comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sisse: ubi scriptum ẽ quod ar¬
faxat. centum criginta quĩq
annorum genuerit caynan.
ut annorum genuerit sela.
S quid horum sit uerius. aut
si utrumq uerum ẽẽ possit:
deus nouerit. Nos simpliciter
ammonemus lectorem: tan¬
tam int̾ utrosq codices. inse¬
ne temporum eẽ discrepantiã:
ut adiluuio usq ad natiuita¬
tem heͣbrae in hebraica uitate
hensi. Et quod quidam chro¬
nographi medii horum ince¬
dentes: ablata tantum caiuã
generatione. nec ceteris annis
ad hebreum exemplar emen¬
datis. nongentos quadragĩ¬
ta duos annos: elꝰdem descri¬
bant etatis.
Ui fuit matusale: qui fuit
enoch. Pulchre genatio¬
num ordo abaptizato dei filio
usq ad dm̃ patrem ascendens:
septuagesimo gradu enoch:
habet. qui dilata morte trans¬
latus ẽ inparadisum: ut sig¬
nificet eos qui ingrãm ad õp¬
tionis filiorum. ex aqua ⁊ sp̃u
scõ regenantur: interim pꝯt
absolutionem corporis. et̾nã
suscipiendos in requiem. Sep¬

Expanded text:
sisse, ubi scriptum est, quod Arsisse, ubi scriptum est, quod Arphaxat centum triginta quinque annorum genuerit Cainan, iginta fuerit annorum, genuerit Sela. Sed quid horum sit verius, aut si utrumque verum esse possit, Deus noverit. Nos simpliciter admonemus lectorem tantam inter utrosque codices in serie temporum esse discrepantiam, a diluvio usque ad nativitatem Abrahae in Hebraica veritate mprehensi. Et quod quidam chronographi medii horum incedentes, ablata tantum Cainan generatione, nec caeteris annis ad Hebraeum exemplar emendatis, nongentos quadraginta duos annos ejusdem describant aetatis. ui fuit Mathusalae, qui fuit Enoch. Pulchre generationum ordo a baptizato Dei Filio usque ad Deum Patrem ascendens, septuagesimo gradu Enoch habet, qui dilata morte translatus est paradisum, ut significet eos qui in gratiam adoptionis filiorum ex aqua et Spiritu sancto regenerantur, interim, post absolutionem corporis, aeternam suscipiendos in requiem sep
Abbreviated transcription (Latin):
qui fuit dauid. qui fuit
iesse. Iste quoq numerus quẽ
lucas exequitur: certissime:
prsus abolitionem indicat pec¬
catorum: de quo suo loco uide¬
bis. Nec mireris. si lucas adl̃
matheus pautiores: hoc est
nem fatearis ẽẽ decursam. Pot̃
enim fieri. ut alii lõgeuam trãs¬
egerint uitam: alterius uero
genationes uiri. in matura eta¬
te discesserint: cum uideamus
complures senes cum suis ne¬
potibus uiuere: alios u̾o uiros
statim filiis obire susceptis.
Ui fuit sela: qui fuit cay¬
nan. qui fuit atfaxat. Ho¬
Imen et genatio caynan iuxta
hebraicam uitatem. neq inge¬
nesi. neq inũbis dierum ĩue¬
nitur: s arfaxat. sela uł sale fi¬
lium nullum interposito ge¬
nuisse ꝑhibetur. Sic enim ha-¬
bes. Porro arfaxat uixit.xxͣx.
annis: et genuit sale. Itemq
in paralipomenon. Arfaxat at̃
genuit sela: qui et ip̃e genuit
eber. Scito ergo beatum lu¬
cam. hanc generationem de
.lxͣx. interp̃tum editione sũp¬

Expanded text:
qui fuit David, qui fuit qui fuit David, qui fuit Jesse. Iste quoque numerus quem Lucas exsequitur, certissime prorsus abolitionem indicat peccatorum, de quo suo loco videbis. Nec mireris, si Lucas a DavMatthaeus pauciores: hoc est,nem fatearis esse decursam. Potest enim fieri ut alii longaevam transegerint vitam, alterius vero generationis viri immatura aetate decesserint, cum videamus complures senes cum suis nepotibus vivere, alios vero viros statim filiis obire susceptis. Qui fuit Sela, qui fuit Cainan, qui fuit Arphaxat. Nomen et generatio Cainan juxta Hebraicam veritatem, neque in Genesi, neque in Verbis Dierum invenitur; sed Arphaxat Sela, vel Sale filium, nullo interposito genuisse perhibetur; sic enim habes: Porro Arphaxat vixit triginta annos, et genuit Sale . Itemque et Paralipomenon: Arphaxat autem genuit Sala, qui et ipse genuit Heber . Scito ergo beatum Lucam, hanc generationem de Septuaginta interpretum editione sump
Abbreviated transcription (Latin):
genationem: filius dei potiꝯ¬
filius hominis factus ẽ. Satis
aũt demonstrauit. non se ideo
dixisse ioseph filium heli. quod
de illo genitus: s quod illi fu¬
erit adoptatus: cum et ipsu
adam filium dei dixit: cũ sit
factus a deo: s ꝑ grãm quã pyea
peccando amisit: tãqͣm flius
in paradiso constitutus sit.:
Qua ꝓpt̾ ingenerationibus
mathei: significatur nr̃orum
susceptio pcc̃orum in dño xp̃o.
Ingenerationibus autẽ luce:
significatur ab olitio nr̃orum
pccͤorum in dño xp̃o. Ideo eas
ille descendens enarrat: iste :¬
ascendens. Quod enim dicit
insimilitudinẽ carnis poci. hec
ẽ susceptio pcc̃orum. Quod at̾
addit: ut de pc̃co dampnaret
rct̃m in carne: hec ẽ expiatio
pcc̃orum. Proinde matheus
ab ip̃o dd̃ ꝑ salomonẽ descen¬
dit: incuius matre ille peccaũ.
Lucas u̾o ad ip̃m dauid ꝑ na¬
than ascendit: ꝑcuius nomĩs
ꝓpħam: deus pcc̃m illius expi¬
auit .
Ui fuit inquit nathan:

Expanded text:
generationem Filius Dei, potigenerationem Filius Dei, potifilius hominis factus est. Satis autem demonstravit non se ideo dixisse Joseph Heli quod de illo genitus, sed quod illi fuerit adoptatus, cum et ipsum Adam filium Dei dixit, cum sit factus a Deo, sed per gratiam quam postea peccando amisit, tanquam filius in paradiso constitutus sit. Quapropter in generationibus Matthaei, significatur nostrorum susceptio peccatorum a Domino Christo: in generationibus autem Lucae, significatur abolitio nostrorum peccatorum a Domino Christo. Ideo eas ille descendens enarrat, iste ascendens. Quod enim dicit in similitudine carnis peccati , haec est susceptio peccatorum. Quod autem addit: Ut de peccato damnaret peccatum in carne, haec est expiatio peccatorum. Proinde Matthaeus ab ipso David per Salomonem descendit, in cujus matre ille peccavit. Lucas vero ad ipsum David per Nathan ascendit, per cujus nominis prophetam Deus peccatum illius expiavit. Qui fuit inquit Mathan,
Abbreviated transcription (Latin):
curtunt: et mundꝰ ip̃e quatu¬
or partib t̾minatur. Quadra¬
ginta autẽ. quater habent:
decem. Porro ip̃i decem: ab
uno usq ad quatuor ꝓ gredi-¬
ente numeto consuminant᷑.
Ad istam itaq mortalitate
nob̾cum participandam. quia
descendentẽ xp̃m uoluit signi¬
ficare matheus. ideo ip̃as ge¬
ñationes ab abraham usq
ad ioseph. et usq ad ip̃ius xp̃i
natiuitatẽ descendendo. cõme¬
morauit ab initio euangelii
sui. Lucas autẽ nõ ab mitio
euangelii sui: s abaptismo xͥ
genationes enartat. Nec des¬
cendendo s ascendendo tãqͣm
sacerdotem in expiandis pec¬
catis magis assignans. ubi:
eum uox de celo declarauit:
ubi testimonium iohannes
ip̃e phibuit dicens. ecce qui
tollit pcc̃a mundi ascẽdẽdo
nit ad dm̃: cui mundati ⁊ ex¬
piati reconciliamur. Merito
et adoptionis originem ip̃e
suscepit: quia ꝑ ad optione
efficimur filii dei. credendo ĩ
filium dei. Pet carnalem uͦ

Expanded text:
currunt, et mundus ipse quatucurrunt, et mundus ipse quatuor partibus terminatur. Quadraginta autem quater habent decem. Porro ipsa decem ab uno usque ad quatuor progrediente numero consummantur. Ad istam itaque mortalitatem nobiscum participandam, quia descendentem Christum voluit significare Matthaeus, ideo ipsas generationes ab Abraham usque ad Joseph, et usque ad ipsius Christi nativitatem descendendo commemoravit ab initio Evangelii sui. Lucas autem non ab initio Evangelii sui, sed a baptismo Christi generationes enarrat, nec descendendo sed ascendendo, tanquam sacerdotem in expiandis peccatis magis assignans, ubi eum vox de coelo declaravit, ubi testimonium Joannes ipse perhibuit, dicens: Ecce qui tollit peccata mundi. Ascendendo nit ad Deum, cui mundati et expiati reconciliamur. Merito et adoptionis originem ipse suscepit, quia per adoptionem efficimur filii Dei credendo in Filium Dei. Per carnalem vero
Abbreviated transcription (Latin):
quem recipit. Neq enim qua¬
draginta luo qd̃ faciunt ter
quaterni et deni. s ꝓpt̾ unum
iheconiam bis numeratũ. qua¬
draginta et une genationes
fiunt: si et ip̃m sp̃m ad nume¬
remus. qui huic regende uite
ñre temporali atq t̾rene. taꝙ̃
numero quadragenario rega¬
liter p̾sidet. Nam quia nume
rus iste laboriosi huius tp̃ris
sactamentum ẽ quod sub dis¬
ciplina regis xp̃i adũsus dya¬
bolum dimitamus: etiã illud
declarat. quod quadraginta.
dierum ieiunium. hoc ẽ humi¬
liationem anime consecrauit.
M lex et ꝓph̾e ꝑ moysen et he¬
liam. qui quadragenis diebꝯ
ieumau̾unt. et euangelium ꝑ
ip̃m dni ieiumum. quibꝰ die¬
bn quadraginta etiam temp¬
tabatur a dẏabolo: quid aliud
quam ꝑ omne tempꝰ huiꝯ scłi.
sua. quam de nr̃a mortalitate
assumere dignatus ẽ p̃figurãs:
Id circo autẽ iste numerus hac̃
temporalem uitam t̾renamq
significat: quia et tẽpora ãno¬
rum quadriptitis uicibus:

Expanded text:
quem recipit . Neque enim quaquem recipit . Neque enim quadraginta duae, quod faciunt ter quaterni et deni, sed propter unum Jechoniam bis numeratum quadraginta una generationes fiunt, si et ipsum Christum adnumeremus, qui huic regendae vitae nostrae temporali atque terrenae, tanquam numero quadragenario regulariter praesidet. Nam quia nurus iste laboriosi huius temporis sacramentum est, quo sub disciplina regis Christi aduersus diabolum dimicamus, etiam illud declarat, quod quadraginta dierum ieiunium, hoc est humilationem animae, consecrauit et lex et prophetae per Moysen et Helian, qui quadragenis diebus ieiunauerunt, et euangelium per ipsius domini ieiunium, quibus diebus quadraginta etiam temptabatur a diabolo, quid aliud quam per omne huius saeculi sua, quam de nostra mortalitate assumere dignatus est praefigurant? Idcirco autem iste numerus hanc temporalem vitam terrenamque significat, quia et tempora annorum quadripartitis vicibus
Abbreviated transcription (Latin):
ti seminis demonstranli seu
docendi que scdm ueritatem:
gesta sunt tradiderunt. Hec af¬
fricanus his ip̃is sillabis ꝓfeit:
excepto quod ꝓ mathat posuit
melchi. quia fortasse uł codex
illius sic habuit. uł in historia
inqua hec didicetat: eundẽ ma¬
that inuenit ẽẽ dnm. Quia gͦ
matheus regalem. lucas sacer¬
dotalem dñi ꝑsonam suscepere
taxandam. unde et in quadri¬
ga chetubin. hunc leo fortissi¬
mus bestiarum. illum uitulus
sacerdotum uidelicet hostia de¬
signat: eandem utq sui operis
intentionem. in genea logia qͦ
saluatoris texenda seruauit.
Acute namq animadiisum ẽ:
matheum qui regiam in xp̃o ĩs¬
tituerat insinuare ꝑsonam. ex¬
cepto ip̃o xp̃o. quadraginta ho¬
mines ingeñationum serie no¬
minasse. Numerus autẽ iste.
illud tempꝰ significat. quo in
hoc scło et in hac t̾ra regi nos:
oportet axp̃o. scdm disciplinã
laboriosam: quia flagellat d̾s
ut scriptum ẽ. omnem filium

Expanded text:
ti seminis demonstrandi, seu ti seminis demonstrandi, seu docendi quae secundum veritatem gesta sunt, tradiderunt. Haec Africanus his ipsis syllabis profert, excepto quod pro Matthat, posuit Melchi, quia fortasse vel codex illius sic habuit, vel in historia in qua haec didicerat, eumdem Matthat invenit esse dyonymum. Quia ergo Matthaeus regalem, Lucas sacerdotalem Domini personam suscepere taxandam, unde et in quadriga cherubim hunc leo fortissimus bestiarum, illum vitulus sacerdotum videlicet hostia designat, eamdem uterque sui operis intentionem in genealogia quoque Salvatoris texenda servavit. Acute namque animadversum est Matthaeum qui regiam in Christo instituerat insinuare personam, excepto ipso Christo quadraginta homines in generationum serie nominasse. Numerus autem iste illud tempus significat, quo in hoc saeculo, et in hac terra regi nos oportet a Christo secundum disciplinam laboriosam, qua flagellat Deus ut scriptum est omnem filium
Abbreviated transcription (Latin):
ficitur filius. Cuius iacob qͥa
frat̃ etat: uxorem ad suscitãdũ
sti semen acceꝑat. Et ꝑ hoc ra-¬
ta inuenitur atq integra ge¬
natio: et ea quam matheus e¬
numerat dicens. iacob autez
genuit ioseph. et ea qͣm lucas
competenti obseruatione de¬
signat dicens. qui putabat᷑
c̃ẽ filius ioseph. qui fuit heli.
Qui et ip̃e sub sonante eadem:
distinctione: heli ẽẽ filius puta¬
batur. qui fuerat mathat. Quia
legalem hanc successionem. q̃
uelut adoptione quadam. er¬
ga defunctos constat magis:
quam germinis u̾itate: cõpe¬
tenti satis phoc designauit indi-¬
tio. obseruans euangelista ne
ommino in huiꝯmodi successio¬
nib genuisse aliquẽ nomina¬
ret. ꝑ quod digna distinctione.
nõ descendens s ascendens usq
ad adam. et ad ip̃m usq ꝑuenit
deum. Hec autẽ non nob̾ ad su¬
bitum repta. aut absq ullis
auctorib commendata sunt.
s ip̃e hec saluatoris nr̃i secundũ
carnem ꝓpinqui. seu studio tã¬

Expanded text:
ficitur filius, cujus Jacob quia ficitur filius, cujus Jacob quia frater erat, uxorem ad suscitandum fratri semen acceperat. Et per hoc rata invenitur atque integra generatio, et ea quam Matthaeus enumerat dicens: Jacob autem genuit Joseph: et ea quam Lucas competenti observatione designat, dicens: Qui putabatur esse filius Joseph, qui fuit Heli. Qui et ipse subsannante eadem distinctione, Heli esse filius putabatur, qui fuerat Matthat, quia legalem hanc successionem, quae velut adoptione quadam erga defunctos constat, magis quam germinis veritatem competenti satis per hoc designavit indicio, observans Evangelista, ne omnino in hujuscemodi successionibus genuisse aliquem nominaret, per quod digna distinctione non descendens, sed ascendens, usque ad Adam et ad ipsum usque pervenit Deum. Haec autem non nobis ad subitum reperta, aut absque ullis auctoribus commentata sunt, sed ipsi haec Salvatoris nostri, secundum carnem propinqui, seu studio tan
Abbreviated transcription (Latin):
cit enim matheus. Mathan at̾
genuit iacob: iacob autem ge-¬
nuit ioseph uirum marie. S
huiusmodi questiones. affrica¬
nus de consonantia euangelior
scribens: aꝑtissime soluit. Ma¬
than inquit et mathat diu̾sis
temporib. de una eademq uxo¬
re estha nomine. singulos filios
ꝓcrearunt. Quia mathan qui ꝑ
salomonem descendit. uxorez
eam primus acceꝑat: et relicto
uno filio iacob nomine defũctꝰ
ẽ. Post cuius obitum qm̃ lex
uiduam alio uiro non uetat:
nubere: mathat qui ꝑ nathan
genus ducit. cum ẽẽt ex eadẽ
tribu. s non ex eodem genere.
relictam mathe accepit uxorẽ.
nomine heli: ꝑ quod ex diu̾so
patrum genere. efficiuntur la¬
cob et heli. uterini frs. Quorũ
alter. id est iacob fris heli sine.
liberis defuncti. uxorem ex mã¬
dato legis accipiens: genuit
ioseph. Natura quidẽ germinis
suum filium. ꝓpt̃ quod et scti-¬
bitur. iacob autẽ genuit ioseph:
scdm u̾o legis pceptum heli ef¬

Expanded text:
cit enim Matthaeus: Mathan autem cit enim Matthaeus: Mathan autem genuit Jacob. Jacob autem genuit Joseph, virum Mariae. Sed hujus nodum quaestionis, Africanus de consonantia Evangeliorum scribens, apertissime solvit. Mathan, inquit, et Mathat diversis temporibus de una eademque uxore Estha nomine singulos filios procreaverunt. Quia Mathan, qui per Salomonem descendit, uxorem eam primus acceperat, et relicto uno filio Jacob nomine, defunctus est. Post cujus obitum, quoniam lex viduam alii viro non vetat nubere, Mathat qui per Nathan genus ducit, cum esset ex eadem tribu, sed non ex eodem genere, relictam Matthae accepit uxorem, nomine Heli, per quod ex diverso patrum genere efficiuntur Jacob et Heli interim fratres. Quorum alter, id est Jacob, fratris Heli sine liberis defuncti, uxorem ex mandato legis accipiens, genuit Joseph, natura quidem germinis suum filium, propter quod et scribitur: Jacob autem genuit Joseph. Secundum vero legis praeceptum Heli ef
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ illos posuit: qui eum ex
ioseph sicut alii homines ge¬
nitum. Unde si quem mouet.
cum maria de sp̃u sco genuerit
xp̃m. et ioseph illius non uere
s putatiue pater appelletur :
cur non marle potius quam
ioseph. qui nichil ad eum per¬
tinere uidebatut generatio:
describatut: si ad primum nõ
eẽt consuetudinis scripturar̃
ut mulierum ingenationibꝰ
ordo texatur: dende ex una tri¬
bu fuisse ioseph et mariam. uñ
et lege eam acciꝑe cogebatur
ut ꝓpͦinquam: et quod simul
censentur in bethleem. uti de
una uidelicet stirpe generati:
atq ideo ꝑgenationem ioseph
origo quoq marie monstretur.
Dulcherrime sane lucas gene¬
alogiam xp̃i dicturus. ip̃m pa-¬
trem p̾misit loquentem. tu es
filius meus dilectus: ut eũdẽ
uerum dei filium diuina attes¬
tatione. quem u̾um hominis
duos patres ex diu̾sa ꝓ auorũ
stirpe uenientes. unum quem
lucas. altum quẽ matheus cõ¬
memorat. habere potuerit. di¬

Expanded text:
propter illos posuit, qui eum ex propter illos posuit, qui eum ex Joseph sicut alii homines genitum. Unde si quem movet, cum Maria de Spiritu sancto genuerit Christum, et Joseph illius non vere, sed putative pater appelletur, cur non Maria potius quam Joseph, quae nihil ad eum pertinere videbatur, generatio describatur, sciat primum non esse consuetudinis Scripturarum ut mulierum in generationibus ordo texatur. Deinde ex una tribu fuisse Joseph et Mariam, unde et lege eam accipere cogebatur, ut propinquam. Et quod simul censentur in Bethlehem, ut de una videlicet stirpe generati, atque ideo per generationem Joseph, origo quoque Mariae monstretur. Pulcherrime sane Lucas, genealogiam Christi dicturus, ipsum patrem praemisit loquentem: Tu es filius meus dilectus , ut eumdem verum Dei Filium divina attestatione, quem verum hominis duos patres ex diversa proavorum stirpe venientes, unum quem Lucas, alterum quem Matthaeus commemorat, habere potuerit. Di
Abbreviated transcription (Latin):
unt: ut infide sce trinitatis or¬
bis baptizetur uniũsis. Stab¬
at autẽ in latere dextro atrii
sacerdotum. contra orientem
ad meridiem: quia flante no¬
ui testamenti gr̃ã. datum est
ꝑ eum qui uisitauit nos oriẽs
ex alto. S et innumetis scrip¬
ture sc̃e locis. trigenarius nu¬
metus xp̃i et ecc̃e sactamẽtis
aptatus inuenitur. Nam et io¬
seph qui infiguram resurrec¬
tionis nouiq testamenti oc¬
toginta annis egiptios a fa¬
me defendit. trigenarius ab¬
lutis ergastuli sordibꝰ. regni
gub̾nacula suscepit. Et ddꝰ:
eadem etate: regnum quod
septuagenarius. hoc ẽ ꝓpetua
quiete dignus compleret in¬
cohauit. Et ezechiel triginta
annorum. aꝑtis sͥ celis ꝓphe¬
tie dona ꝓmeruit. Et quia ꝑ
fidem et adusa longanimiter
ferti. et sublimiter debent pre¬
mia sꝑari: arche uł templi al¬
titudo. et tab̾naculi lõgitudo.
.xxͣx. cubitis mensuratur.
Tputabatur inquit fi¬
lius ioseph. Hoc ũbum

Expanded text:
unt, ut in fide sanctae Trinitatis, orunt, ut in fide sanctae Trinitatis, orbis baptizetur universus. Stabat autem in latere dextro atrii sacerdotum contra Orientem ad Meridiem, quia stante Novi Testamenti gratia, datum est per eum qui visitavit nos oriens ex alto . Sed et innumeris Scripturae sanctae locis tricenarius numerus Christi et Ecclesiae sacramentis aptatus invenitur. Nam et Joseph, qui in figuram resurrectionis Novique Testamenti octoginta annis Aegyptios a fame defendit, tricenarius ablutis ergastuli sordibus regni gubernacula suscepit, et David eadem aetate regnum, quod septuagenarius, hoc est perpetua quiete dignus compleret, inchoavit, et Ezechiel triginta annorum apertis sibi coelis prophetiae dona promeruit. Et quia per fidem et adversa longanimiter ferri, et sublimiter debent praemia sperari, et arcae vel templi altitudo. et tabernaculi longitudo, triginta cubitis mensuratur. Ut putabatur inquit filius Joseph. Hoc verbum
Abbreviated transcription (Latin):
libet et inceteris quomodo bap¬
tismi regule cõgruat inquire¬
re. Alabio inquit usq ad labi¬
uni: cubitorum decem. quia nõ
terrena nos sollituctine coan¬
gustari: s celestis denarii opor¬
tet expectatione dilatati. Labi¬
um eius. quasi labium calicis:
uł folium repandi lilii. Quoꝵ
uno poculum dominice passio¬
nis: altero patefacta resiurecti¬
onis eius claritas exprimitur.
Nam quod dicit apłs. Quicũq
baptizati sumus in xp̃o iħu :
inmorte ip̃ius baptizati sumꝰ.
ad labium calicis ꝑtinet. Qd̾
ũo sub iungit. ut quomodo sut
ambulemus: ad florem repã¬
di lilii respicit. Grossitudo eius
trium untiarum: ut omne bap¬
tizatorum robur. fidel. spei. ka¬
ritatisq ꝑfectione solidetur.:
Quinq cubitos habebat alti¬
tudinis: quia quicquid uisu.
auditu. gustu. olfatu. uł tactu
delinquitur: totum unda re-¬
generationis abluitur. Bo¬
ues qui portant. singulas celi
plagas terni accipiuat aspici¬

Expanded text:
libet et in caeteris quomodo baplibet et in caeteris quomodo baptismi regulae congruant inquirere. A labio inquit usque ad labium cubitorum decem , quia non terrena nos sollicitudine coangustari, sed coelestis denarii oportet exspectatione dilatari. Labium ejus quasi labium calicis vel folium repandi lilii: quorum uno poculum dominicae passionis, altero patefacta resurrectionis ejus claritas exprimitur. Nam quod ait Apostolus: Quicunque baptizati sumus Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus , ad labium calicis pertinet. Quod vero subjungit: Ut quomodo surrate vitae ambulemus , ad florem repandi lilii respicit. Crassitudo ejus, trium unciarum, ut omne baptizatorum robur, fidei, spei, charitatisque perfectione solidetur. Quinque cubitos habebat altitudinis, quia quidquid visu auditu, gustu, olfactu, vel tactu delinquitur, totum unda regenerationis abluitur. Boves qui portant, singulas coeli plagas terni aspici
Abbreviated transcription (Latin):
laudem. S aliud ẽ quod nos
doctrine usu discimus: aliud
qd̃ de miraculo scimus. Pot̃
autẽ trigennalis baptizati:
saluatoris etas. etiam nr̃i bap¬
tismatis in timate misteriu:
ꝓpt̃ fidem scilicet sce trinitatis.
et oꝑationem de calogi legal.
Q ui nimirum de calogus: re¬
uelata fidei grã. quo sublimiꝰ
intelligitur. e̾o et deuotius im¬
pletur. Quasi enim quoddam
sacto scm̃ triennui tempꝰ bap¬
tizandos habere docuit: qui ait.
Ite docete omnes gentes: bap¬
tizantes eos innomine patris.
et filii. et sp̃c scĩ. Quasi hoc idẽ
triennium ꝑ decem multipli¬
cari p̃cepit: cum sub iunxit.:
Docentes eos seruare omnia.
quecumq mandaui uobis.
In cuius etiam figura. mare
eneum in quo sacerdotes tẽplũ
intraturi lauantur: et triginta
cubitorum funiculo cirtum ex-¬
terius: et intus tria milia metre¬
tas caꝑe potuisse natratur. Quia¬
sensui suffragatut: quod apłi
rum tria milia baptizant. Et
quia maris enei mentio ĩcidit:

Expanded text:
laudem. Sed aliud est quod nos laudem. Sed aliud est quod nos doctrinae usu dicimus, aliud quod de miraculo scimus. Potest autem tricennalis baptizati Salvatoris aetas etiam nostri baptismatis intimare mysterium, propter fidem, scilicet sanctae Trinitatis et operationem decalogi legalis. Qui nimirum decalogus revelata fidei gratia, quo sublimius intelligitur, eo et devotius impletur. Quasi enim quoddam sacrosanctum triennii tempus baptizandos habere docuit, qui ait: Ite, docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti . Quasi hoc idem triennium per decem multiplicari praecepit, cum subjunxit: Docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis . In cujus etiam figuram mare aeneum, in quo sacerdotes templum intraturi lavabantur, et triginta cubitorum funiculo circuiri exterius, et intus tria millia metretas capere potuisse narratur. Qsensui suffragatur, quod apostrum tria millia baptizant. Et quia maris aenei mentio incidit,
Abbreviated transcription (Latin):
homines hominem creasse nõ
penituit: in quo pcc̃m nullum
ommino inuenit. Sicut de illo
ꝑ psalmistam dicitur. uirauit
dominus et non penitebit eũ:
tu es sacerdos inet̾num.
Tipẽ ih̾s erat inciplens
quasi annorum trignita.
ut putabatur filius ioseph. Ih̾s
annorum triginta baptizat᷑:
et tunc demum incipit signa
facere et docere: legittimum
iudelicet et maturum tempꝰ
ostendens etatis: his qui omez
etatem uł ad sacerdotium. uł
ad docendum putant oportu¬
nam. Qui etiam ut supra lec¬
tum ẽ. anno duodecimo etatis
sue in medio dectorum sedẽs
intemplo. non docens s inter¬
rogans uoluit inueniri. Ut eĩ
non auderent homines infir¬
ma etate p̃dicare: ille duoden¬
nis int̾rogat homines interra:
qui  diuinitatẽ suam semper
angelos docet in celo. Hec con¬
tra hec mouere quem piam de¬
nis nõ sunt trahenda. Omp̃s
enim deus et linguas infanti¬
um facit disscitas: et ex ore ĩ¬
fantium et lactentium ꝑficit

Expanded text:
homines, hominem creasse non homines, hominem creasse non poenituit, in quo peccatum nullum omnino invenit, sic de illo per Psalmistam dicitur: Juravit Dominus et non poenitebsacerdos in aeternum . Et ipse Jesus erat incipiens quasi annorum triginta, ut putabatur filius Joseph. Jesus annorum triginta baptizatur, et tunc demum incipit signa facere et docere, legitimum videlicet et maturum tempus ostendens aetatis, his qui omnem aetatem, vel ad sacerdotem, vel ad docendum putant opportunam. Qui etiam, ut supra lectum est, anno duodecimo aetatis suae in medio doctorum sedens in templo, non docens, sed interrogans, voluit inveniri. Ut enim non auderent homines in infirma aetate praedicare, ille duodenis interrogat homines in terra, qui per divinitatem suam semper angelos docet in coelo. Nec contra haec movere quempiam denis non sunt trahenda. Omnipotens enim Deus et linguas infantium facit disertas, et ex ore infantium et lactentium perfecit
Abbreviated transcription (Latin):
de quo dixi: pꝰ me uenit uir qͥ
ante me factus ẽ. quia prior me
erat. Et ego nesciebam cum.
Itemq de coluniba. Et ego ui¬
di. et testimonium phibui: qr
hic ẽ filius dei. Itaq misteriũ
trinitatis. in baptismo saluato¬
ris ostenditur: ut et nos melꝰ
nomine baptizandos ẽẽ docea¬
tur. Quod autẽ dicit inte com
michi: tale ẽ. ac si dicat inte pla¬
citum meum constitui: hoc est.
ꝑ te gerere quod michi placet.
Qđ̃ uo scłm matheum dicitur.
ii quo michi complacuit: ita ex¬
ponitur. Quod omnis qui peni¬
tendo corrigit aliqua que fecit:
eo ip̃o quo penitet se s displicuis¬
se indicat. qui emendat quod
fecit. & quia om̃ps pat̾. sicut ĩ¬
telligi ab hominibꝰ potãt: hu¬
mano modo loquutus ẽ. de pec¬
catorib dicens. Penitet me
fecisse hominem suꝑ t̾tam: qĩ
sibimet ip̃i displicuit in pcc̃ori¬
bus quos creauit. In solo aut
s̾ unigenito domino nr̃o ih̾u
xp̃o complacuit: quia hunc ĩt

Expanded text:
de quo dixi, post me venit vir, qui de quo dixi, post me venit vir, qui ante erat, et ego nesciebam eum . Itemque de columba: Et ego vidi, et testimonium perhibui, quia hic est Filius Dei . Itaque mysterium Trinitatis in baptismo Salvatoris ostenditur, ut et nos in ejus nomine baptizandos esse doceatur. Quod autem dicit: In te complacui mihi, tale est ac si dicat: In te placitum meum constitui, hoc est, per te gerere, quod mihi placet. Quod vero secundum Matthaeum dicitur: In quo mihi complacui , ita exponitur: Quod omnis qui poenitendo corrigit aliqua quae fecit, eo ipso quo poenitet se sibi displicuisse indicat, qui emendat quod fecit. Et quia omnipotens Pater sicut intelligi ab hominibus poterat, humano modo locutus est de peccatoribus dicens: Poenitet me fecisse hominem super terram , quasi sibimetipsi displicuit in peccatoribus quos creavit. In solo autem sibi unigenito Domino nostro Jesu Christo complacuit. Quia hunc inter
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiauit: mistice docens. solis
eis qui incordis simplicitate
baptizati sunt: unctionem scĩ
sp̃s affuturam. Nemo enĩ pu
diuine nature ꝑ tempora gess¬
isse ꝓfectum. S nouerit potius
a primo conceptus humani tẽ¬
pore quem u̾um hominem. eun¬
dem et deum existere uerum:
ad uentu aut columbe demons¬
tratum. quod incorpore eius. id
est. ecc̃a. p̃cipue baptizati. accipi¬
Tuox de celo facta ẽ. Tues
filius meus dilectus: ĩte
comp̾lacuit michi. Merito iohs
int̾ natos mullerum nulli scd̃s
ẽ. cui se baptizandum credit¬
xp̃c: se uidendum in uisibilis.
exhibet sp̃c : suum de celo filium
commendat pater. Heq enim
ip̃i filio quod optime nouerat:
s uł iohanni uł ceteris qui ad¬
erant. quod nossent indicabat᷑.
Unde notandum: qd̾ idẽ iohes
quia eatenus uirum se fortiorẽ.
et xp̃m euangelizabat: ex inde
iam uł descensione sp̃c. uł patris
attestatõne p̃ monitus: apte di
filium predicauerit. Hic ẽ ĩquit

Expanded text:
nuntiavit. Mystice docens solis nuntiavit. Mystice docens solis eis qui in cordis simplicitate baptizati sunt, unctionem sancti Spiritus adfuturam. Nemo enim putdivinae naturae per tempora gessisse profectum, sed noverit potius a primo conceptus humani tempore quem verum hominem, eumdem et Deum existere verum. Adventu autem columbae demonstratum, quod in corpore ejus, id est Ecclesia, praecipue baptizati accipiox de coelo facta est: Tu es Filius meus dilectus, in te complacui mihi. Merito Joannes inter natos mulierum nulli secundus est, cui se baptizandum Christus, se videndum invisibilis exhibet spiritus, suum de coelo Filium commendat Pater. Neque enim ipsi Filio quod optime noverat, sed vel Joanni vel caeteris qui aderant, quod nossent, indicabatur. Unde notandum quod idem Joannes qui eatenus virum se fortiorem et Christum evangelizabat, exinde jam vel descensione Spiritus, vel Patris attestatione praemonitus, aperte Dei Filium praedicaverit: Hic est, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
aula celi pandatur: non otiose
uiuendum. s ieumiis. p̃cibus.
atq elemosinis ẽ insistendum.
Quia et si pcc̃a sunt omnia ĩ bap¬
tismo laxata: non ad huc t̾rene
carns fragilitas solidata. Hani
quasi transito mari rubro. neca¬
tos quidem gratulamur egr̃p-¬
tios: s indeserto mundane con¬
usationis hostes occurrunt alii.
missam uite et̾ne ꝑueniamus
ad patriam.
T̃descendit sp̃c sc̃s corpora¬
li spetie sicut colunba in
ip̃i. Bene corporali spetie: qͥa
innatura diuinitatis amortali¬
by uideri non potuit. Bene sic̃
columba. quia sp̃c discipline effu¬
giet fictum: nec habitabit ĩ cor¬
pore subdito pcc̃is. Et qui ad ex¬
emplum symonis. infelle ama-¬
ritudinis et iniquitatis obliga¬
tione ꝑdurant: sortem in eo par¬
temq habere nullatenus posst̃.
Unde cum mundi crimina qͦn¬
dam infiguram baptismi dilu¬
uio purgarerentur: non corui
s columbe ore delatus oliue
ramus. pacem scło redclitam:

Expanded text:
aula coeli pandatur, non otiose aula coeli pandatur, non otiose vivendum, sed jejuniis, precibus atque eleemosynis est insistendum. Quia etsi peccata sunt omnia in baptismo laxata, non adhuc tamen est carnis fragilitas solidata. Nam quasi transito mari Rubro necatos quidem gratulamur Aegyptios, sed in deserto mundanae conversationis hostes occurrunt alii romissam vitae aeternae perveniamus ad patriam. Et descendit Spiritus sanctus corporali specie sicut columba in ipsum. Bene corporali specie, quia in natura divinitatis a mortalibus videri non potuit. Bene sicut columba, quia spiritus disciplinae effugiet fictum, nec habitabit in corpore subdito peccatis. Et quia ad exemplum Simonis in felle amaritudinis, et iniquitatis obligatione perdurant, sortem in eo partemque habere nullatenus possunt. Unde cum mundi crimina quondam in figuram baptismi diluvio purgarentur, non corvi, sed columbae ore delatus olivae ramus pacem saeculo redditam
Abbreviated transcription (Latin):
ri. s ipẽ mundare cupiens aq̃s.
Que ablute ꝑcarnem eiꝰ. pcc̃l
utiq nescium baptisii ius in¬
sub lege baptismata nõ potant:
contra p̃uarcationis malum.
uim regeneratiue scĩficationis
concipent. Unde bene cum bap
tizatum diceret omnem ppłm:
nichil magni addidit. Iħ̾u autẽ
baptizato et orante: aꝑtum est
inquit celum. Quia dum cor¬
poris humilitate dominus un¬
das iordanis subiit: diuinitatis
sue potentia. celi nob̾ ianuas pã¬
dit. Dumq caro innoxia frigẽ¬
tib tinguatur aquis: opposita
quondam noxiis rumphea res¬
tringuitur ignea. Quid enim:
Numquid ei tunc celũ aꝑtũ ẽ.
cuius oculi celorum intĩora cer¬
nebant: S uirtus ibi baptisma¬
tis ostenditur: de quo quisq
cum eg̃ditur regni celestis ei
ianua declaratur : sicut et illud.
qd ihx cuius omnia que patris
sunt baptizatus orasse memo¬
ratur. ad nos informandos ac¬
tum non dubitatur. Quibus
post lauacrum baptisiatis. ut

Expanded text:
ri, sed ipsas mundare cupiens aquas; ri, sed ipsas mundare cupiens aquas; quae ablutae per carnem ejus, peccati utique nesciam, baptismi jus assub lege baptismata nequiverant, contra praevaricationis malum vim regenerativae sanctificationis conciperent. Untizatum diceret omnem populum, nihil magni addidit. Jesu autem baptizato et orante, apertum est, inquit, coelum. Quia dum corporis humilitate Dominus undas Jordanis subiit, divinitatis suae potentia coeli nobis januas pandit. Dumque caro innoxia frigentibus tingitur aquis, opposita quondam noxiis romphaea restinguitur ignea. Quid enim, nunquid ei tunc coelum apertum est, cujus oculi coelorum interiora cernebant? Sed virtus ibi baptismatis ostenditur, de quo quisque cum egreditur, regni coelestis ei janua declaratur. Sicut et illud, quod Jesus cujus omnia quae Patris sunt, baptizatus orasse memoratur, ad nos informandos actum non dubitatur, quibus post lavacrum baptismatis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gelista de diuinitate xp̃i. tres
autẽ alii de eius humanitate:
minist̾ĩum susceꝑe scribendi:
baptista u̾o iohannes legis ue
tenet. pulchre iohannes euan¬
gelista. p̃dicante adhuc et bap¬
tizante dñi p̃cursore. ip̃m dñm
plures discipulos facere et bap¬
tizare testatur: mistice docens
eum prius quam incarne nas¬
ceretur. etñum ꝑ scła dm̃. et fi¬
delium ꝑ legem. doctorem fuis¬
se populorum. Pulchre et euã¬
geliste alii. pot traditum car-¬
ceri iohem. dominice p̾dicatio¬
nis ex ordium sumunt: quoꝵ
officii erat pꝯ corruptam a nide¬
is legem. et quasi tenebris car¬
ceris. ignorantia ceca sceuaq
traditione fedatum: dñi ĩcar¬
ne apparentis ac ꝑ carnẽ ope¬
rantis. quasi ad uenientis ĩga¬
lileam celestem pandere doctri¬
nam..
Actum ẽ autem cum bap¬
tizaretur omnis populus.
et ihi baptizato et orante. aper¬
cum ẽ celum. Baptizatus est
dominus: non ip̃e aquis mũda¬

Expanded text:
gelista, de divinitate Christi, tres gelista, de divinitate Christi, tres autem alii de ejus humanitate ministerium suscepere scribendi, Baptista vero Joannes legis vettenet, pulchre Joanne evangelista praedicante adhuc, et baptizante Domini praecursore, ipsum Dominum plures discipulos facere et baptizare testatur. Mystice docens eum prius quam in carne nasceretur, aeternum per saecula Deum, et fidelium per legem doctorem fuisse populorum. Pulchre et evangelistae alii post traditum carceri Joannem dominicae praedicationis exordium sumunt, quorum officii erat, post corruptam a Judaeis legem et quasi tenebris carceris ignorantia caeca, saevaque traditione foedatam, Domini in carne apparentis ac per carnem oprantis, quasi advenientis in Galilaea coelestem pandere doctrinam. Factum est autem cum baptizaretur omnis populus, et Jesu baptizato et orante, apertum est coelum. BaptiDominus, non ipse aquis munda
Abbreviated transcription (Latin):
surarum angorib. in grãrum
actione tegni tui celestis atͥa
penettare.
E rodes autem thetrarcha.
cum corriꝑetur ab illo..
de herodiade uxore frĩs sui. et
de omniby malis que fecit he¬
todes: adiecit et hoc suꝑ om̃ia.
et inclusit ioh̾em in carcerem.
Plenus hec a matheo comme¬
morantur et amarcho: iohez
uidelicet herodiadis. insidiis
nõ modo uinculatum⁊ s etiã
capite cesum. Quod non his
diebꝰ. s uixta euangeliũ ioh̃is.
pot aliqua a domino signa pa¬
trata. eiusq iam baptisma dif¬
famatum. sciendum ẽ ẽẽ gestu:
uerum ab hoc euangelista ꝓpter
ex aggerandam herodis mali¬
ciam p̾occupando comiemo¬
ratum. Qui cum ad p̃dicatõe
iohannis. impitum uulgus cõ¬
flueret: milites crederent: pu¬
blicani peniterentꝰ totus ĩ cõ¬
mune populus baptisma sus-¬
cipet: ip̃e econtrario. illum non
solum contempne. s et occidere
nõ dubitaret. Altioris autem
ratione misterii. quia ioh̾s euã¬

Expanded text:
surarum angoribus in gratiarum surarum angoribus in gratiarum actione regni tui coelestis atria penetrabo: e nocum corriperetur a Iohanne de Herodíade uxore fratris sui et de omnibus malis que fecit Herodes, adjecit et hoc supra omnia, et inclusit Joannem in carcere. Plenius haec a Matthaeo commemorantur, et Marco, Joannem videlicet Herodiadis insidiis non modo vinculatum, sed etiam capite caesum. Quod non his diebus, sed juxta Evangelium Joannis post aliquot a Domino signa patrata, ejusque jam baptisma diffamatum sciendum est esse gestum, verum ab hoc Evangelista propter exaggerandam Herodis malitiam praeoccupando commemoratum. Quia cum ad praedicationem Joannis imperitum vulgus conflueret, milites crederent, publicani poeniterent, totus in commune populus baptisma susciperet, ipse e contrario illum non solum contemnere, sed occidere non dubitarit. Altioris autem ratione mysterii, quia Joannes evan
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝓbatum triticum electoꝵ.
celestis uite reconlitut ĩ horte¬
um. Quomodo iuxta aliã pa¬
rabolam non solum pisces qui
aplice fidei ret̾ia declinant. Imis
rec̃orum obscuri resident ĩ undis:¬
uerum multi ad litus usq dis¬
cretionis extreme. int̾ bonos at¬
tracti. tunc ob sue nequitie noxã.
extĩores mitti merentur inte-¬
nebras. Ignem autẽ gehenne.
bifara ratione in extinguibi¬
lem uocat: ioest. quia neq ille
ppetuo possit extingui. neq eos
quos crciat. uiquam extinc¬
turus. s in mortali ut ita dixe¬
rim. sit morte plecturus: ad dis¬
tinctionem iudelicet illiꝯ sacta¬
tissimi ignis. quo electos xp̃i:
baptizandos eẽ p̃miserat. De qͦ
et psalmista. igne uos ex ams¬
nasti ait: sicut igne examina¬
tur argentum. Et paulopost.
Non hesimus in et̾num. s tran¬
siuimus inquit ꝑ ignem et
aquam: et induxisti nos ĩre¬
frigetium. Introibo indomũ:
ĩ holocaustis: idest deuictis p̃s¬

Expanded text:
na probatum triticum, electorum na probatum triticum, electorum coelestis vitae recondetur in horreum . Quomodo juxta aliam parabolam, non solum pisces, qui apostolicae fidei retia declinant, imis peccatorum obscuri resident in undierum multi ad littus usque discretionis extremae inter bonos attracti, tunc ob suae nequitiae noxam, exteriores mitti merentur in tenebras . Ignem autem gehennae bifaria ratione inexstinguibilem vocat, id est, quia neque ille perpetuo possit exstingui, neque eos quos cruciat unquam exstincturus, sed immortali ut ita dixerim sit morte plexurus, ad distinctionem, videlicet, illius sacratissimi ignis, quo electos Christi baptizandos esse praemiserat. De quo et Psalmista: Igne nos examinasti, ait, sicut igne examinatur argentum. Et paulo post: Non haesimus in aeternum, sed transivimus, inquit, per ignem et aquam, et induxisti nos in refrigerium. Introibo in domum tuam in holocaustis , id est, devictis pres
Abbreviated transcription (Latin):
dendos: scõs u̾o celesti głe coronã¬
dos. Uerum hoc int̾ paleas et zi¬
zania distat. quia palee nõ alio
quam tritici semine ꝓdeunt:
quamuls a raclicis bone nobi¬
litate de genent.zhzaniam aut
nõ fructus solum merito discre¬
pent: s diu̾sa ꝓrsus origine pro¬
creantur: quia palee sunt illi qͥ
eiusdem cum electis fidei mistĩis
imbuuntur. s ab eorum solida
ꝑfectione. uł opum leuitate. uł
ꝑfidie uacuitate dissentiunt:
zizania uo qui nec audire qui¬
dem fidei u̾ba dignantur. ideoq
a bonorum sorte et oꝑe simul
et ꝓfessione secernuntur. Et
ita in agro mundi istius. unꝯ
electorum. et duo sunt fructus
reꝓborum: quia et omnia que
mimicus seminat. flaminis ob¬
noxia sunt. et quod ẽ grauius.
plurima exhis que bonus sa¬
tor iacit. aut a uolatilibꝰ rapta.
aut sole a tefacta. aut spinis:
suffocata. aut certe in paleas uer¬
sa. depeunt. Solum autẽ de t̾ra
bona cteatum. et pacientia dig¬

Expanded text:
dendos, sanctos vero coelesti gloria coronandendos, sanctos vero coelesti gloria coronandos. Verum hoc inter paleas et zizania distat, quia paleae non alio quam triticum semine prodeunt, quamvis a radicis bonae nobilitate degenerent. Zizania autem non fructus solum merito discrepant, sed et diversa prorsus origine procreantur. Quia paleae sunt illi, qui ejusdem cum electis fidei mysteriis imbuuntur, sed ab eorum solida perfectione vel operum levitate, vel perfidiae vacuitate dissentiunt. Zizania vero, qui ne audire quidem fidei verba dignantur, ideoque a bonorum sorte, et opere simul et professione secernuntur. Et ita in agro mundi istius unus electorum, et duo sunt fructus reproborum, quia et omnia quae inimicus seminat, flammis obnoxia sunt , et, quod est gravius, plurima ex his quae bonus sator jacit, aut a volatilibus rapta, aut sole arefacta, aut spinis suffocata, aut certe in paleas versa depereunt, solum autem de terra bona creatum, et patientia dig
Abbreviated transcription (Latin):
mis sunt mancipanda ꝑpetuis.
Cuius aree purgatio ⁊ nunc :¬
uiricim geritur: cum quisq per¬
usus uł ob manifesta pcc̃a de
ecclia sacerdotali castigatione
rehicitur: uł ob occulta pꝯ mortẽ
diuina districtione dampnat᷑.
Et uniũsalit̾ infine ꝑficietur:
quando mittet filiꝯ hominis an¬
gelos suos. et colligent de reg¬
no eius omnia scandala. uen¬
tilabrum itaq dominus ĩma¬
nu. idest iudicii disctimen ħt
in potestate. quia pat̾ non iudi¬
cat quemquã. s iuditium om̃e
decdit filio..
Tcongregabit triticum ĩ
horreum suum: paleas ãt
comburet igni in extinguibili.
Et ip̃e dominus. parabolam
boni seminis cui suꝑ seminauit
mimicus homo zizania: ita ter¬
mĩauit ut liceret. Et ĩ tẽpore
messis: dicam messoribꝰ meis.
Colligite primum zizania. et
alligate ea fasciculos ad ꝯburẽdũ:¬
triticum autem cong̾gate ĩ hor¬
reum meum:. nimirum docens im¬
pios et poc̃ores. gehenne igni tra¬

Expanded text:
mis sunt mancipanda perpetuis. mis sunt mancipanda perpetuis. Cujus areae purgatio et nunc viritim geritur, cum quisque perversus vel ob manifesta peccata de Ecclesia sacerdotali castigatione rejicitur, vel ob occulta post mortem divina districtione damnatur. Et universaliter in fine perficietur, quando mittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala . Ventilabrum itaque Dominus in manu, id est judicii discrimen habet in potestate. Quia Pater non judicat quemquam, sed judicium omne dedit Filio . Et congregabit triticum in horreum suum, paleas autem comburet igne inexstinguibili. Et ipse Dominus parabolam boni seminis, cui superseminavit inimicus homo zizania, ita terminavit ut diceret: Et in tempore messis dicam messoribus meis: Colligite primum zizania, et alligate ea fasciculos ad comburendumtriticum autem congregate in horreum meum , nimirum docens impios et peccatores gehennae igni tra
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ignis ꝓbabit. Si cuius opꝰ
manserit quod suꝑ edificauit.
mercedem accipiet. Si cuius:
opꝰ arserit: de trimentum pati¬
etur. Ip̃e autẽ saluus erit: sic:
tamen quasi ꝑignem. S quã¬
uis et de igne tribulationis ĩ
hac nob̾ uita adhibito possit ĩ¬
telligi: tamen siquis hoc de ig
illum dixit posse ꝑignem sal
uari. non qui suꝑ fundamẽtũ¬
idest minima pcc̃a. atq leuissi¬
ma: que ignis facile consumat.
Hoc tamen sciendum ẽ. quod
illic saltim de minimis nil qͥs¬
q purgationis obtinebit: ni¬
si bonis hoc actib in hac adhuc
uita positus. ut illuc obtineat
ꝓmereatur.
Uius uentilabrum ĩ manu
eius: et purgabit aream
suam. Per uentilabrum discte
tio iusti ex aminis: ꝑ aream u̾o.
p̃sens ecc̃a figuratur. Inqua ꝓ¬
culdubio qd lugubre satis est.
multi sunt uocati. pauci uo elec¬
ti. pauca grana suꝑnis acapiẽ
recipienda mansionibꝰ. ĩ com¬
paratione loliorum que flam¬

Expanded text:
sit, ignis probabit. Si cujus opus sit, ignis probabit. Si cujus opus manserit, quodus opus arserit, detrimentum patietur; ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Quod quamvis et de igne tribulationis in hac nobis vita adhibito possit intelligi, tamen si quis illum dixit per ignem posse salvari; non qui super hoc fundamentupulam, id est minima peccata atque levissima, quae ignis facile consumat. Hoc tamen sciendum est, quod illic saltem de minimis nil quisque purgationis obtinebit, nisi bonis hoc actibus in hac adhuc vita positus, ut illic obtineat, omereatur. Cujus ventilabrum in manu ejus, et purgabit aream suam. Per ventilabrum, id etio justi examinis, per aream vero praesens Ecclesia designatur. In qua proculdubio, quod lugubre satis est, multi sunt vocati, pauci vero electi, pauca grana supernis recipienda mansionibus, in comparatione loliorum, quae flam
Abbreviated transcription (Latin):
ti ẽ: ligatura mistĩi. Iohannes
itaq soluere corrigiam calcia¬
menti eius nõ ualet: quia ĩcar
nationis mistĩum. nec ip̃e ĩues¬
tigare sufficit: qui hanc ꝑ ꝓphie
tione scĩficationis. et ꝓbatione
tribulationis. Potest autẽ idẽ
nificatus intelligi: quia et ĩcen¬
dit ꝑ amorem: et ꝑ sapientiam
corda que replet illuminat. Uñ¬
qua. uos autẽ baptizabimin
sp̃u scõ: id est baptisma sp̃c in
ignis uisione ꝑcipiunt. Sunt
qui ita exponunt: qd in p̃senti
in spũ. et infuturo baptizemur
igni. ut uidelicet sicut nunc ĩre¬
missionem om̃ium pcc̃orum. ex
aqua et sp̃u renascimur: ita et
tunc de leuib quibꝯdam pcc̃is:
que hinc nob̾ euntib ad heserit:
purgatorii ignis ante ultimũ
iuditium baptismate ꝑ munde¬
mur: dicente apło. Siquis suꝑ¬
edificau̾it suꝑ hoc fundamentũ.
aurum. argentum. lapides pre¬
tiosos. ligna. fenum. fenum sti¬
pulam. unius cuiusq opꝰ quale

Expanded text:
ti est, ligatura mysterii. Joannes ti est, ligatura mysterii. Joannes itaque solvere corrigiam calceamenti ejus non valnationis mysterium nec ipse investigare sufficit, qui hanc per proptione sanctificationis, et probatione tribulationis. Potest autem idem ctificatus intelligi, quia et incendit per amorem, et per sapientiam corda quae replet illuminat. Ipsqua, vos autem baptizabimini Spiritu sancto , idem baptisma Spiritus in ignis visione percipiunt. Sunt qui ita exponunt, quod in praesenti in spiritu, et in futuro baptizemur in igne, ut videlicet sicut nunc in redemptionem omnium peccatorum ex aqua et spiritu renascimur, ita et tunc de levibus quibusdam peccatis, quae hinc nobis euntibus adhaeserunt, purgatorii ignis ante ultimum judicium baptismate permundemur, dicente apostolo: Si quis superaedificaverit super hoc fundamentum, aurum, argentum, lapides pretiosos, ligna, fenum, stipulam, uniuscujusque opus quale
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: ut siquis eam que sͥ compe¬
teret acciꝑe uxorem nollet: ille
ei calciamentum solueret: qui
ad hanc sponsus ure ꝓpinquita¬
tis ueniret. Quid igitur int̾ ho
apparuit: De quo et isdem ioh̾s
dicit: qui habet sponsam sponsꝯ
gat: recte se indignum ẽẽ ad-
soluendum corrigiam eius cal-¬
ciamenti denuntiat. Ac si aꝑte
dicat. Ego redemptoris uesti¬
gia denudare non ualeo: quia
sponsi nomen mͥ immeritus nõ
usurpo. Quod tamen intelligi et
alit potest. Quis enim nesciat
quod calciamenta ex mortuis
ammalibꝰ fiant: Incarnatus
iio dominus ueniens quasi cal¬
ciatus apparuit: qui indiuini¬
tate sua morticina nr̃e corrupti¬
onis assumpsit. S huiꝰ incar-¬
nationis mistium: humanus
oculus penetrare non sufficit.
In uestigari enim nullatenus
potest quomodo corporatur uer¬
bum: quomodo suminus et ui¬
uificator sp̃c̃. intra uterum ma¬
tris animatur: quomodo is qui
initium non ht. et existit et con¬
cipitur. Corrigia ergo calciamẽ¬

Expanded text:
fuit, ut si quis eam quae sibi competeret accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum solveret, qui ad hanc sponsus jure propinquitatis veniret, quid igitur inter hoapparuit, de quo et iste Joannes dicit, Qui habet sponsam, sponsus gat, recte se indignum esse ad solvendum corrigiam ejus calceamenti denuntiat. Ac si aperte dicat: Ego Redemptoris vestigia denudare non valeo, quia sponsi nomen mihi immeritus non usurpo. Quod tamen intelligi et aliter potest: Quis enim nesciat quod calceamenta ex mortuis animalibus fiant? Incarnatus vero Dominus veniens quasi calceatus apparuit, qui in divinitate sua morticinia nostrae corruptionis assumpsit. Sed hujus incarnationis mysterium humanus oculus penetrare non sufficit. Investigari enim nullatenus potest, quomodo corporatur verbum, quomodo summus et vivificator spiritus intra uterum matris animatur, quomodo is qui initium non habet et existit et concipitur. Corrigia ergo calceamen