comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Non cis irascam. s ꝓcis oremꝰ. ut oct eis dñs in¬
tellectũ: quia forte hoc natisunt. Qͥd ÷ hoc na¬
ti sunt: Hoc acceꝑunt a parentib suis qͦd tenẽt.
Preponant genꝰ uitati. fiant qͦo non sunt: ut
possint seruare qͦd sunt. Hoc ÷ fiant catholi
patrem honorant: ꝑ ꝯtumeliam filii. hndo
det. Ere blasphemo : Qͥa dicis filium non
hoc ã qͦd pater ÷. & ille mͥ. Immo: tublasphe¬
mas. Ere: Qͥa equare uis patri filiũ. Acqͣre
uolo patri filium. Numqͥd extͣncum: Gau¬
⁊ filio facis iniuriam. ⁊ ipsi patͥ: in cuiꝰ ho¬
norem us ꝯtumeliam fac̃e filio. Certe enĩ
idõ dicis non ẽe ciꝰdem substantie filiũ: ne
unuriam facias patri ipsius. Ego tͥ cito ostẽ¬
do: qͥa inuiriam facis ambob. Quomͦ inqͥd:
Si dicam filio alicuiꝰ degener nõ es similis pa¬
tri tuo. degener nõ hoc es qͦd pat̾: audit illd̾
filius ⁊ irascit᷑. ⁊ dic̃. Ergo degener natꝰ sũ :

Expanded text:
Non eis irascamur: sed pro eis oremus ut det eis Dominus inNon eis irascamur: sed pro eis oremus ut det eis Dominus intellectum; quia forte hoc nati sunt. Quid est, hoc nati sunt? Hoc acceperunt a parentibus suis, quod tenent. Praeponunt genus veritati. Fiant quod non sunt, ut possint servare quod sunt: hoc est fiant catholicPatrem honorent per contumeliam Filii. Quando det, Quare blasphemo? Quia dicis Filium non hoc esse, quod Pater est. Et ille mihi: Imo tu blasphemas. Quare? Quia aequare vis Patri Filium. Aequare volo Patri Filium, numquid extraneum? GauFilio facis injuriam, et ipsi Patri, in cujus honorem vis contumeliam facere Filio. Certe enim ideo dicis non esse ejusdem substantiae Filium, ne injuriam facias Patri ipsius. Ego tibi cito ostendo quia injuriam facis ambobus. Quomodo, inquit? Si dicam filio alicujus, Degener, non est similis patri tuo: degener, non hoc es quod pater. Audit illud filius, et irascitur, et dicit: Ergo degener natus sum?
Abbreviated transcription (Latin):
tẽp̃ris gñaret filium. nõ hoc qͦd ipse ÷ g̃naret.¬
s degñcm : Audice qͣnta blasphemia dic̃e lm¬
cũ dci filiũ alt̾ius c̃ẽ substantie. Prorsus si ica
÷. degrner ÷. Si dicas alicui filio hõis oegener es.
qnͣta illi iniuria ÷ : Et qͦmodo dr̃ filius hõis de¬
gener: Ut puta pat̾ ipsiꝰ foetis ÷. ille cumoꝰ
⁊ ignauꝰ. Qͥ cumq illum uid̾it ⁊ uult corriꝑe.
adcendens patrem ipsnis uirũ fortem. qͥd ci
dic̃: Porro uade degener. Qͥd ÷ degener : fortis
uir fuit pater tuus: ⁊ cu timnore ꝯtremiscis. Ille
tis iste ignauus. Ille audax: iste timidꝰ. Tamen
homo ⁊ homo. Hitio gͦ degener ÷: non natura.
Tu q̃n dicis unicum filium. unũ patͥs filiũ de¬
gũem ẽe. nõ aliuo dicis̃ nͥ qr non hoc ÷ qͦd pat̃.
⁊ uon iam uatus degener factus ÷ dicis. s g̃na¬
tꝰ ÷. Istam blasphciniam qͥs ferat: Q ubcũq.
occłis si istam blasphemiam uid̾e possent. fu¬
g̾ent eam: ⁊ catholici ficrent. S qͥd dicam fr̃s:¬

Expanded text:
ipse est, generaret degenerem? Audite quanta blasphemia sit dicere, unicum Dei Filium alterius esse substantiae. Prorsus si ita est, degener est. Si dicas alicui filio hominis, Degener es; quanta injuria est? Et quomodo dicitur filius hominis degener? Utputa, pater ipsius fortis est, ille timidus et ignavus. Quicumque illum viderit, et vult corripere, attendens patrem ipsius virum fortem, quid ei dicit? Porro vade, degener. Quid est, degener? Fortis vir fuit pater tuus, et tu timore contremiscis. Ille tis, ille ignavus; ille audax, ille timidus: tamen homo et homo. Vitio ergo degener est, non natura. Tu quando dicis unicum Filium, unum Patris Filium degenerem esse, non aliud dicis, nisi quia non hoc est quod Pater: et non jam natus, degener factus est dicis; sed generatus est. Istam blasphemiam quis ferat? Qualibuscumque oculis si istam blasphemiam videre possent, fugerent eam, et catholici fierent. CAPUT IV.
Abbreviated transcription (Latin):
udiciũ manduoent ⁊ brbant: Ht ant̃
nõ ii iudiciũ manducent ⁊ bibant:
benc uiiant. Estott exhortatores. non
siuonib s morib ur̃is: ut illi qͥ non
sunt bapcirati sic festinent sequi uoᷤ.
ut non pereant unitando uos. Qui ꝯui¬
gatr estis: fidem choris seruate. Luxib¬
na castitatem exigis: p̃be illi exẽplm̃
nõ u̾bũ. Eu es capud. qua is uide. hac
enim debes ire: qua illi non sit ꝑicłõ¬
sum seqͥ. Inimo tu ipse qͣ uis cã seq illuc
debes ambulare. Ab inbecilliore seyu:
engũ fortitudiieni. Carnis ꝯcupisoẽ¬
tiam: ambo habetis. Qͥ fortior÷: pͥor
uincat. Et cñ qͦd doleudũ ÷: multi
femine casticatẽ: qm uiri seruare no

Expanded text:
judicium manducent et bibant? Ut autem judicium manducent et bibant? Ut autem non in judicium manducent et bibant, bene vivant. Estote exhortatores non sermonibus, sed moribus vestris: ut illi qui non sunt baptizati, sic festinent sequi vos, ut non pereant imitando vos. Qui conjugati estis, fidem tori servate uxoribexigis castitatem, praebe illi exemplum, non verbum. Tu es caput, qua is vide. Hac enim debes ire, qua illi non sit periculosum sequi: imo tu ipse qua vis eam sequi, illuc debes ambulare. Ab imbecilliore sexu exigis fortitudinem: carnis concupiscentiam ambo habetis; qui fortior est, prior vincat. Et tamen quod dolendum est, multi feminae ca
Abbreviated transcription (Latin):
tielatum: Accede ad ꝓfessionẽ : ⁊ soluisti qͥs¬
tionem. Qͦd ciuĩ dixit oñs ihe: iã ficdeles
nouer̃t. sui autẽ cacecummꝰ dicis. audiẽs.
⁊ surduses. Aures cumi coeꝑis patentes
habes. quia ũba qͤ dicta sunt audis: s aurẽ
coedis adhiuc clausas habes: qͥa qͦd dictũ:
non indelligis. Disputo: non cdissero. Car
paschaẽ: da nom ad boptimũ. Si nõte
excitat festiuitas: ducat ipsa ciositas. ut
scias qͥd dictũ sit. qui manducat carnẽ
meam. ⁊ bibit sangͥnem meum. ĩ me ma¬
uet et ego i illo. Ut scios qͥd dictum sit
pulsa ⁊ aꝑietur tibi. Et ut dico tͥ pulsa
⁊ aꝑiet᷑ tibi. ita ⁊ ego pulso aꝑi michi.
Aurib ꝑsono: Ad pectus pulso. S si ca
tecimni exhortancti sunt fr̃s mei. ut
ad tãtam głam regeuationis accedere
non morentur. qͣnta nobis cura esse
debet in edificandis sidelib ut ꝓsit eiꝰ
qͦd accedunt. ne sibi tales epulas in

Expanded text:
velatum. Accede ad professionem, et solvisti quaesvelatum. Accede ad professionem, et solvisti quaestionem. Quod enim dixit Dominus Jesus, jam fideles noverunt. Tu autem Cet surdus es. Aures enim corporis patentes habes, quia verba quae dicta sunt audis: sed aures cordis adhuc clausas habes, quia quod dictum est non intelligis. Disputo, non dissero. Ecce Pascha est, da nomen ad Baptismum. Si non te excitat festivitas, ducat ipsa curiositas: ut scias quid dictum sit, Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in illo. Ut scias mecum quid dictum sit, pulsa, et aperietur tibi. Et ut tibi dico, Pulsa, et aperietur tibi: ita et ego pulso, aperi mihi. Auribus personans, ad pectus pulso. CAtechumeni exhortandi sunt, fratres mei, ut ad tantam gratiam regenerationis accedere non morentur: quanta nobis cura esse debet in aedificandis fidelibus, ut prosit eis quod accedunt; non sibi tales epulas in
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sangnẽ suũ. Qͥ audicis hec¬
baptirati ⁊ fideles estis: qͥd dixerit nostiꝰ.
Qui autem uat̾ uos adhuc catecumini uł
audicutes nocantur: potuerunt cũ leg̾e¬
turcẽ audientes. Nũqͥd ⁊ incelligentes :
Ergo sermo ñr: ad utros ꝙ dirigitur. Q
iam manducant carnẽ dm̃i. & bibunt
sangͥuem eius. cogitent qͥd maducent
⁊ qͥd bibant: ne sicud dixit apłs. iudici¬
um sibi manducent ⁊ bibant. Qͥ autẽ
nõdũ manducant. et nõctum bibunt:
ad tales epulas inuitati festinent. Per istoᷤᷤ
dies magistrati pascunt: xp̃c cotidie pa̾¬
cit. Mensa illiuis ÷: illa in medio ꝯstituta.
Qd cause ẽ o audientes. ut mensam uide.¬
atis. et ad cpłas non accedatis: Et forte mͦ
cum cũgłm leg̾ctur: dixistis in cordib
ur̃is. Putamꝰ quid ÷ qͥd dicit. caro mnca
manducat᷑ earo dñi. t ibit᷑ sangͥs dñi :
Putamtꝰ qͥd oicit: As ꝯtra te clausit ut hoc
nescias: Uelacũ ÷: s si uolueris erit re¬

Expanded text:
dum sanguinem suum. Qui audistis haecbaptizati et fideles estis, quid dixerit, nostis. Qui autem inter vos adhuc Catechumeni, vel Audientes vocantur, potuerunt esse cum legeretur audientes, numquid et intelligentes? Ergo sermo noster ad utrosque dirigitur. Qui jam manducant carnem Domini, et bibunt sanguinem ejus, cogitent quid manducent, et quid bibant: ne, sicut dicit Apostolus, judicium sibi manducent et bibant . Qui autem nondum manducant, et nondum bibunt, ad tales epulas invitati festinent. Per istos dies magistri pascunt, Christus quotidie pascit, mensa ipsius est illa in medio constituta. Quid causae est, o Audientes, ut mensam videatis, et ad epulas non accedatis? Et forte modo cum Evangelium legeretur, dixistis in cordibus vestris: Putamus quid est quod dicit, Caro mea manducatur caro Domini, et bibitur sanguis Domini? Putamus quid dicit? Quis contra te clausit, ut hoc nescias? Velatum est: sed si volueris, erit re
Abbreviated transcription (Latin):
te dicit apl̾s paulꝰ. Cum aut̃ transierĩt ad
xp̃m: aufẽtur uelam̃. Qͥ aut̃ non cransierit
ad ip̃m qͣmius legat moysen: uelam̃ erit
positũ suꝑ cor eius: sicud dir̃ apłs. Cum ergo
p̃fig᷑aret qͣsdam tales fut᷑os in eccło sua dñs.¬

Expanded text:
erte dicit apostolus Paulus, Cum autem transieris ad erte dicit apostolus Paulus, Cum autem transieris ad Christum, auferetur velamen. Qui autem non transierit ad Christum, quamvis legat Moysen, velamen positum est super cor ejus, sicut dicit Apostolus . Cum ergo praefiguraret quosdam tales futuros Dominus in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥscoebant iuxta uiam: qͦs dñs illumina¬
uit. ꝙ. si adũtitis scͥpturas u multis locis
inuenictis significari duas eccłas: que nõ
sunt due s una: Adhoc enim ualet lapis
angłaris: ut ex ouab faciat unam. Ad hoc̃
ualet ille pastor: ut de duob gͣgib faciat
unum. Ergo dñs doctus egcłam. ⁊ habrt᷑us sco¬
lam suam p̃t̾ iudeos. sic̃ mͦnidemꝰ. nũqͥo cre¬
dentes insc ad iudcos missus erat ut cred̾ent: dicut:
Se autem figͣauerat in ꝑsona moysi. Ct m̃
ꝑsouam ciuis g̾ebat moyses: et ioco uelum
ante se pouebat. qñ loqͤbatur pͦplo: qͥa qͦm¬
du illi in lege carnalib gaudiis ⁊ uolupta¬
tib oediti crant. ⁊ regnum t̾renũ quere¬
bant. uelam̃ positum erat ꝯtrafaciem eoꝵ.
ne uide̾nt xp̃m inscͥpturis. Ablato eium
uclamine pꝰtea qͣm passus : dr̃s. uisa sunt
secca tẽpli. Idõcum in cruce pendẽt. scissũ
÷ uelum cẽpli: a sũmo usq deorsum. Et aꝑ¬

Expanded text:
qui sedebant juxta viam, quos Dominus illuminaqui sedebant juxta viam, quos Dominus illuminavit . Et si advertatis Scripturas, in multis locis invenietis significari duas Ecclesias, quae non sunt duae, sed una. Ad hoc enim valet lapis angularis, ut ex duabus faciat unam. Ad hoc valet ille pastor, ut de duobus gregibus faciat unum. Ergo Dominus docturus Ecclesiam, et habiturus scholam suam praeter Judaeos, sicut modo videmus, numquid credentes in se, ad Judaeos missurus erat, ut discerent? se autem figuraverat in persona Moysi. Etenim personam ejus gerebat Moyses, et velum ante se ideo ponebat, quando loquebatur populo; quia quamdiu illi in Lege carnalibus gaudiis et voluptatibus dediti erant, et regnum terrenum quaerebant, velamen positum erat contra faciem eorum, ne viderent Christum in Scripturis. Ablato enim velamine, posteaquam passus est Dominus, visa sunt secreta templi. Ideo cum in cruce penderet, scissum est velum templi a summo usque deorsum : et ap
Abbreviated transcription (Latin):
inittẽt: ut ibi disc̾tut qͣmadmodum icer ad
regnum celoꝵ. Nõne dñs ideouenit ut ĩs¬
trueret eccłam ipsosꝙ iudeos bene credeuteᷤ
⁊ bñ sꝑantes. et bene diligentes segͥgaret
tamqͦm frum̃ta a paleis. et fac̾et unũ pa¬
rietem circõcisionis. cui ꝯuing̾etur alius pa¬
ries ex p̃putio gentium. qͥb duob parieti¬
b de diu̾so uenientib esset. ipse lapis an¬
głaris: Nõne gͦ idem dñs de duab istis
plebib in uno fut᷑is dixit habeo ⁊ alias o¬
ues que non sunt de hoc ouuili: loqͥbat᷑¬
sit unus grex: ⁊ unus pastor. Ideo due. naue
iuficant. qͣndo miscrunt recia. ⁊ leuauert
tͤmtam ium. ⁊ tãtum nim̃um piscumi. ita
ut pene recia rumꝑentur. Et nauerunt
inqͥt duas naues. Dric naues significabant
unam eocłam. s de duab plebib factam.
conuictam in xp̃o: qͣmuis de diũso uemẽ¬
tem. Hoc significant etiam due urores ha¬
bences unũ uirum nomine iacob: lya.
⁊ rachel. Has duas significant etiam duo ceci

Expanded text:
ibi discerent quemadmodum iter sit ad regnum coelorum. Nonne ideo Dominus venit, ut institueret Ecclesiam, ipsosque Judaeos bene credentes et bene sperantes et bene diligentes segregaret tanquam frumenta a paleis, et faceret unum parietem circumcisionis, cui conjungeretur alius paries ex praeputio Gentium, quibus duobus parietibus de diverso venientibus esset ipse lapis angularis? Nonne ergo idem Dominus de duabus istis plebibus in uno futuris dixit: Habeo et alias oves, quae non sunt ex hoc ovili? Loquebatusit unus grex, et unus pastor. Ideo duae navesnificabant, quando miserunt retia, et levaverunt tantam vim et tantum numerum piscium, ita ut pene retia rumperentur: Et oneraverunt, inquit, duas naves . Duae naves significabant unam Ecclesiam, sed de duabus plebibus factam, conjunctam in Christo, quamvis de diverso venientem. Hoc significant etiam duae uxores, habentes unum virum Jacob, Lia et Rachel . Has duas significant etiam duo caeci,
Abbreviated transcription (Latin):
alios ꝑ occasionẽ deqͥb dic̃. Annunciant eũgł̃m
non reclt. Rem rectam: s. ipsi ñ recti. Quod annũ¬
ciant ĩrectũ ẽ. s qͥ annunciant n̾ recti. Quare ñ ÷
dñi habet. Quisqͥs a d̾o p̾ter dm aliqͥd qͥrit. ñ cas¬
te d̾m q̃rit. Uidete fr̃s. Si uxor amat maritũ.¬
quia diue̾ ẽ. ñ est casta. Hon enĩ amat mari
tĩi. s aur̃ mariti. Si au̾t maritũ anat. ⁊ nudũ
amat: ⁊ pauꝑem amat. Si eni ꝓpterea amat
quia diies ẽ. qͥd si qͦmͦ sunt casus humani
ꝓ sebatur. ⁊ subito egens remaneat: Renunci¬
at illi forte. quia qͦd amabat non maritꝰ erat
s res eiꝰ. Si aut uere maritũ amet. etiam pau¬
ꝑem plus amat. quia cũ miscd̾ia amat. Et tñ

Expanded text:
alios per occasionem: de quibus dicit, Annuntiant Evangelium non recte . Rem rectam, sed ipsi non recti. Quod annuntiant, rectum est; sed qui annuntiant, non sunt recti. Quare non est Deum habet. Quisquis a Deo praeter Deum aliquid quaerit, non caste Dquia dives est; non est casta. Non enim maritum amat, sed aurum mariti. Si autem maritum amat, et nudum amat, et pauperem amat. Si enim propterea amat, quia dives est; quid, si quomodo sunt casus humani proscribatur et subito egens remaneat? Renuntiat illi forte; quia quod amabat, non maritus erat, sed res ejus. Si autem vere maritum amat, etiam pauperem plus amat; quia cum misericordia amat. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
utilis m̃ecimariꝰ. quãdiu ñ uidet lupũ. qũadiu
ñ uidet fure ⁊ latͦne. Cũ aũt uid̾it fugit. Et qͥs est
dem̃ cennariis. qͥ fugit de eccłia. qñ uidet lupum
aut latͦncm. Abundant lupi. abundant latͦnes.¬
t Ipsi aũt qui ascendunt ꝑalt̾am parte. Q sunt is¬
ti qui ascendunt: Qͥ departe donati uolunt dep̃¬
dari oues .xͥ. ipsi ꝑ alteram partẽ ascendunt. ñ ꝑ
xp̃m intrant. quia ñ st̃ humiles. qͥa suꝑbi sunt.
A scend̾t quid ÷: ascend̾t extollunt᷑. Unde ascendũt
ꝑalt̾am part̾̃e. Unde departe dici uolunt. qui init¬
nitate ñ sunt. De alt̾a parte sunt. ⁊ de ipsa parte
ascendunt. id ÷ excollunt. ⁊ uolunt tolłe oues. Qͦ¬
mͦ ascendunt: bidete. Nos inqͥunt sc̃ificamꝰ. nof
iustificamꝰ. ⁊ facimꝰ iustos. Ecce qͦs ascend̾unt. d qͥ
se exaltat humiliabit᷑. Potens ÷ dñs d̾s n̾r: hu

Expanded text:
utilis mercenarius, quamdiu non videt lupum, quamdiu non videt furem et latronem: cum autem viderit, fugit. Et quis est de mercenariis, qui non fugit de Ecclesia, quando videt lupum et latronem? Abundant lupi, abundant latrones. Ipsi sunt qui ascendunt per alteram partem. Qui sunt isti qui ascendunt? Qui de parte Donati volunt depraedari oves Christi, ipsi per alteram partem ascendunt. Non per Christum intrant: quia non sunt humiles. Quia superbi sunt, ascendunt. Quid est, ascendunt? Extolluntur. Unde ascendunt? Per alteram partem: unde de parte dici volunt. Qui in unitate non sunt, de altera parte sunt, et de ipsa parte ascendunt, id est, extolluntur, et volunt tollere oves. Quomodo ascendunt, videte. Nos, inquiunt, sanctificamus, nos justificamus, nos facimus justos. Ecce quo ascenderunt. Sed qui se exaltat, humiliabitur . Potens est Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
Homo sapiens in et̾nicate tp̃ca inqͥris: Lbi nonst̃
tp̃ra. queris ctates: Dn maior ÷ pat̃. minor ÷ filiꝰ.
ambo tp̃rales sunc. Ille crescit: qr ille senescit.
Nom ꝑ nat᷑am homo pat̾. ꝑ nat᷑am ut dixi. nõ
genuit minorem:. s ꝑ ecatem. uis nosse qͥa ꝑ na¬
turam ñ genuit minorem. Eipecta ut c̃stat: ⁊¬
ꝑ nat᷑am patͥ crit eqͣlis. Puer enim paruꝰ. uł
crescñdo ꝑuenit ad magnicudinẽ patͥs sui.
Tu aut̃ sic dicis minorem dei filiũ nat᷑a. ut nũ¬
qͣm crescat. ⁊ ad sui patͥs magnitudinẽ uł creᷤᷤ¬
cñdo ꝑueniat. Iam gͦ filius hõis natꝰ ex hõie

Expanded text:
a inquiris; ubi non sunt tempora, quaeris aetates, Quando major est pater, minor est filius, ambo temporales sunt: ille crescit, quia ille senescit. Nam per naturam homo pater, per naturam, ut dixi, non genuit minorem; sed per aetatem. Vis nosse quia per naturam non genuit minorem? Exspecta, crescat, et patri erit aequalis. Puer enim parvulus vel crescendo pervenit ad magnitudinem patris sui. Tu autem sic dicis minorem Dei Filium natum, ut nunquam crescat et ad sui Patris magnitudinem vel crescendo perveniat. Jam ergo f
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. quia ex occasione cũ głiant: qͦreu¬
tes ab hominib cõmoda sua. siue pecu¬
niaria. siue honori ⁊ laudis humane: quo¬
mͦ lib uolentes acciꝑe mnuncra. Ergo isti¬
cuangłirant: ⁊ non tam salutem cius qͣr̃t
cui anuũtiant. qͣm cõmodũ suũ. Ille aut̃
qui audit salutem ab co qui non habet sa
tiatur habebit lucrum. Habes dñm dicẽ¬

Expanded text:
s, qui ex occasione evangelizant, quaerentes ab hominibus commoda sua , sive pecuniaria, sive honorum vel laudis humanae. Quomodolibet volentes accipere munera evangelizant, et non tam salutem ejus quaerunt cui annuntiant, quam commodum suum. Ille autem qui audit salutem ab eo qui non habet saltiatur, habebit lucrum. CAPUT VI. 6. Dic
Abbreviated transcription (Latin):
cam dñe uidi male iiuãur̃e ilłũ cłicũ tuũ et i¬
deo male uixi. nonne mͥ dictus c̃ serue neqͣni
ñ ame audieras que dic̃ facite. que aũt faciunt
fac̾e nolite: Maluꝰ aut laic̃ infideł ñ ꝑtinens ad gre¬
rea tołat᷑. quid sibi dic̃. qñ ceꝑit illũ arguere u̾bũ
facuuit. ⁊ me cogis ut faciã. Querit sͥ ñ patnũ ad
causam malã. s comit̾ẽ adpenã. Nã nũqũa eũ ille
defensurꝰ ÷ indie udicii qũecũq malũ uoluerit
imitari. Qmͦ enĩ diabłs om̃s qͦs seducit. ñ seduc̃
cũ qͥb regnet. sed cũ qͥb dãpnet᷑. sic om̃s qui se¬
qunt᷑ malos comites sibi ad gehennã q̃runt. ñ
hanc sentenciã : Quando illis dr̃ male uuenti¬
buꝰ. merito dictũ ẽ. a dño. que dic̾t fãcite. que aũt
faciunt nolite fac̾e. recte dicfu ẽ inqͥunt. Dictũ ẽ

Expanded text:
cam, Domine, vidi male viventem illum clericum tuum, et icam, Domine, vidi male viventem illum clericum tuum, et ideo male vixi: nonne mihi dicturus est, Serve nequam, non a me audieras, Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite? Malus autem laicus, infidelis, non pertinens ad grerea toleratur, quid sibi dicit, quando coeperit illum arguere verbum faciunt, et me cogis ut faciam? Quaerit sibi non patronum ad causam malam, sed comitem ad poenam. Nam nunquam eum ille defensurus est in die judicii, quemeumque malum voluerit imitari. Quomodo enim diabolus omnes quos seducit, non seducit cum quibus regnet, sed cum quibus damnetur: sic omnes qui sequuntur malos, comites sibi ad gehennam quaerunt, non hanc sententiam, quando illis dicitur male viventibus, Merito dictum est a Domino, Quae dicunt, facite; quae f
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos dicitur. uolunt ꝑuertere. Ham audi¬
ui quosdam ꝑuercere uelle. istam sententiã.
Nunqͥd si illis liceret. delerent illam de cũgłio:
Quia uͦ delere illam non possunt: ꝑuert̾e illã
querunt. Q ad est gr̃a dñi get misericordia.
nec sinit eos facere: quia circũsepsit ueritate
sua om̃s sentencias suas ⁊ lib̾auit: ut qͥsqͥs in de
aliqͥd p̃cedẽ uoluerit. aut induc̾e male legen¬
do uel incerp̃tando: ille si cor habee quod p̃ci¬
sum est de scͥptura iungat sc̾pture. ⁊ legat su¬
ꝑiora uel interiora. ⁊ inueniet sensum qũe
uolebat. ille male interpretari. Quid gͦ putatiᷤᷤ
uera a sanis laicis dr̃. Laicus qui uult bene ui¬
uerc cũ adtend̾it clicũ malũ: quid s dicet: Dñs
dixit. Que dicunt facite: que aũt faciunt. fac̾e nolite.
Ambult̾ uiam dñi: non seqͣr ciꝰmores. Audiã abillo
ñ ũba ipsius: ẜ d̾i. Seqͣr dm̃: scqͣtur ille cupiditat̃e
suã. Quia si uoluero apd̾ dm̃ sic me defendẽ ut di¬

Expanded text:
ipsos dicitur, volunt pervertere. Nam audivi quosdam pervertere velle istam sententiam. Numquid non, si illis liceret, non delerent illam de Evangelio? Quia vero delere illam non possunt, pervertere illam quaerunt. Sed adest Domini gratia et misericordia, nec sinit eos facere; quia circumsepsit veritate sua omnes sententias suas, et libravit; ut quisquis inde aliquid praecidere voluerit, aut inducere male legendo vel interpretando, ille qui cor habet, quod praecisum est de Scriptura jungat Scripturae, et legat superiora vel inferiora, et inveniet sensum quem volebat ille male interpretari. Quid ergo putatis vera laicis dicitur. Laicus enim qui vult bene vivere, cum attenderit clericum malum, quid sibi dicit? Dominus dixit, Quae dicunt, facite; quae faciunt, facere nolite. Ambulem viam Domini, non sequar istius mores. Audiam ab illo, non verba ipsius, sed Dei. Sequar Deum, sequatur ille cupiditatem suam. Quia si voluero apud Deum sic me defendere, ut di
Abbreviated transcription (Latin):
Nun gͦ non inuenit carnẽ: s̾ nicħ suũ. id ÷ nul¬
Plum peccatũ. Decepisti innocentes. fecisti nocen¬
A tes. Occidisti innocent̾ẽ. ꝑemisti que nõ debebaᷤ
redde qͦs tenebas. Quid gͦ ad horam in sultasti
quia inuenisti inxp̃o carñe mortalem:
Muscipula tua erat. Unde letatꝰ es: inde capt᷑
es. ubi te exultasti aliquid inuenisse: in de
nũc doles quod possed̾as ꝑdidisse. Prgo fr̃s qͥ
Non eni soli illi duodccim. s om̃s qͥmanelnuꝰ
in uerbo eiꝰ. uere discipłi eiꝰ sumꝰ ⁊ cognoscimꝰ
et. hoc ẽ. lib̾abit nos. abarbaris s adiabolo.
Non acorꝑis captiuitate. s abanime iniqͥtate.
Solus ẽ. qui sic lib̾at. Nsemo se liberum dicat
ne seruus remaneat. Non remanebit inser¬
uitute aĩa nr̃a. qͥa cotidie dimittunt᷑ debi¬
de uerbis domini in euuangłio. sed̾ iobem
on ignorat fides ur̃a km̃i:
docente magist᷑ de celo in qͦ
spem ur̃am posuistis. quia

Expanded text:
Non ergo non invenit carnem, sed nihil suum, id est, nullum peccatum. Decepisti innocentes, fecisti nocentes. Occidisti innocentem; peremisti quem non debebas, redde quod tenebas. Quid ergo ad horam exsultasti, quia invenisti in Christo carnem mortalem? Muscipula tua erat: unde laetatus es, inde captus es. Ubi te exsultasti aliquid invenisse, inde nunc doles quod possederas perdidisse. Ergo, fratres, qui decim, sed omnes qui manemus in verbo ejus, vere discipuli ejus sumus. Et cognoscemus et; hoc est, liberabit nos, non a barbaris, sed a diabolo; non a corporis captivitate, sed ab animae iniquitate. Solus est qui sic liberat. Nemo se liberum dicat, ne servus remaneat. Non remanebit in servitute anima nostra, quia quotidie dimittuntur debiDe veron ignorat fides vestra, chadocente Magistro de coelo, in quo spem vestram posuistis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sua sanitate głabatur: ille uulu̾a sua
medico ostendebat. Dicebat enim ille
Ds gr̃as ago cibi: qͥa non sum publicanꝰ
iste. Gloriabat᷑ suꝑ alcerum. Ergo si pu¬
blicanꝰ ille sanus esset. iuid̾et ei phari¬
seus: qͥa non hab̾et suꝑ quẽ extolleretur.
Qͦmodo gͦ uen̾at qui sic inuidebat: Ion
erat utiq sauus. Et cum se sanũ dicet: nõ
ad terrani ocłos deiciens. ⁊ non audenꝰ
incelum tollẽ. ꝑcutiebat pectus suum

Expanded text:
sua sanitate gloriabatur, iste vulnera sua sua sanitate gloriabatur, iste vulnera sua medico ostendebat. Dicebat enim ille: Deus, gratias ago tibi, quia non sum sicut Publicanus iste. Gloriabatur super alterum. Ergo si Publicanus ille sanus esset, invideret illi Pharisaeus; quia non haberet super quem extolleretur. Quomodo ergo venerat, qui sic invidebat? Non erat utique sanus: et cum se sanum diceret, non ad terram oculos dejiciens, et non audens i
Abbreviated transcription (Latin):
ti in celum: atq sedenti ad dexteram patris:
Quasi dic̃et. Hoc mͥ dabis. hoc in p̃stabis si amias
me ut pascas oues meas: ꝑ ianuam intres nõ
ꝑ aliam partem ascendas. Midistis cũ eñge¬
lium leg̾etur. Qui intrat ꝑ ianam pastor:.
Qͥ autem ex alia parte ascendit fur ẽ ⁊ latro:
et dissipare querit. & sparg̃e ⁊ tollere. Es est
minem. Qͥ euim uult deus uideri cum sit
horuo: non imitatur illum. qui cum ds
homo factus est. Tibi autem non dr̃. esto
aliqͥd minus qͣm es. s cognosce qͦd es. Cognoᷤ¬
ce te infirmum. cognoser te horuinem. cog¬
nosoe te peccatorem: cognosoe qͥa ille iustifi¬
cat. Cognosce: quia maclo̾sus es. Appareat
in ꝯfessione tua macła cordis cui. & ꝑtiue¬
bis ad gregemi xp̃i : qr confessio peccatoꝵ.
inuitat medicum sanat᷑um. quomͦ in egͥ¬
cudine qui dicit sanus sum. non querit
medicum. Nũqͥd non ad templum ascen¬
d̾at phariscus ille ⁊ publicanus : Ille de

Expanded text:
ti in coelum, atque sedenti ad dexteram Patris? ti in coelum, atque sedenti ad dexteram Patris? Quasi diceret, Hoc mihi dabis, hoc mihi praestabis, si amas me, ut pascas oves meas: per januam intres, non per aliam partem ascendas. Audistis, cum Evangelium legeretur, Qui intrat per januam, pastor est: qui autem ex alia parte ascendit, fur est et latro; et dissipare quaerit, et spargere, et tollere. Quis est minem. Qui enim vult Deus videri, cum sit homo, non imitatur illum, qui cum Deus esset, homo factus est. Tibi autem non dicitur, Esto aliquid minus quam es: sed, Cognosce quod es. Cognosce te infirmum, cognosce te hominem, cognosce te peccatorem; cognosce quia ille justificat, cognosce quia maculosus es. Appareat in confessione tua macula cordis tui, et pertinebis ad gregem Christi. Quia confessio peccatorum invitat medicum sanaturum: quomodo in aegritudine qui dicit, Sanus sum, non quaerit medicum. Numquid non ad templum ascenderat Pharisaeus ille et Publicanus? Ille de
Abbreviated transcription (Latin):
in corpore. Dicit enim petro: in quo uno for¬
mat eccłam. Petre. amas me : Respondit.
Dũe amo. Pasce oues meas Et idem repeciuit.
pecir amas me. Confristatꝰ pͣetrꝰ quod eum ter
firmis contingit: ut egtus nesciat quid in illo
agatur. medicꝰ aũt sciat. sum ille egͥcadiñe
ipsam paciatur. medicꝰ non paciat᷑. inagis dic̃
medicus quid agat᷑ in altero. qũa ille qui egͦ¬
tat quid agatur inse ipso. Pecrꝰ gͦ tunc in fir¬
mus dñs aut medicuꝰ. dicebat se habere ui¬
res quas non habebat. ille autem tangens ue¬
ita factum ÷ quomͦ p̃dixit medicꝰ: non quomͦ
p̃sũpsit egͦtus. E rgo pt̾ ressirrectionem suam
dñs interrogauit eum. non nesciens qͦd ille
animo ꝯfit̾etur amorem xp̃i. s ut trina ꝯfes¬
sione amoris deleret trinam negationem ti¬
me. qͣs qͥd in dabũ. qͥd mn p̾stabis. qͥa amas me:
Quid erat p̾staturus ꝑetrꝰ resurgenti dño. ⁊ eũ¬

Expanded text:
in corpore. Dicit enim Petro, in quo uno forin corpore. Dicit enim Petro, in quo uno format Ecclesiam: Petre, amas me? Respondit: Domine, amo. Pasce oves meas. Et tertio: Petre, amas me? Contristatus est Petrus, quod eum tertfirmis contingit, ut aegrotus nesciat quid in illo agatur, medicus autem sciat: cum ille aegritudinem ipsam patiatur, medicus non patiatur. Magis dicit medicus quid agatur in altero, quam ille qui aegrotat quid agatur in se ipso. Petrus ergo tunc infirmus, Dominus autem medicus. Iste dicebat se habere vires, qui non habebat: ille autem tangens vequomodo praedixit medicus, non quomodo praesumpsit aegrotus . Ergo post resurrectionem suam Dominus interrogavit eum, non nesciens quo ille animo confiteretur amorem Christi, sed ut trina confessione amoris, deleret trinam negationem time? quasi, Quid mihi dabis, quid mihi praestabis, quia amas me? Quid erat praestaturus Petrus resurgenti Domino, et eun
Abbreviated transcription (Latin):
biis meritis: ssuriui enĩ ⁊ dedistiᷤ mͥ manducare.
⁊ cetera. Sic cxequit᷑ tanꝗͣ ipse accepiss. usq ado ut
illi non incelligentes. respondeant ⁊ dicant. Domi¬
ne qͣndo te uidimꝰ esuriente. hospit̾e ⁊ in carcere:
Q dicet eis. Cũ uni exminimis meis fecistis. mͥ fecisti
Sic etiam in nr̃o corꝑe caput sursum ÷. pedes intra
qñ aliqͥs tͥ pedem calcat. nonne dic̃ cap̃ calcas me:¬
Nec cap̃ tuũi nec ling̾a cuã. qͥsqm calcauit. Sursum
est in tuto ẽ: nieħ ei mali contigit. Et tn qͥa ꝑcongri
se inde lingua seꝑauit. s dic̾ caleas me. eũ cã ne¬
⁊ dedistis mͥ manducare. E illis qui hoc non fẽce¬
runt. dixit. ł suriui: ⁊ non dedistis mͥ manducare
ꝙ quomu conclusit e Sic. Irint illi incobustionem
cum loqueretur dixit se ẽe pastorem: dixit se
⁊ ianuam. Utrunq ibi habes: ego sum ianua
e ego sum postor. Ianua est incapite: pastor

Expanded text:
uibus meritis? Esurivi enim, et dedistis mihi manducare; uibus meritis? Esurivi enim, et dedistis mihi manducare; et caetera sic exsequitur, tanquam ipse accepisset: usque adeo ut illi non intelligentes respondeant et dicant, Domine, quando te vidimus esurientem, hospitem, et in carcere? Et dicit eis: Cum uni ex minimis meis fecistis, mclesia. In nostro corpore caput sursum est, pedes in ndo aliquis tibi pedem calcat, nonne dicit capNec caput tuum, nec linguam tuam quisquam calcavit: sursum est, in tuto est, nihil ei mali contigit; et tamen quia per se inde lingua separavit, sed dixit, Calcas me: cum eam neet dedistis mihi manducare. Et illis qui hoc non fecerunt, dixit: Esurivi, et non dedistis mihi manducare. Et quomodo conclusit? Sic: Ibunt illi in ambustionem c loqueretur, dixit se esse pastorem, dixit se esse et januam. Utrumque ibi habes: et, Ego sum janua; et, Ego sum pastor. Janua est in capite, pastor
Abbreviated transcription (Latin):
est corpiis eiꝰ ȩccła. ⁊ ineiꝰ corꝑe unitas menbroꝵ
⁊ compago caritatis. tanꝗͣ sanitas existit. Nuic̃ꝙ
pietate p̃cidant᷑. s hereant corꝑi donec sanentur.
gͦ habemꝰ incelo. Caput nr̃m interpellat ꝓnob̾.
caput nr̃m sine peccato ⁊ sine morte iam ꝓpiciatur
dm̃ ꝓpeccatis nr̃is. ut ⁊ nos in fine resurgentes et
impnutati ingłam celestẽ seqͣmur caput nr̃m.
Auo enim caput: ibi ⁊ ce̾t̾a m̃bra. S dum hic sumuꝰ
menbia sumus. He desꝑemus. quia secuturi su¬
capitis nr̃i. Iam incelo ẽ. ⁊ hic laborat: qͣmdiu hic
laborat ȩcclła. Hic xp̃s esurit. hic sitit. nudus est.
hospes ẽ infirmat᷑. in carcere ÷. Quicqͥd enĩ hic pa¬
titur corpus eius. se dixit pati. Et infine segreganᷤ
ipsum. corpꝰ suũ addext̾am. ⁊ reliqͦs aqͥb mͦ concul¬
catur. segregans ad sinistr̃a. dicturꝰ est. his qui ft̃
ad dexteram. uenite benedicti patris mei. ꝑcipite
regnũ qͦd uobis paratum ẽ. ab origine mundi. Q

Expanded text:
 et in ejus corpore unitas membrorum et compago charitatis, tanquam sanitas exsistit. Quicumque pietate praecidantur, sed haereant corpori donec sanentur. ergo habemus in coelo. Caput nostrum interpellat pro nobis. Caput nostum sine peccato et sine morte, jam propitiat Deum pro peccatis nostris: ut et nos in fine resurgentes, et immutati in gloriam coelestem, sequamur caput nostrum. Quo enim caput, et caetera membra. Sed dum hic sumus, membra sumus; ne desperemus, quia secuturi sucapitis nostri. Jam in coelo est, et hic laborat, quamdiu hic laborat Ecclesia. Hic Christus esurit, hic sitit, nudus est, hospes est, infirmatur, in carcere est. Quidquid enim hic patitur corpus ejus, se dixit pati: et in fine segregans ipsum corpus suum ad dexteram, et reliquos a quibus modo conculcatur segregans ad sinistram, dicturus est his qui sunt ad dexteram: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis p
Abbreviated transcription (Latin):
maledicte sunt. Qui non nou̾ant legẽ
ipsi credebant in eum qui miserat le¬
gem: ⁊ eum qui miserat legem ꝯtẽpne¬
bant illi qui docebant legeni. ut imple¬
ret᷑ qͦd dixat ipse cdñs. Ego enim ueni¬
ut uidentes nõ uideant. & uidentes ceci
minati sunt pͦplĩ legem nescientes: ⁊ in
auctorẽ legis credentes. Nichodemus tam̃
uuꝰ ex phariscis : qͥ ad dñn nocte uen̾at.
et ipse non quidem incredulꝰ s timidus:
nam ⁊ nocte ueñat ad lucem: qͥa illumi¬
nari uolebat. ⁊ sciri cunebat: respõdit
iudeis. Nũqͥd lex nr̃a iudicat hominem.
ciat : Nolebant illi ꝑu̾se aute c̾e dãpuato¬
res: qͣm cognitores. Sciebat enim nicho¬
demꝰ. uł potuis credebat: qͥa si cãtũ modo
sierent illis qͥ musi sunt teñe. ⁊ uiai ͥ ert
credere: Illi responderunt p̃ uilicio coedis
siui: qͦd & illis. Nũqͥd ⁊ tu galileus es: Id÷
qsi a galilco seductus. Dñs cium galileus¬
diccbatur: qm de nararet ciuitate erant

Expanded text:
maledicti sunt. Qui non noverant Legem, maledicti sunt. Qui non noverant Legem, ipsi credebant in eum qui miserat Legem; et eum qui miserat Legem, contemnebant illi qui docebant Legem: ut impleretur quod dixerat ipse Dominus, Ego veni ut non videntes videant, et videntes caeci minati sunt populi nescientes Legem, et in auctorem Legis credentes. 2. Nicodemus tamen unus ex Pharisaeis, qui ad Dominum nocte venerat, et ipse non quidem incredulus, sed timidus; nam ideo nocte venerat ad lucem, quia illuminari volebat, et sciri timebat: respondit Judaeis, Numquid Lex nostra judicat hominem, ciat? Volebant enim illi perverse ante esse damnatores quam cognitores. Sciebat enim Nicodemus, vel potius credebat, quia si tantummodo fierent illis qui missi sunt tenere, et maluerunt credere. Illi responderunt, ex praejudicio cordis sui, quod et illis: Numquid et tu Galilaeus es? Id est, quasi a Galildicebatur, quoniam de Nazareth civitate erant
Abbreviated transcription (Latin):
emiuit caritas ur̃a
sermone pͥstino ex occasiõe
lactionis eũgłii: locucos uos
esse. uolus de sp̃u scõ. Ad hunc potanclum
cũ dñs inuitasset credentes inse. loqͤus int̾
cos qui illũ teñe cogitabant. ⁊ intłiõe cupiebant
nec ualebant. qͥa ille nolebat: cum gͦ hec lo¬
cutꝰ esset. nata÷ de illo intͣba dissensio: aliis
qͦd. aliis dicentib qͥa de galilea non exurget
dierunt unnunes a cͥmne. ⁊ pleni ãmira¬
tione. Nam ꝙ testimoniũ ꝑibuerunt di¬
uine doctrine: cum dic̾ent a qͥb missi
fuerant. quare nõ acͥduxistis cũ: Res¬
ponderunt enim nũqͣm se audisse homi¬
nem sic locutum. Non enim qͥsqͣm sic loqͥ¬
tur homo. Ille autem sic locutꝰ ÷: qͥa ds
erat ⁊ homo. Tam pharisci cestimoniũ
coꝵ. repellentes. dixerunt eis. Nuinqͥd et
uos seducti estis : Uidimus enim delecta¬
tos uos cẽ sermonib illiꝰ. Nũqͥd aliqͥs de
pͥncipib credidit in eum. aut exphari¬
seis ÷ S curbe he que non nouer̃t legẽ

Expanded text:
eminit Charitas vestra, sermone pristino ex occasione lectionis evangelicae locutos nos esse vobis de Spiritu sancto. Ad hunc potandum cum Dominus invitasset credentes in se, loquens inter eos qui illum tenere cogitabant, et interficere cupiebant nec valebant, quia ille nolebat: cum ergo haec locutus esset, nata est de illo in turba dissensio, aliis aliis dicentibus quia de Galilaea non exsurgetdierunt immunes a crimine, et pleni signo admirationis. Nam et testimonium perhibuerunt divinae doctrinae ejus, cum dicerent a quibus missi erant: « Quare non adduxistis eum? Responderunt eis: Nunquam se audisse hominem sic locutum. » Non enim usquam sic loquitur homo. Ille autem sic locutus est, quia Deus erat et homo. Tamen Pharisaei testimonium eorum repellentes, dixerunt eis: « Nunquid et vos seducti estis? » Videmus enim delectatos vos esse sermonibus illius. « Nunquid aliquis de principibus credidit in eum, aut ex Pharisaeis? Sed turba haec quae non novit Legem,
Abbreviated transcription (Latin):
tem: ⁊ ueritas lib̾abit nos. Si non delectat u̾itas.
delectat libertas. In consuetudine lingue lati¬
ne. liberari duob mͦis dicitur. Et maxime in eo
consueuimꝰ audire hoc uerbum: ut qͥcumq
lib̾atur. intelligatur periculum cuad̾e. moles¬
tiis carere. Liberari aũt ꝓpͥter dicitur: liberũ
fieri. Quomͦ saluari saluum fieri: sanari sanũ
fieri. sic lib̾ari lib̾um fieri. Id̾o dixi. si non delectat
ueritas. delectet libertas. Hoc ingregea linga
euidentius sonat: nec potest aliter intelligi
Et ut noueritis quia aliter intelligi non potest.
loquente dño respond̾unt iud̾i. Nos nemini
seruiuimꝰ iꝑqͣm. Quomͦ dicis ueritas lib̾abit

Expanded text:
tem? Et veritas liberabit vos. Si non delectat veritas, tem? Et veritas liberabit vos. Si non delectat veritas, delectet libertas. In consuetudine latinae linguae liberari duobus modis dicitur: et maxime in eo consuevimus audire hoc verbum, ut quicumque liberatur, intelligatur periculum evadere, molestiis carere. Liberari autem proprie dicitur liberum fieri: quomodo salvari, salvum fieri; sanari, sanum fieri; sic liberari, liberum fieri. Ideo dixi, Si non delectat veritas, delectet libertas. Hoc in graeca lingua evidentius sonat, nec potest aliter intelligi. Et ut noveritis quia aliter intelligi non potest; loquente Domino, responderunt Judaei, Nos nemini servivimus unquam; quomodo tu dicis, Veritas liberabit
Abbreviated transcription (Latin):
nere inse: qui nunqũa deserit se. Ab sit aũt
ab homine. ut maneat inse. qui ꝑdidit se.
Ergo nos in illo maneamꝰ indigentia. ipse
facere debeamus. quid accepturi sumus ui¬
deamus. In dixit enim opus: ⁊ ꝓmisit mer¬
cedem. Quod ÷ opus. Si manseritis in uerbo
meo. Breue opus. uerbo breue magnũ oꝑe.
Si manseritis. Quid ÷ simanseritis  Sim petͣ
edificaueritis. Oqu̾a magnũ est hoc fr̃s. suꝑ
petram edificare. Quam magnũ est. Uene¬
runt flumina: flauerunt uenti: descen¬
dit pluuia. et impegerunt in domum il¬
lam: & non cecidit. fundata enĩ erat suꝑ pe¬
tram. Quid ergo inuerbo d̾i manere. nisi
mullis temptacionib ced̾e : Premiũ qͦd est.
Cognoscetis ueritat̃e. ⁊ ueritas lib̾abit uos.
Compatimini nobis: quia uocẽ meã senti¬
tis obteͥnsam. Adiuuate me tranqͥllitate.
Opremium. cognoscetis ueritatem. forte aliquiᷤᷤ
diceret. Et quid tibi ꝓdest cognoscere uerita¬

Expanded text:
nere in se, qui nunquam deserit se. Absit autem nere in se, qui nunquam deserit se. Absit autem ab homine, ut maneat in se, qui perdidit se. Ergo nos in illo manemus indigentia: ipse facere debeamus, quid accepturi sumus videamus. Indixit enim opus, et promisit mercedem. Quod est opus? Si manseritis in verbo meo. Breve opus; verbo breve, magnum opere: Si manseritis. Quid est, Si manseritis? Si in petra aedificaveritis. O quam magnum est hoc, fratres, super petram aedificare, quam magnum est! Venerunt flumina, flaverunt venti, descendit pluvia, et impegerunt in domum illam, et non cecidit: fundata enim erat supra petram . Quid est ergo in verbo Dei manere, nisi nullis tentationibus cedere? Praemium quod est? Cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos. Compatimini nobis, quia vocem meam sentitis obtusam: adjuvate me tranquillitate. O praemium! Cognoscetis veritatem. Forte aliquis diceret: Et quid mihi prodest, cognoscere verita
Abbreviated transcription (Latin):
ouit caritas ur̃a om̃s nos unũ
magistrum hab̾e: et sub illo
con discipłos ẽẽ. Hec id̾o magistͥ
ur̃i sumus: quia deloco suꝑio¬
re loquimur uobis. s magist̾
est omĩum. qui habitat i omĩb nobis.
Ipse mͦ in eũgłio nobis om̃ib loquebatur
⁊ dicebat nobis. quod etiam dico uobis. Dic̃
aũt ille denobis. ⁊ nobis ⁊ uobis. Simans
cipuli mei eritis. Ad discipłm parum est
acced̾e: s manere. Non gͦ ait si audieritis
uerbum meũ: aut si accesseritis aduer¬
bum meu: aut si laudaueritis uerbum
ineũ. Sed uidete quid dixerit. Si manseri¬
tis in uerbo meo uere discipłi mei estis: ⁊
cognoscetis ueritatem. ⁊ ueritas lib̾auit
uos. Quid dicimus fr̃s: Manere inũbo
di labor ÷ an non est.Si labor ÷ adtende
magnum p̾mium. Si labor non est: gratis
accipis p̃mium. Mancamus gͦ ineo. qui
uanet in nob̾. Nos sim illo non manserimꝰ:
cadimus. Ille aũt simnobis non manserit.
non id̾o domum ꝑdidit. Houit enĩ ille ma¬

Expanded text:
ovit Charitas vestra, omnes nos unum Magistrum habere, et sub illo condiscipulos esse. Nec ideo magistri vestri sumus, quia de loco superiore loquimur vobis: sed magister est omnium qui habitat in omnibus nobis. Ipse modo in Evangelio nobis omnibus loquebatur, et dicebat nobis, quod etiam ego dico vobis: dicit autem ille de nobis, et nobis et vobis, Si manscipuli mei estis. Ad discipulum parum est accedere, sed manere. Non ergo ait, Si audieritis verbum meum; aut, Si accesseritis ad verbum meum; aut, Si laudaveritis verbum meum: sed videte quid dixerit, Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos. Quid dicimus, fratres? manere in verbo Dei, labor est, an non est? Si labor est, attende magnum praemium: si labor non est, gratis accipis praemium. Maneamus ergo in eo qui manet in nobis. Nos, si in illo non manserimus, cadimus: ille autem, si in nobis non manserit, non ideo domum perdidit. Novit enim ille ma
Abbreviated transcription (Latin):
est sanguis redemptoris. ⁊ deleta est cautio de¬
bitoris. Ipse ÷ sanguis: qui ꝓmultis effusus
⁊ uide. Si aliquid tuũ in illo inuenisti: tene.
uerbum caro factũ est. Uerbum creator ÷: ca¬
ro creatura ẽ. Qd ibi tuũi inimice: Et uerbũ

Expanded text:
 est peccatum. Fusus est sanguis Redemptoris, et deleta est cautio de est peccatum. Fusus est sanguis Redemptoris, et deleta est cautio debitoris. Ipse est sanguis qui pro multis effusus , vide: si aliquid tuum in eo invenisti, tene. Verbum caro factum est . Verbum creator est, caro creatura est. Quid ibi tuum, inimice? Et Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ depeccato dampnaret peccatũ in carne :
SSolet ⁊ similitudo caꝑe nom eiꝰ rei. euiꝰ est
similitudo. Homo dicit᷑ uerꝰ. S etiam si pie¬
tum impariete ostendas ⁊ queras qͥs sit:
respondet᷑. Homo. Peccatum est gͦ appella¬
ta est caro habens similitudiñe carnis
peccati. ut eẽt sacficium ꝓpeccato. Dic̃ apłs.
ꝓ nobis peccatũ fecit. łum ipsum rp̃m nes¬
cient̾e peccatũ: fecit ꝓ nobis d̾s peccatum.
Quid ẽ. hoc fratres.: Si diceret᷑ fccit in illum
peccatum. aut fẽcit illum hab̾e peccatũ:
intolerabile uid̾et᷑. Quomͦ tołamꝰ quod
dictũ ÷. fecit eum peccatũ. ut ipse xp̃e sit
peccatum. Qui nou̾unt scͥpturas uet̾is tes¬
tam̃ti recognoscunt qd̾ dico. Non enĩ se¬
mel dictum est. s aliqͦtiens. ⁊ creberrime
uel qͦlibet aliut. Ipsa uictima que offẽ¬
rebat᷑ ꝓpeccato. peccatũi nominabatur:
Peccatum gͦ dicebat᷑ sacͥficium ꝓpeccato:
ita ut alicubi dicat lex. sacerdotes pone¬

Expanded text:
 de peccato damnaret peccatum in carne? Solet et similitudo capere nomen ejus rei cujus est similitudo. Homo dicitur verus: sed etiam si pictum in pariete ostendas, et quaeras quid sit, respondetur, Homo. Peccatum ergo appellata est caro habens similitudinem carnis peccati, ut esset sacrificium pro peccato. Dicit  nobis fecit: eum ipsum Christum nescientem peccatum, fecit pro nobis Deus peccatum. Quid est hoc, fratres? Si diceretur, Fecit in illum peccatum, aut, Fecit illum habere peccatum; intolerabile videretur: quomodo toleramus quod dictum est, Fecit eum peccatum, ut ipse Christus sit peccatum? Qui noverunt Scripturas Veteris Testamenti, recognoscunt quod dico. Non enim semel dictum est, sed aliquoties, creberrime quodlibet: ipsa victima quae offerebatur pro peccato, peccatum nominabatur. Peccatum ergo dicebatur sacrificium pro peccato: ita ut alicubi dicat Lex, sacerdotes pone
Abbreviated transcription (Latin):
go dñs dampnauit: s peccatum non homi¬
nem. Si aũt peccatoꝵ faustor eẽt. diceret nec
ego te condẽp nabo. uade uiue ut uis: demea
lib̾atione esto secura. łgo te qͣntum eũq pec¬
caueris abomni pena: etiam a gehenne infẽr¬
ni tortorib lib̾abo. Non hoc dixit. Intendant gͦ
qui amant in dño mausuetudinẽ: ⁊ timeant
ueritatem. Et enim dulcis ⁊ rectus dominus.
Amas quod dulcis est: time qͦd rectus est. lamꝗͣ
mansuetus dixit tacui: s tamꝗͣ iustus. nũqd
semꝑ tacebo: Misericors ⁊ miserator dñs. Ita pla¬
ne. Ad huc adde longanimis. adde ad huc ⁊¬

Expanded text:
et Dominus damnavit, sed peccatum, non homiet Dominus damnavit, sed peccatum, non hominem. Nam si peccatorum fautor esset, diceret, Nec ego te damnabo; vade, vive ut vis: de mea liberatione esto secura; ego quantumcumque peccaveris, te ab omni poena etiam gehennae et inferni tortoribus liberabo. Non hoc dixit. 7. Intendant ergo qui amant in Domino mansuetudinem, et timeant veritatem. Etenim dulcis et rectus Dominus . Amas quod dulcis est, time quod rectus est. Tanquam mansuetus dixit, Tacui: sed tanquam justus, Numquid semper tacebo ? Misericors et miserator Dominus. Ita plane. Adhuc adde, longanimis; adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
cum cos illo telo iusticie ꝑcussis. nc̃c dignatus
est cadentes ad temd̾e. s aduerso ab eis obtutu.
rursus digito sebebat interra. Relicta autem
illa sola mulicre. om̃ibq abeuntib: leuãuit
occłos suos admulierem. Audiuimus uocem
iusticie: audiamus ⁊ mansuetudinis. Plus eñi
credo territa erat illa mulier: cum audiss a
domino dictum. qui sine peccato est ur̃m
prior in illam lapidem mittat. Illi auten ad
Et quia illa hoc audierat: qui sine peccato est¬
ur̃m. pͥor in illam lapidem mittat. ab illo se
ueniri non poterat. Ille aũt qui aduersari¬
os eiꝰ reppułat lingua iusticie. leuans in eam
occłos mansuctudinis. in terrogauit cam.
Nemo te condempnauit. Respondit illa. Dñe.
nemo. Et ille. Nec ego te condẽpnabo. aqͦ forte
dãpnari timuisti: quia in me peccatum non
faues gͦ peccatis: Non plane. Ita adtende quod
sequitur. uade deinceps iam noli peccare. Fr

Expanded text:
cum eos illo telo justitiae percussisset, nec dignatus cum eos illo telo justitiae percussisset, nec dignatus est cadentes attendere, sed averso ab eis obtutu, rursum digito scribebat in terra. 6. Relicta autem sola illa muliere, omnibusque abeuntibus, levavit oculos suos ad mulierem. Audivimus vocem justitiae, audiamus et mansuetudinis. Plus enim, credo, territa erat illa mulier cum audisset a Domino dictum, Qui sine peccato est vestrum, prior in illam lapidem mittat. Illi ergo atteEt quia illa hoc audierat, Qui sine peccato est, prior in illam lapidem mittat; ab illo se ri non poterat. Ille autem qui adversarios ejus repulerat lingua justitiae, levans in eam oculos mansuetudinis, interrogavit eam: Nemo te condemnavit? Respondit illa: Domine, nemo. Et ille: Nec ego te condemnabo; a quo te forte damnari timuisti, quia in me peccatum non ? Faves ergo peccatis? Non plane ita. Attende quod sequitur: Vade, deinceps jam noli peccare. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
S nũqͥd quia puuienda÷ lex implenda ẽ apu¬
niendis: Consideret sc unus qͥsq ur̃m. incret
inseinet ipsum ascendat tͥbunal mencis sue.
consticuat se ante cogitationẽ suã: cogat se cõ¬
fiteri. Scit eium qͥs sit: qͥa nemo scit homuiũ
que sunt hominis. nisi sp̃c hominis qui ĩ ip̃o
c̃. Unusqͥsq inse inteuderis: peccatorẽ se in¬
uenit. Ita plane. Ergo aut istam dinictͥe:
aut simul cũ illa penam logis excipite. Si di¬
quod dicere debet: & mansuetus & iustus.
Qui sine peccato est ur̃m: pͥor in illam lapidẽ
mittat. Hec uor iusticie est. Puniatur pecça¬
trix: s non appeccatoribus. Impleatur lex. s
non apreuarit᷑oribus legis. Hec uor omĩno
iusticie est. Qua iusticia illi tamquam traba¬
li telo ꝑcussos sese inspicientes. et reos se inue¬
nientes: unꝰ pꝰ unum om̃s recesserunt. Relicti
sunt duo: miscdia & misera. Dominꝰ autem

Expanded text:
sed numquid in illa punienda, Lex implenda est a pused numquid in illa punienda, Lex implenda est a puniendis? Consideret se unusquisque vestrum, intret in semetipsum, ascendat tribunal mentis suae, constituat se ante conscientiam suam, cogat se confiteri. Scit enim qui sit: quia nemo scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est . Unusquisque in se intendens, peccatorem se invenit. Ita plane. Ergo aut istam dimittite, aut simul cum illa poenam Legis excipite. Si diquod dicere debet, et mansuetus et justus, Qui sine peccato est vestrum, prior in illam lapidem mittat. Haec vox justitiae est: Puniatur peccatrix, sed non a peccatoribus; impleatur Lex, sed non a praevaricatoribus Legis. Haec vox omnino justitiae est: qua justitia illi tanquam trabali telo percussi, sese inspicientes et reos invenientes, unus post unum omnes recesserunt. Relicti sunt duo, misera et misericordia. Dominus autem