comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arsis arsi &̾ thesis thesi. tũ altera altĩ ut arsis
diesi & thesis arsi coniungit᷑. Ipsaq c̃ iunctio
tũ fit ex similib tũ exdissimilib. Dissimil tcudo
paucioresue habeat uoces. aut magis coniuinc tas
uel disuinctas. Dissim ilit᷑ de inde łsimilit᷑
facta coniunc tione motꝰ motui. tũ erit p̃ps¬
situs. i. insuꝑiorib positus. tũ suppositꝰ. tum
appositus .i. cũ ineadẽ uoce uniꝰ finis erit alte¬
ruiq principiũ: tũ uit posit̾. I. quando unꝰ
augm̃ti & de trum̃ti modorũq uarias qͥlitates

Expanded text:
arsis arsi, thesis thesi, tum altera alteri, ut arsis arsis arsi, thesis thesi, tum altera alteri, ut arsis thesi, et thesis arsi conjungitur, ipsaque conjunctio tum fit ex similibus, tum ex dissimilibus. Dissimilitudo paucioresve habeat voces, aut magis conjunctas vel disjunctas dissimiliter; deinde vel similiter facta conjunctione motus motui tum erit praepositus, id est in superioribus positus, tum suppositus, tum appositus, id est, cum in eadem voce unius motus finis erit, alteriusque principium; tum interpositus, id est, quando unus augmenti et detrimenti, modorum quoque varias qualitates
Abbreviated transcription (Latin):
fuiri uideatur. Porroliquescenti uoci. punc¬
tũ quasi maculando sub ponimꝰ hoc modo.¬
Sieã ꝑleniꝰ ius ꝓferre ñ
lique fatiens nichil nocens. Sepe aut̾ magis
placet &e omia que diximꝰ nec nimis raro
copia tã diuersorũ cantuũ tam paucis for¬
mata sit uocib. quȩ uoces ñnisi sex modis
ut dirimꝰ sibi iungͥant᷑. ta᷑ ꝑ eleuationẽ.
quã de positionẽ. Cũ & de paucis litt̾is
& si ñ ꝑ plur es conficiant᷑ sillabȩ Potest enĩ
colligi numerꝰ sillabarũ Infinita tam̃ partiũ
pluralitas concreuit exsillabis & in metris de
paucis pedib quã plura sunt gnr̾a metrorũ. ut
unius gnr̾is mȩtrum plurimis uarietatib in ue¬
nitur diuersũ. ut erametrũ. Quod quomodofiat
quib mot̾is distantes ab inuicẽ neumas constitu
tus ẽ. sit arsis & thesis .i. eleuatio & depositio.
Quo U. gemino mutu .i. arsi & chesi om̃is neu¬
ma for mat̾ur p̾t̾ reꝑcussas aut simplices. De¬
inde arsis & chesis tum sibi met iungunt᷑ ut

Expanded text:
iri videatur. Porro liquescenti voci punctum quasi maculando superponimus hoc modois plenius proferre non liquefaciens, nihil nocet, saepe autem magis placet. Et omnia, quae diximus, nec nimis raro, copia tam diversorum cantuum tam paucis formata sit vocibus, quae voces non nisi sex modis, ut diximus, sibi jungantur tam per elevationem quam per depositionem; cum et de paucis litteris, etsi non perplures, conficiantur syllabae, poterit enim colligi numerus syllabarum; infinita tamen partium pluralitas concrevit ex syllabis, et in metris de paucis pedibus quam plura fiunt genera metrorum, et unius generis metrum plurimis varietatibus invenitur diversum, ut hexametrum; quod quomodo fiat, quibus modis distantes ab invicem neumas constituetus est, fit arsi et thesi, id est, elevatione et depositione: quorum gemino motu, id est, arsis et thesis, omnis neuma formatur, praeter repercussas aut simplices. Deinde arsis et thesis tum sibimet junguntur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
est toto linea in .aiiͦiͦ. partib ꝑ tria puncta sẽp
a dextro latere ꝓcedens id ẽ. adexgro magada
In pͥmo puncto pone .P. q̃ corda uocat᷑ ney eboseona
Inscđo pone.h. & uocat᷑. mese. Int̾cio .D. & uocatur
licanos ypaton. in qͣrto autẽ pone a. id ÷ i. siniste

Expanded text:
est tota linea in quatuor partibus per tria puncta semper a dextero latere procedens, id est, a dextra magada. In primo puncto pone P. quae chorda vocatur nete hyperboleon. In secundo pone H. et vocatur mese. In tertio D. et vocatur lychanos hypaton
Abbreviated transcription (Latin):
utendũ ẽ. donec exparte cognoscamꝰ. ut ad
plenitudinẽ scientiȩ ꝑueniamꝰ. S qͥa hoc in
longũ ꝓseqͥ ꝓposita br euitas ñ ex poscit. pre¬
sertimꝰ cum exhis plura ualeant colligi. de
canendo ista suffitiant. iã nc̃ diaphonie p̃cer¬

Expanded text:
utendum est, donec ex parte cognoscimus, ut ad utendum est, donec ex parte cognoscimus, ut ad plenitudinem scientiae perveniamus. Sed quia haec in longum prosequi proposita brevitas non exposcit, praesertim cum ex his perplura valeant colligi, de canendo ista sufficiant. Jam nunc diaphoniae pr
Abbreviated transcription (Latin):
Insola enĩ ult ima parte hoc argumtũ
reliquimꝰ ut męlũ suo te trardo conue¬
exercitatus de plurib pociora tantũ sibiq
aptiꝰ respondenda eligas. Hyantia suppleas¬
suppleas.
cõp̃ssa resoluas. ꝑduc̃ ta nimiũ contranasas
Inimis
contricta distendas ut unũ qđ accuminũ op
effitias. Illud p̃ter ea scire te uolo ꝙ tmorem
ret᷑ & quod modo displicet ꝑusũ quasilima
politũ postea conl audat᷑. Ac ꝓdiuersitate gen¬
tiũ ac mentiũ. ꝙ huic displicet ab illo ampleo¬
tit᷑. & bunc obiectat consona. ille magis ꝓlai
diuersa. Iste continuationẽ & mollitie̾ sed po
sue m̃tis lascuuã querit. ille ut pote gͣuis so¬
briis cantib de mulcet᷑. Aliꝰ uͦ ut amens in cõpo¬
sitis & anfractis uerationib pascit᷑. & unꝰ qͥsq
eũ cantũ sonorius multo ꝓnuntiat. quẽ se¬
cundũ sue m̃cis insitã qualitatẽ ꝓbat. Quȩ om̃a
si dictis argum̃tis assiduo ȩrercitatio in hese¬
ris ignorarẽ ñ poteris. Iumo & ar gum̃tis

Expanded text:
In sola enim ultima parte hoc argumentum reliquimus, ut melum suo tetrardo conveexercitatus de pluribus potiora tantum, sibique aptius respondentia eligas, hiantia suppleas, compressa resolvas, producta nimium contrahas, ac nimis contracta distendas, ut unum quod accuratum opus efficias. Illud praeterea scire te volo, quod in morem o magis coloratur, et quod modo displicet, per usum quasi lima politum postea collaudatur, ac pro diversitate gentium ac mentium, quod huic displicet, ab alio amplectitur, et hunc oblectat consona, ille magis probat diversa; iste continuationem et mollitiem secundum suae mentis lasciviam quaerit; ille, utpote gravis, sobriis cantibus demulcetur. Alius vero ut amens in compositis et in anfractis vexationibus pascitur, et unusquisque eum cantum sonorius multo pronuntiat, quem secundum suae mentis insitam qualitatem probat. Quae omnia si dictis argumentis assiduo exercitio inhaeseris, ignorare non poteris. Immo et argumentis
Abbreviated transcription (Latin):
Quod itaq de hac oratione fac tũ ÷ & de
ꝯm̃ib posse fieri nulli dubiũ ÷. Sed negrauis
t imponat᷑ necessitas ꝙ adhunc modum uix
cuilibet simphoniȩ minꝰ qͥnq accidant
uoces & ipsas qͥnq trans gredi sepe ad uocũ ñ
suppetat. ut t̾ paul o liberiꝰ liccat euagari
Aliũ itẽ uersũ sub iunge uocaliũ. s itãsit diu̾sus ut
at̾cio loco pͥoris incipiãt hoc modo.FA .b̾s

Expanded text:
Quod itaque de hac oratione factum est, et de omnibus posse fieri nulli dubium est. Sed ne gravis tibi imponatur necessitas, quia ad hunc modum vix cuilibet symphoniae quinque accidunt voces, et ipsas quinque transgredi saepe ad votum non suppetat, ut tibi paulo liberius liceat evagari, alium item versum subjungo vocalium, sed ita sit diversus, ut a tertio loco prioris in
Abbreviated transcription (Latin):
committo. Ecce alia diftm
Inproto .D. in qͦ & toni occursus ad finem
patet.
Homo erat in ierusalem. aut ita.
Hierusalem

Expanded text:
committo. Ecce alia distinctio in proto D. in qua et toni occursus ad finem patet. Homo erat in Iherusalem, aut ita: Hierusalem
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑfiluo dieuntur. Nos autem aluinꝰ abundare
adfinem sub iec tũ corde spatiũ ꝑ nouẽ partine
& intermino primȩ nonȩ partis A. litterã
pone. inqua oms antiqui fecere principiũ.
eode modo .B. litera iunge. Post hec ad ga̾ma

Expanded text:
superfluae; nos autem maluimus abundare, ad finem subjectum chordae spatium per novem partire, et in termino primae nonae partis A litteram pone, a qua omnes antiqui fecere principium. eodem modo B. litteram junge, Post haec ad Γ.
Abbreviated transcription (Latin):
Diacessaron. & diapente. Innullo enĩ cantu
alte eas memorie comendare. & donec plene
incanendo sentiant & cognoscant᷑ abexer citio
pente iungunt᷑. Cũ enĩ abR. in B. sit diatessaron
&ẽ ab eade̾. P. in. A. acutam sit diapente. ab.
A. in alterã. A. diapason eristit. Cuius ius est
eande̾ litterã inutroq habere latere. Ut a.
B. in . H. A .C. in .c. a .D. in .d. & reliqua.
Sicꝰ eniꝰ inutraq uor eadẽ littera notatur.
ita ꝑ om̃ia eiusdẽ qualitatis ꝑfec tissimȩq simi¬
litudinis utraq habet᷑ & creditur. Hanisicꝰ
finitis septem dieb eosdem repetimꝰ. ut semꝑ
primũ & oc tauũ eundẽ diẽ dicamꝰ: ita primas

Expanded text:
diatessaron, et diapente.  Quibus adhudiatessaron, et diapente.  Quibus adhualtae eas memoriae commendare, et donec plene in canendo sentiantur et cognoscantur, ab exercitio pente junguntur; cum enim ab A. in D. sit diatessaron, et ab eadem D. in a. acutum sit diapente, ab A. in alteram a. diapason existit: cujus vis est eamdem litteram in utroque habere latere, ut a B. in . a. C. in c. a D. in d. et reliq. Sicut enim utraque vox eadem littera notatur, ita per omnia ejusdem qualitatis, perfectissimaeque similitudinis utraque habetur et creditur. Nam sicut finitis septem diebus eosdem repetimus, ut semper primum et octavum eumdem diem dicamus, ita primas
Abbreviated transcription (Latin):
modi sufficiant Quorũ superior quedem modꝰ
ad memor andũ facillimꝰ. His u̾ ertat ad faciendũ
celerrimꝰ.Inquentib uͦ om̃s diuisionũ modi. in
IN UICEM UOCESIUNGANTURIIT
Tispositis itaq uocib inter uoce̾ & uoce᷑.
alias maius spatiũ cernitur. Ut inter.F.
ce A. & inter . A. &e. B. alias minus. Ut inter P
&. C. & reliqua. Et maius quidem spacium.
tonus dicitur. minus uꝰ semitoniuꝰ. Semis
uidelicae id ẽ non plenꝰ tonus. Item int̾ aliquã
uocẽ & terciã ase tum ditonus est id est duo
coni. Ut a .s. ad .F.Tum semiditonus. qui
habae tantũ tonũ & semioniũ.Ut. A b.
inT. & reliqua. Hiatesseron aũ est cũ int᷑
duas uoces quocunq mͦ duosunt toni & unũ
semitoniũ. ut ab.N. ad .D. &. a .B. in e
& reliqua. Diapente il uno tono maior ẽ.
cũ int̾ quas libae uoces tres sunt tomi. & iutũ
semitoniũ. ut ab. A inẜ. & a. C. in .G. ce¬
i. eliqua. Habes itaq sex uocu consonantias.
idẽ. tonumSemitoniũ. Ditonũ. Senuditorũ.

Expanded text:
modi sufficiant, quorum superior quidem modus ad memorandum facillimus. Hic vero exstat ad faciendum celerrimus. In sequentibus vero omnes divisionum modi in invicem voces jungantur. Dispositis itaque vocibus inter vocem et vocem alias majus spatium cernitur, ut inter Γ. et A. et inter A. et B. alias minus, ut inter B. et C. et reliq. Et majus quidem spatium tonus dicitur: minus vero semitonium, semis videlicet, id est, non plenus tonus. Item inter aliquam vocem et tertiam a se tum ditonus est, id est, duo toni, ut a C. ad E. tum semiditonus, qui habet tantum tonum et semitonium, ut a D. in F. et reliq. Diatessaron autem est, cum inter duas voces quocunque modo duo sunt toni, et unum semitonium, ut ab A. ad D. et a B. in E. et reliq. Diapente vero uno tono major est, cum inter quaslibet voces tres sunt toni, et unum semitonium, ut ab A. in E. et a C. in G. et reliq. Habes itaque sex vocum consonantias, id est, tonum, semitonium, ditonum, semiditonum,
Abbreviated transcription (Latin):
memini. ur̃a iussit auctoritas ꝓferri inpublicũ:
ut sic̃ eccłam beatissimi donati ep̃i ⁊ martynis
cui dõ auctore iure uicamo  p̃sidetis. mirabili
nimiũ scemate ꝑegistis: ita eiusdẽ ministros
ȩccłȩ honestissimo decentissimoq qͦdã priuilegio
cunctis pene ꝑ orbẽ clericis spectabiles redderetis.
Etreuera satis hab& mipaculi  optionis: cũ ur̃ȩ eccłȩ
etiã pueri in modulandi studio ꝑfectos alioꝵ
usquequaq locoꝵ superent senes. Vr̃iq. honoris
ac meriti ꝑplurimũ cum ulabitur celsitudo
cũ pꝰpmores patres tanta ac talis eccłȩ ꝑuos
cõmodo p̾recepto nec uolui contrairȩ noc ualui :
offero sollertissimȩ pat̃nitati ur̃ȩ musicȩ artis
regulas quanto lucidius ibreuius potui explica¬

Expanded text:
memini, vestra jussit auctoritas proferre in publicum: memini, vestra jussit auctoritas proferre in publicum: ut sicut Ecclesiam beatissimi Donati episcopi et martyris, cui Deo auctore jure vicario praesidetis, mirabili nimium schemate peregistis, ita ejusdem ministros ecclesiae honestissimo decentissimoque quodam privilegio cunctis pene per orbem clericis spectabiles redderetis. Et revera satis habet miraculi et optionis, cum vestrae Ecclesiae etiam pueri in modulandi studio perfectos aliorum usquequaque locorum superent senes, vestrique honoris ac meriti perplurimum cumulabitur celsitudo, cum post priores Patres tanta ac talis Ecclesiae pecommodo praecepto nec volui contraire, nec valui, offero solertissimae paternitati vestrae Musicae artis regulas, quanto lucidius et brevius potui, a phi
Abbreviated transcription (Latin):
iunt timoris totius sprudentiȩ fulgore clarissimo.
dulcissimo patri.  reuerentissimo dño teod aldo
sacerdotũ ac p̃sulũ dignissimo. Guido suoꝵ mon achoꝵ
utina minimꝰ. quicqͥd seruus ⁊filius. Dũ solitariȩ uitȩ
saltẽ modicã ex equi cupio quantitatẽ. une
benignieatis dignatio ad saeri ũb studiũ. i eã
sibi socian uoluit paruitatẽ: nͦ qđ uñȩ de sint
excellentiȩ multi ⁊ maximi spũales uiri. ⁊ uintutũ
effectib abundantissimȩ roborati. ⁊ sapientiȩ
studiis plenissime ad ornati. qͥ ⁊ cõmissã hs¬
plebẽ una uob̾cũ cõpetent̃ erudiant & diuinȩ
contẽplacioni assidue ⁊ feruerẽ in hereane: S ire
mee paruitatis ⁊ m̃tis acorporis in becillitas
munita p̃sidio ut siqͥd mͥ diuinitꝰ utilitatis
accesserit: uño ds̃ imput& merteo Qua de re
cũ de eclesiasticis utilitatib ageret᷑. exercitiũ
musicȩ artis ꝓqͦ fauente dõ ñ in cassũ me desudasse

Expanded text:
ini timoris, totiusque prudentiae fulgore clarissimo ac dulcissimo Patri et reverendissimo domino THEODALDO sacerdotum ac praesulum dignissimo, GUIDO, suorum monachorum utinam minimus, quidquid servus et filius. Dum solitariae vitae saltem modicam exsequi cupio quantitatem, vestrae benignitatis dignatio ad sacri verbi studium meam sibi sociari voluit parvitatem; non quod desint vestrae excellentiae multi maximi spiritales viri, et virtutum effectibus abundantissime roborati, et sapientiae studiis plenissime adornati, qui et commissam plebem una vobiscum competenter erudiant, et Divinae contemplationi assidue et frequenter inhaereant: sed ut meae parvitatis et mentis et corporis imbecillitas munita praesidio: ut si quid mihi divinitus utilitatis accesserit, vestro Deus imputet merito. Qua de re cum de ecclesiasticis utilitatibus ageretur, exercitium musicae artis, pro quo favente Deo non incassum desudasse me
Abbreviated transcription (Latin):
utiltpas ut & facile intelligatur. & inteliecta
uir obliuscatur ItM al¬
N LIUs uͦ diuidendi modus sequitur. qui &e si
umemoriȩ min adiungitur : eo tamen monocordũ
primus passus terminabit in. A. Scđs uacat
Tercius in .D. Q uartus uacat. Quintus in. A
Sexcus. in.A. Septimꝰ. in. A. Reliqui
uacant: Itemi cũ ab. Aad fine̾ nouenis partiris.
primuf passus ter minabit in .B. Scds̃ uacit
enis diuidis  primus passus terminabit in.P
Seds in .G. Percius ingiQuartus sinit
A.E. uꝰ ad fine̾ similit᷑ quattuor passuũ primꝰ

Expanded text:
utilitatis, ut et facile intelligatur, et ut intellecta vix obliviscatur. Alius dividendi modus sequitur, qui etsi minus memoriae adjungitur, eo tamen monochordumprimus passus terminabitur in A. secundus vacat: tertius in D. quartus vacat: sextus in d. septimus in aa. reliqui vacant. Item dum ab A. ad finem novenis partiris, primus passus terminabit in B. secundus vacanis dividis, primus passus terminabit in C. secundus in G. tertius in d. quartus finit. A C. vero ad finem similiter quatuor pa
Abbreviated transcription (Latin):
nouem: Quȩ quanto passib numerosiores: tanto
sunt spatio breuiores. Alias uꝰ diuisiones p̾t᷑ has
quattuor inuenire non poteris. Diapason aut̃
intͣpͣtat᷑ de om̃ib siue quod om̃s habeat uoces
siue quia antiquitus cr̃ tharȩ octo ꝑea fiebant
quinque. Dunt enĩ in eius spatio uoces quinq ut a.
D. in. A. Sed grauis eius uox tria habet spatia.
acuta duo. Diatesseron sonat de quattuor.
uox. quattuor hab& spatia. Acuta uͦ tria.
Ut Ad. in G. Hastres speties. simphonias.
idẽ. suaues uocũ copulationes memineris e e̾
uocatas. Quia diapason diuersȩ uoces unũ sonant
Diapente uͦꝰ & diatessaron diaphoniȩ idẽ.
or gani iura possident. & uoces ut cumquę
simil es reddunt. Ionꝰ uꝰ abintonando id est
sonando nom̃ accepit. qui maiori uoci noue̾.
minori uͦ octo passus constia it. Demitoniũ
nendũ coniungunt: diuisione̾ tam̃ nullam¬

Expanded text:
novem, qui quanto sunt passibus numerosiores, tanto novem, qui quanto sunt passibus numerosiores, tanto sunt spatio breviores. Alias vero divisiones praeter has quatuor invenire non poteris. Diapason autem interpretatur de omnibus, sive quod omnes habeat voces sub se, sive quia antiquitus citharae octo per eam fiebant quinque; sunt enim in ejus spatio voces quinque, ut a D. in a. Sed gravis ejus vox tria habet spatia, acuta duo. Diatessaron sonat de quatuor; vox quatuor habet spatia, acuta vero tria, ut a D. in G. Has tres species symphonias, id est, suaves vocum copulationes memineris esse vocatas, quia in diapason diversae voces unum sonant. Diapente vero et Diatessaron diaphoniae, id est, organi jura possident, et voces utcumque similes reddunt. Tonus autem ab intonando, id est, a sonando nomen accepit, qui majori voci novem, minori vero octo passus constituit: semitonium nendo conjungunt, divisionem tam
Abbreviated transcription (Latin):
tonis intendit᷑. Vnde & incanendo duo. aut tres
aut plures cantores pro ut possibile fuerit si ꝑ
hanc speciẽ differentib uocib eandẽ quã lib &
antiphonã incipiant & de cantent : in ir aber iste
easdẽ uoces diuersis locis. sed minime diuersas habe
eundẽq cantũ grauẽ &̾ acutũ & suꝑ acutũ tam̃ unice
resonare hoc mͦ.¬
Item si eande̾ antiphonã partim grauib partim
acutis sonis cantaueris. aut quantũlibet ꝑhanc
speciẽ uariaueris : eadẽ uocũ unitas apparebit.
causa om̃s sonos scd̾m boetiũ & antiqͦs musicos.
septẽ litteris figurauimꝰ. cũ moderni quidã
nimis in caute quattuor tantũ signa posueruit¬
quintũ & quintũ uidelic& sonũ ẽodẽ ubiq
Karac tere figurantes. cũ indubitant᷑ uerũ
sit quod quidãm soni a suis quintis omĩno
discordent. nullusq sonꝰ cũ suo quinto ꝑfec he
concordet. Nulla enĩ uor cũ altera pͣt᷑ oc tauã.
diapente trib. diatessaron quattuor. Tonus uᵈ

Expanded text:
tonis, intenditur Unde et in canendo duo aut tres, aut plures cantores, prout possibile fuerit, si per hanc speciem differentibus vocibus eamdem quamlibet symphoniam incipient et decantent, miraberis, te easdem voces diversis locis, sed minime diversas habere, eumdemque cantum gravem et acutum et superacutum tamen univoce resonare hoc modItem si eamdem antiphonam partim gravibus partim acutis sonis cantaveris, aut quantumlibet per hanc speciem variaveris, eadem vocum unitas apparebit. causa omnes sonos secundum Boetium et antiquos musicos septem litteris figuravimus, cum moderni quidam nimis incaute quatuor tantum signa posuerunt, quintum videlicet sonum eodem ubique charactere figurantes; cum indubitanter verum sit, quod quidam soni a suis quintis, ut B. et F. omnino discordent, nullusque sonus cum suo quinto perfecte concordet. Nulla enim vox cum altera praeter octavamcurrit passibus, Diapente tribus, Diatessaron quatuor, tonus vero
Abbreviated transcription (Latin):
cui. literȩ agrauib diatessaron reddit. eidem
inacutis ꝑdiãpente conueniat ut insuꝑiori figura
notat: Ꝙ cui agrauib diapente contidit
eidẽ asuꝑiorib diatessaron dabit ut a .F. A
A.enĩ &. E. uidepositione concordant. que
inutraq: duob tonis semitonioq conficit un
Itemq G. cũ ad.C. &. D. ꝑ easde̾ species re¬
surgunt. &̾. H. &̾. G. tono ꝙ̾ semitonio parits
infsec tuntꝰ. B. uͦ r otundũ qđ minus e̾. regulare
quod ad unx tũ uel molle dicunt. Cũꝑ. habet
concordiã. & idõ additũ ẽ. quia . F. cũ quarta
ase. bi tritono differente nequibat habere con¬
cordiã. Utraniq autẽ h. H. in eadẽ neumanon
uingas. in eodem uꝰ cantu maximȩ: H. molli utun.
inqũib ꝑ. E amplius continuat᷑ grauis ue uctu
ubi & q iandam confusionẽ & trats formatione uibet u
facere ut .G. sonet protũ .a. de uterũ cũ ipsa . b.
amultis

Expanded text:
cui litterae a gravibus diatessaron reddit, eidem cui litterae a gravibus diatessaron reddit, eidem in acutis per diapente conveniat, ut in superiori figura notatur, et cui a gravibus diapente contulit, eidem a superioribus diatessaron dabit, ut A. E. a. A. enim et E. in depositione concordant, quae utraque duobus tonis semitonioque conficitur. Itemque G. cum ad C. et D. per easdem species resurgunt, et D. et G. tono et semitonio pariter inflectuntur. b. vero rotundum, quia minus est regulare, quod adjunctum vel molle dicunt, cum F. habet concordiam, et ideo additum est, quia F. cum quarta a se . tritono differente nequibat habere concordiam: utramque autem b. . in eadem neuma non jungas. In eodem vero cantu maxime b. molli utimur, in quo F. f. amplius continuatur gravis vel acuta, ubi et quamdam confusionem et transformationem videtur facere, ut G. sonet protum, a. deuterum, cum ipsa b. mollis
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ. Primꝰ modus uocũ est cũ uox tono deponit᷑.¬
& tono semitonio. duobq tonis intendit᷑. ut .A.
& .D. Sed̾s modus est cũ uor duob tonis pe¬
missa. semitonio & duob tonis intendit᷑ ut .ẜ.
ce. E. Tertius ẽ. qͥ semitonio & duob tonis
descendit. duob uͦꝰ tonis ascendit. ut .C. & ł.
Quartꝰ uꝰ deponit᷑ cono. surgit aucẽ ꝑ duos
ordinẽ sequunt᷑ ut primꝰ in .a. scđs in B t̾ciuꝰ
m. E Itemq primꝰ in . D. Scđs in ẜ tercius. inf¬
Nuare in .G. ltenq nota has uocũ affinitates
ꝑdiatessaron & diapente constructas .A. enĩ ad
saron. ab acutis uͦ diapente con iungunt hoc modo¬
DE ALIIS AFFINITATIBUS EI.B.¬
IQ UE aliȩ sunt affinitates : eas quoq
similiter diatessaron &̾ diapente fecer̾
Nam cũ liapason inse diatesseron & diapente
habeat. & easdem licteras latere utroq conti¬
neat: semꝑ in medio eiꝰ spatio aliqua ẽ. littera.
quȩ adutrͥunq diapason latꝰ ita conuenit. ut

Expanded text:
t. Primus modus vocum est, cum vox tono deponitur, et tono semitonio et duobus tonis intenditur, ut A. et D. Secundus modus est, cum vox duobus tonis remissa, semitonio et duobus tonis intenditur, ut B. et E. Tertius modus est, qui semitonio et duobus tonis descendit, duobus vero tonis ascendit, ut C. et F. Quartus vero deponitur tono, surgit autem per duoordinem sequuntur; primus in A. secundus in B. tertius in C. itemque primus in D. secundus in E. tertiusquartus in G. Itemque nota has vocum affinitates per diatessaron et diapente constructas: A. enim ad saron, ab acutis vero diapente conjungitur hoc modoDe aliis affinitatibus quae aliae sunt affinitates, eas quoque similiter diatessaron et diapente fecerunt. Nam cum diapason in se diatessaron et diapente habeat, et easdem litteras in utroque latere contineat, semper in medio ejus spatio aliqua est littera, quae ad utrumque diapason latus ita convenit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
otuaut̃ in mono cordo heȩ st̃ In primis
equunt᷑ septẽ al phabeti littere grates
ideoq maionib littis. insignite hoc modo
Adem soyte littere acute repetuntur es auimnib
lid ens do seribunt Inqͥb tam̃ prera õ ꝗdraliami bai

Expanded text:
autem in monochordo hae sunt. In primis Sequuntur septem alphabeti litterae graves, ideoque majoribus litteris insignitae hoc modo. eaedem septem litterae acutae repetuntur, sed minoribus litteris describun
Abbreviated transcription (Latin):
catur qͥnrãm discilinã petit aliquantos
canto nitũs notis de scmipeos a aliquant
iamono serdiusumanũ exerceat hasq
nagulas sepe meditetn Soneceait hal
rutiia uocũ eogniga ignotosut nogos
cant᷑ suant̃ canat S q uoces que buios
melius inguemun. qnodo gr mono cos dotin¬

Expanded text:
tram disciplinam petit, aliquantos cantus nostris notis descriptos addiscat, in monochordi usu manum exerceat, hasque regulas saepe meditetur, donec, vi et natura vocum cognita, ignotos ut notos cantus suaviter canat. Sed quia voces, quae hujus melius intuemu
Abbreviated transcription (Latin):
E.A. diapent̾. uł diatess mandat. A. itͦ
acuta cũ .. diapason. cũ . D. diapent᷑. cũ
F. diates ser on sonat. quȩ insupͣdictis nu¬
meris. idẽ curiosus ꝑscrutator inuenit
Ninc enĩ incipiens boetius panditor. hui
artis. multã mirãq & difficillimã huiꝰ
de monstrau. &d plura: ꝑsup̃diotas
ille phitagoras cõposuit. in qͦ ꝗa ñ ex las¬
cuua sed diligent᷑ aꝑta artis noticra sapi¬
entib in cõmune placuit. atq usque
inhunc diẽ ars paulatiꝰ erescendo c̃ua¬
luit. Ipso doctore semꝑ humanas tene¬
bras illustrante. cuiꝰ su̾ma sapientia
Explicii microlosos. id esi
BREUIS SERMOLHoSiCA EDI TUS

Expanded text:
A. a. diapente vel diatessaron mandat: a. vero A. a. diapente vel diatessaron mandat: a. vero acuta cum A. diapason, cum D. diapente, cum E. diatessaron sonat. Quae cuncta in supradictis numeris curiosus perscrutator inveniet. Hinc enim incipiens Boetius panditor hujus artis, multam miramque et difficillimam hujus supradictas ille Pythagoras composuit, in quo quia non est lasciva, sed diligenter aperta artis notitia, sapientibus in commune placuit, atque usque in hunc diem ars paulatim crescendo invaluit, ipso doctore semper humanas tenebras illustrante, cujus summa sapientia Explicit Micrologus, id est, brevis s
Abbreviated transcription (Latin):
poner et. cũ phitagoras qͥdã magnꝰ philosophus forte
it̾ ageret. uentũ ÷ ad fabricã. in qͣ suꝑ unam incude̾.
qͥnq mallei feriebant. Quoꝵ suauẽ concordiã mi¬
ratus philosophus accessit. Primũq in manuũ ua¬
rietate sperans uĩ soni ac modulationis existere.
mutauit malleos. Quo fac to suauitas quẽq secuta ẽ.
Subtracto itaq uno qͥdissonꝰ erat acetis Alios pon¬
derauit. Miruq in modũ diuino nutu. p̃mꝰ.xii.
ponderib appendebant. Cognou̾ itaq inini¬
merorũ ꝓporcione &̾ collatione musicã uer¬
sari scientiã. t rat eniꝰ ea constitutio in qͣttuor
habeat N. .XII. siteneat .ẜ .VIII. quat᷑narios
passus tres habebit ñ duos .e. et diapent᷑ pa¬
tet. Dint iterũ duodeciꝰ. in .A. et .ui. in alte¬
rã .A. Senariꝰ medietas ẽ. duodenarii. Sic̾
ad .F. diapent̾. alt̾i uõ.a. diapason reddie
B. qͦq ad: E. tonũ. adutrũq N.a. diates
et diapent᷑ sonat. F. etiã .D. tono. Utriq

Expanded text:
ponerat. Cum Pythagoras quidam magnus philosophus forte iter ageret, ventum est ad fabricam, in qua super unam incudem quinque mallei feriebant: quorum suavem concordiam miratus philosophus accessit, primumque in manuum varietate sperans vim soni ac modulationis existere, mutavit malleos; quo facto sua vis quemque secuta est. Subtracto itaque, qui dissonus erat a caeteris, alios ponderavit, mirumque in modum divino nutu primus XII. ponderibus appendebat. Cognovit itaque in numerorum proportione et collatione musicae versari scientiam. Erat enim ea constitutio in quatuorhabeat A. XII. et D. teneat VIIII. quaternarios passus tres habebit A. E. vero duos, et diapente patet. Sint iterum XII. in A. et VI. in altera a. senarius medietas est duodenarii, sicut ad E. diapente, alteri vero a. diapason reddit. D. quoque ad E. tonum, ad utrumque A. a. diatessaron aut diapente sonat. Et E. etiam ad D. tonum, utrique
Abbreviated transcription (Latin):
ita ꝑ om̾a lict̾a ł color. unitatẽ significat linearũ
terata ł colorata linea ubiq inspicias & illud
aꝑte cognosces qͥa in om̃ib scđi ordinib eadẽ uocũ
et neumarũ ẽ unitas. Similit̾ et de ui. ł qͦrto
ordine et reliqͥs intellige suꝑiores siue inferiores
ordines cat̾uas Igit᷑ certissime c̾stat ꝗa om̾s neume
łsoni in eiꝰdẽ litt̾ę ł coloris lineis similit̾ positi
ꝑomia similit̾ sonant. Indiuersis aut̃ lineis ł
spatus etiã similit̾ faccȩ neume neqͣquã simil
sonant. idõq quã uis ꝑfectasit positura neuma¬
rum ceca omino. ẽ. & niduil ualce sine adiunc ti¬
one litt̾arũ ł colorũ. duos enĩ colores poniniꝰ.
croccũ scilicoe & rubeũ. ꝑ qͦs colores. ualde
utilẽ ł regulã trado ꝑ qilam aꝑtissimȩ cog

Expanded text:
ita per omnia littera vel color unitatem significat linearum,ita per omnia littera vel color unitatem significat linearum,tera vel colorata linea ubique inspicias, et illud aperte cognosces, quia in omnibus secundis ordinibus eadem vocum et neumarum est unitas. res sive inferiores ordines cernas. Igitur certissime constat, quia omnes neumae vel soni in ejusdem litterae vel coloris lineis similiter positiper omnia similiter sonant: in diversis autem lineis vel spatiis etiam similiter factae neumae nequaquam similiter sonant. Ideoque quamvis perfecta sit positura neumarum, caeca omnino est, et nihil valet sine adjunctione litterarum vel colorum. Duos enim colores ponimus, crocum scilicet et rubeum, per quos colores valde utilem tibi regulam trado, per quam aptissime cog
Abbreviated transcription (Latin):
are. Qđ cũ dĩ adiuitorio leuit̃ sensatꝰ e ftudios
aliꝗs pot̾ũ facẽ. sicũ qͣnto studio neumȩ disponant᷑
cuiset agnoscere Ita gͥ disponunt᷑ uoces. ut unꝰ¬
qͥsq sonꝰ qͣntũ lib incantu repetat᷑ in uno semꝑ et
suo ondine inueniat᷑. Quos ordines ut meliꝰ possis
discennere. spissȩ dicunt᷑ lineȩ. & ꝗdã ordines uocũ
in ipsis fiunt lineis. ꝗdã uͦ int̾ lineas in medio intͥ¬
uallo & spatio linearũ. Quãticũq gͦ soni inuna
illud incelligas quante linee ł spacia unũ habent.¬
sonũ. ꝗb damlineis ł spacus qͥdã litt̃e de monocor do
p̾figunt᷑. atq etiã colores suꝑducunt᷑. Unde datͥ in¬
telligi ꝗa intoto antiphario. et inomi cantu qͣnte¬
cũq l̃ineȩ ł spatia unã eãdẽq habent litt᷑am ł eu̾dẽ
colorẽ. ita pomi̾a similit̾ sonant tamquã si om̃s
inuna linea fuissent. Ꝙ sic̾ linea unitatẽ̾ sonoꝵ.

Expanded text:
are: quod cum Dei adjutorio leviter sensatus et studiosus are: quod cum Dei adjutorio leviter sensatus et studiosus aliquis poterit facere, si, cum quanto studio neumae disponantur, curet agnoscere. Ita igitur disponuntur voces, ut unusquisque sonus, quantumlibet in cantu repetatur, in uno semper et suo ordine inveniatur. Quos ordines, ut melius possis discernere, spissae ducuntur lineae, et quidam ordines vocum in ipsis fiunt lineis, quidam vero inter lineas in medio intervallo et spatio linearum. Quanticumque ergo soni in unaillud intelligas, quantae lineae vel spatia unum habentspatiis quaedam litterae de monochordo praefigurantur, atque etiam colores superducuntur: unde datur intelligi, quia in toto antiphonario et in omni cantu quantaecumque lineae vel spatia unam eamdemque habent litteram vel eumdem colorem, ita per omnia similiter sonant, tamquam si omnes in una linea fuissent, quia sicut linea unitatem sonorum,
Abbreviated transcription (Latin):
in scã eccła error tãq ꝑiculosa discordia. ut
dare sed int̾ nos certare uideam᷑. Uix deniq¬
unꝰ c̃cordat alti. ñ magistro discipłs. nec disciplo
c̃ discipłs. Unde fac tumẽ. ut ñ iam unũ aut
saltẽ pauca.s tã multa sint antiplionaria : qua
ñ ẽ dubiũ ꝙ nsit in possibile. Qua inne eñplis ipi
uoluntate multa cõmut᷑ et. aut parũ aut nichil h n¬
dignaro dube ast a c̃muni usu iur in paucis abscedo
ut ad cõmunẽ artis regidã uniformit onus cante¬
eorũ cul pa euentunt ꝗ antpħaria faciunt : ualae
moneo & cõtestor ne aliꝗs ampliꝰ psumat antipł tã
neuinare nisi ꝙ sedm subrectas regulas bene potest
et sapit ipsam artẽ ꝑficere. Alioꝗn certissime
diosus cantũ discat. & post ꝗ parte̾ eiꝰ bene ꝑnia¬
gistrũ cognouerit: reliqͣ ꝑse sine magistro indu¬
bicant̾ agnoscat. De qͦsiꝗs me m̃tiri putat : ueniat
erpiat: et uideat ꝗ a tales ħ apud nos pueruli fati

Expanded text:
in sancta Ecclesia, tamque periculosa discordia, ut dare, sed inter nos certare videamur. Vix deniqunus concordat alteri, non magistro discipulus, nec discipulus condiscipulis: unde factum est, ut non jam unum aut saltem pauca, sed tam multa sint antiphonaria, quam non est dubium, quin sit impossibile. Qua in re cum pro sua ipsi voluntate multa commutent, aut parum aut nihil mihi indignari debent, si a communi usu vix in paucis abscedo, ut ad communem artis regulam uniformiter omnis cantieorum culpa eveniunt, qui antiphonaria faciunt, valde moneo et contestor, ne aliquis amplius praesumat antiphonarium neumare, nisi qui secundum subjectas regulas bene potest et sapit ipsam artem perficere; alioquin certissime diosus cantum discat; et postquam partem ejus per magistrum bene cognoverit, reliqua per se sine magistro indubitanter agnoscit. De quo si quis me mentiri putat, veniat, experiatur et videat, quod tale hoc apud nos pueruli faciu
Abbreviated transcription (Latin):
ii.liii. ui.uIIi.II. Quãuis aut̃ duo semꝑ
toni inuna sint litt᷑a. ł uoce. tam̃ multomeli
et frequentiꝰ conueniunt singulis in eumis
ab alto descendens ingrauẽ de uenerit finẽ. Illud
tandẽ cognosce ꝗͥ alus inhis notis ꝓficere. neces¬
se ẽ. ut aliqͣntos cantꝰ ita memorit᷑ discas. ut ꝑ
faciant in prudentes. Et simplicib ꝗdẽ ad cognoscen¬
das simplicit̾ neunas ista sufficiant. Quom̃odo aut̃
liq̃scant uoces. et an adherentes ł discrete sonent.
q̃suit morose ł tremulȩ ł subitane e ł quomodo
c̃ loqͥo in ip̃sa neumarũ figura monstrat᷑ si sic̃
debent ex industria cõponantur. None dr̃ agͣco

Expanded text:
I. VII. Γ VIII. Quamvis autem duo semper toni in una sint littera vel voce, tamen multo melius et frequentius conveniunt singulis neumis ab alto descendens in gravem devenerit finem. Illud tandem cognosce, quod si vis in his notis proficere, necesse est ut aliquantos cantus ita memoriter discas, ut per faciant imprudentes. Et simplicibus quidem ad cognoscendas simpliciter neumas ista sufficiant. Quomodo autem liquescant voces, et an adhaerenter vel discrete sonent. Quaeve sint morosae et tremulae, et subitaneae, vel quomodo colloquio in ipsa neumarum figura monstratur, si, ut debent, ex industria componantur. EPILO
Abbreviated transcription (Latin):
qͣli touosit et de qͣli litt᷑a monocordi. Sit
tamꝰ ut ualde ẽ. oportunũ. mono cordum &
tonorũ formonu in frȩquenti habeas usu. Setẽ
uõ s̃ littȩ moncordi sic̃ pleniꝰ post ea de mon¬
strabo. Ubicũq gͦ uideris crocũ. ipsaẽ litt᷑a
tercia. & ubi cũq uideris miniũ ipsaẽ. litt̾a sexta
siue inlineis siue int̾ lineas ipsi ducant᷑ colores
Igit᷑ tcio ordine suberoco pͥma ÷ litt᷑a. & tonꝰ¬

Expanded text:
sit, et de quali littera monochordi: si tamen, ut valde est opportunum, monochordum et tonorum formulas in frequenti habeas usu. Septem vero sunt litterae monochordi, sicut plenius postea monstrabo. Ubicumque ergo videris crocum, ipsa est littera tertia C. et ubicumque videris minium, ipsa est littera sexta F. sive in lineis, sive inter lineas ipsi ducantur colores. Igitur tertio ordine sub croco prima est littera A. in
Abbreviated transcription (Latin):
EMPORIBUSSUꝑ oMis homines fatui
sunt cantores In õm̃i enĩ arte ualde
pluras quȩ nr̃o sensucognoscimꝰ quã ea q̃
Lamagistro didicimꝰ Plecꝰto enĩ solo psalterio
om̃ium librorũ lectiones cognoscunt pueruli.
t agriculturȩ scientiã subito intelligunt
rustici Ꝙ enĩ unã uineã potare. unam arbus¬
culã inserere. unuꝰ asinũ honerarę cogno¬
uerit. sic̾ in uno fac̃. in om̃ib similit᷑ aut̃ etiã
melius facere ñ dubitabat. Miserabiles aut̃ can¬
tores cantorũq discipłi etiã si ꝑcentũ annos co¬
tidie cantent. nũquã ꝑse sine magistro una &
saltẽ paruulã cantabunt antiphonã. tantũ tempꝰ
incantando ꝑdentes. inquanto & diuinã & scłarẽ
script᷑am potuissent plene cognoscere. Et qđ
suꝑ om̃a mala magis ẽ. ꝑiculosũ multi religiosi
ordinis clerici et monadn. psalmos & sacr̾as
lectiones et noc tnas cũ puritate uigilias. & re¬
et ducim᷑ neglegunt. dũ cantandi scientiã quã con

Expanded text:
ris super omnes homines fatui sunt cantores; in omni enim arte valde plura sunt, quae nostro sensu cognoscimus, quam ea, quae a magistro didicimus. Perlecto enim solo psalterio omnium librorum lectiones cognoscunt pueruli, et agriculturae scientiam subito intelligunt rustici. Qui enim unam vineam putare, unam arbusculam inserere, unum asinum onerare cognoverit, sicut in uno facit, in omnibus similiter, aut etiam melius facere non dubitabit. Mirabiles autem cantores et cantorum discipuli etiamsi per centum annos quotidie cantent, nunquam per se sine magistro unam vel saltem parvulam antiphonam cantabunt, tantum tempus in cantando perdentes, in quanto et divinam et secularem scripturam potuissent plene cognoscere. Et quod super omnia mala magis est periculosum, multi religiosi ordinis clerici et monachi psalmos et sacras lectiones et nocturnas cum puritate vigilias, et reet ducimur, ne
Abbreviated transcription (Latin):
possimꝰ. Nec mirũ si int̃ homines musice tant a
dominatio ⁊ cũ aues qͦq ut lusciniȩ.⁊ cigni.
alieq cantu ueluti qͣdã disciplina musicȩ artis
edere dulces ferunt᷑. Iure gͥ musica capitur
omẽ qdꝰ uiuit. qr cȩlestis anima qͣ animatur
uniũ sitas. originẽ sũpsit ex musica. hȩc de¬

Expanded text:
m, inquiunt, si inter homines musicae tanta dominatio est; cum aves quoque, ut lusciniae, ut cygni, aliaeque cantum veluti quadam disciplina musicae artis edere dulces feruntur. Jure igitur musica capitur omne quod vivit, quia coelestis anima, qua animatur universitas, originem sumpsit ex musica, ut P
Abbreviated transcription (Latin):
toni. Similit̃ tetrastimonia .iiͦii. pars toni.
Tritemonia. t̃cia nuncupat᷑. m aior itaq pars
qͣndo maior pars dimidio minor ÷. tanto
maior pars dimidiũ suꝑ excedit. Si gͦ ad semi.¬
toniũ addat᷑ a potame. fit semitoniũ mauis.
Integer tonꝰ fie ex apotame. ⁊ semitonio. Porro
semitoniũ. ab a potame differt comate. ⁊ iccirco
nichil aliud ⁊÷ apotame nͥ semitoniũ. minue
& coma. Si gͥ duo semitonia minora de tono.
qͥs auferat. coma fit reliquũ. Diesis est

Expanded text:
toni; similiter tetrastemoria quarta pars toni, tritemoria tertia pars nuncupatur. Major itaque pars quanto minor pars dimidio minorem, tanto major pars dimidiam superexcedat. Si igitur ad semitonium addatur apotome, fit semitonium majus. Constat ergo integer tonus ex apotome ac semitonio. Porro semitonium ab apotome differt commate. Ac idcirco nihil est aliud apotome, nisi semitonium minus et comma. Si igitur duo semitonia minora de tono quis auferat, comma fit reliquum. Est aut
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ tam̃ semitonia in tegrũ nͦ implene sonũ. A enĩ
tom cũ duob semitoniis intrib cͦsonantiis musicȩ
ꝑfecꝰtioris Uidelicet indiap̃te. diatessaron. &
diapason. Itẽ ex iiͦiiͬ. principalib tonis narurał
musicȩ. alii .iiiͦi. oriunt᷑. ⁊ uelut a fontibus
niuuli manant originẽ duct̃. Nichil hoꝵ fit
in artificali musica. Nã neq tonꝰ aliũ tonũ ex se
gignit. neq unꝰ ex aliis aliũ aucꝰ toritate p̾cellit.
s om̃s int̾ se ȩqͥs dim̃sionib partiunt᷑. scilic&ꝰ ses-¬
qͥoctaua ꝓportione. exceptis semitoniis. Illudq.
se differant. Nullũq. recipiunt semitoniũ. nec
diesin. nec apotame. aut tristemoria. aut
sola nat᷑a dulces modulat᷑ modos. Omĩ ȩtati

Expanded text:
quae tamen semitonia integrum non implent tonum: non enim toni cum duobus semitoniis in tribus consonantiis musicae perfectionis, videlicet in diapente, diatessaron et diapason: item ex quatuor principalibus tonis naturalis musicae alii quatuor oriuntur, et velutipsis originem ducunt. Nihil horum fit in artificiali musica; nam neque tonus alium tonum ex se gignit, neque unus ex illis alium auctoritate praecellit, sed omnes inter se aequis divisionibus partiuntur; scilicet sesquioctava proportione, exceptis semitoniis. Illud etiam nter se differant, nullumque recipiant semitonium, nec diesin, nec apotomen, aut tristemoria, aut sola natura docente dulces modulatur modos: quae fi
Abbreviated transcription (Latin):
domino.
Penedicite ignis & estus domino.Bepedicite¬
noctes & dies domino.
benecdicite
tenebrȩ & lu men domino.

Expanded text:
Domino. Benedicite, ignis et aestus, Domino; benedicitenoctes et dies, Domino; benedicite, ae et lumen, Domino.
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ opꝰ÷ ut cantor in inferiorib distinctionẽ ñ
faciat. s discurrentib subceleritate uocib
p̃stolanti tͥto redeundo subueniat. & suũ illiꝰ¬
Lab orẽ facta insuꝑiorib distinę tione repellat.
tẽ cũ occursuꝰ fit tono diutinꝰ fit tenor fiuis.
ut ei & parti subseqͥt᷑ & parti concinatur.
Cũ uͦ ditonꝰ diutior ut sepe ꝑ int᷑ missã uocẽ
dũ uł paruasit subsecutio etiã toni n̾ desit
occursio. Quod qͥa tunc fit cũ ar monia finit᷑
de utero sicantꝰ nͣ sꝑat᷑ ultͣ adtritũ descende
utile tunc erit ꝓtoui erga uĩ ergã occupar e
sub sequentib subseqͥ. finiq ꝑtonũ decent̾ occur¬
rere. Itẽ cũ plus diatess se iungi nͣliceat. opꝰ est
c̃ plusse cantor intenderit subsecutor. ascendat.
illa fuerit.G. uĩ organi possidebit. Qđ cũ fit
si aucantꝰ ad .F. descendat. aut ins. distino¬

Expanded text:
t ut in inferioribus distinctionem cantor non faciat, sed discurrentibus cum celeritate vocibus praestolanti trito redeundo subveniat, et suum et illius facta in superioribus distinctione repellat. Item cum occursus fit tono, diutinus fit tenor finis, ut ei partim subsequatur, et partim concinatur. Cum vero ditonus diuturnior, ut saepe per intermissam vocem, dum vel parva sit obsecutio, etiam toni non desit occursio. Quod quia fit, tunc harmonia finitur deutero: etsi cantus non speratur ultra ad tritum descendere, utile tunc erit proto vim organi occupare, subsequentibus subsequi, finique per tonum decenter occurrere. item cum plus diatessaron sejungi non liceat, opus est, cum plus se cantor intenderit, subsecutor ascendat, uilla fuerit, G. vim organi possidebit. Quod tum fit, si aut cantus ad F. descendat, aut subs
Abbreviated transcription (Latin):
sub sequit᷑. Si in .G. uͦ cantꝰ ñ t̾minet .F. cũ
cantu ui erg̃ amttit. Cũ uͦ .b. mollis uersatꝰ᷑
incantu .F. or ganalis erit. Cũgͦ tritꝰ ad eo¬
adeo diaphoniȩ optineat principatũ ut ap¬
tissimũ supͣ cȩteros obuneat locũ. uidemꝰ eu
agregorio ñ in muerito plus cateris uocib ad¬
amatum. Ci enĩ multa melor pͥncipia. &
plurimas reꝑcussiones dedit. Ut sepe si de
eiꝰ cantu trit i.F. c.C. subtraas ꝓpe me¬
dietatẽ tulisse uidearis. Diaphoniȩ p̾cepta
donatasunt. que si exemplis ꝓbes. ꝑ feo tȩ

Expanded text:
subsequitur, si in G. vero cantus non terminet, F. cum cantu vim organi admittit. Cum vero. b. mollis versatur in cantu, F. organalis erit. Cum ergo tritus adeo diaphoniae obtineat principatum, ut aptissimum supra caeteros obtineat locum, videmus a Gregorio non immerito plus caeteris vocibus adamatum. Etenim multa melorum principia, et plurimas repercussiones dedit, ut saepe, si de ejus cantu triti E. et c. subtrahatur, prope medietatem tulisse videaris. Diaphoniae praecepta data sunt, quae si exemplis probes, perfecte
Abbreviated transcription (Latin):
insede uenerit cõmaneat. & si suꝑse euicino
de centi occurrat. Qui oceursus tono meli
illo loco succentꝰ. Quod t̾am̾ ne inultimis dis¬
tinetio nȩ simphoniȩ eueniat ẽ. cauendũ.
Sepe autẽ̾ cũ inferiores tͥ to uoces cantor ad

Expanded text:
in se devenerit, commaneat, et si super se est, vicino in se devenerit, commaneat, et si super se est, vicino decenter occurrat, qui occursus tono melius illo loco succentus. Quod tamen ne in ultima distinctione symphoniae eveniat, est cavendum. Saepe autem cum inferio
Abbreviated transcription (Latin):
duplicare ꝑdiapasõn. Ubicũq enĩ eiꝰ concondia
fuerit. dicta simphoniarũ aptatio ñ cessabit
Tũitaq iã satis uocũ pacte fac tasit duplicatio
grauẽ acanente. succente more qͦ nos utim᷑
ex plicemꝰ. Suꝑior nempe diaphoniȩ modꝰ du
atessaron recipimꝰ: s semiditonũ inhis infima¬
tum diatessaron uͦ optinet principatũ. His itaq
quatuor c̃cordiis diaphonia cantũ sub seqͥtur
Troporũ uͦ alii apti alii aptiores alii aptissi¬
tonũ & semiditonũ lica raro respondent.
Ut ꝓtꝰ inN. & . D. Aptissimi uꝰ qͥ sepissime sua¬
uiusq id faciunt. ut tetrar dꝰ & tͥtꝰ in .T. & .f¬
&. G. : He enĩ tono & ditono & diatess̃ ob secũt᷑.
Quorũ ex qͥb atrito inquẽ finis distinc tionum
aduenerit. Eqͥ ꝓ rimꝰ ipsi finalitati suberit. sub
infimo aut infimis ꝓ rimi substituto deponi or
deserit᷑. ut repeti ñ speret᷑. quẽ p̃riꝰ habue¬
rat locũ sub secutor repetat. ut finali uoci si

Expanded text:
duplicare per diapason; ubicumque enim ejus concordia fuerit, dicta symphoniarum aptatio non cessabit. Cum itaque jam satis vocum patefacta sit duplicatio, gravem a canente succentum, more, quo nos utimur, explicemus. Superior nempe diaphoniae modus duatessaron recipimus, sed semiditonum in his infimatum, diatessaron vero obtinet principatum. His itaque quatuor concordiis diaphoniae cantum subsequitur; troporum vero alii apti, alii aptiores, alii aptissitonum et semiditonum, licet raro, respondent, ut protus in A. et D: aptissimi vero, qui saepissime suaviusque id faciunt, ut tetrardus et tritus in C. F. G. Hae enim tono et ditono et diatessaron obsequuntur; quorum a trito, in quem vel finis distinctionum advenerit, vel qui proximus ipsi finalitati suberit, subsinfimo aut infimis proxime substituto deponi orgdeseritur, ut repeti non speretur, quem prius habuerat locum subsecutor repetat, ut finali voci, si
Abbreviated transcription (Latin):
ad se inuicẽ ut dirimꝰ. non neget. Qdcũ ita
fit sumamꝰ modo aliquã locutionẽ eiꝰ ci
sillabas illissonis adhibitis de cante ni
quos earundẽ sillabarũ uocales sub scriptę
monstrauerint hoc modo.
rum tuorum copias ne¬

Expanded text:
ad se invicem, ut diximus, non negetur. Quod cum ita sit, sumamus modo aliquam locutionem, ejusque syllabas illis sonis adhibitis decantemus, quas earumdem syllabarum vocales subscriptae monstraverint, hoc modo: G tuorum
Abbreviated transcription (Latin):
supradirimus. &Uo ad canUm Re¬
iS breuit᷑ intimatis aliuid t̾ planissimũ
dabimꝰ argum̃tũ utilissimũ uisi. licet hac¬
tenꝰ inauditum. Quo cũ om̃iũ omĩno meloꝵ
causa claruerit. poteris tuo uisui ad hib̾e.
quȩ ꝓbaueris cõmoda &e̾ nichilominꝰ respuere
que uidebunt᷑ obscena. ꝑpende gͥ qͥa sic scri¬
bit᷑ om̃e ꝙ dicit᷑. ita ut ad Gantũ redegit᷑
om̃e ꝙ scribit᷑. Canit᷑ igit᷑ om̾e qđ dicitur:
scriptura aut̾ licteris figurat᷑. Sed ne in
sine quib nulla alia lit tera sed nec sillabaso¬
nare ꝓbat᷑. sarũq ꝑ marime casus conficit᷑.
Quot̾iens cũq suauis concordia in diuersis pas¬
tib inuenitur. sicͣ sepe uidemꝰ tam consonos
& sibi &e̾ alterutru res pondentes uersus in
metris ut quanda quasi simphonia grãmatioꝵ
admireris. Cui si musica simili responsione
iungat᷑. duplici modulatione duplicit᷑ de¬
Tes Teris. Has itaq quinq uocales sumamꝰ

Expanded text:
UT XVII. Quod ad cantum reHis breviter intimatis aliud tibi planissimum dabimus hic argumentum, utillimum usui, licet hactenus inauditum. Quo cum omnium omnino melorum causa claruerit, poteris tuo usui adhibere, quae probaveris commoda, et nihilominus respuere, quae videbuntur obscoena. Perpende ad cantum redigitur omne, quod scribitur. Canitur ergo omne, quod dicitur, scriptura autem litteris figuratur. Sed ne in sine quibus nulla alia littera, sed nec syllaba sonare probatur, earumque permaxime causa conficitur, quotienscumque suavis concordia in diversis partibus invenitur, sicut persaepe videmus consonos et sibimet alterutrum respondentes versus in metris, ut quamdam quasi symphoniam grammaticae admireris. Cui si musica responsione simili jungatur, duplici modulatione delecteris. Has itaque quinqu
Abbreviated transcription (Latin):
Qor eniꝰ ut cũ fine alicuiꝰ antiphonȩ hanc
neumã bene uiderimꝰ conuenire : quod autenti
naliũ responsorioꝵ & nsalmi officiorũ & omia
quȩ inmodorũ formulis p̾scribuntꝰ. Quas qͥ nouit
mirũ ÷ siquã parte̾ horũ que dicunt᷑ intelligit.
Ibi enĩ p̃uidetur quib in uocib singulorũ mõdor
cantꝰ rariꝰ. sepius ue incipiant. & inquib nin une
id fiat ut in ꝓlagis quide̾ minune licet. uel
principia uel distino tionũ ad quintas intendere.
cũ & ad quartas ꝑrarosoleat euenire. In aut entis
uͦ pret᷑ de uterũ. eadẽ principia & fines distino¬
tionũ minime licet ad sextas intendere. Plage
aut̾ ꝓti uel triti ad tertias intendunt. & p̾lage̾¬
siquidẽ de uteri uel tetrardi ad quartas iuten¬
dunt. Me mineris pretẽa quia s lss ualiũ cantuũ
actestatione phibet᷑. quod autenti uix asuo fine

Expanded text:
ox enim ut cum fine alicujus antiphonae hanc neumam bene viderimus convenire, quod autenti nalium responsoriorum, et psalmi officiorum, et omnia quae in modorum formulis praescribuntur, quas qui non novit, mirum est si quam partem horum quae dicuntevidetur, quibus in vocibus singulorum modorum cantus rarius saepiusve incipiatur, et in quibus minime id fiat: ut in plagis quidem minime licet vel principia vel fines distinctionum ad quintas intendere, cum et ad quartas perraro soleat evenire. In autentis vero, praeter deuterum, eadem principia et fines distinctionum minime licet ad sextas intendere, plagae vero proti vel triti ad tertias intendunt; et plagae deuteri et tetrardi ad quartas intendunt. Memineris praeterea, quod sicut usualium cantuum attestatione perhibetur, autenti vix a suo fine