comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ait noĩatis tͥb uacuũ esse misteriũ si
babtizãs minuat potestatẽ. patͥs.łf.
intelligẽdũ ẽ hoc sr̃ eum. qui nõ inter¬
dũ nͨ credit babtizare. qui nõ tm caret
fide: s ⁊̃ intẽcionẽ babtizandi nõ ht̃. ꝙͣ
gͦ babtizat innoĩe xͥ. babtizat in noĩe¬

Expanded text:
ait, nominatis tribus vacuum esse mysterium, tizans minuat potestatem Patris vel intelligendum est hoc super eum qui non intendit nec credit baptizare; qui non tantum caret fide, sed etiam intentionem baptizandi non habet. Qui ergo baptizat in nomine Christi, baptizat in no
Abbreviated transcription (Latin):
tñ di. ab usiue dr̃ templum dĩ nõ qd̃
ligͥ. ꝑ peccatum gͥ nõ scđ locum aliqͥs
longe fit ado ⁊ in eo longe. fi̾t. ꝙ ab eius
similitudine receoit. ⁊ tanto longius.
quanto fit dissimilior. Illa autẽ utait

Expanded text:
tamen Dei abusive dicitur templum Dei, non quod Per peccatum ergo non secundum locum, aliquis longe fit a Deo; at in eo longe fit, quod ab ejus similitudine recedit; et tanto longius, quanto fit dissimilior. Illa autem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
origmale. quo peccatores nascuntur. õs
concupiscẽtialit̾ geniti. q̃d ex adam fiue
exeius in obeoientia emanauit. ⁊ in pos
turos ẽẽ peccatores. q̃ est actuale pecc̾m.
intrasse inmundum. ⁊ meo omnes peccas¬
se. q de originali peccato dictum ẽe. oꝑ¬
tet accip
Ex quo sensu dictũ ẽ ꝑ inobediẽ

Expanded text:
m, quo peccatores nascuntur omnes concupiscentialiter geniti; quod ex Adam, sive ex ejus inobedientia emanavit, et in postutos esse peccatores, quae est actuale peccatum. intrasse in mundum, et in eo omnes peccasse, de originali dictum esse oportet accipi. 10. Ex quo sensu dictum est: Per inobedie
Abbreviated transcription (Latin):
matrimonii ẽ: ꝯsensus: non quilib.
s ꝑuerba expressus. nec de futuro. s
de p̃senti. Si .ii. ꝯsenciũt infuturum
mant uerbis. ł aliis c̃tis signis. nec
tał ꝯsensus efficit matrimoniũ. Si au¬
tẽ uerbis explicatur. qd̾ tñ corde non
uolunt. si non sit coactio ibi. uł dolus:
obligacio illa uerboꝵ quibꝰ ꝯsenciunt
dicẽtes. accipio te inuirũ. ⁊ ego te inux¬
testimoniis. Ait .ii. yfidorus. Cõnsensꝰ
facit mat̾moniũ. It̃ nicolaus pp. Suf¬
ficiat solus scđin leges eoꝵ ꝯsensus:
de quoꝵ ꝯiuẽtionib agitur. Qͥ solus
si forte in nupniis de fu̾it: cerã ⁊̃ cum
ipso coitu celebrata frustrantur. Itẽ¬

Expanded text:
Matrimonii est consensus, non quilibet, sed per verba expressus, nec de futuro, sed de praesenti. Si enim consentiunt in futurum,mant verbis vel aliis certis signis; nec talis consensus efficit matrimonium. Si autem verbis explicant quod tamen corde non volunt, si non sit coactio ibi vel dolus, obligatio illa verborum quibus consentiunt dicentes: Accipio te invirum, et ego te in uxtestimoniis. Ait enim Isidorus: Consensus facit Matrimonium. Item Nicolaus papa: Sufficiat solus secundum leges eorum consensus, de quorum conjunctionibus agitur; qui solus si forte in nuptiis defuerit, caetera etiam cum ipso coitu celebrata frustrantur. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
đm ꝓnob̾ scĩ.⁊ m̃ito dum eoꝵ m̃ita su¬
ffragantur nob̾.⁊ affectu dum uota nr̃a
cupiũt impłi. Qd̃ tn non faciũt. nisi
in uolũtate dĩ implenda didic̃int. Dra¬
eoꝵ nob̃ suffragentur.⁊ ut ipsi uelint bo¬
num nr̃m. qr eis uolentib ds uult. ⁊ ita
fiet. Expremissis ostat. qd̾ cum quib dam
miscdius ag̃ ds quã qd eoꝵ peccata me¬

Expanded text:
 nobis sancti; et merito, dum eorum merita suffragantur nobis; et affectu, dum vota nostra cupiunt impleri. Quod tamen non faciunt nisi in voluntate Dei implenda didicerint. Oraeorum nobis suffragentur, et ut ipsi velint bonum nostrum, quia eis volentibus Deus vult, et ita fiet. Ex praemissis constat quod cum quibusdam misericordiis agit Deus quam eorum peccata me
Abbreviated transcription (Latin):
Et tam sapient̾ exquisita. ut cũ anglica
uolũtatẽ. qua factum ẽ qd̾ c̃ator ñ uolu¬
it. ut impłet ipse quod uoluit. bñ utẽs
⁊ mal tanquã sũme bonus. ad eoꝵ dap¬
nationẽ quos iuste p̃ꝑauit ad penã. ⁊ e
oꝵ falutẽ quos benigne p̃destinauit ad
głam. Quãtii.ii. ad ipsos attinet. qd ds
noluit fecer̃. Quãtũ ũo ad oĩpotẽciã d̾i

Expanded text:
et tam sapienter exquisita, ut cum angelica tatem quae factum est quod Creator noluit impleretur illud quod voluit, bene utens etiam malis tanquam summe bonus ad eorum damnationem quos juste praedestinavit ad poenam, et ad salutem eorum quos benigne praedestinavit ad gratiam. Quantum enim ad ipsos attinet, quod Deus noluit fecerunt; quantum vero ad omnipotentiam Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
fleuit petrus. quia culpa obrepsit ei.
Non inuenio quid dixit. inuenio ꝙ fle¬
uerit. lacrimas eius lego. satisfactioẽ
ñ lego. s qͥ defendi nõ pot̾: ablui pot̾.
Lauãt lacrime delictũ. ꝙ uoce pudor

Expanded text:
flevit Petrus, quia culpa obrepsit ei; non invenio quid dixerit, invenio quod fleverit. Lacrymas ejus lego, satisfactionem non lego. Sed quod defendi non potest, ablui potest. Lavant lacrymae delictum, quod voce pudor
Abbreviated transcription (Latin):
tua dicito. ut deleas illa. S si ꝯfundis
alicui dic̃e. dicito ea cotidie in aĩa tua.
nõ dico ut ꝯfitearis ea ꝯseruo tuo. ut
tibi exꝓbret. dicito do. qui curat ea. Neq
.Ni. si non dixis. ignorat ea. sũ faciebaᷤᷤ
ea: p̃sto erat. Cum ad nuttẽs ea: ꝯgno

Expanded text:
tua dicito ut deleas illa, sed si confunderis alicui dicere, dicito ea quotidie in anima tua. Non dico ut confitearis ea servo tuo, ut tibi exprobret, sed dicito Deo, qui curat ea. Nec enim si non dixeris, ignorat ea; cum faciebas, praesto erat; cum admitteres ea, cogno
Abbreviated transcription (Latin):
ausa ⁊origo pͥma peccati res bona extitit
quia añ pͥmum peccatũ nõ erat aliqͥ
malum ũ oriretur. Cum eni originem
⁊ cãm ħaũnt aũ ex bono aũ ex maloha¬
erbono gͥ ortum fuit. Uñ aug̃. in respõ¬
sionib contra uilianum ħticum ꝙ
dix̃at. si ex natura peccatum ẽ: tunc ma¬
la ẽ natura: ait. Queso ut si pot̾ respõ¬
deat. Manifestum ẽ ex uoluntate ma¬
la. tum quã ex arbore mala fĩ omnia
mala oꝑa tamquam fructus malos¬
sed ip̃am malam uoluntatẽ und dicit
exortam nisi ex bono: Si enim ex anglo
quid ẽ angłs insibonum opus di: Si ex
homine quid erat ip̃e homo. nnisi bonũ
opus di: Imo ꝗ erant ħ duo añquam ori
retur ineis mala uoluntas nisi bonum
opus dĩ.ibona ⁊ laudanda natura: G ex¬
bono oritur malum. nec fuit uñ oriri pꝰ¬
set nisi ex bono. Dico gͦ. quia uoluntatẽ
malam nullum malum p̾cesfit. sed ex
⁊ nicħominus ostendr̾. cꝰ peccati fũit cã¬

Expanded text:
ausa et origo prima peccati res bona extitit, quia ante primum peccatum non erat aliquid mali unde oriretur. Cum enim originem et causam habuit, aut ex bono, aut ex malo haex bono ergo ortum est. Unde August., in Responsionibus contra Julianum haereticum, qui dixit, si ex natura peccatum est, tunc mala est natura. Quaeso ut, si potest respondeat. Manifestum est ex voluntate mala, tanquam ex arbore mala fieri omnia opera mala tanquam fructus malossed ipsam malam voluntatem unde dicet exortam, nisi ex bono? Si enim ex angelo, quid est angelus nisi bonum opus Dei? Si ex homine, quid erat ipse homo, nisi bonum opus Dei? Imo quid erant haec duo antequam in eis oriretur mala voluntas, nisi bonum opus Dei, et bona, et laudanda natura? bono oritur malum, nec fuit unde oriri posset nisi ex bono. Dico ergo quia voluntatem malam nullum malum praecessit, sed ex Et nihilominus ostenditur cujus peccati fuerit ca
Abbreviated transcription (Latin):
citus. illorumq m̾brorum nõ legitimꝰ
usus: ꝓhibitus debet intelligi. D̾ qua¬
uartum ẽ. Non furtum facies.rto
ũ saclegium ⁊ rapina omnis ꝓibetur¬
uoluit. omnẽ illicitam usur pationẽ
Sacrum uõ dr̃. quicqͥd mancipatum

Expanded text:
citus, illorumque membrorum non legitimus usus, prohibitus debet intelligi. Quartum est: Non furtum facies . Ubi sacrilegium, et rapina omnis voluit omnem illicitam usurpationem rSacrum vero dicitur, quidquid mancipatum
Abbreviated transcription (Latin):
saluati ꝑfidẽ:⁊hoc non ex uob. Dei eni
donum ẽ. Ꝙ ascĩs ita exponitur. hoc
.i. fides. nõ ex iu nature nr̃e. quia donũ
di pure est. Ecce ihic manifeste tradit᷑
quod fides nõ ex libtate arbitrii siue ex
arbitrio uoluntatis. ꝙ suꝑioribus cõso¬
nat. ubi dictum ẽ grãm p̾ueniẽtem uł
oꝑantẽ ẽẽ uirtutem q̃ uoluntatem hoĩs
libat ⁊ sanat. Ut aug ĩ .i. d spũ ilitt̾a ait.

Expanded text:
 vobis; Dei enim donum est. Quod a sanctis ita exponitur: Haec scilicet fides, non est vi naturae nostrae, quia donum Dei pure est. Ecce et hic aperte traditur quod fides non est ex libertate arbitrii, sive ex arbitrio voluntatis; quod superioribus consonat, ubi dictum est gratiam praevenientem vel operantem esse virtutem quae voluntatem hominis liberat et sanat. Unde Aug., in
Abbreviated transcription (Latin):
de omni mortali. ⁊ omni ueniali penili.¬
tere excepto uno. uł płibus ueni alibꝰ
quid̃. Sicut ht̃ quis caritatẽ: ⁊ unũ uł
plura uenialia. Qd̾ de criminalibꝰ nlła¬
tenus esse potest. Est .ii. aliquis bonus
caritatẽ hũs. sed adhuc quodã cupidita¬
tis affectu amans hec scłaria. Talis ex¬
istens sub ita morte oppͥmitur. in illo
t̾reuo affectu mortuus est. ⁊ tn saluabr.
a quo non se hic absoluit. Ergo post hãc
sẽt auctores. Cur mag̃ ꝯmemorassent
leuia quã grauia. c̃ ⁊̃ grauium pena.
hic in expleta: post hanc uitã restet.&

Expanded text:
de omni mortali, et de omni veniali poenitere, excepto uno vel pluribus, venialibus quidem; sicut habet quis charitatem, et unum vel plura venialia; quod de criminalibus nullatenus esse potest. Est enim aliquis bonus charitatem habens, sed adhuc quodam cupiditatis affectu amans haec secularia; talis existens subita morte opprimitur. In illo terreno affectu mortuus est, et tamen salvabitur, a quo non se hic absolvit; ergo post hanc sent auctores, cur magis commemorassent levia quam gravia, cum etiam gravium poena hic inexpleta post hanc vitam restet?
Abbreviated transcription (Latin):
cato płimi diu̾sa senserunt. alii enĩ
dix̾unt. uoluntatẽ malam. tͣm ẽẽ pec¬
catum: ⁊ nõ actus ext̾iores. alii uolunta¬
tẽ iactus. alii neutr̃ dicentes omnes ac¬
tus eẽ bonos iadeo.⁊ exd̃o auctore esse.
Omnia ꝑ ipsum facta sunt: i sine ipso f.¬

Expanded text:
. Alii enim dicunt voluntatem malam tantum esse peccatum, et non actus exteriores; alii, voluntatem et actus; alii neutrum dicentes, omnes actus esse bonos et a Deo et ex Deo auctore esse, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso f
Abbreviated transcription (Latin):
lum nullum modum ħt. caret enĩ om̃i
bono. at modus aliquid boni ẽ. Non gͥ
ẽ quia nulla sp̃e continetur. totumq ħ
nomẽ mali d sp̃ei pͥuacõne reꝑtum ẽ.

Expanded text:
lum nullum modum habet; caret enim omni bono. At modus aliquid boni est; non igitur est, quia nulla specie continetur, totumque hoc nomen mali de speciei privatione repertum est.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ẽẽ di filium. Audiuimus in euãgło
dominum mandasse discpłis p̃dicate
euangłium uniu̾se cãture. qͥ uniũsam
c̾at᷑am dic̃. nullam excip̃. & uͥ sunt qui
creat᷑am. xͫ appellant: Nam si c̾at᷑a eẽt:
sͥ mandaret.⁊ euangłm p̃dicari: i sub̃tꝰ
eẽt uanitati. qr testante apło. omnis

Expanded text:
non esse Dei Filium. Audivimus enim in Evangelio Dominum mandasse discipulis: Praedicate Evangelium omni creaturae. Qui universam creaturam dicit, nullam excipit. Et ubi sunt, qui creaturam Christum appellant? Nam si creatura esset, sibi mandaret Evangelium praedicari, et subjectus esset vanitati: quia testante Apostolo: Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
inobeoientiam uius multi constituti
sunt peccatores: eo sensu dictum ẽẽ intel¬
catum. quo omnes peccatores nascuntur.
ut ⁊ in illo eẽt: ⁊i omnes transiret & p
⁊ pecẽm originale ĩ adã¬
nde aug̃ uliano ħetico. nullum peccatũ¬
in paruulis ẽẽ contendenti. respondens
asserit peccatum originale ex uoluntate
ade ꝓcessisse. ac ꝑ eius inobedientiam in
mundum intrassẽ. Querit enim uilianꝰ¬
ꝑ quid peccatum inuenit᷑ in par uulo. ita
inquiens. nõ peccat iste qui nascitur. non
peccat ille quę genuit. nõ peccat ille qui
cõdidit. ł quas gͥrimas int̾ tot p̃sidia in¬
nocentie peccatum fingis ing̾ssum: Pires

Expanded text:
inobedientiam unius multi constituti sunt peccatores, eo sensu dictum esse intelcatum quo omnes peccatores nascuntur; ut et in illo esset, et in omnes transiret. 11. Quod peccatum originale de Adande Aug. Juliano haeretico nullum peccatparvulis esse contendenti respondens, aperte asserit peccatum originale ex voluntate Adae processisse, ac per ejus inobedientiam in mundum intrasse. Quaerit enim Julianr quid peccatum invenitur in parvulo, ita inquiens: Non peccat iste qui nascitur, non peccat ille qui genuit, non peccat ille qui condidit. Per quas igitur rimas inter tot praesidia innocentiae, peccatum fingis ingressum? Et res
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis ꝯmissa ẽ. Om̃s aut̃ suꝑuis desig¬
nati ordines. ep̃i nũcupantur. Nota.
qd̃ archiep̃oꝵ nomne: printates suꝑiꝰ
sig̾casse uidñr.⁊ metropolitanoꝵ: qͦs
nunc archiep̃os dm̃s. Hoꝵ aut̃ discre¬
cio agentilib introducta uiđr. qui s¬
uos flãmines alios simpliẽr flãme ᷤᷤ
alios archiflamines. alios ꝓthofla¬
flamines appellabant. Sac̃dotes
.ii.gẽtiliũ flamines dicebantur. qͥ
habebãt incapite pilleũ in quo erat
breuis uirga. de suꝑ hñs aliqͥd lane.
Qd̃ cum ꝑ estũ ferre non possent.
filũ tm incapite ligare ceꝑunt. Nu¬
dis.ii. capitib eos incede nefas erat.
Uñ ⁊ a filo quo utebantur. flamineᷤᷤ
dicti s̃. qͣi filamines. s festis diebus
filo deposito. pilleũ ĩponebant pro
saẽdocii eminencia.¬

Expanded text:
is commissa est. Omnes autem superius designati ordines episcopi nuncupantur. Nota quod archiepiscoporum nomine, primates superius significasse videtur, et metropolitanorum, quos nunc archiepiscopos dicimus. Horum autem discretio a gentilibus introducta videtur, qui suos flamines, alios simpliciter flamines, alios archiflamines, alios flamines appellabant. Sacerdotes enim gentilium flamines dicebantur, qui habebant in capite pileum, in quo erat brevis virga, desuper habens aliquid lanae, quod cum per aestum ferre non possent, filum tantum in capite ligare coeperunt. Nudis enim capitibus eis insidere nefas erat. Unde a filo quo utebantur flamines dicti sunt, quasi filamines. Sed festis diebus filo deposito pileum imponebant pro sacerdotii eminentia.
Abbreviated transcription (Latin):
em̾a ds̃ ip̃e. Male uero finis ẽ aliud
.s. mala delectacio uł aliqͥo aliuo in
quo nõ debt uoluntas quiescẽ. finẽ
omnis cõsinnationis ẽ .i. omnns bone
uoluntatis.⁊ accionis. ad ꝙͣ. omne p̃cep¬
tum referendum ẽ. Uñ aug̃. inẽhcħ.

Expanded text:
e Deus. Malae vero finis est aliud, scilicet mala delectatio, vel aliquid aliud in quo non debet voluntas quiescere. Finem omnis consummationis est, id est, omnis bonae voluntatis et actionis, ad quam omne praeceptum referendum est. Unde Aug., in Ench.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ referatur ad caritatem q̃ est dilec¬
tio di iprimi. nõ dum fit. quẽ ad mo¬
tunc enim recte fu̾it q̃ mandat ds: ⁊q̃
consilio monet. c̃ referuntur. ad dilec¬
tõnẽ di ⁊ꝓximi. his u̾b̃ aꝑte insinua¬
tur. quis sit rectus finis uoluntatis

Expanded text:
ratur ad charitatem quae est dilectio Dei et proximi, nondum fit quemadmoTunc enim recte fiunt quae mandat Deus, et quae consilio monet, cum referuntur ad dilectionem Dei et proximi. His verbis aperte insinuatur quis sit rectus finis voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. sp̃m sc̃m̃ ꝓprie eẽ de patre. ⁊ ꝓprie
ꝓced̾e apatre. Qd̾ non ita est intelligẽ¬
dum. tamquã prius uł plenius apatͦ
ꝓcedat: quã afilio. s qr hoc ht̃ pat̃ a se.
non abalio. ut de ipso sit. ⁊ ꝓcedat sp̃s
ht̃. ut de ipso sit: ⁊ ꝓcedat sp̃s sẽs fo̾r¬

Expanded text:
m proprie esse de Patre, et proprie procedere a Patre. Quod non est ita intelligendum, tanquam prius vel plenius a Patre procedat quam a Filio, sed quia hoc habet Pater a se non ab alio, ut de ipso sit et procedat Spihabet, ut de ipso sit et procedat Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
dilectione pleniores. ⁊ quo nisi deo ple¬
nus est. qui plenus est dilectione: his
uerbis fatis ostendit aug̃ qd̃ dileccio ip¬
sa. qua diligimus dm. uel ꝓximũ. ds ẽ.
S ad huc aꝑcius in eod libro subd̃ dicẽ
in lumine manet. ⁊ scandalũ in eo nõ ẽ.
Manifestum est. qr iusticie ꝑfectionem:
in dilectõne frĩs posũit. Nam in quo scã¬
dalũ non est. utq ꝑfectus ẽ. Et ind̾ ui¬
đr dilectionẽ dei tacuisse. quod numꝗͣ
faceret. nisi quia in ipsa sũma dilectiõe:
uult intelligi deũ. aꝑtissime .ni. ieadẽ

Expanded text:
dilectione pleniores: et quo nisi Deo, pledilectione pleniores: et quo nisi Deo, plenus est, qui plenus est dilectione? His verbis satis ostendit Aug. quod dilectio ipsa qua diligimus Deum vel proximum, Deus est. Sed adhuc apertius in eodem libro subdit dicens: in lumine manet et scandalum in eo non est. manifestum est, quod iustitiae perfectionem in fratris dilectione posuerit; nam in quo scandalum non est, utique perfectus est. et tamen uidetur dilectionem dei tacuisse. quod numquam faceret, nisi quia in ipsa fraterna dilectione uult intellegi deum. apertissime enim in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
sum. qd̾ sp̃s s. amor est patris ⁊ filii. quo
nos diligimus dm ⁊ ꝓximũ. que caritas
cum ita est in nob̃ ut nos faciat diligere
onẽ qua dilig̃ ꝓximum. ineo ipso deũ
diligit. qr ipsa dilectio ds est .i. sp̃s ĩ. Ne
aut̃ inre tanta. aliquid de nr̃o influere
udeamur: sacris auctoritatib qd̾ dictũ
ut ipsam p̃cipue dilectionẽ diligat. Deus
aut̃ dilectio ẽ. Conseq̃ns gͦ est: ut dm pre¬
cipue diligat. Itẽ in eod. Ds̃ dilectio est. ut
eum qui est apud nos. si nos ẽẽ uelimus
apud eum: Nemo dicat. non noui: quid
diligam. Diligat fratrẽ. ⁊ diligat eandẽ
dilectionẽ. Mag̃.ii. nouit dilectionẽ qua
diligit: quã fr̃ẽm. quẽ dilig̃. Ecce iam po¬
test nociorẽ dm habere. quã fr̃ẽm. Plane
nociorẽ. qr presenciorẽ. qr int̾iorem. qr c̃
amplectẽ dm. Ipsa ẽ dilectio. que omnes
bonos angłos. ⁊ om̃s dei seruos: ꝯsocrat
uinculo scĩtatis. Quanto gͥ faniores fu¬
sumus. a tumore suꝑbie: tanto sumus

Expanded text:
s sanctus amor est Patris et Filii, quo nos diligimus Deum et proximum, quae charitas cum ita est in nobis, ut nos faciat diligere onem, qua diligit et proximum, in eo ipso Deum diligit, quia ipsa dilectio Deus est. Ne autem in re tanta aliquid de nvideamur, sacris auctoritatibus quod dictum ut ipsam praecipue dilectionem diligat. Deus autem dilectio est; consequens ergo est ut praecipue Deum diligat. Item in eodem: Deus dileum, qui est apud nos, si nos velimus esse apud eum? Nemdiligam". diligat fratrem et diligat eandem dilectionem. magis enim nouit dilectionem, qua diligit, quam fratrem, quem diligit. ecce iam potest notiorem deum habere quam fratrem, plane notiorem, quia praesentiorem, notiorem, quia amplebonos angelos, et omnes Dei servos consociat vinculo sanctitatis. Quanto ergo saniores sumus a tumore superbiae, tanto sumus
Abbreviated transcription (Latin):
exeo s̃: occurrit aug̃. ostendens nõ ħ
nõ ꝑꝑea eẽ dictam dm. qd̃ ipsa caritas
sit ulla sub̾a. que di digna sit noĩe. sed
qͥ donum sit di. sic̃ dictum ẽ deo. Tu es
so nob̃ est. Unde alibi. abipso est paciẽ¬
cia mea. hunc .ii. sensum facile refellit:
scripturaꝵ ipsa locutio. Tale est .n. tues
⁊ ds m̃s mĩa mea.⁊ multa similia. Nõ
ẽ aut̃ dictum dñe caritas mea. aut tu
es caritas mea. aut d̾̃s caritas mea. s ita
dictum ẽ. Deus caritas est. sic dictum ẽ
ds sp̃s est. hoc qui non discernit: in tel¬
lectum adño. non expõnem q̃rat anb.
Non .ii. aꝑcius quicquã possumus d̾re.
d̾s gͦ caritas est̾. Ex predictis clarescit.
⁊ ꝓximum. Unde facilius est nob̃ osten¬

Expanded text:
ex Deo sunt; occurrit Aug., ostendens hoc nonon propterea esse dictam Deum, quod ipsa charitas sit ulla substantia quae Dei digna sit nomine, sed quod donum sit Dei; sicut dictum est de Deo: Tu es so nobis est. Unde psal. 61. Ab ipso est patientia mea. Hunc enim sensum facile refellit Scripturarum ipsa locutio. Tale est enim: Tu es isericordia mea et multa similia. non est autem dictum: "domine, caritas mea" aut: "tu es caritas mea" aut: "deus, caritas mea," sed ita dictum est: deus caritas est, sicut dictum est: deus spiritus est. hoc qui non discernit intellectum a domino, non expositionem quaerat a nobis; non enim apertius quicquam possumus dicere. Deus ergo caret proximum; unde facilius est nobis osten
Abbreviated transcription (Latin):
oderunt ascendit semꝑ. Qd̃ est gͥ illa
elongacio: Sane extĩores tenebre in¬
telligi possũt. quedã malignitas odii
cientur ⁊ tur babuntur. ut ab illis ad
cogitandũ aliquid de do. iuix ⁊ raro uł
nũquã m̃tẽ reuocẽt. Ut qui nimio põ¬
tur. ut int̾im in aliã cogitacionẽ nõ ex

Expanded text:
oderunt, ascendit semper. Quae est ergo illa elongatio? Sane exteriores tenebrae intelligi possunt, quaedam malignitas odii cientur et turbabuntur, ut ab illis ad cogitandum aliquid de Deo vix, vel raro, vel nunquam mentem revocent. Ut qui nimio pretur, ut interim in aliam cogitationem non
Abbreviated transcription (Latin):
niali in reꝓbum sensũ. Ibi ext̃ĩores tene¬
bee erunt. qr tunc peccõres penitus er̃
extra đm. Quid ẽ .ii. penitus esse extra
dm. nisi esse in sũma cecitate: Si quid̾¬
d̾s habitat lucem in accessibilẽ. he aut̃
tenebre hic iam incipiunt in peccãte.
cũ ab int̾iori luce di secluditur. s nõ
penitus dum in hac uita est. Ecce qͣre
pecc̃or ibi dr pati ext̃iores tenebras.
⁊ nõ hic. quia ibi secluduntur penitꝰ¬
aluce di. ꝙ non hic. S quomͦ intelli¬
genda est illa seclusio: An qr nõ uide¬
bunt dm ꝑ sp̃em : Sed nec aliquis ħ¬

Expanded text:
bum sensum. Ibi exteriores tenebrae erunt, quia tunc peccatores penitus erunt extra Deum. Quid est enim penitus esse extra Deum, nisi esse in summa caecitate, siquidem habitat Deus lucem inaccessibilem? Hae autem tenebrae hic jam incipiunt in peccante, cum ab interiori Dei luce secluditur, sed non penitus dum in hac vita est. Ecce quare ibi peccator dicitur pati exteriores tenebras, et non hic, quia ibi secludetur penitluce Dei, quod non hic. Sed quomodo intelligenda est illa seclusio? An quia non videbunt Deum per speciem? sed nec aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
ambiguum. in nͣ corꝑis eius: infirmi¬
tatẽ corꝑee nͨ nõ fuisse:⁊ passionem
illam lic corꝑi illata sit. nõ tñ nͣm
dolendi: corꝑi intulisse. quia licet
forma corꝑis nr̃i eẽt indomino. non
tñ uiciose infirmitatis nr̃e forma:
sus:⁊ impietatis hebitudine. p̃missis
diligent̃ intendas. atq ip̃iꝰ scͥpt᷑e cir¬
cumstantiam infpicias. dictorum rõ¬
nem atq uirtutẽ ꝑcipe. ut cumq
pot̾is. untelligẽtiã arguere nõ atemp¬
tub. Intelligitur n ea rõne dixisse do

Expanded text:
ambiguum in natura corporis ejus infirmiambiguum in natura corporis ejus infirmitatem corporeae naturae non fuisse, et passionem illam, licet corpori illata sit, non tamen naturam dolendi corpori intulisse; quia, licet forma corporis nostri esset in Domino, non tamen vitiosae infirmitatis nostrae forma sus et impietatis habitudine, praemissis diligenter intendas, atque ipsius Scripturae circumstantiam inspicias, dictorum rationem atque virtutem percipere utcumque poteris, et intelligentiam arguere non att
Abbreviated transcription (Latin):
deamus an ille passionis ordo infirmi¬
tatẽ in dño doloris ꝑmittat intelligi
Dilatis enim causis ex quib mecum
domino ħrsis ascbit. res ipãs. ut geste
sunt cõferamus. N enim fi̾ pͭ. ut timor
euis significetur inũbis. cuiꝰ fidutia
contineat᷑ infactis. Timuis gͥhetice
passionẽ uidr̃. s ob ignorantie huiꝰ er¬
rorẽ. petrꝰ ⁊ sathanas. ⁊ scandalum est.
⁊ in corꝑe eius infirmitas fuit. ad cuiꝰ
occursum ꝯsternata ꝑsequentium ag¬
mina supinatis corꝑib ꝯciderunt. Quã
gͥ infirmitatẽ dominatam. hꝰ corꝑis
c̃dis. cꝰ tantam ħuit nꝰ uirtutẽ. Sed for¬
te dolorem uulnerum timuit. quam
rogo. otu dñice infirmitatis assertor
penetrantis carnẽ claui habuit trorẽ
qui excisam aurẽ solo restituit a tac¬
tu: ꝓ ducem ħ autẽ manus clauum
dolet:isentit uulnꝰ. qui alt̾i dolorem
uuln̾is ñ reliquid: Pungẽde carnis
rumq uirtutib dmonstrari nõ ẽ

Expanded text:
deamus an ille passionis ordo infirmideamus an ille passionis ordo infirmitatem in Domino doloris permittat intelligi; dilatis enim causis ex quibus metum Domino haeresis ascribit, res ipsas ut gestae sunt conferamus. Nec enim fieri potest ut timor ejus significetur in verbis, cujus fiducia continuatur in factis. Timuisse ergo haeretico passionem videtur. Sed ob ignorantiae hujus errorem, Petrus, et Satanas et scandalum est. et in corpore ejus infirmitas fuit, ad cujus occursum consternata persequentium agmina supinatis corporibus conciderunt? Quam ergo infirmitatem dominatam hujus corporis credis, cujus tantam habuit natura virtutem? Sed forte dolorem vulnerum timuit. Quem, rogo, o tu dominicae infirmitatis assertor, penetrantis carnem clavi habuit terrorem, qui excisam aurem solo restituit attactu? Producens haec autem manus, clavum dolet, et sentit vulnus, qui alteri dolorem vulneris non reliquit? Pungendae carnis rumque virtutibus demonstrari non est
Abbreviated transcription (Latin):
tñ dolorem ing̾it. quia nõ sunt ille res
nr̃m nõ ħt talem nat᷑am. ut ualeat cal¬
nr̃i hominis ñ dficiens a sedo sumpsit.
In qͦ quam ius aut iectus incid̾et. aut
uulnus descendet. aut nodi cõcurrerẽt
ferrent. ut telum aliꝗd aquam ꝑforans.
uł ignem ꝯpungens. uł aera uulnerãs
omes q as passionis nͨ sue infert. ut
foret. ut cõpungat. ut uulnẽt. seo nͣm
aera uuln̾ari. quamius nͨ celi sit. ⁊uul¬
nerare: i conpungẽ ⁊ forare. Passus ꝗ xͦ
seo incorpꝰ irruens passio. uͨ ñ fuit pasfio
ñ tñ nat᷑am passionis exercuit. duri
penali mistĩo pena deseuit. ⁊ uirtus cor¬
ꝑis sñ sensu pene ium pene inse dese¬
uientes excep̃ ħuit sane illd̃ dm corpus
se domus obstacuł arceatur. At uero
si dm̃i corꝑis solum ista nꝰ sit. ut feratur
in humidis. ⁊ sistat inliquidis. ⁊ structa
mus: Caro illa d̾ ceł ẽ: ihomo ille d̾ do ẽ.
ħns ad paciẽdum corpꝰ ⁊ passus ẽ. sed na¬
tam nõ ħns ad dolendum. Id̾ in eod̾ ui¬

Expanded text:
tamen dolorem ingerit, quia non sunt illae res nostrum non habet talem naturam, ut valeat calitudinem nostri hominis, non deficiens a se Deo, assumpsit. In quo quamvis aut ictus incideret, aut vulnus descendferrent: ut telum aliquod aut aquam perforans aut ignem conpungens aut aera uulneransm has passiones naturae suae infert, ut foret, ut compungat, ut vulneret; sed nataera vulnerari, quamvis natura teli sit et vulnerare, et compungere, et forare. Passus quidesed in corpus irruens passio, nec non fuit passio, non tamen naturam passionis exercuit, dum et poenali ministerio poena desaeviit, et virtus corporis sine sensu poenae vim poenae in se desaevientis excepit. Habuit sane illud dominicum corpus usae domus obstaculis arceatur. Atvero si dominici corporis solum ista natura sit, ut feratur in humidis, et sistat in liquidis, et structa mus? Caro illa de coelis est, et homo ille de Deo est, habens ad patiendum corpus; et passus est, sed naturam non habens ad dolendum. Idem in eodem: Vi
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis. nec in eo ⁊̃ dñium ħuit passio
Ita ĩ. nõ ħuit nat᷑am ad timendum. ł
tristandum. quia nõ ħuit talem na¬
turam inqua eẽt cã timoris ułtͥsticie.
Itaq nẽcitas timendi nõ fuit in eo sic
ẽ innb. nec nat᷑a doloris fuit in eosiẽ

Expanded text:
oris; nec in eo etiam dominium habuit passio; ita etiam non habuit naturam ad timendum vel tristandum, quia non habuit talem naturam in qua esset causa timoris vel tristitiae. Ita necessitas timendi non fuit in eo, sicut est in nobis. Nec natura doloris fuit in eo, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
deo nascitur. uere filius ẽ: ⁊ nos quidẽ
filii dei sumus. s ꝑ facturã. Fuimus. ni.
onem effecti sumꝰ. pocius quã nascimur
⁊ qr omne qud̃ fit. antequã fiat: nõ fuit.
nos cum filii non fuissemꝰ. efficiur.
añ .ii. filii non eramus. s ꝑ gr̃am facti
sumus. non nati: neq generati. s adqͥ¬
nos genuisse. Genuisse .ii. dm filios. nũ¬
quã cum ꝓͥetatis sig̃catione: ꝯgnoscimꝰ
dici. Ex ad optione .ii. homo ẽ filius dei.
pacio. Ac ꝑ id non uere ẽ filius. qr nec
ꝓrie natus dr: nec semꝑ filius fuit. Uni¬
genitus aut̃ ds̃. nec fuit aliq̃n nõ filius.
nec fuit aliꝙͥ. antequã filius. nec qͥcquã

Expanded text:
eo nascitur vere Filius est: et nos quidem filii Dei sumus, sed per facturam. Fuimus enim per adoptionem effecti sumus potius quam nascimur: et quia omne quod fit, antequam fiat non fuit, nos cum filii non fuissemus, efficimur. Ante enim filii non eramus, sed per gratiam facti sumus, non nati neque generati, sed acquinos genuisse. Genuisse enim Deum filios, nunquam cum proprietatis significatione cognoscimus dici. Ex adoptione enim hpatio: ac per hoc non vere est filius, quia nec proprie natus dicitur, nec semper filius fuit. Unigenitus autem Deus nec fuit aliquando non Filius, nec fuit aliquid antequam Filius, nec quidquam
Abbreviated transcription (Latin):
excelsi om̃s. ⁊ ad moysen de ppło isrł dñs
na est distancia. homines .ii. dei filii sũt:
factura. nõ natiuitatis ꝓͥetate. Ds̃ autẽ
filius. originis ꝓͥetate filius est. ⁊ ĩntate
natiuitatis. nõ factura: uł ad optione. Et
illi quid̃ añ s̃. quam filii dei sint. Fiunt
i. filii. nõ nascuntur. filii dei. Uñ hył. So¬
lum dđm natũ originis ꝓͥetate dei filiũ
ostendẽs. inter ipsum.⁊ hoĩes filios di.
euidentissime distinguit.in .xii.l. de tri

Expanded text:
excelsi omnes? Et ad Moysem de populo Israel Dominus na est distantia. Homines enim filii Dei sunt, factura, non nativitatis proprietate. Deus autem Filius, originis proprietate Filius est, et veritate nativitatis, non factura vel adoptione. Et illi quidem ante sunt, quam filii Dei sint. Fiunt enim filii, non nascuntur filii Dei. Hilarius unum solum Deum natum originis proprietate Dei Filium ostendens, inter ipsum et homines filios Dei evidentissime distinguit in duodeci
Abbreviated transcription (Latin):
aug̃ multiplicit̾ exponens p̾missa uer¬
ba genesis. ꝑ celum dic̾ intelligi. infor
ꝑt̾ram: corꝑalem mat̾iam. sine omni
qualitate appareret in mat̾ia formata
Quomͦ dixerit lucifer ascendã ince

Expanded text:
 multipliciter exponens praemissa verba Genesis, per coelum dicit intelligi informeper terram, corporalem materiam sine omni qualitate quae apparet in materia formata. 8. Quomodo dicat Lucifer secundum I
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ t̾nitas sit unus.⁊ solus uerus ds¬
gatissimis m̃tib cernitur. Mentis.n.
humane acies inualida. intam excellẽ¬
ti luce nõ fig̾r. nisi ꝑiusticiã fidi emũ¬
detur. Idẽ inlibro retractacionũ. Non
aꝓbo qd̃ inorone dixi. d̾s qui ñ inisi
mundos. uerum scire uoluisti. Respõ¬
deri.ii. potest. multos ⁊̃ non mũdos:
excellentissima. c̃ modestia ⁊ timore agẽ¬
dũ ẽ.⁊ attentissimis auribus atq duo¬
tis audiendũ. ubi q̃r unitas tͥnitatis pa
erratur. nec laboriosus aliquid q̃r. nec¬
fructuosius aliquid inuenitur. A inde
studeat imitari.atq seruare qd̃ uene¬
rabił doctor aug̃. in ł.i. de tͥ. de se ip̃o
ait. Nõ pigebit me inquid sicͥ hesito q̃¬
rere: nec pudebit sicͥ erro discere. Quiᷤᷤ¬
quis gͦ hec audit uł legit. ubi pariter
est c̃tus: ꝑgat mecũ. ubi pariter hesi¬
tat: querat mec̃. ubi errorẽ suũ ognoᷤᷤ¬
cit: redeat adme. ubi meũ reuocet me
Ita ingrediamur simul caritatis uiã.

Expanded text:
 Trinitas sit unus et solus Deus, sgatissimis mentibus cernitur. Mentis enim humanae acies invalida, in tam excellenti luce non figitur, nisi per justitiam fidei emundetur. Item in lib. 1 Retract. c. 10: Non od in oratione dixi: deus, qui nisi mundos uerum scire noluisti. responderi enim potest multos etiam non mundos e qua Trinitate cum modestia et timore agendum est et attentissimis auribus, atque dicitur votis audiendum, ubi queritur unitas Trinitatis, erratur, nec laboriosius aliquid qfructuosius aliquid invenitur. Proinde studeat imitari atque servare quod venerabilis doctor August. in 2 lib. de Trin. de seipso ait: Non pigebit me, inquit, sicubi haesito quaerere; nec pudebit, sicubi erro, discere. Quisquis ergo audit hoc vel legit, ubi pariter certus est, pergat mecum: ubi pariter haesitat, quaerat mecum; ubi errorem suum cognoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis viam,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ talis facta ẽ. ut posset nõ peccare si uel¬
let. ⁊ iuste punitam q̃ uoluntate nõ ne¬
cessuute peccauit. Cum gͦ ħbona fit illa
melior c̾ nõ utramq fac̾e̾t. ut ub̃ius
laudaretur duiraq: Illa enĩ d scĩs an¬
głis. ħ de hominib ẽ. It̾ inquiunt. si
ds uelle. ⁊ illi boni eẽt. ihoc concedmiꝰ¬
S meliꝰ uoluit utꝙ uellẽt eenͣt. ⁊ boni
ꝗ nõ infructuose. mali uõ nõ inpune
eeñt̾. It̾ inquiunt. Posset d̾s uoluntatẽ
illorum ut̾e in bonũ. quia omp̃s ẽ. Posset
reũa. Cur nõ fecit: quia noluit. Cur nolu¬
it. ip̃e nouit. Non debemꝰ plus saꝑe quã¬

Expanded text:
quae talis facta est, ut posset non peccare si velquae talis facta est, ut posset non peccare si vellet; et juste punitam, quae voluntate non necessitate peccavit. Cum ergo haec bona sit, illa melior, cur non utramque faceret, ut uberius laudaretur de utraque? illa enim de sanctis angelis, haec de hominibus est. Item, inquiunt: Si, Deus vellet, et illi boni essent. Et hoc qui melius voluit, ut quod vellent essent; et boni quidem non infructuose, mali vero non impune essent. Item, inquiunt: Posset Deus voluntatem eorum vertere in bonum, quia omnipotens est; posset revera. Cur non fecit? Quia noluit. Cur noluit? Ipse novit. Non debemus plus sapere qua
Abbreviated transcription (Latin):
tentari ꝑmiserit. ꝙͣ decipiend̾ ẽẽ p̃scie¬
bat. Sed non eẽt laudabile homini sud¬
eo bene uiu̾e posset. quia nemo maleui¬
u̾e suad̾et. cum innata̾ posset. ⁊ in potes¬
tate hret uelle nõ consentire ꝑfuaden¬
ti do uiuante.⁊ est głosius nõ consentire
ꝙͣ tentari non posse. Mouentur ĩ aliqͥ
dicentes. cur c̾auit ds. quos futuros
malos p̾siebat. quia p̾uid̃ quio boni
dmalis eorum eẽt facturus. Sic enĩ
eos fec̃. ut relinqueret eis und̃ aliquid
facẽt. ⁊ si culpabilit̾ aliquid facerẽt.
illum d se laudabilit̾ oꝑantem inueni¬
rent. Ase ħnt uoluntatem malam. ab
illo naturam bonam. ⁊ iustam penam.
frustra gͥ dr. nõ debuit ds c̾are. quos p̾sci¬
ebat futuros malos. Sciebat en̾i homines
ꝑfectos.⁊ iuste ꝓmala uoluntate pinien¬
dos. Ad dũt etiam. Talem hominẽ deb̾t
facẽ. ꝙ nollet omnino peccare. Concedi¬
mus q meliorẽ nat᷑am ẽẽ. q̃ omnino pec¬
care nollet. Concedat n p̃i nõ ẽẽ malam

Expanded text:
tentari permiserit, quem decipiendum fore praesciebat. Sed non esset laudabile homini, si ideo bene vivere posset, quia nemo male vivere suaderet, cum in natura posse, et in potestate habere vellet non consentire suadenti, Deo juvante; et est gloriosius non consentire quam tentari non posse. Moventur etiam quidam dicentes: Cur creavit Deus quos futuros malos praesciebat? Quia praevidit quid boni de malis eorum esset facturus. Sic enim eos fecit, ut relinqueret eis unde aliquid facerent; et si culpabiliter aliquid facerent, illum de se laudabiliter operantem invenirent. A se habent voluntatem malam, ab illo naturam bonam, et justam poenam. Frustra ergo dicitur: Non deberet Deus creare quos praesciebat malos futuros; sciebat enet juste pro mala voluntate puniendos. Addunt etiam talem hominem debere facere, qui nollet omnino peccare. Concedimus quidem meliorem naturam esse quae omnino peccare nollet. Concedant et ipsi non esse malam
Abbreviated transcription (Latin):
tificamus tibi. ut cũ tres uł duo exꝓ
pinqͥorib eius qui excusatur. hanc ꝓ¬
pinquitatẽ iureuirando firmaũint.
uł tres uł duo exantiquiorib genuen¬
sib. quibus hec ꝓpinquitas est nota. qͥ
bone fame ⁊ ueracis testimonii sĩt. re¬
moto amore. timore. precio.⁊ omĩ ma
qui ad quoꝵ noticiã ꝑtinet. Si aut̃ ꝓie¬
mes tota defec̃it. ab antiquiorib ⁊ uera¬
ciorib quib ꝓpinquitas tota nota sit.
ep̃s canonice ꝑ quirat. ⁊ si inuenta fu̾it
seꝑaẽtur. Ecce quib accusantib uł testi¬
ficantib dirimẽda sit ꝯfanguineoꝵ cõ¬
uinctio. que ꝯiugiũ uocatur.
Distinctio u

Expanded text:
tificamus tibi ut cum tres vel duo ex propinquioribus ejus qui accusatur, hanc ppinquitatem jurejurando firmaverint, vel tres, aut duo ex antiquioribus Genuensibus, quibus haec propinquitas nota est, qui bonae famae et veracis testimonii sint, remoto amore, timore, pretio et omni maqui ad quorum notitiam pertinet. Si autem progenies tota defecerit, ab antiquioribus et veracioribus, quibus propinquitas tota nota sit, episcopus canonice perquirat; et si inventa fuerit, separentur. Ecce quibus accusantibus vel testificantibus dirimenda sit consanguineorum conjunctio, quae conjugium vocatur. 4. Dist
Abbreviated transcription (Latin):
tabił est. quasi non sunt. q̃ mutabilia
s̃. De quo .ii. dr fuit: non est.⁊ de quo
qui non nouit fuisse. ul futurũ ẽẽ. So¬
nr̃m  non es hic diligenter ad uertẽdũ
est. quomͦ intelligi debeant illa u̾ba
erit. s tm̃ est. c̃ de eo scͥptũ frequẽter
reꝑiamus: fuit abet̾no. fuit semꝑ. et
erit inscła. ⁊ huiusmͦi. Uñ uidr. qr nõ¬
ẽ tm̃ dicẽdũ de deo fuit. uł est. uł erit.
Si .ii. dic̃etur tm fuit. putaretur ꝙ de¬
sierit ẽẽ. Si dretur t̃m est. putaretur
tur erit. putaretur nõ ẽẽ mͦ. Dicatur gͦ
ꝙ semꝑ fuit . ẽ. ⁊ erit. ut intelligatur
qr nec cep̃ nec desiit. nec desint. nͦ de
desiit. erit. qr nũquã de erit. est: qr
semꝑ est. non p̃teriit. qͣi qd̃ nõ mane¬
at. non orietur. qͣi ꝙ non erat. Cum gͦ
nr̃a locutio ꝑ tp̃ra uarietur. de eo u̾e
diir: uerba cuiuslib tp̃ris. qui nullo
tp̃r de fuit. uł de est. uł de erit. ⁊ ideo

Expanded text:
tabilis est, quasi non sunt quae mutabilia sunt; quod enim dicitur, fuit, non est: et quod qui non novit fuisse, vel futurum esse. Sondum est. Hic diligenter advertendum est quomodo intelligi debeant illa verbaerit, sed tantum est, cum de eo scriptum frequenter reperiamus: Fuit ab aeterno; fuit semper et erit in secula, et hujusmodi; unde videtur m dicendum de Deo, fuit, vel est, vel erit. Si enim diceretur tantum, fuit, putaretur quod defuerit esse; si diceretur tantum, est, putaretur tur, erit, putaretur non esse modo. Dicatur ergo quod semper fuit, est et erit, ut intelligatur, quia nec coepit, nec desiit, nec desinit, nec ddesiit; erit, quia nunquam deerit; est, quia semper est: non praeteriit, quasi quod non maneat; non orietur, quasi quod non erat. Cum ergo nostra locutio per tempora varietur, de eo vere dicuntur verba cujuslibet temporis, qui nullo tempore desiit; vel deest, vel deerit. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc appellatur eẽncia. quã grecrusiam
saꝑe.⁊ ab eo ꝙ est scire dieta ẽ scĩa. ita
ab eo qd̾ est esse. dicta est eẽncia. Et qͥs
mag̃ est. quam ille qui dixit famulo
suo moysi. ego sum qui sum. ⁊ dices
filiis isrł. qui est misit me aduos : Ip̃e

Expanded text:
hoc appellatur, essentia, quam graeci usiam ab eo quod est scire dicta est scientia, ita ab eo quod est esse dicta est essentia. Et quis magis est quam ille qui dixit famulo suo, Exod. 3: Ego sum qui sum; et: Dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos? Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
oĩo nulla essent: uiderunt ẽẽ aliquid
quo illa speciosa facta s̃. ubi est pͥma
lud esse rerũ principiũ rectissime credi¬
derunt. qd̾ factũ non eẽt. ⁊ ex quo cũcta
facta eẽnt. Ecce tot modis. potuit ꝯgnoᷤ
ci : ũitas dei. Cum gͦ d̾s una sit ⁊ sĩplex
eẽncra. que exuulla diũsitate ꝑcium

Expanded text:
ino nulla essent. Viderunt itaque esse aliquid, quo illa speciosa facta sunt, ubi est prilud esse rerum principium rectissime crediderunt, quod factum non esset, et ex quo cuncta facta essent. Ecce tot modis potest vel potuit cognosci Veritas Dei. Cum ergo Deus una sit et simplex essentia, quae ex nulla diversitate partium
Abbreviated transcription (Latin):
tas di. nułła ciuium suorum nuosita¬
te fraudabitꝰ. ã ubiore ⁊̃ copia fortasse
regnab̾. Neq enim num aut scõrum
hominum. aut in mundorum đmonũ.¬
nouimus. In quorũ locum succedẽ¬
derunt. sine ullo tpris t̾mino ꝑmane¬
bunt. S illorum cuuum nũs. siue qͥẽ
siue qͥ fuit. siue qui futurꝰ ẽ. ĩ contẽ

Expanded text:
ivium suorum numerositate fraudabitur, aut uberiore etiam copia fortasse regnabit. Neque etiam numerum aut sanctorum hominum, aut immundorum daemonunovimus; in quorum locum succedenderunt, sine ullo temporis termino permanebunt. Sed illorum civium numerus, sive qui est, sive qui fuit, sive qui
Abbreviated transcription (Latin):
recede nolũit. nec ꝑ penitẽciã pcẽm de¬
le. Qd̃ si uir scient̾ patutur. ꝯsentire iu¬
detur.Si.n. inadult̃io ꝑseũare elegit.
patronus turpitudinis ⁊ lenocini reus
maritus habebitur. nisi eam adult̾ii re¬
am fac̃e uolu̾it. Si aut̃ apecc̃o recesse¬
rit. ⁊ ꝑ penitẽciã illd̾ purgau̾it. pot̾it ui¬
ro reconcilari. Uñ aug̃. Qd̃ tibi durũ
uiđdr. ut post adulteriũ reꝯcilietur ꝯiux
si fides adsit non erit dur̃. Cur n ad huc
ficił etiã post patrata ⁊ purgata adul¬
t̾ia. reꝯciliacio ꝯiugii. ubi ꝑclaues reg¬
ni celoꝵ. non dubitatur fieri remissio
pecc̃oꝵ. non ut post uiri diuoreiũ ad¬
ultã reuocetur. s ut post xp̃i ꝯsorci¬
um: adultã nõ uocetur. It̃ gg̃. Dẽbet
rẽ suã deliqͥsse. ⁊ non eg̃it penitẽciam
mulier. sed ꝑmanet inforncacione
sua. ⁊ uiuit cum illa uir. reus erit.
⁊ particeps pecc̃i eius. Qd̾ si mulier
dimissa eg̃it penitẽciã. ⁊ uolu̾it ad

Expanded text:
nec per poenitentiam peccatum delere. Quod si vir scienter patitur, consentire videtur . Si enim in adulterio perseverare elegit, patronus turpitudinis, et lenocinii reus maritus habebitur, nisi eam adulterii ream facere voluerit. Si autem a peccato recesserit, et per poenitentiam illud purgaverit, poterit viro reconciliarividetur, ut post adulterium reconcilietur conjux, si fides adsit, non erit durum. Cur enim adhuc ficilis, etiam post patrata et purgata adulteria reconciliatio conjugii, ubi per claves regni coelorum non dubitatur fieri remissio peccatorum; non ut post viri divortium adultera revocetur, sed ut post Christi consortium adultera norem suam deliquisse, et non egerit poenitentiam mulier, sed permanet in fornicatione sua, et vivit cum illa, vir reus erit et particeps peccati ejus. Quod si mulier dimissa egerit poenitentiam et voluerit ad
Abbreviated transcription (Latin):
gali. ⁊ ꝓcastitate fortiter sustineri. Et
mechum dix̃ qui auiro solutam dux̃¬
it. Ex his ostendr qd̾ si cã fornicationis
fit seꝑacio. non pot̾ uir uł mulier in
aliam trãsire copulã. Possunt aut̃ re¬
ꝯciliari ⁊ cohabitare sic̃ prius. si dimis¬
sum alter reuocare uolu̾̃it. Dic̃ tñ ioħ¬
crisostomꝰ. Sicut crudelis ⁊ iniquus¬
est qui castã dimittit. sic fatuus ẽ ⁊ in¬
iquus qui retinet m̃etricẽ. Patronꝰ n¬
ẽ turpitudinis. qui celat cͥmen uxoris
ram diuiserit. ⁊ se fornicõne a uiro seꝑ¬
aũit. nõ deb teñi. ne uirũ qͦ submale¬

Expanded text:
gali et pro castitate fortiter sustineri, et moechum dixit, qui a viro solutam duxit. Ex his ostenditur quod si causa fornicationis fit separatio, non potest vir nec mulier in aliam transire copulam. Possunt autem reconciliari et cohabitare sicut prius, si dimissam alter revocare voluerit. 4. rysost. 32, q. 1: Sicut crudelis et iniquusest, qui castam dimittit, sic fatuus est et iniquus qui retinet meretricem. Patronus autem turpitudinis est, qui celat crimen uxoris.iam diviserit, et se fornicatione a marito separaverit, non debet teneri, ne virum qu
Abbreviated transcription (Latin):
olet ⁊̃ queri uiqua forma xp̃s iudica¬
bit. Informa utiq serui xp̃s uidicabit.
que omnib in uidicio apparebit. ut ui¬
deant mali inquẽ pupugerũt. Diuim¬
tatẽ uero eius mali nõ uidebunt. Uñ¬
tẽ ũo non. ne gaudeãt. Diuinitas .n. sñ
gaudio: indi non potest.

Expanded text:
etiam quaeri in qua forma Christus judicabit. In forma utique servi judicabit; quae omnibus in judicio apparebit, ut videant mali in quem pupugerunt. Divinitatem vero ejus mali non videbunt. Untem vero non, ne gaudeant. Divinitas quippe sine gaudio videri non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
tñ hominũ ⁊ angłoꝵ. Istis uoluntas. ill
facultas non pot̾it ẽẽ peccandi. uł ulla
ꝯdicio moriendi. Istis inet̾na uita felici¬
ter uiuentib. illis infeliciter in et̾ira
morte sine moriendi potestate duran
tib. qͣm utriq sine fine. s inbeatitudi¬
ne isti alius alio p̾stabilius. In miseria
ũo illi alius alio tołabilius ꝑmanebut
Ex his apparet qd̃ sic̃ boni differenter
głificabuntur. Alii mag̃ alii minus.
ita ⁊ mali differenter in inferno puniẽ¬
tur. Sicut .ii. indomo patris.i. in regno

Expanded text:
t hominum. Istis voluntas, illis facultas non poterit esse ulla peccandi, vel ulla conditio moriendi; istis in aeterna vita vere feliciterque viventibus, illis infeliciter in aeterna morte sine moriendi potestate durantibus, quoniam utrique sine fine. Sed in beatitudine isti, alius alio praestabilius; in miseria vero illi, alius alio tolerabilius permanebunt . Ex his apparet quod sicut boni differenter glorificabuntur, alii magis, alii minus, ita et mali differenter in inferno punientur. Sicut enim in domo Patris, id est, in regno
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s beate iuuere uolunt. ĩmo pauci
hoc uolunt. si non est beate uiuere.
multi nolunt. Ita ne facsum erit. un̾
ati certe omnes esse uolumus: Absit.
ut hoc falsum ẽẽ dicamus. Quid ergo:
an dicendum est ⁊̃ nichil sit aliud be
ate uiuere. quam scđm anuni uirtu
tẽ uiuere. tñ ⁊ qui hoc non uult. beate
uiu̾e uult: Nimis quid hoc uidr absyr¬
dum. Tale est.ii. ac si dicamus. qͥd̾ nõ
uult beate uiuere. beate uult uiu̾e.
Istam repugnanciã quis audiat: ds
⁊ om̃s beate iuuere uelle uerum est.¬
⁊ non om̃s sic uolũt iuiuere. quomodo
solum uuitur beate. An illud ab his
angustiis nos pot̾ĩt eruere si dicamꝰ
nichil esse beate uiuere. nisi uiuere. ẜ
dilectionẽ suã.⁊ ideo falsum non esse
qd̾ onĩs beate iuuere ueluit. qr omnes
ita uolunt ut quẽq delectat. S id ꝙ
falsum ẽ. uelle.ii. quod nõ deceat. ẽ
esse miserrimũ. nec tam miserũ ẽ nõ
adipisci ꝙ uelit: quã adipisci uelle ꝙ

Expanded text:
omnes beate vivere volunt, imo pauci omnes beate vivere volunt, imo pauci hoc volunt, si non est beate vivere, multi nolunt. Itane falsum erit, unde ati certe omnes esse volumus. Absit ut hoc falsum esse dicamus. Quid ergo? An dicendum est, etiamsi nihil aliud sit beate vivere quam secundum virtu vivere, tamen et qui hoc non vult, beate vivere vult? Nimis quidem hoc videtur absurdum. Tale enim est ac si dicamus: Qui non vult beate vivere, vult beate vivere. Istam repugnantiam quis audiat? quis et omnes beate vivere velle verum est, et omnes volunt sic vivere quomodo solum vivitur beate. An illud ab his angustiis poterit nos eruere, si dicamus nihil esse beate vivere, nisi vivere secundum delectationem suam; et ideo falsum non esse quod omnes beate vivere velint, quia omnes ita volunt ut quemque delectat? Sed id quidem falsum est. Velle enim quod non deceat, est esse miserrimum. Nec tam miserum est non adipisci quod velis, quam adipisci velle quod
Abbreviated transcription (Latin):
ti iħm xp̃m esse unũ ⁊ solum uerum
đm. hoc est habere uitãꝰ est cognosc̃e
te. Non est ipsa cognitio qd̾ tu es. s ꝑ
cognicionẽ habetur bonum. qd tu es.
idest uita
Si om̃s hoĩes uolunt ẽẽ beati.
olet ⁊̃ queri de beatitudine utrũ om̃s
disserit. Mirum ẽ cum capescende re¬
tinẽdeq beatitudinis. uoluntas una
sit omniũ. unde tanta existat de ip̃a
bratitudine rursus diu̾sitas uolũtatũ.
non ab aliis putaretur ẽẽ inuirtute
re qd̃ nescit ÷ sic̃ supra disputaui :Cur
gͦ beatitudo amatur ab omnib cũ nͦ
tñ scitur ab omnibus: An forte scuĩt
om̃s que ipsa sit. sed non om̃s sciũt
ubi sit. ⁊ iñ ꝯtencio est. An forte falsũ
est quod ꝓuero posuimꝰ. beate uiuere
om̃s homines uelle: Si .ii. beate ui¬
uere est. uerbi gr̃a. scđm animi uir¬
tutẽ inuere. quomͦ beate iuuere uult
qui hoc nõ uult: Nonne u̾ius dixi¬
mus. homo iste non uult beate uiu̾e
solum est beate uiuere: Non igitur

Expanded text:
ti Jesum Christum esse unum et solum verum Deum; hoc est habere vitam, id est: Cognoscere te non est ipsa cognitio quae tu es, sed per cognitionem habere bonum quod tu es, id est, vita. 2. Si omnes homines volunt esse beati. Solet etiam quaeri de beatitudine, utrum disserit: Mirum est cum capessendae retinendaeque beatitudinis voluntas una sit omnium, unde tanta existat de ipsa beatitudine rursus diversitas voluntatum; non ab aliis putaretur esse in virtutere quod nescit, sicut supra disputavi? Cur ergo beatitudo amatur ab omnibus, nec tamen scitur ab omnibus? An forte sciunt omnes quae ipsa sit, sed non omnes sciunt ubi sit, et inde contentio est? An forte falsum est quod pro vero posuimus, beate vivere omnes homines velle? Si enim beate vivere est, verbi gratia, secundum animi virtutem vivere, quomodo beate vivere vult, qui hoc non vult? Nonne verius diximus: Homo ille non vult beate vivere, solum est beate vivere? Non ergo