comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pretereatur. quod quidam tuosio
nomine demonii grauiter oppres¬
sus infestatiõe. curari meruit ex¬
p̃sso uiri signaculo. S cum iam
multimodis uirtutum fulgeret
studiis. Famaq eius ꝑ diu̾sa or¬
bis spatia gr̃a crescente precelleret.
defuncto uermandensium urbis põ-¬
tifice. in eius locum sacratur ep̃c.
Ubi conu̾satione celesti. terquinos
annorum curricula. sc̃imonia ipsius
officii sacendos excitit p̃ciosus. Et
nisi quod percuisor corporis defuit.¬
nam martirͥum confessor impleuit.
Sustinut iugiter diabolo preliãte
calũpmiam: s peruenit uictor me¬
ritis ad coronam. Eunc pontifex
beatissimus medardus menbrorum
compage. ꝓtenta longe uite desessiis.
cum inter reliquos etiam asseuerã¬
te ut uidit tc̃ uiullachario p̾rbro.
quando sc̃s medardus accepit cor¬
poris. transitum ip̃uis hore mom̃to
celi prorsus aꝑti sunt. & ante sc̃i
corpusculum fere ꝑtres horas. diuina¬
qͦq luminaria. multis uidentibus

Expanded text:
praetereat. Quidam, Tosio praetereat. Quidam, Tosio nomine, daemonis graviter oppressus infestatione, curari meruit expresso viri Dei signaculo. 9. Sed cum jam multimodis virtutum fulgeret studiis, famaque ejus per diversa orbis spatia gratia crescente praecelleret, defuncto Viromandensium urbis pontifice, in ejus locum consecratur episcopus. Ubi conversatione coelesti ter quinis annorum circulis in sanctimonia ipsius officii sacerdos exstitit pretiosus; et nisi quod percussor corporis defuit, martyrium confessor implevit. Sustinuit jugiter diabolo praeliante calumniam, sed pervenit victor meritis ad coronam. Tunc pontifex beatissimus, membrorum compage, protenta longaevitate defessus,  Inter reliquos, etiam asseverante ut vidit Willacario presbytero, quando sanctus Medardus accepit corporis transitum, ipsius horae momento coeli prorsus aperti sunt et ante sancti corpusculum fere per tres horas divina luminaria cunctis videntibus
Abbreviated transcription (Latin):
re nature cepit sp̃es in animata
scelera. nec somtum nͥ pulsa dete-¬
gere. Sanctus gͥ medardus ath¬
funditur alieno: atq ideo mer-¬
cedem reo ꝓ culpa ñ tribuit. ne in-¬
ani ambitione deceptus tristior
celsus dotharius in appinqͥ fran-¬
corum mouens exercitum. cum
transisset fluuium sumna. cuius
uocabulum. omnia que inuenie-¬
bant loca. p̃dantes ee peccora. per¬
uenientes int̾ castellum qͦd defer¬
tur nouiomacum. &e isare fluui-¬
um. quicquid fuit uehiculorum
carra. uł saumas trahentium pe¬
dib affigentes. de loco nullaten
mouerunt ꝑ triduum. ad uillã
sc̃i medardi silentiam q̃ dicitur.
ta oratione discaricantes q̃ tule¬
rant. laxantes pergunt itinera.
Nec illud omittendum est quod
per miraculum factum est. Eũ por¬
carii sui in glande porcos deduce¬
rent. imquis ab hominib furto
subducti fuissent. diuina mox uir-¬
tute.soli de longa regione nullo
hominum sequente. ad sc̃m uirũ
dei medardum reducti sunt. Nec
hoc inter reliqua miranda signa

Expanded text:
e naturae coepit species inanimata selere nec sonetu se nisi pulsa detegere. 20 Sanctus igitur athfundetur alieno atque ideo mercidem reo pro culpa tribuit, ne inani ambitione tristior celsus Chlothacharius rex in prcorum movens exercitum, cum transisset fluvium, cujus est Sumina vocabulum, omnia quae inveniebant loca praedantes et pecora, pervenientes inter castellum quod fertur Noviomagum, et Isaram fluvium, quidquid fuit vehiculorum, carra, vel summas trahentium, pedes affigentes, de loco nullatenus moverunt per triduum. Ad villam sancti Menardi, quae Sellentiacum dicitur, ta oratione discaricantes quae tulerant, laxati pergunt itinera. 8. Nec illud omittendum est, quod per miraculum factum est. Cum porcarii sui in glandem porcos deducerent, et ab iniquis hominibus furto subducti fuissent, divina mox virtute soli, de longa regione, nullo homine sequente, ad sanctum virum reducti sunt. Nec hoc inter reliqua miranda signa
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ei. Ut quid ñ deponis istam
insaniam pectoris tui. ce nõ eligis
dies bonos & iocundos. & ñ tormitis
felicianus dixit. Ego iam habeo an¬
nos octoginta uite mee. & sũt auni

Expanded text:
ei: Ut quid non deponis istam insaniam pectoris tui, ut eligas dies bonos et jucundos, et diversis Felicianus dixit: Octoginta ann
Abbreviated transcription (Latin):
nus. ce iusserunt militib ut du¬
cerent eos ad fanum Herculis. &
si sacrificare noluissent. fortiter
eos penis affligerent. & accipien¬
herculis. & cum nulla possent eos
ratione mouere. s pro xp̃i nomine
extenderunt eos milites. & uirgis eoᷤ¬
fortiter mac̾tauerunt: & ddicẽbant

Expanded text:
ceperunt militibus ut ducerent eos ad fanum Herculis, et si sacrificare nollent, fortiter eos poenis affligerent. Veerum cum nulla possent eos ratione movere, sed pro Christi nomine extenderunt eos milites, et virgis fortiter mactaverunt. Et
Abbreviated transcription (Latin):
qr gaudiũ ãmirantiũ apłoram non potetat expo¬
ni. Est in enim iubilus ineffabile gaudium
laritatẽ sattiens dese. sicut icteimas quiart. a .a.a.
domine d̾s. puq sum. nescio loqui. Et moyses
postqͣm cepit loqui tum dño. duit se ẽẽftm tarili¬
oris inmpeditioris lingue. qui omni egiptioꝵ¬

Expanded text:
 gaudium admirantium apostolorum non poterat expni. Est enim jubilus ineffabile gaudium, laritatem sentiens de se. Sicut Jeremias qui ait A, a, a, Domine Deus, puer sum, nescio loqui . Et Moyses postquam coepit loqui cum Domino, dicit se esse factum tardioris et impe itioris linguae ; qui omni Aegyptio
Abbreviated transcription (Latin):
dito landanio deiest anmuntiem dico. ego eastens ⁊¬
studia ꝑque uenitu insd̾̃ieccła ad insiõem pacis
ubi nonerat aliqrd qͣi ñdum sit nce fuit quasiiã
non sit s est tantum idꝙ est np̃a est et̾nitas. Inhis
ergo portis bene anmutiantur om̃s laudes dẽi. ut
petentib detim sc̃m ⁊ noncanib quimalunt ꝑtina¬
tittu latrart quam stucliose querere. ⁊ sũt hxpopte
contra prasictas. Ille maniq liuit porte mortis. hre

Expanded text:
dico, laudatio Dei est. Annuntiem dico, ego existens studia per quae venitur in sancta Ecclesia ad visionem pacis, ubi non erit aliquid quasi nondum sit, nec fuit, quasi jam non sit; sed est tantum id quod est, et ipsa est aeternitas. In his ergo portis bene annuntiantur omnes laudes Dei, ut petentibus detur sanctum, et non canibus , qui malunt pertinaciter latrare quam studiose quaerere. Et sunt hae portae co
Abbreviated transcription (Latin):
auarta pars ubiostendr
letus finis. ⁊ dicitun qd¬
deus dat intellectum. uñ
iste alios hortatiu ad id̃
.a. tu ecue me. qui ꝓ nui¬

Expanded text:
uarta pars, ubi ostenditur laetus finis. Et dicitur qDeus dat intellectum. Unde iste alios hortatur ad idem at: Tu, erue me, qui promi
Abbreviated transcription (Latin):
fus tuta est. s iugriate inoꝑib bonis. tangite psaltcri¬
tim obelicndo. tangite tytharam passiones tolerando
frange esunarti panẽ. t. Inquid ysaias. Nepittes icumi
um iuffic̾e sine elemosina. ⁊ or̃one. Icuigniunte casti
gati s alt̾m non reficit. frnctuose crunt angustie tue.
si alt̃ p̾stitris iatitudinẽ. Aliis ago daꝙ tibi deue¬
gasti. aliam multos. cruĩ parpes saginare potest inter¬
disti. ergo ex animofat. ⁊ instadionib. qͣm cclerittu
attipiuntim orones bene oꝑantium. Thec ẽ iusticia ho¬
tuas uolate ad deum. fac illi duas alas. icumium. ⁊

Expanded text:
 tuta est, sed vigilate in operibus bonis, tangite psalteri et tangite citharam passiones tolerando, frange esurienti panem tuum. Et, inquit Isaias, ne putes sufficere jejunium sine eleemosyna et oratione . Jejunium te caangustiae tuae si alteri praestiteris latitudinem. Aliis ergo da quod tibi denegasti. Quam multos enim pauperes saginare potest interdisti. Ergo ex animo fac, insta orationibus. Quam celeriter accipiuntur orationes bene operantium! Et haec est justitia hotuam volare ad Deum? Fac illi duas alas, jejunium et
Abbreviated transcription (Latin):
łattribuctu filiis chore .i. passionis .i. sanctis martyri¬
lierit in manu ualida. ⁊ eis apͬposuerit temꝑilia. ꝙ ĩo
et̃na. ⁊ hec ñ amentu. hoc ergo intelligentes ne sic
q̃rant sibi fi̾. sicut rudib faccum ẽ illis prosꝑa conces¬
sit deus. ut crederent. istis adũsa inferit ut futura q̃¬
uant. s sciant ꝑtemꝑalia illorum figurari. sua sp̃na¬
ad contemptum t̃renoꝵ. ⁊ ad appetitum clestium
modꝰ trꝑtitus est p̃s. pͥrimo distinguit beneficia
hic ferunt bomi ibi. Nunc auctem repprilisti. t̃tio p̃¬
tatur auxilium. ut hu affligis tempore resurrectio¬
nis xp̃c subucnnat ibi. Exurge quare propleta ergoi
ꝑsona martyrum. ut magis sit mirum. relinqui p̾¬
saites scõs recolit pret̃im dicens.
eusauri

Expanded text:
vel attribuitur filiis Core, id est passionis, id est sanctis martyrierit in manu valida, et eis apposuerit temporalia: quodaeterna, et haec non amentur. Hoc ergo intelligentes ne sic quaerant sibi fieri, sicut rudibus factum est, illis concessit prospera Deus ut crederent, istis adversa infert ut futura quaerant. Sed sciant per temporalia illorum figurari sua spad contemptum terrenorum, et ad appetitum coelestium. Modus. Tripartitus est psalmus. Primo, distinguit beneficia hic ferunt boni, ibi, nunc autem. Tertio, precatur auxilium, ut hic afflictis tempore resurrectionis Christus subveniat, ibi, exsurge quare. Propheta ergo in persona martyrum, ut magis sit mirum relinqui praesentes sanctos, recolit praeterita, dicens: Deus, auri
Abbreviated transcription (Latin):
biꝑtitus est ps̃. primo conq̃rituꝵ de cõmitione ma¬
lorum. ⁊ pritatur scꝑani. Scdo agit de leticia finali.i. q̃
erit infine. proqua laudat intribulatiõe ibi. Et intro¬
ibo. uidens crgomint malos tumbonis corpore uolẽs
abcis scꝑari. nuni animio ĩ ficturo cciam loco: exela

Expanded text:
s. Primo conqueritur de conjunctione malorum, et precatur separari. Secundo agit de laetitia finali, id est quae erit in fine, pro qua laudat in tribulatione. Ibi, et introibo. Videns ergo nunc bonos cum malis, corpore volens ab eis separari, nunc animo, in futuro etiam loc
Abbreviated transcription (Latin):
licet agnitis peccantium causis. qͦs¬
cunq humiles ac uerecundos aspexe¬
rit. hos iam atimore perpetue mor-¬
tis miserans absoluat. quos u̾o in
peccatis que egerint persistere cog¬
nouerit. illos perhennib supplici¬
cis obligandos insinuet. Alnde alias
dominus de correpto semel. ⁊ iteruoz
ac tercio nõ penitente fr̃e: preceꝑit
dicens. Siautẽ eccl̃iam nõ audierit:
sit tͥ sicut enihincus ⁊ publicanus.
&e ne leue quisq putaret. ecclie se in

Expanded text:
licet agnitis peccantium causis, quoslicet agnitis peccantium causis, quoscunque humiles ac vere poenitentes aspexerit, hos jam a timore perpetuae mortis miserans absolvat; quos vero in peccatis quae egerint persistere cognoverit, illos perennibus suppliciis obligandos insinuet. Unde alias Dominus de correpto semel et iterum, ac tertio, sed non poenitente fratre praecipit, dicens: Si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus . Et ne leve
Abbreviated transcription (Latin):
confessus est. mĩto p̃ceteris ip̃e collatis
clauib regni celestis donatus est ut
constaret omnib quia absq ea confes¬
sione ac fide. regnum celorum nullus
tum ip̃am discernendi scientiam po¬
tentiamq nominat. qua dignos reciꝑe
in regnũm. indignos se cludere debet
a regno. llude manifeste subiungit. Et
quodcunq ligaũis super terram. erit
ligatum ⁊ in celis. & quodcunq sol¬
ueris super terram. erit solutum et
incelis. Que soluendi ac ligandi po¬
testas quãius soli petro data udeat᷑
a dño: absq ulla tam̃ dubietate nos¬
cendum est. quia ce ceteris apłis datur.
ip̃o teste qui post passionis. resurrec¬
tionisꝙ triumphum. apparens eis in¬
sufflaiit & dixit omnibs. Accipite sp̃m
sanctum. quorum remisentis petcata.
remittuntur eis: de quorum retinue¬
ritis retenta sunt. Nec ñetiam nuĩe
in ep̃is ac presbiteris. om̃i ecclesie
officium idem cominittitur. ut uide¬

Expanded text:
confessus est, merito prae caeteris ipse collatis confessus est, merito prae caeteris ipse collatis clavibus regni coelestis donatus est, ut constaret omnibus quia absque ea confessione et fide regnum coelorum nullus rum, ipsam discernendi scientiam potentiamque nominat, qua dignos recipere in regnum, indignos secludere deberet a regno. Unde manifeste subjungit: Et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis: et quodcunque solveris super terram, erit solutin coelis. Quae solvendi ac ligandi potestas, quamvis soli Petro data videatur a Domino, absque ulla tamen dubietate noscendum est quod et caeteris apostolis datur, ipso teste, qui post passionis, resurrectionisque suae triumphum apparens, eis insufflavit et dixit omnibus: Accipite Spiritum sanctum. Quorum remiseritis peccata, remittuntur eis: et quorum retinueritis, retenta sunt . Necnon etiam nunc in episcopis ac presbyteris omni Ecclesiae officium idem committitur, ut vide
Abbreviated transcription (Latin):
secutorum. que infirmos quoq decerrẽ¬
do uel emolliendo a stabilitate fidez
colloquia. porte utiq sunt inferi. in
quantũ suis uł auctorib. uł sequaci¬
b iter perditionis ostendũt. Nam ⁊
fides si nõ habeat opera. mortua est
in semet ip̃a. ⁊ corrunpunt mores bo¬
nos. colloquia mala. Multe itaq sunt
pcete inferi. sed harum nulla ecclie. que
supra petram fundata p̃ualet. quia qui
lidem xp̃i intimo cordis amore perce¬
pit. omne quicquid exterius periculi ꝓ¬
temptam̃tis ingruerit. facillime con
didit. nõ hic supra petram dño coope¬
rante ddomuni sue ꝓfessionis edificas¬
se. s uixta alt̾ius loci parabolam. suꝑ
harenam sine fundam̃to posuisse cre¬
dendus est. hoc ẽ. non simplici acuera
intentione xp̃m sequi. sed terrenam
quamlibet fragilemq ob causam. ha-¬
bitum p̃cendisse. xp̃iani. Sequitur. &¬
tͥ dabo claues regni celorum. Qui re-¬
gem celorum maiori p̃ cet̃is deuotiõe

Expanded text:
secutorum, quae infirmos quosque deterrensecutorum, quae infirmos quosque deterrendo vel emolliendo a stabilitate fidei colloquia portae utique sunt inferi, in quantum suis vel fautoribus vel sequacibus iter perditionis ostendunt. Nam et fides si non habeat opera, mortua est in semetipsa ; et: Corrumpunt bonos mores colloquia mala . Multae sunt itaque portae inferi, sed harum nulla Ecclesiae quae supra petram fundata est, praevalet, quia qui fidem Christi intimo cordis amore perceperit, omne quidquid exterius periculi tentantis ingruerit, facdidit, non hic super petram, Domino cooperante, domum suae professionis aedificasse, sed juxta alterius loci parabolam, super arenam sine fundamento posuisse credendus est : hoc est, non simplici ac vera intentione Christum sequi, sed terrenam quamlibet fragilemque ob causam habitum praetendisse Christiani. Sequitur: Et dabo tibi claves regni coelorum. Qui regem coelorum majori prae caeteris devotione
Abbreviated transcription (Latin):
Carnalis autẽ homo ñ percipit ea que
sunt sp̃c dñi. Sequitur. & ego dico tͥ
quia tu es petrus. ce suꝑer hanc petrã.
edificabo eccłiam meam. Petrus qui
symon ante dicebatur a fortitudine fi¬
dei. ce confessionis sue constantia a do-¬
mino petri nom̃ accepit. quia iudelicet
illi firma ac denaci mente adhesitz de
quo scciptum est. Pecra autẽ erat. xp̃c.
se super hanc petram. idest super domi¬
num saluatorem qui fideli suo cogni
nitori. amatori. confessori participiuoꝯ
sui nommis donaint. ut scilicet a petra
petrus uocaretur. edificat eccl̃iam. quia
ñnisi per. fidem ⁊ dilectionẽ xp̃i. per
susceptio nem sacram̃torum xp̃i. per
obseruantiam mandatorũ xp̃i.
ad sortem electorum. & ad eternam per¬
tingitur uitam. apło attestante qui
ait. fundam̃tum enim aliud nemo po¬
ualebunt adũsus eam. Porte inferi doc¬
trine sunt nequam. que seducendo in¬
prudentes ad inferos trahunt. Porte qͦ
inferi ⁊ torm̃ta ⁊ blandim̃ta sunt peu̾¬

Expanded text:
quae sunt Spiritus Dei . Sequitur: Et ego dico tibi quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Petrus qui Simon antea dicebatur, ob fortitudinem fidei et confessionis suae constantiam, a Domino Petri nomen accepit, quia videlicet illi firma ac tenaci mente adhaesit de quo scriptum est: Petra autem erat Christus . Et supra hanc petram, id est super Dominum Salvatorem, qui fideli suo cogninitori, amatori, confessori participium sui nominis donavit, ut scilicet a petra Petrus vocaretur, aedificatur Ecclesia, quia non nisi per fidem et dilectionem Christi, per susceptionem sacramentorum Christi, per observantiam mandatorum Christi, ad sortem electorum et aeternam pertingitur vitam, Apostolo attestante, qui ait: Fundamentum enim nemo aliud povalebunt adversus eam. Portae inferi doctrinae sunt nequam, quae seducendo imprudentes ad inferos trahunt. Portae quoque inferi et tormenta et blandimenta sunt per
Abbreviated transcription (Latin):
sidei. cum magnammitate respõdit.
Ouani ⁊ miseri qui credere nescitis
que oculis uidetis & manib atcrec-¬
tatis. Uere habeo eundem quem illi¬
ꝓtexeram pannum. de infusione glo
datorum caterua comitatus. illũ mͥ
gr̃am ꝓ berignitate ineum habita :¬

Expanded text:
 cum magnanimitate respondit: « O vani et miseri, qui credere nescitis quae oculis videtis et manibus attrectatis! Vere habeo eumdem quem porrexeram pannum, de infusione pretdatorum catervis comitatus de coelo gratiam pro benignitate in eum habita
Abbreviated transcription (Latin):
mercede donem᷑. Nam cõfitente illo
xp̃m filii d̃i uiui. uideamus qͥd seqͥ¬
tur. Respondens autẽ ih̾c clix̃. Bea¬
dinis p̃mia restant. Sed intueamur
attenti quale quantum ue sit no-
confessorem glorificat. ut huius etiãnõ
ueraciter eum̃ confitendo mereamur.
ẽe consortes. Beatus inquit es symõ
bariona. Bariona syriace. latine dici¬
tur filius columbe. filius autẽ colũ¬
be recte uocatur apła petrus. quia
uidelicet columba multum simplex
est anmal. ⁊ ip̃erpriulenti ac pia
simplicitate dñm sequebatur. me¬
mor illius p̃cepti. qd cum suis cõcdis¬
cipulis. ab eodem m̃agistro simpli
citatis ac ueritatis accepit: estote
prudentes sic̃ serpentes ⁊ simplices
sic̃ columbe. Uel certe quia spiritus
sanctus suꝑ dominum in columbe
specie descendit: recte filius colũbe
numcupatur. quia spiritali gracia
plenus ertitisse monstratur. & iuxta
satis laude dilectorẽ confessorẽ q
suum dñs remuerat. cum eũ sc̃i

Expanded text:
mercede donemur. Nam confitente illo mercede donemur. Nam confitente illo Christum Filium Dei vivi, videamus quid sequitur. Respondens autem Jesus, dixit: Beatitudinis praemia restant. Sed intueamur attente, quale quantumve sit nomem sui nominis confessorem glorificat: ut hujus etiam nos veraciter eum confitendo mereamur esse consortes. Beatus es, inquit, Simon Bar Jona. Bar Jona Syriace, Latine dicitur filius columbae. Filius autem columbae recte vocatur apostolus Petrus, quia videlicet columba multum simplex est animal, et ipse prudenti ac pia simplicitate Dominum sequebatur, memor illius praecepti quod cum suis condiscipulis ab eodem macitatis et veritatis accepit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae. Vel certe, quia Spiritus sanctus super Dominum in columbae specie descendit, recte filius columbae nuncupatur, qui spiritali gratia plenus exstitisse monstratur. Et justa satis laude dilectorem confessoremque suum Dominus remunerat, cum eum sancti
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa manuum hominum.  Os habẽt
⁊ nõ loquentur. & cet᷑a. Notet᷑
autem dilectio nr̃a quam miranda dis¬
tictione sit factum. ut cum de utraq
eiusdem domini ⁊ saluatoris nr̃i natu¬
ra ab ip̃o dño ⁊ a fideli eius discipulo
ãt ꝓferenda sententia. dominus humi¬
litatẽ assumpte humanitatis ꝓficetur.
discipłs excellantiam diume eternita
est ꝓpter nos. discipłs declarat de dño.
quia ip̃e est qui fecit nos. Sic ⁊ in enuͣ¬
glio dñs multo crebrins se filium ho¬
minis. quam filium d̃i apellare con-¬
sueuit. ut nos admoneat dispensatio¬
carius. quam pro nobis suscepit. Sed
nos necesse ÷. tanto humilius diuinita-¬
quanto illũ meminimus. ꝓ nr̃a exalta¬
tione ad humanitatis insfima delcen¬
dilse. Si eim inter sacram̃ta incar¬
nationis eius quib redẽpti sumus po¬
tentiam diuinitatis qua creati sumꝰ
pia semꝑ m̃te recolimus. fit ut ip̃i
quoq cum petro suꝑne beatitudims

Expanded text:
opera manuum hominum. Os habent opera manuum hominum. Os habent et non loquentur, etc. . Notet autem dilectio vestra quam miranda distinctione sit factum ut cum de utraque ejusdem Domini et Salvatoris nostri natura ab ipso Domino et a fideli ejus discipulo esset proferenda sententia, Dominus ipse humilitatem assumptae humanitatdiscipulus excellentiam divinae aeternitatest propter nos, discipulus declarat de Domino quia ipse est qui fecit nos. Sic et in Evangelio Dominus multo crebrius se Filium hominis quam filium Dei appellare consuevit, ut nos admoneat ejus dispensationis quam pro nobis suscepit. Sed nos necesse est tanto humilius divinitaquanto illum meminimus pro nostra exaltatione ad humanitatis infima descendisse. Si enim inter sacramenta incarnationis ejus, quibus redempti sumus, potentiam divinitatis qua creati sumus pia semper mente recolimus, fit ut ipsi quoque cum Petro supernae beatitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
hec de hominis hoc ⁊ humana soluci
sapientis. corde. aure. ⁊ ocło. p̃mittẽt
mox de se ac de suis similib qui gene¬
ralem. humanitatis scientiam trãs¬
cenderant: ad iecit. Nobis antẽ reue¬
lauit ds per sp̃m sc̃m. Cui simile est qd
hie dñs. cum interrogasset discipulos
quẽ eum dicerent ẽẽ homines. & illi
liũsas diũsorum opiniones. ꝓmpsissẽt.
dicit illis. llos autem quem me ẽẽ. dici-¬
tis. Quasi ab hominum gen̾alitate illoᷤ
saquestrans. ⁊ deos ac dei filios per ad¬
optionẽ iam factos insinuans. uixta il¬
lud psalmiste. Ego dixi dii estis. ⁊ filiĩ
excelsi omnes. Respondens symon pe-¬
trus dixit. Eu es xp̃c filius dei iumi.
Deum uiuuum apeslat ad distrctioẽm
falsorum deorum. quos uario delusa
etrore gentilitas. uł de mortius sibi
hominib instituit. uł maiore dem̃tia
de insensibili materia quos adoret crea-¬
unt. De quib canitur in psalmo. S̾imu-¬
lachra gentium argentum ⁊ aurum.

Expanded text:
haec de hominibus, hoc est, humana solum haec de hominibus, hoc est, humana solum sapientibus corde, aure et oculo, praemitteret, mox de se ac de sui similibus, quae generalem humanitatis sententiam transcenderant, adjecit: Nobis autem revelavit Deus per spiritum suum . Cui simile est quod hic Dominus, cum interrogasset discipulos quem eum dicerent homines esse, et illi diversas diversorum opiniones praemisissent, dicit illis: Vos autem quem me esse dicitis? Quasi ab hominum generalitate illos sequestrans, et deos ac Dei filios per adoptionem factos insinuans, juxta illud Psalmistae: Ego dixi, dii estis, et filii excelsi omnes . Respondens Simon Petrus, dixit: Tu es Christus Filius Dei vivi. Deum vivum appellat ad distinctionem falsorum deorum, quos vario delusa errore gentilitas, vel de mortuis sibi hominibus instituit, vel majore dementia de insensibili materia quos adoraret, creavit, de qualibus canitur in Psalmo: Simulacra gentium argentum et aurum,
Abbreviated transcription (Latin):
bat discipłos suos dicens. Quẽ dicũt
homines esse filium hominis. Nõ aũt
quasi nesciens sententiam de se uł dis¬
cipulorum uł extraneorum inquirit s
ideo discipłos quid de se sentiant int̾-¬
rogat. ut confessionẽ recte fidei illorũ
digna mercałe remunẽt. Nam sic̃ inter¬
rogatis generaliter om̃ib petrus unus¬
respondit. ⁊ i deo quid alii de se senti¬
ant inquirit. ut expositis primo sen¬
dentiis errantium. discipuli ꝓbarent᷑
i̾itatẽ sue confessionis. nõ de opimo¬
ne uulgata. s de ip̃o percepisse m̃ce
resurrectionis archano. Quem in qͥt
dicunt homines esse filium hominis.
Pulchre homines apellat eos. qui de
filio hominis tantũ loqui nolierant.
qui diuinitatis eius archana nescie¬
bant. Nam qui duuinitatis misteria ca¬
pere noluerunt uñdo supͣ homines
esse dicuntur a pło atcestante qui ait.
Quod oculus nõ uidit. nec auris au¬
diuit. nec in cor hominis ascendit. que
preparauit ds diligentib se. Qui cũ

Expanded text:
dicunt homines esse Filium hominis? Non autem quasi nesciens sententiam de se, vel discipulorum, vel extraneorum inquirit, sed ideo discipulos quid de se sentiant interrogat, ut confessionem rectae fidei illorum digna mercede remuneret. Nam sicut interrogatis generaliter omnibus Petrus ret. Ideo quid alii de se sentiant, inquirit, ut expositis primo sententiis errantium, discipuli probarentur itatem suae confessionis non de opinione vulgata, sed de ipso percepisse Dominicae revelationis arcano. Quem, inquit, dicunt homines esse Filium hominis? Pulchre homines appellat eos qui de Filio hominis tantum loqui noverant, quia divinitatis ejus arcana nesciebant. Nam qui divinitatis ejus mysteria capeesse dicuntur, Apostolo attestante, qui ait: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se . Qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
interra utrumq genu fixit. ⁊ collum te¬
abscidit. Qd̃ postquam a corpore preci¬
clara uoce personuit. Statimq de cor¬
pore eius unda lactis in uestimenta
militis exilunt. ⁊ post eam sanguis ef¬
luxit. Stola uõ qua sͥ ligauerat ocłos.¬
paruit. Tanta etiam lucis imm̃sitas
⁊ odoris suauitas. inmomento illiꝰ de-¬
collationis celitus ibi emncuir. ut mor¬
talium ocłi splendorẽ illum sufferre:
et bumana linga odorẽ narrare nequi¬

Expanded text:
in terram utrumque genu flexit et collum teabscidit; quod postquam a corpore praeciclara voce personuit. Statim de corpore ejus unda lactis in vestimento militis exivit et postea sanguis effluxit. Stola vero, qua sibi ligaverat oparuit. Tanta etiam lucis immensitas et odoris suavitas in momento illius decollationis coelitus emicuit ut mortalium oculi splendorem illius sufferre et humana lingua odorem narrare nequi
Abbreviated transcription (Latin):
tum sanguinem iustorum esfudist
iniuste. & hec dicens repente dispa-¬
ruit. Nero siquidem his auditis:
ultra quam dici possit timore per-¬
cussus. et uelud amens esfectus ig-¬
norabat quid agere posset. Suadẽ¬

Expanded text:
tum sanguinem justorum injuste effudisti. » Haec dicens, repente disparuit. Nero siquidem, his auditis, ultra quam dici possit timore percussus est, et velut amens effectus, ignorabat quid agore potuisset. Tande
Abbreviated transcription (Latin):
scripta. S quotienscunꝙ nobis er¬
rantium ingeruntur exempla. auer¬
tentes oculos m̃tis ñr̃e ne uideant
uanitatẽ. magis quid uĩtas ip̃a
decernat. sedulo corde scrutemur.
sequentes exemplum beati petri qͥ
sp̃tis errantium sectis: ũe fidei ar¬
chanum qd̃ cognouerat. indubia
oris confessione. ꝓtulit. insuꝑabi¬
li cordis cura seruauit. Nam de
fidutia confessionis hoc loco cogno¬
uimus. de uirtute autẽ unice ĩ xp̃o
dilectionis. ip̃e alibi destatur:. qui
cum discederent ab eo quidã disci¬
pulorum eiꝰ. diceretq ille ad duode¬
cum. numquid ⁊ uõs uultis abireͤ
Respondit ei dicens. Domine. ad
quem ibim̃ius. ulerba uite eterne ha-

Expanded text:
escripta; sed quotiescunque nobis erescripta; sed quotiescunque nobis errantium ingeruntur exempla, nos confestim avertentes oculos mentis nostrae ne videant vanitatem, magis quid veritas ipsa decernit, sedulo corde scrutemur, sequentes exemplum beati Petri qui, spretis errantium sectis, verae fidei arcanum quod cognoverat, indubia oris confessione protulit, insuperabili cordis cura servavit. Nam de fiducia confessionis hoc loco cognovimus, de virtute autem unicae in Christum dilectionis ipse alibi testatur, qui cum discederent ab eo quidam discipulorum ejus, diceretque ille ad duodecim: Nunquid et vos vultis abire? respondit ei Petrus, dicens: Domine, ad quem ibimus? Verba vitae aetern
Abbreviated transcription (Latin):
super terram. erunt soluta ⁊ ĩ celo.
Omni gͥ electorum eccłie iuxta mo¬
dum culparum uel penitentie. ligã¬
di atq soluendi datur auctoritas.
S ideo beatus petrus qui xp̃m ña
fide confessus esti uoe amore secutꝰ
specialiter claues regni celorum. Et
principatum iudiciatie potestatis
accepit. ut om̃s ꝑ orbem crecdentes
intelligant. quia quicunq ab iui¬
tate fidei uł societatis illius quo¬
libet modo semet ip̃os segregant.
tales nec uincłis peccatorũ absol¬
ui. nec ianuam possint regni ce¬
lestis ingredi. Unde nos necesse
docuit sacram̃ta discere. et cõgru¬
entia fidei oꝑa p̃monstrare. Nsecesse
est omm uigilantia multiplices
subtilesq portarum inferi cauere
insidias. quatinus iuxta psaliste
uocem de his adiuuante domino
eripi. atꝙ adannuntiandas eiꝰ lau¬
tremur. si turbas negligentiũ. uel
quorum libet indoctorum deuitan-¬
quib in litceris sacris unica ⁊ cre¬
dendi pariter ⁊ uiuendi regula p̃-¬

Expanded text:
super terram, erunt soluta et in coelo. Omni igitur electorum Ecclesiae juxta modum culparum vel poenitentiae ligandi ac solvendi datur auctoritas. Sed ideo beatus Petrus qui Christum vera fide confessus, vero est amore secutus, specialiter claves regni coelorum et principatum judiciariae potestatis accepit, ut omnes per orbem credentes intelligant quia quicunque ab unitate fidei vel societatis illius quolibet modo semetipsos segregant, tales nec vinculis peccatorum absolvi, nec januam possint regni coelestis ingredi. Unde nos necesse docuit, sacramenta discere, et congruentia fidei opera demonstrare. Necesse est omni vigilantia multiplices subtilesque portarum inferi cavere insidias, quatenus juxta Psalmistae vocem, de his adjuvante Domino eripi, atque ad annuntiandas ejus lautremur, si turbis negligentium, vel quorumlibet indoctorum quibus in litteris sacris unica est credendi pariter et vivendi regula pra
Abbreviated transcription (Latin):
gentiam: largietur. Hec audiens nero:
sit xp̃i milites igne cremari. Paulum
iestatis reum scđm romanas leges ca-¬
pite truncari. Eradiditq eũ longino
et megisto. prefectis. atq acesto cen¬

Expanded text:
auditis, Nero sti milites igne cremari praecepit. Paulum jestatis reum, secundum Romanas leges capite truncari jussit, Longino et Megisto praefectis atque Acesto cen
Abbreviated transcription (Latin):
ectio scĩ enuͣgłii quam mͥ fr̃es au¬
distis. tanto intentus cogitãda.
ac sine obliuione est iugiter retinẽ¬
da. quanto constat. quia magnam
nobis fidei perfectionem comm̃dat.
magnam eiusdem perfecte fidei cõ¬
tra omnia temptam̃ta robur quede-¬
monstrat. S̾i enim scire uolumus qͦ¬
modo in xp̃m credi oporteat. quid
lucidius eo qd ait ad eum petrus. tu
es xp̃c filius dei uiui. Rursus si au¬
dire delectat. quantum hec fides ua-¬
leat. quid apertiuis eo quod ait dñs
de eccł̃ia que supra eum edificanda
erat. ⁊ porte interi nõ preualebunt
adũsus eamͤ. Ss hec suis in locis
plenius exponantur. nunc reuerten¬
tes ad explãnandam ex ordine lectio-¬
nem dominicam. prĩmo uideamus
de loco in quo habita memoratur. lle
lippus ut lucas testatur erat tetrar¬
cha ituree ⁊ traconitidis regionis hic
g statuens cuntatem in loco lͥ iorda¬
nis ad radices oritur libani montis.

Expanded text:
es, audistis, tanto intentius cogitanda ac sine oblivione est jugiter retinenda, quanto constat quia magnam nobis fidei perfectionem commendat, magnum ejusdem perfectae fidei contra omnia tentamenta robur aeque demonstrat. Si enim scire volumus quomodo in Christum credi oporteat, quid lucidius eo quod ait ad eum Petrus, Tu es Christus Filius Dei vivi? Rursus si audire delectat quantum haec fides valeat, quid apertius eo quod ait Dominus de Ecclesia, quae super eum aedificanda erat, Et portae inferi non praevalebunt adversus eam? Sed haec suis in locis plenius exponentur. Nunc autem revertentes ad explanandam in ordine lectionem Dominicam, primo videamus de loco in quo habita memoratur. Venilippus, ut Lucas testatur, erat tetrarcha Itureae et Trachonitidis regionis. Hic ergo statuens civitatem in loco ubi Jordanis ad radices oritu
Abbreviated transcription (Latin):
lo nr̃o exemplum si imitari sata¬
gimus ⁊ nos cum illo beati. & apel¬
tari et ẽẽ ualebimus. Nobis quoq
sẏmonis hoc ⁊ obedientis xp̃o no-¬
mers congruet. Nos ꝓptea simpli¬
citatem fidi nõ ficte. acceptamq a ddño
gr̃am uirtutum. filii colũbe uocabimͣ.
congaudens ꝙ ip̃e spiritalib amme
ñr̃e ꝓfectib dicet. Quam pulchra es
amica mea. quã pulchra. oculi tii co¬
lumbarum. Sicq fit ut nobis supra
petram fidei. aurum. argentum. la pi¬
des p̃ciosos. Hoc ⁊ perfecta uirtutũ
opera construentib nil tribulatiomĩ
ignis detrim̃ti affecerat. nulle tẽp-¬
tationum tribulationes p̃ualeant. qui
potius adũsitatib. ꝓbati. accipiemus
coronam uite. quam ille ante secula
ꝓmisit. qui uiuit ⁊ regnat ds ꝑ oĩa

Expanded text:
lo nostro exemplum si imitari satagimus, et nos cum illo beati et appellari et esse valebimus, nobis quoque Simonis, hoc est, obedientis Christo nomen congruet: nos propter simplicitatem fidei non fictae, acceptamque a Domino gratiam virtutum, filii columbae vocabimur, congaudensque ipse spiritualibus animae nostrae profectibus, dicet: Quam pulchra es, amica mea, quam pulchra es! oculi tui columbarum . Sicque fipetram fidei aurum, argentum, lapides pretiosos, hoc est, perfecta virtutum opera construentibus nihil tribulationum ignis detrimenti afferat, nihil tentationum turbines praevaleant, quia potius adversitatibus probati, accipiemus coronam vitae, quam ille nobis ante saecula promisit, qui vivit et regnat cum Pa
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ ab ip̃o illuminatꝰ. grãm duine cog¬
nitionis accepit. & quia una uolun¬
tas eadẽ est oꝑatio sc̃e trinitatis. tec¬
te cum dixisset. beatus es symon bar
iona. idest silius gr̃e sp̃ualis: proti¬
nus adiunxit. quia caro ⁊ sanguis
nõ reuelauit tͥ. sed pater meus qui¬
est in celis. Pater quippe filio colũ
faciluis sacre scͥpture ꝓbabitur
exemplis. Dic̃ namq de patre apls.¬
osit d̃s sp̃m filui sui incorda nr̃a.
Dic̃ ip̃e filius de sp̃u sancto. Cum
antẽ uenẽrit paraclitus quem mit¬
tam uobis apatre. Dicit de sp̃u sc̃õ.¬

Expanded text:
luminatus, gratiam divinae cognitionis accepit. Et quia una voluntas, eadem est operatio sanctae Trinitatis, recte cum dixisset: Beatus es, Simon Bar Jona, id est, filius gratiae spiritualis, protinus adjunxit: Quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est. Pater quippe filio columbfacillimis sacrae Scripturae probabitur exemplis. Dicit namque de Patre Apossit Deus Spiritum Filii sui in corda nostra . Dicit ipse Filius de Spiritu sancto: Cum autem venerit Paracletus quem ego mittam vobis a Patre . Dicit de Sp
Abbreviated transcription (Latin):
et institutor imperatoris a deo illi est
amicitia copulatus. uidens in eo di¬
umam scientiam:. ut se a colloquio
illius temꝑare uix posset. quatinus
si ore ad os illum alloqui nõ ualẽt.
frequentib datis ⁊ acceptis epistolis
ip̃ius. dulcedine ⁊ amicali colloquio
na agente sp̃u scõ multiplicabatur.
⁊ amabatur. ut licite iam doceret.¬
⁊ a multis libentissime audirecur.
Disputabat siquidem cum enichorum
cesaris coram eo relegit. ⁊ in cunctiꝰ ami-¬
rabilem reddidit. Senatus etiam de
illo alta nõ mediocriter sentiebat. Qua
ip̃ius se subducens aspectib. abut
ut audiret docũta uite perpetue. In¬

Expanded text:
am institutor imperatoris adeo est illi amicitia copulatus, videns in eo divinam scientiam, ut se a colloquio illius temperare vix posset; quatenus si ore ad os illum alloqui non valeret, frequentibus datis et acceptis epistolis, ipsius dulcedine et amicali colloquio na, agente Spiritu sancto, multiplicabatur et amabatur, ut licite ibi doceret et a multis libentissime audiretur. Disputabat siquidem cum ethnicorumllius magister Caesaris coram eo relegit, et in cunctis admirabilem reddidit. Senatus etiam de illo non mediocriter sentiebat. Igitur, itatus, Caesaris se subducens aspectibus, ut audiret documenta vitae perpetuae.
Abbreviated transcription (Latin):
uult. Pater gͦ mittit sp̃m. filius
⁊ sp̃c sancti. &t. ꝓꝑterea conuenient̃
reuelauerit filio columbe inist̾ium
fidei. qd̃ ei caro ⁊ sanguis renelare
nequiebat. Earo autem ⁊ sanguis
recte intelliguntur homines. sapi
entia carnali inflati. colunbine sĩ-¬
plicitatis nescii. idoq a sapientia

Expanded text:
est. Pater mittit Spiritum, Filius et Spiritus sancti, et propterea convenienter revelavit filio columbae mysterium fidei, quod ei caro et sanguis revelare nequibant. Caro autem et sanguis recte intellentia carnis inflati, columbinae simplicitatis nescii, ideoque a sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
qr in lãpo pet̾ta remisisti. ⁊ humiliasti. ⁊ t̃ram fruccife¬
anath̾atita: etiam diabolum abrenũciando ei ⁊ est
me mithi displicere. ⁊ diabolo abrenuntiare: ⁊ ĩ uir¬
tutib altum. ⁊ tñ humilẽ. qr non insupbis. s uhu¬
lib memoria dci ẽ. Et nota congruam u̾borum ꝯunc

Expanded text:
 in baptismo peccata remisisti, et humiliasti, et terram fructifeanathematiza etiam diabolum, abrenuntiando ei. Et est me mihi displicere, et diabolo abrenuntiare, et in virtutibus altum et tamen humilem, quia non in superbis, sed in humilibus memoria Dei est. Et nota c
Abbreviated transcription (Latin):
suas pariuilis¬
malis. filios enm oꝑa
ia. conculcantel margaritas sermo
sos a paucis.i. ab elcctĩs. sccundum mores. quib
immcnte uideorum exc̃mino in regnũ agrip¬
pe scctesscrant. ubi tuti manserunt. indeos dico
sub latos deterra. proqua me ocisterunt. illos in
cigo post hanc sutancrit tis. omnimoda miscria¬

Expanded text:
suas parvulismalis. Filios enim opeia, concultantes margaritas sermoeos, a paucis, id est ab electis, secundum mores quibus imminente Judaeorum exterminio, in regnum Agrippae secesserant, ubi tuti manserunt. Judaeos dico, sublatos de terra, pro qua me occiderunt. Illos, insenti. Quid ergo post hanc vitam erit eis? omnimoda miseria
Abbreviated transcription (Latin):
.i. usq ad mortan etudiuit me infccior pars mea.
ꝓeis nec turbari nec difictre pocint. uł ita ab illo
loco. domins pans. ⁊ accipit ꝑ hertlitatem gen
cos quideum digunt partem. ⁊ hoc est. dominus est
delisti michi bereditatem. ⁊ regnum. ut exoolam.⁊
inco regnam. quod diabolo facierte ꝑitr̾at. S ncino¬

Expanded text:
 usque ad mortem erudivit me inferior pars mea, pro eis nec turbari, nec deficere potuit. Vel ita, ab illo loco, Dominus pars, et accepit per haereditatem genteos qui Deum eligunt partem. Et hoc est: Dominus estdedisti mihi haereditatem et regnum, ut excolam, et in eo regnem, quod diabolo faciente perierat. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
uitam et̾nam ñ uirib ł merttis nr̃is. s qr uoluĩt
est enim pect̾or dignus nisi supplicio: s ip̃eimpios
ꝑfidem ustificauit. aisq uitam don auit
duesperum

Expanded text:
itam aeternam non viribus vel meritis nostris, sed quia voluit, est enim peccator dignus, nisi supplicio? sed ipse impios per fidem justificavit, eisque vitam donavit. vesperum
Abbreviated transcription (Latin):
nulli quantucũq delinqñti de uciia acmĩa dei fo¬
cumenim c̃nmus dauid homicidam ⁊ adult̾um ꝑ
penittutiam faccum doccorem atqr ꝓphetam. nullipe¬
nittntiam agenti locus diffidentie relinquitu. siit
⁊ ex sauli conucisione cuistemq in apłm promotiõe
ted̾i miscricordia plene ccitificamun. unde ⁊epłis eiꝰ
plusquam aliorum sieut ꝓpheta dauid ccelesia inof

Expanded text:
nulli quantumcunque delinquenti de venia ac de Cum enim cernimus David homicidam et adulterum per poenitentiam factum doctorem atque prophetam, nulli poenitentiam agendi locus diffidentiae relinquitur. Sicut et de Sauli conversione, ejusdemque in apostolum promotione de Dei misericordia plene certificamur. Unde et Epistolis ejus plusquam aliorum, sicut prophetia David Ecclesia in of
Abbreviated transcription (Latin):
prid libri sicut inseqnenti dicetuꝵ. Incapite lii
scriptum est de me. ⁊ deilloagit quiest omnum
capud ⁊ initium uideretun ueleciam ideo qua
tis operis. Continet ouim suminam ⁊ mat̾ianro¬
tius uibri. materia autem hunus psaun cadrn¬
autem tractanditalis est. bipercitus est psamꝰ
primo agit de beato uiro ꝑbeatitudinem nebis
blandicns. sccundo agit de ultionib iniquort̾
renis nos aducrsis ibi. sionsie impii non sic. Ie
beato autem iuro agit. hoc modo primo uer.li.
munem ab ommi malo utctur comꝑatiore ue¬
teris hominis.s. ade. ostendens illum plenunẽc
oumi malo quia nualet ielius ostendi curisq
rei extellentia quansi sui contraru ilitas at
oppressio uel depressio nontaceatim. ostendit ta¬
q ueterem adamtripliti gencre peccandi reliis¬
se .s. cogitatiõe uel uoluntate actu u̾bi doccrim.
ł consuetudine. It̾ sogitatio large accepta tra
sunt mortalia. Qui ergo pectat consesur⁊ cog

Expanded text:
caput libri, sicut in sequenti dicitur: In capite libri caput libri, sicut in sequenti dicitur: In capite libri scriptum est de me: et de illo agit, qui est omnicaput et initium videretur; vel etiam ideo quia uentis operis. Continet enim summam et materiam totius libri. Materia autem hujus psalmi eadautem tractandi talis est. Bipartitus est psalmus. Primo, agit de beato viro, per beatitudinem nobis blandiens. Secundo, agit de ultionibus iniquorum, terrens nos adversis, ibi: Non sic impii, non sic. De beato autem viro agit hoc modo: Primo versu munem ab omni malo, utitur comparatione veteris hominis, scilicet Adae, ostendens illum plenum esse omni malo, quia non valet melius ostendi cujusque rei excellentia, quam si sui contrarii vilitas atque oppressio vel depressio non taceatur Ostendit itaque veterem Adam triplici genere peccandi, diliet cogitatione, voluntate et actu, verbi doctrina vel consuetudine. Item: Cogitatio large accepta triasunt mortalia. Qui ergo peccat, consensu et c
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥn secũdumꝑfectes aliqñ setundum imꝑfec¬
tos int̾dum secundum malos quisunt inec¬
ilesia corpore non m̃te nomine ñ nimine. De or¬
dine quoq ꝑsalmorum qui ascrie historie dis¬
cordat queri solet quare .s. non sunt eo ordine dis¬
positi quo compositi quod non c̾e liquit. cum
dam possit reddi ratio orcluns nontũ momi¬
bus. scq tñ sine ratione ita dispositi sunt. besdrẽ
namq: ꝓpheca qui psalt̾ium ⁊ totam bibliothet
ababilonis combustam intinciuspirttus sc̃it
formauit. eccem spirtu rcuelante psalmos it
disposuit eisdemq titulos apposuit. qui sunte
claues psalmorum. sicut cnimꝑelautm inti¬
salmorum. hec autem cireatotum librum
ũtanda sunt Pecter hec autem insingulis
quare ertitulus ñ apponatiu. sicut aliis. Quex
euis matcria que intentio quisuodus traccai¬
qurapsaunus iste principiumẽ. ⁊ prefatio ⁊e

Expanded text:
Aliquando secundum perfectos, aliquando secundum imperfecAliquando secundum perfectos, aliquando secundum imperfectos, interdum secundum malos qui sunt in Ecclesia corpore, non mente; nomine, non numine. De ordine quoque psalmorum, qui a serie historiae discordant quaeri solet, quare scilicet non sunt eo ordine dispositi quo compositi. Quod non esse liquet, cum dam possit reddi ratio ordinis, non tamen in omnibus. Neque tamen sine ratione ita dispositi sunt. Esdras namque propheta, qui Psalterium et totam bibliothecam a Babyloniis combustam instinctu Spiritus sancti reformavit, eodem Spiritu revelante, psalmos ita disposuit, eisdem et titulos apposuit, qui sunt quasi claves psalmorum, Sicut enim per clavem intrsalmorum. Haec autem circa totum librum advertenda sunt. Praeter haec autem in singulis quare ei titulus non praeponitur sicut et aliis, quae sit ejus materia, quae intentio, quis modus tracquia psalmus iste principium est et praefatio, et
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ non saũdum uborum supetficiem s tacrit intel¬
ligentie significatione impletim. sequitur pro¬
phece. ꝑ cxtellentiam cum diccam propheta sine
adicctione ꝓpriinominis intelligitur dauid. ut
cumdicitur apłc intelligitur paulus ⁊ uribs ro¬
ma. hoc autem dicit cͣt quos dam qui dixerunt plu
eman ⁊echan yditum quod ꝓmistiorum signifi¬
catione que ex interprecationib nominũ ꝑcipit᷑
factumce uilibro ostendemus. slon ergo iu auc¬
tores psalmorum fuerunt. s positio nominum
ron seruit mist̾iorum de xp̃o ecce de quo agunt.
miniconformare. modus tractandi talis est. qñ¬
q agit dexp̾o sctundum caput aliqñ secundum
corpus aliqñ secundum utiumq de xp̾̃o autem
agit secundum corpus trib medis quandoq se¬
tundum diuinitatẽ. ut recum principium. ali¬
qñ sccundum humanitatẽ. ⁊ ego dormiui ⁊ sõp¬
niumcepi. aliqñ ꝑtranssumptionem ut qñ u
euitiam meam. ⁊asi. ⁊c. Iter de ecclesia trib mõis

Expanded text:
borum superficiem, sed tacitae intelligentiae significatione impletur. Prophetae per excellentiam cum dicitur Propheta sine adjectione proprii nominis intelligitur David, ut cum dicitur Apostolus intelligitur Paulus, et Urbs Roma. Haec autem dicit contra quosdam qui dixerunt plurHeman, Ethan et Idithum, quod pro mysteriorum significatione quae ex interpretationibus nominum percipitur factum esse in libro ostendemus. Non ergo illi auctores psalmorum fuerunt, sed positio nominum rationi servit mysteriorum. De Christo. Ecce de quo agunt Smini conformare. Modus tractandi talis est. Quandoque agit de Christo secundum caput, aliquando secundum corpus, aliquando secundum utrumque. De Christo autem agit secundum caput tribus modis. Quandoque secundum divinitatem ut, Tecum principium , aliquando secundum humanitatem, ut, Ego dormivi et somnum coepi ; aliquando per transumptionem, ut quentiam meam, etc. . Item de Ecclesia, tribus modis:
Abbreviated transcription (Latin):
nificatumn tempiis huitis uitt. quc.uii. dicnuim reie¬
titione agitum. Rctte ago compositus e lbea is¬
te intali muncro psalmorum cinius portes p̾fata
notant misteria. quia sic nos in huius unte septina¬
rio operan ac uiuiere docet. ut inerana resimectio¬
nis non induamm diployde confusionis. sstola
gemine elanficationis. uel idto in hec minicro ꝑsal¬
morumest compositus quia ut diximus hie nũs¬

Expanded text:
nificatur tempus hujus vitae, quae septem dierum repenificatur tempus hujus vitae, quae septem dierum repetitione agitur. Recte ergo compositus est liber iste in tali numero psalmorum, cujus partes praefata notant mysteria, quia sic nos in hujus vitae septenario operari ac vivere docet, ut in octava resurrectionis non induamur diploide confusionis, sed stola geminae glorificationis. Vel ideo in hoc numero psalmorum est compositus, quia ut diximus hic nu
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sancti reuelatiõe constet ẽẽ locutos daiuid pro¬
phetgaumexumus quodam digniori atq exteslen¬
instinctu sine ext̾iori ammminitulo scam coruidem
ꝓpħiam. unde comuenient᷑ dicitur liben iste. soliloqui¬
pit aquodam musico instrumento quod hebraite na¬
blum grete psalt̾ium agroco psallim quod ẽ tangere
latine organum dicitun quod est decacordu. ⁊ a su
instrumcnto adlit̃. ideo nominatun libenitt. qr ad
uocem illuis instiumtuti dauid decantabat psalmoᷤᷤ
añ aicham intabernatulo domini. Et quam admod̾
singule modulationes illius instiumenti nocabã¬
tiui psalmi. ita ⁊ singule istius libri partinle ⁊ elau
mentõ nomcnsoriitur quia sicut illud instrumta¬
tum c̃ decacordum ita liben iste docit obsciuantiãman¬
datorum. Et sicut illud instrum̃tum reddit sonum
tatun mnisteruis. constat cium exoctogtnano ⁊ septua¬
grnario ⁊ octogenarius idem significat quod eccona¬
nus ⁊ septuaginanus idem quod septenarius occona

Expanded text:
s sancti revelatione constet esse locutos, David prophetarum eximius quodam digniori atque excelleninstinctu sine omni exteriori adminiculo, suam edidit prophetiam. Unde convenienter dicitur liber iste Soliloquipit a quodam musico instrumento, quod Hebraice nablum, Graece psalterium, a Graeco ψάλλειν quod est tangere, Latine organum dicitur, quod est decachordum et a suinstrumento ad litteram ideo nominatur liber iste, quia ad vocem illius instrumenti David decantabat psalmos ante arcam in tabernaculo Domini. Et quemadmodum singulae modulationes illius instrumenti vocabantur psalmi, ita et singulae istius libri particulae vel cmento nomen sortitur, quia sicut illud instrumentum est decachordum, ita liber iste docet observantiam decem mandatorum. Et sicut illud instrumentum reddit sonum tatur mysteriis. Constat enim ex octogenario et septuagenario: et octogenarius idem significat quod octonarius, et septuagenarius idem quod septenarius. Octona
Abbreviated transcription (Latin):
siꝑcum liberatus qui nichil horum habuit. ⁊ de
hot a simili exulantium qui dum sunt inina fa¬
tilius reuocantim cum iainstant difficilius dem̃
difficillime tum iamibi magistri ⁊ dominieffee¬
mortui quos dominus suscitauit indomo in por¬
ta instpulcro. hoc est triduum quo moyses uole¬
lut educcre populumidci decgipio. It. nota pec̾coꝵ.
imꝑiorum pestilentie. Namimpnis est. qui pec¬
tat indeum. peccator in se pestilens in proximũ ⁊
primus homo miser infelix. qui abut inconsi

Expanded text:
per eum liberatus, qui nihil horum habuit. Et dicitur hoc a simili exsulantium, qui dum sunt in via, facilius revocantur; cum jam stant, difficilius; demum difficillime, cum jam ibi magistri et domini effemortui, quos Dominus suscitavit, in domo, in porta, in sepulcro: hoc est triduum quo Moyses volebat educere populum Dei de Aegypto. Item nota: Peccatorum impiorum pestilentiae. Nam impius est qui peccat in Deum, peccator in se, pestilens in proximum. Et  Quasi diceret: Primus homo miser et infelix, qui abiit in consi