comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
externis bellis quietus annus fuit. Quictior insequens. P. curatio sexto
quintilio consulibus perpetuo silentio tribunorum quod primo legatoꝵ
qui athenas ierant legumq peregrinarum expectatio prebuit. Dein duo
simul mala ingentia exorta. fames pestilentiaq feda homini. feda peco¬
ri. uastati agri sunt. urbs assiduis exhausta funeribus. Multe & clare
lugubres domus. flamen quirinalis seruius sextus cornelius mortuus.
Augur.C. horatius puluillus. in cuius locum .C. ueturium eo cupidius qui¬
a dampnatus a plebe erat augures legere. Mortuus consul quintilus
quatuor tribuni plebis. Multiplici clade fedatus annus ab hoste otium
fuit. Inde consules .C. menenius .P. sextius capitolinus. Neq eo anno
quicquam belli externi fuit. Domi motus orti. Iam redierant legat
cum atthicis legibus. Eo intentius instabant tribuni ut tandem seribẽ¬
darum legum initium fieret. Placet creari deceinuiros sine prouocatio¬

Expanded text:
externis bellis quietus annus fuit, quietior insequens P. Curiatio et Sex. externis bellis quietus annus fuit, quietior insequens P. Curiatio et Sex. Quinctilio consulibus, perpetuo silentio tribunorum, quod primo legatorum qui Athenas ierant legumque peregrinarum exspectatio praebuit, dein duo simul mala ingentia exorta, fames pestilentiaque, foeda homini, foeda pecori. uastati agri sunt, urbs adsiduis exhausta funeribus; multae et clarae lugubres domus. flamen Quirinalis Ser. Cornelius mortuus, augur C. Horatius Puluillus , in cuius locum C. Ueturium , eo cupidius quia damnatus a plebe erat, augures legere. mortuus consul Quinctilius, quattuor tribuni plebi. multiplici clade foedatus annus; ab hoste otium fuit. inde consules C. Menenius P. Sestius Capitolinus . neque eo anno quicquam belli externi fuit: domi motus orti. iam redierant legati cum Atticis legibus. eo intentius instabant tribuni ut tandem scribedarum legum initium fieret. placet creari decemuiros sine prouocatio
Abbreviated transcription (Latin):
claudio cicerone tribunis plebis. Ueturio a.l. alieno edile plebis. Uterq
magna patrum indignatione damnatus. Romuleus decem milibus ens
ueturius .xu. milibus. nec haec calamitas priorum consulum segniores
nouos fecerat consules. & se dampnari posse aiebant & plebem & tribu¬
nos legem ferre non posse. Tum abiecta lege quae promulgata consenu¬
erat tribuni lenius agere cum patribus finem tandem certaminum fa¬
cerent. si plebeie leges displicerent at illi communiter legum latores
& ex plebe & ex patribus qui utrisq utilia ferrent queq equande liber¬
tatis essent sinerent creari. Rem non aspernabantur patres daturum
leges neminem nisi ex patribus aiebant. Cum de legibus conueniret de
latore tantum discreparent missi legati athenas sp. postumius albus au¬
lus manlius. P. sulpitius camerinus. lussiq inclitas leges solonis deseri¬
bere. Et aliarum graecie ciuitatum instituta mores uiraq noscere. Ab

Expanded text:
Caluio Cicerone tribuno plebis, Ueturio ab L. Alieno aedile plebis. uterque Caluio Cicerone tribuno plebis, Ueturio ab L. Alieno aedile plebis. uterque magna patrum indignatione damnatus, Romilius decem milibus aeris, Ueturius quindecim. nec haec priorum calamitas consulum segniores nouos fecerat consules. et se damnari posse aiebant, et plebem et tribunos legem ferre non posse. tum abiecta lege quae promulgata consenuerat, tribuni lenius agere cum patribus: finem tandem certaminum facerent. si plebeiae leges displicerent, at illi communiter legum latores et ex plebe et ex patribus, qui utrisque utilia ferrent quaeque aequandae libertatis essent, sinerent creari. rem non aspernabantur patres; daturum leges neminem nisi ex patribus aiebant. cum de legibus conueniret, de latore tantum discreparet, missi legati Athenas Sp. Postumius Albus A. Manlius P. Sulpicius Camerinus , iussique inclitas leges Solonis describere et aliarum Graeciae ciuitatium instituta mores iuraque noscere. ab
Abbreviated transcription (Latin):
sules facti. domi forisq otium fuit. Annona propter aquarum intem¬
periem laboratum est. De auentino publicando lata lex est.Tribum
pl. idem refecti. Hi sequente anno . T. romulco.C. ueturio consulibus
legem omnibus contionibus suis celebrant. pudere se numeri sui neꝗc¬
quam aucti. si ea res eque suo biennio iaceret ac toto superiore lustro
iacuisset. Cum maxime hoc agerent trepidi nuntii a tusculo ueniunt
equos in agro tusculano esse. fecit pudorem recens eius populi meritũ
morandi auxilii. Ambo consules missi cum exercitu hostem in sua se¬
de in algido inueniunt. Ibi pugnatum. supra septem milia hostium
cesa. alii fugati preda parta ingens. eam propter in opiam erarii consu¬
les uendiderunt. Inuidie tamen res ad exercitum fuit. ea deniq tribuns
materiam criminandi ad plebem consules prebuit. Itaq ut magistratu
abiere sp. tarpeio au. eternio consulibus dicta dies est romuleo a c caliuo

Expanded text:
sules facti. domi forisque otium fuit; annona propter aquarum intemsules facti. domi forisque otium fuit; annona propter aquarum intemperiem laboratum est. de Auentino publicando lata lex est. tribuni plebis iidem refecti. hi sequente anno, T. Romilio C. Ueturio consulibus, legem omnibus contionibus suis celebrant: pudere se numeri sui nequiquam aucti, si ea res aeque suo biennio iaceret ac toto superiore lustro iacuisset. cum maxime haec agerent, trepidi nuntii ab Tusculo ueniunt Aequos in agro Tusculano esse. fecit pudorem recens eius populi meritum morandi auxilii. ambo consules cum exercitu missi hostem in sua sede, in Algido inueniunt. ibi pugnatum. supra septem milia hostium esa, alii fugati; praeda parta ingens. eam propter inopiam aerarii consules uendiderunt. inuidiae tamen res ad exercitum fuit, eademque tribunis materiam criminandi ad plebem consules praebuit. itaque ergo, ut magistratu abiere, Sp. Tarpeio A. Aternio consulibus dies dicta est Romilio ab C.
Abbreviated transcription (Latin):
descendisse in agros romanos inde ad urbem uenire. Is metus perpu¬
lit ut scribi militem tribuni sinerent non sine pactione tamen ut quo¬
niam ipsi quinquenniũ elusi essent paruumq id plebi presidium foret
decem deinde tribuni plebis crearentur. Expressit hoc necessitas patri¬
bus. Id modo excepere ne postea eosdem tribunos uiderent. Tribuni¬
tia comitia ne id quoq post bellum ut coetera uanum esset extemplo
habita. Tricesimosexto anno a primis tribuni plebis decem creati sunt.
bini ex singulis classibus. Itaq cautum est ut postea crearentur. Delec¬
tu deinde habito minutius contra sabinos profectus non inuenit hostẽ.
loratius cum iam equi corbione intercepto presidio ortonam etiam ce¬
pissent in algido pugnat. multos mortales occidit. fugat hostem nõ
algido modo sed a corbione ortonaq. Corbionem etiam diruit prop¬
ter proditum praesidium. Deinde. M. ualerius spurius uerginius cõn¬

Expanded text:
descendisse in agros Romanos, inde ad urbem uenire. is metus percudescendisse in agros Romanos, inde ad urbem uenire. is metus perculit ut scribi militem tribuni sinerent, non sine pactione tamen ut quoniam ipsi quinquennium elusi essent paruumque id plebi praesidium foret, decem deinde tribuni plebis crearentur. expressit hoc necessitas patribus: id modo excepere ne postea eosdem tribunos uiderent. tribunicia comitia, ne id quoque post bellum ut cetera uanum esset, extemplo habita. tricensimo sexto anno a primis tribuni plebis decem creati sunt, bini ex singulis classibus; itaque cautum est ut postea crearentur. dilectu deinde habito Minucius contra Sabinos profectus non inuenit hostem. Horatius, cum iam Aequi Corbione interfecto praesidio Ortonam etiam cepissent, in Algido pugnat; multos mortales occidit; fugat hostem non ex Algido modo sed a Corbione Ortonaque. Corbionem etiam diruit propter proditum praesidium. deinde M. Ualerius Sp. Uerginius con
Abbreviated transcription (Latin):
Minutio fabius quintus successor in algidum missus. Extremo anno agi¬
tatum de lege a tribunis est. Sed quia duo exercitus aberant nequid fer¬
retur ad populum patres tenuere. Pebs uicit ut quinto cosdem tribu¬
nos crearent. Lupos uisos in capitolio ferunt a canibus fugatos. ob id
prodigium lustratum capitolium esse. haec eo anno gesta. Sequint
consules.&. minutuis. M. horatius puliullus. cuius initio anni cum¬
foris otium esset domi seditiones udem tribuni eadem lex faciebat.
Ulteriusq uentum foret adeo exarserant animis ni uelut dedita ope¬
ra nocturno impetu equorum corbione amissum praesidium nunti¬
atum esset. Senatum consules uocant. lubentur subitarium exerci¬
tum scribere atq in algidum ducere. Inde posito legis certamine no¬
ua de delectu contentio orta. uincebaturq consulare imperium tribu¬
nitio auxilio cum alius additur terror. Sabinum exercitum predatũ¬

Expanded text:
Minucio Fabius successor in Algidum missus. extremo anno agiMinucio Fabius successor in Algidum missus. extremo anno agitatum de lege ab tribunis est; sed quia duo exercitus aberant, ne quid ferretur ad populum patres tenuere; plebes uicit ut quintum eosdem tribunos crearent. lupos uisos in Capitolio ferunt a canibus fugatos; ob id prodigium lustratum Capitolium esse. haec eo anno gesta. sequuntur consules Q. Minucius M. Horatius Puluillus . cuius initio anni cumforis otium esset, domi seditiones iidem tribuni, eadem lex faciebat; ulteriusque uentum foret —adeo exarserant animis—ni, uelut dedita opera, nocturno impetu Aequorum Corbione amissum praesidium nuntiatum esset. senatum consules uocant; iubentur subitarium scribere exercitum atque in Algidum ducere. inde posito legis certamine noua de dilectu contentio orta; uincebaturque consulare imperium tribunicio auxilio cum alius additur terror, Sabinum exercitum praedatu
Abbreviated transcription (Latin):
coronam auream dictatori libre pondo decreuerit & proficiscentem
cum patronum salutauerit. Rome a.Q. fabio praefecto urbis senatus
habitus triumphantem quintium quo ueniebant agmine urbem ingre¬
di uissit. Ducti ante currum hostium duces militaria signa praelata se¬
cutus exercitus praeda onustus. Epulae instructe fuisse dicuntur ante
omnium domos epulantesq cum carmine triumphali ex solemnibus
locis cõmesantium modo currum secuti sunt. Eo die. L. mamilio tuscu¬
lano approbantibus cunctis ciuitas data est. Confestim se dictator ma¬
gistratu abdicasset ni comitia. M. uolscii falsi testes tenuissent. Fane
impedirent tribuni dictatoris obstitit metus. Uolscius dampnatus
lauinium in exilium abiit. Quintius .xui. die dictatura in sex menses
accepta se abdicauit. Per eos dies consul nautius ad eretum cum sabi¬
nis egregie pugnat. Ad uastatos agros ea quoq clades accessit sabinis

Expanded text:
coronam auream dictatori, libram pondo, decreuerit et proficiscentem coronam auream dictatori, libram pondo, decreuerit et proficiscentem eum patronum salutauerit. Romae a Q. Fabio praefecto urbis senatus habitus triumphantem Quinctium quo ueniebat agmine urbem ingredi iussit. ducti ante currum hostium duces; militaria signa praelata; secutus exercitus praeda onustus. epulae instructae dicuntur fuisse ante omnium domos, epulantesque cum carmine triumphali et sollemnibus iocis comisantium modo currum secuti sunt. eo die L. Mamilio Tusculano adprobantibus cunctis ciuitas data est. confestim se dictator magistratu abdicasset ni comitia M. Uolsci , falsi testis, tenuissent. ea ne impedirent tribuni dictatoris obstitit metus; Uolscius damnatus Lanuuium in exsilium abiit. Quinctius sexto decimo die dictatura in sex menses accepta se abdicauit. per eos dies consul Nautius ad Eretum cum Sabinis egregie pugnat; ad uastatos agros ea quoque clades accessit Sabinis.
Abbreviated transcription (Latin):
dictatorem ire uissis ignominiam incensus addidit gracchum cloeliũ
ducem principesq alios uinctos ad se adduci uibet. Oppido corbione
decedi. Sanguinis se equorum non egere. licere abire. Sed ut expri¬
matur tandem confessio subactam domitamq esse gentem sub iugũ
abituros. Tribus hastis uigum fit. humifixis duabus superq eas trans¬
uersa una deligata. Sub hoc uigo dictator equos misit. Castris hosu¬
um receptis plenis omnium rerum nudos enim emiserat predam om¬
nem suo tantum militi dedit. Consularem exercitum ipsumq consulẽ
increpans. carebis inquit praede parte miles ex eo hoste cui prope pre¬
de fiusti. & tu.l. minuti donec consularem animum incipias habere
Legatus his legionibus preeris. Ita se minutius abdicat consulatu. uissus¬
q ad exercitum manet. Sed adeo tum imperio meliori animus mansuc¬
te obediens erat ut beneficu magis ꝗͣ ignominiae hic exercitus memor &

Expanded text:
dictatorem ire iussi; is ignominiam infensus addidit; Gracchum Cloelium dictatorem ire iussi; is ignominiam infensus addidit; Gracchum Cloelium ducem principesque alios uinctos ad se adduci iubet, oppido Corbione decedi. sanguinis se Aequorum non egere; licere abire, sed ut exprmatur tandem confessio subactam domitamque esse gentem, sub iugum abituros. tribus hastis iugum fit, humi fixis duabus superque eas transuersa una deligata. sub hoc iugo dictator Aequos misit. castris hostium receptis plenis omnium rerum—nudos enim emiserat—praedam omnem suo tantum militi dedit; consularem exercitum ipsumque consulem increpans 'carebis' inquit 'praedae parte, miles, ex eo hoste cui prope praedae fuisti. et tu, L. Minuci , donec consularem animum incipias habere, legatus his legionibus praeeris.' ita se Minucius abdicat consulatu iussusque ad exercitum manet. sed adeo tum imperio meliori animus mansuete oboediens erat, ut beneficii magis quam ignominiae hic exercitus memor et
Abbreviated transcription (Latin):
a siuis ceptam. Mirumq esse ni iam exteriore parte castra hostium op¬
pugnentur. Itaq arma suos capere & se subsequi iubet. Nocte initũ
proelium est a legionibus dictatoris clamore significant ab ea quoque
parte rem in discrimine esse. lam se ad prohibenda circumdari opera¬
equi parabant cum ab interiore hoste proclio cepto ne per media sua
castra fieret cruptio a munientibus ad pugnantes introrsus uersi ua¬
cuam noctem operi dedere. pugnatumq cum consule ad lucem est.
Luce prima iam circumuallati adictatore erant. Et uix aduersus unũ
exercitum pugnam sustinebant. Tum a quintiano exercitu qui confes¬
tim aperfecto opere ad arma redut inuaditur uallum. Hinc instabat
noua pugna. illa nihil remiserat. Tum ancipiti malo urgente a proc¬
lio ad preces uersi hinc dictatorem. hinc consulem orare ne in occidio¬
ne uictoriam ponerent. ut inermes se inde abire sinerent a consule ad

Expanded text:
ab suis coeptam, mirumque esse ni iam exteriore parte castra hostium opab suis coeptam, mirumque esse ni iam exteriore parte castra hostium oppugnentur. itaque arma suos capere et se subsequi iubet. nocte initum proelium est; legionibus dictatoris clamore significant ab ea quoque parte rem in discrimine esse. iam se ad prohibenda circumdari opera Aequi parabant cum ab interiore hoste proelio coepto, ne per media sua castra fieret eruptio, a munientibus ad pugnantes introrsum uersi uacuam noctem operi dedere, pugnatumque cum consule ad lucem est. luce prima iam circumuallati ab dictatore erant et uix aduersus unum exercitum pugnam sustinebant. tum a Quinctiano exercitu, qui confestim a perfecto opere ad arma rediit, inuaditur uallum. hic instabat noua pugna: illa nihil remiserat prior. tum ancipiti malo urgente, a proelio ad preces uersi hinc dictatorem, hinc consulem orare, ne in occidione uictoriam ponerent, ut inermes se inde abire sinerent. ab consule ad
Abbreviated transcription (Latin):
signa constituunt. Ibi dictator quantum nocte prospici poterat equo
circumuectus contemplatusq qui tractus castrorum quaeq forma esset
tribunis militum imperauit ut sarcinas conici iubeant. militem cum ar¬
mis ualloq redire in ordines suos. factis quae imperauit tum quo fuerãt
ordine in uia longo agmine circuidat hostium castris & ubi signum
datum sit clamorem omnes tollere iubet. clamore sublato ante se quem¬
que ducere fossam & iacere uallum. Edito imperio signum secutum est
lussa miles exequitur. clamor hostes circumsonat. Superat inde castra hos¬
tium & in castra consulis uenit. Alibi pauorem. alibi gaudium ingens
facit. Romani cuulem esse clamorem atq auxilium adesse inter se gr¬
atulantes ultro ex stationibus ac uigilus territant hostem. Consul dif¬
ferendum negat. Illo clamore non aduentum modo significari sed rẽ

Expanded text:
signa constituunt. ibi dictator quantum nocte prospici poterat equo signa constituunt. ibi dictator quantum nocte prospici poterat equo circumuectus contemplatusque qui tractus castrorum quaeque forma esset, tribunis militum imperauit ut sarcinas in unum conici iubeant, militem cum armis ualloque redire in ordines suos. facta quae imperauit. tum quo fuerant ordine in uia, exercitum omnem longo agmine circumdat hostium castris et ubi signum datum sit clamorem omnes tollere iubet; clamore sublato ante se quemque ducere fossam et iacere uallum. edito imperio, signum secutum est. iussa miles exsequitur; clamor hostes circumsonat. superat inde castra hostium et in castra consulis uenit; alibi pauorem, alibi gaudium ingens facit. Romani ciuilem esse clamorem atque auxilium adesse inter se gratulantes, ultro ex stationibus ac uigiliis territant hostem. consul differendum negat; illo clamore non aduentum modo significari sed rem
Abbreviated transcription (Latin):
tio in campo adessent. Quibus aetas ad militandum grauior esset uici¬
no militi dum is arma pararet uallumq peteret cibaria coquere iussit
Sic uiuentus discurrit ad uallum petendum. Sumpsere unde cuique pr¬
oximum fuit. prohibitus nemo est. Impigreq omnes ad edictum dicta¬
toris presto fuere. Inde composito agmine non itineri magis apti q̃ proe¬
lio si res ita tulisset legiones ipse dictator magister equitum suos equites
ducit. In utroque agmine quas tempus ipsum poscebat adhortationes
erant. Adderent gradum. maturato opus esse ut adhostem nocte per¬
uenire possent. Consulem exercitumq romanum obsideri. tertium di¬
em iam clausos. esse. Quid quaeque aut dies ferat incertum esse. Punc¬
to saepe temporis maximarum rerum momenta uerti. Accelera signi¬
fer. Sequere miles inter se quoq gratificantes ducibus lamabant. Me¬
dia nocte in algidum perueniunt. & ut sensere iam prope hostes esse

Expanded text:
tio in campo adessent; quibus aetas ad militandum grauior esset, uicitio in campo adessent; quibus aetas ad militandum grauior esset, uicino militi, dum is arma pararet uallumque peteret, cibaria coquere iussit. sic iuuentus discurrit ad uallum petendum. sumpsere unde cuique proximum fuit; prohibitus nemo est; impigreque omnes ad edictum dictatoris praesto fuere. inde composito agmine non itineri magis apti quam proelio si res ita tulisset, legiones ipse dictator, magister equitum suos equites ducit. in utroque agmine quas tempus ipsum poscebat adhortationes erant: adderent gradum; maturato opus esse, ut nocte ad hostem perueniri posset; consulem exercitumque Romanum obsideri, tertium diem iam clausos esse; quid quaeque nox aut dies ferat incertum esse; puncto saepe temporis maximarum rerum momenta uerti. 'adcelera, signifer,' 'sequere, miles,' inter se quoque, gratificantes ducibus, clamabant. media nocte in Algidum perueniunt et ut sensere se iam prope hostes esse,
Abbreviated transcription (Latin):
obiuiam egressi filii excipunt. Inde alii propinqui atq amici. Tum pa¬
trum maior pars. Ea frequentia stipatus antecedentibus lictoribus de¬
ductus est domum. Et plebis concursus ingens fuit. Sed ea nequaquã
tam laeta quintium uidit & imperii nimium & uirum in ipso imperio
uchementiorem rata. Et illa quidem nocte nihil praeterꝗͣ uigilatum est
in urbe. Postero dic dictator cum ante lucem in forum uenisset magis¬
trum equitum dicit. L. tarquinium patriciae gentis sed qui tum stipendia
pedibus propter paupertatem fecisset bello tamen primus longe roma¬
nae uiuentutis habitus esset. Tum cum magistro equitum in contionem
uenit. Iustitium indicit. claudi tabernas tota urbe iubet. Uetat quemq̃
priuate quicꝗͣ rei agere. Tum quicumq aetate militari essent armati cũ
cibarus in dies quinque coctis uallisq duodenis ante solis occasum mar¬

Expanded text:
obuiam egressi filii excipiunt, inde alii propinqui atque amici, tum paobuiam egressi filii excipiunt, inde alii propinqui atque amici, tum patrum maior pars. ea frequentia stipatus antecedentibus lictoribus deductus est domum. et plebis concursus ingens fuit; sed ea nequaquam tam laeta Quinctium uidit, et imperium nimium et uirum ipso imperio uehementiorem rata. et illa quidem nocte nihil praeterquam uigilatum est in urbe. postero die dictator cum ante lucem in forum uenisset, magistrum equitum dicit L. Tarquitium , patriciae gentis, sed qui cum stipendia pedibus propter paupertatem fecisset, bello tamen primus longe Romanae iuuentutis habitus esset. cum magistro equitum in contionem uenit, iustitium edicit, claudi tabernas tota urbe iubet, uetat quemquam priuatae quicquam rei agere; tum quicumque aetate militari essent armati cum cibariis in dies quinque coctis uallisque duodenis ante solis occasum Mar
Abbreviated transcription (Latin):
ret. L. quintius cincinnatus consensu omnium dicitur. Opere pretiũ
est audire qui omnia pre diuitus humana spernunt neq honori mag¬
no locum neq uirtuti putant esse nisi ubi effuse affluant opes. Spes
unica imperi populi romani.L. quintius transtiberim contra ipsum
locum ubi nunc naualia sunt quatuor iugerum colebat agrum quae
prata quintia uocantur. Ibi a legatis seu fossam fodiens palo innixus
seu cum araret operi certe id quod constat agresti intentus salute da¬
ta inuicem redditaq rogatus ut quod bene uerteret ipsi reiq.p. toga¬
tus mandata senatus audiret admiratus rogitansq satisne salua essent¬
omnia togam propere e tugurio proferre uxorem raciliam iubet qua
simul absterso puluere & sudore uelatus processit. Dictatorem eum le¬
gati gratulantes consalutant in urbem uocant. qui terror sit in exerei¬
tu exponunt. Nauis quintio publice parata fuit. Transuectumq tres

Expanded text:
ret, L. Quinctius Cincinnatus consensu omnium dicitur. operae pretium ret, L. Quinctius Cincinnatus consensu omnium dicitur. operae pretium est audire qui omnia prae diuitiis humana spernunt neque honori magno locum neque uirtuti putant esse, nisi ubi effuse afluant opes. spes unica imperii populi Romani, L. Quinctius trans Tiberim, contra eum ipsum locum ubi nunc naualia sunt, quattuor iugerum colebat agrum, quae prata Quinctia uocantur. ibi ab legatis—seu fossam fodiens palae innixus, seu cum araret, operi certe, id quod constat, agresti intentus—salute data in uicem redditaque rogatus ut, quod bene uerteret ipsi reique publicatus mandata senatus audiret, admiratus rogitansque 'satin salue?' togam propere e tugurio proferre uxorem Raciliam iubet. qua simul absterso puluere ac sudore uelatus processit, dictatorem eum legati gratulantes consalutant, in urbem uocant; qui terror sit in exercitu exponunt. nauis Quinctio publice parata fuit, transuectumque tres
Abbreviated transcription (Latin):
nes paruas plerumq nocturnis incursionibus tantam uastitatem in
sabino agro reddidit ut comparati ad eam prope intacti bello romani
fines uiderentur. minutio neq fortuna neq uis animi eadem in geren¬
do negotio fuit. Nam cum haud procul ab hoste castra posuisset nulla
magnopere clade accepta castris se pauidus tenebat quod ubi senserãt
hostes creuit ex metu alieno ut fit audacia & nocte adorti castra postꝗͣ
parum uis aperta profecerat munitiones postero die circumdant. quae
priusꝗͣ undiq uallo obiecte clauderent exitus quinq equites inter sta¬
tiones hostium emissi romam pertulere consulem exercitumq obside¬
ri. nihil tam nec inopinatum nec tam insperatum accidere potuit.
ltaq tantus pauor tanta trepidatio fuit quanta si urbem non castra hos¬
tes obsiderent. Nautium consulem accersunt in quo cum parum prae¬
sidu uideretur dictatoremq dici placeret qui rem perculsam restitue¬

Expanded text:
nes paruas, plerumque nocturnis incursionibus, tantam uastitatem in nes paruas, plerumque nocturnis incursionibus, tantam uastitatem in Sabino agro reddidit ut comparati ad eam prope intacti bello fines Romani uiderentur. Minucio neque fortuna nec uis animi eadem in gerendo negotio fuit; nam cum haud procul ab hoste castra posuisset, nulla magnopere clade accepta castris se pauidus tenebat. quod ubi senserant hostes, creuit ex metu alieno, ut fit, audacia, et nocte adorti castra postquam parum uis aperta profecerat, munitiones postero die circumdant. quae priusquam undique uallo obiectae clauderent exitus quinque equites inter stationes hostium emissi Romam pertulere consulem exercitumque obsideri. nihil tam inopinatum nec tam insperatum accidere potuit. itaque tantus pauor, tanta trepidatio fuit quanta si urbem, non castra hostes obsiderent. Nautium consulem arcessunt. in quo cum parum praesidii uideretur dictatoremque dici placeret qui rem perculsam restitue
Abbreviated transcription (Latin):
quaercum iubet dicere se alia interim acturum. Quaercus ingens arbor
praetorio imminebat cuius umbra opaca sedes erat. Tunc ex legatis un¬
us abiens & haec inquit sacrata quaercus & quicquid deorum est audi¬
at focdus a uobis ruptum. Nostrisq & nunc quaerelis ad sint & mox
armis cum deorum hominumq simul uiolata uira exequemur. Ro¬
mam ut rediere legati senatus uissit alterum consulum contra gracchũ
in algidum exercitum ducere. Alteri populationem finium equorũm
prouinciam dedit. Tribun suo more impedire delectum & forsan ad
ultimum impedissent sed nouus subito additus terror est. Uis sabinoꝵ
ingens prope ad moenia urbis infesta populatione uenit fedati agri
terror iniectus urbi est.Tum plebs benigne arma coepit reclamantibus
frustra tribunis. Magni duo exercitus scripti. Alterum nautius con¬
tra sabinos duxit castrisq ad eretum positis plerumq per expeditio¬

Expanded text:
quercum iubet dicere; se alia interim acturum. quercus ingens arbor quercum iubet dicere; se alia interim acturum. quercus ingens arbor praetorio imminebat, cuius umbra opaca sedes erat. tum ex legatis unus abiens 'et haec' inquit, 'sacrata quercus et quidquid deorum est audiant foedus a uobis ruptum, nostrisque et nunc querellis adsint et mox armis, cum deorum hominumque simul uiolata iura exsequemur.' Romam ut rediere legati, senatus iussit alterum consulem contra Gracchum in Algidum exercitum ducere, alteri populationem finium Aequorum prouinciam dedit. tribuni suo more impedire dilectum, et forsitan ad ultimum impedissent; sed nouus subito additus terror est. uis Sabinorum ingens prope ad moenia urbis infesta populatione uenit; foedati agri, terror iniectus urbi est. tum plebs benigne arma cepit; reclamantibus frustra tribunis magni duo exercitus scripti. alterum Nautius contra Sabinos duxit, castrisque ad Eretum positis, per expeditio
Abbreviated transcription (Latin):
lie ceso neq reip. maximus uiuenum restitui posset falsum testem qui di¬
cende causa& innoxio potestatem ademisset iusto ac pio bello perseque¬
batur. Cum uerginius maxime ex tribunis de lege ageret duum mensiũ
spatium consulibus datum est ad inspiciendam legem. ut cum edocuisset
populum quid fraudis occulte ferretur sinerent deinde suffragium im¬
re. Hoc interualli datum res tranquillas in urbe fecit. Nec duiturnã
quietem equi dederunt qui rupto focdere quod ictum erat priore an¬
no cum romanis imperium ad grachum cloelium deferunt. Is tum lõ¬
ge princeps in equis erat. Graccho duce in latinum agrum inde in tus¬
culanum hostili populatione ueniunt.pleniq praede in algido castra
locant. In ea castra.q. fabius . p. uolumnius.a. postumius legati a ro¬
ma uenerunt questum iniurias & ex eo foedere res repetitum. Tunc¬
eos equorum imperator quae mandata habeant a senatu romano ad

Expanded text:
liae Caeso neque rei publicae maximus iuuenum restitui posset, falsum testem qui diliae Caeso neque rei publicae maximus iuuenum restitui posset, falsum testem qui dicendae causae innoxio potestatem ademisset, iusto ac pio bello persequebatur. cum Uerginius maxime ex tribunis de lege ageret, duum mensum spatium consulibus datum est ad inspiciendam legem ut cum edocuissent populum quid fraudis occultae ferretur, sinerent deinde suffragium inire. hoc interualli datum res tranquillas in urbe fecit. nec diuturnam quietem Aequi dederunt, qui rupto foedere quod ictum erat priore anno cum Romanis, imperium ad Gracchum Cloelium deferunt; is tum longe princeps in Aequis erat. Graccho duce in Labicanum agrum, inde in Tusculanum hostili populatione ueniunt, plenique praedae in Algido castra locant. in ea castra Q. Fabius , P. Uolumnius , A. Postumius legati ab Roma uenerunt questum iniurias et ex eo foedere res repetitum. eos Aequorum imperator, quae mandata habeant ab senatu Romano, ad
Abbreviated transcription (Latin):
comitiorum disceptationem a lege certamen auerterant. Et cum consu¬
les nihilominus aduersus continuationem tribunatus ꝗ̃ si lex minuẽde¬
suae maiestatis causa promulgata ferretur tetendissent uictoria certa¬
minis poenes tribunos fuit. Fodem anno equis pax est petentibus data
Census res priore anno inchoata perficitur. Idq lustrum ab origine uibis
Consulum magna domi belliq co anno gloria fuit quod & foris pacẽ pe¬
perere & domi & si non concors minus tamen ꝗͣ alias infesta ciuitas
fuit. L. minutuis inde &.L. nautius consules facti duas residuas anni
prioris causas exceperunt. Fodem modo consules legem tribum uidi¬
cium de uolscio impediebant. Sed in questoribus nouis maior uis ma¬
ior auctoritas erat. cum. Mualerio ualeru filio uolesi ne pote questor erat
.I. quintius capitolinus qui ter consul fuerat. Is quoniam neq quintie fami¬

Expanded text:
comitiorum disceptationem ab lege certamen auerterant. et cum consucomitiorum disceptationem ab lege certamen auerterant. et cum consules nihilo minus aduersus continuationem tribunatus quam si lex minuendsuae maiestatis causa promulgata ferretur tetendissent uictoria certaminis penes tribunos fuit. eodem anno Aequis pax est petentibus data. census, res priore anno incohata, perficitur, idque lustrum ab origine urbis consulum magna domi bellique eo anno gloria fuit, quod et foris pacem peperere, et domi, etsi non concors, minus tamen quam alias infesta ciuitas fuit. L. Minucius inde et C. Nautius consules facti duas residuas anni prioris causas exceperunt. eodem modo consules legem, tribuni iudicium de Uolscio impediebant; sed in quaestoribus nouis maior uis, maior auctoritas erat. cum M. Ualerio Mani filio Uolesi nepote quaestor erat T. Quinctius Capitolinus qui ter consul fuerat. is, quoniam neque Quinctiae fami
Abbreviated transcription (Latin):
indicus neq fratrem uolscii exquo semel fuerit eger nunquam nõ mo¬
do uisum in publico sed ne assurrexisse quidem ex morbo multorum¬
q tabe mensum mortuum. Nec his temporibus in quae testis crimẽ
comiecisset cesonem romae uisum. Affirmantibus qui una meruerant
secum cuntem frequentemq ad signa sine ullo comineatu fuisse. Nisi
ita esset multi his priuatis ferebant iudicium. Cum ad uidicium ire
non auderet omnes eas res in unum congerentes haud magis dubiã
damnationem uolscii ꝗ̃ cesonis uolscio teste fuerat faciebant. In moratri¬
buni erant qui comitia quaestores habere de reo nisi prius habita de le¬
ge essent passuros se negabant. Ita extracta res utraq in consulum aduẽ¬
tum est. qui ubi triumphantes uictore cum exercitu urbem inierunt quia
silentium de lege erat perculsos magna pars credebant tribunos. At et¬
enim extremum anni iam erat quartum affectantes tribunatum in

Expanded text:
indiciis neque fratrem Uolsci ex quo semel fuerit aeger unquam non moindiciis neque fratrem Uolsci ex quo semel fuerit aeger unquam non modo uisum in publico, sed ne adsurrexisse quidem ex morbo, multorumque tabe mensum mortuum; nec iis temporibus in quae testis crimen coniecisset Caesonem Romae uisum, adfirmantibus qui una meruerant secum eum tum frequentemque ad signa sine ullo commeatu fuisse. nisi ita esset multi priuatim ferebant Uolscio iudicem. cum ad iudicium ire non auderet, omnes eae res in unum congruentes haud magis dubiam damnationem Uolsci quam Caesonis Uolscio teste fuerat faciebant. in mora tribuni erant, qui comitia quaestores habere de reo, nisi prius habita de lege essent, passuros negabant. ita extracta utraque res in consulum aduentum est. qui ubi triumphantes uictore cum exercitu urbem inierunt, quia silentium de lege erat, perculsos magna pars credebant tribunos; at illi—etenim extremum anni iam erat—quartum adfectantes tribunatum, in
Abbreviated transcription (Latin):
relicto castra locat. Et alter consul postquam moenibus romanis pulso
hoste periculum esse desierat & ipse a roma profectus. Ita bifariam con¬
sules ingressi hostium fines ingenti certamine hinc uulscos hinc equos
populantur. Fodem anno descisse antiates apud plerosq autores inue¬
nio .l. cornelium consulem id bellum gessisse oppidumq cepisse. cer¬
tum affirmare quia nulla apud uetustiores scriptores eius rei mentio
est non ausim. Hoc bello perfecto tribunitiũ domi bellum patres terri¬
tat. Clamant fraude fieri quod foris teneatur exercitus. frustrationẽ
eam legis tollende esse. se nichilominus rem susceptam peracturos.
Obtinuit tamen .p. lucretius prefectus urbis ut actiones tribunitie in
aduentum consulum differrentur. Erat & noua exorta causa motus
Aulus cornelus &.q. seruilius quaestores. M. uolscio quod falsus hauddu¬
bie testis in cesonem extitisset diem dixerant. Multis enim eminebat

Expanded text:
reducto castra locat. et alter consul, postquam moenibus iam Romanis pulso reducto castra locat. et alter consul, postquam moenibus iam Romanis pulso hoste periculum esse desierat, et ipse ab Roma profectus. ita bifariam consules ingressi hostium fines ingenti certamine hinc Uolscos, hinc Aequos populantur. eodem anno descisse Antiates apud plerosque auctores inuenio; L. Cornelium consulem id bellum gessisse oppidumque cepisse. certum adfirmare, quia nulla apud uetustiores scriptores eius rei mentio est, non ausim. hoc bello perfecto tribunicium domi bellum patres territat. clamant fraude fieri quod foris teneatur exercitus; frustrationem eam legis tollendae esse; se nihilo minus rem susceptam peracturos. obtinuit tamen L. Lucretius praefectus urbis ut actiones tribuniciae in aduentum consulum differrentur. erat et noua exorta causa motus. A. Cornelius et Q. Seruilius quaestores M. Uolscio , quod falsus haud dubie testis in Caesonem exstitisset, diem dixerant. multis enim emanabat
Abbreviated transcription (Latin):
in castra antium perlata mouent romanos. haud secus ꝗͣ si capitoliũ
captum nuntiaretur. Adeo & recens erat tusculanorum meritum &
similitudo ipsa periculi reposcere datum auxilium uidebatur. fabius
omissis omnibus praedam ex castris raptim antium conuehit. Ibi mo¬
dico praesidio relicto citatum agmen tusculum rapit. Nihil preterar¬
ma a quod cocti ad manum cibi fuit ferre militi licuit. Commeatum
a roma consul cornelius subuchit aliquot menses tusculi bellatum. Par¬
te exercitus consul castra equorum oppugnabat. partem tusculanis de¬
derat ad arcem recuperandam. ubi nunquam eo subire potuit. fanes
postremo inde detraxit hostem. quo postquam uentum ad extremii
est inerines undiq omnes sub uigum atusculanis missi. Hos ignoni¬
mosa fuga domum se recipientes romanus consul in algido consecutis¬
ad unũ omnes occidit. Uictor ad columẽ id loco nomen est exercitu

Expanded text:
in castra Antium perlata mouent Romanos haud secus quam si Capitolium in castra Antium perlata mouent Romanos haud secus quam si Capitolium captum nuntiaretur; adeo et recens erat Tusculanorum meritum et similitudo ipsa periculi reposcere datum auxilium uidebatur. Fabius omissis omnibus praedam ex castris raptim Antium conuehit; ibi modico praesidio relicto, citatum agmen Tusculum rapit. nihil praeter arma et quod cocti ad manum fuit cibi ferre militi licuit; commeatum ab Roma consul Cornelius subuehit. aliquot menses Tusculi bellatum. parte exercitus consul castra Aequorum oppugnabat; partem Tusculanis dederat ad arcem reciperandam. ui nunquam eo subiri potuit: fames postremo inde detraxit hostem. qua postquam uentum ad extremum est, inermes nudique omnes sub iugum ab Tusculanis missi. hos ignominiosa fuga domum se recipientes Romanus consul in Algido consecutusad unum omnes occidit. uictor ad Columen—id loco nomen est—exercitu
Abbreviated transcription (Latin):
rem inciperent referrentq pedem si receptui cecinisset. Equites item
suae cuiq parti post principia collocat. Ita trifariam adortus castra cir¬
cumuenit. Et cum undiq instaret non sustinentes impetum uulscos
uallo deturbat. Trangressus inde munitiones pauidam turbam incli¬
natamq in partem unam castris expellit. Inde effuse fugientes eques
cui suꝑare uallum haud facile fuerat cum ad id spectator pugnae asti¬
tisset libero campo adeptus parte uictoriae fruitur territos cedendo
Magna & in castris & extra munimenta cedes fugientiũ fuit. Sed pre¬
da maior quia uix arma secum efferre hostis potuit. Deletusq exerci¬
tus foret nisi fugientes silu.ae texissent. Dum ad antium haec gerunt᷑
interim equi robore iuuentutis premisso arcem tusculanam improui¬
so nocte capiunt reliquo exercitu haud procul moenibus tusculi consi¬
dunt ut distenderent hostium copias. Haec celeriter romam a roma

Expanded text:
rem inciperent referrentque pedem, si receptui cecinisset. equites item rem inciperent referrentque pedem, si receptui cecinisset. equites item suae cuique parti post principia conlocat. ita trifariam adortus castra circumuenit et cum undique instaret non sustinentes impetum Uolscos uallo deturbat. transgressus inde munitiones pauidam turbam inclinatamque in partem unam castris expellit. inde effuse fugientes eques, cui superare uallum haud facile fuerat, cum ad id spectator pugnae adstitisset, libero campo adeptus parte uictoriae fruitur territos caedendo. magna et in castris et extra munimenta caedes fugientium fuit sed praeda maior, quia uix arma secum efferre hostis potuit; deletusque exercitus foret ni fugientes siluae texissent. dum ad Antium haec geruntur, interim Aequi robore iuuentutis praemisso arcem Tusculanam improuiso nocte capiunt, reliquo exercitu haud procul moenibus Tusculi considunt ut distenderent hostium copias. haec celeriter Romam, ab Roma
Abbreviated transcription (Latin):
metus erat defecturam. Egreq impetratum a tribunis ut bellũ pre¬
uerti sinerent. Consules inde partiti prouincias. fabio ut legiones an¬
tium duceret datum. Cornelio ut romae praesidio esset nequa pars
hostium qui equis mos erat ad populandum ueniret. hernici & lati¬
ni uissi milites dare ex foedere. dueq partes sociorum in exercitu ter¬
tia ciuium fuit. Postquam ad diem prestitutum uenerunt sotu cõsul
extra portam capenam castra locant. Inde lustrato exercitu antium
profectus haud procul oppido statuusq hostium consedit. Ubi cum
uulsci quia nondum ab equis uenisset exercitus dimicare non ausi q
quemadiodum quieti uallo se tutarentur pararent postero die fabus
non permixtam unam sotiorum cuuumq sed trium populorum tres
separatim acies circa uallum hostium instruxit. Ipse erat medius cum
legionibus romanis. Inde signum obseruare iussit ut pariter & sotu

Expanded text:
metus erat defecturam; aegreque impetratum a tribunis ut bellum praemetus erat defecturam; aegreque impetratum a tribunis ut bellum praeuerti sinerent. consules inde partiti prouincias: Fabio ut legiones Antium duceret datum, Cornelius ut Romae praesidio esset, ne qua pars hostium, qui Aequis mos erat, ad populandum ueniret. Hernici et Latini iussi milites dare ex foedere, duaeque partes sociorum in exercitu, tertia ciuium fuit. postquam ad diem praestitutum uenerunt socii, consul extra portam Capenam castra locat. inde lustrato exercitu Antium profectus haud procul oppido statiuisque hostium consedit. ubi cum Uolsci, quia nondum ab Aequis uenisset exercitus, dimicare non ausi, quemadmodum quieti uallo se tutarentur, pararent, postero die Fabius non permixtam unam sociorum ciuiumque sed trium populorum tres separatim acies circa uallum hostium instruxit; ipse erat medius cum legionibus Romanis. inde signum obseruari iussit, ut pariter et socii
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo peccatis potius ꝗͣ alu uestro recte faciant. Dum ego ne imiter
tribunos nec me contra senatus cos. consulem renuntiari patiar. Te ue¬
ro.C. claudi adhortor ut & ipse populum romanum hac licentia arce¬
as & de me hoc tibi persuadeas me ita accepturum ut non honorem me¬
um a te impeditum sed gloriam spreti honoris auctam inuidiamq q̃
ex continuato eo impenderet leuatam putem. Comuniter inde edic¬
unt nequis. L. quintium consulem faceret. si quis fecisset se id fuffra¬
gium non obseruaturos. Consules creati.Q. fabius bubulanus tertio &
.L. cornelius maluginensis. Census auctus eo anno. Lustrum propter
capitolium captum consulem occisum condi religiosum fuit.Q. fabio
.l. cornelio cõsulib principio anni statim res turbulente. Instigabant
plebem tribuni. Bellum ingens a uulscis & equis latini atq hernici nũ¬
tiabant. lam antii uulscorum legiones esse. & ipsam coloniam ingens

Expanded text:
exemplo peccate potius quam alii uestro recte faciant, dum ego ne imiter exemplo peccate potius quam alii uestro recte faciant, dum ego ne imiter tribunos nec me contra senatus consultum consulem renuntiari patiar. te uero, C. Claudi , adhortor ut et ipse populum Romanum hac licentia arceas, et de me hoc tibi persuadeas me ita accepturum ut non honorem meum a te impeditum, sed gloriam spreti honoris auctam, inuidiam quae ex continuato eo impenderet leuatam putem.' communiter inde edicunt ne quis L. Quinctium consulem faceret; si quis fecisset, se id suffragium non obseruaturos. consules creati Q. Fabius Uibulanus tertium et L. Cornelius Maluginensis . census actus eo anno: lustrum propter Capitolium captum, consulem occisum condi religiosum fuit. Q. Fabio L. Cornelio consulibus principio anni statim res turbulentae. instigabant plebem tribuni: bellum ingens a Uolscis et Aequis Latini atque Hernici nuntiabant: iam Antii Uolscorum legiones esse. et ipsam coloniam ingens
Abbreviated transcription (Latin):
postulatis senatus consulta fiunt neq tribuni legem eo anno ferrent
neq consules ab urbe exercitum educerent. In reliquum magistratus cõ¬
tinuari & cos tribunos refici iudicare senatum contra remp. esse. Consu¬
les fuere in patrum potestate. Tribuni reclamantibus consulibus re¬
fecti. Patres quoq nequid cederent plebi & ipsi .L. quintium consa¬
lem refitiebant. Nulla toto anno uehementior actio consulis fuit. Mi¬
rer inquit si uana uestra.p.c. auctoritas ad plebem est: Uos eleuatis eã
quippe quia plebs senatus consultum in continuandis magistratibus sol¬
uit ipsi quoq solutum uultis ne temeritati multitudinis cedatis. Tamq̃
id sit plus posse in ciuitate plus leuitatis ac licentie habere. Leuius enĩ
uaniusq profecto est sua decreta & consulta tollere q̃ aliorum. Imita
mini.p.c. turbam inconsultam & qui exemplo alus esse debetis alioꝵ

Expanded text:
postulatis senatus consulta fiunt ut neque tribuni legem eo anno ferrent postulatis senatus consulta fiunt ut neque tribuni legem eo anno ferrent neque consules ab urbe exercitum educerent; in reliquum magistratus continuari et eosdem tribunos refici iudicare senatum contra rem publicam esse. consules fuere in patrum potestate: tribuni reclamantibus consulibus refecti. patres quoque, ne quid cederent plebi, et ipsi L. Quinctium conslem reficiebant. nulla toto anno uehementior actio consulis fuit. 'mirer' inquit, 'si uana uestra, patres conscripti, auctoritas ad plebem est? uos eleuatis eam quippe qui, quia plebs senatus consultum continuandis magistratibus soluit, ipsi quoque solutum uoltis, ne temeritati multitudinis cedatis, tamquam id sit plus posse in ciuitate, plus leuitatis ac licentiae habere. leuius enim uaniusque profecto est sua decreta et consulta tollere quam aliorum. imitamini, patres conscripti, turbam inconsultam, et qui exemplo aliis esse debetis, aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
ubi auspicato tum populo agi posset ut quicquid romae ui tribunitia
arrogatum esset id comitus ibi abrogaretur omnes id uissuros quod cõ¬
sules uellent. neq enim prouocationem esse longuis ab urbe mille pas¬
suͣm & tribunos si eo ueniant in alia turba quiritium subiectos fore
consulari imperio. Terrebant haec sed ille maximus terror animos agi¬
tabat quod sepius quintius dictitabat se consulum comitia non habi¬
turum. Non ita ciuitatem egram esse ut consuetis remedus sisti poset.
Dictatore opus esse rei p. ut qui se mouerit ad sollicitandum statum ci¬
uitatis sentiat sine prouocatione dictaturam esse. Senatus in capito¬
lio erat. Eo tribum cum perturbata plebe ueniunt. Multitudo clamo¬
re ingenti nunc consulum nunc patrum fidem implorabant nec ante
mouerunt de sententia consulem ꝗͣ tribuni in autoritate patrum se fu¬
turos esse polliciti sunt. Tunc referente consule de tribunorum & plebis

Expanded text:
ubi auspicato cum populo agi posset, ut quidquid Romae ui tribunicia ubi auspicato cum populo agi posset, ut quidquid Romae ui tribunicia rogatum esset id comitiis ibi abrogaretur: omnes id iussuros quod consules uelint; neque enim prouocationem esse longius ab urbe mille passuum, et tribunos, si eo ueniant, in alia turba Quiritium subiectos fore consulari imperio. terrebant haec; sed ille maximus terror animos agitabat, quod saepius Quinctius dictitabat se consulum comitia non habiturum; non ita ciuitatem aegram esse ut consuetis remediis sisti possit; dictatore opus esse rei publicae, ut, qui se mouerit ad sollicitandum statum ciuitatis, sentiat sine prouocatione dictaturam esse. senatus in Capitolio erat; eo tribuni cum perturbata plebe ueniunt. multitudo clamore ingenti nunc consulum, nunc patrum fidem implorant; nec ante mouerunt de sententia consulem quam tribuni se in auctoritate patrum futuros esse polliciti sunt. tunc referente consule de tribunorum et plebis
Abbreviated transcription (Latin):
uelut uana dicta persequi quaerendo quonam modo exercitum eductu¬
ri consules essent quos delectum habere nemo passurus esset. Nobis ue¬
ro inquit quintius nihil delectu opus est. Cum quo tempore. P. ualeri¬
us ad recipiendum capitolium arma plebi dedit omnes in uerba uira¬
uerunt. conuenturos se ussu consulis nec iniussu abituros. Edicimus ita¬
q omnes qui in uerba uirastis crastina die armati ad lacum regillum ad¬
sitis. Cauillari tum tribuni & populum exsoluere religione uelle. pri¬
uatum eo tempore quintium fuisse cum sacramento adacti sunt. Sed
nondum haec quae nunc tenet scculum negligentia deum uenerat. nec
interpretando sibi quisq usuirandum & leges aptas faciebat. Sed su¬
os potius mores ad ea accommodabat. Igitur tribuni ut impediende
rei nulla spes erat de proferendo exercitu agere eo magis quod & augu¬
res uissos adesse ad regillum lacum fama exiuerat locumq inaugurari

Expanded text:
uelut uana dicta, persequi quaerendo quonam modo exercitum eductuuelut uana dicta, persequi quaerendo quonam modo exercitum educturi consules essent quos dilectum habere nemo passurus sit. 'nobis uero' inquit Quinctius, nihil dilectu opus est, cum, quo tempore P. Ualerius ad recipiundum Capitolium arma plebi dedit, omnes in uerba iurauerint conuenturos se iussu consulis nec iniussu abituros. edicimus itaque, omnes qui in uerba iurastis crastina die armati ad lacum Regillum adsitis.' cauillari tum tribuni et populum exsoluere religione uelle: priuatum eo tempore Quinctium fuisse cum sacramento adacti sint. sed nondum haec quae nunc tenet saeculum neglegentia deum uenerat, nec interpretando sibi quisque ius iurandum et leges aptas faciebat, sed suos potius mores ad ea accommodabat. igitur tribuni, ut impediendae rei nulla spes erat, de proferendo exitu agere, eo magis quod et augures iussos adesse ad Regillum lacum fama exierat, locumque inaugurari