comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
explicatos cotus hicpialimus dñ laude redundat & p̃cedemo
lacrimas p̃conioꝵ gaudia sequuntur. Namq ipsida uid atso
xp̃m cuilausdatur insinuat. Pertotum quidem psalmum
ꝓph&a loquitur : In prima parte p̃cipit animesuae benedicen
dñm & beneficiorum eius recordari. Secunda dicit qualamo
p̃stiterit & reliquis fidelib: suis utipse intellegitur a saeculis
semꝑ fuisse munificus. Tertia ad angelos uerba conuertit
uir tutesq suꝑnas acreliquas rationabes creaturas inuitat
utdñi iugiter laudib occupentur: Ipsi dautd.¬
canuntur quicreator gubernator & redemptor est mundi
ꝓph&a uolens ostendere conditionem rerumdiuina significare
sacramenta decantat: Secundo operasdñi diuersis figuris
cectas enumerat.: Tertio ꝓfit&dir in illo a&erno scło p̃conia dñ
iugit̃ seessedicturũ q̃&iam i hacuitaesuae breuitate canTauem¬

Expanded text:
explicatos, totus hic psalmus Domini laude redundat, et praecedentes explicatos, totus hic psalmus Domini laude redundat, et praecedentes lacrymas praeconiorum gaudia sequuntur. Namque ipse David, ut semper, Christum, cui laus datur, insinuat. Per totum quidem psalmum propheta loquitur. In prima parte praecipit animae suae benedicere Dominum, et beneficiorum ejus recordari. Secunda dicit qualia Moysi praestiterit, et reliquis fidelibus suis, ut ipse intelligatur a saeculis semper fuisse munificus. Tertia ad angelos verba convertit, virtutesque supernas ac reliquas rationales creaturas invitat, ut Domini jugiter laudibus occupentur. COMMENTcanuntur, qui creator, gubernator et redemptor est mundi. Propheta volens ostendere conditionem rerum divina significare i et Ecclesiae sacramenta decantat. Secundo operas Domini diversis figuris tectas enumerat. Tertio profitetur in illo aeterno saeculo praeconia Domini jugiter se esse dicturum, quae etiam in hac vitae suae brevitate cantave
Abbreviated transcription (Latin):
dum ubiq intitulis nomina sunt posita hic pauper si nenomine
loquens introducitur scilic& utcum unidatur omnessibi
pauperes. xp̃i cognoscerent ad cributum
Dauperiste reb egens sediurtitib: diues in exordio pralimnimulti¬
phcit̃ dñm rogat euis intendere p̃cib: qm̃ iugiafflictione contri¬
tusosta ł uti confrixa gestauerit sequitur flebilis manifestatio
necessitatũ & neposttot calamitates decastigationesua uider&ur
ingratus.¬
tuccut due Tertia parte dñi laudes ꝓsequitur cuius aduentu construendan
dicit ecclessam. &cumsint omnia ꝑmutanda ips&ramen ꝑ maneatt
in acernum: Infertur &iam nimis uotiua conclusio scoꝵ semen
ibiesse dirigendum ubihabitatdñs ingloria sempiterna sicoratio
pauperis quae inchoauit alacrimis ꝑficitur ingaudium.
Postillas beati pauperes humillimas p̃ces & paenitentiae geme

Expanded text:
dum ubique in titulis nomina sunt posita, hic pauper sine nomine dum ubique in titulis nomina sunt posita, hic pauper sine nomine loquens introducitur, scilicet, ut cum uni datur, omnes sibi pauperes Christi cognoscerent attributum. Pauper iste rebus egens, sed virtutibus dives in exordio psalmi multipliciter Dominum rogat ejus intendere precibus, quoniam jugi afflictione contritus, ossa veluti confrixa gestaverit; sequitur flebilis manifestatio necessitatum, et ne post tot calamitates de castigatione sua videretur ingratus. Tertia parte Domini laudes prosequitur, cujus adventu construendam dicit Ecclesiam; et cum sint omnia permutanda, ipse tamen permaneat in aeternum. Infertur etiam nimis votiva conclusio, sanctorum semen ibi esse dirigendum, ubi habitat Dominus in gloria sempiterna; sic oratio pauperis, quae inchoavit a lacrymis, perficitur in gaudium. Post illas beati pauperis humillimas preces, et poenitentiae gemitus
Abbreviated transcription (Latin):
& nesemꝑ hocgenere confessionis utendum crederes:
Secunda nos ꝓmittit delictorum paenitentes indulge¬
tiae ipsius posse portas intrare .
indusus quicentenarium frustum debeat expestare p̃moꝵ.
uprima parte psalmi ecclena cantarese đt̃ dño misericor¬
dam &iudicium consostiaq refugere pessimorum.
ecunda sea sserit diligere fideles &eorum cohabitatione
quudere : Daemonas autem cumsiuis inmissionib desuo
corde repellere quos nouit cumdi famulis rihabere porcionẽ¬
onatiopaupenis cũ auxius puerit &coraondño
eppuoerit precem suam
uamuis aliqui p̃sentem psalmum dño ialuatori aptandum
Sesse puta uerunt conueniens uid&ur afflicti magis &
gimentis pauperis sicat &titulus ipse contin& introduccã¬
esse ꝑsonam. Naincuindicit coramdño intentionem orantis
ostendit quadepulas ab animo cogitationum tumultibus
Nihil p̃terse & eumncui supplicat meminerit. & nota quia

Expanded text:
et ne semper hoc genere confessionis utendum crederes, et ne semper hoc genere confessionis utendum crederes, secunda nos promittit delictorum poenitentes indulgentiae ipsius posse portas intrare. IN inclusus, qui centenarium fructum debeat exspectare praemiorum. prima parte psalmi Ecclesia cantare se dicit Domino misericordiam et judicium, consortiaque refugere pessimorum. Secunda se asserit diligere fideles et eorum cohabitatione gaudere, daemones autem cum suis immissionibus de suo corde repellere, quos novit cum Dei famulis non habere portioneOratio pauperis, cum anxius fuerit, et coram Domino effuderit precem suam. Quamvis aliqui praesentem psalmum Domini Salvatori aptandum esse putaverint, conveniens tamen videtur afflicti magis et gementis pauperis, sicut et titulus ipse continet, introducesse personam. Nam cum dicit coram Domino intentionem orantis, ostendit quia, depulsis ab animo cogitationum tumultibus, nihil praeter se et eum cui supplicat meminerit. Et nota, quia
Abbreviated transcription (Latin):
psalmus quem p̃cedit dicturus est. Pertotum psalmumpo
loquitur. In prima parte common& populum xp̃ianumci¬
tici noui exultatione la&ari quando mirabilis est xp̃i con¬
cessus aduentus: Secunda diuersis modis uberius dicites
gaudendum quia desideratus iustis sit iudex in fineuems¬
auid xp̃m accipe cuius honor in hoc psalmo potestas quat
cantatur : In prima sectione common& ꝓph&a uniuerso
populos xp̃odño confiteri quia iudicium &iustitiam fecqs
inia cob Secunda common& plebem adoraredñm saluato
quimosi a aron & samuel ꝓpitius extiterit utpo te
p̃cepta eius seruantib: unde ex altandum & adorandum
essedñm quifidelessuos ex audire dignatus est:
cuiii psalois Iconres Siomem¬
Dumfrequenter inpsalmis positasit ꝓrerum oportunitat
confessio hictamen intitulo singulariter ascribitur quia
totus hic psalmus adutraq ꝑtin& confessiones & paen¬
tentiae uidelic& & laudis: In prima parte psalini ꝓpha
common& uniuersitatem dũm exultando laudare.

Expanded text:
st. Per totum psalmum propheta loquitur. In prima parte commonet populum Christianum cantici novi exsultatione laetari, quando mirabilis est Christi concessus adventus. Secunda diversis modis uberius dicit esse gaudendum, quia desideratus justis sit judex in fine ventum accipe, cujus honor in hoc psalmo, potestasque cantatur. In prima sectione commonet propheta universos populos Christo Domino confiteri, quia judicium et justitiam fecerit in Jacob. Secunda commonet plebem adorare Dominum Salvatorem, qui Moysi et Aaron et Samuel propitius exstiterit, utpote praecepta ejus servantibus. Unde exaltandum et adorandum esse Dominum, qui fideles suos exaudire dignatus est. XCIX. Psalmus in confessioneDum frequenter in psalmis posita sit pro rerum opportunitate confessio, hic tamen in titulo singulariter ascribitur, quia totus hic psalmus ad utraque pertinet, confessiones et poenitentiae, videlicet, et laudis. In prima parte psalmi propheta commonet universitatem Dominum exsultando laudare,
Abbreviated transcription (Latin):
Canticum adlaudem diuinitatis ipsidauid ad xp̃m con¬
uenienter aptatur quaeritur ir quomodo die antes abbatũ
toest sexta feria terramdicat fundatam cum legatur
ingenesi tertiodie aridam apparuisse sed hic terram homi¬
nem debemus accipere cuidicitur terra es & interrãbis
quisicut acreatoredõ sextadie factus est ita& s exta a&ate
scł ad eodemdõ ex seminedauid creatore fectus est¬
uncenim terra fundata est quando in eum humani generis
est firmata credulitas. & ideo laus scãe in carnationis eius
psalmiistius contextione cantatur:
Primus locus est apulchritudine ipsius. deinde a fortitudine
tertio aboperib. Quarta a potestate. Quinto a laudib
umuersitatis. Sexto aueritate dictorum postremum
aleuide domus ipilus quam decc& a&erna exultatione
gaudere. Quidam codices habent indie ante sabbatũ
qm̃ in habicata est terra. Quod historiae magis congru¬
ere uid&ur quia prius quidem terra fundata sed sexta

Expanded text:
Canticum ad laudem divinitatis ipsi David, ad Christum convenienter aptatur. Quaeritur autem quomodo die ante Sabbatum, id est, sexta feria, terram di at fundatam, cum legatur in Genesi tertio die aridant apparuisse. Sed hic terram hominem debemus accipere, cui dicitur: « Terra es, et in terram ibis. » Qui sicut a creatore Deo sexta die factus est, ita et sexta aetate saeculi ab eodem Deo et semine David creator effectus est. Tunc enim terra fundata est, qest firmata credulitas. Et ideo laus sanctae incarnationis ejus psalmi istius contextione cantatur. Divisio psalmi. Primus locus est a pulchritudine ipsius, deinde a fortittertius ab operibus; quartus a potestate; quintus a laudibus universitatis; sextus a veritate doctorum; postremus a laude domus ipsius, quam decet aeterna exsultatione gaudere. Quidam Codices habent: In die ante Sabbatum, quando inhabitata est terra. Quod historiae magis congruere videtur, quia prius quidem terra fundata, sed sexta
Abbreviated transcription (Latin):
perem sermoest illum credoquem relinquentes solum discipui
fugerunt quicum diues ess& pauper pronobis factus est:
Pertotum psalmum dñs loquitur .: In prima deprecatur auxilũ
ꝑsimilitudines uarias contemptum suum referens quẽ aiuda eis
erat ꝑpessurus. Secunda q̃sit passurus enumerat asserens
mortuos a medicis nonesse suscitandos ut possint dño conficeri:
Terta negat miseri cordiam dñi sepultosedicere. aut ꝑditos
laudes dñi ꝑsonare pp̃ea resurrectionem sibi celerrimam
uenire dep̃catur. Inqua oratione perseuerans loquitur
a parce membrorum diuersas cominemorans passiones
quas trumipse quamenis deuota plebr sustinuit.¬

Expanded text:
perem sermo est, illum credo, quem relinquentes solum discipuli perem sermo est, illum credo, quem relinquentes solum discipuli fugerunt; qui cum dives esset, pauper pro nobis factus est. Per totum psalmum Dominus loquitur. In prima deprecatur auxilium per similitudines varias, contemptum suum referens, quem a Judaeis erat perpessurus. Secunda quae sit passurus enumerat, asserens mortuos a medicis non esse suscitandos, ut possint Domino confiteri. Tertia negat misericordiam Domini sepultos edicere, aut perditos laudes Domini personare, propterea resurrectionem sibi celerrimam venire deprecatur. In qua oratione perseverans loquitur, a parte membrorum diversas commemorans passiones, quas tam ipse quam ejus plebs sustinuit
Abbreviated transcription (Latin):
Melech interpr&atur chorus diuina uerbadecantans
& quod additur ad respondendum significat orgara
musica p̾uenisse &chorum respondisse sollemniter
mnrstice inuuens dñi paisionem q̃ hoc psalmo ca
ecdesiam concorditer imitaridebere. Nam &eman isrlitã qui
fratereius & uir uidensclm̃ interp̃tatur eundem fidebum populũ
denuntiat dequib dt̃. itenuntiate fratrib meis. est autem
eman filius iohel filusa muhel defamilia caath filileui . unus
decantorib quosdauid in conlocatione arcae ꝑfecit reliquis
adcanendum. Hier o nrmus hunctitulum. ita exponit.
psalmus iste refertur adfinem & filiis chore p̃cinentib: omnis
in eandemuocem respondit chorus eman israhelitȩ sensu pru¬
dentiaq: compositus. Arnobius ita in huius psalmi titulo nomi¬
nantur quidem filiichore sed psalmus canticumsuum ꝓmalech
dirigit & dat intellectum aeman israheliti. malech hebraei
destitutum uocant eman inopem. Ergo ad destitutum & pau¬

Expanded text:
Melech interpretatur chorus, divina verba decantans, et quod additur, Ad respondendum, significat organa musica praevenisse, et chorum respondisse solemniter, mystice innuens Domini passionem, quae hoc psalmo cantatur, Ecclesiam concorditer imitari debere. Nam et Eman Israelitam, qui frater ejus, et vir videns Deum interpretatur, eumdem fidelium populum denuntiat. De quibus dicitur: Ite, nuntiate fratribus meis. Est autem Eman filius Joel, filii Samuel, de familia Caath, filii Levi, unus de cantoribus quos David in collocatione arcae praefecit reliquis ad canendum. Hieronymus hunc titulum ita exponit: Psalmus iste refertur ad fidem, et filiis Core praecinentibus, omnis in eamdem vocem respondit chorus Eman Israelitae sensu prudentiaque compositus. Arnobius ita in hujus psalmi titulo: Nominantur quidem filii Core, sed psalmus canticum suum pro Melech dirigit, et dat intellectum Eman Israelitae. Melech Hebraei destitutum vocant, Eman inopem. Ergo ad destitutum et pau
Abbreviated transcription (Latin):
psidauid ad xp̃m refert terram eius restitutam uelresur¬
rectionem carnis quam ex uirgine sumpsit iltellege uel
peccatores quos lib& adeum post peccata reuersos sicut
factumest iniudaeis quidominicae crucifixionis piaculũ
paenitendo diluerunt: In primo membro psalmiꝓph&a
post resurrectionem dñi uirtuteseius diuersa p̾dicatione
describens idoloꝵ cultores digna increƿatione redarguit :
Secundo ad dñm uerba conuertit.: Eaudens ecclesiam
auctori suo credidisse monensq fideles in dño la&ariꝙ:
soleat eos a prauorum liberare pressuris .:

Expanded text:
psi David ad Christum refer; terram ejus restitutam, vel resurrectionem carnis, quam ex Virgine sumpsit, intellige, vel peccatores quoslibet ad eum post peccata reversos, sicut factum est in Judaeis, qui Dominicae crucifixionis piaculum poenitendo diluerunt. In primo membro psalmi propheta, post resurrectionem Domini, virtutes ejus diversa praedicatione describens, idolorum cultores digna increpatione redarguit. Secundo ad Dominum verba convertit, gaudens Ecclesiam auctori suo credidisse, monensque fideles in Domino laetari, quod soleat eos a pravorum liberare pressuris.
Abbreviated transcription (Latin):
receperit.: Domus enim ista ioest uniuersalis ecclesia inqua
sł p̃distinatorum numerus impleatur ⁊ In prima parte
psalmi common& ꝓph&a generalitatem cantare dño &
in toto orbe p̃dicare dominicȩ in carnationis aduentum
qũo suꝑ omnes deos uerus estdns: Secunda diuersas ammon&
gentes ut primo sem&ipsas offerant postea munera p̃dicatio¬
nis exsoluant dñi aduentum utrumq commemorans
uel quo iudicatus amundo uel quo iudicatururest mundum:¬

Expanded text:
receperit. Domus enim ista, id est, universalis Ecclesia in qua receperit. Domus enim ista, id est, universalis Ecclesia in qua em saeculi praedestinatorum numerus impleatur. In prima parte psalmi commonet propheta generalitatem cantare Domino, et in toto orbe praedicare dominicae Incarnationis adventum, quoniam super omnes deos verus est Dominus. Secunda diversus admonet gentes ut primo semetipsas offerant, postea munera praedicationis exsolvant, Domini adventum utrumque commemorans, vel quo judicatus a mundo, vel quo judicaturus est mundum
Abbreviated transcription (Latin):
caeli hoc aptandum est scĩs uiris calesti interra conuersatione¬
lucentib de quibus est psalmusiste dicturus..
Respiciens ꝓph&a insipientium corda turbari q̃si dõ mortal
uerat esseuitiatum: Secunda ipsos increpat quistulta
blas phemia dm̃putant humana nonuidere dumipse
creatorissuis intellegentiam prest& & sensum. beatum
deputans illum quimundi felicitate dispectat indiuina
reuerentia ꝑseuerat : Tertia adeorum animos inuitana
dñm sibidicit fuisse refugium & futurum uindicem forepeo¬
Prȩuidens ꝓph& a iuda eos x põposse resistere:
Primo ingressu populoseorum aopsalmodiam inuitat lar¬
desdñi dulcissima uari&ate describens. Secundo ipseda
loquitur necorsuum idempopulos indur& neeis continge
Quantum ad litteram tempus significat illud cum: cani¬
babrlonra captiuitate laxata templum hiero solimis
estauratum est sed spiritaliter destructa domus aedificatur
quando postcaptiuitatem peccati anima uiam ueritatis

Expanded text:
naria coeli creavit. Hoc aptandum est sanctis viris coelesti in terra conversationlucentibus, de quibus est psalmus iste dicturus. Respiciens Propheta insipientium corda turbari, quasi Deo mortaverat esse vitiatum. Secunda ipsos increpat, qui stulta blasphemia Deum putant humana non videre, dum ipse creaturis suis intelligentiam praestet et sensum; beatum deputans illum, qui mundi felicitate contempta in divina reverentia perseverat. Tertia ad eorum animos invitandos, Dominum sibi dicit fuisse refugium, et vindicem fore pePraevidens propheta Judaeos Christo posse resistere, primo ingressu populos eorum ad psalmodiam invitat, laudes Domini dulcissima varietate describens. Secundo ipse Dominus loquitur, ne cor suum idem populus induret, ne eis contingat Quantum ad litteram, tempus significat illud, cum, Babylonica captivitate laxata, templum Jerosolymis restauratum est, sed spiritualiter destructa domus aedificatur, quando post captivitatem peccati anima viam veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
Psalmus significat operas spiritales quae sursum tendunt
addñm in hiscantare semꝑ toestdõ acliutori gratias agere
debemus dies autem sabbati requies interp̃tatur ꝑ quan
commonemur ab omni praua actione cessare & futuram
pariter requiem certisima deuotione sperare.
Arnobius itadicit diesabbati inimicidñi pereunt ut diedor¬
nica amicidñi gratulentur sabbato enim lac& dñs insepil
mortuus. & diedominica ad oratur interangelos uiuos
in hacre nimis ꝓfundȩ factesunt cogitationeseius qua sur
insipiens non cognoscit.: Primo ingressu ecclesia loquitur
bonumesse commemorans laudes dñi dicere quod insipient
&in religiosum ꝓfit&ur ignorare. Secundo peccato res
sicut faenum uelociter asserit esse perituros.: Tertio iusta
dicit florere ut psalmam crescereautem utcedros lbani
ut & ꝑtinaces metus corrigat & deuotos felix ꝓmissio sustol

Expanded text:
Psalmus significat opera spiritualia, quae sursum tendunt ad Dominum; in his cantare semper, id est, Deo adjutori gratias agere debemus. Dies autem Sabbati requies interpretatur, per quam commonemur ab omni prava actione cessare, et futuram pariter requiem certissima devotione sperare. Arnobius ita dicit: Die Sabbati inimici Domini pereunt, ut die Dominica amici Domini gratulentur. Sabbato enim jacet Dominus in sepulcro mortuus, et die Dominica adoratur inter angelos vivus. In hac re nimis profundae factae sunt cogitationes ejus, quas vir insipiens non cognoscit. Primo ingressu Ecclesia loquitur, bonum esse commemorans laudes Domini dicere, quod insipientem et irreligiosum profitetur ignorare. Secundo peccatores sicut fenum velociter asserit esse perituros. Tertio justos dicit florere ut palmam: crescere autem ut cedros Libani, ut et pertinaces metus corrigat, et devotos felix promissio sustol
Abbreviated transcription (Latin):
Lauscantici diuina laudatio dauid ipse ꝓph&a deb& intellegi
hunc hrmnum daemonib: pia confidentia semꝑ obponimus.
uta nobis potius indeuincantur unde contra creatorem suum
dolose aliqua dicere temptarunt: In prima parte psalns
ꝓfit&ur omnem fide lissimum diuina ꝓtectione uallari:
Secunda laudem xp̃o decantat.. Tertia uerba sunt patris
adomnem fidelem quem inse deuotissime sperare cognosa
& inmundo isto defensionem & infuturo illip̃mia conꝓmitta¬

Expanded text:
Laus cantici divina laudatio, David ipse propheta debet intelligi. Hunc hymnum daemonibus pia confidentia semper opponimus, ut a nobis potius inde vincantur, unde contra creatorem suum dolose aliqua tentarunt. In prima parte Psalmista profitetur omnem fidelissimum divina protectione vallari. Secunda laudem Christo decantat. Tertia verba sunt Patris ad omnem fidelem, quem in se devotissime sperare cognoscit, et in mundo isto defensionem, et in futuro illi praemia compromitt
Abbreviated transcription (Latin):
Vonest dubitandum talia nomina titulis adhiberi quae cextum
psalmorum interp̃tatione sua dilucident: Vnde merito ut os¬
tendentdam huius supplicationis efficatiam mosi nomen ad ponit.
qui frequenter orando dñmplacauit iratum. qui &iam minster
testamenti u&eris & noui ꝓph&a extitit & quia utraq psalmus
iste coniunexit eius nomine titulatur quod &ipsum duplici
sacramento p̃fulg&. moses quippe interp̃tatur ad sumptus
oquod deaquis afilia faraonis fuerit elatus. Qđ pp̃ marerubrũ
israhelitas p̃p̃baptisina significat: xp̃i anos.
Ahterquia psalmista a&ernum antescładm̃ mundifactorẽ
& gubernatorem humanumq: genus p̃ppeccata mortis obnoxiũ
erat dicturus. quaeutiq: omnia mose narrante didicerat
ũinmeritoq ab ipso cognouerat ipsius nomini consecrauit.
Noses in prima sectione inchoat alaude iudicis beneficia eus
breuiter potestatemq: commemorans. deinde infirmitati

Expanded text:
on est dubitandum talia nomina titulis adhiberi, quae textum psalmorum interpretatione sua dilucident. Unde merito ut ostendam hujus supplicationis efficaciam, Moysi nomen apponitur, qui frequenter orando Dominum placavit iratum, qui etiam minister testamenti veteris et novi propheta exstitit. Et quia utraque psalmus iste conjunxit, ejus nomine titulatur. Quod et ipsum duplici sacramento praefulget. Moyses quippe interpretatur adsumptus, eo quod de aquis a filia Pharaonis fuerit elatus, quod, propter mare Rubrum, Israelitas, propter baptisma significat Christianos. Aliter quia Psalmista aeternum ante saecula Deum mundi factorem et gubernatorem, humanumque genus propter peccata mortis obnoxium erat, dicturus, quae utique omnia Moyse narrante didicerat, non immerito quae ab ipso cognoverat ipsius nomini consecravit. Moyses in prima sectione inchoat a laude judicis, beneficia ejus breviter, potestatemque commemorans. Deinde infirmitati
Abbreviated transcription (Latin):
Filuchore fidelib significat xp̃ianis quib: proph&a ciurta tẽd
p̃dicat ut eis tante gloriae maior augeatur affectus:
Aliter omnes pene psalmi qui filuischore titulantur l&ita
plenisunt non enim secuti iniquitatem patris alienum adõ
ignem lbidinosum ad sumunt sed hoc amanter quod diligit
dñs deciuitateđĩ gloriosa loquuntur. In prima parte
proph& a loquitur ad fideles caelestem p̃dicans ciuitatẽ.
Secunda dñs saluator eam diuersorum nominum allusione
credituram esse pronuntiat. Increpans synagogam quare
ipsa non cognoueritdm̃ cuifides gentium deuota credide¬
rit: Tercia parte ꝓph&a un ouersu futuri saeculi
beatitudinem tangit. Quae partes diapsalmatum
qq̃ sunt interpositione discr&ae. cuaticum psalã¬

Expanded text:
is Core fidelibus significat Christianis, quibus Propheta civitatem Dei praedicat, ut eis tantae gloriae major audiatur affectus. Aliter omnes pene psalmi, qui filiis Core titulantur, laetitia pleni sunt, non enim secuti iniquitatem patris, alienum a Deo ignem libidinosum assumunt, sed hoc amantes quod diligit Dominus, de civitate Dei gloriosa loquuntur. In prima parte propheta loquitur ad fideles, coelestem praedicans civitatem. Secunda Dominus Salvator eam diversorum nominum allusione credituram esse pronuntiat, increpans Synagogam, quare ipsa non cognoverit Deum, cui fides gentium devota crediderit. Tertia parte propheta uno versu futuri saeculi beatitudinem tangit, quae partes diapsalmatum quoque sunt interpositione discretae. COMMENTA
Abbreviated transcription (Latin):
inxp̃m pollicitationes enumerat.: Quarta ipsedñr obpassion
quamꝑtulit inimicis traditus asseritur.: Quinta fragilita a
humanȩ postulat subueniri. quia non inuanum filios hominĩ
plas mauerit Sexta rogat dñm suas ꝓmissiones implere
quas dauid seruosuo fecisse declaratur & memorari qual
seruieius ab impus ob probria sustinebant.

Expanded text:
in Christum pollicitationes enumerat. Quarta ipse Dominus ob passionem, in Christum pollicitationes enumerat. Quarta ipse Dominus ob passionem, quam pertulit, inimicis traditus asseritur. Quinta fragilitati humanae postulat subveniri, quoniam in vanum filios hominum plasmaverit. Sexta rogat Dominum suas promissiones implere, quas David servo suo fecisse declaratur, et memorari qualia servi ejus ab impiis opprobria sustinebant.
Abbreviated transcription (Latin):
A& han interp̃tatur robustus & quia psalmus iste laudeserat
&ꝓmissiones dñi narraturus in commutabilis fidelum uerboꝵ
firmitas robusti nomine p̃monstratur ubi & intellectus neces¬
sario p̃scribitur. ut pote quia thronus dauid ꝓmittitur a&en¬
nus qui interim iuxta istoriam olim cernitur essedestrustus.
A& han autem iste sicut &aeman uel decantorib dauid regis eit
quos uerba dierum narrant filius uidelic& chusi filii abdi
de cognatione merari filuleui uel deillis sapientib quib in liibro
regum salomonis sapientia p̃fertur sapientior inquit a& hai
ezrauta & heman.: Tante eg̃ scientiae hocarmenest ut
sapientissimi illius nomine mereatur ascribi. a&haniste robis¬
tus quitantamentis inluminatione conpl&usest ut israhela
uerissime nuncup&ur:
Primo ingressu psalmi dt̃ semisericordias dñi cantaturum qm̃
multa ꝓmisit fideli populo ꝓfitura. Secunda parte diuersi
modis laudes dñi potentiamq describit. Tertia paterna

Expanded text:
han interpretatur robustus: et quia psalmus iste laudes erat et promissiones Domini narraturus, incommutabilis fidelium verborum firmitas robusti nomine praemonstratur, ubi et intellectus necessario praescribitur, ut pote quia thronus David promittitur aeternus, qui interim juxta historiam olim cernitur esse destructus Ethan autem iste, sicut et Eman, vel de cantoribus David regis est, quos Verba dierum narrant, filius vide licet Christi, filii Abdi, de cognatione Merari, filii Levi vel de illis sapientibus, quibus in libro Regum Salomonis sapientia praefertur. Sapientior, inquit, Ethan Ezraita et Eman. Tantae ergo scientiae hoc carmen est, ut sapientissimi illius nomine mereatur ascribi. Ethan iste robustus, qui tanta mentis illuminatione completus est, ut Israelita verissime nuncupetur. Primo ingressu psalmi dicit se misericordias Domini cantaturum, quoniam multa promisit fideli populo profutura. Secunda parte diversis modis laudes Domini, potentiamque describit. Tertia paternas
Abbreviated transcription (Latin):
M Dauid significat dñm saluatorem siie quia interp̃tatio
eius manufortis acdesiderabilis hab&ur si uequi iexeius
stirpe carnem sumpsit quiest suꝑomnia ds̃ benedutus in scła
tantum probantur aptari. Secunda ꝓmembris suis quorumn
ipie caput est humilius deprecatur.: Tertia exra iterũ
ꝑona reloquitur quod adeum speciahter ꝑtineat.

Expanded text:
 David significat Dominum salvatorem, sive quia interpretatio ejus manu fortis ac desiderabilis habetur, sive quia ex ejus stirpe carnem sumpsit, qui est super omnia Deus benedictus in saecula. tantum probantur aptari. Secunda pro membris suis, quorum ipse caput est, humilius deprecatur. Tertia ex sua iterum persona reloquitur, quod ad eum specialiter pertineat.
Abbreviated transcription (Latin):
.II. Hicpsalmus deprimo psaluatoris aduentu locutus illoꝵ
ꝑsonae congruit qui s incera eimente: crediderunt :
Inprima parte psalmi ꝓph&a dño breuiter gratias agit qm̃
deilla antiquitate iudaeicae nationis ꝑuenit populus ad culturã
dñi saluatoris.: Secunda refert quem ad modum iramsuam
dñs inpopulo iudaeorum mitigare dignatus est exp&ens
aduentum xp̃i in quo humana cȩcicdlas fidei lumen accepit:
Tertia parte ad seipium uerba conuertit & ꝓph&iae spũ¬

Expanded text:
IO. Hic psalmus de primo Salvatoris adventu locutus, illorum personae congruit qui sincera ei mente crediderunt. In prima parte psalmi propheta Domino breviter gratias agit, quoniam de illa antiquitate Judaicae nationis pervenit populus ad culturam Domini Salvatoris. Secunda refert quemadmodum iram suam Dominus in populo Judaeorum mitigare dignatus est, expetens adventum Christi, in quo humana caecitas fidei lumen accepit. Tertia parte ad seipsum verba convertit, et prophetiae sp
Abbreviated transcription (Latin):
aduentu ꝑtotum loquitur psalmum In prima parte
cominonens eos dm̃ in eorum medio constitisse toeo non debere
illos consortium suscipere peccatorum : In secunda ammon&.
ut intellegant ipsum eise xp̃m qui in assumptione carnis
pauꝑ &egenus esse uidebatur .: Intertia dicit eos honoratos
ut filuidĩ fierent sed ipios inmortis laqueos suouitio corruisse.

Expanded text:
adventu per totum loquitur psalmum. In prima parte adventu per totum loquitur psalmum. In prima parte commonens eos Deum in eorum medio constitisse, ideo non debere illos consortium suscipere peccatorum. In secunda admonet ut intelligant ipsum esse Christum, qui in assumptione carnis pauper et egenus esse videbatur. In tertia dicit eos honoratos, ut filii Dei fierent, sed ipsos in mortis laqueos suo vitio corruisse.
Abbreviated transcription (Latin):
Quinta sabbatiest quintadies a sabbato quae agentilib dies iou
anobis quinta feria uocatur inquadixit dspducaNt a quae
reptilia animarum uiuarum & uolatilia uolantia subfir¬
mamento caeli mystice significans diuerseuirtutis iuros
ex aquis baptismatis essena scituros .: Titulergo huius intem
sabbati baptismum unde colligitur psalmum in ecclesia dm̃
regeneratȩ congregatione esse locururum. hicenim asaph
adhistoriam quidem loquitur iudaeis sed melius spirita¬
liter intellegitur a populo xp̃iano : In prima parte psalins
loquitur a saph fidelib ut peorgana diuersa musicorum
uerba sunt dñi comininantis neidola colant sed ipsesolus
ador&ur quiremunerare soleat: Intertia a saph reloq¬
tur arguens infideles curfallaces extiterint quibus do
dñisint copiose conlata: psalmus ASaphi
aNsaph indicat synagogam q̃ dnmsaluatorem corporea
qq p̃sentia meruit intueri.: A saph contra iudaeos dexp̃i

Expanded text:
Quinta sabbati, est quinta dies a sabbato, quae a gentilibus dies Jovis, a nobis quinta feria vocatur, in qua dixit Deus: Producant aquae reptilia animarum vivarum, et volatilia volantia sub firmamento coeli: mystice significans diversae virtutis viros ex aquis baptismatis esse nascituros. Tituli ergo hujus intentio sabbati, baptismum. Unde colligitur psalmum in Ecclesia Domini de regenerata congregatione esse locuturum. Hic enim Asaph ad historiam quidem loquitur Judaeis, sed melius spiritualiter intelligitur a populo christiano. In prima parte Psalmi loquitur Asaph fidelibus, ut per organa diversa musicorum verba sunt Domini comminantis ne idola colant, sed ipse solus adoretur, qui remunerare soleat. In tertia Asaph reloquitur, arguens infideles cur fallaces exstiterint, quibus dona Domini sint copiose collata. COMMENTARIAsaph indicat Synagogam, qui Dominum Salvatorem corporea quoque praesentia meruit intueri. Asaph contra Judaeos de Christi
Abbreviated transcription (Latin):
uunc igne amoris diuini succensi dicimus quam amabiha
iunt tabernacula tua dñe uirtutum :
Hunc arnobii sensum uid&ur iuuare quod primosecan
&tertio loco ubi filiichore p̃scribuntur intellectus simul ad nectit.
sed &ipio tertioloco quasi diligentiori examinatione correptis
chore filus ita scribitur ꝓhisqui com mutabuntur filischore
adintellectum filuchore in prima fronte psalmi in aesti¬
mabile sibidesiderium demonstrant. ecclesiae.: Secudomodo
beatumesse ꝓfitentur cui dñs prestat auxilum eumq ad
confessionis facit gratiam ꝑuenire. Tertio multo p̃stantius
dicunt ene indomodñ abiectum. habitare quampeccatorũ
ternacula cum quib: lib& mundi honorib: introire:¬

Expanded text:
nunc igne amoris divini succensi dicimus: Quam amabilia nunc igne amoris divini succensi dicimus: Quam amabilia sunt tabernacula tua, Domine virtutum? hunc Arnobii sensum videtur juvare, quod primo, secundo et tertio loco, ubi filii Core praescribuntur, intellectus simul adnectitur; sed et ipso tertio loco quasi diligentiori examinatione correptis Core filiis, ita scribitur: Pro his qui commutabuntur filiis Core ad intellectum. Filii Core in prima fronte psalmi inaestimabile sibi desiderium demonstrant Ecclesiae. Secundo modo beatum esse profitentur, cui Dominus praestat auxilium, eumque ad confessionis facit gratiam pervenire. Tertio multo praestantius dicunt esse, in domo Domini abjectum habitare, quam peccatorum tabernacula cum quibuslibet mundi honoribus introire
Abbreviated transcription (Latin):
Tresꝓtorcularib Id estscãe ecclesiae passionib psalmi titulantur
octauus octagesimus & ostogesimus tertius ubioctonarius
& octogenarius numerus spemfuturȩ resurrectionis cumdenario
uitae a&erne significant quaeecclesiam post pressuras quasi
cella uinaria posttorcular exceptura est . finisille beatissimus
qui cunctis quae ꝓ torcularib sunt p̃scriptionib: inseritur quod
ostogesimus tertius extremus est psalmus quiꝓtorcularib:
p̃notatur. hoc ostendit inuisione scãe trinitatis resurrection
ecclesiae consecrari Aĩndo uidebitur dr̃ deorum hision:
Fili chore filui crucissunt ut supra dictum est uelsicut arnobu
exponit cum in priore pralmo confusi fuerint & experierit
quioccusare uolentes scũ ariumdĩ dabant fastidium castita
c&erarumq uirtutum inpedimenta gignebant regnante
in nobis dño queramus filuichore p̃uaricatoris hoc malo
patre a terra deuorato di filii efficiamur & qui anteignem
alienum adõ libidinis & a uaritiae ferre cogitauimus

Expanded text:
ro torcularibus, id est, sanctae Ecclesiae passionibus psalmi titulantur, octavus, octuagesimus, et octogesimus tertius, ubi octonarius et octogenarius numerus spem futurae resurrectionis cum denario vitae aeternae significant, quae Ecclesiam post pressuras qua cella vinaria post torcular exceptura est; et hic est finis ille beatissimus, qui cunctis quae pro torcularibus sunt praescriptionibus inseritur; quod octogesimus, tertius extremus est psalmus, qui pro torcularibus praenotatur, hoc ostendit in Trinitate sacramentum resurrectionis EccleFilii Core, filii crucis sunt, ut supra dictum est; vel, sicut Arnobius exponit, cum in priore psalmo confusi fuerint, et experierint qui, occupare volentes sanctuarium Dei, dabant fastidium charitatis, caeterarumque virtutum impedimenta gignebant, regnante in nobis Domino, qui eramus filii Core praevaricatoris, hoc malo patre a terra devorato Dei filii efficiamur; et qui ante ignem alienum a Deo libidinis et avaritiae ferre cogitavimus,
Abbreviated transcription (Latin):
anticum psalmiest cumorgano p̃cinente subsequentes
&aemula organo uoxoris auditur canentis modos psalterii
modulis imitata uociferis. Quia uero canticum mestice
diuinȩ sapientiae contemplationem psalmus autem quima¬
nib fit operis ꝑfectionem demonstrat canticum pralmi
merico uocatur cumbonorum operum efficientiae scien¬
tia & dostrina coniungitur iuxtatoq dictumest desiderasti
plum incenturione cornelo mirifice claruit quiduero
psalmus canticisit quidue signific& inunde tricesimo
pralmo iamdictum est. A saph quimulta iam superius
dedñi in carnatione p̃dixerat. Nunc in primo membro
deaduentueius secundo dicturusest Ex p&ens ut quõ
infine scł inunicieius ꝑ anti xp̃m nimis erigendi sunt ipsius
atodebeat uenire iudicium negrauis simi hostis diuturna
licentia cunctam uastare possit ecclesiam.: Secundo membro
in eos ꝑsimiltudines quasdam nominum supplicat uindicari con¬
reptionis uoto Non maledictionis instinctu

Expanded text:
anticum psalmi est, cum organo praecinente subsequentes et aemula organo vox oris auditur, canentis modos psalterii modulis imitata vociferis. Quia vero canticum mystice divinae sapientiae contemplationem, psalmus autem qui manibus fit, operis perfectionem demonstrat: canticum psalmi merito vocatur, cum bonorum operum efficientiae, scientia et doctrina conjungitur. Juxta id quod dictum est: Desiderasti plum in Centurione Cornelio mirifice claruit. Quid vero psalmus cantici sit, quidve significet, in undetricesimo psalmo jam dictum est. Asaph qui multa jam superius de Domini incarnatione praedixerat, nunc in primo membro de adventu ejus secundo dicturus est, expetens, ut quomodo in fine saeculi inimici ejus per Antichristum nimis erigendi sunt, ipsius cito debeat veniri judicium, ne gravissimi hostis diuturna licentia cunctam vastare possit Ecclesiam. Secundo membro in eos qui per similitudines quasdam nominum supplicat, vindicari correptionis voto, non maledictionis instinctu
Abbreviated transcription (Latin):
riore psalmo passionem resurrectionemq suam dñs exposies
posttaput loquerentur & membra passiones & ipsa suas & pob¬
riores gloria sedicentes:
Mar terum confessorumq populus quimultiplici quidem sed
felicicla delaborabat. prima positione dñm dep̃catur utaps¬
quentium periculis lber&ur &inrisiones eoꝵ irritas faciat
quatinus conuersi dictasua salutariter erubescant:

Expanded text:
eriore psalmo passionem resurrectionemque suam Dominus exposuerat, eriore psalmo passionem resurrectionemque suam Dominus exposuerat, post caput loquerentur et membra passiones et ipsas suas et posteriores glorias edicentes. Martyrum confessorumque populus, qui multiplici quidem, sed felici clade laborabat. Prima positione Dominum deprecatur, ut a persequentium periculis liberetur, et irrisiones corum irritas faciat, quatenus conversi dicta sua salutariter erubescant.
Abbreviated transcription (Latin):
odio habitus. Secundo postulat a parte membrorum nedeci¬
piatur spesfidelium in eius resurrectione confisa omnia sedicens
aequanimiter sustenuisse quae ingerebant iniqui:
Tertio p̃catur ut ipsius exaudiatur oratio. quatinus deluto
stius scł eius conuersatio in maculata lber&ur sciredicens
dũm quantis inimicoꝵ app&atur insidus utusq ad passionis
exitum machinato discrimine peruenir&
Quarto uirtute p̃scientiae suae q̃ contingere poterant
inimicis uentura ꝓnuntiat. Quinto a forma serui sepau¬
perem ꝓfit&ur. unde & laudes sedicit reddturum pateñae
dementiae hor tans fideles ut indño confidant quiecclesiamsug
demundi istius aduersitate lberauit & scĩs sus in ea perenni
quem diriguntur haec uerba fidelium quia totus hic psalms
exꝑsona marterum dicitur in rememoratione ł suae libe¬
rationis ł praemu futuri. Congruum quippefuit utqm̃ in sip¬

Expanded text:
odio habitus. Secundo postulat a parte membrorum, ne deciodio habitus. Secundo postulat a parte membrorum, ne decipiatur spes fidelium, in ejus resurrectione confisa, omnia se dicens aequanimiter sustinuisse, quae ingerebant iniqui. Tertio precatur ut ipsius oratio exaudiatur, quatenus de luto istius saeculi ejus conversatio immaculata liberetur scire, dicens Dominum quantis inimicorum appetatur insidiis, usque ad passionis exitum machinato discrimine perveniret. Quarto virtute praescientiae suae, quae contingere poterant inimicis ventura pronuntiat. Quinto a forma servi se pauperem profitetur, unde et laudes se dicit redditurum paternae clementiae, hortans fideles ut in Domino confidant, qui Ecclesiam suam de mundi istius adversitate liberavit, et sanctis suis in ea perenni quem diriguntur haec verba fidelium, quia totus hic psalmus ex persona martyrum dicitur in rememoratione vel suae liberationis, vel praemii futuri. Congruum quippe fuit ut quomodo in sup
Abbreviated transcription (Latin):
quae beneficia p̃stiterit ecclesiae quando eam resurrectionis su
munere subleuauit.: Quarto inimicorum dñisuꝑbiam conquas¬
sandam esse ꝓnuntiat & conuersiones & martrria ab utroq¬
sexu & expessimis dicitesse facienda. cumaduentus dñi mundo
saluatoris in luxerit: Quinto dicit in ecclesis dñm debere benedici.
conseruare dign&ur mon& &iam ut uelociter ad dñin ueniant
qui hoc mundo tamquam in aegrpto & a&hiopia commorant᷑.
gexto ingressu uniuersitatem mon& ut psallat dño xp̃oquilam
resurrectionis suae miracula patefecit acdeinde psalmum
ii. Infinem ad p̃m respicere nullus ignorat qui ad testante &iam
euangelio suam in hoc psalmo narraturus est pasiionem quacom¬
mutabuntur credentes exuentes u& erem hominem & induentes
nouum: Pertotum psalmum ex formaseruiloquitur xp̃s.
primo capite dep̃catur ut saluus fiat a patre qm̃ gratis aiud ieis est

Expanded text:
quae beneficia praestiterit Ecclesiae, quando eam resurrectionis suae quae beneficia praestiterit Ecclesiae, quando eam resurrectionis suae munere sublevavit. Quarto inimicorum Domini superbiam conquassandam esse pronuntiat, et conversiones et martyria ab utroqusexu, et ex pessimis dicit esse facienda, cum adventus Domini mundo Salvatoris illuxerit. Quinto dicit in Ecclesiis Dominum debere benedici, conservare dignetur. Monet etiam ut velociter ad Dominum veniant, qui in hoc mundo tanquam in Aegypto et Aethiopia commorantur. Sexto ingressu universitatem monet, ut psallat Domino Christo, qui jam resurrectionis suae miracula patefecit, ac deinde psalmum IO. In finem ad Christum respicere nullus ignorat, qui attestante etiam Evangelio suam in hoc psalmo narraturus est passionem, qua commutabuntur credentes, exuentes veterem hominem, et induentes novum. Per totum psalmum ex forma servi loquitur Christus. Primo capite deprecatur, ut salvus fiat a Patre, quoniam gratis a Judaeis est
Abbreviated transcription (Latin):
Prima eg̃ parte fidelib loquens supplicat ut benedici cumipsis mere
tantum xp̃o data monstr&ur p̃mittitur infinem: Postcanticum resu¬
rectionis ꝓph&a dep̃catur ut benedisti ad diuinam cognitionem dedi¬
camur adquam nr̃a non possunt merita peruenire :¬
spũ confitendum illidicit apopulis quiagentes iudicat in aequitat
tato uerbo postulat nos debere benedici.
Hauid dñm designat quem & finis ꝓnuntiat longus psalmus &
quinq diapsalmatib p̃notatus ꝑ quaenos diuisiones in pressimus
Totus at̃ psalmus ꝑmisticas similitudines loquitur quis a cramentis
euangelos plenus &ascensionis xp̃i descriptione monstratur esse
p̃ci puus.. Prima ingresiu psalmi ꝓph&adicit quae inimicis dm
accidant uelq fidelib: infutura iudatione contingant.
Secundo uirtutes significat quas contulit populo iudeoꝵ acdeinde
dicit quem ad modum ex his ꝑfecit eodesiam.
Tertio ꝑmontis speciem designant dñms aluatorem commemoran

Expanded text:
Prima ergo parte, fidelibus loquens, supplicat ut benedici cum ipsis meretantum Christo data monstretur, praemittitur in finem. Post canticum resurrectionis propheta deprecatur ut benedicti ad divinam cognitionem deducamur, ad quam nostra non possunt merita pervenirehetiae spiritu confitendum illi dicit a populis, quia gentes judicat in aequitatetato verbo postulat nos debere benedici. ignat, quem et finis pronuntiat; longus psalmus, et quinque diapsalmatibus praenotatus, per quae nos divisiones impressimus. Totus autem psalmus per mysticas similitudines loquitur, qui sacramentis evangelicis plenus, et ascensionis Christi descriptione monstratur esse praecipuus. Primo ingressu psalmi propheta dicit, quae inimicis Domini accidant, vel quae fidelibus in futura judicatione contingant. Secundo virtutes significat, quas contulit populo Judaeorum, ac deinde dicit quemadmodum ex his perfecit Ecclesiam. Tertio per montis speciem designat Dominum Salvatorem, commemorans
Abbreviated transcription (Latin):
postulat ex audiri. definiens solum illum beatum esse qui acius
meruerit a tria ꝑuenire.: Secunda sectione speindicit dñm
omnium finiumesse terrarum diuersas laudes ipsius potentiã¬
que allegorica conparatione describens scõs que eius hrmnica
in ipsum exultatione gaudere:¬

Expanded text:
postulat exaudiri, definiens solum beatum esse, qui ad ejus postulat exaudiri, definiens solum beatum esse, qui ad ejus meruerit atria pervenire. Secunda sectione spem dicit Dominum omnium finium esse terrarum diversas laudes, ipsius potentiam allegorica comparatione describens, sanctosque ejus hymnica in ipsum exsultatione gaudere
Abbreviated transcription (Latin):
Quia principia tituli iamnota sunt sequentia pau peren ꝓnes¬
cis exponamus transmigrato in chaldeam populo isrł ꝓph&e
memoratip̃dixerunt eo spost lxx annos patriam redituros
euersamq ab hostib: hierusalem meliore statu reparaturos
Nonergo hieremias & hie zechiel psalmum fecerunt sed quorum
tempore iuxta historiam congruit eorum nomine p̃titulatur.
qabesdra factum plurimi auctores asseuerant dicente sen
pialmis omnib: atulos indidisse eosq: a&ernus in conpositos &
austoritate actemporis diuersitate disꝑsos inuolumen unum
collegise spiritaliter at̃ populus quibabiloniam deserens post
captiuitatem xohier̃s festinabat illos respicit qui postpeccati
priora mundistius confusione dampnata adecclesiam xp̃i uer
contendunt. Quib: auctoritate patrũ totusiste psalmus aptis¬
dus est
Populusille quiscł peccata deserens reuersui est ao dñm primo
in gressu pialmi auctoremiuum hberatur agnoscens orationem suã

Expanded text:
Quia principia tituli jam nota sunt, sequentia paucis exponamus. Transmigrante in Chaldaeam populo Israel, Prophetae memorati praedixerunt eos post septuaginta annos patriam redituros, eversamque ab hostibus Jerusalem meliore statu reparaturos. Non ergo Jeremias et Ezechiel psalmum fecerunt, sed quorum tempore juxta historiam congruit, eorum nomine praetitulatur, quod ab Esdra factum plurimi auctores asseverant, dicentes eum psalmis omnibus titulos indidisse, eosque hactenus incompositos, et pro auctoritate, a temporis diversitate dispersos, in volumen unum collegisse. Spiritualiter autem populus, qui Babyloniam deserens, post captivitatem ad Jerusalem festinabat, illos respicit, qui post peccata priora mundi istius confusione damnata, ad Ecclesiam Christi venire contendunt, quibus auctoritate Patrum totus iste psalmus aptandus est. Populus ille, qui saeculi peccata deserens, reversus est ad Dominum primo ingressu psalmi auctorem suum liberatus, agnoscens orationem suam
Abbreviated transcription (Latin):
Salomon interpr&atur pacificus significans dñm xp̃m dequo¬
Pertotum psalmum ꝓph&a loquens aduentum xp̃i p̃cinit
In prima parte uerba facit ad patrem iudicium filiop&ens
ad populos iudicandos qđ tñ p̃destinatum ante saecula nos cebat :
Secunda iniudiciodñi filios pauperum saluandos & humili¬
andam diaboli dicit esse suꝑbiam. Nam & ipsum qq̃ uirginis
partum ꝑsimilitudines exponit. Tertia refert quaebona
Quarto ab omnibus regib dicit ad orandum quia humanũ¬
genus adiaboli potestate redemit. Quinta pronutiat qm̃
humanis oculis uisus firmamentum fuit credentium & ꝓfec¬
tus sine dubietate iustorum: Sexta a&erno dño totius mundi
consensu laudes perhib& esse soluendas: Septima hri nun
dño xp̃o mundissima deuotione persoluit:¬

Expanded text:
Salomon interpretatur pacificus, significans Dominum ChrisPer totum psalmum propheta loquens adventum Christi praecinit. In prima parte verba facit ad Patrem, judicium Filio petens ad populos judicandos, quod tamen praedestinatum ante saecula noscebat. Secunda, in judicio Domini filios pauperum salvandos, et humiliandam diaboli dicit esse superbiam, nam et ipsum quoque virginis partum per similitudines exponit. Tertia refert quae bona Quarta ab omnibus regibus dicit adorandum, quia humanugenus a diaboli potestate redemit. Quinta pronuntiat, quoniam humanis oculis visus firmamentum fuit credentium, et profectus sine dubietate justorum. Sexta, aeterno Domino totius mundi consensu laudes perhibet esse solvendas. Septima hymnum Domino Christo mundissima devotione persolvit
Abbreviated transcription (Latin):
Cumprima tituli uerba iam notasint restat ut testimo¬
ium asaph quid signific& inquiramus. Iste asaph ante trepidus
ante sollicitus. qui ꝓsy nagogȩ peccatis psalmis priorib: exora¬
uit tanta nunc p̃sumptione compl&ur utiam commutatis
inmelius testimonium conuersationis reddat.: dicitenim
deprimo saluatoris aduentu qui hominem uitiatum ad salutis
donaꝑduxit.: Trans latamq: deaegrpto uin eam potentiaesuae
radice solidauit. hocestꝙ dicit testimonium ꝓ his qui inmuta¬
ountur. Asaphiste quemtitulus p̃einuit comiutatum
Inprima sectione dñi dep̃catur aduentum. Secunda testaa
quemad modum uinea quae est ecclesia totosit orbedilataa
Tertia incarnationis eius beneficio ꝑsimilitudinem uin aeae
uisitari dep̃catur ecclesiam seq dño postulat adherere:¬

Expanded text:
Cum prima tituli verba jam nota sint, restat ut testimonium Asaph quid significet inquiramus. Iste Asaph ante trepidus, ante sollicitus, qui pro Synagogae peccatis psalmis prioribus exoravit, tanta nunc praesumptione completur, ut jam commutatis in melius testimonium conversationis reddat. Dicit enim de primo Salvatoris adventu, qui hominem vitiatum ad salutis dona perduxit, translatamque de Aegypto vineam potentiae suae radice solidavit, hoc est, qui dicit testimonium pro his qui immutabuntur, Asaph iste quem titulus praecinuit commutatum. In prima sectione Domini deprecatur adventum. Secunda testatur quemadmodum vinea, quae est Ecclesia, tota sit orbe dilatata. Tertia Incarnationis ejus beneficio per similitudinem vineae visitari deprecatur Ecclesiam, seque Domino postulat adhaerere