comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum siue immolatio sacrificiorum: omnia haec figurae nrã e
fuerunt & prophȩtiae : quar xp̃s non soluere sed adimplere uenit:
cum e& quae his prenuntiabantur impleuit.
quod oculum pro oculo non sit contrarium qui te percusserit
am uero illud quodantiquis dictum est: oculum pro oculodentẽ¬
te percusserit in maxillam tuum dexterum prebeilli & ulterũ
et cetera: Quando quidem & illud antiquum. ad reprimendas
flãmis odiorum seuientium quȩ in moderatos animos refre¬
nandos : Ita p̃ceptum ẽ : quis enim tundem fucile contentus .e
tim tũ reponere uindictae : quantũ accepit in iurieñ neui demꝰ
hominer leuiter lesor moliricȩdem si tiri sanguinem iuix que
inuenire in malis inimici unde sacientur : quis pugno ꝑcussus
non aut iudicia concitut indimne eius quiꝑ cus serit. aut supse

Expanded text:
rum siue immolatio sacrirum siue immolatio sacrifuerunt et prophetiae, quas Christus non solvere, sed adimplere venit, cum ea quae his praenuntiabantur implevit. CAPUT LXVIII. Quod Oculum pro oculo non sit contrarium Qui te percusserit Iam uero illud quod antiquis dictum est: oculum pro oculo, dentete percusserit in maxillam tuam dextram, praebe illi et alteram et cetera, quando quidem et illud antiquum ad reprimendas flammas odiorum saeuientumque immoderatos animos refrenandos ita praeceptum est? quis enim tandem facile contentus est tantum reponere uindictae, quantum accepit iniuriae? nonne uidemus homines leuiter laesos moliri caedem, sitire sanguinem uixque inuenire in malis inimici unde satientur? quis pugno percussus non aut iudicia concitat in damnationem eius qui percusserit? aut, si ipse
Abbreviated transcription (Latin):
minatum ẽ : diuinis scripturis saturnũ inportire conamini qr
eum diem saturnigentes appellauerunt , Nẽpe ium uidetis cum
quunta impietate deleretis : desacrificiis uũt animaliũ : quis nrm
nesciat. magis ea peruerso populo congruenter inpositu: quum
dõ desiderante oblatu: sed tumen etium in his figur& nrãe fuer̃.
qui a nramundatio et dĩꝓpitiatio nob̵ sine sanguine nulla ẽ : sed illarũ figu¬
rarum ueritus xp̃s ẽ cuius sanguine redẽpti & munduti sumusna infigu¬
ris eloquiorum diuinorum & tuurus dictus ẽ ꝓpteruis tutẽ crucis cuius
cornibus impios uentilauit : Ctaries propter innocentiae principatũ : Et
hyrcus ꝓpter similitudinem ciornis peccati : ut depeccato dãpnaret peca¬
tum: & siquod aliud sacrificiis genus: exprersius cõmemoraue¬
ris: In eo quoq: tibi xp̃m prophȩtutum erse mons trabo: qu¬
circa siue circum cisio siue sabbatum: siue differentiae crbo¬

Expanded text:
minatum est, diuinis scripturis Saturnum importare conamini, quia minatum est, diuinis scripturis Saturnum importare conamini, quia eum diem Saturni gentes appellauerunt? nempe iam uidetis cum quanta impietate deliretis. De sacrificiis autem animalium quis nostrum nesciat magis ea peruerso populo congruenter imposita quam deo desideranti oblata? sed tamen etiam in his figurae nostrae fuerunt, quia nostra mundatio et dei propitiatio nobis sine sanguine nulla est; sed illarum figurarum ueritas Christus est, cuius sanguine redemti et mundati sumus. nam in figuris eloquiorum diuinorum et taurus dictus est propter uirtutem crucis, cuius cornibus impios uentilabit, et aries propter innocentiae principatum et hircus propter similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum; et si quod aliud sacrificii genus expressius commemoraueris, in eo quoque tibi Christum prophetatum esse monstrabo. quocirca siue circumcisio siue sabbatum siue differentia cibo
Abbreviated transcription (Latin):
martis filiũ crediderunt : Primum mensemmarti dicentss
marciũ uocauerunt: et inde aplilem nullo dĩsui nomi¬
ne : sedare ipsa quasi aperilem: quod tunc plurimũ germinis
aperiatur inflorem: Inde tertium mensem maium : quod
muium mercurimatrem deã colunt: Inde quurtum
iunium: aiunone: inde ceterosusq: ad decẽbrem: unu¬
meris nominauerunt: sed exeis quintilis atq: sextilis nominib:
hominum : quibus diuinos honores decreuer̃: appellati sunt iuł
& ag̃s: Ham septimus septeber. & ceteriut dixi: Usq: addecẽbrẽ
numerorum ex ordine nominibus enuntiuntur:. Porro ianu¬
arius a iano appellutus :: Februarius afruis sacris luꝑcorum
uultis ergo ut etuor dicamini in mense martio martẽ colore :¬
llo enim mense bema urm: cũ magna festiuitate celebratis
si autem uob̵ in mense: martio licere arbitramini aliud conside¬
rare non martem : Quur ex die septimo quod sabbatũ arequie no¬

Expanded text:
Martis filium crediderunt, primum mensem Marti dicantes Martis filium crediderunt, primum mensem Marti dicantes martium uocauerunt; et inde aprilem nullo dei sui nomine, sed a re ipsa quasi aperilem, quod tunc plurimum germinis aperiatur in florem. inde tertium mensem maium, quod Maiam, Mercuri matrem, deam colunt. inde quartum iunium a Iunone, inde ceteros usque ad decembrem a numeris nominarunt. sed ei eis quintilis atque sextilis nominibus hominum, quibus diuinos honores decreuerunt, appellati sunt iulius et augustus. nam septimus september et ceteri, ut dixi, usque ad decembrem numerorum ex ordine nominibus enuntiantur. porro ianuarius a Iano appellatus est, februarius a februis, sacris lupercorum. uultis ergo ut et uos dicamini in mense martio Martem colere? illo enim mense bema uestrum cum magna festiuitate celebratis. si autem nobis in mense martio licere arbitramini aliud considerare, non Martem, cur ex die septimo, quod sabbatum a requie no
Abbreviated transcription (Latin):
upos tolicum ẽ quia mortuus ẽ ppter delictanru: & resurrexit ꝓpĩ
iustificationemnrum& quiaresurrectio quae creditanos iustificat.
Illa octaua dieicircum cisione figurata ẽ: propterea deipso abrahacui
primum tradita ẽ : dicit apostolus : & signum accepit circum cisionis.
signaculum iustitiae fidei ergo et istã circum cisionẽ : interalias fig¬
ris pro ph&icas . dexp̃o scripsit morses : De quo ipsedicit: deme
deonum suorũ inposuene pacani. exlibro contraraustũ¬
iebus quippe istis. quorum septenirius numerus in orbem
Sredit: deorum suorum nomina gentes in posuerunt:
Dequibus ait apostolus: quod coluerunt et seruierunt
creaturae : potius quam creatori : quos in hac purte. &iam uor
inmitamini : nisi quod cum eis lucidiora duolumina: Cetera uero¬
sideru non cum eis adoratis: sed et mensib:
nomina deorum suorĩs ꝓpterhonorẽ quipperomuliquia eũ

Expanded text:
apostolicum est, quia mortuus est propter delicta nostra et resurrexit propter apostolicum est, quia mortuus est propter delicta nostra et resurrexit propter iustificationeilla octava diei circumcisione figurata est; propterea de ipso Abrahaprimum tradita est dicit Apostolus: Et signum accepit circumcisionis signaculum justitiae fidei. Ergo et istam circumcisionem inter alias figuras propheticas de Christo scripsit Moses, de quo ipse dicit: De medeorum suorum imposuere pagani, ex libro XVIII contra Faustuiebus quippe istis, quorum septenarius numerus in orbem redit. deorum suorum nomina gentes inposuerunt; de quibus ait apostolus, quod coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori. quos in hac parte etiam uos imitamini, nisi quod cum eis lucidiora duo lumina, cetera uerosidera nomina deorum suorum. propter honorem quippe Romuli, quia eum
Abbreviated transcription (Latin):
cius quae secuntur uerba con sulite Ecce inquit mrsteriũ
dico Omnes quidem resurgimus ñ tamen om̃s inmutabim: in
athomo inictu oculi in nouis sima tuba canet enĩ tuba et mor¬
tui resurgent incorrupti & nos inmutabimur: O portet enĩ
inmor tulitatems exui turmortalitatẽ hoc ẽ circũ cisionemrs teriũ.
quae octiuo diefieriiussa ẽ : Et octauodie idẽ dominica post sabbatũ
diabolicae potestater dominabantur : quas exemplis sedict᷑ ẽ: qr in se¬
ipso capitenro pͥbuit exemplum: quod in toto eius corpore id ẽ ecclesiu
exdi aboli potes tute liberanda in ultima resurrestione cõplebrtur :
haec ẽ fider nr̃a iet qmꝰ sicut testimonium ꝓphȩticũ puulus cõmemorat
iustus ex fideuiuit: haec ẽ iustificationru mortuum quippe xpm:
et pagani credunt: resurrexisse aut xpm : propriu fides ẽ. xp̃iunorũ
ergo exista resurrectionis fideius tificamur. Ideo & illud dexpo

Expanded text:
eius quae secuntur uerba consulite: ecce, inquit, mysterium eius quae secuntur uerba consulite: ecce, inquit, mysterium dico: omnes quidem resurgimus, non tamen omnes immutabimur, in atomo, in ictu oculi, in nouissima tuba; canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur; oportetimmortalitate, exuitur mortalitate. hoc est circumcisionis mysterium, quae octauo die fieri iussa est, et octauo die, id est dominica post sabbatum, diabolicae potestates dominabantur, quas exemplasse dictus est, quia in seipso capite nostro praebuit exemplum, quod in toto ejus corpore, id est Ecclesia, ex diaboli potestate liberanda, in ultima resurrectione complebitur. haec est fides nostra. et quoniam, sicut testimonium propheticum Paulus conmemorat, iustus ex fide uiuit, haec est iustificatio nostra. mortuum quippe Christum et pagani credunt; resurrexisse autem Christum propria fides est christianorum. 'ergo ex ista resurrectionis fide iustificamur, ideo et illud de Christo
Abbreviated transcription (Latin):
decarnali generatione portamus propter hoc dicit apłi: exuens secarnẽ
principatus & potes tates exẽplauit fiducialit̃ triũ phans eos insemetipso ::
quod enĩ dic̃ exuis sese carnẽ eoloco carnem mor talitatẽ carnis intellegimꝰ: scđm
quã ꝓpri ecorpus hoccaro nominat᷑ quaemortalitus ꝓprie caro appellataẽ
qr in illis resurrestionis in mortalitate ñ erit : propterea scriptũẽ caro & sanguis
regnũ dĩ ñ possib̵ u ergo induat᷑ in mortalitatem dequib: uerb sol&is calũniari
fide imr̃ae quacredimus hui corporis futurã resurrectionẽ qua eimpsod ño iã
Volens enim ostendere quid eo loco dixerat carnem: continuo subiecit:
neque corruptio in corruptionem possidebit: Hoc enim cor¬
pus quod propter mortalitatem propri e caro nominatur
mutari dicit in resurrectione: ut iam non sit corruptibile
atq: mortale: quod neputetur nos tra suspicione dici Ipsa

Expanded text:
de carnali generatione portamus? propter hoc dicit apostolus: exuens se carnem de carnali generatione portamus? propter hoc dicit apostolus: exuens se carnem principatus et potestates exemplauit fiducialiter, triumphans eos in semet ipso. quod enim dicit exuisse se carnem, eo loco carnem mortalitatem carnis intellegimus, secundum quam proprie corpus hoc caro nominatur. quae mortalitas proprie caro appellata, quia in illa resurrectionis immortalitate non erit. propterea scriptum est : caro et sanguis regfidei nostrae qua credimus hujus corporis futuram resurrectionem quae in ipso Domino volens enim ostenneque corruptio incorruptionem possidebit. hoc enim corpus, quod propter mortalitatem proprie caro nominatur, mutari dicit in resurrectione, ut iam non sit corruptibile atque mortale. quod ne putetur nostra suspicione dici, ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
dominicamꝰ que sentenuam quanon ait illeenim & deme scripsit ut &ali
quae ad xp̃m non ꝑtinent scripsis se crederetur sedait. demeenim ille
scripsit ut omnem scripturae illius intentionẽ nonnisi ad intellegendũ
xp̃i grãm ꝑscrutando consoleremꝰ : etiam c&era in istalectione male¬
insepul rura dominica possit hotelleci Et oc taui dei citeũ¬
cisio Expoliationẽ sicmticet mortalitatis. Ex edem
libro contra faus tum .xi.
Vud sabbatum qđ inperite atq impie deridetis nis & ipsum interproph&iuos quae
passionis & resurrectionis suae habens in potes tate idegit ut caro eius D¬
in sepultura sabbato requiesceret ab omnib: operib: suis : ut tertio dieresur¬
gens quem dominicum dicimus qui post sabbatum numeratur Octauus.:
etiam circumcisionẽ ostaui diei ad seꝓph& andum ꝑtinere declaratur : quid
enim significat circumcisio carnis quidnisi ex poliationẽ mortalitatis quã

Expanded text:
dominicamque sententiam, qua non ait: "ille enim et de me scripsit" ut et alia, dominicamque sententiam, qua non ait: "ille enim et de me scripsit" ut et alia, quae ad Christum non pertinent, scripsisse credescripsit, » ut omnem Scripturae intentionem non nisi ad intelligendum Christi gratiam perscrutando consuleremus, etiam caetera in ista lectione malein sepultura dominica possit intellegi et octaui diei circuCISIO EXPOLIATIONEM SIGNIFICET MORTALITATIS. ITEM EX EODEM LIBRO CONTRA FAVSTVM XVI. Illud sabbatum, quod imperite atque impie deridetis, nisi et ipsum inter prophetias, quapassionis et resurrectionis suae haberet in potestate, id egit ut caro eius in sepultura sabbato requiesceret ab omnibus operibus suis, ut tertio die resurgens, quem dominicum dicimus, qui post sabbatum numeratur octauus, etiam circumcisionem octaui diei ad se prophetandum pertinere declararet. quid enim significat circumcisio carnis ? quid nisi expoliationem mortalitatis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
pendentom & non creder uitaetuae ut int̃miner ł dolus hostium suorum:
uition suam uidenter ex incerto pendere : uistorer seẽẽ non crederent: sed
filius eugłi cũ audit illeenim demescripsit in hac ipsa ambiguitate senten¬
tiae uid& quidꝓph&iae porcis proiciant quid hominib: innuantss tatim¬
qu eillioccurrit uita hominũ xp̃s pendens ei que non credentes iudaei:
Obhoc ipsum qui a pendentem uident: & aliur quidẽ aliquis cito dicer& int̃
cetera maledista quȩ in illa lectione ad aliquid dexp̃o intellegendũ non ꝑ¬
tinent: hoc solum ibiẽe dexp̃o quod scriptum ẽ: Uidebas uitam tuam pen¬
dentem : & non credes uitaetuae neq: enimfieri nompors& ut inter diuersa
maledista quȩ impio populo proph&sice pronuntabanTur hoc quoq pone¬
retur: sedego & quimecum aliquanto ad tentius cogiant: euangelicã illã

Expanded text:
pendentem et non credes uitae tuae, ut inter minas uel dolos hostium suorum pendentem et non credes uitae tuae, ut inter minas uel dolos hostium suorum uitam suam uidentes ex incerto pendere uicturos se esse non crederent. sed filius euangelii cum audit: ille enim de me scripsit, in hac ipsa ambiguitate sententiae uidet. quid prophetae porcis proiciant, quid hominibus innuant, statimque illi occurrit uita hominum Christus pendens eique non credentes Iudaei ob hoc ipsum, quia pendentem uident. et alius quidem aliquis cito diceret inter cetera maledicta, quae in illa lectione ad aliquid de Christo intellegendum non pertinent. hoc solum ibi esse de Christo, quod scriptum est: uidebis uitam tuam pendentem et non credes uitae tuae; neque enim fieri non posset, ut inter diuersa maledicta, quae inpio populo prophetice praenuntiabantur, hoc quoque poneretur. sed ego et qui mecum aliquanto adtentius cogitant euangelicam illam
Abbreviated transcription (Latin):
impi&satis acciderunt : quamuidere uitã suam idẽ filiũ dĩ pendentem
I& noncredere uitae sua esmaledista enim cũ exproph&sia dicunt᷑ ñs
demalo uoto in p̃cantis sed dep̃scio spũ denuntiantis: Namilla quedemale
uotor phibentur cum dr̃ : Benedicite : & nolite malȩdicere: haecautem¬
sepeieniunTur in sermone scõrum: sicut apłs paulus: alexander inquit
herarius multamalamihi ostendit : redd et illidñs secundũ opera sua:
Namillud tamquam stomachatus & indignatus etiam male optios se
uidetur aposł utinam & abs cidant᷑ quiuos conturbant qđ utiq sicon¬
suleris ꝑsonam scribentis magiseum eligantis simo ambi guobene obtus se intel¬
leges: suntenim s̃ padoner qui seipsos absciderunt propterregnum cadoꝵ:
quo dinhis quoq uerbis faustur sapuis s& sipium palatum adercas dominicus¬
ad tulissa sic enim sonuit fortis seiuidaeis quod distum ẽ nideb̵ uitamtuam

Expanded text:
inpietatis acciderunt, quam uidere uitam suam, id est filium dei, pendentem inpietatis acciderunt, quam uidere uitam suam, id est filium dei, pendentem et non credere uitae suae. maledicta enim cum ex prophetia dicuntur. non sunt de malo uoto inprecantis, sed de praescio spiritu denuntiantis. nam illa, quae de malo uoto saepe inveniuntur in sermone sanctorum, sicut apostolus Paulus: Alexander, inquit, aerarius multa mala mihi ostendit, reddet illi Dominus secundum opera sua. Nam et illud tanquam stomachatus et indignatus, etiam male optasse videtur Apostolus: Utinam abscindantur qui vos conturbant! Quod utique, si consideres personam scribentis, magis eum elegantissimo ambiguo bene optasse intelliges. Sunt enim spadones qui se ipsos absciderunt propter regnum coelorum. Quod in his quoque verbis Faustus sapuisset, si pium palatum adadtulisset. sic enim sonuit fortasse Iudaeis, quod dictum est: uidebis uitam tuam
Abbreviated transcription (Latin):
aueneno serpentis sicut in heremo quicumq: illum ad tenderint : sanabant̃ :
Itaq: fatemur ab imperitis dicialiud eẽ affigiligno aliud inligno ponderes
sicenim quidã putant soluendã eẽ istã questionẽ ut iudã dicał amor se male¬
distum qui laqueo sesurpendt : quasi primonouerint : utrum ex ligno anex
lapide seille sus penderit: seduerum ẽ qđ & faustus commemorauit apłm
non sinere aliud intellegere : quã dexp̃o ẽẽ p̃distum sedtalis inperitia non¬
millorum catholicoꝵ: uenatio manicheorũ ẽ. Tales enim solent in sestari
tales suis fallacis inretire : tules in eos cecideram taler hȩseramus tales ñ¬
uiribus nr̃is : sed dĩ misericordia erutisumus : Deoquod ait morses
uidebis uitam tuam pendentem & poncredes uitae tuae
ex Libro contra Faus tum. XUI.¬
uqsi uero quicquam sit peius int̃ maledista q̃ uidaeis ꝓmerito suꝑb &

Expanded text:
a ueneno serpentis, sicut in heremo quicumque illam adtenderent sanabantur.  a ueneno serpentis, sicut in heremo quicumque illam adtenderent sanabantur.  Itaque fatemur ab inperitis dici aliud esse adfigi ligno. aliud in ligno pendere. sic enim quidam putant soluendam esse istam quaestionem, ut ludam dicant a Moyse maledictum, qui laqueo se suspendit. quasi primum nouerint, utrum ex ligno, an ex lapide se ille suspenderit. sed uerum est, quod et Faustus commemorauit apostolum non sinere aliud intellegere quam de Christo esse praedictum. sed talis inperitia nonnullorum catholicorum uenatio Manichaeorum est; tales enim solent insectari, tales suis fallaciis inretire. tviribus nostris, sed Dei misericordia eruti sumus. CAPUT LXV. De eo quod ait Moses, Videbis vitam tuam pendentem, et non credes vitae tuae, ex libro XVI contra Faustum. Quuasi uero quicquam sit peius inter maledicta, quae Iudaeis pro merito superbiae
Abbreviated transcription (Latin):
ne uenis se confitere ergo maledistõ suscepisse pronobis: quem confiterimor¬
tuum. ẽe pronob: nec aliud significare uoluisse morsen : cum dicer& maledistus
aut maledictus omnis moriens : sed hoc est quod as serit ꝓph&ia quia sciebat
xp̃i mortem incruce pensuram: Et futuros hereticos quidicerent: pependit
quidem in ligno : sed specie quadam non ut uere morer&ur: clamando ergo
maledictus nihilaliud clamauit niquiauere mortuus ẽ : sciens mortẽ
hominis peccatoris : quam sine peccato ipse suscepit. deillomaledicto uenientẽ
quod distum ẽ si tetigeritis morte moriemini : ad hoc ꝑtinet Sserpens illein
lignosus pensus quo significaretur ñ falsam mortẽ xp̃m fincxis se: sed illam
ueram in ligno parsionis suae sus pendis se inqua serpens ille hominẽ malesua¬
dendo deic̃itquam ueram mortem nolust istȩ conspicere : & ideo ñ sarantur

Expanded text:
ne venisse. Confitere ergo maledictum suscepisse pro nobis, quem confiteris morne venisse. Confitere ergo maledictum suscepisse pro nobis, quem confiteris mortuum esse pro nobis; nec aliud significare voluisse Moysen cum diceret: Maledictus aut, Maledictus omnis moriens: sed hoc est quod asserit propheta, quia sciebat Christi mortem in cruce pensuram, et futuros haereticos qui dicerent: Pependit quidem in ligno, sed specie quadam, non ut vere moreretur. Clamando ergo, « Maledictus, » nihil aliud clamavit, nisi quia vere mortuus est, sciens mortem hominis peccatoris, quam sine pequo dictum est: si tetigeritis. morte moriemini. ad hoc pertinet et serpens ille in ligno suspensus, quo significaretur non falsam mortem Christum finxisse. sed illam ueram in ligno passionis suae suspendisse. in quam serpens ille hominem male suadendo deiecit. quam ueram mortem nolunt isti conspicere et ideo non sanantur
Abbreviated transcription (Latin):
tuno estimsi pienta lonorificentia separare& ur: quiqũt or ueremor si
cun eumn dix maledistum non ex diumitate maies tatis suas sedex condita¬
come qpaone n rae : ex qualigno sus pensus .ẽ : quam nonẽ laus xp̃i enorte
manideorum. cumeum negant carnẽ habuis semortalẽ inqua uerã mor tẽ
pater&: quia ex illo proph&icomaledisto laus intellegitur humilitatis ex istoheretico
qua sihonore crimenobicitur falsitatis : siergonegios malechictum negic mortuũ :
si negas mortuum ñ iam contramorsen sed contraapłm dimicio: si autem confite¬
ris mortuum : Confitere suscepisse paenam peccatinr̃i sine pestato pr̃ꝗ iam uer
ubiaudis paenam peccati : aut exbenedistione credeuenientem. aut ex male¬
distione : si ex benedistione uenit paena peccatiobtaẽe semꝑ in paena peccati:
Siautem obiios indeliberare : crede ꝑ diuinae sententiae iustitiam. ex maledictio¬

Expanded text:
tum est, insipienti honorificentia separaretur. Qui autem ex ueritate tum est, insipienti honorificentia separaretur. Qui autem ex ueritate e Moysi, cum eum dixit maledictum, non ex diuinitate maiestatis suae, sed ex condicione poenae nostrae, ex qua in ligno suspensus est, quam non est laus Christi ex ore Manichaeorum, cum eum negant carnem habuisse mortalem, in qua ueram mortem pateretur, quia ex illo prophetico maledicto laus intellegitur humilitquasi honore crimen objicitur falsitatis. Si ergo negas maledictum, negas mortuum: si negas mortuum, non jam contra Moysen, sed contra Apostolum dimicas. Si autem confiteris mortuum, confitere suscepisse poenam peccati nostri sine peccato nostro. Jam vero ubi audis poenam peccati, aut ex benedictione crede venientem, aut ex maledictione: si ex benedictione venit poena peccati, opta esse semper in poena peccati; si autem optas inde liberari, crede per divinae sententiae justitiam ex maledictio
Abbreviated transcription (Latin):
mors noneraiigeo nulluno maledictum crucifixo pependic inliꝗnro quumet
uors ciono fnus t sediontra longe fiuturos hereticos quam delonge eloamit
mor sensine causa tergiuer saminio quibus displicet ueritdomios os nino:
maledisiuns onsais ꝯgiue pendit in lignõ ille aut ille sedemimsorata iies
etardn filus ds Niam prorsus nam hoc est qđ non iuultis indesaragris
inde seducis: displita enimuob maledictus pronob quia dis plices ismer¬
in losecuss : unc enimex tra maledicto illuss aclam siex tra illios inor¬
temicur usero ex homine & ꝓhiomine mortem suscepit : eeillo e proill
tenammaledistum quod mor te comitat̃ sus cipere non dedignatus au
eta lle prorsur aiamille filius di semꝑ uiuus insuaius titia eortusn aũt
prepter debistanra incarne suscepta ex poenanraxceadditum e ormobn iunt
u dieramsnortera non ꝑtinero diceretur s amaledisto qđ morei coniune¬

Expanded text:
mors non erat. nullum maledictum Christo crucifixo pependit in ligno, quia nec mors non erat. nullum maledictum Christo crucifixo pependit in ligno, quia nec uere crucifixus est. sed contra longe futuros haerMoyses: Sine causa tergiversamini, o quibus displicet veritas mortis Christi, maledictus omnis qui pependit in ligno. Non ille, aut ille, sed omnis omnino, etiam et Filius Dei, etiam prorsus. Nam hoc est, quod non vultis, inde satagitis, inde seducitis. Displicet enim vobis maledictus pro nobis, quia displicet mortuus pro nobis. Tunc enim extra maledictum illius Adam, si extra illius mortem. Cum vero ex homine et pro homine mortem suscepit, ex illo et pro illo et maledictum, quod mortem comitatur, suscipere non dedignatus est, etiam ille prorsus, etiam ille Filius Dei, semper vivus in sua justitia, mortuus autem propter delicta nostra, in carne suscepta ex poena nostra, ac per hoc ueram mortem non pertinere diceretur, si a maledicto, quod morti coniunc
Abbreviated transcription (Latin):
ratus ab hereties cum apostolo rephendi Quacoius costo uor Denxis se peco¬
prtus hibler iicis somaueditum eogri r ep̃hendere apostolum doc s se pactiti
Namutiq maledistum comer peccati ẽ. mecideo maior inuidiae . qued addi dles¬
eit o utdicer& maledictur dõ omnis quipe penderit inligno nisienim ds̃odis¬
su pec utderdi nos tens uram non adeam suscipienda etoꝰ tradelenda ta filiũ
suibss mitter&s : quidergomirum simaledictuom est dõ quoddodie dẽ taente
onim lbentius nob denat in mor talitatem quae figura est axpo ueriente:
quant omisericordius odit mortem nram q̃ in lignie pependũa peuuolignope¬
q quodotiser u dditus o s mnis uit dic eret maledictus oranis quurbĩ pabene
penderit nonsanemorses minus p̃uuid& &iamiustos incrucofuturos se abene
s̃ iudit hereticos uerion mortẽ dñ negaturos : Mideo uolentes abboe male¬
dicio apms seiungere ut amortis etiã ueritate seiungererr isie nuiuno quao ie

Expanded text:
ratus ab haereticis cum apostolo reprehendi. quisquis enim reprehenderit prophetam dixisse maledictum. cogitur reprehendere apostolum dixisse peccatum; nam utique maledictum comes peccati est. Nec ideo maior inuidia est, quod addiderit: deo, ut diceret: maledictus deo omnis, qui pependerit in ligno. nisi enim deus odisset peccatum et mortem nostram, non ad eam suscipiendam atque delendam filium suum mitteret. quid ergo mirum, si maledictum est deo, quod odit deus ? tanto enim libentius nobis donat inmortalitatem, quae futura est Christo ueniente, quanto misericordius odit mortem nostram, quae in ligno pepend quod autem additum est: omnis, ut diceretur: maledictus omnis qui in ligno pependerit, non sane Moyses minus praeuidit etiam iustos in cruce futuros, sed bene praeuidit haereticos ueram mortem domini negaturos et ideo uolentes ab hoc maledicto Christum seiungere, ut a mortis etiam ueritate seiungerent. si enim uera illa
Abbreviated transcription (Latin):
ł confirm& infide : quodita benedicuntur duo illi quinudita tem
patris honorauerunt : quam uis auersi uelut quibus fastum scelerat
uina ee dis plicuerit: benedictus inquit dñs dr̃ semꝰ quã quã enĩ sit dr̃
omnium gentiũ quodã modotum ꝓprio uocabulo & in ipsis la gentibus
dt̃ dr isrł && unde hoc faltum ẽ nisi ex benedictione iaf&h in populo enĩ
gentium : totum orbem terrarum occupauit ecđa ÷hoc prorsus: hoc p̃¬

Expanded text:
uel confirmet in fide, quod ita benedicuntur duo illi qui nuditatem uel confirmet in fide, quod ita benedicuntur duo illi qui nuditatem patris honorauerunt quamuis auersi, uelut quibus factum sceleratae uineae displicuerit ? benedictus, inquit, dominus deus Sem. quamquam enim sit deus omnium gentium, quodam modo tamen proprio uocabulo dicitur Israel. Et unde hoc factum est, nisi ex benedictione Japhet? in populo enim gentium, totum orbem terrarum occupavit Ecclesia. Hoc prorsus, hoc pr
Abbreviated transcription (Latin):
quam homines : ⁊ pro inde in duob: filiis maximo & nminimoduo populoͥ
figurati : nam uestem at ergo portantes : sacramentum scilic& iam
preteritae atq: trans acte dominicae passionis : nuditatem patris
neq intuentur : quia in xp̃i necem non consentiurt. & tiomen honorint
uelamento tum quam scienter un de sint nati: medius uut filius idẽ
populus iudaeorum: Ideomedius : qui anec primatum upostolorum.
tenuit necultimus in gentibus credidit Uidit nuditatem patris qui a
consensit innecem xp̃i : & nuntiauit forios fratribus : ꝑ eum quippe ma¬
nifestum est & quodam modo publicatum: quod erat in ꝓph&ia secre¬
tum :: Ideoq: fit seruus fr̃m suorum : quidẽ enim aliud hodieq:¬
gens ipsa : Nisiquedam scriniaria xp̃i anorũ buiulans legem & ꝓphelios
adtestimonium ad sertionis eccłae. ũtnor honoremus ꝑ sacram̃tum qđ
nuntiat illu ꝑ litteram : quem non aut excitut : quem non uel in form&

Expanded text:
quam homines . Proinde in duobus filiis, maximo et minimo, duo populi quam homines . Proinde in duobus filiis, maximo et minimo, duo populi figurati, unam vestem a tergo portantes, sacramentum scilicet jam praeteritae atque transactae dominicae passionis, nuditatem patris neque intuentur, quia in Christi necem non consentiunt; et tamen honorant velamento, tanquam scientes unde sint nati. Medius autem filius, id est, populus Judaeorum, ideo medius, quia nec primatum Apostolorum tenuit, nec ultimus in Gentibus credidit, vidit nuditatem patris, quia consensit in necem Christi; et nuntiavit foras fratribus: per eum quippe manifestatum est, et quodam modo publicatum. quod erat in Prophetia secretum; ideoque fit servus fratrum suorum. Quid est enim aliud hodieqgens ipsa nisi quaedam scriniaria christianorum baiulans, legem et prophetas, ad testimonium assertionis ecclesiae, ut nos honoremus per sacramentum quod nuntiat illa per litteram? Quem non autem excitet, quem non uel informet
Abbreviated transcription (Latin):
& homines atq: omnem animam uiuam neperdat eam Dilu¬
uio arcum qui appar& in nubibus . quianum quã nisidesole res
plend& Illienim non pereunt diluuo separati ab ecđa: qui a in p¬
phaetis & omnibus diuinis scripturis tam quam indinubibus agnos cunt api
gloriã nonquȩrunt suam̃ iuerum ne adoratorer huius solis amplius tumer¬
cant᷑ sciant lta significari xp̃m aliquando persolem : sicut ꝑ leonem ꝑ agnum
ꝑlapidem cuius dã similitudinis causam non ꝓpri&atis substantiã lam uero
llud quod deuinea quam plantauit in ebriatus noenudatus indomosua
cui non appareat. Xp̃s pas sus ẽ in gentesua : Tunc enim mudata ẽ morta¬
litis carnis eius iuda eir scandalum gentib: stulntia : Ipsis aũt uocatis iu¬
daeis & gentib: tãquamsem & ia f&h dĩ uirtus & dĩ sapientia quia qđ
stultum ẽ dĩ sapientius ẽ quam homines : & quod infirmũ ẽ dĩ fortius ẽ¬

Expanded text:
et hominem atque omnem animam uiuam, ne perdat eam diluet hominem atque omnem animam uiuam, ne perdat eam diluuio, arcum, qui apparet iplendet: illi enim non pereunt diluuio separati ab ecclesia, qui in prophetis et omnibus diuinis scripturis tamquam in dei nubibus agnoscunt Christi gloriam, non quaerunt suam. uerum ne adoratores huius solis amplius tumecant, sciant ita significari Christum aliquando per solem, sicut per leonem, per agnum, per lapidem cuiusdam similitudinis causa, non proprietatis substantia. Iam uero illud quod de uinea, quam plantauit inebriatus Noe, nudatus est in domo sua, cui non appareat Christus passus in gente sua? tunc enim nudata est mortalitas carnis eius, Iudaeis scandalum, gentibus stultitia, ipsis autem uocatis Iudaeis et gentibus, tamquam Sem et Iafeth, dei uirtus et dei sapientia; quia quod stultum est dei, sapientius e
Abbreviated transcription (Latin):
consociatur ecclesia quam diubibitur quod dexp̾i latere manauit
sediam in ipsa ꝓfectione salutis a&ernae cum tradetur regnũ dõ.
et patri ut in illa ꝑspicua contẽ platione in commutabilis uerita¬
tis nullis mysteriis corporalibus egeamus PEMANDATIS T
uur animalia quam uis munda & inmunda
in arca fuerint : Tamen post regrersum de arca non efferunt᷑
Idõ insacrificium nisimunda: quiddeinde sibi uelit dõ loquente
adnoe : & tam quamrursus ab exordio qui amultis modis eã
significare oportebat figuram ecđae Cõm̃dante quod ꝓgemer
eius benedicetur. adimplenda terram quod dantur eis in es cã
cuncta animalia sicut in illo discopetro dicitur: masta & man¬
duca
NECARO CUM SANGUINE MANDUCETUR
uo deiecto sanguine iubentur manducare neuita pristina.
quasi suffocati in consuentia teneatur sed habeat tãquã ef fu¬
sionem ꝑ confessionem quod ter tamentũ posuit dr̃ inter se

Expanded text:
consociatur ecclesia, quamdiu bibitur, quod de Christi latere manauit, consociatur ecclesia, quamdiu bibitur, quod de Christi latere manauit, sed iam in ipsa perfectione salutis aeternae, cum tradetur regnum deo et patri. ut in illa perspicua contemplatione incommutabilis ueritatis nullis mysteriis corpCur animalia quamvis et munda et immunda in arca fuerint, tamen post egressum de arca non offerantur Deo in sacrificium nisi munda? Quid sibi deinde velit Deo loquente ad Noe, et tanquam rursus ab exordio, quia multis modis eadem significari oportebat — figuram ecclesiae commendante, quod progenies eius benedicitur ad implendam terram, quod dantur eis in escam cuncta animalia, sicut in illo disco Petro dicitur: macta et manduca ? NE CARO CVM SANGVINE MANDVCETVB. Quod eiecto sanguine iubentur manducare: ne uita pristina quasi suffocata in conscientia teneatur, sed habeat tamquam effusionem per confessionem. quod testamentum posuit deus inter se
Abbreviated transcription (Latin):
& obhoc ad ea quȩ foris sunt in hoc mundonimis intentas autrebaptiziri
aut abhis quor p̃ter arcam. Idẽ p̃ter ecłam baptismus occidit reduci
& teneri. Quod colũba missa ñ inuentu requie reuersa ẽ ostendit ꝑ
nouum testam̃tũ requiem scĩs in hoc mundo non ẽẽpromissa: Post qua¬
draginta enimdier emissa ẽ  quinumerus utamq̃ in hoc mundo ugitur
significat. Deniq: post septem dier demis sã propter illam septenarium
operationem spiritalem oliue fructuosum surculum r&ulit quo signifi¬
caret nonnullos &iam. extra ecła baptizatos : si eis pinguedo nonde fue¬
rit caritatis. pos teriore tempore quasi uerpere in orae columbae : tam¬
quaminor cula pacis adunitatis soci& atem porse ꝑduci quod post sep¬
tem alios dier deͥmissa non ẽ reuersa : significat finem scłi quandoerit
scõrum requier non adhuc in sacramento spei quon hoc tempore

Expanded text:
et ob hoc ad ea, quae foris sunt in hoc mundo, nimis intentos aut rebaptizari et ob hoc ad ea, quae foris sunt in hoc mundo, nimis intentos aut rebaptizari aut ab his, quos praeter arcam. id est praeter ecclesiam baptismus occidit. seduci et teneri. quod columba emissa non inuenta requie reuersa est, ostendit per nouum testamentum requiem sanctis in hoc mundo non esse promissam. post quadraginta enim dies emissa est; qui numerus uitam, quae in hoc mundo agitur, significat. denique post septem dies dimissa, propter illam septenariam operationem spiritalem, oliuae fructuosum surculum rettulit, quo significaret nonnullos etiam extra ecclesiam baptizatos, si eis pinguedo non defuerit caritatis, posteriore tempore quasi uespere in ore columbae tamquam in osculo pacis ad unitatis societatem posse perduci. quod post alios septem dies dimissa reuersa non est, significat finem saeculi, quando erit sanctorum requies, non adhuc in sacramento spei, quo in hoc tempore
Abbreviated transcription (Latin):
munus assumit : quia ergo septima requier cum octaua resurreo¬
tione coniungitur : & hoc insa cramento regenerationis nrae id est
in baptismo altum ꝓfundũq: mrsterium ẽ. quindecm cubitis suꝑ¬
creuit aqua excedens altitudine montium : idẽ hoc sacram̃ tũ trans¬
cendit omnẽ sapientia suꝑborum: septem quippe & octo coniuncta
x secundimensis comimñdatũ ẽ. hoc sucram̃tũ : & rursus uicesima & septimi¬
quindecim faciunt : & quia septuagintu a septẽ. & ostogintu ab osto denomi¬
nuntur coniunstu ab utroq: numero : Centum quin quagintu diebus
exaltata ẽ. uquu eandem commenduns nobis utq: confirmuns
ultitudinem buptismi. In consecrando nouo homine ad tenendum.
qui &is & resurretionis fidem : quod post dies quadragintu emis sus
coruus non ẽ reuersus aut aquis utiq: interceptus aut aliquo suꝑnatante
cadauere in lectus : significat hominer in munditia cupiditatis tȩt̃rimos

Expanded text:
munus assumit — quia ergo septima requies cum octaua resurrecmunus assumit — quia ergo septima requies cum octaua resurrectione coniungitur, et hoc in sacramento regenerationis nostrae, id est in baptismo, altum profundumque mysterium est: quindecim cubitis supercreuit aqua excedens altitudinem montium, id est hoc sacramentum transcendit omnem sapientiam superborum. septem quippe et octo coniuncta secundi mensis commendatum est hoc sacramentum. et rursus uicesima et septimginta a septem et octoginta ab octo denominantur, coniuncto utroque numero centum quinquaginta diebus exaltata est aqua, eandem commendans nobis atque confirmans altitudinem baptismi in consecrando nouo homine ad tenendam quietis et resurrectionis fidem. Quod post dies quadraginta emissus coruus non est reuersus, aut aquis utique interceptus aut aliquo supernatante cadauere inlectus. significat homines inmunditia cupiditatis teterrimos
Abbreviated transcription (Latin):
quad raturae significationẽ ꝑtin& q̃ iam in quadratis lingnis ex¬
posita ẽ : sed hic eudentius qr nor ad omneopus bonum paratus. idẽ
quodammodo conquad ratas trinitus ꝑficit inmemoria quadm̃ recol¬
mus intellegentia qua cognorcimus in uoluntate quadiligimus: Tria enĩ
ter & oster fiunt uiginti septem : qui ẽ numeri ternarii quadratus qđ
septimo mense arca sedit. hoc ẽ requieuit ad illã septimã requiẽ
significatio recurrit : & quia ꝑfecti requiercunt ibi quoq: illius quadra¬
eadem commendatio confirmata ẽ. Cum arca requieuit: quodenim.
promitttur inspe hocexhibetur inreporro quia ipsa septimarequi es cum
octauare surrectione coniungitur neque enim reddito corpore.
finitur requier quae posthanc uitam ex coepit. scor sed potius totum
hominem non adhuc inspe sediam reipsa omni ex parte & sps &
corporis perfecta in mortuli salute renouatum : in a &ernaeuita

Expanded text:
quadraturae significationem pertinet, quae jam in quadratis lignis exquadraturae significationem pertinet, quae jam in quadratis lignis exposita est: sed hic evidentius quia nos ad omne opus bonum paratos, id est quodammodo conquadratos, Trinitas perficit, in memoria qua Deum recolimus, in intelligentia qua cognoscimus, in voluntate qua diligimus: tria enim ter, et hoc ter, fiunt viginti septem, qui est numeri ternarii quadratus. Quod septimo mense arca sedit, hoc est requievit, ad illam septimam requiem significatio recurrit, qua perfecti requieeadem commendatio confirmata est, cum arca requieuit. quod enim promittitur in spe, hoc exhibetur in re. porro quia ipsa septima requies cum octaua resurrectione coniungitur — neque enim reddito corpore finitur requies, quae post hanc uitam excipit sanctos, sed potius totum hominem non adhuc spe, sed iam re ipsa omni ex parte et spiritus et corporis perfecta immortali salute renouatum in + aeternae uitae
Abbreviated transcription (Latin):
cainsicut p̃uaricator accepit: inualescente quippeinuidentiae uitio fratrẽ
insidiatus occidit. Tulis erat terrenae conditor ciuitatis : quomodo aũt
significauerit etiam uidaeos aquibus xp̃s occisus ẽ. pastor ouiũ hominũ
quem pastor ouium pec orum p̃figurabat abełquia in allegoria pro¬
ph&icarer ẽ : parco nunc dicere : & quaedã hinc aduersus faustũ mani¬
cheum dixisse merecolo. quod post septem dies ex quo ingrersus. ẽ. noe in
arcam fastum ẽ : quia inspe futurae qui &is ꝗ septimodieꝰ significata est
baptizam̃ : quod p̃t̃ arcã omnis caro quã terra sustentabat diluuio consup
tis legis ammittitur ꝑ uniuersum orbem terrarum qui quat tuor partib:
contin&ur: decem quippe quater ducta: quad raginta faciunt siueille
reatus quod adies ꝑtinet exrerum pros peritate siue quod ad noctes ex
rerum aduersitate contrastus sit sacram̃ta baptismi caelertis ab luit᷑¬
t quod uicesimus & septimus dies mensis cõmemorat᷑ ad eius dẽ

Expanded text:
Cain sicut praeuaricator accepit: inualescente quippe inuidiae uitio fratrem insidiatus occidit. talis erat terrenae conditor ciuitatis. quomodo autem significauerit etiam Iudaeos, a quibus Christus occisus est, pastor ouium hominum, quem pastor ouium pecorum praefigurabat Abel, quia in allegoria prophetica res est, parco nunc dicere et quaedam hinc aduersus Faustum Manichaeum dixisse me recolo, quod post septem dies, ei quo ingressus est Noe in arcam, factum est diluuium: quia in spe futurae quietis, quae septimo die significata est, baptizamur; quod praeter arcam omtis legis admittitur per universum orbem terrarum, qui quatuor partibus continetur. Decem praecepta quater ducta quadraginta fiunt, sive ille reatus, quod ad dies pertinet, ex rerum prosperitrerum aduersitate contractus sit, sacramento baptismi caelestis abluitut quod vigesimus septimus dies mensis commemoratur, ad ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
similem ẽẽ oportere propter quod dic̃ apłs: quidiligit uxorẽ suã
seipsum diligit : Nemo enim umquã carnẽ suã odio habuit. scnan¬
duenim sunt haec sicut nra ñ sicut aliena dãpnanda sed illud dĩ praeceptũ:¬

Expanded text:
similem esse oportere. propter quod dicit apostolus: qui diligit uxorem suam, similem esse oportere. propter quod dicit apostolus: qui diligit uxorem suam, se ipsum diligit; nemo enim umquam carnem suam odio habuit. sananenim sunt haec sicut nostra, non sicut aliena damnanda. sed illud dei praeceptu
Abbreviated transcription (Latin):
infratrẽ : & quem debuerat imitari cupiebat. auferri Q uierceinquit:
manus abscelere contine : Nregn& peltatum intuo mortali corpore
adoboediendum desiderus eius nec exibeas mẽ bratua arma lniquitatis
peccato adteenim conuersio eius : dum non adiuuatur relaxando sed quies¬
cendo frenatur : & tudominaberis illius : ut cumforinsecus non ꝑmitdtur
operari sub potes tate mentis regentis & beneuolentis as suescat etiam
intrinsecus non moueri : Dictum ẽ talealiquid in eodẽ diuino libro & de
muliere quando post peccatum dõ interrogante atq: iudicante : dãnatio¬
nis sententiam acceper: inserpente : diabolus inseipsis illa & maritus. :¬
Cum enim dixiss& ei multiplans multiplicabo tristitias tuos & gemitu
cato ł deuitiosa carnis concupiscentia. hoc istoloco depeccatrice femina
ubi intellegendũ ẽ. uirũ ad regendã uxorem anim ocrnem regenti

Expanded text:
in fratre et quem debuerat imitari cupiebat auferri: quiesce, inquit; in fratre et quem debuerat imitari cupiebat auferri: quiesce, inquit; manus ab scelere contine, non regnet peccatum in tuo mortali corpore ad oboediendum desideriis eius nec exhibeas membra tua arma iniquitatis peccato; ad te enim conuersio eius — dum non adiuuatur relaxando, sed quiescendo frenatur — et tu dominaberis illius, ut cum forinseous non permittitur operari, sub potestate mentis regentis et beneuolentis assuescat etiam intrinsecus non moneri. dictum est enim aliquid tale in eodem diuino libro et de muliere, quando post peccatum deo interrogante atque iudicante damnationis sententiam acceperunt, in serpente diabolus et in se ipsis illa et maritus. cum enim dixisset ei: multiplicans multiplicabo tcato uel de uitiosa carnis concupiscentia, hoc isto loco de peccatrice femina; ubi intellegendum est uirum ad regendam uxorem animo carnem regenti
Abbreviated transcription (Latin):
dequadicit apostolus : Caro concupiscit aduersus spm in cuius carnis fruc¬
tibus & inuidia commemorat: quauuq: cam stamulabatur & accendebat
infratris exitium : Bene subditur erit : idẽ ad te enĩ conuersio eius erit:
& tudominaberis illius : Cũ commota fuerit pars ipsa carnalisquã
pectatum appellat apł ubidicit: N ego operor illud sed quod habitat in me
pectatum : Quã partẽ animi etiam philosophi dicunt ẽẽ uitiosam : ñq̃ m̃tem
debeat trahere sed cuimens debeat imperare : eamq: ab inlicitis operib: ratio¬
ne cohibere : cumergo commota fuerit ad aliquid ꝑ perã committendũ:
Siquies catur & obtẽper& dicente apło ne exibueritis mẽ braura arma
iniquitatis pestato admentem domita & uista conuertit᷑. ut sub ditȩ
ratio domin&sur: hoc p̃cepit ds̃ huic qui facib: inuidiȩ in flãmabatur

Expanded text:
de qua dicit Apostolus, Caro concupiscit adversus spiritum ; in cujus carnis frucde qua dicit Apostolus, Caro concupiscit adversus spiritum ; in cujus carnis fructibus et invidiam commemorat, qua utique Cain stimulabatur, et accendebatur in fratris exitium: bene subauditur, Erit, id est, Ad te enim conversio ejus erit, et tu dominaberis illius. Cum enim commota fuerit pars ipsa carnalis, quam peccatum appellat apostolus, ubi dicit: non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum — quam partem animi etiam philosophi dicunt esse uitiosam, non quae mentem debeat trahere, sed cui mens debeat imperare eamque ab inlicitis operibus ratione cohibere — cum ergo commota fuerit ad aliquid perperam committendum, si quiescatur et obtemperetur dicenti apostolo: nec exhibueritis membra nestra arma iniquitatis peccato, ad mentem domita et uicta conuertitur, ut subditae ratio dominetur. hoc praecipit dens huic, qui facibus inuidiae inflammabatur
Abbreviated transcription (Latin):
gratis occidissẽ ostendiat nontioen eũ dimit tens sinemandato iustoscõ
&s bono quiesce inquitꝰ adte enim conuersatio eius & tudominaberis illius :
numquid fratris : absit : cuius igit᷑ nisi peccati᷑ dixeratenim peccusti Tũ dem¬
de addidit quierceꝰ ad teenim conuersatio eius & tudominaberis illius po¬
test quidem ita intellegi adipsum hominẽ conuersi onẽ ẽẽ deberepeccati:
ut nullialii quam sibi sciat tribuere debere quod peccat: haec ẽ enim salubris
pȩnitentiae medicina : & ueniae p&itiononcon grua ut ubiait atteenim conuer¬
sio eius : non sub audiatur erit sed sit᷑ p̃cipientis uidelic& ñ on p̃dicentis modo
Tuncenim dominabitur quisq: peccato sud sibi non defendendo p̃posuerit.
sed paenitendo subiecerit: Alioquin & illiserui & dominantĩ si patrocinium
adhibuerit accedenti: sed ut peccatũ intellegatur concupiscentia ipsa carnał:

Expanded text:
gratis odisset, ostendit. Non tamen eum dimittens sine mandato sancto, iusto gratis odisset, ostendit. Non tamen eum dimittens sine mandato sancto, iusto et bono: Quiesce, inquit; ad te enim conuersio eius, et tu dominaberis illius. Numquid fratris? Absit. Cuius igitur, nisi peccati? Dixerat enim: Peccasti, tum deinde addidit: Quiesce; ad te enim conuersio eius, et tu dominaberis illius. Potest quidem ita intellegi ad ipsum hominem conuersionem esse debere peccati, ut nulli alii quam sibi sciat tribuere debere quod peccat. Haec est enim salubris paenitentiae medicina et ueniae petitio non incongrua, ut, ubi ait: Ad te enim conuersio eius, non subaudiatur \'erit\', sed sit; praecipientis uidelicet, non praedicentis modo. Tunc enim dominabitur quisque peccato, si id sibi non defendendo praeposuerit, sed paenitendo subiecerit; alioquin et illi seruiet dominanti, si patrocinium adhibuerit accidenti. Sed ut peccatum intellegatur concupi
Abbreviated transcription (Latin):
mutatus imitari non elatus debuit emulari sed contristatus ẽ : & c̃cidit facies eiꝰ :
hoc peccatũ maxime arguit dr̃ tristitiã de alterius bonitate & hoc fratris : hoc quip¬
pe arguendo int̃rogauit dicens : quare contristatus es & quare concidit faciestua :
quia enĩ fratri inuidebat. ds̃ uidebat & hoc arguebat nam homimbus abs con¬
ditum ẽ coralterius ẽe pors& ambiguum & prorsus incertum utrũ illatris¬
titiamalignitatem sua in quase dõ dirplicuis sedidicerat anfratris doluerit
bonitatem qua edõplacuit cũ in sacrificium᷑ as pex̃ sedrationẽ reddens dr̃ quur
eius oblationẽ acciperenoluerit ut sibuipse potius merito quã ei frater in merito
displicera cũ esset iniustus non reste diuidendõ hoc ẽ ñ reste uiuendo & in¬
dignus cuius ad probaretur oblatio quã ers& iniustior quod fratrem iustum

Expanded text:
mutatus imitari, non elatus debuit aemulari. Sed contristatus est et concidit facies eius. mutatus imitari, non elatus debuit aemulari. Sed contristatus est et concidit facies eius. Hoc peccatum maxime arguit Deus, tristitiam de alterius bonitate, et hoc fratris. Hoc quippe arguendo interrogauit dicens: Quare contristatus es, et quare concidit facies tua? Quia enim fratri inuidebat, Deus uidebat et hoc arguebat. Nam hominibus, quibus absconditum est cor alterius, esse posset ambiguum et prorsus incertum, utrum illa tristitia malignitatem suam, in qua se Deo displicuisse didicerat, an fratris doluerit bonitatem, quae Deo placuit, cum in sacrificium eius adspexit. Sed rationem reddens Deus, quur eius oblationem accipere noluerit, ut sibi ipse potius merito quam ei frater inmerito displiceret, cum esset iniustus non recte diuidendo, hoc est non recte uiuendo, edignus cuius adprobaretur oblatio, quam esset iniustior, quod fratrem iustum