comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Argu& te enim p̃fatiuncula tua. in qua polliceris
de truncatis malis. & quae abhereticis addita fuerar
obtima remansisse. ut quicquid ibi uel bonũ siue
malum dixeris. lan non ei inputetur quem transfers.
sed tibi qui interp̃tatus es. Nisi forte hereticoꝵ erro¬
res cmendare debueris. & origenis mala ꝓferre in medũ
Sed de hoc quia nos remittis ad codicem : ante tibi res¬
libro non ridiculosa ut tu scribis. sed ridicula mihi
forte res accidit. ut postquam eusebii asseruerim¬
illum esse non pamphili. ad extremũ dixerim. Mian¬
me ante annos plurimos hoc putasse. quod pamphili
fuerit. & ate exemplar huius uoluminis mutuatum
Uide quantũ timeam cachinnos tuos. ut &iam nunc eadem in¬
geram de tuo codice quasi pamphili exempͥar accepimus.
Credidi xp̃iano. credidi monacho. non putaui tantum sce¬
leris att̃ posse confingi. Postea uero ꝑ interp̃tationẽ tuam
questione contra origenem toto orbe cõmota. inquȩrendis

Expanded text:
Arguet enim te Praefatiuncula tua, in qua polliceris, Arguet enim te Praefatiuncula tua, in qua polliceris, detruncatis malis, et quae ab haereticis addita fuerant, optima remansisse: ut quidquid ibi vel bonum, vel malum dixeris, jam non ei imputetur, quem transfers, sed tibi qui interpretatus es; nisi forte haereticorum errores emendare debueras, et Origenis mala proferre in medium. Sed de hoc, quia nos remittis ad codicem, ante tibi reslibro, non ridiculosa, ut tu scribis, sed ridicula mihi forte res accidit, ut postquam Eusebii asseruerim esse, non Pamphili, ad extremum dixerim, etiam me annos plurimos hoc putasse, quod Pamphili fuerit, et a te exemplar hujus voluminis mutuatum. Vide quantum timeam cachinnos tuos, ut etiam nunc eadem ingeram. De tuo codice quasi Pamphili exemplar accepimus. Credidi Christiano, et credidi monacho: non putavi tantum sceleris a te posse confingi. Postea vero per interpretationem tuam, quaestione contra Origenem toto orbe commota, in quaerendis
Abbreviated transcription (Latin):
mendatium. ẽ. ut non dicam responderes. sed legere
bidui mea scripta non occurreris. Ex quo appara te
illã epłam aut pluribus scripsisse diebus ut stilii psus
eligantia ꝓbat. aut si multuaria dictio ẽ : nimirum
te:. ẽẽ. neglegentem. qui cum ex temporalissis. meditat
te ea transtulisse de greco. quae ego prius latino ser¬
mone transtulerim. non satis intellego quid uelis dicꝗ
nisi forte adhuc cõmentarios adephesios criminaris.
& quasi nihil tibi suꝑhoc responsum sit: obdures fron¬
tibus inpudentiam. nec aurib obturatis uoces recipis
riorum mos. & explanantium regula. ut opiniones in
expositione uarias ꝑsequantur. & quid uł sibi uł aliis
uideantur edisserant. Ethoc non solum scãrum in t̃pres
scripturarum. sed secularium quoq literarũ explana¬
tores faciunt. tam latinȩ linguȩ quam grecȩ: Tu in
libris periarchoñ idipsum obtendere non potes

Expanded text:
mendacium est, ut non dicam respondere, sed legere mendacium est, ut non dicam respondere, sed legere biduo mea scripta non potueris. Ex quo apparet te illam epistolam, aut pluribus diebus scripsisse, ut styli ipsius elegantia probat: aut si tumultuaria dictio  Al. dictatio est, nimirum te esse negligentem, qui cum extemporalis talis sis, meditatus te ea transtulisse de Graeco, quae ego prius Latino sermone transtulerim, non satis intelligo quid velis dicere: nisi forte adhuc Commentarios ad Ephesios criminaris, et quasi nihil tibi super hoc responsum sit, obduras frontis impudentiam; nec auribus obturatis, voces recipis riorum mos, et explanantium regula, ut opiniones in expositione varias persequantur, et quod vel sibi, vel aliis videatur, edisserant. Et hoc non solum sanctarum interpretes Scripturarum, sed saecularium quoque litterarum, explanatores faciunt, tam Latinae linguae, quam Graecae. Tu in libris περὶ Ἀρχῶν, idipsum obtendere non potes.
Abbreviated transcription (Latin):
turarum antequam eius heresim plenius nossem in iu¬
uenili aetate laudaui. & ego tibi dabo ueniam qđ
apologiam libroꝵ eius cano scripseris capite. Ante
biduũ quam ad nos epłam scriberes : libellos meos in
manus tuas uenisse testaris. & idcirco non habuisse
spatium exotio respondendi. Alioquin si meditatus
innos paratus que dixisses: fulmina iacere
non crimina uidereris: & quis tibi credit
homini urracissimo. ut negotiator orienta¬
lium merciũ qui & hinc diportata uendere
necesse habebat. Et ibi emere quꝑ huc
rursus ad uehera : Bidui tantũ aquileiȩ fuerit. ut raptim
& ex tempore contra nos ditare ephistulã cogereris. Libri
enĩ tui quos limasti ꝑ triemnum dissertiores sunt : Nisi
forte non fuit inp̃sentiarum qui tuas emendarae nenias:
&idcirto om̃e iterdictionis tuȩ absq palladis arte. salebr
&uoraginib. uitioꝵ inciditur: Tam aꝑtum temporis

Expanded text:
turarum, antequam ejus haeresim plenius nossem, in juturarum, antequam ejus haeresim plenius nossem, in juvenili aetate laudavi; et ego tibi dabo veniam, quod Apologiam librorum ejus cano scripseris capite. 10. Ante biduum, quam ad nos Epistolam scriberes, libellos meos in manus tuas venisse testaris, et idcirco non habuisse spatium ex otio respondendi: alioqui si meditatus in nos paratusque dixisses, fulmina jacere, non crimina videreris. Et quis tibi credet homini veracissimo, ut negotiator orientalium mercium, qui et hinc deportata vendere necesse habebat, et ibi emere, quae huc rursus adveheret, biduum tantum Aquileiae fuerit, ut raptim et ex tempore contra nos dictare epistolam cogereris? Libri enim tui quos limasti per triennium, disertiores sunt? Nisi forte non fuit impraesentiarum, qui tuas emendaret naenias: et idcirco omne iter dictionis tuae, absque Palladis arte, salebris et voraginibus vitiorum inciditur. Tam apertum temporis
Abbreviated transcription (Latin):
descendere : & nisi tu ꝓuocares : taciturũ semꝑ fuisse
Deniq noli accusare. & ego cessabo defendere. Quae
.ẽ. enim audientiũ aedificatio duos senes int̃se ꝓpter
hereticos digladiari p̃sertim cum ambo catholicos se ui¬
deri uelint : Omittamus hereticorum patrocinium. &
nulla erit internos contentio. Codem feruore quo
origenẽ ante laudauimus nunc damnatum toto orbe
damnemus. Iungamus dexteras. animos copulemus.
mur senes. Si fr̃t ẽs me gaude correctũ. Si amicussũ.
de conuersione tua debeo gratulari. Quãdiu int̃
nos uirguim fuerit. uidebimꝰ fidem rectam necessita¬
te dicere non uoluntate. Inimicitiae nr̃ae inuicem
nob̵ tollunt testimoniũ uerȩ penitentiae: Si unum
credimus. siidem & uolumꝰ & nolumꝰ ex quo firmas nasci
amicitias &iã catilina testatur. Si hereticos parit̃ odimꝰ.
& ueterẽ aeque damnamus errorem. Quid contra nos
tendimus. cum eadem oppugnemus. eadem defendamꝰ :
Ignosce mihi qđ origen s eruditionẽ & su sidium scrip¬

Expanded text:
espondere; et nisi tu provocares, semper taciturum fuisse. Denique noli accusare, et ego cessabo defendere. Quae enim est audientium aedificatio, duos senes inter se propter haereticos digladiari: praesertim cum ambo Catholicos se videri velint? Omittamus haereticorum patrocinium, et nulla erit inter nos contentio. Eodem fervore quo Origenem ante laudavimus, nunc damnatum toto orbe damnemus. Jungamus dextras, animos copulemus: mur senes. Si frater es, me gaude correctum. Si amicus sum, de conversione tua debeo gratulari. 540 Quamdiu inter nos jurgium fuerit, videbimur rectam fidem necessitate ducere, non voluntate. Inimicitiae nostrae, invicem nobis tollunt testimonium verae poenitentiae. Si unum credimus, si idem et volumus et nolumus ex quo firmas nasci amicitias, etiam Catilina testatur, si haereticos pariter odimus, et veterem aeque damnamus errorem, quid contra nos tendimus, cum eadem oppugnemus, eadem defendamus? Ignosce mihi, quod Origenis eruditionem et studium Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
sarios crudeli animo deseuire. Quã obcausã & in primo
psalmo canit᷑. qm̃ ñ resurgent impii in iudiciũ: lãenĩ
Aliud ẽ głam ꝑdere resurgendi. aliud ꝑire ꝑpetuo.
U emi& inquit hora. in qua om̃s qui insepulchris st̃ audi¬
ent uocẽ eius & gradient᷑. qui bona fecer̾ in resurrec¬
tionẽ uitȩ.qui aut̃ mala eger̃ in resurrectionẽ iudicii

Expanded text:
sarios crudeli animo desaevire. Quam ob causam et in primo sarios crudeli animo desaevire. Quam ob causam et in primo psalmo canit, quoniam non resurgunt impii in judicium: jam enim iam perdere resurgendi, aliud perire perpetuo. Veniet, inquit, hora, in qua omnes qui in sepulcris sunt, audient vocem ejus, et egredientur, qui bona fecerunt, in resurrectionem vitae; qui autem mala
Abbreviated transcription (Latin):
cato & iniquitate desistere: aliud ipsos perire in ꝑpetuũ
& ȩt̃nis ignib concremari Deniq isaias de quoponis
Proprie hoc dehereticis loquit᷑. qui rectũ fidei tramitem
si neglexeris ad meliora conuerti Deinde cuiꝰ es teme¬
ritatis iniquos & peccatores impiis iungere. qui a nob̃
sic definiunt᷑. omis impius iniquus ẽ & peccator: nec re¬
ci procat ut possimꝰ dicere. omis peccator & iniquus. im
pius ẽ : Impietas enĩ ꝓprie adeos ꝑtin& quidi notitiã¬
non habent. uł cognitã trans gressione mutar̃: peccatũ
aut̃ & iniquitas ꝓqualitate uitioꝵ post peccati & in iqͥ¬
tatis uulnera recipit sanitatẽ Vnde scriptũ ẽ Multa
flagella peccatorũ & ñ interitus sempit̃nus. & ꝑ omĩa fla¬
gella atq cruciatus emendat᷑ isrł: Quẽ enĩ diligit dñs
corripit. flagellat aut̃ omnẽ filiũ quẽ recipit: Aliud
ẽ cedere magistri & parentis affectu. aliud contra aduer¬

Expanded text:
cato et iniquitate desistere, et aliud ipsos perire in perpetuum, cato et iniquitate desistere, et aliud ipsos perire in perpetuum, et aeternis ignibus concremari. Denique Isaias de quo ponis buntur. Proprie hoc de haereticis loquitur, qui rectum fidei tramitem a est, si neglexeris ad meliora converti. Deinde cujus est temeritatis, iniquos et peccatores impiis jungere; qui a nobis sic definiuntur. Omnis impius iniquus est et peccator, nec reciprocatur, ut possimus dicere, omnis peccator et iniquus etiam impius est. Impietas enim proprie ad eos pertinnon habent, vel cognitam transgressione mutarunt. Peccatum autem et iniquitas pro qualitate vitiorum, post peccati et iniquitatis vulnera, recipit sanitatem. Unde scriptum est: Multa flagella peccatoris : et non interitus sempiternus. Et per omnia flagella atque cruciatus emendatur Israel. Quem enim diligit Dominus corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit . Aliud est caedere magistri et parentis affectu: aliud contra ad
Abbreviated transcription (Latin):
peris : Dicente dno saluatore. Non descendi decelo ut
faciã uoluntatẽ meã. sed uoluntatẽ eiꝰ qui misit mepatris
& in alioloco Pat̃ si possibile ẽ transeat calis iste ame: uerũ¬
tam̃ ñ qđ ego uolo sed qđ tu. Et ioratione dñica. fiat no¬
tate aufersdi omẽ p̃sidiũ. & qđ in alio loco frustraçona
intellegit᷑ dũ grãm eiꝰ ñ ad singula refers opera. sed ad
catorib ñ parcendũ sed ȩternis eos ignib ex urendos.
cii desententia iudicis iudicareꝰ ut si uoluerit iniquis
& peccatorib parcere. tẽ ꝑscribente ñ possit: Dicis enĩ
Scriptũ ẽ incentesimo tertiopsalmo Deficiant peccato¬
res a terra & iniqui. ita ut ñsint Et inisaia Comburent᷑
iniqui & peccatoressimul. & qui relequer dñm c̃sũ ma¬
dem̃tiã: Nonenĩ dicit eos ȩternis ignib exurendos sed
a terra deficere & iniquos eẽ cessare Aliud ẽ nanq a pec¬

Expanded text:
peris ? dicente Domino Salvatore: Non descendi de coelo, ut peris ? dicente Domino Salvatore: Non descendi de coelo, ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit Patris . Et in alio loco: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Verumtamen non quod ego volo, sed sicut tu . Et in Oratione Domitate aufers Dei omne praesidium: et quod in alio loco frustra conarintelligitur, dum gratiam ejus non ad singula refers opera, sed ad catoribus non parcendum, sed aeternis eos ignibus exurendos, cii de sententia judicis judicare, ut si voluerit iniquis et peccatoribus parcere, te praescribente non possit? Dicis enim: « Scriptum est in centesimo tertio Psalmo, Deficiant peccatores a terra et iniqui, ita ut non sint . Et in Isaia, Comburentur iniqui et peccatores simul, et qui reliquerunt Dominum consummaclementiam? Non enim dicit eos aeternis ignibus exurendos, sed a terra deficere, et iniquos esse cessare. Aliud enim est ipsos a pec
Abbreviated transcription (Latin):
Huiusmodi enĩ xp̃o dño nr̃o ñ seruiunt sed suo uentri. & ꝑ
dulces sermones & benedictiones seducunt corda in nocen¬
tiũ. Semꝑ insidiosa. callida blanda ẽ adulatio. pulchreq
adulator apud philosophos definit᷑ blandus in imicus
Ueritas amara ẽ rugosȩ frontis ac tristis offenditq correptos
Unde & apłs loquit᷑: In imicus uob̃ factus sũ ueritatẽ dicens
uobis Et comicus. obsequiũ amicos. ueritas odiũ parit
Quaꝓpt̃ & pascͥa cũ a maritudinib comedimus. & uaselecti¬
onis doc& pasca celebrandũ inueritate & sinceritate
quis xp̃ianoꝵ possit audire : Si enĩ ñ unus. nec pauci nec
multi. sed oms regunt᷑ ꝓpria uoluntate. ubi erit auxi¬
liũ đi : Etqͦmͦ illud expones ad ño gressus hominis dirigunt᷑¬
& ñ in homine uia eiꝰ & nemo potest quicquã accipere.
nisi datũ ei fuerit desuꝑ. Et in alio loco Quid enĩ habes
qđ ñ accepisti : Si aut̃ accepisti. qiđ gloriaris q̃si ñ acce¬

Expanded text:
n serviunt, sed suo ventri. Et per dulces sermones et benedictiones 723 seducunt corda innocentium . Semper insidiosa, callida, blanda est adulatio. Pulchreque adulator apud philosophos definitur blandus inimicus. Veritas amara est, rugosae frontis ac tristis, offenditque correptos. Unde et Apostolus loquitur: Inimicus vobis factus sum, veritatem dicens vobis ? Et Comicus: Obsequium amicos, veritas odium parit. Quapropter et Pascha cum amaritudinibus comedimus, et vas electionis docet Pascha celebrandum in veritate et sinceritate quis Christianorum potest audire? Si enim non unus, nec pauci, nec multi, sed omnes reguntur propria voluntate, ubi erit auxilium Dei? Et quomodo illud exponis? A Domino gressus hominis dirigunt in homine via ejus ; et, Nemo potest quidquam accipere, nisi datum fuerit ei desuper. Et in alio loco, Quid enim habes quod non accepisti? Et si accepisti, quid gloriaris, quasi non acce
Abbreviated transcription (Latin):
ores sint beatȩ mariȩ matris dñi scĩtate. quȩ c̃scientia
in se habitantis dĩ libere ꝓclamabat. Ecce enĩ ex hocbe¬
atã me dicent om̃s generationes. qr fecit mihi magna

Expanded text:
ores sunt beatae Mariae matris Domini sanctitate, quae conscientia ores sunt beatae Mariae matris Domini sanctitate, quae conscientia in se habitantis Dei libere proclamat: Ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Quia fecit mihi ma
Abbreviated transcription (Latin):
scđ̾m qđ ipse uult fp̃s Neq enĩ dicere potest uas figulosuo
quare ita uł ita me fecisti. Aut ñ hab& figulus potestatẽ
de eodẽ luto aliud uas facere in honorẽ. aliud inc̃tume¬
liam: Vnde consequent̃ adiecit: Emulamini dona
maiora. ut fide & deuotione plus cȩteris cͥarismatibus
habere meream᷑. melioresq simus his qui cõparatione
nr̃ĩ in scđõ uł tertio gradu positi st̃. Indomo magna. uasa
diuersa st̃ Alia aurea. alia argentea. ȩnea. ferrea
ligneaq & tam̃ scđm modulũ suũ cũ ȩneũ uas ꝑfectũ
sit: cõparatione argentei uasis imꝑfectũ dicit᷑. Rursũꝙ
argenteũ. aurei collatione deterius ẽ. Atq hoc modo
dũ sibi inuicẽ cõparant᷑. & imꝑfecta & ꝑfecta st̃ om̃ia
nagro terrȩ bonȩ ex una semente tricenarius & sexa¬
genarius. & centenarius fructus exorit᷑. Ipsis numeris
la. Elisabeth& ⁊ acharias quo testimonio quasi impe¬
nitrabili uteri clipeo docere nos posst̃. quanto inferi¬

Expanded text:
secundum quod ipse vult Spiritus. Neque enim dicere potest vas figulo suo, quare ita vel ita me fecisti? An non habet figulus potestatem de eodem luto, aliud vas facere in honorem, aliud in contumeliam ? Unde consequenter adjecit, aemulamini dona majora: ut in fide et industria plus caeteris charismatibus habere mereamur, melioresque simus his, qui comparatione nostri in secundo vel tertio gradu positi sunt. In magna domo vasa diversa sunt, alia aurea, alia argentea, aenea, ferrea, ligneaque. Et tamen secundum modulum suum, cum aeneum vas perfectum sit, comparatione argentei 712 vasis imperfectum dicitur, rursumque argenteum aurei collatione deterius est. Atque hoc modo, dum sibi invicem comparantur, imperfecta et perfecta sunt omnia. In agro terrae bonae, et ex una semente tricenarius et sexagenarius et centenarius fructus exoritur: ipsis numeris la. Elisabeth et Zacharias, quo testimonio, quasi impenetrabili uteris clypeo, nos docere possunt, quanto inferi
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ hab& om̃ia: nec c̃dẽnet᷑ ex eo qđ ñ hab&. sed iustifi¬
cet᷑ ex eo qđ possid& Definit paulus qualis ẽẽ ep̃s debeat
unius uxoris uirũ sobriũ pudicũ ornatũ hospitalem.
docibilẽ. ñ uinolentũ ñ pcussorẽ. sed mansuctũ. ñ liti¬
giosũ. sine auaritia. domũ suã bene regentẽ. filios ha¬
bentẽ subditos cũ omĩ pudicitia. Et iterũ. Non neophitũ
ne inflatus inudiciũ incidat diaboli Oport& aut̃ eũ
etiã testimoniũ bonũ habere deforis. ne in obꝓbrium
incidat & laqueũ diaboli Tito qͦꝙ scribens discipulo qͣles
ep̃os debeat ordinare breui sermone demonstrat Ideo
unius uxoris uir. filios habens fideles nec in accusatione

Expanded text:
qui non habet omnia, nec condemnetur ex eo, quod non habet; sed justifiqui non habet omnia, nec condemnetur ex eo, quod non habet; sed justificetur ex eo, quod possidet. Definit Apostolus, quaunius uxoris virum, sobrium, pudicum, ornatum, hospitalem, docilem, non vinolentum, non percussorem; sed mansuetum, non litigiosum, sine avaritia, domum suam bene regentem, filios habentem subditos cum omni pudicitia . Et iterum: Non neophytum, ne inflatus in judicium incidat diaboli. Oportet autem eum etiam testimonium deforis habere bonum, ne in opprobrium incidat, et laqueum diaboli . Tito quoque scribens discipulo, quales episcopos debeat ordinare, brevi sermone demonstrat: Ideo unius uxoris vir, filios habens fideles, nec in accusatione
Abbreviated transcription (Latin):
sima quȩstione cui pollicitus es te in c̃sequentib respon¬
surũ om̃ino tacuisti. obliuionẽ simulans ut necessitatẽ
responsionis euaderes. Sed egostultus adhorã tribui qđ
petebas. ex istimans oblaturũ sponte qđ acceperas. & ñ
ammonitũ reddere qđ debebas A Ñifallor depossi¬
bilia: in nra ẽpotestate ea facere siuelimꝰ Si impossibilia:
nec in hoc reisumus. si ñ facimꝰ qđ implere ñ possumus.
eꝑhoc siue possibilia ds dedit mandata siue impossibi¬
lia: potest homosine peccato ẽẽ si uelit . A. Quesout
patient̃ audias. Nonenĩ de aduersario uictoriã. sed c̃t᷑
mendaciũ quęrimꝰ ueritatẽ Ds̃ possibiles dedit humano
ingenio om̃s artes quippe quas plurimi didicer̃ ut
musicã quȩ & ipsȩ partes philosophiȩ st. medicinã etiã
simul habere ñ possumꝰ. Atq itafit ut qđ in alio aut pͥmũ
aut totũ ẽ.: in alio ex parte uerset᷑. & tam̃ ñ sit in erimine

Expanded text:
sima quaestione, cui pollicitus es te in consequentibus responsima quaestione, cui pollicitus es te in consequentibus responsurum, omnino tacuisti, oblivionem simulans, ut necessitatem responsionis evaderes. Sed ego stultus ad horam tribui, quod petebas, existimans oblaturum sponte quod acceperas, et non admonitum reddere quod debebas. A. Nbilia, in nostra est potestate ea facere si volumus: si impossibilia, nec in hoc rei sumus, si non facimus quod implere non possumus. Ac per hoc sive possibilia dedit Deus mandata, sive impossibilia, potest homo sine peccato esse, si velit. A. Quaeso ut patienter audias; non enim de adversario victoriam, sed contra mendacium quaerimus veritatem. Deus possibiles dedit humano generi omnes artes, quippe quas plurimi didicerunt etiam,simul habere non possumus. Atque ita fit, ut quod in alio aut primum, aut totum est, in alio ex parte versetur: et tamen non sit in crimine,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia in om̃ib .C. Nimius es in una atq eadẽ qua¬
one. ut ꝑsuadere coneris hominẽ uniuersa simul
habere ñ posse: quasi aut muiderit aut ñ potuerit
ds prȩstare imagini & similitudini suȩ. ut in om̃ib su
respondeat creatori A Egone nimius antu q
soluta ꝓponis. & ñ intellegis aliud ẽẽ similitudinẽ. aliud
eqͣlitatẽ illud picturã. hoc eẽ corporis ueritatẽ: Uerus
equus campoꝵ spatia transuolat pictus parieti her&
incursu. Arriani dđi filio ñc̃cedunt. qđ tu omi homini
tribuis. Alii ñ audent ꝑfectũ inxp̃o hominẽ c̃fiteri ne
suscipere in eo hominis peccata cogant᷑. qͥsi potentior sit
creatio creatore. & id ipsũ filius tantũ hominis qđ filius¬
di. Aut igit᷑ ꝓpone alia quib respondeã. aut desine
suꝑbire. & da głãm dõ. C. Immemor es sponsionistuȩ
& dũ argum̃tis argum̃ta codectis ac ꝑscripturarũ latis¬
simos campos infrenis equi libertate bacharis. suꝑfortis¬

Expanded text:
o differat.--C. Nimius es in una atque eadem quaestione, ut persuadere coneris hominem universa simul habere 716 non posse, quasi aut inviderit aut non potuerit Deus praestare imagini et similitudini suae, ut in omnibus respondeat suo Creatori. A. Egone nimius, an tu? qui soluta proponis; et non intelligis aliud esse similitudinem, aliud aequalitatem: illud picturam, hoc esse veritatem. Verus equus camporum spatia transvolat, pictus parieti haeret in curru. Ariani Dei Filio non concedunt, quod tu omni homini tribuis. Alii non audent perfectum in Christo hominem confiteri, ne suscipere in eo hominis peccata cogantur: quasi potentior sit creatio Creatore; et idipsum filius tantum hominis, quod Dei Filius. Aut igitur propone alia, quibus respondeam; aut desine superbire, et da gloriam Deo. C. Immemor es responsionis tuae; et dum argumenta argumentis connectis, ac per Scripturarum latissimos campos, infrenis equi libertate baccharis, super fortis
Abbreviated transcription (Latin):
uł corruant uł p̃t̃uolent. & ad optata ꝑueniant Ele¬
phanti tantȩ molis & gripes in sua grauitate causentus
cur quaternis pedib incedant: cũ muscȩ culicesq &
cetera huiusce animantia sub pennulis senos pedes ha¬
beant. & aliqui uermiculi sint qui tantis pedib scateam
ut innum erabiles simul motꝰ nulla acies cõp̃hendat
Dicat hec martion & om̃s heretici qui creatoris oꝑib illi¬
dunt. urm̃ decretũ hucusq ꝑueni&. ut dũ singula
calũniant᷑: manũ iniciant dõ cur solus dssit. cur in¬
uiderit creaturis ut ñ om̃s eadẽ polleant maiestatt
Qđ lic& ñ dicatis. neq enĩtã insani estis ut aꝑte dore¬
pugnetis : tam̃ aliis uerbis loquimini rem dohominꝰ
supdi uersis intonans gratiis laquit᷑ Diuisiones dona¬
tionũ st̃ ide aut sp̃s. & diuisiones ministerioꝵ. sed¬

Expanded text:
vel corruant, vel praetervolent, et ad optata perveniant. Elevel corruant, vel praetervolent, et ad optata perveniant. Elephanti tantae molis, et gryphes in sua gravitate causentur, cur quaternis pedibus incedant, cum muscae, culicesque, et caetera hujuscemodi animantia sub pennulis senos pedes habeant, et aliqui vermiculi sint, qui tantis pedibus scateant, ut, innumerabiles simul motus, nulla acies comprehendat. Dicat haec Marcion et omnes haeretici, qui Creatoris operibus illudunt. Vestrum decretum hucusque perveniet, ut dum singula calumniantur, manum injiciant Deo, cur solus Deus sit, cur inviderit creaturis, ut non omnes eadem polleant majestate. Quod licet non dicatis neque enim tam insani estis, ut aperte repugnetis Deo, tamen aliis verbis loquimini, rem Dei, homini e Apostolus super diversis intonans gratiis loquitur: Divisiones donationum sunt, idem autem Spiritus; et divisiones ministeriorum s
Abbreviated transcription (Latin):
fectũ meo qđ facere ñ potuit C. Sedsicut ꝑfectus qt
in eo qđ fecit qr facere uoluit. ita & in eo ꝑ qđ imꝑfectis
ẽ qr non fecit ꝑfectũ eẽ potuisse si facere uoluisset
Quis enĩ ñ uult facere qđ ꝑfectũ ẽ Autquis ñ cunctis cup¬
at florere uirtutib Si totũ requiris ab om̃ib tollisren
diuersitatẽ & grãrũ distantiã. & creatoris arti ficẽ uar¬
etatẽ.cuisacro ꝓphota sonat carmine Omia in sapiema
fecisti. Indignet᷑ lucifer quare lunȩ fulgorẽ ñ habeat
luna suꝑsus defectib & labore cansetur cur annuũsde
circulũ singulis mensib expleat. solquerat᷑ qrđ offend
ut lunȩ cursu tardior sit clamemꝰ & nos homuneuli.
quđ causȩ extiterit ut homines & ñ angłi facti simꝰ. qͥu
rationales creaturas ȩquo asserat iure conditas. ut inb
qͣdrigarũ & curruũ decarcerib ex euntes in mediospans

Expanded text:
erfectum in eo, quod facere non potuit. C. Sed sicut perfectus est erfectum in eo, quod facere non potuit. C. Sed sicut perfectus est in eo quod fecit, quia facere voluit, ita et in eo, per quod imperfectus est, quia non fecit, perfectum esse potuisse, si facere voluisset. A. Quis enim non vult facere quod perfectum est? Aut quis non cunctis cupiat florere virtutibus? Si totum requiris ab omnibus, 715 tollis rerum diversitatem, et gratiarum distantiam, et Creatoris artificis varietatem, cujus sacro Propheta sonat carmine: Omnia in sapientia fecisti . Indignetur lucifer, quare fulgorem lunae non habeat. Luna super suis defectibus et labore causetur, cur annum solis circulum singulis mensibus expleat. Sol queratur, quid offenderit ut lunae cursu tardior sit. Clamemus et nos homunculi, quid causae exstiterit, ut homines et non Angeli facti simus: qurationales creaturas aequo asserat jure conditas, ut instar quadrigarum et curruum de carceribus exeuntes, in medio spatio
Abbreviated transcription (Latin):
tate Necesse ẽ enĩ. ut singuli excellant in quibusdã
Et tam̃ hoc qđ legisse te dicis ubi scriptũ sit nescio
gnoras hanc philosophoꝵ eẽ sententiã: R Sed non
apłoꝵ. Neq enĩ mihi curȩ ẽ qiđ aristoteles. sed quid
paulus doceat .C. Obsecrotẽ nonne ia cobus apłs
scribit. qui in uno offenderit eẽ eũ om̃iũ reum:
pse locus se int̃pretat᷑. Non enĩ dixit unde coeperat
disputatio. qui diuitẽ pauperi in honore p̃tulerit :
reuserit adulterii uł homicidii In hoc enĩ delirant
stoici paria contendentes ẽẽ peccatã Sed ita qui dix̃
aũt: factus es trans gressor legis. Leuia enĩ leiib pec
catis. & grauia grauib cõparant᷑. Nec ferula dignum
uitiũ gladio uindicandũ ẽ: nec gladio dignũ scelus
om̃s habeat. hoccerte dabis. in eo qđ potest facere si fecert
ẽt̃ ꝑfectum. A Nontenes quid supra dixerim
T.Quid nã illud est: A Perfectũ eẽ in eo qđ fecit: & imp¬

Expanded text:
tate. Necesse est enim, ut singuli excellant in quibusdam; et tamen hoc quod legisse te dicis, ubi scriptum sit nescio. C. Ignoras hanc Philosophorum esse sententiam? A. Sed non Apostolorum. Neque enim mihi curae est quid Aristoteles, sed quid Paulus doceat. C. Obsecro te, nonne Jacob apostolus scribit , qui in uno offenderit, eum esse omnium reum? A. Ipse locus se interpretatur. Non enim dixit unde coeperat disputatio, qui divitem pauperi in honore praetulerit, reus est adulterii vel homicidii. In hoc enim delirant Stoici, paria contendentes esse peccata. Sed ita: Qui dixiautem, factus es transgressor legis . Levia cum levibus, et gravia cum gravibus comparantur. Nec ferula dignum vitium, gladio vindicandum est; nec gladio dignum scelus, s virtutes habeat; hoc certe dabis, in eo quod potest facere, si fecerit, esse perfectum. A. Non tenes quid supra dixerim? C. Quidnam illud est? A. Perfectum esse in eo quod fecit, et imp
Abbreviated transcription (Latin):
cripta iam ad tesiphontem epła inqua ad int̃¬
rogata respondi crebra fratrum expostulatio
fuit cur promissum opus ultra differrem. in quo
pollicitus sum me ad cunctas eorum qui ΠAΘ CI AÑ¬
p̃dicant questiunculas responsurum. Nulli enim
dubium qui instoicorum & ꝑipateticorum hoc est
ueteris achademiȩ̨ ista contentio sit. quod alii eoꝵ
ad serant ÑE N quas nos ꝑturbationes possumus di¬
cere aegrititudinem. gaudium. spem. timorem era¬
dicare & extirpari posse dem̃tib hominum. Alii frangi
regi atq moderari . & quasi infrenos equos quibusdam
lupatis coerceri quorum sententias. & tullius intus cu¬
lanis disputationibus explicat. & origenes ecclesiasticȩ
ueritati instromatib sius miscere conatur. Vt p̃tereã
EYXITAc̃ uocant quorũ om̃ium ista sententia est.
posse ad ꝑfectionem & non dicam similitudinem sed
aequalitatem dĩ humanã uirtutem &scientiam per¬
uenire. ita ut se ad serant ne in cogitatione quidem

Expanded text:
cripta jam ad Ctesiphontem epistola , in qua ad interrogata respondi, crebra fratrum expostulatio fuit, cur promissum opus ultra differrem, in quo pollicitus sum, me ad cunctas eorum qui ἀπάθειαν praedicant, quaestiunculas responsurum. Nulli enim est dubium, quin Stoicorum et Peripateticorum, hoc est, veteris Academiae ista contentio sit, quod alii eorum asserant πάθη, quas nos perturbationes possumus dicere: aegritudinem, gaudium, spem, timorem eradicari et exstirpari posse de mentibus hominum: alii frangi eas, regi atque moderari, et quasi infrenes equos quibusdam lupatis coerceri. Quorum sententias et Tullius in Tusculanis disputationibus explicat, et Origenes Ecclesiasticae veritati in Stromatibus suis miscere conatur, ut praeteream εὐχίτας vocant; quorum omnium ista sententia est, posse ad perfectionem, et non dicam ad similitudinem, sed aequalitatem Dei humanam virtutem et scientiam pervenire: ita ut asserant se ne cogitatione quid
Abbreviated transcription (Latin):
bris uidet᷑ corpus q̃q & caput ñ eẽ subiectũ Nãq si
unius mebri dolore cruciat᷑. Qđ dico. ita manifestius
fi& Quã dui habemꝰ thesaurũ istũ inuasis fictilibus.
& fragili carne circundam᷑. immo mortali & corrup¬
tibili : beatosnos ẽẽ credimꝰ si insingulis uirtutibus
hoc indutũ fuerit immortalitate. & corruptuiũ incor¬
tunc ds̃ erit om̃ia in om̃ib ut ñsit tantũ in salomone
sapientia. indđ animi mansuetudo. In elia & finees
zelus. in abraham fides. in petro cuidictũ ẽ symonio¬
incunctis sit & in omĩ uirtutũ choro scoꝵ numerus¬
in isto corpusculo ẽ cunctas potest habere uirtutes :¬

Expanded text:
amque si unius membri cruciatur. Quod dico ita manifestius fiet. Quamdiu habemus thesaurum istum in vasis fictilibus, et fragili carne circumdamur, immo mortali et corruptibili, beatos esse nos credimus, si in singulis virtutibus,hoc indutum fuerit immortalitate, et corruptivum hoc incortunc Deus erit omnia in omnibus: ut non sit tantum in Salomone sapientia, in David animi mansuetudo, in Elia et Phinees zelus, in Abraham fides; in Petro, cui dictum est: Simon Jin cunctis sit, et in omni virtutum choro Sin isto corpusculo est, cunctas potest habere virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
&quinq alia sidera quȩ uocant᷑ errant̾ia. diuersis &
cursib & luminib cȩlũ ꝑ agrant. Et innumerabiles
aliestellȩ quas micare in firmam̃to cernimꝰ: in singulis
diuersa st̃ lumina. & tam̃ in suo una quȩq ꝑfecta est.
Ita dũ taxat. ut cõparatione maioris ꝑfectione careat.
ncorpore quoq cuiꝰ mẽbra diuersa st̃: aliud oculus.

Expanded text:
quinque sidera alia, quae vocantur errantia, diversis et cursibus et luminibus coelum peragrant. Innumerabiles sunt aliae stellae, quas micare in firmamento cernimus. In singulis diversa sunt lumina, et tamen in suo unaquaeque perfecta est, ita dumtaxat, ut comparatione majoris, perfectione careat. In corpore quoque, cujus membra diversa sunt, aliud oculus,
Abbreviated transcription (Latin):
loqui. anexperim̃tũ quȩritis eiꝰ qui in me loquitur xp̃i.¬
& tam simplicit̃ fatebat᷑ se ñ eẽ ꝑfectũ : nunc qđ sibi ꝓpͥe
denegabat mittit in turbã. iungitq cũ ceteris & ait. Quotqͦt
gͦ ꝑfecti hoc sapiamus : Sed qua ratione hoc dixerit. expo¬
nit in consequentib: Hoc in qͥt sapiamꝰ qui uolumꝰ scđm
humanȩ fragilitatis modulũ eẽ ꝑfecti: necdũ nos acce¬
pisse. necdũ cõp̃hendisse. necdũ eẽ ꝑfectos. & quia necdũ
ꝑfecti sumꝰ & alit̃ forsitan sapimus quã poscit uera & ꝑ¬
fecta ꝑfectio. siquid alit̃ sapimꝰ & alit̃ intellegimꝰ quãdĩ
hab& scientia: & hoc nobis dñs reuelauit. ut p̃cemur cũ

Expanded text:
loqui: An experimentum quaeritis ejus, qui in me loquitur Chriloqui: An experimentum quaeritis ejus, qui in me loquitur Chri tamen simpliciter fatebatur se non esse perfectum: nunc quod sibi proprie denegabat, mittit in turbam, jungitque se cum caeteris, et ait: Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus. Sed qua ratione hoc dixerit, exponit in sequentibus. Hoc, inquit, sapiamus, qui volumus secundum humanae fragilitatis modulum esse perfecti, necdum nos accepisse, necdum comprehendisse, necdum esse perfectos. Et quia necdum perfecti sumus, et forsitan aliter sapimus, quam poscit vera et perfecta perfectio: si quid aliter sapimus, et aliter intelligimus, quam Dei habet scientia; et hoc nobis Deus revelabit, ut precemur cum
Abbreviated transcription (Latin):
& ad priora te extendi. si quo modo possis occurrere in re¬
surrectione mortuoꝵ & c̃sequi brauiũ suꝑnȩ uocationis
mus : Nos eẽ ꝑfectos. cõp̃hendisse qđ ñ cõp̃hendimus.
accepisse qđ ñ accepimꝰ. eẽ ꝑfectos qui necdũ ꝑfecti sumꝰ:
Q uid gͦ sapimus. immo quid sapere debemꝰ: qui ꝑfecti sumꝰ.
imꝑfectos nos eẽ c̃fiteri & necdũ cõp̃hendisse. nec dum
accepisse : Hȩc ẽ hominis uerasapientia. imꝑfectũ se eẽ
nosse: atq ut ita loquar cunctoꝵ in carnȩ iustoꝵ imꝑfecta
ꝑfectio ẽ. Vnde & in ꝓuerbiis legimus: Ad intellegendã
nistitiã uerã. Nisi enĩ et̃t & falsa iustitia. nunquã đi uera
iustitia diceret᷑. Et in eodẽ apłs loco sequit᷑ & siqͥd aliter
sentitis. & hoc uob̾ ds̃ reuelauit Rem nouã audio. Qui pau¬
lo ante dixerat. ñ qr iam accepi aut iã ꝑfectus sũ. & uas
electionis qui ꝓconfidentia habitantis inse xp̃i audebat

Expanded text:
et ad priora te extendi; si quo modo possis occurrere in reet ad priora te extendi; si quo modo possis occurrere in resurrectione mortubrum, et consequi bravium supernae vocationis. mus, nos esse perfectos? comprehendisse quod non comprehendimus, accepisse quod non accepimus, esse perfectos qui nondum perfecti sumus? Quid ergo sapimus, immo quid sapere debemus qui perfecti non sumus? Imperfectos nos esse confiteri, et necdum comprehendisse, necdum accepisse. HAEC EST hominis vera sapientia, imperfectum esse se nosse: atque, ut ita loquar, cunctorum in carne justorum imperfecta perfectio est. Unde et in Proverbiis legimus: Ad intelligendam justitiam veram . Nisi enim esset et falsa justitia, numquam Dei vera justitia diceretur. Et in eodem Apostoli loco sequitur: Et si quid aliter sentitis et hoc vobis Deus revelabit . Rem novam audio. Qui paulo ante dixerat, Non quia jam accepi, aut jam perfectus sum, 709 et vas electionis, qui pro confidentia habitantis in se Christi audebat
Abbreviated transcription (Latin):
uelauit. & cetera quȩ tescire ñ dubito & nos breuitatis
studio p̃terimꝰ : dicit se necdũ cõp̃hendisse. & nequaquã
eẽ ꝑfectũ: sed instar sagittarii ad ꝓpositũ & ad signũ
minant. ne sagitta ad partẽ declinans alterã : imperitũ
ostendat sagittariũ. & asserit prȩteritoꝵ sẽ semꝑ obli¬
uisci. & ad priora semꝑ extendi: ꝑ quȩ doc& p̃terita ne-¬
glegenda & futura cupienda: ut qđ hodie ꝑfectũ pu¬
tauit : dũ ad meliora & priora extendit᷑ cras imꝑfectũ
fuisse c̃uincat: atq ita ꝑ singulos gradus dũ nunquã
instatione sed semꝑincursue᷑. imꝑfectũ doceat quod
homines putamꝰ ẽẽ ꝑfextũ: solãq ꝑfectionẽ & uerã iustitiã
dĩ tantũ uirtutib coaptandã. Scdn ꝓpositũ inquit per
paule. ignosce mihi quasi homunculo mea uitia c̃fitenti.
si audact̃ in terrogem. Dicis tẽ necdũ accepisse. & necdũ
cõp̃hendisse & necdũ eẽ ꝑfectũ. & p̃teritoꝵ sẽꝑ obliuisci

Expanded text:
et caetera, quae te scire non dubito et nos brevitatis studio praeterimus. Dicit se necdum comprehendisse, et nequaquam esse perfectum, sed instar sagittarii ad propositum et ad signum minant, ne sagitta ad partem declinans alteram, imperitum ostendat sagittarium. Et asserit praeteritorum se semper oblivisci, et ad priora semper extendi: per quae docet praeterita negligenda, et futura cupienda; ut quod hodie perfectum putavit, dum ad meliora et priora extenditur, cras imperfectum fuisse convincat. Atque ita per singulos gradus, dum numquam in statione, sed semper in cursu est, imperfectum doceat, quod homines putabamus esse perfectum: solamque perfectionem et veram justitiam, Dei tantum virtutibus coaptandam. Secundum propositum, inquit, persPaule, ignosce mihi quasi homunculo mea vitia confitenti, si audacter interrogem. Dicis te necdum accepisse, et necdum comprehendisse, et necdum esse perfectum, et praeteritorum semper oblivisci,
Abbreviated transcription (Latin):
apłi locosentias quẽ scribit ad philippenses. Non quia
iam accepi aut iam ꝑfectus sũ: ꝑsequor aut̃ si cõprehen¬
dã in quo & app̃hensus sũ a xp̃o Ers ego necdũ arbitror

Expanded text:
Apostoli loco sentias, quem scribit ad Philippenses: Non quia Apostoli loco sentias, quem scribit ad Philippenses: Non quia jam accepi, aut jam perfectus sim. Persequor autem si comprehendam: in quo apprehensu
Abbreviated transcription (Latin):
Haec argum̃tatio tortuosa ẽ: eccłasticã simplicitatẽ int̃
philosophoꝵ spineta concludens : Quid aristo teli & paulo.
quid platoni & petro : Ut ille enĩ princeps philosophoꝵ
ita hic apłoꝵ fuit. suꝑ quẽ eccła dnĩ stabili mole fundata
est: quȩ nec impetu fluminis. nec ulla tẽpestatẽ c̃cutit᷑
Rethoricaris & dũ mihi obicis philosophiã ad oratorum
castra transcendis: Uerũ audi quid idẽ loquat᷑ orator tuus
Desine cõmunib: locis. domi nobis ista nascuntur
Nulla hic eloquentia ẽ. nullus oratoꝵ tumor qͥuoꝵ diffini¬
tio ẽ. dicere ad ꝑsuadendũ ac cõmodate. sed purã puro
ut sint inculpa qui possibilia ñfecer̃. aut siñ posst̃ fieri.
ñ eos qui impossibilia ñ faciunt. sed illũ qui impossibilia
p̃cepit qđ nefas dictusit. conuinci in iustitiae:
ideo tẽ contra mores tuos uehement̃ eẽ cõmotũ: & ꝓpt̃ea
argum̃ tari desinã. sed parũꝑ tẽ int̃rogabo quid de illo

Expanded text:
Haec argumentatio tortuosa est, Ecclesiasticam simplicitatem inter philosophorum spineta concludens. Quid Aristoteli et Paulo? Quid Platoni et Petro? Ut ille enim princeps philosophorum, ita hic Apostolorum fuit, super quem Ecclesia Domini stabili mole fundata est, quae nec impetu fluminis, nec ulla tempestate concutitur. A. Rhetoricaris, et dum mihi objicis philosophiam, ad Oratorum castra transcendis. Verum audi quid idem dicat Orator tuus: « Desine communibus locis: domi nobis ista nascuntur. » . C. Nulla hic eloquentia est, nullus Oratorum tumor, quorum definitio est, dicere ad persuadendum accommodate, sed puram puro ut sint in culpa qui possibilia non fecerint: aut si non possunt fieri, non eos qui impossibilia non faciunt; sed eum qui impossibilia praecepit, quod nefas dictu sit, convinci injustitiae. A. Video te contra mores tuos vehementer esse commotum, et propterea argumentari desinam. Sed parumper te interrogabo, quid de illo
Abbreviated transcription (Latin):
memorit᷑q dixisti. sed labor tuus & in ultiplex testimo¬
nioꝵ replicatio meȩ parti ꝓficit. Neq enĩ ego hominẽ
dõ cõparo. sed aliis hominib:: quoꝵ collatione qui
studiũ dederit potest ẽẽ ꝑfectus. Ac ꝑhoc quando dic
homo potest eẽ sine peccato si uoluerit: iuxta m̃ surã
hominis ñ iuxta di dicit᷑ maiestatẽ: cuiꝰ cõparatione
biũ ẽ : & uł maiorẽ ẽẽ aliũ uł minorẽ. & tam̃ scđm statum
bonũ certaui. cursũ consũmaui. fidẽ seruaui. decetero
reposita ẽ mihi corona iustitiȩ. quã redd& mihi dñs inill
iustus iudex. ñsolũ aut̃ mihi : sed & om̃ib qui diligunt ad¬
uentũ eiꝰ Iustus erat & timotheus discipulus eiꝰ & imitat
quẽ doc& quid agere debeat. & quẽ ad modũ tenere uirtutẽ
itamus ne unã & eandẽ in utroq fuisse iustitiã. & ñ plus
habere meritoꝵ eũ qui plus om̃ib laborauit: Multȩ man¬
siones apud patrẽ. quia & merita diuersa. Stella abstella

Expanded text:
memoriterque dixisti. Sed labor tuus et multiplex testimoniorum replicatio, meae parti proficit. Neque enim ego hominem Deo comparo, sed aliis hominibus, quorum collatione, qui studium dederit, potest esse perfectus. Ac per hoc quando dicitur, homo potest esse sine peccato si voluerit, juxta mensuram hominis, non juxta Dei dicitur majestatem, bium est: et vel majorem esse alium vel minorem, et tamen secundum statum bonum certavi, cursum consummavi, fidem servavi; de caetero reposita est mihjustus judex: non solum autem mihi, sed et omnibus qui diligunt adventum ejus . Justus erat et Timotheus discipulus ejus et imitator, quem docet quid agere debeat, et quem modum tenere virtutum. Putamusne unam et eamdem in utroque fuisse justitiam, et non plus habere meritorum eum, qui plus omnibus laboravit? Multae mansiones sunt apud Patrem , quia et merita diversa. Stella
Abbreviated transcription (Latin):
non iustificabit᷑ in c̃spectu tuo omĩs uiuens: ad eã iustitiã
quȩ ñ cõparatione sed scientia dĩ dicit᷑ eẽ ꝑfecta: lobqͥ
& Zicharias & elisabeth iusti dictis̃ scđm eã iustitiã. quatꝰ
possit in in iustitia aliquando mutari. & ñ scđm illã quȩ
Hoc ẽ qđ & apłs in alio loco scribit. Et enĩ ñ ẽ glorificatũ
qđ glorificatũ ẽ ꝓpt̃ excellentẽ głãm: qđ ui delic& legs

Expanded text:
justitiam, quae non comparatione, sed Dei scientia, dicitur esse perfecta. Job quoque et Zacharias et Elisabeth justi dicti sunt, secundum eam justitiam, quae possit in injustitiam aliquando mutari, et non secundum illam, quae hoc est quod Apostolus alio loco scribit: Etenim non est glorificatum, quod glorificatum est propter excellentem gloriam , quod videlicet Legis
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ ur̃ cȩlestis ꝑfectꝰ ẽ : & tam̃ apłos ñ fuisse ꝑfectos.
Nondico quid apłifecerint. sed quid xp̃c prȩceperit:
neq culpa imperantis ẽ. sed eoꝵ qui audierunt imꝑiũ:
qđ utiq potuisse fieri ex iustitia eius imꝑabat agnoscit᷑
Pulchre. Nolo gͦ mihi dicas posse hominẽ sine peccato eẽ
amstultũ me putas. ut hoc audeã loquiͦ A Lic& non
loqͣris tam̃ ex ꝓpositione tua ipsa c̃sequentia & rerum
ordine inuitus hoc loqueris. Sienĩ potest eẽ homo
sine peccato qđ apłos ñ potuisse ꝑspicuũ ẽ.: potest homo¬

Expanded text:
ter coelestis perfectus est; et tamen Apostolos non fuisse perfectos. C. Non dico quid Apostoli fecerint, sed quid Christus praeceperit. Neque enim culpa imperantis est, sed eorum qui audierunt imperium, quod utique potuisse fieri ex justitia ejus qui imperabat, agnoscitur. A. Pulchre. Nolo ergo mihi dicas posse hominem sine peccato esse am stultum me putas, ut audeam hoc loqui? A. Licet non loquaris: tamen ex propositione tua, ipsa consequentia et rerum ordine invitus hoc loqueris. Si enim potest esse homo sine peccato, quod Apostolos non fuisse perspicuum est, posset
Abbreviated transcription (Latin):
si uelimus A. Dixi uelle me non peccare.te quoq id
sentire: non dubium. ẽ: quomodo igitur quod uterq
uolumꝰ uterq non possums . c̃. Quia plene ñ uolum
A Da ergo qui maiorũ nr̃orum plene uoluerint apo¬
tuerint: C. Hoc quidem non facile est osten¬
dere. neq enĩ quando dico posse hominem sine peccato¬
ꝙ. si uelit. aliquos fuisse contendo: sed simplicit̃ posse
esse suelit. Alud t̃. namq posse . ẽẽ quod grece dicitur

Expanded text:
si velimus. A. Dixi me velle non peccare, te quoque hoc si velimus. A. Dixi me velle non peccare, te quoque hoc sentire non dubium est. Quomodo ergo quod uterque volumus, uterque non possumus? C. Quia plene non volumus. A. Da ergo qui majorum nostrorum plene voluerint et potuerint. C. Hoc quidem non facile est ostendere. Neque enim quando dico hominem posse esse sine peccato si velit, aliquos fuisse contendo; sed simpliciter posse esse si velit. Aliud namque est esse posse, quod Graece dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
tribus posse & triginta : atq. hoc ordine & trecentis & trib
milibus & quã dui cumq se uoluerit obseruare
A. Dic ergo simplicit᷑ posse hominẽ in ꝑpetuum sine pecis¬
ẽt si uelit possumus ne om̃e quod uolumus .c̃. Nequaqu
neq enim possum quicquid uoluero : sed hoc solum dico¬
posse hominem sine peccato esse si uelit. A. Queso ut
mihi respondeas.: hominem me putas anbeluam :
CSi dete ambigo utrũ homo anbelua sis. ipsã me belus
confitebor . A. S̾ i ergo ut dicis homo sum quomodo cũ
uelim &satis cupiam non peccare delinquo
C. Quia uoluntas in ꝑfecta. ẽ si enĩ uere uelis uera utq
non peccares A. E rgo tu qui me argues non uere cupet
sine peccato es quia uere cupis . C̃. Quasi ego de medi¬
cam. quẽ peccatorem esse confiteor & non de paucis &
meo tuoq uidicio. & ego qui interrogo : & tu qui respon¬
des peccatores sumus: C. Sed possumus non esse.

Expanded text:
tribus, posse et tringinta; atque hoc ordine posse et trecentis, et tribus tribus, posse et tringinta; atque hoc ordine posse et trecentis, et tribus millibus, et quamdiucumque se voluerit abstinere. A. Dic ergo simpliciter posse hominem in perpetuum esse sine peccato si velit. Possumusne omne quod volumus? C. Nequaquam. Neque enim possum quidquid voluero; sed hoc solum dico, hominem sine peccato posse esse, si velit. A. Quaeso ut mihi respondeas. Hominem me putas, an belluam? C. Si de te ambigo, utrum homo, an bellna sis, ipse me bellnam confitebor. A. Si ergo, ut dicis, homo sum, quomodo cum velim, et satis cupiam non peccare, delinquo? C. Quia voluntas imperfecta est. Si enim vere velles, vere utique non peccares. A. Ergo tu qui me arguis non vere cupere, sine peccato es, quia vere cupis? C. Quasi ego de me dicam, quem peccatorem esse confiteor, et non de paucis et meo tuoque judicio, et ego qui interrogo, et tu qui respondes, peccatores sumus. C. Sed possumus non esse
Abbreviated transcription (Latin):
ut contra dm̃ armis linguã tuam: & ineo te liberum probes
si tibi liceat blasphemare uerum suꝑ hoc quid sentias nus
dubium ẽ & p̃stigiȩ confessionis tuae aptissima luce b¬
ruerunt : nunc reuertamur adid unde disserere coepi
dic mihi si tibi uidetur hoc quod cum dĩ adiutorio pau
ante dicebas posse hominem non peccare si uelit. inppemi
dicas anad tempꝰ. & breue .C. Suꝑflua interrogatio et
si enim ad tempus & breue dixero nihil hominus referetur ad
ꝑpetuum. Quicquid enĩ ad breue dederis. hoc concedes
& inꝑpetuum. A. Quid dicas. non satis intellego.
CAn iotam durus es ut manifesta non sentias.¬
A. N on ħe pud& nescire quod nescio : & de quo futura est
disputatio. deb& interuerum q conuenire. quẽ sensum
habeat C. Ego hoc adsero: qui potest se uno die abstine¬
re apeccato posse & altero: qui duob posse & tribus qui

Expanded text:
ut contra Deum armes linguam tuam, et in eo te liberum probes, ut contra Deum armes linguam tuam, et in eo te liberum probes, si tibi liceat blasphemare. Verum super hoc quid sentias, nulli dubium est, et praestigia confessionis tuae apertissima luce claruerunt. Nunc revertamur ad id, unde disserere coepimus. Dic mihi, si tibi videtur, hoc quod cum Dei adjutorio paulo ante dicebas, posse hominem non peccare si velit, in perpetuum dicas, an ad tempus et breve? 701 C. Superflua interrogatio est. Si enim ad tempus et breve dixero: nihilominus referetur ad perpetuum. Quidquid enim ad breve dederis, hoc concedes et in perpetuum. A. Quid dicas, non satis intelligo. C. Itane durus es, ut manifesta non sentiasA. Non me pudet nescire quod nescio. Et de quo futura est disputatio, debet inter utrumque convenire quem sensum habeat. C. Ego hoc assero, qui potest uno die se abstinere a peccato, posse et altero: qui duobus, posse et tribus; qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinere:tq ita fieri ut & in uoluntate nr̃a & incursu
liberum seruetur arbitrium : & in consũmatione uolun¬
tatis. & cursus dĩ cuncta potentiȩ relinquatur: scilic&
nunc mihi scripturarum testimonia replicanda suN:
quomodo ꝑ singula dĩ ascĩs flagitetur auxilium. & in
singulis operib suis illo aduitore & protectore uti
desiderent: lege totum psalterium om̃s scõrũ uoces
nihil erit nisi addm̃ incunctis operibus dep̃catio exͦ
ꝑspicuc ostenditur te aut dĩ negare gr̃am quã tollis
in partibus: aut si in partibus dederis quod nequa quã
te uelle manifestum. ẽ. in nr̃am transire sententiam:
qui sic liberum homini seruamꝰ arbitrium ut dĩ ꝑsingula
& dialecticorum arte descendens: mihi aut̃ nullus au¬
ferre poterit liberi arbitrii potestatem: ne si inoꝑib.
meis ds̃ semꝑ adiutor extiteritꝰnon mihi debetur merces. sedt̃
qui inme oꝑatus. ẽ. A. Eruere liberi arbitrii potestate.

Expanded text:
tinere, atque ita fieri, ut et in voluntate nostra et in cursu, liberum servetur arbitrium, et in consummatione voluntatis et cursus, Dei cuncta potentiae relinquantur. Scilicet nunc mihi Scripturarum testimonia replicanda sunt, quomodo per singula Dei a sanctis flagitetur auxilium et in singulis operibus suis, illo adjutore et protectore uti desiderent. Lege totum Psalterium, omnes sanctorum voces, nihil erit, nisi ad Deum in cunctis operibus deprecatio. Ex quo perspicue ostenditur, te aut Dei negare gratiam, quam tollis in partibus; aut si in partibus dederis, quod nequaquam te velle manifestum est, in nostram sententiam transire, qui sic liberum homini servamus arbitrium, ut Dei per singula et de dialecticorum arte descendens. Mihi autem nullus auferre poterit liberi arbitrii potestatem, ne, si in operibus meis Deus adjutor exstiterit, non mihi debeatur merces, sed ei qui in me operatus est. A. Fruere liberi arbitrii potestate,