comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur effugere. Quid enĩ grauius. quid ue crudelius pati possunt a
barbaris. quam ut constricti atq cõpressi filios suos uendere cõ¬
In sicilia autẽ insula. stephanus quidã maysnarũ char¬
tularius tanta p̃iudicia. tantasq opp̃ssiones operari dicit᷑. inuadendo
loca singuloꝵ atq sine dictione causarũ. ꝑ possessiones. ac domos
titulos ponendo. ut si uelim acta eiꝰ singula quȩ adme ꝑuenesunt
dicere. magno uolumine. hȩc explere non possim. Quȩ om̃ia sere¬
nissima domina sollertes aspiciat. et oppressoꝵ gemitus cõpescat.
Et post pauca. Quȩ enim mentes. qualia uiscera parentũ eẽ possut̃
ꝑpendite. quando filios suos distrahunt netorqueantur. Qualit̃
autẽ miserendũ sit filiis alioꝵ. hoc bene sciunt qͥ habent ꝓpͥos.
IInde mͥ hȩc breuit̃ suggessisse sufficiat. ne si ea quȩ in his partib

Expanded text:
tur effugere. Quid enim gravius, quid crudelius pati possunt a tur effugere. Quid enim gravius, quid crudelius pati possunt a barbaris, quam ut constricti atque compressi suos filios vendere comIn Sicilia autem insula Stephanus quidam marinarum partium chartularius tanta praejudicia tantasque oppressiones operari dicitur, invadendo loca singulorum, atque sine dictione causarum per possessiones ac domos titulos ponendo, ut si velim acta ejus singula quae ad me pervenerunt dicere, magno volumine haec explere non possem. Quae omnia serenissima domina solerter aspiciat, et oppressorum gemitus compescat. » Et post pauca: « Quae enim mentes, qualia viscera parentum esse possunt, perpendite, quando filios suos distrahunt, ne torqueantur. Qualiter autem miserendum sit filiis aliorum, hoc bene sciunt qui habent proprios. Unde mihi breviter haec suggessisse sufficiat, ne si ea quae in his partibus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃um torpentes existerent. unũ illuc ex italię ep̃is mis. qͥ mul¬
tos gentiliũ ad fidem dño cooꝑante ꝑduocit. sed yem m sacrile.¬
gam nuntiauit. qͥa hi qui in ea idolis immolant. iudici p̾mium¬
ꝑsoluunt. ut hoc eis facere liceat. Quoꝵ dum quidam bapti¬
lati e̾ent. et iam immolare idolis deseruissent. ad huc ab eodẽ
insulȩ iudice etiã post baptismũ illud p̃mium exigitur. quod
dari prius ꝓ idoloꝵ immolatione consueuerat. Quȩ eum pre¬
dictus ep̃s increparet. tantũ se suffragiũ ꝓmisisse respondit.
ut nisi de causis etiã talib impleri ñ possit. Corsica uero insula
tanta nimietate exigentiũ et grauamine p̃mitur exactionum:
ut ipsi qͥ in illa sunt. eadẽ quȩ exiguntur cõplere uiax filios suõ
uendendo sufficiant. Vnde fit. ut derelicta pia re publica
possessores eiusdẽ insule ad nefandissimã langobardoꝵ gentẽ cogan¬

Expanded text:
nostrum torpentes existere, unum illuc ex Italiae episcopis misi, qui mulnostrum torpentes existere, unum illuc ex Italiae episcopis misi, qui multos gentilium ad fidem Domino cooperante perduxit. Sed rem mihi sacrilegam nuntiavit, qpersolvunt, ut hoc eis facere liceat. Quorum dum quidam baptizati essent, et jam immolare idolis desivissent, adhuc 110 ab eodem insulae judice, etiam post baptismum, praemium illud exigitur quod dari prius pro idolorum immolatione consueverat. Quem cum praedictus episcopus increparet, tantum se suffragium promisisse respondit, ut nisi de causis etiam talibus impleri non possit. Corsica vero insula tanta nimietate exigentium, et gravamine premitur exactionum, ut ipsi qui in illa sunt, eadem quae exiguntur complere vix filios suos vendendo sufficiant. Unde fit ut derelicta pia republica, possessores ejusdem insulae ad nefandissimam Langobardorum gentem cogan
Abbreviated transcription (Latin):
Sed uno tempore auditis. et illum desperare ac grauit̃ ȩgrotare. et
in rebus orphanoꝵ filiarũ scilicet eius. homines iniquos insistere.
uix se in corde meo dolor capere poterat. Sed in hoc fuit solatiũ
bet curam neglegere non debet. ut de anima eius cogitare debeat
exhortando. rogando. dĩ terribile iudiciũ ꝓponendo. ineffabilẽ
eiꝰ miscdiam ꝓmittendo. ut ad habitũ suũ redire uel in extremo de¬
beat. ne ei reatus tante culpȩ in ȩt̃no iudicio obfistat. Si qͦs tamen
udicũ a suis prauitatib inconuertibiles cregorius aduertebat. eos
scriptis ꝓprus penes pͥncipes denotabat. Unde constantine. augustȩ
queritur dicens. Dum in sardinia insula multos ẽẽ gentiliũ cos
nouissem. eosq ad huc prauȩ gentilitatis more. idoloꝵ sacrifieñ
deseriure. et eiusdem insulȩ sacerdotes ad p̃dicandũ Redemptorẽ

Expanded text:
Sed uno tempore auditis, et illum desperare ac graviter aegrotare, et Sed uno tempore auditis, et illum desperare ac graviter aegrotare, et in rebus orphanorum, filiarum ejus scilicet, homines iniquos insistere, vix se in corde meo dolor capere poterat. Sed in hoc fuit solatium, uam decet curam negligere non debet, ut de anima ejus cogitare debeat, exhortando, rogando, Dei terribile judicium proponendo, ineffabilem ejus misericordiam promittendo; ut ad habitum suum redire, vel in extremis, debeat: ne ei reatus tantae culpae in aeterno judicio obsistat. » Si quos tamen judicum a suis pravitatibus inconvertibiles Gregorius advertebat, eos scriptis propriis penes principes denotabat. Unde Constantinae Augustae queritur, dicens: novissem, eosque adhuc prave gentilitatis more idolorum sacrificiis deservire, et ejusdem insulae sacerdotes ad praedicandum Redemptorem
Abbreviated transcription (Latin):
detrimentũ. nec sentiret gr̃a lesionẽ  cuius autẽ grauitatis. cuius
tc̃ratis. einꝰ mansuetudinis suꝑscriptus fr̃ or̃ sit. ñ habemꝰ in cogn¬
tum Eoc qua re colligimus. quia nisi cũ uis doloris nimia coe¬
gisset. ad hane rem de qua uos contristatos asseritis. eiꝰ fr̃nitas
nullatenus ꝑuenisset. Nos tam̃ ut hoc eo scribente cõperimus.
ilico ei scripsimus ammonentes. ut et oblationes ur̃as sicut ante
susciꝑet. et missas in domo ur̃a ñ solum cȩlebrari ꝑmitteret. sed¬
assi rediens. cũ ꝑ undecĩ annos a gregorio multiplicib litteris
insortatũ redire ad monachicũ ꝓpositũ detrectaret. in gra¬
uissimam egritudinẽ cȩcidit. Quod a iohanne syracusano
ep̃o gregorius audiens. rescripsit dicens. Fratnitatis ur̃e scrip¬
ta suscepi. quȩ m dulcissimi fili mei domni uenantii egri¬
tudinẽ loquebant᷑. et cuncta erga eum qualit̃ acta sunt enarrabaq̃.

Expanded text:
detrimentum, nec sentiret gratia laesionem? cujus autem gravitatis, cujus detrimentum, nec sentiret gratia laesionem? cujus autem gravitatis, cujus sanctitatis, cujus mansuetudinis suprascriptus frater noster sit, non habemus incognitum. Ex qua re colligimus, quia nisi vis eum doloris nimia coegisset, ad hanc rem, de qua vos contristatos asseritis, ejus fraternitas nullatenus pervenisset. Nos autem, ut hoc eo scribente comperimus, illico ei scripsimus, admonentes ut et oblationes vestras, sicut ante susciperet, et missas in domo vestra non solum celebrari permitteret, seddiam rediens, cum per undecim annos a Gregorio multiplicibus litteris exhortatus redire ad monachicum propositum detrectaret, in gravissimam aegritudinem cecidit. Quod a Joanne Syracusano episcopo Gregorius audiens rescripsit, dicens: « Fraternitatis vestrae scripta suscepi, quae mihi de dulcissimi filii mei domni Venantii aegritudine loquebantur, et cuncta erga eum qualiter acta sunt enarrabant.
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ad huc aduitã reseruat. qͦd suꝑbientẽ te uidet et tolerat. Qũq
uenantius in eadem apostasia ꝑmanens. obhortis qͥbusdã simultatib
oblationes suas a ioħ̃e syracusano ep̃o exeeratas cognosceret. contra
ep̃m hostili more cõmotus ẽ. eumq non timuit gregorio accusare
Eui ipse rescribit dicens. Multũ nos ea quã dixexistis iam contrista¬
tos inuenit epł̃a. quod inter uos et iohannem fr̃em. et coep̃m no¬
strin dn quoꝵ desiderabamus gaudere concordia. scandalũ ꝓcdisse
eognouimus. Quȩuis enĩ causa fuisset. ñ usq ad hoc debuit furor
erumpere. ut armati homines ur̃i sicut audiuimus in episcopium
iruerent. et diuersa hostili more mala cõmitterent. atq uos he
res a pat̾na interĩ caritate diuiderent. Numquid ñ poterat que¬
libet contentio fuisset tranquille dispon. ut nec pateret᷑ utilitas

Expanded text:
tamen adhuc ad vitam reservat: quod superbientem 109 te videt et tolerat. » Cumque tamen adhuc ad vitam reservat: quod superbientem 109 te videt et tolerat. » Cumque Venantius, in eadem apostasia permanens, obortis quibusdam simultatibus, oblationes suas a Joanne, Syracusano episcopo, execratas cognosceret, contra episcopum hostili more commotus est, eumque non timuit Gregorio accusare. Cui ipse rescribit, dicens: « Multum nos ea quam direxistis jam contristatos invenit epistola, quod inter vos et Joannem, fratrem et coepiscopum nostrum, de quorum desiderabamus gaudere concordia, scandalum prodiisse cognovimus. Quaevis enim causa fuisset, non usque ad hoc debuit furor erumpere, ut armati homines vestri, sicut audivimus, in episcopium irruerent, et diversa hostili more mala committerent, atque vos haec res a paterna interim charitate divideret. Nunquid non poterat, si quaelibet contentio fuit, tranquille disponi, ut nec partium utilitas
Abbreviated transcription (Latin):
seueritas de otioso sermone nos arguit. et de uerbo inutili rat.¬
onẽ subtilit̃ exquirit. Pensa gͦ quid fac tura ẽ de ꝑuerso opere
si quosdã in iudicio suo reprobat de sermone. Ananias dõ peccu¬
mas uouerat. quas chabolica uictus ꝑsuasione subtraceit. Sed qͦ
morte multatus ẽ sapis. Si ille gͥ mortis ꝑiculo dignꝰ fuit. qͥ eos
eris in diuino iudicio. qͥ ñ nũmos sed temet ipsũ om̃ipotenti dõ.
cui te sub monachico habitu deuoueras subtraxcisti. Qua ꝓpt̾
si correcꝰtionis meȩ uerba secuturus audieris. quã sint blanda
et dulcia in fine cognosces. Ecce fateor merens loquor. et fac¬
ti tui tristitia addictus. edere uerba uix ualeo. et tamen
animus tuus actionis suȩ conscius uix sufficit ferre quod audit.
frubescit. confundit᷑. auersatur. Si gͦ ferre ñ ualet uerba pulueri.
quid facturus ẽ ad iudiciũ conditoris: fateor tamen quia suꝑnę

Expanded text:
severitas de otioso sermone nos arguit, et de verbo inutili ratiseveritas de otioso sermone nos arguit, et de verbo inutili rationes subtiliter exquirit. Pensa ergo quid factura est de perverso opere, si quosdam in judicio suo reprobat de sermone. Ananias Deo pecunias voverat, quas post diabolica victus persuasione subtraxit ; sed qua morte mulctatus est, scis.eris, qui non nummos, sed temetipsum, omnipotenti Deo, cui te sub monachico habitu devoveras, subtraxisti. Quapropter, si correctionis meae verba secuturus audieris, quam sint blanda et dulcia in fine cognosces. Ecce, fateor, moerens loquor, et facti tui tristitia addictus, edere verba vix valeo: et tamen animus tuus, actionis suae conscius, vix sufficit ferre quod audit; erubescit, confunditur, adversatur. Si ergo ferre non valet verba pulveris, quid facturus est ad judicium Conditoris? Fateor tamen quia superna
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius acerbitas non ꝑmittit. Petimus gͦ ut in tanto uos peccato misce¬
re nullatenus debeatis. Nam huiusmodi iniquitatẽ impunitã ꝓpt̾
dm̃ nullomͦ patimur remanere. Unde iterũ q̃s̃. ut excellentia
ur̃a in taliũ se causarũ defensione ñ misceat. ne et ds̃ suã de¬
fendat iniuriã. et int̾ nos alioꝵ culꝑa pariat discrimen. Itẽ¬
quod si ad ordinẽ episcopatus eueherer. te alloqui ac ꝑ epl̃as freqͥmn¬
tare recusarẽ. Sed ñ ita ẽ. quia iam ipsa loci mei necessitate com¬
pellor ut tacere. ñ debeã. Et post pauca. Hac gͥ c̃sideratione. com¬
pulsus. uelis an nolis locuturus sum. qͥa om̃i uirtute aut te cupio
saluari. aut de tua morte me eripi. In quosenĩ habitu fueris re¬
colis. et suꝑnę districtionis animaduersione postposita. ad qd
sis delapsus agnoscis. Culpã tuã pensa dũ uacat. distric tionem

Expanded text:
ipsius acerbitas non permittit. Petimus ergo ut in tanto vos peccato misceipsius acerbitas non permittit. Petimus ergo ut in tanto vos peccato miscere nullatenuDominum nullo modo patimur remanere. Unde iterum quaesumus, ut excellentia vestra in talium se causarum defensione non misceat, ne etiam Deus suam defendat iniuriam et inter nos aliorum pariat culpa quod si ad ordinem episcopatus eveherer, te alloqui ac per epistolas frequentare recusarem. Sed non ita est, quia ipsa jam loci mei necessitate compellor ut tacere non debeam. » Et post pauca. « Hac igitur consideratione compulsus, velis an nolis, locuturus sum, quia omni virtute, aut te cupio salvari, aut de tua morte me eripi. In quo enim habitu fueris recolis, et supernae districtionis animadversione postposita, ad quid sis delapsus agnoscis. Culpam ergo tuam pensa dum vacat, districtionem f
Abbreviated transcription (Latin):
cento in monasterio a iohanne fr̃e et coep̃o nr̃o fuerat depiltatuos
contra sui pastoris excinde uoluntatẽ excisse. et eccłasticȩ ẽstituti¬
onis ingore despecto. ante dicto ep̃o ur̃a fretũ tutione resistere.
uod quia exccellentie ur̃e sine dubio pulsat inuida. necesse ẽut
ao oĩ uos habita discretione debeatis tuitione suspendere. ne si
acͥ tes uri occasione pastori suo inobȩdiens. uel contumax fuerit.
uratempus ur̃os contra uos iudices defensare. atq excellentiam
lia eonar. st rs cogatur offendere. et nos pariter de ur̃a discor¬
ip sonteistar. Comperimus p̃terea qͦd dici nefas ẽ quasdã mũ¬
leres quȩ nune usq in religioso. atq monachico habitu ꝓmansep̃t
re ñ possumus sotiari. Sed hoc qͥdem ut dicere. ueldtemptare. p̃sumaq̃.
fauoris ur̃i patrocinio dicunt᷑ fulciri. Quod nos credere. ꝑuersitatis

Expanded text:
cente in monasterium a Joanne fratre et coepiscopo nostro fuerat deputatus, cente in monasterium a Joanne fratre et coepiscopo nostro fuerat deputatus, contra sui pastoris exinde voluntatem exiisse, et, ecclesiasticae contitutionis vigore despecto, ante dicto episcopo, vestra fretum tuitione, resistere. Quod quia excellentiae vestrae sine dubio pulsat invidiam, necesse est ut ab ejus vos, habita discretione, debeatis tuitione suspendere, ne si nominis vestri occasione pastori suo inobediens vel contumax fuerit ad tempus, et vestros contra vos judices defensare, atque excellentiam vestram hac ex re cogatur offendere, et nos pariter de vestra discordia contristare. Comperimus praeterea, quod dici nefas est, quasdam mulieres, quae nurre non possumus, sociari. Sed hoc quidem, ut dicere vel attentare praesumant, favoris vestri patrocinio fulciri dicuntur. Quod nos credere perversitatis
Abbreviated transcription (Latin):
pibus atq terrorib fraudes publicȩ mnueniri ñ possunt. hoc ad¬
iiterer poterã: si mratiocinioꝵ causam domnus leontius ñ uenisset.
lam uerum c̃ qͥdem quia illi solent manib excedere. qui in sensu &e
bonsus dessc niamo seSunc toꝵ nuichicũ cupiditates ul scclera. ore¬
gorius qiuasi ebamo frenoq pontificu sui. ualidissimis auc toritati¬
bi pescringebat  Et si quos dulcit̃ a prauitate corrigere non uiale¬
bat. seriptoꝵ suoꝵ redargutionib publicabat. Unde romano exar¬
co utalis residenti rauennȩ seribit inquiens. Apud excellentiam
uram prauoꝵ audatia correctionis debet. aculeos magis qͣm defen¬
sionis inuenixo solatiũ. Nam satis graue ẽ illi cauere prau̾ã ut¬
rant ⁊gat ac tionẽ pefugiũ. unde disciplinȩ decet ꝓdire censu¬
rame seruerit uaeꝵ ad nos speciosũ quendam prbm. qui eausa epsu¬

Expanded text:
ribus atque terroribribus atque terroribmittere poteram, si in ratiociniorum causa domnus Leontius non venisset. Nam verum est quia illi solent manibus excedere, qui in sensu eiditates, vel scelera Gregorius quasi camo frenoque pontificii sui, validissimis auctoritatibus restringebat, et si quos dulciter a pravitate corrigere non valebat, scriptorum suorum redargutionibus publicabat. Unde Romano, exarcho Italiae, residenti Ravennae, scribit, inquiens: « Apud excellentiam vestram pravorum audacia correptionis debet aculeos magis quam defensionis invenire solatium. Nam satis grave est si illic habere pravam contingat actionem refugium, unde disciplinae decet prodire censuram. Pervenit itaque ad nos Speciosum quemdam presbyterum, qui causa pos
Abbreviated transcription (Latin):
uobis homines. et uos eadẽ facite illis. In libertate gͦ eoꝵ qui
uobis in discussione. cõmissi sunt. ur̃am specialit̾ attendere de¬
betis. Et si ipsi amaiorib ur̃is iniuriari libertatẽ ur̃am non
enĩ qͥ dicit. Cęlũ et terra transibunt. uerba autẽ mea ñ tran¬
sibunt. Cuiꝰ quia uerba ñ transeunt. sed ꝑ om̃ia implentur.
metuamus quod iterũ dieit. In qua mensura mensi fueritis. in ea metiet᷑
uobis. Quid autẽ gła ur̃a existimat. qͥa si suꝑbe. si erudelit̃ agimus
despecto dõ nobis hominẽ placamus.  pullomodo. Nam ipse qͥ de¬
spicit᷑. eũ contra nos quẽ despecto dõ placare uolumus irritat. Cure¬
mus gͦ ꝑomĩa placere dõ qͥ potens ẽ etiã iratos homines ad mansue¬
tudinem reducere. Tam sicut dixi. etiã mansueti homines indig¬
mante dõ ad iracundiã ꝓuocant᷑. Si autẽ dicit᷑ quia sine uerbe¬

Expanded text:
vobis homines, et vos eadem facite illis. Libertatem ergo eorum qui vobis homines, et vos eadem facite illis. Libertatem ergo eorum qui vobis in discussionem commissi sunt ut vestram specialiter attendere debetis; et si ipsi a majoribus vestris injuriari libertatem vestram noenim qui dixit: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt. Cujus quia verba non transeunt, sed per omnia implentur, metuamus quod iterum dicit: In qua mensura mensi fueritis, in ea metietur vobis. Quid autem gloria vestra existimat quia si superbe, si crudeliter agimus, despecto Deo nobis hominem placamus? Nullo modo. Nam ipse qui despicitur eum contra nos quem despecto Deo placare volumus irritat. Curemus ergo per omnia placere Deo qui potens est etiam iratos homines ad mansuetudinem reducere. Nam, sicut dixi, etiam mansueti homines indignante Deo ad iracundiam provocantur. Si autem dicitur quia sine verbe
Abbreviated transcription (Latin):
consuli. post aliqua scribens ait. Si libertinuis in ista causa cautioni
culpabilis inuenitur. de aliis causis quid ꝓse alliget. nescio. Inũ
tamen hoc bene atq constant̃ noui. quia et siquã reb publicis
fraudẽ fecit. substantia eiꝰ cedi debuit. ñ libertas. Nam in hoc qͥd
liberi homines cȩdunt᷑. uel includunt᷑ ut taceã qͦd omipotens ds̃
offendit᷑. ut taceã qͦd ur̃a opinio uehement̃ grauat᷑. prissimi tam̃
imꝑatoris nr̃i omnino tempora fuscant᷑. Hoc enĩ int̾ reges gentiũ
et imꝑatores romanoꝵ distat. quia reges gentiũ domini seruoꝵ
sunt.: imꝑatores uͦ romanoꝵ. domini liberoꝵ. Unde et uosqͥeqͥdd
agitis. prius qͥdem seruata iusticia. deinde custodita ꝑ omĩa libes¬
tate agere debetis. Scriptũ ẽ enĩ. Quod tͥ ñ uis fieri. uide ne
alteri facias. Et ꝑsemet ipsam ueritas dicit. Quȩ uultis ut faciad

Expanded text:
consuli, post aliqua, scribens, ait: « Si Libertinus in ista causa cautionis consuli, post aliqua, scribens, ait: « Si Libertinus in ista causa cautionis culpabilis invenitur, de aliis causis quid pro se alleget, nescio: unum tamen hoc bene atque constanter novi, quia, et si quam rebus publicis fraudem fecit, substantia ejus caedi debuit, non libertas. Nam in hoc quod liberi homines caeduntur vel includuntur, ut taceam quod omnipotens Deus offenditur, ut taceam quod vestra opinio vehementer gravatur, piissimi tamen imperatoris nostri omnino tempora fuscantur. Hoc enim inter reges gentium et imperatores Romanorum distat, quia reges gentium domini servorum sunt, imperator vero Romanorum dominus liberorum. Unde et vos quidquid agitis, prius quidem servata justitia, deinde custodita per omnia libertate agere debetis. Scriptum est: Quod tibi non vis fieri, vide ne ipse alteri feceris. Et per semetipsam Veritas dicit: Quae vultis ut faciant
Abbreviated transcription (Latin):
erimen inpingis. asserens quod cũ illius uoluntate fugeret. Quod
s ita ũ contristam᷑. et ualde ur̃am sapientiã miram᷑. Nam silicitã
putatis ut alioꝵ culpa aliis sit nociua. multi huic possunt crimini
subiacere. Diuersoꝵ enĩ nobiliũ serui. multarũ ȩccl̃arũ clerici. di¬
uersoꝵ monasteriorũ monachi. multoꝵ iudicũ homines. sepe sẽ
hostib tradiderunt. Ergo si hoc creditur. seruoꝵ utiq domini
clericoꝵ ep̃i. monachoꝵ abbates. diuersoꝵ fugatiũ iudices. om̃s
sub culpa sunt. et crimine c̃stituti. Numquid et dieb magnitu¬
dinis tuȩ multi de ciuitate. in qua consistis. ad langobardos mi¬
lites fuga ñ lapsi sunt: Et qͥs tante indiscretionis tantȩq possit:
stultitiȩ repperiri. ut eoꝵ iniqͥtatẽ tͥ estimet applicandam.
lbertatẽ unius cuiusq hominis Gregorius contra iudicũ inso¬
lentias. liberis nihilominus uocib defendebat. Unde leontio ex¬

Expanded text:
crimen impingis, asserens quod cum ipsius voluntate fugerit. Quod crimen impingis, asserens quod cum ipsius voluntate fugerit. Quod si ita est, contristamur, et valde vestram sapientiam miramur. Nam si licitum putatis ut aliorum culpa aliis sit nociva, 1049 multi huic possunt crimini subjacere. Diversorum enim nobilium servi, multarum Ecclesiarum clerici, diversorum monasteriorum monachi, multorum judicum homines, saepe se hostibus tradiderunt. Ergo si hoc creditur, servorum utique domini, clericorum episcopi, monachorum abbates, diversorum fugitivorum judices, omnes sub culpa sunt et crimine constituti. Nunquid et diebus magnitudinis tuae multi de civitate in qua consistis, ad Langobardos milites fuga stultitiae reperiri, ut eorum iniquitatem tibi aestimet applicandam? » 47. Libertatem uniuscujusque hominis Gregorius contra judicum insolentias liberis nihilominus vocibus defendebat. Unde Leontio, ex
Abbreviated transcription (Latin):
positoꝵ sollicitudo utilis. illa ẽ cautela laudabilis. in qͣ totũ ratio
agit. et furor sibi nil uendicat. Restringenda gͦ sub ratione. pote¬
stas ẽt nec qͥeqͣm agendũ pͥusqͣm concitata ad tranquillitatẽ menꝰ
pedentt Nlam cõmotionis temp̃re. iustum putat ira quod fecerit
Peruenit itaq ad nos magnitudinẽ tuã usq ad hoc eẽ impetu furo¬
ris impulsam. ut ñ solum frangi ianuas monasterii sc̃i archangli.
uerũ etiã dixipi exinde quod ibi inuentũ ẽ feceris. Insuꝑ autẽ sic
contra abbatẽ eiusdẽ monasterii diceris exarsisse. ut nisi occultanꝰ
ser uracundiȩ tuȩ tempre latuisset. non leue diserimen incurreret.
brieia at metu tuo ꝑterritus de domo in ꝗͦ se olim receꝑat eaxire
mis usq naudeat. Quod ne frustra fecisse forsitan uidereris. fugã
monaebui ipsius qͥ ad hostes abut. ad eiꝰ quantũ ad nos ꝑlatum eꝰ

Expanded text:
aepositorum sollicitudo utilis, illa est cautela laudabilis, in qua totum ratio aepositorum sollicitudo utilis, illa est cautela laudabilis, in qua totum ratio agit, et furor sibi nihil vindicat. Restringenda ergo sub ratione potestas est, nec quidquam agendum prius quam concitata ad tranquillitatem mens redeat. Nam commotionis tempore, justum omne putat ira quod fecerit. Pervenit itaque ad nos magnitudinem tuam usque ad hoc esse impetu furoris impulsam, ut verum etiam diripi exinde quod ibi inventum est, feceris. Insuper autem sic contra abbatem ejusdem monasterii diceris exarsisse, ut, nisi occultans se iracundiae tuae tempore latuisset, non leve discrimen incurrisset, denique ut metu tuo perterritus de domo in qua se olim receperat exire nuncusque non audeat. Quod ne frustra fecisse forsitan videreris, fugam monachi ipsius qui ad hostes abiit ad ejus, quantum ad nos perlatum est,
Abbreviated transcription (Latin):
excessus ipsius sacerdotali te. ⁊elo modis om̃ib conuenit resecare.
Alios uͦ qui praui eẽ memorant᷑. et pat̾na adhortatione asua prauita¬
te cõpescere. et ad uiã stude rectitudinis reuocare. Quod si quod
absit salubri monitu eos uideris in nullo ꝓficere. et hos quoq cu¬
rabis ate ꝓcul abicere. ne prauitates eoꝵ ex eo quod recipiuntur dis¬
plicere minime uideant᷑. et ñ solũ ipsi inemendati remaneant. sed
etiam eoꝵ receptione alii corrumpantur. Et considera quã et homi¬
nibus eaeerabile et ꝑiculosũ ante dĩ sit oculos. si ꝑ eũ aqͦ plecten¬
gent̃ adtende. et ita agere stude. ut prauos salubrit̃ corrigas.
et scandalũ de maloꝵ societate. filioꝵ tuoꝵ animis ñ inducas.
ro unius culpa iudicari aliũ recꝰtissimus iudex gregorius minime
ꝑmittebat. Ideoq godiscalco duci campaniȩ scribens ait. Illa p̃¬

Expanded text:
excessus ipsius sacerdotali te zelo modis omnibus convenit resecare; excessus ipsius sacerdotali te zelo modis omnibus convenit resecare; alios vero, qui pravi esse memorantur, paterna adhortatione a sua pravitate compesce, et ad viam stude rectitudinis revocare. Quod si, quod absit, salubri monitu eos videris in nullo proficere, et hos quoque curabis a te procul abjicere, ne pravitates eorum ex eo quod recipiuntur displicere minime videantur, et non solum ipsi inemendati remaneant, sed etiam eorum receptione alii corrumpantur. Et considera quam et hominibus execrabile et periculosum ante Dei sit oculos, si per eum a quo plectene frater, diligenter attende, et ita agere stude, ut pravos salubriter corrigas, et scandalum de malorum societate, filiorum tuorum animis non inducas. » 46. Pro unius culpa vindicari alium rectissimus judex Gregorius minime permittebat. Ideoque Gudiscalco, duci Campaniae, scribens, ait: « Illa pr
Abbreviated transcription (Latin):
romana ciuitate uos facere ꝑhibetis uelle. excoramus om̃i potentẽ
dm̃ ut sua uos miscd̃ĩa ꝓtegat. et uota ur̃a uos implere concedat.
Sed p̃dictus uir eloquentissimus. peto ut simul ueniat. Qui si ñ
uenerit. a ur̃is obsequiis recedat. uł certe. si ur̃a excellentia fortasse.
no massilitano ep̃o post multa. Peruenit ad me qͦd dilectio tua
libenter malos homines in societate. uel consilio suo recipiat. adec
ut presbiterũ quendã qui postquã lapsus ẽ et in suȩ ad huc dicit̃
iniquitatis pollutione uersari. familiarẽ habeat. Quod qͥdẽ nos
ex toto ñ credimꝰ. qͥa qͥ talẽ recipit. scelera ñ corrigit. sed magi
aliis scelera ꝑpetrare uidet᷑ dare licentiã. Sed ne forte aliqͥd
t subreptione. uel chissimulatione ut ate reciperet᷑. atq ad huc ha¬
beat᷑ gratis suaserit. ñ solum hunc ate longius expellere uerũ etiã

Expanded text:
Romana civitate vos facere velle perhibetis; et oramus omnipotentem Romana civitate vos facere velle perhibetis; et oramus omnipotentem Dominum, ut sua vos misericordia protegat, et vota vestra vos implere concedat. Sed praedictus vir eloquentissimus peto ut simul veniat; qui si non venerit, a vestris obsequiis recedat: vel certe si vestra excellentia fortasse, no, Massilitano episcopo, post multa: « Pervenit ad me, quod dilectio tua libenter malos homines in societate sua vel consilio recipiat, adeo ut presbyterum quemdam, qui, postquam lapsus est, et in suae adhuc dicitur iniquitatis pollutione versari, familiarem habeat. Quod quidem nos ex toto non credimus, quia qui talem recipit, scelera non corrigit, sed magis aliis talia perpetrandi videtur dare licentiam. Sed, ne forte aliqua i surreptione vel dissimulatione, ut a te reciperetur atque adhuc haberetur gratus suaserit, non solum hunc a te longius expellere, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ consilus messem alterius exarasti. et eradicare terminos mini-¬
me timuisti. in duob mensib exccõmunicatos eẽ decernimus. ita ut
si quid eus intra duoꝵ mensium spaciũ humanitus euenerit. bene¬
dictione uiatici ñ priuentur. Deinceps autẽ ab eoꝵ consiliis cautus
existe. teq sollicite custodi. ne. si eis in malo discipulus fueris. qͥb
tuti parcamus.tem callinico exarco italiȩ post ñnulla. Illud
uͦ cognoscite quia me ñ modice contristauit quod maior domi qͥ
petitionẽ ep̃i uolens a scismate reuerti suscepit: eã se ꝑdidisse. ꝓfessus
ẽ. et post modũ ab aduersariis ȩccl̃e tenebatur. Quod ego ñ neglegen¬
tia. sed uenalitate. eiꝰ factum arbitror. Unde. miror. quia in eos
culpam hanc. minime ur̃a excellentia uindicauit. Sed tamen quia
hoc miratus sũ. memet ipsũ citius rep̃hendi. Nam ubi domnꝰ iustinꝰ
c̃silium p̃bet quia pacẽ eũ catholica ȩccła non habet. ibi ñ possunt

Expanded text:
quorum consiliis messem alterius exarasti, et eradicare terminos minime timuisti, in duobus mensibus excommunicatos esse decernimus; ita ut si quid eis intra duorum mensium spatium humanitus evenerit, benedictione viatici non priventur. Deinceps autem ab eorum consiliis cautus existe, teque sollicite custodi: ne, si eis in malo discipulus fueris, quibututi parcamus. » Item Callinico, exarcho Italiae, post nonnulla: « Illud vero cognoscite, quia me non modice contristavit quod major domus, qui petitionem episcopi volentis a schismate reverti suscepit, eam se perdidisse professus est, et postmodum ab advesariis Ecclesiae tenebatur. Quod ego non negligentia, sed venalitate ejus, factum arbitror. Unde miror quia in eo culpam hanc minime vestra excellentia vindicavit; sed tamen quia hoc miratus sum memetipsum citius reprehendi. Nam ubi domnus Justinus consilium praebet, qui pacem cum catholica Ecclesia non habet, ibi non 106 possunt
Abbreviated transcription (Latin):
gregoriat᷑. UII. Qđ ꝓ usurpatione compagarũ chaconos catenensis argu¬
sore.UIIII. Qualit̃ auctoritatẽ sui pontificatꝰ contra tyrannũ im¬
peratorẽ defenderit. x. Ubi contrͣ uotum imꝑiale. maximũ cũ suis
rauenne p̃cepit uentilari. x.II. Ub macimianꝰ in terrã ꝓcidens.
laerimabiliter ueniã petit. XIII. Ubi gregorius maximo corã sc̃i apol¬
linaris corpore satis facienti miserendũ ẽ xeiIͫ. Ubi maximo hu¬
decerntt.i

Expanded text:
t.--8. Pro usurpatione campagorum diaconos Catanenses argsore.--10. Auctoritatem sui pontificatus contra tyrannum imperatorem defendit.--11. Contra votum imperiale Maximum cum suis Ravennae praecipit ventilari.--13. Maximus in terram procidens lacrymabiliter veniam petit.--14. Gregorius Maximo, clinaris corpore satisfacienti, miserendum esse decernit.
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid exinde exeat non optinetur.
brandeum romanus pontifex conferebat. cum posteriori tempo¬
re de uestibus quȩ sub altare sc̃i lohannis in basilica constan¬
tiniana seruantur. particule ceꝑint ꝓ sacris reliquiis peten¬
tib dari. Quȩ quidem uestes usque hactenus tantis miracu¬
lis coruscare. ꝓbantur. ut siccitatis tempore foras eoccusse plu¬
uiam conferant. inundationis uͦ. serenitatẽ reducant. Nam
suꝑ hec quȩ. ꝑsingulas ȩccl̃as faciunt. quȩ in oratorio domus
mee sunt positȩ. ꝑ eas ds̃ omp̃s qualia fecerit non cęlabo:
Iuꝑ adriam pontificis tempore uisum ẽ mihi ut altare. scẽ
dĩ genitricis MA RIE quod exctra oratoriũ scĩ iohannis in ap¬
tissimo atrio positum. congruis luminaribus honorari non
poterat. intra oratorium locari debuisset. Accersitus cigo
gaudericus ueliternus qui ad huc suꝑ t̾t uidetur ep̃s. cum
ymnis et canticis ab altari ueteri pixcidulas duas sigillatas excussit.

Expanded text:
aliquid exinde exeat non obtinetur. brandeum Romanus pontifex conferebat, cum posteriori tempore de vestibus quae sub altari sancti Joannis in basilica Constantiniana servantur, particulae coeperint pro sacris reliquiis petentibus dari. 58. « Quae quidem vestes usque hactenus tantis miraculis coruscare probantur, ut siccitatis tempore foras excussae pluviam conferant, inundationis vero serenitatem reducant. Nam super haec, quae per singulas ecclesias faciunt, quae in oratorio domus meae in Suburra positae per eas Deus omnipotens fecerit, non celabo. Nuper Hadriani pontificis tempore visum mihi est, ut altare sanctae Dei Genitricis Mariae, quod extra oratorium sancti Joannis in apertissimo atrio positum, congruis luminaribus honorari non poterat, intra oratorium locari debuisset. Accersitus vero Gaudericus Velitrensis, qui adhuc superesse videtur, episcopus, cum hymnis et canticis ab altari veteri pyxidulas duas sigillatas excussit.
Abbreviated transcription (Latin):
e temꝑantia cregorii. II. Qualiter iohanni Rauennati ep̃o usũ pallii.
mappularumq subduocerit .iii. Quod eidem supplicit̃ usum pallii repe¬
nati. qult in anno ꝑ plattas concesserit .iiii. Ebi eidem defuncto. Lauer¬
siati tplam usitatori cõmiitit. marianoq consecrato ep̃o pallii usum
simili mͦ concedit. U. Ubi andrea supplicante ꝓ pallio p̃cepit iusiurandẽ.¬

Expanded text:
e temperantia Gregorii.--2. Joanni, Ravennati episcopo, usum pallii mappularumque subduxit.--3. Eidem suppliciter usum pallii repetenti quater in anno per plateas concessit.--4. Eidem pro diversimodo concedit.--6. Andreae supplicanti pro pallio praecipit jusjurand
Abbreviated transcription (Latin):
nor debitus non negatur. Si enim uniuersalẽ me papam ur̃a
sc̃itas dicit. negat se hoc e̾e̾ quod me fatetur uniuersum. Sed
absit hoc . Recedant uerba quȩ uanitatẽ inflant. Karitatẽ
uulnerant. Et quidẽ in sc̃a calcidonensi sẏnodo. atq post a
subsequentibus patrib hoc decessoribus meis oblatum ur̃a scĩ
tas nouit. Sed tamen nullus eoꝵ uti hoc umqͣm uocabulo
potunt ut dum in hoc mundo honorẽ sacerdotũ diligereq̃s
omnium. apud omnipotentẽ dm̃ custodirent suum Exeli¬

Expanded text:
nor debitus non negatur. Si enim universalem me papam vestra nor debitus non negatur. Si enim universalem me papam vestra sanctitas dicit, negat se hoc esse quod me fatetur universum. Sed absit hoc Recedant verba quae vanitatem inflant, et charitatem vulnerant Et quidem in sancta Chalcedonensi synodo, atque post a subsequentibus Patribus hoc decessoritas novit. Sed tamen nullus eorum uti hoc unquam vocabulo voluit: ut dum in hoc mundo honorem sacerdotum diligerent omnium, apud omnipotentem Deum custodirent suum. » E
Abbreviated transcription (Latin):
scribere. suꝑba uocabula. quȩ ex uanitatis yadice ꝓdierunt
et mͥ loquitur dicens. sicut iussistis. Quod uerbum iussionis
peto a meo auditu remouete. quia scio qui sum. qui estis. Loco
lia uisa sunt indicare curaui. non tamen inuenio ur̃am be¬
atitudinẽ hoc ipsum quod ur̃e memoriȩ intuli ꝑfecꝰte tene¬
re uoluisse. Nam dixci. nec mͥ uos. nec cuiquã alteri tale
aliqͥd scribere debere. Et ecce in p̃fatione epl̃e quam adme
ipsum qui ꝓhibui direcistis. suꝑbe appellationis uerbum
uniuersalem me papam dicentes in primere curastis. Quod
trabitur. quod alteri plus quam ratio excigit p̃betur. Ego enim
n uerbis quero ꝓsperari sed moribus. nec honorẽ. ẽẽ deputo. in qͦ
frs meos honorem suum ꝑdere cognosco. Meus namq honor
Ẽ. honor uniuersalis eccle. Meus honor ẽ. fratrũ meorũ solidũ
ingor. Tunc ego uere honoratus sũ. cum singulis quibusq ho¬

Expanded text:
scribere superba vocabula, quae ex vanitatis radice prodierunt; scribere superba vocabula, quae ex vanitatis radice prodierunt; et mihi loquitur, dicens: Sicut jussistis. Quod verbum jussionis, peto, a meo auditu removete: quia scio, qui sum, qui estis. Loco lia visa sunt, indicare curavi. Non tamen invenio vestram beatitudinem hoc ipsum quod memoriae vestrae intuli, perfecte retinere voluisse. Nam dixi, nec mihi vos, nec cuiquam alteri tale aliquid scribere debere; et ecce in praefatione epistolae quam ad me ipsum qui prohibui direxistis, superbae appellationis verbum universalem, me papam dicentes, imprimere curastis. Quod is subtrahitur quod alteri plus quam ratio exigit praebetur. Ego enim non verbis quaero prosperari, sed moribus. Nec honorem esse deputo, in quo fratres meos honorem suum perdere cognosco. Meus namque honor est honor universalis Ecclesiae. Meus honor est fratrum meorum solidus vigor. Tunc ego vere honoratus sum, cum singulis quibusque ho
Abbreviated transcription (Latin):
uestibus de quibus a quamplurimis dubitatur. me ut cumque in
beati gregorii gestis inseruisse sufficiat. Cȩterũ iohannes constan¬
tinopolitanus ypocrita qui ab uniuersalis nominis ambitione
conuerti multis tergiuersationibus recusabat. iuxta enusdem
patris ꝓfetiã. iudicia dñi suꝑ se ingilare cognoscens post ñ
multi temporis spaciũ. subita morte defungitur. Et cuius
ambitiosam suꝑbram totus caꝑe mundus uix poterat. in uniu̾
sepulchri angustia facile collocatur. Tlost cuius paulatim dis¬
tor. cyriaco qui iohanni successerat suaderet. ne ꝓcausa tã fri¬
uoli nominis gregorius laboraret. ipse tam diu pontificatus
su auc toritatibus restitit. quousque pestem uniuersalis no¬
minis: ab ipsis etiam subdolis acdulatorum labis penitus abstu¬
lisset. Qua ꝓpt̃ eulogio patriarche. alexcandymo post aliqua
scribens ait. Indicare ur̃a beatitudo studuit iam se quibusdã

Expanded text:
vestibus, de quibus a quamplurimis dubitatur, me utcunque in vestibus, de quibus a quamplurimis dubitatur, me utcunque in beati Gregorii gestis inseruisse sufficiat. Caeterum Joannes Constantinopolitanus hypocrita, qui ab universalis nominis ambitione converti multis tergiversationibus recusabat, juxta ejusdem Patris prophetiam judicia Domini super se vigilare cognoscens, post non multi temporis spatium subita morte defungitur; et cujus ambitiosam superbiam totus capere mundus vix poterat, in unius sepulcri angustia facile collocatur. Post cujus paulatim disti contemptor, pro Cyriaco, qui Joanni successerat, suaderet ne pro causa tam frivoli nominis Gregorius laboraret, ipse tandiu pontificatus sui auctoritatibus restitit, quousque pestem universalis nominis ab ipsis etiam subdolis adulatorum labiis penitus abstulisset. Quapropter Eulogio, patriarchae Alexandrino, post aliqua scribens, ait: « Indicare vestra beatitudo studuit, jam se quibusdam non
Abbreviated transcription (Latin):
prisoadquam obrem ambȩ uestes sc̃ĩ iobannis dicantus. ideo
priscam consuetudinẽ optimusse crediderĩ quod sub cius al¬
tare ẽsuetudinaliter recordantur. Nam quod earum altera
iohannis euangelistȩ ñ autẽ baptistȩ sit. nemo qui dubitet.
p̃sertim cũ omnis sapiens nouerit baptistam iohannẽ cameloꝵ
pilis ꝓuestibus usum fuisse. euangelistam uͦ qui ꝑ tot annoꝰ
post passionẽ dñi pontificiũ gerens. missarum sollempnia
srequentissime cęlebraret. sine sacerdotalibus et̃ nequaquã
uestibus potuisse. Si autẽ dicitur quod tunica et dalmatica
quia pontificalia sunt indumenta. utraq sc̃i iohannis ereꝰ¬
di debtant. c̃siderandum ẽ quia gregorius iohann abbi
non dalmaticam sed tunicam nominarat. quasi dalmaticam qͦq
scĩ iohannis fuisse sentiret. eius tunicam querens consequentes
habere ipsius dalmaticam non taceret. Nec de scĩ iohannis

Expanded text:
est. Sed quamobrem ambae vestes sancti Joannis dicantur, ideo est. Sed quamobrem ambae vestes sancti Joannis dicantur, ideo priscam consuetudinem obtinuisse crediderim, quod sub ejus altari consuetudinaliter recondantur. Nam quod earum altera Joannis Evangelistae, non autem Baptistae sit, nemo est qui dubitet, praesertim cum omnis sapiens noverit Baptistam camelorum pilis pro vestibus usum fuisse , Evangelistam vero, qui per tot annos post passionem Domini pontificium gerens, missarum solemnia frequentissime celebrabat, sine sacerdotalibus esse nequaquam vestibus potuisse. Si autem dicitur quod tunica et dalmatica, quia pontificalia sunt indumenta, utraque sancti Joannis credi debeant, considerandum est quia Gregorius Joanni abbati non dalmaticam, sed tunicam nominarit: qui si dalmaticam quoque sancti Joannis fuisse sentiret, ejus tunicam quaerens, consequenter habere se ipsius dalmaticam non taceret. 60. Haec de sancti Joannis
Abbreviated transcription (Latin):
uestium sicut opinor. altera quȩ strictiorib manicis constat
ueraciter sc̃i iohannis ẽ tunca. quam beatus gregorius suo tẽ¬
pore quodam ep̃o deferente suscepit. Unde iohanm abbati
inter cetera seribit dicens. De tunica scĩ lohannis om̃ino grate
suscrpi. et quia sollicitus fuisti mͥ indicare. studeat dilectio
tua mibi ipsam tunicã aut quod ẽ melius eundem ep̃m qui
ram. habet eũ dericis sins cũ ipsa adme transmittere : quate¬
nus et benedictione tunicȩ ꝑfruamur. et de eodẽ ep̃o uel
clexicis mercedem habere ualeamus. Altera uͦ quȩ largio¬
ribus manicis non tunica sed plane uidetur eẽ dalmatica. nisi
fallor. sc̃i paschasii apl̃icȩ secdis diacom constat. Qui iuacta
quod idem beatus sregorius in quarto cialogoꝵ libro meminit
cum temporibus symmachi pape fuisset defunctus. eius dalma¬
ticam feretro suppositã demoniacus tetigit. statimq saluatus

Expanded text:
vestium, sicut opinor, altera, quae strictioribus manicis constat, vestium, sicut opinor, altera, quae strictioribus manicis constat, veraciter sancti Joannis est tunica, quam beatus Gregorius suo tempore, quodam episcopo deferente, suscepit. Unde Joanni abbati inter caetera scribit, dicens: « De tunica sancti Joannis omnino grate suscepi, quia sollicitus fuisti mihi indicare. Sed studeat dilectio tua mihi ipsam tunicam, aut, 119 quod est melius, eumdem episcopum qui eam habet, cum clericis suis et cum ipsa, ad me transmittere: quatenus et benedictione tunicae perfruamur, et de eodem episcopo vel clericis mercedem habere valeamus. » Altera vero quae largioribus manicis, non tunica, sed plane videtur esse dalmatica, nisi fallor, sancti Paschasii apostolicae sedis diaconi constat, qui juxta quod idem beatus Gregorius in quarto Dialogorum libro meminit, cum temporibus Symmachi papae fuisset defunctus, ejus dalmaticam feretro superpositam daemoniacus tetigit, statimque salvatus
Abbreviated transcription (Latin):
riens. de illis tunicis quantũ eax similitudine curiosis oculis po¬
tuit dep̃hendi particulas repperit. quas sollempniter sub nouo¬
alteri altaꝵi deposuit. Ubi ex tunc sicut multi norunt ꝙ
ad huc suꝑstites ẽẽ ꝓbantur. diuinitus accense lampades
frequentius solito patuerunt. Nam ista octaua indictione
in ebdomadȩ ante dñicȩ natalis diem. cum ego suꝑ huius¬
modi parum quid dubitarem. cõpletis matutinalibus munuꝰ
mansionarius candelam extinait. quam post uesperum
succendere cupiens. accensam sepperit. eam q se neglegen¬
ter extinisse ꝑpendens. die altera sollicitius ꝓrsus eaetin¬
ocit. et obseratis ianuis ad uesꝑum succensurus lampadẽ
remeauit. Quam ubi nihilominus accensam repperit. ex conscientia
seruatȩ a se clauis et mixaculo ñ diminuti olei ꝓfecto cognouit.
quia lampadẽ ille succenderat. qui ne oleum in ea diuturna suc¬
censione minui potuisset. diuinitus ampliarat. Harum qͥdẽ

Expanded text:
riens, de illis tunicis, quantum ex similitudine curiosis oculis potuit deprehendi, particulas reperit, quas solemniter sub novo altari deposuit. Ubi ex tunc, sicut multi norunt, qui adhuc superstites esse probantur, divinitus accensae lampades frequentius solito patuerunt. Nam ista octava indictione in hebdomada ante Dominici Natalis diem, cum ego super hujusmodi parum quid dubitarem, completis matutinalibus hymnis, mansionarius candelam exstinxit. Quam post vesperum succendere cupiens, accensam reperit; eamque se negligenter exstinxisse perpendens, die altera sollicitius prorsus exstinxit; et obseratis januis, ad vesperum succensurus lampadem remeavit. Quam ubi nihilominus accensam reperit, ex conscientia servatae a se clavis, et miraculo non diminuti olei, profecto cognovit quia lampadem ille succenderat, qui, ne oleum in ea diurna succensione minui potuisset, divinitus ampliarat. » 59. Harum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
suos in arriana heresi baptisatos. ad catholicã fidem concilient. qͣrinuᷤ
tate ur̃a mortalitatem omnino grassari. Quȩ res nos nimis addixrit:
Quam obrem salutantes frãtnitatem tuã. in stantissime suademus. ut
a langobardorum siue nomanorũ qͥ in eodem loco degunt amonitione
nulla ratione cessetis. et maxime a gentiliũ et hereticorũ. ut aduerã
rectamq fidem catholicam conuertant᷑: Sic enim aut diyma miscđ̃ia
ꝙ sua forsan conuersione eis et in hac uita subueniet: aut si eos migrare.
contigerit. a suis quod et magis optandum ẽ transeunt facinorib ab¬
soluti.

Expanded text:
suos in Ariana haeresi baptizatos ad catholicam fidem concilient, quatenussuos in Ariana haeresi baptizatos ad catholicam fidem concilient, quatenustate vestra mortalitatem omnino grassari, quae res nos nimis addixit. Quamobrem salutantes fraternitatem tuam, instantissime suademus ut a Langobardorum, sive Romanorum, qui in eodem loco degunt, admonitione nulla ratione cessetis, et maxime a gentilium et haereticorum, ut ad veram rectamque fidem catholicam convertantur. Sic enim aut divina misericordia pro sua forsan eis conversione, et in hac vita subveniet, aut si eos migrare contigerit, a suis, quod et magis optandum est, transeunt facinoribus absoluti.
Abbreviated transcription (Latin):
re. ut modo qͥdem catecumini fiant. atq ad eos freqͥnter accedat ge¬
ratq sollicitudinẽ. et animos eorum ammonitione. suȩ exhortationis
accendat: ut qͣnto quȩ expectatur elongatur festiuitas. tanto se p̃pa¬
rare et eam desiderio feruentiori debeant sustinere. Item Petro ep̃o
corsice inter alia: transmisimus ait fr̃nitati tuȩ qͥnqͣginta solidos. ad
uestimenta eorũ qͥ baptiꝰ andi sunt comparanda:
ihilominus pro arrianorũ paruulis fidei catholicȩ sociandis. solli¬
ait. Cm̃ nefandissimus autarit in hac quȩ nuper ẽ exempta paschali
festiuitate. langobardorũ filios infide catholica baptiliari ꝓhibuit. ꝓ
qua culpa eum diuina maiestas extinait. ut sollempnitatem paschȩ
alterius non uxderet: ur̃am frater nitatẽ decet cunctos ꝑ loca ur̃a
langobardos ad monere. ut qͥa grauis mortalitas imminet. eosdẽ filios

Expanded text:
ere ut modo quidem catechumeni fiant, atque ad eos frequenter accedat, geere ut modo quidem catechumeni fiant, atque ad eos frequenter accedat, geratque sollicitudinem et animos eorum admonitione suae adhortationis accendat; ut quanto quae exspectatur elongatur festivitas, tanto se praeparare et eam desiderio ferventi debeant sustinere. » Item Petro, episcopo Corsicae, inter alia: « Tansmisimus, ait, fraternitati tuae quinquaginta solidos ad vestimenta eorum qui baptizandi sunt comparanda. » 50. Nihilominus pro Arianorum parvulis fidei catholicae sociandis, ait: « Quoniam nefandissimus Autharith in hac quae nuper expleta est Paschali festivitate Langobardorum filios in fide catholica baptizari prohibuit, pro qua culpa eum divina Majestas exstinxit, ut solemnitatem Paschae alterius non videret, vestram fraternitatem decet cunctos per loca vestra Langobardos admonere, ut quia ubique gravis mortalitas imminet, eosdem filios
Abbreviated transcription (Latin):
sideriũ eorum tuis dõ ꝓpitio ad hortationib adiuuare festines. Quibus
tamen si longũ uel triste uidetur sollempnitatẽ sustinere paschalem. et
cos nune ad baptisma festinare cognoscis. ne quod absit longa dilatio. eoꝵ
retro possit animos reuocare. cum ep̃o loci illius loquere. ut pęnitentia
abstinentia q qͣdraginta diebus indicta. aut die dñico. aut si cȩleber¬
rima festiuitas fortassis occurrerit. eos ommipotentis di miseri cordia pro¬
tegente baptillet: quia et temporis qualitas propter eam quȩ sibi imminet
cladem impellit. ut desideria eorũ nulla debeat dilatione differrȩ.
Quoscumq uͦ ex eis pauperes et ad uestem sibi emendã non sufficere pos¬
se cognoscis: te eis uestem quam ad baptisma habeant comparare uo¬
lumus ac p̃bere. in qͥbus p̃cium qͦd dederis. tuis noueris rationibus im¬
putandum. Si uͦ scũm pascha ȩlegerint expectare. item cum ep̃o loqͦ¬

Expanded text:
siderium eorum tuis, Deo propitio, adhortationibus adjuvare festines. Quibus siderium eorum tuis, Deo propitio, adhortationibus adjuvare festines. Quibus tamen si longum vel triste 63 videtur solemnitatem sustinere paschalem, et eos nunc ad baptisma festinare cognoscis, ne, quod absit, longa dilatio eorum retro possit animos revocare, cum episcopo loci ipsius loquere, ut poenitentia ac abstinentia quadraginta dierum indicta, aut die Dominico, aut si celeberrima festivitas fortassis occurrerit, eos, omnipotentis Dei misericordia protegente, baptizet; quia et temporis qualitas propter eam quae sibi imminet cladem impellit ut desideria eorum nulla debeant dilatione differri. Quoscunque vero ex eis pauperes, et ad vestem sibi emendam non sufficere posse cognosces, te eis vestem, quam ad baptismum habeant, comparare volumus ac praebere, in quibus pretium quod dederis tuis noveris rationibus imputandum. Si vero sanctum Pascha elegerint exspectare, iterum cum episcopo loqu