comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
er&omanebit negatergo sescire ut scientia sit abs condita qđ siidcir conescit
ut scientia maneat absconsa ñ ꝑnaturã nescit omnia sciens qđideirco tantũ
ut abs consũsit nescit. curaũ diei scientiabsconsasit: ñ in obscuro ẽ nãq monens
nos in remissa fide intentos semꝑ manere securitatẽ cognitionis definitȩ ad¬
di tamentẽporis d& mer& : Itaenĩdñs ait Ideo & uosstote paratiquia nescitis
quahiora filius hominis uenturus ẽ & rursũ: beatus illeseruus quẽ ueni ens
dnser. inuenerit sic facientẽ i gnoratio ñaderrorẽ fuit necessaria: sed ad ꝑse¬
uerantiã nec negatũ add&rimentũ est q̃d ignoratũ tribuit in crementũ nes¬
cientie securitas negligenti am fideidissimulata &citar& sed p̃parationẽ
norationẽesse sed sacramentũ dũꝑdi pensationẽ auta gendi autptestandi
aut demonstrandi sicnescit ut sciatesse & sic ñ nescit utnesciat: tamen uiden¬

Expanded text:
eto manebit. Negat ergo se scire: ut scientia possit esse abscondita. Quod si idcirco nescit, ut scientia maneat absconsa; non per naturam nescit omnia sciens, quod idcirco tantum, ut absconsum sit, nescit. Cur autem diei scientia absconsa sit, non in obscuro est. Namque monens nos irremissa fide intentos semper manere, securitatem cognitionis definitae addi tamen temporis, detineret. Ita enim Dominus ait: Ideo et vos estote parati, quia nescitis qua hora filius hominis venturus est . Et rursum: Beatus ille servus quem veniens Dominus ejus invenerit sic facientem . Ignoratio non ad errorem fuit necessaria, sed ad perseverantiam. Nec negatum id ad detrimentum est, quod ignoratum 311 tribuit incrementum, ne scientiae securitas negligentiam fidei dissimulatae excitaret, sed praeparationem norationem esse, sed sacramentum: dum per dispensationem aut agendi, aut protestandi, aut demonstrandi sic nescit, ut sciat; et sic non nescit, ut nesciat: tamen viden
Abbreviated transcription (Latin):
& teriora sua interior insidens: ipserursum ꝯterior int̾na
infinitus ab ess& acunstis: neq cunsta ei qui infinitus ÷ non inessent:
His igitur religio sissim as dedõ opinionibus. ueristudio detentus
anim delectabatur. neq enĩ aliud aliquid dignũesse dõ arbitraba¬
tur. quã ita eũ ultra intellegentias rerum esse. ut inquantũ se adali¬
quẽ p̃sumptȩ lic& opinionis modũ mens infinita ꝓtender&. Intan¬
tum omnẽ ꝑsequentis se naturȩ infuitatẽ. infinitas in moderate

Expanded text:
exteriora sua interior insidens, ipse rursum exterior interna exteriora sua interior insidens, ipse rursum exterior interna ple, cuncta, neque infinitus abesset a cunctis, neque cuncta ei qui infinitus est non inessent. His igitur religiosissimis de Deo opinionibus veri studio detentus animus delectabatur. Neque enim aliud quid dignum esse Deo arbitrabatur, quam ita eum ultra intelligentias rerum esse, ut in quantum se ad aliquem praesumptae licet opinionis modum mens infinita protenderet, in tantum omnem persequentis se naturae infinitatem infinitas immoderatae
Abbreviated transcription (Latin):
mihi edificabitis. autquis locus requi&ionis meae: non ne mane
mea fecit hȩc n uniuersitas caeli. palmaditen&ur. & uni¬
uersitas t̾rae pugillo concluditur: sermo aũ dĩ &iam sia dopinionẽ
religiosȩ intellegentiae ꝓfecit plus tamen significationis. intro¬
spestus sensu contin&. quã & ceptus auditu. Nam conclusum pabna
caelum rur sumdõ thronus est¬
eadem & sea bellũ pedũ eius est ne intrͥono & scabello secundũ
habitum considentis. ꝓtensio speciei corporeȩ possit intellegicũ to
qđ sibi dironus & scabellum ẽ rursum ipsa illa infinitas potens
palma acpugillo adp̃hendente concluder& sed ut inhis cunctis
originib creatura rum ds̃ intra &etraq & suꝑ eminens. & int̃nus
idẽ circũfusus & infusus in omnia noscer&ur: cũ & palma pugillũꝙ
continens potestatem naturae &teriorer ostender& acthronus
& scabellũ substrata esse ut int̃no &teriorã monstrar& cũ

Expanded text:
mihi aedificabitis, aut quis locus erit requietionis meae? Nonne manus mihi aedificabitis, aut quis locus erit requietionis meae? Nonne manus mea fecit haec ? Universitas coeli palma Dei tenetur, et universitas terrae pugillo concluditur. Sermo autem Dei, etiamsi ad opinionem religiosae intelligentiae proficit, plus tamen significationis introspectus sensu continet, quam exceptus auditu . Nam conclusum palma coelum rursum Deo thronus esteadem et scabellum pedum ejus est: ne in throno et scabello, secundum habitum considentis, protensio speciei corporeae posset intelligi, cum id, quod sibi thronus et scabellum est, rursum ipsa illa infinitas potens palma ac pugillo apprehendente concluderet; sed ut in his cunctis originibus creaturarum Deus intra extraque, et supereminens et internus, id est, circumfusus et infusus in omnia nosceretur, cum et palma pugillusque continens potestatem naturae exterioris ostenderet; ac thronus et scabellum substrata esse ut interno exteriora monstraret, cum
Abbreviated transcription (Latin):
qmna turae diuinȩ in comp̃ hensibilem cognitionẽ. aptissimo: ad intello¬
gentiã humanã sermone loqir&ur: nonenĩ aliud ꝓpriũ magis dđoquã
esse intelleger&ur quia id ipsum qđ ÷ neq desinenter est aliquando neq
coepti & id qđ cũ incorruptȩ beatitudinis potestaete ꝑp&uũ ⁊ nom potu¬
it aut poterit aliquando nonessez qui a diuinũ omne. ne abolitioni neq¬
q & ordio obnoxiũ ẽ: & cũ innullo a sedĩ desit &nitas dignehoeso¬
lum qđ en & ad ꝓtestationẽ in corruptȩ suae a& nitatis ostendit. &
tis Egosum quisum uidebatur sed magnificentiã & uirtutissuae
erat a nob opus intellegendũ: Namqcũ esse e ꝓpriũ ess&. qui
manens semꝑ non &iam aliquando coepiss&: a&ni & incorrupti
dĩ dignus dese hicrursũ auditus ÷ sermo. Quiten& caclum.
palma & terram pugillo. Et rut sum
celum mihi tronus ÷ t̾raaũ sca bellũ pedum meorũ. quãdomũ

Expanded text:
quae naturae divinae incomprehensibilem cognitionem aptissimo ad intelliquae naturae divinae incomprehensibilem cognitionem aptissimo ad intelligentiam humanam sermone loqueretur. Non enim aliud proprium magis Deo, quam esse, intelligitur; quia id ipsum quod est, neque desinentis est aliquando, neque coepti: sed id, quod cum incorruptae beatitudinis potestate perpetuum est, non potuit aut poterit aliquando non esse; quia divinum omne neque abolitioni, neque exordio obnoxium est. Et cum in nullo a se Dei desit aeternitas; digne hoc solum, quod esset, ad protestationem incorruptae suae aeternitatis ostendit. 5 tis: Ego sum qui sum, videbatur: sed magnificentiae et virtutis suae erat a nobis opus intelligendum. Namque cum esse ei proprium esset, qui manens semper non etiam aliquando coepisset; aeterni et incorrupti Dei dignus de se hic rursum auditus est sermo: Qui tenet coelum palma, et terram pugillo ; et rursum: Coelum mihi thronus est, terra autem scabellum pedum meorum. Quam domum
Abbreviated transcription (Latin):
Sed Ieterhec axinus sollicirus torili ac ueces gapiia
Ad cognitionẽ dm̃ iscit uiae nitens. cũ neq incuriãdo rerum a secon¬
ditarum dignãesse arbitrar&ur neq nature potenti atq: incorrup¬
te comͣp&ere sexus deorum. & successiones satorum. atq ortorum in¬
telleger&: porro autem diuinũ & & num. nihil nisi unũ esse. differeus
ꝓcerto habebat: quia id quod sibi adid qđ ÷ austor ess& nihilq necesse est
& trase qđ sui ess & prestantius reliquiss&. acq itee omini potentiã a&nitatẽ q¬
q: non nisi penes unũ esse: quianeq in omnipotentiu ualidus infirmius q¬
q neque in a& nitate posterius anterius ue congruer&. Indõ aũ nihil. nisi
A&num potensq esse uenerandum.
animo reputans. incidi in eor libros: quos amorse adq ꝓph&is scriptõs
esse hebreorum. tradebat: Iinquib ipso creatore dõtestante deschȩc ito conti¬

Expanded text:
Sed inter haec animus sollicitus, utili ac necessaria Sed inter haec animus sollicitus, utili ac necessaria ad cognitionem Domini sui via nitens, cum neque incuriam Deo rerum a se conditarum dignam esse arbitraretur, neque naturae potenti atque incorruptae competere sexus deorum, et successiones satorum atque ortorum intelligeret: porro autem divinum et aeternum nihil nisi unum esse et indifferens pro certo habebat, quia id quod sibi ad id quod esset auctor esset, nihil necesse est extra se quod sui esset praestantius reliquisset: atque ita omnipotentiam aeternitatemque non nisi penes unum esse; quia neque in omnipotentia validius infirmiusque, neque in aeternitate posterius anteriusve congrueret; in Deo autem nihil nisi aeternum potensque esse venerandanimo reputans, incidi in eos libros, quos a Moyse atque a prophetis scriptos esse Hebraeorum religio tradebat: in quibus ipso creatore Deo testante de se, haec ita conti
Abbreviated transcription (Latin):
iores &minores & differentes ꝓpotestate. deõs p̃dicabant non nulli nullũ
omnino dm̃ esse ad fermantes. eanitantũ q̃ fortuitis motib ađq concur¬
sib inaliquid & ister&. naturã uenerabantur pleriq uero dm̃ quidem. cẽ.
opinione publica loqbantur. sed hunc eundem incuriosũ Rerum hu.¬
manarum ac neglegentẽ ꝓnuntiubant aliqui aũ ipsasillas creaturarum:
corporeas conspicabilisq formas inelementis t̃renis & cȩlestibus ad¬
orabant. postremo: quidam in simglacris hominũ pecudum ferarũ.:
uolucrũ. serpentũ deossuos conlocabant: & iniuersitatis dm̃ acq.
infinitatis parentem. Intra angustias. me tallorum & lapiclum &
sti pitum coartabant. dignũq iam itonerat austores eos ueritatis & isti¬
mare quiridi cula & faeda & in reliciosas ectantes ipsis illis in a¬
nissimarum sententiarum suarum opinionib: dissiderent:

Expanded text:
jores ac minores et differentes pro potestate deos praedicabant. Nonnulli nullum jores ac minores et differentes pro potestate deos praedicabant. Nonnulli nullum omnino Deum esse affirmantes, eam tantum, 4 quae fortuitis motibus atque concursibus in aliquid exsisteret, naturam venerabantur. Plerique vero Deum quidem esse opinione publica loquebantur, sed hunc eumdem incuriosum rerum humanarum ac negligentem pronuntiabant. Aliqui autem ipsas illas creaturarum corporeas conspicabilesque formas in elementis terrenis et coelestibus adorabant. Postremo quidam in simulacris hominum, pecudum, ferarum, volucrum, serpentum, deos suos collocabant, et universitatis Dominum atque infinitatis parentem intra angustias metallorum et lapidum et stipitum coartabant. Dignumque jam non erat, auctores eos veritatis ex sistere, qui ridicula et foeda et irreligiosa sectantes, ipsis illis inanissimarum sententiarum suarum opinionibus dissiderent.
Abbreviated transcription (Latin):
patienter: Pamen hupsi non satisiihi idonei: adbene beateq uiuendũ
humano sensui dostriunarum p̃cepta statuentes. quȩ cũ non lntelle gere
bel uinũ en& intellesta tamen nonagere. ultra beluinae immanita¬
tis esse rabiem uider&ur. F estimabat aũ animus nonhȩc tantũ modo
agere. qin onegisse & eriminũ ess& plenũ & dolorum. sed hune canti
muneris dm̃ parentẽ q cognoscere CUISe TOTUT ISC DepEIIR
cui famulans nobilitandum se &xistimabat. ad que omnẽ spei suae opinio¬
nem referr& in cuius bonitate int̾tantas p̃sentium negotiorum cala¬
mitates tã quã tutiis iosibi portu familiariq requiesẽ&: Adhiucigitur
uel intelle gendum uel cognos cendum studio fla grantissimo accendeba¬
tur Nomq plures eorum. Numero sas incertorum deorum familias in¬
troducebant & uirilem acmuliebrem sexum in diunis ngturis agi¬
re existimantes ortus ac successiones & diis deorum adserebant alii ma¬

Expanded text:
patienter: tamen hi ipsi non satis mihi idonei ad bene beateque vivendumpatienter: tamen hi ipsi non satis mihi idonei ad bene beateque vivendumentia humano sensui doctrinarum praecepta statuentes: quae cum non intelligere beluinum esset, intellecta tamen non agere, ultra beluinae immanitatis esse rabiem videretur. Festinabat autem animus, non haec tantummodo agere, quae non egisse, et criminum esset plenum, et dolorum: sed hunc tanti muneris Deum parentemque cognoscere, cui se totum ipse deberet, cui famulans nobilitandum se existimabat, ad quem omnem spei suae opinionem referret, in cujus bonitate inter tantas praesentium negotiorum calamitates, tamquam tutissimo sibi portu familiarique requiesceret. Ad hunc igitur vel intelligendum, vel cognoscendum, studio flagrantissimo an--Namque plures eorum numerosas incertorum deorum familias introducebant: et virilem ac muliebrem sexum in divinis naturis agere existimantes, ortus ac successiones ex diis deorum asserebant. Alii ma
Abbreviated transcription (Latin):
mie gdinẽ & repuse Ne & coarguisse In aliis uidene
N dutura ipsa austore inpuls g̃in dignum homine esse & istimauer̃¬
mnosticuntn tantum se uentris & inerciae natos arbitrari & in hanc uitã
non obaliqua p̃darĩ facinoris autbotiae artis studa esse dedustos aut hanc
ipscm uitã non adaliquẽ ꝓfestũ esse a&nitatis indultam
atꝰ quintrase apuriciȩ ignoratione usq ad senestutis deliramenta con¬
sumer&. Qideirco adaliquas patientiȩ & continentiae & placabilita¬
tis uirtues dostrinaet opere trans tulisse qđ beneagere acq intellgere.
id dem uni bene uiuere esse opmabantur. Uitã aũt nonadmortẽ tantũ
ab immortali dõ tribui &istimandam cũboni largitoris non eis e intelle¬
quã uor Ieesgam hane corum egge sedeatiã ax iluit
&xistimarem constientiam abomniculpa liberam conseruare. & om̃s huma¬
nae uitȩ molestias uel puidere prudent̃ uel euitare consulte uelferre

Expanded text:
etudinem et respuisse a se, et coarguisse in aliis videntur, quam quod, natura ipsa auctore impulsi, indignum homine esse existimaverunt, in officium se ventris tantum et inertiae natos arbitrari; et in hanc vitam non ob aliqua praeclari facinoris aut bonae artis studia esse deductos, aut hanc ipsam vitam non ad aliquem profectum esse aeternitatis indultam atque intra se a pueritiae ignoratione usque ad senectutis deliramenta consumeret: et idcirco ad aliquas se patientiae et continentiae et placabilitatis virtutes et doctrina et opere transtulisse, quod bene agere atque intelligere, id demum bene vivere esse opinabantur: vitam autem non ad mortem tantum ab immortali Deo tribui existimandam; cum boni largitoris non esse intelliquam non ineptam hanc eorum esse sententiam atque inutilem existimarem, conscientiam ab omni culpa liberam conservare, et omnes humanae vitae molestias vel providere prudenter, vel vitare consulte, vel ferre
Abbreviated transcription (Latin):
Tir cũspicicaq mibĩ propr̾ium uitȩ humane acreligiasum ofsi¬
uiut quodud a natura manans uel a prudentium strduis ꝓfedia
tenũ aliquid hoc concesiosibi adintellegentiã diuino munere obti¬
er& : multa quidem aderant quao inigne cõmin̾i efpicere utilem
ł aliod sine altero mali potius. materios qrabom enta oçcasio quia
ane hns car&ur que maxune &optata &x quesitasint adutendi
ad q hoc quiden: quã inse sema ad qiopt̾ima uitae blandinenta
puue uitt amen non multũ uidentur a consuoudine es se bel
ete gantib adiic & securitass a labore & saci&sas & parcuis
̃piliie optima & ab solutisñmn uite humanae usus &istim abraq.

Expanded text:
ircumspicienti mihi proprium humanae vitae ac religiosum officium, quod vel a natura manans, vel a prudentum studiis profectum, dignum aliquid hoc concesso sibi ad intelligentiam divino munere obtineret, multa quidem aderant, quae opinione communi efficere utilem quod aliud sine altero mali potius materies, quam boni esset occasio; quia tate his caretur, quae maxime et optata et quaesita sunt ad utendum. Atque haec quidem quamquam in se summa atque optima vitae blandimenta contineant, tamen non multum videntur a consuetudine esse beluilaeta evagantibus, adsit et securitas a labore, et satietas ex pascuis. Nam si hic optimus et absolutissimus vitae humanae usus existimabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ris a facie fratristui. Dĩ honorem do postulat & postulat cũ alterius signi fica¬
ione ꝑsonȩequi in quidđ apparuit tibi cũ sugeres: ne quaꝑsonȩ eiusdem
naturȩ nomine non discernit quo significatio subsistentis enedistin
nonem necessaria sedsecundũ ꝓpositionis oidinẽ responsionis quos
idor& inendus ẽ. Itaq q̃ e⁊ reliquasunt inlibro altero suo loco ee¬
nisi angelos p̃dicatos non solũ aũ ad abraham in uiro dĩ aofuit seleca
adia cob in homine ds uenit: Neq solum uenit so dluctatus oftendit
neq tantũ modo lustatus sed & iam aduersus eũ cũ quolustabatur in¬
firmus: nunc delustȩ sacramento non ẽ neq intem pore neq inmate¬
ria aliquid trastares discerte ẽ. Quia ia cob aduersus dm̃ inualuit Et

Expanded text:
res a facie fratris tui . Deus honorem Deo postulat, et postulat cum alterius significares a facie fratris tui . Deus honorem Deo postulat, et postulat cum alterius significatione personae: Qui, inquit, apparuit tibi cum fugeres; ne qua personae ejusdem a naturae nomine non discernit, quos significatio subsistentes esse distitionem necessaria: sed secundum propositionis ordinem, responsionis quoque ordo retinendus est. Itaque quae ei reliqua sunt, in libro altero suo loco exnisi angelos praedicatos. Non solum autem ad Abraham in viro Deus adfuit, sed etiam ad Jacob in homine Deus venit. Neque solum venit, sed luctatus ostenditur : neque tantummodo luctatus, sed etiam adversus eum, cum quo luctabatur, infirmus. Nunc de luctae sacramento non est, neque in tempore, neque in materia, aliquid tractare. Deus certe est; quia Jacob adversus Deum invaluit, et
Abbreviated transcription (Latin):
hiamꝰ quare risit sarra dicens. Eguere paritura sum Egoaũ senui: nũquid in¬
possibile ẽ a do uerbum: intempore hoc reuertar ad teiu futurũ & erit sarrae
silius : Ten& ergo scriptura ordinẽ ueritatis. nec pluralem significationẽ in eo
qui & ds̃ & dñs agnas cebatur adiniscens. neq angelis duob honorem qui dõtan¬
tũ fuerat delatus In ꝑtiens loth quidem dominos dicit. sed scriptura angelos
domã & gomorrã iusti poena iudicu. & quid tandem momenti ineo ẽ. dñs
subͣ ur & ignẽ pluuit adño. ut dñs ad ño. Ita nondiscreuit naturȩ nomine quos
cepisti in dño & dño iudicis cognitionẽ : eognominis eiusdem indo & do cog¬
nosce consortiũ Iacob desceudeus ob m&um fris suisomnans uiderat scalã
cende inlocũ b&rhel & habita ibr & facibi altariũ đo quiaͥparuitibi eũ fugr¬

Expanded text:
ham, Quare risit Sara, dicens, Ergo vere paritura sum? ego autem senui. Numquid imham, Quare risit Sara, dicens, Ergo vere paritura sum? ego autem senui. Numquid impossibile est 93 a Deo verbum? In tempore hoc revertar ad te in futurum, et erit Sarae filius . Tenet ergo Scriptura ordinem veritatis, nec pluralem significationem in eo qui et Deus et Dominus agnoscebatur admiscens, neque angelis duobus honorem, qui Deo tantum fuerat delatus, impertiens. Lot quidem dominos dicit, sed Scriptura angelos domam et Gomorrham justi poena judicii. Et quid tandem momenti in eo est? Dominus sulphur et ignem pluit a Domino . Ut Dominus a Domino; ita non discrevit naturae nomine, quoscepisti in Domino et Domino judicis cognitionem, cognominis ejusdem in Deo et Deo cognosce consortium. Jacob discedens ob metum fratris sui, somnians viderat scalam adscende in locum Bethel, et habita ibi, et fac ibi altarium Deo, qui apparuit tibi cum fuge
Abbreviated transcription (Latin):
ficat: uiri deinde deconspestis tribus. duo ab eunt: sed quiresid&. & dñs & diẽ,
do tufacies hoc uerbum. occidere iustũ cũ impio. & erit iustus sicut impius ne¬
qua quã qui iudicas ominẽ terrã facies hoc iudiciũ. Tbto igitur sermone suo
abraham fidem obquã iustificatus ẽ doc& dñm suũ & trib: aguitũ. & iolum
triũ omniũ uirorum quisimul uidebantur honorem contineri contuere
quid conspestis duob quidis cesserant loth dixerit: &ut uiditlod & sur rexit
obuiã illis &ad orauit in faciem in t̃rã & dixit eccedom deuertite indomũ po¬
eri ur̃i Inepluralem r&inuit significationẽ simplex uisio angelorũ ilie singula¬
rem honorem patri archȩ fides confit&ur Iuc diuinȩ scripture lastoria duodetrib
tantũ angelos fuisse significat illic dñm & dm̃ p̃dicat᷑: Ait enĩ: Et dix̃ dñs ad abra¬

Expanded text:
ificat. Viri deinde de conspectis tribus duo abeunt: sed qui residet, ificat. Viri deinde de conspectis tribus duo abeunt: sed qui residet, do tu facies hoc verbum, occidere justum cum impio, et erit justus sicut impius. Nequaquam, qui judicas omnem terram, facies hoc judicium . Toto igitur sermone suo Abraham fidem, ob quam justificatus est, docet, Dominum suum ex tribus agnitum, et solum trium omnium virorum, qui simul videbantur, honorem contineri; contuere quid conspectis duobus qui discesserant Lot dixerit: Et ut vidit Lot, exsurrexit obviam illis, et adoravit in faciem in terram: et dixit, Ecce, domini, divertite in domum pHic pluralem retinuit significationem simplex visio angelorum, illic singularem honorem patriarchae fides confitetur. Hic divinae Scripturae historia duos de tribus tantum angelos fuisse significat, illic Dominum et Deum praedicat. Ait enim: Et dixit Dominus Abra
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ uester l& abatur ut uider& diemmeũ & uidit & le&xatus ẽ Vir engo
conspestus rediturum se tempore eodem pollic&ur: contuere sponsi¬
onis effestũ memento tamen uirũ esse qui spondeat: quidergo scriptu¬
radicit & dñs uisitauit sarrã: Vir ergo iste. dñs ẽ. Efficiens qđ ipopon¬
dit quid aũ sequitur & fecit dĩ sarrae sicut locutus ẽ uir in loquendo nun¬
cupatus. dñs inuisitatione significatus. dĩ p̃dicatur in fasto. locutũ certeui¬
rum ñignoras qui abrahȩ & uisus ẽ & locutus dm̃ quomodo ignorabis scrp¬
tura eademq̃ uirum dixeratdũm confitente: ipsa enĩ dixit Et concepit &
peperit sarra abrahȩ filiũ in senestute sua & intempore sicut locutus ẽ illi
dem disce dñs & ds̃ obhoc uenit. ut sarra & conciper& & parer& in potesta¬
te di uir locutus ẽ ineffestudi ds̃ prestititͭ. sedm̃ & loquendo & faciendo sigu¬

Expanded text:
pater vester laetabatur, ut videret diem meum: et vidit, et laetatus est . Vir ergo pater vester laetabatur, ut videret diem meum: et vidit, et laetatus est . Vir ergo conspectus rediturum se tempore eodem pollicetur. Contuere sponsionis effectum: memento tamen virum esse qui spondeat. Quid ergo Scriptura dicit, Et Dominus visitavit Saram ? Vir ergo iste Dominus est, efficiens quod spopondit. Quid autem sequitur? Et fecit Deus Sarae sicut locutus est . Vir in loquendo nuncupatus, Dominus 92 in visitatione significatus, Deus praedicatur in facto. Locutum certe virum non ignoras, qui Abrahae et visus est et locutus. Deum quomodo ignorabis, Scriptura eadem, quae virum dixerat, Deum confitente? Ipsa enim dixit, Et concepit et peperit Sara Abrahae filium in senectute sua, et indem disce. Dominus et Deus ob hoc venit, ut Sara et conciperet et pareret. In potestate Dei vir locutus est: in effectu Dei Deus praestitit. Ita se Deum et loquendo et faciendo sign
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ conponiturisdem &iam dereb: ad abraliam đs loquitur. be¬
nedistus iam ismahel doc&ur. & multiplicandũ eundem esse. ingen¬
tem: Benedixi inquid̃ ei: ñ itaq demuta uit ꝑsonȩ suȩ significatio¬
nẽ seenĩ iam bene dixisse de monstrat: scriptura certesacra¬
menti ordinẽ & uerȩ p̃dicationis modũ aban gelodi incipiens
& postea nisdem derebus eundem loque tem dm̃ confessa ser
pabraham loquitur. pariturã sarrã pollic&ur: pꝰ hȩc uiritres sedentiad¬
sistunt uuũ ad orat & dñm confit&tr: Idemq adoratus & confessus ab il¬
lotempore eodem infuturũ rediturũ se ꝓmittit. & sarrȩ filiũ futurũ
ds ad abraham locutus ẽ sdem postea dereb ipsis cund ẽ uir ab eo.ui¬
sus alloquitur demutatio tantũ fit nominũ uilil tamen deconfes¬
sione deceisit: Uirum enĩ lic& conspestũ. abraham tainen dim
ad orauit: Sacramentũ scilic& futurȩ corporationis agiosons necta¬
men tante fidei testimonio earuit dño in euangeliis dicente. Abraliam

Expanded text:
tura componitur. Iisdem etiam de rebus ad Abraham Deus loquitur: benedictum jam Ismaeli docetur, et multiplicandum eumdem esse in gentem: Benedixi, inquit, ei . Non itaque demutavit personae suae significationem: se enim jam benedixisse demonstrat. Scriptura certe sacramenti ordinem et verae praedicationis modum, ab angelo Dei incipiens, et postea iisdem de rebus eumdem loquentem Deum confessa, serad Abraham loquitur, parituram Saram pollicetur. Post haec viri tres sedenti assitunt, unum adorat, et Dominum confitetur. Idemque et adoratus et confessus ab illo, tempore eodem in futurum rediturum se promittit, et Sarae filium futurum Deus ad Abraham locutus est. Idem postea de rebus ipsis eumdem vir ab eo visus alloquitur. Demutatio tantum fit nominum, nihil tamen de confessione decessit. Virum enim licet conspectum, Abraham tamen Dominum adoravit : sacramentum scilicet futurae corporationis agnoscens. Nec tamen tantae fidei testimonio caruit; Domino in Evangeliis dicente, Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
qui derubo apparuit diangelus dis &q̃. ei conͣplacita sunt. ioreph cũbenedi¬
aer&ur optantur. Nonideo nondĩ quia angelusdi ẽ neq rursũ augelus
dĩ uon ideirco quia ds ẽ. sed iigiificata ꝑsonarum intellegentia & distincto
innascibilitatis natiuitatisq sensu: ac manifestata sacra mentorũ celestiũ
potus moyses ipseresponderit quia eohere tici austore usi ꝑuniusdi confes¬
sionẽ putent ꝑ iua dere posse neds̃ essedifilius p̃dic&ur c contra austoris
sui testimoniũ impii cũ quando ille unũ dm̃ confitens. nondistiter it dedi
filio decere ꝗedd̃ ẽ ed consequens ẽ multiplices de codem ꝓph&arũ sententi¬

Expanded text:
quia de rubo apparuit Dei angelus Deus, et quae ei complquia de rubo apparuit Dei angelus Deus, et quae ei complNon ideo non Deus, quia angelus Dei est; neque rursum angelus Dei non idcirco, quia Deus est: sed significata personarum intelligentia, et distincto innascibilitatis nativitatisque sensu, ac manifestata sacramentorum coelestium potius Moyses ipse responderit: quia eo haeretici auctore usi, per unius Dei confessionem putent persuaderi posse, ne Deus esse Dei filius praedicetur; 96 contra auctoris sui testimonium impii, cum quando ille unum Deum confitens, non destiterit de Dei filio docere quod Deus est. Sed consequens est multiplices de eodem prophetarum sententi
Abbreviated transcription (Latin):
& nonẽdi p̃terme Est enĩ uni genitus ds neq consortẽ unigeniti. nomenad mittit:
sicuti non recipit innascibilis. ineo tantũ qđ est innascibilis participem : ẽergo
unus ab uno neq p̃t̃ innascibilem dm̃. in nascibilis ds̃ alius ẽ sieq p̃t̃ uni genitũ
din. uni genitus d̃s quis quã ẽ uterq Itaq unus & solus ẽ ꝓpri&ate uidelica
c̃a silus đi x honorificandus ab angelisdi: Ita& honor & ueneratiodõ adifiliis
& angelis postulatur: significatio nẽ honorandi: & eius ꝑcuius ẽ honor andur
intellege. scilic& ꝑangelos & filiosdi ds aeneforte honoremdi non naturalis isti¬
mes postulari: & arbitreris hoc in loco moysen dehonorando do patre sensisse:
cũtamen pat̃ sit honorandus infilio: tamenbenedictionẽ quã sub eo dem sermone¬
ia cob ad ioseph disponit ad uerte: Ait em̃ & q̃ accepta sunt ei quiapparuit in
rubo ueniant suꝑ caput ioseph & inuerticem: a dor andus ergo adifilus dĩẽ

Expanded text:
 praeter me. Est enim Unigenitus Deus: neque consortem unigeniti nomen admittit sicuti non recipit innascibilis, in eo tantum quod est innascibilis, participem; est enim unus ab uno. Neque praeter innascibilem Deum innascibilis Deus alius est, neque praeter unigenitum Deum unigenitus Deus quisquam est. Uterque itaque unus et solus est, proprietate videlicet est a filiis Dei, et honorificandus ab Angelis Dei. Ita et honor et veneratio Deo a Dei filiis et Angelis postulatur. Significationem honorandi, et corum per quos est honorandus intellige, scilicet per angelos et filios Dei, Deus. Ac ne forte honorem Dei non naturalis existimes postulari, et arbitreris hoc in loco Moysen de honorando Deo patre sensisse, cum tamen Pater sit honorandus in Filio; tamen benedictionem, quam sub eodem sermone ad Joseph disponit, adverte. Ait enim: Et quae accepta sunt ei qui apparuit in rubo, veniant super caput Joseph et verticem . Adorandus ergo a Dei filiis De
Abbreviated transcription (Latin):
ham. & đsisac & ds ia cob re ꝑtus: angelus enĩ dñi moysi derubo ap¬
paruit: dñs derubo loquitun uoeem euius intellegendã & istimas.
utrũ eius qui uisus ẽ: an alicuius alterius: hic niendasii locus nullus ẽ a
enĩ scriptura: apparuit aũ illi angelus dñi inflamma ignis derubo Ei
rursũ uocauit e ũ dñs derubo: moyses. ioyses & respondit quid ẽ &
quiap paruit in rubo. derubo loquitur: & uisionis locus unus & uociẽ
neq alius quã qui ẽ uisus auditur: quian gelusdiẽ cũuidexur: idem rursuca
esse cognoscitur Cumangelusdi dicitur: ñ ppriusibi aesolit tarius essenois¬
mine p̃dicatur: Habesergo angelũ quiderubo apparuit: & dnm & dĩꝓ¬
niui cȩli simnul cũeo & adorent cum om̃s filiehi. L&amini gentes cũpopuloci &hio

Expanded text:
ham et Deus Isaac et Deus Jacob repertus. Angelus enim Domini Moysi de rubo apparuit, Dominus de rubo loquitur: vocem cujus intelligendam existimas, utrum ejus qui visus est, an alicujus alterius? Hic mendacii locus nullus est. Ait enim Scriptura, Apparuit autem illi angelus Domini in flamma ignis de rubo . Et rursum, Vocavit eum Dominus de rubo, Moyses, Moyses. Et respondit: Quid est? Et . Qui apparuit in rubo, de rubo loquitur: et visionis locus unus et vocis est; neque alius, quam qui est visus, auditur. Qui angelus Dei est cum videtur, idem rursum cesse cognoscitur. Cum angelus Dei dicitur, non proprius sibi ac solitarius esse monsmine praedicatur. Habes ergo angelum, qui de rubo apparuit, et Domini coeli simul cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis plenitudinẽ inxp̃odocente: Abscisa ẽ omnis iñpiȩ temeritatis adser¬
tio cũnaturalem unitatẽ in corporalis diuinitatis. habitatio corporalis efficer&
ut id qđ ñ solus ẽ filius sed qđ ineo man& patneq solũ man& sed &operatur &
loquitur. Neq solũ operatur & loquitur sed & ind&ure ñ sint nuncupatiua
sed uera: dũ hab& inseꝑsacramentũ natiuitatis & uirtus uirtutũ & potestas
potestatẽ & natura naturã tenens ꝑ natiuitatẽ ipsaqđ suũ est & & seꝑ imaginẽ

Expanded text:
nitatis plenitudinem in Christo docente, abscissa est omnis impiae temeritatis assernitatis plenitudinem in Christo docente, abscissa est omnis impiae temeritatis assertio, cum naturalem unitatem incorporalis divinitatis habitatiut id quod non solus est Filius, sed quod in eo manet Pater; neque solum manet, sed et operatur et loquitur; neque solum operatur et loquitur, sed et videtur, non sint nuncupativa, sed vera, dum habet in se per sacramentum nativitatis et virtus virtutem, et potestas potestatem, et natu
Abbreviated transcription (Latin):
in pso in habitat omnis plemtudo diuinitatis corporalit̃ In quo ꝑ corporalit̃ habi¬
tantẽ in eo diuinitatis plenitudinẽ uerũ & ꝑfestũ & pat̾nȩ naturȩ dm̃ demonstrari
docuimi: itaut habitans plenitudo necdiuersũ intelleger&ur significare neque
unicũ cũ& in corporalisdi corporalis habitatio ꝓpri& atẽ naturalis unitatis indõ
qui& do substitiss& docer& & habitans inxp̃o dĩ subsistentis xp̃i natiuitatẽ dũei.
esthabitator ostender&: ꝑ qđ iñ pi&ati eorũ satis suꝑq arbitror fuisse responsũ -
uoluntates referrent utquia disti fides maner&. Dictitamen lutellegentiã
fallacis dostrinȩ religio ementita corrũper& & cũ ne gari ñ possit in his uolun¬
tatũ ad sensus in quib: naturȩ unitas p̃dicatur ad abolendam tamen eãq̃ secun¬
dũ natiuitatẽ ẽ unitatẽ soci& as tantũ concordiȩ creder&ur: Sedbeato aposto¬
lo postmultanaturalis ueritatis ñãbigua p̃ conia corporalit̃ habitantis diui¬

Expanded text:
 corporaliter habitantem in eo divinitatis plenitudinem, verum et perfectum et paternae naturae Deum demonstrari docuimus: ita ut habitans plenitudo nec diversum intelligeretur significare, neque unicum: cum et incorporalis Dei corporalis habitatio proprietatem naturalis unitatis in Deo qui ex Deo substitisset doceret; et habitans in Christo Deus, subsistentis Christi nativitatem, dum ejus est habitator, ostenderet. Per quod impietati eorum satis superque arbitror fuisse responsum, qvoluntatis referrent: ut quia dicti fides maneret, dicti tamen intelligentiam fallacis doctrinae religio ementita corrumperet; et cum negari non posset in his voluntatum assensus, in quibus naturae unitas praedicatur, ad abolendam tamen eam quae secundum nativitatem est unitatem, societas tantum concordiae crederetur. Sed beato Apostolo, post multa naturalis 258 veritatis non ambigua praeconia, corporaliter habitantis divi
Abbreviated transcription (Latin):
Practantes superiore libro de indifferenti natura dei patris & difilii & idqđ
dictũest Ego & pat̾unũ sumꝰ simulq &iam demonstrantes ñ adsolitariũ dm̃ ꝓfi¬
ceresed ad diunitatẽ indiser&ȩ naturȩ se cundũ generationẽ diuinitatisdũneq
aliun dequã & dodsnatus ẽ&& đo dim̃ potest ñidesse qd dĩ ẽ. ꝓcussisq & siñ omnib:
tamen adintellegentiã sufficientib dictorũ diumnorũ atłq a postolicorũ testi moni¬
squib inseparabilis natur a acpotestas patris & fili docebatur usq adhunc aposto¬
ligfidei locũuenimꝰ quoait : Uid & enequis uos seducat ꝑ philosofiã & ina nẽ decep

Expanded text:
ractantes superiore libro de indifferenti natura Dei patris et Dei filii, et id quod dictum est, Ego et Pater unum sumus , demonstrantes non ad solitarium Deum proficere, sed ad unitatem indiscretae secundum generationem divinitatis; dum neque alitamen ad intelligentiam sufficientibus dictorum divinorum atque apostolicorum testimoniis, quibus inseparabilis natura ac potestas Patris ac Filii docebatur, usque ad hunc apostolicae fidei locum venimus, quo ait: Videte ne quis vos seducat per philosophiam et inanem dec
Abbreviated transcription (Latin):
obtin& ueritatẽ: Ethȩc quidem quã uisitase ut sunt habeant qui a natura¬
indifferens unitas ins iparabilis a seẽ sub uiuentis natiuitate naturȩ tamen¬
ꝑfidei euangelioȩ salutarem confessionẽ subrepunther&ici adueritatis e ci¬
diũutnaturalem filo d& rahant unitatẽ dualit at q aliud distaalit adiq in
aliud intellegenda coñponunt: negantesitaq difilũ utuntur ea austorita¬
tequadixerit. Quid medicis bonũ nemoẽbonꝰ nisiunꝰ ds Vtquia unũ dm̃ꝓ
fessio eiꝰ Locuta sit quie quid illud ex indeindierit nomineiam ñ innatura di
maneat quia ds un: ẽ atqut id qđ ipseds̃ indicitur nuncupatione potius
quã ueritatesit hinc confirmare nituntur quia dixeritł Sȩc ẽaũ uita & na

Expanded text:
tur. --Et haec quidem quamvis ita se ut sunt habeant, quia naturaaturae indifferens unitas inseparabilis a se est sub viventis nativitate naturae: tamenfidei evangelicae salutarem confessionem subrepunt haeretici ad veritatis excidium, ut naturalem Filio detrahant unitatem, dum aliter atque ad aliud dicta, aliter atque in aliud intelligenda componunt. Negantes itaque Dei filium, utuntur ea auctoritate qua dixerit: Quid me dicis bonum? Nemo est bonus nisi unus Deus : ut quia unum Deum professio ejus locuta sit, quidquid illud exinde in Dei nomine erit, jam non in natura Dei maneat, quia Deus unus est. Atque ut id, quod ipse Deus dicitur, nuncupatione potius quam veritate sit; hinc confirmare nituntur, quia dixerit: Haec est autem vita a
Abbreviated transcription (Latin):
sionib prȩstaturĩ ad monendos eisse omnis cõmunis fidei existimamꝰ. ut in qua confessio¬
ne a &mitas utȩẽ ineadem sit intellegentia & nitatis nes eitplane uitã suã nescitq̃uix p̃m¬
nib: confitebor & ego eũ corã patremeo quie incȩlis quiaũme negauerit. c orethomi

Expanded text:
sionibus praestituri, admonendos esse omnes communis fidei existimamus: ut in qua confessiosionibus praestituri, admonendos esse omnes communis fidei existimamus: ut in qua confessione aeternitas vitae est, in eadem sit intelligentia aeternitatis. Nescit plane vitam suam, nescit, qui Cnibus, confitebor et ego eum coram Patre meo qui est in coelis. Qui aute
Abbreviated transcription (Latin):
& illud pat̃maiormeẽ : Postremoiam tã quã in disolubili ab negante diuinitatis
pfensione subuertisse se fidẽ ecclesiȩ gloriantur: cũ relegunt dedieaũilla & hora ne¬
moscit Neq angeli incelis nee filius nisi pat̃solus: Nonenĩuid&ur &equabilis
ꝑ natiuitatẽ essenatur ãq̃ ignorationis sit necessitate diuersa: & pat̃sciendo ac filius
nesciendo manifestent disimilitudinẽ diuinitatis quia & ignorare dsihildebeat
&igiorans ñconparandussit adscientẽ: sedhȩc omnia necratione intellegentes nec
tẽporib discer nentes nec sacramentis euangelicis adp̃hendentes necdistorũ uirtu¬
tib sentientes stulto at q iñ perito furore aduersus diunitatis naturã loquuntur:
adiñpledas aures ignorantiũ. Solahȩe & nuda memorantes autabsolutionib eorũ
tacitis aut eausis cũdistorũ intellegentia. aut& ꝓpositis autex consequentib & poat᷑¬
atq. horũ quidem superius memoratorũ rationẽ ꝯxipsis uel euangelicis uela postolicis pfes¬

Expanded text:
 259 me est . Postremo jam tamquam indissolubili abnegatae divinitatis professione subvertisse se fidem Ecclesiae gloriantur, cum relegunt: De die autem illa et hora nemo scit, neque Angeli in coelis, nec Filius, nisi Pater solus . Non enim videtur exaequabilis per nativitatem esse natura, quae ignorationis sit necessitate diversa; et Pater sciendo ac Filius nesciendo manifestent dissimilitudinem divinitatis: quia et ignorare Deus nihil debeat, et ignorans non comparandus sit ad scientem. Sed haec omnia, nec ratione intelligentes, nec temporibus discernentes, nec sacramentis evangelicis apprehendentes, nec dictorum virtutibus sentientes, stulto atque imperito furore adversus divinitatis naturam loquuntur, ad implendas aures ignorantium sola haec et nuda memorantes, aut absolutionibus eorum tacitis, aut causis: cum dictorum intelligentia aut ex praepositis aut ex consequentibus expetum quidem superius memoratorum rationem ex ipsis vel evangelicis vel apostolicis profes
Abbreviated transcription (Latin):
Proficit mens ultranaturalis sensus intellegentiã & plus deđo quã
opinabatur doc&ur creatorẽ enĩsuũ dm̃ &đo discit uerbum dm̃
& apud dm̃ In principio esse audit mundi lumen in mundo manens
& amundo nonre coguitũ intellegit: uenientẽ quoq insua asuis
non receptũ. recipientes aũ. subfidei suae merito indifilios ꝓfe¬
cisse cognoseit. Nonix complexu carnis neq ese corporum uolupta

Expanded text:
 plus de Deo quam opinabatur edocetur. Creatorem enim suum Deum ex Deo discit: Verbum Deum, et apud Deum in principio esse audit. Mundi lumen in mundo manens, et a mundo non recognitum intelligit. Venientem quoque in sua, a suis non receptum: recipientes autem sub fidei suae merito in Dei filios profecisse cognoscit; non ex complexu carnis, neque ex conceptu sa
Abbreviated transcription (Latin):
posthancergo tã multiplicem aeꝓpriã demonstrande in sepat̃nȩ nature significa¬
tionẽ ada postolosusus hocdistoẽ Huncenipat̃ signauitd̃s signaculorũnature ea ẽ uitom¬
nẽ ñpressȩin sespeciei &x plicent for mã & nisulmin: ex eo in sehabeaut undesignentur &dã
moliorib naturis ualidiorũ generũ peciesiñ primuntur unigenitus uerods̃ & ꝑsa
cramentũ salutis nr̃e hominisfilius uolens ꝓpri&atis nob̾ pat̃nȩ in sesignificare spe¬
ciei signatũs ea dõ ait. Ꝙin hoc ideo quiauitȩ a& nȩ escamfilius hominis ess& datu¬
rus. utꝑ hoc potestas in eodandȩ ad &nitatẽ escȩ intellegipossit Quia ominẽ insepat̾nȩ
disignantis ecferr&: hȩc quidem a diudeos dñs obinfidelitatẽ illorũ dictiistius

Expanded text:
onstrandae in se paternae naturae significationem, usus hoc dicto est: Hunc enim Pater signavit Deus . Signaculorum natura ea est, ut omnem impressae in se speciei explicent formam, et nihil minus ex eo in se habeant unde signentur: et dum mollioribus naturis validiorum generum species imprimuntur. Unigenitus vero Deus, et per sacramentum salutis nostrae hominis filius, volens proprietatis nobis paternae in se significare speciem, signatum se a Deo ait: et hoc ideo, quia vitae aeternae escam filius hominis esset daturus; ut per hoc potestas in eo dandae ad aeternitatem escae intelligi posset, quia omnem in se paternae ex se quam formam Dei signantis efferret. Haec quidem ad Judaeos Dominus ob infidelitatem suam dicti istius
Abbreviated transcription (Latin):
ac primũ cognosci oport& dm̃ ñsibis ed nob locutũ & intantũ ad intelle¬
gentiã nrãm eloquii sui temperasse sermonẽ quantũ conp̃ hender ead
sentiendũ naturȩ nr̃e poss& infirmitas. uãq cũ superius increpitus
aiudeis fuiss& curse aequalem dosiliũ sediꝓfitendo feciss& respon¬
derat omnia seq̃ facereo pater facere omnesea patreadeptũ esse iuditiũ &iam
seut patre honorandũ & in hisomnib ꝓfessus antesefiliũ patri &equauerat honole
potestatenatura de hinc dixerat ut patrẽ uitã in sehabere. Itaeũfilio uitainse haben¬
dã dedise inquosignificauerat naturȩei: demꝑsacramentũ natiuitatis unitatẽ ꝑ
idenĩ qđ hab& pat̃ ipsũillũd siginficãt habendo quia ñhumano modo x coñpositis¬
ds̃ ẽ utineo aliud sit qđ ibeo hab&ur &aliud sit ipse qui habeat s̃ ed totũ qd ẽuita ẽ

Expanded text:
Ac primum cognosci oportet Deum non sibi, sed nobis locutum, et in tantum ad intelligentiam nostram eloquii sui temperasse sermonem, quantum comprehendere ad sentiendum naturae nostrae possit infirmitas. Namque cum superius increpatus a Judaeis fuisset, cur se aequalem Deo, filium se Dei profitendo, fecisset ; responderat omnia se, quae faceret Pater, facere ; et omne se a Patre adeptum esse judicium; etiam se, ut Patrem, honorandum. Et in his omnibus, professus ante se filium, Patri exaequaverat honore, potestate, natura. Dehinc dixerat, ut Patrem vitam in se habere, ita eum Filio vitam in se habendam dedisse : in quo significaverat naturae ejusdem per sacramentum nativitatis unitatem. Per id enim, quod habet Pater, ipsum illum Deus est, ut in eo aliud sit, quod ab eo habetur, et aliud sit ipse qui habeat; sed totum quod est, una est
Abbreviated transcription (Latin):
tratus ẽ ȩqualem se faciens do sed seexin auit formã serui accipiens. Quẽ enĩsig¬
nauerat ds̃ aliud p̃terquã di forma esse non potuit & id qđ signatũ iudiforma
sacramentũ locuturus ait: Non rapinã arbitratus ẽẽsseseequalenidõ sed
se& inaniuit formã serui accipiens. Quod enĩ informadierat ꝑ signantẽ se
dim̃dsmanebat sed quia suscipienda erat forma serui& oboe diens ess & futu

Expanded text:
e aequalem Deo, sed se exinanivit, formam servi accipiens . Quem enim signaverat Deus, aliud praeter quam Dei forma esse 246 non potuit: et id, quod signatum in Dei forma sacramentum locuturus ait, Non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed se exinanivit, formam servi accipiens. Quod enim in forma Dei erat, per signantem se Deum Deus manebat. Sed quia suscipienda erat forma servi, et obediens esset futu
Abbreviated transcription (Latin):
teudi possit opponis: Ad ferrẽtibi infelix error &iam &reb mun¬
di quarundã naturarũ q̃ gigiunt᷑ &emplũ nenatiuitatẽ ꝓtensionẽ
&istimares uenascentiũ naturas detrimentir crederesesse gignentiũ. ut
&iam multa sine corporaliadinixtione & uiuentib: iuuiuentĩs ani¬
mas giguerentur. nisi nefas ess& do dese testanti ñ credidirse. & ultimii
furoris uȩ sania iudicare turad imere austoritatẽ ad fidem. cui
uenerationẽ ꝓfitearis aduitã: Sie nĩ non nisi ꝑ eũ uitaẽ. quomodo
ñ ꝑeũ fides uiteẽ. Fidesaũ uitȩ quo modo ineo ẽ qui sibi dese testir
silii adereationis uoluntatẽ ut ũ & dõ natuint sed uolente eoqui ere¬
auit ꝯccreatione substiterit. &tecũ iel circo ñdsẽ quia manente
dõ uno ñteneat filius originis suȩ innatiuitate naturã sedin subs¬
tantiã alteram conditio ips e tã quã unigenitus conditionib &

Expanded text:
rotendi possit opponis. Afferrem tibi, infelix error, etiam ex rebus munrotendi possit opponis. Afferrem tibi, infelix error, etiam ex rebus mundi quarumdam naturarum quae gignuntur exemplum, ne nativitatem protensionem existimares, ne nascentium naturas detrimenta crederes esse gignentium, ut etiam multa sine corporali admixtione ex viventibus in viventes animas gignerentur: nisi nefas esset, Deo de se non credidisse; et ultimi furoris vesania judicaretur, adimere auctoritatem ad fidem, cui venerationem profitearis ad vitam. Si enim non nisi per eum vita est, quomodo non per eum fides vitae est? Fides autem vitae quomodo in eo est, qui sibi de se testis Filii ad creationis voluntatem; ut non ex Deo natus sit, sed volente eo qui creavit, ex creatione substiterit. Et tecum idcirco non Deus est, quia manente Deo uno, non teneat Filius originis suae in nativitate naturam; sed in substantiam alteram conditio, ipse tamquam unigenitus conditionibus et
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ reliquerit. quin intelleger&ur ñ aliunde quã & patre esse qđ dł sẽ & pa¬
tre enĩ &iens neq aliã natiuitatis habuit naturã neq nullã: Sed eũ sibi
testatur austorẽ ex quose ꝓfit&ur & isse: dehis aũde monstrandis ađ que
ñ negantur O grauissimũ humanȩ stultitiȩ ađq in solentiae dedecus.
ꝓfessionis sue desedm̃ ñ modo ar guere ñ credendo sed emendando dam¬
nare: & illud ineffabile in eo naturȩ suȩ uirtutisq secr& ũ humanis con¬
taminare & ilpugnare doetrinis & hȩc audẽ e loqui sunquid̃ ꝯxd̃o ẽ filiu
demutabilis &d eorporens di ẽ qui ex seꝓtulerit uel&x tenderit qdibiesse
infiliũ. Quid sollicitus es nedemut abilisds st ̃ios natiuitatẽ confire¬
mur nos uni genitũ p̃dicamꝰ. &do dost: Pune natiuitasmaneat neuni¬
genitus dr inecdesiȩ fidesithaturã indemutabilis di ꝙi necetendi nec ꝓ¬

Expanded text:
tem reliquerit, quin intelligeretur non aliunde quam ex Patre esse quod Deus est? Ex Patem reliquerit, quin intelligeretur non aliunde quam ex Patre esse quod Deus est? Ex Patre enim exiens, neque aliam nativitatis habuit naturam, neque nullam: sed eum sibi testatur auctorem, ex quo se profitetur exisse. De his autem demonstrandis atque non negantur. O gravissimum humanae stultitiae atque insolentiae dedecus, professionis suae de se Deum non modo arguere non credendo, sed emendando damnare; et illud ineffabile in eo naturae suae virtutisque secretum, humanis contaminare et impugnare doctrinis, et haec audere loqui: Si, inquit, ex Deo est Filius, demutabilis et corporeus Deus est, qui ex se protulerit vel extenderit, quod sibi esset in filium! Quid sollicitus es, ne demutabilis Deus sit? Nos nativitatem confitemur, nos unigenitum praedicamus ex Deo docti: tu, ne nativitas maneat, ne unigenitus Deus in Ecclesiae fide sit, naturam indemutabilis Dei quae nec extendi nec p
Abbreviated transcription (Latin):
us cuiusq intellegentiã consulo. quid & istim& in eo cũ dictũ sit & ipso: utrũ ne
& altero intellegendũ sit. anne& nullo. anuero ipse ille creden dissit & altero
ẽ demoustratur enĩ natura: undenatiuitas ẽ ipse ñ est quia ubi & ipso ẽ. nati¬
uitas fili refertur &x patie xleinde cũ significatur & utero: int̃rogo anere¬
di possit essenatus &x nihilo. cũ natiuitatis Ueritas ꝑ corporaliũ efficien¬
tiarum nomina reuel&ur ñenĩ mẽbris corporalibus consistens dĩ eũge¬
nerationẽ filii cõmemorar& ait & utero anteluci ferdm genuite: Sed m¬
enarrabilem illã uni geniti & sefiliinatiuitatẽ & diuinitatissuȩ ueritate
confirmans. ad intellegentiȩ fidem locutus ẽ: ut dediuinis suis rebus secun¬
dũ humanã naturã humanȩ natur ȩ sensũ ad fidei scientiã erudir&: ut cũ
ait Exutero. ñ & nihilo creatio substitisse. sed& se uni genitisui naturalis
natiuitas docer&ur: p̾tremo qđ dix̃ & patre &iui & ueni: utrũ ambiguita¬

Expanded text:
lo, quid existimet in eo, cum dictum sit ex ipso: utrumne ex altero intelligendum sit, an ne ex nullo, an vero ipse ille credendus sit? Ex alterest; demonstratur enim natura unde nativitas est. Ipse non est: quia ubi ex ipso est, nativitas filii refertur ex patre. Deinde cum significatur ex utero, interrogo an credi possit esse natus ex nihilo, cum nativitatis veritas per corporalium efficientiarum nomina reveletur? Non enim membris corporalibus consistens Deus, cum generationem 144 Filii commemoraret, ait: Ex utero ante luciferum genui te ; sed inenarrabilem illam unigeniti ex se filii nativitatem ex divinitatis suae veritate confirmans, ad intelligentiae, fidem locutus est; ut de divinis suis rebus, secundum humanam naturam, humanae naturae sensum ad fidei scientiam erudiret: ut cum ait ex utero, non ex nihilo creatio substitisse, sed ex se Unigeniti sui naturalis nativitas doceretur. Postremo quod dixit: Ex Patre exivi, et veni , utrum ambiguita