comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sedinspu idẽ qui inspe cirnalium bonorum s dõ pluxere ñ pors̃ : Vorauã
enim corpus animale: sicut ad corindnos idẽdicit resurga corpus spiritale :
udem que portirent qͣuanto ex prersius dexpodicer& quod eu i a nonnouerat
secundum carne incuius corpore etiamreipsa uomꝑ fustu erat qđ illi inspo
T ex dieb in genesi consummauit dr̃ om̃a opera suu & septimo .XLi¬
requieuit : sex a&atib: hum anum genus hocsdo ꝑ successionẽtepor di
operu in signiunt : quarũ prima ẽ ab ad aũsq ad noe: secunda a noe
usq ab abruham: Tertia ad abruham usq ad dauid quarta adda¬
uidũsq ad trans migrationem in babrlomum : quinta inde usqls
ueniat adiudicium:÷ eptima uero intellegitur. in requiescoꝵ Ninhac
uitu sedinalia ubiuiditrequiestentõ paupere diuer ille cu apudin feros
tor que rotur: ubi nonfit uerpenaqtia nullus ibirerũ defestuse sexio
dicingenesi formutur homo adimagine di: sex ta desate sidimanifer¬

Expanded text:
spiritu; id est: qui in spe carnalium bonorum sunt, deo placere non possunt; uos autem enim corpus animale, sicut ad Corinthios idem dicit, resurget corpus spiritale. talemque portarent., quanto expressius de Christo diceret, quod eum iam non nouerat secundum carnem, in cuius corpore etiam re ipsa iam perfectum erat, quod illi in spe Sex diebus in Genesi consummauit deus omnia opera sua et septimo requieuit. sex aetatibus humanum genus hoc saeculo per successiones temporum dei opera insigniunt. quarum prima est ab Adam usque ad Noe, secunda a Noe usque ad Abraham, tertia ab Abraham usque ad Dauid, quarta a Dauid usque ad transmigrationem in Babyloniam, quinta inde usque ad ueniat ad iudicium. septima uero intellegitur in requie sanctorum non in hac uita, sed in alia, ubi uidit requiescentem pauperem diues ille, cum apud inferos torqueretur, ubi non fit uespera, quia nullus ibi rerum defectus est. sexto die in Genesi formatur homo ad imaginem dei: sexta aetate saeculi manifes
Abbreviated transcription (Latin):
nec illud audiendũ ÷ qđ ñ nulliputunt id eo p̃cipuum diopusersehominẽ qui a
c&seradixit & fastar. huncautem ipse fecit : sedideo potius. qui a hunc ad
imaginem suuom fecit Mamilla quȩdix̃ & facta sunt id cõsi scrptũ ẽ : quia ꝑ uerbũ eius.
fustiu sunt sicut ꝑ homine hominib: dici potuit uerb q̃ tẽporalit cogitiont & uoce ꝓferuntur

Expanded text:
nec illud audiendum est quod nonnulli putant ideo praecipuum dei opus esse hominem, quia nec illud audiendum est quod nonnulli putant ideo praecipuum dei opus esse hominem, quia cetera dixit et facta sunt, hunc autem ipse fe dixit et facta sunt, ideo sic scriptum est, quia per uerbum eius facta sunt, sicut per hominem hominibus dici potuit uerbis, quae temporaliter cogitantur et uoce proferuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
uel in coute consũmatus : hoc enima scło in rationib: primordialibus cũ simul omꝰ. creareNTur
sedercatus inte pore suo uisibiliter incorpore mui sibiliter in amma constans exanima & corpo¬
re. Iumergo uideumus quomodo eum fecerit dr̃ : Primum deterru corpus eius. post
etium decommnauideumus siquid ualebimus: quodenĩmanib: corporilib: dr̃ delimo fixe¬
rit hominẽ Nimiũ puerilis cogitatio ẽ : liaut si hoc scriptura dixiss& magis eũ qui scrip¬
sit truns lato uerbo usum credere deberemus quã dmtulium mẽbrorũ linium̃tis
de terminatum quali a uidemus incorporib: nris : diltũ ẽ enimimanus tuagentes
disꝑdidit : & edixistipopulum tuum inmanufosti & brachio excelsos sed ꝓpotes¬
tate &ius tute dĩ positũ huius mẽ bri nom̃ quis usq: adeo desipit ut n intellegat.

Expanded text:
uel inchoate consummatus; hoc enim a saeculo in rationibus primordialibus, cum simul omnia crearentur: uel inchoate consummatus; hoc enim a saeculo in rationibus primordialibus, cum simul omnia crearentur: sed creatus in tempore suo, uisibiliter in corpore, inuisibiliter in anima, constans ex anima et corpore. Iam ergo uideamus quomodo eum fecerit deus. primum de terra corpus eius; post etiam de anima uidebimus, si quid ualebimus. quod enim manibus corporalibus deus de limo finxerit hominem, nimium puerilis cogitatio est, ita ut, si hoc scriptura dixisset, magis eum qui scripsit translato uerbo usum credere deberemus quam deum talium membrorum liniamentis determinatum, qualia uidemus in corporibus nostris. dictum est enim: manus tua gentes disperdidit, et: eduxisti populum tuum in manu forti et bracchio excelso. sed pro potestate et uirtute dei positum huius membri nomen quis usque adeo desipit ut non intellegat?
Abbreviated transcription (Latin):
sua quȩ fecit : & bene dix̃ dr̃ diem septimum : & scĩ ficauit eũ irursusq: nisi incho¬
ata eeñt ñ ita sequer& qui ain illadie requieuit ab omnib: operibus sus quȩ incho¬
auit dr̃ facere : hic igit᷑ siquis inquirat quomodo consummauit & quo modo
inchoauit neq: enĩ alia cõsũmauit alia inchoauit: sed eadẽ ipsa utq: aquib: indie
septimo requi euit: Ex his quȩ supra diximus clarũ ẽ : consũmarse quippeistu
intellegimus dm̃ c̃um creauit om̃a simul: Ita ꝑfectae utnibilei ad huc in ordine
aut̃ ut qđ hc p̃ dixerat ciusis. Pimpleras effestispinde formauit dr̃ hominẽ
puluerem t̃rae uellimũ terraẽ hoc ẽ depuluere uellimo t̃rae : & inspirauit
siue insufflauit in eius faciẽ spmuitae & fastus ẽ homo mnanimã uiua Ntunc p̃disti¬
natus hocenim ante sđm inpscientia creatoris eq: tunccus aliter uel consũmate incoatus

Expanded text:
sua, quae fecit; et benedixit deus diem septimum et sanctificauit eum. rursusque nisi inchosua, quae fecit; et benedixit deus diem septimum et sanctificauit eum. rursusque nisi inchoata essent, non ite sequeretar, quia in illa die requieuit ab omnibus operibus suis, quae inchoauit deus facere. hic igitur si quis inquirat, quomodo consummauit et quomodo inchoauit — neque enim alia consummauit, alia inchoauit, sed eadem ipsa utique a quibus in die septimo requieuit — ex his quae suprintellegimus deum. cum creauit omnia simul ita perfecte, ut nihil ei adhuc in ordine autem, ut, quod hic praefixerat causis, post inpleret effectis. proinde formauit deus hominem puluerem terrae, uel limum terrae — hoc est de puluere uel limo terrae — et inssiue inaufflauit in eius faciem spiritum uitae, et factus est homo in animam uiuam: non tunc praedestinatus; + hoc enim ante saeculum in praescientia creatoris; neque tunc causaliter uel consummate inchoatus
Abbreviated transcription (Latin):
seminis uelut alicuius ÷ partes essent quarum coniunctione ipsum totum
cuius partes fuerut compleretur:rursus sutaeent illu ꝑfecta sicut ꝑficiunt cũ suis
quȩq: tẽporib: in manifestis formas astusq procreanur profesto aut nihil exeis
postea ꝑ tẽpora fier&s aut hoc fier& quod existis quȩ suoq: q: ia tẽpore oruinTt dr̃ ñ ces¬
sequentib:: uoluenda tẽporib: primitus ds̃ om̃a simul creauit cũ facer& mundũ
Consummata quidem quiam hilhabent illa innaturis ꝓpriis quibus suorum tẽpoꝵ
cursus agunt qđ non inistis causalit̃ fastum sit inchoata uero qnm ꝑquȩdum.
erunt quasi semina futurorum ꝑsaeculi trastum ex occulto inmanifestũ scrip
sumata eadicit non incho Nisiemm cõsummataeent r̃ scriptũ eẽt es consũmatas̃
caelum & terram: & omnis consũmatio illorũ : & consũmauit ds in diesexto opera

Expanded text:
semis, uelut alicuius totius partes essent, quarum coniunctione ipsum totum, semis, uelut alicuius totius partes essent, quarum coniunctione ipsum totum, cuius partes fuerant, compleretur. rursus si ita essent illa perfecta, sicut perficiuntur cum suis quaeque temporibus in manifestaspostea per tempora fieret, aut hoc fieret, quod ex istis quae suo quaeque jam tempore oriuntur, Deus non cessequentibus evolvenda temporibus primitus Deus omnia simul creavit, cum faceret mundum: consummata quidem quia nihil habent illa in naturis propriis, quibus suorum temporum cursus agunt, quod non in istis causaliter factum sit; inchoata vero, quoniam quaedam erant quasi semina futurorum, per saeculi tractum ex occulto in manifestum locissummata ea dicit et inchoata: nisi enim consummata essent, non scriptum esset, Et consummata sunt caelum et terra et omnis consummatio illorum; et consummauit deus in die sexto opera
Abbreviated transcription (Latin):
exterra semen exberba in quib: omnib: ealã fasta modos & astus sui tẽporis
acceperunt q̃ exoccultisq: in uisibilib: rationib: quȩ increatura causaliter latent in
manifestis formas naturasq: ꝓdier̃ sicut herba ex hos ta suꝑt̾rã & homofastus
in animã uiuam & c&era huius modi siue frutesta siue animantia adillã operationẽ
dĩ ꝑtinentia quausq: nunc operatur sedetiã ista secum gerunt taquã iterum
seipsa inuisibilit̃ nocculta quadam uigenerandi quã traxerunt deillis primordus
cuus arum suarum inquib: creatomundo Cum fastus ẽ. dies contequa in manifestã
speciem sui generis exorerent᷑ in sestusunt. sienĩ primailla operadĩ cũ simuloma
creuuit in suomodo ꝑfestunoneent ea proculdubio post̃ adderentur q̃ illis ꝑfici¬
endis defuissent : ut quȩdã uniuersitatis ꝑfectio utriusq: constir & singulis quasi

Expanded text:
ex terra, semen ex herba: in quibus omnibus ea iam facta modos et actus sui temporis ex terra, semen ex herba: in quibus omnibus ea iam facta modos et actus sui temporis acceperunt, quae ex occultis atque inuisibilibus rationibus, quae in creatura causaliter latent, in manifestas formas naturasque prodierunt; sicut herba exorta super terram et homo factus in animam uiuam et cetera huius modi siue frutecta siue animantia ad illam operationem dei pertinentia, qua usque nunc operatur. sed etiam ista secum gerunt tamquam iterum se ipsa inuisibiliter in occulta quadam ui generandi, quam traxerunt de illis primordiis causarum suarum, in quibus creato mundo, cum factus est dies, antequam in manifestam speciem sui generis exorerentur, inserta sunt. Si enim prima illa opera dei, cum simul omnia creauit, in suo modo perfecta non essent, ea procul dubio post adderentur quae illis perficiendis defuissent, ut quaedam uniuersitatis perfectio utriusque constaret singulis quasi
Abbreviated transcription (Latin):
scrutatorum latere non poterat sollicitauit aliqua experiendi cupiditis
cũ mulierem uiderat accepta illa esca ñ eẽ mortuã secundũ eaq̃ supe¬
rius tractauimus . tõ tamen eum arbitror siam spiritalim̃te p̃ditus erat
ullomodo credere potuis se quod eor ds abescaillius lignunuidendo u&u
UELEUONODO ADDITISINT ANNI .XU. ETECIIAT REGI ADUITAM
creauit oma simul homo fastusẽ quieet futurus ratiocreandi hominis
non actio creati sed haec aliter in uerbodĩ ubusta ñ fasta sed a Nerna sunt alit̃
in elimentis mundi ubioma simulfasta futura s̃ : Aliter in rebus quae
secundum causaas simulcreatiqs noniam simul sed suo qͦq: & tẽporecreaNT
inquib: adam lam formatus exlimo & dĩflatu animatus sic̃ foenũ ex hor¬
tum alit̃ in seminib: in quib: rursus quasi primordiales cause repetunt: dereb:
dustae quȩ secundum causias quiqs primum condidit extiter̃ uelud herba

Expanded text:
scrutatorem latere non poterat, sollicitauit aliqua experiendi cupiditas, scrutatorem latere non poterat, sollicitauit aliqua experiendi cupiditas, cum mulierem uideret accepta illa esca non esse mortuam, secundum ea quae superius tractauimus non tamen eum arbitror, si iam spiritali mente praeditus erat, ullo modo credere potuvel quomodo additi sint anni quindecim Ezechiae regi ad vitamcreauit omnia, simul homo factus est, qui esset futurus — ratio creandi hominis, non actio creati. sed haec aliter in uerbo dei, ubi ista non facta, sed aeterna sunt, aliter in elementis mundi, ubi omnia simul facta futura sunt, aliter in rebus, quae secundum causas simul creatas non iam simul, sed suo quaeque tempore creantur: in quibus Adam iam formatus ex limo et dei flatu animatus sicut faenum exortum; aliter in seminibus, in quibus rursus quasi primordiales causae repetuntur de rebus ductae, quae secundum causae, quas primum condidit, extiterunt, uelut herba
Abbreviated transcription (Latin):
adam posteaqua deligno ꝓhibito seductamulier manducauit e quȩdedit
ut simul ederent noluit eã contristure quã credebat por sesine suo solatio
contabescere si ab eius alienar&ur inimo & omnino illa interire discord
non quid ẽ curnis uistus concupiscentia quã nondũ senserat in resis tente
legemẽbrorũ legimentis suȩ sed amicali quad ambeniuolentia quaplerũq
fit ut offendatur dynebomo examico fiat inimicus quod eum non facere
ipse deceptiis ẽ. sed bolo illo serpentino quomulier sedustaẽ. nullomodo
illum arbitror potuis seseduci: hancaut propriae sedustionẽ appella¬
uit apł qui aud quod suadebatur cũ falsum eet. uerum putatum est
dẽ quod ds̃ ideo lignum illud tangere prohibuerit quod sciebat eos siteti
gissent uelut deeffuturor tã quã eis diuinitatem inuider& quieos homines
fecerat sed etiam siuerũ propt̃ aliquã mentis elationẽ q̃ dm̃ int̃norum

Expanded text:
Adam, posteaquam de ligno prohibito seducta mulier manducauit eique dedit Adam, posteaquam de ligno prohibito seducta mulier manducauit eique dedit ut simul ederent, noluit eam contristare quam credebat posse sine suo solacio contabescere, si ab eius alienaretur animo, et omnino illa interire discordia: non quidem carnis uictus concupiscentia, quam nondum senserat in resistente lege membrorum legi mentis suae, sed amicali quadam beniuolefit ut offendatur Deus, ne homo ex amico fiat inimicus; quod eum facere nonipse etiam deceptus est; sed dolo illo serpentino, quo mulier seducta est, nullo modo illum arbitror potuisse seduci. Hanc autem proprie seductionem appellavit Apostolus, qua id quod suadebatur, cum falsum esset, verum putatum est, id est quod Deus ideo lignum illud tangere prohibuerit, quod sciebat eos, si tegissent, uelut deos futuros, tamquam eis diuinitatem inuideret qui eos homines fecerat. sed etiam si uirum propter aliquam mentis elationem, quae deum internorum
Abbreviated transcription (Latin):
forturses illa hoc nundũ ꝑceperat qđ fit in agnitione dĩ & uirore gente
acdispensante paulatim fuerat ꝑcepturaneq: enĩ frustra & illuda płus
ait. Adam enim primus formatus ẽ. Deinde eua & adã ñ ẽ seduetus
mulieraut seducta ẽ in p̃uaricatione fastaẽ : idẽ ut ꝑ illã etiã uirp̃¬
uaric&ur .: Nam & ipsum dic̃ p̃uaricatorem ubiait insimilitudinẽ
p̃uaricationis adaequẽ forma futuri : sedustũ tamen negat : & interroga¬
tus Ñ ait mulier quam dedis timecum seduxme & manducaui sedipsamihi
inquid dedit aligno & manducaui illa uero serpens inquid sedux me. Ita salo
mon uirtante sapientiae . Nũ quid nam credendũ ẽ. quod insimula croꝵ
cultu credidit eẽ aliquid utilitatis sed mulieru conori ad hocmalum.
trahenti resistere non eualuit faciens quod sciebat ñ eẽ faciendũ nesuiqs
quib: deperibat atq: defluebat mortiferias delicias contris tar& ita &

Expanded text:
fortassis illa hoc nondum perceperat quod fit in agnitione Dei, et viro regente fortassis illa hoc nondum perceperat quod fit in agnitione Dei, et viro regente ac dispensante paulatim fuerat perceptura. Neque enim frustra et illud Apostolus ait: Adam enim primus formatus est, deinde Eva: et Adam non est seductus, mulier autem seducta in praevaricatione facta est, id est ut per illam etiam vir praevaricaretur. Nam et ipsum dicit praevaricatorem ubi ait: In similitudinem praevaricationis Adae qui est forma futuri; seductum tamen negat. Nam et interrogatus non ait: Mulier quam dedisti mecum seduxit me, et manducavi; sed: Ipsa mihi, inquit, dedit a ligno mon, uir tantae sapientiae, numquidnam credendum est quod in simulacrorum cultu credidit esse aliquid utilitatis? sed mulierum amori ad hoc malum trahenti resistere non eualuit, faciens quod sciebat esse faciendum minime, ne suas quibus deperibat atque defluebat mortiferas delicias contristaret. ita et
Abbreviated transcription (Latin):
inmiseria & ordinauit cherubin & flãmeã rõ pheã q̃ uestiturcustodire
uiam ligni uitae. hoc ꝑ caelestes utiq: potes tates etiã in paradrso iusibili
fastum eẽ credendum ẽ : ut ꝑ angelicum minis terium eẽt illicignea.
quaeda custodia. Nontam̃ frustra factum eẽ nisi quia significat.
Adam NONSIT Sseduotꝰ ytdicit apłs cum idemdicat eum ƿraeuari¬
Vud mugis mou& suam spiritalis eratadã quã uis m̃te ñ corporequomo¬
do credere potuerit quod ꝑ serpentem dictum ẽ. id eo dm̃ prohibuis se
nede frustu ligni illius uercerentur quia suebat eor si fecissent futuros
ut deor propter dinor centiam bom & mali tãquã hoc tantũ bonũ creatura
suae creator inuider& hocmirũ sihomo spłi m̃te p̃ditus crederepotu¬
is s& anquia hoc credere ipse nom pors& propterea mulier addita est
nomporsit cum illa granor dicat nec mas culũ eẽ nec feminã sed quod

Expanded text:
in miseria. et ordinauit cherubim et flammeam romphaeam, quae uertitur, custodire in miseria. et ordinauit cherubim et flammeam romphaeam, quae uertitur, custodire uiam ligni uitae. hoc per caelestes utique potestates etiam in paradiso uisibili factum esse credendum est, ut per angelicum ministerium esset illic ignea quaedam cuAdam non sit seductus, ut dicit Apostolus, cum idem dicat eum praevarilud magis movet, si jam spiritalis erat Adam, quamvis mente, non corpore, quomodo credere potuerit quod per serpentem dictum est, ideo Deum prohibuisse ne fructu ligni illius vescerentur, quia sciebat eos, si fecissent, futuros esse ut deos, propter dignoscentiam boni et mali, tanquam hoc tantum bonum creaturae suae Creator inviderit. Hoc mirum si homo spiritali mente praeditus credere potuisset, an quia hoc credere ipse non posset, propterea mulier addita est, non possit, cum in illa gratia nos dicat nec masculum esse nec feminam, sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
NUNCIARINONNOUIDIUS. EXLIBRO CONTRAFAUS TUN. XI
tsinoueramus xp̃m secundũ carnẽ sedia nunc nouimus exipsacircũs tantia scrip¬
turae locieius satis ortendit᷑ quidloqͥt᷑ a płr suo quippemore uitanram futura
quȩ lam in ipso homine mediatore xp̃o ihũ capitenro resurgente cõpletae :
Itas pecerta meditatur taqualasit p̃sens q̃ teneat : quȩ utiq uitanerit secundu
propriae carnẽ nominabat ȩtiã cũ deipsa resurrectione satis euidenter loqu¬
retur & dicere quodiam supra cõmemorauit: Ciro & sanguis regnũdi
por sidere nonporsunt : nȩq: corruptio in corruptionẽ por sedebit: Cũ ergo
fastũ fuerit qđ ibi consequenter dicit : Eccemis teriũ dico uobis. om̃s quidem
resurgemus ñ tam om̃s inmutabimur: in atomo idẽ in momto inistuoculi in
nouis simatuba : cane t eni tuba & mortua resurgent incorrupti: & nos in¬

Expanded text:
CONTRA FAV- STVM XI. Etsi noueramus Christum secundum carnem, sed iam nunc non nouimus. ea ipsa circumstantia scripturae loci eius satis ostendit quid loquatur apostolus; suo quippe more uitam nostram futuram, quae iam in ipso homine mediatore Christo Iesu capite nostro resurgente completa est, ita. spe certa meditatur, tamquam iam sit praesensque teneatur. quae utique uita non erit secundum hanc enim proprie carnem nominabat, etiam cum de ipsa resurrectione satis euidenter loqueretur et diceret, quod iam supra commemoraui: caro et sanguis regnum dei possidere non possunt, neque corruptio incorruptionem posfactum fuerit quod ibi consequenter dicit: ecce mysterium dico uobis: omnes quidem resurgimus, non tamen omnes immutabimur, in atomo — id est in momento — in ictu oculi, in nouissima tuba; canet enim tuba, et mortui resurgunt incorrupti, et nos i
Abbreviated transcription (Latin):
re feminam nisi ꝑserpentem nec iuirũ nis ꝑfeminã. sed in serpente ipse locutus ÷
utenseo uelud organo mouensq: eius naturam quomodo cõmouere ille & mo¬
ueri illa potuit ad ex primentor uerborũ sonos & signacorporalia ꝑ quȩ mu¬
lier suadentis intelleger& uoluntatẽ in ipsa uero muliere quia illaratiorał
creaturaerat q̃ mond suo porie utiaduerba facienda nꝰ ipseloquutus ẽ. sed eius

Expanded text:
re feminam nisi per serpentem nec uirum nisi per feminam. sed in serpente ipse locutus est utens eo uelut organo mouensque eius naturam eo modo, quo mouere ille et moueri illa potuit ad exprimendos uerborum sonos et signa corporalia, per quae mulier suadentis intellegeret uoluntatem. in ipsa uero muliere, quia illa rationalis creatura erat, quae motu suo posset uti ad uerba facienda, non ipse locutus est, sed eius
Abbreviated transcription (Latin):
rationali repene mutari : sed ucatur in illã opinionem ridiculam & noxiã
reuolutionis animarum uelbominum inbesnaas ł in homines bestarum ::
sicergo locutus .e serpens homini sicut asina inqua sed ebat balã locuta ẽ
homini : Nisi quod illud opus fuit diabolicu hoc angelicumꝰ habent qͣ uedã
boni & mali angeli opera similia. sicut morses & magipharaonis: uerũ in his
etiamboni angłi potentiores sunt. nec mali angłi & iataliu operũ quicquapors.¬

Expanded text:
rationale repente rationale repente reuolutionis animarum uel hominum in bestias uel in homines bestiarum. sic ergo locutus est serpens homini, sicut asina, in qua sedebat Balaam, locuta est homini, nisi quod illud opus fuit diabolicum, hoc angelicum. habent enim quaedam boni et mali angeli opera similia, sicut Moyses et magi Pharaonis. uerum in his etiam boni angeli potentiores sunt nec mali angeli etiam talium operum quidquam pos
Abbreviated transcription (Latin):
fastum adhoc ꝓmissũ ẽ in ꝑnaturã serpentis significar& generi hominũ cuierudiendo
haec gesia conscribi oportebat om̃s diabolicae teptationis similitudo qđ apparebit
cum in serpentẽ ꝓferricoeperit diuina sententia: pinde prudentis sim omniũ bes¬
tiarum hoc eastutissimus itadictus .e. serpens: ꝓpt̃ as tutiã diabolique in illo & de
illo agebat dolũ: iue ad modũ dicit prudens ł as tuta lingua quã prudens ł astutus
mou& ad aliquid prudenter astute quȩ sua denoum: Neni .ẽ. haecuis seu uir:
sentientem sed stilus mendax distus ẽ. qđ ꝑ eũ mendax indacit̃ oper&ur. quẽ¬
ad modum s. & iste serpens mendax dicere&ur. qđ eum diabolus taquã stilo
mdaciter ute retur: boc ideo comdandum putau. nequis quã existimans ani¬
mantia rationis expertia humanum habere intellestũ. uel in animal

Expanded text:
factum ad hoc permissum est, ut per naturam serpentis significaretur generi hominum, cui erudiendo factum ad hoc permissum est, ut per naturam serpentis significaretur generi hominum, cui erudiendo haec gesta conscribi oportebat, omnis diabolicae temtationis similitudo: quod apparebit, cum in serpentem proferri coeperit diuina sententia. Proinde prudentissimus omnium bestiarum, hoc est astutissimus, ita dictus est serpens propter astutiam diaboli, quae in illo et de illo agebat dolum: quemadmodum dicitur prudens uel astuta lingua, quam prudens uel astutus mouet ad aliquid prudenter astuteque suadendum; non enim est haec uis seu uirtus sentientem; sed stilus mendax dictus est, quod per eum mendax mendaciter operetur, quemadmodum si et iste serpens mendax diceretur, quod eo diabolus tamquam stilo mendaciter uteretur. hoc ideo commendandum putaui, ne quisquam existimans animantia rationis expertia humanum habere intellectum uel in animal
Abbreviated transcription (Latin):
quid lo quat̃ur quantominus ille intelleger&i uerboru sonos quorꝑ eu ex eodiabolusillo modo
facubat qui homine loquentẽ nꝰ intelleger& siciꝰ diabolicaparsione munis auidir  a& quod
putianti uidire & intellegere serlenter uerbamar soriu nte is i ncantantib: ꝓsilient plerũq:
delatebris. etiam illic diabolicaui soperat. adagnoscendã ubiq: prouidentiã quã re
cuirei natusla lierdine subiciat . & quid etiam uoluntatib: malis sapientis sima
potestate ꝓmittat. ut hoc magis habeatusus serpentis moueri carminib: hominũ
quamullum aliudgenus animantium: etiam haec enim n paruates tatio est:
naturã primitus humanã serpentis seductã eẽ conloquis gaudent enĩ dae mones
hanc̃ sibi potes tatem dar. ut ad incantationẽ hominũ serpenter moueant ut quo¬
lib& modo fullant quor porsunt: hoc aut ꝑmittunt᷑ ad primi facti memoriã
comindandam: quosit eis quedam cũ hoc genere familiaritiq: porro ipsũ primũ

Expanded text:
quid loquantur: quanto minus ille intellegeret uerborum sonos, quos per eum et ex eo diabolus illo modo faciebat, qui hominem loquentem non intellegeret, si eum a diabolica passione inmunis audiret! nam et quod putantur audire et intellegere serpentes uerba Marsorum, ut eis incantantibus prosiliant plerumque de latebris, etiam illic diabolica uis operatur, ad agnoscendam ubique prouidentiam quam rem cui rei naturali ordine subiciat et quid etiam uoluntatibus malis sapientissima potestate permittat, ut hoc magis habeat usus serpentes moueri carminibus hominum quam ullum aliud genus animantium. etiam haec enim non parua testatio est naturam hanc sibi potestatem dari, ut ad incantationem hominum serpentes moveant, ut quolibet modo fallant quos possunt. Hoc autem permittuntur ad primi facti memoriam commendandam, quo sit eis quaedam cum hoc genere familiaritas. porro ipsum primum
Abbreviated transcription (Latin):
qr ꝑimis sus ẽ ergotẽptauit đ autẽ generibumano ꝓders & quod faciebat neque
sciebat neq uolebat: & eoipso in lud ebat̃᷑ ab angi mnitaq serpens uerborũ sonos
intellegebat qͥ exillo fiebant admulierẽ neq enĩ conuersa credenda ẽ. an ima eius
in natura rationalem quando quidẽ nec ipsi hominerꝰ quorũ rationalis natura ẽ
cũ demon in eis loquitur eaparsione cii exorcistarequiritur sciuNT

Expanded text:
ermissus est, ita temtauit. cui autem generi hominum prodesset quod faciebat, neque sciebat neque uolebat, et eo ipso inludebatur ab angelis. Non itaque serpens uerborum sonos intellegebat, qui ex illo fiebant ad mulierem. neque enim conuersa credenda est anima eius in naturam rationalem, quando quidem nec ipsi homines, quorum rationalis natura est, cum daemon in eis loquitur ea passione, cni exorcista requiritur, sciunt
Abbreviated transcription (Latin):
gentes : Post haec inquit : oport& eum solui breui tempore si hocẽ diabolo ligari
& inludi ec desiã ñ posseseducere Haec ergo erit solutio eiut possit absit : Num quamenũ
ab illo ecclesia seducetur: predistinata & electa ante mundi constitutionẽ : Dequadictũẽ
Nouit dñs quis euis: & tam̃ hicerit &iam illotem porequo soluendus ẽ diabolus sic̃ ex
quo est instituta hic fuit &eritomni tempore in suis utq qͥ succedunt nascendomorientib: Ca Li
QUIDRESPONDENDŨSINEIS QUIPUTANRESURRECTIONEADSOL

Expanded text:
gentes. Post haec, inquit, oportet eum solui breui tempore. si hoc est diabolo ligari gentes. Post haec, inquit, oportet eum solui breui tempore. si hoc est diabolo ligari et includi, ecclesiam non posse seducere, haec ergo erit solutio eius, ut possit? absit. numquam enim ab illo ecclesia seducetur praedestinata et electa ante mundi constitutionem, de qua dictum est: nouit dominus qui sunt eius. et tamen hic erit etiam illo tempore, quo soluendus est diabolus, sicut ex quo est instituta hic fuit, et erit omni tempore, in suis utique qui suQuid respondendum sit eis qui putant resurrectionem ad sol
Abbreviated transcription (Latin):
n& de sextodieqͥ constat exmilleannis aut om̃ sanni quib: deinceps hoc seculũ ꝑagen¬
dũ ẽ nec si accipiendũ ẽ quodait. ut ñ seducer & dgentes donec finiantur milleanni
quasi postea sit seducturuseas dumtaxat gentes exquib: prȩdistinata constatecclesia
aquib seducendis illo ẽ uinculo claustroq ꝓ hibetus sedaut illa locitione dictũ est
quȩ in scripturis aliquotiens inuenitur qualis ẽin psalmossicoculi nr̃i addñim dm̃¬
addñ m dñ siuui : Aut ceste iste ẽ ordo uerborũ & clausit & signauit suꝑ eũ donee fini¬
anturmilleanni quod uero interposuit ut ñ seducer&iamgentes ita sehab& ut ab hiuꝰ
ordinis conexionesit liberũ & seorsũ intellegendũ uelut sipo st adder&ur ut sic
seb aber& tota sententia &clausit & signauit suꝑ eũ donec finiantur milleanni ut non
seducer& iamgentes : Idẽ ideo clausit donec finiantur mille anni ut ñ seducer&iam

Expanded text:
net de sexto die, qui constat ex mille annis, aut omnes anni, quibus deinceps hoc saeculum peragennet de sexto die, qui constat ex mille annis, aut omnes anni, quibus deinceps hoc saeculum peragendum est. Nec sic accipiendum est quod ait: Ut non Reduceret gentes, donec finiantur mille anni, quasi postea sit seducturus eas dumtaxat gentes, ex quibus praedestinata constat ecclesia, a quibus seducendis illo est uinculo claustroque prohibitus. Sed aut illa locutione dictum est, quae in scripturis aliquotiens inuenitur, qualis est in psalmo: Sic oculi nostri ad Dnum Deum suum: aut certe iste est ordo verborum, Et clausit, et signavit super eum, donec finiantur mille anni; quod vero interposuit, ut non seduceret jam gentes, ita se habet, ut ab hujus ordinis connexione sit liberum, et seorsus intelligendum, velut si post adderetur, ut sic se haberet tota sententia, Et clausit, et signavit super eum, donec finiantur mille anni, ut non seduceret jam gentes; id
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: Nam seducere illũ gentes &iã nunc & secũ troxhere in a&nũ poenã sed non
p̃distinatas in & nã uitã qui fidelis ignorat : n ec moue at quod sepe diabolus seduc̃&iã
illos qͥ regenerati &iã in xp̃ouias in grediuntur dĩ Nouit enimdñs qͥs̃ eius & ex hi s in
&erpãdamnationẽ neminẽ ille seducit Sic eos nouit dñs. utds̃ quẽ nibil lat& &iam
futurorũ ñ ut homo qui hominẽ ad p̃sens uid& : sitam̃ uid& cuius cornon uid&:
qualis autẽ postea sit futurus nec seipsũ uid&X III. SEQUITUR SEXTUS
d hoc ergoligatus ediabolus & inclusus in abrsso utiam non seducat gentes
ex quib constat et lesia quas ante s edutas uenebatantequã eã ecclesia : paeq: em̃
dictũẽ ut non seducer& aliquẽ sedut non seducer& inquit iamgentes : inquibus

Expanded text:
dicit. Nam seducere illum gentes etiam nunc et secum trahere in aeternam poenam, sed non dicit. Nam seducere illum gentes etiam nunc et secum trahere in aeternam poenam, sed non praedestinatas in aeternam uitam, quis fidelis ignorat? Nec moueat, quod saepe diabolus seducit etiam illos, qui regenerati iam in Christo uias ingrediuntur Dei. Nouit enim Dominus qui sunt eius; ex his in aeternam damnationem neminem ille seducit. Sic enim eos nouit Dominus, ut Deus, quem nil latet etiam futurorum, non ut homo, qui hominem ad praesens uidet si tamen uidet, cuius cor non uidet. qualis autem postea sit futurus nec se ipsum uidet. Ad hoc ergo ligatus Ad hoc ergo ligatus est diabolus et inclusus in abysso, ut iam non seducat gentes, ex quibus constat ecclesia, quas ante seductas tenebat, antequam essent ecclesia. neque enim dictum est: "ut non seduceret aliquem" sed: ut non seduceret, inquit, iam gentes; in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
missusqr excdusus a credentibꝰ: plus coepitimpios possidere plus namq possid&
ad iabolo q̃ ñ solũ ẽ alienatus adõ uerũ &iã gratis odit seruientes dõ & clausit inqͥt
& signauit su ꝑeũ utñ seducer &iã gentes donec finiantur mille anni: d ausit sup
sum ditue int̃ dixitei nepossit exireidẽ ueitũ transgredi Si gnaut autẽ quod ad didit
significas semibi uid&urq occultũ ẽẽ uoluitqui ꝑtineant ad pastẽ diabo li& qui non
ꝑtine ap̃ : hoc quippe in seculo isto prorsus lat& q & quiuid&᷑ stare utrũ sit casurus
& qui uidetur iacere utrũ sit resur recturus incestũ ẽ abeis autẽ gentibus seducendis :¬
hiuius int̃ dicti uinculo & claustrodiabolus phib&uratq cohib& quas ꝑtinantes ad
xp̃m seducebat antea uel tenebat: has enĩ ds̃ eleg & ante mundi constitutionẽ eruere
de potestate tenebrarũ & trans ferre inregnũ filii caritatis suȩ: Sicut a postolus

Expanded text:
missus, quia exclusus a credentibus plus coepit impios possidere. Plus namque possidetur a diabolo, qui non solum est alienatus a Deo, verum etiam gratis odit servientes Deo: Et clausit, inquit,  signauit super eum, ut non seduceret iam gentes. donec finiantur mille anni. Clausit super eum dictum est \'interdixit ei, ne posset exire,\' id est uetitum transgredi. Signauit autem, quod addidit, significasse mihi uidetur, quia occultum esse uoluit, qui pertineant ad partem diaboli, et qui non pertineant. Hoc quippe in saeculo isto prorsus latet, quia et qui uidetur stare, utrum sit casurus, et qui uidetur iacere, utrum sit surrecturus, incertum est. Ab eis autem gentibus seducendis huius interdicti uinculo et claustro diabolus prohibetur adque cohibetur, quas pertinentes ad Christum seducebat antea uel tenebat. Has enim Deus elegit ante mundi constitutionem eruere de potestate tenebrarum et transferre in regnum filii caritatis suae, sicut apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
maneat :xp̃s: sic enim hoc dixit tã quã diceret: quiñinme manet & in
re sanguinẽ meũ nita quemanent in xp̃oquiñ sun mẽ braei : tusunt
autẽ mẽbra xp̃i qui sefaciunt mẽbra meretricis insimalũ illud pȩni¬
tendo. eẽ distiter int & adhoc bonũ reconciliationeredieriN: Sed habet in¬
Tam & sihinc fundam̃tosuꝑ ȩdificauer̃ quã lib& pessimã intã uelut
ia cobus: siquis dicat sefidẽ habere Opera aut̃ ñhabeat. Nũquid po¬
terit fides saluare eũ &quis ẽ inquiuNT deqͥodicit apłs paulus . ipseaut̃
saluus erit sic tam̃ qua si ꝑignem: simul quis istesit inquiramus:
hunc tam̃ ñ ẽẽ. Certissimũ ẽ neduorũ a postolorũ sententias mitta¬
mus inrixã : Sic unus dicit etiã simala operaquis habuerit saluabit
eũ ꝑignẽ fides : Alius aut̃si operañ habeat: nũquid poterit fides
saluare eũ : Inueniem ergo qui possitsaluariꝑ ignẽ : siprius inuene¬

Expanded text:
maneat et Christus. Sic enim hoc dixit tanquam diceret. Qui non in me manet, et maneat et Christus. Sic enim hoc dixit tanquam diceret. Qui non in me manet, et re sanguinem meum. Non itaque manent in Christo, qui non sunt membra ejus. Non sunt autem membra Christi, qui se faciunt membra meretricis, nisi malum illud poenitendo esse destiterint, et ad hoc bonum reconciliatione redierint. Sed habent, intametsi huic fundamento superaedificaverunt quamlibet pessimam vitam, velut viter apostolus Jacobus: Si quis dicat se fidem habere, opera autem non habeat, nunquid poterit fides salvare eum? Et quis est, inquiunt, de quo dicit apostolus Paulus: Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem? Simul quis iste sit, inquiramus; hunc tamen non esse certissimum est, ne duorum Apostolorum sententias mittamus in rixam, si unus dicit: Etiam si mala opera quis habuerit, salvabit cum per ignem fides; alius autem: Si opera non habeat, nunquid poterit fides salvare eu
Abbreviated transcription (Latin):
inputaturũ eẽp̃dix̃ : Vthin costender & quantũ ualeanT elemosinȩ ad priorade lenda:
ñ ad ꝑpetudin pune cõmit enda peccata : Tales aut̃ȩlemosinas ñdicendis facer ẽquitã
nolunta c̃suetudinescelerũ mmeliuscũmutare : Quia &in hoc qđait Quando uni ex
minimis meis ñfecistis mihi non fecistis : Ostendite osñ facereetiã quando sefacere existi¬
xp̃o: Tanto enĩ magisquisq: deseritx pm quan omagis diligit qđ mꝓbatx p̃spũquid cuiquã¬

Expanded text:
inputaturum esse praedixit, ut hinc ostenderet quantum ualeant elemosynae ad priora delenda, inputaturum esse praedixit, ut hinc ostenderet quantum ualeant elemosynae ad priora delenda, non ad perpetua inpune committenda peccata. Tales autem elemosynas non dicendi sunt facere, qui uitam nolunt a consuetudine scelerum in melius commutare. Quia et in hoc quod ait: Quando uni ex minimis meis non fecistis, mihi non fecistis. ostendit eos non facere etiam quando se facere existiChristo. Tanto enim magis quisque deserit Christum, quanto magis diligit quod i
Abbreviated transcription (Latin):
pauperib: largiendo x p̃msed adhoc pascertexistima tTutlicentiã malefactorũ ab illo enise
uel cotidie potius emerecredentes sicuridã nabilia tanta cõmittatT̃ : Quis ipunosceler com̃a
sua distribuer en indigentib: mẽbris xp̃inis i desister en atalib: factis habendo caritatẽ q̃
ꝓximũtuũ tãquã te ipsũ : Itẽq audiatꝰ miserere animȩ tuȩ placens dõ : hancȩleno
sinamidẽ ut dõplaceat ñ faciens animȩsuȩ q̃uomodo dignas ꝓpeccatis suis ele mosinas facere
dicendus e : ad hocenĩ &illud scriptũ ẽ : Quisibimalignus ẽ cubonus erit : Orationes quippe
adiuude Telenosinȩ &utiq: intuendũ est : Qđ legimus : filipec castine cadicia siterũ Dep̃te¬
de precamur Exauduonur ñ utineis ꝑseuerantes licentiã malefaciendinos ꝑelemosinas
cõpararecredamus : Ideo aut̃ dñs &d extris elemosinas ab eisfactas& sinistris ñ facta f se

Expanded text:
pauperibus largiendo Christum se ad hoc pascere existimant, ut licentiam malefactorum ab illo emisse pauperibus largiendo Christum se ad hoc pascere existimant, ut licentiam malefactorum ab illo emisse uel cotidie potius emere credentes securi damnabilia tanta committant. qui si pro uno scelere omnia sua distribuerent indigentibus membris Christi, nisi desisterent a talibus factis habendo caritatem, quproximum tuum tamquam te ipsum; itemque audiat: miserere synam, id est, ut Deo placeat, non faciens animae suae quo modo dignas pro peccatis suis elemosynas facere dicendus est? Ad hoc enim et illud scriptum est: Qui sibi malignus est, cui bonus erit? Orationes quippe adiuuant elemosynae; et utique intuendum est quod legimus: Fili, peccasti, ne adicias iterum et de praetedeprecamur, exaudiamur; non ut in eis perseuerantes licentiam malefaciendi nos per elemosynas conparare credamus. Ideo autem Dominus et dextris elemosynas ab eis factas et sinistris non factas se
Abbreviated transcription (Latin):
sep̃sumunT :sedbe ne quodisti dignas ꝓpeccatis elemosinas commonentes sefaciendas. Quoniã
sidicer ẽ qualecũq elemosinas propeccatis cotidianis & magns & quantacũq: scelerũ
consuetudinemis tricordiã pos se unpetrare diuinã ute a cotidiana remissioseqret᷑ uidera
decẽnũ mulir argenteis diurtuis in elemosina sinpens sr homicidia & adulteria & nefarca
Queque facta redimer et qđ si absurdis simũ atq in sanissimũ ẽdicere ꝓfectosi q̃ raturq̃ dignae
siñ ppeccatis demosinȩ Dequibus etiã xp̃ip̃cursorille dicebat faciteergo fructis dignꝰpenitecłiȩ
ꝓculdubio ñ inueniet eas facerequiuitã suãusq: ad mostẽ cotidianorũ erimnũ ꝑpetratione
confediunt : Primo qun auferendis rebus alienis longeplura diripiut̃ : Ex quib: ꝑ exigua

Expanded text:
se praesumunt. sed bene, quod isti dignas pro peccatis elemosynas commonent esse faciendas; quoniam, se praesumunt. sed bene, quod isti dignas pro peccatis elemosynas commonent esse faciendas; quoniam, si dicerent qualescumque elemosynas pro peccatis. cotidianis et magnis et quantacumque scelerum consuetudine misericordiam posse impetrare diuinam, ut ea cotidiana remissio sequeretur, uiderent decem nummulis diurnis in elemosynas impensis homicidia et adulteria et nefaria quaeque facta redimeret. quod si absurdissimum atque insanissimum est dicere, profecto, si quaeratur quae dignae sint pro peccatis elemosynae — de quibus etiam Christi praecursor ille dicebat: facite ergo fructus dignos paenitentiae — procul dubio non inuenientur eas facere qui uitam suam usque ad mortem cotidianorum criminum perpetratione confodiunt. primo quia in auferendis rebus alienis longe plura diripiunt, ex quibus perexigua
Abbreviated transcription (Latin):
& sinistros eẽ faturũ : Quorũ alios inregnũ alios insuppliciũ mittat
ȩternũ : Vt aut cotidiana sibiopinentur q̃ facer eomninoñ cessañ qua¬
lacumq: & quantacũq: siÑ ꝑ elemosinas dimittipossepeccata: Rationẽ
quã docuit ipse dñs & sufrag aticẽsibi adhibereconant & testẽ sic̃ enĩnullus c̃ in qͥua
Dies quo axp̃ianis hȩcoratioñ dicatur. Itanullũ ẽ cotidianũ qualecũq peccatũ.
qđ ꝑillũ ñ dimittat᷑. Cũ dicimus dimitte nobis debita nr̃ ar Siqđ seqͥtur facere¬
curemꝰ sicut & nos dimittimus debitorib nr̃is: Non enĩ aitdñs InqͥuiT sidi¬
miseritis peccata hominibus dimitt& uobis pat̃ ur̃ cotidiana parua peccata
sed dimitt& inquit uobis peccataur̃a : Qualia cũq ergo uelquanta cũq suł etiãsi coti¬
die ꝑpetrent᷑ nec ab eisuita discedat in melius cõmutata ꝑ elemos inã ueniȩ ñ negat a cremitti pos¬

Expanded text:
et sinistros esse facturum, quorum alios in regnum, alios in supplicium mittat et sinistros esse facturum, quorum alios in regnum, alios in supplicium mittat aeternum. Ut autem cottidiana sibi opinentur, quae facere omnino non cessant, qualiacumque et quantacumque sint, per elemosynas dimitti posse peccata, orationem, quam docuit ipse Dominus, et suffragatricem sibi adhibere conantur et testem. Sicut enim nullus est, inquiunt, dies, quo a Christianis haec oratio non dicatur: ita nullum est cottidianum qualecumque peccatum, quod per illam non dimittatur, cum dicimus: Dimitte nobis debita ntris. non enim ait dominus, inquiunt: "si dimiseritis peccata hominibus, dimittet nobis pater uester cotidiana parua peccata" sed: dimittet, inquit, uobis peccata uestra. qualiacumque ergo uel quantacumque sint, etiam cotidie si perpetrentur nec ab eis uita discedat in melius commutata, per elemosynam ueniae non negatae remitti pos
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ & hocñ facere xp̃minfundam̃toponere ẽ : ueritas enĩ dix̃ Os qđ m̃titur :
occiditanimã : Ergosi possessionẽ tuã diliges ñ tam̃ propt̃ illã facis rapinã ñ¬
propt̃ illã dicis falsũ testimoniũ ñ propt̃ illa homicidiuñ proptillã falsũiuras. ñ
tam quam ꝑignẽ nemoergo suꝑ fundam̃ tõ hoc edific& adulteria blas phemias
sacrilegia idolatria ꝑiuria& put& sesaluũ futurũ perignẽ quasiistasi ligna
estat eirespondere qui dicuNT ȩternolgnfillos tantũ modo arsur osqͥꝓ
Iudiciũ auĩt sinemiseri cordia: Illiquiñ fecit misericor diã: quiergo fecidnqͥur
quã uis ñ correxit ꝑditos mores sed nefarie a cnequit̃ int̃ ipsas suas demofinas
uixerit cũmiscricordia Illi futurũ ẽiudiciũ utaut ñ dãnet᷑ omnino aut
aliquod tẽpus adamnatione nouissima liberetur : Nec obaliud existimañ

Expanded text:
monium; et hoc non facere Christum in fundamento ponere est. ueritas enim dixit: os, quod mentitur, monium; et hoc non facere Christum in fundamento ponere est. ueritas enim dixit: os, quod mentitur, occiditpropter illam dicis falsum testimonium, non propter illam homicidium facis, non tamquam per ignem. nemo ergo super fundamentum hoc aedificet adulteria, blasphemias, sacrilegia, idolatrias, periuria et putet se saluum futurum per ignem, quasi ista sint ligna, estat eis respondere qui dicunt aeterno igne illos tantummodo arsuros qui Judicium autem sine misericordia illi qui non fecit misericordiam. Qui ergo fecit, inquiunt, quamvis non correxerit perditos mores, sed nefarie ac nequiter inter ipsas suas eleemosynas vixerit, cum misericordia illi futurum est judicium, ut aut non damnetur omnino, aut post aliquod tempus a damnatione novissima liberetur; nec ob aliud existimant
Abbreviated transcription (Latin):
prorebus terrenis amplius quã dec& eũ cui ꝓmissum ẽ regnũ celorũ: Non
totum corsursum leuat sed aliquam eius partẽ trahit interrã : Deniq: siueni&
& es secũ xp̃o alacrescurrunt autnihi lautmodicede t̃rena fragilitate contristan¬
tur : Illi aut̃ amantes res ꝓprias . domos ꝓprias grauit̃ conturbantur foenũ
stipulã & lignũ ard& habenter goligna & foenũ stipulã suꝑfundam̃tũ sed rerũ
concessarum ñ inlicitarũ : Dico eni fripos sȩdes fundam̃tũ here cȩla calca t̃rã :
sitalis es nȩdificas nisi auru argentũ lapides p̃tiosos : Cũ aut̃ dixeris amo possesso¬
nẽ istã timeo neperfat & inmin& dãnũ & tũ constristaris: ñ quidẽ p̃ponis eã
tristis eã ꝑdis : plus tam̃ amplecteris xp̃mqu ẽ posuisti in fundam̃tũ saluus er
tam quã ꝑignẽ : Audi aliudũ potes tenerepossessio nẽis tãnis idixeris falsũ testi¬

Expanded text:
pro rebus terrenis amplius quam decet eum cui promissum est regnum caelorum; non pro rebus terrenis amplius quam decet eum cui promissum est regnum caelorum; non totum cor sursum leuat, sed aliquam eius partem trahit in terram. denique si ueniat et esse cum Christo, alacres currunt, aut nihil aut modice de terrena fragilitate contristantur; illi autem amantes res proprias, domos proprias, grauiter conturbantur: faenum, stipula et lignum ardet. habent ergo ligna et faenum et stipulam super fundamentum, sed rerum concessarum, non inlicitarum. dico enim, fratres: possides fundamentum: haere caelo, calca terram. si talis es, non aedificas nisi aurum, argentum, lapides pretiosos; cum autem dixeris: "amo possessionem istam, timeo ne pereat" et imminet damnum et tu contristaris, non quidem praeponis eam tristis eam perdis, plus tamen amplecteris Christum, quem posuisti in fundamento: saluus eris tamquam per ignem. audi aliud: non potes tenere possessionem istam, nisi dixeris falsum testi
Abbreviated transcription (Latin):
questiosedut pos sum breuiter dicã fr s sunt homine s omnino contetores scłi
huius quibus non ẽ natũ quicquid tẽporalit̃ fluit ñ heređ̃ dilectione ali¬
quaterrenis operibus castisci continentes iusti fortassis & om̃a suauendet es
& pauperibus distribuentes. Aut possidentes tam quã non possidentes :
Qutentes hocmundo tam quam non utentes : sunt aut̃ alii qui rebus infir¬
mitati concessis inerent aliquantum dilectioneñ rapituillã alienãs ed
sicamat suam : Vt si ꝑdider it conturbetur: ñ ad petit uxorẽ aliend̃ sed sicad¬
herst sic miscetur suȩ ut modũ m̃ibiteneat p̃scriptũ tabulis. liberorũ ꝓcreandor ũ.
caus a ñtoll& eluna sed repetit sud & hab& iudiciũ cũ fratresuo: Talibus enĩdicit
iã quidẽ omnino delictũ ẽ : qr iudicia habetis uobis cum uerum ipsa iudicia
in ecła iub& aginon adforũtrai: Tam̃ delicta eẽ dicit : Contendit enĩ xp̃ia nus

Expanded text:
quaestio, sed ut possum breuiter dicam, fratres. sunt homines omnino contemtores saeculi quaestio, sed ut possum breuiter dicam, fratres. sunt homines omnino contemtores saeculi huius, quibus non est natum quidquid temporaliter fluit; non haerent dilectione aliqua terrenis operibus, casti, sancti, continentes, iet pauperibus distribuentes, aut possidentes tanquam non possidentes, et utentes hoc mundo tanquam non utentes . Sunt autem alii qui rebus infirmitati concessis inhaerent aliquantum dilectione. Non rapit villam alienam; sed sic amat suam, ut si haeret, sic miscetur suae, ut modum non ibi teneat praescriptum tabulis liberorum procreandorum causa; non tollit aliena, sed repetit sua et habet indicium cum fratre suo. talibus enim dicitur : iam quidem omnino delictum est, quia iudicia habetis uobiscum. uerum ipsa iudicia in ecclesia iubet agi, non ad forum trahi; tamen delicta esse dicit. contendit enim christianus
Abbreviated transcription (Latin):
dealiis gaudiũ dealiis inferatdãnũ Neutros tam̃ꝑdat in quib: hȩc inuenie i propt̃
stabilẽ fundam̃tũ : Quicũ aut̃ ñdico uxorẽ cuius etiã cõmixtione carms ad carnalẽ
utit᷑uoluntatẽ sed ipsaquȩ ab eiꝰmodidelectatiomb: alienas nominapietatis lima¬
eriessed saluus ñerit : quia eẽcũsaluatoreñ poteritquideha creaꝑtis sime loquens
sis carerequã xposi adhunie fuerit asticulũ tẽptationis adducts ꝑigneerits aluus qr
& earũ amissione tantũ uecesse ẽ uratdolor quantũ h eseratamor: Porro qͥpatrẽ
matrẽ filios filid secundũ xp̃m dilexerit ut ad eius regnũ obtinendẽ eiq: coberendd̃ illis
foeno &stipula consum̃da sed prorsus edificio aureo argenteo gem meo deputabi¬
Quomodo nonpereant sed salui fiant Sic tamentam quã ꝑignȩbscura quidilla

Expanded text:
de aliis gaudium, de aliis inferat damnum, neutros tamen perdat, in quibus haec inueniet propter de aliis gaudium, de aliis inferat damnum, neutros tamen perdat, in quibus haec inueniet propter stabile fundamentum. quicumque autem non dico uxorem, cuius etiam commixtione carnis ad carnalem utitur uoluptatem, sed ipsa quae ab eius modi delectationibus aliena sunt nomina pietatis human per ignem saluus erit, sed saluus non erit, quia esse cum Saluatore non poterit, qui de hac re apertissime loquens sis carere quam Christo, si ad hunc fuerit articulum temtationis adductus, per ignem erit saluus, quia ex earum amissione tantum necesse est urat dolor, quantum haeserat amor. porro qui patrem, matrem, filios, filias secundum Christum dilexerit, ut ad eius regnum obtinendum eique cohaerendum illis faeno et stipula consumenda, sed prorsus aedificio aureo, argenteo, gemmeo deputabiquomodo non pereant, sed salui fiant, sic tamen tamquam per ignem. obscura quidem illa