comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quibi adpro merendam sospitatem sidicio mentis erigcunte
de quib in &ne sapientie laude dicitur gobri& ateot enim
esa tient ia mdoc& & iustieiam &us tutem. quib atilius nibilost̃
iuita bominibus: quas non nulli uersis nominibus pridentĩt
fortitudinem. temperantiam & iusticiam nuncupant
& cumnon possent offerre eum ibliprȩ turl
nud auer unt tectum ubierat: Desiderant para¬
liticum xp̃o offerre s& turba interpositio ab om̃i paste
recluduntur : quia sepȩ anima post infimi torporis desidiam
addm̃ resipiscens supernȩ qua gratiae remedio cupiensin nouari
priscȩ consu&udinis obstaculo r&ardatur: Sepeinter ipas
orationes secr&ȩ dulcedines & quasi suaue cumdño conloqui¬
um turba cogitationum in terueniens: aciem mentis nex p̃s
uideatur im̃pedit & quid inter hȩc agendum nonutiq
in infimis exterius quaturba tumultu antur remanendum
sed tectum domus in qua xp̃s doc& ascendendum : id est sacrȩ
scripturae sublimitas est app&enda. lexquae dñi cum

Expanded text:
quibus ad promerendam sospitatem fiducia mentis erigitur, de quibus in aeternae sapientiae laude dicitur: sobrietatem enim et sapientiaulli diversis nominibus prudentiam, fortitudinem, temperantiam et justitiam nuncupant. Et cum non possent offerre eum illi prae turba, nudaverunt tectum ubi erat. Desiderant paralyticum Christo offerre, sed turba interposita ab omni parte intercluduntur, quia saepe anima post infirmi corporis desidiam ad Deum resipiscens, supernaeque gratiae remedio cupiens innovari, priscae consuetudinis obstaculo retardatur. Saepe inter ipsas orationis secretae dulcedines, et quasi suave cum Domino colloquium, turba cogitationum interveniens aciem mentis ne Christus videatur impedit. Et quid inter haec agendum? Non utique in infimis exterius qua turbae tumultuantur remanendum, sed tectum domus in qua Christus docet ascendendum, id est sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum
Abbreviated transcription (Latin):
& uirtutes tales quae ꝑ manus eius efficiuntur.
atriã eius natara dicit : in qua erat nutritus sec quanta
nazarenorũ cacitas. quieũ quẽ in uerbis factisq ipsius
simens ñ leua fuis& xp̃m cognos cere poterant : obsolã gene¬
ris noticiã c̃ tẽpnant : Sapienciã autẽ addoctrinã uirtutes re¬
ferunt alsanitates & miracula quae faciebat : quaȩ solertiac
pulera distantia cõmemorat apostłs dicens: iudei signape¬
tunt & greci sapientiã quae runt : nos autẽ p̃dicam : xp̃m
cruci fixa iudeis quidẽ scandalũ. gentib aut̃ stulticiã.
ipsis uero uocatis iudaeis & grȩcis xpmđi uirtutẽ &đisa¬

Expanded text:
et virtutes tales quae per manus ejus efficiuntur? et virtutes tales quae per manus ejus efficiuntur? Patriam ejus Nazareth dicit, in qua erat nutritus. Sed quanta Nazarenorum caecitas, qui eum quem in verbis factisque ipsius, si mens non leva fuisset, Christum cognoscere poterant, ob solam generis notitiam contemnant. Sapientiam autem ad doctrinam, virtutem referunt ad sanitates et miracula, quae faciebat. Quae solerti ac pulchra distantia commemorat Apostolus dicens: Judaei signa petunt et Graeci sapientiam quaerunt, nos autem praedicamus Christum crucifixum, Iudaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam, ipsis uero uocatis, Iudaeis et Graecis, Christum dei
Abbreviated transcription (Latin):
coeg& reme dio: Leui autẽ peccata leuiori & secre ta queunt
penitentia deleri: puella indomo iacens paucis arbit ris&
Surgit. eisdẽ que uehem̃t᷑ utnemini id mani festent p̾cipitur
luuenis extrac portã turba multa comitante atq intuente
Suscitatur: Lazarus demonito uocatus intantũ populis in no¬
tuit. ut obeorũ qui uidere testi moniũ plurimȩ dñot᷑be
cũ palmis occurrerent. & multi ꝓpt̃ illãhabirent ex iudeis
& crederent in ihm̃: quartũ uero mortuã nuntiante discipulo
elñs audiuit : Sed quia quip eiꝰ excitacione p̃carent᷑ uiui de¬
fueroent: dimitte inquit ut mortui sepeliant mortuos suos.
Nidest mali malos noxiis laudib graocuent: & quiñ ad est iustus
Iqui corripiat inmiseri cordia oleũ pec catoris inpinguexcaput
illum discipuli sui: & facto sabbato: cepit insy nagoga docere: &
multi audiẽtes: admirabant᷑ indoctrina eius dicentes un¬
de huic hac om̃aͤ & quae est sapientia quae data est illi.

Expanded text:
co eget remedio, levia autem peccata leviori et secreta queunt poenitentia deleri: puella in domo jacens paucis arbitris exsurgit, eisdemque vehementer, ut nemini manifestent, praecipitur; juvenis extra portam, turba multa comitante atque intuente, suscitatur ; Lazarus de monumento vocatus in tantum populis innotuit, ut, ob eorum qui videre testimonium, plurimae Domino turbae cum palmis occurrerent, et multi propter illum abirent ex Judaeis et crederent in Jesum; quartum vero mortuum, nuntiante discipulo, Dominus audivit, sed quia qui pro ejus excitatione precarentur vivi defuerant: Dimitte, inquit, ut mortui sepeliant mortuos suos , id est, mali malos noxiis laudibus gravent: et quia non adest justus qui corripiat in misericordia, oleum peccatoris impinguet caput  facto sabbato coepit in synagoga docere. Et multi audientes admirabantur in doctrina ejus dicentes: Unde huic haec omnia? Et quae est sapientia quae data est illi,
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalia ꝓphaetarũ uerba carnalit̃ accipientes quae illi decor¬
dis & operis castigatione praecipopiebant dicentes lauamini
mundi estote. &mundamini quifertis uasa dñi : isti de corpore
Solum lauando seruabant: Frustra autem pharisaei. frustra
om̃s iudei lauant manus & a forobaptizantur quam̃ diu con¬
tempnunt fonte saluatoris ab lui: Inuanũ baptis mata seruant
uasorũ quicordiũ suorũ & corporum eluere sordes neglegunt ÷
Cũ tertum sit moysen & prophatas quiuasa popali dĩ uel aquis
dilui ueligne purgari uel oleo scĩ ficari quacũq exousa ius¬
serunt non iti hoc materialium rerum emundationsm
sed mentiũ potius & operum castigationẽ ac scĩ moniã atq
animarum nobis mandare salutẽ.
ET INTERROCABANT

Expanded text:
spiritalia prophetarum verba carnaliter accipientes, quae illi de cordis et operis castigatione praecipiebant, dicentes: Lavamini, mundi estote, et mundamini, qui fertis vasa Domini , isti de corpore solummodo lavando servabant. Frustra autem Pharisaei, frustra omnes Judaei lavant manus, et a foro baptizantur, quandiu contemnunt fonte Salvatoris ablui. In vanum baptismata servant vasorum, qui cordium suorum et corporum eluere sordes negligunt: cum certum sit Moysen, et prophetas qui vasa populi Dei vel aquis dilui, vel igne purgari, vel oleo sanctificari quacunque ex causa jusserunt, non in hoc materialium rerum emundationem, sed mentium potius et operum castigationem ac sanctimoniam, atque animarum nobis mandare salutem. Et interrogabant
Abbreviated transcription (Latin):
quia differente iudea gentilitas c̃ fluxit ad xp̃m. aelq: int̃na
uitaxe my steria quanto fide uicitior tanto m̃te capacior hausit
iuxta qđ psalmus ait : acce dite ad eum. & in lumin amini
Eo dicunt es: ecce matentua & PRatres tiif ors¬

Expanded text:
quia differente Judaea gentilitas confluxit ad Christum, atque interna quia differente Judaea gentilitas confluxit ad Christum, atque interna vitae mysteria quanto fide vicinior, tanto mente capacior hausit. Juxta quod Psalmista ait, Accedite ad eum, et illuminamini . Et dicunt ei: Ecce mater tua et fratres t
Abbreviated transcription (Latin):
ratres dñ mnon filu beatȩ semꝑ iurginis mariae iux ta
helui deu
necfilii ioseph & alia uxore iuxta quos dimpicanđ
sed ecum potius intelle gendis essecognati : Sane qđ dñs ad matr̃e frce¬
tres querogatus ab officio uerbi dissimulat egredi ñ maternȩ resicat
obsequia pi&atis cuius prȩceptum est honora patremtuum & ma¬
trẽ : sec paternis semis terus amplius quam ternis deberemonstrat
affatib: idem nobis xemplo qđ uerbo cõmendans cum ait: quiamat
patrem autmatrẽ plus quãme : ñ est me dignus : Non in iuriose froc¬
tres contempnit : sed opus spiritale carnis cognatione p̃ferens
religiosiorem cadiũ copulã doc&esse quã corporum: Mystice
autẽ mater & fratres iħu sinagoga & cuius carne ẽ editus & po¬
pulus est ui daeorum : qui saluatore intus docente uenientes
intrare nequeunt : cuius spirit᷑alit̃ intellegere dicta
neglegunt : preoccupans enĩ turba eius ingreditur domũ
eius auscultatur se nonib: ut᷑ uange lista mattheus declarat :

Expanded text:
juxta Helvidium, nec filii Joseph ex alia uxore, juxta quosdam, putandi, sed eorum potius intelligendi sunt esse cognati. Sane quod Dominus ad matrem fratresque rogatus, ab officio verbi dissimulat egredi, non maternae refutat obsequia pietatis, cujus praeceptum est, Honora patrem tuum et matrem, sed paternis se mysteriis amplius quam maternis debere monstrat affectibus: idem nobis exemplo quod verbo commendans, cum ait, Qui amat patrem aut matrem plusquam me, non est me dignus . Non injuriose fratres contemnit, sed opus spiritale carnis cognationi praeferens, religiosiorem cordium copulam docet esse quam corporum. Mystice autem mater et fratres Jesu, Synagoga, ex cujus carne est editus, et populus est Judaeorum, qui Salvatore intus docente, venientes intrare nequeunt: cujus spiritaliter intelligere dicta negligunt. Praeoccupans enim turba, ejus ingreditur domum, ejus auscultatura sermonibus, ut evangelista Matthaeus declarat:
Abbreviated transcription (Latin):
designatur. qđ uiã scłi p̃sentis alit incoldmes transire
nequimus: nisi nos gratia redemptoris nr̃i alim̃tosui
uerbi refici&: hoc uero trpicae int̾ hanc refectionẽ
& illã quinq panũ ac duorũ pis ciũ distat. qđ ibi littera
ueteris instrumditi spiritali gratia plena eẽ signata est.
hic autẽ noui ueritas ac gratia testam̃ti fide lib minis¬
tranda monstrata est: sane utraq refectio in monte ca
lebrata estꝰ ut alior it euangelistarũ narratio declarat.
quia utriusq scriptura testa mͦ ti recte intellecta altitudinẽ nobis
cȩlestium & preceptorum mandat & praemionũ. utraq: altitudi¬
nem xp̃i quiest mons domꝰdm̃ inuestice montium consona uoce
praedicat: quienim edificatam superse ciuitatem siuedo mũdñi id est
ecclesiam in altabonorũ extollit operum. &cuntis manifestamgentib
exhib& : ipse hanc ab infimis delectationib: abstractam panȩ calireficiti
atq: ad app&itum supernȩ suauitatis dato pignore cibis pritalis
accendit

Expanded text:
designatur, quod viam saeculi praesentis aliter incolumes transire nequimus, nisi nos gratia redemptoris nostri alimento sui verbi reficiat. Hoc vero typice inter hanc refectionem, et illam quinque panum ac duorum piscium distat, quod ibi littera Veteris Testamenti spirituali gratia plena esse signata est, hic autem Novi veritas ac gratia Testamenti, fidelibus ministranda monslebrata est, ut aliorum evangelistarum narratio declarat, quia utriusque Scriptura Testamenti recte intellecta altitudinem nobis coelestium et praeceptorum mandat et praemiorum: utraque altitudinem Christi, qui est mons domus Domini in vertice montium consona voce praedicat. Qui enim aedificatam super se civitatem sive domum Domini, id est, Ecclesiam in altum bonorum extollit operum, et cunctis manifestam gentibus exhibet, ipse hanc ab infimis delectationibus abstractam pane coeli reficit, atque ad appetitum supernae suavitatis dato pignore cibi spiritalis accendit.
Abbreviated transcription (Latin):
tore nr̃o distineta operatio diuinitatis & humanitatis.
adq error euthic&is qui unã tantũ in xp̃o operationẽ
dogmatizare p̃ sumit ꝓcul axp̃i anis finib expellendus:
quis enĩ non uideat hoc qđ suꝑ turbã miser&ur dñs ne
uł in edia uł uiȩ longioris labore deficiat ceffectũ esse

Expanded text:
ncta operatio divinitatis et humanitatis: atque error Eutychetis, qui unam tantum in Christo operationem dogmatizare praesumit, procul a Christianis finibus expellendus. Quis enim non videat hoc quod super turbam miseretur Dominus, ne vel inedia vel viae longioris labore deficiat, aff
Abbreviated transcription (Latin):
postquãtestio orauerat. &a postolonũ timorẽ sequentaȩ paenitentiaim¬
p&ra uerat corrigendũ securꝰ depassione sua pergit ad ꝑsecutores
& ultrose interficiendũ p̃b& dicit que discipulis : Surgite camꝰ
eccequim & rad& ꝓpeest : Nenuos inueniant quasit imentes &rdrac¬
tantes ultro ꝑgamꝰ ad mortẽ : ut confidentiã & gaudũ passuri uideanT
ñpudens quidẽ & scelȩrata confidentia magistrũ uocare& osculũ
eungerere quẽ tradebat: tam̃ adhuc aliquidhab& deuerecuridia
discipuli : cũ neum palam tradidit ꝑsecutoribus. sed ꝑsignũ osculi
Suscepit aut̃ dñs̃ osculũ traditoris ñ quo simulare nosdoceat : sed nep¬

Expanded text:
ertio oraverat, et apostolorum timorem, sequente poenitentia, imperaverat corrigendum, securus de passione sua pergit ad persecutores, et ultro se interficiendum praebet, dixitque discipulis: Surgite, eamus. Ecce qui me tradet, prope est. Non nos inveniat quasi timentes et retractantes, ultro pergamus ad mortem, ut confidentiam et gaudium passuri videant. Impudens quidem et scelerata confidentia, magistrum vocare, et osculum ei ingerere, quem tradebat. Tamen adhuc aliquid habet de verecundia discipuli, cum non eum palam tradidit persecutoribus, sed per signum osculi. Suscepit autem Dominus osculum traditoris
Abbreviated transcription (Latin):
onuelut inscius nomen inqurit sed
ut confessa publice peste quã furens tolerabat uistus curantis
gratior emicar&: Sed & nr̃i temporis sacerdotes quiper
exorcismi gratiam demones eicere norunt solent dicere
patientes non aliter ualere curari : nisi quantũ sapere possunt
omne qđ ab inmundis spiritib: uisu auditu gustutactu uelalio quo¬
lib& corporis autanimi sensu uigilantes dormientes uepes tulerint
consitendo patenter exponant: Quod uero dicebat sp̃s. legio nomen¬
mihiest quia multi sumꝰ: significat populũ gentium nonuni cuilib&
sed innumeris acdiuersis ido latriae cultib essemantipatum
cui contrascriptum est quod multitudinis credentium erat cor
& anima una : Vndebene in babrlones constructione lin¬
guarũ unitas per spm̃ suꝑbiae scissa : in hierd solima ẽ ꝑgratiã
scĩ sps linguarum uari&as adunata : & illa confusio. hȩc uisio
pacis interpr&at᷑: quia uidelic& electos inplurib linguis &

Expanded text:
on velut inscius nomen inquirit, sed ut confessa publice peste quam furens tolerabat, virtus curantis gratior emicaret. Sed et nostri temporis sacerdotes, qui per exorcismi gratiam daemones ejicere norunt solent dicere, patientes non aliter valere curari, nisi quantum sapere possunt, omne quod ab immundis spiritibus, visu, auditu, gustu, tactu et alio quolibet corporis aut animi sensu vigilantes, dormientesve pertulerunt confitendo patenter exponant. Quod vero dicebat spmihi est, quia multi sumus, significat populum gentium non uni cuilibet, sed innumeris ac diversis idololatriae cultibus esse mancipatum. Cui contra scriptum est, quod multitudinis credentium erat cor unum, et anima una . Unde bene in Babylonis constructione linguarum unitas per spiritum superbiae scissa, in Jerosolyma est per gratiam sancti linguarum varietas adunata. Et illa confusio, haec visio pacis interpretatur, quia videlicet electos in pluribus linguis et
Abbreviated transcription (Latin):
ostis humanȩ salutis
non exiguũ sibiducit essetormentũ ab hominis laesionȩ
cessare quantoq hunc diutius possidere solebat tanto dif¬
ficilius dimitere consentit: unde studendũ sũ mopere est
ut & siq̃uando ut homines adiabolo superem᷑: mox eiꝰ laquȩ¬
os euitare satagamꝰ : Nesi aliquanto tardius eiꝰ iure resista¬
tur laboriosius quando que pellatur

Expanded text:
ostis humanae salutis non exiguum sibi ducit esse tormentum ab hominis laesione cessare, quantoque hunc diutius possidere solebat, tanto difficilius dimittere consentit. Unde studendum summopere est ut et si quando, ut homines, a diabolo superemur, mox ejus laqueos evitare satagamus, ne si aliquanto tardius ejus viribus resistatur, laboriosius quandoque pellatur
Abbreviated transcription (Latin):
imã crat. admagis deͤtenius labebat. edicos
Siue falsos intellege theologos siue philosophas legumq doc¬
dores seculariũ qui multa deurtutib: uitis que subtilis sime dispu¬
tantes utilia uiuendi credendĩ que instituta semortalib dareꝓmit¬
tebaN: seucerte ipsos sp̃s inmundos. quiuelut homnib c̃ sulendo se se
ꝓđo colendos ingerebant: quib: certatim audiendis gentilitas
quanto magis naturolis industriȩ uires expenderaet tantominus
potuit ab iniquitatis su&e sorde purgari Sed hec ubipopułu iudeoꝵ
egrotasse uerũq decelo cognouit ad ẽẽ medicũ : coepit & ipsa langͣo¬
ris sui sperac reparit̃ & inqui rere remediũ: Cũ audiss& deihũ uenit

Expanded text:
rat, sed magis deterius habebat. Medicos, sive falsos intellige theologos, sive philosophos legumque doctores saecularium, qui multa de virtutibus vitiisque subtilissime disputantes, utilia vivendi credendique instituta se mortalibus dare promittebant, seu certe ipsos spiritus immundos, qui velut hominibus consulendo, sese pro Deo colendos ingerebant. Quibus certatim audiendis gentilitas quanto magis naturalis industriae vires expenderat, tanto minus potuit ab iniquitatis suae sorde purgari. Sed haec ubi populum Judaeorum aegrotasse, verumque de coelo cognovit adesse medicum, coepit et ipsa languoris
Abbreviated transcription (Latin):
ita scriptũ est . quia filia unicaerat illifere annorũ .xii. & hec moriebat᷑.
filia ergo arthisy nagogi ipsaest sinagoga. quae sola legaliins¬
titutione cõposita: quasi unica morsi nataeratꝰ
& hec uelut duo decimo aetatis anno hoc est tẽpore pu¬
btatis acłꝓpinquante moriebat᷑ : quia nobilit̃ apro phetis
eciocata pꝰ quã ad intellegibiles animos ꝑuenerat. pꝰquã
spiritalẽ dõ sobolẽ generase debcat subito errorũ langͣo¬
re consternata spiritales uitȩ uias ingredi dispe¬
rabilit̃ omisit. & siñ axp̃o succur reretur hor rendã ꝑ
omnia corruis s& in mortẽ:

Expanded text:
ita scriptum est: Quia filia unica erat illi, fere annorum duodecim, et haec moriebatur . Filia ergo archisynagogi, ipsa est synagoga, quae sola legali institutione composita, quasi unica Moysi nata erat. Et haec velut duo decimo aetatis anno, hoc est, tempore pubertatis appropinquante, moriebatur, quia nobiliter a prophetis educata, postquam ad intelligibiles annos pervenerat, postquam spiritales Deo fructus gignere debebat, subito errorum languore consternata, spiritalis vitae vias ingredi desperabiliter omisit. Et si non a Christo succurreretur, horrendam per omnia corruisset in mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilegosmercedemiusticiae & sacerdotu ꝑennis acceperit : Iuca saut̃
addit quia d ñs tangens a uriculã serui sanaueriteũ : nũ quã ergo
pi&atis suae dñs obliuiscit᷑ qui&iã hostes suos ñ patit᷑ uulnerari
lli iusto mortẽ inferunt ipsepersecutorũ uulnera sanat: mystice docens
&iã eos quiin suae mortis consensione uulnꝰ animȩ contraxerant
si fructũ paenitentia facerent dignũ salutẽ posse mereri:

Expanded text:
sacrilegos mercedem justitiae et sacerdotii perennis acceperit. Lucas autem addit, quia Dominus tangens auriculam servi, sanaverit eum: Nunquid ergo pietatis suae Dominus obliviscitur, qui etiam hostes suos non patitur vulnerari. Illi justo mortem inferunt, ipse persecutorum vulnera sanat. Mystice docens etiam eos qui in suae mortis consensione vulnus animae contraxerant, si fructum poenitentiae facerent dignum, salutem posse mereri.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ignẽ prauorũ corpore tũ infidelitatẽ cordereliquit ac postre¬
surrectionẽ dñi sc̃o ignirecreatus fandit excessum trinae negatio¬
nis trina dilectionis confessione purgauit: Tunc& enĩ cõpl&ailla

Expanded text:
cum ignem pravorum corpore, tum infidelitatem in corde reliquit; ac post recum ignem pravorum corpore, tum infidelitatem in corde reliquit; ac post resurrectionem Domini sancto igni recreatus, funditus excessum trinae negationis trina dilectionis confessione purgavit. Tunc etenim completa illa
Abbreviated transcription (Latin):
deuleom̃s adulterantes uelut clibanus cada e&ũ: Iste sapcredentes
incena culo sion descendens : uarus lingius eos dhm̃ laudarȩdocuit:
Illema trio ca iphȩ instinctuma lignisps accensus ahegaindĩ ac
blas phemadũ d̃m noxias ꝑfidolum linguas armabat: Quo deñ
intus in domo principis sacer dotũ synodus maligna gerebat : Hoc
ignis inatrio focis int̃frigora noctis materi a lit̃ accensus typice p̃ mestne¬
bat: Quicũq: ergo uiciosũ noxiũ que in se extinguit incendiũ : pot est dicere
cũ ꝓpha&adnõ quia factus sum sicut ut̃ in pruina : iustificationestuas non
sum oblitus : In quib: cũq aut̃ flama caritatis turbidauitiorum
flumina obruerunt audiunta d nõ qm̃ abundauit inquitas refriges¬
cit caritas multorũ: quofrigore torpens adhorã a postolus p&rus
quasi prunis mxnistrorũ caiphȩ calefiericupiebat q̃uia tẽ poralis cõmo¬
disolatiũ ꝑfidorũ soati & atequerebat: Sed ñ mora respectad ño

Expanded text:
es adulteratores velut clibanus corda eorum; iste, super credentes in coenaculo Sion descendens, variis linguis eos Deum laudare docuit: ille in atrio Caiphae instinctu maligni spiritus accensus, ad negandum ac blasphemandum Dominum noxias perfidorum linguas armabat. Quod enim intus in domo principis sacerdotum synodus maligna gerebat, hoc ignis in atrio foris inter frigora noctis materialiter accensus typice praemonstrabat. Quicunque ergo vitiosum noxiumque in se exstinguit incendium, potest dicere cum Propheta Domino: Quia factus sum sicut uter in pruina, justificationes tuas non sum oblitus . In quibuscunque autem flammam charitatis turbida vitiorum flumina obruerunt, audiunt a Domino: Quoniam abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum . Quo frigore torpens ad horam apostolus Petrus, quasi prunis ministrorum Caiphae calefieri cupiebat, quia temporalis commodi solatium perfidorum societate quaerebat. Sed non mora, respectus a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
teriam temtandi adque adõ reuocandi aduersãriis dare dcerunt
iuxta & ẽplũ b& atiiohsep qui relicto in manib: adulterȩ pallio fo¬
ras e siluit : Malens dõ nudus quã indutus cupiditatib: mundimereti
seruire : & ad duxerunt ihm̃ adsũmũ sacerdotem
Ssacerdotẽ caiphã significat. quisicut euangelista iohannes scribit
erat pontifex anni illius dequo consentanea testatur io sephus.
quia pontisicatũ sibiabsque merito dignitatis emerit a principe
romano: Nonergo mirũ est si iniquus pontifex iniq iudicat:
gaturus erat: Neq: enĩ negare poss& : sixp̃o proximꝰ ad haesissa:
uerũ in hoc maxima nobise adminetione uenerandus qui a dñmũr edi

Expanded text:
teriam tentandi atque a Deo revocandi adversariis dare didicerunt: teriam tentandi atque a Deo revocandi adversariis dare didicerunt: juxta exemplum beati Joseph, qui, relicto in manibus adulterae pallio, foras exsilivit, malens Deo nudus, quam indutus cupiditatibus mundi meretrici, servire. Et adduxerunt Jesum ad summum sacerdotem. Summum sacerdotem Caipham significat, qui sicut evangelista Joannes scribit erat pontifex anni illius. De quo consentanea testatur Josephus, quia pontificatum sibi absque merito dignitatis emerit a princRomano. Non ergo mirum est si iniquus Pontifex inique judicat.negaturus. Neque enim negare posset, si Christo proximus adhaesisset. Verum i
Abbreviated transcription (Latin):
mox resumto indumento redierit & sub dubia noctis luce sesetur bis
ducentiũ ibm quasi unus deipsis inmiscuerit : donec adatrium pon¬
tificis cu erat notus ꝓuenir & : iuxta qđ in suo ipsee uangelio cõme¬
morat: Sicut autẽ pderus quicullpã negitionis penitente lacri
mis abluit & confessione clominici amais funditus &etir pauit re¬
cuperationẽ ostendit eorũ qui in martrriolabunt᷑ : It acderidiscipu¬
liquiasticulũ com prae hensio piffugiendo p̃uenerant cautelã sugi¬
endidocenteos qui seminus idoneos ad toleranda supplicia sentiunt:
Ouib: tutius ẽ multo p̃sidia latebrarũ p&re : quã sediscrimini cer¬
taminũ & ponere : Ita&ciã iste a dalescens quir eiecta sindonenudus
ꝓfugit ab impiis. illorũ &opus designat & animã quiut securiores ab in¬
cursib: hostiũ fiat : Quic quid in hoc mundo possidereuident᷑ abici¬
unt acnudi potius dño famu lariquã adherendo mundireb: ma¬

Expanded text:
mox, resumpto indumento, redierit, et, sub dubia noctis luce, sese turbis mox, resumpto indumento, redierit, et, sub dubia noctis luce, sese turbis ducentium Jesum, quasi unus de ipsis immiscuerit, donec ad atrium pontificis, cui erat notus, perveniret, juxta quod in suo ipse Evangelio commemorat . Sicut autem Petrus, qumis abluit, et confessione dominici amoris funditus exstirpavit, recuperationem ostendit eorum qui in martyrio labuntur, ita caeteri discipuli, qui articulum comprehensionis fugiendo praevenerant, cautelam fugiendi docent eos qui se minus idoneos ad toleranda supplicia sentiunt. Quibus tutius est multo praesidia latebrarum petere, quam se discrimini certaminum exponere. Ita etiam iste adolescens qui, rejecta sindone, nudus profugit ab impiis, illorum et opus designat et animum qui, ut securiores ab incursibus hostium fiant, quidquid in hoc mundo possidere videntur abjiciunt, ac nudi potius Domino famulari, quam adhaerendo mundi rebus ma
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis ad tractus eũ ꝓsequi ñ omisit : quã uis necdũ ꝑfectam
habuit caritatem quia comitatu s aluatoris ueltent᷑ ꝓfugere po¬
tuit: quia sicut ꝑ fecta caritas foras mittit timorẽ. itatimor menẽ
obsidens in ꝑfectam arguit caritatẽ : Sed notandũ sollertius qđ de hoc
adolescente scribens cuangelis ta ñant ꝗ fugit a comita tudm̃ uelsu¬
git a sequendo dñm. sed reiecta inquit sindo nenudus ꝓfugit abeis:
sugitenĩ ab hostib quorũ &p̃sentiã decestabatur & ficta: Nonau
tẽfugit a dño saluatore ae magistro suocuis amorẽ &iã cor pore ab¬
senfixũ in corde seruauit: Neq aliquidu& at intellbgi iohanem
hune fuisse adulescentẽ dilectũ praȩ c&eris magistro discipulã: Nam
&illũ eotẽpore fuisseadales centem longa posthaec incãne uita eius
indicio est: Potuit enim fieriut adhoram tenentiũ manib elapsus

Expanded text:
charitatis astrictus, eum prosequi non omisit. Quamvis necdum perfectam charitatis astrictus, eum prosequi non omisit. Quamvis necdum perfectam habuerit charitatem, qui a comitatu Salvatoris vel tentus profugere potuit. Quia sicut perfecta charitas foras mittit timorem , ita timor mentem obsidens, imperfectam arguit charitatem. Sed notandum solertius quod de hoc adolescente scribens evangelista, non ait quia fugit a comitatu, vel fugit a sequendo Dominum, sed, rejecta, inquit, sindone, nudus profugit ab eis. Fugit enim ab hostibus, quorum et praesentiam detestabatur et facta; non fugit a Dlligi Joannem hunc fuisse adolescentem dilectum prae caeteris magistro discipulum. Nam et illum eo tempore fuisse adolescentem longa post haec in carne vita ejus indicio est. Potuit enim fieri ut ad horam tenentium manibus elapsus,
Abbreviated transcription (Latin):
Stultuest inquit cũ cũ gladis & fustib querere. quiudtro seuestĩs trade
manibus & i nocte quasi latitantẽ & uros oculos declinantem
perprodit orem iuestigare quicotide intẽplo doceat: sedideo
aduersum
aduer sum meintenebris congregamini quia potosta sura intenebris
Impleur sermodm̃ quo dxerit qd om̃s discipuli scandalitarentur
iillo iupsa nate tũ & siturba ꝑmittente ad p&itionẽ dĩo
fugerunt ut iohannes scribit : pauorẽ tamen actimiditatẽ suae
mentis ostendebant qđ ad fugȩ praesidium promptiores qua ad fi¬
dut᷑iam patiendi cũ dño &titerant
quod ait amictus sindone suꝑnudo subauditur corpore : io est corpore
supernudo quia non aliud indumenti quã solã habebat sindonẽ :
Quis aut̃ fuerit iste ad olescens euangelista nondicit : quisquis uero
fuit maiorem in se quã inc&eris a morẽ dñi ꝑmansisse cõꝓbabat qui
illis iamfugientib: ipsedonec abhostib: cõprebender& uinculo

Expanded text:
Stultum est, inquit, eum cum gladiis et fustibus quaerere, qui ultro se tradidit vestris manibus: et in nocte quasi latitantem, et vestros oculos declinantem per proditorem investigare, qui quotidie in templo doceat. Sed ideo adversum me in tenebris congregamini, quia potestas vestra in tenebris Impletur sermo Domini, qui dixerat quod omnes discipuli scandalizarentur in illo in ipsa nocte. Nam etsi turba permittente ad petitionem Domini fugerunt, ut Joannes scribit, pavorem tamen ac timiditatem suae mentis ostendebant, quod ad fugae praesidium promptiores, quam fiducia patiendi cum Domino exstiterantQuod ait amictus sindone super nudo, subauditur corpore, id est, corpore super nudo, quia non aliud indumenti quam solam habebat sindonem. Quis autem fuerit iste adolescens, evangelista non dicit. Quisquis vero fuit, majorem in se quam in caeteris amorem Domini permansisse comprobat, qui, illis jam fugientibus, ipse, donec ab hostibus comprehenderetur, vinculo
Abbreviated transcription (Latin):
cobum alphei cũ addi tamento posuit: ad distinctionẽ lacob
tabedei ipseest qui in euangeliis nominatur fraterdñ & inepistola
adgalatas quia maria uxor alphei soror fuit mariȩ matriscdñi q̃uã
mariã deophȩ iohannes euangelista cognominat. fortassequia ł
Adem alpheus &ĩa cleopas est dictus uel ipsa maria defuncto post
natũ iacobũ apheo cleopa nupsit: Quauero ia cobus merito
filius alphȩi idest docti sit cognominatus ipsitestantur a postoli
apostolorum iudam iacobi nominat: Erat enim frater iacob
eiꝰ stupentes aiebant: Nonne isteest faber filius mariae frater
ia cobi &io seph& iudae & simonis

Expanded text:
cobum Alphaei cum additamento posuit, ad distinctionem Jacobi Zebedaei. Ipse est qui in Evangeliis nominatur frater Domini, et in Epistola ad Galatas: quia Maria uxor Alphaei soror fuit Mariae matris Domini, quam Mariam Cleophae Joannes evangelista cognominat, fortasse quia vel idem Alphaeus etiam Cleophas est dictus vel ipsa Maria, defuncto post natum Jacobum Alphaeo, Cleophae nupsit. Quia vero Jacobus merito filius Alphaei, id est docti, sit cognominatus, ipsi testantur apoapostolorum Judam Jacobi nominat. Erat enim frater Jacobi bus ejus, stupentes aiebant: Nonne iste est filius Mariae, frater Jacobi, et Joseph, et Judae et Simonis
Abbreviated transcription (Latin):
xcitant
dnm̃ discipuli. ne eodormiente fluctuũ feritate dispereant
Quia cuius mortem uiderant maximis uotis resurrectionẽ
quae rebant Nesi diucius ipsemorte carnis sopiretur eprũmens
Spiritali inperpetuum mos teperir&: undebenesequitur¬

Expanded text:
citant Dominum discipuli, ne eo dormiente fluctuum feritate dispereant, quia cujus mortem viderant, maximis votis resurrectionem quaerebant. Ne si diutius ipse morte carnis sopiretur, eorum mens spiritali in perpetuum morte periret. Et
Abbreviated transcription (Latin):
uester quid opus sit uobis antequã p&atiscũ: adhoc er goreqo¬
aurũ sed lucem querit: parui pendit extralucẽ aliquidquerero
quia & sihabe recatꝰ que lib& pot est sine luce non potest uidere
qđ hab& : Imitemur ergo eum quem & corpore audiuimꝰ & mente
saluatũ: non falsas diuitias non terrena dona non fugitiuos honores¬
adñõ sedlucem que ramus illam uidelic& lucẽ quã uidere cũ solis
angelis possimꝰ quã nec in itiũ inchoat nec finis angustat: ad quã pro¬
fecto lucem uia sidesest : unde recte & inluminando caeco proti¬
nus respond&ur Uade fidestua tesaluum fecit:
& confestim inquit uidit: & sequebatur eũ

Expanded text:
vester, quid opus sit vobis antequam petatis eum . Ad hoc ergo requvester, quid opus sit vobis antequam petatis eum . Ad hoc ergo requaurum, sed lucem requirit. Parvi pendit extra lucem aliquid quaerere, quia etsi habere caecus quaelibet poquod habet. Imitemur ergo eum, quem et corpore audivimus et mente salvatum, non falsas dia Domino, sed lucem quaeramus. Illam videlicet lucem quam videre cum solis angelis possumus, quam nec initium inchoat, nec finis angustat. Ad quam profecto lucem via fides est. Unde recte et illuminando caeco protinus respondetur. Vade, fides tua te salvum fecit. Et confestim, inquit, vidit, et sequebatur eu
Abbreviated transcription (Latin):
acde torpore uiciorũ erigi adque adiuistutum studia quibus inlumina¬
ri mereantur sese accingere iubent dicentes cũ ꝓph&a : accedite
adeum & mͥluminamini: & iterũ : surge quidormis & exurgeamor¬
tiuis & mͥluminabit tibixp̃s : & quia primitiua degentib: ecđ a
tanto pmissq in xp̃oluminis desiderio feruebat ut᷑ plurimirelictis
mundi facultatib nudi euangelicã uitã sequerent᷑ quo &̃ nũ incȩlis
mererentur haberethesaurum recte demlumin ando caecosubdit᷑
quipiecto uesticoento suo exiliens uenit adeuo
lucis ꝓperat & respendens il̃s dixit ilbi: quiduistibi
faciam ececus aũt dixit ei : rabboni ut uideim
Nũ quid quilum̃ reddere poterat quid uell& caecus ignorabat:
sed p& uulthoc qđ & nos paere & seconcedere prenoseit hipostu¬
ne namque adorationẽ nosam mon& & dicit: scit nãque pater

Expanded text:
ac de torpore vitiorum erigi, atque ad virtutum studia, quibus illuminaac de torpore vitiorum erigi, atque ad virtutum studia, quibus illuminari mereantur, sese accingere jubent, dicentes cum propheta: Accedite ad eum, et illuminamini ; et iterum: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Et quia primitiva de gentibus Ecclesia tanto promissi in Christo luminis desiderio fervebat, ut plurimi, relictis mundi facultatibus, nudi evangelicam vitam sequerentur, quo aeternum in coelis mererentur habere thesaurum, recte de illuminando caeco subditur: Qui projecto vestimento suo exsiliens venit ad eum. lucis properat. Et respondens Jesus, dixit illi: Quid vis tibi faciam? Caecus autem dixit ei: Rabboni, ut videam. Nunquid qui lumen reddere poterat, quid vellet caecus ignorabat? Sed peti vult hoc, quod et nos petere, et se concedere praenoscit. Importune namque ad orationem nos admonet et dicit: Scit namque Pater
Abbreviated transcription (Latin):
tib aclamando desistit : quia populus gentium agnita fama nomons
xp̃ipasticeps el fieri querebat: Contra dicebant multi: primo iudȩ
it in apostolorũ actib: legimꝰ : Deinde &iam gentiles acrioriacfortiori
persecutione frequenter instabant nein luminandis sanandus que¬
& stans iħs precepit illũ uocari
Eccestat quiante transi¬
bat: qua inre aliquid nob dñs innuit . qđ intellegi dehumanitate ac di¬
uinitate illius utiliter possit: Clamantem & enĩ caecum transiensaudi¬
uit sed stans miraculum in luminationis exhibuit: ð& uocant
caecũ. dicentes ei: anĩe quior egto : surqe. uocatte
clamantem adseca̧cũ dñs uocat : cũ populo gentiũ scientiã ueritatis
desideranti perscõs praedicatores uerbũ fidei cõmittit : Quinimirũ
uocantes caecũ anime quiorẽ esse & surgere atque dnm uenire prae¬
cipiunt cũ predicando uerbũ indoctis spemeos salutis habere

Expanded text:
tibus a clamando desistit. Quia populus gentium agnita fama nominis tibus a clamando desistit. Quia populus gentium agnita fama nominis Christi, particeps ejus fieri quaerebat; contradicebant multi, primo Judaei, ut in apostolorum Actibus legimus, deinde etiam gentiles acriori ac fortiori persecutione frequenter instabant, ne illuminandEt stans Jesus praecepit illum vocari. Ecce stat qui ante transibat. Qua in re aliquid nobis Dominus innuit, quod intelligi de humanitate ac divinitate illius utiliter possit. Clamantem etenim caecum transiens audivit, sed stans miraculum illuminationis exhibuit. Et vocant caecum, dicentes ei: Animaequior esto: surge, vocat te. Clamantem ad se caecum Dominus vocat, cum populo gentium scientiam veritatis desideranti per sanctos praedicatores verbum fidei committit. Qui nimirum vocantes caecum, animaequiorem esse, et surgere atque ad Dominum venire praecipiunt, cum praedicando verbum indoctis, spem eos salutis habere
Abbreviated transcription (Latin):
est aut̃ transeundo audire standolumemirestitueata. fii quic̃
humani tatemsuam misertus est quiꝑdiuinitatis potentiam a nobis
mentis nrẽ tenebras ex clusit  quiem̃ ꝓpt̃ nos natus & passus etti
quire surrexit &ascendit incaelũ quasi transut ibs qui checnimirũ
acto tem poralis est  Sed stans cacum in luminauit quia non
sicut illa dispensatio tẽporalisita uerbi &ernitastianstiq auano
semanens in nouat om̃a : stare enĩ di est in cõmuta bili cogitatione
mutaunlia cuneta disponere : quiergo uoces pacentis transeno
audiuit. stans lume nreddidit quia & sipr̃ nos teporalia peartfulit
inde tamen nobis lucẽ tribut unde habere mottala pertulit iu
nescit: Sed quidm̃ quem colebat crebris precibus ut sese manit¬
nare digar&ur orabat : c umaudiss& quia ih̃snatar¬
multẽ macis cla malat multodicens. fili dd̃ ose rerea i
Audiens ihm caecus misererđ sui prȩcatur. nec maltis lic& ꝓhiben¬

Expanded text:
est autem transeundo audire, stando lumen restituere, nisi quod per humanitatem suam misertus est, qui per divinitatis potentiam a nobis mentis nostrae tenebras exclusit? Qui enim propter nos natus et passus est, qui resurrexit et ascendit in coelum, quasi transiit Jesus; quia haec nimiruactio temporalis est; sed stans caecum illuminavit, quia non sicut illa dispensatio temporalis, ita verbi aeternitas transiit, quae in se manens innovat omnia. Stare enim Dei, est incommutabili cogitatione mutabilia cuncta disponere. Qui ergo voces petentis transiens audivit, stans lumen reddidit. Quia etsi propter nos temporalia pertulit, inde tamen nobis lucem tribuit, unde habere mutabilitatis transitum nescit. Sed qui Deum quem colebat, crebris precibus, ut sese illumretur, orabat. Cum audisset quia Jesus Nazarle magis clamabat multo dicens, Fili David miserere mei. Audiens Jesum caecus, misereri sui precatur, nec multis licet prohiben
Abbreviated transcription (Latin):
naimare curauit : ꝓficiscente igt᷑ dño & discipulis eꝰ &plurima¬
titudine dehiericho cerus sedebat iuxtauiã mendicans: quia asendente
adcelosdño a multis fsidelum sequentibis im mocunctis ab incionu¬
di elecos una suillo anuam regni celestis ingredientibus omus
guntse populas dupfidia cecusꝰ audto salungor sadiuehos cora¬

Expanded text:
te ergo Domino et discipulis ejus et plurimatitudine de Jericho, caecus sedebat juxta viam mendicans; quia ascendente ad coelos Domino, et multis fidelium sequentibus, imo cunctis ab initio mundi electis, una cum illo januam regni coelestis ingredientibus, mox gentium populus diu perfidia caecus
Abbreviated transcription (Latin):
Latma consu&udo greco idiomati non respond& : Nubereeram ꝓpriae
dicunt ur mulieres & uiriuxores decere : sed nos simpliciter
ditũ ntelligamꝰ quia nubere cdeuris & nubi de exoribus scriptumst
Sunre surrectione non nubent neque nubentur . resurgent ergo cor¬
pora quȩ possunt nubere & nubi: Nemo quippe dicit delapide
& arbore &bis rebus quȩ non habent membra genitalia quia
nonnubant neque nubantur : sed dehis quicum possint nubere
camenalia ratione nonnubunt: qđ autem infestur sed sunt sicut
angeli incaelis spiritalis rȩꝓmitcit᷑ conuersatio: sunt enĩ sic ut angel
status actu perp&ua dĩuisione fruunt᷑: ad quã necesse est
angelicae dignitatis a qualitatem quisquis ascendere desiderat.
nunc minimis fratribus piae agendo condescendat

Expanded text:
nsuetudo Graeco idiomati non respondet. Nubere enim proprie nsuetudo Graeco idiomati non respondet. Nubere enim proprie dicuntur mulieres, et viri uxores ducere; sed nos simpliciter dictum intelligamus, quod nubere de viris, et nubi de uxoribus scriptum sit. Si in resurrectione non nubent, neque nubentur resurgent ergo corpora, quae possunt nubere et nubi. Nemo quippe dicit de lapide et arbore, et his rebus, quae non habent membra genitalia, quod non nubant, neque nubantur; sed de his quae cum possunt nubere, tamen alia ratiangeli Dei in coelo , spiritalis repromittitur conversatio. Sunt enim sicut angeli status actu, perpetua Dei visione fruuntur. Ad quam necesse est angelicae dignitatis aequalitatem quisquis ascendere desiderat, nunc minimus fratribus pie agendo condescendat
Abbreviated transcription (Latin):
& primꝰ accepit uxorem. &m ortuue ee non relicto
Quire surrectionẽ corporũ non credebant
animas iudicantes interire cũ corporibus : recte istius modi fingunt
fabulam quȩ dilrimenti arguat eos qui resur rectionẽ adserant corporũ:
potest aut̃ fieri utuere ingente eorũ aliquando hoc ac ciderit
in regurrectigne erco cuores urr&erint. cuiu: dehi
erit uxorͦ septeo erum habuerun eamioreo
Turpit udinẽ fabulȩ opponunt ut resurrectionis denegent ueritatem
uerũ misticȩ septembi fratres sine filus defuncti reprobis quibus qua̧
congrulunt. quipeftotã hui scłiuitã quȩ septem diebus uoluit᷑
abonis operib stertlss existunt : quib uiritim misera moste praerep
tis: adultimũ & ipsa mundanc conuersatio quã illi absquaȩ fructu
Proptereu errant. quia script uras nesciunt: & quia scripturas ignorant:
consequenter nesciunt iustutẽ dĩ. hoc estxpm quiest dĩ uistus & dĩ

Expanded text:
et primus accepit uxorem et mortuus est non relictoet primus accepit uxorem et mortuus est non relictoQui resurrectionem corporum non credebant, animas judicantes interire cum corporibus, recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos qui resurrectionem asserant corporum. Potest autem fieri ut vere in gente eorum aliquando hoc acciderit. In resurrectione ergo cum resurrexerint, cujus de his erit uxor? siquidem septem habuerunt eam uxorem. Turpitudinem fabulae opponunt, ut resurrectionis denegent veritatem. Verum mystice septem hi fratres sine filiis defuncti reprobis quibusque congruunt, qui per totam hujus saeculi vitam, quae septem diebus volvitur, a bonis operibus steriles exitis, ad ultimum et ipsa mundana conversatio, quam illi absque fructu opterea errant, quia Scripturas nesciunt, et quia Scripturas ignorant consequenter nesciunt virtutem Dei, hoc est Christum, qui est Dei virtus, et Dei
Abbreviated transcription (Latin):
nascendo sign&ur:  &mirabantur supereo
quicredere debuerant ad tantã sapientiã : miratisunt quia calli¬
ditas eorũ insidiandi non in uenis s& locũ: & sicut matheus scribit
relicto eo abierunt : infidelitatẽ pariter cũmiraculo repostantes
& uenerunt adeum saducti quidicunt
Duȩ erant hereses iniudȩis. una pharis ȩorum & altera
saduca orum: pharis aei traditionũ & obseruationũ quasilli
deutero sis uocant iustitiam praeferaebant:
Vnde & diuisuocabantur apopulo: saducaei autem qui in¬
terpr&antur iusti &ipsi uindicabant sibi quod nonerat:
prioribus
oribus & corporis & animȩ resurrectionẽ credentib: consiten¬
tibus que & angelos & sp̃s. sequentes uxta acta a postolorum
om̃a dene gabant: & inter roc abañ eumdic entes:
macister cooy ges scrips it nebis ut sicuiu frat¬
mortuus fuerit & dicmserit axorem & filio nonit¬
liquerit. accipiat fraterei uxorim ipgius.x
cit & semensr atriguo: Septe mergo fratres erant.

Expanded text:
nascendo signetur. Et mirabantur super eo. nascendo signetur. Et mirabantur super eo. Qui credere debuerant ad tantam sapientiam, mirati sunt, quia calliditas eorum insidiandi non invenisset locum. Et, sicut Matthaeus scribit, relicto eo abierunt, infidelitatem pariter cum miraculo reportantes. Et venerunt ad eum Sadducaei, qui dicunt Duae erant haereses in Judaeis, una Pharisaeorum et altera Sadducaeorum. Pharisaei traditionum et observationum, quas illi deuterosis vocant, justitiam praeferebant. Unde et divisi vocabantur a populo. Sadducaei autem, qui interpretantur justi, et ipsi vindicabant sibi quod non erant. Prioribus et corporis et animae resurrectionem credentibus, confitentibusque angelos et spiritus, sequentes, juxta Acta apostolorum, omnia denegabant. Et interrogaverunt eum dicentes: Magister, Moyses scripsit nobis, simortuus fuerit et dimiserit uxorem et filios non reliquerit accipiat frater eius uxorem ipsius et resuscitet semen fratri suo septem ergo fratres erant
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt illi: caesaris: respontens aut̃ iħs dixit illis: reddite
isitur qu& sunt caesaris caesari. & que sunt dĩ dõ
Quodait reddite quȩ sunt caesaris caesari nummum tributum & pecuniã :¬
& quȩ sunt didõ decimas primicias & oblationes acuictimas sentiamus :
quomodo &psereddidit tributa ꝓse & p&ro & dõ reddidit quaedĩ sunt
patris faciens uoluntatem : Aliter : reddite quȩ caesaris sunt
caȩsari & quȩ di sunt dõ: quemad modũ caesara uobis exigit in pressio¬
nem imaginis suae. sic & ds̃: utque mad modũ illi redditur nũmus
mista ÷ Signatũ est inquit in nobis lumen uultustuidnẽ : hocquoq
lꝗ menest totũ hominis &uerũ bonũ : quia non oculis sedmente cons¬
picit: signatũ aut̃ dixit in nobis : tamquam denarius signatur
regis imagine : homo enĩ factus est adimaginẽ & similitudinẽ dĩ
quam peccando corrupit: bonũ ergoeiꝰ est uerũ atq &ernũ sire¬

Expanded text:
Dicunt illi: Caesaris. Respondens autem Jesus, ait illis: Reddite Dicunt illi: Caesaris. Respondens autem Jesus, ait illis: Reddite ergo quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei, Deo. Quod ait: Reddite quae sunt Caesaris Caesari, nummum, tributum, et pecuniam; et quae sunt Dei, Deo, decimas, primitias et oblationes ac victimas sentiamus. Quomodo et ipse reddit tributa pro se et Petro, et Deo reddidit quae Dei sunt, patris faciens voluntatem. Aliter: Reddite quae Caesaris sunt Caesari, et quae sunt Dei, Deo. Quemadmodum Caesar a nobis exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus, ut quemadmodum illi redditur nummus,mista: Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tui, Domine . Hoc quoque lumen est totum hominis, et verum bonum, quod non oculis sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine. Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei, quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est verum atque aeternum si re
Abbreviated transcription (Latin):
es: & noncuras queoo quam: nec enĩ uides infacie
hocinis. seo inueritate uiam oñĩ doces licatas
tributuor
casariannonda
dabimua¬
tiblanda & fraudolenta in terrogatio illuc ꝓuocat respondentem:
ut magis dm̃ quam caesaremtimeat. & dicat non debere tribu¬
ta soluis ut statim audientes herodiani seditionis contraromanos
auctorem eum teneant: qui cens uersat iam eorum.
ait illis: quid neteortatis s inite affiste moenariuatuo ea¬
acilli attuler̃¬
aclli at uler̃ Sapientia semꝑsapienter agit : ut suis potius tẽt&¬
tores sermonibus confutentur : aefeste mibi inquiđ denarium:
hoc estgenus nũmi qđ ꝓ decẽnũmis imputabat᷑ & b abebat imagnẽ caesars :
Quiputat interrogationẽ saluatoris ignorantiam esse & non dispensat ionẽ :
discant ex prae sentiloco qđutiq: potuerit scire ih̃s cui imago ess&
innummo sed interrogat ut ad sermonẽ eorũ conp&enter respondeat

Expanded text:
es, et non curas quemquam. Nec enim vides in faciem es, et non curas quemquam. Nec enim vides in faciem hominis, sed in veritate viam Domini doces. Licet dari tributum Caesari, an non dabimus? Blanda et fraudulenta interrogatio illuc provocat respondentem, ut magis Deum quam Caesarem timeat, et dicat non debere tributa solvi, ut statim audientes Herodiani, seditionis contra Romanos auctorem eum teneant. Qui sciens versutiam eorum, ait illis: Quid me tentatis? Afferte mihi denarium uilli obtulerunt ei denarium. Sapientia semper sapienter agit, ut suis potissimum tentatores sermonibus confutentur. Ostendite, inquit, mihi denarium, hoc est, genus nummi, quod pro decem nummis imputabatur, et habebat imaginem Caesaris. 179 Qui putant interrogationem Salvatoris, ignorantiam esse, et non dispensationem, discant ex praesenti loco quod utique potuerit scire Jesus cujus imago esset in nummo: sed interrogat, ut ad sermonem eorum competenter respondeat.
Abbreviated transcription (Latin):
solimis : atque inspernendo & mñridendo dnm̃pilato & iudȩ isconsentie¬
bat & lucas euange listatestatur: querentes ergodum̃ conpre¬
hendere sum̃i sacerdotes scribae & seniores timuerunt turbam
atquideo qđa perse non poterant. terrenae potestatis manibus effice¬
retemtabant : uelut ipsi amos teeius uiderent᷑ in munes : nuper
enĩ subcaesare augusta iudea subiecta romanis quando in toto orbeest
caelebrata descriptio stipendiaria facta fuerat. &erat inpopulomag¬
naseditio : dicentib: aliis prosecuritate & qui&e qua romani proom̃i¬
bus militarenT deberetributa persolui: pharis ȩis uero qui sibi ađ¬
plaudebant iustitiam econtrario nitentib: non debere populũ dĩ qui
ut postdñi resurrectionẽ insistentibus sibȩromanis patriam
gentem &regnum : Augustum quoque illud cumsua religi¬
one templũ in super ipsam lucem perdere quam tributa pendere
maluerunt: qui uenientes dicunt ei: cracister scir quia uera

Expanded text:
solymis, atque in spernendo et irridendo Dominum Pilato et Judaeis consentiebat, ut Lucas evangelista testatur. Quaerentes ergo Dominum comprehendere summi sacerdotes, scribae, et seniores timuerunt turbam. Atque idea quia per se non poterant, terrenae potestatis manibus efficere tentabant, ut velut ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nuper enim sub Caesare Augusto Judaea subjecta Romanis, quando in toto orbe est celebrata descriptio, stipendiaria facta fuerat, et erat in populo magna seditio, dicentibus aliis pro securitate et quiete, qua Romani pro omnibus militabant, debere tributa persolvi; Pharisaeis vero qui sibi applaudebant in justitia, e contrario nitentibus, non debere populum Dei qui ut post Domini resurrectionem, insistentibus Romanis, patriam gentem, et regnum, augustum quoque illud cum sua religione templum, insuper ipsam lucem, perdere, quam tributa pendere, maluerint. Qui venientes dicunt ei: Magister, scimus quia verax