comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
felicit᷑ obdormiuit. Unꝰ aũ ex illis spe
nio głari dũ uiu̾et. uidit illam głosã
aiãm carnie solutã in stelle gͣnͣdis ⁊ ra¬
diant is effigie. uidit inꝙͣ uelut suꝑ
aqͣs mł̾tas candida subuectã nubecła
in celũ directe ꝯscent̾e. Et̃s est itaq ꝯ¬
cursus ppłoꝵ ciuitatis assisii deũ uiaĩ
iocũditate laudantiũ. eo qd̃ tm̃ illis
dignaret᷑ ꝯm̃dare depositũ. Erat aũ
pͥmitꝰ ꝓtanti pr̃is sb̾cͣctõne planctus

Expanded text:
feliciter obdormivit. 70 Unus autem ex illis, specnio gloriari dum viveret, vidit illam gloriosam animam carne solutam in stellae grandis et radiantis effigie; vidit, inquam, veluti super aquas multas, candida subvectam nubecula in caelum directe conscendere. Soncursus populorum civitatis Assisii Deum unanimi iucunditate laudantium, eo quod tantum illis dignaretur commendare depositum. Erat autem primitus pro tanti patris subtractione planctus
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ duram pͥus ⁊ liuidã ueluti puerili
teu̾itudine ĩa resũpta mirando cando¬
re uitentẽ. ⁊ qͣi carnis glificate sp̃em
cecoris magnitudĩe p̃tendentẽ. Głosũ
t̃c erat in carne tã candida uid̾e simłi¬
tudinẽ fixure clauoꝵ inmo uigros ut
ferrũ clauos ex ip̃a carne formatos
in medio pedũ ⁊ manuũ dextrũꝙ la¬
tꝰ sacro sangͥne rubͥcatũ Lacrimabã¬

Expanded text:
 duram prius et lividam, veluti pueruli teneritudine iam resumpta, mirando candore nitentem, et quasi carnis glorificatae speciem prae decoris magnitudine praetendentem. Gloriosum tunc erat in carne tam candida videre similitudinem fixurae clavorum immo, nigros ut ferrum clavos ex ipsa carne formatos in medio pedum et manuum, dextrumque latus sacro sanguine rubricatum. Lacrimaban
Abbreviated transcription (Latin):
mortis horã instare ꝯgnoscens duos
ad se frẽs uocauit. qͥb de tͣnsitu eiꝰ uici¬
no laudes alacͥter dño decantare p̃cepit.
Ip̃e uͦ ꝓut potuit in hũc psalmũ ꝓru¬
pit. Uoce mẽa ad dñm clarnaui: uoce
ioh̾em ab eo loco uͥ incipit aute diem
festũ pasche Sͥ legi poposcit. deuide se ci¬

Expanded text:
mortis horam instare cognoscens, duos ad se fratres vocavit, quibus de transitu eius vicino Laudes alacriter Domino decantare praecepit. Ipse vero, prout potuit, in hunc psalmum prorupit: "Voce mea ad Dominum clamavi, voce Iohannem ab eo loco ubi incipit: Ante diem festum paschae sibi legi poposcit; deinde se ci
Abbreviated transcription (Latin):
sulphure ⁊ pice. uolentes me inglutire. At
ductor meꝰ triplicauit suꝑ me filũ: a cuiꝰ
radiis claritatis suꝑata sũt ora eoꝵ ig¬
nea. Et ꝑtͣtit me ualidiꝰ: ⁊ descenduuꝰ in
unã uallẽ q̃ erat ex una parte tenebro¬
sa ⁊ ardẽs uelut clibanꝰ ignis: ex alt̾a u̾o
parte tam ameuissuna ⁊ splendidissi¬
ma: ut nulla rõne dic̾e ualeã. u̾ti me cõ¬
tra tenebrosam ⁊ flãminoniam partẽ
uidiq ibi alitiͦs reges de meo genete ĩ¬
magnis suppliciis. Et tũc nimis augus
tib uig̾imis: qͥ ip̃am uallẽ cõflãmabant
gen̾ib igneũ. Et ualde tremẽs glonũs filo
illuminante occlõs meos. uidi elat̾e̾ ual¬
lis paulisꝑ albesc̾e fumen. ibiꝙ duos
sontes fluere. Unꝰ erat uimiũ calidꝰ alt̾
u̾o clarꝰ ⁊ tepidꝰ. ⁊ erãt ibi duo dolia .I. Qͣ

Expanded text:
sulphure et pice, volentes me inglutire; at ductor meus triplicavit super me filum, a cujus radiis claritatis superata sunt ora illorum ignea, et pertraxit me validius. Et descendimus in unam vallem, quae erat ex una parte tenebrosa, ardens velut clibanus ignis; ex alia vero parte tam amoenissima et splendidissima ut nulla ratione dicere valeam. Vertique me contra tenebrosam et flammivomam partem, vidique ibi aliquos reges memagnis suppliciis: et inde nimis angusttibus nigerrimis, qui ipsam vallem conflammabant generibus ignium; et valde tremens, glomeris filo illuminante oculos meos, vidi e latere vallis paulisper albescere lumen ibique duos fontes fluere. Unus erat nimium calidus, alter vero clarus et tepidus, et erant ibi duo dolia, cumque
Abbreviated transcription (Latin):
nnꝰ illos ⁊ ppłm illoꝵ de pate ⁊ cõcordia
mͣ ur istis tartareis supplitiis: ⁊ nos ⁊ a¬
lui homicidioꝵ ⁊ rapinaꝵ amatores. Huc
auscuitarẽ: ecce ing̾cimi demones ad uo¬
lantes cũ untis igneis uolebãt app̃hen¬
dere filũ glomeris qũe in manui tenebã
⁊ ao se attͣhere. D reu̾berantib radiis
utuꝰ glom̃is: nõ ualebãt illũ atting̾e:
Deinde ptꝰ tergũ meũ cͣrentes. uoluert¬
trie adurtare: ⁊ in ip̃os puteos sulphu¬
reois p̃cipitare. S ductor uieꝰ qͥ porta¬
bat glomerẽ iactauit suꝑ scapłas filu
glomeris: ⁊ dupplicauit iltũ. ⁊ traxit
mne ptꝰ se fortit᷑. Sic ꝙ ascendimꝰ suꝑ
mõtes igneos altissimos: de tͥb orrebã¬
tͣ paludes ⁊ flumina f̾uentia ⁊ om̃ia
metalloꝵ gen̾a bullientia. uͥ repperi in

Expanded text:
 illos, et populum illorum, de pace et concordia mur in istis Tartareis suppliciis, et nos, et alii homicidiorum et rapinarum amatores: huc auscultarem, ecce, nigerrimi daemones advolantes cum uncis igneis volebant apprehendere filum glomeris quem in manu tenebam, et ad se attrahere; sed, reverberantibus radiis illius glomeris, non valebDeinde post tergum meum currentes, voluerunt me aduncare, et in ipsos puteos sulphureos praecipitare. Sed ductor meus qui portabat glomerem, jactavit super scapulas meas filum glomeris, et duplicavit illum, traxitque me post se fortiter, sicque ascendimus super montes igneos altissimos, de quibus oriebantur paludes et flumina ferventia, et omnia metallorum genera bullientia. Ubi reperi inn
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sine obuiuentia maioris ꝑtis excitꝰ
irruentes in soldanũ p̃dictũ surgentẽ
in mane de m̃sa ptꝰ pͣndiũ ip̃m ĩmani¬
tꝰ uulnerarẽt. ⁊ de suo tentorio exeũtẽ
ut poss fuge bñficio lib̾ari uidẽtib
fere oĩb admiratis. ⁊ alioꝵ sarracenoꝵ
młtitudine frust̾atĩ gladiis trucida¬
rẽt. Quo ꝑpetͣto statim młti saracenoꝵ

Expanded text:
n sine conniventia vel majoris partis exercitus, irruentes in Soldanum praedictum surgentem in mane de mensa, post prandium, ipsum immaniter vulneraverunt, et de suo tentorio exeuntem, ut posset fugae beneficio liberari, videntibus fere omnibus admiratis, et aliorum Sarracenorum multitudine, frustatim gladiis trucidarunt. Quo perpetrato, statim multi Sarraceni
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ breuit᷑ colligã. ꝙ ad integrũ mã¬
data obseruari d̃i iuix ualeãt: abbatis
nõ ualeant: c̃ u̾itas ip̃a testet᷑: ne unũ
quidẽ iota p̃titũ iri. Cet̾ri qui ita sen
gis gemere ad huc: nõ respirare sub
nem. qr sp̃c nõ adiuuat eiꝰ infirmita¬
obedientie legẽ affirmãtes ꝑuulosũ
ẽẽ ꝓmittere ꝙ tam laboriosũ ẽ obser¬
uare: Eld hoc ego Rdõ ĩmo nõ eͦ s dñs.

Expanded text:
sensum breviter colligam quod ad integrum mandata Dei observari vix valeant, abbatis non valeant: cum Veritas ipsa testetur, ne unum quidem iota praeteritum iri . Caeterum qui ita sentgis gemere adhuc, nondum respirare sub nem, quia spiritus non adjuvat ejus infirmitaobedientiae legem, affirmantes periculosum promittere, quod tam laboriosum est observare; ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
no illoꝵ dieꝵ gerbertus ad missã se pa¬
raret: inualitudinis incõmodo ictꝰ inge¬
nuitt Qua crescente. decubuit: ⁊ ꝯsulta
statua deceptõnẽ ⁊ mortan suã cognouit
Aouocatis gͥ cardinalib: diu fatinora

Expanded text:
no illorum dierum Gerbertus ad missam se pararet, invaletudinis ictus ingemuit, eademque crescente decubuit; consulta statua, deceptionem et mortem suam cognovit. Advocatis igitur cardinalibus, diu facinora
Abbreviated transcription (Latin):
res milites dyoc̃ lugdunensis
ad scm̃ iacobũ ꝑgebant: qui in¬
ueniens q̃dam muluercła regauit ut
sui miserti duplariũ suũ amore scĩ ia¬
cobi de portarẽt. Qd̾ cũ unꝰ eoꝵ feciss. et
usq ad .xii. dietas a galitia mulier sac¬
culũ de portass quẽdam in firmũ ĩ iti¬
ñe repꝑit. a qͦ rogatꝰ eqũ suũ ei accõmo¬
dauit. Et accipiens burdonẽ infirrar. ⁊
sattulũ mulieris: eqũ suũ fe̾ntẽ in fir¬
mũ seq̃bat᷑ S fuore solis ⁊ labore iti¬
n̾s in fmatꝰ reminiscens qd̃ in multis
offend̾at. amore bĩ apsi in firmitatem
suã usq ad galetiam eqͣnmit tolerabat
Ibiq decumbens. a sociis suis monitꝰ
est ut more boni xͥati ꝯfessus ꝯmuni¬
cari se facet. At ille bñ auoiens s tes¬
ponde ñ ualens. ꝑ tͥduũ mutꝰ fuit un¬
D
scĩ¬

Expanded text:
res milites dyocesis Lugdunensis ad Sanctum Iacobum pergebant. Quos inueniens quedam muliercula rogauit ut sui miserti dublarium suum amore sancti Iacobi deportarent. Quod cum unus eorum fecisset et usque ad duodecim dietas a Galitia mulieris sacculum deportasset, quendam infirmum in itinere inuenit. A quo rogatus equum suum ei commodauit et accipiens burdonem infirmi et sacculum mulieris, equum suum ferentem infirmum sequebatur. Sed feruore solis et labore itineris infirmatus reminescens quod in multis offenderat, amore beati apostoli infirmitatem suam usque ad Galitiam equanimiter tolerabat. Ibique decumbens a sociis suis commonitus est ut more boni christiani confessus communicari se faceret. At ille bene audiens sed respondere non ualens per triduum mutus fuit. Vnde soci
Abbreviated transcription (Latin):
bĩ aug̾tirii. In tẽplo ⁊̃ dñi st̃ regłares¬
⁊ monachi nigͣ. ⁊ in eccłia simiłr de
⁊ anulis atq sandaliis pontificali¬
b assistunt in minist̾io prĩarche so¬
li obedientes. Sũt ⁊ ciuitates cĩ non
habent ep̃os: uidelicet ascalona sub
ep̃o bethleemitano. ioppe ꝙͦ sb̾ cano¬
nicis sepult᷑. neapolis sub arbate
templi. ⁊ cayphas sb̃ archiepõ cesari¬
ensi. Nleapolis ⁊ tyrus ⁊ accon ⁊ irłm:
nullo mediante spectant ad regem.

Expanded text:
ni sunt regulareet monachi nigri, et in ecclesia similiter de , annulis et sandaliis pontificalibus assistunt in ministerio soli patriarche obedientes. Sunt tamen civitates, que non habent episcopos, ut Ascolana sub episcopo Betlehemico, Joppe sub canonicis Sepulchri, Neapolis sub abbate Templi et Caypham sub archiepiscopo Cesariensi. Neapolis et Tyrus et Achon et Jerusalem nullo mediante spectant ad regem.
Abbreviated transcription (Latin):
sem. In galilea nazarenũ: tͥ ⁊ unum
scilicet tyberiacensẽ ht̃ suffraganeũ
In phenicea uͦ tyrensem: qͥ.iiii. ht suf¬
fraganeos. scilicet aconensẽ. sydoni¬
ensem. berithensẽ. ac beliuensẽ. Petͣ¬
censẽ tͦ in ꝓuincia moabitaꝵ: qui
unũ in monte syna suffraganeum¬
ht̃ gretũ. Patͥarche uͦ suffraganei:

Expanded text:
sem, in Galilea Nazarenum, qui I scilicet Tyberiacensem habet suffraganeum, in Phenicea vero Tyrensem, qui IIII habet suffraganeos, Aconensem, Sydoniensem, Bericensem et Belynensem, Petracensem quoque in provincia Moabitarum, qui I in monte Syna habet suffraganeum Grecum. Patriarche vero suffraganei
Abbreviated transcription (Latin):
surꝰ est qͣnͣto magis absꝯdenda est ab
ocłis ip̃oꝵ fr̃m ne forte int̾ eos nõ diui¬
exalto ut collabores metũ ne infernũ
diuidat int̾ nos. Cur nati ex uno tarna¬
li ut̾o ⁊ ex uno spũali renati uno infer¬

Expanded text:
surus est, quanto magis abscondenda est ab oculis ipsorum fratrum, ne forte inter eos non diviex alto , ut collabores mecum, ne infernus dividat inter nos. Cur enim nati ex uno carnali utero, et ex uno spirituali renati, uno infer
Abbreviated transcription (Latin):
dici nquicio liber discede. tͣndo uec mutato
hĩtu pͥstino nec tonsura suscepta mello:
lie refuga ⁊ dimissione hitꝰ qͣm ex fractõe
ꝓfessionis. srangento em̃ ꝓfissionẽ alos
lizat a qͥb se disũrc̾at eiꝰ susceptõne. To

Expanded text:
dici novitio: Liber discede, quando nec mutato habitu pristino, nec tonsura suscepta, nullo lis refuga cum dimissione habitus, quam ex fractione professionis. Frangendo enim professionem illos lizat, a quibus se disjunxerat ejus susceptione: to
Abbreviated transcription (Latin):
lũ istoꝵ telitͥi. Qd̾ aũ nouitii nõ muta¬
bant hĩtũ suũ temꝑe b̃ĩ bñdicti antetiͣm
deb̾cnt sieri monachi ꝓbo ex textu ip̃iꝰ re¬
głe In illo enĩ capitło qd̃ sit inticłatur
de disciplina suscipiendoꝵ frm̃ sic in fine le¬
git᷑. Mox exuat᷑ in oratorio reb ꝓpriis cͥai
uestitꝰ est. ⁊ induat᷑ reb monasteru. Et sõ¬

Expanded text:
t. Quod autem novitii non mutabant habitum suum tempore beati Benedicti, antequam deberent fieri monachi, probo ex textu illius regulae. In illo enim capitulo, quod sic intitulatur: De disciplina suscipiendorum fratrum, sic in fine legitur: « Mox exuatur in oratorio rebus propriis, quibus vestitus est, et induatur rebus monasterii. » Et s
Abbreviated transcription (Latin):
duob. Iuuior uͦ karolus filĩ ludouici
g̾manoꝵ regis imꝑiũ ad eptꝰ est: anim¬
entib sibi guib dã nobiliũ romanoꝵ.
ioh̾e autẽ ppͥ satagente imꝑiũ tnͣsf̾re
ad ludouitũ balbũ filiũ retẽs defuncti

Expanded text:
ici Germanorum regis, imperium adeptus est, annitentibus sibi quibusdam nobilium Romanorum; Johanne autem papa satagente imperium transferre ad Ludowicum Balbum, filium recens defuncti
Abbreviated transcription (Latin):
quenti karolus irtꝑator romani
scd̃o ꝓfectꝰ. bosoni g̾mano uxoris sue
neptẽ suã filiam ludouici imꝑatoris
uxorẽ dedit. ⁊ data ei ꝓiuntia in regem
eũ coronauit ut etiam regib imꝑato¬
re uderet᷑. Q audiens. Q̾ audiens fra¬
trueles suos karlomãnũ ⁊ karolũ cõtͣ
se ex̾citũ ad duc̾e. pauoꝵ solutꝰ reditũ
parat ⁊ int̾ redundũ a hͦdã sedechia¬

Expanded text:
 Karolus imperator Romam secundo profectus, Bosoni, germano uxoris suae, neptem suam, filiam Ludowici imperatoris, uxorem dedit, et data ei Provincia, in regem eum coronavit, ut etiam regibus imperare videretur. Qui audiens fratrueles suos Karlomannum et Karolum contra se exercitum adducere, pavore solutus reditum parat, et inter redeundum a
Abbreviated transcription (Latin):
merrice cõposuit. ⁊ librũ desobrietate
ad karolũ caluũ scͥpsit. Sb̃ hec nulone
adolescebat. ⁊ nepos eiꝰ hulbaloꝰ: qͥ in
.uii. lib̾aliũ atuũ paritia clarꝰ. egregie
p̃t̾ cet̾ã in musita elaruit: ⁊ de młtis scĩs

Expanded text:
metrice edidit, et librum de sobrietate ad Karolum Calvum scripsit. Sub hoc Milone adolescebat etiam nepos ejus Hubaldus, qui in septem liberalium artium peritia clarus, egregie preter caetera in musi
Abbreviated transcription (Latin):
ingentib om̃s. Et thim᷑ quo uos:
uita ꝑacta uocat Hi nũqͣm. hi semꝑ alii
plectũt᷑ ad hor̃a. Purgatis t dat᷑ tran sitꝰ
ad requiẽ. Hanc illis altare sacrũ uł cri¬
minis expers: uita. uł obsequiis: emptꝰ
amitus emit. ꝑfectos ualde ꝙ malos uil
uota suoꝵ: nil inpensa p̾cũ nul holocau¬
uagantes: ut redeant saltĩ sero iuuare
solet. Inde fit ut quociens sacris. satris
accedimꝰ aris: partitulis cedat hostia
fracta trib. Pars intincta mero: ꝓ uiuiꝰ
orat opus ꝙ: sanguius ⁊ carnis expi¬
at ip̃a caro. ꝓ bñ defunctis. quoꝵ purga¬
tior unꝰ. hoc int̾uentu uõ eget alt̃ eget:
offerimꝰ tibi xp̃e duas. s ꝓpt̾ eos dẽ. ob¬
pars est. ꝓ sc̃ificandis. Illa refert grates
supplicat ista deo. Hostia ꝓ ustis: laus ẽ
to mist̾io simplex utilitate triplex. Ip̃e¬

Expanded text:
gentibus omnes. Et trahimur quo nos vita peracta vocat. Hi nunquam, hi semper, alii plectuntur ad horam, Purgatisque datur transitus ad requiem. Hanc illis altare sacrum, vel criminis expers Vita, vel obsequiis emptus amicus emit. Perfectos, valdeque malos nil vota suorum, Nil impensa precum, nil holocauitae calle vagantes, Ut redeant, saltem sero juvare solet. Unde fit ut sacris quoties assistitur aris, Particulis cedat hostia fracta tribus. Pars orat, opusque Sanguinis et carnis expiat ipsa caro. Pro bene defunctis, quorum purgatior unus Hoc interventu non eget, alter eget, Offerimus tibi, Christe, duas, sed propter eosdem Obpars est pro sanctificandis;  Illa refert grates, supplicat ista Deo. Hostia pro justis laus est, nto, Mysterio simplex, utilitate triplex.
Abbreviated transcription (Latin):
a liud dei. ⁊ cõuincta sũt in hoĩe corpꝰ ⁊ aĩa.
duo in unũ. Et datũ ẽ corꝑi bñficiũ soci¬
u̾itate ꝯsutens ut ñ atte̾ret᷑ uestim̃tũ eiꝰ
si ꝑseu̾aret obedientia illiꝰ Pt̾ea au̾tit¬
se aĩa in abalienatõnẽ amoris: ⁊ oblita
ẽ qd̃ meliꝰ erat suũ ⁊ intuita ẽ foras pul¬
critudiuẽ alienam. ⁊ in tendit ĩ futum
pallii sui ut se oblectaret ibi. ⁊ cepit for¬
nicari ad illerebras corꝑales: ⁊ sb̾tcta ẽ
ab ocł̃is eiꝰ dilc̃o spũał. Et iratꝰ ẽ d̃s ⁊ uo¬

Expanded text:
. Et conjuncta sunt in homine corpus et anima, duo in unum: et datum est corpori beneficium sociveritate consistens, ut non attereretur vestimentum ejus si perseveraret obedientia illius. Etmoris, et oblita est quod melius erat suum, et intuita est foris pulchritudinem alienam. Et intendit in fucum pallii sui, ut se oblectaret ibi; et coepit fornicari ad illecebras corporales, et subtracta est ab oculis ejus dilectio spiritualis. Et iratus est
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fuint mlti in fideles: ⁊ dicunt. Qͥs no¬
uit hoc. Et putant certa ꝓinc̾tis nõ
ẽẽ relinq̃nda: ⁊ incipiunt p̾sentia am¬
plecti ⁊ ea q̃ uident᷑ raꝑe. ut ce neant q̃
certa sũt Et ludificant᷑ in ĩc̾to: qr tnͣse¬
unt ⁊ elabunt᷑ dũ ten̾i putant᷑. ⁊ succe¬
duit q̃ certa sũt: q̃ putabant᷑ in certa

Expanded text:
i infideles, et dicunt: Quis novit hoc? Et probant certa pro incertis non esse relinquenda; et incipiunt praesentia amplecti, et ea quae videntur rapere, ut teneant quae certa sunt; et ludificantur in incerto quia transeunt, et elabuntur dum teneri putantur; et succedunt quae certa sunt, quae putabantur i
Abbreviated transcription (Latin):
cͥia ñ eẽt in eo głia eiꝰ ubi se bestiit simi¬
lem ẽẽ uid̾et ⁊ tetidit hõ. ⁊ dilapsũ ẽ qd̾
erat t̾renũ corruptibile. ⁊ fluere cepit.
ut rediret unde uen̾at. fc̃m ꝙ ẽ ut ꝓba¬
retͣ hõ simeminiss bone sui. ⁊ si noss
reqͥrere illud. dũ cogit᷑ sp̃em uanam re¬
linq̃re. ⁊ exire ab eo cui ꝑu̾se in heserat
Opt̾e̾a ut ꝓbaret d̾s filios hõim. et
ostend̾et eos similes ẽẽ bestus idtirto

Expanded text:
bestiis similem esse videret. Et cecidit homo, et dilapsum est quod erat terrenum corruptibile, et fluere coepit ut rediret unde venerat. Factumque est ut probaretur homo, an meminisset boni sui, et si nosset requirere illud dum cogitur speciem vanam relinquere, et exire ab eo qui perverse inhaeserat. Propterea ut probaret Deus filios hominum, et ostenderet eos simil
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erat qr fc̃s erat hõ ut ñ moreret᷑. ne¬
q in t̾rã reu̾teret᷑ de qͣ fc̃s est. Ita tũt
ꝑ in corruptõnẽ corꝑis humilis origo
tegebat᷑. ⁊ dissimulatũ erat ꝑ in mor¬
talitatẽ ne ueniret in exꝓbratõne. qr
hõ similis eẽt bestiis. Neq ostend̾e hõi
uoluit d̾s unde eẽt ignobilitas eiꝰ ut
eũ in ip̃ius cõditõne totũ exponeret.

Expanded text:
s erat homo ut non moreretur, neque in terram reverteretur de qua factus est. Ita tunc per incorruptionem corporis humilis origo tegebatur, et dissimulatum erat per immortalitatem ne veniret in exprobrationem quod homo similis esset bestiis; neque ostendere voluit homini Deus unde esset ignobilitas ejus, ut eum in ipsius conditione totum exponeret.
Abbreviated transcription (Latin):
gia scm̃ iacobũ adeuntes mutue
seruandã uͥtutis ficẽ sͥ inuicẽ ꝓmiserũt.
Unꝰ tñ uit̾ eos fuit qͥ ħ eis ñ ꝓmisit. Cũ
itaq adurbẽ q̃ portaclusa drͣ incolumes
ꝑ uenissẽt: unũ e sociis ibi egrotantẽ ꝓpt̾
pactũ qd̾ fec̾ant ꝑ .xu. dies usq ad portuᷤ
cisereos cũ gͣndi labore tulerũt cũ ille .xu.
diete ab expeditis .u. dieb agi possẽt. Tũc
tandẽ gͣnati infirmũ reliq̃rũt. Ile tñ solꝰ
qui fidẽ nõ ꝓmisit: tũ eo remansit ad pedẽ
mõtis sc̃ĩ michaelis. Tũc dixit in firmꝰ:
ut eũ si poss suꝑ illũ mõtẽ ferret Qẽ il¬
le libent̾ detulit: ⁊ die declinante ad uesꝑã
infirmꝰ migͣuit. Q uidẽs uiuꝰ ualde timu¬
it: pp̃ ĩminentẽ noctis taliginẽ. ⁊ defuniti
p̃sentiã ⁊ gentis barbare feritatẽ Sic gͦ

Expanded text:
gia, sanctum Iacobum adeuntes mutue seruitutis fidem sibi inuicem promiserunt. Vnus tamen inter eos fuit qui hoc eis non promisit. Cum itaque ad urpervenissent, unum e sociis ibi aegrotantem, propter pactum quod fecerunt per XV dies usque ad portus Cifereos cum grandi labore tulerunt, cum illae XV dietae ab expeditis V diebus agi possent; tunc tandem gravati infirmum reliquerunt. Ille tamen solus qui fidem non promisit cum eo remansit ad pedem montis Sancti Michaelis. Tunc dixit infirmus ut eum, si posset, supra illum montem ferret. Quem ille libenter detulit, et die declinante ad vesperam infirmus migravit. Quod videns vivus valde timuit propter imminentem noctis caliginem, et defuncti poenitentiam, et gentis barbarae feritatem. Sic ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ec idcirco dixi ut ꝑ ħ elucescat ũde
supsit initiũ uirgilianus error de aĩab
de fũctoꝵ qͣs ħoas apellat dicẽs eos here
t̾cissimũ referebat exemplũ patͣus meuᷤ
ellebandꝰ. henriti qͦnd̃a remensis archi¬
ep̃i tubicłatiꝰ. dicebat enĩ Dnĩs meus

Expanded text:
ec idcirco dixi, ut per hoc elucescat, unde sumpsit exordium Virgilianus error de animabus defunctorum, quos heroas appellat, dicens eos habere certissimum referebat exemplum patruus meus Hellebaudus, Henrici quondam Remensis archiepiscopi cubicularius. Dicebat enim: Dominus meus
Abbreviated transcription (Latin):
En eute tedissemꝰ iam archiepm inuenruiꝰ
Unte conicit᷑ eũ ab illis sp̃itib raptũ acͥ¬
i auditũ fu̾at rapiendũ. Hiit apparet
qles equi sint illi suꝑ eguos aliqͣndo de¬
sutoꝵ aĩe uident᷑ equitare. Sũs eñi de¬
mones se untiͦs tnͣffor mantes. etͦrꝵ sessorẽ

Expanded text:
redissemus, jam archiepiscopum invenimus Unde conjicitur, eum ab illis spiritibus raptum, a quibus auditum fuerat rapiendum. Hinc apparet, quales equi sint illi, super quos aliquando defunctorum animae videntur equitare. Sunt enim daemones se in equos transformantes, quor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedat. Ego ⁊̃ ip̃e adeo t̾ritus sum ut oĩ¬
no ꝓced̾e nõ aisteam. Mira eiũ uidi ⁊ au¬
diui. Nlemꝰ istud defũctoꝵ aĩab ⁊ demo¬
nib plenũ est. Eludiui aũ illos clama
ad qd̃ ego respondi. Signũ trucis nr̃i
frontib in primamꝰ ⁊ securi ꝓcedamꝰ
Cũ gͦ ꝓcessissem ⁊ ad nemꝰ ꝑuenissẽ

Expanded text:
procedat. Et ego etiam ipse adeo territus sum, ut omnino procedere non audeam. Mira enim vidi et audivi. Nemus enim istud defunctorum animabus et daemonibus plenum est. Audivi autem illos clamarAd quod ego respondi: Signum crucis nostris frontibus imprimamus, et securi procedamus. Cum ergo processissem, et ad nemus pervenissem,
Abbreviated transcription (Latin):
tidiano uotans quo ꝓtenderet᷑ ũbra
digiti: ibi palũ firit . Suꝑueniente¬
autẽ nocte: solo cubitulario lã t̾nam
portante. comutatꝰ eo cõtendit. Ibi t̾ra
solitis artib dehiscens: latum pate
astantes ministros pat̾ad młti põ¬
opus. In iit̾iori autẽ parte domꝰ: car¬
buntulus lapis in pͥmis nobilis ⁊ ra¬
rus inuentu tenebras noctis fuga¬
bat. In cõtrario anguio stabat puer

Expanded text:
notans quo protenderetur umbra digiti, ibi palum figit; mox superveniente nocte, solo cubiculario laternam portante comitatus, eo contendit. Ibi, terra solitis artibus dehiscens, latum ingreastantes ministros, pateras multi ponopus. In interiori parte domus carbunculus, lapis inprimis nobilis et parvus intuitu, tenebras noctis fugabat. In contrario angulo stabat puer,
Abbreviated transcription (Latin):
tõne qu̾sat᷑. Itaq hi qͥ delectatõnẽ cor¬
dis sui inuanitate huiꝰ mũdi ꝯstitu¬
unt ꝙͣ uis archam fedei habeant. intꝰ
tñ naufragi sunt. Ut taceam cetõs niũdi
amatores: qͦt mͦ lict̾atos cernimꝰ. qͥ xͥa¬

Expanded text:
ersatur. Itaque ii, qui delectationem cordis sui in vanitate hujus mundi constituunt, quamvis arcam fidei habeant, intus tamen naufragi sunt. Ut autem taceam caeteros mundi amatores, quot modo litteratos cernimus,
Abbreviated transcription (Latin):
net ad oꝑa ꝯditõnis fides ꝑtinet ad
oꝑa restauratõis. qr ⁊ illa in ordina¬
te a mando ꝑcõcupiscertiã diffluimꝰ
⁊ ista pie credendo ꝑ fidẽ solidam᷑ ⁊ id¬
circo diuina monita totiens nobis¬

Expanded text:
net ad opera conditionis, fides pertinet ad opera restaurationis, quia et illa inordinate amando per concupiscentiam difluimus, et ista pie credendo per fidem solidamur. Et idcirco divina monita toties
Abbreviated transcription (Latin):
ihũ xͥ filii dei redẽptꝰ Uestimẽtũ eiꝰ est
uestis illa głie qͣ spoliau̾at eũ hũani
gen̾is inimitꝰ ꝑ tnͣsgressionẽ diuini
mandati. Ab abel filio suo pͥmo ĩto ce¬
pit ip̃e recuꝑare uestẽ suã ꝑ bona oꝑa
filioꝵ suoꝵ ⁊ filiaꝵ. Qñ totus uestitꝰ erit:

Expanded text:
i Filii Dei redemptus. Vestimentum ejus est vestis illa gloriae, qua spoliaverat eum humani generis inimicus per transgressionem divini mandati. Ab Abel filio suo primo justo coepit ipse recuperare vestem suam per bona opera filiorum suorum et filiarum. Quando totus vestitus erit
Abbreviated transcription (Latin):
Constat gͦ qi ꝓuidentia p̃cessit: cuiꝰ ꝯsilio
hoc tũc cautũ est. ne qd̃ nũc ĩdigentiis
instituit. ip̃e appetitib alim̃ta p̃paranit
Idẽ motꝰ naturał ꝓbat. Sicut enĩ ĩ poᷤ¬
sibile est ut ꝑse aliqͥd de nichilo fiat.
sic omio inpossibile ẽ ut ꝑ se aliqͥd au-¬
gm̃tũ suscipiat. Hoc est qid̾ Sͥ ip̃i dare
ñ potest miciũ. Sͥ ip̃i dare ñ potest ĩ cre¬
m̃tũ. Qcqͥd enĩ crescenti in augm̃tum
potest nͥ ad dat᷑ ei cid̾ pͥus ñ hũit. patet
qd̾ ulła res crescens. ꝑ se increrentũ
suuit. Qui gͦ crescentib dat crem̃tũ.
ip̃e existentib dedit iniciũ. Idẽ motꝰ lo¬
cał ꝓbat. Qͣsdam nãq cret᷑as ꝑpetuo
moueri uidemꝰ ⁊ alias sic atq alias sic
Et licet ita dissuułr remoueant᷑ nusꝙͣ¬

Expanded text:
Constat ergo quod providentia praecessit, cujus consilio hoc tunc cautum est, ne quod nunc indigentiis instituit, ipse appetitibus alimenta praeparavitIdem motus naturalis probat. Sicut enim impossibile est, ut per se aliquid de nihilo fiat, sic omnino impossibile est ut per se aliquid augmentum accipiat; hoc est quod sibi ipsi dare non potest initium, sibi ipsi dare non potest incrementum. Quidquid enim crescenti in augmentumpotest nisi addatur ei quod prius non habuerit, Pater quod nulla res crescens per se incrementum sumit. Qui ergo crescentibus dat crementum, ipse non existentibus dedit initium. Idem motus localis probat. Quasdam namque creaturas perpetuo moveri videmus; et alias sic atque alias sic. Et licet ita dissimiliter res moveantur, nus
Abbreviated transcription (Latin):
ut existimemꝰ creatorẽ rex aut collectio¬
ne diu̾soꝵ aut ꝯpositõe ꝑciũ aut simi¬
litudine pluriũ unũ ẽẽ cũ ilid̾ ⁊̃ qd̃ in
nob̾ rõnale ẽ hoꝵ om̃i in sem ip̃o nitħ
possit inuenire. Uere añ unũ ẽ qd̃ eẽn

Expanded text:
ut existimemus Creatorem rerum, aut collectione diversorum, aut compositione partium, aut similitudine plurium unum esse, cum illud etiam quod in nobis rationale est, horum omnium in semetipso nihil possit invenire. Illud en
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ a sein ip̃o ẽ. huic idẽ ẽ ẽẽ ⁊ id qd̃
est. Et ꝯstat qid̾ ulła res asem ip̃a di¬
uidi aut seꝑari potest. Cui igit᷑ idẽ est ẽẽ
⁊ id qd̾ est. necessario semꝑ ẽ: qi a semet¬
ip̃o seꝑari nicħ potest. Hãt cognitõnẽ¬

Expanded text:
etipso est, huic idem est esse, et id quod est et constat, quia nulla res a semetipsa dividi aut separari potest. Cui igitur idem est esse, et id quod est, necessario semper est, quia a semetipso separari nihil potest. Si igit
Abbreviated transcription (Latin):
de ip̃o ꝑdesid̾iũ bib̾et. ⁊ ex ip̃o ꝑ gaudiũ
possideret. Sugge oapitula sugge. Sug¬
ge ⁊ bibe: dulcoris tui in enarrabilem
suauitatẽ. In m̃gere ⁊ replere: qr de fic̾e̾
nescit situ ñ incipias fastidire. Ad h̾e
gͦ ⁊ in here. sume ⁊ fruere. Si sempit̾nꝰ
git᷑ ꝑ arorẽ sotiata est. ft̃ori suo crea¬
tura rõnał: solũqi ẽ dilc̃onis uincłm
qd̃ ligat utrosq in id ip̃m ⁊ tanto fe¬

Expanded text:
de ipso per desiderium biberet, et in ipso per gaudium possideret. Suge, o apicula, suge. Suge et bibe dulcoris tui inenarrabilem suavitatem. Immergere, et replere, quia ille deficere nescit, si tu non incipias fastidire, adhaere ergo et inhaere, sume et fruere. Si sempiternus gitur per amorem sociata est Factori suo creatura rationalis solum, qui est dilectionis vinculum, quod ligat utrosque in ipsum, et tanto fe
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a petrus carantasiensis ep̃c
Cuius u̾ͥtutũ fama: cũ tiuitatẽ lan¬
senuam ꝑueniss. tres uiri ibi ĩ carr̾e
clausi custodib suis. ante ostiũ car¬
c̾is obseratũ ludentib flentes ⁊ lu¬
gentes ceꝑunt nom̃ eiꝰ suppliciter
⁊ fidelit̾ in uocare. Ad est ꝯtinuo põ.¬
tifex inuocat᷑. soluit ꝯpeditos manũ
porrigit: aꝑit hostiũ iubet ut exeũ¬
tes seqͣnt᷑ se. Sic manifestꝰ apparẽs
mlis. ⁊ auullis aliis uisus. extra¬
hit eos ⁊ deducit. Cũq ulła foret o¬
portunitas diu̾tendi: seqñtes p̾uiũ
ducẽ suũ de suꝑ tabulas qͥb custodeᷤ
ludebant: int̾ illos medios ꝑtnͣsibãt
Nec mix siuid̾et p̾sentes ab hostib
ip̃i ñ pot̾ant. q̃ sic uidẽ s uidebant᷑¬

Expanded text:
rus Tarentasiensis episcopus. Cujus virtutum fama cum ad civitatem Lausennam pervenisset, tres viri ibi in carcere clausi, custodibus suis ante ostium carceris obseratum ludentibus, flentes et lugentes, coeperunt nomen ejus suppliciter et fideliter invocare. Adest continuo pontifex invocatus, solvit compeditos, manum porrigit, aperit ostium, jubet ut exeuntes sequantur se. Sic manifestus apparens illis, et a multis aliis visus, extrahit eos et deducit. Cumque nulla foret opportunitas divertendi, sequentes praevium ducem suum desuper tabulas quibus custodes ludebant, inter illos medios pertransibant. Nec mirum: si videri praesentes ab hostibus ipsi non poterant: qui sic videre sibi videbant
Abbreviated transcription (Latin):
rd obsemuo deuoueat ⁊ gladii oest of¬
ficii sui iugẽ deo spondeat famłatũ. Eis
aut enĩ plus aut nõ minꝰ in sua ꝓfessio¬
ne faciunt. qͣm ep̃i ⁊ abbates qͥ icedulã
offerũt. In quibdã ⁊̃ locis moris est mi
litẽ in cͣstina ꝯsecͣnd̾ totã nocdẽ p̃cedentem
ꝑuigilẽ in oronib duc̾e. ⁊ nͨ iacendi n se¬
dendi hẽre licẽtiã nͥ forte repentine infir¬
mitatis necessitas coeg̾it s tota nocte
stantẽ orare
xxii. Qd̾ obedire debeãt

Expanded text:
ris obsequio devoveat et gladii, id est ofris obsequio devoveat et gladii, id est officii sui, iugem deo spondeat famulatum. Eis Aut enim plus, aut non minus in sua professione faciunt, quam episcopi vel abbates, qui schedulam offerunt.  totam noctem praecedentem pervigilem in orationibus ducere, et nec jacendi, nec sedendi habere licentiam; nisi forte repentinae infirmitatis necessitas coegerit, sed tota nocte stantem orare. CAPUT XXIV. Quod obedire debent
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ scd̃m deũ hũano gen̾i diligenda ẽ ⁊ colẽ¬
da se stcenue fcũros oĩa ci p̃ceperit pͥucepꝰ
nũꝙͣ deserturos militiam uł mortẽ retu¬
sat᷑os ꝓ re pubuta cuiꝰ sũt ꝯscͥpti nuilitie
Cato militẽ ũ dicit nͥ eũ qui sacram̃to ad
miliciã iã ꝯsetratus est Miles gͥ sic̃ lalo¬
se ip̃m militie ingerit in se gladiũ ꝓuo¬
cat quẽ ꝓpria temeritate usurꝑat. Usud
aũ militie ordinate ẽ tueri eccliã in pugna¬
re ꝑfidiã ⁊ sac̾dotiũ uen̾ari pauꝑũ ꝓpulsa¬
re iniuriad. pͥcare ꝓuintiã: ꝑfratribus
uit sacram̃ti docet ꝯteptõ funde sanguinẽ.
det tõ suo tui ut tet̾a tareã ⁊ sacramepto
militie alligati st̃. fidẽ debitam ñ serua¬
irnstã facit. Deniq ꝯsecͣtõ militis ħ est
Cosuetudo sollẽpnis ẽ ut ea die aͣ quis
militar cingło decorat᷑ eccłiam sollẽp¬
nit᷑ adeat gladiom suꝑ altari põĩto ⁊ob¬
lato tĩi celebri ꝓfessione fc̃a se ip̃m alta¬

Expanded text:
dum Deum humano generi diligenda est et colenda, se strenue facturos omnia, quae praeceperit princeps, nunquam deserturos militiam, vel mortem recusaturos pro republica, cujus sunt conscripti militiae. Cato militem non dicit, nisi eum qui sacramento ad militiam jam consecratus est. Miles igitur sicut laboseipsum militie ingerit, in se gladium provocat, quem propria temeritate usurpat. Usus autem militie ordinate est tueri ecclesiam, impugnare perfidiam et sacerdotium venerari, pauperum propulsare iniurias, pacare provinciam pro fratribus et, ut sacramenti docet conceptio, fundere sanguinem. det deo suo, cui, ut cetera taceam, sacramento militie alligati sunt, fidem debitam non servairritam facit. Denique consecratio militis hec est: consuetudo solemnis est, ut ea die qua quis militari cingulo decoratur, ecclesiam solemniter adeat gladioque super altare posito et oblato, quasi celebri professione facta, seipsum alta
Abbreviated transcription (Latin):
magis a fire ⁊ inorib qͣm a uirib deb eli¬
g̾e. stã hodie nilites sic adbella tͣi ad
nuptias dealbati ꝓtedũt In castris s̾mo
alis est de quiuus in quiuio de armis
slon sũt c̃ faciũt militẽ tam torꝑalẽ ꝙͣ

Expanded text:
magis a fide et moribus, quam viribus debet eligere. Nostri hodie milites sic ad bella, quasi ad nuptias dealbati procedunt. In castris sermo illis est de conviviis, in convivio de armis. Hec sunt que faciunt militem, tam cor
Abbreviated transcription (Latin):
rob̾tus p̃positus de area dã aliis.
duos ep̃atꝰ regebat. altrebantẽsẽ ⁊ corna¬
cẽsem. filiꝰ fabri cuiꝰdã rustici carnotẽsis:
qͥ ut aiĩt familiari demone utebat᷑: ꝑ
ꝙ̃ ad tantos honores uen̾at Asno se¬

Expanded text:
Robertus praepositus de Area episcopatus duos regebat, Atrebatensem et Tornacensem, filius fabri cujusdam rustici Carnotensis: qui, ut aiunt, familiari daemone utebatur: per quem ad tantos honores venerat.
Abbreviated transcription (Latin):
dictõne natus ẽ xp̃c. Adce ⁊̃ indictõnem
p̃sentis anui. i t̾ciam: ⁊ ecce habes hoc
fames ⁊ mortalitas tam gͣuit̾ ꝑ totum¬
pene orbẽ in ualuit: ut sepelientiũ te¬
dio uiui adhuc sp̃m tͣhentes obruerẽ¬
roꝵ hactenꝰ ydolatrie dedita: hoc tẽꝑe
ad fidĩe xp̃i cõuertit᷑ ꝑ gillam sororem
imꝑatoris. q̃ nupta hungaroꝵ regi
ad hoc sua instancia regẽ ad duxit: ut
se ⁊ totã hungaroꝵ gentẽ baptizari ex¬
peteret. Qui in baptismo steph̃s ẽ uo¬
tatꝰ. Cuiꝰ merita: ꝑ hungariã młta mi¬
ringia iuxta mõtẽ castrilocũ fontitu¬
lus aq̃ multis salub̾rimꝰ in sangͥnẽ
suã ex huiꝰ fontis aqͣ lotam. ostendit
młtis sanguinolentã. ANluo .xͦ. bñ¬

Expanded text:
dictione natus est Christus. Adde indictionem presentis anni, id est tres. Ecce habes hoc Fames et mortalitas tam graviter per totum orbem invaluit, ut tedio sepelientium vivi adhuc spiritum trahentes obruerenrorum hactenus idololatriae dedita, hoc tempore ad fidem Christi convertitur per Gislam sororem imperatoris, quae nupta Hungarorum regi, ad hoc sua instantia regem adduxit, ut se et totam Hungarorum gentem baptizari expeteret; qui in baptismo Stephanus est vocatus; cujus merita per Hungariam multa miringia juxta montem Castrilocum fonticulus aquae multis saluberrimus in sanguinem suam ex hujus fontis aqua lotam ostendit multis sanguinolentam. Alb
Abbreviated transcription (Latin):
ribili sp̃e flãmas buc illuc ꝙ iactans
in australi ꝑte uisus ẽ. Mortuo ottone
duce: ducatus lotharingie dac᷑ comiti
godestido filio godeftidi ardenuensis.
Hilꝑitus libiũ de rõne ꝯpeti hoc anno
scͥpsit ut apparet exargum̃to. ad inueni¬
endos amnos dñi ꝑ iudictõnes. Si uis
inqͥt scire qͦt sint anni ĩ carnati xp̃i hxͣ.
ui. ordines indictõnũ qͥ fluxũt ab eiꝰ in¬

Expanded text:
ribili specie flammas huc illucque jactans, in australi parte visus est. Mortuo Ottone duce, ducatus Lotharingiae datur comiti Godefrido, filio Godefridi Ardennensis. Chilpericus librum de ratione compoti hoc anno scripsit, ut apparet ex argumento ad inveniendos annos Domini per indictiones: Si vis, inquit, scire quot sint anni incarnati Christi, 66 ordines indictionum, qui fluxerunt ab ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
spetulũ nõ desinit ueiꝰ ioseph tenere:
tergere ⁊ in desinent̾ inspicere. Ten̾e
ne deorsum corruens t̾re ꝑ amorem
in hereat: t̾gere ne inanium cogita¬
tõm pulu̾e sordescat: inspicere ne ad
una studia intentõis sue ocłm. reflec-¬
tat. Ext̾so ã spetulo ⁊ du diligĩt᷑ in¬
specto. incipit ei queda diuini lumi¬
nis claritas int̾luc̾e: ⁊ inmensus qͥ¬
dam in solite uisionis radiꝰ ocłis eiꝰ
appar̾e. Hoc lum̃ ocłos eiꝰ irradiaue¬
rat: qͥ dicebat. Signatũ est suꝑ .ni.
tente. rachel morit᷑: qr mens ad con¬
tẽplatõnẽ rapta qͣntus sit humane
isse: s abs dubio raptũ fuisse. Scio

Expanded text:
speculum non desinit verus Joseph tenere, tergere, indesinenter inspicere. Tenere, ne deorsum, corruens terrae per amorem inhaereat; tergere, ne in inanium cogitationum pulvere sordescat; inspicere, ne ad inania studia intentionis suae oculum reflectat. Exterso autem speculo et diu diligenter inspecto, incipit ei quaedam divini luminis claritas interlucere, et immensus quidam insolitae visionis radius, oculis ejus apparere. Hoc lumen oculos ejus irradiaverat, qui dicebat: Signatum est super nos cente, Rachel moritur, quia mens ad contemplationem rapta, quantus sit humanae isse, sed absque dubio raptum fuisse: Scio,
Abbreviated transcription (Latin):
freq̃nt̾ cogitamꝰ ociose aliqͣndo ꝯcupis¬
camꝰ illicite reusq fc̃i uditat᷑ qͥ ꝑ ꝯsen¬
sũ in cogitatõe delectat᷑. Cet̾um qͣntum¬
ad ip̃as res ꝑtinet. qr oĩs creat᷑a dei
bona ẽ. ulła res est q̃ cogitari ñ possit
sine pcc̃o. Rursũq si pͣuos afft̃s at¬
tendimꝰ: nulla res est: in qͣ pͤcare nõ poꝰ¬
simꝰ cogitando. Nam ⁊ de malo bñ. ⁊ de
bono male. de inmũdo mũde ⁊ de mũdo
in mũde possumꝰ cogitare legimꝰ scõs ui¬

Expanded text:
frequenter cogitamus otiose, aliquando concupiscamus illicite, reusque facti judicatur, qui per consensum in cogitatione delectatur. SicutDei bona est, nulla res est, quae cogitari non possit sine peccato. Rursumque si pravos affectus attendimus, nulla res est, in qua peccare non possimus cogitando. Nam et de malo bene, et de bono male, et de immundo munde, et de mundo immunde possumus cogitare. Co
Abbreviated transcription (Latin):
nos pugnat᷑us ꝓperat: cũ ualido ex̾ci¬
tu qͦs supͣ fluuiũ quitalia dicit᷑ pedes¬
tri p̃lio adorsus. tantã ex eis stragẽ fe¬
cit: ut ex innum̾abili mstitudĩe uix
suꝑ eẽt. qͥ ad classem adu̾sũ nũtiũ fer¬
ret. Norchinãnoꝵ residui tnͣsuadata mo¬
sa: riburariam ⁊ arduennã uastando
ꝑ uagantes. tnͣsmare recedũt. ¶¬

Expanded text:
nos properat cum valido exercitu, quos super fluvium, qui Tilia dicitur, pedestri praelio adorsus, tantam ex eis stragem fecit, ut ex innumerabili multitudine vix superesset, qui ad classem adversum nuntium ferret. Normannorum residui transvadata Mosa Ribuarium et Arduennam vastando pervagantes, trans mare recedunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mãni parisiꝰ expugnare nõ ualentes bur¬
gundiam aggrediunt᷑. ⁊ senonis urbẽ
oppugnãt: s nõ expugnãt. Deinde a se¬
nonis parisiꝰ repetũt: ⁊ inde repulsi ꝑ¬
matronã fluuiũ trechas urbẽ incẽdũs
⁊ usq ad uͥduũ ⁊ tullũ urbes cunctas

Expanded text:
manni Parisius expugnare non valentes, Burgundiam aggrediuntur et Senonis urbem oppugnant sed non expugnant. Normanni a Senonis Parisius repetuMatronam fluvium Trecas urbem incendunt, et usque Virdunum et Tullum urbes cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
nicholao. U̾e fr̃ sinos de dño cogitaremꝰ
dñs cogitaret de nobis. Coniciens ille a
lare ꝯsiliũ ⁊ accelare negociũ rei geste nar¬
ut d̾ inspiraret ad cuiꝰ electõnẽ aspirare
deb̾et. B̾ eo cogitante ⁊ orante audiuit
uotẽ dicẽtẽ sͥ. Cũ ad illũ locũ uen̾is: qd̾
reqͥris agnostes. Iam lotũ illũ attĩge¬
bat: ⁊ uoti ꝯpos nõdũ erat. Orante illo
atrẽtius uox it̾m dixit. Int̾roga mona¬
cũ illũ qͥ tecũ uadit ip̃e tͥ decet qͥs fufus
sit albas. acc̾sito statĩ rob̾to dixit ei abbaᷤᷤ
debit electõ. Uos qͥ fr̃m mores guoscitis
dicite mͥ ꝙ̃ digniorẽ ħ officio iudicatis.
At ille incũctant᷑. Nullũ ait uobis dig¬

Expanded text:
ater, si nos de Domino cogitaremus, ater, si nos de Domino cogitaremus, Dominus cogitaret de nobis. » Conjiciens ille alcelare consilium et accelerare negotium, rei geste narut sibi inspiraret, ad cujus electionem aspirare deberet. Haec eo cogitante et orante, audivit vocem dicentem sibi: « Cum ad illum locum veneris, quod requiris agnosces. » Jam locum illum contingebatixit: « Interroga monachum illum, qui tecum vadit; ipse tibi dicet, quis futurus sit abbas. » Accersito statim Roberto, dixit ei abbas: « debit electio. Vos, qui fratrum mores cognoscitis, dicite mihi, quem digniorem hoc officio judicatis. » At ille incunctanter: « Nullum vobis dig
Abbreviated transcription (Latin):
actus ẽ aũ pͥor igniaci deinde albaᷤᷤ
uallis regis. Qã electõnẽ talis
uisio p̃cessit Uidebat᷑ abbĩ qui t̃c p̾erat
igniaco candelabrũ ardẽs ⁊ lutẽs aũ alta¬
re maiꝰ poĩtũ sb̾ito ꝑ maiorẽ intream
exire. Post modicũ electꝰ Quidã de iñ cen¬
naris uallis regis m̃cedẽ acellerario asse̾n¬
ad albẽm ħ refre uell qui tc egͦtabat ñ
pot̾at. qr cellariꝰ eũ intͣre nõ finebat. fu¬
rẽs gͥ ille ad unã de gr̃agiis finitimis at¬
cessit fens pͣmas ardentes in cacabo. ut
eã inced̾et. H̾ eo cogitãte. ecce affuit abbaᷤᷤ
⁊ qͥd uellet agẽ ĩqͥsiuit. Ex pauit ille
uiso abbe stupore uehem̃ti. ⁊ totũ ꝓpoĩ
tũ cãniq ꝓpoĩti ꝯfessus ẽ. Cui albas. Ne
facias inquit ħ. Cras ad me ĩ ĩfirmitori¬
ũ ueni: ⁊ m̃cedẽ tͥ iubebo restitui. fecit ille
ut sͥ fu̾at ĩꝑatũ. E missoq hõie cũ spe ter¬
ta m̾cedis hñde dixit albas sermẽti sibi fr̃ĩ

Expanded text:
actus est prior Igniaci, deinde abbas Valiis Regis. Quam electionem talis visio praecessit: Videbatur abbati, qui tunc praeerat Igniaco, candelabrum ardens et lucens ante altare majus positum subito per majorem vitream exire: post modicum electus est. Quidam de mercenariis Vallis Regis mercedem suam a cellerario ead abbatem referre vellet, qui tunc aegrotabat, non poterat, quia cellerarius eum introire non sinebat. Furens igitur ille ad unam de grangiis finitimis accessit, ferens prunas ardentes in cacabo, ut eam incenderet. Hoc eo cogitante, ecce adfuit abbas, et quid vellet agere, inquisivit. Expavit ille viso aue propositi confessus est. Cui abbas: « Ne facias hoc, cras ad me in infirmitorium veni, et mercedem tibi jubebo restitui. » Fecit ille, ut sibi fuerat imperatum. Emissoque homine cum spe certa mercedis habendae, dixit abbas servienti sibi fratri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ulla ꝯtradictõe electꝰ ẽ in abbatẽ Por¬
ro añꝙͣ elig̾et᷑ quidã fr̃ religiosus noĩe
nitholaus qͥ diu fũctꝰ ẽ officio cantoris
p̃cabat᷑ iugit᷑ dñm ut eis ydoneũ ꝓui¬
uox maĩfeste sic ait. Nicholae hẽbis ab¬
bẽm. ⁊ ille ostendet tͥ q̃o te oporteat facere

Expanded text:
electus est in abbatem. Porro antequam eligeretur, quidam frater religiosus, nomine Nicolaus, qui diu functus est officio cantoris, precabatur jugiter Dominum, ut eis idoneum provivox manifeste sic ait: « Nicolae, habebis abbatem, et ille ostendet tibi, quid te oporteat facere
Abbreviated transcription (Latin):
similitudo di. Pfectũ autẽ nole ẽẽ: delĩ¬
q̃re ẽ. Et ido huic ꝑfectõi iutͥenda ẽ sẽꝑ
uoluntas: amor p̃parandꝰ. uolũtas cohi¬
benda ne u aliena dissipet᷑: amor ser¬
uandus ne inquinet᷑. ꝓpt̃ ñ .n. solum¬
⁊ treati sumꝰ ⁊ uiuimꝰ: ut dõ similes si¬
mus.

Expanded text:
similitudo Dei. Perfectum autem nolle esse, delinquere est. Et ideo huic perfectioni nutrienda est semper voluntas, amor praeparandus, voluntas cohibenda, ne in aliena dissipetur; amor servandus, ne inquinetur. Propter hoc enim solum creati sumus et vivimus, ut Deo similes simus,
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dsulã suꝑ fluuiũ somene sita cenobiũ mo-¬
nachoꝵ paucoꝵ fcã est. ꝓcedente u̾o tẽꝑe
crescente numero scm̃ ⁊ aucta possessione
reddituũ ẽẽ abbatia cepit. In quo loco
ad huc duo putei extãt in uno qͦꝵ caput
ip̃ius int̾̃is. in alt̾o corpꝰ angelo reuelaui¬
te iuuentũ fu̾at a uen̾abili matrona
romana noie eusebia: q̃ pro mun̾e eiꝰdẽ
officii lumĩe oculoꝵ quo antea priuata
fu̾at. ꝑ euridẽ martyrẽ recepit. Et hec ĩ¬
uentio anno apassione ip̃ius mris. boͦ.
euenit qui passus est martyriũ anno
p̾fata mulier religiosa sc̃ mr̃is corpus
innenit. atꝙ in suꝑiori loco p̃minentis
oppidi qd̃ antiquitus augusta iuiroman¬
doꝵ uocabat᷑ collocauit: labenitib mul¬
tis annoꝵ curriculis sepulcrũ eiꝰdẽ m̃ri
ubi nam hab̾et᷑ cũctis erat intertũ. Dem¬
q sc̃o elegio nouiamiẽsi ecclie pontificãte.
fc̃a inqͥsitõne de eiꝰdẽ mr̃is corꝑe sb̃ p̃senti¬

Expanded text:
fluvium Somene sita, coenobium monachorum paucorum facta est. Procedente vero tempore, crescente numero fratrum, et aucta possessione redituum, etiam abbatia esse coepit. In quo loco adhuc extant duo putei, in uno quorum caput ipsius martyris, in altero corpus, angelo revelante inventum fuerat a venerabili matrona Romana, nomine Eusebia, que pro munere ejusdem officii lumen oculorum, quo antea privata fuerat, per eundem martyrem recepit. Et hec inventio anno a passione ipsius martyris 55 evenit, qui passus est martyrium anno prefata mulier religiosa sancti martyris corpus invenit, atque in superiori loco preminentis oppidi, quod antiquitus Augusta Viromandorum vocabatur, collocavit; labentibus multis annorum curriculis, sepulchrum ejusdem martyris ubinam haberetur, cunctis erat incertum. Denique sancto Eligio Noviomensi ecclesie pontificante, facta inquisitione de ejusdem martyris cor
Abbreviated transcription (Latin):
o sc̃i inrĩs ⁊ leuite uintentii fundato in
pone cl̾ico in cõuiuio alt̾cantib suꝑ cul¬
tura dei ⁊ d̾oꝵ danis asserentib ihta xͣ
ores ẽẽ illo: popone e cõtra affirmante
insb̾stantia. trurũ in ꝑsonis ter danoꝵ
araldꝰ cõdixit clĩto ut fidẽ ꝓpositã a se ꝓbar
testimonio u̾itatis. Qd̾ annuente cłico
ingentis ponderis ferrũ ualde ignitum
manib suiꝰ ferenoũ inponit᷑. Qd̃ cum
cu̾itꝰ usq ad placitũ om̃iũ tuliss absꝙ
ulla lesione rex penitus abiecta ydola¬
tua se suos q ad colendũ uerũ deũ solũ¬

Expanded text:
o sancti martyris et levitae Vincentii, fundato in o sancti martyris et levitae Vincentii, fundato in pone clerico in convivio altercantibus super cultura Dei et deorum, Danis asserentibus, Jesum s et antiquiores esse illo; Popone contra affirmante rinum in personis: rex Danorum Araldus condixit clerico, ut fidem propositam a se probaret testimonio veritatis. Quod annuente clerico, ingentis ponderis ferrum valde ignitum manibus illius ferendum imponitur; quod cum clericus usque ad placitum omnium tulisset absque ulla lesione, rex penitus abjecta idolatria, se suosque ad colendum verum solu
Abbreviated transcription (Latin):
.dcͦ bouͦ. nõ absq diuine uͥtutis magno
miracło. Nam c̃ beatꝰ ep̃c nocturno tẽꝑe
młtis luminarib accensis q̃sitũ locu¬
lũ inueniret. ⁊ fossorio qd̃ manu tenebat
ꝑforaret: tanta subito odoris sua uissi¬
mi fraglantia tanta t suꝑne lucis clari¬
tas tirtũqͣq emanauit. ut ⁊ p̃sentes o¬
dore murifico replerent᷑: ⁊ absentes ortũ
diei aduenis se suspicarent᷑. delb̾o
ne metensiũ ep̃o mortuo: deo d̾icus cõso¬
brinus otthonis imꝑatoris. ep̃c sb̃ro¬
gatur. Hic ut legit᷑ inspiciens pͥmas
litt̾as noĩm om̃iũ metensiũ ep̃oꝵ quas
angłs dñi dicitur dedisse sc̃o clementi
pͥmo metensiũ ep̃o: ⁊ notans alias au¬
lo. ꝓ metalloꝵ qͣlitate eẽ annotatas. cũ
uideret etiam lict̾am sui nõis argento
ẽẽ p̃notatã: dixisse fert᷑. se in ep̃atu tãta
bona fore facturũ: ut ip̃a nõis sui litt̃a
m̃rto deberet auro annotari. Cuiꝰ bone
uitentõnis uitiũ nõ ostendit᷑: in cenobi¬

Expanded text:
s magno miraculo. Nam cum beatus episcopus nocturno tempore, multis luminaribus accensis, quesitum loculum inveniret, et fossorio quod manu tenebat perforaret, tanta subito odoris suavissimi fragrantia tantaque supernae lucis claritas circumquaque emanavit, ut et presentes odore mirifico replerentur, et absentes ortum diei advenisse suspicarentur. 1039. ne Mettensium episcopo mortuo, Deodericus consobrinus Ottonis imperatoris episcopus subrogatur. Hic, ut legitur, inspiciens primas litteras nominum omnium Mettensium episcoporum, quas angelus Domini dicitur dedisse sancto Clementi primo Mettensium episcopo, et notans, alias aulo pro meritorum qualitate esse annotatas; cum videret etiam litteram sui nominis argento esse prenotatam, dixisse fertur se in episcopatu tanta bona fore facturum, ut ipsa nominis sui littera merito deberet auro annotari. Cujus bonae intentionis initium ostendit in coenobi
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc temꝑe bulgarib dñabant᷑ filii sy¬
meotus: petrue ⁊ baianus. Quoꝵ
baianus in arte magica a deo ualebat.
ut quotiens uellet. lupꝰ uł q̃libet fera
fieri uic̾etur.

Expanded text:
Hoc tempore Bulgaribus dominabantur filii Symeonis Petrus et Bajanus; quorum Bajanus in arte magica adeo valebat, ut quoties vellet, lupus vel quaelibet fera fieri videretur.
Abbreviated transcription (Latin):
rex silicie ex̾titũ naualem direxit ad
fines affcite capta ꝙ in signi ciuitate
q̃ dr̃ affrita siulla. affax clippea aliis¬
ꝙ castris płib: archiep̃ni affrice qui
sub seruitute romam uenerat ꝯsecran¬
dus: ad sedẽ remitrit lib̾um. Henritꝰ¬

Expanded text:
rex Siciliae exercitum navalem direxit ad fines Affrice; captaque insigni civitate quae dicitur Affrica, Suilla, Asfax, Clippea, alliisque castris pluribus, archiepiscopum Affricae, qui sub servitute Romam venerat consecrandus, ad sedem suam remittit liberum.
Abbreviated transcription (Latin):
manuel recepit in dutõnẽ curfolio.
sicłoꝵ naues ꝑ suos in sequit᷑. ⁊ captis
nõnullis nauib rex suga lib̾atur
⁊ a rege rog̾o netũo. ⁊ ppͣ engenio hono¬
rifice suscipit᷑ at deducit᷑¬

Expanded text:
Manuel recepto in deditionem Curfolio, Siculorum naves per suos insequitur, et captis nonnullis navibus, rex fuga liberatur, et a rege Rogerio, nec non et papa Eugenio, honorifice suscipitur atque deducit