comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deritis: morte moriemini. Hoq̃dei man¬
datum. Contͣ serpens. Non inquit mori¬
emini. Sciebat enim deus: quia qua di¬
e ed̾itis aꝑientur ocłi ur̃i. ⁊ eritis tãqͣm
dii. Occasione gͦ accepta peccatũ ꝑ man¬
datum fefellit me: ⁊ ꝑ illd̾ occidit. G ladio
quẽ portabas: te immicꝰ occidit. Armis
tius te uicit: armis tuis te int̾emit. Recipe
mandatum. Scito ẽẽ arma non qͥbus occi¬
dat te: s qͥb a te oocidatur inimicus. S
uoli p̃sum̾e de uiribus tuis. Hide paruñ
dauid contra goliam: uide paruũ cõtra
ingentem. s in nomine dñi p̃sum̃tẽ. Tu
uenis ad me ĩqͥt cum elipeo ⁊ lancea: ego
in nõie dñi om̃ipotentis. Sie sic: ałr non
om̃ino. Alr̾ non ꝓst̾nitur mimicꝰ. Qui p̃¬
sumit de uirib siis anteqͣm pugnet: ip̃e

Expanded text:
deritis, morte moriemini. Hoc est Dei manderitis, morte moriemini. Hoc est Dei mandatum. Contra serpens: Non, inquit, morte moriemini. Sciebat enim Deus quia qua die ederitis, aperientur oculi vestri, et eritis tanquam dii . Occasione ergo accepta peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Gladio quem portabas, te inimicus occidit; armis tuis te vicit, armis tuis te interemit. Recipe mandatum: scito esse arma, non quibus occidat te, sed quibus a te occidatur inimicus. Sed noli praesumere de viribus tuis. Vide parvum David contra Goliath, vide parvum contra ingentem; sed in nomine Domini praesumentem. Tu venis ad me, inquit, cum clypeo et lancea; ego in nomine Domini omnipotentis . Sic, sic; aliter non: omnino aliter non prosternitur inimicus. Qui praesumit de virib
Abbreviated transcription (Latin):
dis nerbum nisticie ⁊ ueritatis ⁊ laudas.:
multo laudabilus est si facias. fac gͦ qͦd lau¬
das. An dicturꝰ est uolo. ⁊ non ualeo: Qre
non uales: Qͥa sanitas non est. Unde sani¬
tatem ꝑdidisti. nͥ quia peccando creatorem
offendisti: Ergo ut eus panem quem laudas
cum suauitate id est cum sanitate manduces:
dic illi. Ego dixi dñe miserere mei. sana ani¬
mam meam q̃m peccaui tͥ. Ergo inquit in¬
uentum ÷ michi mandatum: qd̾ erat in ui¬
tam. hoc esse inmortem. Erat enim antea sibi
ignotus peccator: factus est manifestus p̾na¬
ricator. Ecce inuentum ÷ illi in mortem:
accepta:. peccatum ꝑ mandatum fefellit me.
⁊ ꝑ uld̾ occidit. Sic factum est pmo in para¬
diso. fefellit inqͥt me: occasione accepta per
mandatum. Uide serpentem. mulieri illi
susurrantem. Quesiuit ab ea: quid dix̾it
qd̾ est in paradiso edetis: de ligno autem
scientie boni ⁊ mali non edetis. Ex eo si e¬

Expanded text:
dis verbum justitiae et veritatis, et laudas; dis verbum justitiae et veritatis, et laudas; multo laudabilius est, si facias. Fac ergo quod laudas. An dicturus es: Volo, sed non valeo? Quare non vales? Quia sanitas non est. Unde sanitatem perdidisti, nisi quia peccando Creatorem offendisti? Ergo ut ejus panem, quem laudas, cum suavitate, id est, cum sanitate manduces, dic illi: Ego dixi, Domine, miserere mei; sana animam meam, quoniam peccavi tibi . Ergo, inquit, inventum est mihi mandatum quod erat in vitam, hoc esse in mortem. Erat enim sibi antea ignotus peccator, factus est manifestus praevaricator. Ecce inventum est illi in mortem, accepta peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Sic factum est primo in paradiso: Fefellit, inquit, me occasione accepta per mandatum. Vide serpentem mulieri illi susurrantem. Quaesivit ab ea quid dixerit i ligno quod est in paradiso, edetis; de ligno autem scientiae boni et mali non edetis. Ex eo si e
Abbreviated transcription (Latin):
purgatur. Quem autem delectat lex dei.
⁊ sic delectat ut om̃s delectationes lascinie
uĩcat. non sibi arroget istam delectatio¬
nem. Dñs dabit suauitatem. Q uid dicã
dñe: Tas mͥ illam suauitatem uł illam.
S uauis es dñe. ⁊ in tua suauitate doce
me iustitias tuias. In tua suauitate do¬
ce me: ⁊ doces me. Tume disco ut faciam:
siitua suau̾tate doceas me. Ceterum
qͣmdui blan ditur iniqͥtas. ⁊ dulcis est
miqͥtas: amara est neritas. In tua suam¬
tate doce me: ut suauis sit u̾itas. Dul¬
cedine tua: ꝯtaminetur iniqͥtas. Mul¬
to ÷ melioi ⁊ suauior u̾itas: s sanis sua¬
uis ÷ panis. Quid melius ⁊ p̃clarius pa¬
ne celestis s si non obstupescit denteᷤᷤ
inqͥtas. Scͥptura enim cdicit. Sicut uua
acba dentib noxia est. ⁊ fuimis ocłis: sic in¬
iquitas utentib ea. Quid ꝑdest quia panem
laudatis si male unutis: Qd̾ laudatis non
manducatis. Cum gͦ audis uerbum. cũ au¬

Expanded text:
purgatur. Quem autem delectat lex Dei, purgatur. Quem autem delectat lex Dei, et sic delectat, ut omnes delectationes lasciviae vincat, non sibi arroget istam delectationem: Dominus dabit suavitatem . Quam dicam? Domine, da mihi illam suavitatem, vel illam? Suavis es, Domine, et in tua suavitate doce me justitias tuas . In tua suavitate doce me, et doces me. Tunc disco ut faciam, si in tua suavitate doceas me. Caeterum quamdiu blanditur iniquitas et dulcis est iniquitas, amara est veritas. In tua suavitate doce me: ut suavis sit veritas, dulcedine tua contemnatur iniquitas. Multo melior est et suavior veritas, sed sanis suavis est panis. Quid melius et praeclarius pane coelesti? Sed si non obstupefacit dentes iniquitas. Scriptura enim dicit: Sicut uva acerba dentibus noxia est, et fumus oculis; sic iniquitas utentibus ea . Quid prodest quia panem laudatis, si male vivitis? Quod laudatis non manducatis. Cum ergo audis verbum, cum au
Abbreviated transcription (Latin):
ces. Occasione autẽ accepta: peccatũ ꝑ mãda
tũ oꝑatũ est in me om̃em ꝯcupiscentiã. Si ne
lege enĩ peccatũ mortuũ est. Quid est mor¬
tuum est : Laret. non apparet om̃ino. Tamꝗͣ.
sepultum ignoratur. Adueniente autem
mandato: peecatũ reuixit. ͦ Quid ÷ reuix̃:
Apparere cepit. sentiri cepit: rebellare adu̾sũ
mortuns sum: Preuaricator factus sum. ⁊ in¬
uentum ÷ mͥ mandatum mors qd̾ erat in uio¬
tam. Uidete quia lex laudatur.Mandatum
qͦd erat ad uitam. Qualis emm uita est non
ꝯcupisc̾e : O uita dulcis. Dulcis est: quasi no¬
iuptas cõcupiscentie. Uerum est: nec eam ho¬
mines sequerentur nͥ dulcis esset. Teatrum.
spectaculum. meretrix lascina. turpissima
cantilena. dulcia sunt uta concupiscentie.
Dulcia plane: suania delectabilia. S narra¬
uerunt mͥ iniusti delectationes suas: s ñ
di delectationibus oblectatur. ubi tͦpitudi.¬
ne nulla inqͥnatur ⁊ u̾itatis serenitate

Expanded text:
ces. Occasces. Occastum operatum est in me omnem concupiscentiam. Sine lege enim peccatum mortuum est. Quid est, mortuum est? Latet, non apparet omnino, tanquam sepultum ignoratur. Adveniente autem mandato, peccatum revixit. Quid est, revixit? Apparere coepit, sentiri coepit, rebellare adversummortuus sum? Praevaricator factus sum, Et inventum est mihi mandatum quod erat in vitam. Videte quia Lex laudatur, mandatum quod erat in vitam. Qualis enim vita est, non concupiscere? O vita dulcis! Dulcis est quidem voluptas concupiscentiae: verum est, nec eam homines sequerentur, nisi dulcis esset. Theatrum, spectaculum, meretrix lasciva, turpissima cantilena, dulcia sunt ista concupiscentiae; dulcia plane, suavia, delectabilia: sed, Narraverunt mihi injusti delectationes, sed non di delectationibus oblectatur, ubi turpitudine nulla inquinatur, et veritatis serenitate
Abbreviated transcription (Latin):
gium turum. Instat concupiscentia tua. urget te
magnas uires accepit aduersum te. ꝓ hibitione
legis grandior facta est. Maiorem hostem pateris.
Sit dñs refugium tum. turris fortitudinis a fa¬
cie inimici. Noli gͦ eẽ incarne. in spu esto. Quid
est in sp̃uesto: In deo spẽ pone. Nam si posueris spẽ¬
in ipso sp̃u. qnomͦ est: Iterum sp̃s tuus in carne¬
labitur. qr non eum dedisti illi. a qͦ suspendatur.
Hon se continet: si non continetur. Noli remanere
in te: transcende ⁊ te. In illo te impone: qui fecit
te. Nam si speminte habueris: accepta lege p̃uari¬
cator eris. Inuenit te hostis muduni refugio: niadit
te. He forte rapiat uelut leo: ⁊ non sit qͥ
exipiat. adcende u̾ba apłi legem laudantis.
se accusantis: reum sub lege facientis. ⁊ ꝑso¬
nam forte tuã in se tͣnsfigurantis: et dicentis
tibi. Peccatũ ñ cognoui: nͥ ꝑ legem. Nam con¬
cupiscentiã nesciebam: nͥ lex diceret. ñ ocupis¬

Expanded text:
gium tuum. Instat concupiscentia, urget te, gium tuum. Instat concupiscentia, urget te, magnas vires accepit adversum te, prohibitione Legis grandior facta est, majorem hostem pateris: sit Dominus refugium tuum, turris fortitudinis a facie inimici . Noli ergo esse in carne, in spiritu esto. Quid est in spin eo spiritu, quo homo est, iterum sprelabitur, quia non dedisti eum illi a quo suspendatur. Non se continet, si non continetur. Noli remanere in te, transcende et te: in illo te pone qui fecit te. Nam si spem in te habueris, accepta Lege praevaricator eris. Invenit te hostis nudum refugio, invadit te: vide ne forte rapiat, velut leo, et non sit qui eruat . Attende verba Apostoli Legem laudantis, se accusantis, reum se sub Lege facientis, et personam forte tuam in se transfigurantis, et dicentis tibi: Peccatum non cognovi, nisi per Legem. Nam concupiscentiam nesciebam, nisi Lex diceret, Non concupis
Abbreviated transcription (Latin):
lectio cepit. que obscura uidebant᷑. ad tendite.
ꝑ legem sunt. Unde ꝑ legem sunt: quia eramꝰ
gͦ cum eẽmus incarue. nisi cum decarue presu¬
meremus. Hoc est denobis considemus. homi
uerbum ⁊ caro erat.⁊ anima ibi non erat. s car¬
nis nomine. homo significatus ÷. neo quod le¬
gitur uerbum caro factum ÷. Ergo cũ eẽnus in
carne id ẽ in ꝯcupiscentiis carnis uer saremur
ibi totam spcm nr̃am tanqͣm in nobis ponere
gis p̃uaricatoreni: quia ille qui p̃naritor: est fac¬
tus. dm̃ non habuit ad iutorem. Oꝑaluntur gͦ
in menbris nr̃is: ut fructum ferrent. Cui nisi
moiti: Si clampnandus erat peccator. quani
cupiscentia tua. uicit: quia in malo loco te inue¬
nit. Inuenit te incarne. ido te uicit. Mira inde.
uid expauescis: Non tibi dixi ut moriaris. im¬
cum .xͦ. que fursum sunt querite. In carne ui¬
uens: noli cẽ in carne. Om̃is caro fenum. uerbũ
aũt domini manet in ccernum. Dñs fiat resu¬

Expanded text:
coepit lectio quae obscura videbatur, attendite: coepit lectio quae obscura videbatur, attendite: m quae per Legem sunt. Unde per Legem sunt? Quia eramusest, Cum essemus in carne; nisi, cum de carne praesumeremus, hoc est, de nobis consideremus? HominVerbum et caro erat, et anima ibi non erat: sed carnis nomine homo significatus est, in eo quod legitur, Verbum caro factum est. Ergo Cum essemus in carne, id est, in concupiscentiis carnis versaremur, ibique totam spem nostram tanquam in nobis poneremgis praevaricatorem; quia ille qui praevaricator est factus, Deum non habuit adjutorem. Operabantur ergo in membris nostris, ut fructum ferrent, cui, nisi morti? Si damnandus erat peccator quam cupiscentia tua; vicit, quia in malo loco te invenit: invenit te in carne, ideo te vicit. Migra inde: quid expavescis? Non tibi dixi ut moriaris. Nocum Christo, quae sursum sunt quaerite. In carne vivens, noli esse incarne. Omnis caro fenum, Verbum autem Domini manet in aeternum . Dominus fiat refu
Abbreviated transcription (Latin):
fuit antea nescius peccator. Hoc dicit apłe. Lex pec¬
catum ÷. Absit. Sed peccatum non cognoui nͥ ꝑ
legem. Nam concupiscentiam nesciebam. nisi
ta: peccatum ꝑmanclatum oꝑatum ÷ inme om¬
nem concupiscentiam. Minor erat concupiscen¬
tia. qͣndo aute legem securus peccabas. Nunc aũt
oppositis tibi obicib legis fluuius concupiseen¬
tie quasi frenatus ⁊ paululum ñ siccatus Sed in¬
crescente impetu qui te cducebat obicibus nulli.¬
obruit te obicibus ruptis. Concupiscentia tua
minor erat. qñ tuam mouebat libiclinem omĩs
est autem qͣmdo transcendit ⁊ legem. His nosse
quia magna sit: Uide quid ruꝑit. Non ꝯcupis¬
ces. Non homo dixit. Deus dixit: ereator dixit.
uidex cternus dixit. Non quicũq dixit. fac ergo
quod dixit. Non facis: obserua iudicantem. qui
dixit. S quid facias o homo. Icło non uicisti. qͥa
ora: que uidebant᷑ obscura. Cum enim eẽmus
in carne. Uerba que suꝑiora diximus. unde

Expanded text:
fuit antea nescius peccator. Hoc dicit Apostolus: Lex pecfuit antea nescius peccator. Hoc dicit Apostolus: Lex peccatum est? Absit. Sed peccatum non cognovi, nisi per Legem. Nam concupiscentita, peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. Minor erat concupiscentia, quando ante Legem securus peccabas, nunc autem oppositis tibi obicibus Legis, fluvius concupiscentiae quasi frenatus est paululum, non siccatus: sed increscente impetu qui te obruit te obicibus ruptis. Concupiscentia tua minor erat quando tuam movebat libidinem; omnis est, quando transcendit legem. Vis nosse quam magna sit? Vide quid rupit. Non concupisces; non homo dixit, Deus dixit, eJudex aeternus dixit, non quicumque dixit. Fac ergo quod dixit. Non facis? observa judicantem qui dixit. Sed quid facias, o homo? Ideo non vicisti, quia ora, quae videbantur obscura: Cum enim essemus in carne. Verba quae superiora diximus, unde
Abbreviated transcription (Latin):
non putatur ẽẽ. peccatum. sed etiam putatur
uel dei domim. uel cerce suaue. blandum ⁊
licitum bonum. ꝓcedit lex dei ⁊ dicit. Honcon¬
cupisces. Ille homo qui putabat magnum
t̾ẽ. bonũ. magnanq felicitatem existimabat
ea que possit sue concupiscentie non negare
sequi quo trahitur. auclit non concupisces. ⁊ cog¬
noscit ẽe peccatum. D̾s dixit. homo audiuit.
To credidit: peccatum suum uidit. suod bonũ
putabat: malum ẽẽ cognouit. Holuit frenare
concupiscentiam: non ire pꝰ eam. Strinxit se.
conatus ẽ uictus ẽ. Qui fuit antea nescius maloꝵ
suoꝵ : factus ẽ doctus. ⁊ peius est uictus. Cepit
c̃ẽ non solum peccator: s etiam p̃uaricator. Pec¬
cator enĩ ⁊ antea erat: s anceqͣm legem audiret
peccatorem se ẽẽ nesciebat. Legem audiuit: pec¬
catum auduidit. Conatus ÷ uincere. suꝑatus atq
ꝓstratus ÷. factus ẽ ut legis preuaricator: qui

Expanded text:
non putatur esse peccatum, sed etiam putatur non putatur esse peccatum, sed etiam putatur vel Dei donum, vel certe suave, blandum et licitum bonum: procedit lex Dei, et dicit, Non concupisces. Ille homo qui putabat magnum bonum esse, magnamque felicitatem existimabat, ea quae posset, suae concupiscentiae non negare, sequi qua trahit; audit, Non concupisces; et cognoscit esse peccatum. Deus dixit, homo audivit, Deo credidit, peccatum suum vidit; quod bonum putabat, malum esse cognovit: voluit frenare concupiscentiam, non ire post eam, strinxit se, conatus est, victus est. Qui fuit antea nescius malorum suorum, factus est doctus, et pejus est victus: coepit esse non solum peccator, sed etiam praevaricator. Peccator enim et antea erat: sed antequam Legem audiret, peccatorem se esse nesciebat. Legem audivit, peccatum vidit; conatus est vincere, superatus atque prostratus est; factus est et Legis praevaricator, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ se illius seruũ donantẽ: occupari deniq
uoluptatib fornicari: in ebriari. Non dico
amplius: fornicari inquam: in ebriari. Hec
dixi que licite committunt᷑. s non dĩ legi¬
bus. Quis enim aliqñ adiudicem ductus :
quia meretricis lupanar intrauit. Quis
aliqñ inpublicis tribunalib accusatus est.
quia ꝑ suas liristrias. lasciuus immunduꝰ¬
q defluxit: Quis aliq̃n habens uxorem quia.
ancillam suam uiciauit. crimen inuenitͤ
S inforo non incelo. In lege mundi. non in
lege creatoris mundi. Luxuriosus autem
in mundus atq lasciuus. felix dicitur.
habundare uoluptatib. frui deliciis. Iam¬
uͦ si se etiam uino ingurgitet. si bibat men¬
suram sine mensura: parum ÷ quia non in¬
uenit crimen: etiam uiri fortis accepit no¬
men. Tanto nequior. qͣnͣto sub pocło in uie¬
uictior. Cum laudãtur ista ⁊ dicitur felix
est. magnus ẽ. bene ẽ. illi. ⁊ non solum hoc

Expanded text:
que se illis servum donantem, aucupari undique que se illis servum donantem, aucupari undique voluptates, fornicari, inebriari; non dico amplius; fornicari, inquam, inebriari. Haec dixi quae licite committuntur, sed non Dei legibus. Quis enim aliquando ad judicem ductus est, quia meretricis lupanar intravit? Quis aliquando in publicis tribunalibus accusatus est, quia per suas lyristrias lascivus immundusque defluxit? Quis aliquando habens uxorem, quia ancillam suam vitiavit, crimen invenit? Sed in foro, non in coelo; in lege mundi, non in lege Creatoris mundi. Luxuriosus autem, immundus atque lascivus felix dicitur abundare voluptatibus, frui deliciis. Jamvero si se etiam vino ingurgitet, si bibat mensuras sine mensura; parum est quia non invenit crimen, etiam viri fortis accipit nomen: tanto nequior, quanto sub poculo invictior. Cum laudantur ista, et dicitur, Felix est, magnus est, bene est illi; et non solum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ castos. lasciuire non audent. Si gͦ dicis in a¬
lam ẽe legem. que dicit ñ ꝯcupisces: inpune
iis cõcupisc̾e. Accusas legem: quia ꝑcutit libi¬
dinem. fr̃s mei si non audiremus apłm dicen¬
tem. lex peccatum est absit. s tantũmꝰ u̾ba le¬
gis conmemorantem ubi dictum : non con¬
cupisces: etiam legem illo non laudante. nos
eam iaudare deb̾emus. Illam laudare: nos ac¬
cusare. Ecce lex: ecce desuꝑ tuba diuina clamat
homini. non cõcupisces. Rep̃hend̾e non audes:¬
quia bonum est qd̾ dixit non concupisces. Ma¬
lum ÷ ꝯcupisc̾e. Malum culpat lex: Atuo malo:
te ꝓhibet lex. Ergo fac qd̾ iubet lex: noli facere
⁊ qua trahebat currebãt eiusꝙ illecebras blan¬
das ⁊ ex carnali suauitate iocundas. magnam
suanitatem arbitrabar. laudabatur enim
peccator ait lex. in desid̾iis anime sue: ⁊ qui
iniqua gerit: bñdicitur. Inueuis hominem
concupiscentias suã carnales sectantem. totũ¬

Expanded text:
inter castos, lascivire non audent. Si ergo malam diinter castos, lascivire non audent. Si ergo malam dicis esse Legem quae dicit, Non concupisces; impune vis concupiscere; accusas Legem, quia percutit libidinem. Fratres mei, si non audiremus Apostolum dicentem, Lex peccatum est? Absit; sed tantummodo verba Legis commemorantem, ubi dictum est, Non concupisces: etiam Legem illo non laudante, nos tamen laudare deberemus: illam laudare, nos accusare. Ecce Lex, ecce desuper tuba divina clamat homini, Non concupisces. NonQuia bonum est quod dixit, Non concupisces; malum est concupiscere. Malum culpat Lex, a tuo malo te prohibet qua trahebat currebam, ejusque illecebras blandas, et ex carnali suavitate jucundas magnam felicitatem arbitrabar. Laudatur enim peccator, ait Lex, in desideriis animae suae; et qui iniqua gerit, benedicitur . Invenis hominem concupiscentias suas carnales sectantem, totum
Abbreviated transcription (Latin):
Q und gͦ dicimus : lex peccatum est: Qd̾ cticebas: hoc
dicimus. lex peccatum ÷: Absit. Si apłi scq̃tis. si¬
cins auctoritatem: appende u̾bum. ⁊ cape inde cõ¬
silium. Audi. lex peccatum ÷: Absit. Andi. Absit.
Si apłm sequaris. si eius auctoritatem plurimi pen¬
dis: audi absit. Et qd̾ sentiebas a te : absit. Quid gͦ
dicinus: Quid dicimus: Qia passiones oixi. pec¬
catorum que ꝑ legem sunt oꝑabantur in m̃bris
nr̃is ut fructum ferrent morti. quia dixi eua¬
cuati sumus a lege mortis. in qͦ detinebamur:
quia dixi seruiamus in nouitate sp̃e. ⁊ ñ in ue¬
tustate litere: lex peccatum est : Absit. Quare gͦ
S peccatum in quit non cognoui: nͥ ꝑ legem.
Nam cõcupiscentiam nesciebam: nͥ lex diceret.
non cõcupisces. Iam mͦ te int̾rogo manichee.
Modo te int̾rogo. Reĩponde mͥ. Mala ÷ l ex que
dicit non cõcupisces: Hoc nec luxuriosus mͥ.
⁊ neq̃m aliqͥs respondet. Ꝙ enim iosi hõĩes
fiagitiosi. qũ rephenduntur crubescunt: ⁊ qͣnsunt

Expanded text:
Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Quod dicebas, hoc dicimus? Lex peccatum est? Absit. Si Apostoli sequebaris auctoritatem, appende verbum, et cape inde consilium. Audi, Lex peccatum est? Absit. Audi, Absit. Si Apostolum sequeris, si ejus auctoritatem plurimi pendis, audi, Absit: et quod sentiebas, a te absit. Quid ergo dicemus? Quid dicemus? quia dixi, Passiones peccatorum quae per Legem sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent morti; quia dixi, Evacuati sumus a Lege mortis, in qua detinebamur; quia dixi, Serviamus in novitate spiritus, et non in vetustate litterae: Lex peccatum est? Absit. Quare ergo, Sed peccatum, inquit, non cognovi, nisi per Legem. Nam concupiscentiam nesciebam, nisi Lex diceret, Non concupisces. Jam modo interrogo te, Manichaee, modo te interrogo, responde mihi. Mala est Lex quae dicit, Non concupisces? Hoc nec luxuriosus mihi et nequam aliquis responderit. Etenim et ipsi homines flagitiosi quando reprehenduntur, erubescunt; et quando sunt
Abbreviated transcription (Latin):
paleã eurare ñ potes. Excuciunt᷑ aliꝗͣ do
de area dñica ⁊ paleȩ. ⁊ int̃dũ ⁊ gͣna s ñ lõge.
Sunt ant̃ ꝯparũ boni. cͥcumeunt arcã: ⁊ ea
que foris excussa sunt qͥb dã mundatteũs
t᷑hunt. ⁊ reuocant in areã. Esi tͣbendo. ⁊ si
cogendo. mimo atoriis instrum̃ta sũt leges
iste mundane. Reuoca etiã cũ t̃ra. tͣhet̾ ͥti¬
init cecilianꝰ. oãpnatꝰ ẽ. semel abscus. ter ab¬
solutꝰ ẽ p̃sens. Respondemꝰ eis. ⁊ homines in¬
docibiles quãtũ potinmꝰ breuit̃ desius fac¬
tis ammonuimiꝰ ⁊ oiximiꝰ. Qorecitatis ccͣ ce¬
cilianũ cõciliũ septuaguita ꝙp̃oeũ sententi¬
as in absentẽ ꝓferentimi. Plures ꝓlate sũt
ã maximianistarũ ꝯcilio: cc̃ absentẽ pͥmiañ.
Dixumꝰ absens ab illis. dãpnat̾ ⁊ cecilianꝰ. ab¬
ñ potuert̃ absenti ceciliano. Qͥd eos putatis¬

Expanded text:
paleam curare non potes. Excutiuntur aliquando paleam curare non potes. Excutiuntur aliquando de area dominica et paleae; interdum et grana, sed non longe. Sunt autem operarii boni, circumeunt aream, et ea quae foris excussa sunt, quibusdam mundatoriis trahunt et revocant in aream, etsi trahendo, etsi cogendo. Mundatoria instrumenta sunt leges istae mundanae. Revoca, etiam cum terra trahe tritiiunt, Caecilianus. Danatus est semel absens, ter absolutus est praesens. Respondimus eis; et homines indociles, quantum potuimus, breviter de suis factis admonuimus, et diximus: Quid recitatis contra Caecilianum concilium septuaginta episcoporum, sententias in absentem proferentium? Plures prolatae sunt a Maximianistarum concilio contra absentem Primianum. Diximus: Absens ab illis damnatus est Caeciliamus, abnon potuerunt absenti Caeciliano. CAPUT I
Abbreviated transcription (Latin):
Apłs dic̃. Qͥ enim manducat ⁊ bibit indigne:
iuditiũ sͥ manducat ⁊bibit. S̾. ñtibi.
Sane si uidex es. sundicandi potestatẽ
accepistis: eccłastica regła si apd̾ te accusa¬
tͣ. siueris docim̃tis testib cõuicit᷑. coerce.
demide atͣditorib innocens. Alligata st̃ is¬
tagetis inserta. Pbata sunt. Eueruare qͥ dẽ
uires u̾itatis conati sunt. ⁊ manium nebłis
ꝑsecutionũ eiꝰ serenitatẽ nebłare: ꝙͣ tũ po¬
tuerũt enisi sunt. affuit oomimꝰ. ĩu c̃serentas.
eiꝰ nebulaseorum. ẜmdete qͦmͦ nescientes ab¬
soluerunt eccłam orb̾ t̃rarum: cuiꝰ cõmumo¬
ne ganoemꝰ. qͣlescumq in ea simꝰ. Nõ ipsos
uos. s ipsam tuemͣ. defendimꝰ. obtinemꝰ. areã
dñicã defendendo. Parea onĩca clamo: tu
qͥs mea sim nolo eures. Uentilabrũ ex¬
pecto: uolo inꝙͣ hoc cures. Aut si cͣare ius:
noli cũ lite c̾are. ut possis frc̃msanare. Cu¬
ra paleã si poces. s tͥcicũ noli relinq̃re. si

Expanded text:
s dicit: Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit: sibi non tibi. Sane, si judex es, si judicandi potestatem accepisti, ecclesiastica regula, si apud te accusatur, si veris documentis testibusque convincitur, coerce, deinde a Traditoribus innocens. Allegata sunt ista, Gestis inserta, probata sunt. Enervare quidem vires veritatis conati sunt, et inanium nebulis prosecutionum ejus serenitatem nebulare, quantum potuerunt, enisi sunt. Adfuit Dominus, vicit serenitas ejus nebulas eorum. Et videte quomodo nescientes absolverunt Ecclesiam orbis terrarum, cujus communione gaudemus, qualescumque in ea simus. Non ipsos nos, sed ipsam tuemur, defendimus, obtinemus, aream dominicam defendendo, pro area dominica clamo. Tu quis in ea sim, nolo cures: ventilabrum exspecto . Nolo, inquam, hoc cures: aut si curare vis, noli cum lite curare, ut possis fratrem sanare. Cura paleam, si potes: sed triticum noli relinquere, si
Abbreviated transcription (Latin):
inudo posita ẽ: facile mlubrico labit᷑. Quan¬
to illa citiꝰ ⁊ faciliꝰ mouet᷑. tanto tu adu̾sus illã
fixus esto. Domabis: sungilabis. Uigilabis:
sitimebis. Timebis: si xꝑianũ te eẽ. cogita¬
u̾is.lam tantũ mali hab iuratio: ut qͥ lapi¬
des colunt timeant falsum urare ꝑlapides.
Tn ñ tues dm̃ p̃sentẽ. dm̃ uiuentẽ. dm̃ scientem.
dm̃ manentẽ. dm̃ in ꝯtẽptorẽ iundicantẽ: Clau¬
dit ille tc̃plũ suꝑ lapidẽ. & it ad domũ suã. ip¬
se suꝑ dm̃ suũ clansit. & tũ qñ illi dicit᷑: iura
U nde hoc dico:. Qa multi ⁊ in hoc fallunt᷑. ⁊ putãt
falsum iuras. S ego illd̾ sem̃ ñ ꝑuto: scm̃ ꝑu
tat cui uras. Nõ enĩ qũ uiras tͥ uiras. aut laꝑi
oiuras: s ꝓrimo niras. hoĩ uiras ante lapid̾e.

Expanded text:
in udo posita est, facile in lubrico labitur. Quanin udo posita est, facile in lubrico labitur. Quanto illa citius et facilius movetur, tanto tu adversus illam fixus esto. Domabis, si vigilabis; vigilabis, si timebis; timebis, si christianum te esse cogitaveris. Nam tantum mali habet juratio, ut qui lapides colunt, timeant falsum jurare per lapides: tu non times Deum praesentem, Deum viventem, Deum scientem, Deum manentem, Deum in contemptorem vindicantem? Claudit ille templum super lapidem, et it ad domum suam: ipse super deum suum clausit, et tamen quando illi dicitur, Jura Unde hoc dico? Quia multi et in hoc falluntur, et putanfalsum juras. Sed ego illud sanctum non puta cui juras. Non enim quando juras, tibi juras, aut lapidi juras, sed proximo juras. Homini juras ante lapidem,
Abbreviated transcription (Latin):
manum iñicientis ⁊ exp̃ssit ⁊ p̃ssit. Cũ uͦ aliqͥssce¬
leratꝰ sur audit. iura siñ tulisti. uira si nõ fecisti.
ab eo qͥuescit anfecit: ille tunc. xp̃iano ũ licor
illo. dissimula a negotio deqͦ loq̃baris: misce a¬
lias fabulas. ⁊ inuenies eũ milies uirantẽ: qͥse¬
mel iurare noluit. Istam gͦ cõsuecuoinẽ coti¬
dianã crebrã. sine causa millo torquente: nul¬
lo de tius u̾b̾ oubitante. uirandi au̾tite ã uob̾.
Amputare a linguis nr̃is: circuncidite ab ore ur̃o.¬
s osuetudo ẽ. sol&. dici. Sol&. dici: qñ ñ dico
hoc ẽ ante oĩa. Qd ẽ. ante oĩa: p̃cet̾is cautꝰ esto.
Plus ad hoc intentus esto: ꝙͣ ad alia. Maior ꝯsue¬
tudo. maioeẽ intentionẽ flagitat: ñ rei leuis
cõsuetudo. Si de manu aliqͥd fac̾es: faciliꝰ ma¬
nui tue imꝑares ne fac̃ae. Si pedib aliqͦ cun¬
dum cẽt: pigͥtia retardante ex citares te ut
surg̃es & ires. Lingua facilitatẽ hab&. motus.

Expanded text:
icientis et expressit et pressit. Cum vero aliquis sceleratus fur audit, Jura si non tulisti, jura si non fecisti, ab eo qui nescit an fecit: ille tunc, Christiano non licet illo, dissimula a negotio de quo loquebaris; misce alias fabulas, et invenies eum millies jurantem, qui semel jurare noluit. Istam ergo consuetudinem quotidianam, crebram, sine causa, nullo extorquente, nullo de tuis verbis dubitante jurandi, avertite a vobis, amputate a linguis vestris, circumcidite ab ore suetudo est, solet dici. Solet dici, quando non dico. Hoc est, Ante omnia. Quid est, Ante omnia? Prae caeteris cautus esto, plus ad hoc intentus esto, quam ad alia. Major consuetudo majorem intentionem flagitat, non rei levis consuetudo. Si de manu aliquid faceres, facilius manui tuae imperares ne faceret; si pedibus aliquo eundum esset, pigritia retardante excitares te ut surgeres, et ires. Lingua facilitatem habet motus,
Abbreviated transcription (Latin):
donatiste ñ ẽ. ipse. Ecce udeo eccłam man¬
trẽ testimoniũ reddentẽ ipsis ub̾ib suis.
Acc̾rtuit matres cũ parnuł filiĩs ingerũt sal¬
nandos. Nat̃ quelib mulier pietate cͣrens
attraxit. Si equał ẽ. xp̃o. quare querit xp̃m:
Eoce dico tibi. Sponsus filius d̾i qui uenit
ni carne saluator ẽ: &. maioeũ ⁊iinoeum
saluator ẽ. et gͣnoiuĩ ⁊ infantiũ. ⁊ ipse:

Expanded text:
pse. Ecce video Ecclesiam matrem testimonium reddentem ipsis uberibus suis. Accurrunt matres cum parvulis filiis, ingerunt Salnandos. Mater quaelibet mulier pietate currensattraxit. Si aequalis est Christo, quare quaerit Christum? Ecce dico tibi: Sponsus Filius Dei qui venit in carne, salvator est majorum et minorum, salvator est grandium et infantium, et i
Abbreviated transcription (Latin):
lum eẽ hominẽ qͥ nõ possit hab̾e aliqͥobo¬
ni ꝗd̾ tu ñdimi habes etiã si lateat. inqͦ sine
dubio possit te ẽẽ suꝑior. Que cogitatio ad
cõtinendan ⁊ edomandam suꝑbiã ual&e: ne
arbitreris q̃m tua q̃dam bona eminent ⁊
apparent. iõo alc̃m milla hab̾e̾ que lateant:
⁊ sortasse maioris ponderis bona qͥb te su¬
ꝑat. nescientẽ. Non enmm falli nos: aut adn¬

Expanded text:
lum esse hominem qui non possit habere aliquod bolum esse hominem qui non possit habere aliquod bonum quod tu nondum habes, etiamsi lateat, in quo sine dubio possit te esse superior. Quae cogitatio ad contundendam edomandamque superbiam valet, ne arbitreris quoniam tua quaedam bona eminent et apparent, ideo alterum nulla habere quae lateant, et fortassis majoris ponderis bona quibus te superat nescientem. Non enim falli nos, aut adu
Abbreviated transcription (Latin):
dum ille meo qd ũbum caro factũ ẽ. a
suscep̃: nõ ad tendit sua s nr̃a. ita ⁊ nos libẽ¬
t̃ ad eiꝰ immortalitatẽ in uicẽ oña nr̃a por¬
temꝰ. Hinc cogitationi accidit eciam illa co¬
gitatio. qr ille suscep̃ hominẽ.: ños aut̃ ho¬
mines sumꝰ. ⁊ cõsid̾are debemꝰ. qd̾ egͥtudiunẽ
siue amme. siue corpis. qm in homime alio
indemꝰ. etiã nos habere potiumꝰ: ant possimiꝰ.
l oc aut̃ exibeamꝰ ei cuiꝰ infirmitatẽ portare
uolumꝰ. qd̾ ab illo nob̾ uelimꝰ exhiberi. si foete
nos mea essemiꝰ: ⁊ ipse non eẽt. Aahoc ꝑcinoe :
qd ipse apłs ait. Oumib onnia factus sum
ut om̃s lucͥfac̾e̾m: cogitando scilicoꝵ ineoui
tio etiã se eẽ potinsse: unde cupiebat aliũ
ub̾are. Comꝑatiendo etiã potiꝰ id agebat ñ
iñciendo sic̃ qͥdã susꝑicant᷑. ⁊ himaxime qͥ
maendatiis sius defendendis. que negare ñ
possunt: aliciiꝰ magni exempli pat᷑tio mum
reqͥrunt. Demde etiã illd̾ cogitandum: nul¬

Expanded text:
 eo quod Verbum caro factum est, et suscepit, non attendit sua, sed nostra: ita et nos libenter ad ejus imitationem invicem onera nostra portemus. Huic cogitationi accedit etiam illa cogitatio, quia ille suscepit hominem, nos autem homines sumus, et considerare debemus, quod aegritudinem siuidemus, etiam nos habere potuimus aut possumus. hoc ergo exhibeamus ei cuius infirmitatem portare uolumus, quod ab illo nobis uellemus exhiberi, si forte nos in ea essemus et ipse non esset. ad hoc pertinet quod ipse apostolus ait: omnibus omnia factus sum, uttio etiam se esse potuisse, unde cupiebat alium liberare. Compatiendo enim potius id agebat, non mentiendo, sicut quidam suspicantur, et hi maxime qui suis mendaciis defendendis, quae negare non possunt, alicujus magni exempli patrocinium quaerunt. 5. Deinde etiam illud cogitandum, nul
Abbreviated transcription (Latin):
sic ꝓbat auncum: quẽ admodum oneris amici.
portatio. Nec tam̃ iniucẽ portaremꝰ oña nr̃a:
sumni tẽp eẽt infirmitatis amborum qͥoña
sua sustiuent. ant unum infirmitatis geuꝰ s
diu̾sa t̃ꝑra ⁊ ouĩsa gn̾a infirmitatis. facuint
rã frĩs tẽ poetab̾. cũ tu adu̾sus eñ ñ irasc̃is: ut
rursum eo tẽꝑe qͦte ira p̃occupaĩt. ille te
lenitate ⁊ tͣnqͥllitare supportar. ħoc ex emplũ¬

Expanded text:
sic probat amicum, quemadmodum oneris amici portatio. Nec tamen invicem portaremus onera nostra, si unum tempus esset infirmitatis amborum, qui onera sua sustinet, aut unum infirmitatis genus; sed diversa tempora et diversa genera infirmitatis faciunt Iram fratris tunc portabis, cum tu adversus eum non irasceris, ut rursum eo tempore quo te ira praeoccupaverit, ille te lenitate et tranquillitate supportet. Sed et hu
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ cõuemunt: ⁊ se tolerant. qͣmꝙ nec tole¬
rare se muncẽ dicendi sunt. ħ potiꝰ se inui¬
cẽ cõsolari. Siẽ ⁊tͥstes oere una magis
se poetant. ⁊ ꝙͣ in cumbunt sͥ. ꝙͣ. si unꝰ tͥstis ec̃c.
setołare ũ possunt. Eid̾o inħꝰ cemodi affecti¬

Expanded text:
 et se tolerant, quanquam nec tolerare se invicem dicendi sunt, sed potius se invicem consolari: sicut et tristes de re una magis se portant et quasi incumbunt sibi, quam si unus tristis esset se tolerare non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ heres di. coher es aũc xͥ. in tantum᷑ pͥeccat. Unde
dicit ioħs. Qui natꝰ ÷ ex do non peccat. Et id̾o pec̃em
unde mundꝰ arguitur. noc ÷ qͦd ñ credunt in euni
Ho c pec̃m: deqͦ identidem dicit. Si non ueniren pec¬
catum non haberent. Nunqͥd eñi alia innumerabi¬
lia peccata non habebant. Sed aduencu eius hoc
unum pecẽm accessit non eredentib q ectera tene¬
rentur. Incredentibꝰ aũt quia hoc unum defuit. fac¬
tum ẽ ut cuncta dimitterent᷑ credencib. Nec ob a¬
luit apłs paulus om̃s inqͥt peccau̾̃unt. ⁊ egent gła
dei. ut qui credicłint ineum non confundẽnt. sicut
⁊ psalmus dicit. a ccedrte adeum ⁊ illuminaanini
funditur: Non enim sine peccatis inuenietur. Ille
itaq tantummꝰ non confunditur. qui indño głait᷑¬

Expanded text:
eres autem Christi, in tantum non peccat. Unde dicit Joannes: Qui natus est ex Deo, non peccat . Et ideo peccatum unde mundus arguitur hoc est, quod non credunt in eum. Hoc est peccatum de quo itidem dicit: Si non venissem, peccatum non haberent . Numquid enim alia innumerabilia peccata non habebant? Sed adventu ejus hoc unum peccatum accessit non credentibus, quo caetera tenerentur. In credentibus autem quia hoc unum defuit, factum est ut cuncta dimitterentur credentibus. Nec ob aliud apostolus Paulus, Omnes, inquit, peccaverunt, et egent gloria Dei ; ut qui crediderit in eum, non confundatur : sicut et Psaatur confundetur: Non enim sine peccatis invenietur. Ille itaque tantummodo non confundetur qui in Domi
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogo alio mͦ. Iustus es. aut peccator: Respon¬
des. peccatoe. Mentiris: qr ñ ꝗd̃ te ẽẽ corde cre¬
dis. hoc ore oicis. Ergo ⁊ sieras peccatoe. ẽẽ.
incipies dũ m̃tiris. Dicis enĩ causa humilita
tor anteꝙͣ m̃tireris. m̃tiendo efficeris qd̾
euitaueras. Neritas inte ñ ẽ: insi te ita dixe¬
ris pecẽoeẽ. ut ctiã cẽ cognoscas. Ueritas
aut̃ ipsa ẽ: ut qd̾ es dicas. sã qͦmͦ ẽ humilitas:
ũba. Coce incorꝑe ȩccłę ꝙͣ dicis. ñ hab̾e ma¬
cłam aut rugã. aut aliqͥo ciꝰmodi. ⁊ ẽẽ sine
pecc̃o: ecce ucni& hora ceationis. oratura:
tota ȩccła: ⁊ tu qͥd̾e foris es. ueni ad orationẽ
dnĩcam. ueni ad trntinã: ueni ⁊ oic. Pat̃ nĩ
qͥ es in celis. Sequere: Scĩficet᷑ nom̃ tuũ.

Expanded text:
interrogo alio modo: Justus es, aut peccator? Respondes, Peccator. Mentiris, quia non quod te esse corde credis, hoc ore dicis. Ergo et si non eras peccator, esse incipies dum mentiris. Dicis enim: Humilitatis tor ante, quam mentireris, mentiendo efficeris quod evitaveras. Veritas in te non est, nisi te ita dixeris peccatorem, ut etiam esse cognoscas. Veritas autem ipsa est, ut quod es dicas. Nam quomodo est humilitas,  dicis non habere maculam aut rugam aut aliquid ejusmodi, et esse sine peccato, ecce veniet hora orationis, oratura est tota Ecclesia: et tu quidem foris es; veni ad orationem dominicam, veni ad trutinam, veni, dic, Pater noster, qui es in coelis. Sequere: Sanctificetur nomen tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
ani negare pͥossunt. Scd̾m hanc serui for¬
mam puer isis etiã parentib suis minor erat.
manã. tu in illo audes de formare duunã. In fide¬
lis ⁊ ingrate: idone tu minius eum qui fec̾ te. qͥꝗ
dicit ille qui factꝰ c̃ ꝓpt̾ te. Aequalis enĩ pat̾ filuiꝰ
ꝑquem factus homo ut minor ẽẽt patre. fes ⁊ hõ.
Quod nͥ fieret. quid ẽ homo. Dicat plane dominꝰ
⁊ magist̾ nost̾. Si diligeretis me gaudecis utiq
qͥa uado adpatr̃e. quia pat̾ maior me c̾. Cumdis¬
cipulis audiamꝰ uerba doctoris. non cuni alieuiˢ
seqͣmur astuciam deceptoris. Agnoscamꝰ geminã
scientiã subtanciam .xͥ. diuinã scilicet qua eqͣlis
est pat̾. humanã qͣ maior c̾pat̾. Utruniq aũt si¬

Expanded text:
ani negare non possunt: secundum hanc formam serani negare non possunt: secundum hanc formam servi puer Christus etiam parentibus suis minor erat, manam; tu in illo audes deformare divinam? Infidelis, ingrate, ideone tu minuis eum qui fecit te, quia dicit ille quid factus sit propter te? Aequalis enim Patri, Filius per quem factus est homo, ut minor esset Patre, factus est homo: quod nisi fieret, quid esset homo? 3. Dicat plane Dominus et Magister noster, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem, quia Pater major me est. Cum discipulis audiamus verba doctoris, non cum alienis sequamur astutiam deceptoris. Agnoscamus geminam substantiam Christi; divinam scilicet qua aequalis est Patri, humanam qua major
Abbreviated transcription (Latin):
enm forma serui: inqua łi filus in mor
non patre solo. s etiam spũ sco. Neq id tancũ
s etiam sc ipso quia idem ipse informa d̾i
appellari. Nam qͥd aliud conficem᷑. cũ dicimꝰ
cred̾e nos in unigcnitũ filium cłi. qͥ subpon¬
cio pilato cruicifixus c̃. ⁊ sepultus. fcqͥd cuiꝰ
credinius indi filium qͥ sepultus e̾. ꝓfecto fi¬
lium cłi dicimꝰ. ⁊ carnem que sola sepulta
ẽ. Ipse gͦ. rp̃c filius di. eqͣlis patͥ in forma dei
quia semet ipsum crinaniuit non formã
d̾i amittens. sed formam seru accipiens.
maior ẽ ⁊ se ipso. quia maice est formadi.
que amissa non ẽ qũa serui que accepta
est. Quid itaq mirũ. uł qd indignũ si scd̾ni
hame scrui formã loquens ait dĩ filius. pãt
maior me est. ⁊ scd̾mi d̾i form̃a loquens. a it
idem ipse filius: ego ⁊ pat̾ unũ sumuꝰ. U¬
num sunt enĩ scd̃m id qͦd d̾s erat uerbuni.¬
⁊ maior ẽ pater. scłm id qͦd uerbum caro
factum ẽ. Dicam etiã qͦd arriani ⁊ cu nomi¬

Expanded text:
enim forma servi, in qua Dei Filius minor est, non Patre solo, sed etiam Spiritu sancto: neque id tantum, sed etiam seipso; quia idem ipse in forma Deiappellari. Nam quid aliud confitemur, cum dicimus credere nos in unigenitum Dei Filium, qui sub Pontio Pilato crucifixus est et sepultus? Et quid credimus in Dei Filium qui sepultus est, profecto Filium Dei dicimus et carnem quae sola sepulta est. Ipse ergo Christus Filius Dei, aequalis Patri in forma Dei, quia semetipsum exinanivit, non formam Dei amittens, sed formam servi accipiens, major est et seipso; quia major est forma Dei quae amissa non est, quam servi quae accepta est. Quid itaque mirum, vel quid indignum, si secundum hanc formam servi loquens, ait Dei Filius, Pater major me est; et secundum Dei formam loquens, ait idem ipse Dei Filius, Ego et Pater unum sumus? Unum sunt enim, secundum id quod Deus erat Verbum: major est Pater, secundum id quod Verbum caro fatum est . Dicam etiam quod Ariani et Eunomi
Abbreviated transcription (Latin):
carni ut scdm̃ carnẽ uiuamꝰ: sic̃ epicurei.
S etiã siscdm se ipsã sͥ uiuẽ uoluerit aĩa:
carnal erit. Carnẽ sapit. de carne ñsur¬
git. Non ẽ. enĩ quẽ acdmodũ inde surgat.
qͥbrachiũ porrectũ iacenti ñ ten&. Si enĩ
scdm carnẽ uixeritis: moriemimi. Ubi enĩ
t̾ribilit̃ dic̃. Cun timete: qͥ hab& potesta¬
tẽ ⁊ aĩam ⁊ corpus ꝓdere in gehenniam¬
caũitis: iuiuetis. Hoc est opus nr̃m in hac
uita. actiones carnis spã mortisicare
cotidie: affligẽ. minuere. freuare.
uit̾imẽ. Quã multa enĩ ꝓsicientẽ ñ iã
delectant. que antea delectabant.
Quando g delectabat. ⁊ñ ei ꝯsentiebat᷑
mortificabat᷑. Quiaiã ñ delectat: inor¬
tificatũ ẽ. Calca mortuũ: trausi adui

Expanded text:
carnem vivamus, sicut Epicurei. Sed etiam si secundum se ipsam vivere voluerit anima, carnalis erit; carnem sapit, de carne non surgit. Non est enim quemadmodum inde surgat, qui brachium porrectum jacenti non tenet. Si enim secundum carnem vixeritis. Ubi enim terribiliter dicit, Eum timete, qui habet potestatem et animam et corpus perdere in gehenncaveritis, vivetis. » Hoc est opus nostrum in hac vita, actiones carnis spiritu mortificarecarnis, affligere, minuere, frenare, interimere. Quam multa enim proficientes jam non delectant, quae antea delectabant. Quando autem delectabat, et non ei consentiebatur, mortificabatur. Si jam non delectat, mortificatum e
Abbreviated transcription (Latin):
de toto homnie ansi sumꝰ temerariã p̃iuditis
ferre sencentiã. ũtm̃tes qd̾ dictã ẽ. nolite iudica¬
re ne iudicemim . ł in qͣm̃sura m̃si fueritis: inea¬
remeciet᷑ uob̾. Sepe aut̃ illa que bona sunt priꝰ
apparent. inqͥb etiã tem̾arumi bemuolentie
iuditumi cauendum ẽ. ne cũ totum bonim puta¬
uĩs: eaque pꝰea mala apparuerint. secum ⁊ mpa¬
ratĩtet iniueniant: ⁊g̃uiꝰ offendant. ut eũ quẽ te¬
mẽ dilex̾as: ac̃biꝰ od̾is. qd̾ nefas ẽ. Ra eciã similla

Expanded text:
toto homine ausi sumus temerariam praeiudicii ferre sententiam, non timentes quod dictum est: nolite iudicare, ne iudicemini, et: qua mensura mensi fueritis, remetietur nobis. saepe autem illa quae bona sunt prius apparent; in quibus etiam temerarium beniuolentiae iudicium cauendum est, ne, cum totum bonum putaueris, ea quae pratum te inveniant et gravius offendant; ut eum quem temere dilexeras, acerbius oderis, quod nefas est: quia etiamsi nulla
Abbreviated transcription (Latin):
uel tres. s unus : xͦ. Id̾o dixic si dilig̾etis me gau¬
d̾etis utiq quia uado ad patrem. quia nature
humane gͣculandũ ÷. eo qͦd sit assũpta auerbo u¬
nigenito ut in mortalis consticieret᷑ incelo: ãtq
ita ficret t̾ra sub limis. ut incorruptibilis puluiꝰ
sed̾et ad dext̾am patͥs. Hoc eñĩ mͦ se itur̃ dix̃ ad pa¬
trem. Nam ꝓ fecto ad illum ibat. qͥ cũ illo erat. S
hoc erat ire ad eum ⁊ reccd̾e a uobis. mołtale atq
inmortale facere. qͦd mortale suscepit ex nobis
⁊ leuare incelum: ꝑ quod fuit interra ꝓnobis. Es ñ
hine gaudeat qui sic diligit. xp̃m. ut suã nat᷑am
cẽ ꝑ. xp̃m: Obiciunt nobis arriani. creaturã dei
filium asserantes. Quid÷ qͦd salomon adhec crꝑ

Expanded text:
gauderetis utique, quia vado ad Patrem; quia naturae humanae gratulandum est, eo quod sic assumpta est a Verbo unigenito, ut immortalis constitueretur in coelo, atque ita fieret terra sublimis, ut incorruptibilis pulvis sederet ad dexteram Patris. Hoc enim modo se iturum dixit ad Patrem. Nam profecto ad illum ibat qui cum illo erat. Sed hoc erat ire ad eum et recedere a nobis, mutare atque immortale facere quod mortale suscepit ex nobis, et levare in coelum per quod fuit in terra pro nobis. Quis non hinc gaudeat, qui sic diligit Christum, ut et suam naturam Christum? Objiciunt nobis Ariani, creaturam Dei Filium asserentes: Quid est quod Salomon ad hoc ex
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥd reponis. qͦo relicturꝰ es: Ccce mere¬
ꝑatus ẽ stultus. male recondens. Sistultꝰ
ẽ qͥ recõdit fua. uos inuenite nom̃ eiꝰ qͥ tol¬
lit aliena. Sisordidus ÷. recõditte suoꝵ ulce¬
rosus ẽ. raptor alienorum. S qͣł ille ulcero¬
sus qui iacebat ante ianuam diuitis.
⁊ cuiꝰ canes lingebant ulcera. Ille enim uloe¬
rosus erat in corꝑe: ñ raptor incoꝵrde. fde¬
tassis aliqͥs respondeat: zoicat. Non ualoe
magna pena erat illi homini: cui dix̃ ds̃ stul¬
nõ ÷ dat᷑us regnũ celoeũ. qͥd eis restat. uͥ
pena gebennarum: Conicere hoc uidemͣ
apte hoc manifesteq uideamꝰ. Nam ⁊ ille
diues ante cuiꝰ ianuam iacebat pauprimiꝰ.
ulcerosus. ñ ÷ dictus raptor rerum alienar̃.
Ciat qͥdam diues iste inqͥd. qui in duebat᷑ pͣ¬
pura ⁊ bisso. ⁊ epulabat᷑ cotidie splendide.

Expanded text:
inquit, reponis, quod relicturus es? Ecce increpatus est stultus male recondens. Si stultus est qui recondit sua, vos invenite nomen ei qui tollit aliena. Si sordidus est reconditor suorum, ulcerosus est raptor alienorum. Sed non qualis ille ulcerosus, qui jacebat ante januam divitis, et cujus canes linguebant ulcera. Ille enim ulcerosus erat in corpore; raptor, in corde. tassis aliquis respondeat, et dicat: Non valde magna poena erat illi homini, cui dixit Deus, Stulnon est daturus regnum coelorum, quid eis restat, nisi poena gehennarum? Conjicere hoc videmur: aperte hoc manifesteque videamus. Nam et ille dives, ante cujus januam jacebat pauperrimus ulcerosus, non est dictus raptor rerum alienarum. Erat quidam dives, inquit, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
ñ facitis oꝑa carnis. ꝯsentiendo ꝯcupiscentie car¬
nis: s estis in sp̃u. quia scd̾m int̾iorem homt¬
nem ꝯdelectamini legi dei. Et hoc ÷: si tñ sp̃s
tis: adhuc in carne estis. Sic gͦ non estis in carne:
ut in sp̃ũ dei sitis. Tunc enim in carne ñ estis.
Nam sirecedat sp̾c dei: põde̾ suo sp̃s hõis reuol¬
uitur in carne. redit ad facta carnalia. redit
ad ꝯcupiscentias scłares: ⁊ erunt illiꝰ hõis pe¬
iora nouissima: qͣm erant pͥma. Sic gͦ habete
lib̾um arbitriũ: ut imploretis auxiliũ. Non¬
estis in carne. ꝙ hoc exiurib ur̃is : Absit. Uñ¬
non se iactet. non sibi arroget uͥtutem ꝓpͥam.
egena ⁊ uiciata nat᷑a o humana nat᷑a. õ adam
qͣn sanꝰ eras ñ stetisti.⁊ cuis uirib surrexisti
cie. incegͥ fide. catholica fide. sp̃m dei en nobis
in ẽẽ cognoscimꝰ. S quid de carne illa mor¬
tali. quid de lege in mͣbris repugnante legi

Expanded text:
tis opera carnis consentiendo concupiscentiis carnis; sed estis in Spiritu, quia secundum interiorem hominem condelectamini legi Dei: et hoc est, Si tamen Stis, adhuc in carne estis. Si ergo non estis in carne, ut in Spiritu Dei sitis; tunc enim in carne non estis. Nam si recedat Spiritus Dei, pondere suo spiritus hominis revolvitur in carnem, redit ad facta carnalia, redit ad concupiscentias saeculares: et erunt illius hominis pejora novissima quam erant prima . Sic ergo habete libestis in carne. Et hoc viribus vestris? absit. Unnon se jactet, non sibi arroget virtutem propriam, egena et vitiata natura. O humana natura! o Adam, quando sanus eras, non stetisti, et tuis viribus surrexisti?tiae, integra fide, catholica fide, Spiritum Dei nobis inesse cognoscimus. Sed quid de carne illa mortali? Quid de lege in membris nostris repugnante legi
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ cõmunẽ ẽẽ dicendũ. ⁊ iundũ.
Cet̾ni sihoniines mpedire aliqͥd ad ꝯsecutionẽ
grẽ poillt: magis ad ultos. ⁊ ꝓuectos & ma¬
iores natu. possint gͣuiora pocc̃a ĩmpedire.
Porro aut̃ etiam gͣuissimis delictorib ⁊
indũo multũ ante peccantib cũ postea
crediderint. remissio ꝑecc̃orum datur:
⁊a baptisio atq grã uemo ꝓhibet᷑. Luã¬
comagis ꝓhiberi ñ deb& infans qͥ recens
natꝰ uicħ peccaũ. il qo̾ scd̃m ad̾a carnali¬
t̃natꝰ ꝯtagnuim mortis antiqͤ pͥma nati¬
uitate ꝯtͣxit. Lui ad remissa ꝑeccorum
accipicuda hoc ipso faciliꝰ noccoit. qͦo illi

Expanded text:
hominem communem dicendum et immundum . Caeterum si homines impedire aliquid ad consecutionem gratiae possit, magis adultos et provectos et majores natu possint impedire peccata graviora. Porro autem, si etiam gravissimis delictoribus et in Dominum multum ante peccantibus, cum postea crediderint, remissa peccatorum datur, et a Baptismo atque gratia nemo prohibetur: quanto magis prohiberi non debet infans, qui recnatus nihil peccavit, nisi quod secundum Adam carnaliter natus contagium mortis antiquae prima nativitate contraxit? Qui ad remissam peccatorum accipiendam hoc ipso facilius accedit, quod illi
Abbreviated transcription (Latin):
dmi: ꝯtinuo addidit. ꝑ sp̃m sanctũ quida¬
tus ÷ nobis. Ut gͦ ames cl̃m habitet inte ds̾:
⁊ amet se de te. id ẽ ad amorem suum mo¬
ueat te. accendat te. ⁊ illuminet ce. excicet
te. lucta ÷ enim in isto corpore. Qm dui iuui¬
nuis pugnamꝰ: quãdui pugnamꝰ : ꝑiclita¬
mur. S in his om̃ib suꝑamꝰ: ꝑ cum qui
dilexit nos. Pugnã nr̃am mͦ cum apłs leg̾e¬
tur audistis. Om̃is inqͥt lex uno sermone.
implecur: in eo qͦd diligis ꝓximũ tuuur.
sicud te ipsum. Prius uide si iam nosti di¬
sicud te ipsum. Si autem nõctum nosti¬
te diligere: timeo ne decipias ꝓrimum
sicud te. Si enim amas iniquitatem:. nõ¬
te diligis. Psalmus cestis÷. Qͥ autem di¬
ligit unquitatem ocdit animam suã.
Si autem octisti animam tuam. quid tibi

Expanded text:
Deum, continuo addidit, per Spiritum sanctum qui datus est nobis. Ut ergo ames Deum, habitet in te Deus et amet se de te, id est ad amorem suum moveat te, accendat te, illuminet te, excitet . Lucta est enim in isto corpore: quamdiu vivimus, pugnamus; quamdiu pugnamus, periclitamur: sed in his omnibus superamus, per eum qui dilexit nos . Pugnam nostram, modo cum Apostolus legeretur, audistis: Omnis, inquit, Lex in uno sermone impletur, in eo quod est, Diliges proximum tuum sicut te ipsum. Ista dilesicut te ipsum. Si autem nondum nosti diligere te; timeo ne decipias proximum tuum sicut te. Si enim amas iniquitatem, non diligis te. Psalmus testis est: Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam . Si autem o
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ ex amore. tues xͦ. filiꝰ d̃ĩ iuuiꝰ unde il¬
li. ita ne desuo: Absit. Bene qd̃ ipsũ eũ¬
głis capitłm utrũq oemonstrat: qͥo
petrus de õo. qͥd desuo. Utrumq ibi
habes. lege. Nõ ẽ. qd̃ ame expectes audi¬

Expanded text:
cere ex amore, Tu es Christus Filius Dei vivi? Unde ilcere ex amore, Tu es Christus Filius Dei vivi? Unde illi? Itane de suo? Absit. Bene, quod ipsum Evangelii capitulum utrumque demonstrat, quid Petrus de Dei, quid de suo. Utrumque ibi habes: lege, non est quod a me exspectes audi