comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uite ꝑmansit. Cum gͦ uenicet ad eũ
longo tempore pꝰ gr̃a uisitationis de
bͥttannia uir sc̃issimus ⁊ continentis¬
simus uocabulo higbald qui erat abb̃s
in ꝑuincia lindissi: ⁊ ut scõs decebat
de uita pͥorum patrũ sermonẽ face¬
rent. ⁊ hanc emulari gaudent: inter¬
uenit mentio reu̾entissumm antistitiᷤᷤ
ceadda. Dixitq ec̃b̃tht. Scio hominẽ
in hac insula adhuc incarne manẽ¬
tem: qui cum uix ille de mundo tͣnsi¬
ret. uidit amimã oraddi fr̃ĩs ipsius
cum agmine angłoꝵ descendentiũ¬
de celo: ⁊ assumpta secum anuma eiꝰ
ad celestia regna redire. Quod utrũ
de se an de alio aliquo dic̃et nob̾ mant
incertum. dum tam̃ ħ tantus uir dix̃.
quia uerum sit eẽ ñ possit incertũ.
Obiit aũ ceadda.ui. die nonarũ mar¬
tiarum: ⁊ sepultus ẽ pͥmo qͥdem iuix¬
ta eccłiam scẽ marie. s pꝰmodũ ꝯstruc¬
ta ibidem eccłia beatissimi apłoꝵ pͥn¬
cipis petri: in eadem sunt eiꝰ ossa tͣns¬

Expanded text:
d eum longo post tempore, gratia visitationis, de Brittania vir sanctissimus et continentissimus, vocabulo Hygbald, qui erat abbas in provincia Lindissi, et ut sanctos decebat, de vita priorum Patrum sermonem facerent, atque hanc aemulari gauderent, intervenit mentio reverentissimi antistitis Ceadda; dixitque Ecgbert: « Scio hominem in hac insula adhuc in carne manentem, qui cum vir ille de mundo transiret, vidit animam Ceddi fratris ipsius cum agmine angelorum descendede caelo, et adsumta secum anima ejus, ad caelestia regna redire. » Quod utrum de se an de alio aliquo diceret, nobis manet incertum, dum tamen hoc quod tantus vir dixit quia verum sit esse non possit incertum. Obiit autem Ceadda sexto die Nonarum Martiarum, et sepultus est primo quidem juxta ecclesiam sanctae Mariae; sed postmodum constructa ibidem ecclesia beatissimi apostolorum principis Petri, in eandem sunt ejus ossa trans
Abbreviated transcription (Latin):
illi ⁊ cooꝑator ũbi extit̾at referebat. Erat
enim religiosus ⁊ bonꝰ uir. ⁊ longe lateꝙ:
om̃ia ꝑuagatus: ⁊ popłm ⁊ regem p̃fatũ
ad uiam iusticie reduxit: adeo ut relic¬
tis siue destruetis fanis arisq quas fe¬
cerant. apirent eccłias: ac nom̃ xp̃i cui
contradixerant confit̾i gaudent. ma-¬
gis cum fide resurrectionis in illo mori.
quam in ꝑfidie sordib inter sdolauui̾e
cupientes. Quib ita gestis. ⁊ ip̃i sacer¬
dotes doctoresq eoꝵ domũ rediere letan¬
tes.

Expanded text:
illi et cooperator verbi extiterat, referebat, erat illi et cooperator verbi extiterat, referebat, erat enim religiosus et bonus vir, longe lateque omnia pervagatus, et populum et regem praefatum ad viam justitiae reduxit: adeo ut relictis, sive destructis fanis arisque quas fecerant, aperirent ecclesias, ac nomen Christi, cui contradixerant, confiteri gauderent, magis cum fide resurrectionis in illo mori, quam in perfidiae sordibus inter idola vivere cupientes. Quibus ita gestis, et ipsi sacerdotes, doctoresque eorum domum rediere laetantes.
Abbreviated transcription (Latin):
custodiat. Quis sane ꝓ wighardo reꝑ¬
tur. ac dedicatus sit antistes. libꝰ sequen¬
de oportunius dicetur.
um saxonum post suiudhelmũs
⁊ sebbi. quanuis ip̃i regi mercioꝵ uulf¬
here subiecti. Que uidelicet ꝓuincia cũ
płate mortalitatis elade p̃mẽtur. Sig¬
here cum sua parte popłi relietis xp̃iane
fidei sacramentis ad apostasiam conũsus
ẽ. Nam rip̃e rex ⁊ plurimi de plebe siue
deoptimatib diligentes hanc uitam ⁊
futuram ñ querentes. siie etiam ñeẽcre¬
dentes. cꝑunt fana que derelicta erant
restaurare. Iadorare simulachra qͣi ꝑ hec
possent amortalitate defendi. Porro sociꝰ
eius ⁊ coheres regni eiusdem sebbimagna
uulfhere comꝑit sidem uidelicet ꝓuincie
ex parte ꝓfanatam: misit adcorrigen¬
dum errorem reuocandamq adfidem
ueritatis ꝓuinciã iaruman ep̃m qͥ suc¬
cessor erat trũhere. qui multa agens sol¬
lercia iuxta quod mͥ prb̃r qui comes itin̾is

Expanded text:
 superna custodiat. » Quis sane pro Uighardo rep superna custodiat. » Quis sane pro Uighardo repertus ac dedicatus sit antistes, libro sequente opportunius dicetur. um Saxonum post Suidhelmum, det Sebbi, quamvis ipsi regi Merciorum Uulfhere subjecti. Quae videlicet provincia cum praefatae mortalitatis clade premeretur, Sigheri cum sua parte populi, relictis Christianae fidei sacramentis, ad apostasiam conversus est. Nam et ipse rex, et plurimi de plebe sive optimatibus, diligentes hanc vitam, et futuram non quaerentes, sive etiam non esse credentes, coeperunt fana quae derelicta erant, restaurare, et adorare simulacra: quasi per haec possent a mortalitate defendi. Porro socius ejus, et coheres regni ejusdem Sebbi, magna Uulfheri comperit, fidem videlicet provinciae ex parte profanatam, misit ad corrigendum errorem, revocandamque ad fidem veritatis provinciam Jaruman episcopum, qui successor erat Trumheri: qui multa agens sollertia, juxta quod mihi presbyter qui comes itineris
Abbreviated transcription (Latin):
subtractus ẽ luce. Situsq ad limina
paucratii. eis fecimus dari. urẽ excellen¬
tie ꝓfecto om̃s contͣdendas. Nam ⁊ con¬
uigi utẽ nr̃e spiritali filie direximus
ꝑ sfatos gerulos: crucem. clauẽ aureã
habentem de sacͣtissimis uincłis beatoꝵ
apłoꝵ petri ⁊ pauli: de cuuĩ piostudio eog¬
noscentes tantum cuncta sedes aplica una
nob̾tum letantur qͣntum eiꝰ pia oꝑa coram
celsitudo. ut optamus totam suam insulã
deoxp̃o dicare. ꝓfecto enim ht̃ ꝓtectorem
nouum xp̃i popłm coaceruet. cat holicam
ibrrapłicam constituens fidem. Scͥptũ
ẽ enim querite pͥmũ regnum dei ⁊ iusticiã
eus: ⁊ hec omia adicientur uob̃. Num
rum querit enim ⁊ impetrauit: ⁊ ei õs
sue insule ut oꝑtamus sudent᷑. pat̾no
itaq affectu salutantes ur̃am excellen¬
tiam: diuinam ỹcamur iugiter clem̃¬
dam: que uos ur̃osq om̃s in om̃ib bo¬
nis oꝑib auxiliare dignetur. ut cum

Expanded text:
subtractus est luce, situsque ad liminasubtractus est luce, situsque ad liminaPatiae profecto omnes contradendas. Nam et conjugi vestrae, nostrae spiritali filiae, direximus per praefatos gerulos crucem clavem auream habentem de sacratissimis vinculis beatorum apostolorum Petri et Pauli: de cujus pio studio cognoscentes, tantum cuncta sedes apostolica una nobiscum laetatur, quantum ejus pia opera coram sumus, vestra celsitudo, ut optamus, totam suam insulam Deo Christo dicare. Profecto enim habet protectorem,novum Christi populum coacervet, catholicam ibi et apostolicam constituens fidem. Scriptum est enim: Quaerite primum regnum Dei, et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis. Nimirum enim quaerit, et impetravit, et ei omnes suae insulae, ut optamus, subdentur. Paterno itaque affectu salutantes vestram excellentiam, divinam precamur jugiter clementiam, quae vos vestrosque omnes in omnibus bonis operibus auxiliari dignetur, ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
sint crediture in xp̾̃o om̃iũ conditore.
quam obrem oportet ur̃am celsitudi¬
nem ut pote m̃brum existens xp̃un
om̃ib piam regulam sequi ꝑheninit̃
pͥncipis apłoꝵ: siue in pascha celebͣn¬
dum. Siune inom̃ib que tradid̾unt
scĩ apłi petrꝰ ⁊ paulus qui ut duo lu¬
minaria celi illuminant mundũ.
sic doctrina eoꝵ corda hominũ coti¬
die illustrat credentiũ. Et pꝰ ñnulla
inquit docibilem ⁊ in om̃ib ornatũ
antistitẽ scd̾m ur̃arum scͥpturarũ te¬
norem minime ualuimꝰ nũc reppire
ꝓ longinquitate itineris. ꝓfecto enĩ
dum huiꝰmõi apta reꝑtaꝙ ꝑsona fue¬
rit. eum instructũ ad ur̃am dirigemꝰ
patriam. ut ip̃e ⁊ uiua uoce ⁊ ꝑ diui
na ⁊ ꝑdiuina oracła: omnẽ inimici
zizaniam ex om̃i ur̃a insula eumdi¬
uino nutu eradicet. Alunuscula a ur̃a
gr̃asq ei agimꝰ ac ꝓ eiuis incolumitate
iugiter dm̃ dep̃camur cum xp̃i elero.
Itaq qui hec obtulit munera de hac

Expanded text:
sint crediturae in Christo omnium conditore. Quamobrem oportet vestram celsitudinem, utpote membrum existens Christi, in omnibus piam regulam sequi perenniter principis apostolorum, sive in Pascha celebrandum, sive in omnibus quae tradiderunt sancti apostoli Petrus et Paulus, qui ut duo luminaria caeli illuminant mundum, sic doctrina eorum corda hominum quotidie inlustrat credentium. » Et post nonnulla, inquit, docibilem, et in omnibus ornatum antistitem, secundum vestrorum scriptorum tenorem, minime valuimus nunc reperire pro longinquitate itineris. Profecto enim dum hujusmodi apta repertaque persona fuerit, eum instructum ad vestram dirigemus patriam, ut ipse et viva voce, et per divina oracula omnem inimici zizaniam ex omni vestra insula cum divino nutu eradicet. Munuscula a vestra gratiasque ei agimus, ac pro ejus incolumitate jugiter Deum deprecamur cum Christi clero. Itaque qui haec obtulit munera, de hac
Abbreviated transcription (Latin):
De morte osuuigis ⁊ ecb̾chti regnũ ⁊ de syno¬
do facta ad locum heorutforda: cui p̾sidebat
It inmonastio bericinensi ubi corpora scĩ¬
monialiũ feminarũ poni deb̾ent celesti
que alia de corpore egressura iam particu

Expanded text:
De morte Osuiu et Ecgbercti regum; et de synodo facta ad locum Herutforda, cui praesidebat t in monasterio Bericinensi, ubi corpora sanctimonialium feminarum poni deberent, coelesti que alia de corpore egressura, jam particu
Abbreviated transcription (Latin):
incestum faciat. nullus coniugem ꝓpͥa
causa relinquat: qd̃ si quisqͣm ꝓpͥã
expulerit coniugem legitimo sibima¬
trimonio conuinctam. si xp̃ianusẽe
tͣctatis ac̃ definitis ut nullũ deincepꝰ
abaliquo nr̃m oriatur contentionis¬
scandalũ scandalũ. aut alia ꝓ aliis
diuulgarentur. placuit ut queq dif¬
funta sunt: unꝰ quisq nr̃m manꝰ ꝓprie
subscͥptione confirmaret. Quã senten¬
tiam diffinitionis nr̃e titilio notario

Expanded text:
incestum faciat, nullus conjugem proprincestum faciat, nullus conjugem proprcausa, relinquat. Quod si quisquam propriam expulerit conjugem legitimo sibi matrimonio conjunctam, si Christianus esse tractatis ac definitis, ut nullum deinceps ab aliquo nostrum oriatur contentionis scandalum aut alia pro aliis divulgarentur, placuit ut quaeque definita sunt unusquisque nostrum manus propriae subscriptione confirmaret. Quam sententia
Abbreviated transcription (Latin):
liceat ea in aliquo inquietare nec quic
de loco ad locum. hẽ de monast̾ioad mo¬
nast̾ium nͥ ꝑ dimissionẽ ꝓpri abb̃is:
s in ea ꝑmaneant obedientia quam
ꝓpͥum ep̃m passim quolibet discurrat:
neq alibubi ueniens absq cõmenda¬
ticiis litt̾is sui p̃sulis suscipiatur: qd̃
si semel susceptus nolu̾it inuitatꝰ redi¬
re: ⁊ susceptor ⁊ is qui susceptus ẽ ex¬
cõmunicationi subiacebit. Sextũ ut
ep̃i atq clici pegrini contenti sint
hospitalitatis mune̾ oblato: nulliq
coꝵ liceat ullũ officiũ sacerdotale
absq ꝑmissu ep̃i incuiꝰ parrochia eẽ
cognoscitur agere.Septimũ ut bis
in anno synodus congreget᷑. s qd̃
dirĩse cause impediunt placuit oĩbꝰ
in cõmune ut kł augustis in loco qͥ
appellatur clofeshooh semel in anno
cente numero fideliũ aug̾entur. s
de hac re ad p̃sens siluimꝰ. Decimũ¬
at nisi legitimũ hab̾e conubiũ: nulłꝰ

Expanded text:
liceat ea in aliquo inquietare, nec quidliceat ea in aliquo inquietare, nec quidde loco ad locum, hoc est, de monasterio ad monasterium, nisi per dimissionem proprii abbatis, sed in ea permaneant obedientia, quamproprium episcopum, passim quolibet discurrat: neque alicubi veniens absque commendatitiis litteris sui praesulis suscipiatur. Quod si semel susceptus est, et noluit invitatus redire, et susceptor et is qui susceptus est excommunicationi subjacebit. Sextum. Ut episcopi atque clerici peregrini contenti sint hospitalitatis munere oblato; nullique eorum liceat ullum officium sacerdotale absque permissu episcopi in cujus parochia esse cognoscitur, agere. Septimum. Ut bis in anno synodus congregetur; sed quia diversae causae impediunt, placuit omnibus in commune, ut Kalendis Augustis in loco qui appellatur Clofeshoch, semel in anno cente numero fidelium augerentur; sed de hac re ad pat nisi legitimum habere connubium. Nullus
Abbreviated transcription (Latin):
resedissemus. rogo inquam dilectissi¬
mi fr̾s ꝓpter timorẽ ⁊ amorẽ redẽpto¬
ris nr̃i. ut in cõmune om̃s ꝓ nr̃a fide
tͣctemus. ut queq decreta ac diffinita
sunt scĩs ac̃ ꝓbabilib patrib incorrup¬
te ab om̃ib nob̾ seruent᷑. Hec ⁊ alia
quam plura que ad caritatẽ ꝑtine¬
bant unitatẽq eccłie conseruãnda ꝓ
secutus sum. Cũq explessem p̃locutio¬
nem int̾rogaui unũ qͤmq eoꝵ ꝑ ordi¬
nem si ꝯsentrrent eaq̃ a patrib cano¬
nice sunt antiquitus decreta eustodi¬
re: ad quod om̃s consacerdotes nr̃i res¬
pondentes dix̾unt. oꝑtime om̃ib pla¬
cet. queq diffimer̃t scõꝵ canones pa¬
trũ nos quoq om̃s alacri animo li¬
bentissime seruare. Quib statim
ꝓtuli eundẽ librum canonũ ⁊ ex eo¬
dem libro .x capitła que ꝑ loca nota¬
ueram quia maxime nob̾ necessaria
tius ab om̃ib susciꝑent᷑ rogaui. Ori¬
ep̃oꝵ parrochiã altius inuradat. s con¬

Expanded text:
nquam, dilectissimi fratres, propter timorem et amorem Redemptoris nostri, ut in commune omnes pro nostra fide tractemus; ut quaeque decreta ac definita sunt a sanctis et probabilibus Patribus, incorrupte ab omnibus nobis serventur. Haec et alia quamplura quae ad caritatem pertinebant, unitatemque Ecclesiae conservandam, prosecutus sum. Cumque explessem praelocutionem, interrogavi unumquemque eorum per ordinem, si consentirent, ea quae a Patribus canonice sunt antiquitus decreta, custodire. Ad quod omnes consacerdotes nostri respondentes dixerunt: Optime omnibus placet, quaeque definierunt sanctorum canones Patrum, nos quoque omnes alacri animo libentissime servare. Quibus statim protuli eundem librum canonum, et ex eodem libro decem capitula quae per loca notaveram, quia maxime nobis necessaria tius ab omnibus susciperentur, rogavi. episcoporum parochiam alterius invadat, sed con
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ hora interta ẽ iugiliis. orationib.
bonis dꝑib p̾uenire meminerint. Cũꝙ
ꝑcepta eius benedictione iam multũ
tristes exissent. rediit ip̃e solus qͥ car-¬
men celeste audierat ⁊ꝓsternens se in
t̾ram: obsecro inquit pat̾ liceat ali¬

Expanded text:
cujus hora incerta est, vigiliis, orationibus, cujus hora incerta est, vigiliis, orationibus, bonis operibus praevenire meminerint. » Cumqpercepta ejus benedictione, jam multum tristes exissent, rediit ipse solus qui carmen caeleste audierat, et prosternens se in terram: « Obsecro, inquit, Pater, licet
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰdem oratorii .i. leticie canticũ ⁊ ip̃a
qua uenerat uia ad celos usq cum
ineffabili dulcedine reu̾̃ti. Quicum
taretur. aꝑuit ep̃c fenestram oratorii
cepit. Introiuit ille conettꝰ cui dixit an¬
tistes: uade cito ad eccłiam ⁊ hos septẽ
lr̃s uenire facito: tu quoq simul adesto.
Qui cum uenissent pͥmo ammonuit eos
uturtutẽ dilectionis ⁊ pacis adinui¬
cem ⁊ ad om̃s fideles seruarent institu¬
ta quoq discipline regłaris que uł ab
ip̃o didicissent ⁊ in ip̃o uidissent. uel
in patrũ p̾cedentium factis siue dictiᷤᷤ
iuenissent: indefessa instantia seque¬
rentur. deinde subiunxit diem sui
obitus iam ꝓxime instare. Namq
hospes inquit ille amabilis qui fr̃s
nr̃os uisitare solebat. ad me quoq ho¬
die uenire nͣeq de sclo euocare digna¬
tus ẽ. ꝓpter qd̾ reũtentes ad eccłiam
dicite frĩb: ut ⁊ meũ exitũ dño p̃ci¬
b cõmendent: ⁊ suum quoq exitum

Expanded text:
ejusdem oratorii idem laetitiae canticum, et ipsa ejusdem oratorii idem laetitiae canticum, et ipsa qua venerat via, ad caelos usque cum ineffabili dulcedine reverti. Qui cumtaretur, aperuit episcopus fenestram oratorii, aecepit. Introivit ille concitus, cui dixit antistes: « Vade cito ad ecclesiam, et hos septem fratres huc venire facito; tu quoque simul adesto. » Qui cum venissent, primo admonuit eos ut virtutem dilectionis et pacis, ad invicem et ad omnes fideles servarent: instituta quoque disciplinae regularis, quae vel ab ipso didicisssent et in ipso vidissent, vel in Patrum praecedentium factis sive dictis invenissent, indefessa instantia sequerentur. Deinde subjunxit diem sui obitus jam proxime instare. « Namque hospes, inquit, ille amabilis, qui fratres nostros visitare solebat, ad me quoque hodie venire, meque de saeculo evocare dignatus est. Propter quod revertentes ad ecclesiam, dicite fratribus ut et meum exitum Domino precibus commendent, et suum quoque exitum,
Abbreviated transcription (Latin):
monast̾ium intͣre signabat: quod ip̃m
etiam facto monstrauit. Nam qͦ minꝰ
sufficiebat meditatione scͥpturarũ:
eo ampliꝰoꝑi manuũ studiũ impen¬
debat. Deniq cum ep̃o in p̾fata man.¬
sione ꝓsue reuerentia deuotionis int̃
fr̃s habitus cumilli intus lectiõi uaca¬
bant: ip̃e foris que opꝰ eẽ uidebant᷑
oꝑabatur. Qui cum die qͣdam tale ali¬
quid foris agͥet digressis adeccłiam so-¬
rio loci leccioni uł or̃om oꝑam daret.
audiuit repente ut post ea referebat
uocẽ suauissimã cantantiũ atq le-¬
tantrum de celo ad t̾ras usq descend̾e.
Quam uidelicet uocem ab euro alistro
audisse dicebat. ac deinde paulatĩ
eam s appropiare: donec ad tectum
usq oratorii in quo erat ep̃c ꝑueni¬
ret. que ingressa totum impleuit atꝙ
ingyro circũdedit. At ille dum solli¬
citus in ea q̃ audiebat animũ inten¬
d̾et: audiuit denuo tͣnsacco quasi
dimidie hore spacio ascend̾e de tecto

Expanded text:
monasterium intrare signabat. Quod ipsum monasterium intrare signabat. Quod ipsum etiam facto monstravit: nam quo minus sufficiebat meditationi Scripturarum, eo amplius operi manuum studium impendebat. Denique cum episcopo in praefata mansione pro suae reverentia devotionis inter fratres habitus, cum illi intus lectioni vacabant, ipse foris quae opus esse videbantur, operabatur. Qui cum die quadam tale aliquid foris ageret, digressis ad ecclesiam sorio loci, lectioni vel orationi operam daret, audivit repente, ut postea referebat, vocem suavissimam cantantium atque laetantium, de coelo ad terras usque descendere: quam videlicet vocem ab euroaustro, audisse dicebat, ac deinde paulatim eam sibi adpropiare, donec ad tectum usque oratorii in quo erat episcopus, perveniret: quod ingressa, totum implevit atque in gyro circumdedit. At ille dum sollicitus in ea quae audiebat, animum intenderet, audivit denuo, transacto quasi dimidiae horae spatio, ascendere de tecto
Abbreviated transcription (Latin):
ra ipsius ut tͣnsiret ex ħ mundo ad do-¬
minũ: ꝯtigit die qͣdam ut in p̾fata
mansione forte ip̃e cum uno t̾m fr̃e
cui uocabulũ erat osme cõmoraret᷑:
cet̾is eius sociis ꝓ causa oportuna ad
eccłiam reu̾sis. Erat aũ ouinne mo¬
nachus magni ⁊ pura intentione sai¬
ꝑne retͥbitionis mundũ ilerelinq̃ns:
dignusq ꝑom̃ia cui dñs specialiter
sua reuelaret archana. dignꝰ cui fidẽ
narranti audientes accõmodarent.
Gen̾at enim cum regina ȩłeltbryde
de ꝓuincia orientaliũ saxonũ. eratq
pͥmus ministroꝵ ⁊ pͥnceps domus etꝰ.
Qui cum crescente fidei feruore scło
abrenuntiare dispon̾et ñ ħ segniter
fecit. S ad eo se mundi reb exuit:
ut relictis om̃ib que habebat. simpli¬
ci tantum habitu indutus ⁊ securĩ
atq asciam in manu ferens: ueniret
ad monast̾ium esdem reuentissimi
patris quod uocat᷑ lestingaig. Non
enĩ ad otium ut qͥdam. s ad laborẽ se

Expanded text:
ra ipsius ut transiret ex hoc mundo ad Dora ipsius ut transiret ex hoc mundo ad Dominum; contigit die quadam ut in praefata mansione forte ipse cum uno tantum fratre, cui vocabulum erat Ouini, commoraretur, caeteris ejus sociis pro causa opportuna ad ecclesiam reversis. Erat autem idem Ouini monachus magni meriti, et pura intentione supernae retributionis mundum derelinquens, dignusque per omnia, cui Dominus specialiter sua revelaret arcana, dignus cui fidem narranti audientes accommodarent. Venerat enim cum regina Aedilthryde de provincia Orientalium Anglorum, eratque primus ministrorum, et princeps domus ejus. Qui cum crescente fidei fervore saeculo abrenunciare disponeret, non hoc segniter fecit; sed adeo se mundi rebus exuit, ut relictis omnibus quae habebat, simplici tantum habitu indutus, et securim atque asciam in manu ferens, veniret ad monasterium ejusdem reverentissimi Patris, quod vocatur Laestingaeu. Non enim ad otium, ut quidam, sed ad laborem se
Abbreviated transcription (Latin):
ethearue .i. ad nemus in ꝓuincia lin¬
dissi in quo usq hodie instituta ab
ip̃o regularis uite uestigia ꝑmanẽt.
Habuit aũ sedem ep̃alem in loco qui¬
uocatur liccidfeld. in quo ⁊ defunctus
ac sepultus ẽ ubi usq hodie sequentiũ
quoq ꝓuincie illuis ep̃oꝵ sedes ẽ. Fece¬
rat uero s mansionẽ ñ longe ab eccl̃a
remotiorem: in qua secretius oũ pau¬
cis .i. septem siue octo fr̃ib: quoties a
labore ⁊ minist̾io ũbi uacabat. orare ac̃
leg̾e solebat. Qui cum inilla ꝓuincia
duob annis ac̃ dimidio eccłiam głosis¬
sime rexisset: affuit suꝑno dispensan¬
de iudicio tempꝰ de quo lõquitur eccłiasteᷤ:
quia tempꝰ mittendi lapides ⁊ tempꝰ col-¬
ligendi. Suꝑuenit nãq clades diui-¬
nitus missa que ꝑ mortẽ carnis uiuoꝰ
eccłie laꝑides de terrenis sedib ad
edificium celeste tͣnfferret. Cũq plu-¬
rimis de eccł̃ia eiꝰdem reuentissimi an-¬
tistitis de carne subtͣctis. ueniret ho-¬

Expanded text:
e, id est, Ad nemus, in provincia Lindissi, in quo usque hodie instituta ab ipso regutaris vitae vestigia permanent. Habuit autem sedem episcopalem in loco quivocatur Lyccidfelth, in quo et defunctus ac sepultus est: ubi usque hodie sequentium quoque provinciae illius episcoporum sedes est. Fecerat vero sibi mansionem non longe ab ecclesia remotiorem; in qua secretius cum paucis, id est, septem sive octo fratribus, quoties a labore et ministerio verbi vacabat, orare ac legere solebat. Qui cum in illa provincia duobus annis ac dimidio Ecclesiam gloriosissime rexisset, adfuit superno dispensante judicio, tempus, de quo loquitur Ecclesiastes: Quia tempus mittendi lapides, et tempus colligendi. Supervenit namque clades divinitus missa, quae per mortem carnis, vivos Ecclesiae lapides de terrenis sedibus ad aedificium caeleste transferret. Cumque plurimis de Ecclesia ejusdem reverentissimi antistitis de carne subtractis, veniret ho
Abbreviated transcription (Latin):
credentur in loco: quotiens ibi clari-¬
tas luminis celestis quanta sepe fra-¬
grantia mirandi apparu̾it odoris: q̃
alia sint signa ostensa: in ip̃o libro de
quo hec excerpsimꝰ quisq leg̾it inuemi¬
et. Sane nullatenꝰ p̃t̾eundũ arbitror
miracłm sanitatis. qd̃ ad ip̃m cymite¬
rium deodicate congregatiõis factũ
idem libellus refert. Erat qͥppe in ꝓxi¬
mocomes qͥdam: cuiꝰ uxn ingruente ocłis
caligine subito tantum ꝑ dies eadẽ mo-¬
lestia crebrescente gͣuata ẽ: ut ne mini¬
mã qͥdem lucis alicuiꝰ poss particłã uide.
Cui cum aliqͣndui eecitatis huiꝰ nocte clau-¬
sa man̾et: repente uenit in mentẽ. qͥa

Expanded text:
conderentur in loco: quoties ibi clariconderentur in loco: quoties ibi claritas luminis caelestis, quanta saepe fragrantia mirandi apparuerit odoris, quae alia sint signa ostensa, in ipso libro de quo haec excerpsimus, quisque legerit, inveniet. Sane nullatenus praetereundum arbitror miraculum sanitatis, quod ad ipsum cymiterium Deo dicatae congregationis factum idem libellus refert. Erat quippe in proximo comes quidam, cujus uxor ingruente oculis caligine subita, tantum per dies eadem molestia crebrescente gravata est, ut ne minimam quidem lucis alicujus posset particulam videre. Cui dum aliquandiu caecitatis hujus nocte clausa maneret, repente venit in mentem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
xit. Si nullatenꝰ hodis fieri potest:
obletro ne sit longum spaciuim. In me
sermonẽ conclusit. si om̃imodis ita defi¬
nitum ẽneq hanc sententrã licet ĩmu¬
tari: obsecro ne ampliꝰ quam hec solũmͦ
ꝓxima nox inter sit. Quib dictis int̾¬
rogata a circunsedentib cum quo lo-
edelburga. Ex quo intellexere. qͦd
ip̃a ei tempꝰ sue tͣnsmigͣtionis ꝓximũ
nuntiare uenisset. Nam ⁊ ita ut ro-¬
gabat tͣnsacta una die ⁊ nocte soluta
uarnis simul ⁊ infirmitatis uincłis.
aͥet̃na gaudia salutis intrauit.
uccessit aũ edelburge in officiũ
abbisse deuotadeo famula nõie
senectutem eidem monast̾io strenuisse¬
⁊ in obseruantia discipline regłaris:
⁊ in earum q̃ ad cõmunes usus ꝑtinẽt
rerum ꝓuidentia p̃fuit. Qui cũ ꝓpt̃
angustiã loci in quo monast̾ium con-¬
structum ẽ placuiss ut ossa famuloꝵ
tumulata tollerent᷑: ⁊ tufferrent oĩa
in eccłiam beate dei geniteis unoq

Expanded text:
xit: « Si nullatenus hodie fieri potest, xit: « Si nullatenus hodie fieri potest, obsecro ne sit longum spatium in mediosermonem conclusit: « Si omnimodis ita definitum est, neque hanc sententiam licet immutari, obsecro ne amplius quam haec solummodo proxima nox intersit. » Quibus dictis, interrogata a circumsedentibus, cum quo loquAedilberge. » Ex quo intellexere quod ipsa ei tempus suae transmigrationis in proximum nunciare venisset. Nam et ita ut rogabat, transacta una die ac nocte, soluta carnis simul et infirmitatis vinculis, ad aeternae gaudia salutis intravit.uccessit autem Aedilburgi in officio abbatissae devota Deo famula, nomine ad ultimam senectutem eidem monasterio strenuissime, in observantia disciplinae regularis, et in earum quae ad communes usus pertinent rerum providentia praefuit. Cui cum propter angustiam loci in quo monasterium constructum est, placuisset ut ossa famulorutumulata, tollerentur, et transferrentur omnia in ecclesiam beatae Dei Genitricis, unoque
Abbreviated transcription (Latin):
donec sepulture daret᷑ cognouit: pꝰtu¬
lauit se illo afferri.⁊ in modũ orantiũ
ad illd̃ acclinari. Quod cũ fieret qͣi uiuen¬
tem allocuta rogauit: ut apd miscdiã
pii conditoris impetraret se a tantis
tamq diutinis cruciatib absolui. N
muldo tardius exaudita ẽ: nam post
dies .xii. ⁊ ip̃a educta ex carne tempo¬
gyd̃ tres adhuc annos pꝰ obitũ dñe in
hac uita ten̾etur: intantũ ea quã
p̃diximus infirmitate decocta ẽ:
ut ux ossib hereret ⁊ ad ultimũ cũ
tempꝰ iam resolutioĩs eiꝰ instaret. ñ so
ruit. Quod cum tͥb dieb ac totidem
noctib ag̾etur: subito uisione spiri¬
sionẽ cep̾ loqui. Gratum m ẽ multum
aduentus tuus: ⁊ bene uenisti. Et
hec dicto. parumꝑ reticuit qͣi respon¬
sum eiuis quẽ uidebat. ⁊ cui loq̃bat᷑
expectans: rursũq qiͣ leuit̃ indigna¬
ta subunxit: nequaqͣm ħ leta ferre
queo. Rursũq modicũ silens t̃tiodi¬

Expanded text:
donec sepulturae daretur, cognovit, postudonec sepulturae daretur, cognovit, postulavit se illo afferri, et in modum orantium ad illud adclinari. Quod dum fieret, quasi viventem adlocuta, rogavit, ut apud misericordiam pii conditoris impetraret se a tantis tamque diutinis cruciatibus absolvi. Nec multo tardius exaudita est: nam post dies duodecim, et ipsa educta ex carne, tempogyd tres adhuc annos post obitum dominae in hac vita teneretur, in tantum ea quam praediximus infirmitate decocta est, ut vix ossibus haereret, et ad ultimum, cum tempus jam resolutionis ejus instaret, non soruit. Quod dum tribus diebus et totidem noctibus ageretur, subito visione spirisionem, coepit loqui: « Gratus mihi est multum adventus tuus, et bene venisti. » Et hoc dicto, parumper reticuit, quasi responsum ejus quem videbat, et cui loquebatur, exspectans. Rursumque quasi leviter indignata subjunxit: « Nequaquam hoc laeta ferre queo. » Rursumque modicum silens, tertio di
Abbreviated transcription (Latin):
intueret᷑ quo trahente leuaret᷑ sursũ:
hec quam ꝯtemplabat᷑ species corpo¬
ris głosi: uidit qi funib clariorib au
ro in suꝑna tolli donec celis patentib
int̾ducta amplĩ ab illa uid̃i ñ potuit.
Nec dubrum remansit cogitanti de
uisione: quin aliquis de illa ꝯgrega-¬
tione citus ẽẽt moritur: cuiꝰ anima ꝑ
bona que feciss oꝑa. qͣi ꝑ funes aureos
leuanda eẽt adcelos: qd̃ reuera ita ꝯti¬
git. Nam ñ multis int̾positis dieb
deo dilecta mat᷑ ꝯgregatiõisipsiꝰ ergaᷤ¬
tulo carnis educta ẽ: cuiꝰ talem fuisse
constat uitã ut nemo qui eam nou̾it
dubitare debeat: quin ei exeunti de
hac uita celestis patrie patuerit ĩgres
scĩmoniał ⁊ ad scłi huiꝰ dignitatẽ nobitł.:
⁊ in amore futuri scłi nobilior. que ita
multis iam annis om̃i corporis officio
fuerat destituta: ut ne unũ qͥdem ua¬
corpꝰ abb̃isse uen̾abił in eccl̃iam delatũ

Expanded text:
intueretur quo trahente levaretur sursum intueretur quo trahente levaretur sursum haec quam contemplabatur species corporis in superna tolleretur, donec coelis patentibus introducta, amplius ab illa videri non potuit. Nec dubium remansit cogitanti de visione, quin aliquis de illa congregatione citius esset moriturus, cujus anima per bona quae fecisset opera, quasi per funes aureos levanda esset ad caelos: quod revera ita contigit. Nam non multis interpositis diebus, Deo dilecta mater congregationis ipsius, ergastulo carnis educta est; cujus talem fuisse constat vitam, ut nemo qui eam noverit, dubitare debeat quin ei exeunti de hac vita caelestis patriae patuerit ingresssanctimonialis, et ad saeculi hujus dignitatem nobilis et in amore futuri saeculi nobilior: quae ita multis jam annis omni corporis fuerat officio destituta, ut ne unum quidem mocorpus abbatissae venerabilis in ecclesiam delatum,
Abbreviated transcription (Latin):
sionis: ita circa exortum diei puelle
pra deo deuote ꝯgregatiois eilburga
eẽt rapienda de mundo. apparuit ui¬
sio miranda cuidã de sororib cui no¬
men erat toretgyd̃: q̃ multis iã annis
in eodem monast̾io cõmorata ⁊ ip̃a sẽꝑ
in humnilitate ac sinceritate deo serui¬
re satagebat: ⁊ adiuitrix discipline re-¬
gulars esdem matͥ existere minores docen¬
do uł castigando curabat. Cuiꝰ ut uirtꝰ
iuxta apłm in infirmitate ꝑfic̾etur.
tacta ẽ repente gͣuissimo corporis morbo:
⁊ ꝑ annos nouẽ pia redemptoris nr̃i ꝓ
uisione multũ fatrgata: uidelicet uͭ
quiequid inea uitii sordidantis inter
uirtutes ꝑ ignorantiam uł incuriã re¬
sedisset: totum ħ animꝰ diutine tͥbula¬
incipiente crepusculo egressa de cubi¬
culo quo manebat. uidit mantfeste qͣi
corpus hominis quod eẽt sole clarius
sẏndone inuolutum insublune ferri:
elatum uideł̃ de domo inqua sorores
pausare solebant. Cũq diligentius

Expanded text:
sionis cita  Al., ita circa exortum diei puellae sionis cita  Al., ita circa exortum diei puellae pia Deo devotae congregationis Aedilburga esset rapienda de mundo, apparuit visio miranda cuidam de sororibus, cui nomen erat Torctgyd, quae multis jam annis in eodem monasterio commorata, et ipsa semper in omni humilitate ac sinceritate Deo servire satagebat, et adjutrix disciplinae regularis eidem matri existere, minores docendo vel castigando curabat. Cujus ut virtus juxta Apostolum in infirmitate perficeretur, tacta est repente gravissimo corporis morbo, et per annos novem pia Redemptoris nostri provisione multum fatigata: videlicet ut quicquid in ea vitii sordidantis inter virtutes per ignorantiam vel incuriam resedisset, totum hoc caminus diutinae tribulaincipiente crepusculo, egressa de cubiculo quo manebat, vidit manifeste quasi corpus hominis, quod esset sole clarius, sindone involutum in sublime ferri, elatum videlicet de domo in qua sorores pausare solebant. Cumque diligentius
Abbreviated transcription (Latin):
terio puer cucit̃ trium ñ ampliꝰ anno¬
rum ȩsica noie: qui ꝓpter infantilem
adhuc etatẽ in uirginũ deo dedicataꝵ
solebat cella nutͥri. ibiq meditari. Hic
nomine qiͣ p̃sentẽ alloquens. ead̾gyđ.
eadgyd̃. aeadgyd̾. ⁊ sic t̾minans tem¬
poralem uitam intrauit et̾nam. At
uirgo illa quã moriens uocabat mox
in loco quo erat eadem attacta infir
luce subtracta. ⁊ illũ qui se uocauit
ad regnũ celeste secuta ẽ. Item q̃dam
exeisdem ancillis dei cum̃ p̃fato tac¬
ta morboatq ad extrema ẽge ꝑducta:
cepit subito circa mediã noctẽ clama
cernam que inibi accensa erat extin.¬
teret: nec tam̃ ei aliquis obtemꝑaret:
ad extremũ intulit. Scio qd me hec insa¬
na m̃te loqͥ arbit᷑mini: s iam nc̃ ñ ita
eẽ cognoscite. Nam uere dico uob̃. qͥa
domũ hanc tanta lucerna impletã eẽ
ꝑspicio ut ur̃a illa lucerna mͥ om̃imodis
uidetur eẽ obscrira. Et cum nec adhuc
dicens. Qd̾ adueniente diluculo ꝑhennẽ

Expanded text:
terio puer trium circiter, non amplius, annorum, Aesica nomine, qui propter infantilem adhuc aetatem in virginum Deo dedicatarum solebat cella nutriri, ibique medicari. Hic nomine quasi praesentem alloquens, Eadgyd, Eadgyd, Eadgyd; et sic terminans temporalem vitam, intravit aeternam. At virgo illa quam moriens vocabat, mox in loco quo erat, eadem adtacta infirmluce subtracta, et illum qui se vocavit ad regnum caeleste secuta est. Item quaedam ex eisdem ancillis Dei cum praefato tacta morbo, atque ad extrema esset perducta, coepit subito circa mediam noctem clamarcernam quae inibi accensa erat, exstinteret, nec tamen ei aliquis obtemperaret, ad extremum intulit: « Scio quod me haec insana mente loqui arbitramini; sed jam nunc non ita esse cognoscite: nam vere dico vobis, quod domum hanc tanta luce impletam esse perspicio, ut vestra illa lucerna mihi omnimodis esse videatur obscura. » Et cum ne adhuc dicens quod adveniente diluculo perennem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃erat regno orientaliũ saxonũ. ut
idem etiã libellus docet uir multũ deo
deuotus nomine sebbi cuiꝰ supͣ memi¬
nimꝰ. Elrat enim religiosis actib cre¬
bris p̾cib piis elemosinarũ fructib
płimũ intentus: uitã pͥuatã ⁊ mo¬
nachicã cunctis regni diuitiis ⁊ hono¬
rib p̃ferens. quã ⁊ olim iam si ñ obsti¬
natus comugis animꝰ diuortiũ nega¬
ret relicto regno subisset. unde ⁊ mul
tis uisum ⁊ sepe dictũ ẽ: quia tał amimi
uirũ ep̃m magis quam regẽ ordinari
dec̾et. Cũq annos.xxx. in regno mi
corporis infirmitate ꝑmaxima qua ⁊
mortuus ẽ: ammonuit comugem
ut uł tunc dunno se seruitio parit̃
manciparuint. cum ampluis parit̃
mundũ amplecti. uł potius mundo
seruire ñ possent. Quod dum egre
impetraret abea: uenit adantistitẽ

Expanded text:
erat regno Orientalium Saxonum, ut idem etiam libellus docet, vir multum Deo devotus, nomine Sebbi, cujus supra meminimus. Erat enim religiosis actibus, crebris precibus, piis eleemosynarum fructibus plurimum intentus; vitam privatam et monachicam cunctis regni divitiis et honoribus praeferens, quam et olim jam, si non obstinatus conjugis animus divortium negaret, relicto regno subiisset. Unde  Al., ut saepe dictum est, quia talis animi virum, episcopum magis quam regem ordinari deceret. Cumque annos triginta in regno milcorporis infirmitate permaxima, qua et mortuus est: ammonuitque conjugem, ut vel tunc divino se servitio pariter manciparent, cum amplius pariter mundum amplecti, vel potius mundo servire non possent. Quod dum aegre impetraret ab ea, venit ad antistitem
Abbreviated transcription (Latin):
scł̃i reb strenuũ cui nom̃ erat putta:
maxime aut̃ modulandi in eccłia
more romanoꝵ. quem adiscipłis bea
⁊pape gregorii didicerat ꝑitum.
otempore ꝓuincie mercioꝵ rex
Włfhere p̾fuit: qui cum mortuo
ro ep̃m dari pet̾et. ñ eis nouũ uoluit
orduiare epͣm. s postulauit a rege
osiyio. ut illis ep̃s ceadda daret᷑. Qui¬
tunc in monastĩo quod ẽ in lestingaie
quietam uitam agebat: Wilfrido ad¬
ministrante ep̃atum eboracensis eccłe.
pictorum quousq rex osuiug imꝑiũ
ꝓtend̾e pot̾at. Et quia moris erat.ei¬
dem reu̾entissimo antistiti: opꝰ eun¬
głii magis ambulando ꝑ loca quam
equitando ꝑficere. iussit eum theo¬
dorus ubicunq longius inter insta¬
ret equitare: multũq renitentẽ.
studio ⁊ amore pii laboris: ip̃e eum
manu sua leuauit inequum: qr
nimirũ sc̾m ẽẽ uirum comꝑit atq
equo uehi quo eẽt necesse compulit.
Susceptum itaq ep̃atum gentis

Expanded text:
saeculi rebus strenuum, cui nomen erat Putta; saeculi rebus strenuum, cui nomen erat Putta; maxime autem modulandi in ecclesia more Romanorum, quem a discipulis beati papae Gregorii didicerat, peritum.provinciae Merciorum rex Uulfheri praefuit, qui cum mortuo ro episcopum dari peteret, non eis novum voluit ordinare episcopum; sed postulavit a rege Osuio, ut illis episcopus Ceadda darettunc in monasterio suo, quod est in Laestingaeu, quietam vitam agebat, Uilfrido administrante episcopatum Eboracensis EcclesiPictorum, quousque rex Osuiu imperium protendere poterat. Et quia moris erat eidem reverentissimo antistiti, opus Evangelii magis ambulando per loca, quam equitando perficere; jussit eum Theodorus ubicumque longius iter instaret, equitare, multumque renitentem, studio et amore pii laboris, ipse eum manu sua levavit in equum; quia nimirum sanctum esse virum comperit, atque equo vehi quo esset necesse, compulit. Susceptum itaque episcopatum gentis
Abbreviated transcription (Latin):
cum argueret ñ fuisse rite consecra¬
tum. respondit ip̃e uoce bumillima:
si me inquit nosti ep̃atum ñ rite sus¬
cepisse. libent̾ ab officio discedo: qͥppe
qui neq unqͣm me hoc ẽẽ dignũ ar-¬
bitrabar: s obedientie causarussus
subire ħ quanus indignꝰ consensi.
At ille audiens bumilitatẽ respon¬
sionis eius dix. ñ eum ep̃atum dimit¬
tere deb̾e: s ip̃e ordinationẽ eius de¬
nuo catholica ratione ꝯsũmauit. Eo
tempore quo defuncto deusdedit doru¬
uernensi eccł̃ie ep̃c querebat᷑. ordina¬
batur. mittebatur. uulfridꝰ qͦq de
bͥitannia galliã ordinandꝰ ẽmisiꝰ.¬
⁊ q̃m añ theodorũ rediit ip̃e etiam in
cantia pb̃ros ⁊ diaconos usq dũ ar-¬
cbiep̃c ad sedem suã ꝑueniret ordina¬
bat. At ip̃e ueniens mox inciuitate
hrofi uͥ defuncto damiano ep̃atus iã
du cessabat: ordinauit uirũ magiꝰ
eccłiasticis disciplinis institutu: &
uite sim plicitate contentũ quam in

Expanded text:
cum argueret non fuisse rite consecracum argueret non fuisse rite consecratum; respondens ipse voce humillima: « Si me, inquit, nosti episcopatum non rite suscepisse, libenter ab officio discedo: quippe qui neque me umquam hoc esse dignum arbitrabar; sed obedientiae causa jussus subire hoc, quamvis indignus, consensi. At ille audiens humilitatem responsionis ejus, dixit, non eum episcopatum dimittere debere; sed ipse ordinationem ejus denuo catholica ratione consummavit. Eo autem tempore quo defuncto Deusdedit, Doruvernensis Ecclesiae episcopus quaerebatur, ordinabatur, mittebatur, Uilfridus quoque de Brittania Galliam ordinandus esm ante Theodorum rediit, ipse etiam in Cantia presbyteros et diaconos, usquedum archiepiscopus ad sedem suam perveniret, ordinabat. At ipse veniens mox in civitate Hrofi, ubi defuncto Damiano episcopatus jam diu cessaverat, ordinavit virum magis ecclesiasticis disciplinis institutum et vitae simplicitate contentum, quam in
Abbreviated transcription (Latin):
discipłis: qui latinã grecãq linguã:
eque ut ꝓpͥam in qua nati sunt norunt.
Neq unqͣm ꝓrsus ex quo bͥttanniã
petierunt angli feliciora fuere tem¬
pora: dum ⁊ fortissimos xp̃ianosq
habendes reges: cunctis barbaris na¬
tionib eẽnt t̾rori. ⁊ om̃ium uota ad
nuꝑ audita celestis regni gaudia
pendent: ⁊ quicunq lectionib sacͥs
cuꝑent erudiri. hab̾ent in ꝓmptu
magistros qui doc̾ent. S ⁊ sonos can¬
tandi in eccłia quos eatenꝰ incan¬
tra tantum nouerant. ab h tẽpore
ꝑom̃s angloꝵ eccłias discere coꝵ ũt.
Primꝰꝙ excepto iacobo de quo supi
diximus cantandi magister nor¬
d̾anbroꝵ eccłiis eddi oognomento
stephanus fuit. inuitatus de cantia
a reuentissimo uiro Wilfrido: qui
primus inter ep̃os qui de anglorũ
gente ẽet oatholicum uiuendi morẽ
eccłiis angloꝵ trade didicit. Itaq
theodorus ꝑlustrans uniũsa: ordina¬
bat locis oportunis ep̾os.⁊eaque mi

Expanded text:
discipulis, qui Latinam Graecamque linguam discipulis, qui Latinam Graecamque linguam aeque ut propriam in qua nati sunt, norunt. Neque unquam prorsus ex quo Brittaniam petierunt Angli, feliciora fuere tempora; dum et fortissimos Christianosque habentes reges cunctis barbaris nationibus essent terrori, et omnium vota ad nuper audita caelestis regni gaudia penderent, et quicumque lectionibus sacris cuperent erudiri, haberent in promptu magistros qui docerent. Sed et sonos cantandi in ecclesia, quos eatenus in Cantia tantum noverant, ab hoc tempore per omnes Anglorum Ecclesias discere coeperunt: primusque, excepto Jacobo de quo supra diximus, cantandi magister Nordanhymbrorum Ecclesiis, Aeddi cognomento Stephanus fuit, invitatus de Cantia a reverentissimo viro Uilfrido, qui primus inter episcopos qui de Anglorum gente essent, catholicum vivendi morem ecclesiis Anglorum tradere didicit. Itaque Theodorus perlustrans universa, ordinabat locis opportunis episcopos, et ea
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pꝰ thodorum ire ꝑmisit. Qui statĩ ut
ad illum ꝑuenit dedit ei monast̾iũ
beati petri apłi: ubi archiep̃i cantie:
sepeliri ut p̃fatus st̃i solent. Precepe¬
rat enm theodoro abeunti dõnꝰ apł̃i¬
cus: ut in diocesi sua ꝓuid̾et ⁊ da¬
ret ei locum in quo cum suis apte de¬
gere potuisset. ꝑuenit aũ theodorũs¬
ad eccliam siam: socło postqͣm ꝯsecra¬
insula tota qͣqͣ u̾sum angloꝵ gentes mo¬
rabant᷑: nam ⁊ libentissime abom̃ib
suscipiebatur atq audiebatur rectũ
uiuendi ordinem: ritum celebrandi
pasche canonicũ ꝑ omĩa comitante &
cooꝑante adriano disseminabat. Iq
litt̾is sacris simul ⁊ scłarib ut diximꝰ
abundant̾ ambo erant instructi: con¬
gregata discipłoꝵ caterua. scientie sa¬
lutaris cotidie flumina inrigandis eoꝵ
cordib emanabant: ita ut etiã metͥ¬
lumina. suis auditorib contͣcłent. In¬
dicio ẽ quod usq hodie suꝑ sunt de eoꝵ

Expanded text:
et post Theodorum ire permisit. Qui statim ut et post Theodorum ire permisit. Qui statim ut ad illum venit, dedit monasterium beati Petri apostoli, ubi archiepiscopi Cantiae sepeliri, ut praefatus sum, solent. Praeceperat enim Theodoro abeunti Domnus apostolicus, ut in dioecesi sua provideret, et daret ei locum in quo cum suis apte degere potuisset. CAPUT II. ad Ecclesiam suam secundo postquam consecrainsula tota, quaquaversum Anglorum gentes morabantur, nam et libentissime ad omnibus suscipiebatur atque audiebatur, rectum vivendi ordinem, ritum Paschae celebrandi canonicum, per omnia comitante et cooperante Hadriano, disseminabat. Isque literis sacris simul et saecularibus, ut diximus, abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant: ita ut etiam metrlumina suis auditoribus contraderent. Indicio est quod usque hodie supersunt de eorum
Abbreviated transcription (Latin):
mendaticia uitaliani pontificis re¬
tenti sunt abeo quousq ebꝰinꝰ maior
domus regie copiam ꝑagendi qͦqͦ uellẽt
tribuit eis. Qua accepta theodorus ꝓfec¬
tus ẽ ad agilbhtũ parisioꝵ ep̃m de quo su¬
ꝑuis diximrs: ⁊ ab eo benigne susceptꝰ.
⁊ multo tempore habitus ẽ. Adrianus
eis diutius fuit. coegerat enim eos im¬
minens hiems. ut ubicũꝙ potuissent
quieti man̾ent. Quod cum nuntiicer¬
ti narrassent regi ecberhto eẽ scilicit
tite in regno francoꝵ. misit illo conti
cendum eũ. Quo cum ꝑueniss assũp¬
sit theodorum cum ebromi licentia &
quentaic: ubi fatigatꝰ infirmitate
aliquantisꝑ moratus ẽ. ⁊ cũ conualesc̾e
cepisset. nauigauit bͥitanniam. Adria¬
num aũ eb̾inus retinuit: q̃m suspica¬
batur eum hab̃e aliqͣm legationẽ imꝑa¬
toris ad bͥttannie reges adu̾sus regnũ:
cui tunc ip̃e maximã curã gerebat:
s cum nichil tale illum hab̾e uł ha¬
buisse ueracit̃ comꝑisset: absoluit eũ

Expanded text:
mendatitia Vitaliani pontificis, retenti sunt ab eo, quousque Ebrinus major domus regiae copiam pergendi quoquo vellent, tribuit eis. Qua accepta Theodorus profectus est ad Agilberctum Parisiorum episcopum, de quo superius diximus, et ab eo benigne susceptus, et multo tempore habitus est. Hadrianus eis diutius fuit: coegerat enim eos imminens hiems ut ubicumque potuissent quieti manerent. Quod cum nuncii certi narrassent regi Ecgberto, esse  Al., tite, in regno Francorum, misit illo contincendum eum: quo cum venisset, adsumpsit Theodorum cum Ebrini  Al., EbroQuentavic, ubi fatigatus infirmitate aliquantisper moratus est: et cum convalescere coepisset, navigavit Brittaniam. Hadrianum autem Ebrinus retinuit, quoniam suspicabatur eum habere aliquam legationem imperatoris ad Brittaniae reges adversus regnum, cujus tunc ipse maximam curam gerebat. Sed cum nihil tale illum habere vel habuisse veraciter comperisset, absolvit eum,
Abbreviated transcription (Latin):
dum minitans exerit nec adhuc
tam̃ ꝑcutit: mox imploremꝰ eiꝰ mise¬
ricordiam ⁊ discussis penetralib cor¬
dis nr̃i atq expurgatis uitioꝵ rudibꝰ
solliciti ne unqͣm ꝑcuti m̾eamur ro¬
gemus. Conuenit aũ reuelatiõi ⁊
relationi p̃fati fr̃is de obitu eiꝰ antis¬
titis ⁊ iam sermo reuentissimi patͥs
ecb̾chti de quo supͣdiximus: qͥ dudũ
cum eodem ceadda adolescente. ⁊ ip̃e
adolescens in bybnia monachicã in¬
in orationib ⁊ continentia ⁊ medi¬
tatione diumarũ scͥpturaꝵ uitã se¬

Expanded text:
dum minitans exerit, nec adhuc dum minitans exerit, nec adhuc tamen percutit, mox imploremus ejus misericordiam, et discussis penetralibus cordis nostri, atque expurgatis vitiorum ruderibus, solliciti nunquam percuti mereamur, agamus. » Convenit autem revelationi et relationi praefat fratris de obitu hujus antistitis etiam sermo reverentissimi Patris Ecgbercti, de quo supra diximus, quidudum cum eodem Ceadda adolescente, et ipse adulescens in Hibernia monachicam in orationibus et continentia, et meditatione di
Abbreviated transcription (Latin):
bat. si forte legente eo uł aliud quid
agente repente flatus uenti ma-¬
ior assurgͥet: continuo miscdiam
dñi inuocaret. ⁊ eam gen̾i huma¬
no ꝓpiciari rogaret. Si aũ iiolen¬
tior aura insiftet iam clauso codice
ꝓcidet in faciem atq obnixius or̃oni in¬
cumb̾et. At si ꝓcella fortior aut nimb
ꝑurg̾et ut etiã chorusci aut chonitrua
terras ⁊ aera t̾rerent. tunc ueniens ad
eccłiam sollicitus orationib ac psal-¬
mis donec serenitas aeris rediret fixa
m̃te uacaret. Cũq int̾rogaretur a
suis qͣre ħ fac̾et. respondebat ñ legis¬
fulgura. de celo intonat ut trigenes
reducto ad mentẽ tremendo illo tpe
qͣndo ip̃e celis ac t̾ris ardentib uen¬
turus ẽ in nubib in potestate mag¬
na ⁊ maiestate: ad uidicandos uiuoᷤ
⁊ mortuos. ꝓꝓt̾quod inquit oportet
nos ammonitiõi eius celesti debito
cum timore ⁊ amore respond̾e. u qͦti-¬
ens aere cõmoto manũ qiͣ ad ferien¬

Expanded text:
bat, si forte legente eo vel aliud quid bat, si forte legente eo vel aliud quid agente, repente flatus venti major adsurgeret, continuo misericordiam Domini invocaret, et eam generi humano propitiari rogaret. Si autem violentior aura insisteret, jam clauso codice procideret in faciem, atque obnixius orationi incumberet. At si procella fortior, aut nimbus perurgeret, vel etiam corusci ac tonitrua terras et aera terrerent; tunc veniens ad ecclesiam sollicitus orationibus ac psalmis, donec serenitas aeris rediret, fixa mente vacaret. Cumque interrogaretur a suis, quaere hoc faceret, respondebat: « Non legisfulgura, de caelo intonat, ut terrigenas reducto ad mentem tremendo illo tedentibus, venturus est in nubibus potestate magna et majestate ad judicandos vivos et mortuos. Propter quod, inquit, oportet nos admonitioni ejus caelesti, debito cum timore et amore respondere; ut quoties aere commoto, manum quasi ad ferien
Abbreviated transcription (Latin):
erat canticum illd̃ letantium qd̃ au¬
diui uenientiũ de celis suꝑ oratori¬
um h. ⁊ pꝰ tempꝰ redeuntiũ ad cȩlos.
Respondit iale. Si uocem carminis
audistr⁊ celestes suꝑuenire cetus
cognouisti: p̃cipio tibi in nõie dñi
ne hoc cuiqͣm ante meũ obitũ dicas.
nie ad celestia que semꝑ amabã ac de¬
siderabam p̾mia uocare uenerunt.
⁊pꝰ dies septem se redituros ac me se¬
tum ẽ. Nam confestim languore cor-¬
poris tactus ẽ. ⁊ ħ ꝑ dies ingͣuescente
seꝑtimo ut ꝓmissũ ei fuerat die: pꝰꝙͣ
obitum suũ dñici corꝑis ⁊ sanguinis
ꝑceptione muniuit. soluta ab ergas¬
tulo corporis anua sca ducentib
ut credi fas ẽ angl̃is comitib et̃na gau¬
dia petiuit. Non ħ mirũ sidiẽ mortiᷤᷤ
uł potius diem dñi letus aspexit: quẽ
semꝑ usq dum iuiueret sollicitꝰ expec
timori dñi subditus. intantũ nouiᷤ¬
simoꝵ suoꝵ in om̃ib oꝑib suis me¬
mor. ursicut mͥ fr̃ qͥdam de his qui me

Expanded text:
anticum illud laetantium quod audivi, venientium de caelis super oratorium hoc, et post tempus redeuntium ad caelos? Respondit ille: Si vocem carminis audisti, et caelestes supervenire coetus cognovisti, praecipio tibi in nomine Domini, ne hoc cuiquam ante meum obitum dicas. me ad caelestia quae semper amabam ac desiderabam, praemia vocare venerunt, et post dies septem se redituros, ac me setum est. Nam confestim languore corporis tactus est, et hoc per dies ingravescente, septimo, ut promissum ei fuerat, die postquam obitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, soluta ab ergastulo corporis anima sancta, ducentibus, ut credi fas est, angelis comitibus aeterna gaudia petivit. Non autem mirum si diem mortis, vel potius diem Domini laetus aspexit, quem semper usquedum veniret, sollicitus exspecttimori Domini subditus, in tantum novissimorum suorum in omnibus operibus suis memor, ut sicut mihi frater quidam de eis qui me