comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cando face ut potistatẽ in corpore alteri ꝑdac: s
facc nompotte ut alti potestatt̃ sui corporis qͣntũ
mie collat. Quod sui uiris⁊ ꝑdere pocest. ⁊qd suu
nent collere non potest. Siegͥ ⁊ si aliquanas faciat
ut debitũ suũ incorpae alceriꝰ uire exig̾ ñ posit
non tam̃ facit ut debitũ alcͥs incorpore suo uiit
negare possit. Querit᷑ aut̃ dehis quise dicunt
post coniugalẽ pactionẽ siuo antt cũsororibus
aut macribꝰ aut aliis quibꝰ libet linca cognatio¬
nis ꝓpinquis conmertiũ carnale habuisso qͥd
faciendũ sit si hoc factũ eẽ legitimo testimonio
ꝓbari possit. Ego quidẽ quã dui fieri rationabi¬
lit̾ posset. propt̃ seruandã pacẽ thori conuigalis
eiꝰ modi testimonia ⁊ ꝓbationes declinare. Si
aut̃ res om̃ino manifesta fieret. tunc quide
pꝑ horrorc̃ facti ⁊ scandalũ uitandũ separationẽ
fieri suadert̃. sic cam̃ ut ut̾q incontinencia ꝑ¬
manere cogeret᷑. qm̃ quidẽ coniugiĩ saeram̃tũ

Expanded text:
ut potestatem in corpore alterius perdat; sed facere non potest ut alteri potestatem sui corporis quantum in se est tollat. Quod sui juris est perdere potest: quod suum non est tollere non potest. Sic ergo et si aliquando faciat ut debitum suum in corpore alterius jure exigere non possit, non tamen facit ut debitum alterius in suo corpore jure negare possit. Quaeritur autem et de iis qui se dicunt post conjugalem pactionem, sive ante; cum sororibus ac matribus, aut aliis quibuslibet in linea cognationis propinquis commercium carnale habuisse, quid faciendum sit, si hoc factum esse legitimo testimonio approbari possit. Ego quidem quandiu fieri rationabiliter posset propter servandam pacem tori conjugalis ejusmodi, testimonia et probationes declinarem. Si autem res omnino manifesta fieret, tunc quidem propter horrorem facti et scandalum vitandum, separationem fieri suaderem, sic tamen ut uterque in continentia permanere cogeretur, quoniam quidem conjugii sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
unũ io fides ut ꝑcã illicita cartus conmiitio
caueatum alceris iot spes plis ut ꝓpt̾ cã licita car.¬
nis conmitio exerceatur. Sicut ipsũ officiũ
carnalis conmercũ a coniugio abesse pocest.
um etiã ipsis coniugiuĩ sine his que ad otficũ
caraulis conmigeũ pertinent este pocest: q̃ biꝰ
ut dictũ ⁊ si fide careat minꝰ sincerũ. si aũt spe plis
careat minꝰ sructuosũ inueniat᷑. fides enĩ fructũ
incasticate habet pudicicie conuigalis: spesplis
fructũ habet inusu fecunditatis. Coniugiũ aũt
inipsasocietate maritali sacramentũest: ⁊ ideo
sicut ipsa societas inutroq uiuente nondundit̃.
ita ⁊ sacram̃tũ societatis coniugalis. quãdui con¬
iugiũ constat. ab ipso non separat᷑. In quo uideli¬
cet coniugio sacramentũ: foris indiuisa societas:
res sacram̃ti intus ad inuicẽ flagrans ꝑseuerant᷑
animoꝵ caritas. Sacram̃tũ foris ad ip̃m ⁊eccłiã.¬

Expanded text:
s ut per eam illicita carnis commistio caveatur; alterum, id est spes prolis, ut propter eam licita carnis commistio exerceatur; sicut ipsum officium carnalis commercii a conjugio abesse potest, ita etiam ipsum conjugium sine iis quae ad officium carnalis commercii pertinent esse potest, quamvis, ut dictum est, si fide careat, minus sincerum; si autem spe prolis careat, minus fructuosum inveniatur. Fides enim fructum habet in castitate pudicitiae conjugalis. Spes prolis fructum habet in usu fecunditatis. Conjugium autem in ipsa societate maritali sacramentum est; et ideo sicut ipsa societas utroque vivente non dividitur, ita et sacramentum societatis conjugalis quandiu conjugium constat, ab ipso non separatur. In quo videlicet conjugio sacramentum foris est indivisa societas; res sacramenti intus adinvicem flagrans perseveranter animorum charitas. Sacramentum foris ad Chri
Abbreviated transcription (Latin):
spe plis attendit᷑ ut adeuote ex pectetur. amanter
suscipiat᷑. religiose nutriat᷑. Insacram̃to attendi¬
tur ne coningiũ separetur. ⁊ dimisus aut duis¬
sa nec causa plis alci copulecur. Hec sunt bona
que opponit comugiũ cont᷑ eã que in carne pecca¬
ti adhuc manes concupiscentiã carnis: sine qͥ
carnis conmitio fieri non potist. Boñ quippe con¬
uuigiꝰ ut dic̃ beae augustmꝰ. malĩ mobedicntiũ
icabroꝵ litat quodãmꝰ ⁊ modificat: ut con¬
oupiscentia carnał fiat saltẽ pudicicia coniugał.
Duod aut modis bonũ hoc contra malũ illud re¬
mediũ occurrit: diriillũ inmoderate libiamiᷤ
ardoiẽ subceita regłi uniꝰ federis limitando. a
uago concubitu modificat: ⁊ cũ qui ꝑse malus
et̃t pbonasibi adiancta exeusat. Nec tam̃ facit.
ut malũ ꝓrsus nonsit. s ut dampnabile nonsit:
qͥuippe ꝓpt̃ hoc malũ nonsit eulpabilc illuo boñ.
tao pp̾t ħõe bonũ ticniale fit illus malũ. Nisicnĩ

Expanded text:
spe prolis, attenditur ut devote exspectetur, amanter suscipiatur, religiose nutriatur. In sacramento, attenditur ne conjugium separetur; et dimissus, aut dimissa, nec causa prolis alteri copuletur. Haec sunt bona quae opponit conjugium contra eam quae in carne peccati adhuc manet concupiscentiam carnis, sine qua carnis commistio fieri non potest. Bonum quippe conjugii, ut dicit beatus Augustinus, malum inobedientium membrorum limitat quodammodo et modificat, ut concupiscentia carnalis fiat saltem pudicitia conjugalis. Duobus autem modis bonum hoc contra malum illud remedium occurrit, dum et illum immoderatae libidinis ardorem, sub certa regula unius foederis limitando, a vago concubitu modificat; et eum, qui per se malus esset, per bona sibi adjuncta excusat. Nec tamen facit ut malum prorsus non sit, sed ut damnabile non sit; quippe propter hoc malum non fit culpabile illud bonum; imo propter hoc bonum veniale fit illud malum, nisi enim
Abbreviated transcription (Latin):
adulc̾iũ: nͥ cũ fides chori legitimi uiolatur.
qđ utiq cũ fit culpa conmittit᷑. sacram̃tũ not
cassatur. Similit sispes ꝓlis: in co qđ aleuote ex¬
pectatur. amant̾ suscipit̃ religiose nutritur.
ñ dubĩt i⁊ hoc quoq boñ om̃i coniugio siue con¬
igibꝰ om̃ib: semꝑ ao eẽ nom posse. Quomͦ em̃ ab
ilus ples sꝑat. quiuł pariuoto constinentiam
coniugiĩ in alt̾o sinceriꝰ inalto fructuosiꝰ appa.¬
reat : ubiaut̃ nonadsunt. auc culpabiliꝰ aut in¬
fructuosiꝰ ꝓb̾ctur ⁊ tam̃ coniugiũ ce ñ desistat.
Sacram̃tũ aut̃ ita inseparapio sise ꝓuactur⁊ ut
sins illo omino coniugiũ cẽ nerpioiss nde an¬
gustiꝰ. Usq ad cofedus nuptiale ituast saro.¬

Expanded text:
si cum fides tori legitimi violatur; quod utique cum fit, culpa committitur, sacramentum non cassatur. Similiter si spes prolis est in eo quod devote exspectatur, amanter suscipitur, religiose nutritur, non dubium est et hoc quoque bonum omni conjugio, sive conjugibus omnibus semper adesse non posse. Quomodo enim ab illis proles speratur qui vel pari voto continentiam conjugium in altero sincerius, in altero fructuosius appareat; ubi autem non adsunt, aut culpabilius, aut infructuosius probetur, et tamen conjugium esse non desistat. Sacramentum autem ita inseparabile esse videtur, ut sine illo omnino conjugium esse non possit. Unde Augusti
Abbreviated transcription (Latin):
salutis monstrari non potest. S hoc rursũ multũ
afide apĩana ab orret. ut dicat᷑ aliquis calis ẽe
qui non possit siuere penituerit inqualicũq
sit periculo saluus esse. Multasunt que adhune
modũ concingere pocuissent. Ali dieit sc cũ sorore
aut cũ matre uroris sue rẽ habuisse. aliurorem
aliã se priꝰ dunsse fatetur. ⁊ mulca alia orrenda
que miseria homiñ uł falsa confingunt. uł uera
conmitit. Et uerũ est quia multa fiunc orrenda
ab hominibꝰ de sideriis suis malis excecatis. ut
faciant que non oporcet. ⁊ sunt hec tanta mala ut
uix eonsiliũ admittant. ñ aicus quilegẽ dedit gr̃am
i mule diam ptestet. Perlege em̃ nonuistificatur
inconspectu eius om̃is caro. Sicut oli maledie¬
m legis om̃s quisũblege erant p̃mebat. nec erat
qui euadere poransser maledictionẽ. quia non
crat qui cau̾e posset p̃uaricacionẽ. donec ipse

Expanded text:
salutis monstrari non potest. Sed hoc rursum multum salutis monstrari non potest. Sed hoc rursum multum a fide Christiana abhorret, ut dicatur aliquis talis esse, qui non possit si vere poenituerit in qualicunque sit periculo salvus esse. Multa sunt quae ad hunc modum contingere potuissent. Alius dicit se cum sorore, aut cum matre uxoris suae rem habuisse. Alius uxorem se prius aliam duxisse fatetur, et multa alia horrenda quae miseria hominum vel falsa confingit, vel vera committit. Et verum est quidem quod multa fiunt horrenda ab hominibus in desideriis suis malis, sic excaecatis ut faciant quae non oportet, et sunt tanta haec mala ut vix consilium admittant; nisi Deus, qui legem dedit, gicordiam praestet. Per legem enim non justificabitur in conspectu ejus omnis caro. Sicut olim maledictum legis omnes qui sub lege erant premebat; nec erat qui evadere potuisset maledictionem, quia non erat qui cavere posset praevaricatione
Abbreviated transcription (Latin):
fingent ⁊ mencient᷑ sepriꝰ alias dipnisse. ut abhis
quas odiunt separent᷑: ⁊ italex matrimonii nichil
inse stabilitatis habebit. s passi ubiq ꝓuoluntate
unius cuiꝰq dissoluet᷑. Nongͦ eccłia alius illi dic̃ẽ
potest: quã ut matrimonio qđ eiꝰ attestacione
firmatũ: fidẽ seruet. S dicis. Causa illiest paĩa
sua: consiluĩ salutis querit. Nam utrobiq perid̾m
udot. ⁊ quid potiꝰ eligat noninuenit. Si manet.
contra conscientiã suã facit. Si discedit: concra
obedienciã facit. Nongͦ iã querit si discedere
liccat: s si non discedit utrũ ꝑmanere expediat.
Conscientiã exponit: ⁊ consiliũ salutis querit.
Quid illi dicet eccłia. homini confitenti peccatũ
⁊ querenti consiliũ: Si dixerit illi ut maneat.
postꝗͣ reuelauit peccatũ: hoc: dic̃ẽ quantũ ui¬
detur. ut maneat in peccato. Siuͦ nec hoc nec illuo
dicere potest: quantũ uidetur homini tali uia

Expanded text:
fingent et mentientur se prius alias duxisse, ut ab iis fingent et mentientur se prius alias duxisse, ut ab iis quas odiunt separentur; et ita lex matrimonii nihil in se stabilitatis habebit, sed passim ubique pro voluntate uniuscujusque dissolvetur. Non ergo Ecclesia aliud dicere potest illi quam ut matrimonio quod ejus attestatione firmatum est, fidem servet. Sed dicis: Causa illi est pro anima sua, consilium salutis quaerit; nam utrobique periculum videt, et utrum potius eligat non invenit. Si manet, contra conscientiam facit; si discedit, contra obedientiam facit. Non ergo jam quaerit an discedere liceat, sed si non discedit utrum permanere expediat. Conscientiam exponit, et consilium salutis quaerit. Quid illi dicet Ecclesia homini confitenti peccatum et quaerenti consilium? Si dixerit illi ut maneat postquam revelavit peccatum, hoc est dicere, quantum videtur ut maneat in peccato. Si vero nec hoc nec illud dicere potest, quantum videtur, homini tali via
Abbreviated transcription (Latin):
sine causa legitima rescindere non potest. s ratũ
eẽ debere censeñ: ne occulta manifestis p̃iudi¬
cent. Itaq illã homini mulierẽ ꝓlegitima uxore
adiudicat: quã sca̾m iudiciũ eccłie legitume
dixisse cognoseitur. s dicis. Si sic gͦ iudĩcium
eccłie stare debere. qm̃ oceulca manifestis pre¬
iudicare non possunt. quid illi honimi ꝓ anima
sua faciendũ: quiuiuente ip rore sua alci adhere
cogit᷑ quã nec dimitt̾e̾ potest. nec p̃ceptioni iiui¬
dicio eccłie contraire uideat᷑. nec sine scrupulo
constiencie tenere. q̃ uiuente adhuc pͥore contra
diuinã iusticiã ⁊ institucionẽ illicite sibi sociasse
cognoscit. Si gͦ iste talis ad eccłiã confugiat. querenᷤ
consiliũ salutis. quid illi dicet eccłia. Audi un
tellige. quio illi dic̾e potest eccłia. Sidixerit ei eccłia
ut scdam quã publice duxit dimiitat. ⁊ adpͥorẽ
ciꝰ: om̃s de inceps qui odio habebunt urores suas.

Expanded text:
sine causa legitima rescindere non potest. sed ratum sine causa legitima rescindere non potest. sed ratum esse debere censet, ne occulta manifestis praejudicent. Itaque illam homini mulierem pro legitima uxore adjudicat, quam secundum judicium Ecclesiae legitime duxisse cognoscitur. Sed dicis: Si sic ergo judici Ecclesiae stare debet, quoniam occulta manifestis praejudicare non possunt, quid illi homini pro anima sua faciendum est, qui vivente uxore sua alteri adhaerere cogitur, quam nec dimittere potest, ne praeceptioni et judicio Ecclesiae contraire videatur, nec sine scrupulo conscientiae tenere quam vivente adhuc priore contra divinam justitiam et institutionem illicite sibi sociasse cognoscit? Si ergo iste talis ad Ecclesiam confugiat quaerens consilium salutis, quid illi dicet Ecclesia? Audi et intellige quid illi dicere potest Ecclesia. Si dixerit ei Ecclesia ut secundam quam publice duxit dimittat, et ad priorem ejus, omnes deinceps qui odio habebunt uxores suas
Abbreviated transcription (Latin):
etiã si difficile ÷ Si gͦ mulieres nolunt contin̾e
caueant in occulto nubere. Ibi nubant ubi testes
hab̾e possunt. si maritos consentientes habere
non possunt. Quod si culpã uitare nolunt.
sustineant penã. Quigͦ coniuigiũ suscipere uult:
cogitet primũ. quia cũ illuo susceperit. legẽ
eius portare debet. Qui appetit qđ delectat: por
grauat. Nongͦ ꝑmittit eccłia illi mulieri que
se alteri uiro nupsisse conficetur illo uiuente
ad alias transire nuptias. etiã si post modũ contin¬
gat ut idẽ ipse uir post celebracionẽ scd̾arum
nupciarũ ad se reuersus. ⁊ de facto penitens.
peccasse se confiteat᷑. ⁊ ad priorẽ uxorẽ redire uolu¬
erit: eiq de ueritate prumi pacti concestecur. non
recipit eccłia testimoniũ eiꝰ. quia uariauit uerbũ
suũ. ⁊ contra semet ipsũ testimoniũ tulit. ⁊ abstu¬
lit sibi fidem inutroq Tam̃ eccłia id qdđ ipsa fec̃

Expanded text:
etiamsi difficile est. Si ergo mulieres nolunt continere, etiamsi difficile est. Si ergo mulieres nolunt continere, caveant in occulto nubere. Ibi nubant ubi testes habere possunt, si maritos consentientes habere non possunt. Quod si culpam vitare nolunt, sustineant poenam. Qui ergo conjugium suscipere vult, cogitet primum quod, cum illud susceperit legem ejus portare debet. Qui appetit quod delectat, portgravat. Non ergo permittit Ecclesia illi mulieri quae se alteri viro nupsisse confitetur, illo vivente ad alias transire nuptias; etiam si postmodum contingat, ut idem ipse vir post celebrationem secundarum nuptiarum ad se reversus et de facto poenitens peccasse se confiteatur, et ad priorem uxorem redire voluerit, eique de veritate primi pacti contestetur, non recipit Ecclesia testimonium ejus, quia variavit verbum suum; et contra se testimonium tulit, et abstulit sibi fidem in utroque. Tamen Ecclesia id quod ipsa fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
sum ꝓbare nom pocast. forcassis eũ uiderit
quas mir itũ siũ habat non potait. al cͥ mabere
uolet. ⁊ ueniet adeccłiã expostulans ut aut suus ma¬
ritus illi reddatur aut alteri nubere concedat᷑.
Hic gͦ queris quid eccłia facere debear: siꝓpterea
quia priorẽ reddere non potest. scđm concedet.
S uide qͦmͦ concedere eccłia possit illi maritum
alterũ: que suũ adhuc uiuũ esse conficetur. Ipsa
dicit uir m̃s uiuit: ⁊ tam̃ petere p̃sumit ut alci
nubat. Gdicis ad continentiã cogenda: mulier
ista. Ista sane. quia negligenciã cauere noluit
iustũ est ut penã sustineat. Quare inmanisesto
non nupsit: Si priꝰ innubendo testimoniũ eccłie
habere concempsit. qua tatione nunc iudictũ
ecłie interpellat: Ipsa gͥ se obligauit. Sustineat
itaq nunc penã negligentie: ut aliis mulicribꝰ
ne idẽ presumant correctionis ⁊ cautele exemplũ
fiat. Continere peccatũ nonest nec inpossibile est.

Expanded text:
bare non potest? Fortassis cum viderit quod maritum suum habere non potest, alteri nubere volet et veniet ad Ecclesiam expostulans, aut ut sibi maritus suus reddatur, aut alteri nubere concedatur. Hic ergo quaeris quid Ecclesia facere debeat, an propterea quia priorem reddere non potest, secundum concedet? Sed vide quomodo concedere Ecclesia possit illi maritum alterum, quae suum adhuc vivum esse confitetur. Ipsa dicit vir meus vivit, et tamen petere praesumit ut alteri nubat. Ergo dicis, ad continentiam cogenda est mulier ista. Ita sane quia negligentiam cavere noluit, justum est ut poenam sustineat. Quare in manifesto non nupsit? Si prius in nubendo testimonium Ecclesiae habere contempsit, qua ratione nunc judicium Ecclesiae interpellat? Ipsa se igitur obligavit. Sustineat itaque nunc poenam negligentiae ut aliis mulieribus, ne idem praesumant, correctionis et cautelae exemplum fiat. Continere peccatum non est, nec impossibile est.
Abbreviated transcription (Latin):
eundẽ consensũ suũ utriq uoluncarie in ma
quod in occulto fecerunt. sponte inmanifesto u¬
triq ꝓficent᷑. Si quis gͥ adhunc modũ dicat.
coniugiũ quidẽ occulto consensu initiari posse
s nonnisi manifesta amboꝵ confessione firma¬
ri: conpendiosius mala multa declinat. S
pluriũ approbatio hoc recipit. ut siue inmani¬
festo siue mocculto talis consensus intlegitimaᷤᷤ
psonas factus fuerit. ꝑfectũ comugiĩ ẽ sac̾m̃cĩ
indicetur. Quos si ita uerũ esse constare debebit:
considerandũ ÷ quomͦ supͣ memorate questioni
responideri oporteat. Dubiũ non est quia ioqđ
non potest. Et rursũ dubiũ nont quia io quod
legitimo ⁊ manifesto eccłie uidicio factũ eit
sine legicima ⁊ racionabili causa ⁊ maifesta
re seindi non potet. flatio nos urges. Ista muli¬
er dicit: quia pari consensu cũiuro illo ma¬
trimoniũ fecit. S qđ dicit nec ipsa ꝓbare po¬

Expanded text:
eumdem consensum suum utrique voluntarie in maneumdem consensum suum utrique voluntarie in manquod in occulto fecerunt sponte utrique in manifesto profitentur. Si quis igitur ad hunc modum dicat conjugium occulto quidem consensu initiari posse, sed non nisi manifesta amborum confessione firmari compendiosius mala multa declinat, sed plurium approbatio hoc recipit ut sive in manifesto sive in occulto talis consensus inter legitimas personas factus fuerit, perfectum conjugii sacramentum judicetur. Quod si ita verum esse constare debebit, considerandum est quomodo supra memoratae quaestioni responderi oporteat. Dubium non est quin id qu judicare non potest. Et rursus dubium non est quin id quod legitimo et manifesto Ecclesiae judicio factum est, sine legitima et rationabili et manifesta causa rescindi non potest. Ratio nos urget. Ista mulier dicit quod pari consensu cum viro illo matrimonium fecit. Sed quod dicit, nec ipsa probare po
Abbreviated transcription (Latin):
mili ratione credatur. Quod si admissũ fuerit
magna confusio ꝓueniet: neq ineccłia de in¬
ceps aliquid firmũ stabit. Siuͭ propt̃ auctori¬
tatẽ &cłie conseruandã coniuigiũ quod pri¬
mũ factũ÷ scinditur. ⁊ ad ulteriũ quod seđo
presumptũ est. confirmatur. aliuomalũ mas¬
nũ est quando non solũ libertas datur. s eciã
necessitas indicitur. homini ut maneat in pecca¬
ta suo. Hie gͦ consiliũ queris. Ego forcasis tibi
potiora dicturus nonsũ: tam̾ oportet ut intan¬
tis malis prorsus ignorantes nonsimꝰ. Si quis
uitauerit propt̃ hus modi mala uitanda calt̃
consensũ quinullo testimonio pbait᷑. neq fanienti.¬
ũ mutua coustisione firmatur irritũ cał acbẽ.
neq ineo ullatenꝰ coniugiũ start posse: facilius
inconueniens declinat. Pocest eñ etiã io qđ supͣ¬
dictũt furtiuos consensus non coniugia et̃ sias
nisi ĩdẽ ipsi. quisibi inocculto consenserunt.

Expanded text:
mili ratione credatur. Quod si admissum fuerit, mili ratione credatur. Quod si admissum fuerit, magna confusio proveniet neque deinceps in Ecclesia aliquid firmum stabit. Si vero propter auctoritatem Ecclesiae conservandum conjugium, quod primum factum est, scinditur, et adulterium, quod secundo praesumptum est, confirmatur, aliud magnum est; quando non solum libertas datur, sed etiam necessitas inducitur homini ut maneat in peccato suo. Hic ergo consilium quaeris. Ego fortassis tibi potiora dicturus non sum, tamen oportet ut in tantis malis prorsus ignorantes non simus. Si quis putaverit propter hujusmodi mala vitanda talem consensum qui nullo testimonio probatur, neque facientium mutua confessione firmatur, irritum esse debere, neque in eo ullatenus conjugium stare posse, facilius inconveniens declinat. Potest enim etiam id quod supradictum est, furtivos consensus non conjugia esse, sednisi idem, ipsi, qui in occulto sibi consenserint,
Abbreviated transcription (Latin):
eddicis Q uiogͦ faciendũ: de huiꝰ modi
qui elancło conuenerunt. si postea aut
alter ant ut̾q factũ negando ad alicnã societat ⁊̃
cransierrr Quidã uxorẽ dunt clanculo. sine pre¬
sencia testiũ solo adinuicẽ maritali consensu
de causa conseientiã alicnã. Posteabreui temꝑe
inter iecto. priusꝗͣ consensũ occultũ factomani¬
testo probasset: de facto penituit. cã ꝗͣ rahunc
modũ urorẽ duxerat. dimisit. aliã dixit cele¬
bri apparatu manifeste corã eccłia. fortassis cũ
parentũ cradicione. cũ sacerdotis benedictione
nupcias fecit. filios genuit. Uenit illa pͥor ad
ccłia: iudiciũ interpellat. iusticiã postulat:
inuiriã sibi illatã palã exponens. Nlegat ille.
nonsunt testes qui possint ꝓbare qđ occulcũ est.
hic queris quis facere debet eccłia: quia utrinq
inconueniens aliqđ incurrere uidet᷑. Sieñ
mulieri illi que quidẽ uerũ dicit. s tam̃ oceul¬
tũt nec probatũ quod dicit. sine legitimo testi¬

Expanded text:
ed dicis: Quid ergo faciendum est de hujusmodi qui clanculo convenerunt, si postea aut alter aut uterque factum negando ad alienam societatem transierit? Quidam uxorem duxit clanculo sine praesentia testium solo adinvicem maritali consensu de causa conscientiam alienam, postea brevi tempore interjecto, priusquam consensum occultum facto manifesto probasset de facto poenituit, eam quam in hunc modum uxorem duxerat dimisit: aliam duxit celebri apparatu manifeste coram Ecclesia fortassis cum parentum traditione, cum sacerdotis benedictione nuptias fecit, filios genuit. Venit prior illa ad Ecclesiam, judicium interpellat, justitiam postulat. Injuriam sibi illatam palam exponens. Negat ille, nec sunt testes qui possunt probare quod occultum est. Hic quaeris quid facere debet Ecclesia, quia utrinque inconveniens aliquid incurrere videtur. Si enim illi mulieri quae quidem verum dicit, sed tamen occultum est, nec probatum quod dicitur, sine legitimo testi
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃. Inhuiꝰ modi gͦ occultis. in quibꝰ cemꝑalis
dire ut inmanifestis scandalũ caueatur.
Posse aũt fieri. ut qđ aliquando ꝓscandalo
uitando ex necessitate contra institucionẽ agit᷑.

Expanded text:
nem. In hujusmodi ergo occultis in quibus temporalis nem. In hujusmodi ergo occultis in quibus temporalis dire ut in manifestis scandalum caveatur, posse autem fieri ut quod aliquando pro scandalo vitando ex necessitate contra institutionem agitur,
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ pereatis meis in iudicio tuosũ s tam̃scio
quia benignus ⁊ miscricor es. ⁊ potes siuolue¬
ris non inputare necessitatẽ. si acceptã habue¬
ris uoluntatẽ. magis gͦ uolo in cide inman̾tuas
quã inmanꝰ hominũ. quia tibi ad ÷ potestas.
inonde: pictas. Homo in mutare legẽ non
poteit. tibilex non dñacur. qui conditor idãs
logises. Homo factauidicat. non uoluntate.
tu factis parcis. ꝓpt̃ uoluntatẽ. Confidens
gͦ inmiscdia tua occulta. neressitatis meẽ cibi
conmitto. ñ p̃sumens ꝓpt̃ cuorẽ tuũ eełie
scandalũ facere. quia spero qđ offensã tuam
mͥ pie ignosc̾e debeas. cũ iccireo non p̃sumo
dm̃ meũ. Sic mͥ uidetur quotiens occulta aliqͣ
in necessitate conscientiã remordent. manie
sitalia fuerint. in quibꝰ dispensatio instituci¬
onis indulgentiã admittat. quia ea que cont̃
naturã sunt ⁊ sine peccato nũꝗͣ fieri potuerunt.
ñ accipiunt remissionẽ. nͥ habueruit correctio¬

Expanded text:
pro peccatis meis in judicio tuo sum. Sed tamen scio quod benignus et misericors es, et potes si volueris non imputare necessitatem, si acceptam habueris voluntatem. Magis ergo volo incidere in manus tuas, quam in manus hominum; quia tibi et adest potestas, et non deest pietas. Homo immutare legem non potest. Tibi lex non dominatur, quia conditor et dominus legis es. Homo facta judicat, non voluntatem: tu factis parcis propter voluntatem. Confidens ergo in misericordia tua occulta necessitatis meae tibi committo, non praesumens propter timorem tuum Ecclesiae scandalum facere; quia spero quod offensam tui mihi pie ignoscere sustineas. Cum idcirco non praesumo Deum meum. Sic mihi videtur quoties occulta aliqua in necessitate conscientiam remordent, et maxime si talia fuerint in quibus dispensatio institutionis indulgentiam admittat, quia ea quae contra naturam sunt et sine peccato nunquam fieri potuerunt, non accipiunt remissionem nisi habuerint correctio
Abbreviated transcription (Latin):
s etiã sacram̃tũ nuptiarũ cõmendat᷑ fidelibus
coniugatis. Huiꝰ sactamenti resest: ut legitime
P ides coningũcit pter maritalẽ copulam
alteri nescire. ⁊ uiolatio sidihuiꝰ ad ulcerũ comi¬
mitt̾e patit qđ hoc boñ ita conrigioadhent ursi

Expanded text:
sed etiam sacramentum nuptiarum commendatur fidelibus conjugatis. Hujus sacramenti res est, ut legitime Si fides conjugii est praeter maritalem copulam aliam nescire, et violatio fidei hujus adulterium committere, patet quod hoc bonum ita conjugio
Abbreviated transcription (Latin):
nesciunt. tam̃ quod iustũ ÷ uolunt. ⁊ accusat
me conscientia mã de manifestis meis. quibus
paratꝰ ad om̃e quodiubes: si illuo scrre dederis.
Si dixeris discede nonmaneo: si dixeris mane
non discedo. Scio quod te iubente sit malũ ẽẽ
non posse. qđ cũq illud fuerit. T̃ua eñi potestas
ex qua bonũ÷ om̃e quod cibi placuerit. Cui
indulges noninputatur: eui inputas non in¬

Expanded text:
nesciunt, tamen quod justum est volunt, et accusat nesciunt, tamen quod justum est volunt, et accusat me conscientia mea de manifestis meis, quibus paratus ad omne quod jubes, si illud scire dederis. Si dixeris discede, non maneo. Si dixeris mane, non discedo. Scio enim quod, te jubente, fit, malum esse non posse quodcunque illud fuerit. Tua est enim potestas ex qua bonum est omne quod tibi placuit. Cui indulges non imputatur, cui imputas non in
Abbreviated transcription (Latin):
cisest remissis: nonagentis p̃sũptio. T̃ ugͦ p̃ce-¬
pisti dnẽ ꝑseruos tuos ꝑ quos locutus: ⁊ ordinas¬
ti eccłiã cuã: ut uir uiuente uxore sua alteri
non adhereret. E go uxorẽ habui ⁊ illa uiuente
alteri adesit: E go ecce iã fac̾e nompossũ ut hoc
factũ nonsit: s tufacere nom potes. ut hoc damp¬
nabilit̾ factũ nonsit. Itẽ cu mandasti dñe ut
ecełĩ tue uicẽ cuã interra agenti obeditemꝰ.
sicut tibi. ⁊ ut non scandalizaremꝰ unũ ex pusilł
tiuis. ⁊ dinsti quia qui eccłie tue mandatũ sꝑne¬
ret. tibi obediens non ẽẽt. E cce ego miser ꝓpt̃
peccata mea incontradictionẽ ueni. laqueũ
ineidi necessitatis. ut enre sine peccato non pos¬
sun. Simaneo. accusat me conscientia mea.
positionẽ facio. Sirecedo. in obediens ero eccłie
tue. ⁊ scandatiro non pͥolũ pusillos. s etiã magno
seruos cuos. qui in hac parte quod occultũ est.

Expanded text:
tis est remissio, non agentis praesumptio. Tu ergo praectis est remissio, non agentis praesumptio. Tu ergo praecepisti, Domine, per servos tuos per quos locutus es, et ordinasti Ecclesiam tuam, ut vir, vivente uxore sua, alteri non adhaereret. Ego uxorem habui, et illa vivente alteri adhaesi, ecce jam ego facere non possum ut hoc factum non sit. Sed tu facere potes ut hoc damnabiliter factum non sit. Item tu mandasti, Domine, ut Ecclesiae tuae vicem tuam in terra agenti obediremus sicut tibi; et non scandalizemus unum de pusillis tuis, et dixisti: quia qui Ecclesiae tuae mandatum sperneret tibi obediens non esset. Ecce ego miser propter peccata mea in contradictionem veni, laqueum incidi necessitatis, ut exire sine peccato non possim. Si maneo, accusat me conscientia mea apositionem facio. Si recedo, inobediens ero Ecclesiae tuae, et scandalizo non solum pusillos, sed etiam magnos servos tuos, qui in hac parte quod occultum est
Abbreviated transcription (Latin):
auc uiri urores suas aut mulieres maritos suos:
⁊ p uno homine multi danpnabũtur: quod ita
fieri non oportet. Quidã acute se considerasse pu¬
cauerunt sibi ñ ꝑnino consulentes. dicentes quo¬
ciens enis modi force aliquio contingeret. cccłiã
utrũq facere debere. ⁊ inoceulto seilicet pemi¬
tenti consulere. ut ab eiꝰ modi copula recederet.
unmanifesto disccdentẽ cogere ut mancret. Qđ
quidẽ nonẽt salucẽ ꝓtimi querere: s quasi se
uelle apericulo liberare. Non mͥ suadet conser¬
entiamea: ut hoc illi dicã. Querit ame qͥosibi faci¬
en dũsio: ostendit periculũ suũ necessitatt̃ suã
dico ilł ut ꝑgat ad dm̃. Dñe tulegẽ dedisti
ꝑseruos tuos. qualẽ uoluisti. ⁊ ꝑ quos uoluisti.
legis. sub lege nones. quod institiusti quando
uolusti. ⁊ quãdm uoliusti potes cũ uolueris
i quibꝰ uolucris sine preuaricationis reatum
aulgere. Neq eñĩ iã culpa erit qđ indulgen¬

Expanded text:
aut viri uxores suas, aut mulieres maritos suos, aut viri uxores suas, aut mulieres maritos suos, et pro uno homine multi damnabuntur, quod ita fieri non oportet. Quidam acute se considerasse putaverunt, sibi non proximo consulentes, dicentes, quoties ejusmodi forte aliquid contingeret, Ecclesiam utrumque facere debere: et in occulto scilicet poenitenti consulere, ut ab ejusmodi copula recederet; et in manifesto discedentem cogere ut maneret. Quod quidem non esset salutem proximi quaerere, sed quasi se velle a periculo liberare. Non mihi suadet conscientia mea ut hoc illi dicam. Quaerit a me quid sibi faciendum sit, ostendit periculum suum, necessitatem suam dico illi ut pergat ad Deum. Domine, tu legem dedisti per servos tuos qualem voluisti, et per quos voluisti; legis sub lege non es. Quod instituisti quando voluisti, et quandiu voluisti, potes cum volueris et quibus volueris sine praevaricationis reatu indulgere. Neque enim jam culpa erit quod indulgen
Abbreviated transcription (Latin):
nonñq̃ eũ homo peccato suo ⁊ malicia urgente
uonecesicatẽ peccandi uenit. non potest legẽ
portare. nisi maledictionẽ p̃uaricationis incur¬
rat mutat illi dñs ꝑmisccłiã legẽ. ⁊ donat peni¬
centi ut saluus eẽ possit. qui utiq nonsaluaretur.
De meo non decuot qđ loquor. Non alius possũ.
Q uod mͥmens suggerit ꝓficeoi. Si alius dicerẽ.
cont̃ conscientiã meã ⁊ estimationẽ dicerẽ. Quisq
ꝓse uidicet: ego tibi de corde meo loquor. Uenit
peccator adme. ⁊ exponit mͥ conscientiã suã: con¬
siliũ salutis querens. Quid illi dicã: Si clixero
illi reaede. facio illũ in obe dientem eccłie matͥ
sue. ⁊ eremplo ciꝰ alios confirmo. ut dimictant
uxores suas legitimas. ⁊ cũ eas odio habuerint.
fingant quodcũq sibi placuerit ⁊ mentientur
eccłie ut libertacẽ habeant recedendi ab eis. qͥa
cas non amant. ⁊ hoc eccłia recepit. ⁊ passa fuerit.
ueniet magnũ malũ. ⁊ dimittent om̃s ꝓlibito.

Expanded text:
homo cum peccato suo et malitia urgente in necessitatem peccandi venit, nec potest legem portare nisi maledictionem praevaricationis incurrat: commutat illi Deus per misericordiam legem, et donat poenitenti ut salvus esse possit, qui utique non salvaretur, De meo est non de tuo quod loquor. Non aliud possum. Quod mihi mens suggerit profiteor. Si aliud dicerem contra conscientiam meam et existimationem dicerem. Quisque pro se judicet; ego tibi de corde meo loquor. Venit peccator ad me et exponit mihi conscientiam suam consilium salutis quaerens. Quid illi dicam? Si dixero illi recede, facio illum inobedientem Ecclesiae matri suae, et exemplo ejus alios confirmo, ut dimittant uxores ejus legitimas; et cum eas odio habuerint, fingant quodcunque sibi placuerit, et mentiantur Ecclesiae ut libertatem habeant recedendi ab eis, quia eas non amant. Et si hoc Ecclesia receperit et passa fuerit, veniet magnum malum, et dimittent omnes pro libito,
Abbreviated transcription (Latin):
oñpotes.s sũmũ bonũ ⁊ in ipsoom̃e bonũ est¬
⁊ idbĩs Bontĩ ipest. Quio cupis illi qui totũ hab
i. ꝓucabh̃rueris. Miserere pociꝰ cui. Iue satis
habeo. Ttullũ qui optinꝰ ⁊ meliorẽ facere uis :
Cũ gͦ am̃ diligis tidi diligis. ⁊ bonũ tuũ est qdđ di¬
ligis. ⁊ adbonũ tuũ diligis. quiabonũ tuũ ipse:
quẽ diligis. cũ diligis iusticiã. cui diligis. Si¬
di antibi. ⁊ sũ sapientiã diligis. cũ ueritatẽ dili

Expanded text:
otes? Deus summum bonum est, et in ipso omne bonum est, et omne bonum ipse est. Quid cupis illi qui totum habeta pietate moveris. Miserere potius tui. Ille satis habet. Tu illum qui optimus est meliorem facere vis? Cum ergo Deum diligis tibi diligis, et bonum tuum est quod diligis, et ad bonum tuum diligis, quia bonum tuum ipse est quem diligis. Cum diligis justitiam cui diligis? Illi an tibi? Cum sapientiam dil
Abbreviated transcription (Latin):
tiurũ. cinen illesti benũ cuũ. Itiqiamas illũ as peñ
taũ. ut ipse quẽ amas sit benũ taũ. Sicñ illum
amareius adbenũ suũ. quailli boni dars ꝓores sł
tuhabeas ⁊ ipse nonbabeat. qui totsĩ qd̃ hał¶s abiꝑso
tu habes. ⁊ plus habet quambabes: Tn pam a ałe

Expanded text:
 non ille sit bonum tuum. Itaque amas illum ad bonum tuum, ut ipse quem amas sit bonum tuum. Si enim illum amare vis ad bonum suum, quid illi boni dare potes quod tu habeas et ipse non habeat, qui totum quod habes ab ipsotu habes, et plus habet quam tu habes? Tu paupe
Abbreviated transcription (Latin):
Sig̾ uerũbonũ anime ds̃÷ ille utiq aniã suã diti¬
git quidm̃ ailigit. qr anime sue bonũdiligit. Quid
enĩ putasti tibi dictũ fuisse quandotibi dictũ est. ut
am̃ diligas: fortassis estimalus tibi dici. ut dm̃ di¬
ligas. sicut diligis uicinũ tuũ. cognatũ tuũ. amicũ
a prinũ. Quomꝰ eñiillũ diligis nisi qr bonũ cupis
illi ⁊ optas. ⁊ facis si potis. n facis quantũ pot̾is. si dili¬
gis quantũ po̾tes: Tantũ em̾ sir: quantũ dibgi.
s itantũ potes. quantũ diligͥis. fari fasis quanil ailil

Expanded text:
go verum bonum animae Deus est, ille utique animam suam diligit, qui Deum diligit, quia animae suae bonum diligit. Quid enim putasti tibi dictum fuisse quando tibi dictum est ut Deum diligas? Fortassis existimabas tibi dici, ut Deum tuum diligas sicut diligis vicinum tuum, cognatum tuum, amicum vel proximum. Quomodo enim illum diligis, nisi quia bonum cupis illi; et optas et facis si potes, et facis quantum potes si diligis quantum potes. Tantum enim facis quantum diligis. Si tantum p
Abbreviated transcription (Latin):
hoc diligimꝰ ut p̃miũ abeo accipiansꝰ: llonest¬
hoc gratis amare. neq amor iste filialis s mercen¬
narii ⁊ serui. qui p̃ciũ querit ꝓserurtite sua.
Quihoc dicunt. turtutẽ dilectionis non intelli¬
gunt. Quid ÷ eñ diligere. nisi ipsũ uelle habcre:
Non aliuo abipsos ipsũ hoȩ: gratis. Si aliuo que¬
reres ab ipso. gratis non amares. Nunc añt non
aliuo queris ꝓeo quas amas. ⁊ non aliquis q̃ris
⁊ cdesideras ineo ipso qdđ amas. Alio quin non ama¬
res.: nͥ aesiderares. S aluio: ꝓipso aliud imipso.
Siꝓipso aliqluio ainas mereennariꝰ es. sumpsoamas
⁊ ipsũ amas filiꝰ es. Etiã si uitã eternã aliuo aliqͥo
esse. cogitaueris ⁊ diu̾sũ ab ipso bono qđ et qdꝰ ⁊
ꝓip̃so ad ipiscendo tantũ seruieris. nont serutꝰ
quiodã alius cogitatitrunt. alienũ ⁊ abaersa.
abonoisto ⁊ pes ad ipisoendo aliquandiu illi as¬
heserunt: ouec increpati ⁊ mutadi uericatẽ.

Expanded text:
hoc diligimus ut praemium ab eo accipiamus. Non esthoc diligimus ut praemium ab eo accipiamus. Non est gratis hoc amare, neque amor iste filialis; sed mercenarii et servi, qui pretium quaerit pro servitute sua. Qui hoc dicunt virtutem dilectionis non intelligunt. Quid est enim diligere nisi ipsum velle habere? Non aliud ab ipso sed ipsum, hoc est gratis. Si aliud quaereres ab ipso, gratis non amares. Nunc autem non aliud quaeris pro eo quod amas, et tamen aliquid quaeris et desideras in eo ipse quod amas. Alioquin non amares si non desiderares. Sed aliud est pro ipso, aliud in ipso. Si pro ipso aliquid amas, mercenarius; si in ipso amas et ipsum amas, filius es; etiam si vitam aeternam aliud aliquid esse cogitaveris, et diversum ab ipso bono quod Deus est, et pro ipso adipiscendo tantum servieris, non est puraquiddam aliud cogitaverunt alienum et diversum a bono isto; et pro eo adipiscendo aliquandiu illi adhaeserunt, donec increpati et mutati veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
uedstonan cutiuseris sicliligis
pias. Dicunt hos stulti quidã ⁊ tãstulti ut se¬
ipsos noluntilligant. Diliginiꝰ dm̃ ⁊ seruimꝰ illi
s non queruiꝰ premiũ ne mercennarii simsꝰ. etiã
ipsis alonquerimꝰ. dabit si uolucrit. s nos nonq̃
tĩmus. Intantũ eñ exeutinsꝰ manꝰ ab om̃i mune
ut etiã ipsũ nonqueramꝰ quẽ diligimꝰ: furaenĩ
igratuita ⁊ filiali dilectione diliginiꝰ. mebil
querimꝰ. Ipse cogitet si quid dare uoluerit. nos
noħ requitimꝰ. diligimꝰ ipsũ s nonq̃rtnꝰ aliqͥs
etiã ipił nonquerinꝰ que dilig̾añ. Auato hoeui¬
nes sapientee. diligimꝰ in quunt ipiũ. s noñ que¬
rimꝰ ipsũ. Hoc est d̃icere diligimꝰ ꝙost̃. s non cura¬
mꝰ deipso. E go bomo sic diligi noliẽ auobis. Si
me sic adiligerttis ut deme non euraretis. ego de
ur̃a diloctione noncurarẽ. Uos uidertas. sidignũt
ut dõ offeratis qđ homo digne resquerte. Quom¬
gͦ inquiunt mercennarii non sumꝰ. sidm̃ pꝑter

Expanded text:
mercenarius eris si diligis pias. Dicunt hoc stulti quidam, et tam stulti ut seipsos non intelligant. Diligimus Deum et servimus illi; sed non quaerimus praemium, ne mercenarii simus; etiam ipsum non quaerimus. Dabitantum enim excutimus manus ab omni munere, ut etiam ipsum non quaeramus quem diligimus. Pura enim et gratuita et filiali dilectione diligimus, nihil quaerimus. Ipse cogitet si quid dare voluerit, nos nihil requirimus. Diligimus ipsum sed non quaerimus aliquid, etiam ipsum non quaerimus quem diligimus. Audite homines sapientes. Diligimus, inquiunt, ipsum, sed non quaerimus ipsum. Hoc est dicere diligimus ipsum, sed non curamus de ipso. Ego homo sic diligi nollem a vobis. Si me sic diligeretis ut de me non curaretis, ego de vestra dilectione non curarem. Vos videritis si dignum est ut Deo offeratis, quod homo digne respueret. Quomodo, inquiunt, mercenarii non sumus si Deum propter
Abbreviated transcription (Latin):
res quodsic te diligere deberes. ⁊ occasionẽ sume¬
res ascriptura ut solã carnẽ foueres. i animatuã
aegligeres. Propł hoc nondat łͥ uite ipsa aisigi.
nc hos intelligeres. ubi magis diligeres. ⁊ hoe ne¬
gligens. ubi periculosius deꝑiris. Nongͦ tibi dix̃
ut ee ipsũ diligas. nec tam̃ om̃ino tacuit. cũ dix̃
ut adm̃ tuũ ailigis. Cũ enĩ diligis dm̃ aui dili¬
gis bonũ tuũ. ⁊ melibonũ ⁊ melioris bonũ. ⁊ cũa
ailiꝗs bonũ tuũ ailigis te ipsum. De Mensona.

Expanded text:
res quod sic te diligere deberes, et occasionem sumeres a Scriptura ut solam carnem tuam foveres et animam tuam negligeres; propter hoc non dixit tibi ut teipsum diligas, ne hoc intelligeres, ubi magis diligeres, et hoc negligeres, ubi periculosius deperires. Non ergo tibi dixit, ut teipsum diligas, nec tamen omnino tacuit, cum dixit ut Deum tuum diligas. Cum enim diligis Deum tuum, diligis bonum tuum, et melius bonum et melioris bonum. Et cum diligis bonum tuum diligis teipsum, qui bon
Abbreviated transcription (Latin):
habent accipere possunt aminꝰ habenab qđ ñ habee.
Hiceni qui diciores sunt: plus habent. qui tam̃ quia
totũ nonhabent acciꝑe possunt qđ non habent. de
tnis: alias diicias possidet. Qued tuminꝰ habes
ille plus habet. ⁊ qd aliquis habes. ille totũ habet
Quomꝰ ergo illũ amas: Quio illidabis : S dicis. Qħ¬
uis dare non posũ. tam̃ optare possũ. Cupio ut illi
bonũ eueniat. Posibilitas quidẽ mea parua i engu¬
a est. ad illũ affectꝰ ait̾t ⁊ amor diues in illũ. Quos
facͥe nonposũ uelle posũ facẽm quidẽ siposte. s. qua¬

Expanded text:
habent accipere possunt a minus habentibus quod non habent, hi enim qui ditiores sunt plus habent, qui tamen totum non habent accipere possunt quod non habent. Deus tuus alias divitias possidet. Quod tu minus habes ille plus habet, et quod aliquid habes ille totum habet. Quomodo ergo illum amas? Quid illi dabis? Sed dicis: Quamvis dare non possum, tamen optare possum. Cupio ut illi bonum eveniat. Possibilitas quidem mea parva et exigua est ad illum, affectus autem et amor dives in illum. Quod facere non possum, velle possum. Facerem quidem si possem, s
Abbreviated transcription (Latin):
Q uiaisigt in quid iniquitatẽ: olit animã sua. Imaᷤᷤ
liuores i ꝑcnssuras.: ⁊ uulnera. ⁊ dicis amo carnem
meã. Qualis amor. T̃uillã ledere ⁊ affligere non ces¬
amare: bene fac̾e ⁊ bene uelle. Qui ꝑsequit᷑ odit:
quifouet diligit. Sime diligere uis. sieme dilige.
Alio quin si amicos ꝑsequeris inimicos foues. malo best̃
habere quã familiares. Nosamorẽ uoqumnꝰ eũ honũ di¬
ligitur. conmodũ optit᷑. salus queritur. Quihoc i¬
facit. ailigit. Si aut hoc est amare ille ꝓfecto aĩt
suã diligit quibonũ illĩdiligi: ⁊ qđ bomĩilliẽ abgͥ.¬

Expanded text:
Qui diligit, inquit, iniquitatem, odit animam suam . Amas Qui diligit, inquit, iniquitatem, odit animam suam . Amas livores, et percussuras et vulnera, et dicis amo carnem meam, qualis amor? Tu illam laedere et affligere non cesamare benefacere et bonum velle. Qui persequitur odit, qui fovet diligit. Si me diligere vis, sic me dilige; alioquin si amicos persequeris, inimicos foves, malo te hostem habere quam familiarem. Nos amorem vocamus cum bonum diligitur, commodum optatur, salus quaeritur. Qui hoc facit diligit. Si autem hoc est amare, ille profecto animam suam diligit, qui bonum illius diligit, et quod bonum illi
Abbreviated transcription (Latin):
cessitadẽ. post peccatũ aut ꝑuiciũ concupiscentie iam
nine dilig̾e consueuit ad suꝑfluitatẽ. ⁊ iccireo in hac
inp̃ceps eat sinonteneat᷑. S iegͦ dilectio carnis inp̃¬
cepto ponenda nonfuit. dequa constabat quia satis
haberet᷑. eia sinon preciꝑet᷑. De dilectione uͦ anime
queri potest. uttũ inmandato constitutasit ⁊ si hoc
mandatũ: horani ut diligat animãsuã. utrũ
hoc mandatũ alius abillis duobꝰ mandatis q̃ sup̃
aistinctasunt indilectione dĩ ⁊ paimi intelligen¬
aũsit aut idem cũ illis. Quid÷ aũt animã dili¬
gore. nͥbonũ esꝰ amare. Sicut eñĩ carnẽ suã ama¬
re dicit᷑ quibonũ illiꝰ amat ⁊ conmodũ appetit.¬
⁊ odisse quiea que adu̾sa illisunt :inꝗna. aut stu¬
diose agit aut uoluntarie sustinet. ita quoq ani¬
mã suã amare dicitur. qui amat ea que bonailli
sunt ⁊ salubria. ⁊ que aobonũ illiꝰ cooꝑant᷑. ⁊ saluti
ꝓficiunt. Qui au̾t que illi nocent amat. non illã amat.

Expanded text:
tem per vitium concupiscentiae jam nunc diligere consuevit ad superfluitatem, et idcirco in hac in praeceps eat si non teneatur. Sic ergo dilectio carnis in praecepto ponenda non fuit, de qua constabat quia satis haberetur, etiamsi non praeciperetur. De dilectione vero animae quaeri potest utrum in mandato constituta sit; et si hoc mandatum est homini ut diligat animam suam, utrum hoc mandatum aliud ab illis duobus mandatis quae supra distincta sunt in dilectione Dei et proximi intelligendum sit, aut idem cum illis. Quid est autem animam diligere, nisi bonum ejus amare; sicut enim carnem suam amare dicitur qui bonum illius amat et commodum appetit; et odisse qui ea quae adversa illi sunt et noxia aut studiose agit aut voluntarie sustinet, ita quoque animam suam amare dicitur, qui amat ea quae bona illi sunt et salubria; et quae ad bonum illius cooperantur et saluti proficiunt. Qui autem quae illi nocent amat, non illam amat.
Abbreviated transcription (Latin):
ailigenda: ut contra coruptioiẽ foueat᷑. anima di¬
sigendas ut contra iniquititẽ eustodiat᷑. T̃am̃sinc¬
cessiras altus incidert ⁊ alt̾m pati necessesit. meliꝰ:
ut caro sufincit ca  uptionẽ. quã anima faciat iniqͥ¬
uest. Quasus ant̃ utrũq eẽt diligendũ. non tam̃
utrũq ut diligeret᷑ erat p̃cipiendũ. Nam quia ꝑ na¬
ture affectũ carnissue amor sufficient̃ in erat homini.
cione poci̾ temꝑandus ne nimis haberet. Cartus

Expanded text:
oveatur; anima diligenda est ut contra iniquitatem custodiatur. Tamen si necessitas alterius inciderit; et alterum pati necesse sit, melius est ut caro sustineat corruptionem, quam anima faciat iniqut diligendum, non tamen utrumque ut diligeretur praecipiendum erat. Nam quia per naturae affectum carnis suae amor sufficienter homini inerat, tione potius temperandus ne nimis haberet, Carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ udet᷑. quare p̃ceptũ non: homini ut diligat se¬
ipsũ sicut mandatũ: ut diligat dm̃ ⁊ paimũ suũ.
considerare nosoportet si forte inhis duobꝰ mandatis
in quibꝰ de dilectione dĩ ⁊ pnmi agitur. io etiam
quod ad diligendũse homini uł precipiendũ uł faci¬
endũ÷ contineatur. Duosunt in homine anima
accepit. Quod au̾t adõ: totũ bonũ est. ⁊ qđ boniĩ:
totũ diligendũ: Itaq diligere debet homo totũ qđ
abipsa÷ bonũ nondiligẽt. Pene gͦ facit eũ diligit
corpꝰ suũ. ita tam̃ sibene diligat. id÷ suneo diligat¬

Expanded text:
 quare praeceptum non est homini ut diligat seipsum, sicut mandatum est, ut diligat Deum et proximum suum; considerare nos oportet, si forte in his duobus mandatis in quibus de dilectione Dei et proximi agitur, id etiam quod ad diligendum se homini vel praecipiendum vel faciendum est contineantur. Duo in homine sunt: anima accepit. Quod autem a Deo est, totum bonum est, et quod bonum est, totum diligendum est. Itaque diligere debet homo totum quoab ipsa est bonum non diligeret. Bene ergo facit cum diligit corpus suum; ita tamen si
Abbreviated transcription (Latin):
ed dicis. Quare tria data nonsunt pre¬
cepta caritatis. ut similit̃ diligat se ipsũ.
sicut dilig̾e iubetur dm̃ ⁊ pnmũ. S considera
quia f suꝑfluũ foret. ut illud fieri iuberetur. ad qq̃
faciendũ sichomo ꝓnꝰ fuerat exse. ut illud aut non
posset. aut nonuellet dimtt̾e. ⁊ si phiberet᷑. Nongͥ
uł cauendũ erat ne nimis diligẽt. Hoc siqͥdẽ nat̾e.
insitũ erat. ut se odire nomposset. scđ̾m qđ nemoun¬
quã carnẽ suã odio habuit. cui conmodũ quinat̾e᷑
insitus : appetitꝰ inseꝑabilit᷑ diligit. ⁊ qđ aduersũ:¬

Expanded text:
ed dicis: Quare tria data non sunt praecepta charitatis ut similiter diligat homo se ipsum, sicut diligere jubetur Deum et proximum. Sed considera quia superfluum faciendum sic homo pronus fuerat ex se, ut illud aut non posset aut non vellet dimittere etsi prohiberetur. Non igitur cavendum magis erat ne nimis diligeret. Hoc siquidem naturae insitum erat, ut se odire non posset; secundum quam, nemo carnem suam odio habuit ; cujus commodum qui naturae insitus est appetit
Abbreviated transcription (Latin):
preter ipsũ. amandũ : ꝓpter ipsũ. Quod qͥdem
tanto amat᷑ felicius. quanto ardeneuis: Quihoc
amat se ipsũ amat. quia bonũ suũ amat. ⁊ uere
amat quia uerũ bonũ amat. Propterea seripta
nondit tibi ut diligas d ipsũ ne fortt ertares¬

Expanded text:
praeter ipsum amandum est propter ipsum. Quod quidem tanto amatur felicius quanto ardentius. Qui hoc amat, seipsum amat, quia bonum suum amat; et vere amat, quia verum bonum amat. Propterea Scriptura non dixit tibi t
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut intrinitate ꝑfecta ⁊ plenitudo sit diuinita.¬
Etis. ⁊unitas pocestatis. ds̃ enĩ unus: Ds̃ nomenest
magnificentie. nom̃ potestacis. Sigͦ unus ads̃. unũ
nomen. una potestas. una.ẽ. trinitas. Deniq dicit.
est in quo oportet om̃s saluos fieri. Item. Ego
⁊ pat̃ unũ sumus. Unũdint. ne fiat discrecio po¬
testatis sumus addidit. ut ꝑsonas cognoscamus.
Noneñ pat̃ ipse quifiliꝰ. s expatre genitus filius.
ex dõ as̃. ex pleno plenus. Nonsunt gͥ hec nuda nomi¬
na: s uirtutis indicia. Plenitudo diuinitatis in
patre. plenitudo infilio. s nõ discrepans nec co¬
confusũ qđ unũ: nec multiplex qđ indifferens.
Quomͦ filiꝰ apatre ẽ. genitus. inpossibile ẽ. scire.
mens deficit. lingua filet non hominũ cantum
s angeloꝵ. Supra angłos. supra cherubin. supͣ
seraphĩ. supra om̃e sensũ. ẽ. Credere iubemure
discut̾e non ꝑmictimꝰ. Aufer argumenta: ubi fi¬
des queritur. Credimꝰ unũ dm̃ patrẽ ⁊ filium.¬

Expanded text:
ita ut in trinitate perfecta et plenitudo sit divinitatis, et unitas potestatis. Deus enim unus est. Deus nomen est magnificentiae, nomen potestatis. Si ergo unus Deus, unum nomen, una potestas, una est trinitas. Denique dicit: est in quo oportet omnes salvos fieri . Item: « Ego et Pater unum sumus . » Unum dixit, ne fiat discretio potestatis. Sumus addidit, ut personas cognoscamus. Non enim Pater ipse qui Filius, sed ex Patre genitus Filius, ex Deo Deus, ex pleno plenus. Non sunt ergo haec nuda nomina, sed virtutis indicia, plenitudo divinitatis in Patre, plenitudo in Filio, sed non discrepans, nec confusum quod unum est, nec multiplex quod indifferens. Quomodo Filius a Patre genitus sit, impossibile est scire: mens deficit, lingua silet, non hominum tantum, sed et angelorum, supra angelos, supra cherubim, supra seraphim, supra omnem sensum est. Credere jubemur, non discutere permittimur. Aufer argumenta ubi fides quaeritur. Credimus unum Deum, Patrem et Filium