comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
currente p̃ueniant: Quiblan &¬
do uerbo castigatus non corri¬
gitur : acrius necesse est argu¬
cũ doloce atur: Cum dolore enim absci¬
denda s̃ : quae lenit̃ sanari ñ
poss̃: Quiam monitus secre
public e arguendus ẽ ut uulnꝰ
quod occultȩ sanarinescit:
manifestedebeatemendari:
Mani festa peccata : non sunt
occulta correctionepurganda
Palam enim sunt arguendi: qui
palã nocent. Vtdũ a ꝑta obiur¬
gatione sanant᷑ : hi qui eo simi¬
tando deliquerant corrigant᷑
Dum unus corripit᷑ plurimi
cm̃dant᷑ . N ecesse ẽ enim ut
ꝓmultorũ saluatione unus
condem netur : quã punius
licentia multi pericditentur
Ita erga delinquentem sermoẽ
ꝓferendus : sicut eius quicor¬
ripitur expostulat sulus
Quod siopus ẽ aliquã medica¬
m̃ti salutẽ uerbo increpatio¬
nis arꝑgere lenitatẽ tamen
corde opus ẽ r& inere: doctores
ñ nũ quã durisferiunt in cre¬
pationib: subditos: qui tam̃
a caritate eorũ quos corripi¬

Expanded text:
currente praeveniant. 11. Qui blancurrente praeveniant. 11. Qui blando sermone castigatus non corrigitur, acrius necesse est ut arguatur. Cum dolore enim abscindenda sunt quae leniter sanari non possunt. 12. Qui admonitus secret publice arguendus est, ut vulnus, quod occulte sanari nescit, manifesManifesta peccata non sunt occulta correctione purganda. Palam enim sunt arguendi, qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, hi qui eos imitando deliquerant, corrigantur. Dum unus corripitur, plurimi emendantur. Necesse est enim, ut multorum salvatione unus condemnetur, quam pro unius licentia multi periclitentur. Ita erga delinquentem sermo est proferendus, sicut ejus qui corripitur expostulat salus. Quod si opus est aliquam medicamenti salutem verbo increpationis aspergere, lenitatem tamen corde opus est retinere. Doctores nonnunquam duris feriunt increpationibus subditos, qui tamen a charitate eorum quos corripi
Abbreviated transcription (Latin):
Tamquam ꝓpriaigitur delicta
plebis peccata sacerdos flere deb&:
sed uffectu conpatiendi non ac¬
Etione commissi: Nonnulli p̃¬
sules gregis quosdam ꝓpeccato
a cõmunione eiciunt ut peniteaNt.
sed quali soste uiueredebeant.
ad melius exhostando ñ uisitaNT
Quib: congrue increpans sermo
diuinus cõminatur PPastores
qui pascunt populũm meum :
uosdis ꝑsistis gregẽmeũ. eiecis¬
tis & non uisi tastis eos: Ecce
ego uisi tabo suꝑ uos: malitiã
studiorũ uestrorũ : Bonorũ
studia sacerdotum : multa dili¬
gentia &iũ parua plebium
facta ꝑquirunt. Vtdũ inmi¬
nimis subditorum peccatissẽ
a cerrimos prestant. maiores
malos cautos sibi subditosq
ac sollicitos faciant⁊ Sicut
medicimorbos inminentes
curandos suscipiunt : futuros
uero neinripiant medicinae
obiectuquadam praescientia
antecedunt : ita & docto resboni.
sic ea quae male acta sunt rese¬
cant: ut eaquae ammitti poss.
neꝑ p&rentur. doctrina suo¬

Expanded text:
Tanquam propria igitur delicta, Tanquam propria igitur delicta, plebis peccata sacerdos flere debet: sed affectu compatiendi, non actione commissi. Nonnulli praesules gregis, quosdam pro peccato a communione ejiciunt, ut poeniteant: sed quali sorte vivere debeant, ad melius exhortando non visitant. Quibus congrue increpans sermo divinus comminatur: Pastores qui pascunt populum meum, vos dispersistis gregem meum: ejecistis, et non visitastis eos: ecce ego visitabo super vos malitiam studiorum vestrorum » . 9. Bonorum studia sacerdotum multa diligentia etiam parva plebis facta perquirunt, ut dum in minimis subditorum peccatis se acerrimos praestant, de majoribus malis cautos sibi, subjectosque, ac sollicitos faciant. 335 10. Sicut medici morbos imminentes curandos suscipiunt, futuros vero, ne irrepant, medicinae objecto quadam praescientia antecedunt, ita et doctores boni, sic ea quae male acta sunt resecant, ut ea quae admitti possunt, ne perpetrentur, doctrina suc
Abbreviated transcription (Latin):
A trociter arguunt᷑: quid ecipi¬
endo peccantes non solũ quia¬
non arguunt propeccato.
sed &iam adelanter decipiuNt
Dicente ꝓpha&a Eterunt
quibeatificant populumistũ
seducentes : & quibeatificant᷑
p̃cipitati, A trociter iterum
arguuntur : quipec cantem
non recipiunt. sed dispiciuNt¬
& spernunt : Nec alterius
delictum tamquam aꝓprio
ingemescunt : D& ulibus
ꝑisaiam dñs cõminans dicit:
Quidicunt recedea me & non
ad ꝓpinques mihi quia in¬
mundus es : istifumus er̃
infuro remeo ignis ardensto¬
tudiue: Inde ẽ : quod & pͥos¬
tolus omnib: omnia factus ẽ
Nonimitatione erroris: sed c̃¬
passionis miseratione Scili¬
c& utitauitia aliena fler& :
quemad modum sitali &ipse
inplicar&ur errore: Boni
pastores : populidebent de¬
licta flere & totos se planctib:
tradere. Imitantes hieremiã
ꝓpha&am dicentem : Quis
dabit capitimeo aquã. &o culis
meis fontẽ lacrimarũ & plorabo
dieac nocte int̃fectos populimei e

Expanded text:
Atrociter arguuntur, qui decipiAtrociter arguuntur, qui decipiendo peccantes, non solum non arguunt pro peccato, sed etiam adulanter decipiunt, dicente propheta: Et erunt qui beatificant populum istum, seducentes: et qui beatificantur, praecipitati . Atrociter iterum arguuntur, qui peccantem non recipiunt, sed despiciunt et spernunt, nec alterius delictum, tanquam proprium, ingemiscunt. De talibus per Isaiam Dominus comminans, dicit: Qui dicunt, Recede a me: non appropinques mihi, quia immundus es, isti fumus erunt in furore meo, ignis ardens tota die . Inde est quod et Apostolus omnibus omnia factus est , non imitatione erroris, sed compassionis miseratione, scilicet ut ita vitia aliena fleret, quemadmodum si tali et ipse implicaretur errore. Boni pastores populi debent delicta deflere, et totos se planctibus tradere, imitantes Jeremiam prophetam dicentem: Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum, et plorabo die ac nocte interfectos populi mei ?
Abbreviated transcription (Latin):
sit habentib: dare quã ꝑdere¬
iniquitate damnantur.
si eos aut ignorantes non erudi¬
ant. aut peccantes non arguar
Testante dño ad ꝓpha&am spe¬
culatorem dedite domuii srł
Si non fueris locutus ut secusto
diat impius auia sua : ille in
iniquitate sua mori & ur
Sanguinem uero eiꝰ demanutua
requiram : sic enĩ heli sacerdos
ꝓfiliorum iniquita tedamna¬
tus ẽ Etdic& eos delinquentes
admonuit. sed tam̃ non ut
opostebat redar guit
Sacerdotes ex quireredebent
peccata populorum : & sagaci
sollicitudineunum quemq:
ꝓbare : iuxtatestimoniũ dñi
adhicremiã loquentis ⁊ Pro¬
batoreminquid dedite in popu¬
corrigendi facta ꝑscrutaride¬
bent subiectorũ utemendatos
lucri facere possint⁊ Sicutaut
peccatorẽ conuenit arguiita
iustũ non exulcerari. Sacerdo¬
tescuram debent habere dehis
qui pereunt: ut eius redar¬
gutione. aut corrigantur. a
peccatis. Aut si in correctibiles
exsistint abecclesia se pareNT

Expanded text:
sit habentibus dare quam persit habentibus dare quam periniquitate damnantur, si eos aut ignorantes non erudiant, aut peccantes non arguant, testante Domino per prophetam: Speculatorem dedi te domui Israel. Si non fueris locutus, udiat impius a via sua, ille in iniquitate sua morietur; sanguinem vero ejus de manu tua requiram . Sic enim Heli sacerdos pro filiorum iniquitate damnatus est, licet eos delinquentes admonuit, sed tamen non ut oportebat redarguit . Sacerdotes exquirere debent peccata populorum, et sagaci sollicitudine unumquemque probare juxta testimonium Domini ad Jeremiam loquentis: Probatorem, inquit, dedi te in popucorrigendi facta perscrutari debent subjectorum, ut emendatos lucrifacere possint. Sicut autem peccatorem convenit argui, ita justum non exulcerari. Sacerdotes curam debent habere de his qui pereunt, ut sacerdotali redargutione aut corrigantur a peccatis, aut si incorrigibiles existunt, ab ecclesia separentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ergo tam scĩ tamq ꝑfecti ponti¬
fices factis eindentib: clamant
posse& debere fieri quod fecer̃:
Quiutiq: homines tam saecula¬
riũ quã diuinarum litterarũ
sine ambiguitate doctissimi.
siscirent res ecclesiae debere
contemni : num quã eas habereNt
qui omnia sua reliquerant
discipul renuntia ueruntom
dandis nib: quachabebant : non utpor¬
sessores sed utꝓcuratores facul¬
tates eccłae possidebant: Etid¬
circo scientes nihi laliud eẽ res
ecđłae . nisi uota fidelium prȩ¬
tia peccatorum. & patrimo¬
nia pauperum : non eas uindi¬
cauerunt in usus suos ut ꝓprias.
sedut commendatas pauperib
diuiserunt : Hoc ẽpossidendo
contemnere : non sibi sed aliis
possidere: Nechabendicupi¬
ditatem ecclłae facultates ambi¬
re sed eus pia&ute subueniendi
suscipere, quod hab& ecdesia :
cumomnib: nihil habentibus
hab& commune : Nec aliquid
inde eis qui sibi desuo sufficiur
erogare : quando nihilaliud

Expanded text:
ergo tam sancti, et tam perfecti pontiergo tam sancti, et tam perfecti pontifices factis evidentibus clamant posse et debere fieri quod fecerunt. Qui utique homines tam saecularium quam divinarum litterarum sine ambiguitate doctissimi, si scirent res ecclesiae debere contemni, nunquam eas debuerant qui omnia sua reliquerant discipuli, renuntiaverunt omnibus quae habebant non ut possessores, sed ut procuratores facultates ecclesiae possidebant. Et idcirco scientes nihil aliud esse res ecclesiae, nisi vota fidelium, pretia peccatorum, et patrimonia pauperum; non eas vindicaverunt in usus suos, ut proprias, sed ut commendatas pauperibus diviserunt. Hoc est enim possidendo contemnere, non sibi, sed aliis possidere; nec habendi cupiditate ecclesiae facultates ambire, sed eas pietate subveniendi suscipere. Quod habet ecclesia, cum omnibus nihil habentibus habet commune, nec aliquid inde eis qui sibi de suo sufficiunt debet erogare, quando nihil aliud
Abbreviated transcription (Latin):
pedit facultates ecclesiȩ
possideri : & ꝓprias ꝑ¬
fectionis amore contẽni ⁊
Non enim ꝓpriuesunt :
sed communes ecclesiae facul¬
tates: Etideo quis qui somni¬
bus quaehabuit dimissis
autuenditis: fit rei suue con¬
temptor. cum p̃positus fue¬
rit factus ecclesiae. omnium
quue hab& ecclesiai efficitur
dispensator: Deniq: sc̃s pau¬
linus ut ipsi melius nostis : in¬
gentia p̃diaquae fuerunt sua
uendita pauperibus erogauit:
Sed cum postea factus e& ep̃s:
cultates. sed fidelis sime dis¬
pensauit : Quo facto satis osten¬
dit & ꝓpria debere ex ꝑfectio¬
ne contempni : & sine impedi¬
mento ꝑfectionis posse eccłae
facultates quuesunt ꝓfecto
communia possidere : Quid
scs̃ hilanius non ne&ipse
omnia sua aut parenibus re¬
liquid. autuendita paupe¬
rib: ero gauit: Histum̃
cum merito ꝑfectionis suue¬
fiera ecclesiae ⁊relatensis ep̃s¬
quodillatunc habebatecclesia
non solum possedit : sed &iam
acceptis fidelium numerosis
hereditatib ampliauit : Isti

Expanded text:
pedit facultates, etc. ecclesiae possideri et proprias perfectionis amore contemni. Non enim propriae sunt, sed communes, ecclesiae facultates: et ideo quisquis omnibus, quae habuit, dimissis aut venditis, fit rei suae contemptor, cum praepositus fuerit factus ecclesiae, omnium quae habet ecclesia efficitur dispensator. Denique sanctus Paulinus ut ipsi melius nostis, ingentia praedia quae fuerant sua, vendita pauperibus erogavit. Sed cum postea factus fuisset ecultates, sed fidelissime dispensavit. Quo facto satis ostenditur et propria debere propter perfectionem contemni et sine impedimento perfectionis posse ecclesie facultates que sunt profecto communia possideri. 206 Quid Sanctus Ylarius? Nonne ipse omnia sua aut parentibus reliquit aut vendita pauperibus erogavit? Is tamen cum merito sue perfectionis fieret ecclesiquod illa tunc habebat ecclesia non solum possedit, sed etiam acceptis fidelium numerosis haereditatibus ampliavit. Isti
Abbreviated transcription (Latin):
uod non oposteat sacerdotes
& cdericos fenerantes : usuras
uel quaedicuntur sescupla
idẽ & summa capitis & dimi¬
dium summe percipere. LxxvI.¬

Expanded text:
uod non oporteat sacerdotes et clericos fenerantes usuras, vel quae dicuntur sescupla, id est, summam capitis et dimidium summae percipere. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
QUOD NONOPORTEAT
DEMIGRARI FXU.
Irort̃ multam ꝑtuabationẽ
& seditiones quae fiunt : pla¬
cuit consu & udinem omni¬
modis amputari: quae p̃terre¬
gulã inquib: dampustibus ui¬
nondia conus trans feratur
si quis autẽ pdifinitionẽ scĩ &
magni concilis talequid agere
temptauerit. & sehuius ce¬
modi ne gotio manciparit.
hoc factum prorsus in inritũ
ducatur & restituatur ecłae
cui fuit ep̃s aut praerbiter
aut diaconus ordinatus

Expanded text:
Quod non oporteat demigrari. XV. Propter multam perturbationem, et seditiones, quae fiunt: placuit consuetudinem omnimodis amputari, quae, praeter regulam, in quibusdam partibus vipresbyter, non diaconus transferatur. Si quis autem, post definitionem sancti et magni concilii, tale quid agere tentaverit, et se hujuscemodi negotio manciparit, hoc factum prorsus in irritum ducatur, et restituatur Ecclesiae cui fuit episcopus, aut presbyter, aut diaconus ordinatus
Abbreviated transcription (Latin):
SIQUISE CORIRIUNICATUS
ANTLAUDIINTIA CÕDIUNI¬
CAREPRESŨESERIT IESE INSE
DANATIONT̃ PTUUIT T̃ XXUIIII¬
tem placuit uniuerso concilio.
ut qui ex cõmunicatus fuerit ꝓ
suo nec lectu siue ep̃s. si uequili¬
b& clericus & tempr ex commu¬
nicationis suae ante audientiã
communionem p̃sumpse¬
rit: ipse in sedamnationis iu¬
dic&ur ꝓculis se sententiam :¬

Expanded text:
Si quis excommunicatus ante audientiam communicare praesumpserit, ipse in se damnationem protulit. XXIX. Item placuit universo concilio ut qui excommunicatus fuerit pro suo neglectu, sive episcopus, sive quilibet clericus, et tempore excommunicatiocommunionem praesumpserit, ipse in se damnationis judicetur protulisse sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
mineũ sonans neq cũ motu
corporis : sed tantum cum gra¬
uitatis specie : Auribus enĩ
& corde consũ leredeb& lector
non oculis: ne potius exseipso
expectatores magis quam au¬
ditores faciat: V&usopinio ẽ
lectoris ꝓnuntiandi causa p̃¬
cipuam curam uocis habuisse :
ut exaudiri intu multu possit ⁊
Vnde & dudum lectores praeco¬
nes uel ꝓclamatores uocabaNT:¬

Expanded text:
mineum sonans, neque cum motu mineum sonans, neque cum motu corporis, sed tantum cum gravitatis specie. Auribus enim et cordi consulere debet lector, non oculis: ne potius ex seipso exspectatores magis quam auditores faciat. Vetus opinio est, lectores pronuntiandi causa praecipuam curam vocis habuisse, ut exaudiri in tumultu possit. Unde et dudum lectores praecones vel proclamatores vocabant
Abbreviated transcription (Latin):
nitio ẽ ⁊ Multa enim inscrip¬
turiss : quaenis ꝓprio modo
pnuntientur in contrariam
recedunt sententiã ĩ Sicuti ẽ.
Quis accu sauit aduersus elec¬
tosdĩ: dĩ qui iustificat : quod¬
q: si confirmatiue non
seruato genere ꝓnuntiatio¬
nis suaedicatur : magna ꝑ¬
uersitas oritur : Sicergo
ꝓnuntiandum ẽ ⁊ Acsidicer& :̃
ds̃ nequi iusti ficat:. Subau¬
ditur non I Necesse ẽ ergo
intantis rebusscientiae inge¬
nium : quo ꝓprue singula
conuenienterq: ꝓnuntientur :
Propterea &accentuum uĩ
opost& lectoremscire : ut
nouerit inquasrllaba uox ꝓ¬
tendat᷑ ꝓnuntiantis: Ple¬
rum que enim imperitilec¬
tores in uerborum accentib:
errant: & solent in riderenos
quod dicimus : Porro uox
lectoris simplexerit &clara
ad omne ꝓnuntiationis genꝰ
ac cõmodata plena suco uirili.
agrestẽ & subrusticum effu¬
giens sonumtꝰ Non humilis
nec ad eo sublimis ⁊̃ Non frac¬
ta uel tenera : Nihilque fȩ¬

Expanded text:
nitio est. Multa enim in Scripnitio est. Multa enim in Scripturis sunt, quae nisi proprio modo pronuntientur, in contrariam recidunt sententiam, sicuti est: Quis accusabit adversus electos Dei? Deus qui justificat ? Quodque si confirmative non servato genere pronuntiationis suae dicatur, magna perversitas oritur. Sic ergo pronuntiandum est, ac diceret: Deusne qui justificat? subauditur, Non. Necesse est ergo in tantis rebus scientiae ingenium, quo proprie singula convenienterque pronuntientur. Propterea et accentuum vim oportet lectorem scire, ut noverit in qua syllaba vox protendatur pronuntiantis. Plerumque enim imperiti lectores in verborum accentibus errant, et solent irridere nos quod dicimus. Porro vox lectoris simplex erit et clara, ad omne pronuntiationis genus accommodata, plena succo virili, agrestem et subrusticum effugiens sonum, non humilis, nec adeo sublimis, non fracta, non tenera, nihilque fe
Abbreviated transcription (Latin):
ECTORUM ORDO¬
ł formam& initium aꝓpha&is
accepit Suntigitur lectores
qui uerbumdĩ p̃dicant: quib
dicitur: clama necesses : quasi
tuba exalta uocemtuam ⁊
Isti quippedum ordinantur : N¬
primum de eorum conuersatio¬
ne ep̃s uerbum facit ad popu¬
lum ⁊ Deindecoram plebe. tra
dit eiscodicem apicum diuino¬
rum ad dĩ uerbum ad nuntian¬
dum: Quiautem ad hui usmo
diꝓuehitur gradum: isteerit
doctrina & libris inbutus. sen¬
sumqueacuerborũm scientia
ꝑ ornatus: i taut distinctionib:
sententiarum intellegat.
ubifiniatur iunctura : ubi
ad huc pendeat oratio. ubi sen¬
tentia extrema claudatur ⁊
Sicq expeditus uim ꝓnuntia¬
tionis tenebit: ut ad intellec¬
tum omnium mentes sensũ
rapnuntiationum. atq: ex¬
primendo ꝓpriossententia¬
rum affectus: modo indican¬
tis uoce mododolentis. modo
increpantis. modo exortantis.
si ue hissimilia secundum ze¬
nus ꝓpriae pronuntiationis.
inquomagis illa ambigua
sententiarum adhibenda cor¬

Expanded text:
ectorum ordo formam et initium a prophetis accepit. Sunt igitur lectores qui verbum Dei praedicant, quibus dicitur: Clama, ne cesses, quasi tuba exalta vocem tuam . Isti quippe, dum ordinantur, primum de eorum conversatione episcopus verbum facit ad populum. Dedit eis codicem apicum divinorum, ad verbum Dei annuntiandum. Qui autem ad hujusmodi provehitur gradum, iste erit doctrina et libris imbutus, sensuumque ac verborum scientia perornatus: ita ut distinctionibus sententiarum intelligat ubi finiatur junctura, ubi adhuc pendeat oratio, ubi sententia extrema claudatur. Sicque expeditus vim pronuntiationis tenebit, ut ad intellectum omnium mentes sensumqra pronuntiationum, atque exprimendo proprios sententiarum affectus: modo indicantis voce, modo dolentis, modo increpantis, modo exhortantis, sive his similia, secundum genus propriae pronuntiationis, in quo magis illa ambigua sententiarum adhibenda cog
Abbreviated transcription (Latin):
m̃̃ quidam in diedo minico
genu flectentes & indiebus
pente costes ut omnia in uni¬
uersis locis consonanter ob¬
seruentur placuit sc̃o concilio

Expanded text:
 quidam in die Dominico genua flectentes, et in diebus Pentecostes: ut omnia in universis locis consonanter observentur, placuit sancto concilio
Abbreviated transcription (Latin):
HIS DUNIS TRARI. TXIII.
eregrinos clericos & lecto res
inaliaciuitate p̃tercommen¬
datitias litteras sui ep̃i nusꝙ
poenitus ministrare debere. IIIT
NINIS TIRIOSIRUIENTISP¬
FICISCINONDEBEANT. TXLI.
uod nonoposteat sacerdotẽ
uel cdericum sinelitteris
Hoc quoq omnib: plac& ut siue
diaconꝰ siue prbt siuequis dericoꝵ
ab ep̃o suo communione fuerit
eum a ep̃o suo fus se abiectum.
non opost& ut ei cõmunionem
indulgeat : Quod si fecerit : sciat
seconuo catis ep̃is causas esse
dicturum ⁊ Vniuersi dixerunt :
hoc statutum & pacem serua¬
bit & concordiã custodi& ⁊¬

Expanded text:
is ministrare, tit. XIII, Peregrinos clericos, etc. et lectores in alia civitate, praeter commendatitias litteras sui episcopi, nusquam penitus ministrare debere. CAPUTministerio servientes proficisci non debeant. CXLIV. Quod non oporteat sacerdotem, vel clericum, sine litteris Hoc quoque omnibus placet, ut sive diaconus, sive presbyter, sive quis clericorum ab episcopo suo communione fuerit eum ab episcopo suo fuisse abjectum, non oportet ut ei communionem indulgeat. Quod si fecerit, sciat se convocatis episcopis causas esse dicturum. Universi dixerunt: Hoc statutum et pacem servabit, et concordiam custodi
Abbreviated transcription (Latin):
stiarii sunt : qui inueteri
testamento ianitores templi
uocabantur. q̃uip̃erant postis
hierusalem.⁊ Quiq: ordinati
ꝑuicessuas: omnia interiora
templiuel exteriora custo diebaN
Hidenique interscm & iniquũ
discernentes : eostantũ in eccła
qui siłt fideles recipiunt. ⁊ Intra¬
testatem: tambonos recipiendi :
quam reiciendi indignos

Expanded text:
stiarii sunt, qui in Veteri Testamento janitores templi vocabantur; qui praeerant portis templi Hierusalem, quique ordinati, per vices suas omnia interiora templi vel exteriora custodiebant . Hi denique inter sanctum et iniquum discernentes, eos tantum in ecclesia qui sunt fideles, recipiunt. Intratestatem tam bonos recipiendi, quam rejiciendi indignos.
Abbreviated transcription (Latin):
Quicũq temere acpericulose.
neq: timorem dĩ p̃oculis ha¬
bentes nec agnoscentes eccle¬
sia sticam regulam. disce¬
hinequaquam debent in aliã ecłae
recipi. sed omnem neces sitatẽ
conuenitillis in poni. ut ad su¬
as parrochias reuestantur:
Quod si non fecerint õpost&
eoscommunione priuari
Siquis autem ad aliũ dꝑtinentẽ
audacterinuadere & in sua
ecclesia ordinare temptauerit.
non consentiente ep̃o a quodis¬
cessit hisqui regulue mancipat᷑
ordinatiohuiꝰ aemodi irrita cõprob&᷑ :¬

Expanded text:
Quicunque temere ac periculose, neque timorem Dei prae oculis habentes, nec agnoscentes ecclesiasticam regulam, disceii nequaquam debent in aliam Ecclesiam recipi, sed omnem necessitatem convenit illis imponi, ut ad suas Ecclesias revertantur: quod si non fecerunt, oportet eos communione privari. Si quis autem ad alium pertinentem audacter invadere, et in sua Ecclesia ordinare tentaverit non consentiente episcopo a quo discessit is qui regulae mancipatur, ordinatio hujuscemodi irrita comprob
Abbreviated transcription (Latin):
concilium : quod inquib dãlocis
& ciuitatibus prb̵tis. gratiam
scãe communionis dia coniporri¬
gant. quod nec regula nec consuȩ¬
tudo tradidit ut abhisqui potes¬
tatem non habent offerendi.
illiqui offerunt xp̃i corpus accipiaNT t
Vec non & illud in notuit . quod
quidam dia coni ante ep̃os sacra
oblata contingant: Haec igitus
omnia resecentur & in suadia¬
conimen sura ꝑmaneant
Scientes quod ep̃oꝵ quidẽ ministri
sint inferiores autem p̃sbiteris
hubeantur: Perordinẽ ergo: post
p̃sbiteros gratiam sacrae cõmu¬
nionis accipiant. aut ep̃o eis. aut
preb̵ porrigente Sed nec sedẽ¬
re in medio p̃sbitoꝵ diaconis liceat:
Quia si hoc fiat : p̃terregulam &
ordinem ꝓbatur existere: Siquis
autẽ &iã pꝰhasdifinitiones obȩ¬
DEDI CONCILIO. T U.

Expanded text:
concilium, quod in quibusdam locis et civitatibus presbyteris gratiam sacrae communionis diaconi porrigant, quod nec regula, nec consuetudo tradidit, ut ab his qui potestatem non habent offerendi, illi qui offerunt, Christi corpus accipiant. Necnon et illud innotuit, quod quidam diaconi ante episcopos sacra oblata contingant. Haec igitur omnia resecentur, et in sua diaconi mensura permaneant, scientes quod episcoporum quidem ministri sint, inferiores autem presbyteris habeantur. Per ordinem ergo, post presbyteros gratiam sacrae communionis accipiant, aut episcopo eis, aut presbytero porrigente. Sed nec sedere in medio presbyterorum diaconis liceat: quia si hoc fiat, praeter regulam et ordinem probatur existere. Si quis autem etiam post has definitiones obedem concilio tit.
Abbreviated transcription (Latin):
quimagnis muneribus ditati.
dum solius contemplationis
studiis in ardescit : parore
utilitati ꝓximorum in p̃dica¬
tione refugiunt . secr&um quie¬
tis diligunt secessum specula¬
tionis app&unt :e quosi dir¬
triet e iudicentur extantis ꝓ¬
cul dubioreis. quantis uenien¬
tes ad publicum ꝓdessepotuer:
Quaenim menteis qui ꝓximisp¬
futurus enitescer& : utilitati
ca& crorum secr&um ꝓponit
suum. quando ipse sum mipa¬
tris unigenitus ut multis ꝓdess&
derinu patris egrersus est ad
publicum nr̃m: G non nulli
qui ex sola humilitate refugi¬
unt ne his quibus sein pares
aestimant p̃ferantur : Quoꝵ
ꝓfecto humilitas sicu&eris
quoquȩ uistutib: cingitur :
tunc ante oculos dĩ uera est
cum ad respuendũ hocquod
utilit̃ subire p̃cipitur ꝑtinax
non ẽt Neque enim uere ẽ
humilis. qui suꝑninutus ar¬
bitrium. uedebeat p̃eẽ in¬
tellegit. & tam̃ contempnit :
Diuinis dispositionib subditus
atq auitio obstinationis alie¬

Expanded text:
qui, magnis muneribus ditati, qui, magnis muneribus ditati, dum solius contemplationis studiis inardescunt, parere utilitati proximorum in praedicatione refugiunt, secretum quietis diligunt, secessum speculationis appetunt: de quo si districte judicentur, ex tantis procul dubio rei sunt, quantis venientes ad publicum prodesse potuerunt. Qua enim mente is qui proximis profuturus enitesceret, utilitati caeterorum secretum praeponit suum; quando ipse summi Patris Unigenitus, ut multis prodesset, de sinu Patris egressus est ad publicum nostrum? Sunt nonnulli qui ex sola humilitate refugiunt, ne his quibus se impares aestimant, praeferantur: quorum profecto humilitas, si caeteris quoque virtutibus cingitur, tunc ante oculos Dei vera est, cum ad respuendum hoc quod utiliter subire praecipitur, pertinax non est. Neque enim vere est humilis, qui superni nutus arbitrio, ut debeat praeesse, intelligit, et tamen contemnit. Divinis dispositionibus subditus, atque a vitio obstinationis alie
Abbreviated transcription (Latin):
dona ꝑcipiunt : & ꝓexercitatione
ca&erorũ magnismuneribus
exaltantur. Quistudio castitatis
mundi abstinentiae robor eualidi
doctrinae dapibus refesti. pa¬
tientiae longa nimitate humi¬
les auctoritatis fostitudine e¬
mirum culmen regiminum
siuo cati suscipere rennuunt :
ipsasibi plerumq: dona adimuNt
ipsis seq̃ priuata habere appe¬
tunt bonis priuant: Discipu¬
Non pote ciuitas abscondi suꝑ mon¬
tem posita : neq: accendit lucer
nam & ponunt eam submodio
s. supracande labrũ ut luceat
omnibus qui in domosunt :
amas me quicum seamare ꝓ¬
tinus respondiss& : audiuit:
Sidiligis me : pasceo ues meas ⁊
Siergo dilectionis ẽ testimoniũ
cura pastionis : quisquis uistutib
Ipollens gregẽdi rennuit pas¬
ulcere pastorem summum con¬
uinciturnon mare Si nr̃i
sicut ꝓximicuramgerimus:
quasi utrumq pedẽ ꝑcalciam̃¬
tum munĩmus: Quiuero sua
cogitans. utilitatem ꝓximo¬
rum neglegit : quasi unius pe¬
discalciamentum cumdedẽ¬
core amittit: Sunt non nulli

Expanded text:
dona percipiunt, et pro exercitatione caeterorum, magnis muneribus exaltantur. Qui studio castitatis mundi, abstinentiae robore validi, doctrinae dapibus referti, patientiae longanimitate humiles, auctoritatis fortitudine emirum culmen regiminum si vocati suscipere renuunt, ipsa sibi plerumque dona adimunt,ipsis se, quae privata habere appetunt, bonis privant. Hinc itaNon potest civitas abscondi super montenam, et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt .amas me? Qui cum se amare protinus respondisset, audivit: Si diligis me, pasce oves meas. Si ergo dilectionis est testimonium, cura pastionis: quisquis virtutibus pollens, gregem Dei renuit pascere, pastorem summum convincitur non amare. Si nostri, sicut proximi, curam gerimus, quasi utrumque pedem per calceamentum munimus. Qui vero sua cogitans, utilitatem proximorum negligit, quasi unius pedis calceamentum cum dedecore amittit. Sunt nonnulli
Abbreviated transcription (Latin):
discribit a postolus : sed qui cons¬
cientias non ꝑcũtiat singuloꝵ
Sit modestus non in fl&tir.
non in aebrid& suae domui
bene p̃sit : Perquem erithor¬
ribile sidomui dericid& rahat᷑.
Lȩd& sacerdotis opinionẽ in
plebe : quando de ꝓximis eius
componere ut bonorum operũ

Expanded text:
describit Apostolus, sed qui consdescribit Apostolus, sed qui conscientias non percutiat singulorum. Sit modestus, non infletur, non inebrietur, suae domui bene praesit: perquam erit horribile, si domui clerici detrahatur. Laedit sacerdotis opinionem in plebe, quando de proximis ejus componere, ut bonorum operum
Abbreviated transcription (Latin):
fugerit & roliquerit : conse¬
cuti sumus maximũ lucrũ
Alioquin: talis ab eccła ana¬
thematizandus sit Germõ¬
nant enĩ feminȩ cũ iuiris ha
bi tantes spinas &archana
m̃tiũ acuto murone ꝑcutiut ⁊
Prone fasdolor est dicere : sed
uouerunt nubere : noncle
uricis : Clericum solitudo facit
non publicum: Legequia
talis deb& eẽ solitarius. qua¬
lem hicremias descripsit :
Sedebit solitarius & tacebit ⁊
& quia ihs relictis apłis solus
ibat orare Mariam in pe¬
n& rabilib: angelus solã in¬
uenit : ñ cumaga ꝓ & doquentẽ
& illauirilem introitũ tre¬
pidauit: Hospitalem p̃cepit
a postolus: clericũ ordinan¬
dũ: Hoc p̃cepto pat̃ abrahã
& loth angelos susceperuat
quia hos pites dilexerunt :
Sic & onesi forus : paulũ dõq¬
trinae fontem suscepit
Haec imitationes sinturãe
Etnesinatis in colã p̃terire :
qui apud uos non comedorit
panem: Sequitur: Non ꝑ¬
cussorem: Non enim pugilẽ¬
am

Expanded text:
fugerit et reliquerit, consefugerit et reliquerit, consecuti sumus maximum lucrum. Alioquin talis ab Ecclesia anathematizandus est. Germinant enim feminae spinas cum viris habitantes spinas, et arcana mentium acuto mucrone percutiunt. Proh nefas! Dolor est dicere, sed voverunt nubere, non clericis. Clericum solitudo facit, non publicum. Lege quia talis debet esse solitarius qualem Jeremias descripsit: Sedebit solitarius, et tacebit . Et quia Jesus, relictis apostolis, solus ibat orare . Mariam in penetralibus angelus solam invenit, non cum agapeta loquentem, et illa virilem introitum trepidavit. Hospitalem praecepit Apostolus clericum ordinandum . Hoc praecepto pater Abraham et Loth angelos susceperunt, quia hospites dilexerunt ; sic et Onesiphorus Paulum doctrinae fontem suscepit. Haec imitationes sint vestrae, et ne sinatis incolam praeterire, qui apud vos non comederit panem. Sequitur: Non percussorem. Non enim pugilem
Abbreviated transcription (Latin):
oris explanare sententium
Vnius uxoris uirũ & noua&
uecus p̃ceptio sacerdotem censuit
acreligendũ. Qiadigamos ad mi¬
i insteriũ : pleriq ep̃i ad plicuer :
Sicadreruerunt: Concubina
fuitillae haecuxor: Quasi non
haeo sint cõmercia fiditatis in
illa : quue in haec exercentur
quaeuxor adseritur: Hanc
quia coniugii tabulas non fecit
concupiscentia aliu fuitullo
pacto digamos uel conelubina¬
debeant sacerdo tes:s iergo
clericus monogumus fuerit:
&uxor eius digama : nolieũ
administeriũ adplicare ⁊
Haectito p̃cepta : idẽ a postolus
deordinandis cleris dedit ⁊
Et quia liber finem expectat.
ancillae morentur solum
adeas dec& in gredi sacerdotẽ
Si quis haec p̃cepta no n obserua¬
uerit : hostis ẽ animȩ suue ⁊
Quodi postnrã monita aliquis
clericus agap&as amplius
nquae sieri tama re quã xp̃ĩ
sec undũ srnodalẽ regulam
coinueniatur & p̃cepta patrũ
tinnicea diffinita eilegantur ⁊¬
am uero siconuentus p̃dicta

Expanded text:
orem explanare sententiam. orem explanare sententiam. Unius uxoris virum et nova et vetus praeceptio sacerdotem censuit eligendum. Quia digamos ad ministerium plerique episcopi applicuerunt, sic asseruerunt: Concubina fuit illa, haec uxor. Quasi non haec eadem sint commercia foeditatis in illa, quae in hac exercentur, quae uxor asseritur, aut quia conjugii tabulas non fecit, concupiscentia alia non fuit. Nullo pacto digamos, vel concubinadebeant sacerdotes. Si ergo clericus monogamus fuerit, et uxor ejus digama, noli eum ad ministerium applicare . Haec Tito praecepta idem Apostolus de ordinandis clericis dedit . Et quia liber finem exspectat,ancillae morentur, solum ad eas decet ingredi sacerdotem. Si quis haec praecepta non observaverit, hostis est animae suae. Quod si post nostra monita aliquis clericus agapetas amplius quaesierit amare quam Christum, secundum synodalem regulam conveniatur, et praecepta Patrum in Nicaea definita ei legantur. Jam vero si conventus praedicta
Abbreviated transcription (Latin):
Nemomiles : cum uxore ꝑgit
adbellum ⁊ Non in uideo cari¬
tatii sittibi cum castis uirginib :
lon geua dilectios Tunc inbono
meritum collo cabis: & famã
melio rabis :Sed congregatio¬
nes puellarum : pulchrecen¬
seo in ebdomada. secundauisi¬
tatione ad benedicendai con¬
gregationẽ conuenies : Sedñ
solus: nerumigerulilintuis
telacerantib: macerent s alienã
en imcupiunt uicini discũtere
uitam : non suam ⁊ Propterea
digne accipe nostrorũ p̃cepta
uerborum : & mõnita humili¬
tatis. quae fraterno affectu
calumo imperate ex p̃ssimus
Dulciterlege : Iam uero utre¬
p̃hensibilis diuinialtaris ñ
sit sacerdos: paucadereliquo
a postoli testimoniis quantũ
dñs donat ex poNiam ⁊
gufficiant superiores causae :
quae dictaes: Uerum nealiquis
minus intellegens ad ep̃os
sentiat a postolum fuis selocutũ:
quiddediaconib ad timotheu
pceptum .ẽ. quid de prbis ad
titum cominemorari delect& :
Sed p̃tereundum aioiẽ : superi¬

Expanded text:
Nemo miles cum uxore pergit Nemo miles cum uxore pergit ad bellum. Non invideo charitati: sit tibi cum castis virginibus longaeva dilectio, tunc in bono meritum collocabis, et famam meliorabis. Sed de congregatione puellarum pulchre censeo, in hebdomada secunda visitatione ad benedicendam congregationem convenias, sed non solus, ne rumigeruli linguis te lacerantibus macerent. Alienam enim cupiunt vicini discutere vitam, non suam. Propterea digne accipe nostrorum praecepta verborum, et monita humilitatis, quae fraterno affectu calamo imperante expressimus, dulciter lege. Jam vero ut reprehensibilis divini altaris non sit sacerdos, pauca de reliquis Apostoli testimoniis, quantum Dominus donat, exponam. Sufficiant superiores causae, quae dictae sunt. Verum ne aliquis minus intelligens ad episcopos sentiat Apostolum fuisse locutum, quid de diaconibus ad Timotheum praeceptum est, quid de presbyteris ad Titum, commemorare delectat. Sed praetereundum non est superi
Abbreviated transcription (Latin):
non dimiserisi benignus es:
Gaudeo : Pudicus: falsum. ẽ
non corporali frequent̃ orna¬
tu : Non uestis tenera dericũ
facit aut sacer dotem : sed
casta mentis intentio.
Haec enim: deuotionẽ hono¬
ris intecustodit: Honore
quidẽ gloriosius : boniope¬
ris fama conseruat : Sacer¬
dotes quippedec&: uel gra¬
ut supra dictum ẽ a feminis
segreguri: Siigitur generis
gratia iudicas easdem nullo
pacto dimittere : memento
thamar quod abamnon fra¬
tresuo corruptasit: Idipsũ
ꝑsequuor ⁊ Dilectissime:
tibi unius ẽ tabernaculi con¬
uersatio : Carnis: non facile
tollitur delectatio : De duob
enim quod unus desiderat. silo¬
qui non potest uel temptatur ⁊
Remotio igitur uiri : castitas
conlocat arma. construit
in meliorib: castrapudoris.
honorẽ consolatur : Potuit
enim & maria mater dñi de
choro a postolorũ non disce¬
dere silicer& : Teclu p̃ temp¬
tationẽ passionis : antiochiȩ
a paulo ꝓhib&ur parit̃ ꝑgere

Expanded text:
non dimiseris. Benignus es? non dimiseris. Benignus es? gaudeo. Pudicus? falsum est.non corporali frequentes ornatu. Non vestis tenera clericum facit, aut sacerdotem, sed casta mentis intentio. Haec enim devotionem honoris in te custodit. Honorem quidem gloriosius boni operis fama conservat. Sacerdotes quippe decet, vel caeut supra dictum est, a feminis segregari. Si igitur generis gratia judicas easdem nullo pacto dimittere, memento quod Thamar ab Amnon fratre suo corrupta sit . Idipsum persequor, dilectissime: ubi unius est tabernaculi conversatio, carnis non facile tollitur delectatio. De duobus enim, quod unus desiderat, si loqui non potest, vel tentatur. Remotio igitur viri castitatis collocat arma, construit in melioribus castra, pudoris honorem consolatur. Potuit enim et Maria mater Domini de choro apostolorum non discedere, si liceret. Thecla post tentationem passionis Antiochiae a Paulo prohibetur pariter pergere.
Abbreviated transcription (Latin):
iunta p̃cipitur conuersatios
Ianuadiaboli uia iniquitatis.
scorpionis ꝑcussus. nociuũq
genus femina : Cum ꝓximat
stipula incenditignem ⁊
Flami gero igne : ꝑcutit femina
conscientiã pariter habitantis.
exuritq: fundamenta mon¬
tium : Ego iudico Sicũ uiris
feminae habitant : uiscariũ
non de erit diaboli: Exeisoc¬
cupatus ẽ ab initio peccatum:
Ferreas mentes: libidodomit:
Si alligat quis ignem insinũ
suum uestimenta eius non
conburentur : aut siquis am¬
bulauerit suꝑ carbones ignis
pedessuos non conbur&.
mihicrede : non potest toto
corde habitare cũ dño: qui fe¬
minarum accessib copulat᷑ ⁊
Seddicis. quiambulat inquit
simpliciter : ambulat con¬
fidenter Bene &urgute
Sedo post& testimonium bonũ
habere abhis qui forissunt :
lic& coram dño incedus
tenebrarum : suꝑfilios lucis
Cumate hocgenus non ampu¬
tatur : dasrep̃hentib telocũ
Ipsetedetrahentiũ morsib: tra¬
didisti: siaga p&urũ consostiũ

Expanded text:
juncta praecipitur conversatio. juncta praecipitur conversatio. Janua diaboli, via iniquitatis, scorpionis percussio, nocivumque genus est femina. Cum proximat stipula, incendit ignem. Flammigero igne percutit femina conscientiam pariter habitantis, exuritque fundamenta montium. Ego judico, si cum viris feminae habitent, viscarium non deerit diaboli, qui ex eis aucupatus est ab initio peccatum. Ferreas mentes libido domat: si alligaverit quis ignem in sinu suo, vestimenta ejus non comburentur? Aut si quis ambulaverit super carbones ignis, pedes suos non comburet? Mihi crede, non potest toto corde habitare cum Domino, qui feminarum accessibus copulatur. Sed dicit: Qui ambulat, inquit, simpliciter, ambulat confidenter . Bene et argute; sed oportet testimonium bonum habere ab his qui foris sunt. Licet coram Domino incedas, tenebrarum super filios lucis. Cum a te hoc genus non amputatur, das reprehendentibus te locum. Ipse te detrahentium morsibus tradidisti, si agapetarum consortium
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃catus es ut tibi breuit᷑ ex
ponerem : qualit̃ cderici
uictitare debeant: Hinc me
plerique maledictis aemulis
p̃stolantur : quia non sileo ue¬
lritatem : Prima quidem tẽp¬
tamenta sunt dericorum : fe¬
minarum frequent̃ accessus ⁊
Istius sexus : rep̃hensibiles ex¬
hibent clericos : Quidtibi reuera
cum feminis quiad altu re cũ
dño fabularis : tecuncti inpu¬
blico : tein agro rustici aratores
acuinitores cotidie grauiter
lacerabunt. Si contra dis posi¬
tum fidei cum feminis habitare
contendis: & quia ut arbitror
concupiscis in rep̃bensibilis
inuenirit testimoniobonomu
feminae ad fuerunt  ꝓhibe
uirgines tecũ commorari: quae
de generetuo non sunt : Diligis¬
uun eaas : exterius ordina. frequeñ iusita.
iunctus obsequio lericorums
Neccums ecr&dit̃ ac solus
ingrederis: macules testimo¬
niumtuum : Alit̃ namq: con¬
iugati: aliter continentes edo¬
centuir ecclesiasticum subire
misterium : Onus feminarũ.
cum lericis nullo pacto con¬

Expanded text:
precatus es, ut tibi breviter ponerem, qualiter clerici victitare debeant. Hinc me plerique e maledictis aemulis praestolantur, quia non sileo veritatem. Prima quidem tentamenta sunt clericorum, feminarum frequentes accessus. Iste sexus reprehensibiles exhibet clericos. Quid tibi revera cum feminis, qui ad altare cum Domino fabularis? Te cuncti in publico, te in agro rustici aratores ac vinitores quotidie graviter lacerabunt, si contra dispositum fidei cum feminis habitare contendis. Et quia ut arbitror concupiscis irreprehensibilis inveniri, testimonio bono feminae affuerunt? Prohibe virgines tecum commorari, etiam quae de genere tuo sunt. Diligis eas? exterius ordina, frequenter visita junctus obsequio clericorum, ne dum secretaliter ac solus ingrederis, macules testimonium tuum. Aliter namque conjugati, aliter continentes edocentur ecclesiasticum subire ministerium et onus. Feminarum cum clericis nullo pacto con
Abbreviated transcription (Latin):
DADINATIS ET NINISTBA¬
REUNETANTIBUS. T̃IIII
uel prt autdiaconus asuo ep̃o¬
ausi fuerint deministerio sacro
contingere. siue ep̃s iuxta p̃¬
cedentem consua& udinem.
siue prbt autdia conus nul¬
lomodoliceat ei nec in alia sr¬
nodo restitutionis spem aut
locum habere satis factionis.
Sed & communicantes : &om̃s
abicideecła. Et maxi mesi
postea quam didicerint aduer¬
sũ memoratos ꝓlatã fus se sen¬
tentiã eisdẽ cõmunicare tẽptaueriNt

Expanded text:
damnatis et ministrare tentantibus, tit. IVvel presbyter aut diaconus a suo episaliquid de ministerio sacro contingere, sive episcopus, juxta praecedentem consuetudinem, sive presbyter, aut diaconus, nullo modo liceat ei, nec in alia synodo restitutionis spem aut locum habere satisfactionis; sed et communicantes ei omnes abjici de Ecclesia, et maxime si posteaquam didicerint adversus memoratos prolatam fuisse sententiam, eisdem communicare tentaverint.
Abbreviated transcription (Latin):
UIEAS TOAUN NOMINA
audire uolunt . & pastorũ
officium implere nolunt.
quid adeo s ꝓph&am dicitur
sicut lectum audiuimus re
censeamus: Audi teuoscum
intentione. audiamus noscũ
tremore: Et factum ẽ uerbũ
dñi inquit hezechihel ad me
dicens: Filihominis: ꝓphe¬
ta suꝑ pastores is rahel &
dicad pastores i srł ⁊ Hanc
lectionẽ modocum legere¬
tur audiuimus : Hinccumura

Expanded text:
ui pastorum nomina audire volunt, et pastorum officium implere nolunt, quid ad eos per prophetam dicatur, sicut lectum audivimus, censeamus. Audite vos cum intentione, audiamus nos cum tremore. Et factum est verbum Domini, inquit Ezechiel, ad me dicens: Fili hominis, propheta super pastores Israel, et dic ad pastores Israel . Hanc lectionem modo, cum legeretur, audivimus: hinc cum
Abbreviated transcription (Latin):
qudexercen attollant : Postremo indoc¬
trina in lectionibus psalmis
hrmnis canticis exercitio iu¬
gi incumbant : Tales enim
eẽ debent : qui que diuinis
cultibus sese mancipandos
student Scilic& utdumsci¬
entiae operamdant. doctri¬
nae gratiam populis administreNT:
RIBUS CIERICORUN

Expanded text:
 attollant. Postremo in doc attollant. Postremo in doctrina, in lectionibus, psalmis, hymnis, canticis, exercitio jugi incumbant. Tales enim esse debent quicunque divinis cultibus sese mancipandos student, scilicet ut dum scientiae operam dant, doctrinae gratiam populis administrent. ra clericoru
Abbreviated transcription (Latin):
occupationes lucrorum frau¬
desue. cuiusquã studiũ appe¬
tant: Amorem pecuniae.
quasi materiã cunctorum
criminum fugiunt: Saecu¬
laria officia negotiaque: ab¬
biciant : Honorũ gradus ꝑ
ambitiones non subeant ⁊
Probeneficiis medicinaedĩ :¬
munera non accipiant.
Dolos & coniurationes caueant .:
Odiũ & aemulationẽ : obtrec¬
tationẽ atq inuidiam fugiaNT ⁊
Nonuagis oculis. non in freni
lingua. aut p&ulanti tumi¬
doq gestu incedant Sed pu¬
dorẽ acuerecundiãmentis
simplicihabitu incessuque
ostendant: Obscenitatẽ &iã
uerborum sicut &operum
penitus ex secrentur: Cli¬
duarũ acuirginũ uisitatio¬
nes frequentissimas fugiaNł ⁊¬
Contubernia extranearum
feminarum : pulla tenus ap¬
p&ant: Castimoniã quo que
inuilaticorporis: ꝓp&uo
conseruarestudeant: Aut
cesteunius matrimonii uin¬
culo foederentur: Seniori¬
bus quoque : debitam p̃beaNT
oboedientiã. Nequeullo iac¬
tantiae studio. sem& ipsos¬

Expanded text:
occupationes lucrorum, frauoccupationes lucrorum, fraudisve cujusquam studium appetant. Amorem pecuniae, quasi materiam cunctorum criminum fugiant, saecularia officia negotiaque abjiciant, honorum gradus per ambitiones non subeant, pro beneficiis medicinae Dei, munera non accipiant. Dolos et conjurationes caveant, odium et aemulationem, obtrectationem atque invidiam fugiant: non vagis oculis, non infraeni lingua aut petulanti tumidoque gestu incedant, sed pudorem ac verecundiam mentis simplici habitu incessuque ostendant, obscenitatem etiam verborum, sicut et operum, penitus exsecrentur: viduarum ac virginum visitationes frequentissimas fugianContubernia extranearum feminarum nullatenus appetant. Castimoniam quoque inviolati corporis perpetuo conservare studeant, aut certe unius matrimonii vinculo foederentur. Senioribus quoque debitam praebeant obedientiam, neque ullo jactantiae studio semetipsos
Abbreviated transcription (Latin):
taque omnes qui inecclesiastici
ministerii gradib: ordinatis :
gencralit̃ derici nominantur :
Glero sautem uelcleri cos hinc
aprellatos doctores nr̃i dicunt:
quiannathias soste electus ẽ
quẽ prinum ꝑxapostolos legimꝰ
ordinatĩ : Sic &omndes quos
illis temporib: eclesiarum prin¬
cipes ordinabant. soste digeb.¬
namcleros sors interp̃tatur ⁊
Vnde & hereditas grece : derono¬
mia appellatur Etheres de¬
ronomus : Prõinde ergo deri¬
cos uocari aiunt eoquodin
soste hereditatis dñidentur
sit. sicut deeis scriptum est
loquente dño : Egohere di¬
tas eorum : Vnde opost& ut
quidm̃ hereditate possideNt :¬
abs que ullo impedimento
scłi dõ scrui re studeant :
Et pauperes sp̃u eẽ contendaNt
ut congrueillud psalmistae
ut auulgari uita seclusi.
amundi uoluptatibus sese
abstineant: Nonspectaculis
non pompis intersint .⁊
Conuiuia publica fugiant⁊
Priuata non tantũ pudica. s &
sobria colant ⁊ Vtsuris nequaꝙ
incumbant : Nequetur piũ

Expanded text:
taque omnes qui in ecclesiastici ministerii gradibus ordinati sunt generaliter clerici nominantur. Cleros autem, vel clericos hinc appellatos doctores nostri dicunt, quia Matthias sorte electus est quem primum per apostolos legimus ordinatum . Sic et omnes quos illis temporibus Ecclesiarum principes ordinabant sorte eligebNam cleros sors interpretatur, unde et haereditas graece cleronomia appellatur, et haeres cleronomos. 2. Proinde ergo clericos vocari aiunt, eo quod in sortem haereditatis Domini dentur, sit, sicut de eis scriptum est, loquente Domino: Ego haereditas eorum. Unde oportet ut qui Deum haereditate possident absque ullo impedimento saeculi Deo servire studeant, et pauperes spiritu esse contendant, ut congrue illud Psalmistae ut, a vulgari vita seclusi, a mundi voluptatibus sese abstnon pompis intersint, convivia publica fugiant: privata non tantum pudica, sed et sobria colant. Usuris nequaquam incumbant, neque turpium
Abbreviated transcription (Latin):
canonicis dandam eẽ censuim:¬
Ethocideo quia cum huius cemodi
mensurae. diuersissi mae
& in aequales soleanthaberi
publicumtamen pondus ꝓ¬
uintiis ciuitatib: m&allisq
inditum nihildiuersitatis
aut in aequalitatis patideb&
Quatenus sicutidem pondus
eadem mensura aeque illis
tribuatur. Nouerinttum̃
generalit̃ om̃s: libram non
amplius quam duo de cim
unciis constare debere .cxXIII.
QUOD APRAEIATIS GITINA

Expanded text:
canonicis dandam esse censuimcanonicis dandam esse censuimet hoc ideo, quia cum hujuscemodi mensurae diversissimae et inaequales soleant haberi, publicum tamen pondus provinciis, civitatibus, metallisque inditum, nihil diversitatis aut inaequalitatis pati debet, quatenus sicut idem pondus eadem mensura aeque illis tribuatur. Noverint tamen generaliter omnes libram non amplius quam duodecim unciis constare debere. CAPUT CXXIII. Quod a praelatis gemina
Abbreviated transcription (Latin):
qua lib& dissimulatione aut
tenacitate subditis subtrahant ⁊
Nepauꝑtatis occasione conpulsi :
ꝑdiuersa uagari acturpibus
sẽimplicari negotus cogant᷑ ⁊
Relictoq ecclesiastico officio.
incipiant in disciplinate ui¬
uere & ꝓpriis uoluptatibus
deseruire ⁊Et p̃latiqui eis
neces suria largiendo ad ño
remunerari poterant : dis¬
trict e & seuere iudicentur ⁊
Dent quippe eis pulmentum :
iuxta quod uires suppetunt ⁊
et loca eis congrua ad tribuant :
inquib: nutrimina fiant.
unde necessaria pulmenta
habeant: Exceptishis quae
deeccđȩ uillis. ueloblationib
fidelium accipiunt : Habeant
itaque idem canonici hostos
holerum : undecum cu&eris
additamentis. aliquod pul¬
m̃tũ quottdiȩ in refectorio
sibi uicis simministrent :
Propt̃ diuersitates namque
& inaequalitates m̃ surarũ
quaeapud plerosque non ȩq
secundum dñi legem sed secun¬
dumunius cuiusq: ꝓuintiae
usum habentur. Mensurã
cibi & potus. ponderis ratione¬

Expanded text:
qualibet dissimulatione aut qualibet dissimulatione aut tenacitate subditis subtrahant, paupertatis occasione compulsi, per diversa vagari ac turpibus se implicare negotiis cogantur: relictoque ecclesiastico officio, incipiant indisciplinate vivere, et propriis voluptatibus deservire; et praelati, qui eis necessaria largiendo, a Domino remunerari poterant, districte et severe judicentur. Dent quippe eis pulmentum, juxta quod vires suppetunt, et loca eis congrua attribuant: in quibus nutrimina fiant, unde necessaria pulmenta habeant, exceptis his quae de ecclesiae villis vel oblationibus fidelium accipiunt. Habeant itaque iidem canonici hortos olerum, unde cum caeteris additamentis aliquod pulmentum quotidie in refectorio sibi vicissim ministrent. Propter diversitates namque et inaequalitates mensurarum, quae apud plerosque non aeque secundum Domini legem, sed secundum uniuscujusque provinciae usum habentur, mensuram cibi et potus ponderis ration