comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum dr̃ fi: adimaginem: nõ qͣi ad filiũ
dr̃ fi. alioquin nõ dice̾tur ad imaginẽ
nram. Quomiodo enim ad imaginem¬
nram didateum filius solius pat̾s inma¬
go fit: Fuerunt aũt ialii ꝑspicatius ħ
tractantes.ꝙ ꝑ imaginẽ filium ⁊ ꝑsimili¬
tudinẽ spm.s. intellig̾e̾nt.ꝙ si milituds
id referentes ad similituoiẽ tm̃. ad
imaginẽ uero sub intesligendum eẽ
meam. hominẽ ũ ⁊ imaginẽ ẽẽ.⁊ adima¬
ginem ⁊ similitudinẽ factũ ẽẽ tradider̃.
⁊ imaginem imaginis ẽẽ: ifimilitudi¬
reꝓbabił p̾enitus nõ uideatur. quia dd
medio montium .i. auctoritatib scõꝵ
memoriam. incelligentiam ⁊ dilectionẽ
ad similitudinẽ scđm innocentiam ⁊iti¬
ciã q̃ in mente ronali nat᷑alr sunt. Uł
imago considãtur in cognitione u̾itatis
similitudo in amore uͥtutis uł iu̾tatis¬
Uł imago in omnibꝰ aliis similitudo ĩ
ẽentia quia in mortał i in diuisibił. Uñ¬
aug̃. ĩ ł.d quantitate anime. anima

Expanded text:
ur fieri ad imaginem, non quasi ad Filium dicitur fieri; alioquin non diceretur ad imaginem nostram. Quomodo enim nostram diceret, cum Filius solius Patris imago sit? § Fuerunt autem et alii perspicacius haec tractantes, qui per imaginem Filium, et per similitudinem Sid referentes ad similitudinem tantum; ad imaginem vero, subintelligendum esse meam. Hominem vero et imaginem esse et ad imaginem et similitudinem factum esse tradiderunt, et imaginem imaginis esse et similitudireprobabilis penitus non videatur, quia de medio montium, id est, auctoritatibus sanctorum mead similitudinem, secundum innocentiam et justitiam, quae in mente rationali naturaliter sunt. Vel imago consideratur in cognitione veritatis, similitudo in amore virtutis; vel imago in aliis omnibus, similitudo in essentia, quia et immortalis et indivisibi. de Quantitate animae, c. 1: Anima
Abbreviated transcription (Latin):
ułc̾ata inqͣ factus ẽ homo ip̃a hominis
ꝯcͤata. In c̾atã enim imaginem q̃ds ẽ
intellerisse ud̾r beda ẽ dic̃ nõ eẽ unam
imaginẽ di ⁊ angłorum. s tum ꝑsonarũ
tuid̾o ꝑsonis nõ angłis fit ibi sermo. In
ad aliud dr̃.cuiꝰ similitudinẽ g̾it. ⁊ adꝙ
rep̃sentandum facta ẽ. sic̃ imago cesari

Expanded text:
us est homo, et ipsa homini concreata. Increatam imaginem quae Deus est, intellexisse videtur Beda cum dicit non esse unam imaginem Dei et angelorum, sed trium personarum; et ideo de personis non angelis fit ibi sermo. Impad aliud dicitur cujus similitudinem gerit, et ad quod repraesentandum facta est, sicut imago Caesaris
Abbreviated transcription (Latin):
ro ꝓpͥe imago parͥs dr̃ sic̃ supͣ intracta¬
tu dtͥñ diximus. Uñ fuerunt nõ nulli.
qui ita distinexerunt ut imaginẽ inħ
loco intellig̾ent filium. hominem uͦ nõ
imaginemꝰ s ad imaginem factum: di¬
cerent. quos refellit apłs dicens. Uir q¬

Expanded text:
ro proprie imago Patris dicitur, sicut supra in tractatu de Trinitate diximus. Unde fuerunt nonnulli qui ita distinxerunt ut imaginem in hoc loco intelligerent Filium; hominem vero non imaginem, sed ad imaginem factum dicerent, quos refellit Apostolus dicens, 1
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝓmissio: q̃ scele ad inplet᷑. Idem. Non ẽ
obseruandũ sacramentũ qͦ malũ in caute
ꝓmiitit᷑. ut siquis adultẽ ppetuam fidẽ
cum ea ꝑmanẽdi polliceat᷑. Tolabilius
enim ẽ nõ imple sac̃mentũ. quam ꝑma¬
nere instrupro. Item beda.Si quid nos
incautius iurare contigerit. quo obser¬
uatum. peiorẽ uergar inexitum: libe
illuo saluberrimo consilio mutandum
nouerimius. ꝯc magis instante necitate¬
um peierandũ ẽẽ nob. quam ꝓuitando pui¬
rio. in aliuo cͥmen gͣuiꝰ ẽẽ diu̾tendum.
Deniq urauit dauit ꝑdm occide na¬
bal uirum stultum. seo ad pͥmã interces¬
sionẽ abigail femine prudentis. remisit
minas. reuocauit ensem inuaginam.
nec aliquid culpe. se tali ꝑ uirio ceͬxisse¬
nõ impleuit iurationẽ maiori pietate
Ex his aliisq pluribꝰ ostenditur quedã
iuramenda nõ eẽ obseruanda. iꝗ sic
iurat uehement̾ peccat. Cum aũt mu¬
tat bene fac̃. qui aũt nõ mutat duppli¬

Expanded text:
ere adimpletur. Idem: Non est observandum sacramentum, quo malum incaute promittitur: ut si quis adulterae perpetuam fidem cum ea permanendi polliceatur. Tolerabilius enim est non implere sacramentum, quam permanere in stupro. Item Beda: Si quid nos incautius jurare contigerit, quod observatum pejorem vergat in exitum, libere illud salubriori consilio mutandum noverimus; ac magis instante necessitate pejerandum esse nobis, quam pro vitando perjurio in aliud crimen gravius esse divertendum. Denique juravit David per Deum occidere Nabal virum stultum; sed ad primam intercessionem Abigail feminae prudentis, remisit minas; revocavit ensem in vaginam; nec aliquid culpae se tali perjurio contrnon implevit jurationem majori pietate. Ex his aliisque pluribus ostenditur quaedam juramenta non esse servanda; et qui sic jurat, vehementer peccat, cum autem mutat, bene facit. Qui autem non mutat, dupli
Abbreviated transcription (Latin):
tis data. q̃ uoluntatem hominis p̃uenit
Non em̃ eẽt magnum. si ħ ado dice̾̃nturẽẽ
aquo sunt omnia s potius eius gr̃a gratis
data intelligitur. ex qͣ incipiunt bona m̃i¬
pͥncipał cã bonorum mĩtorum: ẽ ipsa gr̃a
dictum ẽ q̃ p̃uenit i sanat arbitͥum hoĩs
tus. siue bonus motus m̃tis. ⁊ hẽ pͥmum
bonum hominis mĩtum. Sic̃ u̾bi gr̃a exfi¬
de uirtute ⁊ hominis arbito g̾natur in
mente motus quidam bonus ⁊ remunãbi
ualoe. Sic dcet̾is uͥtutib intelligendum
ẽ. uisti boni motus uł affectꝰ m̾ita sunt ⁊ do¬
na di quib mẽmur. ⁊ ipsorum augm̾ta¬

Expanded text:
tis data, quae voluntatem hominis praevenit. Non enim esset magnum si haec a Deo dicerentur esse, a quo sunt omnia; sed potius ejus gratia gratis data intelligitur, ex qua incipiunt bona meriprincipalis causa bonorum meritorum est ipsa gratia, dictum est, quae praevenit et sanat arbitrium hominis, tus sive bonus motus mentis; et hoc est primum bonum hominis meritum. Sicut, verbi gratia, ex fidei virtute et hominis arbitrio generatur in mente motus quidam bonus et remunerabvalde; sic de caeteris virtutibus intelligendum est. Et isti boni motus vel affectus merita sunt, et dona Dei, quibus meremur et ipsorum augmenta
Abbreviated transcription (Latin):
illa m̃tis intentio. penes ꝙͣ sũma potestas
ẽ mẽbra in opus mouendi uł ab oꝑe cohi¬
q̃statim ut attigerunt animum respui
debuerunt negandum ẽ ẽẽ peccatum. sed
longe minus: ꝙͣ. si ⁊ oꝑe statuatur implen¬
dum.& id̾o dtalib quoq cogitationibus
uenia petnͣda est. pectusq ꝑcutiens dũ.
nr̃is. Neq enim sic in ilł duob pͥmis hõi

Expanded text:
et illa mentis intentio, penes quam summa potestas et illa mentis intentio, penes quam summa potestas est membra in opus movendi, vel ab opere cohi libenter quae statim ut attigerunt animum respui debuerunt, negandum est esse peccatum; sed longe minus quam si et opere statuatur implendum. Et ideo de talibus quoque cogitationibus venia petenda est, pectusque percutiendum, tra . Neque enim sicut in illis duobus primis h
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ. tradit dicens. Sic̃ in illo conuigio pͥoꝵ
hominum serpens manducandũ ꝑsua¬
sit. mulier autem nõ manducauit sola
set uiro suo deoit i simł manducau̾nt
ita ⁊̃ in quodam sec̃to coniuigio qͣd inu¬
no homine geritur. ⁊ disnocitur. cum r̾o¬
i scĩe q̃ mrebꝰ tp̃ralibꝰ agendis r̾ocinandi
iuuacitate u̾satur. animalis sensus ing̾it
quandam illecebram. tunc uelut ser¬
pens alloqr feminam. Huic autem ille¬
cebra consentire deligno uetito ẽ ede
Sed iste consensus fi sola cogitationis
delectatione contentus ẽ. suꝑlori uero
auctoritate ita retinetur mẽbra. ut nõ
exhibeantur arma iniquitatis peccato.
mulier sola comedit. Si aut in consen¬
su illo. ita dcernitur q̃oq peccatum. ut
si potestas sit ⁊̃ oꝑe impleatur intelligẽ¬
da ẽ mulier deoisse uiro fuo simł edendũ
illicitum cibum. Neq enim pot̾ peccatũ.
nõ solum cogitandum fuauit̾. uerũ etiã
ꝑpetrandum efficacit᷑̾ mente dec̾ni. insi

Expanded text:
 tradit ita: Sicut in illo conjugio primorum hominum serpens manducandum persuasit, mulier autem non manducavit sola, sed viro suo dedit, et simul manducaverunt; ita et in quodam secreto conjugio, quod in uno homine geritur et dignoscitur, cum r quae in rebus temporalibus agendis ratiocinandi vivacitate versatur, animalis sensus ingerit quamdam illecebram, tunc velut serpens alloquitur feminam. Huic autem illecebrae consentire, de ligno vetito est edere. Sed iste consensus si sola cogitationis delectatione contentus est, superiori vero auctoritate ita retinentur membra, ut non exhibeantur arma iniquitatis peccato, gnum vetitum mulier sola comederit. Si autem in consensu illo ita decernitur quodque peccatum, ut, si sit potestas, etiam opere impleatur; intelligenda est mulier dedisse viro suo simul edendum illicitum cibum. Neque enim potest peccatum non solum cogitandum suaviter, verum etiam perpetrandum efficaciter mente decerni, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a deduci ad consentionẽ pecrati pot̾.
nͥ c̃ delectatio mota fu̾it. milla parte
tur. ꝙͣ tunc actum ẽ in illis tͥbus. serpẽ¬
te. muliere uiro. Nam pͥmo fit suggeᷤᷤ¬
tio. siue ꝑ cogitationẽ. siue ꝑsensus cor¬
ꝑis uł uidendo. uł tangẽdo. uł audiendo.
uł gustando. uł olfaciendo. Que sugges
tio cum facta fu̾it. si cupiditas nr̃a ñ mo¬
ueatur ad peccandũ: excludit᷑ serpentis
comotam cupiditatẽ refrenat atq com¬
pesc̾. ꝙ cum fit: nõ labimur inpeccatũ
s cũ aliquanta luctacionẽ coronamur
Si aũt ratio cõsentiat.⁊ q̃ libido comouit
faciendum eẽ dec̾nat. ab omni bata uita

Expanded text:
ra deduci ad consensionem peccati potest, nisi cum delectatio mota fuerit in illa parte tur, quam tunc actum est in illis tribus, serpente, muliere, et viro. Nam primo fit suggestio sive per cogitationem, sive per sensus corporis, vel videndo, vel tangendo, vel audiendo, vel gustandtio cum facta fuerit, si cupiditas nostra non moveatur ad peccatum excluditur serpentis iliter etiam commotam cupiditatem refrenat atque compescit. Quod cum fit, non labimur in peccatum, sed cum aliquanta luctatione coronamur. Si autem ratio consentiat, et quod libido commoverit, faciendum esse decernat, ab omni vita beata
Abbreviated transcription (Latin):
la utiq mortis supplicio płet̾etur: ita dici
tinuo se debet au̾t̾e. cogitatio sola lib̾nter
pascatur. nec facienda dc̃ẽnantur. mala.
sed tm̃ suauit̾ in recordatione teneantur:
quasi mulierẽ sine uiro posse dampnari
ab sit hoc cđe. ħ quippe una ꝑsona ẽ. unꝰ

Expanded text:
la utique mortis supplicio plecteretur; ita dici tinuo se deberet avertere, cogitatio libenter sola pascatur, nec facienda decernantur mala, sed tamen suaviter in recordatione teneantur, quasi mulierem sine viro posse damnari. Absit hoc credere . Hic quippe una persona est, unus
Abbreviated transcription (Latin):
mulier sine uiro gustat. aliquando est ca¬
mortale. aliquando ueniale peccatum tũ.
U enim dictum ẽ tunc mulier sine iuro
gustat. cũ ita delectatione cognitionis
peccatum tenetur. ut faciendum nõ dcer¬
natur. uł cum quidam terminꝰ tm̃sura
peccato adhibetur auiro. ut nõ liceat mu¬
lieri effreneta lib̾tate inpeccatum ꝓg̾di
Si ergo peccatum nõ diuteneatur delec¬
tatione cogitationis. sed statim ut tetigit
mulierẽ. iuri auctoritate repellatur.
ueniale est. Si uero diu indelectatione
cogitationis teneatur. isi uoluntas ꝑfi¬
ciendi defit. mortale est. ⁊ ꝓeo dampna¬
bitur. similit̾ ⁊ uir ⁊mulier .i. totus hõ.
quia ⁊ tunc uir. nõ sic̃ debuit mulierẽrẽ
choibuit. unde pot̾ diei consensisse. Itaq
ita manimam concipit᷑. ut illud face̾ dis¬
ponat. uł ĩ ꝑficiat. aliud frequent̾ aliud¬
uł semel. uł ĩ qñ delectatione cogitatio¬
nis diu tenetur mortale ẽ. Cum uero in
sensuali motum tm̃ ẽ. ut p̃diximus tẽ

Expanded text:
stat, aliquando est mortale, aliquando veniale peccatum. Ut enim dictum est, tunc mulier sine viro gustat, cum ita delectatione cogitationis peccatum tenetur, ut faciendum non decernatur; vel cum quidam terminus et mensura a peccato adhibetur a viro, ut non liceat mulieri effrenata libertate in peccatum progredi. Si ergo peccatum non diu teneatur delectatione cogitationis, sed statim ut mulierem tetigit, viri auctoritate repellatur, veniale est. Si vero diu in delectatione cogitationis teneatur, etsi voluntas perficiendi desit, mortale est; et pro eo damnabitur simul vir et mulier, id est, totus homo, quia et tunc vir sicut debuit, mulierem non cohibuit; unde potest dici consensisse. 9. ita in anima concipitur, ut illud facere disponat, vel etiam perficiat aliud frequenter, aliud semel; vel etiam quando delectatione cogitationis diu teneatur, mortale est. Cum vero in sensuali motu tantum est, ut praediximus, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
olet aũt q̃ri. utr̾ omnes iisto aere
caliginoso sint. analiꝙ iam sit ininfe̾¬
no. s in inferno cotidie descendant aliꝙ
dmonum uerisimile ẽ.ꝙ animas illuc
cruciandas dducũt.⁊ ꝙ illic aliqui sẽꝑ
fint. alt̾natis forte uicibus. ñ ꝓcul est
au̾o.ꝙ illic ammas dtin̾. atq cͥciant.
Q aũt amme malorum illic descendant.
multo mag̾ in uisti.⁊ sic̃ tradit auctoritaᷤᷤ
c̃ iustos edux̃: iniquos iͥ reliqͥt. Momor¬
dit enim infernũ. nõ absorbuit.

Expanded text:
olet autem quaeri utrum omnes in isto aere caliginoso sint, an aliqui jam sint in inferno? Quod in inferno quotidie descendant aliqui daemonum, verisimile est, qui animas illuc cruciandas deducunt: et quod illic aliqui semper sint, alternatis forte vicibus, non procul est a vero, qui illic animas detinent atque cruciant. Quod autem animae malorum illuc descendant, multo magis injusti; et sicut tradidit auctoritas, cum justos eduxit, iniquos ibi reliquit. Momordit enim infernum, non absorbuit.
Abbreviated transcription (Latin):
olet ⁊̃ queri de fraccione. ⁊ parnci¬
pacione que ibi iđdr fieri. utr̃ u̾a
uł inqua re fiat. Cumq non sit ibi a
ĩ mortale. ⁊ in passibile in ip̃o nõ poise
eẽ iudr. Nam ⁊ xp̃s redarguit carnalẽ¬
sensum discipłoꝵ. qui putabant xp̃i car¬
nẽ. sic̃ aliã in partes diuidendam. ⁊ mor¬
sibus lac̾andam. Ideo quibusdã placet
gi. quia uidr frangi. Quib obicitur. ꝙ
ait ambr. Nĩcħ falsi putandũ ẽ insacri¬
ficio u̾itatis. ł sic̃ fit in magoꝵ p̃stigiis.
ubi de lusione quadã fallunt᷑ ocłi. ut
indeant᷑ esse. ꝙ non ẽ sad hoc illi dicut
non fallit nos uisus. nec fallitur. qd̾
ẽẽt: si c̾deretur ita frangi: ut iđr. Nec
illusio ẽ. quia ad utilitatẽ fidei. nõ adde¬
cepcionẽ ita fit. sic̃ ⁊ xp̃s se ostendit du¬
obus discipuł inina ⁊ in sp̃e ꝑegrini. nec
res eius. uł inqua sit illa sp̃es: ita est
ibi fractio.que nõ fit in aliqua re. quia
nicħ ibi frangr̃: ꝙ mirabilt̾ dei potẽci¬

Expanded text:
etiam quaeri de fractione et partitione quae ibi videtur fieri, utrum vel in qua re fiat. Cumque non sit ibi alimmortale et impassibile, in ipso non posse esse videtur. Nam et Christus redarguit carnalesensum discipulorum, qui putabant carnem Christi sicut aliam in partes dividendam, et morsibus dilacerandam. Ideo quibusdam placet gi, quia videtur frangi. Quibus objicitur quod ait Ambros.: Nihil falsi putandum est in sacrificio veritatis; vel sicut fit in magorum praestigiis, ubi delusione quadam falluntur oculi, ut videant esse quod non est. Ad hoc illi dicunt: Non fallit nos visus, nec fallitur; quod esset, si crederetur ita frangi, ut videtur. Nec illusio est, quia ad utilitatem fidei, non ad deceptionem. ita fit; sicut et Christus se ostendit duobus discipulis in via in specie peregrini; nec res cujus vel in qua sit illa species; ita est ibi fractio quae non fit in aliqua re, quia nihil ibi frangitur; quod mirabiliter Dei potenti
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nus. Si quid gͥ ei qui abet̾̃no patre
natus est. exet̾nitate defu̾it. id ipsum
si gignẽti. est infinitũ gignere:⁊ uas¬
centi. ̃: infinitum ẽ nasci. Mediũ .ni.
quid inter natiuitatẽ dei filii. ⁊ gen̾aci¬
onẽ dei patris. nec sensus admittit qr ⁊
ĩ geñacione natiuitas ẽ.⁊ in natiuitate
generatio ẽ: qr sine utroq neutrũ est

Expanded text:
eterno Patre natus est ex aeternitate defuerit, id ipsum si gignenti est infinitum gignere, et nascenti etiam infinitum nasci est. Medium enim quid inter nativitatem Dei Filii et generationem Dei Patris, nec sensus admittit; quia et generatione nativitatis est, et in nativitate generatio est; quia sine utroque neutrum est;
Abbreviated transcription (Latin):
pater est eternus. ita ⁊ filius et̾nus.
S pater fñ auctore. filius u̾o non.
qr pater innascibił. filius natus. Et
ut ait hył.in .xii.i. det̾. Aliud est fñ
auctor ẽ. ibi ⁊ natiuitas ẽ. qr sic̾ nati

Expanded text:
Pater est aeternus, ita et Filius aeternus est; sed Pater sine auctore, Filius vero non, quia Pater innascibilis, Filius natus. Et, ut ait Hilar. in lib. 6 de Trin., aliud est sine auctor est, ibi et nativitas est. At vero ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ne fac̃docii. Cum .ii.recip̃ ordinẽ fac̾dota
hãnt. qr płiq añ facram ordinacionem
scĩam disc̃uendi hñt. ples post osec̾tiõẽ
ea carẽt.Sane dici pͭ. ꝙ alt̾am clauium
und̾ dolendũ ẽ. atq lugendũ. Multi lic
indisc̾ti. atq scĩe qua eminere debẽt sa¬
c̃doteᷤ exortes fac̃docii gradum reciꝑe p̃¬
sumũt. uita ⁊ scĩa eo indigni. qui nec añ
sac̃̾dotiumũ post: scĩam hñt disc̃uendi.
qui ligandi suit: uł soluendi. Id̾oq illã
clauẽ iꝯsecracione nõ recipiunt: qr¬
semꝑ scĩa carent. Qui u̾o ante sac̾doti¬
um scĩa discernẽdi p̃diti s̃. licet hãnt
discretionẽ. non tn ueis clauis est. qr
non ualent ea claude uł aꝑire. Iõq cũ
ꝓmouenir insac̃dotẽ. clauem discre tio
c̃tio augetur. ⁊ fit in eo clauis. ut ea iã
ualeat uti ad claudendũ. uł aꝑiendum.

Expanded text:
ione sacerdotii. Cum enim recipit ordinem sacerdotalhabeant, quia plerique ante sacram ordinationem scientiam discernendi habent, plures post consecrationem ea carent. Sane dici potest quod alteram clavium unde dolendum est atque lugendum. Multi enim, licet indiscreti, atque scientiae qua eminere debent, exortes, sacerdotii gradum recipere praesumunt, vita et scientia eo indigni; qui nec ante sacerdotium, nec post, scientiam habent discernendi qui ligandi sint vel solvendi. Ideoque illam clavem in consecratione non recipiunt, qsemper scientia carent. Qui vero ante sacerdotium scientia discernendi praediti sunt, licet habeant discretionem, non tamen in eis clavis est, quia non valent ea claudere vel aperire. Ideoque cum promovetur in sacerdotem, clavem discretionita discretio augetur, et fit in eo clavis, ut ea jam valeat uti ad claudendum vel aperiendum.
Abbreviated transcription (Latin):
mul. cũ doctrina tenent̾. Item exdictis
origenis. ħ potestas soli petro ꝯcessa ẽ.
⁊ imitatorib petri. Nam quiẽq uesti¬
gia petri unitantur. hñt recte ligãdi
⁊ soluendi potestatẽ. his aliisq testimo¬
niis in nituntur. qui asserũt potesta¬
tẽ ligandi atq soluendi. illis sol ꝯces

Expanded text:
mul cum doctrina tenent. Item ex dictis Origen.: Haec potestas soli Petro concessa est, et imitatoribus Petri. Nam quicumque vestigia Petri imitantur, habent recte ligandi et solvendi potestatem. His aliisque testimoniis innituntur, qui asserunt potestatem ligandi
Abbreviated transcription (Latin):
ueniss eugłm alt̾ sine altã ẽdidit. In¬
telligis ne quid dicã : Attende. ut rẽ ip¬
sam diligencius explanẽ. Ecce ꝯiuges

Expanded text:
elium, alter sine altera credidit. Intelligis ne quid dicam? Attende, ut rem ipsam diligentius explanem. Ecce conjuges
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec uidendum ẽ utr̾ ꝑfectos i ba¬
fuerunt illi ꝙ ceciderunt. quia sui euẽ¬
Si enim lapsum suum p̾scier̾. aut ui¬
tare uoluerunt ⁊ nõ potuerunt. ⁊ ita
miseri erant: ã potuerunt sed noluer̾
⁊ ita erant stulti.⁊ maligni. Id̾oq dm̃s
ꝙ nõ erant p̾scii euentus sui. nͦ eis da¬
ta est cognitio eorum q̃ futa erant suꝑ
angłi ꝙ ꝑstiter̃. beatitudinẽ sͥ affut᷑am
p̃scier̾. atq de ea c̾ti spe extiterunt. Uñ
quodam mͦ iam bati erant. ⁊ reu̾a si ita
fuisset. posset dici. illos aliquo mͦ fuisse
b̾atos. alios uͦ ñ. ꝙ nescier̾ euentũ suum

Expanded text:
ost haec videndum, utrum perfectos efuerunt illi qui ceciderunt, quia sui eveSi enim lapsum suum praesciverunt, aut vitare voluerunt, sed non potuerunt, et ita erant miseri; aut potuerunt, sed noluerunt, et ita erant stulti et maligni. Ideoque dicimus quia non erant praescii eventus sui, nec eis data est cognitio eorum quae futura erant i perstiterunt beatitudinem sibi affuturam praesciverunt, atque de ea certi in spe extiterunt, unde quodammodo jam beati erant. Et revera si ita fuisset, posset illos dici modo fuisse beatos, alios vero non, qui nesciverunt eventum suum
Abbreviated transcription (Latin):
ret cum nõ pͥꝰ fit ipse ultor. quam aliqͥs
peccator: Non enim dampnat ip̃e in¬
suris futur̾ bonum reuelau̾it. Id̾oq nͨ
illi ꝙ cecider̃ unquam. nec illi ꝙ ꝑstiter̃
usq ad consumationẽ bati fuerunt quia
beati nõ pot̾ant eẽ si dbeatituoine cer¬
ti nõ erant. ułsi dãnatiõis mc̃ȩti erãt¬
.Uñ aug̾i in eod̾. Dr̃e in quid dangłis
qd in suo gen̾ebeati ẽẽ pꝰ sunt. dãnatio¬
nis uł salutis incẽti. quib nͨ spes erat.
quia mutandi eẽnt in meliꝰ: nima p̾

Expanded text:
ret, cum non prius sit ipse ultor quam aliquis peccator? non enim damnat ipse insuris futurum bonum revelaverit. Ideoque nec illi qui ceciderunt unquam, nec illi qui perstiterunt usque ad consummationem beati fuerunt; quia beati non poterant esse si de beatitudine certi non erant, vel si damnationis incerti erant. Unde Aug. in eodem: Dicere, inquit, de angelis quod in suo genere beati esse possent, damnationis vel salutis incerti, quibus nec spes esset quod mutandi essent in m
Abbreviated transcription (Latin):
um. minorẽ se ipso. inquo ⁊ patͥ de roga.
Qui si filium unicũ minorẽ genuit: aut
nõ potuit. aut non uoluit: gignere equalẽ
ẽẽ dixisti. Si aut̃ non potuit. ubi ẽ oĩ
potẽcia dei patris: Prorsus ad hũc ar¬
ticulum res colligitur. ut d̾s pater eqͣlẽ
sibi gignere filium. aut non potũit. aut
nolũit. Si non potuit: infirmus. si noluit.
inidus inuenitur. S⁊ utr̃q hoc falsũ
est. Patri gͥ filius. uerus. equał est. Genu¬
it gͦ pater sͥ equalẽ filiũ.⁊ ab utroq ꝓ¬
co filio plenam gignere potuit. nec t̾ñ
plenã genuit. s minorẽ: Cogimini par¬
trem inuidũ dic̃e. Plenũ gͦ dm equalem

Expanded text:
um minorem seipso, in quo et Patri derogas. Qui si Filium unicum minorem genuit, aut non potuit, aut non voesse dixisti; si autem non ipotentia Dei Patris? Prorsus ad hunc articulum res colligitur, ut Deus Pater aequalem sibi gignere Filium, aut non potuerit aut noluerit. Si non potuit, infirmus; si noluit, invidus invenitur. Sed utrumque hoc falsum est; Patri ergo Filius verus aequalis est. Genuit ergo Pater sibi aequalem Filium, et ab utroque proco Filio plenam gignere potuit nec tamen plenam genuit, sed minorem, cogimini Patrem invidum dicere. Plenum ergo Deum
Abbreviated transcription (Latin):
Addo ⁊̃ qr si poss homo. maiorẽ meliorẽ¬
q se ipso gigueret filium. s mar. uel
meliꝰ deo: quicquã eẽ non pot̃. Deus gͦ
cur non equalem ut ais genuit filium.
cui nec anni nec̃arii fuer̃. ꝑ quos ad un¬
płetur equalitas. nec oĩpotencia defuit:
An forte noluit: Ergo ꝙ absit: inuroit.
S non inudit. Equalẽ gͥ genuit. Cre¬

Expanded text:
melioremque seipso gigneret filium. Sed majus vel melius Deo quidquam esse non potest. Deus ergo cur non aequalem, ut ais. Filium genuit; cui nec anni necessarii fuerunt, per quos adimpleretur aequalitas, nec omnipotentia defuit. An forte noluit? ergo quod absit invidit. Sed non invidit; aequalem ergo genuit
Abbreviated transcription (Latin):
m̃a s̃. S inqͥs pat̾ anemine potenciam
accep̃. filius aut̃ a patre. Fatemusr ⁊ nos
filiũ accepisse potenciam. ab illo de quo
natus est potens. patri u̾o potenciam nł¬
lus dedit: quia nullus eũ genuit. Gignẽ
quãtam ipsi ẽ potenciam. pat̾ filio de¬
d̾it anminorẽ: Si tantã. nõ solũ potentẽ.
s ⁊̃ ommipotẽtẽ. genuisse omĩp̃s: in tel¬
ligitur. Si u̾o minorẽ. quomͦ oĩa q̃ hab
pater filii s̃: Si patris omĩpotẽcia filii nõ
est. non oĩa ꝓculdubio que ht̃ pat̾. filii s̃¬

Expanded text:
alsa. Sed, inquis, Pater a nemine potentiam accepit, Filius autem a Patre. Fatemur et nos Filium accepisse potentiam ab illo, de quo natus est potens; Patri vero potentiam nullus dedit, quia nullus eum genuit. Gignendipsi est, potentiam Pater Filio dederit, an minorem. Si tantam, non solum potentem, sed etiam omnipotentem genuisse omnipotens intelligitur; si vero minorem, quomodo omnia quae habet Pater, Filii sunt? Si Patris omnipotentia, Filii non est, non omnia procul dubio quae habet Pater, Filii s
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m occłis pati c̃nebat. Dm̃s eum fidẽ
passionis ħuisse. nõ meo ꝙ c̾debat ho¬
minẽ pati. quia ħ uidebat. sed in eo q̃d
c̃oebat dm eẽ. qui paciebatur. Non eñ
uirtus fidei erat. ꝙ c̃debatur homo pa¬
ti:imori. ꝙ uideus cernens credebat. s
ꝙ credebatur d̃s eẽ. qui patiebatur. Uñ
nus c̃dit. s quia c̃dit illum głificatumi
uerum dm. Edit gͥ fides d̾m mortuum.
⁊ hominem głificatum. Nõ gͥ fuit petro
fides cred̃e hominẽ illum mori. ꝙ occłis
cernebat. sed c̃d̾e dm ẽẽ qui moriebatur.
nec nb. ĩ fides inħ mẽtur quod c̃damus
hominem illum mortuum ꝙ iuideus
c̃õit sed quia c̃dimus hominẽ dm mortu

Expanded text:
m oculis pati cernebat, dicimus eum fidem passionis habuisse, non in eo quod credebat hominem pati, quia hoc videbat; sed in eo quod credebat Deum esse, qui patiebatur. Non enim virtus fidei erat, quod credebatur homo pati et mori, quod Judaeus cernens credebat; sed quod credebatur Deus esse, qui patiebatur. Unde sed quia credit eum glorificatum, et verum Deum. Credit ergo fides Deum hominem, et hominem glorificatum. Non ergo fuit Petro fides credere hominem illum mori, quod oculis cernebat; sed credere Deum esse, qui moriebatur. Nec nobis etiam fides in hoc meretur, quod credimus hominem illum mortuum, quod et Judaeus credit; sed quia credimus ho
Abbreviated transcription (Latin):
temporis implentur annorum.⁊ quã¬
tas prius et̾nitates. quanta tp̃ra. qͣntaᷤᷤ
scłorum origines arbitrandum est. in¬
quibus angłi. troni. dñationes cet̾iq
ordines seruierunt do absq tempoꝵ
uicib atq mensuris. ⁊đo uibente

Expanded text:
temporis implentur annorum et quantas prius eternitates, quanta tempora, quantas seculorum origines arbitrandum est, inquibus Angeli, Troni, Dominationes ceterique ordines servierunt Deo absque temporum vici
Abbreviated transcription (Latin):
quod pͥ dictũ ẽ ꝓcaptu intelligentie
nr̃e mag̃ aꝓpbamus. salua tñ reu̾entia
sec̾torum. in quibꝰ nicͥ temere asseren¬
dum ẽ. ⁊ illud ieronimũdixisse. nõ ita
sentiẽdo sed aliorum opinones refe¬
rendo: arbitramur
Ubi angłi mox c̃a

Expanded text:
t, pro captu intelligentiae nostrae, magis approbamus, salva tamen reverentia secretorum, in quibus nihil temere asserendum est, et illud Hieron. dixisse non ita sentiendo, sed aliorum opinionem referendo arbitramur. 6. Ubi angeli mox c
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scit. De p̃scĩa pͥmo respondemus dicẽ¬
tes. młta eum p̾scisse. que modo nõ p̃s¬
cit. Cum.n. eius p̃scĩa nõ sit nisi de futi¬
ris. exquo illa que futura erant p̃sẽcra
fiunt. uł pretereunt. sub di p̃scĩa esse
p̃scire desinit nisi cũ futura eẽ desinũt.
Neq cum p̃scire desinit aliqua q̃ ante
presciebat. minus ea noscit. quã ante
agnoscebat. Non .ii. dr exdefectu scĩe eiꝰ.
qd̾ aliqua p̃scierit aliq̃n. que mͦ ñ p̃sciat.
s ex ratione uerbi. qd̾ ẽ p̃scĩa. Prescire
ii. est. ante scire quã fiat aliqͥd. Ideoq ñ
potest dici ds p̾scire. nͥ que futura s̃. De
h de scil

Expanded text:
ia primo respondemus, dicentes multa eum praescisse quae modo non praescit, cum enim ejus praescientia non sit nisi de futuris, ex quo illa quae futura erant praesentia fiunt vel praetereunt, sub Dei praescientia esse praescire desinit, nisi cum futura esse desinunt. Neque cum praescire desinit aliqua quae ante praesciebat, minus ea noscit quam ante cognoscebat. Non enim dicitur ex defectu scientiae Dei quod aliqua praescierit aliquando quae modo non praesciat, sed ex ratione verbi quod est praescientia. Praescire enim est ante scire aliquid quam fiat. Ideoque non potest dici Deus praescire, nisi ea quae futura sunt. 7. Hic de sci
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ rerum nouit̾ existentium. dũ eius
uoluntate res noue eẽ incipiunt. q̃ an̾
non erant. absq ipsius agitatione. ut
actus ꝓpe dici nequeat. cũ uideł actus
omnis in motu consistat. ĩ do at̾ motus
nullus ẽ. Sic̃ gͦ excalore soł aliqua fieri
contingͣ. nulla tnͣ in ipso uł in eius calore
tate noua ħnt eẽ sine mutatione auero¬
ris. qui ẽ unum ⁊ solum pͥncipium om¬

Expanded text:
est rerum noviter existentium, dum ejus voluntate res novae esse incipiunt, quae ante non erant, absque ipsius agitatione; ut actus proprie dici non queat, cum videlicet actus omnis in motu consistat, in Deo autem motus nullus est. Sicut ergo ex calore solis aliqua fieri contingit, nulla tamen in ipso vel in ejus calore tate nova habent esse sine mutatione auctoris, qui est unum, et solum, et omnium pr
Abbreviated transcription (Latin):
cessionẽ sp̃s scĩ. dum hic uiuius diᷤ¬
tinguere non sufficimus. Unde aug̃
maxĩno p̃missam q̃onem refricanti.
sic ait. Queris ame. si de sub̃a patris
cur unus filius sit.⁊ alius non sit
filius. Ecce respondeo. siue capias. si¬
ue non capias. de patre est filius. de
patre est sp̃s .s. s ille genitus est. iste
ꝓcedens. Ideo ille filius est patris. de
quo est genitus. Iste aut̃: sp̃s uir iusq
lo loqueretur ait. de patre ꝓcedit. q̃m
pater ꝓcessionis eius: ẽ auctor. qͥ talẽ
filiũ genuit.⁊ gignendo ei dedit. ut

Expanded text:
cessionem Spiritus sancti, dum hic vivimus, distinguere non sufficimus; unde Aug. Maximino praemissam quaestionem refricanti, sic ait: Quaeris a me si de substantia Pacur unus Filius sit, et alius non sit Filius? Ecce respondeo, sive capias sive non capias. De Patre est Filius, de Patre est Spiritus sanctus; sed ille genitus est, iste procedens. Ideo ille Filius est Patris, de quo est genitus: iste autem Spiritus sanctulo loquPater processionis ejus est auctor, qui talem Filium genuit, et gignendo ei dedit ut
Abbreviated transcription (Latin):
simplex. Que iõ simplex d̾r respectu
corꝑis. qr mole nõ diffunditur ꝑ spaci¬
um loci. s in uno qͦ corꝑe. ⁊ in toto. to¬
ta est. ⁊ inqualibet parte eius: tota est.
⁊ iõ cum fit aliquid in quã uis exigua
particula corꝑis. ꝙ senciat aĩa: quã¬
uis non fiat intoto corꝑe. illa t̾n tota.
sentit: quia totã nõ latet. Sed tñ nec
in ipsa aia. uera simplicitas est. Cum
.ii. aliud sit artificiosũ ẽẽ. aliud ĩertẽ.
aliud acutũ. aliud memorẽ. aliud eu¬
pidũ. aliud timor. aliud leticia. aliud
tristicia. possintq hec ⁊ alia huiꝰmodi
ri. ⁊ alia sñ aliis. ⁊ alia mag̃. alia minꝰ.
mamfestũ est. nõ simplicẽ. s multipli¬
cem ẽẽ naturam. Nicħ .ii. simplex mu¬
tabileẽ. Omnis aut̃ creatura: mutabił
est. Nulla gͦ creatura. u̾e simplex est.
bonus. sapiens. b̃atus. uerus. ⁊ quicqͥd
aliud non indigne dici uiđr. s eadẽ
magnitudo eius est. que sap̃ia. Non .ni.
mole magnus est. sed uirtute. ⁊ ead̾ bo¬

Expanded text:
eo simplex dicitur respectu corporis, quia mole non diffunditur per spatium loci, sed in unoquoque corpore et in toto tota est, et in qualibet ejus parte tota est. Et ideo cum fit aliquid in quavis exigua particula corporis quod sentiat avis non fiat in toto corpore, illa tamen tota sentit, quia totam non latet. Sed tamen nec in ipsa tota anima vera simplicitas est. Cum enim aliud sit artificiosum esse, aliud inertem, aliud acutum, aliud memorem, aliud cupiditas, aliud timor, aliud laetitia, aliud tristitia, possitque haec et alia hujusmodi et alia sine aliis, et alia magis, alia minus, manifestum est animae non simplicem, scem esse naturam. Nihil enim simplex mutabile est; omnis vero creatura mutabilis est. Nulla igitur creatura vere simplex est. bonus, sapiens, beatus, verus, et quidquid aliud non indigne dici videtur; sed eadem magnitudo ejus est, quae sapientia. Non enim mole magnus est, sed virtute; et eadem bo
Abbreviated transcription (Latin):
heticus: audi biniter. quid iñ scĩ doctoreᷤ
tradant. Hylarius ait. Extiterunt ples
qui celestium uerboꝵ simplicitatẽ. non
ueritatis ipsius ab solutionẽ susciꝑent.
aliter inter p̃tantes. quã dictoꝵ uirtꝰ
postularet. De intelligenera .ii. hesis. ñ
de scriptura ẽ.⁊ sensus: nõ. ẜmo fit cͥm̃.
Id in .uiii. Intelligencie sensus. incͥmiẽ

Expanded text:
 sit haereticus, audi breviter quid inde sancti doctores tradant. Hilar. ait: Extiterunt plures qui coelestium verborum simplicitatem, non veritatis ipsius absolutionem susceperunt, aliter interpretantes quam dictorum virtus postularet. De intelligentia enim haeresis non de Scriptura est; et sensus, non sermo, fit crimen. Idem in lib. 8: Intelligentiae
Abbreviated transcription (Latin):
imale illo uti possumus. s tñ tale est
ut sine illo recte uiu̾e neq̃amꝰ. bonus
aũt usus eius iam uirtus ẽ q̃ in magnis
repitur bonis. quib male uti nullus pot.
exdo sunt. seq̃r. ut ex dõ fit ĩ bonus usꝰ
lib̾e uolũtatis. qui uirtus ẽ ⁊ in magnis
nĩat᷑ bonis. attende diligent̃ q̃ dicta st̃
⁊ cõfer in unum. Sic enĩ apieturq. supͣ
querebatur. Dixit equidẽ opus uirtutis
ẽẽ bonum usum illorum bonorum. quibꝰ
⁊̃ nõ bene uti possumus .i. mediorum in
usum dix̃ ẽẽ uirtutẽ. Ꝙ si ẽ. nõ ẽ gͦ opus
uirtutis. ꝙ fupra dix̃. quia aliud est uir¬
tus. aliud opus eius

Expanded text:
ium, quia et male illo uti possumus; sed tamen tale est, ut sine illo recte uiuere nequeamus. bonus autem usus eius iam uirtus est, quae in magnis reperitur bonis, quibus male uti nullus potest. ex Deo sunt, sequitur ut ex Deo sit etiam bonus usus liberae voluntatis, qui virtus est, et in magnis numeratur bonis. Attende diligenter quae dicta sunt, et confer in unum, sic enim aperietur quod supra quaerebatur. Dixit equidem opus virtutis esse bonum usum illorum bonorum quibus etiam non bene uti possumus, id est, mediorum; inusum dixit esse virtutem. Quod si est, non est ergo opus virtutis, quod supra dixit, quia aliud est virtus, aliud opus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
uero eusd formatio ostẽdr᷑ cumait.
.fiat lux ⁊ facta ẽ lux. hergo angłica
natura priꝰ tenebre ⁊ pꝰtea lux fuit.
quia pͥ hu̾it informitatẽ ⁊ in ꝑfectio¬
nẽ. d iñ formationis ꝑfectionem: ⁊ita
diuisit ds lucẽ ⁊ tenebras. Nam ut
ait aug̾ suꝑ genesim. Hꝰ cature infor¬
mitas ⁊ inꝑfectio fuit antequam for¬
maretur in amore conditoris. Forma
tiuͦ ẽ qñ conu̾sa ẽ ad in comutabile lu¬
men u̾bi. Si uͦ corꝑał fuit lux illa. ꝙ
utiq ꝓbabilẽ ẽ. corpus lucidum fuisse
intelligitur .ł. ut lucida nubes. ꝙ non¬
dincħo s dp̃iacente mat̾ia formałr fac¬
tum ẽ. ut lux ẽẽt ⁊ ium lucendi hr̃ cũ
qua dies pͥma exorta ẽ. quia ante lucẽ
nec dies fuit. nec nox. licet tp̃s fu̾it.
Qd̾ lux illa facta ẽ. uͥ sol appar⁊ qd̾ ĩter

Expanded text:
vero ejusdem formatio ostenditur cum ait: Fiat lux, et facta est lux. Haec ergo angelica natura prius tenebrae, et postea lux fuit, quia prius habuit informitatem et imperfectionem, deinde formationis perfectionem; et ita divisit Deus lucem a tenebris. Nam, ut ait Aug. super Genes.: Hujus creaturae informitas et imperfectio fuit antequam formaretur in amore Conditoris. Formata vero est quando conversa est ad incommutabile lumen Verbi. Si vero corporalis fuit lux illa, quod utique probabile est, corpus lucidum fuisse intelligitur, velut lucida nubes; quoacenti materia formaliter factum est, ut lux esset, et vim lucendi haberet, cum qua dies prima exorta est, quia ante lucem nec dies fuit nec nox, licet tempus fuerit. 3. Quod lux illa facta est ubi sol apparet, quae
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ dignitate. uł loco: s ⁊̃ offitio. quia
p̾ceptum diumũ. asuꝑioribus accipi¬
unt: id fer̾ ad inferiores. Id̾oq cum su¬
p̾mi mediis:i medii imis. atq hi hoibꝰ
p̾ceptum di nunciẽt. m̾i̾to omnes an¬
głos nominari dñr. ⁊ ob id forte apłs

Expanded text:
o, quia praeceptum divinum a superioribus accipiunt, et deferunt ad inferiores. Ideoque cum supremi mediis, et medii imis, atque hi hominibus praeceptum Dei nuntiant, merito omnes angeli nominari debent. Et ob id forte Apos
Abbreviated transcription (Latin):
danieł ⁊ dionisii. ita dterminant
Dñr suꝑiora agmina đo assiffe̾.⁊ ab
intimus nũꝙͣ reced̾e. nõ qͥn aliqũ
miitant᷑. s quia rarissime ad ext̾ora
ꝓdeunt. neq tunc ab intimis recedit᷑.
s di p̾sentie.⁊ cõtemplat̾õn semꝑ as¬
sistunt. q̃ etiam faciũtꝙ frequẽt̾ mit

Expanded text:
terminant. Dicuntur superiora agmina Deo assistere, et ab intimis nunquam recedere; non quin aliquando mittantur, sed quia rarissime ad exteriora prodeunt; neque tunc ab intimis recedunt, Dei praesentiae et contemplationi semper assistunt, quod etiam faciunt qui frequenter mit
Abbreviated transcription (Latin):
michael. gabriel. raphael.d fuꝑiori
medicina di. Fi sunt ista nomina ordi
set nũc hꝰ nũc illius: ẽẽ nomen. ẜ qua
aitatẽ eorum. ad q̃ nuntianda. uł g̾enda
mittuntur. sic̃ ⁊dmonũ qͥdam nomi¬
na sunt. q̃ qͥd am putant unius ẽẽꝓpͥa:
alii uͦ płib comunia. Diabolus quippe
qui g̾ce ita uocatur. ⁊ cͥminator int̾p̃¬
tatur. uł dorsum fluens. hebray ce đdr¬

Expanded text:
Michael, Gabriel, Raphael de superiomedicina Dei; nec sunt ista nomina ordinsed nunc hujus, nunc illius esse nomen, secundum qualitatem eorum ad quae nuntianda vel gerenda mittuntur: sicut et daemonum quaedam nomina sunt quae quidam putant esse unius propria, alii vero pluribus communia. Diabolus quippe, qui Graece ita vocatur, et criminator interpretatur vel deorsum fluens, Hebraice d
Abbreviated transcription (Latin):
creati angłi. nunc attendendum est uͥ
facta fu̾it. testimoniis quarum dam
in celo ⁊ ind corruisse euident̾ monstra
peccau̾nt: illic ꝑstitisse. Uñ in eugłio
gur d̃celo cadentem. Nec appellatur ce
tim factum: angłis ẽ repletum. ꝙ est su¬
pra fir mam̃tũ. ⁊ illud empireum. qͥdã
erpositorum sacre scͥpture. nomine celi.

Expanded text:
ra; nunc autem attendendum est ubi facta fuerit. Testimoniis quarumdam ain coelo, et inde corruisse quosdam propter peccaverunt illic gur de coelo cadentem; nec appellatur hocore; quod statim factum angelis est repletum, quod est supra firmamentum: et illud empyreum quidam expositorum sacrae Scripturae n
Abbreviated transcription (Latin):
pletum. Unde cum me laudarent astra
matutina: ic̃. Deħ quoq beda ita ait.
ħ suꝑius celum. ꝙ a uolubilitate mun¬
di sec̾tum ẽ. mox ut c̾atum ẽ.scĩs angłis
t̾. conditos. testatur dñs dicens.ubi eras
c̃ me laudarent astra matutina.⁊ iubilarẽt om
dĩ eosd̃ angłos uocat. Celĩ.n. in quo po¬
sita sunt luminaria. nõ inpͥncipio.s
scda die factum ẽ. Ex his liq̃t. ꝙ inem¬
pireo omnes angłi fuerunt. añ quorũ¬
dam runam. simłq c̾ati sunt angłi cũ
celo empireo. ⁊ cum informi mat̾ia õiũ
corꝑalium

Expanded text:
eras, cum me laudabant astra matutina? etc. De hoc quoque Beda ita ait: Hoc superius coelum quod a volubilitate mundi secretum est, mox ut creatum est, sanctis angelis terra conditos testatur Dominus dicens: Ubi eras, cum me laudabant astra matutina, et jubilarent omenim in quo posita luminaria, non in principio, sed secunda die factum est. Ex his liquet quod in empyreo omnes angeli fuerunt ante quorumdam ruinam, simulque creati sunt angeli cum coelo empyreo, et cum informi materia omnium corporalium
Abbreviated transcription (Latin):
santur. ut ñ ea que uultis faciatis.S
ħ omnia ex illa mortis dampnacõne
sunt. Nam si nõ ẽ ista pena hominis.
s n: nulla ista pecc̃a sunt. Si eñ non
receditur ab eomͦ quo nat᷑alit̾ factus
ẽ homo. cum ħ fac̾. ea utiq fac̃ q̃ dbt
Si autem homo quia ita ẽ nõ ẽ bonꝰ.
nͨ ħt in potestate. ut sit bonus. siue ñ
uidendo quał eẽ debeat. siue uden¬
do ⁊ nõ ualendo eẽ qualem se ẽẽ. de¬
be uidet. penam istam ẽẽ quis dubi¬
tet : Omnis aũt pena. si peccati pena
ẽ: iusta ẽ. ⁊ supplicium nominatur
Si autẽ in iusta ẽ pena qm̃ penam
ẽẽ nemo ambig̃. in iusto aliquo d̾nã¬
te homini ĩposita ẽ. Porro quia d om̃i
ẽ. usta est ħ pena ⁊ ppeccato aliquo
impenditur. Non enim quisquam in¬
iuste dñans. aũ subriꝑe hominem potiur
Tut ignoranti đo aut extorquere inuito
na iusta de dampnationes hominis ue

Expanded text:
santur, ut non ea quae vultis faciatis, sed haec omnia ex illa mortis damnatione sunt. Nam si non est ista poena hominis, sed natura, nulla ista peccata sunt. Si enim non receditur ab eo modo quo naturaliter factus est homocum haec facit, ea utique facit quae debet. Si autem homo, quia ita est, non est bonus, nec habet in potestate ut sit bonus, sive non videndo qualis esse debeat, sive videndo et non valendo esse qualem se esse debere videt, poenam istam esse quis dubitet? Omnis autem poena si peccati poena est, justa est, et supplicium nominatur. Si autem injusta est poena, quoniam poenam esse nemo ambigit, injusto aliquo dominante homini imposita est. Porrena est et pro peccato aliquo penditur. non enim quisquam iniustus dominator aut subripere hominem potuit uelut ignoranti deo aut extorquere inuito na iusta de damnatione hominis ue
Abbreviated transcription (Latin):
ille mori nõ posset.ꝙ illi ad carnem re¬
fer̃. quam dict̃ ado seꝑatam. Quib res¬
pondemus illam seꝑationẽ sic ẽẽ accipi¬
endam: sic intelligr̃ derelictio q̃ ilł ũb
ihominis. alioqum fuit ꝙdam tp̃s. qñ¬
.xͦ adhuc uiuus homo erat: ⁊ nõ đs. qr
adhuc unius. se delictum cdamabat. ñ
delinquendum. Si gͦ illa delictio uni¬
onis intelligat᷑ soło. añ facta fuit soło
hominem illum in morte dser uisse. qr¬

Expanded text:
ille mori non posset. Quod illi ad carnem reille mori non posset. Quod illi ad carnem referunt, quam dicunt a Deo separatam. Quibus respondemus illam separationem sic esse accipiendam, sicut intelligitur derelictio, quae illiset hominis. Alioquin fuit quoddam tempus, q adhuc vivus homo erat, et non Deus, quia adhuc vivus se derelictum clamabat, non derelinquendum. Si ergo illa derelictio unionis intelligatur solutio, ante facta fuit solutdo illum hominem in morte deseruisse, q
Abbreviated transcription (Latin):
aubo sit seꝑata anima lcaro. Quidam
putau̾nt carnẽ sic̃ ab anima. ita adi¬
uinitate in morte fuisse diuifã.Si n
inquiunt anima media diuinitas car
nitate. quia non potuit ab anima se
diuisa ab anima in morte. Alioquin
ua mors ibi nõ fuisset. quia ut ait.
aug̾: mors quam timent homines.
seꝑatio est anime acarne. mors aũ qͣm
non timẽt. seꝑatio ẽ anime ado. ytraq
ũ diaboli suasu homini ꝓpinata est.
Si gͦ in xͦ homine u̾ã mors fuit. diuisa
ẽ in anima ac ꝑh: diuinitas acarne.
huic sue ꝓbabilitati: addunt auctori¬
tatis testimonium. amb̾r ⁊ tractans d̾
xͥ derelictione qui in cruce uoce mag¬
na clamans dix̃. ds ds̃ m̃s. ut quid me
deliquisti : ait. Clamat homo seꝑatiõe
diuinitatis moritur. Nam ẽ diunita
mortis liba sit. utiq mors iͥ ẽẽ nõ pot̾at.
nͥ uita disced̾et. quia uita diumitas ẽ.
ħ uidr̃ tradi ꝙ diuinitas seꝑata sit in
morte ab homine. q̃ nͥ discessisset. homo

Expanded text:
erbo sit separata anima vel caro. Quidam putaverunt tunc carnem sicut ab anima, ita a divinitate in morte fuisse divisam. Si enim, inquiunt, anima media divinitate sibnitate, quia non potuit ab anima sejdivisa ab anima in morte, alioquin vera mors ibi non fuisset; quia, ut ait August.: Mors quam timent homines separatio est animae a carne. Mors autem quam non timent, separatio est animae a Deo. Utraque vero diaboli suasu homini propinata est. Si ergo in Christo homine vera mors fuit, divisa est ibi anima, ac per hoc divinitas, a carne. Huic suae probabilitati addunt auctoritatis testimonium. Ambros. enim tractans de Christi derelictione, qui in cruce voce magna clamans dixit: Deus, Deus meus, ut quid me dereliquisti? ait: Clamat homo separatione divinitatis moriturus. Nam cum divinitas mortis libera sit, utique mors ibi esse non poterat, nisi vita discederet, quia vita divinitas est. Hic videtur tradi quod divinitas separata sit in morte ab homine; quae nisi discessisset, homo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ numquã natus est. aut natus erit:
Si semꝑ nascitur. aliud ẽ .ii. nasci: a¬
luid iratum ẽẽ. Ac ꝑ hoc numquã filiꝰ¬
est. si numquã natus ẽ. filus autẽ est:
tus: Origenes uero suꝑ ieremiã dicit. ꝙ
filius semꝑ gen̾atur apatre: his uerbis.
Saluator nr̃. est sap̃ita dei. Sapĩa uero
est. splendor eterne lucis. Saluator gͦ
nr̃ est splendor claritatis. Splendor ãt
non semel nascitur ⁊ desinit. s quociẽs
ortum fũit lumen. exquo splendor orit᷑:
tociens ⁊ oritur splendor claritatis. Sic
gͦ saluator semꝑ nascitur. Unde ait ĩ
libro sapiẽ ante om̃s colles generat
me. non ut quidã male legunt ge¬
nerauit. His uerb aꝑte ostendit orig̃.
sane dici posse.⁊ debe. filius semper

Expanded text:
et nunquam natus est aut natus erit, et nunquam natus est aut natus erit, si semper nascitur. Aliud est enim nasci, aliud natum esse. Ac per hoc nunquam filius, si nunquam natutre. Origenes vero super Jeremiam dicit quod Filius semper generatur a Patre, his verbis: Salvator noster est sapientia Dei; sapientia vero est splendor aeternae lucis; Salvator ergo noster splendor est claritatis. Splendor autem non semel nascitur et desinit, sed quoties ortum fuerit lumen ex quo splendor oritur, toties oritur etiam splendor claritatis; sic ergo Salvator semper nascitur. Unde ait in lib. Sapientiae: Ante omnes colles generat me Dominus; non ut quidam male legunt, generavit. His verbis aperte ostendit Origenes sane dici posse et debere: Filius semper
Abbreviated transcription (Latin):
mltũ ab illius ueritatis exp̾ssione de¬
uiamus. qr qd̃ factũ non est. nõc pot̾
dici ꝓprie ꝑfectum. s balbuciendo. ut
possumus: excelsa dei resonamus. ⁊ dñs
nr̃e infirmitatis u̾bis ꝯdescendens:
lestis ꝑfectus est. Suꝑ illũ locum ⁊̃
psalmi. ego hodie genui te. de hac ge¬
neracione filii. ita loq̃r aug̃. quã quã
ꝑ hoc quod dicit hodie. possit ⁊̃ intel¬
natus est. tñ qr hodie presenciã sigͣtat:
atq in et̾uitate. nec pretĩtum quicquã¬
est. quasi esse desierit: nec futur ũ. quasi
nond̾ sit: s presens tm̃. qr quicquid
et̃num ẽ. semꝑ est: diuinius accipit᷑
de sempit̾na generacione sapĩe dei. Ce
ce his uerbis ostend̾ aug̃. ꝙ generaci¬
o filii semꝑ est. nec preteriit. nec futa᷑
est. qr etna est. Iõ .ii. dixit genui: ne
festatur. nisi q exipsa eẽncia patris.
semꝑ genitus est filius.
nato disserens ait. Melior est semper
natus. quam quis semꝑ nascitur. quia
qui sẽꝑ nascitur. nondum est natus.

Expanded text:
expressione deviamus, quia quod factum non est, non potest dici proprie perfectum, sed balbutiendo ut possimus, excelsa Dei resonemus. Et Dominus nostrae infirmitatis verbis condescendens: lestis perfectus est. Super illum locum etiam psal. 2: Ego hodie genui te, de hac generatione Filii ita loquitur Aug.: Quanquam r hoc quod dicit hodie, possit intelnatus est, tamen quia hodie praesentiam significat, atque in aeternitate nec praeteritum est quidquam quasi esse desierit, nec futurum quasi nondum sit, sed praesens tantum: quia quidquid aeternum est, semper est: divinius accipitur de sempiterna generatione sapientiaece his verbis ostendit Aug. quod generatio Filii semper est, nec praeteriit, nec futura est, quia aeterna est. Ideo dixit genui, ne festatur, nisi quia ex ipsa essentia Patris semper genitus est Filius.per nato. Melior est semper natus, quam qui semper nascitur. Quia qui semper nascitur, nondum est natus;
Abbreviated transcription (Latin):
ante tempora natus est: Illud .n. sin¬
cera ⁊ catholica fides. tenet ac predic¬
at. ut istud. Qr gͦ ait. dicamus ueriꝰ.
cum utrũq pariter sit uerum: nisi
forte. qr uolebat intelligi hoc adma¬
iorẽ eiudenciã. ⁊ exp̃ssionẽ u̾itatis di¬
ci. quã illud: his ⁊ enim uerb: omĩs
calupniãdi u̾sutis heticis obstruitur
est de patre. uł filius semꝑ uascitur
de patre.⁊ iõ dicit gg̃. ꝙ non possu¬
mus dic̃e semꝑ nascitur. Non ĩ quã
ita ꝯuenienter. non ita ꝯgrue ad expla¬
nationẽ u̾itatis. Potest tñ dici si sane
intelligatur. Semꝑ .ni. nascr filus de
patre. ut ait orig̃. non ꝙ cotidie itẽt᷑¬

Expanded text:
ante tempora natus est? illud enim sincera et catholica fides tenet ac praedicat, ut istud. Quare ergo ait dicimus verius, cum utrumque pariter sit verum? nisi quia volebat intelligi hoc ad majorem evidentiam et expressionem veritatis dici, quam illud. His etenim verbis omnis calumniandi versutis haereticis obstruitur est de Patre, vel Filius semper nascitur de Patre. Et ideo dicit Greg. quod non possumus dicere, semper nascitur. Non, inquam, ita convenienter, non ita congrue ad explanationem veritatis; potest tamen dici, si sane intelligatur: Semper enim nascitur Filius de Patre, ut ait Origenes, non quod quotidie ite
Abbreviated transcription (Latin):
geñacio filii apatre. nec pͥncipiũ hãt
nec finẽ. qr eterna ẽ: utrum debeat di¬
ci filius sẽꝑ gignitur. uł semꝑ genitꝰ
pocius qr nec cepit nasci. nec desiit. di¬
camus ueriꝰ semꝑ natus. Non auten
possumꝰ d̾re semꝑ nascitur. ne inꝑfec¬
tum esse semꝑ indeatur. at uero ut
et̃nus designari ualeat: ⁊ ꝑfectus. ⁊ sẽ¬
ꝑ dicamus: ⁊ natus. quatinus ⁊ natus

Expanded text:
generatio Filii a Patre nec principium habeat nec finem, quia aeterna est, utrum debeat dici: Filius semper gignitur, vel semper genitus potius quia nec coepit nasci, nec desiit, dicamus verius semper natus. Non autem possumus dicere, semper nascitur, ne imperfectum esse videatur. At vero ut aeternus designari valeat et perfectus, et semper dicamus, et n