comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
docttinã illiꝰ. qui se tõ as tantis calami¬
tatib ereptũ ad regni apicẽ ꝓueheret.
Quo accepto responso: ꝯfestim isqui lo¬
quebatur cum eo impositã dext̾am ca
ac loquele nr̃e ⁊ ea que nẽ ꝓmittis ad¬
impłe ne differas. ⁊ his dictis ut fert̃
repente disparure. ut intellig̾et ñ
hominẽ eẽ qui sͥ apparuiss. s sp̃m.
Et cum regius iuiuenis solus adhuc
ibidem secdet. gauisus qͥdem de colla
int᷑ sopitis ac reliccis curarũ anxie¬
tatib: quicti m̃bra simul ⁊ animũ
nec tibi aliquid mali fat̾e. s fidem po¬
tius pollicitam seruare disponit.
Dostqͣm enĩ cogitationẽ suã de qua
tibi ante p̃dixi regine in secreto re¬
uelauit. reuocauit eum illa ab in¬
tentione ammonens quia nullara¬
tione ꝯueniat. tanto regi anncũ
suũ optimũ in necessitate positũ
auro uend̾e. ĩmo fidem suã q̃ om̃ib
ornamentis p̃ciosior. amore pecume
ꝑcłe. Quid plura: fecit rex ut dic¬

Expanded text:
doctrinam illius, qui se tot ac tantis calamidoctrinam illius, qui se tot ac tantis calamitatibus ereptum, ad regni apicem proveheret. Quo accepto responso, confestim is qui loquebatur cum eo, imposuit dexteram suam ac loquelae nostrae, et ea quae nunc promittis adimplere ne differas. » Et his dictis, ut ferunt, repente disparuit, ut intelligeret non hominem esse qui sibi apparuisset, sed spiritum. Et cum regius juvenis solus adhuc ibidem sederet, gavisus quidem de collatquit, intra, et sopitis ac relictis curarum anxietatibus, quieti membra simul et animum nec tibi aliquid mali facere, sed fidem potius pollicitam servare disponit: postquam enim cogitationem suam, de qua tibi ante dixi, reginae in secreto revelavit, revocavit eum illa ab intentione, ammonens quia nulla ratione conveniat tanto regi amicum suum optimum in necessitate positum auro vendere, immo fidem suam, quae omnibus ornamentis pretiosior est, amore pecuniae perdere. » Quid plura? Fecit rex ut dic
Abbreviated transcription (Latin):
regẽ ut nec ip̃e tͥ aliqͥd mal faci¬
at. nec tuis te hostib pimendũ tra¬
dat. Qui cum se omĩa que posset huic
tali ꝓ mercede beneficii daturũ esse
respond̾et. adiecit ille. qd̵ si etiã regẽ
te futurũ extinctis hostib in uerita¬
te ꝓmittat. ita ut ñ solum om̃l tuos
ꝓgenitores. s. ⁊ om̃s qui ante te reges in
gente angloꝵ fuerant potestate trans¬
cendas : At eduuinꝰ constantior inter¬
rogando factus ñ dubitauit ꝓmittere.
quiei qui tanta s bene ficia donaret.
dignis ip̃e gr̃arum actionib respon¬
deret. Tum ille t̾cio. si aũ inquitis qͥ
tanta tͥ taliaq dona ueracit᷑ aduentu¬
ra p̃dixerit. etiam consiliũ tͥ tue salu¬
tis ac uite meliꝰatq utiliꝰ quã aliquis
de tuis parentib aut cognatis unqͣm
audiuit ostende potuerit. nũ ei obtem¬
ꝑare ⁊ monita eius salutaria susciꝑe
consentis: Nec distulit eduuinꝰ quin
continuo pollic̾etur in om̃ib se scd̾m

Expanded text:
deat, ut nec ipse tibi aliquid mali facideat, ut nec ipse tibi aliquid mali faciat, nec tuis te hostibus perimendum tradat. » Qui cum se omnia quae posset, huic tali pro mercede beneficii daturum esse responderet, adjecit ille: « Quid si etiam regem te futurum exstinctis hostibus in veritate promittat, ita ut non solum omnes tuos progenitores, sed et omnes qui ante te reges in gente Anglorum fuerant, potestate transcendas? » At Aeduin constantior interrogando factus, non dubitavit promittere, quin ei qui tanta sibi beneficia donaret, dignis ipse gratiarum actionibus responderet. Tum ille tertio: « Si autem, inquit, is qui tibi tanta taliaque dona veraciter adventura praedixerit, etiam consilium tibi tuae salutis ac vitae melius atque utilius quam aliquis de tuis parentibus aut cognatis unquam audivit, ostendere potuerit, num ei obtemperare, et monita ejus salutaria suscipere consentis? » Nec distulit Aeduin quin continuo polliceretur in omnibus se secuturum
Abbreviated transcription (Latin):
ante palatiũ. multis cepit cogitationũ
estib affici. quid ag̾et quoue pedẽ uer¬
teret nesciꝰ. Cũq dui tacitis m̃tis an¬
gorib ⁊ ceco carꝑetur igni. uidit subi¬
to intempeste noctis silentio appropin¬
quantẽ sibi hominẽ uultꝰ habrtꝰq in¬
cogniti. quem uidens ut ignotũ ⁊ ino¬
pinatũ ñ parũ ex pauit. At ille acce¬
dens salutauit eum. ⁊ int̾rogauit qͣre
illa hora cet̾is qͥescentib ⁊ in alto sopo¬
re pressis. solus ip̃e mestus in lapide
ꝑuigil sedet. At ille uicissim sciscita¬
batur quid ad eum ꝑtin̾et. utrũ ip̃e
intꝰ an foris noctem tnͣsig̾et. Qui respõ¬
dens ait. ne me estimes tue mesticie ⁊
insõnioꝵ ⁊ forinsece ac solitarie sessio¬
nis causã nescire. scio enĩ certissime
qui es ⁊ qͣre meres ⁊ q̃ uentura tͥ in ꝓ-¬
ximo mala formidas. s dicito in quid
mercedis dare uelisei: siqͥsit qui his
te merorib absoluat ⁊ readuualdũ¬

Expanded text:
ante palatium, multis coepit cogitationum ante palatium, multis coepit cogitationum aestibus affici, quid ageret, quove pedem verteret nescius. Cumque diu tacitis mentis angoribus et caeco carperetur igni, vidit subito intempestae noctis silentio adpropinquantem sibi hominem vultus habitusque incogniti: quem videns, ut ignotum et inopinatum, non parum expavit. At ille accedens salutavit eum, et interrogavit, quare illa hora, caeteris quiescentibus et alto sopore pressis, solus ipse moestus in lapide pervigil sederet. At ille vicissim sciscitabatur quid ad eum pertineret, utrum ipse intus an foris noctem transigeret. Qui respondens ait: « Ne me aestimes tuae moestitiae et insomniorum, et forinsecae et solitariae sessionis causam nescire: scio enim certissime qui es, et quare moeres, et quae ventura tibi in proximo mala formidas. Sed dicito mihi quid mercedis dare velis ei, si qui sit, qui his te moeroribus absolvat, et Redualdo sua
Abbreviated transcription (Latin):
contẽpn̾etur indicens. Qui uł minis
fractus uł corruptꝰ munerib cessit de¬
p̃oanti ⁊ siue occidie se eduumũ seu
legatariis trade ꝓmisit. Qd̾ uͥ fidissimꝰ
qͥdam amicus illiꝰ anĩadũtit. intra¬
uit cubicłm quo dormire disponebat:
erat enĩ pͥma hora noctis ⁊ euocatũ fo¬
ras quid erga eum ag̾e rex ꝓmifiss
edocuit ⁊ insuꝑ adiecit. si ergo uis hac
ip̃a educam te de hac ꝓuintia ⁊ ea in
loca int ducam. uͥ nũqͣm te ł reduuald
ł edilfrid inuenire ualeant. Qui att
gr̃as qͥdem agobeniuolentie tue ñ
tam̃ hoc fac̾e possũ qd̃ suggeris: ut
pactũ qd̾ cum tanto rege inii ip̃e pͥ¬
mus irritũ faciã. cum ille mͥ nicħ
mali fec̾it: nil adhuc inmicieciarum
intulerit. quinpotiꝰ si moriturꝰ sum. ille
me magis quam ignobilior quisq mor¬
ti tradat. Quo enim nc̃ fugiam qui ꝑ õs
insidias. Abeunte gͥ amico remansit
eduiine solus foris residensq mestus

Expanded text:
contemneretur, indicens. Qui vel minis contemneretur, indicens. Qui vel minis fractus, vel corruptus muneribus, cessit deprecanti, ut sive occidere se Aeduinum, seu legatariis tradere promisit. Quod ubi fidissimus quidam amicus illius animadvertit, intravit cubiculum quo dormire disponebat; erat enim prima hora noctis, et evocatum foras; quid erga eum agere rex promisisset, edocuit et insuper adjecit: Si ergo vis, hac ipsa hora educam te de hac provincia, et ea in loca introducam, ubi nunquam te vel Redualdus vel Aedilfridus invenire valeant. Qui ait: « Gratias quidem ago benevolentiae tuae; non tamen hoc facere possum quod suggeris, ut pactum quod cum tanto rege inii, ipse primus irritum faciam, cum ille mihi nil mali fecerit, nil adhuc inimicitiarum intulerit. Quin potius, si moriturus sum, ille me magis quam ignobilior quisquam me morti tradat. Quo enim nunc fugiam, qui per omnes insidias? » Abeunte igitur amico remansit Aeduin solus foris, residensque moestus
Abbreviated transcription (Latin):
galis ad humilitatẽ uie salutaris.
⁊ suscipiendũ myft̾iũ uiuifice crucis
inelinari: ac ꝓ salute illiꝰ simul ⁊ gen¬
tis cui p̃erat & ũbo exhortatioĩs apd̃
homines. ⁊ ap̃ diuinã pietatẽ u̾bo
dep̃cationis ag̾et. tandem ut ueri si¬
mile udetur didicit in sp̃u. qđ uł
ostensũ. Nec ex inde distulit quin con¬
tinuo regem ammon̾et: expłe uotũ
qd̾ in oracło sͥ exhibito se facturũ ꝓmi¬
serat: si temporis illiꝰ erũnis exẽtus ad
regni fastigia ꝑueniret. Erat autẽ
oraculũ huiꝰmodi cum ꝑseqͣnte illũ
adilfrido qui ante eum regnauit ꝑ
diũsa occultꝰ loca uł regna. multõ
annoꝵ tempore ꝓfugꝰ uagaretur:
toris insidiis tutando seruaret. qui
in hac eum ꝓuintia apparuisse ⁊ ap̃
regem illiꝰ fãmiliarit̾ cum sociis habi¬
tare cognouit. misit nuntios qui
reduualdo pecuniã multã ꝓ nece eiꝰ
offerrent. neq aliquid ꝓficit. misit
dona offerens. ⁊ bellum insuꝑ illi si

Expanded text:
galis, ad humilitatem viae salutaris, galis, ad humilitatem viae salutaris, et suscipiendum mysterium vivificae crucis inclinari, ac pro salute illius, simul et gentis cui praeerat, et verbo exhortationis apud homines, et apud divinam pietatem verbo deprecationis ageret; tandem, ut verisimile videtur, didicit in spiritu, ut ostensum. Nec exinde distulit quin continuo regem ammoneret explere votum, quod in oraculo sibi exhibito se facturum promiserat, si temporis illius aerumnis exemptus, ad regni fastigia perveniret. Erat autem oraculum hujusmodi: Cum persequente illum Aedilfrido, qui ante eum regnavit, per diversa occultus loca vel regna, multo annorum tempore profugus vagaretur; toris insidiis tutando servaret: qui in hac eum provincia apparuisse, et apud regem illius familiariter cum sociis habitare cognovit, misit nuncios, qui Redualdo pecuniam multam pro nece ejus offerrent: neque aliquid profecit. Misit dona offerens, et bellum insuper illi si
Abbreviated transcription (Latin):
bilit̾ in conũsatione conugis ur̃i sũ¬
misseq uob̾ gentis dignatꝰ fiu̾it oꝑari
pspis quantociꝰ nuntiꝰ reueletis. quatonꝰ
tat. uob̾ nuntiantib reueletur. illus¬
trationẽq diuine ꝓpitiationis in uobis
diffusam opulentius agnoscentes hy¬
lari confessione largitori om̃it̃ bonoꝵ
deo ⁊ beato petro apłoꝵ pͥncipi. ub̾es
merito grãs exsoluamꝰ. Pret̾ea bene¬
dictionẽ ꝓtectoris nr̃i beati petͥ apłoꝵ¬
tum: qd̾ petimꝰ ut eobenignitatis ani.¬
mo gła ur̃a suscipiat quo a nobis nos¬
citur destinatum.
ec qͥdem memoratꝰ papa bonifa¬
cus de salute regis eduuine ac̃
gentis ipsiꝰ littis agebat. S ⁊ oraculũ
celeste quod illi qͦndam exulanti apd̃
readuualdũ regẽ angloꝵ pletas di¬
uina reuelare dignata ẽ. Non mini¬
mũ ad suscipienda uł intelligenda
doctrine monita salutaris sensũ iu¬
uit illiꝰ. Cum gͦ uidet pauluiꝰ dif¬
ficulter posse sublimitatẽ animire¬

Expanded text:
biliter in conversione conjugis vestri subbiliter in conversione conjugis vestri submissaeque vobis gentis dignatus fuerit operari, prosperis quantocius nuntiis reveletis; quatenustat, vobis nuntiantibus relevetur, illustrationemque divinae propitiationis in vobis diffusam opulentius agnoscentes, hilari confessione largitori omnium bonorum Deo et beato Petro apostolorum principi uberes merito gratias exsolvamus. Praeterea benedictionem protectoris vestri beati Petri apotum, quod petimus ut eo benignitatis animo gloria vestra suscipiat quo a nobis noscitur destinatum.ec quidem memoratus papa Bonifacius de salute regis Aeduini ac gentis ipsius, literis agebat. Sed et oraculum caeleste quod illi quondam exulanti apud Redualdum regem Anglorum pietas divina revelare dignata est, non minimum ad suscipienda vel intelligenda doctrinae monita salutaris sensum juvit illius. Cum ergo videret Paulinus difficulter posse sublimitatem animi re
Abbreviated transcription (Latin):
Insiste gͦ głosa filia. ⁊ sũmis conatib
duritiam cordis ipsiꝰ. religiosa diui¬
noꝵ p̃ceptoꝵ insinuatiõe mollire sũ¬
moꝑe dematura infundens sensil eiꝰ.
quantũ sit p̃clarũ qd̃ credendo susce¬
pisti myst̾iũ. qͣntum ue sit admira¬
bile qd̃ renata p̃miũ conseqͥ meriusti
frigiditatem cordis ipsiꝰ scĩ sp̃s anñ
tiatione succende. quatuiꝰ amotocor¬
pore ꝑniciosissimi cultꝰ diuine fidei
calor eius intelligentiã tuaꝵ adhor¬
parte expletum indubitant̾ ꝑclareat.
tatis consecuta es. ut fructũ fidĩ cre¬
ditor̃q tͥ beneficioꝵ redemptori tuo
multiplicẽ resignares. quod eqͥdem
suffragantẽ p̾sidio benignitatis ip̃iꝰ
ut explere ualeas assidiris ñ desistimꝰ
p̃cib postulare. His gͦ p̃missis pac̃ne
uob̃ dilectionis exhibentes officia: hor¬
tamur ut nos reꝑta portitoris occasiõe
dehis que puos suꝑna potentia mira¬

Expanded text:
Insiste ergo, gloriosa filia, et summis conatibus Insiste ergo, gloriosa filia, et summis conatibus duritiam cordis ipsius religiosa divinorum praeceptorum insinuatione mollire summopere dematura: infundens sensibus ejus, quantum sit praeclarum quod credendo suscepisti mysterium, quantumve sit admirabile quod renata praemium consequi meruisti. Frigiditatem cordis ipsius sancti Spiritus adnunciatione succende; quatenus amoto torpore perniciosissimi cultus, divinae fidei calor ejus intelligentiam tuarum adhorper te expletum indubitanter praeclareat: tatis consecuta es, ut fructum fidei creditorumque tibi beneficiorum Redemptori tuo multiplicem resignares. Quod equidem, suffragante praesidio benignitatis ipsius, ut explere valeas, assiduis non desistimus precibus postulare. His ergo praemissis, paternae vobis dilectionis exhibentes officia, hortamur ut nos reperta portitoris occasione de his quae per vos superna potentia mira
Abbreviated transcription (Latin):
sabilit̾̃ ñ desistat oꝑam cõmodare.
Cũq de głoso coniuge ur̃o pat̾na ca-¬
ritas sollicite ꝑquisisset. cognouimꝰ
qd̃ eatenꝰ abhominandis seruiens
ad suscipiendã uocem p̾dicatorũ.
suam distulerit obedientiã ex hib̾e.
qua ex re ñ modica nob̃amaritudo
congesta ẽ. ab eo qd̃ parscorꝑis ur̃i ab
agnitione sũme ⁊ in diuidue trinita¬
tis remansit extranea. Unde pater¬
adhortantes quatenꝰ diuine inspira-¬
tionis imbrita subsidiis. importune
⁊ oportune agendum. ñ differas rit
puletur. ut ꝓinde intem̾ato societa¬
tis fede uira teneas maritał consortii.
Scͥptum nãq ẽ. erunt duo in carne
int̃positis detestabił erroris tenebͥs.
lestis elementie illuminationis ipse
bñficia impet᷑re ñ desinas. ut uidet
quos copulatio carnatł affectus. unũ
quodãm corpꝰ ex hibuisse monstratur.
hos quoq unitas fidei etiã pꝰ huiꝰ uite
tͣnsitũ in ꝑpetua societate conseruet.

Expanded text:
sabiliter non desistat operam commodare. sabiliter non desistat operam commodare. Cumque de glorioso conjuge vestro paterna charitas sollicite perquisisset, cognovimus quod eatenus abominandis idolis serviens ad suscipiendam vocem praedicatorum suam distulerit obedientiam exhibere. Qua ex re non modica nobis amaritudo congesta est, ab eo quod pars corporis vestri ab agnitione summae et individuae Trinitatis remansit extranea. Unde pateradhortantes, quatenus divinae inspirationis imbuta subsidiis, importune et opportune agendum non differas, ut puletur; ut perinde intemerato societatis foedere jura teneas maritalis consortii. Scriptum namque est: Erunt duo in carne interpositis detestabilis erroris tenebris lestis clementiae illuminationis ipsius beneficia impetrare non desinas: ut videlicet quos copulatio carnalis affectus unum quodammodo corpus exhibuisse monstratur, hos quoque unitas fidei etiam post hujus vitae transitum in perpetua societate conservet.
Abbreviated transcription (Latin):
seruoꝵ dei. Redemptoris nr̃i benig¬
nitas humano generi qd̃ p̃ciosi san¬
guinis sui effusione a uincłis diabo¬
lice captuntatis eripuit. multe ꝓui¬
dentie quib saluaretur ꝓpinauit
remedia. quatinꝰ sui nomĩs agnitio.¬
nẽ diũso mͦ gentib innotescens. crea¬
torem suũ suscepto xp̃iane fidei ag¬
nosc̾ent sacram̃to. Qd̃ eqͥdem in ur̃e
głe sensib celesti c̃latum mune. mẏs
tis beneficio mens nr̃a gaudio exul¬
tauit. qd̾ scintillam orthodoxe religio¬
cend̾e. Ex qua re ñ solum głose conui¬
bis intelligentiã in amore sui faciliꝰ
intlammaret. Didicimꝰ nãq refe¬
rentib his qui adnos glosi filii nr̃i
audubaldi regis laudabilẽ conũsio¬
bili sacram̃to piis ⁊ deo placitis iu¬
giter oꝑib enitescat. ab idoloꝵ etiã
cultu seu fanoꝵ augurioꝵq ince¬
lebris se diligenẽ abstineat. ⁊ ita
in maiore redemptoris sui ĩmutilata
deuotione ꝑsistens inuigilee. ut ad
dilatandam xp̃ianam fidem inces¬

Expanded text:
servorum Dei. Redemptoris nostri benignitas humano generi, quod pretiosi sanguinis sui effusione a vinculis diabolicae captivitatis eripuit, multa providentia, quibus salvaretur, propinavit remedia; quatenus sui nominis agnitione diverso modo gentibus innotescens, creatorem suum suscepto Christianae fidei agnoscerent sacramento: quod quidem vestrae gloriae sensibus coelesti collatum munere mystDominicae beneficio mens nostra gaudio exsultavit, quod scintillam orthodoxae religiocendere. Ex qua re non solum gloriosi conjubis intelligentiam in amore sui facile inflammaret. « Didicimus namque referentibus his, qui ad nos gloriosi filii nAudubaldi regis laudabilem conversiobili sacramento, piis et Deo placitis jugiter operibus enitescat. Ab idolorum etiam cultu, seu fanorum auguriorumque illecebris se diligenter abstineat, et ita in amore Redemptoris sui immutata devotione persistens invigilet, ut ad dilatandam Christianam fidem inces
Abbreviated transcription (Latin):
humbroꝵ cum suo rege ad fidem con¬
fessionẽq xp̃i paulino eungłiran¬
te conũsam ẽẽ didicit. Misit eidem
paulino palliũ. misit ⁊ regi eaduino
litt̾as exhortatorias. pat̾na illũ
caritate accendens. ut in fide ueri¬
tatis quam acceꝑant ꝑsift̾e semꝑ

Expanded text:
hymbrorum cum suo rege ad fidem conhymbrorum cum suo rege ad fidem confessionemque Christi, Paulino evangelizante conversam esse didicit, misit eidem Paulino pallium, misit et regi Aeduino literas exhortatorias, paterna illum caritate accendens, ut in fide veritatis quam acceperant  Al.,
Abbreviated transcription (Latin):
ge stature paululũ incuruꝰ. nigro ca-¬
pillo facie macilenta. naso adunco
tu. Habuit aũ secum in minift̾io. ⁊ ia¬
cobum diaconũ. uirum utiq industͥ¬
um ac nobilẽ in xp̃o ⁊ ineccłia qui ad
lier una cum recens nato paruulo uel¬
let totam ꝑambulare insulã. amari
luit. ut plerisq in locis uͥ fontes luci¬
dos uixta publicos uiarũ transitus
conspexit: ibi obrefrigenũ uantiũ
erectis stipitib ereos cautos suspen¬
dere iub̾et. neq hos quisqͣm nͥadusũ
necessariũ ꝯtingere p̃magnitudine
uł timoris eius audet. uł amoris uel¬
let. lantũ uͦ in regno excellentie ha¬
binit. ut ñ solũ in pugna ante illum
uexilla gestarentur: s ⁊ tempore pa¬
cis equitantẽ int̃ ciuitates siue uillaᷤ
aut ꝓuintias cum ministris semꝑ añ¬
cedere signiter consueuisset. necñ ⁊
incedente illo ubilibet ꝑ plateas illd̃
genꝰ uexilli qd̾̃ romani tufam. angli
uero appellant thuulf ante eum ferri
cessor habebat. qui uͥ gentẽ nordan-¬

Expanded text:
gae staturae paululum incurvus, nigro capillo, facie macilenta, naso adunco tu. Habuit autem secum in ministerio et Jacobum diaconum, virum utique industrium ac nobilem in Christo et Ecclesia, qui adlier una cum recens nato parvulo vellet totam perambulare insulam a mari luit, ut plerisque in locis ubi fontes lucidos juxta publicos viarum transitus construxit, ibi ob refrigerium viantium, erectis stipitibus aereos caucos suspendi juberet, neque hos quisquam, nisi ad usum necessarium, contingere prae magnitudine vel timoris ejus auderet, vel amoris vellet. Tantum vero in regno excellentiae habuit, ut non solum in pugna ante illum vexilla gestarentur, sed et tempore pacis equitantem inter civitates sive villas aut provincias suas cum ministris, semper antecedere signifer consuesset: necnon et incedente illo ubilibet per plateas, illud genus vexilli, quod Romani Tufam, Angli vero appellant Tuuf, ante eum ferri cessor habebat, qui ubi gentem Nordan
Abbreviated transcription (Latin):
lentissimo atq p̾cellentissimo filio
toris cultũ fidei ẽ ardore succensa.
ut longe lateq respondeat. ⁊ ĩ om̃i
mundo anmintiata ur̃i oꝑis mul¬
tipliciter referat fructũ. Sic enim
uos reges eẽ cognoscitis dum creato
tione edocti. dm̃ uenerando creditis.
eiq qd̃ humana ualet conditio m̃tis
ur̃e sinceram deuotionẽ exoluitis. Qd
enum deo nr̃o aliud offerre ualebimꝰ
nisi ut in bonis actib ꝑsistentes ip¬
sumq actorem humani genis confi¬
tentes. eum colere eiq uota nr̃a red¬
dere festinemꝰ: Et ideo excellentissi¬
me fili pat̾na uos caritate qua ꝯue-¬
nit exhortamur. ut hoc qd̃ uosdiui¬
na misodia ad suã gr̃am uocare dig¬
nata ẽ. sollicita intentione ⁊ assidu¬
isorationib seruare om̃im᷑ festine
tis. ut qui uos in p̃senti scło om̃i er¬
rore absolutos. ad agnitionem suz
nominis ẽ dignatus ꝑduc̾e. ⁊ celes¬
tis patrie uob̃ pꝑaret mansionem.
ne occupati: p̃ocłis affectum doctri

Expanded text:
lentissimo atque praecellentissimo filio toris sui cultum fidei est ardore succensa, ut longe lateque resplendeat, et in omni mundo annuntiata, vestri operis multipliciter referat fructum. Sic enim vos reges esse cognoscitis, dum regem tione edocti, Deum venerando creditis, eique, quod humana valet conditio, mentis vestrae sinceram devotionem exsolvitis. Quid Duo nostro aliud offerre valebimus, nisi ut in bonis actibus persistentes, ipsumque auctorem humani generis confidentes, eum colere, eique vota nostra reddere festinemus. Et ideo, excellentissime fili, paterna vos charitate, qua convenit, exhortamur, ut hoc quod vos divina misericordia ad suam gratiam vocare dignata est, sollicita intentione, et assiduis orationitis; ut qui vos in praesenti saeculo ex omni errore absolutos, ad agnitionem sui nominis est dignatus perducere, et coelestis patriae vobis praeparet mansionem.  occupari, prae oculis affectum doctrin
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m qui ꝓur̃a redemptiõe filiũ suũ
unigenitũ misit. ut uos ab originali
peccato eriꝑet. ⁊ ereptos de potestate ne¬
quitie diabolice pͣuitatis celestib p̃¬
mus remun̾aret. Suscipite gͦ ũba p̃¬
tiant. quatenꝰ credentes sic̃ sepiꝰ dictũ
ẽ: indm̃ patrẽ om̃ipotentẽ ⁊ in iħm¬
lem tͥnitatem. fugatis demonioꝵ sen¬
sib expulsaq a uob̃ sollicitate uene¬
nosi: ⁊ deceptibilis hostis a cordib urr̃is¬

Expanded text:
pro vestra redemptione Filium suum unigenitum misit, ut vos ab originali peccato eriperet et ereptos de potestate diabolicae nequitiae coelestibus praemiis muneraret. Suscipite verba prtiant, quatenus credentes, sicut saepius dictum est, in Deum Patrem omnipotentem, et iabilem Trinitatem, fugatis daemoniorum sensibus, expulsaque a vobis sollicitatione venenosi et deceptibilis hostis, per
Abbreviated transcription (Latin):
tis deo auctore ꝑagite. scientesqd̃ la¬
borem magnũ. maior et̃ne retribu¬
tionis gła sequit᷑. Remeanti aut̃
uob̃ ꝯstitiumus. inom̃ib humiliter
obedite. Scientes hoc ur̃is animab ꝑ
om̃ia ꝓfuturũ. quicqͥd auob̃ fu̾it ineiꝰ.
gĩna meꝰ patria uid̾e ꝯcedat. Quatinꝰ
& si uob̾cum laborare nequeo. simul
ingaudio retͥbutionis inueniar. qͥa
laborare scilicet uolo. Es uos incolu¬
mes eustodiat dilectissimi filii. Data
die .x. klarũ augustarũ. imꝑante doꝰ

Expanded text:
tis, Deo auctore, peragite, scientes quod latis, Deo auctore, peragite, scientes quod laborem magnum major aeternae retributionis gloria sequitur. Remeanti autem vobis constituimus, in omnibus humiliter obedite, scientes hoc vestris animabus per omnia profuturum, quidquid a vobis fuerit in ejus aeterna me patria videte concedat: quatenus etsi vobiscum laborare nequeo, simul in gaudio re ributionis eveniar, quia laborare scilicet volo. Deus vos incolumes custodiat, dilectissimi filii. Data die decima Kalendarum Augustarum, imperante d
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣntum itineris confecissent. ꝑ¬
culsi tunore merti redire domũ po¬
tius quã barbaram feram. incredu¬
lam gentem cuiꝰ nec lingͣm qͥdem
nossent adire cogitabant: ⁊ ħ eẽ
tutius ꝯmum consilio decernebãt.
⁊ mora augustinũ quem eis ep̃m
ordinandũ si abanglis susciꝑentur
disposuerat domũ remittunt: quiã
beato Gregorio humili supplicatu
obtuset netam ꝑicłosam. tam la¬
boriosam tam incertã ꝑegrinatio¬
nem adire delerent. Quib ille ex.¬
hortatorias mittens litteras. iopꝰ
eos ũbi diuini confisos auxilio: ꝓfi¬
cisci suadet. Quarũ uidelicet litͥce¬
rarũ ista ẽ forma. Gregoriꝰ seruus
seruoꝵ dei: seruis dei nr̃i. Quia me¬
lius fuerat bona ñ incrꝑe. quam ab
his q̃ cepta sunt cogitatiõe retrorsũ
redire. Sũmo studio dilectissimiõpor¬
te domino cepistis impleatis. Nec
labor uos gͦ itin̾is. nec maledicoꝵ
hominũ lingue det̾reant: s omni
inftantia omĩq feruore q̃ inchoas¬

Expanded text:
aliquantum itineris confecissent, perculsi timore inerti, redire domum potius, quam barbaram, feram, incredulamque gentem, cujus ne linguam quidem nossent, adire cogitabant, et hoc esse tutius communi consilio decernebant. Nec mora, Augustinum, quem eis episcopum ordinandum si ab Anglis susciperentur disposuerat, domum remittunt, qui a beato Gregorio humili supplicatu obtineret ne tam periculosam, tam laboriosam, tam incertam peregrinationem adire deberent. Quibus ille exhortatorias mittens litteras, in opus eos verbi, divino confisos auxilio, proficisci suadet. Quarum videlicet litterarum ista est forma: Gregorius servus servorum Dei, servis Domini nostri. « Quia melius fuerat bona non incipere, quam ab his quae coepta sunt cogitatione retrorsum redire, summo studio, dilectissimi filtelabor vos ergo itineris, nec maledicorum hominum linguae deterreant; sed omni instantia omnique fervore, quae inchoas
Abbreviated transcription (Latin):
Neq abnegauit sẽ etiã eandẽ subi¬
turũ ẽẽ religionẽ si tam̃ examinata
aprudentib scĩor ac̃ deo dignior pos¬
set inueniri. Itaq ꝓmittitur uir¬
go atq eadpino mittit᷑: ⁊ iuxta quod
pͥispositũ fuerat ordinat᷑ ep̃e uir deo
dilectus paulinꝰ. qui cũ illa ueniret:
eamq ⁊ comites eiꝰ ne paganoꝵ possẽt
societate pollui cotidiana exhortatio¬
ne ⁊ sacram̃toꝵ celestiũ celebratiõe
confirmaret. Drdinatꝰ ẽ aũ peulmꝰ

Expanded text:
Neque abnegavit se etiam eandem subiNeque abnegavit se etiam eandem subiturum esse religionem; si tamen examinata a prudentibus sanctior ac Deo dignior posset inveniri. Itaque promittitur virgo, atque Aeduino mittitur, et juxta quod dispositum fuerat, ordinatur episcopus vir Deo dilectus Paulinus qui cum illa veniret, eamque et comites ejus, ne paganorum possent societate pollui, quotidiana exhortatione et sacramentorum caelestium celebratione confirmaret. Ordinatus est autem
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ⁊ supra dociumꝰ imꝑio subiugauit
anglos: qͣrum pͥor que ad austrũ ẽ
⁊ situ amplior.⁊ frugũ ꝓuentu atq
ub̃tate felicior. ñgentarũ sexagin¬
ta familiarũ mensurã uixta estima¬
tionẽ angloꝵ. Scd̃a trecentarũ &
ult᷑ spaciũ tenet. Huic aũ genti occa¬
sio fuit ꝑcipiende fidei. qd p̃fatꝰ rex
eiꝰ cognatione ꝯiunctus ẽ regib can¬
tuarioꝵ. accepta in conuigẽ ecłelbur-
ip̃e missis ꝓtis a fr̃e eiꝰ d̾dbaldo. qui tẽ
ginem pagano in ꝯuigem dari:ne
fides ⁊ sacram̃ta celestis regis ꝯsortio
pfanarent regis. qui ueri dei cultus
esset ꝓrsus ignarus. Que cũ aeduine
u̾ba nuntii referrent.ꝑmisit se ni¬
chil om̃imodis contͣrium xp̃iane fi-¬
dei quã uirgo colebat ẽẽ facturũ. qͥn
potius ꝑmissurũ ut fidẽ cultũq sue
religionis cum om̃ib qui secũ ueniᷤᷤ.¬
sent. uiris siue feminis sacerdotib
seu ministris more xp̃iano seruaret.

Expanded text:
sicut et supra docuimus, imperio subjugavit sicut et supra docuimus, imperio subjugavit Anglorum: quarum prior quae ad austrum est et situ amplior, et frugum proventu atque ubertate felicior, nongentarum sexaginta familiarum mensuram, juxta aestimationem Anglorum; secunda trecentarum et ultra spatium tenet. Huic autem genti occasio fuit percipiendae fidei, quod praefatus rex ejus, cognatione junctus est regibus Cantuariorum, accepta in conjugem Aedilbergaipse missis procis a fratre ejus Aeodbaldo, qui tunc ginem pagano in conjugem dari, ne fides et sacramenta caelestis regis consortio profanarentur regis qui veri Dei cultus esset prorsus ignarus. Quae cum Aeduino verba nuncii referrent, promisit se nil omnimodis contrarium Christianae fidei quam virgo colebat, esse facturum: quin potius permissurum ut fidem cultumque suae religionis cum omnibus qui secum venissent, viris sive feminis, sacerdotibus seu ministris more Christiano servaret.
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ꝯcedentes etiã tͥ ordinationes
ep̃oꝵ exigente oportunitate. dñip̃ue¬
nĩente miscdia celebiare. ita ut xp̃i
gentib que necdum oũse sunt dila¬
tetur. Studeat gͦ tua fr̃nitas hoc qd̃
sedis apłice humanitate p̃cepit. inte¬
merata mentis sinceritate seruare.
intendens cuiꝰ rei similitudĩe tam p̃ci¬
puũ indum̃tũ humeris tuis bauilan¬
dum susceꝑis: talemq te dñiiplora¬
taclementia ex hibendũ stude: ut
indulti mun̾is
tudine sed cũ cõmodis animarũ ante
tribunal sũmi ⁊ uenturi iudicis repre¬
sentes. D̾s te incolum̃ custodiat dilectis
uo tempore etiã sime fr̃¬
gens nordanhymbroꝵ: hoc ẽ na¬
tio angloꝵ que adaqͥlonalẽ humbre
fluminis plagã habitabat cum rege
uidelicet regi in auspiciũ suscipiende
fidei. ⁊ regni celestis podestas & t̃reni
creuerat imꝑii: ita ut qd̃ nemo angloꝵ
uł bͥtonũ ꝓuincie habitabant sub ditio¬
ne accepte᷑. Quin ⁊ meuanias insulas

Expanded text:
mus: concedentes etiam tibi ordinationes mus: concedentes etiam tibi ordinationes episcoporum, exigente opportunitate, Domini praeveniente mgentibus quae necdum conversae sunt, dilatetur. Studeat ergo tua fraternitas, hoc quod sedis apostolicae humanitate percepit, intemerata mentis sinceritate servare. Intendens cujus rei similitudine tam praecipuum indumentum humeris tuis bajulandum susceperis. Talemque te Domini implorata clementia exhibendum stude, ut indulti muneris tudine, sed cum commodis animarum, ante tribunal summi et venturi Judicis repraesentes. Deus te incolumem custodiat, dilectisuo tempore etiam gens Nordanhymbrorum, hoc est, ea natio Anglorum quae ad aquilonalem Humbrae fluminis plagam habitabat, cum rege XXV. Cui videlicet regi in auspicium suscipiendae fidei et regni caelestis, potestas etiam terreni creverat imperii: ita ut, quod nemo Anglorum bitant  Al., habitabantur, sub ditione acceperit. Quin et Mevanias insulas,
Abbreviated transcription (Latin):
satione conlatũ ẽ qui inuincto minis¬
terio iugiter ꝑsistentes. laudabili
patientia redemptiõe gentis illius
ex peccatis ⁊ ur̃ĩs ut ꝓtic̾ent m̾itis eorũ
ẽ saluatie ꝓpinata dicente dño. qͥ ꝑse¬
uerau̾it usq infinem: hic saluus erit.
Saluati uͦ estis spe patientie ⁊ toleran-¬
tie uirtute. ut infideliũ corda natura¬
li ac suꝑsticioso morbo purgata. sui
conseq̃rent᷑ miscdiã saluatoris. Sus¬
ceptis nãq apicib filii nr̃i ecłelbaldi
regis. repꝑimꝰ quanta sacrieloquiz eru¬
ad u̾e ꝯũsionis ⁊ indubietate frdei cre¬
dulitatem fr̃nitas ur̃a ꝑdux̾it. Qua
ex re de longanimitate clementie
celestis certam assumentes fidutiã ñ
solum suppositarũ ei gentrũ plenis
ꝑ omnẽ t̾ram exisse sonꝰ eoꝵ.⁊ infi¬
nes orbis t̾re u̾ba ip̃oꝵ. unĩsalis
torem p̃sentiũ fr̃nitati tue benigni
iudelicet tantum in sacroscĩs celebra¬
tis mẏsteriis utendi licentiã imꝑaui¬

Expanded text:
satione collatum est, qui injuncto minissatione collatum est, qui injuncto ministerio jugiter persistentes, laudabili patientia redemptionem gentis illius exspectatis, et vestris ut proficerent meritis eorum est salvatio propinata, dicente Domino: Qui perseveravit usque in finem, hic salvus erit . Salvati ergo estis spepatientiae et tolerantiae virtute, ut infidelium corda naturali ac superstitioso morbo purgata sui consequerentur misericordiam Salvatoris. Susceptis namque apicibus filii nostri Adelvaldi regis, reperimus quanta sacri eloquii eruae conversionis et indubitatae fidei credulitatem fraternitas vestra perduxerit. Qua ex re de longanimitate clementiae coelestis certam assumentes fiduciam, non solum suppositarum ei gentium plenissper omnem terram exisse sonum eorum, et in fines orbis terrae verba ipsorum, universalis torem praesentium fracet tantum in sacrosanctis celebrandis mysteriis utendi licentiam imperavi
Abbreviated transcription (Latin):
fensis eccłie ep̃s. illi aũ eccłie romanũ
ꝓ se consecrauit ep̃m. data s ordinan¬
di ep̾os auctoritate a pontifice bonttͥa¬
cio quẽ successorẽ fusse ds̃dedit supra
meminimꝰ. cuiꝰ auctoritatis ista ẽ for¬
ma. Dilectissimo fr̃i uisto bonita¬
cuis: qd deuote qͣmq etiã uigilanter
ñ solũ epłe auob̃ directe tenor. unmo
uit. N ec enĩ omp̃s d̾s aut sui noĩs
sacramentũ. aut ur̃i fructũ laboris
deseruit. dum ip̃e p̃dicatorib eungłii
fidelit̾ repmisit. Ecce ego uobrũ sũ
nem seeuli. Qđ specialit iniune̾to
uob minnstio eius lementia demonsꝰ¬
trauit: aꝑiens corda gentiũ ad susci¬
piendũ p̃dicationis ur̃e singłare mys¬
t̾ium. Magno enĩ p̃mio fastigioꝵ ur̃oꝵ
delectabilem cursũ bonitatis sue suf¬
fragiis illustrauit: dum creditoꝵ uo¬
bis talentoꝵ fidelissime negotiatioĩs
officiis ub̃em fructum impendens ei:
qd̃ signare possitis multiplicatis gen̾a¬
tionib p̃ꝑpauit. Hoc etiã illa uob̃ repen¬

Expanded text:
fensis Ecclesiae episcopus. Illi autem Ecclesiae Romanum pro se consecravit episcopum, data sibi ordinandi episcopos auctoritate a pontifice Bonifacio, quem successorem fuisse Deusdedit supra meminimus; cujus auctoritatis ista est forma: « Dilectissimo fratri Justo, Bonifacius. Quam devote, quamque etiam vigilanternon solum epistolae a vobis directae tenor, imo vit. Nec enim omnipotens Deus aut sui nominis sacramentum, aut fructum vestri laboris deseruit, dum ipse praedicatoribus Evangelii fideliter repromisit: Ecce ego vobiscum sum nem saeculi . Quod specialiter, injuncto vobis ministerio, ejus clementia demonstravit, aperiens corda gentium ad suscipiendum praedicationis vestrae singulare mysterium. Magno enim praemio fastigiorum vestrorum delectabilem cursum bonitatis suae suffragiis illustravit, dum creditorum vobis talentorum fidelissimae negotiationis officii uberem fructum, impendens ei quod signare possitis, multiplicatis generibus praeparavit. Hocque etiam illa a vobis repen
Abbreviated transcription (Latin):
direcꝰte. uiro głoso eadpine regi an¬
gloꝵ Bontfacius ep̃s seriuis seruoꝵ
dei. licet sũme diuinitatis potentia
humane locutionis officiis expla-¬
nari ñ ualeat. quippe que sui mag¬
nitudine ita inuisibili atq inuesti¬
gabili et̃uitate consistit. ut hec nul¬
la ingenii sagacitas quanta sit com¬
prehend̾e disserereq sufficiat. qui
tam̃ eius humanitas ad insinuatio-¬
nem sui reseratis cordis ianuis que
de semetip̾a ꝓferetur. secreta huma¬
nis mentib inspiratione clement
infundit. adannuntiandã uob̃ ple¬
nitudinẽ fid̾i xp̃iane. sacerdotalẽ
curauimꝰ sollecitudinẽ ꝓrogare. Ut
ꝑinde xp̃i euͣngłium quod saluator
p̾ceptionis sue condidit ⁊creauit: ce¬
lum uidelicet ⁊ t̾ram mare ⁊ om̃ia q̃
in eis sunt: dispositis ordinib quib
subsist̾ent coet̃ni u̾bi sui consilio &
scĩ sp̃c in unitate dispensans. homi¬
nem ad imaginẽ ad sumilitudinem
suã ex limo t̾re plasmatũ ostiturt.
eiq tanti pmii p̃rogatiuã inclusit:

Expanded text:
r. Viro glorioso Eduvino regi Anglorum Bonifacius episcopus servus servorum Dei. Licet summae divinitatis potentia humanae locutionis officiis explanari non valeat, quippe quae sui magnitudine ita invisibili atque ininvestigabili aeternitate consistit, ut eam nulla ingenii sagacitas quanta sit comprehendere disserereque sufficiat, quia tamen ejus humanitas ad insinuationem sui, reseratis cordis januis, quae de semetipsa proferantur secreta humanis mentibus inspiratione clementer infundit, ad annuntiandam vobis plenitudinem fidei Christianae, sacerdotalem curavimus sollicitudinem praerogare, ut perinde raeceptionis suae condidit et creavit, caelum videlicet et terram, mare et omnia quae in eis sunt, dispositis ordinibus quibus subsisteret, coaeterni Verbi sui consilio, et sancti Spiritus unitate dispensans, hominem ad imaginem et similitudinem suam ex limo terrae plasmatum constituit, eique tantam praemii praerogativam
Abbreviated transcription (Latin):
neqͣqm ita fieri posse ut absq purga¬
tione sacro sc̃a quis oblatiõe sacro scã
tam facili causa quã petimꝰ. ñ po¬
teris iam in nr̃a ꝓuintia demorari.
inde uenit cantiã tͣctaturus cũ lau¬
rentio ⁊ iusto coep̃is quid in bis eẽt
agentũ. Decretũꝙ ẽ cõmuni ꝯeilio
quia latĩeẽt ut om̃s patͥam redeuntes
lib̾a ibi dño m̃te deseruirent. quam
int̾ rebelles fidei barbaros sine fructu
resid̾ent. Discessere itaq pͥmi mellitus
⁊ iustus atq ad partes gallie secessere ibi
terũ finem expectare disponentes: s¬

Expanded text:
nequaquam fieri posse ut absque purganequaquam fieri posse ut absque purgatione sacrosancta quis oblationi sacrosanctatam facili causa quam petimus, non poteris jam in nostra provincia demorari. inde, venit Cantiam, tractaturus cum Laurentio et Justo coepiscopis, quid in his esset agendum. Decretumque est communi consilio, quia satius esset ut omnes patriam rlibera mente ibi Domino deservirent, quam inter rebelles fidei barbaros sine fructu residerent. Discessere, itaque primi Mellitus et Justus atque ad partes Galliae recessere, ibi finem rerum exspectare disponentes. S
Abbreviated transcription (Latin):
tens. tres suos filios qui pagan pdu¬
rauerant. regni temporat heredes
reliquit. Ceꝑunt illi mox ydolatrie
quam iuuente eo aliquantulũ inter¬
misisse uidebant᷑ palam seriure. sub¬
iectisq popłis idola colendi lib̾am dare
licentiã. Cũq uid̾ent pontificẽ cele¬
bratis in eccłia missarũ sollẽpniis eu¬
charistiã popło dare. dicebant ut uul¬
go fertur ad eum barbara inflati stul¬
ticia. Quare ñ ⁊ nob̾ porrigis panẽ ni
pło adhuc dare in eccłia ñ desistis.
Quib ille respondebat. Si uultiꝰ a¬
blui fonte illo salutari quo pat̾ ur
ablutꝰ ẽ potestis etiã panis sc̃i eui
ille participabat eẽ participes. sin
aũ lauachrũ uite ꝯtempnitis nulla¬
tenus ualetis panẽ uite ꝑciꝑe. At
illi. nolumꝰ inquiunt fontẽ illũ intͣ¬
re. qr nec opꝰ illo nos hab̃e nouimꝰ. sed
tam̃ pane illo refici uolumꝰ. Cũq dili¬
genter ac sepe ab illo eẽnt ammoniti.

Expanded text:
tens, tres suos filios, qui pagani perdutens, tres suos filios, qui pagani perduraverant, regni temporalis heredes reliquit, coeperunt illi mox idolatriae, quam vivente eo aliquantulum intermisisse videbantur, palam servire, subjectisque populis idola colendi liberam dare licentiam. Cumque viderent pontificem celebratis in ecclesia missarum sollemniis, Eucharistiam populo dare, dicebant, ut vulgo fertur, ad eum barbara inflati stultitia: « Quare non et nobis porrigis panem nitpulo adhuc dare in ecclesia non desistis? » Quibus ille respondebat: « Si vultis ablui fonte illo salutari quo pater vester ablutus est, potestis etiam panis sancti, cui ille participabat, esse participes: sin autem lavacrum vitae contemnitis, nullatenus valetis panem vitae percipere. » At illi: « Nolumus, inquiunt, fontem illum intrare, quia nec opus illo nos habere novimus, sed tamen pane illo refici volumus. » Cumque diligenter ac saepe ab illo essent admoniti,
Abbreviated transcription (Latin):
sepultꝰ. uͥ ⁊ b̾te regina condita est.
Qui int̾ eta bona que genti sue lulen¬
do conferebat: etiam decreta illi iudicioꝵ
ruxta exempla romanoꝵ cum consilio
sapientũ constituit. que c̃ scͥpta angloꝵ
sermone hactenus habent᷑ ⁊ obseruant᷑
abea. In quib pͥmitꝰ posuit qualit̾ id
auferret. uolens scilicet tutionẽ eis qͦs
⁊ quoꝵ doctrinam susceꝑat p̾stare. Erat
cognominare cuiꝰ pat̾ hengist qui cum
regni gub̃nacła suscepisset magno
tenelł ibi adhuc eccłie crem̃tis detri¬
mento fuit. Siqͥdem xp̃i ñ solum fidẽ
xp̃i recipere noluerat. s ⁊ forncatio¬
nem pollutꝰ ẽ tali quali nec inter gen¬
tes auditã apłs testatur ita ut uxo¬
rem patris hab̾et. Quo utroq scełe
occasionẽ dedit ad pͥorem uomitũ
reũtendi: his qui sub imꝑio sui paren¬
tis uł fauore. uł timore regio. fidei
⁊ castimonie iura susceꝑant. Nec
suꝑne flagella diftccionis ꝑfido re-¬
saxonũ. qui uͥ regna ꝑhenua pe¬

Expanded text:
sepultus, ubi et Berctae condita est. Qui inter caetera bona, quae genti suae consulendo conferebat, etiam decreta illi judiciorum, juxta exempla Romanorum, cum consilio sapientium constituit; quae conscripta Anglorum sermone hactenus habentur et observantur ab ea: in quibus primitus posuit, qualiter id auferret: volens scilicet tuitionem eis, quos et quorum doctrinam susceperat, praestare. Erat cognominare. Cujus pater Hengist, qui cum regni gubernacula suscepisset, magno tenellis ibi adhuc Ecclesiae crementis detrimento fuit. Siquidem non solum fidem Christi recipere noluerat, sed et fornicatione pollutus est tali, qualem nec inter gentes auditam Apostolus testatur, ita ut uxorem patris haberet. Quo utroque scelere occasionem dedit ad priorem vomitum revertendi, his qui sub imperio sui parentis, vel favore vel timore regio, fidei et castimoniae jura susceperant. Nec supernae flagella districtionis perfido reSaxonum, qui ubi regna perennia pe
Abbreviated transcription (Latin):
tatis expułunt. demonicis cultib im¬
pune seruiebant. Nam egressi contͣ
gentẽ genuissoꝵ in p̾liũ. om̃s pariter
cum sua militia corruert̃. Nec licet
sidei ⁊ caritatis q̃ ẽ in xp̃o reuocari.

Expanded text:
Al., depulerant, daemonicis cultibus impune serviebant. Nam egressi contra gentem Genissorum in praelium, omnes pariter cum sua militia corruerunt, nec, licet fidei et caritatis quae est in Christo, revocari.
Abbreviated transcription (Latin):
ira suũ ocłm turbatũ dolebat. qͥa dũ
male acta seorsũ insequit᷑: confundi
cogebatur. Et laudabił gͦ ẽ ira contͣ
uitiũ: & tam̃ molesta quia turbatũ
se aliquẽ reatũ incurrisse estimabat.
Oportet itaq legitimã carnis copu-¬
lam ut causa ꝓlis sit ñ uoluntatis.
tis raptus. s solũm creandoꝵ lib̃oꝵ
gr̃a utit᷑: iste ꝓfecto siue de ingres¬
relinquendus. Quia a nob̃ ꝓhiberi
ñ debet acciꝑe qui igne positꝰ nescit
cõmixtionis. hñt ꝯuiges etiã de sua
cõmixtione qd̃ defleant. Hoc enĩ eis¬
ꝯcessione metu animũ ꝯcutit. dã
cũ paulus apls dic̾et qui se ꝯtinꝰ
ñ pot̾ habeat uxorẽ suam: statĩsub¬
uing̾e curauit. hoc aut̃ dico sođm
indulgentiã ñ scd̾m imꝑiũ. Non
enĩ indulgetur qd̃ licet᷑. qr iustũ ẽ.

Expanded text:
ira suum oculum turbatum dolebat: quia dum ira suum oculum turbatum dolebat: quia dum male acta deorsum insequitur, confundi cogebatur. Et laudabilis ergo est ira contra vitium, et tamen molesta, quia turbatum se reatum aliquem incurrisse aestimabat. Oportet itaque legitima carnis copula ut causa prolis sit, non voluptatis; tis raptus, sed solummodo creandorum liberorum gratia utitur, ipse profecto sive de ingresjudicio relinquendus, quia a nobis prohiberi non debet accipere, qui in igne positus nescit commixtionis: habent conjuges etiam de sua commixtione quod defleant. Hoc enim eiconcessione metu animum concutit. Nam cum Paulus apostolus diceret: Qui se continere non potest, habeat uxorem suam, statim subjungere curavit: Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium. Non enim ind
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiugis & lauachri purificationẽ que¬
rere: & ab ingressu eccł̃ie paululum
reu̾enter abstin̾e. Nec hec dicentescul¬
pam deputamꝰ ẽẽ ꝯiugiũ: s quia ip̃a
licita ãmixtio ꝯiugis sine uoluptate
carins fieri ñ pot̃ asacri loci ingressu
abstinendũ ẽ: quia uoluptas ip̃a esse
sine culpa nullatenꝰ pot̾. Non enun
de adult̾io uł fornicatione. s de legi¬
timo ꝯiugio natus fuerat qui dicebat:
ecce enim ininiqͥtatib ꝯceptꝰ sum.
& in deliciis peꝑit me mat̾ mea. Qui
enim miniquitatib ꝯceptũ se noue¬
rat: a delicto se natum gemebat. qr
quẽ traxit ex radice. In quib tam̃ uer
tuma. ⁊ tam̃ in eoꝵ actu aliquatenꝰ
fedamur: sicut sepe irascendo culpaᷤ
insequim. ⁊ tͣnquillitatem in nobis
animi ꝑturbamur: & cũ rectũ sit
qd̾ agitur. ñ ẽ tam̃ approbabile qd̵ in
delinquentiũ iratus fuerat qui
dicebat: turbatꝰ ẽ p̃ira ocłs m̃s. Qͥa
enun ñ ualet nisi tͣnquilla mens in
ꝯtemplationis se lucem suspende: in

Expanded text:
 lavacri purificationem quaerere, et ab ingressu ecclesiae paululum reverenter abstinere. Nec haec dicentes culpam deputamus esse conjugium, sed quia ipsa licita admistio conjugum sine voluptate carnis fieri non potest, a sacri loci ingressu abstinendum est; quia voluntas ipsa esse sine culpa nullatenus potest. Non enim de adulterio, sive fornicatione, sed de legitimo conjugio natus fuerat qui dicebat: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis concepit me mater mea . Qui enim in iniquitatibus conceptum se noverat, a delicto se natum gemebat: quiquem traxit ex radice. In quibus tamen vetima, et tamen in eorum actu aliquatenus foedamur, sicut saepe irascendo culpas insequimur, et tranquillitatem in nobis animi perturbamus. Et cum rectum sit quod agitur, non est tamen tunc approbabile quod in delinquentium iratus fuerat qui dicebat: Turbatus est praenim non valet nisi tranquilla mens in contemplationis se lucem suspendere, in
Abbreviated transcription (Latin):
idolatris magis pontificib seriire
gaudentes. Non enĩ tanta erat ei qͣn¬
ta patͥ ipsiꝰ regni potestas. ut etiam
nolentib ac contradicentib paga¬
nis antistitẽ sue posset eccłie redde.
cipare p̾ceptis. Deniq ⁊ in monaft̾io
beatissimi apłoꝵ pͥncipis. eccłiã sce
dĩ genitricis fecit. quã consecrauit
archiep̃c mellitus.

Expanded text:
noluerunt, idolatris magis pontificibus servire noluerunt, idolatris magis pontificibus servire gaudentes. Non enim tanta erat ei, quanta patri ipsius regni potestas, ut etiam nolentibus ac contradicentibus paganis antistitem suae posset Ecclesiae reddere. cipare praeceptis. Denique et in monasterio beatissimi apostolorum principis, ecclesiam sanctae Dei genitricis fecit, quam consecravit archiepiscopus Mellitus.
Abbreviated transcription (Latin):
obdormisset: apparuit ei beatissimus
secrece noctis flagellis artiorib affi¬
ciens sciscitabat᷑ apłica diftrictione.
qͣre gregẽ quã sͥ ip̃e credid̾it relinq̃ret.
ł cui pastoꝵ oues xp̃i in medio lupoꝵ.¬
positas. fugiens ip̃e dimitt̾et. An mei
inquit oblitꝰ es exemplo qui ꝓ pariui¬
lis xp̃i quos mͥ inuidiciũ sue dilectio¬
afflictiones. ip̃am postremo mortẽ:
mortẽ aũ crucis ab urfidelib ⁊ immicis
beati petͥ flagellis simul & exhorta¬
tionib aninat᷑ famuł xp̃i lauren¬
tius. mox mane facto uenit ad regẽ:
ceratus ostendit. Qui multũ ⁊ inqui¬
rens quis tanto uiro tales ausus eẽt
menta plagasq ꝑpessus. extimuit mul¬
tũq anathematizato om̃i idolatͥe cul¬
tu abdicatu conubio ñ legitimo susce¬
pit fidem xp̃i. ⁊ baptizatus eccłie reb
qͣntum ualuit iom̃ib consulere aut
fauere curauit. Misit etiã galliam
& reuocauit mellitũ ⁊ uiftũ. eosq
rep̃cepit. Qui pꝰ annũ ex quo abiert

Expanded text:
obdormisset, apparuit ei beatissimus secretae noctis flagellis artioribus afficiens, sciscitabatur apostolica districtione, quare gregem quem sibi ipse crediderat, relinqueret, vel cui pastorum oves positas fugiens ipse dimitteret? An mei, inquit, oblitus es exempli, qui pro parvulis, quos mihi in judicium suae dilectioadflictiones, ipsam postremo mortem, mortem autem crucis, ab infidelibus et inimicis beati Petri flagellis simul et exhortationibus animatus famulus Christi Laurentius, mox mane facto venit ad regem, ceratus ostendit. Qui multum miratus, et inquirens quis tanto viro tales ausus esset menta plagasque perpessus, extimuit multum; atque anathematizato omni idolatriae cultu, abdicato connubio non legitimo, suscepit fidem Christi, et baptizatus, Ecclesiae rebus quantum valuit, in omnibus consulere ac favere curavit. Misit etiam Galliam, et revocavit Mellitre praecepit: qui post annum ex quo abierun
Abbreviated transcription (Latin):
indelectationẽ trahat. Nec tam̃
anima eidem delectationi ꝯsentiat.
et cum caro delectare sine animo ne¬
queat. ip̃e tam̃ animꝰ carnis re¬
luctatib reluctans. in delectatiõi
carnali aliquom ligat᷑ inuitꝰ: ut
ei ex ratione contͣdicat ne ꝯsentiat.
& tam̃ delectatione ligatꝰ sit. s li¬
gatũ se uehement̃ ingemiscat. Uñ
& ille celestis exercitus p̃cipuus mi¬
les gemebat dicens. uideo aliã le¬
gem in m̃bris meis repugnantẽ
legim̃tis mee. ⁊ captiuũ me ducentẽ
in lege peccati que ẽ in menbris meis.
Si aut̃ captiuus erat minime pugna¬
bat. s ⁊ pugnabat quaꝓpt̾ ⁊ captuius
erat. ⁊ pugnabat gͥ legi m̃tis cui lexͤ
que in mẽbris ẽ repugnabat. Si aũ
pugnabat captiiuis ñ erat. Ecce hõ
itaq ẽ ut ita dixerim captiuus &
liber. lib̾ ex iusticia quã diligit. cap¬
tluus exdelectatione quam portat in¬
ꝯmemorat. ad ũgilium etherii suc¬

Expanded text:
in delectatione trahat, nec tamen in delectatione trahat, nec tamen anima eidem delectationi consentiat. Et cum caro delectari sine animo nequeat, ipse tamen animus carnis voluptatibus reluctans, in delectatione carnali aliquo modo ligatur invitus, ut ei ex ratione contradicat, ne consentiat, et tamen delectatione ligatus sit, sed ligatum se vehementer ingemiscat. Unde et ille coelestis exercitus praecipuus miles gemebat, dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis. Si autem captivus erat, minime pugnabat. Sed et pugnabat, quapropter captivus non erat. Et pugnabat igitur lege mentis, cui lex quae in membris est repugnabat. Si hoc pugnabat, captivus non erat. Ecce itaque homo est, ut ita dixerim, et captivus et liber: liber ex justitia quam diligit, captivus ex delectatione quam portat incommemorat, ad Virgilium Etherii suc