comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tidie splendide &induebcoturpurpura & burram. & pauꝑ
ulcerosus uacebat adianuã : micas demensa diuitis frustra
concupis cobat : canes ulcerib pascebat & adiuite non par¬
cebatur. Uiterq mostuus ÷ : unus eorũ sepultus : de alters
quid dictum ÷ ablatus ÷ ab angelis insinu abrahae : lud&
diuer pauperem immo iam pauper diuitem de siderat de
digito stillam a quae in linguam suam abillo quide sidera¬
uit micam demensa eiꝰ : Ceste uices mutatȩ sunt : frustreo
hoc dicit diues mostuus Non frustra hoc audamus quiuiui¬
mi: Necm &ille uoluit ad superos reuocari & non est
ꝑmis sus uoluit aliquem mostuorũ mittere sp̃ suor
nec hoc illi concersum ÷: sed quid ei dictum est: habent
ibi morsen & ꝓph&ces: &ille non audient : Nisi aliquis
a mostuis ierint: uit illi abraham. si mocren & ꝓph&as
non audiunt : Nec siquis a mostius ierint credent: de faci¬
endisergo elimossnis & cõparcenda animae requie: in
posterum ut faciamus bene cum anima nostroc quod ꝑ¬

Expanded text:
tidie splendide, et induebatur purpura et bysso: et pauper ulcerosus jacebat ad januam, micas de mensa divitis frustra concupiscebat; canes ulceribus pascebat, et a divite non pascebatur. Uterque mortuus est: unus eorum sepultus est; de altero quid dictum est? Ablatus est ab Angelis in sinum Abrahae. Videt dives pauperem, imo jam pauper divitem: desiderat de digito stillam aquae in linguam suam, ab illo qui desideravit micam de mensa ejus. Certe vices mutatae sunt. Frustra hoc dicit dives mortuus: non frustra hoc audiamus qui vivimus. Nam et ille voluit ad superos revocari, et non est permissus: voluit aliquem mortuorum mitti ad fratres suos, nec hoc illi concessum est. Sed quid ei dictum est? Habent ibi Moysen et Prophetas. Et ille: Non audient, nisi aliquis a mortuis ierit. Ait illi Abraham: Si Moysen et Prophetas non audiunt, nec, si quis a mortuis ierit, credent . endis ergo eleemosynis, et comparanda animae requie in posterum, ut faciamus bene cum anima nostra, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sccoboedientiatam quã de suononaccepto bono extollatur.
d quigloriatur in dño glori&ur : innullo enim est gloricendũ
uando nostrum nihilest quoduidit fidelissimus enprianus
& fidentissime definiuit: perquodutiq: predestinationem cer¬
tissimam ꝓnuntiauit: nam sunnullo gloriandum est quan¬
do nostrum nihil sit iꝓfecto necdeo boedientia ꝑseuerantissi¬

Expanded text:
ipsa obedientia tanquam de suo non accepto bono extollatur: ipsa obedientia tanquam de suo non accepto bono extollatur: sed qui gloriatur, in Domino glorietur . « In nullo » enim « gloriandum, quando nostrum nihil sit. » Quod vidit fidelissime Cyprianus, et fidentissime definivit , per quod utique praedestinationem certissimam pronuntiavit. Nam si « in nullo gloriandum est, quando nostrum nihil sit: » profecto nec de obedientia perseverantissi
Abbreviated transcription (Latin):
o quacfati aꝑta cemim uobis eucengelar explicatur non pro¬
but dnm̃s et propter in cipiendum dicere. quod poulo ante comme¬
o porte semꝑ orecre & non deficere : Audiunt Gum haec & faci¬
unt quib datumest: Non autem faciunt si ueccudiant siuenon
diant quib: datum non est: qr uobis in quiddatum est nosse
sterium regnicaelorum illis autem non est datum quorũ
erum admiseri cordiam: alterum adiudicium. ꝑtin& illius cui
cit anima nostrec: miseri cordiam &iudicium cantaho tibi dñe:¬
non prccedestinationis igitur precedicatione impedienda est
pracedicatio fidei perse uertentis & proficientis : Vt quo dopor¬
t& audiant quib: dectum est & oboedicnt: quomodo mimau¬
dient sine predicante Necrursus predicatione fideiꝓficien¬
tis &usq adultimum ꝑmanentis impediendacest precedicatio
redistinationis . Vt qui fideliter & oboedienter uiuit: Nonde

Expanded text:
tio, quae satis aperte etiam verbis evangelicis explicatur, non protio, quae satis aperte etiam verbis evangelicis explicatur, non prohibuit Dominum et propter incipiendum dicere, quod paulo ante commeOportet semper orare, et non deficere . Audiunt enim haec et faciunt, quibus datum est: non autem faciunt, sive audiant, sive non audiant, quibus non datum est. Quia vobis, inquit, datum est nosse mysterium regni coelorum; illis autem non est datum . Quorum alterum ad misericordiam, alterum ad judicium pertinet illius, cui dicit anima nostra, Misericordiam et judicium cantabo tibi, DNec praedestinationis igitur praedicatione impedienda est praedicatio fidei perseverantis et proficientis, ut quod oportet audiant, quibus datum est ut obediant: quomodo enim audient sine praedicante ? Nec rursus, praedicatione fidei proficientis et usque ad ultimum permanentis, impedienda est praedicatio praedestinationis, ut qui fideliter et obedienter vivit, non de
Abbreviated transcription (Latin):
s& corcm eis: Non crediderunt incum. Vt sermoisaiȩ propbo¬
tice implereur quem dixit : Duẽ quis credidit audituinos¬
tro: & brachium dñi cuire uaelatum est Et ideo non pote¬
ractit credere qui anterum dixit isaias: excecauitoculos
eorũ & bburacuit corillorum ut non uidecent oculis. Nec in¬
tellegent corde & conuertantur & sanemillos: Non
otept ergo sic excecati oculi nec sic in durctũ corturioruma
si doniorum. qmꝰ̃ credi dissent si quaclia uiderunt isti signa
uidirsent : sed necillis ꝓfuit quiꝰd pocerant credere: quia
prece destincti non erant ab eo inscrunt cuiur in scrutabilu
sunt iudicia: & in inuesti gecbiles uiae : necistis offuiss& qđ
non poteraent credere sutie pracedestinatiessent ut eoscecos ds
& eis decris quimillo electi sunt ante constitutionẽ mundi pr¬
cul dubio confiter&ur : a quo non surdis aurib: cordis eloq̃¬
uinum aurib: auribi carnir auditur : & tamen heces prece destina¬

Expanded text:
set coram eis, non crediderunt in eum; ut sermo Isaiae propheset coram eis, non crediderunt in eum; ut sermo Isaiae prophetae impleretur, quem dixit: Domine, quis credidit auditui nostro? et brachium Domini cui revelatum est? Et ideo non poterant credere, quia iterum dixit Isaias: Excaecavit oculos eorum, et induravit cor illorum; ut non videant oculis, nec intelligant corde, et convertantur, et sanem illos . Non erant ergo sic excaecati oculi, nec sic induratum cor Tyriorum et Sidoniorum: quoniam credidissent, si qualia viderunt isti signa vidissent. Sed nec illis profuit quod poterant credere, quia praedestinati non erant ab eo, cujus inscrutabilia sunt judicia, et investigabiles viae; nec istis obfuisset quod non poterant credere, si ita praedestinati essent, ut eos caecos Deus et eis dari qui in illo electi sunt ante constitutionem mundi, procul dubio confitetur, a quo non surdis auribus cordis eloquium divinum auribus carnis auditur. Et tamen haec praedestina
Abbreviated transcription (Latin):
sime liberantur quicũq liberantur :. c&eri autem ubinisunmas
saꝑditionis iusto diuino iudiciorelinquuntur. Vbitrrii relic¬
ds unt &sidoniis qui&iã crederepotuereit simirailla xp̃i sig¬
nauidissent sed quo uterederent non cis ect datũ : &icm unde
erederent est negaetum ex quo ceppar& hab cre quos dam in ipso
in genio diunum naturediter munus intelle gentiae quomoue¬
tur ad fidem sicon gruc suis mentibus uclaudiant uerba uel signa
conspiciant & taemen siđi eltioreiudicio coꝑ ditionis maessconon
sunt gratiac pracedes tincctione discr&i : Nocipscceis cedhibentꝰ
uel dicta diuna uel factar perqucce porsent credere si aud fras
utiq talia ueluiderent in ecedem ꝑditionis marsa reliccisun
ceeicom iudaei quinom potuerunt credere factis in conspectusuo
tammagnis decrisq uirtutib : Curenim nom poterant cradre
Nontacuit cucingelium dicens: Cum autem tantas signco fecis¬

Expanded text:
sime liberantur, quicumque liberantur. Caeteri autem ubi nisi in massa sime liberantur, quicumque liberantur. Caeteri autem ubi nisi in massa perditionis justo divino judicio relinquuntur? Ubi Tyrii relicti sunt et Sidonii, qui etiam credere potuerunt, si mira illa Christi signa vidissent. Sed quoniam ut crederent, non erat eis datum, etiam unde crederent est negatum. Ex quo apparet habere quosdam in ipso ingenio divinum naturaliter munus intelligentiae, quo moveantur ad fidem, si congrua suis mentibus, vel audiant verba, vel signa conspiciant: et tamen si Dei altiore judicio, a perditionis massa non sunt gratiae praedestinatione discreti, nec ipsa eis adhibentur vel dicta divina vel facta, per quae possent credere, si audirent utique talia vel viderent. In eadem perditionis massa relicti sunt etiam Judaei, qui non potuerunt credere factis in conspectu suo tam magnis clarisque virtutibus. Cur enim non poterant credere, non tacuit Evangelium, dicens: Cum autem tanta signa fecis
Abbreviated transcription (Latin):
mipso & utuelimur quacedo placetent &ut operemor or tatus est:
lo se nonsuc sit : Nempcipse dñs hominib: precepit uttrederenc at¬
q ait: creditemđm & in me credite: Nec tacmenideo eius felsa
sententico  necuanco definitio. Vbiait: Nemouenit cedme: id est
uemo creditinme : nisi fuerit ei dactum apcetremeo: Necrursus qr
uera est hac& definitio : Ioeo uana est illa prececeptio: Curergo prȩ¬
dicationi prececeptioni exhortationi correptioni qua comnia fre¬
Quentat scripturadiuina: ex istimamus inutilem difinitionem
predistinatione÷ quam commendat eadem scriptura diuina ar
quis quccꝰ dicere audebit đm non prescisse quibus ess& daturus ut
crederent᷑ : aut quos daturus ess& filio suo ut exeis non ꝑdere: que¬
quam ÷ quaeutique si precesciuit: ꝓfecto beneficia sua quib: nos dig¬
natur libercere: prace scuit: haec est pracedestinatioscõrum nihil
aliud: prescientia scilic& & preceparatio beneficioũ dĩ quib: certirs¬

Expanded text:
ipse, et ut velimus quae Deo placeant, et ut operemur, hortatus est? ipse non suasit? Nempe ipse Dominus hominibus praecepit ut crederent, atque ait, Credite in Deum, et in me credite : nec tamen ideo ejus falsa sententia est, nec vana definitio ubi ait, Nemo venit ad me, id est, nemo credit in me, nisi fuerit ei datum a Patre meo . Nec rursus, quia vera est haec definitio, ideo vana est illa praeceptio. Cur ergo praedicationi, praeceptioni, exhortationi, correptioni, quae omnia frequentat Scriptura divina, existimamus inutilem definitionem praedestinationis, quam commendat eadem Scriptura divina. 35. An quisquam dicere audebit, Deum non praescisse quibus esset daturus ut crederent, aut quos daturus esset Filio suo, ut ex eis non perderet quemquam ? Quae utique si praescivit, profecto beneficia sua, quibus nos dignatur liberare, praescivit. Haec est praedestinatio sanctorum, nihil aliud: praescientia scilicet, et praeparatio beneficiorum Dei, quibus certis
Abbreviated transcription (Latin):
secundum ea scilicieꝰ quem que mostuorum. quae gesturur fuer
sitempore prolixiore uixirra : ita quippo clar& inuictum ers
quod dicimus gratiam di non fecundũ merita nostrco dari ies
ic ueritati contra dicentes ingenion hominer haec abomniu
ipse mediator dĩ x hominũ homox pr̃ ibsxqui ut hoc err& quis
tandem suis uel operum uel fidei praecedentibur meri¬
tis. natura humanco quae inillo est com parauit
Respondeatur quaeso illehomo Ut auerbo patri cna &erno inis¬
ittetẽ ꝑsonae aediumtur filius di unigenitus eẽt : Uta de hoc
meruit quod eiurbonum que lecum que precessitquid
Pgirt ante  quideredidit quid pauit ut cadhaone merfabils
ei dellenticem peruenir&  non ne ficiente aesustipiente
uerbo ipsehomo ex quo cẽ coepit. filiusdi unicus es coepit
ꝗo uine filiumdi unicum. femina illa grectia plena concepit
iumquid mauendum fuit. ne aicedente homo ille libe

Expanded text:
secundum ea scilicet judicari quemque mortuorum, quae gesturus fuerat, si tempore prolixiore vixisset. Ita quippe claret invictum esse quod dicimus, gratiam Dei non secundum merita nostra dari, ut huic veritati contradicentes ingeniosi homines haec, ab omniipse Mediator Dei et hominum homo Christus Jesus: quitandem suis, vel operum, vel fidei praecedentibus meritis natura humana quae in illo est comparavit? respondeatur quaeso. Ille homo, ut a Verbo Patri coaeterno in unitatem personae assumptus Filius Dei unigenitus esset, unde hoc meruit? quod ejus bonum qualecunque praecessit? quid egit ante? quid credidit? quid petivit, ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret? Nonne faciente ac suscipiente Verbo ipse homo, ex quo esse coepit, Filius Dei unicus esse coepit? Nonne Filium Dei unicum femina illa gratia plena concepit?Nunquid metuendum fuit ne, accedente aetate, homo ille libe
Abbreviated transcription (Latin):
guans mnillus domiore porest sednillis lominũ utcũdomat
m&lar lingua domante illo quidixit ad saos nonenim uosers
tres uei heri tasieri continuo monut consumats et
hunc dicebat quo adiutouo istanonfierent quedn e s¬

Expanded text:
nguam nullus domare potest,\' sed nullus hominum, ut, cum domatnguam nullus domare potest,\' sed nullus hominum, ut, cum domatdometur lingua donante illo, qui dixit ad suos : non enim uos fratres mei, haec ita fieri, continuo monuit, consummatis his quae hinc dicebat, quo adiutorio ista non fierent, quae
Abbreviated transcription (Latin):
et go nelinquam nullus hominum domare potest tan dsobiur gans
& dicons domare feras potestis linguam nanpotestis qͥ uasi facilius
sid ingam domare quã serasi nomputo qđiste sit sensus loc loco: Sieñ
hoo sentiri uell& defacilitate doman delinguae c̃&era sequerent
inbestiarum comparatione. Nune uero sequitus inquia &umima¬
lum plena ueneno mortiferoutique nocentiore: quam bestiarum
aserpenturi. Nomilidar memint ficit hocuero animã oreumqͥ
mentitu eecidit animã. Nonergo qua sud eã facilius. quamiman¬
sude factio bestiarum sais iacobus illari sententiã ꝓ nuntia uit ai
aa uoce uoluit ꝓnuntiari sedrotius ostendens quantũ st in liom¬
ne lingue malum at anullo liomine doniari pos sus cum abbrinlus
domentus eel estiȩ nequehoo ideo dixit udiuius innos mlido¬
minationẽp neglegentiã ꝑmanere patiamur sedit ad lamdo¬
da linguara dnune gratiae poscamis cuxilium. Nonenimaitlo¬

Expanded text:
ergone linguam nullus hominum domare potest?\' tamquam obiurgans eis dicens: \'domare feras potestis, linguam non potestis ?\' quasi facilius sit linguam domare, quam feras. non puto quod iste sit sensus hoc loco. si enim id \'sentiri uellet de facilitate domandae linguae, cetera sequerentur in bestiarum conparatione. nunc uero sequitur: inquietum malum, plena ueneno mortifero, utique nocentiore quam bestiarum atque serpentum; nam illud carnem interficit, hoc uero animam. os enim quod mentitur, occidit animam. non ergo quasi id esset facilius quam mansuefactio bestiarum sanctus Iacobus illam sententiam pronuntiauit aut ea uoce uoluit pronuntiari; sed potius ostendens, quantum sit in homine linguae malum, ut a nullo homine domari possit, cum ab hominibus domentur et bestiae. neque hoc ideo\' dixit, ut huius in nos mali dominationem per neglegentiam permanere patiamur, sed ut ad domandam linguam diuinae gratiae poscamus auxilium non enim ait \'li
Abbreviated transcription (Latin):
re sic cẽ istapoecata ut &iam poenȩsint peceatorum &iam hisad¬
mpxit & mercedom iutuã quã oportuit er rorissui in sem& ip
reci pientes: Vide uotiens uindic& cudem que uindicta quȩ
faria pulliloꝰ que peccata adiucada dite i & sicut ñ prolaue¬
fant uiuit dñ babore innotitiam tradidt illor dy in repbã
iñterout sat ant qo non conueniunt replao somini in qui¬

Expanded text:
ret sic esse ista peccata, ut etiam poenae sint peccatorum, etiam his adret sic esse ista peccata, ut etiam poenae sint peccatorum, etiam his adiunxit: et mercedem mutuam, quam oportuit, erroris i s sui in semet ipsis recipientes. uide quotiens uindicet eademque uindicta quae pariat pulluletque peccata. adhuc adtendite: et sicut non probauerunt, inquit, deum habere in notitiam, tradidit illos deus in reprobam mentem, ut faciant quac non conueniunt. r repletos omni iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
ce ruptibilis liominis & uolucrum & qua drupedum & serpentius
ista fecerunt ex peccati poena qua obscuratũ ÷ insipiens coranis
& ppter hec tamen qrlic&d poenalia &iam ipsa peccata suns adias
&r dicit̃ ꝓpterea tradidit illos ds̃ in desideria cordis illouum in munditiam
Eccequem ad modum de grauius condem  auit tradens illos inde side¬
rus cadis illcium inmunditiam : Vid&e &iam eel ac poena qua faciunt
ut contumelus inquit afficiant corpora sua in sem& ipsif & qr poena :
ista iniquitatis cumsit &iniquitas euidentius cõmendat dicens
ꝗ trans mutauerunt ueritatemdĩ in m̃datium & coluerunt & ser¬
uierunt creature potius quam creatori qui ÷ benedictus in saccu
la omen. Propterboc inquid tradidit illos dr̃ in passions ignomi¬
nie Eccequoties uindicat dr̃ & e eadem uindicta plura & graui¬
cia peccata consurgunt. Nam famine eorum mutauerunt na
masculi in mascolos defcrmitatem operantes : Atq ut o stende¬

Expanded text:
corruptibilis hominiset uolucrum et quadrupedum et serpencorruptibilis hominiset uolucrum et quadrupedum et serpenIsta fecerunt ex peccati poena, qua obscuratum est insipiens cor eorum. Et propter haec tamen, quia licet poenalia, etiam ipsa peccata sunt, adjungit et dicit: Propterea tradidit illos Deus in desideria cordis illorum, in immunditiam. Ecce quemadmodum Deus gravius condemnavit, tradens illos in desideria cordis illorum, in immunditiam. Videte etiam ex hac poena quae faciant: Ut contumeliis, inquit, afficiant corpora sua in semetipsis. Et quia poena est ista iniquitatis, cum sit et iniquitas, evidentius commendat dicens: Qui transmutaverunt veritatem Dei in mendacium, et coluerunt et servierunt creaturae potiusla amen. propter hoc, inquit, tradidit illos deus in passiones ignominiae. ecce quotiens uindicat deus et ex eadem uindicta plura et grauiora peccata consurgunt: nam feminae eorum mutauerunt natmasculi in masculos deformitatem operantes. atque ut ostende
Abbreviated transcription (Latin):
peccatia infismatus ẽ ut plura peccar&: Nec cogitat p̃uarica¬
torem legis quam dignelux deserat ueritatis quade sertus utiq
cecus & plus necesse ÷ offendat & cadendo uex&ur uecatusq
non surgat : Vt ideo tantum audiat uocem legis quo ammona&us
implorare gratiam saluatoris : ANnulla poena : eocũ dequibus
dicit a postolos qr cum cognouis sent dm̃ ñ sicutdm glori ficauerut
aut gratias egerunt sed euanuerunt in cogitationibus sius &
obscuratum ÷ insipiens cor eorum utiqueista obscuratio uinditu
& poena iam fuit : & tam̃ ꝑhanc penã id est ꝑcordis cecrta tin
quae fit deserente iuce sapienti& inplura & grauia peccata cons¬
si sunt: dicentes enim. ẽẽ sesapienter &stulti factifunt: Cara uisc̃
hceo ÷ poena siquis intellegat s ex hacpoena: uide qõ ierunt & inmis¬
uerunt inquit gloriã incorruptibilis dĩ: insimilitudineimage

Expanded text:
peccator infirmatus est, ut plura peccaret. » Nec cogitat praevaricapeccator infirmatus est, ut plura peccaret. » Nec cogitat praevaricatorem legis quam digne lux deserat veritatis; qua desertus utique fit caecus, et plus necesse est offendat, et cadendo vexetur, vexatusque non surgat, ut ideo tantum audiat vocem legis, quo admoneatur implorare gratiam Salvatoris. An nulla poena est eorum, de quibus dicit Apostolus, Quia cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt aut gratias egerunt; sed evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum? Utique ista obscuratio vindicta et poena jam fuit: et tamen per hanc poenam, id est, per cordis caecitatem, quae fit deserente luce sapientiae, in plura et gravia peccata collapsi sunt. Dicentes enim se esse sapientes, stulti fahaec poena est, si quis intellegat, et ex hac poena uide quo ierunt: et inmutauerunt, inquit, gloria incorruptibilis dei in similitudinem imaginis
Abbreviated transcription (Latin):
dum peccators saliuos facere, &istecontra fidelem seimonem
demmi acceptione dignũ dicit ñ debisse hanc egritudi nẽ con¬
trabi peccatis: Neadhoc eđ̃ istipoena peccati ut coniintteren¬
tur plura petcata. Quaericur &iam paruulir tantus medicus
tulator. &istedicit quid queritis sam sunt ꝓpcer quos me¬
pim queritis nec ipseprimus homo ideomorte damnatus :
ipostea nom peccauit. Quasi aliquid postea deꝑ fectio nenis
ẽẽ infiimiores sed &iam plura impleuis se p̃cepta. Cumilleunum
implereneql oxerit: qui suos posteros uid& ita nasci quomodo certe
ille factus non ÷ ñ solum p̃cepti in capaces qđ omnino ñ sentiunt
sediuxca paces papillecum esuriunt : Eostam̃ in matris ec clesice
gemio saluos gratia sua facere uelit quis aluum facit populũ suũ
a peo catis eoum: contradicunt homines & quasi creaturã quae
ꝑ illum condita :÷ melius illo inspicere nouerint: uoce ñ sana

Expanded text:
dum peccatores salvos facere . Et iste contra fidelem sermonem et omni acceptione dignum, dicit « non debuisse hanc aegritudinem contrahi peccatis, ne ad hoc esset ista poena peccati, ut committerentur plura peccata. » Quaeritur etiam parvulis tantus medicus opitulator: et iste dicit, « Quid quaeritis? Sani sunt propter quos medicum quaeritis. Nec ipse primus homo ideo morte damnatus est: nam postea non peccavit. » Quasi aliquid postea de perfectione juesse infirmiores, sed etiam plura implevisse praecepta, cum ille unum implere neglexerit: » quos posteros videt ita nasci, quomodo certe ille factus non est, non solum praecepti incapaces, quod omnino non sentiunt, sed vix capaces papillae cum esuriunt; eos tamen in matris Ecclesiae gremio cum salvos gratia sua facere velit, qui salvum facit populum suum a peccatis eorum, contradicunt homines, et quasi creaturam, quae per illum condita est, melius illo inspicere noverint, voce non sana
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiã sufficientem sisola uoluntas ad sit defindendo naturã
gratiaexri qua iustificamur apertissime contradicit: Quur
autem soluto ꝑgratiam peccatireatu : ad exertitatio refider
mas corporis maneat : quã ius uenerit de peccato. Iam & hoc in
ilis ad sc̃a memoriar mar celli nũ libris ut ualui disserui. Quod
tas misericadiae non conditio nature fuit Si & iamnior¬
tuus÷ potestate & lioo ÷ p̃cium nostrũ quonos amorte redime¬
re a l ioc istorum disputatio eua cuare contindit̃ cũ ab eis ita
natura huinana densenditur ut posit liberum arbitrium
ist p̃cio nonegere ut a potestate tenebrarũ & prepositi
citis in regnum xpidñi trans ferantur: & tam̃ quando
is adrassionem prẽ &đ ecceinquit uenit princers hauiuis
undi &in menilil inuenit: &utiquenibil peccati unde
nes inqut quia uoluntotam patrismei facio surgser canus

Expanded text:
iustitiam sufficientem, si sola uoluntas adsit, defendendo naturam iustitiam sufficientem, si sola uoluntas adsit, defendendo naturam gratiae Christi, qua iustificamur, apertissime contradicit. cur autem soluto per gratiam peceati reatu ad exercitationem fidei mors corporis maneat, quamuis uenerit de peccato, iam et hoc in illis ad sanctae memoriae Marcellinum libris, ut ualui, disserui. Quod tas misericordiae, non condicio naturae fuit; sic etiam mortuus est potestate et hoc est pretium nostrum, quo nos a morte redimeret. et hoc istorum disputatio euacuare contendit, cum ab eis ita natura humana defenditur, ut possit liberum arbitrium isto pretio non egere, ut a potestate tenebrarum et praepositi mortis in regnum Christi domini transferantur. et tamen quando dominus ad passionem pmundi, et in me nihil inveniet: et utique nihil peccati, undenes, inquit, quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus
Abbreviated transcription (Latin):
omnino istenihil dicit qusisolasua uoluntate sepos sit sanare
qr eum potuit solauitiare. Non ei dicimus mortẽ corporis ad
peccatum ualere ubi solauindicta ÷ Nemo enim peccat corpas
moriendo sed ad peocatũ ual& mous anima quã de seruit ue
su& hoc ÷ ds̃ eius quae necesse ÷ matua opera faciat᷑ doneo
xp̃i gratia reuiuescat : Famem & sitim & c& eras molestias
cor porales ab sit ut dicamus necessitate habere pec candi: quis
molestus eercitata uita iustirum. splendidius enituit & eas
ꝑpatientiã superando maiorem. Caloriam conpara uit S
aduta gratiadĩ adiuta spudi adiuta misericordiadi: non si¬
ba uoluntate segȩ tollenr sehumili confessione fortitud o
ꝓmerens nouerat etĩ dodicere quo tues patientiamea dequagratia
& adiutorio &inisericordia sinequaben e nom possumus uiuere
Nescio quare omnino istenihil dicit: Immo &iam uelud sibi ad

Expanded text:
omnino iste nihil dicit, quasi sola sua uoluntate se possit sanare, omnino iste nihil dicit, quasi sola sua uoluntate se possit sanare, quia eum potuit sola uitiare. non ei dicimus mortem corporis ad peccatum ualere, ubi sola uindicta est — nemo enim peccat corpore moriendo —, sed ad peccatum ualet mors animae, quam deseruit uita sua, hoc est deus eius, quae necesse est mortua opera faciat, donec Christi gratia reuiuescat. famem et sitim et ceteras molestias corporales absit ut dicamus necessitatem habere peccandi, quibus molestiis exercitata uita iustorum splendidius enituit et eas per patientiam superando maiorem gloriam conparauit, sed adiuta gratia dei. adiuta spiritu dei, adiuta misericordia dei, non superba uoluntate se extollens, sed humili confessione fortitudinem promerens. nouerat enim dei dicere: quoniam tu es patientia mea. de qua gratia et adiutorio et misericordia. sine qua bene non possumus uiuere, nescio quare omnino iste nihil dicit; immo etiam uelut sibi ad
Abbreviated transcription (Latin):
fr porentibus ñoboedientes insi pientes in cõpossitos sine
tferoti siñ nusericordia. Incnunc istedicat n debiut scundia
peccatuns uae percator puindietam plura comunt tera
fortas seres pondeat dm adista non cogere sed dignos deseritantũ
deserere . Sibedicit uerissime dicit derserti quippe ut dixit
luce iustitiae & ꝑ hoc contenebrati: quid pariant aliud quan
haeo omnia qua comme moraui operatenebrarũ doneo
dicatur eissidicto obaudiant serge quidormis & eus ge
amortius & inlumin abit texp̃s: mortuos ueritas dicit Nnde
ueritas dicit quos i stedicit lȩdi & uitiari non potuis se peccato
qr uidelic& dicit peccatũ non ẽẽ substantiam : Nemoei dicit¬
si sic hominem factum ut deiustitia quidem posset inpeccatum
ire. & depeccato adiustitiam redire nom posset : Sedut in pec¬
catum ir& sufficit ei liberum arbitrium quo seipse uitiauit:
Verum tamen ut redeat adiustitiam opus hab& medico quosa
nus non ÷ : Orus hab& uiuificatore qr mortuus ÷ :Dequa gratia

Expanded text:
rum, parentibus non oboedientes, insipientes, incompositos, si ne affectu, sine misericordia. hic nunc iste dicat: non debuit sic uindicari peccatum, ut peccator per uindictam plura committeret. Fortasse respondeat deum ad ista non cogere, sed dignos deseri tantum deserere. si hoc dicit, uerissime dicit; deserti quippe, ut dixi, luce iustitiae et per hoc contenebrati quid pariant aliud quam haec omnia quae commemoraui opera tenebrarum. donec dicatur eis, si dicto obaudiant: surge qui dormis et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus? mortuos ueritas dicit — undueritas dquia videlicet didicit peccatum non esse substantiam. Nemo ei dicit, sic hominem factum, ut de justitia quidem posset in peccatum ire, et de peccato ad justitiam redire non posset: sed ut in peccatum iret. sufficit liberum arbitrium. quo sc ipse uitiauit; ut autem redeat ad iustitiam, opus habet medico, quoniam sanus non est, opus habet uiuificatore, quia mortuus est. de qua gratia
Abbreviated transcription (Latin):
pitis aꝑto sabisidio conualescat ad quoꝑsistat dodimittit.
qdur bas istuincaiial uunentibus cuiiserant &iamilla qua
durn curar &e cdlub ebat. Nonenũ quennqiã medicus E
rebur quas ipte creauerit sanat fad a. ilius opibur quicre¬
onomuat enecessariã sanis. etqueutiosis. Ipseautandicu

Expanded text:
sanitas apto subsidio conualescat atque persistat, deo dimittit, sanitas apto subsidio conualescat atque persistat, deo dimittit, qui praebet ista in carne uiuentibus. cuius erant etiam illa quae, dum curaret, adhibebat. non enim quemquam medicus ex his rebus, quas ipse creauerit, sanat, sed ex illius opibus, qui creat omnia necessaria sanis atque uitiosis. ipse autem deu
Abbreviated transcription (Latin):
quia homini post percatũ ita subuenire necesse ÷ non quiads
causam luius cenecessitatis optauerit : Vid&is nequem ad¬
modum ñdicat necessarissm miseri cordiamdi ut non pecce¬
mus sed quia peccauimus. dein đ subiungit᷑ sed & medicus ad cu¬
randumiam uulneratum paratur ẽẽ deb& Nondeb& auter
ut sanus uil ner&ur optare : Susta simlitudo rebus dequibus
egimus congruit certe uil nerari non potest naturalum a no
pectato qũo fercatum nulla substantia ÷ : Sicut ergo uulnere
uerbigratia doudicans id eocuratur ut sana tomalo p̃terito
futuris diriganĩur incersus sicma la nostra ñ adhoc solum suꝑnus
medicus sanat utilla iamnon sint sedut dec&ero recte ambula¬
re pos siunus. qđ quidem &iam sani nonnisi abillo adiuuante
paterimus nãmedicus homocumsanauerit hominẽ iamdece¬
o sustendandum ełim̃tis & alim̃tis corporalibus uteado

Expanded text:
quia homini post peccatum ita subuenire necesse est, non quia deus quia homini post peccatum ita subuenire necesse est, non quia deus causam huius necessitatis optauerit. uidetisne quemadmodum non dicat necessariam misericordiam dei ut non peccemus, sed quia peccauimus? deinde subiungit: sed et medicus ad curandum iam uulneratum paratus esse debet; non debet autem ut sanus uulneretur optare. si ista similitudo rebus de quibus agimus congruit, certe uulnerari non potest natura humana peccato, quoniam peccatum nulla substantia est. sicut ergo uulnere uerbi gratia claudicans ideo curatur, ut sanato malo praeterito futurus dirigatur incessus, sic mala nostra non ad hoc solum supernus medicus sanat, ut illa iam non sint, sed ut de cetero recte ambulare possimus; quod quidem etiam sani non nisi illo adiuuante poterimus. nam medicus homo cumsanauerit hominem, iam de cetero sustentandum elementiset alimentis corporalibus, ut eadem
Abbreviated transcription (Latin):
quam ꝓeis sicut ꝓ nolus. oationibus ÷ agendum. Non eñ loc
eis dicimus qđ sibiiste obposuit ut ess& causa misericordia
di neces sarium fuis sepeccatum: ut inam non fuis s& mniseria
ne ista eã miseri cordia necessaria. Sed iniquitatem peccat
tanto grauioram . quanto facilius homo non peccar& quenad¬
la adhiuc tenebat in firmitas. poena iustis sima sub secuta:
Vt mercedem mutuam pec catisui insem& ipsoreciperd
amittens sub sepositam suicorporis quodam modo obocd¬
entiam quã p̃cipuam sub domino suo ipse contempsera
& qđ nunc cum eadem legepeccati nascimus quae in meni
nostris repugnat legim̃tis neque aduersus dñ mus u¬
re. Neque contrarem manifestis simã disputare: Scđs
poena nr̃a illius iisericediam quȩrere &orore debers
adtenditesane uigilanter quo mod odixerit: adhib& quidem &iã
huio parti si quando necessarium suerit misericordiã suã dr̃

Expanded text:
quam pro eis sicut pro nobis orationibus est agendum. non enim hoc quam pro eis sicut pro nobis orationibus est agendum. non enim hoc eis dicimus, quod sibi iste opposuit, \'ut esset causa misericordiae dei, necessarium fuisse peccatum\' — utinam non fuisset miseria. ne ista esset misericordia necessaria !— , sed iniquitatem peccati tanto grauiorem. quanto facilius homo non peccaret, quem nulla adhuc tenebat infirmitas. poena iustissima subsecuta est, ut mercedem mutuam peccati sui in semet ipso reciperet amittens sub se positam sui corporis quodammodo oboedientiam, quam praecipuam sub domino suo ipse contempserat. et quod nunc cum eadem lege peccati nascimur, quae in membris nostris repugnat lege mentis, neque aduersus deum murmurare neque contra rem manifestissimam disputare, sed pro poena nostra illius misericordiam quaerere et orare debemus. Adtendite sane uigilanter quomodo dixerit: adhibet quidem etiam huic parti, si quando necessarium fuerit, misericordiam suam deus,
Abbreviated transcription (Latin):
are  dirct̃ millum malũ benali cͥius ce. ausati quasi poeras
ũ se. quatum̃ multiem̃datisunt : Sunt rgo mala que
ont uura bili misericordiadi. Numqudille boneliqlid
pes usẽ. qudixit auertistifaciomntuõ ame & factur surt
rtur latis Non itique & tam̃ hioc ei contur latio ontra
superbiam fuit medicinalis quodam modo : dixerat enĩ in habun¬
dantia sua non mouebor in&ernũ: & sibi tribuat qđ ad ño abe¬
bat quid enĩ habebat quod non accsperat᷑ quare ostendendumei
suerat unde haber& ut acciper& liumilis quod superbus amise
rat . Id eo dñe inquit in uoluntate tua : prastitisti decori meouis¬
tutemi Inqua ego abundantiamea dicebam ñ mouebor cũlioc
tus sum conturbatus: Hoc superburꝰ oiinino non sapit: sed iog
sumus quȩ rerepotius quid contraea respondeamus quae nos¬
tro obiciuntur errorĩ quam intendere quã sint salubria
ut careamus errore . Vndecum istis nontam disputationbs

Expanded text:
alum boni alicuius esse causam\', quasi poena bonum sit, qua tamen multi emendati sunt; sunt ergo mala quae prosunt mirabili misericordia dei. numquid ille boni aliquid passus est, qui dixit: auertisti faciem tuam a me et factus sum conturbatus ? non utique; et tamen haee ei conturbatio contra superbiam fuit medicinalis quodammodo. dixerat enim in abundantia sua: non mouebor in aeternum et sibi tribuebat quod a domino habebat. quid enim habebat quod non acceperat? quare ostendendum ci fuerat unde haberet, ut reciperet humilis, quod superbus amiserat. ideo: \'d o mi ne\'. inquit, \'in uoluntate tua praestitisti deeorimeo uirtutem. in qua ego abundantia mea dicebam: non mouebor, eum htus sum conturbatus\'. Hoc superbus amicus omnino non sapit; sed magnsumus quaerere potius quid contra ca respondeamus, quae nostro obiciuntur errori, quam intendere quam sint salubria, ut eareamus errore. unde cum istis non tam disputationibus
Abbreviated transcription (Latin):
Itagauritur uirihuritalas situdine debilitatur & frangi¬
tur ut si aliquomodo ꝑdur& inuita iuxpossit adeum cibure¬
uocari unde abstinendo uiciata ÷ sisic non ÷ substantia peccatũ
sed substantia ÷ dr̃ summaque substantia & solus uerus ratio¬
nalis creature cibus a quo ꝑ in hoboedientiã recedendo & ꝑ
infismitaterr ñ ualendo capere quo debuit & gaudere :
Audis quem ad modum dicat ꝑcussum ÷ sicut fanum & aruit cor
meũ quo oblitus sum manducare panem meũ adtendite autim
quo modo sead huc urgeat ueri similibus rationibus contra
soripturae scuĩe ueritatem : dñs ilisdicit. Quiꝓpterea ilis uoca¬
tur quia ipse saluum facit populum suum apercatis eocũ:

Expanded text:
ita exhauritur uiribus, ita lassitudine debilitatur et frangiita exhauritur uiribus, ita lassitudine debilitatur et frangitur, ut, si aliquo modo perduret uita, uix possit ad eum cibum reuocari, unde abstinendo uitiata est. sic non est substantia peccatum, sed substantia est deus summaque substantia et solus uerus rationalis creaturae cibus. a quo per inoboedientiam recedendo et per infirmitatem non ualendo capere, quo debuit et gaudere, audis quemadmodum dicat: percussum est sicut faenum et aruit cor meu m, quoniam oblitus sum manducare panem meum? Adtendite autem quomodo se adhuc urgueat uerisimilibus rationibus contra scripturae sanctae ueritatem. dominus Iesus dicit, qui propterea Iesus uocatur, quia ipse saluum facit populum suum a peccatis eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
uit egrotos: cernitis ne quotendat & quomanus porrigat hiaeeds¬
putatio ut omnino frustra dictum put&us uocabis nom̃ eius ilim
Ipseeñ saluum faci& populum suum apeccatis eorum. Quomodom̃
saluum faci& ubinulla ÷ egritudõ peccata quippe aquibus dicri
euangelium saluum faciendũ populum xp̃i. Substantiaeñ sioi
&secundũ istum uitiare non porr̃. Ofrates bonum ÷ ut inenie¬
riste ẽẽ xpianum credere ista futasse sufficere tSeluo
quia dis putareuir: nec ob est immo &iam prodest si firm is sines
cedat fider: Nec eistimemus peccato naturã humanã non soss
uitiari Sed diuinis qredentes scripturis peccato eancẽe uti
&iam non manducare ñ esses ubstantiã : a substantio qos
receditur: Quocibus substantia ÷ sed abstinere acibo ñ ÷ sub¬
stantia & tam̃ substantia corporis: siomnino abstin& uracibo
Ita languescit Itaualitudinis in aequalitate corumpitur:

Expanded text:
uit aegrotos. Cernitisne quo tendat ot quo manus porrigat haec disuit aegrotos. Cernitisne quo tendat ot quo manus porrigat haec disputatio ? ut omnino frustra dictum putetur: uocabis nomen eius Iesum; ipse enim saluum faciet populum suum a peccatis corum. quomodo enim saluum faeuangelium saluum faciendum populum Christi, substantiae non sunt et secundum istum uitiare non possunt.s o frater, bonum est, ut memineris te esse christianum. credere ista fortasse suffecerit; sed quia disputare uis nec obest, immo etiam prodest, si firmissima praecedat fides nec existimemus peccato humanam naturam non posse uitiari, sed diuinis credentes scretiam non manducare non esse substantiam ? a substantia quippe receditur, quoniam cibus substantia est. sed abstinere a cibo non est substantia et tamen substantia corporis, si omnino abstinetur a cibo, ita languescit, ita ualitudinis inaequalitate corrumpitur,
Abbreviated transcription (Latin):
nilil÷ uulneratum ni hid sauciatũ nihil debilitatũ atq uitia
uade sideras dsputantem sanamqut animã meã. Abillo que¬
e undeuti atũ sit qd sanari pogat &audi qd sequitur quo recca¬
otuquidamas sana animã meã quo peccauitibi. Quid ÷ perca¬
tum substantia aliqua : a nomni substantia carens nom̃ quo non
res nbn existentia non corpus aliquod sedtantũ ꝑperã factiac¬
qua substantia sedtantum hoc nomine ꝑperã facti actus &¬
primitur & contraistae quid ergo clamas sana animã meã
quo pet cauitibi quomodo potuit iutiare animãtuã quod subs¬
tantia car& nNon neille merore confectus uulneris sui Nedis¬
putatione ab oratione uerteretur breuiter res ponder& & di¬
cer& recede ame obsecro cum illo potius disputasi potes quid ip
ñ ÷opus sanis medicus sed egro tantibus. Nonueni uocare usas
sed peccatores ¶ Vbiiustas utique sanos peccatores autem a pella¬

Expanded text:
si nihil est uulneratum, nihil sauciatum, nihil debilitatum atque uitiasi nihil est uulneratum, nihil sauciatum, nihil debilitatum atque uitiaquid desideras disputantem? sana, inquit, animam meam. ab illo quaere, unde uitiatum sit, quod sanari tu qui clamas: sana animam meam, q u oniam peccaui tibi. quid est pcccatum? substantia aliqua an omni substantia carens nomen, quo non res, non existentia, non corpus aliquod, sed tantum perperam facti ac peccatum aliqua substantia, sed tantum hoc nomine perperam facti actus exprimitur\'. ot contra iste: \'quid ergo clamas: sana animam meam, quoniam peccaui tibi? quomodo potuit uitiare animam tuam quod substantia caret?\' nonne ille maerore confectus uulneris sui. ne disputatione ab oratione auerteretur, breuiter responderet et diceret: \'recede a me, obsecro? cum illo potius disputa, si potes, qui dixit: non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus. non ueni uocare iustos, sed p c catores, ubi iustos utique sanos, peccatores autem appella
Abbreviated transcription (Latin):
omnino sine uitio ullo sit con&ur osteidere : & contra aꝑtissimas
scripturas dĩ delect&ur sapientia uerbi qua uacu&ur crus rp̃i
Sed planeilla non euacuabitur ista pocius sapientia sibuert&ur
Namcumhoc ostenderimus aderit fortas s̃ inisericordiadĩ ut & ip¬
sum hoc dixisse poenbieat. PRimno iniquit. Deeo dis¬
putandum ÷ qđ ꝑpeccatum debilgẽ tadicitur &immutata natu¬
ra : Vnde ante omnia quereidum puto inquit quid sit pec ca¬
tuni: Substantia aliqua dn omnino sibstantia carens nomen
uo nonres non ꝗcistentia non corpus aliquod sed ꝑperam facti
tus axprimitur: deinde adiungit⁊ redo ita est x& siita ÷ inquit
lomodo potuit humanã debilitare uelmutare naturã qđ sibs¬
fantia car&  Vid&se queso quomodo nesciens nature uertere
medicomnalium elo quiorum sali herrimas uods: Ego dixidñe
misereremer sana animã mea quo peccauitibi. quid fonatur

Expanded text:
omnino sine uitio ullo sit, conetur ostendere et contra apertissimas omnino sine uitio ullo sit, conetur ostendere et contra apertissimas Scripturas Dei delectetur sapientia uerbi, qua euacuatur crux Christi. sed plane illa non euacuabitur, ista potius sapientia subuertetur. nam cum hoc ostenderimus, aderit fortasse misericordia Dei, ut et ipsum haec dixisse paeniteat. primo, inquit, de eo disputandum est, quod peccato debilitata dicitur et inmutata natura. unde ante omnia quaeretum, substantia aliqua an omnino substantia carens nomen, quo non res, non exsistentia. non corpus aliquod, sed perperam facti actus exprimitur". deinde adiungit: "credo, ita est. et si ita est" inquitquomodo potuit humanam debilitare uel mutare naturam, quod substantia caret? uidete quaeso, quomodo nesciens nitatur euertere medicinalium eloquiorum saluberrimas uoces ego dixi: Domine, miserere mei, sana animam meam, quoniam peccaui tibi. quid sanatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nibus affluonit̃ Vtiquehisominibus quisie peluant danturis¬
tunt Quornodo a quantum restanda p&enda ẽ. Diuinus
e. facere in fectũ multũ abistolaudata potentiailla nats
auolantas hominis diamipso fatente ñ potest: quare ha o¬
ces sitate restat ut a& ignosci : Vt autem adiuu&dus pep¬
c& nus quam dixit ñ iiclegimurũ debacre ominina slene
cum oatio dominico uttumque peandum ẽe cor ion
a ut dimittantur nobis debita nostra: & nonicducamur intemptatio¬
nem : Ilut ut praxerita xpientur hocut futura uitentur : Quod lic&
ñfiat nisi uoluntas ad st tam̃ ut fiat uoluntas sola ñ sufficit. Ideo ꝓha
reue suꝑflua nec inpudens dño immolatur oratio. Nam quid stul¬
tius quã crare ut facias qđ in potestate habeas . Iam nun uid&e
quod adrem maxime ꝑtin& . quo modo lumantem naturã tamquã

Expanded text:
nibus affluenter, utique his omnibus, qui sic petunt et tantum pnibus affluenter, utique his omnibus, qui sic petunt et tantum petunt, quomodo et quantum res tanta petenda est. Diuinitus d factum est, facere infectum multum ab isto laudata potentia illa, natura et uoluntas hominis, etiam ipso fatente non potest; quare hac necessitate restat ut oret ignosci. ut autem adiuuetur ne peccet, nusquam dixit, non hic legit. mirum de hac re omnino silentium, cum oratio Dominica utrumque petendum esse commoneat: et ut dimittantur nobis debita nostra et ut non inducamur in temptationem, illud ut praeterita expientur, hoc ut futura uitentur. quod licet non fiat, nisi uoluntas adsit, tamen ut fiat, uoluntas sola non sufficit. ideo pro hac re nec superflua nec inpudens Domino immolatur oratio, nam quid stultius quam orare, ut facias quod in potestate habeas ? Iam nunc uidete, quod ad rem maxime pertinet, quomodo humanam naturam, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
de corpore exierunt: sedeos qui secundum carnem uiuunt signi ficatos
ẽt manifestum ÷: Nonautem ibi÷ quaeffio queuer satus. Ilud est
qđ ĩxspecto ab isto audire sipossim eos qui setundũ spm uiuunt & oblua
&iam hc adhuc uiuentes iam quodã modo incarueñ sunt utrũ gra¬
tiadĩ uiuunt scundũ spui ansibi sufficientia ntͣdatam cumereant
possibilitate naturae a sua prriauoluntate Cum plenitudo legs
nonsit nsi caritas &caritasdi diffusasit in cor dibus uostris ñ pernos
cal pandam ignerantiam quia idliomno nescit negle glentia sua ques
addibita aligertia scredebuss&. Duntam̃ omimua patius lisies
quaon ut cr&s &edicat: damibi intellectũ & discã mandatatua
Alid ẽ enim nonduras se sarequȩ neglogentia peccita duã
ꝑ pcrisicia quadam legis uidebantius equarialiuid antellegune
ulle actposse e ficeretontra legems nouintellogendo quido
raulit : Vnde amimonenus peere ado sapientiã quidat an¬

Expanded text:
de corpore exierunt, sed eos, qui secundum carnem uiuunt, significatos esse manifestum est. non autem ibi est quaestio, quae uersatur. illud est, quod expecto ab isto audire, si possim, eos, qui secundum spiritum uiuunt et ob hoc etiam hic adhuc uiuentes iam quodam modo in carne non sunt, utrum gratia Dei uiuant secundum spiritum, an sibi sufficiant, iam data cum crearentur possibilitate naturae in sua propria uoluntate; cum plenitudo legis non sit nisi caritas, et caritas Dei diffusa sit in cordibus nostris, non per nculpandam ignorantiam, quia id homo nescit neglegentia sua quod adhibita diligentia scire debuisset.; dum tamen omnia potius disputet, quam ut oret et dicat: da mihi intellectum, et discam mandata tua. aliud enim est eum non curasse scire, quae neglegentiae peccata etiam per sacrificia quaedam legis uidebantur expiari; aliud intellegere uelle nec posse et facere contra legem non intellegendo quae fieri uelit. unde admonemur petere a Deo sapientiam, qui dat om
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ hominẽ sine pec cato tuquiddicis nom posse cẽ hominẽ sinepa¬
cato neque ego dioo inquid lominem eẽ sino peccato Nequetu
dicis nom. ẽẽ hominẽ sine percuto deposse & nom posse nonde ẽt
& non ẽẽ contendimus. deinde non ulla eorum qua aduersus
eos descripturis ꝓferri solent adistami quae sonem non ꝑtinge
Inqua queritur possit neannon possit homo ẽe siñ pec catoita
commemorat. Nam nullus inquit mundus ẽ a sarde &non:ho
ius modi enim ꝗ semiplis ostenditur qualis homines quidã
temipore aliquosuerint nom qđ aliud ẽẽ non potuerint Vnde
ure iuemuntus eẽ cul pabiles. Nars idcisco talos suerunt
ta aliud ãt̃ non potuerunt culra caroit, Tidao qud sre
ego auter dicoparulum natum mloco ubiei nom potuit per
i bartis ium subuenire moete p̃uentum Idar cotalem
us se idẽ siñe lauatro reginerationis eis seq es se aliud

Expanded text:
esse hominem sine peccato. tu quid dicis? non posse esse hominem sine pecesse hominem sine peccato. tu quid dicis? non posse esse hominem sine peccato? neque ego dico, inquit, hominem esse sine peccato neque tu dicis non esse hominem sine peccato: de posse et non posse, non de esse et non esse contendimus. deinde nonnulla eorum, quae aduersus eos de scripturis proferri solent, ad istam quaestionem non pertinere, in qua quaeritur, possitne an non possit homo esse sine peccato, ita commemorat: nam \'nullus\', inquit, \'mundus est a sorde\' ales homines quidam tempore aliquo fuerint, non quod aliud esse non potuerint: unde et iure inueniuntur esse culpabiles. nam si idcirco tales fuerunt, quia aliud esse non potuerunt culpa carent. Videte quid dixerit. ego autem dico, paruulum natum in eo loco, ubi ei non potuit per Christi baptismum subueniri morte praeuento, idcirco talem fuisse , id est sine lauacro regenerat
Abbreviated transcription (Latin):
a nesciente magis sane uiribus sedeas sanas uolo nonqua lis
frendicihabere consuerunt Nam prius distinguit aliud ẽ
quaerere anpossit aliquid ẽẽ qđ ad solam possibilitater ꝑpini¬
aliud utrũ pesit . hano distinctionẽ ueram eẽ nemo ab i g
Consequens enĩ ÷ ut quodẽ eẽ petuerit: Non ÷ autem conse¬
quens ut quod erse potens &iam sit: Quia enimdiis ue
rum s̃iscitauit sine dubio potuit. Qiua uero iudamaosises¬
uult uiuificat. Sed hac distinctione uera adquemani festa quo
fandat & quid efficere con&ur aduertita. Nosinquit desola possib¬
litate tractamus: Dequanisi quid certum constiterite transgred
ad aliud grauis simũ ẽẽ ad que & tra adinem dicimus hocuersat
multis modis & sermone diuturno Nequis eum aliud quã nõn
depeccandi possibilitate quarere aistim& : Vnde int̃ multa
quibus idagit &iam hocdicit. Idẽ iterum rep&o egodico posse

Expanded text:
a nesciente, magnis sane uiribus; sed eas sanas uolo, non quales a nesciente, magnis sane uiribus; sed eas sanas uolo, non quales frenetici habere consuerunt. Xam prius distinguit \'aliud esse quaerere au possit aliquid esse, quod ad solam possibilitatem perquirunt, utrumne sit\'. hanc distinctionem ueram esse nemo ambigit; consequens enim est, ut quod est. esso potuerit, non est autem consequens, ut quod esse potest etiam sit. quia enim dominus Lazarum suscitauit. sine dubio potuit; quia uero ludam non susuult uiuificat. sed hac distinctendat et quid efficere conetur, aduertite. nos, inquit, de sola . possibilitate tractamus; de qua nisi quid certum constiterit, transgredi ad aliud grauissimum esse atque extra ordinem dicimus. hoc uersat multis modis et sermone diuturno, ne quis eum aliud quam de non peccandi possibilitate quaerere existimet. unde inter multa, quibus id agit, etiam hoc dicit: idem iterum repeto: ego dico posse