comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conuenit habete. et ligna et uirgae ueniti pos¬
suntret domino erit qui utatur Dc seruandis ftu
in uineateas concluduntur eãdem in sapa in
mustõ corte condunturum n quas su¬
spendas duratinas amincas maiores uel ad.¬
fabrum fertariuto. Pro passis ea recte seruant᷑
poma.Mala serutea corotonia Scantiana qui¬
rimana ltem alia conditiua mala muscea. et
condita in sapa bona erunt: Tarentina. Muscca
cucurbitana item alia genera quamplircis seri¬
to: aut inserito. Oleas Orchites positas ex op¬
time conduntur: uel uirides in muria. Uelin
lentiseo contuso: uel orchites ubi nigra ecunt
et sicta sale confricato dies duos. postea sale ex¬
cutito. In sole ponito biduum: uel sine sale. inde¬
fructum condito. secua in sapa condere uel sicta.¬
ue arida facias. Item pita facias ficus quo modo¬
tinas hibernas. tellanas: attas. pediculo longo
letum oñe genus coronamenta om̃e genus
nas graecas. haec facito uti secuentur fundum sub¬

Expanded text:
convenit habere; et ligna et virgae venire posconvenit habere; et ligna et virgae venire possunt, et domino erit qui utatur. In eodem fundo sin vinaceis conduntur; eadem in sapa, in musto, in lora recte conduntur. Quas suspendas duracinas Aminnias maiores, vel adfabrum ferrarium pro passis eae recte servantur. Poma, mala strutea, cotonea Scantiana, Quiriniana, item alia conditiva, mala mustea et conditiva in sapa bona erunt, 4 Tarentina, mustea, cucurbitiva, item alia genera quam plurima serito aut inserito. Oleas orcites, posias; eae optime conduntur vel virides in muria vel in lentisco contusae, vel orcites ubi nigrae erunt et siccae, sale confriato dies V; postea salem excutito, in sole ponito biduum, vel sine sale in defrutum condito. Sorba in sapa condere vel siccare; arida facias. Item pira facias. CAPUT 8 Ftinas, hibernas, Tellanas atras pediculo longoortum omne genus, coronamenta omne genus,nas, Graecas, haec facito uti serantur. Fu
Abbreviated transcription (Latin):
rem. Salentinam. orchia etdi paseaen Secea¬
nam colminianam. albacerc̃n. Quara cau
in his lotis optimar. dicc̃ ratesse caz taaye¬
me scruto. ł loc oetis sdea in xxic aut in
xix. pedes consento Rgeu oleto conserundo
qui inuentana fauonium spestabit. et soli ost¬
entus erit. Alius bonus nullus erit. Olca¬
qua inerit. et ferundo arbor peribit et must¬
us ruber molestus erit. Circura coronas et
bus habeas. et matecia si quo opu est pa.¬
rata erit. Si̾ cubi in is locis ripa aut hu
do serito hipalio uortito. ibi oculos hatu.¬
ndine pedes ternol aliũm ab alio serito.
corrucla cui fodinie et incenditur et um.¬
bram pet iuitipus babet. Salitem gratam
tixcum harundines secito ui sict qui uiae¬
et gemaituiam eugilortar. Heliuolu minuscu.¬
bam̃ conserito ⁊ui locus orassus eut aut ne¬
gentinum apicinm litanim. secito. Caterae
uites miscella maxut& nͥ quenuals agium.
Undum subiribanuu arbustum maxime

Expanded text:
rem, Sallentinam, orcitem, poseam, Sergiarem, Sallentinam, orcitem, poseam, Sergianam, Colminianam, albicerem, quam earum in iis locis optimam dicent esse, eam maxime serito. Hoc genus oleae in XXV aut in XXX pedes conserito. Ager oleto conserundo, qui in ventum favonium spectabit et soli ostentus erit, alius bonus nullus erit. quam erit et ferundo arbor peribit et muscus ruber molestus erit. Circum coronas et bus habeas, et materies, siquo opus sit, parata erit. Sicubi in iis locis ripae aut lodo serito: bipalio vortito, ibi oculos harundinis pedes ternos alium ab alio serito. corruda, eo quia foditur et incenditur et umbram per tempus habet. Salicem Graecam circum harundinetum serito, uti sieto qui vineet geminum eugeneum, helvolum minusculum conserito. Qui locus crassus erit aut negentinum, Apicium, Lucanum serito. Ceterae vites, miscellae maxime, in quemvis agrum ndum suburbanum arbustum maxime
Abbreviated transcription (Latin):
R uri si recte habitaueris sapius et libentus ue¬
persedeat. Si quid quis deliquerit peo no¬
xa bono modo uindicet. familiae male ne sit ope
scultet. Rem diuinam nisi compitalibus in co¬
bro putet. Ope̾rarium mercennarium politorem
luisse uelit. Segetem non defrudet. Nam id infe
Erram cariosam caue ne ares. Neue plaust¬
rum. neue pecus impellas. Si ita non caueris
q̃uo impuleris triennii fructum amittes. Pecori
pluit fieri solet. Omnia mature conficias E¬
face. Nam res rustica sic est. si unam remsero
feceris. om̃ia opera sero facies. Stramenta si de¬
erint fcondem ilioneam legito bubus sabsternito÷¬
Stercus comminuito ꝑ autumnum euehito. Ci.¬
cum oleas autunnitate allaqueato. et ster.¬
cus addito. ftondem populncam cedito per
tempus non peraridam pabulum ouibus.
f aenum cordum: scilimenta de prato ea ari.¬
da condito. Post imbrem autunruriumta.¬
nebulosus est rapa:casanurd milnit .i. pani¬
cum id manibe seci ꝯporion in agio itasso

Expanded text:
ruri si recte habitaveris, libentius et saepius vepersedeat; siquis quid deliquerit, pro noxa bono modo vindicet. Familiae male ne sit, ne scultet. Rem divinam nisi Conpitalibus in cobro putet. Operarium, mercennarium, politorem luisse velit. Segetem ne defrudet: nam id infelerram cariosam cave ne ares, neve plostrum neve pecus inpellas. Si ita non caveris, quo inpuleris, trienni fructum amittes. Pecori pluit fieri solet. Opera omnia mature conficias face. Nam res rustica sic est, si unam rem sero feceris, omnia opera sero facies. Stramenta si deerunt, frondem iligneam legito, eam substernitoet conminuito; per autumnum evehito. Circum oleas autumnitate ablaqueato et stercus addito. Frondem populneam, ulmeam, querneam caedito per tempus: eam condito non peraridam, pabulum ovibus. Item faenum cordum, sicilimenta de prato, ea arida condito. Post imbrem autumnum ranebulosus est, rapa, raphanos, milium, panicum, id maxime seri oportet. In agro crasso
Abbreviated transcription (Latin):
sumito paulo acerbiora. Uas quo condideris
oblinito plane¬
pens momordexit melanthi a cetabulum¬
qđ medici uocant ⁊ murneum conterito in
uim ueteris emina id per nares indito et ad
ipsum morsum stercus siullum apporuito. Et.
tidem hoc si usus euenerit homini facito.
B oues uti bene ualeant.

Expanded text:
sumito paulo acerbiora. Vas, quo condideris, sumito paulo acerbiora. Vas, quo condideris, oblinito planepens momordequod medici vocant zmurnaeum, conterito in vini veteris hemina. Id per nares indito et ad ipsum morsum stercus suillum adponito. Et idem hoc, si usus venerit, homini facito. Boves uti valeant
Abbreviated transcription (Latin):
coquito ad dimidium Ea ungͥito fundu at¬
cx et extrinsetus. et pedes et angulos lbica
adatuerit. uestimenta condito. Si ita feceris
tinea non nocebunt. Et item lignea supel¬
lectilem omẽm si unges non putrescet. et
quu eam terseris splendidior fiet. Itema¬
nea omĩa ungito. sed prius exterocto bene
postea quin unxeris quu uti uoles᷑ exter¬
geto splendidior exit. et erugo non erit
molesta. fici aridae ut integre sint¬
ctile condito uel amurca de cocta ungito.
O leum si in metretam indas nouam.¬
Leum si in metreta noua inditurus eris
amurca ita uti est cruda colluito agitatoq
diu ut bene combibat. id si feceris metreta
oleu non bibet. et oleum melius fiet et ip̃a
lrgas mixteas si uoles cum bactis seruare et
itẽm aliud genus quoduis. Et si tamulos ficu¬
Incos uoles cum foliis interse allegato fasci¬
culos facito eos in amurca demutito. Supra
stet amurca facito sed ea q̃ demissurus eris

Expanded text:
coquito ad dimidium, ea unguito fundum arcoquito ad dimidium, ea unguito fundum arcae et extrinsecus et pedes et angulos. Ubi ea adaruerit, vestimenta condito. Si ita feceris, tiniae non nocebunt. Et item ligneam supellectilem omnem si ungues, non putescet, et cum ea terseris, splendidior fiet. Item ahenea omnia unguito, sed prius extergeto bene. Postea cum unxeris, cum uti voles, extergeto. Splendidior erit, et aerugo non erit molesta. Fici aridae si voles utctile condito. Id amurca decocta unguito. Oleum si in metretam novamleum si in metretam novam inditurus eris, amurca, ita uti est cruda, prius conluito agitatoque diu, ut bene conbibat. Id si feceris, metreta oleum non bibet, et oleum melius faciet, et ipsa irgas murteas si voles cum bacis servare et item aliut genus quod vis, et si ramulos ficulneos voles cum foliis, inter se alligato, fasciculos facito, eos in amurcam demittito, supra stet amurca facito. Sed ea quae demissurus eris
Abbreviated transcription (Latin):
arium. sulphuris quartariu. Conterito in
mortario seorsu utrunq postea infricito q̃
miniutissime in amurcam caldam et simuli
eudicula misceto. et denuo coquito ss dio coelo
N ami si in tecto coquas quu bitumen et sulfur
additum est excandescet. Ubi erit tam crassu
ꝗͣ uiscum sinito frigescat. Hic uitem circum ca¬
put et sub brachia ungito conuolus non nascet᷑¬
¶l. es ne scabefiant a murtaz condito puram bene
no bono: inter se omĩa commisceto pariter. po.¬
stea quu detonderis ungito totas sinicobi¬
duum aut triduum consldent. Deinde la¬
uito in mari. Si aquam marinam tio habebis
a qua salsa eas lauito. Si haec sic feceris neq
scabefient. et lanae plus: et meliorem habebũt̃
et ricini non erunt molesti. Eodem in om̃es
quadeupedes utitot. si scabuerint.
Murca decocta axem inungito. et lora et
calciamenta et coria omia meliora facies.
Estimenta ne tinea tangant amuita de

Expanded text:
arium et sulpuris quartarium. 2 Conterito in arium et sulpuris quartarium. 2 Conterito in mortario seorsum utrumque. Postea infriato quam minutissime in amurcam caldam et simul rudicula misceto et denuo coquito sub dio caelo. Nam si in tecto coquas, cum bitumen et sulpur additum est, excandescet. Ubi erit tam crassum quam viscum, sinito frigescat. Hoc vitem circum caput et sub brachia unguito; convolvulus non nascetOves ne scabrae fiant. Amurcam condito, puram bene no bono, inter se omnia conmisceto pariter. Postea cum detonderis, unguito totas, sinito biduum aut triduum consudent. 2 Deinde lavito in mari; si aquam marinam non habebis, facito aquam salsam, ea lavito. Si haec sic feceris, neque scabrae fient et lanae plus et meliorem habebunt, et ricini non erunt molesti. Eodem in omnes quadripedes utito, si scabrae erunt. murca decocta axem unguito et lora et calciamenta et coria; omnia meliora facies. stimenta ne tiniae tangant. Amurcam
Abbreviated transcription (Latin):
Rumento ne noeeat Gurgulio neu mures tangãt
lutu de amuica facito: palearum paulu addito
macerescant bene: et subitobene Eo granariu
totum oblinito crasso luto postea consꝑgito amur¬
ca om̃e qđ lutaueris ubi aruerit eo frumentu
refrigeratum condito gurgulio non nocebit.
Olea si fructum non fert.¬
ta circumponito. postea amurcã cum aqua com.¬
misceto & quas partes deinde ad olea cicũ fodito
ad arbore maximã urna cõmixti sat est. Admi¬
nores arbores proratione indito. et ide hoc si facies
ad arbores feraces. hoc qͦ meliores fient. Ad casstea¬
menta ne addideris. fici uti geossos teneant.
et hoc amplius quu uerappetet terra ad aggera¬
to bene. Si ita feceris et grossi nõ cadent et fici
scabra nõ fient: et multo feratiores erunt.
ndito puram bene facito. in uas aneum in¬
dito congios ii. postea igni lera coquito. Rudi¬
cula agit᷑ato crebroq usq adeo dumfiat tam
ciassumꝰ ꝗ̃ mel. postea sumito bituminas terti¬

Expanded text:
rumento ne noceat curculio neu mures tangant. Lutum de amurca facito, palearum paulum addito, sinito macerescant bene et subigito bene; eo granarium totum oblinito crasso luto. Postea conspargito amurca omne quod lutaveris. Ubi aruerit, eo frumentum refrigeratum condito; curculio non nocebit. Olea si fructum non ferta circumponito. Postea amurcam cum aqua conmisceto aequas partes. Deinde ad oleam circumfundito. Ad arborem maxumam urnam conmixti sat est; ad minores arbores pro ratione indito. Et idem hoc si facies ad arbores feraces, eae quoque meliores fient. Ad eas stramenta ne addideris. Fici uti grossos teneant, et hoc amplius, cum ver adpetet, terram adaggerato bene. Si ita feceris, et grossi non cadent et fici scabrae non fient et multo feraciores erunt. ndito, puram bene facito, in vas aheneum indito congios II. Postea igni leni coquito, rudicula agitato crebro usque adeo, dum fiat tam crassum quam mel. Postea sumito bituminis terti
Abbreviated transcription (Latin):
pastores aꝑganidoe maledonae potis sint. Acticus
qui nunc situs pomponius: nunc Quintus Ceci¬
lius cum nomine eodem ego opinor inquit inci¬
piam primus: quoniam in me uidere coniccisse
ab homirubus ac mansuefactas hac primum
oportet bonas emere: quae ita ab atate si neque
niam ꝙ extraordinarie fructuum speties duoe
accedunt magnae: quarum una est consura qđ
oues et capras detondunt: aur uellunt. Altera
qđ latius patet cde lacte et casco quam scripto.¬

Expanded text:
pastores a Pergamide Maledove potis sint. Atticus, pastores a Pergamide Maledove potis sint. Atticus, qui tunc Titus Pomponius, nunc Quintus Caecilius cognomine eodem, Ego opinor, inquit, incipiam primus, quoniam in me videre coniecisseab hominibus ac mansuefactas. Has primum oportet bonas emere, quae ita ab aetate, si neque extraordinariae fructum species duae accedunt magnae, quarum una est tonsura, quod oves ac capras detondent aut uellunt; altera, quae latius patet, de lacte et caseo, quam scripto
Abbreviated transcription (Latin):
fauris datur plus cibi ut uites habeant focini
Decunda pars est de foctura. non appello foctiuã
a conceptu ad partum hienum prargnatiõĩs pri¬
mi et ex tremi fin̾es. Quare primum uidendu
de admissione quo qu&q tempore ut ineant
facere oportet Nam et suillo pecore a fauonio
ad &e quinoctium uernum putant aptum. sic oui¬
li ab arcturi occasu usq ad aquile atasum pre¬
terea et habenda ratio quanto ante ꝗͣ incipiat ad¬
muissura fieri mares a foeminis secretos habeat
tura quae sint obseruanda ꝙ alia alio tempore
parere solet. Equa .ii. uentrem fert .xii. men̾zes
Uacca .x. Ouis et capra quinos Sus quatuor. in
foctura tes incredibilis est in hispania. sedest
uera ꝙ in lusitania ad oceanum in ea regione
ubi est oppidum olisippo monte tagco quaẽdam
Ed quoniam nos nostrum pensum absoluimus
ac limitata est partaria quaestio nunc uos reddite
nobis epirote de unaquaq re ut uideamus ꝗd

Expanded text:
tauris datur plus cibi, ut vires habeant, feminitauris datur plus cibi, ut vires habeant, feminiSecunda pars est de fetura. Nunc appello feturam a conceptu ad partum; hi enim praegnationis primi et extremi fines. Quare primum videndum de admissione, quo quaeque tempore ut ineant facere oporteat. Nam ut suillo pecori a favonio ad aequinoctium vernum putant aptum, sic ovillo ab arcturi occasu usque ad aquilae occasum. Praeterea habenda ratio, quanto antequam incipiat admissura fieri mares a feminis secretos habeanttura quae sint observanda, quod alia alio tempore parere solet. Equa enim ventrem fert duodecim menses, vacca decem, ovis et capra quinos, sus quattuor. In fetura res incredibilis est in Hispania, sed est vera, quod in Lusitania ad oceanum in ea regione, ubi est oppidum Olisipo, monte Tagro quaedamSed quoniam nos nostrum pensum absolvimus ac limitata est pecuaria quaestio, nunc rursus vos reddite nobis, o Epirotae, de una quaque re, ut videamus, quid
Abbreviated transcription (Latin):
alias ne uero Altera partes quatuor sẜ quu
iamemeris ol seruanda de pastione de foc¬
cura. de nutricatu. de sanitate pascendi:
Primum locus qui est eius rotio triplex in ꝗt
regione ꝗꝗ porissimura pascas et quando et
qui ut capras in montuosis potius locis q̃¬
fructibus q̃ in herbidis carpisquas.Cm¬
iraneꝗ eaa gra loci astiua et hyberna idone¬
a om̃ibus ad pascendum draq ꝯreoos oui¬
um lorioe abigunt et aprlia insamnium
asciuatum anẜ ad pubbtatum profitene.
nec si inscurtum pecus paruerint lege eeni.¬
soria comactant mulieres et camsestri asta.¬
ce exigunt᷑ in burbures altos mantes. qui
potissimum quaq petudum pascat᷑ habenda
ratio nec salum ꝙ foeno sit satura equa aut
bos cum sues hor uitent et quarant alana̾e
sed qđ ordcum et faba interdum sit q̃iubusda
obuciendam: et dandum bubus lupinum
et lactariqs medica et cithisum. Praterenꝗ.¬
ꝙ ante ad mensuram diebus xxx. arictibus ac

Expanded text:
alias neutrum. Alterae partes quattuor sunt, cum alias neutrum. Alterae partes quattuor sunt, cum iam emeris, observandae, de pastione, de fetura, de nutricatu, de sanitate. Pascendi primus locus qui est, eius ratio triplex, in qua regione quamque potissimum pascas et quando et qui, ut capras in montuosis potius locis fruticibus quam in herbidis campis, equas contra. Neque eadem loca aestiva et hiberna idonea omnibus ad pascendum. Itaque greges ovium longe abiguntur ex Apulia in Samnium aestiuatum atque ad publicanum profitentur, ne, si inscriptum pecus paverint, lege censoria committant. Muli e Rosea campestri aestate exiguntur in Burbures altos montes. Qui potissimum quaeque pecudum pascatur, habenda ratio, nec solum quod faeno fit satura equa aut bos, cum sues hoc vitent et quaerant glandem, sed quod hordeum et faba interdum sit quibusdam obiciendum et dandum bubus lupinum et lactariis medica et cytisum; praeterea quod ante admissuram diebus triginta arietibus ac
Abbreviated transcription (Latin):
longius post decimum annum procedit. Nam
prima & tas pecoris om̃is et extrema steri¬
lis et quatuor. Alcera pars est cognitio sor¬
me unusciuusq pecudis qualis sit. Ma¬
gni n interest cuiusmodi quaq sit ad fru¬
ctum. Item potius bouem enunt cortubus
nigrantibas q̃ albis Captam amplam q̃ pa¬
ruam. Sut pro eerto tempora capitibue ut
sint parlus. sertia par est quo sie seminio
quaerendum hoc nominet̾ a sini arcadiȩ
in ꝗcatia noblisau. In iralia teatirui usq cõ
ut mea memoria asinus denterit sexterti
milibus sexaginta et unꝑ quadriga ro¬
ma cotistiterime quadrinoentis milibus
Quarta pari est de urie nꝑando quemad
modum quanq pecudem er̃ũ opertet uili
uire qđ ii alcetius fuit id ut siac imcira
ecess est aliꝗd incercedere. ł seq in omni.¬
bus satie ese stipulatio aut solutu numaꝵ
admutationem dominui in emptionem abias
stipulan dim satis esse. alias e sano pecote

Expanded text:
longius post decimum annum procedit. Nam longius post decimum annum procedit. Nam prima aetas omnis pecoris et extrema sterilis. E quattuor primis altera pars est cognitio formae unius cuiusque pecudis, qualis sit. Magni enim interest, cuius modi quaeque sit ad fructum. Ita potius bovem emunt cornibus nigrantibus quam albis, capram amplam quam parvam, sues procero corpore, capitibus ut sint parvis. Tertia pars est, quo sit seminio quaerendum. Hoc nomine enim asini Arcadici in Graecia nobilitati, in Italia Reatini, usque eo ut mea memoria asinus venierit sestertiis milibus sexaginta et unae quadrigae Romae constiterint quadringentis milibus. Quarta pars est de iure in parando, quem ad modum quamque pecudem emi oporteat civili iure. Quod enim alterius fuit, id ut fiat meum, necesse est aliquid intercedere, neque in omnibus satis est stipulatio aut solutio nummorum ad mutationem domini. In emptione alias stipulandum sanum esse, alias e sano pecore,
Abbreviated transcription (Latin):
ut fructus ꝗͣ possunt maximi capiant᷑ ex ea a¬
quibus ipsa pecunia nominata est. Nam omĩs
pecunioe pecus fundamentum. Ea partes hãbet̃
nouem discretas ter ternas. ut sit una de mino¬
ribus pecudibus: cuius genera tria. ouis capra
sus. Altera de pecore maiore̾ in quo st̃ item ad
tres speties nã dici boues asini equi. Tertia pars
est in pecuario qua non parat᷑ ut ex iis capiat᷑
fructus. sed ꝑpea aut ex ea sint muli canes pa.¬
stores Horum unaquaq inse generalis partis
habet hominum nouenas quaꝵ in petore paran.¬
do necessariae quatuor alterae in pascendo toti¬
dem. Praeterea coĩs una. lta st̃ omĩum partes mi¬
nimum octoginta et una et quidem necessaria
nec paruae. Primun ut bouum pares pecus. unu
sare oportet. qua a tate quanq pecudem parare
habereq expediat. Itaq in bubalo pecore mino.¬
ris emptis anniculam et supra decem annoru
q abima aut trima fructum ferre incipit noꝗ

Expanded text:
ut fructus quam possut fructus quam possquibus ipsa pecunia nominata est; nam omnis pecuniae pecus fundamentum. Ea partes habet novem, discretas ter ternas, ut sit una de minoribus pecudibus, cuius genera tria, oves capra sus, altera de pecore maiore, in quo sunt item ad tres species natura discreti, boves asini equi. Tertia pars est in pecuaria quae non parantur, ut ex iis capiatur fructus, sed propter eam aut ex ea sunt, muli canes pastores. Harum una quaeque in se generalis partis habet minimum novenas, quarum in pecore parando necessariae quattuor, alterae in pascendo totidem; praeterea communis una. Ita fiunt omnium partes minimum octoginta et una, et quidem necessariae nec parvae. Primum ut bonum pares pecus, unum scire oportet, qua aetate quamque pecudem parare habereque expediat. Itaque in bubulo pecore minoris emitur annicula et supra decem annorum, quod a bima aut trima fructum ferre incipit neque
Abbreviated transcription (Latin):
ribus esse ortum quis non dicit. Quis faustu¬
lum negat pastorem fuisse nutritium qui Romu¬
lism et Remum educauit. Non ipõs qꝰ fuisse pa.¬
stores obtincbit ꝙ parilibus potissimum condi¬
dere urbem. non idem ꝙ multa etiam nũc ex ue¬
tere instituto bubu̾s et ouibus dicit᷑. et q aes anti¬
quissimum qđ est conflatum pecore est notatum et
urbs quum condita est tauro et uacca q̃ essent mu¬
ti et porta definitum Et ꝙ populus ro. quu lustr¬
aretur suo in taurilibus circũagunt̾ ueteres aries
taurus Et ꝗ nomina multa habemus ab utroꝗ peco¬
ficari qđ dicunt᷑ ut amnicaprae statilitauri pompo¬
niuitulos sic a pecudibus multi alii Relictu
est de scientia pastorali de qua est dicendum
ꝓ Scrosa noster cui haec &tas defert reꝵ rusti¬
caꝵ omĩum palmam quo melius potest dici cum
conuertissent in cum ora omẽs. Scrofa igitur
inquit est scientia pecoris parandi et pascendi

Expanded text:
ribus esse ortum quis non dicit? Quis Fausturibus esse ortum quis non dicit? Quis Faustulum nescit pastorem fuisse nutricium, qui Romulum et Remum educavit? Non ipsos quoque fuisse pastores obtinebit, quod Parilibus potissimum condidere urbem? Non idem, quod multa etiam nunc ex vetere instituto bubus et ovibus dicitur, et quod aes antiquissimum quod est flatum pecore est notatum, et quod, urbs cum condita est, tauro et vacca qua essent muri et portae definitum, et quod, populus Romanus cum lustratur suovitaurilibus, circumaguntur verres aries taurus, et quod nomina multa habemus ab utroque pecoficare quod dicuntur, ut Anni Caprae, Statili Tauri, Pomponi Vituli, sic a pecudibus alia multa? Relicum est de scientia pastorali, de qua est dicendum, quod Scrofa noster, cui haec aetas defert rerum rusticarum omnium palmam, quo melius potest, dicet. Cum convertissent in eum ora omnes, Scrofa, Igitur, inquit, est scientia pecoris parandi ac pascendi,
Abbreviated transcription (Latin):
ra uox caꝵ non me sod he sonare uidetur
oues habere uocem efferentes e quo post bali
dicunt extricata littera ut inmultis Ꝙ si
apud antiquos non magnae dignitatis pe.¬
cus esset. in coclo describendo astrologi non
appellassent corum uocabulis signa: quȩ nõ
modo non dubitarunt ponere: sed etia ab
iis principibus .xii.signa multi numerant
ab axiete et rauro cum ca praponerent apol¬
lini et herculi hi ii dci ea sequut᷑ sed ap¬
pellarũt ꝗemini. Nec satis putarunt de xii.
signis sextam partem octinere pecudum no¬
mina nisi adiecissent ut quarram teneret sa¬
pricornum: Praterea a pecuariis addiderũt
capram hedos caues. Annoetiam ltem luna.¬
ri terraq ab iis regionibus notae apccore in
mari qđ nominauetunt a captis Aegeumpe.¬
lagus ad syriam montem tauꝵ in sabinis can¬
rium. non ne interris multa ut oppidum in
graccia hippon. argos denique italia a uitu-¬
lis ut scribit piso. Roͣ uero populum a pasto¬

Expanded text:
ra vox earum non me, sed be sonare uidetur, ra vox earum non me, sed be sonare uidetur, oves belare vocem efferentes, e quo post balare dicunt extrita littera, ut in multis. Quod si apud antiquos non magnae dignitatis pecus esset, in caelo describendo astrologi non appellassent eorum vocabulis signa, quae non modo non dubitarunt ponere, sed etiam ab iis principibus duodecim signa multi numerant, ab ariete et tauro, cum ea praeponerent Apollini et Herculi. Ii enim dei ea secuntur, sed appellantur Gemini. Nec satis putarunt de duodecim signis sextam partem obtinere pecudum nomina, nisi adiecissent, ut quartam tenerent, capricornum. Praeterea a pecuariis addiderunt capram, haedos, canes. An non etiam item in mari terraque ab his regionibus notae, in mari, quod nominaverunt a capris Aegaeum pelagus, ad Syriam montem Taurum, in Sabinis Canrium? Nonne in terris multa, ut oppidum in Graecia Hippion Argos? Denique non Italia a lis, ut scribit Piso? Romanorum vero populum a pasto
Abbreviated transcription (Latin):
tricam montes de subiis nemini ignotum nisi
qui apros non putat sues uocari. Boues perferi
etiam tiuc̃ sunt multi in dardania er.Moedia et
tbracia Asinẽ feri en pheygia et chaonia. eꝗ
feri in hispania cicriore tegionibus aliquet
Ofgo quam dixi dignitas quam dicam dean¬
eiquis allustrissimis quisq pastor erat ut ost¬
eridit et graea et latina linqua et ueteres
pocta qui alio uocant poliarnas: alios po¬
limelas: alios polibucat ⁊ ipsas pecudes po
caritatem auteas habuisse pelles tradide¬
tunt ut argis Atreus quam sibi Imester᷑
subduxisse querit. ut in colchide oetam ad
cuius arieti pellem profecti regio genere di¬
cuntuu Argonauta ut in libro ađ hẽspetidic
nde aurcamala qdem secundum antiquam
consuctudinem capras et oues quas herca¬
les en astica ingraciam absportauit. Ea n.
sua uoce groece ãppellarunt mala. Nec mud¬
tosetus nõstii ab cadem uoce. sed ab alia litte.¬

Expanded text:
tricam montes multae. De subus nemini ignotum, nisi tricam montes multae. De subus nemini ignotum, nisi qui apros non putat sues vocari. Boves perferi etiam nunc sunt multi in Dardania et Maedica et Thracia, asini feri in Phrygia et Lycaonia, equi feri in Hispania citeriore regionibus aliquot. Origo, quam dixi; dignitas, quam dicam. De antiquis illustrissimus quisque pastor erat, ut ostendit et Graeca et Latina lingua et veteres poetae, qui alios vocant polyarnas, alios polymelos, alios polybutas; qui ipsas pecudes propter caritatem aureas habuisse pelles tradiderunt, ut Argis, Atreus quam sibi Thyesten subduxe queritur; ut in Colchide ad Aeetam, ad cuius arietis pellem profecti regio genere dicuntur Argonautae; ut in Libya ad Hesperidas, unde aurea mala, id est secundum antiquam consuetudinem capras et oves, Hercules ex Africa in Graeciam exportavit. Ea enim a sua voce Graeci appellarunt mela. Nec multo secus nostri ab eadem voce, sed ab alia litte
Abbreviated transcription (Latin):
homines ex uis rebus quae inuolata ultro ferret
terra: ex hac uita in secundam ascendisse pa.¬
storicam e feris atq agrestibus ut arboribus
ac uirgultis ac de carpendo glandem atbu¬
stum mora poma colleoexunt ad usum sic ex a¬
nimalibus cum ꝑꝑ eandem utilitatem qua
possent siluestria deꝑderent ac concluderent
et mansuescerent. Inquis primum non sine cau¬
sa putant oues assumptas. et ꝑꝑ utilitatem et ꝑꝑ
laciditatem. Mlaxime ti. e natura quietate.
et aptissime ad uitam hominum ad abum .N.
lacte et cascum adhibitum ad corpus uestitum
et pelles attulexunt. Tertio deniq gradu aui¬
ta pastorali ad agriculturam descenderunt. In
qua ex duobus gradibus supioribus retinue.¬
runt multa: et quo descenderant ibi processe
locis multis genera pecudum feraꝵ st̾. aliquot
ab oiubus ut in pheygia ubi greges uidenr᷑ cum¬
plures. In samothracia capraꝵ quas latine rotas
appellarit. Sunt .ii. in italia circum fiscelum et te¬

Expanded text:
homines ex his rebus, quae inviolata ultro ferret homines ex his rebus, quae inviolata ultro ferret terra, ex hac vita in secundam descendisse pastoriciam, e feris atque agrestibus ut arboribus ac virgultis decerpendo glandem, arbutum, mora, poma colligerent ad usum, sic ex animalibus cum propter eandem utilitatem, quae possent, silvestria deprenderent ac concluderent et mansuescerent. In quis primum non sine causa putant oves assumptas et propter utilitatem et propter placiditatem; maxime enim hae natura quietae et aptissimae ad vitam hominum. Ad cibum enim lacte et caseum adhibitum, ad corpus vestitum et pelles adtulerunt. Tertio denique gradu a vita pastorali ad agri culturam descenderunt, in qua ex duobus gradibus superioribus retinuerunt multa, et quo descenderant, ibi processelocis multis genere pecudum ferarum sunt aliquot, ab ovibus, ut in Phrygia, ubi greges videntur complures, in Samothrace caprarum, quas Latine rotas appellant. Sunt enim in Italia circum Fiscellum et Te
Abbreviated transcription (Latin):
pedisset. Ego uõ inꝗͣ dicam dumtaxat qđ
est historicon de duabus rebus.
PRimus quem accepi de origine et dignitate
de tertia parte ubi est de arre Scrofa suso¬
pit ut semigiaecis pastoribu dicam graece
biles pecuariae in brutiis haben̾tur. Sed haec
ita a nobis accipictinnꝗt Sccofa ut uos ꝗestis
epipotici pecuaria thietha remuneremini nꝙ
ao que scitis proferatis in medium. Nemon
omĩa potest scire. quum accepissem conditio¬
nem et miea partes essent prima non quo ego¬
in italia petuarias non habeam sed non ome
qui habent cytharam st cytharedi. Ioit inq̃ et
homines et pecus cum semꝑ fusse sit netesse na¬
tura siue .n. aliqđ fuit principium generã di
aruimali ut putauit In ales ⁊ lilesius et
no oricus. siue coritia principium coꝵ extitũ
Nullum ut credidit pythagoras Samius et
Aristoteles Stageriter necesse est humanae ui¬
ta ad summam memoriam gradatim descen¬
lisse ad hanc atatem. ut scribit Dicearchui: et
sumum gradum fuisse naturalem cum uiuerẽt

Expanded text:
s  Ego vero, inquam, dicam dumtaxat quod est historicon, de duabus rebus primis quae accepi, de origine et dignitate, de tertia parte, ubi est de arte, Scrofa suscipiet, ut semigraecis pastoribus dicam graece,biles pecuariae in Bruttiis habentur. Sed haec ita a nobis accipietis, inquit Scrofa, ut vos, qui estis Epirotici pecuariae athletae, remuneremini nos ac quae scitis proferatis in medium; nemo enim omnia potest scire. Cum accepissem condicionem et meae partes essent primae, non quo non ego pecuarias in Italia habeam, sed non omnes qui habent citharam sunt citharoedi: Igitur, inquam, et homines et pecudes cum semper fuisse sit necesse natanimalium, ut putavit Thales Milesius et Zeno Citieus, sive contra principium horum exstitit nullum, ut credidit Pythagoras Samius et Aristoteles Stagerites — necesse est humanae vitae ab summa memoria gradatim descendisse ad hanc aetatem, ut scribit Dicaearchus, et summum gradum fuisse naturalem, cum viverent
Abbreviated transcription (Latin):
huius generis alia quidam habent gxanaria sb̃
terris speluncas quas uocant syrus. ut in cappa¬
solum paleis substernunt. et curant ne humor
aut aer tanꝗere possint. nisi quum promit᷑ ad
usum. quo ni. spiritus non ꝑuenit. ibi non orit᷑
curculio. sic conditum triticum manet uel años
.P. Milium uero plus annos C. Supra terram
granaria in agro quidam sublimia faciunt utin
hispania citeriore: et in appulia quidam. qua nõ
solum a lateribus ꝑ fenestras. sed etiam subtus a
solo uentus regerare possit.
Aba legumina in oleariis uasis oblita cinere ꝑdiu
incolumia seruantur.
Ato ait uuam amineam minusculam et maio.¬
rem et apiciam in ollis commodissime condi.
E adem in sapa et musto recte. quas suspendas opor¬
cunissimas esse duracinas et amineas scantianas.

Expanded text:
huius generis alia. Quidam granaria habent sub huius generis alia. Quidam granaria habent sub terris speluncas, quas vocant sirus, ut in Cappasolum paleis substernunt et curant ne umor aut aer tangere possit, nisi cum promitur ad usum; quo enim spiritus non pervenit, ibi non oritur curculio. Sic conditum triticum manet vel annos L, milium vero plus annos C. Supra terram granaria in agro quidam sublimia faciunt, ut in Hispania citeriore et in Apulia quidam, quae non solum a lateribus per fenestras, sed etiam subtus a solo ventus refrigerare possit. Faba et legumina in oleariis vasis oblita cinere perdiu incolumia servantur. LVIII. Cato ait uvam Aminneam minusculam et maiorem et Apiciam in ollis commodissime condi; eadem in sapa et musto recte; quas suspendas opportunissimas esse duracinas et Aminneas.
Abbreviated transcription (Latin):
ad agricultur ampertincat uchementer. qđ
circum arborum radices infundi solet. maxime
ad olcam et ubicunque in agro herba nocet.
Grius iam dudum inquit in uilla sedens expe¬
cto cum clauide stolo dum fructus inuilla
referas Ille ii. quin ad sum uenio inquit ad li.¬
men fores aperi. primum soenisiciae conaunt
lum. ex eo intelligit᷑ ꝙ pecus utroq posite libenti
est
Ttriticum condi oportet ingranaria sublimia q̃
perflent᷑ uento ab exortu ad septentrionum regio¬
num ad qua nulła aura humida propinquis locis
aspiret. Parietes et̃ solum ope tectorio marmora¬
to loricandi si minus ex argilla mixto aggere e
frumento et amurca qđ murem et uermem non
patitur esse et grana facit solidiora ac firmiora
Quidam ipũm triticum consꝑgunt quum addũt
ui cirater mille modura quad rantem a murca.
Item alius aliud afferat. aut asꝑgit: aut caladi¬
cam: aut caricam cretam aut absynthium. ltem

Expanded text:
ad agri culturam pertineat vehementer, quod ad agri culturam pertineat vehementer, quod circum arborum radices infundi solet, maxime ad oleam, et ubicumque in agro herba nocet. LVI. Agrius, Iamdudum, inquit, in villa sedens expecto cum clavi te, Stolo, dum fructus in villam referas. Ille, Em quin adsum, venio, inquit, ad limen, fores aperi. Primum faenisiciae conduntulum. Ex eo intellegitur, quod pecus utroque posito libentius est. LVII. Triticum condi oportet in granaria sublimia, quae perflentur vento ab exortu ac septemtrionum regione, ad quae nulla aura umida ex propinquis locis adspiret. Parietes et solum opere tectorio marmorato loricandi; si minus, ex argilla mixta acere e frumento et amurca, quod murem et vermem non patitur esse et grana facit solidiora ac firmiora. Quidam ipsum triticum conspargunt, cum addant in circiter mille modium quadrantal amurcae. Item alius aliut adfriat aut aspargit, ut Chalcidicam aut Caricam cretam aut absenthium, item
Abbreviated transcription (Latin):
alternus annie non ferre fructus. aut non ceq
magnos. Olca ut uua per idem bidium sedit
in uillam. Alia ad cibum legat̾ alia ut clique¬
scat. ac non solum cocpus int̾us ungat. sed eti¬
am extrinsecus.Itaq dñm et balneas et gym¬
nasium sequitur. Hace de quafit oleum con¬
geti solet: aceruatim dies singulos intabulata
uti ibi mediocritet sracescat ac primus quisq
aceruus demititur ꝑ seria ad uasa olearia ac
crapetas quac res molae olcaria ex duro etasꝑo
lapide olea lecta: si nimium diu fuit in acer¬
uis caldore sracescit. et oleum foctidum fit. Itaq
si nequeas mature conficere in aceruis iactan¬
douentilare oportet. Ex olea fructus duplex ole¬
um qđ omnibus notum. et amurca. Cuius uti¬
litatem ꝙ ignorant pleriq licet uidere e torcu.¬
lis oleariis fluete in agros ac non solum deni¬
grare terram sed multirudinc fatere sterilem
cum is humor modicus cum ad multas ros tum

Expanded text:
alternis annis non ferre fructus aut non aeque alternis annis non ferre fructus aut non aeque magnos. Olea ut uva per idem bivium redit in villam, alia ad cibum, alia ut eliquescat ac non solum corpus intus unguat sed etiam extrinsecus. Itaque dominum et balneas et gymnasium sequitur. Haec, de qua fit oleum, congeri solet acervatim in dies singulos in tabulata, ut ibi mediocriter fracescat ac primus quisque acervos demittatur per serias ac vasa olearia ad trapetas, quae res molae oleariae ex duro et aspero lapide. Olea lecta si nimium diu fuit in acervis, caldore fracescit et oleum foetidum fit. Itaque si nequeas mature conficere, in acervis iactando ventilare oportet. Ex olea fructus duplex: oleum, quod omnibus notum, et amurca, cuius utilitatem quod ignorant plerique, licet videre e torculis oleariis fluere in agros ac non solum denigrare terram, sed multitudine facere sterilem; cum is umor modicus cum ad multas res tum
Abbreviated transcription (Latin):
ma et rursus premunt. et cursus quum exp̃ssum
circunsicitum appellant. et seorsum qđ exp̃ssum
est seruant. qđ recipit ferrum exp̃ssi acinoꝵ follicu.¬
li in dolia coniiciunt᷑ eoq aqua addit̾ ca uocatur
lora ꝙ lota acina ac prouino operarus dat᷑ hyeme.
I oliueto oleam quam manu tangere possis e tc̃ĩa
ac scalis lagere oportet potiusꝗ quatereq ea q̃
uapulauit emacescit nec dat tantum olei
qu& manu stricta melior. eaq digitis lauda:¬
bilior .i. q̃ illa qua cum digitalibu̾s. duritios
n. cotumq non solum strinꝯit baccam. sed eti¬
am ramos olubit ac relinquit ad gelicidium
retectos qui manu tangi non potest ita qua¬
ntideberit. ut arundine potius ꝗ̃ pertica fe¬
riant᷑. Grauior ii. plaga inedicum quarit.
qui quatiet ne aduersam caedat. Sacpe .N.
ita ꝑcussa olea secum defeit de ramulo plan¬
tam. quo facto fructum anutunt posteri anni
ne hoc non minima causa ꝗ oliueta dicant

Expanded text:
ma et rursus premunt et, rursus cum expressum, ma et rursus premunt et, rursus cum expressum, circumcisicium appellant ac seorsum quod expressum est servant, quod resipit ferrum. Expressi acinorum folliculi in dolia coiciuntur, eoque aqua additur; ea vocatur lora, quod lota acina, ac pro vino operariis datur hieme. LV. De oliveto oleam, quam manu tangere possis e terra ac scalis, legere oportet potius quam quatere, quod ea quae vapulavit macescit nec dat tantum olei. Quae manu stricta, melior ea quae digitis nudis, quam illa quae cum digitabulis, durities enim eorum quod non solum stringit bacam, sed etiam ramos glubit ac relinquit ad gelicidium retectos. Quae manu tangi non poterunt, ita quati debent, ut harundine potius quam pertica feriantur; gravior enim plaga medicum quaerit. Qui quatiet, ne adversam caedat; saepe enim ita percussa olea secum defert de ramulo plantam, quo facto fructum amittunt posteri anni. Nec haec non minima causa, quod oliveta dicant
Abbreviated transcription (Latin):
D corbem messi facta spirilegium uenire oportet
aut domi legere stipulam aut si sunt spicae rarae
et oꝑe cara compasci. Summa .ii. spectanda ne in
ca re sumptus fructum supẽret.
N uinetis uua quum exit matura uindeniam
ita fieri oportet ut uideas a quo ꝯenere uuaꝵ
aut a quo loco uineti incipias leoere. Nam
et prȩcox et miscella quam uocant rugram m
multo ante coquitur quo prior legenda et quae
pars arbusti ac uinea magis aprica prius debet
descendere de uite. In uindemia diligentis uua
in dolium mane ueniat electa in selectam corbu¬
lam unde in ollulas addat᷑. et indolia plena uina¬
cioꝵ contrudat᷑. Aliaq in piscinam in amphoram
picatam descendat. aliaq in arca incarnarum
descendat. Qua calcata uuae erunt eaꝵ scopi cum
folliculis subiiciendi sub prelum ut siꝗd reliqui
habeat musti exprimat᷑ in eundem lacum. Quit
desiit sub prelo fluere quidam circuncidunt extre¬

Expanded text:
ad corbem. LIII. Messi facta spicilegium venire oportet ad corbem. LIII. Messi facta spicilegium venire oportet aut domi legere stipulam aut, si sunt spicae rarae et operae carae, compasci. Summa enim spectanda, ne in ea re sumptus fructum superet. LIV. In vinetis uva cum erit matura, vindemiam ita fieri oportet, ut videas, a quo genere uvarum et a quo loco vineti incipias legere. Nam et praecox et miscella, quam vocant nigram, multo ante coquitur, quo prior legenda, et quae pars arbusti ac vineae magis aprica, prius debet descendere de vite. In vindemia diligentis uva in dolium inane veniat; electa in secretam corbulam, unde in ollulas addatur et in dolia plena vinaciorum contrudatur, alia quae in piscinam in amphoram picatam descendat, alia quae in aream in carnarium escendat. Quae calcatae uvae erunt, earum scopi cum folliculis subiciendi sub prelum, ut, siquid reliqui habeant musti, exprimatur in eundem lacum. Cum desiit sub prelo fluere, quidam circumcidunt extre
Abbreviated transcription (Latin):
area facumdum umbracula quo succedant
homines in cestu tempore meridiano. Qua
seges grandissima atque optima fuerit seor¬
sum aream sterni oportet spicas ut semen op¬
timum habeat.
Picis in arca excutigrana qđ fit apud alios iu¬
mentis iunctis ac tribulo. Id fit ut e tabula la¬
pidibus. aut ferro asperato quo imposito au¬
riga pondere grandi trahitur uimentis uin¬
ctis aut discutit e spica grana aut ex assibus
dencatis cum corbiculis quod uocant plostellu
poenicum in co quis sedeat atq agitet qua tra¬
hant iumenta aut in hispania citeriore aut ali¬
is locis faciunt. Apud alios exteritur ꝯrege ii.¬
mentorum macto. et ibi agitat perticis qđ ũnqu¬
lis e spica exteruntur grana
ls tritis oportet c terra subiectarit uallis aut uen.¬
tilabris quam uentus spirat latus. Itafit ut quod
leuissimum est in eo atq appellatur acus atq euanu¬
atur foras extra aream ac frumentum qđ est pon.¬
derosum purum ueniat.

Expanded text:
aream faciundum umbracula, quo succedant aream faciundum umbracula, quo succedant homines in aestu tempore meridiano. LII. Quae seges grandissima atque optima fuerit, seorsum in aream secerni oportet spicas, ut semen optimum habeat; e spicis in area excuti grana. Quod fit apud alios iumentis iunctis ac tribulo. Id fit e tabula lapidibus aut ferro asperata, quae cum imposito auriga aut pondere grandi trahitur iumentis iunctis, discutit e spica grana; aut ex axibus dentatis cum orbiculis, quod vocant plostellum poenicum; in eo quis sedeat atque agitet quae trahant iumenta, ut in Hispania citeriore et aliis locis faciunt. Apud alios exteritur grege iumentorum inacto et ibi agitato perticis, quod ungulis e spica exteruntur grana. Iis tritis oportet e terra subiectari vallis aut ventilabris, cum ventus spirat lenis. Ita fit ut quod levissimum est in eo atque appellatur acus ac palea evannatur foras extra aream ac frumentum, quod est ponderosum, purum veniat
Abbreviated transcription (Latin):
rum fere una opera propemodo in facili agro
satis esse dicatur. messas spicas corbibus in
aream deferre debert.
Ream esse oportet in agro sublimiori loco
quam ꝑflare possit uentus. hanc esse modi¬
cam pro magnitudine segctis potissimum
rotundam. et mediam pauło extumidam
ut si pluerit: non consistat aqua et q̃ breuis¬
simo itinere extra aream defluere possit.
O mẽ porro ꝗ̃ breuissimum in rotundo a me¬
dio ad extrenum solida terra pauita maxi¬
me si est aro illa ne ab cestu periuriosa in ri¬
mis eius gr̾ana oblitescant. et recipiant ꝯ¬
aquam. et ostia aperiant muribus ac formi¬
cis. ltaq amuca solent ꝑfundere. Eati herbaꝵ
de amurca et formicarum et talparum uenc.¬
num. Quidam aream ut habrant solidam
muniunt lapide: aut etiam faciunt pauime.¬
ntum. ł lon nulli etiam te̾gunt areas ut in bo.¬
ciennis quod ibi saepe id temporis antu mo¬
riunt᷑ nimbi. Ubi ea rocta et loca calda prope

Expanded text:
iugerum fere una opera propemodum in facili agro iugerum fere una opera propemodum in facili agro satis esse dicatur. Messas spicas corbibus in aream deferre debent. LI. Aream esse oportet in agro sublimiori loco, quam perflare possit ventus; hanc esse modicam pro magnitudine segetis, potissimum rutundam et mediam paulo extumidam, ut, si pluerit, non consistat aqua et quam brevissimo itinere extra aream defluere possit; omne porro brevissimum in rutundo e medio ad extremum. Solida terra pavita, maxime si est argilla, ne, aestu peminosa si sit, in rimis eius grana oblitescant et recipiant aquam et ostia aperiant muribus ac formicis. Itaque amurca solent perfundere, ea enim herbarum et formicarum et talparum venenum. Quidam aream ut habeant soldam, muniunt lapide aut etiam faciunt pavimentum. Non nulli etiam tegunt areas, ut in Bagiennis, quod ibi saepe id temporis anni oriuntur nimbi. Ubi ea retecta et loca calda, prope
Abbreviated transcription (Latin):
eos fecerunt multos iterura eos percensent ac
de singulis secant. inter spicas et stramentum
spicas coniicunt in orbem at  in aream mit:¬
tunt stramenta relinquunt. in segete. Unde tol¬
lantur in aceruum. Altero modo metunt ut in
piceno: ubi lignum habent incucuum bacillum
in quo sit extrema serula ferrea hoc quum com.¬
prehendit fascem spicarum desecat. et stramen.¬
ta stantia in segcte relinquit ut postea subsecent᷑
ertio modo metitur ut suburbe roma et locis ple.¬
risq ut stramenti in medium subsecent qđ ma.¬
nu sinistra et summum prchendunt. a quo me¬
dio messem dictam puto. Infra manium stramen.¬
tum
quod terra haeret postea subsecatur Contra qđ
cum spica stramentum haeret corbibus iri are¬
am defectur ubi distendit᷑ in apto loto palam
a quo potest nominata esse palea Alii stramen.¬
tum ab stando ut stramen dictum putant.
alii ab strata qđ id substernatur pecori Quu
est matura seges metendum cum in eaiuꝗc

Expanded text:
eos fecerunt multos, iterum eos percensent ac eos fecerunt multos, iterum eos percensent ac de singulis secant inter spicas et stramentum. Spicas coiciunt in corbem atque in aream mittunt, stramenta relincunt in segete, unde tollantur in acervum. Altero modo metunt, ut in Piceno, ubi ligneum habent incurvum bacillum, in quo sit extremo serrula ferrea. Haec cum comprendit fascem spicarum, desecat et stramenta stantia in segeti relinquit, ut postea subsecentur. Tertio modo metitur, ut sub urbe Roma et locis plerisque, ut stramentum medium subsicent, quod manu sinistra summum prendunt; a quo medio messem dictam puto. Infra manum stramentum cum terra haeret, postea subsecatur; contra quod cum spica stramentum haeret, corbibus in aream defertur. Ibi discedit in aperto loco palam: a quo potest nominata esse palea. Alii stramentum ab stando, ut stramen, dictum putant; alii ab stratu, quod id substernatur pecori. Cum est matura seges, metendum, cum in ea in
Abbreviated transcription (Latin):
men stramenti summum. Item minus ꝗ̃ oranum
est. appellatar uirutum.
Onticuisset ne interoꝯaret᷑ de nutricatu credens
nihil desyderati dicam inquit de fructibus matu.¬
ris capiendas.¬
Rimum de pratis submissis herba quum crescere
desiit et astu arescit subsecari falcibus debet. et
quoad per arescat furcillis uersari. quum para¬
uerit de iis manipulos fieri ac uchi ad uillam
tum de pratis stipulam rastellis eradi ad quae
adde fcuisicia cumulum quofacto siailienda pta.¬
ca idest falcibus consectanda quae foenisices prae.¬
terierunt ac quasi herba tuberosum reliquerũt
campum a qua sectione arbitror dictu si cilire pra¬
tum
Essis proprio nomine oicitur inuis qua metu¬
ntur maxime in frumento et ab eo esse uoca¬
bula declinara. Frumenti tria ꝯenera sunt me.¬
ssiones. Unum ut in umbria. ubi falce secundu
succidunt. terrara siramentum et manipulum
et quacunq subsecuerunt ponunt in terra ubi

Expanded text:
mum stramenti summum item minus quam granum mum stramenti summum item minus quam granum est, appellatur urru.onticuisset nec interrogaretur, de nutricatu credens nihil desiderari, Dicam, inquit, de fructibus maturis capiendis.rimum de pratis summissis herba, cum crescere desiit et aestu arescit, subsecari falcibus debet et, quaad perarescat, furcillis versari; cum peraruit, de his manipulos fieri ac vehi ad villam; tum de pratis stipulam rastellis eradi atque addere faenisiciae cumulum. Quo facto sicilienda prata, id est falcibus consectanda quae faenisices praeterierunt ac quasi herba tuberosum reliquerunt campum. A qua sectione arbitror dictum sicilire pratum. Messis proprio nomine dicitur in iis quae metimur, maxime in frumento, et ab eo esse vocabulo declinata. Frumenti tria genera sunt messionis, unum, ut in Umbria, ubi falce secundum terram succidunt stramentum et manipulum, ut quemque subsicuerunt, ponunt in terra. Ubi