comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc saltẽ dicite. attendat dm̃: Quiti metis nehumi liemini si
ñ in homine sed indno gloriemin est inquis quid timeã. Siem̃ cãlat&
dantis c̃scientia dxxero ut accipiens attendatdm̃ & ahillo tunceius
ablui c̃scientiã confessus fuero: illa mehorrenda c̃sequit᷑ ab¬
surditas. sanctius ablui homine s cũbaptizatores habent occultos
malos quã cũ manifestos bonos: si homo abluit quand od antis cscientia
bona :÷ & manifesta dr̃ autẽ quando mala&occulta: dicergo qđ dicinx qr hoe:¬
uerũ. hoc sanũ hoc catholicũ quod xp̃s mund& accipientiũ c̃scientias
scĩ ficar& mundans eã lauacro aquae in uerbo : Tuinquis responde
quomodo baptizent quosdã nauit aecła. Ia mergo receditur
a uerbis petiliani. qm̃ illo dicentte c̃scientia scaẽ dantis attendit᷑
quae abluat accipientis : cũ quererẽ quis abluat accipientis conscien¬

Expanded text:
nunc saltem dicite: attendat deum. quid timetis ne humiliemini, si nunc saltem dicite: attendat deum. quid timetis ne humiliemini, si non in homine, sed in domino gloriemini ? \'est\', inquis, \'quod timeam. si enim, cum latet dantis conscientia, dixero. ut accipiens attendat deum, et ab illo tunc eius ablui conscientiam confessus fuero, illa me horrenda consequetur absurditas. sanctius ablui homines, cum baptizatores habent occultos malos quam cum manifestos bonos, si homo abluit. quando dantis conscientia bona est et manifesta, deus autem, quando mala et occulta. dic ergo quod dicimus?, erum, hoc sanum, hoc catholicum; quod Christus mundat accipientium conscientias, sanctificaret, mundans eam lavacro aquae in verbo . 26. Tu, inquis, responde quomodo baptizent quos damnavit Ecclesia? Jam ergo receditur a verbis Petiliani: quoniam illo dicente, Conscientia sancte dantis attenditur, quae abluat accipientis; cum quaererem, quis abluat accipientis conscien
Abbreviated transcription (Latin):
sententiã fixam atq definitã c̃ scientia scaẽ dantis attenditur.
quae abluat accipientis : nisi qđ & iuidas istenimiũ c̃trauos :
cũ uerbis alienis in considerate ꝓlatis: patrociniũ p̃bere conaminis
Cũ enĩ uidas sicut apostolus baptiza r& quando quidem ma¬
luserat qr furerat & eaquaemittebant᷑ in cõmissos sibi loculos
auferebat: non utiq conscientia eius attendebat᷑: sed &d s&xps
dentes & accipientes abluebat. Necgene rabat in homine gratiã diuinae
ueritatis salsitas humanie opinionis & illud testimoniũ quod de
scripturis posusti que manifesta sunt uob quae autẽ occulta sunt
dñodõ uro ista uerba redarguit atq conuincit: Sienĩ qua
solũ mala uerũ &iã bona cũ occulta ÷ attendit᷑ ut abluat accipientis.
aut si ipsa cũ occulta ÷ ñ attendit᷑ quid tunc accipiens iubetis
attendat unde c̃suentia ei abluat᷑ expergiscimim aliquando.

Expanded text:
sententiam fixam atque definitam: conscientia sancte dantis attenditur sententiam fixam atque definitam: conscientia sancte dantis attenditur quae abluat accipientis nisi quod et ludas iste nimium contra uos est, cum uerbis alienis inconsiderate prolatis patrocinium praebere conamini? cum enim ludas sicut apostolus baptizaret, quandoquidem malus erat, quia fur erat et ea quae mittebantur in commissos sibi loculos auferebat, non utique conscientia eius attendebatur, sed deus et dentes accipientes abluebat nec generabat in homine gratiam diuinae ueritatis falsitas humanae opinionis. Et illud testimonium, quod de scripturis posuisti: quae manifesta sunt, uobis, quae autem occudeo uestro, ista uerba redarguit atque conuincit si enim quaesolum mala, uerum etiam bona, cum occulta est. attenditur, ut abluat accipientis? aut si ipsa, cum occulta est. non attenditur. quid tunc accipiens iubetis attendat, unde conscientia eius abluatur? Ei Expergiscimini aliquando,
Abbreviated transcription (Latin):
uerã fieri possedicis in hominẽ ꝑfamã falsã aliene c̃scientiae : Et netibi
hoctribuat᷑ qr dialectica di dicisti urõxdicis banceẽ sententiam:
bona c̃scientia ÷. tunc cadea fitbon qui baptizat᷑. Tunc arborbona
bonũ fructũ parit. Cũ uero c̃ scientia dantismale& occulta ÷ tunceuis
que falsa : bonafama c̃sulit᷑. ut tunc a fallente accipiat lome
baptismũ : uerũ cũ de illo crediderit faliũ atq ita nedesit
qua fructũ panat heretia erroris: fit mat̾ falsitas ueritatis
hoc ideo totũ tã execrabile tã mirabilit̃ ꝑuersũ & insanũ: neqđ
dĩ ÷ dĩ eẽ dicat᷑ ut qđ adõ sumit᷑ hominibus tribuatur nequichxt
c̃ scientia scãẽ dantis attenditur que abluat accipientis.
emas seudet᷑ nr̃i hoc in quibr scripturis probant. qm̃ uid astradito rantequã
dani nar&᷑ omã sicut apostolus gessit. Quid boc ad petiliapi

Expanded text:
ueram fieri posse dicis in homine per famam falsam alienae conscientiae. et ne tibi ueram fieri posse dicis in homine per famam falsam alienae conscientiae. et ne tibi hoc tribuatur, qui dialecticam didicisti. uestrorum dicis hanc esse sententiam, bona conscientia est, tunc ad eam fit bonus qui baptizatur, tunc arbor bona bonum fructum parit: cum uero conscientia dantis mala et occulta est, tunc eius quae falsa est bona fama consulitur, ut tunc a fallente accipiat homo baptismum uerum, cum de iquae fructum pariat haeretici erroris, fit mater falsitas veritatis. Hoc ideo totum tam exsecrabile, tam mirabiliter perversum et insanum, ne quod dei est dei esse dicatur, ut quod a deo sumitur hominibus tribuatur, ne qui dixit: conscientia sancte dantis attenditur quae abluat accipientis errasse uideatur. Nostri hoc, inquis. de scripturis probant, quoniam ludas traditor, antequam damnaretur, omnia sicut apostolus gessit. quid hoc ad Petiliani
Abbreviated transcription (Latin):
hoꝵ̃ dixerim: rem tantã silendã putasti: Sed confugist
ad nescio quid ab surdius ut cũ maculosa c̃ scientia danti socculta & ideo
non potest accipientis abluere : tunc falsa fama ei. accipiens abluat᷑ & ineo
ueritatẽ falsitas oper&. Nunc & accusa calũ niose: dia lecticos
qđ fugienda uersuti a sermonis efficiant. ut si falsũ ÷ uerũ sit siuerũ
falsum sit: Eecetale aliquid ipse in sacram̃ta xpĩ ane regenera¬
tionis immutis. inmopeius magisq fugiendũ: Illienĩ non in sua
fraude nec in rerũ uenitate sed in ꝑ plexitate locutionis hanianae
quaedã uerba dicunt tunc uideriuera cũ falsa sunt. Tunc falia cũ
uera sunt: Quaȩ cũ indisputationẽ inciderint. animo discerni &iã sidis¬
solui sermone non possunt : Tuuero non uerbũ quod lib& nec rẽquã¬
lib& sed ipsã quã in aeternã uitã rena scim̃ mundationẽ c̃scientiae

Expanded text:
horum dixerim, rem tantam silendam putasti, sed confugisti horum dixerim, rem tantam silendam putasti, sed confugisti ad nescio quid absurdius, ut, cum maculosa conscientia dantis occulta est et ideo non potest accipientis abluere, tunc falsa fama eius accipiens abluatur et in eo ueritatem falsitas operetur. I nunc et accusa calumniose dialecticos, quod fugienda uersutia sermonis efficiant, ut si falsum est uerum sit, si uerum est falsum sit. ecce tale aliquid ipse in sacramenta christianae regenerationis inmittis, immo peius magisque fugiendum. illi enim non in sua fraude nec in rerum ueritate, sed in perplexitate locutionis humanae quaedam uerba dicunt tunc uideri uera cum falsa sunt, tunc falsa cum uera sunt; quae cum in disputationem inciderint animo discerni, etiamsi dissolui sermone non possunt. tu uero non uerbum quodlibet nec rem quamlibet, sed ipsam qua in aeternam uitam renascimur mundationem conscientiae
Abbreviated transcription (Latin):
nontedicere ad seruisti: Illoꝵ tepudeat ñ &iã tui: Resta tergo uitc̃
ł ds uel quis quã scis angelus abluat : Qđ si dixeritis : illa horrenda
c̃ sequet᷑ absurditas : quã in illa epistola mea commemoratã
ñ dico uidere noluisti quia prors non attigisti: sed tanto attentius
acutiusq ui disti : quanto magis attingere timuisti: Si enĩ hocdicitis
qđ cũ sc̃s homo baptiz at scã eiꝰ c̃ scientia diluit accipientis conscientiã.
cum uero c̃scientia dantis latent̃ inmunda÷. tunc ds̃ angelus¬
ue abluit : cauete nequi uob haec dicentib: credunit.
occultos malosoptent inuenire a quib: baptirent᷑ ut multo santius
ab ipsodõ ł angelo eiꝰ abluant᷑: Hanc absurditatẽ uel deridendã
ł detestandã cũ uerbis praecedentib petiliani ꝑspiceres c̃sequent̃¬
& ame inepistola mea cõmemoratã cautetu quidem quasi ni hil

Expanded text:
non te, dicere adseruisti. illorum te pudeat, non etiam tui. restat ergo, ut tunc non te, dicere adseruisti. illorum te pudeat, non etiam tui. restat ergo, ut tunc uel deus uel quisquam sanctus angelus abluat. quod si dixeritis. illa horrenda consequetur absurditas, quam in illa epistula mea commemoratam non dico uidere noluisti, quia prorsus non attigisti, sed tanto attentius acutiusque uidisti. quanto magis attingere timuisti. si enim hoc dicitis, quod, cum sanctus homo baptizat. sancta eius conscientia diluit accipientis conscientiam, cum uero conscientia dantis latenter inmunda est, tunc deus angelusue abluit, cauete, ne, qui uobis haec dicentibus credunt, occultos malos optent inuenire a quibus baptizentur, ut multo sanctius ab ipso deo uel angelo eius abluantur. hanc absurditatem uel deridendam uel detestandam cum uerbis praecedentibus Petiliani perspiceres consequenter et a me in epistula mea commemoratam, caute tu quidem, quasi nihil
Abbreviated transcription (Latin):
An falsa. Dic rogote cũ mala c̃scientia ÷ uera ÷ bonafama
eius anfalsa: ꝓculdubie utiq falsa: Proinde cũbona non ÷ & occulta ÷
dantis conscientit: quomodo lib & eã tibi uidearis attendere
secundũ hanc sententiã non ab luitaccipientẽ nisidantis aut fa¬
ma falsa : aut polluta c̃scientia: Vtrũq: in sanũ ÷ : Sit & alia delectant:
tuelige qiđ sit insanius: Porro qr ueritas ñ ad mitut ut accipientis
c̃scientiã ł falsa fama dantis abluat: uel polluta c̃scientia:
restat ut abste &iã requiram qđ & ibi que suunx quõ sicut dicit
id ÷ cũbona & munda conscientia ÷ abluit accipientis
c̃scientiã unde abluat᷑ accipiens quando lat& dantis maculo sa
con scientit: Puto enĩ iã nonte repetiturũ atq dicturũ quod imple¬
at in abluendo uicẽ conscientiae bone ei falsa fama : Suffiit qđ hoc uros

Expanded text:
us fama. dic, rogo te, cum mala conscientia est, uera est bona fama us fama. dic, rogo te, cum mala conscientia est, uera est bona fama eius an falsa? procul dubio utique falsa. proinde cum bona non est et occulta est dantis conscientia, quomodolibet eam tibi uidearis attendere, secundum hanc sententiam non abluit accipientem nisi dantis aut fama falsa aut polluta conscientia. utrumque insanum est; si te talia delectant, tu elige quid sit insanius. porro quia ueritas non admittit, ut accipientis conscientiam uel falsa fama dantis abluat uel polluta conscientia, restat, ut abs te etiam requiramus quod et ibi quaesiuimus — quoniam, sicut id est cum bona et munda conscientia est, abluit accipientis conscientiam —, unde abluatur accipiens, quando latet dantis maculosa conscientia. puto enim iam non te repetiturum atque dicturum, quod impleat in abluendo uicem conscientiae bonae falsa eius fama bona; sufficit quod hoc uestros,
Abbreviated transcription (Latin):
abluentis conscientia ut quae de illa fama sit cognoscat᷑: Nonergo
ipsa adtenditur homo bene: ñ ipsa adtendit᷑ quae uideri Non potest
sedfama adtenditur quae etiã falsa eẽ potest qđ ipsec̃ fiteris atq con¬
cedis : Nã & tuui distimaculosã conscientiã non ualere abluendũ
Non ergo conscientia sçẽ dantis attendit᷑: quae abluat
accipientis sed fama qua putat᷑ scẽ dare &iã quiscȩ̃ nondat & pu¬
tatur abluere qui non abluit: Ab luit ergo accipientẽ mali hominis
famahona non ipsi usdantis polluta c̃scientia : Curego dictũ ÷
c̃scientia scaẽ dantis attendit᷑ quae abluat accipientis: Nisiqr ñ
ablut accipientis sinon ÷ c̃scientia scaẽ dantis: simaculo sa&
inmunda :÷ Quidergo tunc attendit᷑ : ipsa inquis attendit᷑ cũ
fama eius attendit᷑: Et sibona ÷ fama nihil int̃ ÷ ad abluendũ
accipientẽ : &iãcũ ÷ mala conscientit sed ablut bonaei fama¬

Expanded text:
abluentis conscientia, ut quae de illa fama sit cognoscatur. non ergo abluentis conscientia, ut quae de illa fama sit cognoscatur. non ergo ipsa adtenditur, homo bone, non ipsa adtenditur quae uideri non potest, sed fama adtenditur quae etiam falsa esse potest, quod ipse confiteris atque concedis; nam et tu uidisti maculosam conscientiam non ualere ad abluendum. non ergo conscientia sancte dantis attenditur quae abluat accipientis, sed fama, qua putatur sancte dare etiam qui sancte non dat et putatur abluere qui non abluit. abluit ergo accipientem mali hominis fama bona, non ipsius dantis polluta conscientia. cur ergo dictum est: conscientia sancte dantis attenditur quae abluat accipientis, nisi quia non abluit accipientis, si non est conscientia sancte dantis, si maculosa et inmunda est? quid ergo tunc attenditur? ipsa, inquis, attenditur, cum fama eius attenditur, et si bona est fama, nihil interest ad abluendum accipientem etiam cum est mala conscientia, sed abluit bona ei
Abbreviated transcription (Latin):
entis Ego dxi. quid silateat dantis conscientia & fortasse macu¬
losa sit quomodo poterit accipientis abluere c̃ scientiã .⁊ tu uel poti¬
us urĩ dixerunt. Nãtu uir talis quando ista dixfsses quã uis habeat
conscientiã maculosã : mihitam̃ qui abeo baptizor quia lat&¬
& nescio : sufficit qđ ab eo accipio cuius in nocentẽ quia in aecđa ÷
non ut quid fieri non potest de latentib iudiaẽ sed ut si quid
deeo in publica conscientia ẽ: Nonignorẽ ꝓpter hoc enĩ ab omni potente
dõ dictũ ÷. quae nota sunt uob quȩ occulta mihi sẽꝑ igituratendo
conscientiã dantis : Et quia ipsã non uideo quid de eã in publiconotũ :
quero: nec ad rẽꝑtin& si aliud sit insecretet c̃ scientia aliud inpublica
fama : Sufficit enĩ scisse quia necdũ eiꝰ a quo accipiodãnata c̃scientia :
Ecce ipsa uerbatua posui: quib tedicere ostenderem quod
meis uerbis breuiter a perte que conplexus sum. quod ad hoc adtendat᷑

Expanded text:
eat dantis conscientia et fortasse maculosa sit, quomodo poterit accipientis abluere conscientiam tu uel potius uestri dixerunt — nam tu uir talis quando ista dixisses? —: quamuis habeat conscientiam maculosam, mihi tamen, qui ab eo baptizor, quia latet et nescio, sufficit quod ab eo accipio, cuius innocentem, quia in ecclesianon ut, quod fieri non potest, de latentibus iudicem, sed ut. si quid de eo in publica conscientia est, non ignorem. propter hoc enim ab omnipotente deo dictum est: quae nota sunt, uobis, quae occulta, mihi. semper igitur attendo conscientiam dantis, et quia ipsam non uideo, quid d.e ea in publico notum est quaero, nec ad rem pertinet, si aliud sit in secreta conscientia, aliud in publica fama. sufficit enim scisse, qui? necdum eius a quo accipio damnata conscientia est. Ecce ipsa uerba tua posui, quibus te dicere ostenderem quod meis uerbis breuiter aperteque conplexus sum, quod ad hoc adtendatur
Abbreviated transcription (Latin):
mediuinoꝵ testi monioꝵ̃ eẽ crimineris. Opponis mihi uerba
scripturarũ toties demonstrata. quã uos nihiladuiuent. Oleũ
peccatoris ñ inpingu& capud meũ cũ & apud uos eẽ saltẽ occultos pec¬
catores negare ñ possis qui t am̃baptizant nec his uerb̵ excepti sunt.
ñ enĩ ait oleũ mani festipeccatoris sed absolute oleũ peccatoris. Et facti
simulatori s occulti cũi & falsã famã mundandȩalienaet̃ scientiȩ ꝓdesse aliqiđ
credidistinisiq illud ñ dialecticũ sed plane sophisticũ qđ in mefrustra qͣsi india¬
ticorep̃hendistĩ subuemi re tibi arbitratus es sim̃tiris. uerũ dicis. quid enĩ
aliud conaris asserere cũ bomini tribuens baptismũ quẽ dieẽñiuis ag¬
noscere: ideo dicis adulterũ dareposse uerũ baptismũ qr seipsũ occultan¬
do castã eẽ m̃tit᷑ : itaq tc̃uerũ dicit in baptismocũ m̃tit᷑ inflagitio:
& ñ ÷ aqua eius m̃dax quã eẽ uultis in ađa secundũ ꝓmisi onẽ tot

Expanded text:
me diuinorum testimoniorum esse crimineris. Opponis mihi uerba scripturarum totiens demonstrata quam uos nihil adiuuent: oleum peccatoris non inpinguet caput meum — cum et apud uos esse saltem occultos peccatores negare non possis, qui tamen baptizant nec his uerbis excepti sunt; non enim ait: \'oleum manifesti peccatoris\', sed absolute: \'oleum peccatoris\' — et: facti us et falsam famam mundandae alienae conscientiae prodesse aliquid credidisti, nisi quia illud non dialecticum, sed plane sophisticum, quod in me frustra quasi in dialectico reprehendisti, subuenire tibi arbitratus es: si mentiris, uerum dicis! quid enim aliud conaris asserere, cum homini tribuens baptismum, quem dei esse non uis agnoscere, ideo dicis adulterum dare posse uerum baptismum, quia se ipsum occultando castum esse mentitur? itaque tunc uerum dicit in baptismo, cum mentitur in flagitio, et non est aqua eius mendax, quam esse uultis in ecclesia secundum promissionem tot
Abbreviated transcription (Latin):
đ ꝓptere a p&ebat᷑ qui a eũ dã natũ bagaiensi conciliorecitabat int̃ duodecim
maximi aniordinatores quo si demnũ masius in numero erransunde cidicit
hancnũma sii postulationẽ recitauit poste atitianꝰ ẽp̃ssea cnominat̃ia gens

Expanded text:
propterea petebatur, quia eum damnatum Bagaiensi concilio recitabat inter duodecim propterea petebatur, quia eum damnatum Bagaiensi concilio recitabat inter duodecim Maximiani ordinatores, quos idem Nummasius in numero errans undecim dicit. Hanc Nummasii postulationem recitavit postea Titianus, expresse ac nominatim agens
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quẽ c̃spirantib: aduersũ seplurimis collegisdãnatꝰ fuerat c̃tinuocũ eoduo dec̃i
ordinatores eiusdem maximi anieadem sententia dã nauert̃. Ex quib: duos
prȩtextatũ adsuritanũ & felicianũ cũ iniudicio ꝓc̃sulariaccussaser̃ cũuaga¬
iensi concilio damnatos allegata peraduoca toseadẽsententia demonstrasep̃
cũ iubente ꝓ consule locis quos teneba n pellere conati minime ualuisse  sicpostea
susceper u t cũ eis in honoribus eoꝵ integris cõmunicarent & simulin pacẽredactis
populiseorũ ex hisquos inchismatȩ baptizauerant nullũ rebaptizarent ex
tat de cr&ũ baga iensis c̃cilii allegatũ apud ꝓconsulẽ aduocatũ ꝓsequentenum¬
masio cũ ager& ut primiani cõmunioni men bresitan ecđa trader&ur expulso
saliuo qui eã tenebat antiquitꝰ ubi epis copatũ meruerat in partedonati: Sed pellen

Expanded text:
per quem conspirantibus adversum se plurimis collegis damnatus fuerat, continuo cum eo duodecim per quem conspirantibus adversum se plurimis collegis damnatus fuerat, continuo cum eo duodecim ordinatores ejusdem Maximiani eadem sententia damnaverunt. Ex quibus duos, Praetextatum Assuritanum et Felicianum, cum eos in judicio proconsulari accusassent, cum Bagaiensi concilio damnatos allegata per advocatos eadem sententia demonstrassent, cum jubente proconsule locis quos tenebant, pellere conati, minime valuissent; sic postea susceperunt, ut cum eis in honoribus eorum integris communicarent, et simul in pacem redactis populis eorum, ex his quos in schismate baptizaverant, nullum rebaptizarent. 5. Exstat decretum Bagaiensis concilii, allegatum apud proconsulem, advocato prosequente Nummasio, cum ageret ut Primiani communioni Membresitana ecclesia traderetur expulso Salvio, qui eam tenebat antiquitus, ubi episcopatum meruerat in parte Donati. Sed pellendus
Abbreviated transcription (Latin):
ut sentias ut intellegas eos quiforen sẽ strepitũ &iudiciaria uirgia quib: accusa¬
tos c̃uincerent & expellerenT quos in concilio iãdãnauerant ñ declina uer̃t
sed susceper & exercuer᷑ multo nobiscũ facilius pacifice c̃ferre potius sẽn nisi
mallent causa malã cooperire excusatione quã disputatione finire Tauero
quod ante quã uenias ad sermonẽ meũ quo rep̃ hendi p&ilianũ amẽ int̃ im
quȩris a quo tebapti zari conueniat utrũ ab eo potius quẽ & ego baptis mũ
habere c̃firmo anabeo quẽ tuus hoc non habere c̃tendit : hacc&iã questio ꝑmaxi¬
miani causã deuanaimperitorũ loquacitate sublata est quantũ quidem
aduos adtin& nã apud ipsos maximi anenses ad hucman& ur̃ enĩ dãpnato
ꝓpt̃sacrilegiũ scbis matis maximiano qđ ia conũ sũũ primianꝰdã pnauerat &

Expanded text:
ut sentias, ut intellegas eos, qui forensem strepitum et iudiciaria iurgia, quibus accusaut sentias, ut intellegas eos, qui forensem strepitum et iudiciaria iurgia, quibus accusatos conuincerent et expellerent quos in concilio iam damnauerant, non declinauerunt, sed susceperunt exercuerunt, multo nobiscum facilius pacifice conferre potuisse, nisi mallent causam malam cooperire excusatione quam disputatione finire. Iam uero quod, antequam uenias ad sermonem meum quo reprehendi Petilianum, a me interim quaeris a quo te baptizari conueniat, utrum ab eo potius, quem et ego baptismum habere confirmo, an ab eo, quem tuus hoc non habere contendit, haec etiam quaestio per Maximiani causam de uana inperitorum loquacitate sublata est, quantum quidem ad uos adtinet - nam apud ipsos Maximianenses adhuc manet —; uestri enim damnato propter sacrilegium schismatis Maximiano, quem diaconum suum Primi
Abbreviated transcription (Latin):
l& ar&ur contentionis & animositatis uicioso nomine rep̃hendis ñ ne melius
obse crote causa ueritatis & unitatis pacificis uerbis & pacatiorib: locis int̃ ep̃os
ager&ur quã inforo ab ep̃is peraduocatos litigar&ur : qđ a partibus primuni
carthaginensis ep̃i ur̃i aduersus maximianũ & aduersus eosquicũ illo
baga iensi concilio dãpnatisunt apud legatũ carthaginis & apud quattuor
uel amplius pro consules factũ est. Certe in conlatione disputationis hoc
cauendum est nȩ ꝓrũ pat᷑ in litẽ & caueri a modestis & mitib & potest & ol&
Cũ uero abuocatis utr̃ĩq: luctantib: inforo controuersi auertit᷑ iã ꝓcul dubio
litigat᷑ Neq hoc in ur̃is rep̃hendo si ad hoc non amore litigandi sedc̃ sulendi neces¬
si tate compulsist uerũ tamenã moneo tebono inienio prȩditũ uirũ ut ad uertas

Expanded text:
laetaretur, contentionis et animositatis uitioso nomine reprehendis: nonne melius, laetaretur, contentionis et animositatis uitioso nomine reprehendis: nonne melius, obsecro causa ueritatis et unitatis pacificis uerbis et pacatioribus 10 locis inter episcopos ageretur, quam in foro ab episcopis per aduocatos litigaretur? quod a partibus Primiani Carthaginiensis episcopi uestri aduersus Maximianum et aduersus eos, qui cum illo Bagaiensi concilio damnati sunt, apud legatum Carthaginis et apud quattuor uel amplius proconsules factum est. certe in conlatione disputationis hoc cauendum est, ne prorumpatur in litem, et caueri a modestis et mitibus et potest et solet; cum uero aduocatis utrimque luctantibus in foro controuersia uertitur, iam procul dubio litigatur. neque hoc in uestris reprehendo, si ad hoc non amore litigandi, sed consulendi necessitate conpulsi sunt; uerumtamen admoneo te bono ingenio praeditum uirum, ut aduertas,
Abbreviated transcription (Latin):
ueraciterdicta sunt nũ hac eloquentia tanti concilii fidesminuit᷑ uel labe¬
factatur auctoritas : nẽpe illud quo uisum est eloquentius eo potissi mũ electũ ẽ
quod omnes essẽ suumuellent quo uno trecentorũ & decemora tacentia ꝑsona¬
rent ecce eloquentia quã uituperasti quã uel ut seditiosam & greco&i ã nomine
malitiose artificiosam decest andã uit andã ꝙ moniusti tantũ pormulsit
totepis copostuos ut implenario concilio suonolla&̃ suã quisq proferresententiã
sed unã quae ab uno dici disertius ornatiusq potuit eamcuncti facerent
suam Liceat igitur nobis sine in uidi a nonus que quaq: inpolite contraerit¬
res hominum disputare silicuit tot actantis ep̃i sur̃i sipsos homines tam
diserte ornateq: damnare : Il lut &iam quod studĩum ꝓuerita te certandi
quia sepe uoluimꝰ conferre cũ ur̃ suterro resublato frat̃nacaritas pacisiunculo

Expanded text:
ueraciter dicta sunt? num hac eloquentia tanti concilii fides minuitur uel labeueraciter dicta sunt? num hac eloquentia tanti concilii fides minuitur uel labefactatur auctoritas? nempe illud quo uisum est eloquentius eo potissimum electum est, quod omnes esse suum uellent, quo uno trecentorum et decem ora tacentia personarent. ecce eloquentia quam uituperasti, quam uelut seditiosam et Graeco etiam nomine malitiose artificiosam detestandam uitandam que monuisti, tantum permulsit tot episcopos tuos, ut in plenario concilio suo nollet suam quisque proferre sententiam, sed unam, quae ab uno dici disertius ornatiusque potuit, eam cuncti facerent suam. liceat igitur nobis sine inuidia non usque quaque inpolite contra errores hominum disputare, si licuit tot ac tantis episcopis uestris ipsos homines tam diserte ornateque damnare. Illud etiam, quod studium pro ueritate certandi, quia saepe uoluimus conferre cum uestris, ut errore sublato fraterna caritas pacis uinculo
Abbreviated transcription (Latin):
tã mihi quãuis accussatoriae tribuis non nerecita todecr&o c̃cilubaga ienss
quosi cut scriptũ ẽ maximianũ fidei ȩmulũ ueritatis adulterũ ecłae matris
inimicũdathe chore & abiron ministrũ depacis gremio sententi ae fum̃¬
excussit laudare eloquentiã cogereris : porro simihi materies illaꝓpone¬
r&ur quando possem dicere lic& ui perei seminis noxios partꝰuenenatiuteri
aluous diutexerit & conceptiscelerisuda coagula in aspidũm̃ bra tardo se
calore uapora uerint . tam̃ conceptũ uirus euanescentiũ ũ braculo occultari
non potuit nã &si sero publicũ facinus& parricidiũ suũ f&a scelerũ uota
pepererun quando me i hȩc uerba ex quirenda coartarẽ quando in expri¬
menda prouoluerem quando tanto imp&u tanto sonitu : in odiũ noxiorũ
lectori s uel auditoris animũ concitarẽ : Nũ ideo hȩc in quos dic ta sunimint

Expanded text:
tum mihi, quamvis accusatorie, tribuis; nonne recitato decreto concilii Bagaiensis, tum mihi, quamvis accusatorie, tribuis; nonne recitato decreto concilii Bagaiensis,  personant: Maximianum fidei aemulum, veritatis adulterum, Ecclesiae matris inimicum, Dathan, Core, et Abiron ministrum, de pacis gremio sententiae fuexcussit, laudare eloquentiam cogereris? porro si mihi materies illa proponeretur, quando possem dicere: licet uiperei seminis noxios partus uenenati uteri alueus diu texerit et concepti sceleris uda coagula in aspidum membra tardo se calore uaporauerint, tamen conceptum uirus euanescenti umbraculo occultari non potuit. nam etsi sero publicum facinus et parricidium suum feta scelerum uota pepererunt? quando me in haec uerba exquirenda coartarem, quando in exprimenda prouoluerem? quando tanto impetu. tanto sonitu in odium noxiorum lectoris uel auditoris animum concitarem? num ideo haec in quos dicta sunt minus
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipsis imperatorib: missos & maximianũ acsocios eius apudeos grauit̃ accus¬
sarent et conciliũ quo eosdã nauerunt gestis ꝓconsu larib allegarent
aciussiones quib: illis edib: pellerent᷑ efficacissimas imperareNt. Hisomnib:
a segestes adhuc nebulas imperitis conant᷑ effundere ñ solũ scripturis sc̃is
& priorũ rerũ gestarũ quando seab uni tate sẽparauer̃ multis certisq: docum̃tis
uerũ &ia recentissimissuis factis & exẽplis euidentissi me superati hincergo
tantũ agã. hinc ad om̃s epistolaetuȩ partẽ quantũ me dñs adiuuat sine
ulla diffilcultate immocũ magna facilitate respondeam. Ac primo
illud qđ tibi ipse contrarius eloquent̃ eloquentiã uituperare uoliustitã quã
ẽ& ueritatis inimica & patrona potius falsitatis ut comodo mequasi eloquente
cauendũ
atpfugiendum ostenderes imperitis Si reuera tanta ẽa eloquentiame a quan¬

Expanded text:
ab ipsis imperatoribus missos, et Maximianum ac socios ejus apud eos graviter accuab ipsis imperatoribus missos, et Maximianum ac socios ejus apud eos graviter accusarent, et concilium quo eos damnaverunt, gestis proconsularibus allegarent, ac jussiones quibus illi sedibus pellerentur, efficacissimas impetrarent. His omnibus a se gestis, adhuc nebulas impet priorum rerum gestarum, quando se ab unitate separauerunt, multis certisque documentis, uerum etiam recentissimis suis factis et exemplis euidentissime superati. Hinc ergo tantum agam, hinc ad omnes epistulae tuae partes, quantum me dominus adiuuat, sine ulla difficultate, immo cum magna facilitate respondeam. ac primo illud, esset veritatis inimica, et patrona potius falsitatis, ut eo modo me quasi eloquentem cavendum atque fugiendum ostenderes imperitis: si revera tanta esset eloquentia mea, quan
Abbreviated transcription (Latin):
sis & non probatis inmaximiani causa cogerentur fateri eorũ quosdã pna¬
uert peccatis non fuis semaculatos in unasa cram̃torũ communione cons¬
titutas Eos quibus tã quã in nocentibus ad reuertendum dilationem de¬
derunt: & sinonor dinatoribus maximiani tam̃ in ei: parte constitutis
dã natoribus primi ani & quibaptisinũ xp̃inolebant agnoscere necineis
edłeis datũ quas a postolor̃ labor ꝓpagauit atq funda uit contendentes
extraunã ecclesiã baptis mũ dari non posse nosq culpantes qđ ꝑ eosdatũ bap¬
tis inũ non resc̃inderemꝰ quos ee inuera ecclesi a negaremus susciperent in
maximiani s acrilego schismatȩbapti zatos & in eis baptis inũ rescindere
ñ auderent Et qui delegib xp̃ĩ anorũ imperatorũ quib: eorũ peruersitas
corrigenda p̃cipit᷑ nost ã qũ a crimine ꝑsecutionis accussant a direniudices

Expanded text:
sis et non probatis, in Maximiani causa cogerentur fateri, eorum quos damnasis et non probatis, in Maximiani causa cogerentur fateri, eorum quos damnaverunt, peccatis non fuisse maculatos in una Sacramentorum communione constitutos, eos quibus tanquam innocentibus ad revertendum dilationem dederunt, et si non ordinatoribus Maximiani, tamen in ejus parte constitutis damnatoribus Primiani; et qui baptismum Christi nolebant agnoscere nec in eis ecclesiis datum, quas apostolorum labor propagauit atque fundauit, contendentes extra unam ecclesiam baptismum dari non posse nosque culpantes, quod per eos datum baptismum non rescinderemus, quos esse in uera ecclesia negaremus, susciperent in Maximiani sacrilego schismate baptizatos non auderent: et qui de legibus christianorum imperatorum, quibus eorum perversitas corrigenda praecipitur, nos tanquam crimine persecutionis accusant, adirent judices
Abbreviated transcription (Latin):
in memoriam reuocare sedhincsolũ cogita maximi ansium causã tibi ante
oculos ponere: Sidehac nob̵ respondere potueris ad grederec&era. Si autẽ
non potueris melius quiescasquã calces aduersus stimulũ iacias¬
UAMUIS IAM TRIBUS NECEARUIS UO LU¬
minibus epistolaetuae cresconi. diligentersatisq: responder ĩ
fendendas putasti tam̃ &iã hoc breuiori opere institui desolacausa maxi¬
mia nensium tecũ agere & ex hacuna ostendere om̃a quae in illa episto la
posiusti quam frustra quã in aniter dixeris Neq: eni contennendũ est
beneficium di quod & ad nr̃ae dispensationis compendium & aduestro
correctionissi sapiatis ad iutorium praestare dignatus est qui nies¬
cientibus uobis nequȩ id agentibus nobis ita uestrorum epis coporum
mentib dominatus est ut qui orbem xp̃i anum per communionem sacra¬
mentorum maculatũ peccatis criminabantur alienis quã uis &iã ipsis fal¬

Expanded text:
in memoriam reuocare. sed hinc solum cogita, Maximianensium causam tibi ante in memoriam reuocare. sed hinc solum cogita, Maximianensium causam tibi ante oculos pone. si de hac nobis respondere potueris, adgredere cetera; si autem non potueris, melius quiescas quam calces aduersus stimulum iactesQuamuis iam tribus nec paruis uoluminibus epistulae tuae, Cresconi, diligenter satisque responderim, fendendas putasti: tamen etiam hoc breviori opere institui de sola causa Maximianensium tecum agere, et ex hac una ostendere omnia quae in illa epistola posuisti, quam frustra, quam inaniter dixeris. Neque enim contemnendum est beneficium Dei, quod et ad nostrae dispensationis compendium, et ad vestrae correctionis, si sapiatis, adjutorium praestare dignatus est: qui nescientibus vobis, neque id agentibus nobis, ita vestrorum episcoporum mentibus dominatus est, ut qui orbem christianum per communionem Sacramentorum maculatum peccatis criminabantur alienis, quamvis etiam ipsis fal
Abbreviated transcription (Latin):
quabant Ad rogantia tamen ur̃a & horrenda suꝑbia parmeniani litteris
declarat᷑ ubiuos contra scripturas diuinas & contra monita cypriani ante ultimã
uentilatioñe quã munđ exspectat tã quã purgatũ apaleatnticũ prȩdica uit
quid igitur dignius aduersus hanc falla cissimaelationẽ quã causa maxi¬
mi anensium uobis potuit procurari quaecũq: in nos dicere tã quã intradi¬
tores sol&is inmaximi anensẽs quos recepistis dã pnatos quando dã pnatist᷑
grauiora dixistis deimperatorib: nob̵tã quã ꝑsecutorib facitis inuidiã uosapud
iudices quos ipsi imperator esmisert̃ M aximia nensib: ꝑsecutionẽ fecistis. baptis mũ ecdȩ
dari extra eccłam ñ posse contenditis uos baptismũ quẽ in crimine schismatis maxi¬
mianenses dedert̃ in receptis eis quib: dedert̃ non rescindistis Sihaet propace
nolote ꝑmulta distendas nã & ego possem breuiter ea quȩ contratedictast

Expanded text:
quabant. adrogantia tamen uestra et horrenda superbia Parmeniani litteris quabant. adrogantia tamen uestra et horrenda superbia Parmeniani litteris declaratur, ubi uos contra scripturas diuinas et contra monita Cypriani ante ultimam uentilationem, quam mundus expectat, tamquam purgatum a palea triticum praedicauit. Quid igitur dignius aduersus hanc fallacissimam elationem quam causa Maximianensium uobis potuit procurari? quaecumque in nos dicere tamquam in traditores soletis, in Maximianenses, quos recepistis damnatos, quando damnati sunt grauiora dixistis, de imperatoribus nobis tamquam persecutoribus facitis inuidiam: uos apud iudices, quos ipsi imperatores miserunt, Maximianensibus persecutionem fecistis. baptismum ecclesiae dari extra ecclesiam non posse contenditis: uos baptismum, quem in crimine schismatis Maximianenses dederunt, in receptis eis quibus dederunt non rescidistis. si haec pro pace nolo te per multa distendas; nam et ego possem breuiter ea quae contra te dicta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
to : sed quid adrem cuius internos uertitur questio qualis ipsesi cum in area
dominica simstipula simalus granũ sibonus ⁊ uostamensi grana es s&is paleam
conmixtam sicut ad mon& &iam ipsẽ q̃pri anus ante tẽpus uentilationis
non refugeretis Pro in denos siquẽ reperimus in uobis notum hominẽ malũ
recte uobis obicimus Ibi enim tota defensio ur̃a consistit quia propterea uosse¬
parastis nealienorum peccatorũ contagione perir&is Vn de nouũ genus areȩ
uosfecis sẽgloriamini. aut quae solũ triticũ habeat aut in quasolũ triticũ appa¬
reat cuiñ sit necessarius uentilator sedperscrutator nã & parmenianꝰur̃ pre
darã ur̃am mundiciam uel ut inmundiciȩ nrãe a contrario conparans ausus est
inter ponere sententiã ꝓph&e hiere miu e ubiait quid palea cũ tritico : quod
ille dixit ut ipsa indicat lectio aduersus eos qui diuins ograculis sua sõna coȩ¬

Expanded text:
to? Sed quid ad rem, cuius inter nos uertitur quaestio, qualis ipse sim, cum in area to? Sed quid ad rem, cuius inter nos uertitur quaestio, qualis ipse sim, cum in area dominica sim stipula si malus, granum si bonus? uos tamen si grana essetis, paleam conmixtam, sicut admonet etiam ipse Cyprianus, ante tempus uentilationis non refugeretis. proinde nos, si quem repperimus in nobis notum hominem malum, recte uobis obicimus; ibi enim tota defensio uestra consistit, quia propterea uos separastis, ne alienorum peccatorum contagione periretis. unde nouum genus areae uos fecisse gloriamini, aut quae solum triticum habeat aut in qua solum triticum appareat, cui non sit necessarius uentilator, sed perscrutator. nam et Parmenianus uester praeclaram uestram munditiam uelut inmunditiae nostrae. a contrario conparans ausus est interponere sententiam prophetae Hieremiae, ubi ait: quid paleae cum tritico? quod ille dixit, ut ipsa indicat lectio, aduersus eos, qui diuinis oraculis sua somnia coae
Abbreviated transcription (Latin):
quantominꝰ eamcurat catholica ec desia cuius causa contra uos agimꝰ cuitot di¬
uinis testimonus p̃sidentinulla humana de quo quã homine testimonia
seuuera seufalsa quagaud& auferunt ueritatem desi ne talibus unis homosũ
ecclesiae internos agitur causa non mea. Ecclesiue inquãquȩ in nullo homine spẽ
ponere a suo didicit redẽptore quã quamnec demeipso uobis &iã simeam conuer¬
sationẽ noss&uis recte creder&ur inimicis mihi ad existimationẽ hominũ magna
testium qui me nouerunt supp&it copia: ad dĩ uero conspectũ sola consenfiaencia
tificare audeo magisq ab illo affluentẽ miseri cordiȩ largitatem quã uidicii sũ¬
mũ examen expecto cogitans qđ scriptum est. Cũ rex iustus sederit in tͥrono
quis glori abitur castum sehabere cor aut quis gloriabit᷑ mundũ seesse a pec ca¬

Expanded text:
quanto minus eam curat catholica ecclesia, cuius causam contra uos agimus, cui tot diquanto minus eam curat catholica ecclesia, cuius causam contra uos agimus, cui tot diuinis testimoniis praefidenti nulla humana de quoquam homine testimonia seu uera seu falsa qua gaudet auferunt ueritatem! desine talibus: unus homo sum. ecclesiae inter nos agitur causa, non mea, ecclesiae, inquam, quae in nullo homine spem ponere a suo didicit redemptore. quamquam nec de me ipso nobis, etiamsi meam conuersationem nossetis, recte crederetur inimicis mihi. ad existimationem hominum magna testium qui me nouerunt suppetit copia, ad dei uero conspectum sola conscientia,omnipotentis iustificare audeo magisque ab illo afluentem misericordiae largitatem quam iudicii summum examen expecto, cogitans quod scriptum est: cum rex iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor aut quis gloriabitur mundum se esse a pecca
Abbreviated transcription (Latin):
& xp̃i anisominib: anathemanda unitate nisitantũ dicere solerẽ acñ &iã con¬
scriptis libris multis multiplicib: q testarer nec sic quidẽ eẽ aduersusi neullus
calũniae ur̃ ae locus neq enĩ mecatholica falso a uobis argui mrar&ur a
quib: totus xpi anꝰ orbiscũ tot ecclesiis &iã illis primis apostolico labore propa¬
gatis falsis criminib accussaturcum uero contramanicheos quime ad ulescen¬
tulum aliquando deceperant mea tanta scripta qui uolueritlegere possit
nonusq ad eo desipit ut deme credat potius uerbisurisquã oculis ac sensib: sius
Sed epłam inquis principisurĩ quanescio quid dete scripsit cũ teor dinarinolent
tenent non paucinrorũ. Illã uero minime curarẽ nec sieius a quoscripta dicit᷑
ñ ꝑspicua ꝓ nobis sententia leger&ur illã calũ niã falsitatẽq condẽnans

Expanded text:
et christianis omnibus anathemanda uanitate, si tantum dicere solerem ac non etiam conet christianis omnibus anathemanda uanitate, si tantum dicere solerem ac non etiam conscriptis libris multis multiplicibusque testarer, ne sic quidem esset aduersus me UIIUB calumniae uestrae locus. neque enim me catholica falso a nobis argui miraretur, a quibus totus christianus orbis cum tot ecclesiis, etiam illis primis apostolico labore propagatis, falsis criminibus accusatur. cum uero contra Manicheos, qui me adulescentulum aliquando deceperant, mea tanta scripta qui uoluerit legere possit, non usque adeo desipit, ut de me credat potius uerbis uestris quam oculis ac sensibus suis. Sed epistulam, inquis, principis uestri, qua nescio quid de te scripsit, cum te ordinari nollet, tenent non pauci nostrorum. illam uero minime curarem, nec si eius a quo scripta dicitur non perspicua pro nobis sententia legeretur illam calumniam falsitatemque condemnans;
Abbreviated transcription (Latin):
is expediri Bene qđ a postolus nos aduersustales calummnias cõmuniuit ro ipso
lo co ubinos mites patiente s& modestosesse admon& quando alique dissentientẽ
corripimus Cum enĩ dixiss& seruũ autẽ dni litigare non oport& sedesse¬
mitem ad om̃s docibilem pacientem in modestia corripientẽ diuersa
dã ueritatẽ & resipiscant dedia boli laqueis captiuati ab ipso scđm ipsiusuo¬
iuntatõ Eccea postolica mansu &udocũ quib: placide patient᷑ modestop agi
qui a eam quã docebat tacere noluit ueri tatẽ : Sed ipseuideris cuius partes
agas quimea uerba uel ut conuicibsa & saeuacriminando eos quos ad disputan¬
dũ conuenire nonius ad litigandũ niteris excitare nolo enĩ dicere qr &
telitigare delectat partius quippeacuerecundius sed quasi exobliquo mihi
obicisque ad meonini no ñ ꝑtinent᷑ quiden ĩ udicede manicheorũ pestilentiosissima

Expanded text:
is expediri. bene quod apostolus nos aduersus tales calumnias communiuit eo ipso is expediri. bene quod apostolus nos aduersus tales calumnias communiuit eo ipso loco, ubi nos mites, patientes et modestos esse admonet, quando aliquem dissentientem corripimus. cum enim dixisset: seruum autem domini litigare non oportmitem ad omnes, docibilem, in modestia corripientem diversa dam ueritatem et resipiscant de diaboli laqueis, captiuati ab ipso secundum ipsius uoluntatem. ecce apostolica mansuetudo! cum quibus placide, patienter modesteque agi quia eam quam docebat tacere noluit ueritatem. Sed ipse uideris cuius partes agas, qui mea uerba uelut conuiciosa et saeua criminando eos, quos ad disputandum conuenire non uis, ad litigandum niteris excitare; nolo enim dicere, quia et te litigare delectat. parcius quippe ac uerecundius, sed quasi ex obliquo mihi obicis quae ad me omnino non pertinent. quid enim iudicem de Manicheorum pestilentiosissima
Abbreviated transcription (Latin):
existat tua regula bene factũ eẽ conceditis sacrilega prȩ sũptionerescinditis
Vereor nenimis urgueã uerecundiã tuã si ostendã quã leuit̃ & scurrilit̃ quȩdã
&iã uerba mea quae trans late posiu frontẽ ꝓpudore os prosermone tridens
telũ ꝓtripertita oratione tricipitẽ bestiã proerrore trib: calũnus aduer¬
sus totpopulorum in nocentiam saeiuentem quasi urbanus & dicax exagi¬
tanda put aueris serua potius puerilia pueris neq: eni me mou& qđ nectu¬
niũ telũ propt̃ tridentẽ dicis ep̃m non decere. cũ sit & pis catoriũ acꝑ hoc a¬
sam in exordiolenitate non seruas sere prȩhendis eo quod mani cheorum fac
tamentione permotus dixerĩ sicut nom potest qđ dñs ait satanas satunanex¬
cludere ita non potesterror manicheorũ donatistarũ errorẽ uertere
quasi p&ilianum satanȩ conparauerim acnonerrorem cuius eũ cupidla que¬

Expanded text:
ex ista tua regula bene factum esse conceditis, sacrilega praesumptione rescinditisex ista tua regula bene factum esse conceditis, sacrilega praesumptione rescinditisVereor ne nimis urgeam verecundiam tuam, si ostendam quam Ieviter et scurriliter quaedam etiam verba mea, quae translate posui, frontem pro pudore, os pro sermone, tridens telum pro tripartita oratione, tricipitem bestiam pro errore tribus calumniis adversus tot populorum innocentiam saeviente , quasi urbanus et dicax exagitanda putaveris. Serva potius puerilia pueris. Neque enim me movet quod Neptunium telum propter tridentem dicis episcopum non decere, cum sit et piscatorium, ac per hoc asam in exordio lenitatem nota mentione permotus dixerim: sicut non potest, quod dominus ait, satanas satanan excludere, ita non potest errorem Manicheorum Donatistarum error euertere, quasi Petilianum satanae conparauerim ac non errorem, cuius eum cupio laque
Abbreviated transcription (Latin):
uel ut nrãm ꝑtinatiam criminando tet docum̃ta legalia qđ melius & uerius
ost nob̵ꝑ sua dere non posse Vbi ergo concludo scđ m artificiat᷑ua iã nosuerũ
&bonũ tenere si qđ uerius & melius est nobis persu aderi non potest. Cũergo
nos non rescindamꝰ ut scđm teloquar uerius & melius baptis maues trum
quare uosrescinditis uerũ & bonũ nr̃m. itẽ cũ dixisses hoc& nos uolumꝰ utx p̃ssit
origo &radix caputq: xp̃i ani continuo subiecisti sed quȩ rimis ꝑqũe hoc melius
fiat quod dicendo utiq: concessisti & ꝑmalũ ministrũ bene fieri s ed melius ꝑbonũ
re uosrescinditis babtismũ quẽ ꝑ nrm̃ tã quã ꝑmalũ ministrũ datũ esse con
tenditis : Tuenĩ dixisti quaerimꝰ perquẽ melius fiat. & tu a regula e st qua
ergo & ꝑ nr̃m benesit Acper hoc quando pernos baptizatũ rebaptizatis id qđ

Expanded text:
uelut nostram pertinaciam criminando, tot documenta legalia quod melius et uerius uelut nostram pertinaciam criminando, tot documenta legalia quod melius et uerius est nobis persuadere non posse. ubi ego concludo secundum artificialia tua iam nos uerum et bonum tenere, si, quod uerius et melius est, nobis persuaderi non potest cum ergo nos non rescindamus, ut secundum te loquar, uerius et melius baptisma uestrum, quare uos rescinditis uerum et bonum nostrum? item cum dixisses: hoc et nos uolumus ut Christus sit origo et radix caputque christiani, continuo subiecisti: sed quaerimus per quem hoc melius fiat. quod dicendo utique concessisti et per malum ministrum bene fieri, sed melius per bonum. re uos resse contenditis? Tu enim dixisti, Quaerimus per quem melius fiat. Et tua regula est, Quia ergo et per nostrum bene fit. Ac per hoc quando per nos baptizatum rebaptizatis, id quod
Abbreviated transcription (Latin):
necessario ꝓbabileest & illo utiq: ꝓbabilius recole libros ubi uerbadidicisti
ditionẽ obiecis seconcederẽ nonide ouerũ obiecisse contender̃e & recte nos
dicerẽ ꝓbabilius hanc obicere quando quidẽ a uobis nominaritantũ traditores
solemꝰ audire nullis aut̃ gestis uel ecclesi asticis uel publicis recitari demonstra¬
riq: confessos A nobis aut̃ ꝓferri & gesta publica ubiur̃i tradidert̃ & ecdes¬
astica ubi confessi dõ iudici derelictisunt sed ñ omitto tã manifestũ ad iutoriũ
tuum quo nobis &iã nesciens plurimũ faues docendoregulas conparatiui gradꝰ
quia id quod antepositũ ẽ aug& ñ qđ antedictũ ẽ in ꝓbat secundũ hanc enim
regulã tuã scđm quaed ã uerbatua inepis tolatua si neulla dificultate ob¬
tinuimꝰ causã nostram. Tuenĩ dixisti in primis partib: litterarũ tuarũ

Expanded text:
necessario probabile est, et illo utique probabilius. Recole libros ubi verba didicisti: necessario probabile est, et illo utique probabilius. Recole libros ubi verba didicisti: ditionem objecisse concederem; non ideo verum objecisse, contenderem, et recte nos dicerem probabilius hanc objicere: quandoquidem a vobis nominari tantum tradisolemus audire, nullis autem gestis uel ecclesiasticis uel publicis recitari demonstrarique confessos, a nobis autem proferri et gesta publica, ubi uestri tradiderunt. et ecclesiastica. ubi confessi deo iudici derelicti sunt Sed non omitto tam manifestum adiutorium tuum, quo nobis etiam nesciens plurimum faues docendo regulas conparatiui gradus, quia id quod ante positum est auget. non quod ante dictum est inprobat. secundum hanc enim regulam tuam, secundum quaedam uerba tua in epistula tua sine ulla difficultate obtinuimus causam nostram. tu enim dixisti in primis partibus litterarum tuarum,
Abbreviated transcription (Latin):
rasse reprȩhenderes si saltem uerborum ipsorum auctores uel attendere
uellegere uel me moriter recolere uoluisses : Pueriles enimhabent latterȩ sed nor
a puero imperito dictum demeliora piis erroremq: hostib illũ discis sõsnudis
lani abant dentib: artus quo modo ergo meliorapiis qua si bona eent istis acñ po
tius magnamala qͥ discis sõsnudis laniabant dentib: artus : iã uidescortecu
cut istepiis potuit optare meliora quã uis illa inquorũ conparatione optabant
ñ eentbona sic & ego potui dicere traditionẽ ꝓbabilius uobis obicimꝰ quã uiseiã
uos nobis non probabi liter obi cer&is ut omittã quia & ꝓbabile quando dicit᷑ non
consequenterest uerũ cũ ea dicunt᷑ quȩ fieri possunt acsolent &ideoꝓbant᷑
hoc est adꝓbant᷑ & credant᷑ &iã sifactanon sint quod aut̃ uerũ estcũ ostendit᷑

Expanded text:
rasse reprehenderes, si saltem uerborum ipsorum auctores uel attente rasse reprehenderes, si saltem uerborum ipsorum auctores uel attente legere uel memoriter recolere uoluisses. pueriles enim habent litterae, sed non a puero imperito dictum: di meliora piis erroremque hostibus illum. discissos nudis laniabant dentibus artus. quomodo ergo \'meliora\' piis, quasi bona essent istis actius magna mala, qui discissos nudis laniabant dentibus artus? Jam vides certe, quia sicut iste piis potuit optare meliora, quamvis illa in quorum comparatione optabat, non essent bona; sic et ego potui dicere, traditionem probabilius vobis objicimus, quamvis eam vos nobis non probabiliter objiceretis. Ut omittam quia et probabile quando dicitur, non consequenter est verum; cum ea dicuntur quae fieri possunt ac solent, et ideo probantur, hoc est, approbantur et creduntur, etiamsi facta non sint: quod autem verum est, cum ostenditur,