comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cũꝙ pars eorum in montib pars eorũ
in ualleꝓgredientur caute ⁊ excogitate:
apparuit soloriens. offend̾untꝙ radii
clipeis deauratis. ⁊ resplenduerunt col¬
les abeis. aerq finitimꝰ clariꝰ refuisit
lumueruntq saxones timore magno.
⁊ appropinquauerunt ad p̃liũ. Dum
aũ collid̾entur exercitus fortissimi:
fortitudo bͥtannorum dissipata ẽ. qͥa
d̾s spreuerat illos. ⁊ facta ẽ iuctoria ꝑa.¬
tens. ⁊ adquisierunt duces p̃dictire¬
giones ñ paucas ⁊ ꝑ eos fortitudo cer¬
tici t̾ribilis facta. ꝑtͣnsiuitq t̾ram in
fortitudine graui.
Sirca hoc tempꝰ obiit aella rex
Saustralũ saxonum qui om̃ia ui¬
ra regni angłoꝵ reges scił ⁊ poeres ⁊ tri¬
bunos in ditione sua tenebat. Regna¬
urtq pꝰ eum cissa filius eius. ꝓgenies¬
q eoꝵ pꝰ eos. At in ꝓcessu temporũ
ualde minorati sunt. donec in aliorũ
iura regum tnsierunt.
egnum West sexe untipit anno

Expanded text:
Cumque pars eorum in montibus, pars eorum Cumque pars eorum in montibus, pars eorum in valle progrederetur caute et excogitate, apparuit sol oriens, offenderuntque radii clypeis deauratis, et resplenduerunt colles ab eis, aerque finitimus clarius refulsit, timueruntque Saxones timore magno et appropinquaverunt ad praelium. Dum autem colliderentur exercitus fortissimi, fortitudo Britannorum dissipata est, quia Deus spreverat illos, et facta est victoria patens, et acquisierunt duces praedicti regiones non paucas, et per eos fortitudo Certici terribilis facta est, pertransiitque terram in fortitudine gravi. Circa hoc tempus obiit Ella rex australium Saxonum, qui omnia jura regni Anglorum, reges scilicet et proceres et tribunos in ditione sua tenebat; regnavitque post eum Cissa filius ejus, progeniesque eorum post eos. At in processu temporum valde minorati sunt, donec in aliorum jura regum transierunt. Regnum Westsexe incipit anno
Abbreviated transcription (Latin):
nistrum. Inito gͦ p̃lio rex nazaleod dex¬
trum cornu uidens p̾stantius: irruit
ip̃e ⁊ om̃s uires eus ut illud qd̃ fortissi¬
mũ erat pͥus ꝓstern̾etur. ꝓstratis gͥ ue¬
xillis ⁊ acie ꝑforata: certic in fugam
uersus ẽ ⁊ facta ẽ strages maxima aciei
eiꝰ in mom̃to. uidens aũ sinistrũ cornu
ductum a filio: qd̾ dextrũ cornu patris suz
destructum ẽẽt: irruit in t̃ga ꝑsequen¬
tium ⁊ aggrauata ẽ pugna uehement̾
⁊ cecidit rex nar aleod ⁊ uersi ft̃ siui in fu¬
gam. ⁊ interfecta sunt ex eis quinq milia.
Qet̾is uͦ celeritas fuit subsidium. Saxonẽ
gͥ p̃rogatiua uictorie potiti st̃.⁊ quies da¬
ta ẽ eis annis ñ muitis. Aduenertq eis
aquitores fortes ⁊ multi.
extonanꝙ anno pꝰ bellũ p̃dictum:
ueneruit nepotes certici stuf ⁊ Gilitgar
cum trib nauib apud certicesore. Orimo
aũmane duces bͥtannorum acies ineos
sccm belli leges pulcherrime ꝯftruxert̃.

Expanded text:
nistrum. Inito ergo praelio, rex Nazaleod dexnistrum. Inito ergo praelio, rex Nazaleod dextrum cornu videns praestantius, irruit ipse et omnes vires ejus, ut illud, quod fortissimum erat, prius prosterneretur. Prostratis ergo vexillis et acie perforata, Certic in fugam versus est, et facta est strages maxima aciei ejus in momento. Videns autem sinistrum cornu ductum a filio, quod dextrum cornu patris sui destructum esset, irruit in terga persequentium, et aggravata est pugna vehementer et cecidit rex Nazaleod, et versi sunt sui in fugam, et interfecti sunt ex eis quinque millia; caeteris vero celeritas fuit subsidium. Saxones igitur praerogativa victoriae potiti sunt, et quies data est eis annis non multis, adveneruntque eis adjutores fortes et multi. Sexto namque anno post bellum praedictum venerunt nepotes Certic, Stuf et Witgar cum tribus navibus apud Certicefore. Primo autem mane duces Britannorum acies in eos secundum belli leges pulcherrime construxerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tudo pugnam agg̾ressi absq ordine ut qͥs¬
saso quam adueniebat in ictu oculi deꝑire. Aui¬
N haaciam nãq agebat bͥtones in hostem.¬
u fortitudo uͦ hoftis angebat imprudentiã
eorum in ꝯfusionem. Duce gͥ ⁊ popło ꝑemp¬
to uł fugato: uictoria potiti sunt: port
de quo dicta ẽ portes muha ⁊ duo filii eiꝰ.
ellum scͥpturus sum quod
nazaleod rex maximus bͥtannorũ.
egit contͣ certic ⁊ cinric filiũ eius. annose¬
xagesimo aduentus angloꝵ. Naraleod uͦ
magni nominis erat ⁊ magne supbie.
A quo regno illa dicta ẽ nazaleoi. que mͦ
aicitur certicesforde. Congregata gͥ om̃i
multitudine bͥtannie: auxilium petie¬
rat insup̃mis negotiis certic ⁊ filiꝰ eius:¬
cantuarioꝵ abaella magno rege sudxoꝵ.
⁊ a port ⁊ filiis eius qui nuꝑ uenerant ⁊
duas acies bello statuerunt. Unã rege¬
bat certic. Aliam uͦ cenric filiꝰ eius. Cer¬
tic regebat cornu dextrum. Centic uͦ si¬

Expanded text:
tudo pugnam aggressi, absque ordine ut qtudo pugnam aggressi, absque ordine ut quisque adveniebat in ictu oculi deperiere: audacia namque agebat Britones in hostem; fortitudo vero hostis agebat imprudentiam eorum in confusionem. Duce igitur et populo perempto vel fugato, victoria potiti sunt Port de quo dicta est Postermuham, et duo filii ejus. Bellum scripturus sum quod Nazaleod rex maximus Britannorum egit contra Certic et Cinric filium ejus, sexagesimo anno adventus Anglorum. Nazaleod vero magni nominis erat et magnae superbiae, a quo regio illa dicta est Nazaleoi, quae modo dicitur Certichestorde. Congregata igitur omni multitudine Britanniae, auxilium petierat in supremis negotiis Certic et filiusCantuariorum, et ab Ella magno rege Sudsexorum, et a Port et filiis ejus, qui nuper venerant, et duas acies bello statuerunt: unam regebat Certic, aliam vero Cinric , filius ejus. Certic regebat cornu dextrum; Cinric vero si
Abbreviated transcription (Latin):
dificata ẽ. Locus t̾m qͣi nobilissime urbis
transeuntib ostenditur desolatꝰ.
nno. xͦluͦii. aduentus angloꝵ certie ⁊
ciric filius siuis cum .uii. puppib ue¬
nerunt ad certicesore. Codemdie ꝯuenit õs¬
multitudo regionis ⁊ pugnatũ ẽ cont eos.
Scxxones acie conferta: coram nauib immo¬
Pbilit̾ stabarit. Insulam ac̃dacter in eos irrue¬
uii. bant. ⁊ sine ꝑsecutione reu̾tebantur: doue¬
disii ns quippe locum nũqͣm deserentib. Sie ir
nallitem. dirimerunt. Inuentis gͥ saxoni¬
b asꝑis: bͥtanni se retraxerunt. ⁊ neut
ex parte habita ẽ uictoria. hospitati tam̃
certic ⁊ filius suus int̾ra hostili magis
magisq cura litora maris ceꝑunt occu¬
ꝑare ñ sine frequentib belł regiones.
eptimo aũ anno pꝰ aduentũ certici ue¬
nit port ⁊ duo filii eiꝰ beda ⁊ meglacũ
duab nauib maxinis ap̃ portes mudham
statimq clamor maximus impleriit oẽm

Expanded text:
dificata est; locus tantum quasi nobilissimae urbis dificata est; locus tantum quasi nobilissimae urbis transeuntibus ostenditur desolatus. Anno XLVII adventus Anglorum, Certic et Cinric filius suus cum quinque puppibus venerunt ad Certicefore; eodem die convenit multitudo regionis, et pugnatum est contra eos. Saxones, acie conferta, coram navibus immobiliter stabant, insulani audacter in eos irruebant, et sine persecutione revertebantur, advenis quippe nunquam locum deserentibus: sic irlitem diremerunt. Inventis igitur Saxonibus asperis Britanni se retraxerunt, et neutra ex parte habita est victoria; hospitati tamen Certic et filius suus in terra hostili magis magisque circa littora maris coeperunt occupare non sine frequentibus bellis regiones. Septimo autem anno post adventum Certici venit Port et duo filii ejus, Beda et Megla cum duabus navibus maximis apud Portesmuham, statimque clamor maximus implevit omnem
Abbreviated transcription (Latin):
tii saxonum animos ñ acerbarent. Indẽ
tam̃ ardentiores effecti: ꝯtinius insulti¬
b uibem infestabant. Semꝑuͦ dumassi¬
lirent: instabant eis hͥtones atͥgo cum
uiris sagittariis ⁊ arm̾̃tatis telorum
missilib. Dimissis gͥ menib: gressus ⁊
arma dirigebant in eos pagani. Iunc
bͥtones eis celeritate p̾stantiores: siuas
cursu petebant: tendentibꝙ ad mensa
rursum a t̃go aderant. Hac arte saxone
diu fatigati sunt ⁊ innimera strageses
fiebat. donec in duas partes ex̃citun duli¬
senint. ut dum una pars urbem expug¬
narent: eẽt eis a t̃go contra bͥtonum ex¬
cursus bellatoꝵ acies ordinata. Iunc uͦ
ciuies duturna fame contͥti. cum iam
pondꝰ infestantiũ ꝑferre nequirent: õs
ore gladii deuorati sunt: cum mulierib ⁊
paruuł. ita qd̃ nec unꝰ solus euasit. Et qr
tot ibi dampna tolerauerant extranei: ita
urbem destruxerunt. quod ñqͣm pꝰea ree¬

Expanded text:
tii Saxonum animos non acerbarent. Inde tii Saxonum animos non acerbarent. Inde tamen ardentiores effecti continuis insultibus urbem infestabant; semper vero, dum assilirent, instabant eis Britones a tergo cum viris sagittariis et amentatis telorum missilibus. Dimissis igitur moenibus gressus et arma dirigebant in eos pagani; tunc Britones eis celeritate praestantiores silvas cursu petebant, tendentibusque ad moenia rursum a tergo aderant. Hac arte Saxones diu fatigati sunt, et innumera strages eorum fiebat, donec in duas partes exercitum diviserunt, ut dum una pars urbem expugnaret, esset eis a tergo contra Britonum excursus bellatorum acies ordinata. Tunc vero cives diuturna fame contriti, cum jam pondus infestantium perferre nequirent, omnes ore gladii devorati sunt cum mulieribus et parvulis, ita quod nec unus solus evasit: et quia tot ibi damna toleraverant exteranei, ita urbem destruxerunt, quod nunquam postea reae
Abbreviated transcription (Latin):
Et fere dubia fuit uictoria. Utert enĩ
exercitus ualde lesus ⁊ minorat᷑: att̾us
congressum deuouens ad ꝓpͥa remears.
Misit gͦ cella ad compatͥotas suos auxi¬
lium flagitans. Annꝰ aũ qd̃ cella uentt
in angliam. fere. xxixͣ. fuit ab acluentu
anglorum.
ortuus ẽ hengist rex cantre .xl. anñ
pꝰ aduentũ suũ in bͥtanniam. ⁊ reg¬
nauit osc filiꝰ eiꝰ ꝓ eo .xxxiiii. annis tẽpe
zenonis imꝑatoris cuius imꝑium fuit
.xuii. annis. Esc dũ pat̾a uirtute patͥam
contͣ bͥcannos potent̾ tenuit. Regnũq
suum regnis eoꝵ ampliauit.
egnum sudseaxe incipit. quod cella
dui ⁊ potentissime tenuit. Uenerãt
enim ei auxiliares a pacta sua anno t̃cio
pꝰ mortẽ hengist. Temꝑe anastasiiimꝑa¬
toris romã qui regnauit . xxuiii. añ. fr̾etꝰ
gͥ copiis ingentib obsedit andredescelt̃.
sidii inocte incursib. Nullus dies erat
nulla nox erat quib sinistri ⁊ recente nuin¬

Expanded text:
et fere dubia fuit victoria: uterque enim et fere dubia fuit victoria: uterque enim exercitus valde laesus et minoratus alterius congressum devovens ad propria remearunt. Misit igitur Elle ad compatriotas suos auxilium flagitans; annus autem, quo Elle venit in Angliam fere XXX fuit, ab adventu Anglorum XLII. Mortuus est Hengist rex Cantiae XL anno post adventum suum in Britanniam, et regnavit Esc filius ejus pro eo XXXIV annis, tempore Zenonis imperatoris, cujus imperium fuit XVII annis. Esc autem patria virtute patriam contra Britannos potenter tenuit regnumque suum regnis eorum ampliavit. Regnum Sudsexe incipit, quod Ella diu et potentissime tenuit: venerant enim ei auxiliares a patria sua anno tertio post mortem Hengisti, tempore Anastasii imperatoris Romani, qui regnavit XXVII annis. Fretus igitur copiis ingentibus, obsedit Andredecester usidiis, et nocte incursibus: nullus dies erat, nulla nox erat, quibus sinistri et recentes nun
Abbreviated transcription (Latin):
gitur dux aelle cum filiis ⁊ flasse militari¬
bus copiis instructissima in hͥtannia ad cỹ¬
menesore appułunt. Egredientib aũ sa¬
xonib demari bͥtanni clamorem extita¬
uerunt.⁊ acircũadiacentib locis innu¬
meri ꝯuolauerunt.⁊ statim bellũ initũ ẽ.
Saxones uͦ statura ⁊ uigore maximi: im¬
prudent̃ eos recipiebant. illi uͦ impru¬
dent̃ ueniebant. Nam sparsim ⁊ ꝑ int̾¬
ualla uenientes: aconglomeratis int̾fi¬
ciebantur. ⁊ ut quiq attoniti ueniebãt:
rumores sinistros ex imꝓuiso sentiebãt.
fugati sunt gͥ bͥtanni usq ad ꝓximũ ne¬
mus qd̵ uocatur andredes leige. Saxoneᷤᷤ
aũ occupauert̃ littora maris in sudsaxe
magis magisq sͥ regionis spacia capescen¬
tes usq ad nonũ annũ aduentꝰ eorum.
Lum uͦ cum audacius regionem in lon¬
ginquũ capescerent: ꝯuenerẽ reges &
tẏranm bͥtonum ap̃ mercredesburne:
⁊ pugnauerunt otͣcella ⁊ filios suos.

Expanded text:
gitur dux Aelle cum filiis suis et classe militarigitur dux Aelle cum filiis suis et classe militaribus copiis instructissima in Britannia ad Cymenesore appulerunt. Egredientibus autem Saxonibus de mari, Britanni clamorem excitarunt, et a circumadjacentibus locis innumeri convolarun, et statim bellum initum est. Saxones vero statura et vigore maximi, imprudenter eos recipiebant; illi vero imprudenter veniebant. Nam sparsim et per intervalla venientes a conglomeratis interficiebantur, et ut quique attoniti veniebant, rumores sinistros ex improviso sentiebant. Fugati sunt igitur Britanni usque ad proximum nemus quod vocatur Andredesleige. Saxones autem occuparunt littora maris in Sudsexe, magis magisque sibi regionis spatia capessentes usque ad nonum annum adventus eorum. Tunc vero cum audacius regionem in longinquum capesserent, convenerunt reges et tyranni Britonum apud Mercredesburne, et pugnaverunt contra Aelle et filios suos,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicto nomĩe uocauit. Uictoria gͥ eius la-¬
crimabił fuit ⁊ odiosa. Ita ut postea ñ par-¬
uo tempore nec ip̃e intra bͥcannorum fi¬
nes nec bͥtanm in cantiã uenire p̾su¬
merent. Britannie gͥ dum cessarent ex¬
terna bella: ñ cessabant cuulia. S̾ int̾
exẽminia ciuitatum ab hoste dirutarũ
pugnabant: inuicem qui hostem inua¬
serant eiues. Dum tam̃ recens eẽt memo¬
ria calamitatis inflicte: seruabant ite¬
cunꝙ reges sac̃dotes pͥuati ⁊ optinates
suum quiq ordinem. Cum aũ unior etã
creuisset: p̃sẽtiᷤᷤ solum serenitatis statum
exꝑta: ita cuncta u̾itatis ac iusticie mo¬
deramina ꝯcussa suntac subũsa. ui earũ
ñ dicam uestigium s nec memoria qͥdem
pret̾ inpaucis ⁊ ualde paucis ulla appa¬
reret. Immisit gͦ ds̃ ex partib g̾manie
duces plures ferocissimos ꝑsuccessiones
tempoꝵ. qui gentem deo inuisam desent.
Et in pͥmis dux aelle uenit ⁊ tres filii sui

Expanded text:
praedicto nomine vocavit. Victoria igitur illis lapraedicto nomine vocavit. Victoria igitur illis lacrymabilis fuit et odiosa, ita ut postea non parvo tempore nec ipse intra Britannorum fines, nec Britanni in Cantiam venire praesumerent. Britanniae igitur, dum cessarent externa bella, non cessabant civilia; sed inter exterminia civitatum ab hoste dirutarum pugnabant invicem, qui hostem evaserant cives, dum tamen recens esset memoria calamitatis inflictae, servabant utcunque reges, sacerdotes, privati et optimates, suum quique ordinem. Cum autem junior aetas crevisset, praesentis solum serenitatis statum experta, ita cuncta veritatis et justitiae moderamina concussa sunt ac subversa, ut earum non dicam vestigium, sed nec in memoria quidem praeter in paucis et valde paucis ulla appareret. Immisit ergo Deus ex partibus Germaniae duces plures ferocissimos per successiones temporum, qui gentem Deo invisam delerent: et in primis dux Aelle venit et tres filii sui
Abbreviated transcription (Latin):
um sac̃dotum bͥtanniam rediit germanꝰ
cum seuero ep̃o treueris. fidemq rectam
uit. Om̃ibq ꝓsꝑe gestis: iñ ad rauennã
ꝓ pace armoricane gentis supplicaturus
multopꝰ ualantinianus int̾imitur ã sa¬
tellitib etii patͥcii quemoccid̾at. cui bͥtan¬
quosimul hesꝑium concidit regnũ.
uꝑuenientib u̾o auxiliariis post au¬
quantum tp̃is: hengist rex ⁊ est filiꝰ
suus inuictissim:̃ igregauerunt exerci¬
tum anno .xuii. aduentus eoꝵ in angliã.
Contra quos om̃is bͥtannia uirib ꝯgre¬
gatis .xii. phalanges nobilit̃ ordinatas op¬
posuit ap̃ Uippedesflede. Pugnatum ẽ diu
iaeter. donec hengistus .xii. pͥncipes cuneo¬
rum ꝓstrauit ⁊ uexillis eoꝵ deiectis. ⁊ ma-¬
mpulis ꝓturbatuis: in fugam ecegit. Ip̃e
aũ multos pͥncipum suoꝵ ⁊ gentis amisit.
⁊ qñdam magnum pͥncipem qui uocabat᷑
Widped. ex cuius nomĩe locum belli illiꝰ

Expanded text:
um sacerdotum Britanniae rediit Germanus um sacerdotum Britanniae rediit Germanus cum Severo episcopo Treveris, fidemque rectam vit; omnibusque prospere gestis, inde ad Ravennam pro pace Armoricanae gentis supplicaturus multo post Valentinianus interimitur a satellitibus Aetii patricii, quem occiderat: cui Britanlam; cum quo simul Hesperium concidit regnum. Supervenientibus vero auxiliariis, post aliquantum temporis Hengist rex et Esc filius suus invictissimum congregaverunt exercitum anno XVII adventus eorum in Angliam: contra quos omnis Britannia, viribus congregatis, XII phalanges nobiliter ordinatas opposuit apud Wippedesflede. Pugnatum est diu et acriter, donec Hengistus XII principes cuneorum prostravit, et vexillis eorum dejectis, et manipulis eorum proturbatis in fugam coegit. Ipse autem multos principum suorum et gentis amisit, et quemdam magnum principem qui vocabatur Wipped, ex cujus nomine locum belli illius
Abbreviated transcription (Latin):
lunc subito sẽ signiter uniu̾sos admo
Securisq hostib quise insꝑatos adeẽ ⁊fi¬
d̾ent alła iam t̃cio repetitam sac̃dotes excla-¬
mabant. Sequitur una uox oĩum. ⁊ela¬
tum elamorem reꝑcussoaere: montium
ꝯclusa multiplicant.hostile agnien t̾rore
ꝓsternitur. ⁊ suꝑ se ñ solum rupes curcun¬
datas. s ⁊ iỹam celi machinam ꝯtremiscẽ.
Dum gͥ fugientib uix sitffic̾e pedum
ꝑnicitas creditur: passim riuint. arma
ꝓiciunt gaudentes ułnuda corpora eni¬
puisse discͥmmni. Quires etiam timore ceca¬
tos: Nlum̃ quod tͣnsierant deuorauit. Ui¬
tionem suam innocens ex̃citus intuetur.
⁊ spolia celestis palme cum gaudis colligt̃.
lnumphant pontifices hostib fusis sine
sanguine. uictoria fide optenta ñ uiribꝰ
Suꝑatis gͥ hostib m̃tis ⁊ corꝑis: beati pon¬
tifices ad sua remeatunt. S ñ multopꝰ pe-¬
lagiana heresi it̾m pullulante: p̃tib õĩ¬

Expanded text:
unc subito Germanus signifer universos admonunc subito Germanus signifer universos admonsecurisque hostibus, qui se insperatos adesse confiderent, alleluia jam tertio repetitam sacerdotes exclamabant. Sequitur una vox omnium, et elatum clamorem repercusso aere montium conclusa multiplicant. Hostile agmen terrore prosternitur, et super se non solum rupes circudatas, sed et ipsam coeli machinam contremiscunt. Dum igitur fugientibus vix sufficere pedum pernicitas creditur, passim ruunt, arma projiciunt, gaudentes vel nuda corpora eripuisse discrimini; plures etiam timore caecatos flumen, quod transierant, devoravit; ultionem suam innocens exercitus intuetur, et spolia coelestis palmae cum gaudio colligunt; triumphant pontifices, hostibus fusis, sine sanguine victoria fide obtenta non viribus. Superatis igitur hostibus mentis et corporis beati pontifices ad sua remearunt. Sed non multo post Pelagiana haeresi iterum pullulante precibus omni
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ep̃s in b̾ͥtanma ad pelagianã bere¬
sim destruendam. Quib rõne corã om̃i
popło deuictis: ad ꝯfirmationẽ racio¬
nis sue filiam tͥbuni decẽ annis cecam
curauit. Pret̾ea casulã in qua infir¬
mus iacebat ab igne circunq̃q furen¬
te ⁊ adiuncta ipsi casule ꝯsumente
saluauit. petensq sepulchrũ sc̃i albau
reliquas in ip̃õdiũsorum mr̃co iposuit.
massamꝙ pulu̾is adhuc rubertis sangne
mr̃ĩs secũ portaturus abstulit. Quo in loco
innumerum hominũ turbam eadem die
ꝯuertit ad dñm.
Nterea saxones ⁊ picti belum contra bͥ¬
tannes iunctis uirib mierunt. Britones
trepidi scĩ sermani petiert̃ auxilium. Sẽs
adueniens: ducem se p̾lii ꝓfircetur. In
ualle gͥ circundata mediis montib ere¬
gione qua sꝑabatur aduentus hostium:
componit ex̾citum ip̃e dux agminis. Et
iam aderat ferox hostium multitudo. ꝙͦ
appropinqͣre speculatores intuebantur.

Expanded text:
itatis episcopus in Britanniam ad Pelagianam haereitatis episcopus in Britanniam ad Pelagianam haeresim destruendam. Quibus ratione coram omni populo devictis, ad confirmationem suae rationis filiam tribuni X annis caecam curavit: praeterea casulam, in qua infirmus jacebat, ab igne circumquaque furente, et adjuncta ipsi casulae consumente salvavit; petensque sepulcrum sancti Albani reliquias in ipso diversorum martyrum imposuit, massamque pulveris adhuc rubentis sanguine martyris secum portaturus abstulit: quo in loco innumeram hominum turbam eadem die convertit ad Dominum. Interea Saxones et Picti bellum contra Britannos junctis viribus inierunt. Britones trepidi sancti Germani petierunt auxilium. Sanctus adveniens ducem se praelii profitetur. In valle igitur circumdata mediis montibus e regione, qua sperabatur adventus hostium, componit exercitum ipse dux agminis. Et jam aderat ferox hostium multitudo, quam appropinquare speculatores intuebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
mel in insulã teriet. semesad naues fugis¬
se ⁊ ꝓhis qui abierant in patͥam misisse.
nno uͦ sequenti regnante
imꝑatore qui regnauit xuii. annis:
morbo piit flos iuuenum gortemerꝰ. Cũ
quo simul spes ⁊ uictoria bͥtonum extĩc¬
ta ẽ hengist gͥ ⁊ esc filius suus receptis
auxiliis a patͥa sua ⁊ morte iuuenis fre¬
ti: bello se p̃parant ap̃ creganford. Bn¬
tanni uͦ .iiiiͬ. phalanges maximas .iiͬ.
ducib munitas fortissimis bello ꝓstitu¬
urit. S dum ludum belli bͥtones iniissẽt:
numerũ saxonũ maiorẽ solito male fe¬
rebant. Recentes qͥppe qui suꝑuenerãt
⁊ uiri electi erant: securib ⁊ gladiis her¬
ribilit̾ corpora bͥtonum fundebant. nec
tam̃ cesserunt donec iiiͦi. duces eoꝵ ꝓstra¬
tos ⁊ cesos uidunt. Lunc uͦ ult᷑ quã credi
pot̾ ꝑterriti: a chent usq in londoniã
pugnandi uenire ausi sunt. Exiñ reg¬
nauit hengist ⁊ esc filiꝰ suus in carttua

Expanded text:
mel in insulam Tenet, semel ad naves fugismel in insulam Tenet, semel ad naves fugisse, et pro his qui abierant in patriam misisse. Anno vero sequenti, regnante Leone imperatore, qui regnavit XVII annis, morbo periit flos juvenum Gortimerus, cum quo simul spes et victoria Britonum exstincta est. Hengist igitur et Esc filius suus, receptis auxiliis a patria sua, et morte juvenis freti, bello se praeparant apud Creganford. Britanni vero IV phalanges maximas IV ducibus munitas fortissimis bello prostituunt. Sed cum ludum belli Britones inissent, numerum Saxonum majorem solito male ferebant: recentes quippe, qui supervenerant, et viri electi erant, securibus et gladiis horribiliter corpora Britonum findebant; nec tamen cesserunt donec quatuor duces eorum prostratos et caesos viderunt. Tunc vero, ultra quam credi potest, perterriti a Cent usque ipugnandi venire ausi sunt. Exinde regnavit Hengist et Esc filius suus in Cantuar
Abbreviated transcription (Latin):
Gortemer ⁊ categir. Ambrosius gͥ pͥmã
ariem bello induxit. Gortemer scd̃am.
nore nuni̾o eẽnt. audacissime tam̃ obuia
direx̾unt.
ino septimo aduentus saxonum
in angliam: commissũ ẽ bellum
apud crilestrue. Principio gͥ ꝑcussit
hors aciem categirni tanto uigore ut ad¬
modũ pulu̾is disꝑsa ꝓstern̾etur. ⁊ filiũ
regis ꝓstratum cecidit. Gortemer aũbr̃
eius uir u̾e strenuissimꝰ: ex obliquoaciẽ
horsi disrupit. Iur ipo horso uit̃fectoui.¬
rorum fortissimo: reliquie cohortis adhen¬
gistum fugiunt qui cum ambrosii cuneo
inuicte confligebat. Lotum gͦ pondus p̃lii
uersũ ẽ suꝑ hengistum ⁊ pbitate gorteme¬
ri coartatus: cum diu ꝑ seuerass ñ sine
magno detͥmento bͥtannorum uictus:
qui nũquam fug̾at fugit. Scͥpserunt
quidam hengistũ postea in eod annoter
cont̃ eos pugnasse. nec potuisse resistere
ꝓbitati gortueri. ⁊ numĩo bͥtonum. ħ se¬

Expanded text:
Gortimer et Catiger. Ambrosius igitur primam Gortimer et Catiger. Ambrosius igitur primam aciem bello induxit, Gortimer secundamnores numero essent, audacissime tamen eis odirexerunt. Anno VII adventus Saxonum in Angliam commissum est bellum apud Aeilestren. Principio ergo percussit Horsa aciem Catigerni tanto vigore, ut admodum pulveris dispersa prosterneretur, et filium regis prostratum cecidit. Gortimer autem frater ejus vir vere strenuissimus ex obliquo aciem Horsi disrupit, et ipso Horso interfecto virorum fortissimo, reliquiae cohortis ad Hengistum fugiunt, qui cum Ambrosii cuneo invicte confligebat. Totum ergo pondus praelii versum est super Hengistum, et probitate Gortimeri coarctatus, cum diu perseverasset, non sine magno detrimento Britannorum victus, qui nunquam fugerat, fugit. Scripserunt quidam Hengistum postea in eodem anno ter contra eos pugnasse, nec potuisse resistere probitati Gortimeri et numero Britonum; sed se
Abbreviated transcription (Latin):
nes dolentes petebant. Alii ꝑstantes
in patͥa treꝑidi. pauꝑem intamin mon¬
tib siluis uł rupib arduis suspecta sẽꝑ
mente agebant. Rex aut̃ sortigernꝰ in
oceidentali parte bͥtannie inter p̃rupta
montium ⁊ siluarum om̃ib exosus dege¬
bat. Dicitur aũ quod cum rex p̾dicationẽ
scĩ germani audire nollet. fug̾etq scm̃
se sequentem: quadam nocte ignis de celo
ceciit suꝑ arcem in qua rexerat. Rex aũ
tam ruina quam igne destructus nusx̃
comparuit. At ubi saxones disꝑsis indi¬
genis copiam ex̃cituum domũ remansert̃:
ceꝑunt bͥtanni emergentes de latibulis ui¬
ximo excitu in cantiam contͣ hengist ⁊
horsa uexilla direx̾unt. Utebantur aũ¬
eo tempore duce ambrosio aurelio uiro
modesto qui solus forte romane gentis
p̃fate tempestati suꝑfuerat. occisis in eab̾
parentib regiũ nom̃ ⁊ insigne ferentib.
Duoꝙ filii sordegerni duces erant cum eu

Expanded text:
nes dolentes petebant; alii perstantes nes dolentes petebant; alii perstantes in patria trepidi pauperem vitam in montibus, silvis, vel rupibus arduis suspecta semper mente agebant. Rex autem Vortigernus in occidentali parte Britanniae inter praerupta montium et silvarum omnibus exosus degebat. Dicitur autem quod, cum rex praedicationem sancti Germani audire nollet, fugeretque sanctum se sequentem, quadam nocte ignis de coelo cecidit super arcem, in qua rex erat: rex autem tam ruina quam igne destructus nusquam comparuit. At ubi Saxones, dispersis indigenis, copiam exercituum domum remiserunt, coeperunt Britanni emergentes de latibulis viximo exercitu in Cantiam contra Hengist et Horsa vexilla direxerunt. Utebantur eo tempore duce Ambrosio Aureliano viro modesto, qui solus forte Romanae gentis praefatae tempestati superfuerat, occisis in eadem parentibus nomen regum et insigne ferentibus. Duoque filii Vortigerni duces erant cum eo,
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt. Accensis gͥ manib pagano¬
rum ignis. iustas de scełib popłi di ul¬
tiones expetirt: ñ illius imtpar qui qͦn¬
dam achaldeis succens̾ ierosolimorũ
menia immo edificia cuncta ꝯsump¬
sit. Sic enim ⁊ hicagente impio uicto¬
re imino disponente iusto iudice. ꝓxi¬
mas quasq ciuitates agrosq depopu¬
lans. aborientali mari usq ad occiden¬
tale: nullo ꝓhibente suum ꝯtinuauit
incendium. totamq ꝓpe insule peun¬
tis suꝑficiem obtexit. Ruebant edifi¬
cia publica simul ⁊ pͥuata. passim sacer¬
dotes int̾ altaria trucidabant᷑. Oresuleˢᷤ
cum popłis sine ullo respectu honoris
ferro parit̾ ⁊ flammis absumebantur.
nec erat qui crudelit̾ eos int̾emptos se¬
pulture trad̾et. Itaq ñnull in montib
comp̃h̃nsi iugulabant᷑. Alii fame confec
t ꝓcedentes manꝰ hostib dabant. ꝓac
cipiendis alim̃torum subsidiis et̃num
hͣabituri seruicium. sitam̃ ñ continuo.
trucidarentur. Alii tnsmarinas regio¬

Expanded text:
enerunt. Accensus igitur manibus paganorum ignis justas de sceleribus populi Dei ultiones expetiit, non illius impar, qui quondam a Chaldaeis succensus Hierosolymorum moenia imo aedificia cuncta consumpsit. Sic enim et hic agente impio victore, imo disponente justo judice, proximas quasque civitates agrosque depopulans ab orientali mari usque ad occidentale nullo prohibente suum continuavit incendium, totamque prope insulae pereuntis superficiem obtexit. Ruebant aedificia publica simul et privata, passim sacerdotes inter altaria trucidabantur, praesules cum populis sine ullo respectu honoris ferro pariter et flammis absumebantur, nec erat qui crudeliter eos interemptos sepulturae traderet. Itaque nonnulli in montibus comprehensi jugulabantur; alii fame confecti procedentes manus hostibus dabant, pro accipiendis alimentorum subsidiis aeternum subituri servitium, si tamen non continuo trucidarentur; alii transmarinas regio
Abbreviated transcription (Latin):
regnauit .xu. anñ.
en ualhcum regnasset .xxxi. ann:
Amortuus ẽ. Postquẽ sex burh uxor
eius regnauit uno anno. Precedenti
aũ anno fuit maxima pugna uolu¬
erum in anglia. Quod ut credibilius
git in nordmannia regnante rege hen¬
rico. Qui pͥmus regum anglie sic uoca¬
thomagũ uolucres pugnauert̃. ita
ut milia uolucrũ occisa inuenirent᷑.
⁊ extͣnei uolucres fugam inisse uide¬

Expanded text:
gnavit XV annis. Cenwald, cum regnasset XXXI annis, mortuus est. Post quem Sexburgh uxor ejus regnavit uno anno; praecedenti autem anno fuit maxima pugna volucrum in Anglia. Quod ut credibilius git in Northmannia, rege Henrico, qui primus regum Angliae sic vocathomagum volucres pugnaverunt, ita ut millia volucrum occisa invenirentur, et extranei volucres fugam inisse vide
Abbreviated transcription (Latin):
sequente. qui p̃dicatores quoꝵ hortatu.
quib miracłis qua p̃dicatione. quos
reges. quo ordine ad fidem dñi nr̃i ꝯũte
Tempr martiani qͥ regnaũ .uii. annis.
Tempr̃ leonis qui regnaũ .xuii. annis.
Lempr̃ sustim qui regnaũ.uii. annis.¬
Tempr̃ Iustiniani qui reg̾ . xxxuiii. anñ.
Tempr̃ Iustini minor qui regͥ .xi. anns.
Tempr̃ lyb̃ii qui regnauit .uii. annis.
Temprr mauricii qui regn̾ .xxi. annis.
Temp̾r focatis qui regnauit . uiii. annis.
Tempr̃ constantini filii sui qui regnaũ¬
anglie qui usq ad hunc t̃minum
fuerunt qr confuse disꝑsa sunt si scd̃m
regna singula breuissime recapitulẽ
ũ tediosus ut estimo sed aꝑtior ũt lecꝰto¬
ri gratior existam.

Expanded text:
sequente, qui praedicatores, quorum hortatu, sequente, qui praedicatores, quorum hortatu, quibus miraculis, qua praedicatione, quos reges, quo ordine ad fidem Domini nostri cotempore Marciani, qui regnavit VII annis; tempore Leonis, qui regnavit XVII annis; tempore Anastasii, qui regnavit XVIII annisIII annis; tempore Justini Junioris, qui regnavit XI annis; tempore Tiberii, qui regnavit VII annis: tempore Mauricii, qui regnavit XXI annis; ttempore Eraclonas, qui regnavit II annis; tempore Constantini filii sui, qui regnaAngliae, qui usque ad hunc terminum fuerunt, quia confuse dispersa sunt, si secundum regna singula brevissime recapitulem, non taediosus, ut aestimo, sed apertior et lectori gratior existam.
Abbreviated transcription (Latin):
reges eoꝵq regna durauerunt. Edem
anno obiit & deldridaque fuerat uxor
regis egterdi uirgo tam̃ ꝑpetua.
Lenine rex .uii. anno regni eius con¬
gressus ẽ contͣ bͥtannos. eosq male
resistentes uictoriosus ⁊ uehemens cede ⁊
incendiis usq ad mare fugauit. Circa ħ
tempꝰ tenuit theodorus ꝯcilium apud har
encyino rege defuncto. sfeld.
ced wala uenit ad regnum. qui mox
⁊ uniuĩse regionum pardes: xp̃i lu¬
mine ⁊ gr̃a fruebant᷑.
ractatum ẽ ut estimamus inofuse de
gestis anglorum adhuc infidelium
in libro hoc quem uocamꝰ de aduentu an¬
glorum. ꝑduximus q seriatim abipsa
inuasione bͥtannie que ꝑ saxones fc̃a
ẽ usq dum singła regna suis regib illu¬
strata ⁊ reges singłi fulgore fidei sunt ir¬
radiati. Nunc gͥ cum liber licet uerbis
breuis sit: gesta tam̃ multa euentus ⁊
bella ꝯtineat: termino donandus est.
Scribendum nãq attentius ẽ in libro

Expanded text:
reges eorumque regna duraverunt. Eodem reges eorumque regna duraverunt. Eodem anno obiit Aedeldrida, quae fuerat uxor regis Egfredi, virgo tamen perpetua. Kentwine rex VII anno regni sui congressus est Britannos, eosque male resistentes victoriosus et vehemens caede et incendiis usque ad mare fugavit. Circa hoc tempus tenuit Theodorus concilium apud Hatfeld. Kentwino rege defuncto, venit Cedwalla ad regnum, qui mox et universae regionum partes Christi lumine et gratia fruebantur. Tractatum est, ut aestimamus, in confusione de gestis Anglorum adhuc infidelium, in libro hoc, quem vocamus De adventu Anglorum, perduximusque seriatim ab ipsa invasione Britanniae, quae per Saxones facta est, usque dum singula regna suis regibus illustrata, et reges singuli fulgore fidei sunt irradiati. Nunc igitur cum liber hic, licet verbis brevis sit, gesta tamen multa, eventus et bella contineat, termino donandus est. Scribendum namque attentius est in libro
Abbreviated transcription (Latin):
rium regem chentensẽ. lotarius uͦ patͥa
⁊ auitam uirtutẽ formidans: dũtit se
a conspectu eius. nec obuiam ꝓcessit.
Rex gͥ mercensis urbem rouensẽ des¬
truxit. ꝓuintiam chentensẽ tͣnsmeauit.
p̃dam innumabilem reduxit.
eniini regis anno t̾cio: cometa
mane uelut sol resplenduit. Annou se¬
quente egfert rex nordhumbre ⁊ aedelres
rex merce pugnauerunt gͣuissime iuxta
bilis. Nam ⁊ soroiem eiꝰ que dr̃ osftrithe
rex et delred habebat uxorem. Cs̃q mat̾i¬
es belli acͥoris ⁊ inimiticie longioris inter
reges populosq feroces uidetur exorta:
cheodorus deo dilectus antifts diurno
functus auxilio salutifera exbortatio¬
ne: ceptum tanti ꝑicłi funditꝰ extingit
incendium. adeo ut pacatis alterutrũ
regib ac popłis: nulliꝰ anima homans
ꝓ int̾fecto rege fre. s debita solimin nul¬
ta pecunie: regi ultori deretur. Cuꝰ fala
pacis multo exinde tempore: int̾ eosen

Expanded text:
rium regem Kertensem. Lotharius vero patriam rium regem Kertensem. Lotharius vero patriam et avitam virtutem formidans divertit se a conspectu ejus, nec obviam processit. Rex igitur Mercensis urbem Rovensem destruxit, provinciam Kentensem transmeavit, praedam innumerabilem reduxit. Centwine regis anno tertio cometa mane velut sol resplenduit . Anno vero sequente Egfred Rex Nordhumbre et Edelred rex Merce pugnaverunt gravissime juxta bilis. Nam et sororem ejus, quae dicitur Ostrith, rex Edelred habebat uxorem. Cumque materies belli acrioris et inimicitiae longioris inter reges populosque feroces videretur exorta, Theodorus, Deo dilectus antistes, divino functus auxilio, salutifera exhortatione coeptum tanti periculi funditus exstinguit incendium, adeo ut pacatis alterutrum regibus ac populis nullius anima hominis pro interfecto regis fratre, sed debita solummodo multa pecuniae regi ultori daretur. Cujus foedera pacis multo exinde tempore inter eosdem
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus ẽ ogbrit rex cantuarie. Qui
succ̃ lotharius in regnũ. Lunc etiam
denuit theodorus ꝯ⁊ cilium ap̃tedford. Lo¬
tharius aũ fr̃ regis p̃dicti regnaũ xxii.
regnare suꝑ uestsexe. S breui
regnum eius morte p̾ripiente durauit.
Euiꝰ regnum anno scd̃o: fuit pugna gra¬
uissima inter eum ⁊ wlfere regem mer¬
censẽ. Rex uo̾ m̃censis patͥa ⁊ auita uir¬
tute usus aliquantulũ p̾stantior pug¬
na fuit. Uterq tam̃ exercitus t̾ribiliter
contritꝰ ẽ. ⁊ multa milia utrinq ad in-¬
feros demersa sunt. Oꝑe aũ p̾cium ẽ at¬
tendere quam uiles sint actus hominũ
quam uilia sint bella regum głosa. &
gesta nobilia. Cum enim reges pdicti
tantam oladem genti sue causa pompe
eorum scit uylfere eodem anno morbo
ꝑsit. alter u̾o sequenti. Posthec atlelred
regnauit suꝑ merce.¬
scwine cum duob annis regnass
uite demptꝰ ẽ ⁊ cẽcine regnauit suꝑ
westsexe .ix. annis. Eodem anno rex adel¬
red nouus merce insurrexit contͣ lota¬

Expanded text:
mortuus est Egbricht rex Cantuariae, cui successit, Lotharius in regnum. Tunc etiam tenuit Theodorus concilium apud Tedforde. Lotharius autem filius regis praedicti regnavit XII regnare super Westsexe; sed brevi regnum ejus, morte praeripiente, duravit. Cujus regis anno secundo fuit pugna gravissima inter eum et Vulfere regem Mercensem Rex vero Mercensis patria et avita virtute usus aliquantulum praestantior pugna fuit; uterque tamen exercitus terribiliter contritus est, et multa millia utrinque ad inferos demersa sunt. Operae autem pretium est attendere quam viles sint actus hominum, quam vilia sint bella regum gloriosa et gesta nobilia. Cum enim reges praedicti tantam cladem genti suae causa pompaeeorum scilicet Vulfere eodem anno morbo periit, alter vero sequenti. Post hunc Edelred regnavit super Merce. Escwine cum duobus annis regnasset vitae demptus est, et Kenwine regnavit super Westsexe novem annis. Eodem anno rex Edelred novus Merce insurrexit contra Lotha
Abbreviated transcription (Latin):
Lenwalh cum regnass .xiii. annis.
inuasit annã p̃dictũ regẽ estan¬
glorum penda strenuus. Quibñ potat
aptari illud lucani. Totus marma fu¬
rens nullas nͥ sanguine fuso: gaudet
hab̾e uias. Insurrexit gͥ ꝑituro regi¬
anne. Insurrexit ⁊ intrenduti. Ue lup̃
Lad causas iniuste ꝓdigꝰ ire. Molle pei̾
nec ꝓ meritis mactatq uoratq. Ora
fluunt sanie. latꝰ undiq sanguine ma¬
nat. ꝑstat atrox nec abte dones si muilõa
fundat. Sic suꝑ attonitos fertur rex piu¬
da ꝓpinquos. Deuorati sunt gͥ anna res
⁊ ex̃citus eius ore gladii in momento.
ita quod uix aliquis suꝑfuit ex eis. Suc¬
cessit aũ anne fr̃ eiꝰ ecdelħe quo mox octi¬
predato gͥ regno: acies ⁊ uexilla in nord¬
humbre direxit pendastrenuus.
enwalh cum regnass .xiiii. annis:
penda qui cet̾os gladio ꝑimebat:
gladlo ꝑemptꝰ ẽ. Scd̃m illud. Qui gladio
Winum regem ap̃ amnẽ Winwed. Uñ
dr̃. In wpinwed amne iundicata ẽ cedes

Expanded text:
wald, cum regnasset tredecim annis, invasit Annam praedictum regem Estanglorum Penda Strenuus. Cui bene poterat aptari illud Lucani: Totus in arma furens nullas nisi sanguine fuso Gaudet habere vias. Insurrexit igitur eAnnae, insurrexit et infrenduit, Ut lupus ad caulas injustae prodigus irae, Molle pecus nec pro meritis mactatque voratque; Ora fluunt sanie, latus undique sanguine manat, Perstat atrox, nec abit donec simul omnia fundat; Sic super attonitos fertur rex Penda propinquos. Devorati sunt igitur Anna rex t exercitus ejus ore gladii in momento, ita quod vix aliquis superfuit ex iis. Successit autem Annae frater ejus Edelhere. Quo mox occiPraedato igitur regno acies et vexilla in Nordhumbre direxit Penda Strenuus. Cenwald cum regnasset quatuordecim annis, Penda, qui caeteros gladio perimebat, gladio peremptus est, secundum illud: Qui gladio Oswium regem apud amnem Winwed. Unde dicitur: In Winwed amne vindicata est caedes
Abbreviated transcription (Latin):
tib p̾stitit. Eũq rex W estsexe campo
martio expulsus fugam elegiss: per¬
transiit slfere t̾ram hostilem in mul¬
titudine gͣndi.⁊ insulã With uit posi¬
tam debellauit ⁊ optinuit. Pius aũ in¬
dustria ꝯũsus ẽ rex adel wold sudsexe pͥ¬
mus ad fidem. Eui de lauachro suscep¬
to dedit insignũ adoptionis insulã uyith.
Et ut eandem insulam ad fidem xp̃i ꝯũ¬
teret: misit illo eppam pb̃rm ad p̃dican¬
dum. Illa tam̃ necdum ꝯũti potuit. An¬
no pꝰ hunc t̾cio solobscuratꝰ ẽ t̾cio die maii.
Qd̾ signum pestilentia gͣuissima tam in
britannia quam in hib̃nia ꝑsecuta ẽ.
logͥ anno erchembert rex chentensis.
⁊ d̾s dedit archiep̃e chentensis uno ⁊ eodẽ
ut fieret archiep̃s. s eo ibidem defuncto
musit uitalianꝰ papa ꝓ eo theodorũ archi¬
ep̃m magnũ. de cuius strenuitate in lo
co suo dicetur.
cen walh reg̾̃ anno .xx. nono obiie¬

Expanded text:
tibus praestitit. Cumque rex Westsexe campo tibus praestitit. Cumque rex Westsexe campo Martio expulsus fugam elegisset, pertransiit Vulfere terram hostilem in multitudine grandi, et insulam Wiht ultra positam debellavit, et obtinuit. Ejus autem industria conversus est rex Adelvuold  imus ad fidem: cui de lavacro suscepto dedit in signum adoptionis insulam Wiht; et ut eamdem insulam ad fidem Christi converteret, misit illo Epam presbyterum ad praedicandum; illa tamen necdum converti potuit. Anno post hunc tertio sol obscuratus est, tertio die Maii: quod signum pestilentia gravissima tam in Britannia quam in Hibernia persecuta est. Eo igitur anno Ercembert rex Kentensis, et Deusdedit archiepiscopus Kentensis uno et eodem ut fieret archiepiscopus. Sed eo ibidem defuncto misit Vitallianus papa pro eo Theodorum archiepiscopum magnum, de cujus strenuitate in suo loco dicetur. Cenwald regis anno XXIX obii
Abbreviated transcription (Latin):
uir patͥe uirtutis heres. Eo etiã tempore
baptizatꝰ ẽ rex estsexe .i. euentaliũ sayxo¬
num nomine sigb̃t. qui post sigb̃tum cog¬
nomento paruũ ꝓuintie illiꝰ regnũ tenuit.
xuiͦ. anno regni eiꝰ: pugnauit ⁊tra
b̾tannos ap̃ pennũ. Scientes enĩ eum uẽ¬
tum fuisse ãpenda strenuo ⁊ aregno fu-¬
gatum. minꝰ aptum existimantes adonꝰ
p̃lii sustmendum: ꝯgregata multitudi¬
ne gͣui cum suꝑbia bellũ inierunt. yrima
siquidẽ collisione bͥtones anglos aliqͣntu¬
lum repulerunt. Cum aũ angli magis
horrerent fugam quam mortẽ. ⁊ in reꝑ¬
cutiendo ꝑsist̾ent. defacigati st̃ bͥtanni.
lmore nuuis liquefacta ẽ uis eoꝵ. Dederc̃
gͦ terga ꝑcutientib ⁊ fugati st̃ a pennũ
usq ad pedredan. ⁊ fc̃a ẽ suꝑ ꝓgeniem
bruti plaga insanabilis indie illa.
en Walh uͦ .xx. anno regni eiꝰ altter
pugnauit ꝯtra Welfere regẽ m̃ce
filium pende. Rex nãq m̃ce patͥa uir¬
tute ⁊ fortuna usus: hosti martiꝰ euen¬

Expanded text:
ir patriae virtutis haeres. Eo etiam tempore baptizatus est rex Estsexe, id est orientalium Saxonum, nomine Sigbert, qui post Sigbertum cognomento Parvum provinciae illius regnum tenuit. XVII anno regni ejus pugnavit contra Britannos apud Pennum. Scientes enim eum victum fuisse a Penda Strenuo, et a regno fugatum minus aptum existimantes ad onus praelii sustinendum, congregata multitudine gravi cum superbia bellum inierunt. Prima quidem collisione Britones Anglos aliquantulum repulerunt. Cum autem Angli magis horrerent fugam quam mortem, et in repercutiendo persisterent, defatigati sunt Britanni et more nivis liquefacta est vis eorum. Dederunt ergo terga percutientibus, et fugati sunt a Pennum usque ad Pedredan, et facta est super progeniem Bruti plaga insanabilis in die illa. Cenwald vero XX anno regni ejus aliter pugnavit contra Vulfere regem Merce filium Pendae. Rex namque Merce patria virtute et fortuna usus, hosti Martis even
Abbreviated transcription (Latin):
miserat s ñ poture ei resifte ut pat eiꝰ
fecerat. S p̃lio uictus: sug̃ añ faciẽ eius
⁊ fugatus ẽ a regno suo. Post tͥenniũ u̾o
regno recuꝑato dedit chen Walh dedredo
tos aũ annos coegerunt eum exire itͣ
regem pendã. Ille tam̃ ñ nͥ uirgam in
manu habebat in p̃lio. Occisus ẽ gͥ cũ

Expanded text:
n potuit ei resistere ut pater ejus fecerat; sed praelio victus fugit ante faciem ejus, et fugatus est a regno suo. Post triennium vero regno recuperato dedit Cenwald Aedredo tos annos coegerunt eum exire contra regem Pendam. Ille tamen non nisi virgam in manu habebat in prelio, ubi et occisus est cum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓlixe tͦetabitur. Anno uͦ sequente ad¬
wold rex sc̃s adeptus ẽ regnũ nordhum¬
brorum. ⁊ regnauit. ix annis. Anno
hc̃ sequente ꝯũsus ẽ kinigils ad fidem.
Anno ⁊̃ ꝓximo baptiratꝰ ẽ chichelin reg¬
nans cum kinigils patre suo. qͥ obiit
regis ad fidem rectam. ⁊ eo mox occiso ꝑ
oriẽtaliũ angloꝵ cum eo. Quarto pꝰ hc̃ anno obiit
eadbladꝰ rex chent qui regnauit .xxiiii.
annis. postquẽ regnaurt filiꝰ siuis er¬

Expanded text:
lixe tractabitur. Anno vero sequente Oswald rex sanctus adeptus est regnum Nordhumbrorum et regnavit novem annis. Anno hunc sequente conversus est Kinegils ad fidem. Anno etiam proximo baptizatus est Kichelm regnans cum Kinegils fratre suo, qui obiit regis ad fidem rectam, et eo mox occiso peorientalium Anglorum cum eo. Quarto post hunc anno obiit Eadbald rex Kent, qui regnavit viginti tribus annis. Post quem regnavit filius suus Er
Abbreviated transcription (Latin):
sebtus rex eastsexe. Qui duo filii eius
suctesserunt in regnũ. Nec longe post
pugnauert contͣ kinigils ⁊ chichelim
audact̃ qͥdem cum ꝑauciorib contͣ plu¬
res s infelicit᷑. Uterq enĩ iuiuenis acie
gladii corruit. Et ex toto eoꝵ ex̃citu
uix aliquis fugam capescere potuit.
obstantib cadauerũ suoꝵ montib ⁊
sanguinis torrentib. Quib successit
sigeb̾tus: cognomine paruus. Cui pꝰ ea
sib̃tus uir sc̃s: ⁊ uirtitib plenꝰ. quẽ sui
ꝓditione occid̾unt.
no pugnauerẽ cont᷑ pendan cipd̃
cirancestre ꝯgregata utͥnq multitudĩe
gͣui. Cũq uterq ex̾citus fuga abiurata
inuincibilit̃ ꝑsisterent soł occidentis gr̃a
diremptisunt. Alane aũ cum se utrosq
inꝑnitiem redigendos si applicarent᷑
uid̾ent: moderatis utrinq in peticio¬
nib ꝯcordati sunt.
inigils cum regnass .xxii. anñ:

Expanded text:
Sebertus rex Estsexe, cui duo filii ejus successerunt in regnum, nec longe post pugnaverunt contra Kinigels et Kichelm, audacter quidem cum paucioribus contra plures, sed infeliciter: uterque enim juvenis acie gladii corruit, et ex toto eorum exercitu vix aliquis fugam capessere potuit obstantibus cadaverum suorum montibus, et sanguinis torrentibus. Quibus successit Sigebertus cognomine Parvus; cui postea Sigebertus vir sanctus, et virtutibus plenus, quem sui proditione occiderunt. nc pugnaverunt contra Pendam apud Cirancestre congregata utrinque multitudine gravi. Cumque uterque exercitus fuga abjurata invincibiliter persisterent, solis occidentis gratia dirempti sunt; mane autem cum se utrosque in perniciem redigendos, si applicarentur, viderent, moderatis utrinque impetitionibus, concordati sunt. Kinigils, cum regnasset viginti
Abbreviated transcription (Latin):
cum tota acie sua gladiis ꝓstrauit ⁊ ad
inferos añ se misit. RedWaldꝰ aũ tanta
clade ñ ꝑterritus. s iracondior: muin¬
cibiliter cum duab acieb ꝑstitit. Cũꝙ
inpenetrabiles ẽẽnt nordhumbris ad¬
elfridꝰ fuidens cuneos ultͣ posse suum
longe a sus suꝑ magnã stragẽ hostiũ
ꝓsiratus ẽ. fugͥ gͦ rege adempto totus eiꝰ
ex̾citus. huic gͦ in regnum sucẽ ed umꝰ
qui postea factus ẽ xp̃ianus. Lanta aũ
pax erat in bͥtannia temꝑe ed sini re¬
gis ubicũq imꝑiũ eius at in gebat
ut cum nato paruulo mulies amanusq
ad mare secura gradi poss. Rex aũ ad
lucidos fontes iuxta uias ob rebrigeriũ
uiãtiũ erectis stiꝑidibereos caucos sus¬
penderat. Quos nult uł magnitudine ti¬
moris auderet uł amoris uellet atting̾e.
Ubiq aũ ante regem uexilla gestabant᷑.
Necñ ꝑ plateas illud genꝰ uexilli qd̃ roma¬
ni tusfã angli uͦtuf appellant. ante eũ

Expanded text:
cum tota acie sua gladiis prostravit, et ad cum tota acie sua gladiis prostravit, et ad inferos ante se misit. Redwaldus autem tanta clade non perterritus, sed iracundior, invincibiliter cum duabus aciebus perstitit. Cumque impenetrabiles essent Nordhumbris, Edelfridus findens cuneos ultra posse suum longe a suis super magnam stragem hostium prostratus est. Fugit igitur rege adempto totus ejus exercitus. Huic ergo in regnum successit Edwinus qui postea factus est Christianus. Tanta autem pax erat in Britannia tempore regis Edwini, ubicunque imperium ejus attingebat, ut mulier cum nato parvulo a mari ad mare secura gradi posset. Rex autem ad lucidos fontes juxta vias ob refrigerium viantium erectis stipitibus aereos caucos suspenderat, quos nullus vel magnitudine timoris auderet, vel amoris vellet attingere. Ubique autem ante regem vexilla gestabantur, nec non per plateas illud genus vexilli, quod Romani Tuffam vocant, Angli Tuf appellant, ante eum
Abbreviated transcription (Latin):
inuasit horror b̾ͥtarnos. Timentes ꝙ a¬
ciem securiũ maximarũ splendentium
⁊framearum magne longitudinis: fuga
in pͥncipio sero tam̃ potiti sunt. Saxones
gͥ sñ detmento sui uietores: numerauert¬
inigils uͦ cum .ui. annis regnasset:
mortuus edhelb̃tus rex chentuensiᷤ
Cui sucẽ edbald filius eius. Sequenti qͦꝙ
anno edełfriꝰ rex nordhumbroꝵ ⁊ red¬
ẽ gͥ infinib mertioꝵ ad orientalẽ plagã
amnis qua uocatur ille. Uñ dicitur amnis
iole anglorum sanguine sordurt. Edesfri¬
dus rex ferus dedignans ⁊ mitans quod
aliquis ei audet resist̾e. eum militib elec¬
tis ⁊ bello assuetis audacissime qͥdem sed
mordinate irruit in hostem quanius
acies redwaldi elegant̃ ordinate: terri¬
biles eẽnt aspeccu. Nam hirsutte galeis
⁊ hastis ⁊ innumeris decore uexilł: t̾no
ꝓcrdebant ordine. Alultoq maioreᷤ erãt
numo quã hostes. Rex tam̃ nordhum¬
brorum qi p̃da inuenta subito ꝓruens in
cuneos ⁊ glomeratos: remerũ filiũ reg̾.

Expanded text:
invasit horror Britannos, timentesque aciem securium maximarum splendentium et framearum magnae longitudinis, fuga in principio, sero tamen potiti sunt. Saxones igitur sine detrimento sui victores numeraveinegils vero, cum sex annis regnasset, mortuus est Ethelbert rex Kentensis: cui successit Aedbold filius ejus. Sequenti quoque anno Edelfridus rex Nordhumbrorum, et Redest igitur in finibus Merciorum ad orientalem plagam amnis, qui vocatur Idle: unde dicitur: Amnis Idle, Anglorum sanguine sorduit. Edelfridus rex ferus dedignans et mirans quod aliquis ei auderet resistere, cum militibus electis et bello assuetis audacissime quidem, sed inordinate irruit in hostem, quamvis acies Redwaldi eleganter ordinatae terribiles essent aspectu. Nam hirsutae galeis et hastis et innumeris decorae vexillis terno procedebant ordine, multoque majores erant numero quam hostes. Rex tamen Nordhumbrorum quasi praeda inventa subito proruens in cuneos conglomeratos Rainerum filium regis