comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
derint ut mescitis quod tẽplũ dĩ estis.
e sp̃s dĩ habitat in uobis :
udei hoc quod dr̃ ecce ego mitto an¬
głm meũ. de helia ꝓpħa dictũ intelli¬
gtͣ. Et quod sequit᷑ statĩ ueniet ad tẽ¬
plũ suũ dñator quẽ uos queritis & angłs
testam̃ti quẽ uos uultis: referunt ad¬
ultimo tẽpore eẽ uenturũ. Sed miror
quomͦ rerũ exitꝰ non doceat ueritatẽ.
usq ad fundam̃ta destructũ ẽ: Aut
si ab alio exstruendũ x̃. anteꝙ. xp̃s ad
ẽ cũ ab alio restituta sint om̃ia.  Dñs
baptistã interpretans. loquit᷑. Si uultis
scire : ipse ẽ helias qͥ uenturus est. De qͦ
& hic idẽ ꝓpħa quẽ nc̃ disserimꝰ: scribit
in fine. Ecce ego mitto uobis heliã ꝓpħam.
antequã uemat dres dñi magnꝰ & horri¬

Expanded text:
derint: Nescitis quod templum Dei estis, et spiritus Dei habitat in vobis ? Judaei hoc quod dicitur: Ecce ego mitto angelum meum, de Elia propheta dictum intelligunt, et quod sequitur: Statim veniet ad templum suum dominator quem vos quaeritis; et angelus testamenti quem vos vultis, referunt ultimo tempore esse venturum. Sed miror quomodo eos rerum-exitus non doceat veritatem. usque ad fundamenta destructum est, aut si ab alio exstruendum est antequam Christest, cum ab alio restituta sint omnia? Dominus Baptistam interpretans loquitur: Si vultis scire, ipse est Elias qui venturus est , de quo et hic idem propheta quem nunc disseruimus, scribit in fine: Ecce ego mitto vobis Eliam prophetam, antequam veniat dies Domini magnus et horri
Abbreviated transcription (Latin):
imtuo sisupplantastis :  nnꝰimplet᷑ et¬
& ñ intulistis fructꝰ inthesauros. ⁊ erat ra¬
pina in domib ur̃is. Reũtimini gͦ in hoc dic̃¬
om̃ps. nͥ aꝑuero uob̾ catarectas cęli. ⁊ effude¬
ro uob̃ benedictionẽ meã usq dũ sufficiat
dicit dñs omp̃s. Et beat os uos dicent
om̃s gentes. q eritis uos ut t̾ra uolunta¬
ria dicit dñs om̃ps.
t in pͥncipio diximꝰ in malachia ꝓpħa
errã sacerdotẽ debere intelligi. om̃ia¬

Expanded text:
Al. supplantastis: annus impletus es, et intulistis fructus in thesauros, et erit rapina in domibus vestris. Revertimini ergo in hoc, dicsi aperuero vobis cataractas coeli, et effudero vobis benedictionem meam usque dum sufficiat,dicit Dominus omnipotens: et beatos vos dicent omnes gentes, quia eritis vos terra voluntaria, dicit Dominus omnipotens. Et in principio diximus, Malachi prophetam Ezram sacerdotem debere intelligi; omnia
Abbreviated transcription (Latin):
missionẽ peccataꝵ. Quod autẽ seqͥt᷑
& statĩ uenret ad templũ suũ dñator
quẽ uos queritis. & angłs testam̃ti
quẽ uos uultis: ita de se quasi de al¬
tero loquit᷑ iuxta consurtudinem
scripturarũ. Nulliq dubiũ quin
dñator iste saluator sit qͥ creator ẽ om̃iũ.
&e angłs testamenti & magni consilii angłs
appellat᷑. Alii uͦ hoc quod dr̃ ecce ego mit

Expanded text:
autem sequitur: Et statim veniet ad templum suum dominator quem vos quaeritis, et angelus testamenti quem vos vultis, ita de se quasi de altero loquitur, juxta consuetudinem Scripturarum. Nullisque dubium est quin Dominator iste salvator sit, qui Creator est omnium, et angelus testamenti, et magni consilii Angelus appellatur. Alii vero hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dñm saluatorẽ. non .lxx. int̾pretũ
auctoritatẽ seqͥ qua hebreȩ lingue ha¬
bentes scientiã non indigent. sedea
hebreo transferre qđ legerint non
curantes de sillabis punctisq uerboꝵ
dũ mͦ sententiarũ ueritas transfera¬
tur. Quod quidẽ & in plurib locis ros
fecisse docuimꝰ. & maxime in eo libro
qͥ a nobis scriptꝰ ẽ. de optimo genere
int̃pretandi multis simul testimoniis
approbatũ ẽ. Hoc gͦ quod dr̃ ecor
ego mitto angłm mrũ & p̃parabit
uiã ante faciẽ meã: ex ꝑsona xp̃i dr̃.

Expanded text:
num Salvatorem non LXX interpretum auctoritatem sequi, qua Hebraeae linguae habentes scientiam, non 970 indigent; sed ex Hebraeo transferre quod legerint: non curantes de syllabis punctisque verborum; dummodo sententiarum veritas transferratur. Quod quidem et in pluribus locis eos fecisse docuimus, et maxime in eo libro qui a nobis inscriptus est, de optimo genere interpretandi, multis simul testimoniis approbatum est. Hoc ergo quod dicitur: Ecce ego mitto angelum meum et praeparabit viam ante faciem meam, ex
Abbreviated transcription (Latin):
nebit diẽ introitꝰ eiꝰ: Aut qͥs ferre po¬
terit ut aspiciat eũ: Quia ipse ingredi¬
t᷑ quasi ignis conflatorii. & quasi herba
lauantiũ. Et sedebit conflans & emun¬
dans sic̃ argentũ & sic̃ aurũ. & emunda¬
bit filios lem. Et fundet eos sic̃ aurũ &
argentũ. & erunt dño offerentes hostias

Expanded text:
nebit diem introitus ejus? aut quis ferre poterit ut aspiciat eum? Quia ipse ingreditur quasi ignis conflatorii, et quasi herba lavantium: et sedebit conflans et emundans sicut argentum, et sicut aurum, et emundabit filios Levi, et fundet eos sicut aurum et sicut argentum, et erunt Domino offerentes hostias
Abbreviated transcription (Latin):
crens seapositus. uel ortus in babilone.
uel principes de babilont. Primȩ int̾y¬
tatiomi ille fluxus contͣrius ẽ : qͥ signi¬
ficat᷑ in nocabulo iez abel. idest fluri
uana uel fluxu menstruatȩ. qͥutiq
manifeste inmundiciã sonat. Srd
& cabulon flurus noctis xxpͥmitur.

Expanded text:
jacens, expositus, vel ortus in Babylone, jacens, expositus, vel ortus in Babylone, vel princeps de Babylone. Primae interpretationi ille fluxus contrarius est, qui significatur in vocabulo Jezabel, id est, fluxus vanus, vel fluxus menstruatae, qui utique manifeste immunditiam sonat. Sed et Zabulon, fluxus noctis ex
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura lector diligens coaptare in¬
telligentiã sp̃ualẽ.
dcorobabel filiũ salathiel ducẽ inda.
& ad iħm filiũ iosedech sacerdotem
magnũ dicens.
egimus in paralipomenon iechoniȩ
ꝗͥ in babilonẽ ductus ẽ filiũ fuisse sa¬
lathiel: de quo natus ẽ zorababel.
Quod quidẽ & matheus generationẽ
saluatoris enumerans ait. Post tranᷤ¬
migrationẽ autẽ babilonis ischoni¬
as geninit salathiel: salathiel genuit
⁊ orababel. corobabel genuit abiud.
Hic eorobabel de tribu iuda hoc ẽ de
dauid stirpe descendeͥs: tipus ẽ sal¬
uatoris. qͥ urre destructũ edificauit tẽ¬
plũ idẽ eccłam & reduxit popłm de
captiuitate. & tã de ueteris tẽpli la¬
pidib quã de nouis qͥ prius furrant
inpoliti ȩdificauit ȩccłam. id est &
de reliquiis popłi iudaici & de genti¬
ũ multitudine dõ patri extruxit ta¬
bernaculũ. Int̾pretat᷑ autẽ scđm mul¬
tiplices hebraici sermonis accentus.¬

Expanded text:
Scriptura lector diligens coaptare inScriptura lector diligens coaptare intelligentiam spiritualem. Ad Zorobabel, filium Salathiel, ducem Juda: et ad Jesum filium Josedec, sacerdotem magnum, dicens. Legimus in Paralipomenon, Jeconiae qui in Babylonem ductus est, filium fuisse Salathiel, de quo natus est Zorobabel . Quod quidem et Matthaeus generationem Salvatoris enumerans, ait: Post transmigrationem autem Babylonis, Jeconias genuit Salathiel: Salathiel autem genuit Zorobabel: Zorobabel autem genuit Abiud . Hic Zorobabel de tribu Juda, hoc est de David stirpe descendens, typus est Salvatoris: qui vere destructum aedificavit templum, id est, Ecclesiam; et reduxit populum de captivitate. Et tam de veteris templi lapidibus, quam de novis, qui prius fuerant impoliti, aedificavit Ecclesiam, id est, et de reliquiis populi Judaici, et de gentium multitudine, Deo Patri exstruxit tabernaculum. Interpretatur autem secundum multiplices Hebraici sermonis accentus,
Abbreviated transcription (Latin):
ofonyee. idest festa celebrantes. & ad
nos fiet sermo dĩ. Proponamꝰ ante ocu¬
los nr̃os qͥa lex sp̃ualis ẽ. sp̃uales sollẽp¬
nitates. de quib scriptũ ẽ. Crib tẽpo¬
rib mͥ festa celebrabitis in anno. Sol¬
bemnitatẽ arimoꝵ custodietis septẽ
est egressus ex egipto. non apparebis
in conspectu meo uacuus. E sollẽpni¬
tatẽ mensis pͥmitiuoꝵ de oꝑib tuis
quecũq seminaueris in agro. Et sollẽp¬
nitatẽ consũmationis in exitu anni
in congregatione opũ tuoꝵ de agro.
Si uolurrimꝰ in nobis fieri sermonẽ dñi: si¬
mus aggei idest festa celebrantes & non
appareamus in conspectu dñi uacui. semi¬
tã. ut celebremꝰ sollẽpnitatẽ pͥmitiuoꝵ¬
agro ci benedix̃ dñs. Simꝰ quoq ag¬
gri. & ꝑ omnẽ uitã nr̃am usq ad con¬
de scło isto celebremꝰ festa in oꝑib nr̃is
quȩ nobis orta sunt de agro nr̃o. Mul¬
ta sunt & non huiꝰ tẽporis quȩ de sol¬
lẽpnitate dicant᷑. qͥb potest de om̃i

Expanded text:
 id est, festa celebrantes, et ad nos fiet sermo Dei, Proponamus ante oculos nostros, quia lex spiritualis est, spirituales solemnitates, de quibus scriptum est: Tribus temporibus mihi festa celebrabitis in anno. Solemnitatem azymorum custodietis: septemes egressus ex Aegypto. Non apparebis in conspectu meo vacuus; et solemnitatem messis primitivorum de operibus tuis quaecumque seminaveris in agro: et solemnitatem consummationis in exitu anni in congregatione operum tuorum de agro Si voluerimus in nobis fieri sermonem Dei, simus Aggaei, id est, festa celebrantes, et non appareamus in conspectu Dei vacui : semitam; ut celebremus solemnitatem consumm quoque Aggaei, et per omnem vitam nostram usque ad conde saeculo isto, celebremus festa in operibus nostris, quae nobis orta sunt in agro nostro. Multa sunt, et non hujus temporis, quae de solemnitate dicantur, quibus potest de omni
Abbreviated transcription (Latin):
cõpositũ. zo iste. Ro magister¬
siue maior. Babel : ꝓprie babiloniũ sonat.
& efficit nomen. ⁊ orobabel: iste magist᷑
qui & ipse in tipo saluatoris fuit. de
solitudine popłm in t̾rã repromissionis
induxit : sic & iste ꝓpterea ortus in ba¬
bilone sit. ut eos qui erant in babilone
reducer&e. in t̾rã reꝓmissionis de qua
captiui abducti fuerant. & his qͥ erant
in uinculis dicerae exite. & qͥ se debant
in tenebris illuminamini. Sermo uͦ
dñ qͥ factus ẽ in manu aggei. non so¬
lũ ad xorobabel dirigit᷑ filiũ salathiel
de qͦ iã diximꝰ. sed ad iesũ filiũ iosedech
sacerdotẽ magnũ. Quantũ ad historiã
ꝑtinet. alter ẽ eorobabel de tribu regia
& alter iħs de tribu sacerdotali. Quan
erat. portabat eorobabel. scđm id autẽ
quod pontifex erat portabat cognomi

Expanded text:
compositum: zo, iste; ro, magister; babel proprie Babiloniam sonat, et efficitur nomen Zorobabel, iste magister qui et ipse in typo Salvatoris fuit, de solitudine populum in terra repromissionis induxit: sic et iste propterea ortus in Babylone sit, ut eos qui erant in Babylone, reduceret in terram repromissionis, de qua captivi abducti fuerant, et his qui erant in vinculis diceret: Exite. Et qui sedebant in tenebris: Illuminamini . Sermo vero Domini, qui factus est in manu Aggaei, non solum ad Zorobabel dirigitur filium Salathiel, de quo jam diximus; sed et ad Jesum filium Josedec sacerdotem magnum. Quantum ad historiam pertinet, alter est Zorobabel de tribu regia, et alter Jesus de tribu sacerdotali. Quanterat, portabat Zorobabel: secundum id autem quod Pontifex erat, portabat hom
Abbreviated transcription (Latin):
quis sitit. ueniat ad me oe bibat. W
hunc ipsũ tẽ poterimꝰ bibere: cũ pe¬
tierimꝰ a dõ patre iuxta qđ legimꝰ
Petite. & dabit᷑ nobis. Salathiel quippe
int̾pretat᷑ petitio dĩ. Et nemo uenit
ad iħm: nͥ aeũ addurerit pat̾. Hascit
cͦ nobis fluxus adiciens & ex positus ꝑ
obsecrationẽ dĩ. Ꝙ erit de tribu iuda
regia scilicet & confitente uel laudan¬
te dñm. quia id̾nas utrũq sonat. Por¬
de zorobabel. dicit᷑ qͥa ibi natꝰ ẽ. Sed
iuxta altiorẽ intelligentiã. dñm
sit in confusione huius scłi. & fu x¬
rit ꝓpt̃ grauissimũ flum̃ chobar: &
uiderit magnã uisionẽ illã. quã sub
typo rius hierechiel in uoluminis su
cernit exordio. Quia autẽ dixi intͣ¬
tari ⁊orobabel principẽ de babilons
non quo urre princeps int̾pretarot
hoc dixi. Siquidẽ apud hebreos ex
trib in tegris nom̃ eius tradit᷑ ẽs

Expanded text:
bat . Et huc ipsum tunc poterimus bibere, cum petierimus a Deo Patre, juxta quod legimus: Petite, et dabitur vobis . Salathiel quippe interpretatur, petitio Dei. Et nemo venit ad Jesum, nisi eum adduxerit Pater . Nascetur ergo nobis fluxus, expositus 741 per obsecrationem Dei, et erit de tribu Juda, regia scilicet, et confitente vel laudante Deum, quia Judas utrumque sonat. Porde Zorobabel dicitur, quia ibi natus est. Sed et juxta altiorem intelligentiam Dominusit in confusione hujus saeculi, et fuerit prope gravissimum flumen Chobar, et viderit magnam visionem illam quam sub typo ejus Ezechiel in voluminis sui cernit exordio. Quod autem dixi interpretari Zorobabel, principem de Babylone, non quod vere princeps interpretetur, hoc dixi: siquidem apud Hebraeos ex tribus integris nomen ejus traditur es
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑes gregis qͥ custodiunt mͥ. quia uerbũ
t assumã uirgã mrã pulchrã. & ꝓiciã
eã ut dissipem testam̃tũ meũ quoddis¬
posui ad om̃es popłos. Et dissipabit᷑ inde
illa: Q cognoscunt cananei oues quȩ
custodiunt᷑ mͥ. quia uerbũ dñi est.
ꝓst uocationẽ ifrł. & assuptionẽ uirgȩ
scdȩ quȩ uocabat᷑ funiculus tulit dĩs
uirgã pͥmã scilicet totius orbis nationes
quȩ uocabant᷑ decora & abscidit eas acul¬
tu suo. quia ueneratȩ sunt idola. & am̃s
declinauerunt. simul mutiles facte sunt
Manifestiusq exponens que ẽẽt hȩc uirga.
intulit. Ut irritũ fe̾cerẽ fedus meũ. qđ
ꝑcussi cũ om̃ib popłis. Stati ͥtͥ isrł assũp

Expanded text:
custodiunt mihi, quia verbum t assumam virgam meam pulchram, et projiciam eam, ut dissipem testamentum meum quod disposui ad omnes populos, et dissipabitur in die illa, et cognoscent Chananaei oves, quae custodiuntur quia verbum Domini est. Post vocationem Israelis, et assumptionem virgae secundae, quae vocabatur funiculus, tulit Dominus virgam primam, totius orbis nationes, quae vocabatur decora, et abscidit eas a cultu suo, quia veneratae sunt idola, et omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt Manifestiusque exponens quae esset haec virga, intulit: Ut irritum facerem foedus meum quod percussi cum omnibus populis: Statim enim ut Israel assump
Abbreviated transcription (Latin):
nauerunt contra me modis. Quã obrem
indignatꝰ dixi ad moysen. Non pascã uos:
dimitte me & disꝑdã eos. Quando autẽ
dicit cui irascit᷑ dimitte me: ꝓuocat ad
rogandũ. & ostendit posse se ab eoreti¬
nereͥ. Quod morit᷑ inquit moriat᷑: & qdđ
succidit᷑ succidat᷑. Om̃iũ corpora ruant
in solitudine. & uersi in seditionẽ instar
bestiarũ mutuis laterent᷑ morsib nullus¬
q terrã repmissionis introrat. Quidã
duas uocationes udeoꝵ & gentiũ in pri¬
mo isrł. nouissimo intellexere nomine
xp̃ianos. Sed quomͦ uocatio xp̃iana ante
ꝓiecta sit. & uidei remanserint & pasti
sant adõ : non satis adtentlerunt
t tuli uirgã meã quȩ uocabat᷑ decoe
& abscidi eã. ut irritũ facerẽ fedus meu

Expanded text:
naverunt modis. Quamobrem indignatus dixi ad Moysen: Non pascam vos: dimitte me, et disperdam eos . Quando autem dicit, cum irascitur, Dimitte me, provocat ad rogandum, et ostendit se ab eo posse retineri. Quod moritur, inquit, moriatur, et quod succiditur succidatur; omnium corpora ruant in solitudine, et versi in seditionem, instar bestiarum mutuis lacerentur morsibus, nullusque terram repromissionis introeat. Quidam duas vocationes Judaeorum et gentium, in primo Israel, et novissimo intellexere nomine Christianos. Sed quomodo vocatio Christiana ante projecta sit, et Judaei remanserint et pasti sint a Deo, non satis attenderunt. Et tuli virgam meam quae vocabatur decus, et abscidi eam ut irritum facerem foedus meu
Abbreviated transcription (Latin):
dotes non dixerunt ubi ẽ dñs. tenentes
legẽ meã nescierunt me : & pastores
p̾uaricati sunt in me. Ꝙ Propħȩ ꝓ
pħabant in baal. & idola consecuti st̃:
Hec hac explanatione contentꝰ tres pas¬
tores in uno mense succisos. eos uult ac
unã aut in duas aut intres simulpec¬
cere ꝑsonas. Dixerit ille quod uoluit:
Neq enĩ alterius sensui detrahendũ est.
Nobis tres pastores qui in uno mense suc¬
cisi sunt : moises uidet᷑. & aaron & ma¬
ria. Quoꝵ maria in mense pͥmo qͥ uo¬
cat᷑. Ndañ. mortua ẽ in deserto sin:
Et in alio loco ꝓpt̾ aquã contradictionis
eodẽq mense: moyses & a aron condẽp¬
nati sunt. ne t̾rã ꝓmissionis intrarent.
Atq ita factũ ẽ : ut ex trib pastorib
alia p̾̃senti morte succideret᷑. alii sen¬
tentia mortis futurȩ. Et contracta ẽ
inqͥt anima mea suꝑ eos: uidelicet suꝑ.
tres pastores qͦs p̃posurrã gregi meo.

Expanded text:
dotes non dixerunt: Ubi est Dominus. Tenentes dotes non dixerunt: Ubi est Dominus. Tenentes legem meam, nescierunt me. Et pastores praevaricati sunt in me, et prophetae prophetabant in Baal, et idola secuti sunt . Nec hac explanatione contentus, tres pastores in uno mense succisos, eos vult accunam, aut in duas, aut in tres simul peccare personas. Dixerit ille quod voluit, neque enim alterius sensui detrahendum est. Nobis tres pastores qui in uno mense succisi sunt, Moyses videtur, et Aaron, et Maria ; quorum Maria in mense primo, qui vocatur NISAN  , mortua est in deserto Sin, et in eodem loco propter aquam contradictionis, eodemque mense, Moyses et Aaron condemnati sunt, ne terram repromissionis intrarent. Atque ita factum est, ut e tribus pastoribus, alia praesenti morte succideretur, alii sententia mortis futurae. Et contracta est, inquit, anima mea super eos: videlicet super tres pastores quos praeposueram gregi m
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ. ut futuͬe explanationis semitã
sterneremꝰ. Crrator & pastoe cuiꝰ oues cog¬
noscunt uocẽ & sequunt᷑ eũͣ. duas sibi
bacculos qui hebraicȩ dicunt᷑ machaloth.
ut pastoris habitũ demonstrar&. Unã
uirgã uocauit decore. hoc ẽ sub noe om̃e
humanũ genꝰ sua benedictione ꝓtexit :
quando instaurato mundo nec dũ pec¬
cata sorduerant. Et idrirco uocatio cunc
conditione grnerauit. Et alteram
nocauit funiculũ. Quando enĩ diuidebat
altissimus gentes & disseminabat filios adã.
statuit terminos gentiũ iuxta numerũ
cob funiculus hereditatis eiꝰ isrł. Et paui
inquit gregẽ siue ipsũ hisrahelẽ. siure cũ
ipso isrł om̃e humanũ genꝰ. Et succidi
inquit tres pastores in menseuno: Legi in
cuiusdã cõmendariis. pastores dñi indig̃¬
natione suc cĩsos in sacerdotib & falsis
ꝓpħis & regib intelligi iudeoꝵ. quod
pꝰpassionẽ xp̃i uno om̃ia succisa sunt tẽ¬
pore. de quib loquit᷑ hieremias. Sacer¬

Expanded text:
e explanationis semitam sterneremus. Creator et pastor cujus oves cognoscunt vocem, et sequuntur eum, duas sibi baculos, qui Hebraice dicuntur MACALOTH  , 888 ut pastoris habitum demonstraret. Unam virgam vocavit decorem, hoc est, sub Noe omne hominum genus sua benedictione protexit: quando instaurato mundo, necdum peccata sorduerant. Et idcirco vocatio cunctconditione generavit. Et alteram vocavit funiculos; quando enim dividebat Altissimus gentes, et disseminabat filios Adam, statuit terminos gentium, juxta numerum cob; funiculus haereditatis ejus Israel. Et pavi, inquit, gregem: sive ipsum Israelem, sive cum Israele omne hominum genus. Et succidi, inquit, tres pastores in uno mense. Legi in cujusdam Commentariis: Pastores Domini indignatione succisos, in sacerdotibus et falsis prophetis et regibus intelligi Judaeorum; quod post passionem Christi, uno omnia succisa sint tempore, de quibus loquitur Jeremias: Sacer
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. Doctor eccłȩ qui sp̃ualẽ conficit
panẽ & eũ popłis diuidit. si uel ꝓpter
humanã głam uel lucra scłi que głam
consequunt᷑ loquat᷑ in popłis & diuiti¬
b blandiat᷑ & honoret peccatores. &
uxta iacobũ suscipiat eos qͥ cũ amlis
aureis ad se urmunt. & pauperes scoͬs
repellat. nomen dĩ despicit. & pane̾
polluit doctrinarũ. & in ipsũ dm̃ iacit
contumelias. mensã scripturarũ rius
mensis idoloꝵ scłarisq doctrine putanᷤ
xxͥ commnunem.
i offeratis cecũ ad immo landũ. non¬
Inr malũ est: Et si offeratis claudũ

Expanded text:
dicere: Doctor Ecclesiae qui spiritualem conficit dicere: Doctor Ecclesiae qui spiritualem conficit panem, et eum populis dividit, si vel propter humanam gloriam, vel lucra saeculi quae gloriam consequuntur, loquatur in populis et divitibus blandiatur, et honoret peccatores, et juxta Jacobum suscipiat eos, qui cum annulis aureis ad se veniunt , et pauperes sanctos repellat, nomen Dei despicit, et panem polluit doctrinarum, et in ipsum Deum jacit contumelias, mensam Scripturarum ejus mensis idolorum saecularisque doctrinae putans esse communem. Si offeratis caecum ad immolandum, nonne malum est? Et
Abbreviated transcription (Latin):
ro quod dicitis mensa dñi despecta ẽ.
possumꝰ & ita int̾pretari. qd reuersi de
babilonsa nec dũ templo edificato ma¬
nentes in casulis & in ruinis urbis anti¬
quȩ. altare tantũ exstruxerant non
riusdẽ głȩ cuiꝰ pͥstinũ fuerat. & puta¬
bant de er̃ religionis scĩmoniã. quia
derrat edificationis ambitio.
enues lineas duximꝰ. quib imprimenda
est explanatio sp̃ũalis. Corripit sermo
diuinꝰ ep̃os atq presbiteros & diaconos
negligentes. siue qm̃ genus sacerdotale
men dĩ. Et interrogantib in quo despexe¬
rint nomen eiꝰ. causas monstrat offensȩ.
Offertis inquit suꝑ altare mrũ panẽ pol¬
lutũ. Polluimꝰ panẽ idest corpus xp̃i qͦn¬
do incligni accedimꝰ ad altare. & soedi¬
di mundũ sanguinẽ bibimꝰ. ꝯ dicimus
mensa dñi despecta ẽ. Non quo hoc ali¬
quis audeat dicere & quod impie cogitat.
serlerata uoce ꝓferre. sed oꝑa peccataꝵ
despͥiunt mensã dĩ. Possumus & alit

Expanded text:
icitis, mensa Domini despecta est, possumus ita interpretari: Quod reversi de Babylone, necdum templo aedificato, manentes in casulis, et in ruinis urbis antiquae, altare tantum exstruxerant, non ejusdem gloriae, cujus pristinum fuerat, et putabant deesse religionis sanctimoniam, quia deerat aedificationis ambitio. Tenues lineas duximus, quibus imprimenda est explanatio spiritualis. Corripit sermo divinus episcopos, atque presbyteros et diaconos negligentes, sive quoniam genus sacerdotale men Dei: et interrogantibus, 949 in quo despexerint nomen ejus, causas monstrat offensae: Offertis, inquit, super altare meum panem pollutum. Polluimus panem, id est, corpus Christi, quando indigni accedimus ad altare, et sordidi mundum sanguinem bibimus, et dicimus, mensa Domini despecta est; non quod hoc aliquis audeat dicere, et quod impie cogitat scelerata voce, proferre; sed opera peccatorum despiciunt mensam Dei. Possumus et aliter
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ: ut saltẽ seruos nos habrat. & a malis
ꝑ supplicioꝵ formidinẽ recedamꝰ. Legimꝰ
in malã partẽ filios. eramꝰ filii irȩ: Et fi¬
lios gehennȩ quos pharisri mari t̾risq cir¬
cuitis. dignos genuẽre tormentis. Et uidas
ꝓditor filius ꝑditionis appellat᷑: Et in.lxiͦx¬

Expanded text:
 ut saltem servos nos habeat, et a malis per suppliciorum formidinem recedamus. Legimus in malam partem filios: Eramus filii irae, et filii gehennae , quos Pharisaei, mari terrisque circuitis, dignos genuere tormentis . Et Judas proditor, filius perditionis appellatur ; et in
Abbreviated transcription (Latin):
lii. & sp̃s scĩ. Unde saluator loquit᷑. Ego
sũ ostiũ. Siue alit᷑. Non uob̾ aꝑient᷑ os¬
tia scripturarũ. nec ꝑspicere poteritis
scã sco̾ꝵ nec dñi sacramenta cognosce¬
re. nec succendere thi miama eiꝰ ad
altare: quia orationes ur̃y ad illũ non
exponimꝰ uertunt in grãm: ut uide¬
licet gr̃ãm non habeant altari dñi

Expanded text:
lii, et Spiritus sancti. Unde Salvator loquitur: Ego lii, et Spiritus sancti. Unde Salvator loquitur: Ego sum ostium . Sive aliter: Non vobis aperientur ostia Scripturarum, nec perspicere poteritis sancta sanctorum, nec Domini sacramenta cognoscere; nec succendere thymiama ejus ad altare: quia orationes vestrae ad illum non exponimus, vertunt in gratiam, ut videlicet gratiam non habeant altari Domi
Abbreviated transcription (Latin):
si suscipiã ex uobis facies ur̃as dicit
hebraica ueritate discoedant. Et
necesse est ubi diuersa ẽ int̾pretatio.
ut diuersus fensus sit. Quia obtulistiᷤ
claudas & cȩcas & debiles uictimas.
uos enĩ hec quȩ dixi uniuersa fecistis:
agite penitentiã. si quomͦ misereat᷑
ur̃a ds̃. Nullus enĩ in uobis ẽ usq ad
extremũ ministrũ. non dico pontifex.
non sacerdos. non leuita. non cantoe.
sed ne ianitor quidẽ & is qͥ ignẽ suppo¬
nit altari ad cremanda holocausta: qͥ
non a me merceclẽ accipiat laboris sui.
hoc autẽ dicit. decimas significans om̃i¬
ũ frugũ quȩ offerunt᷑ a popłis. Ex quo
oneri sit : & hanc głam tua gratuitȩ
p̃dicationis in gentib nequaquam¬
euacuandã er̃ testat᷑.
orro. lxx. aliũ multo sugesserunt sensũ.
Osacerdotes qͥ hostias debiles immola¬
tationi penitentiȩ. Hemo eni dicit.
ora me: & non parcã tͥ. Sequit᷑. In uo¬
bis claudent᷑ ostia. patris uidelicet & fi¬

Expanded text:
si suscipiam ex vobis facies vestras, dicsi suscipiam ex vobis facies vestras, dicHebraica veritate discordant: et necesse est, ubi diversa est interpretatio, ut diversus et sensus sit. Quia obtulistis claudas et caecas et debiles victimas, vos enim haec quae dixi universa fecistis: agite poenitentiam, si quo modo misereatur vestri Deus: nullus enim in vobis usque ad extremum ministerium, non dico pontifex, non sacerdos, non Levita, non cantor, sed nec janitor quidem, et is qui ignem supponit altari ad cremandum holocausta, qui non a me mercedem accipiat laboris sui. Hoc autem dicens, decimas significat omnium frugum, quae offeruntur a populis. Ex quo oneri sit et hanc gloriam suam gratuitae predicationis in gentibus, nequaquamevacuandam esse testatur . Porro LXX alium multo suggerunt sensum: O sacerdotes, qui hostias debiles immolatationi poenitentiae. Nemo enim dicit, ora me, et non parcam tibi. Sequitur: In vobis claudentur ostia, Patris videlicet, et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
uictima quȩ non illustrat᷑ xp̃i lumi¬
ie. non habet oculũ de ruangłio con¬
tuentẽ. Clausa ẽ rogantis oratio quȩ
duplici mente accedit ad p̃candũ. &
audit cũ popło iudeoꝵ. Usqueqͦ non
clauclicatis utroq pede: langinda
& om̃i infirmitate cooꝑta: que non
habet xp̃m dĩ uirtutẽ dĩq sapientiã
Istius modi p̾ces quȩ sine lumine uerita¬
tis st̃ & non habent saprentiȩ firma
uestigia & debilitatib uarus contabrisẽ
si offerant᷑ eccłarũ pͥncipi aut cuilibet
erudito sapientiq doctori. nonne re¬
pudiabunt᷑ & in contumeliã eiꝰ reci¬
dent qͥ talia ẽ ausus offerre:
t nunc dep̾camini uultũ dĩ ut mi¬
serrat᷑ ur̃a. de manu enĩ ur̃a factũ ẽ
hoc : si quomͦꝰ suscipiat facres ur̃as dic̃
dñs exercituũ. Qnis ẽ in uobis qͥ clau¬
dat ostia. & incendat altare meuͣ gra¬
t nc̃ dep̃camini faciẽ dĩ ur̃i. & roga¬
te rũ. In manib ur̃is facta sunt hec:

Expanded text:
victima, quae non illustratur Christi lumivictima, quae non illustratur Christi lumine, nec habet oculum de Evangelio contuentem . 950 Clauda est rogantis oratio, quae duplici mente accedit ad precandum, et audit cum populo Judaeorum: Usquequo claudicatis utroque pede ? Et languida, et omni infirmitate cooperta, quae non habet Christi Dei virtutem, Deique sapientiam. Istiusmodi preces, quae sine lumine veritatis sunt, et non habent sapientiae firma vestigia, et debilitatibus variis contabescunt, si offerantur Ecclesiarum principi, aut cuilibet erudito sapientique doctori, nonne repudiabuntur, et in contumeliam ejus recident, qui talia est ausus offerre? Et nunc deprecamini vultum Dei ut misereatur vestri: de manu enim vestra factum est hoc, si quomodo susQuis est in vobis qui claudat ostia, et incendat altare meum granunc deprecamini faciem Dei vestri, et rogate eum: in manibus vestris facta sunt haec,
Abbreviated transcription (Latin):
illud duci tuo. si placurrit ei aut si sus¬
ceperit faciem tuã dicit dñs exer¬
uia si offeratis cȩcũ in sacrificium.
nonne malũ: Et si offeratis claudũ
& langui dũ. nonne malũ: Offer illud
duci tuo. si suscrꝑit te. Iacceꝑit faciem
tuã dicit dñs omĩps.
e diuersitate uictimarui & que uel
offerri debeant irel non offerri. in be¬
intico discimus. Reuersus itaq popłs
cde babilone. & sacerdotes ac leuite
ianitores atq cantores & nathinnei
seruii salomonis quoꝵ exras scribit
catalogũ : illicitas dõ uictimas offere¬
bant. cȩcas uidelicet & claudas. & na¬
ria debilitate confectas. Hoc ẽ enĩ qd̃
prehendens. Si istiꝰ modi inqͥt duci tuo
offerres munera. nonne respuerit: Hon¬
ne sibi factã putaret iniuriã: Q hoc
audetis offerre dõ. quod dare homi¬
nib non a ucdetis.
ongnͣ ẽ nunc om̃iũ uictimarũ aꝑire
misteria. De his tantũ loquar. quȩ
p̾senti capło continent᷑. Ceca ẽ animȩ

Expanded text:
illud duci tuo, si placuerit ei, aut si susceperit faciem tuam, dicit Dominus exeruia si offeratis caecum in sacrificium, nonne malum est? Et si offeratis claudum et languidum, nonne malum est? offer illud duci tuo, si susceperit te, si acceperit faciem tuam, dicit Dominus omnipotens. De diversitate victimarum, et quae vel offerri debeant, vel non offerri, in Levitico plenius discimus . Reversi itaque de Babylone sacerdotes et Levitae, janitores atque cantores, et Nathinnaei servique Salomonis, quorum Ezras scribit κατάλογον, illicitas Deo victimas offerebant, caecas videlicet et claudas, ac varia debilitate confectas ; hoc est enim quod prehendens. Si istiusmodi, inquit, duci tuo offeres munera, nonne respueret? nonne sibi factam putaret injuriam? et hoc audetis offerre Deo, quod dare hominibus non audetis? Longum est nunc omnium victimarum aperire mysteria: de his tantum loquar quae praesenti capitulo continentur. Caeca est animae
Abbreviated transcription (Latin):
hebraico non habrt᷑. & de sequentib ad¬
ditũ est. Ad uos gͥ o sacerdotes qͥ despici¬
tis nomen meũ iste sermo dirigit᷑. qui
reuersi de babilone metu p̾teritȩ serui¬
tutis debueratis ad dm̃ plena m̃te con¬
uerti. Et non solũ hoc non facitis. sed
imitantes cam suꝑbis contͣ dm̃ uocib
respon dentes sciscitamini ab eo quẽ oc¬
culta non fallt̃ & dicitis. in qͦ despeximꝰ
nomen tuũ. ut dissimulationis impu¬
dentia uulnus conscienti& ꝓtegatif. Ul¬
tis gͦ scire in quo despexistis nom̃ meũ :
Offertis suꝑ altare meũ panẽ pollutũ. pa¬
nes uidelicet ꝓpositionis. quos uxta tͣ¬
ditiones hebraicas ipsi serere. ip̃si de¬
metere. ipsi mõlere. ipsi coquere. debr¬
batis. Et nunc sumitis qͦs cũq de medio
& uoce temeraria respondetis & dicitis.
in qͦ polluimꝰ eos siue te. Dũ enĩ sacra¬

Expanded text:
braico non habetur, et de sequentibus additum est. Ad vos, igitur, o sacerdotes, qui despicitis nomen meum, iste sermo dirigitur: qui reversi de Babylone, metu praeteritae servitutis, debueratis ad Dominum plena mente converti: et non solum hoc non facitis, sed imitantes Cain, superbis contra Deum vocibus respondentes, sciscitamini ab eo quem occulta non fallunt, et dicitur: In quo despeximus nomen tuum ? ut dissimulationis impudentia, vulnus conscientiae protegatis. Vultis ergo scire in quo despexeritis nomen meum? Offertis super altare meum panem pollutum: panes videlicet propositionis, quos juxta traditiones Hebraicas, ipsi serere, ipsi demetere, ipsi molere, ipsi coquere debebatis: et nunc sumitis quoscumque de medio, et voce temeraria respondetis, et dicitis, in quo polluimus eos, sive te? Dum enim sacra
Abbreviated transcription (Latin):
diligat. nec quicquã eoꝵ oderit qͣre cre¬
aint. sed ꝓpͥe eos suȩ uendicet caritati
qͥ uicioꝵ hostes st̃ & rebelles. Et econt᷑rio
illos odit: qui a dño chestructa cupiunt
rursũ exstruere. Odisse autẽ dr̃ ds̃. age
pto atetut. ut flere. ut dolere. ut iras
Ut quando audimꝰ odiũ eiꝰ in malos. ra
quȩ dñm intelligimꝰ odisse fugiamus.
ilius honorat patrẽ. & seruus dñm

Expanded text:
nec quidquam eorum oderit quae creavit; sed proprie eos suae vindicet charitati, qui vitiorum hostes sunt et rebelles. Et econtrario illos odit, qui a Deo destructa cupiunt rursum exstruere. Odisse autem Deus ἀνθρωποπάθως dicitur: ut flere, ut dolere, ut irasci: ut quando audimus odium ejus in malos, ea quae Deum intelligimus odisse, fugiamus. Filius honorat pat
Abbreviated transcription (Latin):
retrice generati. de qua scriptũ ẽ. foeni¬
cata ẽ mat᷑ ur̃a. Et in euangło iudei filii
diaboli suggillant᷑. Uos de patre diabolo
nati estis. & desideria patris ur̃i uultis
facere. In bonã partẽ filios legimꝰ. ut filios
dĩ quot qͦt eũ receperunt. dedit eis potesta¬
tẽ filios dĩ fieri. Et filios sapientiȩ. euan¬
gło ꝓclamante iustificata ẽ sapientia
afiliis suis: Q filios habrahã amen am᷑
clico uobis. potest ds̃ de lapidib istis sus¬
citare filios habrahã. Et filios apłi. filioli
mei quos iterũ parturio cdonec xp̃s formet᷑
in uobis. Et multa istiusmodi. filius gͦ ho¬
norat siue clarificat patrẽ. iuxta illud
qͦđ scriptũ ẽ. Sic lucrat lux ur̃a corã ho¬
minib. ut uideant opera ur̃a bona & glo
rificent patrẽ ur̃m qͥ ẽ in cęlis. Seruus
quoq honorat dñm suu̾ non eadẽ ca¬
ritate qua filiꝰ. sed AΠORO INDT. subaudit᷑.
honorat filius patrẽ. seruus dñm suũ. Et

Expanded text:
scriptum est: Fornicata est mater vestra . Et in Evangelio Judaei filii diaboli sugillantur: Vos de patre diabolo nati estis, et desideria patris vestri vultis facere . In bonam partem filios legimus, ut filios Dei: Quotquot eum receperunt, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Et filios sapientiae, Evangelio proclamante: Justificata est sapientia, a filiis suis : Et filios Abraham: Amen amen dico vobis, potest Deus de lapidibus istis suscitare filios Abraham . Et filios Apostoli: Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis , et multa istiusmodi. Filius ergo honorat, sive clarificat patrem, juxta illud quod scriptum est: Sic luceat lux vestra coram hominrificent Patrem vestrum qui est in coelis . Servus quoque honorat dominum suum non eadem charitate qua filius; sed ἀπὸ κοινοῦ subauditur, honorat filius patrem, servus dominum suum; et
Abbreviated transcription (Latin):
suũ. E si pater ego sũ. ubi est gła mea:
Et si dñs ego sũ. ubi ẽ timor m̃s dicit
dñs om̃ipotens:
icet priusquã nasceremini in iacob qͣ si
filios amare uos ceperĩ: tam̃ eligite qͦ
me uocabulo nominetis. Aut pat̾ sũ ur.
aut dñs. Si pater. debitũ patri honorẽ
reddite. & dignã parente offerce pieta¬
tẽ. Si dñs. cur me contẽpnitis: Cur
dnm non timetis: Loquit᷑ autẽ ad eos
qui sub zorobaliel & resu filio iose dech.
& ezra sacerdote & nremia de captiuita¬
te babilonia sunt reuersi. exstructoq al¬
tari. nec dũ templũ edificauerant: nec
muros exstruxerãt ciuitatis. & nichil¬
ominus in peccatis pͥstinis ꝑmanebant

Expanded text:
. Et si pater ego sum, ubi est gloria mea? Et si dominus ego sum, ubi est timor meus? dicit Dominus omnipotens. Licet priusquam nasceremini, in Jacob quasi filios amare vos coeperim: tamen eligite quo me vocabulo nominetis, aut pater sum vester, aut dominus. Si pater, debitum patri honorem reddite, et dignam parente offerte pietatem. Si dominus, cur me contemnitis? cur dominum non timetis? Loquitur autem ad eos qui sub Zorobabel et Jesu filio Josedec, et Ezra sacerdote, et Neemia, de captivitate Babylonia sunt reversi , exstructoque altari, necdum templum aedificaverant, nec muros exstruxerant civitatis, et nihilominus in peccatis pristinis permanebant,
Abbreviated transcription (Latin):
nũ uerbũ ẽ. Sed nos pro latinȩ linguȩ
ꝓprietate honorẽ posuͥmꝰ. Nã & in
euangło ubi loquit᷑ dñs atq saluata
pat̾ uenit hora. clarifica filiũ tuũ ut
filius tuus clarificet te: apud grecos
aso lcox. legit᷑ idest głifica. Quẽ lo¬
cũ pleriq latinoꝵ honorifica int̾pta¬
ti sunt. Simulq consideremꝰ qd file
ac seruus in scripturis sc̃ĩs uoluntate fiat. ñ
necessitate naturȩ. Qui enĩ spm̃ adoptionis
acceꝑit. in filiũ dĩ uertit᷑. Qui autẽ sp̃m¬

Expanded text:
num verbum est; sed nos pro Latinae linguae proprietate, honorem posuimus. Nam et in Evangelio ubi loquitur Dominus, et Salvator: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te , apud Graecos δόξασον legitur, id est, glorifica. Quem locum plerique Latinorum honorifica, interpretati sunt. Simulque consideremus, quod filius ac servus in Scripturis sanctis voluntate fiat, non necessitate naturae. Qui enim spiritum adoptionis acceperit, in filium Dei vertitur: qui autem sp
Abbreviated transcription (Latin):
dã. Hoc ꝓpt̾ea: ut uerbũ hebraicũ
masta. quod tͣnstulerunt. lxx. sub¬
uersionẽ. scire possetis quanta oms
editiones uarietate discordet. Igit adhuc
cont᷑ nabucho donosor inuectio est:
qł oblitꝰ conditionis suȩ & quasi
ignorans se hominẽ ẽẽ. alteri homi¬
ni felle & amaritudine ꝓpinarit.
Possumꝰ autẽ eũ uel rege̾ intellige¬
re udeȩ : uel generalit᷑ om̃s ho¬
mines quod inebriauerit eos malis.
ut uider& sedechiȩ & captiuoꝵ
om̃iũ nuditatẽ. pr̃o qͦ int̾pretatꝰ
est sẏmachus. & quinta editio: ut
uideroe ignominias eoꝵ. Dicunt᷑
aut̃ hȩc ꝑ meta q̃opͣant. ebrii homi¬
nis &e nuditate turpati. qđ na

Expanded text:
dam. Hoc propterea ut verbum Hebraicum MASPHA  , quod transtulerunt LXX subversionem, sciri 623 possit quanta apud omnes editiones varietate discordet. Igitur adhuc contra Nabuchodonosor invectio est, quod oblitus conditionis suae, et quasi ignorans se esse hominem, alteri homini fel et amaritudinem propinarit. Possumus autem eum vel regem intelligere Judaeae, vel generaliter omnes homines quod inebriaverit eos malis, ut videret Sedeciae et captivorum omnium nuditatem. Pro quo interpretatus est Symmachus et quinta editio, ut videret ignominias eorum. Dicuntur autem haec per metaphoram ebrii hominis, et nuditate turpati, quod Na
Abbreviated transcription (Latin):
loco dixit : Potestatem habeo ponendi animã m eã. et porestai habeo
iterũ sumendiea nemotollit eã ame sed ego ipse pono eã ame eite¬
rũ sumo ea: Ostendit hano potestatẽ quando cũ iudaci qua erebant
Quem queritis inquit et illi ih̃m. et ille : egosum : quado ceaudita
redierunt recro et cȩciderunt: Dicet aliquis : Sihaec in illo potestas
erat : quarecũ uidei in sultarent pendenti dicerent: Si filiu sdĩ ẽ
descendatdecruce: Non descendit ut eis suam potes tatẽ destindendo
monstraret  quia pacientiã docebat : ideo potentiã differebat
Sienĩ quasi cõmotus ad eorum uerba descenderat uictus conuiciorum
doloreputaretur : Prorsus non descendit fixus permansit : quanda
uellit abscessurus : Nã quid ei magnũ fuit decruce descendere qui poruit
desepulchroresurgere : Intellegamus ergonos quib: hocminis tratũ . ẽ.

Expanded text:
loco dixit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo loco dixit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me, sed ego ipse pono eam a me, et iterum sumo eam ? Ostendit hanc potestatem, quando eum Judaei quaerebant. Quem quaeritis, inquit? Et illi: Jesum. Et ille: Ego sum. Qua voce audita, redierunt retro et ceciderunt . 10. Dicit aliquis, Si haec in illo potestas erat, quare, cum Judaei insultarent pendenti et dicerent, Si Filius Dei est, descendat de cruce , non descendit, ut eis suam potestatem descendendo monstraret? Quia patientiam docebat, ideo potentiam differebat. Si enim quasi commotus ad eorum verba descenderet, victus conviciorum dolore putaretur. Prorsus non descendit, fixus permansit, quando vellet abscessurus. Nam quid ei magnum fuit de cruce descendere, qui potuit de sepulcro resurgere? Intelligamus ergo nos quibus hoc ministratum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ausiuo nrcceperun spongiam a ceto plenã in harundine liga uerunt
etadmouerunt pendenti accepit ille et ait : perfectũ ẽ quide per¬
fectũ : impleta sunt omia : quae ante passio nẽ mea fuerunt prophe¬
ratu: Eo go adhue quidhic facio: Deniq postea qua dixit ꝑfectũ e
melinato capite tira didit sp̃m. Num quidilli latrones iu xta confrxi quan¬
do uoluer unt expinauerunt :: penebantur iunculis carnis quia noner ant
creatores carnis . Clauis confisi diueruciabantur quia infinanena non
dominabantuis: Dñs aut quando uoluit carnẽ in utero uirginali acec¬
pit: quan do uoluit ad homines processit : quam diuuoluit inter homines
uixit : quando uoluit a carnediscessit hoc potestatis non necessitatis:
ancergo horam ille exspectabat non fatalem sedo portunã et uolun¬
tariã ut prius omnia complerentur quae ante passionẽ ipsius conple
moportebat. Nam quo modo sub fati necessitate positus erat quialio

Expanded text:
Sitio: acceperunt spongiam aceto plenam, in arundine ligaverunt, et admoverunt pendenti; accepit ille et ait, Perfectum est. Quid est, Perfectum est? Impleta sunt omnia quae ante passionem meam fuerant prophetata: ergo adhuc quid hic facio? Denique posteaquam dixit, Perfectum est, inclinato capite tradidit spiritum . Numquid illi latrones juxta confixi, quando voluerunt, exspiraverunt? Tenebantur vinculis carnis, quia non erant creatores carnis: clavis confixi diu cruciabantur, quia infirmitati non dominabantur. Dominus autem quando voluit, carnem in utero virginali accepit: quando voluit, ad homines processit; quamdiu voluit, inter homines vixit; quando voluit, a carne discessit: hoc est potestatis, non necessitatis. Hanc ergo horam ille exspectabat, non fatalem, sed opportunam et voluntariam: ut prius omnia complerentur, quae ante passionem ipsius compleri oportebat. Nam quomodo sub fati necessitate positus erat, qui alio
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ se discrepant. pari in xp̃m religio¬
seminariũ in toto oebe euangł ꝓdi¬
derunt. Pro patrib tuis nati st̃ tibi
filii. Si enĩ helias non cor patrũ ad fili¬
os ante conuerterit. & cor filioꝵ ad pa¬
tres eoꝵ : cũ uenerit dres dñi magnus
ce horribilis. magnus scĩs & horribilis
peccatorib . ꝑcutiet uerus & iustus iu¬
dex non celũ. non eos qͥ uersant᷑ in cȩ¬
lo. sed terrã anathemate. qui faciunt
opera t᷑rena.
uUdei & iuidaitantes heretici ante. Nim̃¬
mẽnoñ suũ. heliã putant eẽ uenturũ.
& restituturum om̃ia. Uncde & xpͣo
quod pharisei dicunt. quod helias
uenturus est: Quibus ille respondit.¬
nit. in helia iohannem intelligens.

Expanded text:
inter se discrepant, pari in Christum religioseminarium in toto orbe Evangelii prodiderunt: « Pro patribus tuis nati sunt tibi filii . » Si enim Elias non cor patrum ad filios ante converterit et cor filiorum ad patres eorum, cum venerit dies Domini magnus et horribilis, magnus sanctis, horibilis peccatoribus, percutiet verus et justus judex, non coelum, non eos, qui versantur in coelo, sed terram anathemate, qui faciunt opera terrena. Judaei et judaizantes haeretici ante ἠλειμμένον suum Eliam putant esse venturum, et restituturum omnia. Unde et ChrisQuid est, inquiunt, quod Pharisaei dicunt quod Elias venturus est? » Quibus ille responditnit,
Abbreviated transcription (Latin):
ixc pium qui erloquor uoss.¬
tio scĩ euuangelii quae pra
idistis: et nemonl¬
s Hinsputatũ .e. dominico
imas caritati ur̃ae quaredic

Expanded text:
incipium, quia et loquor votio sancti Evangelii quae praeudistis: et nemo aisputatum est dominico imus Charitati vestrae quare dic
Abbreviated transcription (Latin):
frum̃ti signet᷑. Nñqͥd iuinea & ficꝰ &
malo granatũ & lignũ oliurȩ flore suĩ
Utiq nono m̃se ut diximꝰ decebri. fucusd¬
rii milla signa st̃ frugũ. Ne gͥ dicatis l
me prudenti ratione conicere. & fu¬
rã iocunditatẽ de florib arboꝵ hersis
segetũ suspicari: ecce nulla signa sunt. & ta¬
men ego pdico uobis quiacepistis edifica¬
re templũ meũ ad benedictionẽ meã
frugũ om̃iũ fecunditatẽ. Hoc scdm he

Expanded text:
frumenti significet. Numquid vinea et ficus, et frumenti significet. Numquid vinea et ficus, et malogranatum et lignum olivae florem suum Utique non; mense enim, ut diximus, Decembri futurarum nulla signa sunt frugum. Ne igitur dicatis, hoc me prudenti ratione conjicere, et futuram fecunditatem de floribus arborum herbisque segetum suspicari: ecce nulla signa sunt; et tamen ego praedico vobis, quia coepistis aedificare templum meum, ad benedictionem, meam frugum omnium fecundita
Abbreviated transcription (Latin):
qua fundam̃ta iacta sunt templi dm̃.
Ponite in cordib ur̃is. si ultra cognoseet
suꝑ t̾rã area. & si adhuc uinea & ficus
& malogranatũ & ligna oliuȩ que non
fecerant fructũ. a die hac benedicam.
x posui ait uobis quȩ sustinueritis an¬
te quã incipietis edificare tẽplũ meũ.
Nuc expanã quȩ uobis uentura sunt ꝓspe¬
ra. qͥa templũ meũ edificare cepistis.
fundam̃ta sunt iacta. quanta rerũ ha¬
bundantia futura sit. considerate. Honꝰ
ẽ mensis. quẽ nos nouẽbrẽ uł decebrem
dicimꝰ. Nisan enĩ apud hebreos m̃sis ẽ pͥ¬
mus qͥ appellat᷑ m̃sis nouoꝵ eo tẽpore
qͦ pasccha faciunt. id est incipiente ueris
exordio. Qui scdm lunȩ cursũ. sepe qͣndã
partẽ mensis martii possidet: int̃dũ mei¬
pit in aprili. Ergo sinisan aprilẽ intelligi¬
mꝰ: nonus mrensis scđm subputationẽ he¬
futura fecim ditas coniectari potest. Hñ¬
quid ait iã sem̃ in germine ẽ: Quodnt¬
lius hebraice dicit᷑ infolliculo. ut theca

Expanded text:
qua fundamenta jacta sunt templi Domini, ponite in cordibus vestris: Si ultra cognoscetur super terram area, et si adhuc vinea et ficus et malogranatum, et ligna olivae quae non ferant fructum? a die hac benedicam. Exposui, ait, vobis quae sustinueritis antequam inciperetis aedificare templum meum: nunc exponam quae vobis ventura sint prospera, quia templum mefundamenta sunt jacta, 769 quanta rerum abundantia futura sit, considerate. Nonus est mensis quem nos Novembrem, vel Decembrem dicimus. NISAN   enim apud Hebraeos mensis est primus, qui appellatur mensis novorum: eo tempore quo Pascha faciunt, id est, incipiente veris exordio, qui secundum lunae cursum saepe quamdam partem mensis Martii possidet, interdum incipit in Aprili. Ergo si Nisan, Aprilem intelligimus, nonus mensis secundum supputationem Hefutura fecunditas conjectari potest. Numquid jam, ait, semen in germine est? Quod melius Hebraice dicitur, in folliculo, ut thecam
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃arũ. Quicquid autẽ aurugine & gͣn¬
dine. & uento urente ꝑcutit᷑: in pul¬
uerẽ redigit᷑ & fauillã. nichilq in eo
ẽ inuentꝰ in eis qͥ reuerteret᷑ adeũ. Qd̃
si reuersi fuerint: & edificauerint tẽplũ

Expanded text:
quid autem aurigine et grandine et vento urente percutitur, in pulverem redigitur et favillam, nihilque in eo est inventus in eis qui reverteretur ad eum. Quod si reversi fuerint, et aedificaverint templu
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ ce ipsũ pͥmũ debemꝰ iuxta litterã
exponere. ut postea ceptȩ tropologie or¬
do tractet᷑. Ponite corda nr̃a adre hac
qua tẽplũ fundatũ ẽ in futurũ. & uide¬
bitis tantas futuras ẽẽ segetes & tan¬
ta de cunctis agris frum̃ta portari. ut
area nesciat fruges suas. siue ut non sint
areȩ singuldx. s p̃multitudine iungat᷑
area areȩ. & arearũ separatio nesciat᷑
in t̾ra. Uinea quoq & ficus & malogͣ
natũ & oliuȩ quȩ prius ur̃o uitio non
afferebant fructus. qͥa mͥ nec dũ cȩpe¬
ratis ȩdificare tẽplũ. tanta uuarũ &
pomoꝵ habundantia curnabunt᷑. ut ma¬
nifesta fecunditas manfestã indicet be¬
nedictionẽ. Nonũ autẽ m̃sẽ non in bo¬
nã partẽ accipi & quartꝰ regnoꝵ lib̾.¬

Expanded text:
quem et ipsum primum debemus juxta litteram exponere, ut postea coeptus tropologiae ordo tractetur. Ponite corda vestra a die hac, qua templum fundatum est, in futurum, et videbitis tantas futuras esse segetes, et tanta de cunctis agris frumenta portari, ut area nesciat fruges suas, sive ut non sint areae singulorum, sed prae multitudine jungatur area areae, et arearum separatio nesciatur in terra. Vinea quoqnum olivae quae prius vestro vitio non afferebant fructus, quia mihi necdum coeperatis aedificare templum, tanta uvarum et pomorum abundantia curvabuntur, ut manifesta fecunditas manifestam indicet benedictionem. Nonum autem mensem, non in bonam partem accipi, et quartus Regnorum lib
Abbreviated transcription (Latin):
sophi huiuf scłi ceteriq qͥ sapientiã iac¬
titant. in p̾senti tantũ tẽpore. conuer¬
sationis suȩ & laboris fructũ & głam
capiunt. om̃isq spes eoꝵ & merces futu¬
ri scłi tollitur. Hoc autẽ ido fit : ne pe¬
nitus desꝑantes contẽpnant peniten¬
tiã. sed aliqͣndo conuersi ponant lapi¬
dẽ suꝑ lapidẽ. & ȩdificent templũ dĩ.
Quod si in incredulitate ꝑmanserint: id ip¬
sũ mediũ quod uidebant᷑ habere. ꝑdent.
Se quit᷑ enĩ. Percussi uos uento urente

Expanded text:
ique qui sapientiam jactant, in praesenti tantum tempore conversationis suae et laboris fructum et gloriam capiunt, omnisque spes eorum et merces futuri saeculi tollitur. Hoc autem ideo fit ne penitus desperantes contemnant poenitentiam; sed aliquando conversi ponant lapidem super lapidem, et aedificent templum Dei. Quod si in incredulitate permanserint, id ipsum medium quod videbantur habere, perdent. Sequitur enim: Percussi vos ven