comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiduata mulier sedit: que in magnis
fletibus noctẽ duces̃: continuis lam̃¬
torum uocibꝰ satisfaciebat dolori. Cũ
q duitius fieret. ⁊ flere mulier millo
modo cessaret: uir di qui receptus hos¬
picio fuerat quadragesimo subdiaco¬
no conpunctus ait. Dolori huiꝰ mu¬
lieris anima mea cõpatitur. rogo sur
ge oremus. Perrexerunt igit᷑ utriq ad i¬
cinam eccłiam: se seq parit̾ morationem
dederunt. Cumq duituis orassent: cõ¬
pleri orationẽ quadragesimo subdiacono
ẜuus dei petut. Qua completa: de altaris
crepidine puluerẽ collegit: atq cũ eodem
quadragesimo ad de functi corpꝰ accessit:
seseqr ibidem morationẽ dedit. Cumq
uerẽ iactabat: sinistra pallium quo fa¬
cies de functi uelabatur abstulit. Qđ
cum mulier fieri cerneret: contradicere
uehement̾ cepit. ⁊ mirari quid uellec
facere. Ablato itaq pallio: dui eo quẽ
collegerat puluerẽ defuncti faciem fri¬
cauit. Qui cum diutius fricaretur. rece¬

Expanded text:
viduata mulier sedit, quae in magnis viduata mulier sedit, quae in magnis fletibus noctem ducens, continuis lamentorum vocibus satisfaciebat dolori. Cumque hoc diutius fieret et flere mulier nullo modo cessaret, vir Dei, qui receptus hospitio fuerat, Quadragesimo subdiacono compunctus ait: Dolori hujus mulieris anima mea compatitur; rogo, surge, et oremus. Perrexerunt igitur utrique ad vicinam ecclesiam, seseque pariter in orationem dederunt. Cumque diutius orassent, complere orationem Quadragesimum subdiaconum servus Dei petiit. Qua completa ab altaris crepidine pulverem collegit, atque cum eodem Quadragesimo ad defuncti corpus accessit, seseque ibidem in orationem dedit. Cumque tum pulverem gestabat, sinistra pallium quo facies defuncti velabatur abstulit. Quod cum mulier fieri cerneret, contradicere vehementer coepit et mirari quid vellet facere. Ablato itaque pallio, diu eo quem collegerat pulvere defuncti faciem fricavit. Qui cum diutius fricaretur, rece
Abbreviated transcription (Latin):
ostris modo temporibꝰ quidam uir
quadragesimus nomine buxentine
eccle subdiaconus fuit: qui ouiũ suarũ
gregem pascere in eiusdẽ aurelie partibꝰ
solebat. Cuius ualde ueracis uiri narra¬
tione res mra innotuit: que secreto fue¬
rat gesta. Is namq ut p̾diximus dum
gregis sui in aurelia curam gereret: ĩdi¬
ebus eiusdem fuit emonte qui argenta¬
rius uocabatur uenerabilis uite: qui ha¬
bitum monachi quẽ p̾tendebat specie.
moribus explebat. Hic itaq ad eccl̃am
beati petri apłoꝵ pͥncipis. ab eodẽ mon¬
te argentario amus singulis uenire con¬
sueuerat: atq adhunc quẽ predixi qua¬
dragesimum subdiaconẽ sic̃ ipse narra¬
uit hospitalitatis gr̃a declinabat. Qua¬
dam uero die dum eius hospicium qd̃
longe ab eccłia habebat intrasset: cuiꝰ¬
dam pauꝑcule mulieris maritus iux¬
ta de functus est. Quẽ ex more lotum
uestimentis indutũ. ⁊ sabano constrie¬
tum: suꝑueniente uespe sepelire neqͣ¬
uerunt. Iuxta de functi igitur corpus

Expanded text:
ostris modo temporibus quidam vir, Quadragesimus nomine, Buxentinae Ecclesiae subdiaconus fuit qui ovium suarum gregem pascere in ejusdem Aureliae partibus solebat. Cujus valde veracis viri narratione res mira innotuit, quae secreto fuerat gesta. Is namque, ut praediximus, dum gregis sui in Aurelia curam gereret, in diebus ejusdem vir fuit e monte, qui Argentarius vocatur, venerabilis vitae, qui habitum monachi, quem praetendebat specie, moribus explebat. Hic itaque ad Ecclesiam beati Petri apostolorum principis ab eodem monte Argentario annis singulis venire consueverat, atque ad hunc, quem praedixi, Quadragesimum subdiaconum, sicut ipse narravit, hospitalitatis gratia declinabat. Quadam vero die, dum ejus hospitium, quod non longe ab Ecclesia aberat, intrasset, cujusdam pauperculae mulieris maritus juxta defunctus est: quem ex more lotum, vestimentis indutum, et sabano constrictum, superveniente vespere, sepelire nequiverunt. Igitur juxta defuncti corpus
Abbreviated transcription (Latin):
pus nõ subtraho: quis. sit amor sp̃s nõ os¬
tendo. Et nisi me desieritis corporaliter
cernere: numquã me discetis spiritalit̾
amare. petrus Placet qd̾ dicis. G6ꝰ¬
liq rantum iam a locutione cessan¬
dum ẽ: ut si ad alioꝵ miracula ẽnar¬
rando tendimus. loquendi uires interim

Expanded text:
pus non subtraho, quis sit amor Spiritus non ospus non subtraho, quis sit amor Spiritus non ostendo; et nisi me desieritis corporaliter cernere, nunquam me discetis spiritaliter amare. Petr. Placet quod dicis. Gliquantum jam a locutione cessandum est, ut si ad aliorum miracula enarranda tendimus, loquendi vires interim
Abbreviated transcription (Latin):
idnam esse dicimus. qd̾ plerumq ĩ
spsis quoq patrociniis mr̃m sic ẽẽ senti¬
mus. ut non tanta ꝑ sua corpora: qͣnta
beneficia ꝑ reliquias ostendant: atq illic
maiora signa faciant: ubi minime ꝑ
osemetipsos iacent: Gregorius.
b̾ in suis corporibꝰ sc̃i mr̃es iacent:
dubiũ petre nonẽ. quod multa ualeant signa
monstrare. sicut ⁊ faciunt: ⁊ pura mente
querentibꝰ innumera miracula ostẽdũt.
Sed quia ab infirmis potest mentibus
dubitari utrum ne ad exaudiendũ ibi p̾¬
sentes sint. ubi constat quia insus corpo¬
ribꝰ nõ sunt: ibi eos necesse ẽ maiora sig¬
na ostend̾e. ubi de eoꝵ p̾sentia potest
mens infirma dubitare. quoꝵ u̾o mẽs
ind̾o fixa ẽ: qnͣcomagis habet fidei me¬
ritum. tanto illic eos nouit ⁊ nõ iacere
corpore: ⁊ tam̃ nõ esse ab exauditione:
Unde ipsa quoq ueritas ut fidem discipu¬
lis augeret: dixit. Si non abiero: paracli¬
tus nõ ueniet. Ac si aꝑte dicẽtur. Si cor¬

Expanded text:
idnam esse dicimus, quod plerumque in ipsis quoque patrociniis martyrum sic esse sentimus, ut non tanta per corpora sua, quanta beneficia per reliquias ostendant, atque illic majora signa faciunt, ubi minime per semetipsos jacent? Gregor. Ubi in suis corporibus sancti martyres jacent, dubium, Petre, non est quod multa valeant signa demonstrare, sicut et faciunt, et pura mente quaerentibus innumera miracula ostendunt. Sed quia ab infirmia potest mentibus dubitari, utrumne ad exaudiendum ibi praesentes sint, ubi constat quia in suis corporibus non sint; ibi necesse est eos majora signa ostendere, ubi de eorum praesentia potest mens infirma dubitare. Quorum vero mens in Deo fixa est, tanto magis habet fidei meritum, quanto illic eos novit et non jacere corpore, et tamen non deesse ab exauditione. Unde ipsa quoque Veritas, ut fidem discipulis augeret, dixit: Si non abiero, Paracletus non
Abbreviated transcription (Latin):
disset. arborẽ sic̃ fuerat ussus exquisiuit.¬
⁊ uestimenta repperit. ⁊ latent̾ detulic
magistro. Que uir d̾i suscipiens: pegri¬
nis nudis. atq petentibꝰ ostendit: ⁊ pre¬
buit dicens. Uenite quia nudi estis. ecce
tollite. ⁊ uestite uos. hec illi intuentes.
recognouerunt que posuerant: magno¬
q pudore consternati sũt. ut qui frau¬
dulent̾ uestimenta querebant aliena.
confusi reciperent sua.

Expanded text:
iisset, arborem sicut fuerat jussum requisivit,iisset, arborem sicut fuerat jussum requisivit, vestimenta reperit, et latenter detulit magistro. Quae vir Dei suscipiens, peregrinis nudis atque petentibus ostendit et praebuit, dicens: Venite, quia nudi estis, ecce tollite, et vestite vos. Haec illi intuentes, recognoverunt quae posuerant, magnoque pudore consternati sunt; et qui fraudulenter vestimenta quaerebant aliena, confusi receperunt sua.
Abbreviated transcription (Latin):
laborastis. iam quiescite. Quibus ilico ali¬
menta que detulerat p̾buit. eosq post
tanti laboris fatigationẽ refẽcit. Suffici¬
ent̾ aũt refectis ait. Nolite malũ facere.
quotiens deorto aliquid uultis: ad orti
aditum uenite: tranquille petite: cum
benedictione ꝑcipite: ⁊ a furti prauitate
cefsate. Quos statĩ collectis holerib ho¬
nustari fecie: actumq ẽ ut qui adortum
nocituri uenerant: cũ laboris sui p̾mio.
⁊ reꝑleri ab eo. & innocui redirent..
lio quoq tp̃re accesserunt ad .xiiii.¬
cum pegrini quidam. miscd̃iam pos¬
tulantes scissis uestimentis. pannis obsiti:
ita ut pene nudi uderentur. Cumq hũc
uestimenta peterent: eoꝵ uerba uir dñi
tacitus. audiit. Qui unũ ex discipuł suiꝰ
ptinus silent̾ uocauit. eiqz p̾cepit dicens.
Uade atq in illa silua in loco tali cauã
arborẽ require: ⁊ uestimenta que m illa
inueneris defer. Cumq discipulus au¬

Expanded text:
laborastis, jam quiescite. Quibus illico alilaborastis, jam quiescite. Quibus illico alimenta quae detulerat praebuit, eosque post tanti laboris fatigationem refecit. Sufficienter autem refectis ait: Nolite malum facere, sed quoties de horto aliquid vultis, ad horti aditum venite, tranquille petite, cum benedictione percipite, et a furti pravitate cessate. Quos statim collectis oleribus onustari fecit. Actumque est ut qui ad hortum nocituri venerant cum laboris sui praemio et repleti ab eo et innocui redirent. Alio quoque tempore accesserunt ad eum peregrini quidam misericordiam postulantes, scissis vestibus, pannis obsiti, ita ut pene nudi viderentur. Cumque hunc vestimenta peterent, eorum verba vir Domini tacitus audivit; qui unum ex discipulis suis protinus silenter vocavit, eique praecepit, dicens: Vade, atque in illa silva in loco tali cavam arborem require; et vestimenta quae in ea inveneris defer. Cumque discipulus ab
Abbreviated transcription (Latin):
raculis cunctis longe lateq habitantibꝰ
uita euis inclaruit. Nam die quadã ad
uespum inortum monasterii. fecit iacta¬
ri ferramenta: que usitato nos nomine:
uangas uocamus. Dixit itaq discipuliꝰ
sius. T̃ot uangas mortum ꝓicite. ⁊ citius
redite. Nocte uero cadem dum ex morte
cũ fribus ad exhibendas laudes dño sur¬
rexisset: p̾cepit dicens. Ite: ꝙ. oꝑariis no¬
tris pulmentũ quoquite: uͭ mane pͥmo
paratum sit. Facto aũt mane: fecit de fer¬
ri pulmentũ qd̃ parari uisserat: atq or¬
tum cum fribꝰ ingressus quot uangaᷤ iac¬
tari usserat: tot in eo laborantes oꝑarios
inuenit. Ingressi quippe fuerant fures.
s mutata mente ꝑ sp̃m. ad p̾henderunt
uangas quas inuenerunt: & ab ea hora
qua ingressi sũt. quousq uir dñi ad cos ue¬
niret: cuncta orti illiuis spacia que ĩcul¬
ca fuerant coluerunt. Quibus uir dĩn u
mox ingressus ẽ ait. Audite fr̃s: multum

Expanded text:
raculis cunctis longe lateque habitantibus raculis cunctis longe lateque habitantibus vita ejus inclaruit. Nam die quadam ad vesperum in hortum monasterii fecit jactari ferramenta, quae usitato nos nomine vangas vocamus. Dixit itaque discipulis suis: Tot vangas in hortum projicite, et citius redite. Nocte vero eadem dum ex more cum fratribus ad exhibendas laudes Domino surrexisset, praecepit, dicens: Ite et operariis nostris pulmentum coquite, ut mane primo paratum sit. Facto autem mane, fecit deferri pulmentum quod parari jusserat, atque hortum cum fratribus ingressus, quot vangas jactari praeceperat, tot in eo laborantes operarios invenit. Ingressi quippe fures fuerant, sed mutata mente per spiritum apprehenderunt vangas quas invenerunt, et ab 305 ea hora qua ingressi sunt, quousque vir Domini ad eos veniret, cuncta horti illius spatia quae incuta fuerant coluerunt. Quibus vir Domini mox ut ingressus est, ait: Gaudete, fratres, multum
Abbreviated transcription (Latin):
repente ultor sp̃s inuasit: atq ad uiri
d̾i uestigia strauit. ac ꝑ os illius clama¬
uir quippe pegrinus. quo censeretur nomi¬
ne nesciebatur. Sed eius nom̃ ille sp̃s ꝓ
didit: qui se abillo posse eici clamauit.
Mox aũt suꝑ uexati corpus uir di incu¬
buit: ⁊ malignus sp̃s qui eum inuaẜat
abscessit. In tota uero urbe tunc statum
quid ineccła factum fuisset: innotuit.
Currere uuri ꝙ femine nobiles atq igno¬
biles pariter cepunt: certat unqz eum
ad construendum monasteriũ predia:
aln peccunas: alii subsidia queq pote
tum locum repperit: ibiq sibi humi le
habitaculũ construxit. Adquẽ dũ mul¬
ti ꝑgunt: exemplo illius et̾ne uite accen
custos: fortem sententiam tenebat dicẽs.
Monachus qui interra querit possessionẽ:
monachus nõ est. Sic quippe metuebar:
pauptatis sue securitatẽ ꝑdere: sic̃ aua¬
ri diuites solent pituras diuicias custo¬
dire. Ibi itaq ꝓphetie sp̃u. magnisq mi¬

Expanded text:
repente ultor spiritus invasit, et ad viri repente ultor spiritus invasit, et ad viri Dei vestigia stravit, ac per os illius clamaVir quippe peregrinus quo censeretur nomine nesciebatur, sed ejus nomen ille spiritus prodidit, qui se ab illo posse ejici clamavit. Mox autem super vexati corpus vir Dei incubuit, et malignus spiritus qui eum invaserat abscessit. In tota urbe tunc statim quid in ecclesia factum fuisset innotuit. Currere viri et feminae nobiles atque ignobiles pariter coeperunt, certatimque eum ad construendum monasterium praedia, alii pecunias, alii subsidia quaeque pottum locum reperit, ibique sibi humile habitaculum construxit. Ad quem dum multi pergunt, exemplo illius aeternae vitae accendcustos fortem sententiam tenebat, dicens: Monachus qui in terra possessionem quaerit monachus non est. Sic quippe metuebat paupertatis suae securitatem perdere, sicut avari divites solent perituras divitias custodire. Ibi itaque prophetiae spiritu magnisque mi
Abbreviated transcription (Latin):
no cognoui: qui & hunc familiariter
nouerat: ⁊ eius uerbis. uita fidem p̾bebat
Hic itaq uenerabilis ysaac. ortus exitali¬
a nõ fuit: sed ea illius narro miracula q̃
nisset: ingressus eccłiam a custodibꝰ peci¬
it. uͭ sibi qnͣtum uellet licentiam consede¬
retur orandi: cumq horis secretioribus
egredi non urgerent. Q mox adorandũ
stetit: diemq totum ꝑegit morationẽ:
cui sequentẽ contuuauit ⁊ noctẽ. Sed̾o
etiam die: cum nocte subsequenti de fess
inp̾cibus stecit. Diem quoq t̾cium mo
ratione conunxit. Cumq hoc unus.
ex custodibꝰ suꝑbie sp̃u inflatus cerneret:
unde ꝓficere debuit: inde ad clefectꝰ dãp¬
na ꝑuenit. Nam hunc simulatorẽ dice¬
re: ⁊ uerbo rustico cepit inpostorem cla¬
mare: qui se diebꝰ tribꝰ ⁊ noctibꝰ orare
ante oclos hominum demonstraret. Q
ꝓtinus currẽs. uirum di alapa ꝑcussit:
ue quasi religiose uite simulator. de ec¬
clesia cum contumelia exiret. Sed hunc

Expanded text:
rio, agnovi, qui et hunc familiariter rio, agnovi, qui et hunc familiariter noverat, et ejus verbis vita fidem praebebat. Hic itaque venerabilis Isaac ortus ex Italia non fuit, sed ea illius norro miracula quanisset, ingressus ecclesiam a custodibus petiit ut sibi quantum vellet 304 licentia concederetur orandi, eumque horis secretioribus egredi non urgerent. Qui mox ad orandum stetit, diemque totum peregit in oratione, cui sequentem continuavit et noctem. Secundo etiam die, cum nocte subsequenti indefessus in precibus perstitit, diem quoque tertium in oratione conjunxit. Cumque hoc unus ex custodibus superbiae spiritu inflatus cerneret, unde proficere debuit, inde ad defectus damna pervenit. Nam hunc simulatorem dicere, et verbo rustico coepit impostorem clamare, qui se tribus diebus et noctibus orare ante oculos hominum demonstraret. Qui protinus currens, virum Dei alapa percussit, ut, quasi religiosae vitae simulator, de ecclesia cum contumelia exiret. Sed hunc
Abbreviated transcription (Latin):
terent exquirentes. si quod signũ uel
de alia monstrare insione potuissent.
ita sanum atq intemeratum omne
corpus inuentum ẽ: ac si nulla hoc in¬
cisio ferri tetigissec. petrus.
is non obstupescat talia signa mor¬
tuoꝵ: que fuint ꝓercitatione uiuenti
oribys quoq Gregorius um.
temporibus gothoꝵ. fuit uixta spo¬
litanam urbem uir uite uenerabilis
y saac nomine: qui usqz ad extrema pe¬
ne gothoꝵ tempora puenit. Quẽ nr̃oꝵ
multi nouerunt: ⁊ maxime sacra uir¬
go gregoria. que tunc in hac urbe romͣ¬
na. iuxta eccłam beate marie semper
uirginis habitabat. Que dum adoles¬
centie sue tp̃re constitutis iam nuptiis
in eccłam fuͤisset: ⁊ sce̾monialis uite
conu̾sationẽ quereret: ab eodem uiro
defensa. atq ad eum quẽ de sid̾abat h¬
abitum. dño ꝓtegente deducta ẽ. Que
quia sponsum fugit in t̾ra. habere spõ¬
sum meruit in celo. Multa aũt de eod̃
uiro narrante uenerabili patre. elenthe¬

Expanded text:
terent, exquirentes si quod signum vel terent, exquirentes si quod signum vel de alia monstrari incisione potuisset, ita sanum atque intemeratum omne corpus in ventum est, ac si nulla hoc incisio ferri tetigisset. PETR. Quis non obstupescat talia signa mortuorum, quae fiunt pro exercitatione viventioribus quoque Gothorum temporibus fuit juxta Spoletanam urbem vir vitae venerabilis Isaac nomine, qui usque ad extrema pene Gothorum tempora pervenit, quem nostrorum multi noverunt, et maxime sacra virgo Gregoria, quae nunc in hac Romana urbe juxta Ecclesiam beatae Mariae semper virginis habitat. Quae dum adolescentiae suae tempore constitutis jam nuptiis in ecclesiam fugisset, et sanctimonialis vitae conversationem quaereret, ab eodem viro defensa, atque ad eum quem desiderabat habitum, Domino protegente, perducta est. Quae quia sponsum fugit in terra, habere sponsum meruit in coelo. Multa autem de eodem viro, narrante venerabili Patre Eleuthe
Abbreviated transcription (Latin):
retur: moxq corpꝰ illuis extra murũ
ꝓiecit. T̃ unc quidam humanitatis pi¬
etate conpulsi abscisum caput cerui¬
ci apponentes: cum uno paruulo infã¬
te qui illic extinctus inuentus ẽ: iuxta
murũ corpus ep̃i sepulture tradidert̃.
Cumq post eãdem cedem die quadra¬
gesimo. rex totila uississet ut cuies ur¬
bis illius. qui quoliber dispsi essent:
ad eandem sine aliqua trepidatione
remearent: hi qui prius fame fuger¬
ant. uiuendi licentia accepta reuersi
es: ubi sepultum eẽt corpꝰ illius que¬
sierunt: ut hoc iuxta honorem debitũ
in eccła beati pet̾ apłi humarent. Cũ¬
quesitum esset: ad sepulcrum effossat̾¬
ra. inuenerunt corpus pueri pariter
humati. ut pote iam die quadragesiõ.
magna ammiratione uenerandũ. qͥa
ita caput eius unitum fuerat corpori.
ac si nequaquã fuisset abscisum: sic ui¬
delicet. ut nulla uestigia sectionis ap¬
parerent. Cumqz hunc ⁊ int̾ga uer¬

Expanded text:
retur. Moxque corpus illius extra muruin retur. Moxque corpus illius extra muruin proiecit. Tunc quidam humanitatis pietate conpulsi abscisum capud cervici adponentes, cum uno parvulo infante, qui illic extinctus inventus est, iuxta murum corpus episcopi sepulturae tradiderunt. Cumque post eandem caedem die quadragisimo rex Totila iussisset, ut cives urbis illius, qui quolibet dispersi essent, ad eam sine aliqua trepidatione remearent, hii qui prius famem fugerant, vivendi licentia accepta, reversi es, ubi sepultum esset corpus illius qusierunt, ut hoc iuxta honorem debitum in ecclesia beati Petri apostoli humarent. Cumque itum esset ad sepulchrum, effossa terra, invenerunt corpus pueri pariter humati, utpute iam die quadragisimo, magna admiratione venerandum, quia ita capud eius unitum fueraac si nequaquam fuisset abscissum, sic videlicet, ut nulla vestigia sectionis apparerent. Cumque hoc et in terga ver
Abbreviated transcription (Latin):
ridus uenerabilis uir uite ep̃s: nar¬
rauit quodelam memorabile ualde mi¬
raculum dicẽs. Uir scĩssimus herculanꝰ
nutritor meus. ꝑursine ciuitatis ep̃s
fuit: ex conu̾satione monasterii. ad sac̾¬
dotalis ordinis grãm deductus. Totile
aũt ꝑfidi regis temporibꝰ eandẽ urbẽ
annis septẽ continuis gothoꝵ exercitus
obsedit. Ex qua multi ciuuũ fugerunt:
qui famis ꝑiculum ferre nõ poterant.
Anno uͦ septimo. nec dum finito: obses¬
sam urbem gothoꝵ exercitus intrauit.
Tunc comes qui eidem exercitui p̾erat.
ad regẽ totilam nuncios misit: ex q̃renᷤ
quid de ep̃o uel de ppło fien iub̾et. Cui
ille p̾cepit dicens. Ep̃o prius auertice
usq ad calcaneũ corrigiam tolle: ⁊ tũc
caput illiꝰ amputa: omnẽ uero ppłm
qui illic inuentus ẽ. gladio extingue.
T̃unc isdem comes uenerabilẽ hercul
capite trũcauit: eusq cutẽ iam mor¬
tuo au̾tice usq adcalcaneum incidit
ut de eus corpore corrigia sublata uide¬

Expanded text:
ridus venerabilis vitae episcopus narravit quoddam memorabile valde miraculum, dicens: 'Vir sanctissimus Ercolanus, nutritor meus, Perusinae civitatis episcopus fuit, ex conversatione monasterii ad sacerdotalis ordinis gratiam devotus. Totilae autem perfidi regis temporibus eandem urbem annis septem continuis Gothorum exercitus obsedit. Ex qua multi civium fugierunt, qui famis periculum ferre non poterant. Anno vero septimo necdum finito, obsessam urbem Gothorum exercitus intravit. Tunc comis, qui eidem exercitui praeerat, ad regem Totilam nuntius misit, exquirens, quid de episcopo vel populo fieri iuberet. Cui ille praecepit, dicens: "Episcopo prius a vertice usque ad calcaneum corrigiam tolle et tunc caput illius amputa, omnem vero populum, qui illic inventus est, gladio extingue". Tunc isdem comis venerabilem virum Hcapite truncavit eiusque cutem iam mortui a vertice usque ad calcaneum incidit, ut ex eius corpore corrigia sublata vide
Abbreviated transcription (Latin):
me erupit: ut his qui eum custodien¬
dum acceꝑant. inm̃sitatem pluinie
ferre nõ possent: ꝙ dum magna nimis
inundatio fieret: intra eandẽ designa¬
tionẽ circuli in qua uir d̾i fulgentuis ste¬
tit. nec una quidem pluuie guita descẽ¬
dit. Quod dum regi crudelissimo nun-¬
ciatum fuisset: illa mens effera. ad ma¬
gnam eius reuerentiã reu̾sa est: cuius
penam pͥus in saciabili furore siciẽbat.
ut qui se suꝑbe contra p̾cepta ueritatis
eleuant: eoꝵ ceruicẽ ueritas phumile̾¬

Expanded text:
 tanta uis pluuiae erupit, ut hi, qui eum custodien tanta uis pluuiae erupit, ut hi, qui eum custodiendum acceperant, immensitatem pluuiae ferre non possent. Et dum magna nimis inundatio fieret, intra eamdem designationem circuli, in qua uir Do- mini Fulgentius stetit, ne una quidem pluuiae gutta descendit Quod dum regi crudelissimo nuntiatum fuisset, illa mens effe- ra ad magnam eius reuerentiam uersa est, cuius penam prius insatia- bili furore sitiebat. Sut qui superbe extra precepta ueritatis se eleuant, eorum ceruicem ueritas per humile
Abbreviated transcription (Latin):
oc aũt qd̾ de diuisa pluuia factũ
narraui miraculum: & iam inal¬
cerius ep̃i ueneratione monstratũ est.
Flam quidam clicus senex qui ad huc
suꝑ est. eidem rei presto se fuisse testat᷑
dicens. Fulgentius ep̃s. qui utriculensi
eccłie p̾erat: regem crudelissimũ totilã
offensum om̃i modo habebat. Cumq¬
ad easdem partes cum exercitu ꝓpinqͣs¬
set: cure fuit ep̃o ꝑclericos suos exenia
mutere: eiusq furoris in saniam si pos¬
set muneribꝰ mitigare. Que ille ut ui¬
dit. ꝓtinus sp̾uit: atq iratus suis ho¬
minibꝰ uissit. ut eundeni sp̃m sub om̃i
asꝑitate constringerent: eumq eius ex¬
amini seruarẽt. Quẽ dum feroces go¬
thi. ministri scilicet crudelitatis illiꝰ
tenuissent: circũdantes eum. uno in
loco stare p̾ceperunt: eiq int̾ram cir¬
culum designauerunt: extra quẽ pe
dem nullomodo auderet extrahere.
Cumq uir dĩ in sole nimio estuaret.
ab eisdem gothis circumdatus. ⁊ desi¬
gnatione circuli inclusus: ⁊ repente

Expanded text:
quod divisa pluvia factum narravi miraculum etiam in alterius episcopi veneratione monstratum est. Nam quidam clericus senex, qui adhuc superest, eidem rei praesto se fuisse testatur, dicens: 'Fulgentius episcopus, qui Utriculensi ecclesiae praeerat, regem crudelissimum Totilam offensum omad easdem partes cum exercitu propinquasset, curae fuit episcopo per clericos suos exenia mittere, eiusque furoris insaniam, si posset, muneribus mitigare. Quae ille ut uidit, protinus spreuit, atque iratus suis hominibus iussit, ut eumdem episcopum sub omni asperita- te constringerent, eumque eius examini seruarent. Quem dum fero- ces Gothi, ministri scilicet crudelitatis illius, tenuissent, circumdantes eum uno in loco stare preceperunt, eique in terra circulum designaue- runt, extra quem pedem tendere nullo modo auderet. Cumque uir Dei in sole nimio intraret, ab eisdem Gothis circumdatus, et designa- tione circuli inclusus, repente co
Abbreviated transcription (Latin):
cum udelicet rerum minime oportuni¬
tas congruit. ut aꝑte corrigantur. Nam
secta inmature uulnera deterius infer¬
uescunt: ⁊ nisi cum tempore medicamẽ¬
ta conueniant. Constat ꝓculoubio. qd̾¬
medendi officium amutant. s cũ tem¬
pꝰ subditis ad correptionẽ querit᷑: sub
ipso culparũ pondere. pacientia p̾sulis
exercetur. Unde bene ꝑ psalmistam dr̃.
Supͣ dorsum meũ fabricauerũt pec̃cores.
Indorso quippe: honera sustinemus. Su¬
pra dorsum igitur suũ: fabricasse pecca¬
tores querit᷑. Ac si aꝑte dicat. Quos cor¬
rigere nequeo: quasi suꝑ impositũ honꝰ
porto. ¶Non nulla aũt sunt subtiliter¬
⁊ occulte ꝑscrutanda. ut quibꝰdam signiᷤᷤ
erumpentibꝰ rector in subditoꝵ mente
om̃e qd̾ clausum latet inueniat. Et int̾¬
ueniente correptionis articlo: ex minimiᷤ
maiora cognoscat. Unde recte ad ezechi¬
elem dr̃. Fili hominis: fode parietẽ. Ubi
mox idẽ ꝓpħa subiungit. Et cũ ꝑfodissẽ¬

Expanded text:
cum videlicet rerum minime opportunicum videlicet rerum minime opportunitas congruit, ut aperte corrigantur. Nam secta immature vulnera deterius infervescunt, et nisi cum tempore medicamenta conveniant, constat procul dubio qmedendi officium amittant. Sed cum tempus subditis ad correptionem quaeritur, sub ipso culparum pendere patientia praesulis exercetur. Unde bene per Psalmistam dicitur: Supra dorsum meum fabricaverunt peccatores . In dorso quippe onera sustinemus. Supra dorsum igitur suum fabricasse peccatores queritur, ac si aperte dicat: Quos corrigere nequeo, quasi superimpositum onus porto. Nonnulla autem occulta subtiliter sunt perscrutanda, ut quibusdam signis erumpentibus, rector in subditorum mente omne quod clausum latet, inveniat, et interveniente correptionis articulo, ex minimis majora cognoscat. Unde recte ad Ezechielem dicitur: Fili hominis, fode parietem . Ubi mox idem propheta subjungit: Et cum fodisse
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ uicia. prudent̾ dissimulanda s̃:
s quia dissimulantur indicanda. Ali¬
quando ⁊ aꝑte cognita. mature toleran¬
da. Aliqñ uero subtilit̾ ⁊ occulte ꝑscrutã¬
da. Aliqñ lenit̾ arguenda: aliqñ ueroue¬
hementer increpanda. ¶Non nulla qͥp¬
pe ut diximus prudent̾ dissimu landa s̃.
s quia dissimulantur indicanda. Ut cũ
delinquẽs ⁊ dep̾hendisse cognoscit et ꝑ¬
peti. has quas inse tacite tolerari. Consi¬
derat. augere culpas erubescat. se seq se
udice puniat: quẽ sibi apd̾ se rectoris pa
ciencia clement̾ excusat. Qua scilicet diꝰ¬
simulatione. bene uideam dñs corrigit:
cum ꝑꝓpħam dicit. Mentita es. ⁊ mei ñ
es recordata: neq cogitasti incorde tuo.
quia ego tacens. ⁊ quasi nõ uidens. Et dis¬
simulauit ergo culpas. ⁊ innotuit. quia
⁊ contra peccantẽ tacuit. ⁊ hoc ipsum ta¬
menquia tacuerit dixit. ¶Non nulla ãt
uł aꝑte cognita mature toleranda sũt:

Expanded text:
ctorum vitia prudenter dissimulanda sunt, ctorum vitia prudenter dissimulanda sunt, sed quia dissimulantur, indicanda; aliquando et aperte cognita, mature toleranda, aliquando vero subtiliter et occulta perscrutanda; aliquando leniter arguenda, aliquando autem vehementer increpanda. Nonnulla quippe, ut diximus, prudenter dissimulanda sunt, sed quia dissimulantur, indicanda; ut cum delinquens et deprehendi se cognoscit et perpeti, has quas in se tacite tolerari considerat, augere culpas erubescat, seque se judice puniat, quem sibi aptientia clementer excusat. Qua videlicet dissimulatione bene Judaeam Dominus corripiens per Isaiam dicit: Mentita es, et mei non es recordata, neque cogistati in corde tuo, quia ego tacens et quasi non videns. Et dissimulavit ergo culpas, et innotuit, quia et contra peccantem tacuit, et hoc ipsum tamen quia tacuerit dixit. Nonnulla autem vel aperte cognita, mature toleranda sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cire etiam rector debet: quod plerũ¬
q uicia uirtutes  ẽẽ menciunt᷑. Nã
sepe sub par suonie nomine se tenaci¬
a palliat: contraq se effusio sub applła¬
cione largitatis occultat. Sepe inordi¬
nata remissio pietas creditur: ꝙ esfre¬
nata ira. sp̃ualis zeli uirtus estimat᷑.
Sepe p̾cipitata accio uelocitatis effi¬
cacia: atq agendi tarditas. grauitatis
consiliũ putatur. Unde necesse ẽ: ut
rector animarũ uirtutes ac uicia iugi¬
lanti cura discernat: ne aut cor tenacia
occupet. ⁊ parcum se uideri indispensa¬
cionibꝰ exultet: aut cum effuse quid ꝑ¬
ditur. largum se quasi miserande glet᷑.
Aut remitendo qd̃ ferire debuit. ad eter¬
na supplicia subditos ꝑtrahat: aut ĩma¬
niter feriendo qd̃ delinquitur. ipse gra¬
mius delinquat. Aut hoc quod agere
recte ac grauit̾ potuit. ĩmature p̾ueniẽs
leuiget. Aut bone accionis meritũ: dif¬
ferendo ad deteriora ꝑmutet.
ciendum quoq est. quod aliqũ subiͤ¬

Expanded text:
cire etiam rector debet quod plerumque vitia virtutes se esse mentiuntur. Nam saepe sub parcimoniae nomine se tenacia palliat, contraque se effusio sub appellatione largitatis occultat. Saepe inordinata remissio pietas creditur, et effrenata ira spiritalis zeli virtus aestimatur. Saepe praecipitata actio velocitatis efficacia, atque agendi tarditas 29 gravitatis consilium putatur. Unde necesse est ut rector animarum virtutes ac vitia vigilanti cura discernat, ne aut cor tenacia occupet, et parcum se videri in dispensationibus exsultet; aut cum effuse quid perditur, largum se quasi miserando glorietur; aut remittendo quod ferire debuit, ad aeterna supplicia subditos pertrahat; aut immaniter feriendo quod delinquitur, ipse gravius delinquat; aut hoc quod agi recte ac graviter potuit, immature praeveniens leviget; aut bonae actionis meritum differendo, ad deteriora permutet.Sciendum quoque est quod aliquando subje
Abbreviated transcription (Latin):
quia si ad penitencie lam̃ta conu̾susinu¬
nitate sacram̃ti sub spe. fide. ⁊ caritate
absconditur: reus ꝑpetrati homicidii ñ
tenetur. eumq extincti ꝓximus. Et cũ
inuenerit nõ occidit. quia cũ districtuᷤ
iudex uenerit. qui se se nobis ꝑnature:
nr̃e consorciũ iunxit: ab eo ꝓculdubio
culpe reatum nõ expetit: quẽ sub eus
uenia spes. fides. ⁊ caritas abscondit.¬

Expanded text:
quia si ad poenitentiae lamenta conversus, in uquia si ad poenitentiae lamenta conversus, in unitate sacramenti sub spe et charitate absconditur, reus perpetrati homicidii non tenetur. Eumque exstincti proximus et cum invenerit non occidit; quia cum districtus judex venerit, qui sese nobis per naturae nostrae consortium junxit, ab eo proculdubio culpae reatum non expetit, quem sub ejus venia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lignum securis fugerit amanu. ferrũ¬
q lapsum demanubrio amicũ eus ꝑ¬
cusserit ⁊ occiderit: hic adunam supra¬
dictarum urbiũ fugiet ⁊ uiuet. Ne for¬
te ꝓximus eius cuiꝰ effusus est sangui
doloris stimulo ꝑsequatur: ⁊ app̾hen¬
adintuenda subditoꝵ delicta nos con¬
u̾timus: ⁊ simplicit̾ lingna succidimꝰ
cũ delinquentium uicia pia intenciõe¬
secamus. Sed securis manũ fugit: cũ¬
se se incre pacio plusquã necesse est. iasꝑ¬
itatem ꝑtrahit. Ferrumq de manubri
o ꝓsilit. cum de coreptione sermo durior
excedit: ⁊ amicũ ꝑcutit ⁊ occidit. Quia au¬
ditorem suũ ꝓlata contumelia: ab sp̃u
dileccionis interficit. Correpti namq
mens repente ad odium ꝓruit: si hanc¬
⁊ immod̾ata increpatio plusquã debuit
addicit. s is qui in caute ligna ꝑcutit. ꝙ
pximũ extinguit: ad tres necesse ẽ urbeᷤ
fugiat. ut inima earum defensus uiuat.

Expanded text:
 lignorum securis fugerit manu ferrum lignorum securis fugerit manu ferrumque lapsum de manubrio amicum eius percusserit et occiderit hic ad unam supradictarum urbium confugiet et vivet ne forsitan proximus eius cuius effusus est sanguis dolore stimulatus persequatur et adprehenad intuenda subditorum delicta convertimur. Et simpliciter ligna succidimus, cum delinquentium vitia pia intentione resecamus. Sed securis manu fugit, cusese increpatio plus quam necesse est in asperitatem pertrahit. Ferrumque de manubrio prosilit, cum de correptione sermo durior excedit. Et amicum percutit et occidit, quia auditorem suum prolata contumelia a spiritu dilectionis interficit. Correpti namque mens repente ad odium proruit, si hanc immoderata increpatio plus quam debuit addicit. Sed is qui incaute ligna percutit et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat, ut in una earum defensus vivat;
Abbreviated transcription (Latin):
ditores suos fortem municionẽ tenẽt.
ne tunc aduindictam destituti sinc.
si nũc fueruit incorreptione dissolu¬
ti. ¶ Sed int̾ hec sciendum ẽ. quia dũ
adincrepationẽ se mẽs doctoris exasꝑ¬
at. Difficile ualde est. ut nõ aliqnͣdo.
⁊ ad aliquid qd̃ dicere non deb erum¬
pat. Et plerumq contingit. ut dum
culpa subditoꝵ cum magna inuecciõe
corripitur. magistri lingua usq ad ex¬
cessus uerboꝵ ꝑtrahatur. Cumq in¬
crepatio immod̾ate accenditur: corda
delinquentiũ indesꝑationẽ depͥmun¬
tur. Unde necesse est. ut exasꝑatus rec¬
tor cum subditoꝵ mentẽ plus se quam
debuit ꝑcussisse consid̾at: apud se sẽꝑ
ad penitenciã recurrat. Ut ꝑ lamenta
ueniam in conspectu ueritatis obtine¬
at. ex eo etiam quod ꝑ zeli studiũ pec¬
cat. Quod figurate dñs ꝑ moy sen preci¬
pit dicẽs. Si quis abierit cũ amico suo
simplicit̾ in siluam ad ligna cedenda.

Expanded text:
ditores suos fortem munitionem tenent; ditores suos fortem munitionem tenent; ne tunc ad vindictam destituti sint, si nunc fuerint in correptione dissoluti. Sed inter haec sciendum est quia dum ad increpationem se mens doctoris exasperat, difficile valde est ut non aliquando et ad aliquid quod dicere non debet erumpat. Et plerumque contingit ut dum culpa subditorum cum magna invectione corripitur, magistri lingua usque ad excessus verba pertrahatur. Cumque increpatio immoderate accenditur, corda delinquentium in desperatione deprimuntur. Unde necesse est ut exasperatus rector, cum subditorum mentem plus quam debuit percussisse considerat, apud se semper ad poenitentiam recurrat; ut per lamenta veniam in conspectu veritatis obtinat, ex eo etiam quod per zeli ejus studium peccat. Quod figurate Dominus per Moysen praecipit, dicens: Si quis abierit cum amico suo simpliciter in silvam ad l
Abbreviated transcription (Latin):
insidias p̾dicit. Atq ingiro arietes poĩt:
cum temptationum aculeos in hac uita
nos undiq circumdantes. ⁊ uirtutũ mu.¬
rũ ꝑforantes: innotescit. S cuncta hec
licet subtiliter rector insinuet. nisi contͣ
delicta singuloꝵ. emulacionis sp̃u ferue¬
at: nullam sͥ in ꝑpetuũ absolucionẽ parat.
tu sume tibi sartaginẽ ferream: ⁊ pones
eam murũ ferreum int̾ te ⁊ int̾ ciuitatẽ.
quã zelus d̾i frigit ⁊ excruciat: Unde
paulus huius sartaginis urebatur fri¬
xuram: cũ diceret. Quis infirmatur.
⁊ ego nõ infirmor: Quis scandalizatur.
et ego non uror: Et quia quisquis zelo
dei accenditur. ne dampnari ex negli¬
gencia debeat. forti in ꝑpetuum custo¬
dia munitur. Recte dicitur. pones
cam murũ ferreum. int̾ te ⁊ int̾ cuuta¬
tem. Sartago enim ferrea. murꝰ ferreꝰ
int̾ ꝓpħam ꝙ ciuutatem ponitur: quia
cum nũc fortem zelum rectores exibẽt.
Cundẽ zelum postinodum int̾ se ⁊ au¬

Expanded text:
insidias praedicit. Et in gyro parietes ponit, insidias praedicit. Et in gyro parietes ponit, cum tentationum aculeos in hac vita nos undique circumdantes, et virtutum murum perforantes innotescit. Sed cuncta haec licet subtiliter Rector insinuet, nisi contra delicta singulorum aemulationis spiritu ferveat, nullam sibi in perpetuum absolutionem parat. tu sume tibi sartaginem ferream, et pones eam murum ferreum inter te et inter civitatem . quam zelus Domini frigit et excruciat? Unde et Paulus hujus sartaginis incendebatur frixura, cum diceet ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? Et quia quisquis zelo Dei accenditur, ne damnari ex negligentia debeat, forti in perpetuum custodia munitur, recte dicitur: Pones eam murum ferreum inter te et civitatem. Sartago enim ferrea murus ferreus inter prophetam et civitatem ponitur; quia cum nunc fortem zelum rectores exhibent, eumdem zelum postmodum inter se et au
Abbreviated transcription (Latin):
circa laterem in quo ihrłm ciitas descͥp¬
ta ẽ ordinant: quando terrene mentis. s
iam suꝑnam patriam requirenti. quanta
eam in huꝰ uite tp̃re uicioꝵ in pugnet ad¬
u̾sitas demonstrant. Nam cũ unũ qd̾q
peccatum quomodo ꝓficientibꝰ insidiet᷑
ostenditur. Quasi obsidio circa ihrłm uo
debent innotesc̾e qualit̾ uicia inpugnẽc.
uerum etiam quomodo custodite nos uir¬
tuces roborent. Recte subiungitur. Et e¬
dificabis municiones. Municiones quippe
sc̃s p̾dicator edificat: quando uirtutes qͥ¬
bus resistant uicus demonstrat. & quia
crescente uirtute. plerumq bella tempta¬
cionis augentur.: Recte ad huc subditur.
Et cõportabis aggerem. ⁊ dabis contra cã
castra: ⁊ pones arietes ingiro. Aggere m
namq conportat. quando p̾dicator quiq¬
molem crescentis temptationis enũciat.
Et contra ihrłm castra erigit: quãdo rec¬
te intenciomi audientium. hostis callidi

Expanded text:
circa laterem, in quo Jerusalem civitas descripcirca laterem, in quo Jerusalem civitas descripta est, ordinant, quando terrenae menti, sed jam supernam patriam requirenti, quanta eam in hujus vitae tempore vitiorum impugnet adversitas demonstrant. Nam cum unumquodque peccatum quomodo proficientibus insidietur ostenditur, quasi obsidio circa civitatemdebent innotescere qualiter vitia impugnent, um etiam quomodo custoditae nos virtutes roborent, recte subjungitur: Et aedificabis munitiones. Munitiones quippe sanctus praedicator aedificat, quando quae virtutes quibus resistant vitiis demonstrat. Et quia, crescente virtute, plerumque bella tentationis augentur, recte adhuc additur: Et comportabis aggerem, et dabis contra eam castra, et pones arietes in gyro. Aggerem namque comportat, quando praedicator quimolem crescentis tentationis indicat; et contra Jerusalem castra erigit, cum rectae intentioni audientium hostis callidi
Abbreviated transcription (Latin):
tabis aggerem. ⁊ dabis contra eam castra:
⁊ pones arietes ingiro. eiq ad communici¬
onẽ suã ꝓtinus sub infertur. Et tu sume
t̾ sartaginem ferream: ⁊ pones eam murũ
ferreum int̾ te ⁊ int̾ cuntatem. Cuiꝰ enim
ezechiel ꝓpħa. nisi magistroꝵ speciem tenz:
Cui dicitur. Sume t̾ laterem. ⁊ pones eñ
coram te: ⁊ describes in eo ciuitatẽ ihrłm.
Sci quippe doctores sͥ laterem sumunt:
quando t̾renoꝵ auditoꝵ cor ut doceant ad¬
p̾hendunt. Quẽ scilicet laterem coram se
ponunt: quia tota illud mentis intenciõe
custodiunt. In quo ⁊ ciitatẽ ihilm iuben¬
tur describere: qr p̾dicando t̾renis cordibꝰ.
curant sũmoꝑe. que sit suꝑne pacis uisio
demonstrare. Sed quia incassum gła pa¬
trie celestis agnoscitur. insi ⁊ quanta hic
irruant hostis callidi temptamenta noᷤ¬
cantur. Apte subiungitur. Et̃ ordinabis
aduersus eam obsidionẽ: ⁊ edificabis mu¬
uiciones. Sc̃i quippe p̾dicatores obsidionẽ

Expanded text:
aggerem, et dabis contra eam castra, et pones arietes in gyro. Eique ad munitionem suam protinus subinfertur: Et tu sume tibi sartaginem ferream, et pones eanimurum ferreum inter te et inter civitatem. Cujus enim Ezechiel propheta nisi magistrorum speciem tenet? Cui dicitur: Sume tibi laterem, et pones eum coram te, et describes in eo civitatem Jerusalem. Sancti quippe doctores sibi laterem sumunt, quando terrenum auditorum cor, ut doceant, apprehendunt. Quem scilicet laterem coram se ponunt, quia tota illud mentis intentione custodiunt. In quo et civitatem Jerusalem jubentur describere; quia praedicando terrenis cordibus curant summopere quae sit supernae pacis visio demonstrare. Sed quia incassum gloria patriae coelestis agnoscitur, nisi et quanta hic irruant hostis callidi tentamenta niscantur, apte subjungitur: Et ordinabis adversus eam obsidionem, et aedificabis munitiones. Sancti quippe praedicatores obsidionem
Abbreviated transcription (Latin):
mole corporis a t̾ra suspensa sunt. Ap¬
petitu tam̃ gule: ad t̾ram semꝑ inclinã¬
tur. Reptilia itaq sunt intra parie¬
tem: qnͣdo cogitationes uoluunt᷑ in m̃¬
te. que a t̾renis desideriis numquã leuã
tur. Animalia quoq sunt intra pari¬
etem: quando ⁊ si qua iam iusta. si qua
honesta cogitantur. Appetendis tamẽ
lucris temporalibꝰ honoribꝰq deserui¬
unt. Et ꝑsemetipsa quidẽ iam quasi
a t̾ra suspensa sunt: s adhuc ꝑ ambi¬
cum quasi ꝑgule desiderium. sese ad
ima submittunt. Inde ⁊ bene subdi¬
tur. Et uniu̾sa idola domꝰ isrł: depic¬
ta erant inpariete. Scriptum quippe
est. Et auariaͣ: que est idoloꝵ seruitus.
Recte gͦ post ammalia idola describũ¬
tur. quia ⁊ si honesta accione nõ nulli
quasi at̾ra se erigunt: ambicione tam̃
in honesta semetipsos ad t̾ram depo¬
nunc. Bene aũt dr̃ depicta erant. Qͥa
dum excerioꝵ rerũ intrin secus species

Expanded text:
ventre a terra suspensa sunt, apventre a terra suspensa sunt, appetitu tamen gulae ad terram semper inclinantur. Reptilia itaque sunt intra parietem, quando cogitationes volvuntur in mente quae a terrenis desideriis nunquam levatur. Animalia quoque sunt intra parietem, quando et si qua jam justa, si qua honesta cogitantur, appetendis tamen lucris temporalibus honoribusque deserviunt; et per semetipsa quidem jam quasi a terra suspensa sunt, sed adhuc per ambitum quasi per gulae desiderium sese ad ima submittunt. Unde et bene subditur: Et universa idola domus Israel depicta erant in pariete . Scriptum quippe est: Et avaritia, quae est idolorum servitus . Recte ergo post animalia, idola deseribuntur, quia etsi honesta actione nonnulli jam quasi a terra se erigunt, ambitione tamen inhonesta semetipsos ad terram deponunt. Bene autem dicitur, Depicta erant; quia dum exteriorum rerum intrinsecus species
Abbreviated transcription (Latin):
liter inuidi.¬
aliter impuri.¬
aliter egri.¬
tuunt. ⁊ ꝓpterea innocent̾ uiuũt: atq¬
alit̾ qui sic miniquitate duruerunt. ut nͦ
ꝑ flagella corrigantur.¬

Expanded text:
liter invidiliter impurialiter aegrituunt, et propterea innocenter vivunt; aliter qui sic in iniquitate duruerunt, ut nec per flagella corrigantur
Abbreviated transcription (Latin):
quadam fri suo germano copioso puisi
modo es: Cu pse respondit. Nunc us¬
qr male fui: s iammodo bene sum: qr
hodie cõmunionẽ recepi. Quod isdẽ copi¬
osus ꝑgens ꝓtinus: indicauit in monas¬
terio fr̃ibꝰ. Fr̃es uero sollicite conputau̾¬
unt dies: ⁊ ip̃e dies extiterat quo ꝓ eo
tricesua oblatio fuerat impleta. Cũ¬
q ⁊ copiosꝰ nesciret quid ꝓ eo frẽs agerẽt:
⁊ fr̃s ignorassent. quid de illo copiosus
uidiss: uno codemq tp̃r dum cognosẽ
ille isti quid egeran̾t: atq isti cognosẽt
ille quid uiderat: concordes simul uisio¬
ne ⁊ sacrificio. aꝑte claruit quia frater
qui defunctus fuerat. ꝑ salutarẽ hostiã¬

Expanded text:
quadam fratri suo germano nomine Copiosoquadam fratri suo germano nomine Copiosomodo es? » Cui ipse respondit: « Nunc usque male fui, sed jam modo bene sum, quia hodie communionem recepi. » Quod idem Copiosus pergens protinus indicavit in monasterio. Fratres vero sollicite computaverunt dies, et ipse dies exstiterat quo pro eo tricesima oblatio fuerat impleta. Cumque Copiosus nesciret quid pro eo fratres agerent, et fratres ignorassent quid de illo Copiosus vidisset, uno eodemque tempore dum cognoscit ille quid isti egerant, atque isti cognoscunt quid ille viderat, concordante simul visione et sacrificio, res aperte claruit quia frater qui defunctus fuerat per salutarem hostia
Abbreviated transcription (Latin):
famulo benedicto ꝓmiserat: nͥ si res gẽ¬
tibꝰ traderet. animas custodiret. Qua
in re pauli uscẽ uideo tenuisse benedie¬
tum: cuiꝰ dũ nauis rerũ omniũ iactur¬
am ꝑtulit: ipse in consolatione uitas
om̃ium qui eũ comiteͬbantur accepit.

Expanded text:
famulo Benedicto promiserat, ut si res genfamulo Benedicto promiserat, ut si res gentibus traderet, animas custodiret. Qua in re Pauli vicem video tenuisse Benedictum, cujus dum navis rerum omnium jacturam pertulit, ipse in consolatione vitam omnium qui eum comitabantur, accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
eusdem benedicti patris fuerat admo¬
nitione conu̾sus: qui ꝓuite sue m̾ito.
magnã apud eum familiaritatis fidu¬
ciam habebat. Hic cum quadã die eiꝰ
cellulam fuisset ingressus: hunc amariᷤ¬
sime flentẽ repperit. Cumq dui subsi¬
steret euisq nõ finiri lacrimas uid̾et:
nec tam̃ ut uir d̾i consueuerat orando
plangeret. s merendo. Que nam causa
tantiluctus existeret inquisunt. Cui
uir d̾i ilico respondit. Om̃e hoc mona¬
steriũ qd̾ construxi. ⁊ cuncta que fr̃ibꝰ
p̾paraui. om̃ipotentis di iudicio gentibꝰ
tradita sunt. Uix aũt obtinere potui uͭ
michiex hoc loco. amme concederent᷑.
Cuiꝰ uocem tunc theopropus audiuit:
nos aũt cernimus qui destructũ mo¬
do alangobardoꝵ gente. euis monaster¬
ium scimus. Nocturno enĩ tempore ⁊
quie scentibꝰ frĩbꝰ nuꝑ illic langobardi
ingressi sunt: qui diripientes om̃ĩa nͦ
unũ quidem hominẽ illic tenere potu¬
erunt: s impleuit om̃ps d̃s qd̾ fideli

Expanded text:
usdem Benedicti Patris fuerat admonitione conversus, qui pro vitae suae merito magnam apud eum familiaritatis fiduciam habebat. Hic cum quadam die ejus cellam fuisset ingressus, hunc amarissime flentem reperit. Cumque diu subsisteret, ejusque non finiri lacrymas videret, nec tamen ut vir Dei consueverat orando plangeret, sed moerendo, quaenam causa tanti luctus existeret, inquisivit. Cui vir Dei illico respondit: Omne hoc monasterium quod construxi, et cuncta quae fratribus praeparavi, omnipotentis Dei judicio gentibus tradita sunt. Vix autem obtinere potui ut mihi ex hoc loco animae concederentur. Cujus vocem tunc Theoprobus audivit, nos autem cernimus, qui destructum modo a Langobardorum gente ejus monasterium scimus. Nocturno enim tempore et quiescentibus fratribus, nuper illic Langobardi ingressi sunt; qui diripientes omnia, ne unum quidem hominem illic tenere potuerunt: sed implevit omnipotens Deus quod fideli
Abbreviated transcription (Latin):
exmĩa dimittat. S quid si sciat qd agere
qͥsq debeat. uirtutẽ u̾ agendi ñ habeat:
scientia gͦ nr̃a crescat adfortitudinẽ. ut cũ
uid quid agendũ sit. ħ agere ꝑm̃tis forti¬
ticudine possit. ne timore trepidet: ⁊ pa¬
uore collapsa. ñ ualeat bona defendere
q̃ sentit. S sepe fortitudo simmꝓuida fu¬
erit.⁊ minꝰ c̃c uitia circũspecta: ipsa sui p̾¬
suptiõe in casũ minꝰ ruit. Ascendat gͦ ad
consiliũ ut p̾uidendo p̾muniat om̃e qd̾ a¬
gere fortit̾ pot. S ẽẽ ꝯsiluĩ nõ põt sutel¬
lectꝰ deẽ: qr qui ñ intellig̃ malũ qd̾ agen¬
tẽ gͣuat: qͦm potest bonũ solidare qd̾ adiu¬
uat: Itaq a consilio ascendamꝰ ad intellec¬
tum. S qͥsi intellectꝰ magno quidẽ acumi¬
ne uig. ⁊ mod̾ari se nesc̃ ꝑmaturitatem:
Ab intellectu gͦ ascendit᷑. ad sapientiam
ut ħ qd̾ acute intellectꝰ inuenit: sapiẽtia

Expanded text:
ia dimittat. Sed quid si sciat quid agere ia dimittat. Sed quid si sciat quid agere quisque debeat, virtutem vero agendi non habeat? Scientia ergo nostra crescat ad fortitudinem, ut cum videt quid agendum sit, hoc agere per mentis fortitudinem possit, ne timore trepidet, et, pavore collapsa, non valeat bona defendere quae sentit. Sed saepe fortitudo si improvida fuerit, et minus contra vitia circumspecta, ipsa sui praesumptione in casum ruit. Ascendat ergo ad consilium, ut praevidendo praemuniat omne quod agere fortiter potest. Sed esse consilium non potestest. Quia qui non intelligit malum quod agentem gravat, quomodo potest bonum solidare quod adjuvat? Itaque a consilio ascendamus ad intellectum. Si intellectus magno quidem acumine viget, et moderari se nesciat per maturitatem, ab intellectu ergo ascendatur ad sapientiam, ut hoc quod acute intellectus invenit sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
dendo num̃ aũ. Uidelic sapientiã intel¬
lectũ. ꝯsiliũ fortitudinẽ. scientiã pietatẽ
ritas foras mutit cunorẽ. Propħa gͦ qr de
celestibꝰ ad imna loq̃bat᷑: cep̾ magis a sapi¬
entia.⁊ descendit adtimorẽ. S nos quia
a t̾renis ad celestia tendimꝰ: eosd̃e gradus
ascendendo numeremꝰ: ut atimore ad sa¬
pietas. Terciꝰ sapia. Qrtus fortitudo. Qn¬
tus ꝯsiliũ. Sextꝰ intellectꝰ. Septimꝰ sa¬
pientia. Est ⁊ eni timor din minte. Sed
qual iste timor ẽ. si cũ eo pietas ñ ẽ: Qui
enĩ misereri ꝓximo ignorat. qui compati
ad pietatẽ. S sepe pietas ꝑ mordinat.am
mĩam errare solz. si fortasse peꝑcerit: que
parcẽda ñ sũt. Peccata enĩ que ferir geh¬
enne ignibꝰ possũt: discipline sũt u̾bere cor¬
rigenda. S inordinata pietas cũ tpralit̾
parc̃. ad et̾num supplicium ꝑtrahit. Ut gͦ
uera ⁊ ordinata sit pietas. ad gradũ ẽ aliũ
subleuanda .i. ad scientiã. ut sciat uł qud

Expanded text:
at, id est sapientiam, intellectum, consilium, fortitudinem, scientiam, pietatem, ritas foras mitelestibus ad ima loquebatur, coepit magis a sapientia, et descendit ad timorem. Sed nos quia de terrenis ad coelestia tendimus, eosdem gradus ascendendo numerempietas, tertius scientia, quartus fortitudo, quintus, consilium: sextus, intellectus: septimus, sapientia. Est enim timor Domini in mente, sed qualis est iste timor, si cum eo pietas non est? Qui enim misereri proximo ignorat, qui compati ad pietatem: sed saepe pietas per inordinatam misericordiam errare solet, si forte pepercerit quae parcenda non sunt. Peccata enim quae feriri gehennae ignibus possunt, disciplinae sunt verbere corrigenda. Sed inordinata pietas, cum temporaliter parcit, ad aeternum supplicium pertrahit. Ut ergo vera et ordinata sit pietas, ad gradum est alium sublevanda, id est, ad scientiam: Ut sciat, vel quid