comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non corrumpetur. Quod quidem duob: modis intellegitur & quia & nunc hab&
perp&uam potestatem omnes gentes & omnes linguȩ nomeneius uenerantur maies¬
tatem confitentur doctrinam secuntur uirtutem imitantur ł ab &imperium
hab& honorem cu momnes tribus linguȩ prȩceptis eius obtemperant. & idem pos¬
teacumrursus aduenerit in potestate aclaritate: Vt omnem animam iudica
iustos restituat aduitam : Tuncuere totiusterrȩ regimen obtinebit. tunc sublato
derebus humanis omnimalo aureumsȩculum ut po& ȩuocant. idestius tũ ac pacifi¬
cum tempus orietur. Sed hȩc uberius inultimo libro disseremus. cumde secundo
aduentulo quemur nunc de primo ut coepimus explicemus Summusigitur ds̃
acparens omnium cumreligionem suam transferre uoluiss& doctoremiustitiae
misi tecȩlo ut nouis cultoribus nouam legem in eo uel pereum dara. non sicut ante
fecerat perhominem. Sed tameneum uoluit tamquam hominem ut ꝑomnia sumo

Expanded text:
idem duobus modis intellegitur, quia et nunc habet perpetuam potestatem, cum omnes gentes et omnes linguae nomen eius uenerantur, maiestatem confitentur, doctrinam secuntur, uirtutem imitantur, habet imperium atque honorem, cum omnes tribus terrae praeceptis eius obtemperant, et idem postea, cum rursus aduenerit in claritate ac potestate, at omnem animam iudicet et iustos restituat ad uitam, tunc uere totia= terrae regimen obtinebit: tunc sublato de rebus humanis omni malo aureum saeculum at poetae uocant, id est iustum ac pacificum tempus orietur. sed haec uberius in ultimo libro disseremus, cum de secundo aduentu loquemur: nunc de primo ut coepimus< explicemus. Summus igitur deus ac parens omnium cum religionem suam transferre uoluisset, doctorem iustitiae e caelo, ut nouis cultoribus nouam legem in eo uel per eum daret, non sicut ante fecerat per hominem, sed tamen nasci eum uoluit tamquam hominem, ut per omnia summo
Abbreviated transcription (Latin):
costuos subpedaneum pedumtuorum. Quiꝓph&a cum rexess& quemappella redominũ
ante eumgentes & fortitudinem regum disrumpam. aperiam ante illum por¬
tas & ciuitates non claudentur. Ego anteibo & montes de planabo & portas ȩreassi
conteram & serras ferreas confringam. & dabotibithes auros absconditos & inuisi¬

Expanded text:
cos tuos subpedaneum pedu m tuorum. qui propheta cum rex esset, quem appellare dominum cos tuos subpedaneum pedu m tuorum. qui propheta cum rex esset, quem appellare dominum ante eum gentes faciam, et fortitudinem regum disrumpam. Aperiam ante illum portas, et civitates non claudentur. Ego ante te ibo, et montes deplanabo, et fores aereas conteram, et seras ferreas confringam; et dabo tibi thesauros absconditos et invisi
Abbreviated transcription (Latin):
udei & confitentur & sperant xpm̃ dĩ. qui huncidarco reꝓbauerunt quia ex homine
natusest namcum ita sit adõ constitutum Vtidem xp̃sbis adueniat in terram. semel
utunum dm̃ gentibus nunti& Deinderursus utregn& quomodo insecundum eius ad¬
uentum credunt qui in primum non crediderunt. ad quinꝓph&a utrosque aduen¬
& conditione mortali docer& hominesiustitiam & cummandatisdĩ functus ueritatẽ
gentibus reuelasr& Multar &ur &iam morte ut inferos quoque uincer& acresig¬
nar& At que itademum resurgens ad patrẽ proficiscer&ur in nubesublatus. Adiecit
rigo non potest conprehendi quia solis a sȩculis fuit uteritsemper in saecula : Xpm̃ autẽ
postpassionẽ acresurrectionem ascensurum ad dm̃ patrem. Dauid in psalmo cxuiiii
contestatus est his uerbis. Dix̃ dns̃ d nõ meo sed eaddextrismeis quo adusq ponam in imi¬

Expanded text:
Iudaei et conStentur et sperant Christum dei, qui hunc idcirco reprobauerant, quia ex homine Iudaei et conStentur et sperant Christum dei, qui hunc idcirco reprobauerant, quia ex homine natus est? nam cum ita sit a deo constitutum, ut idem Christus bis adueniat in terram, semel ut unum deum gentibus nuntiet, deinde rursus ut regnet, quomodo in secundum eius aduentum credunt qui in primum non crediderunt? atquin propheta utrosque aduenet condicione mortali doceret homines iustitiam et cum mandatis dei functus ueritatem gentibus reuelasset, multaretur etiam morte, ut inferos quoque uinceret ac resignaret atque ita demum resurgens ad patrem proficisceretur in nube sublatus. adiecit rigo non potest conprehendi, quia solus a saeculis fuit, ut erit semper in saecula. Christum autem post passionem ac resurrectionem ascensurum esse ad deum patrem Dauid in psalmo CVIIII contestatus est his uerbis: dixit dominus domino meo: sede ad dexteram meam, quoadusque ponam inimi
Abbreviated transcription (Latin):
tor ego enim dñs ds̃ creauieũ saluator uero est ut supradiximus ihs̃. Sed & alio loco idem
ꝓph&a sic prȩdicauit Eccenatus est uobis puer & datus est uobis filius cuius imperium suꝑ
umeroseius & uocabitur nomeneius magniconsilii nuntius. Idcirco enim mis susestadõ pat̃
ut uni uersis gentibus quae subcȩlo sunt singularis & ueridĩ s cm̃mr̃sterium reuelar&
ablatũ ꝑfido populo qui aduersus dm̃sȩpereliquit. Danihel quoq similia prȩlocu¬
tus est Videbam in quit in uisu noctis & ecce in nubibus cȩlifilius hominis ueniens
& usq aduetustum dierum peruenit. Et qui ad sistebant obtulerunteũ & datumest
eiregnum & honor& imperium & omnes populi trib: linguȩ seruientei & potestas eiꝰ
a derna quaenum quam transibit & regnumeius non corrum p&ur : Quo modoigitur

Expanded text:
tor. ego enim dominus deus creaui eum. saluator uero est, ut supra diximus, Iesus. sed et alio loco idem tor. ego enim dominus deus creaui eum. saluator uero est, ut supra diximus, Iesus. sed et alio loco idem propheta sic praedicauit: ecce natus est uobis puer, et datus est uobis filius, cuius imperium super umeros eius: et uocatum est nomen eius \'magni consilii nuntius\'. idcirco enim missus est a deo patre, ut uniuersis gentibus quae sub caelo sunt singularis et ueri dei sanctum mysterium reuelaret ablatum perfido populo, qui aduersus deum saepe deliquit. Daniel quoque similia praelocutus est. uidebam inquit in uisu noctis: et ecce in nubibus caeli ut filius hominis ueniens et usque ad uetustum dierum peruenit. et qui adsistebant, obtulerunt eum: et datum est ei regnum et honor et imperium, et omnes populi tribus linguae seruient ei, et potestas einumquam transibit et regnum eius non corrumpetur. quomodo igitur
Abbreviated transcription (Latin):
gere arbitratur ab his requirat ab his potissimum sumat satis firmũ testimonium
ad ꝓbandam ueritatem. quod ab ipsis perhib&ur inimicis. Emmanuhel autemnũ¬
quamuocatus est sedihs̃ quilatine dicitur salutaris siue saluator. Quia cunctis gen¬
natõ confiteri homines oportebat. dm̃ secumeẽ idest interra & incarne mortali
Vnde & dauid in psalmo lxxxiuii Veritas inquit deterraortaest. & quia ds
in quo ueritas est terrenum corpus accepit ut terrenis uiam salutis aperir&. Ite mesaias
ipse. ipsi autem non crediderunt & exa cerbauerunt spm̃ scm̃ & conuersus esteis ad ini¬
micitiam &ipse expugnauit. & recordatus est dierum sȩculi qui suscitauit de terra
pastore mouium. Quis autem futurus ille ess& pastor declarauit alioloco dicens
Exultent caelide super & nubes induant iustitiam aperia turterra. & pullus & salua¬

Expanded text:
gere arbitratur, ab his requirat, ab his potissimum sumat: satis firmum testimonium est gere arbitratur, ab his requirat, ab his potissimum sumat: satis firmum testimonium est ad probandam ueritatem quod ab ipsis perhibetur inimicis. Emmanuel autem numquam uocitatus est, sed Iesus, qui latine dicitur salutaris siue saluator, quia cunctis gennato confiteri homines oportebat deum secum esse id est in terra et in carne mortali. unde Dauid in psalmo LXXXIIII ueritas inquit de terra orta est, quia deus, in quo ueritas est, terrenum corpus accepit, ut terrenis uiam salutis aperiret. item Esaias ipse: ipsi autem non crediderunt et exacerbauerunt spiritum sanctum et conuersus est eis ad inimicitiam. et ipse expugnauit et recordatus est dierum saeculi, qui suscitauit de terra pastorem ouium. quis autem futurus esset ille pastor, declarauit alio loco dicens: exsultent caeli desuper et nubes induant iustitiam, aperiatur terra. et pullulet salua
Abbreviated transcription (Latin):
mortis incurrerent si regemsuum repudiassent. A pud illo sigitur & exeoꝵ
semine regenerarieumius sit nesi fuiss& alienigena iustam possent excu¬
sationẽ delege prȩtendere quodeum non suscepissent. Simul ut nulla omnino
gensess& interra cuis pes in mortalitatis negaretur : Descenden sitaq decaelo
Quodsi animalia quaedamuento & aura concpere solere omnibus notumest
ginem dicimus Quod sane incredibileposseuideri nisi hoc futurũ ante multa seła
ꝓ ph&ȩ cecinissent solo monino deũ xx itadix̃ Infirmatus estuterus uirginis
& accepit f&um & grauata est & facta est inmulta miseratione mater uirgo : Item
ꝓph&aesaias cuuis uerba sunt haec. Propterea dabit uobis ds̃ ipsesignum Ecceuir¬
go accipi& inuterum & pari& filium & uocabitis nom̃ eiusem manuhel. Quid hoc
manifestius dici potest legebantiusta uidȩi qui eum negauer̃. siquis nos haec fin¬

Expanded text:
mortis incurrerent, si regem suum repudiassent. aput illos igitur et ex eorum mortis incurrerent, si regem suum repudiassent. aput illos igitur et ex eorum semine regenerari eum iussit, ne si fuisset alienigena, iustam possent excusationem de lege praetendere, quod eum non suscepissent, simul, ut nulla omnino gens esset in terra cui spes inmortalitatis negaretur. Descendens itaque de caeloquodsi animalia quaedam uento et aura concipere solere omnibuginem dicimus? Quod sane incredibile posset videri, nisi hoc futurum ante multa saecula Prophetae cecinissent. Salomon ita dicit: Infirmatus est uterus virginis, et accepit foetum, et gravata est, et facta est in multa miseratpropheta Esaias, cuius uerba sunt haec: propter hoc dabit deus ipse uobis signum: ecce uirgo accipiet in uterum et pariet filium, et uocabitis nomen eius Emmanuel. quid hoc manifestius dici potest? legebant ista Iudaei qui eum necauerunt. si quis nos haec fin
Abbreviated transcription (Latin):
mias quoq similiterait : Cognouit tempus suumturtur &erundo & rures passeres
uustodierunt tempora introitus sui: populus autem meus non cognouit iudicũ dnĩ
Quomodo dicotis sapientes sumus & lex dnĩ nobiscum est in cassum facta es łͥ m&atura
falsis cribe & confusi sunt sapientes trepidauer̃ & captiui sunt quia uerbũ dnĩ
reprobauerunt. Ergo ut coeperam dicere cumstatuis s&ds̃ doctoremuirtutis mit¬
tere ad homines renascieundenuo incarne prȩcepit &ipsi homini similem fieri
cuidux & comes & magister ess& futurus. Sed tamen qm̃ demens & piu serga suos
ds̃ ad eosipsos eum misit quosoderat Neillis inperpetuum salustis ui amclauder&
Seddar& his liberam facultatem sequendidĩ ut & prȩmiumuitȩ adipiscerent᷑
si secuti fuissent quod plurimieorum faciunt atq fecer & pulchra sua inpoena

Expanded text:
mias quoque similiter ait: cognouit tempus suum turtur et hirundo, et ruris passeres mias quoque similiter ait: cognouit tempus suum turtur et hirundo, et ruris passeres custodierunt tempora introitus sui, populus autem meus non cognouit indicium domini. quomodo dicetis: sapientes sumus et lex domini nobiscum est? in cassum facta est metatura falsa scribae, confusi sunt sapientes, trepidauerunt et capti sunt, quia uerbum domini reprobauerunt. ergo, ut coeperam dicere, cum statuisset deus doctorem uirtutis mittere ad homines, renasci eum denuo in carne praecepit et ipsi homini similem fieri, cui dux et comes et magister esset futures. sed tamen quoniam clemens et pius est erga suos deus, ad eos ipsos eum misit quos oderat, ne illis in perpetuum salutis uiam clauderet, sed daret iis liberam facultatem sequendi deum, ut et praemium uitae adipiscerentur, si secuti fuissent, quod plurimi eorum faciunt atque fecerunt, et culpa sua in poenam
Abbreviated transcription (Latin):
nomemeum apud gentes. Item dauid in psalmo xii constitues moincaputgontium
populus quom non cognoui seruiuitmihi. Esaias quoq sicloquitur. Uenio colligere om̃s
gentes & linguas &ueniont &uidebunt daritatem meam & dimittam supereos
signum & mittam ex his conseruatos ingentes qua e longesunt quaonon audiorunt
gloriam meam & nuntiauerunt daritatem mea ingentes. Volensigitur ds̃ meta¬
torem templisui mittereinterram noluiteum in potestate & claritate cȩlostimittere
& ingratus indm̃ populus inerrorem maximum inducer&uir acpoacpoenas profaci¬
noribus suis lucerent. qui dnm̃ a cdm̃ scium non recepissent. quodolim ꝓph&ȩ cecinorant
siceẽ facturum Esaias quidem que mipsi uidȩi serra consectum crudelis si me negauer
taui ipsi autemies preuerunt. Agnouitbos possessorem suum & a sinus presepium
dominisui: Israhe lautem me noncognouit & populus ie non intellexit. Hiere¬

Expanded text:
nomen meum apud gentes. Item David in psalmo XVII: Constitues me in caput gentium: nomen meum apud gentes. Item David in psalmo XVII: Constitues me in caput gentium: populus, quem non cognovi, serviet mihi. Esaias quoque sic loquitur : Venio colligere omnes gentes, et linguas, et venient, et videbunt claritatem meam, et dimittam super eos signum, et mittam ex his conservatos in gentes quae longe sunt, quae non audierunt gloriam meam, et nuntiabunt claritatem meam in gentes. Volens igitur Deus metatorem templi sui mittere in terram , noluit eum in potestate et claritate coelesti mittere, ut ingratus in noribus suis luerent qui dominum ac deum suum non recepissent: quod olim prophetae cecinerant sic esse futurum. Esaias enim, quem ipsi Iudaei serra consectum crudelissime necauerunt, taui, ipsi autem me spreuerunt. agnouit bos possessorem et asinus praesepem domini sui: Israhel autem me non agnouit et populus me non intellexit. Hiere
Abbreviated transcription (Latin):
ribus manum uestrarum ad dis perdendosuos. Es dras &iamproph&a qui fuit
eiusdem crritemporibus a quo iuidȩi sunt restituti sicloquitur. Desciuerunt
ate & abieceruntlegemtuã postcorpussuum & ꝓphetastuos interfecerunt
qui obtestabantur eos ut reuertaerentur adte ltem helias in libroregnorum
tertio : Aemulando aemula tussum d nõ dõ omnipotenti. quia dereliquerte
filiu srł & altariatua de molier & ꝓph& astuos int̃fecerunt gladio & remansiego
solus & quaer̃ animam meã auferreame. Propterhas illorum impietates abdi¬
cauiteos inperp&uum itaque de siit ꝓph& asmittere adeos sedillũ filium suum
primogenitũ illumopificẽrerũ & consiliatoremsuum. Labiius site caelo utre¬
quã ꝑfidus populus abiecerat. Quodiam pridem ad nuntia uerat seosse facturum
sicut malachil proph&a indicatdicens non estmihi uoluntas circauos dicitdñs sacri
ficia ponaccipiam demanibus uestris. qm̃ a solis ortu usq in occasum darificabitur

Expanded text:
ribus manuum uestrarum ad disperdendos uos. Hesdras etiam propheta, qui fuit eiusdem Cyri temporibus a quo Iudaei sunt restituti, sic loquitur: desciuerunt a te et abiecerunt legem tuam post corpus suum et prophetas tuos interfecerunt, qui obtestabantur eos ut reuerterentur ad te. item Helias m libro Basilion tertio: aemulando aemulatus sum domino deo omnipotenti, quia dereliquerunt te filii Israhel, altaria tua demolierunt et prophetas tuos interfecerunt gladio: et remansi ego solitarius et quaerunt animam meam auferre eam. propter has illorum inpietates abdicauit eos in perpetuum, itaque desiit prophetas mittere ad eos. sed illum filium suum primogenitum, illum opificem rerum et consiliatorem suum, delabi iussit e caelo, ut requam perfidus populus abiecerat. quod iam pridem denuntiauerat se esse facturum, sicut Malachiel propheta indicat dicens: non est mihi uoluntas circa uos, dicit domi habebo ex manibus vestris; quoniam a solis ortu usque ad occasum clarificabitur
Abbreviated transcription (Latin):
sed quae sublimius magnificentiusq deposcer& Quadere &iam in libris
consulatus suieadem dix̃: lucr&ius Nã pat̾ alti sonans stellantinixus
solr̃po ipsesuas arces atq inclrta tem plap&iuit: & capitolinis iniecit sedi¬
bus ignes : pertina cirgo stultitia non modo uim maiestatẽq ueridĩ non in tel¬
lexerunt sed &iam impi&atems iuerroris auxorunt : qui templum caelesti
uidicio saepe dãpnatum restituere contrafasomne contenderint: Cum
haec igitur cogitar anicurus ganum peruroidiqtontondes inecun¬
Sic enim causam rationemq: ignorantiui debatur: existimauit nullã eẽꝓuidens¬
tiã quod cum sibi persua siss& suscepit &iam defendum: i nerrores in extri¬
cabiles seipsenoniecit Sienimprouidentia nulla est quo modotam ordinatȩ q

Expanded text:
sed quae sublimius magnificentiusque deposceret. qua de re etiam in libris sed quae sublimius magnificentiusque deposceret. qua de re etiam in libris consulatus sui eadem dixit quae Lucretius: nam pater altitonans stellanti nixus Olympo ipse suas arces atque inclyta templa petiuit et Capitolinis iniecit sedibus ignes. pertinaci ergo stultitia non modo uim maiestatemque ueri dei non intellexerunt, sed etiam inpietatem sui erroris auxerunt, qui templum caelesti iudicio saepe damnatum restituere contra fas omne contenderint. cum haec igitur cogitaret Epicurus, earum rerum uelut iniquiausam rationemque ignoranti uidebatur — existimauit nullam esse prouidentiam. quod cum sibi persuasisset, suscepit etiam defendendum: sic in errores inextricabiles se ipse coniecit. si enim prouidentia nulla est, quomodo tam ordinate,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ cõmouebat homines in primis religiosos graui oribus malis ad fica: Hlisautõ
qui autdõ omnino neglegerent aut non piecolerent uel minora in cõ modae ueni¬
re uel nulla Ipsa &iam saepetempla fulminibus conflagare : quod lucr &ius
quaeriturcum dicit dedõ. Tum fulmina mittat & aedis ipsesuas disturb&. &
inde sertarecedens sae uiat exercenstelũ quod sae penocentes pr&erit. Exa¬
ninatq indignos in quemerentes : quod siuel exigua ueritatis aurã colligero
potuis s& : Numquã dicer& aedisillũ suis suas disputare : cumideo disturb&
quia non sint suae capͥtoliũ qđ xromande urbis & religionis caput sũ mum.¬
non semel sed saepius fulmineictum conflagrauit. Homines aut̃ ingenioss
quid de hoc existim auerint. exdicto ciceronis appar& : qui ait diuinitus
exstitisseillam flã mam non que terrestreillud domiciliũ iouis deler&

Expanded text:
autem commouebat homines in primis religiosos grauioribus malis adfici, iis autem autem commouebat homines in primis religiosos grauioribus malis adfici, iis autem qui aut deos omnino neclegerent aut non pie colerent, uel minora incommoda euenire uel nulla; ipsa etiam saepe templa fulminibus conflagrare. quod Lucretius quein deserta recedens, Saeviat exercens telum, quod saepe nocentes Praeterit, exanimatque indignos, inque merentes. Quod si vel exiguam veritatis auram colligere potuisset, numquam diceret, aedes illum suas disturbare; cum ideo disturbet, quod non sunt suae. Capitolium, quod est Romanae urbis et religionis caput sunon semel, sed saepius fulmine ictum conflagrauit: homines autem ingeniosi quid de hoc existimauerint, ex dicto Ciceronis apparet, qui ait diuinitus extitisse illam flammam, non quae terrestre illut domicilium Iouis deleret,
Abbreviated transcription (Latin):
lũ uinculum eẽnaturae ipatientiac deligato dolore meẽ omniũm alorum axi¬
mum dicitur forte &iam in tormentis beatum e ẽ sapientem qui claritati acpotentiae
stud& Hluic praecipitur reges colere : quimol estiam ferrenon potest : huicr alliga¬
regiam fugere it ahomo astutus exuarus diuersisq: moribus circulum cogit
t& dumstud& placere omnibus maiore discordi a secum ipsepugnauit
quam interse uniuersi : Vnde autem disciplina eiustota descendat quem
originem habeat explicandum est. Vt idebat epicurus bonis aduersa sem¬
per accidere pauper tatem labores exilia carorum amissiones malos contra
oeatos eẽ augere potentia honoribus. ad ficiuidebat. in nocentiã minus tu¬
tam scelera inpune cõmiti uidebatsine dilectum oꝵ sine& dine acdiscrimine
annorum seuire mortemi sed alios ad senectutem peruenire alios infantes
rapi aliosiam robustos interire alios in primo ad ulescentiae flore in matu¬
ris funeribus extingui inbellis meliores potius & uinci& perire : M axime

Expanded text:
lum uinculum esse naturae. inpatienti ac delicato dolorem esse omnium malorum maximum dicitur, forti, etiam in tormentis beatum esse sapientem. qui claritati ac potentiae studet, huic praecipitur reges colere, qui molestiam ferre non potest, huic regiam fugere. ita homo astutus ex uariis diuersisque moribus circulum cogit et dum studet placere omnibus, maiore discordia secum ipse pugnauit quam inter se uniuersi. unde autem disciplina eius tota descendat, quam originem habeat, explicandum est. uidebat Epicurus bonis aduersa semper accidere, paupertatem labores exilia carorum amissiones, malos contra beatos esse, augeri potentia, honoribus adfici; uidebat innocentiam minus tutam, scelera inpune committi; uidebat sine dilectu morum, sine ordine ac discrimine annorum saeuire mortem, sed alios ad senectutem peruenire, alios infantes rapi, alios iam robustos interire, alios in primo adulescentiae flore inmaturis funeribus extingui, in bellis meliores potius et uinci et peru\'e. maxime
Abbreviated transcription (Latin):
quae non sunt homini propria &ideone sũma quidembona : Nam uoluptatis & uic¬
tus app&entia non homini solum sed &iam mutis in est: quo id cupiditas gloriae:
nonne inequis de prehenditur cumuictoresexultant uictidolent : tantus amor
laudum tantȩ uictoria curae: Nec inmerito summus poeta experiendum esse
ait eiqui scuiq dolor uicto qua egloria palmae: quod siea quae parit scienti a
communiacum aliis animalibus Non est ergo summum bonum scientia: preter¬
ea non medio cre huius definitionis est uitium quod scientia nude ponitur
Incipientenim beatiomnes uideri. qui artem aliquam scierint Immo uero qui

Expanded text:
quae non sunt homini propria et ideo ne summa quidem bona: nam uoluptatis et uictus adpetentia non homini solum, sed etiam mutis inest. quid cupiditas gloriae? nonne in equis deprehenditur, cum uictores exultant, uicti dolent? tantus amor laudum, tantae est uictoria curae. nec inmerito summus poeta experiendum esse ait,. et quis cuique dolor uicto, quae gloria palmae. quodsi ea quae parit scientia communia sunt cum aliis animalibus, non est ergo summum bonum scientia. praeterea non mediocre huius definitionis est uitium, quod scientia node ponitur. incipient enim beati omnes uideri qui artem aliquam scierint, immo uero qui
Abbreviated transcription (Latin):
eundem hiere mias doc& dicens Et homo est & quis cognouiteum. Ite mesaias
Et mitt& eis ds̃ hominem qui s aluabiteos iudi canssanabiteos: Sed & morses in
numeris italoquitur Ori&ur stella exia cob & ex surg& homo exisrł. Propte¬
rea milesius apollo consultus utrumned s̃ anhomofuerit hoc modores pondit

Expanded text:
eundem Hieremias docet dicens: et homo est et quis cognouit eum? item Esaias: eundem Hieremias docet dicens: et homo est et quis cognouit eum? item Esaias: et mittet eis dominus hominem, qui saluabit eos et iudicans sanabit eos. sed et Moyses in Numeris ita loquitur: orietur stella ex Iacob et exsurget homo ex Israhel. propterea Milesius Apollo consultus utrumne deus an homo fuerit, hoc modo respondit
Abbreviated transcription (Latin):
Di uirtus in eo ex operibus quȩ fecit apparuit fragilitas hominis expassione quã
pertulit: Quacoeperit paulo post docebo interim & dm̃ fuisse & hominẽ ex utroq
generepermixtum ꝓph&i suaticinantib: discimus esaias fuisse testatur his uerb̵
fatigataestaegyptus & negotiato & hiopũ & saba in uiri altiate trans gredientur
& tuierunt serui & posite ambulabunt uincti compedib: & adorabuntte & te
nesciebamus ds̃ isrł saluator. confundentur & reuerebuntur omnes. quiad¬
uersanturtibi & cadunt in confusione. Item propheta hieremias sicait. Hic
ds̃ noster est & non de putabituralius absq ullo quunuenit omnem uiã pruden¬
tiae & dedit eã iacobpuero suo & ifrł dilecto sibi posthȩc interris uisus est & in
ter homines uersatus est. Item dauid in psalmoxliii. Thronustuus ds̃ in saecula¬
sȩculorũ uirgaȩ quitatis uirga regnitui: Ds̃ dilexistiiustitiã. & odio habuistilnius¬
tiuam ꝓptere a unxitteds̃ ds̃ tuus oleumunctionis. Quo uerbo &iam nomenosten¬

Expanded text:
i uirtus in eo ex operibus quae fecit apparuit, fragilitas hominis ex passione quam pertulit: quam cur susceperit paulo post docebo. interim et deum fuisse et hominem ex utroque genere permixtum prophetis uaticinantibus discimus. Esaias deum fuisse testatur his uerbis: fatigata est Aegyptus, et negotiatio Aethiopum et Sabain uiri alti ad te transgredientur et tui erunt serui et post te ambulabunt uincti conpedibus et adorabunt te etnesciebamus, deus Israhel saluator. confundentur et reuerebuntur omnes qui aduDeus noster est, et non deputabitur alius absque illo, qui invenit omnem viam prudentiae, et dedit eam Jacob puero suo, et Israel dilecto sibi. Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est. Item David in psalmo XLIsaeculorum, uirga aequitatis uirga regni tui. dilexisti iustitiam, odio habuisti iniustitiam. propterea unxit te dominus deus tuus oleum exultationis. quo uerbo etiam nomen osten
Abbreviated transcription (Latin):
ΕΠΛΗCΕΤΕΛΕ ΛΕΥΤΗ Ν Primo uersu uerum quidem dix̃ sed arguto consul¬
torem fefellit sacramentum ueritatis poenitus nescientem. Videcurenim
negasseseillum dm̃ sed cum fatetur secundũ carnem fuisse mortalem
ad firmamus. Quidenim fuerat necesse carnis facere mentionem cumsatis
ess& fuiss& mortalem. Sedueriate pressus negare non potuit que madmodũ
seres haber& . Si cut illud quodait sapientem fuisse. Quid ad hoc o apollores¬
ponde si sapiens fuit ergo doctrina eius sapientiae st neculla alia & sapientes

Expanded text:
λησε τελευτήν. Primo versu verum quidem dixit: sed argute consultorem fefellit, sacramentum veritatis penitus nescientem. Videtur enim negasse illum Deum. Sed cum fatetur secundum carnem fuisse mortalem, affirmamus. Quid enim fuerat necesse carnis facere mentionem, cum satis esset dicere fuisse mortalem? Sed veritate pressus, negare non potuit quemadmodum res se haberet; sicut illud, quod ait, fuisse sapientem. Quid ad hoc, Apollo, respondes? Si sapiens est; ergo doctrina ejus sapientia est, nec ulla alia, et sapientes
Abbreviated transcription (Latin):
arripuerit absumat ouidius infastis. Nec tualiud uestã quã uiuã intellego
flãmã nataq deflãma corporanulla uides. Iure igit᷑ uirgo ẽ quae semina
nulla remitut nec capit . & comites uirginitatis amat. uulcanoquoq id potuit
ad scribi quidẽ putat᷑ ignis & tam̃ eũ po&ae non absciderunt potuit x soli inquox
natura &causagignentium nãsi ne solis igneo calore neq nasciquicquã neq au¬
geripotẽt ut nulli aluelem̃ tomagis opus sit genetalib: quã calori. cuius fctu con¬
cipiunt n ascuntur sustentant᷑ omnia. postremoxiã suta sit ut uolunt qui
magis ab scisũ eẽ caelũ putem : quã omnino sine genitalib: natũ nãsi ꝑsegignit
non indigebatutiq genitalib: cũ saturnũ ipsũ ꝓperear& siue rohabuit &afilio
abscisa sunt ortus rerũ & naturaomis int̃iss& quid quod ipsisaturno ñ diuinũ

Expanded text:
arripuerit absumat. Ouidius in Fastis: nec tu aliud Vestam quam uiuam intellege arripuerit absumat. Ouidius in Fastis: nec tu aliud Vestam quam uiuam intellege flammam nataque de flamma corpora nulla uides. iure igitur uirgo est, quae semina nulla remittit nec capit, et comites uirginitatis amat. Vulcano quoque id potuit adscribi, qui quidem putatur ignis, et tamen eum poetae non absciderunt. potuit et Soli, in quo est natura et causa gignentium. nam sine Solis igneo calore neque nasci quicquam neque augeri potest, ut nulli alii elemento minus opus sit genitalibus quam calori, cuius fotu concipiuntur nascuntur sustentantur omnia. postremo etiamsi ita sit ut uolunt, qui magis abscisum esse Caelum putemus quam omnino sine genitalibus natum? nam si per se gignit, non indigebat utique genitalibus, cum Saturnum ipsum procrearet: si uero habuit et a filio abscisa sunt, ortus rerum et natura omnis interisset. quid quod ipsi Saturno non diuinum
Abbreviated transcription (Latin):
tites eius & factaredeamus iustus in regnofuit. Primũ ex hoc ipsoiam deus ñ
est qđ fuit. Deniq quo dneiustus quidẽ fuit. sed impius non modo infilios quos ne¬
cauit uerũ &i amin patrẽ cuius dicitur abscidisse genitalia. qđ forsitan uere acci¬
derit. sed homines respectuielem̃ti qđ dicitur caelũ tot amfabulã explodunt tam¬
quã in eptissime fictã quã tam̃ sto ici ut solent ad ratione fisicã conantur traducere:
quorũ sententiã cicero denatura deoꝵ disserens posuit . Caeleste in quit altissimi¬
ama& heriãq naturã id xigneã quae ꝑses eomnia gigner& uacare uoluerunt
ea parte corporis quae coniunetione alterius eger& adꝓcreandũ quȩ ratio in ues¬
tã potuit conuenire simas dicer&ur. Idcir coenim uirginẽ putant uestã. quia
ignis in uio labile sit elem̃tũ nihilq nascipossit exeo quippequi omnia quae

Expanded text:
tutes eius et facta redeamus. iustus in regno fuit. primum ex hoc ipso iam deus non tutes eius et facta redeamus. iustus in regno fuit. primum ex hoc ipso iam deus non est, quod fuit: deinde, quod ne iustus quidem fuit, sed impius non modo in filios, quos necauit, uerum etiam in patrem, cuius dicitur abscidisse genitalia, quod forsitan uere acciderit. sed homines respectu elementi quod dicitur caelum totam fabulam explodunt tamquam ineptissime fictam, quam tamen Stoici ut solent ad rationem physicam conantur traducere. quorum sententiam Cicero de natura deorum disserens posuit. caelestem inquit altissimam aetheriamque naturam id est igneam, quae per sese omnia gigneret, uacare uoluerunt ea parte corporis, quae coniunctione alterius egeret ad procreandum. quae ratio in Vestam potuit conuenire, si mas diceretur. idcirco enim uirginem putant Vestam, quia ignis inuiolabile sit elementum nihilque nasci possit ex eo, quippe qui omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
sus pexit incaelũ qđ nunc nos nominamus idq qđ supramun dumerat quod acther
uocabat᷑ desui aui nomine caelo nom̃ indidit: idq iuppit̃ quod a& heruo catur
p̃cans primus caelũ nominauit t̃raq hostiã quã ibis acrificauit totã ado leuit
nec hi tantũ sacrificas seiuppit̃ inuenitur : Cae sarquoq: inccratore fert agla os¬
thenen dicereiouẽ cumex insula naxo aduersustitanas proficiscer& & sacrificiũ
facerecinlitore aquilã ei inauspiciũ ad uolas se quã uictor bono homine acceptam
tutaelaesuae subiugarit. Sacra uero hnstoria &iam ante consedisse illiaquilam
incapiteatq ei regnum portendis setestat᷑. ciuergo sacrificar eiuppit̃ potuit.
nisicaelo auo quẽ dicit eu he merus in oceania mortuũ & in oppido aulacia sepul¬
tũ qm̃ reue lauimus mrsteria po&arũ a saturni parentes inuenimus ad uir¬

Expanded text:
suspexit in caelum quod nunc nos nominamus, eique quod supra mundum erat, quod aether suspexit in caelum quod nunc nos nominamus, eique quod supra mundum erat, quod aether uocabatur, de sui aui nomine caelum nomen indidit idque Iuppiter quod aether uocatur placans primus caelum nominauit eamque hostiam quam ibi sacrifiauit, totam adoleuit. nec hic tantum sacrificasse Iuppiter inuenitur. Caesar quoque in Arato refert Aglaosthenen dicere, Iouem cum ex insula Naxo aduersus Titanas proficisceretur et sacrificium faceret in litore, aquilam ei in auspicium aduolasse, quam uictor bono omine acceptam tutelae suae subiugarit. Sacra uero Historia etiam ante consedisse illi aquilam in capite atque ei regnum portendisse testatur. cui ergo sacrificare Iuppiter potuit nisi Caelo auo, quem dicit Euhemerus in Oceania mortuum et in oppido Aulacia sepultum? Quoniam reuelauimus mysteria poetarum ac Saturni parentes inuenimus, ad uir
Abbreviated transcription (Latin):
in quo sepultus est tiberinus uel thybris amni quo mersus est. Nonergo mirandũ
si nominaeorum caelot̃raeq at tributa essent qui reges genuerant poten¬
tissimos appar& ergo non ex caelo eẽ natum qđ fieriñ potest. sed exeo homine
cui nom̃ urano fuit qđ eẽ uerũ tris megistus auctor est quicũ dicer& ad modũ
paucos extitis seinquib: e& ꝑfecta doctrina in his uranũ. satͥnũ mercuriũ no¬
minauit . cognatossuos. Haec ille quia ignorauit. aliotraduxit historiam. qui quo¬
modo argumentari potuerit ostendi. Nunc dicã quomodo ubia quosit hoc factũ
non enĩ saturnus hoc seluppit̃ fecit. in sacrahistoria sicennius traditde in de paneũ
deducit in montẽ quiuocat caelistella: Postquã eo escendit. contemplatus est late t̃ras
ibiq in eomonte arã createaelo primusq in eaara iuppit᷑ sacrificauit. Ineo loco

Expanded text:
in quo sepultus est, Tiberinus uel Thybris amni quo mersus est. non ergo mirandum in quo sepultus est, Tiberinus uel Thybris amni quo mersus est. non ergo mirandum si nomina eorum caelo terraeque attributa essent, qui reges genuerant potentissimos. apparet ergo non ex caelo esse natum, quoa fieri non potest, sed ex eo homine cui nomen Urano fuit. quod esse uerum Trismegistus auctor est, qui cum diceret admodum paucos extitisse in quibus esset perfecta doctrina, in his Uranum Saturnum Mercurium nominauit cognatos suos. haec ille quia ignorauit, alio traduxit historiam: qui quomodo argumentari potuerit, ostendi. nunc dicam quomodo, ubi, a quo sit hoc factum: non enim Saturnus hoc, sed Iuppiter fecit. in Sacra Historia sic Ennius tradit: deinde Pan eum deducit in montem, qui uocatur Caeli stela. postquam eo ascendit, contemplatus est late terras ibique in monte aram creat Caelo primusque in ea ara Iuppiter sacrificauit. in eo loco
Abbreviated transcription (Latin):
ad eosquire pentino aduenerint decaelo caecidis sedicere. terra eaut quodignotis paren¬
tibus natos terraefilios nominemus .. sunt haec quidem similiauert. Nontamen
uera quia constat &iã tũcum regnar& . itaeẽ habitum. potuit si c argumentari
saturnũ cum potentissimus rex e& a dr&inendã parentũ suorum memoriam
nomina eorũ cae lot̃raeq indidisse cum haec prius aliis uocabulis appellaren¬
tur quaratione & montibus & fluminibus nomina scimus in posita Neque
enĩ cum dicunt poetaede progeniae athlantis. aut iachi fluminis id potis¬
simũ dicunt homines exrebus sensucarentibus potuisse generari sed eos utiq
significant quinati sunt ex his hominibus qui ueluiui uel mortui nomin amonti¬
bus aut fluminibus indiderunt Nam Id apudu&eres maximeq graecos fuit
usitatum sic maria eorum traxisse nomen accipimus quideciderant in ea ut. ae¬
geum. icarium. Helles pontum & in latio auentinus uocabulum montidedit

Expanded text:
 eos qui repentino aduenerint, de caelo cecidisse dicere, Terrae autem, quod ignotis parentibus natos terrae filios nominemus. sunt haec quidem similia ueri, non tamen uera, quia constat etiam tum cum regnaret ita esse habitum. potuit sic argumentari, Saturnum, cum potentissimus rex esset, ad retinendam parentum suorum memoriam nomina eorum caelo terraeque indidisse, cum haec prius aliis uocabulis appellarentur: qua ratione et montibus et fluminibus nomina scimus inposita. neque enim cum dicunt poetae de progenie Atlantis ant Inachi fluminis, id potissimum dicunt, homines ex rebus sensu carentibus potuisse generari, sed eos utique significant qui nati sunt ex iis hominibus qui uel uiui uel mortui nomina montibus aut fluminibus indiderunt. nam id apud I ueteres maximeque Graecos fuit usitatum. sic maria eorum traxisse nomen accipimus qui deciderant in ea, ut Aegaeum Icarium Hellespontum, et in Latio Auentinus uocabulum monti dedit
Abbreviated transcription (Latin):
scientiae contineat : tamen conlocata cum horum actis ꝑfectisq rebus uere¬
orne nontantum uideatur attulis se negotiis hominũ quantã oblerctetiono
ditimrsterui reus afilo sofis scitar& non est ausus confidenter ꝓnuntia¬
requod fuit uerum illos non : dõ disputare ut doceant. sedut seoblectent i
otioqui qm̃ auct& essuntr erum. gerendarum nec ipsiquicquam geriet ob ar¬
Pxolo quacibius sunt h abendicsedprofecto quianihil ad iutam boni ad ferobar
Nec ipsi decr&issius obtẽ perauerunt nec quis quam ꝑtot saeculai uentus non
quieorum legib: uiuer&. Abicienda est lgitur omnis filosofia quia non
studendu m pientiȩ quod fine aomodo car&. sed sa piendu m est & qui d epuri
łmatuse
Non enim nob̵ alterauita conceditur ut cum in hac sapientiam quaeramus. in illas apere
possumus : in hacutrumq fieri necesse est : cito inueriri deb& utcito suscipipos sit
Nequit pereat exuita cuius finis incertus est: ciceronisortensius contrafilosofiam disse¬

Expanded text:
scientiae contineat, tamen collata cum horum actis perfectisque rebus, vereor ne non tantum videatur attulisse negotiis hominum utilitatis, quantam obditi mysterii reus a philosophis citaretur, non est ausus confidenter pronuntiare, quod fuit verum, illos non ideo disputare, ut dootio. qui quoniam auctores sunt i rerum gerendarum nec ipsi quicquam gerunt, pro loquacibus \' sunt habendi. sed profecto quia nihil ad uitam boni adferebant, nec ipsi decretis suis obtemperauerunt nec quisquam per tot saecula inuentus est qui eorum legibus uiueret. abicienda est igitur omnis philosophia, quia non studendum sapientiae, quod fine ac modo caret, sed sapiendum est et quidem mature. non enim nobis altera uita conceditur, ut cum in hac sapientiam quaeramus, in illa sapere possimus: in hac utrumque fieri necesse est. cito inueniri debet, ut cito suscipi possit, ne quid pereat ex uita, cuius finis incertus est. Ciceronis Hortensius contra philosophiam disse
Abbreviated transcription (Latin):
ut constituere dĩ templum docer & quaeiustitiam. uerum tamen non in uirtute angel
aut potestate cȩlesti sed infiguram hominis & conditione mortali . & cum magiste¬
rio functus fuiss& traderetur inmanus impiorum mortẽq susciper&. ut ea quoque
ꝑurtutem domitare surger & & homini queminduerat quẽ genebat. & spemun¬
cendȩ mortis offerr& & ad premia in mortalitatis admitter& Hancergo dispo¬
sitionem nequi s ignor& docebimus. praedicata es se omnia quae in x põ uidebamus

Expanded text:
ut constitueret Deo templum, doceretque justitiam: verumtamen non in virtute Angeli, ut constitueret Deo templum, doceretque justitiam: verumtamen non in virtute Angeli, aut potestate coelesti, sed in figura hominis, et conditione mortali, ut cum magisterio functus fuisset, traderetur in manus impiorum, mortemque susciperet, ut ea quoque per virtutem domita, resurgeret, et homini, quem induerat, quem gerebat, et spem vincendae mortis afferret, et ad praemia immortalitatis admitteret. Hanc ergo dispositionem ne quis ignoret, docebimus praedicta esse omnia, quae in Christo videmus
Abbreviated transcription (Latin):
at que opificem uniuersitatis Λo tori prȩdicat que m& factum & necessitatem
rerum & deum & animumiouis nuncupat. ea scilic& consuetudine quasolent
iouem prodeo accipere sed nihilopstant uerba cum sententia congruat ueritati
Estenim sps̃ dĩ que mille animum iouis nominauit. namtris megistus quiueritatẽ
paene uniuersam nescio quomodo in uestigauit uirtutemq uerbisaepe descrip¬
sit. sicut declarat superius illud exemplũ quo fateturesse ineffabilem quendã
scm̃q sermonem cuius en arratiomodum hominis excedat. Dixidenatiuitate
prima breuiter ut potui nunc desecunda
quoniam controuer¬
sia est in ea maxima latius disserendum est
utueritatem scire
cupientibus lumen intellegentiae prȩferamus
In primis igit᷑
scire homines oport& sicaprincipio precessisse
dispositionem
summidĩ utess& necesse ad ꝓpinquante s ȩculi termi nodĩ filium descendere int̾rã

Expanded text:
atque opificem uniuersitatis λόγον praedicat, quem et fatum et necessitatem atque opificem uniuersitatis λόγον praedicat, quem et fatum et necessitatem rerum et deum et animum Iouis nuncupat, ea scilicet consuetudine, qua solent Iouem pro deo accipere. sed nihil obstant uerba, cum sentenEst enim spiritus Dei, quem ille animum Jovis nominavit. Nam Trismegistus , qui veritatem pene universam nescio quomodo investigavit, virtutem majestatemque verbi saepe descripsit, sicut declarat superius illud exemplum, quo fatetur esse ineffabilem quemdam sanctumque sermonem, cujus enarratio modum hominprima breuiter ut potui. nunc de secunda, quoniam controuersia est in ea maxime, latius disserendum est, ut ueritatem scire cupientibus lumen intellegentiae praeferamus. In primis igitur scire homines oportet sic a principio processisse dispositisummi Dei, ut esset necesse, appropinquante saeculi termino, Dei Filium descendere in terram,
Abbreviated transcription (Latin):
tus eorum ltem rursus in psalmo quad ra gesimo quarto. erutauitcor meum
uerbumbonum dico ego opera mea regi. Conte stans uidelic& nullialii o peradi¬
essenota nisi filio soli quiest uerbumdi & quem regnare inperp&uum neces seest
Item salo monipse uerbum di essedemonstrat cuius manibus opera istamundifabri¬
cata sint. Ego in quitexorealtis simi prodiui. Ante omnem creaturam ego incelis
feciutoreretur lumen indeficiens & nebulatexiomnemterram. Ego in altis
habitaui & thronus meus in columna nubis lo hannes quoque itatradit . In prin¬
cipio erat uerbum & uerbumerat apuddm̃ &ds̃erat uerbum Hloc fuit a prin¬
cipio apuddm̃ omnia peripsum facta sunt & sinei psonihil factumest Sed me
& lius gretia ΛΟΤΟΝ dicunt nos uerbum sine sermonẽ Ao toc enim & sermonem
significat & rationẽ quiailleest & uox & sapientiadĩ hunc sermonem diuinum
ne filo sofiquidem ignorauerunt si quidem genorerum nature dispositorem

Expanded text:
jus omnis virtus eorum. Item rursus in Psalmo quadragesimo quarto: Eructavit cor meum jus omnis virtus eorum. Item rursus in Psalmo quadragesimo quarto: Eructavit cor meum verbum bonum, dico ego opera mea regi. Contestans videlicet, nulli alii operaesse nota nisi filio soli, qui est uerbum dei et quem regnare in perpetuum necesse est. item Solomon ipsum uerbum dei esse demonstrat, cuius manibus opera ista mundi fabricata sint. ego inquit ex ore altissimi prodiui ante omnem creaturam. ego in caelis feci ut oreretur lumen indeficiens, et nebula texi omnem terram. ego in altis habitaui et thronus meus in columna nubis. Iohannes quoque ita tradit: in principio fuit uerbum et uerbum erat aput deum et deus erat uerbum. hoc fuit in principio aput deum. omnia persiue sermonem: λόγος enim et sermonem significat et rationem, quia ille est et uox et sapientia dei. hunc sermonem diuinum ne philosophi quidem ignorauerunt, siquidem Zenon rerum naturae dispositorem
Abbreviated transcription (Latin):
Quod siita ess& ut a profetis paterdicitur. sic&iam mater dicer&ur. Quomo¬
doigitur procreauit primum nec scri aquo quam possunt. necnarrariopera
diuina sed tamen scaẽ litterȩ dicent. Inquibus cautũ est illum dĩfilium dĩ esse
suo uocalem spm̃ quem non utero sedmente conceperat in ex cogitabili quadam
maiestatis suȩ uirtute ac potentia in effigiem quȩ propriosensu & sapientia
uigeat conp̃hendit
Quodsi quis miratur ex duodeum prola¬
tione uocis acspi¬
ritus potuis segenerari. sisacras uoces prophe¬
tarum cogno¬
uerit desin& profecto mirarisalomonem
patrem que eius
dauid potentissimos reges fuisse & eosdem pro
ph&as. &iam his fortassesit notum. quidiuinas litteras non adtigerunt
quorum alter qui posterius regnauit troianȩ urbis excidium centum & qua¬
draginta annis antecessit. Huius pater diui norum scriptor ymnorum

Expanded text:
Quod si ita esset, ut a Prophetis pater dicitur, sic etiam mater diceretur. QuomoQuod si ita esset, ut a Prophetis pater dicitur, sic etiam mater diceretur. Quomodo igitur procreavit? Primum nec sciri a quoquam possunt, nec enarrari opera divina: sed tamen sanctae Litterae , docent, in quibus cautum est, illum Dei Filium, Dei esse suo uocalem spiritum, quem non utero, sed mente conceperat, inexcogitabili quadam maiestatis suae uirtute ac potentia in effigiem, quae proprio sensu et sapientia uigeat, conprehenditquodsi quis miratur ex deo deum prolatione uocis ac spiritus potuisse generari, si sacras uoces prophetarum cognouerit, desinet profecto mirari. Solomonem patremque eius Dauid potentissphetas, etiam iis fortasse sit notum, qui divinas litteras non attigerunt; quorum alterum, qui posterius regnavit, trojanae urbis excidium centum et quadraginta annis antecessit. Hujus pater divinorum scriptor hymnorum,
Abbreviated transcription (Latin):
poste a incarne. Vnde apuhieremiam it adicit᷑. Prius quamte formarem
dum carnem quae duplex natiuita seius magnum intulit humanis pectorib:
errorẽ circum fuditq tenebras &iam hi qui uere religionis sacram̃ tar&inebant
sed nos plane dilucideq monstrauimus ut amaiores sapientiae facilius acdi¬
ligentius instruantur. Quiaudit dĩfilium dici non deb& tantũne fasmente
concper& ut ex isti m&s ex conubio acꝑmixtione feminȩ alicuius dm̃ ꝓcreasse
quod non facit nisi animalcorporale mortiq subiectum Ds̃ aut̃ cimsolus sit¬
adhucessas cui permisceresepotuit . aut cumes s&ctantae potestatis. ut quic¬
quid uell& efficer& utique adcreandum soc& ate alterius non indigebat
nisi forte existimauimus dm̃ sicut orieus putauit. & maremessefeminam
quod aliter generari non quiuerit Nisi haber&uim sexus utriusq: quasi
aut ipse secum coierit autsinecoitu non potuerit ꝓcreare: Sed & hermes in ea¬

Expanded text:
postea in carne. unde aput Hieremiam ita dicitur: priusquam te formarem postea in carne. unde aput Hieremiam ita dicitur: priusquam te formarem dum carnem. quae duplex natiuitas eius magnum intulit humanis pectoribus errorem ciSed nos id plane dilucideque monstrabimus, ut amatores sapientiae facilius ac diligentius instruantur. Qui audit Dei Filium dici, non debet tantum nefas mente concipere, ut existimet, ex connubio ac permistione foeminae alicujus Deum procreasse, quod non facit nisi animal corporale, mortique subjectum. Deus autem, cum solus sit, cui permiscere se potuit? aut cum esset tantae potestatis, ut quidquid vellet, efficeret, utique ad creandum societate alterius non indigebat: nisi forte existimabimus, Deum, sicut Orpheus putavit, et marem esse et foeminam, quod aliter generare nequiverit, nisi haberet vim sexus utriusque; quasi aut ipse secum coierit, aut sine coitu non potuerit procreare. Sed et Hermes in ea
Abbreviated transcription (Latin):
gelos aliud uocabunt inter in homines aliud iesus quippe interhomines no¬
minatur nam xp̃s non ꝓprium nom̃ est sed nuncupatio potestatis & regni
sicenim iude regessuos appellabant sed exponenda hui nominis ratio est
ꝓpterignorantium errorem qui eum in mutatalit tera chrestum solent dice¬
re Eratiudȩis ante preceptũ ut sacrũ conficerent ungentũ perungi possent hi
quiuocabantur ad sacerdotiũ uł ad regnum & sicut nunc ro manis indum̃tum
purpurȩ insigne est regiȩ dignitatis ad sũptȩ. Sicilli sunctio sacriunguenti nomen
acpotestatem regiam conferebat . q m̃ grȩciueteres XpΙΕC ΘΛΙ dicebantungi
hebraice messi adicitur. unde in quibus dam grecis scripturis quae malede he¬
fuerit adeptus . cuius capiendi nondũ tempus aduenit. sed qđ caeleste acsempi¬
ternum de quodisseremus inulti molibro. Nuncuero de prima eius natiu¬
tate dicamus. In primis enĩ testificamur illum bis essenatũ. primuminspũ

Expanded text:
gelos aliut uocabulum et inter homines aliut. Iesus quippe inter homines nominatur. nam Christus non proprium nomen est, sed nuncupatio potestatis et regni: sic enim Iudaei reges suos appellabant. sed exponenda huius nominis ratio est propter ignorantium errorem, qui eum inmutata littera Chrestum solent dicere. erat Iudaeis ante praeceptum ut sacrum conficerent unguentum, quo perungui possent ii qui uocabantur ad sacerdotium uel ad regnum, et sicut nunc Romanis indumentum purpurae insigne est regiae dignitatis assumptae, sic illis unctio sacri unguenti nomen ac potestatem hebraice Messias dicitur. Unde in quibusdam graecis scripturis, quae male de Hefuerit adeptus, cuius capiendi nondum tempus aduenit, sed quod caeleste ac sempiternum; de quo disseremus in ultimo libro. nunc uero de prima eius natiuitate dicamus. In primis enim testificamur illum bis esse natum, primum in spiritu,
Abbreviated transcription (Latin):
ruptibilem spm̃ genuit quẽ filiũ nuncupar& & quam uis alios postea ꝑipsum in nune
minis appellatione dignatus est patria sclic& uirtute acmaiestatopollentem es seaũ
summidĩfilium qui sit potestatem axima preditus nontantum congruentes inunum
uoces ꝓfetarum sed &iamtris megisti prȩdicatio & sybillarũ uatirinia de monstrant
hermes in eo libro qui Ao rocteiioc in scribiturhis usus est uerbis OΚΥΡIΟCRΑΙTΩ¬

Expanded text:
ruptibilem spiritam genuit, quem Filium nuncuparet. Et quamvis alios postea innumerabiles pruptibilem spiritam genuit, quem Filium nuncuparet. Et quamvis alios postea innumerabiles pminis appellatione dignatus est, patria scilicet virtute ac majestate pollentem. Esse autem summi Dei Filium, qui sit potestate maxima praeditus, non tantum congruentes in unum voces Prophetarum, sed etiam Trismegisti praedicatio, et Sibyllarum vaticinia demonstrant. Hermes in eo libro, qui ὁ λόγος τέλειος inscribitur, his usus est verbis: ὁ Κύρι