comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui amalaerant ut illis ut illis deuitatis meliora eligerent &optarent hoc
est bona tantis malis contraria sed forte a postolumsic audiendũ esse arbitraris
quẽ admodum deseipsedicit tã quã hominẽ & siimperitũ sermone sed non scien¬
tia &ideo ñ uerborũ in eo sed rerũ atq: sententiarũ auctoritatẽ puta s ẽe
sectandam bona poni debuisse contenden s ubiposuit ipse meliora Quidsi & ego
iamis litteris adsuefactus & illas quaspuerdidicioblitus sic dixi obicitis
traditionem hanc ipsi multo probabilius nos uobis obicimus tã qua dicerẽ
probabiliter conparatiuum propositi uoponens non qui a uosꝓbabiliter sed
magis quia in probabi liter sicut ille meliora ñ quia illa erant bona fed magis
qr mala Tuquare tã temere concdudis ex hocme confirmasse uos probabilit̃
qui adixinos probabilius quã quã nec secundum grãmaticos in uerbo meer¬

Expanded text:
quia mala erant, ut illis deuitatis meliora eligerent et optarent, hoc quia mala erant, ut illis deuitatis meliora eligerent et optarent, hoc est bona tantis malis contraria. sed forte apostolum sic audiendum esse arbitraris quemadmodum de se ipse dicit, tamquam hominem etsi imperitum sermone, sed non scientia, et ideo non uerborum in eo, sed rerum atque sententiarum auctoritatem putas esse sectandam, \'bona\' poni debuisse contendens ubi posuit ipse \'meliora/ quid, si et ego iam his litteris adsuefactus et illas quas puer didici oblitus sic dixi: obicitis traditionem. hanc ipsam multo probabilius nos uobis obicimus, tamquam dicerem \'probabiliter\', conparatiuum pro positiuo ponens, non quia uos probabiliter, sed magis quia inprobabiliter, sicut ille \'meliora\', non quia illa erant bona, sed magis quia mala? tu quare tam temere concludis ex hoc me confirmasse \'uos probabiliter\', quia dixi \'nos probabilius\'? Quamquam nec secundum grammaticos in uerbo me er
Abbreviated transcription (Latin):
ubidicitur nonego feci sedtufecisti &iam inauctoritatȩ ꝓph&ica demons¬
traui. Considera tamen diligentius ne forte inuenias in latinȩ locutionis
auctoribus quib: grã maticorũ artifici alia seruiunt non sẽꝑ istum gradum quođ
ante posi tũ est augere . sed aliquando contrario suꝑferri. Cuius locutionis ex¬
emplum interim mihi ex apstłi epła occurrit quam scripsit ad hȩ breos
Cumenim loquer&ur debenedictione terrae q̃ accepta pluuia fructũ red¬
dit deinde subiecit ꝓferens autem spinas & tribulos rȩꝓba & maleditio¬
niproximaest cuius finis inustionem: quod ne de illis quib: loquebat᷑ optasse
uider&ur Confidimus autem inquit de uobis frs caris simi meliora & hȩrentia
saluti. Attendis certe quomo do hic dixerit meliora non qui a bon aerant
quȩ supra dixerant ꝓferre spinas & tribulos & ustionem mereri sed magis

Expanded text:
ubi dicitur: \'non ego feci, sed tu fecisti, etiam in auctoritate prophetica demonsubi dicitur: \'non ego feci, sed tu fecisti, etiam in auctoritate prophetica demonstraui. Considera tamen diligentius, ne forte inuenias in Latinae locutionis auctoribus, quibus grammaticorum artificialia seruiunt, non semper istum gradum quod ante positum est augere, sed aliquando contrario superferri. cuius locutionis exemplum interim mihi ex apostoli epistula occurrit quam scripsit ad Hebraeos. cum enim loqueretur de benedictione terrae, quae accepta pluuia fructum reddit, deinde subiecit: proferens autem spinas et tribulos reproba et maledictioni proxima est, cuius finis in ustionem. quod ne illis quibus loquebatur optasse uideretur, confisi sumus autem, inquit, de uobis, fratres carissimi, meliora et haerentia saluti. attendis certe quomodo hic diierit\'meliora\', non quia bona erant, quae supra dixerat proferre spinas et tribulos et ustionem mereri, sed magis
Abbreviated transcription (Latin):
liter obicere confiterer Sienim uos inquis probabilius nos autẽ probabiliter
Ethoc docens quia sic est probabiliter & probabilius ut si dicasuere & uerius
& quia gradus iste quod ante positum est aug& non quod ante dictũ est
in probat: adiungis alia uerba quibus hoc euidentius intellegamus acdi¬
dens probabiliter & probabilius Vndecolligiputas quiasi ego prohabilus
qđ falsum est obicio superestutuos ꝓbabiliter quoduerũ est obiecis se confir¬
mes hicegonum quid dico quod inquestione uelindisputationeecdesias¬
tica nos artificialia grammaticadocereconaris quidualeat conparatiuus
gradus quia id quod ante positũ est aug& non qđ ante dictũ est in probat lli¬
deo enim quam hoc inepte tibi obiciam quod tuui derenoluistiquandomihi
ante cacegori anuelut ex arter& horicaobiciendã put astiqđ genꝰ questionis

Expanded text:
liter obicere confiterer. si enim uos, inquis, probabilius, nos ergo + probabiliter, liter obicere confiterer. si enim uos, inquis, probabilius, nos ergo + probabiliter, et hoc docens: quia sic est probabiliter et probabilius, ut si dicas uere et \'uerius\' et quia gradus iste quod ante positum est auget, non quod ante dictum est inprobat. adiungis alia uerba, quibus hoc euidentius intellegamus, ac didens probabiliter et probabiliter. unde colligi putas, quia, si ego probabilius quod falsum est obicio, superest ut uos probabiliter quod uerum est obiecisse confirmes. hic ego numquid dico, quod in quaestione uel in disputatione ecclesiastica nos artificialia grammatica docere conaris, quid ualeat conparatiuus gradus, quia id quod ante positum est auget, non quod ante dictum est inprobat? uideo enim, quam hoc inepte tibi obiciam quod tu uidere noluisti, quando mihi anticategorian uelut ex arte rhetorica obiciendam putasti, quod genus quaestionis,
Abbreviated transcription (Latin):
falsa sint nihilual&is aduersus ec clesiã catho licam tototerrarũ ombe
disfusam &i ad uersus prouidenti ãdi qua in xp̃i anũnomen ut tius uerbs utar
totus cotidie uertitur mundus quanto magis deficitis in accus sationib: ur̃is cũ
hanc ipsam traditionem cuius nomenuelut horrentes quihoc schis masecere
axp̃i corpore separatos seipsõs diabolo tradiderunt multo probabiliusicut
in illis litteris dixi & nunc dico nosuobis obicimus quibus nomina &t̃rimna
traditorũ dicere tantũ modo audimus nos autẽ & gesta eccdesi astica qui¬
bus de seipsi confessi sunt & gestamanicipalia quibus hoc fecisselegunt᷑ ostendi¬
mus tu uero callidus examinator appensorq: uerborum docesnos quid
ualeat conpartibus gradibus & tam quã uictor exultas quod nom possem
dicere traditionem probabilius nos uobis obicimus nisi uos nobis eã probabi¬

Expanded text:
falsa sint, nihil ualetis aduersus ecclesiam catholicam toto terrarum orbe falsa sint, nihil ualetis aduersus ecclesiam catholicam toto terrarum orbe diffusam et aduersus prouidentiam dei, qua in christianum nomen, ut tuis uerbis utar, totus cotidie uertitur mundus, quanto magis deficitis in accusationibus uestris. cum hanc ipsam traditionem, cuius nomen uelut horrentes, qui hoc schisma fecerunt, a Christi corpore separatos se ipsos diabolo tradiderunt. multo probabilius, sicut in illis litteris dixi et nunc dico, nos uobis obicimus, qui uos nomina et crimina traditorum dicere tantummodo audimus, nos autem et gesta ecclesiastica, quibus de se ipsi confessi sunt, et gesta municipalia, quibus hoc fecisse leguntur, ostendimus! Tu uero callidus examinator appensorque uerborum doces nos, quid ualeat conparatiuus gradus, et tamquam uictor exultas, quod non possem dicere: \'traditionem probabilius nos uobis obicimus,\' nisi uos nobis eam probabi
Abbreviated transcription (Latin):
ritas di superat quȩ sicut prȩdixit ita reddit ecclesiã in uniuersomundo fruc¬
tificante atq: crescentẽ qui anihil ei praeiudicant alienorũ criminũ. lic&
uera documenta quȩ propinqui oribus ep̃is transmarinis perquos in longin¬
qui ores partes siue transit talium rerum fama siue non transit . aut non sint demons¬
trata sicut debuerunt. aut non sunt credita quibus demons traripotuer᷑ aut
credita & occulta nequaquam ad alios ꝑuenerunt necquis quam uel unus ho¬
mo quantominus tantus xp̃i anorũ numerus in totgentibus constitutus
reus potest essepartici pati sceleris alieni siue uelnulla eius docum̃ ta cogno¬
uerit uel eum si mulata in nocentia falsis documentis quisq: refellerit. Si
ergo ut dicere coeperam in hoc quad tibi promagno elegisti ut quaeuos detradi¬
toribus testimonia pro fertis uera sint quȩ autem proferuntur contrauos

Expanded text:
ueritas superat, quae sicut praedixit ita reddit ecclesiam in uniuerso mundo frucueritas superat, quae sicut praedixit ita reddit ecclesiam in uniuerso mundo fructificantem atque crescentem, quia nihil ei praeiudicant alienorum criminum licet uera documenta, quae propinquioribus episcopis transmarinis, per quos in longinquiores partes siue transit talium rerum fama siue non transit. aut non sunt demonstrata sicut debuerunt aut non sunt credita quibus demonstrari potuerunt aut credita et occultata nequaquam ad alios peruenerunt, nec quisquam uel unus homo, quanto minus tantus christianorum numerus in tot gentibus constitutus reus potest esse participati sceleris alieni, si uel nulla eius uera documenta cognouerit uel eum simulata innocentia falsis documentis quisque fefellerit —: si ergo, ut dicere coeperam, in hoc, quod tibi pro magno elegisti, ut quae uos de traditoribus testimonia profertis uera sint, quae autem proferuntur contra uos
Abbreviated transcription (Latin):
incerroga quod in epistolatua post multasi militer in aniter posiustiquis plato
tes tamen tominus consentit qui persẽ quitcionem patitur: anqui facit. Haeccerte
uerbatua sunt. Aspiceergo caecilianum ꝑsequutionem passum & sicut ipse
dixsti in exilio constitutum aspice & am̃ uros sicut suis uerbis imperatorip¬
setestatur aduersũ cȩcili anum diurnis diebus interpellare non desistentis
&is dem ipsis uerbistuis interregantimihi responde. quis minustestam̃ to
prolato consentit quiper sequtionẽ patitur. anqui facit . dili genteraut̃e
perlectis onibus inueni escȩcili anũ auris &iã apudimperatorẽ persecutionẽ pas¬
sum sed non inuenies ab impera tored amnatum. immo &iã inuenies ab solutũ
porrosi quod tibi promagno elegist ut decriminibus traditionũ quẽuos profertis
documenta uera sint quae autemnos proferimus falsa sint . &iam ieouos ue

Expanded text:
inter- roga, quod in epistula tua post multa inania similiter inane posuisti: quis prolato inter- roga, quod in epistula tua post multa inania similiter inane posuisti: quis prolato testamento minus consentit. qui persecutionem patitur a" qui ar\'it? haec certe uerba tua sunt. aspice ergo Caecilianum persecutionem passum et. sisut ipse dixisti. in exilio constitutum, aspice etiam uestros. sicut suis uerbis imperator ipse testatur. aduersum Caecilianum diurnis diebus interpellare non desistentes, et isdem ipsis uerbis tuis interroganti mihi responde: quis minus testamento prolato consentit, qui persecutionem patitur an qui facit? diligenter autem perlectis omnibus inuenies Caecilianum a uestris etiam apud imperatorem persecutionem passum. sed non inuenies ab imperatore damnatum, immo etiam inuenies absolutum. Porro si — quod tibi pro magno elegisti, ut de criminibus traditionum quae uos profertis documenta uera sint, quae autem nos proferimus falsa sint: etiam in eo uos dei
Abbreviated transcription (Latin):
eiq Ita ut oportuit seruientem. nec ullum in eo crimer repperiri potius se
cidem apparuit. sicut absenti fuerat aduersarioꝵ suora simulatione copositũ.
Iu quarenon inseruisti sententia tonstantini quatum dicis essedam patum
ot brixe in exilio constitutum: Vir dissertissime quanto congruentius hanc
inseruis ses quã nescio quod de sardicensi cancilio quod nec aduos nec ad causim
quae internos ẽ et uos omnino pertinere monsiratr. Curenim suerit brixe
cecilianus quod uos calumniosus sime appellatis exiliũ cum suã p̃sentia maluit
ecł decc̃ qua pad ꝗd ad me opus edici cutu Interimidã pantis imprratrs sententiã
nulla recitas : et dõpati ab imperatore eȩcilianũ tã temere ⁊ ĩ dico audiendã ł dicendũ
Sediu etia srbenda putas uerintamen seđm uerbatua ec ceuideo inerilio aetilianũ
imperatore damnante. saltem responde. quo accusante. et modo me

Expanded text:
eique ita ut oportuit seruientem, nec ullum in eo crimen repperiri potuisse eique ita ut oportuit seruientem, nec ullum in eo crimen repperiri potuisse euidenter apparuit, sicut absenti fuerat aduersariorum suorum simulatione conpositum. Tu quare non inseruisti sententiam Constantini, qua eum dicis esse damnatum et Brixae in exilio constitutum, uir disertissime? quanto congruentius hanc inseruisses quam nescio quid de Serdicensi concilio, quod nec ad uos nec ad causam, quae inter d>» est et uos. omnino pertinere monstretur! cor enim fuerit Brixae Caecilianus. quod uos ealnmnio?issime appellatis? exilium. cum suam praesentiam maluitcem. quid a me opus est dici? tu interim damnantis imperatoris sententiam nullam recitas et damnatum ab imperatore Caecilianum tamen temere non dico audiendum uel dicendum, sed etiam scribendum putas. uerumtamen secundum uerba tua ecce uideo in exilio Caecilianum imperatore damnante: saltem responde quo accusante et modo me
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde tolumus eundem ipsum inigentiũ subidonea prosecatione ad comitatum meer
anstantini augusti mittas ut illis qui in psentiarũ agunt atq diurnis dieb ht̃ pellare
uon desinut audientibur et quorã ad sistentibus a parere et intimari possit frustra
cos cecibano ep̃o inuidiam comparare. atq. aduersus eum uiolenter in surgere uoluis se.
haenimfiet ut omissis sicuti o portet ei us modi contentionibus populus sine dissensi¬
oni aliqua religioni propriae cum debita ueneratione deseruiat.
In serto adhuc et uerba constantini exlitteris eius ad aliũ uicariũ ubi se interparter
cognouisse et in nocentẽ cecilianum comperisse testatua
lam enim parrasset in his quȩ supra locutus ẽ quem ad modum adiudicium eiur
post epis copilia iudicia partes perductie fuerint in quo peruidi inquit cȩcilia nũ
uirum omini in nocentia prȩditum ac debita religionis suae officia seruantẽ.

Expanded text:
unde uolumus eundem ipsum Ingentium sub idonea prosecutione ad comitatum meum unde uolumus eundem ipsum Ingentium sub idonea prosecutione ad comitatum meum Constantini Augusti mittas, ut illis, qui in praesentiarum agunt atque diurnis diebus interpellare non desinunt, audientibus et coram adsistentibus apparere et intimari possit frustra eos Caeciliano episcopo inuidiam conparare atque aduersus eum uiolenter insurgere uoluisse. ita enim fiet, ut omissis, sicuti oportet, eiusmodi contentionibus populus sine dissensione aliqua religioni propriae cum debita ueneratione deseruiat. Insero adhuc et uerba Constantini ex litteris eius ad Eumalium uicarium, ubi se inter partes cognouisse et innocentem Caecilianum conperisse testatur. cum enim narrasset in his, quae supra locutus est, quemadmodum ad iudicium eius post episcopalia iudicia partes perductae fuerint: in quo peruidi, inquit, Caecilianum uirum omni innocentia praeditum ac debita religionis suae officia seruantem
Abbreviated transcription (Latin):
diã quae de cȩcilia no ep̃o et eccła catholica ui detur es se commota ad exame suum
atq iussionem credidit ẽẽ reuocandum. Et enim crtam superium centurionem
et cecilianũ magistratum abtugnita norum et siturninũ excuratore et calibiu
iuniorem elusdem ciuitatis curatorem atq solum seruum publicum supra
scriptie ciuitatis prȩsentes esse fecissec audientiam prebuit competentem
ad eo ut cum cecilia no fuisset obiectum quod clare lihet et idem ep̃s uideretur
essedelatus cum diuinarum scripturarum proditio atq exustio uideretur
obiecta in nocentem de eo felicem fuisse constiterit. Deniq cum miximur ingen¬
tiũ decurio nenti quensiũ ciuitatis eplam ceciliani exduum uiris falsas se contei¬
deret eundem ipsum ingentium suspensium aetis q̃ suberant peruidimus
it ideo minime tortu quodse decurio uenti quensiũ ciuitatis oẽ ad seueriuert.

Expanded text:
diam, quae Caeciliano episcopo et ecclesiae catholicae uidetur esse commota, ad examen suum diam, quae Caeciliano episcopo et ecclesiae catholicae uidetur esse commota, ad examen suum atque iussionem credidit esse reuocandam. etenim cum iam Superium centurionem et Caecilianum magistratum Aptugnitanorum et Saturninum ex curatore et Calibium iuniorem eiusdem ciuitatis curatorem atque Solum seruum publicum supra scriptae ciuitatis praesentes esse fecisset, audientiam praebuit conpetentem, adeo ut, cum Caeciliano fuisset obiectum, quod a Felice eidem episcopatus uideretur esse delatus, cui diuinaJ.:um scripturarum proditio atque exustio uideretur obiecta, innocentem de eo Felicem fuisse constiterit. denique cum Maximus Ingentium decurionem Ziquensium ciuitatis epistulam Caeciliani ex duumuiris falsasse contenderet, et eundem ipsum Ingentium suspensum actis quae suberant peruidimus et ideo minime tortum, quod se decurionem Ziquensium ciuitatis esse adseuerauerit.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ nemo in eũ aliꝗd probare potuerit quđ religiosas scripturas tradiderit uł exusserit
Omnium enim interrogatio supra scripta manifestaẽ nullas scripturas dificas
uel inuentas uel corruptas uł incensis fuisse Hoc actis continetur quod felix
ep̃s religiosus illis temporibus nec prȩsens fuerit Neque conscientiam
comimo diuerit neq tale aliquid fieri iusserit. Insero etiam rescriptum
imperitoris constantini ad probianum idipsum attestantis. et quam molesti
apud eum malores uri accusatores innocentium fuerint ostendentis imperators
cesares flauius constantinus et maximinus et ualerius. lucianus lucmius
ad probianũ pro consulem africe. elianus prodecessortius merito cum de
ꝑfectissimis uiris uicarius prȩfatorũ tunc ꝑ africim nram in commoda uali¬
tudine teneretur eisdem partibus functus. intercetera etiam id negotium uł in ui¬

Expanded text:
cum nemo in eum aliquid probare potuerit, quod religiosas scripturas tradiderit uel exusserit. cum nemo in eum aliquid probare potuerit, quod religiosas scripturas tradiderit uel exusserit. omnium enim interrogatio supra scriptorum manifesta est nullas scripturas deificas uel inuentas uel corruptas uel incensas fuisse. hoc actis continetur, quod Felix episcopus religiosus illis temporibus nec praesens fuerit neque conscientiam commodauerit neque tale aliquid fieri iusserit. Insero etiam rescriptum imperatoris Constantini ad Probianum id ipsum attestantis et quam molesti apud eum maiores uestri accusatores innocentium fuerint ostendentis. Imperatores Caesares Flauii Constantinus et Maximinus et Ualerius Licinianus Licinius ad Probianum proconsulem Africae. Aelianus prodecessor tuus merito, cum de perfectissimis Uerus uicarius praefectorum tunc per Africam nostram incommoda ualetudine teneretur, eiusdem partibus functus inter cetera etiam id negotium uel inui
Abbreviated transcription (Latin):
qua suos patidicitis quibus in tam sacrilega et manifesta obstinatione aduersus
pacem scȩ ecclesiae rebellantibus mirabilimansuetudine parcitur. et dicis in pͥmis
ipsequoq cum ut brixe in exilio degeret sua sententia condemnauit
In quote quis dubitet uł falli uł fallere . quando et felicem aptuninse cõmemorasti
iniudicio ꝓ consulis auincentio nescio qua de traditione conuictum
Ecceego insero sententiã heliani pro consulis quapurgatus atq. ab solutus ẽ felix
Sitota gesta uis legere. ex archiuo pro consulis accipe
Helianus ꝓconsuldixit ex ꝓfessione ceciliani quiacta falsa ẽẽ dicitatq epłae
plurimȩ ad dita. manifeftũ ẽ qua uoluntate hȩc gesserit ingentius
et ideo recipietur in carcerem. Estenim irtiori interrogationi necefsarius.
Telicẽ iut religiosũ epm liberũ eẽ ab exustione inftrumentorũ dificorũ mani festũ e

Expanded text:
quas uos pati dicitis, quibus in tam sacrilega et manifesta obstinatione aduersus quas uos pati dicitis, quibus in tam sacrilega et manifesta obstinatione aduersus pacem sanctae ecclesiae rebellantibus mirabili mansuetudine parcitur, et dicis in primisipse quoque eum ut Brixae in exilio degeret sua sententia condemnauit. in quo te quis dubitet uel falli uel fallere, quando et Felicem Aptugnensem commemorasti in iudicio proconsulis ab Ingentio nescio quo de traditione conuictum? Ecce ego insero sententiam Aeliani proconsulis, qua purgatus atque absolutus est Felix. si tota gesta uis legere, ex archiuo proconsulis accipe. Aelianus pro consule dixit: ex professione Caeciliani, qui acta falsa esse dicit atque epistulae plurima addita, manifestum est qua uoluntate haec gesserit Ingentius, et ideo recipietur in carcerem; est enim artiori interrogationi necessarius. Felicem autem religiosum episcopum liberum esse ab exustione instrumentorum deificorum manifestum est,
Abbreviated transcription (Latin):
innocentia separari ut propter crimen alienum quo prounitate tolerato non
macularentur iuolate ipsius unitatis crimine damparentur:
Quid tibi ergo ad causam prodest hoc exillis quattuor propositis elegisse ut ura
documenta sint uera contra urõs autem quae proferimus falsacẽ deputentur.
ecce et hic uinceris qm̃ ueris quȩ putas documentis tuis sĩ potueruis ubi debuerunt
conuinci traditores siue auris eadem documenta occultata sint siue ipsitraditores
qualibet astutia se iudicibus occultauerint siue ab ipsis prauis iudicibus oocultati¬
non sint. Semen abrahae Respice quod intestamento dĩ perom̃s gentes crescit
sicut stellȩ cȩli et sicut arena maris. et ut rum occultata quibus libet aausis pescio
qua africanã trtaniã tam copiora messis ꝑ agrũ mundũ perire potuerit. aude
dicere. aude credere. Audesi ullus inte ditimor est cogitare exaggeras ꝑsecutiones

Expanded text:
innocentia se separare, ut propter crimen alienum, quo pro unitate tolerato non innocentia se separare, ut propter crimen alienum, quo pro unitate tolerato non macularentur, uiolatae ipsius unitatis crimine damnarentur? Quid tibi ergo ad causam prodest hoc ex illis quattuor propositis elegisse, ut uestra documenta sint uera, contra uestros autem quae proferimus falsa esse deputentur? ecce et hic uinceris, quoniam ueris quae putas documentis tuis non potuerunt ubi debuerunt conuinci traditores, siue a uestris eadem documenta occultata sint siue ipsi traditores qualibet astutia se iudicibus occultauerint siue ab ipsis prauis iudicibus occultati sint. semen Abrahae respice, quod in testamento dei per omnes gentes crescit sicut stellae caeli et sicut arena maris, et utrum propter occultata quibuslibet causis nescio qua Africana zizania tam copiosa messis per agrum mundum perire potuerit aude dicere, aude credere, aude, si ullus in te dei timor est, cogitare. Exaggeras persecutiones
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium. tot in nocentibus populis xp̃ianis ꝑtot gentes longe lateq diffusis
obi cere minime dubitatis. Quorũ communioni tam quã frumentis dominicis
coherendo et illos uiros sicut dicitis traditores. et illos malos sicut arbi tramini
iudices secundum euangelicas litetas etiã monente crpriano usq ad tempis
uentilationis tamquã paleam tolerare debuistis. ne aream deserendo
pariretis. Si autem causa illa urã cumueris quod tibi elegisti docuimentis
suis ad iudicium trans marinarum ecclesiarum nonest ꝑducta. Quomodo ab
es potuer̃ tot ep̃i insuis plebib: cnstititi causa in cognita. et ad seomnino ñdelata
iuredĩari : aut quomodo debuer a frixp̃ian. s̃ dico illiquieos putauer̃ in nocertes
uerũ etiam illi si qui eos nouerant traditores ꝓpt̃ tytaniam quã in eccła eẽ cerne¬
bint a frumentorum tam longe lateq crescentiũ et hos ignorantiũ tam manifesta

Expanded text:
iudicum tot innocentibus populis christianis per tot gentes longe lateque diffusis iudicum tot innocentibus populis christianis per tot gentes longe lateque diffusis obicere minime dubitatis; quorum communioni tamquam frumentis dominicis cohaerendo et illos uiros, sicut dicitis, traditores et illos malos, sicut arbitramini, iudices secundum euan gelicas litteras etiam monente Cypriano usque ad tempus uentilationis tamquam paleam tolerare debuistis, ne aream deserendo periretis. si autem causa illa uestra cum ueris, quod tibi elegisti, documentis suis ad iudicium transmarinarum ecclesiarum non est perducta, quomodo ab eis potuerunt tot episcopi in suis plebibus constituti causa incognita et ad se omnino non delata iure damnari? aut quomodo debuerunt Afri christiani, non dico illi, qui eos putauerant innocentes, uerum etiam illi, si qui eos nouerant traditores, propter zizania, quae in ecclesia esse cernebant, a frumentorum tam longe lateque crescentium et hos ignorantium tam manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
Dic ergorogote caususta urã cum ueris documentis urĩs perducta ẽ ad iudicium
trans marinarũ ecclesiarum labore apłico fundatarum. Annon ẽ ꝑducta :¬
Si perducta ẽ uicistis in eo ludicio. Anuiotiests : Siuicis se uos dicitis cur eis
ec desiir inquarum iudicio ui cistis non communi castis si autem quod satis ips
indicat ab eis alienata ur̃a communio uictiestis quid nobis ał mala uel bona causa
ꝑdita litigatis : Id habentes maximum crimen quod crimine traditorum quos
in iudicio transmarinarũ ecclesi arum etiã uera documenta proferentes conuiu¬
cereminime potuistis. orbem xp̃ianum ꝑfunditis. quia in ea causa in qua
inter esse non potuit. elegit iudicibus credere non accusatoribus uictis
Non itaq ideo reiesas quiabona causam ut scđm uos loquar intrans marino
iudicio ꝑdidistis sed quia crimen reorum atq ut nimium uobis cedatur et

Expanded text:
dic ergo, rogo te, causa ista vestra cum veris documentis vestris perducta est ad judicium dic ergo, rogo te, causa ista vestra cum veris documentis vestris perducta est ad judicium transmarinarum Ecclesiarum labore apsi perducta est, uicistis in eo iudicio an uicti estis? si uicisse uos dicitis, cur eis ecclesiis, in quarum iudicio uicistis, non eommunicastis? si autem, quod satis ipsa indicat ab eis alienata uestra communio, uicti estis, quid nobiscum uel mala uel bona causa perdita litigatis, id habentes maximum crimen, quod crimine traditorum, quos in iudicio transmarinarum ecclesiarum etiam uera documenta proferentes conuincere minime potuistis, orbem christianum perfunditis, quia in ea causa, in qua interesse non potuit, elegit iudicibus credere, non accusatoribus uictis? non itaque ideo rei estis, quia bonam causam, ut secundum uos loquar, in transmarino iudicio perdidistis, sed quia crimen reorum atque - ut nimium nobis cedatur—et
Abbreviated transcription (Latin):
Quod s̃i fecis sent ipsi in illam essent extra illã uero illiquos accusas seNT Nunc
aut̃ cũ accusatos in illa ꝑmansisse uid eamꝰ quid boni de accusa toribus sentire debe¬
mus. Quos extra illã uidemus : hac ꝑ hoc in illa et qua driꝑtita distributioue
ubi dixi cũ detra ditoribus ꝓferuntur exutraq parte documenta. Aut utraq¬
uera eẽ aut utraq falsa aut nr̃a uera et ur̃a falsa. Aut nr̃a falsa et urã uera
Cum uideres in superioribus tribus uos facillime superari. frustratibi hoc
extremũ quasi quae uaderes elegit : Quamuis enim quam inpudenter
dicatur aduertas tamen ea ipsa uera ur̃a siqua essent huma nadocumenta
illi ecclesiae probari debuerunt quam probant documenta diuina
Dic milii obsecrote. sed noli ofsundere nebulas imperitis ut quõ traditorer accusa
tos non uales conuincere identidem uelis artes dialecticas accusare.

Expanded text:
Quod si fecissent, ipsi in illa essent, extra illam vero illi quos accusassent: nunc Quod si fecissent, ipsi in illa essent, extra illam vero illi quos accusassent: nunc autem cum accusatos in illa permansisse videamus, quid boni de accusatoribus sentire debemus, quos extra illam videmus? Ac per hoc in illa quadripartita distributione, ubi dixi, cum de traditoribus proferuntur ex utraquera esse aut utraque falsa aut nostra uera et uestra falsa aut nostra falsa et uestra uera, cum uideres in superioribus tribus uos facillime superari, frustra tibi hoc extremum quasi qua euaderes elegisti. quamuis enim quam inpudenter dicatur aduertas, tamen ea ipsa uera uestra si qua essent humana documenta, illi ecclesiae probari debuerunt, quam probant documenta diuina. Dic mihi, obsecro te — sed noli offundere nebulas itos non vales convincere, identidem velis artes dialecticas accusare:
Abbreviated transcription (Latin):
onsane sed inpaleis hereticis abarea dominica separatis. in frum̃tis autem eatho¬
licis et interioribus paleis omnino cõmunicat oriens afriȩ et asftica oriente
Ali quippehie ali uero alibi. atq alibi heretici diffusa ubiq catholica unitate
confligunt . Vbi que ẽ enim illa dequa exierunt qui esse ubiq minime
Ali hoc loco ali alis uari arum prȩ sumptionũ uel potius amputationũ prepras¬
particulas ostendentes atq impia superbia radicem unde fracti sunt ab negantes
Huic ergo ecclesiae quae copiosis successibus cum dilatatr toto orbe terrarum
exominigente tribuet lingua parit multitudinem candidatorũ et palmatortũ
sicut in apocalypsi scriptum ẽ quam numerare nemo potest . huio inquam
ecclesiae cui partem donati non communicare manifestumẽ maiores uestri
ꝓbare debuerunt quaecumq. uera documenta detra ditoribus habueriut

Expanded text:
Non sane, sed in paleis haereticis ab area dominica separatis: in frumentis autem cathoNon sane, sed in paleis haereticis ab area dominica separatis: in frumentis autem catholicis et interioribus paleis omnino communicat Oriens Africae, et Africa Orienti. Alii quippe hic, alii vero alibi atque alibi haeretici cum diffusa ubique catholica unitate confligunt. Ubique est enim illa de qua exierunt, qui esse ubique minime : alii hoc loco, alio alii variarum praesumptionuparticulas ostendentes atque impia superbia radicem unde fracti sunt abnegantes. huic ergo ecclesiae, quae copiosis successibus, cum dilatatur toto orbe terrarum, ex omni gente, tribu et lingua parit multitudinem candidatorum et palmatorum, sicut in Apocalypsi scriptum est, quam numerare nemo potest, huic, inquam, ecclesiae, cui partem Donati non commprobare debuerunt, quaecumque vera documenta de traditoribus habuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mundus quia idem dñs dicit ager est hic mundus et tu ipsetibi ueritate
extorquente dixisti in nomen xpĩ totus cotidie uertitur mundus ꝓtotũ igitur
agrũ hocẽ ꝑ totũ mundũ frum̃ta ꝑ totũ tytania. quia deutroq dixit qui falli
nom potest. Sinite utraq crescere usq ad messem. Cohibeant itaq sefrum̃to ꝑtotũ
mundũ tanta ubertate crescentiũ impii desertores et non audeant dequorundã
tytaniorum separatorum paucitate gloriari Quod sigloriantur etiam
in hoc ipso procedunt aduersus eos idem illi maximianenses in iudicio diuino
adeos in omnibus confundendos et ipsi sapiant corrigendis appositi
quos maltos puueiores ptuesidentia multitudini suue ꝑ secantisuntt e ꝑ sequendo
adiuã communionem aliquos eorũ denuo conuerterunt ac si ceteros listis si mos
quo paucis simos reliquerũ. Non in quis cõmuni cit oriens africȩ nec afriuonet̃i

Expanded text:
mundus, quia idem dominus dicit: ager est hic mundus et tu ipse tibi ueritate mundus, quia idem dominus dicit: ager est hic mundus et tu ipse tibi ueritate extorquente dixisti: in nomen Christi totus cotidie uertitur mundus. per totum igitur agrum, hoc est per totum mundum frumenta, per totum zizania, quia de utroque dixit qui falli non potest: sinite utraque crescere usque ad messem. Cohibeant itaque se frumentorum per totum mundum tanta ubertate crescentium impii desertores et non audeant de quorundam zizaniorum separatorum paucitate gloriari. quodsi gloriantuin hoc ipso procedunt adversus eos iidem illi Maximianenses, judicio divino, ad eos in omnibus confundendos, et, si sapiant, corrigendos appositi: quos multo pauciores praefidentia multitudinis suae persecuti sunt, et persequendo ad suam communionem aliquos eorum denuo converterunt, ac sic caeteros justissimos, quo paucissimos reliquerunt. 77. Non, inquis, communicat Oriens Africae, nec Africa Orienti.
Abbreviated transcription (Latin):
albus palmasq ferentiũ qui pres suras ꝓpt̃ fidem xpĩ sustinuerant. quo modo
idem sint pauci qui multi. Neque enim alterum horumẽ uerum. alterum
falsum : cum sit utrumq diuina ueritate prolatum nisi quiaidem ipsi boni ueriq
xp̃i aniqui ꝑ seipsos multist̃. In comparatione malorũ falsorũq itidem pauci surit
Sic multa grana quibus horrea magna complentur pauca dicimus in compara¬
tione palearũ. Sic etiã ut de ipso dĩ testamento dicam. quod factumẽ ad abrahã
desemine eius quod est xp̃s. Multȩ sunt scellȩ quas numerare ñ possumus equili:
tam grande cȩlum undiq circũ fulget paucas dicimus incõparatione arenȩ maris
Fortestellae signauerunt sp̃itales xp̃ianos maris autẽ arena carnales perquos
et ex quibus etiã hereses et scismata fiunt. Vtroq tamen genere plenus ẽ

Expanded text:
albas palmasque ferentium, qui pressuras propter fidem Christi sustinuerant, quomodo albas palmasque ferentium, qui pressuras propter fidem Christi sustinuerant, quomodo idem sint pauci qui multi. neque enim alterum horum est uerum, alterum falsum, cum sit utrumque diuina ueritate prolatum, nisi quia idem ipsi boni uerique christiani, qui per se ipsos multi sunt, in conparatione malorum falsorumque itidem pauci sunt. sic multa grana, quibus horrea magna conplentur, pauca dicimus in comparatione palearum, sic etiam — ut de ipso dei testamento dicam, quod factum est ad Abraham de semine eius, quod est Christus — multas stellas, quas numerare non possumus, e quibus tam grande caelum undique circumfulget, paucas dicimus in comparatione harenae maris. forte stellae significauerint spiritales christianos, maris autem harena carnales, per quos et ex quibus etiam haereses et schismata fiunt, utroque tamen genere plenus est
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ceteris hominibur malis plenus est orlis. et scĩs ac fidelibs dĩ seruis plenus
est orbis quia et mare plenum ẽ amaris fluctibus. plenumẽ et dulcipiscib:
inpuicis inquis frequenter est ueritas. errare multorum est
Et ne uerlustius tantae illius sterilis fecunditati contra dicere uidereris cu
dictum ẽ multi filii de sertae magis quam eius quae habet uirum. adhibiuisti
ex euangelio testimonium qm̃ pauci sunt qui saluantua
Solue ergo questionem quo modo ipsedñs dicat quam arta et angusta est uia
quae dacit aduitam et pauci sunt qui inueniunt eam: Et idem ipse a libi
dicit multi aboriente et occidente uenient et recumbent cũ abrahã et isa ac
et lacob in regno cȩlorũ . Quo modo etiã in a pocalĩpsi de monstratur eo multitudo
quã numerare nemo potest exomnigente et triliu et lingua habentium stolas

Expanded text:
etiam ceteris hominibus malis plenus est orbis et sanctis ac fidelibus dei seruis plenus etiam ceteris hominibus malis plenus est orbis et sanctis ac fidelibus dei seruis plenus est orbis, quia et mare plenum est amaris fluctibus, plenum est et dulcibus piscibus. In paucis, inquis, frequenter est ueritas, errare multorum est, et ne uerbis tuis tantae illius sterilis fecunditati. contradicere uidereris, cui dictum est: multi filii desertae magis quam eius quae habet uirum, adhibuisti ex euangelio testimonium: quoniam pauci sunt qui saluantur. solue ergo quaestionem, quomodo ipse dominus dicat: quam arta et angusta est uia quae ducit ad uitam, et pauci sunt qui inueniunt eam, et idem ipse alibi dicat: multi ab oriente et occidente uenient et recumbent cum Abraham et Isaac et lacob in regno caelorum, quomodo etiam in Apocalypsi demonstratur eorum multitudo, quam numerare nemo potest, ex omni gente et tribu et lingua. habentium stolas
Abbreviated transcription (Latin):
ribus polluatur. et ubi ẽ quđ non istã ur̃am quȩ inaftica remanens orbi terrarum
calumniatur aut ex africa inpaucis latentibus peregrinatur : Sedillã quȩ ramos
suos ꝑ uni uersã terra copia ubertatis ostendit noluit deseri Cyprianus etiam si
in eius communionẽ nontantum sint. uerum appareant peccatores dicens.
na etsi uidentur in eccła eẽ tytania non tamen impediri debet uel fides uel
et iu responde si tibi placet ueri aliquid respondere et quomodo implebitur
quod scriptũ ẽ filius malus ipsese iustum dicit. exitum autem suum ñ ab luitur
daergo ad filium malum maximia nenses damnet et persequatur. damnatis
et persecutis reconcilietur uel si conuincatur uel si confundatur uł si corrigat᷑
quomodo inquis totus orbis communione urã plenus est ubi tam multae sunt
hereses quarum uobis nulla communicat: Imno non tantum hereticis uerũ

Expanded text:
ribus polluatur. et ubi est, quod non istam uestram, quae in Africa remanens orbi terrarum ribus polluatur. et ubi est, quod non istam uestram, quae in Africa remanens orbi terrarum calumniatur aut ex Africa in paucis latentibus peregrinatur, sed illam. quae ramos suos per uniuersam terram copia ubertatis extendit. noluit deseri Cyprianus, etiamsi in eius communione non tantum sint uerum appareant peccatores, dicens: nam etsi uidentur in ecclesia esse zizania, non tamen inpediri debet uel fides uel et tu responde, si tibi placet ueri aliquid respondere. et quomodo implebitur quod scriptum est: filius malus ipse se iustum dicit, exitum autem suum non abluit? coarguat filium malum, Maximianenses damnet et persequatur, damnatis et persecutis reconcilietur: uel sic conuincatur, uel sic confundatur, uel sic corrigatur. quomodo, inquis, totus orbis communione uestra plenus est, ubi tam multae sunt haereses, quarum uobis nulla communicat? immo non tantum haereticis, uerum
Abbreviated transcription (Latin):
In hiscerte litteris scis ecclesiam didicit erprianus ut diceret sic
Coclesi a dnĩ luce perfusa per orbem totum radios suos porrexit. ramos suos per
uniuersam terram copia ubertatis extendit
Huic cresconitantae manifestationi diuinorum elequi orum calum niaris
Incuendo residua gentium quȩ nondum occupauit ecolesiae quanta occupauerit
Vnde ad residua tenenda cotidie diffunditur non attendis quomodo enĩ pphetum̃
istarũ futuram perfectionem nonnegas quitantum pro uectum cui debetur ipsa
ꝑfectio negare ñ dubitis nondico aduersis uoces diuinas. sedũ et aduersus tuas ⁊ũ et
deceui magna ipsius ueritatis ex pressũ ẽ ut diceres nesciens ał non attendeur
quid dixeris qđ in xpĩ anũ nomen totus cotidie uertitur mundus Curergo huic eccłe
que toto niundo crescendo dilatatur tĩ cominunicat pars donati: Videlicet ne a peccito¬

Expanded text:
In his certe litteris Sanctis ecclesiam didicit Cyprianus. ut diceret: sic In his certe litteris Sanctis ecclesiam didicit Cyprianus. ut diceret: sic ecclesia domini luce perfusa per orbem totum radios suos porrexit, ramos suos per uniuersam terram copia ubertatis extendit. huic tu, Cresconi, tantae manifestationi diuinorum eloquiorum calumniaris intuendo residua gentium, quae nondum occupauit ecclesia; quanta occupauerit, unde ad residua tenenda cotidie diffunditur, non attendis. quomodo enim prophetiarum istarum futuram perfectionem non neges, qui tantum prouectum, cui debetur ipsa perfectio, negare non dubitas non dico aduersus uoces diuinas, sed iam et aduersus tuas? nam et de te ui magna ipsius ueritatis expressum est, ut diceres nesciens uel non attendens quid dixeris, quod in christianum nomen totus cotidie uertitur mundus. cur ergo huic ecclesiae, quae toto mundo crescendo dilatatur, non communicat pars Donati? uidelicet ne a peccato
Abbreviated transcription (Latin):
glorificatũ ẽ nomen meum ingentibus dicit dñs omp̃s.
Agnoscis xp̃m in eo quod dicit ꝓpheta sicut ouis adimmo landũ ductus ẽ et cetera
quȩ ibi deillo tam quã in euangelio leguntur. et non agnoscis ec clesiam in eo
quod paulo post dicit laetare sterilis quae nom paris. erumpe et clama quae
non parturis qm̃ multi filiide sertȩ magis quam eius quae habet uirum
dixit enim dñs. Dilata locum tabernaculitui. et aulas tuas confige. non est
quod parcuas porrige longius funiculos palos ualidos confirma etiam atq etiã
indextrã atq sinistrã extendens semen enimtuũ hȩreditabit gentes et ciuita¬
tes quȩ desertȩ erant in habitabis nonẽ quod metuas prȩualeb̵ enim nec erubescar
quod de testabilis fueris. confusionem enim imꝑpetuum obliuisceris ignominiȩ¬
et uiduitatis tuae non eris memior. qm̃ ego sum dñs qui faciote dñs nomen ei
et qui eruit te ipse ds̃ isrł uni uersae terrae uocabitur

Expanded text:
gnum enim nomen meum in gentibus, dicit dominus omnipotens. agnoscis Christum in eo quod dicit propheta: sicut ouis ad immolandum ductus est et cetera quae ibi de illo tamquam in euangelio leguntur, et non agnoscis ecclesiam in eo quod paulo post dicit: laetare, sterilis, quae non paris, erumpe et clama quae non parturis, quoniam multi filii desertae magis quam eius quae habet uirum. dixit enim dominus: dilata locum tabernaculi tui et aulas tuas confige — non est quod parcas —, porrige longius funiculos, palos ualidos confirma, etiam atque etiam in dextram atque sinistram extende. semen enim tuum hereditabit gentes et ciuitates quae desertae erant inhabitabis. non est quod metuas — praeualebis enim — nec erubescas quod detestabilis fueris. confusionem enim in perpetuum obliuisceris, ignominiae uiduitatis tuae non eris memor. quoniam ego sum dominus qui facio te, dominus nomen ei, et qui eruit te ipse deus Israhel uniuersae terrae uocabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
terram lingent reges tharsis et insule munera offerent. reges a rabum et saba
dona adducent et ad orabunt eum om̃s reges terrae om̃s gentes seruient ill
accipiam sacrificio de manibus uris quia utiq. xp̃i aduentus abstulit illa omnia

Expanded text:
terram lingent. Reges Tharsis et insulae munera offerent, reges Arabum et Saba terram lingent. Reges Tharsis et insulae munera offerent, reges Arabum et Saba dona adducent. et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient illi. accipiam sacrificia de manibus uestris — quia utique Christi aduentus abstulit illa omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ũ uides et dãtarite non credis de ecoła negando qđ uides cũ illud caput incȩlosit
hoc corpus interra Agnoscis xpm in eo qđ scriptũ ẽ ex altare suꝑ cȩlos ds̃ et non
agnoscis eccłam in eo qđ sequitur et suꝑ omnẽ terrã gloriatua : Agnoscis xp̃m
in eo quod scriptũ ẽ foderunt manus meas et pedes dinumerauer̃ omã ossamea
ipsi uero considerauert̃ et conspexerunt me diui sert̃ sibi uestimenta mea et suꝑ
morabuntur et conuertentur ad dnm̃ uniuersi fines terre . et ad orabunt
in conspectu eius uniuersae patriae gentium: Agnoscis xp̃m in eo qđ scriptũ
ẽ ds̃ iudiciũ tuũ regida et iustitiã tuã filio regis. et non agnoscis ecclesi ã
in eo qđ psalmus ipse testatur dominabitur amariusq ad mare et a flumine
usq ad terminos orbis terrae. coram illo decident Aet hiopes et inimicies

Expanded text:
non uides, et damnari te non credis de ecclesia negando quod uides, cum illud caput in caelo sit, non uides, et damnari te non credis de ecclesia negando quod uides, cum illud caput in caelo sit, hoc corpus in terra. Agnoscis Christum in eo quod scriptum est: exaltare super caelos, deus, et non agnoscis ecclesiam in eo quod sequitur: et super omnem terram gloria tua. agnoscis Christum in eo quod scriptum est: foderunt manus meas et pedes, dinumerauerunt omnia ossa mea. ipsi uero considerauerunt et conspexerunt me, diuiserunt sibi uestimenta mea emorabuntur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae et adorabunt in conspectu eins uniuersae patriest, Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis: et non agnoscis Ecclesiam in eo quod Psalmus ipse testatur, Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae: coram illo decident Aethiopes, et inimici ejus
Abbreviated transcription (Latin):
euidentissimam ueritatem
Quod ideo nolis pontous erbis comimunicet quia uel ad huc multi sunt gentium
barbararũ qui in xpm nondum crediderunt uł sub nomine xp̃ĩ hereses multe
a cõmunione nrãe societatis alienae nec attendis nec saltem abscidentibis
queris quã multiipsarum barba rarũ gentium quas cõmemorasti xp̃i iã nomini
mancipati sint . Et quẽ ad modũ inceteras euangeliũ crescendo fructificare tion
cesset doneo in omnibus cum fuerit prȩdicatum ueniet finis. Sic enim dñs uit
Et predicabitur hoc euan geliũ inuniuerso orbe intestimonio omnib gentibus
qđ predictũ ẽ departe donati putetis incipiendũ non ex illis eccłis quas apłiplan¬
tauerunt quibus non cõmunicat pars donati. An et ipsas ut mundũ impleat
rebaptitare conalitur cũ catholica ꝑcuncta crescente illa et in ipsa a frica cotidie
minuatur. Ouesana ꝑuersitas hominũ laudari te credis dexp̃o credendo qđ

Expanded text:
euidentissimam ueritatem, euidentissimam ueritatem, quod ideo nobis non totus orbis communicet, quia uel adhuc multa sunt gentium barbararum, quae in Christum nondum crediderunt, uel sub nomine Christi haereses multae a communione nostrae societatis alienae. Nec attendis nec saltem ab scientibus quaeris, quam multa ipsarum barbararum gentium quas commemorasti Christi iam nomini mancipata sint et quemadmodum in ceteras euangelium crescendo fructificare non cesset, donec in omnibus cum fuerit praedicatum ueniat finis. sic enim ipse dominus ait: et praedicabitur hoc euangelium in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus, quod praedictum est de parte Donati putetis incipiendum. non ex illis ecclesiis quas apostoli plantauerunt, quibus non communicat pars Donati. an et ipsas, ut mundum impleat, rebaptizare conabitur, cum catholica per cuncta crescente illa et in ipsa Africa cotidie minuatur? o uesana peruersitas hominum! laudari te credis de Christo credendo quod
Abbreviated transcription (Latin):
Quod testamentum appellat a postolus dicens. fratres secundũ hominem dico
Tameꝵ hominis confirmatum testamentum nemo irritum facit aut super¬
ordinat. Abrabae dictae sunt promissiones et semini eius
Qtondicit et sominibus tam quã in multis sed tam quã in uno et seminituo
quod est xp̃s. Huius seminis fecinditas tam copiosa ꝓmissaẽ ut dicerecur¬
ei sic erit sementuum sicut stellae caeli et sicut arena maris quae nom potest
dinumerari. Huic tu multiplicationi atq libertati ecclesiae quae toto orbedilato¬
tur. quae prophetata sic creditur. sic omnium etiam infidelium oculis exhibetur
ut claudat etiam ora paganorum qui aduersus eam paucissimi remanserunt.
partem donati audes praeponere dicens. Quod et prȩter a fricam nescio quos
habeatis quibus tamen nom apirentibus ex africa uos soli remittere episcopos
non negatis unum aut duos. autut multum tres. et argumentarir contra

Expanded text:
quod testamentum appellat apostolus dicens: fratres, secundum hoquod testamentum appellat apostolus dicens: fratres, secundum hotamen hominis confirmatum testamentum nemo inritum facit aut superordinat. Abrahae dictae sunt promissiones et semini eius. non dicit \'et seminibus\' tamquam in multis. sed tamquam in uno et semini tuo,\' quod est ei: sic erit semen tuum sicut stellae caeli et sicut arena maris quae non potest dinumerari. huic tu multiplicationi atque ubertati ecclesiae, quae toto orbe dilatatur, quae prophetata sic creditur, sic omnium etiam infidelium oculis exhibetur, ut claudat etiam ora paganorum, qui aduersus eam paucissimi remanserunt, partem Donati audes praeponere, dicens quod et praeter Africam nescio quos habeatis, quibus tamen non apparentibus ex Africa uos solere mittere episcopos non negatis unum aut duos aut ut multum tres, et argumentaris inaniter contra
Abbreviated transcription (Latin):
et cumeo audite psalmum diuinum Nolite essesi cut equus et mulus st habentes
inteollectum Perse cutores enim uros nos dicitis cumuos saluos fieri cupientes.
uestraq sanari uolentes uulnera medicinaliter persequamur
Vnde adericis et circum cellionibus tam quã dentibus et calcibus uris grauiter
dumuos curamus affligimur Nolite esse ingrati tali medicine quam estis
imitati et uos felicianum et praetextatum persecutionibus correxistis atq
utinĩ tetum corrigeretis et si cut illi aduos. ita illi et uos ad matrem catholicam
rediretis Contra quã frater cres coni tantaes elatus audicia ut ame cõmemorita
etiã illa diuina testimonia refellere conaretis et obstreperedĩ uocibus hocenim
posu ihn illa epistola contra quam loqueris quod in scõ libro eist desemine ab rahae
adillum pairem nostirũ dõdicente. In seminetuo benedicentur om̃s gentes

Expanded text:
tecum. audite psalmum diuinum: nolite esse sicut equus et mulus non habentes tecum. audite psalmum diuinum: nolite esse sicut equus et mulus non habentes intellectum. persecutores enim uestros nos dicitis, cum uos saluos fieri cupientes uestra quae sanari uolumus uulnera medicinaliter persequamur, unde a clericis et circumcellionibus tamquam dentibus et calcibus uestris grauiter, dum uos curamus, adfligimur. nolite esse ingrati tali medicinae quam estis imitati; et uos Felicianum et Praetextatum persecutionibus correxistis. atque utinam totum corrigeretis et sicut illi ad uos, ita illi et uos ad matrem catholicam rediretis! Contra quam. frater Cresconi, tanta es elatus audacia, ut a me commemorata etiam illa diuina testimonia refellere conareris et obstrepere dei uocibus. hoc enim posui in illa epistula contra quam loqueris, quod in sancto libro est de semine Abrahae, ad illum patrem nostrum deo dicente: in semine tuo benedicentur omnes gentes.