comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Credibilium tria sunt ge¬
nera alia sunt que semper
creduntur. et nmꝙͣ incelli¬
guntur. Sicut est om̃is ys¬
t̾oria temporalia et humianͣ
gesta ꝑcurrens. alia mox ut
credintur intelliguntur
dicut sunt omnes rõnes
creduntur et postea inteli¬
guntur. qualia sunt ea q̃ d̾
dinis reb non possunt in¬
delligi. nisi ab hiis qui mũ¬
dosut sunt corde. quod fit
p̾ceptis ẜuatis que de bene
niuendo accipinntur

Expanded text:
Credibilium tria sunt genera. Alia sunt quae semper creduntur, et nunquam intelliguntur: sicut est omnis historia, temporalia et humana gesta percurrens. Alia quae mox, ut creduntur, intelliguntur: sicut sunt omnes rationecreduntur, et postea intelliguntur: qualia sunt ea quae de divinis rebus non possunt intelligi, nisi ab his qui mundo sunt corde; quod fit praeceptis servatis, quae de bene vivendo accipiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
finẽ. Pelagiꝰ sic laudat ambro
fulget fides. qui scriptoꝵ inter
latinos lucet. Elos quidam spe¬
ciosus enituit.Cuus fice. et pu¬
rissimũ ĩ scriptis sensũ. nec ĩnmi¬
cus quitẽ ausus ẽ reprehẽt̾e.¬

Expanded text:
ius. Pelagius sic laudat Ambroselucet fides, qui scriptorum inter Latinos flos quidam speciosus enituit, cuius fidem et purissimum in scripturis sensum ne inimicus quidem ausus est reprehende
Abbreviated transcription (Latin):
tate. deiq auxilio corrigut᷑
qd̃ admifant peccando. peni¬
cendo recuꝑant. Qui aucẽ
uoluntate mala in p̾stinis
uiciis ꝑseu̾ant. aut etiam
addunt graniora priorib
in agro quidem do mĩ simĩt᷑
eẽ. et cum bonis seninib
Ueniet eciam qui aream
purget. et a frumentis pa¬
leam seꝑet. et asuis partibꝰ
pro suo cuiusq m̾ito ꝙ oz¬

Expanded text:
tate Deique auxilio corriguntur, quod amiserant peccando, poenitendo recuperant. Qui autem voluntate mala in pristinis vitiis perseverant, aut etiam addunt graviora prioribus, in agro quidem Domini sinuntur esse, et cum bonis seminibusveniet etiam qui aream purget, et a frumentis paleam separet, et singulis partibus pro suo cujusque merito,
Abbreviated transcription (Latin):
bam in uirtute mea que tñ
non erat uirtꝰ. Et cum Sic uo¬
lui currere. ubi magis stare
credebam.ibi mag̃ decidi. Fac¬
tus q sumi mag̾ retro. et nõ
ance. et qd credebam conse¬
qui longius elongatum est
ame. Sic ꝑ młta similia
uires meas probans cogno¬
sco mine. qmi illuminasti me.
per me minus semꝑ ibi po¬
tui. Dicebam enĩhec faciam
io ꝑficiam. Fiebat q post. nec
hoc nec illud. Aderat uolim¬
tas. Non erat facultas. Adeat
facultas aberat uoluntas qm̃
de meis uiribꝰ confidebami.
Nunc autẽ confiteor cibi pr̃
celi et cerre. qm̃ non infor¬
titudine sua roborabitur iir.
et non głietur ante te stulta
p̾sumptione om̃is caro. nec
est hominis nelle qd̾ possit.
rigi conficentur. Obsecramꝰ
lis domine saluare qd̃ crea¬
sti. qm̃ si uis potes nes salua¬
re. et in tua uoluntatẽ uirtꝰ
ẽ nr̃e nr̃e salutis.

Expanded text:
 in virtute mea, quae tamen non erat virtus. Et cum sic volui currere; ubi magis stare credebam, ibi magis cecidi; factusque sum magis retro, et non ante; et quod credebam consequi, longius elongavit a me. Sic per multa similia vires meas probans cognosco nunc, quia illuminasti me, posse per me, minus semper ibi potui. Dicebam enim, Hoc faciam, illud perficiam; fiebatque post nec hoc, nec illud. Aderat voluntas? non erat facultas. Aderat facultas? non aderat voluntas; quoniam de meis viribus confidebam. Nunc autem confiteor tibi, eli et terrae, quia non in fortitudine sua roborabitur vir , ut glorietur ante te stulta praesumptio omnis carnis. Nec est hominis velle quod possit, rigi se confitentur. Obsecramuslis, Domine, salvare quod creasti: quoniam si vis, potes nos salvare; et in tua voluntate virtus est nostrae salutis.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ agiti qd̃ sentit. qd̃ intelligit.
deus ẽ. Et iteo nec cõu̾tibłis nͨ
mutabłis dici p̃t. q̃ ĩcõn̾tibłita¬
tẽ ex uerbi dei unitate indesinẽ¬
ter ignita possidebit. Ad om̃s
demq scõs. calor aliquis u̾bi
dei putandꝰ ẽ ꝑuẽisse. In hacãt
ros calor aliqͥs ꝑuen̾it In eotẽ.

Expanded text:
t, quod intelligit Deus est. Et ideo nec convertibilis, nec mutabilis dici potest, quae inconvertibilitatem ex Verbi Dei unitate indesinenter ignita possidebit. Ad omnes denique sanctos calor aliquis Verbi Dei putandus est pervenisse: in hac autros calor aliquis venerit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶quot et qnͣta mortales
de mũdane ꝓmissionis in¬
cercitudine cogitant. sedsb
cut imbra declinans abiati
sunt. Sed excussi sic̃ lecusta.
Exibit ergo sp̃s meus. non
uoluntarius s inuitꝰ. quia
cum dolore diitcet que
cum amore possedit uelit¬
aut nolit. Constitutꝰ enm
terminꝰ uenit qui p̾t̾iri nõ
põt in quo terra reuertetur
in terram. Scriptum est
enim. terra es. et in terra
est qd̃ mat̾iatũ in mat̾iam
resomuatur. Aufert ergo spi¬
ritũ meum et deficiet᷑. et ĩ¬
pulu̾em suum reu̾tet᷑. Cum
autem moriecur homo ie¬
ditabit bestias ẜpentes et
uermes. Omnes enĩ inpr¬
uere dormient. et umes oꝑ¬
ient ecs. Sicut uestimẽtu
sic comedit ees u̾mis. et sic
lanam sic uorabit ecs tinea.

Expanded text:
quot et quanta mortales de mundane provisionis incertitudine cogitant, sed sucut umbra cum declinat ablatus sum et excussus sum sicut locuste». Exibit ergo spiritus non voluntarius, sed invitus, quia cum dolore dimittit que cum amore possedit, ac velit nolit, constitutus est ei terminus qui preteriri non poterit, in quo terra revertetur in terram. Scriptum est enim: «Terra es, et in terram est ut materiatum in materiam dissolvatur. «Auferet ergo spiritum eorum et deficient, et ipulverem suum revertentur». Cum autem morietur homo, hereditabit bestias, serpentes et vermes. «Omnes enim in pulvere dormient et vermes operient eos». «Sicut vestimentum sic comedet eos vermis, et sicut lanam
Abbreviated transcription (Latin):
assistant. uiuus produxit
fecem. et iam mortuus pro¬
pugnauit. Mortuus ꝟmes
płimos inpinguabit. Quid
ergo fedius humano genere¬
corpore. Quid horribilius ho¬
mina mortuo. cuiꝰ gratissimꝰ
erat amplexꝰ in uita. molestꝰ
etiam erit aspectus eiꝰ in mor¬
te. quid gͦ ꝓsunt diuitie qͥd
riosus. modo iacet despectus
stabat ornatus in aula m̃o
uescebatur deliciis in cena¬
cło modo consunitur a uer¬
inibꝰ insepulchro.

Expanded text:
muscas; vivus produxit stercus et vomitum, mortuus propinguavit, mortuus vermes plurimos impinguabit. Quid ergo foetidius humano cadavere? quid horribilius homine mortuo? Cui gratissimus erat amplexus in vita, molestus etiam erit aspectus in morte. Quid ergo prosunt divitiae? quid throno, modo iacet despectus bat ornatus in aula, modo vescebatur deliciis in cenaculo, modo consumitur a vermibus in sepulcro.
Abbreviated transcription (Latin):
dẽptor nr̃. p̾terire uõluit cupi¬
ditatis malũ. ꝙ̃ noxius eẽt.
dicẽs. Difficłe qui pecũias hñt.
regnũ celoꝵ intrabũt. Et rur¬
sum. Faciliꝰ ẽ camelũ ꝑ foramẽ

Expanded text:
demptor noster praeterire voluit cupiditatis malum quam noxium esset, ait enim: Difficile qui pecunias habent in regnum Dei introibunt . Et rursum: Facilius est camelum per foramen
Abbreviated transcription (Latin):
ne culpa es. ꝙ quedam hñda ꝯ¬
cupiscis. qr nõ młtiplicari aꝓpe¬
tis. s eg̾e ꝑtimescis. Et qd mͣ¬
le alius retinet. ip̃e meliꝰ expẽ¬
pud hõies scłares sine ꝑicło uł
offesione ꝑ curantur. Qr ꝙ̃to¬
amplius hr̃e cõcupiscit. Ffit ita

Expanded text:
ne culpa es, quod quaedam habenda concupiscis, quia 216 non multiplicari appetis, sed egere pertimescis; et quod male alius retinet, ipse melius expenpud homines saeculares sine periculo vel offensione procurantur, quia qamplius h
Abbreviated transcription (Latin):
Non ob aliud credendum ẽ
antiquis patrib hoc dĩnitus
fuisse preceptum. Ut octauo
die circũcitent ꝑmulum. nͥ
ad significandam regen̾atõe
cro traditus pp̃ delicta nr̃a. se¬

Expanded text:
Nec ob aliud credendum est, antiquis patribus hoc divinitus fuisse praeceptum, ut octavo die circumciderent parvulos ad significandam regenerationecro, traditus propter delicta nostra, se
Abbreviated transcription (Latin):
Dicis quo creditur sinõ
capitur. Imo ideo bene cre¬
ditur quia non cito capit᷑
dendo fis ydoneꝰ ut capics.
Nam si non credis minꝙͣ
capies. quia minꝰ ydoneꝰ
remanebis. Fides ergo mũ¬
det te ut intellectꝰ imipleat

Expanded text:
dicis; quomodo creditur, non recte dicis. Imo ideo bene creditur, quia non cito capitur: dendo fis idoneus ut capias. Nam si non credis, numquam capies; quia minus idoneus remanebis. Fides ergo mundet te, ut intellectus impleat
Abbreviated transcription (Latin):
archangło. ĩ istam st̃ detrusi cali¬
gĩe. ubiꝰ tñ aer sit. et hũore tenui
cõdẽpsatur. qui motus uẽtis. et
uehemẽcius cõcitatur ĩ ignes.
et tonitrua. et cõtractus nubila.
et cõspissatus pluuiam. et cõge¬
lantib nubib niuẽ. et turbusen¬
tius cõgelantib dep̾ssiorib ne¬
bulis głandĩe. et distentus. se¬
uũ se facit occultis ĩpiis. Et ope
dei asumis ad ĩfima miu̾sa que
lia fmne dĩa ꝓiutẽcia fieri. moui¬
q putarẽtut: cõtinuo subiecit.
Que faciũt uerbũ eius. Si autẽ
trãs gressores illi. añꝙͣ trãsꝗred̾en¬
tur delestia cor gerebant n hoc
mirũ ẽ si cõu̾si sunt ex pena ĩ a e¬
ream qualitatẽ. ut iam possĩtid

Expanded text:
catum in istam sunt detrusi caliginem; ubi tamen et aer sit, et humore tenui contexatur, qui commotus ventos, et vehementius concitatus etiam ignes et tonitrua, et contractus nubila, et colantibus nubilis niuem et turbulentius congelantibus densioribus nubilis grandinem et distentus serenum facit occultis imperiis et opere dei a summis ad infima uniuersa, quae lia sine diuina prouidentia fieri mouerique putarentur, continuo subiecit: quae faciunt uerbum eius. Si autem transgressores illi, antequam transgrederentur, caelestia corpora gerebant, neque hoc mirum est, si conuersa sunt ex poena in aeriam qu
Abbreviated transcription (Latin):
tis adpati. Nec aeris saltẽ spa¬
tia suꝑiora atq puriora: s ista ca¬
liginosa ten̾e ꝑmissi ft̃. qui eis ꝓ
suo gn̾e qͣi quidam carcer ẽ. usq ad
tẽpꝰ iudicii.

Expanded text:
id pati, nec aeris saltem spatia superiora atque puriora, sed ista caliginosa tenere permissi sunt; qui eis pro suo genere quidam quasi carcer est, usque ad tempus judicii.
Abbreviated transcription (Latin):
demones eciã ħ ita sciunt ut
eidẽ dño ĩfirmitate caris
induco dix̾int. Quid nobis
et tibi ihu nazarene uenisti
ꝑde nes. Claꝵ est inhus u̾bis
ꝙ in eis et tanta scĩa erat. et
caritas non erat. penam suam
quippe forimdabant ab illo nõ
in illo iusticiã diligebãt. Can¬
tum u̾o eis ĩnotuit ꝙͣtũ uolu¬
it. Tantũ aũt uoluit qnͣtũ
oportuit. S ĩnotuit non sic̃¬
rendis ĩnotescendũ fuit ex qͦꝵ
cyrãpnica quodã m̃o pocestate
fu̾at liberaturꝰ p̾destinates in
suũ regnũ et gliam semꝑ u̾a¬
cem et uaciter sẽpiternam.

Expanded text:
daemones etiam hoc ita sciunt, ut eidem Domino infirmitate carnis induto dixerint: Quid nobis et tibi, Iesu Nazarene? Venisti perdere nos? Clarum est in his uerbis, quod in eis et tanta scientia erat, et caritas non erat. Poenam suam quippe formidabant ab illo, non in illo iustitiam diligebant. Tantum uero eis innotuit, quantum uoluit; tantum autem uoluit, quantum oportuit. Sed irendis innotescendum fuit, ex quorum tyrannica quodammodo potestate fuerat liberaturus praedestinatos in suum regnum et gloriam semper veracem et veraciter sempit
Abbreviated transcription (Latin):
sub me milites. et. dico huic
nate et uaoit. et alio uemi. et
uenit. et seruo meo meo fac
hoc et facit. De quo et domũ¬
dicit. Amen dico nobis.non
iueĩ tantam ficem ĩ isrł. In hii
erat et ille Cornelius ao que
missus angelus dixit. Corneli
accepte sunt elemosinẽ tue et
exairoite sunt orõnes tue uͥ
quco facere deberet. ad quem apłm
ut ad eui ueniret etiam religi¬
osui militem misit. In hiis
sponsi de quo ipe dominus ait
inter nates millieꝵ non surre¬
xit maior iohe baptista. et q̃¬
sissent ab eo quid facerent Rͭ
eis. Neminem concusseritis
Nemini calumpiam faceritis
Sufficiat uobis scipenoium ur̃m
Non eos utiq sub armis miti
Maioris quidem loci sunt apud
deum qui oĩb istis scłarib acti¬
onb. derelictis etiam sũma cõ¬
tinencia constitutis. eis actõib̾¬

Expanded text:
sub me milites et dico huic: \'Vade\' et uadit, et alio: \'Veni\' et uenit, et seruo meo: \'Fac hoc\' et facit. de quo et dominus: Amen dico uobis; non inueni tantam fidem in Israhel. in his erat et ille Cornelius, ad quem missus angelus dixit: Corneli, acceptae sunt elemosynae tuae et exauditae sunt orationes tuae: ubi quae facere deberet; ad quem apostolum, ut ad eum ueniret, etiam reiigiosum militem misit. in his sponsi. de quo ipse dominus ait: In natis mulierum non exsurrexit maior Iohanne Baptista, et quaesissent ab eo. quid facerent. respondit eis: Neminem concusseritis, nulli c alumniam feceritis. sufficiat uobis stipendium uestrum. non eos utique sub armis militit. Maioris quidem loci sunt apud deum, qui omnibus istis saecularibus actionibus derelictis etiam summa continentia castitatis ei serui
Abbreviated transcription (Latin):
pprium donim ht adeo. alius
sic. Alius antem sic. alii ergo ꝓ
nobis orando pugnant cõcra
ĩnisibiles mimicos. Ues ꝓ eis
pugnando laboretis contͣ iusi¬
biles. barbares.

Expanded text:
oprium donum habet a Deo; alius sic, alius autem sic . Alii ergo pro vobis orando pugnant contra invisibiles inimicos; vos pro eis pugnando laboratis contra visibiles barbaros.
Abbreviated transcription (Latin):
mare ixminem deo place̾ posse
qui arimis bellicis militat. In
hiis erat sanctus danto cuitoᷤ
tam magnum ꝑhibuit testi¬
monium In hiis etiam płimi
illius temporis insti. In hiis eãt
et ilie Centurio qui domino
dixit. non sum dignus ut ut
itres sub tectum meum. S¬

Expanded text:
mare neminem Deo placere posse, qui in armis bellicis militat. In his erat sanctus David, cui Dominus tam magnum perhibuit testimonium. In his etiam plurimi illius temporis justi. In his erat et ille centurio, qui Domino dixit: Non sum dignus, ut intres sub tectum meum.
Abbreviated transcription (Latin):
nuptias diuinitus institu¬
tas et benedictas. et meliꝰ
quide si quisqmͣ sine cõuigio
sit. ut liberius acq plemꝰ
coitet que sunt dei. Quo pla
uł uir uxorem ducat. Nec
solas pͥmas nupçias adeo
institutas. s eciam ẜas et̾
tercias ꝓ eoꝵ qui se cõtine
nõ possunt infirmitate conce¬
ssas. Eis uo qui suie cõuiga¬
ci siue a cõiigio liberi cõtinen¬
tiam deo uouerunt ad modũ
esse dampnabile. siue illi con¬
nigale opus nouer int appe¬
tere quo se non accessures. ul
uu repetere a quo se recessures
illi libera. isti cõmuni ꝓfessi sł
uolutate.

Expanded text:
quoque divinitus institutas et benedictas; et melius quidem esse si quisquam sine conjugio sit, ut liberius atque plenius cogitet quae sunt Dei, quomodo vel vir uxorem ducat. Nec solas primas nuptias a Deo institutas, sed etiam secundas et tertias, pro eorum qui se continere non possunt, infirmitate concessas. Eis vero qui sive conjugati, sive a conjugio liberi continentiam Deo voverint, admodum esse damnabile, si vel illi conjugale opus voluerint appetere, quo se non accessuros, vel illi repetere, a quo se recessuros, illi libera, illi communi professi sunt voluntate.
Abbreviated transcription (Latin):
dam qui rõne uincuntur cõ¬
suetudinem nobis obiciunt.
qiͣ consuetudo maior sit u̾ita¬
te.Aut non sit in spũalibus
seꝙ̃dum. quod melius aspũ¬
plane uer ẽ. qr ratio et ueri¬
tas consuetuomi pponenda
est. Sed siitas consuetudĩ
suffragatur. nichil oporcet fir¬
mius retin̾e.

Expanded text:
dam, qui ratione vincuntur, consuetudinem nobis objiciunt, quasi consuetudo major sit veritate, aut non sit in spiritualibus sequendum, quod in melius fuplane uerum est, quia ratio et ueritas consuetudini praeponenda est. sed cum consuetudini ueritas suffragatur, nihil oportet firmius retineri.
Abbreviated transcription (Latin):
Quicũq phi de deo sũmo
effector et lunen cognoscẽ¬
daꝵ et bonũ agendaꝵ. et ꝙ
ab illo nob̃ sit pͥncipiũ nate
et ueritas doctrine. et felici

Expanded text:
ilosophi de Deo summo effector et lumen cognoscendarum et bonum agendarum, quod ab illo nobis sit et principium naturae et ueritas doctrinae et f
Abbreviated transcription (Latin):
uerit. et hũc uitam sapĩaꝵ
ueritatem iusticiam et eterni¬
tatem eẽ u̾is asẜtionib eẽn¬
tialiter ẽẽ dociũt. restat nunc
ut adhunc quoq nidendũ
aliquã sibi fenestram apiat.
ꝑ quam mens quesdam gra¬
ons scandens ꝓspiciat qua¬
tinus regem gͦlie indecore suo
udeat ualeat᷑ pedetentim. at
rõ ꝑ corporalia gradiat᷑. ne ĩ¬
firmus intellectus pp̃ arduaᷤᷤ
uias difficultatum confrac¬
tus elabatur.

Expanded text:
hunc vitam, sapientiam, veritatem, justitiam et aeternitatem veris assertionibus essentialiter esse docuerit; restat nunc ut ad hunc quoque videndum aliquam fenestram aperiat, per quam mens per quosdam gradus scandens prospiciat, quatenus regem gloriae in decore suo videre praevaleat. Pedetentim autem ratio per corporalia gradiatur; ne infirmus intellectus per ardua nitens, difficultate confractus relabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝙ de ligno ꝓhibi¬
to seducta młier manducauit eiq
dedit ut simł ed̾ent. noluit eã cõtu¬
stari qua credebat sine suo solatio¬
posse cõtabesċe. si ab eius alienare¬
tur aĩo. et oĩo illa ĩt̾ire discordia.
nõ quidẽ carnis uictus cõcupĩa. ꝙ̃
beniuolẽcia qua płmq fit ut offen¬
datur deus. ne hõ ex amico fiat im-¬
ne sũie iustus exitus indicauit.

Expanded text:
 de ligno prohibito seducta mulier manducauit eique dedit ut simul ederent, noluit eam contristare quam credebat posse sine suo solacio contabescere, si ab eius alienaretur animo, et omnino illa interire discordia: non quidem carnis uictus concupiscentiabeniuolentia, qua plerumque fit ut offendatur deus, ne homo ex amico fiat initentiae iustus exitus indicauit.
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa. suꝑ excedis oĩa sustine
plectendo imples. et ĩpiendo
arcũplect̾is. sustinendo suꝑ ex¬
cedis. et suꝑexcedendo susti¬
nes. Qui corda fideliũ doces
sine strepitu u̾borũ. Qui actĩ¬
gis a fine usq ad fine fortit̾
locis non distenderis. nec cp̃ribꝰ
uariaris. nec hẽs accessus uł re¬
cessus qui hĩtas lucem in acces¬
det. S nec uidere põt. inte ma¬
nens quietus. uq crrcuis to
S tocus totum tenes tocũ ĩ¬
ples cotum illustras totũ pos¬
sides. Hoc mist̾ium mens hũa¬
oracoria lingua narrare neq
diffusi ẜmonis bibliochecaꝵ uo¬
lumĩa q̃unt explicare. Si to¬
tũ mũdũ libri repleant. tua
scĩa in enarrabłis/ non põt enã¬
rari qm̃ u̾e indicibilis es mil¬
lo mͦ scribi pot̾is nec cõcludi
qr es fons lucis. et sol clarita¬
tis eterne¬

Expanded text:
omnia, superexcedis omnia, sustines plectendo imples, et implendo circumplecteris; sustinendo superexcedis, et superexcedendo sustines. Qui corda fidelium doces sine strepitu verborum, qui attingis a fine usque ad finem fortiter, locis non distenderis, nec temporibus variaris, neque habes accessus vel recessus. Qui habitas lucem inaccesnum, sed nec videre potest : in te manens quietus ubique circuis totsed totus totum tenens totum imples, totum illustras, totum possides. Hoc mysterium mens humaoratoria lingua narrare, neque diffusi sermonis bibliothecarum volumina queunt explicare. Si totum mundum libri repleant, tua scientia inenarrabilis non potest enarrari. Quoniam vere indicibilis es, nullo modo scribi poteris neque concludi, qui es fons lucis divinae, et sol claritatis aetern
Abbreviated transcription (Latin):
Illa cognitione. Illa uisione.
Illa cõtẽplatione satiabitur
in bonis aĩe desid̃ium. HUc so
lum ei adest. Ultra non habet

Expanded text:
illa cognitione. illa uisione, illa contemplatione satiabitur in bonis animae desiderium. hoc enim solum ei sat est, ultra non habet
Abbreviated transcription (Latin):
APlestus est medicꝰ furẽ¬
ti frenetico. et pater in disci¬
plinato filio. Ille ligando iste
çedendo. s anibo diligendo.
Si autem illes negligunt
et pire ꝑmittant. ista potiꝰ¬
falsa mansuetudo crudeus est.
Eienim equus et mulus qͥbꝰ
non est incellectꝰ morsibꝰ et
calcib resistunt hominib
contrectantur. Et cum incer
dentes eor et ungules sepe
homines piclitentur. et alñ
uexentur. non ecs deẜunt¬
tamen donec ꝑ dolores et mo¬
lestias medicinales reuocẽt
ad salutem. qnͣtomag̾ homo
ab homine. et frater a fre ne
meternum ꝑeat non est des¬
endus.¬

Expanded text:
lestus est medicus furenti phrenetico, et pater indisciplinato filio: ille ligando, iste caedendo, sed ambo diligendo. Si autem illos negligant, et perire permittant, ista potifalsa mansuetudo crudelis eat. si enim equus et mulus. quibus non est intellectus, morsibus et calcibus resistunt hominibus, eontrectantur. et. cum inter dentes eorum et ungulas saepe homines periclitentur et aliquando uexentur, non tamen eos deserunt. donec per dolores et molestias medicinales reuocent ad salutem. quanto magis homo ab homine et frater a fratre, ne in aeternum pereat, non est deserendus
Abbreviated transcription (Latin):
tam caritatem. ut ꝑatus sit
pro frĩbus mori perfecta in
illo est caritas. Seo nĩquid
mox ut nascitur iam prorsꝰ
ꝑfecta ẽ. Sedut ꝑficiatur na¬
scitur. Cum fuerit nata m¬
tritur. Cum fuerit mtrita
roboratur. Cum fuerit robo¬
rata perficitur. Et cum adꝑ

Expanded text:
t caritatem, ut paratus sit pro fratribus etiam mori, perfecta est in illo caritas; sed numquid mox, ut nascitur, jam prorsus perfecta est? ut perficiatur, nascitur; quum fuerit nata, nutritur; quum fuerit nutrita, roboratur; quum fuerit roborata, perficitur; quum ad
Abbreviated transcription (Latin):
mpas nobis¬
domine concinentiam. et
cum scirem. ait quidam ꝙ
nemo põt eẽ continens. nͥ
deus det. et hoc ipm̃n erat sa
colligimur et redigint
in uinum. aquo in multa
nus em̃te amat qui tecum
aliquid amat quod non pp̃
te amat. Mamor qui
semꝑ ardes et nũqmͣ extͥm¬
gueris caritas deus meus
Accende me. concinenciã iubes
da michi quod iubes. et iu.¬

Expanded text:
as nobis continentiam. et cum scirem, ait quidam, quia nemo potest esse continens nisi deus det, et hoc ipsum erat sapcolligimur et redigimur in unum, a quo in multa nus enim te amat qui tecum aliquid amat, quod non propter te amat.s o amor, qui semper ardes et numquam extingueris, caritas, deus meus, accende me! continentiam iubes: da quod iubes et iu
Abbreviated transcription (Latin):
tractabłr appentes. nõ qr ĩdige¬
bant. s qr uolebant et poterãt
ut hõib cõgruerẽt sui misterii.
quadam huilitate fecerũt. ut c̃¬
te angłos edisse crededũ ẽ. qnͣto
eos hȯies hospites suscepũt. ꝙ̃¬
uis utrũ angłi eent ignorãtib

Expanded text:
tractabiliter apparentes, non quia indigebant, sed quia uolebant et poterant, ut hominibus congruerent sui ministerii quadam humanitate, fecerunt. Nete angelos edisse credendum est, quando eos homines hospitio susceperunt, quamuis utrum angeli essent ignorantibus
Abbreviated transcription (Latin):
tñ de morte nich hr̃e p̃t. nisi per
uitia ei ꝓpinatũ fu̾it. nec caro
aͥo de uita retin̾e p̃t. nͥ ab aĩa fu¬
erit irrigata. Nam altera ĩ alce¬
rius naturã transire nõ pt̃. nisi
aut uitis infecta. aut detersa

Expanded text:
 de morte habere potest, nisi per vitia ei propinatum fuerit: nec caro aliquid de vita retinere potest, nisi ab anima fuerit irrigata: nec in alterius naturam altera transire potest, nisi aut illa vitiis infecta, aut haec
Abbreviated transcription (Latin):
Aĩa. sua
gata ẽ ei. ut nec cũ uelit. se inte
seg̾gare possit. nec retĩere. cũ ius
uita si quitẽ aĩe. cõsistit uita cor¬
poris. et de morte cors descẽoit
mors aĩe. Sicut eĩ aĩa uita sua¬

Expanded text:
ia sua gata est ei, ut nec cum velit, se inde segregare possit, nec retinere, cum sui vita siquidem animae consistit vita corporis, et de morte corporis descendit mors animae. Sicut enim anima vita su
Abbreviated transcription (Latin):
Postꝙ̃ xp̃s ait adult̾e. nec
noli peccare. quis nõ ĩtelligat debe
ignosc̾e maritũ. qd̾ uidet ignouis¬
ulterã dr̃e. cuiꝰ peitẽtis crimen dĩa
credit miẜatõe deletũ: In eotẽ. pp̃¬

Expanded text:
stus ait adulterae: nec noli peccare, quis non intellegat debere ignoscere maritum, quod uidet ignouisulteram dicere, cuius paenitentis crimen diuina credit miseratione deletum?
Abbreviated transcription (Latin):
ẜi cordiam cõseꝙͣtͦ Et młtomagis
hoc faciendũ ẽ: eis qui dimissis u¬
xorib adult̾is.cupint uu̾e cõtinẽ¬
ter. Tanto quippe debẽt eẽ miẜicordi¬
ores. ꝙ̃to uolut eẽ sanctiores. ut ad¬
castitatẽ ĩ seip̃is seruandam. dĩnit᷑
adiuuẽtur. dũ castitatẽ ab urorib
uiolatam.nec ip̃i hũaniter ulcis¬
cũtur. et maxĩe uor illa dinca. est
eis ĩ memõ reuocanda. Qui sine
dicis uiris. s qui sine pcco ẽ. qd̃ nẽo
dẽ. Cũ ẜm legẽ xp̃i illicitũ sit. siue
qd̃ nõ licet. eciam faciat adulteriũ.
et nõ faciat hõicioñ. ut niuẽte u¬
xore. alterã ducat. et nõ hũanum
sanguĩe firoat. Q si ẽ uttũq nefa¬
riũ: nõ debet alterũ ꝓ altero ppetra¬
re. s utrũq uitare. In eoten¬
cõis salus. fidelit̾ et huiłr cogitet᷑
nõ erit turpis. neq difficilis. Et pꝰ
ꝓpetrata atq purgata adulteria. re¬
conciliatõ cõigũ. nͥ ꝑ clanes regni

Expanded text:
am consequantur. et multo magis hoc eis faciendum est, qui dimissis uxoribus adulteris cupiunt uiuere continenter. tanto quippe debent esse misericordiores, quanto uolunt esse sanctiores, ut castitate in se ipsis seruanda diuinitus adiuuentur, dum castitatem ab uxoribus uiolatam nec ipsi humanitus ulciscuntur. et maxime uox illa dominica eis est in memoriam reuocanda: qui sine dicis uiris, sed qui sine peccato est: quod ecundum legem Christi illicitum sit, sive quod non licet, jam faciat adulterium, et non faciat homicidium; ut vivente uxore alteram ducat, et non humanum sanguinem fundat. Quod si est utrumque nefarium, non debet alterum pro altero perpetrare, sed utrumque vitare. CAPUTcommunis salus fideliter et humiliter cogitetur, non erit turpis neque difficilis etiam post perpetrata atque purgata adulteria reconciliatio coniugum, ubi per claues regni
Abbreviated transcription (Latin):
In quo eciam p̾ire debu̾ut. sit eos
ille tãꝙ sua capita sequerẽtur. Qr
tẽptũ cõtĩencie carnalis ĩfirmita¬
tis admmiitatur excusatõ. młtis sb̾
nõie false ĩpũtatis. peñoi aꝑitur
occasio. Neq eĩ carne nõ hñt feie.
quib uiri aliqͥd tale nolũt licere.
q̃ĩeis. qr uiri st̾.liceat. S absitnt
melioris sexus tãꝙ honore debea¬
tur. qd̃ putori detrahit᷑ cũhonor ĩ¬
flagitant castitatẽ.ut qñ ab uxori¬
b dutissie ꝑegrinãtur. uelint eas
ab adult̾ino concubitu ĩtamĩata.
fernorẽ transig̾e iuuentutis. et
płime puducissime transigũt m¬
xie syre. quaꝵ mariti negociandi
questib occupati. iiuenes adole¬
scentes deserũt. et uix alui senes
ad ãnicłas ren̾tũtur. Eoipo euitẽ¬
cius cõuicũtur nõ ẽẽ ĩpossibłe. qõ
se nõ posse cantur. Si eĩ ħ nõ poss¬

Expanded text:
in qua etiam praeire debuerunt, ut eos illae tanquam sua capita sequerentur. Quatentu incontinentiae carnalis infirmitatis admittatur excusatio, multis sub nomine falsae impunitatis pereundi aperitur occasio. Neque enim carnem non habent feminae, quibus viri aliquid tale nolunt licere, quasi eis, quia viri sunt, liceat. Sed absit ut melioris sexus tanquam honori debeatur, quod pudori detrahitur; cum honor juflagitant castitatem, ut, quando ab uxoribus diutissime peregrinantur, uelint eas ab adulterino concubitu incontaminatas feruorem transigere iuuentutis — et plurimae pudicissime transigunt, maxime Syrae, quarum mariti negotiandi quaestibus occupati iuuenes adulescentulas deserunt et uix aliquando senes ad aniculas reuertuntur — eo ipso euidentius conuincuntur non esse inpossibile, quod se non posse causantur. si e
Abbreviated transcription (Latin):
Quare
oportebat baptizari xp̃m. qͣre
oportuit nasci xp̃m. quare opor¬
tuit crucifigi xp̃m. Si enĩ uiã
huilitatis demonstraturus ad¬
uenerat. et semetip̃m facturus
ip̃am humilitatis uiam ĩ om̃ĩbꝰ
ab eo implenda erat huilitas.¬
ut auctoritatem daret baptis¬
mo suo hunc dignatus ẽ susci¬
pere. ut cognoscerent qnͣta alacͥ¬
tate deberent currere ad bap̃m
comini. qñ ip̃e nõ dedignatus ẽ
accipe baptisinum serui. su¬

Expanded text:
Quare oportebat baptizari Christum? Quare oportuit nasci Christum? quare oportuit crucifigi Christum? Si enim viam humilitatis demonstraturus advenerat, et seipsum facturus ipsam humilitatis viam; in omnibus ab eo implenda erat humilitas. Auctoritatem dare baptismo suo hinc dignatus est, ut cognoscerent servi quanta alacritate deberent currere ad baptismum Domini, quando ipse non dedignatus est suscipere baptismum servi.
Abbreviated transcription (Latin):
ipẽ timidꝰ ẽ ĩ publico. ip̃e in
secreto. ꝓcedis uideris intras
uideris. lucerna arcet uicet
cubiculum intͣs uidet te. In
corde uersaris idede. Ipĩn
time illum cin cura ẽ ut in¬
deat te. ut nel timendo castus
esto. aut si peccares uis quere
ubi te nõ uideat. et fac qd̾ uis.
Qui u̾o iam nonistis corpꝰ
artius castigare et concupis¬
cẽtie frena nec ad ip̃am que
permissa sunt. patimini relaxa¬
re. ut non solum ad concubitũ
illicitum diuertatis. Sed etiã
illicitum contempnatis. aspec¬
tum mementote. In quocin¬
q sexn sitis siue mares sine fe¬
mine angelorum uitamnes du¬
cere in tełra. Angeli non nubt̃
neq uxores ducunt. hoc erim
cum resurrexerimus. qnͣto no ᷤᷤ
meliores qui iam quod erũt
homines post resurrectionẽ
hoc nos incipitis eẽ ante mor¬
tem. Seruate gradus urõs.
Seruat enim nobis deus ho¬
nores urõs. Compata est re¬
surrectio mortuoruin aliter¬
bunt. Sed omnes ibi erunt.

Expanded text:
Ipse timendus est in publico, ipse in Ipse timendus est in publico, ipse in secreto. Procedis, videris; intras, videris; lucerna ardet, videtcubiculum intras, videt te; in corde versaris, videt te. Ipsum time, illum cui cura est ut videat te, et vel timendo castus esto. Aut si peccare vis, quaere ubi te non videat, et fac quod vis.Qui vero jam vovistis, corpus arctius castigate, et concupiscentiae frenos nec ad ipsa quae permissa sunt, patiamini relaxare; ut non solum a concubitu illicito divertatis, sed etiam licitum contemnatis aspectum. Mementote in quocumque sexu sitis, sive mares, sive feminae, Angelorum vitam ducere vos in terra. Angeli enim non nubunt, neque uxores ducunt. Hoc erimus, cum resurrexerimus . Quanto vos meliores, qui quod erunt homines post resurrectionem, hoc vos incipitis esse ante mortem? Servate gradus vestros: servat enim vobis Deus honores vestros. Comparata est resurrectio mortuorum stebunt: sed omnes ibi erunt.
Abbreviated transcription (Latin):
or. ut eũ faciliꝰ subiunget ĩ ĩ¬
micꝰ. Luctatio ẽ. p̾liumꝰ ẽ. pug¬
na ẽ. Uir fortior femina. Uir
caput femine. femina pug¬
nat et uĩcit. cu hosti succun¬
bis. Stat corpus et iacet ca¬
put. Qui autem uxores nõ¬
dumhẽtis. et tamen ad mẽ¬
sam dnĩcam iam acceditis et
carnem xp̃i manducatis et
sanguinẽ bibitis. si ductu¬
riestis uxores. ẜuate nos uxo¬
ribus urĩs. quales eas uultis
ad nos uenire tales nos debẽt
et ip̃e ĩuenire. Quis imnienis
est qui non castam uelit du¬
cere uxorem. et si accepturus
est u̾ginem. quis non ĩtactã.
desideret. Intactam. queris in¬
tactus esto. puram queris. no¬
li ẽẽ impurus. Non enĩ illa
põt. et tu non potes. Si fieri
non posset. nec illa posset. qr
u̾o illa põt doceat te. qͥa fieri
põt et illa ut poss deus regit
custodia refrenat infirmio
rem sexum. ip̃a uerecundia.
Postremo leges timet quas
illa multa que timeat p̾t̾ deũ.
tu solum deuin times. Sedtu
quem times maior ẽ omiib

Expanded text:
acilius subjuget inimicus. Lucta est, praelium est, pugna est. Vir fortior est femina, vir caput est feminae . Femina pugnat, et vincit: tu hosti succumbis? Stat corpus, et jacet caput? Qui autem uxores nondum habetis, et tamen ad mensam Dominicam jam acceditis, et carnem Christi manducatis, et sanguinem bibitis, si ducturi estis uxores, servate vos uxoribus vestris. Quales eas vultis ad vos venire, tales vos debent et ipsae invenire. Quis juvenis est, qui non castam velit ducere uxorem? Et si accepturus est virginem, quis non intactam desideret? Intactam quaeris, intactus esto. Puram quaeris, noli esse impurus. Non enim illa potest, et tu non potes. Si fieri non posset, nec illa posset. Quia vero illa potest, doceat te quia fieri potest. Et illam, ut possit, Deus regit.cris sexus ipsa verecundia. Postremo leges timet, quas illa multa quae timet praeter Deum, tu solum Deum times. Sed tu quem times, major est omnibus .
Abbreviated transcription (Latin):
mone.9. Qui cõingati es¬
tis fidem thori seruate icõĩbꝰ
urĩs. Reddite qd̾ exigitis. Dir
afemina castitatem exigis.
Prebe illi exemplũ. non uer¬
bum. Tu es caput. qua ĩs
uide. hac enĩ debes ire qua
iui non sit ꝑiculosum sequi.
mio tuipe quauis eam sequi
illuc debes ambulare. Ab inbe¬
ciliori sexu exigis fortitudinẽ.
carnis concupisciam ambo
hẽtis. Qm fortior est prior ñ¬
cat. et camen qõ dolendum
est. multi nrĩ uiri uincuntur

Expanded text:
i estis, fidem tori servate uxoribus vestris. Reddite quod exigitis. Vir, a femina exigis castitatem, praebe illi exemplum, non verbum. Tu es caput, qua is vide. Hac enim debes ire, qua illi non sit periculosum sequi: imo tu ipse qua vis eam sequi, illuc debes ambulare. Ab imbecilliore sexu exigis fortitudinem: carnis concupiscentiam ambo habetis; qui fortior est, prior vincat. Et tamen quod dolendum est, mul
Abbreviated transcription (Latin):
mur donec post eum eadem
uia ad urbem regiam ꝑuenia¬
mus in qua ip̃e regnat. de qua
urbe quitquid homo dixerit. qrͣ
steua de mari est. uł qiͣ scintilla
de foco. In q̃ deniq urbe fulgebt̃
iusti sicut sol ut dominus ait.
ubi sũma ꝑax erit. et sũma qͥes.
Nullus labor nullus dolor nul¬
la pauptas nec senectꝰ. nec ulla
mors. nec ulla nox. Nullũ cibi
puro corde ecculo ip̃iꝰ dĩnitatis
et assidua lectio ut ita dicam

Expanded text:
mur, donec post eum eadem via ad urbem regiam perveniamus, in qua ipse regnat. De qua urbe quidquid homo dixerit, quasi stilla de mari est, vel quasi scintilla de foco. In qua videlicet urbe fulgebunt justi sicut sol , ut Dominus ait. Ubi summa pax erit, summa quies, nullus labor, nullus dolor, nulla paupertas, nec senectus, nulla mors, nec ulla nox, nullum cibi puro cordis oculo ipsius divinitatis, et assidua lectio, ut ita dicam,
Abbreviated transcription (Latin):
Cͦx. Quodagit caritas nt
sibi ꝓsit. utilitas est. Quod
autem agit ut prosit ꝓximo
beneficientia nonnĩatur. et
hic precedit utilitas quia
ex eo quod non ht prodesse
alteri. Qnto enim mag̾ res¬
mimi cupcoitatis destruitus.
augetur.

Expanded text:
 quod agit caritas quo sibi prosit, utilitas est; quod autem agit, ut prosit proximo, beneficientia nominatur. et hic praecedit utilitas, quia ex eo quod non habet prodesse alteri. quanto autem magis regnum cupiditatis destruitur, augetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Iħs nob̾ et hic iuuentib sarꝰ
est. Et hin recedentib uitaẽ.
crum plane quia angustias
et cribulaciones quas habet
langor hiꝰ uite mors accełans
lucrari facit.

Expanded text:
im nobis et hic viventibus salus est, et hinc recedentibus vita est. crum plane, quia angustias et tribulationes, quas habet longior vita, mors accelerans lucrifacit.
Abbreviated transcription (Latin):
Obi consensio ibi ꝓpin¬
quitas. Ligantur duo. lat
latro in yspania facit sceleca
proxinius ei qui facit in af
mixtos sibi corpore males.
longẽ ab ilł sit corde. et secꝰ
portat ꝙ nontimet

Expanded text:
 consensio, ibi propinquitas. Ligantur duo, et mlatro in Hispania facit scelera, proximus ei est qui facit in Afrmixtos sibi corpore malos. Longe ab illis sit corde, et securus portat quod non timet
Abbreviated transcription (Latin):
qui ecciderant xp̃m. Sed qñ sine
habundatia gracie sp̃s illius qui
possent. ut eum in tanto uite dis¬
crimine sub tanta spe uenie negare
non possent. Mors igitur p̾ciosa
sc̃oꝵ quib cum tanta gratia ẽ pre¬
missa. et p̾regata mors xp̃i. ut ad
eum acquirendũ sua nõ cũctarẽt
impendere. in eos usus redactũ ẽẽ
monstrauit. qd̾ ad penã peccantis
aña fuerat constitutũ. ut inde ius¬
ticie fructus uberior nasceretur.ħ¬

Expanded text:
qui occiderant Christum. Sed quando sine qui occiderant Christum. Sed quando sine abundantia gratiae Spiritus illius, qui possent, ut eum in tanto uitae discrimine sub tanta spe ueniae negare non possent? Mors igitur pretiosa sanctorum, quibus cum tanta gratia est praemissa et praerogata mors Christi, ut ad eum adquirendum suam non cunctarentur inpendere, in eos usus redactum esse monstrauit, quod ad poenam peccati antea fuerat constitutum, ut inde iustitiae fructus uberior nasceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
Quicũq nõ ꝑcepto regen̾ationis.
lauacro. pro xp̃i confessione mo¬
riuntur. tm̃i eis ualet ad dimittẽ¬
da poca. qnͣtum si abluerentur sac
fonte baptismatis. Qui em̃ dixit
Siquis non renatus fuerit ex a
ubi nõ minus generaliter ait.
Qui me cõfessus fuerit coram
hom̃ib confitebor eũ corã patre
Hinc est quod scriptum ẽ Pre¬
tiosa in conspectu domini mors
sc̃õꝵ eius. quid enim pretiosius
qm̃ͣ mors per quam fit ut etiam
delicta omia dimittantur. et
merita cumłatiꝰ augeant᷑. neq¬
Neq eĩ tanti sunt meriti qui
cũ mortẽ differre nõ possent bap¬
tizatisunt. deletisq om̃ib pcc̃is
ex hac uita migͣuerũt. qnͣti sũt
possent ioeo non distulerũt. quia
maluerunt xp̃m confitendo finire
uitam qmͣ eu neganto ad eius
bap̃m ꝑuenire. quod utiq si fecissẽt
etiam hoc eis in illo lauacro diuut¬
teretur ꝙ timore mortis negaue¬
runt xp̃m. in quo lauacro. et ul
facinus tam ĩ mane dimissumẽ

Expanded text:
iam non percepto regenerationis lauacro pro Christi confessione moriuntur, tantum eis ualet ad dimittenda peccata, quantum si abluerentur sacro fonte baptismatis. Qui enim diSi quis non renatus fuerit ex aqubi non minus generaliter ait: Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre Hinc est quod scriptum est, Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Quid enim pretiosius quam mors, per quam fit ut et delicta omnia dimittantur, et merita cumulatius augeantur? Neque enim tanti sunt meriti, qui, cum mortem differre non possent, baptizati sunt, deletisque omnibus peccatis ex hac uita emigrarunt, quanti sunt possent, ideo non distulerunt, quia maluerunt Christum confitendo finire uitam quam eum negando ad eius baptismum peruenire. Quod utique si fecissent, etiam hoc eis in illo lauacro dimitteretur, quod timore mortis negauerant Christum, in quo lauacro et illis facinus tam inmane dimissum est,
Abbreviated transcription (Latin):
adscendat homo aduersus se
tribinalmentis sue. extimet
illud quod oporcet nos exhi¬
beri ante cribunal xp̃i. ut il¬
lic recipiat unꝰqͥsq q̃ ꝑ corpus
gessit siue bomim siue malũ
constituat se ante faciem suã.
atq ita constituto in corde in¬
dicio assit accusatrix cogitatõ.
testis conscĩa. carnifex timor.
inde quidam sangius aie
homo iudicet participatione
corporis et sangͥnis domini.
ut qui seꝑari a regno celoꝵ¬
lus interdum sesepet. Uerset᷑
ante occlos ymago futuri in¬
dicii. ut cum accͦedũt ad alta¬
re dei. quo ipẽ nõn accedit. co¬
gitet qm̃ sibi ꝯtremiscenda
bus aliis uitam eternam. ip̃e¬
eũ alus in mortem p̾cipitetur

Expanded text:
aque homo adversum se tribunal mentis suae; si timet illud quod oportet nos exhiberi ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque quod per corpus gessit, sive bonum, sive malum . Constatque, constituto in corde judicio, adsit accusatrix cogitatio, et testis conscientia, et carnifex timor. Inde quidam sanguis animhomo judicet participatione corporis et sanguinis Domini, ut qui senis interim separetur. Versetur ante oculos imago futuri judicii: ut cum alii accedunt ad altare Dei, quo ipse non accedit, cogitet quam sit contremiscenda bus aliis vitam aeternam, alii in m
Abbreviated transcription (Latin):
tute simł abũtio tp̃ris utrãq
qiͣ cõem ex corpore et sp̃u con¬
stitutã. Cegnoni te. et confi¬
teor te deum patrẽ ĩgenitũ. te
filiũ unigenitũ. te sp̃m scm̃
tatẽ ĩ mitate. et unitatẽ in
tͥnitate corde credens ad iusti¬
ciã. et ore cõfitẽs ad salutem.

Expanded text:
tute simul ab initio temporis utramque quasi communem ex corpore et spiritu constitutam. Cognovi te, et confiteor te Deum Patrem ingenitum, te Filium unigenitum, te Spiritum sitatem in unitate, et unitatem in Trinitate, corde credens ad justitiam, et ore confitens ad salutem .
Abbreviated transcription (Latin):
Si quod nescit̃
credendimĩ non est. quoni
ẜment parentib liberi eosq
mutua pietate diligent quo
pentes duos ẽẽ non credant.
Non enim rõne ullo pacto
sciri pot. S interposita matri
auctoritate de patre credit.
de ip̃a u̾o matre plerq nec
matri. s obstetricib mitrici¬
bus et famulis. Nam cmfu¬
ran filius põt. Aliusq suppo¬
m. nõne potest decepta deci¬
ꝑe. Credimus tũ et sine ułla
dubitatione. credimius qd̾
stiri non posse confitem¬
n nis enim non ioeat p¬

Expanded text:
si quod nescitur, credendum non est, quomodo serviant parentibus liberi, eosque mutua pietate diligant, quos parentes suos esse non credant. Non enim ratione ullo pacto sciri potest: sed interposita matris auctoritate de patre creditur; de ipsa vero matre plerumque nec matri, sed obstetricibus, nutricibus, famulis. Nam cui furari filius potest, aliusque supponi, nonne potest decepta decipere? Credimus tamen, et sine ulla dubitatione credimus, quod scire non posse confitemur. Quis enim non
Abbreviated transcription (Latin):
qus uł quis uł isanus eñ
cuipandum putet. qui eis of¬
ficia debita impenoent quis
pentes eẽ credederit etiam si
non eẽnt. Quis contͣ nõ ext̾¬
minandum uoicam̃t. Qm
u̾oꝰ fortasse ꝑentes mĩme dile¬
xerit. dimi ne fłos diligat me¬
tuit. Multa possunt afferri qͥ¬
bus ostendatur nichil oĩo hu¬
mane societatis incolume re¬
man̾e. si nichil credere scuon¬
erimꝰ ꝙ non possumꝰ tenere

Expanded text:
 quis vel insanus eum culpandum putet, qui eis officia debita impenderit quos parentes esse crediderit, etiamsi non essent? Quis contra non exterminandum judicaverit, qui veros fortasse parentes minime dilexerit, dum ne falsos diligat metuit? Multa possunt afferri, quibus ostendatur nihil omnino humanae societatis incolume remanere, si nihil credere statuerimus, quod non possumus tenere
Abbreviated transcription (Latin):
d incrucifreum se credrois¬
se xp̃m. Crux illa fidelib nõ
est opprobrium. Sedtriu¬
t̾ra aduersarii nrm. aduer¬
minando cerrebat. S xp̃s in¬
tam eternam promittebat.
aduersarius dyabolus carnẽ
pempturum se ẽẽ dicebat. rex
antem nr ut doceret qũo suꝰ
exercitus uinc̾et inse demõ¬
strauit mortem corporis nõ
esse timendam. Dum prior
ip̃e pro omĩb. dignatus est
mori. ne es exercitus adyabo¬
lo in aĩma poss occidi. E¬

Expanded text:
 in crucifixum se credidisse Christum. Crux illa fidelibus non est opprobium, sed triumtra adversarium nostrum. Adverminando terrebat, sed Christus aeterAdversarius diabolus carnem perempturum se esse dicebat: Rex autem noster ut doceret quomodo ejus exercitus vinceret, in se demonstravit mortem corporis non esse timendam, dum prior ipse pro omnibus dignatus est mori, ne ejus exercitus a diabolo in anima posset occidi.
Abbreviated transcription (Latin):
qui usq ad sangͥnem fuerant
pro fide catholica certaturi ca
nes uccans tanqmͣ pro suo do¬
mino latrantes. non ilos ca¬
nes de quib dicit apłs. Caue¬
te canes. s illos qui edunt de
micis que cadunt demensa
trantes.s. canes laudabiles ñ
decestabiles fidem seruantes
dommo suo et pro enis domo
contra mimicos latrantes.

Expanded text:
qui usque ad sanguinem fuerant pro fide evangelica certaturi, etiam canes vocans, tanquam pro suo Domino latrantes. Non illos canes, de quibus dicit Apostolus, Cavete canes : sed illos qui edunt de micis quae cadunt de mensa t vis . Canes laudabiles, non detestabiles; fidem servantes domino suo, et pro ejus domo contra inimicos latrantes.
Abbreviated transcription (Latin):
crux significari recte intelli¬
gitur in eo quod ait apłs.
Quesit latitudo et longitu¬
do. et altitudo et ꝓfundum.
Lata est quippe intͣuu̾so lig¬
no quo extenountur pentẽ¬
tis manus. ut significent
opera bona in lacituome ca¬
ritatis. Longa est atransu̾so
ligno usq ad terram ubi de¬
orsum pedes configuntur.
et significat ꝑ seu̾antiam ĩ
longituomne temporis usq
infĩnem alta ẽ cacumine
quo transuer similignum.
sursum uersus exteroitur.
et sigrrificat supnum fine
quo cuncta opera referunt᷑.
gitudine bñ ac ꝑseneranter
tiunt pp̃ altitudinem dĩno¬
rum facienda sunt p̾ceptoꝵ.
Profinida est in ea parte
qua in terra figitur obi q̃ppe
ccculta est. nec̃ uideri potest.
d cucta eius apparentia
et eminentia in de surgunt
Sicut bonanta de ꝑfundita¬
te gracie dei que cõprehẽdi
ac itoicari non potest um¬

Expanded text:
 significari recte intelligitur quod ait Apostolus, Quae sit latitudo, et longitudo, et altitudo, et profundum . Lata est quippe in transverso ligno, quo extenduntur pendentis manus; et significat opera bona, in latitudine charitatis: longa est a transverso ligno usque ad terram, ubi dorsum pedesque figuntur; et significat perseverantiam in longitudine temporis usque in finem: alta est in cacumine, quo transversum lignum sursum versus exceditur; et significat supernum finem, quo cuncta opera referuntur;gitudine bene ac perseveranter fiunt, propter altitudinem divinorum facienda sunt praemiorum: profunda est in ea parte qua in terra figitur; ibi quippe et occulta est, nec videri potest, sed cuncta ejus apparentia et eminentia inde consurgunt; sicut bona nostra de profunditate gratiae Dei, quae comprehendi ac dijudicari non potest, un
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina mistratur extrĩsecus. O
autẽ ad arborẽ colendi negłia. hoc
ad corpus metẽdi incia. ħ ad aĩã
discẽdi segnitia. Et ꝙ ad arborer
humor ĩutilis. ħ ad corpus uictꝰ
exicialis. ħ ad aĩam ꝑsuasio ñqͥta¬
bi similẽ agrũ dãpnatꝰ accepit spi¬
nas ĩquit et tribulos ꝑiet tibi.

Expanded text:
doctrina ministratur extrinsecus. quod autem ad arborem colendi neglegentia, hoc ad corpus medendi incuria, hoc ad animam discendi segnitia; et - quod ad arborem humor inutilis, hoc ad corpus uictus exitiabilis, hoc ad animam persuasio iniquitamilem sibi agrum damnatus accepit: Spinas, inquit, et tribulos pariet tibi
Abbreviated transcription (Latin):
Qnͣtum secretus es hĩtans ĩ
excelsis insilencio deus solus
magnꝰ. lege meffabili sꝑgens
penales cecitates suꝑ ulicitas
cupiditates. Unde si¬

Expanded text:
tu secretus es, habitans in excelsis in silentio, deus solus magnus, lege infatigabili spargens poenales caecitates supra inlicitas cupiditates, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Credamus hõiez
tur agriculturam.nõ labore ser¬
iili. s honesta aĩ uoluptate. Qͥo
eĩ hoc oꝑe ĩnocẽtius uacantib:
Quio plenius magna cõsitera¬

Expanded text:
credamus hominem tur agriculturam, non labore seruili, sed honesta animi uoluptate? quid enim hoc opere innocentius uacantibus et quid plenius magna considera
Abbreviated transcription (Latin):
obediens cõnigi. que sue sterilitati cre¬
didit eẽ solaciu. si fecũdũ ancille ute¬
rũ que natura nõ poterat. uolũtate fe¬
rat suũ. Et eo iure quo dicit apłus.
altera. qõ nõ poterat ex seip̃a. Nlła ẽ cu
pito lasciuie. nlła nequicie turpituto.
Ab urore cã plis ancilla marito tradi¬
tur. a marito cã plis accipitur: ab utro¬
q nõ culpe lurus. s nature fructus ex¬
quiritur. Deniq cũ ancilla grauida
dñe steril suꝑ biret. et hͨ sarra suspitõ¬
ne muliebri uiro pocius imputauit
eciam ibi demonstrauit nõ se amaco
agar sarre ꝯnigi pudicitiam custo¬
impleuisse. accepisse. nec petisse. acces¬
sisse nec hesisse. seminafse nec amas¬
se. Ait eĩ. Ecce ancilla ĩ manib tuis.
utere ea quo tibi placuerit. O uirũ ui¬
riliter utentẽ feminis. Cõiuge tẽꝑan¬
ter. ancilla e btẽꝑanter: nlła intempe¬
ranter.¬

Expanded text:
ens coniugi, quae suae sterilitatis credidit esse solacium, si fecundum ancillae uterum, quoniam natura non poterat, uoluntate faceret suum, et eo iure, quo dicit apostolus: altera, quod non poterat ex se ipsa. Nulla est hic cupido lasciuiae, nulla nequitiae turpitudo. Ab uxore causa prolis ancilla marito traditur, a marito causa prolis accipitur; ab utroque non culpae luxus, sed naturae fructus exquiritur. Denique cum ancilla grauida dominae sterili superbiret et hoc Sarra suspicione muliebri uiro potius inputaret, etiam ibi demonstrauit Abraham non sAgar Sarrae coniugii. pudicitiam custotem illius inpleuisse; accepisse nec petisse, accessisse nec haesisse, seminasse nec amasse. Ait enim: Ecce ancilla tua in manibus tuis, utere ea quo modo tibi placuerit.s o uirum uiriliter utentem feminis, coniuge temperanter, ancilla obtemperanter, nulla intemperanter
Abbreviated transcription (Latin):
eus agit quod uult in
cordib hominum uł adiu¬
uando uł iuoicando uł etiã
ut ꝑ eos impleatur qd̾ manꝰ
eius et cõsilium predestina¬
uit fieri.

Expanded text:
eus quod uult in cordibus hominum uel adiuuando uel iudicando, ut etiam per eos impleatur quod manus eius et consilium praedestinauit fieri.