comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peruenire : sed hoc non potest interra morientium⁊ hoc enim uidet̃
significare quod dictum ẽ adia cobnonõ moris in loconr̃o ut minor
nubat prius quã maior : qui a non absurde maior appellatur
q̃: tempore prior est : prior ẽ autem in recta hominis eruditione
labor operandiq̃ iusta sunt : quam uoluntis intellegendi quaeuera
sunt : ad hoc ualet quod scriptum ẽ ⁊ concupisti sapientiam serua
mandata : & dñs prȩbet illam tibi mandata utiq: adius titiam ꝑti¬
nentia Iustitia autem quae ex fide ẽ : q̃ int̃ tẽstationum incerta uer¬
sutur ut pie credendo quod nondum intellegit: etiam intellegentiae
meritum consequatur: quantum enim ualet quod modo commemo¬
raui eẽ scriptum concupisti sapientiam seruamandata et dñs pre¬
bet illam tibitantum et illud ualere arbitror. Nisi credideritis.
non intellegitis:. Vt iustitia ad fidem : ad sapientiam uero intelle¬

Expanded text:
peruenire; sed hoc non potest in terra morientium. hoc enim uidetur peruenire; sed hoc non potest in terra morientium. hoc enim uidetur significare, quod dictum est ad Iacob: non est moris in loco nostro, ut minor nubat prius quam maior, quia non absurde maior appellatur, quae tempore prior est. prior est autem in recta hominis eruditione labor operandi, quae iusta sunt, quam uoluptas intellegendi, quae uera sunt. Ad hoc ualet, quod scriptum est: concupisti sapientiam, serua mandata, et dominus praebet illam tibi: mandata utique ad iustitiam pertinentia; iustitiam autem, quae ex fide est, quae inter temptationum incerta uersatur, ut pie credendo, quod nondum intellegit, etiam intellegentiae meritum consequatur. quantum enim ualet, quod modo commemoraui esse scriptum: concupisti sapientiam, serua mandata. et dominus praebet illam tibi, tantum et illud ualere arbitror: nisi credideritis, non intellegetis, ut iustitia ad fidem, ad sapientiam uero intelle
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliud cordeges tauit : quid aliud ad amauit nisi doctrina
sapientiae quam pleriq: seadepturas et ꝑcepturor putant statĩ
ut se inseptem praeceptis legis exercuerint: q̃ sunt de dilection
proximi necui quam homine noceatur : Id ẽ honora patremtuum
quantum potuerit obseru atis. posteaquam homini proconcupita
et sperata pul cherrima delectione doc trinae. ꝑtẽptationer uari¬
as quasi perhuiꝰ scđi noltem tollerantiam laboris adheserit:
uelud prorachellia in opinata coniunctasit: et hanc sus tinet: ut¬
ad illam ꝑueniat siꝑ seueranter amat acceptis aliis septem
p̃ceptis: ac siei dicatur serui alior septem annor propter rachel
ut sit pauꝑ spũmitis. lugens esuriens. sitiensq: ius titiam: mise
ricors mundicordis. pacificus:uellet enim homo sificripos¬
set sineulla tollerantia laboris q̃ inagendo paciendo que am¬
plec tenda ẽ : statim ad pulchrȩ adq: perfectae sapientiae dilicias

Expanded text:
quid aliud corde gestauit, quid aliud adamauit nisi doctrinam quid aliud corde gestauit, quid aliud adamauit nisi doctrinam sapientiae ? quam plerique se adepturos et percepturos putant statim, ut se in septem praeceptis legis exercuerint, quae sunt de dilectione proximi, ne cuiquam homini noceatur, id est: honora patrem quantum potuerit obseruatis posteaquam homini pro concupita et sperata pulcherrima delectatione doctrinae per temptationes uarias quasi per huius saeculi noctes tolerantia laboris adhaeserit — uelut pro Rachel Lia inopinata coniuncta sit — et hanc susad illam perueniat, si perseueranter amat, acceptis aliis septem praeceptis - ac si ei dicatur: serui alios septem annos propter Rachel — ut sit pauper spiritu, mitis, lugens, esuriericors, mundi cordis, pacificus. uellet enim homo, si fieri posset. sine ulla tolerantia laboris, quae in agendo patiendoque amplectenda est, statim ad pulchrae atque perfectae sapientiae delicias
Abbreviated transcription (Latin):
terhanc seruet grãe dĩ quapeccata nr̃a. et si fuerint sicut pheniciũ
tumꝙ nix de albantur : laban quippe int̃p̃tatur dealbatio: cui serui¬
uit iacob propter rachel neq: enim sequis quam conuertit sub gr̃a
remissionis peccatorum seruirae ius titiae : nisi ut quiete uiuat in
uerbo ex quouidetur principium. quod ẽ dr̃: ergo propter rachel:
non propterliammam quis tandẽ amauerit in operibus iustitiae la¬
borem actionum atq: pas sionum : quis eam propter seipsam expe¬
tiuerit sicut nec iacobliams: tamen sibi nocte suppositam inusum
enerandi amplexus et fecunditatem eius exꝑtus. ẽ. ⁊ dñs enĩ eam
quia ꝑiprã diliginon poterat : primo ut ad rachel ꝑueni retur tole¬
rare fecit deinde propter filior commendauit: Itauero unus¬
quisq: utilis dĩ seruur. subde albationes peccatorum suorum
grã constitutis : quid aliud insua conuersatione meditatur. ẽ.

Expanded text:
ter hanc seruit gratiae dei, qua peccata nostra, etsi fuerint sicut phoenicium, ter hanc seruit gratiae dei, qua peccata nostra, etsi fuerint sicut phoenicium, tamquam nix dealbantur. Laban quippe interpretatur "dealbatio"; cui seruiuit Iacob propter Rachel. neque enim se quisquam conuertit sub gratia remissionis peccatorum seruire iustitiae, nisi ut quiete uiuat in uerbo, ex quo uidetur principium, quod est deus. ergo propter Rachel, non propter Liam. nam quis tandem amauerit in operibus iustitiae laborem actionum atque passionum? quis eam uitam propter se ipsam expetiuerit? sicut nec Iacob Liam, sed tamen sibi nocte subpositam in usum generandi amplexus et fecunditatem eius expertus est. dominus enim eam, quia per se ipsam diligi non poterat, primo ut ad Rachel perueniretur, tolerari fecit, deinde propter filios commendauit. ita uero unusquisque utilis dei seruus sub dealbationis peccatorum suorum gratia constitutus quid aliud in sua conuersatione meditatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
laborumus : alia añna in qua delectutionẽ dĩ contẽplabimur:
is tam dñs passione : Illam resur rectione declarauit : am¬
mon est nor ad hoc intellegendum: illarum etiam nomina
feminarum : Dicunt enim : quod lia interp̃tatur laboriosa : Ra¬
chel autem : uisum principium : siue uerbum: ex quo uidetur prin¬
cipium: actio ergo humanȩ mortalisq: uitae in quauiuimus ex fide :¬
multa laboriosa opera facientes: incerti quo exitu proueniant
adutilitatem eorum: quibus consulere uolumus: Ipsa ẽlia prior
uxor ia cobacꝑhoc : et infirmis oculis fuisse commemorat᷑: cogita¬
tiones enimmortalium : timidȩ et incertȩ prouidentiae nr̃ae: spes
uero a&ernae contẽplationis dĩhabens certam et delectabi lem
intellegentiam ueritatis ipsa ẽ rachel: Vnde etiam diciturbona
facie & pulchra specie⁊ hanc enim amat omnis pie studiosus . et prop

Expanded text:
laboramus; alia aeterna, in qua delectationem dei contemplabimur. laboramus; alia aeterna, in qua delectationem dei contemplabimur. istam dominus passione, illam resurrectione declarauit. admonent nos ad hoc intellegendum illarum etiam nomina feminarum. dicunt enim quod Lia interpretatur "laborans", Rachel autem uisum principium" siue "uerbum, ex quo uidetur principium". actio ergo humanae mortalisque uitae, in qua uiuimus ex fide multa laboriosa opera facientes, incerti quo exitu proueniant ad utilitatem eorum quibus consulere uolumus, ipsa est Lia, prior uxor Iacob; ac per hoc et infirmis oculis fuisse commemoratur; cogitationes enim mortalium timidae, et incertae prouidentiae nostrae. spes uero aeternae contemplationis dei habens certam et delectabilem intellegentiam ueritatis, ipsa est Rachel.\' unde etiam dicitur bona facie et pulchra specie. Hanc enim amat omnis pie studiosus et pro
Abbreviated transcription (Latin):
ex eodem libro con tra faus tum. XXII.
Se futato crimine quod ne farius error obiecit: delib ro
ut possumus mis teriorum secretarimemur: Pulse¬
mus que fidei. pietatẽ : ut nobis aperiatur adñõ. quid
rerum figura uerintq uat tuor iste uxorer iucob: quicrũ
duȩ libere duae ancillȩ fuerunt: Uidemus enĩ apłm inli¬
bera et ancilla qua&s habuit abraham: duo tes tumentu
intellegere : sed ibi in una et una facilius appar& quod dr̃
hic aũt duae sunt et duae ydeinde ibi ancill&e filius ex¬
heredatur: hic uero ancillirum filii: simul cũ filiis libera¬
rum: terrum promissionis accipiunt:. Unde hic proculdu¬
bio : aliquid aliud significatur : quã quam enim duos liberio
uxorer iacob ad nouum testumentum quo in liber tu te
uocatisumus existimem ꝑtinere: non tumen frustruduaer̃
nis. forte quod inscripturis aduerti et inueniri potest duae
uitae nob̵ in xp̃i corpore p̃dicantur : unatem porulis inqua

Expanded text:
EX EODEM LIBRO CONTRA FAVSTVM XXII. EX EODEM LIBRO CONTRA FAVSTVM XXII. Refutato crimine, quod nefarius error obiecit, de libero, ut possumus, mysteriorum secreta rimemur pulsemusque fidei pietate, ut nobis aperiatur a domino, quid rerum figurauerint quattuor istae uxores Iacob, quarum duae liberae, duae ancillae fuerunt. uidemus enim apostolum in libera et ancilla, quas habuit Abraham, duo testamenta intellegere. sed ibi in una et una facilius apparet quod dicitur; hic autem duae sunt et duae. deinde ibi ancillae filius exheredatur; hic uero ancillarum filii simul cum filiis liberarum terram promissionis accipiunt: unde hic procul dubio aliquid aliud significatur. Quamquam enim duas liberas uxores Iacob ad nonum testamentum, quo in libertatem uocati sumus, existimem pertinere, non tamen frustra duae sunt; nisi forte, quod in scripturis aduerti et inueniri potest, duae uitae nobis in Christi corpore praedicantur: una temporalis, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
festum non uidenter sed latenter ascendit cum aliis palã
loqueretur iuda eis irircentibus. et de inimicissimo animo
uudientibus : nec tumen uulentibus in eum mit teremanus
quia nondum uenerut hora eius: non cuius. bre neces sitate
cogeretur moris ed cuius hore opor tunitute dignuret᷑
occidis qui ergo palum docendo et aorguendo et tum̃ inimi¬
corum rabiem uulere inse aliquid non sinendo. dĩ demons
trabut potes tutem Idem tumen fugiendo et latendo homi¬
nis ostendebat infirmitatem: nedm̃ tẽptire uudeat. quan¬
do habet quod faciat: ut quod cauere oportet euadat ⁊Neq:
enim et a posł puulus derperauerat adiutorium. protecti¬
onem qu ediuinum. fidemq: ꝑdiderut : quando ꝑmurum
insportu sum missus ẽ. ut inimicorum manus effugeret .
non ergo in dm̃ non credendo sic fugit sed dm̃ temptundo
sic fugere noluirs&. cum sic fugere potuis s&.¬
quid uerum ficura uerint quat tuor uxores ia cob

Expanded text:
festum non euidenter, sed latenter ascendit, cum alias palam festum non euidenter, sed latenter ascendit, cum alias palam loqueretur Iudaeis irascentibus et de inimicissimo animo audientibus nec tamen ualentibus in eum mittere manus, quia nondum uenerat hora eius: non cuius horae necessitate cogeretur mori, sed cuius horae opportunitate dignaretur occidi. qui ergo palam docendo et arguendo, et tamen inimicorum rabiem ualere in se alitrabat potestatem, idem tamen fugiendo et latendo hominis instruebat infirmitatem, ne deum temptare audeat. quando habet, quod faciat, ut quod cauere oportet euadat. neque enim et apostolus Paulus desperauerat adiutorium protectionemque diuinam fidemque perdiderat, quando per murum in sporta submissus est, ut inimicorum manus effugeret. non ergo in deum non credendo sic fugit, sed deum temptando sic fugere noluisset, cum sic fugere potuissQVID RERVM FIGVRAVERINT QVATTVOR VXORES IACOB.
Abbreviated transcription (Latin):
icit aliquis: quur non potius itadedõ suo praesumpsi
abraham ut fateri nontimer& uxorem: neq: enim dr̃
ub illo non poterat mortem reppellere: quam tiinebat:
eumq: cum coniuge suu in illa pere grinatione tuture: ut
nec uxor eius quum uis eẽt pul cherꝰima. appetere tur
ubaliquonec propter illam ille nec ar&ur spoterat sa¬
ne hoc efficere ds̃ quis itusit demens. ut hoc neg& : sed
si interrogutus ubrahum illum feminum indicar&
ux orem : duus restuendios commit tere dõ: & su¬
umuitam : et coniugis pudiciti am, pertin& uutem
ad sanum doc trincm: quandohab& quod fuciat homo
non tẽp tare dnm dm̃ suum: Neq: enim et ipse sualuator.
non poterut tuere discipulos suos : quibus tumenait:
siuos ꝑ secuti fuerint in una ciuitate. fugite in alium.
cuiusrei prior exemplum prȩbuit : Num cum potes tutem haberet
ponendi unimam suam. nec eam poner& nisi cum uellet : in aegr p¬
tum tumen in fans portantibus parentibus fugits et ad diem

Expanded text:
Dicet aliquis: cur non potius ita de deo suo praesumsit Dicet aliquis: cur non potius ita de deo suo praesumsit Abraham, ut fateri non timeret uxorem? neque enim deus ab illo non poterat mortem repellere, quam timebat, eumque cum coniuge sua in illa peregrinatione tutari, ut nec uxor eius, quamuis esset pulcherrima, appeteretur ab aliquo nec propter illam ille necaretur". poterat sane hoc efficere deus; quis ita sit demens, ut hoc neget? sed si interrogatus Abraham illam feminam indicaret uxorem, duas res tuendas committeret deo, et suam uitam et coniugis pudicitiam. pertinet autem ad sanam doctrinam: quando habet quod faciat homo, non temtare dominum deum suum. neque enim et ipse saluator non poterat tueri discipulos suos; quibus tamen ait: si uos persecuti fuerint in unam ciuitatem, fugite in aliam. cuius rei prior exemplum praebuit. nam cum potestatem haberet ponendi animam suam nec eam poneret, nisi cum uellet, in Aegyptum tamen infans portantibus parentibus fugit. et ad diem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ.⁊ ds̃ tem perauitꝰ corpus: qui non potest intellegi: nisi ds̃
uerus omnium creator: illa enim: cum uituperatione dicun¬
tur: hoc autem cum laude dictumẽ: Nisifortedmꝰ tempe¬
rias se corpus. non dis positionem membrorum. hoc ẽ. fabri¬
cando & construendo: sed amixtione lucis suae fuustus in¬
tellegit: ut scilic& hoc membra : Ita distinctu & locata suis
sedibus. alter posuerit qui hoc fabricauit: Ds autem miscendo
bonitatem suam: huius fabricȩ malitiam tempera uerit: talib:
enim fabulis. pueriles animas ebetant: sed neq: hoc eor eẽ. posse
dicere ꝑmisit : subueniens dr̃ paruulis perora scõrum: haber
enim & paulo superius: dr̃posuit membra singulum qđ q:
secundum hoc dictum dm̃tem perato rem corporis. quod
ex multis membris corpus fabricauit: officia diuesorum
ex emplo habrahae celantis coniuceta docet ut quan¬
do habet homo quod faciat non temptet dm̃ ex libro

Expanded text:
est: deus temperauit corpus; qui non potest intellegi nisi deus est: deus temperauit corpus; qui non potest intellegi nisi deus uerus omnium creator. illa enim cum uituperatione dicuntur, hoc autem cam laude dictum est. nisi forte deum temperasse corpus non dispositione membrorum, hoc est fabricando et construendo, sed admixtione lucis suae Faustus intellegit, ut scilicet haec membra ita distincta et locata suis sedibus alter posuerit, qui haec fabricauit; deus autem miscendo bonitatem suam huius fabricenim fabulis pueriles animas hebetant, sed neque hoc eos possidere posse dicere permisit subveniens Deus parvulis per ora sanctorum. Habes enim et paulo superius, Deus posuit membra singulum quodqusecundum hoc dictum Deum temperatorem corporis sui, quod ex multis membris corpus fabricavit, officia diversorum PUT LXXI. Exemplo Abrahae celantis conjugem docet ut quando habet homo quod faciat non tentet Deum, ex libro
Abbreviated transcription (Latin):
dentis: aliud denequitia uolentis aliud deiustitia punientis:
cum diabolus suggerit: homo consentit dr̃ deserit: quocirca
in operemalo : Iđe excȩcatione infidelium. si in tellega t
et di abolus propter suadenti malignitatem. ut sic dis tin¬
guatur : dr̃ huiur sđi : non mihi uidetur absurdum: neq:
enimsine addita mento dicitur dr̃ cum adiungitur huius
scłi id ẽ hominum impiorum nonnisi in hoc sđo florere
uolentium : secundum quod dicitur malum saeculum:
sicut scriptum e : Vt ex qͥmer& nos depresenti saeculo maligno:
Tule ẽ enim et illud: quorum ds̃ uenter: nisi e&ibi quorum nul¬
lomodo diceret dr̃ uenter: nec in psulmo daemomia porsent du
appellari: nisi ad deretur gentium: sic enim scriptũ . ẽ: qnm̃
dugentium dȩmonia: hic autem nec ds̃ huius scłi: nec quorũ
ds̃ uenter: nedugentium demonia sed simpliciter positũ

Expanded text:
dentis, aliud de nequitia volentis, aliud de justitia punientis; dentis, aliud de nequitia volentis, aliud de justitia punientis; cum diabolus suggerit, homo consentit, Deus deserit. Quocirca in opere malo, id est, excaecatione infidelium, si intelligatur et diabolus propter suadendi malignitatem, ut sic distinguatur, Deus hujus saeculi, non mihi videtur absurdum. Neque enim sine additamento dicitur, Deus; cum adjungitur, hujus saeculi, id est hominum impiorum, non nisi in hoc saeculo florere volentium: secundum quod dicitur, et malum saeculum, sicut scriptum est, Ut eximeret nos de praesenti saeculo maligno . tale est enim et illud: quorum deus uenter; nisi esset ibi quorum, nullo modo diceret: deus uenter. nec in psalmo daemonia possent dii appellari, nisi adderetur gentium; sic enim scriptum est: quoniam di gentium daemonia. hic autem nec deus huius saeculi nec quorum deus uenter nec di gentium daemonia, sed simpliciter positum
Abbreviated transcription (Latin):
quae ẽ in xp̃o: cui simile ẽ ⁊ corrumpunt morer bonor: conloquia
mala :et illud quod et sibi quisq seductor sit: Qui autem puta t
se eẽ aliquid cum nihil sit : seipsum seducit: et illud dedĩ uindic¬
ta quod supra commemoraui: tradidit illor dr̃ in reprobum sensũ :
ut faciant qͥ non conueniunt : Ita et in ueteribus libris. um prae¬
dixis set drmortem non fecit nec laetatur in ꝑditione uiuorũ:
Paulo post inuidia inquit diaboli : mors intrauit in orbem
terrarum Et rur sur deipsa morte: nese homines ex¬
traculpam ponerent: impii autem manibus & uerbis
in quit accerserunt illam exis timanter illam amicam
de fluxerunt: Alibi autem bona & malauita et mors
diuitiae. & paupertis: ad nodõ sunt: hic ꝑturbati hominer
non intellegunt in uno eodem que opere malo: non postea
consequente alia qu mani festa erit. sed quadam con¬
tinuo comitantur uindicta. aliud uenire de as tutia sua¬

Expanded text:
quae est in Christo. cui simile est: corrumpunt mores bonos colloquia quae est in Christo. cui simile est: corrumpunt mores bonos colloquia mala; et illud, quod et sibi quisque seductor sit: qui autem putat se esse aliquid, cum nihil sit, se ipsum seducit; et illud de dei uindicta quod supra commemoraui: tradidit illos deus in reprobum sensum, ut faciant quae non conueniunt. ita et in ueteribus libris, dixisset, Deus mortem non fecit, nec laetatur in perditione vivorum ; paulo post, Invidia, inquit, diaboli mors introivit in orbem terrarum . Et rursus de ipsa morte, ne se homines extra culpam ponerent, Impii autem manibus et verbis, inquit, accersierunt illam; et existimantes illam amicam defluxerunt . Alibi autem, Bona et mala, vita et mors, divitiae et paupertas a Domino Deo sunt . Hic perturbati homines non intelligunt in uno eodemque opere malo, non postea consequente alia quae manifesta erit, sed quadam continuo comitante vindicta, aliud venire de astutia sua
Abbreviated transcription (Latin):
ius pro funditutis in penetrabilem altitudinem: apos tolus
um miratus ex clamat: O altitudo diuitiarum sapientiae
ei scientiae dĩ quam inscrutabilia sunt iudicia eius: et cetera:
Vos autem non uulenter discernere quid facia ⁊ ds̃ beneficio
quiduidicio quia et acorde et abore ur̃o. longe ẽ psalte¬
rium nr̃m ubi dicitur: misericordiam et iudicium cantabo
ex eodem libro contrafaus tum. Rdis¬
icit apos tolus: dr̃tem perauit corpus: et dicit isteale non ds̃
lendis: numquid & hic apos tolus cum diceret ds̃ addidit huius
sđisubi etiam siquis diabolum intellexerit ex cecare mentes in¬
fidelium ñ negamus malis suasionib: quibus consentiunt iusti¬
t aclunen amit tunt dõ retribuente quod ius tum ẽ: haec om̃a
legimus inscripturis sc̃s : Nam et illud dictum ẽ deseductione
ex trinsexus ueniente timeo nesicut serpens euam seduxit in uer¬
sutia sua itacorrum pantur menter urãe. a simplicitate & cas titate

Expanded text:
ius profunditatis impenetrabilem altitudinem apostolus ius profunditatis impenetrabilem altitudinem apostolus admiratus exclamat:s o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei; quam inscrutabilia sunt iudicia eius et cetera. uos autem non ualetis discernere quid faciat deus beneficio, quid iudicio, quia et a corde et ab ore uestro longe est psalterium nostrum; ubi dicitur: misericordiam et iudicium cantabo ex eodem libro XXI contra Faustum. Dicit Apostolus: Deus temperavit corpus, et dicit iste ὕλη, non Delendis? numquid et hic apostolus, cum diceret: deus, addidit: huius saeculi? ubi etiam si quis diabolum intellexerit excaecare mentes infidelium, non negamus, malis suasionibus; quibus qui consentiunt, iustitiae lumen amittunt deo retribuente quod iustum est. haec omnia legimus in scripturis sanctis. nam et illud dictum est de seductione extrinsecus ueniente: timeo, ne, sicut serpens Euam seduxit in uersutia sua, ita cor
Abbreviated transcription (Latin):
apostolica doctrina tes tatur : Hinc ẽ. & illud propter hoc trudi¬
dit illos ds̃ in concupiscenti&s cordis eorum in in mundiciam :
ut contumeliis afficiant corporu sua insemet ipsis: & paulo
post : Propterea tradidit illor dr̃ inpia siones ignomimae:
tempaulo post : & quin non probauerunt dm̃ habere in notitia:
tradidit illos dr̃ in reprobum sensum: Eccequomodo uerus
dr̃ & iustus : excȩtat mentes infidelium. Neque enimum ꝙ in
his apłi uerbis quȩ com memoraui aliur ds̃ intellectus est:
quam ille qui filium suum misit. dicentem iudicium ueni in
hunc mundum: ut qui non uident uideant : & qui uident cȩci
fiant Nam & hic satis appar& mentibus fidelium: quomodo
dr ex cȩcamentes in fidelium : praecedit enim aliquid occul¬
tum in occultis ubids agat ius tis simum ex amen iudici sui¬
ut quorundam menterꝰ excecentur : quorundam inluminent᷑
cui ueris sime dictum ẽ : Iudiciatua abrssus multu : Cu¬

Expanded text:
apostolica doctrina testatur. hinc est et illud: propter hoc tradiapostolica doctrina testatur. hinc est et illud: propter hoc tradidit illos deus in concupiscentias cordis eorum, in inmunditiam, ut contumeliis adficiant corpora sua in semet ipsis; et paulo post: propterea tradidit illos deus in passiones ignominiae; item paulo post: et quoniam non probauerunt deum habere in notitia, tradidit illos deus in reprobum sensum. ecce quomodo uerus deus et iustus excaecat mentes infidelium. neque enim umquam in his apostoli uerbis, quae commemoraui, alius deus intellectus est quam ille, qui filium suum misit dicentem: in iudicium ueni in hunc mundum, ut qui non uident, uideant, et qui uident, caeci fiant. nam et hic satis adparet mentibus fidelium, quomodo deus excaecet mentes infidelium. praecedit enim aliquid occultum in occultis, ubiut quorundam mentes excaecentur, quorundam inluminentur. cui uerissime dictum est: indicia tua abyssus multa. cu
Abbreviated transcription (Latin):
tione sensus eluc&: Potest enim etiam tuler operatio qua ex¬
cecantur mentes in fi delium : secundum quendam modũ ꝑtinere
aduerum dm̃ : quod non facit malitia sedius titia: sicut idẽ paulus
alibi dicit: Num quidimquus dr̃ qui infert irum: Itom alibiquid
cuimisericors fuero : Cum ergo premisiss& quod in concus¬
se retinendum ẽ non eẽ iniquitatem apuddm̃: Paulo post
adtende quid dicat: si autem uolens dĩ ostendere iram &
demons trare. potentiam suam : At tulit in multa patientia
uasa irae : quae ꝑ fectu sunt in ꝑditionem : & ut notis fucer&
diuitias gloriae suae in uisis misericordiae.q: p̃parauit inglo¬
riam & c&era : Certe nullomodo dicipotest alium dm̃ erse
qui ostendit iram & demons trat potentiam suam inuasis que
ꝑ fectusunt ad ꝑditionem : & alium quios tendit diuitis in
uisis mi sericordiae: Nam unum eundem q dmꝰ: fucere utrũq

Expanded text:
tione sensus elucet. potest enim etiam talis operatio, qua extione sensus elucet. potest enim etiam talis operatio, qua excaecantur mentes infidelium, secundum quendam modum pertinere ad uerum deum. quod non facit malitia, sed iustitia, sicut idem Paulus alibi dicit: numquid iniquus deus, qui infert iram? item alibi: quicui misericors fuero. cum ergo praemisisset, quod inconcusse retinendum est. non esse iniquitatem apud deum, paulo post adtende, quid dicat: si autem uolens deus ostendere iram et demonstrare potentiam suam adtulit in multa patientia uasa irae. quae perfecta sunt in perditionem. et ut notas faceret diuitias gloriae suae in uasa misericordiae, quae praeparauit in gloriam et cetera. certe hic nullo modo dici potest alium deum esse, qui ostendit iram et demonstrat potentiam suam in uasis, quae perfecta sunt ad perditionem, et alium, qui ostendit diuitias in uasis misericordiae. nam unum eundemque deum facere utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
quam uerum iurintes propinquare periurio: Vnde am¬
monitio ñ iurandi conseruatio ẽ a peccato ꝑiurii: Ita cũ pec¬
c& quiꝑ immoderationẽ in ius te uultu indicari non peccet
uutem quimodum adhibens ius te uult uindicari remotior
apeccaro inius tȩ uindictȩ : quiñ uult omnino uindicri peccat
enim qui exigit ultra debitum: non peccat autem qui exigit debi¬
tum: sed totius longe ẽ. a peccato in iusti ex actoris: qui omnino
non exigit debitum: prȩ sertim. necogatur & ipse red dere de
saeculi huius : ex cecauit mentes infidelium ex libro contra
faus tum¬
uerum dicant excecarse in fidelium mentes : Cumenĩ legerint inqui¬
bus ds̃ iur pendunt p̃nntiationem : actunc inferunt saeculihuius
ex caecauit mentes infidelium : quia &si itu nondis tinguit ͬ sed ex¬
ponendi gratia ita uerborum ordinem mute  in quibur dr̃ exce¬
cauit menter infidelium saeculihuius . Idem quiinilla distinc¬

Expanded text:
quam verum jurantes propinquare perjurio; unde adquam verum jurantes propinquare perjurio; unde admonitio non jurandi conservatio est a peccato perjurii ita cum peccet qui per immoderationem injuste vult vindicari, non peccet autem qui modum adhibens juste vult vindicari, remotior a peccato injustae vindictae qui non vult omnino vindicari. Peccat enim qui exigit ultra debitum, non peccat autem qui exigit debitum; sed tutius longe est a peccato injusti exactoris qui omnino non exigit debitum, praesertim ne cogatur et ipse reddere debisaeculi hujus excaecavit mentes infidelium, ex libro XXI contra Faustumdeum dicant excaecasse infidelium mentes. cum enim legerint: in quibus deus, suspendunt pronuntiationem; ac tunc inferunt: saeculi huius excaecauit mentes infidelium. quia etsi ita non distinguas, sed exponendi gratia ita uerborum ordinem mutes: in quibus deus excaecauit mentes infidelium saeculi huius. idem qui in illa distinc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcutere ue lit totũ hominem sinon etium telo aliquo arrepto
pugnis calcibus que contundit : huic igitur immoderatȩ ac per
hoc in iuste ultioni lexius tum modum figens paenã talio¬
nis instituit hoc ẽ ut qualẽ quisq: intulit iniurucm: Tule sup¬
plicium pendit pro inde oculum prooculo dentẽ prodente:N
fomer sedlimer furoris ẽ iñ utid qđ sopitum erut hinc accende¬
retur : sed neid quod ardebat ultra extendere tur: inpositus : ẽ
enim quaedcm iustu uindictu: ius tequedebetur oiquifuerit pios¬
sus in iurium : Vnde utiq: cum ignor cimus. denr̃o quodim modo
iure lirgimur iunde etiam debita dicuntur. q̃ in oratione dominica
humanitus de mitiere monemur Vt nob &nr̃a diuinitus dimit¬
repetitur: sed sicut in urundo etium quiuerum iurut ꝓpin¬
quat periurio : Vnde longe abẽ : qui omnino non iurat: & quam¬
uis non peccet quiuerum iurut: remocior tamen apeccato ẽ.
qui non iurut: maluit nor dñs & non iuruntes. non rederea uero :

Expanded text:
cutere uelit, totum hominem, si non etiam telo aliquo arrepto. pugnis calcibusque contundit? huic igitur inmoderatae ac per hoc iniustae ultioni lex iustum modum figens poenam talionis instituit, hoc est, ut qualem quisque intulit iniuriam, talplicium pendat. proinde oculum pro oculo, dentem pro dente non fomes, sed limes furoris est, non ut id. quod sopitum erat, hinc accenderetur, sed ne id. quod ardebat, ultra extenderetur, inpositus. est enim quaedam iusta uindicta iusteque debetur ei, qui fuerit passus iniuriam. unde utique cum ignoscimus, de nostro quodam modo iure largimur. unde etiam debita dicuntur, quae in oratione dominica humanitus dimitrepetitur, sed sicut in jurando, etiam qui verum jurat propinquat perjurio; unde longe abest qui omnino non jurat, et quamvis non peccet qui verum jurat, remotior tamen a peccato est qui non jurat; maluit nos Dominus et non jurantes non recedere a vero,
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis agantur motibus nonta menꝑficientur operibus. Pro inde cum caro cono¬
piscit aduersussp̃m & sp̃s aduersus carnẽ ut non ea quae uolumus faciamus
Nec arnis ꝑficiuntur concupiscentiae quamuis fiant : nec nr̃a ꝑficiuntur opentbona
quamius fiant sicut enim tunc ꝑficitur carnis concupiscentia cum consentit ei sp̃s
a doperi mala ut non concupiscat aduersus illam sede uilla sic & bona opero
nr̃a tunc ꝑficientur quando ita spũicaro consenrerit ut aduersus eum
&iamipsa non concupiscat: hoc enim uolumus cumperfectionem iustitiae concupisci mus
hoc intentione non intermissa uelle debemus: sed quia id ꝑficero in ista corruptibilicar¬
ne non pos sumus. Ideo dioxit ad romanos. uelle adiac& mihi ꝑficere uutem bonum
non mnutniq. uelsicut haboa codices geci uelle adiac& mihi perficese aute boni
non idẽ non mibi adici& ꝑ ficere bonum. &onait facerebonum sed ꝑficere:¬

Expanded text:
quamvis agantur motibus, non tamen perficientur operibus. Proinde cum caro concquamvis agantur motibus, non tamen perficientur operibus. Proinde cum caro concpiritum et spiritus aduersus carnem, ut non ea quae uolumus faciamus, nec carnis perficiuntur concupiscentiae, quamuis fiant, nec nostra perficiuntur opera bona, quamuis fiant. sicut enim tunc perficitur carnis concupiscentia, cum consentit ei spiritus ad opera mala, ut non concupiscat aduersus illam, sed cum illa: sic et bona opera nostra tunc perficientur, quando ita spiritui caro consenserit, ut aduersus eum etiam ipsa non concupiscat. hoc enim uolumus, cum perfectionem iustitiae concupiscimus; hoc intentione non intermissa uelle debemus. sed quia id perficere in ista corruptibili carne non possumus, ideo dixit ad Romanos: uelle adiacet mihi, perficere autem bonum non inuenio,. uel, sicut habent codices graeci: uelle adiacet mihi, perficere autem bonum non, id est: non mihi adiacet perficere bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
Decole quid scribat ad galathas certe homines baptizatos. dico aut̃ inquit sp̃
Cambulate & concupiscentias carnis neꝑ feceritis: Nonait nefeceritis qui a
a non habere non potenent. sed ne ꝑfeceritis id est neopera earum consensu. o¬
hoc est ad romanos non enim quod uolo faciobonum sed quod nolo malum hoc ago
Deinde adgalathas addit & dicit. Quodri spuducimini non adhuc estis sublege
Videsi non hoc est ad romanos iam nonego operor illud & condelector legi dĩ
scđm interiorem hominem & non regn& peccatum in ur̃o mortalicorpore ad bbe¬
diendum desiderus eius si enim non oboediatur concupiscentus quas necessa ẽ ẽẽ inc¬
nepeccati atq in corpore mortis huius non ꝑfici &ur qđ ꝑfici u& at apłs dicens
Concupiscentias carnis ne ꝑfeceritis. Ipsa quippe sunt openo de quibus sequitur
& dicit Manifesta autemsunt openr carnir quae sunt fornicationes inmundit
luxuriȩ ido lo ꝵreruitus &c&era si ergo non consentiatur concupiscentis carnis

Expanded text:
olus scribat ad Galatas, certe homines baptizatos. dico autem, inquit, spiritu ambulate et concupiscentias carnis ne perfeceritis. non ait: "ne feceritis", quia eas non habere non poterant, sed: ne perfeceritis, id est: ne opera earum consensu hoc est ad Romanos: non enim quod uolo facio bonum, sed quod nolo malum, hoc ago. deinde ad Galatas addit et dicit: quod si spiritu ducimini, non adhuc estis sub lege. uide, si non hoc est ad Romanos: iam non ego operor illud, et: condelector legi dei secundum interiorem hominem, et: non regnet peccatum in uestro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius. si enim non oboediatur concupiscentiis, quas necesse est esse in carne peccati atque in corpore mortis huius, non perficietur quod perfici uetat apostolus dicens: conicit: Manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, luxuriae, idolorum servitus et caetera: si ergo non consentiatur concupiscentiis carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
quandondilagit unde a uaritiae sue s̃ oruiat. &iamquando audit non concupi¬
cosseque uituperit & tamen auarus man&. sed perfidom re nouat id est sana¬
culdubio deb& sideb& potest si non potest ergone deb&r: Et si non debor

Expanded text:
quando nihil agit. unde auaritiae suae seruiat, etiam quando audit: non concupiquando nihil agit. unde auaritiae suae seruiat, etiam quando audit: non concupisces seque uituperat et tamen auarus manet; sed per fidem renouatur, id est sanacul dubio debet. si debet, potest; si non potest, ergo nec debet. et si non deb
Abbreviated transcription (Latin):
Acsi hoc diciimpium ẽ. & confiteri nec esse est peccatum omne actum esse nonrem
siigitur actus est immo quia uere actus est uit ari potest RΕSΡΟΝ deonus
pecatum qui lem actum dici eẽ non rems ed &iam in corpore claudicatio eadem ratione ac¬
tus est. Noures quõ respes ipse uel corpis uel bomo est qui pede uitiato claudicat nec
rimenuitare potest claudicationem nisihabuerit sana tum pedem. Quod & iam in inte¬
diudicat homo Mpere nec corpus nechomo necipra claudicatio quaeutiq nonest
quandonon ambulat Cũ tamen in sit uitium quofit claudicatio quando a mbulat quaer
ergo quod eidem uitio nomen in ponat. Vt rum rem ue lit dicere a nactum anrei potius qua¬
litatam malum qua deformis actus existit. sic & in bomine intercore amimusrerest
supina actusest a uaritia uitiumẽ idẽ qualitas scđm quam malus ẽ animus &iam

Expanded text:
at si hoc dici inpium est, et confiteri necesse est peccatum omne actum esse, non rem. at si hoc dici inpium est, et confiteri necesse est peccatum omne actum esse, non rem. si igitur actus est, immo quia uere actus est, uitari potest\'. respondemus peccatum quidem actum dici et esse, non rem. sed etiam in corpore claudicatio eadem ratione actus est, non res, quoniam res pes ipse uel corpus uel homo est, qui pede uitiato claudicat nec tamen uitare potest claudicationem, nisi habuerit sanatum pedem. quod etiam in inteclaudicat homo, nec pes est nec corpus nec homo nec ipsa claudicatio, quae utique non est, quando non ambulat, cum tamen insit uitium, quo fit claudicatio, quando ambulat. quaerat ergo, quod eidem uitio nomen inponat, utrum rem uelit dicere an actum an rei potius qualitatem malam, qua deformis actus existit. sic et in homine interiore animus res est, rapina actus est, auaritia uitium est, id est qualitas, secundum quam malus est animus, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Ante om̃a inquit interrogandus e. qui negat hominem sine peccaio esse posse quid sit qualcũ
peccatum quod uitare potest. anquod uitari non potest si quod uitare non potest pecct̃
non est si quod iutari pot est : potest homo sine peccatꝰ ee quod uitare potest nulla tnim
situo uel iustitia patitar saltim dicipeccatum: quod uitari nullomodo porest. Re Sponde
uult homo non faciat ii. Icerum ouȩrendũ est Inquit peccatum uoluntatis. an neces¬
sitatisẽ sinconitatise peccatum non est si uoluntatis ẽ uitaripotest: Respondem
Quod supͣ & ut sanemur in uocamus eũ cuidicit᷑ inpsalmo. denecessitatib: meis edu
me .III. Iterũ inquit. quȩrendũ est quid ẽ peccatum nat unele a naccidens
Respond&ur Natuntde nonẽe peccatum seiaturȩ prasertim ui¬
tute Vnde factisumus natura filii ince paruum esre ad nonpeccandum uoluntatis
&si auctorem habere dicitur iam alter p̃terdm̃ rei alicuius auctor induci uidebitur.

Expanded text:
Ante omnia\', inquit, \'interrogandus est qui negat hominem sine peccato esse posse, quid sit quodcumque peccatum: quod uitari potest an quod uitari non potest. si quod uitari non potest, peccatum non est; si quod uitari potest, potest homo sine peccato esse, quod uitari potest. nulla enim ratio uel iustitia patitur saltem dici peccatum, quod uitari nullo modo potest\'. respondemus uult homo non faciat. \'Iterum quaerendum est\', inquit, \'peccatum uoluntatis an necessitatis est. si necessitatis est, peccatum non est; si uoluntatis est, uitari potest\'. respondemus quod supra me.- III. "Iterum" inquit "quaerendum est: quid est peccatum, naturale an accidensrespondetur naturale non esse peccatum, sed naturae, praesertim uitiatae — unde facti sumus natura filii irae — parum esse ad non peccandum uoluntatis et si auctorem habere dicitur, iam alter praeter deum rei alicuius auctor induci uidebitur;
Abbreviated transcription (Latin):
cumidem pontifex mississ& hebreos postille &iam interpr&es postulauit & datisunt laxi
desingulis duodecim tribubus. seniores homines linguae utriusq doctissimi hebreae scilic&
atq grecȩ quorum interp̃tatio ut septuaginta uoceur. lam obtinuit consu&udo t raditur
sane tammirabile acstupendum planequẽ. diuinum ineorum uerbis fuisse consensum :
utcum adhoc opus separatoriꝰ siubi iedet ent : ita enim eo rum fidem pholomeo placuit ex¬
plorare innullo uerbo : quodidem significar& & tantundem ualer& ue in uerborum ordi¬
ut illarum scripturarum nontamquam humanarum: Sed si cut erant tamquam
diuinarum &iam isto modo commendar&ur auctorita si. credituris quando que
gentibus profutura quodiam uidemus effectum .CCCXXXUIII. DEAUTIOMIAT EL XL

Expanded text:
cum idem pontifex misisset hebraeas, post ille etiam interpretes postulauit, et dati sunt LXXII, cum idem pontifex misisset hebraeas, post ille etiam interpretes postulauit, et dati sunt LXXII, de singulis duodecim tribubus seni homines linguae utriusque doctissimi, hebraeae scilicet atque graecae, quorum interpretatio . ut Septuaginta nocetur, iam optinuit consuetudo. traditur sane tam mirabilem ac stupendum planeque diuinum in eorum uerbis fuisse consensum, ut, cum ad hoc opus separatim singuli sederent — ita enim eorum fidem Ptolomaeo placuit explorare — in nullo uerbo, quod idem significaret et tantundem ualeret, uel in uerborum ordiut illarum scripturarum non tamquam humanarum, sed, sicut erant, tamquam diuinarum etiam isto modo commendaretur auctoritas, credituris quandoque gentibus profutura, quod iam uidemus effectum. CCCXXII. 15 DE AVCTORITATE L
Abbreviated transcription (Latin):
acras Fitteras &iam unus pholomeorum regum aegypti nossestudiuit¬
& habere : Nam postalex andri macedonis qui &iam magnus cognominatus ẽ mirifi¬
centissimam minime que diuturnam potentiam quia uniuersam assiam immo poene
totum orbem pastemui : & armis pastem terroribus subegerat quando interc&era ori¬
entis &iam iudeam ingressus obtinuit eo mostuo comites eius cum regnum illad amplissi¬
mum non pfice intersei possessuri diui sissent sed potius dissi passent᷑. Bellis omnia uastatu¬
ri p̃bolomeas reges habere coepit. Aegiptus : quorũ primus lagifilius multos exiudea capti¬
uos in aegiptũ transtulit : huic autẽ succedens alius p̃holomeus quie appellatus phila delfus
Omnes quos ille adduxerat subiugatos liberos redire ꝑmisit : insuper & dona regia intemplũdĩ
misit : p&iuit que abheleataro tunc pontifice darsibi scripturas quas ꝓfecto audierat fama
p̃dicante diuinas : & ideo concupiuerat habere in brblioteca quam nobilissimam fecerat has ei

Expanded text:
acras Litteras etiam unus Ptolemaeorum regum Aegypti nosse studuit et habere. Nam post Alexandri Macedonis, qui etiam Magnus cognominatus est, mirificentissimam minimeque diuturnam potentiam, qua utotum orbem partim ui et armis partim terrore subegerat — quando inter cetera orientis etiam Iudaeam ingressus obtinuit — eo mortuo comites eius, cum regnum illud amplissimum non pacifice inter se possessuri diuisissent, sed potius dissipassent bellis omnia uastaturi, Ptolomaeos reges coepit habere Aegyptus; quorum primus, Lagi filius, multos ex Iudaea captiuos in Aegyptum transtulit. huic autem succedens alius Ptolomaeus, qui est appellatus Philadelphus, omnes, quos ille adduxerat subiugatos, liberos redire permisit, insuper et dona regia in templum dei misit petiuitque ab Eleazaro tunc pontifice dari sibi scripturas, quas profecto audierat fama praedicante diuinas, et ideo concupierat habere in bybliotheca, quam nobilissimam fecerat. has ei
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem reste accipitur ecła gentium: proph&ice figurata euersa scilie&
eccła gentium : Cuius illa niniue figuram gerebat siue per de. dies. siueper
cum discipulis suis postresur rectionem & ascendit incelum : post triduũ
uero quia die tertio resurrexit : Tam quam lectorem nihil aliud quam
historias regum gestarum in hecere cupientem desomno excitauerint lax
inter pr&es : idẽ quȩ pro ph&e ad perscrutandam altitudinem÷ pro pholiae
& quod am modo dixerint in xli diebus. ipsum quȩre inquo & triduum potuenis
inuenire illud in ascensione : hoc in eius resurrectione repperies: propter quod
utroque numero significare conuenientis sime potuit : quorum unum per
concordes: Unde &iam ego promeo modulo uestigia sequens aposto¬
phaica posuerunt: utraque auetoritatẽ ute ndũ putaui qm̃ utraq una atq diuina ẽ¬

Expanded text:
ciuitatem recte accipitur ecclesia gentium prophetice figurata, euersa scilicet ciuitatem recte accipitur ecclesia gentium prophetice figurata, euersa scilicet tum est in ecclesia gentium, cuius illa Nineue figuram gerebat, siue per quadraginta dies sine per cum discipulis suis post resurrectionem et adscendit in caelum; per triduum uero, quia die tertio resurrexit; tamquam lectorem nihil aliud quam historiae rerum gestarum inhaerere cupientem de somno excitauerint septuaginta interpretes idemque prophetae ad perscrutandam altituet quodammodo dixerint: In quadraginta diebus ipsum quaere, in quo et triduum poteris in venire. illud in ascensione, hoc in ejus resurrectione reperies. Propter quod utroque numero significari convenientissime potuit, quorum unum per concordes. Unde etiam ego pro meo modulo vestigia sequens apostophetica posuerunt, utraque auctoritate utendum putavi, quoniam utraque una atque divina e
Abbreviated transcription (Latin):
tunc dici apro ph&a qui missus fuerat terrere comminatione in minentis exiti
ciuitatem: Cui sitertio die fuerat futurus interitus : nonutique quadragesimo die
Siautem quadragesimo: Nonutique testio siergo ame quȩritur qud horum ionas dixe¬
Lad quippe longe posterius inter pretati : aliud dicere potuerunt quod tamen ad
rem pertiner& & inunum eundemque sensum quamuis sub altera significatione
con curreret: ammoneret que lectorem utraque auetoritate Non spr&a ab
historia sese attollera ad ea requirenda propter quae significanda historia ip¬
saconscripta est: Q esta quippe sunt illa nimniue cuutate sed aliquid &iã signi fica¬
runt quo dmodum illius cuuitatis excedat: sicut gestum ẽ quod ipse pro ph&a it
uentre cosi triduo fuit: & tamen alium significauit : in pro fundo inferni tri¬
duo ꝓfuturum quidñs est omnium proph&arum: qua propter si per illam

Expanded text:
tunc dici a propheta, qui missus fuerat terrere comminatione inminenti exitii tunc dici a propheta, qui missus fuerat terrere comminatione inminenti exitii ciuitatem? Cui si tertio die fuerat futurus interitus, non utique quadragensimo die; si autem quadragensimo, non utique tertio. Si ergo a me quaeritur, quid horum Ionas dixe Septuaginta -quinque longe posterius interpretati aliud dicere potuerunt, quod tamen ad rem pertineret et in unum eundemque sensum, quamuis sub altera significatione, concurreret, admoneretque lectorem utraque auctoritate non spreta ab historia sese adtollere ad ea requirenda, propter quae significanda historia ipsa conscripta est. Gesta sunt quippe illa in , Nineue ciuitate, sed aliquid etiam significauerunt, quod modum illius ciuitatis excedat; sicut gestum est, quod ipse propheta in uentre ceti triduo fuit, et tamen alium significauit in profundo inferni triduo futurum, qui dominus est omnium prophetarum. Quapropter si per illam
Abbreviated transcription (Latin):
dem sp̃s dicere : sic ostendens utrosq fuisse proph&as. iistoenimmodo aliaper
esaiam. aliaper hieremiam aliꝑaliũ aliumque proph&am : uel aliter
eadem perbune acper illum dixit ut uoluit: quic qud porro apud utros que
inuenitur perutrosq dicere uoluit unus atque idem sp̃r sedita ut illi precederent
proph&ando isti sequerentur proph&ic e illos interpr&ando: quia sicut in illis
uera & concordantia dicentibus pacis sp̃s fuit : sic &istis non secum conferentibus
& tamen taniquam ore uno cuncta inter pretantibus idem sp̃s unus apparuit
cccxxxuiiii. quio ixrelleqerdũ srrdemineurtarũ excidio cuius denun¬
natio inhepreo quadragixtadierũ spatigretditur. Ixsep¬
ed ait aliquis: quo modo sciam quidionas prophola dixerit ninfu&lis. utrum triduo
& mniniue euestereur : anqua draginta dies: Quis enim nonuideat nom potuisse utrũ que

Expanded text:
idem Spiritus dicere, sic ostendens utrosque fuisse prophetas. Isto enim modo alia per idem Spiritus dicere, sic ostendens utrosque fuisse prophetas. Isto enim modo alia per Esaiam, alia per Hieremiam, alia per alium aliumque prophetam uel aliter eadem per hunc ac per illum dixit. ut uoluit. Quidquid porro aput utrosque inuenitur, per utrosque dicere uoluit unus adque idem Spiritus; sed ita ut illi praecederent prophetando, isti sequerentur prophetice illos interpretando; quia sicut in illis uera et concordantia dicentibus unus pacis Spiritus fuit, sic et in istis non secum conferentibus et tamen tamquam ore uno cuncta interpretantibus idem Spiritus unus apparuit. CAPUT XXXXIIII. Quid intellegendum sit deNineuitarum excidio. cuius denuntiatio in Hebraeo quadraginta dierum spatio tenditur, in Seped ait aliquis: lQuo modo sciam quid Ionas propheta dixerit Nineuitis, utrum: Triduum, et Nineue euertetur. an: Quadraginta dies? Quis enim non uideat non potuisse utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
onnulli autem codices grecos interpr&ationis. Lixx exhebrȩis codicibus emendandos
non erant ea quȩ signis quibusdam instellarum modum factis ad capita
eorumdem uersuum notauerunt quae signa asteriscos uocano : Illa uero
quae non habent hebrȩio habent autem Lxx: Similiter ad capita uersum iacen¬
tibus uirgulis sicut seribuntur untiae signauerunt : & multi codices has notas
habentes usquequaque diffusisunt & latini: quȩ autem non pretermissa ueladdita
sed aliter dicta sunt siue alium sensum faciant: &iam ipsum non abhorrentem siue
alio modo eundem sensum explicare monstrentur : nisiutrisq codicibus inspectis ne¬
queunt repperirt. Siergo ut o post& nihilaliud intucamur inscripturis illis nisi
lax. i oluit ea peristos sed perillos proph&as di sp̃s dicere : Quicquid uero est

Expanded text:
Nonnulli autem codices Graecos interpretationis Septuaginta ex Hebraeis codicibus emendandos Nonnulli autem codices Graecos interpretationis Septuaginta ex Hebraeis codicibus emendandos non erant, eaque signis quibusdam in stellarum modum factis ad capita eorundem uersuum notauerunt, quae signa asteriscos uocant. Illa uero, quae non habent Hebraei, habent autem Septuaginta. similiter ad capita uersuum iacentibus uirgulis, sicut scribuntur unciae, signauerunt. Et multi codices has notas habentes usquequaque diffusi sunt et Latini. Quae autem non praetermissa uel addita, sed aliter dicta sunt, siue alium sensum faciant etiam ipsum non abhorrentem, siue alio modo eundem sensum explicare monstrentur, nisi utrisque codicibus inspectis nequeunt reperiri. Si ergo, ut oportet, nihil aliud intueamur in scripturis illis. nisi nterpretes septuaginta, noluit ea per istos, sed per illos prophetas Dei Spiritus dicere. Quidquid uero est