comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consulas. ut ꝑeures ut serues. P resis ut ꝓsis
resio ut ficelis seruus  prudens: quẽ constis¬
tert qns suꝑ familiam suam. Ad quidUt
det allis escam in tpre: hoc ẽ ut aispenses ñ
umpes. Hoc fac⁊ dominari ne affectes hoĩum
honio: ut ñ dominet᷑ tui om̃is iniusticia. at
fares suꝑꝙ id intimatũ supͣ.cum quis sis dispu.¬
raret᷑ Addo tam̃ ⁊ hec:nam nullum tͥ uene¬
numomullum gladium. pł formido qđ libidi¬
nẽ dominandi. Certe ut multũ t̃ tribuas: si
multũ deceptꝰ ñ es. nil te existima płꝰ accepisse
ei magnis apłis. Recordare nunc uocis illiuo ÷
sapientibꝰ ⁊ insipientibꝰ debitor sum. Et si nõ:
indebitã tͥ ipsam censes. Hoc quoq simul me¬
m̃to debitoris molestũ nom̃. seruienti potiꝰ
qm dominanti congruere. Seruus in eugłio
aitati: Quantum debes dño meo÷ Ergo si te
agnoscis sapientibꝰ ⁊ insipientibꝰ ñ domina.¬
torẽ s. debitorẽ: curandũ summoꝑe t⁊ tota

Expanded text:
ures, ut serves. Praesis ut prosis; praesis ut fidelis servus et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam. Ad quid? Ut des illis escam in tempore ; hoc est, ut dispenses, non imperes. Hoc fac et dominari ne affectes hominum homo, ut non dominetur tui omnis injustitia. At satis superque id intimatum supra, cum, quis sis, disputaretur. Addo tamen et hoc: nam nullum tibi venenum, nullum gladium plus formido, quam libidinem dominandi. Certe ut multum tibi tribuas, si multum deceptus non es, nil te existimas plus accepisse a magnis Apostolis. Recordare nunc vocis illius: Sapientibus et insipientibus debitor sum . Et si non indebitam tibi ipsam censes, hoc quoque simul memento, debitoris molestum nomen servienti potius, quam dominanti congruere. Servus in Evangelio audit: Quantum debes domino meo? Ergo si te agnoscis sapientibus et insipientibus non dominatorem, sed debitorem, curandum summopere tibi et tota
Abbreviated transcription (Latin):
ossesfionẽ ⁊ dominium cede huic : tu eurã illiꝰ
dabe. Pars tua hec: ult᷑ ne extendas manum
rud inqus : Nõ negas p̃eẽ: ⁊ dominari
iruetas : Plane sic. Quasi ñ bñ p̃sit. qui preest
in sollicitudine. Nunquid ñ ⁊ uille ille ne ei¬

Expanded text:
ossessionem et dominium cede huic: tu curam illius habe. Pars tua haec: ultra ne extendas manum. 2. Quid, inquis? non negas praeesse et dominari vetas? Plane sic. Quasi non bene praesit, qui praeest in sollicitudine. Numquid non et villa villico e
Abbreviated transcription (Latin):
dro ꝑu̾si ordinent᷑ ad rectitudinẽ: subu̾si rib
u̾itatẽ reuocent᷑. Subu̾sores iunctis rationib
sn ꝑdant auctoritatẽ facultatẽq alios subiẽ.¬
tenai. Nõ ideo. ⁊ abhoc insipientiũ gu̾e pesfimo
t disfumilandum. Dico autẽ heretios scismatosq:
na hi sunt subiisi ⁊ fubu̾sores: canes ad scissio.¬
nẽ. uulpes ad fraudẽ. E runt in quã eusmodi
maxime tuo studio aut corrigendi ne peantu
aut ne ꝑ̾imant cohercendi. Esto de uders exeu¬
sat te tempꝰ: habent t̃minũ suum qͥ p̾ueniri

Expanded text:
ctitudinem, subversi ad veritatem revocentur: subversores invictis rationibus el si non, perdant auctoritatem facultatemque alios subvertendi. Non omnino et ab hoc insipientium genere pessimo tibi dissimulandum. Dico autem haereticos schismaticosque: nam hi sunt subversi, et subversores; canes ad scissionem, vulpes ad fraudem. Erunt, inquam, hujusmodi maxime tuo studio aut corrigendi, ne pereant; aut ne perimant, coercendi. Esto, de Judaeis excusat te tempus: habent terminum suum qui praeveniri
Abbreviated transcription (Latin):
neuria eẽ qui ꝓcliuiꝰ faueant appellantibꝰ foue.¬
ant appellationes. Cessuris rome domi cede sa¬
cuis: Fateor me ñ omnino decrede his. Quẽ
das m intã crebris appellationibꝰ q̃ hodie fuit:
qui ꝓ expensis itim̾is. uł minimũ restitu̾it
lli qͥuẽ forte appellarit: M irum mͥ si ita õs
appellantes iusti.⁊ appellati rei. ur̃o exa¬
mine muenti sunt. Diligite inqnit iusticiã:

Expanded text:
In curia esse, qui proclivius faveant appellantibus, foveIn curia esse, qui proclivius faveant appellantibus, foveant appellationes. Cessuris Romae, domi cedere satius. 9. Fateor me non omnino decredere his. Quem das mihi in tam crebris appellationibus quae hodie fiunt, qui pro expensis itineris vel nummum restituerit illi, quem forte appellarit? Mirum vero si ita omnes et appellantes justi, et appellati rei vestro examine inventi sint. Diligite, inquit, just
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sum inuenenũ: ñ mutatio dext̾e excelsi hec.
ppellant᷑ boni a malis. ut ñ fatiant bona: et
suꝑsedent᷑ toͣntrui tui formidanteᷤ. Deniq ap.
pellant᷑ ep̃i. ne illicita audeant matr inonia¬
solu̾e uł ꝓhibe. Appellant᷑ ne rapinas. ne furta.
ne saclegia ⁊ qͣ eiusmodi sunt. pinire ullate.¬
ius uł cohibe p̾sumant. Appellant᷑ ne mdignaᷤᷤ
uĩ fames ꝑsonas. a sacͥs offitiis benefitiis. ue
repellere. seu amou̾e queant. Qd̾ tu iuenis
remediũ morbo huic. ne qd̾ reꝑtum ad remedi¬
um fuit. reꝑiat᷑ ad mortẽ: zelatus ẽ dominꝰ
domum orationis: factã speluncã latronim.
Tu eiꝰ mninistꝰ. dissimulas miseroꝵ refuguĩ. datũ
arma inquitati: Hideas p̃ripi passim par.
terii : Tuum est considare: ñ meũ comiñtari
istud. Et eur inquis male appellati ñ uenunt:
ostẽsuri suã ininocentiã malitiã conuicturi e
Dio qd̾ dic̾e ad hoc solent. Nolumꝰ uexari frust᷑

Expanded text:
versum in venenum. Non mutatio dexterae Excelsi haec. 8. versum in venenum. Non mutatio dexterae Excelsi haec. 8. Appellantur boni a malis, ut non faciant bona: et supersedent a voce tonitrui tui formidantes. Denique appellantur 429 episcopi, ne illicita audeant matrimoniasolvere vel prohibere. Appellantur ne rapinas, ne furta, ne sacrilegia, et quae ejusmodi sunt, punire ullatenus vel cohibere praesumant. Appellantur, ne indignas et infames personas a sacris officiis beneficiisve repellere seu amovere queant. Quod tu invenis remedium morbo huic, ne quod repertum ad remedium fuit, reperiatur ad mortem? Zelatus est Dominus domum orationis factam speluncam latronum : tu ejus minister diissimulas miserorum refugium datum arma iniquitati? Videas praeripi passim parteterii? Tuum est considerare, non meum commentari istud. Et cur, inquis, male appellati non veniunt, ostensuri suam innocentiam, malitiam convicturi? Dico quod dicere ad haec solent: Nolumus vexari frustra.
Abbreviated transcription (Latin):
quet. qr aut grauare intendit. aut tempꝰ re¬
dim̾e. Nõ ẽ autẽ suffugium appellatio: s refu¬
gium. Quanto ᷤᷤ nouimꝰ appellasse pulsatos qͦ
urtim lic̾e̾t qd̾ nunquã licet. Nõ nullis etiã qͦ¬
adiuxer̃t. licuisse appellationũ suffragio nefa¬
ria scimꝰ: ũbi grã incestum adultium. Quale
ẽ hoc turpitudim patrocinari: qd̾ uł maxime
formidari a turpibꝰ oportebat: Quousq mur¬
mur uniu̾se t̾re. aut dissimulas aut ñ adu̾tis:
usq dormitas: quousq ñ eiugilat considatio
tua. ad tantã appellationũ confusionẽ atq
abusionẽ: Pret̾ nuis ⁊ fas. p̃t̾ morẽ ⁊ ordinẽ
fuint. Hõ locꝰ. ñ modꝰ. ñ tempꝰ. ñ causa discer¬
nit᷑ aut ꝑsona. P resuinunt᷑ leuit̾ passim: ple.¬
rumq ⁊ nequit᷑. Uolentes malignari: nõnȩ
his potissimũ t̾reri solebant: Nunc t̾rori ip̃i
ex his magis fiunt: atq id bonis. Antidotũ

Expanded text:
quet quia aut gravare intendit, aut tempus requet quia aut gravare intendit, aut tempus redimere. Non est autem suffugium appellatio, sed refugium. Quantos novimus appellasse pulsatos, quo interim liceret, quod nunquam licet? Nonnullis etiam, quoad vixerunt, licuisse appellationis suffragio nefaria scimus, verbi gratia, incestum, adulterium. Quale est hoc, turpitudini patrocinari, quod vel maxime formidari a turpibus oportebat? Quousque murmur universae terrae aut dissimulas, aut non advertis? Quousque dormitas? quousque non evigilat consideratio tua ad tantam appellationum confusionem atque abusionem? Praeter jus et fas, praeter morem et ordinem fiunt. Non locus, non modus, non tempus, non causa discernitur, aut persona. Praesumuntur leviter passim, plerumque et nequiter. Volentes malignari, nonne his potissimum terreri solebant? Nunc terrori ipsi ex his magis fiunt, atque id bonis. Antidotum
Abbreviated transcription (Latin):
mniseratio. moueat᷑ ⁊ indignatio tua. dltam
esor atani ledenti debes. Consolet᷑ ille damnoꝵ
resaruitui suo: satisfactione iniuriaꝵ fine
cestimaꝵ Cũ isto ita agat᷑ ut peniteat fecis¬
se. qd̾ ñ timuit fac̾e̾ ⁊ n de penis imocentis
rideat: Arbitror idẽ debe pati illum. q̃ fine eau¬
sa forte appellauit. Formuilã hanc nuisticie p̃fi¬
gitł̃ l dunne incõmutabit ratio equitatio:
usur pata appellatio. nec prosit appellanti. uec
appellato obsit. Ut quid enim frustra fatigae
ses homo: Quã plenum uisticie ut sese pociꝰ
leserit. qui uoliuit poeimum. ppellasse inique
inquũ ẽ: unq ⁊impiine. inĩquaꝵ appellationũ
fomes. Iniqua omnis appellatio: ad quã iustic̾ie
mopia ñ coegit. Appellare ñ ut graues. s si gra-¬
ueris licet. Appellandũ a sententia. Ante senten.¬
tiam omnino imꝓbe. nisi ob manifestũ grauam̃
p̃sumit᷑ appellatio. Eͥ gͥ ñ grauatꝰ appellat: li¬

Expanded text:
miseratio, moveatur et indignatio tua. Alteram miseratio, moveatur et indignatio tua. Alteram laeso, alteram laedenti debes. Consoletur ille damnorum resarcitu suorum, satisfactione injuriarum, fine calumniarum: cum isto ita agatur, ut poeniteat fecisse quod non timuit facere, et non de poenis innocentis rideat. 7. Arbitror idem debere pati illum, qui sine causa forte appellavit. Formulam hanc justitiae praefigit tibi et divinae incommutabilis ratio aequitatis, et, usurpata appellatio nec prosit appellanti, nec appellato obsit. Utquid enim frustra fatigatus sit homo? Quam plenum justitiae, ut sese potius laeserit, qui voluit proximum? Appellasse inique, iniquum est; inique et impune, iniquarum appellationum fomes. Iniqua autem omnis appellatio, ad quam justitiae inopia non coegit. Appellare, non ut graves, sed si graveris, licet. Appellandum a sententia. Ante sententiam improbe omnino, nisi ob manifestum gravamen, praesumitur appellatio. Qui igitur non gravatus appellat, li
Abbreviated transcription (Latin):
multã posse eas deuenire ꝑuitiẽ: si ñ sũmo
modamine actitent᷑. Appellat᷑ de toto mundo
ad te: id quidẽ in testimoniũ singłario pͥmat
tui. At tu si sapis: ñ pͥmatu gaudeb̾. s frue¬
rut. Aplis dictum ẽ. In hoc nolite gaud̾e. qd̾ sp̃s¬
sibinint᷑ uod̾. Appellat᷑ ad te ut dixi: ⁊utinã
tam fructuose qͣm necessarie. Utinã cum opp̃ssus
climat. sentiat opp̃ssor. ⁊ ñ suꝑbiat impius am̃
incendit᷑ pauꝑ. Q uid tam decoꝵ ut ad inioca¬
eionẽ tui nominis opp̃ssi effugiant: usuti nõ
refugiant .Auid e regione tam ꝑu̾sum tam
recti alienũ: ut letet᷑ qui malũ fec̃. ⁊ qͥ tulit
manit᷑ fatiget᷑ : In humanissime ñ mou̾is er¬
ga hominẽ. eui illate iniurie cuimulaue dolorẽ.
lasbor itin̾is ⁊ damna expensaꝵ. S nichilo¬
minꝰ ignauissime in illum ñ moius: qui tot ca
lamitatũ partim auctor partim extitit eausa.
Eig da homo dei cũ hec contingunt. moueat᷑

Expanded text:
multam posse eas devenire perniciem, si non summo multam posse eas devenire perniciem, si non summo moderamine actitentur. Appellatur de toto mundo ad te. Id quidem in testimonium singularis primatus tui. At tu, si sapis, non primatu gaudebis, sed fructu. Apostolis dictum est: In hoc nolite gaudere, quod spbis . Appellatur ad te, ut dixi: et utinam tam fructuose, quam necessarie. Utinam cum oppressus clamat, sentiat oppressor, et non superbiat impius unde incenditur pauper. Quid tam decorum, ut ad invocationem tui nominis oppressi effugiant, versuti non refugiant? Quid e regione tam perversum, tam recti alienum, ut laetetur qui malum fecit; et qui tulit, inaniter fatigetur? Inhumanissime non moveris erga hominem, cui illatae injuriae cumulavere dolorem et labor itineris, et damna expensarum: sed nihilominus ignavissime in illum non moveris, qui huic tot calamitatum partim auctor, partim exstitit causa. Evigila, homo Dei, cum haec contingunt: moveatur
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib placens : Nil acerbiꝰ erutiat. nil molestiꝰ
inquietat: nil tam̃ apud miseros mortales. cele¬
bruis negotiis eiꝰ. An ñ limina apłoꝵ plũ iam
ambitio quã deuotio terit: An ñ uocibꝰ eiꝰ.
urm tota die resultat palatiũ: An ñ questibꝰ.
pora legum canonũq disciplina insudat: An
ñ spoliis eiꝰ spiritalia studia ñ saltẽ int̾cidit. s
abseidit: Quotiens scã ac fecunda tua aborti¬
ri otia fec̃: inquietũ ⁊ inquietans malũ. Ali¬
ud ẽ qd ab opp̾ssis appellat᷑ ad te: aliud autem
qd̾ ambitio ieccłia. ꝑ te regnare molit᷑. Nec de¬
eẽ illis : nec huic aliquatenus assentire oportes.
Quã ñ mique fouet᷑ ila sꝑmint᷑ illi. U trisq tam̃
aebitor eo: isł ut erigas. islis ut repͥmas. E t¬
qm̃ incidit de appellatioribꝰ: ꝓsequi aliqͣtenꝰ
ñerit ab re. Magno in his ⁊ pio intintu opꝰ
le utendo redlat᷑ inutile. ꝙ ichi uidet᷑ ⁊ in

Expanded text:
omnibus places? Nil acerbius cruciat, nil molestius omnibus places? Nil acerbius cruciat, nil molestius inquietat; nil tamen apud miseros mortales celebrius negotiis ejus. An non limina Apostolorum plus jam ambitio, quam devotio terit? At non vocibus ejus vestrum tota die resultat palatium? An non quaestibus ejus tota legum canonumque disciplina insudat? An non spoliis ejus omnis Itaabscidit. Quoties sancta ac fecunda tua abortiri otia fecit inquietum et inquietans malum? Aliud est quod ab oppressis 428 appellatur ad te, aliud autem quod ambitio in Ecclesia per te regnare molitur. Nec deesse illis, nec huic aliquatenus assentire oportet. Quam vero inique fovetur illa, spernuntur illi! utrisque tamen debitor es, illis ut erigas, istis ut reprimas. m incidit de appellationibus, prosequi aliquatenus non erit ab re. Magno in his et pio opus intuitu le utendo reddatur inutile. Mihi videtur et in
Abbreviated transcription (Latin):
uni i possunt dic̾e t̾. Cunt ⁊ redeunt ꝑme
num illoꝵ aut tͣnseunt secꝰ: s quid boni ade¬
buc eũ ulł egerint necdum audinimꝰ t focsi¬
te⁊ auduuissemꝰ: nisi p̾ auro ispanie. salꝰ pp̃t̃i uilu¬
issei T uum ẽ ⁊ plage huic remediũ ꝓiude. uali
stultam fecit sapientiã fidei. Quomodo ⁊ ipsã
eatholicam pene totã hoc iurus infecit. Nam
dũ et in ipsa quiq que nr̃a sunt querimus.
sut n inuicẽ inuidentes. inucẽ ꝓuocantes. exer¬
deamir: ad odia. amem᷑ ad iniurias: ar memur
ne lites. cauillemꝰ ad dolos: feriem̃ ad deretior¬
nes: ꝓrĩpamꝰ ad maledicta: oipͥmam̃ a sortiori.¬
bus. oppͥmamꝰ infirmiores. Quã digne ⁊ lauda¬
bilit᷑ occupat᷑ meditatio cordis tui adu̾sus tami
pestilens insipientie genꝰ. qd̾ corpꝰ ipsum xͥ que
ẽ multitudo credentium. occupasse consid̾as. O
ambitio ambientiũ erux. quomͦ om̃s torquens

Expanded text:
unt et possunt dicere tibi. Eunt et redeunt per unt et possunt dicere tibi. Eunt et redeunt per medium illorum, aut transeunt secus: sed quid boni adhuc cum illis egerint, necdum audivimus. Et forsitan audissemus, nisi prae auro Hispaniae salus populi viluisset. Tuum est et plagae huic remedium providere. 5stultam fecit sapientiam fidei. Quomodo et ipsam Catholicam pene totam hoc virus infecit? Nam dum et in ipsa quique quae nostra sunt quaerimus, fit ut invicem invidentes, invicem provocantes, exerceamur ad odia, animemur ad injurias, armemur ad lites, cavillemur ad dolos, feramur ad detractiones, prorumpamus ad maledicta, opprimamur a fortioribus, opprimamus infirmiores. Quam digne et laudabiliter occupatur meditatio cordis tui adversus tam pestilens insipientiae genus, quod corpus ipsum Christi, quae est multitudo credentium, occupasse consideras? O ambitio ambientium crux! quomodo omnes torquens,
Abbreviated transcription (Latin):
dere fidei. donec infidelitas durat: Qua ratio.¬
ne putamꝰ substitit uelocit̃ curreus sermo:
Iuis pͥmꝰ inhibuit hunc salutarẽ cursum  st
ilis causa forte qͣm nescimꝰ. aut necessitas po.¬
tuit obstitisse. Nob̃ q̃ dissimulandi ẽ ratiõ
Qua fictutia. qͣ conscientia xxp̃m uł ñ offermiꝰ
eis qui ñ habent: An u̾itatẽ di in iniusticia
detnemꝰ.: Et quidẽ qͣndoq ꝑueniat gentium
eintudo neceẽ ẽ. Expeciamꝰ ieas incidat fides e
Cin crede casu contigit: Quom credent sine pre¬
diecante : Pettꝰ ad cornelium: philippꝰ ad eiaure¬
ehum misi sunt. Et si exemphun recentẽ queri¬
mus: augustinꝰ a beato gregorio desinat᷑  fer¬
mã fidei trade anglis. Et de his tunta tecum.
in fide ipsa claudicau̾unt a semitis reetis. Et itẽ
de heresi. que lam pene ubiq serpit: apuo ale¬
quos seuit palam. Nã paruulos ecłie. pallim
⁊publice deglutire festinat. Queris ubi sit hoc :¬
ii qui t̾ram austri tam sepe uisitant. ab ihscao¬

Expanded text:
dere fidei, donec infidelitas durat? Qua ratione, putamus, substitit velociter currens sermo? quis primus inhibuit hunc salutarem cursum? Et illis causa forte quam nescimus, aut necessitas potuit obstitisse. 4. Nobis quae dissimulandi ratio est? Qua fiducia, qua conscientia Christum non vel offerimus eis qui non habent? An veritatem Dei in injustitia detinemus? Et quidem quandoque perveniat gentium plenitudo necesse est. Exspectamus ut in eas incidat fides? Cui credere casu contigit? Quomodo credent sine praedicante? Petrus ad Cornelium, Philippus ad eunuchum missi sunt , et, si exemplum recentius quaeremus, Augustinus a beato Gregorio destinatus, formam fidei tradidit Anglis. Et de his tu ita tecum.in fide ipsa claudicaverint a semitis rectis. Et item de haeresi, quae clam pene ubique serpit; apud aliquos saevit palam. Nam parvulos Ecclesiae passim et publice deglutire festinat. Quaeris ubi sit hocepe visitant, ecce hi sci
Abbreviated transcription (Latin):
zelant᷑ am̃or iusticie inquir it iusticiam:
I ꝓsequit᷑ eã. P orro omnẽ inuisticiã ꝑsequit᷑.
Nicħ tͥ ⁊ iłł: qui appellationes uenationes
putant. Pudet elogii qd̾ iã apud ethuicos u̾ti
hic. T̃ u si amas insticiã: appellationes nõ af¬
fectas: s sustines. Neruntam̃ quid emolum̃ti
affert eccłiis di. tua unꝰ hominis iusticia: uͥ

Expanded text:
stitiam, et prosequitur eam: porro omnem injustitiam persequitur. Nil tibi et illis, qui appellationes venationes putant. Pudet elogii, quod apud Ethnicos jam vertithic. Tu si amas justitiam, appellationes non affectas, sed sustines. Verumtamen quid emolumenti affert ecclesiis
Abbreviated transcription (Latin):
Ał quatiꝰ hec portio te contingi. ant contig̃n
illos: id sobria consid̾atione pensandum. Non
enum ꝑ omnẽ reor modũ: s saue quoda tenũ.
¶ tt m uidet᷑ dispensatio tͥ suꝑ illum eredita ẽe
ñ data possessio. Si ꝑgis usurpare: ⁊ hane
contͣdicit tͥ qui dicit. Ms ẽ ob t̾re nn plem¬
tudo eiꝰ. Non tu ille de qͦ ꝓpħa. E erit omãs

Expanded text:
At quatenus haec portio te contingit, aut contigerit At quatenus haec portio te contingit, aut contigerit illos, id sobria consideratione pensandum. Non enim per omnem reor modum, sed sane quodam tenus ut mihi videtur dispensatio tibi super illum credita est, non data possessio. Si pergis usurpare et hanc, contradicit tibi qui dicit: Meus est orbis terrae et plenitudino ejus . Non tu ille de quo propheta: Et erit omnis
Abbreviated transcription (Latin):
iis suꝑioris libri huic pͥncipiũ ponit.¬
suo. ptaq uixta ꝓmissum illiꝰ consid̾anda q̃
subte sunt. Eue nã sint illa ñ ẽ qd̾ a me
querendũ putes sace̾dotum optime euge¬
sn: reetius fortasse que ñ sint queras. Orbe
exeundũ ei qui forte uolet explorare que nõ
ad tuã ꝑtinent curã. Parentes tiudestiatu
sunt ÷ nõ aliquas regiones s ipsum debellas¬
tueri orbẽ. Ite in orbẽ uniu̾sum dictũ ẽ illis. tũ
Nuͭ uendentes tunicas emere gladioᷤ ignitũ
eloquiã ⁊ sp̃m uehem̃tẽ: arma potentia deo
Quo ñ ꝑuen̾e uictores. incliti fili excusso xeꝰ o
n sagnte potentiũ acute cum carbombꝰ desor¬
incendebant ũba illa incensa igni. quẽ dnsim
sit int̾ram. Ocrumbebant strenussum bellao¬
tores. s ñ eumbebant: trumphabant ⁊n mor¬
tiui. i imis confortatꝰ ẽ pͥncipatꝰ eoꝵ: aonstres¬
ti funt pͥncipes suꝑ omne̾ t̾ram. Eis tu suores.¬
sisti in hereantatẽ. Ita heres ⁊ orbis hereditã.

Expanded text:
is superioris libri huic principium ponit. Itaque juxta promissum illius consideranda quae sub te sunt. Quaenam sint illa, non est quod a me quaerendum putes, sacerdotum optime Eugeni; rectius fortasse quae non sint quaeras. Orbe exeundum ei qui forte volet explorare quae non ad tuam pertinent curam. Parentes tui destinati sunt non aliquas regiones, sed ipsum debellaturi orbem: Ite in orbem universum , dictum est illis. Ipsi vero vendentes tunicas, emere gladios, ignitum eloquium et spiritum vehementem, arma potentia Deo. Quo non pervenerunt victores inclyti, filii excussorum? Quo non sagittae potentium acutae cum carbonibus desoincendebant verba illa incensa igni, quem Dominus misit in terram . Occumbebant strenuissimi bellatores, sed non succumbebant: triumphabant et mortui. Nimis confortatus est principatus eorum : constituti sunt principes super omnem terram . Eis tu successisti in haereditatem. Ita tu haeres et orbis haereditas.
Abbreviated transcription (Latin):
orit᷑ purificat consid̾atio. Dem̃ regit affectꝰ:
dirigit actꝰ : corrigit excessus: componit mores:
uitã honestat ⁊ ordinat: postremo diuinaꝵ
parit᷑ ⁊ humanaꝵ rerũ scientiã confert.
Hec ẽ que confusa disterminat: hiantia cogit:
sparsa colligit: secreta rimat᷑: uera uestigat:
ueri similia examinat: ficta ⁊ fucata explorat.
h ec ẽ que agenda p̾ordinat : acta recogitat: ut
nicħ in m̃te resideat. aut in cor rectum aut
sentit : in adu̾sis quasi nõ sentit: quoꝵ alte¬
rum fortitudinis. alłtum prudentie ẽ. Ibi etiã

Expanded text:
oritur, purificat consideratio. Deinde regit affectus, oritur, purificat consideratio. Deinde regit affectus, dirigit actus, corrigit excessus, componit mores, vitam honestat et ordinat, postremo divinarum pariter et humanarum rerum scientiam confert. Haec est quae confusa disterminat, hiantia cogit, sparsa colligit, secreta rimatur, vera vestigat, verisimilia examinat, ficta et fucata explorat. Haec est quae agenda praeordinat, acta recogitat, ut nihil in mente resideat aut incorrectum, autaesentit, in adversis quasi non sentit: quorum alterum fortitudinis; al
Abbreviated transcription (Latin):
si lic̾et qd̾ deceret: absolute ꝑ omina ⁊ in oiꝰ¬
bus p̾ferendã. ⁊ uł solã uł mnaxime colendã.
eã que ad omnia ualet id ẽ pietatẽ. prorsus
irrefragabilis ratio monstrat. Quid sit pie-¬
tas queris: Uacare consid̾ationi. Dicas for-¬
sitan in hoc dissentire me ab illo: qui pietatẽ
diffinit cultum dĩ. Nõ ẽ ita.Si bene conside-
te. Quid tã ꝑtinens ad cultũ dei. quã qd̾ ipse
hortat᷑ ipsalmo: uacate ⁊ uidete qm̃ ego
quȩ ipsiꝰ quoq actionis partes. benigna qua-¬
dã p̾sumptione suas facit. p̾agendo quodãmͦ
⁊ pordinando que agenda sunt: Necessarie
rant ẽẽ ꝓficuo. p̾cipitata magis ꝑicło fiant.
Q d̾ tibimet si recordaris in ipsis actionibꝰ cau¬
sarum.⁊ inmagniᷤᷤ quibꝰq negotiiᷤ. magnaꝵ¬
ue consiliis rerum freq̃nt̾ accidisse ñ ambigo.
Et pͥmum quidẽ ipsũ fontẽ suũ id ẽ m̃tẽ de qua

Expanded text:
si liceret quod deceret, absolute per omnia et in omnsi liceret quod deceret, absolute per omnia et in omnibus praeferendam, et vel solam, vel maxime colendam eam, quae ad omnia valet, id est pietatem, prorsus irrefragabilis ratio monstrat. Quid sit pietas quaeris? Vacare considerationi. Dicas forsitan in hoc dissentire me ab illo, qui pietatem definit cultum Dei . Non est ita. Si bene considerate. Quid tam pertinens ad cultum Dei, quam quod ipse hortatur in Psalmo. Vacate, et videte quoniam ego quae ipsius quoque actionis partes benigna quadam praesumptione suas facit, praeagendo quodammodo, et praeordinando quae agenda sunt? Necessario rant esse proficuo, praecipitata magis periculo fiant: quod tibimet, si recordaris in ipsis actionibus causarum, et in magnis quibusque negotiis, magnarumve consiliis rerum frequenter accidisse non ambigo. Et primum quidem ipsum fontem suum, id est mentem, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
Que nã tͥ maior uidet᷑ ⁊ dignitas ⁊ potestas: di¬
mitendi peccata. an p̾lia diuidendi: S ñ ẽ com¬
paratio. Habent hec infima ⁊ t̾rena uidices su¬
os : reges ⁊ pͥncipes t̾re. Ed fines alienoᷤ in¬
uaditis: Quid falcẽ ur̃am in alienã messẽ ex¬
tenditis: Non qr indigni uos: s qr indignum
uob talibꝰ insistere. quippe qui estis potioribꝰ oc¬
cupatis Deniq ubi necessitas exigit: audi quid
dus. indigni estis qui de minimis iudicetis: S
urgente: aliud ultͦ incumb̾e istis tanquã mag¬
nis. dignisq tali ⁊ talium intentione rebꝰ. Ita
N unc autẽ qm̃ dies m̃ali sunt. sufficit urt̾im am¬
monitũ eẽ. nõ totũ te nec semꝑ dare actioni s con¬
sid̾atiomi aliquid tui ⁊ cordis et tp̃ris sequestrare.
H oc autẽ dico necessitatẽ intuens nõ equitatem.
quãquã ñ sit p̾t̾ equum. cedẽ necessitati. Nã

Expanded text:
Quaenam tibi major videtur et dignitas, et potestas, diQuaenam tibi major videtur et dignitas, et potestas, dimittendi peccata, an praedia dividendi? Sed non est comparatio. Habent haec infirma et terrena judices suos, reges et principes terrae. Quid fines alienos invaditis? Quid falcem vestram in alienam messem extenditis? Non quia indigni vos, sed quia indignum vobis talibus insistere, quippe potioribus occupatis. Denique ubi necessitas exigit, audi quid dus indigni estis qui de minimis judicetis . urgente, aliud ultro incumbere istis, tanquam magnis dignisque tali et talium intentione rebus. ItaNunc autem quoniam dies mali sunt , sufficit interim admonitum esse, non totum te, nec semper dare actioni: sed considerationi aliquid tui et cordis, et temporis sequestrare. Hoc autem dico necessitatem intuens, non aequitatem: quanquam non sit praeter aequum, necessitati cedere. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
puto qui hoc dic̾e̾nt. uͥ aliqñ quispiã apłoꝵ
uidex sedit hominũ. aut diuisoꝵ t̾minoꝵ:
aut distributor t̾raꝵ. Stetisse deniq lego
Erit illud ñ fuit. Ita ne iminimuitor ẽ dignitati
seruus. si ñ uult ẽẽ maior dno suo: aut disei¬
pulus si ñ uult eẽ maior eo qͥ se misit: aut
filiꝰ si nõ transgredit᷑ t̾minos quos posuer̾t patreᷤ
sui: Quis me constituit uidicẽ. ait ille magist̾¬
⁊ dͥns: ⁊ erit inuiria seruo discipłoq nisi uidi¬
cet uniu̾sos: Michi tam̃ ñ uidet᷑ bonus estima.¬
tor rerum qui indignũ putat apłis seu apłicis
uiris ñ uidicare de talibꝰ: quibꝰ datum ẽ uiditiũ
in maiora. Quidni contemnant uidicare de t̃re-¬
nis possessuincłis hominũ: qͥ in celestibꝰ ⁊ angłoᷤᷤ
pistis claues regni celoꝵ: p̾uaricatores utiq ex¬
clusuri ñ possessores. Ut sciatis ait qr filiꝰ hoĩs
potestatẽ habet in t̾ra dimitt̾e peccata: ⁊ cet̾a.

Expanded text:
puto, qui hoc dicerent, ubi aliquando quispiam Apostolorum puto, qui hoc dicerent, ubi aliquando quispiam Apostolorum judex sederit hominum, aut divisor terminorum, aut distributor terrarum. Stetisse denique 412 Erit illud, non fuit. Itane imminutor est dignitatis servus, si non vult esse major domino suo: aut discipulus, si non vult esse major eo qui se misit: aut filius, si non transgreditur terminos, quos posuerunt patres sui? Quis me constituit judicem? ait ille Domier: et erit injuria servo discipuloque, nisi judicet universos? Mihi tamen non videtur bonus aestimator rerum, qui indignum putat Apostolis seu apostolicis viris non judicare de talibus, quibus datum est judicium in majora. Quidni contemnant judicare de terrenis possessiunculis hominum, qui in coelestibus et angelos pistis claves regni coelorum, praevaricatores utique exclusuri, non possessores. Ut sciatis, ait, quia Filius hominis habet potestatem in terra dimittendi peccata , etc.
Abbreviated transcription (Latin):
cione contentꝰ: s habundab̾ magis. Sane sic
decet te scił habundantiorẽ: quã me audatiorẽ
ẽẽ. Ego quoq mͥ tutiꝰ uidico apud maiestatẽ timidi¬
tate qͣm temitate ꝑiclitari. Et fortassis nõ secus
Da occasionẽ sapienti: ⁊ sapientior erit. Audi ta
men apłm. quid de huiꝰmodi sentiat. Sic ñ ẽ sa
piens int̾ uos ait ille. qui iudicet int̾ fr̃em et.
fr̃em: Et infert. Ad ignominiã uob̃ dico. con-¬
temptibiliores qui sunt in eccłia illos constitui
Unde dicebat apłs ep̃m instruens. Nemo mili¬
tans deo implicat se negotiis scłaribꝰ. Ego aut̃
parco tͥ. Nõ enĩ fortia loquor: s possibilia. Pittaᷤᷤ¬
ue hec tpra sustin̾ent. si hominibꝰ litigantibꝰ ꝓ
t̾rena hereditate. ⁊ flagitantibꝰ abs te iuditium
uoce dđni tui respondes: o homines quis me conᷤ
tũ siuĩ. in honorans sũmã ⁊ p̾excessã sedẽ: dero¬
gans apłice dignitati : Et tam̃ ñ monstrarent

Expanded text:
tione contentus, sed abundabis magis. Sane sic tione contentus, sed abundabis magis. Sane sic decet, te scilicet abundantiorem, quam me audaciorem esse. Ego quoque mihi tutius judico apud majestatem timiditate, quam temeritate periclitari. Et fortassis non secus Da occasionem sapienti, et sapientior erit men Apostolum, quid de hujusmodi sentiat. Sic non est inter vos sapiens, ait ille, qui judicet inter fratrem et fratrem? Et infert: Ad ignominiam vobis dico: contemptibiliores qui sunt in Ecclesia, illos constitus, episcopum instruens: Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus . Ego autem parco tibi. Non enim fortia loquor sed possibilia. Putasne haec tempora sustinerent, si hominibus ligantibus pro terrena haereditate, et flagitantibus abs te judicium, voce Domini tui responderes: O homines, quis me constum suum, inhonorans summam et praecelsam sedem, derogans apostolicae dignitati? Et tamen non monstrabunt,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sapiens. seruus ⁊ lib̾. diuies ⁊ pauꝑ. uir et fe¬
mina. senex ⁊ iuuenis. clericꝰ ⁊ laicꝰ. iustꝰ ⁊ im¬
pius. om̃s parit̾ participant te. om̃s de fonte
publico bibunt pectore tuo: ⁊ tu seorsum sitiẽs
stab: Si maledictꝰ qui partẽ suã faẽ det̾iorem:
qͥd ille qui se penitꝰ redit expertẽ: Sane diriuen¬
tur aque tue in plateas: homines ⁊ uim̃ta et
pecora bibant ex eis. quin ⁊ cameł pueri abra-¬
he potum tͥbuas: s int̾ cet̃os bibe tu de fonte
putei tui. Alienꝰ inquit ñ bibat ex eo. Nunqͥd
tu alienꝰ: Cui ñ alienꝰ si tͥ es: Deniq qui sibi
neqͣm cui bonꝰ: Mem̃to ꝓinde ñ dico semꝑ
ñ dico sepe: s uł int̾dũ redde te ipsum tibi.
U t̾e te quoq int̾ multoᷤᷤ: aut certe pꝰt multos.
Quid indulgentiꝰ: Hoc enim dico scdm indul
opoetet inquis. Nõ infitior. Quid si ita oportet:
Aã tu ut confido nr̃a ñ eris meticłosa informa-¬

Expanded text:
et sapiens, servus et liber, dives et pauper, vir et feet sapiens, servus et liber, dives et pauper, vir et femina, senex et juvenis, clericus et laicus, justus et impius. omnes pariter participant te, omnes de fonte publico hibunt pectore tuo; et tu seorsum sitiens stabis? Si maledictus qui partem suam facit deteriorem, quid ille qui se penitus reddit expertem! Sane deriventur aquae tuae in plateas; homines et jumenta et pecora bibant ex eis, quin et camelis pueri Abrahae potum tribuas: sed inter caeteros bibe et tu de fonte putei tui. Alienus, inquit, non bibat ex eo . Nunquid tu alienus? Cui non alienus, si tibi es? Denique qui sibi nequam, cui bonus? Memento proinde, non dico semper, non dico saepe, sed vel interdum reddere te ipsum tibi. Utere tu quoque te inter multos, aut certe post multos. Quid indulgentius? Hoc enim dico secundum inoportet, inquis. Non inficior. Quid, si ita oportet? Nam tu, ut confido, nostra non eris meticulosa informa
Abbreviated transcription (Latin):
nisi tu forte indigniꝰ udices hominẽ tͥ quam
miserior ẽ. Et qͥd me us face inquis: Ut tͥ
ab his occupationib pareas. Impossibile fortas¬
se respondeb̾: faciliꝰ cathedre uale dic̾e posse.
Recte hoc: si rumꝑe ⁊ ñ magis int̾rumꝑe ista
Si qd̾ iuus ⁊ sapis. totum das actiomi. consiđatio¬
ni nich: laudo te. in hoc ñ laudo. ł uto qd̾ ⁊ nemo
Qͥ a salomone audierit: qui minorat᷑ actu ꝑcipiet
sapientiã. Certe nec ipsi actioni expedit. considã¬
cione ñ p̃ueniri. Si itẽ totꝰ eẽ uis om̃ium ini¬
star illiꝰ qui om̃ib omĩa factꝰ ẽ: laudo huma¬
nitatẽ s si plena sit. Quomͦ autẽ plena: te ex¬
eiso: Et tu homo es. Ergo ut integra sit et
plena humanitas: colligat ⁊ te int᷑ te sinꝰ qui
om̃s recipit. Alioquin quid t̃ ꝓdẽ uixta u̾bum
obrẽ cum omnes te habeant: esto etiã tu ex ha¬
pis te ⁊ ipse int̾ alios uice tua : Sapientibꝰ ⁊ insi¬
pientibꝰ debitor es. ⁊ soli negas te tibi᷑ Stultus

Expanded text:
Nisi tu forte indignius judices hominem tibi, qumiserior est. Et quid vis me facere, inquis! Ut tibi ab his occupationibus parcas. Impossibile fortasse respondebis, facilius cathedrae valedicere posse. Recte hoc, si rumpere, et non magis interrumpere ista Si quod vivis et sapis, totum das actioni, considerationi nihil; laudo te? In hoc non laudo. Puto quod et nemo, qui a Salomone audierit: Qui minoratur actu, percipiet sapientiam . Certe nec ipsi actioni expedit consideratione non praeveniri. Si item totus vis esse omnium, instar illius qui omnibus omnia factus est ; laudo humilitatem, sed si plena sit. Quomodo autem plena, te excluso? Et tu homo es. Ergo ut integra sit et plena humanitas, colligat et te intra se sinus qui omnes recipit. Alioquin quid tibi prodest, juxta ob rem cum omnes te habeant, esto etiam tu ex hapis te et ipse inter alios vice tua? Sapientibus et insipientibus debitor es; et soli negas te tibi? Stultus
Abbreviated transcription (Latin):
te torum illis. ml tui tͥ relinquens. ꝑdis tp̃s:¬
⁊ si licet mͥ nunc alt̾um me tͥ ex hibe ietro. tu
quoꝙ in his stulto labore consumeris: que ñ st̃
nisi afflictio sp̃s. euisceratio m̃tis. euacuatio gr̃e.
Nlã fructꝰ hoꝵ. quid nisi araneaꝵ tele: Queso
aut litigantes audire ÷ Et utinã sufficet diei
malitia sua. Nõ sunt lib̾e noctes. Uix relinqͥ¬
tur necessitati nat᷑e. qd̾ corpuscłi pausationi suf¬
fitiat: ⁊ rursũ ad iurgia surgit᷑. Dies diei erue¬
tat lites: ⁊ nox nocti indicat malitiã: usq
adeo ñ ẽ respirare in bomis. ñ ẽ alt̾uã capescere
requiẽ ñ uł rara uttseri otia. Nõ ambigo te is.¬
ta deplorare: at frustra istud: si ñ ⁊ em̃dare
studueris. Int̾im tam̃ sic semꝑ fatias hortor ne
te unquã ad ista cdurau̾is. quolibet usu uł as¬
siduitate. ł cussisti eos ⁊ ñ doluer̾t: ait ꝓpħa¬

Expanded text:
te totum illis, nil tui tibi relinquens. Perdis tempus:te totum illis, nil tui tibi relinquens. Perdis tempus: si licet nunc alterum me tibi exhibere Jethro, tu quoque in his stulto labore consumeris , quae non sunt nisi afflictio spiritus, evisceratio mentis, evacuatio gratiae. Nam fructus horum quid, nisi aranearum aut litigantes audire? Et utinam sufficeret diei malitia sua! non sunt liberae noctes. Vix relinquitur necessitati naturae, quod corpusculi pausationi sufficiat; et rursum ad jurgia surgitur. Dies diei eructat lites, et nox nocti indicat malitiam: usque adeo non est respirare in bonis, non est alternam capessere requiem, non vel rara interseri otia. Non ambigo te quoque ista deplorare: at frustra istud, si non et emendare studueris. Interim tamen sic semper facias hortor, nec te unquam ad ista duraveris quolibet usu vel assiduitate. Percussi eos, et non doluerunt, ait
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipsum ñ exhorret: quia nec sentit. Quid
me it̾rogas: Int̾roga pharionẽ. Nemo du¬
ri cordis salutẽ unquã adeptꝰ ẽ: nisi quẽ forte
miserans ds̃. abstulit ab eo uixta ꝓpħam cor
lapideũ. ⁊ dedit cor carneũ. Ed gͦ cor durum:
psum ẽ qd̾ nec conpunctione scindit᷑. nec pie¬
tate mollit᷑. nec monet᷑ p̃cibꝰ: minis nõ cedit.
fiagellis durat᷑. Ingratum ẽ ad benefitia :¬
ad consilia infidum: ad uiditia suum: inuere¬
cundũ ad turpia: impauidũ ad ꝑicła: inhũ¬
manũ ad humana: temerariũ in diuna: pre¬
teritoꝵ obliuiscens: p̃sentiũ negligens: futura nõ
chil omĩno ñ pret̾it: p̃sentium ncħ ñ ꝑit: fu¬
turoꝵ milla nisi forte ad ulciscendũ ꝓspectio. seu
pparatio ẽ. Et ut inbreui cuncta horribilis ma
umala complectar: ipsum ẽ. qd̾ nec dm timet. nec
hominẽ reu̾et᷑. En qͦ trahere te habent occupatio.¬
nes he maledicte: si tam̃ ꝑgis ut cepti dare ita

Expanded text:
semetipsum non exhorret, quia nec sentit. Quid semetipsum non exhorret, quia nec sentit. Quid me interrogas? Interroga Pharaonem. Nemo duri cordis salutem unquam adeptus est, nisi quem forte miserans Deus, abstulit ab eo, juxta prophetam, cor lapideum, et dedit cor carneum . Quid ergo cor durum? Ipsum est quod nec compunctione scinditur, nec pietate mollitur, nec movetur precibus: minis non cedit, flagellis duratur. Ingratum ad beneficia ad consilia infidum, ad judicia saevum, inverecundum ad turpia, impavidum ad pericula, inhumanum ad humana, temerarium ad divina, praeteritorum obliviscens, praesentia negligens, futura non hil omnino non praeterit; praesentium nihil non perit; futurorum nulla, nisi forte ad ulciscendum, prospectio seu praeparatio est. Et ut brevi cuncta horribilis mali mala complectar, ipsum est quod nec Deum timet, nec hominem reveretur. En quo trahere te habent hae occupationes maledictae: si tamen pergis, ut coepisti, ita dare
Abbreviated transcription (Latin):
aque multe ppłi multi. Ita eum quisq cet̾oꝵ
habeat suã: tͥ una commissa ẽ grandissima
nauis facta : omnibꝰ. ipsa uniu̾sał eccłia toto or¬
quid. Nã l ego ñ sum oblitꝰ. id me ꝓmisisse re¬
petiturũ in oportunitate. Quã oportune eũ
eo qui es. etiã qd̾ eras ante considas. Quid di¬
co eras: Et nunc es. Quid desmas intueri.
qd ñ desisti eẽ÷ Una sane considatio ẽ: quis
fu̾is ⁊ quis sis. Ham quis sis factꝰ. alt̾a. Nlon
oportet ut ista extundat illã. in scrutimo tiu.
s emim ut dixi adħuc qd̾ eras: ⁊ ñ minꝰ hoc ẽ
qͣm qd̾ factꝰ es post: forte ⁊ magis. Deniq
ullud natꝰ ẽ: mutuatꝰ hoc ñ in hoc mutatus.
Non reiectum istud: s istud adiectum. Tractemꝰ
utrũq sumul: nã ut p̾fatum me memini. col¬
late ex inuicẽ ambe res utiliores fient. Dixi
supͣ consiq̾anti quid sis nat᷑am occurrere qͣ
es homo. Nã homo natꝰ es. P orro ꝑcuncran¬

Expanded text:
aquae multae, populi multi . Ita cum quisque caeterorum aquae multae, populi multi . Ita cum quisque caeterorum habeat suam, tibi una commissa est grandissima navis; facta ex omnibus ipsa universalis Ecclesia, toto orquid? Nam et ego non sum oblitus, id me promisisse repetiturum in opportunitate. Quam opportune cum eo qui es, etiam quod ante eras, consideras! Quid dico, eras? Et nunc es. Quid desinas intueri, quod non desisti esse? Una sane consideratio est, quid fueris, et quid sis: nam quis sis factus, altera. Non oportet ut ista extundat 423 illam in scrutinio tui. Es enim, ut dixi, adhuc quod eras: et non minus hoc es, quam quod factus es post, forte et magis. Denique illud natus es, mutuatus hoc, non in hoc mutatus. Non rejectum illud, sed istud adjectum. Tractemus utrumque simul: nam, ut praefatum me memini, collatae ex invicem ambae res utiliores fient. Dixi supra consideranti quid sis, naturam occurrere, qua es homo: nam homo natus es. Porro percunctan
Abbreviated transcription (Latin):
ãĩ. Porro cedente qdm fre: quis se alt̾ ingerat
n partem sollieitudinis: tu in plenitidinẽ pͥo¬
testatis uocatꝰ es. Anoꝵ potestas certio de tat
lutibꝰ. dia extendit᷑ ⁊ in ipsos qui potestatẽ
suꝵ alios acepunt. None si causa exoterit
ne ep̃o celum claud̾e. tu ipsum ab ep̃atũ depo¬
nero  etuã⁊ trade sathane potes ⁊ Sit ⁊
nconeussum pruulegiũ tuũ tibi: tam in dctiꝰ
Elauibꝰ quã iouib commĩdatis. Accipe aliuo
qdq iocundius erat. in aorꝑe redunuo. Socc.¬
ens petrꝰ qd̾ dns ẽ. in mare se misit. ⁊ sic uenit
ad ipsum: aliis nauigio ꝑuenientibꝰ. Quid istud:
N empe signum singuaris pontifiti petͥ: ꝑ qd̾ ñ A
nauẽ unam ut cet̾i quiq suam. s scłm ipsum
suisceꝑit gub̃nandũ. Mare enim scł̃m ẽ: naues
ecłie. Inde ẽ qd̾ alt̾a uice instar dni gradiens
suꝑ aquas unicum se xͥ uicariũ designauit:
qui ñ uni ppło. s eunctis p̾ẽe deb̾et. Si quidem

Expanded text:
i . Porro cedente Domini fratre, quis se alter ingerat n partem sollicitudinis, tu in plenitudinem potestatis vocatus es. Aliorum potestas certis arctatur limitibus: tua extenditur et in ipsos, qui potestatem super alios acceperunt. Nonne, si causa exstiterit, tu episcopo coelum claudere, tu ipsum ab episcopatu deponere etiam et tradere satanae potes? Stat ergo inconcussum privilegium tuum tibi tam in datis clavibus, quam in ovibus commendatis. Accipe aliud,quodque jucundius erat, in corpore redivivo. Sciens Petrus quia Dominus est, in mare se misit, et sic venit ad ipsum, aliis navigio pervenientibus . Quid istud? Nempe signum singularis pontificii Petri, per quod non navem unam, ut caeteri quique suam, sed saeculum ipsum susceperit gubernandum. Mare enim saeculum est; naves, Ecclesiae. Inde est quod altera vice instar Domini gradiens super aquas, unicum se Christi vicarium designavit, qui non uni populo, sed cunctis praeesse deberet: siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
cio saip pncipes ⁊ dis errare fecit e ͤ m muuo
ppsori uã confusi pedes anmintiantiũ picẽ
anunti antiũ bona. Diximꝰ pax ⁊ ñ ẽ paroe
pmisimꝰ bona ⁊ ece turbatio. Quasi uꝰ te¬
inernate in oꝑe isto aut leuitate usi sumꝰ. Cucur.¬
rimꝰ plane in eo ñ quasi in incertum: s te ili¬
bente. immo ꝑ te do. Quare gͦ ieuinauimꝰ et
ñ aspexit humiliauimꝰ animas nr̃as ⁊ nesci¬
uit: Nã in his om̃ib ñ ẽ au̾sus furor eiꝰ: sedi
adhuic manꝰ eiꝰ extenta. Ruã patient̃ int̾im ad.
huc audit uoces saclegas.⁊ egyptios blasphe.¬
mantes: qr callide eduxit eos. ut occiaet eos in
deserto. Et quidẽ uditia dni u̾a. Quis nesciat:
A t iuditiũ hoc abyssꝰ. tanta: ut uidear m̃ ñ in
in̾ito ꝓmntiare beatũ qui ñ fu̾it scandaliza.¬
tus in eo. E t quomͦ tam̃ humana tem̾itas.
sunt. si forte sit consolatio. Nã quidã ita dixit.
notã. Nempe sic se ħnt mortaliũ corda: qd̾ sei.¬

Expanded text:
tio super principes, et Dominus errare fecit eos in tio super principes, et Dominus errare fecit eos in ipsorum. Quam confusi pedes annuntiantium pacem, annuntiantium bonum. Diximus pax, et non est pax. Promisimus bona, et ecce turbatio. Quasi vero temeritate in opere isto aut levitate usi sumus. Cucurrimus plane in eo, non quasi in incertum, sed te iubente immo per te Deo. Quare ergo ieiunavimus et non aspexit? Humiliavimus animas nostras et nescivit? Nam in his omnibus non est aversus furor eius, sed adhuc manus eius ehuc audit voces sacrilegas, et Aegyptios blasphemantes, quia callide eduxit eos, ut occideret in deserto? Et quidem judicia Domini vera ; quis nesciat? At judicium hoc abyssus tanta, ut videar mihi non immerito pronuntiare beatum, qui non fuerit scandalizatus in eo. 2 Et quomodo tamen humana temeritas sunt, si forte sit consolatio. Nam quidam ita dixit: notam. Nempe sic se habent mortalium corda: quod sci
Abbreviated transcription (Latin):
unsid̃atiom̃: quedaĩ ut dixĩ negotia. nec audien¬
do. q̃dã aliis cõmitendo: que tua digna pu¬
iau̾is audientia. ficeli quodã ⁊ accõmodo ipe̾
seuise compendio t̾minando. De qͣ considatio¬
ne his adde aliq̃ cogito: s sub alt̾ius sane
pnetpio libri. Atꝙ hicͣ finis iltiꝰ: ne duplo
te honerete muꝰ suauis oratio. si ⁊ longa fu̾t¬
¶Iemorpmissi mei. quo eare iam aliquanit¬
du teneor apud te iur optime papa eũ¬
geni uolo ipso ab solu̾e mȩ uł sero. Puđet di¬
tenonis: si mͥ conscius forẽ incurie aut on¬
tempꝰ griue. qo ⁊ ipsi pene uiuendi uisu ni¬
debatiir indicere cessationẽ. nedũ studiis eũ
dumimn infus sit uidicisse orbẽ t̾re mequitate
qibidẽ io misasie sue oblitꝰ. Nõ peꝑeit ppło
suo ñ fuo nomini. Nonne dicunt ingentib¬
nomine pstrati funt in deserto aut int̃fecti
gladuo aat esmne consumpti. E ffusa ẽ conten¬

Expanded text:
considerationi, quaedam, ut dixi, negotia nec audienconsiderationi, quaedam, ut dixi, negotia nec audiendo, quaedam aliis committendo: quae tua digna putaveris audientia, fideli quodam et accommodo ipsi causae compendio terminando. De qua consideratione his addere aliqua cogito, sed sub alterius sane principio libri: atque hic sit finis istius, ne duplo te oneret minus suavis oratio, si longa fuemor promissi mei, quo ecce jam aliquamdiu teneor apud te, vir optime, papa Eugeni, volo absolvere me vel sero. Puderet dilationis, si mihi conscius forem incuriae, aut contempus grave, quod et ipsi bene vivendi usui videbatur indicere cessationem, ne dum studiis, cuammodo visus sit iudicasse orbem terrae in equitate quidem, sed misericordie sue oblitus. Non pepercit populo suo, non suo nomini. Nonne dicunt in gentibnomine, prostrati sunt in deserto, aut interfecti gladio, aut fame consumpti. Effusa est conten
Abbreviated transcription (Latin):
S ut quidẽ ⁊ alii celi ianitores. ⁊ gregum pasto¬
res: s tu tanto gloriosius. qͣnto ⁊ differentuiᷤ
utrumq p̃ cẽtis. nom̃ hereditasti. Habent illi
sibi affignatos greges. singuli singłos: tͥ uniu̾si
crediti. uni unus. Nec mͦ ouiũ: s ⁊ pastorum
tu unꝰ om̃ium pastor. Unde id probẽ queris:
oues: Si me amas petre: pasce oues meas.
Quases Iuꝰ ait illiꝰ ppl̃os cuntatis aut regionis. aut
aesiguasse aliquas. s assignasse omnes : Nichio
cxrapit : uͥ disfinguit᷑ nicħ. t forte p̃sentes eti
omdiscipłi erant᷑: cum cõmittens um. initatem
omiub comiñdaret in uno grege. ⁊ imo pasto¬
re scđ̾m illud. Una ẽ columba mea foemosa mea:
pferi o mei Ubi unitas: ibi ꝑfectio. Reliqui mi¬
meri ꝑfectionẽ nꝰ habent s duusionẽ. recsꝑit er
ab un̾tate. hide ẽ qd̾ ali singłi singłas soctiti sut

Expanded text:
Sunt quidem et alii coeli janitores, et gregum pastoSunt quidem et alii coeli janitores, et gregum pastores: sed tu tanto gloriosius, quanto et differentius utrumque prae caeteris nomen haereditasti. Habent illi sibi assignatos greges, singuli singulos: tibi universi crediti, uni unus. Nec modo ovium, sed et pastorum tu unus omnium pastor. Unde id probem quaeris? oves? Si me amas, Petre, pasce oves meas . Quas? illius vel illius populos civitatis, aut regionis, aut designasse aliquas, sed assignasse omnes? Nihil excipitur, ubi distinguitur nihil. Et forte praesentes caeteri condiscipuli erant, cum committens uni, unitatem omnibus commendaret in uno grege et uno pastore, secundum illud: Una est columba mea, formosa mea, perfecta mea . Ubi unitas, ibi perfectio. Reliqui numeri perfectionem non habent, sed divisionem, recedentes ab unitate. Inde est quod a
Abbreviated transcription (Latin):
suminũ plane int̾ ministros: alias nti te ab
suminũ uelun: ñ putare summũ aut uelle
pistare antequã sis. Nã quomĩ ꝓficis si iam
suficis tͥs Lõ sit ꝓiide tibi aut pigrum ue.¬
tigare quid desit: aut fateri qd̵ desit uecundum.
oquere ⁊ tu uoce antecessoris tui: ñ qd̾ iam acxꝑim.
aut iã ꝑfectꝰ sim. E t rursum. Ego me ñ arbitror
aphendisse. Hec scientia sc̃oꝵ: hec longe ab illaͥq̃
inflat. Hanc qui apponit. apponit. ⁊ aolorẽ: s aor¬
lorẽ hunc nemo unquã sapiens subt̾fugit. ł st qppe
medicinał dolor: ꝑ quẽ stupor ille letalis. auimi
duri. ⁊ impenitentis exeludit᷑. Et ideo sapiens qͥ
Quis eoe S̾ ac̾dos magnꝰ. summꝰ pontifex. Tu pͥnceps
ep̃orum: tu heres apłoꝵ. Tu pͥmatu abel. gubna¬
tu noe. patarchatu abraham. odine melchise.¬
dech. dignitate aaron. auctoritate moyses. uil¬
dicatii samuhel. potestate petrꝰ. unctione xep̃c.
Tues eui claues tradite. cui oues credite sunt. Et¬

Expanded text:
summum plane inter ministros. Alias niti te ad summam velim, non putare summum, aut velle putari antequam sis. Nam quomodo proficis, si jam sufficis tibi? Non sit proinde tibi aut pigrum vestigare quid desit, aut fateri quod desit verecundum. Loquere et tu voce antecessoris tui, Non quod jam acceperim, aut jam perfectus sim: et rursum, Ego me non arbitror comprehendisse . Haec scientia sanctorum: haec longe ab illa quae inflat. Hanc qui apponit, apponit et dolorem : sed dolorem hunc nemo unquam sapiens subterfugit. Est quippe medicinalis dolor, per quem stupor ille lethalis animi duri et poenitentis extunditur. Et ideo sapiens, quQuis es? Sacerdos magnus, summus Pontifex. Tu princeps episcoporum, tu haeres Apostolorum, tu primatu Abel, gubernatu Noe, patriarchatu Abraham, ordine Melchisedech, dignitate Aaron, auctoritate Moyses, judicatu Samuel, potestate Petrus, unctione Christus. Tu es cui claves traditae, cui oves creditae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
S is ꝓpbeisie apłi factitabant. Force uere in beti¬
lo nõ molles ⁊ insericis. Si filiꝰ es aplorum et
pisenintate ⁊ fidei fortitudine fuit. ł hanc an.¬
cerinit regna: opati iusticiã. adepti sunt rep¬
lie fudẽ. posside pietatẽ: posside sapientiã. s
fapientiã scõꝵ ipsa ẽ timor ̃ni. ⁊ habes qd
tuum ẽ . habes sine defraudatione integrum
pat̾nũ fundum. P retiosissimꝰ fudus uirtuo ẽ
Bonus fundꝰ humilitas: in qͦ omne edifitium sp̃ale
constructũ crescit in templũ sc̃m in dno. ł hano

Expanded text:
sic Apostoli factitabant. Fortes fuere in bello, non molles in sericis. Si filius es Apostolorum et ingenuitate, et fidei fortitudine fit. Per hanc vicerunt regna, operati sunt justitiam, adepti sunt repside fidem, posside pietatem, posside sapientiam, sed sapientiam sanctorum ipsa est timor Domini, et habes quod tuum est. Habes sine defraudatione integrum paternum fundum. Pretiosissimus fundus virtus est. Bonus fundus humilitas in quo 421 omne aedificium spirituale constructum crescit in