comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lium iussit. Is magistrum equitum ex collegio prioris anni quo si¬
mul tribuni militum consulari potestate fuerant. L. quintium cincin¬
natum dignum parente iuuenem dixit. Ad delectum a consulibus
habitum centuriones ueteres belli periti adiecti. & numerus amissoꝵ
proxima pugna expletus. Legatos quintium capitolinum & M. fa¬
bium bubulanum sequi se dictator iussit cum potestas maior tum
uir quoq potestati par. Hostes ex agro romano trans anienem submo¬
uere collesq inter fidenas atq anienem coeperunt. referentes castra
nec ante in campos digressi sunt quam legiones phaliscorum auxilio
uenerunt. Tum demum castra aetruscorum pro moenibus fidenarum
posita. Et dictator romanus haud procul inde ad confluentes conse¬
dit in utriusque ripis annis. qua sequi munimento poterat uallo in¬
ter posito. Postero die in aciem eduxit. inter hostes uarie fuere senten¬

Expanded text:
lium iussit. is magistrum equitum ex collegio prioris anni, quo silium iussit. is magistrum equitum ex collegio prioris anni, quo simul tribuni militum consulari potestate fuerant, L. Quinctium Cincinnatum , dignum parente iuuenem, dixit. ad dilectum a consulibus habitum centuriones ueteres belli periti adiecti et numerus amissorum proxima pugna expletus. legatos <T.> Quinctium Capitolinum et M. Fabium Uibulanum sequi se dictator iussit. cum potestas maior tum uir quoque potestati par hostes ex agro Romano trans Anienem submouere; collesque inter Fidenas atque Anienem ceperunt referentes castra, nec ante in campos degressi sunt quam legiones Faliscorum auxilio uenerunt. tum demum castra Etruscorum pro moenibus Fidenarum posita. et dictator Romanus haud procul inde ad confluentes consedit in utriusque ripis amnis, qua sequi munimento poterat uallo interposito. postero die in aciem eduxit. inter hostes uariae fuere senten
Abbreviated transcription (Latin):
de cede ruptura ius gentium non auersum ab intentione lusus ani¬
mum nec deinde in errorem uersum facinus propius est fidem ob¬
stringi fidenatium populum ne respicere spem ullam a romanis pos¬
set conscientia tanti sceleris uoluisse. Legatorum qui fidenis caesi erant
statue publice in rostris posite sunt. Cum uehientibus fidenatibusq
praeterquam finitimis populis a causa etiam tam nefanda bellum ex¬
orsis atrox dimicatio instabat. Itaq ad curam summe rerum quieta
plebe tribunisq eius nihil controuersi ae fuit quin consules crearentur
M. geganius macrinus tertium &. L. sergius fidenas. abello credo qu¬
od deinde gessit appellatus. Hic enim primus cis anienem cum rege
uehientium secundo proelio conflixit. Nec incruentam uictoriam
retulit. Maior itaq ex ciuibus amissis dolor ꝗͣ laetitia fusis hostibus
fuit. Et senatus ut in trepidis rebus dictatorem dici mamercum emi¬

Expanded text:
de caede ruptura ius gentium, non auersum ab intentione lusus anide caede ruptura ius gentium, non auersum ab intentione lusus animum nec deinde in errorem uersum facinus. propius est fidem obstringi Fidenatium populum ne respicere spem ullam ab Romanis posset conscientia tanti sceleris uoluisse. legatorum qui Fidenis caesi erant statuae publice in Rostris positae sunt. cum Ueientibus Fidenatibusque, praeterquam finitimis populis, ab causa etiam tam nefanda bellum exorsis atrox dimicatio instabat. itaque ad curam summae rerum quieta plebe tribunisque eius, nihil controuersiae fuit quin consules crearentur M. Geganius Macerinus tertium et L. Sergius Fidenas . a bello credo quod deinde gessit appellatum; hic enim primus cis Anienem cum rege Ueientium secundo proelio conflixit, nec incruentam uictoriam rettulit. maior itaque ex ciuibus amissis dolor quam laetitia fusis hostibus fuit; et senatus, ut in trepidis rebus, dictatorem dici Mam. Aemi
Abbreviated transcription (Latin):
aliqui profitendo se ultores fore meliane caędis crearentur. Nebs qͣ¬
quam agitata multis eo anno & uariis motibus erat nec plures qͣtr¬
es tribunos consulari potestate creauit. & in his. L. quintium cincin¬
nati filium ex cuius dictature inuidia tumultus quaerebatur. frela¬
tus suffraguis quintio mamercus emilius uir summe dignitatis.L.
uilium tertium creant. In horum magistratu fidene colonia roma¬
na ad lartem tolunnium uehientium regem ac uehientes defecere
Maius additum defectioni.C. fulginium cloclium. tullium seruilium
L.roscium. p. antium legatos romanos causam noui consilii quaeren¬
tes iussu tolunnu interfecerunt. Leuauit quidam regis facinus in tes¬
serarum prospero iactu uocem eius ambiguam ut occidi uississe uide¬
retur a fidenatibus exceptam causam mortis legatis fuisse rem incre¬
dibilem interuentu fidenatium nouorum sociorum consulentium

Expanded text:
aliqui, profitendo se ultores fore Maelianae caedis, crearentur. plebs qualiqui, profitendo se ultores fore Maelianae caedis, crearentur. plebs quamquam agitata multis eo anno et uariis motibus erat, nec plures quam tres tribunos consulari potestate creauit et in iis L. Quinctium Cincinnati filium , ex cuius dictaturae inuidia tumultus quaerebatur. praelatus suffragiis Quinctio Mamercus Aemilius , uir summae dignitatis; L. Iulium tertium creant. in horum magistratu Fidenae, colonia Romana, ad Lartem Tolumnium Ueientium regem ac Ueientes defecere. maius additum defectioni scelus: C. Fulcinium , Cloelium Tullum, Sp. Antium , L. Roscium , legatos Romanos, causam noui consilii quaerentes, iussu Tolumni interfecerunt. leuant quidam regis facinus; in tesserarum prospero iactu uocem eius ambiguam, ut occidi iussisse uideretur, a Fidenatibus exceptam causam mortis legatis fuisse,—rem incredibilem, interuentu Fidenatium, nouorum sociorum, consulentium
Abbreviated transcription (Latin):
plebe quidem in uita. quia frumentum melianum assibus in modios
extimatum plebi diuisit. Hunc minutium apud quosdam auctores
transisse a patribus ad plebem undecinumq tribunum plebis coopta¬
tum seditionem motam ex meliana cede sedasse inuenio. Coeterum
uix credibile est numerum tribunorum patres augeri passos. Idq po¬
tissimum exemplum a patricio homine introductum nec deinde ple¬
bi concessum semel obtinuisse aut certe temptasse. Sed ante omnia
refellit falsum imaginis titulum paucis ante annis lege cautum ne
tribunis collegam cooptare liceret. Q. cecilius catilius. Q. uinius. Sex¬
tus titinius soli ex collegio tribunorum neque tulerant de honorib
minutu legem & criminari nunc minutium nunc seruilium apud
plebem queriq indignam cedem melii non destiterant. Peruicerat
igitur ut tribunorum militum potius ꝗͣ consulum comitia haberen¬
tur. hauddubii quin sex locis tot enim iam creari licebat & plebei

Expanded text:
plebe quidem inuita, quia frumentum Maelianum assibus in modios plebe quidem inuita, quia frumentum Maelianum assibus in modios aestimatum plebi diuisit. hunc Minucium apud quosdam auctores transisse a patribus ad plebem, undecimumque tribunum plebis cooptatum seditionem motam ex Maeliana caede sedasse inuenio; ceterum uix credibile est numerum tribunorum patres augeri passos, idque potissimum exemplum a patricio homine introductum, nec deinde id plebem concessum semel obtinuisse aut certe temptasse. sed ante omnia refellit falsum imaginis titulum paucis ante annis lege cautum ne tribunis collegam cooptare liceret. Q. Caecilius Q. Iunius Sex. Titinius soli ex collegio tribunorum neque tulerant de honoribus Minuci legem et criminari nunc Minucium, nunc Seruilium apud plebem querique indignam necem Maeli non destiterant. peruicerunt igitur ut tribunorum militum potius quam consulum comitia haberentur, haud dubii quin sex locis—tot enim iam creari licebat—et plebeii
Abbreviated transcription (Latin):
melium cui tribunatus plebis magis optandus ꝗͣ sperandus fuerit
frumentarium diuitem bilibre farris sperasse libertatem cunum¬
se suorum emisse ciboq obitiendo ratum uictorem omnium finiti
morum populum in seruitutem perlici posse. ut quae senatorem
concoquere ciuitas iux posset regem ferret. Romuli conditoris a
dus orti recepti ad deos insignia atq imperium habentem. Non
pro scelere id magis ꝗ̃ pro monstro habendum nec satis esse sangui¬
ne eius expiatum nisi tecta parietesq intra quae tantum amentiae
conceptum esset dissiparentur bonaq contacta pretus regni mercand
publicarentur. Iubere itaq questores uendere ea bona atq in publi¬
cum reducere. Domum deinde ut monumento area esset oppresse
nefarie spei dirui extemplo ussit. Id equi melium appellatum est.
L.minutius boue aurato extra portam trigeminam est donatus nec

Expanded text:
Maelium , cui tribunatus plebis magis optandus quam sperandus fuerit, Maelium , cui tribunatus plebis magis optandus quam sperandus fuerit, frumentarium diuitem †bilibris† farris sperasse libertatem se ciuium suorum emisse, ciboque obiciendo ratum uictorem finitimorum omnium populum in seruitutem perlici posse, ut quem senatorem concoquere ciuitas uix posset regem ferret, Romuli conditoris, ab dis orti, recepti ad deos, insignia atque imperium habentem. non pro scelere id magis quam pro monstro habendum, nec satis esse sanguine eius expiatum, nisi tecta parietesque intra quae tantum amentiae conceptum esset dissiparentur bonaque contacta pretiis regni mercandi publicarentur. iubere itaque quaestores uendere ea bona atque in publicum redigere. domum deinde, ut monumento area esset oppressae nefariae spei, dirui extemplo iussit. id Aequimaelium appellatum est. L. Minucius †boue aurato† extra portam Trigeminam est donatus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
committeret ui cohercitum esse. Nec cum eo tamquam cum ciue a¬
gendum fuisse. qui natus in libero populo inter uira legesq exactos
ex ea urbe reges sciret eodemq anno soris regis filios & liberos consu¬
lis liberatoris patriae propter pactionem indictam recipiendorum in
urbem regum a patre securi esse percussos: ex qua collatinum tarqui¬
nium consulem nominis odio abdicare se magistratu atq exulare ius¬
sum in qua de spurio cassio post aliquot annos propter consilia inita
de regno supplicium sumptum. In qua nuper decemiuros bonis exi¬
lio capite mulctatos ob superbiam regiam. In ca sp. meluis spem reg¬
ni conceperit. Et quis homo: quamquam nullam nobilitatem nul¬
los honores nulla merita cuiquam ad dominationem pandere uiã
Sed tamen claudios cassios consulatibus decemuiratibus suis maiorũq
honoribus splendere familiarũ sustulisse animos quo nefas fuerit sp.

Expanded text:
committeret, ui coercitum esse. nec cum eo tamquam cum ciue acommitteret, ui coercitum esse. nec cum eo tamquam cum ciue agendum fuisse, qui natus in libero populo inter iura legesque, ex qua urbe reges exactos sciret eodemque anno sororis filios regis et liberos consulis, liberatoris patriae, propter pactionem indicatam recipiendorum in urbem regum a patre securi esse percussos, ex qua Collatinum Tarquinium consulem nominis odio abdicare se magistratu atque exsulare iussum, in qua de Sp. Cassio post aliquot annos propter consilia inita de regno supplicium sumptum, in qua nuper decemuiros bonis, exsilio, capite multatos ob superbiam regiam, in ea Sp. Maelius spem regni conceperit. et quis homo? quamquam nullam nobilitatem, nullos honores, nulla merita cuiquam ad dominationem pandere uiam; sed tamen Claudios, Cassios consulatibus, decemuiratibus, suis maiorumque honoribus, splendore familiarum sustulisse animos quo nefas fuerit: Sp.
Abbreviated transcription (Latin):
tus a circumstantibus fugiensq fidem plebis romanae implorare &
opprimi se consensu patrum dicere. quod plebi benigne fecisset. ora¬
re ut opem sibi ultimo in discrimine ferrent neue ante oculos suos
trucidari sinerent. Haec eum uociferantem assecutus ahala seruilius
obtruncat. respersusq eruore obtruncanti stipatus caterua patricior¬
uiuenum dictatori renuntiat uocatum ad cum melium repulso appa¬
ritore concitantem multitudinem penam meritam habere. Tum dic¬
tator macte uirtute inquit.C. seruili esto liberata re p. tumultuantẽ
deinde multitudinem incerta existimatione facti ad contionem uoca¬
ri iuissit. Et melium uire caesum pronuntiauit. etiam si regni crimine
insons fuerit. qui uocatus a magistro equitum ad dictatorem non uenis¬
set. Se ad causam cognoscendam consedisse qua cognita habiturum
fuisse melium similem causa fortunam. Uim parantem ne iudicio se

Expanded text:
tus a circumstantibus fugiensque fidem plebis Romanae implorare, et tus a circumstantibus fugiensque fidem plebis Romanae implorare, et opprimi se consensu patrum dicere, quod plebi benigne fecisset; orare ut opem sibi ultimo in discrimine ferrent neue ante oculos suos trucidari sinerent. haec eum uociferantem adsecutus Ahala Seruilius obtruncat; respersusque cruore obtruncati, stipatus caterua patricioriuuenum, dictatori renuntiat uocatum ad eum Maelium, repulso apparitore concitantem multitudinem, poenam meritam habere. tum dictator 'macte uirtute' inquit, ' C. Seruili , esto liberata re publica'. tumultuantem deinde multitudinem incerta existimatione facti ad contionem uocari iussit, et Maelium iure caesum pronuntiauit etiamsi regni crimine insons fuerit, qui uocatus a magistro equitum ad dictatorem non uenisset. se ad causam cognoscendam consedisse, qua cognita habiturum fuisse Maelium similem causae fortunam; uim parantem ne iudicio se
Abbreviated transcription (Latin):
tus sua in tam trepidis rebus damno dedecoriue rei .p.esset dictatora
consule dicitur. Ipse deinde .C. seruilium ahalam magistrum equi¬
tum dicit. fostero die dispositis presidus cum in forum descendissẽt
conuersaq in eum plebs nouitate rei ac miraculo esset. & meliam
atq ipse dux eorum in se intentam uim tanti imperii cernerent ex¬
pertes consiliorum regni qui tumultus quod bellum repens aut dic¬
tatoriam maiestatem aut quintium post octogesimum annum rec¬
torem rei p. quaesisset rogitarent missus a dictatore seruilius magister
equitum ad melium uocat te inquit dictator. Cum pauidus ille
quid uellet quaereret seruiliusq causam dicendam esse proponeret
crimenq a minutio delatum ad senatum diluendam tunc melius
recipere se in cateruam suorum & primum circumspectans tergui¬
ersari. Postremo cum apparitor uissu magistri cquitum duceret erep¬

Expanded text:
tus sua in tam trepidis rebus damno dedecoriue rei publicae esset, dictator a tus sua in tam trepidis rebus damno dedecoriue rei publicae esset, dictator a consule dicitur. ipse deinde C. Seruilium Ahalam magistrum equitum dicit. postero die, dispositis praesidiis cum in forum descendisset conuersaque in eum plebs nouitate rei ac miraculo esset, et Maeliani atque ipse dux eorum in se intentam uim tanti imperii cernerent, expertes consiliorum regni qui tumultus, quod bellum repens aut dictatoriam maiestatem aut Quinctium post octogesimum annum rectorem rei publicae quaesisset rogitarent, missus ab dictatore Seruilius magister equitum ad Maelium 'uocat te' inquit, 'dictator'. cum pauidus ille quid uellet quaereret, Seruiliusque causam dicendam esse proponeret crimenque a Minucio delatum ad senatum diluendum, tunc Maelius recipere se in cateruam suorum, et primum circumspectans tergiuersari, postremo cum apparitor iussu magistri equitum duceret, erep
Abbreviated transcription (Latin):
priuata domo passi essent fieri: & nouos consules quod expectassent
donec a prefecto annone tanta res ad senatum deferetur quae con¬
sulem non auctorem solum desideraret sed etiam uindicem. Tum qui¬
ntuis consul immerito increpari ait qui constricti legibus de prouo¬
catione ad dissoluendum imperium latis nequaquam tantum uirũ
in magistratu ad eam rem pro atrocitate uindicandam quantum
animi haberent. Opus esse non forti solum uiro sed etiam libero exo¬
lutoq legum uinclis. Itaq se dictatorem. L. quintium dicturum. Io
animum parem tantae potestati esse. Approbantibus cunctis primo
quintius abnuere. & quid sibi uellent rogitare qui se etate exacta
tantae dimicationi obicerent. Deinde cum undiq plus in illo senib
animo non consilu modo sed etiam uirtutis esse quam in omnibus
alus dicerent laudibusq haud unmeritis onerarent & consul nihil
remitteret precatus tandem deos immortales cincinnatus ne senec¬

Expanded text:
priuata domo passi essent fieri, et nouos consules quod exspectassent priuata domo passi essent fieri, et nouos consules quod exspectassent donec a praefecto annonae tanta res ad senatum deferretur, quae consulem non auctorem solum desideraret sed etiam uindicem, tum Quius consules immerito increpari ait, qui constricti legibus de prouocatione ad dissoluendum imperium latis, nequaquam tantum uirium in magistratu ad eam rem pro atrocitate uindicandam quantum animi haberent. opus esse non forti solum uiro sed etiam libero exsolutoque legum uinclis. itaque se dictatorem L. Quinctium dicturum; ibi animum parem tantae potestati esse. adprobantibus cunctis, primo Quinctius abnuere et quid sibi uellent rogitare qui se aetate exacta tantae dimicationi obicerent. dein cum undique plus in illo senili animo non consilii modo sed etiam uirtutis esse quam in omnibus aliis dicerent laudibusque haud immeritis onerarent, et consul nihil remitteret, precatus tandem deos immortales Cincinnatus ne senec
Abbreviated transcription (Latin):
pa menenius. cui lanato erat cognomen. Et. L. minutius prefectus
annone seu refectus seu quoad res posceret in incertum creatus nihil
enim constat. nisi in libros lintheos utroq anno relatum inter ma¬
gistratus prefecti nomen. hic minutius candem reip. curationem a¬
gens quam melius priuatim agendam susceperat cum in utraq do¬
mo genus idem hominum uersaretur rem compertam ad senatum
defert. Tela in domum melu conferri. Fumq contiones domi habe¬
re. Ac non dubia regni consilia esse. Tempis agendae rei nondum
stare coetera iam conuenisse. Et tribunos mercede emptos ad proden¬
dam libertatem & partita ducibus multitudinis ministeria esse. Seri¬
us se pene ꝗͣ tutum fuerit ne cuius incerti uaniq auctor esset ea de¬
ferre. Quae postquam sunt audita & undiq primores patrum & pri¬
oris anni consules increparent quod eas largitiones cetusq plebis in

Expanded text:
pa Menenius cui Lanato erat cognomen; et L. Minucius praefectus pa Menenius cui Lanato erat cognomen; et L. Minucius praefectus annonae seu refectus seu, quoad res posceret, in incertum creatus; nihil enim constat, nisi in libros linteos utroque anno relatum inter magistratus praefecti nomen. hic Minucius eandem publice curationem agens quam Maelius priuatim agendam susceperat, cum in utraque domo genus idem hominum uersaretur, rem compertam ad senatum defert: tela in domum Maeli conferri, eumque contiones domi habere, ac non dubia regni consilia esse. tempus agendae rei nondum stare: cetera iam conuenisse: et tribunos mercede emptos ad prodendam libertatem et partita ducibus multitudinis ministeria esse. serius se paene quam tutum fuerit, ne cuius incerti uanique auctor esset, ea deferre. quae postquam sunt audita, cum undique primores patrum et prioris anni consules increparent quod eas largitiones coetusque plebis in
Abbreviated transcription (Latin):
aggressus. frumento namq ex etruria priuata pecunia per hostium
clientiumq ministeria coempto quae credo ipsa res ad leuandam pub¬
lica cura annonam impedimento fuerat largitiones frumenti facere ĩ¬
stituit. Plebemq hoc munere delenitam quacumq incederet conspec¬
tus elatusq supra modum hominis priuati secum trahere haud dubiũ
consulatum ei fauore ac spe despondentem. Ipse ut est humanus ani¬
mus insatiabilis eo quod fortuna spondet ad altiora & non concessa ten¬
dere. & quoniam consulatus quoq cripiendus inuitis patribus esset de
regno agitare. Id unum dignum tanto apparatu consiliorum atq
certaminum quod ingens exudandum esset premium fore. lam co¬
mitia consularia instabant. que res eum nec dum compositis maturis¬
ue satis consiliis oppressit. Consul sextum creatus.T. quintius capito¬
linus minime oportunus uir nouanti res. Collega additur ei agrip¬

Expanded text:
adgressus. frumento namque ex Etruria priuata pecunia per hospitum adgressus. frumento namque ex Etruria priuata pecunia per hospitum clientiumque ministeria coempto, quae, credo, ipsa res ad leuandam publica cura annonam impedimento fuerat, largitiones frumenti facere instituit; plebemque hoc munere delenitam, quacumque incederet, conspectus elatusque supra modum hominis priuati, secum trahere, haud dubium consulatum fauore ac spe despondentem. ipse, ut est humanus animus insatiabilis eo quod fortuna spondet, ad altiora et non concessa tendere et, quoniam consulatus quoque eripiendus inuitis patribus esset, de regno agitare: id unum dignum tanto apparatu consiliorum et certamine quod ingens exsudandum esset praemium fore. iam comitia consularia instabant; quae res eum necdum compositis maturisue satis consiliis oppressit. consul sextum creatus T. Quinctius Capitolinus , minime opportunus uir nouanti res; collega additur ei Agrip
Abbreviated transcription (Latin):
tus annone crearctur felicior in eo magistratu ad custodiam libertatis
futurus ꝗͣ ad curationem ministerii sui quamquam postremo anno¬
ne quoq leuate haud immeritam gratiam & gloriam tulit. Qui
cum multis circa finitimos populos legationibis terra mariq nequie¬
quam missis nisi quod ex etruria haud ita multum frumentum ad¬
uectum est ut nullum momentum annone fecisset & reuolutus ad
dispensationem in opie profiteri cogendo frumentum & uendere
quod usui menstruo superesset fraudandoq parte diurni cibi serui¬
tia. criminando & obitiendo ire populi frumentarios acerba inquisi¬
tione aperiret magis ꝗͣ leuaret inopiam multi ex plebe spe amissa po¬
tius ꝗͣ ut cruciarentur trahendo animam capitibus obuolutis se in ti¬
berim precipitauerunt. Tum spurius melius ex equestri ordine ut illis
temporibus prediues rem utilem pessimo exemplo peiore consilio est

Expanded text:
tus annonae crearetur, felicior in eo magistratu ad custodiam libertatis tus annonae crearetur, felicior in eo magistratu ad custodiam libertatis futurus quam ad curationem ministerii sui, quamquam postremo annonae quoque leuatae haud immeritam et gratiam et gloriam tulit. qui cum multis circa finitimos populos legationibus terra marique nequiquam missis, nisi quod ex Etruria haud ita multum frumenti aduectum est, nullum momentum annonae fecisset, et reuolutus ad dispensationem inopiae, profiteri cogendo frumentum et uendere quod usui menstruo superesset, fraudandoque parte diurni cibi seruitia, criminando inde et obiciendo irae populi frumentarios, acerba inquisitione aperiret magis quam leuaret inopiam, multi ex plebe, spe amissa, potius quam ut cruciarentur trahendo animam, capitibus obuolutis se in Tiberim praecipitauerunt. tum Sp. Maelius ex equestri ordine, ut illis temporibus praediues, rem utilem pessimo exemplo, peiore consilio est
Abbreviated transcription (Latin):
no certamine obtinuisset ut consulerentur patres consulum antribu¬
norum placeret comitia haberi consules creari uissi sunt. Ludibrioq
erant mine tribuni denuntiantis se delectum impediturum. cum qui¬
etis finitimis neque bello neque belli apparatu opus esset. Sequitur hic
tranquillitatem rerum annus proculo geganio macrino.L. meneno
anato consulibus multiplici clade ac periculo insignis. Seditionibus
famae regno prope per largitionis dulcedinem in ceruices accepto.
Unum aufuit bellum externum. quo si aggrauate res essent uix ope
deorum omnium resisti potuisset. Cepere a fame mala seu aduersus
annus frugibus fuit seu dulcedine contionum & urbis deserto agrorum
cultu. Nam utrumq traditur & patres plebem desidem & tribuni ple¬
bis nunc fraudem nunc negligentiam consulum accusabant. Postre¬
mo perpulere plebem haud aduersante senatu ut.L. minutius prefec¬

Expanded text:
no certamine obtinuisset ut consulerentur patres, consulum an tribuno certamine obtinuisset ut consulerentur patres, consulum an tribunorum placeret comitia haberi, consules creari iussi sunt; ludibrioque erant minae tribuni denuntiantis se dilectum impediturum, cum quietis finitimis neque bello neque belli apparatu opus esset. sequitur hanc tranquillitatem rerum annus Proculo Geganio Macerino L. Menenio Lanato consulibus multiplici clade ac periculo insignis, seditionibus, fame, regno prope per largitionis dulcedinem in ceruices accepto; unum afuit bellum externum; quo si adgrauatae res essent, uix ope deorum omnium resisti potuisset. coepere a fame mala, seu aduersus annus frugibus fuit, seu dulcedine contionum et urbis deserto agrorum cultu; nam utrumque traditur. et patres plebem desidem et tribuni plebis nunc fraudem, nunc neglegentiam consulum accusabant. postremo perpulere plebem, haud aduersante senatu, ut L. Minucius praefec
Abbreviated transcription (Latin):
gleba ulla agri assignaretur. Sic ager ad ardeates reduit. Triumui¬
ri ad coloniam ardeam deducendam creati. agrippa menenius.T. di¬
ullius suculus. M. ebutius ebia qui praeter minime populare minis¬
terium agro assignando sotiis quem populus.r. suum iudicasset cum
plebem offendissent ne primoribus quidem patrum satis accepti quo¬
d nihil gratiae cuiusquam dederant uexationes ad populum iam die
dicta a tribunis coloni ascripti remanendo in colonia ꝗͣ testem inte¬
gritatis iustitiaq habebat uita uere. Pax domi forisq fuit & hoc & in¬
sequente anno.C. furio pacilio &.M. papirio crasso consulibus. Ludi
a decemuiris per secessionem plebis a patribus ex senatus con. uoti eo¬
anno facti sunt causa seditionum nequicquam apetilio quesita qui tri¬
bunus pl iterum ca ipsa denuntiando factus neque ut de agris diuidẽ¬
dis plebi referrent consules ad senatum peruincere potuit & cum mag¬

Expanded text:
gleba ulla agri adsignaretur. sic ager ad Ardeates rediit. triumuigleba ulla agri adsignaretur. sic ager ad Ardeates rediit. triumuiri ad coloniam Ardeam deducendam creati Agrippa Menenius T. Cloelius Siculus M. Aebutius Helua . qui praeter minime populare ministerium <cum> agro adsignando sociis quem populus Romanus suum iudicasset cum plebem offendissent, ne primoribus quidem patrum satis accepti, quod nihil gratiae cuiusquam dederant, uexationes ad populum iam die dicta ab tribunis, coloni adscripti remanendo in colonia quam testem integritatis iustitiaeque habebant uitauere. pax domi forisque fuit et hoc et insequente anno, C. Furio Paculo et M. Papirio Crasso consulibus. ludi ab decemuiris per secessionem plebis a patribus ex senatus consulto uoanno facti sunt. causa seditionum nequiquam a Poetelio quaesita, qui tribunus plebis iterum ea ipsa denuntiando factus, neque ut de agris diuidendis plebi referrent consules ad senatum peruincere potuit, et cum mag
Abbreviated transcription (Latin):
nulla mentio his consulibus fuit. Consules creant. M. fabium iubula¬
num. Postumium ebutium cornicinem. fabius & ebutius consules
quo maiori gloriae rerum domi forisq gestarum succedere se cerneb¬
ant maxime autem memorabilem annum apud finitimos sotios hos¬
tesq esse quod ardeatibus in re precipiti tanta foret cura subuentum
eo impensius ut delerent prorsus ex animis hominum infamiam iui¬
dicii senatus consultum fecerunt ut quoniam ciuitas ardeatium intes¬
tino tumultu redacta ad paucos esset coloni eo presidi causa aduer¬
sus uulscos scriberentur. hoc palam relatum in tabulas ut plebem tri¬
bunosq falleret iudicii rescindendi consilium initum. Consenserant
autem ut multo maiore parte rutulorum colonorum ꝗͣ romanoꝵ
scripta nec ager ullus diuideretur nisi is qui interceptus iudicio in¬
fami erat nec ulli romano prius ibi ꝗͣ omnibus rutulis diuisus esset

Expanded text:
nulla mentio his consulibus fuit; consules creant M. Fabium Uibulanulla mentio his consulibus fuit; consules creant M. Fabium Uibulanum , Postumum Aebutium Cornicinem. Fabius et Aebutius consules, quo maiori gloriae rerum domi forisque gestarum succedere se cernebant, maxime autem memorabilem annum apud finitimos socios hostesque esse quod Ardeatibus in re praecipiti tanta foret cura subuentum, eo impensius ut delerent prorsus ex animis hominum infamiam iudicii, senatus consultum fecerunt ut, quoniam ciuitas Ardeatium intestino tumultu redacta ad paucos esset, coloni eo praesidii causa aduersus Uolscos scriberentur. hoc palam relatum in tabulas, ut plebem tribunosque falleret iudicii rescindendi consilium initum; consenserant autem ut, multo maiore parte Rutulorum colonorum quam Romanorum scripta, nec ager ullus diuideretur nisi is, qui interceptus iudicio infami erat, nec ulli prius Romano ibi quam omnibus Rutulis diuisus esset,
Abbreviated transcription (Latin):
Romanus ardee turbatas seditione res principibus eius motus securi ꝑ
cussis bonisq eorum in publicum ardeatium redactis composuit. demp¬
tamq iniuriam udicii tanto beneficio populi.r. ardeates credebant.
Senatui superesse aliquid ad delendum publice auaritiae monumenti
uidebatur. Consul triumphans in urbem rediit. Ciuilio duce uulsco¬
rum ante currum acto. prelatisq spolus quibus dearmatum exera¬
tum hostium sub iugum misit. Equauit quod haud facile est quin¬
tuis consul togatus armati gloriam collegae qua concordiae pacisq do¬
mesticam curam uira infimis summisq moderando ita tenuit ut cũ¬
patres seuerum consulem & plebs satis comen crediderint. & aduer¬
sus tribunos auctoritate plura ꝗͣ certamine tenuit. Quinque consula¬
tus codem tenore gesti uitaq omnis consulariter acta uerendum pe¬
ne ipsum magis ꝗͣ honorem faciebant. Eo tribunorum militarium

Expanded text:
Romanus ArdeRomanus Ardecussis bonisque eorum in publicum Ardeatium redactis composuit; demptamque iniuriam iudicii tanto beneficio populi Romani Ardeates credebant; senatui superesse aliquid ad delendum publicae avaritiae monumentum videbatur. consul triumphans in urbem redit Cluilio duce Volscorum ante currum ducto praelatisque spoliis quibus dearmatum exercitum hostium sub iugum miserat. aequavit , quod haud facile est, Quinius consul togatus armati gloriam collegae, quia concordiae pacisque domesticae curam iura infimis summisqpatres seuerum consulem et plebs satis comem crediderint. et aduersus tribunos auctoritate plura quam certamine tenuit; quinque consulatus eodem tenore gesti uitaque omnis consulariter acta uerendum paene ipsum magis quam honorem faciebant. eo tribunorum militarium
Abbreviated transcription (Latin):
nus abducturum se inde uulscos ait. Aduersus ea consul uictis con¬
ditiones accipiendas esse non ferendas respondit. Neq ut uenerint
ad oppugnandos socios populi.r. suo arbitrio ita abituros uulscos es¬
se. Dedi imperatorem. arma poni iubet. fatentes uictos se esse & im¬
perio parere. Aliter tam abeuntibus quam manentibus se hostem
infensum uictoriam potius ex uulscis quam pacem infidam romã
relaturum. Uulsci exiguam spem in armis alia undiq abscisa cum
temptassent preter coetera aduersa loco quoq iniquo ad pugnam
congressi iniquiore ad fugam cum ab omni parte cederentur ad pre¬
ces a certamine uersi dedito imperatore deditisq armis sub iugum
missi cum singulis uestimentis ignominiae cladisq pleni dimittunt᷑.
Et cum haud procul urbe tusculo consedissent uetere tusculanorum
odio inermes oppressi dederunt poenas. uix nuntiis cedis relictis.

Expanded text:
nus, abducturum se inde Uolscos ait. aduersus ea consul uictis connus, abducturum se inde Uolscos ait. aduersus ea consul uictis condiciones accipiendas esse, non ferendas respondit, neque ut uenerint ad oppugnandos socios populi Romani suo arbitrio, ita abituros Uolscos esse. dedi imperatorem, arma poni iubet, †fatentes uictos se esse et imperio parere†; aliter tam abeuntibus quam manentibus se hostem infensum uictoriam potius ex Uolscis quam pacem infidam Romam relaturum. Uolsci exiguam spem in armis alia undique abscisa cum temptassent, praeter cetera aduersa loco quoque iniquo ad pugnam congressi, iniquiore ad fugam, cum ab omni parte caederentur, ad preces a certamine uersi, dedito imperatore traditisque armis sub iugum missi, cum singulis uestimentis ignominiae cladisque pleni dimittuntur; et cum haud procul urbe Tusculo consedissent, uetere Tusculanorum odio inermes oppressi dederunt poenas, uix nuntiis caedis relictis.
Abbreviated transcription (Latin):
timates romanos ad auxilium urbis obsesse plebs ad expugnandam se¬
cum ardeam uulscos exciuere. Priores uulsci duce equo cunlio ardeã
uenere & moenibus hostium uallum obiecere. Quod ubi romae est nũ¬
ciatum extemplo.M. geganius consul cum exercitu profectus tria
milia passuum ab hoste locum castris cepit. precipitiq iam die curare
corpora milites iubet. Quarta deinde uigilia signa profert. ceptumꝙ
opus adeo approperatum est ut sole orto uulsci firimiore se munimẽ¬
to a romanis circumuallatos ꝗͣ a se urbem uiderent. Et alia parte con¬
sul muro ardee brachium iunxerat qua ex oppido sui commeare pos¬
sent. Uulscus imperator qui ad eam diem non commeatu preparato
sed ex populatione agrorum rapto in diem frumento aluisset mili¬
tem postquam septus uallo repente in ops omnium rerum erat ad col¬
loquium consule euocato si soluende obsidionis causa uenerit roma¬

Expanded text:
tumates Romanos ad auxilium urbis obsessae, plebs ad expugnandam setumates Romanos ad auxilium urbis obsessae, plebs ad expugnandam secum Ardeam Uolscos exciuere. priores Uolsci duce Aequo Cluilio Ardeam uenere et moenibus hostium uallum obiecere. quod ubi Romam est nuntiatum, extemplo M. Geganius consul cum exercitu profectus tria milia passuum ab hoste locum castris cepit, praecipitique iam die curare corpora milites iubet. quarta deinde uigilia signa profert; coeptumque opus adeo adproperatum est, ut sole orto Uolsci firmiore se munimento ab Romanis circumuallatos quam a se urbem uiderent; et alia parte consul muro Ardeae brachium iniunxerat, qua ex oppido sui commeare possent. Uolscus imperator, qui ad eam diem non commeatu praeparato sed ex populatione agrorum rapto in diem frumento aluisset militem, postquam saeptus uallo repente inops omnium rerum erat, ad conloquium consule euocato, si soluendae obsidionis causa uenerit Roma
Abbreviated transcription (Latin):
mores ad suum tendere. Cum res peragi intra parietes nequissent
uentum in uis est. Postulatu audito matris tutorumq magistratus
secundum parentis arbitrium dant ium nuptiarum. Sed uis poten¬
tior fuit. Namq tutores inter sua partis homines de iniuria decreti
palam in foro contionati manu facta uirginem ex domo matris rapuĩt.
Aduersus quos infestior coorta optimatium aties sequitur accensum in¬
uiria iuuenem. fit proelium atrox. pulsa plebs nihil romane plebi
similis armata ex urbe profecta colle quodam capto in agros optima¬
tium cum ferro igniq excursiones facit. Urbem quoq omnis etiam
ex parte ante certaminis multitudine opificum ad spem prede reuo¬
cata obsidere parat. nec ulla speties cladesq belli abest. Uelut concita¬
ta ciuitate rabie duorum uiuenum funestas nuptias ex occasu patria
petentium parum parti utriq domi armorum belliq est uisum. Op¬

Expanded text:
mores ad suum tendere. cum res peragi intra parietes nequisset, mores ad suum tendere. cum res peragi intra parietes nequisset, uentum in ius est. postulatu audito matris tutorumque, magistratus secundum parentis arbitrium dant ius nuptiarum. sed uis potentior fuit; namque tutores, inter suae partis homines de iniuria decreti palam in foro contionati, manu facta uirginem ex domo matris rapiunt; aduersus quos infestior coorta optumatium acies sequitur accensum iniuria iuuenem. fit proelium atrox. pulsa plebs, nihil Romanae plebi similis, armata ex urbe profecta, colle quodam capto, in agros optumatium cum ferro ignique excursiones facit; urbem quoque, omni etiam expertium ante certaminis multitudine opificum ad spem praedae euocata, obsidere parat; nec ulla species cladesque belli abest, uelut contacta ciuitate rabie duorum iuuenum funestas nuptias ex occasu patriae petentium. parum parti utrique domi armorum bellique est uisum; op
Abbreviated transcription (Latin):
Dum hec rome geruntur legati ab ardea ueniunt pro ueterrima so¬
tietate renouatoq foedere recenti auxilium prope euers.e urbi implo¬
rantes. frui namq pace optimo consilio cum populo romano seruata
per intestina arma non licuit quorum causa atq initium traditur
ex certamine factionum ortum. qua fuerunt eruntq pluribus popu¬
lis magis exitio ꝗͣ bella externa ꝗͣ fames morbiue quaeq alia in deum
iras uelut ultima publicorum malorum uertunt. Uirginem pleben
generis maxime forma notam petiere iuuenes. Alter uirgini gene¬
re par tutoribus fretus. qui & ipsi eiusdem corporis erant. Nobilis
alter nulla re preterquam forma captus. Adiuuabant eum optima¬
tium studia. per que in domum quoq puelle certamen partium pe¬
netrauit. Nobilis superior iudicio matris esse quae ꝗͣ splendidissimis
nuptus ungi puellam uolebat. Tutores in ea quoq re parentum me¬

Expanded text:
dum haec Romae geruntur, legati ab Ardea ueniunt, pro ueterrima sodum haec Romae geruntur, legati ab Ardea ueniunt, pro ueterrima soietate renouataque foedere recenti auxilium prope euersae urbi implorantes. frui namque pace optimo consilio cum populo Romano seruata per intestina arma non licuit; quorum causa atque initium traditur ex certamine factionum ortum, quae fuerunt eruntque pluribus populis exitio quam bella externa, quam fames morbiue quaeque alia in deum iras uelut ultima publicorum malorum uertunt. uirginem plebeii generis maxime forma notam <duo> petiere iuuenes, alter uirgini genere par, tutoribus fretus, qui et ipsi eiusdem corporis erant, nobilis alter, nulla re praeterquam forma captus. adiuuabant eum optumatium studia, per quae in domum quoque puellae certamen partium penetrauit. nobilis superior iudicio matris esse, quae quam splendidissimis nuptiis iungi puellam uolebat: tutores in ea quoque re partium me
Abbreviated transcription (Latin):
bella imminerent opere erat id negotium agere. Mentio illata a
senatu est rem operosam ac minime consularem suo proprio ma¬
gistratu egere. cui scribarum ministerium custodieq & tabularum
cura cui arbitrium formule censendi subiceretur. Et patres quamꝗͣ
rem paruam tamen quo plures patritu magistratus in re.p. essent
leti accepere id quod euenit futurum credo etiam rati ut mox ope
eorum qui preessent ipsi honori uis maiestatemq adicerent. Et tri¬
buni id quod tunc erat magis necessarium ꝗͣ spetiosi ministerii pro¬
curationem intuentes ne in paruis quoq rebus in commode aduer¬
sarentur haud sane tetendere. Cum a primoribus ciuitatis spretus
honor esset papirium semproniumq quorum de consulatu dubita¬
batur ut eo magistratu parum solidum consulatum explerent cen¬
sui agendo populus suffragiis prefecit. Censores a re appellati sunt

Expanded text:
bella imminerent, operae erat id negotium agere. mentio inlata apud bella imminerent, operae erat id negotium agere. mentio inlata apud senatum est rem operosam ac minime consularem suo proprio magistratu egere, cui scribarum ministerium custodiaeque tabularum cura, cui arbitrium formulae censendi subiceretur. et patres quamquam rem paruam, tamen quo plures patricii magistratus in re publica essent, laeti accepere, id quod euenit futurum, credo, etiam rati, ut mox opes eorum qui praeessent ipsi honori ius maiestatemque adicerent, et tribuni, id quod tunc erat, magis necessarii quam speciosi ministerii procurationem intuentes, ne in paruis quoque rebus incommode aduersarentur, haud sane tetendere. cum a primoribus ciuitatis spretus honor esset, Papirium Semproniumque, quorum de consulatu dubitatur, ut eo magistratu parum solidum consulatum explerent, censui agendo populus suffragiis praefecit. censores ab re appellati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tis us consulibus pretermissa nomina consulum. Horum licinius ma¬
cer auctor est & in foedere ardeatino & in linteis libris ad monete
inuentis. Et foris cum tot terrores a finitimis ostentati essent & do¬
mi otium fuit. Hunc annum seu tribunos modo seu tribunis suffec¬
tos consules quoq habuit sequitur annus haud dubus consulibus.M.
geganio macrino iterum.I. quintio capitolino quintum consulem
Idem hic annus censure initium fuit. Rei a parua origine orte. que
deinde tanto incremento aucta est ut morum disciplinaeq romane
penes eam regimen. senatus equitumq centurus decoris dedecorisq
discrimen. Subditione eius magistratus publicorum uis priuatorũq
locorum. Uectigalia populi romani sub nutu atq arbitrio essent.
Ortum autem initium fuit rei quod in populo per multos annos in¬
censo neq differri census poterat neq consulibus cum tot populoꝵ

Expanded text:
tis iis consulibus praetermissa nomina consulum horum. Licinius Matis iis consulibus praetermissa nomina consulum horum. Licinius Macer auctor est et in foedere Ardeatino et in linteis libris ad Monetae ea inuenta. et foris, cum tot terrores a finitimis ostentati essent, et domi otium fuit. hunc annum, seu tribunos modo seu tribunis suffectos consules quoque habuit, sequitur annus haud dubiis consulibus, M. Geganio Macerino iterum T. Quinctio Capitolino quintum. idem hic annus censurae initium fuit, rei a parua origine ortae, quae deinde tanto incremento aucta est, ut morum disciplinaeque Romanae penes eam regimen, senatui equitumque centuriis decoris dedecorisque discrimen, sub dicione eius magistratus ius publicorum ius priuatorumque locorum, uectigalia populi Romani sub nutu atque arbitrio <eius> essent. ortum autem initium est rei, quod in populo per multos annos incenso neque differri census poterat neque consulibus, cum tot populorum
Abbreviated transcription (Latin):
uere. Contentio consulesne an tribuni militum crearentur in inter¬
regno rem dies complures tenuit. Interrex ac senatus consulum co¬
mitia tribuni plebis & plebs tribunorum militum ut habeantur tẽn¬
dunt. Uicerunt patres quia & plebs patricus seu hunc seu illum de¬
latura honorem frustra certare supersedit & prĩcipes plebis ea comi¬
tia malebant quibus non haberetur ratio sua ꝗͣ quibus ut indigni p̃¬
terirentur. Tribuni quoq plebis certamen sine effectu in beneficio
apud primores patrum reliquere. Quintius barbatus interrex con¬
sules creat.L. papirium mugilanum . L. sempronium atratinum
Hlis consulibus cum ardeatibus foedus renouatum est. Idq monumẽ¬
ti est consules eos illo anno fuisse qui neq in annalibus priscis neq
in magistratuum reperiuntur. Credo quod tribuni militum initio an¬
ni fuerunt eo perinde ac si totum annum in imperio fuerint suffec¬

Expanded text:
uere. contentio consulesne an tribuni militum crearentur in interuere. contentio consulesne an tribuni militum crearentur in interregno rem dies complures tenuit. interrex ac senatus, consulum comitia, tribuni plebis et plebs, tribunorum militum ut habeantur, tendunt. uicere patres, quia et plebs, patriciis seu hunc seu illum delatura honorem, frustra certare supersedit, et principes plebis ea comitia malebant, quibus non haberetur ratio sua, quam quibus ut indigni praeterirentur. tribuni quoque plebi certamen sine effectu in beneficio apud primores patrum reliquere. T. Quinctius Barbatus interrex consules creat L. Papirium Mugillanum , L. Sempronium Atratinum . <suffectis> his consulibus cum Ardeatibus foedus renouatum est; idque monumenti est consules eos illo anno fuisse, qui neque in annalibus priscis neque ris magistratuum inueniuntur. credo, quod tribuni militum initio anni fuerunt, eo perinde ac totum annum in imperio fuerint, suffec
Abbreviated transcription (Latin):
men profirmato iam stetit magistratus eius ius. quia tertio mense ꝗͣ
inierunt augurum decreto perinde ac uitio creati honore abiere.
quod.C. curiatius qui comitiis eorum prefuerat parum recte taber¬
naculum cocpisset. Legati ab ardeatibus romam uenerunt. Ita de
inuiria quaerentes ut si demeretur ea in foedere atq amicitia mansu¬
ros restituto agro appareret a senatu responsum est uidicium populi
rescindi a senatu non posse. preterꝗ̃ quod nullo nec exemplo nec iu¬
re fieret concordi e etiam ordinum causa. Si ardeates sua tempora ex¬
pectare uelint arbitriumq senatui leuandae in uriae suae permittant
fore ut postmodo gaudeant se ire moderatos. Sciantq patribus aque
curae fuisse nequa inuiria in eos oriretur ac ne orta diuturna esset. Ita
legati cum se rem integram relaturos dixissent comiter dimissi. Patri¬
cu cum sine curuli magistratu res.p. esset coiere & interregem crea¬

Expanded text:
men pro firmato iam stetit magistratus eius ius, quia tertio mense quam men pro firmato iam stetit magistratus eius ius, quia tertio mense quam inierunt, augurum decreto perinde ac uitio creati, honore abiere, quod C. Curtius qui comitiis eorum praefuerat parum recte tabernaculum cepisset. legati ab Ardea Romam uenerunt, ita de iniuria querentes ut si demeretur ea in foedere atque amicitia mansuros restituto agro appareret. ab senatu responsum est iudicium populi rescindi ab senatu non posse, praeterquam quod nullo nec exemplo nec iure fieret, concordiae etiam ordinum causa: si Ardeates sua tempora exspectare uelint arbitriumque senatui leuandae iniuriae suae permittant, fore ut postmodo gaudeant se irae moderatos, sciantque patribus aeque curae fuisse ne qua iniuria in eos oreretur ac ne orta diuturna esset. ita legati cum se rem integram relaturos dixissent, comiter dimissi. patricii cum sine curuli magistratu res publica esset, coiere et interregem crea
Abbreviated transcription (Latin):
derentur. Euentus eorum comitiorum docuit alios animos in contio¬
ne libertatis dignitatisq alios secundum deposita certamina incor¬
rupto iudicio esse. Tribunos enim omnes patricios creauit populus.
contentus eo quod ratio habita plebeiorum esset. hanc modestiam
equitatemq & habitudinem animi ubi nunc in uno inueneris. quae
tum populi uniuersi fuit : Anno. cccx. ꝗͣ urbs roma condita erat pri¬
mum tribuni militum proconsulibus magistratum ineunt. A. sem¬
pronius atratinus. L. attilius.T. cecilius quorum in magistratu con¬
cordia domi pacem etiam foris prebuit. Sunt qui propter adiectum
aequorum uulscorumq bello & ardeatum defectioni uchiens bellum
quia duo consules obire tot simul bella nequirent tribunos militum
tres creatos dicant. Sine mentione promulgatae legis de consulibus
creandis ex plebe & imperio & insignibus consularibus usos. Non ta¬

Expanded text:
uiderentur. euentus eorum comitiorum docuit alios animos in contentiouiderentur. euentus eorum comitiorum docuit alios animos in contentione libertatis dignitatisque, alios secundum deposita certamina incorrupto iudicio esse; tribunos enim omnes patricios creauit populus, contentus eo quod ratio habita plebeiorum esset. hanc modestiam aequitatemque et altitudinem animi ubi nunc in uno inueneris, quae tum populi uniuersi fuit? anno trecentesimo decimo quam urbs Roma condita erat primum tribuni militum pro consulibus magistratum ineunt, A. Sempronius Atratinus , L. Atilius , T. Cloelius , quorum in magistratu concordia domi pacem etiam foris praebuit. sunt qui propter adiectum Aequorum Uolscorumque bello et Ardeatium defectioni Ueiens bellum, quia duo consules obire tot simul bella nequirent, tribunos militum tres creatos dicant, sine mentione promulgatae legis de consulibus creandis ex plebe, et imperio et insignibus consularibus usos. non ta
Abbreviated transcription (Latin):
sse. Soli ex consularibus ualerius atq oratus non intererant consili¬
is .C. claudii sententia consules armabat in tribunos. Quintianorum
cincinnatiq & capitolim sententiae abhorrebant a cede molandisq
quos federe icto cum plebe sacrosanctos accepissent. Per haec consilia
eo deducta est res ut tribunos militum consulari potestate promiscue
ex patribus ac plebe creari sinerent. De consulibus creandis nihil mu¬
taretur. Eoq contenti tribuni contenta plebs fuit. Comitia tribunis
consulari potestate tribus creandis indicuntur. Quibus indictis extẽ¬
plo quicumq aliquid seditiose dixerat aut fecerat hunc ꝗͣ maxime tri¬
bunitu & prensare homines & concursare toto foro candidatiq cepe¬
re ut patricios desperatio primo irritata plebe adipiscendi honoris
deinde indignatio si cum his gerendus esset honos deterreret. Postre¬
mo coacti tamen a primoribus petere ne cessisse possessione rei p. ui

Expanded text:
esse. soli ex consularibus Ualerius atque Horatius non intererant consiliesse. soli ex consularibus Ualerius atque Horatius non intererant consiliis. C. Claudi sententia consules armabat in tribunos, Quinctiorum Cincinnatique et Capitolini sententiae abhorrebant a caede uiolandisque quos foedere icto cum plebe sacrosanctos accepissent. per haec consilia eo deducta est res, ut tribunos militum consulari potestate promisce ex patribus ac plebe creari sinerent, de consulibus creandis nihil mutaretur; eoque contenti tribuni, contenta plebs fuit. comitia tribunis consulari potestate tribus creandis indicuntur. quibus indictis, extemplo quicumque aliquid seditiose dixerat aut fecerat unquam, maxime tribunicii, et prensare homines et concursare toto foro candidati coepere, ut patricios desperatio primo inritata plebe apiscendi honoris, deinde indignatio, si cum his gerendus esset honos, deterreret. postremo coacti tamen a primoribus petiere, ne cessisse possessione rei publicae