comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo birantiũ tracie tiuitas a pͥmo
cõstantino ampliata et in regiam ur-¬
bẽ est ealtata. ⁊ translata in ullã om̃is
romane dignitatis gła in sedem ro-¬
mani imperii fuit dedicata: ⁊ noua
roma appellata

Expanded text:
ex quo Bizantium Thraciae civitas a primo Constantino in novam ampliata, et in regiam urbem est exaltata; et translata est in illam omnis Romanae dignitatis gloria, et in sedem Romani imperii dedicata fuit, et nova Roma appellata
Abbreviated transcription (Latin):
tores u̾ub ĩ ferre solebãt. qͣ ale liberitiꝰ
qͣm ullo alio cybo uescebat᷑. Int̾ ceuã¬
dũ aut aliqͦd accoania aut lectorẽ au¬
diͦbat. legebant᷑ a hystorie antiq᷑ꝵ rẽ
geste. Delectabat᷑ ⁊̃ libris scĩ augustini:

Expanded text:
tores veribus inferre solebant, qua ille libentius quam ullo alio cibo vescebatur. Inter caenandum aut aliquod acroama aut lectorem audiebat. Legebantur ei historiae et antiquorum res gestae. Delectabatur et libris sancti Augustini,
Abbreviated transcription (Latin):
gramatita petrũ pisanum ha¬
buit aduitorẽ: ⁊ ĩ cet̾is disciplinis al¬
deruꝑ xp̃ĩanã sũma pietate semper
excoluit: ⁊ eccli̾am mane ⁊ uespere ñ
nõ ⁊ nocturius horis ⁊ sacrificii tem¬
poꝵ ñpigre freuẽtauit. Circa pau
erat. Ut qͥ nõ solũ in suo regno ilis
gionib in syriam ⁊ egyptũ et affricã.
⁊ iħosolimis ⁊ alexandrie atꝙ kar¬

Expanded text:
grammatica Petrum Pisanum habuit auditorem et in ceteris disciplinis Alchristianam summa pietate semper excoluit, et ecclesiam mane et vespere, et nocturnis horis, et sacrificii tempore impiger frequentavit. Circa pauperat, ut qui non solum iin Syriam et Aegyptum atque Africam, Hierosolimis, Alexandriae atque Car
Abbreviated transcription (Latin):
slno henrici .i. facta ẽ carta caritatis
toritate sigilli apłici cõfirmata. Ab illo
gͦ tꝑe reiecerũt ab orcline frocos ⁊ pelli¬
ciboꝵ in refectorio fertula ⁊ sagunen ⁊ oĩa
q̃ puritati regule adu̾sabant᷑. Abdicaue¬
rũt ⁊̃ ecclias altaria oblatõnes ⁊ decimas¬
⁊ sepulturas alioꝵ hõiuũ ⁊ furnos ⁊ molẽ¬
clina ⁊ uillas ⁊ rutitos qr nec in uita sci bñ¬
tlicti nec in eiꝰ regula legebant eudẽ sc̃m
huiꝰmodi posseclisse nͨ feminas monast̾iũ
eiꝰ intrasse nec mortuas ibidẽ sepultas fuisse
excepta sorrore sua sc̃a scolastica dicentes be¬
atũ bñdictũ p̃cepisse ut monachꝰ a sclarib
actib se faciat alienũ. Decimas quiotp dice¬
bãt astĩs pr̃ib in .iiiiͤ. partitõnes distribu
Et qr in hoc ꝯpoto ꝑsonã monachi qͥ t̾ras
borando iuuat nõ reꝑiebant: ictirro hec
ueluti alioꝵ iꝰ mniꝰte sibi usurpare detͣctabãt¬
pauꝑtatis ⁊ cliscipline regularis

Expanded text:
 Tunc facta est Charta charitatis us, auctoritate sigilli apostolici confirmata. Ab illo ergo tempore rejecerunt ab ordine frocos et pelliciborum in refectorio fercula, sagimen etiaquae puritati Regulae adversabantur. Abdicaverunt etiam ecclesias, altaria, oblationes, et decimas, sepulturas aliorum hominum; et furnos, et molendina, et villas, et rusticos; quia nec in vita sancti Benedicti, nec in ejus Regula legebant, eumdem sanctum hujusmodi possedisse, nec feminas monasterium ejus intrasse, nec mortuos ibidem sepultos fuisse, excepta sorore sua sancta Scholastica: dicentes beatum Benedictum praecepisse, ut monachus a saecularibus actibus se faciat alienum. Decimas quoque dicebant a sanctis Patribus in 4 partitiones distributEt quia in hoc compoto personam monachi, qui terras borando vivat, non reperiebant; idcirco haec veluti aliorum jus, injuste sibi usurpare detrectabantpaupertatis, disciplineque regularis
Abbreviated transcription (Latin):
Dux eutẽ heturitꝰ qui ab impiatore ad filiũ
eiꝰ animo transiẽs eũ cõtra patrẽ suũ cõsi¬
lio suo aĩau̾at ⁊ afilio ad prẽm rediens par¬
tes filii debellau̾at. mortuo imꝑatore se ut
reũ maiestatis filio regis reddidit ⁊ ab eo
captꝰ tustodie traclitꝰ ẽ. De nͣ tñ tustorlia ip¬
se ꝑ industͥam suã euasit. s ducatꝰ eiꝰ datus¬

Expanded text:
Dux autem Henricus, qui ab imperatore ad filium ejus animo transiens eum contra patrem suum consilio suo animaverat, et a filio ad patrem rediens partes filii debellaverat, mortuo imperatore, se ut reum majestatis filio regis reddidit; et ab eo captus custodiae traditus est; de qua tamen custodia ipse per industriam suam evasit; sed ducat
Abbreviated transcription (Latin):
in northinãnia anselinus. betcensis mo¬
nast̾ii abbas eximius ⁊ ꝓ sua sc̃itate ⁊ sa¬
pientia płimũ nominatꝰ. Hoc ⁊̃ tꝑe in¬
tenobio sc̃i medardi pollebat signis ⁊ uͥ¬
tutib uir beatissimꝰ arnulfus. qͥ ꝓmuro
sc̃icatis seruore ꝓpositũ retlusionis elipl
⁊ arota nimis austinentia se affugẽs. ꝓphie
grãm diuinitꝰ accepit. ⁊ ex recluso abbas eiꝰ¬
dẽ monast̾ii. fts̃. ad ip̃am reclusioñe. ꝑ c̃õ¬
teptu mũdi ⁊ desiderio int̾ne quietis pt¬
modũ rediit. Suessionico aut̃e pontifice
te functo. electꝰ est ad ep̃atũ: ⁊ iussu pp gre¬
gorii a sedis aplite legato hugone lugo¬
unenisi archiep̃o in p̾sulem ẽ ꝯsetratus

Expanded text:
in Northmannia Anselmus, Beccensis monasterii abbas eximius, et pro sua sanctitate et sapientia plurimum nominatus. Hoc eti pollebat 38 signis et virtutibus beatus Arnulphus, qui pro miro sanctitatis fervore propositum reclusionis eligens et arcta nimis abstinentia se affligens, prophecie graciam divinitus accepit et ex recluso abbas ejusdem monasterii factus, ad ipsam reclusionem pro contemptu mundi et desiderii interne quietis postmodum rediit. Suessonico autem pontifice defuncto, electus est ad episcopatum et jussu pape Gregorii a sedis apostolice legato, Hugone, Lugdunensi archiepiscopo; in presulem est consecratus
Abbreviated transcription (Latin):
ppͣ qͣi diuinitus reuelatũ s̾ p̃dixit hoc
anno ft̾m regẽ ẽẽ mor̾turũ. Et uerũ tͥidẽ
p̾dixit. S fefellit eũ de falso rege cõiecta.
scd̃m suũ uelle suꝑ hẽrico rege int̾p̃tata
Rex eñi henritꝰ saxonib gͣui p̾lio ꝯgredi¬
tur: ⁊ in cõgressu. falsus rex rodulfus cũ
ml̾tis saxonie pͥncipib ectinguit᷑. Magũ¬
cia magnũ t̾re motũ ꝑsensit: kl. decẽbris

Expanded text:
papa quasi divinitus revelatum sibi predixit, hoc anno falsum regem esse moriturum. Et verum quidem predixit, sed fefellit eum de falso rege conjectura secundum suum velle super Heinrico rege interpretata. Rex enim Heinricus Saxonibus gravi prelio congreditur, et in congressu falsus rex Rodulfus cum multis Saxoniae principibus extinguitur. Moguncia magnum terraemotum persensit Kalendis Decembris
Abbreviated transcription (Latin):
tũ suscepit ꝓpt̾ qd̃ cũ młto scaudalo
msta ꝑ ml̾tos annos questio ⁊ cotͦ¬
ẽẽ debere p̾iudicantib aliis ecõtta
qͣliscũꝙ fu̾it formosus tamẽ ꝓpter
sacerdotalis officii dignitatẽ ⁊ fidẽ
eoꝵ qui ordinati fuant om̃s cõsecͣ¬
tõnes eiꝰ ratas ẽẽ debere seiori cõ¬
silio indicantib p̃sextĩ cũ ip̃s for¬
mosus amarino ppͣ absolutꝰ fu̾it
a sacram̃ti perturio. Ab ħ formoso
s ñõ admissus romam leomanã ob¬
sedit. lepustulo forte u̾sus urbẽ fu¬
giente ⁊ exͥtitu cũ clamore uimio se¬
quente: romani timentes se de mu
po ꝓitiũt ⁊ hostib ꝑfc̃os aceruos
murũ ascendendi locũ faciũt. Sit
capta roma illos qui papã iniu-¬
ria uerant decollari fecit: ⁊ a pp in

Expanded text:
tum suscepit. Propter quod cum multo scandalo tos annos quaestio et contresse debere praejudicantibus; aliis e contra qualiscunque fuerit Formosus, tamen propter sacerdotalis officii dignitatem, et fidem eorum, qui ordinati ab eo fuerant, omnes consecrationes ejus ratas esse debere, saniori consilio judicantibus: praesertim cum ipse Formosus a Martino papa absolutus fuerit a sacramento et perjurio. Ab hoc Formoso sed non admissus Romam Leoninam obsedit, Lepusculo forte versus Romam fugiente, et exercitu cum clamore nimio sequente, Romani timentes se de muro projiciunt, et hostibus per factos acervos locum ascendendi murum faciunt. Sicque capta Roma, illos, qui papam injuriaverant, decollari fecit, et a papa in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯu̾sus est. ⁊ qͣn abbas clareuallis fc̃s
ẽ annoꝵ .xxuii. Qui ꝓfc̃s catalannum
ad suscipiendã bñdictõnẽ suã qr lingo¬
nensis ep̃atꝰ tũt uatabat: susceptꝰ est
cũ magna reu̾entia a catalauriẽsi ep̃c.
guilłmo de campelł. Qui uidẽs inuenẽ
tã macilentũ ⁊ exesi corꝑis toto corꝑe
ꝓstratꝰ ent̾ram peciit a capło tist̾ciensi ut

Expanded text:
conversus est; et quando abbas Claraevallis factus est, annorum 27. Qui profectus Catalaunum ad suscipiendam benedictionem suam, quia Lingonensis episcopatus tunc vacabat, susceptus est cum magna reverentia a Catalaunensi episcopo Guillemo de Campellis. Qui videns juvenem tam macilentum et exesi corporis; toto corpore prostratus in terra, petiit a capit
Abbreviated transcription (Latin):
longe a fluuio arba antitͣ fuit spelũ¬
ca latronũ: q̃ dicebat᷑ uallis absiti¬
alis uł ꝓpt̾ copiam absintii. uł ꝓpter
a maritudine incitentiũ in latrones
Erẽs clareuallenses tũt tꝑis sepiꝰ pul¬
mentariũ ex folus fagi ꝯficiebãt. Pa¬
nis erat similis illi ꝓph̾ico: ex ordeo ⁊
nulio ⁊ iitia

Expanded text:
longe a fluvio Alba antiqua fuit spelunca latronum, quae dicebatur vallis Absinthialis, vel propter copiam absinthii, vel propter amaritudinem incidentium in latrones. Fratres Claravallenses tunc temporis saepius pulmentaria ex foliis fagi conficiebant. Panis erat similis illi prophetico ex hordeo, et milio et vitia
Abbreviated transcription (Latin):
benignũ uiuenis animũ. sodaliũ dissimi¬
les mores: ⁊ amicicie ꝓtellose sutulemi
sibi efficere gestientes. Cui p̃cipue mnui
os tẽptatõnũ: ac uariis occursib cal¬
caueo eꝰ insidiabat᷑. Cñ eñĩ aliqñ curi¬
osius aspiciendo defixos in qͣmdã ocłos
aliqͣm diu teniuss: cõtinuo ad se reu̾sꝰ
⁊ de se met ip̃o erubescẽs apd̃ semet ip¬
sũ: in se ip̃m ultro seuerissimꝰ exarsit.
mo erat collotenus in siliens. tamdui
muibi ꝑmansit: donet pene exangius
effectꝰ. ꝑ uͥtutẽ gr̃e cooꝑantis ⁊̃ a calore
carnalis cõtupiscentie totꝰ refriguit.¬

Expanded text:
nimum juvenis benignum sodalium dissimiles mores, et amicitiae procellosae similem sibi efficere gestientes. Quae si os tentationum, ac variis occursibus calcaneo ejus insidiabatur. Cum enim aliquando curiosius aspiciendo, defixos in quamdam oculos aliquandiu tenuisset; continuo ad se reversus, et de semetipso erubescens apud semetipsum, in se ipsum ultor severissimus exarsit. mo erat, collo tenus insiliens, tandiu inibi permansit, donec pene exsanguis effectus, per virtutem gratiae cooperantis etiam a calore carnalis concupiscentiae totus refriguit
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc puerulus. gͣui capitis dolore uex¬
aret᷑: decidit in lectũ. Ad dusta autem
ad eũ ẽ muliertula: qͣi dolorẽ mittiga¬
et abrecit. Nec de fuit mĩa diuina bo¬
no zelo sc̃i pueri: s cõtinuo sensit uͥ
lore lib̾atũ se ẽẽ cognouit. Neq illud¬

Expanded text:
adhuc puerulus gravi capitis dolore vexaretur, decidit in lectulum. Adducta autem ad eum est muliercula, quasi dolorem mitigaet abno zelo sancti pueri: sed continuo sensit virlore liberatum se esse cognovit. Ex qu
Abbreviated transcription (Latin):
ater sc̃e pastor tholosane. nosti tr
tũ uenires ad ꝑtes ur̃as te narrã¬
te audiui: qd̃ relic̃raẽ egyptũ in ꝑtib tuiᷤ
ꝑtib inuenisti. Cũ enũ inꝑtib tuis młtos
de ꝑtib ur̃is truce signatos ꝯtͣ h̾eticos fi
uno ueniali lugentes qͣm hoĩes in ꝑtib
tius ꝓ nulle nulle mortalib mirareris:
ueniens ad ꝑtes nr̃as sic̃ audisti sic uidis¬
ti ĩmo plusꝙͣ audisti. ¶Idisti enĩ ⁊ gaui¬
sus es. in ortis filioꝵ dñi młtas sc̃aꝵ uir¬
ginũ in diu̾sis locis cat᷑uas. q̃ sp̃tis ꝓ xͦ¬

Expanded text:
ATER sancte, pastor Tholosane, nosti quia, cum uenires ad partes nostras, te narrante, audiui quod reliqueras Aegyptum in partibus tuis, Leodii inuenisti: cum enim in partibus tuis multos de partibus nostris crucesignatos, contra haereticos fiduno ueniali lugentes, quam homines in partibus tuis pro mille mortalibus, miraueris; ueniens ad partes nostras, sicut audisti sic uidisti, imo plus quam audisti. Uidisti enim, et gauisus es, in hortis liliorum Domini multas sanctarum uirginum in diuersis locis cateruas, quae, spretis
Abbreviated transcription (Latin):
sustiñe. qm male acqͥsitis diuiciis habũ¬
dare: uł int̾ ponposos scłares cũ ꝑicło
remanere. ¶disti ⁊ gauisus es: scãs¬
⁊ deo seruientes matronas tiͣnto ⁊ elo u¬
uentulaꝵ pudiciciã ꝯseruarẽt: ⁊ eas in
honesto ꝓposito ut solũ celestẽ sponsũ desi¬
derarẽt. salutarib monitis instruerent.
Ip̃e ĩ uidue ĩ ieiuniis ⁊ orõib ĩ uigilus
⁊ laborib manuũ in latͥmis obsecͣtõnib¬

Expanded text:
acquisitis diuitiis abundare uel inter pomposos saeculares cum periculo remanere. Uidisti, et gauisus es, sanctas Deo seruientes matronas, quanto zelo iuuencularum pudicitiam conseruarent, et eas in honesto proposito, ut solum coelestem sponsam desiderarent, salutaribus monitis instruerent. Ipsas etiam uidua in ieiuniis et orationibus, in uigiliis et laboribus manuum, in lachrymis et obsecrationib
Abbreviated transcription (Latin):
lectãt᷑ q̃ oꝑib nĩe insistũt fructũ sexagesi¬
mũ ꝓm̾ent᷑ ¶Idisti ⁊ gauisus es stãs
⁊̃ młieres in mr̃imonio deo deuote seruien¬
tes filios suos intimore dñi erudiẽtes
honestas nuptias ⁊ thoꝵ ĩmatulatũ cus-¬
todientes ad tẽpus orõni uacantes. ⁊ pt
in id ip̃m cũ timore det reu̾tentes: ne tẽp¬
tarent᷑ a sathana. Multe tñ ex ꝯsen su ma¬
ritoꝵ alicitis amplexib abstinentes celi¬
bẽ ⁊ u̾e angłicã uitã ducentes. tanto maio¬
re corona digne st̃ qͣnto in igne ñ arsert̃¬

Expanded text:
 misericordiae insistunt, fructum sexagesimum promerentur. Uidisti, et gauisus es, sanctas etiam mulieres in matrimonio Deo deuote seruientes, filios suos in timore Domini erudientes, honestas nuptias et thorum immaculatum custodientes, ad tempus orationi uacantes, et post in id ipsum cum timore Dei reuertantes, ne tentarentur a Satana. Multae tamen, ex consensu maritorum, a licitis amplexibus abstinentes, caelibem et uere angelicam uitam ducentos, tanto maiore corona dignae sunt, quanto in igne concupiscent
Abbreviated transcription (Latin):
suũ satis fidelẽ cũ alio uiro ⁊ alia młie¬
re ĩtͣ domũcł̾am ꝯburẽdos uib ĩcludi Iui
fiama sr̃ capita eoꝵ ĩmodũ lucide nub
uolitãte. illesi ꝑmanserũt. Qͦs foras
egressos cũ ꝑseq̃ret᷑ ĩ iqꝰ ille mĩst̾ cui dñs
suus ħ fatinꝰ ĩuix̾at ⁊ euagĩato gladio
unũ ex eis ferire uoluiss: repẽte q̃dam
ĩuisibilis ꝑsona ret᷑ eũ ꝑ coniã capitis
app̾hẽdit. ⁊ cũ etͦ tui sedebat int̾rã p̃cipi

Expanded text:
um alio viro et una muliere, intra domunculam comburendos jubet includi. Illi flamma super capita eorum in modum lucidae nubis volitante, illaesi permanserunt. Quos foras egressos cum persequeretur iniquus ille minister, cui dominus suus hoc facinus injunxerat, et evaginato gladio unum ex eis ferire voluisset, repente quaedam invisibilis persona retro eum per comam capitis apprehendit, et cum equo, cui sed
Abbreviated transcription (Latin):
Nlon inueste p̃ciosa. Qui molli¬
tiei mulieꝵ p̃ciosiorẽ uestẽ negat. pu¬
tas ne monacho p̃ciosiorẽ hĩtũ cõtedat.
plus amat sponsus sponse castita¬
tem ꝙͣ speciosam uestẽ: plus sumpli¬
citatẽ qͣm tortũ crinẽ. Sic ĩmortalis
sponsus: plus amat int̾iorẽ hĩtum
qͣm exc̾iorẽ. Molles mollia querunt:
elati p̃ciosa deligati spõnsa. Ext̾ior .n.
suꝑ fluitas aiũ mintiat uanitatẽ.

Expanded text:
Non in veste pretiosa . Qui mollitiei mulierum pretiosam vestem negat, putasne monacho pretiosiorem habitum concedat? Plus amat sponsus sponsae castitatem quam pretiosam vestem, plus simplicitatem quam tortum crinem. Sic immortalis sponsus plus amat interiorem habitum quam exteriorem. Molles mollia quaerunt, elati pretiosa, delicati speciosa. Exterior ergo superfluitas, animi nuntiat vanitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
cora: dũ ptꝰ sobrietatis ⁊ cõtinentie
uitã reuodat eos uentris cura. Et
fit qñ ut qͥ in sua domo añ cõu̾sio¬
uem sobrie uixc̾ant.: ⁊ postmodum
in monast̾io gulosi fiant. Plarat᷑
in clinat aurẽ rumorib. excitat᷑
saporũ gen̾ib demulcet᷑ cõ fabula¬
tione ñ orõne: ocio gaudet. sompno

Expanded text:
rcora, dum post sobrietatis et continentiae vitam, revocat eos ventris cura. Et fit quandoque, ut qui in sua domo ante conversionem sobrie vixerat, postmodum in monasterio gulosus fiat. Placatur inclinat aurem rumoribus, excitatus saporum generibus, demulcetur confabulatione non oratione, oti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩd̾ẽ recipent᷑. Et qui semꝑ uet̾es aut uleᷤ
paunos hĩe cõsueuerant: ñc semꝑ nouoꝰ
ãt p̃ciosos hr̃e cõtendũt. Et qͥ añ cõu̾si¬
onem lectulũ ꝓpriũ nusꝙͣ hẽbãt: nũc
si forte uoluntas ei fu̾it eundi alicubi
ornamenta lectuli secũ portarit. Gime

Expanded text:
s aut viles habere consueverant, nunc semper novos aut pretiosos habere contendant, et qui ante conversionem lectulum proprium nusquam habebant, nunc si forte voluntas eis fuerit eundi aliquo, ornamenta lectuli secum portant. Time
Abbreviated transcription (Latin):
lectuli etenĩ eoꝵ culcitͥs fulcunt᷑ plumeᷤ.
linteis ⁊ lodicib accurate parant᷑. qͦs si
desideraret forsitan estumares. Nõ młtũ¬
differt hĩtus regłaris ⁊ setularis. s si for¬
te regł̾arẽ uideas. archidiaconũ uł ep̃m
te uidisse contendas. S fortitan dices
Deliratis delitata tõueniunt. Ait .ii.¬

Expanded text:
Lectuli eorum culcitris fulciuntur plumeis, linteis et lodicibus accurate parantur, cothurdesideret, forsitan aestimares. ici regularis et saecularis, sed si forte regularem videas, archidiaconum vel episcopum te vidisse contendas. Sed forsitan dices, delicatis delicata conveniunt, ex
Abbreviated transcription (Latin):
nee uestis. asꝑitatẽ cõu̾satõis ostendũt.
s in delectatõne delitati pãni. suauita¬
tis molliciẽ q̃rũt. uidi ⁊ ego nͥ fallor
monachũ tamsia uestitũ. iotantem
⁊ dicentẽ. Carior est stamina. qͣ camisi
a. Erat ꝙ sanus ⁊ petulans: ⁊ pungui
residens equo. habũdans reb ⁊ curiaᷤ
frequentans. Qui tũ aũ cõu̾sionis
hĩtũ. pedes ire consueuerat: nec semꝑ
lineis induebat᷑ xli. de
ionatham ingustu mellis: esau
in edulio lentis. sodomtas in saturi¬
tate pauis: putas ne sine ꝑicło esse.
tot carnium ferculis. tot pisciũ gen̾i¬
b. tot fuixuraꝵ diu̾sitatib delectan
Nõne sit differt palatiũ a refectorio.
sicut egyptus a deserto Si gͥ in deẜto
sumus mirandũ nõ ẽ si ollas carnũ

Expanded text:
sationis ostendunt, sed in delectatione delicati panni suavitatis mollitiem quaerunt. Vidi et ego, ni fallor, monachum camisiam indutum, locantem et dicentem: carior est stamina, quam camisi imo sanus et petulans, et pingui residens equo, abundans rebus, et curias frequentans. Qui tamen ante conversionis habitum, pedes ire consueverat, nec semper lineis induebatur. Et idenathan in gustu mellis . Esau in edulio lentis , Sodomitas in saturitate panis , putasne sine periculo esse tot carnium ferculis, tot piscium generibus, tot frixurarum diversitatibus delectari? Nonne sic differt palatium a refectorio, sicut Aegyptus a deserto? Si igitur in deserto sumus, mirandumne est si ollas carnium
Abbreviated transcription (Latin):
laufrenitus pͥor monast̾ii utue
bectensis. Ad tiuꝰ eximiam doctrinã. de
burgundia cõualuit anselmꝰ: uir post¬
modũ mlt̾a uͥtute ⁊ scĩa ad ornatꝰ. ⁊ ei in
pͥoratu successit. sb̃ uiro egregio ħ luino

Expanded text:
Lanfrancus, prior monasterii Beccensis, ad cujus eximiam doctrinam de Burgundia convolavit Anselmus, vir postmodum multa virtute et sapientia adornatus, et ei in prioratu successit, sub viro egregio Herluino
Abbreviated transcription (Latin):
cidit in latrones. Qui tũcta q̃ habebat
tollentes. ligatis a t̾go manib ⁊ capitio
cape ante ocłos eiꝰ admoto. abduxerunt
eũ de uia: ⁊ in cõdensa saltꝰ fruterta dimise¬
rũt. Talib angustiis ꝯp̃hensus: nescius
qd̃ ag̾et. in fortuniũ suũ lamẽtabat᷑. Tãtẽ
nocturno scilentio in sereu̾sus. ⁊ ad eũ ꝯ¬
u̾sus ait. Dñe d̃s̃ tantũ tẽpꝰ in discendo ex¬
pendi: ⁊ corpꝰ aniniũ ꝙ in studiis litt̾aꝵ
attriui. ⁊ adhuc qͦmͦ te debeam orare ⁊ lau
bo. ut tibi seruire ualeam ⁊ sciam. Sur¬

Expanded text:
cidit in latrones, qui, cuncta quae habebat tollentes, ligatis a tergo manibus, et caputio cappae ante oculos admoto, abduxerunt illum de via, et inter condensa saltus fruteta dimiserunt. Talibus angustiis comprehensus, nescius quid ageret, suum infortunium lamentabatur. Tandem nocturno silentio in se reversus, voluus, ait, tantum tempus in discendo expendi, et corpus et animum in studiis litterarum attrivi; et adhuc quomodo te debeam orare, atquebo, ut tibi servire valeam et sciam. » Sur
Abbreviated transcription (Latin):
dñi nr̃i cũ eo tem̾e acciꝑe p̾sũpserũt
ifra ip̃m annũ ꝑierũt: ip̃o statĩ in
redͤudo placẽtie defuncto. ⁊ Nimo xuͦiͦ
colonie celebrata synodo ad dedicatõ-¬
nẽ eccl̃ie a trib locharĩgie metro po¬
litis. luꝑato maguntitio bertulfo
tari: p̃cedente nocte audite sũt uoces

Expanded text:
runt, infra ipsum annum perierunt, ipso statim in redeundo Placentiae defuncto. 871. 16. 27. 2. Coloniae celebrata synodo ad dedicationem aecclesiae a tribus Lotharingiae metropolitis, Liutperto Moguntino, Bertulfo cari, precedente nocte auditae sunt voces
Abbreviated transcription (Latin):
siduis: a dõ in fide solidat᷑. ut nõ młto
ab renũtians sclo. monachꝰ sc̃s sit. S
cũ filiꝰ eiꝰ unuenilit̾ agẽs. ad gentilitatiᷤ
tultũ uellet redire milicie cugulo et
tultu regio resũpto filiũ ꝑsecutꝰ cepit.
⁊ oculiss eiꝰ effossis eũ in carterẽ trusit:
⁊ filio iuniore in regnũ locato sacrũ ha¬
bitũ recipit. ⁊ in eo usꝙ ad finẽ uite ꝑse

Expanded text:
sidiis, adeo in fide solidatur, ut non multo sidiis, adeo in fide solidatur, ut non multo abrenuntians saeculo monachus factus sit. Sed cum filius ejus juveniliter agens ad gentilitatis cultum vellet redire, militiae cingulo et cultu regio resumpto, filium persecutus cepit, et oculis ejus effossis eum in carcerem trusit, et filio juniore in regnum locato sacrum habitum recepit, et in eo usque ad finem vitae pe
Abbreviated transcription (Latin):
mio eiꝰdẽ .uͦ. numeneꝰ rex britonũ
dũ instaret regnũ francoꝵ de popu¬
lari: uisũ est ei assistere s̾ scm̃ maurili¬
onẽ andegauẽsis urbis olim ep̃m. acͦ
in capite bacło ꝑcussus irã dei morte ꝑ¬
sue cõtͣ lochariũ insurgit. Gunthariꝰ ⁊
tecgandꝰ archiep̃i rome a ppͣ nicholao
ꝑ ad ult̾io locharii regis examinati: cũ
⁊ suis synodalib gestis q̃ p̃ferebãt et
sut ⁊̃ ore cõucti fuissẽt ep̃atu ⁊ sacris
gͣdib exordinati anathematizati sũt eis¬
q tñ laicalis cõmunio cõcessa est An¬
da alegato apłico. uidẽs lochariꝰ rex
⁊̃ sibi excõmunicatõnẽ ĩtentari: tecb̾gã
qr ñ młto ptꝰ repudiata uxore pelitem
recepit nͨ ultͣ ullo correctõnus mͣ ab ea
cholai pͤ̾p ad gillias tnͣslata ĩ monas¬
t̾iis uoto religiosoꝵ sc̃o petͦ collatis.
honorifice tumulant᷑. Rex bulgaroꝵ
sis ad eũ a sede apłica sacri ordinis mi¬
nistris. acceptis ⁊̃ a rege ludouito sub¬

Expanded text:
 16. 4. Numeneus rex Brittonum dum instaret regnum Francorum depopulari, visum est ei asistere sibi sanctum Maurilionem, Andegavensis urbis olim episcopum; a quo in capite baculo percussus, iram Dei morte suae contra Lotharium insurgit. Guntharius et Tietgaudus archiepiscopi Romae a papa Nicholao pro adulterio Lotharii regis examinati, cum et suis synodalibus gestis, quae preferebant, et suo etiam ore convicti fuissent, episcopatu et sacris gradibus exordinati anathematizati sunt, eisque tantum laicalis communio concessa est. 86da a legato apostolico, videns Lotharius rex etiam sibi excommunicationem intentari, Tietbergam quia non multo post ea repudiata pelicem recepit, nec ultra ullo correptionis modo ab ea cholai papae ad Gallias translata, in monasteriis voto religiosorum sancto Petro collatis honorifsis ad eum a sede apostolica sacris ordinis ministris, acceptis etiam a rege Ludovico sub
Abbreviated transcription (Latin):
creasse paruulũ: qũe sisteridũ dei con¬
spectib. sc̃i in quib ⁊ b̃s erat petrus
deferebant in celũ. Hĩc fcm̃ est eadem
ãuitente. ut discendis applitaret᷑ litt̾is:
sꝑabat᷑ .i. nec frustͣ. singlaris a pd̃ dñi

Expanded text:
creasse parvulum, quem sistendum Dei conspectibus, sancti in quibus et beatus erat Petrus deferebant in coelum. Hinc factum est, eadem adnitente, ut discendis applicaretur litteris; sperabatur enim nec frustra singularis apud Deum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ singłos disꝑtita. płurios illustres
sufficient̾ face possent at cõspituos.
Si .ii. laudat᷑ castitas. tͥis illa mundior:
Si sermonis u̾itas qͥs in loquendo cau¬
tior. Si dĩ caritas. qui feruentior. Si
pxĩ. qͥs benignior. Si hũilitas. quis
deiectior. Si elemosina qͥs lagior. Si
quo sublimior. Si tosantia: qͥs intri¬
bulatõe fortior. Si iustitia. qͥs distͥc¬
tior. Si prudentia. qͥs cutum spectior
Si temꝑantia. qͥs moderatior. Ex cep¬
tis his q̃ clero ⁊ plebi ꝑ eũ bona: ꝓ¬

Expanded text:
 singulos, plurimos illustres sufficienter facere possent atque conspicuos. Si enim laudatur castitas, quis illo mundior? si sermonis veritas, quis in loquendo cautior? si Dei charitas, quis ferventior? si proximi, quis benignior? si humidejectior? Si eleemosyna, quis largior? Si quis sublimior? Si tolerantia, quis in tribulatione fortior? Si justitia, quis districtior? Si prudentia, quis circumspectior? Si temperantia, quis moderantior? Exceptis iis, quae clero et plebi per eum bona ad
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃a altaria uicin̾em redacta suit: ut mil¬
lo mͦ appareret ibi fuisse eccł̃iam. Decanuᷤ
aut̃ uidẽs eccłiam ⁊ domũ suã suttensam:
uestes ⁊ suꝑlectilẽ suã festiuant᷑ colligeᷤ
⁊ cirtũligãs ad nauẽ q̃ in ꝓximo maris
litore defixa erat. de fr̃i fecit. S draco ac
si ꝓpt̾ ħ solũ ueniss. uauẽ uolatu petens:
cũcta q̃ in ea erat succendit ⁊ ip̃ã uauẽ:
incredibile dictu. Domꝰ ã hospitis illiuͤ
q̃ in ea erãt renansit: ⁊ illa ⁊̃ ꝓcul poĩta
intͣ eiꝰ p̾cora seruabant᷑ slegociatores ⁊̃

Expanded text:
et ipsa altaria in cinerem redacta sint, ut nulet ipsa altaria in cinerem redacta sint, ut nullo modo appareret, ibi fuisse ecclesiam. Decanus autem videns ecclesiam et domum suam succensam, vestes et supellectilem suam festinanter colligens et circumligans, ad navem quae in proximo maris littore erat defixa, deferri fecit. Sed draco, ac si propter hoc solum venisset, navem volatu petens, cuncta quae in ea erant succendit, et ipsam navem, incredibile dictu. Domus autem hospitis illius quae in ea erant remansit; et illa etiam procul posita, i
Abbreviated transcription (Latin):
oppidũ habebat unã domũ: in tͣ
boues ⁊ p̾cora seruabant᷑. Ibiq mane¬
bat qͥda pauꝑ rustitꝰ eisdem ptorib tus¬
todiendis deputatꝰ cuiꝰ filia puella par¬
uula tortũ pedẽ anatiuitate habebat.
ita ut talcaue ĩ aut̾iori parte digiti u̾o
corã fe̾tro. mane sanata est. In crastino
draco qͥdã fsaminomꝰ de mari exiens. ĩuil¬
lã illã ad uolauit. ⁊ pͥmo eccłiam deiude
qͣsdã domos. flãma ꝙͣ ex suis uarib emit-¬
tebat succendit fe̾trũ u̾o sc̃e marie: uux
dinudio stadio iã recesserat ptꝰ qd̾ tͣsores
suꝑ eqͦs aduenerũt ⁊̃ rogau̾unt laudunẽ¬
ses ut ardenti uille subuenirẽt. Qyi hũa¬
na curiositate tantũ ꝓdigiũ uid̾e sicienteᷤ
deputatis fe̾tro idoneis custodib uełr sc̃
flãmas ꝙ sulphureas ꝑuares emittentẽ
⁊ de loto ad locũ uolantẽ domosꝙ sigillatĩ
succendentẽ Eccl̃ia u̾o ita ꝯtremata est ut ñ
solũ ligua s ⁊̃ parietes ⁊ maximi lapides

Expanded text:
 unam domum, in qua boves ejus et pecora servabantur, ibique manebat quidam pauper rusticus, eisdem pecoribus custodiendis deputatus. Hujus rustici filia, puella parvula, tortum pedem a nativitate habebat, ita ut calcaneus in anteriori parte, digiti vero coram feretro, mane sanata est. In crastino draco quidam flammivomus de mari exiens, in villam illam advolavit; et primo ecclesiam, deinde quasdam domos flamma, quam ex suis naribus emittebdimidio stadio jam recesserat. Post quod cursores super equos advenerunt, rogaveruntque Laudunenses, ut ardenti villae subvenirent. Qui humana curiositate tantum prodigium videre sitientes, deputatis feretro idoneis custodibus velociteflammasque sulphureas per nares emittentem, et de loco ad locum volantem, domosque sigillatim succendentem. Ecclesia vero ita concremata est, ut non solum ligna, sed etiam parietes et maximi lapides,
Abbreviated transcription (Latin):
orus notabilia. In uilitate
uana gła ⁊ simulatõ: in p̃siositate
suꝑbia aut delectatio in paucitate
intolerantia seu desꝑatõ.: in suꝑflui¬
tate uͦ amor scł̃i nõ amor celi: amor

Expanded text:
ositas. In vilitate vana gloria et simulatio, in pretiositate superbia aut delectatio; in paucitate intolerantia aut desperatio; in superfluitate vero amor saeculi, non amor Dei, amor
Abbreviated transcription (Latin):
Dñe fai dñe mce. Dña mat̾ dm̃i mei. si
ego ño sum dignꝰ qui sic debeam ur̃o a mo
re hĩficari: certe uos nõ estis indigni
qͥ sic ĩmo plus debeatis amari. Ergo
benignissimi. ne sic denegetis mͥ petẽti
id quo me ꝯfiteor indignũ: ut auferat᷑
uob̾ id quo c̾te uos negare ũ potestis dig¬
amorẽ ur̃m. Date in qͣm mͥ quo sũ udig¬
uus: ut reddat᷑ uob̾ quo estis digni. Si
eñĩ ñ uultis: dare ut habeam ꝙ desidero.
saltẽ nolite negare. ut reddã uob̾ qd̃ deb̾o
gͣtis donatis petenti qd̃ ip̃e nõ meretur.
qmͣ cũ uob̾ sb̃tͣhit᷑ qd̾ uob̾ iuste debetur.
ut recipiatis debitũ. facite uos mͥ mĩam
ego uob̾ iniusticiã meã q̃ nulli expedit
⁊ nullũ decet. Esto uos mͥ misericordes.

Expanded text:
ne Fili dominae meae, domina mater Domini mei, si ego non sum dignus qui sic debeam vestro amore beatificari, certe vos non estis indigni, qui sic, imo plus debeatis amari. Ergo, benignissimi, ne sic denegetis mihi petenti id quo me confiteor indignum, ut auferatur vobis id quo certe vos negare non potestis digamorem vestrum. Date, inquam, mihi quo sum indignus, ut reddatur vobis quo estis digni. Si enim non vultis dare, ut habeam quod desidero, saltem nolite negare ut reddam vobis quod debeo. gratis donatis petenti quod ipse non meretur, quam cum vobis subtrahitur quod vobis juste debetur? ut recipiatis debitum; facite vos mihi miseego vobis injustitiam meam quae nulli expedit et nullum decet. Estote vos mihi misericordes,
Abbreviated transcription (Latin):
Ueneret᷑ gͥ uos sicut digni estis mens
mea. amet uos sicut equm est cor meũ.
Diligat uos sicut sibi expedit aĩa niea:
tota suba mea. Bñdictꝰ dñs in et̾usi: fiat

Expanded text:
Veneretur igitur vos, sicut digni estis, mens mea; amet vos, sicut aequum est, cor meum; diligat vos, sicut sibi expedit, anima mea;tota substantia mea. Benedictus Dominus in aeternum; fiat,
Abbreviated transcription (Latin):
co renussionis. inducis litẽ cõtͣdictõis
hic est lotus dyabolo p̃cet̾is odiosus
hic amittit quos alias acquisuit
Hic ẽ .ir. locus spũi sc̃o cõsecratꝰ. offi
cina sp̃c sc̃i in qua filii dei cõgͤgant᷑.

Expanded text:
co remissionis inducis litem contradictionis? Hic est locus diabolo prae caeteris odiosus, hic amittit quos alibi acquisivit: hic est enim locus Spiritui sancto consecratus. Ubicina Spiritus sancti, in qua filii Dei congregantur
Abbreviated transcription (Latin):
nas xp̃m S forsitan dicet aliqͥs reli¬
giosũ pati pꝰsũ magistrũ: s cum negli¬
genciã p̃latoꝵ cõsidero. obedire ꝯtẽpno.
Cũ uidõ frẽs me ip̃o det̾iores: accusatõ¬
nes eoꝵ pati nolo. Cũ dicis fr̃es te ip̃o
det̾iores det̾ior fr̃s es. Quare cõtempius
magistrũ: ⁊ln uescis xp̃m corã pila¬
nõ ꝓ suis. ⁊ tu uͥgam renuis: flagella¬
ri nõ erubuit toram ppło̾. ⁊ tu dedigna¬
ris spoliari corã magist᷑ͦ. Accusatur

Expanded text:
nit . Sed forsitan dicet aliquis: Religiosum pati possum magistrum, sed cum negligentiam praelatorum considero, obedire contemno; cum video fratres meipso deteriores, accusationes eorum pati nolo. Cum dicis fratres teipso deteriores, deterior factus es. Quare contemnis magistrum? An nescis Christum coram Pilanon pro suis, et tu virgam renuis? Flagellari non erubuit coram populo, et tu dedignaris spoliari coram magistro? Accusatur
Abbreviated transcription (Latin):
N armitati mortaliũ. oĩpotẽs pr be¬
nugne ꝓuidens in etcĩs instituit tna
dia. Atcende gͥ in samaritano p̃latũ.
instabulo capitulũ ĩ infusione uini
⁊ olei fom̃tũ cõsolatõis ⁊ asꝑitatem

Expanded text:
nfirmitati mortalium omnipotens Deus benigne providens, in Ecclesiis instituit tria, dia. Attende igitur in Samaritano praelatum; in stabulo capitulum, in infusione vini et olei, fomentum consolationis, et asperitatem
Abbreviated transcription (Latin):
suis ab soluta in qͣ ñ solũ ꝯcordiã seruãt
similia. s ea ⁊̃ q̃ creante potencia diu̾sa
te sapĩa in unã qͦd̃amͦ auutitiã ⁊ fed̾a
ꝑauit prudencia. ut nõ solũ ad inuicem
ꝯuume societatis uincłm ñ dissipent.
uerũ ⁊ uascentib cunctis ut sb̃sist̾e pos¬
sint uitale nutͥm̃tũ sb̾minstõet. Quid
de humani corꝑis cõpage loqͣr nͥ oĩmi
m̃broꝵ iunct᷑e tantã ad inuicẽ seruant
ꝯcordiã. ut ulłm oĩno inueniri possit¬

Expanded text:
suis absoluta: in qua non solum concordiam servant similia, sed etiam quae creante potentia ad esse te sapientia in unam quodammodo amicitiam et peravit prudentia, ut non solum ad invicem commune societatis vinculum non dissipent, verum etiam nascentibus cunctis ut subsistere possint vitale nutrimentum subministrent. Quid de humani corporis compage loquar, ubi omnium membrorum juncturae tantam adinvicem servant concordiam, ut nullum omnin
Abbreviated transcription (Latin):
in actu suo sic ⁊ dirigat᷑ ⁊ moueat᷑. ut in ulła
ũꝙͣ ꝑte tẽꝑancie. luitẽ aut formã honies¬
tatis excedat. Hoc est ut ĩ pautis exemplifi
cemꝰ. rid̾e sine aꝑtõne dentiũ. uid̾e sine de¬
fixione ocłoꝵ loqͥ sine extentõne manuũ
⁊ in tẽptatõne digitoꝵ sine ꝯtentõne labi¬
eleuatõne suꝑtilioꝵ. In ced̾e sine modulatõ¬
ricatõne crurum: sine alt̾utrũ suꝑiectõe
pedũ. sine extensione. uł agitatõe tybiaꝵ
sine alt̾na actubitatõe lat̾ũ. Iac̾e sine dis¬
iectõne m̃broꝵ. Et ut tãdẽ de hac ꝑte fuĩe
lot̃oi fatiamꝰ. gestus hoĩs ĩ oĩ actu ẽẽ de¬
u gͣciosus sine mollicie tͥietꝰ sine dissolu¬
tõne. gͣuis sine tarditate: alat̾ sine in¬
tͥetudine. maturꝰ sine ꝓt̾ua. ⁊ senetꝰ sine
bidũ mollis dissolutũ ꝓcat: ꝓcatẽ disso¬

Expanded text:
in actu suo sic et dirigatur et moveatur, ut in nulla unquam parte temperantiae limitem aut formam honestatis excedat, hoc est ut id paucis exemplis probemus ridere sine apertione dentium. videre sine defixione oculorum, loqui sine extensione manuum et intentatione digitorum, sine contorsione labielevatione superciliorum; incedere sine modulatioricatione crurum, sine alterutra superjectione pedum, sine extensione vel agitatione tibiarum, sine alterna accubitatione laterum, ctione membrorum. Et ut tandem de hac parte finem loquendi faciamus, gestus hominis in omni actu esse debet gratiosus sine mollitie, quietus sine dissolutione, gravis sine tarditate, alacer sine inquietudine, maturus sine protervia, et sine rbidum mollis, dissolutu
Abbreviated transcription (Latin):
dũ eos adu̾tutẽ hortari credimꝰ ampliꝰ
in suo uitio ꝯfirmamꝰ Ex hortam᷑ gͦ ad
cõstanciã tinudos: ad tunorem suꝑbos
Ao frugalitatẽ ꝓdigos: ad lib̾alitatem
auaros. Ao humanitatẽ partos: ad par¬
citatẽ gulosos. Ad ꝯsiliũ tem̾arios ad fͦ¬
uorẽ ⁊ eli tepidos. Ad silentiũ u̾bosos ad
ũbũ ethortatõis nimis tacitos. ad ala¬
tritatẽ segnes: ad mansuetudinẽ ĩ paci¬
entes ad iusticiã negligentes: ad indul¬
gentiã crudeles. Ad u̾etundiã ꝓ cares
ad qͥetẽ p̃cipites. Ad prudentiã in cautos
ad sollicitudinẽ obluuosos admodestiã
ĩu̾etundos. Et oĩno qͥtqͥt dic̾e uolumus.
cui dicendũ sit. ex ip̃a pͥus nr̃i sermonis
qͣlitate tolligamꝰ¬

Expanded text:
plius in suo vitio confirmamus. Exhortemur ergo ad constantiam timidos, ad timorem superbos, ad frugalitatem prodigos, ad liberalitatem avaros, ad humanitatem parcos, ad parcitatem gulosos, ad consilium temerarios, ad fervorem zeli tepidos, ad silentium verbosos, ad verbum exhortationis nimis tacitos, ad alacritatem segnes, ad mansuetudinem impatientes, ad justitiam negligentes, ad indulgentiam crudeles, ad verecundiam procaces, ad quietem praecipites, ad prudentiam incautos, ad sollicitudinem obliviosos, et ad modestiam inverecundos, et omnino quidquid dicere volumus cui dicendum sit, ex ipsa prius nostri sermonis qualitate colligam
Abbreviated transcription (Latin):
de scita ⁊ c̃. Sapientes uelle doc̾e suꝑbia
est ⁊ opstinatos corriꝑe insipĩa. Qria ⁊ ĩ¬
uiriosus est ꝓximo qui meliori ñ exib
reu̾enciam ⁊ inuiriosus S est qui ñ em̃¬
dat s ꝓuocat erga se in sipientis ne saiiã
Ergo qui cũ auo loquit᷑ pͥmũ ꝯsid̾et utrũ
ꝓpt̾ se an ꝓpt̾ illũ locͥit᷑. Si ꝓpt̾ sui utilita¬
tẽ loquit᷑ uideat ut ille talis sit. de tuiꝰ col¬
lotiuio utilitas ei ꝓuenire possit. Si ꝓpt̾
illũ lociuit᷑ caneat ne talis sit ille tou uł
sua exhortatõne ñ indigeat: uł ita ĩ malo
obstinatꝰ. ut exhortatõne alt̾ius corrigi

Expanded text:
in et sapientes velle docere, superbia est, et obstinatos corripere, insipientia. Quia et injuriosus proximo est, qui meliori non exhibet reverentiam, et injuriosus sibi est, qui non emendat sed provocat erga se insipientis vesaniam. Ergo qui cum alio loquitur primum consideret utrum propter se an propter illum loquatur. Si propter suam utilitatem loquitur, videat ut ille talis sit, de cujus colloquio utilitas sibi provenire possit. Si propter illum loquitur, caveat ne talis sit ille, qui vel sua exhortatione non indigeat, vel ita in malo obstinatus, ut exhortatione alterius corrigi
Abbreviated transcription (Latin):
d cirto oꝑtet ut ad haut ꝑturbatõnẽ
sedandam custodia discipline opponat᷑.
aut õino quietũ maneat. Aut si forte
eiꝰ oꝑa illi necessaria ẽẽ cognoscit᷑ suo
motu ad cooꝑandũ illi detent̾ ⁊ ordina¬
te moueat᷑ ita ut nichil s̃posfum in¬
publica corpꝰ humanũ in qͦ singłis m̃¬
bris officia sua distͥbuta sunt. Dũ gͦ u¬
nũ m̃bꝵ alt̾ius m̃bri officeũ in ordinate
S̾uendicat. qͥd aliud ꝙͣ ꝯcordiam uniũ¬
sitatis ꝑturbat. Dũ q aliud suo motu

Expanded text:
dcirco oportet ut ad hanc perturbationem sedandam custodia disciplinae opponaturaut omnino quietum maneat, aut si forte ejus opera illi necessaria esse cognoscitur, suo motu ad cooperandum illi decenter et ordinate moveatur. Ita ut nihil confupublica corpus humanum, in quo singulis membris sua officia distributa sunt. Dum ergo unum membrum alterius membri officium inordinate sibi vindicat, quid aliud quam concordiam universitati
Abbreviated transcription (Latin):
ordinẽ. qi aliud ꝯuenit locutõib eoꝵ qui
sũt p̃lati. aliud lotiutõib eoꝵ qͥ sũt sub¬
diti. Senes loqͥ debent de discretõne uñ ꝯ¬
sulendi: iuuenes de instantia bñfatiendi
Sapientes te myst̾iis scͣpturaꝵ simpliteᷤᷤ
de exemplis bonoꝵ oꝑum. Hi qui ext̾iora
tractant negotia de sollertia ad qͥrendi. hi
qui tͥietã uitã ducũt. de disciplina uiuen¬
di. p̃lati de ꝓuisione sb̾ditoꝵ sbiecti de o¬

Expanded text:
ia aliud convenit locutionibus eorum qui sunt praelati, aliud locutionibus eorum qui sunt subditi. Senes loqui debent de discretione bene consulendi. Juvenes de instantia benefaciendi. Sapientes de mysteriis Scripturarum. Simplices de exemplis bonorum operum. Ii qui exteriora tractant negotia, de solertia acquirendi, ii qui quietam vitam ducunt, de disciplina vivendi. Praelati de provisione
Abbreviated transcription (Latin):
iare nolebat. Tandẽ positꝰ est suꝑ cilitiũ
⁊ cepit letania ꝓ eo dici Cuituꝵ dic̾etur
scẽ dunstane ora ꝓ eo bis: rogauit se po¬
ni suꝑ lectũ. dicẽs se mͦ nõ moriturum.
Et accersito p̾cre henrico cõsessus est ei
oĩa. ⁊ qs mori nõ pot̾at anteꝙͣ hoc cõfes¬
sus fuiss ⁊ accepta pẽitentia ⁊ bñdictõe
a pͥore deddit sp̃m. Casula sc̃i dimstani
in qua tantare solebat. erat apd̃ lundo¬
mam sine ullo auri apparatu. Matio¬
na q̃dã lundoitiensis gͣuit̾ infirmata.
credebat se nũqͣm deinceps sauandã.
Qui ut putabat᷑ mox moriture: sc̃s dũ¬
stanus appatuit. sciscitãs utrũ uellet
cõualesde̾. Qya respondente. se maxĩe
uelie: ait. Tolle aurifrigiũ qd̵ ĩ archa
est tua ⁊ pone illud in casula q̃ ẽ aꝑd̃
westinonast̾iũ ⁊ cõualesces. Et fc̃m ẽ
ita. Et qd mixabile fuit. auriftigiũ
allud uec minꝰ nec maius inuentũ est:¬

Expanded text:
lare nolebat. Tandem positus est super cilicium, lare nolebat. Tandem positus est super cilicium, et coepit litania pro eo dici; cumque diceretur: Sancte Dunstane, ora pro eo, rogavit se poni super lectum suum, dicens se modo non moriturum; et accersito priore Henrico confessus est ei omnia, et quod mori non poterat antequam hoc confessus fuisset, et accepta poenitentia et benedictione a priore, reddidit spiritum. Casula sancti Dunstani, in qua cantare solebat, erat apud Londoniam sine ullo auri apparatu. Matrona quaedam Londoniensis graviter infirmata, credebat se nunquam deinceps sanandam; cui, ut putabatur, mox moriturae sanctus Dunstanus apparuit, sciscitans utrum vellet convalescere. Qua respondente, se maxime velle, ait: « Tolle aurifrigium quod in arca tua est, et pone illud in casula, quae est apud Westmonasterium: et convalesces. » Et factum est ita: et quod mirabile fuit aurifrigium illud, nec minus nec majus inventum est
Abbreviated transcription (Latin):
loco. Qui qͦ tenderet reqͥsiuit. Cui ille. Od
hͦ ad te. Multũ inqͥt: qd̾ ⁊ tu si te nõ correxͥiᷤͤ
in ꝓtimo experieris. Nũc gͥ redi iterũ. ⁊
muta mentem: muta p̃cẽ. Cum ꝙ iue tͣnͣ¬
sire conaret᷑ potiꝰ ꝙͣ tedire: ille inbrata
cont᷑ eũ uitga redire. illũ coegit. Qui
dit qũe pͥus offend̾at: turbato icultu
cõtra se stantẽ ⁊ int̾rogantẽ quo ꝑgeret.
Qui respondit. Quiᷤᷤ esti. me q̃ui tanta
qui uere filii sunt huiꝰ eccl̃ie. Et tu dͦtͦ
Qnłiagiũ meũ q̃tis. qui me ⁊ locũ istũ
uis deserere: Mea licentia hinc nũꝙͣ exibi
s uelis nolis hic remaneb̾ hic morieris
Et cͥa me audire ꝯtẽpsisti: etce in pena tu
a ꝓbabis qd̾ nõ bene fecisti. Et leuaus
uugam. ꝑtussit eũ t̾cio acriter: ⁊ in t̾rã
ꝓͣstrauit ⁊ disꝑuit. Ine iacens illic inũe¬
tus ẽ. ⁊ portatus in infirmitoriũ. Et ce¬
pit cotidie augmetitari infirmitas.: nec
poterat dinosci qͣls eẽt Ille autẽ reue¬

Expanded text:
qui quo tenderet requisivit. Cui ille: « Quid hoc ad te?--Multum, inquit, quod et tu, si te non correxeris, in proximo experieris. Nunc igitur redi iterum, et muta mentem, muta precem. » Cumque ille transire conaretur, potius quam redire, ille vibrata contra eum virga, redire illum coegit. Qui dit quem prius offenderat, turbato vultu contra se stantem, et interrogantem quo pergeret. Qui respondit: « Quis es tu, qui me tanta qui vere filii sunt hujus ecclesiae. Et tu, quomodo suffragium meum quaeris, qui me et locum istum vis deserere? Mea licentia hinc nunquam exibis, sed velis, nolis, hic remanebis, hic morieris; et quia me audire contempsisti, ecce in poena tua probabis quod non bene fecisti; » et levans virgam percussit eum tertio acriter, et in terram prostravit, et disparuit. Ille jacens ibi inventus est, et portatus in infirmitorium, et coepit quotidie augmentari infirmitas, nec poterat dignosci qualis esset; ille autem reve
Abbreviated transcription (Latin):
rentissintũ: uirgã tenentẽ ⁊ ei innixũ stã¬
tẽ ⁊ se inuidis ocłis intuentẽ. Qro uiso
ex pauit: ⁊ ab eo du̾it̾e uoluit. Qui uͥga
opposita ait. Quo uadis: Innuit ille. ũ
ẽẽ loquendũ. At ille. Si loquor nichil ad
te dit ciuo uadis. Quo inqͥt mea int̾e̾ at

Expanded text:
ei innixum stantem, et se vividis oculis intuentem. Quo viso, expavit et ab eo divertere voluit. Qui, virga opposita, ait: « Quo vadis? » Innuit ille non esse loquendum. At ille: « Si loquor ad te, dic quo vadis.--Quo, inquit, mea interest
Abbreviated transcription (Latin):
monastio lit̾aꝵ scientissimus: ⁊ cepit re¬
ligiose cõu̾sati. Post annũ tͦ monachus
fc̃e est: secretarii officio functꝰ est. Et ce¬
pit paulatĩ a religione tepesc̾e: dñ maio¬
ri lib̾tate cetis potiret᷑. Tandem fugã
ꝑabat: tũ quodã inuene sibi cõscio. Tñ
ad huc aĩo fluctuabat. de hoc qd̃ factus
erat. Statuit autẽ apd̃ se: nõ se disces¬
surũ a monast̾io sine licentia sc̃i dun¬
stani. Uenit itaq ad tũbã eiꝰ q̃relam
faciens de illis ⁊ stlis: ⁊ suã bñdictõnẽ
poͥtẽs ut it̾ suũ ꝓseq̃ret᷑. dicẽs se ip̃ius

Expanded text:
monasterio, litterarum scientissimus, et coepit religiose conversari. Post annum quo monachus factus est, secretarii officio functus est, et coepit paulatim a religione tepescere, dum majori libertate caeteris potiretur. Tandem fugam parabat, cum quodam juvene sibi conscio; tamen adhuc animo fluctuabat de hoc, quod facturus erat. Statuit autem apud se, non se discessurum a monasterio, sine licentia sancti Dunstani. Venit itaque ad tumbam ejus, querelam faciens de illis: et suam benedictionem petens, ut iter suum prosequerentur; dicens se ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
Si sacietas: saciabũt᷑ cũ apparuerit gla
dñi. Si ebrietas: in ebriabũt᷑ ab ubtate
do. dei. Si melodia: ibi angeloꝵ chori cõ¬
tendet eis se ip̃am. Si amicicia: diligẽt
illos plusꝙͣr illi se ip̃os: qi illi illũ ⁊ se ⁊ in¬
uicẽ ꝑiliũ. ⁊ ille se ⁊ ios ꝑ se ip̃m. Si po

Expanded text:
Si satietas; satiabuntur cum apparuerit gloria Domini . Si ebrietas; Inebriabuntur ab ubertate domus Dei. Si melodia; ibi Angelorum chori contendet eis seipsam. Si amicitia: diligent illos plus quam illi seipsos; quia illi illum et se et invicem per illum, et ille se et illos per seipsum. Si co
Abbreviated transcription (Latin):
tia: melior ꝯscientia. optimꝰ tẽꝑantia. for¬
ma angelitꝰ morib ꝯpositꝰ. nat᷑ali incessu
ꝯspituꝰ sermone ñ affectato suauis ⁊ aliis
huiꝰmodi carismatib spectabił. Illo intẽ¬
ꝑe henritꝰ scd̃s ĩꝑator. regni apicem stre¬
niussime gud̾nabat. cuiꝰ pat̾ augustꝰ. in sig¬
nia cĩ rome gestauit in regni a deptõe clu¬
mato delegauit. Qua ꝓpt̾ filiꝰ dilectionẽ
clumati qͣi iꝰ h̾editariũ medullitꝰ retinens:

Expanded text:
tia, melior conscientia, optimus temperantia, fortia, melior conscientia, optimus temperantia, forma angelicus, moribus compositus, naturali incessu conspicuus, sermone non affectato suavis, et aliis hujusmodi charismatibus spectabilis. Illo in tempore Henricus secundus imperator regni apicem strenuissime gubernabat; cujus pater Augustus insignia, quae Romae gestavit, in regni adeptione Cluniaco delegavit. Quapropter filius dilectionem Cluniaci, quasi jus haereditarium, medullitus retinens
Abbreviated transcription (Latin):
re exorauit Qui dũ missaꝵ sollẽpuia
attentiꝰ p̃oraret. ⁊ in ꝯfeplatõe suspensuᷤ
suꝑ se semet sustolleret. uidisse fert᷑ in ca¬
lice cui ardentiꝰ incũbebat. sp̃em in fan¬
tilẽ supͣ humanũ modũ mirifice radiã¬
tẽ. Digna ꝓrsus uisio: ⁊ uͭ p̃saga futuri
In calice apparuit nõdũ uatꝰ qui ab ado¬
lescentia calicẽ salutaris accipiens. pas¬
oꝑa. ⁊ usq in senectã nom̃ dñi inuocauit
Inpupillarib annis ꝯstitutꝰ nõ ut illa e¬
tas assolet lascuue frena laxauit nͦ iuerti
luxu emollitꝰ migales ineptias sectatꝰ est
s scb̃m qid̃ scͥptũ ẽ de iacob innocent̾ ħitabat
domi. De hic̃ clumatũ adiens bõ odilotu
se tradidit. mutãs ꝙ uitã cũ tunita ħ̃itũ
sacre religionis de uotissime suscepit. Cõ¬
seq̃nt̃ de rubigine nũdana in camino dis¬
cipline ad puꝵ excoctꝰ. subito calore lõgũ
bõ odiloni defuncto arbi in regimine succeᷤ¬
sit lic cũ latrimis renitẽs bonꝰ utiq stien¬

Expanded text:
ia attentius peroraret, et in contemplatione suspensus, super semetipsum sustolleretur, vidisse in calice fertur, cui ardentius incumbebat, speciem infantilem, super humanum modum radiantem. Digna prorsus visio, et vere praesaga futuri, in calice apparuit nondum natus, qui ab adolescentia sua calicem salutaris accipiens, pasmini invocavit. 2. In pupillaribus annis constitutus, non ut illa aetas assolet, lasciviae frena laxavit, nec inerti luxu emollitus nugales ineptias sectatus est, sed secundum quod scriptum est de Jacob: Innocenter habitabat domi . Deinde Cluniacum adiens, B. Odiloni se tradidit, mutansque vitam cum tunica, habitum sacrae religionis devotissime suscepit. Consequenter de rubigine mundana in camino disciplinae ad purum excoctus, subito calore longum s prior, etiam B. Odiloni defuncto abbati in regimine successit, licet cum lacrymis retinens; bonus utique scien