comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes aruolare aruene arcio s nos dicĩ
aduolare aduene accio accis mutantes ĩcõ¬
debet dici axcesso arcessis sed quia arceno
tescerdit abarceo arces ĩdeo ca diffencie mu¬
no descenditaccesso accessis sed qua abater¬
renciẽ ĩeo ꝙ uenit ab accio mutatũ ⁊ pᷤns
cdo nueitur adhuc aliud ubimi desioera¬

Expanded text:
dicentes arvolare, arvene, arcio, sed nos dicimus advolare, advene, accio, d mutantes in comdeberet dici arcesso -sis, sed quia arcesso descendit ab arceo ideo, causa differentie, muaccesso -sis, sed quia ab accerentie, in eo quod venit ab accio mutatum est pricedo. Invenitur adhuc aliud verbum deriv
Abbreviated transcription (Latin):
stcum iinde portentuosus sa sum .i monstruosus
Et conperatur Et notandum ꝙ portentũ nõ ẽ contra
naturam natum uł uarro dicit Nam nichil contra
uoluntatem dei que natura ẽ om̃i reꝵ pt̃ fieri sedẽ
portentũ ꝓdigiũ monstrum oñtum differunt Nã
portentũ dr quia aliquid post ostendit ꝓdigiũ quia
tum qiͣ porro futurũ significat interra ꝓdigiũ qd de¬
uastacom significat monstrum ꝙ statim monstrat
quid apparet ostentũ ꝙ ãd futurũ demonstrat et
tenta sunt que transfigurantur sic̃ fertur inlibia
mulier peperisse serpentem portentuosa uero leuem
sumiũt imitacõnem ut natus cum sex digitis inde in¬

Expanded text:
strum, unde portentuosus -a -um, monstruosus, et comparatur; et notandum quod portentum non est contra naturam natum, ut Varro dicit, nam nichil contra voluntatem Dei, que natura est omnium rerum, potest fieri, Portentum, prodigium, monstrum, ostentum differunt: portentum quia aliquid preostendit, prodigium quia tum quod porro futurum significat, prodigium quod devastationem significat; monstrum quod statim monstrat quod apparet, ostentum quod aliquid futurum demonstrat; et tenta sunt que transfigurantur, sicut fertur in Libia mulier peperisse serpentem; portentuosa vero levem sumunt mutationem ut nati cum VI digitis. Obten
Abbreviated transcription (Latin):
Item aporcus porcinus porema poreiũ et hic por-¬
carius et hec porcaria custos porcorum¬
Unde et illiũacio sensus dr̾ porisma et eciã regule
quas geometre supponunt adaliquid oñdendum
dicuntur porismata quia aꝑiant et illũent mentẽ
ormens meo conponitur cum portus et dr̾ ħ pormeꝰ
pormei portus ubi frequenter meatur uł pormes
.i. nauita qui peruadum uł portũ portat honũes
ultra fluuium qiͣ portum meaus iinde et caron
portitor aiãrim ultra paludem infernalẽ dr pormeꝰ

Expanded text:
Item a porcus porcinus -a -um, et hic porcarius et hec porcaria, custos porcorumunde et illuminatio sensus dicitur porisma, et etiam regule quas geometre supponunt ad aliquid ostendendum dicuntur porismata, quia aperiant et illuminent mentem  Meo componitur cum portus et dicitur hic pormeus -ei, idest portus ubi frequenter meatur; vel pormeus, idest navita, qui per vadum vel portum portat homines ultra fluvium, quasi portu means; unde et Caron, portitor animarum ultra paludem infernalem, dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
ded adhuc pendet intencio dictatoris Et
talis distinccio uocatur media siue conssĩs
¶Eriodus ẽ punctus cũ uirgula deorsũ
deducta qñ nec construccio nec siña
plus dependet Et talis distinccõ uocatur
tmitiua Dehis tribus distinccionibꝰ fa¬
miliare traditur hoc exemplũ cũ inter
uirtutes caritas obtineat principatũ ecce
com Non ẽ sine ipã uirtutũ certa posses¬
sio eecẽ colum ĩqua ẽ om̃i illarũ poĩta
certituro quia ecce produs d lotandũ est
ergo ꝙ unũ coma ꝑse stare nõ pt̃ Colum
uero sic ut si dicam ꝑ exhibicoẽm oꝑum
pfecta dilecrig demonstratur di ergo ex
uno u̾bo clausula conteratur monacolũ
uocabitur Sed ad modũ ꝑiodi ẽ pũctanda
ut pauꝑtas bñ compoĩta ꝓdiuiciis cõpu¬

Expanded text:
ed adhuc pendet intentio dictatoris; et talis distinctio vocatur «media» sive «constans». Periodus est puctum cum virgula deorsum ducta, quando constructio nec sententia plus dependet; et talis distinctio dicitur «finitiva». De his tribus distinctionibus familiare traditur hoc exemplum: Cum inter virtutes caritas obtineat principatum , ecce com a; non est sine ipsa virtutum certa possessio , ecce colum; in qua est omnium illarum posita certitudo : ecce periodus. Notandum tamen est quod unum coma per se stare non potest, colum vero sic, ut si dicam: Per exibitionem operum perfecta dilectio demonstratur . Si ergo ex uno membro clausula contexatur, monocolon vocabitur, sed ad modum periodi est punctanda, ut: Paupertas bene composita pro divitiis compu
Abbreviated transcription (Latin):
offert iiusquisos ꝙ potest alii aurũ et ar¬
gentum et lapides p̃ciosos alii bissum & pu¬
puram et coccum offerunt et iacietiĩ
nobiscum bñ agitur emi obtulerimus pel¬
les .s. caprarum ꝑilos & tamen apłs con¬
temptibiliora nra magis necessaria iudicat
unde et tota illa taberna culi pulcritudo et
ꝑsingulas species ecclesie pñtis future opdi¬
stiacio pellibus tegitur et ciliciis arrdorem¬
cp solis & muiriam ymbriũ ea que uiliora

Expanded text:
offert unusquisque quod potest. Alii aurum et argentum et lapides pretiosos, alii byssum et purpuram et coccum offerunt et iacinctum. Nobiscum bene agitur, si obtulerimus pelles et caprarum pilos. Et tamen Apostolus contemptibiliora nostra magis necessaria iudicat. Unde et tota illa tabernaculi pulcritudo et per singulas species Ecclesie presentis futureque distinctio pellibus tegitur et cilitiis, ardoremque solis et iniuriam ymbrium ea que viliora
Abbreviated transcription (Latin):
nothum colon enĩ dicũt greci et interpre¬
decisiones. r ꝑclansulas quasdam᷑ constan¬
tes ex duabus diccõnibus uł pluribus ut
michi nocusti tibi non ꝓfiu̾sti omĩbus
displicusti Ande ĩuenĩtur colum .i. p̃ci¬
sus sensus uł suia longa coma interp̃tatur
articulus Et dicitur coma comatis uirhe¬
torica punctata prolacio alicius orõnis
ꝑmĩores deciliones ut uoce uultu gestu a¬

Expanded text:
nothum. Colon enim dicunt Greci et interpredecisiones, idest per clausulas quasdam constantes ex duabus dictionibus vel pluribus, ut ‘michi nocuisti, tibi non profuisti, omnibus displicuisti’; unde invenitur colum, idest precisus sensus vel sententia longa. Coma interpretatur articulus, et dicitur coma in rethorica punctata prolatio alicuius orationis per minores decisiones, sicut ‘voce, vultu, gestu, a
Abbreviated transcription (Latin):
uram .i. celum quia igneũ est unde uranicus
ca cum .i. celestis et uranus ma mũ meocep
sensu et hec urania me q̃dam musa qi cesestroe
et uranie uranies dr¬
ramuscopus uranips ꝯponitur cũ scopin qd̾ est
intendere uł speculari et drbic uraniscopus pn¬
penultia cor quidam piscis sic uocatus abocule

Expanded text:
 celum, quia igneum est, unde uranicus -a -um, idest celestis, et uranius -a -um in eodem sensu; et hec Urania -e, quedam musa quasi celestis, que et Uranie -es dEt uranus componitur cum scopin, quod est intendere vel speculari, et dicitur hic uranoscopus, quidam piscis sic vocatus ab ocul
Abbreviated transcription (Latin):
entes asentio dr̃ hic sentes huius sentis spua uł ar¬
dr᷑ asitu qd̾ ẽ terta inculta in qua sentes et spine
meodem sensu .ẜ horridus asper uł sentibus pleno
spiniosus iinde Tencius ĩeuinicho Uideo sentum¬
et squalidum et sentosuis sa sum et sentarius ria

Expanded text:
tem a sentio hec sentis -tis, idest spina vel ardicitur a situ, quod est terra inculta in qua sentes et spine  scilicet horridus, asper vel sentibus plenus, spinosus; unde Terentius in Eunucho 236 ‘video sentum squalidum’; et sentosus -a -um et sentarius -a -
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcalciamẽtũ nocet et ẽ molestus aĩmo unde
añn molestiã scrupulũ dicimius hnic & scrup¬
uł scrupulosa saxa & asꝑa et acalculus ꝓpteͬ
et rotundi uł dicunt᷑ acallis quia ꝑiuas ordi¬
nales cant .i. ꝑcalles: sed calculorum ꝑtim̃
ordine mouentur. Unde et ordinarii dicũ
cedendi nulla uestat ĩtem acalculo lapidedr᷑¬
hic calculus racio mũs computacõ quia anti¬

Expanded text:
in calciamentum, nocet et molestia est animo; unde et animi molestiam scrupulum dicimus: hculus propter et rotundi, vel dicuntur a calle quia per vias ordinales eant quasi per calles. Sed calculorum partim ordine moventur, unde et ordinarii dicuntcedendi nulla restat. Item a calculo lapide dicitur calculus ratio, numerus, computatio, quia anti
Abbreviated transcription (Latin):
parua arbor ut dicunt ascopa quia ex ea stipentin
tecta Et hec sepe adfornaçes et firenos calefaciendos
colligitur iinde hec scipula le di ͫ Et hinc scipłe dnr
folia uł uagine quibus culimus ambit᷑ et fulcitire
ne pondere frugis euructur Et scipule sunt ipĩcalam
uł dũr abusto quasi ustule quia collecta messe urũt᷑
pp̃ culturam agri uł apalca quia interdum ꝓpalea

Expanded text:
parva arbor, ut dicunt, scopa, quia ex ea stipentur tecta; hec et sepe ad fornaces et furnos calefaciendos colligitur, unde hec stipula diminutivum; et hinc stipule dicuntur folia vel vagine quibus culmus ambitur et fulcitur, ne pondere frugis curvetur, et stipule ipsi calami  ab usto, quasi ustile, quia collecta messe uruntur propter culturam agri, vel a
Abbreviated transcription (Latin):
Stilus asto stas dr̾ hic stilus li. graphiũ quia stat in
cera Et qͥtqͥd longum ẽ et erectum dr stilus astando
uł astilon qd̃ ẽ longum iinde stilatus ta. tum stilo
ornatus et stilo las.r stilo aptare uł designare Et
interp̃tatur longum nycon celsimilñde S̾ tymicon
quasi longus et altus
leus cõpinctio meitacio molestacio iinde stim¬
losus sa sum Eł ꝯperatur iinde hec stimula le. q̃dã
dea stimulorũ Et stimulolas .i. pungere titillare
incitare cogere urgere inflãmare ft ꝯponit᷑ insi¬
.i. mortificare Stinguo et eius ꝯpõĩta sunt actiua et
faciunt p̃t̾itum ixi et supinũ uictum et hñt u ĩt̾
g et sequentem uocalem

Expanded text:
tem a sto hic stilus -li, graphium, quia stet in cera; et quicquid longum est et erectum dicitur stilus a stando vel a stilon, quod est longum; unde stilatus -a -um, stilo ornatus, et stilo -as, stilo aptare vel designare, et interpretatur longum, micon celsum, inde stimicon quasi celsus vel altusleus, compunctio, incitatio, molestatio, unde stimulosus -a -um, et comparatur. Et hec Stimula, quedam dea stimulorum, et stimulo -as pungere, titillare, incitare, cogere, urgere, inflammare; et componitur institerum mortificare. Stinguo et eius composita activa sunt et faciunt preteritum in -xi et supinum in -ctum, et habent u inter g et sequentem vocalem
Abbreviated transcription (Latin):
iinde nocenter eis ssime aduerbiũ Et hec nocen¬
ia nocencie Et componitur ĩnocens .i. non nocens
Et compatur Unde ĩnocenter enis ssime adubiũ
et hec ĩnocencia cie Noceo componitur ꝑ̃noceo.i.
ualde et ꝑfecte nocco ⁊ oceo et eius compoĩta sunt
nentra et faciunt p̃titum incui et suꝑinũ incitum
penultĩã correpta Et corripiunt hanc silbam no uonde¬

Expanded text:
unde nocenter -tius -me adverbium, et hec nocentia -e; et componitur innocens, idest non nocens, et comparatur, unde innocenter -tius -me adverbium, et hec innocentia. Noceo componitur pernoceo, idest valde vel perfecte nocere. Noceo et eius composita sunt neutra et faciunt preteritum in -cui et supinum in -citum, penultima correpta, et corripiunt hanc sillabam,
Abbreviated transcription (Latin):
tua iꝑãq ad modum magnis et glaucis oculorũ
pupillis nocturnaꝵ tenebraꝵ caligantẽ nõ sentit
horrorem Et quo fiunt nox obscurior et contra usũ
anũ ceteraꝵ moffenisos exercet uolatus Exorto añt
die et ciecumfuso splendore solis iisus ẽ eius hebe¬
tatus qĩ quibusdam heret tenebris Quo indicio
sui declarat eẽ aliquos qui cum oculos habeant
adiudendum et indere nõ soleant et iusus suiso¬
lis officio fungantur intenebris decordis oculis
loquor quos habent sapientes mundi et nõ uidẽt
ĩluce mł cermunt intenebris ambulant dum de¬
monioꝵ tenebrosa rimanitur et celi astra iudere se
credunt describentes radio mundum mensuram
aeris ipũis colligentes Porro aut̃ afide decepti ꝓpe¬
tue cccitatis tenebris implicantur hñtes inpximo
diem xp̃i et lumen eccłie et nichil uidentes apiũt
os qi scientes omĩa acuti ad uana hebetes adeter
monibus qĩ noctue mluĩe uanuerunt Crisoꝰ eciã¬

Expanded text:
tua ipsa quemadmodum magnis et glaucis oculorum pupillis nocturnarum tenebrarum caligantem non sentit horrorem et quo fuerit nox obscurior eo contra usum auium ceterarum inoffensos exercet uolatus, exorto autem die et circumfuso splendore solis uisus eius hebetatur, quasi quibusdam erret in tenebris. quo indicio sui declarat esse aliquos, qui cum oculos habeant ad uidendum, uidere non soleant et uisus sui officio solis fungantur in tenebris. de cordis oculis loquor, quos habent sapientes mundi et non uident, in luce nihil cernunt, in tenebris ambulant, dum daemoniorum tenebrosa rimantur et caeli alta uidere se credunt describentes radio mundum, mensuram aeris ipsius colligentes, porro autem a fide deuii perpetuae caecitatis tenebris inplicantur habentes in proximo diem Christi et lumen ecclesiae et nihil uidentes aperiunt os quasi scientes omnia, acuti ad uana, hebetes ad aetmonibus, quasi noctuae in lumine euanuerunt. uespe
Abbreviated transcription (Latin):
muto sabulo cui si aliqua aqua infunditur fungat
ex quo medicie funt et sordes uestiũ et corpoꝵ lauãt᷑
dr̾ aniteo uł antendo quia res nitidas facit uł dicit᷑
non multum distat asale ht̃ enĩ uirtutẽ salis Et siłr
oritur in littoribus cauesgentibus insiocitate ẜm ugͥcõ¬

Expanded text:
uto sabulo cui si aqua infunditur fumigat, ex quo medicine fiunt et sordes vestium et corporum lavantur; nitendo quia res nitidas facit, vel dicitur non multum distat a sale: habet enim virtutem salis et similiter oritur litoribus canescentibus siccitate. Niteo
Abbreviated transcription (Latin):
facta ẽ nubes eoꝙ non ht̃ matiam pluiue que ẽnubes
frigida nec materia roris que ẽ uapor temꝑatus et
subtilis drt aũt amatĩa grandins ẽ mibes calidissiã
aqua totũ sił egreditur calidum sed anbe nnus egre¬
multum habet de terrestri admixto. Et iõ ẽ deuaporibꝰ¬

Expanded text:
nubes calida; materia roris est vapor temperatus et subtilis; materia grandinis est nubes calidissima, a qua totum simul egreditur frigidum, sed a nube nivis egremultum habet de terrestri admixto; unde aqua ni
Abbreviated transcription (Latin):
ponderis ex duobus assibus comportum Uñ
meuangelio Nonne duo passeres ueneunt
uł unus as ẽ unde & dypondius dictus ẽ qiͣ
duo pondera due libre uł duo asses Et compo¬
ypsa dypse feĩ gñis et hec dypsas adis et hec dyi¬
sis huius dypłis uł dypsidis gemus ẽ serpẽtis
et interp̃tatur sitibunda Undelatine drͣ situla
quia quem mordet siti ꝑire facit Deuto.d ĩn¬
qua erat serpens flatu adurens et scorpio et
que latiue sytula dr quenieũq momorderit
cuus uenenũ aunte extinguit quã senciat᷑ nec
tristiciam sentit moriturus
yptica ce feĩ genis tabula manualis que
et pugillaris de᷑ .&̃. ephymeris ⁊ñ quidã
Verioe dypticas lateri ne dempseris unquam¬
exdya qd̾ ẽ duo et theca quod ẽ poĩcio qi duor

Expanded text:
ponderis ex duobus assibus compositum, unde in Evangelio ‘nonne duo passeres veneunt vel unus as est, unde et dipondius dictus est quasi duo pondera, due libre vel duo asses. Et suPSA -se et hec dipsas -adis et hec dipsis -sis vel -sidis genus est serpentis, et interpretatur sitibunda; unde et latine dicitur situla quia quem mordet siti facit periqua erat serpens flatu adurens, et scorpio acquae Latine situla dicitur, quia quem momorderit, Cujus venenum ante exstinguit, quam sentiatur, nec tristitiam sentit moriturusptica -ce, tabula manualis que et pugillaris dicitur et ephymeris, unde quidam ‘clerice dipticas lateri ne dempseris unquamquod est duo, et teca, quod est positio, qu
Abbreviated transcription (Latin):
angeli mali ĩcas aues que ꝑillis occulte sunt᷑
exaliis locis ubi ẽ hoc genus amũ adea loca per¬
ducte ac repente suppoite credunt᷑ eẽ comisi Qõ
aut dyomedis templo aquam rostris. afferunt
et spargunt et blandiñtur grecis atq alienige¬
nas ꝑsecuntur mirandum non ẽ fieri demonũ
ĩstinctu quorũ interest ꝑsuadere deum ꝑfectũ
eẽ dyomedem ad decipiendum honues ut falsos
deos cum ueri dei iiuria multos colant & hoĩbs

Expanded text:
angelis malis, in eas aues, quae pro illis sunt occulte ex aliis locis, ubi est hoc genus auium, ad ea loca perductae ac repente subpositae, creduntur esse conuersi. Quod autem Diomedis templo aquam rostris adferunt et adspergunt, et quod blandiuntur Graecigenis adque alienigenas persequuntur, mirandum non est fieri daemonum instinctu, quorum interest persuadere deum factum esse Diomeden ad decipiendos homines, ut falsos deos cum ueri Dei iniuria multos colant et homini
Abbreviated transcription (Latin):
medem fecerũt deum quẽ oinitus ierogata pẽa¬
phibent ad suos non reuertisse eiusq socios in uo¬
minsula dyomedia non longe amonte gargano
qui ẽ mapulia et hoc templũ circĩuolare et inco¬
lere has alites tam mirabili obsequio ut aqua
genas uiderint subuolare ad capita tanquam
grauibus ictibus ut eciam ꝑimant uulnerare
Nam duris et grandibus rostris satis adhec p̃lia

Expanded text:
meden fecerunt deum, quem poena diuinitus inrogata perhibent ad suos non reuertisse: eiusque socios in uoin insula Diomedea, non longe a monte Gargano, qui est in Apulia, et hoc templum circumuolare adque incolere has alites tam mirabili obsequio, ut aquam genas uiderint, subuolare ad capita tamque grauibus ictibus, ut etiam perimant, uulnerare. Nam duris et grandibus rostris satis ad haec proelia
Abbreviated transcription (Latin):
re uł uenenũ inficere unde uenenatus ta tum
et uenetarius ria riũ qui facit uenenũ uenen.¬
tum in quo nxtũ ẽ uenenũ ut pocio ueneno¬
sum inquonatũ ẽ herba ẜpens ueneraria mu¬
lier que facit uenenũ Ueneno ꝯponitur cõue¬
neno nas deueneno nas ualde deuenare uel
uenenũ auferre fueneno nas ineodem sensu

Expanded text:
enatus -a -um, et venenarius -a -um, qui facit venenum: venenatum est in quo mixtum est venenum, ut potio, venenosum in quo natum est, ut herba, serpens, venenaria mulier que facit venenum. Veneno componitur conveneno -as, deveneno -as, valde venenare vel venenum auferre, eveneno -a
Abbreviated transcription (Latin):
or᷑ condilomaticus ca cũ .i. nodosus pustuloso
unde condilomatica passio drͣ manĩ nodosi¬
tas uł eciam ahorũ membrorũ que plona sut
dilus li .i. nodus et p̾cipue qui apparet marti¬
culis digitorũ pungno claulo quo solemus
qñq capita puerorũ ludendo ꝑcutere ⁊ maxi¬
mami inferrelesionem Unde orar. Capella
ictibus crebris uerticem cõplicatisq incõdi¬
los digitis uulnerabat Unde u̾sus Condilus¬

Expanded text:
 condilomaticus -a -um, idest nodosus, pustulosus: inde condilomatica passio dicitur manuum nodositas, vel etiam aliorum membrorum, que plena estdilus -li, nodus, et precipue qui apparet in articulis digitorum pugno clauso, quo solemus quandoque capita puerorum ludendo percutere, et maximam infert lesionem, unde Martianus Capellictibus crebris uerticem complicatisque in condylos digitis uulnerabat. Haec ictibus crebris uerticem complicatisque in condy
Abbreviated transcription (Latin):
ere deficere ubi enĩ ẽ confeccio multarũ rerum
cos qui multa cõmiscent ad faciendas sias con
fecit hostes inp̃lio Et hec significacio ẽ tracłaa
p̾cedenti ubi enĩ ẽ hostiũ confeccio ibi multorũ
cõmuxtioitem conficere.⁊ tingere Sicergofo¬
ficere msex inuenitur significacoĩbꝰ ĩten cõfiqe¬

Expanded text:
ere, deficere: ubi enim est confectio multarum rerum cos qui multa commiscent ad faciendas suas conffecit hostes in prelio’, et est hec significatio tracta a precedenti: ubi enim est hostium confectio, ibi multorum commixtio; item conficere idest ungere ; sic ergo conficere in sex invenitur significationibus. Item co
Abbreviated transcription (Latin):
carmbus ostreoꝵ miro ingenio ⁊Iam quia ua¬
lidam testam eorũ aꝑire non possunt explora
ꝙ ostrea claustra testaꝵ aꝑiant et tuc̃ cancer
latenter lapillum micit et impedita cõclusione
infrieron Spnt homĩes qui canceiusu ĩalie¬
no usu crrcũscpcõnes ierepant et infirmitatem
ꝓprie uirtutis asturꝰ qͥdam suffulciant siuẽ dolũ
nectant et altius pascant᷑ erumpnas tu autẽ
ꝓpriis esto contentus et aliena te danna nõ
pertas et oĩbus p̃ferenda thesauxis utamur ꝯ
non ad alienam cireũscribendam ĩnocenciã
licet nobis uti exemplis maritinis adꝑfec¬
tũ nr̃e salutis nõ ad aliene ꝑiculũ ĩtemꝰ ut¬

Expanded text:
carnibus ostreorum miro ingenio; nam quia validam eorum testam aperire non possunt, explorant quando ostrea claustra testarum aperiant; et tunc cancer latenter lapillum inicit et, impedita conclusione, nt ergo homines qui cancri usu in alienae usum circumscriptionis irrepant, et infirmitatem propriae virtutis astu quodam suffulciant, fratri dolum nectant et alterius pascantur aerumna. Tu autem propriis esto contentus, et aliena te damna non pertas, et omnibus praeferenda thesauris, quia melnon ad alienam circumscribendam innocentiam. Licet nobis uti exemplis maritimis ad profectum nostrae salutis, non ad alienum periculum.
Abbreviated transcription (Latin):
accidit ut me amplius cantus quã res q̃ cnit᷑
moueit penalit me peogire ꝯfiteoꝵ et tuẽ mallẽ¬
me non audire cantantẽ uide inꝑsalmodia Et
dilcĩssimi pure semper ac strenuie di̾ius interõe
laudibus Strenue quidem ut sic̃ reuenter ita et ala¬
criter dnõ assistatis Pure uero ut nil aliud dũ¬
psallitis quã qd̾ ꝓsallitis cogitetis Noc solas dico
uitandas cogitacõnes uanas et ociosas uitande
sunt et ille illa dimmtaxat hora .& illo loco quas
admittẽ compellunt᷑ sed ne illa quidẽ. ꝓfecto re¬
cipere tũc ꝯsulerim que forte paulo ante ĩclaustro
scdentes ĩ codicibus leg̾atis qualia et mic me yia
uoce discernente ex hoc auditorio spũssancti uecen¬
cia reportetis salubria sũt s mĩme salub̾ter illa ĩt᷑
psallendũ reuoliritis Spus enĩ scũs illa hora gratũ
nõ accipit quicqd aluid quã debes neglecto eo qd̾

Expanded text:
accidit ut me amplius cantus quam res quae canitur moueat, poenaliter me peccare confiteor et tunc mallem non audire cantantem. ecce ubi sum. fletdilectissimi, pure semper ac strenue divinis interesse laudibus. Strenue quidem, ut sicut reverenter, ita et alacriter Domino assistatis: psallitis, quam quod psallitis cogitetis. Nec solas dico vitandas cogitationes vanas et otiosas: vitandae sunt et illae, illa duntaxat hora, et illo loco, quas admittere compelluntur. Sed, ne illa quidem profecto recipere tunc consuluerim, quae forte paulo ante, in claustro sedentes, in codicibus legeratis, qualia et nunc me viva voce disserente ex hoc auditorio Spiritus sancti recentia reportatis. Salubria sunt, sed minime illa salubriter inter psallendum revolvitis. Spiritus enim sanctus illa hora gratum non recipit, quidquid aliud quam debes, neglecto eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
niundo qui ihinus scłi mari uolubili usatur astucia¬
et acuitur infine et interp̃tatur additamentũ eorum
ricacõnis intulit et hano usq adeternã mor nͥ tem
quottidie pessims suggestionibus extendit. Quibus
dun rcatum fenore ꝑctĩ multiplicat penas ꝓculdubio
sine cessacoñe coaceruat pt̾ q leuiathan pantifrasin
hoc ꝙ erant fallendo subtraxit Sed leuiathan isteha¬
no captus ẽ quia in redempcone nrõ dum psatellites
dum uullo et escacarms patuit quam deuorator arpe¬
teret et diuinitas passionis tpelatuit qua enecaret sic̃¬

Expanded text:
in huius saeculi mare volubili versatur astutia. Leviathan autem interpretatur additamentum eorum.ricationis intulit, et hanc usque ad aeternam mortem quotidie pessimis suggestionibus extendit. Quibus dum reatum fenore peccati multiplicat, poenas procul dubio sine cessatione coacervat. Potest quoque Leviathan etiam popondit, etiam hoc quod erant fallendo subtraxit. Sed Leviathan iste hamo captus est, quia in Redemptore nostro dum per satellites dum in illo et esca carnis patuit, quam devorator appeteret, et divinitas passionis tempore latuit, quae necaret. I
Abbreviated transcription (Latin):
mprincipio sib̾e sequentis ꝑꝯ uocalẽ correptã
set muta et pꝰ eam liquida sequit᷑ Qiuppe cũ
sĩmetro subtrahi more soleat uetm ut Oracũs
In longis natura uł põne duo sut tꝑã ut dos ars
Duo & semis qñ pꝰ uocalẽ nͥ longã una sequit᷑ cõ¬
sonans ut sol Cria qñ pꝯ uocalem nã longam due
consonantes sẽquunt᷑ uł una dupler ut mos̃ rex

Expanded text:
principio syllabae sequentis post uocalem correptam s et muta et post eam liquida sequatur, quippe cum s in metro subtrahi more soleat ueteri, ut Horatin longis natura uel positione duo sunt tempora, ut dō, ārs, duo semis, quando post uocalem natura longam una sequitur coconsonans, ut sol; tria, quando post vocalem natura longam duae consonantes sequuntur, et una duplex, ut mons, rex
Abbreviated transcription (Latin):
exlea exmñtegra f enim sequente meam comititur
x ut efficio effundo effero Ceteris uero cõsonãtibꝰ
seꝙ̃tibus e nõ ex pponi solet ita dicit p̾stianus in¬
sicõne et ĩcomposicõne ĩueĩtur antebd glinr
et ante u et ĩ loco consonanciũ positas ut ebibo

Expanded text:
hoc: exlex; f enim sequente in eam conuertitur x, ut efficio, effundo, effero; ceteris uero consonantibus sequentibus e, non ex, praeponi solet, ut ebibo, sitione et in compositione inuenitur ante b d g l m n r et ante u et i loco consonantium positas, ut ebibo,
Abbreviated transcription (Latin):
quõ ab et abs dunt aũt separatiue ut diuido diui¬
tur e uł ẜ uł ꝑ uł s uł t uł i loco consonantis ut
discumbo discucõ differo diffido diffundo ĩquibͦ
sinf conu̾titur euphonie causa displicio disputo
go Aliis uero quibuscumq ꝯsonantibꝰ sequentibꝰ
di p̃p̃onit᷑ ut dimitto dinosco diduco digero diluo

Expanded text:
o ab et abs. sunt autem separatiuae, ut diuido,itur c uel f uel p uel s uel t uel i loco consonantis, ut discumbo, discutio; differo, diffido, diffundo, in quibus s in f conuertitur euphoniae causa; displiceo, disputogo. aliis udi preponitur, ut dimitto, diduco, digero, diluo,
Abbreviated transcription (Latin):
elesis abeligendo quia id sib unusquisq eligat qd
melius ẽ et cẽ uidetur ut ꝑipatetici epicuri scoyti uł
sic̃ alii qui puersum dognia cogitantes arbitrio suo
quã quisq arbitrio suo adinstituenda uł suscipien¬
da qlibet ip̃e sibi elegit iobis uero nichil exarbito
nrõ uiducereliet Sednec eligere huus rei aplos
dei hẽmus auctores quia necͦ ipĩ quicꝙͣ exsuo aebitͥo
qd induoent elegcrunt sed accepta axpõ disciplinam
sideliter nacõibus assignaunt Undepicit a plrat¬
Dala qd̾ si angelua decelo alit euangelizau̾it . mathe

Expanded text:
quasi elesis ab eligendo, quia id sibi unusquisque eligat quod melius esse illi videtur, ut perypatetici, epicurei, stoici vel, sicut alii, qui perversum dogma cogitantes arbitrio suo, quam quisque arbitrio suo, ad instituenda vel suscipienda quelibet, ipse sibi eligit. Nobis vero nichil ex arbitrio nostro inducere licet, sed nec eligere: huius rei apostolos Dei habemus auctores, quia nec ipsi quicquam ex suo arbitrio quod inducerent elegerunt, sed acceptam a Christo doctrinam fideliter nationibus assignarunt, unde, si angelus de celo aliter evangelizaverit, anathe
Abbreviated transcription (Latin):
unntate fide eligendo ꝙ sibi udctur inliuo seosc̾is¬
madici sunt quiabaliis sunt segregati Solo enĩ cõgre¬
daconis gaudent distidio quia codem cullo et ccdem
ritu incedunt ut octiet fere cadem opinantur hecetici
uero penitus alia opinantui

Expanded text:
unitate fidei eligendo quod sibi melius videtur. Sed scismatici sunt qui ab aliis sunt segregati: solo enim gaudent congregationis discidio, quia eodem cultu et eodem ritu incedunt ut ceteri et fere eadem opinantur; heretici vero penitus alia opinantur.
Abbreviated transcription (Latin):
scis qui latitat inconcha decinus sangume ti¬
linigimt  inficiunt ad nodum illius timndtiure
Qñq ꝑinquinatis & sordidis et tuictis tinctura
ponens ait horimi ego non fugiam concilia &pd̾ ci
uł locus in quo acciꝑimus consilia uł locus in quo
multi homĩes sunt homĩes sui uiris¬
tnͣssatiue qĩ concilia comũgere Et nota qd̾ maio.¬
ribus miores conciliantur et non econũso Et com¬
ponit᷑ reconcilio as conciliant᷑ nouĩ amici reconci¬
liantur reteres ĩtom concilianur deo qñ primo¬
ctagentilitate conu̾timur reconcilianuir qñ po
pctĩ penitendo regredimur Et ẽ concilio actiuũ
cum sius compoĩtis¬
Concilium concilii componitur excon et ciliũ qua¬
dam siłitudine ciliorũ quia sicut cilia uinginitur
cum oculi quiescere cupiunt ita quoq concordit᷑
uingunitur hoiẽs inconcilio et ẽ tractum exroma¬
no more tpẽ enĩ quo cause agebantur cõueĩebant
omẽs in unũ et coĩ intencõne tractabant Uide &

Expanded text:
scis qui latitat in conca, de cuius sanguine tininant et tingunt et inficiunt ad modum illius tincture, quandoque pro inquinatis et sordidis et tinctis tinctura ponens, ait ‘horum ego non fugiam conchilia’; et com, locus in quo accipimus consilia vel locus in quo multi homines sunt sui iuristranslatare, quasi cilia coniungere, et nota quod maioribus minores conciliantur et non e contrario; et componitur reconcilio -as: conciliantur novi amici, reconciliantur veteres. Item conciliamur Deo quando primum a gentilitate convertimur, reconciliamur quando post peccatum penitendo regredimur; et est concilio activum bus suis compositisconcilium -lii componitur a con et cilium quadam similitudine ciliorum, quia, sicut cilia iunguntur cum oculi quiescere cupiunt, ita quoque concorditer iunguntur homines in concilio, et est tractum ex romano more; tempore enim quo cause agebantur, conveniebant omnes in unum et communi intentione tractabant, unde et
Abbreviated transcription (Latin):
nitur ĩtem nota multa eẽ genera concharum
inter quas margariti fere habentur que & con-¬
dee dicuntur in quarũ carne p̃ciosus calculus
solidatur Et dicunt qd̾ nocturno tꝑe littora appe¬
tunt et excelesti uore margaritas ooneipunt un¬

Expanded text:
it. Item nota multa esse genera concharum, inter quas et margaritifere habentur, que et oceloe dicuntur: in carne pretiosus calculus solidatur, et dicunt quod nocturno tempore litora appetunt, et ex celesti rore margaritas concipiunt, un
Abbreviated transcription (Latin):
nfula le ẽ fasciola sacerdotalis capitis alba ĩmodũ
dyadematis aqua uicte abutraq ꝑte dependent
que infulam unciũt Unde et uicte dicte sunt
quia uinciãt sed infula płm lata erat plerimq
tortilis dealbo et cooco

Expanded text:
NFULA est fasciola sacerdotalis capitis alba, in modum diadematis, a qua vite ab utraque parte dependent, que infulam vinciunt; unde et vite dicte sunt quia vinciant; sed infula plerumque lata erat, plerumque tortilis de albo et cocco
Abbreviated transcription (Latin):
ielqnia abigne deigratur ẽ enĩ natura illius alba
sed diu incenduntur illa loca ubi est ut fugiant᷑
ferpenteo estodientes siliuam piperia ut possit colligi
fit ngrũ sedpiperis diu̾sis ẽfructus ilam ꝙ ĩmatułr
est piper longũ uocatur ĩ corruptum abigne pĩper
albrm qd̾ uerocute rugosa s horrida fuerit᷑ ex ca¬
lorei giio trabit colorem ex noĩe piper sileue ẽ reti¬
stirm ẽ sigraue nouellum uitanda est inhes mext¬
torum frauo solent uetustissimo piperi himectoar¬
gentespumã et plimibũ aspergere nt ponderosi
fiat et sunt fola euu adsilitudinẽ impiunde pipe¬
ratus tatum pipere conditus uł cõfectus et hec pi¬
perata piperate quedam confectio expipere Et pipe¬

Expanded text:
ia ab igne denigratur. Est enim natura illius alba, sed dum incenduntur ea loca ubi est, ut fugiant serpentes custodientes silvam piperis, ut possit colligi, fit nigrum. Sed piperis diversus est fructus: nam quod immaturum est piper longum vocatur, quod incorruptum ab igne piper album, quod vero cute rugosa et horrida fuerit, ex calore ignis trahit colorem et nomen. Piper si leve est vetustum est, si grave novellum. Vitanda est in his mercatorum fraus: solent enim vetustissimo piperi humecto argenti spumam et plumbum aspergere, ut ponderosius fiat; et sunt folia eius ad similitudinem iuniperi. Unde piperatus -a -um, pipere conditus vel confectus, et hec piperata, quedam confectio ex pipere, et pipe
Abbreviated transcription (Latin):
pinirapus puma cõponitur cum rapio et dr̃ hie pui¬
nrapus piurapi.i. gladiator quia rapiat pimas
ysũmitas galcrum adeuictis quas collo insignum
uidtorie suspensas ferebant uł pumirapus qĩ pena¬
puos qͥ plumiat aues ułqui rapit pemã decapite al¬
terrus Quierĩse de uelocitate iactabant penuã ĩca¬
pite suo ponebant insignum uelocitatis demq qs

Expanded text:
Pinna componitur cum rapio et dicitur hic pinnirapus -pi, idest gladiator, quia rapiat pinnas idest summitates galearum a devictis, quas collo in signum victorie suspensas deferebat, vel pinnirapus quasi pennirapus, qui plumat aves vel qui rapit pennam de capite alterius: qui enim de velocitate se iactabant pennam in capite suo ponebant in signum velocitatis; deinde s
Abbreviated transcription (Latin):
.r eẽ uł fieri pinguem faccre ipide pingueo et cõponit
pinguesco scis repinguesco ichoatiua pnguo cõpo¬
nitur inpinguo inpinguas repinguo repinguas et
ẽ actiuũ cũ omĩbus suis cõpoĩtis Item pnigius con¬
prmia puine pingrece altim dr̾ latine iinde hec pin¬
ra pie sũmitas cuuslibet rei sed ꝓprie temploꝵ
et rmeũ iuide et pinna dr̾ qd̾ supereminet nidorso

Expanded text:
el fieri pinguem; et componitur pinguesco repinguesco inchoativa. Pinguo componitur impinguo -as, repinguo -as, et est activum cum omnibus suis compositis. Item pinguis com-um. P 85 PIN grece, altum latine dicitur, unde hec pinna -e, summitas cuiuslibet rei, sed proprie templorum et murorum; unde et pinna dicitur quod supereminet in dorso
Abbreviated transcription (Latin):
Pingo pingis pixi pictum piungere .i. depingere pic¬
turam facere uł picturam repñtare iinde hic pictor
pictoris et hec pictura picture .i. ymago expͥmens
sił depingere depingo depingis ualde uł deorsum
ꝑingous ꝑicturam deleo repiigo gis iterum ꝑnigo
silba & facit p̃titum in xi antecedente n et supiũ
nictum pictum abieqͥta n Et frequẽtatiã picto pictas
cõpicto conpictas et abhis alia frequentatiã pictito tas¬

Expanded text:
PINGO -is -xi pictum, depingere, picturam facere vel pictura representare, unde pictor, pictorius -a -um et hec pictura -e, ymago exprimens simul pingere, depingo, valde vel deorsum pingere vel picturam delere, repingo, iterum pingere; sitis et facit preteritum in -xi antecedente n et supinum in -ctum abiecta n, et frequentativa picto -as, compicto -as et cetera, et ab his alia frequentativa, pictito
Abbreviated transcription (Latin):
cionem hic testiculus li diͫ testiculi eciam in uiro
dũr quia testantur hoĩem marem ẽẽ uł ideo dicũt᷑
atestibus quia duosunt et testiũ mĩs aduobus inci¬
pit nam uox unius uox nullius iinde hic et hoc¬
Et testiculatus ta tum. qui magnos ht̃ testiculos
Et testiculo las testiculos dare ꝑtesticulos ꝑcutere

Expanded text:
unde hic testiculus diminutivum; testiculi etiam in viro dicuntur quia testantur hominem marem esse vel ideo dicuntur a testibus, quia duo sunt et testium numerus a duobus incipit, nam vox unius, vox nullius. Unde tet testiculatus -a -um, qui magnos habet testiculos, et testiculo -as, testiculos dare vel testiculis percutere;
Abbreviated transcription (Latin):
Cestudo atesta dr̃ hec testudo dims quoddã aĩal qa
tegimĩe teste sit adoperta Et sunt quatuor genera
tecrestres inmaritine lucarie .i. ĩceno eł apaludibꝰ
uiuentes fluuales que indulci aqua uiuũt tra-¬
dunt quidam tardius ire nauigia tescitudinis pe¬
dem dextrũ uchencia iinde testudo dr᷑ camera tẽpli
obliqua et curua quia ĩmodum testitudins uetẽs
templorũ tecta faciebant ut celi ymaginẽ redde̾nt
ꝙ constat cẽ cõnexũ talis curuatura dr̃ & lacunar
qpsolebant facere antiqui subtignus et suꝑcam̾as
e super alia loca ꝓpt p̃dictam causam Et eciam testu¬
do d̾r scutum quia ĩmodum testudius sit Et testudo¬
testudineus testudinea testudineum¬

Expanded text:
e teste. Et hec testudo -nis, quoddam animal, quia tegmine teste sit adoperta; et sunt IIII genera: terrestres, maritime, lutarie, idest in ceno et paludibus manentes, fluviales, que in dulci aqua vivunt; tradunt quidam tardius ire navigia testudinis pedem dextrum vehentia. Unde testudo dicitur camera templi obliqua et curva, quia in modum testudinis veteres templorum tecta faciebant ideo ut celi ymaginem redderent, quod constat esse convexum; talis curvatura dicitur et lacunar, quod solebant facere antiqui sub tignis et super cameras et super alia loca propter predictam causam. Et etiam testudo dicitur scutum quia in modum testudinis sit, et testutestudinis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inphithoosis osis fẽ genĩs .i. melioracio suie contratus
melioracõis undecum quis dat agrum alicurut eu:¬
colat et melioret illum iste dat agrum inemphiteosim
ctille accipit inemphiteosim Et uidetur oompoĩtũ
qi infide posicio Et huchic et hec emphitoota et em¬
phiteotica qui reni accipit inemphiteosim Et emphi¬
teoticus cacum qd̾̃ ꝑtinet ademphitcosim et hic em¬

Expanded text:
 EMPHYTEOSIS -sis, idest melioratio sive contractus meliorationis, ut, cum quis dat agrum suum alicui ut excolat et melioret illum, iste dat agrum suum in emphyteosin et ille accipit in emphyteosin. Et videtur esse compositum io, quasi in fide positio. Et inde hic et hec emphyteoteta vel emphyteota, qui rem accipit in emphyteosim, et emphyteoticus -a -um, quod pertinet ad emphyteosin, et hinc em
Abbreviated transcription (Latin):
Emeritus meritus componit̾ cume et dremeritus ta
tum .i. iam extra meritũ poĩtus qui nõ pt̃iam mexeri
et exercere officiũ suũ ymo liberatus et solutus a labore
militare sed soluebatur alabore solito et dabutur ei
ager uł uilla uł alud unde uiue̾t Et tuc̃ erat emẽitus
qiextra meitum positus quia nil postra labore solito
merebatur Unde h emeriton tonis tał ꝓp̾etas talioli¬

Expanded text:
meritum -ti, et componitur emeritus -a -um, idest extra meritum positus, qui non potest iam mereri et exercere officium suum, immo liberatus et solutus a labore militare sed solvebatur a labore solito et dabatur ei ager vel villa vel aliud unde viveret: et tunc erat emeritus, quasi extra meritum positus, quia nichil postea labore solito merebatur; unde hec emeritio -nis, talis proprietas, talis li
Abbreviated transcription (Latin):
de qua apłus ad Ro ait et pn creatiunliser¬
rabitur abuitute corrupcõis ĩlpetem
glorie filiorũ dei hanclibertatẽ hut homo
mte pclm̃ quia omĩ curebat mi ẽtx er
mula tingebatur molestia et plenio Reb
ĩbtitudine futi ubi miser ee pon pont

Expanded text:
de qua Apostolus ait: Et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis, in libertatem gloriae filiorum Dei . Hanc libertatem habuit homo ante peccatum, quia omni carebat miseria, et nulla tangebatur molestia; et plenius habebit in beatitudine futura, ubi miser esse non pot
Abbreviated transcription (Latin):
hoc aĩał ꝯusacõne deneget uira nature tñsgrediẽs
rõnis compos racõnis exꝑicia moribus et affec¬
tibus imitatur Conumcitur ergo re pꝯ greges
homo et mĩc quidem deprauacõne nature post¬
modum autem et extremitate pene hec Bnharo

Expanded text:
hoc animal conversatione degeneri jura naturae transgrediens hoc animal conversatione degeneri jura naturae transgrediens rationis compos, rationis expertis moribus, et affectibus imitatur. Convincitur autem post greges ire homo, et nunc quidem depravatione naturae, postmodum autem et extremitate poenae.
Abbreviated transcription (Latin):
Unde dicit ĩeronimꝰ tractans illud Ierenie ca ͦ ex
tractans illud canticorũ Si ignoras te opulera inter
mulieres egredere et abi po greges sodaliũ tuorũ¬
homiẽs quidem meĩto ignorancie ignorati .⁊. rep¬
bati et adtremendũ illud iudiciũ stare et igni ꝓpetuo
si natus nõ fuisset oiõ damnatus nõ fusset homo
ille Sedubi grã Aut ꝑecus aut alia quẽpiam creatu¬
ra que qñ iudiciũ nõhrẽt adiudiciũ nõ ueniret ac
phoc nec ad suppliciũ puta ꝙ ipñti uta sibene ad¬
uertas postĩorem ire peccoribus horẽm iudicabis
an nõ siquidem tibi idetir ipĩs bestiis quodam
mõbestialior eẽ homo roñe iugẽs et roẽ nõiuuens
et utens Nam pecus quidem si se rõẽ nõ regat ex¬
cusacõnem ht̃ anatura aqua hoc ei penitus mĩs
negatũ ẽ nõ hanc ht̃ homo eui ab ipã sꝑãli p̃roga¬
tina donatũ ẽ meĩto ꝓinde eo ipõ censetur homo
egredi et pꝰire gregalibus aiantibus ꝙ solum

Expanded text:
versa". Et Ieronimus, tractans id Ieremie c. 20: tractans id Canticorum: " Si ignoras te, o pulchra inter mulieres, egredere et abi post greges tuorum sodalium. Homines quidem merito ignorancie ignorati, id ebati, et ad tremendum illud judicium stare, et igni perpetuo si natus non fuisset omnino, sed si natus non fuisset homo; sed, verbi gratia, aut pecus, aut alia quaepiam creatura: quae quoniam judicium non haberet, ad judicium non veniret, ac per hoc nec ad supplicium. Sciat vertas, posteriorem ire pecoribus hominem judicabis. An non siquidem tibi videtur ipsis bestiis quodam modo bestialior esse homo ratione vigens, et ratione non vivens? Nam pecus quidem si se ratione non regat, excusationem habet a natura, a qua hoc ei penitus munus negatum est; non habet homo, cui ab ipsa speciali praerogativa donatum est. Merito proinde eegredi, et postire gregalibus animantibus, quod solum
Abbreviated transcription (Latin):
ł ndulgeo algeo alges componitur cum inde uł m
dultũ Et ht̃ diusas significacõnes ĩndulgere enim
accipitur ꝓgratis concedẽ ut paꝑa indulsit michi
hanc ptãtem ĩtẽ indulgere .i. oꝑam dare ut ĩdulgere
sentire item indulgere .i. remittere ut indulge nob̾
d̾nẽ pctã nrã et tuc dr᷑ indulgere qi inde algere .i.
prea gssare anoticia et memoria forefacti et inp̾m
significacõne ẽ actiuũ m̃ aliis uero neutrũ dem

Expanded text:
 algeo componitur cum inde vel in, diversas significationes: indulgere enim accipitur pro gratis concedere ut ‘papa indulsit michi hanc potestatem’; et indulgere pro operam dare ut ‘indulgere t indulgere pro remittere ut ‘indulge nobis, Domine, peccata’; et tunc dicitur indulgere quasi inde algere, idest postea cessare a notitia et memoria forifacti, et in prima significatione activum est, in aliis neutrum
Abbreviated transcription (Latin):
tate unde et deus ẽ ieffabilis non quia dici nõ pt̃
sed quiafiiri sensu et intellectu huano nullateno
pt̃ et iõ quia de eo nichil digne dici pt̃ ineffabilis
dicitur sim ᷑ et eadem uoẽ quoddã nomẽ dei dr᷑ in¬
effabile et corxipit bi

Expanded text:
tate, unde et Deus ineffabilis non quia dici non potest sed quia finiri sensu et intellectu humano nullatenus potest; et ideo quia de Deo nil digne dici potest ineffabilis dicitur, et similiter eadem ratione quoddam nomen Dei dicitur ineffabile. Item componitur
Abbreviated transcription (Latin):
noiges ab indigeo ges deruatur hic et hec indigos
indigetis .i. dxificatus ꝓp̾e quidem indigetes dĩr
de hoĩbus fcti dei et ĩmortales et dicuntur indig¬
tes ꝑcontrariũ abindigeo quia nullus rei indi¬
geãt᷑ iinde et quilibet dii dicunt᷑ qñq indigetes
niti .i. exterra Ge enĩ terra drͣ sed omẽs iste sunt

Expanded text:
idest indigens, et hic et hec indiges -tis, idest deificatus; proprie quidem indigetes dicuntur de hominibus facti dei et immortales, et dicuntur indigetes per contrarium ab indigeo, quia nullius rei indigeant, unde et quilibet dei dicuntur quandoque indigetes,niti, idest ex terra, ge enim terra dicitur; sed iste sunt
Abbreviated transcription (Latin):
queri quid sit indiccio et ad quid sit inuenta iiñ
moleuit consuetudo ut indiocõnes notarentur et
ubi sũmant exordiũ et qualiter possit ĩueniri. in¬
diccõsolet appellari indiccõi cielus.i qn̾decim an¬
norũ tempꝰ qũ eciã indicõ appellatur quilibet an¬
nus illius tꝑis ut p̾mus annus dicatur p̾ma indiccõ
sod̃s ẜa indiccio tercius tercia et ita ꝑsingulos annos¬

Expanded text:
ergo quid sit indictio et ad quid sit inventa et unde inoleverit consuetudo ut indictiones notarentur et ubi sumant exordium et qualiter possint inveniri. Indictio solet appellari indictionum ciclus, idest XV annorum tempus; quandoque indictio appellatur quilibet annus illius temporis, ut primus annus dicatur prima indictio, secundus secunda, tertius tertia, et sic per singulos anno
Abbreviated transcription (Latin):
aut eiclus indiccõnũ exordiũ ab octauo kł octo
doꝰ quotquot funt in pñti anno Et his adde tres
annos qui p̃cesserant deindiccõne illa inqua na¬
tus ẽ dus natus ẽ enĩ xp̃s intercia mdracõne siue
intercio anno cicli indiocõmi Et totã illã sũmam
ꝑtire ꝑxu. et ꝙ anni remanserint ipã ẽ indicco
pñtis anni Et si nil remanserint ẽ indiccõ. er et pꝰ¬

Expanded text:
autem ciclus indictionum exordium ab octavo Kal. octDomini quotquot fuerunt in presenti anno et his adde tres annos qui precesserant de indictione illa in qua natus est Dominus, natus est enim Dominus in tertia indictione sive in tertio anno cicli indictionum, et totam hanc summam partire per XV et quot anni remanserint ipsa est indictio presentis anni, et si nichil remanserit XV est indictio. D 53
Abbreviated transcription (Latin):
cionis rõ abeis sumpsit exordiũ. romani enĩ debel¬
lato orbe sibi tributario fcõ triplicẽ ordinẽ tpoꝵ ad
triplex genus tributorũ ꝑsoluendũ ꝑscripserunt
Erat enĩ edictum ĩ uniuer̾sos dicioni eoꝵ subditos
rant enĩ rõnisic ut inp̾mo qu̾ꝙ̃mo solue̾nt aurũ
et argentũ ad sustendandã rem publicam Et ita illi
metallum ad faciendas ymaginies illustribus uiris
qui ꝓmeruerant et addepinguenda forcia facta cor
inpn̾cipio sexti anni fiebat edictum ut deiceps sõ¬
uerctur es Et isti qn̾q anni dicebantur scd̾a indiccõ
Intercia diecõe soluebtur ferrum Ex quo fiebant
ipn̾cipio undecimi anmĩ fiebat edictũ ut millis
qn̾q amnus solueretur ferrũ ultra aut̃ num qu̾de
cimannorũ nõ ꝓcedebant Et appellatũ ẽ hoc tempo¬
qu̾decim annorũ ĩndiccõ una uł indiccõnẽ unus
ciclus in quo plenarie et mũdus expleuit ꝙ aro¬
manis indictum ẽ Sicut aut̃ romani accõnes su

Expanded text:
tionis ratio ab eis sumpsit exordium. Romani enim, debellato orbe et sibi tributario facto, triplicem ordinem temporum ad triplex genus tributorum persolvendorum prescripserunt: erat enim edictum in universos dicioni eorum subditorant enim Romani sic, ut in primo quinquennio solverent aurum et argentum ad sustentandam rem pumetallum ad faciendas ymagines illustribus viris qui promeruerant et ad depingenda fortia facta eorum annis, in principio sexti fiebat edictum ut deinceps solverent es, et isti anni dicebantur secunda indictio; in tertia indictione solveretur ferrum ex quo fiebant a indictione, in principio undecimi anni fiebat edictum ut in illis quinque annis solveretur ferrum. Ultra numerum XV annorum non procedebant et appellatum est hoc tempus XV annorum indictio una vel indictionum unus ciclus, in quo plenarie mundus explevit quod a Romanis indictum est. Sicut autem Romani actiones sua
Abbreviated transcription (Latin):
deo des .i. deludẽ Surrideo .i. latenter uł post uel
subtus uł parũ remisse ridere sudeo et cius cõpo¬
sita neutra sunt p̃ter derideo et irrideo que sunt
actiua et oiã faciunt p̃citum insi et supimuĩ in sĩ
pt̃ haberi derisio iinde qui aliũ deridet uł qui
inxebus turpibus ridet et hoc ridiculũ culi .i. de¬
risio iide ridiculosus sa sum. echic et hec ridicu¬

Expanded text:
deo -es, idest deludere; subrideo, idest latenter vel post vel subtus vel parum, remisse ridere. Rideo et eius composita neutra sunt preter derideo et irrideo, que sunt activa, et omnia faciunt preteritum in -si et supinum in -sum t haberi derisio vel qui alium deridet vel qui in rebus turpibus ridet; et hoc ridiculum -li, idest derisio, unde ridiculosus -a -um et hic et hec ridicu
Abbreviated transcription (Latin):
dicit epacta .i adieccio Compotiste quio adcogno¬
scendum quotta sit lima ĩqualibet feria composue¬
runt duo genera nuo̾rũ quorũ unũ reglares lua¬
res aliũ rero epactas uocauerut .i. adieccones abep
qd̾ ẽ supra et thesis quod ẽ posicõ quia irregłarib
adiciuntur adĩmuendum etatem lime et hoc eciã¬

Expanded text:
dest adiectio; compotiste enim, ad cognoscendum quota sit luna in qualibet feria, composuerunt duo genera numerorum, quorum unum regulares lunares, aliud vero epactas vocaverunt, idest adiectiones, ab epy quod est supra et thesis quod est positio, quia regularibus adiciuntur ad comperiendum etatem lune, quod ni
Abbreviated transcription (Latin):
qiͣ ius dicens ppło uł iure disceptans et ẽ ethia ĩuxe
aut̃ disceptare ẽ iuste iudicare ion enĩ ẽ udexsi nõ
quesitores uocannis

Expanded text:
tans, et est ethymologia: iure autem disceptare est iuste iudicare, non enim est iudex si non quesitores vocamus.