comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re. quid uoluit ostendere: quid uoluit annũ¬
ciare. audiamus. Non sine fructu p̃cepti au
audis. quo fructu audis: Uide quid uoliuit do¬
cere. quid annunciare. Audi. Quia ds lux est
Bonum ẽ nobis ut ipsa lux quam nominauit il¬
lustret corda nr̃a: & uideamuis quid diritꝰ. hocẽ
quod amiunciamus. quia d̾s lux ẽ & tenebre
ineo ñ sunt ullȩ. Quis enim auderet dicere. quil
mndo sunt tenebre: ut quid ẽ ipsa lux: Aut
quȩ sunt t

Expanded text:
ret? quid voluit ostendere? quid voluit annunret? quid voluit ostendere? quid voluit annuntiare? Audiamus: nam sine fructu praecepti, auaudis? quo fructu audis, vide. Quid voluit docere? quid annuntiare? Audi: Quia Deus lux es verba: bonum est nobis ut ipsa lux quam nominavit, illustret corda nostra, et videamus quid dixit. Hoc est quod annuntiamus, quia Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae. Quis enim auderet dicere quia in Deo sunt tenebrae? Aut quid est ipsa lux? aut quid sunt t
Abbreviated transcription (Latin):
nos designati sumus. Fiat gͦ in nob̾beatitudo.
qͣm dñs p̾dixit futuram: firme teneamus quod
ñ uidemus: quia illi ninciant qui uiderunt::
Ut et uos inquit societatẽ habeatis nobiscum.
nib: Nolite contempnere: uidete quid addat.
Et societas nr̃a sit cum d̾o patre & uiͣu ap̃ofi¬
lio eius. Hȩc inquit scribimus uob: ut gaudiũ
ur̃m sit plenum. Plenum gaudium dicit in ipsi
societate: in ipsa caritate: in ipsa unitate. Fthȩc
est inquit anmuinciatio quam audiuimus aber
& nunciamus uobis. Quid ẽ hoc: Ipsi uidunt¬
& contrectauerunt manib u̾bum nitȩ.: quod
abinicio erat. ad tempꝰ uisibilis & palpabilis.
factus unicus filius di: ad quam rem nenit. uel
quid nob̾ nouum mnciauitꝰ Qmd docere
uoluit: Quare fecit hoc quod fecit: Ut u̾bum
caro fieret. ut ds suꝑ omnia indigna ab honn¬
nib pateretursut alapas eoꝵ sustineret. de
manib quas ipse formanit. Quid uoluit doce¬

Expanded text:
nos designati sumus. Fiat ergo in nobis beatitudo nos designati sumus. Fiat ergo in nobis beatitudo quam Dominus praedixit futuram: firme teneamus quod non videmus; quia illi nuntiant qui viderunt. Ut et vos, inquit, societatem habeatis nobiscum. nibus? Noli contemnere; vide quid addat: Et societas nostra sit cum Deo Patre, et Jesu Christo Filio ejus. Et haec, inquit, scribimus vobis, ut gaudium vestrum sit plenum. Plenum gaudium dicit in ipsa societate, in ipsa charitate, in ipsa unitate. 4. Et haec est annuntiatio quam audivimus ab eo, et annuntiamus vobis. Quid est hoc? Ipsi viderunt, contrectaverunt manibus Verbum vitae: ab initio erat, ad tempus visibilis et palpabilis factus est unicus Filius Dei. Ad quam rem venit, vel quid nobis novum nuntiavit? Quid docere voluit? Quare fecit hoc quod fecit, ut Verbum caro fieret, ut Deus super omnia indigna ab hominibus pateretur, ut alapas eorum sustineret de manibus quas ipse formavit? Quid voluit doce
Abbreviated transcription (Latin):
uitluntis. & audiuimus. nunciamus uobs.
Iui uidunt ipsum dnm p̃sentẽ in carne: & ati¬
dierunt u̾bum exore dñi. & annunciauerunt
nobis. Et nos gͦ audiuimus: s ñ uidimus. ooi¬
nus gͦ sunnis felices. quam ilii qui uid̾unt & au¬
dierunt: & quomͦ adiunxit: Ot & uos socie¬
tatem habeatis nobiscum. Ini uid̾unt nos non
iudimus. & tam̃ socii sumus. quia fidem comimi¬
nem tenemus nam & quidam uidendo non
credidit. & palpare uoluit. & sic credere &ait.
Non credam. nisi digitos meos misero in locum
clauoꝵ: & cicatrices eius tetigero. Et prebute
se ex tempore palpandum inanib hominum:
qui semꝑ se p̃bet uidendum. aspectib angłoꝵ
Et palpauit ille discipulus. & clamauit. dñs mõ
& d̾s meus. Quia tetigit hominẽ: confessus ẽ dñi
& dñs consolans nos qui a p̃iam in celo sedeu¬
tem manu contrectare nͣ possumus: s fide con¬
tingere. ait illi. Quia uidisti credidisti: beati
qui ñ uid̾unt & credid̾unt. Nos descͥpti sinmis:

Expanded text:
ntiamus vobis. Illi viderunt ipsum Dominum praesentem in carne, et audierunt verba ex ore Domini, et annuntiaverunt nobis. Et nos ergo audivimus, sed non vidimus. Minus ergo sumus felices quam illi qui viderunt et audierunt? Et quomodo adjungit, Ut et vos societatem habeatis nobiscum? Illi viderunt, nos non vidimus, et tamen socii sumus; quia fidem communem tenemus. Nam et quidam videndo non credidit, et palpare voluit, et sic credere, et ait: Non credam nisi digitos meos misero in locum clavorum, et cicatrices ejus tetigero. Et praebuit se ex tempore palpandum manibus hominum, qui semper se praebet videndum aspectibus Angelorum: et palpavit ille discipulus et exclamavit, Dominus meus et Deus meus. Quia tetigit hominem, confessus est Deum. Et Dominus consolans nos qui ipsum jam in coelo sedentem manu contrectare non possumus, sed fide contingere, ait illi: Quia vidisti, credidisti; beati qui non vident et credunt . Nos descripti sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
enim erit lectio ista: tanquam oleum in flamina:
si ẽ ibi quod nutriatur. nutritur. & crescit: & ꝑ¬
manet. Item quibdam sicee̾ debet tanqͣm flauua
ad fomitem: ut siñ ardebat. accedente sermone
accendatur. In quib dam enini nutritur: quod eͣ
in quib dam accenditur. side est: ut om̃s in una
caritate gaudeainus. Ubi aut̃ caritas: ibi pax.
& ubi humilitas: ibi caritas. Iami ipsum audia¬
mus: & ad eius u̾ba quȩ dñs suggerit. etiam nob̾
ut bene intelligatis loquatur Quod erat abinicio:¬

Expanded text:
enim illi erit lectio ista, tanquam oleum in flamma; enim illi erit lectio ista, tanquam oleum in flamma; si est ibi quod nutriatur, nutritur, et crescit, et permanet. Item quibusdam sic esse debet, tanquam flamma ad fomitem; ut si non ardebat, accedente sermone accendatur. In quibusdam enim nutritur quod est, in quibusdam accenditur si deest; ut omnes in una charitate gaudeamus. Ubi autem charitas, ibi pax; et ubi humilitas, ibi charitas. Jam ipsum audiamus; et ad ejus verba, quae Dominus suggerit, etiam vobis ut bene intelligatis, loquamur. TRACTATUS I
Abbreviated transcription (Latin):
EGOrNIT scfitas
iohannem ex ordine
lectionum nos solere
tractare: sed quia
nunc int̾posita ẽ
sollempnitas scõꝵ
dierum. quib cer¬
tas ex euuangłio le¬
ctiones oportet. in
eccłia recitari: que
ita sunt anmę. ut aliȩ eẽ ñ possint: ordo ille
quem susceꝑamus. necessitate paululum inter¬
missus ẽ non amissus. Cum autẽ cogitarem qͥd
scđ̾m hylaritatem pͣsentium dierum. ꝑ hanc
ebdomadam uob̾cum descͥpturis agerem: quan¬
tum dñs donare dignatur. quod posset mistes
septem uel octo dieb finiri. occurrit mͥ epłã liea¬
ti iohannis: ut cuius enuangłium paululum
int̾misumis. eiꝰ epłam tractando ab eo nͣ receda¬
mus: presertun quia in ipsa epła satis dulce om¬
nib quib sanum ẽ palatum cordis ubi sapiat
panis dĩ. & satis memorabile in sc̃a eccłia dĩ ma¬
xime caritas commendaturꝰ locuturus ẽ multa
s ꝓpe omnia de caritate. Qui habet inse unde
audiat: necesse ẽ gaudeat id quod audit. Sic

Expanded text:
eminit Sanctitas Joannem ex ordine lectionum nos solere tractare: sed quia nunc interposita est solemnitas sanctorum dierum, quibus certas ex Evangelio lectiones oportet in Ecclesia recitari, quae ita sunt annuae, ut aliae esse non possint; ordo ille quem susceperamus, necessitate paululum intermissus est, non amissus. Cum autem cogitarem quid secundum hilaritatem praesentium dierum per hanc hebdomadam vobiscum de Scripturis agerem, quantum Dominus donare dignatur, quod posset in istis septem vel octo diebus finiri, occurrit mihi Epistola beati Joannis: ut cujus Evangelium paululum intermisimus, ejus Epistolam tractando ab eo non recedamus; praesertim quia in ipsa Epistola satis dulci omnibus quibus sanum est palatum cordis, ubi sapiat panis Dei, et satis memorabili in sancta Ecclesia Dei, maxime Charitas commendatur. Locutus est multa, et prope omnia de Charitate. Qui habet in se unde audiat, necesse est gaudeat ad quod audit. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑimus. in quo sunt om̃s thesauri sapientie &
scientiȩ cęlestis absconditi. Deniq in hac etiam
lectione exodi. quȩ ordinem celebrandi pasche
disponit. uerum di agmim cum omnib myste¬
riis uite nr̃e inuenimus. ipsum cognoscentes
dm̃ uerum & hominem. dnm gregis & ouem.
pastorem simul & pascua. Misericors enim & mi¬
serator dũs: semet ipsum dedit escam timentib¬
se. Nam totuis obseruantiam ueteris legis. ꝑ gr̃am
filii di inueritate noui testamenti cognouimus ẽẽ
completam: ꝓbantes qmͣ pasche lex quȩ ꝑ moysen

Expanded text:
rimus, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae coelestis absconditi . Denique in hac etiam lectione Exodi quae ordinem celebrandae paschae disponit, verum Dei Agnum cum omnibus mysteriis vitae nostrae invenimus, ipsum cognoscentes Deum verum, et hominem, Dominum gregis, et ovem, pastorem simul, et pascua. Misericors enim, et miserator Dominus semetipsum dedit escam timentibus . Nam totius observantiae veteris Legem, per gratiam Filii Dei, in veritate novi Testamenti cognovimus esse completam, probantes, quomodo paschae lex, quae per Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
tiones
dõ nr̃o referant met̾num. Sane iuxta hẏstoriȩ rati¬
onem p̃ceptum uideis fuerat ut uel sabbatis ab oꝑe
peccati quiescerent: & ea solum quȩ anime con-¬
gruunt exercerent. S quomͦ hac salutari obser¬
uatione neglecta omnẽ sabbati legem. ad ocium
ñ sua s illorum sabbata contestantur: in euuangłi¬
cis lectionib fr̃nitati ur̃e frequenter ex posui.
ubi saluatorem sabbatum uiolasse uidei uecordes
incusant. Quem nos implesse magis legem sabb̾i.
ipsoꝵ oꝑum quȩ sabbatis celebrauit. euidenti ꝓ¬
batione docuimus: Non aliunde instructi nͥ exipsa
lege: quam parit̾ legimus cum uideis. Scͥptum ẽ
enu. Una lex erit indigene & aduene. Indigene
ꝓculdubio iudei erant: patriarcharum ciues &
ꝓpħarum. Aaduene aut̾ qui g̾co sermone appellan¬
tur ꝓseliti. nos utiq eramiis gentes: ut ait apłs. pe¬
regrin atq hospites testamentorum & ꝓmissio¬
nis eoꝵ spem ñ habentes. & sine do in hoc mundo.

Expanded text:
tiones Domino nostro referant in aeternum. Sane juxta historiae rationem, praeceptum Judaeis fuerat, ut diebus sabbati ab omni opere peccati quiescerent, et ea solum quae animae congruebant, exercerent: sed quoniam, hac salutari observatione neglecta, omnem sabbati legem ad otium, non sua, sed illorum sabbata contestatur. In evangelicis lectionibus fraternitati vestrae frequenter exposui, ubi 300 Salvatorem sabbatum violasse, Judaei vecordes incusant, quem nos implevisse magis legem sabbati, ipsorum operum quae sabbatis celebravit, evidenti probatione docuimus, non aliunde instructi, nisi ex ipsa Lege, quam pariter legimus cum Judaeis. Scriptum est enim: Una Lex erit indigenae, et advenae . Indigenae procul dubio Judaei erant, patriarcharum cives, et Prophetarum: advenae autem, qui graeco sermone appellantur προσήλυτοι; nos utique eramus Gentes, ut ait Apostolus, peregrini, atque hospites Testamentorum, et promissionis eorum, spem non habentes, et sine Deo in ho
Abbreviated transcription (Latin):
penituerint. ut misericors patient̾ amplectitur.
Requieuit plane tunc etiam difilius ab omnnb
oꝑib suis quȩ ceꝑat d̾s facere. quando confumiina¬
tis mirabilib uniu̾sis. & impleto sexto die omni
osa e̾ẽ nͣpotuit. Nam corpore insepulchro depo¬
sito. diuinitas cum anima hominis ad inferna
descendens: & uocauuit de locis suis animas scõꝵꝰ
quorum corpora surrexisse matħs ȩuuiangłista oraths¬
testatur dicens. Et multa corpora sco̾ꝵ dormi¬
entium surrexerunt: & exeuntes inquit de mo¬
numentis post resurrectionem ipsius. intraue¬
runt inscãm ciuitatẽ. & multis apparuerunt
Descendisse aut̃ saluatoris aniam ad inferos
uisicandos. non solum beati petri epła. uerum
etiam beati dauid ꝓpħia testatur cum dicitꝰ.
Qni ñ derelinques aiumã meã minferno: nec

Expanded text:
poenituerint, sicut misericors pater amplectatur. poenituerint, sicut misericors pater amplectatur. Requievit plane tunc etiam Dei Filius ab omnibus operibus suis quae coeperat Deus facere, quando consummatis mirabilibus universis, et impleto sexto die omni osa esse non potuit. Nam corpore in sepulcro seposito, divinitas cum anima hominis ad inferna descendens, vocavit de locis suis animas sanctorum, quorum corpora surrexisse Matthaeus evangelista testatur dicens: Et multa corpora sanctorum dormientium surrexerunt; et exeuntes, inquit, de monumentis post resurrectionem ipsius, intraverunt in sanctam civitatem, et multis apparuerunt . Descendisse autem Salvatoris animam ad inferos visitandos, non solum beati Petri Epistola , verum etiam beati Davidis prophetia testatur, cum dicit: Quoniam non derelinques animam meam in inferno, ne
Abbreviated transcription (Latin):
& ab hrerłm. ualidum & ualidam. u̾bum utiq
incarnatum. uirtutem panis & uirtutẽ cybi ce
lestis. & iurtutẽ aquȩ regenerantis: & prudentẽ
quinquaginarium ubeleum. scilicet remissio¬
nis annum. & sapientẽ architectum. sp̃m uideli¬
cet sc̃m: ꝑ quem mͥ edificem eccłiam nouam ex
gentib. Abstulit enim dñs cuncta salutarum
munerum dona. uel quȩ tribuerat. uel quȩ ꝓ¬
miserat uideis in gratis: & contulit ad fidemsnã
ꝓmpto seruitio exomini natione conu̾sis. Quan
elementa tam celestia quam t̾rena humano ge¬
ueri seruiunt: ipsius opus ẽ. Quando enim non
contempnerent exignum t̾renumq hominem:
nisi creatoris sui imꝑio obedirent.: Nosipsi etiã
exparte nouimus. quod uiuendo uitam querimꝰ.
quod futuroꝵ spem gerentes. pie conuersamur.
& loquimui: di inquam. di sunt oꝑa. Ciuus pieta¬
tis & hoc opus ingens ẽ: quod etiam malos atq in¬
credulos patient̾ sustinet. clement̾ expectatꝰ. Et si

Expanded text:
et ab Jerusalem, validum et validam. Verbum utique et ab Jerusalem, validum et validam. Verbum utique incarnatum; virtutem panis, et virtuaquae regenerantis; et prudentem quinquagenarium, jubilaeum scilicet remissionis annum; et sapientem architectum , Spiritum videlicet sanctum, per quem mihi aedificem Ecclesiam novam ex Gentibus. Ab tulit enim Dominus cuncta salutarium munera dona, vel quae tribuerat, vel quae promiserat Judaeis ingratis; et contulit ad fidem suam prompto servitio ex omni natione conversis. Quanelementa tam coelestia, quam terrena, humano generi serviunt, ipsius opus est. Quomodo enim non contemnerent exiguum terrenumque hominem, nisi Creatoris sui imperio obedirent? Nos ipsi etiam ex parte novimus, quod vivendo vitam quaerimus, quod futurorum spem gerentes pie conversamur et loquimur; Dei, inquam, Dei sunt opera. Cujus pietatis et hoc ingens opus est, quod etiam malos atque incredulos patienter sustineat, clementer exspectet, et, si
Abbreviated transcription (Latin):
uerterat inliquorem. Afacie eium dm̃ mota ẽ t̾ra:
a facie q̃i iacob. Qui conittit solidam petrã instagna
aquarum: & rupem infontes aquarum. Deinde
legẽ quam dederat in syua constituit insyon: auxit in
hierłm: & pt offensam delicti ppħ. eamdẽ porrer
ad gentes. Nam postqͣm ueniens in hominẽ di fi¬
lius. ꝑ quem hȩc omnia facta sunt. & sine quo fa¬
ctum ẽ nichil. abipsissuis quondam filiis quos pro¬
texerat. & exaltauerat. ñ solum repulsus ẽ: uerum
etiã crucifiruis. Clamat utiq ꝑ ꝓpħam filios ge¬
nui & exaltaui: ipsi aut̃ me spreuerunt. Agno¬
uit bos possessorem suum. & asinus p̃sepe dñi sui:
isrł uͦ me ñ cognouit. s ppłs me ñ intellexit: tanqͣm
si diceret. Qm̃ cognouerunt olim bruta animialia
gentilium ppłorum regnatorẽ celi. suumq posses¬
sorem ac dñm. Humanoꝵ peccaminum pannis
indutumꝰ & mangusto nideȩ p̾sepio collocatum:

Expanded text:
verterat in liquorem: A facie enim Domini mota est terra, verterat in liquorem: A facie enim Domini mota est terra, a facie Dei Jacob. Qui convertit solidam petram in stagnum aquae, et rupem in fontes aquarum . Deinde Legem quam dederat in Sina, constituit in Sion, auxit in Jerusadem; et post offensam dilecti populi, eamdem porrexit ad Gentes. Nam postquam veniens in hominem Dei Filius, per quem haec omnia facta sunt, et sine quo factum est nihil , ab ipsis suis quondam filiis quos protexerat, et exaltaverat, non solum repulsus est, verum etiam crucifixus, clamat utique per Prophetam: Filios genui, et exaltavi, ipsi autem me spreverunt. Agnovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui, Israel vero me non cognovit, et populus me non intellexit ; tamquam si diceret, quoniam cognoverunt olim bruta animalia Gentilium populorum regnatorem coeli, suumque possessorem, ac Dominum, humanorum peccaminum pannis indutum, et in angusto Judaeae praesepio collocatum,
Abbreviated transcription (Latin):
confestim ꝓprium liquorem stupentib aquis
ds qui abstrilerat reddidit. & armatas acies eqͥ¬
tum ipsumq pharaonẽ parit̾ cum quadrigis
curruum: totoq eius exercitu. undis obruen¬
tib enecauit. Aquarum muri qui credentem
ppłm tuiti fuerant: hostilem manũ ꝓpria rui¬
na ꝓsternunt. Ipse pluit manne cybum cul
do sacrilegio criminosis. Ipse pluit manna pla¬
cidus: qui flammã pluerat indignatus. S qmͣ sin¬
gula ꝑordinem replicare ꝓpositus pͥmi ac septimi
dierum tractatus ñ capit: necessaria breuitate
p̃teriens pauca ꝑstringam. Ipse difrupit petram
& fluxerunt aquȩ: tot milib hominum sitien¬
tib indeserto. Prostrauit infinitos ad u̾sarioꝵ
ppłos: plurima uumicarum gentium regna
delenit. Iordanẽ quoq siccauit fluunum: ite creden¬
tem ppłm int̾ram rȩpmissionis induceret. Ipse uorda¬
nem siccauit fiuinum: qui arentẽ petrã fluminis

Expanded text:
confestim proprium liquorem stupentibus aquis, confestim proprium liquorem stupentibus aquis, Deus qui abstulerat, reddidit, et armatas acies equitum, ipsumque Pharaonem pariter cum quadrigis curruum, totoque exercitu, undis obruentibus, enecavit. Aquarum muri, qui credentem populum tuiti fuerant, hostilem manum propria ruina prosternunt. Ipse pluit manna cibum 295 do sacrilegio criminosis: ipse pluit manna placidus, qui flammam pluerat indignatus. Sed quoniam singula per ordinem replicare propositus primi, ac septimi dierum tractatus non capit, necessaria brevitate praeteriens, pauca perstringam Ipse disrupit petram, et fluxerunt aquae tot millibus hominum sitientibus in deserto , prostravit infinitos adversariorum populos, plurima inimicarum gentium regna delevit. Jordanem quoque siccavit fluvium, ut credentem populum in terram repromissionis induceret. Ipse Jordanem siccavit fluvium , qui arentem petram, fluminis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuidentia pollutum uariis miquitatib mundũ.
nel cathaclismo deleuit: riel pꝰt diluuium reꝑa¬
uit. Ipse suꝑ quatuor urbes sodomorum ubi mas¬
culi inmasculos turpitudines exercebant. Sul¬
phur & ignem de celo contra morẽ pluit: ut qͦs
cẽderat: igneus ymber extingueret. Ipse genuis
patriarcharun delegit exgentib. ppłm scilicet
hebreorum: ꝓ cuis lib̾tate egypti regnum no¬
uem plagis affuctum. decima interimit. Ipse
diuisit rubrum mare: quando in murorum
firmitatẽ liquentis elementi unda diriguit.
Gelauerunt enum tanquam murus aquȩ: ge¬
lauerunt fluctus in medio maris: sicut testat᷑
m exodo. fides illius cantici triumphalis. Ipse
Sͦ inquam diuisit rubrum mare. qͦd a grecis nun¬
cupatur. erytreun ut & plebi suȩ transitum &
ꝑsequentib foueam p̃pararet. Egressis namq is¬
rahelitis deꝓfunda maris sicco uestigio. & egyptiis
omuib eodem meatu pt illos ꝓperant̾ ingressis:

Expanded text:
providentia pollutum variis iniquitatibus mundum providentia pollutum variis iniquitatibus mundum vel cataclysmo delevit, vel post diluvium reparavit. Ipse super quatuor urbes Sodomorum, ubi masculi in masculos turpitudines exercebant, sulphur et ignem de coelo contra morem pluit, ut quos  morem succenderat, igneus imber exstingueret. Ipse genus patriarchicum delegit ex Gentibus, populum scilicet Hebraeorum; pro cujus libertate, Aegypti regnum novem plagis afflictum, decima interemit . Ipse divisit Rubrum mare; quando in murorum firmitatem liquentis elementi unda diriguit, gelaverunt enim, tamquam murus, aquae: gelaverunt fluctus in medio maris, sicut testatur in Exodo fides illius Cantici triumphalis. Ipse ergo, inquam, divisit mare Rubrum, quod a Graecis nuncupatur Erythraeum; ut et plebi suae transitum, et persequentibus foveam praepararet. Egressis namque Israelitis per fundamentum maris sicco vestigio, et Aegyptiis omnibus eodem meatu post illos properanter ingressis,
Abbreviated transcription (Latin):
diem. dies septimus sabbati ꝓbat: in quo requie¬
uisse ꝑhibetur dͥs: dicente scͥptura & benedix
qͥs diem septimum & scĩficauit eum: quia in eo
requieuit ab omnib oꝑib suisͥ quȩ ceꝑat ds fa¬
cere. Caute loquit᷑ diuina scͥptura: non absolute
dicens requieuisse dm̃ ab oꝑib suis. s ab oꝑib quȩ
ceꝑat ds facere: Ne omnipotentem & imꝑio ser¬
monis cuncta facientẽ laborasse existimes: cum
requieuisse audis. S ut intelligas quod ꝑfectis
omnib huius mundi reb aquib requieuisse id
ẽ cessasse describitur: alia uoluntati sue placita
oꝑari ñ desinat. sicut testatur in ȩxiuangłio dũs
ins diceus. Pat̾ meus usq mͦ oꝑatur: & ego oꝑor.
Requies g̃ dĩ. ñ laboris remedumi: s ceptoꝵ finis
ẽ oꝑum. Si quid̾e ptꝰ qm fecit mundum: opus
suum regere ñ desistit. Ipsus enim nutu omniũ
rerum natura cursum suum uel iussa ꝑagit: uel
ꝓhibita subtrahit. Nam in dieb scrͣ noc. ipsins

Expanded text:
diem, dies sabbati septimus probat, in quo requievisse perhibetur Deus, dicente Scriptura: 294 Et benedixit Deus diem septimum, et sanctificavit eum, quia in eo requievit ab omnibus operibus suis, quae caeperat Deus facere . Caute loquitur Scriptura divina, non absolute dicens, requievisse Deum ab operibus suis, sed ab operibus quae coeperat Deus facere, ne omnipotentem, et imperio sermonis cuncta facientem, laborasse existimes, cum requievisse audis; sed ut intelligas quod perfectis omnibus hujus mundi rebus, a quibus requievisse, id est cessasse, describitur, alia voluntati suae placita operari non desinat: sicut testatur in Evangelio Dominus Jesus dicens: Pater meus usque modo operatur, et ego operor . Requies igitur Dei, non laboris remedium, sed coeptorum finis est operum; siquidem postquam perfecit mundum, opus suum regere non desistit. Ipsius enim nutu omnium rerum natura cursum suum vel jussa peragit, vel prohibita subtrahit. Nam in diebus sancti Noe , ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
cendit ad inferos. ut eam in inferno relinque¬
ret: s ut plurimas resurrecturis scõꝵ corporib
animas reuocaret. Ob hoc namq is qui informa
dĩ semꝑ erat formam serui suscipiens suscepit &
erucem: ut die t̾cia resurgendo. exceptan trium¬
pharet mortem: qm ꝑpeti omnino uitȩ dñm non
liceret. Ergo qmͣ pt᷑ passionẽ suam dñs iñs luces
collaturus: id̾o lex antiqua pͥnunciat. Ꝙ pͥmꝰ
dies iuquit uocabit᷑ sc̃s: & dies septimus sc̃s uo
catus erit uobis. Primum diem resurrectionis
uocandum ꝑhibet scm̃: septimum iã uocatum
futurum dicit scm̃. Septimum millesiun
scilicet annum: dequo ait ꝓpħa ad dnm̃t. Qnĩ
mille anni tui ante oculos tuos sicut dies unꝰ
Ita gͥ inpͥmum diem resurrectionis xp̃i. omins
erat tranfferenda festiuitas: ut septimi diei ex¬
pectanda nob̾ eẽt & requies sunul & sc̃itas.⁊
cum dicitur primus dies uocabitur sc̃s. Statĩꝙ
adicitur: & dies septimus uocatiis sc̃s erit uobis. ⁊

Expanded text:
cendit, 297 ut eam in inferno relinqueret, sed ut plurimas resurrecturis sanctorum corporibus animas revocaret. Ob hoc namque is qui in forma Dei semper erat, formam servi suscipiens, suscepit et crucem; ut die tertia resurgendo exceptam triumpharet mortem, quam perpeti omnino vitae Dominum non liceret. Ergo quoniam post Passionem suam Dominus Jesus, collaturus; ideo Lex antiqua praenuntiat, et primus dies, inquit, vocabitur sanctus, et dies septimus vocatus sanctus erit vobis Primum diem resurrectionis vocandum perhibet sanctum, septimum jam vocatum futurum dicit sanctum; septimum millesimum scilicet annum, de quo ait Propheta ad Dominum: Quoniam mille anni ante oculos tuos sicut dies unus . Ita Igitur in primum diem resurrectionis Christi omnis erat transferenda festivitas, ut septimi diei exspectanda nobis esset et requies simul, et sanctitas; cum dicitur, primus dies vocabitur sanctus, statimque adjicitur, et die
Abbreviated transcription (Latin):
uin gr̾arum. p̃dicauit apłs dicens. Nȩc omina
oꝑatur unus atq idem sp̃s diuidens unicuiq
put uult. & ñ ꝓut iubetur. ne quis inunica ꝑsua¬
sione deceptus. suspicari audeat inilla trinitatis
adorande substantia aliquid e̾ẽ subiectum. uel
minus potens. uel sibimetipsi contrarium: cum
xplicitis his quȩ ꝓposue¬
rain disserenda tani de
exodi quam de euuan¬
gelii lectione: congru¬
ens aliquid diei domi¬
uico reseruaui: quod
ds in postrema parte
illius lectionis ubi pri¬
mum legeni paschȩ
annunciat. scribitur
precepisse. Nam ptꝰ int̾imnationẽ qua dixerat
omnis qui manducauerit ferm̃tatum a pͥmo
die usq inseptimuim diem. disꝑiet anima illa¬

Expanded text:
dicavit Apostolus dicens: Haec omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens unicuique prout vult, et non prout jubetur ; ne quis inimica persuasione suspicari audeat in illa Trinitatis adorandae substantia aliquid esse subjectum, vel minus potens, vel sibimetipsi contrarium; cum xplicitis hic quae proposueram disserenda, tam de Exodi quam de Evangelii lectione, congruens aliquid diei Dominico reservavi, quod Deus in postrema parte illius lectionis ubi primum legem paschae annuntiat, scribitur praecepisse. Nam post interminationem quam dixerat: Omnis qui manducaverit fermentatum a primo die usque in septimum diem
Abbreviated transcription (Latin):
iñs inchana gauleȩ. id ẽ impossessione gentium:
& manifestauit głam suamsꝰ: & credidu̾nt in eum
discipuli eirꝰ. Nec hoc ociosum qͦd discipuli ait. nͥ
apłi. Nam ut inultitudniẽ credentium declara¬
ret: discipuloꝵ nom̃ posuit. ñ apłoꝵ. Sunt enim¬

Expanded text:
ione Gentium; et manifestavit gloriam suam, et crediderunt in eum discipuli ejus . Nec hoc otiosum est, quod discipuli ait, non Apostoli. Nam ut multitudinem credentium declaret, discipulorum nomen posuit, non Apost
Abbreviated transcription (Latin):
ut dixisine architriclino moyse cognoscere
ualuit. quod in principio fecerit ds celum &
terram: & mare & onĩa quȩ mneis sunts: & unde
homo fingatur sicut uir. unde etiã femina. ex
quib uniuersa generis humani ꝓpago multipli¬
cata noscatur Deinde quȩ fuerit prima indulti
beatitudo paradisi: quod exordium culpȩ homi¬
nis. dĩ ꝓuocantis offensam. Deinde quȩ genera¬
tiones fueruit iustorum. quȩ iniquoriimꝰ. & cur
uel quando diliuuum. & cet̾a quȩ in lege con¬

Expanded text:
ut dixi, sine architriclino Moyse cognoscere ut dixi, sine architriclino Moyse cognoscere valuit, quod in principio fecerit Deus coelum, et terram, et mare, et omnia quae sunt in eis; et unde homo figuratus sit vir, unde etiam femina, ex quibus universa generis humani propago multiplicata noscatur? Deinde quae fuerit prima indulti beatitudo paradisi, quod exordium culpae hominis Deum provocantis offensa; denique quaenam generationes fuerint justorum, quaeve iniquorum; et cur, vel quando diluvium, et caetera quae in Lege
Abbreviated transcription (Latin):
portauerunt. Iam nunc d sp̾̃ales lineas recur¬
rentes: quis iste sit architridinus ad uertamus:
architriclinum puto eẽ beatissimum moysen:
uirum de tribi leu fidelem di dispensatorẽ
intota domo eius: Qui ñ solum tuillis anti¬
quis nuptiis illius plebis irł quȩ repudiari
postea meruit p̃positus fuit: s etiam inistis quȩ
celebrantur ingentib. Quis enuim nr̾m sine ar¬
qͦd dr: unus deitatis ab ipso ibi trinitas p̃dicat᷑.
Si quidem dñm dicit diũ & dnm. ñ enim simpli¬
tio trinitatis. manente uera distinctione subsi¬
stentium ꝑsonarumꝰ. Sicut etiam due ale sera¬
phin. imaginem gerentes tam legis o ꝓpħar uͣ
quam ueteris & noui testamenti. hymnum
referunt ad orande trinitatiꝰ iugit̃ q clamant
sẽs. sc̃s. sc̃s. dñs sabbaoth: dñs. ñ dm̃i: neq enim
recipit pluralem nuimerum. patͥs & filii & sp̃s
sc̃i. una eademq diuinitas. Deinde quis nrm

Expanded text:
portaverunt. Jam nunc ad spiritales lineas recurportaverunt. Jam nunc ad spiritales lineas recurrentes, quis iste sit architriclinus advertamus. Architriclinum puto esse beatissimum Moysen, virum de tribu Levi, fidelem Dei dispensatorem in tota domo ejus; qui non solum in illis antiquis nuptiis illius plebis Israel quae repudiari postea 290 meruit, praepositus fuit, sed etiam in istis quae celebrantur in Gentibus. Quis enim nostrum sine arquod dicitur unius Deitatis, ab ipso ibi Trinitas praedicatur siquidem Dominum dicit Deum et Dominum. Non enim simplitio Trinitatis, manente vera distinctione subsistentium personarum. Sicut etiam duae alae Seraphim, imaginem gerentes tam Legis et Prophetarum, quam veteris et novi Testamenti, hymnum referunt adorandae Trinitatis, et jugiter clamants, Dominus Deus Sabaoth. Dominus, non Domini : neque enim recipit pluralem numerum, Patris et Filii, et Spiritus sancti una eademque Divinitas. Deinde quis nostrum,
Abbreviated transcription (Latin):
homo pͥmum bonum uinum ponit: & cum me¬
briati fuerint tunc id quod deterius ẽ. Tu autẽ
seruasti uinum bonum usq mͦ. Explanemus
primum facti ipsius hẏstoriam: & ita ad ꝓpositã
rationem sp̃alis intelligentiȩ redeamus: Ntiptie
apud uudeos cum fierent. uinis quantum tradi¬
tione comꝑinus. dabatur desacerdotal ordine
qui morem disciplinȩ legitime gubnaret: curã¬
q pudoris gereret coniuigalis. simul etiam con¬
inuiorum apparatui ministros atq or diuem dis¬
pensaretꝰ & ꝓhoc officio architriclinus: idẽ tri¬
clinii p̃positus diceret᷑. Hui c gͦ gustum uini ex
aqua facti iubentur conuiuiorum ministri por¬
tare: gustat architricl inus. nesciens unde esset:
& uocato sponso laudat ei saporem unr: uso
millud temporis reseruati. His omnib gestis.
ꝓbatur uirtus saluatoris in hoc etiam signo nou
fantasma fuisse s ueritas: qͣndo p̃positus conui¬
uii ñ modo uinum. s & bonum uinum testat᷑
ẽẽ quod ei gustandum ministri año ibente

Expanded text:
num ponit, et cum inebriati fuerunt, id quod deterius est: tu servasti bonum vinum usque modo . Explanemus primum facti ipsius historiam, et ita ad propositam rationem spiritualis intelligentiae redeamus. Nuptiae apud Judaeos cum fierent, unus quantum traditione comperimus dabatur de sacerdotali ordine, qui morem disciplinae legitime gubernaret, pudorisque curam gereret conjugalis; simul etiam conviviorum apparatui ministros, atque ordinem dispensaret, et pro hoc officio architriclinus, id est triclinii praepositus, dicebatur. Huic ergo gustum vini ex aqua facti jubentur conviviorum ministri portare. Gustat architriclinus nesciens unde esset; et, vocato sponso, laudat ei saporem vini usque in illud temporis reservati. His omnibus gestis probatur virtus Salvatoris in hoc etiam signo non phantasma fuisse, sed veritas; quando praepositus convivii non modo vinum, sed et bonum vinum testatur esse quod ei gustandum ministri, Domino jubente,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. non omnem noui testam̃ti sapientiam cũ
lege conferat moysi. quod ipsum dnm̃ & man¬
dasse audiat. & fecisse ꝑspiciat: Nam cum lepio¬
sum uirtutis suȩ attactu mundass: Nico eumtus¬
mistt ad legem dicens. Uade ostende te sacerdoti:
& offer ꝓ emuudatione tua mumuis quod p̃ce¬
pit moyses intestimonium illis. Gnstauit itaq¬
architridinus occultum xp̃i a scłis sacram̃tius.
qͦd aliis nationib ñ est agnitum: filis hominũ.
sicut minc reuelatum ẽ scĩs eiꝰ apłis & ꝓpħis in¬

Expanded text:
Christo, non omnem novi Testamenti sapientiam cum Christo, non omnem novi Testamenti sapientiam cum Lege conferat Moysi: quod ipsum Dominum et mandasse audiat, et fecisse perspiciat? Nam cum leprosum virtutis suae attactu mundasset, illico cum transmisit ad Legem, dicens: Vade, ostende te sacerdoti, et offer pro emundatione tua munus, quod praecepit Moyses in testimonium illis . Gustavit architriclinus occultum Christi a saeculis sacramentum, quod aliis generationibus non est agnitum filiis hominum, sicut nunc revelatum est sanctis ejus Apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃. de frr̃ib ur̃is. sicut me ulum audite. ꝑ om̃a
quȩcumq locutus fucrit ad uos. Erit aut̃ omĩs
animia quȩcũq ñ audierit ꝓpħam illum: dispe¬
riet deplebe. At ubi uidit illos contra xpm̃ quẽ
p̃dicauerat repugnare: contulit se ad gentes. &
oportebat pͥus annunciare u̾bum dĩ. s qm̃
respuistis illud & indignos uos iudicastis ȩt̾̃nȩ
uitȩ. ecce conu̾temur adgentes: sic enim man¬
dauit nob̃ dñs. Posui te inlucem gentum: ut
sis insalutẽ usq ad ultimum t̾rȩ. Ergo postea¬
quam de aqua uinũm fecit in nobis dñs iñs
condiuit: aquam legalis litterȩ. ꝑ corda creden¬
tium com̃itens in sapientiam sp̃alemꝰ tunc ait
mimstris. Haurite nunc & ferte architriclino
Hauriunt apli de ydrus baptizatorum gen¬
tilium euuangłici uigoris sp̃alem saporem simiu
et gr̃am: saporem iifide: grãm coloris in opere.
Unum sentitur: alt̾um cernitur & portant ad
moysen. Quis enim sacerdotum ministrantiũ

Expanded text:
lum audite per omnia quaecumque locutus fuerit ad vos. Erit autem omnis anima, quaecumque non audierit Prophetam illum, disperiet de plebe . At ubi vidit, illos contra Christum, quem praedicaverat, repugnare, contulit se ad Gentes, et oportebat, 291 prius annuntiari verbum Dei, sed quoniam respuistis illud, et indignos vos judicastis aeterna vita, ecce convertimur ad Gentes; sic enim mandavit nobis Dominus : Posui te in lucem Gentium, ut sis ad salutem usque ad ultimum terrae . Ergo posteaquam de aqua vinum fecit in nobis Dominus Jecondivit, aquam legalis litterae per corda credentium convertens in sapientiam spiritualem; tunc ait ministris: Haurite nunc, et ferte architriclino . Hauriunt Apostoli de hydriis baptizatorum Gentilium Evangelici vigoris spiritalem saporem simul et gratiam: saporem in fide, gratiam coloris in opere: unum sentitur, alterum cernitur; et portant ad Moysen. Quis enim sacerdotum ministrantium
Abbreviated transcription (Latin):
mentib uirtutẽ diuini sp̃s ñ ferentes. Qui aut̃
Id̃o enum p̃clarum ẽ poculum dĩ mebrians: qni
sobrias efficit bibentium mentes. diuini potus
ebrietas. Unde apłs ait. Nolite in ebriari uino:
trisdĩ. Propt̾ea & beatissimus petrus. ebrietatẽ
detestatus est dicens. Non enim sicut uos putatis
inquit hi ebrii sunt. cum sit hora diei t̾cia: sea
hoc ẽ quod dictum ẽ ꝑ ioel ꝓpħamꝰ & erit in no

Expanded text:
mentibus, et virtutem divini Spiritus non ferentes: qui autem mentibus, et virtutem divini Spiritus non ferentes: qui autem Ideo enim praeclarum est poculum Dei inebrians , quoniam sobrias efficit bibentium mentes divini potus ebrietas; unde Apostolus ait: Nolite inebriari vino, am Dei . Propterea et beatissimus Petrus ebrietatem detestatus est, dicens : Non enim, sicut vos putatis, inquit, hi ebrii sunt, cum sit hora diei tertia, sed hoc est quod dictum est per Joel Prophetam: Et
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi apsi qui ptea cet̾is ministiarent. Nam cum con¬
u̾saretur cumillis xp̃s pt resurrectionẽ suam ꝑ
dies quadraginta. sicut in printipiis actuum apo¬
stoloꝵ lucas euuangłista testatur. p̃cepit eis ne
ab hierusolimis discederent. s expectarent ꝓmis¬
sum patris. quod ame audistis inquit: quia io¬
hannes quidem baptirauit aqua: nos aut̃ spũ
sc̃o baptizabimii ñ post multos hos dies. In
euuangelũ quoq sui fine: ita eumdẽ dnĩn loqui
ad ipsos apłos memorat. Ecce ego ait mitto pro¬
missionem patͥs mei innos: uos aut̃ sedete in
ciuitate: quo adusq induamins uirtute abai¬
to Quamqͣm gͦ nesciat architridiuius moyses
ex baptifmatis dono tantã gr̾am fuisse collatã.
esse gentilium. laudat sponsi munificentiam
qui tale tunum seruauerit gentib. Quod ui¬
num anteriorib nuptiis udei bibentes. non
ad saiubritatẽ suam biberunt: s inebriati st̃
& ꝑniciosa grauedine sauciati: In becuuis qͥpe

Expanded text:
ipsi Apostoli, qui postea caeteris ministrarent. Nam cum conversaretur cum illis Christus post resurrectionem suam per dies quadraginta, sicut in principiis Actuum Apostolorum Lucas evangelista testatur: Praecepit eis ne ab Hierosolymis discederent, sed exspectarent promissum Patris, quod a me audistis, inquit; quia Joannes quidem baptizavit aqua, vos autem Spiritu sancto baptizabimini non post multos hos dies . In Evangelii quoque sui fine ita eumdem Dominum loqui ad ipsos Apostolos memorat: Ecce ego, inquit, mitto promissionem 292 Patris mei in vos: vos autem sedete in civitate, quoadusque induamini virtute ab alto . Quamquam ergo nesciat architriclinus Moyses, ex Baptismatis dono tantam gratiam fuisse collatam, ncti hydriis inesse Gentilium, laudat sponsi munificentiam, qui tale vinum servaverit Gentibus. Quod vinum anterioribus nuptiis Judaei habentes, non ad salubritatem suam biberunt, sed inebriati sunt, et perniciosa gravedine sauciati; imbecilliores quippe
Abbreviated transcription (Latin):
uocanit. hos & iustificauit: Quos aut̾ iustificaui.
hos & clarificauit. Uocatis gͥ rãs ministtis: i¬
iunxit opus celebrand baptismatis. Nec illud
in postrema parte huius sermonis p̃ter eo: quod
iste ydrie nr̃e capientes ẽẽ dicunt᷑ singulȩ metre¬
tas binas uelternas. Suꝑ hoc aliqui nr̃m dixert̃.
trem. Nec enim baptizari quis potest: isi in unitegͣ
atq in separabili trinitate. Qmͣ nemo confitetur
inꝓprietate nature e̾ẽ ut oportet dnm um usi¬
in spũ scoͣ: & nemo uadit ad patrem nisi ꝑfilium:
ut ipse testatur: Et nemouenit ad filium uͥ pat̾
eum craxerit. Igitur qui unam trinitatis ado¬
rande ꝑsonam minuerit: denegabit integram
trinitatem. Ergo qmͣ ñ est plus & minus incon¬
fessionȩ ficd̾. qu̾ȩ traditur ꝑ xp̃i iinistros insacra¬
m̃to baptismatis: uideanus hydrie nr̃e quas
metretas singule capiant uel binas uel ter nas.
sc̃s apłs paulus scribens ad corinthios int̾ eetera
sp̃alium ge

Expanded text:
cavit, hos et justificavit: quos autem justificavit, hos glorificavit . Vocatis igitur Jesus ministris injunxit opus celebrandi Baptismatis. Nec illud in postrema parte hujus sermonis praetereo, quod istae hydriae nostrae capientes esse dicuntur singulae metretas binas, vel ternas. Super hoc aliqui nostrorum dixerunt, trem. Neque enim baptizari quis potest, nisi in integram atque inseparabilem Trinitatem, quoniam nemo confitetur proprietate naturae esse, ut oportet, Dominum ancto . Et, nemo vadit ad Patrem, nisi per Filium , ut ipse testatur: Nemo venit ad Filium, nisi Pater eum pertraxerit . Igitur qui unam Trinitatis adorandae personam minuerit, denegavit integram Trinitatem. Ergo cum non sit plus et minus in confessione fidei, quae traditur per Christi ministros in sacramento Baptismatis, videamus, hydriae nostrae quas metretas singulae capiant, vel binas, vel ternas. Sanctus apostolus Paulus scribens ad Corinthios, inter caetera spiritualium ge
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc gͦ mat̃ diũ generatio patriarcharum & ꝓpħa¬
rum int̾cessit ꝓ nob̾ gentib: apud et̾num filiũ
dĩ & suum scd̾m carnẽ natumꝰ: ut donaret nob̃̾
indigentib celestis inni letitiam. Auilit similia
illis dictis: quȩ apłi suggerentes ꝓchananea gen¬
uli quippe muliere audierunt. Non ẽ bonum
tollere panem filioꝵ & dare canib: id ẽ gentilib:
quiprnis insuꝑstitione positi. canum more consu¬
euerãt. immundum sanguinem idolotytarũ
lambere uictimarum: contra dñm dm̃ ñ agni¬
tum ore rabido oblatrantes. Nam canes eramus
llos quondam gentes: & filii erant aliquando u¬
dei. & iccirco nolebat dñs tollere panẽ filiorum
sdare camb: s pꝰtqͣm panis ipse celestis insura
uentt. & sui eum ñ receꝑunt: pt̾quam cognoscit᷑
dem dñs nr̃ abgentib quondam canib. & blas¬
pheno ore contra euni latrat᷑ afiliis: postquam

Expanded text:
Haec ergo mater Domini, generatio Patriarcharum et ProphetaHaec ergo mater Domini, generatio Patriarcharum et Prophetarum, intercessit pro nobis gentibus apud aeternum Filium Dei, et suum secundum carnem natum, ut donaret nobis indigentibus coelestis vini laetitiam. Sunt autem similia illis dictis quae Apostoli suggerentes pro Chananaea, gentili quippe muliere, audierunt: Non est bonum tollere panem filiorum, et dare canibus , id est Gentilibus qui prius in superstitione positi, canum more consueverant immundum sanguinem idolothytarum lambere victimarum, contra Dominum Deum non agnitum ore rabido oblatrantes. Nam canes eramus nos quondam Gentes, et filii erant aliquando Judaei; et idcirco nolebat Dominus tollere panem filiorum, et dare canibus: sed postquam panis ipse coelestis in sua venit, et sui eum non receperunt ; postquam cognoscitur idem Dominus noster ab Gentibus quondam canibus, 284 et blasphemo ore contra eum latratur a filiis; postquam
Abbreviated transcription (Latin):
signorum matri responderit. Quid mͥ & tibiẽ
hora passionis meȩ. nondum adueneritꝰ. qua ꝑfe¬
ctis omnib. uel doctrine uel oꝑationum duuna¬
rum uirtutib ꝓuita credentium mori disposui:
Post passionẽ resurrectionẽq meã cum ad patrẽ
& ipsa beatissima agnito responsionis huius p̾ro¬
fundo mẏsterio: intellex̃ ñ suggestionẽ suam p̃sen¬
tem asꝑnant̾ acceptam: s scđ̾m illam sp̃alem
rationem in mystĩo tunc dilatam. Cȩterum niqm
mandaret ministris: qͦd cumq dixerit uob̾ facite.
nisi spu scõ & pt partum diuinum plena. ñ solũ
responsionis ap̃i urtutem cognouisset: ueru̾etiã
futuri abeo tunc ex aqua umi uniu̾sum ordinẽ
p̃uidisset. Quid enim lateret sapientiȩ matrẽ ÷
capacem di: edem dignissimam tantȩ iurtutis:
Ueritate facti hystorialit̾ approbata: figuras nunc sp̃a
nrę idem dñs traxisse meuuangłio ꝑhibetur:
Liber enim geuerationis inͣu. xp̃i filu daiud scribi¬
tur filii abraham: & sequentium reliquorum.

Expanded text:
signorum, matri responderit: Quid mihi et tibi est, hora passionis meae nondum advenerit, qua perfectis omnibus vel doctrinae, vel operationum divinarum virtutibus, pro vita credentium mori disposui? Post passionem resurrectionemque meam, cum ad Patrem  ipsa beatissima, agnito responsionis hujus profundo mysterio, intellexit, non suggestionem suam praesentem aspernanter acceptam, sed secundum illam spiritualem rationem in mysterio tunc dilatam. Caeterum numquam mandaret ministris, Quodcumque 283 dixerit vobis, facite , nisi Spiritu sancto post partum divinum plena, non solum responsionis Christi virtutem cognovisset, verum etiam faciendi ab eo tunc ex aqua vini universum ordinem praevidisset. Quid enim lateret Sapientiae matrem, capacem Dei, aedem diguissimam tantae virtutis? Veritate facti historialiter approbata, figuras nunc spirinostrae idem Dominus traxisse in Evangelio perhibetur . Liber enim generationis Jesu Christi scribitur filii Abraham, et sequentium reliquorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃i ñ erubescent. S non erubesces de illa: si qͦn¬
do tibi te fedum ostenderit. Displiceat tͥ feditas
tua: ut ꝑcipias pulc̾tudinem ipsius. Hoc ẽ quod
uult docere: & fortasse preppere illud nos dici¬
mus. ipse hoc. manifestet in consequentibus.
Memento inprincipio sermonis nr̃i: quia
epła ista caritatẽ commendat. D̾s lux ẽ inqͥt:
& tenebre ieo nͣ sunt ullȩ. & quid suꝑuis dixe¬

Expanded text:
vestri non erubescent . Sed non erubesces de illa, si, quanvestri non erubescent . Sed non erubesces de illa, si, quando tibi te foedum ostenderit, displiceat tibi foeditas tua, ut percipias pulchritudinem illius. Hoc est quod vult docere. 5. Et fortasse praepropere illud nos dicimus? Ipse hoc manifestet in consequentibus. Mementote in principio sermonis nostri, quia Epistola ista charitatem commendat: Deus lux est, inquit, et tenebrae i
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sunt tenebre: Ne forte talia dicat. quȩ ad
oculos nr̃os istos ꝑtineant: d̾s lux ẽ. Ait nescioqͥs.
Q sol iux ẽ. & luna lux ẽ. & lucerna lux est. Ali¬
quid ẽẽ debet longe his maius: longeq prestantis
longe q suꝑeminentus: quantum d̾s a creatu¬
ra. quantum conditor a conditione: quantum
sapientia. ab eo qͦd factum ẽ ꝑsapientiam. longe
ultra omnia debet e̾e̾ lux ista: Et forte uicini
ei erimus: si quȩ sic lux ista cognouerimus: &
adeam nos applicauerimus. ut ex ipsa illumine¬
mur: quia in nobis tenebre sumus: & ab illa illu¬
minati possimus ẽẽ lux: & ñ confundi de illa:
quia de nobis confundimur. Quis ẽ qui de se
confunditur: Qui se cognoscit peccatorem.
Quis de illa nͣ confunditur: Qui ab illa illumi¬
natur. Quidẽ ab illa illuminari: Quia iam ui¬
det se peccatis tenebrari: & cupit ab illa illumi¬
nari. Accedit adillam. unde dicit & psalmus.
accedite ad eum & illuminamin: & uultus

Expanded text:
cat, quae ad oculos istos nostros pertineant. Deus lux est: ait nescio quis, Et sol lux est, et luna lux est, et lucerna lux est. Aliquid debet esse longe his majus, longe praestantius, longeque supereminentius. Quantum Deus a creatura, quantum conditor a conditione, quantum sapientia ab eo quod factum est per sapientiam, longe ultra omnia debet esse lux ista. Et forte vicini ei erimus, si quae sit lux ista cognoverimus, et ad eam nos applicaverimus, ut ex ipsa illuminemur; quia in nobis tenebrae sumus, et ab illa illuminati possumus esse lux, et non confundi de illa, quia de nobis confundimur. Quis est qui de se confunditur? Qui se cognoscit peccatorem. Quis de illa non confunditur? Qui ab illa illuminatur. Quid est ab illa illuminari? Qui jam videt se peccatis tenebrari, et cupit ab illa illuminari, accedit ad illam: unde dicit Psalmus, Accedite ad eum, et illuminamini; et vultus
Abbreviated transcription (Latin):
Fademgͦ diuinitatis uirtute ꝑ iuiolabilem femi¬
nam mundi huius intrauit hospicium: claustrũ
uirginei pudoris etiam nascendo conseruans. que
post resurrectionem ianuis obseratis domum po¬
tuit corporeus introire. Iilud etiam questioni
rat editum de muliere. factum sub legeꝰ. ut eos
qui sublege erant redimeret: ittiq ut sic illa cum
uirgo sit mulier appellaret᷑ ueritate sexus. ñ de¬
trimento integritatis. quomͦ ds dĩ filius ob dispen¬
sationẽ salutis nr̃e sublege factus eẽ p̃dicetur: cum
dator ipse sit legis. Hoc totum ꝓbeatitudine maxis
dixerim: cur illam xp̃s mulierem nuncupaue¬
rit quȩ diunio partu sic cepit eẽ mat̾: ut iuil¬
go sacratior ꝑ maneret. Quod uͦ ait. quid mͥ &l¬

Expanded text:
Eadem ergo divinitatis virtute per inviolabilem femiEadem ergo divinitatis virtute per inviolabilem feminam, mundi hujus intravit hospitium, claustrum virginei pudoris etiam nascendo conservans, qua et post resurrectionem januis obseratis, domum potuit corporeus introire. Illud etiam quaestioni rat editum de muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant, redimeret . Utique ut sic illa, cum Virgo sit, mulier appelletur, veritate sexus, non detrimento integritatis; quomodo Deus Dei Filius ob dispensationem salutis nostrae sub Lege factus esse praedicetur, cum dator ipse sit Legis. Hoc totum pro beatitudine Mariae dixerim, cum illam Christus mulierem nuncupaverit, quae divino partu sic coepit esse mater, ut virgo sacratior permaneret. Quod vero ait: Quid m
Abbreviated transcription (Latin):
quis adhuc t̾rena cogitatione dep̃ssus. sensuq.
carneo prepeditus tardiore gradꝰ sequitur: ac de di
onimpotentia fideli corde cunctatur discat ex
ruuangłio iohannis eiundem dñi post resurrect¬
onem suami bis ad apłos indomo ubi erant congre¬
gati ꝓpt̾ metum uideoꝵ clausis utiq ianuis in¬
troisse: & certe introgressus. ne non incarne uera
eẽ s infantasmate putaretur: manꝰ suas cȩt̾a q
iembra thomȩ apło attrectanda ingerit dubitan¬
ti similit̾ & in euuangłio beati lucȩ. simul disc¬
pulis omnib contestatur ingressus: paspate me
ianuȩ. & ipse intrinsecus cum uero corpore apłicis
ñ solum uidetur oculis: s & manib ꝑ tractatur.
ueritas mirabilis facti: cuius rationẽ ñ nisi solafi¬
des ad sequitur: onmipotentiam clamat auctors
Nec id̾̃o negabitur factum: quia magnitudinẽ
diuini oꝑis pullitas mentis humanȩ non in uenit.

Expanded text:
quis adhuc terrena cogitatione depressus, sensuque quis adhuc terrena cogitatione depressus, sensuque carneo praepeditus, tardiore gradu sequitur, ac de Dei omnipotentia infideli corde cunctatur, discat ex Evangelio Joannis , eumdem Deum post resurrectionem suam, bis ad Apostolos, ubi erant in domo congregati propter metum Judaeorum, clausis utique januis introisse: et certo introgressus. Ne autem non in carne vera esse, sed in phantasmate putaretur, manus suas, caeteraque membra Thomae apostolo attrectanda ingerit dubitanti. Similiter 282 et in Evangelio beati Lucae simul discipulis omnibus contestatur ingressus: Palpate me,januae, et ipse intrinsecus cum vero corpore apostolicis non solum videtur oculis, sed et manibus pertractatur! Veritas mirabilis facti, cujus rationem non nisi sola fides assequitur, omnipotentiam clamat auctoris: nec ideo negabitur factum, quia magnitudinem divini operis pusillitas mentis humanae non tenuerit.