comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ralẽ tenuit cu patre cus todiam spinła¬
lem quia & custodiendos quando fil.¬
us homo accepit custodiae pat̃nae feas
abstulit & cũ pat̃ filio custodiendonde¬
dit n deditsine ipso cuidedit. Sed dedis¬
homini filio nonsine do eodemiproe
utiq: filio. Sequitur ergo filiur & dicit.
quos dedisti mihi custadiur & nemoexs
his penit nisifilius ꝑditionis. Ut scrptu¬
centesimo & octauo maximeꝓph&at¬
Vunc auinquit ad ceuenio & loquor
inmundo ut habeantgaudium meum s¬
impl&um inse m& ĩpsis. Ecce in mun
doloqui sedicit qui paulo antedixerat
ianiñ suminmundo quod curdixent
ibi exposuimur imino ipsumad expo¬
suisse docuimꝵ. Ergo & quia nͥ dumba¬
bierat hic adhucerat & qui a mox fue¬
rat abiturus. Incquodam modoiam n̾
erat. Quod sit au hocgaudium dequo
ait. Vthabe antgaudium in eumim¬
plectum in sem& ipsis iam ni penus
expressum e ubiait ut sintunum
sicut&nos. Hocgaudium suumadest

Expanded text:
ralem, tenuit cum Patre custodiam spirituaralem, tenuit cum Patre custodiam spiritualem, quia et custodiendos quando Filius homo accepit, custodiae paternae non eos abstulit; et cum Pater Filio custodiendos dedit, non dedit sine ipso cui dedit, sed homini Filio non sine Deo, eodem ipso utique Filio. Sequitur ergo Filius, et dicit: Quos dedisti mihi, ego custodivi, et nemo ex his periit, nisi filius perditionis, ut Scriptucentesimo octavo maxime p inquit, ad te venio; et haec loquor in mundo, ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis. Ecce in mundo se loqui dicit, qui paulo ante dixerat: Jam non sum in mundo. Quod cur dixerit, ibi exposuimus, imo ipsum id exposuisse docuimus. Ergo et quia nondum abierat, hic adhuc erat; et quia mox fuerat abiturus, hic quodammodo jam non erat. Quod sit autem hoc gaudium, de quo ait: Ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis, jam superius expressum est, ubi ait: Ut sint unum, sicut et nos. Hoc gaudium suum, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
uabat discipulos suos filiur lo inacum
cis humana presentia constitutur. Sed
&uampater in nominesihi seruabata
quos in naminesihi p&enter exaudieba
his quippe idem filius dixerat. a menam̃
dico uobir. Si quid p&uientis patrem in no¬
nise meo dabitur uobis. Neq hoctam car¬
palit᷑ debemur accipere. uel uduicissim
no seruent pat̃ & filiur amborum inno¬
bor custodiendis alternante custodia :
quasi succedat aliuiquando discesserit
Aliur Simulenim nor custodiunt pat̾&
adnos. sicut uerbum caro factum est¬
Descendit ut leuar& non cecidit utia ce¬
r&. Si descendente in cognouimus cum
leuante surgamur & intelleganiurcũ
italoquitur ꝑsonas eum distinguere non
separarenaturas. Quando ergo seruabat
discipulos suos filius p̃sentia corporal
non expectab at pat̃ adcustodiendum
succedere filio discedenti. Sed eos ambo
seruabant potentia spiritali. & quan¬
do abeis abstulit filiur p̃sentiam corpo¬

Expanded text:
vabat discipulos suos Filius homo, cum vabat discipulos suos Filius homo, cum eis humana praesentia constitutus. Sed etiam Pater in nomine Filii servabat, quos in nomine Filii petentes exaudiebat. His quippe idem Filius dixerat: Amen amen dico vobis, si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Neque hoc tam carnaliter debemus accipere, veluti vicissim nos servent Pater et Filius, amborum in nobis custodiendis alternante custodia, quasi succedat alius quando discesserit alius. Simul enim nos custodiunt Pater,ad nos, sicut Verbum caro factum descendit ut levaret, non cecidit ut jaceret. Si descendentem cognovimus, cum levante surgamus, et intelligamus, cum ita loquitur, personas eum distinguere, non separare naturas. Quando ergo servabat discipulos suos Filius praesentia corporali, non exspectabat Pater ad custodiendum succedere Filio discedenti, sed eos ambo servabant potentia spirituali; et quando abiens abstulit Filius praesentiam corpo
Abbreviated transcription (Latin):
si tadiecit. Ego ad te uenio Sic exponens qua¬
am̃modo curdixent ia i nꝰ sum inmundo
commenda tergo eas patri quos corporal ab¬
sentia relictururẽ dicenr. Pat̃rcae serua
eos in nominetuo quor dedistimihuNem¬
pesicuthomo dm rogat ꝓdircipulis suis
quos accepitado Sed adtende quod sequi
ut sintinquitunum sicut &nor nꝰ aitait
nobiscum sintunum aut iats unumip¬
si &nos sic unum sumur nor. Sed ait ut
sint unumsicut &nos. Ipsiutiq innatura
sua sint unum sicut & nos in nr̃a unũ sumur
Quodꝓcul dubiouerũ ñ dicer& nis secundõ
hoc dicer& quod eiusđ naturae dr̃ ecuiun
& pat̾ secundum quodalib dix ego & pa¬
ternumsumus Non recundũ id quod& a
rogat. Intellegimur audm̃ in eo quodunĩ s
consequentib locus ubi dehac regndil gen¬
Mcinquit ueniente ad toserua eos in no¬
mnin eguo. in quo eos quando cumcis era
& ipseseruabam. in nomine patiirser¬

Expanded text:
set adjecit, Et ego ad te venio: sic exponens quodset adjecit, Et ego ad te venio: sic exponens quodammodo cur dixerit, Jam non sum in mundo. 5. Commendat ergo eos Patri, quos corporali absentia relicturus est, dicens: Pater sancte, serva eos in nomine tuo quos dedisti mihi. Nempe sicut homo Deum rogat pro discipulis suis, quos accepit a Deo. Sed attende quod sequitur: Ut sint, inquit, unum sicut et nos. Non ait, Ut nobiscum sint unum, aut, simus unum ipsi et nos, sicut unum sumus nos; sed ait, Ut sint unum sicut et nos. Ipsi utique in natura sua sint unum, sicut et nos in nostra unum sumus. Quod procul dubio verum non diceret, nisi secundum hoc diceret, quod ejusdem naet Pater, secundum quod alibi dixit, Ego et Pater unum sumus : non secundum id quod etiam rogat: intelligimus autem Deum in eo quod unum sconsequentibus locus ubi de hac re diligenMe, inquit, veniente ad te, serva eos in nomine tuo, in quo eos, quando cum eis eram, et ipse servabam. In nomine Patris ser
Abbreviated transcription (Latin):
sunt Sihoram ꝓrsus illam qualoque¬
batur ad tendarutiq ad huc in mun¬
do erant. & ipsescilic& & illi dequib
hoc dicebat Ñ enim secundum ꝓuec¬
tum cordir & uitae id acciperepor¬
sumur uel debemur utilliꝓpterea
ee adhiucdicantur inmundõ quod
mundana ad huc sapiant. Ille auia
nͨ ee in mundõ fapiendo diuina po¬
situm ẽ hicenim unum uerbum quod
nos ita intellegere omnino nsinat
quia nonait & n sum inmundo
Sediam ñ sum in mundo ꝑhocostendens
fiursese in mundo i amn ee Num qui
ergo fase ut eum credamur aliquat¬
damundana sapuirre & ab hocens¬
relibenatum iamilla nꝰ sapere. Quistamn
piosenni seinduer& estatigitur utre¬
hominib ut marloquendi ferehab& hama¬
nus. annꝰ cotgidie dicimur iam n ẽ hic de
aliquo quantociur abituro & maximehoe
demorituns sol& dici qua qua & ipredñr
tamqua p̃uidens quid lesturos mouere por¬

Expanded text:
sunt. Si horam prorsus illam qua loquesunt. Si horam prorsus illam qua loquebatur attendas, utrique adhuc in mundo erant, et ipse, scilicet, et illi de quibus hoc dicebat. Non enim secundum profectum cordis et vitae id accipere possumus vel debemus, ut illi propterea esse adhuc dicantur in mundo, quod mundana adhuc sapiant; ille autem jam non esse in mundo, sapiendo divina. Positum est enim hic unum verbum quod nos ita intelligere omnino non sinat, quia non ait: Et non sum in mundo, sed, Jam non sum in mundo: per hoc ostendens fuisse se in mundo, jam non esse. Numquid ergo fas est ut eum credamus aliquando mundana sapuisse, et ab hoc errore liberatum jam illa non sapere? Quis tam impio sensu se induerit? Restat igitur ut sehominibus, ut mos loquendi sese habet humanus. An non quotidie dicimus, Jam non est hic, de aliquo quantocius abituro? Et maxime hoc de morituris solet dici. Quanquam et ipse Dominus tanquam praevidens quid lecturos movere pos
Abbreviated transcription (Latin):
meo accipient. & ad nuntiabit uabi:.
Dehirdix quae adiprampatii ꝑtinent
diuini tatem in quib illi ẽ a equalis :
omnia quachab& habendo Neqeni
ta & filia fuerat accepturus quod
aitdemeaaccrpi&. Sedutiq depatre.
de quopcedit sp̃rde quoẽ natur᷑ &
filiur & clarificatus sum inquid
mneis. Nunc suam qͣ larificationẽ
Atamquam factantdicit cũ ad¬
huc e futara supenur auapatre
poscebatutfier&. Sedutrumipra
sit clarificatio dequadixerat o&
nuno clarificame tupat̃ apud
tem&ipsum claritater quam
habui prius quam mundus ẽ& capud
te.utiq requirendume Sieni
apudte quomodo ineir. Ancum
hocipsum in notescitineir ac ꝑ ip¬
sos omnibi qui credunteir testib
suir pos sumurplane sicintellege¬
re dixirre dnm dea postolis quod
clarificatursit ineis. Dicendo enĩ
eeiam factumostendit iam fuirre
p̃destinatum & certum haben uo¬
luit quod ẽ& suiturum &i amin¬
quidnꝰ suminmundo & hi in mundo

Expanded text:
o accipiet, et annuntiabit vobis, de his dixit quae ad ipsam Patris pertinent divinitatem, in quibus illi est aequalis, omnia quae habet habendo. Neque ta et Filio, fuerat accepturus quod ait, de meo accipiet, sed utique de Patre, de quo procedit Spiritus, de quo est natus et Filius. Et clarificatus sum, inquit, in eis. Nunc suam clarificationem tanquam facta sit dicit, cum adhuc esset futura: superius autem a Patre poscebat ut fieret. Sed utrum ipsa sit clarificatio de qua dixerat: Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui prius quam mundus esset, apud te, utique requirendum est. Si enim apud te, quomodo in eis? An cum hoc ipsum innotescit eis, ac per ipsos omnibus qui credunt eis testibus suis, possumus plane sic intelligere dixisse Dominum de Apostolis quod clarificatus sit in eis? Dicendo enim esse jam factum, ostendit jam fuisse praedestinatum, et certum haberi voluit quod esset futurum. Et jam, inquit, non sum in mundo, et hi in mundo
Abbreviated transcription (Latin):
psentiaspintali cumeis erat. utiq futurus pͥt
ascensionem sua & cuin tota ecclesi a sua
in hoc mundo usq in consummnatianem sae¬
culi. Ñ itaq re&tt in telleguntur dequiburdi¬
xent cumeem cũ eis ego seruabam eos illor
uisintibir quos insecredentes seruare iam coe¬
perat p̃sentia corporal & quos relicturus
suerat ab sentia corporali uteos cũ patre ser e¬
uar& p̃sentiasputali Postuero a diungit
inme ubimanifestius ostendit quod non
deomnib: ad cumꝑtinentib supenus loque¬
retur ab eoloco ubiait. Manifestaui nomen
tuumhominib quos de distimihi. Sed de
histantum qui eum cum illa dicer& audi¬
ebant. Abipsoitaq orationi seis exordio ubi
subleuatis oculis in caelum d. Pat̃uenit
hora darisica filiumtuum ut silius tuuscla¬
nfic& te usq adillud quod paulo post ait &
nuncclarificame tupat̃ apudtem &ipsum
clantate qua habui pnus mundur ẽ& apud

Expanded text:
praesentia spirituali cum eis erat utique futurus post praesentia spirituali cum eis erat utique futurus post ascensionem suam, et cum tota Ecclesia sua in hoc mundo usque in consummationem saeculi. Unde non utique recte intelliguntur de quibus dixerit, Cum essem cum eis, ego servabam illos, nisi hi quos in se credentes servare jam coeperat praesentia corporali, et quos relicturus fuerat absentia corporali, ut eos cum Patre servaret praesentia spirituali. Post vero adjungit  per verbum eorum in me. Ubi manifestius ostendit quod non de omnibus ad eum pertinentibus superius loqueretur, ab eo loco ubi ait, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi; sed de his tantum qui eum, cum illa diceret, audiebant. 3. Ab ipso itaque orationis ejus exordio, ubi sublevatis oculis in coelum, dixit, Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te, usque ad illnunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum, claritate quam habui antequam mundus esset, apud
Abbreviated transcription (Latin):
s dedieis & ipsi acceper̃ & cognouerum¬
S uerequia a te exiui & credider̃ qui atu
Sinemisisti quam qua & haecamniade
omnib: futuns fidelib dici potuerunt.
speciae ꝑ fectaicum adhuccent futura:
sed ut dehirsolis quostundab ebat discio¬
lir haecloqui intellegatur illud magir
urg& quod paulo postait. cueem cume
ego serbabam eos in nomine auo quorde¬
distimihi custodiui &t nomo ex hir penit
nisi filius ꝑditionis ut senpturaim pleat
iudamsignificans quitradiditeum. Existi
quippe duodenanonum en a postalorũ
solur penit. Deinde subiungit Nuncau
ad teuenio. Vnde manifestũ ẽ eum decor¬
porali suadixire p̃sentia. cu eem cum
eir egoseruabam eos uelutiiam cum eis
ea p̃sentia ne&. eo modo enuĩ signisicare
uolu it ascensioneni suam mox futuram de
tertim patiis unde uentururẽ aduiuos & mor¬
tuos iudicandos presentia itidem corporal
secund sidei regulani sanãq dostiina. Nam

Expanded text:
ipsi acceperunt et cognoverunt vere, quia a te exii, et crediderunt, quia tu me misisti. Quanquam et haec omnia de omnibus futuris fidelibus dici potuerunt specie perfecta, cum adhuc essent futura, sed ut de his solis quod tunc habebat discipulis haec loqui intelligatur, illud magis urget, quod paulo post ait: Cum essem cum eis, ego salvabam eos in nomine tuo. Quos dedisti mihi, custodivi; et nemo ex iis periit, nisi filius perditionis, ut Scriptura impleatur. Judam significans, qui tradidit eum. Ex isto quippe duodenario numero apostolorum solus ille periit. Deinde subjungit: Nunc autem ad te venio. Unde manifestum est eum de corporali sua dixisse praesentia: Cum essem cum eis, ego servabam eos, veluti jam cum eis ea praesentia non esset. Eo modo enim significare voluit ascensionem suam mox futuram, dexteram Patris, unde venturus est vivos et mortuos judicare, praesentia itidem corporali secundum fidei regulam sanamque doctrinam; nam
Abbreviated transcription (Latin):
rume& homini qui eum ioram haminib:
negauirr& Dedi tergo eis uerbasic dquae
dediteipat̃. Sed quando illa ñ fonsinaurib
sed intus in cordib spintalit̃ acceperunt
Tuncuere acceperunt : quia tuncuere cogno¬
uerunt. Uereau cognouerunt quiauereere¬
diderunt ipsi au filio quomodo pat̃ ea uerba
dedent quib uerbis homopotent explicare :o
sacilior sane questio uid&ur si cecundumid
quodfilius ẽ hominis accipine apatre
lla uerba credatur quam quamnatur
exuirgine quando & quomodo eadidice¬
accipissea patre ista uerba cogitatur .ni¬
hilibi tempons cogit&ur qua n pnus fue¬
nt qui ean habuent atq ut haber&. quae
dofilio dedit: gignendo dedit. Ita enimde¬
dit filio pat᷑ sinequib filius ee nͥporr& :
sicuteideditum e& Nam quo modo alit̃¬
uerbo uerbad ar& aliqua in quo in effabi¬

Expanded text:
rum esset homini qui eum coram hominibus rum esset homini qui eum coram hominibus negavisset ? Dedit ergo eis verba sicut dixit, quae dedit ei Pater: sed quando illa non foris in auribus, sed intus in cordibus spiritualiter acceperunt, tunc vere acceperunt, quia tunc vere cognoverunt; vere autem cognoveruntdiderunt. Ipsi autem Filio quomodo Pater ea verba dederit, quibus verbis homo poterit explicare? Facilior sane quaestio videtur, si secundum id quod Filius est hominis accepisse a Patre illa verba credatur, quanquam natus ex Virgine, quando et quomodo ea didiceaccepisse a patre ista verba cogitetur, nihil ibi temporis cogitetur, quasi prius fuerit qui ea non habuerit, atque ut haberet quae Deo Filio dedit, gignendo dedit. Ita enim dedit Filio Pater, sine quibus Filius esse non posset, sicut ei dedit ut esset. Nam quomodo Verbo verba daret aliqua, in quo ineffabi
Abbreviated transcription (Latin):
runt uere. &x ponere uoluit adiungendo &
credider̃ hocitaq credider uere quod cos¬
nouer̃ uere id eniꝰ a teexiui. quod est tu
me misisti. cumergo dixisr& cognoueri
uere nequis qua ꝑ utar& istam cognitione
tamquam ꝑ sp&ciem factãñ ꝑfidem expo¬
nendo addidit. &credider ut sub audiam⁊
uere. & intellegamur hocdiaum eẽ cogno¬
uer uere quod est credider̃ uere. N eo mo¬
doquem signisicauit paulo antecũ .d. Modi
creditis uenit hora & iamuenit ut disꝑgo¬
mini unus quisꝗ in ꝓpna & mesolum re¬
linquatis. Sed crediderunt uereud est quomoe¬
do redendum ẽ in concurre firm ȩstabilit̃
Aahucergo discipul n̾erantitales quales eordic
uerbis preaenti tempons quasiiam eent pre¬
nuntians quales futum eent acceptoscilic&
quem prius qua acciperent quo modo serua¬
uerunt eius rermonem quod deillis quasife¬
cennt dix . Quando primus earum ter eum
negauit. Cum exore eius audis r& quid futu¬

Expanded text:
xponere voluit adjungendo: Et crediderunt. Hoc itaque crediderunt vere quod cognoverunt vere. Id enim est a te exii, quod est: Tu me misisti. Cum ergo dixisset Cognoverunt vere, ne quisquam putaret istam cognitionem jam per speciem factam, non per fidem, exponendo addidit et crediderunt, ut subaudiamus vere, et intelligamus hoc dictum esse: Cognoverunt vere, quod est: Crediderunt vere; non eo modo, quem significavit paulo ante, cum dixit: Modo creditis? Venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in propria, et me solum relinquatis . Sed crediderunt vere, id est quomodo credendum est, inconcusse, firme, stabiliter, m relicturi. Adhuc ergo discipuli non erant tales, quales eos dicit verbis praeteriti temporis, quasi jam essent, praenuntians quales futuri essent, accepto sciliceQuem priusquam acciperent quomodo servaverunt ejus sermonem, quod de illis quasi fecerint, dixit; quando primus eorum ter eum negavit , cum ex ore ejus audisset quid futu
Abbreviated transcription (Latin):
amus. Etmmisit eũ anas ligatũ ad caiphan
pontificem ad illus enim sicut inattheur
dic̃ ab initio duaebatur. qm̃ ipse erat illius
anni pinceps sacerdotũ al̃eluppe
intellegendi sunt agere solere annos a¬
bo pontifices id est princ ipes sccerdotũ
qui erant illo tẽpore annas & caiphas
quos &lucastuangelista cõmemoratnar¬
rane quotempore coepent dñr ap̃curso¬
re iohanne p̃dicareregnũ celorum &
congregare discipulos Sic enim dicit
subpiincipib: sacerdotũ anna & caipha
factum ẽ uerbũ dm̃ suꝑiohanne ⁊acha¬

Expanded text:
amus. Et misit eum Annas ligatum ad Caipham amus. Et misit eum Annas ligatum ad Caipham pontificem. Ad illum, sicut Matthaeus dicit, ab initio ducebatur, quoniam ipse erat illius anni princeps sacerdotum. Alternos quippe intelligendi sunt agere solere annos ambo pontifices, id est principes sacerdotum, qui erant illo tempore Annas et Caiphas, quos Lucas evangelista commemorat, narrans quo tempore coeperit Domini praecursor Joannes praedicare regnum coelorum, et congregare discipulos. Sic enim dicit: Sub principibus sacerdotum Anna et Caipha, factum est verbum Domini super Joannem Zacha
Abbreviated transcription (Latin):
Curnꝰ fe̾c qđ ipse p̃cepit ꝑ cutienti eram s
sic repondere sed maxilla debuit alte¬
ra p̃parare quicquid & ueraciter man¬
su&c iusteqr respondit : & n̾ solũ altt¬
rã maxilla itcrũ ꝑcusnuro sediotũ cor¬
pur figdidũ p̃paniuit inligna& hinc po¬
tius demonitrauit qđ demonstrandũ funit
sua scilic& magnailla pecptapatientie ñ
ostentatione corporis sed cordis prȩparatio¬
ne facienda. Ficn potest ut altera maxis¬
la usibilit̃ homo prȩbeat &iritus: quan¬
to ergo melius &respond& ueraplacatis &
ad ꝑserenda grauiora tranquillo animo
fit paratur Bcatus ẽ enimquiin omnib:
quȩ iniusta piustitiapatit᷑. potest ueracit̃
dicere Panitũ cormm̃ dẽ paratũ cormm.
Hinc fit quippe qđ sequiticantabo & psal¬
lam quod paulus & barnabas &ia in uin¬
culis dunssimis facere poruerunt. Sed
ad narnationis euangelice sequentia rede¬

Expanded text:
Cur non fecit quod ipse praecepit ? percutienti enim non Cur non fecit quod ipse praecepit ? percutienti enim non sic respondere, sed maxillam debuit alteram praebere. Quid quod et veraciter, mansuete, justeque respondit, et non solum alteram maxillam iterum percussuro, sed totum corpus figendum praeparavit in ligno? Et hinc potius demonstravit, quod demonstrandum fuit, sua scilicet magna illa praecepta patientiae non ostentatione corporis, sed cordis praeparatione facienda. Fieri enim potest ut alteram maxillam visibiliter praebeat homo et iratus. Quanto ergo melius et respondet vera placatus, et ad perferenda graviora tranquillo animo fit paratus? Beatus est enim qui in omnibus quae injuste pro justitia patitur, potest veraciter dicere, Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum: hinc fit quippe quod sequitur, Cantabo et psallam ; quod Paulus et Barnabas etiam in vinculis durissimis facere potuerunt. 5. Sed ad narrationis evangelicae sequentia rede
Abbreviated transcription (Latin):
ut nꝰ possent iuste acueraciter enminan.
& quotiens cũꝙ intendꝰgando temptarun
utinuenirent unde & accus arent eũ.
siceis respondit ut omnes eorũ retun¬
derentur doly& calumniae frustrarent
Ideo dicebat quid me intemgar in tenoga
eos qui audierant quid locutur sum ip¬
sis. Eccesciunt quaed ixenmego Haec
aucumdixisr& unus adsistenrministre¬
ru. dedit alapa ihudicens. Sic respon¬
despontificiꝰ Respondit eiiħr. Simale
locutus sum. testimoniũ perhibe detne
malo Si aubene quidmecedir quid
istares ponsione ueriusmansu&iur
iustiur eius ẽ eniꝰ de quopfectica uox
praecesserat. intende & ꝓspere ꝓcede
pent alapamo Nonne uellemur eũ qui
ꝓcus sit aut celestuigne consummi aut
terra deiscente sorber aut corepiũ
daemonio uolutan. aũtali quahuus¬
modi quolib& poena uelelia ꝗrauiore
punin ÷quid eni hor ꝑ potentia iubere
nꝰ potuirs & ꝑquem sastus ẽ mundur
nisi patientia nos docere maluir&
qu auincitur inundur. Hcdic aliquis

Expanded text:
te ac veraciter criminari: et quotiescumque interrogando tentarunt, ut invenirent unde accusarent eum, sic eis respondit, ut omnes eorum retunderentur doli, et calumniae frustrarentur. Ideo diceos qui audierunt, quid locutus sum ipsis. Ecce hi sciunt quae dixerim ego. Haec autem cum dixisset, unus assistens ministrorum dedit alapam Jesu. dicens: Sic respondes pontifici? Respondit Jesus: Si male locutus sum, testimonium perhibe de malo. Si autem bene, quid me caedis? Quid ista responsione verius, mansuetius, justius? Ejus enim est de quo prophetica vox praecesserat: Intende prospere, proceperit alapam, nonne vellemus eum qui percussit, aut coelesti igne consumi, aut terra dehiscente sorberi, aut correptum daemonio volutari, aut aliqua hujusmodi qualibet poena, venetiam graviore puniri? Quid enim horum per potentiam jubere non potuisset per quem factus est mundus, nisi patientiam nos docere maluisset qua vincitur mundus? Hic dicet aliquis:
Abbreviated transcription (Latin):
uelut onmen obiectũ. patesaciens nob cogi¬
tationer hominũ quas ipse nouerat quam
uane sunteas que post responsionẽ pilati &iã
iudeis & gentibus oportunius uptiusq res¬
pondens regnum in eũ non ẽ dehocmun¬
do Quodsi in terrogantipilato continuo
respondiss& n&ia iudeis sed solisgentibus
hoc ddese opinantibus respondist uideretꝰ
ego iudeus sum geis tua & pontisico tra¬
diderunt temihi quid e&isti  Abstulit

Expanded text:
velut crimen objectum: patefaciens nobis cogivelut crimen objectum: patefaciens nobis cogitationes hominum, quas ipse noverat, quoniam vanae sunt ; eisque post responsionem Pilati, jam Judaeis et Gentibus opportunius aptiusque respondens, Regnum meum non est de hoc mundo. Quod si interroganti Pilato continuo respondisset; non etiam Judaeis, sed solis Gentibus hoc de se opinantibus respondisse videretur. ego Iudaeus sum? gens tua et pontifices tradiderunt te mihi: quid fecisti? respondit
Abbreviated transcription (Latin):
ei. iues rexiudacoru᷑ & respondit ilis. Atem&¬
ipso hoc dicis analii tibi dixer̃ deme. Sciebat
utiꝗ diis & quodipse in ter ogauit. & quad ille
responsurus fuit. Sed tamendici uoluit
nut ipse nescir& sedut senberetur quod
nos uoluit ut sciremꝵ Responditeipilatur
Nũ quidego uidaeur sum gens tua. & pontisi¬
cer tradider temih quid secisti: Respondit
n traderer iudacis: Nunc au regnũ ieum
luit. Sed pnus nob de moñ stranda fuerat
uanahominũ de segno eius opinio siuegentiũ.
siue iuda eoru. Aquib: pilatus audierat quasi
ꝓpterea morte fuis s& plectanł. quodinl¬
cituaffectauent regnir uel qinsolent regna¬
tums inuidere regnanter. & uidele& cauen¬
dũerat. ne eius regnũ siueromanis. siue
udaeis e& aduersum. Poterat audñr quod
re ubreid. tuer rex iudaeorũ. Sedeu̾uicu¬
simintenxganr utrũ hocasem&ipso dicer&
an audiss& ab ala  illores pondente ostende¬
re uoluit hoc sibi apud illũ fuisse aiuda eis

Expanded text:
ei: Tu es rex Judaeorum? Et respondit Jesus: A temetipso hoc dicis, an alii tibi dixerunt de me? » Sciebat utique Dominus et quod ipse interrogavit, et quod ille responsurus fuit; sed tamen dici voluit, non ut ipse sciret, sed ut scriberetur quod nos voluit ut sciremus. « Respondit Pilatus: Numquid ego Judaeus sum? Gens tua et pontifices tradiderunt te mihi: quid fecisti? respondit non traderer Iudaeis; nunc autem meum luit: sed prius nobis demonstranda fuerat vana hominum de regno ejus opinio, sive Gentium, sive Judaeorum, a quibus id Pilatus audierat: quasi propterea morte fuisset plectendus, quod illicitum affectaverit regnum; vel quoniam solent regnaturis invidere regnantes, et videlicet cavendum erat ne ejus regnum sive Romanis, sive Judaeis esset adversum. Poterat autem Dominus quod re, ubi ei dixit, Tu es rex Judaeorum? sed eum vicissim interrogans utrum hoc a semetipso diceret, an audisset ab aliis, illo respondente ostendere voluit hoc sibi apud illum fuisse a Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
ditinibi. cumitaq xp̃s testimoniũ ꝑhbeat uen¬
tati ꝓf& totestimonium ꝑhib&sib. Ei quippe
nium ꝓhibeo deme qđ uero ait. omms quiest
uit qui asxundũ ꝓpositĩ uocauit. acꝑ hoc ñ¬
ditiquia exuentate est idert quiaboc illido¬
num &uentate conlatũ ẽ: quod quid ẽ ali¬
ud quã donantexp̃o credit inxp̃m Dix cipi

Expanded text:
dit mihi. Cum itaque Christus testimonium perhibet veritati, profecto testimonium perhibet sibi: ejus quippe nium perhibeo de me . Quod vero ait, Omnis qui est vit qua secundum propositum vocaudit quia ex veritate est, id est, quia hoc illi donum ex veritate collatum est. Quod quid est aliud quam, donante Christo, credere in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
gellabunt & intersiciunt ei & tertiadie
resurg& Nimirũ ergo ista significauit dñr
qua e& morte monturur Nonquodhic
mortẽ crucis uell& intellegi sed quod
eũ iuda ei faisrentgentib̵ traditun hocẽ
romanis Napilatus romarꝑ erat euma
inuidaea romanipraes dẽ miserant᷑
u tergo iste sermoihũ impleretur idest
ut eumsibi traditũ genter in t̃ficererr
qđibis futurx ee praedixerat. Id eopilat
iuda eis. ut setunđ legem sua iudicaren
eu noluer̃ eũ accipere dicenter nobnl¬
c& int̃sicere quemqua. Ac sicimplecu
ẽ sermoihu quẽ desua morte p̃dĩx ut eu
auida eis traditu in t̃ficerent gente sini¬
nore scelere quã uida ei quiseiftomo ab
eus int̃fecaone uelut alenos facere uolu¬

Expanded text:
interficient eum, et tertia die resurget » ? Nimirum ergo ista dicendo significavit Dominus qua esset morte moriturus: non quod hic mortem crucis vellet intelligi, sed quod eum Judaei fuissent Gentibus tradituri, hoc est Romanis. Nam Pilatus Romanus erat, eumque in Judaeam Romani praesidem miserant. Ut ergo iste sermo Jesu impleretur, id est, ut eum sibi traditum Gentes interficerent, quod Jesus futurum esse praedixerat; ideo Pilatum reddere Judaeis, ut secundum Legem suam judicarent eum, noluerunt eum accipere dicentes, Nob interficere quemquam. Ac sic impletus est sermo Jesu, quem de sua morte praedixit, ut eum a Judaeis traditum interficerent Gentes; minore scelere quam Judaei, qui se isto modo ab ejus interfectione velut alienos facere volu
Abbreviated transcription (Latin):
et ñ quusc regetimuit conpnen. sedtudicis ita
libratũ c̃ut neque seregẽ negeor&x c̃enim cuius
egnum nꝰ ẽ dc hocmundo neq regem talẽ seoe
cat&u cuius regnũ put&ur ẽe de hoc mundo.
taleꝰ quippe sentiebat quidixerat. ergo rex esturs
ait. Ego in hoc natus sum & ad hoc ueni in mnun¬
tus sum taquã dixent in hacre natus sum uł
Ingreconamq euangelio nibi lest huiur locu¬
tionis ambiguum. Unde manixenũ est cũtẽ¬
poralẽ natiuitatẽ sua hic conime moranst qua
in carnatur uenit in mundũ. ñ illa sine initio
quadt̃ erat ꝑquẽ pater condidit mundũ
in hocergo sedix̃natum idest ꝓpt̃ hocnatum .s.¬
& adhocuenisse in mundum utiq nascendo
deuirgine. ut testimonium penbeatuentati.
ed quia nononiniũ cͥfides. Ad iunexit. atq ait
omnis qui est exuentate audit inea uocc. Au

Expanded text:
em se timuit confiteri; sed Tu dicis ita libratum est, ut neque se regem neget rex est enim cujus regnum non est de hoc mundo, neque regem talem se esse fateatur, cujus regnum putetur esse de hoc mundo. Talem quippe ille sentiebat qui dixerat, Ergo rex es tu? e subjungit: Ego in hoc natus sum, et ad hoc veni in muntus sum, tanquam dixerit: In hac re natus sum, se» In Graeco namque Evangelio nihil est hujus locutionis ambiguum. Unde manifestum est eum temporalem nativitatem suam hic commemorasse, qua incarnatus venit in mundum: non illam sine initio, qua Deus erat, per quem Pater condidit mundum. In hoc ergo se dixit natum, id est, propter hoc natum, et ad hoc venisse in mundum, utique nascendo de virgine, ut testimonium perhibeat veritati. Sed quia non omnium est fides, adjunxit atque ait: Omnis qui est ex veritate, au
Abbreviated transcription (Latin):
ob̵ ñlic& int̾ficere quemqua: quid est quodlo¬
quitꝰ insanacrudeltar ann̾int̃ ficiebant. quen
nemale factohb p̃sertim qualem ista putabant
asuodo seductonb parcant. Sed intellegendũ
ẽ eos dixisse ñ sibilcere int̃ficere quemqua
ppfestidiei scitatẽ quẽ celebrare iam coepe¬
rant. Ppquẽ de ingres su &ua p̃toni c̃tamina¬
n m&uebant. Ita neobduriustir fasi iħ lite. itane
omnẽ sensum niinia inaltia ꝑdidistir. ut ideo
uos a sanguine in nocentir inpollutorẽe creda¬
tis quia eũ fundenđ & tentradidistu : Nũ quid
& pila turillũ qui potestatieiar a uobingent᷑
occidendur suis e manib occisurur: Sin euuoluir

Expanded text:
Nobis non licet interficere quemquam. Quid est quod loNobis non licet interficere quemquam. Quid est quod loquitur insana crudelitas? An non interficiebant, quem ne malefactoribus, praesertim qualem istum putabant a suo Deo seductoribus parcant ? Sed intelligendum est eos dixisse non sibi licere interficere quemquafesti sanctitatem, quem celebrare jam coeperant; propter quem de ingressu etiam praetorii contaminari metuebant. Itane obduruistis, falsi Israelitae? itane omnem sensum nimia malitia perdidistis, ut ideo vos a sanguine innocentis impollutos esse credatis, quia eum fundendum alteri tradidistis? Numquid et Pilatus illum, qui potestati ejus a vobis ingeritur occidendus, su
Abbreviated transcription (Latin):
annȩ qđ ad audiendđ ihi ambo conuenera
caiphas pr&cit ad pra&onũ praesidir & soci¬
ro suo iħm relinquerat audienđ aut indo¬
mocaiphae pra&onumpilatur acceperat¬
& tanta domus erat ut seor sumhabitante
dr̃m suume seor sumui dicẽ ferre. Eratau
mane & ipsii decti qui ducebant ihm̃ñ in¬
troier̃ in pra& onuin hoce in eã partem do¬
m quã pilatus tenebat. sicipsa erat doitus
caiphae. Curau n introier in pra&onum
exponens causa ÷ ut nͥ contaminarentur in¬
quit sed ianducarent pascha. Dies enir
agere coeper̃ atimorum quib̵ dieb conta¬
minatio ilbs erat. in ahegenȩ habitaculus
introre. Gimpia caecitar habitaculo ui¬
diese& contaminarentur alieno & ñ con¬
taminarentur scelere ꝓpnio. Abenigen
iudiois pra&ono contam inantiĩe¬
bant & fratiis in nocentir sanguine ñ timeb ant.
u hoc solũ interin dica ubirea malorũ c̃scientia
& sccund lege̾ ur̾at iudcate eũ. Dixer̾ ergo iudaei.ꝰ

Expanded text:
Annae, quo ad audiendum Jesum ambo convenerant, Caiphas perrexerat ad praetorium praesidis, et socero suo Jesum reliquerat audiendum: aut in domo Caiphae praetorium Pilatus acceperat, et tanta domus erat, ut seorsum habitantem dominum suum, seorsum judicem ferret. 2. Erat autem mane, et ipsi, id est qui ducebant Jesum: non introierunt in praetorium, hoc est in eam partem domus quam Pilatus tenebat, si ipsa erat domus Caiphae. Cur autem non introierunt in praetorium, exponens causam, Ut non contaminarentur, inquit, sed ut manducarent Pascha. Dies enim agere coeperant azymorum: quibus diebus contaminatio illis erat in alienigenae habitaculum intrare. O impia caecitas! Habitaculo videlicet contaminarentur alieno, et non contaminarentur scelere proprio? Alienigenae judicis praetorio contaminari timebant, et fratris innocentis sanguine non timebant: ut hoc solum interim dicam, ubi rea malorum conscientia Legem vestram judicate eum. Dixerunt ergo ei Judaei:
Abbreviated transcription (Latin):
arma & sagiitȩ & linquaeorũ maceraacuta
e ccequib̵ armis quibsagittir qua machera
iustũ int̃ fecistir quando uoburt̃ ficere quẽquẽ
nlicere dixistir Hit ẽ quodadc̃ prachendend
ihm̃ cũsacer do tũ nueninsent pynciper sed
misissent Lucastam̃ euangesta ait in eodẽ
narationis suae loco. Dauã dea rihr quiuent

Expanded text:
acuta . Ecce quibus armis, quibus sagittis, qua machaera justum interfecistis, quando vobis interficere quemquam non licere dixistis. Hinc est quod ad comprehendendum Jesum, cum sacerdotum non venissent principes, sed misissent; Lucas tamen evangelista in eodem narrationis suae loco ait: Dixit aut
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus tradidit euꝰ. Ut intellegat᷑ iudas
ñlaudabilir utilitate traditionis huius.
sed scdens uoluntate dãpnabilis. Ad¬
duxerunt eum sic̃ iohanne eu angelista
narrat adanna primũ noc tac& causam
curita factũ sit. erat enim inquit soce
c̃a iphe qui erat pontif & amu illiur. erat
s aũ inquit caiphar qui consiliũ deditiu
s deir. quia expeditunũ hominẽ mon ꝓ
populo Mcrito & matdieuscũ id breui

Expanded text:
adidit eum ; ut intelligatur Judas, non laudabilis utilitate traditionis hujus, sed sceleris voluntate damnabilis: Adduxerunt eum, sicut Joannes evangelista narrat, ad Annam primum. Nec tacet causam cur ita factum sit: Erat enim, inquit, socer Caiphae, qui erat pontifex anni illius. Erat autem, inquit, Caiphas qui consilium dedit Judaeis, Quia expedit unum hominem mori pro populo. Merito et Matthaeus cum id brevi
Abbreviated transcription (Latin):
hendihm quidaliud quã ipsi insuaeiu sun
portestate uener si comnes qui crucifigendũ
morte monturus. Si morte crucir iucue¬
lim accipere taniqideo dixenim iudaci
nob ñ lic& int̃ficere quemqua. quia in t̃fici
aliud est. aliu dcrucisigi. Nuideo quo¬
modo id possit ẽsequent᷑ intellegi. cũ hoc
adpilati uerbares ponderent quib eidixe¬
rat. accipite eũ uob & secanđ legẽ uram
udicate eũ. Numquid ergo ñ eũ põteran
accipere & ipsieũ qucifigere Siꝑtale

Expanded text:
esum, quid aliud quam ipsi in suae jussionis potestate venerunt? sic omnes qui crucifigendum esset moriturus: si mortem crucis hic velimus accipere, tanquam ideo dixerint Judaei, Nobis non licet interficere quemquam, quia interfici aliud est, aliud crucifigi; non video quomodo id possit consequenter intelligi, cum hoc ad Pilati verba responderint, quibus eis dixerat, Accipite eum vos, et secundum Legem vestram judicate eum. Numquid ergo eum non poterant accipere, et ipsi eum cruci
Abbreviated transcription (Latin):
pucpuellȩ que potutrunt. &mnum erabi¬
birsocia ar itone martirũ in regnũ cȩlor̃ fortitꝰ
&cucolenter intrauit quod tunc isten potunit
quilaues regnieius accepit : ecceunde dictu
est. sinit chos abire quandose ꝓnobir tradidit
qui suo sanguine nosrodemit. Utim pler&ur
qoꝰ qua: utiq enim p&rus sine gatoxp̃o hinc ir&
uidaliud quã perira& stabantau serui&mi¬

Expanded text:
ue potuerunt, et innumerabilis societas sanctorum martyrum in regnum coelorum fortiter et violenter intravit, quod tunc iste non potuit, qui claves regni ejus accepit ? Ecce unde dictum est, Sinite hos abire, quando se pro nobis tradidit, qui suo sanguine nos redemit; ut impleretur quemquam. Utique enim Petrus si negato Christo hinc iret, quid aliud quam periret? 3. Stabant autem
Abbreviated transcription (Latin):
ddo milnsufficit facultas uel cordis uel lin¬
quae dicere quomodo uolo. & forite non
dgne uolo. Quomodo dicenđ est necsic
tamer ponsum dicere : quomodo uolo
quan tominur quo modo dicendu est: Ego
Di e& iohannes eum quem nouerat : sedineo

Expanded text:
do mihi sufficit facultas vel cordis vel lindo mihi sufficit facultas vel cordis vel linguae, dicere quomodo volo? Et forte non digne volo quomodo dicendum est; nec si tamen possum dicere quomodo volo: quanto minus quomodo dicendum est? Ego cere. 11. Discit Joannes eum quem noverat: sed in eo
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃usc̃o Non aitipse est dñs. ñ aitipse ẽxp̃s¬
ñ ait ipse e hs naitipse est quinatus est
de uirgine mana postenor ae pnorae
Nait hociam enim hoc noueratio hannes
Sed quid ñ nouerat tanta potestatẽ bap¬
tismiipsum dnm habiturum & sibi reaenurx
Siue p̃sente in terra: siue absente corpore
incaelo & p̃setẽ maiestate sibireitenturũ
baptismipotestate : Nepaulur dicer&
baptis mũ meũ nep&rus dicer& baptismũ
meum. Ideo uid& e. intendite uoces aposto¬
lorum Nemo a postolorum D. baptismũ
meum. qua uis unumomniũ e& euangeliũ.
tamen inuenis dixisre euangeliũ meum nꝰ m¬
uenis dixinre baptismu meum. Hocergo
didicit iohannes fp̃s mei. Quod dicit iohan
ꝑcolumba: discamus & nos ñ eni colũbe
iohannem docuit. & ecclesia ñ docuit. Cui
ecclesi ae dictũ ẽ : Vna e columba mea:
cebat io hannes in colũba. quare in coluba
didicit õporaebatenim ut discer& nec
hoc forte oporaebat . nisiut ꝑ colũbam dir¬
cer&. Quiddic& decolũba sp̃s mei autquan¬

Expanded text:
stus; non ait, ipse est Deus; non ait, ipse est Jesus; non ait, ipse est qui natus est de virgine Maria, posterior te, prior te: non ait hoc; jam enim hoc noverat Joannes. Sed quid non noverat? Tantam potestatem Baptismi ipsum Dominum habiturum et sibi retenturum, sive praesentem in terra, sive absentem corpore in coelo et praesentem majestatem: ne Paulus diceret, Baptismus meus; ne Petrus diceret, Baptismus meus. Ideo videte, intendite voces Apostolorum. Nemo Apostolorum dixit, Baptismus meus. Quamvis unum omnium esset Evangelium, tamen invenis dixisse, Evangelium meum: non invenis dixisse, Baptisma meum. 10. Hoc ergo didicit Joannes, fratres mei. Quod didicit Joannes per columbam, discamus et nos. Non enim columba Joannem docuit, et Ecclesiam non docuit, cui Ecclesiae dictum est, Una est columba mea . cebat Joannes in columba, quare in columba didicit? Oportebat enim ut disceret: nec hoc forte oportebat, nisi ut per columbam disceret. Quid dicam de columba, fratres mei? aut quan
Abbreviated transcription (Latin):
& incipis facere uentatem : uenir aũ adluce
ut manifestentur opera tua qui a in dõ
facta sunt. Quia& hocipsũ quod tibi dir¬
plicuit peccatum tuis. ñ tibi displicer&
nisi dĩticilucers& eius uentas tibi
ostendor &: Sed quia & admonitus dili¬
git peccata sꝰ a oditadmonentem lucem
& fagite: ut n appareant opera eius
mala quaediligit. Qui au̾ facit uenta¬
tem accusat in semalasua ñ sibi parcit
ñ sibiignoscit ut dr ignoscat. Quia quod
uult ut dr ignos cat ipse agnoscit. &
uenit adlucẽ. Cuigratia sagit quod illi
quid inseo disr& ostendent. Dicitdõ. Auerꝰ¬
tofaciemtua apeccatis meis & qua fronte
dicit: nisiiterum dicat qm facinus ieu
ego agnosco & peccatum meum contrame:
est semꝑ. Sit ante ite quod nous ẽẽ antedm.

Expanded text:
et incipis facere veritatem. Venis autem ad lucem et incipis facere veritatem. Venis autem ad lucem ut manifestentur opera tua, quia in Deo sunt facta; quia et hoc ipsum quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi displiceret, nisi Deus tibi luceret, et ejus veritas tibi ostenderet. Sed qui et admonitus diligit peccata sua, odit admonentem lucem et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala quae diligit. Qui autem facit veritatem, accusat in se mala sua; non sibi parcit, non sibi ignoscit, ut Deus ignoscat: quia quod vult ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et venit ad lucem; cui gratias agit, quod illi quid in se odisset ostenderit. Dicit Deo, Averte faciem tuam a peccatis meis: et qua fronte dicit, nisi iterum dicat, Quoniam facinus meum ego cognosco, et peccatum meum coram me est semper ? Sit ante te quod non vis esse ante
Abbreviated transcription (Latin):
bras qua lucȩ Eranteni malao peraeorum
quidest hoc quorum enĩ erant bona opera
nonne uenisti ut iustifices impios. Sed dile¬
xerunt in quid tenebras magis qua lucem:
Ibi posuit uim multi enĩ dilexerunt peccata
sua. multi confessi sunt peccata sua. quia qui
confit&ur peccatasua & accusatpeccatasua
iam cũdo facit: Accusat dr̃ peccatatua & si
tu accusir coniungenrdõ. Quasi duae ressint
homo & peccator quodaudis homads fecit
quod audis peccator ipse homo fecit : Dele
quod feciti. at saluet dr̃ quod fecit Opora&
ut odens inte opus tuis. & ames inte opus
dĩ Quali coepent cabidisplicere quod fecisti.
inde incipiunt bonaoperatua. quia accusas
mala operatua. Initium operum bono¬
rum. confessio ẽ operummalorum pa¬
cis uentate & uenir adluce: Quid estfa¬
cisuentate: E te palpas nꝰ tibiblandins
ñ te adulas n dicis iustursum cũ siriniquis

Expanded text:
bras quam lucem: erant enim mala opera eorum? bras quam lucem: erant enim mala opera eorum? Quid est hoc? quorum enim erant bona opera? Nonne venisti ut justifices impios? Sed dilexerunt, inquit, tenebras magis quam lucem. Ibi posuit vim: multi enim dilexerunt peccata sua, multi confessi sunt peccata sua: quia qui confitetur peccata sua, et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Deus peccata tua: si et tu accusas, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo et peccator. Quod audis homo, Deus fecit: quod audis peccator, ipse homo fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis in te opus tuum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Initium operum bonorum, confessio est operum malorum. Facis veritatem, et venis ad lucem. Quid est, Facis veritatem? Non te palpas, non tibi blandiris, non te adulas; non dicis, Justus sum, cum sis iniquus,
Abbreviated transcription (Latin):
respso sudicabens. Ui dequid ait: qui creditineuꝰ
qndicatur. Qui au nꝰ credt quid dicturums
sperabas nisiiudicatur  ao diturus erat iam
inquid iudicatur ẽ . N dũ apparunt iudiciums
sed iam factũ ẽ iudicium. Nouit enĩ dñs qui sunt
enis nouit quiꝑinaneant adcorona qui ꝑma¬
neant ad flama. nouit in area sua tniticum
famiudicatus ẽ qui ñ credit: quare iudicatus
e: quia nͥ credidit in nomine unigeniti filii dĩ:
Soc e dũ iudiciũ quia lux uenit inmundum &
dilexerunt homines magis tenebras qua luce.s
rant enĩ mala opera eorum fr̃s mei quoruopes¬
scquitur. Quiau facit uentatem uenitadluce᷑
ut manifestentur opera eius. quia indo sunt fac
ta. Quomoddoquida bonũ opus fecerunt ut
tores inuenit. & omnes a peccato sanat: & ser¬
pensille aquofigurata e mors dñi eossanat
qui morsi fuerant & p̃ꝑ morsum serpentis
erectus e serpens. idest mors dñi ꝓꝑ moraa¬
ntellegitur hoc ẽ iudiciũ qmꝰ lux uenit in
mundum & dilexerunt homines magistene¬

Expanded text:
 judicaberis. Vide quid ait: Qui credit in eum non judicabitur, qui autem non credit, quod dicturum sperabas, nisi, judicatus est  jam, inquit, judicatus est . Nondum apparuit judicium, sed jamejus, novit qui permaneant ad coronam, et qui permaneant ad flammam; novit in area sua triticum Jam dijudicatus est qui non credit. Quare judicatus est? « Quia non credit in nomine unigeniti Filii Dei.  judicium, quia lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem; erant enim mala opera eorum. Fratres mei quorum bosequitur: Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in Deo suta. » Quomodo ergo quidam bonum opus fecerunt, uttores invenit, et omnes a peccato sanat: et serpens ille, in quo figurata est mors Domini, eos sanat qui morsi fuerant : et propter morsus serpentis erectus est serpens, id est, mors Domini prop lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tene
Abbreviated transcription (Latin):
& nescio ubi posuer eu Angelilacii max
ꝓhirbebant ubi quid aliuo qua faturum
quod aminodo gaudiũ nuntiabant: Itaenĩ
dixer quid ploras: Aosi dicerent plorare
nol atilla eos putanr intens gasse nescien¬
tes causas ꝓditlacn marũ quiatuler m¬

Expanded text:
 nescio ubi posuerunt eum. Angeli lacrymas prohibebant, ubi quid aliud quam futurum quodammodo gaudium nuntiabant? Ita enim dixerunt Quid ploras? ac si dicerent: Plorare noli. At illa eos putans interrogasse nescientes, causas prodidit lacrymarum: Quia tuler
Abbreviated transcription (Latin):
Videbat tangebatꝗ hominẽ & c̃fitebatur
dinquem ñ uidebat neꝗtangebatꝰ Sed
ꝑhocqđ uidebatatꝗ tangebat: illudia
dicim audi& uide qua beneson& ol¬
fao & uide qua beneoleat : gusta &uude
quabenes apiat: tange & uide quã be
Ergo siue intuendo siue &iam tangendo.
qui aui distime in quit credidisti: quã cr
dicipossit nꝰ̃ ausumsusse discipulum
tangere cuseoffenea ille tangenđ ÷
Nenimsciiptue & teaigit thomar.
Sedsiue aspiciendo tantum. Sed siue
&ia tangendo uedent & credident il¬
lud quodsequit᷑ magis gentiũ sidem
p̃dicat atꝙ com̃datꝰ. Beatiquiñ uider̃

Expanded text:
Videbat tangebatque hominem, et confitebatur Deum quem non videbat neque tangebat; sed per hoc quod videbat atque tangebat, illud jadicimus, Audi et vide quam bene sonet, olfac et vide quam bene oleat, gusta et vide quam bene sapiat, tange et vide quam benErgo sive intuendo, sive etiam tangendo, Quia vidisti me, inquit, credidisti. Quamvis dici possit non ausum fuisse discipulum tangere, cum se offerret ille tangendum: non enim scriptum est, Et tetigit Thomas. Sed sive aspiciendo tantum, sive etiam tangendo viderit et crediderit, illud quod sequitur, magis gentium fidem praedicat atque com
Abbreviated transcription (Latin):
uob &hoc ob dixisra oftenditeis manur
& latur: clauienĩ mar fixerant. lancea
latur eiur aperat : ubi addubi tantium
corda sananda uulnerũ sunt seruata
uestigia Moli&u corpons ubi diuinitare¬
ratuestiaclausa n obftiter. Ille quippenꝰ
eis aꝑtis intrare potuit : quonascente
uirginitas matiis inuiola tapermansit
gauisi suntergo discipul uisod ño. Dergo o
cis atrum: pax uobis : iteratio conpirmatio t̃
ipse quippedat ꝑ ꝓph& a promista pacem
suꝑpaceꝰ : Sic̃ misit mepaterinquit & ggo
mittouos : equalẽ patiifiliũ nouimus seds
hic uerba medi atoris agnoscimusꝰ mediũ
quixpese ostonit dicendo illeme &oouor¬

Expanded text:
um hoc dixisset, ostendit eis manus et latus. » Clavi enim manus fixerant, lancea latus ejus aperuerat: ubi ad dubitantium corda sananda, vulnerum sunt servata vestigia. Moli autem corporis ubi divinitas erat, ostia clausa non obstiterunt. Ille quippe non eis apertis intrare pvirginitas inviolata permansit. Gavisi sunt ergo discipuli viso Domino. Dixit ergo eis iterum: Pax vobis. Iteratio, confirmatio est. Ipse quippe per Prophetam promisit pacem super pacem. Sicut misit me Pater, inquit, et ego mitto vos. Aequalem Patri filium novimus, sed hic verba Mediatoris agnoscimus, medium quippe se ostendit dicendo. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
bis lateat sacrantũi quod siueinueniame siue
inuenen minime ualcam⁊ in ee cam̃ nullomo¬
cdo dubitare debemt. Autergo sic dictis ẽ Nol
me tangerer ndũenim ascendiad patrẽmei
unu sint. Eius quippe intimissensib: quod¬
aminodo ascendit ad patrem quincineo
lysi cer&iut patn agnoscat aequalem ali

Expanded text:
t sacramentum: quod sive inveniamus, sive invenire minime valeamus, inesse tamen nullo modo dubitare debemus. Aut ergo sic dictum est: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum, unum sint. Ejus quippe intimis sensibus quodammodo ascendit ad Patrem, qui sic in eo profecerit ut Patri agnoscat aequalem: ali
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis quodbreuit̃ quide. sed tam̃ ai tenłic
ꝑtractare debemꝵ. Ihrquippe muli erẽ qua
illũ magistrumagnouit & appellaus÷ cũ l
ei reponder& fidẽ docebat & hortus anil÷
inetus corde tamꝗinhortosuo granusi napir
reminauit. quitẽ ergonol inetangero &
tamꝗ huiur ꝓhibitionis caus a quae rereitur
adiunoxit. N̾ dũ enĩ arcendi ad patrẽmeũ
quidesthocꝰ Sistansinterra i ⁊angitui. Se¬
densincaelo quom odo abhominib: tanqr¬
r&ur: quicerteantequa ascender& dis¬
cipulisse tangenđ obtulit dicenr Sicluca
euangehsta testatur. palpate& uid& eiquu¬
absurdus utdicat eum adiscipulis quidem
antequa ad patremascendirr& uoluisre se
tangi amulienb aunoluisse. nisicuas cenbr¬
r& ad patro. Sedn& sio qui uell& denpere
sinerecur legunt eni &i& faenuinae postre¬
sumectionẽ antequa ad patrem ascender&
tetigura ilm in quib̵ erat&ia ipsa mana
magdalenae narrante matheo quod occuis

Expanded text:
erbis quod breviter quidem, sed tamen attentius pertractare debemus. Jesus quippe mulierem quae illum magistrum agnovit et appellavit, cum haec ei responderet, fidem docebat: et hortulanus ille in ejus corde, tanquam in horto suo granum sinapis seminabat. Quid est ergo, Noli me tangere? Et tanquam hujus prohibitionis causa quaereretur, adjunxit, nondum enim ascendi ad Patrem meum. Quid est hoc? Si stans in terra non tangitur, sedens in coelo quomodo ab hominibus tangeretur? Qui certe antequam ascenderet, discipulis se tangendum obtulit dicens, sicut Lucas evangelista testatur, Palpate, et viabsurdus, ut dicat eum a discipulis quidem antequam ad Patrem ascendisset, voluisse se tangi; a mulieribus autem noluisse, nisi cum ascendisset ad Patrem? Sed nec sic, qui vellet, desipere sineretur. Leguntur enim etiam feminae post resurrectionem antequam ad Patrem ascenderet, tetigisse Jesum, in quibus erat etiam ipsa Maria Magdalene, narrante