comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filius. nasc&ur. Si enim inuirum scm̃ fornicationon cadit & aliam eum uxoremhabius
quipaterdñ meruit appellari & quia de conparatione uirginitatis. & nuptiarur sum
aliquadicturus obsecrolectures. ne meputent nuptiis de traxisse. inuir ginum laude
& aliquã fecisse distantiam intersco s u&eris. testimenti & noui id est intereos. qui abuere
coniugia &os quia conplexu mulierum penitis recesserunt: Veram ꝓconditione tempo¬
rum aliac eo fiunc subi acuis se sententiae &alienos inquos fines seculor ũ decucurrerunt qũa¬
diulexilla ꝑmansit. Crestite & multiplicamini & plete terram & maledicta sterelis quȩ non pa¬
rit senem inisrł. Nubebantomnes & nubebantur & derelictis parentibus fiebant una caro
quando uero uox illa ꝑ tonuit tempus breuiatum est reliquum ẽ ut & qui habent uxoressic sint

Expanded text:
filius nasceretur. Si enim in virum sanctum fornicatio non cadit, et aliam eum uxorem habuisse filius nasceretur. Si enim in virum sanctum fornicatio non cadit, et aliam eum uxorem habuisse qui pater Domini meruit appellari. 20. Et quia de comparatione virginitatis et nuptiarum sum aliqua dicturus, obsecro lecturos ne me putent nuptiis detraxisse in virginum laude, et aliquam fecisse distantiam inter sanctos veteris Testamenti et novi, id est, inter eos qui habuere conjugia, et hos qui a complexu mulierum penitus recesserunt, verum pro conditione temporum alii eos tunc subjacuisse sententiae, et alii nos, in quos fines saeculorum decurrerunt. Quamdiu lex illa permansit: Crescite, et multiplicamini, et replete terram ; et, Maledicta sterilis, quae non parit semen in Israel , nubebant omnes, et nubebantur, et derelictis parentibus, fiebant una caro. Quando vero vox illa pertonuit: Tempus breviatum est: reliquum est, ut et qui habent uxores, sic sint,
Abbreviated transcription (Latin):
nis ut ꝓbare inmundum : Nonerube cimus non silemus quanta sunt humiliora
quae ꝓmepassus ẽ tanto illiplus debeo. Rcũ omnia repli caueris. nihil crucȩ con¬
ita eaque non sunt scriptarenuimus natum dm̃ ẽẽ de uirgine. credimus quia legimuf no¬
riam nupsisse partum non credimus qui a non legimus ne hoc id eodimus quonup¬
tias condem nemus ipsa quippe uirginitas fruitus ÷ nuptiarum sed quonobis de sc̃isu
ris temere esti mare nihilliceat: possumus enimhoc estimationis passibilitateion¬
tendere. plures quoque uxores habuisse. ioseph. qui aplures habuerit abraham. plu¬
res habuerit ia cob& dehis ẽẽ uxoribus frat̃ dñi qđ plerisque non tampia quam audau
temeritate confingunt tudicis mariam uirginem non mansis se. Ego mihiplus mihi¬
uindico. &iam ipsum io septi uirginem fius se ꝑ maria ecex uirginali coniugio uirgo

Expanded text:
nis, ut probetur immundus. Non erubescimus, non silemus. Quanto sunt humiliora nis, ut probetur immundus. Non erubescimus, non silemus. Quanto sunt humiliora quae pro me passus est, tanto plus illi debeo. Et cum omnia replicaveris, cruce nihil conita ea quae non sunt scripta, renuimus. Natum Deum esse de Virgine 227 credimus, quia legimus. Mariam nupsisse post partum, non credimus, quia non legimus. Nec hoc ideo dicimus, quo nuptias condemnemus, ipsa quippe virginitas fructus est nuptiarum: sed quod nobis de sanctis viris temere aestimare nihil liceat. Possumus enim hac aestimatione possibilitatis contendere, plures quoque uxores habuisse Joseph, quia plures habuerit Abraham, plures habuerit Jacob; et de his esse uxoribus fratres Domini, quod plerique non tam pia quam audaci temeritate confingunt. Tu dicis Mariam virginem non permansisse: ego mihi plus vindico, etiam ipsum Joseph virginem fuisse per Mariam, ut ex virginali conjugio virgo
Abbreviated transcription (Latin):
in illud nunc imp&um facio in quotu uirginitatem adnuptias cõparando ad sertus eẽ uo¬
luisti: Risimus inte ꝓuerlium camelũ uidim saltitatẽ dicis. nũquid melior es sum
uirgines abrahamisa ac &ia cobqui habuere coniugia num quid non cottidiedĩ ma¬
nibu paruuli finguntur inuencribus ut merito erubesceredebeamus mariã nup¬
sissepͥ partũ quod si hoc illis turpe uidetur suꝑ ẽ ut non credant &iadm̃ pergenita¬
lia uirginis natũ turpius ẽ enimuixta eos dm̃ peruirginis puden la genitũ quã uir¬
ginem iuiro suo nupsis sep̾ partum. Iunge silib& alias nature contumelias nouẽ
men sibius uterum insoliscentem fastiȩ diapar¬
tum sanguinem pannos:
Ipsetibi describatur in fanstecmine menbrana¬
rum solitos conuolutus:
Ingenerantur dura p̃sepiauagitos paruuli octauȩ diei circumcisio temp: purgatio¬

Expanded text:
In illud nunc impetum facio, in quo tu virginitatem et nuptias comparando, disertus esse voIn illud nunc impetum facio, in quo tu virginitatem et nuptias comparando, disertus esse voluisti. Risimus in te proverbium, Camelum vidimus saltitantem. Dicis: « Numquid meliores sunt virgines Abraham, Isaac, et Jacob, qui habuere conjugia? Numquid non quotidie Dei manibus, parvuli finguntur in ventribus, ut merito erubescere debeamus, Mariam nupsisse post partum? Quod si hoc illis turpe videtur, superest ut non credant, etiam Deum per genitalia virginis natum. Turpius est enim juxta eos, Deum per virginis pudenda genitum, quam virginem suo viro nupsisse post partum. » Junge si libet et alias naturae contumelias, novem mensibus uterum insolescentem, fastidia, partum, sanguinem, pannos. Ipse tibi describatur infans, tegmine membranorum solito convolutus. Ingerantur dura praesepia, vagitus parvuli, octavae diei circumcisio, tempus purgatio
Abbreviated transcription (Latin):
euangelium uenio in quo planissime scribitur Inuenit philippus nathahel ecait illi:
Quemscripsit moyses in lege & ꝓphece : Inuenimus hm̃ filium io sephana ⁊aret. Certe
hoc in tuo codice continetur Respondemihi quomodo ihs filius sit ioseph quem constat de
fragiosis locis enaui gauit oratio: planden da sunt uela& inepilogosillius in ruendum
hominem non fuisse : Deuictorino uero id ad sero qđ & deeuange listis fratreseun
dixis secdñ i non filios mariae fratres autẽ eo sensuquẽ superius ex posuimus ꝓpinqi¬
tate nonmatreuerum nugasterimus & fonte ueritatis amisso. opinionum riuolo s c̃¬
sentamur. Num quid non possunt . tibi totum ueterum scriptorum gretiam commoue¬
stientes plenas apientie uolumina conscripserunt quesi legisses aliquando plus saperes sedim¬
lius putobreuiter ad singula respondere quã duitius in morando uolum en extendere

Expanded text:
Evangelium venio, in quo planissime scribitur: Invenit Philippus Nathanael, et ait illi: Evangelium venio, in quo planissime scribitur: Invenit Philippus Nathanael, et ait illi: Quem scripsit Moyses in Lege, et Prophetae, invenimus Jesum filium Joseph a Nazareth . Certe 225 hoc in tuo codice continetur. Responde mihi, quomodo Jesus sit filius Joseph, quem constat defragosis locis enavigavit oratio, pandenda sunt vela, et in epilogos illius irruendum, hominem non fuisse. De Victorino vero id assero, quod et de Evangelistis, fratres eum dixisse Domini, non filios Mariae. Fratres autem eo sensu, quem superius exposuimus, propinquitate, non natura. Verum nugas terimus, et fonte veritatis omisso, opinionum rivulos consectamur. Numquid non possum tibi totam veterum Scriptorum seriem commovetientes, plena sapientiae volumina conscripserunt? Quae si legisses aliquando, plus saperes. Sed melius puto breviter ad singula respondere, quam diutius immorando, volumen extendere. 226 18.
Abbreviated transcription (Latin):
mittouiti a sermonis quibus om̃is libertuus scat& taceridicolũ exordum õ tempora.
omores non quero eloquentiã quamipse non habes infratrecastorio requi sisti non
inquã flagito linguenitorẽ areorq animȩ quero pietatem. Apud xp̃ianos enim solo¬
ecissimus est magnus &uiresirtium turpe quidueł narrare iđ facere ad calcem
Venio & tecornuta interrogatione condudo sic que tecum agam quasi superius mihi¬
legerim eodem mododictos esse fratres dñ quoiose phdictus est pater. Ego inquid & pat̃
tuus dolenste quere bamuste mator haec loquitur non iudei &ipsa euangelistareferens
&eratmnater illius & mater admirantes suꝑ his quae dicebanturdeeo. Et hi similia
que iam enumerauimus & in quibus parentes uocantur acne forte de exemplariorio
rumuari&ate causeris quatibi stultis sime ꝑsua sisti grecoscodiceseẽ falsatos ad iohannus

Expanded text:
mitto vitia sermonis, quibus omnis liber tuus scatet. Taceo ridiculum exordium. O tempora! mitto vitia sermonis, quibus omnis liber tuus scatet. Taceo ridiculum exordium. O tempora! o mores! Non quaero eloquentiam; quam ipse non habens, in fratre Craterio requisisti. Non, inquam, flagito linguae nitorem, animae quaero puritatem. Apud Christianos enim soloecismus est magnus et vitium, turpe quid vel narrare, vel facere. Ad calcem venio, et te cornuta interrogatione concludo, sicque tecum agam, quasi superius nihil egerim: Eodem modo dictos esse fratres Domini, quo Joseph dictus est pater, Ego, inquit, et pater tuus, dolentes quaerebamus te . Mater haec loquitur, non Judaei. Et ipse Evangelista referens: Et erant pater et mater illius admirantes super his quae dicebantur de eo , et his similia, quae jam enumeravimus, in quibus parentes vocantur. Ac ne forte de exemplariorum varietate causeris, quia tibi stultissime persuasisti Graecos codices esse falsatos, ad Joannis
Abbreviated transcription (Latin):
ris excogitare quo nobilisfier& Diane incendisse cemplũ & nulloꝓdente sacrilegũ ipse in
medium ꝓcessisse clamitans se seincendium subuie cisse. Sci sci tantibus ephesi principibus
quã ob caus am hoc facere uoluiss& respondisse ut qui abene non poteram male omnib: in¬
no tescerem &cũ hoc quidẽ grecanar r&historia. Tuuere tẽplum dominici corporis succen¬
geriem. denique cũ iudȩ is uoce sociatadicis nonnehic est fabrifilius nonne matereius
dicitur maria & fratrescius ia cobus & ioseph. & si mon & iudas & soro reseius om̃s apud¬
nos sunt om̃s nisi deturba non dicitur quiste oro antehancblasplmiam nouerat quis di¬
pondii subputabat consecutusos quod uolebas nobilis esfactus inscelere. Ego ipse qui contra
te siribocumin eadem te cũ urbe consistant albus ut agunt. Ad ter uesis nescio Pater p̃ter¬

Expanded text:
ris excogitare, quo nobilis fieret, Dianae incendisse templum; et nullo prodente sacrilegium, fertur ipse in ris excogitare, quo nobilis fieret, Dianae incendisse templum; et nullo prodente sacrilegium, fertur ipse in medium processisse, clamitans sese incendium subjecisse: sciscitantibus Ephesi principibus, quam ob causam hoc facere voluisset, respondisse: Ut quia bene non poteram, male omnibus innotescerem. Et hoc quidem Graeca narrat historia. Tu vero templum 224 Dominici corporis succengeriem. Denique cum Judaeis voce sociata, dicis: Nonne hic est fabri filius? Nonne mater ejus dicitur Maria, et fratres ejus Jacobus, et Joses, et Simon, et Judas 3? Omnes, nisi de turba, non dicitur. Quis, te oro, ante hanc blasphemiam noverat, quis dupondii supputabat? Consecutus es quod volebas, nobilis es factus in scelere. Ego ipse qui contra te scribo, cum in eadem tecum Urbe consistam albus, ut aiunt, aterve sis, nescio. Praeter
Abbreviated transcription (Latin):
modo ia coblabcae appellatus frater Quomodo & filiȩ salfaat accipiunt derum inter sr̃stres
suos quomodo & ipse abraham sarram soro remsuam habuit uxorẽ &enimait : uere soror
mea est depatre sed nondematre idest fratris est filia non sororis. alio qui quale ẽ ut abra¬
am uiriustus patrissui filia coniugum sumpserit : Cũ in primis hominibus ꝓpt̃ aurium
scĩtdetei id ipsum scriptura non nomin& malens intellegi quam ꝓferri & ds lege postea santiu
ꝗ minecur qui acceperit sororem suam de patresuo uel dema tresua & uiderit turpitu dinẽ
turpitudinẽ sororis suȩ de texit peccatum suum recipiaent in pertassimehominum ista
non legeras & toto scripturarum pelago derelicto ad iniuiriam uirginistuam rabiaẽ con¬
tulistiin exemplũ eius quem fabule fuerunt cũ uulgo esses ignotus & nihilbomipossit facino¬

Expanded text:
modo Jacob Laban est appellatus frater, quomodo et filiae Salphaad accipiunt Clerum inter fratres modo Jacob Laban est appellatus frater, quomodo et filiae Salphaad accipiunt Clerum inter fratres suos, quomodo et Abraham ipse Saram sororem suam habuit uxorem. Etenim ait, Vere soror mea est de patre, sed non de matre , id est, fratris est filia, non sororis. Alioqui quale est, ut Abraham vir justus, patris sui filiam conjugem sumpserit, cum in primis hominibus propter aurium sanctitatem idipsum Scriptura non nominet, malens intelligi, quam proferri; et Deus lege postea sanciat, ac minetur: Qui accepeTurpitudinem sororis suae detexit, peccatum suum recipiet . 16. Imperitissime hominum, ista non legeras, et toto Scripturarum pelago derelicto, ad injuriam Virginis tuam rabiem contulisti, in exemplum ejus quem fabulae ferunt, cum vulgo esset ignotus, et nihil boni posset facino
Abbreviated transcription (Latin):
trem reuertar ÷ est& affectu fratresdici qui in duo scinditur in spiritale & in commune inspi¬
fornicator aut auarus autido lisseruiens. aut maledicus. aut ebriosus aut rapax. cueius¬
modi neccibum sumere. &cetera hissimilia : In terro gonunc iuxta quem modum fratres dñi
in euangelio intellegas appellari iuxta naturã sed scrptura dicit. nec mariae eosuo cansfilios nec
neciosep iuxtagentẽ sed absurdum estut pauci exiu deis uocati sint fratrescumom̃ subierant
adege iudaei fratrespotuerintappellari iuxta affectum hum aniuiris & sp̃s: uerũ sic quimagis
fratres qũa apostoliquos docebat intrinsecus quos matres uocabat & fratres aut siomnes qua
nes homines hociurae sint fratres : Restat legitur ut iuxta superiorem expositionẽ srs eos intellegas
appellatos cognionȩ non affectu nongentis priui legio non natura quomodo lotht. abrehae. quo¬

Expanded text:
rtem revertar, id est, et affectu fratres dici, qui in duo scinditur, in spiritale et in commune. In spirtem revertar, id est, et affectu fratres dici, qui in duo scinditur, in spiritale et in commune. In spiserviens, aut maledicus, aut ebriosus, aut rapax, cum ejusmodi nec cibum sumere , et caetera his similia. Interrogo nunc, juxta quem modum fratres Domini in Evangelio intelligas appellari. Juxta naturam? Sed Scriptura non dicit, nec Mariae eos vocans filios, nec Joseph. Juxta gentem? Sed absurdum est, ut pauci ex Judaeis vocati sint fratres, quum omnes qui ibi erant hac lege Judaei, fratres potuerint appellari. Juxta affectum humani juris ac spiritus? Verum si sic, qui magis fratres quam Apostoli, quos docebat intrinsecus, quos matres vocabat et fratres? Aut si omnes quia nes homines hoc jure sint fratres. Restat igitur, ut juxta superiorem expositionem fratres eos intelligas appellatos, cognatione, non affectu; non gentis privilegio, non natura. Quomodo Lot Abrahae, quo
Abbreviated transcription (Latin):
& iterum dĩx autem labanadia cob Qm̃ frat̃ meus es non seruies mihi gratis dic mihi quae
sit mercestua expletis at que uiginti anniscumignorante soro uxoribus filiis que comita tusre¬
tetur ad patriam consecutus esteũ laban in monte gala ad &cumidola quaera chel occulta¬
bat quesita non inuenissa in sarcinis. Responditia cob&dix̃ ad laban. quae cul pamea est&
qđ delictum meũ quod ꝑcutus esme & quia scrutatus es omnia uasa mea quid in uenisti deam¬
nibus rebustuis ponehic in conspec fratrumtuorum & sratrũ morum & redarguent inter
duos nos : Respondequi sint isti fratres lacob & laban quitunc fuerint in p̃senti ȩ saucertefra¬
rabilia sunt istius modi lbris inserta diuinis sed nelongum faciam ad extremam diuisionis pa¬

Expanded text:
Et iterum: Dixit autem Laban ad Jacob: Quoniam frater meus es, non servies mihi gratis . Dic mihi, quae Et iterum: Dixit autem Laban ad Jacob: Quoniam frater meus es, non servies mihi gratis . Dic mihi, quae sit merces tua. Expletis itaque viginti annis, cum ignorante socero, uxoribus filiisque comitatus reverteretur ad patriam, consecutus est 222 eum Laban in monte Galaad. Et cum idola quae Rachel occultabat quaesita non invenisset in sarcinis, respondit Jacob, et dixit ad Laban: Quae culpa mea est, et quod delictum meum, quod persecutus es me? et quare scrutatus es omnia vasa mea? Quid invenisti de omnibus tuis? Pone hic in conspectu fratrum tuorum et fratrum meorum: et redarguent inter nos duos . Responde, qui sint isti fratres Jacob et Laban, qui tunc fuerant in praesenti. Esau certe fra 15. Innumerabilia sunt istiusmodi, libris inserta divinis. Sed ne longum faciam, ad extremam divisionis pa
Abbreviated transcription (Latin):
los suos. trecentos decem& oto & cũ cedẽ nocturni in peus descripsiss& ab iecit & reduxit omne
equitum sodomorũ &lothfratre suum reuocauit. Sufficiebant haecadea quae diximusre¬
ꝓbanda sed nein alicocauelleris Rtequasi lubricus anguis euduas testimoniorum stringen¬
dusesuinculis nequerulus sibiles eetedicasmagis argumentationib: tortuo sis quã scrip¬
tura rum ueritate superatum lacobi s aac filius & rebecce cũ sratris in sidias mecuens mesopotami
per exissec accessit& de uoluit lapidem deore putei&ad a quauit oues laban fratrimatrissu¬
ae & obsculatus estia cobrachel& ex clamans uoce sua plorauit &indicauit rachel qui a frator
est patris eius & quia filius rebeeceõ ecce& hic eadem lege qua supra fratersoro risfilius appellat

Expanded text:
los suos trecentos decem et octo . Et cum caedem nocturni impetu descripsisset, adjecit: Et reduxit omnem los suos trecentos decem et octo . Et cum caedem nocturni impetu descripsisset, adjecit: Et reduxit omnem equitatum Sodomorum, et Lot fratrem suum revocavit . Sufficiebant haec ad ea quae diximus approbanda. Sed ne in aliquo cavilleris, et te quasi lubricus anguis evolvas, testimoniorum stringendus es vinculis, ne querulus sibiles, et dicas, te magis argumentationibus tortuosis, quam Scripturarum veritate superatum. Jacob, Isaac filius ac Rebeccae, cum fratris insidias metuens, Mesopotamiam perrexisset, accessit et devolvit lapidem ab ore putei, et adaquavit oves Laban fratris matris suae . Et osculatus est Jacob Rachel, et exclamans voce sua, ploravit, et indicavit Rachel, quia frater est patris ejus, et quia filius Rebeccae est . Ecce et hic eadem lege qua supra, frater, sororis filius appellatur.
Abbreviated transcription (Latin):
domũ tuam &erunt tecũdonec querat ea fratertius & red desei: Item apłs paulus optabam in
cognatione sr̃s uocantur qui sunt deuna familia id ẽ n at pia. quas latini pat̃nitate s interp̃¬
tantur. & cũ exuna radiceniul generisturba diffunditur ut ingenesi : Dixit autẽ abraham
nos sumus ibi que &elegit sibi lothregionem iordanis. & eueuauitdothaboriente ecdicesserunt
unus quis que a fratresuo &certe lothnon ẽ frater abrahe sed filius patris eius. Aramustara
quippegenuit abraham Enaor &aram & aram genuit loth&rursum. abraham autẽ
erat annorum septua ginta quinque. Cum exir& de carra& sumpsit abraham sarramuxo¬
rẽ suam &lothfiliũ frairis sui qđ si adhuc dubitas fratrẽ fratrisfiliũ nuncupari. accipe exem¬
plũ Cũ autẽ audiss& abrahã quia captiuus ductus ẽ loth fratersuusnumer auit uernacu¬

Expanded text:
domum tuam: et erunt tecum donec quaerat ea frater tuus, et reddes ei . Et Apostolus Paulus, Optabam, indomum tuam: et erunt tecum donec quaerat ea frater tuus, et reddes ei . Et Apostolus Paulus, Optabam, incognatione fratres vocantur, qui sunt de una familia, id est, patria: quas Latini 221 paternitates interpretantur; cum ex una radice multa generis turba diffunditur, ut in Genesi. Dixit autem Abraham nos sumus. Ibique, et elegit sibi Lot regionem Jordanis, et elevavit Lot ab Oriente, et discesserunt unusquisque a fratre suo . Et certe Lot non est frater Abrahae, sed filius fratris ejus Aram. Thara quippe genuit Abraham et Nachor et Aram: et Aram genuit Lot. Et rursum: Abraham autem erat annorum septuaginta quinque, cum exiret de Charan. Et sumpsit Abraham Saram uxorem suam, et Lot filium fratris sui . Quod si adhuc dubitas fratrem, fratris filium nuncupari, accipe exemplum. Cum autem audisset Abraham, quia captivus ductus est Lot frater suus, numeravit vernacu
Abbreviated transcription (Latin):
simater eẽ: dñi magis eam ut in omnibus matrem illius apellass& & non alicrum dicendoma
maria cdeopealia mariã iacobi&ios& is. Dum modo conste non e ande mariã iacobi&io
s&is eẽ quã matrẽ dñi & unde ais fratres dñiditi sunt qui nonerant fratres. lamnunc dace¬
beris quattuo modis in scripturis diuinis fratresdici. Natura gente cognatione affectuina
tura utesau&i a obduo d ecim patri arche andreas & p&rus ia cobus &iohannes gento quaomnes
iudei fratres interse uocantur ut deinutero nomio Si aut̃ emeritis fratremtuum quiest ebreus
uel que est hebrea sorui & tibi sex annis & septimo annodimitte seũ liberũ abstu & in eodem con¬
stituendo constitues suꝑte principem que molegeritdñs ds̃tuus eũ qui ex fratribustuis sit Non
uitulo fratrestui uł oue eius errantibus ꝑuiam neclegasea reuersi onereducesea fratrituo
& red das ea fratrituo quod sinon ad ꝓpinquat tibi fratertiius neque noueriseum. Collige ea in

Expanded text:
mater Domini, magis eam, ut in omnibus locis, matrem illius appellasset, et non aliorum dicendo maMaria Cleophae, alia Maria Jacobi et Josetis, dummodo constet, non eamdem Mariam Jacobi et Josetis esse, quam matrem Domini. Et unde, ais, fratres Domini dicti sunt, qui non erant fratres? Jam nunc doceberis, quatuor modis in Scripturis divinis frtura, ut Esau et Iacob, Andreas et Petrus, Iacobus et Iohannes. Gente, ut omnes Judaei fratres inter se vocantur, ut in Deuteronomio: Si autem emeris fratrem tuum, qui est Hebraeus, vel quae est Hebraea, serviet tibi sex annis, et in septimo anno dimittes eum liberum abs te . Et in eodem: Constituendo constitues super te principem, quem elegerit Dominus Deus tuus, eum, qui ex fratrivitulo fratris tui, vel ove ejus errantibus per viam, negligas ea: Reversione reduces ea fratri tuo reduces ea fratri tuo. Quod si non appropinquat tibi frater tuus, neque noveris eum, colliges ea intra
Abbreviated transcription (Latin):
oreni ab elt st ente ad imratio neomniũ siuit ut ꝑsecutionegr auissi acillius etellensiedira
silu seuisse matiu quelibrũ comtragentes tradidit : De fendens gne siphi cotpius d corur pretdac
mep &ptra capdisans liber aeequicdo quar demiliconesarddori si eriscopo quicdde a polina re Ino¬
rapolleo re ceeles ee sacerdore. Dionisio quȩ corint hiorum epis opo e cantalno e bar dasant
shii neo plictmi maririssuccessore quiorigenis heresconsingularũ ex quib: philo sophorum
foncior cona neriat ia ubas uoluminib explicarunt Pantenus scoice sec tephiles ophus abꝓcipuc
giquo quetria uolumina quidin illis indoctũimmoquid nionde modia philosophiaẽ huncimita¬
tus orige nes decim serip sit stro nateas xp̃ianorũ ephilos ophorũ in tsesenti as conparans &c quima
nre religionis dogmata deplatone & aristorelenimeniocornutoq confirm ansscripsit & milicia¬
descontragentes uolumeneg regiũ ỹrpolitusq: & apollonius roma no ur bissenator pro pria

Expanded text:
ium fuit, ut persecutionem grauissimam illius excellens sedaret filiis eius senatuique librum contra gentes tradidit defendens ignominiam crucis et resurrecoquar de Melitone, Sardensi episcopo, quid de Apollinari, Hierapolitanae ecclesiae sacerdote, Dionysioque, Corinthiorum episcopo, et Tatiano et Bardesane et Irenaeo, Photini martyris successore, qui origines hereseon singularum, ex quibus philosophorum fontibus emanarint, multis uoluminibus explicarunt? Pantaenus, Stoicae sectae philosophus, ob praecipuae gi quoque tria uolumina. quid in illis indoctum, immo quid non de media philosophia est? hunc imitatus Origenes decem scripsit Stromateas Christianorum et philosophorum inter se sententias conparans et omnia nostrae religionis dogmata de Platone et Aristotele, Numenio Cornutoque confirmans. scripsit et Miltiades contra gentes uolumen egregium Hippolytusque et Apollonius, Romanae urbis senator, propria
Abbreviated transcription (Latin):
tu uoluert facit qđ udierit iulliuerdur onis sein ferioresputat crolinius quaciiurhib uarita
tella est & intor fratressimula uere condiam quiplatearũ curius conli dituir quid xituirse hiara
ut tĩrephendimus miime quip pe quase pelaudauimus Sed ulelu domonasteriorũhui cemodiuoli¬
inusce re dimilites quossieronidurarudimenta nonterreant Qui spe cieni conuersatianssu ac nulo
ge panids dor nu qt femnm suerut nimimiut primioni niũ fierent quos necesur i es tice si surit arulto¬
quando superutt quuiaupertute lad intirquorũ habitussermoiul cus sac es uaascartasa¬

Expanded text:
t, quantum voluerit; nullum veretur, omnes se inferiores putat crebriusque in urbibus quam in cellula est et inter fratres simulat verecundiam, qui platearum turbis conliditur. Quid igitur? Solitariam vitam reprehendimus? Minime, quippe quam saepe laudavimus. Sed de ludo monasteriorum huiusce modi volumus egredi milites, quos rudimenta non teneant, qui specimen conversationis suae multo tempore dederint, qui omnium fuerunt minimi, ut primi omnium fierent, quos nec esuries nec saturitas aliquando superavit, qui paupertate laetantur, quorum habitus, sermo, vultus, incessu
Abbreviated transcription (Latin):
ut noctis tenebras hoc solauotẽ porenius &iugilemus adlunien. Netecũ dormiiannus intenebris qđ
si aliqui ꝑ ihnperitiã & simplicitatẽ seculariũ hominũ ud certerelggiosarũsẽminarũ dequibus¬

Expanded text:
ut noctis tenebras hoc solatio temperemus; et vigilemus ad lumen, ne caeci tecum dormiamus in tenebris. Quod ut noctis tenebras hoc solatio temperemus; et vigilemus ad lumen, ne caeci tecum dormiamus in tenebris. Quod si aliqui per imperitiam, et simplicitatem saecularium hominu
Abbreviated transcription (Latin):
& a postolus uetatthes alonicenses dedornuentilius contristati. Tuiugilans dormis & dormi¬
ens scribis &ꝓponis mihi librũ a pocriphũ quis ub nomine e⁊ dreate& similibustuilegitur ubi scrp
nus sumere ꝗdec desianon recipit nisi fertebals anũmihi& barbelo&t hescurum manichei &ri¬
diculũ nomenleu sibore & quia adra dices pirenei habita suicinis que es hyberiȩba silidis antiquis¬
simiheretiu. &inperite suentiacin credibili a potentri ꝑ sequeris & ꝓponis qđ totius orbis aucto¬
ritatedã naturm an& in commentario letuoquasi pte faciens desalamone sumis cestimoniũ qđ sa¬
la non omninio non scripsit ut quidhabes alterũ. et dr̃ahabeas & salamonẽ alierũ & sitibiplacũ¬
licrũ textrina cantato. Inimolegendas ꝓpone. intabernistuis ut facilius ꝑeasuenia suulgus in¬
doctũ ꝓuoces adbibendũ: Cereos autẽ noncla raluae. Accendimussicut frustra calũniaris sed

Expanded text:
. Et Apostolus vetat Thessalonicenses de dormientibus 393 contristari. Tu vigilans dormis, et dormi. Et Apostolus vetat Thessalonicenses de dormientibus 393 contristari. Tu vigilans dormis, et dormiens scribis: et proponis mihi librum apocryphum, qui sub nomine Esdrae a te et similibus tui legitur: ubi scrinus sumere, quod Ecclesia non recipit? Nisi forte Balsamum mihi, et Barbelum, et Thesaurum Manichaei, et ridiculum nomen Leusiborae proferas: et quia ad radices Pyrenaei habitas, vicinusque es Iberiae, Basilidis antiquissimi haeretici et imperitae scientiae, incredibilia portenta prosequeris, et proponis quod totius orbis auctoritate damnatur. Nam in Commentariolo tuo quasi pro te faciens de Salomone sumis testimonium, quod Salomon omnino non scripsit: ut qui habes alterum Esdram, habeas et Salomonem alterum: et si tibi placurinas cantato, immo legendas propone in tabernis tuis: ut facilius per has naenias vulgus indoctum provoces ad bibendum.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi que eẽ redendisunt & ũidi abuius & demones totouagentur orbe & teleritat nia ubiq: p̃sentes sint nar¬
duununius mutuoꝑ nobis orare possimus postquã autt mortui fuerimus nallius sit alioex audienda cra¬
tio p̃sirtim. cũmartiresultiore suis anguinis obsecrantesimp& arenun qui uerint si a postoli &mar¬
tyres adhuc in corpore constitutipos suit orarepcaeteris quanto dese adhuc debent eẽ sollictiquanto
magis port coronas uictorias & irumphos Vnus homomios ses s excentis milibus armatorump&rata
be ad suũ euangeliũ crediderunt mutire non poterit. melior que erit uigilantius canis uiuens quã
illeleomortuus recte hoc deecclesi asteꝓponeres si paulũ inspũtuũ consitererdenique scinon ap¬
pellantur mortuis ed dormientes. Vnde& latarus quiresurrecturus erat dormis seꝑ hili&ur

Expanded text:
ubique esse credendi sunt. Et cum diabolus et daemones toto vagentur in orbe, et celeritate nimia ubique praesentes sint, marubique esse credendi sunt. Et cum diabolus et daemones toto vagentur in orbe, et celeritate nimia ubique praesentes sint, mardum vivimus, mutuo pro nobis orare possumus; postquam autem mortui fuerimus, nullius sit pro alio exaudienda oratio: praesertim cum martyres ultionem sui sanguinis obsecrantes, impetrare non quiverint . Si apostoli et martyres adhuc in corpore constituti possunt orare pro caeteris, quando pro se adhuc debent esse solliciti: quanto magis post coronas, victorias et triumphos? Unus homo Moyses, sexcentis millibus armatorum impetbe ad suum Evangelium crediderunt, mutire non poterit? Meliorque erit Vigilantius canis vivens, quam ille leo mortuus ? Recte hoc de Ecclesiaste proponerem, si Paulum in spiritu mortuum confiterer. Denique sancti non appellantur mortui, sed dormientes. Unde et Lazarus qui resurrecturus erat, dormisse perhibetur
Abbreviated transcription (Latin):
tyrũreliquias p̃cio soopeririue lamine & nonul pani seccilicio collicariu el pice inster quili¬
uiũ u solus uigilaniius ebrius& clormiens ador&ur egosacrilegisumus quando a posto¬
orũbas lieis igredimur sacrilegus fut cusfantinuis imperosor puis astris quasicloaiposto¬
lueaet ti nother transtulit constantin o polimopud quas de mone srugiunt. & habitatore su¬
gilantiullo rũ sentirep̃sentiã consitentur sacrilegus dicendus &i nuncaugustus ar hadus
quiosi abeati samuhelis longo posttẽpore de iudea transtulitiraciã : Om̃sep is copi non solu sar
ut nonhitirhonii udas teterrino tarteres edin libera honestaq: custodia infortunate ũ in suilis & inrai is
elisure dudantur. budo legespones. tua postolisuinda iniue sut us quea diliem iudiciteneantur custodia:

Expanded text:
tyrum reliquias pretioso operiri velamine, et non vel pannis vel cilicio colligari, vel projici in sterquilityrum reliquias pretioso operiri velamine, et non vel pannis vel cilicio colligari, vel projici in sterquilinium, ut solus Vigilantius ebrius et dormiens adoretur. Ergo sacrilegi sumus quando apostolorum basilicas ingredimur? Sacrilegus fuit Constantius imperator, qui sancti reliquiaset Timothei transtulit Constantinopolim, apud quas daemones rugiunt, et inhabitatores Vigilantii illorum se sentire praesentiam confitentur? Sacrilegus dicendus est, et nunc Augustus Arcadius, qui ossa beati Samuelis longo post tempore de Judaea transtulit in Thraciam? Omnes episcopi non solum sacet non inter homicidas teterrimo carcere, sed in libera honestaque custodia in fortunatorum insulis et in campis Elysiis recluduntur. Tu Deo leges pones? Tu apostolis vincula injicies; ut usque ad diem judicii teneantur custodia,
Abbreviated transcription (Latin):
ductũ in ecde sussoleat fulgente molescere horum accendit ubicumq puluusculũ nescio quod in mo¬
dico uasculo p̃cioso linte amine circumd ato osculantes adorent magnũ honorem p̃bent huius mod
homines baptismis m artyribus quo sputant deuilis simis cereolis inlustrandos quos agnus quiẽ
inmediothronicũ omni sulgore maiestatis suae. in lustrat. quis enĩ oinsanũ caput. Aliquando mar¬
ẽẽ non quo mel uoresiionessent : Olimiiortius hominib: ioueat queniercuriosed quossubgentili¬
tatiserro rehonoro isdõ debitus defesreturi quod & depetroleginus qui corniliũ s eadorirecu¬
dicoua sculo transferendo colis quisẽ illud nescio quid scire desi dero ex ponemani sestiusiac totalib
tateblasphemes puluus culũ in quic dn modicouasculo pciosolinte amine circũdato dolamar¬

Expanded text:
ductum in Ecclesiis, sole adhuc fulgente, moles cereorum accendi, et ubicumque pulvisculum nescio quod, in moductum in Ecclesiis, sole adhuc fulgente, moles cereorum accendi, et ubicumque pulvisculum nescio quod, in modico vasculo pretioso linteamine circumdatum osculantes adorant. Magnum honorem praebent hujusmodi homines beatissimis martyribus, quos putant de vilissimis cereolis illustrandos; quos Agnus, qui est in medio throni cum omni fulgore majestatis suae, illustrat. » 5. Reliquiae unt? Non quod meliores non essent olim mortuis hominibus Jove atque Mercurio: sed quod sub gentilitatis errore, honor eis Deo debitus deferretur. Quod et de Petro legimus, qui Cornelium se adorare cudico vasculo transferendo colis? » Quid est illud, neertate blasphemes. Pulvisculum, inquit, in modico vasculo pretioso linteamine circumdatum. Dolet mar
Abbreviated transcription (Latin):
nomen accepit hucusq latro cineturcontra ecdesi ã di & deu& tonib: aruaciscel tiberis q descon dens
peius &iam in orientis partib: ut ulicibus &is aurispiratis : latronib: q superatis sui nominis in¬
t̃uliciam &isauri ã conder&ciuitatẽ sedhaecurbso dieseruat scitamaiorũ & nullus in caoruis
ẽ dormitantius galle uernaculu hostẽ sustinent & hominem moticapitis atq yppocratis uin¬
culis ad ligandũ sedentẽ cernunt ineccdesiã &interc&era uerbablas phemiģ ista quo quedi¬
centẽ quid necesse ẽ tanto honora non solũ honorare sed &iã adorare. Illud nescio quid qđ
in modicouasculo tranferendilocis &rursũ in eode libro qui puluerẽ linte amine circũda
tũ adorando oscularis & inconsquentib: ꝓperitũ gentiliũ uidimus sub p̃textorelegionis. intro¬

Expanded text:
nomen accepit hucusque latrocinetur contra Ecclesiam Dei, et de Vectonibus, Arrebacis, Celtiberisque descendens,nomen accepit hucusque latrocinetur contra Ecclesiam Dei, et de Vectonibus, Arrebacis, Celtiberisque descendens,peius, etiam in Orientis partibus: ut Cilicibus et Isauris piratis, latronibusque superatis: sui nominis inter Ciliciam et Isauriam conderet civitatem. Sed haec urbs hodie servat scita majorum, et nullus in ea ortus est Dormitantius. Galliae vernaculum hostem sustinent, et hominem moti capitis, atque Hippocratis vinculis alligandum, sedentem cernunt in Ecclesia: et inter caetera verba blasphemiae, ista quoque dicentem: « Quid necesse est, te tanto honore, non solum honorare; sed etiam adorare illud nescio quid, quod in modico vasculo transferendo colis? » Et rursum in eodem libro: « Quid pulverem linteamine cirin consequentibus: Prope ritum gentilium videmus sub praetextu religionis intro
Abbreviated transcription (Latin):
mantate : Sediã tẽpuse ut ipsius uerba ponentes ad singula respondereniramur fieriem̃ potest
utrursũ malignus int̃presdicat fictã amaniateriã cui rethoricadeclamatione respondeã. Sicut
illã quã scripsi augalli ã matris & filiȩ int̃ sediscordantiũ auctores st̃ huius dictatiuncule meae: Fra¬
cres presbiter Riparius & desiderius qui parrochias suas incina istius scribunt ẽẽ maculatas mi¬
seruntq libi os ꝑ fratrẽsisinniũ quos int̃crapulã sertens euomuit &adserunt reꝑtosẽe nonnul¬
losqui facientes uitis suis illius blasphemus ad quies cantẽ qui dẽ in peritus & uerbis &scientia &
sermo inconditus neuera quidẽ potest defendere sed ꝓp̃thoniines seculi& mulierculas honoratis
peccatis sẽꝑ discentes : Etnumquã ad suenti a ueritatis ꝑueniente suna locubratiuncula illius neniis
respondebo nescorũ uiro rũ quiut hoc facerẽ dep̃cati st̃ uide arlittera srespuisse : Nimirũ respondit¬

Expanded text:
antii. --Sed jam tempus est, ut ipsius verba ponentes ad singula respondere nitamur. Fieri enim potest, ut rursum malignus interpres dicat fictam a me materiam, cui rhetorica declamatione respondeam: sicut illam quam scripsi ad Gallias, matris et filiae inter se discordantium. Auctores sunt hujus dictatiunculae meae sancti presbyteri Riparius et Desiderius, qui paroecias suas vicinia istius scribunt esse maculatas, miseruntque libros per fratrem Sisinnium, quos inter crapulam stertens evomuit. Et asserunt repertos esse nonnullos, qui, faventes vitiis suis, illius blasphemiis acquiescant. Est quidem imperitus, et verbis et scientia, et sermone inconditus; ne vera quidem potest defendere: sed propter homines saeculi et mulierculas oneratas peccatis, semper discentes et numquam ad scientiam veritatis pervenientes, una lucubratiuncula illius naeniis respondebo, ne sanctorum virorum qui ut haec facerem me deprecati sunt, videar litteras respuisse. Convenarum urbs
Abbreviated transcription (Latin):
grñ mnatics atq redior ib. disedialeotcã seotis instruere philos phoꝵ utcũom̃ a didiceris salt̃tunc ta cereincipas
Qĩ quã stultũ faciã magistro cuncto ꝵ magistros quert& leimo dũim ponert epo loquinescit & taere ũpotest uerũ¬
Ausus es dicere montẽ dequo abscisus ẽ indanihelel apis si nemanib: cẽdiabolũ es lapidẽ x p̃mquiquia ad sumpse
corp̃adã quidiabolo anteꝑ uitia coheserat natũ et̃ deuirgine ut a nonte hocẽ adi abolo homin& sẽparar&: Opre¬
udend̃ lingũa a cperpartes &l frustra lacerandã quis quã nexp̃ianꝰ dmñ pati t̃ ommi potentẽ in ꝑ sina diaboli int̃p̃tit
semonẽ ut̃ p̃tatus  quidixerat erosimilis altissuno a gopenitentiũ & in saucouersare &unere & tantũ sedis

Expanded text:
Grammaticis atque Rhetoribus, disce Dialecticam, sectis instruere Philosophorum: ut cum omnia didiceris, saltem tunc tacere incipias. Grammaticis atque Rhetoribus, disce Dialecticam, sectis instruere Philosophorum: ut cum omnia didiceris, saltem tunc tacere incipias. Quanquam stulte faciam, magistro cunctorum magistros quaerere, et ei modum imponere al. ponere , quausus es dicere, Montem de quo abscissus est in Daniele lapis sine manibus , esse diabolum; et lapidem Christum, qui quia assumpsit corpus ex Adam, qui diabolo ante per vitia cohaeserat, natum esse de Virgine: ut a monte, hoc est, a diabolo hominem separaret. O praecidendam linguam, ac per partes et frusta lacerandam. Quisquam ne Christianus Deum Patrem omnipotentem in persona diaboli interpretase montem interpretatus est, qui dixerat: ero similis altissimo, age paenitentiam et in sacco nersare et cinere et tantum scelus
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis cacin nũ pbeas : Aliud a parua ał cate. didicisti aliis ad su&us esdisciplimis nonẽ
eiusdem hominis &caureos numos ec scripturas probare. Degustare uina & ꝓph&as uel
a postolos intellegere melacerasscm̃ fratrẽ oce anũ inculpam hereseosuo cas presbite¬
porũ tibi uincenti & pauliniani& fratris eusebii iudiciũ displic& solus escatoroman¬
generis disser tissimus quitestimoni otuo& prudentiae uelis credi. Recordare quae so illius
cerebrũtiũ sentine putrido ꝑuenit : ł unc nos her&icosre cordatus es qđ tili faciã credidi
accepta epistola in conditũ acNΑΡΙTΟΝ sormonẽ tuũ intellegere : łamen rustitatẽ &
simplicita tõmuȩis inte arbi trabarquã ue cordiãne crep̃hendo scm̃iurũ Maluiteni apud¬
melascescere aluolum ib: tuis obruere Parcesaltĩnũ mistius quil notarios libraris qronducens eisdẽ scrp¬

Expanded text:
cunctis cachinnum praebeas. aliud a parua aetate didicisti, aliis adsuetus es disciplinis. non est cunctis cachinnum praebeas. aliud a parua aetate didicisti, aliis adsuetus es disciplinis. non est eiusdem hominis et aureos nummos et scripturas probare, degustare uina et prophetas uel apostolos intellegere. me laceras, sanctum fratrem Oceanum in culpam hereseos uocas, presbyterorum tibi Uincentii et Pauliniani et fratris Eusebii iudicium displicgeneris disertissimus, qui testimonio tuo et prudentiae velis credi. Recordare, quaeso, illius cerebrum tuum sentinae putredo peruenit, tunc nos hereticos recordatus es. quid tibi faciam? credaccepta epistula άσυνάράητον sermonem tuum intellegerem, tamen rusticitatem et simplicitatem magis in te arbitrabar quam uecordiam. nec reprehendo\' sanctume lacessere, et voluminibus tuis obruere. Parce saltem nummis tuis, quibus notarios librariosque conducens, eisdem et scrip
Abbreviated transcription (Latin):
uel datho licũ uł herdaicũ pnuntiare nobis nonlic& ꝓuersarespuerededãmareeiđ sepe danquuidou
legaadep he sioslibros lige rateraopus culamea & naxmo ineccleascen commentarios ecliquido
puidebis ne ab asulescentia ÷ ũqũa alicuius auctoritate detriũ ad quieuussehet elieliroa rit
imperitie suae cunctã orbẽtestẽ facerescilice gloriari cupi s ut in patriatua lactites me non
potuisses responderc eloquentiȩ tuae Racmen inte chrisipiformidas sexp̃ianauere cundia
teneor & cellile neȩl atebras nolomor dacisermone reserare alioquin ꝑferrẽ. nacarit
aut loquendo. autridenda dimitto ergo quasi xp̃i anus cũxp̃i a nolo quen sobsecro
tefrater ne plus uellissaperequã sapis neluel in nocentiã uel sim plicitatẽ tuã uelcer¬
te caquetaceo &tenon intellegente ceterintellegunt. stilo ꝓferas ineptiarĩ tuarũ

Expanded text:
uel catholicum uel hereticum pronuntiare: nobis non licet peruersa respuere et damnare, quod saepe damnauimus? uel catholicum uel hereticum pronuntiare: nobis non licet peruersa respuere et damnare, quod saepe damnauimus? lege ad Ephesios libros, lege cetera opuscula mea et maxime in Ecclesiasten commentarios, et liquido peruidebis me ab adulescentia numquam alicuius auctoritate deterritum adquieuisse hereticae prauitinperitiae suae cunctum orbem testem facere. scilicet gloriari cupis, ut in patria tua iactites me non potuisse respondere eloquentiae tuae et acumen in te Chiysippi formidasse. Christiana uerecundia teneor et cellulae meae latebras nolo mordaci sermone reserare. alioquin proferrem πᾶσαν aut loquenda aut ridenda dimitto: ego quasi Christianu3 cum Christiano loquens obsecro te, frater, ne plus uelis sapere, quam sapis, ne uel innocentiam uel simplicitatem tuam uel certe ea, quae taceo et te non intellegente ceteri intellegunt, stilo proferas et ineptiarum tuarum
Abbreviated transcription (Latin):
dus sũcur ꝑ melatinibo nacius habcant &ignorent mala Si hoc crimenẽ arguatur confessor Hrla¬
rius qui psalmorĩ interp̃tationẽ &omelias in iobexlibriseius Idẽ exereco in latinũ transtulit si t inculpo
qius de confessionis uercellensis. eusebius quiominiũ psalmorũ cõmentarios heretici hominis uer¬
tit inñmelo quiũ lic&hereti cap̃t mittens obtima que que tranftulertt T aceo deuc torinopinta¬
bionensi & ceteris quiori genẽ in explanationedũtaxat scriptimarũ secut sunt & ex pressert̃ ne
non tãnedefendere quã socio scriminis uidear quarere ateipsu ueniã curtractatus eius iniob
descriptos Nabes inquib contradiabolũ & destelis caelo quedisputans quȩdãlocutus equuisser¬
sentenncas i quasi cen soria uirgula alioscicere debibleoticis aliosrecipere & cũ tibi placuerit me

Expanded text:
dus sum, cur per me Latini bona eius habeant, ignorent mala? si hoc crimen est, arguatur confessor Hiladus sum, cur per me Latini bona eius habeant, ignorent mala? si hoc crimen est, arguatur confessor Hilarius, qui psalmorum interpretationem et homilias in Iob ex libris eius, id est ex Graeco, in Latinum transtulit, sit in culpa eiusdem confessionis Uercellensis Eusebius, qui omnium psalmorum commentarios heretici hominis uertit in nostrum eloquium, licet heretica praetermittens optima quaeque transtulerit. taceo de Uictorino Petobionensi et ceteris, qui Origenem in explanatione dumtaxat scripturarum secuti sunt et expresserunt, ne non tam me defendere quam socios criminis uidear quaerere. ad te ipsum ueniam: cur tractatus eius in Iob descriptos habes, in quibus contra diabolum et de stellis caeloque disputans quaedam locutus essententiam et quasi censoria uirgula alios eicere de bibliothecis, alios recipere et, cum tibi placuerit, me
Abbreviated transcription (Latin):
qui &uiã contrasententiã tuã & linguã aliã p̃dicantẽ aut inuitus subscripsisti& p̃uaricatores aut uo¬
lens &her&icus : Dimi sisti egiptũ cunc taspiutias reliquisti . In quib: sectã suã libera plerique
fronte deffendunt & elegis time ad sectandũ qui om̃ a contraeccesiȩ dogmata public auoce contẽ no
origenes hereticusqui ad mequuillũ in pleris quehereticũ non egoerrauit deresurrectione cor¬
poris : errauit de animarũ statu dediabolipenitentia & qđ hismaius ẽ . filiũ & spm scm̃ in com
mentarii sis aiȩsyraphinẽe testatuse Sierrassenondicerẽ &haec cotidienon anathimatirare eẽ
errori s illius socius Nequȩ enuita debemus bona eius recipereut mala quo que susciperecogamura didẽ
& scripturas inmultisbene in t̃p̃tatus e & ꝓph&arũ obscura disseruit & tã noui qua ueteristestamenti

Expanded text:
qui etiam contra conscientiam tuam et linguam alia praedicantem aut inuitus subscripsisti et praeuaricator es, aut uoqui etiam contra conscientiam tuam et linguam alia praedicantem aut inuitus subscripsisti et praeuaricator es, aut uolens et hereticus. dimisisti Aegyptum, cunctas prouincias reliquisti, in quibus sectam suam libera plerique fronte defendunt, et elegisti me ad insectandum, qui omnia contra ecclesiae dogmata publica uoce condemno. Origenes hereticus: quid ad me, qui illum in plerisque hereticum non nego? errauit de resurrectione corporis; errauit de animarum statu, de diaboli paenitentia et — quod his maius est — filium et spiritum sanctum seraphin esse testatus est. si errasse non dicerem et haec non cottidie anathematizarem, essem erroris illius socius. neque enim ita debemus bona eius recipere, ut mala quoque suscipere cogamur. at idem et scripturas in multis bene interpretatus est et prophetarum obscura disseruit et tam noui quam ueteris testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
suerat nequa quã tibilit terissatis facere quituis auribus non credidisti ne que eñi scedule potos ad¬
in secribuit dansosculũ ꝓditore. latronis penitentiã in ptibulo suscipiens : Eandẽ ab senti significo
que in p̃senti quoq: locutus sũ meita origenelegis se uelle gereut apolli narẽ &ceteros tractatores quo¬
rũ inquib: dã ÷ libro secclesi anon recipit. Non quo om̃ adicã ẽedã nandaquȩ in illorũ uoluminib
continentur sed quo qued ãrep̃hendenda confitear : uerũ qui aoperis meiẽ &studii multos legere
ut explurimis diuorsos flore scarpam non tã ꝓbaturo soma qũa quebo naselecturus ad scime multos
in manum eaut amultis multa cognoscã secundũ illud qđ scriptũ ẽ : Om̃alegentes quebona sreti
nenentes. unde satis minor te uoluis seorigenis mihiobicere dogmata cuiusinpleris que erroreusq
adhanc a&atẽ penitus ignoras. e gonehereticus & cur meque sohereticinon amant łuorthodoxus

Expanded text:
uerat nequaquam tibi litteris satisfacere, qui tuis auribus non credidisti — neque enim scidulae potes adin se tribuit dans osculum proditori et latronis paenitentiam in patibulo suscipiens, eadem absenti significo, quae in praesenti quoque locutus sum, me ita Origenem legisse uel legere ut Apollinarem, ut ceteros tractatores, quorum in quibusdam libros ecclesia non recipit; non quo omnia dicam esse damnanda, quae in illorum uoluminibus continentur, sed quo quaedam reprehendenda confitear. ueruni quia operis mei est et studii multos legere, ut ex plurimis diuersos flores carpam non tam probaturus omnia, quam, quae bona sunt, electurus, adsumo multos in manu mea, ut a multis multa cognoscam secundum quod scriptum est: omnia legentes, quae bona sunt, retinentes. unde satis miror te uoluisse Origenis mihi obicere dogmata, cuius in plerisque errorem usque ad hanc aetatem penitus ignoras. egone hereticus? et cur me, quaeso, heretici non amant? tu orthodoxus?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓoeteabususuer siculo ̃seribens aditũeretense sreꝑmenda t es m ulebestucuentuiso gricuiuis heroititeni¬
siciũ postencalimo nachuisiu sur panitinet mrusiapudlatinos merũ nonseru& aduersũ ex pressa tran latio
Cũ omerus eade linguauersusin ꝑsamux ohereat in alia quo que epistola menandri ponit senariu cor¬
rũ punt mores bonus fabulationes pessime: &apudathenien ses himaris uriadisputansarauũteste uocat
rũ boc esiec duc torxp̃ianiexeritus &orator inuictus pxp̃ocausamagens& iã in seriptionem fortuita
ns e torquet in argum̃ tũ fideidicerat enĩ auerod auid extorquere dem amib hostiũ  adiũ ecgsoriaesuo¬
pbisuimicaput ꝓpriomucronetruncare legerat indeutero nonio dm̃ uocep ceptũ mulieris captiiersi¬
dendũ caput supcolia om̃s pilos & ungues corporis amputandos & siccã habenda oniuigia : Quider gomirun
sb ad sapintiã secularẽ ꝓpt̃ cloqunuenus tatõ & mebrorũpulcdirttudine. deenc illarde que anriua

Expanded text:
mendaces, malae bestiae, uentres pigri. cuius heroici hemistichium postea Callimachus usurpauit. nec mirum, si apud Latinos metrum non seruet ad uerbum expressa translatio, cum Homerus eadem lingua uersus in prosam uix cohaereat. in alia quoque epistula Menandri ponit senarium: corrumpunt mores bonos confabulationes pessimae. et apud Athenienses in Martis curia disputans Aratum testem uocat: rum hoc esset, ductor Christiani exercitus et orator inuictus pro Christo tausam agens etiam inscriptionem fortuitam arae retorquet in argumentum fidei. didicerat enim a uero Dauid extorquere de manibus hostium gladium et Goliae superbissimi caput proprio mucrone truncare. legerat in Deuteronomio domini uoce praeceptum, mulieris captiuae radendum caput, supercilia, omnes pilos et ungues corporis amputandos et sic eam habendam in coniugio. quid ergo, mirum, si et ego sapientiam saecularem propter eloquii uenustatem