comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tra omne qđ dicit᷑ ds̃ & religio.
uel certe omne dognia ꝑu̾sũ. De
cuius contritis molarib qui intrin¬
secus latent & ñ uidentur ne fa¬
cile uitentur. etiã psal mista leta¬
tur dicens. molas leonũ confrin¬
get dñs. Si gͦ dederimus locum
huic genti ut ascendat in nos: sta¬
tĩ ponet uineã nr̃am in desertũ de
qua uinũ facere solebamꝰ qđ leti¬
ficat cor hominis. Et ficus nr̃as
decorticat siue confringit. ne ha¬
beamꝰ in nobis sp̃s sc̃i dona dulcis¬
sima. ne sub nr̃a uinea & ficu uir
sc̃s requiescat. sub quib cũ fuerit
adũsariorũ impetũ ñ timebit.
Nec sufficit huic genti uineã
disꝑdere ficusq confringere. nisi
scrutans scrutetur eas. & quic qͥd
in eis uitale fuerit int̾ficiat : ut
om̃i uirore consũpto albi atq:¬
emortui ramusculismaneant &
cõpleatur in nobis. si in uiridilig¬
no hec faciunt. in sicco qͥd facient:
Plange ad me suꝑ sponsã accinc¬

Expanded text:
tra omne quod dicitur, Deus et religio, tra omne quod dicitur, Deus et religio, vel certe omne dogma perversum. De cujus contritis molaribus, qui 176 intrinsecus latent et non videntur, ne facile vitentur, etiam Psalmista laetatur dicens: Molas leonum confringet Dominus . Si ergo dederimus locum huic genti, ut ascendat in nobis, statim ponet vineam nostram in desertum, de qua vinum facere solebamus, quod laetificat cor hominis : et ficus nostras decorticat, sive confringit, ne habeamus in nobis Spiritus sancti dona dulcissima, ne sub nostra vinea et ficu vir sanctus requiescat; sub quibus cum fuerit, adversariorum impetus non timebit. Nec sufficit huic genti vineam disperdere, ficumque confringere, nisi scrutans scrutetur eas, et quidquid in illis vitale fuerit, interficiat: ut, omni virore consumpto, albi atqemortui ramusculi remaneant, et compleatur in nobis: Si in viridi ligno haec faciunt, in sicco quid facient Plange ad me super sponsam accinc
Abbreviated transcription (Latin):
ledixitq ei. & aruit in et̃nũ. Om̃ia
aut̃ sub metaphora lo custarũ dicta
cognoscamꝰ. que in tantũ cuncta
populant᷑ ut derodant arborũ cor¬
tices exutasq proiciant. & om̃i ui¬
rore consũpto albos ramos & aridos
derelinquant. Diximus iuxta histo¬
riã. transeamꝰ ad intelligentiã spi¬
ritualẽ: ut cũ senib audire possimꝰ.
scendit gens suꝑ t̾rã dĩ. animã ui¬
delicet humanã. Om̃es enĩ anime
dĩ sunt : sicut anima patris sic &
anima filii. Et ascendit gens prin¬
cipũ mundi istius & tenebrarum
& spiritualia nequitie in cęlestib
adũsũ quos nob̃ ẽ lucta atq cer¬
tamen. de quib dicit᷑. si sp̃s potesta¬
tẽ habentis ascenderit suꝑ te locũ
tuũ ne dimiseris. Cuius gentis den¬
tes st̃ sic̃ dentes leonis de qͦ petrus
apłs loquit᷑. adũsarius nr̃ diabolus
Sit quẽ deuoret. Et molares illi¬
us quasi catuli leonis. Catulũ leo¬
nis uel eũ intellige qͥ eleuatur con¬

Expanded text:
it in aeternum . Omnia autem sub metaphora locustarum, dicta noscamus: quae intantum cuncta populantur, ut derodant arborum cortices, exutasque projiciant, et omni virore consumpto, albos ramos et aridos derelinquant. Diximus juxta historiam; transeamus ad intelligentiam spiritualem, ut cum senibus audire possimus: Ascendit gens super terram Dei, animam videlicet humanam. Omnes enim animae Dei sunt: sicut anima patris, sic et anima filii. Et ascendit gens principum mundi istius, et tenebrarum, et spiritualia nequitiae in coelestibus, adversum quos nobis est lucta atque certamen, de quibus dicitur: Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris : cujus gentis dentes sunt sicut dentes leonis, de quo Petrus apostolus loquitur: Adversarius noster diabolus, s quem devoret . Et molares illius quasi catuli leonis. Catulum leonis, vel eum intellige, qui elevatur con
Abbreviated transcription (Latin):
in domo tua flebit patrẽ & ma-¬
trẽ suã uno mense. & postea in¬
trabis ad eã dormiesq cũ illa. &
erit uxor tua. Huiuscemodi mu¬
lieris ñ ẽ maritꝰ id ẽ dominꝰ uirgi¬
nalis. sed meretricẽ de gentiũ sor-¬
dib ducit uxorẽ. Quod & de om̃i
anima credentiũ possumꝰ dicere.
Si a parua etate credidit dño.
habet in sponsũ dñm uirginalẽ.
Si aut̃ ex iudeis siue gentilib &
hereticorũ spurcissimis fecib ad
fidei uenerit ueritatẽ. & de tene¬
bris ad lucẽ transierit: habebit
quidẽ sponsũ. sed ñ uirgineum.
De huiuscemodi hominib dicit᷑.
In egipto facte st̃ mãme tue.¬

Expanded text:
domo tua, flebit patrem et matrem suam uno mense, et postea intrabis ad eam, dormiesque cum illa, et erit uxor tua . Hujusmodi mulieris non est maritus, id est, dominus virginalis, sed meretricem de gentium sordibus duxit uxorem. Quod et de omni anima credentium possumus dicere. Si a parva aetate credidit Domino, habet sponsum Dominum virginalem. Sin autem ex Judaeis, sive gentilibus, et haereticorum spurcissimis faecibus, ad fidei venerit veritatem, et de tenebris ad lucem transierit, habebit quidem sponsum, sed non virgineum: et de hujuscemodi hominibus dicitur: In Aegypto fractae sunt mammae tu
Abbreviated transcription (Latin):
erant. siue macedonũ quos multo
post tẽpore fuisse cognouimꝰ. siue
ultimds romanorũ de qͥb supra
diximus. licet nẽ nobis magis de ba-¬
bilonis dici uideat᷑ atq chaldeis:
quorũ crudelitas in popłm dĩ feri¬
tasq describit᷑. Et nisi fallor. uide¬
or mihi in hoc propħa aliqͥd reppe¬
risse. N arrat᷑ impietas hostiũ sub
figura lo custarũ. & rursũ sic de
ipsis locustis dicit᷑ quasi hostib cõ¬
parent᷑. ut cũ locustas legeris hosteᷤ
cogites: cũ hostes cogitaueris. rede¬
as ad locustas. Ascendit gͦ gens
locustarũ de solitu dine siue exerci¬
tus chal deorũ suꝑ t̾rã dĩ. fortis &
innumerabilis. Quid ẽ enĩ locustis
in numerabilius & fortius. quibus
humana industria resistere ñ po-¬
test: Dentes eiꝰ uidelicet locusta¬
quasi dentes leonis. & molares illi¬
us ut catuli leonis: ut qͥ in forti¬
tudine & in multitudine locustis
coe quant᷑. in ferocitate & cru deli¬
tate leonib cõparent᷑. Hec in qͥt

Expanded text:
erant: sive Macedonum, quos multo tempore post fuisse cognovimus: sive ultimo Romanorum, de quibus supra diximus. Licet nunc nobis magis 175 de Babyloniis dici videatur atque Chaldaeis, quorum crudelitas in populum Dei feritasque describitur: et, ni fallor, videor mihi in hoc Propheta aliquid reperisse. Narratur impietas hostium sub figura locustarum: et rursum sic de ipsis locustis dicitur, quasi hostibus comparentur, ut cum locustas legeris, hostes cogites; cum hostes cogitaveris, redeas ad lucustas. Ascendit ergo gens locustarum de solitudine, sive exercilus Chaldaeorum super terram Dei, et fortis, et innumerabilis. Quid enim locustis innumerabilius et fortius, quibus humana industria resistere non potest? Dentes ejus, gentis videlicet locustaquasi dentes leonis; et molares illius, ut catuli leonis, ut qui in fortitudine et multitudine locustis coaequantur, in ferocitate et crudelitate leonibus comparentur. Haec, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ebriati fuerint regnũ dĩ possidere
ñ posst̃. Qui uini ebrietate sopitꝰ
ẽ: euigilet & ploret se ebriũ fuis¬
se & ululet ͣ postea ululatꝰ eiꝰ & fle¬
tꝰ eiꝰ uertat᷑ in risũ. & gaudeat se
ebrietatis materiã ñ habere. que
eũ ꝑ abundantiã ebriũ fecerat &
uesanũ. Gens enĩ ascendit suꝑ¬

Expanded text:
ebriati fuerint, regnum Dei possidere ebriati fuerint, regnum Dei possidere non possunt . Qui vini ebrietate sopitus est, evigilet et ploret ebrium se fuisse, et ululet: ut postea ululatus ejus et fletus vertatur in risum, et gaudeat se ebrietatis materiam non habere, quae eum per abundantiam ebrium fecerat et vesanum. Gens enim ascendet
Abbreviated transcription (Latin):
ab hominib se ęstimat ñ uideri. dũ¬
mͦ potiat᷑ eo qđ desiderat: Sed &
auaritia excecat animũ eiꝰ cui ni-¬
chil satis ẽ: & muliebris amor &
dulcium cupido uitiorũ. Unde dici¬
t̃ ad eos. Euigilate & exꝑgiscimini
qui ebrii estis nequaquã uino ut in
turbatione uitiorũ. Flete & plangi¬
te & agite penitentiã & assumite
tristitiã quȩ ducit ad uitã. & ulula¬
te om̃es qui bibitis uinũ in dulce¬
dine siue inebrietate. Dulcia en ĩ
st̃ uitia. quia mel distillat de la¬
biis mulieris meretricis: & idcirco
in dĩ sacrificia ñ offert᷑. Qm̃ pe¬
rit siue ablatũ ẽ ab ore ur̃o uinũ.
ebrietas atq: dulcedo. que uos de¬
ceperat. Sepe quippe dĩ fit ꝓuiden-¬
tia ut Iñ cognouerant eũ in ꝓsperis.
cognoscant in adũsis. & qui diui¬
tiis male abusi st̃. ad uirtutes pe¬
nuria corrigant᷑. Iuxta hẽ sensũ au¬
diant senes. Habitatores aut̃ terre
cipi in quo ẽ luxuria. ex quo qͥ in-¬

Expanded text:
ab omnibus, se existimat non videri: dumab omnibus, se existimat non videri: dummodo potiatur eo quod desiderat. Sed et avaritia excaecat animum ejus, cui nihil satis est: et muliebris timor, et dulcium cupido vitiorum. Unde dicitur ad eos: Evigilate et expergiscimini, qui ebrii estis: nequaquam vino, ut in erturbatione vitiorum: Flete, et plangite, et agite poenitentiam: et assumite tristitiam quae ducit ad vitam, et ululate, omnes qui bibitis vinum in dulcedine , sive, in ebrietate. Dulcia enim sunt vitia: quia mel distillat de labiis mulieris meretricis: et idcirco in Dei 174 sacrificia non offertur: quoniam periit, sive ablatum est de ore vestro vinum, ebrietas atque dulcedo quae vos deceperat. Saepe quippe Dei fit providentia, ut qui non cognoverunt Deum in prosperis, cognoscant in adversis: et qui divitiis male abusi sunt, ad virtutes penuria corrigantur. Juxta hunc sensum audiant senes: habitatores autem terrae cipi, in quo est luxuria, et quo qui in
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑgiscimini ebrii & flete & ulu¬
late om̃es qui bibitis uinũ in dul¬
cȩdine : qm̃ perut ab ore ur̃o .Lxx.
uinũ in ebrietate : qm̃ ablatũ est
de ore ur̃o. Quasi senes atq pres¬
biteri audire debemꝰ. Nulla res
ita in ebriat. ut animi ꝑturbatio.
Est tristitia que ducit ad mortẽ.
proxima mentis sue impotẽ facit.
in tantũ ut labia tremant. dentes
concrepent. uultꝰ pallore mutet᷑.
Recteq illud laudat᷑ arcite ta¬
rentini. qͥ cũ uillico suo ẽẽt iratꝰ.
iã te inquit occiderẽ nisi iratus
eẽm. Quid referã de gaudio & uo-¬
luptate & maxime amore qͥ excȩcat
cordis oculos. & nichil aliud aman¬
tẽ nisi id qđ amat cogitare ꝑmit¬
tit:An non ẽ dicenda ebrietas
cũ ꝓpt̾ uile scortũ & ignominiosã
corporis partẽ animę libertas in
seruiles blanditias inclinat᷑. cũ labo¬
rẽ suũ alterius ẽẽ faciat delicias. cũ
furto scelere atq ꝑiuriis opes futu.¬
rę p̃parat uoluptati. & cũ uideat᷑

Expanded text:
ini, ebrii, et flete, et ululate, omnes qui bibitis vinum in dulcedine: quoniam periit ab ore vestro. LXX: vinum in ebrietate: quoniam ablatum est de ore vestro. Quasi senes atque presbyteri audire debemus: nulla res ita inebriat ut animi perturbatio. Est tristitia quae ducit ad mortem: proxima, mentis suae impotem facit: intantum ut labia tremant, dentes concrepent, vultus pallore mutetur. Recteque illud laudatur Archytae Tarentini, qui cum villico suo esset iratus: Jam te, inquit, occiderem, nisi iratus essem. Quid referam de gaudio et voluptate, et maxime amore, qui excaecat cordis oculos: et nihil aliud, amantem, nisi id quod amat, cogitare permittit. Annon est dicenda ebrietas, cum propter vile scortum, et ignominiosam corporis partem, animae libertas in serviles blanditias inclinatur? cum laborem suum alterius facit esse delicias? cum furto, scelere, atque perjuriis, opes futurae praeparet voluptatis? et cum videatur
Abbreviated transcription (Latin):
mitis pauperẽ. Idcirco nẽ dicitur
sc̃ĩficate ieiuniũ. Ieiunat maniche-¬
us & multi heretici maximeq encra-¬
titȩ. quorũ princeps tacianꝰ est
tate deterius est. Et uocate cetũ
siue curationẽ. ut ꝑ penitentiam
nr̃a peccata curemus. Pro cetu
int̾pretatꝰ ẽ. Congregate senes.
quorũ etas uicina morti maturȩq
sententie. magis timorẽ & cultũ
suscipit dĩ. Om̃es quoq habitatores
terre de quib supra dixerat au-¬
dite hoc senes & aurib ꝑcipite
om̃es habitatores t̾re. ut & senes
& habitatores terre in domũ dĩ
que ẽ eccła congregent᷑. Cũq
fuerint in eccła & de dispari
grege sacerdotũ & popłi. senũ
& habitatorũ terre unus grex
fuerit effectꝰ : clamate inquit
ad dñm in cordib ur̃is & dicite.
Ih. ah.ah. diei. quia prope ẽ dies

Expanded text:
mitis pauperem. Idcirco nunc dicit: mitis pauperem. Idcirco nunc dicit: Sanctificate jejunium. Jejunat Manichaeus, et multi haeretici, maximeque Encratitae, quorum princeps Tatianus est, tate deterius est. Et vocate coelum, sive curationem, ut per poenitentiam nostra peccata curemus. Pro coetu interpretatus est. Congregate senes, quorum aetas vicina morti, maturaeque sententiae, magis timorem et cultum suscipit Dei. Omnes quoque habitatores terrae, de quibus supra dixerat: Audite hoc, senes, et auribus percipite, omnes habitatores terrae, ut et senes et habitatores terrae in domum Dei, quae est Ecclesia, congregentur. Cumque fuerint in Ecclesia, et de dispari grege sacerdotum et populi, senum et habitatorum terrae, unus grex fuerit effectus, clamate, inquit, ad Dominum in cordibus vestris et dicite: Ah, ah, ah diei, quia prope est dies
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is. Qui aut̃ peccator ẽ & quẽ
remordet propria conscientia. cili¬
cio accingat᷑ & plangat uel ꝓpria
delicta uel popłi & ingrediatur
eccłam de qua propt̾ peccata fue¬
rat egressus. & cubet uel dormiat
in sacco. ut p̃teritas delicias ꝑ qͥs
offenderat dm̃. uite austeritate cõ¬
penset. Qui enĩ mollib uestiunt᷑.
in domib regũ sunt. Accingant᷑
aut̃ sacer dotes & plangant & ulu-¬
lent & dormiant in sacco ꝓpħa
eos ad penitentiã coortante. qui
dicit ministri dĩ mei : qm̃ interiit de
domo dĩ ur̃i sacrificiũ & libatio de qͥb
supra dictũ ẽ Nec sufficit flere uel
plangere & habitũ lugentis assumere:
nisi sc̃ificent ieiuniũ & uocent ce¬
tũ. Si om̃e ieiuniũ placeret dõ:
nũ quã diceret sc̃ificate ieiuniũ. &.
ñ tale ieiuniũ elegi dicit dñs. Et in
euangło condẽpnant᷑ qͥ exterminant
facies suas ut uideant᷑ hominib ie-¬
iunare. Et. In dieb inquit ieiunio¬
rũ ur̃orũ ꝑcutitis pugnis. & oppri¬

Expanded text:
vestris . Qui autem peccator est, et quem remordet propria conscientia, cilicio accingatur et plangat, vel propria delicta, vel populi, et ingrediatur 180 Ecclesiam, de qua propter peccata fuerat egressus, et cubet, vel dormiat in sacco, ut praeteritas delicias, per quas offenderat Deum, vitae austeritate compenset. Qui enim mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt . Accingantur autem sacerdotes et plangant et ululent, et dormiant in sacco, propheta eos ad poenitentiam cohortante, qui dicit: Ministri Dei mei, quomodo interiit de domo Dei vestri sacrificium et libatio , de quibus supra dictum est. Nec sufficit flere, vel plangere et habitum lugentis assumere, nisi sanctificent jejunium, et vocent coetum. Si omne jejunidiceret: Sanctificate jejunium. Et: Non tale jejunium elegi, dicit Dominus . Et in Evangelio condemnantur qui exterminant facies suas, ut videantur hominibus jejunare ; et in diebus, inquit, jejuniorum vestrorum percutitis pugnis, et oppri
Abbreviated transcription (Latin):
gregate senes om̃es habitatores t̃re
in domo dĩ ur̃i : & clamate ad dñm.¬
ccingite uos & plangite sac̾dotes.
lamentate ministri qui ministratis
altari. in gredimini. dormite in sac-¬
cis ministri dĩ : qm̃ defecit de domo
dĩ ur̃i sacrificiũ & libatio. Scĩficate
ieiuniũ. p̃dicate curationẽ. congre¬

Expanded text:
es habitatores terrae in domum Dei vestri, et clamate ad Domiccingite vos et plangite, sacerdotes; lamentamini qui ministratis altari; ingredimini, dormite in saccis, ministri Dei, quoniam defecit de domo Dei vestri sacrificium et libatio; sanctificate jejunium, praedicate curationem
Abbreviated transcription (Latin):
nte oculos ur̃os alim̾ta pet̾iert̃.
de domo dĩ nr̃i letitia & gaudiũ.
nte oculos pereunt alim̃ta peccan¬
tiũ. quando iã sperate fruges e
manib auferunt᷑ & preuenit locusta
messorẽ. ut qđ spe in horreis condi-¬
tũ ẽ. bruchus & rubigo consumat.
His qͦq qui in eccła cõmorant᷑ pro
qualitate meritorũ frum̃tũ sp̃s &
hordeũ littere si peccauerint tollit᷑.
ut patiant᷑ fam̃ sermonis dĩ. Cũq
fuerint alim̃ta sublata. consequent̃
gaudiũ & letitia tollit᷑ de domo
dĩ. ut qͥ audiebant ante apłm di¬
centẽ gaudete in dño sẽꝑ iterũ dico
gaudete : postea dñm audiant ad
penitentiã prouocantẽ. Beati lu

Expanded text:
nte oculos vestros alimenta perierunt: de domo Dei nostri laetitia et gaudium. Ante oculos pereunt alimenta peccantium, quando jam speratae fruges e manibus auferuntur, et praevenit locusta messorem, ut quod spe  Al. saepe in horreis conditum est, bruchus et rubigo consumant. His quoque qui in Ecclesia commorantur, pro qualitate meritorum, frumentum spiritus, et hordeum litterae si peccaverint tollitur, ut patiantur famem sermonis Dei. Cumque fuerint alimenta sublata, consequenter gaudium et laetitia tollitur de domo Dei, ut qui audiebant ante Apostolum dicentem: Gaudete in Domino semper, iterum dico gaudete ; postea Dominum audiant ad poenitentiam provocantem: 182 Beati qu
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑ capita
montium sacrificabant᷑. & suꝑ colles
accendebant tyminiama. subtus
quercũ & populũ & therebintũ. qr
uꝑ uerticẽ montiũ sacrificabant. &
suꝑ colles immolabant. subter quer¬
cum & popłm & nemorosas arbores.
quia bonum erat umbraculum.
n lege p̾ceptum est ut non sacrifice¬
tur dño nisi in loco quẽ elegerit
dñs ds̃. & iurta altare lucus & arbo¬
res non plantentur : ne scilicet pas.¬
siua & uoluptuosa religio austeri¬
tatem unius & uerȩ religionis e¬
uertat. Econtrario isrł sacrifica¬
bat in montibus. & in collibus ad¬
olebat in censa. excelsa terrȩ dili¬
gens loca: quia excelsũ reliquerat
dm̃. & umbrã quęrens ꝑdiderat
ueritatẽ. Hoc est quod legimus de
singulis regib. Uerũtamen excelsa
non abstulit. ad huc popłs ummo¬
labat & sacrificabat in ercelsis.
quod hebraice appellat᷑ bama.
Heretici sublimitatẽ sibi dogmatũ¬
re ꝓmittunt. & sacrificant subter quer¬
cum & populũ & therebintũ infruc¬

Expanded text:
er capita montium sacrificabant, et super colles accendebant thymiama: Subtus quercum, et populum, et terebinthum, quia er verticem montium sacrificabant, et super colles immolabant: subter quercum et populum et nemorosas arbores, quia bonum erat umbraculum. In Lege praeceptum est ut non sacrificetur Domino, nisi in loco quem elegerit Dominus Deus: et juxta altare lucus et arbores non plantentur, ne scilicet passiva et voluptuosa religio austeritatem unius et verae religionis evertat. Econtrario Israel sacrificabat in montibus, et in collibus adolebat incensum, excelsa terrae diligens loca, quia excelsum reliquerat Deum, et umbram quaerens perdiderat veritatem. Hoc est quod legimus de singulis regibus: Verumtamen excelsa non abstulit: adhuc populus immolabat et sacrificabat in excelsis , quod Hebraice appellatur BAMA  . Haeretici sublimitatem sibi dogmaturepromittunt, et sacrificant subter quercum et populum et terebinthum, infruc
Abbreviated transcription (Latin):
libri magnitudinẽ. Ilis immolanti¬
bus bahalim quȩ de suo corde finxert̃.
& me uocante fugientib a facie mea
ita enĩ in lai continetꝰ : ẽgo clem̃tissimꝰ
dñs ligabã pedes ephraun ne ãme
longiꝰ fugerent. Hoc enĩ significat

Expanded text:
libri magnitudinem. Illis immolantibus Baalim quae de suo corde finxerunt, et me vocante, fugientibus a facie mea ita enim in Septuaginta continetur, ego clementissimus Dominus ligabam pedes Ephraim, ne a me longius fugerent: hoc enim significat
Abbreviated transcription (Latin):
as multas in medio eiꝰ ut ꝓdõ adorent
uitulos. & immolent filios suos. Nec hoc
in penstrabilib suis. & om̃ino rectũ fa-¬
cere nesciunt thesauritantes sibi ñ aurũ
neq pecunias quȩ interdũ labore querun¬
tur. sed iniqͥtatẽ & rapinas in edib suis.
ut quia deserto cultu dĩ ad orauerunt
idola. tradat eos ds̃ in reꝓbũ sensum.
ut faciant quȩ non oportae.
tquia semel iuacta leges tropologię
samaria refertur ad hereticos qui cu¬
stodes mandatoꝵ dĩ esse se mentiunt᷑:
p̾cipit sermo diuinꝰ ut in gentib prȩdi-¬
cent quȩ non habent notitiã dĩ in qua¬
rũ doctrina ignis exurens ẽ & tribu¬
latio & angustia. ut tonsiderent fal¬
sã samariã & ascendant ad montes su¬
ꝑbiȩ eiꝰ. & uideant multas insanias
in medio ciuitatis. dũ unusquisq fin-¬
git qđ uoluerit. & ad orat figmentũ
suũ. ut martion bonũ dm̃ & otiosũ. ut
ualentinus eonas triginta & extre-

Expanded text:
as multas in medio ejus, ut pro Deo adorent vitulos, et immolent filios suos: nec hoc in penetralibus suis, et omnino rectum facere nesciant, thesaurizantes sibi non aurum et pecunias, quae interdum labore quaeruntur, sed iniquitates et rapinas in aedibus suis: ut quia, deserto Dei cultu, adoraverunt idola, tradat eos Deus in reprobum sensum , ut faciant quae non oportet. Et quia semel juxta leges tropologiae, Samaria refertur ad haereticos, qui custodes mandatorum Dei esse se mentiuntur, praecipit sermo divinus, ut in gentibus praedicent, quae non habent notitiam Dei, in quarum doctrina ignis exurens est, et tribulatio et angustia: ut considerent falsam Samariam, et ascendant ad montes superbiae ejus, et videant multas insanias in medio civitatis, dum unusquisque fingit quod voluerit, et adorat figmentum suum - ut Marcion bonum Deum et otiosum: ut Valentinus αἰῶνας triginta, et extremum
Abbreviated transcription (Latin):
tis mortis. ut annuntiẽ om̃s laudati¬
ones tuas in portis filiȩ syon. Mons uero
samariȩ ꝓpter suꝑbiã & iactantiam
custodiȩ mandatoꝵ dĩ. intelligit᷑ suꝑ herẽ¬
ticis. qui despiciunt ecclesiam qͥa infir¬
ma mundi elegit ds̃ ut confundat fortia
& stulta. ut ꝑdat sapientiã sapientiũ.

Expanded text:
is, ut annuntiem omnes laudationes tuas in portis filiae Sion . Mons vero Samariae, propter superbiam et jactantiam custodiae mandatorum Dei, intelligitur super haereticis, qui despiciunt Ecclesiam; quia infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia, et stulta, ut perdat sapientiam sapientium,
Abbreviated transcription (Latin):
ae qui despiciunt sy on. & confidt̃
in monte samariȩ. Uindemiauerunt
pͥmitias gentiũ. & ingressi st̃ sibi.
o sion ut supradiximꝰ & ad montẽ
samariȩ id est ad duas trib quȩ appel-¬
labant᷑ iuda & ad decẽ quȩ ifraelis no¬
mine uocabant᷑. ꝓpħȩ sermo confert᷑.¬
& maxime ad eos qui uͥtroq populo
optimates sunt & principes. & uacant
delitis in exemplũ illius diuitis pdre¬
purati qui letabatur in conuiuio. &
in tantam erigebatur suꝑbiã. ut laza¬
rũ ante ostiũ suũ plenũ ulcerib ñ digna¬
sunt capita populoꝵ. qͥ confidunt in
diuitiis & opulenti st̃ in sion. & habent
fiduciã in monte samarię. & ingredi¬
unt᷑ põpatice domꝰ isrł ut tumorem
animi corpꝰ ostendat. & pomparum
feculis similes esse uideantur.
uxta leges autẽ tropologiȩ & lax¬

Expanded text:
iciunt Sion, et confidunt in monte Samariae: vindemiarunt primitias gentium, et ingressi sunt sibi. Ad Sion, ut supra diximus, et ad montem Samariae, id est, ad duas tribus, quae appellabantur Juda, et ad decem, quae Israelis nomine vocabantur, prophetae sermo confertur, maxime ad eos, qui in utroque populo optimates sunt et principes, et vacant deliciis in exemplum illius divitis purpurati, qui laetabatur 308 in convivio, et in tantam erigebatur superbiam, ut Lazarum ante ostium suum plenum ulceribus indignasunt capita populorum, qui confidunt in divitiis, et opulenti sunt in Sion, et habent fiduciam in monte Samariae, et ingrediuntur pompatice domum Israel, ut tumorem animi corpus ostendat, et pomparum ferculis similes esse videantur. Juxta leges autem tropologia
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. sed transeant in babilonẽ & audiant
ꝓpħam. Calix aureus babilon. in ebrians
om̃s gentes. Damascus enĩ ut crebro di¬
ximꝰ interp̃tat᷑ sanguinẽ bibens. siue
sanguis cilicii. ut ꝑpenitentiã ad biben¬
dũ dñi sanguinẽ prouocemur.
ae qͥ opulenti estis in syon. & confiditis

Expanded text:
Domini; sed transeant in Babylonem, et audianDomini; sed transeant in Babylonem, et audiant per prophetam: Calix aureus Babylon, inebrians omnes gentes . Damascus enim, ut crebro diximus, interpretatur sanguinem bibens, sive sanguis cilicii, ut per poenitentiam ad bibenDomini sanguinem provocemur. Vae qui opulenti estis in Sion, et confidi
Abbreviated transcription (Latin):
symmachus ipsũ hebraicũ transferentes
posuerunt chion. theodotio amairos in.
idẽ obscuritatẽ. Rursũ ꝓ soccoth. aquila
lit uisionẽ. Ꝙ in hoc in om̃ib scripturis
scis obseruandũ ẽ apostolos & apostolicos
uiros in ponendis testimoniis de ueteri
testamento ñ uerba considerare sed
sensũ. nec eadẽ sermonũ calcare uesti-¬
gia. dũ mͦ a sententus non recelant.
uicquid autẽ iuxta litterã dr̃ contra
popłm iudeoꝵ. hoc om̃e refert᷑ ad eos
qui sub nomine xp̃i uenerant᷑ idola. &
praua sibi dogiata confingentes. por¬
tant tabernaculũ regis sui diaboli. &
imaginẽ statuarũ & idoloꝵ suoꝵ. Non
enĩ unũ colunt idolũ. sed ꝓuarietate
doctrinȩ diuersos adorant deos. & sid̾
dĩ sui. Qui cũ sit angłs sathanȩ transfi-¬
gurat᷑ in angłm lucis. & cadit de celo
Pulcreq intulit quȩ fecistis uob̃. Non enĩ
ea acceperunt a dõ. sed de ꝓpͥa mente
finaerunt. Unde migrare eos faci& dñs
transdamascũ. ut non bibant sanguinem

Expanded text:
Symmachus ipsum Hebraicum transferentes, posuerunt CHION  , Theodotio ἀμαύρωσιν, id est, obscuritatem. Rursum pro SOCHOTH  , Aquila lit, visionem. Et hoc in omnibus Scripturis sanctis observandum est, apostolos et apostolicos viros in ponendis testimoniis de veteri Testamento, non verba considerare, sed sensum: nec eadem sermonum calcare vestigia, dummodo a sententiis non recedant. Quidquid autem juxta litteram dicitur contra populum Judaeorum, hoc omne refer ad eos qui sub nomine Christi venerantur 307 idola, et prava sibi dogmata confingentes, portant tabernaculum regis sui diaboli, et imaginem statuarum et idolorum suorum. Non enim unum colunt idolum; sed pro varietate doctrinae diversos adorant deos, et sidus dei sui . Qui cum sit angelus satanae, transfiguratur in angelum lucis, et cadit de coelo Pulchreque intulit, quae fecistis vobis. Non enim ea a Deo acceperunt; sed de propria mente finxerunt. Unde migrare eos faciet Dominus trans Damascum, ut non bibant sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
in torcularia sua. ubi ñ calcat᷑ uua sed
& ingressi sunt sibiꝰ. Non enĩ ingressi sunt
dõ. sed sibi ingressi sunt. Alioquin. dõ ma¬
gis egressi sunt. dũ recedunt de ecclesia.
breos in fine huiꝰ qđ ex posuim u.s.

Expanded text:
ur, sed Pulchre dixit, sibi: non enim ingressi sunt Deo, sed sibi ingressi sunt. Alioquin Deo magis egressi sunt, dum recedunt de Ecclesia. braeos, in fine hujus, quod exposuimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Aperite mͥ portas iustitiȩ. ingressus
in eas confitebor dño. hec porta dñi iusti
intrabunt ꝑ eã. Deniq & sapientia in
portis ciuitatis considens dicit. Quanto
tẽpore innocentes optinuerͣt iustitiã.
ñ confundent᷑. Ego portas ciuitatis hoc
ẽ animȩ credentis in xp̃m. puto esse
uirtutes. ꝑ quas ad credentes xp̃c ingre¬
dit᷑. Ꝙ quia ñ ẽ scriptũ in qͥb portis
oderint corripientẽ. utrũ in malis
an in bonis. nos ad utrũq referamus.
Inuitioꝵ portis stantes peccatores ar¬
guit ꝓpheta. & id circo detestationi ha¬
bet̾ ab eis: aut certe ipse ꝓpheta stat in
portis initisq uirtutũ. & odio habet᷑
ab his qͦs corripit. Nec sufficit peccatorib
odisse in portis arguentẽ siue corripientẽ.
nisi uerbũ scm̃n abominent᷑ qđ de eiꝰ ore
ꝓfert᷑. Qui eñi ñ recipit ꝓphetã. non

Expanded text:
s justitiae: ingressus in eas confitebor Domino. Haec porta Domini: justi intrabunt in eam . Denique et Sapientia in portis civitatis confidens dixit: Quanto tempore innocentes obtinuerint justitiam, non confundentur . Ego portas civitatis, hoc est, animae credentis in Christum, puto esse virtutes, per quas ad credentes Christus ingreditur. Et quia non est scriptum in quibus portis oderint corripientem, utrum in malis, an in bonis, nos ad utrumque referamus. In vitiorum portis stantes peccatores arguit propheta, et idcirco detestationi habetur ab eis. Aut certe ipse propheta stat in portis initiisque virtutum, et odio habetur ab his, quos corripit, nec sufficit peccatoribus odisse in portis arguentem, sive corripientem, 293 nisi verbum sanctum abominentur quod de ejus ore profertur. Qui enim non recipit prophetam, non
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo qͥ pauꝑ & prudens ẽ cũ redẽptũ iu-¬
dicẽ uiderit tacebit in tẽpore illo. qͥa
tẽpus malũ ẽ. Uel certe ita intelligen¬
dũ. Quid ꝓdest nc̃ uicina captiuitate
nr̃a numerare peccata. cũ iã nullum
remediũ sit & muros urbiũ nostra¬
rũ hostilis cingat exercitus.
ossumꝰ hoc ipsũ & de hereticis dicere
qui diripiunt pauperẽ. siue stricta
manu ꝑcutiunt caput eiꝰ. hoc enĩ grece

Expanded text:
Ideo qui pauper et prudens est, cum redemptum juIdeo qui pauper et prudens est, cum redemptum judicem viderit, tacebit in tempore illo, quia tempus malum est. Vel certe ita intelligendum: quid prodest nunc vicina captivitate vestra enumerare peccata, cum jam nullum remedium sit, et muros urbium vestrarum hostilis cingat exercitus? Possumus hoc ipsum et de haereticis dicere, qui diripiunt pauperem, sive stricta manu percutiunt caput ejus, hoc enim Graece
Abbreviated transcription (Latin):
pientes cõmutationes. & pauꝑes in portis
declinantes. Ideo qͥ intelligit in tẽpore
illo silebit. quia tempus malum est.
idolatriã hostib traderet᷑ ad penã. iun¬
git cetera quȩ amissa ueritatis religione
cõmiserit. Diripiebatis inqͥt pauperem.
ex p̃tio eoꝵ quȩ rapiebatis & tollebatis.
ã pauꝑe domos quadro lapide ȩdificastis.
ut spoliantes homines parieteᷤ marmorib
uestiretis. Quas qͥa edificastis de rapinis
& ñ solũ mansioni & tecto qđ exigit hu-¬
mana fragilitas sed pulcritudini & de¬
liciis prȩparastis. repentina captiuitate
uł morte subtracti ñ habitabitis in eis.
Uineas quoq amantissimas futuris po¬
tib ꝓuidentes plantastis. & ñ bibetis ex
eis uinũ. qͥa ego ur̃a uniuersa scelera &
peccata cognoui. & peccata fortia quȩ
meã iracundiã ꝓuocarent. Qui estis
hostes iustitiȩ siue om̃s iusti & accipitis
munera. & pauꝑes in iudicio depͥmitis.

Expanded text:
pientes commutationes, et pauperes in portis pientes commutationes, et pauperes in portis declinantes: ideo qui intelligit, in tempore illo silebit, quia tempus malum est. idololatriam hostibus traderetur ad poenam, jungit et caetera, quae, amissa veritatis religione, commiserit. Diripiebatis, inquit, pauperem et ex pretio eorum, quae rapiebatis et tollebatis a paupere, domos quadro lapide aedificastis, ut spoliantes homines, 294 parietes marmoribus vestiretis, quas quia aedificastis de rapinis, et non solum mansioni et tecto, quod exigit humana fragilitas, sed pulchritudini et deliciis praeparastis, repentina captivitate, vel morte subtracti, non habitabitis in eis. Vineas quoque amantissimas futuris potibus providentes plantastis, et non bibetis ex eis vinum, quia ego universa scelera vestra et peccata cognovi, et peccata fortia, quae meam iracundiam provocarunt. Qui estis hostes justitiae, sive omnis justi, et accipitis munera, et pauperes in judicio deprimitis.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s iudei dicentes anathema ihũ uerbũ
ẽ pietas. Quicqͥd autẽ de uideis dr̃. tã ad
ethuicos quã ad hereticos referri potest.
quoꝵ alii om̃s scripturas sc̃as ab ominant᷑
in qͥb uerbũ dĩ ẽ. alii dũ ꝑuerse intelligt̃
qͦd legt̃. ab ominationẽ ponunt in domodĩ.
dcirco ꝓ eo qđ diripiebatis pauperem &
predã electã tollebatis ab eo. domos qua-¬
dro lapide edificabitis. & ñ habitabitis
& ñ bibetis uinũ earũ. qͥa cognoui multa
scelera ur̃a & fortia peccata ur̃a. hostes
iusti accipientes munera. & pauperẽ in
porta depͥmentes. Ideo prudens in tẽpore
illo tacebit. quia tẽpus malũ est. Ixx
ropterea quia ꝑcutiebatis pauperes
& munera electa accipiebatis ab eis: do¬
mos dolatis lapidib edificastis. & ñ habi¬
tabitis in eis. Uineas desiderabiles plan-¬
tastis. & ñ bibetis uinũ earũ. quia ego
cognoui multas impietates ur̃as & for¬
tia peccata ur̃a. conculcantes iustũ. acci¬

Expanded text:
omnes Judaei dicentes anathema Jesu, verbum est pietas. Quidquid autem de Judaeis diximus, tam ad ethnicos quam ad haereticos referri potest, quorum alii omnes Scripturas sanctas abominantur, in quibus verbum Dei est: alii dum perverse intelligunt quod legunt, abominationem ponunt in Domo Dei. Idcirco pro eo quod diripiebatis pauperem, et praedam electam tollebatis ab eo: domos quadro lapidenon bibetis vinum earum; quia cognovi multa scelera vestra, et fortia peccata vestra, hostes justi, accipientes munera, et pauperes in porta deprimentes: ideo prudens in tempore illo tacebit, quia tempus malum est. LXX: Propterea quia pugno percutiebatis pauperes, et munera electa accipiebatis ab eis, domos dolatis lapidibus aedificastis, et non habitabitis in eis. Vineas desiderabiles plantastis, et non bibetis vinum earum; quia ego cognovi multas impietates vestras, et fortia peccata vestra: conculcantes justum, acci
Abbreviated transcription (Latin):
Si suꝑ quos dis̃ subrid& uastitatẽ & af¬
fert in eos populationẽ. qͥ in malo robusti
sunt & ad opprimendũ potentes. odio
habuerunt in porta id ẽ. in iudicio corri
transtulert̃. In porta autẽ uixta ueterẽ
iudaici morẽ popłi fuisse iudicia. & sepe
legimꝰ & crebro interp̃tati sumꝰ. ut nec
agricola ad causã ueniens frequentia
ciuitatis & nouo terreret᷑ aspectu. nec
urbis habitator longe ab urbe ꝓperar&.
& subuectionẽ querer& iumentorũ.
Hoc iuxta litteram dixerimus.
eterũ grande peccatũ ẽ odisse corripi¬
entẽ maxime si te ñ odio s amore corri¬
piat. si solus ad solũ. si assũpto fr̃e alte¬
ro. si postea p̾sente ecclesia. ut ñ studio
detrahendi sed emendationis tuȩ uide¬
at᷑ crimen ingerere. Duplices portas
mortis & uitȩ. uitioꝵ atq uirtutũ sepe
in scripturis legimꝰ. ut .ẽ. illud in psalmis.
Qui excaltas me de portis mortis. ut ad¬
nuntiẽ om̃s laudationes tuas in portis

Expanded text:
Hi super quos Deus subridet vastitatem, et affert in eos populationem, qui in malo robusti sunt, et ad opprimendum potentes, odio habuerunt in porta, id est, in judicio corriptranstulerunt. In porta autem, juxta veterem Judaici morem, populi fuisse judicia, et saepe legimus, et crebro interpretati sumus, ut nec agricola ad causam veniens, frequentia civitatis et novo terreretur aspectu, nec urbis habitator longe ab urbe properaret, et subvectionem quaereret jumentorum. Hoc juxta litteram dixerimus. Caeterum grande peccatum est odisse corripientem, maxime si te non odio, sed amore corripiat, si solus ad solum, si assumpto fratre altero, si postea praesente Ecclesia, ut non studio detrahendi, sed emendationis tuae videatur crimen ingerere . Duplices portas, mortis et vitae, vitiorum atque virtutum, saepe in Scripturis legimus, ut illud in Psalmis: Qui exaltas me de portis mortis, ut annuntiem omnes laudationes tuas in portis
Abbreviated transcription (Latin):
ciat. ut imitari possint apłm dicentẽ.
Quando infirmꝰ sũ. tunc fortior sum.
Nã & filii sȩculi huius prudentiores
sunt filiis lucis in generatione sua. for¬
titudo corporis. imbetillitas anime est.
& rursũ animȩ fortitudo. imbecillitas
corporis ẽ. Igit᷑ dñs quia omĩa ratione
dispensat. & uero facit cuncta iudicio.
diuidit contritionẽ suꝑ robur inmicũ.
ut inducat miseriã suꝑ munitionẽ quȩ
erigit se contra scientiã dĩ. De qua & in
ꝓuerbus legimꝰ. Ciuitates robustas ingres-¬
sus ẽ sapiens. & destrux̃ munitionẽ in
qua confidebant impii. Hoc & ad omẽm
quidẽ fortitudmẽ secularẽ. sed ꝓpͥe
contra hereticos facit. qͥ argumentis &
sophismatib & arte dialectica doginatũ
falsitatẽ roborare conant̾. Sed destruait
ea uir sapiens. & dĩ adutꝰ auxilio omnem
ẽẽ uanissimã. ut inducat suꝑ eã miseriam.
& inclinata suꝑbia possit cũ apło dicere.

Expanded text:
ciat, et imitari possint Apostolum dicentem: ciat, et imitari possint Apostolum dicentem: Quando infirmus sum, tunc fortior sum . Nam et filii hujus saeculi prudentiores sunt filiis lucis in generatione sua . Fortitudo corporis, imbecillitas animae est: et rursum animae fortitudo, imbecillitas corporis est. Igitur Dominus qui omnia ratione dispensat, et vero facit cuncta judicio, dividit contritionem super robustum inimicum, ut inducat miseriam super munitionem, quae se erigit contra scientiam Dei. De qua et in Proverbiis legimus: Civitates robustas ingressus est sapiens, et destruxit munitionem, in qua confidebant impii . Hoc et ad omnem quidem fortitudinem saecularem; sed proprie contra haereticos facit, qui argumentis et sophismatibus, et arte dialectica, dogmatum falsitatem roborare conantur. Sed destruit eam sapiens vir, et Dei adjutus auxilio, omnem esse vanissimam, ut inducat super eam miseriam, et, inclinata superbia, possit cum Apostolo dicere:
Abbreviated transcription (Latin):
est. Obscurentur oculi eoꝵ ne uideant.
& dorsũ eoꝵ sẽꝑ incurua. Iste ds̃ uocat
ad se aquã maris. & effundit eã suꝑ faciẽ
terrȩ: de peccatorib iustos faciens. Ad
qđ exponendũ unũ tantũ studio breui-¬
tatis ponamꝰ exemplũ. Pauł apłs quasi
tes maris gurgites. ꝑsequebat᷑ & oppri¬
mere nitebatur ecclesiã dĩ. Qui uocatꝰ
a dõ. effusus ẽ suꝑ faciẽ uniuerse terrę.
ut predicar& euangłm de ierusolimis
usq ad illiricũ. & edificar& non super
alterius fundamentũ ubi iã fuerat
predicatũ sed usq ad hispanias tende¬
r&. & a mari rubro immo ab occeano
usq ad occeanũ currer& imitans dum
suũ. & solẽ iustitiȩ de quo legimꝰ. A sũ mo
celo egressio eius. & octursus eius usq
ad sũmũ eius. ut ante ei terra deficer&.
quã studiũ predicandi. Iste ds̃ & con¬
tritionẽ diuidit suꝑ fortitudinẽ. ut
eos qui male fortes sunt imbecilles fa¬

Expanded text:
est: Obscurentur oculi eorum ne videant: est: Obscurentur oculi eorum ne videant: et dorsum eorum semper incurva . Iste Deus vocat ad se aquam maris, et effundit eam super faciem terrae, de peccatoribus justos faciens. Ad quod exponendum, unum tantum studio brevitatis ponamus exemplum. Paulus apostolus quasi tes maris gurges persequebatur, et opprimere nitebatur Ecclesiam Dei. Qui vocatus a Domino, effusus est super 291 faciem universae terrae, ut praedicaret Evangelium de Jerosolymis usque ad Illyricum, et aedificaret non super alterius fundamentum, ubi jam fuerat praedicatum ; sed usque ad Hispanias tenderet, et a mari Rubro, immo ab Oceano usque ad Oceanum curreret, imitans Dominum suum et solem justitiae, de quo legimus: A summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum ejus , ut ante eum terra deficeret, quam studium praedicandi. Iste Deus et contritionem dividit super fortitudinem, ut eos qui male fortes sunt, imbecilles fa
Abbreviated transcription (Latin):
firmamenti. & implebit᷑ qđ scriptũ est
alia gła solis. alia gła lunȩ. alia gła stel¬
larũ. stella enĩ ab stella differt in clari¬
tate. sic & resurrectio mortuoꝵ qͦndo
omnis creatura liberabit᷑ de seruitute
corruptionis in libertatẽ glorię filioꝵ dĩ.
Iste ẽ dĩ qui cuncta transformat. etiã
umbrã mortis mutat in lucẽ. quando
iniqui qͥ sedebant in tenebris & umbra
mortis uiderunt lucẽ magnã. & qui
erant filii noctis & tenebrarũ. facti
sunt filii lucis & filii diei. Iste ẽ ds̃ qui
etiã diẽ uertit in tenebras eoꝵ diẽ qui
dixerunt. crucifige. crucifige eũ. aufer
de terra talẽ. quando ab hora sexta in
tipũ iudaicȩ cecitatis dies uersus in noc
tẽ est. & non solũ scđm litterã. sed etiã
iuxta altiorẽ intelligentiã lux quȩ
eis oriebat᷑ in lege & ꝓphetis uersa est
in tenebras ignorantib qͥd legant. quid
audiant. ut impleat᷑ de illis qđ scriptũ

Expanded text:
firmamenti, et implebitur quod scriptum est: firmamenti, et implebitur quod scriptum est: Alia gloria solis, alia gloria lunae, alia gloria stellarum. Stella enim a stella differt in claritate: sic et resurrectio mortuorum . Quando omnis creatura liberabitur de servitute corruptionis in libertatem gloriae filiorum Dei. Iste Deus qui cuncta transformat, etiam umbram mortis mutat in lucem : quando hi qui sedebant in tenebris et umbra mortis, viderunt lucem magnam, et qui erant filii noctis et tenebrarum, facti sunt filii lucis, et filii diei. Iste est Deus qui etiam diem vertit in tenebras: eorum diem qui dixerunt: Crucifige, crucifige eum , aufer de terra talem: quando ab hora sexta in typum Judaicae caecitatis dies in noctem versus est. Et non solum secundum litteram, sed etiam secundum altiorem intelligentiam, lux quae eis oriebatur in Lege et prophetis, versa est in tenebras, ignorantibus, quid legant, quid audiant, ut impleatur de illis quod scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
timebat & hominẽ ñ reuerebat᷑. &
ꝑuersitate iudicii sententiã suã ñ
leuabat in celũ. sed ad humilia detra¬
hebat. Qđq sequit᷑ & iustitiã in terra
posuit. uxta illud debemꝰ accipere qđ
dederit nob̾ xp̃m iustitiã suã & non
ꝓiecerit eã. sed posuerit in terra. ut
om̃i iniquitate superata. nos de terrenis
celestes facer&. Ego puto ex hoc loco etiã
intulit. Eatrema ꝑ illos iustitia excedens
terris uestigia fecit. Qđ autẽ dicunt fa-¬
ciens omĩa atq transformans uno uerbo
arcturũ & oriona cõp̾hendunt. negligen.¬
tes ꝓprietatẽ nominũ in grecũ transfer¬
re sermonẽ. Transformat autẽ ds̃ omĩa
quando de terrenis facit celestia & ho¬
mines angeloꝵ donat simitudine. quan¬
do luna solis fulgore rutilabit & sol ha¬
bebit lumen septuplũ. quando animalis
& infirmꝰ & corruptibilis homo trans¬
format᷑ in spũalẽ & robustũ & incorrup¬
tũ. mutans glam non naturã. quando
intelligentes fulgebunt sicut splendor

Expanded text:
timebat, et hominem non verebatur, et perversitate judicii, sententiam suam non levabat ad coelum, sed ad humilia detrahebat . Quodque sequitur: et justitiam in terra posuit, juxta illud debemus accipere, quod dederit nobis Christum justitiam suam, et non projecerit eam: sed deposuerit in terram, ut, omni iniquitate superata, nos de terrenis coelestes faceret. Ego puto ex hoc loco etiam intulit: Extrema per illos Justitia, excedens terris, vestigia fecit. Quod autem dicunt, faciens omnia atque transformans, uno verbo Arcturum et Oriona comprehendunt, negligentes proprietatem nominum in Graecum transferre sermonem. Transformat autem Deus omnia, quando facit de terrenis coelestia, et homines Angelorum donat similitudine: quando luna solis fulgore rutilabit, et sol habebit lumen septuplum, quando animalis, et infirmus et corruptibilis homo transformatur in spiritualem et robustum et in incorruptum, mutans gloriam, non naturam: quando intelligentes fulgebunt sicut splendor
Abbreviated transcription (Latin):
cõmutat. & aquas maris amarissimas
ethereo calore suspensas colat & eliqͥt
in dulcẽ pluuiarũ saporẽ instar medi¬
cinalis cucurbitȩ. quȩ calore suꝑioris
giri humorẽ & sanguinẽ sursũ trahit.
Ex qͦ dicimꝰ unde sint pluuiȩ. Qdq seqͥt᷑¬

Expanded text:
commutat, et aquas maris amarissimas commutat, et aquas maris amarissimas aethereo calore suspensas excolat, et eliquat in dulcem pluviarum saporem, instar medicinalis cucurbitae, quae calore superioris gyri, humorem et sanguinem sursum trahit: ex quo discimus unde sint plu
Abbreviated transcription (Latin):
uertit᷑. quȩ̃ uulgo boetẽ uocant. Qđq
sequit᷑ oriona qͥ hebraice appͤllat᷑ chasil.
simmachus absolute stellas. theo dotio
in t̾pretatꝰ ẽ uesperũ. Hebreus autẽ qͥ
nos in scripturis scĩs erudiuit. chasil
inter p̃tari putat splendorẽ. & signifi.¬
care generalit̾ astra fulgentia. Quando
autẽ audimꝰ arcturũ & oriona ñ debeniꝰ
seqͥ fabulas poetarũ. & ridicula ac por¬
tentosa mendacia qͥb etiã cęlũ infama¬
re conant᷑. & mercedẽ stupri int̾ sidera
collocare dicentes. arcturũ pliadasq
hiadas geminosq triones. armatũq
auro circũspicit oriona: sed hebrea
nomina quȩ apud eos alit̾ appͤllantur
cimꝰ. & errore conbibimꝰ. Unde & in
regũ uolumine rafa ĩ hebreũ greci
titanas transtulert̃. quȩ apud nos cele¬
berrima fama ẽ ex qua in laudes deoꝵ
p̃ħea & impositũ encelado ethuã montẽ
Iste autẽ ds̃ creator omniũ qͥ fecit are¬
turũ & orionẽ. noctẽ die & diẽ nocte

Expanded text:
ertitur, quem vulgo Bootem vocant: quodque sequitur, Oriona, qui Hebraice dicitur CHASIL  , Symmachus absolute stellas, Theodotio interpretatus est vesperum: Hebraeus autem, qui nos in Scripturis sanctis erudivit, CHASIL interpretari putat splendorem, et significare generaliter astra fulgentia. Quando autem audimus Arcturum et Oriona, non debemus sequi fabulas poetarum, et ridicula ac portentosa mendacia, quibus etiam coelum infamare conantur, et mercedem stupri inter sidera collocare, dicentes : Arcturum, pluviasque Hyadas, geminosque Triones: Armatumque auro circumspicit Oriona: Sed scire Hebraea nomina, quae apud eos aliter appellantur, cimus et errore combibimus. Unde et in Regum volumine RAPHAIM   Hebraeum, Graeci titanas transtulerunt: quae apud ethnicos celeberrima fabula est, ex qua in laudes deorum phoea, et impositum Encelado Aetnam montem, Iste autem Deus creator omnium, qui facit Arturum et Orionem, noctem in diem et diem in noctem
Abbreviated transcription (Latin):
est omniũ creator cõminat᷑ etiã capti¬
uitatẽ suꝑ samariã. & depopulationẽ
suꝑ potentẽ affert. qm̃ conuertit in
absintiũ iudiciũ. & iustitiã relinquit
in terra. Ubi nos diximꝰ qͥ subrid&.
possumꝰ appellare : quando qͥs irascit᷑.
& aꝑtis paululũ labis subridere se
simulat. ut irȩ ostendat magnitudinẽ.
icamꝰ & iuxta laa. Ds in excelso facit
iudiciũ quando iudicat ueritatẽ. & red¬
dit unicuiq secdm̃ opus eius. & omnis
qui imitatoꝵ ẽ dĩ & filius eiꝰ esse desi¬
derat & esse ꝑfectꝰ sicut pat̾ eiꝰ ꝑfectꝰ¬

Expanded text:
 omnium, comminatur etiam captivitatem super Samariam, et depopulationem super potentem adfert: quoniam convertit in absinthium judicium, et justitiam relinquit in terra. Ubi nos diximus, qui subridpossumus appellare, quando quis irascitur, et apertis paululum labiis subridere se simulat, ut irae ostendat magnitudinem. Dicamus et juxta LXX. Deus in excelso facit judicium, quando judicat veritatem, et reddit unicuique secundum opus suum: et omnis qui imitator et filius ejus esse desiderat, et esse perfectus, sicut Pater e
Abbreviated transcription (Latin):
ritudinẽ. qđ genꝰ ẽ herbȩ amarissimȩ.
assumentes iniqͥtatẽ & iustitiã relinquen¬
tes. Quȩ sit autẽ iustitia. sequens uersus
ostendit. facientẽ arcturũ & orionẽ. &
conuertentẽ in mane tenebras. & diem
nocte mutantẽ. De quo supdixerat for¬
mans monte & creans uentũ. & annunti¬
ans homini eloquiũ suũ. faciens matuti¬
nã nebulã & gradiens suꝑ excelsa terrȩ.

Expanded text:
ritudinem, quod genus est herbae amarissimae, assumentes iniquitatem, et justitiam relinquentes. Quae sit autem ista justitia, sequens versus ostendit: Facientem Arcturum et Orionem, et convertentem in mane tenebras, et diem nocte mutantem. De quo supra dixerat: Formans montes, et creans ventum, et annuntians homini eloquium suum, faciens matutinam nebulam, et gradiens su
Abbreviated transcription (Latin):
baaMIC. legant. genere feminino. Quo¬
modo autẽ decipiant heretici ama¬
tores suos. & componantur eloqui i
uenustate structuraq uerborum.
ut mendacium simulent ueritatem.
& coniugalem pudicitiam derelin¬
quant. & incendant baalim id est
ydolis. quȩ de suo corde finxerunt . co.¬
tidie cernimus. Non enim habent
curam simplicis rusticitatis quȩ me-¬
retricia ornamenta non querit.
sed artificis elegantisq mendacii. ut a¬
matoribus suis diabolo & dȩmonib pla¬
ceant Propter hoc ecce ego lactabo
eam & ducam eam in solitudinem. &
loquar ad cor eius. & dabo ei uinitores
eus ex eodem loco. & uallem achor
ad aperiendam spem. Septuaginta.¬
deo ecce ego seducam eam. & ponã eã
quasi desertum. & loquar ad cor eiꝰ.
& dabo possessiones suas in de. & uallẽ
achor ad aperiendam intelligentiã ei
ro eo quod nos diximus ad aperiendã
periendam intelligentiam eius: int̾.¬
pretatus est sẏmmachus cĩsoirane
chipidos. id est in ostium spei. theo

Expanded text:
 legant genere feminino. Quomodo autem decipiant haeretici amatores suos, et componantur eloquii venustate, structuraque verborum, ut mendacia simulent veritatem, et conjugalem pudicitiam derelinquant, et incendant Baalim, id est, idolis, quae de suo corde finxerunt, quotidie cernimus. Non enim habent curam rusticae simplicitatis, quae meretricia ornamenta non quaerit; sed artificis elegantisque mendacii, ut amatoribus suis diabolis et daemoniis placeant. Propter hoc ecce ego lactabo eam: et ducam eam in solitudinem, et loquar ad 21 cor ejus. Et dabo ei vinitores ejus, ex eodem loco, et vallem Achor ad aperiendam spem. LXX: Ideo ecce ego seducam eam, et ponam illam quasi desertum; et loquar ad cor ejus, et dabo ei possessiones suas inde, et vallem Achor ad aperiendam intelligentiam ejus. Pro eo quod nos diximus, ad aperiendam periendam intelligentiam ejus, interpretatus est Symmachus εἰς θύραν ἐλπὶδος, id est, in ostium spei, Theo