comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
satis actũ ẽ. Młti circa suaferium ⁊ sat᷑¬
ninum cesi sunt. Saturninus clamitãs¬
palam marium auctorem õium molitio¬
num suarũ contestatus ẽ. Cum aũ ip̃e satur¬
ninus ⁊ suaferius ⁊ labienus cogente ma-¬
rio incuriam confugissent ꝑ equites roma-¬
nos efractis forib occisi sunt. Gauis glau-¬
cia extractus edomo claudii trucidatus ẽ.
furius tribinus plebis bona omnium
publicanda decreuit. Gneus dolabella. sa¬
turnini frater ꝑ forum holitonum fugiens.
cum lucio Gigamio interfectus ẽ. Itaq aue
toribus tante seditionis occisis. qui es popło
fuit. Tunc cato atq ponpenus rogationem
de reditu metelli numidici totius urbis gau¬
dia ꝓmulgarunt. que ne ꝑficeretur marii
consulis ⁊ furii tribuni plebis factionib
intercessum ẽ. Rutilus quoq uir integer¬
rimus adeo fidei ⁊ in nocentie constantia
est usus. ut die sibi ab accusatorib dicta.
usq ad cognitionem neq capillum bar¬
bam ue dimiserit. neq sordita ueste hu¬

Expanded text:
satis actum est, multi circa Saufeium et Saturninum caesi. Saturninus, palam clamitans, Marium auctorem esse omnium molitionum suarum contestatus est. Cum autem ipse Saturninus et Saufeius et Labienus, cogente Mario, in curiam confugissent, per equites Romanos, effractis foribus, occisi sunt. C. Glaucia extractus e domo Claudii, trucidatus est. Furius, tribunus plebis, bona omnium publicanda decrevit. Cn. Dolabella, Saturnini frater, per forum olitorium fugiens, cum L. Geganio interfectus est. Itaque 334 auctoribus tantae seditionis occisis, quies populo fuit. Tunc Cato atque Pompeius rogationem de reditu Metelli Numidici totius Urbis gaudio promulgarunt: quae ne perferretur, Marii consulis, et Furii, tribuni plebis, factionibus intercessum est. Rutilius quoque, vir integerrimus, adeo fidei atque innocentiae constantia usus est, ut die sibi ab accusatoribus dicta, usque ad cognitionem neque capillum barbamve promiserit, neque sordida veste hu
Abbreviated transcription (Latin):
ramaldꝰ tonus francie dux agnito
cum ualida exercituum uirtute suꝑ
addure fluuium obuius eis ꝓcessit.
hastingum qui adhuc in carnotena
urbe morabatur ob ꝑitiam lingue
cum aliis legatis p̃mittent. Neniens
itaq hastingus uixta aq̃ decursum.
calibus eos adorsus est uerb̃. Heus in¬
quit robustissimi milites quibus ab
horis hunc aduecti estis. uel quid ĩ hac
regione queritis. aut quo ur̃ dux cen¬
secur nomine edicite nobis. francorum
sane regis legati sumus uob̃ directi.
Cui interroganti rollo sic ait. Dani su
mus. equali dño fungimur. terre huiꝰ
colonos extirpare uenimus. nr̃e ditio¬
ni terram subdere cupientes. Tu uero
ille. Audistis in quit aliquando de qͦ¬
uium. hoc francorum regnum magna
ex parte pessundedit. ⁊ in solitudinẽ
redegit: Cui rollo. Audiuimus ĩquit.
Hastingus enim bone domine cepit.¬
⁊ cuncta malo fine compleuit. Hastĩ¬
gus ad hec. Nultis ait karolo regi sub¬

Expanded text:
Rainaldus totius Franciae dux, agnito cum valida exercituum virtute super Authurae fluvium eis obvius processit; Hastingum qui adhuc in Carnotena urbe morabatur, ob peritiam linguae cum aliis legatis praemittens. Veniens itaque Hastingus juxta aquae decursum, talibus illos adorsus est verbis: « Heu! inquit, robustissimi milites, quibus ab oris huc advecti estis, vel quid in hac regione quaeritis, aut quo vester senior censetur nomine? edicite nobis. Francorum sane regis sumus legati vobis directi. » Cui interroganti sic Rollo: « Dani, ait, sumus, aequali dominio fungimur. Terrae hujus colonos exturbare venimus, nostrae ditioni patriam subdere cupientes. Tu vero s? » Ad haec ille: « Audistis, inquit, aliquando de qu adveniens, hoc Francorum regnum magna ex parte pessumdedit et in solitudinem redegit? » Cui Rollo: « Audivimus, inquit, Hastingus enim bono homine coepit et cuncta malo fine complevit. » Hastingus ad haec: « Vultis, inquit, Carolo regi sub
Abbreviated transcription (Latin):
succensus. ad francorum in festatio¬
nem reliquos exaggerat. ⁊ ad demoli¬
endam siue exterminandam patriam

Expanded text:
succensus, ad Francorum infestationem reliquos exaggerat et ad demoliendam sive exterminandam patriam
Abbreviated transcription (Latin):
naues. ad eas propere festinant milites.
eleuantur uexilla librant uentis carbasa.
Uehuntur lupi ꝑnices. ad lacerandas do¬
mĩcas oues. deo suo thur humanum san¬
unanimit̾ potati. uento flante scd̾o flandrẽ¬
uanense atq nouiomiense territorum ita
penitus attriuerunt. ut et scĩ quintim mr̃is
monast̾ium flaminis exurerent. ⁊ nichil
⁊ in contaminatum relinquernit. de xp̃i
auo populo nefarium exercentes ludibriũ.
Nouiomensis namq emmo ep̃c cum suis
diaconibus eorum gladio obtruncatur fit.¬
q cedes in plebe: propo orbata pastore.S

Expanded text:
naves, ad eas propere festinant milites, naves, ad eas propere festinant milites, elevantur vexilla, librant ventis carbasa; vehuntur lupi pernices ad lacerandas dominicas oves, deo suo Thur humanum sanunanimiter potati, vento flante secundo, Vermandenmendense atque Noviomense territorium ita penitus attriverunt, ut et sancti Quintini martyris monasterium flammis exurerent et nichil et incontaminatum relinquerent. Sed ano populo nefarium exercentes ludibrium. Noviomensis quoque Emmo episcopus cum suis diaconibus eorum gladio obtruncatur; fitque caedes in plebe proprio orbata pastore.
Abbreviated transcription (Latin):
rex de quo supra p̃libauimus patri in re¬
gno successit. Is etiam rex patrum legi¬
bus excitus. cum ingenti iuuenum ag¬
mine sorte cogente filium noĩe byer. coste
ferree a suo abdicat regno. cum eius pe¬
dagogo hastingo ꝑ omĩa frandulentissi¬
mo ut ꝑ egrina regna petens: exteras sibi
armis ad quireret sedes. Qui ideo costa fer¬
rea uocabatur. quia nisi clypeus ei obicere¬
tur. mermis in acie stans armorum uim
quamcumq sꝑueret illesus uehem̃tissi¬
mis matris sue ueneficiis infectus.
astĩgus uero a patria cum suo ado¬
lescente exul ꝓscriptus missa lega¬
tionẽ milites de finitimis ꝓuintus amino
leues belliq cupidos. ad hanc expeditionẽ
inuitans: innumerabilem pugnantium
tironum congregauit exercitum. Quid
plura: fabricantur naues: innouantur
scuta. resarciuntur toraces poliuntur lorice
⁊ galee. accuuntur enses ⁊ lancee. omniq
telorum apparatu accurate munitur exer¬
eitus.
Sde uero statuto die pelago impelluntur

Expanded text:
rex, de quo supra praelibavimus, patri in regno successit. Is etiam rex patrum legibus excitus, cum ingenti juvenum agmine sorte cogente filium, nomine Bier Costae Ferreae, a suo abdicat regno, cum ejus paedagogo Hastingo per omnia fraudulentissimo; ut, peregrina regna petens, exteras sibi armis acquireret sedes. Qui ideo Costa Ferrea vocabatur, quia non ei clypeus objiceretur, sed inermis in acie stans, armorum vim quamcunque sperneret illaesus; vehementissimis matris ejus venenis infectus. Hastingus vero a patria cum suo adolescente exsul proscriptus, missa legatione milites de finitimis provinciis animo leves, bellique cupidos, ad hanc expeditionem invitans, innumerabilem pugnantium tironum congregavit exercitum. Quid plura? fabricantur naves, innovantur scuta, resarciuntur thoraces, poliuntur loricae et galeae, acuuntur enses et lanceae, omnique telorum apparatu accurate munitur exercitus. Inde vero statuto die pelago impelluntur
Abbreviated transcription (Latin):
Secundo autẽ anno post hec mense au¬
gusto obsedit p̾dictus hugo magnus pic¬
tauis ciuitatem s nicħ ei ꝓ fuit. Dum enim
obsideret eandem urbemꝰ quadam die in to¬
nuit dũs terrore magno dirupit ꝙ turbo
papilioiem eius a summo usq deorsum.
stuporq magnus inuasit illum cum excer¬
citu suo itaut uiuere uequirent. S̾tatimq
iifugam uersi recesserunt ab urbis obsi¬
dione. fecit aũ hoc deus ꝑ intercessionem
sancti hylarii. qui semꝑ est tutor ⁊ defen¬
sor illius urbis. In ip̃o autẽ anno defunctꝰ
est gislebertus dux burgundie relinquẽs
ducatum othoni filio hugonis magni.
habebat namꝙ otho filiam ipsius gisle¬
berti in coniugio.

Expanded text:
Secundo autem anno post haec, mense Augusto, obsedit supradictus Hugo Magnus Pictavis civitatem, sed nihil ei profuit. Dum enim obsideret eamdem urbem, quadam die intonuit Dominus terrore magno, disrupitque turbo papilionem ejus a summitate usque deorsum, stuporque magnus invasit illum cum exercitu suo, ita ut vivere nequirent. Statimque in fugam versi, recesserunt ab urbis obsidione. Fecit autem hoc Deus per intercessionem beati Hilarii, qui semper tutor et defensor illius est urbis. In ipso anno, defunctus est Gislebertus, dux Burgundiae, relinquens ducatum Ottoni, filio Hugonis Magni. Habebat namque Otto filiam illius Gisleberti in conjugio.
Abbreviated transcription (Latin):
dux senio fessus cum nouissimum sui exi¬
tus diem cerneret imminere ascitis pͥncipi¬
bus sui ducatus eonim consultu flore uiuẽ¬
tutis uernanti ricardo dnci filium suum
nor¬

Expanded text:
dux senio fessus, cum novissimum sui exitus diem cerneret imminere, ascitis principibus sui ducatus, eorum consulto flore juventutis vernanti Richardo duci filium suum no
Abbreviated transcription (Latin):
mitati placet ut mobtentu regni unde
uos ad illum sponte conuenistis. ⁊ uos
ei cominẽ dastis sacerdotali ministerio an¬
te altare hoc coionetur. ⁊ sacra unctione
consecretur. Quod si nobis placet ꝓpriis
uocib consonate. Et ħ conclamantibus

Expanded text:
mitati placet, ut in obtentu regni, unde vos ad illum sponte convenistis, et vos ei commendastis, sacerdotali ministerio ante altare hoc coronetur, et sacra unctione Domino consecretur. Quod si vobis placet propriis vocibus consonate. Et in hoc conclamantibus
Abbreviated transcription (Latin):
commissum est. luna tunc orta atergo romans
ximitatẽ hostium rati. cuncta mnirritum tela
fuderunt. Romani uelut mnermes postea ag¬
gressi. sine labore uicerunt castraq ceperunt.
Nlamq de exercitu mitridatis quadraginta mi¬
lia cesa uel capta sunt. romani uulnerati mil¬
le. uix autem quadraginta interfecti. ⁊ duo
centuriones. Mitridates inter tumultus belli
fuga lapsus aduitus etiam beneficio sublusts
noctis euasit. Relictus q ab omnib amicis.
philosophis scriptonbus rerum uel carminũ
ac medicis solus per deuia equm manutrahens.
atq ad om̃s nocturnos strepitꝰ trepidans in qͦd¬
uam castellum diu̾tit atq inde in armenam
ꝑrexit. Pompeius mnitridatem in secutus. inter
duo flumina que ab uno monte diuersis spe¬
cub exoriuntur. hoc ẽ. eufraten ⁊ araxen. ur¬
bem meopolim phenicibus lixis. ⁊ egris uolen¬

Expanded text:
commissum est. Luna tunc orta a tergo Romanicommissum est. Luna tunc orta a tergo Romaniroximitatem hostium rati, cuncta in irritum tela fudere. Romani velut inermes postea aggressi, sine labore vicerunt, castraque ceperunt. Namque de exercitu Mithridatis quadraginta millia caesa vel capta sunt. Romani mille vulnerati, vix autem quadraginta interfecti, et duo centuriones. Mithridates inter tumultus belli fuga lapsus, adjutus etiam beneficio sublustris noctis, evasit. Relictusque ab omnibus amicis, philosophis, scriptoribus rerum, vel carminum, ac medicis, solus per devia, equum manu trahens, atque ad omnes nocturnos strepitus trepidans, in quoddam castellum divertit, atque in Armeniam inde perrexit. Pompeius Mithridatem insecutus, inter duo flumina, quae ab uno monte diversis specubus exoriuntur, hoc est, Euphratem et Araxen, urbem Nicopolim senibus, lixis, et aegris volen
Abbreviated transcription (Latin):
cilius metellus ingentibus p̃lis intra trien¬
nium totam insulum cepit. legesq minoris
romanis legib ꝑinutauit appellatusq est.
creticus. atq ex in sula creta trium phauit.
Quo tẽꝑe libia quoq romano imꝑio accessit.
Dumħ aguntur. pyrate ꝑ omĩa sparsi maria.¬
⁊ iam ñ tantũ intercipientes nauium cõmeatus.
sed etiam in sulas ꝑꝓuinciasꝙ uastantes. impuni¬
tate scełis ⁊ auiditate p̾de uulgo sese assocran¬
tib ui immensum agebantur. Quare id bessũ
gneo pompeio decretum ẽ. quod post multam
uastationem ꝗͣ interra mariq egerant. intra
paucos menses ingenti felicitate ⁊ mira . cełntate
confecit. Postea successor luculli factus in mino¬
ri armenia iuxta montem dastracum castra
mitridatis obsidione conclusit. rex cum om̃ib
copiis eruptione ꝑ noctem facta: in suꝑ etiam
ꝑ sequentem bello repellere statuit. Pompeius
fugientes ꝑ sequi intendit. Itaq bellum nocte

Expanded text:
cilius Metellus, ingentibus praeliis, intra triencilius Metellus, ingentibus praeliis, intra triennium totam insulam cepit, legesque Minois Romanis legibus permutavit, appellatusque est Creticus, atque ex insula Crete triumphavit. Quo tempore Libya quoque Romano imperio per Dum haec aguntur, piratae per omnia sparsi maria, et jam intercipientes navium commeatus, sed etiam insulas provinciasque vastantes, impunitate scelerum et cupiditate praedae vulgo sese associantibus, in immensum augebantur. Quare id bellum Cn. Pompeio decretum est, qui id post multam vastationem, quam terra marique diu egerant, intra paucos menses ingenti felicitate et mira celeritate confecit. Postea successor Luculli factus, in minore Armenia juxta montem Dastracum, castra Mithridatis obsidione conclusit. Rex cum omnibus copiis, eruptione per noctem facta, insuper etiam persequentem bello repellere statuit, sed Pompeius fugientem persequi intendit. Itaque bellum nocte
Abbreviated transcription (Latin):
nuerat. qͣm mox nauali terrestriq p̾lio com¬
minutum sicilia decedere compulit. Alter
cesserat. bessis pͥmus romanorum intulit bel¬
lum. atq eos ingenti pͥlio in hemo monte su¬
ꝑauit. oppidum muscadaman qd̃ bessi hubi¬
tabant eodem die quo aggressus ẽ uicit. capu¬
len cepit. usq ad danubium penetrauit. Ex-¬
pugnauit etiam gentes que rodopeiis monti¬
bus erant. circumfuse quas claudius afini¬
bus macedoiie bello pellere putauit. Inde mul¬
cas suꝑra pontum ciuitates ẽ aggressus. Il¬
lic apollouiam euertit. galathiam parthe¬
nopolim. thornos. histrum. burtionem cepit.¬
belloꝙ confecto romam rediit. Ambo tamen
triumphauerunt. lucuslus qui contra mitri¬
datem pugnauerat maiore gloria cum tan¬
torum regnorum uictor redisset. Confecto bel¬
lo macedonico. manente mitridatico quod
recedente lucullo rex collectis auxiliis repa¬
rauerat. Certicum ortum ẽ. Ad id missus ce

Expanded text:
nuerat, mox eum navali pedestrique praelio comnuerat, mox eum navali pedestrique praelio comminutum Sicilia decedere compulit. Alter cesserat, Bessis primus Romanorum intulit bellum, atque eos ingenti praelio in monte Haemo superavit, oppidum Uscudamam quod Bessi inhabitabant, eodem die quo aggressus est vicit. Cabulen cepit, et usque ad Danubium penetravit. Expugnavit etiam gentes quae Rhodopeis montibus erant circumfusae, quas Claudius jam Macedoniae finibus pellere putavit. Inde multas supra Pontum positas civitates aggressus est. Illic Apolloniam evertit, Calatin, Parthenopolim, Thobelloque confecto Romam rediit. Ambo tamen triumphaverunt: Lucullus, qui contra Mithridatem pugnaverat, maiore gloria, cum tantorum regnorum victor redisset. Confecto bello Macedonico, manente Mithridatico, quod recedente Lucullo rex collectis auxiliis reparaverat, bellum Creticum ortum est.
Abbreviated transcription (Latin):
eme etiam regnum tigranis qui armeniis
imꝑabat. ingressus. Tigrano certam ciuita¬
tem artiane nobllissimam regni armenii
accepit. Ip̃m regem cum sptem milibus di¬
banariis. ⁊ septem milib sagittariorum
⁊ armatorum uenientem. cum decem ⁊ octo
milib militum ita uicit. ut magnam partẽ
armeniorum deleuer it. Inde nisibin ꝓfectꝰ.
eam quoq ciuitate cum regis fr̃e uicit. Sͦ
hii quos inponto lucullus reliquerat. cũ
exercitus parte. ut etiam uictas regiones.
romanorum tuerentur. negligenter se ⁊ a¬
uare agentes. occasionem iterum mnitridati
inpontum irrumyendi dederunt. atq ita
bellum renouatum est. lucullo parãti cap¬
ta nisibi contra ꝑsas expeditionem successor ẽ.¬
missus. Godem temꝑe metellus sicilie p̾tor.
cum fedissima illa gaii uerris p̾tura siciliã
affictam inuenisset. maxime pyrgamone ar¬
chipirata nefariis cedibus lacerante qui pul¬
sa classe romana syracusanum portum obti¬

Expanded text:
eme, etiam regnum Tigranis, qui Armeniis eme, etiam regnum Tigranis, qui Armeniis imperabat, ingressus est, Tigranocertam civitatem Arzianae nobilissimam regni Armenii cepit. Ipsum regem cum septem millibus banariis, et centum millibus sagittariorum et armatorum venientem, cum decem et octo millibus militum vicit, ita ut magnam partem Armeniorum deleverit. inde Nisibim profectus eam quoque civitatem cum regis fratre cepit. sed hii, quos in Ponto Lucullus reliquerat cum exercitus parte, ut regiones victas et iam Romanorum tuerentur, neglegentes se et avare agentes occasionem iterum Mithridati in Pontum inrumpendi dederunt, atque ita bellum renovatum est. Lucullo paranti capta Nisibi contra missus. Eodem tempore Metellus Siciliae praetor, cum foedissima illa C. Verris praetura Siciliam afflictam invenisset, maxime Pirganionem archipiratam nefariis caedibus lacerantem, qui pulsa classe Romana Syracusanum portum obti
Abbreviated transcription (Latin):
expoliatam incensamq reliquerunt. lucul¬
lus miserorum hostium intestina clade ꝑ mot᷑.
celeri incursu in missum restiuxit incendium.
Ita misera ciuitas uersa uice hostium sociorũꝙ
unde defendenda disꝑdita ⁊ unde disꝑdenda
seruata est. Preterea lucuslus trans gressus
eufraten ⁊ tigrin secundo p̃lio apud gaue¬
ram ciuitatem tigranis quo ingentes co-¬
pias ex omni regno adduxerat mitrida¬
tes cum tigͣne. ⁊ mit̾date congressus par¬
uissima suorũ manu magnum hostium
numerum suꝑauit. Nam triginta milia
quitibus comitatus aufugit. castra ens
direpta. diademate ⁊ tyara ne agnoscere¬
tur abiectis. Armenia quoq minor qͣm
tenuerat. eidem sublata ẽ. Susceptus tñ est
mitridates post fugam atigͣne armenie
rege. qui tunc ingenti gła imꝑabat. ⁊ ꝑ¬
sas sepe uicerat. mesopotamiam ⁊ siriam
⁊ phenicis partem occupauerat. Ergo lucul¬
lus repetens hostem fugatum immiẽte hy¬

Expanded text:
expilatam atque incensam reliquerunt. Luculexpilatam atque incensam reliquerunt. Lucullus miserorum hostium intestina clade permotus celeri occursu inmissum restinxit incIta misera civitas, versa vice hostium, sociorumque, unde defendenda, disperdita, et unde disperdenda, servata est. Praeterea Lucullus transgressus Euphraten et Tigrim, secundo praelio apud Cabira civitatem Tigranis, quo ingentes copias ex omni regno adduxerat Mithridates, cum Mithridate et Tigrane congressus parvissima suorum manu magnum hostium numerum occidit. Nam triginta milliaequitibus comitatus aufugit. Castra ejus direpta, diademate et thiara, ne agnosceretur, abjectis. Armenia quoque minor, quam tenuerat, eidem sublata est. Susceptus tamen est Mithridates post fugam a Tigrane rege Armeniae, qui tunc ingenti gloria imperabat, et Persas saepe vicerat, Mesopotamiam, et Syriam, et Phoenicis partem occupaverat. Ergo Lucullus repetens hostem fugatum, imminente hi
Abbreviated transcription (Latin):
nosq suꝑauit. Equib triginta milia hominũ
cum ip̃is ducibus occidit. Nouissime ip̃m spar¬
tacum in apulia disposita acie congressum.
maximasq cum eo fugitiuoium capias ꝑcu¬
lit. Nam sexaginta milia eorum cesa. sex mi¬
lia capta referuntur. tria milia ciuium roma¬
norum recepta sunt. Ceteri qui ex hoc bello lapsi
oberrabant. ꝑ complures duces frequenti
indagine. obtci sunt. Et post multas ca
lamitates italie. tercio anno bello huiofinis
in imꝑio romano erant. mibͥdaticum ⁊ ma-¬
cedonicum. ħ duo luculli agebanit lucius lu¬
cullus ⁊ marchꝰ lucullus lucius gͦ lucullus
post pugnam ciricenam qua uicerat mit¬
datem. ⁊ naualem qua duces eiꝰ opp̃sserat.
ꝑ sequutus ẽ eum. ⁊ recepta paflagonia
⁊ bithinia. etiam regnum eiꝰ inuasit. Syno¬
pen ⁊ amynon cunitates ponti nobilissimas
cepit. Sed sy nopen seleucus archipyrata ⁊
deocares spado qui presidii causa p̃ erant.

Expanded text:
nosque superavit, e quibus triginta millia hominum nosque superavit, e quibus triginta millia hominum cum ipsis ducibus occidit. Novissime ipsum Spartacum in Apulia, disposita acie congressum, maximasque cum eo fugitivorum copias perculit. Nam sexaginta millia eorum caesa, sex millia capta referuntur, tria millia civium Romanorum recepta sunt. Caeteri qui ex hoc bello lapsi oberrabant, per complures duces frequenti indagine attriti sunt, et polamitates Italiae tertio anno bello huic finisin imperio Romano erant, Mithridaticum et Macedonicum. Haec duo Luculli agebant, L. Lucullus, et M. Lucullus. L. vero Lucullus post pugnam Cizicenam, quia vicerat Mithridatem, et navalem, qua duces ejus oppresserat, persecutus est eum, et recepta Paphlagonia et Bithynia etiam regnum ejus invasit. Sinopen et Amison civitates Ponti nobilissimas cepit. Sea Sinopem Seleucus archipirata, et Leochares spado, qui praesidii causa praeerant,
Abbreviated transcription (Latin):
nos bellum habuit annis quadraginta
alii dicunt triginta. Anno abure con-¬
tullio cicerone oratore. ⁊ Gaio antonio cõn¬
sulib. Pompeius occisi mitridatis nuncio
accepto. tigrani bellum intulit. Ille se ei
suum cum ꝓ cubuisset ad genua. pompeii
inmanibus ip̃ius collocauit. Quod ei pom¬
peius reposuit honorificeq eum habitum.
regni tamen parte multauit. ⁊ grandi pe

Expanded text:
nnis quadraginta; alii dicunt triginta. Anno ab Urbe conTullio Cicerone oratore et C. Antonio coss., Pompeius occisi Mithridatis nuntio accepto, Tigrani bellum intulit. Ille autem suum, cum procubuisset ad genua Pompeii, in manibus ipsius collocavit. Quod ei Pompeius reposuit, magnificeque eum habitum, regni tamen parte multavi
Abbreviated transcription (Latin):
repto. ⁊ ad mortem coacto cohibere tamen
animatas semel in predam mentes nequiue¬
runt. Qui coniuratione facta ac die dicta
exustis uicis ⁊ domib suis. neqd̃ desiderium
ex spe reuertendi foret ꝑfecti sunt. Quos cum
apud rodanum fluuium cesar habuisset ob¬
uios. magno difficiliq bello bis uicit uictos ꝙ¬
ad decditionem coegit. Horum fuit cum primũ
ꝓ gressa est omnis multitudo heluitiorum il¬
inbello ceciderunt. cetera in proprias terras us¬
missa sunt. Postea cesar contra arioiustum
regem excitantem inuentemq secum in credi¬
biles germanorum copias quibus suꝑ unnuer¬
sas galliarum gentes se fubegisse iactabat ad
sequanos fugere compulit. Cum dui exereitus
cesaris germanorum multitudine ⁊ uirtute i¬
territus pugnam detrectasset. arioirstus ing̃¬
mania arrepta nauicula renum transuectus
aufugit. uxores eiꝰ due totidemq filie capte
sunt. fuerunt autem in ẽxcitu ariorusti ad̃¬

Expanded text:
repto, et ad mortem coacto, cohibere tamen repto, et ad mortem coacto, cohibere tamen animatas semel in praedam plebes nequiverunt. Qui conjuratione facta, ac die dicta exustis vicis, et domibus suis, ne quod desiderium, et spes revertendi foret, profecti sunt. Quos cum ad Rhodanum fluvium Caesar obvios habuisset, magno difficilique bello bis vicit, victos ad deditionem coegit. Horum fuit, cum primum progressa est omnis multitudo, Helvetiorum, Tuin bello ceciderunt, cetera in terras proprias remissa sunt. Postea Caesar contra Ariouistum regem excitantem inuehentemque secum incredibiles Germanorum copias, quibus nuper uniuersos Galliarum populos se subegisse iactabat, aSequanos fugere compulit. Cumque diu exercitus Caesaris Germanorum multitudine, et virtute perterritus, pugnam detrectasset, Ariovistus in Germaniam arrepta navicula Rhenum transvectus aufugit. Uxores ejus duae, totidemque filiae captae sunt. Fuerunt autem in exercitu Ariovisti, A
Abbreviated transcription (Latin):
lano ⁊ lucio murena consulib metellus
decreta triumphauit. Pompeiꝰ debello py¬
ratico ⁊ mitridatico.: Nulla unqͣm pampa
filii mitridatis ⁊ filius tygranus ⁊ aristobo
lus rex iudeoium. Prelata est in gens pecuma
⁊ auri atq argenti pond̃ infinitum. hoc
temꝑe nullum ꝑ orbem terrarum graue
bellum erat. Anno ab urbe condita sexcen¬
cesar qui postea imꝑauit. cum lucio bibulo
consul ẽ factus. Pecreta ẽ ei gallia transalpi¬
na ⁊ cisalpina ⁊ illiricum cum legionibus
denis in quinquenium date. Galliam coma¬
tam postea senatus adiecit. Hanc historiam
uetonius tranquillus plenissime explicuit.
cuiꝰ nos competentes portuiculas decer psimꝰ.
heluitioiũ animos. fortissime omnium galloꝵ
gentis. ea uł maxime causa. qd̃ ꝑpetuo pene
cũ germanis bello altercabantur a quib reno
tantum flumine dirimuntur orgetone. quidã
yͥnceps gentis spe tota inuadendi gallias in
arma accenderat. Quo ceteri optimates cor¬

Expanded text:
lano, et L. Muraena consulibus, Metellus lano, et L. Muraena consulibus, Metellus de Creta triumphavit: Pompeiratico et Metridatico. Nulla umquam pompa filii Metridatis et filius Tygranis et Arislus rex Judaeorum. Praelata est ingens pecunia, et auri, atque argenti infinitum. Hoc tempore nullum per orbem terrarum grave bellum erat. Anno ab Urbe condita Caesar, qui postea imperavit, cum L. Bibulo cos. est factus. Decreta est ei Gallia transalpina, et cisalpina, et Illiricum cum legionibus denis in quinquennium datis: Galliam comatam postea senatus adjecit. Hanc historiam Suetonius Tranquillus plenissime explicuit, cujus nos competentes portiunculas decerpsimus. Helvetiorum animos fortissimos Gallorum omnium gentis, ea vel maxima causa, quod perpetuo pene cum Germanis bello altercabantur, a quibus Rheno tantum flumine dirimuntur, Orgetorix quidam princeps gentis, spe totas invadendi Gallias in arma accenderat. Quo caeteri optimates cor
Abbreviated transcription (Latin):
euerti equariq solo imꝑauit. cuins circuitꝰ
q aliqͣntos pͥncipes udeorũ securi ꝑ cussis¬
set hircano sacerdotium restituit. aristo
pompenus ꝓ concione narrauit. Interea lu¬
cius sergiꝰ catilina nobilissimi generis. uir.¬
s ingenii prauissumm ad delendam patriã
coniuirauit cum quibdã claris quidem s
audacib uiris. Que coniuratio ꝑ eosdem
dies in urbe habita ac ꝓdita ẽ inetruria uero
cuuili bello extincta est. Sed a cicerone cati¬
lina urbe expulsus est. socii eius dep̃hensi.
in carcere strangulati sunt. catilina p̃lio uic
gente cicerone ⁊ describente salustio satis
omnib notam. nunc a nobis breiiter fuis¬
se ꝑstrictam sat est. Motus etiam in peli¬
gnis ortus. a marcellis pr̃e ⁊ filio ꝑ lucium
betium ꝓcditus patefacta catelina coniurat᷑õ¬
ne qͦi succisa radice compressus ẽ. ⁊ de utro
ꝙ ꝑ bibulum inpelignis. ꝑ ciceronem inbru¬
tiis uindicatum est. Anno ab urbe condi¬

Expanded text:
avit, cujus circuitus que aliquantos principes Judaeorum securi percussisset, Hircano sacerdotium restituit, AristobPompeius pro concione narravit. Interea L. Sergius Catilina, nobilissimi generis, sed ingenii pravissimi, ad delendam patriam conjuravit cum quibusdam claris quidem, sed audacibus viris. Cujus conjuratio per eosdem dies in Urbe habita ac prodita est; in Etruria vero civili bello exstincta est, sed a Cicerone Catilina Urbe expulsus est, socii ejus comprehensi, et in carcere strangulati sunt. Ab Antonio altero cgente Cicerone, et describente Sallustio satis omnibus notam, nunc a nobis fuisse perstrictam sat est. Motus etiam in Pelignis ortus a Marcellis patre, et filio, per L. Betium proditus, patefacta Catilinae conjuratione, quasi succisa radice compressus est, et de utroque per Bibulum in Pelignis, per Ciceronem in Brutiis vindicatum. Anno ab Urbe cond
Abbreviated transcription (Latin):
bolus expulso frẽ hircano pͥmus ex sacerdo¬
te rex p̾erat. atq ad iherosolumam urbem
eoium Gabimũ cum exercitu mitait. Ipse
continuo subsecutꝰ. ⁊ apatrib urbe suscep¬
tus. s a plebe muro templi expulsus oppu¬
gnationem eiꝰ intendit. Id ñ solum natura
loci. uerum etiam in genti muro fossaꝙ ma¬
xima munitum. cum ailias aliis legiones
dies noctesq succedere cogeret sine requie
uix tercio mense expugnauit. quatuorde¬

Expanded text:
e Hyrcano primus ex sacerdote rex praeerat, atque ad Hierosolymam, urbem eorum, Gabinium cum exercitu mittit. Ipse continuo subsecutus, et a patribus urbe susceptus, sed a plebe muro templi repulsus, oppugnationem ejus intendit. Id non solum natura loci, verum etiam ingenti muro, fossaque maxima munitum, cum alias aliis 385 legiones, dies noctesque succedere sine requie cogeret, vix tertio mense expugnavit. Trede
Abbreviated transcription (Latin):
Nam amplius triginta milia barbarorum
tunc cesa referuntur. Igitur cesar cum iam
paccatas uniuersas gallias putaret. ad no¬
uum ⁊ maximum bellum retractus est.
Nam cum publius crassus ad olescens cũ
legione septima occeanotenus apud andi¬
cauos hiemaret. dediticii ceteriq confines
repente in arma coniurant legatos romano¬
rum uinccunt. eosq ĩ demum se reddituros.
si obfides suos recipiant. romanis indicant.
Socios sibi ad id bellum oxismos. lexouios.
namnetes. ambibaritos. morinos. cdiablin¬
tes ⁊ menapos asciscunt. auxilia quoq a
britannia accersiunt. Cesar ꝑ crassum de
rebellione dediticiarum gentium cercior
factus qͣmuis intelligeret qnta in eundi

Expanded text:
nam amplius triginta milia barbarorum nam amplius triginta milia barbarorum tunc caesa referuntur. Igitur Caesar cum iam pacatae uniuersas Galliarum gentes putaret, ad nouum et maximum bellum retractus est. namque dum P. Crassus adulescens cum legione septima Oceano tenus apud Andicauos hiemat, Veneti ceterique confines repente in arma coniurant, legatos Romanorum uinciunt eosque ita demum se reddituros, si obsides suos rSocios sibi ad id bellum Osismios, Lexovios, Nannetes, Ambivaritos, Morinos, Diablintres, et Menapios adsciscunt; auxilia quoque a 393 Britannia arcessunt. Caesar per Crassum de rebellione deditarum gentium certior factus, quamvis intelligeret quanta ineundi
Abbreviated transcription (Latin):
misit. Qui cum hiemandi causa in uico
ueragorum cui nomen erat octodorus cõ¬
sedisset. mediamq oppidi partemꝙ̃ torrẽ¬
te distinguebat᷑ accolis concessisset quadã
die eos decessisse ꝑ noctem ac ꝑximo in se¬
disse colli uidet. Quippe illi paucitatem uix
medie legionis despectui habentes. ultrone¬
am sibi p̃dam nullo cessuram negotio arbi¬
trabantur finitimosq suos in hanc cedis
ac p̃de societatem uocauerant. Igitur galba
tam p̾sentib ꝑiculis circum septo ac trepsdo
atq inter uarias consultationes certi con¬
cilii incerto. repente galli descensu montis
fusi castra imꝑfecta circundant raros ꝑual¬
lum ꝓꝓugnatores saxis telisq onerant. Cũ¬
ꝙ iam castra irrumperentur. paciuii primi¬
pilaris ⁊ uolusenitribum consilio cuncti ro¬
mani portis eruꝑunt. incautosq subito ag¬
gressi hostes pͥmum ꝑturbauerunt deinde
infugam uersos miserabili strage fuderũt

Expanded text:
misit. qui cum hiemandi causa in uico misit. qui cum hiemandi causa in uico Veragrorum, cui nomen erat Octodurus, consedisset mediamque oppidi partem, quae torrente distinguebatur, accolis concessisset, quadam die eosdem discessisse per noctem ac proximo insedisse colli uidet. quippe illi paucitatem uix mediae legionis despectui habentes ultroneam sibi praedam nullo cessuram negotio arbitrabantur finitimosque suos in hanc caedis ac praedae societatem uocauerant. igitur Galba tam praesentibus periculis circumsaepto ac trepido atque inter uanas consultationes certi consilii incerto, repente Galli descensu montis effusi castra inperfecta circumdant, raros per uallum propugnatores saxis telisque onerant. cumque iam castra inrumperentur, Pacuuii primipilaris et Voluseni tribuni consilio cuncti Romani portis eruperunt incautosque subito adgressi hostes primum perturbauerunt, deinde in fugam uersos miserabili strage fuderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sdecim oppidis quinquaginta milia. neruii quo¬
rum adeo indomita feritas predicabatur. ut
iina ceteraq uenalia deferre quib inducta
iocunditas torporem uirtutis afferret habuerũt
similiter quinquaginta milia. atrabates etiam
⁊ ambiani decem milia. mormni uiginti quinq
milia. menapi. nouem milia. caleti decem mi¬
lia.uelocasses ⁊ ueromandi decem milia. atua¬
nei decem ⁊ octo milia condures. eburones. ce¬
iosi. cemanni. qui uno nomine germani uo
cantur. quadraginta milia. Ita omnes in simul
suisse dicuntur ducenta septuaginta duo
iisia armatonum lectissima. His repente a¬
slius erumpentibꝰ exercitus cesaris ꝑturbatꝰ
atq in fugam uersus. plurimis suorum amis¬
sis tamen hortatu cesaris restitis uictores q ag¬
gressus pene usq ad internitionem deleuit.
isitur cesar magnis in gallia reb gestio. cum
in italiam ꝓ ficissi decreuisset. Galbam cum
legione dnodecima ad ueragos sedimos ꝙ

Expanded text:
odecim oppidis quinquaginta milia; Neruii, quoodecim oppidis quinquaginta milia; Neruii, quorum adeo indomita feritas praedicabatur, ut uina ceteraque uenalia deferre, quibus inducta iucunditas torporem uirtutis adferret, habuerunt similiter quinquaginta milia; Atrebates etiam et Ambiani decem milia, Morini uiginti quinque milia, Menapii nouem milia, Caleti decem milia, Velocasses et Veromandi aeque decem milia, Aduatuci decem et octo milia; Condurses Eborones Caerosi Caemani, qui uno nomine Germani uocantur, quadraginta millia. Et ita fuisse referuntur ducenta septuaginta et duo millia armatorum lectissima. His repente silua erumpentibus exercitus Caesaris perturbatus atque in fugam actus, plurimis suorum amissis, tandem hortatu ducis restitit uictoresque adgressus usque ad internecionem paene deleuit. Igitur Caesar magnis in Gallia rebus gestis cum in Italiam proficisci decreuisset, Galbam cum legione duodecima ad Veragros Sedunosque
Abbreviated transcription (Latin):
marcomanes. triboci. uangiones. nemetis. eu¬
deres. eudeses. ⁊ sueui. Pugna maxime gra¬
uis ex phalange germanorum fuit. quam
coacto inunum agmine. scutis ꝙ supra ca¬
pita contextis ad irrumpendam romanoium
aciem tuti undiq p̃strux erant. S̾ed postisin
aliqui romanorum militum agilitate auda¬
ciaꝙ in signes supra obcluctam saliere testudi¬
nem scutisq singillatim uelut squamis reuul¬
sis de suꝑ nudos dep̃hensorum detectorum ꝙ
humeros ꝑfoderunt. territi hostes nouo mor¬
tis ꝑ iculo terribilem soluere compagem. Exinde
in fugam uersi. ꝑ quinquaginta milia passuũ
insaciabiliter cesi sunt. Neq coniti potuit nu
merus germanoiũ uel qͣntus pugne affuerit.
uel quantus fuerit occisorum. Post hec belga¬
rum gens que tercia pars galliarum est. adu̾¬
ius cesarem exarsit. quorum distributim ħ¬
copia fuit. bellouagui qui ceteris numero ⁊ uir¬
tute p̃stare uiderentur. habuere lectissima
sexaginta milia armatorum. suessiones ex du¬

Expanded text:
Marcomanes Triboci Vangiones Nemetes Eduses et Suebi. pugna maxime grauis ex phalange Germanorum fuit, quam coacto in unum agmine scutisque supra capita contextis ad inrumpendam Romanorum aciem tuti undique praestruxerant. sed postquam aliqui Romanorum militum agilitate audaciaque insignes supra obductam saliere testudinem scutisque singillatim uelut squamis reuulsis desuper nudos deprehensorum detectorumque humeros perfoderunt, territi hostes nouo mortis periculo terribilem dissoluere conpagem. exinde in fugam uersi per quinquaginta milia passuum insatiabiliter caesi sunt neque conici numerus potuit Germanorum uel quantus pugnae adfuerit uel quantus fuerit occisorum. Post haec Belgarum gens, quae tertia pars Galliarum est, aduersus Caesarem exarsit: quorum distributim copia haec fuit. Bellouagui, qui ceteris numero et uirtute praestare uiderentur, habuere lectissima sexaginta milia armatorum; Suessones ex du
Abbreviated transcription (Latin):
gressus decem milia militum eiꝰ interfecit. Exalio
cornu uincente pompeio tantumdem pene ip̃e ꝑ¬
diclit. Multa inter eos precerea p̃lia gesta st̃.
Meminius questor pompeii idemq uir sororis
eiꝰ occisus ẽ. Hiruleii fr̃es interfecti. perpenna
qui se sertono conunxerat comminitusẽ Postre¬
mo ip̃e sertouꝰ octauodecimo demum annobesli
inchoati. hisdem quib ⁊ uiriatus suorum dolis

Expanded text:
gressus decem milia militum eius interfecit; ex alio gressus decem milia militum eius interfecit; ex alio cornu uincente Pompeio tantundem paene ipse perdidit. multa inter eos praeterea proelia gesta sunt. Memmius, quaestor Pompei idemque uir sororis eius, occisus est. Hirtulei fratres interfecti. Perpenna, qui se Sertorio iunxerat, comminutus est. postremo ipse Sertorius decimo demum anno belli inchoati isdem quibus et Viriatus suorum dolis
Abbreviated transcription (Latin):
stem fatigabat. donec gneii pompeii castris
consociaretur. Ita duob ducibus aduersis. ser¬
tonus uaria fortuna sepe pugnauit. Pompenis
contracto apud palantiam exercitu. lauronẽ
ciuitatem quam tunc sertorius suꝑato fugato¬
q pompeio ceꝑat. captam cruentissime de popu¬
latus ẽ. Relicuum agmenlauronensium qd̃
cedib suꝑfuerat miserabili in lusitaniam capti¬
uitate transduxit. Pompeium autẽ illum roma
norum ducem a se uictum fuisse głatus ẽ quem
magna p̃ditum fiducia ad hoc bellum non pro
consule sed ꝓ consulib roma miserat. fuisse huic
pompeio triginta milia peditum. mille equites
galba scribit. Seritorium aũ sexaginta milia
perditum. octo milia equitum habuisse comme¬
morat. Postea uero hirculeius cum metello con¬
gressus apud italicam betice urbem uiginti mi¬
lia militum ꝑdidit. uicdusq in lusitaniam cum
paucis refugit. Pompenis belgidam celtiberie ur¬
bem cepit. Sertorius deinde cum pompeio con¬

Expanded text:
stem mora fatigabat, donec Cn. Pompeii castris stem mora fatigabat, donec Cn. Pompeii castris sociaretur. Ita duobus ducibus adversis, Sertorius fortuna varia saepe pugnavit. Pompeius, contracto apud Palentiam exercitu, Lauronem obtinuit civitatem, quam tunc Sertorius, suque Pompeio, Lauronem captam cruentissime depopulatus est: reliquum agmen Lauronensium, quod caedibus superfuerat, miserabili in Lusitaniam captivitate transduxit. Pompeium autem, hoc norum ducem, a se uictum fuisse gloriatus est, quem magna praeditum fiducia ad hoc bellum non pro consule sed pro consulibus Roma misisset. fuisse tnnc Pompeio triginta milia peditum, mille equites Galba scribit, Sertorium autem sexaginta milia peditum, octo milia equitum habuisse commemorat. postea nero Hirtuleius cum Metello congressus apud Italicam Baeticae urbem uiginti milia militum perdidit uictusque in Lusitaniam cum paucis refugit. Pompeius Belgidam, nobilem Celtiberiae urbem, cepit. Sertorius deinde cum Pompeio con
Abbreviated transcription (Latin):
catulo consulib anno ab
tibus undiq nouis bellorũ
fragonbus quoium unum inhispania erat
alterum in pamphilia ⁊ cilicia. tercium in
macedonia. quartum in dalmatia. Nam ser¬
torius ur dolo atq audacia potens. cum
parcium marianarum fuisset. timens for¬
tunam ceterorum qui interempti erant fu¬
giens ex africa delapsus inhispamas belli¬
cosissimas gentes hispanie in arma excita¬
uit. Aduersum hc ut breuiter diffinam
duo duces missi. quintꝰ cecilius metellus
filius eius qui ingurtam regem uicit. ⁊lu
cius domitius pretor. Quoium domitius ab
hirculeio sertorii duce cum exercitu oppres¬
lus est. Mallius ꝓconsul gallie in hispaniam
cum trib legionib ⁊ nulle quingentis equiti¬
bus transgressus iniꝗͣ cum hirculeio pugnam
conseruit. A quo castris copiisq nudatus. in
oppidum ylerdam pene solus refugit. Postea
cum impar pugne solus metellus putaretur.
G̃neꝰ pompeius ad hispanias missus ẽ. Metel¬
lus multis p̃liis fatigatus ꝑ deuia oberrans ho¬

Expanded text:
no ab bus undique novis bellorum fragoribus, quorum unum in Hispania erat, aliud in Pamphylia, et Cilicia, tertium in Macedonia, quartum in Dalmatia. Nam Sertorius, vir dolo atque audacia potens, cum partium Marianarum fuisset, timens fortunam caeterorum, qui interempti erant, fugiens ex Africa, delapsus in Hispanias, bellicosissimas gentes Hispaniae in arma excitavit. Adversum hunc, ut breviter definiam, duo duces missi: Q. Caecilius Metellus, filius ejus, qui Jugurtham regem vicit, et L. Domitius praetor. Quorum Domitius ab Hirtuleio Sertorii duce cum exercitu oppressus est. Manlius procos. e Gallia in Hispaniam cum tribus legionibus, et mille quingentis equitibus transgressus, iniquam cum Hirtuleio pugnam conseruit. A quo castris, copiisque nudatus, in oppidum Hilerdam pene solus refugit. Postea cum impar pugnae solus Metellus pugnaret, Cn. Pompeius ad Hispaniam missus est. Metellus multis praeliis fatigatus, per devia oberrans, ho
Abbreviated transcription (Latin):
inuasit. Omnes p̾terea gentes que inter
hydaspen fluuium ⁊ indum iacent. sub¬
egit. ad indiam quoq cruentum exten¬
occurrentem uicit ⁊ cep̃. Quo capto do-¬
dothꝰ quidam cum alexandro filio regnũ
eius ⁊ regͥum nomen usurpaiit. Qui pꝰ¬
tea alexandrum filium. quem participẽ
ꝑiculi inꝑuadendo regno habuerat. ne
in obtinendo consoitem haberet. occidit.
Marco emilio. lepido Gaio hostilio. man¬
cino consulib. ꝓdigia apparuere diuer-¬
sa. ⁊ quantum in ip̃is fuit. ex more cura¬
ta sunt. Sed non semꝑ aucupatorib euẽ¬
tuum aut structorib fallaciarum arus

Expanded text:
inuasit. omnes praeterea gentes, quae inter inuasit. omnes praeterea gentes, quae inter Hydaspen fluuium et Indum iacent, subegit. ad Indiam quoque cruentum extenoccurrentem uicit et cepit: quo capto Diodotus quidam cum Alexaejus et regium nomen usurpavit. Qui postea ipsum Alexandrum filium, quem participem periculi in pervadendo regno habuerat, ne in obtinendo consortem haberet, occidit. M. Aemilio Lepido, C. Hostilio Mancino Coss., prodigia apparuere diversa, et quantum in ipsis fuit, ex more curata sunt: sed non semper aucupatoribus eventuum, et structoribus fallaciarum arus
Abbreviated transcription (Latin):
barbaris scithie non dicam romane fidei
⁊ moderationi execrabile. Quingentis enĩ
pͥncipibus eoium quos societate inunta-
Quintus pompeius sequentis anni consul.
finef Numantinoiũ ingressus. accepta
maxima classe discessit. uon solum exer¬
citu pene om̃i ꝑfligato. uerũ etiam plu¬
rimis nobilium. qui ei militie aderant
interemptis. Uiriatꝰ autem cum ꝑ qua¬
tuordecim annos romanos duces atiꝑ
exercitum ꝓtͥuisset. insidiis suorum ĩ¬
terfectus ẽ. in hoc solo romanis circa eũ
fortiter agentib qd̃ ꝑcusores eiꝰ indignos
p̃mio iudicarunt dicentes nunquam
litib interfici. At ego non modo uerum
etiam sepe intertexere ouentis illa ĩ extͥ¬
cabilia bella poteram. que raro unqͣm
nisi scełib. aut incipiunt autt̾minant᷑.
Sed romanoium. eoꝵ quib nob̃ actio est.
tanta sunt ut iure fastidiantur aliena.
Mitͥdates tunc siquidem rex parthorum
sextus ab arsace uicto demetͥo p̾fecto baby¬
lonem urbem finesq euis uniuersos uictor

Expanded text:
barbaris Scythiae, non dicam Romanae fidei et moderationi, exsecrabile. Quingentis enim principibus eorum, quos societate invitatopraecidit. Pompeius, sequentis anni consul, fines Numantinorum ingressus, accepta maxima clade discessit, non solum exercitu pene omni profligato, verum etiam plurimis nobilium, qui ei militiae aderant, interemptis. Viriathus autem, cum per quatuordecim annos Romanos duces atque exercitus protrivisset, insidiis suorum interfectus est: in hoc solo Romanis circa eum fortiter agentibus, quod percussores ejus indignos praemio judicarunt. At ego non mjudicarunt. At ego non modo nunc, verum etiam saepe intertexere Orientis illa inextricabilia bella poteram, quae raro umquam nisi sceleribus aut incipiunt, aut terminantur: sed Romanorum, cum quibus nobis actio est, tanta sunt, ut iure fastidiantur aliena. Mithridates tunc siquidem, rex Parthorum sextus ab Arsace, uicto Demetrii praefecto Babylonam urbem finesque eius uniuersos uictor
Abbreviated transcription (Latin):
suum. ap̃ lambras uicum sepelunt. Inde post¬
ea snessionis in basilica sc̃ĩ medardi iuxia pr̃em
suum lotharium sepelierunt. Obiit autẽ
anno .xiiii. regni sui. etate quadragenario.
agere deberet ignorans. Gundobaldꝰ autem
Collectis ꝙ gentib supra quas p̃r enis regna¬
uerat regem eum constituit. Hilpericus uero¬

Expanded text:
s apud Lambros vicum sepelivit. Unde postea Suessionis in basilica sancti Medardi juxta patrem suum Chlotharium sepelierunt. Obiit autem anno 14 regni sui, aetate quadragenaria. agerCollectisque gentibus, super quas pater ejus regnaverat, regem eum constituit. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
causam se suggerere uelle simularent: abstrac¬
utraq latera feriunt. At ille uociferans. corru¬
qd̃ fredegundis egisset dubitans hesitabat
animo quomͦ angustias quas de hoste frĩs sui
paciebatur. euadere posset annon. donec etfre

Expanded text:
causa suggerere simularent, abstracausa suggerere simularent, abstra latera feriunt. At ille vociferans ac corruquid Fredegundis egisset, dubius haesitabat, quomodo angustias, quas ab hoste fratris sui patiebatur, an evadere posset, aut non. Done
Abbreviated transcription (Latin):
ens cum uxore sua ⁊ filii s. tornacum ciuitat̃e
ingressus ibi se reculsit ⁊ communiuit. Sige¬
b̾tus uero ciuitates illas que ultra parisius st̃
posite. usq rotomagũ accepit. reuerstis ꝙ ẽ¬
hildebertum seniorem aspexerant. ad sigebtũ
sigeb̾tum sibi regem stabiliunt. Qui misit
obsiderent. dicens. se cum exercitu eos esse
secuturum. Qui beatus germanus ep̃c dixit.
Si abieris. ⁊ frẽm tuum interficere nolueris:
uiuuꝰ ⁊ uictor redies. Sin autem aliud cogita¬
uerif: moneris. Sic enĩ dominus ꝑ salomonẽ
ad uillam cui nomen est uictriacus. collectus
gundis memorartium suarum. inebriauit du¬
os pueros t̾uuanenses: dixitꝙ eis. Ite ad cuneum
sigeb̃ti.⁊ simulate ut supra uos eum regem ele¬
uare debeatis ⁊ interficite eum. Si euadere pot̾¬
itis uiui: ego mirifice honorabo uos ⁊ sobolem
urãm. Si autem corrueritis ego ꝓuob̃ elemosinas
multas ꝑ loca scõꝵ tribuam. Illi uero nec dubii¬
fero ut erant corde ad eum uenientes cum aliã

Expanded text:
xore sua ac filiis Turnacum civitatem ingressus, ibi se reclusit et communivit. Sighibertus vero civitates illas quae ultra Parisius sunt positae usque Rothomacum accepit. Regressus Childebertum seniorem aspexerant, ad Sighibertum supra se regem stabiliunt. Qui haec audiens, misit obsiderent, dicens se cum exercitu eos esse secuturum. Cui beatus Si abieris, et fratrem tuum interficere nolueris, vivus et victor redibis: sin autem aliud cogitaveris, morieris. Sic enim Dominus per Salomonem ad villam, cui nomen est Victoriacum, collectus gundis memor artium suarum inebriavit duos pueros Tarwanenses, dixitque eis: Ite ad cuneum Sigiberti, et assimulate ut eum supra vos in regem elevare debeatis, eumque interficite. Si evaderitis vivi, ego mirifice honorabo vos, et sobolem vestram; si autem corrueritis, ego pro vobis eleemosynas multas per loca sanctorum distribuam. Illi fero ut erant corde, ad eum venientes, eum alia
Abbreviated transcription (Latin):
stabilitur. rollone regi fidelitatem sa¬
cramentis uirante. ⁊ rege illi filiam¬
suam cum terra p̃titulata donante.
super ad dita etiam ad sumptum sup¬
plementi tota britannia. ipsius ꝓuin¬
cie pͥncipib berengerio atꝙ alano sa¬
terra maritima que nunc uocat᷑
normannica ob cliuturnos paga¬
norum in cursus. siluis undiq ad¬
ultis acultro ⁊ uomere torpebat. in¬

Expanded text:
s, Rollone regi fidelitatem sacramentis jurante et rege illi filiam cum terra praetitulata donante, superaddita etiam ad sumptuum supplementa tota Britannia, ipsius provinciae principibus, Berengerio atque Alanno, saterra maritima quae nunc vocatur Northmannica, ob diurnos paganorum excursus, silvis undique adultis, a cultro et vomere torpebat in
Abbreviated transcription (Latin):
in aliis qͥnq dieb ꝓuintias suas tnͣsiturus
eẽt missis ad eum duob cõsulib significat
eis dicens. Litt̾as tuas accepi. ⁊ uoluntatem
tuam suscepi. Et enĩ ad te uenio. s ut nosti p¬
tor sum. ⁊ pecunie ⁊ argentũ. ⁊ populus me
causa mea fuerit fc̃a bene ⁊ optime. sinaut̃
indẽpnᷤᷤsaltẽ ⁊ tͥbulatione ꝓficiscar excepta
Cõsulib gͦ ꝑuenientib ad eos in theodosia¬
uis. dicit illis masalmas. Sciebam qͦd illude¬
ret mͥ p̾tor uere. At illi. Absit inqͥunt. Tunc
sub scripto uerbo ad p̾torẽ fuissent reu̾si ma
usqͣm stare ñ ualens acroenũ adiit. Pretea
ꝓuintias nichomediam uadit. ⁊ theodosii
filiũ consecutꝰ capit hunc cũ om̃i apparatu
regio. ⁊ uiris pͥmis palatii. at uero masalmã
descendeus in asiam. hiemauit illic ⁊ haumar
cresopolim. Porro theodosius cõꝑtis q̃ gesta
ꝑcepto ꝑ euudem patͥarchã accepit. a leone
idẽnitatis u̾bum ⁊ eccłie sine ꝑt̾batione ser¬

Expanded text:
in aliis quinque diebus provincias suas transiturus esset, missis ad eum duobus consulibus, significat ei dicens: Litteras tuas accepi, et voluntatem tuam suscepi, en ad te venio. Sed ut nosti, praetor sum, et pecunia, et argentum, et populus me  ex vobis, causa mea fuerit facta, bene, et optime: sin autem, indemnis saltem, et tribulatione proficiscar excepta. Consulibus ergo pervenientibus ad eum Theodosianis, dicit illis Masalmas: Sciebam quod illuderet mihi praetor vere. At illi: Absit, inquiunt. Tunc subscripto verbo ad praetorem fuissenusquam stare valens Acroenum adit. Praetereprovincias, Nicomediam vadit, et Theodosii filium consecutus capit hunc cum omni apparatu regio, et viris primis palatii. At vero Masalmas descendens in Asiam hiemavit illic, et Haumar enit Chrysopolim. Porro Theodosius, compertis his percepto, per eundem patriarcham accepit a Leone indempnitatis verbum et aecclesiae sine perturbatione ser