comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mundi climatib: dic̃ : oriente occidentẽ aqui VI:¬
lone & austrũ : & nequis quã putar& aquatuor solũ¬
Asũmo t̃rȩ usꝙ codsumũ cacli id estabex tremis t̃rȩ fini
b ꝑdirectũ. usq adultimos terminos eiꝰ. ubi longe aspec¬
tantib circulus caeht̃rȩ uidetur. insidere: Nullus ergo
indie illa remanebit electus quinꝰ uenienti aediudi¬
ciũ dño. ingcera occurrat Siue uiuens ad huc in cor¬
pore ieꝑtus: siue demorte ico resuscitatus aeduitam:
UeniuNt adiudiciũ &rȩꝓbi: & ipsialii in corpore. uiui in¬
uenti: aluiaduita ae morte suscitati: Sedea nimiru
distancia qđ iusti congregantꝰ ingaudiũ. domini sui:
inimiciaut eiꝰ per acto iudicia disipentꝰ & pereant afa¬
ciedi Apicuaut piscite pa pol. curiar

Expanded text:
ndi climatibus dicit, Oriente, Occidente, Aquilone et Austro. Et ne quisquam putaret a quatuor solumA summo terrae, usque ad summum coeli, id est, ab extremis terrae finibus per directum, usque ad ultimos terminos ejus, ubi longe aspectantibus circulus coeli terrae videtur indicere. Nullus ergo in die illa remanebit electus, qui non venienti ad judicium Domino in aera occurrat, sive vivens adhuc in corpore repertus, seu de morte jam resuscitatus ad vitam. Veniunt ad judicium reprobi et ipsi, alii in corpore viventes inventi, alii ad vitam a morte suscitati. Sed ea nimirum distantia, quod justi congregantur in gaudium Domini sui; inimici autem ejus peracto judicio dissipentur, et pereant a facie Dei. A ficu autem discite parabolam: cum jam
Abbreviated transcription (Latin):
futurã aaq acdificia tunc cedimirande non multo post e¬
plac nandoece p̾dix̃ diuinitus aut̾ ꝓcuratũe ict pictefeccta
ꝑ orbem fidei. eu angelicȩ gracia tẽplũ ipsũ quondit augustum
cũ suis cȩrimoniis toller&ur: Nequi forte ad hucpar uulus
ac lacctans in fide. siuider& illc ꝑmanere quȩ aꝓph&̧is scis fac¬
ta quȩ adños̃ instituta. aedmirando scmscłrepaulatiꝰ. a sinceri
uidens ergo ds̃ infirmitatenrȩ & ecdȩsiã succ multiplicieri de¬
siderans om̃a illoc. subuertifecit acpenitus auferri: Quactenus
ubra : & typo cessaente uero ipscciã ueritas ꝑ orbededarata
palmã tener&: et cu scde net. in monte oliuanũ. contua
teplũ itteanogauant cũ. sepanatim. petiud. etiaco¬

Expanded text:
tunc admiranda non multo post complananda esse praedixit. Divinitus autem procuratum est ut patefacta per orbem fidei evangelicae gratia, templum ipsum quondam augustum cum suis caerimoniis tolleretur, ne quis forte adhuc parvulus ac lactens in fide, si videret illa permanere quae a prophetis sanctis facta, quae a Domino sunt institutvidens ergo Deus infirmitati nostrae, et Ecclesiam suam multiplicari desiderans, omnia illa subverti fecit ac penitus auferri, quatenus umbra et typo cessante, veriorem ipsa jam veritas per orbem declarata palmam teneret. Et cum sederet in monte Olivarum contra templum, interrogabant eum separatim Petrus,
Abbreviated transcription (Latin):
electos. quos elecat breuiauit aũt dies:
Daec &eni tribulaccio. quanto caleris. q p̾cessere p̃surarũ. pon¬
deregrauior : tanto e tẽpores breuitate moderacior. futura:
naque trupus annis. acdimidio danhelis. pro¬
ci potest. ecdesia ꝑonbem. inpuctia tuna eecre¬
ditita. Et unc siquis uotis diaeuit. Eccehicest.

Expanded text:
electos quos elegit, breviavit dies. electos quos elegit, breviavit dies. Haec etenim tribulatio quanto caeteris quae praecessere pressurarum pondere gravior, tanto est temporis brevitate moderatior futura. Namque tribus annis ac dimidio, quantum de proci potest, Ecclesiam per orbem impugnatura esse creditur. Et tunc si quis vobis dixerit: Ecce hic est
Abbreviated transcription (Latin):
a& tẽporib antichristi ꝓpriae congruunł quañ ꝗ pient:¬
donon solu torinta crebriora. & cccerbiora quã prius consu¬
euerant ingerendar fidelib: sed quod grauius ẽ signoꝵ q̃qopera¬
cio eos qui torm̃ta. ingerꝰ comitabitur teste apło. quiait: Cuius
ẽ ceduentus secundũ operacionẽ sactanȩ in omnis educcions
signis & ꝓdigus indoccu: Quanta enĩ. sepemiraculor quot uir¬
tutes. scimartrres. corã ꝑsetutorib: fecerꝰ: uectamꝰ credereilli
ueq a ꝑsequendo cessocre uoluerꝰ: quisergo adfidem conuer¬
titar incredulus cuius icccredentis ñpau&. & ccutitꝰ fides
quando ꝑsecutor piadatis. fit &iã operatꝰ uirtutis: Idemꝙ
antichristo. credatꝰ Qđ ergo in his suffugiũ quȩ spes rema¬
nebit electis: uisiut suꝑna gracia. quȩ uir tutu pacienciae
piis laergitꝰ potenciã. ꝑsequendi actribulandi cicius demat
impus: Uindeꝓuida piacdate. subiungit᷑: Et nisi pneui¬
asset dis dies. Nͥfiuis sel. saluaonis çanio. sed pp̃t

Expanded text:
 temporibus Antichristi proprie congruunt, quando non solum tormenta crebriora quam prius consueverunt, ingerenda sunt fidelibus, sed quod gravius est signorum quoque operatio eos qui tormenta ingerunt, comitabitur: teste Apostolo, qui ait, Cujus est adventus secundum operationem Satanae, in omni seductione, signis, et prodigiis mendacii . Quanta enim saepe miracula, quot virtutes sancti martyres coram persecutoribus fecerunt, nec tamen credere illi neque a persequendo cessare voluerunt. Quis ergo ad fidem convertitur incredulus, cujus jam credentis non pavet et concutitur fides, quando persecutor pietatis fit etiam operator virtutis, idemque Antichristo credatur? Quod ergo in his suffugium, quae spes remanebit electis, nisi ut superna gratia quae virtutem patientiae piis largitur, potentiam persequendi ac tribulandi citius demat impiis? Unde provida pietate subjungitur. Et nisi breviasset Dominus dies, non fuisset salva omnis caro. Sed propter
Abbreviated transcription (Latin):
uel ueri. łmaenus filiꝵ scercina p̃grauatȩ fugȩ. neces sitatẽ
umini mũ. impediunt: Legeregũ historiã. ubi uxor ionadema¬
lũ captiuitatis. pp̃topera fugoc uitando lcepsũ. sinufiliũ ꝑpe¬
& mectheo scriptũe: Orateaũt utñficet fugoc ura. hieme ł sabato
Sidecaptiuita tehierusedẽ uoluerimus accipere. quando atio
& ue spcesiano captae oraredebent. ne fugaeoꝵ hieme ł sabbato
ficct: quia in altero. duricia frigoris ꝓhib&. codsolitudinẽ per¬
gere. & inmontibus desertisq latitare in altero. aut trangres¬
sio legise. si fugere uoluerint. aut mors inminens sire manse¬
rint: Siaut̃ decon sumacione. mundi intellegit᷑. hoc precipit
peredĩ torpeamus. uir tutũs abbato: haec & enĩ dñi locucio par¬
t̃ ad eceptiuitatẽ iudocicã. quȩ a romanis focctae: parti ad
diem iudicuꝑtin&: Na& apud matheũ. ita discipuli dñm.¬

Expanded text:
vel uteri, vel manus filiorum sarcina praegravatae, fugae necessitatem non minimum impediunt. Lege Regum historiam, ubi uxor Jonathae malum captivitatis praepropera fuga vitans, lapsum sinu filium perpeIn Matthaeo scriptum est: Orate autem ut non fiat fuga vestra hieme vel sabbato. Si de captivitate Jerusalem voluerimus accipere, quando a Tito et Vespasiano capta est, orare debent ne fuga eorum hieme vel sabbato fiat, quia in altero duritia frigoris prohibet ad solitudinem pergere, et in montibus desertisque latitare; in altero aut transgressio legis est, si fugere voluerint, aut mors imminens, si remanserint. Si autem de consummatione mundi intelligitur, hoc praecipit pere Dei torpeamus virtutum sabbato. Haec enim Domini locutio partim ad captivitatem Judaicam quae a Romanis facta est, partim ad diem judic
Abbreviated transcription (Latin):
cionis hominũ impioꝵ: Apertedocens. quia n alii caeli
s̃ igne perituri: quaqui aqua ꝑditi. hoçe in cenia haec
& nubilosa uentosi aeris spacia: Neꝗ eniaqua diluuu
ultra aeris aetherisq confinia ꝑuenisse credenda est :
quocũꝙ aut̃ ꝑuenire potuit. eonimirũ. uix toc p̾fcctam
beati p&ri. sentencice ignis quoq iudicuꝑueni&: Siaut çelum
& t̾ra tran sibunt: mouere potest. quo modo dicat ecclȩsi astes :
Generacio p̾terit. & generacio ceduenit. t̾raũo in a nustat: Sed
aꝑta racione. caelu & t̾ra ꝑea. qua nunc hoebent imcogine tran

Expanded text:
tionis hominum impiorum . Aperte docens quia non alii coeli sunt igne perituri, quam qui aqua perditi, hoc est, inania haec, et nubilosa ventosi aeris spatia. Neque enim aqua dilultra aeris aetherisque confinia pervenisse credenda est. Quocunque autem pervenire potuit, eo nimirum juxta praefatam beati Petri sententiam et ignis judicii perveniet. Si autem coelum et terra transibunt, moveri potest quomodo dicat Ecclesiastes: Generatio praeterit, et generatio advenit, terra vero in aeternum stat . Sed aperta ratione coelu
Abbreviated transcription (Latin):
Quoꝵ primus si monmagus fuit exirem aut ille in&ior eer¬
terisẽ anti christus: Sed in illis diepua: post. trrdu
idera indie iudicii uidebuntꝰ obseura ñdeminucione
suȩ lucis ccccedente. sed suꝑueniente decritate ue¬
suo lumine priuari: Quomodo stcctum desole. constat
tẽpore dominicȩ pcessionis: lunaeniꝰ tunc tẽporis cũcẽple¬
na. sub cebdito trelatebat: linde in ꝑfecta restat usꝗhodie
ꝓphoia illoc iohel: quicũ dixiss& solconuertaeur inten ebras.
addidit. & luna in sanguinẽ antequã ueniat diescdñis mocgn¬

Expanded text:
Quorum primus Simon Magus fuit, extremus autem ille major caeteris, est Antichristus. Sed in illis diebus post tribulatidera in die judicii videbuntur obscura, non diminutione suae lucis accedente, sed superveniente claritate vesuo lumine privari, quomodo factum de sole constat tempore dominicae passionis. Luna enim tunc temporis cum esset plena, sub abdito terrae latebat. Unde imperfecta restat usque hodie prophetia illa Joel, qui cum dixisset: Sol convertetur in tenebras, addidit: Et luna in sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc inꝑsecucionib: fieri. crebrouidum ne ullusẽ int̾eos fidus
cione desolaciorus sante ubinderet quilegit intel
Oro eo qđ maercusait. stantẽ ubin deb& in madieo Necat
scriptũe. stantẽ in locoso: quod unũ omnimodis. idẽquesigni¬
ficat: quia nimirũ. in locoscõ ndeb&. ab hominaciostare
desolaccionis: Quando aut ced intellegenciũ ꝓuocamur
mysticũ monstratꝰ cẽqđ dictũe: potest aut̃ simplicit̃ autde
anti cristo acccipi. autdeimagine casaris. quãpilatus posuit
intẽplũ. autde adriant aques tristatui aquȩ in ipso. scosco
indesolato tẽplo atq deserto. idolũ positũsit: Turc iniude¬

Expanded text:
Hoc in persecutionibus fieri crebro videmus: nec ullus est inter eos fidus tionem desolationis stantem ubi non debet, qui legit intelligat. Pro eo quod Marcus ait: Stantem ubi non debet, in Matthaeo scriptum est: Stantem in loco sancto ; qui unum omnimodis idemque significat, quoniam nimirum in sancto loco non debet abominatio stare desolationis. Quando autem ad intelligentiam provocamur, mysticum monstratur esse quod dictum est. Potest autem simpliciter aut de Antichristo accipi, aut de imagine Caesaris quam Pilatus posuit in templo, aut de Adriani equestri statua, quae in ipso sancto sanctorum in desolato templo atque deserto idolum positum sit. Tunc qu
Abbreviated transcription (Latin):
ti inminente hierusolymo excidio principes extitem
qui ser̃e xpõs. tẽpus que libertatis iã ced ppinquare
a ferrentꝰ: Multi in ecclesia ipsis&iã teporib apostolq he¬
resi arde : ꝓdiere qui int̃ alia plurima ueritati contiaria
diedñi instare p̃dicarent: quos apłr in epistola ad diesolo¬
nicenses docnat Multi in nomi nexp̃i uenłre antixp̃i. quo¬
ũ priuiusẽ simon magus Cuisic̃ inactib a postolo legi¬
nx. aus cultabant om̃s qui in socmaria eraNt aminimousq
ad maximũ dicentes: hicẽ uirtus dĩ quȩ uocatꝰ magna : eo
qđ multa tepore mncegicissius dem̃ tassc cos : Cua uidieti¬

Expanded text:
ti imminente Jerosolymorum excidio, principes exstitere, qui se esse christos, tempusque libertatis jamjamque appropinquare referrent. Multi in Ecclesia ipsis etiam temporibus apostolorum haeresiarchae prodiere, qui, inter alia plurima veritati contraria, diem Domini instare praedicarent. Quos Apostolus in Epistola ad Thessalonicenses drum primus est Simon Magus: cui, sicut in Actibus apostolorum legimus, auscultabant omnes qui in Samaria erant a minimo usque ad maximum, dicentes: Hic est virtus Dei quae vocatur magna, eo quod multo tempore magicis
Abbreviated transcription (Latin):
moele sehabent. ntangunt corpus ilu. neq totũ uesti¬
m̃tũ eiꝰ. sed ex tremũ fimbriã: & quicũ t&ugerint sanabuntꝰ:
Tfimbriã uestim̃tieꝰ minimũ mandatũ intellege: quod qui
trans gressus fuerit minim uocabitꝰ iuregnocaeloꝵ: Uel ad sũ p¬
tionẽ carnis ꝑquã uenimꝵ ceduerbũdĩ. & illius postea fruimur¬

Expanded text:
male se habent non tangunt corpus Jesu, neque totum vestimentum ejus, sed extremam fimbriam. Et quicunque tetigerint sanabuntur: fimbriam vestimenti ejus minimum mandatum intellige. Quod qui transgressus fuerit minimus vocabitur in regno coelorum, vel assumptionem carnis per quam venimus ad verbu
Abbreviated transcription (Latin):
ascepientib & prudentib & reuelastiea paruulis: Homi¬
nestix genesa r&h. quiminꝰ doctat uidebant᷑. usoli ipsiue¬
niunt. sed & suos infirmos cedducunt. immogestant addnm̃
ut uel fimbriã eiͦ quosaluariquȩant mereantꝰ contingere.
ideoq confestĩmerita cupitae scclutis mercede pociunt : At
uero pharis aei. & scribae quidoctoresẽe populi debuerant.
ñ ced uerbũ audiendũ. ñ aedq endĩt medellec̃ sedadino¬
uendas solũ questionũ pugnas addnm̃. c̃curreos qideñ lotis

Expanded text:
 prudentibus, et revelasti ea parvulis! Homines terrae Genezareth, qui minus docti videbantur, non solum ipsi veniunt, sed suos infirmos adducunt; imo gestant ad Dominum, ut vel fimbriam ejus, qua salvari queant, mereantur contingere. Ideoque confestim merita cupitae salutis mercede potiuntur. At vero Pharisaei et Scribae, qui doctores esse populi debuerant, non ad verbum audiendum, non ad quaerendam medelam, sed ad movendas solum quaestionum pugnas ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
Srimae trepi doenciũ. & peridi tanciũ subuencioe. incussũcor¬
dib expdlere timorẽ. secundae tẽpestatũ furias suae p̃senciae ur¬
tute c̃pescere: Net miraendũ si cescendente inna uiculã dño
uentus cessauit: in quocũq enĩ cordeds̃ ꝑgraciã suicedẽ amoris:
mexuniuersa uiciorũ. &ccduer santis mundi. siue spirituũ
molignoꝵ belloc c̃pressoc quiescunt: Ꝙplus maous uitra
se. Srupe uant: nerũ intdlexenunt dipanbus:
quidem &inm iraculo panũ quodeet conditor serũ osten¬
dit : & abulando supundas qđ haeber& corpus ccbonini pac¬
catoꝵ grauedine liberũ edocuit Et in ploccando uentosun¬
darũq rabiem sedando: qđ elim̾tis dominar&ꝰ monstraũ:
Sed ecernales cedhuc discipuli. pbedũ hunc dm̃ẽẽ cognoscuN

Expanded text:
rgo trepidantium et periclitantium subventio est, incussum cordibus expellere timorem, secunda tempestatum ferias suae praesentiae virtute compescere. Nec mirandum si ascendente in naviculam Domino ventus cessavit. In quocumque enim corde Deus per gratiam sui adest amoris, mox universa vitiorum et adversantis mundi, sive spirituum malignorum bella compressa quiescunt. Qui autem in se stupebant. Non enim intellexerant de panibus. minus quidem et in miraculo panum, quod esset conditor rerum, ostendit: et in ambulando super undas, quod haberet corpus ab omni peccatorum gravedine liberum, edocuit: et in placando ventos, undarumque rabiem sedando, quod elementis dominaretur, monstravit. Sed cardinales adhuc discipuli, necdum hunc Deum esse cognoscun
Abbreviated transcription (Latin):
bentib aclamando desistit: quia populigenciũ agnita
Ifecmec nominis xp̃i. particeps eiꝰ fieriquȩrebat. contra¬
dicebant multi. primo udȩi ut in apostoloꝵ actib: legim:
ne in luminandus sanandusq xpm̃ mundus inuocar&
iEx tam̃eos quiad uitã erant p̃ordinati a&nã. uęsanus inpug¬
nanciũ furor disposita ualebat salute priuare: Et erans
iho p̾coe pii illumuocani Eccestat. qui ante
tran siebat: quia inre aliquid nob̾dñs innuit. qđ intellegi.
dehumanitate. acdiuinitate illius utilit̃ possit : Clamantẽ
& enĩ cocũ transiens audiuit: sedstans miraculũ inlumina¬
cionis exhibuit Etuocant. eȩcudi dicen tes eya
ime qui on. esto. suncie duo catte:

Expanded text:
bentibus a clamando desistit. Quia populus gentium agnita fama nominis Christi, particeps ejus fieri quaerebat; contradicebant multi, primo Judaei, ut in apostolorum Actibus legimus, ne illuminandus sanandusque Christum mundus invocaret; nec tamen eos qui ad vitam erant praeordinati aeternam, vesanus impugnantium furor disposita valebat salute privare. Et stans Jesus praecepit illum vocari. Ecce stat qui ante transibat. Qua in re aliquid nobis Dominus innuit, quod intelligi de humanitate ac divinitate illius utiliter possit. Clamantem etenim caecum transiens audivit, sed stans miraculum illuminationis exhibuit. Et vocant caecum, dicentes ei: Animaequior esto: surge, vocat te.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ipscẽ. quiait: egosũ ianua ouiũ ꝑmesiquis intro¬
ierit saluabitꝰ &ingredi&ur & egredi&iun. & pascua¬
inueni&: quib uitȩ pascuis istepullus id est populus
geaciũ carebat. eũ adhuc. extrahanc ianua inbiuio.
ligatus stabat: Urec te inbiuio. quia ñ unã certusuitȩ fideiq uiã
tenebat: sed plures dubiosq sectarũ calles sequebatꝰ erro neus:¬

Expanded text:
enim ipse est qui ait: Ego sum janua ovium. Per me si quis introenim ipse est qui ait: Ego sum janua ovium. Per me si quis introierit salvabitur, et ingredietur, einveniet . Quibus vitae pascuis iste pullus, id est, populus gentium carebat, quando adhuc extra hanc januam in bivio ligatus stabat. Et recte in bivio, quia non unam certus vitae, fideique vitam tenebat, sed plures dubiosque sectarum calles sequebatur erroneus
Abbreviated transcription (Latin):
N drocunes mundũ p̃dicatores sci inuenerꝰ po Ihuc¬
płm nacionũ ꝑfidei uinculis in ricitũ: funiculis enĩpee¬
cator suoꝵ unusquisq: constrictus erat: Nec solũ nacio
Vndebene apud mahieũ: a sinaquoq cũpullo alligata
repperitꝰ: Asina quippe quȩ subiugalis fuit : &edomita :¬
sy nagogã quȩ iugũ legis traxerat: pullus asinȩ laesciuus
Eliber: populũ nacionũ significat: Suꝑquẽ nemo ahuc
homi nũ sedit: quia nemo racionabiliũ doc tꝵ frenũ cor¬
ipcionis quo ł linguã cohibere amalo. ł in artãuit
uiã ire coger&ur: Nemno indum̃ ta salutis. quib: spirita¬
lit̃ cale fiere&. populogenciũ utilia suadendo contulerat:
sedenet̃ nãq suꝑillũ homosiqui racione utenseĩstulticiã
deprim̃do conger& : Vnde ñin merito possunt duo dis¬
cipuli ad exhibenda dño animalia destinati: duo p̃di¬
citoꝵ ordines: unus uidelic& ingents: alt incircũcisionẽ
pullus ante ianuã foris inuenitur inbiuio: Ianua

Expanded text:
ntroeuntes mundum praedicatores sancti invenerunt populum nationum perfidiae vinculis irretitum. Funiculis enim peccatorum suorum unusquisque constrictus erat; nec solum nationgloria Dei . Unde bene apud Matthaeum asina quoque cum pullo alligata reperitur. Asina quippe, quae subjugalis fuit et edomita Synagogam quae jugum legis traxerat, pullus asinae lascivus et liber populum nationum significat. Super quem nemo adhuc hominum sedit, quia nemo rationabilium doctorum frenum correptionis, quo vel linguam cohibere a malo, vel in arctam vitae viam ire cogeretur, nemo indumenta salutis quibus spiritaliter calefieret, populo gentium utilia suadendo contulerat. Sederet namque super illum homo, si qui ratione utens ejus stultitiam deprimendo corrigeret. Unde non immerito possunt duo discipuli ad exhibenda Domino animalia destinati duo praedicatorum ordines, unus videlicet in gentes, alter in circumcisionem eum. Bene pullus ante januam foris invenitur in bivio. Janua
Abbreviated transcription (Latin):
estim̃ta apostoloꝵ ł doctrina uirtutũ ł edissercioscrip¬
turarũ : łcerte ec desiasticoꝵ dogmatũ uari&ates intelles
poss: quib illicorda hominũ antenuda & frigida quo
xpo sessore dignafiant operiunt: Multiauii uectidrs

Expanded text:
virtutum, vel edissertio Scripvirtutum, vel edissertio Scripturarum, vel certe ecclesiasticorum dogmatum varietates intelligi possunt, quibus illi corda hominum ante nuda et frigida, quo Christo sessore digna fiant, operiunt. Eunte autem illo
Abbreviated transcription (Latin):
N luca scriptũ ẽ qui adixerꝰ dominieiꝰ adsoluedes pullum:
illos: quid soluitis pullũ : & aptesatis : multos quippe habebeet
dominos qui ñ uno dogmati. & suꝑsticionideditus. sedͥ plibitu
in mundoꝵ spirituũ aduarios diuersosq miser raptaboetꝰ
errores ad simula cramuta ꝓut ducebatꝰ incedens: Deniq
uernacula quadã scripturȩ consu&udine cõmune eedicitꝰ
qđ in mundũe : Sicut & aedp&erũ. uox decȩlo dicit : qđ ds̃ mun¬
lo ei cõmunise: quiaut peccatorẽ &inmund: multoꝵ ẽ:
Multienĩ demones possident eũ : &ideo cõmunis appellatur:
rant auditodñi nomine quiescunt: Quia magistrierroꝵ
qui uenientib ad scclutẽ genciũ doctorib obsistebant: eate¬
nus suas tenebras defendere don e miraculis ad testantib:
ueri possessoris acdnĩ uir tusemicuit: At postquã fidei domi¬
nicȩ potestas apparuit credentib: pcessim aduersarioꝵ quȩ¬
rellis : libercredenciũ co&us addm̃ quẽ corde portar&. ad¬

Expanded text:
n Luca scriptum est, quia Dixerunt domini ejus ad illos: Quid solvitis pullum? et apte satis: Mdominos, qui non uno dogmati et superstitioni deditus, sed pro libitu immundorum spirituum ad varios diversosque miser raptabatur errores, ad simulacra muta prout ducebatur incedens . Denique vernacula quadam Scripturae consuetudine commune esse dicitur, quod immundum est, sicut et ad Petrum vox de coelo dicit: Qlo ei communis est; qui autem peccator est et immundus, multorum est. Multi enim daemones possident eum, et ideo communis appellatur. rant, audito Domini nomine quiescunt, quia magistri errorum, qui venientibus ad salutem gentium doctoribus obsistebant, eatenus suas tenebras defendere, donec, miraculis attestantibus, veri possessoris ac domini virtus emicuit. At postquam fidei dominicae potestas apparuit, cedentibus passim adversariorum querelis, liber credentium coetus, qui Deum corde portet, ad
Abbreviated transcription (Latin):
in lactere montis oliu&i. quecsi stadiis xv ab hieru¬
soclem: sic̃iohannes euangelista manifestat ubi
loctarus ẽ suscitatus a mortius Cuius & nonumentũ
exclesia nunc ibidem constructa demonstrat: b& hecnia
aut domus oboe dienciae dicitur : &ccpte dñs hieruso¬
limã uenturus. ac mundũ suo sanguine. redẽpturus pri¬
mob& hocniã p̃senciae suae dignacione sublimecuit: ibi¬
que amuliere deuota mysti cochrismate ꝑ unctus est :
Quia nimirũmultos ante paessionẽ suã: docendo domũsibi
oboedienciae. in qua ꝑ spm̃ graciae in habitar& effecit:
quoꝵ pia accione deletatus ipse quasi odorifero delibutus
ẽ unguento: &enĩciuitas haec in monte oliudĩ posita eẽ
refertur. ut &clesiã ꝑgraciã sui conditoris seduandã eẽ

Expanded text:
in latere montis Oliveti, quasi stadiis quindecim a Jerusalem, sicut Joannes evangelista manifestat, ubi Lazarus est suscitatus a mortuis, cujus et monumentum ecclesia nunc ibidem constructa demonstrat. Bethania autem domus obedientiae dicitur. Et apte Dominus Jerosolymam venturus, ac mundum suo sanguine redempturus, primo Bethaniam praesentiae suae dignatione sublimavit, ibique a muliere devota mystico chrismate perunctus est, quia nimirum multos ante passionem suam docendo, domum sibi obedientiae, in qua per Spiritum gratiae inhabitaret, effecit, quorum pia actione delectatus, ipse quasi odorifero delibutus est unguento. Hinc etenim civitas haec in monte Oliveti posita esse refertur, ut Ecclesiam per gratiam sui conditoris salvandam esse
Abbreviated transcription (Latin):
cum dixiss&. ñ potesciuitas cobscondi suꝑ montẽposi tre
continuo subeit: Neq accendunt lucernã. & ponuNt
at exaltat: Hancquoq oleo exultacionis. utlucerepos¬
sitͫ hecseficiat inpinguat: & quiaidem lum̃ submodio
poni noluit : Misit discipulos incastellũ qđ contraeoserat :
hocẽ doctores qui indocta cbarbara totius orbis loca
quasi contra positi castelli moenia euangelitando pene¬
trareNT destinauit: Recteaut duomittuntͦ: si uepp̾t
scienciã ueritatis. &operacionis mundiciã. seupptge¬
mine dileciõnis dĩ uidelic& & ꝓximiscccra m̃tũ. toto

Expanded text:
n potest civitas abscondi supra montem posita, continuo subjecit: Neque accendunt lucernam, et ponunt at exaltat, hanc quoque oleo exsultationis ut lucere possit, ne deficiat, impinguat. Et quia idem lumen sub modio poni noluit, misit discipulos in castellum quod contra eos erat, hoc est doctores qui indocta ac barbara totius orbis loca, quasi contra positi castelli moenia, evangelizando penetrarent, destinavit. Recte autem duo mittuntur, sive propter scientiam veritatis, et operationis munditiam, seu geminae di
Abbreviated transcription (Latin):
bat : sed p&iuult hocqđ & nos p&ere. & seconcedere prȩ¬
noscit: In portune nãque ad oracionẽ nosam mon&¬
quirit. ut coradoracionẽ excit& Unde & exus ꝓtine¬
sub iungit: Rabboni ut uideã: Eccececus adnõ ñ aurũ
sedlucẽ quȩrit: ꝓaruũ pendit extralucẽ aliquid querere
quia & sihabere cecus qđ lib& potest : sineluce ñ potest
fugitiuos honores adño: sedlucẽ qͣ ramus: Illui duidelie&
lumen quod iudertũ solis angelis possimus: quod nȩ iniciũ¬
inchoat nec finis angustat: Ad quã ꝓfecto lucẽ ÷ uia fide sẽ

Expanded text:
ult hoc, quod et nos petere, et se concedere praenoscit. Importune namque ad orationem nos admonquirit ut cor ad orationem excitet. Unde et caecus protinus adjungit: Rabboni, ut videam. Ecce caecus a Domino non aurum, sed lucem requirit. Parvi pendit extra lucem aliquid quaerere, quia etsi habere caecus quaelibet potest, sine luce non potest fugitivos honores a Domino, sed lucem quaeramus. Illam videlicet lucem quam videre cum solis angelis possumus, quam necinchoat, nec finis angustat. Ad quam profecto lucem via fides
Abbreviated transcription (Latin):
Qui nimirũ uocantes cȩcũ animȩ quiorẽ ẽe. & surgere
atq ad dnm̃ uenire p̃cipiunt: Cũp̃dicando uerbũ in¬
doctis. spemeos salutis habere: ac decorpore uiciorum
erigi atq aduirtutũ studia quib inluminari mereantur.
sest accingere iubent. dicen tescũꝓph&a: Accedite adeũ.
& inlumina mini: & iterũ : surgequidormis. & exsurge a
mortus. & inlum inabit tibixp̃s & quia primitiua degen¬
tib &clesiatantoꝓmissi in xpi luminis desiderio feruebat.
ut plurimi relictis mundi facultatib nudieuangeli¬
cã uitãseq rentur. quo adnũ in caelis merentꝰ habe¬
re thesaurũ: Recte deinluminando co co subditur :
pro iecto uestimen to suo. exiliens
uenit adcum: Proiecto quippeuestimento
exilit. ut adueniens in lumin&ur axp̃o: qui abiec¬
tis mundir&inaculis expeditom̃tis gressu. ad largitoꝵ
a dẽ ne lucis ꝓperat Et ne spondedilis. dixit illi

Expanded text:
um vocantes caecum, animaequiorem esse, et surgere atque ad Dominum venire praecipiunt, cum praedicando verbum indoctis, spem eos salutis habere ac de torpore vitiorum erigi, atque ad virtutum studia, quibus illuminari mereantur, sese accingere jubent, dicentes cum propheta: Accedite ad eum, et illuminamini ; et iterum: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Et quia primitiva de gentibus Ecclesia tanto promissi in Christo luminis desiderio fervebat, ut plurimi, relictis mundi facultatibus, nudi evangelicam vitam sequerentur, quo aeternum in coelis mererentur habere thesaurum, recte de illuminando caeco subditur: Qui projecto vestimento suo exsiliens venit ad eum. Projecto quippe vestimento exsilit, ut adveniens illuminetur a Christo, qui abjectis mundi retinaculis expedito mentis gressu ad largitorem aeternae lucis properat. Et respondens Jesus, dixit illi:
Abbreviated transcription (Latin):
et op̃s inmundi cũ illũ uidesant ꝓcide Ranteis:
rocidebant quidem utriq dño: id est & qui hobe¬
bont plorgoes infirmitatũ corporaliũ: & quiob
spiritalib uex ab antꝰ in mundis: Sed infirmi sim¬
plici intencione obtinendȩ soclutis: demonia¬
ciaut uel potius hobitantes in eis dȩmonuis. ut di¬
uini timoris uocatiͤ nec solũ codꝓcidendũ ei: uerũ
&iã ced consitendũtiꝰ moegstatẽ conpulsi ꝑculsiem̃
presentia uirtutiseiꝰ acnimiũ ꝑ territi: nequaquã cela¬
suꝑꝗ cerrianorũ ẽ miranda uel potius dolenda caeci¬
tas : qui illũ post resurreccionis & cescensionis ipsiusglo¬
riã. postdilactatã toti&corbe fidẽtuangelii: post ocedisi¬
cioctãs in om nib gentib ecclesias. locudatũꝗ in eis nom̃
dnĩ sccluatoris: Asolisortu usq aedoccasũ: repentere
negat filiũdĩ. quẽ demones mortali cod huccarnis hocbi

Expanded text:
spiritus immundi, cum illuspiritus immundi, cum illuno, id est, et qui habebant plagas infirmitatum corporalium, et qui ab spiritibus vexabantur immundis: sed infirmi simplici intentione obtinendae salutis, daemoniaci autem vel potius habitantes in eis daemones, vi divini timoris coacti, nec solum ad procidendum ei, verum etiam ad confitendum ejus majestatem compulsi. Perculsi enim praesentia virtutis ejus, ac nimium perterriti, nequaquam celasuperque arianorum est miranda vel potius dolenda caecitas, qui illum post resurrectionis et ascensionis ipsius gloriam, post dilatatam toto orbe fidem Evangelii, post aedificatas in omnibus gentibus ecclesias, laudatumque in eis nomen Domini salvatoris, a solis ortu usque ad occasum, repente negant Filium Dei, quem daemones mortali adhuc sub habitu
Abbreviated transcription (Latin):
auiculoc & enĩseriuens dnõ inmari. eccleslaẽ congre¬
gata degentib & fluctus scħ lobentis liberȩm̃tis uirtu¬
te trans gressaq quanto sinũ cordiscemplius recipiendȩ
graciae sui conditoris dilatat : tanto sublimius cunctis
traseunciũ itrũ uoluminib quocsi fluctib pelagi aestu¬
antis nauiculoc uentis eogitata secundis insultat: Distat
aut int̾ cõprimere dnm. & tangerednm̃: Langit nã¬
q: eũ quifidemei acdileccione uero corde suscipit :
Cõprimunt cũ. qui carnalib cogiacionib &iã factis
pacẽ eoꝵ in quib ueritas moenere consuaeuerat:
turbant: Vndeapte quieũ tetigerꝰ socluatiee ꝑ
hibentꝰ: qui animirũ uerafides & dilectus soclutẽ
gignere sol& a&inã: Pp̃t turbõ ueronese conp̃me¬
r& nauiculcc̃dns cescendit. qui atbidas cornaliũ
m̃tes fugiens cedeos potius quifluxã scłigloriã simul
& cob ifrcionẽ spernere didicerꝰ uenire & mcensionẽ a¬
pud eos foccere gaud&: quot quot aut hauen placas

Expanded text:
avicula etenim deserviens Domino in mari, Ecclesia est, congregata de gentibus, et fluctus saeculi labentis liberae mentis virtute transgressa. Quae quanto sinum cordis amplius recipiendae gratiae sui conditoris dilatat, tanto sublimius cunctis transeuntium rerum voluminibus, quasi fluctibus pelagi aestuantis navicula ventis agitata secundis insultat. Distat autem inter comprimere Dominum, et tangere illum. Tangit namque eum, qui fidem ejus ac dilectionem vero corde suscipit. Comprimunt eum qui carnalibus cogitationibus, aut etiam factis pacem eorum, in quibus veritas manere consueverat, turbant. Unde apte qui eum tetigerunt salvati esse perhibentur, quia nimirum vera fides et dilectio salutem gignere solet aeternam. Pret, naviculam Dominus ascendit, quia turbidas carnalium mentes fugiens, ad eos potius qui fluxam saeculi gloriam simul et abjectionem spernere didicerunt, venire et mansionem apud eos facere gaudet. Quotquot autem habebant plagas,
Abbreviated transcription (Latin):
mones qui inuiti consitebantꝰ. iubentꝰ sileredexp̃o: sed
& illi qui cebeo scenati. sponteconfiteri uolebant: Inmo
turi: ante poessionẽ ciꝰp̃cipiunt᷑ omnino r&icere deillo: ne
diuina uidelicetꝰ mociestate p̃dicocta. poessionis dispensto¬
tio diffendur. &dilata paessione: sodus mundiqͣ ꝑhocnẽ

Expanded text:
mones, qui inviti confitebantur, lubenter silere de Christo, sed et illi qui ab eo sanati sponte confiteri volebant. Imo ituri, ante passionem ejus praecipiuntur omnino reticere de illo, ne divina videlicet majestate praedicata, passionis dispensatio differretur, et dilata passione, salu
Abbreviated transcription (Latin):
magna huius mundi. diuersigeneris uosee feebricat immo
ucesa irȩsuisp̃s igne molliendo. in misericor diae uocsoccõ¬
mutat Sed huius soccram̃ti iudȩi ignari diuinȩ uirtutis
opera. ꝓ̃secpiae carnalis conteplaoccione dipiciunt: Er di¬
cenat eis ihs: quia ne puo phoa sine honone
iusi inpatnia sua: en cocinacione eua &iudomosua:

Expanded text:
magna hujus mundi diversi generis vasa fabricat, imo magna hujus mundi diversi generis vasa fabricat, imo vasa irae sui spiritus igne molliendo, in misericordiae vasa commutat: sed hujus sacramenti Judaei ignari: divinae virtutis opera prosapiae carnalis contemplatione despiciunt. Et dicebat eis Jesus, quia non est propheta sine honore, nisi in patria sua, et in
Abbreviated transcription (Latin):
hienoriscus: et saud liabantur. mnillo
candeclum &error iudaeorũ scclus nr̃a est. & her&icorum
condem nacio: intantũenĩ cernebant hominẽ ilm̃ xpm̃:
ut hunc fabrũ. & iuxta cclicc̃ euangelistã faebri clomareNT
filiũ fratres quoque. & sororeseiꝰ secũet᷑ testorrentꝰ: Quitam̃
ñ hberi ioseph. aut inceriae: iux taher&icos putandi : sed po
cius iux toemorẽ secerae scripturȩ cognati ipsorũs intellegendĩ:
Quomodo aebrahã. & loth fratres ocppellant᷑. cueẽt loth fi¬
lius fratris aebeahȩ : & multa hocbes huius modi: Naut
sine certi: ꝓuisione soccram̃ti: qdñs incarne aeppocrens fa¬
ber. & faebrifilius aestimceri acdiciuoluit: quinpotius
&ia ꝑhoc seciꝰ aente scła filiũ ee docuit quifobricator omni¬
ũ In principio creauit dscaelũ & trã: Noc & sihumana ñr̃
conpceranda diuinis. typus tam integere quia pat̃ xp̃i igni
operatꝰ &spũ. Unde &deipso tãquã de fabrifilio p̃cursor

Expanded text:
hic nobiscum sunt? Et scandalizabantur in illo. Scandalum et error Judaeorum, salus nostra est, et haereticorum condemnatio. In tantum enim cernebant hominem Jesum Christum, ut hunc fabrum, et juxta alium Evangelistam, fabri clamarent filium; fratres quoque et sorores ejus secum esse testarentur. Qui tamen non liberi Joseph aut Mariae, juxtatius juxta morem sacrae Scripturae cognati ipsorum sunt intelligendi; quomodo Abraham et Loth fratres appellantur, cum esset Loth filius fratris Abrahae, et multa habes hujusmodi. Non vero sine certi provisione sacramenti Dominus in carne apparens, faber et fabri filius aestimari ac dici voluit: quin potius etiam per hoc se ejus ante saecula filium esse docuit, qui fabricator omnium in principio creavit coelum et terram . Nam etsi humana non sunt comparanda divinis, typus tamen integer est, quia pater Christi igni operatur et spiritu. Unde et de ipso tanquam de fabri filio praecursor
Abbreviated transcription (Latin):
ullo treni stactus actuꝑ p&łua diuisione feruunt᷑: Ad quã ne¬
cessee. angelicȩ dignitatis aequalitatẽ. quisquis ascendere desi¬
derat: nunc minimis fratrib pieagendo condescendat Demor¬
luis aut. quod ne suncant. nonlecustis inlisno mo¬
Si. suꝑ rupu. quo modo dixenit illads inquiens. ecio¬

Expanded text:
ullo terreni status actu, perpetua Dei visione fruuntur. Ad quam neullo terreni status actu, perpetua Dei visione fruuntur. Ad quam necesse est angelicae dignitatis aequalitatem quisquis ascendere desiderat, nunc minimis fratribus pie agendo condescendat. De mortuis autem quod resurgant non legistis in libro Moysi super rubum, quomodo dixerit illi Deus inquiens
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate : Uierũ mysticȩ septẽ hi ff sinefiliis defuncti rȩꝓbis
quib: ꝗ congruuntł. qui ꝑ totã huius sđi. uitaquȩ septedieb uoluit
abonis operib stereles existunt: Quib: uiriti miseramorte : p¬
reptis: adultimũ & ipsa mundona conuersacio. qua illi absque
fructu uitalis operis exegerant quasiuxor infecunda transibit
ropter ea errant. quia scripturas nesciunt: & quia scriptu¬
ras ignorant consequent̃ nesciuna uirtutẽdi: hocexpin qu¬
Quatina consuudo greto idiomati. ñ respond&iucelis
Nubere enĩ ꝓpriae dicuntꝰ mulieres: &iuri uxores ducere:
sed nos simplicit̃. dictũ intellegamꝰ qđ nubere deuiris. & nubi
deuxorib scriptũ sit: Si inresur racione. ñ nubent neq
nubentꝰ. resurgent ergo corpora: quȩ possunt nubere
Et nubi nemo quippedic̃ delapide & arbore & hisrebus¬
uerseccio: Sunt enisicut angeli incelis. Quigloria. resurr&ccionis
in uouati. absq ullomortis m&u. absꝙ ullaebe corrupcionis absq

Expanded text:
is quibusque congruunt, qui per totam hujus saeculi vitam, quae septem diebus volvitur, a bonis operibus steriles existunt. Quibus viritim misera morte praereptis, ad ultimum et ipsa mundana conversatio quam illi absque fructu vitalis operis exegerant, quasi uxor infecunda transibit.opterea errant, quia Scripturas nesciunt, et quia Scripturas ignorant consequenter nesciunt virtutem Dei, hoc Latina consuetudo Graeco idiomati non respondet. Nubere enim proprie dicuntur mulieres, et viri uxores ducere; sed nos simpliciter dictum intelligamus, quod nubere de viris, et nubi de uxoribus scriptum sit. Si in resurrectione non nubent, neque nubentur resurgent ergo corpora, quae possunt nubere et nubi. Nemo quippe dicit de lapide et arbore, et his rebuversatio. Sunt enim sicut angeli in coelis, qui gloria resurrectionis innovati, absque ullo mortis metu, absque ulla labe corruptionis, absque
Abbreviated transcription (Latin):
legis datos: Porrouidua. pauꝑ eedesiae : simplicitate de¬
signat: quȩ recte pauꝑ appellat᷑. quia ł suꝑbiae sp̃m ł concu
lib ab es oculis occultus quasun parte alterius regionis uiuit
aex ingaro philocciũ. minuta duomittit: quia inconspec¬
tũ diuinȩ mociestatis. qua oblacionis deuote nrȩ operacio¬
nis quasi certo numero conscripta: & consignata seruantꝰ:
siuedileccionẽ di. & ꝓximi seu fidei oracionis ꝗ suae munera
defert. ꝗ c̃sideratu ꝓ priae fragilitatis minuta : sed merito piȩ
intencionis accepta cunctis suꝑbientiũ udex operib prestaNt :
omo eui. exeo. quod habundayat illis miseruut. hace

Expanded text:
legis elatos, porro vidua pauper Ecclesiae simplicitatem delegis elatos, porro vidua pauper Ecclesiae simplicitatem designat. Quae recte pauper appellatur, quia vel superbiae spiritubus, ab ejus oculis occultus, quasi in parte alterius regionis vivit. Haec in gazophylacium minuta duo mittit, quia in conspectum divinae Majestatis, qua oblationes devotae nostrae operationis quasi certo numero conscriptae et consignatae servantur, sive dilectionem Dei et proximi, seu fidei orationisque suae munera defert. Quae consideratu propriae fragilitatis minuta, sed merito piae intentionis accepta, cunctis superbientium Judaeorum operibus praestant. Omnes enim ex eo quod abundabat illis miserunt. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
ee. ingeczo philoccio coscendebat. scribaregis. & pontifex effunde¬
bant quȩ : & numerabant pecunia. quȩ inuenie batur in domod
Itaqdnis qui app&itores primatusduane gloriae. cauendoree
monuerat quisimulatis oracionib: ꝓlixius iudiciũ p̾dixerat e
re pendq idũ. &ic dona ferentes indom udñi. certo examine
e mul tidiui tes iactatant multa. cũ uenis setaut
drante uocant. cal culatores. quartã parte cuiuscum¬
q rei uidelic&. autloci aut tẽporis ut pecuniae: forsi¬
toenergo hodoco quartã parte sicli id est quinꝙ obolos sig
sit. quimiserunt. ingazo. philacium
ic noblocus moraliter quidem intimat quasit. acceptabi¬
ledo quicquid bono animo. obtulerimꝰ. quinꝰ substanciã offe¬
renciũ. sed esciencia pensat: Nec ꝑpendit quant ũ in eiꝰ soccrifi¬
cio. sed ex quantopferat᷑. Iuxta uero legis allegoriae diuites
qui ingato philacciũ. munera mittebant: iudeos deiusticia

Expanded text:
esse in gazofilacio ascendebat scriba regis et pontifex effundeesse in gazofilacio ascendebat scriba regis et pontifex effundebantque et numerabaninus qui appetitores primatus et vanae gloriae cavendos esse monuerat, qui simulatis orationibus prolixius judicium praedixerat esse rependendum, etiam dona ferentes in domum Domini certo examine Et multi divites jactabant multa. Cum venisset autem drans. Quadrantem vocant calculatores quartam partem cujuscunque rei, videlicet aut loci, aut temporis, aut pecuniae. Forsitan ergo hoc loco quartam partem sicli, id est, quinque obolos signsit qui miserunt in gazophylacium. Hic nobis locus moraliter quidem intimat quod sit acceptabile Deo quidquid bono animo obtulerimus, qui non substantiam offerentium, sed conscientiam pensat, nec perpendit quantum in ejus sacrificio, sed ex quanto proferatur. Juxta vero leges allegoriae, divites qui in gazophylacium munera mittebant, Judaeos de justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
sua sibimerita sufficerr posse dephendit: Immoipsarũ quib:
humanũ iudiciũ fefellerat p̃cũ int̾crimina. pęnas luit: Et se¬
dens ilis. contracaro pila ciu aspicienat. quo¬
modo tutha accouenes. insato philacium
uia sermone greco. philoexe serua redicitꝰ: & gata lingua
ꝑsica diuiciae uocantꝰ: Gato philaciũ locus appellari sol&
quodiuiciae seruantꝰ: quo nomine & cerchã. inquadonaria
populi congregabaentꝰ adusustepli necessccrios & porticos
in quib seruabantꝰ appellaebant: Habes exemplũ deporticib
in euangelio hec inquid uerbe locutus ẽ. ingecrophilaccio do¬
cens inteplo: habes decerca in libroregũ. & tulit ioiadoc pon
tifex gecto filaciũ. unũ aperuitq foramendesuꝑ. & posuit illua
uixtac altare ceddexterã ingredientib: domũdñi mittebant.¬
que in eo saccerdotes. quicus todiebant hostia omne pecunia
quȩ deferabectur cod tẽpludni Cũ uiderent nimia pecunia

Expanded text:
sua sibi merita sufficere posse deprehendit, immo ipsarum quibus sua sibi merita sufficere posse deprehendit, immo ipsarum quibus humanum judicium fefellerat precum, inter crimina poenas luit. Et sedens Jesus contra gazophylacium, aspiciebat quomodo turba jactaret aes in gazophylacium. Quia sermone Graeco φυλάττειν servare dicitur, et gaza lingua Persica divitiae vocantur, gazophylacium locus appellari solet quo divitiae servantur. Quo nomine et arcam in qua donaria populi congregabantur, ad usus templi necessarios, et porticus in quibus servabantur appellabant. Habes exemplum de porticibus in Evangelio. Haec, inquit, verba locutus est Jesus in gazophylacio, docens in templo . Habeilacium unum aperuitque foramen desuper et posuit illud iuxta altare ad dexteram ingredientium domum Domini mittebantque in eo sacerdotes qui custodiebant ostia omnem pecuniam quae deferebatur ad templum Domini cumque viderent nimiam pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
sinu& &iã illos. qui inangulis stantes orant. ut uideant᷑ꝰ
ceb hominib qec̃ naccionẽ mereri: sed eos quihaec ꝓlixius qua¬
si relegiosiores cogendo ñ solũ lacudes aebhominib: : uerũ & iom
pecunias quȩrꝰ grauiori eẽ iudicio plectendor Sunt eni. qui
seiustos. & magni opuddm meriti simulantes: ab infirmis
quib lib&. & peccoctoꝵ suoꝵ consciencia turbeotis: quocsi pco¬
tronis ꝓeis iniudicio futuri pecunias accipere. ñ dubitaNt
Et cũ por steta moenus pauperi p̾ces iuuare soleat illi obhoc
maxime in p̾cibus ut pauperi. numu tollant ꝑ noctant:
quib illac iudȩ madediccio ñ in merito congruit: cũ iudicatur
exeret condem natus &bracio ei. ficet inpeccatũ: Cõdempna¬
tus quippe cũiudicatꝰ exut&oracionẽ sua. in peccatũ recipit
quimane nunc estimacionis ccpud homines habitus in di¬
uino. tunc examine ñsolũ sȩpalus interuenire ñ posse : sednec

Expanded text:
sinuet etiam illos qui in angulis stantes orant ut videantur sinuet etiam illos qui in angulis stantes orant ut videantur ab hominibus damnationem mereri, sed eos qui haec prolixius quasi religiosiores agendo non solum laudes ab hominibus, verum etiam pecunias quaerunt, graviori esse judicio plectendos. Sunt enim qui se justos et magni apud Deum meriti simulantes, ab infimis quibuslibet et peccatorum suorum conscientia turbatis, quasi patroni pro eis in judicio futuri, pecunias accipere non dubitant: et cum porrectae manus pauperi preces juvare soleant, illi ob hoc maxime in precibus, ut pauperi nummum tollant, pernoctant. Quibus illa Judae maledictio non immerito congruit: Cum judicatur, exeat condemnatus, et oratio ejus fiat in peccatum . Condemnatus quippe cum judicatur, exit, et orationem suam in peccatum recipit, qui magnae nunc aestimationis apud homines habitus, in divino tunc examine non solum se pro aliis intervenire non posse, sed nec
Abbreviated transcription (Latin):
abulane et galutari inpono. et in piuis cathedris
Nbulare instolis cultiorib: uestimtis indutos cedpublicum
ꝓcedere significtet: in quo interc&era diuesille quiepulcebatꝰ
cotidiȩ splendide peccas. sed escribitꝰ: Notandũ aut qđ ñ seduta¬
ri inforo ñ primos sedere. ł discũbere u&ateos quib: hoc officu
ordine cõp&it : sed eosnimirũ. quihȩ si ue habita seucerte n
habita indebite amant. a fidedib: quib: quequasi in ꝓbos doc&
eẽ cauendos: Animũ uiddic& ngradũ iusta districcione re¬
daerguens : quã uis & occulpa ñcacreat. sudem in forolitib intẽe:
quun cade dramoesi synagoge magistri cupiuNt appellacri:
Duplici sane racione auanegloriae cupidis. ad tendere iube¬
mur nescilic& eoꝵ. łsimulacione seducamur: Aestim antes
bonace. quȩ facciuNt ł aemulacione inflaꝰ memur: frustra
gaudentes: in bonis lcudariquesimulant: qui de uonant
Iontantũ. ait accipient iudiciũ sedadiunx̃ ꝓlixius: ut in¬

Expanded text:
amant salutationes in foro, et primas cathedras Ambulare in stolis, cultioribus vestimentis indutos ad publicum procedere significat. In quo inter caetera dives ille qui epulabatur quotidie splendide, peccasse describitur . Notandum autem quod non salutari in foro, non primos sedere vel discumbere vetat eos quibus hoc officii ordine competit, sed eos nimirum qui haec sive habita, seu certe non habita, indebite amant, a fidelibus quibusque quasi reprobos docet esse cavendos, animum, videlicet, non gradum, justa districtione redarguens, quamvis et hoc culpa non careat, si iidem in foro litibus interesse, qui in cathedra Moysi Synagogae magistri desiderant appellari. Duplici sane ratione a vanae gloriae cupidis attendere jubemur, ne, scilicet, eorum vel simulatione seducamur, aestimantes bona esse quae faciunt, vel aemulatione inflammemur, frustra gaudentes in bonis laudari quae simulant. Qui devorant Non tantu
Abbreviated transcription (Latin):
dixit dius. duo meo. Sede adex tris meis. douec po¬
nã inmicostuos sçabellu. pedũ tuorũ. Ipse erum
dauid. dicit eum dum. et unde est pilius eius:
N ter rogoccio ihu nob proficit usꝗ hodiȩ contra uidȩos & hiea
adserꝰ degenere decuid : interrogumus. ergo cos doctia dño
sisim plex homo e & tantufilius decuid: quo modo uoc& eum
decuid drimsuũ: Ninerrore incerto. nec propria uoluila
mo inte porẽ fine nascendo: quod aut apatre. subiciuntus
ei inimici: ñ infirmitate filii. sedunitate naturȩ qua inas¬
tero operatꝰ significat: Nã & filius subicit. inimicos patri

Expanded text:
Domino meo, Sede a dextris meis. Donec poDomino meo, Sede a dextris meis. Donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . Ipse enim David dicit eum Dominum, et unde est filius ejus? Interrogatio Jesu nobis proficit usque hodie contra Judaeos. Et hi enim asserunt de genere David. Interrogemus ergo eos docti a Domino, si simplex est homo, et tamen filius David, quomodo vocet eum David Dominum suum, non erroris incerto, nec propria voluntatmo in temporis fine nascendo. Quod autem a Patre subjiciuntur ei inimici, non infirmitatem Filii, sed unitatem naturae, qua in altero alter operatur, significat. Nam et Filius subjicit inimicos Patri,
Abbreviated transcription (Latin):
ra. & insimplicitate cordis. quęrite illũ : qm̃ inuenitur.
abhis quin tẽptant illũ: nisi foredicamus quia teptoc¬
turus. quidem dnm aedierit: sed audito es responso corec¬
tus moxadpiadoctis gracia redieri : & quẽ prius tẽptando
dicipiendũ putabat: postmodũ a plectendo sequendũee
cognouit Aut certe ipsoc. tepeaccionen accipiocmͦ malũ.
tã qua decipere uolentis in imicũ : sed cauta potius tã quia¬
experiri amplius uolentis ignotũ: neq enĩ frustra scriptũ ẽ.
qui feccile credit. leuis corde minorabitur: Et nemo ia
atide bat. eumin ten uo cia re
Oharispi & sccducei. &c&eri principesiudȩoꝵ querentes occasione
caluniae & uerbũ cdiqđ inuenire qđ pecter& insidus : quico in set¬
monib confutatis ultra n interrogant: sed optissime conp̾hensu
romani tradunt potestati: Ex quo intellegimꝰ uenena inuidiȩ
possequidem superari : sed difficile conquiescerr Et respon¬
dens ilis dicenat. docens inte plo. quomodo dicunt

Expanded text:
e cordis quaerite illum, quoniam invenitur ab iis, qui non tentant illum . Nisi forte dicamus quod tentaturus quidem Dominum adierit, sed audito ejus responso, correptus, mox ad pietatis gratiam redierit; et quem prius tentando decipiendum putabat, postmodum amplectendo sequendum esse cognoverit. Aut certe ipsam tentationem non accipiamus malam, tanquam decipere volentis inimicum, sed cautam potius, tanquaexperiri amplius volentis ignotum. Neque enim frustra scriptum est: Qui facile credit, levis corde minorabitur . Et nemo jam audebat eum interrogare. Pharisaei et Sadducaei, et caeteri principes Judaeorum quaerentes occasionem calumniae, et verbum aliquod invenire quod pateret insidiis, quia in sermonibus confutati sunt, ultra non interrogant, sed apertissime comprehensum Romanae tradunt potestati. Ex quo intelligimus venena invidiae posse quidem superari, sed difficile conquiescere. Et respondens Jesus, dicebat docens in templo: Quomodo dicunt