comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
signa mea & portentamea ina eigypto : tamquam necessicria fuerit obduratio
cordis pharaonis ut signadĩ multi plicarentur uel implerentur in aegypto : ũti¬
tur ergods̃ bene cordibus incelis adid quod uult ostenderebonis. uel quod factu¬
rus et bonbͥs: & quamuis unuscuiusq: cordis in malitia qualitaas id est quale¬
cor hebeat admclum suofiat uitio quod in oleuit ex arbatrio uolumtttis : eata¬
men qualitate mala ut huc uel illuc moueatur causis fit quibus animus pro¬
pellitur : quae causae ut ex istaent uel non ex istant. non est in hominis potestrote:
sodueniunt ex occulit prouidentia iustissima plane & secpientis sima uniuersum quod
creauit disponentis & ad ministrantis di: ut ergo ttdetor haber& phaerco quod patien¬
tiadi non mouetur ad pi&ictem sed potius adimpietatem: uiti propruriit : quad
uero ea facti sunt quibus cordesuqͥ uitio ttm medignum resister & iussi onibus di hoc

Expanded text:
signa mea et portenta mea in Aegypto; tanquam necessaria fuerit obduratio signa mea et portenta mea in Aegypto; tanquam necessaria fuerit obduratio cordis Pharaonis, ut signa Dei multiplicarentur vel implerentur in Aegypto. Utitur ergo Deus bene cordibus malis, ad id quod vult ostendere bonis, vel quod facturus est bonis. Et quamvis uniuscujusque cordis in malitia qualitacor habeat ad malum. suo fiat uitio, quod inoleuit ex arbitrio uoluntatis, ea tamen qualitate mala, ut huc uel illuc moueatur, cum siue huc siue illuc male moueatur, causis fit quibus animus propellitur. quae causae ut existant uel non existant, non est in hominis potestate, sed ueniunt ex occulta prouidentia iustissima plane et sapientissima uniuersum quod creauit disponentis et administrantis dei. ut ergo tale cor haberet Pharao, quod patientia dei non moueretur ad pietatem, sed potius ad inpietatem, uitii proprii fuit; quod uero ea facta sunt, quibus cor suo uitio tam malignum resisteret iussionibus dei — hoc
Abbreviated transcription (Latin):
lis uocis fuit. ut nec ab uno homine poss& audiri: anfoste regius fastus non eosper¬
mittebat deproximoloqui : dicitur autem illi: excededite dm̃ pharaoni. & aaron
frectertuus erit tuus proph&a . XVII Notaendum quod cum ad populũ mit tȩretur
non ei distum est: eccede dite dm̃ populo & sractertuus erittuus proph&c : sed fra¬
tertuus in quid loqueturtibi adpopulum: ad populum dictum est &icem Erit
ostuum & tuilli quae ad dm̃ non dictum est tuilli ds̃: pharaoni autem dicitur moy¬
ses datus ds̃ & secundum analogian proph&a moxsi aaron: sed ad pharaunem: hiç
insinuatur nobis ea loqui proph&asdi quae audierunt ab eo. nihilq aliud esse
prophetam di nisi enuntictorem uerborumdei hominibus quid eum uel non pos¬
sunt uel non merentur audire .XiII. Assiduae ds̃ dicit indurebo corpharcconis.
& uelut causcom infert curhoc faciat indurabo inquit corpharaonis. & implebo

Expanded text:
lis uocis fuit. ut nec ab uno homine posset audiri. an forte regius fastus non eos perlis uocis fuit. ut nec ab uno homine posset audiri. an forte regius fastus non eos permittebat de proximo loqui? dicitur autem illi: ecce dedi te deum Pharaoni et Aaron frater tuus erit tuus propheta. Notandum quod, cum ad populum mitteretur, non ei dictum est: ecce dedi te deum populo et frater tuus erit tuus propheta, sed, frater tuus, inquit. loquetur tibi ad populum. dictum etiam est: erit os tuum, et tu illi quae ad deum; non dictum est: tu illi deus. Pharaoni autem dicitur Moyses datus deus et secundum analogian propheta Moysi Aaron, sed ad Pharaonem. hic insinuatur nobis ea loqui prophetas dei quae audiunt ab eo nihilque aliud esse prophetam dei nisi enuntiatorem uerborum dei hominibus, qui deum uel non possunt uel non merenet velut causam infert cur hoc faciat, Indurabo, inquit, cor Pharaonis, et implebo
Abbreviated transcription (Latin):
ti populumtuum : non contumaciae uerba sunt uel indignationis sed inquisitionis
x oractionis : quod ex his appar& quaeillidñs respandit: non ergo arguit infideli¬
tatem eius. sed quid sit facturus aperuit.
non est : quod scriptura uolens originem mossi demonstrare qm̃ eius actio iam ex pete¬
bat a primo genito ia cob idestruben progenies coepit: indeasim eon inde ãelleur ultra
progressac non est : qm̃ exleui moses : hi autem commemorantur quiiam commemorati
fuerant in illis septuaciginta quinq: in quibus israhel intrauit inaegyptum: ñ
enim primam neque secundam sed tertiam tribuum id est leuitioã dr̃ esse uolu¬
it sacerdotidem .XUI. Quod moses dicit . ec ceego gracili uocesum & quo modo ex¬
audi& me pharao non uidetur tantum propter magnitudinẽ populi excusare
deuocis gracilitite. uerum &icom propterunum hominem : mirum sitam graci¬

Expanded text:
ti populum tuum. non contumaciae uerba sunt uel indignationis, sed inquisitionis ti populum tuum. non contumaciae uerba sunt uel indignationis, sed inquisitionis et orationis, quod ex his adparet, quae illi dominus respondit. non enim arguit infidelitatem eius, sed quid sit facturus aperuit. Sacramenti locum esse dubium non est, quod scriptura uolens originem Moysi demonstrare, quoniam eius actio iam expetebat, a primogenito Iacob, id est Ruben, progenies coepit, inde ad Symeon, inde ad Leui; ultra progressa non est. quoniam ex Leui Moyses. hi autem commemorantur, qui iam commemorati fuerant in illis septuaginta quinque, in quibus Israhel intrauit in Aegyptum: non enim primam neque secundam sed tertiam tribum, id est Leuiticam deus esse uoluit sacerdotalem. Quod Moyses dicit: ecce ego gracili uoce sum, et quomodo exaudiet me Pharao? non uidetur tantum propter magnitudinem populi excusare de uocis gracilitate uerum etiam propter unum hominem. mirum si tam graci
Abbreviated transcription (Latin):
uel in fantis reuerscom fuisse cumpoer uulis : Ncm quidam putecuerunt propt̃ hoc an¬
gelum terruisse. neccdimpedimentum mysterii quod diuinitus in positum moses gre¬
bat femineus sexus comitaretur . XIII. Qi
mandauit ds̃ eiesturum seeos deaegypto interram chanaan. pharaoni autendicatur.
quod irium dierum iter exire uellent indesertum immolitre dõsuo ex mandato eius: sed
intellegendum est quamuis ds̃ scrir& quid ẽ& facturus. qm̃ praes ciebat non consensurũ
pharaonem adpopulum dimittendum. illud primo dictum esse quod & icm primitus
fier& si ille dimitter& : utenim sic fierent omnia quem admodum consequens scriptu¬
ra testictur: p̃haraonis contumacia meruit & suorum: Nequeenim menda citer ds̃ iubet
quod scit non facturum cui iubetur. utiustum iudicium consequatur . xiiii.¬
Verba quaedicit mosses addñm quare afflixisti populum huno & ut quid memisisti
ex quo enim in traui ad pharaconem loqui intuo nomine in hunc populum & non liberas¬

Expanded text:
el infantis, reversam fuisse cum parvulis. Nam quidam putaverunt propter hoc angelum terruisse, ne ad impedimentum ministerii, quod divinitus impositum Moyses gerebat, femineus sexus comitaretur. XIII. Ib.mandavit Deus ejecturum se eos de Aegypto in terraquod trium dierum iter exire uellent in desertum immolare deo suo ex mandato eius. sed intellegendum est, quamuis deus sciret quid esset facturus, quoniam praesciebat non consensurum Pharaonem ad populum dimittendum, illud primo dictum esse, quod etiam primitus fieret, si ille dimitteret. ut enim sic fierent omnia, quemadmodum consequens scriptura testatur, Pharaonis contumacia meruit et suorum. neque enim mendaciter deus iubet quod scit non facturum cui iubetur, ut iustum iudicium consequatur. Verba quae dicit Moyses ad dominum: quare adflixisti populum hunc? et ut quid me misisti? ex quo enim intraui ad Pharaonem loqui in tuo nomine,  in hunc populum, et non liberas
Abbreviated transcription (Latin):
ilis naue sicut scriptura testictur. ubiquid aliud quam sp̃m scm debemus accipere.
nonenim desp̃u hominis hoc dicer& quem nullus erat qui non haebebat iussus est tamen
moses ei manus in ponere. nequis quam homo qualibet praepollens gratia sacramenta
consecrationis audeat recusare. LV. Quid est quod cum ds̃ morsi praeciper& deihũ
naue ait interc&era & dabis degloria tua suꝑ eum : nam graeta locutionȩ tes duxes
hab& quod tantundem ual& acsidicer& degloria. id est a porte doxes.: latini autẽ
non nulli inter pretati sunt dabis gloriam tuam non degloriatua: sed siue illud
ẽ& utgloriã tuã dicer&. non ideo eam non habi turus erat mosses. nec quia dixit
degloria id eo minutũ est quod habebat : sic enim accipiendum est: acsi dicer&: faci
es eum socium gloriae tuae : non autem res huius modi quasi paroliter diuisae mi

Expanded text:
Iesu Naue, sicut scriptura testatur — ubi quid aliud quam spiritum sanctum debemus accipere? Iesu Naue, sicut scriptura testatur — ubi quid aliud quam spiritum sanctum debemus accipere? non enim de spiritu hominis hoc diceret, quem nullus erat qui non habebat — iussus est tamen Moyses ei manus inponere, ne quisquam homo qualibet praepollens gratia sacramenta c-onsecrationis audeat recusare. Quid est quod, cum deus Moysi praeciperet de Iesu Naue, ait inter cetera: et dabis de gloria tua super eum? nam graeca locutione τῆς δόξης habet, quod tantundem ualet, ac si diceret "de gloria", id est τῆς δόξης. latini autem nonnulli interpretati sunt: dabis gloriam tuam, non: de gloria tua. sed siue illud esset, ut gloriam tuam diceret, non ideo eam non habiturus erat Moyses; nec, quia dixit "de gloria", ideo minutum est quoes eum socium gloriae tuae: non autem hujusmodi res, quasi partiliter divisae, mi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eis non est transire ꝑmissus: excliqua enimparte lex obseruatur infide xp̃i ana:¬
ibienim sunt &icõ praecepta quae hodieque obseruare xp̃i ani iubemur. sacerdotiũ uero
illud & sacrificia nullã pastem tenent hodie fidei xpianȩ. nisi qđ inumbris futurorũ ac¬
ta atq trans acta sunt: cũ uero ambobus fratrib: id est a aron & mossi dicitur ut ad¬
ponantur ad populũ suũ manifestum est non eẽ in illos irã dĩ quae seperat a pace scãe
societatis a&ernae : undemani festictur non solum officia sed &ic̃ mortes eorũ signa
fuisse futurorũ non supplicia indignationis dĩ. Liiii. Et locutus est dñs ad musen
dicens: accipe adte ipsum ihm filium naue hominẽ qui bab& sp̃m inseipso. & impone
manustuccs suꝑcum : & statues eum in conspectu eleazar sacerdotis. & mandabis ei
in conspertu omnis sinagogȩ: & cetera: notandũ est quod cũ iam haber& spm inseipso

Expanded text:
cum eis non est transire permissus. ex aliqua enim parte lex obseruatur in fide cum eis non est transire permissus. ex aliqua enim parte lex obseruatur in fide Ibi enim sunt etiam praecepta quae hodieque observare Christiani jubemur. Sacerdotium vero illud et sacrificia nullam partem tenent hodie fidei Christianae, nisi quod in umbris futurorum acta atque transacta sunt. Cum vero ambobus fratribus, id est, Aaron et Moysi dicitur, ut apponantur ad populum suum, manifestum est non esse in illos iram Dei, quae separat a pace sanctae societatis aeternae. Unde manifestatur non solum officia, sed etiam mortes eorum fuisse futurorum, non supplicia indignationis dei. Et locutus est dominus ad Moysen dicens: accipe ad te ipsum Iesum filium Naue, hominem qui habet spiritum in se ipso, et inpone manus tuas super eum; et statues eum in conspectu Eleazar sacerdotis et mandabis ei in conspectu omnis synagogae et cetera. notandum est, quod cum iam haberet spiritum in se ipso
Abbreviated transcription (Latin):
cifigi : hec sane seueriits illitempori congrua quantũ malumsit fornicationis &ido¬
latriȩ prudentium fidei satis euidenter ostendit LiII. Eam causam mortis musi
non intrarent cũ populodi in terrã rȩpmissionis quia non eum scĩ ficauerunt co¬
rã populo ad aquã contradictionis id est quia dubitauorunt dedono eius ꝗđ poss&
aqua depetra ꝓfluere : sicut ex posuimus in eo ipso scripturae loco: huius autẽ rei
mysterium datur intelligi quianet sacerdotiũ qđ prius institutũ est cuius ꝑsonã
gerebat a aron nec ipsalex cuius ꝑsonã gerebat mdses introducunt populũ dĩ inter¬
rã hereditatis ae ternae sed ihs in quo typus erat dñi ihuxp̃i. id est gratia ꝑfidem: &
aaron quid e ante defunctus est quã isrł in aliquã partẽ terrae ꝓmissionis intrar& :
mosse autẽ adhuc uiuente capta est terra amorreorũ atq: possessa. sed iordanem

Expanded text:
cifigi. Haec sane severitas illi tempori congrua, quantum malum sit fornicationis cifigi. Haec sane severitas illi tempori congrua, quantum malum sit fornicationis latriae, prudentium fidei satis evidenter ostendit. LIII. Ib. XXVII, 13, 14. Enon intrarent cum populo Dei in terram promissionis, quia non eum sanctificaverunt coram populo ad aquam contradictionis ; id est quia dubitaverunt de dono ejus, quod posset aqua de petra profluere, sicmysterium datur intellegi, quia nec sacerdotium quod prius institutum est, cuius personam gerebat Aaron, nec ipsa lex cuius personam gerebat Moyses introducunt populum dei in terram hereditatis aeternae, sed Iesus, in quo typus erat domini Iesu Christi, id est gratia per fidem. et Aaron quidem ante defunctus est, quam Israhel in aliquam partem terrae promissionis intraret: Moyse autem adhuc uiuente capta est terra Amorrhaeorum atque possessa, sed Iordanem
Abbreviated transcription (Latin):
praeceperat dñs : adhuc indignatio ꝑseuerans alio modo placanda uidere tur
cũ ꝓculdubis falsum eẽ non posset qđ praenuntia uerat &e ꝓmiserat dñs dicens :
accipe duces populi & ostenta eos dño contra solem : & auertetur ira animation is
dñi ab isrł : siergo factũ erat quis dubit& irã dñi auerscm fuisse ab isrł: quid
itiq: opuserat adhuc finees ad placandũ dm̃ sicut inadulteros uindicar& ei que¬
testimoniũ scriptura ꝑ hiber& quod eo modo placuerit dñm. nisi forte intelliga¬
mus cum illud deducibus populi mosses qđ praeceperat implere disponeret eum
uoluisse &ic̃ secundũ legem talia punire flagitia & sacrilengam audaciã . ut iu¬
ber& quem que interficere ꝓximũ suũ diis alienis nefarie consecratũ atq: interea
& icc̃ illud finees facer& acsic iradñi iam placata nonopus fuisse duces populi cru¬

Expanded text:
praeceperat dominus, adhuc indignatio perseuerans alio modo placanda uideretur, praeceperat dominus, adhuc indignatio perseuerans alio modo placanda uideretur, cum procul dubio falsum esse non posset, quod praenuntiauerat et promiserat dominus dicens: accipe duces populi et ostenta eos domino contra solem; et auertetur ira animationis domini ab Israhel. si ergo factum erat, quis dubitet iram domini auersam fuisse ab Israhel? quid itaque opus erat, ut adhuc Phinees ad placandum deum sic in adulteros uindicartestimonium Scriptura perhiberet, quod eo modo placaverit Dominum, nisi forte intelligamus, cum illud de ducibus populi Moyses quod praeceperat ivoluisse etiam secundum Legem talia punire flagitia et sacrilegam audaciam, ut juberet quemque interficere proximum suum diis alienis nefarie consecratum, atque interea etiam illud Phinees faceret, ac sic ira Domini jam placata, non opus fuisse duces populi cru
Abbreviated transcription (Latin):
crati. hoc ad morsendixit ut ostent ar& dñõ diters populi contra solem: in quo
uerbo intellegitur eos iussas eẽ crucifigi: ut hoc sit.ostenta eos dño contra
solem idest palcom in conspicuo lucis huius : namgrȩcus ait para digmatison:
quod diciposs& exempla quia para digma exemplum dicitur: nam preter
septuaginta inter pretes. aquila ꝑhibetur dixisse confige uel potius sursum
confige quod est anapexon symmacus autem uerbo euidentiore sus pende : mirũ ẽ
sane qđ scriptura narrare destiterit utrũ hoc fuerit ex p̃cepta dñi impletum qđ
contempni potuisse nouideo aut si contẽptũ est inpune contẽpni. siautẽ factũ
est & tactum. curexeo quod finees filius eleazar trans fixit adulteros placatũ
fuis sedñm scriptura testictur. plagromq: cessasse. quasi crucifixis ducib sicut

Expanded text:
crati — hoc ad Moysen dixit, ut ostentaret domino duces populi contra solem. in quo crati — hoc ad Moysen dixit, ut ostentaret domino duces populi contra solem. in quo uerbo intellegitur eos iussos esse crucifigi, ut hoc sit: ostenta eos domino contra solem, id est palam in conspicuo lucis huius. nam graecus ait: παραδειγμάτισον, quod dici posset "exempla", quia παράδειγμα exemplum dicitur. nam praeter septuaginta interpretes Aquila perhibetur dixisse "confige" uel potius "sursum confige", quod est ᾶνάπηξον, Symmachus autem uerbo euidentiore "suspende". mirum est sane, quod scriptura narrare destiterit utrum hoc fuerit ex praecepto domini inpletum: quod contemni potuisse non uideo aut, si contemptum est. inpune contemni. si autem factum est et tacitum, cur ex eo, quod Phinees filius Eleazar transfixit adulteros, placatum fuisse dominum scriptura testatur plagamque cessasse? quasi crucifixis ducibus, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
q non asinȩ animam innaturam rationalem uertiss&. sed qđ illi placuerat. ex
illa sonare feciss& ad illius uesaniã cohibendã illud fortasse praefigurans: quia
stulta mundi electurus erat ds̃ ut confunderet sapientes. ꝓillo spiritidi & uero
non factus est sp̃s dĩ tamquã factura sit sp̃s dĩ. sed factus est suꝑ illũ ad est facti¬
ẽ ut suꝑ illũ e&̃ : quo modo qui postme uenit anteme factus est . id est factus est
est adiutor meus: non enim dñs factura est : sed factum est ut me adiuuar& : & factus est d̃s re
fugium pauperum. idest factũ est ut ad eum refugerent pauperes: & facta est suꝑme manus
dñi id est factum est ut suꝑ meesset: & multa talia inscripturis repperiuntur: Lii
retur ira animationis dñi ab isrł: iratus ds̃ defornicationibus isrł & carnalibus
& sp̃ił telibus nam & filiabus moab semmpudice miscuerant & idolis fuerant conse

Expanded text:
que non asinae animam in naturam rationalem vertisset, sed quod illi placuerat, ex que non asinae animam in naturam rationalem vertisset, sed quod illi placuerat, ex illa sonare fecisset, ad illius vesaniam cohibendam: illud fortasse praefigurans, quia stulta mundi electurus erat Deus, ut confunderet sapientes , pro illo spirituali et vero Non factus est Spiritus Dei, tanquam factura sit Spest et super illum esset: quomodo: Qui post me venit, ante me factus est , id est, factum est us est adjutor meus . Non enim Dominus factura est, sed factfugium pauperum , id est, factum est ut ad eum refugerent pauperes: et, Facta est super me manus Domini , id est, factum est ut super me esset; et multa talia in Scripturis reperiuntur. LII.retur ira animationis Domini ab Israel. Iratus est Deus de fornicationibus Israel, et carnalibus et spiritualibus; nam et filiabus Moab se impudice miscuerant, et idolis fuerant co
Abbreviated transcription (Latin):
erat insulcis uine arum: & conpressit pedem balaam ad pariẽte : & adiecit ad huc
cedere eam & apposuit angelusdi : & adiciens subsistit in loco angusto: lã non in sul¬
cis uinearũ sed interipsas macerias id est inuia : in quonon fuit declin are dex trã
neq sinistrã : & cũ uidisset asina angelũ dĩ. consedit subbalaam : caesa enim in retro
non ibat in partẽ noͣn sep̃mebat . qm̃ non ab altera parte terrebatur. sed in media
uia in angusto angelus erat : restabat ergo ut sub sider& : & iratus est balaam : & ꝑcuti¬
ebat asinã uirga: & a peruit ds̃ os asinae. & ait adbalaam: quid fecitibi quia ꝑcus¬
sistime tertio hoc : & ait balaam asinae : quia illusistimihi : & si haberẽ gladiũ in
manumea lam trans fixissemte : nimirũ iste tanta cupiditate ferebatur. ut nec tan¬
ti monstri miraculo terreretur. & responder& quasi ad hominẽ loquens: cũds̃ uti¬

Expanded text:
erat in sulcis uinearum. et compressit pedem Balaam ad parietem; et adiecit adhuc erat in sulcis uinearum. et compressit pedem Balaam ad parietem; et adiecit adhuc caedere eam. et adposuit angelus dei et abiens substitit in loco angusto — iam non in sulcis uinearum, sed inter ipsas macerias, id est in uia — in quo non fuit declinare dextram nec sinistram. et cum uidisset asina angelum dei, consedit sub Balaam. caesa enim retro non ibat, in parietem non se premebat, quoniam non ab altera parte terrebatur, sed in media uia in angusto angelus erat; restabat ergo ut subsideret. et iratus est Balaam et percutiebat asinam uirga. et aperuit deus os asinae et ait ad Balaam: quid feci tibi, quia sisti me tertio hoc? Et ait Balaam asinae: Quia illusisti mihi; et si haberem gladium in manu mea, jam transfixissem te. Nimirum iste tanta cupiditate ferebatur, ut nec tanti monstri miraculo terreretur, et responderet quasi ad hominem loquens, cum Deus uti
Abbreviated transcription (Latin):
Et cumuidis set asina angelum dĩ resis tentem inuia & gladiũ euaginatũ in
manueius : & declinauit a sina deuia. & ibat incampum: campus iste adhuc extra
materias uinearũ fuit : & ꝑcussit asinam inuirga . ut corriger& eam in uia &
stetit angelus di in sulcis uinearũ : maceria hinc & maceriahine: meri toquȩ tit᷑
si hinc atq inde materiae in medio ponebant uiam sicut fierisol&. quo modo ibistans an¬
gelus dicitur stetisse in sulcis uinearũ: neque enim inuia intermacerias potuerunt
sulciẽe uinearũ : sed ordo uerborũ est : ut corriger& eam inuia maceria hinc & mate¬
ria hinc : in hac ergouia corrigere uoluit asinãbalaam . ut intermacerias ambula¬
r& : interpositũ estautẽ & stetit angelus dĩ in sulcis uinearũ in una scilic& uinearum
qua e in medio ponebant uiam : & cũ uidis set asina angelũ di. con p̃ssit se ad pari¬
etẽ idest ad maceriã illius utique uinear inqua nonerat angelus. qm̃ ab alia parte

Expanded text:
Et cum uidisset asina angelum dei resistentem in uia et gladium euaginatum in manu eius, et declinauit asina de uia et ibat in campum. campus iste adhuc extra macerias uinearum fuit. et percussit asinam in uirga, ut corrigeret eam in uia. et stetit angelus dei in sulcis uinearum, maceria hinc et maceria hinc. merito quaeritur, si hinc atque inde maceriae in medio ponebant uiam, sicut fieri solet, quomodo ibi stans angelus dicitur stetisse in sulcis uinearum; neque enim in uia inter macerias potuerunt sulci esse uinearum. sed ordo uerborum est: ut corrigeret eam in uia, maceria hinc et maceria hinc. in hac ergo uia corrigere uoluit asinam Balaam, ut inter macerias ambularet. interpositum est autem: et stetit angelus dei in sulcis uinearum, in una scilicet uinearum, quae in medio ponebant uiam. et cum uidisset asina angelum dei, compressit se ad parietem, id est ad maceriam illius utique uineae, in qua non erat angelus, quoniam ab alia parte
Abbreviated transcription (Latin):
nam salubrem que terrorem: non enimaliquid dirum quantum attin& ad uni¬
uersimundi adminis trationem contingit mortalibus cum moriuntur quandoq:
morituri : & ta menapud cos quita lia m&uunt disciplina sancitur. ut non sesolum
quisq curet in populo seinuicem sibi adibeantdiligentiam & tam quamunius corpo¬
ris & unius hominis alia ꝓalia sint membra sollicita ⁊ necta mencredendumest &iã
pȩnis quȩ post mor tem ih rogantur alið ꝓalio pos sedam nari : sed in his tantum reb:
hanc inter rogaripoenam quae finem fuerant habiturȩ &iã si non eomodo finerent᷑ :

Expanded text:
nam salubremque terrorem? non enim aliquid dirum, quantum adtinet ad uninam salubremque terrorem? non enim aliquid dirum, quantum adtinet ad uniuersi mundi administrationem, contingit mortalibus, cum moriuntur quandoque morituri. et tamen apud eos qui talia metuunt disciplina sancitur, ut non se solum quisque curet in populo, sed inuicem sibi adhibeant diligentiam et tamquam unius corporis et unius hominis alia pro aliis sint membra sollicita. nec tamen credendum est etiam poenis quae post mortem inrogantur alium pro alio posse damnari, sed in his tantum rebus hanc inrogari poenam, quae finem fuerant habiturae, etiamsi non eo modo finirent
Abbreviated transcription (Latin):
raretur deanathe mate ciuitatis hierico contrapreceptũ dñi: & proptereius
peccatũ triamilia quȩ missa fuerant ingai dederunt terga hostibus. & occisis
ex eis triginta sex uiri & populo grauiters territo ihs cum senioribus sȩpstrauit
ad dnm̃. eiq responsum ẽ ideo factũ es se quod pec cauerit populus. mina tus est
&iam ds̃ non secumeis futurum nisi cabstulerint anathema deseipsis. & quod ostensus
est quifecerat nec solus occisus sed cum omnibus suis : quaeri sol& quomodo iuste pro
d terilus peccatis inclios uindicetur. maxime quia in lege dñs dixit nec patres pro
filiorum nec filios ꝓpatrum peccatis eẽ puniendos ÷ an illud iudicantibus homini¬
bus est praeceptum nequem quam ꝓaltero puniant. d autem iudicia nonsint eius modi qui
alto in uisibili & consiliosuonouit quatenus extendet &iam temporalem hominum poe¬

Expanded text:
raretur de anathemate ciuitatis Iericho contra praeceptum domini, et propter eius raretur de anathemate ciuitatis Iericho contra praeceptum domini, et propter eius peccatum tria milia quae missa fuerant in Gai dederunt terga hostibus et occisi sunt ex eis triginta sex uiri et populo grauiter territo Iesus cum senioribus se prostrauit ad dominum eique responsum est ideo factum esse, quod peccauerit populus, minatus est etiam deus non se cum eis futurum, nisi abstulerint anathema de se ipsis, et quod ostensus est qui fecerat nec solus occisus, sed cum omnibus suis: quaeri solet quomodo iuste pro alterius peccatis in alios uindicetur, maxime quia in lege dominus dixit nec patres pro filiorum nec filios pro patrum peccatis esse puniendos. an illud iudicantibus hominibus est praeceptum, ne quemquam pro altero puniant, dei autem iudicia non sunt eius modi, qui alto et inuisibili consilio suo nouit quatenus extendat etiam temporalem hominum poe
Abbreviated transcription (Latin):
si ali quomodo id fieriposset utbis circumcidi hominem ds̃ iuber et. nũ quid pos sunt
dicere ideo fuisse praeceptũ. quia illi ab aegyꝓtiis fuerant circũtisi aut ab aliquibus
hereticis ab israhelitarũ societate seregatis  cumutro &iã satis appareat quare
sit adõ dictũ. nullũ hic possunt homines erroris sui patro cinium reperire. UIi.
Quando ih̃s uidit uirum contrase stantem euaginato gladio & eores pondente dicit. qđ
es sec princeps militiae uirtutis dñi & ꝓstractus interrã dixita quid praecepis tuo famu¬
lo q̃uaeri potest utrum angelo seprostrauerit eumquedixerit dñm. anpotius intel¬
legens a quomissus fueritꝰ ipsum dñm dixerit ei que seprostrauerit : erat autem si¬
cut legitur ihs̃ in hie co nonutĩque in ipsccciuitate cuius muri nondum ceciderant. quod
mox futurũ erant ut intam possent intracre. sed in agro ad eam ꝑtinente : nam inter praeta

Expanded text:
si aliquo modo id fieri posset, ut bis circumcidi hominem Deus juberet, nunquid posset si aliquo modo id fieri posset, ut bis circumcidi hominem Deus juberet, nunquid posset dicere ideo fuisse praeceptum quia illi ab Aegyptiis fuerant circumcisi, aut ab aliquibus haereticis ab Israelitarum societate segregatis? Cum vero etiam satis appareat quare sit a Deo dictum, nullum hic possunt hQuando Iesus uidit uirum contra se stantem euaginato gladio et eo respondente dicit, quod esset princeps militiae uirtutis domini, et prostratus in terram dixit: quid praeclo? quaeri potest utrum angelo se prostraverit, eumque dixerit dominum; an potius intelligens a quo missus fuerat, ipsum Dominum dixerit, eique se prostraverit. Erat autem, sicut legitur, Jesus in Jericho, non utique in ipsa civitate, cujus muri nondum ceciderant, quod mox futurum erat, ut in eam possent intrare; sed in agro ad eam pertinente: nam interpretatio
Abbreviated transcription (Latin):
rant deterra aegypti. qui in obedientes fuerant mandatis di: inquibus & defini¬
erat dñs eis neuiderent illiteram quã iuraueratdñs patribus eorũ dare illis. terrã flu¬
entem lac & mel : ꝓhis autẽ substituit filios eorũ quos circũcidit th̃eo quod fuis¬
sent initinere incircum cisi ⁊ manifestum est ergo non omnes fuisse sed quos dam :
quidamenim de aegypto ex euntium filu in illo populo incirtum cisierant: quos patuit
circum cidere ibis̃ : illorum scilic& filios quigenu erunt in deserto & contempserunt
eos circumcidere. quod in obedientes erant legidĩ ÷ nullaitaq: causa est curhiqui
putant rebapti zandos eos qui habent xp̃iani baptis mi satramentũ hoctestimonio le¬
gis cediuuari seputent. quianullus bis numero unus hõmo est circucisus. sed populus
quiiã fuerat in quibusdam circumcisus. in quibus daiuero adhuc in circũcisus erati&

Expanded text:
rant de terra Aegypti, qui inoboedientes fuerant mandatis dei, in quibus et definirant de terra Aegypti, qui inoboedientes fuerant mandatis dei, in quibus et definierat dominus eis, ne uiderent illi terram quam iurauerat dominus patribus eorum dare illis, terram fluentem lac et mel. pro his autem substituit filios eorum, quos circumcidit Iesus, eo quod fuissent in itinere incircumcisi. manifestum est ergo non omnes fuisse, sed quosdam. quidam enim de Aegypto exeuntium filii in illo populo incircumcisi erant, quos potuit circumcidere Iesus: illorum scilicet filios, qui genuerunt in deserto et contempserunt eos circumcidere, quod inoboedientes erant legi dei. nulla itaque causa est cur hi qui putant rebaptizandos eos qui habent christiani baptismi sacramentum hoc testimonio legis adiuuari se putent, quia nullus bis numero unus homo est circumcisus, sed populus qui iam fuerat in quibusdam circumcisus, in quibusdam ue
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ testimoniũ datũ fuerat illud quod dicitur testamentum uetus.
Sixit dñs adlhm: factibi ipsi cultros depetra acutos. uel sicut hab& grecus depetra
acuta : & sedens circumcide filios isrł iterum : in hoc praecepto quaeritur. curdixerit ite¬
rũ : non enim unus homo bis circumcidendus eritt̃ : sed qui a unus populus in quibusdam
circumcisus in quibusdã nancircũfisus ideodictũ est lterũ ut circũ cisus iterũ circũ¬
cideretur non homo sed populus : nam & sequentia id ostendunt ⁊dicit enĩ scriptura ⁊ &
fecit ihs̃ cultras petrinos sibi. sibi ipsi acutos: & circum̃ cidit filios isrł in loco quiuo¬
catur collis praeputiorũ : hoc autẽ modꝯ circũ purgauit ihs̃ filios isrł quialiquando
fuerant inuia : & qui aliquando in circũcisi erant eorũ qui exierant inaegỹpto. om̃s
istos circumcidit ihs: quadraginta enim & duobus annis conuersatus est isrł inde¬
serto mabdarith: & ideo incirtumcisi erant illorũ plurimi pugnatorum quiexie¬

Expanded text:
turae testimonium datum fuerat illud. quod dicitur testamentum uetus. Dixit dominus ad Iesum: fac tibi ipsi cultros de petra acutos uel, sicut habet graecus, de petra acuta et sedens circumcide filios Israhel iterum. in hoc praecepto quaeritur cur dixerit "iterum"; non enim unus homo bis circumcidendus erat. sed quia unus populus erat in quibusdam circumcisus, in quibusdam non circumcisus, ideo dictum est "iterum", ut circumcisus iterum circumcideretur non homo, sed populus; nam et sequentia id ostendunt. dicit enim scriptura: et fecit Iesus cultros petrinos sibi ipsi acutos et circumcidit filios Israhel in loco qui uocatur Collis praeputiorum. hoc autem modo circumpurgauit Iesus filios Israhel: qui aliquando fuerant in uia et qui aliquando incircumcisi erant eorum qui exierant ex Aegypto, omnes istos circumcidit Iesus. quadraginta enim et duobus annis conuersatus est Israhel in deserto Mabdaritide et. ideo incircumcisi erant illorum plurimi pugnatorum qui exie
Abbreviated transcription (Latin):
greca lingua ab hisrebus quae uotae & ꝑsolutȩ hocest ꝓmissȩ & redditae sursum pone¬
bantur intẽplis. a potu ano thithene hoc est sursum ponere uel figendo uel suspendendo:¬
XLII. Initinere filiorũ istł quo castra ꝓmouebant atq ponebant. interc&era scnptũ ẽ :
& indecastra colocauer̃ trans arnon inermon : qđ extat alimitibus a morreorũ : est

Expanded text:
graeca lingua ab his rebus, quae uotae et persolutae, hoc est promissae et redditae sursum ponegraeca lingua ab his rebus, quae uotae et persolutae, hoc est promissae et redditae sursum ponebantur in templis άπό τοῦ ἄνω τιθέναι, hoc est sursum ponere uel figendo uel suspendendo. In itinere filiorum Israhel, quo castra promouebant atque ponebant, inter cetera scriptum est: et inde castra conlocauerunt trans Arnon in Ermou quod exstat a limitibus Amorrhaeorum. est
Abbreviated transcription (Latin):
ipsã dicit hic maledictionis: non enim ait antilogias. sedlydorias. XL¬
Et uacauit isrł uotũ dño & dixit : simihi tradideris populũ istum subiestum. id est simibi
eum tradendo subieceris: anathemabo illũ & ciuitates eius : hic uidendũ est quomodo di¬
catur anathemabo qd uouetur. & tamen ꝓmaledicto ponitur: sicut & deisto pͦgulo dicit̃:
unde illud est : si quis uobis euangelitauerit praeterquã quod accepistis. anathema
sit : hinc uulgo dictũ est: ut deuotatio dicatur : nam deuotare sequemquã. nemo feredicit
nisi maledicens: XLI. Et anathemauit eum & ciuitates eius & uocatũ est nomen laci
illius anathema : hinc ductum ẽ anathema . qđ detesttebile aliquid & ab hominabile
uideatur : ut enimni hil indexictor in usussuos aufer& sed totũ in poenã luendam
uouer& hoc erat anathemare quo duulgodicitur deuotare : origo autẽ huius uerbi est in

Expanded text:
ipsam dicit hic maledictionis: non enim ait avTtXf/fia;, sed Xotopia?. ipsam dicit hic maledictionis: non enim ait avTtXf/fia;, sed Xotopia?. Et uouit Israhel uotum domino et dixit: si mihi tradideris populum istum subiectum — id est: si mihi eum tradendo subieceris — anathemabo illum et ciuitates eius. hic uidendum est, quomodo dicatur anathemabo, quod uouetur et tamen pro maledicto ponitur, sicut et de isto populo dicitur. unde illud est: si quis uobis euangelizauerit praeterquam quod accepistis, anathema sit. hinc uulgo ductum est, ut deuotatio dicatur; nam deuotare se quemquam nemo fere dicit nisi maledicens. Et anathemauit eum et ciuitates eius: et uocatum est nomen loci illius Anathema. hinc ductum est, ut anathema detestabile aliquid et abominabile uideatur. ut enim nihil inde uictor in usus suos auferret, sed totum in poenam luendam uoueret, hoc erat anathemare, quod uulgo dicitur denotare. origo autem huius uerbi est in
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis p̃rius maledixerunt quando locutisunt contrabene ficium dñi qđ eductierant de
aegypto & postea scificatus est in ipsis cum illo miraculo ꝓfluentis aquae eius scitas
declarataest: anforte duo genera hominũ demonstrauit & contra dicentiũ gratiae
xp̃i & ꝑcipientiũ gratiã xp̃i ut illis sitaqua contradictionis istis sc̃ificationis nam& de
ipsodño in euangelio lõ ꝗuitur & insignũ cui contradicet᷑: XXXUII.
Quod in termandata mqͥses ad regem edomdicit interc&era. ne quebib emus a quã delacutuo.¬
intellegendũ est gratis: idest quia non gratis bibemus : qđ postea manifestat dicens : si autem
de a quatua bibemus ego & pecoramea dabo p̃tium tibi: XXX.UIII.
Non declinabimus indexterã neque in sinistrã : pluraliter dictum est : In ea quae dextrasunt
sessionẽ qm̃ ex acerbcestis mesuꝑ aquã maledictionis : quãdix̃ superius a quã contradictionis

Expanded text:
ipsis: prius maledixeruipsis: prius maledixeruAegypto; et postea sanctificatus est in ipsis, cum illo miraculo aquae profluentis, ejus sanctitas declarata est. An forte duo genera hominum demonstravit, et contradicentium gratiae Dei, et percipientium gratiam Christi, ut illis sit aqua contradictiipso domino in euangelio legitur: et in signum cui contradicetur. Quod inter mandata Mintelligendum est gratis, id est, quia non gratis bibemus: quod postea manifestat, dicens, Si autem de aqua tua bibemus, ego et pecora mea, dabo pretium tibi. XXXVIII. Ib. XX, 17. Non declinabimus in dextera neque in sinistra: pluraliter dictum est, in ea quae dextera sunt, sessionem, quoniam exacerbastis me super aquam maledictionis. quam dixit superius aquam contradictionis,
Abbreviated transcription (Latin):
tigerit uulneratum uiuum : quod utique ab surdum est : sed quia possunt & mortui esse
uulnerati: ipsos mortuos intelligitur discreuisse uc & uulneratũ mortuũ intellaega¬
mus id est uulnere peremptum. aut mortuum sine uulnere XXXX.
Quod deꝑep& rcaqua edusta est : apostolus paulus qͣuid ẽ& ex posuit. ubiait: & omnes
eundem potum spiritalem biberunt bi bebant autẽ despiritili sequenti p&ra : p&ra au
tem erat xp̃s: significata est ergo dexp̃o ꝓfluens gratia spirit᷑alis. qua interior sitis
ifsrigaretur : sed quod uirga p&ra ꝑcutitur. crux xp̃i figuratur : Lignoenim accedente
ad petram gratia manauit : & quo dbis ꝑcutitur. euidentius significat trucem : duo quip¬
pe ligia sunt crux: XXXUI. Quod deaqua illa quae dep&ra ꝓfluxit dictum est
haec aqua contradictionis quia maledixerunt filii isrł antedñm & scĩ ficatus est in

Expanded text:
tigerit uulneratum uiuum, quod utique absurdum est. sed quia possunt et mortui esse tigerit uulneratum uiuum, quod utique absurdum est. sed quia possunt et mortui esse uulnerati, ipsos mortuos intellegitur discreuisse, ut et uulneratum mortuum intellegamus, id est uulnere peremptum aut mortuum sine uulnere. Quod de petra aqua educta est, apostolus Paulus quid esset exposuit. ubi ait: et omnes euntem erat Christus . Significata est ergo de Christo profluens gratia spiritualis, qua interior sitis irrigaretur. Sed quod virga petra percutitur, crux Christi figuratur. Ligno enim accedente ad petram, gratia manavit: et quod bis percutitur, evidentius significat crucem. Duo quippe ligna sunt crux. XXXVI. Ib. XX, 13. Quod de aqua illa quae de petra profluxit dictum est, Haec aqua contradictionis, quia maledixerunt filii Israel ante Dominum, et sanctificatus est in
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ est fidemundans corda eorum : non enim prodest baptis mus sidesit fides:: a uiro au¬
tem mundo dixit hoc fieri. ub significantur ministriportantes ꝑ sonã dñi sui quiuere
mundus est : nam & dehis ministris in consequentibus dicit : & qui circum as ꝑge a quã
as ꝓsionis. lauabit uestimenta sua id est obseruabit &corpds & quitetigerit aquam
as ꝑsionis in mnunduserit usque adues pertm : & omne quod cumq: tetigerit illud i un¬
dus in mundum erit : anima quetetigerit in mundaerit usque aduesperam : lam dixi¬
superius quid mibi significare uideatur usque adues peram.
Omnis quitetigerit suꝑfaciem campi uulneratum aut mortuum aut os hominis. aut
monumentum : quaeri potest quid dictum sit uulneratũ aut mortuũ: sienim aliud uoluit
intellegi uulneratum aliud mortuum cauendum est neputetur in mundus ẽẽ &iã quite¬

Expanded text:
scriptum est: fide mundans corda eorum? non enim prodest baptismus, si desit fides. a uiro auscriptum est: fide mundans corda eorum? non enim prodest baptismus, si desit fides. a uiro autem mundo dixit hoc fieri, ubi significantur ministri portantes personam domini sui, qui uere uir mundus est. nam et de his ministris in consequentibus dicit: et qui circumasperget aquam aspersionis lauabit uestimenta sua — id est obseruabit et corpore — et qui tetigerit aquam aspersionis inmundus erit usque ad uesperam. et omne quodcumque tetigerit illud inmundus inmundum erit; et anima quae tetigerit inmunda erit usque ad uesperam. iam dixsuperius quid mihi significare uideatur ,.usque ad uesperam". Omnis qui tetigerit super faciem campi uulneratum aut mortuum aut os hominis aut monumentum. quaeri potest quid dictum sit ,.uulnel\'atum aut mortuum". si enim aliud uoluit intellegi uulneratum, aliud mortuum, cauendum est, ne putetur inmundus esse etiam qui te
Abbreviated transcription (Latin):
tuo quam fuerit purificatus . taber naculũ dni pelluit. exteretur anima illa ex isrł:
notandũ est quod difficillime repperitur in ins libris aliquid euidentius deuita
animae post mortem fuisse conscriptum : die tertio & indieseptimo & purificabitur die¬
septimo & lauabit uestimenta sua & lauabitur aqua & in mundus erit usq adues perã:
alia est aqua as ꝑsionis & aliautique illa qualauit uestimenta sua ne lauabitur aqua quã
puto spirialem intellegendam ꝑsignificationẽ non ꝑproprietatem : nam sinedubi o
uisibus erat. sicut illȩ omnesumbrae futurorum: ꝓ inde quis acramento baptis mirecte
abluitur quod illa as ꝑsionis aqua figurabatur. mundatur & spirrtͣliter idest in uisi¬
biliter in carne & in anima . ut sit mundus & corpore & spũ : qđ uero ysopum dixit a qua
aspsionis as ꝑga quaherba supradiximus fidem significari quid aliud occurrit nisi quod

Expanded text:
tuo quam fuerit purificatus — tabernaculum domini polluit: exteretur anima illa ex Israhel. tuo quam fuerit purificatus — tabernaculum domini polluit: exteretur anima illa ex Israhel. notandum est quod difficillime reperitur in his libris aliquid euidentius de uita animae post mortem fuisse conscriptum. hic ergo cum dicit "si fueriseptimo, et lavabit vestimenta sua, et lavabitur aqua, et immundus erit usque ad vesperam. Alia est aqua aspersionis, et alia utique illa qua lavat vestimenta sua. Et lavabitur aqua, quam puto spiritalem intelligendam per significationem, non per proprietatem. Nam sine dubio visibilis erat, sicut illae omnes umbrae futurorum. Proinde qui sacramento baptismi recte abluitur, quod illa asbiliter et in carne et in anima, ut sit mundus et corpore et spiritu. quod uero hyssopo dixit aquam aspersionis aspergi, qua herba supra diximus fidem significari, quid aliud occurrit nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
postremissionem plenissimã peccatorũ ꝑmanendo in hactiua contrabit aliquid
unde sit inmundus usque ad eius demuitae finem : ubi ei dies iste quodam modo clauditur:
qđ significat ues pera : deinde incipit scriptura dicere . & exequitur quem ad modum
in mundifacti homines aqua illa asꝑsionis purificentur: qui tetigerit inquit mortu¬
um omnis anima hominis. inmunda erit septẽ diebus: hic purificabitur die tertio
& dieseptimo & in munduserit: & hic nihil aliud intelligendũ uideo nisi contracꝰ¬
tum mortui esse hominis iniquitatẽ : septem uero dierum in munditiã ꝓpt̃ animam
& corpus dicttꝰem puto animam internario corpus inquaternario: quod quare
quattuor non auersabor ÷ ad iungit autẽ & dicit : si autem non purificatus fu¬
erit dietertio & dieseptimo non erit mundus : omnis quitetigerit ab omni anima ho¬
minis & mortuus fuerit & non fuerit purificatus. id est ante mortuus fuerit tactor mor

Expanded text:
post remissionem plenissimam peccatorum permanendo in hac uita contrahit aliquid, unde sit inmundus usque ad eiusdem uitae finem, ubi ei dies iste quodam modo clauditur, quod significat uespera. Deinde incipit scriptura dicere et exequitur quemadmodum inmundi facti homines aqua illa aspersionis purificentur. qui tetigerit, inquit, mortuum, omnis anima hominis inmunda erit septem diebus; hic purificabitur die tertio et die septimo et injmundus erit. et hic nihil aliud intellegendum uideo nisi contactum mortui esse hominis iniquitatem. septem uero dierum inmunditiam propter animam et corpus dictam puto, animam in ternario, corpus in quaternario. quod quare  et quattuor inpietatibus non auersabor. adiungit autem et dicit: si autem non purificatus fuerit die tertio et die septimo, non erit mundus. omnis quiminis et mortuus fuerit, et non fuerit puri
Abbreviated transcription (Latin):
ces audiebant : quod sic accipiendum est : ut non e hoc suspicemur dĩ substrentiã in
ullo aliquo ẽẽ corporaliloco. quiest ubique totusa nec ꝑ locorum inter ualla propin¬
quat aut reredit . sed demonstrationes eius in eacreatura quaenon est quod ipsenon alit̃
humanis sensibus exhibentur : unded ñs uolens auferre ab huius modi suspicionibus mentẽ

Expanded text:
ces audiebant? quod sic accipiendum est, ut non ex hoc suspicemur dei substantiam in ces audiebant? quod sic accipiendum est, ut non ex hoc suspicemur dei substantiam in ullo aliquo esse corporali loco, qui est ubique totus, nec per locorum interualla propinquat aut recedit; sed demonstrationes eius in ea creatura. quae non est quod ipse. non aliter humanis sensibus exhibentur. unde dominus uolens auferre ab huius modi suspicionibus mente
Abbreviated transcription (Latin):
aperuit dicens: nunc scio exparte. Tunc auten cognoscam sicut & cognitussum: quod & iam
ipsum caute accipiendumest . ne tanttem putetur habi turos homo cognitionem dĩ quantã
nunchab& hominis ds̃ sed prosuo modo tiaꝑfectã ut ei nihil adhuc expertetur addendum
utquam ꝑfecte nunc ds̃ nouit hominem sed tamen sicut ds̃ hominem. Ita tunc ꝑfecte noue¬
rit homodm̃ sed tamen sicut homodm̃: neque enim quie dictumest estoteꝑ festi sicut pater
uester caelestis ꝑfectus est. Ideo aequalitatem patris quam uerbum hab& unigenitum spe¬
rare debemus quamuis non defuerint. qui & hoc futurum putauerint. nisi forte quid di¬
cant parum intellegimus .X. Q uidest quod ait & egostabem in terdm̃ & uos intẽpore
illo ad nunticcre uobis uerbadm̃ tamquã in laco ẽ& dñs hoc est in monte unde illi uo¬

Expanded text:
aperuit dicens: nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum. quod etiam aperuit dicens: nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum. quod etiam ipsum caute accipiendum est, ne tantam putetur habiturus homo cognitionem dei, quantam nunc habet hominis deus, sed pro suo modo ita perfectam, ut ei nihil adhuc expectetur addendum: ut quam perfecte nunc deus nouit hominem, sed tamen sicut deus hominem, ita tunc perfecte nouerit homo deum, sed tamen sicut homo deum. neque enim, quia dictum est: estote perfecti, sicut pater uester caelestis perfectus est, ideo aequalitatem patris, quam uerbum habet unigenitum, sperare debemus; quamuis non defuerint qui et hoc futurum putauerint, nisi forte quid dicant parum intellegimus. Quid est quod ait: et ego stabam inter dominum et uos in tempore illo adnuntiare uobis uerba domini, tamquam in loco esset dominus, hoc est in monte, unde illi uo
Abbreviated transcription (Latin):
hib& deipsomosse hoc intellȩgi in eo qđ deillo dictum est quod faciem ad faciem locu¬
tus sit cum eo dñs ut nec ipse aliquid oculis uiderit praeter ignẽ : an aliquid am¬
plius uidisse intellegitur quia scriptũ est eum intrasse in nebulã uel nimbum ubi
crat ds: sed & si aliquid amplius uidit quam illi non eum tamen morticlibus
oculis uidisse di siłstantiam ex illis eius uerbis intelligi potest quibus ait do: sun¬
ueni gratiam antete õstende mibi tem& ipsum ut scienter uideamte : neque eum arbitrandũ est
hunc populum cuimosses loquebatur sic tunc uidisse dm̃facie ad facien quando in monte loque¬
batur emedio ignis quem ad modum a postolus dixit infinenos ẽẽ uisuros ubi ait : uidemus nunsꝰ
ꝑspeculum in enigmate. tunc autem faciem ad faciem : quid autem hoc & quantũ ẽ& consequenter

Expanded text:
hibet de ipso Moyse hoc intellegi in eo quod de illo dictum est, quod facie ad faciem locuhibet de ipso Moyse hoc intellegi in eo quod de illo dictum est, quod facie ad faciem locutus sit cum eo dominus, ut nec ipse aliquid oculis uiderit praeter ignem? an aliquid amplius uidisse intellegitur, quia scriptum est eum intrasse in nebulam uel nimbum ubi erat deus? sed etsi aliquid amplius uidit quam illi, non eum tamen mortalibus oculis uidisse dei substantiam ex illis eius uerbis intellegi potest, quibus ait deo: si inueni gratiam ante te, ostende mihi temet ipsum, ut scienter uideam te. neque enim arbitrandum est hunc populum, cui Moyses loquebatur, sic tunc uidisse deum facie ad faciem, quando in monte loquebatur e medio ignis, quemadmodum apostolus dicit in fine nos esse uisuros, ubi ait: uidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. quid autem hoc et quantum esset, consequenter
Abbreviated transcription (Latin):
est dñs quihodie uiuunt: anquia exiuginti annis & infra potuerunt multi tunc eẽ
qui hochene meminissent alieni ab illa poena quã ds̃ contituit illis qui tunc nume¬
rati sunt non intrare in terrã ꝓmissionis & hos utique appellat. qui quam uis
uiginti annorũ & supra non essent quando ds̃ inmonte loquebatur ut numerari tunc
possent : potuerunt tamen eẽ derem & nouem & infra usque ad puerilem a&atẽ. quȩ
poss& illa quae facta &dicta sunt & uidere & audire & memoria r&inere: sed
quidest quod ait faciem ad faciem locutus est aduos. quos paulo antemaxime ad mo¬
nere curauit quod nullam similitudinẽ uiderint. sed solam uocem demedio ignis du¬
dierint : an propterrerum euidentiã & quodam modo praesentiã manifesta tȩ
diuinitactis dequadubitare nemo poss& his uerbis usus est : qđ si ita est. quid pro¬

Expanded text:
est dominus, quid hodie uiuunt? an quia ex uiginti annis et infra potuerunt multi tunc esse, est dominus, quid hodie uiuunt? an quia ex uiginti annis et infra potuerunt multi tunc esse, qui hoc bene meminissent, alieni ab illa poena, quam deus constituit illis, qui tunc numerati sunt, non intrare in terram promissionis, et hoc utique appellat, qui quamuis uiginti annorum et supra non essent, quando deus in monte loquebatur, ut numerari tunc possent, potuerunt tamen esse decem et nouem et infra usque ad puerilem aetatem, quae posset illa quae facta et dicta sunt et uidere et audire et memoria retinere? Sed quid est quod ait: facie ad faciem locutus est dominus ad uos, quos paulo ante maxime admonere curauit, quod nullam similitudinem uiderint, sed solam uocem de medio ignis audierint? an propter rerum euidentiam et quodam modo praesentiam manifestatae diuinitatis, de qua dubitare nemo posset, his uerbis usus est? quod si ita est, quid pro