comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ : &. scm̃ scõꝵ. iuxta terminum
lȩuitarum.
atuor primitiarũ scũarii descri¬
buntur plage. quȩ non ad popłm nec
ad uulgus ignobile. neq ad leuitas
inferiorem gradũ. sed ꝓpriȩ adcultũ
ꝑtinent sacerdotũ : aquilonis uideli¬
cet &. occidentis. & orientis & austri:
& ꝑ partes ꝓfectuũ ordo narratur.
Ut aquilonis frigora relinquentes ue¬
niamus adoccident̾ẽ. quo scilicet occi¬
dant nobis uicia atq intereant. Et
inde transeamus ad orientẽ: ortoq
nobis sole iusticiȩ ueniamus ad meri¬
diem. in quo clarissimũ lumen atq
ꝑfectum est: Et tam ab aquilone usq
ad mare. quã ab oriente usq ad me¬
ridiem. uigintiquinq milia longitu¬
dinis. et latitudinis decem milia sint:
ut ubiq eadem longitudinis &. lati¬
tudinis mensura seruetur. Scũariũ
autẽ id est templum dñi: in medio
erit primitiarũ sacerdotalium. et
ȩquo latere ex om̃i parte uallabitur.

Expanded text:
terrae sanctum sanctorum, juxta terminum terrae sanctum sanctorum, juxta terminum Levitarum. Quatuor primitiarum sanctuarii describuntur plagae, quae non ad populum, nec ad vulgus ignobile, neque ad Levitas, inferiorem gradum, sed proprie ad cultum pertinent sacerdotum: Aquilonis videlicet, et Occidentis, et Orientis, et Austri: et per partes profectuum ordo narratur, ut Aquilonis frigora relinquentes, veniamus ad Occidentem: quod scilicet occidant nobis vitia atque intereant, et inde transeamus ad Orientem: ortoque nobis sole justitiae, veniamus ad Meridiem, in quo clarissimum lumen, atque perfectum est: et tam ab Aquilone usque ad mare, quam ab Oriente usque ad Meridiem, viginti quinque millia longitudinis, et latitudut ubique eadem longitudinis et latitudinis mensura servetur. « Sanctuarium autem, » id est templum Domini, « in medio erit » primitiarum sacerdotalium, et aequo latere ex omni parte vallabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cesimũ autẽ quintũ numerũ referri
ad sensus. de quib dictum ẽ. sensũ di¬
uinum possidebis. & decem miliũ
ad ꝑfectam consũmatamq uirtutẽ.
quȩ a decalogo ueteris instrum̃ti
ad ȩuanglicum ꝑ ueniat sacramentũ:
ut prius breui sermone ꝑstrinximꝰ.
&. hic ex parte cõmonebimus. Si enĩ
ab uno addens numero ad quatuor
ꝑ uenias: denariũ implebis nume¬
rũ. Atq ita fiet : ut & uetus testa¬
mentũ constringatur in nouo. &
nouũ in ueteri dilatetur.
ae autẽ erunt primitiȩ scuarii sacer¬
dotum. Ad aquilonẽ longitudinis
uigintiquinq miliũ : & ad mare la¬
titudinis decem milia. Sed & ad ori¬
entem latitudinis decem milia. & ad
meridiem longitudinis uigintiqͥnq
milia. Et erit scũariũ dñi in medio
eius. Sacerdotib erit scuariũ de fi¬
liis sadoch. qui custodierunt cerimo¬
nias meas. et non errauerunt cũ er¬
rarent filii isrł: sicut errauerunt &
leuitȩ. Et erunt psrimitiȩ depͥmitiis

Expanded text:
ium autem numerum referri ad sensus de quibus dictum est: Sensum divinum possidebitis: et X millium ad perfectam consummatamque virtutem, quae decalogo veteris Instrumenti ad evangelicum perveniat sacramentum, ut prius brevi sermone perstrinximus, et hic ex parte commonebimus. Si enim ab uno addens numero ad quatuor pervenias, denarium implebis numerum, atque ita fiet ut et vetus Testamentum constringatur in novo, et novum in veteri dilatetur. « Hae autem erunt primitiae sanctuarii sacerdotum ad aquilonem longitudinis viginti quinque millium, et ad mare latitudinis decem millium. Sed et ad orientem latitudinis decem millium, et ad meridiem longitudinis viginti quinque milia et erit sanctuarium Domini in medio eius sacerdotibus sanctuarium erit de filiis Sadoc qui custodierunt caerimonias meas et non erraverunt cum errarent filii Israhel sicut erraverunt et Levitae et erunt eis primitiae de primiti
Abbreviated transcription (Latin):
UMq cȩperitis terrã diuidere sorte :
ra longitudinis uiginti quinq milia:.
&. latitudinis decem milia. Scĩficatũ
erit in om̃i termino eius ꝑ circuitũ.
quingentos quadrifariam ꝑ circuitũ:
Et quinquaginta cubitis in sub urbana
ens ꝑ gyrum. Et amensura ista men¬
surabitis longitudinẽ uiginti qͥnq mi¬
lium .&. latitudinem decem milium:
& in ipso erit templũ. Siuie scĩficatioꝰ.¬
scm̃q scõꝵ. Scĩficatũ de terra erit
sacerdotib ministris scũarii. qui ac¬
cedunt ad ministeriũ dñi. Et erit
eis locus in domos & in scũariũ scĩ¬
tatis: uigintiquinq milia longitudi¬
nis .&. decem milia latitudinis. Leui¬
tȩ autẽ qui ministrant domui. ipsi
tatẽ. ut habitent. Et possessionem
ciuitatis dabitis quinq milib latitu¬
dinis. & longitudinis uiginti quinq
milib. scdm separationẽ scũaru om̃i
domui isrł. Principi quoq hinc &

Expanded text:
Cumque coeperitis terram dividere in posseCumque coeperitis terram dividere in posserra longitudine viginti quinque milia et latitudine decem milia sanctificatum erit in omni termino eius per circuitumquingentos quadrifariam per circuitum et quinquaginta cubitis in suburbana eius per gyrum et a mensura ista mensurabis longitudinem viginti quinque milium et latitudinem decem milium et in ipso erit templum sanctumque sanctorum sanctificatum de terra erit sacerdotibus ministris sanctuarii qui accedunt ad ministerium Domini et erit eis locus in domos et in sanctuarium sanctitatis viginti quinque autem milia longitudinis et decem milia latitudinis erunt Levitis qui ministitatem ut habitent. Et possessionem civitatis dabitis quinque millibus latitudinis, et longitudinis viginti quinque millibus, secundum separationem sanctuarii omni domui
Abbreviated transcription (Latin):
cessario obseruanda apłoꝵ de ierłm
& ipsum similiter suffocatũ ẽ. Et
condemnat sacerdotes: qui inturdis.
ficedulis. glirib &. ceteris huiusce¬
modi. hȩc auiditate gulȩ ñ custodiutt.
ossumus autẽ iuxta anagogen
morticinũ dicere. in quo animȩ san¬
guis immortuus ẽ. &. imitatur na¬
bal carmelum qui interp̃tatur stul¬
tus : & audita ira dauid pauore
contremuit. et emortuum est cor
eius in eo. Captus autẽ a bestiis.
quarũ ne morsib lanietur ꝓpheta
suspirat dicens. ne tradas bestiis ani¬
mam confitentem tibi. ille dicen¬
dus est : qui aduersarii leonis mor¬
sibus deuorantur. & pardi qui ñ
mutat uarietatẽ suã . &. ursȩ quȩ¬
raptis seuit catulis .&. luporũ rabie¬
& reliquarũ bestiarũ quas in uarie¬
tate dȩmonum accipimus. Aues aut̃
illas esse dicimus: quȩ ponunt incȩlo
ossuũ. Et illa pecora: quȩ ꝓna int̾rãq
uergentia. uentri tantũ & his quȩ
sub uentre sunt seruiunt.

Expanded text:
cessario observanda apostolorum de cessario observanda apostolorum de et ipsum similiter suffocatum est; et condemnat sacerdotficedulis, gliribus, et caeteris hujuscemodi, haec aviditate gulae non custodiunt. Possumus autem juxta anagogen morticinum dicere, in quo animae sanguis emortuus est, et imitatur Nabal Carmelium, qui interpretatur stultus: et audita ira David pavore contremuit, et mortuum est cor ejus in eo . Captus autem a bestiis, quarum ne morsibus lanietur, propheta suspirat, dicens: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi , ille dicendus est qui adversarii leonis morsibus devoratur et pardi qui non mutat varietatem suam, et ursae quaraptis saevit catuliset reliquarum bestiarum, quas in varietate daemonum accipimus. Aves autem illas esse dicimus, quae ponunt in coelum os suum, et illa pecora, quae prona in terramque vergentia, ventri tantum, et his quae sub ventre sunt serviunt.
Abbreviated transcription (Latin):
frugum. nisi quod sacercdos ante
gustauerit. Hoc autẽ facimꝰ : ut
reponat sacerdos benedictionẽ &. o-¬
blationẽ nr̃am in domo sua. siue ut
ad imp̃cationẽ eius dñs benedicat
domib nr̃is. Grandis dignitas sacer¬
dotum: sed grandis ruina si peccant.
Lȩtamur ad ascensũ: sed timeamus
ad lapsũ. Non est tanti gaudii ex¬
celsa tenuisse: quanti meroris de sub¬
limioribus corruisse. Neq enĩ solũ
ꝓ nr̃is delictis reddemis rationẽ: sed
ꝓ om̃iũ quoꝵ ab utimur donis. &
nequaꝗͣ sumꝰ de eoꝵ salute solliciti.
mne morticinũ & captũ abestia.
de auibus &. depecorib non comedetd
sacer dotes.
Tiuxta litterã om̃i generi electo.
regali & sacerdotali. quod ꝓprie re
spiritali de quo scriptũ ẽ. unxit te
ticipib tuis. hȩc p̃cepta conueniunt:
ut morticinũ non comedat tam de
auibus quã depecorib. cuius nequaꝗͣ
sanguis effusus est. Quod in actibus
apostoloꝵ dr̃ suffocatum:. &. quȩ ne-¬

Expanded text:
frugum, nisi quod sacerdos ante frugum, nisi quod sacerdos ante gustaverit. Hoc autem facimus, ut reponat sacerdos benedictionem et oblationem nostram in domo sua: sive ut ad imprecationem suam Dominus benedicat domibus nostris. Grandis dignitas sacerdotum, sed grandis ruina si peccant. Laetamur ad ascensum, sed timeamus ad lapsum. Non est tanti gaudii excelsa tenuisse, quanti moeroris de sublimioribus corruisse. Neque enim solum pro nostris delictis reddemus rationem: sed pro omnium, quorum abutimur donis, et nequaquam sumus de eorum salute solliciti. Omne morticinum et captum a bestia de avibus, et de pecoribus, non comedent sacerdotes. Et juxta litteram, omni generi electo, regali et sacespiritali, de quo scriptum est: Unxit te consortibus tuis, haec praecepta conveniunt, ut morticinum non comedant tam de avibus quam de pecoribus, cujus nequaquam sanguis effusus est, quod in Actibus apostolorum dicitur suffocatum; et quae ne
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet quȩ in mentibus hominũ st̃
uł legendi negligentia uł audiendi
contemptu &. obliuione deleta. ui¬
ua uoce in nouentur : quȩ non sit scri¬
pta calamo & atramento. sed sp̃u ⁊
uerbo dĩ. Unde &. saluator nullũ
uolumen doctrinȩ suȩ ꝓpriũ dereli¬
quit qđ in plerisq apocrifoꝵ de lira¬
menta confingt̃: sed patris &. suo
sp̃u cotidie loquitur in corde creden¬
tium. Et hȩc erit responsio ad uersũ
eos qui calummant᷑ ꝓphetas: cur
quȩ in pentatheuco continentur. in
rantia comedent sacerdotes : de quib
scriptũ est. Peccata popłi mei come¬
dent. Nec tantũ gaudendũ est ad o¬
blationum numerũ: quantũ tim̃dũ
ad honoris condemnationẽ. si eo ab E
utamur in digne. Primitiua iuxtaᷤᷤ
litterã sunt : animantium & in a¬
nimantiũ quȩ prima nascunt᷑. &.
quȩ primũ terra gignit. Primitiȩ
quoq ciboꝵ nr̃oꝵ sacer dotib offe¬
runtur : ut nichil gustemus nouarũ

Expanded text:
videlicet quae in mentibus hominum sunt, videlicet quae in mentibus hominum sunt, vel legendi negligentia, vel audiendi contemptu et oblivione deleta, viva voce innoventur, quae non sit scripta calamo et atramento, sed spiritu et verbo Dei. Unde et Salvator nullum volumen doctrinae suae proprium dereliquit, quod in plerisque apocryphorum deliramenta confingunt: sed Patris et suo Spiritu quotidie loquitur in corde credentium. Et haec erit responsio adversum eos qui calumniantur prophetas, cur quae in Pentateucho continentur in so, sive ignorantia, comedant sacerdotes, de quibus scriptum est: Peccata populi mei comedent . Nec tantum gaudendum est ad oblationem munerum, quantum timendum autamur indigne. Primitiva juxta litteram sunt animantium et inanimantium quae prima nascuntur, et quae primum terra gignit. Primitiae quoque ciborum nostrorum sacerdotibus offeruntur, ut nihil gustemus novarum
Abbreviated transcription (Latin):
iste nullam habet hereditatem nisi
dm̃. qui est hereditas eius. nec accipri
possessionem in ifrł. hoc est int̾ uul¬
Igus ignobile. sed sacerdotalem: ut di¬
cat de eo dñs. Ego sum hereditas. &
ego possessio eorum. Quem cũ in ue¬
nerint: loquentur ac dicent. Tenebo
eum .&. non dimittam illũ. Et psal¬
lent cum ꝓpheta. Pars mea dñs.
ictimam & ꝓ peccato & ꝓ delicto.
Siue ꝓ ignorantia : ipsi comedent.
Et om̃e uotũ siue. separatio in isrł: ipsoꝵ
erit. Et primitiua om̃iũ primogeni¬
toꝵ .&. om̃ia libamenta ex om̃ib quȩ
offeruntur : sacerdotũ erunt. Et pri
mus uestras.
Ro uictima &. sacrificio. quod hebra¬
ice dr̃ manaa: aquila &. Symachus
tionem transtulerunt: aquila &. Sy¬
machus et theodotio anatena interp̃¬
tati sunt: quod hebraice dr̃ herem.
Et considerandũ: quod omĩa quȩ nc̃
ꝑ ꝓphetam dñs loquit᷑. ꝑ moysen an¬
te iam dixeraͥt. Et quęrendũ: cur
eadẽ quȩ dicta sunt repetat. Ut

Expanded text:
iste nullam habebit haereditatem, nisi iste nullam habebit haereditatem, nisi Deum qui est haereditas ejus: nec accipiet possessionem in Israel, hoc est, inter vulgus ignobile; sed sacerdotalem, ut dicat de eo Dominus: Ego sum haereditas 555 et ego possessio eorum. Quem cum invenerint, loquentur ac dicent: Tenebo eum, et non dimittam illum; et psallent cum propheta: Pars mea Dominus . Victimam et pro peccato et pro delicto sive pro ignorantia ipsi comedent, et omne votum sive separatio in Israel ipsorum erit. Et primitiva omnium primogenitorum, et omnia libamenta ex omnibus quae offeruntur, sacerdotum erunt, et primmos vestras . Pro victima et sacrificio, quod Hebraice dicitur MANAA  , Aquila et Symmachus tionem transtulerunt, Aquila et Symmachus et Theodotio ἀνάθημα iterpretati sunt, quod Hebraice dicitur HEREM  . Et considerandum quod omnia quae nunc per prophetam Dominus loquitur, per Moysen ante jam dixerit. Quaerendumque cur eadem quae dicta sunt repetat: Ut
Abbreviated transcription (Latin):
exierit. nec in alterius transierit po¬
testatẽ. Post quã autẽ sacerdos fuerit
emundatus. purificationis ordine
quȩ in moysica lege conscripta est.
septem dies numerabuntur ei. uel
ꝑfectus numerus penitudinis. ut
post consummationẽ mundi quando
ad ueram transimus oc doadem. ut
introeat scã scoꝵ. hoc est enim interiꝰ
atrium. & possit ministrare in sc̃ua¬
rio.&. semꝑ offerre ꝓpeccato c̃scientiȩ
uic timam. nec ullum tempus sit. qͦ
non recordetur maculatũ se fuisse
suꝑ patre &. matre. filio &. filia. fr̃e
& sorore. Multa quippe facere com¬
pellimur in scłi huiꝰ angustiis consti¬
tuti: uł conditione carnis. uł fragi¬
litate naturȩ. Qui autẽ talis exti¬
terit. ut ministret in scũario. &. a¬
trium ingrediatur interius. &. offe¬
rat deo semꝑ sacrificium. ita ut ue¬
rus sacerdos sit. immo imitator eiꝰ
de quo scriptũ est. tu es sacerdos in
ȩternũ scđm ordinem melchisedech:

Expanded text:
exierit, nec in alterius transierit poexierit, nec in alterius transierit potestatem. Postquam autem sacerdos fuerit emundatus purificationis ordine, quae in Mosaica lege conscripta est, septem dies numerabuntur ei, vel perfectus numerus poenitudinis, vel post consummationem mundi, quando ad veram transimus ogdoadem, ut introeat sancta sanctorum hoc est enim interius atrium et possit ministrare in sanctuario et semper offerre pvictimam, nec ullum tempus sit, quo non recordetur maculatum se fuisse super patre et matre, filio et filia, fratre et sorore. Multa quippe facere compellimur in saeculi hujus angustiis constituti, vel conditione carnis, vel fragilitate naturae. Qui autem talis exstiterit, ut ministret in sanctuario, et atrium ingrediatur interius, et offerat semper Deo sacrificium, ita ut verus sacerdos sit, immo imitator ejus, de quo scriptum est: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech ,
Abbreviated transcription (Latin):
uiciis dep̾catur: ipse ad altare mun¬
dus accedat. De quibus mortuis &
saluator loquitur in ęuangło. Dimit¬
te mortuos. ut sepeliant mortuos suoᷤ.
sti contaminantur in patre mortuo:
quando relinquunt creatorem suũ.
t in matre mortua: de ȩccła receden¬
tes. In filio quoq & filia. Quod ali¬
ud ad cogitationes. aliud ad opera
rorem qui eodem renatus ẽ sp̃u. si pu¬
tauerit mortuũ: contaminatur in
eo. ita dũtaxat. si soror uirgo ꝑ man¬
serit. nec ullius uiri maculata com¬
plexu. Ex quib intelligimus priui¬
legium uirginale. quod cuiꝰ libet ui¬
ri contactus ꝑfectam auferat puritatẽ.
Quȩ utrũ recte. ꝑperãne dicta sint: le¬
ctoris arbitrio relinquamus. Naturȩ
quoq suꝑ hoc ꝓbatur affectus : ut
ordine caritatis iuxta qđ scriptũ est.
ordinate in me caritatẽ : post rerum
parentem dm̃: carnis quoq pater dili¬
gatur & mater. filius &. filia. frater
&. soror : ita dũ taxat si de domo rĩ

Expanded text:
vitiis deprecatur, ipse ad altare munvitiis deprecatur, ipse ad altare mundus accedat. De quibus mortuis et Salvator loquitur in Evangelio: Dimitte mortuos ut sepeliant mortuos 554 suos . Isti contaminantur in patre mortuo, quando relinquunt Creatorem suum: et in matre mortua, de Ecclesia recedentes: in filio quoque et filia, quod aliud ad cogitationes, aliud ad opera rorem, qui eodem renatus est spiritu, si putaverit mortuum, contaminatur in eo: ita dumtaxat si soror virgo permanserit, nec ullius viri fuerit maculata complexu. Ex quibus intelligimus privilegium virginale, quod cujuslibet viri contactus, perfectam auferat puritatem, quae utrum recte, perperam ne dicta sint, lectoris arbitrio relinquamus. Naturae quoque super hoc probatur affectus, ut ordine charitatis juxta quod scriptum est: Ordinate in me charitatem , post rerum parentem Deum, carnis quoque pater diligatur et mater; filius et filia; frater et soror; ita dumtaxat si de domo non
Abbreviated transcription (Latin):
recte uiolant : qui sunt genus electũ.
regale. sacerdotale. Porro sabbatũ quod
scĩficatũ est illud intelligamus. quod ꝙ
apłs docet relictum esse popło di. de
quo dr̃. si intrabunt in requiem meã:
quod hebraice sabbatũ nominatur.
Scĩficat autẽ sabbatũ dĩ. qui non portat
onus peccati in sabbato: nec dicit. sic̃
onus graue grauatȩ sunt suꝑ me. Qui
talis est: non colligit ligna In sabba¬
to. nec suꝑ ȩdificat fundamento iħu
xp̃i ligna. fęnũ. stipulam. nec accen¬
dit ignem. qui in utilem consumat
materiam. &. die sabbati in uno
ꝑ manet loco. nec foras egreditur.
sed quasi columna in templo dei
positus ꝑmanet. suꝑ quo ioħs scribit
in apocalipsi. Qui uicerit faciã illũ
columnã in templo dei mei .&. foras
non egredietur amplius. Quodq
sequitur.&. ad mor tuũ hominem
non ingredientur. ne polluantur:
ꝓpriȩ sacerdotalis officii est. morti¬
cina non tangere. Ut qui ꝓ alioꝵ

Expanded text:
recte violant qui sunt genus electum, recte violant qui sunt genus electum, regale, sacerdotale. Porro sabbatum quod sanctificatum est, illud intelligamus, quod et Apostolus docet, relictum esse populo Dei, de quo dicitur: Si intrabunt in requiem meam : quod Hebraice sabbatum nominatur. Sanctificat autem sabbatum Dei, qui non portat onus peccati in sabbato, nec dicit: Sicut onus grave gravatae sunt super me . Qui talis est, non colligit ligna in sabbato; nec superaedificat fundamento Jesu Christi, ligna, fenum, stipulam : nec accendit ignem qui inutilem consumat materiam, et die sabbati in uno permanet loco: nec foras egreditur, sed quasi columna in templo Dei positus permanet, super quo Joannes scribit in Apocalypsi: Qui vicerit, faciam illum columnam in templo Dei mei, et foras non egredietur amplius . Quodque sequitur: Et ad mortuum hominem non ingredientur, ne polluantur: proprie sacerdotalis officii est, morticina non tangere, ut qui pro aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
ex ore eius: quia angls dñi exercituũ ẽ.
Tsabbata mea scificabunt: & ad
mortuũ hominem non ingredientur.
ne polluantur. Pro quo hex transtu¬
lerunt. Et suꝑ animam hominis ñ
ingredientur. ne polluantur. Nisi
ad patrem inquit᷑ &. matrẽ. filium
&. filiam. fratrẽ &. sororẽ quȩ uirũ¬
minabuntur. Et postquã fuerit e¬
mundatus: septẽ dies numerabunt᷑
ei. Et in die introitus sui in scũariũ.
&. ad atrium interius ut ministrent
mͥ inscũario. offeret ꝓpeccato suo dño
aut̃ eis hereditas: ego hereditas eorũ.
Et possessionẽ non dabitis eis in ifrł: ego
possessio eorum.
dhuc sacerdotib precipit᷑. In quib
obseruandũ quod ñ dixerit ab solute.
& sabbata scificabunt. uł iuxta isaiã.
neomenias & sabbata ur̃a odit anima
mea : sed cum distinctione. sabbata mea.
Unde &. in ȩuangłio scriptum ẽ. Sacer¬
dotes in templo sabbatum uiolant : &
absq culpa sunt. Non sabbatũ di: sed
sabbatũ litterȩ. sabbatũ iudȩoꝵ. Quod

Expanded text:
a angelus Domini exercituum est . Et sabbata mea sanctificabunt, et ad 553 mortuum hominem non ingredientur, ne polluantur pro quo Septuaginta transtulerunt, et super animam hominis non ingredientur, ne polluantur: nisi ad patrem, inquit, et matrem, filium et filiam, fratrem et sororem quae viruminabuntur. Et postquam fuerit mundatus, septem dies numerabuntur ei, et in die intrm ad atrium interius ut ministret mihi in sanctuario offeret pro peccato suo ait autem eis hereditas ego hereditas eorum et possessionem non dabitis eis in Israhel ego enim possessio eorum Adhuc sacerdotibus praecipitur: in quibus observandum, quod non dixerit absolute: et sabbata sanctificabunt; vel juxta Isaiam: Neomenias et sabbata vestra odit anima mea : sed cum distinctione, sabbata mea. Unde et in Evangelio scriptum est: Sacerdotes in templo sabbatum violant, et absque culpa sunt : non sabbatum Dei, sed sabbatum litterae, sabbatum Judaeorum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
I in aqua. aquã remissionis. Quod
in telligere possumus pͥma hominũ
significare peccata: quȩ ingredien¬
tibus nobis aquis dñi dimittunt᷑.¬
&. baptismi ostendunt gr̃am salu¬
tarem .&. initia st̃ ꝓfectuũ. Deniq
ad talos usq ꝑtingunt. qui plantę
calcaneoq uicini sunt. qui patet mor¬
sibus colubri. dicente dño. Tu eiꝰ obser¬
uabis caput: &. ipse obseruabit tuũ
calcaneum. Et in psalterio de uida¬
ꝓditore dicit᷑. Qui edebat panes
meos. magnificauit suꝑ me supplan¬
tationẽ. siue calcaneum. Hoc enim
autẽ cubitos. qui ꝑueniunt usq ad
talum : mensus ẽ alios mille cubitos
in aqua. &. transduxit me usq ad
genua. Post remissionẽ siquidẽ pec¬
catoꝵ &. initia ꝓfectuũ. quando
paululũ de terrenis ad altiora cona¬
mur ascendere: flectimus dño ge¬
nua. dicente apło. Ut om̃e genu

Expanded text:
 in aquam aquam remissionis. Quod  in aquam aquam remissionis. Quod intelligere possumus prima hominum significare peccata, quae ingredientibus nobis aquas Domini dimittuntur, et baptismi ostendunt gratiam salutarem, et initia sunt profectuum. Denique ad talos usque pertingunt, qui plantae calcaneoque vicini sunt, qui patet morsibus colubri, dicente Domino: « Tu ejus observabis caput, et ipse observabit tuum calcaneum . » Et in Psalterio de Judadicitur proditore: Qui edebat panes meos, magnificavit super me supplantationem , sive calcaneum, hoc enim autem cubitos qui perveniunt usque ad talum, mensus est alios mille cubitos in aqua, et transduxit me usque ad genua. Post remissionem siquidem peccatorum, et iter profectuum, quando paululum de terrenis ad altiora 589 conamur ascendere, flectimus Domino genua, dicente Apostolo: Ut omne genu
Abbreviated transcription (Latin):
dit. quod stati ad portã orientalem
ꝑ uenire non possumus. nisi ꝑ uiam
portȩ aquilonis longo circuitu ꝑue¬
niamus ad eam. Nisi enĩ uentũ frigi¬
dissimũ uicerimus calore fidi . &. cal¬
cauerimꝰ regiones eius. ut impleatur
illud in nobis apłicum. ds̃ aut̃ con¬
teret sathanan sub pedib ur̃is uelo¬
citer: portã ꝑ quã egrediunt᷑ aquȩ.¬
& sunt alatere dextro. ingredi ñ
ualebimus. Et nota qđ aquę iste
quȩ egrediuntur ꝑ portã orientis. in¬
tantũ leuas partes fugiunt : ut adex-¬
tris altaris ad meridiem ꝑgere descri¬
bantur. Uir aut̃ inquit ille qͥ habe¬
bat funiculũ inmanu. cũ me duxisẜ
ꝑ portam aquilonis forinsecus ad uiã
quȩ respiciebat orientẽ. &. ipse quoq
esset in eodem loco: mensus ẽ eiꝰdẽ aqͤ
mille cubitos. et transduxit me per
aquã usq ad talos. quos aquila
& symachus & theodotio astra¬
galois interp̃tati sunt. Pro quib¬
lxx transtulerunt: Sed transiuit¬

Expanded text:
statim ad portam orientalem pervenire non possumus, nisi per viam portae aquilonis longo circuitu perveniamus ad eam. Nisi enim ventum frigidissimum vicerimus calore fidei, et calcaverimus regiones ejus, ut impleatur illud in nobis apostolicum: « Deus autem conteret Satanam sub pedibus vestris velociter ; » portam per quam egrediuntur aquae et sunt a latere dextro, ingredi non valebimus. Et nota quod aquae istae, quae egrediuntur per portam orientis, intantum laevas partes fugiunt, ut a dextris altaris ad meridiem pergere describantur: « Vir autem, inquit, ille qui habebat funiculum in manu, cum me duxisset per portam aquilonis forinsecus ad viam quae respiciebat orientem, et ipse quoque esset in eodem loco, mensus est ejusdem aquae mille cubitos, et transduxit me per aquam usque ad talos, » quos Aquila et Symmachus et Theodotio ἀστράγαλους interpretati sunt, pro quib transtulerunt, sed transibit
Abbreviated transcription (Latin):
in iudicio. sed stent in iudicio di. ⁊
recordentur illius psalmi. os̃ stetit
in synagoga deoꝵ. in medio autẽ
deos diiudicat : deos appellans qui
habent iudicandi de hominib pote¬
statẽ. qui in quo iudicio iudicaue¬
rint iudicabitur de eis. Leges in qͥt
meas &. precepta in om̃ib sollemni¬
tatibus meis custodient : ut scieͣnt
quomͦ nobis xp̃c pascha sit ĩmolatus.
quomͦ septem ebdomadas implere de¬
beamus gaudii atq leticiȩ .&. humi¬
liare animas nr̃as in ieiunio. clango¬
remq tubarũ intelligere &. scenophe¬
gias spiritales. in quibus dicimus. Ad¬
uena sum ego &. peregrinus. sicut om̃s
patres mei. Hae sunt uerȩ sollem ni¬
tates di ÷ quas consequentius quis pen¬
tateuchũ disserens interp̃tabitur. Pri¬
maq uirtus est sacerdotis non tantũ
docere quȩ nouerit. sed om̃s dĩ festiui¬
tates custodire: ut possit aliis custo¬
dienda p̃cipere: quȩ &. ipse obseruaue¬

Expanded text:
in judicio: sed stent in judiciis Dei, et in judicio: sed stent in judiciis Dei, et recordentur illius psalmi: Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos dijudicat , deos appellans qui habent judicandi de hominibus potestatem: qui in quo judicio judicaverint, judicabitur de eis . Leges, inquit, meas et praecepta mea in omnibus solemnitatibus meis custodient, ut sciant quomodo nobis Christus Pascha sit immolatus; quomodo septem hebdomadas implere debeamus gaudii atque laetitiae, et humiliare animas nostras in jejunio; clangoremque tubarum intelligere et scenopegias spirituales, in quibus dicimus: Advena sum ego et peregrinus sicut omnes patres mei . Hae sunt verae solemnitates Dei, quas consequentius quis Pentateuchum disserens interpretabitur. Prima virtus est sacerdotis, non tantum docere quae noverit, sed omnes Dei festivitates custodire, ut possit aliis custodienda praecipere quae et ipse observave
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Hanc dilexi & quȩsiui ab adoles¬
centia mea. &. quęsiui sponsã ducere
mͥ :. &. amator fui decoris eiꝰ. Et iterũ.
Et om̃iũ dñs dilexit eam. Non solũ
autẽ uirginem. sed &. uiduã deb&
sacerdos ducere. quȩ tam̃ alterius
sacerdotis uxor fuerit: scientiam
uidelicet quã alius d̃i cultor inuene¬
rit. Neq enim noua tantũ conten¬
ti debemꝰ esse doctrina: sed & uete¬
rem ex colere & nr̃o iungere comita¬
tui. si tamen sacro cultu fuerit eru¬
dita. Sacerdotis quoq officiũ ẽ do¬
cere popłm. quid sit inter sc̃m & pol¬
lutum. inter mundũ & ĩmundũ:
ut prius referamus ad dognata.
scđm ad opera quȩ ꝑ carnem effici¬
untur. Delicta enim quis intelligit:
Et cũ fuerit controuersia de om̃i re.
siue ut hex transtulerunt sanguinis.
hoc est qđ ad mortale ꝑ tinet crimen:
stabunt sacerdotes in iudiciis meis. ut
non iudicent scđm honorem. nec ac¬
cipiant ꝑsonam pauperis siue diuitis

Expanded text:
rit: Hanc dilexi et quaesivi ab adolesrit: Hanc dilexi et quaesivi ab adolescentia mea, et quaesivi sponsam ducere mihi, et amator fui decoris ejus . Et iterum: Et omnium Dominus dilexit eam. Non solum autem virginem, sed et viduam debent sacerdotes ducere, quae tamen alterius sacerdotis uxor fuerit; scientiam videlicet, quam alius Dei cultor invenerit. Neque enim nova tantum contenti debemus esse doctrina, sed et veterem excolere, et nostro jungere comitatui, si tamen in sacro cultu fuerit erudita. Sacerdotis quoque officium est docere populum quid inter sanctum et pollutum, inter mundum et immundum sit; ut prius referamus ad dogmata, secundum ad opera quae per carnem efficiuntur. Delicta enim quis intelligit ? Et cum fuerit controversia de omni re, sive ut Septuaginta transtulerant, sanguinis, hoc est quod ad mortale pertinet crimen, stabunt sacerdotes in judiciis meis, ut non judicent secundum honorem, nec accipiant personam pauperis, sive divitis
Abbreviated transcription (Latin):
in lex additũ est. sanguinis: stabt̃
in iudiciis meis. &. iudicabunt. Le¬
ges meas &. p̾̃cepta mea in om̃ibus
sollemnitatib meis custodient.
mĩs hic locus p̾cepta continet sacer¬
dotum. Qui post multa quȩ supra
ex posuimus: iubentur uiduam
repudiatã. siue eiectam. ñ accipere
uxorem. Uidua &. repudiata ẽ syna¬
goga. id ẽ congregatio iudȩoꝵ: quȩ
dñm non recepit. Unde & recte
dẽ eiecta. Siue iuidua synagoga:
eiecta uero hereticoꝵ frequentia qͥ
exierunt a nobis. quia ñ erant ex no¬
bis. Sed uirginẽ inquit de semine do¬
mus isrł : quȩ nutrita est in domo
dei. in lege &. ꝓphetis. De qua &. a¬
postolus loquitur. Uolo om̃s uos uir¬
ginem scãm exibere xp̃o. Ista ẽ uirgo:
de qua & alibi dicit sermo diuinus.
Ama illam .&. seruabit te : circũda
illam. &. exaltabit te : honora eam.
ut te amplexetur. Quȩ sit aut̃ uir¬
go quȩ amanda sit . &. suũ custodi¬
at amatorem: sciet qui illud lege¬

Expanded text:
in Septuaginta additum est sanguinis, stabunt in Septuaginta additum est sanguinis, stabunt in judiciis meis, et judicabunt leges meas. Et praecepta mea in omnibus solemnitatibus meis custodient. » Omnis hic locus praecepta continet sacerdotum, qui post multa quae supra exposuimus, jubentur viduam, et repudiatam, sive ejectam, non accipere uxores. Vidua et repudiata est synagoga, id est congregatio Judaeorum, quae Dominum non recepit. Unde ejecta recte dicitur, sive vidua synagoga. Ejecta vero haereticorum frequentia, qui exierunt a nobis, quia non erant ex nobis. Sed virginem, inquit, de semine domus Israel, quae nutrita est in domo Dei, in lege et prophetis, de qua et Apostolus loquitur: Volo omnes vos virginem sanctam exhibere Christo . Ista est virgo de qua et alibi dicit sermo divinus: Ama illam, et servabit te: circumda 552 illam, et exaltabit te: honora eam, ut te amplexetur . Quae sit autem virgo quae amanda sit, et suum custodiat amatorem, sciet qui illud lege
Abbreviated transcription (Latin):
re &. odio. mens in ebriatur &. fluctu¬
at .&. statum suũ tenere non potest. Et
quia fragili carne circũdamur. &.
cogimur ꝓuictu atq uestitu &. ne
cessariis quȩ ad corpus ꝑtinent. aliqͣ
facere quȩ facere non debemꝰ: saltim
hoc a nobis exigitur. ut quando in
nosmet reuertimur & scimꝰ cur na¬
ti sumus .&. in teriora atq adita
templi in gredimur recedamus aui¬
ciis scłi. &. ne minima quidẽ pecca¬
ta faciamus. Per quȩ ostenditur. &.
peccare nos ꝓ necessitatib carnis pec¬
cata leuia: &. rursum esse tempꝰ. qͣndo
atrium ingredientes interius ab om̃i
ebrietate mundi atq alieni esse debe
iduam &. repudiat᷑a. Siue mꝰ.¬
eiectam. non accipient uxores: sed uir¬
ginem de semine domus isrł. Sed &
uiduam quȩ fuerit uidua a sacerdo¬
te accipient: &. popłm meũ docebt̃.
Quid sit inter scm &. pollutũ. &. inter
mundũ & immundũ: ostendent eis.
Et cum fuerit controuersia: ut

Expanded text:
re et odio mens inebriatur et flucture et odio mens inebriatur et fluctuat, et statum suum tenere non potest. Et quia fragili carne circumdamur, et cogimurcessariis quae ad corpus pertinent, aliqua facere quae facere non debemus, saltem hoc a nobis exigitur, ut quando in nos revertimur, et scimus cur nati sumus, et interiora atque adyta templi ingredimur, recedamus a vitiis saeculi, et ne minima quidem peccata faciamus. Per quae ostenditur, et peccare non pro necessitatibus carnis peccata levia, et rursum esse tempus, quando atrium ingredientes interius, ab omni ebrietate mundi atque alieni esse debeiduam et repudiatam sive ejectam non accipient uxores, sed virginem de semine domus Israel. Sed et viduam quae fuerit vidua a sacerdote accipient, et populum meum docebunt quid sit inter sanctum et pollutum, et inter mundum et immundum ostendent eis. Et cum fuerit controversia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
&. capilli capitis apłoꝵ numerati st̃:
dicente saluatore. Ur̃ĩ autẽ &¬
capilli capitis numerati sunt: illiꝰ
capitis de quo in ȩccłaste scriptũ ẽ.
Sapientis oculi. in capite eius. Caput
autẽ uiri ÷ xp̃c est. Qđ peccator̾ con¬
culcat &. despicit : & ut ita loqͣr.
radit nouacula .&. aufert eiꝰ pul¬
chritudinẽ. Quod &. filii am mon
fecerunt his quos dauid legatos
miserat. Sin autẽ legis p̃uaricatio
in honorat dm̃: consequenter qui
legis precepta conseruat honorat eũ.
ut impleatur quod scriptũ est. ut
ficant patrem. Porro quod sequitur.
ut om̃is sacerdos quando ingressurꝰ
est atrium interuis uinũ ñ bibat:
ꝑspicuũ est ebrietate & sicera statũ
mentis euerti .&. non plene nos saꝑe
quando uino & satietate animus
occupatur. Ebrietas autẽ ñ solũ in
potione uini. sed in om̃ĩb ostendit᷑¬
rebus: quib & in contractib.&. in
negotiis scłi. &. damnis ac lucris. amo¬

Expanded text:
et capilli capitis apostolorum numerati sunt, et capilli capitis apostolorum numerati sunt, dicente Salvatore: Vestri autem capilli capitis numerati sunt . Illius capitis, de quo in Ecclesiaste scriptum est: Sapientis oculi in capite ejus . Caput autem viri Christus est, quod peccator conculcat et despicit, et ut ita loquar, radit novacula, et aufert ejus pulchritudinem. Quod et filii Ammon fecerunt his quos David legatos miserat . Sin autem legis praevaricatio inhonorat Deum, consequenter qui legis praecepta conservat, honorat 551 eum: ut impleatur quod scriptum est: Ut ant. Porro quod sequitur: « Ut omnis sacerdos, quando ingressurus est atrium interius, vinum non bibat; » perspicuum est ebrietate et sicera statum mentis everti, et non plene nos sapere, quando vino et satietate animus occupatur. Ebrietas autem non solum in potione vini, sed in omnibus rebus ostenditur, quibus et in contractibus et in negotiis saeculi, et damnis ac lucris, amo
Abbreviated transcription (Latin):
rit. sub repit pęnitentia. Deniq &.
nazarei sponte se offerunt. Et quicũq
aliquid uouerit. &. non impleuerit:
uoti reus ẽ. Unde &. de uiduis dẽ
Cum luxuriatȩ fuerint. in xp̃o nu-¬
bere uolunt: habentes damnationẽ.
quia primã fidem irritã fecerunt.
Meliꝰ ẽ enĩ ñ ꝓmittere. quã ꝓmittere ⁊ ñ ꝑfi¬
cere. Anna obtulit samuhelẽ : qui
in ȩterna scĩtate ꝑmansit. Et manue
optulit sSamson filium: sed scĩficatio¬
nem capilloꝵ eius. dalilȩ libido tur¬
pauit. Deniq dñs recessit ab eo.&. cȩ¬
citate damnatꝰ ẽ : nisi quod post ea
crescentibus capillis pristinũ robur
accepit.&. in tipo xp̃i multo plures
alienigenarũ mortuus quã uiuus
occidit. Uult autẽ dñs sacerdotes
suos capillos sc̃ificationis habere ꝑpe¬
tuos: &. oꝑiri capita eoꝵ non aliquo
extrinsecus uelamento sed sua natu¬
raliq cesarie : non adornatũ atq
luxuriam. sed ad honestatẽ. Unde

Expanded text:
rit, surrepit poenitentia . Denique et rit, surrepit poenitentia . Denique et Nazaraei sponte se offerunt: et quicumque aliquid voverit, et non impleverit, voti reus est. Unde et de viduis dicitur: Cum luxuriatae fuerint, in Christo nubere volunt: habentes damnationem, quia primam fidem irritam fecerunt . Melius est enim non promittere, quam promittere et non facere. Anna obtulit Samuelem, qui in aeterna sanctitate permansit . et Manue obtulit Samson filium, sed sanctificationem capillorum ejus Dalilae libido turpavit . Denique Dominus recessit ab eo, et caecitate damnatus est, nisi quod postea crescentibus capillis, pristinum robur accepit, et in typo Christi multo plures alienigenarum mortuus quam vivus occidit. Vult autem Dominus sacerdotes suos capillos sanctificationis habere perpetuos, et operiri capita eorum, non aliquo extrinsecus velamento, sed sua naturalique caesarie, non ad ornatum atque luxuriam, sed ad honestatem. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
di pollutȩ conscientiȩ &. oꝑis nuptia¬
lis appareat turpitudo. Quib fe¬
minalib accingi uult &. saluator
gͦ accincti lumbos ur̃os in ueritate.
Et imitatores xp̃i audient illud qđ
de eo scriptũ ẽ. Erit iusticia accinctꝰ
lumbos: & ueritate circũdatus la¬
tera. Et hac ipsa zona qui sc̃s est &
ad uirtutũ culmen ascenderit neqͣꝗͣ
uiolenter astringitur: ne in uitus
bonũ continentiȩ obseruare uidea¬
tur . &. insudore uultus sui come¬
dere panem: sed preceptũ dñi face¬
re uoluntate. Deniq quando foras
egreditur . &. miscet se popło: sacer¬
dotalia uestimenta deponit in ga¬
zophilatio. in quo dñi diuitiȩ cõn¬
seruantur. Et aliis utunt᷑ uestibus
sacerdotes aliaq doctrina ad uulgꝰ
ignobilȩ: ne scĩficetur popłs instolis
eoꝵ. Graue ẽ enĩ multitudini onus
ultra uires suscipere : dicente salo¬
Imone. Laqueus est uiri: cito quid
de suis scĩficare. Cum enĩ uotũ fece¬

Expanded text:
Dei pollutae conscientiae, et operis nuptiaDei pollutae conscientiae, et operis nuptialis appareat turpitudo. Quibus feminalibus accingi vult et Salvator ergo accincti lumbos vestros in veritate . » Et imitatores Christi audiunt illud quod de eo scriptum est: Erit justitia accinctus lumbos, et veritate circumdatus latera . Et hac ipsa zona, qui sanctus est et ad virtutum culmen ascenderit, nequaquam violenter astringitur: ne invitus bonum continentiae observare videatur, et in sudore vultus sui comedere panem, sed praeceptum Domini facere voluntate. Denique quando foras egredietur, et miscet se populo, sacerdotalia vestimenta deponit in gazophylacio, in quo dominicae divitiae conservantur: et aliis utuntur vestibus sacerdotes, aliaque doctrina ad vulgus ignobile, ne sanctificetur populus in stolis eorum. Grave est multitudini onus ultra vires suscipere, dicente Salomone: Laqueus est viri, cito quid de suis sanctificare: cum enim votum fece
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiet tuus uertex. Nec illud nob̃
de oꝑto & nudato capite faciat
questionem: qđ apłs loquitur. Mu¬
lier debet uezlamen habere suꝑ caput
ꝓpter angłos. Si enĩ non uelatur mu¬
lier :.&. attondeatur. Sin aut̃ turpe
est mulieri tonderi aut radi: oꝑiat᷑:
Uir enĩ non debet oꝑire caput: cum
sit imago &. gła di. Mulier aut̃. gła
uiri est. Si enĩ uiroꝵ : non oꝑire caput:
uidetur esse contrarium. quomͦ nunc
sacerdotes capita teniis uł cydare ope¬
rire iubeantur. Sed si legamus dili¬
gentius : expriorib soluentur p̾sentia.
Supra enim dr̃. Quando ministrant
in portis atrii interioris &. intrinsecus.
Si enĩ ingrediamur ad sc̃a &. stemus
in conspectu dñi. capita nr̃a operire
debemus: quia non iustificabitur
in conspectu di om̃is uiuens. Et ab in¬
fantia cor hominis appositũ est ad
malitiam. Deniq & feminalib in¬
trinsecus utimur: ne ulla in conspectu

Expanded text:
suscipiet tuus vertex . » Nec illud nobis suscipiet tuus vertex . » Nec illud nobis de operto et nudo capite faciat quaestionem, quod Apostolus loquitur: « Mulier debet velamen habere super caput propter angelos . » Si enim non velatur mulier, attondeatur; sin autem turpe est mulieri tonderi aut radi, operiatur. Vir enim non debet operire caput cum sit imago et gloria Dei: mulier autem gloria viri est. Si enim virorum est non operire caput, videtur esse contrarium, quo modo nunc sacerdotes capita vittis vel cidare operire jubeantur. Sed si legamus diligentius ex prioribus solventur praesentia. Supra enim dicitur, « quando ministrant in portis atrii interioris et intrinsecus. » Si enim ingrediamur ad sancta, et stemus in conspectu Domini, capita nostra operire debemus, quia non justificabitur in conspectu Dei omnis vivens, et, ab infantia cor hominis appositum est ad malitiam. Denique et feminalibus intrinsecus utimur, ne ulla in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ scĩficatus. nec dñi sc̃ititudini
preparatꝰ. Ne si maiora se auderint
maiestatẽ scientiȩ ferre ñ possint:
I& quasi solido suffocentur cibo. qͥ
adhuc lacte infantiȩ nutriendi st̃.
Esse autẽ econtrario pessima uesti¬
menta. docet scriptura diuina: ut
est illud quod in p̾almis de iuda
ꝓditore cantatur. Indutus ẽ male¬
dictione sicut uestimento. Et post
paululũ. fiet ei sicut uestimentũ
quo circũdatur: & sicuti zona qua
semꝑ accingitur. Unde & dñs qui
ꝓ nobis doluit & nr̃a peccata por¬
tauit : in zacharia sordida habere¬
dicit᷑ uestimenta. De quib scriptũ
est. Et iħc erat indutus uestib sor¬
didis. Quȩ postea de ponit scriptu¬
ra dicente. Auferte ab eo uestim̃ta
sordida. & induite eum podere:
&. reliqͣ. Quod aut̃ sequit᷑. uittę
siue cidares lineȩ erunt in capitib
eoꝵ: puto coronã ostendere gr̃arũ.
de qua scriptũ ẽ. Coronã enĩ grãrũ

Expanded text:
non est sanctificatus, nec Domini sanctitudini non est sanctificatus, nec Domini sanctitudini praeparatus: ne si majora se audierint, majestatem scientiae ferre non possint, et quasi solido suffocentur cibo, qui adhuc lacte infantiae nutriendi sunt. Esse autem econtrario pessima vestimenta, docet Scriptura divina, ut est illud quod in Psalmis de Juda proditore cantatur: Indutus est maledictione sicut vestimento . Et post paululum: Fiat ei sicut vestimentum, quo circumdatur, et sicut zona qua semper accingitur. Unde et Dominus qui pro nobis doluit, et nostra peccata portadicitur vestimenta , de quibus scriptum est: « Et Jesus erat indutus vestibus sordidis, » quae postea deponit, Scriptura dicente: « Auferte ab eo vestimenta sordida, et induite eum podere, » etc. Quod autem sequitur, « vittae sive cidares lineae erunt in capitibus eorum, » puto coronam ostendere gratiarum, de qua scriptum est: « Coronam enim gratiarum
Abbreviated transcription (Latin):
tis. humilitatis. mansuetudinis: ⁊
patientiȩ. Et iterũ. Expoliati ue-¬
terem hominem cũ oꝑib euis. &
induti nouo qui renouatur insci¬
entiã: iuxta imaginem creatoris.
Quod &. illud significare puto. O por¬
tet enim corruptiuũ hoc indui in¬
corruptione. & mortale hoc ĩmor¬
talitate : cum aut̾e corruptiuũ hoc
indutũ fuerit in corruptione &
mortale hoc ĩmortalitate : tunc
fiet sermo qui scriptus ẽ: ⁊ reliqua
De sacer dotalib uestib in exodo plentꝰ
scriptũ est. Et nos olim edidimus
librũ : ad cuiꝰ interp̃tationẽ dili¬
gens mittendus est lector. Neq
enim possumus latam materiam
breui sermone cõprehendere. Hȩc
uestimenta ꝓprio nobis labore
conficimus: quȩ texta sunt de suꝑ
qualẽ & dñs habebat tunicam
quȩ scindi non potest. Quib in¬
duimur quando secreta dñiꝙ
archana cognoscimus.&. habemus
sp̃m qui scrutatur etiam alta &
ꝓfunda di. quȩ non st̃ monstranda
uulgo nec ꝓferenda ad popłm qͥ

Expanded text:
udinis, et patientiae . » Et iterum: « Exspoliati vetere homine cum operibus ejus, et induti novo qui renovatur in scientia juxta imaginem Creatoris . » Quod et illud significare puto: « Oportet enim corruptivum hoc indui incorruptionem, et mortale hoc indui immortalitatem: cum autem corruptivum hoc indutum fuerit incorruptionem, et mortale hoc immortalitatem, tunc fiet sermo qui scriptus est, et reliqua. De sacerdotalibus vestibus in Exodo plenius scriptum est : et nos olim edidimus librum , ad cujus interpretationem diligens mittendus est lector. Neque enim possumus latam materiam brevi sermone comprehendere. Haec vestimenta proprio nobis labore conficimus, quae texta sunt desuper, qualem et Dominus habebat tunicam 549 quae scindi non potuit ; quibus induimur, quando secreta Domini et arcana cognoscimus, et habemus spiritum qui scrutatur etiam alta et profunda Dei, quae non sunt monstranda vulgo, nec proferenda ad populum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
quã in liquentib efa quoq &. bathuᷤ
iuxta quod supra diximus decima
pars ẽ chori. precipit᷑ quoq ut sexta
pars tam oefi quã bathi detur sacer¬
dotib in primitiis offerendis. quę
de trib modiis dimidiũ facit modi¬
um: ꝑspicue supputatur. sexagesi¬
mam partẽ primitiarũ sacer dotes
accipere debere.
ȩc interim iuxta litterã & iuxta
hebraicam ueritatẽ. &. sensisse &
audisse sufficiat. Nunc reuertam᷑
ad in telligentiã spiritalẽ. In qua
primũ quȩrendũ quomͦ dicatur.
honora dñm de tuis iustis laborib¬
sticię tuȩ . impleantur cellaria tua
frumento. &. uino torcularia tua
redundent. ut postquã obtuleris
primitias laboꝵ tuoꝵ atq uirtu¬
tum.&. dixeris. ecce nc̃ ego attuli
tibi primitias fructuũ terrȩ quos
dedisti mͥ dñe : merearis audire.
Benedictus tu in ciuitate: &. bene¬
dictus tu in agro. Benedicti filii
uteri tui . & genimina terrȩ tuȩ ⁊

Expanded text:
quam in liquentibus: epha quoque et batus quam in liquentibus: epha quoque et batus juxta quod supra diximus, decima pars est cori, praecipiturque ut sexta pars tam ephi, quam bati detur sacerdotibus in primitiis offerendis, quae de tribus modiis dimidium facit modium, perspicue supputatur, sexagesimam partem primitiarum sacerdotes accipere debere. Haec interim juxta litteram, et juxta Hebraicam veritatem et sensisse, et audisse sufficiat. Nunc revertamur ad intelligentiam spiritualem, 566 in qua primum quaerendum quomodo dicatur: Honora Dominum de tuis justis laboribstitiae tuae: ut impleantur cellaria tua frumento, et vino torcularia tua redundent ; ut postquam obtuleris primitias laborum tuorum atque virtutum, et dixeris: Ecce nunc ego attuli tibi primitias frugum terrae, quas dedisti mihi, Domine: merearis audire: Benedictus tu in civitate, et benedictus tu in agro: benedicti filii uteri tui, et genimima terrae tuae, et
Abbreviated transcription (Latin):
popło isrł in suis horreis separabat.
ut comeder& eas cũ iret ad templũ
in urbe iherłm &. in uestibulo tẽ¬
pli: & sacerdotes ac leuitas in uita¬
ret ad coniuuia. Erant autẽ &. aliȩ
decimȩ. quas pauꝑib recondebant:
quȩ greco sermone appellabantur
de frugibus offerebant. non erant
speciali numero definita. sed offe¬
rentium arbitrio derelicta. Tradi¬
tionemq accepimus hebreoꝵ: ñ
lege preceptam. sed magistroꝵ ar¬
bitrio inolitam. Qui plurimũ: qua¬
dragesimã partem dabat sacerdotib.
Qui minimũ: sexagesimã. Int̾ qua¬
dragesimã &. sexagesimã licebat
offerri qđcumq uoluissent. Quod
igit᷑ in pentatheucho dubium de¬
relictum ẽ: hic specialit᷑ definitur
ꝓpter sacerdotũ auaritiã. ne ãpliꝰ
a popło exigant in primitiis deferen¬
dis. id ẽ ut sexagesimã partẽ offe¬
rant eoꝵ quȩ gignuntur e terra.
hab& modios. tam in aridis specieb

Expanded text:
populo Israel in suis horreis separabat, populo Israel in suis horreis separabat, ut comederet eas cum iret ad templum in urbe Jerusalem, et in vestibulo templi, et sacerdotes ac Levitas invitarent ad convivia. Erant autem et aliae decimae, quas pauperibus recondebant, quae Graeco sermone appellantur de frugibus offerebant, non erant speciali numero definita, sed offerentium arbitrio derelicta. Traditionemque accepimus Hebraeorum non lege praeceptam, sed magistrorum arbitrio inolitam: qui plurimum, quadragesimam partem dabat sacerdotibus: qui minimum, sexagesimam: inter quadragesimam et sexagesimam licebat offerre quodcumque voluissent. Quod igitur in Pentateucho dubium derelictum est, hic specialiter definitur propter sacerdotum avaritiam, ne amplius a populo exigant in primitiis deferendis, id est, ut sexagesimam partem offerant eorum, quae gignuntur e terra. habet modios, tam in aridis speciebus,
Abbreviated transcription (Latin):
quas tolletis. Sextam partẽ ȩfi:.
de choro frumenti. Et sextã partẽ
ȩfi: de choro ordei. Mensura qͦq
olei. Bathus olei: decima pars cho¬
ri est : & decem bathi choꝵ faciunt:
quia decem bathi implent chorũ.
rabitis. Sextam partem mensurȩ.
de gomor tritici. Et sextam partẽ
oefi: de choro ordei. Et p̾ceptum
olei cotilen. id ẽ cyatum olei: decẽ
cotilis: quia decem cotilȩ st̃ go
mensurarũ in lxex ȩditione con¬
fusa sunt om̃ia. ut qͥd dicatur non
possit intelligi. Qui enĩ supra ꝓ
oefi mensuram. &. ꝓbatho chenica
dixerant &. ꝓ choro gomor. ꝓ siclo
appendiculum : &. hic ꝓ efi. posuere
mensuram. Pro choro. nunc gomer.
nunc ipsũ chorũ. Et in mensura olei.
gͥ primũ iuxta litteram. Decadas¬
hoc ẽ decimam partẽ om̃iũ frugum
leuiticȩ tribui. popłs ex lege debebat.
Rursũ ex ipsis decimis. leuitȩ hoc est
inferior ministroꝵ gradus. decimaᷤᷤ
dabat sacerdotib : &. hȩc ẽ quȩ ap¬
x. aliȩ decimȩ. quas unusqͥsq de

Expanded text:
quas tolletis: sextam partem ephi de coro frumenti, et sextam partem ephi de coro hordei. Mensura quoque olei: batus olei, decima pars cori est: et decem bati corum faciunt: quia decem bati implent corum. rabitis. Sextam partem mensurae de gomor tritici, et sextam partem Ephi de coro hordei, et praeceptum olei cotylem, id est, cyathum, olei decem cotyles, quia decem cotyles sunt gomensurarum in LXX editione confusa sunt omnia, ut quid dicatur non possit intelligi. Qui enim supra pro ephi, mensuram, et pro bato, choenica dixerant, et pro coro, gomor, pro siclo, appendiculum, et hic pro ephi posuere mensuram: pro coro, nunc gomor: nunc ipsum corum: et in mensura olei igitur primum juxta litteram, hoc est decimam partem omnium frugum, Leviticae tribui populus ex lege debebat. Rursum ex ipsis decimis, Levitae, hoc est, inferior ministrorum gradus, decimas dabat sacerdotibus: et haec est quae apet aliae decimae, quas unusquisque de