comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Supͣ dixerat quod dico nob̾.
intenebris dicite illumine: oe̾ qd ĩ au¬
re auditis predicate suꝑ tecta: nuncĩ¬
fert quid post predicationẽ sequatur
adfidem xp̃i. Totus orbis: contra se di¬
iuisus. ẽ. Una queq domus: at̾ infide¬
les habuit &e credentes. Et propterea.
bellum missum. ẽ. bonum: ut rumpe¬
retur pax mala. Tale quid ingenest
aduersus rebelles homines qui moti
fuerant deoriente: & turrem extrue¬
refestinabant ꝑquam celi alta pene-¬
trarent. fetisse scribitur deus: ut di¬
iuderet linguas eoꝵ. Unde ⁊ ĩpsal¬
mo daiuid precatur. Disipa domine
gentes que bella uolunt. Ueni enĩ se-¬
parare hominem aduersus patr̃e suũ
⁊ filiam aduersus matrem suã. & nu¬
rum aduersus socrum suam. o̾ inimĩ¬
ci hominis domesticieus. Hielocꝰ:
prope hisdem uerbis inmichea pro¬
pheta scribitur. Et notandum ubicũ¬
q deueteri instrumento testimoniũ
ponitur: utrum sensus tantum an
ce sermo consentiat. Quiamat pa-¬
trem aut matrem plusquam me:

Expanded text:
Supra dixerat: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta. Nunc infert quid post praedicationem sequatur. Ad fidem Christi, totus orbis contra se divisus est: unaquaeque domus et infideles habuit et credentes, et propterea bellum missum est bonum, ut rumperetur pax mala. Tale quid et in Genesi adversus rebelles homines, qui moti fuerant de Oriente, et turrem exstruere festinabant , per quam coeli alta penetrarent, fecisse scribitur Deus, ut divideret linguas eorum. Unde et in psalmo David precatur: Dissipa, Domine, gentes quae bella volunt . Veni enim separare hominem adversus patrem suum, et filiam adversus matrem suam, et nurum adversus socrum suam; et inimici hominis, domestici ejus. Hic locus prope eisdem verbis in Michaea propheta scribitur . Et notandum ubicumque de veteri Testamento testimonium ponitur, utrum sensus tantum, an et sermo consentiat. Qui amat patrem aut matrem plus quam me,
Abbreviated transcription (Latin):
rumq si quos humiliter si quos cõ¬
tempnenter uiuere conspicunt ir¬
rident. Considerate gͦ quid degregib
qui insidiare gregi dominico nõ me¬
suscipiunt: contra quos dei greges
custodiri debuierunt. Nuua anĩ¬
marum lucra querimus: ad nr̃a
cotidie studia uocamus. terram cõ¬
cupiscimus: humana intenta men¬
te captamus. Et quia eo ip̃o quoce¬
teris prelan sumus adagenda que¬
libet maiorem licentiam habemius:
suscepte benedictionis ministeriũ
uertimus adambitionis augm̃tũ.
Dei causam relinquimꝰ: ad terrena¬
negotia uocamus. Locum scĩtatis
implicamur. Impletum. ẽ pofecto.
quando nullo nite suemerito nulgi
transcendit actionem. Imploremus
iheremie lacrimas consideret mortem
nrãm ce deplorans dicat. Quomodo
obscuratum . ẽ. aurum mutatus. ẽ. color
optunus: disꝑsi sunt lapides sc̃uarii:
incapite omniumplatearum. Aurx

Expanded text:
rumque, si quos humiliter, si quos conrumque, si quos humiliter, si quos continenter vivere conspiciunt, irrident. Considerate ergo quid de gregibus qui insidiari gregi dominico non meuunt, contra quos Dei greges custodiri debuerant. Nulla animarum lucra quaerimus, ad nostra quotidie studia vacamus, terrena concupiscimus, humanam gloriam intenta mente captamus. Et quia eo ipso quo caeteris praelati sumus, ad agenda quaelibet majorem licentiam habemus, susceptae benedictionis ministerium vertimus ad ambitionis argumentum; Dei causam relinquimnegotia vacamus: locum sanctitatis mplicamur. Impletum est in nobis quando nullo merito suae vulgi transcendit actionem. 15. Imploremus Jeremiae lacrymas; consideret mortem nostram, et deplorans dicat: Quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus, dispersi sunt lapides sanctuarii in capite om
Abbreviated transcription (Latin):
adinfernum tendere negligenter
udemus. Sed quando nos uitã cor¬
rigere ualeamus alienam. quines¬
ligimus nrãm: Curis enĩ secularib
intenti. fanto insibiliores intus ef.¬
ficimur: quanto adea que foris sĩt
studiosiores uidemur. Usu quippe
cure terrene a celesti desiderio obdu¬
rescit animus. Et dum ip̃o suo usi¬
caritatem dei. Unde bene sc̃e ecclesie
dememibris suis infirmantib dicit:
Posuerunt mecustodem inuineis: uu¬
neam meam non custodiui. Uines qͥp¬
pe nr̃e actiones sunt: quas usu cotidi¬
ani laboris excolimus. Sed custodes
inuineis positi: nram uineam mi¬
nime custodimus: quia dum extra¬
neis actionib implicamur: minis¬
terium actionis ur̃e neglegimus. Npl¬
rat deus: quando eos quos adalioꝵ
correptionẽ posuit: dare de se exem¬
pla prauitatis cernit quando ipsi
peccamus qui corripere peccata de¬
buimus. Plerumq qd . ẽ. grauius
sacerdotes qui propria dare debu¬
erant: etiam aliena diripiunt. Ple¬

Expanded text:
adadvidemus. Sed quando nos vitam corrigere valemus alienam, qui negligimus nostras? Curis enim saecularibus intenti, tanto insensibiliores intus efficimur quanto ad ea quae foris sunt studiosiores videmur. Usu quippe curae terrenae ad coeleste desiderium animus obdurescit; et dum ipso suo usad charitatem Dei. Unde bene sancta Ecclesia de membris suis infirmantibus dicit: Posuerunt me custodem in vineis, vineam meam non custodivi . Vineae quippe nostrae actiones sunt, quas usu quotidiani laboris excolimus. Sed custodes in vineis positi, nostram vineam minime custodimus, quia dum extraneis actionibus implicamur, ministerium actionis nostrae negligimus. Nulrat Deus, quando eos quos ad aliorum correctionem posuit dare de se exempla pravitatis cernit, quando ipsi peccamus, qui compescere peccata debuimus. Plerumque, quod est gravius, sacerdotes qui propria dare debuerant etiam aliena diripiunt. Ple
Abbreviated transcription (Latin):
gellum defuniculis fecit & dedomo
dciprauos negotiatores eiciens: cathi¬
dras uendentium columbas euertit.
Quia subditorum quidem culpas
ꝑ pastores ꝑcutit: sed pastorũ uitia
ꝑsemet ip̃m ferit. Etce modo homi¬
nib negari potest. qd̃ latenteragitur
Ille certe iudex uenturus . ẽ. cui tacen¬
do sequisq non potest celare. quem
negando non potest pfallere.Est au¬
ta pastorum uehementer affigit. Sed
ne cui hoc iniuriosum tudeatur.for¬
tasse qd̃ assero. me quoq pariter
actuso: quamuis barbarici temporis
necessitate compulsus. ualde inhis in¬
uitus iaceo. Ad exteriora eñ regotia
dilapsi sumus. Et aliud echonore
suscepimus: atq aliud officium ac¬
tionis exhibemus. Ministerium p¬
dicationis relinquimꝰ: & ad penam
nrãm. utiudeo ep̃i nocamur: qui
honoris nomen non uirtutẽ tenemꝰ.
Relinquunt namq dm̃ hi qui no¬
bis commissi sunt: cc tacemus. In
prauis actib iacent. cc. correptionis
manum nontendimus. Cotidie ꝑ
multas nequitias pereunt: & eos

Expanded text:
gellum de funiculis fecit, et de domo Dei pravos negotiatores ejiciens, cathedras vendentium columbas evertit , quia subditorum quidem culpas per pastores percutit, sed pastorum vitia per semetipsum ferit. Ecce modo hominibus negari potest quod latenter agitur. Ille certe judex venturus est, cui tacendo quisque se non potest celare, quem negando non potest fallere. 14. Esta Pastorum vehementer affligit; sed ne cui hoc injuriosum videatur fortasse quod assero, me quoque pariter accuso, quamvis, barbarici temporis necessitate compulsus, valde in his jaceo invitus. Ad exteriora enim negotia delapsi sumus, et aliud ex honore suscepimus, atque aliud officio actionis exhibemus. Ministerium praedicationis relinquimus, et ad poenam nostram, ut video, episcopi vocamur, qui honoris nomen, non virtutem tenemus. Relinquunt namque Deum hi qui nobis commissi sunt, et tacemus. In pravis actibus jacent, et correptionis manum non tendimus. Quotidie per multas nequitias pereunt, et eos
Abbreviated transcription (French):
z iranium myxtum. ẽ. tritico. Pre¬
miserat. qui recipit uos me recipit.
ar qui me recipit. recipit nr qui me
misit. Adsusceptionem magistroꝵ
discipules ꝓuocauerat. Poterat
occuua. c̾e̾. tredentium responsio.
Ergo &e psheudo ꝓpħas ce iudam

Expanded text:
ium mistum est tritico. Praemiserat: Qui recipit vos, me recipit; et qui me recipit, recipit eum qui me misit. Ad susceptionem magistrorum discipulos provocaverat. Poterat occulta credentium responsio: Ergo et pseudoprophetas et Judam
Abbreviated transcription (Latin):
credendo peperit. crecedendo cõcepit.
Deniq cum diuinum illi partũ
angłs nuntiasset. at illa ꝓprie cas¬
titatis conscia. diuine dispensationis
ignara angło respondisset. quomͦ fi¬
et istud qm̃ iuꝵ non cognosco. an¬
gelus illi placido uultu respondit.
uescas partũ uirgo: nec metuas. neq
multum inexꝑta formides. tantũ
crede & concepisti. Ama ce peperisti.
Dp̃s enĩ sc̃s suꝑueniet inte. Proinde
non. ẽ quod metuas. Et uirtus
altissimi obumbrabit tibi. Inde. ẽ.
qd̾̃ gaudeas. Tunc enĩ sequeret᷑ dolor
partum. si precederet libido cõceptũ.
terrearis. Ideoq qd a nascetur.
ex tesc̃m. uocabitur filius di. His
maria auditis. lam fidei semine
grauida. & prius xp̃m mente quã
uentere concipiens. Respondit angło.
Ecce ancilla cdñi. fiat mͥ scł̾m uerbũ
tuum. Sec mora ut assensus uir¬
ginis panditur. celestis sponsus in¬
maculatum corpus ingreditur. Et
qui toto mundo nõ capitur: ꝑuelle

Expanded text:
credendo peperit, credendo concepit. credendo peperit, credendo concepit. Denique cum divinum illi partum angelus nuntiasset, at illa propriae castitatis conscia, divinae dispensationis ignara, angelo respondisset: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco ? angelus illi placido vultu respondit: vescas partum, Virgo, nec metuas, neque multum inexperta formides; tantum crede, et concepisti; ama, et peperisti. Spiritus enim sanctus superveniet in te; perinde non est quod metuas, et virtus Altissimi obumbrabit tibi; inde est quod gaudeas. Tunc enim sequeretur dolor partum, si praecederet libido conceptum. terrearis. Ideoque quod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei . His Maria auditis, jam fidei semine gravida, et prius Christum mente quam ventre concipiens, respondit Angelo: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum . Nec mora, ut assensus Virginis panditur, coelestis sponsus immaculatum corpus ingreditur, et qui toto mundo non capitur, 47 puellae
Abbreviated transcription (Latin):
secrata uirginitas famulatur. quã
sic amare dignatus. ẽ. ut una eadẽꝙ
femina ce uirgo dici possit cꝰ mat᷑.
Quam preferenda q gr̃ã &ꝰ cunc¬
tis scłis predicanda: que sola cẽ geni¬
tricis dignitatẽ obtinuit. ꝙ urgina¬
lem pudicitiam nõ amisit. Electa.ẽ.
que autorem suũ ederet. Deniq
uiro mexꝑta. se parituram obstu¬
puit: que thalamum ignorauit.
Oquam beata. mat̾ista. que sine
contaminatione concepit. &e sine
dolore peperit medicinam. Felix ĩ¬
neris uita. ẽ. reparata. que decelo
rem. Hec enĩ mirabili atq ĩ effa¬
bili modo: omnium terum ⁊ suũ
peperit saluatorẽ. Flec ⁊aquippe
est iurgo integra. cum fecunditas
matris daretur: & facta. ẽ. fecunda
mater inqua uirginis integritas
seruaretur. Si enim cogitemus uir¬
ginemq̃ sine concupiscentia carnis
sitione succumbimus. cũ scriptũ
sit. Generationem eiꝰ quis enarra.¬
bit: Nam ce ipsa beata maria
cuius hodie natalicia celebramus.

Expanded text:
secrata virginitas famulatur, quam secrata virginitas famulatur, quam sic amare dignatur, ut una eademque femina, et virgo dici possit, et mater; quam praeferenda gratia, et cunctis saeculis praedicanda, quae sola et genitricis dignitatem obtinuit, et virginalem pudicitiam non amisit. Electa est quae auctorem suum ederet; denique viro inexperta se parituram obstupuit, quae thalamum ignoravit. O quam beata mater ista, quae sine contaminatione concepit, et sine dolore peperit medicinam! Felix, instri vita est reparata, quae de coelo rem. Haec enim mirabili atque ineffabili modo omnium rerum et suum peperit creatorem. Electa quippe est virgo integra, cui fecunditas matris daretur, et facta est fecunda mater, in qua virginis integritas servaretur. Sic enim cogitemus virginem quae sine concupiscentia carnis sitione succumbimus; cum scriptum sit: Generationem ejus quis enarrabit ? Nam et ipsa beata Maria, cujus hodie natalitia celebramus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ille signatus. & porta indomo dñi
clausa. Huic utiq sc̃s descendit sp̃c:
huic uirtus obumbrauit altissimi.
uirgo. ¶on ex uiro. sed exspũ sc̃o.
Het pecit: Non dolore: sed gaudio.
Hec nucriuit angłorum ce homi¬
num ꝙybũ. Felyx certe. & omĩ lau¬
de dignissima: que sine humano
semine celestem scło ꝓculit panem.
&e mundo genuit saluatorẽ. Ofid̾i
pactum. O fidei secretum. Pro¬
turum: iurgo gaudet. cupitq
effici mater. Tlere magnũ ce salu¬
tare myst̾ium q sic peperit: ut et¬
maria creatorẽ tuum. lacta panẽ
celi. lacta precium mundi. Prebela.¬
benti mamillã: ut ꝑte prebeat per.¬
cutienti maxillam. Tu illi ut mat̾
temporalẽ ministra substantiã. ut¬
ut ip̃e nobis &e tibi uitam. tribuat
sempit̾nam. Lacta ergo qui fecit
te. qui talem fecit te: ut ip̃e fieret
inte. Lacta eum qui fructum fecũ¬
ditatis tibi dedit conceptus os decus
uirginitatis non abstulit natus.
Uidece fratres quam digne dño cõ¬

Expanded text:
ille signatus, et porta in domo Domini ille signatus, et porta in domo Domini clausa. Ad hanc utique sanctus descendit Spiritus; huic virtus obumbravit Altissimi; virgo non ex viro, sed ex Spiritu sancto. Haec peperit non dolore, sed gaudio. Haec nutrivit angelorum et hominum cibum. Felix certe et omni laude dignissima, quae sine humano seet mundi genuit Salvatorem! O fidei pactum! O fidei secretum! Proturum: virgo gaudet, cupitque effici mater. Vere magnum et salutare mysterium; quae sic peperit, ut Maria, Creatorem tuum, lacta panem coeli, lacta praemium mundi. Praebe lambenti mamillam, ut ille pro te praebeat percutienti maxillam. Tu illi ut mater temporalem ministra substantiam, ut ipse nobis et tibi vitam tribuat sempiternam. Lacta ergo eum qui fecit te, qui talem fecit te, ut ipse fieret in te. Lacta eum qui fructum fecunditatis tibi dedit conceptus, et decus virginitatis non abstulit natus. Videte, fratres, quam digne Domino con
Abbreviated transcription (Latin):
elebritas hodierne di¬
ei: ad monet ut ĩ laude
iurginis inmorari
debeamus. Quia reuera dignũ
est ut indie tante genitricis: lau¬
des diũ non sileat lingua carnis.
In hac siquidem die: competenter
beata maria. sꝑonso illi celesti li¬
bere ꝓclamat. Tenuisti manũ dex¬
teram meam: ceꝰ in uoluntate tua
cdeduxisti me. & cum gła assũpsi¬
stime. Hodie inquam. & ipsa
congrue absponso audit. Ueni
proxina mea. spetiosa mea. colũba
mea. Qm̃ ecce hyemps transiit
pluuia abiit Ipsaꝙ iam beata re¬
spondet. Flores uisi sunt int̾ra. Nã
tempus sectionis aduenit. Anima
mea exultabit indño. delectabit᷑
suꝑ salutari suo. Et indomino
laudabitur anima mea: audrant
mites &e letentur. Et credo uidere
bona dñi: interra uiuentium. ui¬
deamus itaq fratres: que sit hec
uirgo tam sc̃a. ad quam sp̃c sanctꝰ
uensre dignatus . ẽ. Que tam spe¬
ciosa. quã deus elegit sponsam. Que
tam casta: ut poscit uirgo. ẽẽ. post
partum. Hec est dertemplum: fons

Expanded text:
elebritas hodierni diei admonet ut in laude Virginis immorari debeamus. Quia revera dignum est ut in die tantae genitricis laudes Domini non sileat lingua carnis. In hac siquidem die competenter beata Virgo Maria, sponsa illa coelestis libere proclamat: Tenuisti manum dexteram meam, et in voluntate tua deduxisti me, et cum gloria assumpsisti me . Hodie, inquam, et ipsa congrue ab sponso audiat: Veni, proxima mea, speciosa mea, columba mea. Quoniam ecce hyems transiit, pluvia abiit . Ipsaque jam beata respondit: Flores visi sunt in terra, nam tempus sectionis advenit . Anima mea exsultavit in Domino, delectabitur super salutari suo . Et in Domino laudabitur anima mea. Audiant mansueti et laetentur . Et credo videre bona Domini in terra viventium . Videamus itaque, fratres, quae sit haec virgo tam sancta ad quam Spiritus sanctus venire dignatus est; quae tam speciosa quam Dominus elegit sponsam, quae tam casta ut possit virgo esse post partum, hoc est Domini templum, fons
Abbreviated transcription (Latin):
ce uirr non transiet ꝑ eam. lz semꝑ
erit claiia. Ecce ubi cuident̾ osten¬
ditur nobis: quia sc̃a maria semꝑ
uirgo. ẽ. Generat c̃. uirgo. ẽ lactat
ce uirgo. ẽ. Mater quippe. ẽẽ po¬
tuit bcata maria. mulier. ẽẽ. non¬
potuit. Magnum meritum. mag¬
num donum: magna gr̃a. Ancil¬
la peperit dñm: creatura peperit
creatorem. Uiscerib fecundis. et
genitalib integris: uirgo mater
dũm. effudit interris. Concipiẽs
uirgo. pariens uirgo. ꝑmanens ur¬
gõ. Uirgo grauida. iurgo feta.
iurgo ꝑpetua. quid miraris hec
ohomo: Om̃ sic nasci oportuit.
quando dignatus. ẽ. eẽ. homo. Int̾
hec igitur toto affectu adauxcilium
beate uirginis conferamus. omnes
ploremus. Et dum nos eã suppli.¬
ci obsequio frequentamus int̾ris:
ip̃a nos sedula prece cõmendare
dignetur incelis. Quod ip̃e pres¬
tare dignetur: qui intrinitate ꝑ¬
sesta uiuit &ꝰ regnat d̃s insemuła

Expanded text:
non transiet per eam et semper erit clausa . Ecce ubi evidenter ostendit nobis quia sancta Maria semper virgo est, generat et virgo est, lactat et virgo est. Mater quippe esse potuit beata Maria, mulier esse potuit. Magnum meritum, magnum donum, magna gratia, 48 ancilla peperit Dominum, creatura peperit Creatorem, visceribus fecundis et genitalibus integris virgo mater Dominum effudit in terris, concipiens virgo, pariens virgo, permanens virgo, virgo gravida, virgo feta, virgo perpetua. Quid miraris haec, o homo, Deum sic nasci oportuit, quando dignatus est esse homo. Inter haec igitur toto affectu ad auxilium beatae Virginis conferamus. Omnes ploremus, et dum nos eam supplici obsequio frequentamus in terris, ipsa nos sedula prece commendare dignetur in coelis. Quod ipse praestare dignetur, qui in Trinitate perfecta vivit et regnat Deus in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
cidente uenient. et recumbent cũ
abraham. & ysaac. ce̾ iacob. ĩreg¬
no celorum. Ibi dñs pascit: sed priꝰ
hic transit. Namut noueritis
pascha transitus int̾pretatur. Ue¬
nit dñs. fecit diuina: passus. ẽ hu¬
mana. Numquid adhuc ꝯspuit᷑:
Numquid adhuc exalapatur:
Numquid ad huc̃ spinis corona
uulneratur: Transiut deniq.
Et euuan głium sic loquitur:
quando pascha fecit cũ cdiscipłis
suis. Qiud dicit euuangłista: Cũ
autẽ uenisset hora. ut transiret iħc¬
ex hoc mundo ad parrẽ. Ergoille

Expanded text:
cidente venient, et recumbent cum cidente venient, et recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob in regno coelorum . Ibi Dominus pascit, sed prius hinc transit. Nam ut noveritis, Pascha Transitus interpretatur. Venit Dominus, fecit divina, passus est humana. Numquid adhuc conspuitur? numquid adhuc expalmatur? numquid adhuc spinis coronatvulneratur? Transivit. Denique et Evangelium sic loquitur, quando Pascha fecit cum discipulis suis. Quid dicit Evangelium? Cum autem venisset hora, ut Jesus transiret de hoc mundo
Abbreviated transcription (Latin):
cedem queris ad quietem: modo
ocupata es cura minist̾ium. Pas¬
cere uis mortalia corpora: licet scõ¬
rum. Numquid cum ueneris ad
illam patriam. inuenies ꝑegͥnũ
quem suscipias hospicio: Inue¬
nies esurientem. cui panem fran¬
gas: D̾itientem. cui potum por.¬
rigas: Egrum quẽ uisites: lici¬
gantem quem concordes: Mor¬
tuum quem sepelias : Omĩa
ista ibi non erunt. d̾ed quidibi
erit: Quod maria elegit. Ibi
pascimur: non pascimus. Ideo
hoc ibi erit plenum atq ꝑfectũ:
qd̃ elegit hic maria. Deilla mensa
opulenta de uerbo dñi micas colli¬
gebat. ¶lam uultis nosce qd̃ ibi
erit: Dominꝰ ipse dicit deseruis
suis. Amen dico liobis: quia faciet
illos discumbere:ce transiens mi
nistrab ͥc illis. Recumbere quid. ẽ
nisi uacare: Recumbere quid. ẽ.
nisi requiescere: Quid. ẽ transi¬
bit ce ministrabit eis: Prius tran¬
sit: ⁊ sic ministrat. Sed ubr: In illo
conuiuio suꝑno: de quo dicit. Am̃
dico uobis: multi aboriente ce̾ oc¬

Expanded text:
cedem quaeris, quietem. Modo occupata es circa multum ministerium, pascere vis mortalia corpora, licet sanctorum: numquid cum veneris ad illam patriam, invenies peregrinum, quem suscipias hospitio? invenies esurientem, cui panem frangas? sitientem, cui potum porrigas? aegrum, quem visites? litigantem, quem concordes? mortuum, quem sepelias? Omnia ista ibi non erunt: sed quid ibi erit? Quod Maria elegit: ibi pascemur, non pascemus. Ideo hoc ibi erit plenum atque perfectum, quod hic elegit Maria: de illa mensa opulenta, de verbo Domini micas colligebat. Nam vultis nosse quid ibi erit? Dominus ipse dicit de servis suis: Amen dico vobis, quia faciet eos recumbere, et transibit, et ministrabit illis . Recumbere quid est, nisi vacare? Recumbere quid est, nisi requiescere? Quid est, Transibit, et ministrabit illis? Prius transit, et sic ministrat. Sed ubi? In illo convivio superno, de quo dicit: Amen dico vobis, multi ab oriente et oc
Abbreviated transcription (Latin):
illa sufficerit: adiutorium sororis
non posc̾et. Multa sunt diuersa
sunt: quia carnalia sunt: qͥa tem¬
poralia sunt. Et sibona sunt: tran
necessitatis: et̾na.ẽ. dulcedo u̾itatis.
Non auferetur ab ea qd̃ elegit. Nõ
auferetur sed tam̃ augetur. In hac
autẽ uita augetur. in illa ꝑficiet᷑:¬

Expanded text:
illa sufficeret, adjutorium sororis illa sufficeret, adjutorium sororis non posceret. Multa sunt, diversa sunt, quia carnalia sunt, quia temporalia sunt: etsi bona sunt, transnecessitatis: aeterna est dulcedo veritatis. Non auferetur ab ea quod elegit. Non aufertur, sed tamen augetur. In hac autem vita augetur, in alia vi
Abbreviated transcription (Latin):
q sp̃c sc̃s sunt unum. Uidete nob̾
cõmendari unitatẽ. Certe trinitas
est deusmoster. Pater non. c̃ filiuͦ
nec filius. sed amiboꝵ sp̃c: o̾ tam̃
ista tria. non tres lii: non tres om̃ĩ¬
potentes sed unus deus onipotens.
Ip̃a trinitas unus deus: quia unũ
necessarium. Adhoc unum nõ
nos ꝑducit: nisi multi habeamus
circa pauꝑes. & maxime tirca
seruas dei seruitia debita obsequa¬
tia religiosa. Redduntur enim
non dantur: dicente apło. Si nos
uobis sp̃uaua seminauimꝰ. mag¬
Bona sunt exortamur ad hec: &
in uerbo dñi eclificanius uos. No¬
lite pigri. ẽe. adsuscipiendos scõs.
Aliquando nescientes suscipiendo
quos nesciunt: angłos susceꝑunt.
Bona sunt hec: melius. ẽ. tam̃ qd̃
elegit maria. Illud enĩ habet exne-¬
cessitate occupationem: illud autten
ex caritati suauitatẽ. Uult homo
occurrere quando ministrat: &̃ ali¬
quando non potest. QuerituR
quod dẽc̃ paratur qd̾ ad.ẽ. disten¬
ditur animus. Nam si martha

Expanded text:
 sanctus sunt unum. Videte nobis commendari unitatem. Certe Trinitas est Deus noster. Pater non est Filius,nec Filius, sed amborum Spiritus: et tamen ista tria non tres dii, non tres omnipotentes, sed unus Deus omnipotens, ipsa Trinitas unus Deus: quia unum necessarium est. Ad hoc unum non nos perducit, nisi multi habeamus circa pauperes, et maxime circa sanctos Dei servitia debita, obsequia religiosa. Redduntur enim, non dantur, dicente Apostolo, Si nos vobis spiritualia seminavimus, magBona sunt, exhortamur ad haec, et in verbo Domini aedificamus vos, nolite pigri esse ad suscipiendos sanctos. Aliquando nescientes, suscipiendo quos nesciebant, Angelos susceperunt . Bona sunt haec: melius est tamen quod elegit Maria. Illud enim habet ex necessitate occupationem: istud autem ex charitate suavitatem. Vult homo occurrere quando ministrat; et aliquando non potest: quaeritur quod deest, paratur quod adest; distenditur animus. Nam si Martha ad
Abbreviated transcription (Latin):
sum dicatis om̃s: et nõ
sint inuobis scisinata. Sitis autẽ
ꝑ fecti ineodem sensu: &̾ in eadẽ
scientia. Et malio loco. Unani¬
mes. unum sentientes. Hichil
ut sint unũ siut cꝰ. nos unũ
sumus. Et mactib apłorum.
Mlultitudinis aiẽ credenium:
erat una anima: ceꝰ. unum cor.¬

Expanded text:
omnes, et non sint in vobis schismata; sitis autem perfecti in eodem sensu, et in eadem scientia . Et alio loco: Unanimes, unum sentientes, nihil pUt sint unum, sicut et nos unum sumus . Et in Actibus Apostolorum: Multitudinis autem credentium erat anima
Abbreviated transcription (Latin):
latera pascerent contigit faurũ arm̃¬
ti gregis consortia spernentẽ. singula¬
rem incedere solitum: &̾ ad excremũ
redeunte pecora domum non ẽe ĩgres.
requirens: inuenit tandem ĩuerti

Expanded text:
latera pascerentur, contigit, taurum, armenti congregis consortia spernentem, singularem incedere solitum et extremum, redeunte peccore, domum non esse regressurequirens, invenit tandem in verti
Abbreviated transcription (Latin):
ud .ẽ quod sponte inpenditur na¬
ture: aliud quod preceptis dnicis
ex caritate debetur obedientie. Hi
nimirum os proximum diligunt:
& tamen illa sublimia dilectionis

Expanded text:
ud est quod sponte impenditur naturae, aliud quod ex praeceptis Dominicis ex charitate debetur obedientiae. Hi nimirum et proximum diligunt, et tamen illa sublimia dilectionis
Abbreviated transcription (Latin):
geret: si non obtulisset. Cum ergo
ad illud terribile examen: istrictꝰ
iudex uenerit: quid nos uiri dicemꝰ:
cum eius femine głam uiderimus:
De debilitate mentis sue. que tunc
erit uiris excusatio: quando hec ostẽ¬
ditur que cum scło qr secum uicit:
Sequamur ergo fratres km̃i: distric¬
tam ce asperam redemptoris uiam.
usu quippe uirtutĩam iam plana
facta. ẽ: ut ꝑ eam feminis libuerit
ambulare. Dispiciamus cuncta
presentia. Nulla sunt ce enĩ que
transire possunt. Turpe sit dilig̾e:
qd̃ constat eitius perire. Non nos
terrenarum rerum amor suꝑet: nõ
suꝑbia inflet nõ ira dilaniet: ñ lux¬
uria polluat: nõ inuidra cõsumat.
discamus uincere nosmet ipõs. Qd̃
si ꝑfecte agimus: nõ solum imminen¬
tes penas euademus sed cõmuni
cum martyrib gła remuneramur.
Nam quamuis occasio ꝑsecutionis
de. ẽ: habet tam̃ cẽ. pax nr̃a marty¬
rium suũ. Quia cr̃ si carnis collafer¬
ro non subdimus: spiritali tamen

Expanded text:
geret, si non obtulisset. Cum ergo geret, si non obtulisset. Cum ergo ad illud terribile examen districtus judex venerit, quid nos viri dicemus, cum hujus feminae gloriam viderimus? De debilitate mentis suae quae tunc erit viris excusatio, quando haec ostendetur, quae cum saeculo et sexum vicit? Sequamur ergo, fratres charissimi, districtam et asperam Redemptoris viam; usu quippe virtutum ita jam plana facta est, ut per eam feminis libeat ambulare. Despiciamus cuncta praesentia, nulla sunt etenim quae transire possunt. Turpe sit diligere quod constat citius perire. Non nos terrenarum rerum amor superet, non superbia inflet, non ira dilaniet, non luxuria polluat, non invidia consumat. discamus vincere nosmetipsos. Quod si perfecte agimus, non solum imminentes poenas evademus, sed una cum martyribus gloria remunerabimur. Nam quamvis occasio persecutionis desit, habet tamen et pax nostra martyrium suum, quia etsi carnis colla ferro non subdimus, spiritali tamen
Abbreviated transcription (Latin):
rientib filiis: ꝓxp̃o frequent̾ occu¬
buit. Quia &e mori ꝓ illius amo¬
re: sola sua mors minime sufficit.
Consideremus fratres hancfeminã:
consid̾emus nos qui membris corꝑis
uiri sumus: ineius comparatione qͥd
existimabimur. Sepe namq agenda
aliqua bona ꝓponimus: sed siunus
contra nos leuissimus sermo abore
inridentis eruperit: ab intentione ac¬
tionis nr̃e: fracti ꝓtinus ctꝰ cõfusi
resimus. Etce nos plerumq a bono
oꝑe nerba reuocant: felicitatẽ uero. a
scã intententione: frangere nec tor¬
menta potucrunt. Nos in aura ma¬
leclictionis inpingimur: hec adreg¬
num etiam ꝑfecrum exiit: nichil ꝙ
ec̃. qd̾ obsistebat estimauit. Nos
ad precepta dñica largiri nr̃a sal¬
tim suꝑflua nolumus: hec non so¬
lum deo suam substantiã contulit:
sed ꝓillo etiam ꝓpriam carnem de-¬
dit. Nos cum exdiuina iussione
filios amittimus: sine consolatiõe
lugemus: heceos uelut mortuos plã¬

Expanded text:
rientibus filiis, pro Christo frequenter occurientibus filiis, pro Christo frequenter occubuit, quia et amori illius sola sua mors minime suffecit. 4. Consideremus, fratres, hanc feminam, consideremus nos, qui membris corporis viri sumus, in ejus comparatione quid existimabimur. Saepe namque agenda aliqua bona proponimus, sed si unus contra nos vel levissimus sermo ab ore irridentis eruperit, ab intentione actionis nostrae fracti protinus et confusi resilimus. Ecce nos plerumque a bono opere verba revocant. Felicitatem vero a sancta intentione frangere nec tormenta potuerunt. Nos in auram maledictionis impingimus; haec ad regnum etiam per ferrum exiit, nihilque esse quod obsistebat aestimavit. Nos ad praecepta dominica largiri nostra saltem superflua nolumus; haec non solum Deo suam substantiam contulit, 1447 sed pro illo etiam propriam carnem dedit. Nos cum ex divina jussione filios amittimus, sine consolatione lugemus; haec eos velut mortuos plan
Abbreviated transcription (Latin):
cruciatum martyrii: nolendo uoliss.
Sicut nos quoq cum gaudium que¬
rius salutis amarum poculum
sumimus purgationis. Amari¬
tudo quidem inpoculo displicet: s
resticuenda ꝑ amaritudinẽ salus pla¬
cet. Amauit ergo uixta carnẽ fili¬
citas filios: sed ꝓ amore celestis pa¬
trie: mori coram se uoluit quo s a¬
mauit. Ipsa eoꝵ uulnera accepit:
sed ip̃a in eisdem ad regnũ preueni¬
entib excreuit. Recte ergo hanc
feminam ultra martyraͤm dixe¬
rim. que ⁊ totiens infiliis desidera¬
biliter extincta: dum multiplex
martyrium optinuit: ip̃a quoq
martyrii palmam uicit. Fertur
apud ueteres. mos fuisse. ut quis¬
quis consul existeret: iuxta ordinẽ
temporum honoris siũ locũ tener&.
At si quis posterior ad consultatũ
ueniens consul non semel sed bis
fortasse aut tertio fieret: etiã illos
laude ce honore. transcenderet: qͥ
non plusquam semel consules ex¬
titissent. Nicit ergo beata felici¬
tas martyrias: que tot ante se mo¬

Expanded text:
cruciatum martyrii nolendo voluisset. Sic nos quoque cum gaudium quaerimus salutis, amarum poculum sumimus purgationis. Amaritudo quidem in poculo displicet, sed restituenda per amaritudinem salus placet. Amavit ergo juxta carnem Felicitas filios suos, sed pro amore coelestis patriae mori etiam coram se voluit quos amavit. Ipsa eorum vulnera accepit, sed ipsa in eisdem ad regnum praevenientibus excrevit. Recte ergo hanc feminam ultra martyrem dixerim, quae toties in filiis desiderabiliter exstincta, dum multiplex martyrium obtinuit, 1446 ipsam quoque martyrii palmam vicit. Fertur apud veteres mos fuisse ut quisquis consul existeret juxta ordinem temporum honoris sui locum teneret; at si quis posterius ad consulatum veniens consul non semel, sed bis fortasse aut tertio fieret, etiam illos laude et honore transcenderet qui non plus quam semel consules exstitissent. Vicit ergo beata Felicitas martyres, quae, tot ante se mo
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionis impendit dicens. Pater:
ignoscȩ illis. quia nesciunt quid fa¬
ciunt. Quid ergo mirum si iimi¬
tos diligant discipuli dumuiuunt.
quando & tunc inimicas diligit ma¬
gister cum occiditur: Cuius dilectio¬
nis summa exprimit cum sisbiungit.¬

Expanded text:
s impendit, dicens: Pater ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Quid ergo mirum si inimicos diligant discipuli dum vivunt, quando et tunc inimicos diligit magister cum occiditur? Cujus dilectionis summam exprimit, cum subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
illud pecit qd̃ adueram salutẽ per¬
finet. Nam si id qd̃ non expediat
petitur: non innomine iħu petitur
pater. Unde ce. isdem apls. adhuc
infirmantib: dñs dicit. Usq mͦ
non petistis quicquam in noĩe meo.
Ac si aꝑte diceretur. Non petistis
innomine saluatoris: qui nescitis
querre et̾nam salutẽ. Hinc. ẽ. qd̃
ce. paulus non exauditur: quia si
liberarctur atemptatione: ei non
proderat adsalutem. Etce uidemus
fratres km̃: quam multi ad solẽp¬
nitatem martẏris conuenistis: ge¬
nua flectitis. pectus tunditis: uoces
orationis ac confessionis emittitis:
faciem lacrimis rigatis: sed pensa¬
te queso peticiones ur̃ãs: uidete si
innomine iħu petitis. id. ẽ. si gau¬
dia saluts et̾ne postulatis. In domo
enĩ iħu. iħm non queritis: siinet̾ni¬
tatis templo. importune ꝓtemꝑali

Expanded text:
illud petit quod ad veram salutem perillud petit quod ad veram salutem pertinet. Nam si id quod non expedit petitur, non in nomine Jesu petitur Pater. Unde et eisdem apostolis adhuc infirmantibus Dominus dicit: Usque modo non petistis quidquam in nomine mea . Ac si aperte diceretur: Non petistis in nomine Salvatoris quia nescitis quaerere aeternam salutem. Hinc est quod et Paulus non exauditur quia si liberaretur a tentatione, ei non proderat ad salutem . 7. Ecce videmus, fratres charissimi, quam multi ad solemnitatem martyris convenistis, genua flectitis, pectus tunditis, voces orationis ac confessionis emittitis, faciem lacrymis rigatis. Sed pensate, quaeso, petitiones vestras; videte si in nomine Jesu petitis, id est si gaudia salutis aeternae postulatis. In domo enim Jesu Jesum non quaeritis, si in aeternitatis templo importune pro temporali
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cum dederit dilectissiuis sõp¬
num: hec. ẽ. hereditas dñi. Qa
electi dei postquã ꝑuenerint admor¬
dem: tunc inuensunt hereditatem.
Sequitur. Ut qđ cumq peciertas
patrem innomine meo: det uobis.
Ecde hic dicit. Quod cumq pecie¬
rias partem inuomine meo: det
uobis. Rursum alibi ꝑeundem e.
uuangelistam: dicit. Siquid petie¬
ritis parrem innomine meo: dabit
uobis. Usq modo non petistisqͥs.¬
quam innomine meo. Piomẽ qđ
petimus in nomine filii dat nobis
pater: quid. ẽ. qd̃ paulus ter dñm
rogauit ceꝰ exaudiri nõ meruit: s
dictum.ẽ. illi sufficit tibi gr̃a mea
nam uirtus in infirmitate ꝑficttur:
Numquid ille tam egregius p̾di¬
Quomodo ergo uerum. ẽ. quia qͥs¬
quit petierimus in nomine filii dat
nobis pater. Si afferri a seangłm
sathane petiit apłs in nomine filii.
ce̾. tam̃ qd̃ petiit non accepit  Sed
quia nomen filii iħc est: iħ̾c autẽ
saluator uel etiam salutaris dicit᷑.

Expanded text:
sed cum dederit dilectis suis somsed cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini, quia electi Dei postquam pervenerint ad mortem, tunc invenient haereditatem. 6. Sequitur: Ut quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Ecce hic dicit: Quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Rursum alibi per eumdem Evangelistam dicit: Si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Usque modo non petistis quidquam in nomine meo . Si omne quod petimus in nomine Filii dat nobis Pater, quid ergo est quod Paulus ter Dominum rogavit, et exaudiri non meruit, sed dictum est illi: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirNunquid ille tam egregius praediQuomodo ergo verum est quia quidquid petierimus in nomine Filii, dat nobis Pater, si auferri a se angelum Satanae petiit Apostolus in nomine Filii, et tamen quod petiit non accepit? Sed quia nomen Filii Jesus est, Jesus autem Salvator, vel etiam Salutaris dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Posui adgrãm. Plantaui: ut ea¬
tis uolendo. fructum afferatis oꝑ¬
ando. Eatis enĩ uolendo dixi: qa
uelle aliquid facere: iam mente ire
est. Qualem uero fructum afferre
debeant subiditur. Et fructus u̾r
maneat. Omne q sccłm p̾sens
seculum laboramus: iuxusq acl
mortem sufficit. Mors namq int̾¬
ueniens: fructum nr̃i laboris absci¬
dit. Quod uero ꝓeterna uita a¬
guur: etiam post mortem seruatur.
Et tunc apparere incipit: cumla¬
borum carnalium fructus ceꝑit
non uideri. Ibi ergo illa retributõ
inchõat: ubi ista terminatur. Qͥs¬
quis igrtur iam et̾na cognouit: a¬
pud eiuis animũ. temporales fruc¬
tus ulescant. Tales fructus opere¬
mur: qui maneant. Cales fructꝰ
oꝑemur: qui cum mors cuncta in¬
terimat: ip̃i exordium amortesu¬
mant. Nam qd̃ amorte ĩcipiat
fructus dei. testatur ꝓpħa quidic̃.
Cum dederit dilectis suis sompnũ:
hec est hereditas dm̃. Omnis qui
dormit in morte. ꝑdit hereditatẽ.

Expanded text:
Posui ad gratiam, plantavi ut eaPosui ad gratiam, plantavi ut eatis volendo, fructum afferatis operando. Eatis enim volendo dixi, quia velle aliquid facere, jam mente ire est. Qualem vero fructum afferre debeant subditur: Et fructus vester maneat. Omne quod secundum praesens saeculum laboramus vix usque ad mortem sufficit. Mors namque interveniens fructum nostri laboris abscidit. Quod vero pro aeterna vita agitur etiam 1563 post mortem servatur; et tunc apparere incipit, cum laborum carnalium fructus coeperit non videri. Ibi ergo illa retributio inchoat, ubi ista terminatur. Quisquis ergo jam aeterna cognovit, apud ejus animum temporales fructus vilescant. Tales fructus operemur qui maneant; tales fructus operemur qui, cum mors cuncta interimat, ipsi exordium a morte sumant. Nam quod a morte incipiat fructus Dei, testatur Propheta, qui dicit: Cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini . Omnis qui dormit in morte perdit haereditatem;
Abbreviated transcription (Latin):
predicant. Eam etiam moriendo dili¬
gunt: atq adillam ꝑtormenta. per¬
tingunt. Occidi possunt: & flecti
nequeunt. Nimis ergo confortatꝰ
est principatus eorum. In ista ipsa
passione qua teciderunt in morte car¬
nis : iudete quantũ fuerit culm̃ m̃tis.
Ande hoc. nisi quia confortatus est
principatus eorum: Sed si magni
forsitan pauci sunt: subuinxit. O nu¬
merabo eos: ce suꝑ arenam mul¬
tiplicabunt. Cotum mundũ fr̃s
aspicite: martyrib plenus. ẽ. iam
peni tot qui uideamus nõ sumus:
quot ueritatis testes habemus. D̾o
ergo numerabiles: nobis suꝑ are¬
nam multiplicati sunt. quia qͣnti
sint: a nobis comp̾hendi ñ possunt.
Sed quisquis adhanc ꝑuenit dig¬
nitatẽ. ut amicus uocetur di. sese
in se conspitiat. Dona autẽ que¬
ꝑcipit suꝑ se: nichil suis meritis
tribuat: ne adinimicitias erũpat.
Unde ce̾ subditur. Nõs uos mee¬
legistis: sed ego elegi itos. cr̾ posui
uos ut eatis: &e fructum afferatis.

Expanded text:
praedicant; eam etiam moriendo dilipraedicant; eam etiam moriendo diligunt, atque ad illam per tormenta pertingunt. Occidi possunt, et flecti nequeunt. Nimis ergo confortatus est principatus eorum. In ista ipsa passione, qua ceciderunt in morte carnis, videte quantum fuerit culmen mentis. Unde hoc, nisi quia confortatus est principatus eorum. Sed sic magni forsitan pauci sunt? Subjunxit: Dinumerabo eos, et super arenam multiplicabuntur . Totum mundum, fratres, aspicite: martyribus plenus est. Jam pene tot qui videamus non sumus quot veritatis testes habemus. Deo ergo numerabiles nobis super arenam multiplicati sunt, quia quanti sint, a nobis comprehendi non possunt. 5. Sed quisquis ad hanc pervenit dignitatem, ut amicus vocetur Dei, sese in se conspiciat, dona autem qurcipit, super se. Nihil suis meritis tribuat, ne ad inimicitias erumpat. Unde et subditur: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos, et posui vos, ut eatis, et fructum afferatis.
Abbreviated transcription (Latin):
amicos suos. nisi gaudia interne
caritatis. nisulla festa suꝑne patrie
que nr̃is cotidie mentib ꝑ aspipati¬
onem sui amoris inprimit: Dũ
enim audita suꝑ celestia amamus:
amata etiam nouimus. qua amor
ipse: noticia. ẽ. Omnia ergo eisno¬
ta fecerat: quia terrenis desideris
immutati. amoris summi facib
ardebant. Istos uero amicos dei aspex¬
erat ꝓpħa: cum dicebat. Michi autẽ
nimis honorificati sunt amici tuid̾s.
Amicus enim: quasi animi custos
uocatur. Quia igitur psalmista ꝓ¬
spexsit electos dei amundi huius a¬
more separatos. custodire mandatis
celestib uoluntatem dei: miratus
.ẽ amicos dei dicens. Michi autẽ
nimis honorificati sunt amici tui
deus. Et tamquam si ab eo ꝓtimis
causam honoris tanti nobis ĩsinua¬
ri quereremus: ilico adiunxit. Nimis
confortatus. ẽ. principatus eoꝵ. Etce
electi dei carnem domant. sp̃m robo¬
rant. demonib imperant: uirtutib
choruscant presentia despiciunt. et̾¬
nam parriam: cum uoce moribus

Expanded text:
suos, nisi gaudia internae charitatis, nisi illa festa supernae patriae, quae nostris quotidie mentibus per aspirationem sui amoris imprimit? Dum enim audita supercoelestia amamus, amata jam novimus, quia amor ipse notitia est. Omnia ergo eis nota fecerat, qui, a terrenis desideriis immutati, amoris summi facibus ardebant. Istos vero amicos Dei aspexerat Propheta, cum dicebat; Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus . Amicus enim qvocatur. Quia igitur Psalmista prospexit electos Dei a mundi hujus amore separatos, custodire in mandatis coelestibus voluntatem Dei, miratus est amicos Dei, dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus. Et tanquam si ab eo protinus causas tanti honoris nobis insinuari quaereremus, illico adjunxit: Nimis confortatus est principatus eorum. Ecce electi Dei carnem domant, spiritum roborant, daemonibus imperant, virtutibus coruscant, praesentia despiciunt, aeternam patriam cum voce moribus
Abbreviated transcription (Latin):
adcelsitudinem uenirent. Acsidica.¬
tur. Iam uos locus delectat celsitu¬
dinis: sed prius uia exerceat laboris.
Per calicem: ꝑtingitur admaiesta¬
tem. Si mens ur̃a appetit quod de¬
mulcet: prius bibite qđ dolet. Sic
sic ꝑ amarum poculum confectionis:
ꝑuenitur adgaudium salutis:
Iam nõ dicã uos seruos: quia seruꝰ
nescit quid faciat dñs eius. Nos au

Expanded text:
ad celsitudinem venirent. Ac si dicaad celsitudinem venirent. Ac si dicatur: Jam vos locus delectat celsitudinis, sed prius via exerceat laboris. Per calicem pertingitur ad majestatem. Si mens vestra appetit quod demulcet, prius bibite quod dolet. Sic sic per amarum poculum confectionis pervenitur ad gaudium salutis. Jam non dicam vos servos, quia servus nescit quid faciat domi
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ uiderit fratrẽ suum necesse habe¬
re. & clauserit iuscera sua abeo. quo¬
modo caritas dei manet in eo: Hĩt
etiam iohannes baptista ait. Qui
habet duas tunicas det nõ habenti.
Qui ergo tranquillitatis temꝑe.
nondat ꝓcleo tunicam suã. quan¬
do inꝑsetutione daturus. ẽ. animã
suam: Uirtus ergo caritatis ut ĩ¬
uictasit inꝑturbatione: nutriat᷑
ommipotenti deo primum discat sua
sericorcłia conditoris nr̃i serui digni ñ
fuimus: ce amici uocamur. Qͣnta
est dignitas hominum. ẽẽ. amicos cl̃t
sed audistis głam dignitatis. Audi¬
te a laborem certaminis. Si feceritis
que ego precipio uobis. Amici mei
estis: si ea que precipio uobis facitiᷤ.
Ac si aꝑte dicat. Gaudetis deculmi¬
ne: pensate quib laborib uenitur
ad culmen. Certe dum filii debed̾i
interueniente matre quererent. ut u¬
nus adextris dei &̾ alius asinistris se¬
dere debuissent: audierunt. Potestis
bibere calicem quem egobibiturus
sum: Iam locum celsitudinis quere

Expanded text:
 viderit fratrem suum necessitatem habere, et clauserit viscera sua ab eo, quomodo charitas Dei manet in eo ? Hinc etiam Joannes Baptista ait: Qui habet duas tunicas, det non habenti . Qui ergo tranquillitatis tempore non dat pro Deo tunicam suam, quando in persecutione daturus est animam suam? Virtus ergo charitatis ut invicta sit in perturbatione, nutriaturomnipotenti Deo primum discat sua sericordia conditoris nostri. Servi digni non sumus, et amici vocamur. Quanta est dignitas hominum esse amicos Dei? Sed audistis gloriam dignitatis, audite et laborem certaminis. Si feceritis quae ego praecipio vobis. Amici mei estis, si ea quae praecipio vobis facitis. Ac si aperte dicat: Gaudetis de culmine, pensate quibus laboribus pervenitur ad culmen. Certe dum filii Zebedaei, interveniente matre, quaererent ut unus a dextris Dei et alius a sinistris sedere debuissent, audierunt: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? 1562 Jam locum celsitudinis quaere
Abbreviated transcription (Latin):
rum se animam ꝓ amicis dicebat. Ut
ꝓfecto nobis ostenderet: quiacũ diu.¬
gendo lurrumfacere deinimicis pos.¬
sumus: etiam ip̃i amicisunt qui ꝑ¬
tem. nemo ꝑsequitur Unde eR¬
go ꝓbare possumus an diligimus a¬
micos: Ded est qd̾ inpace sc̃e ecclie
fieri debcat: unde clarescat. si ꝑseciti¬
onis tempore mori ꝓdilectione ua

Expanded text:
rum se animam pro amicis dicebat, ut profecto nobis ostenderet, quia cum diligendo lucrum facere de inimicis possumus, etiam ipsi amici sunt qui ptem nemo persequitur. Unde ergo probare possumus an diligimus inimicos? Sed est quod in pace sanctae Ecclesiae fieri debeat unde clarescat, si persecutionis tempore mor
Abbreviated transcription (Latin):
haberet uel inueste liel inepulis uo¬
luptatem. Deniq tanta eius mentẽ
diuine legis emulatio possidebat:
ut ce̾ prauitatem ꝑfide generatioĩs.
ꝓphetico uigore corriperet: q aucto¬
ritate frequentis inse sp̃c sci: regẽ
intrepidus increparet errantẽ. Ma¬
luitq uirbeatissimus sub denunti¬
atione iusticie. furentis subcũbere
gladio: quam reticere ueritatem:
quam manifestare uenerat aucto¬

Expanded text:
haberet vel in veste, vel in epulis voluptatem. Denique tanta ejus mentem divinae legis aemulatio possidebat, ut et pravitatem perfidae generationis prophetico vigore corriperet, et auctoritate ferventis in se Spiritus sancti regem intrepidus increparet errantem: maluitque vir beatissimus sub denuntiatione justitiae furentis succumbere gladio quam reticere veritatem, qui manifestare venerat aucto
Abbreviated transcription (Latin):
cule parue remigium.: totius eccl̃ie
gubernacula traderentur. Aut
quantum iapostolatus aumysfio
complaciusse xp̃o credimꝰ paulum:
qui tantum placere potuit ꝑsecutor:
Placuit enũ: quia non iniqui pet¬
toris studio: sed simplicis ignorantie
incauta deuotione certabat. Demq
ut primum sensib euis sp̃c ueritatis
infusus. ẽ: ostendit continuo. niõ se

Expanded text:
culae parvae remigium totius Ecclesiae culae parvae remigium totius Ecclesiae gubernacula traderentur? Aut quantum in apostolatus sui ministerio complacuisse Christo credimus Paulum, cui tantum placere potuit persecutor? Placuit enim, quia non iniqui pectoris studio, sed simplicis ignorantiae incauta devotione certabat. Denique, ut primum sensibus ejus Spiritus veritatis infusus est, ostendit continuo, non se
Abbreviated transcription (Latin):
eatissimorum pauli.¬
apłorum petri ee pau¬
li inseparabilem fidem
passionemq germanam: omĩnos
deuotione fratres necesse. ẽ. celebrare:
quia ce laudabilis eos uita adglo¬
riosissimũ ꝑduxit occasum: ⁊mi¬
rificus obitus: ꝑpetuam transmisit
adiutam. Et licet inpetro fides e¬
mineat inpaulo doctrina precellat:
magisterium tam̃ pauli fidea pleni¬
tudo. ẽ: oe credulitas peces doctri¬
ne. ẽ fundamentum. Quos tanta.
celestis electionis dignatio iusita¬
uit: ut hic fieret depiscatore doc¬
tor: ille deꝑsecutore defensor. Sed
in hoc omĩpotentis dei attollenda
maiestas. ẽ: qu inspiratione mi¬
rabili. docendi grãm tribuit imꝑi¬
to. & inimicum fecit amare quod
oderat: ce fidem quã impugna¬
bat adserere. Illuis piscatorm ñ
abstulit: sed mutauit. Huius ce¬
cauit oculos. ut purgatiore recep-¬
to lumine: clarissime m̃tis acie. uil¬
tra humanum uidere possit aspec¬
tum. Quanti igitur meriti apud
dm̃ suũ petrus erat. ut ei post naui¬

Expanded text:
eatissimorum apostolorum Petri et Pauli inseparabilem fidem, passionemque germanam omni nos devotione, fratres, necesse est celebrare, quia et laudabilis eos vita ad gloriosissimum perduxit occasum, et mirificus obitus perpetuam transmisit ad vitam. Et licet in Petro fides emineat, in Paulo doctrina praecellat; et magisterium tamen Pauli fidei plenitudo est, et credulitas Petri doctrinae est fundamentum; quos tanta coelestis electionis dignatio visitavit, ut hic fieret de piscatore doctor, ille de persecutore defensor. Sed in hoc omnipotentis Dei attollenda majestas est, qui inspiratione mirabili 225 docendi gratiam tribuit imperito, et inimicum fecit amare quod oderat, et fidem, quam impugnabat, asserere. Illius piscationem non abstulit, sed mutavit; hujus caecavit oculos ut, purgatiore recepto lumine, clarissimae mentis acie ultra humanum videre possit aspectum. Quantum igitur meriti apud Deum suum Petrus erat, ut ei post navi
Abbreviated transcription (Latin):
Uia longius aburbe de¬
gressi sumus. ne adreu̾¬
tendum nos tardior ho¬
ra prepediat: necesse. ẽ. ut expositionsẽ
sc̃i enuangłii. breuior sermo tranit᷑¬
bat. Dñs ac redemptor nr̃ perituri.
mundi precurrentia mala denuntiat:
&ͫ eo minis ꝓtuient uensenta q̃¬

Expanded text:
uia longius ab urbe dgressi sumus, ne ad revertendum nos tardior hora praepediat, necesse est ut expositionem sancti Evangelii brevior sermo transcurrat. Dominus ac Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, q
Abbreviated transcription (Latin):
nagogas. ducentes adreges ct p̾sides
propteb meum. Ac si aꝑte dicat. Priꝰ
corda hominum: & post elementa tur¬
bantur. Ut cum rerum ordo cõfundi¬
tur: exqua iam retribunone ueniãt
demonsiretur. Namquãuis finis
mundi exip̃o suo ordine pendeat: ꝑ¬
uersiones tamen quos ꝙ inuen̾ens:
qui digne ruinis illius opprimant᷑
innotescit. Et subditur. Ducentes

Expanded text:
nagogas, ducentes ad reges et praesides nagogas, ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Ac si aperte dicat: Prius corda hominum, et post elementa turbantur, ut cum rerum ordo confunditur, ex qua jam retributione veniat demonstretur. 1614 Nam quamvis finis mundi ex ipso suo ordine pendeat, perversiores tamen quosque inveniens, qui digne ruinis illius opprimantur innotescit cum subditur: Ducentes