comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gredi dimittatur: ꝓfecto iam suis hostibus
terribilis nonest: Etnos ergocum contrama¬
lgnos sp̃scestaminis aciem ponimus sumopere
neces se est ut ꝑ caritatem semꝑ uniti atque
constructi. utnum quam interrupti ꝑ discor¬
diam inueniamur : Quia quȩ lib&bona in
bonis opera fuerint: sicaritas desit ꝑmali
discordia elocus aperitur inacie:
patres: qui nunc in ea mira culis coruscant
Etuedut in eius facie uenerabiles apparesꝰ
Cum enimuidemus multos mira agere
uentura ꝓphecare mundũ ꝑfecte relinq¬
re caelestib: desideriis ardere sicut cost
mali puniciscȩ̃ ecclesiae genȩrubent:
Sed quid illud ẽ omne quod miramur
ecclesiae subdit. Absq occultistuis Acs
aꝑtedicer&ur: Eaquidem quȩ intenonle¬
tent magna suntualde in effabiliaq latos¬
Aconsurgens Sc̃a ecdesia cȩlestis uitae
p̃mia app&ens aurora uocata ẽ quiadum
peccatorum tenebras deserit. Iustitiae luce

Expanded text:
gredi, dimittatur, profecto jam suis hostibus gredi, dimittatur, profecto jam suis hostibus terribilis non est. Et nos ergo, cum contra malignos spiritus certaminis aciem ponimus, summopere necesse est, ut per charitatem semper uniti atque constricti, ut nunquam interrupti per discordiam inveniamur, quia quamlibet bona opera in bonis fuerint, si charitas desit, per malum discordiae locus aperitur in acie, partes, qui nunc in ea miraculis coruscant, et velut in ejus facie venerabiles apparent. Cum enim videmus multos mira agere, ventura prophetare, mundum perfecte relinquere, coelestibus desideriis ardere, sicut cortex mali punici sanctae Ecclesiae genae rubent. Sed quid illud est, omne quod miramur Ecclesiae, subdidit, Absque occultis tuis: ac si aperte diceretur, Ea quidem quae in te non latent, magna sunt; valde ineffabilia, qconsurgens? Sancta Ecclesia coelestis vitae praemia appetens, aurora vocata est, quia, dum peccatorum tenebras deserit, justitiae luce
Abbreviated transcription (Latin):
Surge propera amicamea colũbamea formosan
& ueni lamenim hiemps transicͥns imber ab it
& recessitflores apparuerunt in terra.
transiit quia praesentis uitȩ torpor absceds
mber quoq: abiit &recessit: quia ad contem plan¬
dum insua substantia omnipotentem dm̃ educitur
am uerborum guttȩ necessariae nonerunt. ut
oluuia debeat praedicationis infundi: Nam quod
ninus audire potuit. Amplius uidebit: Tuncap¬
arentflores interra. quia cumde aernȩ beatitu¬
dinis uita quȩ damsuauitatis primordia p̃gustare
anima coeperit. quasiiam inflorib: odoratur
exiens quod postquam egressa fuerit. Infructu¬
berius habebit: Vnde &illic subditur.
Tempus potationis aduenit: Inpotatione quippe :¬
sarmenta sterilia reciduntur: Vt&ea quȩ prȩualent
uberius fructum ferant: Nostrȩ itaq: pdtationis
tempus tunc aduenit: quando infructuosam ac
noxiam corruptionem carnis deserimꝰ. ut ad fruc¬

Expanded text:
surge propera amica mea formonsa mea et veni iam enim hiemps transiit imber abiit et recessit flores apparuerunt in term enim hiemps transiit imber abiit transiit, quia praesentis vitae torpor abscedit. Imber quoque abiit et recessit, quia cum ad contemplandum in sua substantia omnipotentem Dominum educit, jam verborum guttae necessariae non erunt, ut pluvia debeat praedicationis infundi. Nam quod minus audire potuit, amplius videbit. Tunc apparent flores in terra, quia cum de aeternae beatitudinis vita quaedam suavitatis primordia praegustare anima coeperit, quasi jam in floribus odoratur exiens, quod postquam egressa fuerit, in fructu uberius habebit. Unde et illic subditur, Tempus putationis advenit. In putatione quippe sarmenta sterilia reciduntur, ut ea quae praevalent uberius fructum ferant. Nostrae itaque putationis tempus tunc advenit quando infructuosam ac noxiam corruptionem carnis deserimus, ut ad fruc
Abbreviated transcription (Latin):
nipse stat post pariolem nostrum: quienim huma¬
iis oculis hoc quod demortali ad sumit ostendit¬
x inseipso inuisibilis ꝑmansit : in aꝑto seuidere
quaerentib quasi postpari&em steit. Quiaui¬
uendum se manifesta maiestate non p̃buit:
uasi enimpostpari&em st&it : qui humanitatis
naturam quam ad sumpsit ostendit. & diuinita¬
tis naturam humanis oculis occultauit: Vnde
&illic subditur: respiciens ꝑfenestram: ꝓspici¬
ens ꝑcancellos. Quisquis enimꝑfenestras uel
cancellos respicit Nec cotus uid&ur. Nec totus¬
non uidocur: Sic sicnimirũ redemptor ante
dubitantiũ oculos factus ẽ. quia simiracula faci
ens nilꝑtuliss& ut homo plene eis apparuis s&ds̃
trursum humana patiens sinulla fecis s& ut ds̃.
putar&ur ds̃ homo. Sed quia & diuina fecit &
humanaꝑtulit : quasi ꝑfenestras uel cancellos
ad homines ꝓspexit utds̃ & apparer& exmira¬

Expanded text:
ipse stat post parietem nostrum, etc.--Qui enim humanis oculis hoc quod de mortali natura assumpsit, ostenditt in ipso invisibilis permansit in aperto se videre quaerentibus, quasi post parietem stetit, quia videndum se manifesta majestate non praebuit. Quasi enim post parietem stetit, qui humanitatis naturam quam assumpsit, ostendit, et divinitatis naturam humanis oculis occultavit. Unde et illic subditur: Respiciens per fenestras, prospiciens per cancellos. Quisquis enim per fenestras, vel per cancellos respicit, nec totus latet, nec totus videtur. Sic nimirum Redemptor noster ante dubitantium oculos factus est, quia si miracuens, nil pertulisset ut homo, plane eis apparuisset Deus; et rursum humana patiens, si nulla fecisset ut Deus, putaretur homo. Sed quia et divina fecit, et humana pertulit, quasi per fenestras vel cancellos ad homines prospexit, ut et Deus appareret ex mira
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ pluuiȩ cum hieme cessabunt. Necte exan
uoce suadentis dicitur: Surge propera amican
a formosa mea &ueni: Iamenim hicms transut
Imber abiit & recessit : Tran seunte quippe hien
imber recedit : quia cumuita p̃sens ꝑ agitur inqͦ
nos ignorantiae nubilo. carnis corruptibilis tos¬
por astrinxerit : omneministeriũ p̃dicationis cessi
Clarius quippe ꝑnos tuncui debimꝰ. hoc quodso¬

Expanded text:
id est pluviae cum hieme cessabunt, recte exeunvoce suadentis dicitur: Surge, propera, amica mea, formosa mea, et veni; jam enim hiems transiit, imber abiit et recessit . Transeunte quippe hieme, imber recedit, quia cum vita praesens peragitur, in qua nos ignorantiae nubilo carnis corruptibilis torpor astrinxerat, omne ministerium praedicationis cessat. Clarius quippe per nos tunc videbimus hoc quod sa
Abbreviated transcription (Latin):
mantib dicit : Vincȩ quippenostrȩ actioness
qua susu cotidiani laboris excolimus¬
ed custodes inuincis positi. vineam nostrãminime
iustodimus quiadum extraneis actionib implica¬
mnur minis teriũ actionis nr̃ȩ neglegimus.
ndica mihiquem diligit animamea ubi pascas ubi
ubas in meridiae : Pascitur dñs cũ nostris actib
delectatur. Cubatuero in meridie. cum exdesi¬
deriis carnalib: ardente corde reꝓborũ Apudelec¬
orum suorũ pectora refrigeriũ inuenit cogitatio

Expanded text:
custodivi. Vineae quippe nostrae actiones sunt, quas usu quotidiani laboris excolimus; sed custodes in vineis positi nostram vineam minime custodimus, quia dum extraneis actionibus implicamur, ministerium actionis nostrae negligimus. ndica mihi quem diligit anima mea. Ubi pascis, ubi cubas in meridie? Pascitur Dominus, cum nostris actibus bonis delectatur; cubat vero in meridie, cum ex desideriis carnalibus ardente corde reproborum, apud electorum suorum pectora refrigerium invenit cogitation
Abbreviated transcription (Latin):
aduenerit thalamũ cũ ipso regni ꝑennis introibt:¬
lum uero stultarum lampades extinguntur
quianimirũ opera quib: coram hominib ful¬
gereuidebantur Obtenebrescent cũ int̾nus
arbiter ad fuerit & manifesta uerit consilia
cordiũ: Quaeuidelic& amorẽ eius actimorẽ
dñi suꝑ corsuũ & brachiũ posuer̃ . Id ẽ om̃s
cogitatus eactus sucis eius p̃ceptis sub dider̃¬

Expanded text:
advenerit, thalamum cum ipso regni perennis introibadvenerit, thalamum cum ipso regni perennis introibTunc vero stultarum lampades exstinguuntur, quia nimirum opera, quibus coram hominibus fulgere videbantur obtenebrescent cum internus arbiter affuerit et manifestarit consilia oibunt. Quae videlicet amorem ejus ac timorem super cor suum et brachium posuerunt, id est, omnes cogitatus et actus suos ejus praeceptis subdider
Abbreviated transcription (Latin):
mulatione contra eccłateneat᷑ cũ eam uider
dedesesto uitiorũ ascendisse deliciis celestio
affluentẽ in reuocabili mente suo adhȩrere
dilectioneforte aliis inuidendo bona quȩips
habere poterat amitat: Quodicto plura de
uistute dilectionis ad cumulando sub nectitdo¬
cens. Lam padeseius lampadesignis. atque
torum qua&otis seuirib amori sui auctoris
subiciunt : Proximos autẽ ut seipsos diligunt:.
quȩ ꝓfecto lampades lampades suntignis atq
flãmarũ : Ignis uidelic& in eadem caritate
qua ipsi intrinsecus feruent: Flãmarũ uero
In operationeiustitiae. qua &iam aliis Longe
lateq: clarescunt: Annon lam pades ignis se eẽ
ꝓdebant qui dicebant Nonne cornim ardens
erat in nob̵ cumloq r&urinuia &a perir&¬
scripturas : Annon lam pades flãmarũ uoluit
ẽẽ nos dñs quib ait Luceat luxura corã homi¬
nib: Vtuideant operaunã bona Haesunt
lampades quasq̃: habentuirgines cũsponsus

Expanded text:
mulatione contra Ecclesiam teneatur, cum eam viderit mulatione contra Ecclesiam teneatur, cum eam viderit de deserto vitiorum ascendisse, ac deliciis coelestibus affluentem, irrevocabili mente suo adhaerere dilecto, ne forte aliis invidendo bona quae ipsa habere poterat amittat. Quo dicto plura de virtute dilectionis accumulando subnectit, dicens: Lampades sunt ignis atque torum, qui totis viribus amori sui auctoris se subjiciunt et proximos ut seipsos diligunt. subnectit, dicens: Lampades sunt ignis atque flammarum: ignis videlicet in eadem charitate qua ipsi intrinsecus fervent; flammarum vero, in operatione justitiae qua etiam aliis longe lateque clarescunt. Annon lampades ignis se esse prodebant, qui dicebant, Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, cum loqueretur in via, et aperirScripturas ? Annon lampades flammarum voluit esse nos Dominus, quibus ait: Luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona ? Hae sunt lampades quas quae habent virgines cum sponsus
Abbreviated transcription (Latin):
pone suꝑ brachiũtuũ atq: intantũ dilectione
siuediuina seufraterna mentẽ inbue:
tantũ emulare ne absq: tuȩ plebis adgrega¬
tione ciuiũ suꝑnorũ suma conpleatur: Vtip¬
satua dilectio ipsa emulatio pullo rerũ aduer¬
santiũ si ueblandientiũ statu possit in mutari
uelminui: Quidam hoc quod dictũ ẽ dura sit
inferus aemulatio. Deȩmulatione inuidiae
quansi nagoga aduersus ecclesiam gentium
sȩpehabebat dictum accipiunt: Dequa &inac¬
tib apłorum italegitur: Sequente autẽ sabba¬
to pęne uniuersa ciuitas conuenit audire uerbũ
dñi : uidentes autẽ turbasiudei. repl&usunt
telo & contra dicebat hisquȩ a paulo dicebant᷑
Quȩ uidelic& emulatio. dura ẽ ut inferus. quia
nimirũ animã quam coeperit: impiȩxatis pes¬
te consũmit Hinc enim scriptum est:
Zelus adp̃hendit populum in eruditũ enscigni
aduersarios comedit: Quodsiita intellegitus
merito admon& si nagogam dñs. Nehac e¬

Expanded text:
pone super brachium tuum; atque in tantum dilectione pone super brachium tuum; atque in tantum dilectione sive divina seu fraterna mentem imbue, tantum aemulare, ne absque tuae plebis aggregatione civium supernorum summa compleatur, ut ipsa tua dilectio, ipsa aemulatio nullo rerum adversantium sive blandientium statu possit immutari vel minui. Quidam hoc quod est dictum, Dura sicut infernus aemulatio, de aemulatione invidiae quam Synagoga adversus Ecclesiam gentium saepe habebat dictum accipiunt; de qua et in Actibus Apostolorum ita legitur, Sequente autem sabbato, pene universa civitas convenit audire verbum Domini. Videntes autem turbas Judaei, repleti sunt zelo, et contradicebant his quae a Paulo dicebantur . Quae videlicet aemulatio dura est ut infernus, quia nimirum animam quam ceperit impietatis peste consumit. Hinc enim scriptum est, Zelus apprehendit populum ineruditum, et nunc ignis adversarios comedit. Quod si ita intelligitur, merito admonet Synagogam Dominus ne hac ae
Abbreviated transcription (Latin):
in lata est. hoc in loco amoris siue telimagn¬
tudo ꝑfecti: ubi admirante iudea nouam
gentilitatis. conuersionẽ. ad monebat eam
dñs ut prestita sibi donapieatis admenten
reducer&: Qui a uidelic& post corruptiones
gen&ricis Acma trissue ipsaper arborem
crucis inresurrectionis primȩ sit excitata
gratiã : Ita enim hȩc sententia superioribus
potest conuenient̃ aptari Mem̃ tote. ocol
ꝑuenisse aduitam. & neũ quam obliuis caris.
quia magnitudo dilectionis. &ȩmulationis
mepte ad mortẽ usq ꝑduxit: Neq mireris.
mecon uersam ad fidẽ meã recepisse turbam
gentiliũ quã tanta dilectione. tanto ⁊elo ꝑ¬
ficiende mee uoluntatis accensam uides. Vt
facilius uideatur. Vel morte ꝑ suaderi posse
neultrx animas rapiat emundo. uel infer¬
noneraptas suscipiat. quã illi ut aliquando
mea recedat afide: Neputas tenuda solũ¬
modo ꝓfessione uerborũ mihi posseplacere :
quin potius siuis aduitã uenire. ponemeȩ
memoriam uoluntatis ut signaculũ suꝑcor

Expanded text:
illata est hoc in loco amoris sive zeli magnitudo perfecti, ubi admirante Judaea, novam gentilitatis conversationem admonebat eam Dominus ut praestita sibi dona pietatis ad mentem reduceret, quia videlicet post corruptionem genitricis ac matris suae, ipsa per arborem crucis in resurrectione prima sit excitata ad. gratiam. Ita etenim haec sententia superioribus potest convenienter aptrvenisse te ad vitam, et ne unquam obliviscaris quia magnitudo dilectionis et aemulationis me pro te ad mortem usque perduxit. Neque mireris me conversam ad fidem meam recepisse turbam gentilium, quam tanta dilectione, tanto zelo perficiendae meae voluntatis accensam vides, ut facilius videatur vel morti persuaderi posse, ne ultra animas rapiat e mundo, vel inferno, ne raptas suscipiat, quam illi, ut aliquando mea recedat a fide. Ne putes te nuda solummodo professione verborum mihi posse placere, quin potius si vis ad vitam venire, pone me memoriam voluntatis ut signaculum super cor,
Abbreviated transcription (Latin):
ci desiderante dicitur: Oscul&urme osculo oris
sui. Scã quippeecclesia quotp̃cepta exeius p̃dica¬
none cognouit quasi tot orisei: oscula accepit:
IN EXPOSILIOXBEATI IOB LIB̃ XXX
Quiam liora sunt uberatua uino : Ista sunt ubea
Uid est doctores. qui in arca pectoris fixa lacte
nospotant. quia ipsi archanis sũmȩ contem platio¬
nis inherentes subtili predicatione nos nutriunt
xeruntte. Scriptura sacra sȩpe ado lescentiã ꝓ no
uitate uitȩ ꝓonere consueuit: Vndeueniente
sponso dicitur : Adolescentule dilexeruntte:
Idest electorũ animȩ gratiabaptismatis renouit
quȩ non inuitȩ u&eris usudeficiunt: sed noui hom¬
nis conuersatione decorantur. IEXP̃ B IOB LIB
igra sum sed formosa filighierusalem: XUIII.
Nequaquam prȩdicatores ueri deiustitiae lũce
ne gridinem confitentur : Vnde ciam abelector
ecđdadicitur. Nigra sum sed formosa, Ꝙioħ ait
Sidixerimꝰ quia peccatũ non habemꝰ. Nosipsos

Expanded text:
ejus desiderante, dicitur, Osculetur me osculo oris ejus desiderante, dicitur, Osculetur me osculo oris sui . Sancta quippe Ecclesia quot praecepta ex ejus praedicatione cognovit, quasi tot oris ejus oscula accepit. In expos. beati Job, lib. XXX.-- Quia meliora sunt ubera tua vino. Ista sunt ubera, id est, doctores, quae in arca pectoris fixa, lacte nos potant, quia ipsa arcanis summae contemplationis inhaerentes, subtili praedicatione nos nutriunt.ulae dilexerunt te. Scriptura sacra svitate vitae ponere consuevit. Unde venienti sponso dicitur: Adolescentulae dilexerunt te ; id est, electorum animae gratia baptiquae non in vitae veteris usu deficiunt, sed novi hominis conversatione decorantur. In expos. bigra sum, sed formosa, filiae Jerusalem. Nequaquam praedicatores veri de justitiae luce snigredinem confitentur. Unde etiam ab electorum Ecclesia dicitur, Nigra sum, sed formosa. Et Joannes ait, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
inponat : Audiui autẽ quapa terius eiusdem
collecta ex ordine inunũ uolumen coegerit:
Quodopus si haberem admanus. facilius multo
acꝑfectius studium meae uoluntatis implerem
Verum quia necdũ illuduidere merui. Ipse ꝑme
quia ꝑcum cuncta pater operatur De quo ꝓpheca ait
ioris nomine patenter dicereur uerbum: Sicut
nos quoq: ꝓuerbis. linguam dicere solemus utcum
recam uellatinã linguam dicimus. Latina uel greca
erba monstremus: Os ergo dñi non inmerito ip¬
um accipimus ꝑ quem nobis omnia loquitur:
incestienim quod ꝓphoa ait. Osenim dñi locu¬
tum ẽ hoc : Vn de &eisponsa incanticis canticorũ
icit. Oscul&ur meo sculo orissui: Acsia ꝑtedicat :
sangat me dulcedine p̃sentiae unigeniti filii re¬
recait : A periens ossuũ dixit: Acsipatenter dicat :
luncossuum aperuit qui prius aperuerat ora ꝓphe¬
iarum : Hinc est &iam quod deillo absponsa p̃sentiã

Expanded text:
imponat. Audivi autem quod Paterius, ejusdem imponat. Audivi autem quod Paterius, ejusdem collecta ex ordine in unum volumen coegerit: quod opus si haberem ad manus, facilius multo ac perfectius studium meae voluntatis implerem; verum quia necdum illud merui videre, ipse per me quia per eum cuncta Pater operatur. De quo propheta ait,si oris nomine patenter diceretur verbum, sicut nos quoque pro verbis linguam dicere solemus; ut cum Graecam vel Latinam linguam dicimus, Latina vel Graeca verba monstremus. Os ergo Domini non immerito ipsum accipimus, per quem nobis omnia loquitur. Hinc est enim quod propheta ait, Os enim Domini locutum est hoc . Unde et ei sponsa in Canticis Canticorum dicit: Osculetur me osculo oris sui; ac si aperte dicat, Tangat me dulcedine praesentiae unigeniti Filii Reret, ait: Aperiens os suum, dixit . Ac si patenter dicat: Tunc os suum aperuit, qui prius aperuerat ora prophetarum. Hinc est etiam quod de illo ab sponsa, praesentiam
Abbreviated transcription (Latin):
huius operis uolumen contraiulianũ ꝓdefen¬
sione gratiaedĩ quam ille in pugnauit
Vnde& hac deftituente periit. specialiter donfe¬
cimus. Ita patrũ uestigia secuti sumus. ut interim
opuscula dilectidõ & hominib: papȩ acpatris nõi
gregorii relinqueremus intacta: Iucundius fore
legentib rati si ea quȩ ille in explanationem huius
uoluminis ꝑcuncta opuscula suasparsim disseruit
quia plurima sunt&copio sedicta: quasi in unum
collecta uolumen. pariter omnia poneremus
quã modo adiuuante dño sumus facturi
Cudatur ergosextus incantica canticorum libernm̃
quidem labore collectus. Sedbeatigregorii sermo¬
nib: & sensu conpositus: utsiquis fostesitqui nostra
opuscula iu respernenda aestim &: habeat in prom¬
tulegenda eius dicta : qui constat nullatenus cẽ
spernendus Siquis uero hȩc quoq nr̃a siquiscas¬
tus amorelegat. situt marmoreis nostraeparuito¬
tis aedificiis aureum tantus architectus culmen

Expanded text:
hujus operis volumen contra Julianum, pro defenhujus operis volumen contra Julianum, pro defensione gratiae Dei, quam ille impugnavit, unde et hac destituente periit, specialiter confecimus, ita Patrum vestigia secuti sumus, ut interim opuscula dilecti Deo et hominibus papae ac patris nostri Gregorii relinqueremus intacta; jucundius fore legentibus rati, si ea quae in explanationem hujus voluminis per cuncta opuscula sua sparsim disseruit, quia plurima sunt et copiose dicta, quasi in unum collecta volumen, pariter omnia poneremus, quod modo adjuvante Domino sumus facturi. Credatur ergo septimus in Cantica Canticorum liber, nostro quidem labore collectus, sed beati Gregorii sermonibus et sensu compositus, ut si quis forte sit qui nostra forte opuscula jure spernenda existimet, habeat in promptu legenda ejus dicta, quem constat nullatenus esse spernendum. Si quis vero haec quoque nostra captus amore legat, sicut marmoreis nostrae parvitatis aedificiis aureum tantus architectus culmen
Abbreviated transcription (Latin):
us ad celestia tendat. Quod ergo ait fuge dilectem
Non optando loquitur: Quisenĩcũ quẽ diligit
a sua fugare presentia uelit: Sed eius potius uo¬
luntate fruendo memor uidelic& consueudins
ipsius qua se in medio saepesermone relinquens
transierit acdeclinauerit. Itaut non nisi sollesti
aclongo quȩ situ poss& inueniri: Memoreiam
suȩ conditionis qui a illum in huius tempore vel
loco peregrinationis continue uiderenon possit:
uod uero adiunxit adsimilare ca preȩhinnuloq
eruorum suꝑmontes a romatum : Multũ optan¬
do acsupplicando ꝓsequitur. Sciens hanc sibi
naximã in p̃sentiuita ẽẽ felicitatẽ: ut quia conti¬
uauisione nonual& saltim crebraeius uisitatione
onsol&ur. Quȩnimirum felicitas illis solũ conce
ditur qui contẽptu caelestium gaudiorũ app&itu
cadestium appellari spiritalium merentur montes
NEXPOSIIONE TANTIT INTICOUM
quam libris .v explicauimus Nam primum

Expanded text:
us ad caelestia tendat. Quod ergo ait: Fuge dilecte mi, us ad caelestia tendat. Quod ergo ait: Fuge dilecte mi, non optando loquitur, quis enim eum, quem diligit, a sua fugare velit preasentia, sed eius potius voluntate fruendo, memor videlicet consuetudinis ipsius, qua se in medio saepe sermone relinquens, transierit ac declinaverit ita ut non nisi sollerti ac longo quaesitu possit inveniri, memor etiam suae conditionis quia illum in huius tempore vel loco peregrinationis continuo videre non possit. Quod vero adiunxit, adsimilare caprae hinuloque cervorum super montes aromatum, multum optando prosequitur sciens hanc sibi maximam in praesenti vita esse felicitatem, ut quia continua visione non valet, saltim crebra eius visitatione consoletur. Quditur qui contemptu terrestrium et gaudiorum appetitu coelestium appellari spiritualium merentur montes expositione Cantici Canticorum, quam libris quinque explicavimus nam primum
Abbreviated transcription (Latin):
cesta agnitione cȩlestium gaudiorũ lucida contem¬
platione c&erisq huius modi quȩ nceximiis quidem
ecdesiae membris semꝑ adessequeunt: Constat eñ
denostra paruitate quia nequaquam uno atq: indis¬
simi limodo semꝑ orationum dulcedini insistere. lam¬
mas uel ꝓconscientia nostrireatus uelꝓdes derio
patriȩ cȩlestis funderedolenti ꝓximo coꝵdolere
ingruentib: temptamentis obuiare ualemus . Ita
ut nonnum quã multũ conatihis ut ibonis neq: am
Atrursum aliquando &iãmint ipsistudentes horin
copia potiamur: quodunde agitur. Nisi quia nui
fugitdilectus Nuncmentẽ reui sit nostram: pia
utrumq ꝓuisione ut & ꝑconlatam gratiam cresa¬
mus in ꝓfectuuistutum. &ꝑ ablatã discamus hu¬
militatis custo direuistutem: Subtrahit adtem¬
pus effectũ uistutis desideratũ Vt redditus post¬
modum astius teneatur : Ned dit subtractum
Vtexcitatus crebra innouatione animus ardenti¬

Expanded text:
certa agnitione, caelestium gaudiorum lucida contemcerta agnitione, caelestium gaudiorum lucida contemplatione ceterisque huiusmodi quae ne eximiis quidem ecclesiae membris semper adesse queunt. Constat enim, de nostra parvitate, quia nequaquam uno adque indissimili modo semper orationum dulcedini insistere lacrimas vel pro coscientia nostri reatus vel pro desiderio patriae caelestis fundere, dolenti proximo condolere, ingruentibus temptamentis obviare valemus, ita ut non numquam multum conati his uti bonis nequeamus at rursum aliquando etiam minus ipsi studentes horum copia potiamur. Quod unde agitur nisi quia nunc fugit dilectus, nunc mentem revisit nostram pia utrumque provisione, ut et per conlatam gratiam crescamus in profectu virtutum et per oblatam discamus humilitatis custodire virtutem? Subtrahit ad tempus effectum virtutis desideratum, ut redditus postmodum artius teneatur, reddit subtractum ut excitatus crebra innovatione animus ardenti
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ teaudire faciam: Potest autẽ hec sententia &iã
decotidiano ut diximus scȩecdesiȩ statunon in con¬
benienter accipi. Fugit quippedilectus habitantẽ
inhortis sponsam quam adloq batur cũ intente
bonis actib mentisiueuis tutum quã solebat prȩsta¬
regratiam adhoram subtrahit. si ue &iam ꝓbandam
eam temptationũ ꝓcellis submittit: ut merito dicere
conpellatur: Vsq quod nẽ obuisceris meinfinem
quousq auestis faciemtuã a me : &cẽtusq: infinem
psalmi. Ad similatur capreaehinnuloq: ceruorum
apparentib: suꝑmontes aromatũ. Cum rursus ad
oportunũ ipse iudicauerit conlata sibiluce sui p̃sidii
siue obsidentia temptationũ pericula tollit. seu con¬
su& a quȩ subtraxisse uidebatur uistutũ dona resti
itenim demagnis magnorũ charismatibus tuit:¬
saceam. Uerbi gratia infirmorũ curatione: mostu¬
um suscitatione. de monũ expulsione secrecorum

Expanded text:
vocem te audire faciam. Potest autem haec sententia etiam vocem te audire faciam. Potest autem haec sententia etiam de cotidiano ut diximus sanctae ecclesiae statu non inconvenienter accipi. Fugit quippe dilectus habitantem in hortis sponsam quam adloquebatur, cum intentae bonis actibus menti, sive virtutum, quam solebat praestare, gratiam ad horam subtrahit, sive etiam probandam eam temptationum procellis submittit, ut merito dicere compellatur: Usque quo domine oblivisceris me in finem quo usque avertis faciem tuam a me, et cetera usque in finem psalmi. Assimilatur capreae hinuloque cervorum apparentibus super montes aromatum cum rursus ut opportunum ipse iudicaverit collata sibi luce sui presidii, sive obsidentia temptationum pericula tollit, seu consueta, quae subtraxisse videbatur, virtutum dona restituit, ut enim de magnis magnorum carismatibus taceam: verbi gratia, infirmorum curatione, mortuorum suscitatione, demonum expulsione, secretorum
Abbreviated transcription (Latin):
malo suscitauitȩ: &iterũ. Quia fortis ẽ. ut morsdi¬
lectio: Fugeergo dilectemi inquit & adsimilare
capreaeh innuloq ceruum suꝑmontes a romatũ
Acsi a ꝑtedicat qnm̃ in carne apparens precepta
mihi acdonaui tȩcelestis quȩ semꝑ optabam con¬
fene dignatus es Iam nunc ꝑ actomunerepiae
dispensationis Ad suꝑnaiam ad patris sinũ re¬
uestere Nec mihitam̃ obsecro paenitus tuae
crebrȩ uisitationis lucem subtrahe : Sedutca¬
preahinnulusue ceruorũ indomita lic& sint an¬
malia neq hominũ aedib: ad su&a sedulotan
Inmontib solentuideri Iam quȩ so mecũ agere
memineris ut &si corpore manes incȩlestibus. Nec
humana rursus habitacula rep&is. presidium tam̃
frequens mihi diuinȩ presentiae adhibes : Sic&enĩ
solũ modo ꝑficere ualeo maximũ illud quod mihi uelut
ultimũ ualem andatum dedisti. Vt semꝑ horto suistu¬
tum in habitem semꝑ meae confessionis acp̃dicationis

Expanded text:
malo suscitavit te, et iterum quia fortis est ut mors dimalo suscitavit te, et iterum quia fortis est ut mors dilectio. Fuge ergo dilecte mi inquit et assimilare caprae hinuloque cervorum super montes aromatum. Ac si aperte dicat: quoniam in carne apparens praecepta mihi ac dona vitae caelestis, quae semper optabam, conferre dignatus es, iam nunc peracto munere piae dispensationis ad superna iam ad patris sinum revertere. Nec mihi tamen obsecro paenitus tuae crebrae visitationis lucem subtrahe, sed ut caprea hinulusque cervorum indomita licet sint animalia neque hominum aedibus adsueta, sedulo tamen in montibus solent videri; iam quaeso mecum agere memineris et, etsi corpore manes in caelestibus nec humana rursus habitacula repetis, praesidium tamen frequens mihi divinae presentiae adhibeas. Sic etenim solummodo perficere valeo maximum illud quod mihi velut ultimum vale mandatum dedisti: ut semper hortos virtutum inhabitem, semper meae confessionis ac praedicationis
Abbreviated transcription (Latin):
hinnuloq: ceruorũ suꝑmontes a romatum:
Quiquidem sermo &deriumpho dominicȩ ascen¬
sionis & dehisquȩ in ecclesia scã cotidie geruntur
rete potest accipi: Fugit enim dilectus pquã
allocutus ẽ sponsam sororemq: suam : quia con¬
ploa dispensationenrȩ redemptionis ad cȩlestia
rediit: Assimilatur autem capreaehinnuloq
ceruorum suꝑmontes a romatũ: quia creberrime
ꝑgratiam conpuntionis. fideliũ suorũ cordib: ap¬
par& quimontes sunt a romatũ: quia despectis
cupiditatibus infimis cȩlestiũ amore tenentur.
expurgatisq uitiorum foeorib uistutum sunt
spiritalium odore refesti dicentes cum a postolo:
carminis ascensionis cius acsequentis gratiȩ
mentio facta ẽ: qui animirũ paulo superius in¬
carnationis cius fuerant exoptata gaudia dicente
sponsa: Quismidate fratrẽm eũ suggentem ube¬
ra matrismeȩ : Euerat & passionis illius fructus
ad medium deductus dicente ipso: Sub arbore

Expanded text:
hinuloque cervorum super montes aromatum . hinuloque cervorum super montes aromatum . Qui quidem sermo, et de triumpho dominicae ascensionis et de his quae in ecclesia sancta cotidie geruntur, recte potest accipi. Fugit enim dilectus postquam allocutus est sponsam sororemque suam, quia, completa dispensatione nostrae redemptionis, ad caelestia rediit. Assimilatur autem capreae hinuloque cervorum super montes aromatum, quia creberrime per gratiam compunctionis fidelium suorum cordibus apparet qui montes sunt aromatum, quia, despectis cupiditatibus infimis, caelestium amore tenentur expurgatisque vitiorum fetoribus virtutum sunt spiritalium odore referti, dicentes cum apostolo: carminis ascensionis eius ac sequentis gratiae, mentio facta est quia nimirum paulo superius incarnationis eius fuerant exoptata gaudia, dicente sponsa: Quis mihi det te fratrem meum, suggentem ubera matris meae. Fuerat et passionis illius fructus ad medium deductus, dicente ipso: sub arbore
Abbreviated transcription (Latin):
in hostis & lilia colligam Id est ut bonorũ studia
laborum uideam. iuuem remunerem:
Dein de secundũ a temunus requiro: ut mȩ audis
facias uocẽ tuã p̃dicando quib cũq uales meae¬
& mandata legis & ꝓmissa remunerationisi
Namq hoc quotiescũq agis mesemꝑ audiens
teagerememento. Quituis soleo semꝑ ad ẽẽ uotis:
Sed & amici auscultant nr̃i: & angeliui delic& quos
tibi adiutores aduersus cestamina spirituũ maligno¬
rum cotidianiͦs dedi & hominũ sp̃siustorũ: quos
d&uo co&uad sumens Aduisionẽ iam meaegloriȩ
adquam tota aliquando. futura es collegi:
Vtriq: enimtibi amici sunt Utriq tua & facta spe
beatitudinis. qua ipsifruuntur : uirilit̃ agere conspi
Exultant quoties aliquos d&uis fidelibusciunt:
ibi intrare contigerit abhis &obiis hosulnis exci¬
perefestinant: Quib: dictis. annuens statim ecđa
respondit. Iugedilectemi & adsimilare cap̃ae

Expanded text:
in hortis, et lilia colligam, id est, ut bonorum studia in hortis, et lilia colligam, id est, ut bonorum studia laborum videam, juvem, remunerem. Deinde a te munus requiro, ut me audire facias vocem tuam, praedicando, quibuscunque vales, mea et mandata legis, et promissa remunerationis. Namque haec quotiescunque agis, me semper audientem te, agere memento, qui tuis semper soleo adesse votis. Sed et amici nostri anscultant, et angeli videlicet, quos tibi adjutores adversus certamina spirituum malignorum quotidiana dedi, et hominum spiritus justorum, quos de tuo coetu assumens, ad visionem jam meae gloriae, ad quam tota aliquando futura es, collegi. Utrique enim tibi amici sunt, utrique tua facta speceptione beatitudinis, qua ipsi fruuntur, viriliter agere conspiciunt; exsultant quoties aliquos de tuis fidelibus ibi intrare contigerit; et suis hos ulnis excipere festinant. Quibus dictis annuens statim Ecclesia t. 8,14 Fuge dilecte mihi et assimilare caprae
Abbreviated transcription (Latin):
ficihis quicustodiunt fructus eius Quienĩ geminũ¬
acpieuiuendo &eclesi ȩfructus nedeficiant neab
hostib: diripiantur sua p̃dicatione tutando: gemina
nimirũ infuturo dona consequuntur: Vnde mox
idẽst distributor donorũ ecclesiam suam siue animã
quamq bonis actib: deditam hostatur. ut &iamp̃di¬
cando uerbo ueritatis quantũ ual& insistat:
Quihabitas inquiens inhortis amici auscultant. fac
meaudire uocemtuam : Acsia ꝑtedicatqui a collocis¬
tionostra quȩ in longum ꝓcessit Iam claudenduẽ
quidatemaxim ũquȩram. Quid deposcam audio
Nihil ꝑomnia dulcius mihi quã tein hostis habita¬
re idẽ inspinitalium cultura fructuũ mansionem
tibi locare: & nec tibituguriũ in his quasi postmo¬
dicum discessura tumultuario opere constituas
sed fixa illic & in declinabili mente meũ ex spectes
aduentũ: Nostienim quia descendere sȩpius ad
hostũ meũ ad areolam aromatis soleo ut pascas

Expanded text:
fici his qui custodiunt fructus ejus: qui enim in pfici his qui custodiunt fructus ejus: qui enim in pac pie vivendo, et ecclesiae fructus ne deficiant, ne ab hostibus diripiantur, sua praedicatione tutando, gemina nimirum in futuro dona consequuntur. Unde mox idem distributor donorum Ecclesiam suam, sive animam quamque bonis actibus deditam hortatur, ut etiam praedicando verbo veritatis, quantum valet, insistat. Quae habitas, inquiens, in hortis amici, ausculta, fac me audire vocem tuam. Ac si aperte dicat: Quia collocutio nostra, quae in longum processit, jam claudenda est, quid a te maxime quaeram, quid deposcam, audito. Nihil per omnia dulcius mihi quam te in hortis habitare, id est, in spiritualium cultura fructuum mansionem tibi locare. Et nec tibi tugurium in his, quasi post modicum discessura, tumultuario opere constituas; sed fixa illic et indeclinabili mente meum exspectes adventum. Nosti enim quia saepius descendere ad hortum meum, ad areolam aromatis soleo, ut pascar
Abbreviated transcription (Latin):
fici Apud meidest integrosuonumero conseruati
ꝑmanent: neq ullatenus tibi m&uendum est. Nẽ
quid dehisquȩ fecistibonis operib: ꝑ obliuionem
si ue ignorantiam iusti iudicis ꝑdas: Ego enim
opera &cogitationes hominõ. uenio ut congregem
iumomnib: gentib & linguis ac singulis quib:q
poria corporis putgesserit reddam . Item quia
pacifici appellantur ab eo quod pacẽ facere soleans
sicut pacati sunt qui pacisiura cus todiunt: pacifici r̃
sc̃ĩs argentei quos ꝓueritate tribuunt qui aduisionẽ
ꝑp&uȩ pacis quȩ suꝑ nȩciuitatis ac matris omniũ
nrm nouȩ hierusalem uocabulo consueuit ex primi¬
terillis aperiunt patrimonia que pauperib: xp̃i.
despergere. quam ipsi possideremaluerunt:
Et feti hisquicustodiunt fructus eius. sub auditꝰ
argentei. pacifici ut sitplena sententia:
Mille tui argentei pacifici & ti argentei paci¬

Expanded text:
fici apud me, id est, integro suo numero conservati fici apud me, id est, integro suo numero conservati permanent; neque ullatenus tibi metuendum est ne quid de his, quae fecisti, bonis operibus per oblivionem sive per ignorantiam justi judicis perdas. Ego enim opera et cogitationes hominum venio ut congregem cum omnibus gentibus et linguis, ac singulis quibusque propria corporis, prout gesserint, reddam. Item, quia pacifici appellantur ab eo quod pacem facere soleant, sicut pacati sunt qui pacis jura custodiunt, pacifici sunt sanctis argentei quos per veritatem tribuunt, quia ad visionem perpetuae pacis, quae supernae civitatis ac matris omnium nostrum, novae Jerusalem vocabulo consuevit exprimi, iter illis aperiunt, patrimoniaque pauperibus Christi dispergere, quam ipsi possidere maluerunt. Et ducenti his qui custodiunt fructus ejus; subauditur, Argentei pacifici, ut sit plena sententia, Mille tui argentei pacifici, et ducenti argentei paci
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc ecenim daniheli ꝑ angelũ dicitur: &qui
doctifuerunt fulgebunt quasi splendor firma¬
menti : & qui adiustitiã erudiunt multos. quas
stellȩ in ꝑpeluas mernitates: & hoc est quodhic
quoq illis qui ꝓa&ernorũ ꝑceptione transitosii
bona contemnunt: qui obfirmitatem unanimi
speiunius uiri uocabulã censentur: Mille in¬
quit tui pacifici: statimq quideis quiampliori
industria statũ ecdesiae custodiunt : Ampliou
uterq ꝑfectione acplenitud inea &ernȩ reii¬
butionis recte positus intellegitur
Porro centenarius idẽ  duplicatus centenarius
ampliora doctorũ ꝑfectoiũ p̃mia designat
Dequib &iam in hacuita inchoandis apł sdies
Quiben e p̃suntpresbi teriduplicihonore dignihabe¬
antur: Maxime quilaborantin uerbo. & indoctrina:
Itẽq: milletui inquit pacifici: milletui argentei
quos ꝓfructu attuleras ꝑcipiendo uineȩmeae paci¬

Expanded text:
Hinc etenim Danieli per angelum dicitur, Et qui Hinc etenim Danieli per angelum dicitur, Et qui docti fuerint, fulgebunt quasi splendor firmamenti; et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates . Et hoc est quod hic quoque illis qui pro aeternorum perceptione transitoria bona contemnunt, qui ob firmitatem unanimis spei unius viri vocabulo censetur. Mille, inquit, tui pacifici, statimque quid eis qui ampliori industria statum Ecclesiae custodiunt, ampliorisuterque pro perfectione ac plenitudine aeternae retributionis recte positus intelligitur. Porro ducentenarius, id est, duplicatus centenarius ampliora doctorum perfectorum praemia designat; de quibus etiam in hac vita inchoandis Apostolus dicit: Qui bene praesunt presbyteri, duplici honore digni habeantur, maxime qui laborant in verbo et in doctrina . Itaque mille tui, inquit, pacifici; mille tui argentei, quos pro fructu attuleras, percipiendo vineae meae paci
Abbreviated transcription (Latin):
siccuram illius eiusdem cõmisi custodib
utio senihil ominus quid in eageratur in desinent̃
intendam. Quoquisq: animo qua in dustria in ea
labor& aspiciam. Quantasdeniq: ab aduersariis
insidias. quã mani festos conflictus ꝑferatintueor
& quid plura : Ecceego cũ illa sum omnibus
dieb: usq ad consũmationem sȩculi:
tubi hoc apparuerit tun comnib: qui in uinea
mea uel ꝓuineamea vel aduersus uin eã meam
aborant p̃mia dignarependam: Qui enim ꝓ
uehabert inmundo uel adquirere potuerunt
dispensarint bona dederuntq: pauperib: cesto
pcisuȩ potent. effeccu. immomiaiora quam
sperare nouerant in cȩlis dona ꝑcipient:
Vt pote quȩ nec oculu suidit Nec auris audiuit
nec in corhominis ascendit quȩ prȩparauitds̃ diligo¬
tes se Quiuero et custodes ipsius uinea e p̃dican¬
do uel sublimiorib factis refulgendo fuerunt .
duplici p̃c&eris iustis mercededonabuntur

Expanded text:
sic curam illius ejusdem commisi custodibus, sic curam illius ejusdem commisi custodibus, ut ipse nihilominus quid in ea geratur indesinenter intendam, quo quisque animo, qua industria in ea laboret aspiciam; quantas denique ab adversariis insidias, quot manifestos conflictus perferat, intuear. Et quid plura? Ecce ego cum illa sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. At ubi hoc apparuerit, tunc omnibus qui in vinea mea, vel pro vinea mea, vel adversus vineam meam laborant, praemia digna rependam. Qui enim prquae habere in mundo vel acquirere potuerunt, dispensarunt bona, dederuntque pauperibus, certo spei suae potientur effectu; imo majora quam sperare noverant, in coelis dona percipient, utpote quia nec oculus vidit, nec audivit auris, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se. Qui vero custodes ipsius vineae praedicando vel sublimioribus factis refulgendo fuerunt, duplici prae caeteris justis mercede donabuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
niae. sed conscientiã dantis pensathominis:
Eadem autem hȩc est sententia quȩ & supra alis
uerbis ponitur : Sidederit homo omnẽ subs¬
tantiam domus suae ꝓdilectione. quasinihil
despici& eam: Millesiquidem hic argentei.
pomni substantia domus quȩ relinquatur posi¬
tisunt: Dilectio autem quȩcessantib aliis chass¬
matib: incȩlestinos patria ꝑ p&uo conplectitus
Ipsa est fructus uineȩ quotunc salutabuntus
beati Quinunc in eadem uin ea labor antes esu¬
riuntsitiuntq iustitiam: Sequitur deinde
ipsius pacificiuox quadoc& quantt̃ uin eȩ sue. sc̃ȩ
uidelic& ec desiȩ curã habeat: quid sua relinquen¬
ibus in a&ernum conseru& quid singularis prȩ¬
mii custodib: eiusdem uinea hoc estdoctoribus
r&ribuere disponat: Vin ea in quit mea coram
fructus eius: Verum inquit ꝓbataes quod uineã
meam tradideram custodib: qui eam uerbis pari¬
ter & exemplis excolerent suis : Uerum scias quia

Expanded text:
niae, sed conscientiam dantis pensat hominis. niae, sed conscientiam dantis pensat hominis. Eadem autem est haec sententia, quae et supra aliis verbis ponitur, Si dederit omnem substantiam domus suae pro dilectione, quasi nil despiciet eam: mille siquidem hic argentei pro omni substantia domus quae relinquatur positi sunt; dilectio autem, quae, cessantibus aliis charismatibus, in coelesti nos patria perpetuo complectitur, ipsa est fructus vineae quo tunc saturabuntur beati qui nunc in eadem vinea laborantes esuriunt et sitiunt justitiam. Sequitur deinde ipsius pacifici vox, quia docet quantum vineae suae, videlicet Ecclesiae, curam habeat, quid sua relinquentibus in aeternum conservet, quid singularis praemii custodibus ejusdem vineae, hoc est, doctoribus retribuere disponat. XL. Vinea mea coram Verum, inquit, probata es, quod vineam meam tradiderim custodibus, qui eam verbis pariter et exemplis excolerent suis. Verum scias quia
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓdño temporaliterfiunt. ꝑceptio ẽ cũdño
sempiternȩ qui&is & regni. De quo ipsedicitur:¬
osuiuos uteatis & fructũ adferatis & fructu s ũr
maneat: Id est ut o peremini & mercedẽ accipi¬
atis & merces ipsa nullo umquã fine t̃min&ur:
irum autem ꝑfectȩ uistutis hominem scriptura
uocare consueuit: Nam &uir auistute Nom̃
accipit: qui ꝓfecto uir idestanimus uistutis
gratia sublimis ꝓhuius fructuuineę mille
argenteos ad fest: cũ cuncta suatemporalia re¬
linquit a erna ꝑciperebona mereatur:
Argente orum &enim uocabulo: omnem pecuni
quȩ relinqui debeatspeciem designat:
Millenario autem numero qui ꝑfectus &integen
est uniuersitas sol& designari: Ideoq ꝑmille
argenteos quos ꝓfructu huius uineae uir ad fer¬
redicitur : uniuersitas intimatur eorũqy ꝑfect
parua suntcensu magnautiq: & copiosa illius
aestimatione iudicantur qͥ ñ sũmã datȩ pecu¬

Expanded text:
qui pro Domino temporaliter fiunt, perceptio est cum Domino qui pro Domino temporaliter fiunt, perceptio est cum Domino sempiternae quietis et regni; de quo ipse dixit, Posui vos ut catis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat ; id est, ut operemini, et mercedem accipiatis, et merces ipsa nullo unquam fine terminetur. Virum autem perfectae virtutis hominem Scriptura vocare consuevit: nam et vir a virtute nomen accepit, qui profecto vir, id est, animus virtutis gratia sublimis pro hujus fructu vineae mille argenteos affert, cum cuncta sua temporalia relinquit, ut aeterna percipere bona mereatur. Argenteorum etenim vocabulo omnem pecuniae quae relinqui debeat speciem designat. Millenario autem numero, qui perfectus et integer est, universitas solet designari, ideoque per mille argenteos quos pro fructu hujus vineae vir afferre dicitur, universitas intimatur eorum quae perparva sunt censu, magna utique et copiosa illius aestimatione judicantur, qui non summam datae pecu
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesia degentib ut se adhanc uineam ꝑtines
possedocer& & non iuda eam de singula ritat
datȩ sibi diu inȩ cognitionis debere gloriari
cũ psalmꝰ dicat. Laud a tednm omnes gentes.
Et morses ipsepraedixerit. Lȩ amini gentes
simulcumpopulo eius: cuius uidelic& uinea
quia & dño magna ẽ cura ut intemerata cor¬
seru&ur & magna hominib Neces sitas
uteius pasticipes fiant . Necte subditur
Custodessunt apłi: Custo des ꝓph&arũ aposto¬
lorũq: successores. quidiuersa mundi d&ate
regimini illius suꝑnaiussione datisunt:
ustodes sunt exercitus militiȩ cęlestis: qui omni
tempore sȩculi habentis ꝓecclesiae statucurã
gerunt Nemalignorũ łhominũ uel spirituũ
in ruptione turb&ur. Uir autem ꝓfructu hui:
uin eae mille afest argenteos Quia ꝑfectus
quisq: ꝓ ad quisitione regnicȩlestis Cunctaq
mundi suntdereliquit: Fructus nãq laborũ

Expanded text:
Ecclesia de gentibus, ut se ad hanc vineam pertinere Ecclesia de gentibus, ut se ad hanc vineam pertinere posse doceret, et non Judaeam de singularitate datae sibi divinae cognitionis debere gloriari; cum Psalmista dicat, Laudate Dominum, omnes gentes . Et Moyses ipse praedixit, Laetamini, gentes, simul cum plebe ejus . Cujus videlicet vineae, quia et Domino magna est cura, ut intemerata conservetur, et magna hominibus necessitas ut ejus participes fiant, recte subditur: custodes sunt apostoli, custodes prophetarum et apostolorum successores, qui diversa mundi aetate regimini illius superna jussione dati sunt; custodes sunt exercitus militiae coelestis, qui omni tempore saeculi labentis pro Ecclesiae statu curam gerunt, ne malignorum vel hominum vel spirituum irruptione turbetur. Vir autem pro fructu hujus vineae mille affert argenteos, quia profectus quisque pro acquisitione regni coelestis cuncta quae mundi sunt, relinquit: fructus namque laborum
Abbreviated transcription (Latin):
ion p̃henderit stringit hisq se erigit & ad tol¬
lithuius ÷ similis plebs ecclesiȩ: quȩ uelut
quadamfidei radice plantatur : & repͥmitur
humilitatis ꝓpagine: Acne quib: s ꝓcellis sȩculi
possit reflecti &tempestate deduci claui¬
culis illis & circulis quasi amplexib: caritatis pei¬
mos quosq conplectitur &incorũ coniunctione
requiescit: Qua eui delic& uitis circum foditur.
quando exoneramur terrenarũ molecurarum
Nihil enĩ magis mentẽ onerat: quã istius mundi
sollicitudo &cupiditas uel pecunia uel potentia
Circum fossa autem uitis religatur &erigitur
cum scõrũ exemplo. nr̃ attollitur affectus:
Neq humilis & despicabilis iac&: sed uniuscunq
mens ad superiora sesubrigit Vtaudeatdicen
nr̃a autem conuersatio incȩlis est. Haec auten
uinea hab& populos quia scã ecclesia nonde
unagente iudea. sedde omniũ ẽ nationũ po¬
pulis collecta: Quod ꝓpt̃ea maxime ad didi

Expanded text:
comprehenderit, stringit, hisque se erigit et attolcomprehenderit, stringit, hisque se erigit et attollit. » Hujus est similis plebs Ecclesiae, quae velut quadam fidei radice plantatur, et reprimitur humilitatis propagine, ac ne quibus procellis saeculi possit reflecti, et tempestate deduci, claviculis illis et circulis, quasi amplexibus charitatis proximos quosque complectitur, et in eorum conjunctione requiescit. Quae videlicet vitis circumfoditur, quando exoneramur terrenarum mole curarum. Nihil enim magis mentem onerat, quam istiusmodi sollicitudo et cupiditas, vel pecuniae, vel potentiae. Circumfossa autem vitis, religatur ut erigatur, cum sanctorum exemplo noster attollitur affectus, neque humilis et despicabilis jacet, sed uniuscujusque mens ad superiora se subrigit, ut audeat dicere: Nostra autem conversatio in coelis est . Haec autem vinea habet populos, quia sancta Ecclesia non de una gente Judaea, sed de omnium est nationum populis collecta. Quod propterea maxime addidit
Abbreviated transcription (Latin):
Simile ẽ regnũ cȩlorũ hominipatrifamilias
Quiexiit primomane conducere operarios ir
uineam suã &c&lera: Vbi ꝑ operarios prims
Testiae sextȩ Nonae & undecimac
Hor& patenter ex pͥmitur. quia un a cadem
⁊p̃iecdesia totohuius sȩculi tempore quod uni¬
us diei significatione conprȩhenditur. Indefes¬
so doctorum spiritalium labore excolitur :¬
temuinea fuit pacifico inea Idest inpace illa
dequa praedixerat. quod facta fuerit corã eo
quasi pacem repperiens : Quia quicũq: habere
pacem neglegit ad ecclesiam xp̃i non ꝑtin&:
quamuis xp̃m confiteri &cius uid&lur obtempe¬
rare mandatis: factus enim ẽ inpacelocus ei:
Etapostolus paceminquit sequimini cũ omnib:
& scĩmoniã sinequanemouidebit dm̃:
uius soci&atem pacis ipseeuiam aspectus & for¬
mauitis pulcherrimȩ nobis sequendã ꝓponit
quȩ utbeati ambrosii uerbis dicam. Adimita¬
Deinde quianaturȩ flexibilis & caducȩ ẽ quasi
brachis quibdam. ita clauiculis quicquid

Expanded text:
coelorum homini patrifamilias, qui exiit primo mane conducere operarios in vineam suam, etc. ; ubi per operarios primae, tertiae, sextae, nonae et undecimae horae patenter exprimitur, quia una eademque Christi Ecclesia toto hujus saeculi tempore, quod unius diei significatione comprehenditur, indefessa doctorum spiritualium labore excolitur. Item vinea fuit pacifico in ea, id est, in pace illa de qua praedixerat quod facta fuerit coram eo quasi pacem reperiens; quia quicunque habere pacem negligit, ad Ecclesiam Christi non pertinet, quamvis Christum confiteri et ejus videatur obtemperare mandatis. Factus est enim in pace locus ejus. Et Apostolus, Pacem, inquit, sequimini cum omnibus, et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum ; Cujus societatem pacis ipse etiam aspectus et forma vitis pulcherrimae nobis sequendam proponit, quae, ut beati Ambrosii verbis dicam, « ad imitadeinde, quia naturae flexibilis et caducae est, quasi brachiis quibusdam, ita claviculis, quidquid