comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omino insigni & merito suspiciendo
fr̃i augustino ep̃o. nectarius. Quanta sit cari¬
tas patriȩ qm̃ nosti p̃terto. Sola t̃ enim. que
parentum iuire uincat affectum. Cui siullus
cc̃t consulendi modus aut finis bonis. digne
iam ab cius muneribus meruimus eacusari.
Scd qm̃ crescit indies singulos dilectus & graci
uitatis. quantum ꝙ ȩtas fini ꝓarima ẽ. tantum in¬
columem ac florentẽ relinquere patnam cupit.
idcito gaudeo primum qđ apud instructum di¬
sciplinis om̃ibus uirum mͥ hic sermo ẽ institutꝰ.
Incalam̃si colonia multa sunt quȩ merito dili¬
gamus. ut qđ in eageniti sumus. uł qđ cidẽ
magna contulisse iademur officia. stec gͦ do¬
mine p̃stantissime & merito suspiciende. ñ

Expanded text:
OMINO INSIGNI ET MERITO SUSCIPIENDO FRATRI AUGUSTINO EPISCOPO NECTARIUS. Quanta sit caritas patriae, quoniam nosti, praetereo. sola est enim, quae parentum iure uincat affectum. cui si ullus esset consulendi modus aut finis bonis, digne iam ab eius muneribus meruimus excusari. sed quoniam crescit in dies singulos dilectus et gratia ciuitatis, quantumque aetas fini proxima est, tantum incolumem ac florentem relinquere patriam cupit, idcirco gaudeo primum, quod apud instructum disciplinis omnibus uirum mihi hic sermo est institutus. in Calamensi colonia multa sunt, quae merito diligamus, uel quod in ea geniti sumus uel quod eidem magna contulisse uidemur officia. haec ergo, domine praestantissime et merito suscipiend
Abbreviated transcription (Latin):
putemus eẽ nͣ ueritatẽ. Nec ea discutiamus quę
omnino ñ possunt. Demus ctiam ueniã timori
dum quam potentes inimicos ecclĩę offenden¬
dos cẽputauerunt. Quid cos qui restant. nul¬
lane censes disciplina cohercendos. & ꝓponen¬
dum estimas impunitum tam immanis furo¬
ris caoẽplum : Nonp̃terita uindicando pasce¬
re iram nr̃am studemus. sed misericordit᷑ in
futurum consulendo satagimus.. habent ho¬
mines mali ubi & xpͣianos ñ solum mansue

Expanded text:
putemus esse, non ueritatem nec ea discutiamus, quaeputemus esse, non ueritatem nec ea discutiamus, quaeomnino non possunt. demus etiam ueniam timori dum quam potentes inimicos ecclesiae offendendos esse putauerunt. quid eos, qui restant, nullane censes disciplina cohercendos et proponendum aestimas inpunitum tam immanis furoris exemplum? non praeterita uindicando pascere iram nostram studemus, sed misericorditer in futurum consulendo satagimus. habent homi
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc ab hora fermie drcima usꝙ ad noctis partẽ
ñminimam. Nemo compescere. nemo subue
auctoritas. p̃ter unum ptregrinum ꝑ quem
& plurimi serui dĩ de manibus int̃sicere ꝑ̃nt᷑¬
ficere conantim liberati sunt. & multa eao¬
torta p̃dantibus. E quẽ clarum factum ẽ quã
facile illa uł om̃mo ñfierent uł cepta defiste¬
rent. si cuits maximeq primates ea fieri ꝑfi¬
ciꝙ uetuissent. dinde in uniuersa illa cituta¬
te ñ innocentes a nocentibus. sedminus nocen¬
tes anocentioribus poteris fortasse discernere.
Nam in paruo peccato illi sunt qui metu det̃¬
riti maxxune ne offenderent cos quos millo
oppido plurimum posse & inimicos ȩccłĩȩ no¬
uerant. opem ferre ñausi sunt. Soclerati aut̃
om̃s. quibus & siñfacientibus neq immiten¬
tibus. tam̃ uolentibus ista commissa sunt.
sceleratores qui commiserunt. sceleratisfimi qui
immiserunt. Sed de unmissiont suspttionẽ

Expanded text:
haec ab hora ferme decima usque ad noctis partem haec ab hora ferme decima usque ad noctis partem non minimam. nemo compescere, nemo subuenauctoritas, praeter unum peregrinum, per quem et plurimi serui dei de manibus interficere conantium liberati sunt et multa extorta praedantibus. per quem clarum factum est, quam facile illa uel omnino non fierent uel coepta desisterent, si ciues maximeque primates ea fieri perficique uetuissent. Proinde in uniuersa illa ciuitate non innocentes a nocentibus sed minus nocentes a nocentioribus poteris fortasse discernere. nam in paruo peccato illi sunt, qui metu deterriti maximeque, ne offenderent eos, quos in illo oppido plurimum posse et inimicos ecclesiae nouerant, opem ferre non ausi sunt; scelerati autem omnes, quibus etsi non facientibus neque inmittentibus tamen uolentibus ista commissa sunt; sceleratiores, qui commiserunt; sceleratissimi, qui inmiserunt. sed de inmissione suspicionem
Abbreviated transcription (Latin):
illicitissimam atq indignissimam lericis ꝓhibe¬
re temptantibus. ecdia lapidata ẽ. Deinde post
dies fermt. uiii. cum leges notissimas ep̃s ordi¬
ni replicasset. & dumea quȩ uissa sunt ueluti
implere disponunt. iterum eccłĩa lapidata est.
Post tridit nr̃is adimponendum ꝑditis metum
qd uidebatur apuad acta dicere uolentibus pu¬
blica uira negata sunt. Fodemq ipso die neuł.
diuinitus trerentur grando lapidationibꝰ red¬
dita ẽ. Qua transacta: continuo t̃tiam lapidan¬
onem & postremo ignes rccłiasticis tectis atq¬
.U hominibus intulerunt. Ulnum seruoꝵ dĩ
qui oberrans occurrere potuit occiderunt.
cȩteris partim ubi potuerant latitantibꝰ. par¬
tim qua poturrant fugientibus. cum innterea
contrusus atꝙ coartatus quodã loco se occul¬
taret ep̃s. ubi se admortẽ querentium uoces
audiebat. sibiꝙ inerepantium qđ eo ñinuen¬
to graus tantum ꝑpetrassent scelus. Gestaft̃

Expanded text:
inlicitissimam atque indignissimam clericis prohibeinlicitissimam atque indignissimam clericis prohibere temptantibus ecclesia lapidata est. deinde post dies ferme octo, cum leges notissimas epni replicasset, et dum ea quae jussa sunt, velut implere disponunt, iterum ecclesia lapidata est. Postridie nostris ad imponendum perditis metum, quod videbatur apublica iura negata sunt eodemque ipso die, ne uel diuinitus terrerentur, grando lapidationibus reddita est, qua transacta continuo tertiam lapidationem et postremo ignes ecclesiasticis tectis atque hominibus intulerunt, unum seruorum dei, qui oberrans occurrere potuit, occiderunt ceteris partim, ubi potuerant, latitantibus partim, qua potuerant, fugientibus, cum interea contrusus atque coartatus quodam loco se occultaret episcopus, ubi se ad mortem quaerentium uoces audiebat sibique increpantium, quod eo non inuento gratis tantum perpetrassent scelus. gesta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ort cansis adeẽ. & apud omipotentem dm̃ue
mani aliorum mereri delictis. Noc om̃ino
seruare conamur. ut seueriore censura ne¬
moplectatur. neꝙ anobis neꝙ ab ullo alio in¬
t̾cedentibus nobis. Et salutem hominibus
cupimus imꝑtire. quȩ posita ẽ in recte uiuen¬
di felicitate. ñ inmale faciendi securitate. lle¬
mam qͦꝙ ñtantum nr̃is. uerum & alioꝵ in¬
stamus delictis mereri. Qd impetrare nͥ ꝓ
correctisomino ñ possumꝰ. aAdiungis etiã & dicis.
Quanta possũ supplicatione deposco. ut si defen¬
denda resẽ in nocens defendat᷑ ab inocentibꝰ mo¬
lestia separet᷑ Accipe breuit᷑ quȩ cõmissa st̃. & narioᷤᷤ
ab innocentibꝰ ipse discerne. Cont᷑ recentissimas ligeᷤ
lłis uiniis festo paganoꝵ sacrilega sollemnitas
agitata ẽ nemine ꝓhibente tam insolenti
ausu. ut qđ nec uiliani temporibus factum
petulantissima turba saltantium in eodem
ꝓrsus uico ante fores transiret ȩccłiȩ. Quãrẽ

Expanded text:
ore causis adesse et apud omnipotentem deum ueniam aliorum mereri delictis\'. hoc omnino seruare conamur, ut seueriore censura nemo plectatur neque a nobis neque ab alio ullo intercedentibus nobis, et salutem hominibus cupimus impertire. quae posita est in recte uiuendi felicitate, non in male faciendi securitate. ueniam quoque non tantum nostris uerum et aliorum instamus delictis mereri, quod impetrare nisi pro correctis omnino non possumus. adiungis etiam et dicis: Quanta possum supplicatione deposco, ut, si defendenda res est, innoxius defendatur, ab innocentibus molestia separetur\'. Accipe breuiter, quae commissa sint, et noxios ab innocentibus ipse discerne. contra recentissimas leges Kalendis Iuniis festo paganorum sacrilega sollemnitas agitata est nemine prohibente tam insolenti ausu, ut, quod nec Iuliani temporibus factum est, petulantissima turba saltantium in eodem prorsus uico ante fores transiret ecclesiae. quam rem
Abbreviated transcription (Latin):
masculoꝵ concubitores. fures. auari. raptores.
ebriosi. maledici. & quicumꝙ alii regnum di
ñ possidebunt. Sed ubi habundante peccato
suꝑhabundauit grã. & postea accelerauert᷑.
hȩc quidem fuerunt sed abluti sunt. sed scĩ¬
ficati sunt. sed iustificati sunt. innomint do
mor erit nominum illoꝵ plabia sua. Sane
codices em̃datiores & electioris auctoritatis
ñ habent uoluntates suas sed uoluntates me¬
as. Qđ tantundem ualet. quia ea ꝑsona fi
ln dĩ dr̃. Ipse quippe loquitur quem uerba
illa euident̃ ostendunt. quibus & apłi usi st̃.
ñ derelinques animam meam in inferno. nec
dabisscm̃ tuum uidere corruptionẽ. Fadẽ

Expanded text:
masculorum concubitores, fures, auari, raptores, masculorum concubitores, fures, auari, raptores, ebriosi, maledici et quicumque alii regnum dei non possidebunt. sed ubi abundante peccato superabundauit gratia et postea accelerauerunt, haec quidem fuerunt, sed abluti sunt, sed sanctificati sunt, sed iustificati sunt in nomine dommor erit nominum illorum per labia sua. sane codices emendatiores et electioris auctoritatis non habent \'uoluntates suas\' sed \'uoluntates meas\\ quod tantundem ualet, quia ex persona filii dei dicitur. ipse quippe loquitur, quem uerba illa euidenter ostendunt, quibus et apostoli usi sunt: Non derelinques animam meam in inferno nec dabis sanctum tuum uider
Abbreviated transcription (Latin):
filii eius. Ac ꝑhoc in eoqđ dictum ẽ multi¬
plicate sunt infirmitates coꝵ. intellegunt᷑
multiplicata peccata eoꝵ. Lex emm subin¬
trauit. ut abundaret delictum. Sed qm̃ubi
abundauit delictum suꝑabundauit grã.
ideo postea accelerauerunt. Non enim uenit
ille uocare ustos sed peccatores. quia nͣe opus
sanis medicus sedegrotantibus. quoꝵ scilicet
multiplicatȩ sunt infirmitates. ut eissanan esse¬
disnecessaria tantȩ gr̃ȩ medicina. & cui dimit¬
tuntur peccata multa diligeret multum. stoc
cinis uaccȩ & aspersio sanguinis & eruentarũ
multiplicatio uictimarum significabat. ñ ef¬
ficiebat. Ideo drinceps dicit. Non congrega¬
bo conuenticula eoꝵ de sanguinibus. iẽ il¬
loꝵ sacrificioꝵ quȩ immolabantur infigu¬
ra sanguinis xp̃i. Nec memor eronominum
illoꝵ plabia mea. Nomina quippe illorum
erant multiplicatione infirmitatum. forni¬
catores. idolis seruientes. adulteri. molles.

Expanded text:
filii eius. ac per hoc in eo, quod dictum est: Multifilii eius. ac per hoc in eo, quod dictum est: Multiplicatae sunt infirmitates eorum, intelleguntur multiplicata peccata eorum. lex enim subintrauit, ut abundaret delictum; sed quoniam, ubi abundauit delictum, superabundauit gratia, ideo postea accelerauerunt. non enim uenit ille uocare iustos sed peccatores, quia non est opus sanis medicus sed aegrotantibus, quorum scilicet multiplicatae sunt infirmitates, ut eis sanandis esset necessaria tantae gratiae medicina et, cui dimittuntur peccata multa, diligeret multum. Hoc cinis uaccae et aspersio sanguinis et cruentarum multiplicatio uictimarum significabat, non efficiebat. ideo deinceps dicit: Non congregabo conuenticula eorum de sanguinibus, id est illorum sacrificiorum, quae immolabantur in figura sanguinis Christi, nec memor ero nominum illorum perlabia mea. nomina quippe illorum erant in multiplicatione infirmitatum fornicatores, idolis seruientes, adulteri, molles,
Abbreviated transcription (Latin):
diudens ꝓpͥa unicuiq ꝓut uult. & alia innume¬
rabilia. dinde mirificauit om̃s uoluntates suas
supͣ ostendimꝰ potest accipi in bono & ubi ñ addi
speratione mirabilit̃ liberaũ. Ea hac admiratio¬
ne exclamat apłs. Oaltitudo diuiti arũ sapientiȩ &
scientiȩ dĩ. Supͣ qͥppedixerat. Conclusit enim ds̃
om̃a ininfidelitate. ut omium misereat᷑. Nã
hoc etiam hic sequitur. Alultiplicatȩ sunt in¬
firmitates eoꝵ. postea accelerauerunt. In¬
firmitates posuit ꝓpeccatis. sicut ad romanoᷤᷤ
adhuc. uixta tempus ꝓimpus mornius est.
ltos dixit infirmos quos imꝑios. Beinde pau¬
lopost eandẽ sententiam repctens. comĩdat
inquit suam caritatẽ as̃ in nobis. qm̃ cum
adhuc peccatores essemus. xp̃e ꝓ nobis mor¬
tuus ẽ. Quos infirmos supra. hic peccatores
appellauit. Item in consequentibus hocidẽ
aluis uerbis uersans. sienim cum inimici in¬
quit eẽmus. reconciliati sumus dõ ꝑmortẽ

Expanded text:
Diuidens propria unicuique, prout uult, et alia innumeDiuidens propria unicuique, prout uult, et alia innumerabilia. proinde: Mirificauit omnes uoluntates suas supra ostendimus, potest accipi in bono et ubi non addsperatione mirabiliter liberauit. Ex hac admiratione exclamat apostolus: 0 altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei! supra quippe dixerat: Conclusit enim deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur. nam hoc etiam hic sequitur: Multiplicatae sunt infirmitates eorum; postea accelerauerunt. infirmitates posuit pro peccatis, sicut ad Romanos aadhuc, iuxta tempus pro impiis mortuus est; hos dixit infirmos, quos impios. deinde paulo post eandem sententiam repetens: Commendat, inquit, suam caritatem deus in nobis, quoniam, cum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est; quos infirmos supra, eos hic peccatores appellauit. item in conse. quentibus hoc idem aliis uerbis uersans: Si enim, cum inimici essemus, inquit, reconciliati sumus deo per mortem
Abbreviated transcription (Latin):
cipiendos manifestos carnissilios. Unde etiam
scđm istam ñ de porcina sed de filus exposino¬
nem manet illa sententia qua dixerunt. San¬
giiseius suꝑ nos & suꝑ filios nrõs. Ita enimre¬
uł mirificet om̃s uoluntates suas inter illos.
nichil ꝓhibet intellegi immo & conuenientius
uiactur ñint̃ illos sedmmillis. Sic enim & gre¬
ci codices habent. Sepe autẽ ꝗd habet illa lin¬
gua millis. nri interp̃tantur int̃ illos. ubi
uidetur sententit conutnire. Accipiamus gͦ
scĩs qui interra sunt cius. mirisicauit om̃suo¬
luntates suasmillis. qd pleriꝙ codices habent
& intellegamus uoluntates cius munera gr̃ae
quȩ gratis dataẽ. idẽ quia uoluit. ñ quia de¬
bebatur. Unde ẽ. scuto bone uoluntatis coro¬
nasti nos. & innoluntate tua deduxisti me &
uoluntarie genuit nos uerbo ueritatis. & plu¬
uiã uoluntariã segregans ds̃ hereditati tuȩ. &

Expanded text:
cipiendos manifestos carnis filios. unde etiam cipiendos manifestos carnis filios. unde etiam secundum istam non de porcina sed de filiis expositionem manet illa sententia. qua dixerunt: Sanguis huius super nos et super filios nostros; ita enim rem est: Mirificauit uel: Mirificet omnes uoluntates suas inter illos, nihil prohibet intellegi, immo et conuenientius uidetur non\'inter illossed in illis\'.sic enim et Graeci codices habent; saepe autem, quod habet illa lingua in illis, nostri interpretantur inter illos, ubi uidetur sententiae conuenire. accipiamus ergo: Sanctis, qui in terra sunt eius, mirificauit omnes uoluntates suas illis, quodplerique codices habent, et intellegamus uoluntates eius munera gratiae, quae gratis data est, id est quia. uoluit, non quia debebatur. unde est: Scuto bonae uoluntatis coronasti nos et: In uoluntate tua deduxisti et: Voluntarie genuit nos uerbo ueritatis et: Pluuiam uoluntariam segregans, deus, hereditati tuae et:
Abbreviated transcription (Latin):
na opera. boni filu sunt. Unde ad sponsã ecłĩam
dr̃. Dentes tuisicut greax ditonsarum ascendens
de lauacro. quȩ om̃s geminos creant. & sterilis
ñẽ millis. In quo gemino fęxu geminum opus
dilectionis agnoscitur. dm̃ dĩ scilicet & ꝓxcimi.
inquibus duobus p̃ceptis totalea pendet &
ꝓpħȩ. Iste autẽ sensus quo ita exponitur quod
scriptum ẽ. saturati sunt filus. ñ m occurrerat
cum ante rescriberẽ. Sed recensui breuissimam
quandã eusdẽ psalmi expositiont̃ quamiam
olim dictaueram. & hoc satis breuit᷑ ame posi¬
tum repperi. Inspeai etiã codices grecos. utrũ
quo illalingua uitur ꝓ ablatiuo. & inueni ge¬
nitiuum. Qd si aduerbum int᷑pretaretur.
scriptum rẽt saturati sunt filioꝵ. Sea rectem
t̃pres sententiam secutus ẽ. & latinomore dp̃x
saturati sunt filus. Ad uͦ sequitur & reliquert̃
raeliquias pariuilis sius. existimo paruulos ac¬

Expanded text:
na opera boni filii sunt, unde ad sponsam ecclesiam na opera boni filii sunt, unde ad sponsam ecclesiam dicitur: Dentes tui sicut grex detonsarum ascendens de lauacro, quae omnes geminos creant et sterilis non est in illis. in quo gemino fetu geminum opus dilectionis agnoscitur, domini dei scilicet et proximi, in quibus duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. Iste autem sensus, quo ita exponitur, quod scriptum est: Saturati sunt filiis, non mihi occurrerat, cum ante rescriberem; sed recensui breuissimam quandam eiusdem psalmi expositionem, quam iam olim dictaueram, et hoc satis breuiter a me positum repperi. inspexi etiam codices Graecos, utrum quo illa lingua utitur pro ablatiuo, et inueni genetiuum. quod si ad uerbum interpretaretur, scriptum esset: Saturati sunt filiorum; sed recte interpres sententiam secutus est et Latino more dixit: Saturati sunt filiis. quod uero sequitur: Et reliquerunt reliquias paruulis suis, existimo paruulos ac
Abbreviated transcription (Latin):
dimore dissoluunt. Obscurus ẽ quidem. sed
electiori sententiȩ uidetur aptuis conuenire.
Quia enim dixerat de absconditis tius adimple¬
tus ẽ uent̃ coꝵ. quibꝰ uerbis occulta dĩ uidicia
sigiuficata sunt. occulte quippe sunt miseri
etã qui gaudent inmalis. quos tradidit dsin
concupiscentias cordis coꝵ. uelut quereret᷑ unde
possint cognosci qui inabscondito iradĩadim¬
pletisunt. & responderet᷑ qđ ineuangło dictũ
ẽ. ex. fructibus eoꝵ cognoscenseos. continuo
subuinctum ẽ saturat sunt filus. hocẽ fructibꝰ
qđ euidentius dr̃ optribus sus. Unde alibi dr̃.
Ecce parturunt inustitiam. concepit dolorem
&. peperit iniquitatem. Et alibi. De inconcu¬
piscentia cum conceperit. parit peccatum. Ala
ligͦ filu mala opera quibus cognoscuntur. & qͥ
ar absconditis dĩ uidicus inĩnis cogitationum
suarum tãquam inuentit adimpltti sunt. Bo¬

Expanded text:
di more dissoluunt, obscurius est quidem, sed di more dissoluunt, obscurius est quidem, sed electiori sententiae uidetur aptius conuenire. quia enim dixerat: Et de absconditis tuis adimpletus est uenter eorum, quibus uerbis occulta dei iudicia significata sunt — occulta quippe sunt miseris, etiam qui gaudent in malis, quos tradidit deus in concupiscentias cordis eorum —, uelut quae. reretur, unde possint cognosci, qui in abscondito ira dei adimpleti sunt, et responderetur, quod in euangelio dictum est: Ei fructibus eorum cognoscetis eos, continuo sub. iunctum est: Saturati sunt filiis, hoc est fructibus, quod euidentius dicitur operibus suis\'. unde alibi legitur: Ecce parturiuit iniustitiam, concepit dolorem et peperit iniquitatem et alibi: Dein concupiscentia cum conceperit, parit peccatum. mali ergo filii mala opera, quibus cognoscuntur et qui de absconditis dei iudiciis internis cogitationum suarum tamquam in uentrem adimpleti sunt; bo
Abbreviated transcription (Latin):
gi potest. Bcati mites. qm̃ ipsi hereditate posside¬
bunt t̾ram. Cum autẽ dictum tẽt apaucis de
t̾ra diuide cos. additum ẽ inuita eoꝵ. ut inma¬
nifesto futurum intellegeretur dum hic uiuunt.
Separantur enimmulti abȩccłia sed cum mori¬
untur. qui tam̃ cum uuint ꝑ communionẽ
sacram̃toꝵ unitatisq catholicȩ uidentur ȩccłiȩ
copulati. Isti gͦ diuisi sunt apaucis. qui ea. il¬
lis crediderunt. de tͣra. quam sicut agrum su¬
um excolit pater agricola. Duusi autem in ui¬
ta sua. idẽ hic inmanifesto sicut uidemus. Se¬
quitur autẽ. Et de absconditis tuis adimpletꝰ
ẽ uenter eoꝵ. idẽ p̃ter hoc qđ inmanifestodi¬
uisi sunt. etiam de absconditis tuis quȩ inoc¬
culto reddis conscientix maloꝵ adimpletus ẽ
sccretis. Qđ uͦ sequitur saturati sunt porcina.
iam quidm eachoc uideretur aperui. Sedꝗd
alii codices habent & uerus habere phibent᷑.
qr diligentiora exemplaria ꝑ accentus notam
candẽ utrbi greci ambiguitatẽ greco scriben¬

Expanded text:
Beati mites, quoniam ipsi hereditate possidebunt terram. cum autem dictum esset: A paucis de terra diuide eos, additum est in uita eorum\', ut in manifesto futurum intellegeretur, dum hic uiuunt. separantur enim multi ab ecclesia, sed cum moriuntur, qui tamen cum uiuunt, per communionem sacramentorum unitatisque catholicae uidentur ecclesiae copulati. isti ergo diuisi sunt a paucis, qui ex illis crediderunt, de terra, quam sicut agrum suum excolit pater agricola, diuisi autem in uita sua, id est hic in manifesto, sicut uidemus. sequitur autem: Et de absconditis tuis adimpletus est uenter eorum, id est praeter hoc, quod in manifesto diuisi sunt, etiam de absconditis tuis, quae in occulto reddis conscientiae malorum, adimpletus est secretis. Quod uero sequitur: Saturati sunt porcina, iam, quid mihi ei hoc uideretur, aperui. sed quod alii codices habent et uerius habere perhibentur, quia diligentiora exemplaria per accentus notam eandem uerbi Graeci ambiguitatem Graeco scriben
Abbreviated transcription (Latin):
ingentibus. qđ & factum t̃ eis. cum graui bello
expugnati atq subuersi sunt. Illud autẽ alte¬
rum quomͦ accipiendum sit ñmͥ occurrit. nͥ qr
incomparationt ꝑditȩ multitudinis eoꝵ reliqͥȩ
saluȩ factȩ sunt. utiꝙ in paucis. a quibꝰ cos disꝑti¬
endos hocẽ duudendos atꝙ separandosscriptu¬
ra prenuntiauit dicons Dñt apaucis idẽ areli¬
quiis quas exo illa gente saluas fecisti de t̃ra dis¬
ꝑure illos. ut terram intelligamus ȩccłiam he¬

Expanded text:
in gentibus, quod et factum est eis, cum graui bello in gentibus, quod et factum est eis, cum graui bello expugnati atque subuersi sunt. illud autem alterum quo modo accipiendum sit, non mihi occurrit, nisi quia in comparatione perditae multitudinis esalvae factae sunt, utique in paucis a quibus cos dispertiendos, hoc est dividendos atque separandos Scriptura praenuntiavit, dicens, Domine, a paucis, id est, a reliquiis quas ex illa gente salvas fecisti, de terra dispertire eos: ut terram intelligamus Ecclesiam hae
Abbreviated transcription (Latin):
exemplum cum requisissem ubi hoc possem re¬
cognoscere inuem. adñnulla me tam̃ respondis¬
se. certus om̃ino sum. Et ideo ñ adom̃a. quia ut
cito sinirem festinatio ꝑlatoris urguebat. Simul
ctiam miseram sicut uisseras & illius eple̾ exẽ¬
plum. quam tuȩ caritati apud cartaginẽ decor¬
porum resurrectione scripscram. ubi de usu
membroꝵ exhorta erat questio. Nunc gͦ & hoc
misi. & alterum alterius. quia nec ipsam inma¬
nus tuas ꝑuenisse coneci. toqd iterum int̃roga¬
sti quȩdã quȩ iamme mea respondisse lego &
agnosco. Sedistam ꝑquẽ diccerim nescio. Scri
pta quippe caritatis tuȩ quibꝰ cã readidi sicut
ctiã ipsa indicat missa sunt mͥ ab ippont a no
tinuo rescripta ñ distuli. Quia gͦ tunc sicut seri¬
psi ñ potueram inspicere codices graos ꝓpter
quȩdam psalmi xconͥ. inspeari postea quos inue¬
pancis de teria. Et illud quidc̃ aꝑtum habet
sensum. ꝑdensdet̾ra quã eis dedisti diꝑture eos

Expanded text:
exemplum cum requisissem, ubi hoc possem reexemplum cum requisissem, ubi hoc possem recognoscere, inueni. ad nonnulla me tamen respondisse certus omnino sum et ideo non ad omnia, quia, ut cito flnirem, festinatio perlatoris urgebat. simul etiam miseram, sicut iusseras, et illius epistulae exemplum, quae tuae caritati apud Carthaginem de corporum resurrectione rescripseram, ubi de usu membrorum exorta erat quaestio. nunc ergo et hoc misi et alterum alterius; quia nec ipsam in manus tuas peruenisse conieci eo, quod iterum interrogasti quaedam, quae iam me in . ea respondisse lego et agnosco. sed istam per quem direpta quippe Charitatis tuae quibus eam reddidi, sicut etiam ipsa indicat, missa sunt mihi ab Hippone a nostinuo rescripta non distuli. Quia ergo tunc, sicut scripsi, non potueram inspicere codices Graecos propter quaedam psalmi sexti decimi, inspexi postea, quos inuepaucis de terra. et illud quidem apertum habet sensum, perdens de terra, quam eis dedisti, dispertire eos
Abbreviated transcription (Latin):
ti & qui cum eo nauigautrunt cito nos dñs exhi¬
larauit. nuntiantibus luteris sc̃itatis iuꝑ. gr̃as
agens ei qui rrercat afflictos. & humiles consola¬
tur. & sinceritati cordis tu occasione filu &
condiacom nr̃i rusii quȩ ꝓria occurrit nẽ
rescripta ꝑsoluo. De littore ipponiensi namq
ꝓfectusẽ. Et apꝓbo miscdĩȩ consilium ꝗd tibi
añs inspirauit. mͥꝙ insinuare dignatus es.
ipse &e hoc aduiuet. ipse ꝓsperet. qui iam curã
nr̃am eamagna parte lenunt. quia ꝑuectus &
comm̃datus ẽ carissimus homo. ñ solum bonis
operibus sedetiam sc̃is orationibus tius. Lntterȩ
sant uentrationis tuꝑ ubi multa quesisti o que¬
renda admonusti. & querendo dociusti. ad mes
ꝑuenerunt. Sed quas ipse continuo rescripsi ꝑ
homines eoꝵdẽ scoꝵ solationum nrarum sicut
his tuis recentioribus comperi. ñ sunt radue ue¬
nerationi tuꝑ. In quibꝰ quidẽ quatinuis adinĩro¬
gata responderim recolere ñualui. nec carum

Expanded text:
ti et qui cum eo nauigauerunt cito nos dominus exhilarauit nuntiantibus litteris sanctitatis tuae, gratias agens ei, qui recreat afflictos et humiles consolatur, et sinceritati cordis tui occasione filii et condiaconi nostri Rufini, quae proxima occurrit, nunc rescripta persoluo; de litore Hipponiensi namque profectus est. et adprobo misericordiae consilium, quod tibi dominus inspirauit mihique insinuare dignatus es. ipse et hoc adiuuet, ipse prosperet, qui iam curam nostram ex magna parte leniuit, quia peruectus et commendatus est cai-issimus homo non solum bonis operibus sed etiam sanctis orationibus tuis.. Litterae sane uenerationis tuae, ubi multa quaesisti et quaerenda admonuisti et quaerendo docuisti, ad me peruenerunt. sed quas ipse continuo rescripsi per homines eorundem sanctorum solaciorum nostrorum, sicut his tuis recentioribus comperi, non sunt redditae uenerationi tuae. in quibus quidem quatenus ad interrogata responderim, recolere non eualui nec earum
Abbreviated transcription (Latin):
facta ẽ. donec plenitudo gentium intraret.
& sic om̃is isrł saliuis fieret. Fa parte dixcit.
quia ñ om̃s eacęcati sunt. Erant enim ea illis
qui xpm cognoutrunt. Plenitudo aut̃ gen¬
tium in his intrat. qui scđ̃m ꝓpositum uocati
sunt. & sic om̃is isrł saluus fiet. quia &s ede
iudeis & ea gentibus qui scđ̾m ꝓpositum
nocati sunt ipsi ueruis sunt ifrł. Ne quodi
carnẽ. Deinde int̃ponit testimonium ꝓ¬

Expanded text:
ec plenitudo gentium intraret et sic omnis Israhel saluus fieret. ex parte\' dixit. quia non omnes excaecati sunt; erant enim ex illis, qui Christum cognouerunt. plenitudo autem gentium in his intrat, qui secundum propositum uocati sunt. et sic omnis Israhel saluus fiet, quia et ex Iudaeis et ex gentibus, qui secundum propositum uocati sunt, ipsi uerius sunt Israhel, de quo dicarnem. deinde interponit testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
dona & uocatio dĩ. llides certe illos signifi¬
cari. qui ꝑtinent ad numtrum p̃destinatoꝵ.
De quibus alio loco dicit. Scimus quia diligen¬
tibus dm̃ om̃a cooperantur in bonum: his
qui scd̾m ꝓpositum uocati sunt. Alulti enim
sunt uocati. pauci uͦ electi. Qui uͦ electi. ipsi
sunt scdm ꝓpositum uocati. In quibus ꝓcul
dubio dĩ p̃scientia falli ñ potest. stosp̃scuut
& pdestinauit conformes imaginis filii sui.

Expanded text:
dona et uocatio dei. uides certe illos siguifidona et uocatio dei. uides certe illos siguificari, qui pertinent ad numerum praedestinatorum. de quibus alio loco dicit: Scimus, quia diligentibus deumnia cooperantur in bonum his, qui secundum propositum uocati sunt. multi enim sunt uocati, pauci uero electi; qui uero electi, ipsi sunt secundum propositum uocati, in quibus procul dubio dei praescientia falli non potest. hos praesciuit et praedestinauit conformes imaginis filii
Abbreviated transcription (Latin):
conuersi sunt. & apparuerunt electi. tẽ
electi quando conuersi. quantum ad salu¬
tis initium. Quantum uͦ addĩ p̃sentiam ñ
tunc electi sed ante constitutionem mun
ante mundi ẽstitutionẽ. Duobus itaꝙ mo¬
dis ipsimimici qui dilecti. siue quia inuno
popło utriq fuerant. suit quia exinimi¬
cis seuientibus usꝙ ad sanguinem xp̃i quidã
coꝵ dilecti facti erant. scđm electiont̃ qua
latebant in p̃scientia dĩ Adhoc enim addi¬
dit ꝓptͣ patres. quiaid qd patribus ꝓmis¬
sum ẽ oportebat impleri. sicut circa finẽ
epłȩ adromanos ait. Dico enim apm mimi¬
strum suisse circum cisionis ꝓpt̃ ueritatẽ dĩ
ad confirmandas ꝓmissiones patrum. gen¬
tes autẽ suꝑ miscdĩa glorificare dm̃. Scdm̃
istammiscdĩam dictum ẽ mimici ꝓpt̃uos.
Qđ & supra dixerat illoꝵ ddicto salus gentibꝰ
Cum autẽ dicxisset scđm Electionẽ dilteti pro¬
pt᷑ patres. addidit. Sine penitentia enims̃

Expanded text:
conuersi sunt et apparuerunt electi, tunc conuersi sunt et apparuerunt electi, tunc electi, quando conuersi, quantum ad salutis itunc electi, sed ante constitutionem mundante mundi constitutionem . Duobus itaque modis, ipsi inimici qui dilecti: sive quia in uno populo utrique fuerant; sive quia ex inimicis saevientibus usque ad sanguinem Christi, quidam eorum dilecti facti erant secundum electionem quae latebat in praescientia Dei. Ad hoc enim addidit, propter patres; quia id quod patribus promissum est oportebat impleri, sicut circa finem Epistolae ad Romanos ait: Dico enim Christum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum, gentes autem super misericordia glorificare deum. secundum istam misericordiam dictum est: Inimici propter uos, quod et supra dixerat: Illorum delicto salus gentibus. Cum autem dixisset: Secundum electionem propter patres, addidit: Sine paenitentia enim sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Scdm euangłm quidem inimici ꝓpteruos.
ẜ recium quippe redemptionis nr̃e sanguis
ẽ ap̃i. qui utiq ñ n ab inimicis potuit occidi.
llice̾ ille usus malorum in ꝓuectum bonorum.
Qd uͦ adiungit scđ̾m electionẽ autẽ aileet ꝓ¬
pt̃ patres. hinc ostendit ñillos inimicos sed
electos eẽ dilectos. Sed scripture mos ẽ. ita
loqui de parte tãquam de toto. sicut corin¬
thios in pͥmis epłae sue partibus ita laudat
tam quã om̃s talessint. cum eẽnt laudabi¬
les quidã eoꝵ. & postea ñnullis epłẽ ipsius lo¬
cis ita rẽp̃hendit tamquã om̃s culpabiles
eent. ꝓpt̾ quosdam qui tales erant. Itam
diuinarum scripturarum consuetudinẽ
ꝑ om̃e corpus laterarum eus creberrime
sparsam quisquis diligent̃ aduerterit. mul¬
ta dissoluit quȩ int̾ se uidentur cẽ contra¬
ria. Immicos gͦ alios dicit. alios dilectos.
Sed quia muno popło erant. uelut eosdẽ
ipsos dicere uidetur. quamquã & ex ipsis
immicis qui crucifixerunt anm̃ pleriꝙ

Expanded text:
m quidem inimici propter uos. pretium quippe redemptionis nostrae sanguis est Christi, qui utique non nisi ab inimicis potuit occidi. hic est ille usus malorum in prouectum bonorum. quod uero adiungit: Secundum electionem autem dilecti propter patres, hinc ostendit non illos inimicos sed electos esse dilectos. sed scripturae mos est ita loqui de parte tamquam de toto, sicut Corinthios in primis epistulae suae partibus ita laudat, tamquam omnes tales sint, cum essent laudabiles quidam eorum, et postea in nonnullis epistulae ipsius locis ita reprehendit. tamquam omnes culpabiles essent, propter quosdam, qui tales erant. istam diuinarum scripturarum consuetudinem per omne corpus litterarum eius creberrime sparsam quisquis diligenter aduerterit, multa dissoluit, quae inter se uidentur esse contraria. inimicos ergo alios dicit, alios dilectos; sed quia in uno populo erant, uelut eosdem ipsos dicere uidetur. quamquam et ex ipsis inimicis, qui crucifixerunt dominum, plerique
Abbreviated transcription (Latin):
in hac epła scã etiã cęteris pene om̃aibus in ipsis
membranis inquibus eas misisti ut potuu breuit᷑
annotando responderim. In quibꝰ me si parum
egisse aut aluiad quam uolebas egisse arbitraris.
ñ recte cogitas mi dioscore. a quo nunc ista quesie¬
ris. Oratoris autẽ libroꝵq de oratore om̃s p̃ter¬
misi. suescio quis enim nugator mͥ ẽẽ uisus sum.
sieas eaponendas ꝑsequerer. Nam de cȩterispos¬
sem etiã decent̃ int̾rogari. simͥ quisquã resipsas
ñ delibris ciceronis scd ꝑseipsas tractandas dissol¬
uendasq ꝓferret. In illis autẽ resipse nunc nr̃ȩ
ꝓfessioni minus congriuint. Itec autẽ om̃añfa¬
cerem nͥme post egritudmẽ. in qua eram cum ho¬
mo tuus uenisset aliquantum ab ippone remone¬
rem. Quibus item diebus ꝑturbatione ualetudi¬
nis febribꝰꝙ repctitus sum. Inde factimi ẽ ut tar¬
dins quam possent tͥ bȩc mutterentur. Quȩ quo

Expanded text:
in hac epistula sed etiam ceteris paene omnibus in ipsis in hac epistula sed etiam ceteris paene omnibus in ipsis membranis, in quibus eas misisti, ut potui, breuiter adnotando responderim. in quibus me si parum egisse aut aliud, quam uolebas, egisse arbitraris, non recte cogitas, mi Dioscore, a quo nunc ista quaesieris. Oratoris autem librorumque de Oratore omnes praetermisi. nescio quis enim nugator mihi esse uisus sum, si eas exponendas persequerer. nam de ceteris possem etiam decenter interrogari, si mihi quisquam res ipsas non de libris Ciceronis sed per se ipsas tractandas dissoluendasque proferret; in illis autem res ipsae nunc nostrae professioni minus congruunt. haec autem omnia non facerem, nisi me post aegritudinem, in qua eram, cum homo tuus uenisset, aliquantum ab Hippone remouerem. quibus item diebus perturbatione ualitudinis febribusque repetitus sum. inde factum est, ut tardius, quam possent, tibi haec mitterentur. quae quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferre maluerunt. cum iam ap̃i nom̃ t̾re¬
nis regnis admirantibus ꝑturbatisq erebre¬
scere & emergere cȩperant ad ꝓferendum
atꝙ aperiendum quid plato sensisset. Tunc
plotim scola rome floruit. acuit condisci¬
pulos multos acutissimos & sollertissimos
uiros. Sed aliqui eoꝵ magiearum artium curio¬
sitate deprauati sunt. aliqui dnm iħm xpm ipsiꝰ
bantur attingere cognoscentes gestare ꝑsonam.
in eius militiam transierunt. Itaq totum culm̃
auctoritatis lum̃ꝙ rationis in illo uno salutari
nomine atꝙ in una eius eccłĩa reereando & refor¬
mando humano genrri constitutum ẽ. Aee me
tͥ diutissime in hac epła locutum. & si aliafor¬
te tu malles om̃ino ñ pęnitet. cꝓbabis enim heo
magis. quantomagis inueritate ꝓficies. Et tẽ
ꝓbabis consilium meum. qđ nunc utilitatistu¬
ilioꝵ tuoꝵ minus obsecutum putas. quamquã
etiã illis ipsis questionibus tius. ñsolum quibꝰdã

Expanded text:
proferre maluerunt, cum iam Christi nomen terreproferre maluerunt, cum iam Christi nomen terrenis regnis admirantibus perturbatisque crebresceret, emergere coeperant ad proferendum atque aperiendum, quid Plato sensisset. tunc Plotini schola Romae floruit habuitque condiscipulos multos acutissimos et sollertissimos uiros. sed aliqui eorum magicarum artium curiositate deprauati sunt, aliqui dominum Iesum Chribantur adtingere, cognoscentes gestare personam in eius militiam transierunt. itaque totum culmen auctoritatis lumenque rationis in illo uno salutari nomine atque in una eius ecclesia recreando et reformando humano generi constitutum est. Haec me tibi diutissime in hac epistula locutum, etsi alia forte tu malles, omnino non paenitet. probabis enim haec magis, quanto magis in ueritate proficies; et tunc probabis consilium meum, quod nunc utilitati studiorum tuorum minus obsecutum putas. quamquam etiam illis ipsis quaestionibus tuis non solum quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
imperaret. Sed hoc facere coguntur ut di¬
xi. quia iacere se abiectissime sentiunt. si
eoꝵ auctoritas cum auctoritate catholica
conferatur. Conantur autẽ auctoritatem
stabilissimam fundatissime ȩccłiȩ quasi ra¬
tionis nomine & pollicitatione superare.
Om̃ium enim hereticoꝵ quasi regularis est
ista temeritas. Sed ille fidei clemͣtissunus
imperator & ꝑ conuentus celeberrimos po¬
puloꝵ atq gentium sedesꝙ ipsas apłõꝵ ar¬
ce auctoritatis mumiuit ȩccłiam. & ꝑpau¬
ciores pie doctos &uere spũales uiros copi¬
osissimis apparatibus etiam iniustissime ra¬
tionis armauit lierum illa rectissima di¬
sciplina ẽ in arcem fidei quam maarime re¬
cipi infirmos. ut ꝓcis iamtutissime po. si¬
tis fortissima ratione pugnetur. Platomer
uͦ qui falsoꝵ philosophoꝵ erroribus illotẽ¬
pore curtum latrantibus ñhabentes diuinã
ꝑsonã qua imperarent fidem sententiam
suam tegere querendam quã polluendam

Expanded text:
imperaret. sed hoc facere coguntur, ut diimperaret. sed hoc facere coguntur, ut dixi, quia iacere se abiectissime sentiunt, si eorum auctoritas cum auctoritate catholica conferatur. conantur ergo auctoritatem stabilissimam fundatissimae ecclesiae quasi rationis nomine et pollicitatione superare. omnium enim haereticorum quasi regularis est ista temeritas. sed ille fidei clementissimus imperator et per conuentus celeberrimos populorum atque gentium sedesque ipsas n apostolorum arce auctoritatis muniuit ecclesiam et per pauciores pie doctos et uere spiritales uiros copiosissimis apparatibus etiam inuictissimae rationis armauit. uerum illa rectissima disciplina est in arcem fidei quam maxime recipi infirmos, ut pro eis iam tutissime positis fortissima ratione pugnetur. Platonici uero, qui falsorum philosophorum erroribus illo tempore circumlatrantibus non habentes diuinam personam, qua imperarent fidem, sententiam suam tegere quaerendam quam polluendam
Abbreviated transcription (Latin):
deret. qd ñdum prudent̃ posset intellegi
Auius nos głẽ seruimus. huicte immobilit̾ atꝙ
constant̃ credere hortamur. ꝑ quẽ factum est
ut ñ pauci sed popłĩ etiã qui ñ possunt istadi¬
uidicare ratione fide irrideant. doneo salu¬
taribus p̃ceptis amminiculati euadant ab
his ꝑplexitatibus in auras purissime atꝙ sin¬
cerissimȩ ueritatis. Cuius auctoritati tanto
deuotius obtemperari oportet. quanto uide¬
nius nullum iam errorẽ se audere eatollere.
ad congregandas sibi turbas imperitoꝵ. qui
ñ cxp̃iani nominis uelam̃ta conquirat. fosaut̃
solos ex ueteribus p̃ter xp̃ianum nomenen. con¬
uenticulis suis aliquanto frequentius ꝑdurare
re dissimulant. Porro illi qui cum in unitate
atq communione catholica ñsint. xp̃i ano
tam̃ nomine gloriantur. coguntur aduersa¬
ri credentibus. & audent imperitos quasi
ratione traducere. quando maxime cum
ista medicina dñs uenert ut fidem populis

Expanded text:
deret, quod nondum prudenter posset intellegi? deret, quod nondum prudenter posset intellegi? huius nos gloriae seruimus, huic te inmobiliter atque constanter credere hortamur, per quem factum est, ut non pauci sed populi etiam, qui non possunt ista diiudicare ratione, fide inrideant, donec salutaribus praeceptis adminiculati euadant ab his perplexitatibus in auras purissimae atque sincerissimae ueritatis. cuius auctoritati tanto deuotius obtemperari oportet, quanto uidemus nullum iam errorem se audere extollere ad congregandas sibi 25 turbas inperitorum, qui non Christiani nominis uelamenta conquirat, eos autem solos ex ueteribus praeter Christianum nomen in conuenticulis suis aliquanto frequentius perdurare. re dissimulant. porro illi, qui, cum in unitate atque communione catholica non sint, Christiano tamen nomine gloriantur, coguntur aduersari credentibus et audent inperitos quasi ratione traducere, quando maxime cum ista medicina dominus uenerit, ut fidem populis
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ab ipsis atomis affluant imagines. Si af¬
fluunt. quomͦ iam sunt atori. a quibus aliqua
corpora separantur.: Si ñ affluunt. aut potest
aliquid fine imaginibus cogitari qđ uehem̃ter
nolunt. aut unde norunt atomos. quas nec co¬
gitare potuerunt: Sediam pudet me ista
refellere. cum eos ñ puduerit ista sentire. Cum
nͦ ausi sunt etiã defendere. ñ iam eoꝵ ẜ ipsuis
generis humani me pudet. cuius aures hȩc fer¬
re potuerunt. Cum gͥ tanta fit cecitas m̃tũi
ꝑ ingluuem peccatoꝵ amorẽq carnis. ut ena̾
ista sententiarum portenta otia doctoꝵ conte¬
rere difputando potuerint. dubitabis tudio¬
score uł quisquam uigilanti ingenio preditus
nullomͦ assequendam ueritatẽ melius consuli
potuisse generi humano. quam ut homo ab
ipsa ueritate susceptus ineffabilit̃ atꝙ imrabi¬
lit̾ & ipsius in t̾ris ꝑsonam gerens recta p̃cipi¬
endo & diuina facitndo salubrit᷑ credi ꝑsua¬

Expanded text:
etiam ab ipsis atomis adfluant imagines? si adetiam ab ipsis atomis adfluant imagines? si adfluunt, quo modo iam sunt atomi, a quibus aliqua corpora separantur? si non adfluunt, aut potest aliquid sine imaginibus cogitari, quod uehementer nolunt, aut unde norunt atomos, quas nec cogitare potuerunt? sed iam pudet me ista refellere, cum eos non puduerit ista sentire; cum uero ausi sunt etiam defendere, non iam eorum sed ipsius generis humani me pudet, cuius aures haec ferre potuerunt. Cum igitur tanta sit caecitas mentium per ingluuiem peccatorum amoremque carnis, ut etiam ista sententiarum portenta otia doctorum conterere disputando potuerint, dubitabis tu, Dioscore, uel quisquam uigilanti ingenio praeditus nullo modo ad sequendam ueritatem melius consuli potuisse generi humano, quam ut homo ab ipsa ueritate susceptus ineffabiliter atque mirabiliter et ipsius in terris personam gerens recta praecipiendo et diuina faciendo salubriter credi persua
Abbreviated transcription (Latin):
t̃iinent. ȩqualitate poliant. colore illustret.
amima uegetent Quȩ om̃a nullom nͥarte
diuinȩ ꝓuidentiȩ fieri uidet. quisqͥs magis
mente quam oculis amat uidere. idꝙ ab eo
expett a quo factus ẽ. Nam nec ipsas atomos
ce̾ ullomͦ concedendumẽ. Qđ omissa subti¬
litate quȩ de diuisione corporum a doctis
traditur. uide quã facile scđm ipsoꝵ oppini¬
onem possit ostendi. Certe erim ipsi dicunt
om̃a quȩ sint naturȩ nichil eẽ alud quã cor¬
pora & inane. quȩq his accidant. Qđ eredo
motum & pulsum dicere. & consequentes
formas. Dicant gͦ in quo genert ponant
immagines quas de corporibꝰ solidioribus
affluere putant ipsa̾minime solidas. tra ut¬
in tactu nisi oculoꝵ cum uidemus & animi
cum cogitamus sentiriꝰ possint. sta & ipsa corpo¬
ra sint. Nam ita censent. ut exire a corpore & ue¬
nire adoculos ut ad animum possint. quemi
chilominus dicunt ẽẽ corporeum. Queroutrũ

Expanded text:
terminent, aequalitate poliant, colore inlustrent, terminent, aequalitate poliant, colore inlustrent, anima uegetent? quae omnia nullo modo nisi arte diuinae prouidentiae fieri uidet, quisquis magis mente quam oculis amat uidere idque ab eo expetit, a quo factus est. nam nec ipsas atomos esse ullo modo concedendum est, quod omissa subtilitate, quae de diuisione corporum a doctis traditur, uide quam facile secundum ipsorum opinionem possit ostendi. certe enim ipsi dicunt omnia, quae sint naturae. nihil esse aliud quam corpora et inane quaeque his accidant, quod credo motum et pulsum dicere et consequentes formas. dicant ergo, in quo genere ponant imagines, quas de corporibus solidioribus adfluere putant ipsas minime solidas, ita ut tactu nisi oculorum, cum uidemus, et animi, cum cogitamus. sentiri non possint, si et ipsa corpora sunt. nam ita censent. ut exire a corpore et uenire ad oculos uel ad animum possint, quem nihilo minus dicunt esse corporeum. quaero, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
pore ut alia succedant. & dissolui illam natu
atomoꝵ. quȩ ꝑpetuas ruinas subinde supple¬
at. Deinde quomͦ nuereatur iste ds̃ neite¬
reat. cum sine ulla int̾missione pulset᷑ agite¬
turꝙ a morum incursione sempitͣna: sul¬
sari eium dicit illud corpus qđ irruentibus
atomis feriatur. & agitari qđ penetret᷑. De¬
inde cum ex ipso imagines de quibus iãsatis
m̃tis hȩc opinantium illud p̃cipue dolendum
ẽ. qđ ñ sufficit ea narrari ut nulla ciuisquã
disputatione ad uersante respuantur. sed
acutissimorum hominum ingenia id etiam
negotium susceperunt ut copiose ista refel¬
lerent. que statim dicta etiã a tardissimis
derideri abiciq debuerunt. Si enim conces¬
seris ce̾ atomos si concesseris etiã concors¬
ut fortiuto scipsas pellere & agitare. num
.&. illud eis fasẽ concedere ut int̾ se atomi
fortuito concurrentes. rem aliquam ita con¬
ficiant ut eam forma modificent. figura de¬

Expanded text:
pore, ut alia succedant et dissolui illam naturpore, ut alia succedant et dissolui illam naturatomorum, quae perpetuas ruinas subinde suppleat. deinde \'quo modo non uereatur iste deus, ne intereat, cum sine ulla intermissione pulsetur agiteturque atomorum incursione sempiterna?\' pulsari enim dicit illud corpus, quod inruentibus atomis feriatur, et agitari, quod penetretur. deinde cum ex ipso imagines\', de quibus iam samentis haec opinantium illud praecipue dolendum est, quod non sufficit enan-ari, ut nulla cuiusquam disputatione aduersante respuantur, sed acutissimorum hominum ingenia id etiam negotium susceperunt, ut copiose ista refellerent, quae statim dicta etiam a tardissimis derideri abicique debuerunt. si enim concesseris esse atomis, si concesseris etiam concursu fortuito se ipsas pellere et agitare, num et illud eis fas est concedere, ut inter se atomi fortuito concurrentes rem aliquam ita conficiant, ut eam forma modificent, figura de
Abbreviated transcription (Latin):
uicorporeum democritus animum existimat.
epicurus quidẽ solus ista ratione urgeri potest.
sed enam ille quare ñuidit ñ opus ẽẽ nec sieri pos¬
se. ut incorporeus animus aduentu atꝙ conta¬
ctu corporearum imaginum cogitet: De uisu
certe oculoꝵ ambo parit̾ redarguuntur. Tam
enim breues oculos tam grandia imaginum
corpora tota attingere nullomͦ possunt. Cum
autẽ queritur ab eis quare una imago uideat᷑
corporis alicuuis. a quo innumerabilit᷑ imagi¬
nes fluunt. respondent. coipso quo frequen¬
ter fluunt & transcunt. imagines. quasi qua¬
dam carum constipatione & densitate fieri.
ut ea multis una indeatur. Quam uanitatẽ
ciccro ita refellit. ut coipso neget et̾num dm̃
corum posse cogitari. quo inumerabilit᷑ flu¬
entibus & labentibꝰ imaginibus cogitat᷑. Et
qm̃ innumerabilitate a tomoꝵ suppeditante
dieunt fieri formas deoꝵ sempit̾nas. cumita
discedunt quȩdam corpuscula de diuno cor¬

Expanded text:
incorporeum Democritus animum existimat, incorporeum Democritus animum existimat, Epicurus quidem solus ista ratione urgeri potest; sed etiam ille quare non uidit non opus esse nec fieri posse, ut incorporeus animus aduentu atque contactu corporearum imaginum cogitet? de uisu certe oculorum ambo pariter redarguuntur; tam enim breues oculos tam grandia imaginum corpora tota adtingere nullo modo possunt. Cum autem quaeritur ab eis, quare una imago uideatur corporis alicuius, a quo innumerabiliter imagines fluunt, respondent eo ipso, quo frequenter fluunt et transeunt imagines, quasi quadam earum constipatione et densitate fieri, ut ex multis una uideatur. quam uanitatem Cicero ita refellit, ut eo ipso neget aeternum deum eorum posse cogitari, quo innumerabiliter fluentibus et labentibus imaginibus cogitatur. et quoniam innumerabilitate atomorum suppeditante dicunt fieri formas deorum sempiternas, cum ita discedunt quaedam corpuscula de diuino cor
Abbreviated transcription (Latin):
mari putat defluere. atꝙ in animum introire
subtiliores quã sunt illȩ imagies quȩ adocu¬
los ueniunt. Nam & uidendi causam hancẽe
dicit. Ingentes autẽ quasdam imagines. itaut
uniuersum mundum complectantur exirin¬
secus. Intellegis enim iam ut arbitror. quas isti
opinentur imagines. Miror ñ admonuisse de¬
moeritum uł hoc ipso falsa ẽẽ quȩ dicit. quia
uenientes tam magnȩ imagines intam brent᷑
animum nr̃m. si corporeus ut illi uolunt tam
paruo corpore induditur.tote illum tangere
ñ possunt. A magno enim corpore cum parui
corpus attingitur. a toto simul attingi nullo pa¬
cto potest. Quomͦ gͥ totȩ simul cogitantur ᷤ i tantũ
nꝰt quantum uenientes atq intrantes animum at¬
tingunt. quȩ nec totȩ intrare possunt per tam
paruum corpus. nec totȩ tam paruum ammũ
atungere. Mem̃ͣto me scđm illos hec dicere.
Non enim ego talem animum sentio. Aut si

Expanded text:
mari putat, defluere atque in animum introire mari putat, defluere atque in animum introire subtiliores, quam sunt illae imagines, quae ad oculos ueniunt — nam et uidendi causam hanc esse dicit —, \'ingentes\' autem \'quasdam imagines\', ita \'ut uniuersum mundum complectantur extrinsecus\'. intellegis enim iam, ut arbitror, quas isti opinentur imagines. Miror non admonuisse Democritum uel hoc ipso falsa esse, quae dicit, quia uenientes tam magnae imagines in tam breuem animum nostrum, si corporeus, ut illi uolunt, tam paruo corpore includitur, totae illum tangere non possunt. a magno enim corpore cum paruum corpus adtingitur, a toto simul adtingi nullo pacto potest. quo modo igitur totae simul cogitantur, si in tantum cogitantur, in quantum uenientes atque intrantes animum adtingunt, quae nec totae intrare possunt per tam paruum corpus nec totae tam paruum animum ? adtingere? memento me secundum illos haec dicere — non enim ego talem animum sentio — aut, si