comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
roqs quibus italia in sule modo cingitur quantum patuerint nomi¬
na sunt argumento. quod alterum tuscum communi uocabulo gentis
alterum adriaticum mare ab adria tuscorum colonia uocauere ita¬
lice gentes. Grecia cadem tirrenum atq adriaticum uocat. Et in u¬
trumq mare uergentes in coluere urbibus duodenis Terras prius cis
appenninum ad inferum mare. Postea trans appẽnnium totidem
quot capita originis erant colonus missis quae transpadum omma
loca excepto uenctorum angulo qui sinum circum incolunt maris
usque ad alpes tenuere. Alpinis quoq ea gentibus hauddubie ori¬
go est. Maxime rethiis quos loca ipsa efferarunt. ne quid ex anti¬
quo praeter sonum linguae nec eum incorruptum retinerent. De
transitu in italiam gallorum haec accepimus. Prisco tarquinio roma
regnante celtarum quae pars galliae tertia est penes bituriges summa
imperii fuit. hi regem celtico dabant. Ambigatus is fuit urtute for¬

Expanded text:
roque quibus Italia insulae modo cingitur, quantum potuerint nomiroque quibus Italia insulae modo cingitur, quantum potuerint nomina sunt argumento, quod alterum Tuscum communi uocabulo gentis, alterum Hadriaticum mare ab Hatria, Tuscorum colonia, uocauere Italicae gentes, Graeci eadem Tyrrhenum atque Adriaticum uocant. ei in utrumque mare uergentes incoluere urbibus duodenis terras, prius cis Appenninum ad inferum mare, postea trans Appenninum totidem, quot capita originis erant, coloniis missis, quae trans Padum omnia loca,—excepto Uenetorum angulo qui sinum circumcolunt maris,— usque ad Alpes tenuere. Alpinis quoque ea gentibus haud dubie origo est, maxime Raetis, quos loca ipsa efferarunt ne quid ex antiquo praeter sonum linguae nec eum incorruptum retinerent. de transitu in Italiam Gallorum haec accepimus: Prisco Tarquinio Romae regnante, Celtarum quae pars Galliae tertia est penes Bituriges summa imperii fuit; ii regem Celtico dabant. Ambigatus is fuit, uirtute for
Abbreviated transcription (Latin):
luptate captam alpes transisse. Agrosq ab etruscis ante cultos pos¬
sedisse & inuexisse in galliam uinum illiciendae gentis causa. Ar¬
runtem clusinum ira corrupte uxoris a lucumone cui tutor fuerat¬
ipse prepotente uiuene & a quo expeti pena nisi externa uis quasita
esset nequiret hunc transeuntibus alpes ducem auctoremq clusiũ
oppugnandi fuisse. Equidem haud abnuerim clusium gallos ab
arrunte seu quo alio clusino adductos. Sed eos qui oppugnauerint
clusium non fuisse qui primi alpes transierint satis constat. Ducẽ¬
tis quippe annis ante ꝗͣ clusium oppugnarent urbemq romam ca¬
perent in italiam galli transcenderunt nec cum his primum etr¬
uscorum sed multo ante cum his qui inter appenninum alpesq
incolebant sepe exercitus gallici pugnauere. Tuscorum ante roma¬
num imperium late terra mariq opes patuere. Mari supero infe¬

Expanded text:
luptate captam Alpes transisse agrosque ab Etruscis ante cultos posluptate captam Alpes transisse agrosque ab Etruscis ante cultos possedisse; et inuexisse in Galliam uinum inliciendae gentis causa Arruntem Clusinum ira corruptae uxoris ab Lucumone cui tutor is fuerat, praepotente iuuene et a quo expeti poenae, nisi externa uis quaesita esset, nequirent; hunc transeuntibus Alpes ducem auctoremque Clusium oppugnandi fuisse. equidem haud abnuerim Clusium Gallos ab Arrunte seu quo alio Clusino adductos; sed eos qui oppugnauerint Clusium non fuisse qui primi Alpes transierint satis constat. ducentis quippe annis ante quam Clusium oppugnarent urbemque Romam caperent, in Italiam Galli transcenderunt; nec cum his primum Etruscorum sed multo ante cum iis qui inter Appenninum Alpesque incolebant saepe exercitus Gallici pugnauere. Tuscorum ante Romanum imperium late terra marique opes patuere. mari supero infe
Abbreviated transcription (Latin):
litatem spretum & longinqua quod eoq ignotior gens erat. Neq
deorum modo monita ingruente fato spreta sed humanam quoq
opem qua una erat.M. furium ab urbe amouere qui die dicta a
.L. apulcio tribuno pl. propter predam uehientanam. filio quoq
adolescente per idem tempus orbatum cum acticis domum tribu¬
libus & clientibus quae magna pars plebis erat percontatus animos
eorum responsum tulisset se collaturos quanti damnatus esset ab¬
soluere cum non posse in exilium abiit. frecatus adis immorta¬
libus si innoxio sibi ea in uria fieret primo quoq tempore deside¬
rium sui ciuitati ingrate facerent. Absens xu. milibus grauis oris
damnatur. Expulso ciue quo manente si quicquam humanorũ
certi est capi roma non poterat aduentante fatali urbi clade lega¬
ti a clusinis ueniunt auxilium aduersus gallos petentes. Eam gen¬
tem tradit fama dulcedine frugum maxime uini nouatum uo¬

Expanded text:
litatem spretum et quod longinqua eoque ignotior gens erat. neque litatem spretum et quod longinqua eoque ignotior gens erat. neque deorum modo monita ingruente fato spreta, sed humanam quoque opem, quae una erat, M. Furium ab urbe amouere. qui die dicta ab L. Apuleio tribuno plebis propter praedam Ueientanam, filio quoque adulescente per idem tempus orbatus, cum accitis domum tribulibus clientibusque quae magna pars plebis erat, percontatus animos eorum responsum tulisset se conlaturos quanti damnatus esset, absoluere eum non posse, in exsilium abiit, precatus ab dis immortalibus si innoxio sibi ea iniuria fieret, primo quoque tempore desiderium sui ciuitati ingratae facerent. absens quindecim milibus grauis aeris damnatur. expulso ciue quo manente, si quicquam humanorum certi est, capi Roma non potuerat, aduentante fatali urbi clade legati ab Clusinis ueniunt auxilium aduersus Gallos petentes. eam gentem traditur fama dulcedine frugum maximeque uini noua tum uo
Abbreviated transcription (Latin):
uincia euenit. Salpinates agrippe furio & seruio sulpitio prius cum
uolsiniensibus pugnatum est. bellum numero hostium ingens cer¬
tamine haud sane asperum fuit. fusa concursu primo acies. In fuga
milia octo armatorum ab equitibus interclusa positis armis in de¬
ditionem uenerunt. Eius belli fama effecit ne se pugnae committe¬
rent salpinates. Moenibus armati se tutabantur. Romani praed¬
as passim & ex salpinati agro & ex uolsiniensi nullo eam uim ar¬
cente egerunt. Donec uolsiniensibus fessis bello ea conditione ut
res populo.r. redderent stipendiumq eius anni exercitui prestarẽt
in.xx. annos indutie date. Fodem anno.M. ceditius de plebe nũ¬
tiauit tribunis se innoua uia ubi nunc sacellum est supra aedem
ueste uocem noctis silentio audisse clariorem humana que magis¬
tratibus iuberet gallos aduentare. Id ut fit propter auctoris hum¬

Expanded text:
uincia euenit, Sappinates Agrippae Furio et Ser. Sulpicio . prius cum uincia euenit, Sappinates Agrippae Furio et Ser. Sulpicio . prius cum Uolsiniensibus pugnatum est. bellum numero hostium ingens, certamine haud sane asperum fuit. fusa concursu primo acies; in fuga milia octo armatorum ab equitibus interclusa positis armis in deditionem uenerunt. eius belli fama effecit ne se pugnae committerent Sappinates; moenibus armati se tutabantur. Romani praedas passim et ex Sappinati agro et ex Uolsiniensi, nullo eam uim arcente, egerunt; donec Uolsiniensibus fessis bello, ea condicione ut res populo Romano redderent stipendiumque eius anni exercitui praestarent, in uiginti annos indutiae datae. eodem anno M. Caedicius de plebe nuntiauit tribunis se in Noua uia, ubi nunc sacellum est supra aedem Uestae, uocem noctis silentio audisse clariorem humana, quae magistratibus dici iuberet Gallos aduentare. id ut fit propter auctoris humi
Abbreviated transcription (Latin):
is exortam exercitus duci nequiuit ob quae uolsiniensibus salpina¬
tibus adiunctis in superbiam elati ultro agros romanos incursaue¬
re. Bellum inde duobus populis indictum. lulius censor decessit
in eius locum.M. cornelius suffectiis quae res postea religioni fint
quia eo lustro roma est capta nec deinde unquam in demortui lo¬
cum censor sufficitur. Consulibusq morbo implicitis placuit per in¬
se abdicassent interrex creatur. M. furius camillus qui publium cor¬
nelium scipionem. Is inde. L. ualerium potitum interregem prodi
dit. Ab eo creati tribuni mil. sex consulari potestate ut etiam sicui
eorum in comioda ualitudo fuisset copia magistratuum reip. eci
kalendis quintilibus magistratum occepere. L. lucretius seruius sul¬
pitius . M. aemilius. L. furius medullinus septimum agrippa furius
.C. emilius iterum. Ex his. L. lucretio & .C. emilio uolsiniensis pro¬

Expanded text:
is ortam exercitus duci nequiuit. ob quae Uolsinienses Sappinais ortam exercitus duci nequiuit. ob quae Uolsinienses Sappinatibus adiunctis superbia inflati ultro agros Romanos incursauere; bellum inde duobus populis indictum. C. Iulius censor decessit; in eius locum M. Cornelius suffectus;—quae res postea religioni fuit quia eo lustro Roma est capta; nec deinde unquam in demortui locum censor sufficitur;—consulibusque morbo implicitis, placuit per inse abdicassent, interrex creatur M. Furius Camillus , qui P. Cornelium Sdit. ab eo creati sex tribuni militum consulari poteorum incommoda ualetudo fuisset, copia magistratuum rei publicae esset. kalendis Quintilibus magistratum occepere L. Lucretius Ser. Sulpicius M. Aemilius L. Furius Medullinus septimum Agrippa Furius C. Aemilius iterum. ex his L. Lucretio et C. Aemilio Uolsinienses pro
Abbreviated transcription (Latin):
rentur nec patribus familiae tantum sed ut omnium in domo libero¬
rum capitum ratio haberetur. Uellentq in eam spem liberos tolle¬
re. Eo munere delinita plebe nihil certatum est quo minus consu¬
laria comitia haberentur. Creati consules. L ualerius potitus .M.
manlius cui capitolino postea fuit cognomen. Hi consules magn¬
os ludos fecere quos. M. furius camillus dictator nouerat uehien¬
ti bello. Fodem anno aedes umonis regine ab eodem dictatore eo¬
demq bello uota dedicatur. Celebratamq dedicationem ingenti
matronarum studio tradunt. Bellum haud memorabile in algi¬
do cum equis gestum est. Fusis hostibus prius poene ꝗͣ manus cõ¬
sererent. Ualerio quod perseuerantior cedendis in fuga fuit tri¬
umphus manlio ut ouans ingrederetur urbem decretum est. Fodem
anno nouum bellum cum uolsiniensibus exortum quo propter fã¬
mem pestilentiamq in agro romano ex siccitate caloribusq nimi¬

Expanded text:
rentur, nec patribus familiae tantum, sed ut omnium in domo liberorentur, nec patribus familiae tantum, sed ut omnium in domo liberorum capitum ratio haberetur, uellentque in eam spem liberos tollere. eo munere delenita plebe nihil certatum est quo minus consularia comitia haberentur. creati consules L. Ualerius Potitus M. Manlius , cui Capitolino postea fuit cognomen. hi consules magnos ludos fecere, quos M. Furius dictator uouerat Ueienti bello. eodem anno aedes Iunonis reginae ab eodem dictatore eodemque bello uota dedicatur, celebratamque dedicationem ingenti matronarum studio tradunt. bellum haud memorabile in Algido cum Aequis gestum est, fusis hostibus prius paene quam manus consererent. Ualerio quod perseuerantior cedentes <insequi> in fuga fuit, triumphus, Manlio ut ouans ingrederetur urbem decretum est. eodem anno nouum bellum cum Uolsiniensibus exortum; quo propter famem pestilentiamque in agro Romano ex siccitate caloribusque nimi
Abbreviated transcription (Latin):
um .r. & uictrice patria uictam mutari. His adhortationibus prĩ¬
cipes concitati patres senes iuuenesq cum ferretur lex agmine facto
in forum uenerunt dissipatiq per tribus suos quisq tribules pren¬
santes orare cum lacrimis cepere ne eam patriam pro qua fortissime
felicissimeq ipsi ac patres eorum dimicassent desererent. Capitoliũ
edem ueste coetera circa templa deorum ostentantes. ne exulem ex¬
torrem populum.r. a solo patrio ac dus poenatibus in hostium ur¬
bem agerent. Eoq rem adducerent ut melius fuerit non capi ue¬
hios ne roma desereretur. Quia non ui agebant sed precibus & int¬
ter preces multa deorum mentio erat religiosum parti maxime fu
it & legem una plures tribus antiquari uisserunt. Adeoq ea uicto¬
ria laeta patribus fuit ut postero die referentibus consulibus senat
consultum fieret ut agri uehientani septena iuigera plebi diuide¬

Expanded text:
Romanum et uictrice patria uictam mutari. his adhortationibus prinRomanum et uictrice patria uictam mutari. his adhortationibus principes concitati patres senes iuuenesque cum ferretur lex agmine facto in forum uenerunt, dissipatique per tribus, suos quisque tribules prensantes, orare cum lacrimis coepere ne eam patriam pro qua fortissime felicissimeque ipsi ac patres eorum dimicassent desererent, Capitolium, aedem Uestae, cetera circa templa deorum ostentantes; ne exsulem, extorrem populum Romanum ab solo patrio ac dis penatibus in hostium urbem agerent, eoque rem adducerent ut melius fuerit non capi Ueios, ne Roma desereretur. quia non ui agebant sed precibus, et inter preces multa deorum mentio erat, religiosum parti maximae fuit, et legem una plures tribus antiquarunt quam iusserunt. adeoque ea uictoria laeta patribus fuit, ut postero die referentibus consulibus senatus consultum fieret ut agri Ueientani septena iugera plebi diuide
Abbreviated transcription (Latin):
tus laturos falli eos. Si tribunitia uis tribunitio auxilio repelli
nequeat aliud telum patres inuenturos esse. Consulesq increpa¬
bat quod fide publica decipi tribunos eos taciti tulissent qui sena¬
tus auctoritatem secuti essent. Haec propalam contionabundus
in dies magis augebat iras hominum. Senatum uero incitare
aduersus legem haud desistebat ne aliter descenderent in forum
cum dies deferende legis uenisset ꝗͣ ut qui meminissent sibi pro
aris focisq & deum templis ac solo in quo nati essent dimicandũ
fore. Nam quod ad se priuatim attineat si sue glorie sibi inter¬
dimicationem patriae meminisse sit fas si amplam quoq esse. urbem
a se captam frequentari quotidie se frui monumento gloriae suae
& ante oculos habere urbem latam in triumpho suo. Insistere omn¬
es uestigus laudum suarum. Sed nefas ducere desertam ac relictã
a dus immortalibus incoli urbem & in captiuo solo habitare popu

Expanded text:
patres laturos, falli eos. si tribunicia uis tribunicio auxilio repelli patres laturos, falli eos. si tribunicia uis tribunicio auxilio repelli nequeat, aliud telum patres inuenturos esse; consulesque increpabat quod fide publica decipi tribunos eos taciti tulissent qui senatus auctoritatem secuti essent. haec propalam contionabundus in dies magis augebat iras hominum: senatum uero incitare aduersus legem haud desistebat: ne aliter descenderent in forum, cum dies ferendae legis uenisset, quam ut qui meminissent sibi pro aris focisque et deum templis ac solo in quo nati essent dimicandum fore. nam quod ad se priuatim attineat, si suae gloriae sibi interdimicationem patriae meminisse sit fas, sibi amplum quoque esse urbem ab se captam frequentari, cottidie se frui monumento gloriae suae et ante oculos habere urbem latam in triumpho suo, insistere omnes uestigiis laudum suarum; sed nefas ducere desertam ac relictam ab dis immortalibus incoli urbem, et in captiuo solo habitare populum
Abbreviated transcription (Latin):
quia nocte proditione oppidum captum liberam per auersa ur¬
bis fugam dederat romam perfugere.L. lucretio consuli ea pro¬
uincia euenit. Is cum exercitu profectus acie hostes uincit uictor¬
q romam ad mauis aliquanto certamen redit. Dies dicta erat tri¬
bunis pl. biennu superioris a uerginio & . Q. pomponio quos defẽ¬
di patrum consensu ad fidem senatus pertinebat neque enim eos
aut uite ullo crimine alio aut gesti magistratus quisquam argue¬
bat preterꝗͣ quod gratificantes patribus rogationi tribunitie inter¬
cessissent. Uicit tamen gratiam senatus plebis ira & pessimo exem¬
plo innoxii denis mil. grauis eris condemnati sunt id egre passi
patres. Camillus palam sceleris plebem arguere quae iam in suos
uersa non intelligeret se prauo uidicio de tribunis intercessionẽ
sustulisse. Intercessione sublata tribunitiam potestatem euertis¬
se. Nam quod illi sperarent effrenatam licentiam eius magistra

Expanded text:
quia nocte proditione oppidum captum liberam per auersa urquia nocte proditione oppidum captum liberam per auersa urbis fugam dederat, Romam perfugere. L. Lucretio consuli ea prouincia euenit. is cum exercitu profectus acie hostes uicit, uictorque Romam ad maius aliquanto certamen redit. dies dicta erat tribunis plebis biennii superioris A. Uerginio et Q. Pomponio , quos defendi patrum consensu ad fidem senatus pertinebat; neque enim eos aut uitae ullo crimine alio aut gesti magistratus quisquam arguebat praeterquam quod gratificantes patribus rogationi tribuniciae intercessissent. uicit tamen gratiam senatus plebis ira et pessimo exemplo innoxii denis milibus grauis aeris condemnati sunt. id aegre passi patres; Camillus palam sceleris plebem arguere quae iam in suos uersa non intellegeret se prauo iudicio de tribunis intercessionem sustulisse, intercessione sublata tribuniciam potestatem euertisse; nam quod illi sperarent effrenatam licentiam eius magistratus
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ira magis ꝗͣ uirtute res geritur ad pernitiem hostium facta
est. Tristemq a tusculo nuntium nequicquam exterrita ciuitate
littere a postumio laureate secuntur. Uictoriam populi roman
esse. Equorum exercitum deletum. Tribunorum plebis actiones
quia nondum inuenerant finem & plebs continuare latoribus le¬
gis tribunatum & reficere intercessores legis annisi sunt. Sed plus
suis comitus plebs ualuit. Quem dolorem ulti patres sunt sen. con.¬
sulto facto ut consules inuisus plebi magistratus crearentur. annũ¬
post quintum decimum creati consules. L.lueretius flauus seruius
sulpitius camerinus. Principio unius anni ferociter quia nemo ex
collegio intercessurus erat coortis ad perferendam legem tribuns
pl. nec segnius ob id ipsum consulibus resistentibus omniq cunta¬
te in unam eam curam conuersa: uitelliam coloniam romanam
in suo agro equi expugnant. colonorum pars maxima incolumis

Expanded text:
ubi ira magis quam uirtute res geritur, ad perniciem hostium facta ubi ira magis quam uirtute res geritur, ad perniciem hostium facta est; tristemque ab Tusculo nuntium nequiquam exterrita ciuitate litterae a Postumio laureatae sequuntur, uictoriam populi Romani esse, Aequorum exercitum deletum. tribunorum plebis actiones quia nondum inuenerant finem, et plebs continuare latoribus legis tribunatum et patres reficere intercessores legis adnisi sunt; sed plus suis comitiis plebs ualuit; quem dolorem ulti patres sunt senatus consulto facto ut consules, inuisus plebi magistratus, crearentur. annupost quintum decimum creati consules L. Lucretius Flauus Ser. Sulpicius Camerinus . principio huius anni ferociter quia nemo ex collegio intercessurus erat coortis ad perferendam legem tribunis plebis nec segnius ob id ipsum consulibus resistentibus omnique ciuitate in unam eam curam conuersa, Uitelliam coloniam Romanam in suo agro Aequi expugnant. colonorum pars maxima incolumis,
Abbreviated transcription (Latin):
que duturnum id gaudium hostibus fore. poscentes ut confestim
inde ad castra hostium duceret quae in conspectu erant posita in pla¬
no nihil poene recusabant in ea ante noctem expugnassent. Col¬
laudatos corpora curare paratosq esse quarta uigilia iubet. Et hos¬
tes nocturnam fugam ex tumulo romanorum ut ab ea uia qua
ferebat uerruginem excluderent fuere obuii proeliumq ante lucẽ¬
sed luna pernox erat commissum est & haud incertus diurno proc¬
lium fuit. Sed clamor uerruginem perlatus cum castra romana
crederent oppugnari tantum iniecit pauoris ut nequicquam re¬
tinente atq obsecrante emilio tusculum palati fugerent. Inde fama
romam perlata est. Postumium exercitumq occisum. Qui ubi pri¬
ma lux metum insidiarum effuse sequentibus sustulit cum per eꝗ¬
tasset aciem promissa repetens tantum mniecit ardoris ut non ul¬
tra sustinuerint impctum equi. Cedes inde fugientium qualis

Expanded text:
que diuturnum id gaudium hostibus fore. poscentes ut confestim que diuturnum id gaudium hostibus fore. poscentes ut confestim inde ad castra hostium duceret—et in conspectu erant, posita in plano—nihil poenae recusabant ni ea ante noctem expugnassent. conlaudatos corpora curare paratosque esse quarta uigilia iubet. et hostes nocturnam fugam ex tumulo Romanorum ut ab ea uia quae ferebat Uerruginem excluderent, fuere obuii; proeliumque ante lucem—sed luna pernox erat—commissum est. et haud incertius diurno proelium fuit; sed clamor Uerruginem perlatus, cum castra Romana crederent oppugnari, tantum iniecit pauoris ut nequiquam retinente atque obsecrante Aemilio Tusculum palati fugerent. inde fama Romam perlata est Postumium exercitumque occisum. qui ubi prima lux metum insidiarum effuse sequentibus sustulit, cum perequitasset aciem promissa repetens, tantum iniecit ardoris ut non ultra sustinuerint impetum Aequi. caedes inde fugientium, qualis
Abbreviated transcription (Latin):
prosecutus delphos romam inde hospites restituit. Hospitium cum
eo sen. con. est factum donaq publice data. Fodem anno in equis
uarie bellatum. Adeo ut in incerto fuerit & apud ipsos exercitus &
rom.e uicissent uictime essent. Imperatores romani fuere ex tribu¬
nis mili. C. emilius sp. postumius primo rem communiter gesserũt
Fusis in acie hostibus emilium praesidio uerruginem obtinere placuit¬
Postumium fines uastare. Ibi eum in composito agmine negligentus
ab re bene gesta euntem adorti equi terrore iniecto in proximos cõ¬
pulere tumulos. pauorq inde uerruginem etiam ad presidium al¬
terum est perlatus postumius suis in tutum receptis cum contione
aduocata terrorem increparet ac fugam fusos esse ab ignauissimo
ac fugacissimos hoste conclamat uniuersus exercitus merito se ea au¬
dire & fateri admissum flagitium. Sed eosdem correcturos esse ne¬

Expanded text:
Delphos prosecutus, Romam inde sospites restituit. hospitium cum Delphos prosecutus, Romam inde sospites restituit. hospitium cum eo senatus consulto est factum donaque publice data. eodem anno in Aequis uarie bellatum, adeo ut in incerto fuerit et apud ipsos exercitus et Romae uicissent uictine essent. imperatores Romani fuere ex tribunis militum C. Aemilius Sp. Postumius . primo rem communiter gesserunt; fusis inde acie hostibus, Aemilium praesidio Uerruginem obtinere placuitPostumium fines uastare. ibi eum incomposito agmine neglegentius ab re bene gesta euntem adorti Aequi terrore iniecto in proximos compulere tumulos; pauorque inde Uerruginem etiam ad praesidium alterum est perlatus. Postumius suis in tutum receptis cum contione aduocata terrorem increparet ac fugam, fusos esse ab ignauissimo ac fugacissimo hoste, conclamat uniuersus exercitus merito se ea audire et fateri admissum flagitium, sed eosdem correcturos esse ne
Abbreviated transcription (Latin):
eius anni ut populus.r. tributo uacaret pecunia imperata pace da¬
ta exercitus romam reductus. Camillus meliore multo laude qͣ
cum triumphantem albi per urbem uexerant equi insignis iustitia
fideq hostibus uictis cum in urbem redisset tacite eius uerecundiã
non tulit senatus quin sine mora uoti liberaretur. Crateramq au¬
ream donum appollini delphos legati qui ferrent. L. ualeruis .L.
sergius. A. manlius missi longa una naue haud procul freto sicu¬
lo a piratis liparensium excepti de uehuntur liparas. Mos erat ci¬
uitatis uelut publico latrocinio partam praedam duudere. Forte
eo anno in summo magistratu erat timasitheus quidam romanis
uir similior quam sinis. qui legatorum nomen donumq & deum
cui mitteretur & doni causam ueritus ipse multitudinem quoq qua
semper ferme regenti est similis religionis iuste impleuit. Adduc¬
tosq in publicum hospitium legatos cum presidio etiam nauium

Expanded text:
eius anni, ut populus Romanus tributo uacaret, pecunia imperata. pace daeius anni, ut populus Romanus tributo uacaret, pecunia imperata. pace data exercitus Romam reductus. Camillus meliore multo laude quam cum triumphantem albi per urbem uexerant equi insignis, iustitia fideque hostibus uictis cum in urbem redisset, taciti eius uerecundiam non tulit senatus quin sine mora uoti liberaretur; crateramque auream donum Apollini Delphos legati qui ferrent, L. Ualerius L. Sergius A. Manlius , missi longa una naue, haud procul freto Siculo a piratis Liparensium excepti deuehuntur Liparas. mos erat ciuitatis uelut publico latrocinio partam praedam diuidere. forte eo anno in summo magistratu erat Timasitheus quidam, Romanis uir similior quam suis; qui legatorum nomen donumque et deum cui mitteretur et doni causam ueritus ipse multitudinem quoque, quae semper ferme regenti est similis, religionis iustae impleuit, adductosque in publicum hospitium legatos cum praesidio etiam nauium
Abbreviated transcription (Latin):
pacem mallent apud eos pacem uniuersa posceret cuntas. Fides
romana iustitia imperatoris in foro & curia celebrantur. Consẽ¬
suq omnium legati ad camillum in castra atq inde permissu ca¬
milli romam ad senatum qui dederunt phalerios proficiscunt᷑
Introducti ad senatum ita locuti traduntur. Patres con. uictoria¬
cui nec deus nec homo quisquam inuideat incti a uobis & imperato¬
re uestro dedimus nos uobis rati quo nihil uictori pulchrus est me¬
lius nos sub imperio uestro quam legibus nostris uicturos. Fuentu
huius belli duo salutaria exempla prodita humano generi sunt.
Uos fidem in bello ꝗͣ presentem uictoriam maliustis. Nos fide pro¬
uocati uictoriam ultro detulimus. Sub ditione uestra sumus. M¬
tite qui arma qui obsides qui urbem patentibus portis accipiant.
Nec uos fidei nostrae nec nos imperii uestri poenitebit. Camillo &
ab hostibus & a ciuibus gratiae acte. Phaliscis in stipendium militũ

Expanded text:
pacem mallent, apud eos pacem uniuersa posceret ciuitas. fides pacem mallent, apud eos pacem uniuersa posceret ciuitas. fides Romana, iustitia imperatoris in foro et curia celebrantur; consensuque omnium legati ad Camillum in castra, atque inde permissu Camilli Romam ad senatum, qui dederent Falerios proficiscuntur. introducti ad senatum ita locuti traduntur: 'patres conscripti, uictoriacui nec deus nec homo quisquam inuideat uicti a uobis et imperatore uestro, dedimus nos uobis, rati, quo nihil uictori pulchrius est, melius nos sub imperio uestro quam legibus nostris uicturos. euentu huius belli duo salutaria exempla prodita humano generi sunt: uos fidem in bello quam praesentem uictoriam maluistis; nos fide prouocati uictoriam ultro detulimus. sub dicione uestra sumus; mittite qui arma, qui obsides, qui urbem patentibus portis accipiant. nec uos fidei nostrae nec nos imperii uestri paenitebit.' Camillo et ab hostibus et a ciuibus gratiae actae. Faliscis in stipendium militum
Abbreviated transcription (Latin):
peratorem scelestus ipse cum scelesto munere uenisti. Nobis cũ
phaliscis quae pacto fit humano societas non est. quam ingenera¬
uit natura utrisq est eritq. Sunt & belli sicut pacis uira. Iusteq
ea non minus ꝗͣ fortiter didicimus gerere. Arma habemus non
aduersus eam aetatem aut etiam captis urbibus parcitur sed aduer¬
sus armatos & ipsos qui nec lesi nec lacessiti a nobis castra romana
ad uehios oppugnarunt. Eos tu quantum in te fuit nouo scelere
uicisti. Ego romanis artibus uirtute opere armis sicut uehios
uincam. Denudatum deinde eum manibus post tergum illiga¬
tis reducendum phalerios pueris tradidit. Uirgasq eis quibus pr¬
oditorem agerent in urbem uerberantes dedit. Ad quod specta¬
culum concursu populi primum facto deinde a magistratu de
re noua uocato senatu tanta mutatio animis est imecta ut qui
modo efferati odio iraq uehientium exitum pene ꝗͣ capenatiũ

Expanded text:
peratorem scelestus ipse cum scelesto munere uenisti. nobis cum peratorem scelestus ipse cum scelesto munere uenisti. nobis cum Faliscis quae pacto fit humano societas non est: quam ingenerauit natura utrisque est eritque. sunt et belli, sicut pacis, iura, iusteque ea non minus quam fortiter didicimus gerere. arma habemus non aduersus eam aetatem cui etiam captis urbibus parcitur, sed aduersus armatos et ipsos qui, nec laesi nec lacessiti a nobis, castra Romana ad Ueios oppugnarunt. eos tu quantum in te fuit nouo scelere uicisti: ego Romanis artibus, uirtute opere armis, sicut Ueios uincam'. denudatum deinde eum manibus post tergum inligatis reducendum Falerios pueris tradidit, uirgasque eis quibus proditorem agerent in urbem uerberantes dedit. ad quod spectaculum concursu populi primum facto, deinde a magistratibus de re noua uocato senatu, tanta mutatio animis est iniecta ut qui modo efferati odio iraque Ueientium exitum paene quam Capenatium
Abbreviated transcription (Latin):
mul & cognitae rebus bellicis uirtutis specimen maturam uicto¬
riam dedisset. Mos erat phaliscis eodem magistro liberorum
& comite uti. Simulq plures pueri quod hodie quoque in gre¬
cia manet unius curae demandabantur. Principium liberos si¬
cut fere fit qui scientia uidebatur precellere erudiebat. Iscum in
pace instituisset pueros ante urbem lusus exercendiq caus&e pro¬
ducere nihilo minus more per belli tempus intermisso dum mo¬
do breuioribus modo longioribus spatus trahendo eos a porta lu¬
su sermonibusq uariatis longius solito ubi res dedit progressus inter
stationes cos hostium castraq inde romana in pretorium ad camil¬
lum perduxit. Ibi scelesto facinori scelestiorem sermonem addit
Phalerios se in manus romanis tradidisse quando eos pueros quoꝵ
parentes capita ibi rerum sint in potestatem dederit. Quae ubi
camillus audiuit non ad similem inquit tui nec populum nec im¬

Expanded text:
mul et cognitae rebus bellicis uirtutis specimen et maturam uictomul et cognitae rebus bellicis uirtutis specimen et maturam uictoriam dedisset. mos erat Faliscis eodem magistro liberorum et comite uti, simulque plures pueri, quod hodie quoque in Graecia manet, unius curae demandabantur. principum liberos, sicut fere fit, qui scientia uidebatur praecellere erudiebat. is cum in pace instituisset pueros ante urbem lusus exercendique causa producere, nihil eo more per belli tempus intermisso, dum modo breuioribus modo longioribus spatiis trahendo eos a porta, lusu sermonibusque uariatis, longius solito ubi res dedit progressus, inter stationes eos hostium castraque inde Romana in praetorium ad Camillum perduxit. ibi scelesto facinori scelestiorem sermonem addit, Falerios se in manus Romanis tradidisse, quando eos pueros quorum parentes capita ibi rerum sint in potestatem dediderit. quae ubi Camillus audiuit, 'non ad similem' inquit, 'tui nec populum nec im
Abbreviated transcription (Latin):
camillus captuum indicem ex agris secutus ducem castris multa
nocte motis prima luce aliquanto superioribus locis se ostendit
Trifariam romani muniebant. Alius exercitus prelio intentus
stabat. Ibi impedire opus conatos hostes fundit fugatq. Tantũq
inde pauoris iniectum est ut effusa fuga castra sua quae propiora
erant prelati urbem peterent. Multi caesi uulneratiq prus ꝗͣ
pauentes portis inciderent. castra capta. preda ad questores redac¬
ta cum magna militum ira. Sed seueritate imperii uicti eandẽ
uirtutem & oderant & mirabantur. Obsidio inde urbis & muni¬
tiones & interdum per occasionem impetus oppidanoꝵ in roman¬
as stationes proeliaq parua fieri & teri tempus neutro inclinata
spe. Cum frumentum copiaeq aliae ex ante conuecto largius
obsessis ꝗͣ obsidentibus suppeterent. Uidebaturq eque duiturnus
futurus labor ac uehiis fuisset. ni fortuna imperatori romano si¬

Expanded text:
Camillus, captiuum indidem ex agris secutus ducem, castris multa Camillus, captiuum indidem ex agris secutus ducem, castris multa nocte motis, prima luce aliquanto superioribus locis se ostendit. trifariam Romani muniebant; alius exercitus proelio intentus stabat. ibi impedire opus conatos hostes fundit fugatque; tantumque inde pauoris Faliscis iniectum est, ut effusa fuga castra sua quae propiora erant praelati urbem peterent. multi caesi uulneratique priusquam pauentes portis inciderent; castra capta; praeda ad quaestores redacta cum magna militum ira; sed seueritate imperii uicti eandem uirtutem et oderant et mirabantur. obsidio inde urbis et munitiones, et interdum per occasionem impetus oppidanorum in Romanas stationes proeliaque parua fieri et teri tempus neutro inclinata spe, cum frumentum copiaeque aliae ex ante conuecto largius obsessis quam obsidentibus suppeterent. uidebaturque aeque diuturnus futurus labor ac Ueiis fuisset, ni fortuna imperatori Romano si
Abbreviated transcription (Latin):
norum mil. patres summa ope euicerunt ut. M. furius camillus
crearetur. propter bella simulabant ducem. Sed largitioni tribu¬
nitiae aduersarius quaerebatur. Cum camillo creati tri.mil. con¬
sulari potestate. L. furuis medullinus sextum .c. emilius. L. ua¬
lerus publicola spurius postumuis. P. cornelius iterum. Principio
anni tri.pl. nihil mouerunt. donec.M. furius camillus in phalis¬
cos cui id bellum mandatum erat proficisceretur. Differendo de¬
inde clanguit res. & camillo quem aduersarium maxime metue¬
bant gloria in phaliscis creuit. Nam cum primo menibus se hos¬
tes tenerent tutissimum id rati populatione agrorum atq incen¬
diis uillarum cocgit eos egredi urbe. Sed timor longius progre¬
di prohibuit. Mille fere passuum ab oppido castra locant nulla
re alia fidentes ea satis tuta esse quam difficultate aditus asperi
confragosiq circa & partim arctis partim ardins uus. Coeterũ

Expanded text:
norum militum patres summa ope euicerunt ut M. Furius Camillus norum militum patres summa ope euicerunt ut M. Furius Camillus crearetur. propter bella simulabant parari ducem; sed largitioni tribuniciae aduersarius quaerebatur. cum Camillo creati tribuni militum consulari potestate L. Furius Medullinus sextum C. Aemilius L. Ualerius Publicola Sp. Postumius P. Cornelius iterum. principio anni tribuni plebis nihil mouerunt, donec M. Furius Camillus in Faliscos, cui id bellum mandatum erat, proficisceretur. differendo deinde elanguit res, et Camillo quem aduersarium maxime metuerant gloria in Faliscis creuit. nam cum primo moenibus se hostes tenerent tutissimum id rati, populatione agrorum atque incendiis uillarum coegit eos egredi urbe. sed timor longius progredi prohibuit; mille fere passuum ab oppido castra locant, nulla re alia fidentes ea satis tuta esse quam difficultate aditus, asperis confragosisque circa, et partim artis, partim arduis uiis. ceterum
Abbreviated transcription (Latin):
pollicite tribunis mil. aurum & omnia ornamenta sua in aerarium
detulerunt. Erata ea res ut quae maxime senatui unquam fuit ho¬
noremq ob eam munificentiam ferunt matronis habitum ut pilẽ¬
to ad saera ludosq carpentis festo profestoq uterentur. Pondere
a singulis auri accepto extimatoq ut pecuni.e soluerentur. Crate¬
ram auream fieri perplacuit. quae donum appollim delphos por¬
taretur. Simul ut ab religione animos remiserunt integrant se¬
ditionem tri. pl. incitatur multitudo in omnes principes. Ante
alios in camillum. Fum predam uehientanam publicando sa¬
crandoq ad nihilum redegisse. Absentes ferociter increpant. pre¬
sentium cum se ultro iratis offerrent uerecundiam habent. Simul
extrahi rem ex eo anno uiderunt tri. pl. latores legis in annum
cosdem reficiunt. Et patres hoc idem de intercessoribus legis an¬
nisi. ita tribum pl. magna ex parte idem refecti. Comitus tribu¬

Expanded text:
pollicitae tribunis militum aurum et omnia ornamenta sua, in aerarium pollicitae tribunis militum aurum et omnia ornamenta sua, in aerarium detulerunt. grata ea res ut quae maxime senatui unquam fuit; honoremque ob eam munificentiam ferunt matronis habitum ut pilento ad sacra ludosque, carpentis festo profestoque uterentur. pondere ab singulis auri accepto aestimatoque ut pecuniae soluerentur, crateram auream fieri placuit quae donum Apollini Delphos portaretur. simul ab religione animos remiserunt, integrant seditionem tribuni plebis; incitatur multitudo in omnes principes, ante alios in Camillum: eum praedam Ueientanam publicando sacrandoque ad nihilum redegisse. absentes ferociter increpant; praesentium, cum se ultro iratis offerrent, uerecundiam habent. simul extrahi rem ex eo anno uiderunt, tribunos plebis latores legis in annum eosdem reficiunt; et patres hoc idem de intercessoribus legis adnisi; ita tribuni plebis magna ex parte iidem refecti. comitiis tribu
Abbreviated transcription (Latin):
id quidem esse furere ciuitatem qua damnati uoti omnium re¬
rum potiorem curam ꝗͣ religione se exoluendi habeat. nihil de col¬
latione dicere stipis uerius decime. quando ea se quisq priuatim
obligauerit liberatus sit populus. Enimuero illud se tacere suam cõ¬
scientiam non pati quod ex ea tantum preda quae rerum mouenti¬
um sit decima designetur. Urbis atq agri capti quae & ipsa uoto cõ¬
tincantur mentionem nullam ficri. Cum ea disceptatio anceps se¬
natui inisa delegata ad pontifices esset adhibito camillo uisum est¬
collegio quod eius quod ante conceptum uotum uehientium fuis¬
set & post uotum in potestatem p.r. uenisset eius partem decimã
appollini sacramenta esse. Ita in extimationem urbs agerq uenit.
Pecunia ex aerario prompta. & tribunis mil. consularibus ut aurum
ex ea coemerent negotium datum. Cuius cum copia non esset matro¬
nae cetibus ad eam rem consultandam habitis & communi decreto

Expanded text:
id quidem esse, furere ciuitatem quae damnata uoti omnium reid quidem esse, furere ciuitatem quae damnata uoti omnium rerum potiorem curam quam religione se exsoluendi habeat. nihil de colatione dicere, stipis uerius quam decumae, quando ea se quisque priuatim obligauerit, liberatus sit populus. enimuero illud se tacere suam conscientiam non pati quod ex ea tantum praeda quae rerum mouentium sit decuma designetur: urbis atque agri capti, quae et ipsa uoto contineatur, mentionem nullam fieri. cum ea disceptatio, anceps senatui uisa, delegata ad pontifices esset, adhibito Camillo uisum collegio, quod eius ante conceptum uotum Ueientium fuisset et post uotum in potestatem populi Romani uenisset, eius partem decimam Apollini sacram esse. ita in aestimationem urbs agerque uenit. pecunia ex aerario prompta, et tribunis militum consularibus ut aurum ex ea coemerent negotium datum. cuius cum copia non esset, matronae coetibus ad eam rem consultandam habitis communi decreto
Abbreviated transcription (Latin):
uictrici quisquam patriae preferret: sineret maiorem fortunam
captis esse uehus ꝗͣ in columibus fuerit : Postremo se relinqui a cuub¬
us in patria posse ut relinquant patriam atq ciues nullam uim un¬
quam subacturam. Et .I. sicinium is enim ex tribunis pl. rogatio¬
nis eius lator erat conditorem uehios sequantur. relicto deo romu¬
lo dei filio parente & auctore urbis romae. Haec cum fedis certami¬
nibus agerentur nam partem tribunorum pl. patres in suam sentẽ¬
tiam traxerant nulla res alia manibus temperare plebem cogebat
quam quod ubi rixe committenda causa clamor ortus esset princi¬
pes senatus primi turbe offerentes se peti ferriq atq occidi iubebãt.
ab horum aetatibus dignitatibus & honoribus uiolandis dum ab¬
stinebatur &. ad reliquos conatus similes uerecundia ire obstabat.
Camillus identidem omnibus locis contionabatur. Haud mirum

Expanded text:
ut quisquam uictrici patriae praeferret sineretque maiorem fortunam ut quisquam uictrici patriae praeferret sineretque maiorem fortunam captis esse Ueiis quam incolumibus fuerit? postremo se relinqui a ciuibus in patria posse: ut relinquant patriam atque ciues nullam uim unquam subacturam, et T. Sicinium —is enim ex tribunis plebis rogationis eius lator erat—conditorem Ueios sequantur, relicto deo Romulo, dei filio, parente et auctore urbis Romae; —haec cum foedis certaminibus agerentur—nam partem tribunorum plebi patres in suam sententiam traxerant—, nulla res alia manibus temperare plebem cogebat quam quod, urbi rixae committendae causa clamor ortus esset, principes senatus primi turbae offerentes se peti feririque atque occidi iubebant. ab horum aetatibus dignitatibusque et honoribus uiolandis dum abstinebatur, et ad reliquos similes conatus uerecundia irae obstabat. Camillus identidem omnibus locis contionabatur: haud mirum
Abbreviated transcription (Latin):
tria milia cunium romanorum scriberentur deducendam censuerat
Triumuiri ad id creati terna iugera & septumces uiritim diuserant
Ea largitio sperni cepta quia spei maioris auertende solatium obiectũ
censebant. Cur enim relegari plebem in uulscos: cum pulcherrima
urbs uehu agerq uehientanus in conspectu sit uberior ampliorq ro¬
mano agro. Urbem quoq urbi romae ułl situ uel magnificentia pub¬
licorum priuatorumq tectorum ac locorum preponebant. Quin u¬
la quoq actio mouebatur qua post captam utiq romam a gallis ce¬
lebratior fuit transmigrandum uehios. Cocterum partem plebis
partem senatus destinabant habitandos uehios. duasq urbes comm¬
unes rei.p. incoli a populo.r. posse. Aduersus quae cum optimates
ita tenderent ut morituros se citius dicerent in conspectu populi.x.
ꝗͣ quicquam earum rerum rogaretur. Quippe nunc in una urbe tã¬
tum dissensionum esse. quid in duabus urbibus fore : Uictam ne

Expanded text:
tria milia ciuium Romanorum scriberentur, deducendam censuerant, tria milia ciuium Romanorum scriberentur, deducendam censuerant, triumuirique ad id creati terna iugera et septunces uiritim diuiserant. ea largitio sperni coepta, quia spei maioris auertendae solatium obiectum censebant: cur enim relegari plebem in Uolscos cum pulcherrima urbs Ueii agerque Ueientanus in conspectu sit, uberior ampliorque Romano agro? urbem quoque urbi Romae uel situ uel magnificentia publicorum priuatorumque tectorum ac locorum praeponebant. quin illa quoque actio mouebatur, quae post captam utique Romam a Gallis celebratior fuit, transmigrandi Ueios. ceterum partem plebis, partem senatus habitando destinabant Ueios, duasque urbes communi re publica incoli a populo Romano posse. aduersus quae cum optimates ita tenderent ut morituros se citius dicerent in conspectu populi Romani quam quicquam earum rerum rogaretur; quippe nunc in una urbe tantum dissensionum esse: quid in duabus urbibus fore? uictamne
Abbreviated transcription (Latin):
reum dignum amplitudine templi ac numine dei ex dignitate
populi.r. fieret. Ea quoq collatio plebis animos a camillo alienauit
Inter haec pacificatum legati a uulscis & equis uenerunt. Impetrata¬
que pax magis ut fessa tam dutino bello acquiesceret ciuitas ꝗͣ qu¬
od digni peterent. Uehiis captis sex tribios milit consulari po¬
testate inscquens annus habuit. Duos. P. cornelios cossum & sci¬
pionem. M. ualerium maximum iterum cesonem fabium am¬
bustum iterum. L. furium medullinum. Q. seruiliũ tertium. Cor¬
nelus phaliscum bellum. Ualerio ac seruilio capenas sorte euenit.
Ab his non urbes ui aut operibus temptate. Sed ager est depopula¬
tus predeq rerum agrestium acte. nulla felix arbor nihil frugi¬
ferum in agro relictum. Ea clades capenatem populum subegit.
Pax petentibus data. In phaliscis bellum restabat. Romae interim
multiplex seditio erat. cuius leniende causa coloniam in uulscos quo¬

Expanded text:
reum, dignum amplitudine templi ac numine dei, ex dignitate reum, dignum amplitudine templi ac numine dei, ex dignitate populi Romani fieret. ea quoque conlatio plebis animos a Camillo alienauit. inter haec pacificatum legati a Uolscis et Aequis uenerunt, impetrataque pax, magis ut fessa tam diutino bello adquiesceret ciuitas quam quod digni peterent. Ueiis captis, sex tribunos militum consulari potestate insequens annus habuit, duos P. Cornelios , Cossum et Scipionem, M. Ualerium Maximum iterum K. Fabium Ambustum tertium L. Furium Medullinum quintum Q. Seruilium tertium. Corneliis Faliscum bellum, Ualerio ac Seruilio Capenas sorte euenit. ab iis non urbes ui aut operibus temptatae, sed ager est depopulatus praedaeque rerum agrestium actae; nulla felix arbor, nihil frugiferum in agro relictum. ea clades Capenatem populum subegit; pax petentibus data; in Faliscis bellum restabat. Romae interim multiplex seditio erat, cuius leniendae causa coloniam in Uolscos, quo
Abbreviated transcription (Latin):
consuetum honorandi diem illius modi aliquantum excessit. Maxi¬
me conspectus ipse est curru equis albis uincto urbem inuectus pa¬
rumq id non ciile modo sed humanum etiam uisum. Iouis solisq
equis equiperatum dictatorem in religionem etiam trahebant.
riumphusq ob eam unam maxime rem clarior quam gratior fuit
Tum uinoni regine templum in auentino locauit dedicauitq matu¬
te matri. Atq his diuinis humanisq rebus gestis dictatura se abdi¬
cauit. Agi deinde de appollinis dono ceptum cui se decimam uo¬
uisse prede partem cum diceret camillus pontifices soluendum po¬
pulum censerent haud facile inibatur ratio iubendi referre predã
populum ut ex ea pars debita in sacrum secerneretur. Tandem eo
quod leuissimum uidebatur decursum est ut qui se domumq reli¬
gione exoluere uellet cum sibi met ipse predam extimasset suam
decime pretium partis in publicum deferret. Ut ex eo domum au¬

Expanded text:
consuetum honorandi diei illius modum aliquantum excessit. maxiconsuetum honorandi diei illius modum aliquantum excessit. maxime conspectus ipse est, curru equis albis iuncto urbem inuectus, parumque id non ciuile modo sed humanum etiam uisum. Iouis Solisque equis aequiperatum dictatorem in religionem etiam trahebant, triumphusque ob eam unam maxime rem clarior quam gratior fuit. tum Iunoni reginae templum in Auentino locauit, dedicauitque Matutae Matris; atque his diuinis humanisque rebus gestis dictatura se abdicauit. agi deinde de Apollinis dono coeptum. cui se decimam uouisse praedae partem cum diceret Camillus, pontifices soluendum religione populum censerent, haud facile inibatur ratio iubendi referre praedam populum, ut ex ea pars debita in sacrum secerneretur. tandem eo quod lenissimum uidebatur decursum est, ut qui se domumque religione exsoluere uellet, cum sibimet ipse praedam aestimasset suam, decimae pretium partis in publicum deferret, ut ex eo donum au
Abbreviated transcription (Latin):
me aetrusci nominis. magnitudinem suam uel ultima clade indi¬
cantis quod decem escas hiemesq continuas circumsessa cum plus
aliquanto cladium intulisset ꝗͣ accoepisset postremo iam fato quo¬
que urgente operibus tamen non ui expugnata est. Romam
ut nuntiatum est uehios captos quamquam & prodigia procura¬
ta fuerant & uatum responsa & phitice sortes note & quantum
humanis adiuuari consiliis potuerat res ducem. M. furium maxi¬
mum imperatorum omnium legerant tamen quia tot annis uarie
ibi bellatum erat multeq clades accepte uelut ex insperato immen¬
sum gaudium fuit. Et prius ꝗͣ senatus decernerat plena omnia tem¬
pla romanarum matrum grates dus agentium erãt. Senatus in
quatriduum quot dierum nullo ante bello supplicationes decre¬
uit. Aduentus quoq dictatoris omnibus ordinibus obiuam effu¬
sis celebratior ꝗͣ ullius unquam antea fuit. Triumphusq omnem

Expanded text:
mae Etrusci nominis, magnitudinem suam uel ultima clade indimae Etrusci nominis, magnitudinem suam uel ultima clade indicantis, quod decem aestates hiemesque continuas circumsessa cum plus aliquanto cladium intulisset quam accepisset, postremo iam fato quoque urgente, operibus tamen, non ui expugnata est. Romam ut nuntiatum est Ueios captos, quamquam et prodigia procurata fuerant et uatum responsa et Pythicae sortes notae, et quantum humanis adiuuari consiliis potuerat res ducem M. Furium , maximum imperatorum omnium, legerant, tamen quia tot annis uarie ibi bellatum erat multaeque clades acceptae, uelut ex insperato immensum gaudium fuit, et priusquam senatus decerneret plena omnia templa Romanarum matrum grates dis agentium erant. senatus in quadriduum, quot dierum nullo ante bello, supplicationes decernit. aduentus quoque dictatoris omnibus ordinibus obuiam effusis celebratior quam ullius unquam antea fuit, triumphusque omnem