comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filii nascentis absoluer&. & reparata patriˢ
lingua in fantis głam testaretur. Quid
autem de continentiȩ eius uirtute. quid
de amore iustitiȩ loquar. cui sicut legitur
immitabilis uirtus & luce ipsa clarior ueri¬
tas fuir: Conuersatus enim in deserto. ues¬
titum habens depilis cameli et zonam pelli¬
ciam circa lumbos suos. locustaᷤ edebat & mel
siluestre: ut increpaturus hominum mala
nullam penitus haberet uel inueste uel in
epulis uoluptatẽ. Deniq tanta eius mentem uii¬
diuinȩ legis emulatio possidebat: ut & prauita¬
tem ꝑfidȩ generationis ꝓphetico uigore corri¬
peret. & auctoritate feruentis in se sp̃s scĩ regẽ
intrepidus increparet errantem. Maluitq
uir beatissimus sub denuntiatione iustitiae
furenti sub cumbere gladio: quam reticere
ueritatem. qui manifestare uenerat auctorẽ:¬

Expanded text:
filii nascentis absolveret, et reparata patris filii nascentis absolveret, et reparata patris lingua infantis gloriam testaretur. Quid autem de continentiae ejus virtute, quid de amore justitiae loquar, cui, sicut legitur, inimitabilis victus, et luce ipsa carior veritas fuit? Conversatus enim in deserto vestimentum habens de pilis cameli, et zonam pelliceam circa lumbos suos, locustas edebat et mel silvestre : ut increpaturus hominum mala nullam penitus haberet vel in veste, vel in epulis voluptatem. Denique tanta ejus mentem divinae legis aemulatio possidebat, ut et pravitaperfidae generationis prophetico vigore corriperet, et auctoritate ferventis in se Spiritus sancti regem intrepidus increparet errantem: maluitque vir beatissimus sub denuntiatione justitiae furentis succumbere gladio quam reticere veritatem, qui manifestare venerat auctore
Abbreviated transcription (Latin):
non tota admiratione suscipiat. quem tan¬
tum recognoseit obtinuisse de dõ. ut ante
eius merita laudarentur quã natiuitas for¬
naretur: Hic igitur ⁊achariȩ iustissimo .iiii.
sacerdoti cum multa e̾et aetate ꝓurctus.
& sterilitate senissimȩ coniugis successionẽ
uotiui germinis desperasset: om̃ĩpotentis
dĩ cura ꝑ angłm ꝓmittitur nasciturus.
Et bene senissimis parentib nouus filiuꝰ dat᷑.
qui senescenti labentiq mundo unigenitũ
dĩ ad spem futurar iuuentutis ostenderet.
Quid illud quanto est stupore mirandum..u.
quod ⁊acharias ipse dum prȩcursorem sa¬
lutaris uerbi concipiendum insenili aluo
paulo tardius credit silentio repentinȩ ta¬
citurnitatis obmutuit. nec pristinum loqͦn¬
di recȩpisset usum nisi nomen pueri qui uo¬
candus e̾et clausi oris eius uincula relaxass& :
Ntq ita factum est: ut os sacerdotale quod
trepidatio colligauerat dubitantis meritũ

Expanded text:
non tota admiratione suscipiat, quem tannon tota admiratione suscipiat, quem tantum recognoscit obtinuisse de Deo, ut ante ejus merita laudarentur quam nativitas foraretur? Hic ergo Zachariae justissimo 212 sacerdoti, cum multa esset aetate provectus, et sterilitate senissimae conjugis successionem votivi germinis desperasset, omnipotentis Dei cura per angelum promittitur nasciturus. Et bene senissimis parentibus novus filius datur, qui senescenti labentique mundo Unigenitum Dei ad spem futurae juventutis ostenderet. Quid illud, quantoque est stupore mirandum, quod Zacharias ipse, dum praecursorem salutaris Verbi concipiendum senili alvo paulo tardius crederet, silentio repentinae taciturnitatis obmutuit, nec pristinum loquendi recepisset usum, nisi nomen pueri, quo vocandus esset, clausi oris ei vincula relaxasset? Atque ita factum est ut os sacerdotale, quod trepidatio colligaverat dubitantis, meritum
Abbreviated transcription (Latin):
da recordatio est: beatus autem¬
iohannes baptista cuius genuinus¬
hodie natalis honoratur in tantum omnium
głam. ut dnm̃ iħm saluatorem nr̃m non sołu
esse uenturum sed aduentasse iam & cohabita¬
re hominibus ueritate prȩsentis testimonii re¬
uelaret. Quem cum inter ꝓmiscuas turbas
adbaptismum suum ꝓperare uidisset: digito
demonstrans ait. Ccce agnus dĩ. ecce qui tollit
peccatum mundi. Quam in nocens est huius
uita uel qua possumus deuotione eius merita
compensare. qui agni celestis aduentum &
primus agnouit. & solus ostendit: Quam
mirabile uniuersis est eius preconium: de cuiꝰ
ore primo absolutionem suam munduꝰ audi¬
uit. Hic est km̃i. de quo ꝓphetica adnunti¬
atione predictum est. Uox clamantis in
descrto. parate uiam dñi. rectas facite semitaᷤᷤ
di nr̃i. Clamaturuꝰ enim erat sicut & clama¬
uit. ut uociferante salutis precone obtura¬
tas dii aures mortalium prȩdicatio caele¬
stis apcrirae. Quis ergo huiusmodi ꝓpħ̃uas

Expanded text:
da recordatio est. B. Joannes Baptista, cujus hodie genuinus natalis honoratur, in tantum omnium gloriam, ut Dominum Jesum Salvatorem nostrum, non solum esse venturum, sed adventasse jam et cohabitare hominibus veritate praesentis testimonii revelaret, quem inter promiscuas turbas ad baptismum suum properare vidisset, velut digito demonstrans ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Quam innocens est hujus vita, vel possumus devotione ejus merita compensare, qui Agni coelestis adventum et primus agnovit, et solus ostendit! Quam mirabile est universis ejus praeconium, de cujus ore primum absolutionem suam mundus audivit! Hic est, carissimi, de quo prophetica annuntiatione praedictum est: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini; rectas facite semitas Dei nostri . Clamaturus erat enim, sicut et clamavit, ut vociferante salutis praecone, obturatas diu aures mortalium praedicatio coelestis aperiret. Quis ergo hujusmodi prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
quem alii in longa futurum tẽpora pręscie
iohannes prȩdicatus est uox: qui caelestis
uerbi & preco mit tebatur & testis. Hic
tiatur natiuitaᷤ. nomen et meritũ. Hic ẽ
qui uidicio caelestis sententiȩ cunctis morta¬
libus antefertur. dicente dño. Non surrex̃
inter natos mulierum maior iohanne baptista.
Quã pulcͥre dictũ ẽ int̾ nato̾ mulicrũ maior ioħe baptita.¬
Quã pulc̾re dictũ ẽ int nato mulierũ ñ c̃ẽ maiorẽ qͥa ille
om̃imodiꝰ maior erat ioħe. qͥde uirgine na̾cebat᷑. Hic
est &iam qui maluit arege prosterni. quã
regem non in crepare peccantẽ. Quibus per¬
spectis: aduertite dilectissimi quantũ huic
reuerentiȩ. quantũ deuotionis debeamus
impendere. Qui ut honorabilissit: a sc̃o ẽ
a dño. et ꝑpetua scẽ mortis gła consecratus.
Decebat namq. ut mẏsticam natiuitatẽ eius
mirabilis uita sequeretur. & scam ꝑfectamq
uitam mors do deuota concluderet. Propt̾
quod fr̃s rectissime toto hodie orbe xp̃i ȩc¬

Expanded text:
quem alii in longa tempora futurum praesciervox, qui coelestis Verbi et praeco mittebatur et testis. Hic tiatur nativitas, et nomen, et meritum. Hic est etiam, qui judicio coelestis sententiae cunctis mortalibus antefertur, dicente Domino: Non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista ; quam pulchre dictum est inter natos mulierum noPlus revera est quam propheta, cum caeteri omnes omnimodis major erat, qui de virgine nascebatur. Hic est ille etiam, qui maluit a rege prosterni, quam regem non increpare peccantem. Quibus prospectis advertite, dilectissimi; quantam huic reverentiam, 215 quantum devotionis debeamus impendere, qui ut honorabilis sit a sancto ea Domino, et perpetua sanctae mortis gloria consecratus. Decebat namque, ut mysticam nativitatem ejus mirabilis vita sequeretur, et sanctam perfectamque vitam 216 mors Deo devota concluderet. Propter quod, fratres, toto hodie orbe Christi Ec
Abbreviated transcription (Latin):
diei fr̃s kem̃i uenerandi iohannis bap¬
tistȩ genuina natiuitas consecrauit.
Qui idcirco in hoc scłm suꝑna dispensatio¬
ne directus est: ut non solum ipse prophe¬
merito illum prȩcipuo nunc honore uene¬
ramur: qui speciali quadam gratia obhoc
redemptorem mundi nouissimus ꝓphetauit.

Expanded text:
es carissimi, venerandi Joannis Baptistae genuina nativitas consecravit, qui idcirco in hoc saeculum superna dispensatione directus est, ut non solum ipse prophemerito illum praecipuo honore nunc veneramur, qui speciali quadam gratia ob hoc Redemptorem mundi novissimus prophetavit,
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ uerbors adstruebat adfidem po¬
terant immutari. Meritoq ex ouibus
eius non ẽẽ dicuntur. qui non ouina
simplicitate pastorẽ bonũ sequi: sed feri¬
na potius rabie satagebant ꝑsequi. Uerũ
quia sunt nonnulli qui fidem uerbote¬
nus obseruant. & habitu ouiũ beluina
corda prȩtexunt: subsequenter ipse pas¬
tor quȩ ouiũ suarũ uita. quȩ sit merces
edocet. Oues meȩ uocẽ meã audiunt.
& ego cognosco eas. & secuntur me: et ego
uitã ȩternã do cis: & non peribunt in at

Expanded text:
veritatem verborum astruebat, ad fidem poveritatem verborum astruebat, ad fidem poterant invitari; meritoque ex ovibus ejus non esse dicuntur, qui non ovina simplicitate pastorem bonum sequi, sed ferina potius rabie satagebant persequi. Verum quia sunt nonnulli qui fidem verbo tenus observant, et habitu ovium belluina corda praetexunt; subsequenter ipse pastor, quae ovium suarum vita, quae sit merces, edocet. Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis, et n
Abbreviated transcription (Latin):
ex tẽpore factũ ẽẽ cognouimus: da ut qđ
in pia fide ueneramur. plena infuturo
uisione speculemur. Hȩc ẽ & enĩ unica
anime nrãe salus & uita: tuũ ꝑpetuo uul¬
tũ. tuã cernere lucẽ. Hec dubitandum
quia rogantes ex audit nos: quando quod
ipse p̃cepit rogamus. qđ dare ipse deside¬
rat intenta m̃te poscimus. Quomodo enĩ
pie supplicantib famulis negare creden¬
dus ẽ dona. quȩ etiã rebellib ultra quã petelat̃ ape¬
rireñ renuit: Qui cũ illũ an homo xp̃c
eẽt int̾rogarent: ipse eis non hominẽ tan
tacuit. Respondit enĩ eis dicens. Loquor
uob̃. & non creditis. Opera quȩ ego facio
in nomine patris mei. hȩc testimonium
ꝑhibent de me. Sed uos non creditis. qͥ a
non estis ex ouib meis. Qui ergo se in no¬
mine patris opera sua facere testatur.
ꝓfecto quia filius dĩ sit credendus insinu¬
at. Ded illi duplici reatu tenent᷑ obnoxii.
qui nec uerbis quȩ locutꝰ ẽ nec factis quib

Expanded text:
ex tempore factum esse cognovimus, da ut quod interim pia fide veneramur, plena in futuro visione speculemur. Haec est etenim unica animae nostrae salus et vita, tuum perpetuum vultum, tuam cernere lucem. Nec dubitandum quia rogantes exaudiet nos, quando quod ipse praecepit rogamus: quod dare ipse desiderat, intenta mente poscimus. Quomodo enim pie supplicantibus famulis negare credendus est dona, quae etiam rebellibus ultra quam petebant aperire non renuit? Qui cum illum an homo Christus esset interrogarent, ipse eis non hominem tanttacuit: Respondit enim eis dicens, loquor vobis et non creditis. Opera quae ego facio in nomine Patris mei, haec testimonium perhibent de me. Sed vos non creditis, quia non estis ex ovibus meis . Qui ergo se in nomine Patris opera sua facere testatur, profecto quia Filius Dei sit credendus insinuat. Sed illi duplici reatu tenentur 95 obnoxii; qui nec verbis quae locutus est, nec factis quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ei sunt in hac terra ꝑsacra eloquia. per
prophas atq apłos nuntiata. Nunc¬
enim tamqũa in speculo & in enigmate.
tunc autẽ oculis suis uidebit. id est facie
ad faciẽ. Tunc beata & inlustris anima
inter stupendas remuneratoris sui con¬
stituta diuitias in effabilibus reginȩ huiꝰ
uerbis uti addm̃ poterit dicens. Uerus
est sermo quẽ audiui in terra mea super
sermonib: tuis. Maiora sunt operatua.
qua rumor quem audiui. E reuera
id qđ parat ds̃ diligentib se fide non cõ¬
prehenditur. spe non attingit᷑. caritate
non capitur: desideria & uota transgre¬
ditur. Adquiri potest. ȩstimari non
potest. Habebit de ꝑceptione fructũ.
non habebit de satietate fastidium.
Ad quȩ uos bonia ꝑducat. qui uiuit
et regnat ds̃ in scła sȩculorum a men:¬

Expanded text:
ei sunt in hac vita per sacra eloquia, per ei sunt in hac vita per sacra eloquia, per prophetas atque apenim tanquam in speculo et in aenigmate, tunc autem oculis suis videbit, id est, facie ad faciem. Tunc beata et illustris anima inter stupendas remuneratoris sui constituta divitias, ineffabilibus reginae hujus verbis uti ad Deum poterit, dicens: Verus est sermo quem audivi in terra mea super sermonibus tuis. Majora sunt opera tua, quam rumor quem audivi. Et revera id quod parat Deus diligentibus se, fide non comprehenditur, spe non attingitur, charitate non capitur, desideria et vota transgreditur: acquiri potest, aestimari non potest. Habebit de perceptione fructum, non habebit de satietate fastidium. Ad quae vos bona perducat, qui vivit et regnat in saecula saeculorum. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
cib enĩ xp̃i est salus nr̃a. reficitur cę¬
lestib epulis ꝓfectib nr̃is. cibus eius
sumus dũ ad quisiti ȩccłe in mẽbra eiꝰ
corpusq. transimus: uel cibos eiꝰ altariꝰ
sacram̃ta cȩlestia. de quib dicit᷑. Panẽ
cęli dedit cis. panẽ angłors manduca¬
uit homo. Uidit & holocausta cius
orationũ sine dubio supplicationũq
mysteria & obstupuit ubi uidit in¬
estimabiles diuitias dñi sui: dixitq
ad regẽ. Uerus est sermo qũe audie¬
ram in t̾ra mea suꝑ sermonib tuis &
suꝑ sapientia tua: Et non credebam
narrantib. donec ipsa ueni & uidi
oculis meis: & ꝓbaui qđ media pars
nuntiata michi non fuisset. Maiora
sunt sapientia & opera tua. qũa ru¬
mor quẽ audiui. Cũ ergo ꝑuenerit¬
scã. cũ ꝑuenerit in aeternã hierłm id ẽ
uisionẽ pacis. & ingressa fuerit beatã
requiẽ & głam cȩlestiũ ꝓmissoꝵs: multo i¬
plura & magnificentiora ꝑspiciet. quã

Expanded text:
Cibus Christi est salus nostra. Reficitur coeCibus Christi est salus nostra. Reficitur coelestibus epulis, profectibus nostris. Cibus ejus sumus, dum acquisiti Ecclesiae in membra ejus, corpus, quod transimus; vel cibus salutaris sacramenta coelestia, de quibus dicitur: Panem coeli dedit eis, panem angelorum manducavit homo . Vidit et holocausta ejus, orationum sine dubio supplicationumque ministeria, et obstupuit ubi vidit inaestimabiles divitias Domini sui; dixitque ad regem: Verus est sermo quem audieram in terra mea super sermonibus tuis et super sapientia tua, et non credideram narrantibus donec ipsa veni ac vidi oculis meis, et probavi quod media pars nuntiata mihi non fuisset; majora sunt sapientia et opera tua quam rumor quem audivi. Cum ergo haec sisancta, cum pervenerit in aeternam Hierusalem, id est, Visionem pacis, et ingressa fuerit beatam requiem et gloriam coelestium promissorum, multo plura et magnificentiora perspiciet quam
Abbreviated transcription (Latin):
nis. & domũ quã ȩdificauerat. & cibos
mensȩ eius. & holocausta quȩ offerebat
in domo dñi: non habebat ultra sp̃m
Quid erat rationis. ut p̾potens regina¬
ad domũ expensas & cibos regios tan¬
topere miraret᷑: Ergo hoc loco aliqua
maiora nos oportet in quirere. Uidit
ergo ȩccła exgentib congregata sapien¬
tiã xp̃i. id est post carnalia instituta
gentiliũ. post humanã & animalem
doctrinã philosophoꝵ accepit intellrc¬
tũ salutis & uitȩ. inspexit spiritualiũ
mirabilia bonoꝵ. agnouit uerũ fabri¬
catorẽ cęli ac terrę & potentissimũ hu¬
mani generis conditorẽ: de cuiꝰ sapien¬
tia dicitur. Om̃a in mensura & pon¬
dere & numero constituisti. Uidit &
domũ qua ędisicauerat. id est in carna¬
tionẽ hominis assũpti: in quo habitat
om̃is plenitudo diuinitatis corporalit̃.
Uidit & cibos salomonis. idẽ ł illo ᷤᷤ de
quib dicebat. meus cibus est ut faciã¬
uoluntatẽ eius qui misit me patris.

Expanded text:
edificaverat, et cibos mensae ejus, et holocausta quae offerebat in domo Domini, non habebat ultra spiritum. Quid erat rationis, ut praepotens regina domum, expensas, et cibos regios tantopere miraretur? Ergo hoc loco aliqua majora nos oportet inquirere. Vidit ergo Ecclesia ex Gentibus congregata sapientiam Christi: id est, post carnalia instituta Gentilium, post humanam et animalem doctrinam philosophorum, accepit intellectum salutis et vitae, inspexit spiritualium mirabilia bonorum, agnovit verum fabricatorem coeli ac terrae, et potentissimum humani generis Conditorem; de cutia dicitur: Omnia in mensura et numero et pondere constituisti . Vidit et domum quam aedificaverat, id est, incarnationem hominis, in quo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Vidit et cibos Salomonis, videlicet illos de quibvoluntatem ejus qui misit me Patris .
Abbreviated transcription (Latin):
& gła. Uenit ergo in hierłm cũ multo
comitatu idest non iã cũ una tantũ
gente iudȩoꝵ sicut prius sẏnagoga
solos habuit hȩbreos. sed cũ totius mun¬
di gentib diuersisq nationib Uenit
ergo exhibens munera digna xp̃o.
aurũ & gemmas p̃tiosas: & hoc camelis
portantib id est exgentili popło uenien¬
tibus qui prius fuerant uitioꝵ fęditate
distorti. & maloꝵ onere curui ac pecca¬
tors prauitate deformes. Cũ his tãqũa
munerib regina hȩc in gredit᷑ ad pacifi¬
cũ regẽ xp̃m: ex hibens secũ fidei aurũ.
puritatis incensa p̃tiosa splendoresq
gemmarũ. moꝵ scilicet insignia & or¬
nam̃ta uirtutũ. Et locuta ẽ ei uniuer¬
sa quȩ habebat incorde suo. id est aperu¬
it ei corsuum. manifestauit ei occulta
conscientiȩ suȩ in confessione & pęnitu¬
uii. dine p̃cedentiũ delictoꝵ. Uideamus
quid agat hȩc regina. idens inquit¬

Expanded text:
et gloria. Venit ergo in Jerusalem cum multo et gloria. Venit ergo in Jerusalem cum multo comitatu: id est, non jam cum una tantum gente Judaeorum, sicut prius synagoga solos habuit Hebraeos, sed totius mundi gentibus, diversisque nationibus. Venit ergo exhibens munera digna Christo, aurum, et gemmas pretiosas, et hoc camelis portantibus aromata, id est ex gentili populo venientibus, qui fuerant prius vitiorum foeditate distorti, et malorum onere curvi, ac peccatorum pravitate deformes. Cum his tanquam muneribus regina haec ingreditur ad pacificum regem Christum, exhibens secum aromata fidei, aurum puritatis, incensum pretiosum, splendoresque gemmarum, morum scilicet insignia, ornamenta virtutum. Et locuta est ei universa, quae habebat in corde suo: Id est aperuit ei cor suum, manifestavit ei occultam conscientiam suam in confessione, et poenitudine praecedentium delictorum. Videamus quid agat h
Abbreviated transcription (Latin):
Regina austriurnit afinib terrȩ au¬
dire sapientiã salomonis. Uenit ȩccła¬
ad redẽptorẽ & eruditorẽ suũ. ut de
stultitia erroris doctrinã ꝑciper& ueri¬
tatis. De qua plenius sicut audiuimꝰ
regnors scribit historia. ita dicens. Et
in gressa regina hierłm cũ multo co¬
mitatu & diuitiis. cũ camelis portan¬
tib aromata & aurũ infinitũ nimis.
& geminas pretiosas: uenit adsalomo¬
nem. & locuta ẽ ei uniuersa quȩ habe¬
bat in corde suo. Ergo infigura reginȩ
huius ȩccła uenit ex gentib & afinib
terrȩ. imponens finẽ cupiditatibus
uitiisq terrenis: ut audiret sapientiã
salomonis id est ueri pacifici dnĩ nr̃i
iħu xp̃i. qui fecit utrãq unũ soluens
inimicitias inter đm & hominẽ in car¬
ne sua. Uenit post ueteres & ꝓfanas
suꝑstitiones audire & discere de fidei in¬
luminatione & iudicio futuro. de ani¬
me immortalitate. de spe resurrectionis

Expanded text:
Regina austri venit a finibus terrae auRegina austri venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis. Venit Eccad redemptorem et eruditorem suum, ut de stultitia erroris doctrinam perciperet veritatis; de qua plenius, sicut audivimus, Regnorum scripsit historia, ita dicens: Et ingressa regina Jerusalem cum multo comitatu et divitiis, cum camelis portantibus aromata, et aurum infinitum nimis, et gemmas pretiosas, venit ad Salomonem, et locuta est ei universa quae habebat in corde suo. Ergo in figura reginae hujus Ecclesia venit ex Gentibus et a finibus terrae, imponens finem cupiditatibus vitiisque terrenis; ut audiret sapientiam Salomonis, id est, veri pacifici Dominiens inimicitias inter Deum, et hominem in carne sua. Venit post veteres et profanas superstitiones audire, et discere de fidei illuminatione, et judicio futuro: de animae immortalitate, de spe resurrectionis,
Abbreviated transcription (Latin):
qui se ȩccłȩ filios ẽẽ cognoscunt.
Hȩc enĩ om̃ium credentium
Imater est: quȩ natos admor¬
tem regenerat ad salutem
Hȩc est post synagogã quiđe uocata.
sed ante sẏnagogam ꝓ missa. Hec
enim ĩa in primo homine p̃figurata
est. Nam sicut ex adar latere fabrica¬
ta est eua. ita ex xp̃i corpore & uulne¬
re redempta creuit ȩccła. Haec intra
archam diluuio exundante seruata.¬
crucis beneficiũ & baptismatis mysteriõ
p̃signauit. Hanc sara sterilis e desper¬
rata in senectute unico pignere fecun¬
da p̾cinit. Eccła enim unicũ idest di¬
lectisimũ dõ popłm scło ia senescente
ꝓginuit. Hec ẽ regina illa de qrigri
Qdnm dicit᷑ astitit regina a dextril
tius inuestitu de aurato circũ amicta
uarietate. id est dinersarũ circũdata
gina: quȩ uenit a partib ahiopiȩ au¬
dire sapientiã salomonis Ded hȩc non
tam ex una regione quã exuniuersis
mundi partib reges paritura conue̾¬
nit. sicut & iã cuangłista cominemorat

Expanded text:
qui se Ecclesiae filios esse recognoscunt. Haec enim omnium credentium mater est, quae natos ad mortem, regenerat ad salutem. Haec est post Synagogam quidem vocata; sed ante Synagogam promissa. Haec enim jam in primo homine praefigurata est. Nam sicut ex Adae latere fabricata est Eva; ita ex Christi corpore et vulnere redempta crevit Ecclesia. Haec intra arcam diluvio exundante servata,crucis beneficium et Baptismatis mysterium praesignavit. Hanc Sara sterilis et desperata in senectute unico pignore fecunda praececinit: Ecclesia enim unicum, id est, dilectissimum Deo populum saeculo jam senescente progenuit. Haec est regina illa de qua ad Dominum dicitur, Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumamicta varietate ; id est, diversarum circumdata gina quae venit a partibus Aethiopiae audire sapientiam Salomonis. Sed haec non tam ex una regione, quam ex universis mundi partibus reges paritura convenit, sicut etiam evangelista commemorat:
Abbreviated transcription (Latin):
abrahã sit pater circũcisionis nonrhis tan¬
tũ qui sunt ex circũcisione. sed &his qui
sectant᷑ uestigia quȩ ẽ inp̃putio fidei patriᷤ
nri abrahę. Uenit enĩ filiuᷤ homini quȩ¬
rere & saluare qđ perierat. Hoc ẽ qđ alibi
dicit. Non ueni uocare iustos. sed pecca.¬
tores. Pius sane magiter qͥ murmurantib
turbis sua mysteria non dedignat᷑ ex po'¬
nere: ad eo scilicet peccatoꝵ penitentiam
non eẽ respuendã. ut ipse dĩ filius ob hanc
maxime querenda sit destinatuꝰ ad terraᷤ.
Qui ut pietatis sue nob dispensationẽ in¬
culcet: sepissime se filiũ hominis appellat.
commendans sollicite nob quod factus est

Expanded text:
rcumcisionis non his tantum qui sunt ex circumcisione, sed et his qui sectantur vestigia, quae est in praeputio fidei patris nostri Abrahae . Venit enim Filius hominis quaerere et salvare quod perierat. Hoc est quod alibi dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores . Pius sane Magister, qui murmurantibus turbis sua mysteria non dedignetur exponere, adeo, scilicet, peccatorum poenitentiam non esse respuendam ut ipse Dei Filius ob hanc maxime quaerendam sit destinatus ad terras. Qui ut pietatis suae nobis dispensationem inculcet, saepissime se filium hominis appellat, commendans sollicite nobis quod factus est
Abbreviated transcription (Latin):
dominice incarnationis ad cognitionẽ
diuinitatis ꝑueniendi quasi ꝑ sẏcomoꝵ
ihu faciẽ speculandi doctor egregius
ostendii cũ ait. Non enĩ iudicaui me¬
scire aliquid inter uos: nisi iħm xp̃m &¬
hunc crucifixũ. Itemq aliis exprobrans
ficti estis inquit quib lacte opussit ñ
solido cibo: lac infirma tẽporalis dispen'¬
sationis. solidũ eybũ ardua ꝑpetuȩ ma-¬
iestatis appellans. Et dixit adeũ. Ba¬
chee festinans descende: quia hodie in
domo tua oportet me manere. Ꝙ festi¬
nans descendit. & excepit illũ gaudens.
Manebat aliquando dñs in domo prin¬
cipis phariscoꝵ. hoc est iniudeoꝵ sẏnago.¬
ga docebat. Sed quia non baptizatum
ante prandiũ sabbato curantẽ. publica.¬
nos & peccatores recipientẽ. contra auari.¬
tiam disputantẽ. & cę̧tera digna dõ geren.¬
tem lingua uenenata carpebant: ꝑtesus
ȩoꝵs facinora discessit & aufugit dicens.
Relinquet᷑ uob domus ura deserta. Hodie

Expanded text:
dominicae incarnationis ad cognitionem dominicae incarnationis ad cognitionem Divinitatis perveniendi, quasi sycomorum Jesu faciem speculandi doctor egregius ostendit, cum ait: Non enim judicavi scire me aliquid inter vos, nisi Christum hunc crucifixum . Itemque aliis exprobrans, Facti estis, inquit, quibus lacte opus sit, non solido cibo : lac infirma temporariae dispensationis, solidum cibum ardua perpetuae Majestatis, appellans. Et dixit ad eum: Zacchaee, festinans descende, quia hodie in domo tua oportet me manere. Et festinans descendit et excepit illum gaudens. Manebat aliquando Dominus in domo principis Pharisaeorum, hoc est, in Judaeorum synagoga docebat; sed quia non baptizatum ante prandium, Sabbato curantem, Publicanos et peccatores recipientem, contra avaritiam disputantem, et caetera digna Deo gerentem, lingua venenata carpebant, pertaesus eorum facinora discessit, et aufugit dicens: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Hodie
Abbreviated transcription (Latin):
cernit. quia ꝑhanc laudabilẽ fatuitatẽ
& si necdum ut est solide iam tamen rap¬
tim & quasi intransitu lucisapientiar cȩ¬
lestis intendit. Et cum ueniss& ad locum:
suspiciens iħc uidit illum. Per ambulans
hiericho saluator uenit ad locũ ubi pre¬
currens ⁊acheus sycomorũ conscenderat.
quia missis ꝑmundũ sui uerbi preconib
in quibus ipse nimirũ & loquebat᷑ & ibat.
uenit ad popłm nationũ qui passionis eiꝰ
fide iam sublimis existens xiã diuinita¬
tis eius ardebat agnita facie beari. Suspi¬
ciens uidit illum: quia ꝑ grãm fidei ater¬
renis cupiditatibus eleuatũ turbisq in¬
fidelium suꝑ eminentem elegit Uidere
enim dĩ. eligere uł amare est. Unde est
illud. Oculi dñi suꝑ iustos Nam &
nos que amamus uidere. ab his que exe¬
cramur intuitũ festinamus auertere.
Uidit ergo iħc uidentẽ se: quia elegit
eligentẽ se. & amauit amantẽ. Hunc
sane ordinẽ ꝓficiendi hoc est ꝑfidem

Expanded text:
cernit, quia per hanc laudabilem fatuitatem, cernit, quia per hanc laudabilem fatuitatem, et si necdum, ut est solide, jam tamen raptim, et quasi in transitu luci sapientiae coelestis intendit. Et cum venisset ad locum, suspiciens Jesus, vidit illum. Perambulans Jericho Salvator venit ad locum ubi praecurrens Zacchaeus sycomorum conscenderat, quia, missis per mundum sui verbi praeconibus, in quibus ipse nimirum et loquebatur, et ibat, venit ad populum nationum, qui passionis ejus fide jam sublimis existens etiam divinitatis ejus ardebat agnita facie beari. Suspiciens vidit illum, quia per gratiam fidei a terrenis cupiditatibus elevatum, turbisque infidelibus praeeminentem elegit. Videre enim Dei, eligere vel amare est. Unde est illud: Oculi Domini super justos . Nam et nos quae amamus videre, ab his quae exsecramur intuitum festinamus avertere. Vidit ergo Jesus videntem se, quia elegit eligentem se, et amavit amantem. Hunc sane ordinem proficiendi, hoc est, per fidem
Abbreviated transcription (Latin):
stiterat. Cadem namq turba noxiae
consuetudinis quȩ supra cȩcum claman¬
tem ne lumen peteret in crepabat: & iã
suspicientẽ publicanũ ne iħm uideat
tardat. Sed sicut cęcus turbarum uo¬
ces magis ac magis clamando deuicit.
ita pusillus necesse est turbe nocentis
obstaculum altiora petendo transcen¬
dat. terrena relinquat. arborẽ crucis
ascendat. Sycomorus namq quȩ est ar¬
bor foliis moro similis sed altitudine
prestans. unde & alatinis celsa nuncu¬
partur. ficus fatua dicitur. Et cadem
dominica crux credentes alit ut ficus.
ab in credulis in ridetur ut fatua. Nos
cifixum iudȩis quidem scandalũ. gen¬
tibus autẽ stultitiam: ipsis uero uocatis ui
deis atq gentibus xp̃m dĩ uirtutẽ & dĩ
sapientiam. Qũa uidelicet arborẽ pus¬
illus statura ⁊acheus/ quo ex altari possit
ascendit: dum quilibet humilis & pro¬
priȩ conscius infirmitatis confidenꝰ in
sa autem sycomoro transeuntẽ ꝓpe dñm

Expanded text:
stiterat. Eadem namque turba noxiae stiterat. Eadem namque turba noxiae consuetudinis, quae supra caecum clamantem ne lumen peteret, increpabat , etiam suspicientem Publicanum, ne Jesum videat, tardat. Sed sicut caecus turbarum voces magis ac magis clamando devicit, ita pusillus, necesse est turbae nocentis obstaculum altiora petendo transcendat, terrena relinquat, arborem crucis ascendat. Sycomorus namque, quae est arbor foliis moro similis, sed altitudine praestans, unde et a Latinis celsa nuncupatur, ficus fatua dicitur. Et eadem dominica crux, quae credentes alit ut ficus, ab incredulis irridetur ut fatua. Nos cifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem daeis atque gentibus Christum, Dei virtutem, et Dei sapientiam . Quam videlicet arborem pusillus statura Zacchaeus, quo exaltari possit, ascendit, dum quilibet humilis et proprie conscius infirmitatis, confidens insa autem sycomoro, transeuntem prope Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
us ior possilia sunt apud
homines. possibilia sunt
apud dm̃. Ecce enim ea
melus deposita gẏbbi sarci¬
na ꝑforamen acus transit: hoc est diues
& publicanus relicto onere diuitiarũ.
contempto censu fraudiũ angustam
portã artamq uiam quȩ ad uitã ducit
ascendit. Qui mira deuotione fidei ad
uidendũ saluatorem quod natura minꝰ
habuerat ascensu supplet arboris: atq
ideo iuste quamuis ipse rogare non au¬
deat benedictionem dominicȩ susceptio¬
nis quam desiderabat accepit. Mystice xͦ¬
autem zacheus qui interpretatur iustifi¬
catus credentẽ ex gentibus popłm signi¬
ficat: qui quanto curis sȩcularib occu¬
patior. tanto flagitiis deprimentibus
erat factus humilior. Sed ablutus est.
sed scificatus. sed iustificatus in nomine
intrantẽ hiericho saluatorẽ uidere quȩ¬
rebat. sed prę turba non poterat: qui a
graẽ fidei quã mundo saluator attulit
par ticipari cupiebat. sed in olita uitioꝵ
consuetudo ne aduotum ꝑueniret ob¬

Expanded text:
 impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum . Ecce namque camelus deposita gibbi sarcina per foramen acus transit , hoc est, dives et publicanus, relicto onere divitiarum, contempto sensu fraudium, angustam portam arctamque viam, quae ad vitam ducit ascendit . Qui mira devotione fidei ad videndum Salvatorem, quod natura minus habuerat, ascensu supplet arboris, atque ideo juste, quamvis ipse rogare non audeat, benedictionem dominicae susceptionis, quam desiderabat, accepit. Mystice autem Zacchaeus, qui interpretatur justificatus, credentem ex gentibus populum significat. Qui quanto curis saecularibus occupatior, tanto flagitiis deprimentibus erat factus humilior. Sed ablutus est, sed sanctificatus, sed justificatus in nomine intrantem Jericho Salvatorem videre quaerebat, sed prae turba non poterat. Quia gratiam fidei, quam mundo Salvator attulit, participare cuconsuetudo, ne ad votum perveniret, ob
Abbreviated transcription (Latin):
dunt boues: In figura quęramus myste¬
rium facti. Qui sunt qui boues uenduis
& columbas: Ipsi sunt qui sua quȩrunł
habent totum. quia nolunt redimi.
Emi nolunt. & uendere uolunt. Bonũ
est enim eis ut redimantur sanguine
xp̃i. et ꝑueniant ad pacem xp̃i. Quid
enim prod est ad quirere in hoc scło q¬
libet temporale & transitoriũ. siue sit
pecunia. siue sit uoluptas uentris & gut¬
turis. siue sit honor in laude humana ᷑
Nonur om̃a fumus & uentus: Nonne
iudei. Quod signum ostendis nob. quia
hec facis: Et dñs Soluite tẽplũ hoc . &
tribus diebus excitabo illud Dixerunt¬

Expanded text:
dunt boves? ut in figura quaeramus mystedunt boves? ut in figura quaeramus mysterium facti. Qui sunt qui oves vendunt et columbas? Ipsi sunt qui sua quaerunt habent totum, qui nolunt redimi: emi nolunt, et vendere volunt. Bonum est enim eis ut redimantur sanguine Christi, ut perveniant ad pacem Christi. Quid enim prodest acquirere in hoc saeculo quodlibet temporale et transitorium, sive sit pecunia, sive sit voluptas ventris et gutturis, sive sit honor in laude humana? Nonne omnia fumus et ventus? nonne Iudaei: quod signum ostendis nobis, quia haec facis? et dominus: soluite templum hoc, et tribus diebus excitabo illud. qu
Abbreviated transcription (Latin):
UIO AUDIUIMUS fratres: Ecce
tempłu illud figura ad huc
nundinas uenerant: & quȩ ibi uende¬
bant illi qui opus habebant homines
in sacrificiis illius temporis erogabant.
Nouit enĩ caritas ur̃a qđ sacrificia illi
populo ꝓ cius carnalitate & corde adhuc
lapideo talia data sunt. quib teneret᷑
ne in idola deflueret. Qimmolabant ibi
sacrificia. boues & oues & columbas. Nostiᷤ.
quia legistis. Non ergo magnũ peccatũ
si hoc uendebant in templo. qđ emebat᷑
ut offerret᷑ in templo: & tamen eiecit in de
illos. Quid si ibi ebriosos inuenir&
faceret dñs. si uendentes ea quȩ licita sunt
& contra iustitiam non sunt eiecit: Quę
enim honeste emuntur. non inlicite
uenduntur. Expulit tamen. & non est
tiationis. Si negotiationis domus non de¬
bet fieri domus đi. potationis debet fieri:
Nos autẽ quando ista dicimus stridunt
dentib suis aduersarii: & consolatur noᷤ
psalmus quem audistis. striderunt super
me dentib suis. Qui sunt tamen qui uen

Expanded text:
uid audivimus, fratres? Ecce templum illud figura adhuc enundinas venerant. Et quae ibi vendebant illi? Quae opus habebant homines in sacrificiis illius temporis. Novit enim Charitas vestra quod sacrificia illi populo pro ejus carnalitate et corde adhuc lapideo talia data sunt, quibus teneretur ne in idola deflueret; et immolabant ibi sacrificia, boves, oves et columbas: nostis, quia legistis. Non ergo magnum peccatum, si hoc vendebant in templo, quod emebatur ut offerretur in templo; et tamen ejecit inde illos. Quid, si ibi ebriosos inveniret, quid faceret Dominus; si vendentes ea quae licita sunt, et contra justitiam non sunt quae enim honeste emuntur, non illicite venduntur, expulit tamen, et non esttiationis? Si negotiationis domus non debet fieri domus Dei, potationis debet fieri? Nos autem quando ista dicimus, stridunt dentibus suis adversus nos: et consolatur nos psalmus quem audistis, Striderunt super me dentibus suis.
Abbreviated transcription (Latin):
excitabis illud: Ipsius templi solutionem
nunc tempus est. iam parturiatur quod
de adam corpus accepit. non de adam
peccatum traxit. Templũ corporeum in¬
de sumpsit. non iniquitatẽ quȩ de tẽplo
pellenda est. Ip̃sam autẽ carnem quam
traxit de adam maria enĩ de adam &
dñi caro de maria iudei crucifixerunt.¬
& ille resuscitaturus erat illã carnem tri
duo quã illi erant incruce occisuri. Iili
edificatum. ille triduo suscitauit illud.
Benedicamus dnõ dõ nr̃o. qui ad lȩtitiã
nos. Simus in humilitate cordis semꝑ. &
gaudiũ nr̃m penesipsum sit. Non de ꝓspe¬
ritate aliqua huiꝰ scłi inflemur. sed noue¬
rimus felicitatẽ nram non ẽẽ. nisi cũ ista
transierint. Modo gaudiũ nrm̃ in spe
ne in hereat inuia. Totum gaudiũ de spe
futura sit: totum desideriũ uitȩ ȩternę sit:
Omã suspiria xp̃o anhelent. Ille unus
pulcherrimus qui & fedos dilexit ut pul¬
chros efficerer desderetur: Ad illũ unũ
curratur. illi in gemiscatur: & dicant

Expanded text:
quem credimus. Ipsius templi solutionem nunc tempus est, jam nunc parturiatur quod de Adam corpus accepit, non de Adam peccatum traxit, templum corporeum inde sumpsit, non iniquitatem, quae de templo pellenda est, ipsam autem carnem quam traxit de Adam Maria enim de Adam, et Domini caro de Maria Judaei crucifixerunt, et ille resuscitaturus erat ipsam duo, quam illi in cruce erant occisuri. illi aedificatum, et ille triduo resuscitauit illud.Benedicimus Dominus Deo nostro, qui ad laetitiam nos. Simus in humilitate cordis semper, et gaudium nostrum penes ipsum sit. Non de prosperitate aliqua hujus saeculi inflemur, sed noverimus felicitatem nostram non esse nisi cum ista transierint. Modo gaudium nostrum, frane haereat in via. Totum gaudium de spe futura sit, totum desiderium vitae aeternae sit. Omnia suspiria Christo anhelent: ille unus pulcherrimus, qui et foedos dilexit ut pulchros faceret, desideretur; ad illum unum curratur, illi ingemiscatur; et dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
christũ ꝓxp̃o suscipiant errare non ces¬
puniendũ. quasi contra augustũ repug¬
nans inlicitũ sibi usurparet imperium
Ded ipse nrãe saluti consulens ꝓpter quos
hec scribenda erant: ita responsũ tempera¬
uit suum. ut & calũpniatoꝵ. ora conelude¬
deret. Illi enĩ de homine xp̃o quȩrebant.
ipse autẽ diuinitatis suȩ qua ęqualis est
patri palã mẏsteria narrat. Circumdemꝰ
ergo & nos eũ hem̃i. non sicut iudȩi insidiiᷤ
appetendo: sed ut fidelissima domuꝰ eiuᷤ
placidã illi in nobis sedem parando. de qͥb
merito dicat᷑ Sc̃ificauit tab̾naculũ suũ
altissimus. ds in medio eiꝰ non cõmouebit᷑
Petamꝰ eũ non ut illi uęsaniendo quo usq
animã nr̃ãm tollis si tues xp̃c dic nobis
palã. quid enĩ uesanius quã ut magistrũ
ueritatis ideo sibi animã tollere quęreren¬¬
tur quia non eis in credulis & contradi¬
centib aꝑte suȩ maiestatis archana resera¬

Expanded text:
christum pro Christo suscipiant, errare non ceschristum pro Christo suscipiant, errare non cespuniendum; quasi contra Augustum repugnans illicitum sibi usurparet imperium. Sed ipse nostrae saluti consulens, propter quos haec scribenda erant, ita responsum temperavit suum, ut et calumniatorum ora concludederet. Illi enim de homine Christo quaerebant, ipse autem divinitatis suae qua aequalis est Patri, palam mysteria narrat. Circumdemus ergo et nos eum, charissimi, non sicut Judaei insidiis appetendo, sed ut fidelissima domus ejus placidam illi in nobis sedem parando, de quibus merito dicatur: Sanctificavit tabernaculum suum Altissimus; Deus in medio ejus non commovebitur . Petamus eum, non ut illi vesaniendo; quousque animam nostram tollis? si tu es Christus, dic nobis palam. Quid enim vesanius quam ut magistrum veritatis ideo sibi animam tollere quererentur, quia non eis incredulis et contradicentibus aperte suae majestatis arcana resera
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ dixit. & qm̃ abundauit iniquitas
refrigescet caritas multoꝵ. sicut & iã sub¬
sequenter aꝑte denuntiat dicens. circũ
dederunt ergo eũ iudei & dicebant. quo¬
usq animã nram tollis. si tues xp̃c dic nob̾
pala: Non enĩ hȩc ueritatẽ fidei quȩren¬
do sed illi quẽ interrogabant insidiando
& calumniã instruendo dicebant. Xp̃o f
namq quẽ fides orthodoxa uerũ dm̃ ue¬
rũ confitet᷑ & hominẽ. illi purũ tantũ¬
modo hominẽ futurũ non autẽ & dm̃
ẽẽ credebant: memores uidelicet quia de
humanitate illius iurauit dns dauid de
fructu uentriᷤꝰ eius sedere suꝑ sedẽ suam.
sed obliti qđ ipse desua diuinitate ꝑ eun-¬
dem dauid cecinit. Dns dixit ad me filiuꝰ
meus estu. Credebant ergo xp̃m destir¬
pe dauid nasciturũ. & regẽ cȩteris om̃ib
excellentiorẽ e̾ẽ uenturũ. Qua &ĩa dem̃¬
tia posteri eoꝵ usq in p̃sens & donec anti¬

Expanded text:
quem dixit: Et quoniam abundavit iniquitas, quem dixit: Et quoniam abundavit iniquitas, refrigescet caritas multorum . Sicut subsequenter aperte denudederunt ergo eum Judaei, et dicebant: Quousque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam. Non enim haec veritatem fidei quaerendo, sed illi quem interrogabant insidiando, et calumniam struendo dicebant. Christum namque, quem fides orthodoxa verum Deum, verum confitetur et hominem, illi purum tantummodo hominem futurum; non autem et Deum esse credebant. Memores videlicet quia de humanitate illius juravit Dominus David de fructu ventris ejus se sedere super sedem suam; sed obliti quod ipsi de sua divinitate per eumdem David cecinit: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu . Credebant ergo Christum de stirpe David nasciturum, et regem caeteris omnibus excellentiorem esse venturum. Qua etiam dementia posteri eorum usque in praesens, donec Anti
Abbreviated transcription (Latin):
tię habere ꝑspexerit: Neq enĩ putan¬
dũ est quiꝗ domus solũmodo in qua ad¬
orandũ uel ad mysteria celebranda con¬
uenimus tẽplũ sit dnĩ. & non ipsi qui in
nomine dñĩ conuenimꝰ multo amplius
tẽplii eius & appellemꝰ & simus: cũ mani¬
feste dicat apłs. Uos enĩ estis tempłu
di uiui. sicut dicit ds̃. In habitabo in eis.
& inter illos ambulabo. Si ergo tẽplum
dĩ sumus. curemꝰsollerter & bonis
satagamus actib. ut in eodem suo tẽplo
sȩpius ipse. & uenire
E& mansionẽ
facere dignet᷑. Caueamꝰ hẏemis exem¬
plũ. ne uidelicet corda nr̃a dñs adueni¬
ens acaritatis ardore torpentia repperiat.
ideoq cacitius auersatꝰ relinqiat. Quid
eñ ꝑtinuit adeuangłistã hiemis tempus
cõmemorare. nisi quia duritiã ꝑfidiȩ iu¬
deors ꝑ asperitatẽ aurarũ uoluit desig¬
nare brumaliũ. & quia plurimis ecoꝵ quoᷤ
tunc in tẽplo inuenit congruebat sermo

Expanded text:
tiae, habere perspexerit: neque enim putantiae, habere perspexerit: neque enim putandum est quia domus soluorandum vel ad ministeria celebranda convenimus, templum sit Domini, et non ipsi, qui in nomine Domini convenimus, multo amplius templum ejus et appellemur et simus; cum manifeste dicat Apostolus: Vos enim estis templum Dei vivi, sicut dicit Deus : Inhabitabo in eis, et inter illos ambulabo . Si ergo templum Dei sumus, curemus solerter, et bonis satagamus actibus, ut in eodem suo templo saepius ipse et venire et mansionem facere dignetur. Caveamus hiemis exemplum, ne videlicet corda nostra Dominus adveniens a caritatis ardore torpentia reperiat, ideoque ea citius adversatus relinquat. Quid enim pertinuit ad evangelistam hiemis tempus commemorare, nisi quia duritiam perfidiae Judaeorum per asperitatem aurarum voluit designare brumalium? Et quia plurimis eorum quos tunc in templo invenit, congruebat sermo
Abbreviated transcription (Latin):
qua patrũ traditione ꝑ annos singulos
celebrare consuruerat. Quors uestigã
nos hodie iuxta morẽ xp̃iani orbis se¬
quentes. annuã dedicationis eccłar
nr̃e diem diuinis laudib & uigiliis
studuimus agere sollemnt̃. & hanc
nos festiuitatẽ eõmaiore deuotione
celebrare oportet. quo eã redẽptori nrõ
gratissimã ẽẽ cognouimus: ad eo ut in
illa ipse tempłu in gredi & sermonẽ fa¬
cere ad popłm ac diuinitatis suȩ sacra¬
menta pandere dignatussit Facta
re uoluit in templo in quo caro & san¬
guis brutoꝵ animaliũ offerebatur.:
multomagis nram orationis domum
ubi carnis ipsius ac sanguinis sacram̃ta
celebrantur uisitare gaudebit. Si ꝑam¬
bulare non despexit porticũ in qua rex
quondã mortalis ac terrenus quãuis
potentissimus ac sapientissimꝰ adorandũ
stare solebat. quantomagis penitralia
cordiũ nr̃oꝵ inuisere atq in lustrare de¬
siderat: si tam̃ ea porticũ eẽ salomonis
hoc ẽ si ea timorẽ suũ qđ ẽ initiũ sapien¬

Expanded text:
a patrum traditione, per annos singulos celebrare consueverat: quorum vestigia nos hodie juxta morem Christiani orbis sequentes, annuam dedicationis ecclesiae nostrae diem divinis laudibus et vigiliis studuimus agere solemnem: et hanc nobis festivitatem eo majore devotione celebrare oportet, quo etiam Redemptori nostro gratissimum esse cognovimus; adeo ut in illa ipse templum ingredi et sermonem facere ad populum, ac divinitatis suae sacramenta pandere dignatus sit. Facta ambulare in templo, in quo caro et sanguis brutorum animalium offerebatur, multo magis nostram orationis domum, ubi carnis ipsius ac sanguinis sacramenta celebrantur, visitare gaudebit. Si perambulare non despexit porticum, in qua rex quondam mortalis ac terrenus, quamvis potentissimus, ac sapientissimus ad orandum stare solebat, quanto magis penetralia cordium nostrorum invisere atque illustrare desiderat si tamen ea porticum esse Salomonis, hoc est, si ea timorem suum, quod est initium sapien
Abbreviated transcription (Latin):
domus dnĩ fabrica delectaret auditũ.
nrãs ardentius ad amorẽ suꝑnę habitati¬
onis eriger&. Diligamus igitur fr̃s mei
toto corde decorẽ domus aeternȩ. quam
ex dõ habemus in cęlis: & de loco tabnacu¬
li głȩ eius sedulo cogitare ac nos alteru¬
trũ ad monere curemus. Unũ ante om̃a
petamus ab eo. & hoc infatigabili inten¬
tione quȩramus: ut in habitare merea¬
mur in domo eiꝰ om̃ib dieb uitȩ nrae
hoc ẽ ꝑenni uita acluce felices. Non aut̃
spernit neq despicit precẽ pauperũ. quan¬
do hoc qđ diligit ipse precamur: sed cle¬
menter ex audiens donabit nos uidere
bona sua in terra uiuentiũ iħc xp̃c dñs

Expanded text:
domus Domini fabrica delectaret auditum, domus Domini fabrica delectaret auditum, nostras ardentius ad amorem supernae habitationis erigeret. Diligamus ergo, fratres mei, toto corde decorem domus aeternae, quam ex Deo habemus in coelis, et de loco tabernaculi gloriae ejus sedulo cogitare, ac nos alterutrum admonere curemus. Unum ante omnia petamus ab eo, et hoc infatigabili intentione quaeramus, ut inhabitare mereamur in domo ejus omnibus diebus vitae nostrae, hoc est, perenni vita ac luce felices. Non autem spernit neque despicit preces pauperum, quando hoc quod diligit ipse, precamur; sed clementer exaudiens donabit nos videre bona sua in terra viventium Christus Jes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhiberent. Una eni adextris ostii. alia
sitabat asinistris: quia & popło isrł qͥ tunc
diuina fide & caritate calebat in carnati¬
onẽ sui redẽptoris futurã prȩcinebant. &¬
non minus gentib quȩ adhuc quasi ada¬
quilonẽ posite ꝑfidiȩ frigore tuꝑpebant
eiusdẽ redẽptoris ingressũ p̃dicabant eẽ
pandendũ. Qđ uero capitella colũnarũ
quasi opere lilii fabricata erant: significat
quia tota p̃dicationis eoꝵ sũma de clari¬
tate ꝑpetur beatitudinis insonuit. eiusq
uidenda głam sui auditorib ꝓmisit. qui
ȩinus ante scła ds̃ existens homo factus
ẽ infine sȩculoꝵ. ut quasi flos lilii interiꝰ
colorẽ aurosũ & exterius haberet candi¬
dũ Quid namq auri rubor incandore.
nisi fulgor. ẽ diuinitatis in homine: Quẽ
uidelicet hominẽ & prius uirtutib clarũ
ostendit. & post mortẽ niuro incorrup
suisse libuit: quatinuꝰ & miranda terrestriᷤ

Expanded text:
perhiberent . Una enim a dextris ostii, alia perhiberent . Una enim a dextris ostii, alia stabat a sinistris, quia et populo Israel, qui tunc divina fide et charitate calebat, incarnationem sui Redemptoris futuram praecinebant; et non minus gentibus, quae adhuc quasi ad Aquilonem positae perfidiae frigore torpebant, ejusdem Redemptoris ingressum praedicabant esse pandendum. Quod vero capitella columnarum quasi opere lilii fabricata erant, significat quia tota praedicationis eorum summa, de claritate perpetuae beatitudinis insonuit, ejusque videndam gloriam suis auditoribus promisit, qui, aeternus ante saecula Deus existens, homo factus est in fine saeculorum, ut quasi flos lilii interius colorem aurosum, exterius haberet candidum. Quid namque auri rubor in candore, nisi fulgor est divinitatis in homine? Quem, videlicet, hominem et prius virtutibus clarum ostendit, et post mortem niveo incorruptsuisse libuit, quatenus et miranda terrestris
Abbreviated transcription (Latin):
cubitoꝵ longitudinis iuxta mensurã lati¬
tudinis templi. & decẽ cubitoꝵs latitudini:
habens ostiũ contra ostiũ templi ab oriente.
Quȩ uidelicet porticuꝰ illã scẽ ȩccłȩ plebẽ
designat: quȩ dominicȩ in carnationis
tẽpora p̃cessit. nec tamen ab eiusdẽ in carna¬
tionis fide uacuaremansit. Hoc ẽ enim
ostiũ porticus contra ostiũ templi e̾ẽ ador¬
tũ solis: fidẽ popłi prioris de xp̃o eandem
eẽ quȩ & sequentis. eodemq gr̃ȩ orientis
lumine cunctoꝵ fideliũ corda illustrari.
Unde bene in eadem porticu duȩ columnȩ
ȩreȩ maximi & mirandi operis circa ostiũ
tẽpli narrant᷑ eẽ statutȩ. & his capitella
quasi opere lilii suꝑ imposita. Columnȩ
enĩ stant ante ostiũ templi: quia aduen¬
tũ redẽptoris qui ait ego sũ ostiũ ꝑ me si
quis introierit saluabitur p̃cesserunt doc¬
tores egregii. de qualib dicit apłs iacobus
& cephas & iohannes qui udebant colũne
esse. qui eidẽ cius aduentui testimonium

Expanded text:
udinis, juxta mensuram latitudinis templi, et decem cubitorum latitudinis, habens ostium contra ostium templi ab oriente: quae, videlicet, porticus illam sanctae Ecclesiae plebem designat, quae dominicae incarnationis tempora praecessit, nec tamen ab ejusdem incarnationis fide vacua remansit. Hoc est enim ostium porticus, contra ostium templi esse ad ortum solis, fidem populi prioris de Christo eamdem esse quae sequentis, eodemque gratiae orientis lumine cunctorum fidelium corda illustrari. Unde bene in eadem porticu duae columnae aereae, maximi et mirandi operis circa ostium templi narrantur esse statutae, et his capitella quasi opere lilii superimposita. Columnae enim stant ante ostium templi, quia adventum Redemptoris nostri qui ait: Ego sum ostium, per me si quis introierit, salvabitur , praecesserunt doctores egregii, de qualibus dicit Apostolus: Jacobus et Cephas et Joannes, qui videbantur columnae esse, qui eidem adventui ejus testimonium