comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utcũq cõspiceret. nequaqu̾a eã cõ¬
spicere se ũ posse sentiret. Adnisus gͦ¬
animȩ dũ in illa intendit᷑. ĩm̾sitatis
eiꝰ coruscante circu̾stantia reu̾berat᷑.
Ipsa quippe cuncta implens. ciuicta
circũstat: ⁊ idcirco mens nr̃a nequa¬
qu̾a se ad cõphendendã incircũscrip¬
tã substantiã dilatat.qr eã inopia
suȩ circũscriptionis angustat. Un¬
de ⁊ ad semet ipsã citiꝰ relabit᷑. iꝓspe¬
ctis quasi quib dã ueritatis uestigi¬
is. ad suã imagniẽ reuocat. Hȩc ipsa
tam̃ ꝑ cõtẽplation̾e facta. ñ solida ⁊
ꝑmanens uisio: s ut ita dixeri. qͦsi
quedã uisionis ĩmitatio dĩ facies dr̃
Quia eñi ꝑ faciẽ qu̾elibet agnoscimꝰ.
ñĩmerito cognitionẽ dĩ faciẽ uoca¬
ẽ: ait. Uidi dñm facie ad faciẽ. Aesi
diceret. Coguoui dm̃. qr me cognoᷤ¬
cere ipse dignat᷑ ẽ. Qu̾a cognitionẽ
plenissime fieri. paulus infine te¬

Expanded text:
utcunque conspiceret, nequaquam eam conutcunque conspiceret, nequaquam eam conspicere se non posse sentiret. Adnisus animi, dum in visionem Dei tenditur, immensitatis ejus coruscante circumstantia reverberatur. Ipsa quippe, cuncta implens, cuncta circumstat; et idcirco mens nostra nequaquam se ad comprehendendam incircumscriptam circumstantiam 765 dilatat, quia eam inopia suae circumscriptionis angustat. Unde et ad semetipsam citius labitur, et prospectis quasi quibusdam veritatis vestigiis, ad sua ima revocatur. Haec ipsa tamen per contemplationem facta non solida et permanens visio, sed, ut ita dixquaedam visionis imitatio, Dei facies dicitur. Quia enim per faciem quemlibet agnoscimus, non immerito cognitionem Dei faciem vocaelo ait: Vidi Dominum facie ad faciem, ac si diceret: Cognovi Deum, quia me cognoscere ipse dignatus est. Quam cognitionem plenissime fieri Paulus in fine te
Abbreviated transcription (Latin):
stat᷑ dicens. uidi dm̃ facie ad faciẽ:
humanȩ nen̾i m̃tis oculo int̾iore pur¬
gato. dũ uicioꝵ om̃iũ tribulatio¬
nis igne erugo fuerit cõcremata.
t̾c mundatis oculis cordis. illa leti¬
tia patriȩ cęlestis aꝑtt᷑. ut purge¬
mꝰ lugendo pͥus qd̃ fecimꝰ. ⁊ postmo¬
dũ manifestiꝰ cõtẽplem᷑ ꝑ gaudia
qd quęramꝰ. Prius en̾i am̃tis acie. exu¬
rente tristicia. int̾posita maloꝵ ca¬
ugo det̾git᷑. ⁊t̾c resplendente raptim
coruscatione incircũscripti lumi¬
nis illustrat᷑: quo ut cũq cõspectu
in gaudio cuiꝰdam securitatis ab¬
sorbet᷑.⁊ quasi post defectũ uitȩ p̾¬
sentis ultra se rapta. aliquomͦ in
quadã nouitate recreatur. Ibira
mens ex ĩmenso fonte infusionis
suꝑni roris asꝑgit᷑. ibi ñ se fuffice¬
re ad qd̾ rapta ẽ cõtẽplat᷑. ⁊uerita¬
tantomagis se longe existimat.
quãtomagis apꝓpinquat: qr nͥ illã

Expanded text:
statur dicens: Vidi Dominum facie ad faciem? statur dicens: Vidi Dominum facie ad faciem? Humanae etenim mentis oculo interiore purgato, dum vitiorum omnium tribulationis igne erugo fuerit concremata, tunc, mundatis oculis cordis, illa laetitia patriae coelestis aperitur, ut purgemus lugendo prius quod fecimus, et postmodum manifestius contemplemur per gaudia quod quaeramus. Prius enim a mentis acie, exurente tristitia, interposita malorum caligo detegitur, et tunc resplendente raptim coruscatione, incircumscripti luminis illustratur, quo utcunque conspectu in gaudio cujusdam securitatis absorbetur, et quasi post defectum vitae praesentis ultra se rapta, aliquomodo in quadam novitate recreatur. Ibi mens ex immenso fonte infusionis superni roris aspergitur; ibi non se sufficere ad id quod rapta est contemplatur; et veritatanto magis se quisque longe existimat, quanto magis appropinquat; quia nisi illam
Abbreviated transcription (Latin):
stinet. ⁊ in ipso stat: qr pedẽ amoris
scłi quẽ ponere in t̾ram cõsueuerat.
ĩa at̾ra suspensũ porcat. Et nos
patres redimꝰ. teneamꝰ in uia angłm:
ut suauitate intima. app̾hendamꝰ dm̃.
Contẽplatiuȩ ⁊eñi uitȩ amabilis ualde
dulcedo ẽ. quȩ suꝑ semet ipsũ anim̾a
rapit. cȩlestia aꝑit: t̾rena aut̃ debere
ẽe cõtẽptui ostendit. sp̃italia m̃tis o¬
culis patefacit: corporalia abscon¬
dit. Unde bene ȩccłia in canticiscan¬
ticoꝵ dicit. Ego dormio. ⁊cor meu̾
uigilat. Uigilanti ⁊ en̾i corde dormit.
qui hoc qd̾ int̾ius c̾otẽplando ꝓficit.
apͣuo foris oꝑe quiescit. Deniq qd̾
adiecit ide patriarcha uidisse dm̃
facie ad faciem. cũ suꝑius uirũ secũ
narret fuisse luctatũ: id significat.
qr idẽ ds homo erat futurus. qui cũ
iacob popło luctaret᷑. Querit᷑ dũ
ipsa ꝑ se ueritas dicit. nemo uidit
faciẽ meã unqu̾a. quomͦ iacob te¬

Expanded text:
stinet, et in ipso stat, quia pedem amoris stinet, et in ipso stat, quia pedem amoris saeculi quem ponere in terra consueverat, jam a terra suspensum portat. Et nospatres redimus, teneamus in via angelum, ut suavitate intima apprehendamus Deum. Contemplativae etenim vitae amabilis valde dulcedo est, quaeque super semetipsum animum rapit, coelestia appetit, terrena autem debere esse contemptui ostendit, spiritualia mentis oculis patefacit, corporalia abscondit. Unde bene in Canticis canticorum dicit: Ego dormio, et cor meum vigilat . Vigilante etenim corde dormit, qui per hoc quod interius contemplando proficit, a pravo foris opere quiescit. Denique quod adjecit idem patriarcha vidisse se Deum facie ad faciem, cum superius virum secum narret fuisse luctatum, id significat quia idem Deus homo erat futurus qui cum Jacob populo luctaretur. Quaeritur dum ipsa per se Veritas dicit: Nemo vidit faciem meam unquam, quomodo Jacob te
Abbreviated transcription (Latin):
delicet anima cũ cõteplari dm̃ niti¬
tͣ. uelut in quodã certamine posita.
mͦ quasi exsuꝑat. qr intelligendo ⁊
sentiendo de incircũseripto lumine
aliqͥad degustat: mͦ uͦ succũbit. qr : de¬
gustando. iterũ deficit. Quasi gͦ uin¬
cit᷑ angłs. qu̾ado intellectu intimo
app̃hendit᷑ ds. Sed notandũ qd̾ isdẽ
uictus angłs neruũ femoris iacob
tenuit. eũq marcescere stat̾i fecit:
atq ab eo ia cob tepore. uno claudica¬
uit pede. Quia scilicet omp̃s ds cũ
facit. ⁊ qͥ pͥus quasi duob pedib mni¬
tenere. Post agnition̾e suauitatis dĩ.
to amore sełi. solus in nobis amor cõ¬
ualescat dĩ. Si gͦ tenemꝰ angłm. uno
claudicam pede. qr dũ crescit in nob̾
fortitudo amoris intimi: infirmat᷑ ꝓ¬
culdubio fortitudo carnis. Om̃is qͥppe
qͥ uno pede claudicat. soli illi pedi m¬
nitit᷑: qu̾e sanũ habet. Quia ⁊ cui de¬
sideriũ iã t̾renũ arefactũ fuerit. in
solo pede amoris di tota uirtute se su¬

Expanded text:
um contemplari Deum nititur, velut in quodam certamine posita, modo quasi exsuperat, quia intelligendo et sentiendo de incircumscripto lumine aliquid degustat, modo vero succumbit, quia et degustando iterum deficit. Quasi ergo vincitur angelus, quando intellectu intimo apprehenditur Deus. Sed notandum quod idem victus angelus nervum femoris Jacob tetigit, eumque marcescere statim fecit, atque ab eo tempore Jacob uno claudicavit pede, quia scilicet omnipotens Defacit. Et qui prius quasi duobus pedibus innitenere, post agnitionem suavitatis Dei, to amore saeculi, solus in nobis amor convalescat Dei. Si ergo tenemus angelum, uno claudicamus pede, quia dum crescit in nobis fortitudo amoris intimi, infirmatur procul dubio fortitudo carnis. Omnis quippe qui uno pede claudicat, soli illi pedi innititur, quem sanum habet, quia et si cui desiderium terrenum jam arefactum fuerit, in solo pede amoris Dei tota virtute se su
Abbreviated transcription (Latin):
se filias cuuũ loci. atq ita factã ẽẽ
ꝓ illa cruentissimã cedẽ ⁊ dep̾ da¬
tionẽ quãdã. ut puto questionẽ
ũ habet. Multitudo enĩ ñ parua
erat cũ iacob. qui plurimũ dita¬
tꝰ fuit. s filii eiꝰ in hoc facto nomi¬
uant᷑. qr eiꝰdẽ facti pͥncipes atq.
auctores fuert. Quib patratis¬
⁊̃ bella pluriũ quȩ cõsurgere pote¬
rant. se dixit numero exiguũ. ñ
qd̾ minꝰ multos haberet. qͥ ꝑ ossent
sufficere expugnationi illiꝰ ciuita

Expanded text:
se filias ciuium loci; atque ita factam esse se filias ciuium loci; atque ita factam esse pro illa cruentissimam caedem et depraedationem, quae iam, ut puto. quaestionem non habet. multitudo enim non parua erat cum Iacob, qui plurimum ditatus fuit; sed filii eius in hoc facto nominantur, quia eiusdem facti principes atque auctores fuerunt. Quod aiter bella plurium, quae consurgere poterant, se dixit numero exiguum, non quod minus multos haberet quam possent sufficere expugnationi illius ciuita
Abbreviated transcription (Latin):
captiuas. Cũ paulo ante loquens
iacob cũ fr̃e suo esau. infantes filios
suos ẽẽ significet. quȩ grece dicunt᷑
pedĩa. Queri potest quomͦ potuerunt
facere tantã stragem. direptionẽq
ciuitatis. int̾fectis qu̾auis in dolore
circũcisionis c̃ostitutis: ꝓ sorore
sua dina.  intelligendũ ẽ. diu illic
habitasse iacob. donec ⁊ filia eiꝰ uir¬
go fieret: ⁊ filii uiuenes. Nã ita scrip¬
tũ ẽ. Et habitauit iuxta oppidũ.
emitq parte agri in qua fixerat
tab̾nacula a filuis emor patris si¬
chem: centũ agnis. Et erecto ibi al¬
tare. inuocauit suꝑ illud fortissi¬
mũ dm̃ isrł. Egressa ẽ aut̃ dina
filia liȩ. ut uideret mulieres regionis
illiꝰ. Apparet gͦ his u̾bis. ñ transeun¬
t̾ sicut uiator solet illic mansisse
iacob. s agrũ emisse. ⁊ tabernacu¬
lũ constituisse. arã instruxisse. ac
ꝑ hoc dutiꝰ habitasse. Filia uͦ eiꝰ
cũ ad eã uenisset ętate. ut amicas¬
ĩa habere posset. cũdiscere uoluis¬

Expanded text:
caetera. Cum paulo ante loquens Jacob cum fratre suo Esau, infantes filios esse suos significet, qui Graece dicuntur παῖδες, quaeri potest quomodo potuerunt facere tantam stragem, direptionemque civitatis, interfectis quamvis in dolore circumcisionis constitutis, pro sorore sua Dina. Sed intelligendum est diu illic habitasse Jacob, donec et filia ejus virgo fieret et filii juvenes. Nam ita scriptum est: Et habitavit juxta oppidum, emitque partem agri, in qua fixerat tabernacula, a filiis Hemor patris Sichem centum agnis; et erecto ibi altari, invocavit super illud fortissimum Deum Israel. Egressa est autem Dina i Iacob, ut condisceret filias regionis eius cetera. adparet ergo his uerbis non transeunter, sicut uiator solet, illic mansisse Iacob, sed agrum emisse. tabernaculum constituisse, aram instruxisse ac per hoc diutius habitasse; filiam uero eius cum ad eam uenisset aetatem, ut amicas habere iam posset, condiscere uoluis
Abbreviated transcription (Latin):
lumine qͥddã furt̾i⁊ subtilit̾ attingit.
S tam̃ ad semetipsã ꝓtinꝰ reu̾berat᷑. atq.
ab ea luce ad qua respirando transiit:
ad suȩ cȩcitatis tenebras suspirando re¬
dit. Qd̾ bene saera historia designat.
quo beatũ iacob cũ angło luctantẽ nar¬
rat. Cũ eñi ad parentes ꝓpͥos rediret.
in uia angłm inuenit: cũ quo in lu¬
ctamine magnũ certam̃ habuit. Is eni
qͥ certat in luctamine. aliqu̾ãdo su¬
ꝑ ior̾e se. aliqu̾ado cũ quo cõtendit:
inferior̾e inuenit. Designat gͦ angłs¬

Expanded text:
lumine quiddam partim et subtiliter attingit; lumine quiddam partim et subtiliter attingit; sed tamen ad semetipsam protinus reverberatur, atque ab ea luce ad quam respirando transiit ad suae caecitatis tenebras suspirando rediit. Quod bene sacra historia designat, quae beatum Jacob cum angelo luctantem narrat. Cum enim ad parentes proprios rediret, in via angelum invenit, cum quo in luctamine magnum certamen habuit. Is enim qui certat in luctamine, aliquando superiorem se, aliquando eo cum quo contendit inferiorem invenit. Designat ergo ang
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ iacob benedictus nclaudus. be¬
nedictus in his qui in xp̃m ex eodẽ
popło credidert̃: atq in infidelib
claudus. N̾ã in femoris neruo ua¬
litudo. generis multitudo ẽ. Pures
qͥppe st̃ in stẏrpe.qui degerantes
a fide patrũ. ⁊ a p̾ceptis auctoris
sui deuiantes. in erroris sui semine
claudicant. De quib ꝓpb̃ice p̃dictũ
ẽ: ⁊ claudicauert a semitis suis. Qͥ
tam̃ popłs post tantis sibiuirib sub
tractis. ñ solũ claudicat. s ⁊ torpescit.
ne ultra ia generare filios possit.
otest ⁊ scđ̃m tropologiã in eadẽ
re. utilit̾ aliqͥd intelligi. Magna ẽ in
cõtẽplatiua uita m̃tis cõtentio. cũ sese
ad cȩlestia erigit. cũ in reb sp̃italib
animũ tendit. cũ transgredi nitit᷑
om̃e qd̵ corporalit̾ uidet᷑. cũ sese an¬
gustat ut dilatet.⁊ aliqua d̃o quide
uincit. ⁊ reluctantes tenebras suȩ cȩ¬
citatis exsuꝑat. de incircu̾scripto

Expanded text:
idem Jacob benedictus et claudus: beidem Jacob benedictus et claudus: benedictus in his qui in Christum ex eo populo crediderunt, atque in infidelibus claudus. Nam in femoris nervo valetudo, generis multitudo est: plures quippe sunt in stirpe qui degenerantes a fide patrum, et a praeceptis auctoris sui deviantes, in errorem sui seminis claudicant, de quibus prophetice praedictum est: Et claudicaverunt a semitis suis . Qui tamen populus post, tactis sibi viribus, non solum claudicat, sed et torpescit, ne ultra jam filios generare possit. Potest et secundum tropologiam in eadem re, utiliter aliquid intelligi. Magna est in contemplativa vita contentio mentis, cum sese ad coelestia erigit, cum in rebus spiritualibus animum tendit, cum transgredi nititur omne quod corporaliter videtur, cum sese angustat, et dilatat, et aliquando quidem vincit, et reluctantes tenebras suae caecitatis exsuperat, et de incircumscripto
Abbreviated transcription (Latin):
facies dĩ dicens. uidi eñi dm̃ facie ad
faciẽ. ⁊ salua facta ẽ anima mea. in
hebreo dr̃ fanuel: ut sciamꝰ ipsũ ẽẽ lo¬
cũ. qui in cȩteris scripturȩ sc̃ȩ uolu¬
minib. ita ut in hebreo scriptũ ẽ: fa¬
nuel legit᷑. IN quo pͥncipalit̾ sacra¬
m̃ti dñici imago p̾figurata ẽ. Uir
eñi ille tẏpũ xp̃i euidentissime ges¬
serat. cui tam̃ idõ p̾ualuit iacob utiq
uolenti. ut mysteriũ figuraret passi¬
onis dñi. Ubi uisus ẽ iacob in iude¬
oꝵ tẏpo. hocẽ in corporis sui sobole
p̾ualuisse dõ: ⁊ quasi cũ infirmo. ita
cũ carne eiꝰ luctam̾ miret. ⁊ inuales¬
cere in passione eiꝰ. sic̃ scriptũẽ. cũ
diceret. crucifige:: tam̃ iacob ab eod̾
uerat inpetiauit: cuiꝰ nominis ĩpo¬
sitio. utiq benedictio fuit. Int̾p̃tat᷑
aut̃ isrł. uidens dm̃. qd̃ erit in fine
li idẽ angłs latitudinẽ femoris.
claudũ reddidit. Sicq erat unꝰ atq

Expanded text:
Facies Dei, dicens: Vidi enim. Deum facie ad Facies Dei, dicens: Vidi enim. Deum facie ad faciem, et salva facta est anima mea , in Hebraeo dicitur phanuel, , ut sciamus ipsum esse locum qui in caeteris sanctae Scripturae voluminibus, ita ut in Hebraeo scriptum est, phanuel legitur. In quo principaliter-sacramenti Dominici imago praefigurata est. Vir enim ille typum Christi evidentissime gesserat; cui tamen ideo praevaluerat Jacob utique volenti, ut mysterium figuraret passionis Domini. Ubi visus est Jacob in Judaeorum typo, hoc est in corporis sui sobole praevaluisse Deo, et quasi cum infirmo, ita cum carne ejus luctamen inire, et invalescere in passione ejus, sicut scriptum est cum diceret, Crucifige ; et tamen Jacob ab eodem uerat, inpetrauit; ac sic huius nominis inpositio benedictio fuit. Interpretatur autem Israel \'uidens Deum\\ quod erit in fine le idem angelus latitudinem femoris, et claudum reddidit. Sicque erat unus atque
Abbreviated transcription (Latin):
angłs. qm̃ pleriq uarie int̾ptant᷑.
pugnare potiusti. quãtomagis cũ
hominib hoc ẽ cũ esau que formida¬
re ñ debes: Illud aut̃ qd̾ in libro nomi¬
nũ int̾ptat᷑ isrł uir uidens dm̃. siue
mens uidens dm̃: om̃iũ pene sermone
detritũ. ñ t̾a uere qu̾a uiolent̃ mͥ int̾¬
p̃tatũ uidet᷑. Hic eñi isrł ꝑ has litteraᷤᷤ
scribit᷑. iod siñ. res. aleph. Lamed. qd̃
int̾p̃tat᷑ pͥnceps d̃s. siue directus deus.
Uir uͦ uidens dm̃. his litteris scribit᷑. ut
uir extrib literis scribat᷑. alephi. iod.
sin. ⁊ dicat᷑. is. Uidens extrib res. aleph.
gͥ grandis auctoritatis sint. ⁊ eloquen¬
tiȩ ipsoꝵ umbra nos oppͥmat. qͥ isrł ui¬
rũ siue m̃t̾ẽ uident̾e dm̃ transtulert̃.
nos magis scripturȩ ⁊ angłi. uł di. qͥ
isrł ipsũ uocauit auctoritat̾e dicimͣ.
qu̾a cuilibet eloquentiȩ secularis.
Iuud quoq qd postea sequit᷑. ⁊ benedix̃
eu̾ ibi. ⁊uocauit iacob nom̃ loci illiꝰ

Expanded text:
plerique varie interpretantur, pugnare potuisti, quanto magis cum hominibus? hoc est cum Esau, quem formidare non debes. Illud autem quod in libro Nominum, interpretatur Israel vir videns Deum, sive mens videns Deum, omnium pene sermone detritum, non tam vere quam violenter mihi interpretatum videtur. Hic enim Israel per has litteras scribitur: iod, , sin, , res, , aleph, , lamed, , quod interpretatur princeps Deus, sive directus Deus. Vir vero videns Deum his litteris scribitur, ut vir ex tribus litteris scribatur, aleph, , iod, , sin, , ut dicatur ais, ; videns ex tribus, res, aleph, igitur grandis auctoritatis sint et eloquentiae, et ipsorum umbra nos opprimat, qui Israel virum sive mentem videntem Deum transtulerunt, nos magis Scripturae et angeli vel Dei, qui Israel ipsum vocavit, auctoritatem sequamur, quam cujuslibet eloquentiae saecularis. Illud quoque quod postea sequitur. Et benedixit eum ibi, et vocavit Jacob nomen loci illius,
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ sql ⁊lunairi steilȩ acdorant. De
Irquo sosedictũ eĩl audato eũ sol ⁊
a tłins. nom̃s stollȩ. Ipsũ eñ iexcellen¬
⁊tia sc̃oꝵ in solis nomine. ñ ȩccłiȩ cla¬
ritas. srib unagine luñe. ⁊̃ om̃iũ
p̃opłoꝵ numerositasiu figura
stelsarũ adorat. Uudempat suus
inerepauit eũ dicens. Nunquidego
płi isrłifeginficat: qui ꝓeo qđ ex

Expanded text:
t, de quo sole dictum est: Laudate eum, sol et luna, et omnes stellae . Ipsum enim excellentia sanctorum in solis nomine, et Ecclesiae claritas sub imagine lunae, et omnium populorum numerositas in figura stellarum adorant. Unde et pater suus increpavit eum dicens: Nunquid egopuli Israel significat, qui pro eo quod ex
Abbreviated transcription (Latin):
cȩ.irl. Si mortua ẽ nutrix rebeccȩ
nomine debbora. ut lxx quoq int̾ptes
transtulert̃.⁊ ipsũ u̾bũ ẽ hebraicũ me¬
necchat: scire ñ possumꝰ quare ibi sub¬
stantiã posueruit. hic nutric̃e f

Expanded text:
el . Si mortua est nutrix Rebeccae nomine Debbora, ut LXX quoque hic interpretes transtulerunt, et ipsum verbum est Hebraicum Meneket, scire non possumus quare ibi substantiam posuerint, hic nutricem.
Abbreviated transcription (Latin):
qui erant in manib eoꝵ. ⁊inaures
quȩ erant in aurib eoꝵ. querit᷑ qͥ¬
re ⁊ maures. quȩ si ornam̾̃ta erant.
ad idolatriã ñ ꝑtinebant: nͥ quia
intelligendũ ẽ. filacteria fuisse
dõꝵ alieuorũ. Nã rebecca a seruo
abrahe maures accepisse scriptu¬
ra testat᷑. qd̾ ñ fieret. si eis maures
inaures quȩ cu̾i idolis datȩ ft̃ ut di¬
ctũ ẽ: idoloꝵ filacteria fuerunt.

Expanded text:
qui erant in manibus eorum, et inaures quae erant in auribus eorum: quaeritur quare et inaures, quae si ornamenta erant, ad idololatriam non pertinebant, nisi quia intelligendum est phylacteria fuisse deorum alienorum. Nam Rebeccam a servo Abrahae inaures accepisse Scriptura testatur; quod non fieret, si eis inauresinaures quae cum idolis datae sunt, ut dictum est, idolorum phylacteria fuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
adũtere qu̾eadmodũ ds oꝑet᷑ in
hominũ m̃tib. A quo eñi tuor
dĩ factus ẽ in illis ciuitacib. nͥ ab
illo qui sua ꝓmissa in ia cob filusq eiꝰ
tuebat᷑: Uenit gͥ iacob lura quȩ
ẽ in t̾ra chanaan cognom̾to bethel. ⁊rł.¬

Expanded text:
aduertere quemadmodum deus operetur in hominum mentibus. a quo enim timor dei factus est in illis ciuitatibus nisi ab illo, qui sua promissa in Iacob filiisque tuebatur? Venit autem Iacob in Luza, quae est in terra Chanaan, quae est Bethel.
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ utiq auaritię ĩmunditia. ñ il¬
lis qͥ uirilit̾ currt̃. quib dr̃. Uirilit̃
agite ⁊ cõforcet᷑ cor ur̃m. s his maxi¬
me euenit. qͥ quasi effeminato gres¬
su gradientes. ꝑ blandim̃ta scłi re¬
soluunt᷑. Unde ⁊ illic eiꝰdẽ rachelis
hȩc u̾ba st̃: uxta cõsuetudinẽ femi

Expanded text:
itiae immunditia, non illis qui viriliter currunt, quibus dicitur, Viriliter agite et confortetur cor vestrum , sed his maxime evenit, qui quasi effeminato gressu gradientes, per blandimenta saeculi resolvuntur. Unde et illic ejusdem Rachelis haec verba sunt: juxta consuetudinem f
Abbreviated transcription (Latin):
fibi iacob in ulciscendo stupro so¬
roris suȩ. moralit̾ c̾omonet pasto¬
res fiqeliũ. quatinꝰ babeant curã
animarũ fibi cõmissarũ. ne uuo¬
lent᷑ aut corporali delicto. aut for

Expanded text:
filii Jacob in ulciscendo stupro sororis suae, moraliter commonet pastores fidelium, quatenus habeant curam animarum sibi commissarum, ne violenter aut corporali delicto, aut forn
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe ut mulieres uideret extranee
regionis egredit᷑. quãdo una queq.
mens. sua studia negligens. actiones
alienas curans. extra habitũ atq ex¬
tra ordin̾e ꝓpͥũ euagat᷑. Quã sichẽ
pͥnceps t̾rȩ oppͥmit. qr uidelicet inuen
rũpit. Et adglutinata ẽ anima eiꝰ cũ
ea. qr unit̾a sibi ꝑ iniquitatẽ respi¬
cit. Et qr cũ mens a culpa resipiscit
afficit᷑. atq admissũ flere conatur:
Corruptor aut̃ spes ac securitates ua¬
cuas ante oculos uocat. quatinꝰ u¬
tilitat̾e tristiciȩ subtrahat: recte
illic subiungit᷑. Triste̾q blanditiis
deliniuit. Nodo eni alioꝵ facta gra¬
uiora. mͦ nichil ẽe qd̃ ꝑpetratũ est.¬

Expanded text:
quippe ut mulieres videat extraneae regionis, egreditur quando unaquaeque mens, sua studia negligens, actiones alienas curans, extra habitum atque extra ordinem proprium evagatur, quam Sichem princeps terrae opprimit, quia videlicet in t agglutinata est anima ejus cum ea, quia unitam sibi per iniquitatem respicit. Et quia cum mens a culpa resipiscit, afficitur, atque admissum flere conatur, corruptor autem spes ac securitates vacuas ante oculos vocat, quatenus utilitatem tristitiae subtrahat, recte illic subjungitur: Tristemque blanditis delinivit. Modo enim aliorum facta graviora, modo nihil esse q
Abbreviated transcription (Latin):
dacit̾. ꝓmiserit ia cob fr̃i suo. qd̾ se¬
quens pedes suoꝵ in itinere. ꝓpt̾ quos
si moraret᷑. uenturꝰ eẽt ad eu̾ in seir.
Hoc eñi sic̃ scriptura dĩ deinde narrat.
ñ fecit. s eo ꝑrexit in itinere. quo di¬
rigebat ad suos. An forte ueraci a¬
nimo ꝓmiserat. s aliud postea co
gitando delegit Reu̾sus ẽ itaq¬
dic illo esau itinere quo uenerat in
in hebreo legit᷑ scchoth. Est aut̃ usq
hodie ciuitas trans iordanen hoc uo¬
cabulo. in parte scrtopoleos. Iransi¬
naan.⁊rł. Error oborit᷑. quomͦ salẽ
sichem ciuitas appellet᷑. cũ hierłm in
qua regnauit melchisedech. salẽ ante
sumꝰ inuenire: ut idẽ urbis.: loci nomen
ni alia atq alia tribu sit. aut certe istã
salẽ quȩ ñc ꝓ sichem nominat᷑. dicemꝰ
illã quȩ postea hierłm dicta ẽ. pacifi¬
c̃a nr̃o sermone transferri. Utrũq e¬
ñi accentu paululũ declinato. hoc
uocabulũ sonat. Cradunt hebrei qd
claudicantis fem̃ iacob ibi cõualuerit.

Expanded text:
ndaciter promiserit Iacob fratri suo, quod sequens pedes suorum in itinere propter quos si inmoraretur uenturus esset ad eum in Seir; hoc enim, sicut scriptura deinde narrat, non fecit, sed eo perrexit itinere quod dirigebat ad suos. an forte ueraci animo promiserat, sed algitando elegit? Reversus est itaque illo die Esau itinere quo venerat in in Hebraeo legitur Socoth, . Est autem usque hodie civitas trans Jordanem hoc vocabulo in parte Scythopoleos. Transiae. Error oboritur quo modo Salem, Sichem civitas appelletur, cum Hierusalem, in qua regnavit Melchisedech, Salem ante sumus invenire, ut idem urbis et loci nomen in alia atque alia tribu sit; aut certe istam Salem, quae nunc pro Sichem nominatur, dicimus illam quae postea Hierusalem dicta est pacificam, nostro sermone transferri: utrumque enim accentu paululum vocabulum sonat. Tradunt Hebraei quod claudicantis femur Jacob ibi convaluerit et
Abbreviated transcription (Latin):
ascendi: ut muloꝵ inde noua cõtra
natura animalia nascerent᷑. Aquila
hunc locu̾̃ ita transtulit: ipse ana. qͥ
quȩ int̾pretatio plũ numerũ sigm¬
ficat. Septuaginta uͦ ⁊ theo dotion
equalit̾ transtulert dicentes..¬

Expanded text:
ascendi, ut mulorum inde nova contra ascendi, ut mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur. Aquila hunc locum ita transtulit: Ipse est Ana, qui quae interpretatio pluralem numerum significat. Septuaginta vero, et Theodotion aequaliter transtulerunt dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
iamim in deserto. eũ pasceret asinos
sebeon patris sui. Multa ⁊ uaria a¬
pud hebreos. de hoc capitulo dispu¬
tant᷑. Apud grecos quippe ii nr̃os. suꝑ
hoc silentiũ ẽ. Alii putant ianuim.
marta appellata. isdẽ eñ seribunt᷑
litteris maria. quib qn̾c hic sermo
deseriptus ẽ. Et uolunt illũ dũ pas¬
cit asinos in deserto patris seri. aqua¬
rũ hic cõgregationes repperisse.
quȩ iuxta idioma linguȩ hebraicȩ
maria ñ cupent᷑: qd̾ scilicet stagnu
repperit. cuiꝰ rei inuentio in here¬
mo difficilis ẽ. Nonnulli putant
aquas calidas iuxta punicȩ lingus
uiciniũ. quȩ hebrahicȩ cotͣmina ẽ.
hoc uocabolo significari. St̃ qui arbi¬
trent̃ onagros ab hoc admissos ẽẽ
ad asinas.⁊ ipsũ istiusmodi repperis¬
se cõcubitũ. ut uelocissimi ex his a¬
simi nascerent᷑: qui uocant᷑ iãmim.
Pleriq putant qd̾ equarũ greges ab
asinis in deserto. ipse fecerit pͥm̾

Expanded text:
aiamim in deserto, cum pasceret asinos aiamim in deserto, cum pasceret asinos Sebeon patris sui. Multa et varia apud Hebraeos de hoc capitulo disputantur. Apud Graecos quippe et nostros super hoc silentium est. Alii putant iamim maria appellata; iisdem enim scribuntur litteris maria quibus et nunc hic sermo descriptus est; et volunt illum, dum pasceret asinos in deserto patris sui, aquarum congregationes reperisse, quae, juxta idioma linguae Hebraicae, maria nuncupantur; quod scilicet stagnum repererit, cujus rei inventio in eremo difficilis est. Nonnuaquas calidas juxta Punicae linguae viciniam, quae Hebraeae contermina est, hoc vocabulo signari. Sunt qui arbitrentur onagros ab hoc admissos 363 esse ad asinas: et ipsum istius modi reperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur qui vocantur JAMIM  . Plerique putant, quod equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ hominis.⁊ quare uarie ñcupet᷑. su¬
pradictũ ẽ. Qdꝰ aut̃ sequit᷑. ⁊ horrei
habitantes t̾rã.rł. Postqu̾a enume¬
rauit filios esau. altiꝰ repetit ⁊expo¬
nit. qui ante esau in edom tͣra pͥnci¬
pes fuerint ex genere horreorũ. qui
in lingua nr̃a int̾pretant᷑ uberi. Le¬
gamꝰ diligent̃ deuteronomiã. ubi
manifestiꝰ scribit᷑ quomͦ uenerint
filii esau. ⁊ int̾fecerinit horreos. ac
t̾iram eoꝵ hereditate possederint.
acti st̃ aut̃ filii lothan. horri ⁊ he¬
man. Erat aut̃ soror lothan thamna.¬
dictũ ẽ. ⁊ thamna erat cõcubina e¬
lifar. filii pͥmogeniti esau. ⁊ ex ipsa
natus ẽ amalech. Iccurco aut horre¬
oꝵ recorddatus ẽ. qr pͥmogenitꝰ fili¬
oꝵ esau: ex filiab eoꝵ acceꝑat c̃õ¬
cubinã. Qd̃ aut̃ dr̃ theman ⁊ cener.¬
n amalech. ⁊rł: sciamꝰ postea regio¬
nib idumeoꝵ ex his uocabula ĩposita.¬
ẽ ana. qui inuenit aquas calidas in¬
ita legit᷑. Ipse ẽ ana. qui inuenit

Expanded text:
ie nuncupetur supra dictum est. Quod autem sequitur, et Chorraei habitantes terram, etc. Postquam enumeravit filios Esau, altius repetit et exponit, qui ante Esau in Edom terra principes fuerint ex genere Chorraeorum, qui in lingua nostra interpretantur liberi. Legamus diligenter Deuteronomium, ubi manifestius scribitur, quomodo venerint filii Esau, et interfecerint Chorraeos, ac terram eorum haereditate possederint. Et fuerunt filii Lothan, Chorri et Aemam: et soror Lothan Thamna.dictum est: Et Tamna erat concubina Eliphaz, filii primogeniti Esau, et ex ipsa natus est Amalech. Idcirco autem Chorraeorum recordatus est, quia primogenitus filiorum Esau ex filiabus earum acceperat concubinam. Quod autem dicitur Theman, et Kenez, Amalech, et reliqua, sciamus postea regionibus Idumaeorum ex his vocabula imposita. Ana, qui invenit habet: Ipse est Ana qui invenit
Abbreviated transcription (Latin):
Fieri emͣ potuit. ut idõ ibi plures no¬
minarent᷑. qr citiꝰ moriendo plures
alt᷑ alteri successerunt. Sic eñi cõti¬
git. ut aliũ ordin̾e sequens mathe¬
us. ab abrahã usq ad iophep. ũ h.
quadraginta duas generationes
numeret: lucas aut᷑ us ordine a¬
lio numerans habe generationes. ñ
ꝑ salomonẽ sicut ille ꝑnathan. ab
abrahã usq ad ioseph quinqua¬
ginta quinq cõmemoret. In illo
quippe ordine ubi plures nume¬
rant᷑ entuis mortui st̃: qu̾ã hic u¬
bi pauciores. Ne for te aut̃ mo¬
ueat aliqũe. qd̃ int̾ reges edom
cõmemorat᷑ bala filiꝰ beori ⁊ de si¬
militudine nomin  existimet
illũ eẽ balac qui resistit mos.si.
ducenti popłm ifrł. Sciat illũ
balac moabã fuisse. ñ idum eũ.
eũq fuisse filiũ sefor. ñ filiũ be¬
or. s fuisse etiã ibi cõ filiũ beor

Expanded text:
Fieri enim potuit ut ideo ibi plures noFieri enim potuit ut ideo ibi plures nominarentur, quia citius moriendo plures alter alteri successerunt. Sic etiam contigit ut alium ordinem sequens Matthaeus, ab Abraham usque ad Joseph quadraginta duas generationes numeraret : Lucas autem in ordine alio numerans generationes non per Salomonem, sicut ille, sed per Nathan, ab Abraham usque ad Joseph quinquaginta quinque commemoret . In illo quippe ordine ubi plures numerantur, citius mortui sunt, quam hic ubi pauciores. Ne forte autem moveat aliquem, quod inter reges Edom commemoratur Balac filius Beor, et de similitudine nominis existimet illum esse Balac, qui restitit Moysi ducenti populum Israel: sciat illum Balac Moabitam fuisse, non Idumaeum, eumque fuisse filium Sephor, non filium Beor;
Abbreviated transcription (Latin):
de qu̾a haberent reg̃ẽ filu is rł. fu¬
ert hi. Dala filiꝰ beor nom̃q urb̃ eiꝰ. di¬
naba. Qd̾ seraptũ ẽ ĩ hi reges qui
regnauerunt in hedom. ante qu̾a reg¬
naret rex in isrł: ñ sic accipiendũ ẽ.
tãquã om̃s reges nominati sint. usq
ad ea cẽpora quib ceꝑunt reges
isrł: quorũ pͥmꝰ fuit saul. Multie¬
ñi fuerunt in hedom. usq ad t̾ẽpo
multis eos solos pbtuit cõmemora¬
re moy ses: qui fuerunt antequ̾a ip¬
se moreret᷑. Nec mirũ ẽ qd̃ numeran¬
tib ab abrahã ꝑ esau patr̃e gentis
hedom ad qu̾ẽ ꝑ rauhel filiũ esau.
tara. filiũ rauhel: n iobab filiũ ⁊ ara:
eui iobab suecessit. in regno balac: qͥ
pͥnꝰ in tͣra edom rex fuisse cõmemo¬
rat᷑. usq ad ultimũ regẽ qu̾e potuit
nõminare moy ses : plures genera¬
tiones inueniunt᷑. quã numerant᷑
ab abralã: ꝑ iacob usq ad moysen.
Nã illic inueniunt᷑ fere duodeci. hic
aut᷑ usq. ad mor sen ferme septem.

Expanded text:
haberent regem filii Israel fuerunt hi: Bela filius Beor; nomenque urbis Donaba. Quod scriptum est: Et hi reges qui regnaverunt in Edom antequam regnaret rex in Israel, non sic accipiendum est, tanquam omnes reges nominati sint usque ad ea tempora quibus coeperunt reges Israel, quorum primus fuit Saul. Multi fuerunt enim in eodem usque ad tempormultis eos solos potuit commemorare Moyses qui fuerant antequam ipse moreretur. Nec mirum est, quod numerantibus ab Abraham, per Esau patrem gentis Edom, atque per Raguel filium Esau, et Zara filium Raguel, et Jobab filium Zara, cui Jobab successit in regno Balac, qui primus in terra Edom rex fuisse commemoratur, usque ad ultimum regem quem potuit nominare Moyses, plures generationes inveniuntur quam numerantur ab Abraham per Jacob usque ad Moysen. Nam illic inveniuntur fere duodecim, hic autem usque ad Moysen ferme septem.
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ ab ifrł uocabulo diriuat᷑. pͥncipẽ
sonat. Sensus itaq hic ẽ. Non uocabi¬
t᷑ nom̃ tuũ supplantator. hoc ẽ iacob:
s uocabit᷑ nom̃ tuũ. pͥnceps cũ do. hoc
ẽ isrł. Quomͦ eñi ego pͥnceps sũ. sic ⁊
tu. qͥ mecũ luctari potusti. pͥnceps

Expanded text:
d ab Israel vocabulo derivatur, principem sonat. Sensus itaque hic est: Non vocabitur nomen tuum supplantator, hoc est, Jacob, sed vocabitur nomen tuum princeps cum Deo, hoc est, Israel. Quomodo enim ego princeps sum, sic et tu
Abbreviated transcription (Latin):
pollicet᷑: ut dũ ꝑ hȩc decepta mens
ducit᷑. ab intentione pęnitentiȩ sus¬
pendat᷑: quatinus tẽ bona nulla
ꝑcipiat. qu̾a nc̃ nulla mala cõtristant:
⁊ tẽ pleniꝰ absorbet᷑ suppliciis. quȩ
gaudet etiã in delictis. Adsensi st̃¬

Expanded text:
decepta mens ducitur, ab intentione poenitentiae suspendatur, quatenus tunc bona nulla percipiat, quam nunc nulla mala contristant, et tunc plenius absorbetur suppliciis, quae gaudet etiam in delictis. Post
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ istȩ turmȩ. usq sic en̾i uidi faci¬
ẽ tuã. quasi uider̃ẽ uultũ dĩ. rrł.¬
Quid sibi uult qd̃ iacobait fr̃i suo.
ꝓpt̾ hoc uidi faciẽ tuã. quea admodũ
cũ uidet aliquis faciẽ dĩ.: utrũ pa¬
uentis i ꝑturbati animi u̾ba. usq
in hanc adulationẽ ꝓruꝑunt. an se¬
cũdũ aliqu̾e intellectũ. sine peccato
dicta accipi possunt: Fortassis eñi q
dicta st̃. ⁊ gentiũ dii quȩ st̃ demonia: ñ
p̃iudicet᷑ ex his u̾bis hominidi. Q.d̾ i
sibenigno animo dicta hȩc u̾ba fr̃na
ipse transierat. potuit sic dici. que¬
admodũ ⁊ moyses pharaoni. as di¬
ctus ẽ: scd̾m qd̾ dicit apłs. Et si stͣ qui
dicunt᷑ dii. si ue in celo. siue int̾ra.
Maxime qr sine articulo in greco dictũ
ẽ. quo articulo euidentissime solet
dĩ ueri uniꝰ fieri significatio. Non
qua distantia dicat᷑. qui grecũ eloqͥ¬
ũ audire atq intelligere solent.

Expanded text:
fecit, sed duas. Denique ubi nos habemus Divisit, Aquila posuit, ἠμίσευσQuid sibi uult quod Iacob ait fratri suo: propter hoc uidi faciem tuam, quemadmodum cum uidet aliquis faciem dei? utrum pauentis et perturbati animi uerba usque in hanc adulationem proruperunt? an secundum aliquem intellectum sine pdicta accipi possunt? Fortassis enim quia dicti sunt et gentium dii, qui sunt daemonia, non praejudicetur ex his verbis homini Dei; quod et si benigno animo dicta haec verba frateionem metus ipse transierat, potuit sic dici, quemadmodum et Moyses Pharaoni deus dictus est, secundum quod dicit Apostolus: Et si sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra, maxime quia sine articulo in Graeco dictum est, quo articulo evidentissime solet Dei veri unius fieri significatio. Non qua distantia dicatur, qui Graecum eloquium audire atque intelligere solent.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ut in pͥncipio erat u̾bũ. ⁊ u̾bũ erat
apud dm̃: ꝯds̃ erat u̾bũ. Et quieqͥd¬
de hac re pie sapient̾q. dĩ. sine fantas¬
mate carnalis cogitationis. salubri¬
t̃. uł exparte capiat᷑. Alio quoq. sen¬
su. liã i rachel: uictorinꝰ martẏr ⁊ cęt̾i.
in similitudine̾ eccłiȩ. uł sinagoge in¬
t̾p̃tati st̃. Lia en̾i maior natu sinago¬
ge tenuisse ȩstimabant typũ. qr pͥor
dĩ genuit popłm. Et quidẽ ⁊ oculis
legit᷑ grauida. qr lex ꝑ mos sen data.
cooꝑta ẽ atq signata. Rachel aut̃ uimi¬
oi ⁊ pulchra. Pri sterilis. i post modũ
fecũda. similitudo ẽ eccłiȩ. Iuior.
qr tẽpore posterior. pulchra. qr sc̃a
tã diu steliris fuit. quousq sinago¬
ga popłm generauit. Cur aut̃ pra

Expanded text:
est, ut "in principio erat uerbum et uerbum erat est, ut "in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum" et quide hac re pie sapienterque dicitur, sine phantasmate carnalis cogitationis, et salubriter, vel ex parte capiatur. Alio quoque sensu Liam et Rachel Victorinus martyr et caeteri in similitudinem Ecclesiae vel Synagogae interpretati sunt. Liam enim major natu Synagogae tenuisse existimabant typum, quia prior Dei genuit populum, et quidem oculis legitur gravida, quia lex per Moysen data, quod operta est atque signata. Rachel autem junior et pulchra, prius sterilis et postmodum fecunda, similitudo est Ecclesiae. Junior, quia tempore posterior; pulchra, quia cortandiu sterilis fuit, quousque Synagoga populum generabat. Cur autem Ja
Abbreviated transcription (Latin):
qũa diligis uis cõferre bona opunone.
noli fugere officiosũ labore. Hecin ȩccłia
geri quisquis adu̾terit cernit. ⁊erpi¬
t̃ mnexemplis. qd̾ intelligamꝰ in libris.
Quis ñ uideat hoc geri toto orbe t̾rarũ.
ũso ȩccłiasticã necessitat̾e: atq mnor¬
dinari in labore tãqũa lia dicente.
ad me intrabis: Quib istud mysteri¬
ũ dĩ dispensantib. ut in nocent᷑ huiꝰ
scłi filios generet fidĩ. laudat᷑ apo¬
sp̃e scłi reliquert᷑. ⁊ex cuiꝰ ꝓfessione
ad miscdiã regendȩ plebis assup̃ti st̃.
Id eñi agt̾ in om̃ib laborib suis. ut
illa ꝓfessio qua se cõu̾terant. qr ta¬
les rectores popłi dedit. latiꝰ ⁊ clariꝰ
glorificet᷑: tã qu̾a ñ recusante noctẽ
liȩ. ut rachel pomis suaue olentib.
⁊clare nitentib potiat᷑. Quȩ aliqu̾a¬
do ⁊ ipsa. p̾stante miscd̾ia dĩ ꝑ seip¬
sã parit: uix tandẽ quidẽ qr ꝑrarũ

Expanded text:
quam diligis vis conferre bonam opinionem? quam diligis vis conferre bonam opinionem? noli fugere officiosum laborem. Haec in Ecclesia geri quisquis adverterit cernit, et experitur in exemplis quod intelligimus in libris. Quis non videat hoc geri toto orbe terrarum,verso ecclesiastica necessitate, atque ordinari in laborem, tanquam Lia dicente, Ad me intrabis? Quibus istud mysterium Dei dispenantibus, ut in nocte hujus saeculi filios generent fidei, laudatspem saeculi reliquerunt, et ex cujus professione ad misericordiam regendae plebis assumpti sunt. Id enim agunt in omnibus laboribus suis, ut illa professio qua se converterant, quia tales rectores populi dedit, latius et clarius glorificetur, tanquam non recusantes noctem Liae, ut Rachel pomis suave olentibus et clare nitentibus potiatur: quae aliquando et ipsa praestante misericordia dei per se ipsam parit, uix tandem quidem, quia perrarum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe: Aesi diceret. Parũ ẽ. qd̾ homines
ad laborẽ rerũ gerendarũ necessari¬
os in otio detinet uita studioꝵ. insuꝑ
i popularẽ głam requirit: Prom̃ ut
ad eã iuste cõparet. imꝑtit rachel ui¬
rũ sorori suȩ illa nocte. ut scilieet
qͥ uirtute laboriosa regimini popłoꝵ
accõmodati st̃. etiã si scientiȩ uacare
elegerant. suscipiant exꝑientiã tẽpta¬
tionũ. curarũ quoq sarcin̾a ꝓ utili¬
tate cõmuni. ne ipsa doctrina sapien¬
tiȩ cui uacdre statuerant blaspheme¬
t̃. neq adipiscat᷑ ab inꝑitiorib popłis
existimatione bonã. qd̾ illa poma sig¬
nificant. Et qd̾ necessariũ ẽ exortati¬
onẽ discentiũ. s plane ut hanc curã
suscipiant ui cogunt᷑. Satis ⁊ hoc sig¬
nificatũ ẽ qd̾ cũ uenerit de agro iacob
occurrit ei lia. eũq. detinens ait. Ad
me intrabis. cõduxi eni te ꝓ madrago¬
ris filii mei. Tanqu̾a diceret. Hoetrmȩ

Expanded text:
pere? ac si diceretur: parum est, quod homines pere? ac si diceretur: parum est, quod homines ad laborem rerum gerendarum necessarios in otio detinet uita studiorum, insuper et popularem gloriam requirit? Proinde ut eam iuste conparet, inpertit Rachel uirum sorori suae illa nocte, ut scilicet qui uirtute laaccommodati sunt, etiam si scientiae vacare elegerint, suscipiant experientiam tentationum, curarum quoque sarcinam pro utilitate communi, ne ipsa doctrina sapientiae, cui vacare statuerant, blasphemetur, neque adipiscatur ab imperitioribus populis existimationem bonam, quod illa poma significant, et quod necessarium est ad exhortationem discentium. Sed plane, ut hanc curam suscipiant, vi coguntur satis, et hoc significatum est, quod cum veniret de agro Jacob, occurrit ei Lia, eumque detinens ait: Ad me intrabis, conduxi enim te pro mandragoris filii mei. Tanquam diceret: doctrinae
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ euitant ꝓpt̾ turbulentas occupa
t̃ in ãplexus. Et qr bonũ ẽ ut etiam
hȩc uita latiꝰ innotescens populare̾
głam mnereat᷑. iniustũ ẽ aut̃ ut eã eõ¬
sequat᷑: si amatore suũ administr̃ã¬
dis eccłiasticis curis aptũ. n idoneũ
in otio detinet. nec gubernationẽ
cõmunis utilitatis inꝑtit. ꝓpterea
lia sorori suȩ dicit. Parũ ẽtibi qd̾
uirũ meũ accepisti. insuꝑ i mãdra¬
gorã filii mei uis acciꝑe: Punũ uirũ.
significans eos om̃s. qͥ cũ sint agendi
uirtute habiles . digni. quib regim̾
eccłiȩ cõmittat᷑. ad dispensandũ fi¬
dĩ sacram̃tũ. Illi accensi studio doctri¬
nȩ. atq uidagandȩ ⁊ cõtẽplandȩ sa¬
pientiȩ. se ab om̃ib actionũ molestiis
remouere. atq in otio discendi aut
docendi uolunt cõsedere. Ita gͦ dictũ ẽ.
Parũ ẽ tibi. qd accepisti uirũ meũ. in¬
suꝑ ⁊ mandragoras filii mei uis acci¬

Expanded text:
men evitant propter turbulentas occupatmen evitant propter turbulentas occupattur amplexus; et quia bonum est ut et haec vita latius innotescens popularem gloriam mereatur. Injustum est autem ut eam consequatur, si amorem suum administrandis ecclesiasticis curis aptum et idoneum in otio detinet, nec gubernationem communis utilitatis impetit. Propterea Lia sorori suae dicit: Parum est tibi quod virum meum accepisti, insuper et mandragoram filii mei vis accipere ? Per unum virum significans eos omnes, quia cum sint agendi virtute habiles, et digni quibus regimen Ecclesiae committatur ad dispensandum fidei sacramentum, illi accensi studio doctrinae atque indagandae et contemplandae sapientiae se ab omnibus actionum molestiis removere, atque in otio discendi aut docendi volunt considere. Ita ergo dictum est: parum est tibi, quod accepisti uirum meum, insuper et mandragorica filii mei uis acci
Abbreviated transcription (Latin):
in eccłia. nͥ quicũq in actionũ ꝑicu¬
lis ⁊ labore u̾sant᷑. Propt̾ea liȩ filiꝰ
mala mandragoriea inuenit exiens
in agrũ: i honeste ãbulans ad eos qͥ
foris st̃. Doctrina uͦ illa sapientiȩ. q̃
uulgi strepitu remotissima. in cotẽ¬
platione ueritatis dulci delectatione
p̃figit᷑. hanc popular̾ẽ głam qu̾atulũ¬
cũq ñ assequeret᷑. nͥ ꝑ eos qui in medi¬
nes. ꝑ quos multitudunis ãministrat᷑
humilitas.⁊ quoꝵ auctoritas popu¬
lis cara ẽ: testimoniũ ꝑhibent etiã
uitȩ ꝓpt̾ studiũ cõ quirendȩ. ⁊ c̃otẽ¬
plandȩ ueritatis otiosȩ. quodãmͦ ma¬
la mandragorica ꝑ liã ꝑueniunt ad
rachel. Ad ipsã uͦ liã ꝑ filiũ pͥmoge¬
nitũ .i. ꝑ honorẽ fȩcũditatis eiꝰ. in
quo ẽ om̃is fructus laboriosȩ. atq.
uit̾ incerta tẽptationũ ꝑiclitantis
actionis. qu̾a pleriq bono ingenio
p̾diti. studioq flagrantes. qu̾auis i
donei regendis popłis ẽẽ possint: ta¬

Expanded text:
n ecclesia, nisi quicumque in actionum periculis et labore uersantur. propterea Liae filius mala mandragorica inuenit exiens in agrum, id est honeste ambulans ad eos, qui foris sunt; doctrina uero illa sapientiae, quae a uulgi strepitu remotissima in contemplatione ueritatis dulci delectatione defigitur, hanc popularem gloriam quantulamcumque non assequeretur nisi per eos, qui in medines, per quos multitudinis administratur utilitas, et quorum auctoritas populis cara est. testimonium perhibent etiam uitae propter studium conquirendae et contemplandae ueritatis otiosae, quodam modo mala mandragorica per Liam perueniunt ad Rachel; ad ipsam uero Liam per filium primogenitum, id est per honorem fecunditatis eius, in qua est omnis fructus laboriosinter certamina tentationum periclitantis actionis, quam plerique bono ingenio praediti studioque fdonei regendis populis esse possint, ta
Abbreviated transcription (Latin):
lã dederat.⁊ cȩt̾a. Non gͥ ut quidã
male estimant. post sept̾e annos alios.
rachel accepit uxore: s post sept̾e di¬
es nuptiarũ uxoris pͥmȩ. Nã sequit᷑.
Et ingressus ẽ ad rachel. ⁊ dilexit rachel
plus qu̾a liã: ⁊ seruiuit ei sept̾e annis aliis.

Expanded text:
lam dederat, etc. Non igitur, ut quidam male aestimant, post septem annos alios Rachel accepit uxorem, sed post septem dies nuptiarum uxoris primae. Nam sequitur: Et ingressus est ad Rachel, et dilexit Rachel magis quam Liam, et servivit ei septem annis aliis.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qd ñ dixit. ⁊ fac ibi ar̃a mͥ qui ap¬
parui tibi: s ds̃ dicit. fac ibi ar̃a
dõ. qui apparuit tibi. Utrũ filius
ibi apparuit. ⁊d̾s pat̾ hoc dicit.
an in aliquo genere locutionis

Expanded text:
e non dixit, Et fac ibi altare mihi, qui apparui tibi; sed Deus dicit: Fac ibi aram Deo, qui apparuit tibi? Utrum Filius ibi apparuit, et Deus Pater hoc dicit? an in aliquo genere locutionis
Abbreviated transcription (Latin):
testificationẽ dĩ. qu̾e ita habere de¬
berent. tã qũa nemo cũ eis ẽet. qu̾e
testimonio eiꝰ adiugerent:
Et urauit iacob ꝑtimor̾e patris sui
isaac Etimor̾ẽ utiq. quotimebat dĩn.
qu̾e timore etiã suꝑius eom̃dauit eũ
diceret. ds patris mei abrahe. ⁊timor
patris mei isaac. Labanaͦ de nocte
cosurgeus. osculat e filios ac filias su¬
⁊benedixit illis. reu̾susq. ẽ in locũ suũ.
d̾ aut̃ laban ⁊ iacob ambo trans flu¬
diente. laban reu̾sus ẽ: qr filiis lucis
in ꝓfectu uircutũ post baptism̃u mean¬
tib: reꝓbi de ꝑcepta dignitate retro¬
redeunt post satanan: ⁊ in apostasiã

Expanded text:
e deberent, tanquam nemo cum eis esset, quem testimonio ejus adjungerent. Et juravit Jacob per timorem patris sui Isaac. Per timorem utique quo timebat Deum; quem timorem etiam superius commendavit, cum diceret: Deus patris mei Abrahae, et timor patris mei Isaac. Laban vero, de nocte consurgens, osculatus est filios ac filias suet benedixit illis; reversusque est in locum » Quia Laban et Jacob trans fludiente, Laban reversus est, quia, filiis lucis in profectu virtutum post baptismum meantibus, reprobi de percepta dignitate post Satanam in apostasiam
Abbreviated transcription (Latin):
bria se habere inotuit. Sũpsit
aut̃ iacob lapidẽ. ⁊ cõstituit eũ titu¬
lũ. ꝯcęt̾a. Diligent̾ anima du̾ten¬
dũ ẽ. quomͦ istos titulos in rei ciuiꝰq
testimonio costituebant. ñ ut eos
ꝓdiis colerent. s ut eis aliqͥd significa¬
rent. Dixit iacobfr̃ib siuis. Colliga¬
mꝰ lapides. Et cõgregatis lapidib. fe¬
Rursũ lingua sira aceruus. i gar ap¬
pellat᷑. testimomũ sedictha. Iacob gͥ
aceruũ testimonii. hoc ẽ galaa di lin¬
gua appellauit hebrea. Laban uͦ id¬
ipsũ .i. aceriũ testimonii. Igar sedu¬
tha. gentis sue sermone uocauit. Erat
eñi sẏrus. ⁊ antiquã linguã parentũ.
ꝓuintia in qua habitabat sermone

Expanded text:
umpsit autem Jacob lapidem, et constituit eum in titulum, etc. Diligenter animadvertendum est quomodo istos titulos in cujuslibet rei testimonio constituebant, non ut eos diis colerent, sed ut eis aliquid significarent. Dixit Jacob fratribus suis: Colligamus lapides, et congregatis lapidibus feRursum lingua Syra acervus IGAR appellatur: testimonium SEDUTHA  . Jacob igitur acervum testimonii, hoc est, GALAAD lingua appellavit Hebraea: Laban vero idipsum, id est, acervum testimonii, IGAR SEDUTHA, gentis suae sermone vocavit. Erat enim Syrus, et antiquam linguam parentum, provinciae, in qua habitabat, sermone
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑. ⁊ cȩt̾a. Nuntiato sibifr̃e suo ia¬
cob ueniente obiuã ei cũ quadrin
tͥbato diuisã multitudine suã in
duo castra disposuisse. Ubiqueri
potest. quomͦ habuerit fidẽ ꝓmis¬
sis dĩ. quãdoqͥde dixit. si uenerit
ad castra pͥma fr̃̾ m̃s. ⁊ occider it¬
ea: erunt secunda in salute. Ued¬
etiã hoc fieri potuit. ut eũteret castra
eiꝰ esau: ⁊ tam̃ ds post ilłã afflictionẽ
adeẽt. ⁊ liberaret eũ. ⁊ quȩ ꝓmisit im¬
pleret. Et amonendi fuiꝰ hoc exẽplo.
ut qu̾auis credam in dm̃. faciam tam̃
q̃ facienda st̃ ab hominib. in p̾sidiũ
salutis: ne p̾t̾mittentes ea. dm̃ cẽptare

Expanded text:
inatur. Nuntiato sibi fratre suo Iacob ueniente obuiam ei cum quadringerturbato, diuisam multitudinem suam in duo castra disposuit. ubi quaeri potest, quomodo habuerit fidem promissis dei, quandoquidem dixit: si uenerit ad castra prima frater ea, erunt secunda in salutem. Sedetiam hoc fieri potuit, ut everteret castra ejus Esau, et tunc Deus post illam afflictionem, adesset et liberaret eum, et quae promisit impleret. Et admonendi fuimus hoc exemplo, ut quamvis credamus in Deum, faciamus tamen quae facienda sunt ab hominibus in praesidium salut
Abbreviated transcription (Latin):
decorticauit eas. ⁊ rł. Quid ẽ uirgas
uirides amigdalinas atq ex platanis.
ante oculos gregũ ponere. nͥ ꝑscrip¬
turx̧ seriem. antiquoꝵ patrũ uitas
atq. sententias. in exemplũ popłis p̾bere:
Quȩ nimirũ qr iuxta rationis examen
rectȩ st̃. uirgȩ nominant᷑. quib ex
parte corticẽ subtrabit. ut in his q̃
expoliant᷑ intimꝰ candor appareat.
n ex parte corticẽ seruat. sic̃ fuerant
exteriꝰ. in ueritate ꝑmaneant. Uarĩq¬
uirgarũ color efficit᷑. dũ corcex ex
parte subtrahit᷑. ⁊ ex parte retinet᷑.
Ante cõsiderationis eñi nr̃ȩ oculos. p̾di¬
cantiũ patrũ sententiȩ. quasi uirgȩ ua

Expanded text:
decorticavit eas, et reliqua. Quid est virgas decorticavit eas, et reliqua. Quid est virgas virides et amygdalinas atque ex platanis ante oculos gregum ponere, nisi per Scripturae seriem antiquorum Patrum vitas atque sententias in exemplum populis praebere? Quae nimirum quia juxta rationis examen rectae sunt, virgae nominantur. Quibus ex parte corticem subtrahit, ut in his quae exspoliantur, intimus candor appareat; et ex parte corticem servat, si ut fuerant exterius in veritate permaneant; variusqvirgarum color efficitur, dum cortex ex parte subtrahitur, et ex parte retinetur. Ante considerationis enim nostrae oculos praedicantium Patrum senten