comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suis quisq responsionibus conuincatur quiulic&
nonignorar& qd̃ sibi uult indicari uultamende¬
timonio reumstatui. atq: itadum interrogat
uidicat IN G. XU. Quid est quod ait maledic¬
ta terra in operibus tuis: RΡD. Hic opera non
tam ex colendi atq exercendi agriquam peccutu¬
intellegenda essequidam arbitrantur: ING¬
XUI. Quo modo intellegendum est quod dicit &
habitaut interra naid RΡD Naiduelut sicut
inbraco haba nod instabilis diitur ergononẽ
nomenterrȩ sediuxta plenam sententiam quedi¬
uinam uagium cum fuisse pro fugũ qued eclarat¬
le .X .IIII. anniperdiligentem supputationẽ
ultra diluuium dep̃henduntur cumoctotantũ
inimae i arca fuisse referantur. Rp̃D Crror
innumero est quippe cum ebrucorum libris
italegatur & intra diluuii temu quattuor¬
decim annorum numerus expleatur.
XUIII. Cum dñs dicut e runt dies eorumcentũ
.xx. anni quo modo postea abrahe aliorum que

Expanded text:
suis quisque responsionibus convincatur; quia licet suis quisque responsionibus convincatur; quia licet non ignoret quod sibi vult indicari, vult tamen detimonio reum statui. Dum enim interrogat, judicat. Int. Quid est quod ait: Maledicta terra in operibus suis ? Resp. Hic opera non tam excolendi atqintellegenda esse quidam arbitrantur. Quo modo intellegendum est, quod dicit: et habitauit in terra Naid. Naid uel sicut in Hebraeo habet Nod instabilis dicitur, ergo non terrae nomen est, sed iuxta poenam sententiamque diuinam uagum Cain fuisse profugumque declaratlem quatuordecim anni per diligentem supputationem ultra diluvium deprehenduntur, cum octo tantum animae in arca fuisse referantur ? Resp. Error in numero est: quippe cum in Hebraeorum libris ita legatur, ut intra diluvii tempus hic quatuordecim annorum numerus expleatur. t. Cum Dominus dicat: Erunt dies eorum centum viginti anni , quomodo postea Abrahae, aliorumque
Abbreviated transcription (Latin):
totius substantiu creuturudõ auctore proces¬
sit requiro quid de tenebris sentiendum sit:
RP̃D. Quidam ex hoc disputantes silentium dicitur
ubi sonus nullus est : Cum tamen nullam silentuno¬
uerimus esse substantim: Sic & quialucis prucsci
nulle sunt ine brȩmerito tenebre deputantur lu¬
as absentia: Cuiopinioni parum congrucre pu¬
tant alii testimonium illum qđ scribitur tuus est
dies & tua est nox INC XIIII. Cum nullaesse
ignorantia apudd m possit quomodo pseinlibris
genes eos ex ordiis dicit ds̃ adadamubies: Rẜd
Hoc dicere adidim quoreces sisti nonergo uoxisti¬
quasi pro amoaua iuicititione quuerentis est sed
cumincrepatione interrogantis: & aliter sermo
hic non dm̃uere inscium uelubies seadam dm̃os¬
tendit ignarum sed illud potius ostendit quodom¬
nis ille quipeccat uelut lamerroribus suis deuius
& prodelicto recedens a conspectudĩ Noticia cius
efficiatur indignus & aliter quoq inter rogat ut

Expanded text:
totius substantia creaturae a Deo auctore processit, requiro quid de tenebris sentiendum sit. Resp. Quidam ex hoc ita disputant: Silentium dicitur, ubi sonus nullus est, cum tamen nullam silentii noverimus esse substantiam. Sic et quia lucis praesentia nullae sunt tenebrae, merito tenebrae deputantur lucis absentia. Cui opinioni parum congruere putant alii testimonium illud, quod scribitur: Tuus est dies, et tua est nox . Int. Cum nulla esse ignorantia apud Deum possit, quomodo ipse in libro Geneseos in exordiis dicit Dominus: Adam, ubi es ? Resp. Hoc est dicere: Adam, quo recidisti? non ergo vox iquasi pro ambigui sciscitatione quaerentis est, sed cum increpatione interrogantis est. Et aliter: sermo hic, non Deum veri inscium, vel ubi esset Adam, Deum ostendit ignarum, sed illud potius ostendit, quod omnis ille qui peccat, velut jam erroribus suis devius, et per delictum recedens a conspectu Dei, notitia ejus efficiatur indignus. Et aliter: interrogat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
damenta iacerent. subito nocte obor¬
taterrae motus axa abimo fundamen¬
torum excussa. longe lateq: sparsast̃:
Igneus quoque globus ab interio re ede
tẽ pliegressus. plurimos eorum suo
prostrauit incendio. quo reliqui t̃ro
& ne hoccasu crederent factum. sequen
tinocte inuestimentis cuncto rum.
crucis apparuit sign
conspicer& seque api anum ad firmans
paganis prȩeẽ nonposse ad serer&
& nos inquid omnis exercitus qui ꝑuili¬
anum nomena p̃i abiecimus. tecũ tep̃iani
eẽ uolumus. quibus ille auditis impe¬
rui sceptra sus cepit.¬

Expanded text:
damenta jacerent, subito nocte obordamenta jacerent, subito nocte oborto terrae motu, saxa ab imo fundamentorum excussa, longe lateque sparsa sunt. Igneus quoque globus ab interiori aede templi egressus, plurimos eorum suo prostravit incendio. Quo terrore reliqiti. Et, ne hoc casu credereti nocte in vestimentis cunctorum crucis apparuit signuconspiceret seque christianum affirmans, paganis preesse nEt nos, inquit omnis exercitus, qui per Julianum nomen Christi abjecimus, tecum Christiani esse volumus. Quibus ille auditis, imperii sceptra suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
tus. catholicos toto orbe persequitur:
Cuius &iam fauore arrius fretus dum
constantinopolim ad eclesiam perger&
aduersus nros defide dimicaturus. di¬
uertens perforum constantini ad ne¬
ces sariam causam. uis ceraeius repente
simulcumuita effusasunt: peridem
tempus adhanasius & hilarius doctri¬
na & confusione fideicelebrantur here¬
sis antro pomor fitarum insiria & ma¬
cedonia. in constantino polim nascitur.
donatus artis grãmatice scriptor hac
p̃ceptor hieronimi inlustris hab&ur:
cas constriu: Histemporibus heresis arria¬
na eaorit᷑: nicenumque concilium a con:¬
stantino ad condemnacionẽ arrii congre
Peridem tempus crux dñi ab helena constan¬
tinimatre hiero solimis reppertaest :
&luce a postolorum constinopolim
hic exclerico imperator effectus. in ido¬
lorum cultum conuertitur. martiria¬
que infert xp̃ianis: Qui&iam dum in¬
odio xp̃i templũ hicro solimis iudeis re¬
parare promis iss&. atq: ex omnibus ꝓ¬
uincus uidei collecti noua templi fun¬

Expanded text:
tus catholicos toto orbe persequitur. Cujus etiam favore Arius fretus, dum Constantinopolin ad ecclesiam pergeret, adversus nostros de fide dimicaturus, divertens per forum Constantini ad necessariam causam, viscera ejus repente simul cum vita effusa sunt. Per idem tempus Athanasius et Hilarius doctrina et confessione fidei celebrantur. Haeresis Anthropomorphitarum 98 in Syria, et Macedonia, et Constantinopoli nascitur. Donatus artis grammaticae scriptor, ac praeceptor Hieronymi, Romae illustris habetur. cas construi. His temporibus haeresis Ariana exoritur. Nicaeum quoque concilium a Constantino ad condemnationem Arii congregaPer idem tempus crux Christi ab Helena, Constantini matre, Hierosolymis reperta est. et Lucae apostolorum Constantinopolim Hic ex clerico imperator lorum cultu conuertitur martyriaque infert xristianis Quiodium Christi templum Jerosolymis Judaeos reparare permisisset, atque ex omnibus provinciis Judaei collecti nova templi fun
Abbreviated transcription (Latin):
isteprior inter imperatores crediditxp̃o
pipresbit̃ romam ueniens. nouatianã
here sem condidit:¬
VALERIUS cũ gallieno regañxv: VCCCClU
ciprianus primum rethor deinde epis¬
copus mar tyrio coronatur: Goti quo¬
que greciam macedoniam asiampon¬
tumq: depopulant: Ualerianus xpĩa¬
nus ꝑsecutionẽ mouens. a regepersarũ
uastantes exsuperat paulus samo satenꝰ.
herese arces agnoscitur :¬

Expanded text:
Iste prior inter imperatores credidit Xrispi presbyter Romam ueniens Nouatianam heresem condiditValerianus cum Gallieno regnant annis XV. Cyprianus primum rhetor, deinde episcopus, martyrio coronatur. Gothi quoque Graeciam, Macedoniam, Asiam Pontumque depopulantur. Valerianus Christianis persecutionem movens, a rege Persarum vastantes superat. Paulus Samosatenus haeresiarcha agnoscitur
Abbreviated transcription (Latin):
CARUS. cum filiis carino U ECCCLXXXII¬
& numeriano reg̃ añ ii. carus post quam
deper sistrium fauit. uictor circatigriden
castra ponens hictu fulminis concidit:¬
primus gemmas uestium calcia mentis¬
que in seri iussit dum solapurpura r&ro
principes uterentur :

Expanded text:
Carus cum filiis Carino et Numeriano regnat annis II. Carus, postquam de Persis triumphavit, victor circa Tigridem castra ponens, ictu fulminis conciditprimus gemmas in vestibus et calceamentis inseri jussit, dum sola purpura retro principes uterentur. S
Abbreviated transcription (Latin):
loco illo in quoscribitur orate nefiat fug aura
hieme uel sabbato: RPD Secundum histo¬
riam intellegendum est. nefiat fuga uestra
hieme idest ne tribulatio fuge temporis. ac¬
cumuletur inuiria nefiat fuga uestra sab¬
bato utique die quahabere requiem uacati¬
onem que consuestis: A tuero secundum in¬
tellectum superiorem nefiat fuga uestra
hieme uel sabbato. lta accipipotest neuos
fuga illa conprehendat aut inpeccatis al¬
gentes aut bonis operibus otiantes: XI. ING¬

Expanded text:
loco illo in quo scribitur: orate, ne fiat fuga uestra loco illo in quo scribitur: orate, ne fiat fuga uestra hieme uel sabbato? Secundum historiam ita intellegendum est, ne fiat fuga uestra hieme, id est, ne tribulatio fugae temporis accumuletur. iniuria. ne fiat fuga uestra sabbato: ne eo utique die quo habere requiem uacationemtellectum superiorem, ne fiat fuga vestra hieme vel sabbato, ita accipi potest: ne vos fuga illa deprehendat, aut in peccatis algentes, aut bonis operibus otiantes. In
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi adoues quȩ perierant domus is rahel: Qui
ainter reliquas us que quaque naciones specia¬
lius unumis rahel dñm coluit: Atque ut ita
dixerim peculiaris dĩ quondam populus. fuit
obmerita abrahe ac patri archarum ueldauid
quibus xp̃s propriȩ repromissus atque exe¬
odem stirpe descendens: Indcipsam carnem
inqua terris apparuit ad sumpsit. sed tamen
quia uirtutes postea & ingentibus facte sunt
Ita testimonium hoc intellegi potest ubidicit
nonueni nisi sub audiatur illo prius. ut sic&
testimonii ueritas & miseri cordia dĩ uni uer¬
sis propta magis dareat. UIIII IÑ Q
Incuuangelio dicit dñs & saluator nr̃t. lugũ
meum suaue est. & onus meus leue est: & quo
modo legitur inpsalmo. propter uerba labi¬
orum tuorum egocustodiui uias duras Rpd
Aequidem manifestum est quodomnes qui
Sed tamen diligentibus dm̃ quȩ sunt dura in
presentium efficiuntur leuia inspefuturo¬
rum: X IN G. Quid intellegendum est

Expanded text:
nisi ad oues quae perierant donisi ad oues quae perierant doa inter reliquas usquequaque nationes specialius unum Israhel deum coluit atque, ut ita dixerim, peculiaris dei quondam populus fuit ob merita Abrahae ac patriarcharum uel Dauid, quibus Christus proprie repromissus atque ex eorum stirpe descendens inde ipsam carnem in qua terris adparuit adsumpsit. sed tamen quia uirtutes postea et in gentibus factae sunt, ita testiNon veni nisi, subaudiatur, prius: ut sic et testimonii veritas et misericordia Dei in universos prompta magis clareat. uangelio dicit dominus et saluator noster: iugum meum lene est et onus meum leue est; et quo modo legitur in psalmo: propter uerba labiorum tuorum ego custodiui uias duras? Equidem manifestum est, quod omnes quised tamen diligentibus deum quae sunt dura in re praesentium efficiuntur leuia in spe futurorum. Quid intellegendum est
Abbreviated transcription (Latin):
tum subito apparuerit: RꝑD Vtique
ad tempus ostensum nam signum uisibile
scĩ sp̃s quierat in uisibilis monstraretur ue¬
rum quidem corpus columbȩ illius perdiui¬
nam potentiam sed intempore factum ad ho¬
ram apparuisse deinceps distitis secre¬
dendum est: Angeli uero cum sehumanis
oculis offerunt creduntur : ut quorundamopi¬
nio est existo crassiore aere idest uicinoter¬
ris ad corpus prȩsens adsumere: Porro au¬
tem uocem aliquam inde putantur exi¬
re. cuminlisus huic aeri ictus tam quam
palato uerborum sonum reddent: VII. INQ
Quia no uum cadum & nouater¬
ra infuturo promittitur iustis: Vt tunc cum
dõ sicut angeli utrumque possideant: UIII.¬
IN C. Cum dicat saluator tyrum & sidonẽ
penitentiam agere potus se sineis diuinarũ
apparuissent signa uirtutum: Qua propter
illic facta non sunt quȩ salutem fuissent cre¬
dentibus ad latura: RP D Qui a dñs ac sal¬
uator ꝑdiuinam dispensationem non uenerat :

Expanded text:
tum subito adparuerit? Utique tum subito adparuerit? Utique ad tempus ostensum. nam ut signum uisibile sancti spiritus qui erat inuisibilis monstraretur, uerum quidem corpus columbae illius per diuinam potentiam, sed in tempore factum ad horam adparuisse ac deinceps destitisse credendum est. angeli uero cum se humanis offerunt oculis, creduntur, ut quorundam opinio est, ex isto crassiore aere, id est, uicino terris ad praesens corpus adsumere. porro autem uocem aliquam ita putantur exprimere, cum inlisus huic aeri ictus tamquam palato uerborum sonum reddet. Iustis proerram? Quia nouum caelum et noua terra in futuro repromittitur iustis, ut tunc cum deo sicut angeli utrumque possideant. Cum dicat saluator Tyrum et Sidonem paenitentiam agere potuisse, si in eis diuinarum adparuissent signa uirtutum, quapropter illic facta non sunt quae salutem fuissent . credentibus adlatura? Quia dominus ac saluator pro diuina dispensatione non uenerat,
Abbreviated transcription (Latin):
dens posuit cum exeadem tribu. sed non ex eodẽ
ducit uxorem. ex qua & ipse suscepit filium nõme
heliper quodex diuerso patrum genere effici¬
untur lacob & heli uterini fratres quorum alt̃
id est ia cobfrater heli sineliberis defuncti uxorẽ
exmandatolegis accipiens: Cenuit ios ephna¬
tura quidem genuit filium suum Propter
quod scribitur ia cobautem genuit ios eph Sc¬
cundum legis uero prȩceptum heli efficitur fili
in euuangelio maria Ios eph conuix dicitur
RPD. Consũetudo est scripturarum ut &ũ
sponsas appellentur uxores UINQ Quid
exuruntur in nobis uel scĩficatio tribuiturił
caritatis: In passionib tolerandis feruor ac¬
cenditur : Aut certe qui aspũbaptizati diui
no udicio examinabimus: Sunt quidicant
a postolos spũsc̃obaptizatos eẽ cumsuꝑ eosig¬
nis apparuit: UI INE Qualit̃ accipien¬
dum est de co lumbe illius corpore inqua ad
saluatorem sp̃s scĩ patuit manifesta descen¬
sio. utrum ante lam fuerit anad tempus fac¬

Expanded text:
esset ex eadem tribu, sed non ex eodem pit uxorem, ex qua et ipse suscepit filium nomine Heli: per quod ex diverso patrum genere efficiuntur Jacob et Heli uterini fratres, quorum alter, id est, Jacob, fratris Heli sine liberis defuncti, uxorem ex mandato legis accipiens, genuit Joseph, natura quidem germinis, suum filium: propter quod et scribitur: Jacob autem genuit Joseph; secundum vero legis praeceptum, Heli efficitur filiuin Evangelio Maria Joseph conjux dicitur ? Resp. Consuetudo est Scripturae, ut etiam sponsas appellet uxores. Int. Quid exuruntur in nobis, vel sanctificatio tribuitur, vel charitatis in passionibus tolerandis fervor accenditur. Aut cno iudicio examinabimur. sunt qui dicant apostolos spiritu sancto baptizatos esse, cum super eos ignis adparuerit? I Qualiter accipiendum est de columbae illius corpore in qua ad saluatorem spiritus sancti patuit manifesta descensio, utrum ante iam fuerit, an ad tempus fac
Abbreviated transcription (Latin):
primum quod tunc nondumlege prohibitum quia
consuetudo erat crimenes se non poterat: De in deqd
illa tunc illa uel proloco uel protempore Non in pro¬
babilia apud dm̃ fuerint: Prolo cosicut & inunado¬
mo in altero angulo aliquid fieri a quo lib& dñoprȩ¬
cipitur quod inalione quaquam fieri ꝑmittitur: pro
tempore uero quod rudi adhoc seculo prȩceptum fu¬
erat: Crescite & multiplicamini: Nunc uero iub&̃
ut & quihabent uxores tamquum Non habentes sint
Non qd iusticia uaria sit sed tempora mutabilia quȩ
pariter ire non possunt. & diuersis quib:q. tempori¬
b: uel diuersis locis diuersa congruant: Neces seẽ
quodin his ex uolunt a tedm̃ subspecie gestorum p̃¬
sentium fuerat quedam pruenuntio futurorum:

Expanded text:
rimum, quod tunc nondum lege prohibitum, quia rimum, quod tunc nondum lege prohibitum, quia consuetudo erat, crimen esse non poterat; deinde, quod illa tunc uel pro loco uel pro tempore non inprobabilia apud deum fuerint. pro loco, sicut et in una domo in altero angulo aliquid fieri a quolibet domino praecipitur quod in alio nequaquam fieri permittitur. pro tempore uero, quod rudi adhuc saeculo praeceptum fuerat: crescite et multiplicamini i. nunc uero iubetur, ut et qui habent uxores tamquam non habentes sint, non quod iustitia uaria sit, sed tempora mutabilia quae pariter ire non possunt, et diuersis quibusque temporibus uel diuersis locis diuersa congruant. necesse est postremo, quod in his ex uoluntate domini sub specie gestorum praesentium fuerit quaedam praenuntiatio futurorum
Abbreviated transcription (Latin):
quod ait ipse est anaquunuenit iamim in deserto cumpas¬
ceretasinas sibconpatris sui. Rp̃d lamim latine maria
int̃pretatur idẽ aquarum congregationem qđ stagnũ
rem inheremo haut dub: edifficilem ipse repererit
indicat lamim & asinos quid eonagris eius instituti¬
one nascuntur: Sunt quiestimant quod permixtio¬
ne diuersorum interse animalium ipse primus ut
mulli uel mule nascerentur inuenerit. XXUIIII¬
IN G Quȩ sunt illa primogenita quue esau
primo gouai debebatur uel in honore uel inhere¬
ditaria successione uel ingratia paternae bone dic¬
tionis sicut & ipseia cobait ruben inquid primoge¬
nitus incus prior indonis maior in perio & inlibro
deutero nomii de primo genito scribitur dabitque
puicdste ẽ enim principiu . Aerorumetasde
hunelebentur primogenita unde ruirbemedie¬
tionemsiuam e sauputuuerat primogenit iuntt
ł duobiutores multus in continenti am puribus
ud ꝑatriarchis nr̃is obiciendum putunt. Rp̃d.¬

Expanded text:
quod ait: Ipse est Ana, qui invenit Jamin in deserto, cum pasceret asinos Sebeon patris sui ? Resp. Jamin Latine maria interpretatur, id est, aquarum congregatio: eo quod stagnum rem in eremo haud dubie difficilem ipse repererit. Indicat Jamin et asinos, qui de onagris ejus institutione nascantur. Sunt qui aestimant, quod permixtionem diversorum inter se animalium ipse primus, ut muli, vel mulae nascerentur, invenerit. Int. Quae sunt illa primogenita, quae Esau primogenitis debebatur vel in honore, vel in haereditaria successione, vel in gratia paternae benedictionis. Sicut ipse Jacob, Ruben, inquit, primogenitus meus, prior in donis: major imperio . Et in libro Deuteronomii de primogenito scribitur: Dabitquecia. Iste est enim principium liberorum ejus, et huic debentur primogenita . Unde et Isaac benedictionem suam ad Esau putaverat primogeniti jure est, qui ob uxores multas incontinentiam patribus uel patriarchis nostris obiciendam putant? P
Abbreviated transcription (Latin):
s ore ubrtellegentue sensum perhenc cat euanet lone
suceiors partis corporisillud pruc sigurtuomert̃
quod scretior cordumcisio id est cordis eportanie¬
ds̃ ab rabam quas igno rabat dñs anfidelis dõ abraham
fuerit nisi cum manifestandȩ rei probatione tẽptas sa:¬
RP̃D Non quia fidemcius ds̃ignorar&. temptauit
a braham uera exploratione. Sedid circo temptatus ẽ
dñm facie ad fatiem & salua facta est anima mea: Cũ
ine uuangelio legatur : Dm̃ nemouiditumquam
Aut quo modo morses cumdõ facie ad fatiem tamqua
cumamico locutus scribitur: & rursus idem dicit
ad dnm ostende mihi gloriamtuam: Rp̃d. Quia
lacob uel moy ses non in ipsa maiestatisuȩ gloria dm̃
uiderant: Sed per subieotam diuinae potestatis spe¬
ciem uisibilis creature quue humanis poterat ap¬
parere conspectib In ea autẽ substantia maiestatis in
quae: Quomo dis amortali adhuc homine uider&m

Expanded text:
eriorem intellegentiae sensum per hanc circumcisionem secretioris partis corporis illud praefiguratum est, quod secretior circumcisio, id est cordis, oportedeus Abraham, quasi ignorabat dominus, an fidelis deo Abraham foret, nisi eum manifestandae rei probatione tentasset. Non quia fidem eius deus ignoraret, tentauit Abraham ueri exploratione, sed idcirco tentatus est, deum faciem ad faciem et salua facta est anima mea, cum in euangelio legatur: deum nemo uidit umquam; aut quo modo Moses cum deo faciem ad faciem tamquam cum amico locutus scribitur, et rursus idem dicit ad dominum: ostende mihi gloriam tuam? Quia Iacob uel Moses non in ipsa maiestatis suae gloria deum uiderant, sed per subiectam diuinae potestati speciem uisibilis creaturae quae humanis poterat adparere conspectibus; in ea autem substantia maiestatis in qua est, quo modo deus a mortali adhuc homine uideretur,
Abbreviated transcription (Latin):
XXU. INC. Quid fuit uidȩis quod nequenos
absque uere cundia suscitamur ut signũ in illa ue¬
recundiore corporis parte ponctur: RΠD Posce¬
bat quidem misa loni tanturum profunditus questio¬
num ordinata hacspatiosa disputatione nos proposi¬
tis satis facere & promeritis reddere singulis uelut
quundum in morandi dignitatem: Sed quidagonus
quid festinitio opus est adtimmulta propercotibus
exibendm prolatis adtereprobus est nuda & circũ¬
elsa responsio: Itaq: ad hoc qđ nuno requiris agnosce
qd nibilturpe bupsa creatione conditione homi

Expanded text:
. Int. Quid fuit ut Judaeis, quod neque nos absque verecundia sciscitamur, signum in illa verecundiore corporis parte poneretur ? Resp. Poscebat quidem, mi Saloni, tantarum profunditas quaestionum, ordinata ac spatiosa disputatione nos propositis satisfacere, et pro meritis reddere singulis velut quamdam immorandi dignitatem: sed quid agimus? quibus festinato opus est, ad tam multa properantibus, exhibenda prolatis a te rebus est nuda et circumcisa responsio. Itaque ad hoc, quod nunc requiris, agnosce, quod nihil turpe in ipsa creatione conditi hominis
Abbreviated transcription (Latin):
intemplo hierosolimorum statuam
louis subnomine suo poniius sit: per
idem tẽpus mattheus a postolus euun¬
gelium iniude a primus scripsit :
CLAUDIUS reg̃ anñuii.
gum romã pergit: Marcus quoque
euangelista alexandrie x pm̃ euange

Expanded text:
in templo Jerosolymorum statuam Jovis Olympii sub nomine suo poni jussit. Per idem tempus Matheus apostolus euangelium in Iudea primus conscripsit. Cgum Romam pergit. Marcus quoque evangelista Alexandriae
Abbreviated transcription (Latin):
in eadem famili aritate qua antea habue¬
rat retiner&: Huius &i am inter omnia fuit
illud celebredictũ perdidis se diem quonihil
boni fecerat.
mittit: ac perimit cunctosq qui degene¬
redauid erant int̃ficiius sit. ut nullus iu¬
deorum exregali superes set origine :¬

Expanded text:
in eadem familiaritate qua antea habuein eadem familiaritate qua antea habuerat retineret. Hujus etiam inter omnia fuit illud celebre dictum: perdidisse diem quo nihil boni fecerat. misit ac peremit; cunctos quoque qui de genere David erant interfici jussit, ut nullus Judaeorum ex regali superesset origine
Abbreviated transcription (Latin):
xiiii. huiustẽporib simonmagus cũ
alt̃ cationẽ proposuiss & cũ p&ro & pau¬
lo apostolis dicens sequendã uir tutẽ ẽẽ
dĩ magnam medio die dumad patrem uolare
promittit incaelum ademonibus quibus
inaera ferebatur adiurate eos p&roper
dm̃ paulo uero orante demissus crepuit:
obcuius necem anerone p&ruscrucifigi¬
tur. paulus gladio cedit̃: Hac tẽ pestate
persius po&amoritur: lucanius quoque¬
hac seneca precepto neronis int̃ficiuntur :
annos .x. huius secundo annotitus hiero
solimã capit. atq: subuertit. ubi undecies
iste inutraq lingua tanto facundissimꝰ
ex titit. ut caus as latine ager&. poemata
& trago ȩdias grece cõponer&: Ianto au¬
tembellico sissimus fuit: ut in expugna¬
cione hiero solimorum subpatremili¬
tans. duo decimpro pugnatores. duode¬
cim sagittarũ confoder& hictibus: por¬
ro in imperio tante bonitatis fuit: utnul¬
lum omninopunir&. sed conuictos aduer¬
sum se coniuratione dimit ter& atq:

Expanded text:
. Hujus temporibus Simon Magus, cum altercationem proposuisset cum Petro et Paulo apostolis, dicens se quamdam virtutem esse Dei magnam, medio die, dum ad patrem volare promittit in coelum, a daemonibus, a quibus in aere ferebatur, adjurante eos Petro, per Deum, Paulo vero orante, dimissus crepuit. Ob cujus necem a Nerone Petrus crucifigitur, Paulus gladio caeditur. Hac tempestate Persius poac Seneca praeceptor Neronis interficiuntur. VCCLXXV annos X. Huius sesolymam cepit atque subvertit, ubi undecies Iste in utraque, lingua tanto facundissimus exstitit, ut causas Latine ageret, poemata et tragoedias Graece componeret; tanto autem bellicosissimus fuit, ut in oppugnatione Jerosolymorum, sub patre militans, duodecim propugnatores duodecim sagittarum confoderet ictibus. Porro in imperio tantae bonitatis fuit, ut nullum omnino puniret, sed convictos adversus se conjurationis dimitteret, atque
Abbreviated transcription (Latin):
a nago gen mandata intellegenda sunt: Quȩman¬
data uellex lic& infirma uideantur trans gressio¬
nibus uideorum. gratiatamen euuangelii ostendi¬
tur esscconpleta: In quanunc animulia id est gen¬
tes habitant atq consistunt: XXUIT ItT Q¬
Quae intellegentia est in hoc quod legimus: Sidor¬
miatis intermedios cleros pennȩ columbȩ dear¬
gentate & posteriora dorsieius inspecie auri:¬

Expanded text:
anagogen mandata intelligenda sunt: quae mananagogen mandata intelligenda sunt: quae mandata vel lex, licet infirma videatur transgressionibus Judaeorum, gratia tamen Evangelii ostenditur esse completa. In qua nunc animalia, id est, gentes habitant atque consistunt. IQuae intelligentia est in hoc quod legimus: Si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae et posteriora dorsi ejus in specie auri
Abbreviated transcription (Latin):
mello cutus est ds duo hec audiui qui hic intellegendũcst
R PD Semelhic non adnumerum referendũ est
sed ad sirmitatem: Quȩ autem sunt illaduo quo d dño
adiac& posseominia & uelle mis creri : & aliter semad
locutus estdsid est inlege Nam in euuangelio nonala
precepit. quia nonuenit legem soluere sedamplere:¬
XXIIII TNC. Quid est quod scribitur transiui¬
mus perignem aquam & induxistinos inrefrigeriũ.¬
R PD Igne & aqua per secuti ones indicat atq masty¬
rium. aliquihic aquam baptismum inlegendum pu
ignis exurat: & hinc est quodscribitur dñs ds̃ ues¬
ter ignis erurens est . XXU. INE. Quod dicit
illud quodlegitur lterfacite ei qui ascendit super
occasum dñs nomenest illi: Rp̃D. Viambonorũ
actuum preparate illiqui super gressus est occa¬
inquid uoluntariam segregabis ds̃ hereditatituae¬
& eniminfirmata est tu uero perfecistiea. animalia
tua inhabitabunt inea quis huius locisensus est: Rpe¬
Pluui amhic secundum litteram manna: Secundũ

Expanded text:
mel locutus est deus, duo haec audiui; quid hic intellegendum est? Semel hic non ad numerum referendum est sed ad firmitatem. quae autem sunt illa duo, quae domino adiacent? et posse omnia et uelle misereri. et aliter: semel -locutus est deus, id est, in lege; nam in euangelio non alia praecipit: quia non ueni legem soluere sed adimplere? Quid est, quod scribitur: transiuimus per ignem et aquam, et induxisti nos in refrigerium? Igne et aqua persecutiones indicat atque marium. Aliqui hic aquam baptismum intelligendum ignis exurat; et hinc est quod scribitur: Dominus Deus vester ignis urens est . Int. Quid dicit illud quod legitur: Iter facite ei, qui ascendit super occasum; Dominus nomen illi ? Resp. Viam bonorum actuum praeparate illi qui supergressus est occainquit, uoluntariam segregabis, deus, hereditati tuae et infirmata est, tu uero perfecisti eam, animalia tua habitabunt in ea; quis huius loci sensus est? Pluuia hic secundum litteram manna secundum
Abbreviated transcription (Latin):
Cum tribuitur uindicta deimpus non hoc
procurantibus scĩs & post delicta atq exitum petrato¬
rum iustorum clarius uita atq opera resplenden:
Quo modo accipiendum est illud
quod in psalmo legitur. Nonmis erearis omnibus qui
operantur iniquitatem: RΡD. Nontam maledicen¬
tis animo istud dicitur quam correptionem emenda¬
tonem que peccantium de siderantis. id est ut in prȩ¬
senti potius uita correpti non ab utantur diuina
pacientia usq ad futuram poenarum a cerbitatem:¬

Expanded text:
Cum tribuitur uindicta de impiis non hoc procurantibus sanctis; et post delicta atque exitum peccatorum iustorum clarius uita atque opera splendent. Quo modo accipiendum est illud, quod in psalmo legitur: non miserearis omnibus qui operantur iniquitatem? Non tam maledicentis animo istud dicitur quam correctionem emendationemque peccantium desiderantis, id est, ut in praesenti potius uita correpti non abutantur diuina patientia usque ad futuram poenarum acerbitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Dieit. Sepeame quaeris multarũ rerum ab so¬
lũtionem quue hidiuinis nominibus interpr etẽ postu¬
lant colligampro ut redierint in memoriam quae a te
iudicio neque ex propria temeritate responde am con¬
sectans non tam eloquii exultantis ambitũ quã neces¬
sariae breuitatis modum: Sic eni & innumeris satis¬
fieri inquisitionib tus poterit: Et michi in suꝑ libe¬
rũ erit aliqua extrinsecus quae cognitionituaȩ utilia

Expanded text:
IUM. Saepe a me requiris multarum rerum absolutionem quae in diuinis uoluminibus interpretem postulant; colligam, prout redierint in memoriam quae a te, iudicio, neque ex propria temeritate sed ex aliorum auctoritate respondeam consectans non tam eloquii exultantis ambitum quam necessariae breuitatis modum. sic enim et innumeris satisfieri inquisitionibus tuis poterit et mihi insuper liberum erit aliqua extrinsecus quae cognitioni tuae utilia
Abbreviated transcription (Latin):
XXXI. INT C.
Loquitur adabraham quod quasta
progine deterra agypti reuersur essent filiusrł
& quomodo postea morses seribit aut
R pd Sigene alogim setumdum leui tribus renu¬
ras Quattuor progenies perfiliorum suce tsi onẽ
numeribis. Si tribuumiudae ordore plicetu qum¬
tigencratione successiones inuenies quamquam
in eoreo ut indicat aquile studiosis sime tranis lato¬
ris editio non habeat: Quinta generatione ascor¬
derunt sedarmati ascender filius ł deterra egypti
XXXII. INE Inscripturis frequenter legimus
& dix̃ dñs istud dicere dñi quomodo accipiendum est:¬
RP̃D. Diceredñs uelloquiscribitur siquando ad
scõrum aures expressorum qui sepe ab aliis non au¬
ditur facit sonum peruenire uerborum : Aut cum
per ad sumpticuius lib& corporis speciem ds̃ loquit᷑
Aut cum aliquis ammonitione siue reuelatione
nocturnȩ uisionis instuitur. uel certe cũ ea quue
agiuult dñsscõrum cordib ut agantur inspirat:
Secundum illud audiam quid loquitur in medñsds:

Expanded text:
XODO. Int. Loquitur ad Abraham Deus, quod quarta progenie de terra Aegypti reversuri essent filii Israel , et quomodo postea Moyses scribit: Quiypti? Resp. Si genealogiam secundum Levi tribum requiras, quatuor progenies pro filiorum successione numerabis: si tribus Judae ordo replicetur, quinque generationum successiones invenies, quamquam in Hebraeo, ut indicat Aquilae studiosissimi translatoris editio, non habeat, Quinta generatione ascenderunt: sed, Armati ascenderunt filii Israel de terra Aegypti . Int. In Scripturis freqet dixit dominus; istud dicere domini quo modo accipiendum est? Dicere dominus uel loqui scribitur, si quando ad sanctorum aures expressorum qui saepe ab aliis non auditur facit sonitum peruenire uerborum, aut cum per adsumpti cuiuslibet corporis speciem deus loquitur, aut cum aliquis admonitione uisionis nocturnae instruitur, uel certe cum ea quae agi uult dominus, sanctorum cordibus ut agantur, inspirat secund
Abbreviated transcription (Latin):
qui diuinis promissis spũi quaes cõminime cre¬
dens in quo est remissio peccatorum : Reconci¬
liari dõ in hac uita ꝑ satis factionis opera de trac¬
tat IIII ING Quid significat quod in eodẽ
legimus mundum in maligno eẽpositum: Rpd
Non quod a dõmundus in malignosit positus sed
quoduitia hominum in mundo uiuentium sit
maligna hoc modo & iã illud patebit quod scrip¬
tum est quia dies malisunt: DE A PO CA¬
I.I PSII IÑ C. Quod sunt septem sp̃s
dĩ qui in a pocalipsi commemorantur. Rpd
Hii sunt quos & prophetẽ esiuas enumerat sp̃s
sapientiae & intellectus sp̃s consilii & fortitudi

Expanded text:
qui divinis promissis, Spirituique sancto minime crequi divinis promissis, Spirituique sancto minime credens, in quo est remissio peccatorum, reconciliari Deo in hac vita per satisfactionis opera detrectat. Int. Quid significat quod in eodem legimus, mundum in malignum esse positum ? Resp. Non quod a Deo mundus in maligno sit positus, sed quod vitia hominum in mundo viventium sint maligna. Hoc modo etiam illud patebit quod scriptum est: Quia dies mali sunt . IN APOCALYPSI. Int. Qui sunt illi septem spiritus Dei, qui in Apocalypsi I, 4 commemorantur? Resp. Hi sunt quos et propheta Isaias enumerat: Spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et pietatis,
Abbreviated transcription (Latin):
sit ad dñm. plures tamen hic ipsam interpre¬
tacionem isticam intellegunt trinitatem eo qđ
ꝑfecta ipsa peribeat testimoniũ xp̃o: Aqua pa¬
trem indi cans quia ipsedese dicit mede relin¬
querunt fontẽ aquae uiuȩ. Sanguine xp̃m
de monstrans utique perpas sionis cruorem:
tria dexp̃otestimonium it a peribent ipsoine
uuangelio dicente: Egosum qui testimoni¬
um peribeo deme & testimonium peribuit
deme quimisit mepater. & itẽ cum autẽ
uenerit paraclitus quemegomit tam uobis spũmue
ritatis qui a patre procedit ille testimonium pe
ribebit deme perib& ergo testimonium pat̃ cũ
dicit. hicest filius meus dilectus: Filius cumdicit
suꝑse .III INC Quid est quodrur sũ ine¬
pistola sua profert eẽ proquo non debeat orar
peccatũ usq admortem RΠO Vtiqueus que
ad mortem peccat ille peccator qui in huius tem¬
porariȩ uitecursu paenitentiã nonagit: Hac
que hic neque in futurum: Blasphemat enim

Expanded text:
sit ad dominum. plures tamen hic ipsam interpresit ad dominum. plures tamen hic ipsam interpretatione mystica intellegunt trinitatem, eo quod perfecta ipsa perhibeat testimonium Christo: aqua patrem indicans, quia ipse de se dicit: me dereliquerunt fontem aquae uiuae, sanguine Christum demonstrans, utique per passionis cruorem, tria de Christo testimonium ita perhibent ipso in euangelio loquente: ego sum qui testimonium perhibeo de me, et testimonium perhibuit de me qui misit me pater. et item: cum autem uenerit paraclitus quem ego mittam uobis, spiritum ueritatis, qui a patrerhibebit de me . Perhibet ergo testimonium Pater, cum dicit: Hic est Filius meus dilectus ; Filius, cum dicit: se . Int. Quid est quod rursum in Epistola sua profert esse pro quo non debeat orari peccatum usque ad mortem ? Resp. Utique usque ad mortem peccat ille peccator, qui in hujus temporariae vitae cursu poenitentiam non agit. Hac que hic neque in futurum Matth. XII, 32. Blasphemat enim
Abbreviated transcription (Latin):
sus scribatur. Timor dñi scs perman& insȩcu¬
Dlum sęculi quis quis dm̃ diligit utique abs que
dõ esse formidat. Hic ẽtimor dñi qui perman&
inseculum sȩculi : RPO Igiturtimor hic de
perfecta dñi Karitate descendit atuero aliusti¬
mor de tẽporalibus rebus nascitur quarũs epe
amissione ueremur . hunctimorem forasmit¬
tit diuine perfectio karitatis. Ĩ. IN E. Itẽ
lohannes in epistola sua ponit triasunt quȩ tes¬
timonium perhibent aqua & sanguis & sp̃s quid
hoc indicatur: RP̃O Simile hiuc loco &iã
illud mihi uidetur quodipse in euuangelio
suo depassione xp̃iloquitur dicens unus mi¬
litum lanceu latus eius a peruit: & continuo
exiit sanguis & aqua & qui uidit testimoni¬
um perhibuit. & in eodem ips ede ihũ supra
dixerat inclinato capite tradidit spm quidã
ergo ex hoc ita disputant aquabaptis mum:
Sanguis uidetur inlinare martyrium :
Sp̃s uero ipse est quiper martyrium tran¬

Expanded text:
sum scribatur: timor domini castus permanet in saecusum scribatur: timor domini castus permanet in saeculum saeculi? Quisquis deum diligit, utique absque deo esse formidat. hic est timor dei qui permanet in saeculum saeculi, igitur timor hic de perfecta domini caritate descendit; ac uero alius timor ille de temporariis rebus nascitur quarum saepe amissionem ueremur. hunc timorem foras mittit diuinae perfectio caritatis. Item Iohannes in epistula sua ponit: tria sunt quae testimonium perhibent, aqua, sanguis et spiritus; quid in hoc indicatur? Simile huic loco etiam illud mihi uidetur, quod ipse in euangelio suo de passione Christi loquitur dicens: unus militum lancea latus eius aperuit et continuo exiit sanguis et aqua; et qui uidit testimonium perhibuit. et in eodem ipse de Iesu supra dixerat: inclinato capite tradidit spiritum. quidam ergo ex hoc ita disputant: aqua baptismum, sanguis uidetur indicare martyrium, spiritus uero ipse est qui per martyrium tran
Abbreviated transcription (Latin):
INE. Quidillud est quod in actibus a postolorũ
duo decimilli qui io hannis baptis mobaptizati fue¬
rant baptizantur apaulo: RΡD Hoc idcirco qui
a in nomine trinitatis baptizatinonerant. baptis¬
mum enim iohannis lic& in eum quiuenturus ess&
bapti ⁊ ar& tamen propriae lobannis baptis mum
dicbatur unde & ab hereticis uenientes non rehip¬
tizantur a nobis sibaptizatos constat in nominetri¬
nitatis nisi in positio tantũmanus ad fidem recta
conuersis adhibetur ut ꝑhanc scĩ sp̃s suscipiatur
infusio DEEPISTOLAIACOBI T INC
Quomodo dicitur ds̃ intẽptator malorum est &¬
probatio appellatur. neque enimille quẽquã
tẽptat in passionibus sed a concupis centus nostris
illa tẽptio est: Cumhumiles deicimur. adño
est tẽp̃tatio: Cum tẽptati glorificamur. & idco
dñs intẽptator malorum est: DEEPISTO¬
LA IOHANNISI IÑ G. Quomodo
perfecta Karitas foris mittittimorem cũ rur¬

Expanded text:
Int. Quid illud est quod in Actibus apostolorum, Int. Quid illud est quod in Actibus apostolorum, duodecim illi qui Joannis baptismo baptizati fuerant, baptizantur a Paulo ? Resp. Hoc idcirco, quia non in nomine Trinitatis baptizati erant. Baptismum enim Joannis licet in eum qui venturus est, baptizaret, tamen proprie Joannis Baptismum dicebatur. Unde et ab haereticis venientes non rebaptizantur a nobis, si baptizatos constat in nomine Trinitatis: nisi impositio tantum manus ad fidem rectam conversis adhibetur, ut per hanc sancti Spiritus suscipiatur infusio. IN EPISTOLA JACOBI. Int. Quomodo dicitur: Deus intentator malorum est, et probatio appellatur. Nequtentat in passionibus, sed a concupiscentiis nostris illa tentatio est, cum humiliati deicimur. a domino est tentatio, cum probati glorificamur, et ideo dominus intentator malorum est. DE EPISTULA IOHANNIS. Quo modo perfecta caritas foras mittit timorem, cum rur
Abbreviated transcription (Latin):
cum paulo stabant stupentes audientes quidemuo¬
cem neminem autem uidentes quo modo postea a pos¬
tolus dicit. & qui mecum erant lumen quidem ui¬
derunt. uocem autem non audierunt eius qui loque
Superius ubi audisse uocẽ
refertur a dõ non uocem sed in conditum sonumuo¬
cis acceperunt: Vteos posteadicat uocem non au¬
disseid est ex pressam uerborum significantia qua
possint intellegere quod sanabat: Hac per inde
idcirco diuersauice & audisse & non audisse refe¬
runtur quia quantum ad sonum ꝑtin& dudiert̃
quantum aduerba non audierunt: Ũ IN¬
Qua reprius communis cibus uocabatur qui putu¬
retur inmundus RΡD. Quod contra int̃dictum
tunc dĩ in commune c& eris pater& hominibus qui
inciborum discr&ione legis obseruantiã non tene¬
bant ꝑ quam iudei partem dĩ seesse iactabant: pu¬
rificatus est autem & iam dñodicente ad p&rum
quae ds purificauit netu commune dixeris: U

Expanded text:
cum apostolo, stabant stupentes, audientes quidam uocum apostolo, stabant stupentes, audientes quidam uocem, neminem autem uidentes, quo modo postea apostolus dicit: et qui mecum erant lumen quidem uiderunt, uo- . cem autem non audierunt eius qui loquebatur mecum? Superius ubi audisse uocem referuntur a deo, non uocem sed inconditum sonum uocis acceperunt, ut eos postea dicat uocem non audisse, id est, expressam uerborum significantiam qua possint intellegere, quod sonabat. ac perinde idcirco diuersa uice et audisse et non audisse referuntur, quia quantum ad sonum pertinet, audierunt, quantum ad uerba, non audierunt. Y. Quare prius communis cibus uocabatur qui putaretur inmundus ? Quotunc Dei in commune caeteris pateret hominibus, qui in ciborum discretione legis observantiam non tenebant, per quam Judaei partem Dei se esse jactabant. Purificatus est autem etiam Domino dicente ad Petrum: Quae Deus purificavit, ne tu commune dixeris .
Abbreviated transcription (Latin):
butionem a postolorum demonstratur profectus
non conpugnantium diuersiti scripturarum:
& aliter qua rebis datussit sp̃s sc̃s Egregie qui¬
dam doctor exposuit dicens Deeo quem primũ
hic saluator perseipsum dedit & decaelis postea
misit ut significaretur dilectio proximi & dila
cuuangelizandum dĩ uerbum quia a postoliqui¬
b seorbis partibus intulerunt: Rp̃ D Quantum
enarrat historia bartholomeus in indos thomas
tetendit in parthos matheus & hiopes andreas
scitas p̃dicatione molliuit: Iohannes asiam di¬
uino sermone correxit: Petrus cappudociã at¬
q gala ciambitiniam pariter & pontum pro¬
uincias que com fines dum iu deis pruedicans cir¬
cuit post tremo romam in lustraturus accessit
paulus cũ ahierus alem usq ad illiricum euuan¬
gelium repleuiss&. tam in numeras hacdispartes
nationes praeceptis tamquã armis iuctor edomuit:
Cumin actibus a postolorum primũ
legatur uiri autẽ qui comitubantur cum eo hoc est

Expanded text:
butionem apostolorum demonstratur profectus, butionem apostolorum demonstratur profectus, non compugnantium diuersitas scripturarum. et aliter, quare bis datus sit spiritus sanctus, egregie quidam doctor exposuit dicens de eo, quem primum hic saluator per se ipsum dedit et de caelis postea misit, ut significaretur dilectio proximi et dileeuangelizandum dei uerbum qui apostoli quibus sese orbis partibus intulerunt? Quantum narrat historia, Bartholomaeus in Indos, Thomas tetendit in Parthos, Matthaeus Aethiopes, Andreas Scythas praedicatione molliuit, Iohannes Asiam diuino sermone correxit, Petrus Cappadociam atque Galatiam, Bithyniam pariter et Pontum prouinciasque confines, dum Iudaeis praedicans cirumit, postremo Romam inlustraturus accessit. Paulus ab Hierusalem usque Illyricum cum euangelio repleuisset, tam innumeras ac dispares nationes praeceptis tamquam armis uictor edomuit. Cum in actibus apostolorum primum legatur: uiri autem qui comitabantur cum eo, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
tesic ubi fuissent tanto spatio de ambu landilicen
te ascensionem asaluatore secundum euu angelis
tam iohannem a postolis insufflatur. cum secun¬
dum actus a postolorum post decimum ascensio¬
spm̃ sermos apientiae alii sermo scientiȩ secun¬
dum cundem sp̃m. Alii gratia sanitatum in uno
spũ & c& era igitur ante ascensionem gratiã scĩ
sp̃s acceperunt qua possent peccata dimit tere
& baptizare & credentib spm̃ ad optionis infun¬
dere. Secundum quod tunc cũ cis asaluatore
sp̃s insufflaretur dictum fuerat quorum remi¬
seritis peccata dimit tuntur eis. & quorum reti¬
nueritis retenta erunt atuero postascensionẽ
multo maiorem sp̃s sc̃i gratiam perceperunt in ope¬
ratio neuirtutum & gratia sanitatum & diuersarũ
perceptione linguarum iuxta illud quod eis de
eodem dieꝓmis sum fuerat ut baptizarentur spũ
scõ in duerentur uirtute qua euuangelium xp̃i u
niuersis possint gentibus p̃dicare: In hacergoꝑ
ceptionem sũ sp̃s secundum dominicȩ gratiae distri¬

Expanded text:
te sicubi fuissent, tanto spatio deambulandi licente Ascetam Iohannem apostolis insufflatur, cum. secundum actus apostolorum post decimum ascensiospiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eundem spiritum, alii gratia sanitatum in uno spiritu, et cetera. igitur ante ascensionem gratiam sancti spiritus acceperunt qua possint peccata dimittere et baptizare et credentibus spiritum adoptionis infundere; secundum quod et tunc, cum eis a saluatore spiritus insufflaretur, dictum fuerat: quorum remiseritis peccata remittentur eis et quorum retinueritis retenta erunt. at uero post ascensionem multo maiorem sancti spiritus gratiam perceperunt in operatione uirtutum et gratia sanitatum et diuersarum perceptione linguarum iuxta illud, quod eisdem eodem die promissum fuerat, ut baptizarentur spiritu sancto et induerentur uirtute qua euangelium Christi uniuersis possint gentibus praedicare. in hac ergo perceptione sancti spiritus secundum dominicae gratiae distri
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi sua institutione generauerint: Mihi¬
que hoc & sinonint̃ om̃a certe uł post om̃ a
misericors ds̃ tribuat ut qui fuerint discipuliquon¬
dammei. sint nunc cotidie oratores meiualemi dñe
epis copo hilurius epis copus: Cum melibellostu¬
os mecum relaturũ predicentibus litteris indicas sẽ
instantiã & ex actionem pueriquẽ miseras luetare
nullatenus potui: &misiitaq florulentabea¬
titudinistug opera non parum anxius nenec dum
scripta tam iugit̃ quam grauit̃ ruentib imbribus
labe factarentur. percucurri ea semel tantum
uniũ sã iratꝰ: Concedat dñs ut speciosa haec inxp̃o
in structionum nostrarum gloriȩtuȩ operate in pa¬
ginistuis. docens aliquando ꝑ censeã: Hoc unum p̃¬
cornemediuhis instituti onibus fraudari feras:
Sedunũ medeuiuenib: tuis quorũ haec eruditioni
ordinasti : Habens hoc instantius habere mehaecuł¬
is quo mea magis cũ aeui senio iubente in peritia p̃¬

Expanded text:
ipsi sua institutione generauerint. mihiipsi sua institutione generauerint. mihique hoc, etsi non inter omnia, certe uel post omnia misericors deus tribuat, ut qui fuerunt discipuli quondam mei, sint nunc cotidie oratores mei. uale, mi domine episcopo Hilarius episos mecum relaturum praecedentibus litteris indicassem, instantiam et exactionem pueri quem miseras lentare nullatenus potui. emisi itaque florulenta beatitudinis tuae opera non parum anxius, ne necdum descripta tam iugiter tam grauiter ruentibus imbribus labefactarentur. percurri ea semel tantum uniuersa miratus. concedat dominus, ut speciosa haec in Christo instructionum nostrarum gloriae tuae opera te in paginis tuis duce aliquando percenseam. hoc unum precor, ne me diu his institutionibus fraudari feras, sed unum me de iuuenibus tuis, quorum haec eruditioni ordinasti, habens hoc instantius habere me haec uelis, quo me magis aeui senium cum iuuentae imperitia pre
Abbreviated transcription (Latin):
cissimo eucherio epis coposiluanus pb̃ts
legilibros quos trans misististi lo breues doctri¬
na uberes. lectione expeditos. instructione per
fectos. mentituȩ & pi&atipares. Nec miror
quod tamutile acpulchrum opus ad insticutio¬
nem potissimũ scõrũ acbeatissimorũ pignoꝵ
condidisti: Cum enĩ ex simiũ in eis tẽplum dõ
aedificaueris. Doctrina nouȩ eruditionis
quasi summũ edificiitui culmen or nasti& ut
indoles scȩ̃ acquedoctrina acuita in lustruren¬
tur quos morali institutione forma ueras spi¬
ritali instructione de corasti: Suꝑ est ut dñs
los sunt: pares cos facit libristius Idest ut quic¬
quid illi continent in misterio. hoc uterque illo¬
rũ habeat in sensu: & quia iam dispensatio¬
ne diuina atq: iudicio. &iam magistricode¬
siarum eẽ cȩperunt don& hocbenignis sima
dĩ pi& as ut doctrina illorum fructus sit ecde¬
siarum & tuus ꝓuectu excellentis simotam
illum ornent a quo sunt geniti quam eos quos

Expanded text:
cissimo Eucherio episcopo, Salvianus presbyter. Legi libros quos transmisisti, stylo 199 breves, doctrina uberes, lectiofectos, menti tuae et pietati pares. nec miror, quod tam utile ac pulchrum opus ad institutionem potissimum sanctorum ac beatorum pignorum condi-. disti. cum enim eximium in eis templum deo aedificaueris, doctrina nouae eruditionis quasi summum aedificii tui culmen ornasti, et ut indoles sanctae aeque doctrina ac uita inlustrarentur, quos morali institutione formaueras spiritali instructione decorasti. superest ut dominles sunt, pares eos faciat libris tuis, id est, ut quicquid illi continent in mysterio, hoc uterque illorum habeat in sensu. et quia iam dispensatione diuina atque iudicio etiam magistri ecclesiarum esse coeperunt, donet hoc benignissimi dei pietas, ut doctrina illorum fructus sit ecclesiarum et tuus profectuque excellentissimo tam illum ornent, a quo sunt geniti, quam eos quos
Abbreviated transcription (Latin):
hec deopinionibus doctissimorum uiro rum
exigentitibi prolatasunt. Si quis tamen in pre¬
dictarum questionum disputationibus ad tu¬
lerit. quae magis probentur : Reprehendens
ꝑtinaciam quem pleris que esse sol& non abnu¬
ome secuturum cẽ meliora. EXPLDE QUES¬

Expanded text:
ec de opinionibus doctissimorum uirorum exigenti tibi a me prolata sunt. si quis tamen in praedictarum quaestionum disputationibus adtulerit quae magis probentur reprehendens pertinaciam, quae in plerisque esse solet, non abnuo me secuturum esse meliora. LIBE