comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
imponet thiis: quia sacrificium
zelotipiȩ est. & oblatio inuesti¬
tur eam sacerdos. & statuet.
coram dño. Assumetq aquam
sanetam in uase fictili: & pau-¬
xillum terrȩ de pauimento
tabernaculi mittet in eam.
Cumq steterit mulier in conspe-¬
ctu dñi. discooperiet caput
eius : & ponet super manus
illius sacrificium recordationis.
& oblationem zelotipiȩ. Ipse
autem tenebit aquas amaris.¬
simas. in quibus cum execrati¬
one maledicta congessit: ad-¬
iurabitq eam. dicet.Si
non dormiuitrolurt alienusate¬
cum. & si nonspollutã. eside¬
serto nnaritu thoro mmorutene
nocebunt aquȩ listȩ amarissimȩ.
in qͣsubus maledicta ncongessi.
Sin autem declinasti na uiro tuo
atq polluta es. & coneubuisti
cum altero uiro. his maledi-¬
ctionibus subiacebis. Det te
dñs in maledictionem: exem¬
plumq cunctorum in populo
suo. Putrescere faciat femur
tuum: & tumens uterus tuus
dirumpatur. Ingrediantur aquȩ
maledicte in uentrem tuum.

Expanded text:
imponet thus: quia sacrificium imponet thus: quia sacrificium zelotypiae est, et oblatio investitur eam sacerdos, et statuet coram Domino: assumetque aquam sanctam in vase fictili, et pauxillum terrae de pavimento tabernaculi mittet in eam. Cumque steterit mulier in conspectu Domini, discooperiet caput ejus, et ponet super manus illius sacrificium recordationis, et oblationem zelotypiae: ipse autem tenebit aquas amarissimas, in quibus cum exsecratione maledicta congessit. Abjurabitque eam, et dicet: Si non dormivit vir alienus tecum, et si non polluta es, deserto mariti thoro, non te nocebunt aquae istae amarissimae, in quas maledicta congessi. Sin autem declinasti a viro tuo, atque polluta es, et concubuisti cum altero viro, his maledictionibus subjacebis: Det te Dominus in maledictionem exemplumque cunctorum in populo suo: putrescere faciat femur tuum, et tumens uterus tuus disrumpatur. Ingrmaledictae in ventrem tuum
Abbreviated transcription (Latin):
catis quȩ solent hominibus
accidere: & per negligentiam
transgressi fuerint mandatum
dñi atq deliquerint: confitebuntur
peccatũ suũ. & reddent ipsũ caput. quintãq
partẽ desuꝑ ei in quemi peccaueriñt at
Sinautem non fueriti qui recipiat: dac¬
bunt qͥnõ. & ertit sacerdotis: excepto
ariete qui offertuR ꝓ expiatione: ut.
sit placlabilis hos ⁊ ia. Omnes
quoq primitiȩ quas offerunt
filii israhel. ad sacerdotem per-¬
tinent Ꝙ quicquid in sanc tua¬
rio offertur a singulis. excepto¬
hel: & dices ad eos. Uir cuius
uxor errauerit. maritumq
contempnens dormierit cum
altero uiro. & hoc maritus de¬
prehendere non quiuerit: sed
latet adulterium. & testibus
argui non potest. quia non
estꝰ inuenta in stũpro: si spiri¬
tus zelotipiȩ concitauerit uirũ
contra uxorem suam. quȩ uel
polluta est uel falsa suspitione
appetitur. addũcet eam ad
sacerdotem: & offeroe oblatio¬
nem pro illa. decimam par-
fundet suꝑer eam oleum. nec

Expanded text:
catis, quae solent hominibus accidere, et per negligentiam transgressi fuerint mandatum Domini, atque deliquerint, confitebuntur peccatum suum, et reddent ipsum caput, quintamque partem desuper, ei in quem peccaverint. Sin autem non fuerit qui recipiat, dabunt Domino, et erit sacerdotis, excepto ariete qui offertur pro expiatione ut sit placabilis hostia omnes quoque primitiae quas offerunt filii Israhel ad sacerdotem pertinent et quicquid in sanctuarium offertur a singulis et trhel et dices ad eos vir cuius uxor erraverit maritumque contemnens dormierit cum altero viro et hoc maritus deprehlatet alduterium, et testibus argui non potest, quia non est inventa in stupro: si spiritus h. et spiritus zelotypiae concitaverit virum contra uxorem suam, quae vel polluta est, vel falsa suspicione appetitur, adducet eam ad sacerdotem, et offeret oblationem pro illa, decimam partefundet super eam oleum, nec
Abbreviated transcription (Latin):
celsis dño dõ suo. Reliqua autem
gestorum manasse & obsecratio eius
ad dm̃ suum: uerba quoq uidenti.¬
um qui loquebantur ad eum in nõ.¬
mine dñi dĩ israhel: continentur
in sermonibus regum israhel. Ora.¬
tio quoq eius & exauditio. & cuncta
peccata atq contemptus: loca etiam
in quibus ȩdificauit excelsa. & fecit
lucos & statuas antequam ageret
penitentiam: scripta sunt in sermo.¬
nibus orai.¬

Expanded text:
celsis Domino Deo suo reliqua autem celsis Domino Deo suo reliqua autem gestorum Manasse et obsecratio eius ad Deum suum verba quoque videntium qui loquebantur ad eum in nomine Domini Dei Israhel continentur in sermonibus regum Israhel oratio quoque eius et exauditio et cuncta peccata atque contemptus loca etiam in quibus aedificavit excelsa et fecit lucos et statuas antequam ageret paenitentiam scripta sunt in sermonibus Ozai
Abbreviated transcription (Latin):
tus regis assyriorum. Cȩperuntq
manassen: & uinctum catenis atq
compedibus duxerunt babilonem.
Qui postquam coangustatus est. ora.¬
uit dñm dm̃ suum: & egit peniten¬
tiam ualde coram dõ patrum suorũ.
De precatiisq est eum & obseerauit
intente: & exaudiuit orationem eius:
reduxitq eum iherusalem in regnũ
suum. Et cognouit manasses: quod
murum extra ciuitatem dauid ad
occidentem gion in conualle: ab intro.¬
itu portȩ piscium per circuitum
usq ad ophel: & exaltauit illum ue.¬
hementer. Constituitq principes
exercitus in cunctis ciuitatibus
iuda munitis. & abstulit dõs alienos
& simulachrum de domo domini.
Aras quoq quas fecerat in monte
domus dñi & in iherusalem: & pro.¬
iecit omnia extra urbem. Porro in.¬
staurauit altare. dñi: &e immolauit
super illud uictimas & pacificas
hostias. & laudem. Precepitq iude:
ut seruir& dño dõ israhel. At tamen
ad huc populus immolabat in ex.¬

Expanded text:
tus regis Assyriorum ceperuntque tus regis Assyriorum ceperuntque Manassen et vinctum catenis atque cQui postquam coangustatus est, oravit Dominum Deum suum, et egit poenitentiam valde coram Domino Deo patrum suorum. Deprecatusque est eum, et obsecravit intente, et exaudivit orationem ejus, reduxitque eum in Hierusalem in regnum suum, et cognovit Manasses quod Dmurum extra civitatem David, ad occidentem Gion in convalle ab introitu portae piscium per circuitum usque ad Ophel, et exaltavit illum vehementer. Constituitque principes exercitus in cunctis civitatibus Juda munitis: Et abstulit deos alienos, et simulacrum de domo Domini: Aras quoque, quas fecerat in monte domus Domini, et in Jerusalem, et projecit omnia extra urbem. Porro instauravit altare Domini, et immolavit super illud victimas et pacifica et laudem praecepitque Iudae ut serviret Domino Deo Israhel attamen adhuc populus immolabat in ex
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩternum. Edificauit autem ea
cuncto exercitui cęli in duobus
atriis domus dñi : transireq fecit
filios suos per ignem in ualle be¬
nennon. Obseruabat somnia: secta.¬
batur auguria. maleficis artibus
inseruiebat. Habebat secum magos
& incantatores. Multaq mala ope.¬
ratus est coram dño. ut irritaro&
eum. Sculptile quoq & conflatile
signum posuit in domo dñi: de
qua locutus est ds ad dauid & ad
salomonem filium eius dicens.
in domo hac & in iherusalem quã
elegi de cunctis tribubus israhel
ponam nomen meum in sempiter.¬
num: & mouere non faciam pe-¬
dem israhel de terra quam tradi.¬
di patribus eorum. ita dumtaxat
si custodierint facere: quȩ precepi
eis: cunctamq legem & cerimoni.¬
manum moysi. Igitur manasses
seduxit iudam & habitatores ihe.¬
rusalem. ut facerent malum super
omnes gentes quas subuerterat dñs
a facie filiorum israhel. Locutusq
est dñs ad eum & ad populum illius:
& attendere noluerunt. Ideirco
super induxit eis principes exerci¬

Expanded text:
in aeternum. Aedificavit autem ea cuncto exercitui coeli in duobus atriis domus Domini transireque fecit filios suos per ignem in valle Benennon. Observabat somnia, sectabatur auguria, maleficis artibus inserviebat. Habeet incantatores multaque mala operatus est coram Domino ut inritaret eum sculptile quoque et conflatile signum posuit in domo Domini de qua locutus est Dominus ad David et ad Salomonem filium eius dicens in domo hac et in Hierusalem quam elegi de cunctis tribubus Israhel ponam nomen meum in sempiternum et movere non faciam pedem Israhel de terra quam tradidi patribus eorum ita dumtaxat si custodierint facere quae praecepi eis cunctamque legem et caerimonimanum Mosi igitur Manasses seduxit Iudam et habitatores Hierusalem ut facerent malum super omnes gentes quas subverterat Dominus a facie filiorum Israhel locutusque est Dominus ad eum et ad populum illius et adtendere noluerunt idcirco superinduxit eis principes exerci
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Non damꝑno: non reꝑre-¬
hendo septuaginta: sed confi-¬
denter cunctis illis apostolos
prefero. Per istorum os michi
xp̃s sonat : quos ante prophe-¬
ias inter spiritalia carismata
positos lego: in quibus ultimũ
I ene gradum interpretes te-¬
nent. Quid liuore torque¬
III.: Quid imperitorum ani¬
mos contra me concitas: Si¬
cubi tibi in tran: latione uide-¬
r erre : interroga hebreos.:
diue:s. rum urbium magistros
consuse. Quod illi habent᷑ de
xp̃o: tui codices non habent.
liud est si contra se postea ab
apostolis usurpata testimonia
probauerunt: & emendatiora
sunt exemplaria latina quam
greca: greca quam hebrea.
Ierum hȩc contra inuidos:
Nunc te deprecor desideri Ra-¬
rissime : ut quia tantuma opis
me subire fecisti. & a genesi exo¬
dium capere. oraticirbus nue
quo possim eodem sp̃u quo scri¬
pti sunt libri. in latinum eos
transferre sermonem.

Expanded text:
ta: non damno, non repreta: non damno, non reprehendo Septuaginta, sed confidenter cunctis illis apostolos praefero. Per istorum os mihi Christus sonat, quos ante prophetas inter spiritalia charismata positos lego: in quibus ultimum pene gradum interpretes tenent . Quid livore torqueris? quid imperitorum animos contra me concitas? Sicubi in translatione tibi videor errare, interroga Hebraeos, diversarum urbium magistros consule. Quod illi habent de Christo, tui codices non habent. Aliud est, si contra se postea ab apostolis usurpata testimonia, probaverunt, et emendatiora sunt exemplaria Latina quam Graeca, Graeca quam Hebraea. Verum haec contra invidos. Nunc te precor, Desideri charissime, ut quia tantum opus me subire fecisti, et a Genesi exordium capere, orationibus juves: quo possim eodem spiritu quo scripti sunt libri, in latinum eos transferre sermonem.
Abbreviated transcription (Latin):
nichil tale retulerint: sed in una
basilica congregatos contiilisse scri¬
bant : non prophetasse. sA liud
est enim uatem: aliud esse
rum copia. ea quȩ intelligit.
transsert: nisi forte putandus
est tullius ẽconomicum xeno¬
fontis. & platonis pitagoram. &
demosthenis prothesiphontẽ affla¬
tus rethorico spũ transtulissẽ:
aut aliter de hisdem libris
per septuaginta inter pretes. ali¬
ter per apostolos sp̃s sc̃s testimo¬
nia texuit : ut quod illi tacue¬
runt. hi scriptum esse mentiti
sint. Quid igitur: Damꝑna¬
mus ueteres: Minime. Sed
post priorum studia: in domo
ani quod possumꝰ laboramus. Illi¬
enĩ inter pretati sunt ante aduen¬
tum xp̃i: & quod nesciebant
dubiis protulere sententiis. Noᷤ
post passionem & resurrectionẽ
eius. non tam prophetiam quã
hystoriam scribimus. Aliter
enim audita: aliter uisa narran¬
tur. Quod melius intelligimus:
melius & proferimus. Audi igi¬
tur ȩmule: obtrectator auscul¬

Expanded text:
nihil tale retulerint; sed in una nihil tale retulerint; sed in una basilica congregatos contulisse scribant, non prophetasse. Aliud est enim vatitio et verborum copia, ea quae intelligit, transfert. Nisi forte putandus est Tullius Oeconomicum Xenophontis, et Platonis Protagoram, et Demosthenis pro Ctesiphonte, afflatus rhetorico spiritu transtulisse. Aut aliter de eisdem libris per Septuaginta Interpretes, aliter per apostolos Spiritus sanctus testimonia texuit, ut quod illi tacuerunt, hi scriptum esse mentiti sint. Quid igitur? damnamus veteres? minime: sed post priorum studia, in domo Domini quod possumus, laboramus. Illi interpretati sunt ante adventum Christi, et quod nesciebant, dubiis protulere sententiis. Nos post passionem et resurrectionem ejus, non tam prophetiam, quam historiam scribimus. Aliter enim audita, aliter visa narrantur. Quod melius intelligimus, melius et proferimus. Audi igitur, aemule; obtrectator, auscul
Abbreviated transcription (Latin):
preꝑarauit ds̃ diligentibus se. &
multa alia: quę proprium¬
rogemiis ergo eos: ubi hȩc scri¬
pta sint. Et cum dicere non
potuerint: de libris hebraicis
proferamus. Primum testimoni¬
um est in oseȩ : secundum in
ysaia. tertium in zacharia.
quartum in prouerbiis: quintum
ȩque in ysaia. Quod multi
ignorantes. apocriphorum deli¬
ramenta sectantur: & hiberas
nenias libris autenticis preferuł.
Causas erroris non est meum
exponere. Iudȩi prudenti factũ
dicunt esse consilio: ne ꝑtolome¬
us unius dĩ cultor. etiam apud
hebreos duplicem diuinitatem
deprehender&. Quod maxime
ideirco faciebat : quia in platonis
dogma cadere uidebatur Deniq
ubicumq sacratum aliquid seri¬
ꝑtura testatur de patre & filio
& sp̃u scõ: aut aliter interpretati
sunt. aut omnino tacuerunt: ut
& regi satis facerent: & archanũ
fidei non uulgarent. Et nescio
cellulas alexandriȩ mendatio
suo extruxerit: quibus diuisi ea¬
dem scriptitarint: cum aristheus
& multo post tempore iosephus

Expanded text:
praeparavit Deus diligentibus se ; et multa alia quae propriumrogemus ergo eos, ubi haec scripta sint: et cum dicere non potuerint, de libris Hebraicis proferamus. Primum testimonium est in Osee , secundum in Isaia , tertium in Zaccharia , quartum in Proverbiis , quintum aeque in Isaia . Quod multi ignorantes, apocryphorum deliramenta sectantur; et Iberas naenias libris authenticis praeferunt. Causas erroris non est meum exponere. Judaei prudenti factum dicunt esse consilio, ne Ptolemaeus unius Dei cultor, etiam apud Hebraeos duplicem divinitatem deprehenderet. Quod maxime idcirco faciebant, quia in Platonis dogma cadere videbatur. Denique ubicumque sacratum aliquid Scriptura testatur de Patre et Filio et Spiritu sancto, aut aliter interpretati sunt, aut omnino tacuerunt; ut et regi satisfacerent et arcanum fidei non vulgarent. Et nescio cellulas Alexandrie mendacio suo” extruxit “quibus divisi eadem st multo post tempore Josephus,
Abbreviated transcription (Latin):
desideratas accepi epłas : qui
quodam presagio futurorum
cum danihele sortitus est no¬
men: obsecrantis ut trans latum.
in latinam linguam de hebreo
sermone pentatheucum. nr̃orum
auribus traderem. Periculosum
opus certe: obtrectatorũ meoꝵ¬
tratibus patens. qui me asserunt.
mn seꝑtuaginta interpretum sug¬
gillationẽ noua pro ueteribus
cudere: ita ingenium quasi uinu̾
probantes: cum ego sepissime testa¬
A sim. me pro uili portione in
⁊ bernaculo dĩ offerre quȩ possim:
et opes alterius aliorum posse
iupertate fȩdari. Quod ut
auderem. origenis me studium
rouocauit: qui editioni antiquȩ
fians lationem theodocionis mi¬
scuit: asterisco & obęlo. id ẽstella
& ueriꝑ opus omne distinguens:
aut inlucescere facitꝰ que
mulgauit: inquibus muita dde
ueteri testamento legimus
quȩ in nr̃is codicibus non ha¬
bentur. Ut est illud. Ex egypto
uocaui filium meum: et qm̃
nazareus uocabitur: et uidebunT
in quem compunxerunt: & flu¬
mina de uentre eius fluent.

Expanded text:
desideratas accepi epistolas, qui quodam praesagio futurorum, cum Daniele sortitus est nomen, obsecrantis ut translatum in linguam Latinam de Hebraeo sermone Pentateuchum nostrorum auribus traderem. Periculosum opus certe, et obtrectatorum latratibus patens; qui me asserunt in Septuaginta interpretum suggillationem, nova pro veteribus cudere: ita ingenium, quasi vinum probantes, cum ego saepissime testatus sim, me pro virili portione in tabernaculo Dei offerre quae possim; nec opes aaupertate foedari. Quod ut auderem, Origenis me studium provocavit, qui editioni antiquae translationem Theodotionis miscuit, asterisco +, et obelo ÷, id est, stella et veru opus omne distinguens: dum aut illucescere facit quae mulgavit: in quibus multa de veteri Testamento legimus, quae in nostris codicibus non habentur; ut est illud. Ex Aegypto vocavi filium meum ; et: Quoniam Nazaraeus vocabitur ; et: Videbunt in quem compunxerunt ; et: Flumina de ventre ejus fluent
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitates suas & fugerunt. Uene.¬
runtq phylistiim: & habitaue.¬
runt ibi. Facta autem die alte.¬
ra. uenerunt phylistiim ut ex-¬
poliarent interfectos: & inuene.¬
runt saul & tres filios eius ia-¬
centes in monte gelboe. Et pre.¬
ciderunt caput saul. & expoli¬
auerunt eum armis. Et mise.¬
runt in terram phylistinorum
per circuitum: ut annuntiarẽtur
in templo ydolorum & in popu-¬
lis. Et posuerunt arma eius in
templo astaroth: corpus uero
eius suspenderunt in muro
bethsan. Quod cum audissent
habitatores iabes galaad quȩcũq
fecerant phylistum saul: surre.¬
xerunt omnes uiri fortissimi.
& ambulauerunt tota nocꝰte.
illa: & tulerunt cadauer saul
& cadauera filiorum eius de
muro bethsan. ueneruntq ia.¬
bes & combusserunt ea ibi. et
tulerunt ossa eorum. & sepelie-¬
runt in nemore iabes: & ieiuna.¬
uerunt septem diebus.¬

Expanded text:
civitates suas et fugerunt venecivitates suas et fugerunt veneruntque Philisthim et habitarunt ibi. Facta autem die altera, venerunt Philisthiim, ut expoliarent interfectos, et invenerunt Saul et filios ejus jacentes in montem Gelboe. Et praeciderunt caput Saul, et expoliaverunt eum armis: et miserunt in terram Philisthinorum per cirin templo idolorum, et in populis. Et posuetemplo Astharoth corpus vero eius suspenderunt in muro Bethsan quod cum audissent habitatores Iabesgalaad quaecumque fecerant Philistnes viri fortissimi et ambulaverunt tota nocte et tulerunt cadaver Saul et cadavera filiorum eius de muro Bethsan veneruntque Iabes et conbuserunt ea ibi et tulerunt ossa eorum et sepelierunt in nemore Iabes et ieiunaverunt septem diebus
Abbreviated transcription (Latin):
hylistum autem pugnabant ad.¬
uersum israhel: & fugerunt uri
ifrahel ante faciem phylistum.
im in saul & filios eius: & per¬
cusserunt ionathan & aminaclab
& melchisue filios saul. Dotumq
pondus pręlii uersum est in saul.
Et conseciti sunt eum uiri sagit.¬
tarii . & uulneratus est uehemen-¬
ter a sagit tariis. Dixitq saul
ad armigerum suum. Euagina
gladium tuum & percute me.
ne forte ueniant incircumcisi
isti. & interficiant me illuden-¬
tes michi. Et noluit armiger¬
eius. Fuerat enim nimio terro¬
re perterritus. Arripuit itaq
saul gladium: & irruit super
eum. Quod cum uidisset ar¬
miger eius. uidelicet quod mor¬
tuus esset saul. irruit etiam
ipse super gladium suum. et
mortuus est cum eo. Mortuus
est ergo saul & tres filii eius:
& armiger illius : & uniuersi
uiri eius in die illa pariter.
Uidentes autem filii israhel qui
erant trans uallem & trans ior-¬
danem. quod fugissent uiri isra.¬
helite: & quod mortuus esset
saul & filii eius : reliquerunt

Expanded text:
hilisthim autem pugnabant adversum Israel: et fugerunt viri Israel ante faciem Philisthim,im in Saul, et in filios ejus, et percusserunt Jonathan, et Abinadab, et Melchisue, filios Saupondus praelii versum est in Saul: et consecuti sunt eum viri sagittarii, et vulneratus est vehementer a sagittariis. Dixitque Saul ad armigerum suum: Evagina gladium tuum, et percute me: ne forte veniant incircumcisi isti, et interficiant me, inludentes miejus, fuerat enim nimio timore perterritus. Arripuit itaque Saul gladium, et irruit super eum. Quod cum vidisset armiger ejus, videlicet quod mortuus esset Saul, irruit etiam ipse super gladium suum, et mortest ergo Saul et tres filii eius et armiger illius et universi viri eius in die illa pariter videntes autem viri Israhel qui erant trans vallem et trans Iordanem quod fugissent viri israhelitae et quod mortuus esset Saul et filii eius reliquerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Si percusserit quispiam oculũ
serui sui. aut ancillȩ. & luscos
eos fecerit. dimitto& liberos
pro oculo quem eruit. Dentem
quoq si exciisserit seruo uel
ancille suȩ. similiter dimitret
eos liberos.
Si bos cornu petierit uirum
aut mulierem. & mortui fue-¬
rint: lapidibus obruetur. & non
comedentur carnes eius: dñsq¬

Expanded text:
si percusserit quispiam oculum serui sui aut ancillae et luscos eos fecerit, dimittet liberos pro oculo quem eruit. dentem quoque si excusserit seruo aut ancillae suae, similiter dimittet eos liberos. si bos cornu petierit uirum aut mulierem, et mortui fuerint, lapidibus obruetur: et non comedentur carnes eius, d
Abbreviated transcription (Latin):
gressi sunt domum cuiusdam
uiri in baurim. qui habebat pu-
teum in uestibulo suo. & descen-¬
derunt in eum. Tulit autem
mulier & expandit uelamen
super os putei. quasi siccans tipsa-¬¬
nas : & sic res latuit. Cumq uenis.¬
sent serui absalon ad mulierem
in domum: dixerunt. Ubi est.
achimaas & ionathan: Et respon-¬
dit eis mulier. Transierunt
festinanter: gustata paululum
aqua. At hi qui querebãt eos cũ
non reperissent: reuersi sunt
in iherusalem. Cumq abissent.
ascenderunt illi de puteo: & per-¬
gentes nuntiauerunt regi dauid:
atq dixerunt. Surgite. transite
cito fluuium: quoniam huiusce.¬
modi dedit consilium contra uos
achitofel. Surrexit ergo dauid
& omnis populus qui erat cum
eo: & transierunt iordanem do¬
nec dilucescer&. ante quam denun¬¬
tiaretur uerbum: & nec unus qui.¬
dem residuus fuit qui non tran-¬
sir& fluuium.

Expanded text:
gressi sunt domum cujusdam gressi sunt domum cujusdam viri in Bahurim, qui habteum in vestibulo suo, et descenderunt in eum. Tulit autem mulier, et expandit velamen super os putei, quasi siccans ptisanas, et sic res latuit. Cumque venissent servi Absalom ad mulierem in domum, dixerAchimaas et Jonathas? Et respondit eis mulier: Transierunt festinanter gustata paululum aqua. At hi qui quaerebant, cum non reperissent, reversi sunt in Hierusalem. Cumque abiissent, ascenderunt illi de puteo, et pergentes nunciaverunt regi David, et dixerunt: Surgite, et transite cito fluvium: quoniam hujuscemodi dedit consilium contra vos Achitophel. Surrexit ergo David et omnis populus qui cum eo erat, et transierunt Jordanem, donec illucesceret, antequam denudaretur verbum: et ne unus quidem residuus fuit, qui non transiret fluvium.
Abbreviated transcription (Latin):
omnis israhel ciuitati illi funes:
& trahemus eam in torrentem.
ut non reperiatur nec calculus
quidem ex ea. Dixitq absalon:
& omnes uiri israhel. Melius
consilium chusai arachite. consilio
achitofel. Dñi autem nutu dissi¬
patum est consilium achitofel
ut indiicer& dñs super absalon
malum. Et art chusai sadoch
& abiathar. sacerdotibus. Hoc &
hoc modo consilium dedit achi¬
tofel absalon & senioribus israhel.
& ego tale & tale dedi consilium.
Nunc ergo mittite cito: & nun-¬
tiate dauid: dicentes. Ne more.¬
mini nocte hac in campestribus
deserti: sed absq dilatione trans-¬
gredere: ne forte absorbeatur
rex & omnis populus qui cum
eo est. Ionathan autem & achima.¬
as stabant iuxta fontem rogel.
Abiit ancilla. & nuntiauit eis. Et
illi profecti sunt. ut referrent
ad regem dauid nuntium. Non
enim poterant uideri: aut intro-¬
ire ciuitatem. Uidit autem eos
quidam puer: & indicauit absa.¬
lon. Illi uero concito gradu. in-¬

Expanded text:
omnis Israhel civitati illi funes omnis Israhel civitati illi funes et trahemus eam in torrentem ut non repperiatur nec calculus quidem ex ea dixitque Absalom et omnis vir Israhel melius consilium Husai Arachitae consilio Ahitofel Domini autem nutu dissipatum est consilium Ahitofel ut induceret Dominus super Absalom malum. Et ait Chusi Sadoc et Abiathar sacerdotibus: Hoc et hoc modo consilium dedit Achitophel Absalom, et senioribus Israel: et ego tale et tale dedi consilium. Nunc ergo mittite cito, et nunciate David, dicentes: Ne moreris nocte hac in campestribus deserti, sed absque dilatione transgredere: ne forte absorbeatur rex, et omnis populus qui cum eo est. Jonathas autem et Achimaas stabant juxta fontem Rogel: abiit ancilla et nunciavit eis: et illi profecti sunt, ut referrent ad regem David nuncium: non enim poterant videri, aut introire civitatem. Vidit autem eos quidam puer, et indicavit Absalom: illi vero concito gradu in
Abbreviated transcription (Latin):
& uiros qui cum eo sunt esse
fortissimos. & amaro animo.
ueluti si ursa raptis catulis in
saltu seuiat. Sed & pater tuus
uir bellator est: nec morabitur
cum populo. Forsitan nunc la-¬
titat in foueis .: aut in uno quo
uoluerit loco. Et cum ceciderit
unus quilib& in principio. audi&&
quicumq audierit: & dicet. fa¬
cta est plaga in populo. qui
sequebatur absalon. & fortissi¬
mus quisq euius cor est quasi
leonis: pauore: soluetur. Scit.
enim omnis populus israhel for-¬
tem esse patrem tuum: & ro-¬
bustos omnes qui eum eo suntꝰ.
Sed hoc michi uidetur rectum
esse consilium. Congregetur ad
te uniuersus israhel a dan usq
bersabee. quasi harena maris
innumerabilis : & tu eris in me.¬
dio eorum: & irruemus super
eum in quocumq loco fuerit.
inuentus: & operiemus eum
sicut cadere solet ros super ter-¬
ram: & non relinquemus de
uiris qui cum eo sunt nec unũ
quidem. Q uod si urbem aliquã
fuerit ingressus: cireum dabit

Expanded text:
et viros qui cum eo sunt esse et viros qui cum eo sunt esse fortissimos et amaro animo veluti si ursa raptis catulis in saltu saeviat sed et pater tuus vir bellator est nec morabitur cum populo forsitan nunc latitat in foveis aut in uno quo voluerit loco et cum ceciderit unus quilibet in principio audiet quicumque audierit et dicet facta est plaga in populo qui sequebatur Absalom et fortissimus quoque cuius cor est quasi leonis pavore solvetur scit enim omnis populus Israhel fortem esse patrem tuum et robustos omnes qui cum eo sunt sed hoc mihi videtur rectum esse consilium congregetur ad te universus Israhel a Dan usque Bersabee quasi harena maris innumerabilis et tu eris in medio eorum et inruemus super eum in quocumque loco fuerit inventus et operiemus eum sicut cadere solet ros super terram et non relinquemus de viris qui cum eo sunt ne unum quidem quod si urbem aliquam fuerit ingressus circumdabit
Abbreviated transcription (Latin):
achitophel quod dabat in diebus
illis : quasi si quis consulero dm̃.
Sic erat omne consilium achitofel.
& cum esset cum dauid: & cum
achitofel ad absalon. Eligam mi-
chi duodecim milia uirorum. &
consurgens per sequar dauid
hac nocte. Et irruens super
eum. quippe qui lassus est &¬
solutis manibus : percutiam eum.
Cumq fugerit omnis populus
qui cum eo est. percutiam regẽ
desolatum: & reduicam uniuersũ
populum. quomodo unus homo¬
reuerti solet. Unum enim ui¬
rum tu queris : & omnis popu-¬
lus erit in pace. Placuitq ser-¬
mo eius absalon: & cunetis
maioribus natu israhel. Ait au:¬
tem absalon. Uocate & chusai
arachitem: ut audiamus quid
etiam ipse dicat. Cumq ueniss&&
chusai ad absalon. ait absalon
ad eum. Huiuscemodi sermonẽ
locutus est achitofel. Facere debe.¬
quod das consilium: Et dixit.
chusai ad absalon. Non bonum
consilium quod dedit achitofel
hac uice. Et rursum intulit.
chusai. Tu nosti patrem tuum

Expanded text:
Ahitophel, quod dabat in diebus Ahitophel, quod dabat in diebus illis, quasi si quis consuleret Deum: sic erat omne consilium Ahitophel, et cum esset cum David, et cum Ahitophel ad Absalom: Eligam mihi h. nunc duodecim millia virorum, et consurgens persequar David hac nocte. Et irruens super eum quippe qui lassus est, et solutis mcumque fugerit omnis populus qui cum eo est, percutiam regem desolatum. Et reducam universum populum, quomodo unus reverti solet: unum enim virum tu quaeris: et omnis populus erit in pace. Placuitque sermo ejus Absalom, et cunctis majoribus natu Israel. Ait autem Absalom: Vocate Chusi Arachiten, et audiamus quid etiam ipse dicat. Cumque venisset Chusi ad Absalom, ait Absalom ad eum: Hujuscemodi sermonem locutus est Achitophel: facere debequod das consilium? Et dixit Chusi ad Absalom. Non est bonum consilium quod dedit Achitophel hac vice. Et rursum intulit Husai tu nosti patrem tuum
Abbreviated transcription (Latin):
sum eum : terramq spargens.
Uenit itaq rex & uniuersus popu¬
lus cum eo lassus: & refocillati
sunt ibi. Absalon autem & om-¬
nis populus israhel ingressi sunt
iherusalem: sed & achitofel cum
eo. Cum autem uenisset. chu-¬
sai arachites amicus dauid ad
absalon: locutus est ad eum.
tua: ad amicum tuum. Quare
non isti cum amico tuo: Respon¬¬
ditq chusai ad absalon. Nequaqu̾a:
quia illius ero quem elegit dñs.
&. omnis hic populus. & uniuer-¬
sus ifrahel. & cum eo manebo.
Sed ut & hoc inferam: cui ego
Sicut parui patri tuo: sic parebo
achitophel. Inite consilium: quid
agere debeamus. Et ait achitofel
ad absalon. Ingredere ad concubi.¬
nas patris tui quas dimisit ad
custodiendam domum: ut cum
audierit: omnis israhel quod fe¬
daueris patrem tuum: roboren.¬
tur manus eorum tecum. Be¬
tenderunt igitur absalon taber-¬
naculum in solario. Ingressusq
est ad concubinas patris sui: corã
uniuerso israhel. Consilium autẽ

Expanded text:
sum eum terramque spargens sum eum terramque spargens venit itaque rex et universus populus cum eo lassus et refocilati sunt ibi Absalom autem et omnis populus Israhel ingressi sunt Hierusalem sed et Ahitofel cum eo cum autem venisset Husai ArachitAbsalom, locutus est ad eum: tua ad amicum tuum? quare non ivisti cum amico tuo? Responditque Husai ad Absalom: Nequaquam, quia illius ero, quem elegit Dominus, et omnis hic populus, et universus Israel, et cum eo manebo. Sed, ut et hoc inferam, cui ego sicut parui patri tuo, sic parebo  Absalom ad Ahitophel: Inite consilium quid agere debeamus. Et ait Ahitophel ad Absalom: Ingredere ad concubinas patris tui, quas dimisit ad custodiendam domum: ut cum audierit omnis Israel quod foedaveris patrem tuum, roborentur manus eorum tecum. Tetenderunt igitur Absalom tabernaculum in solario, ingressusque est ad concubinas patris sui coram universo Israel. Consilium autem
Abbreviated transcription (Latin):
domus saul . quoniam inuasisti
regnum pro eo. Et dedit dñs¬
uniuersum regnum in manu ab¬¬
salon filii tui: & ecce premunt
te mala tua: quoniam uir san-¬
guinum es. Dixit autem abisai
filius saruiȩ: regi. Quare male-¬
dicit canis hic moriturus dño
meo regi: Uadam: & amputabo
caput eius. Et ait rex. Quid
michi & uobis filii saruie : Di¬
mit tite eum: ut maledicat. Dñs
enim precepit ei: ut maledice.¬
r& dauid. E quis est qui audeat
dicere:: quare sic fecerit: Et ait
rex abisai : & uniuersis seruis suis.
Ecce filius meus qui egressus est
de utero meo querit animam
meam: quantomagis nunc filius
iemini maledic& michi  Dimit.¬
tite eum ut maledicat iuxta pre.¬
ceptum dñi: si forte respiciat
dñs afflictionem meam: & red¬
dat michi bonum pro maledi¬
ctione hac hodierna. Ambula.¬
bat itaq dauid & socii eius per
uiam cum eo. Semei autem
per iugum montis ex latere
contra illum gradiebatur: male¬
dicens & mittens lapides aduer.¬

Expanded text:
domus Saul: quoniam invasisti domus Saul: quoniam invasisti regnum pro eo, et dedit Dominus regnum in manu Absalom filii tui: et ecce premunt te mala tua, quoniam vir sanguinum es. Dixit autem Abisai filius Sarviae regi: Quare maledicit canis hic moriturus domino meo regi? vadam, et amputabo caput ejus. Et ait rex: Quid mihi et vobis est filii Sarviae? dimittite eum, ut maledicat: Dominus enim praecepit ei ut malediceret David: et quis est qui audeat dicere, quare sic fecerit? Et ait rex Abisai, et universis servis suis: Ecce filius meus, qui egressus est de utero meo, quaerit animam meam: quanto magis hic filius Jemini maledicet mihi? dimittite eum ut maledicat iuxta praeceptum Domini si forte respiciat Dominus adflictionem meam et reddat mihi bonum pro maledictione hac hodierna ambulabat itaque David et socii eius per viam cum eo Semei autem per iugum montis ex latere contra illum gradiebatur maledicens et mittens lapides adver
Abbreviated transcription (Latin):
passȩ: & centum massis palata.¬
rum : & duobus utribus uini.
Et dixit rex sibȩ. Quid sibi uo.
Panes & palatȩ: ad uescendum
pueris tuis. Winum autem: ut
bibat siquis defecerit in deser-¬
to. Et ait rex. Ubi est filius
dñi tui : Responditq siba regi
Remansit in iherusalem: dicens.
Hodie restituet michi domus
israhel regnum patris mei. Et
ait rex sibȩ. Tua sint omnia
quȩ fuerunt miphiboseth. Dixitq
siba. Oro inueniam gratiam co-¬
ram te : dñe mi rex. Uenit ergo
rex dauid usq baurim. Et ecce
egrediebatur inde uir de cogna.¬
tione domus saul. nomine semei.
filius gera: Procedebat egrediens.
& maledicebat: mit tebatq lapi.¬
des contra dauid: & contra uni-¬
uersos seruos regis dauid. Omnis
autem populus & uniuersi bel.
latores : a dextro & sinistro latere
regis incedebant. Ita autem lo.¬
quebatur semei. cum maledicer&
regi. Egredere egredere uir san-¬
guinum: & uir belial. Reddidit
tibi dñs uniuersum sanguinem

Expanded text:
passę, centum massis palatapassę, centum massis palatarum et duobus utribus uini, Et dixit rex Sibae: Quid sibi volupanes et palathae, ad vescendum pueris tuis: vinum autem, ut bibat si quis defecerit in deserto. Et ait rex: Ubi est filius ni tui? Responditque Siba regi: Remansit in Hierusalem, dicens: Hodie restituet mihi domus Israel regnum patris mei. Et ait rex Sibae: Tua sint omnia quae fuerunt Miphiboseth. Dixitque Siba: Oro, ut 317 inveniam gratiam apud te domine mi rex. Venit ergo rex David usque Bahurim: et ecce egrediebatur inde vir de cognatione domus Saul, nomine Semei, filius Gera, procedebatque egrediens, et maledicebat, mittebatque lapides contra David, et contra universos servos regis David: omnis autem populus, et universi be latores, a dextro et a sinistro latere regis incedebant. Ita autem loquebatur Semei cum malediceret regi: Egredere, egredere vir sanguinum, et vir Belial. Reddidit tibi Dominus universum sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
deserti : donec ueniat sermo a
uobis. indicans michi. Repor-¬
tauerunt igitur sadoch & abia-¬
thar arcam dĩ in iherusalem: &
manserunt ibi. Porro dauid
ascendebat cliuum oliuarum.
ascendens & flens : operto capite
& nudis pedibus incedens. Sed
& omnis populus qui erat cum
eo: operto capite ascendebat
plorans. Nuntiatum est autem
dauid: quod achitophel esset
Dixitq dauid. In fatua queso con-¬
silium achitophel dñe. Cumq
ascendero dauid summitatem
arachites. scissa ueste & terra
oneri. Sin autem in ciuitatem
tris tui sic ero seruus tuus: dissi.¬
pabis consilium achitophel.
Habes autem tecum sadoch & abi.¬
athar. sacerdotes. Et omne uer-¬
bum quod cumq audieris de do¬
mo regis : indicabis sadoch et
abiathar sacerdotibus. Sunt au-¬
tem cum eis duo filii eorum:
paululum montis uerticem: ap.¬
paruit siba puer miphiboseth in
occursum eius: cum duobus asinis
qui honerati erant ducentis pa-
nibus. & centum ligaturis uue

Expanded text:
deserti, donec veniat sermo a deserti, donec veniat sermo a vobis indicans mihi. Reportaverunt igitur Sadoc et Abiathar arcam Dei in Jerusalem, et manserunt ibi. Porro David ascendebat clivum olivarum, ascendens et flens, et operto capite et nudis pedibus incedens; sed et omnis populus, qui erat cum eo, operto capite, ascendebat plorans. Nuntiatum est autem David, quod et Ahitophel esset dixitque David: Infatua, quaeso, consilium Ahitophel, Domine. Cumque ascenderet David summitatem Arachites, scissa veste h. tunica, et terra oneri: sin autem in civitatem tris tui, sic ero servus tuus: dissipabis consilium Ahitophel. Habes autem tecum Sadoc et Abiathar sacerdotes, et omne verbum quodcumque audieris de domo regis, indicabis Sadoc et Abiathar sacerdotibus. Sunt autem cum eis duo filii eorum, paululum montis verticem, apparuit Siba puer Miphiboseth in occursum ejus, cum duobus asinis, qui onusti erant dunibus, centum alligaturis uuę
Abbreviated transcription (Latin):
uita: ibi erit seruus tuus. & ait
dauid ethai. Ueni. & transi.
Et transiuit ethai getheus. & om.¬
nes uiri qui cum eo erant. &
reliqua multitudo. Omnesq fle.¬
bant uoce magna: & uniuersus
populus transibat. R ex quoq
trans grediebatur torrentem ce-¬
dron: & totus populus incedebat
contra uiam quȩ respicit.ad
desertum. Uenit autem & sadoch
sacerdos & uniuersi leuite cum
eo. portantes arcam fȩderis dñi.
& deposuerunt arcam dĩ. Et
ascendit abiathar . donec exple-¬
tus est omnis populus qui egres-¬
sus fuerat de ciuitate. Et dixit
rex ad sadoch. Reporta arcam
di in urbem. Si inuenero grati-¬
am in oculis dñi: reducet me.
& ostendor michi eam & taber¬
naculum suum. Si autem dixe-¬
rit non places. presto sum: faciat
quod bonum est coram se. Et
dixit rex ad sadoch sacerdotem.
Ouidens. reuertere in ciuitatem
in pace: & achimaas filius tuus
& ionathan filius abiathar. duo
filii uestri sint uobiscum. Eece
ego abscondar in campestribus

Expanded text:
vita, ibi erit servus tuus. Et ait vita, ibi erit servus tuus. Et ait David Ethai: Veni, et transi. Et transivit Ethai Getthaeus, et omnes viri qui cum eo erant et reliqua multitudo omnesque flebant voce magna et universus populus transiebat rex quoque transgrediebatur torrentem Cedron et cunctus populus incedebat contra viam quae respicit ad desertum venit autem et Sadoc et universi Levitae cum eo portantes arcam foederis Dei et deposuerunt arcam Dei et ascendit Abiathar donec expletus est omnis populus qui egressus fuerat de civitate et dixit rex ad Sadoc reporta arcam Dei in urbem si invenero gratiam in oculis Domini reducet me et ostendet mihi eam et tabernaculum suum si autem dixerit non places praesto sum faciat quod bonum est coram se et dixit rex ad Sadoc sacerdotem o videns revertere in civitatem in pace et Achimaas filius tuus et Ionathan filius Abiathar duo filii vestri sint vobiscum ecce ego abscondar in campestrib
Abbreviated transcription (Latin):
& impellat super nos ruinam:
& percutiat ciuitatem in ore gla.
dii. Dixeruntq serui regis ad
eum. Omnia quecumq precepe-¬
rit dñs noster rex. libenter
exequemur serui tui. Egressus
est ergo rex & uniuersa domus
eius : pedibus suis. Ꝙ dereliquit
rex decem mulieres concubinas:
ad custodiendam domum. Egres.¬
susq rex & omnis ifrahel peli-¬
bus suis. stetit procul a domo.
Et uniuersi serui eius ambulabant
iuxta eum: & legiones cerethi &
phelet̾i: & omnes gethei sex¬
centi uiri qui secuti eum fue.¬
rant de geth. precedebant regem:¬
rex ad ethai getheum. Cur uenis
nobiscum : Reuertere & habita
cum rege: quia peregrinus es. &
egressus de loco tuo. Heri uenisti:
& hodie compelleris nobiscum
egredi: Ego autem uadam: quo
iturus sum. Reuertere: & reduc
tecum fratres tuos: & dñs faciat
tecum misericordiam & ueritatẽ.¬
Ostendisti gratian & fidem. Et
am in quocumq loco fueris dñe
mi rex. siue in morte siue in

Expanded text:
et impellat super nos ruinam et impellat super nos ruinam h. malum, et percutiat civitatem in ore dii dixeruntque servi regis ad eum omnia quaecumque praeceperit dominus noster rex libenter exsequimur servi tui egressus est ergo rex et universa domus eius pedibus suis et dereliquit rex decem mulieres concubinas ad custodiendam domum egressusque rex et omnis Israhel pedibus suis stetit procul a domo et universi servi eius ambulabant iuxta eum et legiones Cherethi et Felethi et omnes Getthei sescenti viri qui secuti eum fuerant de Geth praecedebant regemrex ad Ethai Gethaeum: Cur venis nobiscum? revertere, et habita cum rege, quia peregrinus es, et egressus es de loco tuo. Heri venisti, et hodie compelleris nobiscum egredi? ego autem vadam quo iturus sum: revertere, et reduc tecum fratres tuos, et Dominus faciet tecum misericordiam et veritateostendisti gratiam et fidem h.am in quocumque loco fueris, domine mi rex, sive in morte, sive in
Abbreviated transcription (Latin):
ost quatuor autem annos. dixit
absalon ad regem dauid. uadã¬
& reddam uota mea quȩ uoui
dñõ: in hebron. Uouens enim
uouit seruus tuus cum esset
in gessur syrie: dicens. Si redu-
xerit me dñs in iherusalem.
sacrificabo dño. Dixitq ei rex
dauid. Uade in pace. Et surre.
xit : & abiit in hebron. Misit
autem absalon exploratores in
uniuersas tribus israhel: dicens.
S tatim ut audieritis clangorem
biicine : dicite. R. egnauit absa-¬
lon in hebron. Porro cum absalon
ierunt ducenti uiri de iherusa.¬
lem uocati. euntes simplici cor-¬
de : & causam penitus ignorantes.
Accersiuit quoq absalon achitofel
gilonitem consiliarium dauid.
de ciuitate sua gilo. cum immo.¬
laroe uictimas: & facta est con-¬
iuratio ualida. Populusq concur-¬
rens. augebatur cum absalon. Ue.¬
nit igitur nuntius ad dauid. di-¬
cens. Toto corde uniuersus isra-¬
hel sequitur absalon. Et ait da-
Neq enim erit nobis effugium.
a facie absalon. festinate egredi:
ne forte ueniens occupet nos.

Expanded text:
ost quattuor autem annos dixit Absalom ad regem vadam et reddam vota mea quae vovi Domino in Hebron vovens enim vovit servus tuus cum esset in Gessur Syriae dicexerit me Dominus in Hierusalem, sacrificabo Domino. Dixitque ei rex David: Vade in pace. Et surrexit, et abiit in Hebron. Misit autem Absalom exploratores in universas tribus Israe, dicens: Statim ut audieritis clangorem 316 buccinae, dicite: Regnavit Absalom in Hebron. Porro cum Absalom ierunt ducenti viri de Hierusalem vocati, euntes simplici corde, et causam penitus ignorantes. Accersivit quoque Absalom Ahitophel Giloniten consiliarium David, de civitate sua Gilo, cum immolaret victimas. Et facta est conjuratio valida, populusque concurrens augebatur cum Absalom. Venit igitur nuntius ad David, dicens: Toto corde universus Israel sequitur Absalom. T. CXVI. neque enim erit nobis effugium a facie Absalom: festinate egredi, ne forte veniens occupet nos
Abbreviated transcription (Latin):
statuit inter taber naculum
testimonii & altare. implens
illud aqua. Laueruntq moy¬
ses & aaron ac filii eius manus
suas & pedes. cum ingrederen-¬
tur tectum fȩderis: & accede.¬
rent ad altare : sicut precepe¬
rat dñs. Erexit & atrium
per grrum tabernaculi & al¬
taris : ducto in introini eius
tentorio.
ost quam cuncta perfecta
sunt. operuit nubes taberna¬
culum testimonii: & gloria
dñi impleuit illud: nec po-¬
terat moyses ingredi tectum
federis nube operiente om¬
nia. & maiestate dñi corus¬
cante. quĩa cuncta nubes
operuerat. Si quando nubes
taber naculum deserebat. pro¬
ficiscebantur filii israhel per
turmas suas. Si pendebat de¬
super: manebant in eodem
loco. Nubes quippe dñi in-¬
cubabat per diem tabernaculo.
& ignis in nocte: uidentibus
populis ifrahel per cunctas
mansiones suas.
EXPUITIT LIBER

Expanded text:
statuit inter tabernaculum statuit inter tabernaculum testimonii et altare implens illud aqua laveruntque Moses et Aaron ac filii eius manus suas et pedes cum ingrederentur tectum foederis et accederent ad altare sicut praeceperat Dominus erexit et atrium per gyrum tabernaculi et altaris ducto in introitu eius tentorio postquam cuncta perfectsunt, operuit nubes tabernaculum testimonii, et gloria Domini implevit illud. Nec poterat Moses ingredi tectum foederis, nube operiente omnia, et majestate Domini coruscante, quia cuncta nubes operuerat. Siquando nubes tabernaculum deserebat, proficiscebantur filii Israel per turmas suas: si pendebat desuper, manebant in eodem loco. Nubes quippe Domini incubabat per diem tabernaculo, et ignis in nocte, videntibus cunctis populis Israel per cunctas mansiones suas. Explicit liber
Abbreviated transcription (Latin):
xitq illud morses: & posuit
tabulas ac bases. & uec tes. stani¬
itq columnas: & exꝑandit te-¬
ctum suꝑer tabernaculum. in¬
posito desuper operimento: si¬
cut dñs imperarat. Posuit &
testimonium in area: subditis
infra uectibus: & oraculum
desuper. Cumq intuliss&e arcã
in tabernaculum. appendit
ante eam uelum: ut expler&
dñĩ uissionem. Posuit & men.¬
sam in tabernaculo testimonii
ad plagam septemtrionalem
extra uelum: ordinatis coram
propositionis panibus: sicut
preceꝑerat dñs morsi. Posuit.
& candelabrum in taber naculo
testimonii. e regione mensȩ
in parte australi: locatis per
ordinem lucernis : iuxta pre.¬
ceptum dñi. Posuit: & altare
aureum sub tecto testimonii
contra uelum: & adoleuit super
eo incensum aromatum: sicut
iusserat. dñs. Posuit & tentori¬
um in introĩtu tabernaculi. &
altare holocausti in uestibulo
testimonii: offerens in eo holo.¬
caustum & sacrificia: ut dñs
imperarat. Lãbrum quoq

Expanded text:
xitque illud Moses, et posuit xitque illud Moses, et posuit tabulas ac bases et vectes, statuitque columnas, et expandit tectum super tabernaculum, imposito desuper operimento, sicut Dominus imperaverat. Posuit et testimonium in arca, subditis infra vectibus, et oraculum desuper. Cumque intulisset arcam in tabernaculum, appendit ante eam velum, ut expleret Domini jussionem. Posuit et mensam in tabernaculo testimonii ad plagam septentrionalem extra velum, ordinatis coram propositionis panibus, sicut praeceperat Dominus Mosi. Posuit et candelabrum in tabernaculo testimonii e regione mensae in parte australi, locatis per ordinem lucernis, juxta praeceptum Domini. Posuit et altare aureum sub tecto testimonii contra velum, et adolevit super eo incensum aromatum, sicut jusserat Dominus Mosi. Posuit et tentorium in introitu tabernaculi et altare holocausti in vestibulo testimonii offerens in eo holocaustum et sacrificia ut Dominus imperarat labrum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ocutusq est dñs ad moysen:
dicens. Mense primo. die pri-¬
ma mensis. eriges tabernaculũ
testimonii: & pones in eo arcam.
demittesq ante illam uelum.
& illata mensa pones super
eam quȩ rite precepta sunt.
G andelabrum stabit cum lucer¬
nis suis : & altare aureum in
quo adoletur incensum. coram
arca testimonii. Tentorium
in introitu tabernaculi pones.
& ante illud altare holocausti:
labrum inter altare & taber-¬
naculum : quod implebis aqua.
Gircumdabisq atrium tentoriis :¬
& ingressum eius. & assumꝑto
unctionis oleo. unges taber-¬
naculum cum uasis suis: ut san-¬
ctificentur. Altare holocausti
lno omnia uasa eius. labrum
cum basi sua:l omnia unctionis¬
i oleon conserrabis. ut sint san.¬
cstasanctorum. Applicabisq
aaron & filiosn eius ad fores
tabernaculi testimonii. & lotos
aqua indues sanctis uestibus
ut ministrent michi: & unctio
eorum in sacerdotium proficiat.
sempiternum. Fecitq moyses
di. in prima die mensis: collo¬
catum est tabernaculum. Ere¬

Expanded text:
ocutusque est Dominus ad Mosen, dicens: Mense primo, die prima mensis, eriges tabernaculum testimonii, et pones in eo arcam, demittesque ante illam velum, et illata mensa, pones super eam quae rite praecepta sunt. Candelabrum stabit cum lucernis suis, et altare aureum in quo adoletur incensum, coram arca testimonii. Tentorium in introitu tabernaculi pones, et ante illud altare holocausti: labrum inter altare et tabernaculum, quod implebis aqua. Circumdabisque atrium tentoriis, et ingressum ejus. Et assumpto unctionis oleo, unges tabernaculum cum vasis suis, ut sanctificentur: altare holocausti et omnia vasa ejus: labrum cum basi sua: omnia unctionis oleo consecrabis, ut sint sancta sanctorum. Applicabisque Aaron et filios ejus ad fores tabernaculi testimonii, et lotos aqua indues sanctis vestibus, ut ministrent mihi, et unctio eorum in sacerdotium proficiat sempiternum. Fecitque Moses di, in prima die mensis, collocatum est tabernaculum. Ere
Abbreviated transcription (Latin):
quia conduxerunt contra te
balaham filium behor de me.
ret tibi. E̾ noluit dñs dr̃ tu-¬
us audire balaham: uertitq
maledictionem eius in bene¬
dictionem tuam: eo quod dili¬
ger& te. Non facies cum eis¬
pacem. nec queres eis bona
cunctis diebus uitȩ tuȩ. in
sempiternum.
on abhominaberis idumeum
quia frater tuus est. nec ȩgi¬
ꝑtium: quia aduena fuisti in
terra eius. Qui nati fuerint
ex eis : tertia generatione in-¬
trabunt in ecclesiam dñi.
Quando egressus fueris aduer.¬
sus hostes tuos in pignam: custo.¬
dies te ab omni re mala . lxxxiii.¬
Si fuerit inter uos homo qui
nocturno pollutus sit somnio.
egredietur extra castra: & non
reuertetur prius quam ad ues-¬
perum lauetur aqua: & ꝑost
solis occasum regrediẽtur in
castra. Habebis locum extra
castra. ad quem egredieris ad
requisita naturȩ : gerens pa-¬
xillum in balteo. Cumq se.¬
deris. fodies per circuitum: &
egesta humo operies quo rele.¬
uatus es. Dñs enim ds̃ tuus

Expanded text:
quia conduxerunt contra te quia conduxerunt contra te Balaam filium Behor de Mesoret tibi: et noluit Dominus Deus tuus audire Balaam, vertitque maledictionem ejus in benedictionem tuam, eo quod diligeret te. Non facies cum eispacem, nec quaeres eis bona cunctis diebus vitae tuae in sempiternum. Non abominaberis Idumaeum, quia frater tuus est: nec Aegyptium, quia advena fuisti in terra ejus. Qui nati fuerint ex eis, tertia generatione intrabunt in ecclesiam Domini. Quando egressus fueris adversus hostes tuos in pugnam, custodies te ab omni re mala. Si fuerit inter vos homo qui nocturno pollutus sit somnio, egredietur extra castra, et non revertetur, priusquam ad vesperum lavetur aqua, et post solis occasum regredietur in castra. Hacastra, ad quem egrediaris ad requisita naturae, gerens paxillum in balteo: cumque sederis, fodies per circuitum, et egesta humo operies quo revelatus es. Dominus enim Deus tuus