comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut r&x & ut pontisex eoꝵ pec cata suis anguinis hostia
mundans regales acerdotiũ eor nominat : ut & regnũ
sperare ꝑpetuum & hostias in maculatae conuersati¬
onis dõ semꝑ offerre meminerint : Gens quoq: sc̃a & po¬
pulus ad quisitionis uocantur: lix ta id quod apłs
paulus prophetiae exponens sententiã dicentir
iustus autẽ m̃s exside uiuit. Quodsi subtraxerit
se non placebit animae meae Nor autem in quit
nonsumus sub tractionis in ꝑditionem sed si deilad
quisitione animae. Et nactib: a postoloꝵ Vlos spr̃ ser
pos uit epis copos regere eclesiam dnĩ : quã ad quisiuit
sanguine suo. Populus ergo ad quisitionir factisumꝰ
insanguine nr̃ i redemptoris : quoderat quondã popu¬
lus irrł redemptus sangiune agnide aegypto: Vinde &
insequentiquoq: uersi culo misticae ueteris recordatꝰ
hystoriae & hanc nouodi populo spiritalit docendĩ¬
nblesuũ luonen: Sicut enĩ hii quide a egoptia ser uitute

Expanded text:
ut rex, et ut pontifex eorum peccata sui sanguinis hostia ut rex, et ut pontifex eorum peccata sui sanguinis hostia mundans, Regale sacerdotium eos nominat, et ut regnum sperare perpetuum et hostias immaculatae conversationis Deo semper offerre meminerint. Gens quoque sancta et populus acquisitionis vocantur juxta id quod apostolus Paulus prophetiae exponens sententiam dicentis: Justus autem meus ex fide vivit. Quod si subtraxerit se non placebit animae meae. Nos autem, inquit, non sumus subtractionis in perditionem, sed fidei in acquisitionem animae. Et in Actibus apostolorum: Vos Spirposuit episcopos regere Ecclesiam Domini quam acquisivit sanguine suo. Populus ergo acquisitionis facti sumus in sanguine nostri Redemptoris, quod erat quondam populus Israel, redemptus sanguine agni de Aegypto. Unde et in sequenti quoque versiculo mystice veteris recordatur historiae, et hac novo Dei populo spiritaliter docet in suum . Sicut enim ii qui de Aegyptia servitute
Abbreviated transcription (Latin):
et ei : uoluntatioptemperent salomone ad testante
quiait dm̃time: & mandata eius obserua hoc ẽ enĩ
om̃is homo. idest inhocnaturaliter factus ẽ omirho¬
mo ut dm̃timens eius mandatis obsecundet Quidã co¬
dices habent in quo & positis̃ : qđ intelligitur iuxta
hoc quod paulus dedõ loquens ait in ipso enĩ uiuimus &
mouemur & sumus Vor autem genurelectum regale sacerdociũ
gens scã populus ad quisitionis: Hoc est laudis testimonium quon¬
dam antiquo dĩ populo ꝑ moysendatum : quod nuncrec¬
te gentib: dat apłr petrus qui uidelicet in xp̃ocredi¬
derunt: Quiuel ut lapis angularis in eam quã inseirł
habuerat salutẽ gentes adunauit: quos genur electũ
uocat propt̃ sidem ut distinguat ab eis quilapidemui¬
uumreprobando factis unt ipsi reprob: Regaleau¬
tẽ sacerdotium : qui illius corpori sunt uniti quirex
summus & sacerdor est uerus regnum suis tribuens

Expanded text:
et ejus voluntati obtemperent, Salomone attestante et ejus voluntati obtemperent, Salomone attestante cum ait: Dominum time et mandata ejus observa, hoc est omnis homo, id est, in hoc naturaliter factus est omnis homo ut Deum timens ejus mandatis obsecundet. Quidam codices habent, in quo et positi. Item quod intelligitur juxta hoc, quod Paulus de Domino loquens ait: In ipso enim et vivimus, et movemur, et sumus. Vos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis. Hoc est, laudis testimonium quondam antiquo Domini populo per Moysen datum, quod nunc recte gentibus dat apostolus Petrus, quia videlicet in Christum crediderunt, qui velut lapis angularis in eam quam in se Israel habuerat salutem gentes adunivit, quos genus electum vocat propter fidem, ut distinguat ab eis qui lapidem vivum reprobando facti sunt ipsi reprobi. Regale autem sacerdotium qui illius corpori sunt uniti qui rex summus et sacerdos est verus, regnum suis tribuens
Abbreviated transcription (Latin):
ait si quis mihiminis trauerit honora ficabit eũ pat
meur Noncredentib: autem : lapis quem reprobauerunt a ed¬
si cantes. Vt sic ut illum reprobauer̃ cum aedisicaren
actus suos uolentes eum infundamento cordir siupo¬
nere ita & ipsi reꝓbentur ab eo in aduentuei: nole¬
te illo tunceos quise reprobauerunt in aedificatio¬
ne accipere domus suȩ quae ẽ incaelis. Et haec
distinctiohomoris credentiũ non credentiũ a uõ
laris duos parietes conlungit : Ita dñs iude o plebẽ¬
lib: addit Et lapis offensionis & petrascandali Hinc & paulurnor in¬
quit praedicamus xpm crucifixum iudeis quidem scanda¬
lum. gentib: autem stultitiam his qui offendunt uerbo neccre¬
dunt inquo et positi sunt : Offendunt ergo qui eo ipso quod uer¬
bum dĩ eos audire contigit offendunt animo dumnolun
credere quđ audiunt Quorum stultitiã & aggerando sub¬
lecit: nec credunt in quo & positi sunt. quii hoc positud
est in hoc ꝑnaturam homines factisunt ut credant dõ

Expanded text:
erit, honorificabit eum Pater meus . Non credentibus autem, lapis quem reprobaverunt aedificantes. Ut sicut illum reprobaverunt cum aedificarent actus suos, nolentes eum in fundamento cordis sui ponere, ita et ipsi reprobentur ab eo in adventu ejus, nolente illo tunc eos qui se reprobaverunt in aedificatione accipere domus suae, quae est in coelis. Et haec distinctio honoris credentium, non credentium autem laris duos parietes conjungit, ita Dominus Judaeorum pleblibus addit: Et lapis offensionis, et petra scandali. Hinc et Paulus: Nos, inquit, praedicavimus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam . His qui offendunt in verbo, nec credunt, in quo et positi sunt. Offendunt ergo qui eo ipso quod verbum Dei audire eos contingit, offendunt animo dum nolunt credere quod audiunt, quorum stultitiam jecit, nec credunt in quo et positi. Sunt qui in hoc positi, id est per naturam homines facti sunt ut credant Deo
Abbreviated transcription (Latin):
tote ꝑstudium bonae conuersationis qualeas intiee¬
editii santes ꝑnaturã in noxiae aetato sgnarimab¬
tia e om̃is & doli simulare inuidere detrahert aliisbu¬
ius modiuitur mancipari omnimo dirignoranter qui
sicut lac inae ternum naturaliter desiderant ut adã¬
lutem crescere atq: ad paneco nedenter ꝑuenireua le¬
ant hta&uor simplicia rudimenta fide primode edesȩ
matris uberib: quaerite hoc est de utriusq: tes tam̃ti
doctorib: quidiuina eloquia uł scripsere uł &iã uiua
uoce uobis praedicant ut bene discendo ꝑueniatis ad
refectionem panis uiui quide caelo descendit hoc ẽ
ꝑsacramenta dominicae in carnationis quib: renati
estis & quib: nutrimini ꝑueniatis ad contemplationẽ
diuinae malestatis. Rationabiles inquit & sine dolo
lacconcupiscite ut in eo crercatis isalutem Praece¬
to concupiscendilac uerbi tangit eor qui audiendas¬
lectioner sacras inuiti& fastidiosi adueniunt ignari
illius sitis & esuriae dequads̃ ait . heatiqui esuriunt

Expanded text:
modo per studium bonae conversationis, quales sunt recensiti infantes per naturam innoxiae aetatis, ignari malitiae et omnis doli, simulare, invidere, detrahere, aliis hujusmodi vitiis mancipari omnimodis ignorantes. Qui sicut lac in aeternum naturaliter desiderant ut ad salutem crescere, atque ad panem comedentes pervenire valeant, ita et vos simplicia rudimenta fidei primo de Ecclesiae matris uberibus quaerite, hoc est, de utriusque testamenti doctoribus qui divina eloquia vel scripsere, vel etiam viva voce vobis praedicant ut bene discendo perveniatis ad refectionem panis vivi qui de coelo descendit, hoc est per sacramenta Dominicae incarnationis quibus renati estis et quibus nutrimini, perveniatis ad contemplationem divinae majestatis. Rationabiles, inquit, et sine dolo lac concupiscite ut in eo crescatis in salutem, praecepto concupiscendi lac lectiones sacras inviti et fastidiosi adveniunt, ignari illius sitis et esuriei de qua Dominus ait: Beati qui esuriunt
Abbreviated transcription (Latin):
pus post resurrectionẽ suam quocũ discipulis c̃uer¬
satus ẽ & illis multi moda ostensione apparuit us¬
que dum ascendit incaelum illis uidentib: ut in e¬
uangelio & inactib: a postoloꝵ legitur. Et hocẽ quđ
Imperio uobis intuendur apparebo: quia tempꝰ
est ut ex pleta dispensatione assumptȩ mortal¬
tatis. cum resurrectionis triumpholam reuer&¬
tar ad pacrem. Haec uero uerba dñi ut dixi illis spe¬
cialiter quiei : resurrectionẽ uidere putuerunt
conueniunt: quae a postolitimc temporis non po¬
tuerunt itellegere : Ethanc illorum ignor antiã
pius magister intellegens. subsequenter secundũ
animae illorum dubitationem respondit. quasi ex¬
positurus quidesset quoddixit modicũ & non uide¬
bitis me & itcrum modicum & uidebiris me. Cognouit
lhĩ quia uolebant eum eum interrogare. et dixit es. De hoc
Iquȩritis hteruos . quia dixi modicum & non uidebitis me &

Expanded text:
pus post resurrectionem, quo cum discipulis converpus post resurrectionem, quo cum discipulis conversatus est, et illis multimoda ostensione apparuit, usque dum ascendit in coelum illis videntibus, ut in Evangelio et in Actibus Apostolorum legitur. Et hoc est, quod imperio, vobis intuendus appareo, quia tempus est, ut expleta dispensatione assumptae mortalitatis, cum resurrectionis triumpho jam revertar ad patrem. Haec vero verba Domini, ut dixi, illis speciatim, qui ejus resurrectionem videre potuerunt conveniunt, quae apostoli tunc temporis non potuerunt intelligere. Et hanc illorum ignorantiam pius magister intelligens, subsequenter secundum animae illorum dubitationem respondit, quasi expositurus quid esset, quod dixit: Modicum et non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Cognovit ergo Jesus quia volebant eum interrogtis me, et
Abbreviated transcription (Latin):
tinetis haec est enigratia inxpoiiũ dnõ nr̃o Haec esterꝗo gra¬
tia apuddm̃ In hoc enimuocatiestir quia & xpr pas sur
est pronobis relinquens uobir exemplum & cet̃r : Notan¬
dum adtentius quam sum me conditionẽ seruo glo¬
rificet quos bene facienter & absq: culꝑa uapulantes
ad ominis crudelib: & in probir initatoreresse domi¬
icae passionis adfirmat. Se Sc̃i eũs sec¬
rum modicum & uidebitisme Ad illos speciali terhaeo
quae dic ta sunt pertinent. quiei: discipula tui prae
dicantir in carne adherere. & post tristitiam passio¬
nis uisa resurrectione &ascensione ei : laetificori
meruerunt. Modicumetiam fuit ab illahora noc¬
tis qua traditus est inͥoram passionirsuae: quod eum
discipuli carnaliter uidebant. Et iterum modicũ
fuit quod clausus hisepulchro tertiadie resurre¬
turus lacuit. & illoꝵ aspectib: uideri non potuit. hoc
est quod ait modicum & non uidebitis me Quoduero
ait iterum modicum & uidebitisme: significattem

Expanded text:
tinetis. Haec est enim gratia in Christo Jesu. Haec est ergo gratia apud Deum; in hoc enim vocati estis quia et Christus passus est pro nobis, relinquens nobis exemplum, etc. Notandum attentius quam summe conditionem servorum glorificet quos bene facientes et absque culpa vapulantes a dominis crudelibus et improbis imitatores esse Dominicae passionis affirmat. Qui enim parum modicum et videbitis me. Ad illos specialiter haec quae dicta sunt pertinent, qui ejus disdicantis in carne adhaerere, et post tristitiam passionis visa resurrectione et ascensione ejus laetificari meruerunt. » Modicum etiam fuit ab illa hora illius noctis qua traditus est, in horam passionis suae, quod eum discipuli carnaliter videbant; et iterum modicum fuit quod clausus in sepulcro, tertia die resurrecturus jacuit, et illorum aspectibus videri non potuit. Hoc est quod ait: Modicum, et non videbitis me; quod vero ait: Iterum modicum, et videbitis me, signifi
Abbreviated transcription (Latin):
pite sp̃m scm̃ sed quia ipso interra posito & corpo¬
raliter conuersante cum eis nonualebantadillũ
erigerementem. adsitienda munera gratiae
caelestis Ascendente autẽ illo ad caelor & illipa¬
riter omne desiderium suum in illo trans fere
bant ideo capacerspr̃ scĩ lamfactierant non
ultrade morte ei : contristati. sedde promissio
osa expositione indiget. quur eundem spm̃ para¬
clitum id est consolatorẽ cognominauerit : qua¬

Expanded text:
pite Spiritum sanctum, sed quia, ipso in terra posito et corpopite Spiritum sanctum, sed quia, ipso in terra posito et corporaliter conversante cum eis, non valebant ad eum erigere mentem, ad sitienda munera gratiae coelestis. Ascendente autem illo ad coelos et illi pariter omne desiderium suum in illo transfebant. Ideo capaces Spiritus sancti jam facti erant, non ultra de morte ejus contristati, sed de promissioosa expositione indiget, cur eumdem Spiritum Paraclitum, id est, consolatorem cognominaverit: qu
Abbreviated transcription (Latin):
ixit ihĩ discipulis suis . Vado ad eumquimisit me & nemo ex uobis
interrogat me quouadis. Significat sic seiturum ad eũ
misit illum : ut nullus interrogaret qđ palã fieriui¬
sucorporis cernerent. Nubs enĩsus cepit eum quan¬
quaesierunt sed oculis deduxerunt. Sed quia ha eolo cu¬
tus sum uobis tristitia in plebitcorur̃m. Videbat utiq:
quidilla sua uerba in eorum cordib: a gerent Spi¬
exterius in xp̃ouidebant. amit ereme tuebam
Sedego ueritatem dico uobis. &xpedit uctus ut ego uadã. Ex¬
pedit ut forma serui ur̃is sub tralatur as pectib:
qua tenus amordiui nitatis aptius urĩs isigatr
mentib: Expedit ut notam uobis formã caelo in¬
feram quatenus malori desiderio illucsur pire¬
tis: Si enĩ non habiero: paraclitur nonuenietaduor S
autem habiero mittam eum aduos. Non quia non pote¬
rat ipse interrapositus darespm̃ dircipulir haec
loquitur cum a ꝑteloquitur quia post resurrec¬
tionem apparens eis insueflauit & diciteis: a co¬

Expanded text:
ixit Jesus discipulis suis: Vado ad eum qui me misit, et nemo ex vobis interrogat: Quo vadis? Significat sic se iturum ad eum qui misit illum, ut nullus interrogaret quod palam fieri visu corporis cernerent. Nubes enim suscepit eum quanquaesierunt, sed oculis deduxerunt. Sed quia haec locutus sum vobis, tristitia implevit cor vestrum. Videbat utique quid illa sua verba in eorum cordibus agerent, spiexterius in Christo videbant amittere metuebant. Sed ego veritatem dico vobis, expedit vobis ut ego vadam. Expedit ut forma servi vestris subtrahatur aspectibus quatenus amor divinitatis aptius vestris infigatur mentibus. Expedit ut notam vobis formam coelo inferam, quatenus per hoc majore desiderio illuc suspiretis. Si enim non abiero, Paraclitus non veniet ad vos; si autem abiero, mittam eum ad vos. Non quia non poterat ipse in terra positus dare Spiritum discipulis, haec loquitur, cum aperte legatur quia post resurrectionem apparens eis insufflavit et dixit eis, Acci
Abbreviated transcription (Latin):
dens hoc isticbeatus petrus praemisit dicens quipeccata
nrã ipse porta uit incorporesuosuꝑlignum. Qui animirũ
lit norredimere uoluit : ut lignum in quopeccata nrã tol¬
lerec pendens inhumerir haberet . ad pastoremergo in¬
quit & iusi tatoremanimarum ur̃arum Pastorẽ uideli¬
cet : quia pascua nobis uitae donat ae ternae : Pascua in
praesenti temporalium prȩstat gratiarum. Visitato¬
remuero animarum nr̃arum: quia uisitauit norori¬
ens ex alto in luminare his qui intenebris & inum bra
mortis sedent. Visitat cotidie ipsam in nobis quãdona¬
uitlucem nedeficiat seruando: Inmo ut crescatiuuan¬
do Quidam codices ipsum grecum habent. apastorẽ
tendens dicitur quianimirum oculid̃ suꝑ lustor &¬

Expanded text:
dens, hoc istic beatus Petrus praemisit, dicens: Quia peccata nostra ipse portavit in corpore suo super lignum. Quia nimirum ita nos redimere voluit, ut lignum in quo peccata nostra tolleret pendens in humeris haberet. Ad pastorem ergo, inquit, et visitatorem animarum vestrarum. Pastorem, videlicet, quia pascua nobis vitae donat aeternae, pascua in praesenti temporalium praestat gratiarum. Visitatorem vero animarum vestrarum, quia visitavit nos Oriens ex alto, ut illuminaret his qui in tenebris et in umbra mortis sedent . Visitat quotidie ipsam in nobis quam donavit lucem, ne deficiat servando, imo ut crescat juvando. Quidam Codices ipsum Graecum habent: Ad pastoretendens dicitur. Quia nimirum oculi Domini super
Abbreviated transcription (Latin):
iciuos quiiab initio mecimestis: potestis prae¬
hcare  uodnostis quodut modon on fociatis
illius sp̃s plenitudo nondum ad ostuobis
hec locucus sum uobis ut nonscandalize¬
mimabs quesi nagogis faciemuos curauit
nimque pius magister futura discipulis
prauorum bella praedicere quominus hac
eosuenieme poss ut turbare solent enim
leuius ferre aduersa quae prescumuo quã
que subito ex desperato superueniunt sicut in
iculan lit teratura legicursere repenimi
casus perti bationis forossimos quos que
in bello miltes fatigare Seduenitora ut¬

Expanded text:
et vos, quia ab initio mecum estis; potestis praedicare quod nostis, quod ut modo non facitis, illius spiritus plenitudo nondum adest vobis. Haec locutus sum vobis, ut non scandalizemini: absque synagogis facient vos. Curavit namque pius magister futura discipulis pravorum bella praedicere, quo minus haec eos venientia possent turbare. Solent enim levius ferri adversa quae praesciuntur, quam quae subito ex desperato superveniunt, sicut in saeculari litteratura legitur: « Saepe repentini casus perturbationis fortissimos quosque in bello milites fatigare solent.
Abbreviated transcription (Latin):
nouit dñs qui sunt eius : Qui & multor diumalecon¬
uersantes sustinet : quos tamen i ouium suarũ nu¬
mero saluandor eẽ praeuidet. Sed conuersi estis nos
ad pastorem & iusitatorem animarum ur̃arum Tangit eun¬
gelicamparabolam: ubipius pastor relictis non¬
ginta nouem ouib: indeserto uenit uisi tare uñã
quae errauerat. Nam quo dib dictum est qđ
hanc inuentam in posuerit in humeror suorgau

Expanded text:
novit Dominus qui sunt ejus, qui et multos diu male connovit Dominus qui sunt ejus, qui et multos diu male conversantes sustinet, quos tamen in ovium suarum numero salvandos esse praevidet? Sed conversi estis nunc ad pastorem et visitatorem animarum vestrarum. Tangit evangelicam parabolam, ubi pius Pastor, relictis nonaginta novem ovibus in deserto, venit visitare unam quae erraverat. Nam quod ibi dictum est, quia hanc inventam imposuerit in humeros suos gau
Abbreviated transcription (Latin):
tuus est xpr̃ adtende quod sequitur : Pelinquens
uobis exemplũ : ut sequamini uestigia eius: exemplũ
tribulationum non deliciarum Contumel¬
arũ: Flagelloꝵ doloꝵ opprobriorum spinar ÷̃ en¬
cis uulnerum mortis In psal mesoriptũ ẽ : prop
uerba labiorum tuo ego custo diuiuias duras : Pns¬
ter quae uerba labiorum dĩ. nisi quib: promit titu
tam aeternam Quipecrata nr̃a ioseꝑtulit in corpore fus
ꝑlignum : ut peccatis mortui iustitia uiuamus. cuius liuor
sanatiestis. Cum supra adseruor specialiter faceret
sermonem nunc generaliter admonet ut &iãdo¬
minis in memoriam reuocet quid ꝓillis dr̃ hĩs sos¬
tinuerit. immototam ec lesiam instruat quidꝓ
eius liberatione suus auctor ꝑtulerit: Nonenĩ¬
ait peccataura: sed &iam seaddito qui peca taique
nr̃a ipsepertulit incorpore suo suꝑ lignum Erics
enimsicut ouererrantes : Quomodo & ouesꝰ dicit &er¬
rantes. cumhii qui ierrore uitam ducunt. aede
potius quam ouium nomine censeantur. nisi quis

Expanded text:
 Attende quod sequitur: Relinquens vobis exemplum, ut sequamini vestigia ejus; exemplum tribulationum, non deliciarum; contumeliarum, flagellorum, dolorum, opprobriorum, spinarum, crucis, vulnerum, mortis. In psalmo scriptum est: Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras. Propter quae verba labiorum Dei, nisi quibus promittit vitam aeternam? Qui peccata nostra ipse pertulit in corpore suo super lignum, ut peccatis mortui justitiae vivamus, cujus morte sanati estis. Cum supra ad servos specialiter faceret sermonem, nunc generaliter admonet, ut etiam Dominis in memoriam revocet, quid pro illis Dominus Deus sustinuerit. Imo totam Ecclesiam instruit, quid pro ejus liberatione suus auctor ait peccata vestra, sed etiam se addito: Qui peccata, inquit, nostra ipse pertulit in corpore suo super lignum. Eratis enim sicut oves errantes. Quomodo et oves dicit et errantes, cum hi qui in errore vitam ducunt, haedorum potius quam ovium nomine censeantur, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
haec discipulis fidom suaeres urrecti¬
onis astruer& deli deut patripro
nobis subplicans quale gonus mortir
promor tabũ uita ꝑtulerit semꝑ ostendat t̃¬
tio : ut sua morteredemptis quã misericorditer sĩ
adluti propositis semꝑ eidem mortis inuocethi¬
dicus Ideoq: misericordias dñi inae ternũ canta¬
Postremo utetiam ꝑsidis hiludicio quã iuste da¬
nentur ostensahiter aliaflagitia etiã uulnerĩ
qua eab eius suscepit cicatrice denuntiet ueli¬
tisimiles aliqui fortis simus lubente suo rege
prococius gentis salute singularicertaminꝰe
desudañsꝰ maltĩs quidem uulnerib: eceptis
hostem tamen hiter ficiat spolia eius diripiat
uictoriam suaegenti reportet et hiterroga¬
tus a medico cuicurandus comititur Itane uelit
curari ut nec uestigia uulnerum ulla reside¬
ant anmagis łta ut cicatrices quidem remanean
de sormitas uero ꝓrsus omnis & foeditas absit
respondeat sepotius ita uelle sanari ut totos alu¬
tis decorisq pristini staturecuperato ꝑpetia

Expanded text:
resurrectionis astruat; deinde, ut Patri pro nobis supplicans, quale genus mortis pro mortalium vita pertulerit, semper ostendat; tertio, ut sua morte redemptis, quam misericorditer sint adjuti, propositis semper ejusdem mortis innovet indiciis: ideoque misericordias Domini in aeternum cantaPostremo ut etiam perfidis in judicio quam juste damnentur, ostensa inter alia flagitia etiam vulnerum quae ab eis suscepit cicatrice denuntiet. Veluti similes aliquis fortissimus, jubente suo Rege, pro totius gentis salute singulari certamine desudans, multis quidem vulneribus exceptis, hostem tamen interficiat, spolia ejus diripiat, victoriam suae genti reportet; et interrogatus a medico, cui curandus committitur, ita ne velit curari ut nec vestigia vulnerum ulla resideant, an magis ita ut cicatrices quidem remaneant, deformitas vero prorsus omnis et feditas absit, respondeat se potius ita velle sanari ut, toto saluti
Abbreviated transcription (Latin):
derunt In hao nimirum sententia norspecialiter sig¬
natisumus qui eum quem carnenon uidimus men¬
teretineus Nos signatis umus: si fidem nram ope¬
rib: sequamur. Ille & enim uere credit: q uiexher¬
cet operando quod credit. Quod autẽ ait beatiqui
non uiderunt &crediderunt: praeceriti tẽporis
usus est uerbo tam quã ille qui quod erat futurũ
insua nouerat praedestinatione lam factum. Sed
his uerbis ꝓprie gentium ut diximus fides desig¬
natur : Muta quidom etalia signa fecitihr̃ inconspectudisc puloꝵ
suorum: quae non sunt soripta in libro hoc Significateuan
gelista plurima fecisse ihm̃ signa & miracula
salutis & prȩdicationis quae non scripta es sent
proptermultitudinem illarum rerum quaeges¬
ta fuerunt abeo haec autem scripta sunt ut credatis : quia

Expanded text:
derunt. In hac nimirum sententia nos specialiter sigderunt. In hac nimirum sententia nos specialiter signati sumus, qui eum quem carne non vidimus, mente retinemus. Nos signati sumus, sed si fidem nostram operibus sequimur. Ille enim vere credit, qui exercet operando quod credit. Quod autem ait: Beati qui me non viderunt et crediderunt. Praeteriti temporis usus est verbo, tanquam ille, qui quod erat futurum in sua noverat praedestinatione jam factum, sed his verbis proprie gentium, ut diximus, fides designatur. Multa quidem et alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum suorum, quae non sunt scripta in gelista plurima fecisse Jesum signa et miracula salutis et praedicationis quae non scripta essent propter multitudinem illarum rerum quae gestae fuerunt ab eo. Haec autem scripta sunt ut credatis quia
Abbreviated transcription (Latin):
rari ut nec uestigia uulnerum ulla resideant. anma¬
qis ita ut cica tricer quidemn remaneant. de formitas
uero ꝓrsus omnis & foeditas absit respondeat sepo¬
tius ita uellesanari ut totosalutis decorisq pristinista¬
tu recuperato ꝑpetua secum tanti circumferat sig¬
na triumphi Sic profecto dñs perpetis obsignum uic¬
toriae. non excepta pronobis uulnera passionis: sed ip¬
sorum cicatrices caelo hferre quam abolere maluit
nec tamen ex his quippiam fidei nrãe rerurrectio¬
nis praeiudicat: De qua ueraci promissione prae
dicitur & capillus de capite ur̃o non peribit Respon
credidisti. Dum ergo uidit thomas. dum palpauit. quur
ei dicitur quia uidistime credidisti᷑ sedaliuduidit
aliud credidit amortali quippe homine : diuinitas
uideri non potuit hominem igitur uidit : &dm̃ confer
qui considerando hominem uerum hunc dm̃ quẽ ui¬
dere non poterat exclamauit : beatiquinon uider̃ & oredi¬

Expanded text:
rari ut nec vestigia vulnerum ulla resideant, an marari ut nec vestigia vulnerum ulla resideant, an magis ita ut cicatrices quidem remaneant, deformitas vero prorsus omnis et feditas absit, respondeat se potius ita velle sanari ut, toto salutis decorisque pristini statu recuperato, perpetua secum tanti circumferat signa triumphi. Sic profecto Dominus perpetis ob signum victoriae non excepta pro nobis vulnera passionis, sed ipsorum cicatrices coelo inferre quam abolere maluit. Nec tamen ex his quidpiam fidei nostrae resurrectionis praejudicat, de qua veraci promissione dicatur, et capillus de capite vestro non peribit. Responcredidisti. Dum ergo vidit Thomas, dum palpavit, cur ei dicitur: Quia vidisti me, credidisti, sed aliud vidit, aliud credidit. A mortali quippe homine divinitas videri non potuit, hominem igitur vidit, et Deum confequi considerando hominem, verum hunc Deum, quem videre non poterat, exclamavit. Beati qui non viderunt et credi
Abbreviated transcription (Latin):
ra facere nequiuerit: sed certȩ dispensationis gra¬
tia quimalus fecit minus facere suꝑ sedit hoc ẽ:
qui mortis regna des truxit signamortis oblitera¬
renoluit. Primo uidelicet : ut ꝑhaec discipulis
sidem suae resurrectionis astrueret. deinde
ut patripronobis supplicans quale genus mortis
sua morte redẽptis quã miseriter sint adluti ꝓposi¬
tis semꝑ eius demmortir innouet indiciis. Ideoq mise¬
ricordias dni in aeternum cantare noncessent: sed
dicant qui redempti sunt ad nõ qm̃ bonus qm̃ in ae ternũ¬
misericordia eius . Postremo ut &iam persidis iniudicio
quam iuste dampnentur ostensa hiter alia flagicia &ĩ ãuul¬
nerum quae ab eis suscepit cica tricedenuntiet: Velutis¬
miler aliquis fortissimus lubente suo rege procotius gen¬
tis salute singularicertamine desudans multis quidẽ
uulnerib: exceptis. hosta tame interficiat. spolia ei :
diripiat uictoriam suae gentire portet : & interroga¬
tus a medi co cuicurandus committitur. Iane uelit cu¬

Expanded text:
nequiverit. Sed certe dispensationis gratia qui majus fecit, minus facere supersedit, hoc est, qui mortis regna destruxit, signa mortis oblitterare noluit. Primo videlicet ut per haec discipulis fidem suae resurrectionis astrueret. Deinde ut patri pro nobis supplicans, quale genus mortis sua morte redemptis quam misericorditer sint adjuti, propositis semper ejusdem mortis innovet indiciis, ideoque misericordias Domini in aeternum cantare non cessent, sed dicant qui redempti sunt a Domino, quoniam bonuejus. Postremo ut etiam perfidis in judicio quam juste damnentur, ostensa inter alia flagitia etiam vulnerum quae ab eis suscepit cicatrice denuntiet. Veluti similes aliquis fortissimus, jubente suo Rege, pro totius gentis salute singulari certamine desudans, multis quidem vulneribus exceptis, hostem tamen interficiat, spolia ejus diripiat, victoriam suae genti reportet; et interrogatus a medico, cui curandus committitur, ita ne velit cu
Abbreviated transcription (Latin):
buit manus ostendit &os tensa suorum uulnerũ ci¬
catrice insidelitatir illius uulnur sanauit : Quid fra¬
tres carissimi quid interhaec animaduertitis Nũ¬
quid iasu gestum creditis: ut electus ille discipulus
sunc de eẽt posthaec ueniens audiret audiens du¬
bitaret. dubitans palparet. palpans crederet
Non hoccasu sed diuina dispensatione gestumẽ
Egitnamq: miro mada suꝑnaclementia ut discipu¬
lus dubitans dum imagis trosuo uulnera palparet
carnis. innobis uulnera sanaret insidelitatis plus
enim nobis insidelitas thomae adfidem: quã fider
credentium discipulorum ꝓsuit : quia dum ille ad
sidem palpando reducitur: nr̃amen romni dubita¬
tone post posita. inside solidatur. Dixeruntergo cialii
discipuli : Vidimus dñm. Ille autem dixiteis Nisi uidero hinanus ei :
sxuram clauorum & mittam digitum in eum in locum clauoꝵ &
ut iohannes non cumillis fuis setunc apostolũtho¬
man cum secundum lucan duo illi quorum unur

Expanded text:
buit, manus ostendit, et ostensa suorum cicatrice vubuit, manus ostendit, et ostensa suorum cicatrice vulnerum, infidelitatis illius vulnus sanavit. Quid, fratres charissimi, quid inter haec animadvertitis? Nunquid casu gestum creditis ut electus ille discipulus tunc deesset, post autem veniens audiret, audiens dubitaret, dubitansnon hoc casu sed divina dispensatione gestum est. Egit namque miro modo superna clementia ut discipulus dubitans dum in magistro suo vulnera palparet carnis, in nobis vulnera sanaret infidelitatis. Plus enim nobis Thomae infidelitas ad fidem, quam fides credentium discipulorum fuit, quia dum ille ad fidem palpando reducitur, nostra mens omni dubitatione postposita in fide solidatur. Dixerunt ergo ei alii discipuli: Vidimus Dominum. Ille autem dixit eis: Nisi videro in manibus ejus fixuram clavorum, et mittam digitum meum in loccit Iohannes non cum illis fuisse tunc apostolum Thomam, cum secundum Lucam duo illi, quorum erat
Abbreviated transcription (Latin):
sps̃ ut diligatur ds̃ Sicut ergo una est caritas & duo prae¬
cepta: itaunur spr& duodata: Priur a consirtented ño in
terra post modum incaelo : quia in proximi amore disci¬
tur qualiter ꝑueniri debeat adamorẽ dĩ Insufflando
signisicauit spm̃ scm̃ nom patris solius solius spm̃ sed etsuũ
Quorum remis eritis peccatã remittuntureis : et quorum retinueritis re¬
b: nrĩs participum suorum peccata dimittit: eoꝵ autẽ
qui non suntei: participes tenet. Ideo postea quã di
sione acdetentione subi ecit. Sciendum uero est : quod
hi qui primum spm scm̃ habuerunt. ut & ipsin nocen¬
ter uiuerent. & in praedicatione quib: dam prodes¬
sent id circohunc postresurrectionem oni patenter
domas autem unus deduodecim quidiciturdi dimus: nonerat cuomeis quan¬
douenit ihs̃: Iste unus discipulus defuit reuersus qđ ges¬
cum est audiuit. audita credererenuit uenit iterũ
dñs & non credenti discipulo latus palpandũ prȩ¬

Expanded text:
itus ut diligatur Deus. Sicut ergo una est charitas et duo praecepta, ita unus Spiritus et duo data. Prius a consistente Domino in terra, postmodum e coelo, quia in proximi amore discitur qualiter pervenire debeat ad amorem Dei. Insufflando significat Spiritum sanctum non Patris solius esse Spiritum, sed et suum. Quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quorum retinueritis, rer in cordibus nostris, participum suorum peccata dimittit; eorum autem qui non sunt ejus participes tenet. Ideo postquam dixit,sione ac detentione subjecit. Sciendum vero est quod hi qui primum Spiritum sanctum habuerunt ut et ipsi innocenter viverent et in praedicatione quibusdam prodessent, idcirco hunc post resurrectionem Domini patenter  profuissent. Thomas autem unus de duodecim, qui dicitur Didymus, non erat cum eis quando venit Jesus. Iste unus discipulus defuit. Reversus quod gestum est audivit, audita credere renuit. Venit iterum Dominus, et non credenti discipulo latus palpandum prae
Abbreviated transcription (Latin):
am. Ali hochi loco inmunditiam specialiter Idola¬
triã intellegere uoluerunt. alii fornicationis h mun¬
ditiam quae fit rum mulierib: cũ masculis. cũ pecudi¬
b: & hr similia. Postremo ut generaliter de omni intelligo¬
res malitia: addidit & abundantiã malitiae. Sic ut eniꝰ
radix iuirens interra uirgulta germinat: sic malitiala¬
tens incorde uitia generat : Inmansue tudine suscipite in situm
uerbum quod potest saluare animas urãs Inmansue tudine hoc
est sine ira & disceptatione suscipite ꝑsidem rectã in ma¬
tepura Insitum a dõ missum & inmentib: nr̃is su ep¬
tum. ut ubi abundauit peccatun suꝑ abunde tgratia
Verbum inquit hoce st uerbum crediuitatis. uerbũ
euangelii Postremo uerbum illud de quo iohanne
ait in principo erat uerbum. & uerbum erat apud
dm̃ & ds̃ erat uerbum: Qui & saluator dicitur : quia

Expanded text:
am. » Alii in hoc loco immunditiam specialiter idololaam. » Alii in hoc loco immunditiam specialiter idololatriam intelligere voluerunt; alii fornicationem immunditiam, quae fit cum mulieribus, cum masculis, cum pecudibus, et his similia. Postremo, ut generaliter de omni intelligeres malitia, addidit: « Et abundantiam malitiae. » Sicut enim radix virens in terra virgulta germinat, sic malitia latens in corde vitia generat. « In mansuetudine suscipite insitum Verbum, quod potest salvare animas vestras. » In mansuetudine, hoc est sine ira et disceptatione suscipite per fidem rectam in mente pura. Insitum, a Deo missum, et in mentibus nostris susceptum: ut ubi abundavit peccatum, superabundet gratia. Verbum, inquit, hoc est verbum credulitatis, verbum Evangelii; postremo, verbum illud de quo Joannes ait: « In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . » Qui et Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
Velocitas enĩ audiendi facit hominẽ docibilẽ tarditas
uero loquendi mansuetum. Et tardur adiram: Quod na¬
tur aliter accidit penitus uetare non potuit tardi¬
tatem interdixit quia lra dilatata noncrescit : Alit̃
tardus adiram Id est secundum legem ueteris ter¬
tamenti aduindictam. Lex enĩ inquit apłus lram
operatur Idest oculum prooculodentem prodente
Ira enĩ uiri iustitiã dĩ nonoperatur Irã uiridicit łrã homi¬
nis qui secundum testamentiue teris usum semꝑ
cupit exhercere uindictam. &ideo nouites tamen¬
ti ubiscriptum est noliresis tere malo non aperatur
iustitiam. Aliter brauiriiustitiã dĩ nono peratur
subhi telligitur iradĩquaebumanodicitur affectu
iustitiam operatur. ut insodomis ipharaone in
aegypto imarirubro & hlpsoir ł populoin deser¬
to Vnde psal mogra phus canit : Iratus est furor edñ¬
turiustitiam. Propter quod abicientes omne hmunditi¬

Expanded text:
Velocitas enim audiendi facit hominem docibilem: tarditas Velocitas enim audiendi facit hominem docibilem: tarditas autem loquendi mansuetum. « Tardus ad iram. » Quod naturaliter accidit, penitus vetare non potuit. Tarditatem interdixit, quia ira dilata decrescit. Aliter. Tardus ad iram, id est, secundum legis Veteris Testamenti ad vindictam: Lex enim, inquit Apostolus, iram operatur , id est, oculum pro oculo, dentem pro dente. Ira enim viri justitiam Dei non operatur. Iram viri dicit iram hominis, quae secundum Testamenti Veteris usum semper cupit exercere vindictam, et ideo Novi Testamenti, ubi scriptum est: Noli resistere malo, non operatur justitiam . Aliter: Ira viri justitiam non operatur, subintelligitur: Ira Dei, quae humano dicitur affectu, justitiam operatur, ut in Sodomis, in Pharaone, in Aegypto, in mari Rubro, et in ipso Israel populo in deserto, unde Psalmographus canit: Iratus est furore Domtur justitiam. « Propter quod abjicientes omnem immunditi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is & origo est luminis. uoluntarie genuitnos Pergra¬
tiam utiq: nonnaturã. Solum enim uerbum est: qđ sub¬
stantialiter & proprie dicitur filius dĩ seteri autem
potestate ab illo accepta uocantur filii Quod quot au¬
tem receperunt eum ait eu angelium dedit eis poter¬
tatem filior disieri Verboueritatis. Veritas dr̃ pater
creaturae eius Initium creaturaerationalis : angeli in
caelo Interra adam In eclesia ueteris testamenti
patriarchae . In ec lesia sanguine x p̃i redempta : a posto¬
lisunt Nam uni eoꝵ dicitur Tuer petrus : & suꝑhanc
petram aedisicabo eclesiammeam. Quam ec lesi c
apos tolus paulus nouam creaturam appellat.
Sit autem omnis homo uelox ad audiendum: tardus ad loquendũ
Sciebat enim apłus eor ad quos epistolas mittebat pri¬
matum uerbi uoluisse tenere & docereplus quã
doceri Ideo ad monet eor humilita tem seruare

Expanded text:
omnis et origo est luminis. Voluntarie genuit nos. Per graomnis et origo est luminis. Voluntarie genuit nos. Per gratiam utique, non naturam, solum enim verbum est, quod substantialiter et proprie dicitur filius Dei. Caeteri autem potestate ab illo accepta vocantur filii, quotquot autem receperunt eum, ait Apostolus, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Verbo veritatis. Veritas Deus pater, creaturae ejus. » Initium creaturae rationalis, angeli in coelo, in terra Adam, in Ecclesia Veteris Testamenti patriarchae, in Ecclesia Christi sanguine redempti apostoli sunt. Nam uni eorum dicitur: « Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . » Quam Ecclesiam apostolus Paulus novam creaturam appellat. « Sit autem omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum. » Sciebat enim apostolus eos ad quos epistolas mittebat, primatum verbi voluisse tenere, et docere plusquam doceri: ideo admonet eos humilitatem servare.
Abbreviated transcription (Latin):
literde omnib: &specialiter de unaquaq: adõdatauir¬
tute intellegi potest. Potest autem & special datũ op¬
timum de continentia matrimonii & donum ꝑfec¬
tum de uirginitate intellegi Nam et in baptis migra¬
tia datum optimum & indationes pr̃ scĩ donumꝑ fectũ
nihil obstat intellegi. descendens a patre luminum. Pat̃
luminum dicitur drꝰ quia abipso sue in uisibiliũ luminũ
ut sunt angeli dequil: i principio dixit dr̃ fiatlux siue
animarum illarum quib: ait ihs̃ uos estir luxmundi seu
iusibilium solis & lunae & stellarum generalit̃om̃a
facta sunt lumina Apud quea nron es tranꝰsmutatio ̃iñ
mutabitur. quidixit egosum quisum Motus & tempus incre¬
mentũ &defectus. omnino diuina non accipit natura.
Necuicissitudinis obumbratio: Non enim dr̃ sicut dies post lucẽ
obum bratur a tenebris quisem ꝑ lixlucir creator

Expanded text:
liter de omnibus, et specialiter de unaquaque a Deo data virliter de omnibus, et specialiter de unaquaque a Deo data virtute intelligi potest. Potest autem et specialiter datum optimum de continentia matrimonii, et donum perfectum de virginitate intelligi. Nam et in baptismi gratia datum optimum, et in datione Spiritus sancti, donum perfectum nihil obstat intelligi. Descendens a patre luminum. Pater luminum dicitur Deus, quia ab ipso sive invisibilium luminum, ut sunt angeli, de quibus in principio dixit Deus: Fiat lux, sive animarum illarum quibus ait Jesus: Vos estis lux mundi. Seu visibilium solis et lunae et stellarum, generaliter omnia facta sunt lumina. Apud quem non est transmutatio. Non enim mutabitur qui dixit: Ego sum qui sum . Motus et tempus, incrementum et defectus, omnino divina non accipit natura. Nec vicissitudinis obumbratio. Non enim dies sicut dies, post lucem obumbratur a tenebris, qui semper lux lucis, creator
Abbreviated transcription (Latin):
cari non potest. Propt̃ abicientes Omnẽ inmunditiã & ab¬
undantiam malitiae : inmansue tudine suscipite insitum uerbũ
Primo &corpus & mente mauitus lubet expurgare
ut digni ex isterepos sint qui uerbum salutis ꝑcipiant
quienĩ prius amalo non potest facere bonũ Omnem
quippeinmunditiam & carnis & animae nuncu¬
pat. Malitia autem propriȩ: ad interioris homi¬
nis prauitatem respicit. Suscipeteh quit hisitũ
uerbum id est uerbum dĩ qđ uris cordib: praedi¬
cando in ponimus. uos discendo suscipite. Vel certe
ita sentiendum Verbum quod nobir indie redempti¬
onis insitum est qm̃ uoluntarie genuit nor ds̃. iã
nunc ꝑfectius suscipite &iam operib: iplendo quod
lam inminis terio tenetis. Quod potest saluare animasuras
etiam siin corpore temptationes patiaminr uł a ꝑ¬
sidis morte consumemini : Iteo alia x positio Omne da¬
tum optimum &omnedonum ꝑfectum desursum est. Et genera¬

Expanded text:
tari non potest. Propter quod abjicientes omnem immunditiam et abtari non potest. Propter quod abjicientes omnem immunditiam et abundantiam malitiae, in mansuetudine suscepistis insitum verbum. Prius et corpus et mentem a vitiis jubet expurgare, ut digni existere possint, qui verbum salutis percipiant. Qui enim non declinat prius a malo, non potest facere bonum. Omnem quippe immunditiam et carnis et animae nuncupat. Malitia autem proprie ad interioris hominis pravitatem rverbum, id est, verbum Dei, quod vestris cordibus, praedicando imponimus, vos discendo suscipite, vel certe ita sentiendum. Verbum quod nobis in die redemptionis insitum est, quo voluntarie genuit nos Deus, jam nunc perfectius suscipite, etiam operibus implendo, quod jam in mysterio tenetis. Quod potest salvare animas vestras. Et jam si in corpore tentationes patiamini, vel a perfidis morte consummamini. ALIA EXPOSITIO. Omne datum optimum et omne donum perfectum desursum est, et genera
Abbreviated transcription (Latin):
nita tem nr̃i uultus in austeritatem uertamus
sedcerta exis tente ratione. VUerbigratia Sia¬
liter corrigi proximos maxime qui nobis com¬
mis si sunt nom posse cernamus : seueritatẽ erga
eos uerbi uele tiam iudicui districtionis exhibeamus Se¬
rahumana patitur statunrã e mentir sereno credo
sinees samuhel haelias & petrus tardifuerunt adirami
et tamen peccantes uel uerbo uel gladioperimerunt
Sedet moysercum es set urmitis simur exiuit aphara¬
one quem in corrigibi lem uidit iratur nimir commi¬
natus ei poenã quam opereparauit: Iraem̃ uiri iusti tiã
dĩ nonoperatur Facilis est sensus : quia qui bracundiae
uitio selin cautus sublugat. &si hominib: iustus ap¬
paret . diuino ex amine non dionꝑ fec telustus est
uerum aliud potest intellegi quod adnõ dictum est tu
autẽ d̃e uirtutum cu tranquillitate iudicas : Qua¬
lis cumq: ludicat homo amissamentis tranquillita
diuini examinis in quã ꝑturbatio cadere nescit ini¬

Expanded text:
nitatem nostri vultus in austeritatem vertamus, nitatem nostri vultus in austeritatem vertamus, sed certa existente ratione, verbi gratia, si aliter corrigi proximos maxime qui nobis commissi sunt, non posse cernamus, severitatem erga eos verbi, vel etiam judicium districtionis exhibeamus,ra humana patitur statu nostrae mentis sereno. Credo, Phinees, Samuel, Elias, et Petrus, tardi fuerunt ad iram, et tamen peccantes, vel verbo, vel gladio peremerunt. Sed et Moses, cum esset vir mitissimus, exivit a Pharaone, quem incorrigibilem vidit, iratus nimis, comminatus ei poenam quam et opere patravit. Ira enim viri justitiam Dei non operatur. Facilis est svitio se incautus subjugat, etsi hominibus justus apparet, in divino tamen examine nondum perfecte justus est. Verum altius potest intelligi, quia de Domino dictum est: Tu autem, Domine virtutum, cum tranquillitate judicas . Qualiscunque judex homo amissa mentis tranquillitatitiam tamen divini examinis in quam perturbatio cadere nescit, imi
Abbreviated transcription (Latin):
gis trum ueritatis humilis auditor inquirat ed nt̃
agendum: suam sautissi melinguam non solũ ab oti¬
osis sermonib: coherceat uerum & ipsequã nuꝑ
didicit ueritatem praedicandam contineat hinc
salomonde dis tantia temporum scribens: ait tẽ¬
pustacendi tempus loquendi hinc pitagoricina¬
turalis scientiae magis terio praediti: auditorer
suor ꝑ quinquennium iubent silere & sic demũ
praedicare ꝑmittunt. Et tardus adirã. Quia matu¬
ritas sapientiae: non nisi tranquilla mente ꝑcipi¬
tur. Scriptum est enĩ quia ira hsinu stulti requi¬
escit: Non lta uel ocitatem Iraeuetat. ut hui: tar¬
ditatem ad probet. sed hoc potiur ad monet utei :
hora ꝑ turbationis aclitium nen obislrȩ subripiat
caueamus aut si forte subripuerit: Intraoris
septa ei : cohibeamus impetum. & ex acidđora
discriminis liberius eam ad itegrum anrocor
nor es se praecipit ut non quarlibet obcausas sere¬

Expanded text:
gistrum veritatis humilis auditor inquirat, et inter gistrum veritatis humilis auditor inquirat, et inter agendum suam cautissime linguam, non solum ab otiosis sermonibus coerceat, verum et ab ipsa, quam nuper didicit veritate praedicanda contineat. Hinc Salomon de distantia temporum scribens, ait: Tempus tacendi, et tempus loquendi . Hinc Pythagorici, naturalis scientiae magisterio praediti, auditores suos per quinquennium jubent silere, et sic demum praedicare permittunt. Et tardus ad iram. Quia maturitas sapientiae, non nisi tranquilla mente percipitur. Scriptum est enim, quia ira in sinu stulti requiescit . Non autem ita velocitatem irae vetat, ut hujus tarditatem approbet, sed hoc potius admonet, ut et hora perturbationis ac litium, ne nobis ira subrepat caveamus. Aut si forte subrepserit, intra oris septa ejus cohibeamus impetum, ut exacta hora discriminis liberius eam ad integrum a cordenos esse praecipit, ut non quaslibet ob causas sere
Abbreviated transcription (Latin):
puta remus quod ipse ideo principatum quendam increa¬
turim̃ nobis hac adoptione concessumos tendit horet¬
enm uersiculos quidamlta transtulit. Volens genuit
nos uerbo ueritatis ut simus primitiae creaturarũsi:
id est ut cȩteris quas cernimus creaturis simus meli¬
ores Primitiarnamq: frugũ uł animantuon dnõ¬
consecrarilex prȩcipit. Primitiar auri& argenti ad
opus tabernaculi ius sit conferri idest optimaquȩq
inmetallis Et deantiquo dĩ populo dixit prophȩta
a uobis ipsir habiustis aduitia labi ad nõ autẽ uor in¬
lus trari nonurã praemirsigne sed suꝑnagratia
uos preueniente contigit. Sic autem omir homo uelox
hinc audicorem moralib: instruit praeceptis & recte
primo admone÷ durem quemq: citius ac comodare
docenti sero autem os addocendum aperire Quã
stultum est quẽ libet quae ipse non didicerat alus uel¬
leprȩdicare : Quiergosapientiam diligit. primo
ut supra ad monet hancadõ postulet. De hincma¬

Expanded text:
putaremus quod ipse est, ideo principatum quemdam creaturae nobis hac adoptione concessum ostendit. Hos etenim versiculos quidam ita transtulit: volens genuit nos verbo veritatis ut simus primitiae creaturarum ejus, id est, ut caeteris quas cernimus creaturis simus meliores. Primitias namque frugum et animantium consecrari lex praecipit, primitias auri et argenti ad opus tabernaculi jussit conferri, id est, optima quaeque in metallis; et de antiquo Dei populo dixit propheta Ja vobis ipsis habuistis ad vitia labi, a Domino autem vos illustrari, non vestra promissione, sed superna gratia vos praeveniente contigit. Sit autem omnis homo velox Hinc auditorem moralibus instituit praeceptis, et recte primo admonet, aurem quemque citius accommodare docenti, sero autem os ad docendum aperire, quod stultum est, quemlibet quae ipse non didicerat, aliis velle praedicare. Qui ergo sapientiam diligit, primo ut supra admonuit, hanc a Deo postulet. Dehinc ma
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo gentium intrar & sic & om̃r isrł saluus fera
Et uidit & credidit Qud rgouidit & quicredidit Vidit lin¬
te amina posita & credidu quod mulier dixe rat demom̃¬
tum dñm fuisse sublatum adhuc enim ⁊ enobraeant inmo¬
numento idest ininontib: illorum Ioeo seguitear Et dixit
iendum enim scieant scripturas quia oporteret eum a mortur resur¬
gere abierunt ergo iterum discipuliad semet ipsos id
est ubi habitabant &unde ad manumentũ cucurre

Expanded text:
plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret. plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret. Et vidit et credidit. Quid ergo vidit et quid credidit? Vidit linteamina posita, et credidit quod mulier dixerat, de monumento Dominum fuisse sublatum. Adhuc enim tenebrae erant in monumento, id est, in mentibus illorum, ideo sequitur, et dixit: Nondum enim sciebant Scripturas, quia oporteret eum a mortuis resurgere. Abierunt ergo iterum discipuli ad semetipsos, id est, ubi habitabant, et unde ad monumentum cucurre