab eis sint separati. eum
ẽ. qui dissoluetur. Potest etiam de
diabolo totum accipi. cui religato loc᷑
nocendi ablatꝰ ẽ. iam ex parte. in fu¬
turo ex toto. Uñ ieremias. elamat ꝑdix.
ꝯgregauit que ñ peꝑit. fecit diuitias.
non cum uidicio. in medio dierũ suoꝵ
derelinquent eũ. et in nouissimis eiꝰ:
repperietur insipiens. Et iohel eum
qui ab aquilone ẽ. fugabo alobis.
Et hoc ẽ. Uidi impium .i. diabolum.
suꝑ alios exaltatum. Hoc maxime
ante xͥ aduentum. temꝑe ante legem.
et sub lege. cum homines uelut gre
rogationib. draco duob pͥmis dieb
ante.cedit crucem plena cauda. In t̾cio:
sequitur. eadem uacuata. Sequitur.¬
Et eleuatum suꝑ cedros libani .i. suꝑ
altos. Sequentia ñ mutant᷑. de pͥma

Expanded text:
reduxi: quia boni tunc magis dolent de impiis, quod ab eis sunt separati, cum est, qui et dissolvetur. Potest tamen et de diabolo totum accipi, cui religato, nocendi locus ablatus est; jam ex parte, in futuro ex toto. Unde Jeremias clamat: Perdix congregavit quae non peperit, fecit divitias non cum judicio, in dimidio dierum suorum derelinquent eum, et in novissimis ejus reperietur insipiens . Et Joel: Eum qui ab aquilone est fugabo a vobis . Et hoc est, vidi impium, id est diabolum super alios exaltatum, hoc maxime ante Christi adventum tempore, ante legem, et sub lege, cum homines velut gregrogationibus draco duobus primis diebus antecedit crucem plena cauda. In tertio, sequitur eadem evacuata. Et elevatum super cedros Libani, id est super altos. Sequentia non mutantur de prima
Abbreviated transcription (Latin):
s. in o̾m̃ib gra̾s agentes. ⁊ iussa querẽ¬
tes: hereditabunt t̾r̾am uiuentium
maledicentes autẽ ei turpiuita. de
quib dicitur. nom̃d̃ ꝑuos blas pbe¬
matur inter gentes. disꝑibunt. etiam
cum benedicentes fiunt. ꝑeunt ĩ malo.
Gressꝰ hominis. qui ꝑ se erant tortuo¬
si. ⁊ qr in pecc̃is nati sunt hoĩes. diri¬
disponentis. Gressus dicit oꝑa & affec¬
tus. & ꝑ hoc: uiam eiꝰ dĩ. ⁊ si dura sit:

Expanded text:
 in omnibus gratias agentes, et jussa sequentes, haereditabunt terram viventium; maledicentes autem ei turpi vita de quibus dicitur. Nomen Dei per vos blasphematur inter gentes , disperibunt etiam cum benedicentes fiunt, pereunt in malo, ssiod. qui per se erant tortuosi, quia in peccatis nati sunt homines, diridisponentis. Hier. Gressus dicit opera et effectus; et per hoc viam ejus Dei, et si dura sit
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt. ⁊ p̾sentia despiciunt.: ꝓpt̾ dñm.
qui ñ fallit et omĩa potest: iꝑsi heredi¬
tabunt tram uiuentiũ. S quam diuferẽ
dum: eito erit. qd̃ infirmo diu uidetur.
pusillum & ñ erit peccator: et queres

Expanded text:
ferunt, et praesentia despiciunt, propter Dominum, qui non fallit et omnia potest, ipsi haereditabunt terram viventium, sed quandiu ferendum? Aug. cito erit quod infirmo diu videtur. pusillum et non erit peccator; et quaeres
Abbreviated transcription (Latin):
eius transit: qui p̾sentiam ñ attendit.
s nouissima. Uñ alibi. Hoc laborẽ.
ante me. donec intrem in sc̃uariũ
& ecce ñ erat potens: qr ñ ẽ. inuentꝰ
locus eius. Uñ sequitur. Et quesi¬
uieum si ibi impiꝰ uiuat. pio .i. ad uti¬
litatem pii.⁊ ñ est inuentus locus eiꝰ
regnandi. T ita ab illo loco. Uidi impi¬
um suꝑ humiles exaltatum eẽ. ⁊ ele¬
uatum suꝑ alia littera. cedros libani.
siui mundum meliori ꝯu̾satõne. et
ad dm̃ tendens: factus uerꝰ hebreꝰ.
Bonus ẽ. iste transitus. Hec ẽ. muta¬
tio dextere excelsi. Y ñ. Transeamus

Expanded text:
ug. transivit qui praesentiam non attendit, sed novissima. Unde alibi: Hoc labor est ante me, donec intrem in sanctuarium t ecce non erat potens, quia non est inventus locus ejus. Unde sequitur: Et quaesivi eum, si ibi impius vivat pio, id est ad utilitatem pii. Et non est inventus locus ejus, regnandi. Vel ita ab illo loco vidi impium super humiles esse exaltatum et elevatum super alia littera, cedros Libani, sivi, mundum, meliori conversatione ad Deum tendens, factus verus Hebraeus. Bonus est iste transitus: Haec est mutatio dext
Abbreviated transcription (Latin):
uelocit̾ arescent .i. cito decident mali.
Et quẽ admodũ holera herbarum. uł
prati. alia litt̾a .s. ulia que ñ habent al¬
tam radicem. & iõ inhyeme uirent. es¬
tate arent. Et accipit ꝓ eodem fenu̾m
et holera: quib recte ꝯparant᷑ mali qͥ¬
in hyeme uirent estate autẽ ares ẽt. Mo¬

Expanded text:
id est et cito decident mali, et quemadmodum olera herbarum vel prati. Alia littera, Aug. vilia quae non habent altam radicem. Et ideo hieme virent, aestate arent. Et accipitur pro eodem fenum et olera, quibus recte comparantur mali, qui hieme florent, aestate autem arescent. Mo
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ini p̾otestate eiꝰ. scđin animã. ut eĩ
ꝯsentiat ut᷑ enĩ ait iob. Terra tradita
ẽ. in manib impii .i. caro inquam
seuire potest: s aĩam inuictã eduẽ
dampnet᷑: cum uidicabitur. Iustꝰ
in futuro .i. cum uidiciũ fiet de illo
ante tribunal xͥ: qd̃ iudicium fiet illi
iusto .i. ad ꝯmodum illiꝰ. Eece ꝯsolatio
iusti. uł ita. Non dampnabit .i. ñ ꝑmi

Expanded text:
est in potestate ejus, secundum animam, ut ei consentiat. Ut enim ait Job: Terra tradita est in manus impii id est caro, in quam saevire potest; sed animam invictam educit damnetur; cum judicabitur justus in futuro, id est cum judicium fiet de illo ante tribunal Christi; quod judicium fiet illi justo, id est ad commodum illius. Ecce consolatio justi. Vel ita, non damna
Abbreviated transcription (Latin):
opponit. agens de mał .s. qr pecc̃ores
ꝑibunt. ꝯtra qd̃ dixerat. ñ ꝯfundẽtur.
Et inimici uͦ ꝯterent᷑. ꝯtͣ qd̃ dixerat
saturabuntur. sic boni ñ ꝯfundent᷑
dicio. Boni saturabuntur hic: s mi
rificati fuint et exaltati deficientes.
.i. quam statim in altum ꝯscendunt.
tam statim auitate cadunt. Nec ẽ. iͦn
textu. ut. ipĩ dico deficientes: ut nec
inditium boni remaneat. Et hoc quẽ¬
admodum fumꝰ. qr quanto plus eleuã¬
tur: tanto citius cadunt ut sumꝰ. L
saturabuntur. qi tẽ peccõres ꝑibunt.
& ñ solum tunc: s etiam interum.
inimici dñi mox honorificati. ⁊ cet̾a

Expanded text:
opponit, agens de malis, Casopponit, agens de malis, Casibunt, contra hoc quod dixerat, non confundentur, et inimici vero, contra hoc quod dixerat, saturabuntur. Sic boni non confundeneribunt in judicio, boni saturabuntur hic, sed inrificati fuerint et exaltati deficientes, id est, quam statim in altum conscendunt, tam statim a veritate cadunt, nec est in textu ut. Ipsi dico, deficientes, ut nec judicium boni remaneat. Et hoc quemadmodum fumus, quia quanto plus elevantur, tanto citius cadunt, ut fumus. saturabuntur. Quia, tunc, peccatores peribunt, et non solum tunc, sed etiam interim, inimici Domini mox honorificati, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
Coñfunditur ille qui sꝑat in hoĩe. se¬
uł in alio. Yñ maleclictus qui ponit
carnem brachium suũ: in temꝑe ma
lo .i. tribulationis p̾sentis. in qua po¬
tis głiantur. Et in dieb famis. quimͦ
sunt. qñ ñ ẽ. plena refectio. ⁊ ẽ. multa
miseria: saturabuntur in spe. & uere:
qr peccatores ꝑibunt tm̃. quia abla¬
tis ext̾iorib : nichil habent intus:
extra tͥbulantur & infra. siam Ini¬
mici uͦ dñi mox honorificati fu̾int:
et exaltati: deficientes que marro¬
modum funses deficient:
tia. ⁊ exaltati głia. deficientes. assi¬
ab omĩ uͥtute. quẽadmodũ fumus de¬
ficient. fumiis quanto plus extendi¬
tur: tanto plus euanescit. Ita mali.
Nam quanto gradus altiorẽ: tãto
casus grauior. Sł ita ab illo loco.
ꝯfun. ĩ.t. in .i. futuri iudicii. et in
ieb famis .i. ĩ hac uita: que ẽ. dies
runt et sitiunt iusticiam saturabũ¬
tur. ꝑ scͥpturas et exempla. ⁊ ꝑ dñi
ꝓmissiones. His duob alia duo pꝰea

Expanded text:
Confunditur ille qui sperat in homine, se, vel alio. Unde: Maledictus qui ponit carnem brachium . Si in tempore malo, id est tribulationis praesentis, in qua potius gloriantur, et in diebus famis qui modo sunt, quando non est plena refectio, et est multa miseria, saturabuntur in spe, et vere, quia peccatores peribunt tantum qui ablatis exterioribus nihil habent intus, extra tribulantur et intra. Nam mici vero Domini mox ut honorificati fuerint et exaltati, deficientes quemadmodum fumus deficient. tia, et exaltati gloria, deficientes iab omni virtute quemadmodum fumus deficient. Aug. Fumus quanto plus extenditur, tanto plus evanescit, ita mali. Nam quanto gradus altior est, tanto casus gravior. Vel ita ab illo loco. n diebus famis, id est in hac vita, quae est dies riunt et sitiunt justitiam . Saturabuntur: per Scripturas et exempla, et per Domini promissiones. His duobus alia duo postea
Abbreviated transcription (Latin):
udet. et uide suos facit. Sĩẽgͦ ds̃: sic.x
et nos uidentes malos ꝑituros irridea
ci. Semꝑ enĩ uĩdicatur. in impiũ. aut
hic. aut in futo᷑. Et si seꝯu̾tit. uindicat᷑
in eumhic ũ inpaulo: qui diuina uoce

Expanded text:
det, et videre suos facit. Sicut ergo Deus, sicut et nos videntes malos perituros irrideamei. Semper enim vindicatur in impium, aut hic aut in futuro, si se convertit, vindicatur in eum hic, ut in Paulo, qui divina voce
Abbreviated transcription (Latin):
Masueti autẽ. ñ quicũq sustinentes: s qͥ
pacient̾ tolerant hereditabunt t̾ram ui¬
uen̾tiũ. Et quid ibi eis: Pelectabuntur
in multitudine pacis. Mali ĩnexteris de¬
lectantur: tͥ o iuste omĩa pax. Obserua
¶ Sccła pars. Dicto quod boni dentibus¬
ñ debent emulari malos: subdit. suis:¬
Hic malos suꝑbonos inuidia torqueri:
qd̃ ñ sunt eiꝰ similes. Et iõ pudor ẽ. eos .i.
iustum. uͥeum alliciat. Iõ obseruat: quia
dum uidet iustum. credit se accusari ab
eo. Siuͦ ñ pͭ allicere: stridebit suꝑ eum den¬

Expanded text:
assiod. non quicunque sustinentes, sed qui patienter tolerant, Haereditabunt terram viventium, et quid ibi eis? Aug. Delectabuntur in multitudine pacis. Mali in exteris delectantur; tibi, o juste, omnia pax. 79 PAcunda pars. Dicto quod boni non debent aemulari malos, subdit hic malos super bonos invidia torqueri, quod non sunt eis similes. Et ideo pudor est eos id est justum, ut eum alliciat. Ideo observabit, quia dum videt justum, credit se accusari ab eo; si vero non potest allicere, stridebit super eum den
Abbreviated transcription (Latin):
Nidi impium. Hoc dicitur ꝯtra hoc
quod pitabatur dõ ñ displicere qͥ
hic utitur ꝓsꝑitate. super .i. ultra
modum exaltatum in honorib. et
eleuatum sic̃ cedros libani. A simili
dicit. Et enim libanꝰ mons. in quo
sunt alte cedri. quȩ a uento deiciunt᷑.
et int̾pretatur libanus candidatio.
ꝑ qd̾ significatur candor huiꝰ scłi.Lẽ.

Expanded text:
iod. Hoc dicitur contra hoc quod putabatur Deo non displicere, qui hic utitur prosperitate; super, id est ultra modum, exaltatum in honoribus, et elevatum sicut cedros Libani. A simili dicit. Gl. int. Est enim Libanus mons in quo sunt altae cedri, quae a vento dejiciuntur. Et interpretatur candidatio, per quod significatur c
Abbreviated transcription (Latin):
Tota die miseretur & ꝯmodat: & se¬
men illius in benedietione erit :
tõtadie. Wł sic iunge litteram. quia
ñ eget: iõ: tota die miseretur affectu
et pꝰea manum aperit. ł de spũalib.¬
ei eose. Drelina a malo & fac bonũ.
et inhabita in seculum seculi.
bñfac. Prius dic̃ declina a malo. pꝰ ea
fac bonũ. qr malꝰ repente ñ potest
pulcher. neq putes te ꝑdidisse. potiꝰ
ꝑ hoc uiues. & hoc ẽ. inhabita t̾ram

Expanded text:
Tota die miseretur et commodat et semen illius in benedictione erit. » Tota die. Vel sic junge litteram. Quia non eget, et ideo, tota die miseretur affectu et postea manum aperit. Cassiod.28.-- « Declina a malo, et fac bonum: et inhabita in saeculum saeculi. benefac. Prius dicit, declina a malo; postea, fac bonum, quia malus repente non potest pulcher. Neque putes te perdidisse, potius per hoc vives. Et hoc est inhabita terram
Abbreviated transcription (Latin):
quitur. qrͣ unus homo. qui fuit ꝑuer
in abel. in ꝓpħis. in patriarehis. iuue¬
nis temꝑe martyrum: Qͣ senex in se¬
necta uberi in fine mundi. qiͣ in decre¬
pita etate erit. Has quatuoretates ñ
distinguit hic ꝓpħa. duas tm̃ ponẽs.
iuuentutẽ. ⁊ senectam.⁊ ponit iuuen¬
tutem ꝓ pueritia. Eccłia enim qͣunꝰ¬
homo: in pͥmis temꝑib uinior fuit:
qñ initia legis naturał in adã susce¬
nuit in senecta uberi. cum in bonora¬
bilietate xp̃m suscepit. ꝑ om̃s gentes
dilatata. Et in his etatib: ñ uidiui¬
stum derelictum a dõ. nec sem̃ eiꝰ. oꝑa

Expanded text:
quitur quasi unus homo, qui fuit puer in Abel; in prophetis, in patriarchis, juvenis; in tempore martyrum, quasi senex; in senecta uberi, in fine mundi, quasi in decrepita aetate erit. Has quatuor aetates non distinguit hic propheta, duas tantum ponens, juventutem et senectutem, et ponit juventutem phomo in primis temporibus junior fuit, quando initia legis naturalis in Adam suscenuit in senecta uberi, cum in honorabili aetate Christum suscepit per omnes gentes dilatata; et his aetatibus non vidi justum derelictum a Deo, nec semen ejus. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
Uenite benedicti patͥs mei .i. ñ habebis
geminam stolam quã habebt̃ scĩ in resur¬
rectione. s pot̾is eẽ. in illa requie. in qua
diues suꝑb & sterił uidit lazarum ul¬
cerosum & pͥus pauꝑem. In qͣua requie
securꝰexpectet diem uidicis. quando recep¬
to corꝑe angłie q̃beris.S quomͦ lararus
In spe ex toto. in re partim. quia nec ignẽ
materialem. nec u̾m̃ ꝯscientiȩ corrodentis
sentiebat. & queres. qiͣdicat. Sic ñ erit pec¬
ds̃ adꝓbandum uistũ. Flagellum nempe
facit ds̃ sibi de malis qͦ castiget filios.

Expanded text:
Venite, benedicti Patris mei , id est non habebis geminam stolam, quam habebunt sancti in resurrectione, sed poteris esse in illa requie, in qua dives superbus et sterilis vidit Lazarum ulcerosum et pauperem , in qua requie securus exspectes diem judicii, quando recepto corpore angelis aequaberis. Sed quomodo Lazarus ? Alcuin. in spe, ex toto; in re, partim, quia nec ignem materialem, nec vermem conscientiae corrodentis sentiebat. Et quaeres. Quasi dicat. Sic non erit pecDeus ad probandum justum; flagellum nempe facit Deus de malis sibi quo castiget filios.
Abbreviated transcription (Latin):
iustos autẽ ꝯfirmat dñs. in ãdu̾sis
ꝑ spem. ꝑ exempla. et maxime ꝑ exẽ¬
plum crucis suȩ. Crux enim xp̃i fini¬
ta ẽ. in pena: et manet in głia: a locis
enim suppliciorum: transit ad frõtes
imꝑatorum. Qͥ tantũ honorem dedit
penis suis: quid faciet fidelib suis:
dies immacłatorum. et hereditas
non potest scire dies ĩmacłatorum.
& si miseris uidentur ignaris. scit ds̃

Expanded text:
ustos autem confirmat Dominus in adversis per spem, per exempla, et maxime per exemplum crucis suae. Crux enim finita est in poena, manet in gloria, a locis enim suppimperatorum. Qui tantum honorem dedit poenis suis, quid reservat fidelibus suis? dies immaculatorum. Ideo Dominusnon potest scire, dies immaculatorum, et si miseri videntur ignaris, scit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
stodi uiam eiꝰ: & exaltabit te ut here¬
ditate capias t̾ram: cum perierint pec¬
et si diu pateris.⁊ in expectando:
cꝰtodi uiam eiꝰ .i. p̃cepta. & quid inde
michi : exaltabit te mi̾tis. quia ñ nͥ¬
exaltatꝰ celestem pͥhabitare patriã.
Uñ subdit. ut hereditate. qiͣ. Ita
nescis quod ꝓmitto: in exꝑientia
postea disces.S. ñ subdit. Cum ꝑie¬
rint peccõres iui debis. in re. quod mͦ
credis de p̃miis bonorum. ⁊ penig
malorum. Duppliciter notat gau¬
dia bonorum. primũ: quod tune sẽ¬
tient inquantis sint iocunditatib.
huiꝰmodi malo. ł hic uidebis inp̃sẽ¬
ti. occło fidei. quo qui caret: & delec¬
tabitur felicitate impiorum. Sꝑibt̃¬

Expanded text:
stodi viam ejus; et exaltabit te ut haereditate capias terram; cum perierint pecet si diu pateris in exspectando, custodi viam ejus, id est praecepta; et quid inde mihi? exaltabit te meritis, Caexaltatus coelestem potest habere patriam. Unde subdit, ut haereditate, quasi dicat, ita nescis quod promittit, in experientia postea disces. Unde subdit, cum perierint peccatores videbis in re quod modo credis de praemiis bonorum et poenis malorum. Dupliciter notat gaudia bonorum: primum, quia tunc sentient in quantis sint jucunditatibus,hujusmodi malo. Vel videbis hic in praesenti oculo fidei. Aug. Quo qui caret, delectatur felicitate impiorum. Peribun
Abbreviated transcription (Latin):
minet spinas et tͥbulos. et sic pasceris
b eiꝰ. Uñ .i. ꝓ quo. ñ inte s in dno: delec¬
tare .i. delecteris. quod si ẽ: clabit tͥ pet¬
ciones cordis tui .i. et̃na que petit rõ.
hec quidem p̃dicta. iustis dico. Qed si
dicii ubi omiã palam ert̃. Modõ enim
absꝯdita ẽ. iusticia .i. fides. qua iuste oꝑa¬
ris. qr ñdum uides quod credis. Et iuid¬
cium tuũ quo iudicas & eligis: sequi
qd̾ ñ uides. quomͦ a mał irridetur: edu¬
cet tanꝙͣ meridiem. ñ solum ut lum̃: s

Expanded text:
minet spinas et tribulos. Et sic pasceris bus ejus. Unde non in te, sed in Domino delectare, id est delecteris: quod si est, dabit tibi petitiones cordis tui, id est aeterna, quae petit ratio. Haec quidem praedicta justis dico; quod si ad lucem judicii, ubi omnia palam erunt. Modo enim abscondita est justitia, id est fides qua juste operaris, quia nondum vides quod credis; et judicium tuum quod judicas et eligis sequi quod non vides, quod modo a malis irridetur. Educes tanquam meridiem, non solum ut lumen, se
Abbreviated transcription (Latin):
ter arescent. et illi qui sunt quẽad¬
modum holera herbarũ: i. medioeres:¬
cito decident. S fui ita: tu uero Spera¬
introitus ẽ. fidei. initium salutis. qr
Sꝑare in dõ: inmitio fidei docemur.
ciunt. Et inhabita t̾ram. neͣ bona faci¬
saturitatem.⁊ suauitatem. indiuitiis
turis sacris. ¶ Ecce diuitiȩ t̾̃re .i. eccłie. &

Expanded text:
ter arescent, et illi qui sunt quemadter arescent, et illi qui sunt quemadmodum olera herbarum, id est mediocres, decident. Illi ita; tu vero VERest introitus fidei, initium salutis, Caare in Deo, initio fidei docemur, ciunt; et inhabita terram ne bona facisaturitatem et suavitatem in divitiis pturi
Abbreviated transcription (Latin):
uͥmali nunc uirentes decident. atq are¬
scent. qr᷑ ñ hñt radicem in alto ꝑcari¬
tatem. Eꝯtra alte radicis arbor. ꝑ cari¬
tatem: modo ẽ. arida. quia ñdũ appa
locupletabit. Hoc autẽ et si longum
uideatur pacienti: cito ẽ. dõ. iunge gͦ
te dõ: et tibi cito erit Et ẽ. dies illa in¬
cognita. quia tanꝙͣ fur ueniet sedđ̃m illd̾.
De die autem illa nemo nouit. neq
filius. neq angłs. neq homo. S quomͦ
dicitur filius nescire. qui omĩanouit
que pater: St dr dies letus: qi letoᷤ
facit. & frigus pigrum qr pigros red¬
dit. Sic dr filius nescire. ł scirẽ nobis. qͥb
ꝑ fenum intellguntur nobiles. qui in
temꝑalib ꝓficiunt facile. ꝑholera q̃
ñ hortorum sunt s herbarum .i. uilis¬
sima que ꝑ agros sponte nascunt᷑. in¬
telliguntur mediocres. s et illi cito a¬
res cunt .i. nobiles. ⁊ hii .i. medioeres:
decidunt. Et hoc ẽ. Eur: Q niam illi
qui sunt tanꝙͣ fenũ .i. nobiles. ueloci¬

Expanded text:
mali non virentes decident, atque arescent, quia non habent radicem in alta per charitatem. Econtra altae radicis arbor per charitatem modo est arida, quia nondum appalocupletabit. Hoc autem et si longum videatur patienti, cito est Deo. Junge ergo te Deo et tibi cito erit. Et est dies illa incognita, quia tanquam fur veniet, secundum illud: De die autem illo nemo scit, neque Filius, neque angelus, neque homo . Sed quomodo dicitur Filius nescire, qui omnia novit quae Pater? Ut dicitur dies laetus, quia laetos facit, et frigus pigrum, quia pigros reddit. Sic dicitur Filius nescire vel scire nobis, quibus assiod. Aliter per fenum intelliguntur nobiles, qui in temporalibus proficiunt facile. Per olera quae non hortorum sunt, sed herbarum, id est vilissima quae per agros sponte nascuntur, intelliguntur mediocres; sed et illi cito arescent, id est nobiles; et hi, id est mediocres, decident, et hoc cur? Quoniam illi qui sunt tanquam fenum, id est nobiles, veloci
Abbreviated transcription (Latin):
tit scõs affligi. Nam et si sunt scõs
tius bonis gaudeas. Et ñ delinq̃t
et malum. et ñ delinquet seõs suos:
qr mnet̾nũ ꝯseruabuntur. Et si hic mo¬
rientur: eꝯtra:. In iusti puniẽt᷑:. & sem̃

Expanded text:
tit sanctos affligi; nam et si sinit sancttuis bonis gaudeas. Et non derelinqa malo. Et non derelinquet sanctos suos, quia in aeternum conservabuntur, et si hic morie
Abbreviated transcription (Latin):
in cuiꝰ ꝑsona loquitur ꝓpħa. ne qui
malignantes imittetur. s quicqͥd boni
sꝑatur: a dõ postuletur. qui ꝓ fut᷑a᷑ dat &
ȩt̾na. Sccło. dicit malos suꝑ bonoᷤ ĩuidia
torqueri. ibi. Obseruabit pecc̃or. Eercio
tractat. iustum hic nũꝙͣ deseri. p̃mia
bonorum & penas malorum ꝯmiscẽs:
cum int̾iectis adhortationib. ibi. Iunior
fui. ⁊ c̃ dehortans gͦ eccłia abimitatõe
qui hoc soles noliemulari .i. in tem:

Expanded text:
in cujus persona loquitur Propheta, ne quis malignantes imitetur, sed quidquid boni speratur, a Domino postuletur, qui profutura dat et aeterna. Secundo dicit malos super bonos invidia torqueri, ibi, observabit peccator. Tertio, tractat justum hic nunquam deseri, praemia bonorum et poenas malorum commiscens, cum interjectis adhortationibus, ibi, junior fuiqui hoc soles, aemulari, Hier. id est
Abbreviated transcription (Latin):
.s: que totum corpꝰ eiꝰ oꝑiat p̾ceptis.
et ꝓtegat ꝯtra adu̾sa. & quasi insinu
ꝯsilii foueat. Potio ꝯtra infirmos. qui
murmurãt de flore malorum. & la¬
bore bonorũ. qiͣ omia casu agant᷑.
Qrum errorem curat iste ps almus.
uelut salubre antidotum docẽs oĩa.
etiam ħ inferiora diuina ꝓuidentia
gub̾nari. et ñ casu agi. Intentiõe mont¬

Expanded text:
 quae totum corpus ejus operiat praeceptis, et protegat contra adversa, et quasi sinu consilii foveat. Aug. Potio contra infirmos, qui murmurant de flore malorum et labore bonorum, quasi omnia casu agantur, quorum errorem curat psalmus velut salubre antidotum, docens omnia, et haec inferiora divina providentia gubernari, et non casu agi. Intentio.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ. ꝓ. ĩ.ii. sua .i. ne moueat te a ꝑseuerantia
faciente in iusticias .i. ł si faciunt iustis
iniqua qd si tͥ aliqua faciunt. desine ab
ira .i. ne sis iratus. qd̃ et si grandia faci¬
unt: derelinque furorẽ .i. ne furiosꝰ sis.
Pres ertim noli emulari ut maligneris.

Expanded text:
moveat te a perseverantia, faciente injustitias, id est si faciunt justis iniqua: quod et si tibi aliqua faciunt, desine ab ira, id est ne sis iratus. Quod et si grandia faciunt, derelinque furorem, id est, ne furiosus sis, praesertim, noli aemulari ut maligneris, id
Abbreviated transcription (Latin):
Desine ab ira & delinque futorẽ: noli
tum. nec tñ iratum. Iõq ñ irascaris de
flore malorum. qr inde irasci & en dig
adhuc infirmus tumet. eur ñbona sibi
tando eum qui maligne faciendo ad tẽpꝰ
floret. bita abillo loco. Noli emulari.¬

Expanded text:
Desine ab ira, et derelinque furorem; noli tum, nec tamen iratum. Ideoque non irascaris de flore malorum, quia inde irasci et indignadhuc infirmus tumet, cur non bona sibi tando eum qui maligne faciendo ad tempus floret. Vel ita ab illo loco, noli aemulari
Abbreviated transcription (Latin):
dant. quare scił. non sunt eo ordine dis¬
positi: quo ꝯpositi. quoᷤ ñ eẽ liquet. cum
hẏstoria de qua agitur in miserere mei
ds. p̃cesserit illud de quo agitur in do¬
mine quid multiplicati sunt. ⁊ benedietꝰ
dominꝰ ds̃ m̃s qͥ docet manꝰ meas ad p̃li
um: ante ambos psalmos p̃dictos editꝰ
fuĩt: ad qd̾ dicit᷑. qr et si inquib dam pos¬
sit reddi ratio ordinis: ñ tam̃ in om̃ĩb.
neq tam̃ sine ratione: ita dispositi sũt.
Escłras nãq: ꝓpħa: qui psalt̾ium et totã
bibliothecam a babiloniis ꝯbustam:
instinetu spiritꝰ scĩ reformauit: eodem
spũ reuelante: psalmo ᷤ ita disposuit.
eis demꝰtitulos apposuit. qui sunt qiͣela¬
ues psalmoꝵ. Sic̃ enim ꝑ cdauem intrat᷑
in domũ: ita ꝑ ꝯgruas titulorum exposici¬
ones: subiectorum clarescit intelligenti¬
a psalmorum. Hec autem cͥca totũ librũ
adũtenda sunt.

Expanded text:
t, quare scilicet non sunt eo ordine dispositi quo compositi. Quod non esse liquet, cum historia de qua agitur, in Miserere mei, Deus , praecesserit illud, de quo agitur, in Domine quid multiplicati sunt . Et: Benedictus Dominus Deus meus qui docet manus meas, etc. , ante ambos praedictos psalmos editus fuerit. Ad quod dicitur, quia si in quibusdam possit reddi ratio ordinis, non tamen in omnibus. Neque tamen sine ratione ita dispositi sunt. Esdras namque propheta, qui Psalterium et totam bibliothecam a Babyloniis combustam instinctu Spiritus sancti reformavit, eodem Spiritu revelante, psalmos ita disposuit, eisdem et titulos apposuit, qui sunt quasi claves psalmorum, Sicut enim per clavem intratur in domum, ita per congruas titulorum expositiones, subjectorum clarescit intelligentia psalmorum. Haec autem circa totum librum advertenda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ꝑ p̃sentes tribulationes significas¬
ti illis qui te metuunt: ut fugi
arcus quasi extensꝰ iam minatur:
s nondum ferit: qr iudicium nos
t̾ret. s ñdum dampnat. cuiꝰ nobis
fit significatio ꝑ p̾sentia. qr si hic
tam asꝑe punit nos ds̃ quid in futo᷑
rudicio faciet: Sene autem iudiciũ
dicitur atrꝰ. quia aitus quanto plus
recto tenditur. tanto impetuos..
gitta in pͥora fertur. Ita et iudicium
quantomagis differtur. tanto grauiꝰ
uenturum ẽ. ł significatio accipitur
uexillum crucis. quod ꝓ signo nobis
datur. ut sequamur xp̃i passiones per
quod euademꝰ faciem attꝰ.qr si sogi
passionum sumus: simul et resurree¬
tionis erimꝰ. Et ẽ. Dedisti metuentib
te significationem .i. uexillum crucis
adimitandum: ut ꝑ hoc fugiant a fa¬
cie arcus .i. iudicii. ł dedisti metuenti¬
b te significationem .i. scͥpturas sacͣs:
ut ꝑ eas fugiant a facie arcꝰ. Ut libe

Expanded text:
 praesentes tribulationes significati illis, qui te metuunt, ut fugiaarcus quasi extensus jam minatur, sed nondum ferit; quia judicium nos terret, sed nondum damnat. Cujus nobis fit significatio per praesentia, quia si hic tam aspere punit nos Djudicio faciet? Bene autem judicium arcus dicitur, quia arcus quanto plus retro tenditur, tanto impetuosius sagitta in priora fertur: ita et judicium quanto magis differtur, tanto gravius venturum est. Vel significatio accipitur vexillum crucis, quod pro signo 127 nobis datur, ut sequamur Christi passiones, per quod evademus faciem arcus, quia si socii passionum sumus, et resurrectionis erimus . Et est, dedisti metuentibus te significationem, id est vexillum crucis ad imitandum, ut per hoc fugiant a facie arcus, id est judicii. Vel, dedisti metuentibus te significationem, id est Scripturas, ut per eas f
Abbreviated transcription (Latin):
tribulatio: est spei meȩ. quia facit
me plenꝰ sꝑare ñ deficere. ł moabpo
intelliguntur. ꝑ ollam intelligitur
refectio. De gentib uͦ quidam sũt
ꝯu̾si ⁊ hii sunt usti tribulatione:
et usti: sunt olla .i. refectio xp̃i et
eccłie. Quia de ustis ꝯsolatur: de
tione ł ustĩsunt olla .i. refectio spei

Expanded text:
tribulatio est spei meae, quia facit tribulatio est spei meae, quia facit me plenius sperare, non deficere. Vel Moab intelliguntur. Per ollam intelligitur refectio. De gentibus vero, quidam sunt conversi, et hi usti sunt tribulatione; et usti sunt olla, id est refectio Christi et Ecclesiae, quia de ustis consolatur, de tione; vel usti sunt olla, id est refectio spei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eum hic bene significatur. nde
iacob ei benedicens in figura xͥ ait. Iu¬
da te laudabunt fratres tui ⁊ cetera.
Moab olla spei mee. Moab ppłs qui¬
dam ẽ. qui descendit a moab quem
genuit maior filia loth. abutens pa¬
treebrio: ꝑ quem intelligitur omnis
abutẽs lege. Sicut enim filiȩ male u¬
tentes patre genuerunt moabitas:
sic qui male utitur lege. gen̾at mala
oꝑa: ut qui bõne bona: a male aũ
utentib oritur olla .i. tͥbulatio eccłiȩ.
Hec ẽ. olla feruens ab aquilone:.i. a
diabolo. Uñ ieremias. Ollam succẽ¬
sam ego uideo: et faciem eiꝰ a facie
aquilonis. Uñ alibi idem iereremias.
Ab aquilone pandetur omne malũ:
.i. adiabolo qui dixit. Ponam sedẽ
xp̃o duce. olla iniquitatis arcdens
facta ẽ. spei. ñ ꝯsumptionis: qr tri¬
bulatio oꝑatur pacietiam: paciẽti
cum caritatis flãma in cordib diffu¬
gente moab .i. abutens lege. ẽ. olla.
quia infert tribulationem. Et hec

Expanded text:
eum hic bene significatur. Unde eum hic bene significatur. Unde Jacob ei benedicens, in figura Christi ait: Juda, te laudabunt fratres tui, etc. . Moab olla spei meae. Moab populus quidam est, qui descendit a Moab, quem genuit major filia Loth, abutens patre ebrio, per quem intelligitur omnis abutens lege. Sicut enim filiae male utentes patre genuerunt Moabitas, sic qui male utitur lege, generat mala opera, ut qui bene, bona. A male autem utentibus lege oritur olla, id est tribulatio Ecclesiae. Haec est olla fervens ab aquilone, id est a diabolo. Unde Jeremias: Ollam succensam ego video, et faciem ejus a facie aquilonis . Unde alibi idem Jeremias: Ab aquilone pandetur omne malum , id est a diabolo qui dixit: Ponam sedem sed Christo duce olla iniquitatis ardens facta est, spei non consumptionis, quia tribulatio operatur patientiam; patientia cum charitatis flamma in cordibus diffugente, Moab, id est abutens lege est olla, quia infert tribulationem. Et haec
Abbreviated transcription (Latin):
.i. meus ẽ. aceruus testimonii .i. mei
sunt martyres ueri. Et meus ẽ.m.
Mannases fuit pͥmogenitꝰ ioseph.
qui hoc nomine uocauit eum dicẽs.
obliuisci me fecit ds̃ labiorum me¬
orum et domum patris mei. Io eo
int̾̃pretatur oblitus: ꝑ qd significãt᷑
fideles. qui sunt pͥoris ꝯfusionis ob
prioriᷤ uitȩ. in anteriora cum apło
se extendit ł ꝑ mannassem intelli¬
gitur ȩccłia gentium : que pͥus sterił.
maledictioni et obꝓbrio subiacebat:
s modo cum parit. iam ẽ. oblita obꝑ
briorũ et ignominiȩ. Uñ ꝙsaias. be¬
tare sterilis quȩ ñ paris: quia plures
ut filii deserte. quam eiꝰ que habet uirũ.
Confusionis ad olescetiȩ tuȩ obliuisce¬
ris: et obꝓbrii uiduitatis tuȩ ñ recor¬
daberis. Et m̃s ẽ. esfraim. Esfrauim fuit
alter filius ioseph. quem sic uocauit
dicens. Crescere me fec̃ ds̃ in t̾ra pau¬
ꝑtatis meȩ. Iõ int̾p̃tatur fructificatio:
quam facit granum fructificans.
enim moriens. uirtutem in se habuit:

Expanded text:
 meus est acervus testimonii, scilicet mei sunt martyres veri, et meus est Manasses. Manasses fuit primogenitus Joseph, qui hoc nomine vocavit eum dicens: Oblivisci me fecit Deus laborum meorum, et domus patris mei . Ideo interpretatur oblitus: per quod significantur fideles, qui sunt prioris confusionis oblprioris vitae, in anteriora cum Apostolo se extendit . Vel per Manassem intelligitur Ecclesia gentium, quae prius sterilis maledictioni et opprobrio subjacebat; sed modo, cum parit, jam oblita est opprobriorum et ignominiae. Unde Isaias: Laetare, sterilis quae non paris, quia plures sunt filii desertae quam ejus quae habet virum . Confusionis adolescentiae tuae oblivisceris, et opprobrii viduitatis tuae non recordaberis. Et meus est Ephraim. Ephraim fuit alter filius Joseph, quem sic vocavit, dicens: Crescere me fecit Deus in terra paupertatis meae . Ideo interpretatur fructificatio, quam facit granum fructificans. . Granum enim moriens, virtutem in se habuit
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝑ infirmitatẽ carnis graues. po¬
pulo iam tuo dura pꝰꝙͣ uicisti. et si
tato namq homine in melius. Seqͣr
cedens ad seruitutẽ dei. sta in iustici¬
a et timore. et p̃para animã tuã ad
temptationem. Prior labor ẽ. pecc̃a
uincere ut muteris: Scd̾s ẽ. ꝓ eo qd
mutatus ẽ. ferre adu̾sa usq infinem.
Et potasti nos uino ñ illo in quo ẽ.
luxuria. s ꝯpunctionis .i. tͥbulationis
qͣua purgatur paciens. ut uulnusi
sti nos. Snde ñ uitia. s ꝯpunctio na¬
scitur. Nonͣ enim ẽ. ꝑemptio ꝑdẽs.
s medicina urens.s & quare hoc fa¬

Expanded text:
nfirmitatem carnis graves, populo jam tuo, postquam vicistis; et si tato namque homine in melius, sequitcedens ad servitutem Dei sta in justitia, et timore, et praepara animam tuam ad tentationem . Prior labor est peccata vincere, ut muteris; secundus est pro eo quod mutatus es ferre adversa usque in finem. Et potasti nos vino, non illo in quo est luxuria; sed compunctionis, id est tribulationis, qua purgatur patiens. ut vulnus ssti nos, unde non vitia, sed compunctio nascitur. Non enim est peremptio perdens, sed medicina urens. Et quare hoc fa