comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fructificat quando iam intactum uir¬
tus ꝓficit ut eͤst robusti. et ꝑfecti oꝑis
poili̾t. et cumse ꝓdux̾it fructꝰ. statim
mittit falcem quĩ ad est tempꝰ messis
Ommpetens enim deus ꝓducto fru¬
ctu nuttit falcem et messem suam
de secat. Quia cum uni queq ad
uitam pemussam seutenciam inci¬
dit. ingranũ siuĩ ad celestia horrea ꝑ¬
ducat. Cumigit᷑ desideria bona con¬
apimꝰ semen intram mittimꝰ. Cũ
uero oparii recta incipimꝰ. herba su¬
mus. Cum autem ad ꝓfectum boĩ

Expanded text:
fructificat, quando jam in tantum virfructificat, quando jam in tantum virtus proficit, ut esse robusti et perfecti operis possit. At cum se produxerit fmittit falcem, quoniam adest tempus messis. Omnipotens enim Deus producto fructu mittit falcem, et messem suam desecat, quia cum unumquemque ad vitam per emissam sententiam incidit, ut granum suum ad horrea coelestia perducat. Cum igitur desideria bona concipimus, semen in terram mittimus; cum vero operari recta incipimus, herba sumus; cum autem ad profectum boni
Abbreviated transcription (Latin):
si homo iaccet semen int̾ra et dormi
at exurgat nocte ac die et semnẽ ger¬
minet et increscat. dum nescit ille
ultro enim. Int̾ra sructificat. p̾mu
herbam. deuide spicam.deuide ꝑ le
quim ad est messis. Semen homo iac¬
tat int̾ram cum cordi suo bonã iuten¬
tõne uiserit. Et postquam semen iac¬
tauerit dornut. qr iam inspe boni oꝑis
quiescit. Nocte uero exurgit. ac die
qr uit̾ aduersa et prospa ꝓficit et se¬
men germinat et crescit dum ille ne ᷤ¬
cit. Quia et cum ad huc metiri incre¬
mentia sua non ualet semel concept᷑
uirto ad ꝑfectum ducitur. et ultra ter¬
ra fiuctificat. qr p̾̃ueniente se gracia
mens hominis spontanea ad fructu
boni oꝑis ad surgit. S hac eadem t̾ra
pumu herbam. deinde spicam deinde
plenum fiumentũ ꝓducit spica. her
teneritudinem habere. ad spicam uero
herba ꝑuenit. cum ẜiurtꝰ animo pro¬
uenta concepta ad ꝑfectum boui opis
ꝑtrahit. P lenũ uero frumentu spica

Expanded text:
si homo jactet semen in terram et dormiat; si homo jactet semen in terram et dormiat; et exsurgat nocte ac die, et semen germinet et increscat dum nescit ille. Ultro enim terra fructificat, primum herbam, deinde spicam, deinde plepus messis. » Semen homo jactat in terra, cum cordi suo bonam intentionem inserit. Et postquam semen jactaverit, dormit, quia jam in spe boni operis quiescit. Nocte vero exsurgit ac die qui inter adversa et prospera proficit. Et semen germinat et crescit dum ille nescit, quia et eum adhuc metiri incrementa sua non valet, semel concepta virtus ad profectum ducitur. Et ultra terra fructificat, quia praeveniente se gratia mens hominis spontanea ad fructum boni operis assurgit. Sed haec eadem terra primum herbam, deinde spicam, deinde plenum frumentum producit in spica. Herbteneritudinem habere. Ad spicam vero herba pervenit, cum se virtus animo concepta ad profectum boni operis pertrahit. Plenum autem frumentum in spica
Abbreviated transcription (Latin):
endi acpotiora gerendi esfectum cõ¬
ferat et infuturo supͣ quaui spera¬
re nostis dona nobis et̾ne retributo¬
nis adiciat.
uim enim habet dabitur illi
et qui non ht̃ etiam quo ht̃
auteretur abeo Nota inquit in¬
tentone ubo ꝙ auditis reminis cen¬
do et scrutando opam date. Qui
amorem habet uerbi dabitur illi
etiam sensꝯ iutelligendi ꝙ amat
Atqui uerbi amorem non habet
audiendi etiam. Siuel naturali:
menio. uł litarum sibi callere ni¬
detur excerticio. Nulla uere sapiẽ¬
cie dulcedine gaude bit quod et si
specialit̾ dictum ee uidetur de aplis
quib caritate side que potitis datam
est scire nust̾i̾m regni dei. et depfi¬
dis iudeis qui inparo bolis uidentes
non uidebant et audientes nõ iutel¬
lige bant. Quod iudelicet litera
legis in qua gloriabunt᷑ essent ami
ingeniosis negligendo sepriuet sapi¬
encia quam tardus ingenio s studi¬
osus e la borando degustat. Et dice¬
bat sic est regnum dei quẽ ad modi

Expanded text:
endi, ac potiora gerendi, effectum conendi, ac potiora gerendi, effectum conferat; et in futuro, supra id quod sperare nostis, dona vobis aeternae retributionis vere adjiciat. ui enim habet, dabitur illi. Et qui non habet, etiam quod habet, auferetur ab illo. Tota inquit intentione, verbo quod auditis, reminiscendo et scrutando operam date: quia qui amorem habet verbi, dabitur illi etiam sensus intelligendi quod amat. At qui verbi amorem non habet audiendi, etiam si vel naturali ingenio vel litterarum sibi callere videtur exercitio, nulla verae sapientiae dulcedine gaudebit. Quod etsi specialiter dictum esse videtur de apostolis, quibus charitate fideque potius datum est scire mysterium regni Dei, et de perfidis Judaeis, qui in parabolis videntes non videbant, et audientes non intelligebant, quod videlicet litteram legis, in qua gloriabantur, amissuri ingeniosus negligendo se privat sapienosus, elaborando degustat. Et dicebat illis: Sic est regnum Dei, quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
bsconditum quod non manife¬
set ut palam ueniat Holite inquit
erubescere euuangeluum dei s inter
tenebras ꝑ secutorum lumen uerbi
s̃up̃ uiĩ corporis cande labium. Leuate
fixa mente retinentes illum retribu¬
tonis extreme diem. Quo illumina¬
bit deus abscondita tene brarum ⁊
mani festauit cogitatõnes cordui
Tunc eni et uobis laus et aduersario
ueritatis pene manet eterna.
iquis habet anres audiendi au¬
diendi audiat. Siquis habet
sensum intelligendi uerbum dei nõ
se subtrahat. non auditum ad fabulas
conuertat. Set scrutandis eis que ue¬
ritas dixit diligent᷑ aurem accomod
diligenter mauus inplendis eis que
iam intellexit diligent linguam
p̃dicandis oportune in portune subi¬
icebat illis. uidete quid audia¬
tis. uqua mensura mensi fu¬
eritis remicietur uobis et adiciet᷑
nobis. Si sollert̾ iuquit ominia q̃
ualetis bona facere acpximis intima¬
re itudetis. ad eut diuina pietas que
uobis iup̃senti seusum altõra capi¬

Expanded text:
bsconditum quod non cognopalam veniat. Nolite inquit erubescere Evangelium Dei, sed inter tenebras persecutorum, lumen verbi supra vestri corporis candelabrum levate, fixa mente retinentes illum retributionis extremae diem, quo illuminabit Deus abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordium . Tunc enim et vos a Deo laus, et adversario veritSi quis habet aures audiendi, audiat. Si quis habet sensum intelligendi verbum Dei, non se subtrahat, non auditum ad fabulas convertat, sed scrutandis eis quae veritas dixit diligenter aurem accommodet, diligenter manus implendis eis quae jam intellexit, diligenter linguam praedicandis opportune importuneque subjiicebat illis: Videte quid audiatis. In qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis, et adjicietur vobis. Si solerter inquit omnia quae valetis bona facere, ac proximis intimare studetis: aderit divina pietas quae vobis, et in praesenti, sensum altiora capi
Abbreviated transcription (Latin):
cere. Surge decorpore negligencie ⁊
corpꝰ inciriꝰ desiderus diucius iace bas
mexerticia bonorum opum. sedulus
ad colle. et sic donu etue habitatõnis
p̃uua bonorum opum pcepturus ĩ¬
gredere. Quiergo amor uite tempo¬
ralis. et in lece brarum carnaliũ cocul¬
tat uerbum dei. Quasi medio uellec¬
to lucernam opit. Quia cõcupicen¬
cias carnis iponit manifestatoni ue¬
ritatis quam p̃dicare metuit. Supͣ
cande labrum aũt metuit ponit lu¬
cernam. Quicorpꝰ suum nust̾i̾o dei:
sb̾icit ut supior sit p̾dicatõ ueritatis
et inferior seruitꝰ corporis. Per ip̃am
tamen corpis seruitutem exelsior lu¬
ceat dectͥna que ꝑ osficia corporalia.
Idem puecem et lingnam et cet̾iscor¬
poris meatus ibonis oꝑib insimiat᷑

Expanded text:
cere: Surge de corpore negligentiae; et cere: Surge de corpore negligentiae; et corpus, in cujus desideriis diutius jacebas, in exercitia bonorum operum sedulus attolle: et sic domum aeternae habitationis, praemia bonorum operum percepturus, ingredere. Qui ergo amore hujus vitae temporalis et illecebrarum carnalium, occultat verbum Dei, quasi modio vel lecto lucernam operit, quia concupiscentias carnis praeponit manifestationi veritatis, quam praedicare metuit. Super candelabrum autem ponit lucernam, qui corpus suum ministerio Dei subjicit, ut superior sit praedicatio veritatis, et inferior servitus corporis: per ipsam tamen corporis servitutem excelsior luceat doctrina, quae per officia corporalia, id est, per vocem et linguam et caeteros corporis motus, in bonis operibus in
Abbreviated transcription (Latin):
cerna ut sł̾ modio ponatur aut
sb̾ lecto. nomine ut suꝑ cande labrum
ponatur. Quia supͣ dixat aplis et eis
quicum erant. Noobis datum est scire
nustiũ regni dei. illis aut qui foris st̃
mparabolis omnia fiunt. Nunc ostẽ¬
dit ꝑ hos aliquando et iam ceteris. idẽ
mutium. eẽ reuelandum. et pectus
onĩuiz qui donnz dei essent. Intraturi
fidei flamnis in lustranduz. Quibus
etiam uerbis stipyce fiduciam docet
p̃dicandi. Nequi tunore carna luiz
incommodoꝵ. lucem sciencie quam
nouit abscondat. ERodii namq ⁊
lectu nomune uitam hanc p̾sentem
et carnem inq̃ uiuimꝰ. Lucerene aut
ueca bulo uerbum quo in lustramur
designat: Namq tempꝰ uite nr̃e sb̾
certa diuine ꝓuissionis mensura cõ¬
tinetur recte modio cõparat᷑: Lectu
uero anime corpꝰ in quo tempora liter
ihabitans quiescit recte appellan poᷤ¬
sse quis non uideat. Uonde sauato cui¬
dam dicit᷑. Surge tolle lectĩuͣm. et
uade indomũ tuam. Quod ẽ apte di¬

Expanded text:
cerna, ut sub modio ponatur aut cerna, ut sub modio ponatur aut sub lecto? Nonne ut super candelabrum ponatur? Quia supra dixerat apostolis et eis qui cum illis erant: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei: illis autem qui foris sunt, in parabolis omnia fiunt, nunc ostendit per eos, aliquando etiam caeteris idem mysterium esse revelandum, et pectus omnium qui domum Dei essent intraturi fidei flammis illustrandum. Quibus etiam verbis typice fiduciam docet praedicandi, ne quis timore carnalium incommodorum lucem scientiae, quam novit, abscondat. Modii namque et lecti nomine, vitam hanc praesentem, et carnem, in qua vivimus; lucernae autem vocabulo, verbum quo illustramur, designat. Nam quia tempus vitae nostrae sub certa divinae provisionis mensura continetur, recte modio comparatur. Lectum vero animae, corpus, in quo temporaliter inhabitans, quiescit, recte appellasse quis non videat? Unde sanato cuidam dicitur: Surge, tolle tectum tuum, et vade in domum tuam . Quod est aperte di
Abbreviated transcription (Latin):
ra bona idem fidelis homo electorim
consciencia om̃ib trib terre nequã
puectib contraria facit qr et comen¬
datum sibi semen uerbi libent excip
et exemptũ iuter ad u̾sa acprospa cõ¬
stant ad fructꝰ usq tempora cõẜuat.
fiuctificat autem et facit inui .xxx. et
mum sexaguita et unũ centum .xxx.
mscenanio nuunero mundi ornatus
expletus est. recte ꝑ hunc bona opatõ
designatur. Centu cũ innumisis que
agunꝯ querenda nob̾ in regno celesti
pnia demonstrat. Centii namq qui
cum putando iudextam transferunt᷑
recte insignificatõne ponunt᷑ ppetue
beatitudinis. Siquidem .xxx. et .lx. ĩ¬
leua ad huc mami continent᷑. Cen¬
tum trauseunt ad dext̾am. Quam¬
uis enun magna fides que nob cog̾¬
tonem uri conditoris reuelat. Mag¬
ua suit opa quib uesides nescit crio¬
sa consumatur. In hac tamen ambo
sunt uita necessania p̾miu fidei ⁊ oꝑ¬
atonis que ꝑdilectonem excercetur. ĩ
t dicebat illis nunquid uenit lu¬

Expanded text:
ra bona, hoc est, fidelis electorum conscientia, omnibus tribus terrae nequam proventibus contraria facit, quia et commendatum sibi semen verbi libenter excipit, et exceptum inter adversa ac prospera constanter ad fructus usque tempora conservat. Fructificat autem, et facit unum triginta, et unum sexaginta, et unum centum. Triginta in senario numero mundi ornatus expletus est, recte per hunc bona operatio designatur. Centum, cum in universis quae agimus quaerenda nobis in regno coelesti praemia demonstrat. Centum namque quae computando in dexteram transferuntur, recte in significatione ponuntur perpetuae beatitudinis. Siquidem triginta et sexagieva adhuc manu continentur, centum transeunt ad dexteram. Quamvis enim magna fides, quae nobis cognitionem nostri conditoris revelat, magna sint opera quibus fides, ne sit otiosa, consummatur, in hac tamen ambo sunt vita necessaria. Praemium vero fidei et opationis, quae per dilectionem exercentur, in t dicebat illis: Nunquid venit lu
Abbreviated transcription (Latin):
ens homo seminauit magro suo ho¬
no qui senuuiat aplerisq saluatorĩ¬
te lligitur qdaminis credencĩ semi¬
siue magrosuo hoc est isemetipõ et
uicorde slio quit est iste qui seminat
isisensꝯ nr̃ et animꝰ quis suscipies
granũ p̾dicatõnis et fouens sementẽ
humorem fidei facit magro sui pꝰca

Expanded text:
ens homo seminavit in agro suo . Qui a plerisque Salvator intelligitur, quod in animis credentium semiin agro suo, id est, in semetipso et in corde suo. Quis est iste qui seminat, nisi sensus noster et animus? qui suscipiens granum praedicationis, et fovens sementem humore fidei, faci
Abbreviated transcription (Latin):
seminatum fuerit int̾ram minꝰ est
onũb seminib que sunt int̾ra.
egnum dei. pdicato enuangelii est
et noticia scripturarum que ducit.
aduitam. Et dequadicitur ad uideos
aufertur ano bis regnum dei et dabit᷑
genti facienti fructo eius. Sinule est
ergo hiuiꝰ cemodi regini grauo siapis

Expanded text:
seminatum fuerit in terra, minus est omnibus seminibus quae sunt in terra. Regnum Dei praedicatio Evangelii est, et notitia Scripturarum quae ducit ad vitam, et de qua dicitur ad Judaeos: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus. Simile est ergo
Abbreviated transcription (Latin):
iuzona ferendu est. quia officiũ
doctoris accipit: Neque honerib
sclarium negeciorum ueprimi ne¬
que desidenis carnalibꝰ resolui. Ne
commissum sibi talentii uerbi:
s̾otio debet lenti corporis abscod̾e
T dicebat eis quocunq i tro¬
ientis indomũ illic mauete
donec exeatis inde. Inatheo
ira scuptum est inquãcumq ciui¬
tatem aut castellum intraueritis

Expanded text:
in zona ferendum est, quia quisquis officium in zona ferendum est, quia quisquis officium doctoris accepit, neque oneribus saecularium negotiorum deprimi, neque desideriis carnalibus resolvi, neque commissum sibi talentum verbi, sub otio debet lenti torporis abscondere. Et dicebat eis: Quocunque introieritis in domum, illic manete, donec exeatis inde. In Matthaeo ita scriptum est: In quamcunque civita
Abbreviated transcription (Latin):
pes neque tectus sit nec nudꝰ ad ter¬
ram. Id est nec orcultetur enuan¬
gelium nec tr̾enis commodis inuu¬
tatur. Et quod non portari uł hrĩ
duas tuuicas set expressius uidui
proibet dicens. et ne iuduerentur
duab tunicis quit eos admonet
nisi nõ dup licit̾ set simplicit̾ ambu¬
lare. Aliter induab tunicis uidetur
mic hi duplex ostendere uestimtũ
Non in quo locis scitie glacia lini ue
ri gentib una quis tunica debeat.
esse contentꝰ. Set quo intunica nes¬
timentũ intelligamꝰ. Nea luid ue¬
stiti aliud nobis futurorũ tunore ẜ¬
ueniꝯ. Allegorice autem ꝑperam ho¬
nera scli. Perpanem de licie tempo¬
rales. peraes. iizona cccultatõ sapi¬
encie designatur. Quienini sapien¬
cie uerbun habet. set hoc erroga¬
re ꝓximo neglegit qua pectuniã
iuzona clausa tenet scriptu ẽ enĩ¬
sapiencia abscondita et thesaurꝯ
occultꝰ que utilitas inutrisq. No¬
ergo pera apłis non panes nones.

Expanded text:
pes neque tectus sit, neque nudus ad terpes neque tectus sit, neque nudus ad terram, id est, nec occultetur Evangelium, nec terrenis commodis innitatur. Et quod non portari vel haberi duas tunicas, sed expressius indui prohibet, dicens; et ne induerentur duabus tunicis, quid eos admonet, nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Aliter. In duabus tunicis videtur mihi duplex ostendere vestimentum, non quod in locis Scythiae glaciali nive rigentibus, una quis tunica debeat esse contentus; sed quod in tunica vestimentum intelligamus, ne aliud vestiti, aliud nobis futurorum timore servemus. Allegorice autem per peram, onera saeculi, per panem deliciae temporales, per aes in zona occultatio sapientiae designatur. Qui enim sapientiae verbum habet, sed hoc erogare proximo negligit, quasi pecuniam in zona clausam tenet: et scriptum eSapientia abscondita, et thesaurus occultus, quae utilitas in utrisque  pera, non panis, non aes
Abbreviated transcription (Latin):
nasse fecit aposto los. hisqui euua¬
ge lui ad nunciant de enuange lio
uinere illa apostolis loque batur
ut securi non possiderent. neque
por tarent huic uite nccͣa nec mag¬
na nec minima. Ido posuit neciur¬
gam ostendeas a fide libꝰ suis omĩa
debere ministris sius nulla suꝑ flu¬
a requirentib ac ꝑ hec addendo.:
Uignus est enum operariꝰ cibo suo
Prorsus aperuit et in lustrauit un¬
de hec omĩa loqueretur. Hanc er¬
go potestatem uirge. Nomine si¬
guificauit. Cum dixit uequit to¬
llerent inuia nisi uirguam tant
ut intelligant᷑ quia p potestatem
adno acceptam qua uirge nomi¬
ne significata est etiam que non
portantur non deerunt. Hoc et
deduabus timucis intelligendu
est. Nequisquam eorum inirelli
Aliani portandam putare solicitꝰ
ne opus ee̾t. Cum ex illa potestate
poss accipere. Pro inde uiarcꝰ dicẽ¬
do. scalcian eos scandalus. uł so leis
aliquit hoc calciamentuz mstice
significatõuis abere admouet ut

Expanded text:
nasse dicit Apostolus, his qui Evannasse dicit Apostolus, his qui Evangelium annuntiant de Evangelio vivere, illa apostolis loquebatur: ut securi non possiderent, neque portarent huic vitae necessaria nec magna nec minima, ideo posuit, nec virgam, ostendens a fidelibus suis omnia deberi ministris suis nulla superflua requirentibus, ac per hoc addendo: dignus est enim operarius cibo suo, prorsus aperuit, et illustravit unde haec omnia loqueretur. Hanc ergo potestatem virgae nomine significavit, cum dixit, nequid tollerent in via, nisi virgam tantum, ut intelligatur quia per potestatem a Domino acceptam quae virgae nomine significata est etiam quae non portantur, non deerunt. Hoc et de duabus tunicis intelligendum est, ne quidquam eorum praeter aliam portandam putaret, sollicitus ne opus esset, cum ex illa potestate posset accipere. Proinde Marcus dicendo calceari eos sandaliis vel soleis, aliquid hoc calceamentum mysticae significationis habere admonet, ut
Abbreviated transcription (Latin):
diis deus ur. ut sciat sidiligitis eñ.
Illa seductonis ẽ. hec ꝓbatõnis.
Utrumq ergo accipienduni ado¬
mino apostolis dictum. Et ut uec
uirgnam ferrent et ut nõ nisi uir¬
guam ferrent. Cun eium scd̾m
mat heum diceret eis. nolite pos.¬
sidere autum neq argentũ et ceta̾
Contumio sb̾iecit. Uigno est om̃¬
operarius cibo suo unde satis oũdit
Cur eos hec possidere ac ferre no¬
luerit. Nonquo necͣa non sunt
sustentatomi huius uite quia sic
eos nute bat ut eis hec de bere mõs¬
traret ab illis. Quib euange li¬
uim credentib ad inuiciarent. Cla¬
re au̾t hec nouita p̃cepisse dnim
taiquam euange listam uiuere
aluinde nou de beant. Quam eis
p̃bentib quib ad nunciant euã¬
ge liumi. Alio quim contra hoc pre¬
ceptum fecit apostolꝰ. Qui uic¬
tum demanuũ suarum laboribꝰ¬
transsige bat. Necui quam grauiᷤ
eet s potestatem dedisse in qua sci¬
tanquam de suo uire cedere. Hoc
ergo ordinans diis quod duui ordi¬

Expanded text:
s noster: ut sciat si diligatis eum: illa seductionis est, haec probationis. Utrumque ergo accipiendum est a Domino apostolis dictum: ut et nec virgam ferrent, et ut non nisi virgam ferrent: cum enim secundum Matthaeum diceret eis: Nolite possidere aurum neque argentum, et caetera, continuo subjecit: dignus est operarius cibo suo: unde satis ostendit cur eos possidere haec, ac ferre noluerit, non quo necessaria non sint sustentationi hujus vitae, sed quia sic eos mittebat: ut eis haec deberi monstraret ab illis quibus Evangelium credentibus annuntiarent. Claret autem haec non ita praecepisse Dominum tanquam Evangelistae vivere aliunde non debeant, quam eis praebentibus, quibus annuntiant Evangelium: alioquin contra hoc praeceptum fecit Apostolus, qui victum de manuum suarum laboribus exquirebat, ne cuiquam gravis esset; sed potestatem dedisse in qua scitanquam de suo jure cedere. Hoc ergo ordinans Dominus, qui eum ordi
Abbreviated transcription (Latin):
uerit dominꝰ. cunulle pungant iste
de lectent. Recte enim spine uccã¬
tur qr cogitatõnu suaꝵ pungcõibꝰ
mentem lacerant. et cum usq ad
pccm ꝑtraunt quasi inflicto uuln̾e
ciuentant. s exceptis uitoru pung¬
tonib diuiciaꝵ cupido plumuu mẽ¬
teni deuastat. Ac securum eẽ nõ si¬
uit. C un enĩ quisq sollicitꝰ iniugi¬
lat quo ordine siue arte ea que nõ du
habet ad quirat. qua tursum ꝓuiden¬
cia ea que ad quisierat conseruet qua
deniq gła ac dignitade ad quisitoru
copia ꝑ fiuatur. Quantis uccͣeẽ nu
sera niens ꝑ horas singulas curarum
stinuilis exulceretur. ude apte dñs
mex positõne ip̃inarum apellaturu
diuicias pmisit erumpnas dicens.
t alia sunt Que inspinis semin

Expanded text:
verit Dominus, cum illae pugnant, istae verit Dominus, cum illae pugnant, istae delectent. Recte enim spinae vocantur, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant. Et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere cruentant. Sed et exceptis vitiorum punctionibus, divitiarum cupido plurimum mentem devastat, ac securum esse non sinit. Cum enim quisque sollicitus invigilat, quo ordine sive arte ea quae nondum habet acquirat, qua rursum providentia ea quae jam acquisierat conservet, qua denique gloria ac dignitate acquisitorum copia perfruatur: quantis necesse est misera mens per horas singulas curarum stimulis exulceretur? Unde apte Dominus in expositione spinarum appellaturus divitias, praemisit aerumnas dicens: Et alii sunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
nenda est no merent᷑ ad tingere
ii sunt qui cuta uiam u̾bi se¬
minatur uͥbum et cũ audie¬
rint confestin ueuit sathanas et au¬
fert uerbum quod seminatum est.
incorda corum et cetera. In hac dñ
expassione om̃s eorum qui audire qͥdẽ
uerba salutis potu̾unt set ad salutẽ
ꝑuenire nequeunt distancia comp̃¬
henditur. Sunt namq qui uerbuz
ꝙ audunt nulla fide nullo intelloc¬
tu nullo saltim temptande utilitatiᷤᷤ
cccatõne pcipere dignatur. Quoruz
indiscip liuatis ac duris cordib manda¬
tum uerbum confestu in mundi:
spẽ quasi me trite uolucres semen ra¬
piunt. Sunt qui auditi uerbi ⁊utili¬
tatem ꝓbant et desiderium gustant
set nead id ꝙ ꝓbant pueniant. alioᷤ
huiꝯ uite ad uersa terrendo. Alia adu̾¬
sa blandiendo retardant. Quorum
primos dominꝰ t̾re petrose. secũdos
comparat spiuose. Excipiuint᷑ sane
gentiles qui ne audire quidem uerba
uite merentur. Nec mirum inderi
de bet quare spinis diuicus compara¬

Expanded text:
erentur attingere. Hi autem sunt qui circa viam, ubi seminatur verbum. Et cum audierint, confestim venit Satanas, et aufert verbum quod seminatum est in corde eorum, etc. In hac Domini expositione omnis eorum qui audire quidem verba salutis potuerunt, sed ad salutem pervenire nequeunt, distantia comprehenditur. Sunt namque qui verbum quod audiunt nulla fide, nullo intellectu, nulla saltem tentandae utilitatis occasione percipere dignantur. Quorum indisciplinatis ac duris cordibus mandatum verbum, confestim immundi spiritus quasi vitae tritae volucres semen eripiunt. Sunt qui auditi verbi et utilitatem probant, et desiderium gustant, sed ne ad id quod probant perveniant, alios hujus viae adversa terrendo, alios prospera blandiendo retardant. Quorum primos Dominus terrae petrosae, secundos comparat spinosae. Excipiuntur sane gentiles, qui ne audire quidem verba vitae merentur. Nec mirum videri debet quare spinis divitias compara
Abbreviated transcription (Latin):
mens cominꝯ ac magist̾ nõ inui¬
dit seruis atq discipulis urtutes
suas. Et sicut ip̃e curauerat om̃e
langorem et omem infirmitate
a postolis queque suis dedit potesta¬
et omnemi infirmitatem. Set
uiulta distancia est inter rabere
et distubu̾e donare et accipere.
Lite quod cumq agit potestate do¬
num agit. Illi siquit facunt in¬
becillitatem suami. et urtutem do¬
mini confitentur dicentes ĩ nomi
ne ibu surge et ambula

Expanded text:
mens Dominus ac magister non invidet servis atque discipulis ad virtutes suas; et sicut ipse curaverat omnem languorem et omnem infirmitatem, apostolis quoque suis dedit potestant omnem infirmitatem, etmulta distantia est inter habere et donare, et accipere: iste, quodcunque agit, potestate Domini agit; illi, si quid faciunt, imbecillitatem suam et virtutem Domini confitentur, dicentes: In nomine Domini Jesu surge et ambula
Abbreviated transcription (Latin):
uot quot autem habebant pla¬
guas et spus iinundi cum illũ
uide bant prccidebant ei. Procide bãt
de salutis. demoniaci autem uł pocus
habitantes meis demones iudiuim ti¬
moris coacti. Nec so lum ad ꝓtidend̾
ei uerum etiam ad consitendam eius
magestatem conpulsi. Preculsi enĩ
p̃sentia uirtutis eius ac numium per¬
territi nequaquam celare u̾e bant ꝙͣ
filium dei eẽ iamq cognouerunt. ubi¬
satis supq arnanorum ẽ mranda uł
pocius dolenda cecitas qui illum post
resurrexionis et ascentõnis ip̃ius głam
post dilatatam toto orbe fidem euange¬
lii. post edificatas inom̃ib gentib e
ecc̃as laudes dantumq meis nomen
om saluatoris asolis ortu usq ad ecca¬
um repente uegat filium dei queni
cemones mortali ad huc carius habitu
indutum filium esse dei apta ucce ꝓfi¬
tentur sic eni sequit᷑
t clamabant dicentes tues filiꝰ
dei et uehement comnunabat᷑¬

Expanded text:
Quotquot autem habebant plaQuotquot autem habebant plagas, spiritus immundi, cum illum videbant, procidebant ei. Procidebant ae salutis, daemoniaci autem vel potius habitantes in eis daemones, vi divini timoris coacti, nec solum ad procidendum ei, verum etiam ad confitendum ejus majestatem compulsi. Perculsi enim praesentia virtutis ejus, ac nimium perterriti, nequaquam celare audebant, quem Filium Dei esse jamjamque cognoverant. Ubisatis superque arianorum est miranda vel potius dolenda caecitas, qui illum post resurrectionis et ascensionis ipsius gloriam, post dilatatam toto orbe fidem Evangelii, post aedificatas in omnibus gentibus ecclesias, laudatumque in eis nomen Domini salvatoris, a solis ortu usque ad occasum, repente negant Filium Dei, quem daemones mortali adhuc sub habitu carnis indutum, Filium esse Dei aperta voce profitentur. Sic enim sequitur: Et clamabant dicentes: Tu es Filius Dei. Et vehementer comminabat
Abbreviated transcription (Latin):
cu la et enini deseruiens dño ĩ mari.
ecc᷑a est congregata degentib et fluc¬
tiꝰb scłi labentis liberementis uirtute
transgressa. Que quanto sinũ cordis
ampliꝯ recipiendae gracie sui condito¬
ris dilatat. tanto sb̾limiꝯ cunctis trã¬
seuncium rerum uoluminib qua¬
ñ fluctib pelagi estuantis nauic ła
uentis agitata se undis insultat. Uis¬
tat autem int̾ compruere dñm ⁊
tangere dũm. Tangit uamq eum:
qui fidem eius ac dilectonem uero cor¬
de suscipit. Comprimuit autem:¬
eum. quicarnalib cogitatõnibus
aut etiam rãctis pacem eorum inqͥb
ueritas manere consuenerat turbat
UOnde apte qui eum tetigerunt sa lũ¬
ti eẽ phibentur. Quia nimirum ue¬
ra fides et dilecto sa lutemi gignere so¬
let et̾uam. Propt̾ tur bam uero ue
comprimeret nauiculam dus ascendit
quia turbidas carualium mentes fu¬
giens. adeos pecuis qui fluxam scłi glo¬
riam simuł et abiectonem spnere di¬
dicerunt. uenire et mansionem apud
eos facere gaudet.

Expanded text:
cula etenim deserviens Domino in mari, Ecclesia est, congregata de gentibus, et fluctus saeculi labentis liberae mentis virtute transgressa. Quae quanto sinum cordis amplius recipiendae gratiae sui conditoris dilatat, tanto sublimius cunctis transeuntium rerum voluminibus, quasi fluctibus pelagi aestuantis navicula ventis agitata secundis insultat. Distat autem inter comprimere Dominum, et tangere illum. Tangit namque eum, qui fidem ejus ac dilectionem vero corde suscipit. Comprimunt eum qui carnalibus cogitationibus, aut etiam factis pacem eorum, in quibus veritas manere consueverat, turbant. Unde apte qui eum tetigerunt salvati esse perhibentur, quia nimirum vera fides et dilectio salutem gignere solet aeternam. Propter turbam vero, ne se comprimeret, naviculam Dominus ascendit, quia turbidas carnalium mentes fugiens, ad eos potius qui fluxam saeculi gloriam simul et abjectionem spernere didicerunt, venire et mansionem apud eos facere gaudet.
Abbreviated transcription (Latin):
firmata iuterptatõne puertere la bo¬
rabant. quañ no diuiuitatis set oꝑa
qui deus erat acc haron; Nam bel qͥ¬
dem ip̃e est belze buc aut musca uecat᷑
nec uixta quedam mendosa exemp la¬
set behelzebuc. ergo baal muscaru
idẽ uir muscarũ siue habens muscas
int̾ pretat᷑. obsordes indelicet imo¬
latini cruoris. Excuius spurtissimoritu
hex nomine principem demoniorũ

Expanded text:
sinistra interpretatione pervertere labosinistra interpretatione pervertere laborabantqui deus erat Accaron. Nam Beel quidem ipse est Baal, Zebub autem musca vocatur. Nec juxta quaedam mendosa exemplased b. Beelzebub ergo Baal muscarum, id est vir muscarum, sive habens muscas interpretatur, ob sordes videlicet immolatitii cruoris, ex cujus spurcissimo ritu vel nomine principem daem
Abbreviated transcription (Latin):
s futurum utiq ꝓtendebant eum aci¬
nib urbis illiꝯ usq ad mortem esse ꝑ¬
sequendum Leginꝯ quidem supra
quia multa turba agalilea et iudea
secutaest eum. et abiheroso lunis et a
bud uñia transiordanem. et qui cuta
tyrum et sydonem multitudo magñ
audieutes que faciebat uenerũt ad
eum. Turba ergo abihero soluuis ue¬
mens secutae dum sicut et abalus re¬
gionib uideorum siue et iam gencui
Quis enum nesciat idun eam tynm
et sidonem ꝓuincias siue ciuitates fu¬
isse gentiluim. Set scribe abiheroso li¬
nus descendentes blasphemus illum ꝑ¬
sequebant᷑ horrendis. Quia sic niuir̾
erat passionis tempore futurum ut t̾¬
ba illum ppłi uideorum cumpalinis ac
laudib iheroso lunam ꝑduceret gen¬
tiles uidere desidarent set scrbe et sem¬
ores ppłi de eius nece tractatent. Turb̾
ergo que nunꝰ erudite uide bant᷑ duĩ
semꝑ facta mirantib illi contra uł ne¬
gare hec ul que negare nequiuerant

Expanded text:
sed futurum utique portendebant eum a cised futurum utique portendebant eum a civibus orbis illius usque ad mortem esse persequendum. Legimus quidem supra quia multa turba a Galilaea secuta est eum, et ab Hierosolymis, et ab Idumaea et trans Jordanem, et qui circa Tyrum et Sidonem, multitudo magna, audientes quae faciebat, venerunt ad eum. Turba ergo ab Hierosolymis veniens secuta est Dominum, sicut et ab aliis regionibus Judaeorum, sive etiam gentium. Quis enim nescit Idumaeam, Tyrum et Sidonem, provincias sive civitates fuisse gentilium? Sed scribae ab Hierosolymis descendentes blasphemiis illum persequebantur horrendis, quia sic nimirum erat passionis tempore futurum, ut turba illum populi Judaeorum cum palmis ac laudibus Hierosolymam perduceret, gentiles videre desiderarent, sed scribae et seniores populi de ejus nece tractarent. Turbis ergo, quae minus eruditae videbantur, Domini semper facta mirantibus, illi contra vel negare haec, vel quae negare nequiverant
Abbreviated transcription (Latin):
dire: Et pptea retro abierunt. et iam
noncum illo ambulibant. Allegori¬
ce aut in eo qud̃turba ad illum cõue¬
niente. frequenti. ut curiosus cõtemp¬
nitur. salus credenciu degentib ad ꝓ¬
batur. et inuida uideorum prĩdia notat᷑
Uequibꝰ ait iohannes: Inꝓpͥa ueuit et
sui eum noureceperunt. Multum sa¬
ne distat uit eos qui uer bum dei ꝓmẽ¬
tis tarditate nonintelligunt. et eos qͥ
hoc quod intelligunt de uidustria blas¬
phemant acꝑsecuntur.: His et enim
spes salutis ad huc si forte iutellexerĩt
restat: Illis aũt qui no lentes intelli¬
gere ut bene a gant inquitatem me¬
ditantur incubili suo. que spes salua¬
de testando atq odus insequendo reice¬
re contendunt. unde est qni sequitur
t scribe quia bene ierosolunis
descenderant dicebant. qm̃ beel¬
ze buch abet. et quia inprincipe de mo¬
nu eicit demoia Hec sine causa qͥ
tantum b lasphemie dño uferebant
abiheroso luuis descendisse dicuntur.

Expanded text:
dire? Et propterea retro abierunt, et jam dire? Et propterea retro abierunt, et jam cum illo non ambulabant. Allegorice autem in eo quod turba ad illum conveniente frequenti, ut furiosus a suis contemnitur, salus credentium de gentibus approbatur, et invidia Judaeorum perfidiaque notatur. De quibus ait Joannes: In propria venit, et sui eum non receperunt . Multum sane distat inter eos qui verbum Dei pro mentis tarditate non intelligunt, et eos qui hoc quod intelligunt de industria blasphemant ac persequuntur. His etenim spes salutis adhuc, si forte intellexerint, restat; illis autem qui nolentes intelligere ut bene agant, et iniquitatem meditantur in cubili suo, quae spes salvanerceperunt detestando atque odiis insequendo rejicere contendunt? Vide enim quid sequitur. Et scribae qui ab Hierosolymis descenderant, dicebant quoniam Beelzebub habet: et quia in principe daemonum ejicit daemonia. Nec sine causa qui tantum blasphemiae Domino inferebant, ab Hierosolymis descendisse dicuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
auctoris salutis cum eis qui secũ erat
uenescendi quidem hora asolatõ in¬
dactores assiduitate discendi non so lũ
ab apetitu carnaliun uoluptatum.
nerum etiam non numꝙͣ ab ipã qͦ
panis cotidiani pceptõnem prep̾di¬
uut. Set quem turba frequentat:
externa uideamꝯ quanti hunc ꝓpiũ¬
quorum estunatõ pendat sequitur
t cum auoissent sui exierunt
tenere eum. dice bant enuum qͦ¬
mam̾ infurore uersus est. Uere sic̃
ip̃e dicit alibi. nouest ꝓpheta siue ho¬
nore nisi in patria sua ⁊ indomo sua
Quem enini quasi auctorem uite¬
et sapienciam dei a dire uidere ⁊ au dire
desiderant: Hunc ꝓpinqui quasi men¬
tis impotem esse ligandum decermit
Quia enun altitudinem sapienciã qͣ
audie bant capere nonpotant. quasi
a lieno eum sensu lecutũ eẽ crede bant
Iuxta exemplum eorum qui sacram̃¬
tum carnis eius manducande et bi bẽ¬
disanguinis non ferentes agͥebaut.
Uuruis est hic sermo. quis põt̾ eum au¬

Expanded text:
auctori salutis cum eis qui secum erant, auctori salutis cum eis qui secum erant, ne vescendi quidem hora a solatio vidoctores suos assiduitate discendi, non solum ab appetitu carnalium voluptatum, verum etiam nonnunquam ab ipsa quoque panis quotidiani perceptione praepediant. Sed quem turba frequentat externa, videamus quanti hunc propinquorum aestimatio pendat. Sequitur, Et cum audissent sui, exierunt tenere eum, dicebant enim, quoniam in furorem versus est. Vere sicut ipse dicit alibi, Non est propheta sine honore, nisi in patria sua et in domo sua. Quem enim caeteri quasi auctorem vitt sapientiam Dei adire, videre, et audire desiderant, hunc propinqui, quasi mentis impotem, esse ligandum decernunt. Quia enim altitudinem sapientiae quam audiebant capere non poterant, quasi alieno eum sensu locutum esse credebant: juxta exemplum eorum qui sacramentum carnis ejus manducandae et bibendi sanguinis non ferentes aiebant: Durus est hic sermo. Quis eum potest au
Abbreviated transcription (Latin):
nos iudicium suum quam asfectũ
maluit. supͣat eii hominis fragili¬
tatem et ideo nec has partes recusau¬
uit infirmitatis humane. uoluit
deseri uoluit ꝓdi uoluit abaposto lo
te feras tuum errasse iudicium peri¬
t uenuint ad domum Elec
quasi tacite eos ammonens. ut post
acceptum aposto latus gradum ad cõ¬
sciam suam redeant. Et quo amp lio¬
rem docendorum curam susceperũt
populorum. Et solertius ip̃i habita¬
cula mentium suaꝵ consid̾ando pene¬
trent. Et nequid ibi forte quod ccul¬
ti iupectoris ecculo osfendat innem¬
atur sedula uitendone ꝑ quirant.
Sic et enun quisq sic ꝓximu recte
regit na suo corde studiosa explora¬
tõne quid quid inerat prauitatis exp̃¬
et conuenit iterum turba ita
lit nonpossent neque panem.
manducare. Qquam felix cccupa¬
tõ saluatoris quam beata frelquenciͣ
tur bet confluentis cui tantum studis
ad audiendum ũ bum dei. ETantum
fuit cure ad obtinendam sa luten. ut

Expanded text:
nos iudicium suum quam adfectum nos iudicium suum quam adfectum maluit! susceperat enim hominis fragilitatem et ideo nec has partes recusauit infirmitatis humanae. uoluit deseri, uoluit prodi. uoluit ab apostolo ate feras tuum errasse iudicium, periEt veniunt ad domum. Electdomum reducit, quasi tacite eos admonens ut post acceptum apostolatus gradum ad conscientiam suam redeant, et quo ampliorem docendorum curam susceperunt populorum, eo solertius ipsi habitacula mentium suarum considerando penetrent, et ne quid ibi forte quod occulti inspectoris oculos offendat inveniatur, sedula examinatione perquirant. Sic etenim quisque, sic proximum rite regit, si a suo prius corde studiosa exploratione quidquid inerat pravitatis expuEt convenit iterum turba, ita ut non possent neque panem manducare. O quam felix occupatio Salvatoris, quam beata frequentia turbae confluentis, cui tantum studii ad audiendum verbum Dei, tantum fuit curae ad obtinendam salutem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
b cunb ip̃iꝰ qui de uirtutib eius stu¬
pentes age bant: Nonne iste ẽ faber
fĩliꝯ marie frat̾ iacobi et ioseph ⁊ iude
et simonis .
t symonem cauaneum et iudaz
scarioth qui et tradidit illum
Et hos cum additamento posuit ad
distinctonem simonis petri et uide
iacobi. Simon aũt eananens. acaua
uico galilee cognomen accepit qͦui
enuangelia. lucas int̾ptatone posu¬
it symon zelotes. Cana quiipe ze lus
cauanens dicitui zelotes id est emu¬
lator: Iudasautẽ scariothaut auico
inquo ortus est. aut extribu isachar
p̃sagum sue dampnatõnis uocabulũ
sumpsit. Isachar quippe. quidicitur¬
est merces. p̾cium ꝑditonis insimiat
Scariot h autem qui memoria mortiᷤ
int̾p̃tatur arguit eum non repende ꝑ¬
suasum s meditatum ducus dom̾ice
traditonis patrasse flagiciu qui non ꝑ
nec ad uersarius mnuust̾ iufirmat. Qnͣ¬
ta mortalitas diũ qui ꝑiclitari aput

Expanded text:
bus civibus ipsius, qui de virtutibus ejus stubus civibus ipsius, qui de virtutibus ejus stupentes aiebant: Nonne iste est fabri filius et Mariae, frater Jacobi et Joseph, et Judae, et Simonis ? Et Simonem Chananaeum, et Judam Scarioth, qui et tradidit illum. Et hos cum additamento posuit, ad distinctionem Simonis Petri et Judae Jacobi. Simon autem Chananaeus a Chana vico Galilaeae cognomen accepit, quod evangelista Lucas cum interpretatione posit, Simon Zelotes. Chana quippe, zelus. Chananaeus dicitur Zelotes, id est aemulator. Judas autem Scarioth, aut a vico in quo ortus est, aut ex tribu Issachar, praesagium suae damnationis, vocabulum sumpsit. Issachar quippe, quod dicitur merces, pretium proditionis insinuat. Scarioth, autem quod memoria mortis interpretatur, arguit eum non repente persuasum, sed meditatum diutius dominicae traditionis patrasse flagitium. Qui non pnec aduersarius minister infirmat! quanta moralitas domini, qui periclitari magis aput
Abbreviated transcription (Latin):
trauit: Notandum sane quid̃ apos¬
to lorum nomina describens enuan¬
geluta matheᷤ itaponit. philippꝰ et bar¬
tholomeꝰ thomas et matheꝰ puplicanꝰ
Ceteri u̾o ergo enuange liste incõuic¬
tone nominũ primuz ponunt mathe¬
un. et postea thomam. et pup licamĩ
eum non ascribunt neautiq conuer¬
satonis recordantes suggillare. enuan
grã. et iacobuui alp hei et ad deuiu.
posuit ad distinctõnem iacobi zebedei
ria uxor alphei soror fuit marie mat̾s
dnĩ. Quam mariam cleophe ioh̾s
enuange lista cognominat fortasse
qr uł isdemi alpheꝰ et iam cleophas
est dictus uł ip̃a maria de functo post
natum iacobum apheo cleop he nup¬
sit. Quia uero iacobus merito filiꝯ
alphei idest docti sit cognominatus
quem lucas menuangelio suo et in
actib apostolorum uidam iacobi no¬
minat. Erat enun frat̾ iacobi frĩs
diũ ut ip̃e inepła sua scribit. Unde ⁊¬
iam ip̃e frat̾ diũ uocabat᷑ ad testanti¬

Expanded text:
travit. Notandum sane quod apostravit. Notandum sane quod apostolorum nomine describens evangelista Matthaeus, ita ponit: Philippus et Bartholomaeus, Thomas, et Matthaeus publicanus. Caeteri ergo evangelistae in conjunctione nominum primum ponunt Matthaeum, et postea Thomam, et publicanum eum non ascribunt, ne antiquae conversationis recordantes, suggillare evangelatia . Et Jacobum Alphaei, et Thaddaeum. osuit, ad distinctionem Jacobi Zebedaeiria uxor Alphaei soror fuit Mariae matris Domini, quam Mariam Cleophae Joannes evangelista cognominat, fortasse quia vel idem Alphaeus etiam Cleophas est dictus vel ipsa Maria, defuncto post natum Jacobum Alphaeo, Cleophae nupsit. Quia vero Jacobus merito filius Alphaei, id est docti, sit cognominatus,quem Lucas et in Evangelio suo, et in Actibus apostolorum Judam Jacobi nominat. Erat enim frater Jacobi fratris Domini, ut ipse in Epistola sua scribit. Unde etiam ipse frater Domini vocabatur, attestanti
Abbreviated transcription (Latin):
lapadarum interptatur et recte qr
uocatꝰ ad nõ lumen grẽ quo ip̃e incor¬
de accensꝯ atq illustratus est confestĩ
inuento fratri ꝑ horis osficium ꝓpin¬
quare studuit dicens. Quem scripsit
o lomeꝰ sirũ est non hebreum. Et int̾¬
pretatur filus suspendentis aquas :
Quod euident̾ filiũ dei sonat qui pre¬
dicatorum suoꝵ mentes ad celestia cõ¬
templanda suspendit. Ut quod celsa
liberius ꝑuolant et tenenoꝵ corda forciꝰ
dictorum suoꝵ guitis me brient. Ma¬
theus donatus dicit᷑ uidelicet qr mag¬
no diñ munere dete lonano acpub li¬
cano mapli est et enuangeliste dełctꝰ
officium. Thomas abyssus uł gemmiꝰ
qui est grece didimꝰ. que utraq int̾ p̃¬
tatõ ei satiscongruit. Uidimꝰ et enĩ
congrue uocari potuit. ꝓpt̾ dubium
corincredulo do asfectu diũce resur¬
rectõnis. Abyssus idem potuit iure
dici: cum altitudinem diũce uirtutis
nresurrtõne ce le brata certa fide pene¬

Expanded text:
lampadarum interpretatur. Et recte, quia lampadarum interpretatur. Et recte, quia vocatus a Domino lumen gratiae, quo ipse in corde accensus atque illustratus est, confestim invento fratri per oris officium propinare studuit, dicens: Quem scripsit olomaeus Syrum est, non Hebraeum, et interpretatur, filius suspendentis aquas, quod evidenter Filium Dei sonat, qui praedicatorum suorum mentes ad coelestio contemplanda suspendit, ut quo celsa liberius pervolant, eo terrenorum corda feracius dictorum suorum guttis inebrient. Matthaeus donatus dicitur, videlicet quia magno Domini munere de teloneario ac publicano, in apostoli est et evangelistae delegatus officium. Thomas, abyssus vel geminus, quod est Graece Δίδυμος quae utraque interpretatio ejus statui congruit. Didymus etenim recte vocari potuit, propter dubium cor in credendo effectu dominicae resurrectionis. Abyssus idem potuit jure dici, cum altitudinem dominicae virtutis in resurrectione celebratam certa fide pene
Abbreviated transcription (Latin):
tanto uirtutis pondere grauida reliqͥ.
si aliquando plus intonare uo luisset
irec ipe capere mundus potuiss. S et
ambo sepe scorsum et imontem ado¬
mino duci et aliquando somum denu¬
be t̾rificum pcipere meruerunt: Hic
est filius meus dilectus in quo michicõ¬
placuit ip̃maudite. Prisca q̃q̃ nominͣ
meritis aptissima gestabunt iacob eĩ
sb̾ p lantator. io hannes in quo est grã
ram duo uctante subplantare et ipãz
carnem herode truciante gauisus e con¬
tempnere. Iste ab amoris p̃cipui gram̃
quam uirginali głia meruerat suꝑ re¬
demptoris sui pectus incena recubuit
t andream et philippum et bartho¬
lomeum et mat heum et thomaz.
andrcas grecum nomen est et uit᷑ p̾tatꝰ
uirilis a beo qu̾i grecenir appellatur
aner. Quo aptisuno uccabulo deco
uidere et audieam curauit. Et post¬
modum ip̃m se uocantem relictis
onnub sequi. ip̃i ppetuo ad here non
tardauit. Philippus os lampadis sũ

Expanded text:
tantae virtutis pondere gravida reliquit, ut tantae virtutis pondere gravida reliquit, ut si aliquando plus intonare voluisset, nec ipse capere mundus posset. Sed et ambo saepe seorsum et in montem a Domino duci, et aliquando sonum de nube terrificum percipere meruerunt: Hic est filius meus dilectus, ipsum audite Prisca quoque nomina meritis aptissima gestabant. Jacobus enim supplantator. Joannes in quo et gratiaram, Domino vocante, supplantare, et ipsam carnem, Herode trucidante, gavisus est contemnere; iste ob amoris praecipui gratiam quam virginali gloria meruerat, super Redemptoris sui pectus in coena recubuit. Et Andream et Philippum et Bartholomaeum, et Matthaeum, et Thomam. Andreas Graecum nomen est, et interpretatur virilis, ab eo quod Graece vir appellatur Ἀνήρ. Quo aptissime vocabulo decorvidere et audire curavit, et postmodum ipsum se vocantem relictis omnibus sequi, ipsi perpetuo adhaerere non tardavit. Philippus os lampadis sive
Abbreviated transcription (Latin):
dequa paulꝯ ait petra autem erat xꝰ
ut lux mundi uocentur. sic et symon
qui credebat inpetram xp̃m. petrus.
largitus est nomen. Cuiꝰ alias ad lud¬
aus ethunologie dixit. Tues petrus
et suꝑ hanc petram hedificabo eccãm menu
Q uod uero sẏ mon pouens meroremi
siue audiens tusticiam intp̃tatur:
illi tempori congruit quando post re¬
siurectõnem iuso dño uł mortis illiꝯ
ul sue negatons merorem deposuit
set sue confestim mortis tristiciam au¬
diũ dicente dno. Cum autem serueris
extendes manꝯ tuas et aliꝯ tecinget ⁊
ducet quo non uis
t iacobum ze bedei et iohannem
auditur asupiorib uccauit ad se ascen¬
deret iumontem. Et posuit eis nomi.¬
na bra uergens quod est filii thoitrui
Apte filii tonitrui sunt cognonomi¬
nati quorum unꝯ celestib intonas
uecem illam theologam quam uemo
prius edere nouerat emusit. In principi¬
o erat uerbum. et uerbum erat ap̾
dum et deus erat uerbum. et cetera q̃

Expanded text:
de qua Paulus ait: Petra autem erat Christus . de qua Paulus ait: Petra autem erat Christus . ut lux mundi vocentur, sic et Simoni qui credebat in petram Christum, Petri largitus est nomen. Cujus alias alludens etymologiae dixit: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Quod vero Simon, ponens moerorem, sive audiensilli tempori congruit quando, post resurrectionem viso Domino, vel mortis illius vel suae negationis moerorem deposuit, sed suae confestim mortis tristitiam audivit, dicente Domino: Cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget et ducet quo non vis . Et Jacobum Zebedaei et Joannem auditur a superioribus vocavit ad se, cum ascenderet in montem. Et imposuit eis nomina Boanerges, quod est filii tonitrui. Apte filii tonitrui sunt cognominati, quorum unus e coelestibus intonans vocem illam theologicam, quam nemo prius edere noverat, emisit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, etc. . Quae
Abbreviated transcription (Latin):
tus opetur. Nani iuxta magistri gẽ¬
cium uecem. liugue insignum sunt
non fide lib
t in posint simoni nomen petrus
Nonnunc primum simoni cog
nomen indidit. uerum longe autecũ
et fratre audrea ad seadductum intui¬
tus dixit. Tnes simoni filius iohanna
tu uccaberis cephas quod int̾ pretat᷑
petrus. Set cum no lens enuange lista
nomina .xii. aposto lorñ emuinerare.
necesse haberet petrum dicere breuit
uitime̾re curauit quod non hoc aute
nccaretur set ita eum domuiꝰ cogno¬
minauerit quam uis non tunc set.
quando ihos ip̃a diũ u̾ba posuit intẽ¬
tos ide licet reddens auditores. Nã
si hoc aute uocaretur. non ita uideres
nust̾ium petre putans cumcasu sic uo¬
cari non puidencia dei. Id̾o no luit eũ
prius aliud uecari ut ex ip̃a cominu¬
tatone nominis. sacramenti uiua¬
citas comendaretur. Idem gͦ grece si¬
ne latinum petrus ꝙ mũriace cep haᷤ
et inutraq liugua nomen apetra:
dinuatum ẽ. Ant dubium quim illa

Expanded text:
intus operetur. Nam, juxta Magistri genintus operetur. Nam, juxta Magistri gentium vocem, linguae in signum sunt nfidelibus . Et imposuit Simoni nomen Petrus. Non nunc primum Simoni Petri nomen indidit, verum longe ante cum a fratre Andrea ad se adductum intuitus, dixit: Tu es Simon filius Joanna; tu vocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus . Sed cum volens Evangelista nomina duodecim apostolorum enumerare, necesse haberet Petrum dicere, breviter intimare curavit quia non hoc ante vocaretur, sed ita eum Dominus cognominaverit, quamvis non tunc, sed quando Joannes ipsa Domini verba posuit, intentos videlicet reddens auditores. Nam si hoc ante vocaretur, non ita videres mysterium petrae, putans eum casu sic vocari, non providentia Dei. Ideo voluit eum prius aliud vocari, ut ex ipsa commutatione nominis, sacramenti vivacitas commendaretur. Idem ergo Graece sive Latine Petrus, quod Syriace Cephas. Et in utraque lingua nomen a petra ivatum est: haud dubium quin illa