comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inter natos mulierũ non esse
maiorẽ: quia ille om̃tmodis maior
erat iohe. qui de uirgine nasce¬
batur. Hic est etiam qui maluit
arege ꝓsterni: quã rege̾ non in¬
crepare peccantẽ. Quib ꝑspecdis.
aduertite dilectissimi quantum
huic reuerentiȩ. quantũ deuoti¬
onis debeamus impendere: qui
laudatus adño: & ꝑpetua sce
mortis gła consecratus. Decebat
namq ut mysticam natiuitatem
eius mirabilis uita sequeretur:
deuota concluderet. Propter qđ¬
frͣs rectissime toto hodie orbe
xp̃i eccła primordia natiuitatis
eius lȩcissima festiuitate concele¬
brat: qui ȩt̾na mortalib adesse
gaudia stupenti mundo testis
fidelissimus reuelauit. Sermo

Expanded text:
ulierum non esse majorem Joanne, quia ille omnimodis major erat, qui de virgine nascebatur. Hic est ille etiam, qui maluit a rege prosterni, quam regem non increpare peccantem. Quibus prospectis advertite, dilectissimi; quantam huic reverentiam, 215 quantum devotionis debeamus impendere, qui laudatus a Domino, et perpetua sanctae mortis gloria consecratus. Decebat namque, ut mysticam nativitatem ejus mirabilis vita sequeretur, devota concluderet. Propter quod, fratres, toto hodie orbe Christi Ecclesia primordia nativitatis ejus laetissima festivitate concelebrat, qui aeterna mortalibus adesse gaudia stupenti mundo testis fidelissimus revelavit. HO
Abbreviated transcription (Latin):
illos intrasse constat suꝑnȩ paciꝰ
gaudia suspiramus. atq ut hec
etiam nos intrare mereamur:
cȩlestem in terris exercere
uitam contendimus: cum eoꝵ
exemplo nulla quȩ facimus uł
ꝑcipimus bona. nr̃is meritis
asscribimiis. sed ad auctoris nr̃i
ꝑ om̃ia grãm respicimus. De quo
illoꝵ quoq testimoniis edocemͣ
quia ipse est ds. ipse fecit nos &
non ipsi nos. Non solum scilicet
ut homines simus. uerumetiam
ut scĩ & beati homines simus.:
cuius dona gr̃e si puro semꝑ &
infatigabili corde sectamur.
ipse iuxta eorũdem patrũ pro¬
missa ꝓpitius fit om̃ib iniqui¬
tatibus nr̃is. ipse satiat in bonis
desiderium nr̃m: ipse non in ope¬
ribus iustitiȩ quȩ ex nobis habere
potuimus. sed & in miseratione
& misccłia quã ipse donauit. nos
in uitam coronat et̃nam: qui
uiuit & regnat cũ patre in uni

Expanded text:
illos intrasse constat supernae pacis illos intrasse constat supernae pacis gaudia suspiramus, atque ut haec etiam nos intrare mereamur, coelestem in terris exercere vitam contendimus, cum eorum exemplo nulla quae facimus vel percipimus bona nostris meritis ascribimus, sed ad auctoris nostri per omnia gratiam respicimus. De quo illorum quoque testimoniis edocemur, quia ipse est Deus, ipse fecit nos et non ipsi nos, non solum scilicet ut homines simus, verum etiam ut sancti et beati homines simus. Cujus dona gratiae si puro semper et infatigabili corde sectamur, ipse juxta eorumdem patrum promissa propitius sit omnibus iniquitatibus nostris, ipse satiet in bonis desiderium nostrum, ipse non in operibus justitiae quae ex nobis habere potuimus, sed in miseratione et misericordia quam ipse donavit, nos in vitam coronet aeternam qui vivit et regnat cum Patr
Abbreviated transcription (Latin):
eos credere & gaudere xp̃m in
carne uenisse. Conuertit incre¬
dibiles ad prudentiam iustoꝵ
quia eos quos sine fide xp̃i inue¬
nit de oꝑib legis frustra glori¬
antes docuit credere in xp̃m.
eiusq se gr̃ȩ tota intentione sũ¬
mittere. ac pͣcedentiũ iustoꝵ imi¬
tari prudentiam: qui & legem
ꝑficere diligentissime studebant.
& nichilominus in gr̃a dñi iħu
non autẽ in operum suoꝵ iusti¬
tia salutem sperare didicerant.
Hinc namq unus ex eis dicit. Iustꝰ
autẽ ex fide uiuit. Unde & apte
subiungitur. Parare dño plebem
ꝑfectam. Hȩc etenim pulcherri¬
ma dñicȩ plebis ꝑfectio est. quã
& iohannes suo tempore predi¬
cando parabat. & nunc dñs ipse
donando ꝑ orbem latius adim¬
plet: cũ nos euangelicis & uerbis
instituti & imbuti mysteriis.
eandem fidem ac dilectionem
habere discimus. quã legalibus
preceptis edocti patres habuisse
ꝓbantur. Hoc ꝑfectissimuꝰ scẽ
eccłȩ decus est. cũ eadem quȩ

Expanded text:
eos credere et gaudere, Christum in eos credere et gaudere, Christum in carne venisse. Convertit incredibiles ad prudentiam justorum, quia eos quos sine fide Christi invenit de operibus legis frustra gloriantes, docuit credere in Christum, ejusque se gratiae tota intentione submittere, ac praecedentium justorum imitari prudentiam, qui et legem perficere diligentissime studebant, et nihilominus in gratia Domini Jesu, non autem in operum suorum justitia, salutem sperare didicerant. Hinc namque unus ex eis dicit, Justus autem ex fide vivit; unde et aperte subjungitur: Parare Domino plebem perfectam. Haec etenim pulcherrima Dominicae plebis perfectio est, quam et Joannes suo tempore praedicando parabat, et nunc Dominus ipse donando per orbem latius adimplet, cum nos evangelicis et verbis instituti et imbuti mysteriis eamdem fidem ac dilectionem habere discimus, quam legalibus praeceptis edocti patres habuisse probantur. Hoc perfectissimum sanctae Ecclesiae decus est, cum ad eadem quae
Abbreviated transcription (Latin):
sor futurus est iudicis: ita iste
p̃cursor factus est redemptoris.
Nec solum aduentus ordine: sed
doctrinȩ quoq similitudine io¬
hannes in spu & uirtute heliȩ
dnm̃ p̃cessit. Nam sicut de ioħe
angłs subiungit. ut conuertat
heliȩ predicatione sententiam
ꝓtulit dicens. Ecce ego mittam
uobis heliam ꝓpħam antequam
ueniat dies dñi magnus & hor-¬
ribilis: ut conuertat cor patrũ
usq opus est: fidem scilicet atq
intellectum quẽ habuere patres
filioꝵ mentibus pͣdicando infun¬
dere. Nam patres & iusti appellan-¬
tur ueteres sci: de quib saluator
ait discipłis. Multi ꝓphete &
iusti cupierunt uidere quȩ uos
uidetis. & non uiderunt. Filii uͦ
& incredibiles illius eui homines.
quo uel helias predicaturus est
uel iohannes pͣdicabat: uocantur.
Conuertit aute᷑ ioħes corda patrũ
in filios: quia sapientiam quam
habuerunt patres xp̃m creden¬
tes ac desiderantes in carne ue¬
nire. transfudit in filios. docendo

Expanded text:
sor futurus est judicis, ita iste sor futurus est judicis, ita iste praecursor factus est Redemptoris. Nec solum adventus ordine, sed doctrinae quoque similitudine Joannes in spiritu et virtute Eliae Dominum praecessit. Nam sicut de Joanne angelus subjungit. Ut convertat Eliae praedicatione sententiam protulit, dicens: Ecce ego mittam vobis Eliam prophetam, antequam veniat dies Domini magnus et horribilis, ut convertat Al., et cousque opus est, fidem scilicet atque intellectum, quem habuere patres, filiorum mentibus praedicando infundere. Nam patres et justi appellantur veteres sancti, de quibus Salvator ait discipulis: Multi prophetae et justi cupierunt videre quae vos videtis, et non viderunt. Filii vero et incredibilquo vel Elias praedicaturus est, vel Joannes praedicabat, vocantur. Convertit autem Joannes corda patrum in filios, quia sapientiam quam habuerunt patres Christum credentes ac desiderantes in carne venire, transfudit in filios docendo
Abbreviated transcription (Latin):
sed & ante natiuitatẽ eiusdẽ gr̃ȩ
munere ꝑfudit: ita ut officium
sue p̾cursionis dño adhuc in ute¬
ro positus. quia loquendo necdũ
poterat. iam gratulando p̃beret:
quando sicut sequentia scĩ euan¬
gelii testantur:. intrante beata
dĩ genitrice. & salutante elisabeth.
exultauit in gaudio infans in
utero eiꝰ. Sed & in eo quod illũ
multos filioꝵ isrł ad dñm dm̃
ipsoꝵ conuersurũ asseuerat.
manifeste angłs quã magnus
coram dño esset futurus indicat:
que optimo genere conuersandi
uitam ꝑacturũ esse declarat. Quȩ
enim inter homines sublimior.
&e dõ gratior conuersatio potest¬
esse: quã eos qui se castigant a ui
subiugant. insuꝑ etiã alios coti¬
diano exercitio ad auctoris sui
gr̃am student conuertere. &
crebra animarũ fideliũ adquisi
in magna uirtute sp̃s scđm eius
aduentũ pͣueniet. ita ioħes non
minore sp̃s potentia preditus
pͣuenit primũ. Sicut ille pͣcur¬

Expanded text:
sed et ante nativitatem ejusdem gratiae sed et ante nativitatem ejusdem gratiae munere perfudit, ita ut officium suae praecursionis Domino adhuc in utero positus, quia loquendo nondum poterat, jam gratulando praeberet, quando sicut sequentia sancti Evangelii testantur, intrante beata Dei genitrice, et salutante Elizabeth, exsultavit in gaudio infans in utero ejus. Sed et in eo quod illum multos filiorum Israel ad Dominum Deum ipsorum conversurum asseverat, manifeste angelus quam magnus coram Domino esset futurus indicat, quem optimo genere conversandi vitam peracturum esse declarat. Quae enim inter homines sublimior, et Deo gratior esse conversatio potest, quam eorum qui se castigant  Al.subjugant, insuper etiam alios quotidiano exercitio ad auctoris sui gratiam student convertere, et crebra animarum fidelium acquisitin magna virtute spiritus secundum ejus adventum praeveniet, ita Joannes non minore spiritus potentia praeditus praevenit primum. Sicut ille praecur
Abbreviated transcription (Latin):
utero matris suȩ : & multos filioꝵ
isrł conuertet ad dñm dm̃ ipsoꝵ
Siquidẽ ta eo quod illũ aumo &
sicera. id est ab om̃i qđ in ebriari
potest continentiam habiturũ
asseruit: patenter indicauit qͥa
ab om̃ib uitiis & mundi illece¬
bris que statum mentis solent
nis. In eo autẽ quod illum ad¬
huc ex utero matris spu scõ re¬
plendum esse memorauit: pro¬
fecto quia natus in mundo cun¬
etis uirtutum fructib esset clari¬
ficandus ostendit. Quid enim ui¬
uenti & conuersanti inter ho¬
mines poterat deesse uirtutis:
qui a& si ut homo in iniquitatib
conceptus est. contra morẽ tamen
humane conditionis non in deli¬
ctis eum preuaricationis. sed in
gra remissionis mater sua peꝑit:
Neq enim dubitandũ est: quia sp̃s
sc̃s qui eum repleuit. etiam apec¬
catis om̃ib absoluit. Constat qͥppe
ueridica patrũ sententia. quia
eius ante ꝑceptionẽ baptismi sua
grã consecrauit. ipse utiq ioħem
non solum ante circũcisionem.

Expanded text:
ero matris suae, et multos filiorum Israel convertet ad Dominum Deum ipsorum. Siquidem in eo quod illum a vino et sicera, id est ab omni quod inebriare potest, continentiam habiturum asseruit, patenter indicavit, quia ab omnibus vitiis et mundi illecebris, quae statum mentis solent nis; in eo autem quod illum adhuc ex utero matris Spiritu sancto replendum esse memoravit, profecto quia natus in mundum, cunctis virtutum fructibus esset clarificandus ostendit. Quid enim viventi et conversanti inter homines poterat deesse virtutis, qui etsi ut homo in iniquitatibus conceptus est, contra morem tamen humanae conditionis non in delictis eum praevaricationis, sed in gratia remissionis mater sua peperit? Neque enim dubitandum est quia Spiritus sanctus qui eum replevit etiam a peccatis omnibus absolvit. Constat quippe veridica Patrum sententia quia ejus ante perceptionem baptismi sua gratia consecravit, ipse utique Joannem non solum ante circumcisionem,
Abbreviated transcription (Latin):
dium tibi & exultatio. & multi
in natiuitate eius gaudebunt.
Magnȩ laudis est & uirtits in dici¬
um: quotiens inscripturis homi¬
nibus a dõ nomen imponitur
uel mutatur. Bene autẽ p̾cursor
redemptoris nr̃i. ioħes uocari
iubetur. Iohannes quippe. dñi
gra siue in quo est gr̃a dicitur:
quia & ipse specialem pͣceteris
sc̃ĩs eiusdem precursionis gr̃am
accepit. & inauditam eatenus
mundo cȩlestis ingressus grãm
predicare aduenit. Qui gͦ & grã
plenus extitit. & ceteris dĩ grãm
euangelizauit: recte pͣconium
gre ipso etiam suo nomine sig¬
nauit. Meritoq in eius natiuita¬
te multis exultandũ predicit᷑:
ꝑ quẽ suȩ regenerationis mundo
auctor ostenditur. Erit enim
magnus coram dño. Notandũ.
quod idem laudis p̃coniũ ioħi
ab angło. quod ab euangłista pa¬
rentib fertur illius. & illi enim
iu̾sti ante dm̃. & hic coram dño
magnus esse ꝑhibetur: quã magnꝰ
autẽ coram dño fuerit. ipse qui
solus uirtutẽ magnitudinis eiꝰ

Expanded text:
dium et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Magnae laudis est et virtutis indicium, quoties in Scripturis hominibus a Deo nomen imponitur vel mutatur. Bene autem praecursor Redemptoris nostri Joannes vocari jubetur, Joannes quippe Domini gratia, sive In quo est gratia, dicitur, quia et ipse specialem prae caeteris sanctis ejusdem praecursionis gratiam accepit, et inauditam eatenus mundo coelestis ingressus gratiam praedicare advenit. Qui ergo et gratia plenus exstitit, et caeteris Dei gratiam evangelizavit, recte praeconium gratiae ipso etiam suo nomine signavit. Meritoque in ejus nativitate multis exsultandum praedicitur, per quem suae regenerationis mundo auctor ostenditur. Erit enim magnus coram Domino. Notandum quod idem laudis praeconium Joanni ab angelo quod ab evangelista parentibus fertur illius. Et illi enim justi ante Deum, et hic coram Domino magnus esse perhibetur. Quam magnus autem coram Domino fuerit, ipse qui solus virtutem magnitudinis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ amore dĩ & zelo scȩ disciplinȩ ꝓhi
luxuriosa ꝓferendo polluere. Iunc
piloquio cognouerit celebrare.
suggero. Nam dõ ꝓpitio ita de ur̃a
deuotione confido: qđ non solũ
uosmetipsos. sed etiã om̃s qͥ ad uos
ꝑtinent cũ om̃i honestate castos.
agens supplico: ut qui uobis dedit
ea quȩ scã sunt fideliter incipere.
concedat uobis felicẽ ꝑ seuerantiã
custodire: qui cũ patre & sp̃u scõ

Expanded text:
pro amore Dei et zelo sanctae disciplinae prohibpro amore Dei et zelo sanctae disciplinae prohibluxuriosa proferendo polluere. Tunc piloquio cognoverit celebrare. suggero: nam Deo propitio ita de vestra devotione confido, quod non solum vos ipsos, sed etiam omnes qui ad vos pertinent, cum omni honestate castos agens supplico, ut qui vobis dedit ea quae sancta sunt fideliter incipere, concedat vobis felicem perseverantiam custodire, qui cum Patre et Spiritu sancto
Abbreviated transcription (Latin):
ciantur si lumen magnu ingesse¬
ris: ita & dñs saluator nrͣ qui est
uerũ lumen. nisi prius beatum
iohem uelut lucernã pͣmitteret.
claritatẽ eiꝰ totus mundus sustine¬
re non potuisset. Loquatur iohes
& dicat. Ego uox clamantis in
deserto. Uox erat: quia uerbum
plenus erat. Sicut sermo uocis
quodãmodo ministerio ac uehi¬
culo ad audientẽ aloquente trans¬
mittitur: ita iohes xp̃m sonans.
uerbi erat minister & porator.
Sc̃s in quã ioħes tẏpum in se legis
monstrabat. ostendit. Et ideo misit
ad xp̃m. duos discipłos suos. Isti
Loh̾es mittit ad xpͣm. lex mittit ad
grãm: & ꝑ euangłii fidem. ueterẽ
desiderat astrui ueritatẽ. Nos uͦ
sp̃uali gaudio celebrare possimus.
scđm uires nr̃as. ad dandas elemosi¬
nas. & adtenendam cũ om̃ib pacẽ.
nrõs animos pͣparemꝰ: & ab omni
scurrilitate uel turpiloquio. non
solũ nosmet ipsos sed omnẽ familiã
nr̃am. & uniuersos ad nos ꝑtinentes

Expanded text:
cias, si lumen magnum ingessecias, si lumen magnum ingesseris: ita Dominus et Salvator noster, qui est lumen verum, nisi prius beatum Joannem velut lucernam praemitteret, claritatem illius totus mundus sustinere non posset. Loquatur Joannes, et dicat, Ego vox clamantis in deserto . Vox erat; quia Verbi plebatur. Sicut sermo vocis quodam modo ministerio ac vehiculo ad audientem a loquente transmittitur; ita ille Christum sonans, Verbi erat minister et portitor. Sanctus, inquam, Joannes typum in se Legis,monstrabat, ostendit; et ideo misit ad Christum duos de discipulis suis. Isti Joannes dirigit ad Christum; Lex mittit ad gratiam, et per Evangelii fidem, veterem desiderat astrui veritatem. 4. Adhospirituali cum gaudio celebrare possimus, secundum vires nostras ad dandas eleemosynas, et ad tenendam cum omnibus pacem nostros animos praeparemus: et ab omni scurrilitate vel turpiloquio non solum nosmetipsos, sed et omnem familiam nostram et universos ad nos pertinentes
Abbreviated transcription (Latin):
est. Ut minuatur homo caput
ioħis absciditur: ut exaltetur dis.
xp̃c in ligno suspenditur. Quare¬
autẽ beatũ ioħem dñs & saluator
nrͣ lucernã esse dixerit. & quare
eũ ante se mitti uoluerit. breuit¬
intimabo. Prȩmissus est enĩ beatꝰ¬
ioħes uelut uox ante uerbu. lu¬
cerna ante solem. seruus ante
ante sponsum. Et quia uniuersũ¬
mundũ peccatoꝵ tenebrȩ. & nox
infidelitatis oppresserat. & sole
iustitiȩ aspicere non ualebant.
beatiis iohes quasi lucerna pͣmit¬
titur. ut cordis oculi qui lippitu¬
dine iniquitatis oppressi. magnũ
& uerũ lumen uidere non poterant.
ad lucernȩ lumen primũ quasi
tenuem splendore uidere consu¬
escerent: & paulatim peccatorũ
nubilo remoto. & infidelitatis
humore digesto. adueniente xp̃o
ab illo cȩlesti lumine lȩtificari
possit potius quã torqueri. Sicut
enͣi lippientes oculi ad uidendũ
ꝓuocantur. si exiguum splendorẽ
lucernȩ ostenderis. & amplius cru¬

Expanded text:
est. Ut minueretur homo, caput est. Ut minueretur homo, caput Joannis abscinditur: ut exaltetur Deus, Christus in ligno suspenditur. autem beatum Joannem Dominus et Salvator noster lucernam esse dixerit, et quare eum ante mitti voluerit, brevitintimabo: praemissus est enim Joannes velut vox ante verbum, lucerna ante solem, praeco ante ante sponsum. Et quia universumundum peccatorum tenebrae et nox infidelitatis oppresserat, et solem justitiae aspicere non valebant, beatus Joannes quasi lucerna praemittitur, ut cordis oculi, qui, lippitudine iniquitatis oppressi, magnum et verum lumen videre non poterant, ad lumen lucernae primum quasi tenuem splendorem videre consuescerent, et paulatim peccatorum nubilo remoto, et infidelitatis humore digesto, adveniente Christo, ab illo coelesti lumine lpossent potius quam torqueri. Sicut enim lippientes oculos ad videndum provocas, si exiguum splendorem lucernae ostenderis; et amplius cru
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ergo nos om̃s: Prophetȩ.
patriarchȩ. apłi. quot qͦt scĩ & ante
incarnationẽ pͣmissi. uel ab in-¬
carnato missi: om̃s de plenitu¬
dine eiꝰ accepimus. Nos uasa
sumus: ille fons est. Si gͦ intellexe
homo est: xp̃c ds̃ est. Humiliet᷑
homo ut exaltetur ds̃: scđm illud
qͦd de dño ipse ioħes dixit. Illum
oportet crescere: me autẽ minui.
Ut humilietur homo: eodem
die natiis est ioħes. quo incipi¬
unt decrescere dies. Ut exaltet᷑
dñs: eo die natus est xp̃c. quo
incipiunt crescere dies. Magnũ
sacramentũ fr̃s dilectissimi. Ideo
celebramus natalem iob̃is sicut
& xpͣi: quia ipsa natiuitas plena
est my sterio. Quo mysterio.
nisi humanitatis nr̃e: sicut nati¬
uitas xp̃i plena est mẏsterio alti¬
tudinis nr̃e: Ergo in homine
minuamur: ut in xp̃o crescamꝰ.
In nobis humiliemur: ut in illo
ex altemur. Humilietur humana
presuptio: ut crescat diuina mise¬
ratio. Nam huius rei sacramentũ.
etiam in passionib eors impletũ

Expanded text:
Quid est, Nos omnes? Ergo Prophetae, Patriarchae, Apostoli, quotquot sancti, et ante incarnationem praemissi, vel ab incarnato missi, omnes nos de plenitudine ejus accepimus: nos vasa sumus, ille fons est. 2. Ut Christi, shomo est, Christus Deus est: humilietur homo, et exaltetur Deus, secundum illud quod de Domino ipse Joannes dixit, Illum oportet crescere, me autem minui . Ut humiliaretur homo, eo die natus est Joannes, quo incipiunt decrescere dies: ut exaltetur Deus, eo die natus est Christus, quo incipiunt crescere dies. Magnum sacramentum, fratres charissimi. Ideo celebramus Natalem Joannis, sicut et Christi, quia et ipsa nativitas plena est mysterio. Quo mysterio, nisi humilitatis nostrae; sicut nativitas Christi plena est mysterio altitudinis nostrae? Ergo in homine minuamur, ut in Deo crescamus; in nobis humiliemur, ut in illo exaltemur; humilietur humana praesumptio, ut crescat divina miseratio. Nam hujus rei sacramentum etiam in passionibus amborum impletum
Abbreviated transcription (Latin):
meruit: & nuntiare presentem.
Nam sicut sacratissimũ euangłm
refert: ueniente dño ad baptis¬
mũ eius. huuismodi ꝓrupit
in uocem. Ecce agnus dĩ: ecce qͥ
tollit peccatũ mundi. Propter
hoc nimirũ saluator ipse. de
illo dicebat ad turbas. Quid
existis in desertũ uidere : Pro.¬
phetam: Dico uobis & plusquã
ꝓphetam. Plus reuera est quam
ꝓpheta: qm̃ cȩteri om̃s uenturi
adhuc xpͣi fuere prȩcones. hic
autẽ ꝓbatissimus uenit dñi pre¬
sentis assertor. Plusquã ꝓpheta
est: cuius manib quod nulli est
prestitum ꝓphetarũ. baptirandũ
se dĩ filius inclinauit. Plusquam
ꝓpheta est: cuius tanta est pͣroga¬
tiua meritoꝵ. ut uno eodemq
mom̃to cęli terrȩ q. arbitrũ sum¬

Expanded text:
meruit et annuntiare praesentem; nam sicut sacratissimum Evangelium refert, veniente Domino ad baptismum ejus, hujusmodi prorupit in vocem: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Propter hoc nimirum Salvator ipse de illo dicebat ad turbas: Quid existis in desertum videre? Prophetam? dico vobis, et plus quam prophetam . Plus revera est quam propheta, cum caeteri omnes venturi adhuc Christi fuere praecones; hic autem probatissimus venit Domini praesentis assertor. Plusquam propheta est, cujus manibus, quod nulli est praestitum prophetam, baptizandum se Dei Filius inclinavit. Plusquam propheta est, cujus tanta praerogativa meritorum, et uno eodemque momento coeli terr
Abbreviated transcription (Latin):
uiriũ uidemus in hostibus.
corruptione uitȩ nr̃ȩ nr̃aq
infidelitate nutritur. Et inde
est quod nichil fusa ad dm̃ sup¬
plicatione ꝓficimus.: quia inces
ramus. Propter quod reuertentes
ad beatissimi prȩcepta iohannis.
paremus dño uiam. rectas faciamꝰ
semitas dĩ nr̃i: quatinus uidens
in nobis dñs itinera bonȩ uolun¬
tatis. ouiculas suas multis iam
periculis fessas. benignissimus
pastor inquirat: ut sicut de bap¬
tistȩ domini hodie natiuitate
gaudemus. ita de dĩ nr̃i reconci¬
liatione letemur: cui est honor

Expanded text:
virium videmus in hostibus, virium videmus in hostibus, corruptione vitae nostrae, nostraque infidelitate nutritur; et inde est, quod nihil fusa ad Deum supplicatione poscimus; quia incessramus. Propter quod revertentes ad beatissimi praecepta Joannis, paremus Domino viam, rectas faciamus semitas Dei nostri; quatenus videns in nobis interea Dominus itinera bonae voluntatis, oviculas suas, multis jam periculis fessas, benignissimus pastor inquirat: ut, sicut de Baptistae dominici hodie nativitate gaudemus, ita de Dei nostri reconciliatione laetemur: cui hono
Abbreviated transcription (Latin):
uigore se castitatis accingit. Op¬
timã parat dño uiam: qui cogita¬
tiones suas auaritiȩ fluctibus
estuiantes. serenȩ conscientiȩ
tranquillitate cõpescit. Uiam
dño parat. qui idoloꝵ uana. atq.
omnium suꝑstitionũ figmenta
conculcans. unum dĩ uiui cultũ
& fidem ueritatis inquirit. Qui¬
cumq uero uoluptuosis scłi huiꝰ
languet illecebris. cupiditate
auaritiȩ feruentis insanit. in
fraterna odia feralis inuidiȩ
facibus in ardescit. atq ad contu¬
meliam dĩ om̃ipotentis ꝑ am fra¬
ctas demonũ semitas erraticus
uiator incedit. non parat dño
uiam. sed inimico miser suo exi¬
tiabilem insemetipsum patefa¬
cit ingressum. Hi mores. & uita
huiusmodi: ampla itinera. &
largissimas uias barbaris nati¬
onibus in exitium cõmunis
salutis aperiunt. Hi mores
plebem dĩ inimicis gentibus
iugo miserȩ captiuitatis addi¬
cunt: hi mores armatos dissi¬
pant popłos. & munitas diru¬
unt ciuitates. Et quid plura

Expanded text:
vigore se castitatis accingit. Opvigore se castitatis accingit. Optimam parat Domino viam, qui cogitationes suas avaritiae fluctibus aestuantes, serenae conscientiae tranquillitate compescit. Viam Domino parat, qui idolorum vana, atque omnium superstitionum figmonta conculcans, unum Dei vivi cultum, et fidem veritatis inquirit. Quicunque vero voluptuosis saeculi hujus languet illecebris, cupiditatibus avaritiae ferventis insanit, in fraterna odia feralis invidiae faucibus inardescit atque ad contumeliam Dei omnipotentis, super anfractas daemonum semitas erraticus viator 210 incedit: non parat Domino viam, sed inimico miser suo exitiabilem in semetipsum patefacit ingressum. Hi mores, et vita hujusmodi ampla itinera, et largissimas vias barbaris nationibus in exsilium communis salutis aperiunt. Hi mores plebem Dei inimicis gentibus jugo miserae captivitatis addicunt. Hi mores armatos dissipant populos, et munitas diruunt civitates. Ecquid plura,
Abbreviated transcription (Latin):
nec squalorẽ carceris declinasset.
nec tyrannico gladio refugisset
occidi. Audiamus adhuc paulu¬
lum fr̃s: quid ad ꝓfectũ om̃ium
nr̃m saluatoris nuntius predica¬
bat. Parate inquit uiam dñi:
rectas facite semitas dĩ nr̃i.
Uere dignus beatus iobannes. cuiꝰ
ꝓphetica esset natiuitas.: qui & illiꝰ
de parentibus quoꝵ esset desperata
posteritas dĩ munere nasceretur.
N am tanta auctoritate tantoq
docendi pondere in uocem sce
predicationis erupit: ut & instan¬
tem dñi nuntiaret aduentum.
& in semitas rectas male uiuen¬
est eñi parare dño uiam: nisi ad¬
uentanti de cęlo iudici purgato
auitiis pectore simplicis cordis
habitaculũ pͣparare: Quid est
rectas facite semitas dĩ: nisi ut
tales actuũ tuoꝵ tibi munias uiã.
quas ꝑ ambulare ꝓpitius ueniens
ad te dñs delectetur.Ille uiam
dño suo parat: qui luxuriantis
carnis respuens uoluptates. toto
mentis suȩ spu suspensus ad dm̃

Expanded text:
nec squalorem carceris declinasset, nec squalorem carceris declinasset, nec tyrannico gladio refugisset occidi. Audiamus adhuc paululum, fratres, quid ad profectum omnium nostrum Salvatoris nuntius praedicabat: Parate, inquit, viam Domino, rectas facite semitas Dei nostri. Vere dignus beatus Joannes, cujus prophetica esset nativitas, qui et illis de parentibus, quorum esset desperata posteritas, Dei munere nasceretur. Nam tanta auctoritate, tantoque docendi pondere in vocem sanctae praedicationis 209 erupit, et instantem Domini nuntiaret adventum, et in semitas rectas male vivenest enim, parate viam Domino, nisi adventanti de coelo judici, purgato a vitiis pectore, simplicis cordis habitaculum praeparare? Quid est, rectas facite semitas Dei, nisi ut tales actuum tuorum tibi munias vias; quas perambulare propitius veniens ad te Dominus delectetur? Ille viam Domino suo parat, qui luxuriantis carnis respuens voluptates, toto mentis suae spiritu suspensus ad Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
sub lege ordinem suu̾ mortalis
seruare natura: quando ꝑ nouam
diuinitatis grãm. nouum saluti
hominũ mẏsteriũ parabatur.
mantis in deserto: parate uiam
añi. rectas facite semitas dĩ nr̃i.
Uox inquit clamantis. Quã bene
uox dicitur: qui uenientẽ de cȩ¬
lestibus in carne hominis unige¬
nitum dĩ pleno lȩtus ore clama¬
bat. Recte uox dicitur: cuius in¬
tonante preconio. sacramentum
redemptionis humanȩ surda
dudum cepit audire mortalitas.
Ut enim uenerandus baptista muto
patri aperuit linguam: ita aures
hominũ salutaris gr̃ȩ innouauit
auditu. Clamabat autẽ in deserto
ubi adpredicationem eius nec
insolens turba ꝑstreperet. nec in¬
fidelis rideret auditor: sed hi tantũ
audire possent qui predicantem
uerbũ salutis cura tantũ diuini
cultus expeterent. & aduerterent
eum uera annuntiare de xp̃o.
qui ꝑassertionem iustitie. ut illi¬
citas herodis nuptias increparet.
nec regem timuisset offendere.

Expanded text:
sub lege ordinem suum msub lege ordinem suum mservare, quando per novam divinitatis gratiam novum saluti hominum mysterium parabatur. mantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Vox, inquit, clamantis; quam bene vox dicitur, qui venientem de coelestibus in carne hominis Unigenitum Dei pleno laetus ore clamabat. Recte vox dicitur, cujus intonante praeconio sacramentum redemptionis humanae, surda dudum coepit audire mortalitas. Ut enim venerandus Baptista muto patri aperuit linguam, ita aures hominum salutaris gratiae innovavit auditum. Clamat autem in deserto, ubi praedicationem ejus nec insolens turba perstreperet, infidelis rideret auditor, sed hi tantum audire possunt, qui praedicantem verbum salutis, cura tantum divini cultus expeterent, et adverterent eum vera enuntiare de Christo, qui per assertionem justitiae, ut illicitas Herodis nuptias increparet, nec regem timuisset offendere,
Abbreviated transcription (Latin):
futurus ꝓphete. quia hoc ipsum
quod gerebatur angło loquenti
non credidit. usum loquentis
amisit: donec ꝓmissione cõpleta
natus noui hominis prȩco. pa¬
ternȩ lingue uincula relaxaret.
Os enim quod angłs clauserat:
ꝓmissus ab angło filius reserauit.
Nam cũ de nuncupatione paruuli
cognatoꝵ uicinoꝵq hesitaret ar¬
bitrium. ꝓ prietatem ueri nomi¬
nis eius quam angło dictante
aperuit: ut cuius natiuitatem
pͣceptione celesti tacitus expectabat.
nati uocabulũ loqueretur. & ag¬
nosceret anxius senex ꝑ eum se
sibi redditũ. quẽ de se non credi¬
derat nascituruͣ: nec dubitaret
ultra cęlitus illum uel ꝓmissum
fuisse uel natũ. cuius causa &
amisisse se ꝓbabat. & recepisse ser¬
mone᷑. Quid hac fr̃s religione
glor iosius. quid hac insignius
fide. in qua sterilis concipit. uirgo¬
parturit. mutus loquitur: & in
secreto maternoꝵ uiscerũ paruuli
totius mundi gaudia futura pͣlu¬
dunt: Nec enim poterat ueteri

Expanded text:
futurus prophetae; quia hoc ipsum, futurus prophetae; quia hoc ipsum, quod gerebatur, angelo loquenti non credidit, usum loquentis amisit, donec, promissione completa, natus novi hominis praeco paternae linguae vincula relaxaret. Os enim quod angelus clauserat, promissus ab angelo filius reseravit. Nam cum de nuncupatione parvuli cognatorum, vicinorumque haesitaret arbitrium, proprietatem veri nominis ejus, quam angelo dictante aperuit; ut ejus nativitatem praeceptione coelesti tacitus exspectabat, nati vocabulum loqueretur, et agnosceret anxius senex, per eum se sibi redditum, quem de se non crediderat nasciturum. Nec dubitaret ultra coelitus illum vel promissum fuisse, vel natum, cujus causa, et amisisse probabat, et recepisse sermonem. Quid hac, fratres, religione gloriosius? Quid hac insignius fide? in qua sterilis concipit, mutus loquitur, et in secreto maternorum viscerum parvuli totius mundi gaudia futura praeludunt; nec enim poterat veteri
Abbreviated transcription (Latin):
in ipso salutationis occursu. ait.
Ecce ex quo facta est uox salutatio¬
nis tuȩ in auribus meis: exulta.¬
uit in gaudio infans in utero
meo. Quid est hoc miraculi fr̃s.
quȩ tantoꝵ nouitas gaudioꝵ:
ut habere se in utero elisabeth
testaretur infantem. qui necdũ
semet ipsum sentiens. dominicũ
iam sentiret aduentũ : Uere hic
om̃tum beatissimus paruuloꝵ.
qui intra uiscera adhuc mat᷑na
conclusus adesse saluatorem
mundi. quia necdum sermone
poterat. ꝓphetico gaudio reue¬
lauit. Nullus ignorat km̃i omne̾
paruulũ materno abutero ꝓde¬
untem. inter ipsa lucis exordia
mestis concrepare uagitibus.
solus baptista dñi. ultra legem
nascentium natiuitatẽ suã letitie
exultatione prȩuenit. Et quam
decuit fr̃s ut de matre sterili
nasceretur: qui fecunditatẽ uir¬
ginis reuelabat: quatinus mira¬
bilem partũ mirabiliter natus
ostenderet. Illud etiam quãstu¬
pendum. quamq magnificum.
quod zacharias sacerdos pater

Expanded text:
in ipso salutationis occursu, ait: in ipso salutationis occursu, ait: Ecce, ex quo facta vox salutationis tuae in auribus meis, exultavit in gaudio infans in utero meo . Quid hoc est miraculi, fratres; quae tantorum novitas gaudiorum, ut habere se in utero Elisabeth testaretur infantem, qui nec dum semetipsum sentiens, dominicum jam sentiret adventum? Vere hic omnium beatissimus parvulorum, qui intra viscera adhuc materna conclusus, adesse Salvatorem mundi, quia nec tum sermone poterat, prophetico gaudio revelavit. Nullus ignorat, carissimi, omnem parvulum, materno ab utero prodeuntem, intra ipsa lucis exordia moestis concrepare vagitibus; solus Baptista Domini ultra legem nascentium nativitatem suam laetitiae exsultatione praevenit. Et quam decuit, fratres, ut de matre sterili nasceretur, qui fecunditatem virginis revelabat; quatenus mirabilem partum mirabiliter natus ostenderet. Illud etiam quam stupendum, quamque magnificum, quod Zacharias sacerdos, pater
Abbreviated transcription (Latin):
sentis occasus. & suscepta ab eis
ꝓ xp̃i nomine passio consecrauit.
multimoda namq ueterũ rela¬
tione didicimus. non nullos
martyrum ꝓstratos gladio.
igni alios concrematos. cõplu¬
res bestiarum dilaceratos den¬
tibus. in numeros etiam uariis
tormentoꝵ cruciatibus affectos.
spreta sui corporis morte. xp̃ia¬
nȩ fidei testimoniũ reddidisse.
Beatus uero baptista iohannes
cuius nunc festiuitate letamur:
cȩlestia mundo gaudia sterili
ab utero hodie natus inuexit.
Et illi quidem indubitata iam
gła regnantẽ confessi sunt dĩ fi¬
lium: hic autẽ & nasciturum
dñm ꝓphetalis sp̃s illuminatione
pͣuidit. & natum priuilegio gr̃e
singularis ostendit. Intantum
autẽ specialis in eo prefulsit elec¬
tio: ut ante mereretur annun¬
tiare dñm. quã nascendi initiũ
uel linguaᷤ quȩ nuntiare posset.
acciperet. Deniq elisabeth illa uet̾
mubier & noua mater quȩ ante
partũ suũ de futuri filii letabat᷑
officio: uenienti ad se beate mariȩ

Expanded text:
sentis occasus, et suscepta ab eis pro Christi nomine passio consecravit. Multimoda namque veterum relatione didicimus nonnullos martyrum prostratos gladio, igni alios concrematos, complures bestiarum dilaceratos dentibus, innumeros et jam variis tormentorum cruciatibus affectos, spreta sui corporis morte Christianae fidei testimonium reddidisse. Beatus vero Baptista Joannes, cujus 207 nunc festivitate laetamur, coelestia mundo gaudia sterili ab utero hodie natus invexit. Et illi quidem indubitata jam gloria regnantem confessi sunt Dei Filium; hic autem et nasciturum Dominum prophetalis spiritus illustratione praevidit, et natum privilegio gratiae singularis ostendit. In tantum autem specialis in eo praefulsit electio, ut ante mereretur annuntiare Dominum quam nascendi initium vel linguam, quam enuntiare posset, acciperet. Denique Elisabeth illa vetus mulier, et nova mater, quae ante partum suum de futuri filii laetabatur officio, venienti ad se beatae Mariae
Abbreviated transcription (Latin):
meritũ filii nascentis absolueret:¬
& reparata patris lingua infanti
głam testaretur. Quid autẽ de
continentiȩ eiꝰ uirtute. quid de
amore iustitiȩ loquar: cui sicut
legitur inimitabilis uictus. &
luce ipsa clarior ueritas fuit:
Conuersatus enĩ in deserto uesti¬
tum habens de pilis cameli &
ronam pelliciam circa lumbos
suos. locustas edebat & mel sil¬
uestre: ut increpaturus hominũ
mala. nullam penitus haberet
uel in ueste uel in epulis uolup¬
tatem. Deniq tanta eiꝰ mentẽ
diuinȩ legis ȩmulatio posside¬
bat. ut & prauitatẽ ꝑfide gene¬
rationis ꝓphetico uigore corri¬
peret: & auctoritate feruentis
in se sp̃s scĩ regem intrepidus
increparet errantẽ. Maluitq
uir beatissimus sub denuntiati¬
one iustitiȩ furentis succũbere
gladio: quã reticere ueritatem.
qua manifestare uenerat auctorẽ.

Expanded text:
meritum filii nascentis absolveret, etmeritum filii nascentis absolveret, et reparata patris lingua infantis gloriam testaretur. Quid autem de continentiae ejus virtute, quid de amore justitiae loquar, cui, sicut legitur, inimitabilis victus, et luce ipsa carior veritas fuit? Conversatus enim in deserto vestimentum habens de pilis cameli, et zonam pelliceam circa lumbos suos, locustas edebat et mel silvestre : ut increpaturus hominum mala nullam penitus haberet vel in veste, vel in epulis voluptatem. Denique tanta ejus mentem divinae legis aemulatio possidebat, ut et pravitatem perfidae generationis prophetico vigore corriperet, et auctoritate ferventis in se Spiritus sancti regem intrepidus increparet errantem: maluitque vir beatissimus sub denuntiatione justitiae furentis succumbere gladio quam reticere veritatem, qui manifestare venerat auctorem.
Abbreviated transcription (Latin):
ergo huiusmodi ꝓphetam non
tota ammiratione suscipiat:
quẽ tantum recognoseit obti¬
nuisse de dõ. ut ante eius meri¬
ta laudarentur. quã natiuitas
formaretur : Hic̃ igitur zacha¬
riȩ iustissimo sacerdoti cum
multa esset ętate ꝓuectus. & ste¬
ritate senissime coniugis suc¬
cessionem uotiui germinis despe¬
rasset: om̃ipotentis dĩ cura ꝑ
angłm ꝓmittitur nasciturus.
Et bene senissimis parentibus
nouus filius datur: qui senes¬
centi labentiq mundo unige¬
nitum dĩ ad spem futurȩ iu¬
uentutis ostenderet. Quid
illud. quanto est stupore mi¬
randũ. qđ zacharias ipse dum
precursorẽ salutaris uerbi con¬
cipiendũ senili aluo paulo tar¬
dius credit. silentio repentinȩ
taciturnitatis obmutuit: nec
pristinum loquendi recepisset
usum. nisi nomen pueri quo
tiocandus esset. clausi oris eius
uincula relaxasset: Atq ita factũ
est ut os sacerdotale quod trepi¬
datio colligauerat dubitantis.

Expanded text:
ergo hujusmodi prophetam non ergo hujusmodi prophetam non tota admiratione suscipiat, quem tantum recognoscit obtinuisse de Deo, ut ante ejus merita laudarentur quam nativitas formaretur? Hic ergo Zachariae justissimo 212 sacerdoti, cum multa esset aetate provectus, et sterilitate senissimae conjugis successionem votivi germinis desperasset, omnipotentis Dei cura per angelum promittitur nasciturus. Et bene senissimis parentibus novus filius datur, qui senescenti labentique mundo Unigenitum Dei ad spem futurae juventutis ostenderet. Quid illud, quantoque est stupore mirandum, quod Zacharias ipse, dum praecursorem salutaris Verbi concipiendum senili alvo paulo tardius crederet, silentio repentinae taciturnitatis obmutuit, nec pristinum loquendi recepisset usum, nisi nomen pueri, quo vocandus esset, clausi oris ei vincula relaxasset? Atque ita factum est ut os sacerdotale, quod trepidatio colligaverat dubitantis,
Abbreviated transcription (Latin):
unctoꝵ quidem ꝓphetarum
est: beatus autẽ iohannes baptista
cuius genuinus hodie natalis
honoratur. intantũ om̃ium illoꝵ¬
sus est głam: ut dnm iħm salua¬
torem nrm non solum esse uen¬
turum. sed aduentasse iam & co¬
habitare hominib ueritate pre¬
sentis testimonu reuelaret. Quem¬
cum inter ꝓmiscuas turbas ad
baptismũ suu ꝓperare uidisset:
uelut digito demonstrans ait.
Eece agnus dĩ. ecce qui tollit pec¬
catum mundi. Quam in nocens
est huius uita. uel qua possumꝰ
deuotione eius merita cõpen¬
sare: qui agni cȩlestis aduentũ
& primus agnouit. & solus osten¬
dit: Quam mirabile uniuersis¬
est etus preconiũ: de cuius ore
orimo absolutionem sua mundꝰ
audiuit: Hic est lm̃i de quo
ꝓphetica annuntiatione pͣdictũ
est. uox clamantis in deserto:
parate uiam dñi. rectas facite
semitas dĩ nr̃i. Clamaturus
enim erat sicut & clamauit:
ut uociferante salutis precone.
obduratas diu aures mortaliũ.
p̃dicatio oelestis aperiret. Quis

Expanded text:
unctorum quidem prophetarum,est. B. Joannes Baptista, cujus hodie genuinus natalis honoratur, in tantum omnium illosus est gloriam, ut Dominum Jesum Salvatorem nostrum, non solum esse venturum, sed adventasse jam et cohabitare hominibus veritate praesentis testimonii revelaret, quem inter promiscuas turbas ad baptismum suum properare vidisset, velut digito demonstrans ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Quam innocens est hujus vita, vel possumus devotione ejus merita compensare, qui Agni coelestis adventum et primus agnovit, et solus ostendit! Quam mirabile est universis ejus praeconium, de cujus ore primum absolutionem suam mundus audivit! Hic est, carissimi, de quo prophetica annuntiatione praedictum est: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini; rectas facite semitas Dei nostri . Clamaturus erat enim, sicut et clamavit, ut vociferante salutis praecone, obturatas diu aures mortalium praedicatio coelestis aperiret. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
attendere. & hic acarnificũ cedle
pͣcepit nͣ timere: quia uidelicet
post morte nec hoꝵ crudelitas n
illoꝵ ualeat simulatio durare.
dnm̃q potius semꝑ uideat plic¬
dum. dñm qui semꝑ punire u
liberare queat ẽẽ timendũ. Ne
quinq passeres ueneunt dipona
& unus ex illis non est in obliua
coram dõ: Si minutissima inqt
animalia & quelibet quȩ paet
feruntur uolatilia ds̃ obluisti
potest. uos qui ad imaginẽ fati
estis creatoris non debetis ceris
ab his qui occidunt corpus que
qui irrationabilia gubernat n¬
nabilia curare ñ desinit. Pigoli
quo quinq passeres ueneunt l
uenduntur. genus est pondet
leuissimi ex auob assib õpol¬

Expanded text:
attendere, et hic a carnificum caede attendere, et hic a carnificum caede praecipit non timere, quia videlicet post mortem nec horum crudelitas, nec illorum valeat simulatio durare. Domino potius qui semper videat placendum, Dominum qui semper punire vel liberare queat, esse timendum. Nonne quinque passeres veneunt dipondio, et unus ex illis non est in oblivione coram Deo? Si minutissima, inquit, animalia, et quae quolibet per aera feruntur volatilia Deus oblivisci non potest, vos qui ad imaginem facti estis Creatoris, non debetis terreri ab iis qui occidunt corpus, quia qui irrationabilia gubernat, rationabilia curare non desinit. Dipondius quo quinque passeres veneunt, id est venduntur, genus est ponderis levissimi, ex duobus assibus compo
Abbreviated transcription (Latin):
legimus. Texit quoq domũ laquea¬
ribus cedrinis. & edificauit tabula¬
tum suꝑ omne domũ quinq cubi¬
tis altitudinis. Ergo predicabitur
in tectis. cunctis audientib palam
dicetur. Dico autẽ uobis amicis meiᷤᷤ
ne terreamini abhis qui occidunt
corpus. & post hȩc ñ habent ampliꝰ
quid faciant. Si ꝑsecutores scõꝵ ocei¬
sis corporib nͣ habent amplius
quid contra illos agant. gͦ suꝑua¬
cua furiunt insania. qui mortua
martyrũ mẽbra feris auibusq
discerpenda ꝓiciunt. uel in auras
extenuari uel in undas solui. uel
ꝑ flãmas incinerẽ faciunt redigi.¬
ix
cũ nequaquã om̃ipotentis dĩ
ea resuscitando uiuificet obsiste
possint. Timete eũ qui post qua
ciderit habet potestatem mittes
in gehennã. Quia duo sunt ges
ꝑsecutoꝵ unũ palam seuientius
alterũ ficte fraudulenterq blis¬
dientiũ. contra utrumq nos n¬
nire atq instituere uolens salus
& supra ab hẏpocrisi phariseor

Expanded text:
legimus: Texit quoque domum laquealegimus: Texit quoque domum laquearibus cedrinis, et aedificavit tabulatum super omnem domum quinque cubitis altitudinis. Ergo praedicabitur in tectis, cunctis audientibus palam dicetur. Dico autem vobis amicis meis, ne terreamini ab his qui occidunt corpus, et post haec non habent amplius quid facient. Si persecutores sanctorum occisis corporibus, non habent amplius quid contra illos agant, ergo supervacua furiunt insania, qui mortua martyrum membra feris avibusque discerpenda projiciunt, vel in auras extenuari, vel in undas solvi, vel per flammas in cinerem faciunt redigi, cum nequaquam omnipotentiae Dei quin ea resuscitando vivificet obsistere possint. Timete eum qui postquam occiderit, habet potestatem mittere in gehennam. Quia duo sunt genera persecutorum, unum palam saevientium, alterum ficte fraudulenterque blandientium: contra utrumque nos munire atque instituere volens Salvator, et supra ab hypocrisi Pharisaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
Attendite ne emulemini simula¬
tores. quia ueniet ꝓfecto tempus.
in quo & ur̃a uirtus om̃ibus. &
eoꝵ reueletur hẏpocrisis. Uerum
qͦd sequitur qm̃ quȩ intenebris
Aixistis in lumine dicentur. & qͦd
in aure locuti estis in cubiculis.
predicabitur in tectis. non solum
in futuro. quando cuncta cordiũ
abscondita ꝓferuntur ad lumen:
seã in presenti tempore potest con¬
gruenter accipi: qm̃ quȩ inter
tenebras quondã pressurarũ. car¬
cerũq umbras uel locuti uel passi
sunt apłi. nc̃ clarificata ꝑ orbem ȩccła
letis eoꝵ actib publice predicantur.
Sane qͦd ait pͣdicabitur in tectis. iuxta
morẽ ꝓuintiȩ palestinȩ loquitur
ubi solent in tectis residere. Non
eñi tecta nr̃o more culminib subli¬
mata. sed plano scemate fiunt equalia.
Unde lex precipit ut qui nouã domũ
edificaret. murũ tecti poneret in
gẏro. ne funderetur ibi sanguis
innoxius labente aliquo. & inp̃ceps
ruente. Et in templi constructione

Expanded text:
Attendite ne aemulemini simulaAttendite ne aemulemini simulatores, quia veniet profecto tempus, in quo et vestra virtus omnibus, et eorum reveletur hypocrisis. Verum quod sequitur: Quoniam quae in tenebris dixistis, in lumine dicentur, et quod in aure locuti estis in cubiculis, praedicabitur in tectis, non solum in futuro, quando cuncta cordium abscondita proferentur ad lucem, sed et in praesenti tempore potest congruenter accipi. Quoniam quae inter tenebras quondam pressurarum carcerumque umbras vel locuti vel passi sunt apostoli, nunc clarificata per orbem Ecclesia, lectis eorum actibus publice praedicantur. Sane quod ait, Praedicabitur in tectis, juxta morem provinciae Palestinae loquitur, ubi solent in tectis residere. Non enim tecta nostro more culminibus sublimata, sed plano schemate faciunt aequalia. Unde lex praecepit ut qui novam domum aedificaret, murum tecti poneret in gyro, ne funderetur ibi sanguis innoxius, labente aliquo et in praeceps ruente. Et in templi constructione
Abbreviated transcription (Latin):
itendite afermͣto phariseoꝵ
qͦd est hi pocrisis. Ad hoc fer¬
mentũ ꝑtinent om̃ia quȩ recũ.¬
dens apud phariseũ superius
neq infermento maliciȩ & neqͥtiȩ.
sd marimis sinceritatis & uerita.
asislam sicut modicũ fermenti
totam farinȩ cui inicitur. massam
ortũpit. unuersamq. mox con¬
sparsionẽ suo sapore conmaculat:
sic nimiruꝰ simulatio cuius semel
animũ imbuerit. tota uirtutum
sinceritate & ueritate fraudabit.
Nichil autẽ oꝑtũ est qͦd ñ reueletur.
neq absconditũ qͦd ñ sciatur. Et
quomͦ in pͣsenti scło multoꝵ diu
latet hi pocrisis. Ergo de futuro
tempore intelligendũ est. quando
iudicabit ds̃ occulta hominũ. Nam
sicut unus amicoꝵ beati iob ueris¬
sime dixit. laus impioꝵ breuis est.
& gaudiũ hẏpocrite adistar pun¬
ti. Si ascenderit usq ad cȩlũ suꝑbia
eiꝰ. & caput eiꝰ nubes tetigerit. quasi
sterquiliniũ infine ꝑd̾etur. In fine
inquit ꝑdetur. qui in principio
florere uidebatur. Est gͦ sensus.

Expanded text:
tendite a fermento Pharisaeorum, quod est hypocrisis, etc. . Ad hoc fermentum pertinent omnia quae recumbens apud Pharisaeum superius n in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis . Nam sicut modicum fermenti totam farinae cui injicitur massam corrumpit, universamque mox conspersionem suo sapore commaculat, sic nimirum simulatio, cujus semel animum imbuerit, tota virtutum sinceritate et veritate fraudabit. Nihil autem opertum est quod non reveletur, neque absconditum quod non sciatur. Et quomodo in praesenti saeculo multorum diu latet hypocrisis? Ergo de futuro tempore intelligendum, quando judicabit Deus occulta hominum. Nam sicut unus amicorum beati Job verissime dixit: Laus impiorum brevis est, et gaudium hypocritae ad instar puncti, si ascenderit usque ad coelum superbia ejus, et caput ejus nubes tetigerit, quasi sterquilinium in fine perdetur . In fine, inquit, perdetur, qui in principio florere videbatur. Est ergo sensus:
Abbreviated transcription (Latin):
a sanguine abel usq ad sanguinem
rachariȩ qui perut inter altare &
edem. Quare a sanguine abel qͥ
primꝰ martyrũ passus est. mirum
non est: sed quare usq ad sanguinẽ
rachariȩ querendũ est. cũ & multi
post eũ usq ad natiuitatẽ xp̃i. & ipso
ꝑempti. nisi forte quia abel pastor
ouiũ. ⁊acharias sacerdos fuit: & hic
in campo. ille in atrio templi necatꝰ
est. utrusq gradus martyres & laici
scilicet & altaris officio mancipati.
sub eoꝵ uoluit intimare uocabulo.
Ue uobis legis peritis. quia tulistis claue̾
scientiȩ. Ipsi ñ introistis. & eos qͥ in¬
troibant ꝓhibuistis. Clauis scientiȩ
humilitas xp̃i est. quã legis periti
nec ipsi in lege & ꝓpħis intelligere
nec ab aliis intelligi uolebant. Intͣre
est eñi ñ esse contentũ suꝑficie lit¬
tere. sed usq ad intelligentiȩ sacra¬
tioris archana penetrare. Aliter
om̃is doctor qͥ auditores qͦs uerbo
edificat. exemplo scandalizat. nec

Expanded text:
A sanguine Abel usque ad sanguinem A sanguine Abel usque ad sanguinem Zachariae, qui periit inter altare et aedem. Quare a sanguine Abel qui primus martyrium passus est, mirum non est, sed quare usque ad sanguinem Zachariae, quaerendum est, cum et multi post eum usque ad nativitatem Christi, et ipso  perempti, nisi forte quia Abel pastor ovium, Zacharias sacerdos fuit, et hic in campo, ille in atrio templi necatus est, utriusque gradus martyres, et laici scilicet et altaris officio mancipati, sub eorum voluit intimare vocabulo. Vae vobis legisperitis, quia tulistis clavem scientiae, ipsi non introistis, et eos qui introibant prohibuistis. Clavis scientiae humilitas Christi est, quam legisperiti nec ipsi in lege et prophetis intelligere, nec ab aliis intelligi volebant. Intrare est enim, non esse contentum superficie litterae, sed usque ad intelligentiae sacratioris arcana penetrare. Aliter: Omnis doctor qui auditores quos verbo aedificat exemplo scandalizat, nec