comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est aurelianis imperator singulis ad mi¬
nistratoribus suis. Atq rectorib:: conporimꝰ
legum p̃cepta uio lari. hos conp̃bensas
nisi dus nr̃is sacri ficauerint diuersis punite
cruciatibus quatenus habeat & districtio
prolacta iustitiã: & in resecandis criminib
ultio terminata iam finem lectis impera¬
toris p̃ceptis Tudex dixit quid ad haco
symphoriane respondis Num possum̃
conuellere Duplex namtibi crimen inten¬
ditur : uideris & prodeorum dispectione
sacri legium ꝑ p&rire : & prolegum abu¬
sione contemptum: unde nisi praeceptis
satis faceres: hec omnia sanguinistui pla
bolice ꝑ suasionis in faustum simu lacrũ
& publice ꝑditionis ex a crandum demo
uergente conlabitur : Quisquis xpianus
dampnatus passionib ci ł eri ores uitae
te iactatus: & parati muneris gratia
nouit punire peccata : tiominis suo
oboedientes uiui ficat. Rebelles int̃ficit
ncuius confessione firma i stabilitate

Expanded text:
est. Aurilianus imperatur| singulis admiest. Aurilianus imperatur| singulis administratoribus suis atque rectoribus| conperimus . legum praecepta uiolare. Hos con| praehensus nisi diis nostris sacrificarent. Diuersis| punite cruciatibus quatinus habeat et districtio| prolata iusticia et in resecandis crimenibus ultio| terminata iam finem lectis imperatorum praecep| tis. Iudex ait. Quid ad haec symforiani respondis| numquid conuellire. Duplex tibi| crimen intenditur uideris et pro daeorum dispectio| nis sacrilegium perpetrare . et pro legum abusione con| timpto nisi praeceptis satisfeceris. Haec omnia san| guinis tui placbolicis| persuasionibus infaustum simulacrum et puplice| perdicionis execrandum demonuergentem conlabitur quisquis| christianus damnatis passionibus derelictis uitae te| iactatus et paradysi uiris gratiam nouit ponere peccata. Nomine| suo obidientes uiuificat rebellis interfecit. In cuius con| fessione firmissima stabelitate
Abbreviated transcription (Latin):
des pectat ad orare noluiss&e publice se¬
ditionis obtentu conꝑ̃ hensus ten&ur: &
heraclio consolari status ingeritur: Cui
ille de cribunali resedens: dg̃ nomen
conditionẽ que designa . Ille respondit
nis huius apudnos: non magna pro¬
fossio ẽ : Curdematris effigiem pro¬
fana ab usione despiciens adorare
noluisti: Sc̃s symphorianus respondit
ꝑaulo ante iam dixi xpĩ anas sum.
Dm̃ uiuo adoro qui regnat in seculis
simula crumuero doemonis: non solum
non ad oro: uerum &iam si ꝑ mittis
malleis eum mea auctoritate cõminuo.
Tudex dixit. Iste non solum ut uideo sa¬
crilegus est uerum &iam rebellis cona¬
tur existere. An huius loci ciuessit
edicat officium & officio dictum est
hic est & nobilis familiȩTudex dixte
iocaristibi symphoriane glorios& indolis.
haectibi sub ambiguo fama coepit sudare
menda ctm: Ignoras forsitan qui princi¬
pium nr̃orum scita sanxerunt officio
recitante pandatur: Ex officio recitatũ

Expanded text:
dispectam .| adorare noluisset publicae sedispectam .| adorare noluisset publicae sedicionis obtentu con| praehensus tenetur et heracleo consolare statutus| ingeritur. Cui illi de tribunalibus sedens dixit nomen| condicionemque designa. Ille respondit. nis huius . non magna| professio est cur deae matris effigiem . profana abusi| one despiciens adorare noluisti. Sanctus synforianus respondit| paulo ante iam dixi christianus sum deum uiuum| adoro qui regnat in caelis . simulacrum uiro demonis| non solum non adoro uirum etiam si permittis mal| leis illum mea auctoritate comminuo. Iudex dixit.| Isti non solum sacrilegus . uirum etiam rebellis illum| conatur exsistere an huius loci ciues sit edicat offi| cium . ex officio dictum est hinc est et nobelis familie| Iudex dixit. Iocaris tibi synforiani gloriosa indolis| haec tibi sub ambiguae fame coepit suadere men| dacium . ignoras forsitan quid principum nostrum| scita sancxerunt. Officio recitante pandatur| ex officio recitatum
Abbreviated transcription (Latin):
symphorianus. itaq: cum in ad ulescentiȩ
citer auspicata in robor uirilo migra
illum om̃s bonĩ iam cumsuꝑnis uirtutib
habere consorti m meritorum ad mi¬
ratione iudicarent : In lustrabat
enim eum caelestis sapientia : & spĩ¬
talibus gemmis ornata simplicitas
Et iustum uitae tramitem tenens łeli¬
cis gub naculi defensio ne seruatas.
tis el apsus esti Erat tunc aedua
ciui tas. antiquae nobilitatis titulis
& sacri lege relegionis referta cere¬
mulans: Diuersis idolorum tẽplis¬
& uane suꝑ stitionis amore tenebatꝰ
bere chincia appollonis Acdiane cultũ
speciali dilectione uenerata est: Adbe¬
rechinci& matris doe monũ profanam
sollem nitatẽ : populorum multitudo
conuenerat: Heradius tunc illius
tem poris consolaris in edem ur be
resedebat ad requirendos discutien¬
dosq xpianos sagaciinquisitiones solli¬
citus ibitunc sc̃s symphorianus. ad fuit
& quo statucim berechincie quȩ carpento
porta batur agminib: stipata populorũ

Expanded text:
Hic itaque| cum in aduliscentia citer auspicata in robore uirile megraillum omnis| boni iam cum supernis uirtutibus habere consorcium meritorum| admiracione iudicarent inlenim eum coelestis sapientia, et spiritualibus gemmis ornata simplet+ iustum uita| tramitem tendens filicis cubernaculi. Defensione seruatus|  elap| sus est. Erat tunc edua ciuitas antique nubilitatis titu| li et sacrelege relegionis referta caerimu| lans . diuersus idolorum templis uana supersticiones amore| tenebatur. Byrecinciae . apollonis . et diane cultum| spiciali dileccione uenerati sunt. Ad birecinciae matres| daemonum . profana solemnitate populorum multitudo| conuenirat. Heraclius illius temporis consolaris in hac| urbe resedebat. Ad querendos discuciendusque christianos.| Sagaci inquesicione sollicitus sanctus symforianos adfuit| et quia statuam byrecenthiae quae carpento porta| batur agmenibus. Stipata populorum
Abbreviated transcription (Latin):
cuius resurrectione fiduciũ nobis per¬
peteae salutis ostender& : cuius regni
nec finis nec principium inuenitur .:
Hic est ds̃ uerus qui non in metalis : neo
inlu pidib sed inte plum fidoi. & ẽ nag
beatitudinis : gratia repperitur: priscus
praesis dixit: Circum stantia puniende
suppliciã non pauescis : &uelut uidica

Expanded text:
sua resurrectione fiduciam nobis persua resurrectione fiduciam nobis perpetuae salutis ostenderet, cujus regni nec finis nec principium invenitur! Hic est Deus verus, qui non in metallis, nec in lapidibus, sed in templo fidei et aeternae beatitudinis gratia reperitur. » Priscus praeses dixit: « Circumstantia puniendi supplicia non pavescis? Et velut justifica
Abbreviated transcription (Latin):
prȩsidem teerse & udice. prouinciarum
circum stuns dedarat officium: sed abom¬
niscientia orror gentilium reddit igna¬
rum quomodo imperatoristui. & nefa¬
ria. religione imperatorum. decreta
conuellis : quȩ sunt nomina ista quueloq¬
ris in cestio puniri legum statuta preci
piunt. & tudm̃ esse omni potentem uo¬
ce sacrilega profiteris : quem germanuie
suue fuisse con iugem non ne gasti. filiũ¬
que eius uenerem fratris uxoremea
ostimus adorandum : Haec crimina
in hominib: uenerandu : & in hompnib:
dam pnandu pronuntiastuo. Tesatis
ab andiq: errore confundis Etbeatissi¬
mi fratris mei marcolli supplicia mibi
te in licturum : minaris. glorioso certa¬
mine superatu : atq utinã te uictum
& illius uirtute. & tua pronuntiatione
cognosceres : & dm̃ cueli ac terrae domi¬
natorem rerum omnium cotq factorem
debonis sensibus adhorares : qui sine cri¬
mine passus. Vt suunos morte abue¬
terno: mortis crimine liberar&: Nel

Expanded text:
Praesidem te esse, et judicem provinciarum, Praesidem te esse, et judicem provinciarum, circumstans declarat officium; sed omnis scientiae, error gentilium reddit ignarum. Quomodo imperatoris tui nefaria religione, imperatorum decreta convellis? Quae sunt numina ista quae loqueris? Incesta puniri legum praecipiunt statuta; et tu deum esse omnipotentem voce sacrilega profiteris, quem germanae suae fuisse conjugem non negasti; filiamque ejus Venerem, fratris uxorem a me aestimas adorandam? Haec crimina in numinibus veneranda, et in hominibus damnanda pronuntias? Tuo te satis abundeque errore confundis. Et beatissimi fratris mei Marcelli supplicia mihi te illaturum minaris, glorioso certamine superata? Atque utinam te victum et illius virtute, et tua pronuntiatione cognosceres, et Deum coeli ac terrae dominatorem omnium rerum atque factorem, de bonis sensibus adorares; qui sine crimine passus est; ut sua nos morte ab aeterno mortis crimine liberaret et
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo & tumarcelli sotius xpĩanum
esse libera &usq: insinem mensura uoce
profiteor: In positis itaq: uinculis &
postergum manib: uinctis. uelutiscelerati
criminis reus: prisco. praesidi ab officio
praesentatur:: Quem cum ille intueret᷑ :
bdiuni cordis seuertate flummatus
sic ait: Tues uuloriunur : xp̃i nonien
predicns errore suꝑfluo periturus
anfortasseq: actu fuerint desociotuo.
marcollo simili errore deceptum adtuam
minime noticiã. peruenerunt. Console
tibii deorum in mortalium nomina uerangdã¬
cognosce que ad orari sacratissimi imperatoris
decernit auctoritas : quae & patros nr̃i ui¬
derunt. & nos corum effigies scĩ simus
adoramus : Et quorum progenies cͥaelis
mani festissime dominatur: Omni potentom
ac sororem. uenerem etiam tantidi filiũ:
uulcanum & martem. statres ipsius parto
gatuo marcello: grauioribus supplicus
punieris : scs ualerianur rerpondit :

Expanded text:
« Ergo et tu, Marcelli socius, Christianum « Ergo et tu, Marcelli socius, Christianum esse, libera et usque in finem mansura voce profiteor. » Impositis itaque vinculis, et post tergum manibus vinctis veluti scelerati criminis reus, Prisco praesidi ab officio praesentatur. Quem cum ille intueretur belluini cordis severitate inflammatus sic ait: « Tu es Valerianus, Christi nomen praedicans errore superfluo periturus? An fortasse quae acta fuerint de socio tuo Marcello, simili errore decepto, ad tuam minime notitiam pervenerunt? Consule tibi, deorum immortalium numina veneraCognosce quae adorari sacratissimi imperatoris decernit auctoritas: quae et patres nostri viderunt, et nos eorum effigies sanctissimas adoramus, et quorum progenies coelis manifestissime dominatur. Omnipotentem ac sororem: Venerem etiam tanti dei filiam, Vulcanum et Martem fratres ipsius paritega tuo Marcello gravioribus suppliciis punieris. » Sanctus Valerianus respondit: «
Abbreviated transcription (Latin):
& multosiam xpĩ calus. effecisse : : Tum ne¬
quissimus praese eadem nocte atroci
cogitatione uersatus : aduentanteiam luce
ut mentis crudelitus flugitabut. Scm̃
perquiri uulerianum ab officio & suis
cons pectib statui imperauit: Ad cuius
tu gdrium cum di recti milites peruo¬
nissent. ille eos estimuns xpĩanos. gratia
paritatis. & more hos pitulitatis inuitat:
Quem illi primitiuus intuenter: signũ
crucis & intra cellulum suum habere.
& suis ad ibuisse uultibus conspexerunt:
Stactime conprebensum: dixerunt.
fugati inqui sitiones solliciti: quodẽ
signum istud. quod intra suum tugoriũ
inuenissent. aut illis uenientib in suũ
signasse faciem uideretur: Tuno ses
in quo dñs caeli & terra edĩ filius ihs xpr
una cum patre. & spũ scõ regnuns. ante
saeculu & in &num ꝑ manens nos sua
passione redemit. & moriendo contri¬
tis mortis uinculis aeterna uitae
prȩmia condonauit: Tum illi dixor

Expanded text:
et multos jam Christicolas effecisse. Tunc neet multos jam Christicolas effecisse. Tunc nequissimus praeses eadem nocte atroci cogitatione versatus, adventante jam luce ut mentis crudelitas flagitabat, sanctum perquiri Valerianum ab officio, et suis conspectibus statui imperavit. Ad cujus tugurium cum directi milites pervenissent, ille eos aestimans Christianos gratia charitatis, more hospitalitatis invitat. Quem illi primitus intuentes, signum crucis et intra cellulam suam habere, et suis adhibuisse vultibus, conspexerunt; statimque comprehensum dixerunt sagaci inquisitione solliciti, quod esset signum illud quod intra suum tugurium invenissent, aut illis venientibus in suam signasse faciem videretur. Tunc sancin quo Dominus coeli et terrae Jesus Christus, una cum Patre et Spiritu sancto regnans ante saecula, et in aeternum permanens, nos sua passione redemit, et moriendo contritis mortis vinculis, aeternae vitae praemia condonavit. » Tunc illi dixerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
ribus tenebris mancipatur.:. & quin¬
qua gintae anime xpĩ gloriam confi¬
tenter: inunum carcerem pariter
retrudunt᷑ Ex quibus ses̃ marcellus
& sc̃s ualerianus: noc turno tempore
adnuntiante angelo. euocati pariter
& soluti. altereorum sequanorum
alter eduorum prouintius inter iecto
arare petierunt:. Diuinȩ itaq: proui¬
sionis instinctuũt eorum institutione¬
& corda gentilium ad caelestis reli¬
gionis gratia peruenirent: & nomi¬
nante. prouinciae proprio semper
martyrum patro cinio munerentur:
illo intẽpore posr̃ scĩ marcelli gloriosũ
martyru certamen. prisci presidis
examinationi confectum: nec longo
interuallo dum ipse p̃sis. ad lugdunen s ẽ
urbem sub uoce preconis. & ꝑ aggerem
publicum mulurib: uehietulis. & per
amnem seu connae nauali cursu diuiso
agmine properaret : trinoe chium
quod tuno in erogandis militum anno¬
nis castrensae horreum uocabitur.
Dieiam ues pertinis horis delinante

Expanded text:
ribus, tenebris mancipatur: et quinribus, tenebris mancipatur: et quinquaginta animae Christi gloriam confitentes, in unum carcerem pariter retruduntur. Ex quibus sanctus Marcellus, et sanctus Valerianus nocturno tempore annuntiante angelo evocati pariter et soluti, alter eorum Sequanorum, alter Aeduorum provincias interjecto Arari petierunt: divinae utique provisionis instinctu, ut eorum institutione et gentilium corda ad coelestis religionis gratiam pervenirent, et nominatae provinciae proprio semper martyrum patrocinio munirentur. Illo in tempore, post sancti Marcelli gloriosum certamen martyrii, Prisci praesidis examinatione confectum, nec longo intervallo, dum ipse praeses ad Lugdunensem urbem sub voce praeconis, et per aggerem publicum mularibus vehiculis, et per amnem Sagone navali cursu, diviso agmine properaret Trenorchium, quod tunc in erogandis militum annonis castrense horreum vocabatur, die jam vespertinis horis declinante
Abbreviated transcription (Latin):
ubertato proficiunt itu per supra¬
dictiuiri. Relationem ab unius codicis
fonte diffuscie. scriptis manantib: fide¬
lium totum orbem cuelebrande passi¬
ones martyrum rigauerunt .: Nos
tamen rei. ordinem ex sequenter pas¬
sionem scĩ uuleriani
porfectum certissima ueritate cum¬
perimur: Igitur antonini imperatoris
tem poribus : grauissima persecutionis
instantia pulluabat:. Adeo ut cunc¬
tis im perusui prouincus generali fue¬
rit auctoritate uulgatum & decre¬
tis imperialibus constitum ut ubi cumq¬
xp̃i ane religionis indiscreto honore
sexuł genere persona fuiss& inuentu:
diuersis ad flictu supplicus capite pd¬
neretur tum in iugdunensi urbe
maxima uł prȩcipua galliurum scẽ
recordationis: fotinus epr̃ cuius uita
merita consummatio martrris de¬
cdurauit : institutor xp̃i anorum. doc¬
tissimus habebutur qui ut p̃futus
historicus referticum aliis quadragintu
& octo martyribus: per secutorum
instuntiu conprehensus. er gastulu¬

Expanded text:
ubertate proficiunt, ita supraubertate proficiunt, ita supradicti viri relatione, ab unius codicis fonte diffusae scriptis manantibus fidelium, totum orbem celebrandae passiones martyrum rigaverunt. Nos tamen rei ordinem exsequentes passionem sancti Valerianiperfectam certissima veritate comperimus. Igitur Antonini imperatoris temporibus gravissima persecutionis instantia pullulabat; adeo ut cunctis imperii sui provinciis generali fuerit auctoritate vulgatum et decretis imperialibus constitutum, ut ubicunqstianae religionis, indiscreto honore, sexu vel genere persona fuisset inventa, diversis afflicta suppliciis capite puniretur. Tunc in Lugdunensi urbe maxima vel praecipua Galliarum, sanctae recordationis Photinus episcopus, cujus vitae merita consummatio martyrii declaravit, institutor Christianorum doctissimus habebatur: qui ut praefatus historicus refert, cum aliis quadraginta et octo martyribus, persecutorum instantia comprehensus, ergastula
Abbreviated transcription (Latin):
eatissimorum martrrum glori¬
nitate annuue cȩlebrantur. uidũ finẽ
martr rem ples deuota cognos citur
& illos trium phasse gaude at & sepatro¬
tinio eorum. protigendum esse confidut :
Cuelebreenim habetur scĩ recordutio¬
nis eus ebium historicum. caesa riensis
urbis ep̃m aegregiae uitȩ beatissimum
sacer dotem. ecdesiustica quoque institu¬
tione doctissimum & precipu solli¬
citudine uenerandum. peromnem
orbem in quantum diuinum adnunti¬
ante spũ ut gestumẽ reiueritus decursa
uulut repperirei pro ut singulurum
prouintiurum urbis locauelo ppidu
inlustrari. trium phis martrrum cae¬
lestibus meruerunt: Quorumq: prin¬
cipum tempore ordinata officiorum
instuntia: in numerae ꝓsecutionis acte
fuerint declurasse: qui & semar tr¬
rum singulorum in tegritas. non ex
debeanti ueraciter intimauit :dĩ itaq
gratium toto orbediffusam : fidelis
cultor ex soluit dum uelut exiguo:
Tritiae semine copiose messis. sacrifer¬
tilitate gignuntur: & multi plicata

Expanded text:
eatissimorum martyrum glorinitate annua celebrantur, ut dum fidem martyrum plebs devota cognoscit, et illos triumphasse gaudeat, et se patrocinio eorum protegendam esse confidat. Celebre enim habetur, sanctae recordationis Eusebium historicum, Caesariensis urbis episcopum, egregiae vitae beatissimum sacerdotem, ecclesiastica quoque institutione doctissimum, et praecipua sollicitudine venerandum per omnem orbem, in quantum divino adjuvante Spiritu, ut gestum est rei veritate decursa valuit reperire; prout singularum provinciarum urbes, loca, vel oppida, illustrari triumphis martyrum coelestibus meruerunt, quorumque principum tempore ordinata officiorum instantia innumerae persecutiones actae fuerint, declarasse: qui etsi martyrum singulorum integras non expdebeant, veraciter intimavit. Dei itaque gratiam toto orbe diffusam fidelis cultor excoluit; dum velut exiguo tritici semine copiosae messes agri fertilitate gignuntur, et multiplicata
Abbreviated transcription (Latin):
Non adhuo consulo: quia non adhuc codubito
Abstulit enim mihi dubitationem ipsa iusticia
iustus autem ut securus moriatur in carne
certus uiuit infide: precesserant eyprianũ
multi martyres quos fla grantibus exortatio¬
nibur suis. aduicendum diubolum accende¬
rati : & erat utiq: iustum . ut quor ueredicus
loquendo prae cessorat: patiendo intrepi¬
dus sequȩr&ur Y Ergo inre tam iusta
nisi in ipsã uenerabilis martrris ultimã
uocem Cumenim galerius maximus de¬
crecum ex libello recitass& tascium cr̃pri¬
anum gladio anim aduertiplac&: r̃ođ ille :
dõ gratius ⁊ habentes sedere tanta memoriã
presentis loci: festiuitatem sollem nissimi
diei prȩpositionem soluberrimi exemplis
omnibus medullis nr̃ir dicamus & nos. dõ gra¬

Expanded text:
Non adhuc consulo, quia non adhuc dubito: Non adhuc consulo, quia non adhuc dubito: abstulit enim mihi dubitationem ipsa justitia. Justus autem, ut securus moriatur in carne, certus vivit in fide. Praecesserant Cyprianum multi martyres, quos flagrantissimis exhortationibus suis ad vincendum diabolum accenderat; et erat utique justum ut quos veridicus loquendo praemiserat, patiendo intrepidus sequeretur: ergo in re tam justa nisi in ipsam venerabilis Martyris ultimam vocem? Cum enim Galerius Maximus decretum ex libello recitasset: Tascium Cyprianum gladio animadverti placet. Respondit ille, Deo gratias. Habentes igitur de re tanta memoriam praesentis loci, festivitatem solemnissimi diei, propositionem saluberrimi exempli, omnibus medullis nostris dicamus et nos, Deo gra
Abbreviated transcription (Latin):
& si non huius quȩ nes ciebat. quoloq retur
illius tamen qui ꝑ eum loquebatur : Loque¬
bictur enim pro consul. nontam scđm prin¬
cipes homines quorum iussa sibi m&
in iuncta faciebat: quam scđm principe
potestatis aeris dequo apłs dicit : Qui ope¬
ratur : infiluis diffidentiae . quem per
huius quoque linguam operari : cyprianus
nouerat quod ipsa non nouerat: Nouer at
inquam cyprianus : cum a pro consule
audir&. consuletibi quod caro & singuis¬
nis dicebut stulte: hoc diubulum dicere
subdole: Atq intu ebatur in uno opero
duos istum ocalam illum fide. Nolȩbat gum
iste mori  nolebat ille coronari: pro inde
circa istum plucidus. circa illum cautus huic
nulla ost consolictio s Dixerat quippe illo :
consulatibi consulit enim : qui consilium uelin¬
pertit ał quȩrit y Sed proconsul non acr̃pri¬
ano consilium accipere uolebat sed eum
potius ut ase acciper& ammonebat: Adille :
inre inquit tam iusta : nullu ẽ consoltio:.

Expanded text:
etsi non hujus qui nesciebat quid loqueretur, etsi non hujus qui nesciebat quid loqueretur, illius tamen qui per eum loquebatur. Loquebatur enim proconsul, non tam secundum principes homines, quorum jussa sibimet injuncta jactabat, quam secundum principem potestatis aeris de quo Apostolus dicit, Qui operatur in filiis diffidentiae : quem per hujus quoque linguam operari Cyprianus noverat, quod ipse non noverat. Noverat, inquam, Cyprianus, cum a proconsule audiret, Consule tibi quod caro et sanguis diceret stolide, hoc diabolum dicere subdole: atque intuebatur in uno opere duos; istum oculis, illum fide. Nolebat eum iste mori, nolebat ille coronari: proinde circa istum placidus, circa illum cautus; huicnulla est consultatio. Dixerat quippe ille, Consule tibipertit, vel quaerit. Sed proconsul non a Cypriano consilium accipere volebat, sed eum potius ut a se acciperet, admonebat. At ille, In re, inquit, tam justa nulla est consultatio.
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat. anis me : pas ce ouer moas: & pasce¬
bit oues eius: proquib: sanguinem fundero illit
imitans. proparabat custodiri puellus prae¬
cepity Sciens non solum sehabere simplicem
dnm̃ : sed &iam uersi pellem aduersarium:
Ituq: aduersur leonem a perte frementem
in confessione uirile pectus armauit: aduer
femineum muniebat: itauere sibi consulit¬
quidñ udicem cogitat y Apud quom
causas gestȩ huius uitę atque ab illo sibimu¬
neris iniuncti : quisq dicturus ẽ hubi omis
ne ab extremo praeoccupetur die extremũ
putut omnemdiem : & sicdõ plucitos mores
ꝑducit usque ad extremum diem : It ab ea¬
tus crprianur & ep̃s: miseri cordissimus
& martyr fidelissimus consulebut Non
sic eum lingua subdolu diaboli per or̃
possessi a se impi iudicis monere uidebiat᷑
dicens: Consule tibi: cum enim cius immo¬
bilem mentem uideret: quando & dixiti.
Iusseruntie principer crimoniari:
res ponditq: ille: non facio : ad iecit & ait
Consule tibi : ipsa est lingua subdolu diuboli:

Expanded text:
at, Amas me? Pasce oves meas . Et pascebat oves ejus, pro quibus sanguinem fundere illum imitans praeparabat. Custodiri puellas praecepit, sciens non solum se habere simplicem Dominum, sed etiam versipellem adversarium. Itaque adversus leonem aperte frementem in confessione virile pectus armabat, adversus femineum muniebat. CAPUT III. qui Deum judicem cogitat, apud quem causam gestae hujus vitae atque ab illo sibi muneris injuncti quisque dicturus est: ubi omnis ne ab extremo praeoccupetur die, extremum computat omnem diem, et sic Deo placitos mores perducit usque ad extremum diem. Ita sibi beatus Cyprianus et episcopus misericordissimus, et martyr fidelissimus, consulebat, non sicut eum lingua subdola diaboli per os possessi a se impii judicis monere videbatur dicens, Consule tibi. Cum enim ejus immobilem mentem videret, quando ei dixit, Jusserunt te principes caerimoniari; responditque ille, Non facio: adjecit et ait, Consule tibi. Ipsa est lingua subdola diaboli:
Abbreviated transcription (Latin):
uicina corporis morte : non moriebatur
ianimo pastoris uigiluntia pastora¬
lis. & curatuendi dominici gregis usque
ad extremum uitue huius diem mente
sobria tenebutur: nec excuciebat animo
diligentiam fidelissimi dispensatoris
manus tam proximi cruenti curnificery
Ita se martrrum cogitabut futurums ut
esse non obliuis ceretur epis copum: magis
curans quam rationem pastorum prin¬
cipi de comissis ouibur redderot quam
quid infideli praconsuli. defide propria
res ponder&  Amabat eum qui petro

Expanded text:
Vicina corporis morte, non moriebatur Vicina corporis morte, non moriebatur in animo pastoris vigilantia pastoralis; et cura tuendi dominici gregis usque ad extremum vitae hujus diem mente sobria tenebatur: nec excutiebat ab animo diligentiam fidelissimi dispensatoris, manus jam proxima cruenti carnificis. Ita se martyrem cogitabat futurum, ut esse non oblivisceretur episcopum: magis curans quam rationem pastorum principi de commissis sibi ovibus redderet, quam quid infideli proconsuli de fide propria responderet. Amabat quippe eum, qui Petro
Abbreviated transcription (Latin):
prȩcepto aspasu. paterni pro consulis
missus fuerat rogrederetur inhoror
suis manebat & inde cotidie sperabut
uenire adse sicit ostensum illierat :
aduersus cor : semper paratum: Accedente
& iumdñi reuelitione firmatum: Quan¬
do enim deserie patientem: quem non est
passus prȩoccupari nescientem : lum
ergo quod eius passioni exhibendum:
duo missisunt. quieum &iam. secum in
curriculum leuecuerant. In medioq
posuerunt y & hoc diuine ammonitionis
fuit ut gaudens recoler& ad eius corpus
se pertinere : qui inter iniquos deputatus
est : Ap̃s namq: interduor latrones ligno
sus pensur: ad exemplum patienti ae
praebebatur s Cyprianus ciuitatem
interduor apparitorer: ad passionem
curru portatus. Xp̃i uestigia sequebat᷑ :
apud custodes eẽt atq: illuc se multitudo
fratrum acsororum. congregans pro
foribus ꝑ noctar& : custodire puollur
praecepit. quunta attentione conside¬
randum. quantu laude prȩdicindum.
quanto praeconio commendundum est:

Expanded text:
praecepto Aspasii Paterni proconsulis missus fuerat, regressus esset; in hortis suis manebat: et inde quotidie sperabat veniri ad se, sicut ostensum illi erat. adversus cor semper paratum, accedente etiam Domini revelatione firmatum? Quando enim desereret patientem, quem non est passus praeoccupari nescientem? Jam ergo quod ad eum passioni exhibendum duo missi sunt, qui eum etiam secum in curriculum levaverunt in medioque posuerunt; et hoc divinae admonitionis fuit, ut gaudens recoleret ad ejus corpus se pertinere, qui inter iniquos deputatus est. Christus namque inter duos latrones ligno suspensus, ad exemplum patientiae praebebatur . Cyprianus autem inter duos apparitores, ad passionem curru portatus Christi vestigia sequebatur. apud custodes esset, atque illuc se multitudo fratrum ac sororum congregans, pro foribus pernoctaret, custodiri puellas praecepit, quanta intentione considerandum? quanta laude praedicandum? quanto praeconio commendandum est?
Abbreviated transcription (Latin):
eius stubat ad modum curiosus. legit
quic quid fuerat adnotatum: & quia inde
uerbis referre non poterat nutũ declarante
monstrauit Quid inlitteris tabulȩ ipsiur
ageretur manuenim expansa & compla¬
nata ad sphathȩ modum: ictum solitȩ
anim aduersionis imitatus. quoduolebat
intelligi ad instur liquidi sermonir
expressit: Intellex sententum passionis
futuram Rogare coepi & peterc continuo
ut dilatio mihi uel unius diei prȩrogaret᷑
do aec res meas legitima ordinatione
dis ponerem : & cum prces frequenter
interrogassem: Nursur intabula coeperit
nescio quid ad notare : sensi tamen deuultur
serenitate iudicis mentem quasi iusta
petitione commotam: Sed & ille uiuenis
quiiam dudum depassionis iudicio gestu
potius quam sormone prodiderat. Clan¬
destino identidem nutu. concersum dilictio¬
no quȩ incrastinum petebatur contortis
post inuicem digttr signifi care ꝓperauit

Expanded text:
eius stabat admodum curiosus legit eius stabat admodum curiosus legit quidquid fuerat adnotatum. et quia inde uerbis proferre non poterat, nutu declarante monstrauit quid in litteris tabulae illius ageretur. manu enim expansa et complanata ad spatae modum ictum solitae animaduersionis imitatus, quod uolebat intellegi, ad instar liquidi sermonis expressit. intellexi sententiam passionis futuram. rogare coepi et petere continuo, ut dilatio mihi uel unius diei prorogaretur, donec res meas legitima ordinatione disponerem. et cum preces frequenter iterassem, rursus in tabula coeperat nescio quid adnotare. sensi tamen de uultus serenitate iudicis mentem quasi iusta petitione commotam. sed et ille innenis, qui iam dudum de passionis indicio gestu potius quam sermone prodiderat, clandestino identidem nutu concessam dilationem, quae in crastinum petebatur, contortis post inuicem digitis significare propejrauit
Abbreviated transcription (Latin):
qui regnũ & iustitiam dĩ quę runt, At que
ut õmittam frequentiam uisitantiũ fratĩ
& ipsorum in deciuium Naritatẽ. quicre¬
prȩsentubunt omnia quibus uidebut᷑ esse
fraudutus: Ad mirabilem uisitationem di
non preteribo. Quu antestitem suum sic
in exilio eẽ uoluit desecutura passione
secuturum ut imminentis murtrru
pleniore fidutia non exulem tuntum modo
curuis sed & futurum martyrem posside¬
r&: Eoenim die quo in exilis loco mansimꝑ.
num & meinter domesticos comiter dignatio
caritatis eius elegerat. Exulem uolunta¬
rium. quod utinum & in passione licu¬
isset: Apparuit mibi inquit. non dum
somni quiete sopito iuuenis ultra modum
hominis in ormis.: qui cum me quasi
ad practorium ducer&. uidebur mihi
tribunali sedentis proconsulis ad moueri:
is ut respexit. ad noture stutim coepit
in tabula sententiam. quam non scieba:
Nihil enim deme solita interrogatione
quȩ sierat: sed enim uiuenis qui atergo

Expanded text:
qui regnum et iustitiam Dei quaerunt. atque qui regnum et iustitiam Dei quaerunt. atque ut omittam frequentiam uisitantium fratrum et ipsorum inde ciuium caritatem, quae repraesentabat omnia, qufbus uidebatur esse fraudatus, admirabilem uisitationem Dei non praeteribo, qua antistitem suum sic in eiilio esse noluit de secutura passione securum, ut imminentis martyrii pleniore fiducia non exulem tantummodo Curubis sed et martyrem possideret. ceo enim die quo in exilii loco mansimus3 nam et me inter domesticos comites dignatio caritatis eius delegerat exulem uoluntarium, quod utinam et in passione licuisset apparuit mihi\' inquit cnondum somni quiete sopito iuuenis ultra modum hominis inormis: qui cum me quasi ad praetorium duceret, uidebar mihi tribunali sedentis proconsulis admoueri. is ut in me respexit, adnotare statim coepit in tabula sententiam quam non sciebam, nihil enim de me solita interrogatione quaesierat. sed enim iuuenis qui a tergo
Abbreviated transcription (Latin):
& deliciarum omnium parituram. interim¬
sentio transeo: Fin gamus locum illum situ
sordidum squalidum uisu. non salubrer
aquas hubentem non amoenitatẽ uiroris
non uitinia litoris.  sed uusti rupe siluurũ
inter inos pites fauces. desertȩ ad modum
solitudines: auia mundi parte sum motume
Poss& lic& talis locus habere nomen exilii
quꝰ cyprianur sacerdos dĩ uenerat: nonsi ho¬
minum ministeria deficerent. uł alites
ut eliae. uelut danihelo. angłi ministraren:
Absit absit ut credat aliquis cuilibet
minimo: dum modo in confessione nominis
constituto aliquid defuturum ⁊ Tantum
absit: ut dĩ pontifex ille quimiseri cordiue
semper rebur institerat. honorum omniũ
opibus indiger& : Iam nunc quod secundo
posueram loco : cum gratiarum accione
ropetamur :: Prouisum eẽ diuinitus. &iam
ꝓanimo tantiuiri a pricum. & competentim
locum: hospitium prouoluntate secretum
Quic quid apponieis ante promis sum est

Expanded text:
et deliciarum omnium paraturam interimet deliciarum omnium paraturam interim transeo. fingamus locum illum situ sordidum, squalidum uisu, non salubres aquas habentem, non amoenitates uiroris, non uiciniam litoris, sed uastas rupes siluarum inter inhospitas fauces desertae admodum solitudinis, auia mundi parte summotum. posset licet talis locus habere nomen exilii, quo Cyprianus sacerdos Dei uenerat, non si hominum ministeria deficerent, uel alites ut Heliae uel ut Danielo angeli ministrarent? absit absit, ut credat aliquis cuilibet minimo dummodo in confessione nominis constituto aliquid defuturum. tantum abest ut Dei pontifex ille qui misericordiae semper rebus institerat honorum omnium opibus indigeret. Iam nunc, quod secundo posueram loco, cum gratiarum actione repetamus, prouisum esse diuinitus etiam pro animo tanti uiri apricum et conpetentem locum, hospitium pro uoluntate secretum et quidquid apponi eis ante promissum est
Abbreviated transcription (Latin):
rente : Nos & parentes ipsos. si contra
dm̃ suu serint abhorremus : illis extru
ciuititem uiuere grauis poena est. xpĩ¬
a nototur hic mundus una domus est
Vndelic& in ubditum & abstrusum locũ
fuerit relegatus. ad mixtur dĩ sui rebus
exilium non potest computure. ad de¬
quod integre soruiens & iam propria
in ciuitite. pirogrinus ẽ. Dumenim se car¬
nulibus desiderus continentia scĩ sps̃
abstinens conuersationem prioris hominis
exponit interciues suos. aut it prop̾o
dixerim interparentes ipsos uitȩ terrestris
alienus ẽ  Accedit quod & sihaec aliena
poena posset uideri: in huius modi tamen
causis atq: sententus quus aꝑ probandȩ
uirtutis experimenta perpetimur.
non est poena. quia gloria est: Sed esto.
sane nobis poena non sit exilium Illis
ultimum crimen & pessimum nefas & iam
ipsorum conscientia testis adscribat qui
possunt in nocentibus. in rogare quod putunt
poenam ⁊ Nolonunc describere locigratiã

Expanded text:
rentibus: nos et parentes ipsos, si contra rentibus: nos et parentes ipsos, si contra Dominum suaserint, abhorremus. illis extra ciuitatem suam uiuere grauis poena est: Christiano totus hic mundus una domus est. unde licet in abditum et abstrusum locum fuerit relegatus, admixtus Dei sui rebus exsilium non potest computquod Deo integre serviens, etiam propria in civitate peregrinus est. Dum enim se carnalibus desideriis continentia sancti Spiritus abstinet, conversationem prioris hominis exponens, etiam inter cives suos, aut, prope dixerim, inter parenalienus est. acceditquod etsi haec alias I poena posset uideri, in huiusmodi tamen causis atque sententiis,, quas ad probandae uirtutis experimenta perpetimur, non est poena, quia gloria est. sed esto sane, nobis poena non sit exilium: illis ultimum crimen et pessimum nefas etiam ipsorum conscientia testis adscribat, qui possunt innocentibus irrogare quod putant poenam. nolo nunc describere loci gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
lle. & ignos cat iterum. & frequent᷑ ignoscat ⁊¬
lut ut uerius dixerim. merto concedit
plus aliquidlicuisse postxp̃m Cuius tẽporib
plenitudo debetur: Necatos ille . & a rege
proiectos suitantum. generis colligebut
His tambonis & tampus actib exilium
superuenit ) Hanc enim uicem sem per
reprȩsentat impietus ut melio ribus.
peiora restituat ⁊ E quid sacerdor dĩ pro¬
consule interro gante responderit. sunt
acta quȩ referant: Excluditur interim
ciuitate ille. qui fecerat boni aliquid pro
ciuitates salutłs. qui luborauerat neç uiuen¬
tium oculi paterentur infernȩ sedis hor¬
rorem ⁊ Ille inquum qui excubiis pietatis
inuigiluns : pronefas in gratubonitate
ꝓuiderut. neomnibus tetram ciuitactis
faciem relinquentibus. multos exuler
deserta res. ac destituta patria sentiret ⁊
Sed uiderit saeculum. cui interpoenas
suxilium computatur ⁊ illis patriuni¬
mis cara. & commune nom̃est. cum pa¬

Expanded text:
ille et ignoscat iterum et frequenter ignoscat aille et ignoscat iterum et frequenter ignoscat aut ut uerius dixerim merito concedat,plus aliquid licuisse post Christum, cuius temporibus plenitudo debetur. necatos ille a rege et proiectos sui tantum generis colligebat. His tam bonis et tam piis actibus superuenit exilium. hanc enim uicem semper repraesentat impietas, ut melioribus peiora restituat. et quid sacerdos Dei proconsule interrogante responderit, sunt acta quae referant. excluditur interim ciuitate, ille qui fecerat boni aliquid pro ciuitatis salute, ille qui laborauerat ne uiuentium oculi paterentur infernae sedis horrorem, ille inquam qui excubiis pietatis inuigilans pro nefas ingrata bonitate prouiderat, ne omnibus tetram ciuitatis faciem relinquentibus multos exsules \'deserta respublica ac destituta patria sentiret. sed uiderit saeculum, cui inter poenas exilium computatur. illis patria nimis cara et commune nomen est cum pa
Abbreviated transcription (Latin):
natulibus nris: & quos renatos. ꝑdm̃ cons¬
tat  degenereesse. non congruit: sed pro¬
bare potius in sobole Traducem boni
patris. aemulutione bonitatis y Multa
alia & quidem magna: quȩ tem perandi
uoluminis ratio: Non patitur prolixo
onere sermonis iterari: Dequibus hoc
tantum dixisse satis est.: Quod si illu gen¬
tiles prorostris audire potuissent᷑ forsitan
statim crederent Y Quid xp̃iana plebs
faceret. cuidefide nomen est  difscributas
ergo continuo proqualitate hominum
atq ordinum ministeria ⁊. Multi qui
pauꝑtitis beneficio sumptus : exibere
non poterant iplus sumptib: exibebunt :
Cõponsantes ꝓprio luborare mercedem
diuicus omnibus cariorem : & quis non
subtinto doctore properar&. inuenire partẽ
aliquam talis militiae. ꝑquam placer& &
dõ patri & iudicrapõ & interim sacerdoti
fiebat ituque. exuberantium operum
ticosfider Fiebat plus aliquid: quũ de tobiae
in comparibili pi&ate signatum ẽ ⁊ Ignoscat

Expanded text:
natalibus nostris, et quos renatos per Deum consnatalibus nostris, et quos renatos per Deum constat, degeneres esse non congruit, sed probare potius in sobole traducem boni patris aemulationem bonitatis\'. Multa alia et quidem magna, quae temperandi uoluminis ratio non patitur prolixo opere sermonis iterari: de quibus hoc tantum dixisse satis est. quod si illa gentiles pro rostris audire potuissent, forsitan statim crederent. quid Christiana plebs faceret, cui de fide nomen est? distributa sunt ergo continuo pro qualitate hominum atque ordinum ministeria. multi qui paupertatis beneficio sumptus exhibere non poterant, plus sumptibus exhibebant, compensantes proprio labore mercedem diuitiis omnibus cariorem. et quis non sub tanto doctore properaret inuenire partem aliquam talis militiae, per quam placeret et Deo patri et iudici Christo et interim sacerdoti? fiebat itaque exuberantium operum ticos fidei. fiebat plus aliquid quam de Tobiae incomparabili pietate signatum est. ignoscat
Abbreviated transcription (Latin):
aliud praeter quam lucra. crudelia: Nemo
similis euentus recordatione tropiduuit:
Nemo fecit alteri. quod pati uoluit ⁊ Quid
inter haec. egerit xp̃s. & dipontifex. qui pon¬
tifices mundi. tanto plus pi&ate. quanto
religionis. ueritate praecerserat ⁊sçelus est
prae terirȩ ⁊ Aggregatam primo in loco plebẽ
demisericordiȩbonis instruit. & doc& diui¬
nȩ lectionis exemplis. quantum ad prome¬
rendumdm̃. prosint officiapietatis ⁊
Tuno de inde sub uingit non esse mirabile.
si nr̃os tantum debito karitatis obsequio
foueromus ⁊ Cum enim ꝑfectum posse fieri
quibus aliquid publicano uel & hnico fece¬
rit ⁊ Qui malum bono uiꝰcens & diuinȩ
clementiae instur exercens inimicos quoq:
dilexerit. pro insequentium se salute. sicu
iugiter suum solem. & pluuias sub inde
nutriendis. seminibus impertit ⁊ Exhi¬
bens cuncta ista non suistantum. ⁊ & quise
dĩ &iam filium esse ꝓfitetur : & non exemplũ
patris imitatur n Respondere nos dec&

Expanded text:
aliud praeterquam lucra crudelia. nemo similis euentus recordatione trepidauit, nemo fecit alteri quod pati uoluit. quid inter haec egerit Christi et Dei pontifex, qui pontifices mundi huius tanto plus pietate, quanto religionis ueritate praecesserat, scelus est praeterire. adgregatam primo in loco plebem de misericordiae bonis instruit. docet diuinae lectionis exemplis, quantum ad promerendum Deum prosint officia pietatis. tunc deinde subiungit non esse mirabile, si nostros tantum debito caritatis obsequio foueremus: eum enim perfectum posse fitfri, qui plus aliquid publicano uel ethnico fecerit, qui malum bono uincens et diuinae clementiae instar exercens inimicos quoque dilexerit, qui pro insequentium se salute sicutiiugiter suum solem et pluuias subinde nutriendis seminibus impertit, exhibens cuncta ista non suis tantum: et qui se Dei etiam filium esse profitetur, non exemplum patris imitetur? respondere nos decet
Abbreviated transcription (Latin):
a praeside clibunum calcis accensum:
& in ora illius prunas cumture exibitas
exduob: anum : Auttura superhis
carbonibus offerte ioui: aut in calcem
dqͥmergemini: Tunc trecentiuiri side
armati seictu rapidissimo. xpmdĩ
filium dm̃ fatentesioiecerunt in igne
& interuuporer calcis puluerri sunt de¬

Expanded text:
a praeside clibanum calcis accensum, et in ora illius prunas cum thure exhibitas, a duobus unum: aut thura super his carbonibus offerte Jovi, aut in calcem demergimini. Tunc trecenti viri fide armati se ictu rapidissimo Christum Dei Filium Deum fatentes, jecerunt in ignem, et inter vapores calcis pulverei sunt de
Abbreviated transcription (Latin):
perordinem domor uulgi trementis in ua¬
sit q horrercomner. fere uitare contugiũ
exponere suos impie. quu sicum illa peste
moriturds̃ &iam mortem ipsam porr&
aliquis excludere ⁊ lacebunt interim in¬
tota ciuitate. uicatim non iam corpora
sed cadiuera plurimorum: & misericor¬
diam in se transeuntium. contẽ plitione
sortis mutue flugitubant. Nemo respex

Expanded text:
per ordinem domos uulgi trementis inuaper ordinem domos uulgi trementis inuasit. horrere . omnes fugere uitare contagium, exponere suos impie, quasi cum illo peste morituro etiam mortem ipsam posset aliquis excludere. iacebant interim tota ciuitate uicatim non iam corpora, sed cadauera plurimorum et misericordiam in se euntium contemplatione sortis mutuae flagitabant. nemo respex
Abbreviated transcription (Latin):
decipere una fraude non poterat
artifex hostis. quacumq miles incau¬
tus prodiderat. latus nudum dis pari
genere saeuiendi: sipgulos diuersa
strage deiceret ⁊ Bedebatꝰ esse qui
poss& saucios homines uuria expug¬
nantis inimici arte. iaculutos. ad hi¬
bita medicinę caelestis medella. pro
quaditate uulneris. uel sec care interim
uel fouere ⁊ Seruatus ẽuir. ingenii
p̃tercetera Etum spiritaditer tempe¬
rati. qui inter. resultuntes conlidentiũ
schis matum fluctus. eđe i termedium
librato limite gubernar& ⁊ Non haec con¬
silia diuina sunt: hoc fieri sinedõ potuita
Viderint qui putunt posse fortuito ista
contingere : Eedesia illius clara luce
res pondet. & dicit ⁊ Ego sine dĩ nutu.
necossarios reseruuri Non admitto non
credo ⁊ ꝑcuramus tamen c&era. siuidet᷑.
Erupit post modum luerdira. & de tosta¬
bilis morbi uastitus. nimia sinnumeros
perdiem populor ad suum quẽq sedem
adrupto impeturapiens: continuatur

Expanded text:
decipere una fraude non poterat decipere una fraude non poterat artifex hostis, quacumque miles incautus prodiderat latus nudum, dispari genere saeuiendi singulos diuersa strage deiecerat. debebat esse qui posset saucios homines et uaria expugnantis inimici arte iaculatos adhibita medicinae caelestis medella pro qualitate uulneris uel secare interim uel fouere. seruatus est uir ingenii praeter cetera etiam spiritaliter temperati, qui inter resultantes conlidentium schismatum fluctus ecclesiae iter medium librato limite gubernaret. non haec, oro, consilia diuina sunt? hoc fieri sine Deo potuit? uiderint qui putant posse fortuitu ista contingere. ecclesia illis clara uoce respondet dicens: ego sine Dei nutu necessarios reseruari non admitto, non credo. Percurramus tamen cetera, si uidetur. erupit postmodum lues dira et detestabilis morbi uastitas nimia, innumeros per diem populos ad suam quemque sedem abrupto impetu rapiens eontinnatas
Abbreviated transcription (Latin):
cuelestis animar& & Bene bene tuno &
uero spĩtaliter contigit: quod uir necessa¬
rius tam multis & tambonis rebus. a mar¬
trrii consum matione dilictus est. Multis
scire secessum illum non fuisse formidi¬
nem: ut nihil aliud excusem ipse post¬
modum passus est. quum poessionem
utique exmore uitar& si & ante uitiasa
fuit ft uere formido illa. sed iusta ⁊
formido quȩ dm̃ti mer& offende reformi¬
do quȩ p̃ceptisdĩ mall& obsegui quum sio
coronari ⁊ Dicata enim in omnibus do mens
& sic diuinis ad monitionib: mancipatu
credidit se nisi dno lictebram tunc iubenti
paruisset &iam ipsa passione peccare
Puto denique &iam nuno ali quã dedi¬
lutionis utilitate dicenda: tam & siiam
dudum paucu per strinximus¬
Dumonim quȩ uidentur post modum
sub socuta sentiamus: seꝗt ut probem:
secessum illum non hominis. Pus illu¬
nimitate conceptum: sed sicuti est
uere fuissediuinum Uastauerat popu¬
lum ꝑsecutionibus infeste in solens
atq acerba grassatio ⁊ & qui uomnes

Expanded text:
caelestis animaret? bene bene tunc et uere spiritaliter contigit, quod uir necessarius tam multis et tam bonis rebus a martyrii consummatione dilatus est. uultis scire secessum illum non fuisse formidinem? ut nihil aliud excusem, ipse postmodum passus est, quam passionem utique ex more uitaret, si et ante uitasset. fuit uere formido illa sed iusta, formido quae Dominum timeret offendere, formido quae praeceptis Dei mallet obsequi, quam sic coronari. dicata enim in omnibus Deo mens et sic de diuinis admonitionibus mancipata credidit se, nisi Domino latebram tunc iubenti paruisset, etiam ipsa passione peccare. Puto denique etiamnunc aliqua de dilationis utilitate dicenda, tametsi iam dudum pauca perstrinximusdum enim quae uidentur postmodum subsecuta satiamus, sequitur ut probemus, secessum illum non hominis pusillitate conceptum, sed sicuti est uere fuisse diuinum. uastauerat popujum persecutionis infestae insolens atque acerba grassatio, et qui omnes
Abbreviated transcription (Latin):
inimici pellebut y O sculta in fidelitus per¬
sequentis : siquȩris exilium quo xp̃ianus
cogatur exire s depatria suu in eblienam
te arbitraris excludere hominem dĩ imp̃
nusquum exulem in carne ubique pere¬
derare deleotat : post illud quod cyprianus
non senserat. sed inimicus putubat exiliun
quid exordine passionis illius consecutũ si
Cum enim cr̃prianus. scr̃ murtrr electus
dõ deciuiticte corubitana inquu exilio:
Sermonem anobis debitum auribus
& cordibus uris exigit tum gratu & reli¬
giosu sollemnitus quu passionem beati

Expanded text:
inimici pellebat. O stulta infidelitas perinimici pellebat. O stulta infidelitas persequentis! Si quaeris exsilium quo Christianus cogatur exire. De patria sua in alienam te arbitraris excludere hominem Dei, in Christo nusquam exsulem, in carne ubique peremorare delectat post illud, quod Cyprianus non senserat, sed inimicus putabat exsilium, quid ex ordine passionis ipsius consecutum sit. Cum enim Cyprianus sanctus martyr electus a Deo de civitate Curubitana, in quam exsilio Sermonem a nobis debitum auribus et cordibus vestris exigit tam grata et religiosa solemnitas, qua passionem beati
Abbreviated transcription (Latin):
martrris colebramus tristis proculdubio:
tunc edã fuit non damnocadentis: sed
desiderio recedentis. sempercupiens uide¬
re prȩsentem tumbonum rectorem atq
doctorem : sed quos afflixerat solicitudo
certaminis consolutuest corona uictoris :
Ad nunc non solum sine ullu tristitia:
uerum &iam cum ingenti lȩticia cuncta
quȩ tunc gestusunt. legendo & diligendo
recolimus:: Diemq: istum gaudere ĩam
consensum est. nontimere: Neque enim
eum formidamus: terribi liter ueniente
sed ex pectumus iluriter. redeuntem :
plac& itaq uniuersam illum fidelissim
& fortissimi & gloriosissimi martyris.
passio nemeius exultatione recorduri
prȩteritam y Quamtunc fratrercum
sollicitudine sustinuerunt futurum:¬
Primo itaq: quod profide confessionis
xpĩ inexilium corrubi missus est: non
scõ cypriuno aliquid nocitum. sed illi
prestitum ẽ ciuitati: Quoenim ipse
mitteretur. ubiille non ess&: propter
cuius testimonium mittebictur: xp̃s
brum suum excipiebat. quocumq furor

Expanded text:
Martyris celebramus. Tristis procul dubio tunc Ecclesia fuit, non damno cadentis, sed desiderio recedentis; semper cupiens videre praesentem tam bonum rectorem atque doctorem. Sed quos afflixerat sollicitudo certaminis, consolata est corona victoris. Et nunc, non solum sine ulla tristitia, verum etiam cum ingenti laetitia cuncta quae tunc gesta sunt legendo et diligendo recolimus; dieque isto gaudere jam concessum est, non timere. Neque enim eum formidamus terribiliter venientem, sed expectamus hilariter redeuntem. Placet itaque universam illam fidelissimi et fortissimi et gloriosissimi Martyris passionem cum exsultatione recordari praeteritam, quam tunc fratres cum sollicitudine sustinuere futuramPrimo igitur quod pro fide confessionis Christi in exilium Curubin missus est, non sancto Cypriano aliquid nocitum, sed multum illi praestitum est civitati. Quo enim ipse mitteretur, ubi ille non esset, propter cujus testimonium mittebatur? Christus brum suum excipiebat, quocumque furor
Abbreviated transcription (Latin):
ib sobuere : & cum duceretur: populus fratru
a sua: Dehino tunicam tulit: & diu conib:
tradidit: & stins in linea: expectabut
praecepit: fratres uero flenter : linte amina
& oraria ante eum ponebunt. nescs cruor
defluens obsorberetur aterra: Ligatis¬

Expanded text:
ias ago. Et cum duceretur, populus fratrum a sua, dehinc tradidit, et stans in linea, sustinebat praecepit. Fratres vero, flentes, linteamina et oraria ante eum ponebant, ne sanctus cruor defluens absorberetur a terra. Qui