comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fectum bonu. Scimulãt enĩ eũ pcc̃a sua.
exagitat ꝯsciã. ꝯsuetudo peccandi: ⁊usus
erroris ĩstabilẽ facit. Luctãdu ẽ diu hĩ¬
modi uiro ut abolere faciat ĩuet̾ata at
diutũna. Houic ĩꝑiculo res ẽ illi in bon.
Deniq sedebit ille singularit᷑. qi is qͥ fa¬
cile nõ inueniat eq̃lẽ singularib dõatus
p̾mus. Et silebit quietus et feriatus ⁊¬
ab onui int̃pellatõe mũdane sollicitudĩs
aut uoluptatis. ⁊ diuinis uacabit ora¬
culis. que solent singularit᷑ sedentib re
debat cum abangło ut q̃ corus ciburo de¬
ꝙ reuelationes illi dĩne grẽ refulgebãt.
cuiꝰ munis fructum ꝓm̾cede adipiscebatur.
quia auuentute sua iugum u̾bi suscipi¬
endũ putauit. nec trahenda longo diutiꝰ
fune pcc̃a. Pdõt iuuenior iste qui fecit boꝰ
colloquiis eq̃lium. que plinq corrũpunt
mores bonos. ⁊ꝯtagia nolens fuge pec¬
cantium.ita intelligit singularit᷑ sedere

Expanded text:
fectum bonum: stimulant enim eum peccata sua, fectum bonum: stimulant enim eum peccata sua, exagitat conscientiam consuetudo peccandi et usus erroris instabilem facit. luctandum est diu huiusmodi uiro, ut abolefaciat inueterata atque diuturna. huic in periculo res est, illi in bono. Denique sedebit ille singulariter, quasi is, qui facile non inueniat aequalem singularibus donatus praemiis, et silebit quietus et feriatus ab omni interpellatione mundanae sollicitudinis et uoluptatis et diuinis uacabit oraculis, quae solent singulariter sedentibus reudebat, cum ab angelo uel etiam coruis cibum deue revelationes illi divinae gratiae refulgebant, cujus muneris fructum pro mercede adipiscebatur; quia a juventute sua jugum verbi suscipiendum putavit, nec trahenda longo diutius fune peccata. 5. Potest juvenior iste qui fecit bonucolloquiis aequalium, quae plerumque corrumpunt bonos mores, et contagia volens fugere peccantium; ita intelligi singulariter sedere
Abbreviated transcription (Latin):
recta nec iter suum ĩ iuuẽtute correxerat.
Dignus iemie treno quo deflentur pec¬
catores qui iugu̾ u̾bi iniuuẽtute suscipe
recusarũt. Ido captiui ducti sũt. Ido deplo¬
rantur tãqua mortui. quia uite nesciert
semitas. ⁊ digna oꝑa cadauerũ busto. nõ
declinau̾nt. Fens ergo mortẽ ꝓpetuam iu¬
deorũ iẽmias dicit. Bonũ ẽ uiro cũ tollit
iugum ĩ iuuẽtute. sedebit singularit᷑ ⁊ si¬
lebit. qr tulit inse. Non solũ tollẽ iugu
u̾bi. s iniuuẽtute debenus tolłe. Si enĩ
dicamus singuli. Deus qui pascis me a
iuuentute mea. Quã recordatõem hñtes
lapsuum. defleamus dicentes. Delicta iu¬
uentutis et ignorãtie mee ne memunis.
Iooc debilitatis ẽ remediũ.allud robur sa¬
lutis. Medicina uuln̾i q̃ritur. grã saĩtati.
It̾oq ait. bonũ ẽ iuro cũ tollit ugñ a iu¬
uentute seia. Ei aut qui pꝰ decũse iuc̾tu¬
tis annos. iugum tulent. nõ ẽ statim per¬

Expanded text:
recta nec iter suum in iuuentute correxerat, recta nec iter suum in iuuentute correxerat, dignus Hieremiae threno, quo deflentur peccatores qui iugum uerbi in iuuentute suscipere recusarunt. ideo captiui ducti sunt, ideo deplorantur tamquam mortui, quia uitae nescierunt semitas et digna opera cadauerum busto non declinauerunt. flens ergo mortem perpetuam Iudaeorum dicit Hieremias: bonum est uiro cum tollit iugum in iuuentute; sedebit singulariter et silebit, quia tulit in se. Non solum tollere iugum uerbi, sed in iuuentute debemus tollere; si enim dicamus singuli: deus qui pascitme a iuuentute mea, quam recordationem habentes lapsuum defleamus dicentes: delicta iuuentutis meae et ignorantiae meae ne memineris. hoc debilitatis est remedium, illud robur salutis. salutis medicina uulneri quaeritur, gratia sanitati. ideoque ait: bonum est uiro cum tollit iugum in iuuentute. ei autem, qui post decursae iuuentutis annos iugum tulerit, non est statim per
Abbreviated transcription (Latin):
siꝓpensiore meditatõe examĩata uideantũ.
S ip̃a delib̾atioĩs susceptõ docta d̾finitioẽ
distinguitur. ut diu̾sarũ cogitatonũ ocũs
auferat dicens. IN quo corngit iuiuẽĩor
uiam suã. Hoic enim delibantis e finis. qͦ
uiam suã corrigat. Et ixndit. Incustodiẽ¬
delib̾anti. qi p̃ce atq orõe delata. ꝯsiliũ ħ
dñi inspiratõe repererit. Ut ñ p̾sumptõis
hũe. s dignatioĩs diuine remediũ crede̾¬
tur. Mens enĩ nrã u̾borũ celestiũ ꝯspsa
seminib. q̃ añ degnãbat ĩ stirpibꝰ. melio¬
res cultus edere fructusq afferre ĩcipit.
Dirigamus gͥ semitas nr̃as nec tortuosi
ẜpentis sequamur an fractus. Uie eĩ domĩ
dicitur. O qui dereliq̾runt semitas rectas.
Inordinẽ seges leta porrigitur. atq ĩuer¬
sum q̃nda uineta ponũtur. Ceruorũ cũ suᷤ
directior. uulpecule flexuos. Ido de heõde
dr᷑. Ite dicite uulpi illi. qr d̾flexerat a ma

Expanded text:
si propensiore meditatione examinata videantur. si propensiore meditatione examinata videantur. Sed ipsa deliberationis susceptio docta definitione distinguitur, ut diversarum cogitationum concursus auferat dicens: In quo corrigit juvenior viam suam? Hic enim deliberantis est finis, quo viam suam corrigat. 2. Et respondit: In custodiendeliberanti, quasi prece atque oratione delata consilium hoc domini inspiratione reppererit, ut non praesumptionis humanae, sed dignationis diuinae remedium crederetur. mens enim nostra uerborum caelestium conspersa seminibus, quae ante degenerabat in stirpibus, meliores cultus edere fructusque adferre incipit. dirigamus igitur semitas nostras nec tortuosi serpentis sequamur anfractus. uiae enim domini dicitur: o qui dereliquerunt semitas rectas! m ordinem seges laeta porrigitur atque in uersum quendam uineta ponuntur; ceruorum cursus directior, uulpiculae flexuosus. ideo de Herode dicitur: ite dicite uulpi illi, quia deflexerat a uia
Abbreviated transcription (Latin):
Nquo corrig̾it iuuenior uiã suã. Su¬
ꝑiorum octo uͥsuũ nõ abẜda nob̾ ceci¬
dit dispucatio. ⁊deoꝙ et seq̃ntia ꝑseꝗ
studium fuit. Et pͥmũ lict̾e ẜe. hoc ẽ.¬
Bet̾n. int̃pretatio ꝯsidanda ẽ. Que ĩlatiñ
ꝯu̾sa. ꝯfusio declatur. S qui uiã suã corri¬
git. nõ ꝯfunditur. Um quia is qui corrig̃.
ante ĩ errore fuit. quõ em corrigit᷑. nͥ ꝙ ar̃¬
defluxit a uõ. Utiq in lapsu poĩtus ⁊ ad¬
olescentie luxu ac lasciue etatis captus
illecebris. nͥ adiuuẽtutis ꝓfectus ꝯfima
assumat dii secũ uoluit. Et diu̾sis fluc¬
tuans cogitationib. librat atq examĩa.
suꝑiora obliuiscens. ⁊ ca que sũt pͥora ap¬
petens quẽad uiã suã corrigat offensicẽ¬
ꝙ adolescentioĩs etatis sena uuuẽtutis frd̃¬
te p̾cexat. Uñ ne diu dubitet huiꝰmoĩ. ⁊ in¬
cͥto hẽat. dat ꝓpħa ꝯsilium. qĩ ip̃e cum eo de
lihans. Tunc enĩ salubria ꝯsilia cͥclimus.

Expanded text:
In quo corrigit iuuenior uiam suam? superiorum octo uersuum non absurda nobis cecidit disputatio, ideoque et sequentia persequi studium fuit. et primum litterae seBeth, interpretatio consideranda est, quae in latino conversa, confusio declaratur. Sed qui viam suam corrigit, non confundetur. Verum quia is qui corrigit ante in errore fuit quomodo enim corrigitur, nisi deflexit a vero?, utique in lapsu positus, et adolescentiae luxu, ac lascivae aetatis captus illecebris, ubi ad juventutis provectus confinia assumat, diu secum volvit; et diversis fluctuans cogitationibus librat atque examinat, superiora obliviscens, et ea quae sunt priora appetens, quemadmodum viam suam corrigat, offensionemque adolescentioris aetatis seria juventutis fronte praetexat. Unde ne diu dubitet hujusmodi, et incerto haereat, dat Propheta consilium, quasi cum eo ipse deliberans; tunc enim salubriora consilia credimus,
Abbreviated transcription (Latin):
uenio. ⁊ accẽsio uos ad meip̃m. ut ubi e
sum et uos sitis. Demq turbatus petruꝰ
qui derelinqui timẽt. ait. Dñe quo uadiͦ.
Uidit dñs tũbari eum ⁊ R̾ndit ei. Qro
ego uado. nõ potes me mõ seq. Seq̃ris
au̾t p̾tea. Sic et ĩ mari cũ titubaret. cla
inflari ꝙ nũꝗ̃ derelinquatur. uł dolere
qd̾ alñ derelinquatur. Siꝗde ip̃e filicis
se dicit. derelictũ sic̃ hẽs. Deus ds̃ m̃s respi¬
ce inme.qͣre me dereliquisti.Et ille ꝗder
nũquã derelic̾tus apatre ẽ. cũ quo pacer
semꝑ ẽ. Scriptum ẽ enim. Ecce iã ueni

Expanded text:
uenio et accersio uos ad me ipsum, ut ubi sum uenio et accersio uos ad me ipsum, ut ubi sum ego et uos sitis. denique turbatus Petrus, qui derelinqui timeret, ait: domine. quo uadis? uidit dominus turbari eum et respondit ei: quo ego uado non potes me modo sequi, sequeris autem postea. sic et in mari cum titubaret, claminflari, quod numquam derelinquatur, uel dolere. quod aliquando derelinquatur, siquidem ipse filius se dicit derelictum, sicut habes: deus deus meus, respice m e; quare me dereliquisti? et ille quidem numquam derelictus a patre est, cum quo pater semper est; scriptum est enim: ecce iam uenit
Abbreviated transcription (Latin):
niꝙ et paulus ait.ĩnullo ꝯfũdar. Et ꝗa
nullus põt ꝑfectus ẽẽ sine fauore dei. n
tutus. ideo rogare debet ne penitus eũ de¬
relinquat deus. Na s̃ rogauit dd̾ ne de¬
relinqretur dicens. Ne derelinq̃s me doᷤᷤ
deus meus. Hic ait. ne derelĩquas me us
quaꝙ hoc ẽ multũ. Supͣ forte qi ad huc ĩ¬
cunt derelin qui ut cẽptetur. s rogat ne pe¬
nitus derelĩquat. Plerũꝙ eni derelĩquit
deus. quos uult ꝓbari. Penitus ãt derelĩ¬
quit. quos deẜit. Derelinqd penitus iu¬
dam. nõ derelinꝗd ãt scm̃ iob. ĩ cuiꝰ patri¬
moĩu. in cuiꝰ corpꝰ ptãtem dya ͦ dedit. ina¬
numã nõ dedit. Nam si dedisset ĩ aĩa pe¬
nitus dereliꝗss cum. Nũquid nõ ido de
relictus ẽ iob. ut relictus ꝓbaretur. pro¬
solos cum uidiss ẽẽ tũbatos. quia dix̾at
quo ego uado uos nõ potestis uenire. ad¬
didit. Nõ turbetur cor ur̃m. ⁊ infra. It̾um

Expanded text:
nique et Paulus ait: in nullo confundar. Et quia nique et Paulus ait: in nullo confundar. Et quia nullus potest perfectus esse sine fauore dei neque tutus, ideo rogare debet, ne penitus eum relinquat deus. nam supra rogauit Dauid, ne derelinqueretur, dicens: ne derelinquas me, domine deus meus, hic ait: ne derelinquas me usque quaque, hoc est \'multum\'. supra forte quasi adhuc intimet derelinqui, ut temptetur, sed rogat. ne penitus derelinquatur. plerumque enim derelinquit deus quos uult probari, penitus autem derelinquit quos deserit. dereliquit penitus ludam. non derehquit autem sanctum Iob. in cuius patrimonium, in cuius corpus potestatem diabolo dedit. in animam non dedit; nam si dedisset in animam, penitus dereliquisset eum. numquid non ideo relictus est Iob, ut relictus probaretur, proapostolos cum uidisset esse turbatos, quia dixerat: quo ego uado , uos non potestis uenire. addidit: non turbetur cor uestrum, et infra: iterum
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ cuum ĩ abscõdito. Cubiculũ ecẽe. cor ẽ¬
xͣ. Introduxit cam rex. ĩ omĩa int̾iora my¬
steria. Dedit ei claieos. ut apiret sibi the¬
sauros scĩe sacmentoꝵ. clausas añ fores pã¬
deret: cognosce̾t quietis gram. defuncti sõ¬
num uirtute rͦrius. In illo cubiculo iusti¬
ate debeo bapcizari. et tu uenis adme. Nͤ¬
iħs. Sine mõ. Sic enĩ decet nos imple cẽ
iustitiam. In illo cubiculo iustificatioẽs dĩ¬
dicit. cum filiũ dei cognouit. Sic̃ scriptum ẽ.
Quia omĩs ppłs audiens ⁊ publicam iu¬
stificau̾nt deum baptizati baptismo iohiᷤ.
Pharisei aut et legis ꝑiti. ꝯsiliũ dei sp̃ue¬
runt inse. nõ baptizati ab eo. Qd̾ illi sp̃ue¬
runt. nos cligimus. ⁊ sequitur ꝯsiliũ dei qͦ
nich̾ põt eẽ subllmĩ. H̃ enĩ diuinũ quo fi
remissio peccatorũ. Cum didic̾it itaq in¬
stitias dñ̃i. deum timens nõ ꝯfundet᷑. De¬

Expanded text:
trem tuum in abscondito. cubiculum eccletrem tuum in abscondito. cubiculum eccleti; introduxit eam rex in omnia interiora mysteria, dedit ei claues, ut aperiret sibi thesauros scientiae sacramentorum, clausas ante fores panderet, cognosceret quietis gratiam, defuncti somnum, uirtutem resurrectionis. In illo cubiculo iustia te debeo baptizari, et tu uenis ad s: sine modo; sic enim decet nos implere omnem iustitiam. in illo cubiculo iustificationes didicit, consilium dei cognouit, sicut scriptum est, quia omnis populus audiens et publicani iustificauerunt deum, baptizati baptismo Iohannis; Pharisaei autem et legis periti consilium dei spreuerunt in se, non baptizati ab eo. quod illi spreuerunt, nos elegimus et sequimur consilium dei, quia nihil potest esse sublimius; hoc enim diuinum, quo fit remissio peccatorum. cum didicerit itaque iustitias domini, deum timens non confundetur. de
Abbreviated transcription (Latin):
tue. I ustificatões tuas custodiã: ne dere¬
luiquas me usq quaꝙ. hoc loco mystica
pleniꝰ cognosce se uelle testatur. ut ĩgredia
rex in cubiculã suũ. Et fortasse illud qd̾
ait .s. osculetur me abosculis oris sui. sig¬
ad mariã dixit. S p̃c̃ sõs suꝑuei̾et ince. et
uirtus altissimi obũbrabit tͥ. Qñ aũt in¬
trocduxit eã rex ĩ cubiculum suũ. passioĩs
tempus. lateris ꝯpunctio declatur. Sãgĩs
rium. ut osculũ qi sponsa accipet. In cubi¬
culum aũt xͥ sic introducta ecc̃a. ñ ia qĩ¬
tm̃mõ desponsata. s ctiã qĩ nupta. ñ solu
thalamũ sic ingressa. s q̃ legitime claues
copule ꝯsecuta sit. Id̾oq qͣi inthalamo sita
ait. Colligatio gutte fr̾ meus m̾ int̾ me¬
dia ub̃a requiescit. Qd̾ si cubiculũ q̃ rimꝰ.
ip̃e nos edoceat qui ait. Tu ãt cũ orabis
intra incubiculũ tuũ. ⁊ clauso ostio oã pa¬

Expanded text:
tuae. iusti iustificationes tuas custodiam, non deretuae. iusti iustificationes tuas custodiam, non derelinquas me usque quaque. hoc loco mystica plenius cognoscere se uelle testatur, ut ingrediatrex in cubiculum suum. et fortasse illud, quod ait supra: osculetur me ab osculis oris sui, siget in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi . Quando autem introduxit eam rex in cubiculum suum, passionis tempus, lateris compunctio declarat, sanguinis rium; ut osculum quasi sponsa acceperit: in cubiculum autem Christi sit introducta Ecclesia, modo desponsata, sed etiam quasi nupta, nec solum thalamum sit ingressa, sed etiam legitimae claues copulae consecuta sit. ideoque quasi in thalamo sita ait: colligatio guttae frater meus mihi, inter media ubera re- quiescit. quodsi cubiculum quaerimus, ipse nos edoceat, qui ait: tu autem cum orabis, intra in cubiculum tuum etclauso ostio ora pa
Abbreviated transcription (Latin):
tur ie mee. Alibi dicit. Ex pectans expec¬
taui dñm ⁊ exaudiut me. ⁊statuit pedes
meos ĩpetra. et direxit gressus meos. Ro¬
ga g ⁊ tu ut dñs dirigat uestigia metis
tue. quo possis dnĩ cꝰtodire iuistificationes.
Non ꝯfunderis cũ respexis ĩ omĩa manda¬
ta.Añ enĩ g̃uiter ꝯfusus es ĩ adã ⁊ euã. De¬
niꝙ nudus factus es. oꝑiusti te folus qͥ
con fundebaris. abscondisti te. a ꝯspectu
do̾ quia erubescebas. ita ut dic̾et tibi deus.
Adam ubi es. Cum illi dicit. tͥ dic̃. Adã q
et tota m̃te ꝯfusus. añ ꝯspectũ tuum ueie
nõ ausus sum. Ergo ne ofũdam̃. custodi¬
anus mandata dnĩ. et custodiamus oiã.
Nam siquis unũ mãdatũ custodiat. ald̾ p̃¬
uaricetur. nichil ei ꝓdest. Custodiuit se as
a sanguine nõ custocliuit ahadult̾io. utiz
in uno ꝯuictus punitur etiã legib scłarib̾
nec ꝓdest ei alt̾ius crimĩs abstinẽtia. si in

Expanded text:
tur uiae meae! alibi dicit: expectans expectur uiae meae! alibi dicit: expectans expectaui dominum, et exaudiuit me; et statuit pedes meos in petra et direxit gressus meos. roga ergo et tu, ut dominus dirigat uestigia mentis tuae. quo possis domini custodire iustificationes. non confunderis, cum respexeris in omnia mandata; ante enim confusus es in Adam et Eua. denique nudus factus es, operuisti te foliis, quia confundebaris, abscondisti te a conspectu dei, quia erubescebas, ita ut diceret tibi deus: Adam, ubi es? cum illi dicit, tibi dicit; Adamet tota mente confusus, ante conspectum tuum uenire non ausus sum\\ ergo ne confundamur, custodiamus mandata domini et custodiamus omnia; nam si quis unum mandatum custodiat et aliud praeuaricetur. nihil ei prodest. custodiuit se aliquis a sanguine, non custodiuit ab adulterio; utique in uno conuictus punitur etiam legibus saecularibus nec prodest ei alterius criminis abstinentia, si in
Abbreviated transcription (Latin):
dum respicio ĩ omĩa mandata tua. Nõ so¬
lum mãdasti ĩquit custodire mãdata tua:
s etiã custodire nimis. Qñ hoc mandauit.
Inꝑadiso quidẽ mandauat ade. ut custodi¬
ret mandata. s fortasse nõ mãdau̾at ut m¬
mis custodiret. Et iõ lapsus ẽ. iõ inflexus
uoce mulieris sue. ideo deceptus erat aser¬
pente: putans qd̾ si ĩꝑte aliq̃ recedẽt amã¬
dato nõ penitus erraret. S qr semel a semi¬
ta mãdatorum recessit. tota deẜuit uiam.
Inueĩt eum ẜpens exͣ uiam. ⁊ expoliauit
om̃ib. nudũ reliꝗd. Id̾o dñs qr lapsus cãt
custodias mandata diũ dei tui. Oẽ ĩquit
u̾bum qd̾ locutus fuĩs. reddes ꝓ eo rõem.
Noli dissimlare ab aliquo mandato.Iota
unũ aut unus apex ñ p̃t̾ibit. Noli recede̾
deuia. Si insua ambulans uix tutus es
alatrone. quid facies si te ex̃ uiã uagãtez
inuen̾it. Dirigantur gressus tui a ne i¬
fimus sis ad dirigendu. Precare ut dñs
dirigat uias tuas. hic opcat. utinã dĩgõ¬

Expanded text:
cum respiciam in omnia mandata tua. non solum: mandasti, inquit. custodire m a ndata tua , sed etiam: custodire nimis. quando hoc mandauit ? in paradiso quidem mandauit Adae, ut custodiret mandata: sed fortasse non mandauerat nimis custodire et ideo lapsus est. ideo inflexus uoce mulieris suae, ideo deceptus erat a serpente putans quod, si in parte aliqua recederet a mandato. non penitus erraret. sed quia semel a semita mandatorum recessit. totam deseruit uiam, inuenit eum serpens extra uiam et expoliauit omnibus, nudum reliquit. ideo dominus, quia lapsus erat custodias mandata domini dei tui. omne. inquit, uerbum quod locutus fueris, reddes pro eo rationem. noli dissimulare; ab aliquo mandato iota unum uel unus apex non praeterit. noli recedere de uia. si in uia ambulans uix tutus es a latrone, quid facies, si te extra uiam uagantem inuenerit? dirigantur gressus tui et, ne infirmus sis ad dirigendum, precare, ut dominus dirigat uias tuas. Hic optat: utinam dirigan
Abbreviated transcription (Latin):
dicat tibi. Aꝑi m soror mã. ꝓxiã mea. Pł¬
sat adianua et qñtu dormis. si tñ uł ex¬
citatus eiugiles. uł uocatus ianuã tui pͦ¬
toris aꝑias introibit. Qd̾ si fugias łctõ
ꝓpħicam. si domi ñ legas. ĩ ecc̃a audire
nolis. nõ ne sic̃ ille qui au̾so cohib ob¬
tutu. ne uideat qd̾ p̾sit uidere. Claudit o¬
culos ne aspiciat. ⁊u ptas uidendi ẽ. Aũ
sic infurore płiq uuecere manꝰ oculis ss.
ita et tu pͥo au̾teris cõuĩcti mag̃ dissiła¬
tione q̃ refragratõe p̃rupta. Na cũ adec

Expanded text:
dicat tibi: aperi mihi, soror mea, proxima mea. pudicat tibi: aperi mihi, soror mea, proxima mea. pulsat ad ianuam et quando tu dormis; si tamen uel excitatus euigiles uel uocatus ianuam tui pectoris aperias, introibit. quodsi fugias lectionem propheticam, si domi non legas, in ecclesia audire nolis, nonne, sicut ille, qui auerso coniuet obtutu, ne uideat quod possit uidere, claudit oculos, ne aspiciat, cui potestas uidendi est, aut sicut in furore plerique iniecere manus oculis suis, ita et tu primo auerteris coniuenti magis dissimulati
Abbreviated transcription (Latin):
catus oculis. noli estimare qd̃ sine teste
delinquas: quia homĩs pñtia declinare
lus. tibi nõ negas. Et hoĩ inficiaris. deo
fateris. Et si uolueris negare. tue te cogi¬
tationes reuincũt. Helysco assistebant ã¬
geli quos iudebat. Et iõ agmina hostĩ
nõ timebat. S timebat puer eiꝰ. qui ãge¬
los nõ uidebat. Aꝑuit gulos eĩ aduoce
ꝓphete grã dei. Uidit angeloꝵ ex̾citus.
et credidit cẽ p̾ntes quos añ quia ñ ui¬
debat. putabat ab sentes. Et tu lege ꝓ¬
phetam ut uideas legem. ut aꝑiat ccłq
tuos. nec te hostił legio ꝑ treat. Et ob¬
sessum te ẽẽ credas. qui lib̾ es. qui mu¬
nitus es sꝑitalib turmis. si ꝓpħa nõ de¬
relinquas. cũ tibi ꝓpħa loquitur. quia d̃
dixit. Ego celum et t̾ra ꝯpleo. Cũ tibi ꝓ¬
phe̾ta dicit. quia płes nob̾cu sũt. qr ĩcĩciu
tu nr̃o angeli sunt. Atcolle oculos mẽtis.
et uidebis nõ solum angłos s q̃ deũ qui

Expanded text:
catus oculis noli aestimare quod sine teste catus oculis noli aestimare quod sine teste delinquas. quia hominis praesentiam declinare liis, tibi non negas, et si homini infitiaris. deo fateris, et si uolueris negare, tuae te cogitationes reuincunt. Heliseo adsistebant angeli quos uidebat, et ideo agmina hostium non timebat; sed timebat puer eius, qui angelos non uidebat. aperuit oculos eius ad uocem prophetae gratia dei, uidit angelorum exercitus et credidit esse praesentes, quos antea, quia non uidebat, putabat absentes. et tu lege prophetam, ut uideas, lege. ut aperiat oculos tuos, ne te hostilis legio perterreat et obsessum esse te credas qui liber es, qui munitus es spiritalibus turmis, si prophetam non derelinquas. cum tibi propheta loquitur, quia deus dixit: ego caelum et terram compleo, cum tibi propheta dicit: quia plures nobiscum sunt, quia in circuitu nostro angeli sunt, attolle oculos mentis et uidebis non solum angelos, sed etiam deum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
centium: ñ ex illis pcc̃orib. Eadẽ nat᷑a ẽ
omĩb. s diu̾sa disciplina. Cutũcisio nł
ẽ. et gentilitas nichil ẽ. S obẜuatõ mã¬
datorum dei. nẽ ip̃ius auget grãm anͥ̾i
ta ꝯmutat ille qui dicit. Benebre incir¬
cuitu. ⁊ꝑietes me oꝑiunt. pcc̾oru meorũ
nõ erit memor altissimus. Nõ reu̾itus
cogitare qd̾ prauũ ẽ: Si tibi scuptura dĩna
suasisset. quia deus cogitationũ ãbit̾ secͣ¬
tarum. testis ẽ uerax sic̃ ipẽ ait. Esto te m
testes. ⁊ ego testis dicit dñs deus. apu¬
er meus quẽ elegi. Hominẽ ue ͥ ͤ pñtem
ius credere. ne possis cau̾e.nõ ius audi¬
re cum legitur. Quia ds̃ nouit occulta hoꝰ
ne incipias scire qd̾ timeas. et time̾ ne̾
pecces. Audi g soiptura diuinã. ut ꝯuer¬
taris auia prau̾a ⁊ maligna. Noli sic̃ cecꝰ
oculis corꝑalib. aut sic̃ surdus qui eo ꝯd̃
bitratur ẽẽ secrerum. Non eĩ pot uidentes
uidere. qui nõ uidet. Siłiger et cu mẽtis ce¬

Expanded text:
centium, nisi ex illis peccatoribus ? eadem natura est omnium, sed diuersa disciplina. circumcisio nihil est et gentilitas nihil est, sed obseruatio mandatorum dei naturae ipsius auget gratiam. an merita commutat ille, qui dicit: tenebrae in circuitu, et parietes me operiunt; peccatorum meorum non erit memor altissimus? Non reuerituscogitare quod prauum est, si tibi scriptura diuina suasisset, quia deus cogitationum arbiter, secretorum testis est uerax, sicut ipse ait: estote mihi testes, et ego testis, dicit dominus deus, et puer meus quem elegi? hominem uereris praesentem, sed non uis credere, ne possis cauere; non uis audire, cum legitur. quia deus nouit occulta hominum, ne incipias scire quod timeas et timere ne pecces. audi ergo scripturam diuinam, ut conuertaris a uia praua et maligna. noli, sicut caecus oculis corporalibus aut sicut surdus, qui eo, qubitratur esse secretum — non enim potest uidentes uidere qui non uidet —, similiter et tu mentis cae
Abbreviated transcription (Latin):
melius põt ambulare ĩ uia q̃ scrutatũ
testimoĩa dñ. Nam ut quis intẽpats¬
simus captus adult̾ine cuprditatis estu.
et uictus libidine. uł indulgens flagitus.
si repugnare nolit appetentie sue carnis. ꝯ¬
u̾sus huc atq illuc si nemĩe forte uideat.
infacinus ruit. Idem tñ qͣuis ꝑata occ̃one
potiendi. explorat diligent̃ omĩa. indiuer¬
sum oculos suos ĩ curiosus iusticie. solitus
fame detorquet freq̃nt̃. erubescẽs testinpͦ
erroris. qui nõ erubescit errorẽ. Ac siquem
forte spectatorẽ rognou̾it facinoris sui. uẽ¬
cundia sequestrat intẽꝑantiã. Et q̃uis c̃
ancilla uł mẽtrice uulgari. ũ nullu sit d̾¬
p̃hendi ꝑiculum tẽptamẽta moliat᷑ in li¬
bidinis pudore. tñ inceptũ deẜit. Qnͣto
mag̾ siꝗͥs alleuet m̃tis oculos ⁊ ꝯsider
plena ẽẽ angłorum omĩa. aerez. t̾ra. ma

Expanded text:
melius potest ambulare in uia, qui scrutatur domini melius potest ambulare in uia, qui scrutatur domini testimonia. nam ut quis intemperantissimus, captus adulterinae cupiditatis aestu et uictus libidine uel indulgens flagitiis, qui repugnare nolit adpetentiae suae carnis, conuersus huc atque illuc, si neminem forte uideat. in facinus ruit, idem tamen quamuis parata occasione potiendi explorat diligenter omnia, in diuersum oculos suos incuriosus iustitiae, sollicitus famae detorquet frequenter, erubescit testimonium erroris. qui non erubescit errorem, ac si quem forte spectatorem cognouerit facinoris sui, uerecundia sequestrat intemperantiam et, quamuis cum ancilla uel meretrice uulgari, ubi nullum sit deprehendendi periculum. temptamenta moliatur libidinis, pudore tamen inceptum deserit, quanto magis, si quis alleuet mentis oculos et consideret plena esse angelorum omnia, aer
Abbreviated transcription (Latin):
riũ. S quis ẽ inmaculatus: Nõ utiq
qui inquacꝙ uia ãbulat. s qui ĩ xͦ am¬
bulat. Ipẽ enĩ dixit. Ego su iua. In hac
uia qui ãbulat errare nõ nouit.si tam̃
ab hac u̾ia nũq̃m recedas. Est ⁊ iua lex
Et ioeo dum ĩmaculatus ẽ. ĩ lege diũ¬
ambulet. Nec ãbulare ĩ hac uia desinat.
ne ĩmaculatus eẽ desistat. Nõ declinet
indextam aut leuã. Non titubet. ñ resi¬
stat. nõ expectet. s ãbulet. Suꝑiora obli¬
iuscens. et ea que sũt pͥora appetes. Ad
destinatum sequat᷑. ad brauiũ festinet.
Contendat us infinẽ. finis eĩ legis ẽ xͦ¬
Multi uolũt anibulare ĩuia. s nõ usq
ad finẽ. Non ambulãt uidi usq ad fie.
qui nõ usq adxp̃m ãbulant. Nõ ãbu¬
lat manicheꝰ iniua. qui legẽ refutat. Sed
ambulat uã fides. que et legẽ suscipit.
et plenicudinẽ legis agnoscit. ¶Siqꝰ
ergo ĩ uia ãbulat scrutetur testiona dõ
Q licet mysticũ sit. tñ moralia ĩ se ht̃. q¬

Expanded text:
inmaculatus? non utique qui in quacumque uia ambulat, sed qui in Christo ambulat. ipse enim dixit: ego sum u i a. in hac uia qui ambulat, errare non nouit, si tamen ab hac uia numquam recedat. est et uia lex, et ideo, dum inmaculatus est. in lege dambulet: nec ambulare in via hac desinat, ne immaculatus esse desistat. Non declinet in dexteram aut laevam, aut titubet, non resistat, non exspectet; sed ambulet superiora obliviscens, et ea quae sunt priora appetens, ad destinatum sequatur, ad bravium festinet, contendat usque in finem; finis enim Legis ere in uia, sed non usque ad finem. non ambulant Iudaei usque ad finem, qui non usque ad Christum ambulant, non ambulat Manicheus in uia, qui legem refutat, sed ambulat uera fides, quae et legem suscipit et plenitudinem legis agnoscit. Si quis ergo in uia ambulat, scrutetur testimonia domini. quod licet mysticum sit, tamen etiam moralia in se h
Abbreviated transcription (Latin):
nia cius: ĩ toto corde ex¬
quirut cum. Quã pulc̾
aido. Quã plenus doccri¬
ne et gratis. Non prius qui scrutancur te¬
stimonia eĩ dixit. potuit enĩ ꝯuenire sccł
lict̾am. S prius btĩ inmaculati ĩ ia. Ay
enĩ uita: qua doctrina q̃renda ẽ. Uita eĩz¬
bona sinc doctrina ht grãm. Doctrina sr̃
uite integritatẽ nõ ht̃. In maliuolã ⁊ eĩ
animã. non cadet sapia. Ideoꝙ ait. Que¬
rent me mali. ⁊ nõ inueniẽt. Quia ĩpro¬
bitate cecatur m̾ͥcis oculus. et caligante sͥ
unquitate. misti̾a ꝓfunda ĩ tueri nõ põt.
drimũ ergo exͥcenda ẽ uite militia. cõrigẽ¬
cli mores. Cum hec ĩstituerimꝰ ad cũsum
debitum: ut sit offensioĩs correctio: piũ¬
tatis grã. tunc adstudia pcipiende cogni¬
tionis ueniamus. suo ordine quia. Prĩa
gͥ sunt moralia. secũda mystica. In illiᷤ u¬
ca. inhus cognitio. Ita ut si ꝑ fectionẽ¬
quiras nec uita sine cognicione. nec cogtõ
sine uita sit. Utrũꝙ adstipulatur alteri.

Expanded text:
nia eius, in toto corde exquirunt eu m. quam pulcher ordo, quam plenus doctrinae et gratiae! non prius: qui scrutantur testimonia eius dixit - potuit enim conuenire secundum litteram —, sed prius: beati inmaculati in uia. ante enim uita quam doctrina quaerenda ebona et sine doctrina habet gratiam, doctrina sine uita integritatem non habet; i n maliuolam etenim animam non cadet sapientia. ideoque ait: quaerent me mali et non inuenient, quia inprobitate caecatur mentis oculus et caligante sibi iniquitate mysteria profunda inuenire non potest. primum ergo exercenda est uitae militia, corrigendi mores. cum haec instituerimus ad cursum debitum, ut sit offensionis correctio, puritatis gratia, tunc ad studia percipiendae cognitionis ueniamus suo ordine et uia. prima igitur sunt moralia, secunda mystica. in illis uita, in his cognitio, ita ut, si perfectionem requiras, nec uita sine cognitione nec cognitio sine uita sit, utrumque adstipuletur alteri.
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit. Non põt dic̾e indeus. qui legẽ
spalem ignorat. et lram legis nuda.
uido corde formidet. s diuina misterU
hebrei. ueri sabbati. uẽ remissioĩs intrepi¬
do rimetur affcu. Uere eĩ diligit qui sinc
tristitia. sine timore. uolũtano potuiꝰ stu¬
dio ꝙ̃ coacto p̾cepta ꝯẜuat.

Expanded text:
suscipit; non potest dicere Iudaeus, qui legem suscipit; non potest dicere Iudaeus, qui legem spiritalem ignorat et litteram legis nudam, uido corde formidet, sed diuina mysteria ueri Hebraei, ueri sabbati, uerae remissionis intrepido rimetur affectu. uere ergo diligit qui sine tristitia, sine timore uoluntario potius studio quam coacto praecepta conseruat.
Abbreviated transcription (Latin):
hec uox ẽ. que instruit ꝑfectõe hoĩs. qrã
totus hic psalmus informat. Et q̃m
maximũ mandatũ ẽẽ inlege cognouit.
ut diligamus dnm̃ deuniꝰ nr̃m ex toto
qͦ quos erudire studet. uult ẽẽ ꝑftos di¬
ces. Quõ dilexi mandatũ tuũ dnẽ: Hoc
ip̃o canitas crescit affcũ. ꝙ ip̃m teste ad.¬
uocat cui munus diłctiois ĩpenditur. io
spẽm s plenitudinẽ caritatis. tali ꝯuẽtoe
uba eius incorde suo materno ꝯferebat
affcũ. Diligens te feci nolũtatẽ tuam.
Scriptum est. Ideo ꝯnusit et xp̃s petio u̾
pasc̾et gͥgem suũ et dni facẽt uolũtatem.
qr caitatem eiꝰ agnouit. Qui eĩ diligit
ex uolũtate facit que sͥ sunt ĩꝑata. qui
timet exnc̃citate. Itaq dñs oꝑationes
ẜuuloꝵ suoꝵ spontaneas ꝓbat potius
ꝙͣ coactas. Ideo ex ẜuis libos facit. et no¬
luntatũ nr̃aꝵ munera. ꝙ ncc̃itatũ obse¬
quia ꝯferamus. Nõ põt clicẽ maition¬
quõ dilexi legem tuam. qui legem nõ

Expanded text:
est, quae instruit perfectionem hominis, quam totus hic psalmus informat. et quoniam maximum mandatum esse n ege cognouit, ut diligamus dominum deum nostrum ex toto quoque quos erudire studet uult esse perfectos dicens: quomodo dilexi mandatum tuum, domine! hoc ipso caritas crescit affectu, quod ipsum testem aduocat cui munus dilectionis inpenditur nec speciem, sed plenitudinem caritatis tali conuentione uerba eius in corde suo materno conferebat affectu. diligens te feci uoluntatem tuam, scriptum est. ideo commisit et Christus Petro, ut pasceret gregem suum et domini faceret uoluntatem, quia caritatem eius agnouit. qui enim diligit, ex uoluntate facit quae sibi sunt imperata, qui timet, ex necessitate. itaque dominus operationes seruulorum suorum spontaneas probat potius quam coactas. ideo ex seruis liberos facit, ut uoluntatum nostrarum munera quam necessitatum obsequia conferamus. Non potest diceo dilexi legem tuam!, qui legem non
Abbreviated transcription (Latin):
ment deum. ne ꝯmissis ꝓpͥis erubescant.
uł cte luant supplicia delictoꝵ. Comtat᷑
ut dediscãt pudenda ꝯmitr̾e. Et tanti eñ¬
datõe doctoris exuant mores suos. delic¬
toꝵq labe detͥsa. uirtutũ induãt discipli¬
inquit qui tim̃tes te ꝓpͥis renũtiau̾ẽ pec¬
catis. ut ꝯsortio iustoꝵ ꝓpha adub̾ius ꝓ¬
uehatur. et ip̃e de ea gr̃a que in ip̃o ẽ plu¬
rimũ ꝯferat audientib. Conu̾tant᷑ igit᷑
iam nõ peccante me. iusti ad iustu. De
testimoniis aũt puto iã nõ opus eẽ re¬
petere. cum añ ia dictum sit.

Expanded text:
ment deum, de commissis propriis erubescant uel certe luant supplicia delictorum, conuerut dediscant pudenda committere et tanti emendatione doctoris exuant mores suos delictorumque labe detersa uirtutum induant discipliinquit, qui timentes te propriis renuntiauere peccatis, ut consortio iustorum propheta ad uberius prouehatur et ipse de ea gratia, quae in ipso est, plurimum conferat audientibus. conuertantur igitur iam non peccante me iusti ad iustum. de testimoniis autem puto iam non opus esse repetere, cum ante iam dictum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
aut in hoc gnẽ spectanda cͥnim̾. unũ ut
rõni appetitus nõ reluctet᷑. Hoc eĩ solo¬
mõ p̾sunt officia nr̃a illi decoro ꝯueĩre.
Si enĩ appetitus rõi obediat facile id ꝙ
deceat. in oĩb officus ꝯẜuari p̃t. Dem̃¬

Expanded text:
hoc genere spectanda cernimus: unum, ut rationi appetitus non reluctetur; hoc enim solummodo possunt officia nostra illi decoro convenire. Si enim appetitus rationi obediat, facile id quod deceat in omnibus officiis conservari pote
Abbreviated transcription (Latin):
uinam nõ teneas. malitia nõ exceas.
Omia ate innocent ꝓficiscantur. Non
ꝯsideres quid abalus inte reu̾tatur.Lo¬
cũ tuũ ẜua. simplicitate ⁊ ĩnocẽtiã tui pec¬
toris custodi. Noli rendere irato adirac̃¬
diam eiꝰ. siue ĩprudenti ad ĩprudẽtia. Ci¬
to culpa. culpa excucit. Si lapides teras.
nõ ne ignis erũpitur. ¶ Ferũt gẽtiles
ut ĩ maiꝰ omĩa u̾bis extollere solẽt. achi
tus eẽm. S iam dł et armata dext̾am
inĩdignatioẽ ꝯp̃sserat. Et q̃nto plus ẽ¬

Expanded text:
juriam non teneas, malitiam non exerceas: omnia a te innocenter proficiscantur. Non consideres quid ab aliis in te revertatur. Locum tuum serva, simplicitatem et puritatem tui pectoris custodi. Noli respondere irato ad iracundiam ejus, sive imprudenti ad imprudentiam. Cito culpa culpam excutit. Si lapides teras, nonne ignis erumpit? 94. Ferunt gentiles, ut in majus omnia verbis extollere solent Archittus essem! Sed jam David et armatam dexteram in indignatione compresserat . Et q
Abbreviated transcription (Latin):
lucida. atq manifa. plena gͣuitatis ⁊ põ¬
deris. nõ affectata elegãtia. s nõ int̾mis¬
p̃cepta scłares uiri. que nob̾ p̃tereunda
arbicro᷑ ut deiocandi disciplina. Nã licet
interdũ hoẽsta ioca ac suauia sint. tñ ab
ecẽastica abhorrent regula. Qm̃ q̃ inscpͣ¬
turis nõ reppimꝰ. ea q̃ ad̾m usupare pos¬
sumus. Cauenda enĩ q̃ infabulis. ne ĩ¬
flectant gͣuicate seuioris ꝓpoĩti. Ue uob̾
qui ndetis qr flebitis dñs ait. Et nos
ridendi mͣ requirimus. ut hic idente
mõ. ⁊ plena suci iurilis. ut agrestẽ ac sb̃¬
rusticũ fugiat sonũ. nõ ut iꝑthimũ affec¬

Expanded text:
lucida, atque manifesta, plena gravitatis et ponlucida, atque manifesta, plena gravitatis et ponderis: non affectata elegantia, sed non intermispraecepta saeculares viri, quae nobis praetereunda arbitror, ut de jocandi disciplina. 29 Nam licet interdum honesta joca ac suavia sint, tamen ab ecclesiastica abhorrent regula; quontis non reperimus, ea quemadmodum usurpare possumus? 103. Cavenda enim etiam in fabulis, ne inflectant gravitatem severioris propositi. Vae vobis, qui ridetis, quia flebitis ! ait Dominus: et nos ridendi materiam requirimus, ut hic ridentes, modo, et plena succi virilis; ut agrestem ac subrusticum fugiat sonum, non ut rythmum affec
Abbreviated transcription (Latin):
di quã faciendi ẽ. ẜmo induo diuidr. In
colloqum familiare.⁊ĩtcͣtatum discepta¬
tionẽꝙ fidei atq iusticie. Inutroꝙ ser¬
uandu ne sit a ͣ ꝑtũbatio. s tãqͣm mi¬
tis et placidus ⁊ beniuolẽtie plenus et
gre.sine ulla ẜmo ducatur ꝯtumelia.
suauitas sine amaritudĩe sit. monitõ sĩ
aspitate. hortatio sñ offensioẽ. Et sic̃ ĩ oĩ
actu uite. id cauẽ debemus. ne rõem n¬
miꝰ aĩ motus exducat. s tencam᷑ ꝯsilii lo¬
cum. ita q̃ inẜmone formulã. cã tenere
ꝯuenit. ne aut ira excitetur aut odium.
tatõe obẜuationis disçipline custodia
tediosus. ira excitat. Quã nõ in d̾corũ
ut cũ om̃ĩs ꝯfabuło hr̃e soleat ĩ cremẽ¬
tatus qͦ dectrina fidei. de magistio ꝯtux̃¬
tie. de disceptatõe iusticie. ad hortatõe di¬
ligentie. nõ unus sẽꝑ s ut se dederit łc
ꝓdat. atꝙ incunã. Orõ pura. simplex di¬

Expanded text:
di quam faciendi est; sermo in duo dividitur, in di quam faciendi est; sermo in duo dividitur, in colloquium familiare, et in tractatum, disceptationemque fidei atque justitiae. In utroque servandum, ne sit aliqua perturbatio: sed tamquam mitis et placidus, et benevolentiae plenus et gratiae, sine ulla sermo ducatur contumelia. suavitas sine amaritudine sit, monitio sine asperitate, hortatio sine offensione. Et sicut in omni actu vitae id cavere debemus, ne rationem nimius animi motus excludat, sed teneamus consilii locum: ita etiam in sermone formulam eam teneri convenit, ne aut ira excitetur, aut odium, tatione observationis, disciplinae custodia. taediosus iram excitat. Quam vero indecorum, ut cum omnis confabulatio habere soleat incrementatus quoque de doctrina fidei, de magisterio continentiae, de disceptatione justitiae, adhortatione diligentiae, non unus semper, sed ut se dederit lecprodat atque incuriam. Oratio pura, simplex, di
Abbreviated transcription (Latin):
nat enĩ mentẽ plerũq aut ira aut do¬
lor. aut formido morcis. ⁊ ĩ ꝓuso ꝑcellit
ictu. Ideo p̾uenire pulcrũ ẽ cogitatõe. q̃
uoluendo mentẽ exerdeat. ne repentinis
excitetur ꝯmotõib s uigo quoda rõis
et henis adstricta mitescat. ¶Sunt a¬
gemini motus. hoc ẽ cogicatõnu. ⁊ appe¬
ticus. Alti cogitatonũ. altĩ appetitus. nõ
ꝯfusi. s discreti et dispares. Cogitatões
um exquirere ⁊ qĩ emolẽ muneris hñt.
Appetitus adaliquid agendũ ĩpellit at¬
ꝙ excitat. Itaq ip̃o gne̾ nature sue ⁊
cogitatõnes tranquillitatẽ sedatõnis
infũdunt. et appeticus motũ agendi
excutit. Ita gͦ in formati sumus ut bo¬
narum reru subeat aĩu cogitacio. Ap¬
petitus rõi obtẽꝑet. si uẽ ut illud d̾coꝵ
custodiamus aĩum uolumus intendẽ.
ne rõem excludat rei alic̾ affectus. s rõ
tare diximus ut sciam̾ in fcĩs dd̃¬
ue. qui modus por aut ordo loq̃n¬

Expanded text:
mat enim mentem plerumque aut ira, aut domat enim mentem plerumque aut ira, aut dolor, aut formido mortis, et improviso percellit ictu. Ideo praevenire pulchrum est cogitatione, quae volvendo mentem exerceat; ne repentinis excitetur commotionibus, sed jugo quodam rationis et habenis astricta mitescat. CAPUT gemini motus, hoc est, cogitationum et appetitus: alteri cogitationum, alteri appetitus: non confusi, sed discreti et dispares. Cogitationes verum exquirere, et quasi emolere muneris habent: appetitus ad aliquid impellit agendum atque excitat. Itaque ipso genere naturae suae et cogitationes tranquillitatem sedationis infundunt, et appetitus motum agendi excutit. Ita ergo informati simus, ut bonarum rerum subeat animum cogitatio: appetitus rationi obtemperet si vere ut illud decorum custodiamus, animum volumus intendere ne rationem excludat rei alicujus affectus: sed ratio tare diximus, ut sciamus in factis dictisve quis modus: prior autem ordo loque
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ abstudio uindicte reuocatus foret. Iã
dix̾at de inimicis sius. qͦ declinaunt ĩme
inquitate. et ĩ ira molesti erãt mͥ. Nu¬
diamus turbatus in ira quid dixit. Qs
dabit m pennas sicut colũbe.q uolabo
et requiescam: Illi ad iracũdiã ꝓuocabãt.
naturalẽ affectum ĩ flectend̃ mag̃ rõne
doctrine q̃m extirpandu nouat. Mora¬
lia docet. hoc ẽ irascinuĩ uͥ culpa ẽ. cui na¬
sci debeatis. Non pt̃ eĩ fi̾.ut nõ rerũ in¬
dignitate moueamur. Alioquĩ nõ uirtꝰ
s lenticudo et remissio iudicat᷑. Irascimi
g ita ut a culpa abstincatis. Uł sic. Si
irascimini nolite peccare. s uincite rõe i¬
racũdiam. Uł cͥte sic. Si irascinũ. uob̾ ira¬
scunĩ. quia ꝯmoti estis. ⁊ nõ peccabitis
Qui eni sibi irascitur. quia cito motus ẽ
desuit irasci altĩ. Qui aũt uult irã suã
iustam ꝓbare.plus ĩ flamatur.⁊cito u
gͥ debemus ne ĩ ꝑtũbationes pͥus ĩci¬
damus. quã aĩos nros rõ ꝯpõat. Exami¬

Expanded text:
tus foret. 95. Jam dixerat de inimicis suis: Quoniam declinaverunt in me iniquitatem, et in ira molesti erant mihi . Audiamus turbatus in ira quid dixerit: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam ? Illi ad iracundiam provocabantnaturalem affectum inflectendum magis ratione doctrinae, quam extirpandum 27 noverat, moralia docet; hoc est, Irascimini ubi culpa est, cui irasci debeatis. Non potest enim fieri, ut non rerum indignitate moveamur: alioquin non virtus, sed lentitudo et remissio judicatur. Irascimini ergo ita, ut a culpa abstineatis. Vel sic: Si irascimini, nolite peccare, sed vincite ratione iracundiam. Vel certe sic: Si irascimini, vobis irascamini, quia commoti estis, et non peccabitis. Qui enim sibi irascitur, quia cito commotus est, desinit irasci alteri: qui autem vult iram suam justam probare, plus inflammatur, et cito in igitur debemus, ne in perturbationes prius incidamus, quam animos nostros ratio componat; exani
Abbreviated transcription (Latin):
cur alien lapsus: subeas inuidiã: Quã
multos etiam fortes. illecebra decep̃: Oͣ¬
ti nõ dederunt errori locũ. ⁊ dedert̃ suspi¬
tioniꝰ Cur nõ illa tp̃ra quib ab eccliã
uacas. lectioĩ impendas: Cur nõ xp̃m
Illum alloquimur cũ oramus. Illum ay¬
dimus. cũ diuina legimus oracula. Qͥd
nob̾ cum aliems domib: una ẽ domuᷤ
sque om̃s capit. Illi potius ad nos ueĩãt
qui nos requirũt. Quid nob̾ cu fabulis.
qͣo inist̾iu altarib xp̃i. nõ obsequ hoĩ¬
b deferendũ recepim̾. ¶ Huiles decet eẽ.
mites decet. mansuetos. graues: patien¬

Expanded text:
Cur alieni lapsus subeamus invidiam? Quam Cur alieni lapsus subeamus invidiam? Quam multos etiam fortes illecebra decepit? quanti non dederunt errori locum, et dederunt suspicioni? Cur non illa tempora, quibus ab ecclesia vacas, lectioni impendas? Cur non ChrisIllum alloquimur cum oramus, illum audimus cum divina legimus oracula. Quid nobis cum alienis domibus? Una est domus quae omnes capit; illi potius ad nos conveniant, qui nos requirunt. Quid nobis cum fabulis? Ministerium altaribus Christi, non obsequium hominibus deferendum recepimus. Humiles decet esse, mites, mansuetos, graves, patien
Abbreviated transcription (Latin):
norum opum. Uisus eĩ cito ĩ flectit na᷑m
Unde qd̾ prudent̃ facitis. ꝯuenire eccͣasti¬
cis. et maxĩe ministroꝵ officus arbitror.
declinare ex̃neorum ꝯiuuia. Uelint ip̃i
hospitales sitis pegrinãtib.uł ut ca cã¬
tione nullus sit oꝓpbrio locus. Conui¬
uia quippe extrancorum. occupatões hñt.
Tũ q̃ epulandi ꝓdunt cupiditate. Sub¬
repunt etiam fabule. frequent᷑ de scło ac
uoluptatib. Claudere aures nõ poces ꝓ¬
hibere. putatur suꝑbie. Subrepũt q̃ p̃t
uoluntatẽ pocula. Melius ẽ tue domun
semel excuses. quã aliene frequent̃. Et ut
ip̃e sobrius surgas. tñ ex aliena ĩ solẽtia
ꝯdempnari nõ debet pñtia tua. ¶Uidu¬
arum ac uirginũ domos nͥ uisitãdi grã.¬
pb̃ris. Quid ncc̃e ut demus seculanbus
obtrectandi locum: Quid opus ẽ ut il¬
le quoꝙ iusitationes crebre. accipiãt aue¬
toritater: Qd̾ si aliqua illarũ forte labatur.

Expanded text:
norum operum; usus enim cito inflectinorum operum; usus enim cito inflectiUnde quam prudenter factis convenire ecclesiasticis, et maxime ministrorum officiis arbitror, declinare extraneorum convivia: vel ut ipsi hospitales sitis peregrinantibus, vel ut ea cautione nullus sit opprobrio locus. Convivia quippe extraneorum occupationes habent, tum etiam epulandi produnt cupiditatem. Subrepunt etiam fabulae frequenter de saeculo ac voluptatibus: claudere aures non potes, prohibere, putatur superbiae. Subrepunt etiam praeter voluntatem pocula. Melius est tuae domui semel excuses, quam alienae frequenter: et ut ipse sobrius surgas, tamen ex aliena insolentia condemnari non debet praesentia tua. 87. Viduarum ac virginum domos, nisi visitandi grapresbyteris. Quid necesse est ut demus saecularibus obtrectandi locum? Quid opus est ut illae quoque visitationes crebrae accipiant auctoritatem? Quid si aliqua illarum forte labatur?
Abbreviated transcription (Latin):
petitus. nõ p̾ciosis et albentib aduitus
ti nichil desit. n ł accedat nitoris uox ip̃a
nõ remissa. nõ fracta. nicħ femineũ scãns.
qͣlẽ multi gͣuitatis spetie simulare ꝯsuert̾
s formã qͣndam et regulam ac sucũ uinlẽ
reseruans. H̾ ẽ enĩ p̾ulcritudinẽ uiuendi
do gestorum optimus hĩc ornatus ad oẽ
actionẽ accõmodꝰ. SG ut molliculũ et in¬
fractum uocis sonũ. aut gestũ corͣᷤ nõ pro¬
bo. ita n agreste ac rusticã naturã imite¬
mur. Euis effigies formula discipline.
pulos uerecũdia. nõ quos ipã in uechit. s
quos sepe incurrit. Si in ĩtemꝑantiũ inci¬
damus ꝯsortia. qui subspetie iocũditatis
uenenũ infũdũt bonis. Hoii si assidui st
et maxime in ꝯuiuio. ludo ac ioco ener¬
uant grauitatẽ illa urilẽ. Caueamus
itaꝙ ne dum relaxare ai̾i uolumꝰ. solua¬
mus omẽ armoĩam qiͣ cõcentũ q̃nda bo¬

Expanded text:
petitus, non pretiosis et albentibus adjutus petitus, non pretiosis et albentibus adjutus ti nihil desit, nihil accedat nitori. 24 84. Vox ipsa non remissa, non fracta, nihil femineum sonans, qualem multi gravitatis specie simulare consuerunt, sed formam quamdam et regulam ac succum virilem reservans. Hoc est enim pulchritudinem vivendi do gestorum optimus, hic ornatus ad omnem actionem accommodus. Sed ut molliculum et infractum aut vocis sonum, aut gestum corporis non probo; ita neque agrestem ac rusticum. Naturam imitemur: ejus effpulos verecundia, non quos ipsa invehit, sed quos saepe incurrit; si intemperantium incidamus consortia, qui sub specie jucunditatis venenum infundunt bonis. Hi si assidui sunt, et maxime in convivio, ludo ac joco, enervant gravitatem illam virilem. Caveamus itaque ne dum relaxare animum volumus, solvamus omnem harmoniam, quasi concentum quemdam bo
Abbreviated transcription (Latin):
die et custodiã castitatis dictum arbitnͣ¬
Iran uerecũdie.quia aduos loq̃bar. qͥ aut
Ebõa eius ex uobis recognoscitis. aũ dãprͦ
Iignoratis. Que cũ sit omĩb etatib ꝑsoĩ¬
⁊ temporib. et locis apta. tñ adolescentes.
iuuenesꝙ annos maxie decet.
Nom̃i aũt seruãdũ etate ut deceat q
agas et ouemat. et qͣdret sͥ ordo uice
tue. Uñ tullius q̃ ordinẽ putat ĩ illo
decore ẜuari oportere. Idq poĩtum dic̃
¶informositate. ordine.ornacu. ad actõe
apto. Quã difficile ait loq̃ndo explicari
dine corporis. locum uirtutis no ponimꝰ.
Grãm tñ nõ excludimus. qr uẽcũdia et
uultus ip̃os solet pudore offu̾dere. grati¬
oresq reddẽ. Ut enĩ artifex ĩ mͦ ꝯmodi¬
ore melius oꝑari solet. sic u̾ecũ dia ĩ ip̃o
quop corporis decore plus eminet. Ita tr̃
ut etiam ip̃e nõ sit affectat᷑ cor ᷤ decor sed
naturał. simplex negłctus mag̃ quã ex¬

Expanded text:
diae et custodiam castitatis, dictum arbitradiae et custodiam castitatis, dictum arbitrarari verecundiae; quia ad vos loquebar, qui aut bona ejus ex vobis recognoscitis, aut damna ignoratis. Quae cum sit omnibus aetatibus, personis, temporibus et locis apta, tamen adolescentes, juvenilesque annos maxime decet. 82. In omni autem servandum aetate, ut deceat quod agas et conveniat, et quadret sibi ordo vitae tuae. Unde Tullius etiam ordinem putat in illo decore servari oportere: idque positum dicit in formositate, ordine, ornatu ad actionem apto: quae difficile ait loquendo explicari dine corporis locum virtutis non ponimus, gratiam tamen non excludimus; quia verecundia et vultus ipsos solet pudore obfundere, gratioresque reddere. Ut enim artifex in materia commodiore melius operari solet, sic verecundia in ipso quoque corporis decore plus eminet; ita tamen ut etiam ipse non sit affectatus decor corporis: sed naturalis, simplex, neglectus magis quam ex
Abbreviated transcription (Latin):
tiorẽ hñt. Et enĩ umitatõe nẽ. industra
auxit grãm. Qd̃ alio loco q̃ altiꝰ inc̃p̃tati
sumus ut nõ solum abscõdamus ab ocłi
ususq mẽbroꝵ sius appellatioĩb nũcupa¬
re indecorũ putemus. Neniq si caũ apiã¬
cur hec ꝑtes. ꝯfundit᷑ uecũdia. Si studio
ĩpudentia estimatur. bñ ⁊ filiꝰ noe chã of¬
fensam reculit. qr nudatũ uidens patre
risit. Qui ãt opuerunt patrẽ accepũt bñ¬
dictioĩs grãm. Ex quo mox uetus ⁊ĩur¬
be roma et ĩplerisq cuntatib fuit ut fi
ne paterne reuentie auctoritas minue̾t:
licet plerisq se et inlauacro qͣntu p̾sũt
tegant. ne uł illic ubi nudũ totum ẽ cor.
piebant. sicut admoysen dictũ ẽ a dnõ.
Et facies illis bracas lineas ut tegatur
tũpitudo sudoris. Alũbis usꝙ ad femora
erunt. et hẽbit eas aaron et filii eiꝰ cũ in¬
trabunt intab̾na culũ testimõii. ⁊ cũ ac¬
spintali int̾pretatioẽ ad cautõem uẽcun¬

Expanded text:
 . Etenim imitatione naturae industria auxit gratiam. Quod alio loco etiam altius interpretati sumus , ut non solum abscondamus ab oculiususque membrorum suis appellationibus nuncupare indecorum putemus. 79. Denique si casu aperiantur hae partes, confunditur verecundia: si studio, impudentia aestimatur. Unde et filius Noe Cham offensam retulit, quia nudatum videns patrem risit: qui autem operuerunt patrem, acceperunt benedictionis gratiam . Ex quo mos vetus et in urbe Roma, et in plerisque civitatibus fuit, ut fine paternae reverentiae auctoritas minueretur: licet plerique se et in lavacro quantum possunt tegant; ne vel illic ubi nudum totum est corppiebant, sicut ad 23 Mosen dictum est a Domino: Et facies illis brachas lineas, ut tegatur turpitudo pudoris. A lumbis usque ad femora erunt, et habebit eas Aaron et filii ejus, cum intrabunt in tabernaculum Testimonii: et cum acspiritali interpretatione ad cautionem verecun