comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ gestȩ rei ordinẽ. pensemꝰ quomͦ cogi¬
tationes hominũ in ipsa sua ꝓuisio¬
ne uis diuma cõphendat. Ido ab eis iosepbi
uenditꝰ fuerat ne adoraret᷑. s id̾o ẽ ad¬
oratꝰ. qr uenditꝰ. Adstute naq aliquid
agere ausi st̃. ut dĩ cõsiliũ mutaret᷑.
s diuino iudicio qd declinare cona¬
ti st̃. renitendo seruiert̃. Inde quippe
coacti st̃ dĩ uoluntat᷑e ꝑagere. unde
hanc moliti st̃ astute cõmutare.
Siesic diuinũ cõsiliũ dũ deuitat᷑ cõplet᷑.
sic humana sapientia. dũ reluctatur
cõp̃hendit᷑. Limuer̃t fr̾s. ne ioseph suꝑ
eos excresceret. s hoc qd̃ diuinitꝰ dis¬
positũ fuerat. cauendo actũ ẽ ut ueniret.
Humana gͦ sapientia in se ipsa cõphiensa ẽ.
quȩ uoluntati di un ꝑ intention̾ẽ restitit.
iñ eiꝰ impletiom militauit. Iustus nãq
i miserieors ds morcaliũ acta dispo¬
nens. alia cõcedit ꝓpitius. alia ꝑmit¬

Expanded text:
quomodo cogiquomodo cogitationes hominum in ipsa sua provisione vis divina comprehendat. Ideo ab eis Joseph venditus fuerat, ne adoraretur, sed ideo est adoratus, quia venditus. Astute namque aliquid agere ausi sunt, ut Dei consilium mutaretur: sed divino judicio, quod declinare conati sunt, renitendo servierunt. Inde quippe coacti sunt Dei voluntatem peragere, unde hanc moliti sunt astute commutare. Sic sic divinum consilium dum devitatur, impletur; sic humana sapientia dum reluctatur, comprehenditur. Timuerunt fratres ne Joseph super eos excresceret: sed hoc quod divinitus dispositum fuerat, cavendo actum est ut eveniret. Humana ergo sapientia in seipsa comprehensa est, quae voluntati Dei unde per intentionem restitit, inde ejus impletioni militavit. Sic et misericors Deus mortalium acta disponens, alia concedit propitius, alia permit
Abbreviated transcription (Latin):
reliquis stellis ad orabant. Quȩ q
pie fr̃ib reculit. eoꝵ corda ꝓtinꝰ fucure
dñationis. inuidia pauorq ꝑcussit. Cũq.¬
ad se hunc uenire cõspicerent: malitia
se u̾tentes. dixert̃. Cece somniator uenit.
uenite occidamꝰ eũ. ⁊uideamꝰ quid illi ꝓ
metuunt. somniatorẽ in puteũ depo¬
nunt. eũq ismahelitis transeuntibus
uendunt. Qͥ m egipto duetus. seruitu¬
ti subditus. luxuriȩ accusatione dãpna¬
tus. caritatis merito adiutus. ꝓphetiȩ
iudicio ereptus: om̃i egipto p̾latus est.¬
ꝑsuꝑnã uͦ sapientiã ꝓuidus. frum̃ta cõ¬
gessit: ⁊ futuro ꝑiculo necessitatis obiu¬
auit. Cũq in orbẽ fames inhorruit. de
alim̃toꝵ dispensatione sollicitꝰ. ia cob
filios in egipto misit: qͥ frum̃toꝵ dis¬
pensatione. p̃positũ ioseph nescienteᷤ
inueniunt. atq ut mererent᷑ alim̃ta
ꝑciꝑe. eoꝵ dispensatorẽ cõpulsi sunt
ꝓnis int̾rã ceruicib adorare. Iensemꝰ

Expanded text:
reliquis stellis adorabant. Quae quia reliquis stellis adorabant. Quae quia pie fratribus retulit, eorum corda protinus futurae dominationis invidia pavorque percussit. Cumqmalitia saeviente, dixerunt: Ecce somniator venit; venite occidamus eum, et videamus quid prosint jici metuunt, somniatorem in puteum deponunt, cumque Ismaelitis transeuntibus vendunt. Qui in Aegyptum ductus, servituti subditus, luxuriae accusatione damnatus, castitatis merito adjutus, prophetiae judicio ereptus, omni Aegypto est sapientiam providus, frumenta congessit, et futuro periculo necessitatis obviavit. Cumque in orbem fames inhorruit, de alimentorum praeparatione sollicitus, Jacob filios in Aegyptum misit, qui frumentorum dispensationi praepositum Joseph nescientes inveniunt, atque ut mererentur alimenta percipere, ejus dispensatorem compulsi sunt, pronis in terram cervicib
Abbreviated transcription (Latin):
ñnulli humana sapientia inflati. dũ
unt. astutis eiꝰ reluctare machinationib
conant᷑: ⁊ qd̾ ad uotũ suũ ui suꝑnȩ dis¬
positionis intorqueant. callidis cogita¬
tionib insistunt. subtiliora coͣsilia ex¬
quirt. d inde uoluntatẽ dĩ ꝑagunt.
unde hanc ĩmutare cõtendt̃. atq om̃ipo¬
tentis eõsilio. dũ resistere nitunt᷑ obsequn¬
t̃: qr sepe ⁊i hoc eiꝰ dispositioni apte militat.
qd̾ ei ꝑ humanũ stu diũ friuole resultat.
sic̃ scriptũ ẽ. Qui cõp̾hendit sapientes
in astutia eoꝵ. In astutia ñaq sua sapi.¬
entes cõphendit. qu̾ado eiꝰ cõsiliis huma¬
na facta etiã tc̃ cõgrue seruiunt.
cũ resistunt. Unde i ꝑ psalmistam drͣ
Nouit dñs cogitationes hominũ. qm ua-¬
nȩ st̃. Qd̃ meliꝰ ostendimꝰ. si pauca ad
mediũ gestarũ rerũ exempla ꝓferamꝰ.
o sepħ somniũ uiderat. qd ad suũ mani¬
pulũ. frũm eiꝰ se manipuli ꝓsternebant.
Somniũ uiderat. qd̾ sol ac luna se cũ

Expanded text:
nnulli humana sapientia inflati, dum unt, astutis eis reluctari machinationibus conantur, et quo ad votum suum vim supernae dispositionis intorqueant, callidis cogitationibus insistunt, subtiliora consilia exquirunt. Sed inde voluntatem Dei peragunt, unde hanc immutare contendunt, atque omnipotentis Dei consilio dum resistere nituntur, obsequuntur; quia saepe et hoc ejus dispositioni apte militat, quod ei per humanum studium frivole resultat, sicut scriptum est: Qui comprehendit sapientes in astutia eorum . In astutia namque sua sapientes comprehendit; quando ejus consiliis humana facta, etiam tunc congrue serviunt cum resistunt. Unde et per Psalmistam dicitur: Novit Dominus cogitationes hominum, qnt . Quod melius ostendimus, si pauca ad medium gestarum rerum exempla proferamus. Joseph somnium viderat, quod ad suum manipulum fratrum ejus se manipuli prosternebant. Somnium viderat, quod sol ac luna se cum
Abbreviated transcription (Latin):
egiptũ: facilis excusatio ẽ. Non enĩ
debuit sc̃s lucas qui ipsius seriptor
historiȩ ẽ. in gentes actuũ apłoꝵ uo
lumͣ emittens: cõtrariũ aliquid scri¬
bere adu̾sũ eã scripturã quȩ iã fue
rat ingentib diuulgata. Et utiq
maioris opinionis illo dũtaxat tẽpo¬
re lxx int᷑pretũ habebat᷑ auctoritas. quã
lucas qui ignotus ⁊uilis. ñ magnȩ fid̃i
innationib ducebat᷑. Hoc aut̃ genera¬
lit̃ obseruandũ. qd̵ ubicũq scĩ apłi. aut
apłici uiri lõquant᷑ ad popłos: his ple¬
rũq testimoniis abutunt᷑ quȩ iã fue¬
rant in gentib diuulgata: licet pleriq
tradunt lucã euangłistã. ut ꝓselitum
hebreas litteras ignorasse isit au¬
t᷑ iudã ante se ad ioseph. ut nͣciaret ei.
nille occurreret in gesen: usq dixit pa¬

Expanded text:
Aegyptum; facilis excusatio est. Non enim debuit sanctus Lucas, qui ipsius historiae scriptor est, in gentes Actuum Apostolorum volumen emittens, contrarium aliquid scribere adversus eam Scripturam, quae jam rat in gentibus divulgata. Et utique majoris opinionis illo duntaxat tempore LXX interpretum habebatur auctoritas, quam Lucas, qui ignotus et vilis, et non magnae fidei in nationibus ducebatur. Hoc autem generaliter observandum, quod ubicunque ici viri loquuntur ad populos, his plerumque testimoniis abutuntur quae jam fuerant in gentibus divulgata, licet plerique tradant Lucam evangelistam, ut proselytum, Hebraeas litteras ignorasse. Misit autem Judam ante se ad Joseph ut nuntiaret ei, et illi occurreret in Gessen. Quo cum p
Abbreviated transcription (Latin):
tabat. Et totũ hoc qd̵ agebat. ut eoꝵ
gaudiũ differret᷑: ad hoc agebat ut
eadẽ dilatione cumularent᷑. tãquͣa
iñ eẽnt cõdiguȩ passiones eoꝵ. in toto
illo teͣpore quo turbabant: ad futurã
głam exultationis. quȩ uieis fuerat
reuelanda fr̃e cognito. quẽ a se ꝑditũ
eẽ abitrabant᷑. Qui uidas. Quia
respondebimꝰ inquit dño meo. uł quid
ude alit̃ dicta st̃ quã eũ illis egerat
io seph. quauis apud eũ loqueret᷑. ut
om̃ino de illa in simulatione qd̵ explo¬
ratores eẽnt nichil diceret᷑. qd̾ utrĩ
cõsulto tacitũ sit. an id fecerit ꝑtur¬
bationis obliuio ñ apparet. Nã ⁊ il¬
liul qd̵ dixert̃ se ab ipso ioseph intͣro¬
gatos de patre ⁊ fr̾e suo. seaut̃ illa
int̾roganti indicasse: mirũ. si uel
ad sententiã potest ista ꝑuenire
narratio. ut eã constet eẽ ueracẽ. quͣa¬
quã ⁊ si aliqua falsa in ea st̃. falli potius
ꝑ obliuionẽ potuit. qua auderet mͣtiri

Expanded text:
tabat; et totum hoc quod agebat, ut eorum tabat; et totum hoc quod agebat, ut eorum gaudium differretur, ad hoc agebat, ut eadem dilatione cumularetur, tanquam non essent condignae passiones eorum in toto illo tempore quo turbabantur, ad futuram gloriam exsultationis, quae in eis fuerat revelanda, fratre cognito, quem a se perditum esse arbitrabantur. Cui Judas: Quid respondebimus, inquit, domino meo, vel quid Judae aliter dicta sunt quam cum illis egerat Joseph, quamvis apud eum loqueretur, ut omnino de illa insimulatione quod exploratores essent, nihil diceretur. Quod utrum consulto tacitum sit, an fecerit perturbationis oblivio, non apparet. Nam et illud quod dixerunt se ab ipso Joseph interrogatos de patre et fratre suo, se autem illa interroganti indicasse, mirum si vel ad sententiam potest ista pervenire narratio, ut eam constet esse veracem, quanquam et si aliqua falsa in ea sunt, falli potius per oblivionem potuit, quam auderet mentiri
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ eͣ ut exitus docuit.: ñ ẽ habendũ
m̃daciũ. Mendatia enĩ am̃dacib agunt̃.¬
ñ ioco. Cũ aut̃ quȩ ñ st̃ tãqu̾a ioco
dñr. ñ deputant᷑ m̃dacia. U magis
mouet. quid sibi uelit ista actio iosepli.
qua fr̃s suos donec eis aꝑiret quis eẽt.
totiens ludificauit: ꝯtanta expectati¬
one suspendit. Qd̾ licet tãto sit suauis
cũ legit᷑. quato illis fit in opuatius cũ
quib agit᷑: tam̃ sapientiȩ illiꝰ graui¬
tate nͥ magnũ aliquid isto quasi lu¬
do significaret᷑. nec ab illo fieret. nec
ea scriptura cõtineret᷑. in qua ẽ tãtȩ
scĩtatis auetoritas. ⁊ ꝓpħandorũ
tanta intentio futuroꝵ. Non negli¬
gent᷑ cõsiderandũ puto tãtã mise¬
riã in hac ꝑcurbatione fr̃m suoꝵ. quo¬
mͦ ioseph quãdu uoluit tenuit. ⁊
quatũ uoluit mora ꝓduxit. ñ eos
utiq faciens calamitosos: quando tã
te etiã ipsoꝵ futurȩ leticiȩ exitũ cogi¬

Expanded text:
ctum est, ut exitus docuit, non est habendum ctum est, ut exitus docuit, non est habendum mendacium? Mendacia enim a mendacibunon ioco; cum autem quae non sunt tamquam ioco dicuntur, non deputantur mendacia. sed magis mouet quid sibi uelit ista actio Ioseph qua fratres suos, donec eis aperiret quis esset, totiens ludificauit et tanta expectatione suspendit: quod licet tanto sit suauius cum legitur, quanto illis fit inopinatius cum quibus agitur, tamen sapientiae illius grauitate, nisi magnum aliquid isto quasi ludo significaretur, nec ab illo fieret nec ea scriptura contineretur in qua est tanta sanctitatis auctoritas et prophetandorum tanta intentio futurorum. genter considerandum puto, tantam miseriam in hac perturbatione fratrum suorum quomodo Joseph quandiu voluit, tenuit, et quantum voluit mora produxit, non eos utique faciens calamitosos, quando etiam tantae ipsorum futurae laetitiae exitum cogi
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ etiã ⁊ adolescens legit᷑. quãdo lapidan¬
tiũ stephanũ uestim̃ta seruabat. fleuit
ioseph: ⁊ eccitas pauli. flitus ẽ xp̃i. La¬
uat faciẽ suã. ut lum̃ ei amissũ resti¬
tuat. Lauat faciẽ suã xp̃c. ubi baptira
deret᷑. Dehine ses iphus argenteus so¬
liꝰ saculo iunioris inserit᷑. S quid sibi
uult qd uiuentꝰ ẽ in sacco beniamin
scyphus ioseph: nͥ qr in corpore pauli
iã doctrine cȩlestis p̃fulgebat eloquiũ.
dũ eẽt eruditꝰ in lege: S qr subiectꝰ
ñ erat. intra saccũ erat scyiphus. do¬
ctrina intra legẽ: lucerna intra
modiũ. Missus tam̃ ananias. in pau¬
lũ manꝰ posuit. marsupiũ soluit. Mar¬
supio soluto. argentũ resplenduit.⁊ de¬
cedentib squamis uelut quib dã sac¬
ci uinculis. Soluto sacco .i. deposito
legis uelamine. ad eptꝰ ẽ grãm lib̾tatis.
⁊ reuelata facie sermonis. ȩuangłiũ
pͣdicat. Dep̃hensi gͦ frͣs ioseph. reũ
lit quęri solet. an qr ñ serio. s ioco di¬

Expanded text:
Unde etiam et adolescens legitur, quando lapidantium Stephanum vestimenta servabat. Flevit Joseph, et caecitas Pauli fletus est Christi. Lavat faciem suam, ut lumen ei amissum restituat. Lavat faciem suam Christus, ubi baptderetur. Dehinc scyphus argenteus solius sacculo junioris inseritur. Sed quid sibi vult quod inventus est in sacco Benjamin scyphus Joseph, nisi quia in corpore Pauli, jam doctrinae coelestis praefulgebat eloquium, dum esset eruditus in lege? Sed quia subjectus non erat, intra saccum erat scyphus, doctrina intra legem, lucerna intra modium. Missus tamen Ananias , in Paulum manus posuit, marsupium solvit, marsupio soluto argentum resplenduit, et decidentibus squamis, velut quibusdam sacci vinculis, soluto sacco, id est, deposito legis velamine, adeptus est gratiam libertatis, et revelata facie sermonis evangelium praedicat. Deprehensi ergo fratres Joseph relit, quaeri solet. An quia non serio sed joco di
Abbreviated transcription (Latin):
ostenderet isrł in legis oꝑa manũ suã.
⁊ eã ꝓpħarũ ⁊ ipsiꝰ saluatoris pollutã eru¬
ore cõtraxerit. Sostea uͦ pruꝑit popłs gen¬
tiũ. seilicet ut futuri eẽnt nouissimi qui
Gitur ioseph ductus ẽ pit liber iiii.¬
m egiptũ. emitq eũ putiphar eunuchuꝰ
pharaonis. pͥnceps exercitꝰ uir egiptius
de mani ismahelitarũ: a quib ꝑductꝰ
erat. Et possedit eũ putiphar spado phara A¬
onis. Ad ordinẽ redit seriptura unde reces¬
serat: ut illa narraret. quȩ supͣ digesta ftͣ.
Igit᷑ ioseph descendit in egiptũ. ⁊ xp̃c inmũ¬
dũ. Emitq eũ eunucꝰ .i. castꝰ in disciplinis¬

Expanded text:
extenderet Israel in legis opera manum suam, extenderet Israel in legis opera manum suam, et eam prophetarum et ipsius Salvatoris pollutam cruore contraxerit; postea vero proruperit populus gentium scilicet, ut futuri essent novissimi qui gitur Joseph ductus est in Aegyptum. Emitque eum Putiphar, eunuchus Pharaonis, princeps exercitus, vir Aegyptius, de manu Ismaelitarum, a quibus perductus erat. Et possedit eum Putiphar spado Pharaonis. Ad ordinem redit Scriptura unde recesserat, ut illa narraret quae supra digesta sunt. Igitur Joseph descendit in Aegyptum, et Christus in mundum. Emitque eum eunuc
Abbreviated transcription (Latin):
uit cõfessionis amaritudo. Post uͦ qu̾a pu¬
blicis signis anuli. ⁊ momlis. ⁊uirgȩ. ui¬
eit temere iudicantes uidȩos. quoꝵ ia ꝑso¬
nã uidas ipse gestabat. qui hodieq di¬
c̃t̃. nͣ hunc popłm eẽ xp̃i: nec habere nos
sem̃ abrabȩ. S platis certissimis do¬
cum̃tis nr̃ȩ uocationis. iustificationisq
⁊ glorificationis: erubesẽt sinedubio :
cõfundunt᷑.⁊ nos magis qu̾a se iustifica¬
tos eẽ fatebunt᷑. signora eñi refert ha¬
bere sccũ ȩccłia. Accusat᷑ eñi a uidȩis
quasi adulteratrix iegis. s ostendit uir¬
g̾a signũ passionis. ⁊ monile legis legi¬
tuna. ⁊ anulũ pignꝰ ĩmortalitatis. Qd̾
aut̃ scripturat inducit parient̾ẽ tha¬
mar. ⁊ duos in utero geminos habentẽ.
nũ suã. i obstetrix ligauit coceinũ: ⁊ de¬
sterior qui phares uocat᷑ porrexit manũ.
⁊ nascendo p̾cessit. figuralit̾ cõgruit. qd̾

Expanded text:
vit confessionis amaritudo. Post vero jam puvit confessionis amaritudo. Post vero jam publicis signis annuli, et monilis, et virgae, vicit temere judaizantes Judaeos, quorum jam personam Judas ipse gestabat, quique hodie dicunt non hunc populum esse Christi, nec habere nos semen Abrahae: sed prolatis certissimis documentis nostrae vocationis justificationisque et glorificationis, erubescunt sine dubio et confunduntur, et nos magis quam se justificatos esse fatebuntur. Pignora enim refert habere secum Ecclesia. Accusatur enim a Judaeis quasi adulteratrix legis; sed ostendit virgam signum passionis, et monile legis legitima, et annulum pignus immortalitatis. Quod autem Scriptura inducit patientem Thamar, et duos in utero geminos habentem, num suam, et obstetrix ligavit coccinum, et desterior, qui Phares vocatur, porrexit manum, et nascendo praecessit, figulariter congruit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ om̃s gentes. incipientib ab hierłm.
Nã⁊ ipse habitꝰ meretricis. cofessio pec¬
catoꝵ ẽ. Lypũ quippe ȩccłiȩ gerit
thamar exgentib euocatȩ. sedens cũ
hoc habitu ad portã enan. uł enalim.
qd̾ int̾p̾tat᷑ fons. Cucurrit em̃ uelut
ceruus ad fontes aquarũ. ꝑuenire
ad sem̃ abralie. Illo eñi ñ agnoscente
fȩtat᷑ qr de illo pͣdictũ ẽ. Popłs quẽ ñ
cognoui. seruiet mͥ. Accepit in oceul¬
to anulũ. ⁊ monile. ⁊ uirgã. Uocatio¬
ne signat᷑. iustificatione decorat᷑. glo¬
rificatione exaltat᷑. Quoᷤ eñi p̃desti
nauit. illos ⁊ uacauit. quos autͣ uo¬
cauit. illos: iustificauit. ⁊ quos ui¬
stificauit. illos ⁊ glorificauit. D hec
ut dixi in occulto. ubi fit ⁊ cõceptio
scȩ ub̾tatis. Mittit᷑ aut̃ ꝓmissus hedus.
tãqu̾a meretrici. Hedꝰ. ex ꝓbratio peccati.
ꝑeũdẽ odollamitẽ. tãquã increpantẽ .
dicentẽ: generatio uiꝑarũ. D ñ in¬

Expanded text:
tes incipientibus ab Hierusalem. nam et ipse habitus meretricius confessio peccatorum est. typum quippe iam ecclesiae gerit Thamar ex gentibus euocatae. sedens cum hoc habitu ad portam Aenan uel Enaim, quod interpretatur "fontes." cucurrit enim uelut ceruus ad fontes aquarum peruenire ad semen Abrahae; illic a non agnoscente fetatur, quia de illa praedictum est: populus, quem non cognoui, seruiuit mihi. accepit in occulto anulum, monile et uirgam: uocatione signatur, iustificatione decoratur, glorificatione exaltatur. quos  vocavit; quos autem vocavit, illos et justificavit; et quos justificavit, illos et glorificavit . Sed haec, ut dixi, in occulto, ubi fit et conceptio sanctae ubertatis. Mittitur autem promissus haedus tanquam meretrici, haedus exprobratio peccati, per eumdem Odollamitem tanquam increpantem et dicentem: Generatio viperarum ; sed n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯrl. Quisquis mundi huiꝰ sueces¬
sib eleuatus lenocinante cordis le¬
ticia. tẽptari se luxuriȩ stimulis sen¬
tit: ioseph factũ ad memoriã reuo¬
cet. ⁊ in arce se castitatis seruat. Qͥ
dũ sibi adña cõspiceret pudiciȩ dãp¬
na suaderi: ait. Cece dñs m̃s om̃ib¬

Expanded text:
. Quisquis mundi hujus successibus elevatus, lenocinante cordis laetitia, tentari se luxuriae stimulis sentit, Joseph factum ad memoriam revocet, et in arce se castitatis servat, qui dum sibi a domina conspiceret pudicitiae damna suaderi, ait: Ecce dominus meus, omni
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ peccata donant̾e. Mittit᷑ de hinc
carne humana descendit in infer¬
nũ. Uidert̃ uiatores bismaheli¬
t̃ quare ismahelitas scriptura qͥb
afr̾ib uenditꝰ ẽ ioseph etiã madiani¬
tas uocet. cũ ismahel sit de agar fi¬
uꝰ abrahȩ. madianite uͦ de cethura.
an qr scriptura dixerat de abrahã.
qd̾ munera dederat filiis cõ cubina¬
rũ suarũ. agar scilicet ⁊ cethure.
⁊ dimiserit eos ab isaac filio suo. in
t̾ra orientis unã gent̾e fecisse intel¬
.xxx aureis qd̵ lxx posuer̃t. hebrai¬
ca ueritas argenteis habet. Neq.
eñi uiliori metallo adñs uenu̾dari
debuit. qua iosepli. De cisterna
no egredit᷑. ab om̃ib gentib fidĩ ẽo¬
mertio cõparat᷑. Iue ꝑiuidȩ consiliũ

Expanded text:
omnium peccata donantem. Mittitur dehinc omnium peccata donantem. Mittitur dehinc  exspoliatus carne humana, descendit in infernum. Videruntque viatores Ismaeli quare Ismahelitas Scriptura, quibus a fratribus venditus est Joseph, etiam Madianitas vocet, cum Ismahel sit de Agar filius Abrahae, Madianitae vero de Cethura? An quia Scriptura dixerat de Abraham, quod munera dederit filiis concubinarum suarum, Agar scilicet et Cethurae, et dimiserit eos ab Isaac filio suo in terram Orientis, unam gentem fecisse intelinti aureis, quod LXX posuerunt, Hebraica veritas argenteis habet. Neque enim viliori metallo Dominus venundari debuit quam Joseph. De cisterna no egreditur, ab omnibus gentibus fidei commercio comparatur. Ille per Judae consilium
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ. ut genꝰ humanũ p eccatis langui¬
Aũ uisitaret. Mittit᷑ ab illo utiq pa¬
tre. de quo seraptũ ẽ. Misit ds̃ filiũ
Asuũ in similitũdine carnis peceati.
rute nuderet si recte ẽẽnt oues. Et
.Iͥnuentogͦ cosepli fr̾s in dothaim. Do¬
irthaim int̾pretat᷑ Iefectio. Uere in
sigrandi defectione erant. qui de
⁊ fr̃cidio cogitabant. Qͥ cũ uidis¬
sent ioseph fr̃em suũ ꝓcul. occid̾e
eũ cogitauert᷑. n iudĩ uidentes ue¬
N eifigerent. un̾u cõsiliũ om̃s statu¬
su ent᷑ dicentes: crucifige eũ. Fera
Ipessima deuorauit eũ .i. iudaica
bestiã int̾fecit eũ. Dequa dñs m
reuangłio dicit. Ecce ego mitto uos.
sicut oues i medio lup̃orum.
i uert ioseph. fi̾s sui tunica polimi¬
cis expoliauer̾t tunica corporali. Polimi¬
ta aut̃ .i. decorata. om̃iũ urtutũ di¬
u̾sitate. Resꝑsert᷑ aut̃ cunicã hedi san¬
guine. qr falsis eũ testimontis accu¬
santes. in inuidiã deduxere peccati.

Expanded text:
itum, ut genus humanum peccatis languidum visitaret. Mittitur ab illo utique Patre de quo scriptum est: Misit Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati . Ut videret si recte essent oves, et . Invenit ergo Joseph fratres in Dothaim. Dothaim interpretatur defectio. Vere in grandi defectione erant, qui de fratricidio cogitabant. Qui cum vidissent Joseph fratrem suum procul, occidere eum cogitabant. Et Judaei videntes vecifigerent, unum consilium omnes statuerunt dicentes: Crucifige eum . Fera pessima devoravit eum, id est, Judaica bestia interfecit eum, de qua Dominus in Evangelio dicit: Ecce ego mitto vos sicut oves in medio luporum. verunt Joseph fratres sui tunica polymicis exspoliaverunt tunica corporali. Polymita autem, id est, decorata omnium virtutum diversitate. Resparserunt autem tunicam haedi sanguine, quia falsis cum testimoniis accusantes, in invidiam deduxere peccati,
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i. quã nemo qui ꝑfecte accipit. indigen¬
tia boni laborabit. Fecert̃ filii isrł
ut eis mandatũ fuerat. quib dedit io¬
seph plaustra: scdm pharaonis imꝑiũ.¬
gentei. cũ quinq stolis optimis. Tri¬
guita argenteos a xp̃o accipit. quicũq.
pͣdicat trinitatẽ. siue xp̃i crucẽ. Ideoq.
paulus ait. Neq eni iudicaui scire me
crucifixũ. Quinq stolas accipit .i. sa
pientiȩ om̃iũq sensuũ multiplices
disciplinas. Precellit gͥ paulus. eiusq
exuberat portio meritoꝵ. S tam̃
Oñs domestici eiꝰ uestiti st̃ dupplicib .i. my
stica uł morali intelligentia. Mutunt᷑.
tant hec munera asini. illi gentiles inu¬
tiles ⁊ laboriosi. nc̃ aut̃ utiles portant in
typo xp̃i munera: portant in euangłio
munerũ largicorẽ. Dimisit gͦ fr̃s suos.
ꝓꝓficiscentib: ait. Ne irascamini in uia. ꝯrł.
Dunisit ioseph fr̃s suos. qui ñciauerunt

Expanded text:
cti, qua nemo qui perfecte accipit, indigentia boni laborabit. Fecerunt filii Israel ut eis mandatum fuerat. Quibus dedit Joseph plaustra secundum Pharaonis imgentei, cum quinque stolis optimis: triginta argenteos a Christo accipit quicunque praedicat Trinitatem, sive Christi crucem. Ideoque Paulus ait: Neque enim judicavi scire me crucifixum . Quinque stolas accipit, id est sapientium omniumque sensuum multiplices disciplinas. Praecellit ergo Paulus, eisque exuberat portio meritorum. Sed taOmnes domestici ejus vestiti sunt duplicibus , id est, mystica vel morali intelligentia. Mittuntur et ibus. Portant haec munera asini illi, gentiles inutiles et laboriosi, nunc autem utiles portant in typo Christi munera. Portant in Evangelio munerum largitorem. Dimisit ergo fratres suos; proficiscentibus ait: Ne irascamini in Dimisit Joseph fratres suos, qui nuntiaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph quinq aut sex annos potuerit
ȩtatẽ p̃cedere. Cuident᷑ aut̃ seriptura
dicit. triginta annoꝵ fuise iosepli. qũa¬
do inotuit pharaoni. Cũ gͦ ipse anno
septimo degͥmo ȩtatis suȩ uenditꝰ fuisse
credat᷑. tredeci annos ꝑegerat in egipto.
ignotꝰ pharaoni. Ad hos aut̃ tredeci an¬
nos. accesserunt uii anni uib̾tatis. ⁊ facti
stꝰ anni xi. His addunt᷑ duo. qr sed̃o an¬
no famis intrauit iacob in egiptũ eũ
filiis suis. ⁊ inueniunt᷑ uigintiduo an¬
ni. quib affuit ioseph apatre ⁊ a fr̃ib
suis. quo medio tẽpore quomͦ fieri po¬
tuerint de uxore ⁊ filiis: nuru uidȩ.
om̃ia quȩ narrant᷑ indagari difficile ẽ.
uͥ forte ut credamꝰ. ⁊ hoc eñi fieri potuit.
mox ut adolescere uidas cepit. eũ mei¬
disse in amor̾e eiꝰ qua duxit uxorẽ. ñdũ
uendito ioseph in egipttum. Euolutis

Expanded text:
Joseph quinque aut sex annos potuerit Joseph quinque aut sex annos potuerit aetate praecedere. Evidenter autem Scriptura dicit triginta annorum fuisse Joseph, quando innotuit Pharaoni . Cum ergo ipse anno septimo decimo aetatis suae venditus fuisse credatur, tredecim annos peregerat in Aegypto ignotus Pharaoni; ad hos autem tredecim annos accesserunt septem anni ubertatis, et facti sunt anni viginti; his adduntur duo, quia secundo anno famis intravit Jacob in Aegyptum cum filiis suis, et inveniuntur viginti duo anni, quibus abfuit Joseph a patre et a fratribus suis: quo medio tempore, quomodo fieri potuerint de uxore et filiis et nuru Judae omnia quae narrantur, indagare difficile est: nisi forte ut credamus et hoc enim fieri potuit, mox ut adolescere Judas coepit, eumdisse in amorem eius quam duxit uxorem nondum uendito Ioseph in Aegyptum. Et depositis
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. ⁊r Querit᷑ quado ista fi¬
eri potuert̃. Si eñi postea qu̾a ioseph
deuenit in egiptũ. quomͦ intra .xxͥ fer¬
me i duos annos. n̾a post t̾ãtũ tẽporis
colligit᷑ eosuenisse ad eũ dẽ ioseph frem
suũ in egiptũ cũ patre suo. fieri potu¬
erit. ut iudȩ filui eiꝰ ȩtatis om̃s possent
ducere uxores. Nã thamar nurũ suã.
mortuo pͥmogenito suo. alteri filio
dedit. Quo etiã mortuo. expectauit
ut cresceret tͣcius. ⁊ cũ creuisset. nec
illi eã dedit: timens ne ripse moreret᷑.
Unde factũ ẽ. ut eidẽ socero suo. se illa
supponeret. Quomꝰ gͦ hec om̃ia intra
ta paucos annos fieri potuerint. me¬
rito mouet. nͥ ut forte solet scriptura
ꝑ recapitulationẽ aliquot annos an
uenditũ iosepħ hoc fieri cepisse in telli¬
gi uelit. qm̃ sic positũ ẽ ut diceretur.
Factũ ẽ aut̃ in illo tẽpore. Ubi tam̃ quȩ
quartꝰ fili iacob. quãdo idẽ ipse pͥmo¬
genitꝰ ruben. ut plurimũ frẽm suũ

Expanded text:
. Quaeritur quando ista fieri potuerunt. Si enim posteaquam Joseph devenit in Aegyptum, quomodo intra viginti ferme et duos annos nam post tantum temporis colligitur eos venisse ad eumdem Joseph fratrem suum in Aegyptum cum patre suo fieri potuerit ut Judae filii ejus aetatis omnes possent ducere uxores? Nam Thamar nurum suam, mortuo primogenito suo, alteri filio dedit: quo etiam mortuo, exspectavit ut cresceret tertius; et cum crevisset, nec illi eam dedit, timens ne et ipse moreretur: unde factum est ut eidem socero suo se illa supponeret. Quomodo ergo haec omnia intra tam paucos annos fieri potuerint, merito movet, nisi, ut forte solet, Scriptura per recapitulationem aliquot annos ante venditum Joseph hoc fieri coepisse intelligi velit; quoniam sic positum est, ut diceretur, Factum est autem in illo tempore: ubi tamen quaequartus filius Jacob, quandoquidem ipse primogenitus Ruben ut plurimum fratrem suum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia. ire. Querit᷑ eur. ioseph uir mi¬
tissimꝰ ⁊ sc̃issimꝰ. fr̃s suos talit᷑ afficere
uoluerit in ꝑtelatione agnitionis suȩ.
cũ c̾ito potuisset eis subuenire. in no¬
imtescendo suã ꝑsonã : S hoc ñ ultionis
cauisa fecit. ut uindicaret malũ qd̃ si¬
bi factũ fuerat. s: ob exꝑientiã animi
eoꝵ. ut cognosceret utrũ eodẽ stimulo
frẽm suũ uterinũ ꝑimerent. sic̃ ipsũ
in exteraᷤt ꝓuincias uendidert᷑.

Expanded text:
iae, etc. Quaeritur cur Joseph vir mitissimus et sanctissimus fratres suos taliter afficere voluerit in protelatione agnitionis suae, cum cito potuisset eis subvenire innotescendo suam personam. Sed hoc non ultionis causa fecit, ut vindicaret malum quod sibi factum fuerat, sed ob experientiam animi eorum, ut cognosceret utrum eodem stimulo fratrem suum uterinum persequerentur, sicut ipsum in exteras provincias vendiderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ti sepe p̾uaricando maculauit.
Qd̾ aut̃ in cõcubina. lex ueteris testa¬
m̃ti ponat᷑: paulus edocuit dicens.
Abrahã duos filios habuit. unũ de
ancilla: ⁊ unũ de libera. Hȩc aut̃ st̃¬
duo cestam̃ta. In quo agar quȩ con¬
cubina fuit. in ueteris testam̃ti po¬
nitricis suȩ. quȩ uirgo. casta. spon¬
sa. regina. regi ȩccłiȩ ꝑ euangłiũ
uingit᷑ xp̃o Erant aut̃ filii iacob
xii. filii liȩ pͥmogenitꝰ ruben: symeon.

Expanded text:
 saepe praevaricando maculavit. Quod autem in concubinae persona lex veteris Testamenti ponatur, Paulus edocuit dicens: Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera: haec autem sunt Testamenta , in quo Agar, quae concubina fuit, in veteris Testamenti ponitricis suae, quae virgo casta, sponsa, regina regi Ecclesia per Evangelium jungitur Christo Erant autem filii Jacob duodecim. Filii Liae, primogenitus Ruben, et Simeon,
Abbreviated transcription (Latin):
eñi mundo. illucescens dĩ filiꝰ ꝑ mariȩ
uirginis partũ. serus aduenit tãqu̾a
filiꝰ senectutis: scdm sacram̃tũ sus¬
cepti corporis qui erat ante sicͣ semꝑ
apud patre. Fecit inquit ei tunicã
polimitã .i. uariã. Fro uaria tunica.
uib artificis mira etiã uarietate di¬
stincta: siue qd̃ haberet manicas. An¬
tiqui eñi magis colorib utebantur.
unica aut̃ polimita qu̾a fecit ei pa¬
tͣ. scd̾m allegoriã: uarietat̾e popłoꝵ
ex om̃ib gentib in corpore xp̃i con¬
gregatã significauit. Item alio mͦ.
oseph qui int̾ fr̃s undecĩ usq adfin̾e
Siustus ꝑseuerasse describit᷑. solus ta¬
lare tunica habuisse ꝑhibet᷑. Quid
ẽ gͦ talaris tunica. nͥ actio cõsu̾mata:
Quasi eñi ꝓpensa tunica talũ corpo
ris cooꝑit. cũ bona actio ante dĩo¬
culos usq ad uitȩ nos tͣminũ tegit.
Unde ⁊ ꝑ moy sen cauda host̾ͥe in al¬
tare offerri p̾cipit᷑. ut uidelicet om̃e

Expanded text:
enti inlucescens dei filius per Mariae uirginis partum serus aduenit. tamquam filius senectutis secundum sacramentum suscepit corapud Patrem. Fecit, inquit, ei tunicam polymitam, id est, variam. Pro varia tunica Anibus artificis mira esset varietate distincta; sive quod haberet manicas. Antiqui enim magis collobiis utebantur. Tunica autem polymita, quam fecit ei pater, secundum allegoriam, varietatem populorum ex omnibus gentibus in corpore Christi congregatam, significavit. Item alio modo. Joseph qui inter fratres undecim usque ad finem justus perseverasse describitur, solus talarem tunicam habuisse perhibetur. Quid est ergo talaris tunica, nisi actio consummata. Quasi enim propensa tunica talum cris cooperit, cum bona actio ante Dei oculos usque ad vitae nos terminum tegit. Unde et per Moysen cauda hostiae in altare offerri praecipitur, ut videlicet omne
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitatẽ iudei erant. de quorũ co¬
gnatione ipsa humanitas redẽptoris
suscepta erat. S qr uiderant qd̃ ma¬
ior gr̃a uirtutũ in eo fiebat. quȩ te¬
stabat᷑ dĩ patris p̾cipuã dilectionẽ.
inuidebant. nec ei quicquã pacifica
m̃te loqui poterant. quẽ sepiꝰ insidi¬
is petebant: ⁊ patrefamilias in beel¬
rebub pͥncipe demonioꝵ el cere de¬
monia blasphemabant. Nccidit
quoq ut uisũ sõniũ referret frib¬
que causa maioris odii seminariũ¬

Expanded text:
nativitatem Judaei erant, de quorum cognatione ipsa humanitas Redemptoris suscepta erat. Sed quia viderant, quod major gratia virtutum in eo fiebat, quae testabatur Dei Patris praecipuam dilectionem, invidebant ei, nec quidquam pacifica mente loqui poterant, quem saepius insidiis petebant, et patremfamilias in Beelzebub principe daemoniorum ejicere daemonia blasphemabant. Accidit quoque ut visum somnium referret fratquae causa majoris odii seminariu
Abbreviated transcription (Latin):
imitant᷑. Regesq de lu̾bis eiꝰ egredi¬
ent᷑. Hoc ẽ scĩ. qui uere reges dñr
eo qd̃ ueracit᷑ scđ̾m dĩ uoluntate se¬
met ipsos ac sibi subditos regunt.
de cuiꝰ semine sp̃itali .i. fidĩ imitati¬
one in bonis fecundant᷑. Ille uͦ ere¬
xit titulũ lapideũ in loco quo locu¬
hoc loco. qd̃ ĩa factũ fuerat ante. an
iterũ cõmemoratũ ẽ: S qdlibet
hoꝵ sit: suꝑ lapidẽ libauit iacob.
ñ lapidi libauit. Non gͦ sic̃ ido¬
latre solent aras ante lapidẽ con¬
stituere. ⁊ tã qu̾a diis libare lapidib¬

Expanded text:
de lumbis ejus egredientur, hoc est sancti, qui vere reges dicuntur, eo quod veraciter secundum Dei voluntatem semetipsos ac sibi subditos regunt. De ejus semine spirituali, hoc est fidei imitatione in bonis operibus fecundantur. Ille vero erexit titulum lapideum in loco quo et locuhoc loco quod jam factum fuerat ante? an iterum commemoratum est? Sed quodlibet horum sit, super lapidem libavit Jacob, non lapidi libavit. Non ergo sicut idololatrae solent aras ante lapides constituere, et tanquam diis libare lapidib
Abbreviated transcription (Latin):
inmonte sen: Questio ẽ quomͦ
scriptura dicat. post mort̾e isaac pa¬
tris sui esau absessisse de t̾ra cha¬
naan. ⁊ habitasse in monte seir: cũ
fr̾e eiꝰ. legat᷑ qd̾ iã illic habitabat.
Proinde quid inde fieri potuerit. ut
scriptura falli uł fallere ñ credat᷑.
in ꝓptu ẽ eogitare: qd̃ scilicet esau
postea qu̾a in mesopotamiã fr̃ eus
abscessit. noluit habitare cũ paren¬
tib suis. suie ex illa cõmotione qua
dolebat se benedictione fraudatũ.
siue aliqua causa sua. uł uxorũ su¬
arũ. quas odiosas uidebat eẽ paren¬
tib suis. uł qualibet alia:⁊ ceꝑat ha¬
bitare in monte seir. Deinde ꝑ ost re¬
ditũ iacob fr̃is sui. facta int̾ eos c̾ocor¬
dia. reu̾sus ẽ ⁊ ipse ad parentes.⁊ cũ
mortuũ patre simul sepelissent: qr
eos plurimũ ditatos. tͣra illa sicut
scriptũ ẽ minime capiebat. absessit
rursus in seir: ⁊ ibi ꝓpagauit geu¬
t̾ẽ idumeorũ. sti filii esau. ⁊ hi du¬
ces eoꝵ. ipse ẽ edom. Iti filu seu: hor

Expanded text:
t. Sed quaestio est quo modo Scriptura dicat, post mortem Isaac patris sui, Esau abscessisse de terra Chanaan, et habitasse in monte Seir; cum, fratre ejus, legatur quod jam illic habitabat. Proinde quid inde fieri potuerit, ut Scriptura falli vel fallere non credatur, in promptu est cogitare: quod scilicet Esau postea quam in Mesopotamiam frater ejus abscessit, noluit habitare cum parentibus suis, sive ex illa commotione qua dolebat se benedictione fraudatum, sive aliqua causa sua vel uxorum suarum, quas odiosas videbat esse parentibus, vel qualiter alia, et coeperat habitare in monte Seir. Deinde post reditum Jacob fratris sui, facta inter eos concordia, reversus est et ipse ad parentes, et cum mortuum patrem simul sepelissent, quia eos plurimum ditatos terra illa, sicut scriptum est, minime capiebat, abscessit rursus in Seir, et ibi propagavit gentem Idumaeorum. Isti filii Esau, et duces eorum. Ipse est Edom. Isti filii Seir
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ib sit factus. uenditus. Aut gͦ eo¬
dẽ anno septimo decimo. aut etiã a¬
liqu̾ãto maior uenit in egiptũ. ac ꝑ
hoc utrolibet mͦ ꝑmanet questio. Si
eui decẽ ⁊ sept̾e annoꝵ fuit. post mor¬
ꝓfecto anno eiꝰ tricesimo. i nono. qũa¬
annos idẽ iacob agere debuit. Fuit
ditus. ante duodecĩannos quã more¬
ret᷑ sig auus eiꝰ. uenditus inuenit᷑.
Decẽ enĩ ⁊ septẽ annoꝵ eẽ ñ potuit. nͥ
ante. xii annos mortis isaac. cente¬
simo  octauo anno uitȩ patris sui iacob.
His eñ cũ adiecermꝰ xx duos annos. qͥ¬
b ioseph usq aduentũ patris sui fuit
in egipto. fient : ȩtatis anni ioseph
mortẽ isaac ista narrauit. puta¬
t᷑ ioseph post eiusdẽ aui sui mortẽ
crepiti seinis tacuisse scripturã. cũ iã
de iacob ⁊eiꝰ filiis loqueret᷑. uiuo ta¬
Et erat cũ filus bale . relfȩ uxorũ

Expanded text:
fratribus sit factus, et venditus. Aut ergo eofratribus sit factus, et venditus. Aut ergo eodem anno septimo decimo, aut etiam aliquanto major venit in Aegyptum ac per hoc utrolibet modo permanet quaestio. Si enim decem et septem annorum fuit post morfecto anno eius trigesimo et nono, quanannos idem Iacob agere debuit; fuit ditus, ante duodecim annos quam moreretur auus eius uenditus inuenitur. decem enim et septem annorum esse non potuit nisi ante duodecim annos mortis Isaac centesimo et octauo anno uitae patris sui Iacob. his enim cum adiecerimus uiginti duos annos, quibus Ioseph usque ad aduentum patris sui fuit in Aegypto, fient aetatis anni Ioseph mortem Isaac ista narrauit, putatur Ioseph post eiusdem aui sui mortem crepiti senis tacuisse scripturam, cum iam de Iacob et Et erat cum filiis Balae et Zelphae uxorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓculdubio tricesimo ⁊ nono anno io
gere inueniret᷑ ia cobꝰ. Si autͣ die mor¬
tis isaac ñdũ erat annoꝵ decẽ ⁊ sept̾e
ioseph. s aliqu̾atulo tẽpore post mor¬
tẽ aui sui. ad septimũ decimũ ꝑue¬
nit annũ. quo anno scriptura testan¬
te niegiptũ ẽ a fr̃ib uendicus. pluriũ
buit pat᷑ eiꝰ. quãdo ẽ filiũ in egiptũ cõ¬
secutus. Seriptura quippe postea qu̾a
narrauit annũ uitȩ ultimũ isaac. cen¬
tesimũ noctogesimũ. ⁊ eiꝰ morte ac se¬
pulturã: demde cõmemorauit qu̾e¬
admodũ digressus eẽt esau a fr̃e suo
de tͣra chanaan in montẽ seir: ⁊ cõtexu¬
it cõmemorationẽ regli ⁊ pͥncipũ gen¬
tis ipsius. inqua se c̾ostituit. uł qu̾a
ꝓpagauit esau. Post hȩc narratione
de ioseph sic intulit. Habitabat aut̃ ia¬
cob in t̾ra chanaan. Hȩc aut̃. ꝓcreatura
ia cob. Ioseph dec̾e ⁊ sept̾e annoꝵ erat.¬
pascens cũ fr̃̾ib oues. Deinde narrat᷑
causa sõnioꝵ. qu̾eadmodũ odiosus

Expanded text:
 ageret, procul dubio tricesimo et nono anno Iosgere inueniretur Iacob. si autem die mortis Isaac nondum erat annorum decem et septem Ioseph, sed aliquantulo tempore post mortem aui sui ad septimum decimum peruenit annum, quo anno scriptura testante in Aegyptum est a fratribus uenditus, plurium buit pater ejus, quando est filium in Aegyptum consecutus. Scriptura quippe posteaquam narravit annum vitae ultimum Isaac, centesimum et octogesimum, et ejus mortem ac sepulturam , deinde commemoravit quemadmodum digressus esset Esau a fratre suo de terra Chanaan in montem Seir, et contexuit commemorationem regum et principum gentis ipsius, in qua se constituit, vel quam propagavit Esau; post haec, narrationem de Joseph sic intulit : Habitabat autem Jacob in terra Chanaan. Hae autem procreaturae Jacob. Joseph autem decem et septem annopascens cum fratribus oves. Deinde narratur causa somniorum, quemadmodum odiosus
Abbreviated transcription (Latin):
Hunc quidã suspicant᷑ ẽẽ iob. ut in
fine uoluminis ipsius additũ ẽ.
Contra hebrei asserunt. de nachor
euͣ stirpe generatũ. ut iã sup̃dictũ ẽ¬
Agrege cũ fr̃ib suis. adhuc puer:
uomͦ potuierit mors isaae dece:
sept̾e aunoꝵ inuenirẽ ioseph eiꝰ
nepot̾e: sic̃ uidet᷑ tã quã ex orduie
scriptura narrare. Quocũq se
quisq cõu̾tat. inuenire difficile
uẽ. nolo eñi dicere.uͣ posse inueni¬
ri: ne forte me fugiat qd̃ aliũ
ñ fugitꝰ. Di eñi post mort̾e aui sui isaac.
decẽ ⁊ septe annoꝵ fuit ioseph. qu̾ado
eũ fr̃s in egipto uendiderunt. ꝓcul

Expanded text:
Hunc quidam suspicantur esse Job, ut in fine voluminis ipsius additum est; contra Hebraei asserunt de Nachor eum stirpe generatum, ut jam supra dictum egregem cum frutribus suis adhuc puer. Quomodo potuerit mors Isaac, decem et septem annorum invenire Joseph ejus nepotem, sicut videtur tanquam ex ordine Scriptura narrare; quocunque se quisque convertat, invenire difficile est. Nolo enim dicere non posse inveniri, ne forte me fugiat quod alium non fugit. Si enim post mortem avi sui Isaac, decem et septem annorum fuit Joseph, quando eu
Abbreviated transcription (Latin):
rat se uelut angłm lucis. Huic serui¬
popłs. ex cuiꝰ carne incarnat᷑ dñs ueñ.
Potest etiã ꝑ laban hic mundꝰ expͥmi.
qͥ eũ furore iacob sequit᷑. qr electos
quendo oppͥmere conant᷑. Huiꝰ filiã.i.
seu mũdi seu diaboli iacob abstulit.
dicit obliuscere popłm tuu̾̃. ⁊ domũ
patris tui. Qͥd uͦ in idolis. nͥ auaritia
designat᷑: Unde ⁊ ꝑ paulũ dr̃. Et aua
ritia. quȩ ẽ idoloꝵ. seruit. Laban gͦ
ueniens. apud iacob idolũ ñ inuenit.
qr ostensis mundi thesauris diabolus.
in redẽptore nr̃o. uestigia cõcupiscen¬
tiȩ t̾renȩ ñ repperit.S. quȩ iacob ñ ha¬
buit. ea rachel seden do cooꝑuit. Pra
rat᷑. Sedere aut̃ ẽ. humilitate peni¬
te postqua sederitis. Rachel gͦ ido
la sedendo oꝑuit. qr sc̃a eccłia xp̃m¬
De hac cooꝑtione uitioꝵ. ꝑ ꝓpħã dr̃

Expanded text:
rat se velut in angelum lucis. Huic servirat se velut in angelum lucis. Huic servipopulus, ex cujus carne incarnatus Dominus venit. Potest etiam per Laban mundus hic exprimi, qui cum furore Jacob sequitur, quia eleetos quendo opprimere conatur. Hujus filiam, id est, seu mundi, sive diaboli, Jacob abstulit, dicit: Obliviscere populum tuum, et domum patris tui . Quid vero in idolis, nisi avaritia designatur? Unde et per Paulum dritia, quae est idolorum servitus . Laban ergo veniens apud Jacob, idolum non invenit, quia, ostensis mundi thesauris, diabolus in Redemptore nostro vestigia concupiscentiae terrenae non reperit, sed quae Jacob non habuit, ea ificat. Sedere autem est humilitatem poenite postquam sederitis. » Rachel idola sedendo operuit, quia sancta Ecclesia ChriDe hac coopertione vitiorum per
Abbreviated transcription (Latin):
qrt. Non qd eo tẽꝑore galaad mons
diceret᷑. s ꝑ anticipation̾e ut frequen¬
t̃ diximꝰ. illo uocat᷑ nomine. quo postea
nũ cupandus ẽ. Non es passus inquit
laban ad iacob. ut oscularer filios meos
ac filias. ⁊ cȩta. Filios acfilias iacob. la¬
M ban suos appellat. more scripture sa¬
cre. quo filios seu fr̃s cognatos appellat.
sic̃ in sequentib ostendet᷑. ubi seriptũ
ẽ. Dixitq ia cob fr̃ib suis. Afferce la¬
pides. Filios: fr̃m nomine nũcupans.
Et in ȩuangłio. filios mariȩ mat̾tere
dñi. fr̃s dñi appellat. Post longam
gͥ seruitut̾e qu̾a ia cob apud socerũ su
ei ds̃. ut reu̾teret᷑ ad patriã suã. Tunc
ignorante socero suo. cũ uxorib cũ co
eũ in monte gala ad cũ furore. atq ido¬
la quȩ rachel furata erat. apud eũ re-¬
quisiuit: nec repꝑit. Quid ergo sibi
int̾p̃tat᷑ dealbatio. Dealbatio aut̃ di¬
abolus ñ inc̾ouenient̾ accipit᷑. qr cũ
sit tenebrosus ex merito. tranffigu¬

Expanded text:
. Non quod eo tempore Galaad mons diceretur, sed per anticipationem, ut frequenter diximus, illo vocatur nomine, quo postea nuncupandus est. Non es passus, inquit, Laban ad Jacob, ut oscularer filios meos ac filias, etc. Filios ac filias Jacob, Laban suos more Scripturae sacrae, quo filios seu fratres cognatos appellat, sicut in sequentibus ostendetur, ubi scriptum est: Dixitque Jacob fratribus suis: Afforte lapides, filios, fratrum nomine nuncupans, et in Evangelio filios Mariae materterae Domini fratres Domini appellat. Post longam igitur servitutem quam Jacob apud socerum suuei Deus ut reverteretur ad patriam suam. Tunc ignorante socero suo, cum uxoribus suis, eum in monte Galaad cum furore, atque idola quae Rachel furata est, apud eum requisivit nec reperit. Quid ergo sibi interpretatur dealbatio: Dealbatio autem diabolus non inconvenienter accipitur, quia cum sit tenebrosus ex merito, transfigu
Abbreviated transcription (Latin):
co misit filios exx annos habentes.
i ioseph decẽ ⁊ septẽ. Ioseph aut̃ qm̃
triginta annoꝵ fuit. quado appa¬
ruit in cõspectu pharaonis. secuti
stͣ aut̃ sept̾e anni ub̾tatis. ⁊ duo fa¬
seph. qu̾ado iacob intrauit in egip¬
tũ. Tc̃ aut̃ idẽ iacob. qd ore suo pha¬
raoni dicit. centesimũ ⁊ tricesimũ

Expanded text:
entes, et Joseph decem et septem. Joseph autem quoniam triginta annorum fuit, quando apparuit in conspectu Pharaonis, secuti sunt autem septem anni ubertatis et duo faseph quando Jacob intravit in Aegyptum. Tunc autem idem Jacob, quod ore suo Pharaoni dicit, centesimum et trigesimum
Abbreviated transcription (Latin):
dr̾. hi stͣ filii ifrł qui nati st᷑ ei in me¬
sopotamia. cũ beniamin in longe po¬
stea natus ẽ. cũ iã transissent bethel.
adppinquarentq bethleem. Quȩ ta¬
lit soluenda questio ẽ. ut idõ intelli¬
gat᷑ dictũ cõmemoratis xiifilus. hi
ti erant. unꝰ tantũ erat ñ ibi natus.
Qͥ tamͣ inde habuit nascendi causã. qd̾
ibi mat᷑ eiꝰ patri copulata ẽ. Nulla ẽ
ut ꝑsynecdochen accipiat᷑. Uenit etiã
ad isaac patr̾e suũ in m̾abre ciuitate
in lex cãpũ habet: cũ hebron in monte
sita sit. Cadẽ aut̃ ciuitas dr̃. m̾abre.
abamico abrahe ita antiquitꝰ appellata.
Et cõpleti st̃ dies isaao.e. y octogin¬
ta annoꝵ. cõsũptusq ętate mortu¬
us ẽ. iicȩt̾a. Qd post narrationem
mortis isaac. narrat᷑ quas uxores
esau acceꝑit. ⁊ quos creauerit: reca¬
pitulatio intelligenda est.
Neq ab ar. eni post morte isaac
fieri Aꝓit. eũ iã eẽnt esau ⁊ ia

Expanded text:
ur: Hi sunt filii Israel, qui nati sunt ei in Mesopotamia, cum Benjamin longe postea natus sit, cum jam transissent Bethel, appropinquarentque Bethlehem. Quae taliter solvenda quaestio est, ut ideo intelligatur dictum, commemoratis duodecim filiis: Hi ti erant, unus tantum erat non ibi natus, qui tamen inde habuit nascendi causam, quod ibi mater ejus patri copulata est. Nulla esuam ut per synecdochen accipiatur. Venit etiam ad Isaac patrem suum in Mambre civitatem inta campum habent, cum Hebron in monte sita sit. Eadem autem civitas dicitur et Mambre ab amico Abrahae ita antiquitus appellata. Et completi sunt dies Isaac, centum et octoginta anni; consumptusque aetate, mortu Syriae. Quod post narrationem mortis Isaac narratur quas uxores Esau acceperit et quos creauerit, recapitulatio intellegenda est: neque enim post mortem Isaac fieri coepit, cum iam essent Esau et Ia
Abbreviated transcription (Latin):
naculũ suũ trans t̾rem ader. Hune
locũ eẽ hebrei uolunt. ubi postea
tẽplũ ȩdificatũ ẽ: t̾rem ader. tur¬
rẽ gregis significari. hoc ẽ cõgre¬
gationis ⁊ cȩtus. qd̵ imicheas ꝓ ha
testat᷑ dicens. Et cu curris gregis
nebulosa. filia sẏon: ⁊cet̾a. Illoq tẽ¬
pore iacob trans locũ ubi postea tẽ¬
plũ edificatũ ẽ. habuisse tentoria:
s si sequam̃ ordine uiȩ pastoꝵ. uixta
bethͥeem locus ẽ. ubi uł angłoꝵ grer
mortu dm̃ cecinit: uł iacob pecora
sua pauit loco nom̃ ĩponens. uł qd̾ ue¬
riꝰ ẽ. quodã uaticinio futurũ ĩa tẽ
mi steriũ monstrabat᷑. Cũq habi¬
taret in illa regione. abiit ruben :
dormiuit cũ bala cõeubina patris

Expanded text:
rnaculum suum trans turrim Ader. Hunc locum esse Hebraei volunt, ubi postea templum aedificatum est, et turrim Ader turrim Gregis significari, hoc est congregationis et coetus; quod et Michaeas propheta testatur dicens: Et tu, turris Gregis, nebulosa filia Sion, etc. , illoque tempore Jacob trans locum ubi postea templum aedificatum est, habuisse tentoria. Sed si sequamur ordinem viae, pastorum juxta Bethlehem locus est, ubi vel angelorum grex in ortu Domini cecinit, vel Jacob pecora sua pavit loco nomen imponens, vel, quod verius est, quodam vaticinio futurum jam tunc mysterium monstrabatur. Cumque habitaret in illa regione, abiit Ruben et dormivit cum Bala
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ ẽ. cũ dimitteret eã anima. siqͥ¬
dẽ moriebat᷑: uocauit nom̃ eiꝰ filiꝰ
doloris mei. pat̃ uͦ eiꝰ. uocauit no¬
m̃ eiꝰ beniamin. In hebreo similitudo
om̃is resonat filiꝰ doloris mei. qd no¬
m̃ moriens mat̾ ĩposuit dr̃ benom:
filĩ uͦ dexterȩ. hoc ẽ uirtutis qd̾ ia¬
cob mutauit. appellat᷑ beniamin.
Unde errant qui putant beniamin
filiũ dierũ int̾pretari. Cũ enim
dextera appellet᷑ iamin. ⁊ finiat᷑
in .Ñ. litterã: dies quidẽ appellan
t᷑ ⁊ ipsi iamim. s in .m. litterã t̃mi¬
nant᷑. Sea quid sibi uult. qd̵ cũ
eũdẽ beniamin rachel pareret. uo¬
cauit nom̃ eiꝰ filiꝰ doloris mei: nisi
futurũ ꝓphetans ex ea tribu pau¬
lũ. qui affligeret filios eccł̃iȩ. ꝑ¬
secutionis suȩ tepore. Alit̃ ꝑ benia¬
min. t̾restris figurabat᷑ hierłm.
quȩ ẽ intribu eiꝰdẽ beniamin: cu¬
iꝰ popłs graui matrẽ dolore af¬
fecit. effundendo sanguinẽ
ĩpiis acclamando uocib: san¬

Expanded text:
 anima, siquidem moriebatur, vocavit nomen ejus filius doloris mei. Pater vero vocavit nomen ejus Benjamin. In Hebraeo similitudo omnis resonat. Filius doloris mei, quod nomen moriens mater imposuit, dicitur Ben oni: filius vero dexterae, hoc est virtutis, quod mutavit Jacob, appellabatur. Unde errant qui putant Benjamin filium dierum interpretari. Cum enim dextera appelletur iamin, et finiatur in n litteram, dies quidem appellantur et ipsi iamim, sed in m litteram terminantur. Sed quid sibi vult quod cum eumdem Benjamin Rachel pareret, vocavit nomen ejus filius doloris mei, nisi futurum lum, qui affligeret filios Ecclesiae persecutionis suae tempore? Sive aliter per Benjamin terrestris figurabatur Hierusalem, quae est in tribu ejusdem Benjamin cujus populus gravi matrem dolore affecit, effundendo sanguinem impiis acclamando vocibus: San