comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
is specimen es: tanquã beneme¬
rito tuo tulgori huuit libelli tituli
minus apud posteros tuo nomini
tulis: quã fecerit olim montis.¬
odrysu et nuine Altae uillae co¬
mitatus: quibus te tortuna tec
illuserem. Adte igitur mitto et
tuo nomini dedico: quod hacte¬
nui ame demulicribus clatis
Icriptum est: ꝑrecorꝗut inclyta
mulier ꝑtectum pudicitiae nom:
quo inter mortales plurimum
enuinei. gtato armo mimuseli
cholastici hominis accias: et
i mili aliquid ecedituta el aligrado
legas sucddeo. Sius quippe iustra¬
que tuis blanoretur ociis: dume
Ioeminea ictute et hustorraꝵ
lepiditate lȩtaberis. Neo ĩ cassum
arbitror agitabitur latio: Ii tric¬
morum praetecitaꝵ mulierum
acmula egrequm animũ tuñ
conertab iinelius. Et esto nõ
nunquã latera comperiatim¬
mixte sacris: quod ut tacerem
netitendorum coegst opportiũtais.
ne omiscris uel honscas. Quin
immo ꝑscuerans uti uiridatium
minas eburneas manus semotis

Expanded text:
is specimen sis, tanquam benemeis specimen sis, tanquam benemerito tuo fulgori huius libelli tituli minus apud posteros tuo nomini quam fecerit, olim Montisodorisii et nunc Alteville comitatus, quibus te Fortuna fecit illustrem. Ad te igitur micto et tuo nomini dedico quod hactenus a me de mulieribus claris scriptum est; precorque, inclita mulier, per sanctum pudicitie nomen, quo inter mortales plurimum emines, grato animo munusculum scolastici hominis suscipias; et, si michi aliquid creditura es, aliquando legas suadeo; suis quippe suffragiis tuis blandietur ociis, dum feminea virtute et historiarum lepiditate letaberis. Nec incassum, arbitror, agitabitur lectio si, facinorum preteritarum mulierum emula, egregium animum tuum concitabis in melius. Et esto non nunquam lasciva comperias immixta sacris — quod ut facerem recitandorum coegit oportunitas — ne omiseris vel horrescas; quin imo perseverans, uti viridarium intrans, eburneas manus, semotis
Abbreviated transcription (Latin):
adeo ingens reguis fulgor est: et
opusculi tenius et fete semilopre¬
ta fauillula: tanens ne aponior
lumine minor omnino fuꝗͥaret᷑
entenebras: Iersun retraxi con¬
silium: et noua indagine mul¬
tis aliis ꝑ quintis: ad etremum
ab illiuiti requa inteuoruunt
deflext neumr: neo rmecito. Nã
dum mited at celebtes momꝰ tuol :
dum honestatem exriniam Iu¬
mum matronarum decus: dum¬
que uerborum elegantiam mente
reuoluetem: et cam lus animi
tui generositate et ingenii uices.
quibus longe toeminas anteres:
aduerterem iderem que quods
sexiu intirmion natura dettax¬
ecit: id tuo pecton deus sua liber¬
alrtate mins iurrutibus saꝑrutu¬
lerit ctque suppleuerit. et eo: quo
insignita el: nomme delgnari
uolucrit: quin andres Graeci
quod Latine dicimus homines
nuncupent: te aequiptrandam
probatisimis quibuscunque etia
uetustissimis arbitratut sum. Et
ideo quin tempestate nr̃a multis.
atque iplendidis tacinoribus aꝗ¬
entibus clarissimum uetustat¬

Expanded text:
adeo ingens regius fulgor est et adeo ingens regius fulgor est et opusculi tenuis et fere semisopita favillula, timens ne a potiori lumine minor omnino fugaretur in tenebras, sensim retraxi consilium; et, nova indagine multis aliis perquisitis, ad extremum ab illustri regina in te votum deflexi meum; nec iamerito. Nam, dum mites ac celebres mores tuos, dum honestatem eximiam, summum matronarum decus, dumque verborum elegantiam mente revolverem, et cum his animi tui generositatem et ingenii vires, quibus longe femineas excedis, adverterem videremque quod sexui <in>firmiori natura detraxerit, id tuo pectori Deus sua liberalitate miris virtutibus superinfuserit atque suppleverit, et eo, quo insignita es nomine, designari voluerit — cum andres Greci quod latine dicimus homines nuncupent — te equiparandam probissimis quibuscunque, etiam vetustissimis, arbitratus sum. Et ideo, cum tempestate nostra multis atque splendidis facinoribus agentibus clarissimum vetustat
Abbreviated transcription (Latin):
risumae Anorece de Aciarolis de
florentia Altae xillae comitissae:
Ridie mulierum eqre¬
gia paululum ab in¬
ecti uulgo semotus ec
acaeteris fere lolutus
cutis: meximiam muliebrisse¬
xuis laudem ac amicorum so¬
latium potius qua in magnum
ceip. commodum libellum serip¬
li. Uecum dum mecum auimo
uerlarem cinam illum pͥmu
tranimtterem: ne penes memã¬
cecet ocio: et ut alieno fultusta¬
uore secutior iret inpublicum.
aduerteremque nõ satis nõ prin¬
cipi uiro: sed potius quindemu¬
liccibus loqueretur: alicui insi¬
ꝗnae toeminoie destinandumto¬
te: exquirenti digniorem ante
alias uenit inmeaitem Italuum
iubar illud praefulgedum ac im¬
gularis nõ tantum toeminaꝵ
led regum ꝗloria. Iohanna sere¬
misima Hurusalem et Sicihar
regina : Cuius pensatis tamin¬
clytoe prosupreie etiam auoꝵ
hulgotibus : quã norus ale tortie
pectore quaesitis laudibur ande¬
sidetium metendi illum hunulẽ
deuotumque ante solium iuae
caelsitudims incidi. Tande quia

Expanded text:
rissime Andree de Acciarolis de Florentia Alteville comitisse. ridie, mulierum egregia, paululum ab inerti vulgo semotus et a ceteris fere solutus curis, in eximiam muliebris sexus laudem ac amicorum solatium, potius quam in magnum rei publice commodum, libellum scripsi. Verum, dum mecum animo versarem cui nam illum primum transmicterem, ne penes me marceret ocio et ut, alieno fultus favore, securior iret in publicum, adverteremque satis non principi viro, sed potius, cum de mulieribus loqueretur, alicui insigni femine destinandum fore, exquirenti digniorem, ante alias venit in mentem ytalicum iubar illud prefulgidum ac singularis, non tantum feminarum, sed regum gloria, Iohanna, serenissima Ierusalem et Sicilie regina. Cuius pensatis, tam inclite prosapie et avorum fulgoribus, quam novis a se forti pectore quesitis laudibus, in desiderium mictendi illum humilem devotumque ante solium sue celsitudinis incidi. Tandem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
dedisse oꝑam dialecticae proliciet.
Alios fusa et atqualis et ex omibi
ducta sermonibus oratio magis
delectat. Ad hos promouendos
mutuabimus aliquid peripate¬
ticrs. Aptos et inoimem disputa¬
tionem paratos iam locos dabrit
academici pugnacitatem Plato
altitudintm xenophon uicun¬
ditatem ne Epicuri quidem et
Metrodori honeltas qualdam ex¬
clamationes assumere: hus que pro¬
ut res poscit uti alienum dit ora¬
tori. Neque erum saprentem into¬
manius neque stoicorum cuntatꝭ:
ed eum: qui quasdam arel auõ
ut omnes libiraliter debet: ideoque

Expanded text:
dedisse operam Dialectieae proficiet. dedisse operam Dialectieae proficiet. Alios fusa et aequalis, et ex communibus ducta sensibus oratio, magis delectat. ad hos promovendos mutuabimura aliquid a Peripateticis. hi aptos et in omnem disputantienem paratos iam locos dabunt. Academici pugnacitatem, Plato altitudinem, Xenophon iucunditatem. ne Epicuriquidem, et Metrodori honestas quisdam declamationes assumere, hisque, prout res poscit, uti, alienum erit oratori, neque enim sapientem informamus, neque Scoicorum civitatem, sed eum qui non quasdam artes audire, sed omnes liberal
Abbreviated transcription (Latin):
liberationibus delionatate dicimꝰ :
ita ut plerunque haec ipla inu¬
cem misceantur: de quibris co¬
piose et racie et ornate nemo
dicere potest: nisi qui cognouit
naturam huumanam et iim
urtutum prauitatemque iitroꝵ
et intellectum eorum: quae ne
inuntutibus neque in iutis num¬
erantur. Ex his tontibris etiam illa
profluunt: ut tacilius iram ui¬
dieis uel instiget rel m̃itiget : qui
Icrt quid irae promptiuus de mise¬
ratibnem impellat: qui seitquid
sit miseritordia et quibus ammi
motibus concitetur. Inhis artibus
exercitationibus que uerlatur era¬
tor:ue apris inteitos: siue apuo
cupioos: uue apuo iniidentes:
dicendo habucrint. Tenebit renas¬
ammorum: et prort cruuque
natura postulabit adhabebit ma¬
num et temperabit orationem:
parato onmi insrumerro et ao
omnem risum reposito. Suntr¬
qui: apus quos astactum et col¬
lectum et singula tatim argu¬
menta coneludens dicendi ꝯcnus
plus fidem mecctur. A pudhros

Expanded text:
liberationibus de honestate dicimus, liberationibus de honestate dicimus, ita ut plerumque haec ipsa invicem misceantur. de quibus copiose et varie, et ornate nemo dicere potest, nisi qui cognovit naturam humanam, et vim virtutum, pravitatemque vitiorum, et intellectum eorum, quae nec in virtutibus neque in vitiis numerantur. Ex his fontibus etiam illa profluunt, ut facilius iram iudicis, vel instiget, vel leniat, qui scit quid ira: promptius ad miserationem impellat, qui scit quid sit misericordia, et quibus animi motibus concitetur. In bis artibus exercitationibusque versatus orator sive apud intestos, sive apud cupidos, sive apud invidentes, dicendum habuerit, tenebit hab nasanimorum: et pro ut cuiusque natura postulabit, adhibebit manum, et temperabit orationem, pareto omni instrumento, et ad omnem usum reposito. Sunt apud quos astrictum, et collectum, et singula statim argumenta concludens dicendi genus, plus fidei meretur, ipud hos
Abbreviated transcription (Latin):
uccie subtilitatem: ille moralis
partis utilitatem: ille recum x¬
motus causas que cognouit. Ita
erum et optimi uici: ita ex mlta
ecuditione et pluribui partibus
et omnium rerum scientia exu¬
dat et exuberat illa admirabili
eloquentia. Neque oratoris uuet
tacultas sicut caeterarum rerum
angustus et brerubus terminis
cluditut. Sedis elt orator: qui
de omni quaestione puldire et
ornate et ad ꝑ suadendum apte
dicit pro dignitate rerum aduti¬
litatem temporum cum rolup¬
tate audientium possit. Naecs¬
illi ueteres psuadebant. ad haec
efficienda intelligebant opuis esse
non ut thetotum scholis declama¬
rent: nec ut fictis nec ullo modo
ad uecitatem accedentibus contro¬
uersiis linquam mo et uocem
exercerent sed ut in hus amibus
pectus implerent: in quibus de
bonis ac malis: de hionato ac turpi :
de iusto et iniusto dispritatur.
Haec enuim elt oratoris subiecta
ad dicendum materia. Namin
iudicus fere de aequitate: inde¬

Expanded text:
icae subtilitatem, ille moralis icae subtilitatem, ille moralis partis utilitatem, ille rerum motus causasque cognovit. Ita enim est, optimi viri, ita, ex multa eruditione, ex pluribus artibus, et omnium rerum scientia, exundat et exuberat illa admirabilis eloquentia. neque oratoris vis et facultas, sicut ceterarum rerum, angustis et brevibus terminis clauditur: sed is est orator, qui de omni questione pulchre et ornate, et ad persuadendum apte dicere pro dignitate rerum, ad utilitatem temporum, cum voluptate audientium possit. Haec silli veteres persua debant. ad haec efficienda inte ligebant opus esse, non ut rhetorum in scholis declamarent, nec ut fictis, nec ullo modo ad veritatem accedentibus controversiis linguam modo et vocem exercerent, sed ut his artibus pectus implerent, in quibus de bonis et malis, de honesto ac turpi, de iusto et iniusto disputatur: Haec enim est oratori subiecta ad dicendum materia. Nam in iudiciis fere de equitate; in de
Abbreviated transcription (Latin):
professio. quando primum in hac
uebem introducta sit: quanquã
nullam apud maiors nostros au¬
toritatem habuit: statim de cuciie
referam necelle ede animum adea¬
disciplinam: quo aulol esse eos
oratores accepiinus: quotum infi¬
nitus labor et quotidiana medita¬
tio et inomni genere / tudiorum
exercitationis iplorum continet᷑
libtis. Notus elt nobis utique ci¬
ceronis liber: qui drutus inscci¬
bitur: meuiui extrema parte:
nam ptior cominemorationem
qua intra suol gradus suae elo¬
quentiae uelut quandam eoue¬
ationem reterce le apud. Q. Mu¬
tim ius cuule didicisle apuo
Philonem academicum: apud
Diodorum stoicum oñis płiae
partes perutus hausisse: neque
hs ooctoribus contentum: quoꝵ¬
asse: ut omnem omnium artium
rarietatem complecteretur. Itaqͥ¬
Hercule in libtis Ciceronis deptae¬
hendere licet: non ꝗeomettiae: nõ
musicae: non ꝗrammaticue: nõ
denique ullius ingenuae attis
scientiam ei detiuece. Ille dialect¬

Expanded text:
professio quando primum in hanc professio quando primum in hanc urbem introducta sit, quamque nullam apud maiores nostros auctoritatem habuit, statim intelliges de curiis. Referam necesse est animum ad eadisciplinam, qua usos esse eos oratores accipimus, quorum infinitus labor, et quotidiana meditatio, et in omni genere studiorum exercitationes, ipsorum etiam continentur libris. Notus est vobis utique Ciceronis liber qui Brutus inscribitur, in cuius extrema parte nam prior commemoratione sua initia, suos gradus, suae eloquentiae velut quandam educationem referr. se apud Q. Mucium ius civile didicisse, apud Philonem Academicum, apud Diodotum Stoicum omnis philosophiae partes penitus hausisse: neque his doctoribus contentum quasse, ut omnem omnium artium varietatem complectererur. Itaquehercule in libris Ciceronis deprehendere licet, non geometriae ben musicae, non grammaticae, non denique ullius ingenuae artis scientian, ei defuisse. Ille Dialect
Abbreviated transcription (Latin):
desae paruulos assuefaciut :Ied
lascriuce et libertati: pet quae
paulatim impudentia irtepit
et sui
contentus. Ideo
ucro propria et pecultatia liuius¬
uebis uitia pene in utero matris co¬
cipi milii iudentur: historialis fa¬
uor et gladiatorum equorumque
tudia: quibus occupatus et obles
animus quantulum loci bonisar¬
tibus telinquit: tum quenquer
inuenie: qui domi quicquame
aliuo loquatur: quos alios adole¬
centulorum secmones excipimus:
si quando auditoria intrauimus:
nec ptaecaeptors ullas crebtiores cũ
auditoribus sius fabulas habent.
Colligunt enim discipulos non se¬
ueritate disciplinae nec ingenu
expecimento: sed ambitiont̾ salut¬
antium sed illecebns adulationis.
Ttanseo ptima discentium elem¬
ta: inquibus et ipis patum elab¬
oratur: nee in auctoribus cogno¬
scendis. nec in euoluenda an¬
tiquitate: nec innontia uel teꝵ
uel hominum rel temporum a-¬
tis operae insumitur. Sed expectant᷑ꝰ
quol thetoras uocant. ut quotum

Expanded text:
destiae paruulos assuefaeiunt, sed destiae paruulos assuefaeiunt, sed lasciviae et liberrati. per quae paullatim impudentia irrepit, et sui contemptus. Iam vero propria et peculiaria huiusurbis vitia poene in utero matris concipi mihi videntur, histrionalis favor, et gladiarorum equorumque studia. quibus occupatus et obsessus animus quantulum loci bonis artibus relinquit! quotum quemque in veneris qui domi quidquam aliud loquatur? quos alios adolescentulorum sermones excipimus, si quando auditoria intravimus? Nec praeceptores quidem ullas crebriores cum auditoribus suis fabulas habent. colligunt enim discipulos non severitate disciplinae, nec ingenii experimento, sed am bitione salutantium, et illecebris adulationis. 2. Transeo prima discentium elementa, in quibus et ipsis parum elaboratur. nec in auctoribus cognoscendis, nec in evoluenda antiquitate, nec in notitiam vel rerum, vel hominum, vel temporum satis operae insumitur. sed experuntur quos Rhetoras vocant: quorum
Abbreviated transcription (Latin):
Ac non studra modo curasque sed
remissiones etiam lususque pue¬
torum sanctitate quadam ac uer¬
ecundia temperabat. Sic Corne¬
liam Gtacchorum: lic Auteliam
Caelaris: sic Actiam Augustir
matrem praetuisse educationib
ac prodrixisse principe liberos ac¬
cepimus: quae disciplina ac seue¬
titas eo ꝑtinebat: ut syncaera et
integta et innullis praritatibus
detorta unins ciuusque natura
toto ltatim pectore acciperet arte
honestas: et liue ad rem militarẽ:
Niue ad uicis scientiam: siue ad
eloquentiae studium inclinasset :
id solum ageret: ed uniu̾sum hau¬
tiret. Atmine natus intans dele¬
gatut Graeculae alierii ancillae:
cui adiungitut unus auit alter
ex omnibus lecius plerunque i¬
bissimus: nec cuiquã secio mini¬
ter accomodatus. Hotum fabulis
et ercoribus teneri tatim et cudes
animi imbrruntur: nee quisquã
intota domo pensi habet: quid
coram intante domino cuitdicat
aut faciat. Quando etiam ipsi
parente nec probrtati neque mo¬

Expanded text:
Ac non studia modo curasque, sed Ac non studia modo curasque, sed remissiones etiam lususque puerorum, sanctitate quadam ac verecundia temperabat. Sic Corneliam Gracchorum, sic Aureliam Caesaris, sic Attiam Augusti matrem praefuisse educationibus, ac pioduxisse Principes liberos accepimus, quae disciplina ac severitas eo pertinebat, ut sincera et integra, et nullis pravitatibus detorta uniulcuiusque nacura, toto statim pectore arriperet artes honestas: et sive ad rem militarem, sive ad iuris scientiam, sive ad eloquentiae studium inclinasset, id solum ageret, id universum hauriret. At nunc natus Infans delegatur Graeculae alicui ancillae, cui adiungitur unus aut alter ex omnibus servis plerumque vilissimus, nec cuiquam minilterio accomodatus, horum fabulis et erroribus, teneri statim et rudes animi imbuuntur. Nec quisquam in tota domo pensi habet, quid coram infante domino, aut dicat aut faciat; quando etiam ipsi parentes nec probitati neque mo
Abbreviated transcription (Latin):
ignorat et eloquentiam et caeteras
artel descuisse ab uta uetere ꝗlia :
non inopia hominum: sed desidia
uiuentutis et negligentia parẽtum
et inscientia praccipientrum et
obluuone moris antiqui : quae
mala ptimum in urbe noita mox
ꝑ Italiam tula iami inproruncias
manant: quanqua uesita uobis
notiora sunt. Eꝗo de urbe et lus
proptiis ac uecnaculis iuitiis loqua:
quae natos itatim excipiunt et
ꝑ singulos aetatis ꝑtadus cumul¬
antur: si prius a seueritate ac
disciplina maiorum circa eoue¬
andos firinando que libetos pau¬
ca praedixero. Iamptidem suir
euique filius ex casta patente na¬
tus nõ incellam emptae nutricis
sed gremio ac sinu matris educab¬
atut: cuuis praecipira laus trat
tueri domum et inseriure liberis.
Eligebatur autem aliqua maior
natr propinqua: euius probatis
spectatis que motibus omms cuius¬
dam tamiliae soboles cõmitiret᷑.
cotam qua neque dicere fas erat.
quod turpe dictu : neque facere:
quod inhonestum tactu iudentꝰ

Expanded text:
nt. ELoquentia et ceterae artes descivere ab ista vetere gloria, non inopia hominum, sed desidia iuventuris et negligentia parentum, et inscientia praecipientium, et oblivione moris antiqui. Quae mala primum in urbe nata, mox per Italiam fusa, iam in provincias manant: quamquam nostra nobis notiora sunt. Ego de Urbe et his propriis ac vernaculis vitiis loquar, quae natos statim exeipiunt, et per singulos aetatis gradus cumulantur, si prius de sevetitate ac disciplina maiorum circa educandos formandosque liberos pauca praedixero. Iam primum suus cuique filius ex casta parenre natus, non in cella emtae nutricis, sed gremio ac sinu matris educabatur, cuius praecipua laus erat, tueri domum et inservire liberis. Eligebatur autem aliqua maior natu propinqua, cuius probatis spectarisque moribus, omnis cuiusquam familiae soboles committeretur, coram qua neque fas erat dicere quod turpe dictu, neque facere quod inhonestum factu videretur.
Abbreviated transcription (Latin):
tamen namium rsus nmuim¬
que protectus ars medentis habet
in lui gentibris: quae fremusiã
unlituoine ac salubettimis cot¬
potibus utuntur: sic minor or¬
atorum hotum obicutiorque
ploria elt intec bonos mores et
in obsequium cegenti paratos.
Quid enim opbis ẽ longil inse¬
natu sententus: qum optimaci¬
to consentiant: quid multis ap̃
populum conciomibus: qumde
tep. nõ impeciti et multi delib¬
etent : ded sapientiosimus etunꝰ:
quid uoluntarus accusatonib:
qum tam rato et tam parce
peccetur: Quid iniudiosis et
gecedentibus moduĩ defarsionib:
qum clementia cognos centis obiua
petielitantibus eat: Credite optimi
et inquantum oput eit. ditertis¬
simi uici: li aut uos ptiotibus
lacculis: aut isti: quos miram:
hi nati essent: ac deus aliquie
ineloquentia: neque illis modus
et temperamentum defuisset. Nuc
quoniam namo eodem tempore ass¬
equi pot magnam tamã et mag¬
nam quretem huui iaecrili sui :¬
quisque ciera oberectationem al¬

Expanded text:
tamen minimum usus minimumtamen minimum usus minimumque profectus ars medentis habet in his gentibus, quae firmissima valetudine ac saluberrimis corporibus utuntur: sic minor oratorum obscuriorque gloria inter bonos mores, et in obsequium regentis paratos. Quid enim opus est longis in senatii sententiis, cum optimi cito consentiant? quid multis apud populum concionibus, cum de rep. non imperiti et multi deliberent, sed sapientissimus et unus quid voluntariis accusationibus, cum tam raro et tam parce peccetur? Quid invidiosis et excedentibus modum defensionibus, cum clementia cognoscentis obviam periclitantibus eat? Credite optimi, et in quantum opus est disertissimi viri, si aut vos prioribus saeculis, aut isti quos miramur, his nati essent, ac Deus aliquis in eloquentia, neque illis modus et temperamentum defuisset. Nunc quoniam nemo eodem tempore assequi potest magnam famam, et magnam quietem, bonis saeculi sui quisque, citra obtrectationem al
Abbreviated transcription (Latin):
populin. omnia impeciti: omia
at sie dixetim om̃s poterant.
Nostta quoque ciuitas donec et¬
touunt. dont Ie partibus et dis¬
fensionibus et discordus confecit:
la superiotum reuerentia: nulł
magistcatuum modus: tulit siñ
dubio ualentiorem eloquetiam.
sicut domitus aget habet quas¬
dam herbas latiores. Sed nectu¬
ta relp. Gracchorum eloquetia
fuit: ut pateretur et leges nec
bonae formam cloquentiae. Ci¬
cero tali exitii pensauit. Sie qͦ¬
que quod iuperestantiquis otato¬
ribus fotum nõ emendore nec
usquam ad uotum compositae
cuutatis. atqumentum ẽ quid
quod nemo nos aduocat: nisi
aut nocens aut miser. Quodx
municipium inciuitatem nram
uenit: nisi quod aut ancinus
populus aut domeitica discor¬
dia aguat: Quam proiunciã
tuernur. isi spoliatam uexata¬
ques Atqui meliui fiuisset ñ queri¬
qua iudicari. Quod i inuem¬
retur ciliqua ciuitas: inqua ne¬
mo. peccaret: Iuꝑriacuus elet
inter innocente otator: sicut
inter /ano medicus. Quomõ

Expanded text:
populus, omnia imperiti, omnia populus, omnia imperiti, omnia ut sic dixerim, omnes poteraut. Nostra quoque civitas donecerravit, donec se partibus et dissensionibus, et discordiis confecit, la superiorum reverentia, nullus magistratuum modus: tulit sine dubio valentiorem eloquentiam, sicut indomitus ager habet quasdam herbas laetiores. Sed nec tanti Reip Gracchorum eloquentia fuit, ut pa teretur et leges: nec bonae formam eloquentiae Cicero tali exitu pensavit. Sic quoque quod superest antiquis oratoribus, forum non emendare, nec usquam ad votum compositae civitatis argumentum est quidem, quod nemo nos advocat, nisi aut nocens aut miser, quod municipium in civitarem nostram venit, nisi quod aut vicinus populus, aut domestica discordia agitat: quam provinciam tuemur, nisi spoliatam vexatamque? Atqui melius fuisset non queriquam iudicari. Quod si inveniretur aliqua civitas, in qua nemo peccaret, supervacuus esset inter innocentes orator, sicue inter sanos medicus. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
censeantur. Iam utro conciones
assiduae et datum uis quoquer
potentissimum quenque rexan¬
di: atque ipla immicitiarum
gloria cum se plurimum disertoꝵ
ne. P. quidem Scipione aut sy¬
quoque et hilcciones auribus ute¬
rentur: quantum ardorem ing¬
eniis quas ocatoribus faces admo¬
uebant. Non de ociosa et quieta
re loquimur. et quae probitace¬
et modestia. ꝗcuidecit. Sed est ma¬
gna ista et notabilis eloquentia
alumna licentiae: quam stulti
libertatem nocabant. come seditõ¬
num: effraenati poprili incitam¬
tum sine obsequio: sine Iecuit¬
ute: contumax : temetatia: at¬
rogans: quae in bñ conititutis
citatibus nõ ocitur. Quem eim
oratotem Lacedaemonium ÷ quẽ
Ctetensem accipimus : quatum
euutatum seciecistua disciplina
et leuerissimae leges traduntur.
Nec Macedonum quidem ac łec¬
atum: ac ullius ꝗeatis : quoe
certo imperio contenta fuĩt: elo¬
quentiam nouimui. Rhodii qui¬
dam. Aehemiense plutimi otato¬
tes geticetunt: aprid quos omr̃a

Expanded text:
nolint. Iam vero conciones assiduae, et datum ius quoque potentissimum quemque vexaudi, atque ipsa inimiciarum gloria, cum se plurimi disertorum ne a P. quidem Scipione, abstinuquoque histriones auribus uterentur, quantum ardorem ingeniis, quas oratoribus faces admovebant! Non de otiosa et quieta re loquimur, et quae probitateet modestia gaudeat: sed magna ista et notabilis eloquentia, alumna licentiae, quam stulti libertatem vocabant, comes seditionum. effrenati populi incitamentum, sine obsequio, sine servitute, contumax, temeraria, arrogans, quae in bene constitutis civitatibus non oritur. Quem enim oratorem Lacedaemonium, quem Cretensem accepimus? quarum civitatum severissima disciplina, et severissimae leges traduntur. Nec Macedonum quidem ac Persarum, ac ullius gentis, quae certo im perio contenta fuerit, eloquentiam novimus. Rhodii quidam Arhenienses plurimi oratores extiterunt: apud quos omnia
Abbreviated transcription (Latin):
natus ad eloquentiam uirilem et
oratoriam: qua parere simul et
tum amicitias: asciscese nationes:
amplecti prouncias possit: amitnt
studium: quo non aliud meuu
olius: uel ad dignitatem amplius:
uel ad urbis tamane pulelitius:
uel aõ totuul imptrii acque ocum

Expanded text:
natus ad eloquentiam virilem et oratoriam, qua parare simul et tueri amicitias, adsciscere nationes, et complecti provincias possit, amittit studium, quo non aliud in ciosius, vel ad dignitatem amplius, vel ad urbis famam pulchrius, vel ad totius imper
Abbreviated transcription (Latin):
otationes nostrae: quia adaures
iudicantium cum roluptater
praeueniunt. Quideram li int¬
irmiora horum temporum tem¬
pla ccedas: quia non tudi cemen¬
to et inforncibus tequlis que ex¬
triuintur. sed marttiore nitent¬
et aro tadiantur. E quidem ta¬
teor uobis simpliciter: me in quib¬
usdam antiquorum iuxrisum:
inquibusdam autem iuix somini

Expanded text:
orationes nostrae, quia ad aures orationes nostrae, quia ad aures iudicantium cum voluptate perveniunt, Quid enim si infirmiora horum temporum templa credas, quia non rudi coemento, et informibus tegulis exstruuntur, sed marmore nitentet auro radiantur? Equidem fate bor vobis simpliciter. me in quibusdam antiquorum vix risum, in quibusdam autem vix somnum
Abbreviated transcription (Latin):
et coteuptus eit: auersatur dicentt:
rialgus quoque assistentium
et affluens et uagus auditor o¬
assuerit iam exiꝗere laetitiam
et pulchtitudinem otationis: nec
maꝑi praetert in uidiciis tristem
et ampexam antiquitatem: qua
siquis in coena Roscii aut Tur¬
pidrus aut ambuui exptimere
gescus inrdit. Icm ueco uiuene
et ipa studiorum incude positi:
qui profectus ui causa oratom
sectantur. non lolum audire sed
tiam reterre demum aliquio
illusite et dignum memoria ro¬
lunt: tradunt que inurcem: ac
saepe incolonias ac prouincias
Iuas seribunt: siue in suuis aliꝗs
arguta et breui sententia estulsit:
siue locus exquitito et poetico cul¬
tu enituit. Exercetur enm iani
ab otatore etiam poeticus decor:
no Actui art Pacuuii reterno in¬
quinatus: sed ex Horatii et Uirgi¬
lu et Lucari sacrario prolatas.
Norum iqitut antibus et iudre¬
iis obremperanꝰ nrorum otatoꝵ
aetas pulcditior et ornatior extitit.
Neque ideo minus eticaces sunt

Expanded text:
et corruptus est. aversatur dicentem. et corruptus est. aversatur dicentem. 3. Vulgus quoque assistentium, et affluens et vagus audito, assuevit iam exigere laetitiam et pulchritudinem orationis; nec magis perfert in iudiciis tristem et impexam antiquitatem, quam si quis in scena Roscii aut Turipionis Ambivii exprimere gestus velit. Iam vero iuvenes et in ipsa studiorum, incude positi, qui profectus sui caussa oratores sectanctantur, non solun, audire, sed etiam referre domum aliquid illustre et dignum memoria volunt. Traduntque invicem, ac saepe in colonias ac provincias suas scribunt, sive in suis aliquis arguta, et brevi sententia effulsit, sive locus exquisito et poetico cultu enituit. Exigitur enimiam ab oratore etiam poeticus decor, non Attii aut Pacuvii veteroo inquinatus, sed ex Horatii, et Virgilii, et Lucani sacrario prolatus. Horum igitur auribus et iudiciis obtemperans nostrorum oratorum aetas pulchrior et ornatior extitit. Neque ideo minus efficaces sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uit philosophorum placita co¬
gnouetant. At Heccrile piilga¬
tis iam omnibris cumius dn
cortina quisquã existat: qui
clementis studiorum et li non
nistructus at certe imbutus lit.
Noiuis et exquisitis eloquentiae
itinccibus opus elt: perquae or¬
ator fastidiu autium ettuꝗ¬
iat: dutique apud eos iudices.
qui ui et potestate. nõ uire et
legibus cognoscient: et nec accip¬
uint tempora sed consiscunt:
nec expectandum hñt oratorẽ:
diun illi libeat de iplo negocio.
dicere: ed aepe ultro ad monet
atque alio tramsꝗtedientem teuo¬
cant: et festinc le intantur
Quis nune fert oratorem de
infinitate ualitudims iuae prae¬
tantem: qualia sunt fere pͥncipna
Coruini. Quis .u. in Uettem
libtos expectauit: Quis excepno¬
ne et fotmula perpetietiar illa
immensa rolumina: quae pro
Marco Tullio arit Aulo Cecina
leꝗimus. Praecurrit hoc tpre
iadex dicentem: et nisi artcur¬
su argumentorum: aut colore
ententiarum: aut nitore et
cultu delcrptionum inintatus

Expanded text:
aut Philosophorum placita coaut Philosophorum placita cognoveran. At hereule perunlgatis iam omnibus, cum vix in cortina quisquam assistat, qui elementis studiorum ersi non instructus, aut certe imbutus sit, novis et exquisitis eloquentiae itineribus opus est, per quae orator fastidium aurium effugiat, utique apud eos iudices qui vi aut potestate non iure et legibus cognoscunt, et nec accipiunt tempora, sed constituunt, nec exspectandum habent oratorem, dum illi libeat de ipso negotio dicere, sed saepe ultro admonent, atque alio transgredientem revocant et festinate se restantur- Quis nunc ferat oratorem de infirmitate valerudinis suae praefantem? qualia santfere principia Corvini. Quis quinque in Verrem libros exspectaverit? Quis de exceptione et formula perpetietur illa immensa volumina, quae pro M. Tullio aut A. Caecini legimus? praecurrit hoc tempore iudex dicentem, et nisi auc cursu argumentorum, aut colore sententiarum, aut nitore et cultu descriptionum invitatus
Abbreviated transcription (Latin):
atores hune uelut tecminum
antiquitatis constituar solent:
qui rsque ad Cassium: quem¬
term facirnt: quem pͥmum
affirmant Hlexisse ab illa retere
atque dicendi ua directa: non
infinitate ingenii nec inscitia
luterarum transtrilisse le add
id dicendi genus contendo: seddin
formam quoque ac speciem otõ¬
nis remutandam. Facile ꝑtere¬
bat prior iste populus ut imperi¬
tus et tudis imperitissimarum
otonum ipatia: atque id ipsum
laudabae: si dicendo quis diem
eximeret. Ita ueto lonꝗa princi¬
protum praeparatio et natratio¬
nis alta repetitio: seties et miil¬
tarum duitionum ostentatio
et mille argumentorum gentra:
et quicquid aliud acidissanis e¬
Nermagorae et Apollodori libris
praccipitur: in honore erat: et si¬
quis odotatus plulos ophiam citq
ex ea locum aliquem otationi
suae insereret: incaelum laudi¬
bus terebatur: nec mirum. Erat
enim haec noua et incognita. et
iplorum quoque oratotum par¬
cissima praecaepta: et thetoꝵ

Expanded text:
atores hunc velut terminum atores hunc velut terminum antiquitatis constituere solent, quem usque ad Cassium Severum faciunt, quem primum affirmant flexisse ab illa vetere, atque dicendi via directa: non infirmitate ingenii, nec inscitia literarum, transtulisse se ad id dicendi genus contendo, sed iudformam quoque ac speciem orationis esse mutandam, Facile perferebat prior iste populus, ut imperitus et rudis, imperitissimarum orationum spatia: atque idipsum laudi dabatur, si dicendo quis diem eximeret. Ita vero longa principiorum praeparatio, et narrationis alte repetita series, et multat um divisionum osten tatio, et mille argumentorum gradus, et quidquid aliud aridissimis Hermagorae, et Apollodori libris praecipitur, in honore erat: et siquis odoratus philosophiam, atque ex ea locum aliquem orationi suae insereret, in caelum laudibus ferebatur. Nec mirum, erant enim haec nova et incognita: et ipsorum quoque oratorum paucissimi, praecepta Rhetorum
Abbreviated transcription (Latin):
N ec quaero quis disertissimus.
Noc interimi probasoe contetus
lum: nõ esse unum eloquetiae
uultum: sed illis quoque: quos
uocatis antiquos: plutes ipecies
depraendi: nec itatu detecius
elle: quoo diuectum elt: uitio
curtem malignitatis humanae
ueteca sempin laude. pñtia
intastidio ese. Nam dubitam
inuentos: qui pro Catone app¬
is constat nec Cicerori quidem
obtrectator detiuose: quibuii¬
blatus et tumens nec satis prar¬
sus supta modum exultans:
et supectluens et pacum antiq
iuderetur. Legisti utique et sal¬
ui et Bruti ao Ciceront̃ miszas
epistolas: ex quibus facile elt de¬
pruehendere Calium quidem
Cicetoni insum exanquem ac¬
tritum: Brutum aut ociosum
atque disuinctum: curtum¬
que Ciceronem a Caluo quid
male audimsse tanqua solutu
et enteuem: a Bruto auit : Ut¬
ipius uecbis rtore: tanquam
tactum atque elumbem. Si
me interoges: om̃s mihi iuderi
uecum dixisse. Sed mox cidsin¬
gulos rieniam. nec milii cum
uniu̾sis negocrum dt. Nam
quatinus antiquorum admir¬

Expanded text:
NOn quaero, quis disertissimus, hoc probasse contentus sum, non esse unum Eloquentiae vultum. Sed in illis quoque quos vocatis antiquos, plures species deprehendi: nec statim deterius esse quod diversum est: vitio autem malignitatis humanae vetera semper in laude, praesentia in fastidio esse. Num dubitamus in ventos qui pro Catone Appis constat nec Ciceroni quidem obtrectatores defuisse, quibus inflatus et tumens, nec satis pressus, supra modum exsultans, et superfluens, et parum antiquus videretur. Legisti utique et Calvi, et Bruti, ad Ciceronem missas epistolas, ex quibus facile est deprehendere, Calvum quidem Ciceroni visum exsanguem, attritum, Brutum autem otiosum atque disiunctum. Rursumque Ciceronem a Calvo quidem male audivisse, tamquam solutum, et enervem: a Bruto autem, utipsius verbis utar, tamquam fractum, atque elumbem. Si me interroges, omnes mihi videntur verum dixisse. Sed mox ad singulos veniam, nec mihi cum universis negotium est. 2. Nam quatenus antiquorum admir
Abbreviated transcription (Latin):
M aximus phalosophuis natus Alexa¬
driae: Lonitantinopoli ep̃s ordina¬
tus est: et pulus insignem de fide
aduersus drianos sctipsit librum:
quem a ediolani Gratiano prin¬
cipi dedie¬

Expanded text:
Maximus Philosophus, natus Alexandriae, Constantinopoli episcopus ordinatus est, et pulsus, insignem de Fide adversus Arianos scripsit librum, quem Mediolani Gratiano principi dedi
Abbreviated transcription (Latin):
Ambrosius Alexandrinus cuiditor
Diaymi: sccipsit aduersum Apol¬
linarem uolumen multorume
uersuum de dogmatibris et ut ad¬
me nuꝑ quodam narrante platum
est: cõminentatios in iob. Ulque
hodie superest

Expanded text:
Ambrosius Alexandrinus auditor Didymi: scripsit adversus Apollinarem volumen multorum versuum de dogmatibme nuper quodam narrante perlatum est, commentarium in Job, qui usque hodie superest
Abbreviated transcription (Latin):
inquietis temporibus ex titit. Quis
ignorat utilius ac melius estetruu
pace quã bello uexari: Nlura in
bonos pracliators bella quã paxr
tecunt. Similis eloquenticie con¬
ditio. Nam quo saepius Itettrit
tanquam in acie quoque plures
et intulerit ictus et exceperit. quo
maior aducrarius: eo accior. Qui
pugnas sibi aspetas delumplerit:
tanto altior et excelsior: et illis no¬
bilitatus camimibris more hoium
agit: quorum ea natura est: ut

Expanded text:
inquietis temporibus exstitit. Quis inquietis temporibus exstitit. Quis ignorat utilius ac melius esse frui pace; quam bello vexari? plures tamen bonos proeliatores bella quam pax ferunt. Similis eloquentiae conditio. Nam quo saepius steterit tamquam in acie, quoque plures et intuleritictus, et exceperit, quo maior adversatius, eo acrior, qui pugnas sibi asperas desumpserit, tanto altior et excelsior, et illis mobilitatus criminibus, in ore hominum agit, quorum ea natura est ut
Abbreviated transcription (Latin):
tioe praestant. Nam multum
interest uecum ne de fucto auit
formula et interdicto dicendi heas:
an de ambitu comitiorm exp¬
ilatis Iociis et connioibus itucida¬
tis: quae mala sicut nõ accidere
meliuis elt: is que optimus cuu¬
tatis Itatus habendus elt: quo nihul
tale patimur: ita qum accident:
ingentem eloquentiae mateciam
uinmis trabant. Cresert enim
cum amplitudine rerum uis
ingenii nte quisquam claram
et illustrem etationem efficere
potest: nisi qui cauiam parem
inuenit. Non opinor: Demosth¬
enem orationes illus trant: quas
aduerius cutores iuos composuit :
nec Ciceronem maguum oratore
P. Quintus detendus aut ly¬
cinius Archias poeta faciunt.
Cantilina et Milo et Uertes et
Antonius hanc illi tamam cre¬
cundedert: non quia tanti tu¬
it reip. malos terre ciues: ut
uberem ad dicendum materiam
oratores haberent: sed ut subiñ¬
admoneo quaestionis meminta¬
nui: Iciamuique nos de eare
loqui: quae facilius turbidis et

Expanded text:
tiae praestant. Nam multum tiae praestant. Nam multum interest utrumne de furto, aut formula, et interdicto dicendum habeas, an de ambitu comitiorum, expilatis sociis, et civibus crucidatis, quae mala sicut non accidere melius est, isque optimus civitatis status habendus est, quo nihil tale patimur: ita cum accidereut, ingentem eloquentiae materiam subministrabant. Crescit enim cum am plitudine rerum vis ingenii, nec quisquam claram et illustrem orationem efficere potest, nisi qui causam parem iinvenit. Non opinor Demosthenem orationes illustrant, quas adversus tutores suos composuit: nec Ciceronem, magnum oratorem P. Quintius defensus aut Licinius Archias faciunt: Catilina et Milo, et Verres, et Antonius, hanc illi famam circumdederunt: non quia tanti fuit R. P malos ferre cives, ut uberem ad dicendum materiam oratores haberent: sed, ut subinde moneo, quaestionis meminerimus, sciamusque nos de ea re loqui, quae facilius turbidis et
Abbreviated transcription (Latin):
necessitas accedebat et coramoda.
Disectum lin pulchirum et ꝗlonio¬
um: sed contra mutum ccelin¬
quem uiden de fotmȩ habebatur.
Minus cubore qua pracmiis Ite¬
pulabantur: ne clientulorum
loco potius qua patronorum nu¬
merarentur: ne traditae amaio¬
nbus necessitudines alio trandiret.
nt tanquã iertes et ñ iusticturi
honoribus. aue nõ impetrarent.
aut impetratos male tuerent᷑. Ne¬
ero an uencrint inmanus nt̃as
haec uetera: quae et antiquorum
bibliothecis adhue manẽt: et qu
btis et.iii. epistolarum compoita
et ediea sunt. Ex lus intelligipõt
En. Pomperum et M. Ecasum
nõ uitibus modo et armis ledin¬
genio quoque et oratione raluisse:
Lentulos et Metellos et Lucuillo
et Curiones et caeteram ptoceni
manum: multum inhis Itudus
opeite curaeque posusse: nec x¬
qͥuenquam illis temporibris ma¬
guam potentiam sine eloquetia
consecutum. Nis accedebat splen¬
dor terum et magnitubo cauiaꝵ:
quae et ipsa plutimum el oquen¬

Expanded text:
necessitas accedebat et commoda. necessitas accedebat et commoda. Disertum haberi pulchrum et gloriosum, sed contra mutum et elinguem videri, deforme habebatur. Ergo non minus rubore quam proemiis stimulabantur. ne clientulorum loco potius quam patronorum numerarentur: nec traditae a maioribus necessitudines ad alios transirent: ne tamquam inertes et non suffecturi honoribus, aut non impetrarent, aut impetratos male tuerentur. Necio an venerint in manus vestras haec vetera, quae antiquorum bibliothecis adhuc manent et nuncbris, et tribus Epistolarum composita, et edita sunt. Ex his intelligi potest Cn. Pompeium et Marcum Crassum, non viribus modo et armis, sed ingenio quoque et oratione valuisse: Lentulos et Metellos, et Lucullos, et Curiones, et ceteram procerum manum multum in his studiis operae curaeque posuisse: nec quenquam illis temporibus magnam potentiam, sine eloquentia consecutum. 3. His accedebat splendor rerum, et magnitudo causarum, quae et ipsa plurium eloquen
Abbreviated transcription (Latin):
nos anteibat. Cato plus apus
principes ꝗtatiae: plus auctorita¬
tis aprid patres: plus notitias ac
nominis aprid plaebem probabat
hic clientelis etiam extetatum
nationum redundabant. hos
iturri inproruncias magisitatus
reuerebantur. hos reuersun cole¬
bant. l et praeturas et contula¬
tui uacare ultro urdebantꝰ. hne
priuati quidem sine potestate erat :
qumn et populum et senatum con¬
silio et auctoritate regerent. Quin¬
inimo sibi ipli ꝑsuascrant: nemi¬
nem sine eloquentia aut asseꝙ
posse menutate. aut tueri conspi¬
curi et eminentem locum.
Nec mirum: quin etiam ĩuiti
ad populum producerentur: qu
parum el et insenatu breuitere
censere. nisi qui ingenio et eloque¬
tia sencertiam Iuam tueretur: qu
inaliquam iniudiam autcrim
uocati. sua uoce respondendum
habetent. quin teitimonia quo¬
que inpublicis nõ ablentes: nec
ꝑ tabellam dare: sed coram et pñ¬
ta dicere coegerunt. Ita ad suma
doquentiae praemia magna et

Expanded text:
suos anteibar; tanto plus apud suos anteibar; tanto plus apud principes gratiae, plus auctoritatis apud patres, plus notitiae ac nominis apud plebem probabat. Hi clientelis etiam exterarum nationum redundabant: hos ituri in provincias magistratus reverebantur, hos reversi colebant. hos et praeturae et consulatus vocare ultro videbantur. Hi ne privati quidem sine potestate erant, cum et populum et senatum consilio et autoritate regerent. quin imo sibi ipsi persuaserant, neminem sine eloquentia aut assequi posse in civitate, aut tueri conspicuum et eminentem locum. nec mirum, cum etiam inviti ad populum producerentur: cum parum esset in senatu breviter censere, nisi qui ingenio et eloquentia sententiam suam tueretur: cum in aliquam invidiam ave crimen vocati, sua voce respondendum haberent; cum testimonia quoque in publicis non absentes nec per tabellam dare, sed coram et praesentes dicere cogerentur. Ita ad summa eloquentiae proemia, magna etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uentum elt : rem cogitare: nilil
humile nihil abrectrim eloqui po¬
terat. Magna eloquentia licut
hamma materia alitur et motib
exciecitut et urendo clarescit. La¬
dem ratio innoltra quoque cui¬
itate antiquorum eloquentiam
ꝑuexit. Nam et si hocum quoque
temporum oratores ea consecutir
unt: quae compolita et qrrtta
etbeata cerp. imbui tal erat: tñ
uta ꝑtirbationt ac licentia plera¬
quẽ sibi assequi indebantur: quin
mixtis omnibus et moderatore
uno carentibus tantum quis¬
que otator sapecet: quantum er¬
tanti populo plucideri poterat.
Hinc leges absiduae et populare
nomen. hine coneiones migtã¬
tium pene pnoctantim iro¬
tris. luinc acensationes potentiui
cetum etassignatae etiam do
singula et si distralebant remp.
execcebant tamen illorum tempoꝵ
eloquentiam: et magis cumulore
pracmis uidebantur: quia quãto
quisque plus dicendo poterat: tãto
facilius honons assequebatur: tãto
magis in iplis honoribus collegas

Expanded text:
ventum est rem cogitare: nihil ventum est rem cogitare: nihil humile, nihil abiectum eloqui poterat. 4. Magna eloquentia, sicut amma, materia alitur, et motibus excitatur, et urendo clarescit. Eadem ratio in nostra quoque civitate antiquorum eloquentiam provexit. Nam etsi horum queque temporum oratores ea consecuti sunt, quae composita t quieta, et beata rep. tribui fas erat: tamen ista pertut batione ac licentia plura sibi assequi videbantur. Cum mixtis omnibus et moderatore uno carentibus, tantum quisque oraror saperet, quantum erranti populo persuaderi poterat: Hinc leges assiduae, populare nomen, hinc conciones magistratuum poene pernoctantium in rostris, hinc accusationes potentium reorum et assignatae etiam domsingula etsi distrahebaut remp. exercebant tamen illorum temporum eloquentiam, et magnis cumulare praomiis videbantur. Quia quanto quisque plus dicendo poterat, tanto facilius honores assequebatur; tanto magis in ipsis honoribus collegas
Abbreviated transcription (Latin):
otibus. cludere it ait Citero
ludum impdentiae iussi lut.
Sed ut dicere inititueram: de¬
oucinut inscholas : quibus no
taule dixerim: utrum ne locus
ute an condiscipuli: angenus
cudiotum plus mali ingenus
afferant. Nam in loco nlulre¬
uerentiae: sed inquem nemo nͥ¬
imperitus aeque intrat. Intondi¬
Icipulis nihil profectus: gum puer
inter pueros et adolescentuli inado¬
lescentulos pari securitate dicant
et audianturr. Iplae ueto excita¬
tiones magna ex parte contrariae
Nempe enim duo genera mateti¬
acum apud thetoras eractantur.
Suasoriae et controueriae robu
tioribus assignantur: qualel per
fidice et quam incredibiliter com¬
positae. Sequitur autem ut ma¬
retiae abhottenti auetitate deda¬
matio quoque adhibeatut. Sie
tit ut tytannndarum ptaemia.
aut intiatarum eloctiones: aut
peltilentiae temedic: aut incta
matrim: aut quicquid inscho¬
la quotidie agitirr. In toto relraro
rel nunquã ingentibus uerbis
ꝑsecuntur: quin ad ueros iudices

Expanded text:
oribus eludere, ut ait Cicero, oribus eludere, ut ait Cicero, ludum impudentiae iussi sunt, Sed, ut dicere institueram, deducimur in Scholas, quibus non facile dixerim utrumne locus ipse, an condiscipuli, an genus studiorum plus mali ingeniis afferant. Nam in loco nihil reverentiae, sed in quem nemo nimperitus aeque intrat. In Condiscipulis nihil profectus, cum pueri inter pueros, et adolescentuli inter adolescentulos pari securitate dicant et audiantur- Ipsae vero exercitationes magna ex parte contrariae. Nempe enim duo geneta materiarum apud rhetores tractantur suasoriae, et controversiae. tioribus assiguanrur, quales per fidem, et quam incredibiliter compositae! Sequitur autem ut materiae abhorrentia veritate declamatio quoque adhibeatur. Sic fit ut tyrannicidarum proemia, aut vitiatarum electiones, aut pestilentiae remedia, aut incesta matrum, aut quidquid in schola quotidie agitur, in foro vel raro vel numquam, ingentibus verbis persequantur: cum ad veros iudices
Abbreviated transcription (Latin):
enim magnam illam et duirat¬
uram eloquentiae tamam nõ
minus indiuecsis iublellis parar
qua sius: quin immo constantius
surꝗere ibi fidelius corrobotari.
arque Neccule lub huiusmodi
praeceptionibus uiuenis ille: de
quo loquimur: oratorum disci¬
pulus: tori auditor: Iectator uio¬
iciorum: ecuditus et asuetactus
alienis expecimentis: cui quoti¬
die audienti notae leges: non e¬
noui uidicum uultus. trequens
mnoculis consuetudo concionum:
aepe coꝗutae populi aurel: sliu
accusationem susceperat niuede
anno. L. Crassus. C. Carbone.
uno et .xx. Caelar Dolobellam:
altero et .xx. Alimiuis Pollio Ca
tonem: nõ multo aetatem añ¬
cedens Caluus uatinum his
otationibus insecuti sunt: quas
hodie cum admitatione leꝗimꝰ
Ae mic adolescentuli nr̃i deduc¬
unt᷑ inscaena holasticorum:
qui rhetorti uocantꝰ: quol paulo
ante Cicerorus tempora extiti¬
sse: nec placiausse maionbus x¬
nris ex eo manitatum est: quod
Marco Crasso et Donitio cens¬

Expanded text:
enim magnam illam et duratenim magnam illam et duraturam eloquentiae famam, non minus in diversis subselliis parari quam suis; quin imo constantius surgere ibi, fidelius corroborati. Atque hercule sub eiusmodi praeceptionibus iuvenis ille de quo loquimur, oratorum discipulus, fori auditor, sectator iudiciorum, eruditus et assuefactus alienis experimentis, cui quotidie audienti novae leges, non novi iudicum vultus, frequens in oculis consuetudo concionum, saepe cognitae populi aures, sive accusationem susceperat, sive danno L. Crassus C. Carbonem, uno et vicesimo Caesar Dolabellam, altero et XX Asinius Pollio C. Catonem, non multa aetate antecedens Caluus Vatinium, in orationibus insecuti sunt, quas hodieque cum admiratione legimus. At nunc adolescentuli nostri deducuntur in scenas Scholasticorum, quae rhetores vocantur: quos paullo ante Ciceronis tempora extitisse, nec placuisse maioribus nostris ex eo manifestum est, quod Marco Crasso et Domitio Cens