comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obeẽt siafuisset: suscepit de in depilus
unus eorũ qui disputationi aderant
ut poposcit: i haec ipsa questio dili¬
gentius tractaretur: ac deiustitia
plura dicerent̃ ꝓpt̃ illud qđ iam
uulgo ferebat᷑: rem publicã regi si ne
iniuria ñ posse. Hanc ꝓ inde questio¬
nẽ discutendã etenodandã ẽẽ assensusẽ.
scipio : responditq: nihil eẽ qđ ad huc
derepublica dictũ putaret: et quo possent
longius ꝓgredi nisi eẽt c̃firmatũ non
modo falsũ eẽ illud sine iniuria ñ posse
sed hoc uerissimũ ẽẽ sine sũma iustitia
rem publicã regi ñ posse: cuius quȩsti¬
onis explicatio cũ indiẽ consequentem
dilata eẽt: intertio libro magna con¬
flictatione res actaẽ: Suscepit enĩ pilus¬
pilus
ipse disputationẽ eorũ ꝗ sentirent sine¬
iniustitia regi ñ posserẽ publicã. purgans
praecipue nesoc ipse sentire crederet᷑: egitq
sedulo ꝓ iniustitia c̃traiustitiã ut hanceẽ unlẽ

Expanded text:
obesset, si abfuisset; suscepit deinde Philus, obesset, si abfuisset; suscepit deinde Philus, unus eorum qui disputationi aderant, et poposcit ut haec ipsa quaestio diligentius tractaretur, ac de justitia plura dicerentur, propter illud, quod jam vulgo ferebatur, rempublicam regi sine injuria non posse. Hanc proinde quaestionem discutiendam et enodandam esse, assensus est Scipio, responditque nihil esse, quod adhuc de republica dictum putaret, et quo possent longius progredi, nisi esset confirmatum, non modo falsum esse illud, sine injuria non posse; sed hoc verissimum esse, sine summa justitia rempublicam regi non posse . Cujus quaestionis explicatio cum in diem consequentem dilata esset, in tertio libro magna conflictatione res acta est. Suscepit enim Philus ipse disputationem eorum qui sentirent sininjustitia regi non posse rempublicam purgans, praecipue, ne hoc ipse sentire crederetur. Egitque sedulo pro iniustitia contra iustitiam, ut hanc esse utilem
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑ quoum unus gracorũ occisus fuit.
a quo scribit se dinones graues coepisse
sallustius: nam mortis eĩ sit in eisdẽ libris
cõmemoratio: cũ aũt scipio insetun di
libri finẽ dixisset : ut insidib aut tibis atq
cantu ipso aquocib concentus ẽ quidã tenen¬
dus ex distinctissonis: quẽ immutatũ aut
discrepantẽ aureseruditȩ ferre ñ possunt:
isq: concentus ex dissimillim arũ uecum
moderatione : concors tam̃ efficit᷑ et c̃gruens
sic exsũmis etinsimis et mediis interiectis
ordinibus etutsonis moderata ratione
ciuitatẽ consensu dissimillimorũ c̃cinere¬
ariaetquae armonia a musicis dr̃ incantu:
caeã eẽ inciuitate concordiã: artissimũ atq¬
oroptimũ omni in republica uinculum
in columitatis eãq sine iustitia nullo
deiusti pac oto eẽ posse: acdeinde cũ aliquan¬
to latius etuberlus disserusset: quantũ
pro desset: iustitia ciuitati quantumq

Expanded text:
tatur, quo iam unus Gracchorum occisus fuit, tatur, quo iam unus Gracchorum occisus fuit, a quo scribit seditiones graues coepisse Sallustius. Nam mortis eius fit in eisdem libris commemoratio. Cum autem Scipio in secundi libri fine dixisset, ut in fidibus aut tibiis adque cantu ipso ac uocibus concentus est quidam tenendus ex distinctis sonis, quem inmutatum aut discrepantem aures eruditae ferre non possunt. isque concentus ex dissimillimarum uocum moderatione concors tamen efficitur et congruens: sic ex summis et infimis et mediis interiectis ordinibus, ut sonis, moderata ratione ciuitatem consensu dissimillimorum concinere, et quae harmonia a musicis dicitur in cantu, eam esse in ciuitate concordiam, artissimum adque optimum omni in re publica uinculum incol pacto esse posse: ac deinde cum aliquanto latius et uberius disseruisset, quantum prodesset justitia civitati, quantumque
Abbreviated transcription (Latin):
sardanapali cõparbit: Qui quonđã resita
fuit uoluptatib: deditus: ut insepulchro
suo scribi fecerit : ea sola sehabere mortuũ.
quaelibido eĩ enã cũ uiueret hauriendo
consumpserat : Quẽ regẽ isti si haberent
sibi intalib indulgentẽ : nec ineis cuiquã
ulla seueritate aduersantẽ . huic libentius
quã romani ueteres romulo tẽplũ et flaminẽ
consecrarent. Sed si contẽpnit᷑ qui romanã x¬
rempublicã pessimã ac flagitio sissimã dix̃
nec curant isti quanta morũ pessimorũ
acflagitiosorũ labera qde decore impleatur
sed tantu modo ut consistat ermaneat: audi¬
ant eã non fut sallustius narrat: pessimã
acflagitio sissimã factã sedsic̃ cicero dispu¬
tat iam tunc prorsus perisse: etnullã omnino
remansisse rẽpublicã : In ducit enĩ scipionẽ
eum ipsũ qui carthaginẽ extinxerat dere
publica disputantẽ : quando praesentiebat᷑
ea corruptione quã describit sallustius. iã
iamq peritura eo quippe tẽpore dispu¬

Expanded text:
Sardanapali comparaverit? qui quondam rex ita fuit voluptatibus deditus, ut in sepulcro suo scribi fecerit, ea sola se habere mortuum, quae libido ejus etiam cum viveret, hauriendo, consumpserat. Quem regem isti si haberent sibi in talibus indulgentem, nec in eis cuiquam ulla severitate adversantem; huic libentius, quam Romani veteres Romulo, templum et flaminem ca. Sed si contemnitur qui Romanam rem publicam pessimam ac flagitiosissimam dixit, nec curant isti quanta morum pessimorum ac flagitiosissimorum labe ac dedecore inpleatur, sed tantummodo ut consistat et maneat: audiant eam non, ut Sallustius narrat, pessimam ac flagitiosissimam factam, sed, sicut Cicero disputat, iam tunc prorsus perisse et nullam omnino remansisse rem publicam. Inducit enim Scipionem, eum ipsum qui Carthaginem extinxerat, de re publica disputantem, quando praesentiebatur ea corruptione, quam describit Sallustius, iam iamque peritura. Eo quippe tempore dispu
Abbreviated transcription (Latin):
quare cuperaret ab inimicisrempublicã ñ
sine multo sanguine. Tunc ꝑcontatus sylla
quae forma militi uisa fuerit : cũ ille indicas¬
set eã recordatus ẽ quã prius ab illo audierat.
quide tridatca uictoria ab eo demandata
pertulerat: Quid hic responderi pot est:
quare dii curauerint uel ut felicia ista
nunciare : etnulluseont en raueqił ebut
fel tenstanun & nullus eorũ curaue¬
rit syllã monendo corrigere mala tanta
facturũ scelestis armis ciuilibus qualia nonfoe ser¬
darent: sed auferret omnino rempublicã
nempe intelleguntur demones sic ut saepe
dixi notumq nob̵ est in litteris sacris resq¬
domonos: ⁊psesatis indicant negotiũ suũ agere ut ꝓ¬
multis inoliis habeantur: ut colantur etea illis exhi¬
dis aecip beantur qrabus hi qui exhibent sociati:¬
uit cultor sunã pessimã causã cũ eis habeant iniudiciodi¬
Deinde cum uenisset tarentũ sylla at q ibi

Expanded text:
qua recuperaret ab inimicis rem publicam non qua recuperaret ab inimicis rem publicam non sine multo sanguine. Tum percontatus Sylla, quae forma militi uisa fuerit, cum ille indicasset, eam recordatus est, quam prius ab illo audierat, qui de Mithridatica uictoria ab eodem mandata pertulerat. Quid hic responderi potest, quare di curauerint uelut felicia ista nuntiare, et nullus eorum curauerite, et nullus eorum curauerit Syllam monendo corrigere mala tanta facturum scelestis armis ciuilibus, qualia non foedarent, sed auferreNempe intelliguntur daemones, sicut saepe dixi, notumque nobis est in Litteris sacris, resque ipsae satis indicant, negotium suum agere, ut pro diis habeantur et colantur, et ea illis exhibeantur, quibus ii qui exhibent sociati, unam pessimam causam cum eis habeant in judicio DeDeinde cum venisset Tarentum Sylla, atque ibi
Abbreviated transcription (Latin):
uindex ẽẽ uidebatur illius comparatione
quaererentur : cum primũ adurbẽ contra
lamariũ castra mouisset : adeo laeta exta
immolanti fuisse scribit libuus: ut custo¬
dirisepostumius arus pex uoluerit: capi¬
tis suppliciũ subiturus: nisi ea quae in ani¬
mo sylla uoueret diisiuuantib imple¬
uisset: ecce non discesserant adrtisarisq
relictis dis̃ quando dererũ euentu prae¬
dicebant: nihilq: de ipsius sylle correctione
curabant: Promittebant praesagando
felicitatẽ in agnã: nec malã cupiditatem
minando frangebant. De inde cuessentina¬
sia. bellũ mitridaticũ gerens. perluciũ ticũ
eimandatũ est aioue: quo deẽt mitridatem
superaturus : et factumẽ ac postea molieni
redire in urbẽ : et suas amicorũq in iurias
ciuili sanguine ulcisci. lterũ mandatũ ẽ
ab eodẽ ioue ꝑmilitẽ quendã legionis sexte :
prius sede mitridate praenunciasse uictorã
et tuno promittere daturũ sepotes tatem

Expanded text:
uindex esse uidebatur, illorum conparatione uindex esse uidebatur, illorum conparatione quaererentur, cum primum ad Urbem contra Marium castra mouisset, adeo laeta exta immolanti fuisse scribit Liuius, ut custodiri se Postumius haruspex uoluerit capitis supplicium subiturus, nisi ea, quae in animo Sylla haberet, dis iuuantibus inpleuisset. Ecce non discesserant adytis adquo aris relictis di, quando de rerum euentu praedicebant nihilque de ipsius Syllae correctione curabant. Promittebant praesagando felicitatem magnam nec malam cupiditatem minando frangebant. Deinde cum esset in Asia bellum Mithridaticum gerens, per Lucium Titium ei mandatum est a Ioue, quod esset Mithridatem superaturus, et factum est. Ac postea molienti redire in Urbem et suas amicorumque iniurias ciuili sanguine ulcisci, iterum mandatum est ab eodem Ioue per militem quendam legionis sextae, prius se de Mithridate praenuntiasse uictoriam, et tunc promittere daturum se potestatem,
Abbreviated transcription (Latin):
enta. quã inciulis. hostilisq immanior ẽiꝰ uicto¬
ria fuerit : eos qui scripser̃ legant qui uoluit
Sed hoc ut dixi omitto. nec maricae nescio cui
tribuo marsi sanguineã felicitatẽ : sed occultȩ
potius ꝓuidentiȩ di adistorũ ora claudenda:
eosq aberrore liberandos : qui nonstudiis agunt:
secihaec prudemter aduertunt᷑. Quia etsi aliꝗd
in his reb: demones possunt : tantũ poss̃ : quantũ
secreto omni potentis arbitrio ꝑmittuntur:
nec magni pendamus terrȩnã felicitatẽ :
quaesi cut mario malis. etiã piora qbonos sunius¬
isse uideamus: nec eosdẽ inmundissi mos
sp̃i uel ꝓpt̃ haec ips abona. malanie terrena
propitiandos : actimendos existimemus
quia sic ut ipsi mali homines interra: sic
etiã illi ñ om̃a. quae uolunt facere possunt
nisi quantũ illius ordinationesinit᷑ cuius.
plene iudicianemo conp̃hendit: iuste
tẽpora talia fuerunt ut saiperiora quorũ

Expanded text:
enta, quam inciuilis hostilique inmanior eius uictoenta, quam inciuilis hostilique inmanior eius uictoria fuerit, eos qui scripserunt legant qui uolunt. Sed hoc, ut dixi, omitto, nec Maricae nescio cui tribuo Marii sanguineam felicitatem, sed occultae potius prouidentiae Dei ad istorum ora claudenda eosque ab errore liberandos, qui non studiis agunt, sed haec prudenter aduertunt, quia, etsi aliquid in his rebus daemones possunt, tantum possunt, quantum secreto omnipotentis arbitrio permittuntur, ne magnipendamus terrenam felicitatem, quae sicut Mario malis etiam plerumque conisse uideamus, nec eosdem inmundissimos spiritus uel propter haec ipsa bona malaue terrena propitiandos aut timendos existimemus, quia, sicut ipsi mali homines in ten\'a, sic etiam illi non omnia quae uolunt facere possunt, nisi quantum illius ordinatione sinitur, cuius plene iudicia nemo conprehendit, iuste tempora talia fuerunt, ut superiora, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
magismario quã regulo diifauisse existimant᷑
metellus enĩ romanorũ laudatissimus:
quihabuit quinq: filios consulares: etiãrerũ
tẽporaliũ felix fuit: et catilina pessimus
oppressus in opia : et inbello suisceleris pros¬
ratus infelix etuerissimaxtq certissima
felicitate praepollent boni dm̃ colentes:
i quo solo conferripotest: Illaigitur res
publica malis morib: cũ periretnihil diieorũ
prodirigendis: uel ꝓcorrigendis egerunt
morib: neperisset : Immo de prauandisettor¬
rumpendis ad dider̃ morib: ut periret
nec sebonos fingant quodiuelut offensi ciuium
iniquitate discesserunt: Prorsus ibi erđt ꝓdunt᷑
conuncunt᷑ nec subuenire praccipiendo po
tuerunt: omitto quod marius amiserantib:
mintur nensib: maricaedeȩ in luco ei cõmen¬
datus est: ut ei om̃a prosperaret: et ex sum ma
despreratione reuersus in columis in urbem.
dux̃ crudelẽ crudelis exercitũ. ubiquãcru¬

Expanded text:
magis Mario quam Regulo di fauisse existimantur. magis Mario quam Regulo di fauisse existimantur. Metellus enim Romanorum laudatissimus, qui habuit quinque filios consulares, etiam rerum temporalium felix fuit, et Catilina pessimus obpressus inopia et in bello sui sceleris prostratus infelix, et uerissima adque certissima felicitate praepollent boni Deum colentes, a quo solo conferri potest. Illa igitur res publica malis moribus cum periret, nihil di eorum pro dirigendis uel pro corrigendis egerunt moribus, ne periret; immo deprauandis et corrumpendis addiderunt moribus, ut periret. Nec se bonos fingant, quod uelut offensi ciuium iniquitate discesserint. Prorsus ibi erant; produntur, conuincuntur; nec subuenire praecipiendo nec latere tacendo potuerunt. Omitto quod Marius a miserantibus Minturnensibus Maricae deae in luco eius commendatus est, ut ei omnia prosperaret, et ex summa desperatione reuersus incolumis in Urbem duxit crudelem crudelis exercitum; ubi quam cru
Abbreviated transcription (Latin):
in opia uigiliis dolorib: excruciari etemoridiis
amicis : Quod siita eẽ cocedunt: compendio
ꝑhil eos ꝓdẽe : et coli suꝑfluo confitentur
namsiuir tutib animi et probitatiuitȩ
cuius praemia post mortẽ sperandas̃ magis
contraria ut populus disceret institer : sinihil
etiã in his transeuntib: estẽ poralib bonis ueles
quos oderunt nocent: uel eis quos diligunt
dspros̃ ut quid colent᷑: ut quidtanto studio
tcolendire quruntur: curlaboriosis tristib¬
uigilasseq tẽporib tã quã offensi absceserint mur¬
murat̃: eꝓ ꝓptereos christiana religio con¬
uitiis indignissimis leditur : Siaut̃ habent¬
betes ficds tnhis reb: uel beneficii uel malesicĩ potes¬
rio eioptimo regulo defuer : anex hoc ipsi
intellegunt᷑ in iustissimi etpessimi: quod
si ꝓpterea magistimendi. et colendi putant᷑.
neq hoc putentur : neq enĩ minus eos inue¬
nitur regulus coluisse quam marius. Inec¬
ideo uita pessima eligenda uideat᷑: quia

Expanded text:
inopia, uigiliis doloribus excruciari et emori dis amicis. Quod si ita esse concedunt, conpendio nihil eos prodesse et coli superfluo confitentur. Nam si uirtutibus animi et probitati uitae, cuius praemia post mortem speranda sunt, magis contraria ut populus disceret institerunt; si nihil etiam in his transeuntibus et temporalibus bonis uel eis quos oderunt nocent, uel eis quos diligunt prosunt, ut quid coluntur, ut quid tanto studio colendi requiruntur? Quur laboriosis tristibusque temporibus, tamquam offensi abscesserint, mumuratur et propter eos Christiana religio couiciis indignissimis laeditur? Si autem habent in his rebus uel beneficii uel maleficii potesrio, et optimo Regulo defuerunt? An ex hoc ipsi intelleguntur iniustissimi et pessimi? Quod si propterea magis timendi et colendi putantur, neque hoc putentur; neque enim minus eos inuenitur Regulus coluisse quam Marius. Necideo uita pessima eligenda uideatur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
qua ipse dns crucifixus ẽ. In quo eã numero
posituri: Si autẽ hac &xcepta &istimant cõpu¬
tandũ : tam quã ille numerandȩ sint quae ad
corpus ꝑtinent: non quia ipsum caputẽ appe qu¬
titũ : & occisum Quid agent deilla quae postra
quã xp̃s ascendit incaelum: hier o solimis facta
ẽ Vbi bectus stephanus lapidatus ẽ : ubi ic¬
cobus frat̃ io hanꝰisgladio trucidatus ubi aplus
p&rus utotider&ur inꝯclusus. et pangelũ libera¬
tus
ubi fugati atq disꝑside iero soly misfratrer ubi
saulus quipostea paulus apłus factus ẽ sua sta¬
bat eclam : Vbi ipse quo guae iamfidẽ quã
ꝑ se quebatur euangelizans : qualia faciebat ẽ talua
passus: siie ꝑuideã. siue ꝑalias gentes quaquũ
q xp̃m feruentissimus p̃dicabat: Curergo eis¬
anerone uid&ur ordiendũ: cũ ad neronistẽ:¬
pora interatrocissimas ꝑ secutiones. de quibus aqo issi psn¬
nimis longũ ẽ curͨtadicere eđa crescendo ꝑono¬

Expanded text:
qua ipse Dominus crucifixus est? in quo eam numero qua ipse Dominus crucifixus est? in quo eam numero posituri? Si autem hac excepta existimant conputandum, tamquam illae numerandae sint, quae ad corpus pertinent, non qua ipsum caput est adpetitum et occisum: quid agent de illa. quae, postea quam Christus adscendit in caelum, Hierosolymis facta est, ubi beatus Stephanus lapidatus est, ubi Iacobus frater Iohannis gladio trucidatus, ubi apostolus Petrus ut occideretur inclusus et per angelum liberatus, ubi fugati adque dispersi de Hierosolymis fratres, ubi Saulus, qui postea Paulus apostolus factus est, uastabat ecclesiam, ubi ipse quoque iam fidem, quam persequebatur, euangelizans, qualia faciebat, est passus, siue per Iudaeam siue per alias gentes, quacumque Christum feruentissimus pa Nerone videtur ordiendum, cum ad Neronis tempora inter atrocissimas persecutiones, de quibus nimis longum est cuncta dicere, Ecclesia crescendo per
Abbreviated transcription (Latin):
cõputant anerone quae facta ẽ secundã ad omitiano
E traiano tertiã. quartam ab anto nino a seuero¬
scła xp̃ia quintã. soetam amiximino. ad ecio septimã octa¬
uam aualeriano : ab aureliano nona. decimam
sadioclitiano etmaximiano: Plagas enĩ aegrp¬
tiorũ qm̃ decẽ fuer̃: antequa &ire inde incipe¬
r& populus dĩ: putant ad hunc intell&tum
eẽ referendas.: Vt nouissima antichristi ꝑse¬
cutio: similis uideatur undecimȩ plaga: qua
a egr̃ptii dum hostilit̃ sequerentur hebreos in
mari rubro: populo dĩ ꝑ siccũ transeunte perier
Sed ego illa regesta in aegypto: istas ꝑ secutiones
proph&ioae significatas eẽ non arbitror quã¬
uis ab eis ꝗ hoc putant: & qui site & ingenio se illa
sigula his singulis cõparata uide antur: non
ꝓphetico spu: sed coniatura mentis humanae :
que aliquando aduerũ ꝑuenit aliquando fallit᷑
Quid enĩ qui hoc sentiunt dictur i s̃ deꝑsecutione :

Expanded text:
conputant a Nerone quae facta est, secundam a Domitiano, conputant a Nerone quae facta est, secundam a Domitiano, a Traiano tertiam, quartam ab Antonino, a Seuero quintam, sextam a Maximino, a Decio septimam, octauam a Valeriano, ab Aureliano nonam, decimam a Diocletiano et Maximiano. Plagas enim Aegyptiorum, quoniam decem fuerunt, antequam exire inde inciperet populus Dei, putant ad hunc intellectum esse referendas, ut nouissima Antichristi persecutio similis uideatur undecimae plagae, qua Aegyptii, dum hostiliter sequerentur Hebraeos, in mari Rubro populo Dei per siccum transeunte perierunt. Sed ego illa re gesta in Aegypto istas persecutiones prophetice significatas esse non arbitror; quamuis ab eis. qui hoc putant, exquisite et ingeniose illa singula his singulis conpai-ata uideantur, non prophetico spiritu, sed coniectura mentis humanae, quae aliquando ad uerum peruenit, aliquando fallitur. Quid enim, qui hoc sentiunt, dicturi sunt de persecutione,
Abbreviated transcription (Latin):
tinauit conformes imaginis filii sui: & eis peri¬
re nullus potest. Id eo seꝗtur in illo psalmo
Consolationes tuae iucundauer̃ animã meã
Dolor aut ipse quisit in cordibus piorum : quos
ꝑsecuntur mores xpianor ũ malorum : siue fal¬
sorum prodẽ dolentib: qm̃ decaritate descen¬
dit qua eos perire nolunt n& impedire alioꝵ
salutẽ
deniq magnȩ consolationes fiunt : &iã decorr&¬
tionib: eorum quae piorum animas tanta uicun¬
ditate ꝑfundunt: quantis dolorib: desua ꝑditione
crutiauer̃ Sic in hoc scło in his diebus malis non
eĩ sed ab ipso abel quẽ primũ iustũ impius frat
occidit. et deinceps usquae in huius scł̃i finem sint̃
ꝑ secutiones mundi: et consolationes d peregri¬
temere puto eẽ dicendũ siue credendum quod
non nullis uisum ẽ uduidetur non amplius etlam
passurã ꝑ secutiones usquẽ ad tempus antͥchr isti
quã quodiã passa ẽ idẽ decima autandecima
eademq nouissima sit ab anti christo: Er imã ꝗppo

Expanded text:
tinauit conformes imaginis filii sui, ex eis perire nullus potest: ideo sequitur in illo psalmo: Consolationes tuae iucundauerunt animam meam. Dolor autem ipse, qui fit in cordibus piorum, quos persequuntur mores Christianorum malorum siue falsorum, prodest dolentibus, quoniam de caritate descendit, qua eos perire nolunt nec inpedire aliorum salutem. Denique magnae consolationes fiunt etiam de correctionibus eorum, quae piorum animas tanta iucunditate perfundunt, quantis doloribus de sua perditione cruciauerunt. Sic in hoc saeculo, in his diebus malis non postolorum eius, sed ab ipso Abel, quem primum iustum inpius frater occidit, et deinceps usque in huius saeculi finem inter persecutiones mundi et consolationes Dei peregritemere puto esse dicendum siue credendum, quod nonnullis uisum est uel uidetur, non amplius ecclesiam passuram persecutiones usque ad tempus Antichristi. quam quot iam passa est, id est decem, ut undecima eademque nouissima sit ab Antichristo. Primam quippe
Abbreviated transcription (Latin):
in consequentẽ diem: Sed cũ abissent illi. exmȩrore
nimin domini tantus est indomo illa exortus dolor
ut tam quã funeris planctus urx conprimer etur
uralensis beatȩ memoriȩ saturninus et pb̃rgu
losus atq dia coni thaginiensis eđȩ. in quib: erat
et ex quib solus est. nunc in reb: humanis iã ep̃s
cũhonore a nob̵ debito nominandus aureliuis
quum quo recordantes mirabilia operũ didehacre
sȩpe conlocutisum̃ : eumq ualde meminisse
qđ c̃omemoramꝰ inuenimus : quicũ e ũ sic̃ solebant᷑ ncuicanen

Expanded text:
in consequentem diem. Sed cum abissent illi, ex maerore in consequentem diem. Sed cum abissent illi, ex maerore nimio domini tantus est in domo illa exortus dolor, ut tamquam funeris planctus uix conprimeretur Uzalensis, beatae memoriae Saturninus, et presbyter Gelosus, ac diaconi Carthaginensis Ecclesiae: in quibus erat, et ex quibus solus est nunc in rebus humanis, jam episcopus cum honore a nobis debito nominandus Aurelius, cum quo recordantes mirabilia opera Dei, de hac re saepe collocuti sumus, eumque valde meminisse, quod commemoramus, invenimus. Qui cum eum, sicut solebant, ve
Abbreviated transcription (Latin):
et ad seamplius ñ accedere imperauit: Nec
aliud occurrit fatigato lacrimis etilla iam
necessitate constricto nisi ut adhiberet alexandri¬
num quendã ꝗtunc chirurgus mirabilis habe¬
batur : ut ipse faceret qđ ab illis fieri nolebat ira¬
tus: Sed postea quãuenit ille. laboremq: illoꝵ
incicatricib sicut artifex uidit: boniuiri func¬
tus officio ꝑsuasit homini: ut illi potius qui in eo.
tantũ labor auerant : quantũ ipse in spiciens mira¬
batur suȩ curationis fine sruerentur : Adiciens qđ re
uera nisi sectus esset saluus eẽ non posset: Sed ualde
abhorrore a suis morib: : ut hominib: quorũ artifici¬
osissimã operã in dustriã diligentiã mirans incica¬
tricib eĩ uideret : ꝓpt̃ exiguum quod remansit.
palmã tanti laboris auferret: redditi sunt animo
ei etplaeuat ut eo dẽ alexandrino ad sistente
Ipsi sinumillũ ferro ꝗiã consensu omniũ aliter
in sanabilis putabat̃ aperirent: Quaeres dilataẽ

Expanded text:
et ad se amplius non accedere; nec et ad se amplius non accedere; nec aliud occurrit fatigato lacrimis et illa iam necessitate constricto. nisi ut adhiberet Alexandrinum quendam, qui tunc chirurgus mirabilis habebatur, ut ipse faceret quod ab illis fieri nolebat iratus. Sed postea quam uenit ille laboremque illorum in cicatricibus sicut artifex uidit, boni uiri functus officio persuasit homini, ut illi potius, qui in eo tantum laborauerant, quantum ipse inspiciens mirabatur, suae curationis fine fruerentur, adiciens, quod re uera nisi sectus esset saluus esse non posset; ualde abhorrere a suis moribus, ut hominibus, quorum artificiosissimam operam industriam diligentiam mirans in cicatricibus eius uideret, propter exiguum quod remansit palmam tanti laboris auferret. Redditi sunt animo eius, et placuit ut eodem Alexandrino adsistente ipsi sinum illum ferro, qui iam consensu omnium aliter insanabilis putabatur, aperirent. Quae res dilata est
Abbreviated transcription (Latin):
turi estis : Ad illius quẽ noluistis ẽẽ p̃sentẽ uerba
uenturus sum. In ridereilli medicũ imperitum.
metumq hominis. bonis uerbis ꝓmissionib q lenire:
Prȩterier alii dies pluriminihilq ꝓficiebat omne
quod fiebat : Medicitam̃ insua pollicitatione
ꝑsistebant non seillũ sinũ ferro sed medicam̃tis ẽẽ
clausuros: Adhibuer et aliũ grandeuum iamme¬
dicũ satisq in illa arte laudatũ. Ad huc enĩ uiue¬
bat ammonius : Qcul oco inspecto ĩdẽ qđ illi exeor ũ
diligeñtia peritiaq ꝓmisit : Cuius ille factus
auctoritate securus domestico suo medicoꝗfuturã
p̃dixerat aliã sectionẽ faceta hylaritate ueluti
iam saluus inlusit : quidplura : Tot dies postea in a¬
niter consumpti transierunt : ut fessi atq confusi
faterent̃ eum : nisi ferro nullo modo possesanari:
Expauit expalluit nimio timore turbatus atq
ubi secollegit fariq potuit: abireillos iussit.

Expanded text:
turi estis? Ad illius, quem noluistis esse praesentem, uerba turi estis? Ad illius, quem noluistis esse praesentem, uerba uenturus sum? Inridere illi medicum inperitum metumque hominis bonis uerbis promissionibusque lenire. Praeterierunt alii dies plurimi nihilque proficiebat omne quod fiebat. Medici tamen in sua pollicitatione persistebant, non se illum sinum ferro, sed medicamentis esse clausuros. Adhibuerunt et alium grandaeuum iam 0medicum satisque in illa arte laudatum adhuc enim uiuebat, Ammonium, qui loco inspecto idem quod illi ex eorum diligentia peritiaque promisit. Cuius ille factus auctoritate securus domestico soo medico, qui futuram praedixerat aliam sectionem, faceta hilaritate, uelut iam saluus, inlusit. Quid plura? Tot dies postea inaniter consumti transierunt, ut fessi adque confusi faterentur eum nisi ferro nullo modo posse sanari. Expauit, expalluit nimio timore turbatus, adque ubi se collegit farique potuit, abire illos iussit
Abbreviated transcription (Latin):
uicariae p̃fecturae . ubi nos interfuimus : etoculis aspexi¬
cũ tota domo sua religiosissimus ipse susceperat. et aput
eũ tunc habitam̃: Curabat᷑ amedicis fistulas quas
numerosas atq ꝑlexas habuit inposteriore atq: in ia
corporis parte zam secuerant eũ & artis suȩ cetera
medicam̃tis agebant : passus aũt fuerant in sectione
illa et diuturnos eta cerbos dolores. sed unꝰ intermultos
sin fefellerat medicos. atq ita latuerat: uteũ nontan¬
gerent quẽ ferro aperire debuerant: Deniq: sanatis
omnib: quaea ꝑtacurabant. Isteremanserat solus.
cui frustra inpendebat̃ labor : Quas moras ille suspectas
habens multũq formidans neiterũ secaretur.
quodei p̃dixerat alius medicus domesticus eĩ quẽ
ñ admiserant illi ut saltẽ uideret cũ primũ sectus
ẽ quomodo id facerent lratusq: illũ domo abiece¬
rat uixq receperat erspuitatq ait . lterũ mesec¬

Expanded text:
uicariae praefecturae, ubi nos interfuimus et oculis adspexiuicariae praefecturae, ubi nos interfuimus et oculis adspexicum tota domo sua religiosissimus, ipse susceperat, et aput eum tunc habitabamus. Curabatur a medicis fistulas, quas numerosas adque perplexas habuit in posteriore adque ima corporis parte. Iam secuerant eum et artis suae cetera medicamentis agebant. Passus autem fuerat in sectione illa et diuturnos et acerbos dolores. Sed unus inter multos sinus fefellerat medicos adque ita latuerat, ut eum non tangerent, quem ferro aperire debuerant. Denique sanatis omnibus, quae aperta curabant, iste remanserat solus, cui frustra inpendebatur labor. Quas moras ille suspectas habens multumque formidans, ne iterum secaretur quod ei praedixerat alius medicus domesticus eius, quem non admiserant illi, ut saltem uideret, cum primum sectus est, quo modo id facerent, iratusque illum domo abiecerat uixque receperat, erupit adque ait: Iterum me sec
Abbreviated transcription (Latin):
Haec aũt ubi cũq fiunt ibi sciunt̃. utẜ̧a tota
ipsa ciuitate. uel quocũq cõmanentiũ loco
Nam plerũq etiã ibi paucissisciunt lignoran¬
tib cẽteris maxime simagna sit ciuitas. et quando
alibi aluisq narrant̃ nontanta ea cõm̃dat aucto¬
ritas insine difficultate ł dubitatione credantur:
quãuis xp̃ianis fidelib a fidelib indicent̃ miraculũ
quod mediolani factũ ẽ. cũ illic eẽmus quando inlumi¬
natus est caecas. ad multorũ notitiã potuit ꝑ uenire:
Quia et grandis ẽ ciuitas: etubi erat tuncim̃ pretinm̃ so
populo teste resgestaẽ concurrente adcorpora
martrrũ ꝓtrasii et geruasii : Quaecũlaterent eipoe¬
nitus nescirent᷑ op̃o ambrosio ꝑ somniũ reuelata reꝑ¬
ta sunt: ubcȩcus ille depulsis ueterib: tenebrisdiẽ
uidit. Aput carthaginẽ aut̃ quis nouit p̃teradmodũ
paucissimos salutẽ quae factaẽ. innocentio ex aduocato

Expanded text:
haec autem ubicumque fiunt, ibi sciuntur uix a tota haec autem ubicumque fiunt, ibi sciuntur uix a tota ipsa ciuitate uel quocumque commanentium loco. nam plerumque etiam ibi paucissimi sciunt ignorantibus ceteris, maxime si magna sit ciuitas; et quando alibi aliisque narrantur, non tanta ea commendat auctoritas, ut sine difficultate uel dubitatione credantur, quamuis Christianis fidelibus a fidelibus indicentur. Miraculum, quod Mediolani factum est, cum illic essemus, quando inluminatus est caecus, ad multorum notitiam potuit peruenire, quia et grandis est ciuitas et ibi erat tunc imperator et inmenso populo teste res gesta est concurrente ad corpora martyrum Protasii et Geruasii; quae cum laterent et penitus nescirentur, episcopo Ambrosio per somnium reuelata reperta sunt; ubi caecus ille depulsis ueteribus tenebris diem uidit. Aput Carthaginem autem quis nouit praeter admodum paucissimos salutem, quae facta est Innocentio, ex aduocato
Abbreviated transcription (Latin):
fecerunt sidem : Aut certe es ita credibilis: in¬
ut nullis quib ꝑsuaderet̃ miraculis indigeret.:
lstorũ nimiã redarguit insidelitatẽ: hoc adre¬
fellendos uanissimos dixerĩ: nafacta ee multami¬
racul& quo xp̃s incelũ cũ carne inquaresurrex̃
ascendit negare ñ possumꝰ. In eisdẽ quippe uera¬
cissimis libris cuncta conseripta s. et quae factas.
et propt̃ quod credendũ facta s̃. haec ut fidẽ face¬
rent in notuer̃.: Haec ꝑsidẽ quã fecer multo
clarius in notescunt. Legunt quippe inpopu¬
lis ut credant̃ nec in populis tam̃nisi credita
legerent̃ Nã etiã nunc fiunt mira cula in eius
nomine : siue ꝑsa cram̃ta eĩ : siue ꝑ orationes. uel
memorias scorũ eĩ sed nõneadẽ claritate
inlustrant̃. ut tanta quanta illa gła diffam̃t̃
Canon quippe sacrar̃ litterarũ quẽ definitũ
eẽ oportebat. illa facit ubiq recitari et me¬
moriȩ cunctorũ anhaerere populorum:

Expanded text:
fecerunt fidem; aut certe res ita credibilis, fecerunt fidem; aut certe res ita credibilis, ut nullis quibus persuaderetur miraculis indigeret, istorum nimiam redarguit infidelitatem. Hoc ad refellendos uanissimos dixerim. Nam facta esse multa miraculo, quo Christus in caelum cum carne in qua resurrexit adscendit, negare non possumus. In eisdem quippe ueracissimis libris cuncta conscripta sunt, et quae facta sunt, et propter quod credendum facta sunt. Haec, ut fidem facerent, innotuerunt; haec per fidem, quam fecerunt, multo clarius innotescunt. Leguntlis, ut credantur; nec in populis tamen nisi credita legerentur. nam etiam nunc fiunt miracula in eius nomine sine per sacramenta eius siue per orationes uel memoriae sanctorum eius; sed non eadem claritate inlustrantur, ut tanta quanta illa gloria diffamentur. canon quippe sacrarum litterarum, quem definitum esse oportebat, illa facit ubique recitari et memoriae cunctorum inhaerere populorum.
Abbreviated transcription (Latin):
bat̃ enĩ pconia pcedentia prophetarũ concur¬
rebant ostenta uirtutũ et ꝑsua debat̃ ueritas.
noua consuetudini ñcontraria rationi: donec
orbis terrȩ ꝗ ꝑ sequebat̃ furore. sequer:etur
fide curinquiunt nunc illa mira cula quae¬
pdicatis facta ẽẽ ñsiunt: possẽ quide dicere
necessaria fuisse prius quã crederet mundus
ad hoc ut crederet mundus: quisquis adliuc
ꝓdigia ut credat inquirit magnũ ẽ ipse ꝓdigiũ:
ꝗ mundo credente ñcredit: Verũ hoc ideo dicunt.
ut nec tunc illa miracula facta fuisse credant̃
Vnde ergo tanta sid exp̃susq quaq cantat̃ incȩlũ
cũ carne sublatus: Unde tẽporib eruditis. etom¬
ne qđ sieri ñ potẽ respuentib: sineullis miraculis
nimiũ mirabiliter in credibilia credidit mundus:
Anforte credibilia fuisse. etideo credita ẽe dic
conplexio aut incredibilis rei quae non uidebat̃.
alia in credibilia quaetam̃ fiebant etiui debantur.

Expanded text:
bantur enim praeconia praecedentia prophetarum, concurbantur enim praeconia praecedentia prophetarum, concurrebant ostenta virtutum, et persuadebatur veritas nova consuetudini, non contraria rationi, donec orbis terrae, qui persequebatur furore, sequeretur fide. Cpraedicatis facta esse, non fiunt? Possem quidem dicere necessaria fuisse. priusquam crederet mundus, ad hoc ut crederet mundus. Quisquis adhuc prodigia ut credat inquirit, magnum est ipse prodigium, qui mundo credente non credit. Verum hoc ideo dicunt, ut nec tunc illa miracula facta fuisse credantur. Unde ergo tanta fide Christus usquequaque cantatur in caelum cum carne sublatus? Unde temporibus eruditis et omne quod fieri non potest respuentibus sine ullis miraculis nimium mirabiliter incredibilia credidit mundus? An forte credibilia fuisse et ideo credita esse dicconplexio: Aut incredibilis rei, quae non uidebatur, alia incredibilia, quae tamen fiebant et uidebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ cũ sescentis ferme annis ante cicerone romi¬
lus fuerit : atq illa aetas iam fuisse doctrinis
dicat̃ ex culta : ut quod sieri ñ potẽ. omne respue¬
rot : quanto magis post sescentos annos ipsius
tẽpore ciceronis maxime qpostea subaugusto
atq tyberio eruditiorib utiq tẽporib: resur¬
rectionẽ carnis xp̃i : atq: incȩlũ ascensionẽ tãquã
id quodsieri ñ potẽ mens humana ferre non posset.
eludensq ab aurib: cordibq respueret . nisi eã
sieri potuisse. atq factã ẽẽ diuinitas ipsius ueri¬
tatis ał diuinitatis ueritas. et contestantia mira¬
culorũ signa monstrarent : ut terrentib: et con¬
tra dicentib: tã multis tãq magnis ꝑsecutionib
p̃cedens in xp̃o Deindẽ inceteris adnouũ
scłm secutura resurrectio : atq in mortali¬
tas carnis. et sidelissime creder et̃ & p̃dicare t̃
intrepide. et ꝑ orbẽ terre pullulatura
socundiuscũ martrrũ sanguine fereret̃. Lege¬

Expanded text:
tamen cum sescentis ferme annis ante Ciceronem Romulus fuerit atque illa aetas iam fuisse doctrinis dicatur exculta, ut quod fieri non potest omne respueret, quanto magis post sescentos annos ipsius tempore Ciceronis maximeque postea sub Augusto atque Tiberio eruditioribus utique temporibus resurrectionem carnis Christi atque in caelum ascensionem tamquam id quod fieri non poteludensque ab auribus cordibusque respueret, nisi eam fieri potuisse atque factam esse divinitas ipsius veritatis, vel divinitatis veritas et contestantia miraculorum signa monstrarent, ut terrentibus et contradicentibus tam multis tamque magnis persecutionibus praecedens in Christo, deinde in caeteris ad novum saeculum secutura resurrectio, atque immortalitas carnis, et fidelissime crederetur et praedicaretur intrepide, et per orbem terrae pullulatura fecundius, cum in martyrum sanguine sereretur. Lege
Abbreviated transcription (Latin):
tã quã delorginqua scaudere posita refere¬
bat ⁊ cũ itaqcorpus&iã nunc quibus la
li & in carne corruptibili hancer um nosã
ducentib uitã. Ita in plerisq motionib et
affationib: extrausitatũ naturte modũ
mirabilit̃ seruiat : quid causae est ut ñ
creda mus ante in oboedientiae pacatũcor¬
deruptionisq suppliciũ : ad ꝓpagandã plẽ
sine ulla libidine seruire uoluntati siuma¬
nae humani mẽbra potuisse honatusẽ
ñ oboediensdõ. ñ potuit oboedire neesibi¬
ł sinc eiuidentior miseria quahõ ñ uuuit ut auli
Nã ie siuella : uiuer&. beatũ seputan
ubi motastllia fendieomnino ñ posse. ls

Expanded text:
tamquam de longinquo se audire postea referetamquam de longinquo se audire postea referebat. Cum itaque corpus etiam nunc quibusdam, licet in carne corruptibili hanc aerumnosam ducentibus uitam, ita in plerisque motionibus et adfectionibus extra usitatum naturae modum mirabiliter seruiat: quid causae est, ut non credamus ante inoboedientiae peccatum corruptionisque supplicium ad propagandam prolem sine ulla libidine seruire uoluntati humanae humana membra potuisse? Donatus enon oboediens Deo non potuit oboedire nec sibi. Hinc euidentior miseria, qua homo non uiuit ut uult. Nam si ut uellet uiueret, beatum se putaret; u
Abbreviated transcription (Latin):
omnino ñpossint :Ninulli ab imosinepudore ullo
lia numerosos ꝓ arbitrio sonitus edunt : utgilles
&ĩa parte cantare uideantur. Ipse sum & ꝑtus
sudare hominẽ solere cũ uell& notũ ẽquosdã
flere cũ uolunt. atq: ułtim lacr imas fundere
am illud multo ẽ incredibilius qđ pleriq fr̃s
restitutus nomine in paroecia chalam̃sis eat
quando placebat : rogabatur aũt ut hoc face¬
& ab eis quirem mirabilẽ coramscire cupie¬
bant Adimitatas quacsi lam̃tantis cuius¬
lib& nhominis uoces ita se auserebat asensib:
et iacebat simillimus mortuo. ut ñ solũ
uellicantes atq: pugentes minime sentirent
sed aliquando &iamigne urer&ur ad moto
sine ullo dolorissensu: nisi post modũ &
uulnere: Nosaũt optinendo sed ñsentien
do ñ mouere corpus eo ꝓbabatur. qđ tã quã in
defuncto nullus inueniebatur anhelitis.
Nominũ tam̃ uocessic larius loquerintur

Expanded text:
omnino non possunt. Nonnulli ab imo sine pudore vllo omnino non possunt. Nonnulli ab imo sine pudore vllo ita numerosos pro arbitrio sonitus edunt, vt ex illa etiam parte cantare videantur. Ipse sum expertus sudare hominem solere quum vellet. Notum est quosdam flere quum volunt, atque vberrime lacrimas fundere. Iam illud multo est incredibilius quod plerique fratres Restitutus nomine ifl paroecia Calamensis ecclesiae. Quando ei placebat rogabatur autem ut hoc faceret ab eis, qui rem mirabilem coram scire cupiebant, ad imitatas quasi lamentantis cuiuslibet hominis uoces ita se auferebat a sensibus et iacebat simillimus mortuo, ut non solum uellicantes adque pungentes minime sentiret, sed aliquando etiam igne ureretur admoto sine ullo doloris sensu nisi postmodum ex uulnere; non autem obnitendo, sed non sentiendo non mouere corpus eo probabatur, quod tamquam in defuncto nullus inueniebatur anhelitus; hominum tamen uoces, si - clarius loquerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
ctipse homo potuit oboedientiam &iã inferioꝵ
habere mẽbroꝵ : quã sua in oboedientia ꝑdidit̃:
Neq: dõ difficile fuit sic̃ illũ condere : ut in eius carne
&iã illud ñ nisi eĩ uoluntate mouer&ur : quod:
nuno nisi libidine ñ mou&ur: Nã et hominũ
quorundã naturas niuimus: multũ ceteris disp¬
res a ipsa raritate mirabiles ñ nulla ut uolunt de
corpore facientiũ quae nullo modo ali fossunt
et audita uix credunt: Sunt eñi qui et aures mno¬
ueant ł singulas ł ambas simul : sunt ꝗ totam
cesariẽ capite immoto : quantũ capilli occupant
deponunt ad frontẽ : reuocantq cũ uolunt. suntꝗ
eoꝵ q uorauerint incredibilit̃ plurima. etuaria :¬
paululũ p̃cordis contr&tatis. tã quã desaliqđ
placuerit integerrimũ ꝓferunt: Quidã uoces
auiũ peccarũq etalioꝵ quorũ lib& hominũ sicimi
tantur atq &x primunt: Vt nisi iud eantur discestii

Expanded text:
et ipse homo potuit obedientiam etiam inferiorum et ipse homo potuit obedientiam etiam inferiorum habere membrorum, quam sua inhobedientia perdidit. Neque enim Deo difficile fuit sic illum condere, vt in eius carne etiam illud non nisi eius voluntate moueretur, quod nunc nisi libidine non mouetur. Nam et hominum quorumdam naturas nouimus multum ceteris dispares et ipsa raritate mirabiles nonnulla vt volunt de corpore suo facientium, que alii nullomodo possunt et audita vix credunt. Sunt enim qui et aures moueant vel singulas vel ambas simul. Sunt qui totam cesariem capite immoto, quantum deponunt ad frontem reuocantque cum uolunt. Sunt qui eorum quae uoratterint incredibiliter plurima et uaria paululum praecordiis contrectatis tamquam de sacculo quod placuerit integerimum proferunt. Quidam uoces auium pectantur atque exprimunt, vt, nisi videantur, discerni
Abbreviated transcription (Latin):
articulata s̃ ossib sic̃ manus et pede setdigitos
uerũ &iã illa que mollib remissas nerius cũ uo¬
lumꝰ mouems agitando etporrigendo ꝓducimus
ettorquendo flacti et tonstringendo durams
Sic ca sunt quae in ore acfacie quantũ potest uolun¬
tas mou&. Pulmones deniq ipsi omniũ nisime¬
dullarũ molissimi uiscerũ etobhoc arto pecto¬
ris cõmuniti ad sp̃m ducendũ acremittendũ. uo¬
cẽq: emittendã : seumo difficandã sic̃ folles fabi&
łorganorum flantis respirantis. loquentq̃s
clamantis cantantis seruiunt uoluntati: Omit¬
to qđ animelib: quib dã naturalit̃ inditũ. ẽ. ut
tegm̃ quo corpus omẽ uestitur : siquid in quocũq
loco eĩ senserint abigendũ bitantũ moueant ubi
sentiunt : N& solum insidientes muscas. uerũ &iã
herentes hasta scutistremore discutiant: Num¬
quid ꝗa ad ñ potest homo ldeo creator. quib: uo
luit animantib: donare ñ potuit Sicergo

Expanded text:
articulata sunt ossibus, sicut manus et pedes et digitos, articulata sunt ossibus, sicut manus et pedes et digitos, uerum etiam illa, quae mollibus remissa sunt neruis, cum uolumus, mouemus agitando et porrigendo producimus et torquendo flectimus et constringendo duramus, sicut ea sunt, quae in ore ac facie, quantum potest, uoluntas mouet. Pulmones denique ipsi omnium, nisi medullarum, mollissimi uiscerum et ob hoc antro pectoris communiti, ad spiritum ducendum ac remittendum uocemque emittendam seu modificandam, sicut folles fabrorum uel organorum, flantis, respirantis, loquentis, clamantis, cantantis seruiunt uoluntati. Omitto quod animalibus quibusdam naturaliter inditum est, ut tegmen, quo corpus omne uestitur, si quid in quocumque loco eius senserint abigendum, ibi tantum moueant, ubi sentiunt, nec solum insidentes muscas, uerum etiam haerentes hastas cutis tremore discutiant. Numquid quia id non potest homo, ideo Creator quibus uoluit animantibus donare non potuit? Sic ergo
Abbreviated transcription (Latin):
honore psatto apudicis auribus posere ear ub
siodi mbr sensu cogtanttis a tungerent sineullo
inde dicer&ur tã honeflũ ẽẽt. quã dealiis ee lona¬
inur corporis partib Quisquisergo ad haslite¬
ras inpudicus accedit culpã refugiat ñ naturã : fac¬
ea denot& suae turpitudinis ñ uerba nr̃ae ne¬
cessitatis: Inquibimihi facillime pudicuset
religiosus lator ł auditor ignoscit. dinanisꝗ̃¬
delitate refellã ñ defidorerũ in&ꝑtarũ sedde
feminarũ flagitia rep̃hendentẽ : q: immuta¬
uer̃ naturadẽ us ũ ineũ usis: quiẽ contrana¬
turã ꝑcipuã qa nosũ damin abilõ obsconitat̃
sed in xxplicandis quantũ possumushumana egona¬
rationis effactib: uerba tam̃ sic ille obscena uitams::¬
Seminar& igitur ꝓlẽ uir. susciper& femina geni¬
ta lib mẽbris quando idopus ẽet : ot quantũ opuseẽ
uoluntate motis: ñ libidine concitatis. Neq enĩ
ca sola mẽbra mouemus adnutũ: que conpactis:

Expanded text:
uribus poscere, quur id modi membris sensum cogitantis adtingerent, sine ullo inde diceretur, tam honestum esset, quam de aliis cum loquimur corporis partibus. Quisquis ergo ad has litteras inpudicus accedit, culpam refugiat, non naturam; facta denotet suae turpitudinis, non uerba nostrae necessitatis; in quibus mihi facillime pudicus et religiosus lector uel auditor ignoscit, donec infidelitatem refellam, non de fide rerum inexpertarum, sed defeminarum flagitia reprehendentem, quae inmutauerunt naturalem usum in eum usum, qui est contra naturam, praecipue quia nos non damnabilem obscenitatem sed in explicandis, quantum possumus, humanae generationis effectibus uerba tamen, sicut ille, obscena uitamSeminaret igitur prolem uir, susciperet femina genitalibus membris, quando id opus esset et quantum opus esset, uoluntate motis, non libidine concitatis. Neque enim ea sola membra mouemus ad nutum, quae conpactis
Abbreviated transcription (Latin):
sunt . puditicia custoditur ñamissa sedñ ꝑ
mmssa delactatione pacati. Hunc renisũ. hans
repugnantiã. hanc uoluntatis edibidinis rixã :¬
ł certe aduo luntatis sufficientiã libidinis
indigentiã ꝓcul dubio nisi culpabilis in oboedien
rent sed uoluntati mebra ettẽteranhicape¬

Expanded text:
sunt, pudicitia custoditur, non amissa, sed non sunt, pudicitia custoditur, non amissa, sed non permissa delectatione peccati. Hunc renisum, hanc repugnantiam, hanc uoluntatis et libidinis rixam uel certe ad uoluntatis sufficientiam libidinis indigentiam procul dubio, nisi culpabilis inoboedientirent, sed uoluntati membra, ut cetera, ita c
Abbreviated transcription (Latin):
poriut pudenda membra uoluntas poti¬
us qua libido cõmoueat quodsitta cẽt pu¬
dendancẽnt  adunc uero pud& arimũre sfli
sibidar̃ pore: quo dei natura in feriore sob¬
idetũe ꝑ Inalus quippe affationib cũ sibi
resistit. Ideominus pud&: quia cũ astipso uin¬
citur ipsese uincit : et sunordinate atq uitiosa
ꝗa & his partib quae rationi subicidebent : tam̃
a partib suis acꝑ hoc ut dictũ ẽ aseipso uincitur:
Nam cũ ordinate seanimus uincit ut inratio¬
nalos motuseius menti rationaq: subdasitur.¬
situm᷑ et illa desub dtae. luuidis atq uirtutis ẽ
Minus tam̃puda ũsibi animus e uitiosis
suis partib ñ ob tẽperat: quã cũ ei corpus qđ
alterũ ab illo ẽ atq infraillũ. ẽ: etcuius sine
illo natura ñ uiuit. uolenti iubentiq ñcedit
edcũ alia mẽbra retinentur uoluntatis impe¬
rio : sine quib illa ꝗ contra uoluntatẽ libi dine
conctaitur: id quod app&unt implere ñ pos¬

Expanded text:
pori, ut pudenda membra uoluntas potius quam libido commoueat; quod si ita esset, pudenda non essent. Nunc uero pudet animum resisti sibi a corpore, quod ei natura inferiore subiectum est. In aliis quippe adfectionibus cum sibi resistit, ideo minus pudet, quia, cum a se ipso uincitur, ipse se uincit; etsi inordinate adque uitiose, quia ex his partibus, quae rationi subici debent, tamen a partibus suis ac per hoc, ut dictum est, a se ipso uincitur. Nam cum ordinate se animus uincit, ut inrationabiles motus eius menti rationique subdantur,tamen et illa Deo subdita est, laudis adque uirtutis est. Minus tamen pudet, cum sibi animus ex uitiosis suis partibus non obtemperat, quam cum ei corpus, quod alterum ab illo est adque infra illum est et cuius sine illo natura non uiuit, uolenti iubentique non cedit. Sed cum alia membra retinentur uoluntatis imperio, sine quibus illa, quae contra uoluntatem libidine concitantur, id quod adpetunt inplere non pos
Abbreviated transcription (Latin):
meĩ habitatore: nulla &xcupiditate uelti¬
more accidebat : bonae uoluntatis offensio:
Nihilomnino triste : nihilerat in aniter
uigilia. Et mandectissine labore cnstodia. ñ lassitu¬
dofatigabat otiosũ n somnus p̃meb at iuitiũ. intanta
felicitate rerũ. et selicitate homini: ib sit ui suspia mur
npotuis se ꝓlẽ seri sine libidinis morbi. sedeo uolunta ris
nutumouerent᷑ mebra illa. ⁊uoctera: t sine ardor sin¬
lecebrososti mulo cũ tranquillitate animaet corpors uil¬
lacorrupiianũ integritati : nr under&ur gremiomari
biduscalor sed spomanea potestas nic̃ opuscẽt aedhibe¬
rac ltatuno potiusse. utero ẽiugis: ecra integritate
femine genitalis uirile sem̃ inmitri sic̃ nunc potest
cadẽ integritate suua: ꝓutero uirginis fluxus mens¬
ꝑcutuitrui cruori semiti Cadẽ quippeuia poss& illud

Expanded text:
in eius habitatore nulla ex cupiditate uel tiin eius habitatore nulla ex cupiditate uel timore accidebat bonae uoluntatis offensio. Nihil omnino triste, nihil erat inaniter vigilia, et mandati sine labore custodia. Non lassitudo fatigabat otiosum, non sommus premebat invitum. In tanta facilitate rerum et felicitate hominum absit ut suspicemur non potuisse prolem seri sine libidinis morbo, sed eo uoluntatis nutu mouerentur membra illa quo cetera, et sine ardoris inlecebroso stimulo cum tranquillitate animi et corporis nulla corruptione integritatis infunderetur gremio maribidus calor, sed spontanea potestas, sicut opus esset, adhiberet, ita tunc potuisse utero coniugis salua integritate feminei genitalis uirile semen inmitti, sicut nunc potest eadem integritate salua ex utero uirginis fluxus menstrui cruoris emitti. Eadem quippe uia posset illud
Abbreviated transcription (Latin):
nũspt stutuult iuuere: quando ipsũ iuuere
qrtu ÷. Qio modo ergo uiuit ut uuudt ꝗnau
ait quã sulult  qQuod simori uoluer it quo
modo potest utiuilt iuuere qñ uult uone¬
rodea siudeo mor i uelit ñ quo ñ olit uero
seluitpost mortẽ melius uiuat Nduereo
set iuibt uute÷ sedeũ adid qued uule morien¬
dopuenerut. Cerũ ecce uuiat qm̃nbi&¬

Expanded text:
num potest ut uult uiuere, quando ipsum uiuere cogitur. Quo modo ergo uiuit ut uult, qui non uiuit quamdiu uult? Quod si mori uoluerit, quo modo potest ut uult uiuere, qui non uult uiuere? Et si ideo mori uelit, non quo nolit uiuere, sed ut post mortem melius uiuat: nondum ergo ut uult uiuit, sed cum ad id quod uult moriendo peruenerit. Verum ecce uiuat