comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Erit cum sanam doctrinã ñ sustinebt̃.
s ad sua desicłia coaceruabunt sibi ma¬
gistros. prurientes auribꝰ. Quȩ gͥ stu¬
dii reliqua lib̃tas sꝑari possit: Cũ ma¬
gistros discipuloꝵ palpones. discipłos
magistroꝵ iudices. legemiqs loquendi et tacendi impo¬
nentes. cognoscamꝰ. In paucis enim magistri frontẽ.
s adulantis uocẽ et uultũ ꝑcipiens. et si sit aliquis
qui magistri seueritatẽ sequat᷑. ut insanꝰ ameretricibꝰ¬
magistrr scolaꝵ fugit᷑. crudelisq uocat᷑ et inhumanꝰ.
ut iꝰam uerbis uerbien possit uti. atq ideo nulli
comes
ex eo tamꝗͣ mancꝰ et existens
corpꝰ: ñ utile dextrȩ Uñ gͦ deb̾ent diligi. fugiunt᷑
magistri. Scd̾m illud ouidii. ꝑ quas nos petitis sepe
ꝯformatoq melioribꝰ. adcȩt̾a transeamꝰ: et quia de
aliis elementis et ornatu eoꝵ: sectantes compendia di¬
mundi sitũ. atq iõ infimũ Mundus
nempe: ad similitudinẽ oui ẽ dispositꝰ.

Expanded text:
octrinam non sustinebunt, sed ad desideria sua coacervabunt sibi magistros prurientes auribus." Quae igitur studii reliqua libertas sperari potest, cum magistros discipulorum palpones, discipulos magistrorum iudices legemque loquendi et tacendi imponentes cognoscamus? In paucis enim magistri frontem, sed adulantis vultum et vocem percipies; et si sit aliquis, qui magistri severitatem sequatur, ut insanus a meretricibmagister scholarum fugatur, crudelisque vocatur et inhumanus; ut jam verbis Umbricii possit uti, . . . atque ideo nulli comes exeo tanquam Mancus, et exstinctae corpus non utile dextrae. Unde ergo deberent diligi, fugantur magistri, secundum illud Ovidii: Per quas nos petitis, saepe conformatoque melioribus, ad caetera transeamus. Et quia de aliis elementis, et ornatu, et eorum sectantes compendia dimundi situm, atque ideo infimum. Mundus nempe ad similitudinem ovi est dispositus.
Abbreviated transcription (Latin):
stio. simił priori. adꝗͣ siquis prioribꝰ instructus
accessit. illius soł onẽ: facile inueniet. Nos uͦ et antipo¬
des antecorũ. neq symul ęstatẽ: neq symul hnemẽ.
neq diẽ neq noctẽ habemꝰ. Auteci uͦ et sui antipodes.
sic se hñt ut nos et nr̃i. Anteci et nr̃i antipodes. ut
nos et sui. Antipodes nri et sui. ut nos et anteci. Et
oriente inoccidentẽ. ameridie ad septentrionẽ exten¬

Expanded text:
stio similis priori, ad quam si quis superioribus instructus accesserit, illius solutionem facile inveniet. Nos vero et antipodes antheorum neque simul aestatem neque hiemem, neque diem vel noctem habemus. Anthetici vero et sui ansic se habent, ut nos et nostri anteeci, et nostri antipodes, ut nos et sui; antipodes nostri et sui ut nos et anteeci. Et oriente in occidentem, a meridie ad septentrionem exten
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia infine huius uolumnis: de habita maris
ẽ tractare. Uñ inprimis .uii. diebꝰ iunationis.
fluctꝰ ilius decrescant: in aliis .Uii. crescant. in¬
t̃tia septimana de crescant. in. iui. crescant. uide¬
amus Cum gͥ inter lunium ẽ. quia totꝰ splendotꝰ
soł. qui eam accendit aera subditũ: ñ p̃ tenuare
dor incipit descende. adcendit et desiccat aera. mi¬
nuitqs humorem. quanto plus descenait spleudorꝰ
tota mediante accensa ẽ mediante aere calefacit hu¬
IIII. uͦ. quia splendore accendente. calor deficit
spissatur aer. humorꝰ crescit: et inde fluctuat. usq
ribꝰ eiꝰ. iiIi Determinis asiȩ affrice. curope. Unde in quibꝰdã
exdiuersis uentis UI De insertis arboribas UII De sꝑmate.
UII Detempore conueniente coita uiui d ematrice x D ensistilititiᷤ¬

Expanded text:
ed quia in fine hujus voluminis de habitu maris est tractatum, unde in primis septem diebus lunationis fluctus illius decrescant, in aliis septem crescant, tertia septimana decrescant, in quarta crescant, videamus. Cum ergo interlunium est, quia totus splendor solis qui eam accendit est super aera, subditum non potest attenuare dor incipit descendere, accenditur luna, desiccatque aera, minuitque humorem; quantoque plus descendit splendor, tota medietate accensa est, mediante aere calefacit huquarta vero quia splendore ascendente calor deficit, spissatur aer, humorque crescit, et inde fluctus maris usque rrae. De terminis Asiae et Europae. Unde in quibusdamex diversis ventis. De insertis arboribus. De spermate. De tempore conveniente coitui. De matrice. De causa sterilitati
Abbreviated transcription (Latin):
Uol purus oriens atqs ñ feruens. serenum
et oritur. Tanto certior. fides serenitatis.
Concauus oriens. pluuias predicit. Idem uen¬
tos. cum ant̃ exorientẽ eum .: nubes rubescũt.
Qđ sin̾igra erubentibꝰ int̾uenerint et pluuie
cũ occidełitis aut orientis radiis. coire uident᷑
pluuias Si circa occidentẽ rubescũt nubes.
sereuitatẽ futuri diei spondent. Si in exortu
spargunt᷑. partim ad austrũ. partim ad aqͥlo
nem. pura serenitas sit. licet pluuiã uentuo¬

Expanded text:
 Purus oriens atque non fervens serenum et oritur, tanto certior fides serenitatis. concavus oriens pluvias praedicit; idem ventos, cum ante exorientem eum nubes rubescunt; quod si et nigrae rubentibus intervenerint, et pluvias; cum occidentis aut orientis radii videntur pluvias. 343 si circa occidentem rubescent nubes, serenitatem et futuri diei spondent. si in exortu spargentur partim ad austrum, partim ad aquilonem, pura circa eum serenitas sit licet, pluviam t
Abbreviated transcription (Latin):
ad filiũ referat᷑ Igit᷑ causa fuit eneas. ut eẽt ascanius. s ñ causa pat᷑. ut
ẽet filius Pat̃ nãq tẽ fit. cũ filius fuerit: Qđ sihec tẽpore ipso pͥora sunt.

Expanded text:
ad filium referatur. Igitur causa fuit Aeneas ut esset Ascanius, sed non est causa pater ut ad filium referatur. Igitur causa fuit Aeneas ut esset Ascanius, sed non est causa pater ut esset filius. Pater namque t
Abbreviated transcription (Latin):
simul sibima sẽꝑ inuicẽ c̃uertunt᷑. Nã sidicã patrẽ. filiũ qͦq intelle¬
gi necesse ẽ. Sidixero filiũ. pat̾ mox sub intellegentiã cadit Qđ alte¬
rũ sustulero utraq perimo Nãsi tollã filiũ. pat᷑ ñ ẽ. Si patrẽ abstulero
filiũ qͦq perire necesse ẽ. Atq hec ita sibimce ipsa c̃uertunt᷑ ut tam̃ altera
resalteri causa penitꝰ ñ sit Nã qm̃ pat̃ filio in p̃dicatione c̃uertit᷑ mani¬
festũ est. Sed neq pat̾ filio causa ẽ. ut sit. neq filius patri. Hoc autẽ hu¬
iusmodiẽ Sieneas habuit ascaniũ filiũ. ñ dũ dicimꝰ qm̃ ñ fuit ȩneas
causaut ͤ aͣ ascanius. s ñ fuit pat̾ causa. ut eẽt filius: Nã qđ dico ascanius.
quȩdã ꝓpria substantia ẽ. Qđ dico filius eẽ ñ potest. nisi ad aliquid referat᷑
E t cũ eneã nomino. substantiã dixi si patrẽ appello. nulla ratione c̃stat nisi

Expanded text:
simul, sibimet semper invicem convertuntur: nam si dicam patrem, filium quoque intellisimul, sibimet semper invicem convertuntur: nam si dicam patrem, filium quoque intelligi necesse est; si dixero filium, pater mox sub intelligentiam cadit. Quod si alterum sustulero, utraque perimo: nam si tollam filium, pater non est; si patrem abstulero, filium quoque perire necesse est. Atque haec ita sibimetipsa convertuntur, ut tamen altera res alteri causa penitus non sit: nam quoniam pater filio in praedicatione convertitur manifestum est, sed neque pater filio causa est ut sit, nec filius patri, hoc autem huiusmodi est. Si Aeneas habuit Ascanium filium, non dicimus, quoniam non fuit Aeneas causa ut esset Ascanius, sed non fuit pater causa ut esset filius. Nam quod dico Ascanius, quaedam propria substantia est, quod dico filius, esse non potest, nisi ad aliquid referatur, et cum Aeneam nomino, substantiam dixi, si patrem appello, nulla ratione constat, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedentis tẽporis dicerent᷑. Quare cũ debis quȩ simuls̃ disputat. idẽ
reuocat. & recte Nã si maximũ modũ pͥoris. solũ efficiae tẽpꝰ.cur ñ qͦq
simuleditã naturã tẽpꝰ effici& : Ait gͦ sĩplicit᷑ & ꝓpriȩ dici simuleẽ ea
quȩ unius tẽporis ortu plata s̃ Ut si illa sint antiqͥora atq pͥora quȩ¬
cũq ñ ȩqͣli .s. p̃cedenti tẽpore ꝓferunt᷑ quȩ se tẽporib ñ p̃cedunt rec¬
tissime simuleẽ ponunt᷑. Cũ enĩ uno tẽpore editaatq plata sint . illa
atq hoc qͥdẽ scđm tẽ pꝰ simuleẽ dr̃. Scđm naturã uͦ simul eẽ ꝑhibent᷑.
quȩcũq inuicẽ ad se c̃uertunt᷑ cũ altera res alterius sub sistendi neq causa
sit neq principiũ. ut sunt huius modi duplũ. & mediũ Nãcũ sit duplũ.
mediũ ẽ Cũ rursus mediũ duplũ ẽ: Seruus qͦq & dominꝰ eodẽ mͦsẽ
Filius qͦq & pit̃. Hec enĩ quecũq ilataqͥdẽ infert̃ alia. sub lata autẽ aufer.

Expanded text:
cedentis temporis dicerentur, quare cum de his quae simul sunt disputat, idem revocat, et recte. Nam si maximum modum prioris solum efficiet tempus, cur quoque non simul editam naturam tempus efficiet? Ait ergo, et simpliciter et proprie dici simul esse ea, quae unius temporis ortu prolata sint, ut si illa sint antiquiora atque priora, quaecunque non aequali, sed praecedenti tempore proferuntur, quae se temporibus non praecedunt, rectissime simul esse ponuntur. Quae enim uno tempore edita atque prolata sunt, illa m naturam vero simul esse perhibentur, quaecunque invicem ad se convertuntur, cum altera res alteri subsistendi, neque causa sit, neque principium, ut sunt huiusmodi, duplum et medium: nam cum sit duplum, medium est; cum rursus sit medium, duplum est. Servus quoque et dominus eodem modo sunt, filius quoque et pater. Haec enim quaecunque illata quidem inferunt alia, sublata vero auferunt
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ circa eandẽ angularẽ
s. sidemant᷑. figura ipsa
gnomo uocat᷑ Ut siqͥs tollat
tͥ. i .n. gnomo Qui .m .n.
gnomo. separatꝰ. ab. e.h. qͣ¬
minutꝰ ẽ : qđ extã magno
factus ẽ paruus. ñ tam̃ for¬
mã tetragoni cõmutiuit
Qđ si . e.h. tetragonꝰ solussit
& eicircũ ponat᷑ gnomo qͥẽ
m .n. creuit qͥdẽ tetra gonꝰ&
qͣlitate c̃similes Qđ si cõmu¬
tatio huiꝰ modi motꝰ eẽt. ut
ñ om̃ino a supert orib se¬
parat. nulla eẽt dubitatio
quin sẽꝑo portera quic¬
quid cõmutatur. scđm
aliquẽ pͥorũ motũ modũ¬
cera iaut scđm locũ fient aliq̃ ꝑmutatio: Qđ qm̃ ñ ẽ ab om̃ib superioril mo¬
tib÷ hed motͦ species distit Ded monstrarũ superius e. quinq: superiores
mos spatresi ase om̃i ratione sub stintiȩ discrepare Quocu t a distont

Expanded text:
 circa eamdem angularem sunt si demantur, figura ipsa gnomo vocatur, ut si quis tollat tur M N gnomo, qui M N gnomo separatur A B E H quminutus est, qui ex tam magno factus est parvus, non tamen formam tetragoni commutavit. Quod si E H tetragonus solus sit, et ei circumponatur gnomo, qui est M N, crevit quidem tetragonus, et ualitate consimiles. Quod si commutatio huiusmodi motus esset, ut non omnino a superioribus separaretur, nulla esset dubitatio quin semper oporteret quidquid commutatur secundum aliquem priorum motuum modu non est, ab omnibus superioribus motibus haec motus species distat. Sed monstratum superius est quinque superiores motus species a se omni ratione substantiae discrepare. Quocirca distant
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥcũq aliquã artẽ nouit eiuisdẽ de nominatione signat᷑ ut a gr̃ama¬
tica grãmaticꝰ a medicina medicꝰ .&. c& era huius modi Quocirca hoc qđ su¬
pra diximꝰ de c̃trariis aristoteles exẽploꝵ planissima inductione firmaũ
llud quoq addit. mala posse malis eẽ c̃traria. in paucissimis inueniri
Sẽꝑ autẽ mala bonis eẽ c̃traria. Nã &. in his ipsis inquib. mala malis ẽtra¬
ria s. in ẽ tantũ ut a iã simul bonis c̃traria eẽ uideant᷑: Ut timiditas
qm̃ temeritati c̃traria ẽ. simul & iã fortitudini c̃traria. Sed ñ necesse
ẽ qđ cũq malũ bono ẽ c̃trariũ. mox & iã mali eẽ c̃trariũ. ut egritudo
sanitati qͥdẽ qđ ẽ bonũ c̃traria ẽ. alii uͦ malo c̃traria ñ ẽ Rectẽ igit᷑ dic

Expanded text:
 novit eiusdem denominatione signatur, ut a grammatica grammaticus, a medicina medicus, et caetera huiusmodi. Quocirca hoc quod supra diximus de contrariis, Aristoteles exemplorum planissima inductione firmavit. Illud quoque addidit mala posse malis esse contraria, in paucissimis inveniri, semper autem mala bonis esse contraria. Nam et in his ipsis in quibus mala malis contraria sunt, inest tamen ut etiam simul bonis contraria esse videantur, ut timiditas, quoniam temeritati contraria est, simul est etiam fortitudini contraria. Sed non necesse est, ut quodcunque malum bono est contrarium, mox etiam mali esse contrarium, ut aegritudo sanitati
Abbreviated transcription (Latin):
qr homo ẽ id circo uerũ ẽ dicere de eo qm̃ .ẽ. Sed ñ idcirco homo ẽ qm̃
de couere dici potest qm̃ ẽ. Res enĩ ut ueritas ad sit dicto principid e
Sedñ ut ressubsistat. uero efficit᷑ dicto. Quocirca pͥus ẽ eẽ hominẽ poste¬
rius uerũ de eo eẽ dictũ. idcircoqm̃ quãuis c̃uertant᷑. tam̃ una harũ
rerũ alteri subsistendi causa ẽ: Ait enĩ id eẽ pͥus interea quȩ c̃uertun¬
tur scđm essentiȩ c̃sequentiã. qđ alterius quomͦ liba causa. ut in hoc ipso
sermone .&. homine c̃uertunt᷑ utraq qͥdẽ s homo ut sit sermouerꝰ cau¬
sa ẽ atq principiũ. Qđ aristoteles itaait. Est autẽ uerꝰ sermo nullomͦ
causa subsistendi rẽ. Res autẽ uidet᷑ qͦdã mͦ causa eẽ. ut sermo uerꝰ sit

Expanded text:
quia homo est, idcirco verum est dicere de eo quoniam est, sed non idcirco homo est, quoniam quia homo est, idcirco verum est dicere de eo quoniam est, sed non idcirco homo est, quoniam de eo vere dici potest, quoniam est. Res enim ut veritas adsit, dicto principium est, sed non ut res subsistat, vero efficitur dicto. Quocirca prius est, esse hominem, posterius, verum de eo esse dictum. Idcirco quoniam quamvis convertantur, tamen una harum rerum alteri subsistendi causa est. Ait enim id esse prius inter ea quae convertuntur secundum essentiae consequentiam, quod alterius quomodolibet causa est. Vt in hoc ipso sermone de homine, convertuntur utraque quidem, sed homo ut sit sermo verus, causa est atque principium. Quod Aristoteles ita ait: Est autem verus sermo nullo modo causa subsistendi rem. Res autem videtur quodammodo causa esse ut sermo verus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
uideat᷑ Vt sol. luna pͥor ẽ .&. anima corpore & animꝰ anima. Hoc uͦ tali
argum̃to ꝓbat. qđ hi qͥ aliquos uenerant᷑ ⁊ honorabiliores existimant di¬
cant eosse eẽ pͥores Et hi qͥ in reb. publicis plurimũ possunt ꝓͥores dñr
ab his qͥ eos maxime uenerant᷑. Sed ut ipseait. alienissimꝰ dies ẽ. a significa¬
cant᷑ honorabiles & uenerabiles. Ut uͦ pͥores dicant᷑ ab usio pocius. quã ul¬
la ꝓprietas ẽ. Quintꝰ mođ quẽ ipse addidit. huiusmodi ẽ. Uidet᷑ autẽ
Nouimꝰ quasdã res in p̃dicatione posse c̃uerti. Qđ si una dierũ quȩ c̃uertunt᷑
alteri causa ẽ. ⁊ ueluti naturalẽ sub sistentiã subministrat. illa naturalit᷑
pͥus eẽ ꝑ hibet᷑. Ipse autẽ aptissimo qđ ꝓposuit firma uit exemplo
sibim& c̃uertunt᷑. respiciamꝰ nc̃ quȩ sit harũ causa alteri. ut sub sistert uale¬
at. atq ut eẽ possit. Uideo autẽ rẽdicto uͦ subsistenti dare principiũ Nã

Expanded text:
a corpore, et animus anima. Hoc vero tali argumento probat, quod hi qui aliquos venerantur, et honorabiliores existimant, dicant eos apud se esse priores, et hi qui in rebus publicis plurimum possunt, priores dicuntur ab his qui eos maxime venerantur. Sed ut ipse ait, alienissimus est a significacantur venerabiliores et honorabiles, ut vero priores dicantur, abusio potius quam ullaNovimus quasdam res in praedicatione posse converti. Quod si una earum quae convertuntur alteri causa est, et veluti naturalem subsistentiam subministrat, illa naturaliter prius esse perhibetur. Ipse autem aptissimo quod proposuit affirmavit exemplo. sibimet convertuntur, respiciamus nunc quae sit harum causa alteri, ut subsistere valeat, atque ut esse possit. Video autem rem dicto vero subsistentiae dare principium, nam
Abbreviated transcription (Latin):
addidit. illa qͦq simul eẽ. quȩ eqͣli diuisione subgenere ponant᷑ Ut si
ponat qͥs animalgenꝰ hominis a equi. Hominẽ & equũ a genere .i. ab
fiunt. illȩ species int̾se ȩqͥuoce s̃ Et si sub his ipsisspecieb quȩdã alia po
in uolatile. atq gressibile: Et qm̃ sunt sub eodẽ genere simul natura
s. ut siqͥduis hor in sub iectas partes. speciesq soluat᷑. ut uolatilis qͥdẽ in
his auib quȩ seminib uescunt᷑ n in hisquȩ carnib .& in his quȩ herbis
Hȩ tresspecies rursus quȩ sub uolatili sunt. simul eẽ naturalit̾ appellant᷑
Qa aristo teles ita dicit. Diuidit᷑ autẽ & unũ qđq eoꝵ inspecies iterũ. scđm¬

Expanded text:
addidit, illa quoque simul esse, quae aequali divisione sub genere ponantur, ut si ponat quis animal genus hominis et equi, hominem vero et equum a genere, id est ab fiunt, illic species natura simul sunt, et si sub his ipsis speciebus quaedam alia pond est animal in volatile atque gressibile, et quoniam sunt sub eodem genere, simul natura sunt. Et si quid horum in subiectas partes speciesque solvatur, ut volatile quidem in his avibus qhae tres species rursus, quae sub volatili sunt, simul esse naturaliter appellantur, quod Aristoteles ita dicit. Dividitur autem et singulum horum in species rurs
Abbreviated transcription (Latin):
exordiũ narrationȩ pͥus ẽ ordine. Ponit tͥciã pͥoris significationẽ. ut in
geometrica pͥora sinquit elem̃ta descriptionib: Flemta uͦait quos t̃mi¬
nos appellam᷑ .i. ubi qͥd punctũ sit. qͥd linea. qͥd figura. p̃dicet᷑. His enĩ cogni¬
tis . & fidelit̾ animo c̃prehensis. postea om̃s geometricȩ diffinitiones funt.
quȩ ꝓblemata ł thecremata nuncupant᷑. Ergo qm̃ pͥus discunt᷑ elem̃ta
post̃ ad descriptiones ẽ transitꝰ. pͥoras elem̃ta descriptionib ordine scilica :
Qm̃ ut descriptio possit intellegi. priuselem̃ta tradunt᷑. Et in gramatica
qͦq pͥus singulȩ tradunt᷑ litterȩ. quã quȩ ex his sillabȩ c̃iungant᷑ qͦcirca
ipsȩ qͦq ordine pͥoressunt sillabis Rethores uͦ ñ sepe a narratione .s. ab exor¬
dio agere causas incipiunt. id eo qđ exordia a narrationib: pͥora s̃ ordine

Expanded text:
EST NARRATIONE, ORDINE. Ponit tertiam prioris significationem, ut in EST NARRATIONE, ORDINE. Ponit tertiam prioris significationem, ut in geometria priora sunt, inquit, elementa descriptionibus. Elementa vero ait quos terminos appellamus, id est ubi quid punctum sit, quid linea, quid figura praedicitur. His enim cognitis et fideliter animo apprehensis, postea omnes geometriae descriptiones fiunt, quae problemata et theoremata nuncupantur. Ergo quoniam prius discuntur elementa, post ad descriptiones est transitus, priora sunt elementa descriptionibus, ordine scilicet, quoniam ut descriptio possit intelligi, prius elementa traduntur, et in grammatica quoque prius singulae traduntur litterae quam quae ex his syllabae coniunguntur, quocirca ipso quoque ordine priores sunt syllabis. Rhetores vero non saepe a narratione, sed ab exordio agere causas incipiunt, ideo quod exordia narrationibus priora sunt ordine,
Abbreviated transcription (Latin):
inquit significatio pͥoris ẽ.quȩ ñ tẽpore intellegit᷑. sed natura. & hoc ait
I qͦ ñ c̃uertit᷑ subsistendi c̃sequentia. Nã siduȩ res itasint opposite. ut siuna
eẽ necesse. Et hoc qͥdẽ uniuersalit̃ dictũ ẽ. Planius uͦ his fiat exẽplis Bina¬
rius uͦ numerꝰ & unitas eã retina naturã. ut siqͥs duos ꝓponat. unũ qͦq eẽ
monstrauerit. Unũ enĩ in ipsis duob c̃dudit᷑. nec p̃ter duas unitates pote¬
rit eẽ binarius. Quo circa qͥsqͥs binariũ numerũ eẽ posuerit. unũ qͦq
eẽ c̃seqͥt᷑ id circo qđ binarius ut sit indiga unitate. At uͦ si qͥs ponat eẽ
unitatẽ. ñ dũ necesse ẽ eẽ binariũ. Ergo ab unitate subsistendi c̃sequen¬
tia ñ c̃uertit᷑. Posita enĩ unitate. necesse ñ fuit binarii subseqͥ qͣntitatẽ
re pͥor ẽ. unitas binario Qđ si ita ẽ ⁊ quicqͥd ita fuerit. ut ab eo subsistendi c̃se
dictũ ẽ Om̃is enĩ homo. animal ñ om̃e animal homo. Tercio uͦ scđm quen¬

Expanded text:
e non tempore intelligitur, sed natura, et hoc ait a quo non convertitur subsistendi consequentia. Nam si duae res ita sint oppositae, ut si una esse necesse, et hoc quidem universaliter dictum est. Planius vero his fiet exemplis. Binarius enim numerus et unitas eam retinet naturam, ut si quis duo esse proponat, unum quoque esse monstraverit, unum enim in ipsis duobus concluditur, nec praeter duas unitates poterit esse binarius. Quocirca si quis binarium numerum esse posuerit, unum quoque esse consequitur, idcirco binarius ut sit indiget unitate. At vero si quis ponat esse unitatem, nondum necesse est esse binarium. Ergo ab unitate subsistendi consequentia non convertitur. Posita enim unitate necesse non fuit binarii numeri subsequi quare prior est unitas binario: quod si ita est, et quidquid ita fuerit, ut ab eo subsistendi consedictum est. Omnis enim homo animal est, non omne animal homo. TERTIO VERO SECVN
Abbreviated transcription (Latin):
mal qͦq auferri. qđ hoc nom̃ animalis. in plurib. specieb ual& aptari
Qđ si hoc c̃tingit. sublato hominis nomine ꝑmanebit animal. Quocirea¬
Om̃ in faciendo atq patiendo in erat qͥdã motꝰ. facere autẽ & pati p̃dica¬
mentis adiunxerat id circo nc̃de motib: tractat & sex numero eẽ ꝓnunuat

Expanded text:
mal quoque auferri, quod hoc nomen animalis in pluribus speciebus valet aptari. mal quoque auferri, quod hoc nomen animalis in pluribus speciebus valet aptari. Quod si ita contingit, sublato homine permanebit animal. Quocircaem. Quoniam in faciendo atque patiendo inerat quidam motus, facere autem et pati praedicamentis adiunxerat, idcirco nunc de motibus tractat, et sex numero esse pronunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut genꝰ habeat unã speciẽ . Nã quecũq subgenere s: simul sunt. Simulau¬
una fuerit. fieri ñ potest. ut simul eẽdicat᷑. Quia illud ẽ qđ sub eodẽ ge¬
nere res quȩdã solent. quȩ simul sint naturalit̃ inueniri. Sed hȩc de specieb
Prioris unꝰ mođ ẽ. scđm quẽ illa pͥora eẽ dicerent᷑. quȩtũq ad subsisten¬
dũ nullomͦ c̃uerterent᷑. Qđ hoc idẽ in generib cadit Genera enĩ ñ õ
uertunit᷑ ad subsistentiȩ c̃sequentiã hoc mͦ Sit enĩ animalgenꝰ. homo
uͦ species Cũ dico ẽẽ hominẽ. animal qͦq eẽ c̃seqͥt᷑. Si animal dixero. ad
hominẽ subsistentiȩ c̃sequentia ñ c̃uertit᷑. Potest enĩ eẽ animal ñ tam̃
homo: Quocirca ab animali ad hominẽ ñ c̃uertit᷑ subsistentiȩ c̃sequen¬
tia. qđ posito homine animał cstat. Animali uͦ nominato. ñ ẽ necesse homi
Nãq om̃is homo animal ẽ. Qđ si homo substantialit̃ auferat᷑ ñ ẽ necesse ani¬

Expanded text:
ut genus habeat unam speciem. Nam si quaecunque sub genere sunt, simul sunt. Simul au. Si enim una fuerit, fieri non potest ut simul esse dicatur, quia illud est, quod sub eodem genere quaedam res solent quae simul sint naturaliter inveniri. Sed haec de speciebuPrioris unus modus est secundum quem illa priora esse dicerentur quaecunque ad subsistendum nullo modo converterentur, entiam hoc modo. Sit enim animal genus, homo vero species. Cum vero dico hominem esse, animal quoque esse consequitur. Si animal dixero, ad hominem subsistentiae consequentia non convertitur. Potest enim esse animal, non tamen homo. Quocirca ab animali ad hominem non convertitur subsistentiae consequentia. Quod si posito homine animal constat, animali vero nominato non est necesse hominomnis namque homo animal est. Quod si homo substantialiter auferatur, non est necesse ani
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. qm̃ om̃is cõmittatio quȩ scđm aliquã passionẽ fit. scđm qualitate cõmu¬
tat᷑. Atq motui eiꝰ c̃trarietatẽ posuit. Sđm qualitatẽ e alteram ut¬
cio eit si lapis cũ frigidus ẽ siita ꝑmaneat qualitas illa ꝑmansit & c
quieuit. Qđ sitepeat qualitas illa cõmutata ẽ Et ẽ ipła cõmutatio
ctraria qđ factus idẽ motus ẽ & inteporẽ lapidis scđm qualitate fac¬
ta ẽ ꝓmutatio fuit autẽ infrigore quies. scđm eandem qualitate
Quo circa uidet᷑ hic motus qͥdẽ om̃ino c̃trariũ ñ habere. & tam̃ sic̃ superius

Expanded text:
m qualitatem commutatur, motus eius contrarietatem posuit secundum qualitatem quietem: ut si lapis cum frigidus est, si ita permaneat, qualitas illa mansit et quievit, quod si tepeat, qualitas illa commutata est, et est ipsa commutatio contraria, et factus est quidem motus, et in tepore lapidis secundum qualitatem facta est permutatio, fuit autem in frigore quies secundum eamdem qualitatem. Quocirca licet videatur hic motus quidem omnino contrarium non habere, tamen, sicut superius
Abbreviated transcription (Latin):
Ede oppositis disputationẽ quantũ ad p̾sens tẽpus attinebat explicuit. nc̃ quȩ pͥora
in his quȩ in animata s. ut porphrrio plac&. senius uͦ in his quȩ anima non
carent. Ut siqͥs dicat antiqͥus fuisse bellũ thebanoꝵ atq grecoꝵ troiȩ exci¬
dio idcirco qđ tẽpore p̃cedant Filiinãq ducũ qͥ thebano periere p̃lio tro¬
iȩ p̃liis int̃ fuft  ut dio medes trdei filius. x stenelus capanei. Atq hoc qͥdẽ
senius uocamꝰ Seniorẽ nãq dicimꝰ phrtagorã socrate. socratẽ aristotele. id¬
circo qđ se tẽporib antecedt̃. Ergo prius alterũ altero dr̃. ꝓprie scđm tẽpꝰ
Pnioris autẽ .iIIͦIͦ. fuere distantiȩ ut ipse aristoteles dic̃ cũ ait pͥus alterũ altero
dr̃ q̃ druplicit̃ Easq singillatĩ breuit̃ annumerat. adqͣs ipse addidit quin¬
tã. quȩ priscis philosophis eẽt in cognita Et qm̃ de pͥmo pͥoris mͦ dictũ ẽ. de scđ̃o

Expanded text:
vero de oppositis disputationem quantum ad praesens tempus attinebat explicavit, nunc quae priora in iis quae inanimata sunt, ut Porphyrio placet, senius vero in iis quae anima non carent: ut si quis dicat antiquius fuisse bellum Thebanorum atque Graecorum Troiae excidio, idcirco quod tempore praecedat, filii namque ducum qui Thebano periere praelio, Troiae praeliis interfuerunt, ut Diomedes Tydaei filius, et Stenelus filius Capanei. Atque hoc quidesenius vocamus. Seniorem namque dicimus Pythagoram Socrate, Socratem Aristotele, idcirco quod se temporibus antecedant. Ergo prius alterum altero dicitur proprie secundum tempus, prioris autem quatuor fuere distantiae, ut ipse Aristoteles dicit, cum ait: Prius alterum altero dicitur quadrupliciter. Easque sigillatim breviter enumerat, ad quas ipse addidit quintam, quae priscis philosophis esset incognita. Et quoniam de primo prioris modo dictum est, de secundo
Abbreviated transcription (Latin):
uere sunt. falsȩ sunt affirmationes Siuͦ res subiecta ñ sub sistit om̃ino.
de eo qͥdẽ affirmatio falsa ẽ. negatio sẽꝑ uera. Hro enĩ tẽpore cũ socrates
ñ ẽ neq subsistit si qͥs dicit socrates uida .x. aliudꝰ dicit socrates ñ uida falsũ
idẽ in affirmationib & negationib: ñ sit. om̃s c&ere oppositiones ab affir¬
matione a negatione dissentiunt: Monstrate sigit᷑ oppositiones quatuor
& sex differentiȩ. Una qͥd ẽ c̃trarioꝵ & eiꝰ quȩ ẽ adaliqͥd: Scđa c̃trarionꝵ¬

Expanded text:
verae sunt, falsae sunt affirmationes. Si vero res subiecta non subsistat omnino, verae sunt, falsae sunt affirmationes. Si vero res subiecta non subsistat omnino, de ea quidem affirmatio falsa est, negatio semper vera. Nostro enim tempore cum Socrates non est neque subsistit, si quis dicat Socrates videt, et alius dicat Socrates non videt, falsum idem in affirmationibus et negationibus non sit, omnes caeterae oppositiones ab affirmatione et negatione dissentiunt. Monstratae sunt igitur oppositiones quatuor et sex differentiae: una quidem contrariorum et eius quae est ad aliq
Abbreviated transcription (Latin):
In affirmatione inquit & negatione siue res subiecta subsistat. siueñ sit
om̃ino. sẽꝑ in una ueritas. in alia falsitas inuenit᷑. Henenĩ eẽ idẽ dicere e¬
grotare aliquẽ. qđ ñ eẽ sanũ. nec idẽ cecũ eẽ. qđ ñ uidere. ꝑspicacissime doca
Ion ẽ enĩ idẽ dicere aegrotare aliquẽ. quod non esse sanum. Nã si egro
siñ sit omino aliqͥs. potest de eo qͥ ñ ẽ hec negatio pͥdicari. Qđ enĩ om̃ino nẽ.
sanũ eẽ ñ potest. Qđ sanũ eẽ ñ potest. ñ ẽ utiq sanũ Eodẽ qͦq mͦẽ & dececi
tate & deuisu Neq enĩ ẽ idẽ dicere cecũ eẽ aliquẽ qđ ñ uidere. Qui enĩ
cecꝰ est subsistit atq uiuit. ut sit cecꝰ. Non uidere uͦ & iã de homine
de qͦdr̃ siue ñ sit una sẽꝑ uera ẽ. altera falsa Nã cũ sit socratees & uiuat.
side eo uerũ ẽ dicere qm̃ uida. falsũ ẽ dicere. qm̃ ñ uid&. Et side eo
uerũ ẽ dicere qm̃ sanꝰ ẽ. falsũ ẽ. dicere de eo qm̃ ñ ẽ sanꝰ. Si negationes

Expanded text:
In affirmatione, inquit, et negatione sive res subiecta subsistat, sive non sit omnino, semper in una veritas, in alia falsitas inveniuntur. Non esse enim idem dicere aegrotare aliquem quod non esse sanum, nec idem caecum esse quon esse enim idem dicere aegrotare aliquem quod non esse sanum, nec idem caesi non sit omnino aliquis, potest de eo qui non est haec negatio praedicari. Quod enim omnino non est, sanum esse non potest, quod sanum esse non potest non est utique sanum. Eodem tate et de visu, neque enim idem est dicere caecum esse aliquem quod non videre: qui enim caecus est, subsistit vivitque, ut sit caecus, non videre vero etiam de omnino de quo dicitur, sive non sit, una semper vera est, altera falsa. Nam cum sit Socrates et vivat, si de eo verum est dicere, quoniam videt, falsum est dicere, quoniam non videt, et sverum est dicere, quoniam sanus est, falsum est dicere de eo quoniam non est sanus. Si negationes
Abbreviated transcription (Latin):
Quis aliquando caluus. crinitꝰ efficit᷑ : Cui amissis ȩtitedentib rursus
alii ꝓcreant᷑: Quare si in ẽtrariis fit alt̃na ꝑmiutatio in pͥuationo uͦ
atq habit ñ fit. distat hec oppositio. eascilic&. oppositiane quȩ fit scdi¬

Expanded text:
Quis aliquando calvus crinitus efficitur? Cui amissis aetate dentibus rursus Quis aliquando calvus crinitus efficitur? Cui amissis aetate dentibus rursus alii procreantur? Quare si in contrariis fit alterna mutatio, in privatione vero atque habitu non fit, distat haec oppositio ab ea scilicet oppositione qu
Abbreviated transcription (Latin):
phi sententia ẽ. uirtutes eẽ ñ scientias. ut socratesait: Stoici naturalit᷑¬
ens scbiles n ꝑ quandã boni c̃suetudinẽ hominũ m̃tib inseri atq ideo
siqͥs sit qͥb: lib& priorib uiciis obnixius si eũ melior sermo susceperit:
a sapientiũ c̃suetudine c̃fabulationeq comat᷑ aliqͥd ex ante actis uicioꝵ
illecebris em̃ dabit᷑ & sese aliquantulũ exuet. n paululũ liberior ad me¬
lora ꝓceda : Ita ut si pͥmo qͥdẽ minꝰ malus post uͦ ñ malus deinde iãq
aliquantulũ bonꝰ Cui si huiꝰ modi intentio fre quentissime fiat. nec
paruitate tẽporis ꝑueniat᷑ aut ei t̃minus mortis offecerit ñ ẽ dubiũ
illũ ex pessimo ꝑ ꝓbas c̃sue tudines c̃ fabulationesq sapientiũ in ꝑfectã
uirtutis habitudinẽ ꝑmutari: Est igit᷑ ex bono in malũ & ex malo in
Ethoc planissimis docet᷑ exẽplis: Quis enuĩ umquã exceco factus ẽ uideus

Expanded text:
phi sententia est, virtutes non esse scientias, ut Socrates ait, neque ut Stoici naturalitphi sententia est, virtutes non esse scientias, ut Socrates ait, neque ut Stoici naturalitni consuetudinem hominum mentibus inseri. Atque ideo si quis sit quibuslibet prioribus vitiis obnoxius, si eum melior sermo susceperit, et sapientium consuetudine confabulationeque comatur, aliquid ex ante actis vitiorum illecebris emendabitur, et sese aliquantulum exuet, et paululum liberior ad meliora procedet. Ita ut sit primo quidem minus malus, post vero non malus, deinde iam iamque aliquantulum bonus. Cui si huiusmodi intensio frequentissime fiat, nec parvitate temporis praeveniatur, aut ei terminus mortis offecerit, non est dubium illum ex pessimo per probas consuetudines confabulationesque sapientum, in perfectam virtutis habitudinem permutari. Est igitur ex bono in malum, et ex malo in est. Et hoc planissime docet exemplis. Quis enim unquam ex caeco factus est videns?
Abbreviated transcription (Latin):
liã mursus c̃trarioꝵa huiꝰ oppositionis quȩ scđm habitũ pͥuationẽq dr̃
discrepantiã ponit Ea enĩ quȩ c̃traria st posst̃ in alt̾na uariatis uicib ꝑ
mutari. Qł enĩ calidũ ẽ. potest effici frigidũ Rursuq qđ frigidũẽ
potest in caloris uerti qualitatẽ His tam̃ ut doctũ ẽ solis exceptis qb una
que liba res c̃trarioꝵ naturalit᷑ insita ẽ In his enĩ solis. fieri ñ potest alt̃ na
mutatio Inhis uͦ quȩ accident᷑ & ñ ꝑnaturã sub iectis eueniunt fit sẽꝑ in
ẽ traria ꝑmutatio ut ex sano ȩgrũ exegro rursus sanũ corpꝰefficit᷑ anima
lis lã uͦ illud ex bono ꝓcliuior seꝑsemita uidet᷑ ad malũ & facillimae᷑ ex ꝑbi¬
tate ad maliciã ꝑmutatio. Qđ ter rentiano docet᷑ exẽplo. Ab labore ꝓcliuẽ
in libidinẽ. Sed quã quã difficilis sit transit᷑ ad uirtutes aturpitudi ne ui¬
cioꝵ aristoteles tam̃ fieri posse hunc transitũ c̃firmat. Huius enĩphiloso¬

Expanded text:
liam rursus contrariorum et huius oppositionis quae secundum habitum privationemque dicitur, discrepantiam ponit. Ea enim quae contraria sunt, possunt in alterna variatis vicibus permutari. Quod enim calidum est potest effici frigidum, rursusqua quod trigidum est potest in caloris verti qualitatem. His tamen ut dictum est solis exceptis, quibus una quaelibet res contrariorum naturaliter insita est, in his enim solis fieri non potest alterna mutatio: in his vero quae accidenter et non per naturam subiectis eveniunt, fit semper in contraria permutatio, ut ex sano aegrum, ex aegro rursus sanum corpus efficitur animalud verum est, ex bono proclivior semper semita videtur ad malum, et facillima esse ex probitate ad malitiam permutatio, quod Terentiano docetur exemplo: A labore proclivem ad libidinem. Sed quanquam difficilis sit transitus ad virtutes a turpitudine vitiorum, Aristoteles tamen fieri posse hunc transitum confirmat. Huius enim philoso
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc uidere ñ poterat. Ergo cũ sitatq subsistatres deqͣ habitꝰ.&. pͥuatio
p̃dicant᷑ potest fieri. ut de eo falso utraq p̃dicent᷑ Sinuͦ res dequa dr̃. ñ sit
om̃ino. utrasq falsis eẽ necesse ẽ. Ut cũ socrates om̃ino ñ ẽ. falsũ ẽ eũ dice
ȩditi. sub sistunt qͥdẽ .s neq ceci sunt. neq uidentes. qđ ñdũ ad huc ꝑnaturã
uisũ habere potuert̃. Sinuͦ om̃ino ñ sint. rursus falsũ ẽ dehis utrũq p̃dica¬
ri infirmatione uͦ &. negatione ñ itaẽ ut ipse ꝓnunciat. In affirmatio

Expanded text:
adhuc videre non poterat. Ergo cum sit atque subsistat res de qua habitus et privatio praedicantur, potest fieri ut de ea falsa utraque praedicentur; si vero res de qua dicitur non sit, omnino utrasque falsas esse necesse est, ut cediti, subsistunt quidem; sed neque caeci sunt neque videntes, quia nondum per naturam visum habere potuerunt. Sin vero omnino non sint, rursus falsum est de his utrumque praedicari. In affirmatione vero et negatione non ita est, ut ipse pronuntiat. IN AFFIRMATIO
Abbreviated transcription (Latin):
eorobabeat alterũ distant hac qͦq mediata c̃trarietate ea quȩ scđm uĩ pͥua¬
tionis atq babit᷑ opponunt᷑. Sed ante monstratũ ẽ. his c̃trariis quȩ ꝑna
turã eẽnt n hisquȩ medio carerent. hanc oppositionẽ ẽẽ dissimilẽ : Rec¬
te igit᷑ positũ ẽ pͥuationis atq babit oppositionẽ ab hisquȩ opponunt᷑ ut¬

Expanded text:
eorum habeat alterum, distant haec quoque mediata ab his quae secundum vim privaeorum habeat alterum, distant haec quoque mediata ab his quae secundum vim privationis atque habitus opponuntur. Sed ante monstratum est et his contrariis quae per naturam essent, et iis quae medio carerent, hanc oppositionem esse dissimilem. Recte igitur positum est privationis atque habitus oppositionem ab his qu
Abbreviated transcription (Latin):
qđ eoꝵ medietates posst̃ subiectis euenire substantus. ut albũ ł nigrũ. qđ ñ
ẽ alicui ꝑnaturã s tantũ scđm accidens posst̃ utraq ñ eẽ in corporib qn
his ł rubrũ ł pallidũ quȩ s̃ hoꝵ medietates eueniunt. In pͥuatione uͦ id
& habitu ñ ẽ. Quando enĩ poterit ꝑ naturam habere habitũ. utrisq quȩ
ea suscipiunt carere ñ posst̃: Catulus enĩ cũ ꝑ naturã uidere potuerit.
aut habitũ habere dr̃ ut ẽ uidens aut pͥuationẽ si fuerit cetꝰ. Ita seꝑ ab eo¬
tẽpore qͦ illi ꝑnaturã utrũ libae habere c̃cessũ ẽ alterũ retinebit .÷. aut
pͥuationẽ aut habitũ retinebit. Quocircasi in his c̃trariis quȩ medio non
carent. potest fieri utraq c̃traria in subiecto ñ sint in pͥuatione uͦ a ha¬
bitu ab eo tẽpore qͦ ꝑ naturã potest utrũq retinere fieri ñ potest. nisi

Expanded text:
quod eorum medietates possint subjectis evenire substantiis, ut album vel nigrum quod non quod eorum medietates possint subjectis evenire substantiis, ut album vel nigrum quod non est alicui per naturam, sed tantum secundum accidens. Possunt enim utraque nlidum, quae sunt eorum medietates eveniunt. In privatione vero id et habitu non est. Quando enim poterit per naturam habere habitum, utrisque quae ea suscipiunt, carere non possunt. Catulus enim cum per naturam videre potuerit, aut habitum habere dicitur, et est videns, aut pnaturam utrumlibet habere concessum est, alterutrum retinebit, id est aut privationem retinebit, aut habitum. Quocirca si in his contrariis quae medio non carent, potest fieri ut utraque contraria in subjecto non sint, in privatione vero et habitu ab eo tempore quo per naturam potest utrumque retinere, fieri non potest nisi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ scđm pͥuationẽ & habꝑtũ ẽ oppositio his quȩ scđm c̃traria putant᷑ o ppo¬
ni Sed qm̃ s quȩdã c̃traria quȩ insalicui ꝑ naturã ut niui albũ. ignicali¬
dũ coruo nigrũ & iã ab his discrepat oppositio pͥuationis & habitꝰ Ea enĩ quȩ
nix aut alba aut nigra ẽ .s. tantũ alba. Et coruus ñ aut albus aut niger .s
solũ niger. In pͥuatione uͦ& habitu. una res eẽ ñ potest diffinita .s. sẽꝑ aut
pͥuatio c̃tingit. aut habit᷑. Et hoc ẽ qđ at. Et eoꝵ ñ diffinite alterũ .ẜ aut
hoc aut illud. Neq enĩ necesse ẽ. aut cȩcũ eẽ. aut habentẽ uisũ. diffinite
c̃tingit. Distat igit᷑ hȩc oppositio his c̃trariis. quȩ aliqͥb ꝑ naturã immutabi¬
lit̃ accidt̃ Restat igit᷑ ut hic̃trariis quȩ mediata sunt. hanc oppositionẽ
differre doceamꝰ In illis enĩ ñ sẽꝑ necesse erit. c̃traria in eẽ subiecto idcrco

Expanded text:
um et privationem est oppositio, iis quae secundum contraria putantur opponi. Sed quoniam sunt quaedam contraria quae insunt alicui per naturam, ut nivi album, igni calidum, corvo nigrum, etiam ab his discrepat oppositio privationis et habitus. Ea enim quae  Non enim nix aut alba aut nigra est, sed tantum alba, et corvus non aut albus aut niger, sed solum niger. In privatione vero et habitu una res esse non potest diffinita, sed semper aut privatio contingit, aut habitus, et hoc est quod ait, et horum non diffinite alterum, sed aut hoc, aut illud. Neque enim necesse est aut caecum esse, aut habentem visum diffinite contingit. Distat igitur haec oppositio his contrariis quae aliquibus per naturam immutabiliter accidunt. Restat igitur ut his contrariis qudifferre doceamus. In illis enim non semper necesse erit contraria inesse subjecto, idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
habere naturalit᷑ potest. & eo tẽpore cũ ia ꝑ naturã illius eẽ cõpos habitꝰ
possit. ł si habens qͥs retinensq habitũ illũ cuius liba incursione casus
amiserit. ut in puerisiã ad ultis. si ñ habeant dentes. Nã qm̃ homines
sunt. possunt habere: Qđ si habentes amiserint edentuli dnr. Si uom
no ñ creuerint dentes qm̃ iã pueris atq ad ultis. ut dentes haberent
naturalit᷑ poterat euenire idq casu aliqͦ ł egritudine officiente ñ factũ ẽ
eosedentulos a habitudentiũ priuatos eẽ nominamꝰ Priuam u &.
habere habitũ. ñ ẽ habitꝰ &. priuatio. łlabitꝰ enĩ ẽ uisus. pͥuatio uͦ cgi

Expanded text:
habere naturaliter potest, et eo tempore cum iam per naturam illius esse compos habitus habere naturaliter potest, et eo tempore cum iam per naturam illius esse compos habitus possit, vel si habens quis retinensque habitum, illum cuiuslibet incursione casus amiserit, ut in pueris iam adultis si non habeant dentes. Nam quoniam homines sunt, possunt habere; quod si habentes amiserint, edentuli dicuntur; si vero omnino non creverint dentes, quoniam iam pueris atque adultis ut dentes haberent, naturaliter poterat evenire, id quod casu aliquo vel aegritudine officiente factum est, eos edentulos et habitu dentium privatos esse nominamus. PRIVARI VERO ET HABERE HABITVM, NON EST HABITVS ET PRIVATIO, HABITVS ENIM EST VISVS.
Abbreviated transcription (Latin):
re possunt. Siuꝰ ex fastis dieb qͥb bis oculi pitefueri .& lucẽ haurire natu
nalit̾ possunt. ñ habeant uisũ eos cecos eẽ mani festũ ẽ. At uͦ neq ostrea
dñr edentula qm̃ naturalit̃ ñ babent dentes Sed nec infantulos qͥb ad¬
huc ñ dũ huius modi etasẽ ut habeant dentes uocam̃ edentulos s̃ si aut is
qͥante habuit dentes amiserit aut qͦ iã tẽpore habere naturalit̃ deba
dentes ñ haba Vt siqͥs ꝓueroꝵ septimo anno om̃ino nullos creauerit.
illos iure edentulos appellamꝰ Atq hoc ẽ qđ ait E dentulas eni dicim̃ n
qñ habent dentes nec cȩcũ qͥ ñ hab& uisũ sed qͥ quando c̃tingit habere
uhaba. hocẽ ñ omne qđ ñ uida cecũ nec qđ dentes ñ haba edentulũ
nominam̾. Plura enĩ sunt quȩ aut om̃ino aut certo tẽpore naturalit᷑
bȩc habere ñ possunt. Sedẽ illa pͥuatio quociens is habitũ ñ hab&e qui

Expanded text:
re possunt. Si vero exhaustis diebre possunt. Si vero exhaustis diebraliter possunt, non habeant visum, eos caecos esse manifestum est. At vero neque ostrea dicuntur edentula, quoniam naturaliter non habent dentes, sed nec infantulos quibus adhuc nondum hujusmodi aetas est, ut habeant dentes, vocamus edentulos, sed si aut is qui ante habuit, dentes amiserit, aut quo jam tempore habere naturaliter debet, dentes non habet, ut si quis puerorum septimo anno omnino nullum creaverit, illos jure edentulos appellamus, atque hoc est, quod ait: Edentulum enim dicimus nqui non habet dentes, nec caecum qui non habet visum, sed qui, quando contingit habereon omne quod non videt caecum, nec quod dentes non habet edentulum appellamus. Plura enim sunt quae aut omnino aut certo tempore naturaliter haec habere non possunt, sed est illa privatio quoties is habitum non habet, qui
Abbreviated transcription (Latin):
habemꝰ enĩ uisũ .&. uisus ẽ inoculo & circaoculũ. Cȩcitas qͦq quȩ pri¬
uatio uisus ẽ. p̃t̃ oculos ñ ẽ. Auditꝰ & iã qͥ habit̾ ẽ. qm̃ circa aures ẽ. eiꝰ
qͦq pͥuatio que surditas dr̃. ab aurib ñ recedit. Ita qͦq &. circa qđ fuerit
habitꝰ circa idẽ ipsũ illius habitꝰ pͥuatio c̃sederat᷑. Atq hinc regulã dat
niuersalit̃ enĩ dic̃ inqͦcũ sit habitꝰ in eo fieri pͥuationẽ: Quid uͦ sit pͥuar
ceptibiliũ. quando in qͦ natũ ẽhabere nulloni hab&. Quid sit pͥuatio
bac aristoteles diffinitione c̃clusit. Neq enĩ quȩcũq ñ habent uisũ
ceca dñr. nec uͦ surdũ ẽ om̃e qđ sentit auditũ. Nemo enĩ nec parietẽ
cecũ dixerit. nec surdũ lapidẽ. nec quic qͥd huiusmodi sed ea sola pͥ¬
uri dicomꝰ habitu quȩ cũq aut habuert̃ habitũ. eoq caruert᷑. aut
tis digne aliqͥs cecos eẽ ꝓnunciae. Eo enĩ tẽpore ñdũ naturalit̃ uisũ habe¬

Expanded text:
circa oculum, caecitas quoque, quae privatio visus est, praeter oculum non est. Auditus etiam, qui habitus est, quoniam circa aures est, eius quoque privatio quae surditas dicitur, ab auribus non recedit; ita quoque et circa quod fuerit habitus, circa idem ipsum illius habitus privatio consideratur. Atque hinc regulam dat. Vniversaliter enim dicit in quo sit habitus in eo fieri privationem. Quid vero sit privari, et quando natum est habere, nullo modo habet. Quid sit privatio hac Aristoteles diffinitione conclusit. Neque enim quaecunque non habent visum, caeca dicuntur, nec vero surdum est omne quod non sentit auditum, nemo enim neque parietem caecum dixerit, nec surdum lapidem, nec quidquid huiusmodi est. Sed ea sola privari dicimus habitu, quaecunque aut habuere habitum eoque caruere, aut tis digne aliquis caecos esse pronuntiet. Eo enim tempore nondum naturaliter visum habe
Abbreviated transcription (Latin):
&. pene incuriose ꝓpt̾ eos qͥ instituunt᷑ diffinitiones affirmationis negati¬
onisq signauit dicens. negationẽ affirmationẽq affirmatiuas eẽ nega¬
tiuasq orationes Qđ si ex aminatius ac subtilius diffinissa. ñ affirmatio¬
nẽ ꝑ affirmatiuã orationẽ diffinira Nã sidubiũ ẽ qͥd sit affirmatio nihil¬
omdgis clarũ atq ꝑspicuũ ẽ qd sit affirmatiua oratio id circo qđ siqͥs
ne scit qͥd sit affirmatio idẽ sine dubio nesciturꝰ ẽ. qͥd sit oratio affirmatiua
Ded id circo id indulgentius t̃minaũ. qđ in libro ꝑierminias utriusq uerã
plenãq uĩ diffiniuitionis aptauit. Fadẽ qͦq in his ratio ẽ quȩ s sub affirmati

Expanded text:
et pene incuriose propter eos qui instituuntur diffinitiones affirmationis negatiet pene incuriose propter eos qui instituuntur diffinitiones affirmationis negationisque signavit, dicens negationem affirmationemque, affirmativas esse negativasque orationes. Quod si examinatius ac subtilius definisset, affirmationem per affirmativam orationem non diffiniret. Nam si dubium est quid sit affirmatio, nihilo magis clarum atque perspicuum est quid sit affirmativa oratio. Idcirco quod si quis nescit quid sit affirmatio, idem sine dubio nesciturus est quid oratio sit affirmativa. Sed idcirco hic indulgentius terminavit, quod in libro Περὶ ἑρμενείας utriusque veram plenamque vim diffinitionis aptavit. Eadem quoque in
Abbreviated transcription (Latin):
ma opponant᷑ : Quare quãquã hȩc distent. tam̃ modus in hisoppositionis¬
ȩqͣlis ẽ. Nonẽ autẽ nec qđ sub affirmatione ł negatione ẽ. negatio łaf
firmatio. Affirmatio enĩ oratio ẽ affirmatiua Et negatio oratro negati¬
ua. Eoꝵ uͦquȩ st̃ sub affirmatione ł negatione nihil tͣ oratio. Dñr aute
& ista sibi inuicẽ opponi. ut affirmatio &. negatio. Ad quartã oppositionis
speciẽ transitũ fac̃. quȩ scđm affirmationẽ negationẽq dr̃ Affirmatio
autẽ ẽ. quȩ aliquã rẽ alicui quadã participatione c̃iungit. Negatio
uͦ aliquã rẽ ab aliqua re qͣdã separatione disiungit. ut ẽ om̃is homoanimalẽ:
lnimal enĩ ad hominẽ hec oratio iungit. Participat enĩ homo ꝓprio genere
salic& animali Negatio uͦ homo lapis ñ ẽ. Disiungit enĩ naturam lapidis ab
humanitate qͥ negat. Sed dehis multa in librode int̃ pretatione dicenda st̃
Quare plenioꝵ hoꝵ disputatio intẽpꝰ aliud differat᷑. Aristateles uͦ simplicissi me

Expanded text:
odum est oppositionis; . Non est autem nec quod sub affirmatione vel negatione est negatio vel affirmatio; affirmatio enim oratio est affirmativa et negatio oratio negativa, eorum vero quae sunt sub affirmatione vel negatione nihil est oratio. Dicuntur autem et ista sibi opponi ut affirmatio et negatio; nam etiam in hisspeciem transitum fecit, quae secundum affirmationem negationemque dicitur. Affirmatio autem est quae aliquam rem alicui quadam participatione coniungit. Negatio vero quae aliquam rem ab aliqua re quadam separatione disiungit, ut est Omnis homo est animal, animal enim ad hominem haec oratio iungit. Participat enim homo proprio genere, scilicet animal, negatio vero, homo lapis non est. Disiungit enim naturam lapidis ab humanitate qui negat, sed multa de his in lib. de Interpretatione dicenda sunt. Quare plenior horum disputatio in tempus aliud differatur. Aristoteles vero simplicissime
Abbreviated transcription (Latin):
etas corpori cuiliba& euenia Atq hoc ñ ita ẽ inhis quȩ medio carent
quȩ ipla in mediata uocamꝰ Exceptis his qͥb una c̃trarietis ẽ insita
ꝑnaturã ut nix albaẽ. ł ignis calidus In his enĩ unã sẽꝑ necesse ẽ eue¬
nire. ñ aliã. nec ut rãlib&. sed diffinite unã Id ñ uenit in ignẽ ut ali¬
qͣndo sit calidũ. aliquando frigidũ. aliqͣndo uͦ qđ hoꝵ medietasẽ te pi¬
dũ ẜ sẽꝑ naturali calore succendit᷑ Hec nix aliqͣndo fit nigra nec rur¬
sus rubra nec ullis aliis colorib ꝑmutat᷑ s sola sẽꝑ alba ẽ. Cũ hecita
re monstrata sint. quȩ mediiscarent. n abhisquȩ intrase quandã qͣlita
tis medietatẽ includt̃. ab his qͦq quȩ cũ mediati sint tam̃ diffinite ali¬
cui insunt. ꝑfecte monstratĩ ẽ. ea quȩ scđm habitũ & pͥuationẽ sunt
c̃trariis discrepare. Quare qͥd distent aristotele teneamꝰ auctore
In pͥuatione uͦ & habitu. neutrũ uerũ uͦ ẽ eoꝵ quȩ dicta sunt. Neq¬

Expanded text:
quae medio non carent, quae ipsa mediata vocamus, exceptis his quibus una contrarietas est insita per naturam, ut nix alba est, ignis calidus. In his enim unam semper necesse est evenire non aliam, nec utrumlibet, sed diffinite unam. Id enim non venit in ignem, ut aliquando sit calidum, aliquando frigidum, aliquando vero quod horum medietas est tepidum, sed semper naturali calore succenditur; nec nix aliquando fit nigra, nec rursus rubea, nec ullis aliis coloribus permutatur, sed solum semper alba est. Cum haec ita re monstrata sint quae mediis carent, et ab his quae tem qualitatis includunt, et ab his quoque quae, cum mediata sint, tamen diffinite alicui insunt, perfecte monstratum est ea quae secundum habitum et privationem sunt a contrariis discrepare. Quare quid distent Aristotele teneamus auctore. In privatione vero et habitu neutrum horum quae dicta sunt, ve