comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est relaxare uindictam:
tas: ut inquiri debeat utr
accusatum noxa cõdẽnet:
an a pena innocentia pate¬
facta subducat. Itaq per¬
uenit ad nos fautmũ defẽ¬
sorem ultionẽ excercere in
ptrũ latorẽ presentiũ uo¬
luisse: pro co ꝙ in quãtũ
dicitur relictam cuiusoã
dyaconi tẽpore quo con¬
ductor  fuit marito iradi¬
derit. sed qm̃ iste cõugc̃
dyachomi asserit nõ fuissȩ
ordine sacro promotus
est: et adiiciens etiã pri¬
usquam ad oyaconem
peruemsser et postea pra¬
ne uixisse. l deo fraterm¬
tatem tuam his hortam᷑.
affatib ut cũ dei sicut
decet timore causam hãc
subtili omnino inuesti¬
gatione perquiras:et si

Expanded text:
est relaxare vindictam, tas, ut inquiri debeat utrum accusatum noxa condemnet, an a poena innocentia patefacta subducat. Itaque pervenit ad nos Fantinum defensorem ultionem exercere in Petrum latorem praesentium voluisse, pro eo quod, quantum dicitur, relictam cujusdam diaconi, tempore quo conductor fuerat, marito tradiderit. Sed quoniam iste conjugem diaconi asserit non fuisse, ordine sacro promotus est, adjiciens etiam priusquam ad diaconem perveniret et postea prane vixisse: ideo fraternitatem tuam his hortamur affatibus, ut cum Dei sicut decet timore, causam hanc subtili omnino investigatione perquiras, et si
Abbreviated transcription (Latin):
N sacerdotibus
dmandis curam oportet
esse perspicuam: irrepre¬
hensibiles esse cõuenit:
quos preesse necesse est
corrigendis. longa debet
uitam suam probatione
monstrare: cui guberna¬
cula cõmittuntur ecclie
in laicis dco pla¬
citos mores: sed milites
suos probatos sibi q̃rũt
instituta fidelium. dis¬
cere prius quisquam de¬
bet antequam doceat: et
exemplum religiose con¬
uersatiomis de Se potius
aliis prestareᷤ quam su¬
mere. Emendatiore esse
conient populo quem
necesse est orare pro po¬
pulo: longa obseruatiõe
religiosus cultus trada¬
tur. ut luccat et clerica¬
lib obsequiis erudiendꝰ¬

Expanded text:
n sacerdotibus ndis curam oportet esse perspicuam. Irreprehensibiles enim esse convenit, quos praeesse necesse est corrigendis. Et infra: § 1. Longa debet vitam suam probatione monstrare, cui gubernacula committuntur ecclesiin laicis Deo placitos mores, sed milites suos probatos sibi quaerunt instituta fidelium. Discere prius quisque debet antequam doceat, et exemplum religiosae conversationis de se potius aliis praestare quam sumere. Emendatiorem esse convenit populo, quem necesse est orare pro populo. Longa observatione religiosus cultus tradatur, ut luceat, et clericalibus obsequiis erudiend
Abbreviated transcription (Latin):
Ro reuerentia
dei et sacerotũ
Synodus: ut quia solent
crebro mensis oxiose fa¬
bule interponi in omni
sacerdotali conuiuio le
rar immisceatur: per
hoc enim et anime edi¬
ficantur ad bonũ: et fa¬
bule non neccessarie ꝓ¬
uiuia facere: nec ante ho¬
ram dici terciam clericis
comedexe licet.

Expanded text:
ro reverentia Dei et sacerdotumsynodus, ut quia solent crebro mensis otiosae fabulae interponi, in omni sacerdotali convivio lecarum misceatur. Per hoc enim et animae aedificantur ad bonum, et fabulae non necessariae pvivia facere, nec ante horam dici tertiam, clericis comedere licet.
Abbreviated transcription (Latin):
On configat qͥsꝙͣ
bigamos aut comugia
sortientes ab aliis resicta.
siue quoslibet post peni¬
tentiam: Uel sine luteris.¬

Expanded text:
 confidat quisque bigamos, aut conjugia sortientes ab aliis derelicta, sive quoslibet post poenitentiam, vel sine litteris
Abbreviated transcription (Latin):
post uotum non sunt
ab inuicem separandi.
gitur uxori: postea nõ
dimittat UXorẽ: sed tri¬
bus anis peniteat. ¶he¬
romimus Ycro e cõtra
scribit.
le est uouentib uelle¬

Expanded text:
post votum non sunt adinvicem separandi. gitur uxori, postea non dimittat uxorem, sed tribus annis poeniteat. Hieronymus vero econtra scribit: C. le est voventibu
Abbreviated transcription (Latin):
in conuentu docere non
presentib clericis nisi ipis
rogantibus docere nõ au
Miistris
non sacratis uasa dm̃ca
contingere non licet h

Expanded text:
in conventu docere non praesentibus clericis, nisi ipsis pronistris non sacratis vasa dominica contingere non licet
Abbreviated transcription (Latin):
subito enim morituro
prius in hap̾tismate quã
dominici corporis com¬
mumone: uel aliis sacra¬
mentis consulitur: et dũ
forte catholicus nõ mue¬
intur: sanctius est ab he¬
retico baptismi sacrm su
mere quam meternum
perire: et hanc sententiã
prescriptoꝵ pontiticum
Cornelii. Stephani et au¬
gustim secuti sunt. Cy¬
Anastasius et magnus.
Gregorius et omnis eccłã
bus talium Sacerdotũ
sacramenta suscipi: no
quin sint uera quantũ
ad formam et effectũ:
sed quia dũ huusmodi
sacerdotes se a populo
cõtemptos uiderint: ru¬
bore uerecũdic facilius
ad penitentiam prouo¬
¶ Qui uxorẽ ducere
uolunt ante ordmem
subdyaçonatus hoc fa

Expanded text:
Subito enim morituro prius baptismate, quam dominici corporis communione vel aliis sacramentis consulitur. Et dum forte catholicus non invenitur, satius est ab heretimere, quam in aeternum perire. Et hanc sententiam praescriptorum Pontificum Cornelii, Stephani et Augustini, secuti sunt InnAnastasius, et M. Gregorius et omnis catholibus talium sacerdotum sacramenta suscipi, non quin sint vera quantum ad formam et effectum, sed quia, dum hujusmodi sacerdotes se a populo contemtos viderint, rubore verecundiae facilius ad poenitentiam provo Qui uxorem ducere voluerit, ante ordinem subdiacona
Abbreviated transcription (Latin):
halxre profitemur: isi
cum ipsi uel cor sacramt̃¬
tis miciatiꝰ per manus im¬
positionem ad catholicã
redicrint unitatẽ. Scic̃du
ex parteꝰ romana utitur
ccclesia: etiam in signis.
Cyprianus martir & haxa
epi cũ codẽ baptisma he¬
reticoꝵ lauacrũ dyaboli
appellantꝰ Stephanus uo
et cornelius martires et
pontifices romam: et ue¬
nerabilis Augustinus in
libro de baptismo eundẽ
Cyprianũ et prefatos ep̃os¬
ob hanc causam uehemt
redarguunt: affirmãtes
baptima siue ab heretico
suie scismatico ecclĩastico
more celebratũ ratũ esse¬
alia in baptismo: et alia
in reliquis sacramentis
consigeratio est: quippe
cũ et ordine prior e ł¬
et necessarior sit fides

Expanded text:
habere profitemur, nisi cum ipsi, vel eorum sacramentis iniciati, per manus impositionem ad catholicam redierint unitatem. Sciendumex parte Romana utitur aecclesia, et Cyprianus martyr, et LXXX episcopi cum eodem baptisma haereticorum lavacrum diaboli appellant. Stephanus vero et Cornelius martyres et Pontifices Romani, et venerabilis Augustinus in libro De baptismo, eumdem Ciprianum et prefatos episcopos hanc ob causam vehementer redarguunt affirmantes baptismum, sive ab heretico sive scismatico aecclesiastico more celebratum, ratum essealia in baptismo et alia in reliquis sacramentis consideratio est, quippe cum et ordine prior et necessarior sit. S
Abbreviated transcription (Latin):
tes ecclesiam dei sme pro¬
prio diu pastore non ode¬
bere consistere: glorie ue¬
stre mandamus: qm̃ a¬
liter nos agere nõ debui¬
mus/ uta uestra solertia
imperiali Ut prisca con¬
suctudo dictat/ percep¬
ta licentia: et nobis quẽ¬
admodum uos scire cre¬
dimus: impcratoria di¬
rec ta cpistola tunc uo¬
luntati uestre ode hoc pa¬
rebimus: eundemq ele¬
ctum olño adiuuante
consecrabimus: quod
carissime fili moleste nul¬
lomoolo suscipias. ¶tẽ¬
a.¶Clericoꝵ
et cuuũ uoluntate: me¬
tropolitanus est ordinã¬
dus.

Expanded text:
tes, ecclesiam Dei sine proprio diu pastore non debere consistere, gloriae vestrae mandamus, quoniam aliter nos agere non debuimus, ut vestra solertia imperiali ut prisca consuetudo dictat percepta licentia, et nobis, quemadmodum vos scire credimus, imperatoria directa epistola, tunc voluntati vestrae de hoc parebimus, eumdemque electum Domino adjuvante consecrabimus; quod, carissime fili, moleste nullo modo suscipias. Clericorum et civium voluntate metropolitanus est ordinandus.
Abbreviated transcription (Latin):
roex turpi cogitatie
uigilantis oxitur illisio
in mẽte dorimientis pi¬
tet aĩo reatus luus. Udet
cm̃ a qua raliceꝰ ĩquna¬
cio illa processerit: qua
quod cogitauit sciendxoc
pertulit nesciens: prpt.
talẽ pollutionẽ a saro
misterio ea die abstie
opportet

Expanded text:
vero ex turpi cogitatione vero ex turpi cogitatione vigilantis oritur illusio in mente dormientis, patet animo suus reatus. Videt enim, a qua radice inquinatio illa processerit, quia quod cogitavit sciens, hoc pertulit nesciens; et propter talem pollutionem a sacro mysterio ea die abstinere oportet
Abbreviated transcription (Latin):
ex qua re accidat mẽti
dorimentis: a liqñ em̃ ex
crapula: aliqñ ex natu¬
re sue superfluitate uel
omino hec illusio nõ
est timẽda: quia hanc
animus nesciens pertu¬
lissc magis dolendus ẽ
quã fecisse. Cum ueroul¬
tra modũ appetitus gule
in sumendis alimentis
rapit atq iolcirco humoꝵ
receptacula grauãtur: hi
exĩde aĩmꝰ aliquẽ reatũ
nõ tamẽ usq ad ꝓhibi¬
endi uel missar solẽma
celebrandi: cum fortasse
aut dies festus exigit:
auut exhibere mistẽriũ ꝓ
co ꝙ lacerdos alius deest
ip̃a necessitasꝰ cõpellit nã si
steriũ ualeãt. illusio per
crapulã facta a ꝑceptioẽ
sacri misterii ut arbitror¬
dormiẽtẽ turpi iagma¬
tione illusio nõ concus¬
seritꝰ. nam sunt quidã¬
in quibus ita plerũq
illusio nascitur: ut eor
Qua in re unũ sibi o¬
stendr̃ q ip̃a mens om̃o¬
rea̾ non sit tũt: sed suo
uidicio penitus libera
cũ se et si dormiẽs corpo¬
re nichil memit. uidisse
tamẽ inuigiliis copo¬

Expanded text:
ex qua re accidat menti dormientis. Aliquando enim ex crapula, aliquando ex naturae superfluitate vel omnimodo haec illusio non est timenda, quia hanc animus nesciens pertulisse magis dolendus est, quam fecisse. § 3. Quum vero ultra modum appetitus gulae in sumendis alimentis rapitur, atque idcirco humorum receptacula gravantur, habet exinde animus aliquem reatum, non tamen usque ad prohibisti, vel missarum solemnia celebrandi, cum fortasse aut festus dies exigit, aut exhiberi ministerium pro eo quod sacerdos alius deest, ipsa necessitas compellit. Nam si nisterium valent, illusio per crapulam facta a perceptione sacri ministerii abstdormientem turpi imaginatione illusio non concusserit. Nam sunt, quibus ita plerumque illusio nascitur, ut eoruionibus. Qua in re unum ibi ostenditur, quod ipsa mens rea non sit tunc, sed suo judicio penitus libera, quum se, etsi dormienti corpore nihil meminit vidisse, tamen in vigiliis corpo
Abbreviated transcription (Latin):
Um ex audicrocos.
dabo eis uirtutẽ
spus mei: et implebo cis
udicio meo et fortituoĩe.
Ammaduertite in presc̃ti
loco posse doccre aliquem
post peccatũ: si tamenui¬
tia pristina penitentiã.
digna oiluerit.Unde do
post adulteriũ et homici¬
diũ loquitur in p̃s. Asper¬
ges me y sopo. et mũ. la.
me et super .in. exalbabor.
nec sua tamen puritate
contentus est: sed infert

Expanded text:
um exaudiero eos, dabo eis virtutem spiritus mei, et implebo eos judicio meo et fortitudine. Animadverte, in praesenti loco posse docere aliquem post peccatum, si tamen vitia pristina poenitentia digna diluerit. Unde David post adulterium et homicidium loquitur in Psalmo: Asperges mme, et super nivem dealbabor. Nec sua tantum puritate contentus est, sed infert:
Abbreviated transcription (Latin):
sumpserit ac cingulum᷑
ad necandũ fidełes: etiam¬
si grauia non admiserit.
si ad clerumꝰ admissus
fuerit oyacomi non acci¬
piat dignitatẽ. ¶Etem¬
¶ quib cebet esse mi¬
munis qui in ep̃m ordi

Expanded text:
sumserit aut cingulum ad necandos fideles, etiamsi gravia non admiserit, si ad clerum admissus fuerit, diaconii non accipiat dignitatem. CA quibus debet esse immunis, qui in epi
Abbreviated transcription (Latin):
usum capis. Tertio ager uel dom̃
telliguntur homines. quia sicut
nummus Habet charagmna cesaris:¬
saris reprobus est: ita homo qui
tui miscent uinũ cum aqua. Idco
ergo mensas mĩmularioꝵ euertit:
significans quia in templo dei nõ
debent esse mĩmi insi spirituales
.i. qui dei ymaginem nõ cdaboli
portant: aut certe mensas ñmu¬
lariorum.i. sacerdotũ dicit scrip¬
turas. nouo enim testamento suc¬
cedente priori euerse sunt scriptu¬
¶ Palca.

Expanded text:
usum capis. Tertio ager vel domususum capis. Tertio ager vel domusur, quia sicut nummus habet charagma Caessaris, reprobus est, ita et homo, qui tui miscent vinum cum aqua, etc. Ideo ergo mensas nummulariorum evertit, significans, quia in templo Dei non debent esse nummi, nisi spirituales, id est, qui Dei imaginem, non diaboli, portant. Aut certe mensas nummulariorum sacerdotum dicit scripturas. Novo enim testamento succedente priori, eversae sunt scriptu. PALEA.
Abbreviated transcription (Latin):
paulatim dcorsum cadũt: et tã¬
dem in cribro nichil remanet
isi stercus: sic de substantia
negociatoꝵ nouissime nl rema¬
net insi solum peccatum: sed õs
dam ergo quis non est negocia¬
tor: ut qui talis non fuerit eum
intelligas esse negociatorẽ. ¶Q¬
cunq rem comparat non ut ita
integram et ĩmnutatam uendat:
se ut materia sibi sit mole ali¬
quid operandi: ille non est ne
dendo lucretur: ille est merca¬
tor qui de templo dei encitur.
unde super omnes mercatore
maledictus plus est usurarius.
ipse namq rem datam a deo uẽ¬
dit non comparatam: ut merca¬
tor post fenus rem suam repetit:
tollens alicna cum sius: merca¬
tor autem non repetit rem uen
agrum locat ut agrariam acci¬
piat.aut domũ ut pensionem
recipiat: non est similis ei qui
pecunam dat ad usuram: ab
ad emendum. Secundo qm̃ a¬
grum Habens arando accipit
ex eo fructum habens domũ:
usum mansioms capit ex ca.
idco qui locat domũ uel agrũ
lucrum: ex pecuma reposita millũ

Expanded text:
paulatim deorsum cadunt, et tandem in cribro nihil remanet, nisi stercus solum: sic de substantia negotiatorum novissime nil remanet, nisi solum peccatum. § 2. dam ergo, quis non est negotiator, ut qui talis non fuerit, eum intelligas esse negotiatorem. Quicunque rem comparat, non ut ipsam rem integram et immutatam vendat, sed ut materia sibi sit inde aliquid operandi, ille non est negtatam dando lucretur, ille est mercator, qui de templo Dei ejicitur. § 3. Unde super omnes mercatores plus maledictus est usurarius; ipse namque rem datam a Deo vendit, non comparatam, ut mercator et post foenus rem suam repetit, tollens aliena cum suis, mercator autem non repetit rem vendagrum locat, ut agrariam recipiat, aut domum, ut pensiones recipiat, nonne est similis ei, qui pecuniam dat ad usuram? Absad emendum; secundo, quoniam agrum habens, arando accipit ex eo fructum, habens domum, usum mansionis capit ex ea. Ideo qui locat agrum vel domum, lucrum: ex pecunia reposita nullum
Abbreviated transcription (Latin):
qui dedit omma. Unde
necesse est ut si quis ex
uiris ecclesiasticis uel se¬
cularis militicꝰ seruitute
ad dei seruitiũ conuerti
desiderat: probetur prius
in laicali habitu consti¬
tutus: et si mores eius at¬
q conuersatio bono desi¬
ccrio illius testimonũ
ferunt: absq ulla retra¬
permittantur: ut ab hu¬
mano seruitio liber rece¬
districtiorem appetit su¬
birc seruitutẽ. Si autem
et in monachali habitu
sccundũ patrũ regulas in¬
reprehensibiliter cõuer¬
a a sacris canonbr tem

Expanded text:
qui dedit omnia. Unde necesse est ut quisquis ex juris ecclesiastici vel saecularis militiae servitute ad Dei servitium converti desiderat, probetur prius in laico habitu constitutus, et si mores ejus atque conversatio bono desiderio illius testimonium ferant, absque ulla retrapermittatur, ut ab humano servitio liber recedistrictiorem subire appetit servitutem. Si autem et in monachico habitu secundum Patrum regulas irreprehensibiliter fuerxa sac
Abbreviated transcription (Latin):
tificis desideratur.
Uia igitur su
tio ad locum Uos sacer¬
dotii totius cõcilii um¬
to consensu: et serens¬
simi principis uolun¬
tate declarat accersiri:
gna cum exultatione

Expanded text:
tificis desideratur. Quia igitur sustio ad locum vos sacerdotii totius consilii unito consensu et serenissimi principis voluntate declarat accersiri, gna cum exsultatione
Abbreviated transcription (Latin):
ut caritatem uestram
sicut gr̃a sua te elegit:
ita in ommib sua p̾ro¬
tectione custodiat. ⁊¬
Clerus &
populus pontificis lo¬
ctiom intererunt.

Expanded text:
ut caritatem vestram sicut sua gratia elegit, ita in omnibus sua protectione custodiat. Clerus et populus pontificis electioni intersint.
Abbreviated transcription (Latin):
centis absq sermone cõ¬
uersatio quantũ exẽplo
prodest: tantũ silentio
nocet: nam latratuta nũ
et baculo pastoꝵ lupi sũt
arcendi. In ipsa autem do¬
Ctrina discretũ oportet esse
rec torem: ne aut tacenda
proferat aut dicenda tace

Expanded text:
et absque sermone conversatio, quantum exemplo prodest, tantum silentio nocet. Nam latratu canum et baculo pastorum lupi sunt arcendi. In ipsa autem doctrina discretum oportet esse rectorem, ne aut tacenda proferat, aut proferenda tacea
Abbreviated transcription (Latin):
Decreuit igitur sancta¬
nac hum conducere pos¬
sessiones: aut misceri le
posse: insi forte qui legi¬
bus ad minoꝵ etatis i̾u¬
telas siue curationes ĩex¬
cusabiles attrahuntur:
aut cui ipsius ciuitatis
epũs ecclesiasticaꝵ reꝵ
cõmiserit gubernaculã:
et orphanor atq udu¬
arum que molefense sũt
aut car personarum.
maxime que eccliastico
indigent adminiculo

Expanded text:
Decrevit igitur sanctnachum conducere possessiones aut miscere se posse, nisi forte qui legibus ad minorum aetatum tutelas sive curationes inexcusabiles attrahuntur, aut cui ipsius civitatis episcopus ecclesiasticarum rerum commiserit gubernacula, vel orphanorum aut viduarum quae indefensae sunt aut earum personarum quae maxime ecclesiastico in
Abbreviated transcription (Latin):
synodũ quia de
his qui in clero cõnime¬
rantur quidam propt
turpis lucri grãm alioꝵ
possessiomĩ conluctioẽs
rant. ad domos autem
secularium concurrunt:
et substantiarum eorũ
gubernationesq auari¬
tie caula suscipiunt

Expanded text:
synodum, quia de his qui in clero connumerantur quidam propter turpis lucri gratiam aliorum possessionum conductiones rant, ad domos autem saecularium concurrant et substantiarum eorum gubernationes avaritiae causa suscipiant
Abbreviated transcription (Latin):
Nms qui iu¬
ste iudicat sta¬
teram in manu gestat.
In utroq penso iustici¬
am et miscricoroiam
portatꝰ. sco per iusticiã
redoit peccati sentẽtiã :
per mĩam peccati tempe¬
rat penam: ut iustoli

Expanded text:
nis qui juste judicat, stateram in manu gestat, in utroque penso justitiam et misericordiam portat: sed per justitiam reddit peccati sententiam, per misericordiam peccati temperat poenam: ut isto li
Abbreviated transcription (Latin):
bramine quedam per
cquitatem corrigat. q̃¬
oam Uero per miseratio¬
nem moulgcat. Qui dci
iusticiam oculis suis pri¬
ponit: semper timẽs et tre¬
mens in omni negotio
formidat. ne de iusticie
tramite exuians cadat:
et Unex non iustificat
mox potius condẽnctur

Expanded text:
bramine quaedam per aequitatem corrigat, quaedam vero per miserationem indulgeat. 5. Qui Dei judicia oculis suis proponit, semper timens, tremensque in omni negotio reformidat, ne, de justitiae tramite devians, cadat; et unde non justificatur, inde potius condemnetur
Abbreviated transcription (Latin):
O hoc dispensatio
dus diuersos et ordies
constituit esse distiotos:
ut dum reuerentiam mi¬
nores potiorib exhibe¬
rent: et potiores nĩorib¬

Expanded text:
 hoc dispensationis dus diversos et ordines constituit esse distinctos, ut dum reverentiam minores potioribus exhiberent, et potiores minorib
Abbreviated transcription (Latin):
uendicare: quatemis et in¬
ter ipsas aduersantiũ uo¬
luntatum procellas uete¬
rum regulas millatems
cus toorre cessetis: sicut
persecutionũ tempore di¬
uersarũ patres nr̃os con¬
stanter fecisse non du¬

Expanded text:
ndicare: quatenus et inter ipsas adversantium voluntatum procellas, veterum regulas nullatenus custodire cessetis, sicut persecutionum tempore diversarum patres nostros constanter fecisse non du
Abbreviated transcription (Latin):
uicũq digntati
diuim gradus no
custodiunt: contenti fi¬
ant animam saluare. Nie¬
uerti cum in pristimi gra¬
dum post lapsum diffi¬
¶Lapsus post pemtetia
altario tantũ ministar.

Expanded text:
uicunque dignitatem divini gradus non custodiunt, contenti fiant animam salvare. Reverti enim in pristinum gradum post lapsum diffiLapsus post poenitentiam altario tantum ministr
Abbreviated transcription (Latin):
Unc autẽ di¬
uina inspira¬
tione non nos pigebit:
nec nobis impossibile
erit uobis ostendere:
si tamen audire uelitis
non posse quẽꝙͣ rite
abhis qui infcrioris
dignitatis uel ordinis¬
sunt iudicialib sub¬
miti diffimtiomihus:
si quidẽ tẽpore diocle¬
ciamꝰ et maximiam
augustoꝵ marcellinꝰ.
ep̃us urbis rome qui
postea insignis martir
effectus est: a deo com¬
pulsusᷤ est a paganis:
Ut templũ cor igressꝰ
grana thuris super
prunas imponeret:¬

Expanded text:
unc autem divina inspiratione non nos pigebit nec nobis impossibile erit ostendere vobis, si tamen audire velitis, non posse quemquam rite ab his qui inferioris dignitatis sunt, vel ordinis, judicialibus submitti definitionibus. Siquidem tempore Diocletiani et Maximiani Augustorum, Marcellinus episcopus urbis Romae, qui postea insignis martyr effectus est, adeo compulsus est a paganis ut templum eorum ingressus, grana thuris super prunas imponeret
Abbreviated transcription (Latin):
Uicunq ex his qͥ.
lapsi sunt per igno¬
rantiamꝰ iam ordinati sũt:
uel contemptu coꝵ qui eos
ordinauerunt. hoc nõ pre¬
iudicat regule eccliãstice. cũ
cnim compertumꝰ fuerit de¬
¶ Alienus fiat a mĩsterio:
qui illud uiuendo illicite
polluit.

Expanded text:
uicunque ex his, qui lapsi sunt, per ignorantiam sunt ordinati, vel contemtu eorum, qui eos ordinaverunt, hoc non praejudicat regulae ecclesiasticae. Quum enim compertum fuerit, de. Alienus fiat a ministerio, qui illud vivendo illicite polluit.
Abbreviated transcription (Latin):
consideranda: multoꝵ
auctoritatihꝰ monstra¬
ta sunt. Sed quia ueri¬
tas rci nõmĩquã obscu¬
ratur mutatioẽ proiuĩ¬
tie: decretũ est sacris ca¬
nombus: ut peregrini
insi quinq uel eo ampli¬
us suoꝵ episcopoꝵ fue¬
rint cõmendati cyrogra¬
phis non ordinẽntits.
¶Ande si luester papa¬
in generali concilio pre¬
sicens dixit.
Nisi quinq ep̃or lrĩs

Expanded text:
consideranda, multorum auctoritatibus monstrata sunt. Sed quia veritas rei nonnunquam obscuratur mutatione provinciae, decretum est sacris canonibus, ut peregrini, nisi quinque vel eo amplius suorum episcoporum fuerint commendati chirographis, non ordinentur. Unde Silvester Papa generali Concilio praesidens dixit: C. I. Nisi quinque epis
Abbreviated transcription (Latin):
in ommb: quo possint
simpliciter quod a dño
postulant impetrare: ut
quod apostoli docuerũt¬
antiquitas: nos quoq cu¬
stodiamus. Ab uniuersis
placet ut ep̃i: presbitcri:
et dyacom: et qui sacra¬
menta contractant pu
cet: ut in ommnib: et ab
ommnib pudicitia custo¬
diatur qui altario deler¬
uiunt. A¬
cartha.Ui.¬

Expanded text:
in omnibus, quo possint simpliciter quod a Domino postulant impetrare, et quod apostoli docueruntantiquitas nos quoque custodiamus. Ab universis placet ut episcopus, presbyter et diacomenta contrectant, pucet, ut in omnibus et ab omnibus pudicitia custodiatur qui altari serviunt. Carthagi
Abbreviated transcription (Latin):
Einde oppoit
non dici oppor¬
tere bigamũ cum qui
cat hecuminus habͥue¬
rit et amiserit uxorẽ:
si post baptismũ fuerit
aliam sortitus: camq
primam uidcri que no¬
uo honnĩ copulata sit.
quia illud coniugiũ
per baptismi sacra̾mẽ¬
tum cum ccteris crimi¬
nib sit ablatũ: quod
cum ce una utiq di

Expanded text:
einde ponitur, non dici oportere bigamum eum qui catechumenus habuerit atque amiserit uxorem, si post baptismum fuerit aliam sortitus, eamque primam videri, quae novo homini copulata sit, quia illud conjugium per baptismi sacramentum cum ceteris criminibus sit ablutum. Quod quum de una uti
Abbreviated transcription (Latin):
habuerit alteram: ordi¬
nandũ censuerũt: quia
de sacramentoͬ agitur nõ
ee peccato propter lancti
tatem sacramenti: sicut¬
si femina cathecumia
uiciata est non potest pͦ
baptisma inter du unt̃¬
gmes consecrari. ita nõ
absurde uisum est biga
mam sacramenti non¬
amisisse non ad uite
meritum: sco ad ordmna¬

Expanded text:
habuit alteram, ordinandum esse censuerunt, quia de sacramento agitur non esse peccatum. Propter sanctitatem autem sacramenti sicut femina, si catechumena vitiata est, non potest post baptismum inter Dei virgines consecrari, ita non absurde uisum est eum qquandam sacramenti amisisse, non ad uitae bonae meritum, sed ad ordina
Abbreviated transcription (Latin):
octur in uanitate sensꝰ
et obscuritate mẽtis in¬
gredi. qui dieb ac no.¬
Ctibus in chalctica arte
torquetur qui phisicꝰ
perscrutator oculos trãs
celos leuat. et ultra ꝓ¬
fundũ terraꝵ et abyssi
quodoam manc cemer¬
gͥitur. qui iambũ fer¬
u̾et. qui tantam metroꝵ
Siluam in suo studiosiꝰ
corde distinguit et co¬
gerit. Et ut ad alterã
partem transcam qui
diuitias per fas et ne¬
phas querit: qui adu¬
latur regib: hercdita¬
tes captat alienas: et
opes congregat quas
in momento cui Sit re¬
listurus ignorat.¬
¶Qui scripturas
Sacras male intelligit.
Uel seculari sapientia

Expanded text:
detur in vanitate sensus et obscuritate mentis ingredi, qui diebus ac noctibus in dialectica arte torquetur? qui physicus perscrutator oculos trans coelum levat, et ultra profundum terrarum et abyssi in quoddam inane demergitur? qui iambum ferit? qui tantam metrorum silvam in suo studiosus corde distinguit et congerit? et ut ad alteram partem transeam qui divitias per fas et nefas quaerit? qui adulatur regibus, hereditates captat alienas, et opes congregat, quas in momento cui sit relicturus ignoratQui scripturas sacras male intelligit, vel saeculari sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
respondendũ est quomã
si uetus nouũq testamentũ¬
sunt recipienda: non ꝙ codici
canonũ ex toto habcantur
annexa: sed ꝙ ole his recipiẽ¬
dis sancti pape inocencĩi
prolata uioleatur esse sen¬
tentia: restatꝰnimiꝵ ꝙ de¬
cretales eplẽ romanor pon¬
ti ficũ sunt recipiende: et si
non sunt codici canonũ cõ
paginate qm̃ inter ip̃os ca¬
nones unũ beati leonis ppͣe¬
capitulũ constat esse per
in illa cõmiserit: nouerit
sibi Ucmam denegari. Dix.¬

Expanded text:
endum est quoniam si Vetus Novumque Testamentum recipienda sunt, non quod codici canonum ex toto habeantur annexa, sed quod de his recipiendis sancti papae Innocentii prolata videtur esse sententia; restat nimirum quod decretales epistolae Romanorum pontificum sunt recipiendae, etiamsi non supaginatae, quoniam inter ipsos canones unum B. Leonis capitulum constat esse permin illa commiserit, noverit sibi veniam negari, Ai
Abbreviated transcription (Latin):
esse decretales eplãs pris¬
admittendas dicũt: quia
in codice canonũ nõ ha¬
bentur ascripte: ergo nec
alterius qui ante ipm̃ fuit
uel post ip̃m est aliquot
institutũ: uel rescriptũ
recipiendũ: eo ꝙ in codi¬
ce canonũ non ha beat᷑.¬
ascriptum. Ergo coc tri¬
nam eoꝵ et sanctiones
que ab omni lingua ue¬
nerantur: quia in codi¬
ce canonũ non habẽtur
ascripte: ex codicib suis
abradant: ut quio uelmẽ¬
branas occupant postꝙͣ
non habentur accepte.
Sed quare multũ mimo
diendos: et enim neutrũ
sertũ. ¶Seo rispõsuri
sunt isti qui ad resisten¬
dum potius quam aod

Expanded text:
esse decretales sancadmittendas dicunt, quia in codice canonum non habentur ascriptae, ergo nec alterius qui ante ipsum fuit, vel post ipsum est aliquod institutum vel scriptum recipiendum est, eo quod in codice canonuadscriptum. Ergo doctrinam eorum et sanctiones, quae ab omni lingua venerantur, quia in codice canonum non habentur adscriptae, de codicibus suis eradant. Ut quid vel membranas occupant, postquam non habentur acceptae? Sed quare multum idiendos? Etenim neutrum sertum. Sed responsuri sunt isti, qui non ad obediendum potius quam ad
Abbreviated transcription (Latin):
sticis ordinib et canonũ
promulgata sũt disciplis:
oiri mandamus: Ut si qͥs
ceps ¶Dicendo uero oia
decretalia cõstituta nullũ
de crcretalib cõstitutis p̾¬
termisit quod nõ manca¬
uerit esse custodiendũ.
Et rursus asscrendo oĩ¬
predecessoꝵ nostroꝵ nul¬
lũ pontificũ romanoꝵ qͥ
ante se fucrũt excepit.
cuius ita non preceperit

Expanded text:
sticis ordinibus, et canonum promulgata sunt disciplinis, diri mandamus, ut si quis. Dicendo vero omnia decretalia constituta, nullum de decretalibus constitutis praetermisit quod non mandaverit esse custodiendum. Et rursus asserendo omnium decessorum nostrorum, nullum pontificum Romanorum qui ante se fuerit, excepit, cujus ita no
Abbreviated transcription (Latin):
Ullus pontifi¬
ce romano ui¬
uente: aut epo ciita¬
tis suc: presumat loqͥ.
aut partem sibi facẽ:
insi tertio die deposi¬
tioms cius adunãto
Clero et filiis ecclelie :
et tunc electio fiat. ma
concertantiũ temcri¬
tate electi fuerint:
quis eorum alteri pre¬
ferendus sit. Ee his
ita scribit honorius
August. ad homifatiũ
papam. ¶ Si temerita¬
te concertantiũ duo
fuerĩt orolmati.
l duo forte cõtra fas

Expanded text:
ullus pontifice Romano vivente aut episcopo civitatis suae presumat loqui aut partes sibi facere, nisi tertio die depositionis eius adunato clero et filiis ecclesiet tunc electio fiat. IIIconcertantium temeritate electi fuerint, quis eorum alteri praeferendus sit? De his ita scribit Honorius Augustus ad Bonifacium Papam. C. VIII. Si temeritate concertantium duo fuerint ordinati. Si duo forte contra fas
Abbreviated transcription (Latin):
mumcatione statuit
dicens. Quicũq sacerdo¬
tum. dyaconoꝵ. suboia¬
conoꝵ: post constitutũ
beate memorie predeces¬
soris nostri sancti Leoĩs
tate clericoꝵ cõcubinã
palã duxerit: Uel du¬
Ctam non reliquerit.:
ex parte omĩpotentis
dei et auctoritate prin¬
et pauli precipimus et
omino cõtradicimus:
Ut missas non cantet.
nec etiam euangelium
legat: neq epłam ad
missam: neq in prelbi¬
terio cum his ao diui¬
na officia qui prefate
constitutiom mobedic̃¬
tes fuerint maneat.
neq partem ab eccliaᷤ

Expanded text:
municatione statuit, dicens: Quicunque sacerdotum, dyaconorum, subdyaconorum, post constitutum beate memorie predecessoris nostri sancti Leonis tate clericorum: concubinam palam duxerit vel ductam non reliquerit, ex parte omnipotentis Dei et auctoritate apostet Pauli precipimus et omnino contradicimus, ut Missam non cantet, nec Ewangelium legat nec Epistolam ad Missam, neque eciam in presbyterio cum hiis ad divina officia qui prefate constitucioni obedientes fuerint maneat, neque partem ab ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
Eruemit ad nr̃as
aures ꝙ in pro¬
uiciis constituta epoꝵ
consilia minime cele¬
brentur: hoc ex copro¬
batur ꝙ multe que cor¬
rec tioẽ opus habẽt ec¬
clesiastice res negligan¬
tur. Statuit ergo sancta
synodus secundũ regu¬
las patrũ bis manno ĩ
Unũ conuenire per sĩ¬
gulas prouicias cp̃os.
Ubi singula que emet¬
serint corrigantur. Q
Uero noluerint cõue¬
nire epi constituti in
suis ciuitatib: et hoc
maximc cum sui cor

Expanded text:
ervenit ad nostras aures, quod in provinciis constituta episcoporum concilia minime celebrentur. Hoc ex eo probatur, quod multae, quae correctione opus habent, ecclesiasticae res negligantur. Statuit ergo haec sancta synodus, secundum regulas Patrum bis in anno in unum convenire per singulas provincias episcopos, ubi singula, quae emerserint, corrigantur. § 1. Qui vero noluerint convenire episcopi constituti in suis civitatibus, et hoc maxime, quum sui cor
Abbreviated transcription (Latin):
oium super femur Suũ:
ite et redite de porta us¬
q ao portam per mediũ
castroꝵ: et occioat unꝰ¬
quisq fratrem Uxorc̃
petiit: paucoꝵꝰUitam
gladio extinxit. Intꝰ.
Arsit igne amoris: fo¬
ris accensus est zelo se¬
ueritatis: tanta fuit
pictas ut scpro illis co¬
ram dño morti offerre
non oubitaret: tanta
seueriras: ut cos quos
diuinitus feriri timue¬
rat ip̃e iudicii gladio
feriret. Sic amauit cos
quib prefuit ut pro
eis nec sibi parceret: et
tamen celinquentes sic
persecutus est quos ã¬
mauit: ut cos etiam do¬
mino parcente proster¬
neret: utrobiq legatꝰ.
fortis: utrobiq admi
sam populi apuo deũ
precib: causam dei apõ
populũ glaoiis allega¬
uit. intus amãs oiuine

Expanded text:
dium super femur suum: Ite, et redite de porta usque ad portam per medium castrorum, et occidat unusquisque fratrem, petiit, paucorum vitam gladio exstinxit. Intus arsit ignibus amoris: foris accensus est zelo severitatis. Tanta fuit pietas, ut se pro illis coram Domino morti offerre non dubitaret; tanta severitas, ut eos, quos divinitus feriri timuerat, ipse judicii gladio feriret. Sic amavit eos, quibus praefuit, ut pro eis nec sibi parceret, et tamen delinquentes sic persecutus est, quos amavit, ut eos etiam Domino parcente prosterneret. Utrobique legatus fortis, utrobique medisam populi apud Deum precibus, causam Dei apud populum gladiis allegavit. Intus amans divinae
Abbreviated transcription (Latin):
ccclesiis / sicut ad nos per¬
uenit sicut iconomo: e¬
piscopi res ecclĩasticas
tractant: placuit om̃s
de proprio clero qui gu¬
bernent res ecclesie cum
non sine testimomosit
gubernatio ipsarum re¬
ex hoc euemat res eiusdẽ
ecclesie dispergi: et sacer¬
dotali dignitati obtre¬
Ctatio generetur. si Uero
quis hoc non obseruaue¬
rit: duuis subiacebit

Expanded text:
cclesiis, sicut ad nos pervenit, sine oeconomo episcopi res ecclesiasticas tractant; placuit omnesos de proprio clero, qui gubernent Ecclesiae res non sine testimonio sit gubernatio ipsarum reex hoc eveniat res ejusdem ecclesiae dispergi, et et sacerdotali dignitati obtrectatio generetur. Si vero quis hoc non observaverit, divinis subjaceat
Abbreviated transcription (Latin):
delic tum cõmittere sine
quo pauci mueniuntur:
aut dei filium iure iurãco
negare: in quo uerbo hũc
ip̃m btm̃ petrũ aplõrum
principem ao cuius sacrũ
corpus indigni sedemus:
lapsum esse cognouimus:
ab apostolatu cũ non ex¬
pulit: qui ante qui dem
ꝓpsum se negarc predixit

Expanded text:
delictum admittere, sine quo pauci inveniuntur, aut Dei filium jurejurando negare? In quo verbo hunc ipsum beatum Petrum apostolorum principem, ad cujus sacrum corpus indigni sedemus, lapsum esse cognoscimus.postea 970 ab apostolatu eum non expulit, quia ante quidem ipsum se negare praedixit
Abbreviated transcription (Latin):
non: nisi cõmendaticiaᷤ
et pacificas dare ualent.
autem et sacerdotalem be¬
nedic tionem non ualent
prestare. Ue his ita scri¬
bit leo epũs ommb epĩs.¬

Expanded text:
non nisi commendatitias et pacificas dare valent. autem et sacerdotalem benedictionem non valent praestare. De his ita scribit Leo
Abbreviated transcription (Latin):
tuerunt canones senten¬
tias reprchencere uel dã¬
nare: sed quia forte mã¬
ior est m illis pietas qm
in suprascriptis.cccxuiii
ep̃is: maior est in illis
sanctis sacercotib: qui
hoc exemplo remedia ec¬
cleliaꝵ sius diffimitioni¬
b deliberauerũt: et ideo
aut prona uolũtate pre¬
ceptis illorum consenti
ant: aut omib illis cõ¬
trarios et mimicos se eẽ
cognoscant: que est illa¬
iusticia mimica honitas:
palpare criminosos et
Uulnera eorũ usq ĩ diẽ
iuditii incurata seruare.
Qsi cos durissimam
humilitatis: nec in stã
btm̃ dauid mntentur¬

Expanded text:
tuerunt canones, sententias reprehendere vel damnare. Sed forte major est in illis pietas, quam in suprascriptis CCCXVIII, episcopis? major est in illis sanctis sacerdotibus, qui hoc exemplo remedia ecclesiarum suis definitionibus deliberaverunt? Et ideo aut promta voluntate praeceptis illorum conseant, aut omnibus illis contrarios se et inimicos esse cognoscant. Quae est justitiae inimica benignitas, palpare criminosos, et vulnera eorum usque in diem judicii incurata servare? Quod si eos durissimam humilitatis, nec instantibeatum David imitentur
Abbreviated transcription (Latin):
Iquis dyacon.
aut presbiter
post acceptam benedictio¬
nem leuiticam cũ Uxore
sua incontinens mucma¬
tur:ab officio suo abii¬
ciatur. Gcccmamfeste
constat: quia sccundũ
titulos antiquoꝵ patrũ
sancto spiritu suggerẽ¬
te conscriptos: et sccũdũ
sententias. cccxuiiiᷤ. epõꝵ¬
quas gallican canones
continere uiodentur: cle¬
rici in adulterio ceprehẽ¬
si aut ipsi confessi: aut
ab aliis comucti ad ho¬
norem redire non possũt:
sed quia forte nõ desũt
quib pro minia pietate
superscripta sanctor
patrũ seueritas minime

Expanded text:
quis diaconus aut presbyter post acceptam benedictionem Leviticam cum uxore sua incontinens invenitur, ab officio suo dejiciatur. § 1. Ecce manifeste constat, quia secundum titulos antiquorum Patrum sancto Spiritu suggerente conscriptos, et secundum sententias CCCXVIII epam Gallicani canones continere videntur, clerici in adulterio deprehensi, aut ipsi confessi, aut ab aliis convicti, ad honorem redire non possunt. Sed quia forte non desunt, quibus pro nimia pietate suprascripta sanctorum Patrum severitas minime
Abbreviated transcription (Latin):
lex imperator nõ est su¬
pra legem dc̃i: sed subtꝰ.
imperiali iudicio non
possũt iura ccclesiasticaᷤᷤ
limo. et. Grego. satis suffi¬
ciunt testimoma. Sac łꝰ¬
quidẽ innocẽcius in de¬
cretali eplã sua ad alexã
quiens Utrũ diuisis im¬
periali cudicio proui¬
cus: ut duc metropole.
fiant si ouo metropoli
tam debeant nonñari:
no uisũ est nobis ad
mutabilẽ neccessitatũ
ecclesiam cõmutari:
honoresq aut diuilio¬
nes perpeti quas pro su¬
is causis faciendas du¬
Xerit imperator. Btũs
gionis causa cõiugia
Aehere dissolui dicant᷑
sciendũ est: quia et si
hoc lex humana cocessit.
lex tamen diuina pro¬
hibuit. Ecce quead mo¬
dum iperiali idicio
nõ possunt eccliastica
iura dissolui. Ecce qua¬
liter qd̃ lex humana cõ¬
cessit: diuina lex pro¬
perator leges quibus
sepe ccclesia utitur cõtͣ.
hereticos. sepe cõtra ty¬
rannos atq contra pra¬
uos quoscũq defendr̃:
dicamus pentus renu¬
endas: sed qd eas euãge¬

Expanded text:
lex imperatoris non est supra legem dei, sed subtus, nec imperiali iudicio / possunt iura ecclesiastica  et Gregorii, satis sufficiunt testimonia. Sanctus Innocentius quidem in decretali epistola sua ad Alexandtatis, inquiens, utrum divisis imperiali judicio provinciis, ut duae metropoles fiant, sic duo metropoli debeant nominari. Non ergo visum est, ad mobilitatem necessitatum Ecclesiam commutari, honoresque ac divisiones perpeti, quas pro suis causis faciendas duxerit imperator. Beatusgionis causa conjugia debere dissolvi dicunt, sciendum est quia, etsi hoc humana concessit lex, tamen divina prohibeat. Ecce quemadmodum imperiali judicio non possunt ecclesiastica jura dissolvi: ecce qualiter quod lex humana concessit, lex divina properatorum leges, quibus saepe Ecclesia circa haereticos utitur, saepe circa tyrannos, atque circa pravos quosque defenditur, dicamus penitus renuendas: sed quod eas evange
Abbreviated transcription (French):
Leri ꝓlebisq cõ¬
sensus: et deside¬
rium requiratur.¶Ite
Ota cuuui testi¬
moma populor
honorator arbitrium
clectio clericor m ordi¬
nationibus sacerdotũ
constituantur: et .i. Per
pacem et quietem sacer¬
dotes qui futuri sunt
postulentur: tencatur
subscriptio clericorũ:
honorator testimonũ
ordims conuentus: et

Expanded text:
leri plebisque consensus et desiderium requiratur. Et ta civium, testimonia populorum, honoratorum arbitrium, electio clericorum in ordinationibus sacerdotum constituantur. Et infra: Per pacem et quietem sacerdotes, qui futuri sunt, postulentur. Teneatur subscriptio clericorum, honoratorum testimonium, ordinis conventus et
Abbreviated transcription (Latin):
Subdiacono
usq ad lecto¬
res omnes subditi sint
Dyacono cardinali ui¬
ecclesia representantes
ei honorem. Porro pon
nachus m omni loco

Expanded text:
subdiacono usque ad lectores omnes subditi sint diacono cardinali uecclesia repraesentantes ei honorem. Porro Pontnachus in omni loco
Abbreviated transcription (Latin):
Anctimoinalis
Uirgo cum ad
conlecrationẽ suo ep̃o
offertur: in talib Uc¬
stib applicetur: qua¬
lib semper usura est
altaris mulieres deo de¬
oicate contingere: et in¬
censum circa altaria
deferre prohibentur
et uasa sacrata mulieres
tangere prohibentur

Expanded text:
anctimonialis virgo, quum ad consecrationem suo episcopo offertur, in talibus vestibus applicetur, qualibus semper usura est,altaris mulieres Deo dedicatae contingere, et incensum circa altaria deferre prohibentur.et vasa sacrata mulieres tangere prohibentur
Abbreviated transcription (Latin):
non sius iam copulẽtur
uxorib antiquũ seq̃n¬
tes canonẽ apostolice di¬
ligentie et cõstitutiones
lacroꝵ uiroꝵ legale
nuptias ãmodo ualere uo¬
lumus: nullomoodo cum
uxorib suis eorũ cõnu¬
bia dissoluentes: aut pͥ¬
uantes eos famliaritate
ad muicẽ in tẽpore opor¬
tuno. Quicũq ergo dili¬
gens inuentus fucrit: sub¬
dyaconali ordinatione:
aut dyaconali:aut sacer¬
dotali: hi nullomodo pro¬
hibentur ad talem ascẽ¬
dere gradũ pro uxoris
sue cohabitatione: nec
etiam tempore ordina¬
tioms sue profiteri casti¬
tatem cogantur: ꝙ absti¬
nere debcant a legalis
Uxoris familiaritate.
Itẽ oportet eos qui alta¬
ri ministrant in tẽpore
oblationis sanctor cõ¬
tinentes esse m omnib:
ut a deo possint cõsequi
que luppliciter postulãt.
Si quis igitur pre¬
sũpserit cõtia apostoli¬
cos canones aliquos pͥs¬
biteroꝵ et dyaconorũ
priuare a cõtactu et a¬
cõmunione legalis uxo¬
rem suam expellit: excõ¬
municetur si uero in hoc

Expanded text:
tur uxoribus: nos antiquum sequentes canonem apostolicae diligentiae et constitutiones, sacrorum virorum legales nuptias amodo valere volumus, nullo modo cum uxoribus suis eorum connubia dissolventes, aut privantes eos familiaritate ad invicem in tempore opportuno. Quicunque ergo diligens inventus fuerit in subdiaconali ordinatione, aut diaconali, aut sacerdotali, hinc nullo modo prohibentur ad talem ascendere gradum, pro uxoris suae cohabitatione, nec in tempore ordinationis suae profiteri cogatur, quod abstinere debeat a legalis uxoris familiaritate. Item: Oportet eos qui altari ministrant, in tempore oblationis sanctorum continentes esse in omnibus, ut a Deo possint consequi quod simpliciter postulant. Si quis igitur praesumpserit, contra apostolicos canones, aliquos presbyterorum et diaconorum privare a contactu et coa uxorem suam expellit, excommunicetur; si vero in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dacta inscriptis: partim
moribus tantũ utenciũ
est rescruata. que in sc̃p¬
tis reodac ta est cõstitu¬
cio siue ius uocatur:
que uero inscriptis reda¬
cta non est: generali
nomine consuetudoui¬
delicet appellatur ¶ Est

Expanded text:
dacta in scriptis, partim moribus tantum utentium est reservata. Quae in scriptis redacta est, constitutio sive jus vocatur; quae vero in scriptis redacta non est, generali nomine, consuetudo videlicet, appellatur. § 1.
Abbreviated transcription (Latin):
tione tencatis. Prouidendũ
quoq est sollicita intentione
rec Torib: ut ab eis non so¬
lum praua nullomodo led
nec recta quidem nimicͤ&
mordmate proferantur:qr
corda audientiũ loquacitãs
incauta oportumtate.
leiugatur: et auc torẽ
suum hec eadem loqua¬
citas inquinat: qui ser¬
uire auditorib adusũ
profectus ignorat. Unde
bene per moysẽ dicitur¬
seminis patitur iminũdꝰ.
crit᷑. In mente quippe au¬
oientiũ semen future co¬
gitationis est auditae
qualitas locutionis qͥa
oum per aurem sermocõ¬
cipitur: cogitatiom mẽ¬
te generatur: Unde et ab
cator ȩgregius semini¬
uerbilis est̾ uocatus. qui
ergo fluxũ semĩs sustĩet
ĩmundus asseritur: qͥa
multiloquio subditus
ex eo sesc inquinat qõ
Si orolinate p̾romeret:
prolem recte cogitatiois
cdere in audientiũ corde
potuisset: dũq incautꝰ.
per loquacitatem eefluit:
non adusum generis s
ad ĩmnindiciam semen
funoit. Unde paulus
quoq cum oiscipulũ

Expanded text:
tione teneatis. Providendum tione teneatis. Providendum quoque est sollicita intentione rectoribus ut ab eis non solum prava nullo modo, sed ne recta quidem nimie et inordinate proferantur; qucorda audientium loquacitatis incauta importunitate levigatur; et auctorem suum haec eadem loquacitas inquinat, quae servire auditoribus ad usum profectus ignorat. Unde bene per Moysen diciturseminis patitur, immundus erit . In mente quippe audientium semen secuturae cogitationis est auditae qualitas locutionis, quia dum per aurem sermo coneipitur, cogitatio in mente generatur. Unde et ab cator egregius seminiverbius est vocatus . Qui ergo fluxum seminis sustinet, immundus asseritur, quia multiloquio subditus, ex eo se inquinat, quod si ordinate promeret, prolem rectae cogitationis edere in audientium potuisset; dumque incautus per loquacitatem defluit, non ad usum generis, sed ad immunditiam semen fundit. Unde Paulus quoque cum discipulum
Abbreviated transcription (Latin):
sapientẽ se uideri desiderat:
uirtutis cõpagem insipiẽter ab¬
scidat.Hme namq ueritas di¬
cit in marco: Salem in uobis et
pacem habete inter uos. per sa¬
lem quippe uerbi sapientia de¬
signatur. qui ergo loqui sapi
enter intitur magno õpere me¬
tuat: ne cius eloquio audiẽtiũ
Unntas confundatur. Hmc pau¬
Sapere quam oportet laperc. s
sapere᷑ ao sobrictate. Hmc in¬
exodo in sacerdotis ueste iux
diuinã uocem tintmabulis ma¬
la punica coniunguntur.Oo
ergo per mala punica insi fi¬
dei unitas designatur. Ham
sicut in malopunco uno ex¬
terius cortice mulla interius
grana mumuntur: sic nnu¬
meros sancte ecclĩe populos
unitas fidei contegit: quos
intus diuersitas meritoꝵ tenet.
Ne igitur rector incautus
ad Ioquendum proruat: hoc
quod iam premismmꝰ. per semet¬
ip̃m ueritas discipulis clamat¬
et pacem inter uos. ac si figura¬
te per habitum sacerodotis di¬
cat. mala punica tintmabulis
iungite: ut per onme dicitis
umdatem fidei cauta obserua¬

Expanded text:
sapiens videri desiderat, unitatis compagem insipienter abscindat. Hinc namque Veritas dicit: Habete sal in vobis, et pacem habete inter vos. Per sal quippe verbi sapientia designatenter nititur, magnopere metuat, ne ejus eloquio audientium unitas confundatur. Hinc Pausapere, quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Hinc in sacerdotis veste 18 juxta divinam vocem tintinnabulis mala punica conjunguntur . Quid enim per mala punica, nisi fidei unitas designatur? Nam sicut in malo punico, uno exterius cortice multa interius grana muniuntur; sic innumeros sanctae Ecclesiae populos unitas fidei contegit, quos intus diversitas meritorum tenet. Ne igitur rector incautus ad loquendum proruat, hoc quod jam praemisimus, per semetipsam Veritas discipulis clamatet pacem habete inter vos . Ac si figurate per habitum sacerdotis dicat: Mala punica tintinnabulis jungite, ut per omne quod dicitis, unitatem fidei cauta observa
Abbreviated transcription (Latin):
oportune et importunc
dic turus importũe pre¬
misit oportune quia.l.
apuo aulitoris mentẽ
ip̃se sua Utilitate se destiu¬
it si habere importuntas
oportumtatẽ nescit.

Expanded text:
portune, importune. Dicturus importune, praemisit opportune, quia scilicet apud auditoris mentem; ipsa sua utilitate se destruit si habere importunitas opportunitatem nescit.
Abbreviated transcription (Latin):
locis insererentur. et ad formam
lxx. disciplõꝵ uel totius orbis
excellentis concilii fierẽt caplã
que omnnic̃ xp̃ianoꝵ informa
ut athanasius scribit in ea sta¬
tuta monstrentur. ¶is ita res¬
pondetur: capitula nicene sy¬
nodi queoã in dissuetudmẽ a¬

Expanded text:
locis insererentur, et ad formam LXX discipulorum, vel totius orbis excellentis concilii fierent capitula, quae omnem Christianorum informarut Athanasius scribit in ea statuta monstrentur? His ita respondetur: Capitulorum Nicaenae synodi quaedam in desuetudinem a
Abbreviated transcription (Latin):
Eptuaginta niceni cõci¬
lii capitula que de pre¬
fata synocdo ui bẽte dño meo ale¬
ut a sede sancte ecclie ur̃a aucto¬
ritate percipere per presentes lega¬
tos mereamur. ¶ Etem presenti¬
bus nobis.lxx. in memorata sy
a latinis silredita latina lingua:
dicto alexanoro. et apo. se apo
crysariis: ut decẽ capitula adu¬
narentur: aliis atq aliis cõgruis

Expanded text:
eptuaginta Nicaeni concilii capitula quae de praefata synodo, jubente domino meo Aleut a sedis sanctae Ecclesiae vestrae auctoritate, percipere per praesentes legatos mereamur. Item. Praesentibus nobis, 80 in memorata syna Latinis, similiter Latina edita lingua. dicto Alexandro, et apostolicae sedis apocrisiariis, ut decem capitula adunarentur aliis, atque congruis
Abbreviated transcription (Latin):
est. cum domimus et seruꝰ
ciusdem professionis mue¬
muntur: ceterũ si iudcus
mancipiũ xpĩanũ eme¬
rit iudicis uel episcopi
auctoritate: etiam eoĩ¬
uito ad libertatem debet
perduci. ¶nde gregoriꝰ

Expanded text:
us et servus ejusdem professionis inveniuntur. Ceterum si Judaeus mancipium Christianum emerit, judicis vel episcopi auctoritate, etiam eo invito, ad libertatem debet perduci. Unde Gregorius
Abbreviated transcription (Latin):
Ulli archiep̃i pri¬
mates uocentur msi illi
triarchas uesprimates esse
constituerunt. insi aliqͣ
gens leinceps ad fidẽ con¬
uertaturͤ. cui necesse sit
tem constitui. Reliqͥ me

Expanded text:
ulli archiepiscopi primates vocentur, nisi illi triarchas et primates esse constituerunt, nisi aliqua gens deinceps ad fidem convertatur, cui necesse sit,tem constitui. Reliqui ve