comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tute calcat & cõpͥmit Ideo debuit inpetro monstrari in uno dc singulari. qͥd
in om̃ib agit qͥ suũ reqͥr̃ auxiliũ dũ p̃sens uertit᷑ scłm. qͥa in hoc scło tãquã
in aliqͦ mari positi sumꝰ. inqͦ utiq spiritaliũ neqͥtiarũ turbines cocidie &
impulsiones grauissimas sustinemꝰ. cũ om̃i sollicitudine iugit̾ naufragiũ
fugientes. Qđ̃ ualde tunc maxime ꝑtimescendũ. ẽ: cũ uirtutib & nuraculis
supͣ nos eleuam. ꝓpt̾ea datͥ beatissimo paulo stimulus carnis angłs sathanȩ.
sic̃ & hic nc̃ petro uentꝰ tẽptationis. ut uirtꝰ in insirmitate ꝑficiat᷑. qm̃ melius¬

Expanded text:
tute calcat et comprimit. Ideo debuit in Petro monstrari, in uno ac singulari, quid tute calcat et comprimit. Ideo debuit in Petro monstrari, in uno ac singulari, quid in omnibus agit, qui suum requirunt auxilium, dum praesens vertitur saeculum. Quia in hoc saeculo tanquam in aliquo mari positi sumus, in quo utique spiritualium nequitiarum turbines quotidie, et impulsiones gravissimas sustinemus, cum omni sollicitudine jugiter naufragium fugientes. Quod valde tunc maxime pertimescendum est, cum virtutibus et miraculis supra nos elevamur. Propterea datur beatissimo Paulo stimulus carnis, angelus Satanae , sicut et hic nunc Petro ventus tentationis, ut virtus in infirmitate perficiat
Abbreviated transcription (Latin):
re subtraheret:. & uenerandas dñi plantas suꝑferret. Nec gͥ mirũ si ei natura ȩqͦris
seruiebat. cuiꝰ dispositionis arbitrio ꝑfecta st̃ uniuersa. Id circo illi calcabilẽ se
p̃buit iuxta debitũ naturȩ qͣsi dño. & petro scđ̾m iubentis imꝑiũ ad modũ ser¬
uiens: Itam̃ necesse poscebat ratio iuxta fragilitatẽ humanã. ut eũ t̾reretuentꝰ.
& ꝑturbaret unda suis collisionib. ne int̾dm̃ & hominẽ nihil uideret᷑ discre¬
passe. & eẽt obhoc int̾homines ñ minima dubitatio. sipetrũ hic uidissent
facere. qͦd xp̃c sua fec̃ potentia. Nec gͥ honor debitꝰ dõ redderetͥ. qͥa nͦ essec
mirũ adõ factũ qͦd & ab homine uideret᷑ effectũ. p̃sercĩ qͥa in hac uirtute
xp̃c insinuat qd ipse sit solus. qͥ om̃s elationes p̃sentis scłi & om̃s fluctꝰ sua uir¬

Expanded text:
re subtraheret, et venerandas Domini plantas superferret. Nec igitur mirum, si ei natura aequoris re subtraheret, et venerandas Domini plantas superferret. Nec igitur mirum, si ei natura aequoris serviebat, cujus dispositionis arbitrio perfecta sunt universa. Idcirco illi calcabilem se praebuit juxta debitum naturae quasi Domino, et Petro secundum jubentis imperium ad modum serviens. Tamen necesse poscebat ratio, juxta fragilitatem humanam, ut eum terreret ventus, et perturbaret unda suis collisionibus, ne inter Deum et hominem nihil videretur discrepasse, et esset ob hoc inter homines non minima dubitatio, si Petrum hic vidissent facere quod Christus sua fecit potentia. Nec igitur honos debitus Deo redderetur, quia non esset mirum a Deo factum, quod et ab homine videretur effectum. Praesertim quia in hac virtute Christus insinuat quod ipse sit solus, qui omnes elationes praesentis saeculi, et omnes fluctus sua vir
Abbreviated transcription (Latin):
ret infidã uestigus suis tenuitatẽ sub ditã. & cãquã t̾rengam us soliditatẽ esse
subiectã Na qͦd ex om̃iũ csistentiũ numero innaui resp ondere solus audet
pecrus. & iuberi sibi suꝑ aqͥs ut ad dñm ueniat p̾cat᷑: feruor .ẽ. amoris & for¬
titudo fidei. & p̾sagiũ futurorũ. qm̃ sic & inpassione p̃ om̃ib affectũ exhibuit
amoris. uestigus sẽꝑ inherens pussimi redẽptoris. licet infirmitatẽ futurȩ nega¬
tionis timiditas p̾tenderit tẽptationis. Hinc nãq quãuis incedere ausus eẽt. tam̃
mer gebat᷑ ꝓpt̾ inbecillitatẽ carnis: sic̃ & usq ad metũ mortis ab negandi necessitatẽ
demũ ẽ. coactꝰ. qm̃ nemo mortaliũ: qͥdñi eqͥperari possit uestigus. Nã cũ dñs
supͣ mare it̾ ageret. ira subditũ pedib obtẽꝑabat mirabilit̃ elem̃tũ : ut nec se ma¬

Expanded text:
ret infidam vestigiis suis tenuitatem subditam, et tanquam terrenam soliditatem esse ret infidam vestigiis suis tenuitatem subditam, et tanquam terrenam soliditatem esse subjectam. Nam quod ex omnium consistentium numero in navi respondere solus audet Petrus, et juberi sibi super aquas ut ad Dominum veniat precatur, fervor est amoris et fortitudo fidei et praesagium futurorum; quoniam sic et in passione prae omnibus affectum exhibuit amoris vestigiis semper inhaerens piissimi Redemptoris, licet infirmitatem futurae negationis timiditas praetenderit tentationis. Hinc namque quamvis incedere ausus esset, tamen mergebatur propter imbecillitatem carnis, sicut et usque ad metum mortis abnegandi necessitatem demum est coactus; quoniam nemo mortalium qui Domini aequiparari possit vestigiis. Nam cum Dominus supra mare iter ageret, ita subditum pedibus obtemperabat mirabiliter elementum, ut nec se ma
Abbreviated transcription (Latin):
tribuit᷑. Quis gͦ aliuꝰ erga timorẽ dĩ & amorẽ tã idoneuꝰ inuenit᷑. si huic culpa
innuit᷑ ᷑ Precipue cui ipse dñs testimoniũ reddidit Nec gͥmirũ. qͥa multi in¬
dociles dũ rei gestȩ rationẽ ignorant. laqueos offensionis incurrunt. ut credant
fidẽ uerã in eo ñ fuisse qđ dictũ ẽ . ei. modicȩ fidei qͣre dubitasti. ꝓpt̾ea ñ con¬
siderant hi tales magnitudinẽ ipsiuꝰ fidei qͣ dictũ. ẽ. Dñe situes: iube me ad
te uenire suꝑ aqͣs Utiq qͥ dic̃ iube mne: credidit potestatẽ Ingens gͦ heç cre¬
dulitas fuit. ut audaci saltu & de naui increpido descensu pro fundissimo se
crederet elem̃to. & in usitatã gressib uiã securꝰ intraret. on mecuit qđ
onerosũ ualde eẽt humani corporis pond. & liqͥda maris unda q̃ solidũ non

Expanded text:
tribuitur. Quis ergo alius, erga timorem Dei et amorem tam idoneus invenitur, si huic culpa tribuitur. Quis ergo alius, erga timorem Dei et amorem tam idoneus invenitur, si huic culpa innuitur, praecipue cui ipse Dominus testimonium reddidit? Nec igitur mirum quia multi indociles, dum rei gestae rationem ignorant, laqueos offensionis incurrunt, ut credant fidem veram in eo non fuisse quod dictum est ei, Modicae fidei, quare dubitasti? Propterea non considerant hi tales magnitudinem ipsius fidei qua dictum est, Domine, si tu es, jube me ad te venire super aquas. Utique qui dicit, Jube me, credidit potestatem. Ingens ergo haec credulitas fuit, ut audaci saltu, et de navi intrepido descensu, profundissimo se crederet elemento, et inusitatam gressibus viam securus intraret. Non metuit quod onerosum valde esset humani corporis pondus, et liquida maris unda solidum non
Abbreviated transcription (Latin):
mutor. ut uos putatis me fantasma esse. Nec dubiũ qͥn ipsũ recinebant animo.
quẽ locutũ olĩ ad moysen nouerant. Ego sũ qͥsũ. Heç dices filus isrł Et
qͥ ẽ: misit me aduos. Ad quã sane uocẽ petrus cũ audissec ego sũ: c̃sonan¬
t̃ respondit dicens. Dñe situes: iube me uenire adto suꝑ aqͣs Senserat enĩ
in eo qͦa ait ego sũ : ipsũ eẽ. cui.ẽ. sẽꝑ essentialit̃ idẽ esse. Et ideo aitsitues:
Ac si diceret. Quia si tues qͥ sẽꝑ cũ patre unꝰ idẽq es: iussio tua exhibitio est
inrtucis. qm̃ omĩps es. Ne mireris lector qđ cũ fide rogat & dubitat. Dubitat
autẽ. ñ qͣsi infidelis: sed qͣsi cautꝰ & ueteranꝰ explorator. nefacilis ruat inruinã.
psũ inuocat. cuiꝰ essentia ueritas. ẽ: nhilq dubitat de potentia. nihil de uircute
merariũ ẽ. eũ arguere. cui ꝓ meritis fidei suȩ soluendi acligandi potestas at¬

Expanded text:
mutor, ut vos putatis me phantasma esse. Nec dubium quin ipsum esse retinebant animo, mutor, ut vos putatis me phantasma esse. Nec dubium quin ipsum esse retinebant animo, quem locutum olim ad Moysen noverant, Ego sum qui sum. Haec dices filiis Israel; et: Qui est misit me ad vos . Ad quam sane vocem Petrus cum audisset, Ego sum, consonanter respondit dicens: Domine, si tu es, jube me venire ad te super aquas. Senserat enim in eo quod ait, Ego sum, ipsum esse, cui est, semper essentialiter idem esse. Et ideo ait, Si tu es, ac si diceret, quia si tu es qui semper cum Patre unus idemque es, jussio tua exhibitio est virtutis, quoniam omnipotens es. Ne mireris, lector, quod cum fide rogat et dubitat: dubitat autem non quasi infidelis, sed quasi cautus et veteranus explorator, ne facilis ruat in ruinam. Ipsum invocat, cujus essentia veritas est, nihilque dubitat de potentia, nihil de virtute.it; nimis temerarium est eum arguere, cui pro meritis fidei suae solvendi ac ligandi potestas at
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte fantasma uideant Qui p̃timore clamauer̃. Nã confusa uox &
humanitatis in eo aut diuinitatis qͦd ñ intelligant. Adeo ꝓbant om̃ia ut
nullus de inceps dubitet. nullus diffidat. nullus desperet: nullus incredulita¬
te de xp̃o sucoũbat. Sed diuina pietas cito sub uenit pie querentib. & non
ĩpie dubitantib. Quib mox illis clamantib p̃timore & dubitantib ꝓ mi¬
raculo ut eũ reciꝑent infide dm̃ & hominẽ inquẽ crediderant. c̃fidite
inqͥt & habete fidutiã. ego sũ. Ergo qͦd pͥmũ uorsabat᷑ in causa. medioꝰ
occurrat. Qm̃ qͥ confidentiã amittit & hȩsitat iuxta apłm. similis ẽ fluc¬
tui maris. Ego sũ inqͥt Nec sub iungit qͥd sit: uł qͥs nz sit: qͥa ꝓfecto ex uoce
sibi notissima poterant eũ qͥ nã eẽt intelligere. qͥ ꝑ obscuras noctis
tenebras uł crepuscula loquebat᷑. Houerant enĩ illi hanc ẽẽ: familiarissimã
ei sententiã & ideo ait Ego sũ. Acsi patent̃ diceret. Ego sũ ipse qͥsũ & non

Expanded text:
ne forte phantasma videant? Qui prae timore clamaverunt. Nam confusa vox et humanitatis in eo aut Divinitatis quod non intelligant. Adeo probant omnia, ut nullus deinceps dubitet, nullus diffidat, nullus desperet, nullus incredulitate de Christo succumbat. Sed divina pietas cito subvenit pie quaerentibus, et non impie dubitantibus. Quibus mox illis clamantibus prae timore, et dubitantibus prae miraculo, ut eum reciperent in fide Deum et hominem 627 in quem crediderant, Confidite, inquit, et habete fiduciam: ego sum. Ergo quod primum versabatur in causa medicus occurrit. Quoniam qui confidentiam amittit et haesitat, juxta apostolum, similis est fluctui maris . Ego sum, inquit, nec subjungit quid sit, vel quis sit; quia profecto ex voce sibi notissima, poterant eum quisnam esset intelligere, qui per obscuras noctis tenebras vel crepuscula loquebatur. Noverant enim illi hanc esse familiarissimam ei sententiam, et ideo ait, Ego sum. Ac si patenter diceret, Ego sum ipse qui sum, et non
Abbreviated transcription (Latin):
tenꝰ ut dictũ ÷ nulla ꝓbat racio humana. nulla intelligentia dep̃hendit. nisi for¬
te uelis fingere qđ aut alleinauerit corpꝰ infantasma. aut aliq̃s orassiores & con¬
cretas reddiderit aqͣs ita ut suꝑ eas potuerit caro humana sicco uestigio ãbulare
Qđ & hoc mirabile eẽt. siratio id ad mitteret Nc̃ aut̃ facti causã nullus explicat
sensus nullus recipit humanꝰ mens ñ capit humana. nemo loqͥt᷑ honunũ qͦmͦ fieri
potuerit tã libere. nisi qͥa sub est ei om̃e posse cũ uoluerit. ut ꝓbetͥ exhoc eius
ut diximꝰ gomina oꝑatio. qͥa omnino dĩtatis ÷ qͦd abulat c̃tra naturã humanã

Expanded text:
tenus, ut dictum est, nulla probat ratio humana, nulla intelligentia deprehendit, nisi fortenus, ut dictum est, nulla probat ratio humana, nulla intelligentia deprehendit, nisi forte fingere velis quod aut alleviaverit corpus ut phantasma, aut aliquas crassiores et concretas reddiderit aquas, ita ut super eas potuerit caro humana sicco vestigio ambulare. Quod et hoc mirabile esset si ratio id admitteret; nunc autem facti causam nullus explicat, sensus nullus recipit humanus, mens non capit humana, nemo loquitur hominum quomodo fieri potuerit tam libere, nisi qui subest ei omne posse cum voluerit, ut probetur ex hoc ejus, ut diximus, gemina operatio. Quia omnino Deitatis est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
nitͥ ubi consue tudo gradiendi defiat Miracula ex hoc uno hincinde
congeruntur Nã c̃ suetudo ñ respicit signũ. sic̃ nec singularitas eiꝰ ad mit¬
tit exẽplũ. sed di.uina uirtꝰ oꝑat simul misteriũ & miraculũ Miraculũ
infacto misteriũ in p̃figurationis sacram̃to: Qđ natura ñ habet. qđ inge¬
niũ humanũ ñ caꝑit & philoso phia scłi ñ capit Idcirco uirtꝰ auctoris ẽ. non
naturȩ humanȩ potestas. ut in uno eodẽq homine dĩtas & humanitas declar&
ĩtas in eo qͦd ultra hominẽ cernit᷑. humanitas qͥa ipse homo suꝑ undas uid&
Qd sane opꝰ suꝑni numenis. ẽ: qͥa hoc caro sentire ñ potest. nec inens humana
intelligere. qͦ mͦ fieri possit qđ natura utraq ñ ad mittit. ut & granis suꝑ ambrlet.
& liqͥda pond aliqđ sustineat: qđ natura neutra ꝑ mittit. sic̃ & panes creuisse ita

Expanded text:
nitur, ubi consuetudo gradiendi deficit. Miracula ex hoc uno hinc inde nitur, ubi consuetudo gradiendi deficit. Miracula ex hoc uno hinc inde congeruntur, nam consuetudo non respicit signum, sicut nec singularitas ejus admittit exemplum, sed divina virtus operatur simul mysterium et miraculuin praefigurationis sacramento. Quod natura non habet, quod ingenium humanum et philosophia saeculi non capit. Idcirco virtus auctoris est non naturae humanae potestas, ut in uno eodemque homine Deitas et humanitas declaretur. Deitas in eo quod ultra hominem cernitur, humanitas, quia ipse homo super undas videtur; quod sane opus superni numinis est, quia hoc caro sentire non potest, nec mens humana intelligere, quomodo fieri possit quod natura utraque non admittit, ut et gravis superambulet, et liquida pondus aliquod sustineat, quod natura neutra permittit; sicut et panes crevisse ita
Abbreviated transcription (Latin):
pellitͥ uentis aurarũ ita ut mergere uideat᷑. in uocand. ẽ saluator. Deqͦ
c̃fidere oportet. qđ nꝰquã & ñ quã ab est maiestate. lic& in alco resideat incȩlis
Hinc .ẽ. qđ laborantib illis in remigando. qͣrta uigłia noctis uenit abulans
supͣ mare Qđ aut̃ dic̾ qͣrta uigłia noctis ostendit eos tota nocte peri¬
clitatos & iactatos fluctib qͥa quattuor uigłȩ iuxta stationes militares
duodecĩ horȩ sunt Habent enĩ singulȩ. t̾nas horas. Et ideo cũ dic̃
qđ in qͣrta uigła uen̾ ihc̃: finẽ insinuat noctis & pͥncipiũ aurorȩ rarescentib
tenebris. Ubi totũ tẽpꝰ pauas depingit uerb̾ ex qͦ saluator ad patrẽ reduit.
solus pontiphex int̾pellans ꝓ nob̵ usq infinẽ scłi qͣndo rursus uenturꝰ est
calcatis om̃ib. suãq luce figurabunt᷑ tenebrȩ. cessabt̃ flumina & uentorũ
ĩpetꝰ. Qm̃ ds̃ iã gradi qotur ubi uestigiũ nullatenꝰ humanȩ uirtutis in ue¬

Expanded text:
 invocandus est Salvator, de quo confidere oportet, quod nusquam et nunquam abest majestate, licet in alto resideat in coelis. Hinc est quod laborantibus illis in remigando. Quarta vigilia noctis venit ambulans supra mare. Quod autem dicit quarta vigilia noctis, ostendit eos tota nocte periclitatos et jactatos fluctibus; quia quatuor vigiliae juxta stationes militares duodecim horae sunt: habent enim singulae ternas horas. Et ideo cum dicit quod in quarta vigilia venit Jesus, finem insinuat noctis, et principium aurorae, rarescentibus tenebris. Ubi totum tempus paucis depingit verbis, ex quo Salvator ad Patrem rediit, solus pontifex interpellans pro nobis usque in finem saeculi, quando rursus venturus est, calcatis omnibus, suaque luce fugabuntur tenebrae, cessabunt flumina et ventorum impetus, quoniam Deus jam graditur ubi vestigium nullatenus humanae virtutis inve
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erant cũ eo. qͥa si essent qͥ forte uiderant głam trans¬
formati. ascendissent cũ eo : & ideo ob misteriũ sunt
ut solus oraret ꝓ om̃ib: qͥ solus ut om̃s redimeret mortuũ
est ꝑ om̃ib Unde dr̃ Tesꝑe aut̃ facto solus erat ibi: ut appareat cunc¬
tis qͦd eiꝰ oratio salus sit uniuersoꝵ. Et notandũ qͥa uespe facto solus ẽẽ

Expanded text:
non erant cum eo, quia si essent, qui forte viderant gloriam transnon erant cum eo, quia si essent, qui forte viderant gloriam transformati, ascendissent cum eo, et ideo ob mysterium sunt praemissi, ut solus oraret pro omnibus, qui solus, ut omnes redimeret, mortuus est pro omnibus. Unde dicitur: Vespere autem facto solus erat ibi. Ut appareat cunctis, quod ejus oratio salus sit universorum. Et notandum quia vespere facto solus esse
Abbreviated transcription (Latin):
iohẽs ñ ascendit dix̃. sed fugit inmontẽ solus orare. Ubi ostendit qͣđ causa
orationis ñ solũ secedere debeamꝰ soli. uerũ &iã fugere caducos & t̃renos
honores. ut solidõ intheoria. id .ẽ. in monte uacemꝰ. qm̃ c̃tẽ platiua uita
sẽꝑ̧ remotior & uberior ẽ. suis fructib Deqͣ dñs dic̃ Maria obtimã partẽ
eleg̃. quȩ ñ auferet᷑ ab ea Et notandũ quia matheuꝰ pͥus dimisisse dñm
discipłos dic̃. & sic ascendisse in montẽ orare. Ioħes uͦ pͥus fugisse illũ in
montẽ. & tẽ dimifisse discipłos. Ex qͦ apparet qͥa iohes qͦd pͥusfactum
erat. post ea qͣsi recordatꝰ qͦd p̃c̃mi serat cõmemorauit sic̃ sȩpe om̃s euũ¬
głistȩ qͣsi ad oblita solent redire. & ñ suo in loco iuxtalit¬
terã qualibet alia excausa cõ memorari. Qđ aut̃ dicit
qͥa solus ascendit. manifestũ .ẽ. qͥa petrus iacob & ioħs

Expanded text:
Joannes non ascendit dixit, sed 624 fugit in montem solus orare . Ubi ostendit quod causa Joannes non ascendit dixit, sed 624 fugit in montem solus orare . Ubi ostendit quod causa orationis non solum secedere debeamus soli, verum etiam fugere caducos et terrenos honores, ut soli Deo in theoria, id est in monte, vacemus; quoniam contemplativa vita semper remotior et uberior est suis fructibus, de qua Dominus dicit: Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea . Et notandum quia Matthaeus prius dimisisse Dominum discipulos dicit, et sic ascendisse in montem orare. Joannes vero prius fugisse illum in montem, et tunc dimisisse discipulos. Ex quo apparet, quia Joannes quod prius factum erat, postea quasi recordatus quod praetermiserat, commemoravit, sicut saepe omnes evangelistae quasi ad oblita solent redire, et non suo in loco juxta litteram, qualibet alia ex causa, commemorari. Quod autem dicit, quia solus ascendit, manifestum est quia Petrus, Jacobus et Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
soł orare. Nã in alus exẽplarib ñ iussit sed cõpulit hab& discipłos suos ascende¬
re in nauiculã. & p̃cedere eũ transfretũ. Quo uerbo insinuat᷑ inuitos eos ad ño
recessisse. qͥa p̃ amore pussimi p̾ceptoris. nec puncto qͥdẽ tẽporis patiebant᷑ ab
p̃sentia. nec uolebant separari ab eo: Sed ualde c̃trariũ uidet᷑ qͦd nc̃ dicit
qͥa dimissis turbis ascendit in montẽ solus orare: cũ iohẽs sic̃ sup̃ p̃misi in montẽ
dnm turbas pauisse insinuat. Qđsi in montẽ eas pauit & nc̃ dimissis turbis.¬
qͦmͦ in montẽ eũ ascendisse dic̃ qͦ fuit cũ eos saturaret panib  Exqͦ apparet
manifeste. qͦd demonte qͦ fuerat pͥus descendit ad ima ut tͥbã pasceret. qͥa
ad montana ñ ualebant ascendere. Deqͦrurs loco dimissis turbis ascen¬
dit in montẽ. nea turbis teneret᷑. qͥ eũ uolebant regẽ facere. Unde &

Expanded text:
solus orare. Nam in aliis exemplaribus, non jussit, sed compulit, habetur, discipulos suos ascendesolus orare. Nam in aliis exemplaribus, non jussit, sed compulit, habetur, discipulos suos ascendere in naviculam, et praecedere eum trans fretum. Quo verbo insinuatur invitos eos a Domino recessisse; quia prae amore piissimi praeceptoris, nec puncto quidem temporis patiebantur abesse praesentia, nec volebant separari ab eo. Sed valde contrarium videtur quod nunc dicit, quia dimissis turbis ascendit in montem solus orare, cum Joannes, sicut supra praemisi, in monte Dominum turbas pavisse insinuat. Quod si in monte eas pavit, et nunc dimissis turbis in montem eum ascendisse dicit quo fuit, cum eos saturaret panibus? Ex quo apparet manifeste, quod de monte, quo fuerat prius, descendit ad ima ut turbam pasceret, quia ad montana non valebant ascendere. De quo rursus loco, dimissis turbis, ascendit in montem, ne a turbis teneretur, qui eum volebant regem facere. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ inisto c̃uiuio p̃figurati. & si ipsa figura ueritas eẽ. credatur
dehac pͥma refectione sacram̃ti paucis dicta sufficiant: ut cũ ad scđam uene¬
rimꝰ inqͣ nouu format᷑ ordo. latiuꝰ dño inspirante. dehis desserere ualeamus.
nterĩ discentiũ formamꝰ infantiã. ut distinctis sillabis splendidã c̾fessionis de¬
mũ dehis reddamꝰ uocẽ. Nunc uͦ int̾ salutares undas nauigaturi. nauigia
nr̃a p̃paremꝰ. Quinĩmo rogemꝰ cũ apło petro ut ipse nos ad se uenire iubet
suꝑ aquas. ne mergam fide qͥ cũ uerho nauigamꝰ. ut splendidã in ꝓfundo la¬
tentẽ margaritã inuenire possimꝰ. ne inuacuũ int̾ placidos fluctꝰ ludere iã
edocti uideam: Et statĩ inqͥt iussit discipłos ascendere innauiculã & p̃cedere
eũ transfrecũ. donec dimitteret turbas. Et dimissa tͣba. ascendit inmontem

Expanded text:
sunt in isto convivio praefigurati, etsi ipsa figura veritas esse credatur. sunt in isto convivio praefigurati, etsi ipsa figura veritas esse credatur. Haec de hac prima refectione sacramenti paucis dicta sufficiant, ut cum ad secundam venerimus, in qua novus formatur ordo, latius Domino inspirante de his disserere valeamus. Interim discentium formamus infantiam, ut distinctis syllabis splendidam confessionis demum de his reddamus vocem, nunc vero inter salutares undas navigaturi navigia nostra praeparemus. Quinimo rogemus cum apostolo Petro, ut ipse nos ad se venire jubeat super aquas, ne mergamur fide qui cum verbo navigamus, ut splendidam in profundo latentem margaritam invenire possimus, ne in vacuum inter placidos fructus ludere jam edocti videamur. Et stadonec dimitteret turbas. Et dimissa turba ascendit in montem
Abbreviated transcription (Latin):
cophinũ suũ: qm ipsis omĩa st̃ reserata cȩlestis uitȩ sacram̃ta. Sed miser iuidas
qͥ qͦd tulit ꝑdidit. qr ñ sibi sed alteri reseruatũ fuit. Unde & beatꝰ pecrus sorte
quesiuit adño lic& ambo boni eẽnt. qͦs statuit corã dño ut eligeret᷑ ñ ab homi¬
ne. sed adõ cui heç reposita erant. & qͥ caꝑe poss& ea quȩ solis apłis diuino pͥui¬
legio parata erant & seruabant᷑: Id circo nemo scõꝵ fuit. qͥ sibi tantũ hono¬
rẽ uendicare sit ausus. qm̃ & numerꝰ . ẽ. in his misticꝰ. & ordo sacratꝰ. nec ñ &
honor ꝓpͥus eis tantũ mͦ adño largitꝰ. Quoꝵ corda ita st̃ uirtutib
repleta & sapientia diuina. ut om̃ĩa quȩ acͣuiuantib exdiuinis
epulis capi ñ posst̃. secũ insuis reposuerint p̃cordus: suisq reli¬
querint seqͣcib & seruauerint. Unde moͬx post passionẽ dñi
qͥnq milia st̃ repleci fide. & dominicis ĩbuti sacram̃tis: quot

Expanded text:
cophinum suum; quoniam ipsis omnia sunt reserata coelestis vitae sacramenta. Sed miser Judas, qui quod tulit perdidit, quia non sibi sed alteri reservatum fuit. Unde et beatus Petrus sorte quaesivit a Domino, licet ambo boni essent, quos statuit coram Domino ut eligeretur non ab homine, sed a Deo cui haec reposita erant, et qui capere posset ea quae solis apostolis divino privilegio parata erant, et servabantur. Idcirco nemo sanctorum 623 fuit, qui sibi tantum honorem vendicare sit ausus; quoniam et numerus est in his mysticus, et ordo sacratus, necnon et honor proprius eis tantummodo a Domino largitus, quorum corda ita sunt virtutibus repleta et sapientia divina, ut omnia quae a convivantibus ex divinis epulis capi non possent, secum in suis reposuerint praecordiis, suisque reliquerint sequacibus, et servaverint. Unde mox post passionem Domini, quinque millia sunt repleti fide, et Dominicis imbuti sacramentis, quot
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃to neq in nouo. tales ad mittunt᷑ ad numerũ neq inbellicis reb
neq in ullis rerũ negocuis. Sic̃ nec in nume roꝵ libro. qͦciens sacerdos atq leuicȩ &
exercitꝰ uł turbȩ pugnantiũ describunt᷑. serui & mulieres & paruuli & uulgus
ignobile innumero p̃t̾mictunt᷑. Et tam̃ in popło erant. Et ideo sic̃ canit dño
dauid in psalmo. aꝑis tu manũ tuã & ĩples om̃e animal benedictione: rople

Expanded text:
tamento, neque in Novo, tales admittuntur ad numerum, neque in bellicis rebus, tamento, neque in Novo, tales admittuntur ad numerum, neque in bellicis rebus, neque in ullis rerum negotiis: sicut nec in Numerorum libro, quoties sacerdos atque Levitae, et exercitus vel turbae pugnantium describuntur, servi et mulieres, et parvuli, et vulgus ignobile in numero praetermittuntur. Et tamen in populo erant, et ideo, sicut canit Domino David in psalmo: Aperis tu manum tuam, et imples omne animal benedictione . Reple
Abbreviated transcription (Latin):
rela c̃uersatũ se fuisse dicit: Itẽq alios qͥ facile seclucerent᷑ incultũ idoloꝵ
Quȩ duo genera. id.ẽ. infirmitatis & erroris mulierũ & pueroꝵ nominib figu¬
ratꝰ st̃ Infirmꝰ ẽ. enĩ sexꝰ mulierũ ad actiones & facilis adlusũ ꝓueritia
uid aut̃ lusui puerili tã simils ẽ quã idola colere᷑ qͣndo & apłs adhoc re¬
tulit hoc genꝰ suꝑsticionis. cũ ait Neq idolis seruiamꝰ. quẽ ad modũ qͥ dã
eoꝵ : sic̃ scriptũ ẽ Sedit popłs manducare & bibere & surrexer̃ ludere
Mulierib gͦ similes erant. qͥ in laborib expectationis qͦusq ad ꝓmissa dĩ ueni¬
rent. ñ uirilit̃ ꝑ seuerantes. tẽptauer̾ dm̃. Pueris aut̃ qͥseder̃ manducare
& bibere & surrexer̃ ludere Tales qͥppe st̃ & in nouo testam̃to qͥ ñ possẽ
occurrere inuirũ ꝑfectũ. uł infirmitate uiriũ. uł leuitate m̃tis. Qui pfec¬
to ure int̾dũ mulierib & pueris c̃parandi st̃. Et ideo neq in ueteri tes¬

Expanded text:
e conversatum esse dicit ; fuisse item alios qui facile seducerentur in cultum idolorum. Quae duo genera, id est, infirmitatis et erroris, mulierum et puerorum nominibus figurata sunt. Infirmus est enim mulierum sexus ad actiones, et facilis ad lusum pueritia. Quid autem lusui puerili tam simile est, quam idola colere; quando et Apostolus ad hoc retulit hoc genus superstitionis, cum ait, Neque idolis servientes, quemadmodum quidam eorum, sicut scriptum est, Sedit poqui in laboribus exspectationis, quousque ad promissa Dei venirent, non viriliter perseverantes, tentaverunt Deum; pueris autem qui sederunt manducare et bibere, et surrexerunt ludere. Tales quippe sunt, et in Novo Testamento qui non possunt occurrere in virum perfectum, vel infirmitate virium, vel levitate mentis; qui profecto jure interdum mulieribus et pueris comparandi sunt. Et ideo neque in Veteri Tes
Abbreviated transcription (Latin):
traditionẽ hominũ dĩ p̃cepta uł mandata cͣtẽpnitis. qͣre discipłos meos inno¬
centes & bene c̃scios rep̃henditis : eo qͦd senioꝵ uroꝵ instituta qͣsi dĩ p̃cepta ñ¬
custodiunt. cũ sceleratiuꝰ sit dĩ neglegere mandata. quã traditiones homi¬
nũ suꝑ fluas p̃tꝰ mitere : Sic nãq fortissimo cuneo nođ malus dissoluitur.
sic cȩlestis orator ñ solũ sua suoꝵq cfirmat facta. uerũ &iã c̃terit & destruit
ad uersa ꝓfecto & ostendit qͦd sẽꝑ magissit animarũ lauatio qͣ corpoꝵ sectanda
Fã ds̃ dix̃. Honora patrẽ tuũ & matrẽ Et qͥ maledixerit patri uł matri. morte

Expanded text:
traditionem hominum Dei praecepta vel mandata contemnitis, quare discipulos meos innotraditionem hominum Dei praecepta vel mandata contemnitis, quare discipulos meos innocentes et bene conscios reprehenditis, eo quod seniorum vestrorum instituta celeratius sit Dei negligere mandata quam traditiones hominum superfluas praetermittere? Sic namque fortissimo cuneo nodus malus dissolvitur. Sic coelestis orator non solum sua suorumque confirmat facta, verum etiam conterit et destruit adversa, profecto, et ostendit quod semper magis sit animarum levatio, quam corporum sectanda. Nam Deus dixit: Honora patrem tuum et matrem. Et qui maledixerit patri
Abbreviated transcription (Latin):
Sedhas suꝑsticiones iudeoꝵ magis aꝑit nob̾ marcꝰ ȩuugłista cũ ait Pharisei
&scribȩ ñ manducant nisi crebro lauent manꝰ. & cũ deforo ueniunt nisibap¬
ti zati fuerint ñ manducant. seruantes & iã baptisma calicũ urceoꝵ & he
ram̃toꝵ nec ñ & lectoꝵ. & alia quã plurima scđm purificationẽ iudeorum
uã plane purificationẽ manuũ de suꝑsticione uenientẽ magis quã de honesta¬
te & usu cotidiano illi calũpniantes reqͥrebant. cũessent ĩpuri & in mundi:
Erat nãq eoꝵ traditio talis. qͣlẽ apłi imitari suꝑsticiose nolebant ¶ Quib dñs res¬
pondit Quare & uos trans gredimini mandatũ dĩ. ꝓpt̃ tradicionẽ urãm c¬
cce magist᷑ egregiuꝰ quã libere cũ om̃i auctoritate diuina. quã sapienter:
qͣ officiosissime respondit: & falsã calũ pnuiã uera c̃futat & retundit int̾rogati
honeste magis quã rep̃hensibilit̃ p̃t mittere. Acsi diceret saluator Si ꝓpt̃

Expanded text:
Sed has superstitiones Judaeorum magis aperit nobis Marcus evangelista, cum ait, Pharisaei et Scribae non manducant nisi crebro lavent manus, et cum de foro veniunt, nisi baptizati fuerint non manducant , servantes etiam baptisma calicum, urceorum erum, necnon et lectorum, et alia quamplurima, secundum purificationem Judaeorum. Quam plane purificationem manuum de superstitione venientem magis quam de honestate, et usu quotidiano illi calumniantes, requirebant, cum essent impuri et immundi. Erat namque eorum traditio talis qualem apostoli imitari superstitiose nolebant. Quibus Dominus respondit: Quare et vos transgredimini mandatum Dei propter traditionem vestram? Ecce Magister egregius, quam libere cum omni auctoritate divina, quam sapienter, quam officiosissime respondit, et falsam calumniam vera confutat et retundit interrogatihoneste magis quam reprehensibiliter praetermittere. Ac si diceret Salvator, Si propter
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccła. Et tã diu ĩminens naufragiũ ꝑfeuerat. qͣ diu ihc̃ morat᷑ neueniat &
succurrat Et ideo se ręꝓmisit ẽẽ cũ suis. donec p̃sens sȩculum uoluitur
go uob̾cũ sũ in qͥt omib dieb: usq ad c̃sũ mationẽ scłi Alioqͥn sine illo

Expanded text:
Ecclesia. Et tandiu imminens naufragium perseverat, quandiu Jesus moratur, nec veniat et Ecclesia. Et tandiu imminens naufragium perseverat, quandiu Jesus moratur, nec veniat et succurrat. Et ideo se repromisit esse cum suis, donec praesens saeculum volvitur: Ego vobiscum sum, inquit, omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Alioquin sin
Abbreviated transcription (Latin):
eadõq ꝑsona mediatoris dĩ & hominũ. qm̃ sic̃ ineo ds̃ & homo erat eoqđ
uerbũ caro factũ .ẽ: ita & oꝑatio diuinitatis atq humanitatis. Gemina
ipse qͥ & suꝑ mare pedib ambulauit: Sed una earũ oꝑatio humanitatis. ẽ: altera
uero diuinitatis. Quas plane operationes. nisi cacholice distinguat & incellegat
prudens lector tanto aberrare pocerit acatholica fide. qͣnto fuerit obcecatꝰ
a confusionis caligine. Nauicula aut̃ in medio maris iactabat᷑ fluctibus.
pt̾ea igit᷑ inuiti & retractantes apłi supͣ recesserant adño. ne illo absen¬
te naufragia sustinerent Nouerant enĩ sine illo qđ turbarent᷑. sic̃ &
ȩccła qͦtienscũq in p̾sentiarũ axp̃o deserit᷑ iactat᷑ fluctib & uentis ĩpellitͥ
a huiꝰ tẽporis figuraerat om̃is illa ꝑiclitatio nauis. Int̾ea qͥa dño c̃ moran¬
te in montis uertice. statĩ uentꝰ c̃ trariuꝰ orit᷑ & tͣbat mare. ꝑiclitat᷑que

Expanded text:
eademque persona mediatoris Dei et hominum, quoniam sicut in eo Deus et homo erat, eo quod Verbum caro factum est ; ita et operatio Divinitatis atque humanitatis. Gemina ipse qui et super mare pedibus ambulavit; sed una earum operatio humanitatis est, altera vero Divinitatis. Quas plane operationes, nisi catholice distinguat et intelligat prudens lector, tanto aberrare poterit a catholica fide, quanto fuerit obcaecatus a confusionis caligine. Navicula autem in medio maris jactabatur fluctibus. Propterea igitur inviti et retractantes apostoli supra recesserant a Domino, ne illo absente naufragia sustinerent. Noverant enim sine illo quod turbarentur, sicut et Ecclesia quotiescunque impraesentiarum a Christo deseritur, jactatur fluctibus, et ventis impellitur. Nam hujus temporis figura erat omnis illa periclitatio navis. Interea, Domino commorante in montis vertice, statim ventus contrarius oritur, et turbat mare, periclitaturque
Abbreviated transcription (Latin):
Ardorem
solis sententiam dicit districti iudicis quia reproborum
decor temporalis : in fine consumitur: Florent autem &
electi non tamen ut faenum : iu̾stus enim ut palma florebit
Florent iniusti temporaliter. qnm̃ tam quam faenum uelo¬
citer arescent : & sicut holera herbarum cito cadent:
plorent iustitamquam arbores : quia flos eorum. id est spes
certissima eorum: fructum expectat perennem : Radix
quoq: idest caritas eorum : fixa & in mobilis permanet:
hinc & enim uirsapiens ait: Ego quasi uitis fructificaui
suauitatem odoris: & flores mei : Denique naboth uiriustus
morimaluit : quam uineam patrumꝰ suorum in hortum
holerum transferri : Vineam quippe patrum inhortum
holerum trans mutare est : fortia uirtutum opera quae
expatrum doctrina percepimus : fragili uitiorum delecta¬
mento mutare Iusti autem animam ponere quamter¬
nestuiapuo calestibus bona eligere malunt : Vnde bene
deillis psallitur: Quia erunt tamquam lignum quod plan¬

Expanded text:
Ardorem solis sententiam dicit districti judicis, qua reproborum decor temporalis in fine consumitur. Florent autem et electi, non autem ut fenum. Justus enim ut palma florebit . Florent injusti temporaliter, qui tanquam fenum velociter arescent, et quemadmodum olera herbarum cito cadent. Florent justi tanquam arbores, quia flos eorum, id est spes certissima eorum, fructum exspectat perennem. Radix quoque, id est, charitas, eorum fixa et immobilis permanet. Hinc etenim vir sapiens ait: Ego quasi vitis fructificavi suavitatem odoris . Denique Naboth vir justus mori maluit, quam vineam patrum suorum in hortum olerum transferre. Vineam quippe patrum in hortum olerum transmutare est, fortia virtutum opera, quae ex patrum doctrina percepimus, fragili vitiorum delectamento immutare. Justi autem animam ponere, quam terrestria pro coelestibus bona eligere, malunt. Unde pene de illis psallitur quia erunt tanquam lignum quod plan
Abbreviated transcription (Latin):
Credere in illum : diligere illum : Credere uera esse
quae loquitur: multi & mali possunt: Credunt enim
eẽ uera : & nolunt faceresua : quia adoperandum pigri
sunt : Credere autem ipsum eẽ dm̃ hoc &daemonesa
potuerunt : Credere uero indm̃  soli nouerunt qui diligur
dm̃ qui non solo nomine xp̃iani sunt sed & factis
non uult credere xpm ad huc nec dȩ mones imitatur
fidei intimore poenae non in amore coronȩ:
Nam & illi puniri timebant: Denique beatus petrus
cum dñm confitens diceret. tues xp̃s filius dĩ uiui
eadem pene uerba quae & daemones proferre uidetur
exore: sed illorũ confessio quia cumodio prolata ẽ.
xp̃i: merito damnata ẽ: illius quia in externa dilec¬
tione processit: aeternabeatitudine remunerata ẽ
Nonne exoperisys. augrapicaetus e

Expanded text:
Credere in illum, est diligere illum. Credere vera esse Credere in illum, est diligere illum. Credere vera esse quae loquitur, multi et mali possunt. Credunt enim esse vera, et nolunt ea facere, quia ad operandum pigri sunt. Credere autem ipsum esse Deum, hoc et daemones potuerunt. Credere vero in Deum, soli novere qui diligunt Deum, qui non solo nomine sunt Christiani, sed et factis non vult credere Christum, adhuc nec daemones imitatur.fidei in timore poenae, non in amore coronae. Nam et illi puniri timebant. Denique beatus Petrus cum Dominum confitens diceret: Tu es Christus Filius Dei vivi , eadem pene verba quae et daemones proferre videtur ex ore, sed illorum confessio quia cum odio prolata est, a Christo merito damnata est, illius quia ex interna dilectione processit, aeterna beatitudine remunerata est. nonne ex operibus iustificatus e
Abbreviated transcription (Latin):
nes credunt: et cont remes curti
Ne putes quia magnum aliquid facis credendo unũ
ẽẽ dm̃ hoc enim & demones i faciunt : Non solum dm̃
patrem: sed & filiupa di credurꝰ: unde dicit lucas
exi bant etiam daemonia amultis : clamantia & dicen¬
tia : quia tues filius dĩ : Et increpans. non sineb at ea loqui
quia sciebant ipsum esse xpm : eci solum credunt
uerum etiam contremescunt : unde ad illum legio quȩ
hominem obsidebat suppliciuoce proclamabat:
Quid mibi & tibi ihũ. ifilidĩ sumie Adiurote perdm̃
ne me torqueas : Qui ergo dm̃ esse non credunt uel
creditum nontiment : profecto sunt dae monibus tar¬
diores: ac proteruiores aestimandi: sed nec dm̃ cre¬
dere & contremescere magnum .ẽ si non & in eum
credatur: hoc est si non eius incorde amor teneatur:
Aliud est enim credere illi : aliud credere illum: ali¬
ud credere in illum: Credere illi est: credere uera. eẽ
quaeloquitur: Credere illum : credere quod ipse sit ds̃:

Expanded text:
nes credunt et contremiscunt. Ne putes quia magnum aliquid facis 228 credendo unum Deum esse, hoc enim et daemones faciunt: non solum Deum Patrem, sed et Filium Dei credunt. Unde dicit Lucas: Exiebant etiam daemonia a multis, clamantia et dicentia, quia tu es Filius Dei. Et increpans non sinebat ea loqui, quia sciebant ipsum esse Christum . Nec solum credunt, verum etiam contremiscunt. Unde ad illum legio quae hominem obsidebat supplici voce proclamat: Quid mecum et tibi, Jesu fili Dei summi? Adjuro te per Deum, ne me torqueas . Qui ergo Deum esse non credunt, vel creditum non timent, profecto sunt daemonibus tardiores ac proterviores aestimandi. Sed nec Deum credere et contremiscere magnum est, si non et in eum credatur, hoc est si non ejus in corde amor teneatur. Aliud est enim credere illi, aliud credere illum, aliud credere in illum. Credere illi, est credere vera esse quae loquitur. Credere illum, credere quod ipse sit Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
condiã cꝰsecuti. Indicat aꝑte ꝑhos uersiculos.quia louqu
degentib: adfidẽ uenerant haneseripsit epistolã: Quiquo¬
daꝰ alienatia conuersatione populidĩ tunc ꝑgratia fider
populo seius uniti & miseri cordiã quã sperare non noue¬

Expanded text:
icordiam consecuti. Indicat aperte per hos versiculos, quod his qui icordiam consecuti. Indicat aperte per hos versiculos, quod his qui de gentibus ad fidem venerant, hanc scripsit Epistolam, qui quondam alienati a conversatione populi Dei, tunc per gratiam fidei populo su
Abbreviated transcription (Latin):
& hanc &iã nouodĩ populo sp̃iritaliter docet in plendam
dicens: ur uiatures AdNuNcietis sius. quidet ene¬
onio uos uocauit inad miradile luo cosuticor
icut enim hi quide egrpti as eriugute liberatisant pert
carmentriũ phale posttransitũ maris iabi
ioeso sum pharaonis exercitũ dño cantaruoenteo
anos opontet post acceptã in baptis mo remissionem pec¬
canoerum dignas beneficus caelestibus rependere gratias
amque egrotu quia populum di ad fligebant uerum
etiam quia tenebre uel tribulationes inptep p̃stantur
apte ꝑsequentia nos peccata s ed inbapns mato de
lerts ignificant : Liberatio quo que filiorum ustrante no¬
pro perquab uadlucem supernea imans ouits lucems trante mos
Rcducente xp̃i gratiã tendimus: eiuus lucem gratiae:
etiamila nubis &ignis colummerienst rendi tꝰ noctiũ
eos e in toto it inere illo atenebras defendit nodtix̃
eoadpromissas patriae sedes in errabilicalle ꝑdug
⁊ arauieuaado pon popubus uune aut eat popu¬

Expanded text:
t hanc etiam novo Dei populo spiritualiter docet implendam, dicens: Ut virtutes annuntietis ejus, etbris vos vocavit in admirabile lumen suum. icut enim hi qui de Aegyptiaca servitute liberati sunt per Mosen, carmen triumphale post transitum maris Rubri et demersum Pharaonis exercitum Domino cantarunt, ita ei nos oportet post acceptam in baptismo remissionem peccatorum, dignas beneficiis coelestibus rependere gratiasnon solum quia populum Dei affligebant, verum etiam, quia tenebrae vel tribulationes interpretantur, aperte persequentia nos peccata, sed in baptismate significant deleta. Liberatio quoque filiorum Israe per quam ad lucem supernae mansionis illustrante nos ac ducente Christi gratia tendimus; cujus lucem gratiae etiam illa nubes et ignis columna praemonstravit, quae eos in toto itinere illo a tenebris defendit noctium et ad promissas patriae sedes in venerabili calle perduxit. Qui aliquando non populus, nunc autem pop
Abbreviated transcription (Latin):
sibilis glorie intimo cordis affectu intũer Qua rtu insesperant¬
one poscundib reddere debem : ut & iustas spei ac fidei nrae causas
omnib intimemꝰ siue fidelit̃ siue infidelit̃ q̃ rentib & ipsa fidei
acspei nr̃ae ꝙ fessione inlibatã sẽꝑ & teneamꝰ & int̃ prȩsura saduer¬
santiũ ostendentes ꝑpatientiã : quã rationabilit̃ eã seruandã
didicerimꝰ : ꝓcũ amore nec aduersa pati : nec mortẽ subire formidemꝰ¬
sedcũ modegtinã & timone c̃scieretiã hab eneo poniã : In ipsa doctri¬
na scientia : qualitatẽ dicendi monet obseruari : ut uidelicet humili¬
tas qua magistra .ẽ. omniũ mat̃q uirtutũ. & loquendodicat᷑. &ui
uendo monstretur: utineo gõdetrabur deuos̃ tãquã¬

Expanded text:
sibilis gloriae sit, intimo cordis affectu intueri? Quantam in se sperantionem poscentibus reddere debemus, ut et justas spei ac fidei nostrae causas omnibus intimemus sive fideliter sive infideliter quaerentibus, et ipsam fidei ac spei nostrae professionem illibatam semper teneamus, etiam inter pressuras adversantium, ostendentes per patientiam quam rationabiliter eam servandam didicerimus, pro cujus amore nec adversa pati nec mortem subire formidemus. Cum modestia et timore conscientiam habentes bonam. In ipsa doctrinae scientia qualitatem docendi monet observare, ut videlicet humilitas, quae magistra est omnium materque virtutum, et loquendo dicatur, et videndo monstretur. Ut in eo quod detrahunt de vobis tanqua
Abbreviated transcription (Latin):
time & mandata eius obserua hoc ẽ enĩ omnis bomo
did̃ in hoc natur alit̃ factus est omnis homo ut dm̃ timenseius¬
qu andatis obsitundet: Quidã codices babent in quo epositis¬

Expanded text:
time, et mandata ejus serva, hoc est omnis homo time, et mandata ejus serva, hoc est omnis homo . Id est, in hoc naturaliter factus est omnis homo, ut Deum timeat, ejusque mandatis obsecundet. Quidam Codices habent: In quo et positi
Abbreviated transcription (Latin):
cuedifica ren actus suos : nolentes eũ infundam̃to condis suo
ponefia rita & ipsi reꝓbent᷑ ab eo in aduentuei nole pote Iso
bunceos qui sereꝓbauer in aedificationẽ accipenrie domus sudi
qacess nuclis : &baec distinçtio honoms oredentute qhor
qredesttiũ a dist÷ reprobatio huc usꝙ ꝑtingit: hinc itẽ deere¬
aedib infert: hiepactuo ẽ in caputi at euli
Quia uidelicet sic̃ lapis angularis duos parietes coniungit. .¬
ita dñs iudeorũ plebẽ &gentiũ in una sibi fidei societate copu¬
lauit : ac mox de in fidelibus addit: Ot lapis oppexsionio
et petra scanio ala : Hinc & pauł: nos inquit p̃dicamus xpm̃
crucifixũ iudaeis quidẽ scandalũ : gentib autẽ stultitiam
ffendunt uerbo : quico ipso qõ uerbũ dĩ audire eos contigt
offendur animo : dũ nolunt credere qõaudiunt : Quorũ stul¬
titia : ex aggerando subiec̃: Mec creduđ in qđ & posiu sunt quia
& eĩ uoluntati obtẽ perent : salomone adtestante cũ ait : dm̃

Expanded text:
nolentes eum in fundamento cordis sui ponere, ita et ipsi reprobentur ab eo in adventu ejus, nolente illo tunc eos qui se reprobaverunt in aedificatione accipere domus suae, quae est in coelis. Et haec distinctio honoris credentium, non credentium autem reprobatio hucusdentibus infert: Hic factus est in caput anguli. Quia videlicet sicut lapis angularis duos parietes conjungit, ita Dominus Judaeorum plebem et gentium in una sibi fidei societate copulavit. Ac mox de infidelibus addit: Et lapis offensionis, et petra scandali. Hinc et Paulus: Nos, inquit, praedicamus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam ffendunt verbo eo ipso quod verbum Dei audire eos contigit. Offendunt animo, dum nolunt credere quod audiunt. Quorum stultitiam exaggerando subjecit: Nec credunt in quod et positi sunt. Quia et ejus voluntati obtemperent. Salomone attestante cum ait: Deum
Abbreviated transcription (Latin):
possint solido uerbi cibo refici: id .ẽ. arcana cognoscere diuina.
uel maiora facerebona: Sitaoo custatis: gõidulcis .ẽ. dr̃is
Hoc inquit paect᷑a dimissa atq emundata cordis ur̃i malitia & spur¬
citia : uitalẽ xp̃i alimoniã c̃cupiscite : sidiuine dulcedinis quanta sit
multitudo sapitis: Nã qui nibilde suꝑna suauitate animo gustat : ñ ẽ
mirũ sibunc t̃restrib: in lecebris : sorditare non euitat : Bene
autẽ psalmista gustare ammonet quã dulcis sit dñs quia sutt
non nulli qui ñ dedõ sentiurt qđ dulce interius sapiat: sed quod
mo de quo hunc uersiculũ ad sũpsit p̃missũ est: accedite adeũ
& in luminamini: recte beatus petrus subdit dicens: At quẽ

Expanded text:
possint solido verbi cibo refici, id est, arcana cognoscere divina, possint solido verbi cibo refici, id est, arcana cognoscere divina, vel majora facere bona. Si tamen gustatis, quoniam dulcis est Dominus. Hoc inquit pacto dimissa atque emendata cordis vestri malitia et spurcitia, vitalem Christi alimoniam concupiscite, si divinae dulcedinis quanta sit multitudo sapitis. Nam qui nihil de superna suavitate animo gustat, non est mirum si hunc terrestribus illecebris sordidare non evitat. Bene autem Psalmista gustare admonet quam dulcis sit Dominus, quia sunt nonnulli qui de Deo sentiunt, non quod dulce interius sapiat, sed quod mo de quo hunc versiculum assumpsit, praemissum est: Accedite ad illum et illuminamini , recte beatus Petrus subdidit, dicens: Ad quem
Abbreviated transcription (Latin):
gnorantes qͥ sic̃ lao mat̃nũ naturalit̃ desiderant : ut ad salutẽ cresceri
atq ad panẽ comedendũ ꝑuenire ualeant: ita & uos simplicia fidei
rudim̃ta primo de eccłae matris uberib: quaerite hoc est deutriusq
testam̃ doctorib: qui diuina eloquia ł scripser̃ ł etiã uiua uob
uoce p̃dican : ut bene discendo ꝑueniatis adrefectionẽ panis uiui:
qui deccelo descendit: Hoc ẽ ꝑsacram̃ta dominicae in carnationis
quib: renati estis & quib: nutriti: ꝑueniatis adc̃tẽplationẽ diuinȩ
maiestatis : Rationabile inquit & sinedolo: lac c̃cupiscite. ut in eo
cuescatis insalatẽ : Praecepto c̃cupiscendi lac uerbi tangit eos
qͥ ad audiendas lectiones sacras inuiti & fastidiosi adueniunt
ignari illius sitis &esurii dequa dñs ait beatiaqui esuriunt & siciur
iustitiã Id eoq tardius ad ꝑfectũ salutis crem̃tũ ꝑuenientes quo

Expanded text:
ignorantes. Qui sicut lac maternum naturaliter desiderant, ut ad salutem crescere ignorantes. Qui sicut lac maternum naturaliter desiderant, ut ad salutem crescere atque ad panem comedendum pervenire valeant, ita et vos simplicia fidei rudimenta, primo de Ecclesiae matris uberibus quaerite, hoc est de utriusque Testamenti doctoribus, qui divina eloquia vel scripsere, vel etiam viva vobis voce praedicant, ut bene discendde coelo descendit, hoc est, per sacramenta Dominicae incarnationis, quibus renati estis, et quibus nutrimini, perveniatis ad contemplationem divinae majestatis: Rationabiles, inquit, et sine dolo lac concupiscite, ut in eo crescatis in salutem . Praecepto concupiscendi lac verbi, tangit eos qui ad audiendas lectiones sacras inviti et fastidiosi adveniunt, ignari illius sitis et esuriei, de qua Dominus ait: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam . Ideoque tardius ad perfectum salutis crementum pervenientes, quo
Abbreviated transcription (Latin):
his quos exaqua recreat  in carne simul &anima
uitamdat huius testimoni sẽs crprianus in libra
debabitu uirgnum : ita meminit: Clamat inquit
esaias dicens Omnis caro faenũ: &omnis claritas eus
utidos faeni : Aruit faenũ & flos decidit. sermo
autem dñi manebit in aetnũ: Nem in ẽ xp̃ianũ decet : & maxime
uirginẽ ñ decet claritatẽ ullã c̃putare carnis & honorẽ : sed solũ
sione cruciat᷑  quando fortior faemina uiris torquentib
inuenit᷑ : quando ignes & cruces aut ferrũ aut bestias patitur
ut coronet: Illa s̃ carnis p̃ciosa monilia : illa corporis ornam̃ta
meliora : Non autem turbet lectorẽ : qđ in hac ꝓphetae sententia
illedaritatẽ  nr̃atrans latio gloriã posuit : Nãq exuno greco
borȩ conuersationes  quales recens editi infantes ꝑna¬
turam in noxiae aetatis : Ignari uidelicet malitiae & doli: simular
detrabere : inuidere : aliisq buius modiuitiis mancipari omnimodis

Expanded text:
his quos ex aqua recreat in carne simul et anima his quos ex aqua recreat in carne simul et anima vitam dat. Hujus testimonii sanctus Cyprianus, in libro de Habitu Virginum, ita meminit: « Clamat Esaiae Deus, omnis caro faenum et omnis claritas eius ut flos faeni. aruit faenum et flos decidit. sermo autem Domini manet in aeternum. neminem Christianum decet et maxime uirginem non decet claritatem ullam conputare carnis et honorem, sed solum sione cruciatur, quando fortior femina uiris torquentibus inuenitur, quando ignes aut cruces aut ferrum aut bestias patitur ut coronetur. illa sunt carnis pretiosa monilia, illa cormeliora. Non autem turbet lectorem quod in hac prophetae sententia, ille claritatem, nostra Translatio gloriam posuit, namque ex uno Graeco, bonae conversationis, quales recenter editi infantes per naturam innoxiae aetatis, ignari videlicet malitiae et doli, simulare, invidere, detrahere, aliisque hujusmodi vitiis mancipari omnimodis