comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsuctudinem imponi debet. repudiatis ac penitus elimina¬
tis libellis quos penitentiales uocant. Aug̾ in libͦ d̾ penitent̾.¬
apłs .ut. qui qui talia agunt regnum ñ possidebunt: Illa
actio penitentie subeunda ẽ. inqua maiorem inse qͥsq seuita¬
temdebeat exercere ut aseipso uidicatus ñ iudicet᷑ a dnõ item¬
uisitas culparũ diu̾sitatem facit penitentiarum an eo di
Nam ⁊ corꝑe medici diu̾sa medicamuina componunt.
ut alit̾ uuln̾a̾. alit̃ morbũ. alit̾ tumores. alit̃ putredines.
alit caligines. alit̃ c̃fractiones. alit̃ cõbustiones curent. Ita
⁊ sp̃uales modici ouĩsis curationum gni̾bus. animarum uud¬
nera sauare oebent. S qr ħ paucoꝵ ẽ. ad purum scił cuincta
cognoscere. ⁊curare. ⁊ mederi. atq ut integrum salutis sta¬
tim ualeat reuocare. iõ sollert̃ ammonemꝰ doccum quẽq
saceroctem xp̃i. ut ñ ex suo sensu s sodm canonum statuta.
⁊ tͣditiones patrum uniu̾sa disponat. ⁊ conditionem utriꝰo

Expanded text:
st, imponi debet, repudiatis ac penitus eliminatis libellis, quos poenitentia es vocant, quorum sunt certi errotc., quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Illa actio poenitentiae subeunda est, in qua majorem in se quisque severitatem debeat exercere, ut a seipso judicatus, non judicetur a Domrsitas culparum diversitatem facit poenitentiarum. Nam et corporum medici diversa medicamenta componunt: ut, aliter vulnera, aliter morbum, aliter tumores, aliter pualiter caligines, aliter confractiones, aliter combustiones curent. Ita et spiritales medici, diversis curationum generibus animarum vulnera sanare debent: sed quia haec paucorum est ad purum scilicet cuncta cognoscere, et curare, et mederi, atque ut in integrum salutis statum valeant revocare, ideo solerter admonemus doctum quemque sacerdotem Christi ut non ex suo sensu, sed secundum canonum statuta, et traditiones Patrum universa disponat, et conditionem utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
acceptio ap̃ dm̃. ⁊ in om̃ib iudicibꝰ cauenda c̃. multo
mag̃ in ħ penitentie indicio p̃cauere debet ut nullus sa¬
cerõotum uinꝙͣ aut grã aut odio alicuiꝰ ꝑsone. secus ndi¬
cet ꝗͣ Q in canonibꝰ sacris inuenit. aut qd illi scdm scãrum
scripturarum Auctoritatem. ⁊ eccłiasticam ꝯsuetudinem
rectiꝰ usum fuit. Si gͦ medici qui corꝑib medicinam infer
sanare cupiunt cauterio aut ferro. aut duris aliis qͥlibet
rebꝰ parcunt multomag̃ his obseruandum ẽ. qui ñ corpoꝵ s
anmmi arũ medici existunt. Naq enĩ pensanda ẽ penitentia
quantitate temꝑis. s ardore mentis. ⁊ mortificatione cor¬
poris. Cor aũt stritũ ⁊ humiliatũ d̾s̃ ñ sꝑnit. Ex ꝯcilio cabil¬

Expanded text:
acceptio apud Deum, et in omnibus iudiciis cavenda est, multo magis in hoc poenitentiae iudicio praecaveri debet, ut nullus sacerdotum umquam aut gratia aut odio alicuius personae secus iudicet, quam quod in canonibus sacris invenerit aut quod illi secundum sanctarum scripturarum auctoritatem et ecclesiasticam consuetudinem rectius visum fuerit. Si ergo medici, qui corporibus medicinam inferrsanare cupiunt, cauterio aut ferro aut duris aliis quibuslibet rebus parcunt; multo magis his observandum est, qui non corporum, sed animarum medici existunt. Neque pensanda est poenitentia quantitate temporis, sed ardore mentis et mortificatione corporis. Cor autem contritum et humiliatum Deus non spernit. 59. De mona
Abbreviated transcription (Latin):
exulttio in adu̾sis ꝓximi.afflictio in prosperis.
e ira oriunt᷑ rixe: tumor mentis. ꝯtumelie. clamor inoi¬
gnatio. p̃sumptio. blasphenie. sanguinis effusio. homicida.
alciscendi cupiditas. inuiriarum memoria.
e tristicia nascit᷑ malicia. rancor animi. pusillanimitas.
amaritudo. desꝑatio. torpor. uagatio mentis. sepe ⁊̃ ⁊ p̃sen-¬
tis uite nulla delectatio. e auaritia oriuntur inuidie.
furta. latrocinia. homicidia. mendatia ꝑiuria. rapine uio¬
lentie. in quietudo. iiusta iudicia. ꝯtemptꝰ uĩtatis. future¬
beatitudinis obliuio. obduratio cordis.
ioqunm in mundicia corꝑis. instabilitas mentis. ebrietas.¬
libioo hebetuoo sensus. eluxuria gnat᷑ cecitas mentis. in¬

Expanded text:
exultatio in adversis proximi, afflictio in prosperis. exultatio in adversis proximi, afflictio in prosperis. De ira oriuntur rixae, tumor mentis, contumeliae, clamor, indignatio, praesumptio, blasphemiae, sanguinis effusio, homicidia, ulciscendi cupiditas, injuriarum memoria. De tristitia nascitur malitia, rancor animi, pusillanimitas, amaritudo, desperatio, torpor, vagatio mentis, saepe etiam et praesentis vitae nulla delectatio. De avaritia oriuntur invidiae, furta, latrocinia, homicidia, mendacia, perjuria, rapinae, violentiae, inquietudo, injusta judicia, contemptus veritatis futurbeatitudinis oblivio, obduratio cordis. niloquium, immundicia corporis, instabilitas mentis, ebrietas,libido, hebetudo sensus. De luxuria generatur caecitas mentis, in
Abbreviated transcription (Latin):
C ⁊ ħ emendatione indigere ꝓspeximꝰ. q quidam dum
fitent᷑ peccã sua sacerdotibꝰ. ñ plene id faciunt. Quia gͦ
constat hominem ex duabꝰ eẽ substantiis. aĩa uidelicet n
corpoit. ⁊ int̾dum animi motu. int̾dũ carnis fragilitate
peceat. sollerti indigatione debent inquiri ipsa peccata.
gesta sunt. ⁊ ea quibꝰ in sola cogitatione ꝑ animam odin¬
quitur. Instruenooꝵ ẽ itaq peocatoꝵ fuoꝵ ꝯfessor ut de.uiii.
principalibꝰ uitiis sine quibꝰ in hac uita difficile uuitur.
fessionem faciat. quia aut cogitatione. aut qͥ ẽ gͣuiꝰ oꝑe
certe hꝰcemodi anime pestes tanto ꝑiculosius ledunt᷑ qͣnto
c suꝑbia q̃ mitium om̃is peccĩ ẽ. ⁊ regnia om̃iũ maloꝵ
nascit᷑ om̃is in obedientia. om̃is p̃sumptio. ⁊ om̃is ꝑti¬
natia. stentiones. hereses. arrogantia. De uana gła. lactan¬
na.arrogantia. indignatio. discordia. in anis głe cupido.⁊
hẏpocrisis. e inudia nascit᷑ odiũ : susurratio. detͣctio.

Expanded text:
 hoc emendatione indigere perspeximus, quod quidam, dum confitentur peccata sua sacerdotibus, non plene id faciunt. Quia ergo constat hominem ex duabus esse substantiis, anima videl cet et corpore, et interdum animi motu, interdum carnis fragilitate peccatur: sollerti indagatione debent inquiri ipsa peccata, gesta sunt, et ea, quibus in sola cogitatione delinquitur. Instruendus est itaque peccatorum suorum confessor, ut de octo principalibus vitiis, sine quibus in hac vita difficile vivitur, confessionem faciat; quia aut cogitatione, aut, quod est graviucerte huiscemodi animae pestes tanto periculosius laedunt, quanto  regina omnium malorum, nascitur omnis inobedientia, omnis praesumptio, et omnis pertinacia, contentiones, haereses, arrogantia. De vana gloria, jactantia, arrogantia, indignatio, discordia, inanis gloriae cupido, et hypocrisis. De invidia, nascitur odium, susurratio, detractio,
Abbreviated transcription (Latin):
eos spargat. cinerem pͥͫ mittat. deiñ cilicio capita coꝵ cooꝑiat.
⁊ cũ gemitu ⁊ crebris suspiriis eis denuntiet. qͥ sic̾ adam ꝓiec¬
tus ẽ de paradiso. ipa ⁊ ipsi ab eccłia ꝓpeccĩs abiciunt᷑. Post hec
iubeat ministris. ut extͣ ianuas eccłie eos expellant. Cerꝰ uero
ꝓsequatur cos cum responsorio. In sudore uultus tui uesceris
pane tuo. ⁊ cetã. ut uidentes scãm eccłiam ꝓ facinoribꝰ sius
tremefactã. atq cõmotam. ñ parupendant penitentiam.

Expanded text:
eos spargat, cinerem prius mittat, deinde cilicio capita eorum cooperiat, eos spargat, cinerem prius mittat, deinde cilicio capita eorum cooperiat, et cum gemitu et crebris suspiriis eis denuntiet, quod sicut Adam projectus est de paradiso, ita et ipsi ab Ecclesia pro peccatis abjiciuntur. Post haec jubeat ministris ut eos extra januas Ecclesiae expellant. Clerus vero prosequatur eos cum Responsorio: In sudore vultus tui vesceris pane, etc., ut videntes sanctam Ecclesiam pro facinoribus suis tremefactam
Abbreviated transcription (Latin):
iimilitate ⁊ c̃tricione cordis simplicit̾ ꝯfessus. suscipiat re¬
media penitentie. scdm̃ modũ canonicis auctoritatibus
p̃fixũ. Non soliĩ aut̃ ille qui mortale aliqͥo cõmisit. s ⁊̃ oĩs
hõ quicũq se recognoscit immaculatꝗ̃ xͥ tunicã quam in
baptismo accepit. peccati macula poluisse. ad pͥmum sa¬
cerdotem festinet uenire. ⁊ puritate mentis tͣnsg̃ssiones .i
omiĩa peccata. quib dĩ offensam se incurrisse menunit
humiliter ꝯfiteatur. ⁊ quicquid ei a sacerdote inipctum
n capite quadragesime om̃s pentantes qui publicam sus¬
cipiunt. aut susceperunt penitentiam. añ fores eccłie se
rep̃s ente nt ep̃o ciuitatis. sacco indicti. nudis pedibꝰ. uul¬
tilꝰ int̾iuam ꝓstratis. reos se eẽ ipso habitu ⁊ uuttu ꝓclaman¬
debent. ⁊ scđni modũ culpe penitentiam ꝑ p̃fixos gradus
iniungant. Post ħ in eccłiam eos introducat. ⁊ cũ omi clero
cauones iubent. manꝰ eis imponat. aquã bñdict̾am suꝑ¬

Expanded text:
humilitate et contritione cordis simpliciter confessus, suscipiat remedia poenitentiae secundum modum canonicis auctoritatibus praefixum. Non solum autem ille qui mortale aliquid commisit, sed etiam omnis homo quicunque se recognoscit immaculatam Christi tunicam, quam in baptismo accepit, peccati macula polluisse, ad proprium sacerdotem festinet venire, et cum puritate mentis omnes transgressiones, omnia peccata, quibus Dei offensam se incurrisse meminit, humiliter confiteatur: et quidquid ei a sacerdote fuerit inn capite Quadragesimae omnes poenitentes qui publicam suscipiunt aut susceperunt poenitentiam, ante fores Ecclesiae se repraesentent episcopo civitatis, sacco induti, nudis pedibus, vultibus in terram prostratis, reos se esse ipso habitu et vultu proclamandebent, et secundum modum culpae, poenitentiam per praefixos gradus injungant. Post haec in Ecclesiam eos introducat, et cum omni clero canones jubent, manus eis imponat, aquam benedictam su
Abbreviated transcription (Latin):
oebemus in orõne ⁊ ieninio. ꝑ unam aut ꝑ duas septimana.
aut qͥtũ possumꝰ ut ñ dicatur nob̃ qd sacerdotib uioeoꝵ dictũ
ẽ adño. Ue uobis legisperitis qui aggͣuatis homines. ⁊ im
uno digito ur̃o ñ tangitis sarcina ur̃as. Nemo enim pocest
subleuare cadentem sub pondere.nisi inclinauit se. ut porn¬
gat ei manum. Neq ullus medicors pot curare uulnera
peccoꝵ uulnã pot̾ curare. aut aĩabꝰ peccã auferre nisi p̃stan¬
te sollicitudine. ⁊ orõne lacrimarum. loq ⁊ nos siudimiꝰ
aliquem in peccĩs iacentem. festinemꝰ eũ ad penitentiam
ꝑ nrãm doctrinam reuocare. Et quotienstumq dedis pec¬

Expanded text:
imanas, aut quantum possumus, ut non dicatur nobis quod sacerdotibus Judaeorum dictum est a Domino: Vae vobis legisperitis, qui aggravatis homines, et impuno digito vestro non tangitis sarcinas ipsas. Nemo enim potest sublevare cadentem sub pondere, nisi inclinaverit se ut porrigat ei manum. Neque ullus medicorum vulnera peccatorum vulnera potest curare, aut animabus peccata auferre, nisi praestante sollicitudine et oratione lacrymarum. Necesse aliquem in peccatis jacentem, festinemus eum ad poenitentiam per nostram doctrinam vocare. Et quoties dederis
Abbreviated transcription (Latin):
sons nostantꝰ regt ann xxrĩ. ꝓ constans arrian effectꝰ catholicos toto
orbe ꝑsequit᷑. Cuius ⁊̃ fauore fretꝰ arriꝰ. dũ inconstantinopoli ad eccłiã
ꝑgeret ad u̾sus nõs de fide dimicaturꝰ. du̾tit ꝑfoꝵ ꝯstantii ad neces
siꝰ ⁊ hylariꝰ. doctͥna ⁊ ꝯfessione fidei celebrant᷑. ħesis ant᷑pomorphitarͣ
in syria ⁊ macedonia ⁊ in ꝯstantinopoli nascit᷑. Donatꝰ artis gramati¬
cȩ scͥptor ac p̾ceptor ieronimi. rome illustris habet᷑. Antoniꝰ monachuᷤ
morit᷑. ossa andreȩ ⁊ lucȩ apłoꝵ ꝯstantinopolim tͣnsferunt᷑. Iulianꝰ reg̾
infert xͥanis. Qui ñ dum in odio xͥ tẽplum iherosolimis iudeis reꝑa¬
re ꝑmisisset. atq ex om̃ibꝰ ꝓuinciis iudei collecti nora tẽpli fundam̃¬
ta iac̾ent. subito noctu o borto t̾remotu saxa ab imo fundam̃toꝵ excu̾¬
sa longe lateq sparsa st̃. igneus qͦ: globꝰ ab int̾iori ede tẽpli egressus.

Expanded text:
ses V, dies XIII. Constantius, arianus effectus, Catholicos toto orbe persequitur. Cuius etiam favore Arius fretus, dum in Constantinopoli ad ecclesiam pergeret, adversus nsius et Hilarius doctrina et confessione fidei celebrantur. Haeresis Anthropomorphitarum 98 in Syria, et Macedonia, et Constantinopoli nascitur. Donatus artis grammaticae scriptor, ac praeceptor Hieronymi, Romae illustris habetur. Antonius monachus minsert Christianis. Qui etiam dum in odio Christi templum Iudeis reparare promisisset atque ex omnibus provinciis Iudei collecti nova templi fundamenta iacerent, subito nocte, oborto terre motu, saxa ab imo fundamentorum excussa, longe lateque excussa sunt. Igneus quoque globus ab interiore ede templi egressus,
Abbreviated transcription (Latin):
tas accolas misit. Ezechias ann̾.xxuiii. sub qͦ ꝓpħabant esaras. iͦseȩ. ħ
cati st̃. Manasses ann̾.lu. ꝑidẽ tp̃c romanis p̾fuit numa põpiliꝰ. qͥ pͥmꝰ
uestales uͥgines instituit. duosq m̃ses ianuariũ ⁊ febroariũ.x. mͣsib an¬
ni adiecit. Tcͣ qͦ sibilla samiͥa claruit. ammon aun̾.xi. Huiꝰ tꝑibꝰ tulliꝰpͥor
tariã fecͣ. Tc̃ daniel. ananias. azarias. ⁊ misael inbaby lone claruerͣ.
captiuũ duc̃. templo eu̾so anno edificationis sue. ccce. ł.ͫͬ. Per idẽ tp̃c¬
sapho mulier in diu̾so poemate claruit. solon leges atheniensiũ dedit.

Expanded text:
tas accolas misit. auit annos LV. Per idem tempus Romanis praefuit Numa Pompilius, qui primus Vestales uirgines instituit duosque menses Ianuarium et Februarium decem mensibus anni adiecit. Tunc quoque Sibtariam fecit. Tunc Daniel, Ananias, Azarias et Misael in Babylone clarueruntcaptivum duxit, templo incenso, anno aedificationis suae CCCCLIV.Sapho mulier in diverso poemate claruit; Solon leges Atheniensibus dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
incipiunt. Alexander macedo anñ.u. regnaũ. huiꝰ enĩ.u. anni pꝰtre¬
mi in ordine num̾ant᷑. In quib monarchiã orbis obtinuit. ⁊ alexã¬
largi filius. annis.Lxx. hic iudeam capiens. płimos hebreoꝵ egy p¬
tum transtulit. hoc tꝑͣr renon stoicꝰ ⁊menander comicꝰ ⁊ theusras in¬
frͣ philosophi claruer̾. Feridẽ tẽpꝰ macha beoꝵ lib̾ inchoat pͥmus.
stolomeus philadelpħꝰ anñ.xxx.uiii. hic iudeos qͥ megypto erant

Expanded text:
i. Alexander Macedo annis quinque. Hujus enim quinque anni postremi in ordine numerantur quibus monarchiam obtinuit Lagi filius, regnat annis XI. Hic, Judaeam capiens, plurimos Hebraeorum in Aegyptum transtulit. Hoc tempore Zeno Stoicus, et Menander comicus, et Theophrastus philosophus claruerunt. Per idem tempus Machabaeorum liber inchoatur primus.lphus regnat annis XXXVIII. Hic Judaeos 83 qui in Aegypto erant
Abbreviated transcription (Latin):
ananꝰ pp̃ romani uenire karolũ regẽ ad defendendas res ȩccłiȩ
postulauit. Rarolus uͦ romã ueniens papiã obsedit. ibiq re¬
Clicto exercitu in sc̃a resurrectione ab adriano pp romȩ honorifice
susceptꝰ ẽ. Post scam uͦ resurrectionẽ reu̾sus papiã. cep̃ desid̾ium
rege̾. Deniq romã reuersꝰ.ꝯstituit ibi synodũ cum adriano p̃p. in
patͥarchio lat̾ani in eccłia sẽi saluatoris. Quȩ synodꝰ celebrata est.
do tradiderͣ harolo iis ⁊potestatẽ eligendi pontificẽ ⁊ ordinan¬
di apłicã sede̾. Dignitatẽ qͦ patͥciatꝰ ei ꝯcesser. Insuꝑ archiepõs.
ep̃os. ꝑ singłas ꝓuincias ab eo inuestiturã acciꝑe diffiniuit. ⁊
uͥ nͥ a rege laudetur ⁊ inuestiat᷑ epͣc. a nemine ꝯsecret᷑. ⁊ qui¬

Expanded text:
anus papa Romam venire Karolum regem ad defendendas res ecclesie postulavit. Karolus vero Romam veniens Papiam obsedit, ibique relicto exercitu in sancta resurrectione ab Adriano pape Rome honorifice susceptus est. Post sanctam resurrectionem reversus Papiam cepit Desiderium regem. Deinde Romam reversus constituit ibi synodum cum Adriano in patriarchio Lateranensi in ecclesia sancti Salvatoris, que synodus celebrata est ado tradiderunt Karolo ius et potestatem eligendi pontificem et ordinandi apostolicam sedem; dignitatem quoque patriciatpos per singulas provincias ab eo investituram accipere definivit: et ut, nisi a rege laudetur et investiatur episcopus, a nemine consecretur; om
Abbreviated transcription (Latin):
Nelectione aarõn ostendit᷑. qd̾ si pauci sunt qui iꝰte eligant. ⁊ mul¬
titudo contradicant. tn paueoꝵ sententia canonice eligentiũ
seqͣnda. multitudinis error reꝓbandꝰ. Uocatꝰ aaron n comuni e¬
Cabsorti sũt. S moyses ex p̾cepto dĩ ⁊ ꝑmiracłm assumpsit aaron ĩ
sac̾dotiũ. Precepit enĩ ũ de duocĩ tͥbub .xii. uiroꝵ. uirge.xii.
intab̾ nacło ponerent᷑. ⁊ cꝰ floruisset uirga. pontifex scd̾m manife

Expanded text:
ne autem Aaron ostendit quod, si pauci sint qui juste eligant et multitudo contradicat, tamen paucorum sententia canonice eligentium sequenda est, multitudinis error reprobandus . Ponabsorpti sunt . Sed Moyses ex praecepto Dei, et per miraculum assumpsit Aaron in sacerdotium. Praecepit enim ut de XII tribubus XII virorum XII virgae in tabernaculo ponerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
honestũ. Utile. fa̾cile. possibile. In colume. uidelic ne sit in dampnũ
dño suo de corꝑe suo. Tutũ ne sit ei indampnũ de secreto suo. ł demo̾ni¬
tionibꝰ ꝑ qͣs tutꝰ pot̾ ẽẽ. Honestũ. ne sit ei indampnũ de iusticia sua. ł de
aliis causis qͣ ad honestatẽ eiꝰ ꝑtin̾e uident᷑. Utile. ne sit ei indampnũ
de suis possessionib. facile ł possibile. ne id bonũ ꝗ dñs suus leuit̾ po¬
t̾at fac̾e: faciat ei dificile. Neue id qd̾ possibile erat. reddat ei ĩpossi¬
bile. Ut fideł ħ nocum̃ta caueat. iꝰtũ ẽ. S ñ ido casam̃tũ meret᷑. Nõ¬
enĩ sufficͣ abstin̾e amalo. nͥ faciat ꝗ bonũ ẽ. Restat gͦ uͥ in eisdẽ.ui.
supͣdictis. ꝯsiliũ ⁊ auxiliũ dño suo fidelit̾ p̾stet. si beneficio dignꝰ ui
uicẽ redd̾e debet ꝙ si ñ fec̾it: m̾ito censebit᷑ male fidꝰ. sicͣ ille si m eoꝵ p̾¬
uaricatione ł faciendo. ł ꝯsentiendo dep̾hensus fu̾it: ꝑfidꝰ ⁊ ꝑiurus

Expanded text:
honestum, utile, facile, possibile. Incolume videlicet, ne sit in damnum domino de corpore suo; tutum, ne sit ei in damnum de secreto suo, vel de munitionibus per quas tutaliis causis quae ad honestatem ejus pertinere videntur; utile, ne sit ei in damnum de suis possessionibus; facile vel possibile, ne id bonum quod dominus suus leviter facere poterat faciat ei difficile, neve id quod possibile erat, reddat ei impossibile. Ut fidelis haec nocumenta caveat justum est, sed non ideo cassamentum  fiat quod bonum est . Restat ergo ut in eisdem sex supradictis consilium et auxilium domino suo fideliter praestet, si beneficio dignus vivicem reddere debet. Quod si non fecerit, merito censebitur malefidus; sicut ille, si in eorum praevaricatione vel faciendo vel consentiendo deprehensus fuerit perjurus
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃tũ accedat. nec in sua causa ł alt̾ius iurator existat. Pueri aũ añ¬
Si puella sita impuerili ȩtate. in domo patͥs illo nesciente se uira¬
m̃to ꝯstrinx̾it. ⁊ si pat̾ statim uͥ audierit ꝯtradix̾it: uota eiꝰ ⁊ iuram̃¬
ta irrita erunt. ⁊ faciliꝰ em̃ dabitur. Ex cͣcił aurelian̾ cap̃.ii..
uram̃tũ filii ⁊ filiȩ nesciente patre. ⁊ uota monachi nesciente ab¬
bate. ⁊ iuramͣta pueri: irrita sunt.
Siquis ꝓuocat te ad uirationẽ. uͥ forte sic sibi existimet satis fie¬
riposse. si uirau̾is de ipsa re qͣputat te ꝯuicisse. ac fecisse te ꝗ forsi¬
tan ñ fecisti. ne remaneat in eo mala spitio. si uirau̾is tu. ñ sic peccaᷤ.

Expanded text:
sacramentum accedat, nec in sua causa vel alterius jurator existat. De eaSi puella sita in puerili aetate in domo patris, illo nesciente, se juramento constrinxerit, et si pater statim ut audierit contradixerit, vota ejus et juramenta irrita erJuramentum filii et filiae nesciente patre, et vota monachi nesciente abbate, et juramenta pueri irrita sunt.Si quis provocaverit te ad jurationem, ut forte sic sibi existimet satisfieri posse: si juraveris de ipsa re quam putat te commisisse ac fecisse, et forsitan non fecisti, ne remaneat in eo mala suspicio, si juraveris, tu non sic peccas
Abbreviated transcription (Latin):
nensiu̾ pͥnceps. in grecia quadrigã iunx̃. Othoniel annis .xl. rex̃ ppłm.¬
Cath mꝰ regnat thebis. qui pͥmꝰ litt̾as grecas inuenit. ꝑidẽ tpͣc linꝰ ⁊ ampli
.lxxx. rexͣ ppłm. his tꝑ̃ibꝰ fabulose facte st̃ de teptolemo ꝙ iubente cerere
serpentium pennis gestat᷑. indigentibꝰ frum̾ta uolando distribuerit. de
ypocentauris. qd̾ equoꝵ hoimq fu̾it nat᷑e ꝑmixtio. decerbero tͥcipite in¬
pides. de belloro fonte. ꝙ eqͦpennis uolante sit uectꝰ. De amphione ꝙ. cy¬
eiꝰ filio icaro. ꝙ coaptatis s pennis uolau̾int. hac etate regnat latinꝰ picꝰ
t õ fabula facta ẽ de minotauro bestia lab̾intheo inclusa. I air.xxii.
ob moibi dolores fla̾mis sese iniecͣ. ꝑ idẽ tpͣc alexander helenã mpuit.
tianũ bellum decennale surrex̃. Abessa annis.uii. amazonas arma

Expanded text:
niensium princeps, in Graecia quadrigam junxit. 19. 3796 Othoniel, annos XL. Cadmus regnat Thebis, qui primus Graecas litteras invenit. Per idem tempus Linum et AmphiLXXX. His temporibus fabulae fictae sunt: de Triptolemo, quod, jubente Cerere, serpentium pinnis gestatus, indigentibus frumenta volando distribuerit; de Hippocentauris, quod equorum hominumque fuerint natura permisti; de Cerbero tricipite inpides; de Bellerophonte, quod equo pennis volante sit victus; de Amphione, quod ciet ejus filio Icaro, quod coaptatis sibi pennis volaverit. Haec aetate primus regnat Latinis PicuTunc fabula ficta est de Minautoro bestia labyrintho inclusa. 25. 4004 Job morbi dolorem sese flammis injecit. Per idem tempus Alexander Helenam rapuit, Trojanumque bellum decennale surrexit.
Abbreviated transcription (Latin):
pecem uocat᷑. si tam ꝗͣ febris inuitũ occuparer. recte iniuistei pena uid̾etur
quȩ peccantẽ consequit᷑. ⁊ quȩ dampntio numcupatur. Nunc uͦ usq u¬
eo peccatum uoluntarium malum. ut nullo mͦ sit peccatum si ñ sit uo¬
luntarium. ⁊ hoc queð ita manifestum ẽ. ut nulla huic doctoꝵ paua¬
tas nulla doctoꝵ turba dissentiat. Quare aut negandum ẽ peccatum
cõmutti. aut fatendum uoluntate comitti. hieronimꝰ augustino.¬
Siquis existimat ⁊ habundantia ciboꝵ potionumq se ꝑfrui. ⁊ uaca¬
re posse sapientiȩ. hoc ẽ aduersari in delicuis. ⁊ deliciar̾ uitis ñ teneri.
lorieate acies ingladios debacant᷑: Ambrosius libro de officuis. Bellica
gis quã officio corꝑis intendimꝰ. nec ad arma iam spectat nr usus. sed
Uis xͥ audire censores: Iubentur incedere sine uirga. nec t̾rore s
gra ppłm querere. recond̾e gladium. non possidere aurum. Urbanꝰ pͣpͣ.¬

Expanded text:
bris invitum occuparet, recte injusta poena videretur, quae peccantem consequitur, et quae damnatio nuncupatur. Nunc vero usque adeo peccatum voluntarium est malum, ut nullo modo sit peccatum, si non sit voluntarium; et hoc quidem ita manifestum est, ut nulla hinc doctorum pauitas, nulla indoctorum turba dissentiat. Quare aut negandum est peccatum committi, aut fatendum est, voluntate committi. Non autestimat et abundantia ciborum potionumque se perfrui, et vacare posse sapientiae, hoc est, et versari in deliciis, et deliciarum vitiis non teneri, loricatae acies in gladios debacchantur? Porro, sanctigis offitio, quam corporis intendimus, nec ad arma iam spectat usus noster, sed isti audire censores? iubentur censere sine uirgis nec terrore, sed gratia plebem quaerere, recondere gladium, non possidere aurum. ta
Abbreviated transcription (Latin):
E pꝰ pauca. Ita inquit paniũ audietis uͥ magnũ. nec accepitis cuiꝰqͣ per¬
negau̾it. pari iudicio ex aminet᷑. Si negau̾it ⁊ ñ pot̾ ꝯuinci manifestĩ
indiciis. si lib̾ ẽ. iuret cum.xii. Si seruus. feruenti ferro se purget. Sin aũ¬
uror moriens in aritũ uno ł duobꝰ audientib demorte sua inculpau̾it.
nͥ ĩo erit uictus. s si lib̾ ẽ. cum. lxxii. uiret. Si seruus. suꝑ.xii. uomerẽ

Expanded text:
 pernegaverit, pari judicio examinetur. Si negaverit et non potest vinci manifesti indiciis; si liber est, juret cum duodecim; si servus, ferventi ferro se purget. Sin autem moriens, maritum uno vel duobus audientibus de morte ejus inculpaverit, non ideo erit victus, sed s
Abbreviated transcription (Latin):
int̾fecit multos. Hꝰ tp̃r p̾sini ⁊ beniti ꝑ oriente̾ p̾lia᷑ egy ptum ciuile
bellum faciunt. hac re mutua cede ꝓsternunt᷑. p̾lia qͦ ꝑsarũ gra¬
uissima cͣc rem publicã excitant᷑. a quibꝰ romani fortit̾ debellati płi¬
mos romanȩ miliciȩ urbes sibi rebellando subiecit. ⁊ iudoos sui
regni subditos ad fide̾ xỹi conuertit. fiunt gͥ anni ab exordio mu̾¬

Expanded text:
interfecit. Huius tempore Prasini et Veneti per orientem vel Egyptum civile bellum faciunt ac sese mutua cede prosternunt. Prelia quoque Persarum gravissima excitantur, a quibus Romani fortiter debellati plurimas Romane milliciae orbis bellando subgicit et Iudeis suis regni subditus a fidem Christi convertit. Fiunt igitur ab exordio mun
Abbreviated transcription (Latin):
com̃ det᷑. ⁊ pmittat se redditur̃. cũ ille qui com̃daũ popose̾it.⁊ si forte
gldadiũ siua repetat furens. manifestũ ẽ ñ eẽ reddendũ. nc ł se oe¬
eidat padios. donec ei sanitas restituat᷑. ħ iõ ñ ht̃ duplex con. q ille
ciur esmodatꝰ ẽ gladiꝰ. cũ ꝓmittebat se redditur poscenti. ñ cogitabat
furentẽ posse repet̾e. Manifestũ ẽ. ñ eẽ̾ culpandũ aliqn uer tacere. fal¬

Expanded text:
commendetur, et promittat se redditurum cum ille qui commendavit poposcerit: si forte gladium suum repetat furens, manifestum est non esse reddendum, ne vel se occidat vel alios, donec ei sanitas restituatur. Hoc ideo non habet duplex cor, quia ille cui commodatus est gladius, cum promittebat se redditurum poscenti, non cogitabat furentem posse repetere. Manifestum est non esse culpandum aliquando verum tacere, fal
Abbreviated transcription (Latin):
dericꝰ rex gothoꝵ cũ ingenti exercitu hẏspaniam ingredit᷑. Leo ma
oscori ħetiei languens. ĩmundo repleta spͣu canina rabiȩ latrat. Pi
dẽ tp̃c apparuit ħesis acephaloꝵ ccͣ calcedonense ꝯciliũ repugnanti¬
figura similẽ obtulit. ipsumq leone̾ occulte qͣrit cłicũ fec̾. quiq in
Crassamundꝰ Wandaloꝵ rex catholicas ȩccłias claudit.⁊.c.xx. ep̃os¬
exilio sardiniã mittit. fulgentiꝰ epͣc in ꝯfessione fidei ⁊ scientia claruit.
ꝑ idẽ tp̃c apͣ cartaginẽ olimpiꝰ qͥdã epͣc arrianꝰ inbalneis sca̾m tͥnitatẽ
set. baptizat te barbas innomine patͥs ꝑfiliũ inspu sc̃õ. stutĩ aqͣ qͣ
fuerat ad baptizandũ deportata. nusquã comparuit. Ꝙ aspiciens qui
baptizatꝰ erat. ꝯfestu ad catholicã fidẽ abiit. ⁊ uixta morẽ fidi̾ baptis¬
mũ xp̃i suscepit. Iustinꝰ maior reg̃ anñ.uiii. Post crassamundũ hyl

Expanded text:
doricus rex Gothorum, cum ingenti exercitu Hispaniam ingreditur. 111. oscori haeretici languens, immundo repleta spiritu, canina rabie latrat. Per idem tempus apparuit haeresis Acephalorum Chalcedonense 102 concilium impugnantifigura similem obtulit, ipsumque Leonem occulte clericum fecit, qui in Transemundus Wandalorum rex catholicas eccexilio in Sardiniam mittit. Fulgentius quoque in confessione fidei et scientia floruit. Per idem tempus apud Cartaginem Olimpius quidam Arriaset: «Baptizat te Barbas in nomine patris per Filium in Spiritu sancto», statim aqua, que fuerat ad baptizandum deportata, nusquam comparuit. Quod aspiciens qui baptizandus erat, mox ad catholicam ecclesiam abiit et iuxta morem fidei baptismum Christi suscepit. An
Abbreviated transcription (Latin):
nũ suscepit. Qui sacram̃to a crassamundo constrictiss: nt̃ catholicis
in regno suo ꝯsuleret. añ ꝗͣ regnũ susciꝑet. ep̃os ab exilio reu̾ti iussit.
fide̾ xͥ susceper̃. Narses patͥcius pꝰquã sub iustiniano aug̾to totilã re¬
ritꝰ. longobardos a pannoniis inuitauit. cos initaliã introduxͣ. hac
tempestate. leuigildꝰ rex gothoꝵ qͣsdã hispaniȩ regiones sibi rebel¬
les. inpotestatẽ sui regni suꝑando redegit. Tyberius reg̾ amñ.uiiii.¬
gothis subitiuntur. Gothi recaredo pͥncipe nitente ad fide̾ catholicã
nos dimicantes. auro mag̾ ꝗͣ ferro pellunt᷑. ft cas reg̾anñ.uii.¬

Expanded text:
num suscepit. Qui sacramento a Transimundo obstrictus, ne Catholicis in regno suo consuleret, antequam regnum susciperet episcopis ab exilio reverti iussit dies XX. Narsius patricius, postquam Iustiniano augusto Totilam Gorritus, Langobardos a Pannoniis invitavit eosque in Italia introduxit. Hac tempestate Levigildus rex Gothorum quasdam Hispanie regiones sibi rebelles in potestate sui regni superando redegit. Gothis, subiciuntur. Gothi a Reccaredo principe innitente ad fidem catholicam nos dimicantes auro magis quam ferro pelluntur. Eo tempore sanctu
Abbreviated transcription (Latin):
leronimꝰ pb̃r inbethleẽ. ⁊ toto mundo clarꝰ habet᷑. P̾scilli anꝰ accusante eusta¬
chio a maximiano tiranno gladio cedit᷑. ꝑidẽ tp̃c capͣ ioħis baptistae con
tẽpla ꝑtotũ orbẽ iubente theodosio. eo tꝑͣr derelicta referunt᷑. Nã ad huc
anñ.iii. ꝑidẽ tp̃e ioħs anachoreta insignit̾ claruit. Q ĩ theodosio ꝯsu¬
lenti. de eugenio tyranno uictoriã illi p̾dix̃. Archadiꝰ eũ frẽ honorio

Expanded text:
Hieronymus presbyter in Bethleem toto mundo clarus habetur. Priscillianus, accusante Itacio, a Maximo tyranno gladio caeditur. Per idem tempus caput Joannis Baptistae Constempla per totum orbem, jubente Theodosio, eodem tempore subvertuntur. Nam adhuc ant. Per idem tempus Joannis anachoreta insignis claruit. Qui etiam Theodosio consulenti
Abbreviated transcription (Latin):
ista ꝑiuria. qͣ duo cõmmoraui. fac̾ illũ urare. qr uer̾ puttit ẽẽ ꝓ
qͦ iurat. Uerͣ putat eẽ.⁊ t̾n falsũ ẽ. Non exaĩo iste ꝑuirat. Fallitur
ẽẽ. ⁊ iurat tãꝗͣ uer̾ sit. forte uer̾ ẽ. u̾bi gr̾a ũ intelligatis. Puit iñ
illo loco. in t̾rogas hominẽ. ⁊ respondet pluisse. ⁊ ad negotiũ ipsiꝰ cõ¬
petit uͥ dicat pluit. s putat ñ pluisse. drͣ enĩ u̾e pluit. Uere ⁊iu
rat. ⁊ tñ ꝑ luit ibi. S ille nescit: ⁊ putat ñ pluisse. ꝑ iurꝰ ẽ. Int̾ ẽ ꝗͣ

Expanded text:
ac illum jurare qui verum putat esse pro quo jurat, verum putat esse, et tamen falsum est. Non ex animo iste perjurat, fallitur, esse, et jurat tanquam verum sit, et forte verum est. Verbi gratia, ut intelligatis, Pluit in illo loco? interrogas hominem; et putat non pluisse, et ad negotium ipsius competit, ut dicat, Pluit: sed putat non pluisse; dicitur ei, Vere pluit? Vere, et jurat: et tamen pluit ibi, sed ille nescit, et putat n
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝯscientiȩ testis ẽ. ita ħ accipit. sic̾ ille cui uirat᷑ intelligit..
Duplicit̾ aũ reus fit. qui cum nom̃ dñi inuanũ assumit. ⁊ ꝑximũ
dolo capit. Non ẽ ꝯseruandũ sacram̃tũ. qͦ malũ in caute ꝓmittit᷑.
ueluti si qͥspiam ad ult̾e ꝑpetuã cũ ea ꝑmanendi fide̾ polliceat᷑. To¬
lerabili ẽ enĩ ñ implere sacram̃tũ. ꝗͣ ꝑman̾e instupri flagitio.

Expanded text:
 ille cui juratur, intelligit. Dupliciter autem reus fit, qui et Dei nomen in vanum assumit, et proximum dolo capit. Non est observandum juramentum, cum malum incaute promittitur: veluti si quispiam adulterae perpetim cum ea permanendi fidem polliceatur. Tolerabilius est enim non implere sacramentum, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Qui eligunt iurationẽ. multũ int̾ẽ.si nescit illũ uiraturũ fal¬
sum. an scit. Si enĩ nescit: ⁊ ĩo scit. Iura mͥ ũ fides ei sit. ñ audeo
dic̾e nͣ eẽ pecc̾m. tn humana tẽptatio ẽ. Si aũ noũ fecisse. siscit eũ
fecisse. uidit fecisse. ⁊ cogit eũ urare. homicida ẽ. Iile enĩ suo ꝑiurio
int̾iit. s iste manũ int̾ficientis ñp̃ssit ⁊ p̾ssit. Aug̾ de u̾bis apłi.¬

Expanded text:
Qui exigit jurationem, multum interest, si nescit illum jurare falsum, an scit. Si enim nescit, et ideo dixit: « Jura mihi, ut fides ei sit, » non audeo dicere esse peccatum, tamen humana tentatio est. Si autem novit eum fecisse, si scit eum fecisse, vidit fecisse, et cogit jurare, homicida est. Ille enim se suo perjurio interimit; sed iste manum interficientis et impressit et pressit. CAP. CXI
Abbreviated transcription (Latin):
liqͦmͦ cognoũ. ã ocłis suis ꝯspex̃. a ille ipse qͥ uirauit illi indieauit.
ita enĩ potuit ẽẽ ꝯsciꝰ. s int̾ timorẽ hꝰ pecc̃i. ⁊ timorẽ ꝑditionis hõiũ
ñ parua existit plerumq temptatio. possumꝰ enĩ paratũ ad ꝑiuriũ
ad monendo. ł ꝓhibendo a tã gͣui pecc̃o reuocare.s si ñ audierit. ⁊ co¬
ram nob̾ de re ꝗͣ nouimꝰ. falsũ urau̾it: utrͣ ꝓhib end̾ sit ꝓditꝰ. ⁊ si ĩ¬
picłm mortis incurrat. difficillima qͣstio ẽ. S qr ñ hic exp̃ssit eui
ħ iudicatũ ẽ. utrͣ illi cui iurat᷑ ansacerdoti. ł cuiꝑiã qͥ ñ solũ eũ ꝑ¬

Expanded text:
t illi indicauit; ita enim potuit esse conscius. sed inter timorem huius peccati et timorem proditionis hominum non parua existit plerumque tentatio. possumus enim paratum ad periurium admonendo uel prohibendo a tam graui peccato reuocare; sed si non audierit et coram nobis de re quam nouimus falsum iurauerit, utrm mortis incurrat, difficillima quaestio est. sed quia non hic expressit cui hoc indicandum est, utrum illi cui iuratur an sacerdoti uel cuipiam qui non solum eum p
Abbreviated transcription (Latin):
dũ nou̾imꝰ. ac mag̾ instante necessitate peierandũ nob̾. ꝗͣ ꝓuitan
dñm occid̾e nabal uir̃stultũ ⁊ impiũ. atq omia ꝗ̃ ad illum ꝑtine¬
rent demoliri. S ad pͥm ã int̾cessionẽ abigail femine prudentis.
mox remisit minas. reuocauit enst̃ in uagina. Neq aliqͥd culpe se
tali ꝑiurio ꝯtraxisse doluit. It̾. Non solũ inuirando. s ⁊ ĩ om̃e qd̾

Expanded text:
dum novimus, ac magis instante necessitate peierandum nobis, quam pro num occidere Nabal virum stultum et impium atque omnia, quae ad illum pertinerent, demoliri, sed ad primam intercessionem Abigahil feminae prudentis mox remisit minas, revocavit ensem in vaginam suam nec aliquid culpae se tali periurio contraxisse doluit. Per haec
Abbreviated transcription (Latin):
sangͥne impłe. It̾. Iuraũ dd tem̾e. sed ñ impleuit iurationẽ maiori
pietate. Ecce dauid sc̃s. Num qͥd iratͦ sangͥnẽ hominis fudit: S eũ
falsũ iurasse negare qͥs pot̾it: deduob pecc̃is eleg̃ minimũ. s minꝰ
fuit illud incõꝑatione peioris. Nam ꝑse ipsũ appensũ. magnũ ma¬
In malis ꝓmissis rescinde fide̾. inturpe uotũ muta de cretum.
Qd̾ incaute uouisti. ñ facias Impia ẽ enĩ ꝓmissio. qͣscełe ad ĩplet᷑.¬

Expanded text:
aulo post. Juravit David temere, sed non implevit jurationem majori pietate. Ecce David sanctus non quidem iratus sanguinem hominis fudit, sed eum falsum jurasse negare quis poterit? De duobus peccatis elegit minimum, sed minus fuit illud in comparatione majoris pejorisIn malis promissis rescinde fidem, in turpi voto muta decretum. Que incaute vovisti ne facias; impia enim promissio que scelere adimplet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiscar uͥ ꝓsꝑa cedant. qr ita se ht positio sidir᷑. ñ agã ħ inm̃¬
t᷑. obseruatores tꝑ̃m rep̃hendendos. qͥ dicũt ñ ꝓficiscar hodie. qr¬
nandi. q imbrib autũpnalib t̾ra saciata e̾. ł siqͥ forte alii na¬
turales effectꝰ c̾ca motũ aeris ⁊ humoris ad uariandas tꝑͣm qͣ¬
litates. insider̃ ordinatissima ꝯu̾satione notati sunt. Ex libro¬
Dascał ñ pꝰ multũ tpͣc ab officio archidiaconatꝰ ꝑꝑ pontificali.
aliqͣs incantationes ⁊ luculos qͦs qͦlebat. ł sortes qͣs cũ aliis
respectorib tractabat: dĩ batiq petͥ apłoꝵ pͥncipis int̾ueniente
idicio pͥuatꝰ ẽ. ⁊ asergio inmonast̾i̾o retrusꝰ. Post qͥnqͥnnium. p̾
cordis duricia inpenitens defunctꝰ ẽ. Aug̃. libro de m̃datio.¬

Expanded text:
roficiscar ut prospera cedant, quia ita se habet positio siderum; agam hoc meatur observatores temporum reprehendendos qui dicunt: « Non proficiscar hodie qnandi, quia imbribus autumnalibus terra satiata est, » vel qui fortes ad naturales effectus circa motum seris, ad variandas temporum qualitates in siderum ordinatissima conversione notati sunt. s non post multum temporis ab officio archidiaconatus, propter aliquas incantationes et luculos quos colebat, vel sortes quas cum aliis respectoribus tractabat Dei beatique apostolorum principis interveniente judicio privatus est et a Sergio in monasterio retrusus post quinquennium prae cordis duritia impoenitens defunctus est. DE JURA
Abbreviated transcription (Latin):
Non in inferenda si depellenda iniuria. lex uut ẽ. Qũi libro .i.
eni nͣ tepellit a socio in uriã si pot̃ tã ẽ inuidio qͣ ille qui facit.
ges iusta p̾cipientes ⁊ cc̃ria ꝓhibentes. ꝯuenienti uigore sanctie
militare pecc̾m ẽ. Nec iẽ publicam gerere cͥminosũ ẽ. s io ag̃e tẽ¬
publicã. ũ rẽ familiarẽ potiꝰ augea̾: uidet᷑ eẽ dampnabile. Propt̃¬
eã enĩ ꝓuidendã qͣdã militantib st̃ stipendia ꝯstituta. ne duap
sumptꝰ querit᷑. p̾da grasset᷑. It. dñs ipse dix. R eddite q̃ sunt di dõ

Expanded text:
Non in inferenda, sed in depellenda injuria lex virtutis est. Qui enim non repellit a socio injuriam, si potest, tam est in vitio quam ille qui facit.ges iusta praecipientes et contraria prohibentes conuenienti uigore sanciemilitare, peccatum est. Nec rempublicam gerere criminosum est; sed ideo agere rempublicam ut rem familiarem potius augeas, videtur esse damnabile. Propterea autem providentia quadam militantibus sunt stipendia constituta, ne, dum sumptus quaeritur, praeda grasse
Abbreviated transcription (Latin):
Betur fides. mirͣ si fides appellat᷑. Ueru̾tamͣ qͣlecũq sit. si ⁊ ccͣ ipsam
lus expoliare ñ possit: inueniat sociũ iniquitatis. ⁊ cũ eo paciscat᷑.
ũ simł id faciant. spoliumq partiant᷑. qui facinore coͬmisso totum
solus auferat. dolet ꝗ ille ⁊tidẽ sibi ĩeruatã ñ ẽẽ ꝯquerit᷑. Uerum
in ipsa ꝑmaneat sua qͥuerela cogitare debet. potiꝰ in bona uita ipsi
humane societatẽ fuisse seruandã. ne p̾da iniqͣ ex homine fieret. si sen¬
si eam fidi̾ uiolatͥcẽ ł ipse adult̾ putabit. Actꝰ.iiii.uii. sinodo..¬

Expanded text:
etur fides, mirum si fides appellanda est; uerumtamen qualiscumque sit, si et contra ipsam lus exspoliare non possit, inveniat socium iniquitatis, et cum eo paciscatur ut simul id faciant, spoliumque partiantur: quo facinore commisso totum solus auferat; dolet quidem ille, et fidem sibi servatam non esse conqueritur, verum in ipsa sua querela cogitare debet, potius in bona vita ipsi humanae societati fidem fuisse servandam ne praeda iniqua ex homine fieret, si sensi eam fidei violatricem, vel ipse adulter putabit. CAP. 15. - De no
Abbreviated transcription (Latin):
Derqͥrendũ ẽ si aliqͣ femina sit. qͣ ꝑ qͣdã maleficia. ⁊ incantationes
mentes hominũ se inmutare posse dicat .i. uͥ de odio inamorẽ. ut
de amore inodiũ ꝯu̾tat. ã bona hominũ a dampnet. a subripie̾t.⁊
si aliqͣ ẽ. ꝗͣ se dicãt cũ demonũ turba insimilitudinẽ mulierũ tͥns¬
formata. cercis noctibꝰ eqͥtare supͣ qͣsda̾ bestias. ⁊ in eoꝵ consor

Expanded text:
Perquirendum est si aliqua femina sit, quae per quaedam maleficia et incantationes mentes hominum immutare se posse dicat, idem, ut de odio in amorem vel de amore in odium convertat, ut bona hominum aut damnet aut subripiat. Et si aliqua est quae dicat cum daemonum turba in similitudinem mulieris tformata certis noctibus equitare super quasdam bestias, et in eorum consort
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit. ⁊ hãc sͨ ꝑ infidelitatẽ subiugau̾it. ilico tͣnsformat se indiu̾s ar p̾so¬
nar᷑ sp̃es atq dissimilitudines. ⁊ mte̾ ꝗͣ captiuã tenet in sompnis de¬
ludens. mͦ leta. mͦ tͥstͥa. mͦ cognitas. mͦ in cognitas ꝑsonas ostendens.
nire opinat᷑. Quis enĩ ñ in sõpnis nocturnis uisionib extra se ipsum
educit᷑. ⁊ multa uidet dormiendo. q̃ nũꝗͣ uid̾at uigilando: Quis u tñ

Expanded text:
itatem et incredulitatem subjugaverit, illico transformat se in diversarum personarum species atque similitudines, et mentem, quam captivam tenet, in somnis deludens, modo laeta, modo tristia, modo cognitas, modo incognitas personas ostendens, nire opinatur. Quis enim non in somnis et nocturnis visionibus extra seipsum educitur, et multa videt dormiendo quae nunquam viderat vigilando? Quis vero tam
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi uoluit. ⁊ illa ꝗͣ ad diuinantibꝰ ñ sed̾m dm̃. si accid̾int qͣ¬
reret᷑ cur ea ꝑmutat. causã tẽptationis exposuit. ad cognoscendũ
utiq eoꝵ dilectionẽ. utrͣ eã hant erga dm̃ suũ. Cognoscendũ uͦ
ab ipsis potiꝰ. ꝗͣ ab illo qͥ scit om̃ia añ ꝗͣ fiant. Denatura demonũ. ex
corpis sensu t̾renoꝵ corꝑũ sensũ facile p̾cedant. Celeritate ñ ꝓpt̾

Expanded text:
intellegi uoluit etiam illa quae a diuinantibus non secundum deum dicuntaereretur cur ea permittat, causam tentationis exposuit, ad cognoscendam utique eorum dilectionem, utrum eam habeant erga Deum suum. Cognoscendam vero ab ipsis potius quam ab illo, qui scit omnia antequam fiant. CAP. 70. - poris sensu terrenorum corporum sensum facile praecedant, celeritate etiam pr
Abbreviated transcription (Latin):
tes ⁊ causas. ũ illa nascant᷑. Qd̃ aũ isti faciuunt uisibilit̾. ħ illi in ui¬
sibilit̾. ds̃ u̾ solus unꝰ ereator ẽ. qͥ causas ipsas ⁊ rões seminarias
rebꝰ inseruit. Pret̾a qͥdã querendũ putant. qͦmͦ scͥptum narret. phi¬
tonissam samuelẽ ꝓpħam suscitasse. ad colloqͥũ saul ĩ pussimi re¬
gis. si phitonica diuinatio errori magicȩ artis de putanda sit. Qb
luntariꝰ amisit m̾itũ spuale. qͥ positꝰ in carne qͣsierat. Qd̾ ualde ab¬
siudũ ẽ. qr hinc qͥ i̾tus recedit. ꝑmanet iustꝰ. Porro aũ ħ ẽ p̾stigiũ sa¬
thanȩ. qͦ uͭ płimos fallat. ⁊ bonos inpotestate se hr̃e confingat. qd̾
apłs int̾ cet̾a ostendit dicens. Ipse eñ sathanas transfigurat se in

Expanded text:
i faciunt visibiliter, hoc illi invisibiliter; Deus vero solus unus creator est, qui causas ipsas et rationes seminarias rebus inseruit. Praeterea quidam quaerendum putant, quomodo Scriptura narret Pythonissam Samuelem prophetam suscitasse ad colloquium Saul impiissimi regis , si Pythonica divinatio errori magicae artis deputanda sit. Quibus e absurdum est, quia hinc qui justus recedit, permanet justus. Porro autem hoc est praestigium Satanae, quo ut plurimos fallat, etiam bonos in potestate se habere confingat. Quod Apostolus inter caetera ostendit dicens: Ipse Satanas transfigurat se in
Abbreviated transcription (Latin):
cine aitẽ pͥmꝰ etruscis tradidisse dr̃ qͥdã ages. hie exhoris arpicinã
dictauit. ⁊ pꝰea ñ apparuit. Nam dr fabulose. arante qͦda̾ rustico su¬
bito exglebis ex iluisse. ⁊ arpicinã dictasse. qͣ die ⁊ mortuus ẽ. qͦs
libros romani ex etrusça lingua ĩ ꝓpͥã mutauer̃. his gͦ portentis ꝑ¬
demonũ fallatiã illudit᷑ curiositas humana: qñ id impudent̾ ap¬
pent scire. ꝗ nulla r̃e eis competit in uestigare. Ac idõ dat᷑ potestã
qͥ sꝑnunt u̾itatẽ ⁊ eredunt m̃datio. ⁊ uxta pauli sententiã sanã do¬
Atrinã ñ sustinebunt. s ad sua desid̾ia coaceruabunt sͥ magistros¬

Expanded text:
cinae artem primus Etruscis tradidisse dicitur quidam Tages. Hic ex oris aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. 35. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico, subito hunc ex glebis exsiluisse, et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani ex Etrusca lingua in propriam mutaverunt. CAPUT daemonum fallaciam illuditur curiositas humana, quando id impudenter appetunt scire, quod nulla ratione eis competit investigare: ac ideo datur potestasqui spernunt veritatem, et credunt mendacio: et juxta Pauli sententiam : « Sanam doctrinam non sustinebunt, s
Abbreviated transcription (Latin):
lant. ⁊ astucia qͣdã fraudulenta hominib futura coniectant. duo aũ st̃
Arioli uocati st̃. ꝑꝑ ꝙ cca ars ydoloꝵ nepharias p̾ces emittunt. ⁊ funesta
sacficia offer. hisq celebriatib demonũ responsa accipiũt. Arpices nũ¬
exta pecudum inspitiunt. ⁊ eis fut᷑a p̾dicunt. Augures st̃. qͥ uolatus
auiũ ⁊ uoces intendunt. aliaq signa rer ł obseruationes ĩꝓuisas ho¬
minib incurrentes fer̾. Idẽ ⁊ auspices. Nã auspitia st̃. ꝗͣ it facientes
obseruant. Dicta aũ auspicia. qͣsi auiũ spitia. ⁊ auguria. qͣsi aurum¬

Expanded text:
lant et astutia quadam fraudulenta hominibus futura coniectant. Duo sunt autlant et astutia quadam fraudulenta hominibus futura coniectant. Duo sunt autArioli vocati, propter quod circa aras idolorum nefarias preces emittunt, et funesta sacrificia offerunt, iisque celebritatibus daemonum responsa accipiunt. Haruspices nunntendunt. Hi etiam exta pecudum inspiciunt, et ex eis futura praedicunt. Augures sunt, qui volatus avium et voces intendunt, aliaque signa rerum vel observationes inprovisas hominibus occurrentes. Idem et auspices. Nam auspicia sunt quae iter facientes observant. Dicta sunt au
Abbreviated transcription (Latin):
stu. uiolentia tm̃ carminis int̾imunt. Uñ lucanꝰ. Mens hausti nulli sa¬
nie polluta ueneni. incantata ꝑit. Demonibꝰ enĩ accitis audent uenti¬
lare. uͥ qͥsꝗs suos ꝑimat mał artib inimicos hi n sangͥne utunt᷑. ⁊ uicti
mis. sepe ꝯtingunt corꝑa mortuoꝵ. Nigͦ mantici sũt quoꝵ p̾cantatiõi¬
bꝰ uident᷑ resuscitati mortui diuinare.⁊ ad int̾rogata respond̾e. Nicro
ent̃ grece mortuus. mantia diuinatio nũcupat᷑. Ad qͦs suscitandos. ca¬
dau̾is sangͥs addicit᷑. Nam amare demones sangͥnẽ dnͣr. Idõq qͦciens
nicͤmancia fit. cruor aqͣ miscet᷑. ⁊ colore sangͥnis faciliꝰ ꝓuocant᷑. Idro¬
mantii ab aqͣ dicti. Est enĩ idromantia in aqr̾ inspectione. umbras
demonũ inuocare. ⁊ nagines ludificationis eoꝵ uid̾e. ibiq ab eis aliqͣ
audire. uͥ adħibito sangͥne ⁊̃ inferos ꝑhibent᷑ suscitare. Ex dictiꝰ eiꝰdẽ. de¬
hinc geomantiã. idromantiã. eromantiã. piromantiã dictã autu¬

Expanded text:
stu uiolentia tantum carminis interimunt. Unde et Lucanus: Mens hausti nulla sanie polluta ueneni Incantata perit. Daemonibus enim accitis audent uentilare, ut quisque suos perimat malis artibus inimicos. Hi t quorum precantationibus videntur resuscitari mortui, divinare et ad interrogata respondere. Nycron enim grece mortuus, mancia divinatio nuncupatur ad quos suscitandos cadaveri sanguis adiicitur. Nam amare demones sanguinem dicuntur. Ideoque quoties necromantia fit, cruor aque miscetur, ut colore sanguinis facilius provocentmantii ab aqua dicti: est enim hydromantia in aquae inspectione umbras daemonum evocare, et imagines ludificationis eorum videre, ibique ab eis aliqua audire. Ubi adhibito sanguine, inferos perhibentur sciscitari. hinc geomantiam, hydromantiam, aeromantiam, pyromantiam dicta autu
Abbreviated transcription (Latin):
si sũt ⁊ a diabolo capti tenent᷑. qͥ relicto creatore suo a diabolo suffra
paganoꝵ dea łcũ herodiade.⁊ innumem: multitudine mulier̃ eqͥta¬
re suꝑ qͥsdã bestias. ⁊ multa t̾rar̃ spacia intẽpeste noctis silentio ꝑtͥn
sire. eidẽ iusionib uelud dñe obedire. ⁊ certis noctibꝰ ad eiꝰ seruitium
litatis int̾itũ ꝑtͣnxissent. Nam rinum̾a mnoltitudo hac falsa opinione
rũ reuoluit᷑. cũ aliqͥd diuinitatis a numinis extia unu dm̃ arbitiat᷑.¬

Expanded text:
rsi sunt et a diabolo capti tenentur, qui derelicto Creatore suo, a diabolo sua supaganorum dea vel cum Herodiade et innumera multitudine mulierum equitare super quasdam bestias, et multa terrarum spasire, ejusque jussionibus velut dominae obedire, et certis noctibus ad ejus servitium litatis interitum pertraxissent. Nam innumera multitudo hac falsa opinione rum involvuntur, quum aliquid divinitatis aut numinis extra unum Deum arbit
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ se hñt. cũ qͥsq nascit᷑. Primũ aũ idẽ stellat̃ intͥp̃tes. magi nun
mine soli mathematici dicti sũt. cuiꝰ artis scientia usq ad eũgłiũ fuit
ꝯcessa. uͥ xͦ edito nemo ex iñ natiuitatẽ alic̾ decelo int̾ptet᷑. horoscopi
dicti ꝗd horas natiuitatis hõiũ specłent᷑. dissimili ⁊ diu̾so facto. Sorti¬
aliqd sibi ex iñ ꝓsꝑum. siue tͥste significari p̾dicunt. E xdictis eius¬
ari cõm̃dat medicoꝵ seu inp̾cantationib seu in caract̾ibꝰ. ł in quibꝰ¬
cũq reb spendendis. atq ligandis. Inqͥb om̃ib ars demonũ ẽ. ex qͣdã
pestifera societate hominũ ⁊ angłoꝵ maloꝵ exorta. Uñ ⁊ cunc̾ta sũt¬

Expanded text:
quomodo se habeant, cum quis nascitur. Primum autem iidem stellarum interpretes, magi nunc Postea hoc nomine soli Mathematici dicti sunt: cujus artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut Christo edito nemo exinde nativitatem alicuius de caelo interpretaretur. Horoscopi dicti, quod horas nativitatis hominum speculantur dissimili et diverso fato. Sortialiquid sibi exinde prosperum seu triste significare praedicunt. Ad hae commendat, seu in praecantationibus, seu in caracteribus vel in quibuscunque rebus suspendendis atque ligandis. In quibus omnibus ars daemonum est, ex quadam pestifera societate hominum et angelorum malorum exorta. Unde cunc
Abbreviated transcription (Latin):
Safuspices. a arielos. a c̾te augures. ł sortilegos. ł eos qͥ ꝓfitent᷑ arcem
magicã. a aliqͦs eoꝵ similia exercentes. ꝯsuluisse fu̾it dep̾hens: ab ho¬
nore dignitatis suę dep̾ss̾. monast̾u curã excipiat. ibiq ꝑpetuę peni
tentiȩ deditꝰ. scelus admissi sacͥlegii soluat. Aug̾ de ciuitate dei.
guinẽ. Confert᷑ ÷ ingentiliũ libris.ꝙ qͣdã maga famosissima circe. so¬
cios ulixis mutau̾it inbestias. Legit᷑ ⁊ desacͥficio q archades do suo li¬
gicis p̾stigus potiꝰ fingebant᷑. ꝗͣ rerͣ u̾itate complerent᷑. Ut gͦ ipsi erroies
ignorantibꝰ manifesti fiant. de eoꝵ ꝓpͥetate atq inuentoribꝰ iuxta tradi

Expanded text:
atores aut ariolos aut certe augures vel sortilegos, qui profitentur artem magicam, aut aliquos eorum similia exercentes consuluisse fuerit deprehensus, ab honore dignitatis sue suspensus, monasterii curam excipiat ibique penitentie perpetue deditus scelus admissum sacrilegii solvat. Item ex concilio guinem, cum fertur etiam in gentilium libris quod quaedam maga famosissima Circe socios Ulixis mutaverit in bestias. Legitur et de sacrificio, quod Arcades deo suo Ligicis praestigiis potius fingebantur, quam rerum veritate complerentur. Ut ergo ipsi errores ignorantibus manifesti