comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tib suis rececłe negligunt. & sibi de deo
idulgentiã reꝓmittunt. ũ nũquã ita
queniuntur. repentino di furore. ut uersi¬
onis tempus nec bñficiũ remissionis inueni¬
int. Icło unũquẽq nr̃m scã scriptura be¬
nigne p̃monet dicens. Ne tardaũs con¬
urti ad dnm̃. & ne differas de die indiẽ.
subito enĩ uenit ira eiꝰ. & in tempore uin¬
dicte disꝑdet te. Dicit enĩ beatꝰ dauid.

Expanded text:
tibus suis recedere negligunt, et sibi de Deo indulgentiam repromittunt, nonnunquam ita praeveniuntur repentino Dei furore, ut nec conversionis tempus, nec beneficium remissionis inveniant. Ideo unumquemque vestrum sancta Scriptura benigne praemonet dicens: « Ne tardaveris converti ad Dominum, et ne differas de die in diem. Subito enim veniet ira ejus, et in tempore vindi
Abbreviated transcription (Latin):
canti esset uindicta ꝓpeccatis dep̾catio.
si dep̃canti ñ esset remissio concedenda.
Sed etiã penitentia pecc̃ori tunc ꝓdest
si eã in eccła catholica gerat. cui ds̃ in
ꝑsona beati petri ligandi soluendiq
tribuit potestatẽ dicens. Que alligaue¬
ris suꝑ terrã erunt ligata & in celis.

Expanded text:
canti esset indicta pro peccatis deprecatio, si deprecanti non esset remissio concedenda, sed etiam poenitentia peccatori tunc prodest, si eam in Ecclesia catholica gerat, cui Deus in persona beati Petri ligandi solvendique tribuit potestatem, dicens: « Quae alligaveris super terram, erunt ligata et in coelis:
Abbreviated transcription (Latin):
diacom in aliqua grauiore culpa cono¬
ti fiu̾nt qua eos a ministĩo necesse sit a¬
moueri: non eis manꝰ tanquã penitens
us tanquã fid̾elib laicis imponatur ne
ꝑmittendũ. ut rebaptizati ad elericatus gs¬

Expanded text:
diaconi in aliqua graviore culpa convicti fuerint, qua eos a ministerio necesse sit removeri, non eis manus tanquam poenitentibus vel tanquam fidelibus laicis imponatur. Neque permittendum, ut rebaptizati ad clericatus gr
Abbreviated transcription (Latin):
quos etiã iubemꝰ ad clericatꝰ officiũ non
admitti. & quicũq ille est: pꝰpenitentiã
habitũ scłarem ñ p̃sumat. Quod si p̃sũp¬
cũ affectu teneat scĩtatẽ. Non enĩ natͦe
uirib sed ꝓpositi adium̃to ꝑ di gr̃am ae¬
quirmnus sc̃itate. & ideo ueracit̾ se om̃s
scĩ ꝓnuntiant peccatores. quia in nerita¬
te habent quod plangant: & si non rep̾¬
hensione conscientie. certe mobilitate &
mutabilitate p̾uaricatricis nature. Ut¬

Expanded text:
 officium non admitti, et quicunque ille est, post poenitentiam habitum saecularem non praesumat. Quod si praesumpcum affectu teneat sanctitatem. Non enim naturae viribus, sed propositi adjumento per Dei gratiam acquirimus sanctitatem. Et ideo veraciter se omnes pronuntiant peccatores, quia in veritate habent 44 quod plangant; et si non reprehensione conscientiae certe mobilitate et mutabilitate praevaricatricis naturae.
Abbreviated transcription (Latin):
De illis qui cibũ unmunda manũ ta¬
tũ comederint. uł si canis aut aliqd
dũ sanguinẽ hominis edit. non nocet.
Et qui ꝓ necessitate famis manducat
animal qd ĩmundũ indetur. uel anẽ
uł bestiã misericordit̾ peniteat. De ill

Expanded text:
De illis qui cibum immunda manu ta comederint, vel si canis aut aliquodum sanguinem hominis edit, non nocet; et qui pro necessitate famis manducat animal quod immundum videtur, vel avem vel bestiam, misericorditer poeniteat. De ill
Abbreviated transcription (Latin):
uditꝰ illoꝵ. qͥb in cessant̾ sonant
Amonie celoꝵ. ꝯcentꝰ angłoꝵ. dulcisso¬
ol factio qualis ubi suauissimũ o¬
dorem de ipso fonte suauitatis deo
haurient. ⁊ odorẽ de angłis ⁊ de omĩb scĩs
ia auał uoluptas gustꝰ illoꝵ uͥ epu¬
lentur & exultent in ꝯspectu dĩ: ⁊ cũ ap¬
paruerit gła dni saciabunt᷑. ⁊ ab ub̾tate

Expanded text:
us illorum, quibus incessanter sonabunt harmoniae coelorum, concentus angelorum, dulcisoOlfactio qualis, ubi suavissimum odorem de ipso suavitatis fonte Deo haurient, et odorem de angelis et de omnibus sanctis ia qualis voluptas gustus, ubi epulabuntur et exsultabunt in conspectu Dei ; et cum apparuerit gloria Dei saturabuntur, et ab ubertate
Abbreviated transcription (Latin):
sitientẽ agͥcolã ita delectabilis fauꝰ de
ore tuo distillans meam refocillat ani¬
ma. S o in cõparabiłr beati qͥ ad tã in¬
effabilia bona st̾ p̾destinati. M Uere sc̃
beati qͥ habitant in domo dñi. qͥa in
his omĩb uiuent in scłm scl̃i. His salo¬
monis sapientia: ẽẽt ibi insipientia. Pa¬
ro ipsis omĩs sapientia affluit. ⁊ omne
scientiã de ipso fonte sapientie haun
⁊ nichilẽ qd eos lateat. cũ in sole iꝰticie¬

Expanded text:
sitientem agricolam, ita delectabilis favus de ore tuo distillans meam refocillat animam. Sed o incomparabiliter beati, qui ad tam ineffabilia bona sunt praedestinati!--M. Vere beati sunt, qui habitant in domo Domini, quia in his omnibus vivent in saeculum saeculi. His Salomonis sapientia esset magna insipientia. Porro ipsis omnis sapientia affluit: omnem scientiam de ipso fonte sapientiae hauret nihil est quod eos lateat, cum in sole justiti
Abbreviated transcription (Latin):
Hece uoluptas multitudis uiroꝵ ac mu¬
sierũ speciosarũ udẽ induere uestes p̃¬
ciosas p̾clara edificia. cernẽ. dulcẽ can¬
tũ sermonẽ ꝯcinnũ. oigana. lras. cytha¬
ras. ⁊ talia audire. thimiama. ⁊ alia dũtsi
pigm̃ti species odoie. uariis epuł deliciari.
blanda ⁊ mollia tͣctare. pecuniã multã⁊
uariã suꝑ lectilẽ połsidẽ. hec omĩa illis in¬
finite redundant. Oq̃lẽ uoluptatẽ uis us
ert̃. qͥ rege głe in decore suo cernent.¬

Expanded text:
est voluptas multitudinem virorum ac mulierum speciosarum videre, induere vestes pretiosas, praeclara aedificia cernere, dulcem cantum, sermonem concinnum, organa, lyras, citharas, et talia audire; thymiamata, et alias diversi pigmenti species odorare; variis epulis deliciari; blanda et mollia tractare; multam pecuniam et variam supellectilem possidere; haec omnia illis infinite redundant. O qualem voluptatem visus erunt, qui Regem gloriae in decore suo cernent
Abbreviated transcription (Latin):
alomonis delitie ẽẽnt ibi miserie. O
qͣlis ẽ illoꝵ uoluptas. qͥb ipse ds̃ fonᷤᷤ
omniũ bonoꝵ ẽ insatiabił satians satie¬
tas. Due st̃ beatitudines. una minor ꝑa¬
dysi. alia maior celestis regni. qͣrũ qͥa neu¬
trã exꝑti fumꝰ: de eis cõꝑationẽ dare nes¬
cimꝰ. Et due st̃ mistrie. una minor ħ
mundi. alta maior inferni. Exqͥb qͥa co

Expanded text:
liciae essent eis miseriae. O qualis est illorum voluptas, quibus ipse Deus fons omnium bonorum est insatiabilis satians satietas! --M. Duae sunt beatitudines: una minor paradisi, altera major coelestis regni. Quarum quia neutram experti sumus, de eis comparationem dare nescimus. Et duae sunt miseriae: una minor hujus mundi, altera major inferni. E quibus
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s subsistunt. Omĩs uͦ substantia bo¬
na ẽ. S malii non ht substantiam.
Igit᷑ malum nichil est. Quod aut̃ malũ d̃r
nͥl ẽ aliud qͣm ubi uon ẽ bonum. sicut ceci¬
tas uͥ ñ ẽ uisus. aut tenebre ubi ñ ẽ lix
cum cecitas ⁊ tenebre non sint substantie.
elementa. natura ut ex eis nascentia. fac
nas peccati. hoc d̾s non fecit s fieri ꝑ¬

Expanded text:
 subsistunt. Omnis vero substantia bona est; sed malum non habet substantiam: ergo malum nihil est. Quod autem malum dicitur, nihil aliud est quam ubi non est bonum; sicut caecitas, ubi non est visus; et tenebrae, ubi non est lux, cum caecitas et tenebrae non sint substantiae. elementa; natura, ut ex eis nascentia; factnas peccati. Haec Deus non facit, sed fieri
Abbreviated transcription (Latin):
in uno loco locauit. Sic̃ pictor om̃s co¬
lores diligit. s qͦzdam p̃ aliis eligit. ⁊ u¬
numquẽq apto loco ponit. ita ds unũ¬
quẽq sͥ ꝯuenienti loco disponit. Ideo
đr eos dilige̾ qͦs in celesti palatio reci¬
pit. illos uͦ odisse qͦs in infernali cartẽ
mergit. De libero arbitrio.¬
uid ẽ liberum arbitͥum: Lib̾tas
eligendi bonũ uł malum. hoc in
paradyso homo habuit liberum. nc̃ uͦ¬

Expanded text:
in uno loco locavit. Sicut pictor omnes colores diligit, sed quosdam prae aliis eligit, et unumquemque apto loco ponit; ita Deus unumquemque sibi convenienti loco disponit; ideo dicitur eos diligere, quos in coelesti palatio recipit; illos odisse, quos in infernali carcere mergit. 3. De libero arbitriouid est liberum arbitrium?--M. Libertas eligendi bonum vel malum. Hoc in paradiso homo habuit liberum; nu
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝯcessum. Que tñ in laudẽ dĩ u̾tunt᷑
cum ab eo iꝰte puniunt᷑. Sic̃ enĩ imꝑa¬
tor ẽ laudabilis. qd milites suos remime¬
rat. ita ẽ etiam laudabilis ĩmo laudabi¬
lior. qd̾ p̃dones ⁊ latͦnes dampnat. Ita
utiq sic̃ ds̃ insaluatione iꝰtoꝵ głificat᷑.
fic in ꝑditione impioꝵ ꝑ omĩa laudat᷑.
cum scͥptum sit ñl odisti eoꝵ q̃ fecisti¬

Expanded text:
ssum. Quae tamen in laudem Dei vertuntur, cum ab eo juste puniuntur. Sicut enim imperator est laudabilis, qui milites suos remunerat; ita est etiam laudabilis, imo laudabilior, qui praedones et latrones damnat. Ita utique sicut Deus in salvatione justorum glorificatur, sic in perditione impiorum per omnia laudatur. D. Cum scriptum sit
Abbreviated transcription (Latin):
nͥl aliud ẽ qͣm qd̾ p̾ceptum ẽ non facẽ.
aut alit̾ qͣm p̃ceptũ ÷ agere. sic̃ nec ma¬
lum ÷ aliqͥd nisi bono.i. gaudio carere.
Et saltem uocabulum ht a deo. tali mͦ
ħ̾t. cum sit ꝑ illam substantiam qͣm
fecit ds̃. Iuste uͦ dampnat eos ds̃.i. ñ
dat eis gaudium. qͥ non faciunt p̃cep¬
ta. uł alit̾ faciunt qͣm sit p̾ceptum.
DQͥs ẽ auctor peccati:  Ipse homo. in
Minimum pecc̾m scient̾ ꝯmissum. gͣuiꝰ ẽ
toto mundo. Qͥ cqͥd aut̃ mali uł peccati
dicis: homicidiũ & adult̾ium non ẽ ma¬
tur. ut occisio Golie a dauid. ⁊ holoferni a

Expanded text:
l aliud est, quam quod praeceptum est non facere; aut aliter quam praeceptum est agere: sicut nec malum est aliquid, nisi bono, id est gaudio carere. Quod saltem vocabulum habet a Deo, tali modo habet, cum fit per illam substantiam, quam fecit Deus. Juste vero damnat eos Deus, id est non dat eis gaudium, qui non faciunt vel aliter faciunt quam sit praeceptum. D. Quis est auctor peccati?--M. Ipse homo, incMinimum peccatum scienter commissum, gravius est toto mundo. Quidquid autem mali vel peccati dicis? homicidium vel adulterium non est peccanum, ut occisio Goliae a David, et Holophernis a
Abbreviated transcription (Latin):
tore meo. accus abo ꝑtinatiam urãm
⁊ palam faciã uos p̃ceptis semp ma¬
traditi supplitio mancipanti. ꝑ¬
soluetis sine fine nouissimũ qua¬
drantem
ec gͥ sunt u̾ba beati eligii que
cũ sũmo studio plebi ꝓferebat
ex locupletissimo cordis sui thesau¬
ro. S ⁊ alia nichilominꝰ multa his
similia. cotidie exhortans euangłi¬
⁊abat ppło. O pingue uas qd̾ ita af¬
fluent̾ ministrabat plebi. adipem
ebrietatẽ un. Ouere gło̾sũ uirũ.
ineffabilem di amatorẽ. qui uelud
bonꝰ pastor satagebat strenue ua¬
gantes reuocare. attricos alligare.
errantes ꝙ ad paradysi caulas con¬
u̾tere. Cui bona ac simplex doctri¬
na olei ꝓculdubio ꝓphetis. sapit a¬
płis. cõminat᷑ euangłistis. Ciu de¬
niq sermo non alius apud suos
fuit. qͣm de regno di. parady si de¬
litus. & de gehenne supplitus. De iꝰti¬
cia quoq & fide & caritate. ac mũ¬
di illecebris. Cunctaq scłi oblecta
omimodis relinquenda. ⁊ soli dño to¬

Expanded text:
tore meo accusabo pertinaciam vestram, et palam faciam vos praeceptis semper matraditi, supplicioque mancipati, persolvetis sine fine quadrantem. Haec igitur sunt verba beati Eligii quae cum summo studio plebi proferebat ex locupletissimo cordis sui thesauro; sed et alia nihilominus multa his similia quotidie exhortans, evangelizabat populo. O pingue vas quod ita affluenter ministrabat plebi adipem ebrietatem vini! O vere gloriosum virum, ineffabilem Dei amatorem, qui velut bonus pastor satagebat strenue vagantes revocare, attritos alligare, errantesque ad paradisi caulas convertere! Cujus bona ac simplex doctrina olet procul dubio prophetis, sapit Apostolis, comitatur evangelistis; cujus denique sermo non aliud apud suos fuit quam de regno Dei, de paradisi deliciis, et de gehennae suppliciis, de justitia quoque, et fide et charitate, ac mundi illecebras, cunctaque saeculi oblectamenta omnimodis relinquenda, et soli Domino to
Abbreviated transcription (Latin):
De illis qͥ cibũ ĩmunda manu tactũ co¬
medint. uł si canis aut aliquod animal
sem̃ bib̾int.
De piscib mortuis in flumine inuentis.
De dericis si ademonio uexãt᷑. lxxxii.
De illis qͥ parentũ honorem lxxx ii¬
non seruant.
Qđ penitenti nulla negotia exercere¬
¶ conueniat.

Expanded text:
De illis qui cibum immunda manu tactum comederint, vel si canis, aut aliquod animal semen biberint. De piscibus mortuis in flumine inventis. 93. De clericis, si a daemonio vexantur. 94. De illis qui parentum honorem non servant. 95. Quod poenitenti nulla negotia exercere conveniat.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ forma fidelitatis aliquid scribere
monitus. hec uobis que secunt᷑ breiter ex
librorum auctoritate notaui. Qui dño suo
fidelitatem iurat ista sec in memoria semꝑ¬
habere debet. In colume. tutum. honestũ.
utile. facile. possibile. Incolume. uidelicet
ne sit indampnũ domino de corpore suo.
Tutum: ne sit ei in dampnum de secreto suo.
uel de munitionib ꝑ quas tutus potest. ẽẽ.
Honestum: ne sit ei in dampnũ de sua iusti¬
cia. uł de aliis causis que ad honestatem eius
ꝑtinere uident᷑. Utile: ne sit ei in dampnũ
de sus possessionib. Facile: uel possibile ne
id bonum quod dñs suus leuiter facere po¬
terat. faciat ei difficile ne ue id quod possibi¬
le erat. reddat eumpossibile. Ut fidelis hec
nocumenta caucat. iustum. ẽ. s non ideo¬
nere amalo. nͥ fiat quod bonum. ẽ. Restat
lium dño suo fideliter pr̃et: si beneficio dig¬
nus uideri uult. & saluus. eẽ. de fidelitate ꝙͣ
iurauit. Dñs qͦ fideli suo in his om̃ib uicẽ red¬

Expanded text:
 forma fidelitatis aliquid scribere monitus, haec vobis quae sequuntur breviter ex librorum auctoritate notavi. Qui domino suo fidelitatem jurat, ista sex semper in memoria habere debet: incolume, tutum, honestum, utile, facile, possibile. Incolume videlicet, ne sit in damnum domino de corpore suo; tutum, ne sit ei in damnum de secreto suo, vel de munitionibus per quas tutus esse potest; honestum, ne sit ei in damnum de sua justitia, vel de aliis causis quae ad honestatem ejus pertinere videntur; utile, ne sit ei in damnum de suis possessionibus; facile vel possibile, ne id bonum quod dominus suus leviter facere poterat faciat ei difficile, neve id quod possibile erat, reddat ei impossibile. Ut fidelis hnocumenta caveat, justum est; non ennere a malo nisi fiat quod bonum est. Restat lium domino suo praestet si beneficio dignus videri vult et salvus esse de fidelitate quam juravit. Dominus quoque fideli suo in his omnibus vicem red
Abbreviated transcription (Latin):
tores inliciti consortii fuisse detegãt᷑.
cubinam habuerit non con¬
municet. Eeterum his qui non haber
uxorem: & ꝓ uxore concubinam habet
a communione non repellatur: tan¬
tum aut unuis mulieris auxoris
aut concubine ut ei placuerit sit
coniunctione cont̾ẽtus Alias uero
uiuens abiciatur donec desinat
aut de penitentia reuertatur.¬

Expanded text:
tores illiciti consortii fuisse detegantur.tores illiciti consortii fuisse detegantur.cubinam habuerit, non communicet. Caeterum is qui non habet uxorem, et pro uxore concubinam habet, a communione non repellatur. Tantum ut unius mulieris, aut uxoris, aut concubinae, ut ei placuerit, sit conjunctione contentus. Alias vero vivens abjiciatur, donec desinat aut ad poenitentiam revertatur.
Abbreviated transcription (Latin):
spũ periclitantur in mundo .uiii.
De his qui adultera habent uxores
uel si ipsi adulteri conꝑbantur
i cuius uxor adultera ta
fuerit: uel si ipse adulte¬
rium conmiserit. septem aunoꝵ
penitentia oportet eum perfec¬
tionem consequi. secundum pͥsti¬
nos gradus. uiiii. De his qui
urores aut que uiros dimittunt
ut sic maneant
lacuit ut secundum aposto¬
licam et euugelicam disci¬
plinam neq dimissus ab uxore
neq dimissa a marito alteri con¬
iungantur: sed ita maneant. aut
sibimet reconcilient᷑. Quod si contẽp¬
serit ad penitentiam redigantur.
tium pertulerunt aliis que se in¬
uinxerunt nuptiis adulteri esse
monstrentur.
ui uͦ uel uxore uiuente quãuis
iuguim̃ ad aliam copulam festinarũt.
neq possunt adulteri non uideri in
tantum ut etiam he persone quibus
rit uxorem suam & duxerit aliam me
one fidelium abstinendos De paren¬
tib autem aut ꝓpinquis eorum
nichil tale statu potest: nisi incen¬

Expanded text:
spiritu periclitantur immundo. CAPUT IX. spiritu periclitantur immundo. CAPUT IX. De his qui adulteras habent uxores, vel si ipsi adulteri comprobantur. i cujus uxor adulterata fuerit, vel si ipse adulterium commiserit, septem annorum poenitentia oportet eum perfectionem consequi, secundum pristinos gradus. CAPUT X. De his qui uxores, aut quae viros dimittunt, ut maneant sic. Placuit ut secundum evangelicam et apostolicam disciplinam, neque dimissus ab uxore, neque dimissa a marito, alteri conjungatur. Sed ita maneant aut sibimet reconcilientur. Quod si contempserint, ad poenitentiam redigantur. tium pertulerunt, aliisque se junxerunt nuptiis, adulteri esse monstrentur. Qui vero vel uxore vivente, quamvis jugium, ad aliam copulam festinarunt, neque possunt adulteri non videri: in tantrit uxorem suam et duxerit aliam, moone fidelium abstinendos. De parentibus autem aut propinquis eorum, nihil tale statui potest, nisi incen
Abbreviated transcription (Latin):
tale crimen conmiserunt quin¬
decim annis exactis in penitenti¬
am communionem mereantur
orationum. Peinde quinquẽnio in
hac communione durantes: tunc
demum oblationis sacramenta
contingant. Discutiatur autem
& uita eorum qualis tempore pe¬
nitudinis extiterit: & ita mi sdiã¬
consequantur. Quod si in explebitur
his haeserere criminib: ad agendam
penitentiam prolixius tempus in¬
sumant. Quotquot autem ꝑ acta
.xx. annorum etate uxores haben¬
tes hoc peccato ꝓ lapsi sunt ungĩ¬
ti quinq annorum penitudinem
gerentes in communione suscipi¬
antur orationum in qua quinquẽ¬
nio perdurantes: tunc demum
Quod si uxores habentes & transce̾¬
dentes quinquagesimum annũ
etatis ita delin querint ad exitum
pecudes uel ii masculos aut olim
polluti sunt aut hactenus hoc
uitio tabescunt:
os qui inrationabiliter uixe¬
runt & lepra iniusti crimi¬
nis alios polluerunt: precepit
sc̃a si nodus inter eos orare qui

Expanded text:
tale crimen commiserint, quintale crimen commiserint, quindecim annis exactis in poenitentia communionem mereantur orationum. Deinde quinquennio in hac communione durantes, tunc demum oblationis sacramenta contingant. Discutiatur autem et vita eorum, qualis tempore poenitudinis exstiterit, et ita misconsequantur. Quod si inexplebiliter his haesere criminibus, ad agendam poenitentiam prolixius tempus insumant. Quotquot autem peracta viginti annorum aetate, uxores habentes, hoc peccato prolapsi sunt, viginti quinque annis poenitudinem gerentes in communione suscipiantur orationum. In qua, quinquenio perdurantes plenam cum Quod si uxores habentes et excedentes quinquagesimum annum aetatis, ita deliquerint, ad exitumpecudes vel in masculos, aut olim polluti sunt, aut hactenus hoc vitio tabescunt. os qui irrationabiliter vixerunt, et lepra incesti criminis alios polluerunt, praecepit sancta synodus inter eos orare qui
Abbreviated transcription (Latin):
reli accensa flagollis uer¬
berauerit ancillam suam. ita ut
infra diem tercium animam cru¬
ciatu esfundat. & quod incertum
sit uoluntate an casu occiderit.
si uoluntate post .Gii. annos. si
casu: per quinquenii tempore
acta legitue penitentia: a com¬
munione placuit abstineri. Euod
si infra tempora constituta fue¬
rit infirmata: accipiat commu¬
nionem .ui. De his qui sibi
quacũq negligentia mortem
inferunt. & de his qui pro suis
sçeleribus puniuntur.
laciut ut hi qui sibi ip̃is
aut per ferrum aut per
uenenum aut per precipitium.
uel quolibet modo iuolenter inferũt
mortem: nulla illis in oblatione
commemoratio fiat. neq cũ psal¬
mis ad sepulturam cadauera eoꝵ¬
declucantur Multi etiam sibi per
ignorantiam hoc usurpant. Simi
De luxuria. Be his qui fornicant᷑
in rationabiliter. idẽ qui miscen¬
tur pecorib aut cum masculis
polluuntur
e his qui mrationabiliter
uersati sunt si uersantur:
quot quot ante uicesimum anuũ

Expanded text:
eli accensa, flagellis vereli accensa, flagellis verberaverit ancillam suam, ita ut infra diem tertium animam cruciatu effundat. Et quod incertum sit, voluntate, an casu occiderit. Si voluntate, post septem annos; si casu, per quinquennii tempora, ac legitime poenitentia a communione placuit abstineri. Quod si intra tempora constituta fuerit infirmata, accipiat communionem. CAPUT VI. De his qui sibi quacunque negligentia mortem inferunt: et de his qui pro suis sceleribus puniuntur. Placuit ut hi qui sibi ipsis, aut per ferrum, aut per venenum, aut per praecipitium, vel quolibet modo violente inferunt mortem: nulla illis in oblatione commemoratio fiat: neque cum psalmis ad sepulturam eorum cadavera deducantur. Multi etiam sibi per ignorantiam hoc usurparunt. SimDE LUXURIA. CAPUT VII. De his qui fornicantur irrationabiliter, id est, qui miscentur pecoribus, aut cum masculis polluuntur. De his qui irrationabiliter versati sunt, sive versantur; quotquot ante vicesimum annum
Abbreviated transcription (Latin):
Ie homicidus sponte conmissis
ui uoluntarie homicidi¬
um fecerint. penitentie
quidem ugit̾ se submittant. per¬
fec̾tionem uero circa uite exitũ
consequantur .i. De his qui non
sponte homicidium coniniserunt
e homicidiis non sponte
conmissis. prior quid em
definitio. post septenem penitenti¬
am perfectionem consequi p̃cepit.
secunda uͦ ꝗuinquennii tẽpꝰ explere
iii. De his que partus suos ex for¬
nicatione diuersis modis int̾imũt
e mulierib que partus su¬
os necant. ł que agunt
ab utero conceptus excuti¬
ant. antiqua quidem definitiousq
ad exitum uite eas ab eccłia remo¬
uet. humanius autem ñc definimꝰ
Iut eis decem annorum tempus
secundum prefixos gradus peni¬
tentie largiamur .iiii.
De his qui seruos suos ex iudicem
necant.
i quis seruum ꝓprium sine¬
causa conscientia uidicis
occiderit ex communicationem
uel penitentiam biennii reatum
sanguinis emundabit. U. Si dña
per zelum aucillam occiderit.
i qua femina furore reli¬

Expanded text:
e homicidiis sponte commissis. Qui voluntarie homicidium fecerint, poenitentiae quidem jugiter se submittant: perfectionem vero circa vitae exitum consequantur. CAPUT II. De his qui non sponte homicidium commiserunt. De homicidiis non sponte commissis, prior quidem definitio post septennem poenitentiam perfectionem consequi praecepit. Secunda vero quinquennii tempus explere. CAPUT III. De his qui partus suos ex fornicatione diversis modis interimunt. De mulieribus quae partus suos necant, vel quae agunt secum ut utero conceptus excutiant. Antiqua quidem definitio usque ad exitum vitae eas ab ecclesia removet. Humanius autem nunc definimus ut eis decem annorum tempus secundum praefixos gradus poenitentiae largiamur. CAPUT IV. De his qui servos suos extra judicem necant. Si quis servum proprium sine conscientia judicis occiderit, excommunicatione, vel poenitentia biennii reatum sanguinis emundabit. CAPUT V. Si domina per zelum ancillam suam occiderit. Si qua femina furore
Abbreviated transcription (Latin):
uirorum famula tui deputata sex¬
um cui non conpetit exhibere:
nisi quod omnium delictorum que
singillatim prestrinximus noru¬
rum reatus omnis & crimen eos
respicit sacerdotes. qui uel ista cõ¬
mittunt uel conmittentes minime
publicando prauis excessibus se
fauere significant. xui.
ignorare.
ullis sacerdotum liceat
canoues suos ignorare nec
quid quam facere quod patrum
possit regulis obuiare . xuii.
De pollutionibus interrogatio augu¬
stini .&. responsio gregorũ
i post in lusionem que per
somnium solet accedere
uel corpus domini quis libet ac¬
It quidem hunc testamentum
ueteris legis sicut in superi¬
orĩ capitulo iam diximus pollutũ
dicit nisi lotum aqua eiusq ad
Quod tamen aliter populus spiritalis
intelligens sub eodem intellectu acci¬
piet quo prefati sumus quia qua¬
si per somnium inluditur. Qui
temptatus inmunditia ucris ima¬
ginibus incogitatione inquinatur.
sed lauandus est aqua ut culpas
cog

Expanded text:
virorum famulatui deputata sexvirorum famulatui deputata sexum, cui non competit, exhibere. Nisi quod omnium delictorum, quae singillatim perstrinximus, noxiorum reatus omnis, et crimen eos respicit sacerdotes, qui vel ista committunt, vel committentes minime publicando pravis excessibus se favere significant: si ignorare. ulli sacerdotum suos liceat canones ignorare, nec quidquam facere quod Patrum possit regulis obviare. CAPUT XVII. De pollutionibus interrogatio Augustini, et responsio Gregorii. i post illusionem quae per somnium solet accidere, vel corpus Domini quislibet acGregorii. Et quidem hunc Testamentum Veteris legis, sicut in superiori capitulo jam diximus, pollutum dicit, nisi lotum aqua. Ei usque ad onceditur: quod tamen aliter populus spiritualis intelligens, sub eodem intellectu accipiet quo praefati sumus: quia, quasi per somnium illuditur, qui tentatus immunditia, veris imaginibus in cogitatione inquinatur: sed lavandus est aqua, ut culpas cog
Abbreviated transcription (Latin):
ex ussu uel permissu episcopo¬
rum non accedant .xii.
De clericis uel monathis non
manentibus in suo proposito.
yi semel in clero depu¬
tati sunt: aut monacho¬
rum uitam expetierunt. statu¬
imus neq ad militiam neq ad
dignitatem aliquam uenire
mundanam. aut hoc temptantes
& non agentes penitentiam quo¬
minus redeant ad hoc quod ꝓpt̾
am̃ primitus elegerunt: anathe¬
matirentur. xiii.
De monachis uel uirginib propo¬
situm non seruantibus.
irginem que sese d ño
consecrauit similiter &
monachum non licere nuptialia
iura contrehere quod si hoc inuẽti
fuerint perpetrantes ex com mu¬
nuetur. ẜonfitentib autem de¬
creuimus ut habeat auctoritatẽ
eiusdem loci episcopus miseri¬
cordiam humanitatemq largiri.
Ut ad sacrarium mulieres non
yod non oporteat mulie¬
res ingredi ad altare.
deputata presuiuere. .xu.
ichilominus inpatienter
audiuimus tantum di¬
uinarum rerum subisse despectũ
ut femine sacris altarib minista¬
re firmentur. cunctaq non nisi

Expanded text:
ex jussu vel permissu episcoporum, non accedant. CAPUT XII. De clericis vel monachis non manentibus in suo proposito. Qui semel in clero deputati sunt, aut monachorum vitam expetiverunt, statuimus neque ad militiam, neque ad dignitatem aliquam venire mundanam: aut hoc tentantes, et non agentes poenitentiam, quominus redeant ad hoc quod propter Deum primitus elegerunt, anathematizantur. CAPUT XIII. De monachis vel virginibus propositum non servantibus. irginem quae sese Domino consecravit, similiter et monachum, non licere nuptialia jura contrahere: quod si hoc inventi fuerint perpetrantes, excommunicentur. Confitentibus autem decrevimus, ut habeat auctoritatem ejusdem loci episcopus misericordiam humanitatemque largiri. CAPUT XIV. Ut ad sacrarium mulieres non uod non oporteat mulieres ingredi ad altare. deputata, praesumere. XXVI. Nihilominus impatienter audivimus tantum divinarum rerum subisse despectum, ut feminae sacris altaribus ministrare firmentur, cunctaque nonnisi
Abbreviated transcription (Latin):
libet in exitu posito. & poscentis sibi
cominunionis gratiam tribui: episco¬
pus ꝓbabiliter ex oblatione dare debe
epis copo¬
t penitentib secundum diffe¬
rentiam peccatorum ep̃i
arbitrio penitentie tempora decernãt᷑:¬

Expanded text:
libet in exitu posito, et poscenti sibi libet in exitu posito, et poscenti sibi communionis gratiam tribui, episcopus probabiliter ex oblatione dare debebepiscopoUt poenitentibus secundum differentiam peccatorum episcopi arbitrio poenitentiae tempora decernant
Abbreviated transcription (Latin):
dicente dĩ spũ per ꝓpħam. Eũ conu̾sus
ingemueris: saliuis eris & alibi. Bic
iniquitates tuas: prior ut iustificeriz.
Item. Quia apud dñm misericordia ẽ:
& copiosa apud eum redemptio. In dis¬
pensandis itaq dĩ donis. non debemus
esse difficiles: nec se accusantium gemi¬
tus lacrimas q negligere. cũ ipsam
penitendi asfectionem ex d̃i credamus
in spiratione conceptam: dicente apło.
Ne forte det illis d̾s penitentiam ut resi
piscant a diaboli laqueis. a quo capti
mortis exposcunt: aut si desperatus
& consequutus communionem iterũ
e his qui adexitum ueniunt.
etiam nunc lex antiqua regula¬
ris que seruabitur: ita ut si quis in¬
egreditur e corpore. ultimo & necessario
uiatico minime priuetur: Quod si des¬
peratus & consequutus communionẽ
oblationisq particeps factus iterum
conualuerit. sit inter eos qui commu¬
nionem orationis tantum modo conse¬
quuntur. generaliter autem omni cuu¬

Expanded text:
dicente Dei Spiritu per Prophetam: Cum conversus dicente Dei Spiritu per Prophetam: Cum conversus ingemueris, tunc salvus eris. Et alibi: Dic iniquitates tuas prior, ut justificeris. Item, quia apud Dominum misericordia est, et copiosa apud Deum redemptio. In dispensandis itaque Dei donis non debemus esse difficiles, nec se accusantium gemitus lacrymasque negligere, cum ipsam poenitendi affectionem ex Dei credamus inspiratione contentam, dicente Apostolo: Ne forte det illis Deus poenitentiam, ut resipiscant a diaboli laqueis, a quo captivmortis exposcunt: aut, si desperatus et consecutus, communionem iterum e his qui ad exitum veniunt, etiam nunc lex antiqua regularisque servabitur: ita ut si quis egreditur corpore, ultimo et necessario viatico minime privetur. Quod si desperatus et consecutus communionem, oblationisque particeps factus, iterum convaluerit, fit inter eos qui communionem orationis tantummodo consequuntur. Generaliter autem omni cui
Abbreviated transcription (Latin):
oratione uingantur: sacre misterioꝵ
celebritati quamus non mereant᷑
int̾ sint. A dominice autem mense
coniugio segregentur: ut saltem dis¬
tricꝰtione correpti & ipsi in se sua er¬
rata castigent. & aliis exemplum
tribuant quatinus adholescens cupi¬
ditatib retrahant᷑. Quibus tamen
qm̃ carnali fragilitate ceciderunt.
uiatico munere cum ad dñm cepe¬
runt ꝓficisci: ꝑ communionis gra¬
tiam uolumus subueniri. Quam
formam & cirta mulieres que se
post penitentiam talib pollutionib
de iunxerunt. seruandam ẽẽ censemꝰ.
inpositionem episcoporum suppli¬
cationibus fiat. uiiii.¬
is autem qui in tempore
neces sitatis. & in periculis
urgentis in stantie. p̾sidium penitẽ¬
tie. & mox reconcilationis inplorant.
nec satisfatio interdicenda ẽ nec recon¬
ciliatio deneganda. quia misericordie
đi nec mensuras possumus ponere
nei temporẽ definire. Apud quem
nullas patitur uenire moras cõu̾ sio:

Expanded text:
oratione jungantur; sacrae mysteriorum oratione jungantur; sacrae mysteriorum celebritati, quamvis non mereantur, intersint. A Dominicae autem mensae convivio segregentur: ut hac saltem districtione correpti, et ipsi in se sua errata castigent: et aliis exemplum tribuant: quatenus ab obscenis cupiditatibus retrahantur. Quibus tamen quoniam carnali fragilitate ceciderunt, viatico munere, cum ad Dominum coeperint proficisci, per communionis gratiam volumus subveniri. Quam formam, et circa mulieres, quae se post poenitentiam talibus pollutionibus devinxerunt, servandam esse censemus.impositionem episcoporum supplicationibus fiat. His autnecessitatis et in periculi urgentis instantia praesidium poenitentiae, mox reconciliationis implorant, nec satisfactio interdicenda est, nec reconciliatio deneDomini nec mensuras possumus ponere, nec tempora definire: apud quem nullas patitur venire moras conversio,
Abbreviated transcription (Latin):
sticum quam forense iudicium.
balitas negotiantem. aut ex¬
cusat. aut arguit: quia est
honestus. questus. & turpis. herũ¬
tamen penitenti utilius ẽ dispen¬
dia pati quam periculis negotiati¬
onis adstringi: quia difficile est
inter ementis uendentis q comier
Quod ad militiam secularem post
penitentiam redire ñ debeant n.
ontrarium ẽ omnino eccłiasti¬
ce regulis post penitentie ac¬
tionem redire ad militiam secularẽ:
cum apostolus dicat. Nemo mili¬
tans d̾o: inplicat se negotiis secu¬
larib. Unde non ẽ liber a laqueis
is uͦ qui acta penitentia
tanquam canes aesues ad
uomitus pristinos & uolupta redeun¬
tes. miliue ungulum & lubricas uo¬
luptates. & noua coniuigia & inhibitos
denuo appeti uere concubitus: quoꝵ
ꝓfossam incontinentiam generati
post absolutionem filii ꝓdiderunt
de quib quia iam suffugium non ha¬
bent penitendi. induximus decernẽ¬
dum ut sola intra eccłiam fidelib

Expanded text:
sticum quam forense judicium. sticum quam forense judicium. veniat. Qualitas negotiantem aut excusat, aut arguit, quia est honestus quaestus, et turpis. Verumtamen poenitenti utilius est dispendia pati, quam periculis negotiationis astringi.Quia difficile est inter ementis vendentisque commercCAPUT VII. Quod ad militiam saecularem post poenitentiam redire non debeant. Contrarium est omnino ecclesiasticis regulis, post poenitentiae actionem redire ad militiam saecularem, cum Apostolus dicat: Nemo militans Deo, implicat se negotiis saecularibus. Unde non est liber a laqueis Hi vero qui, acta poenitentia, tanquam canes ac sues ad vomitus pristinos et volutabra redeuntes, et militiae cingulum, et ludicras voluptates, et nova conjugia, et inhibitos denuo appetivere concubitus: quorum professam incontinentiam generati post absolutionem filii prodiderunt. De quibus, quia jam suffugium non habent poenitendi, id duximus decernendum, ut sola intra ecclesiam fidelibus
Abbreviated transcription (Latin):
etiã amisso uocis offitio ꝓ indicia io¬
tegri sensus querere conꝓbent᷑. Qͦs
si ita aliqua egritudine fuerint ad¬
grauati: ut quod paulo ante poscebant
sub p̾sentia significare non ualeant.
testimonia eis fidelium circũstanti¬
um ꝓdesse debebunt: Simul tam̃
issimulatio hec¬
potest non contẽptu esse re¬
medii: sed de metu grauius delin¬
quendi. Unde penitentia que dila¬
ta est cum studiosus petita fuerit
non negetur. ut qͦ quo modo ad in¬
dulgentie medicinam anuna uulue¬
rata ꝑueniat: Quod oporteat eum
qui ab inlicitis ueniam poscit: etiã
a multis licitis abstinere
liud quidem ẽ debita iusta
reposcere: aliud ꝓpria ꝑfecti¬
onis amore contẽpnere. sed inlicitoꝵ
ueniam postulantem: oportet etiã
a luitis abstiuere: dicente apostolo.
Omnia licent. s non omnia expedi¬
unt lnde si penitentes habent cau¬
sam. quam negligere forte non de¬
beant: meliuis expetit quis eclesia¬

Expanded text:
etiam amisso vocis officio, per indicia inetiam amisso vocis officio, per indicia integri sensus quaerere comprobentur. Quod si ita aliqua aegritudine fuerint aggravati, ut quod paulo ante poscebant, sub praesentia significare non valeant, testimonia eis fidelium circumstantium prodesse debebunt. Simul tamenDissimulatio potest non contemptu esse remedii, sed de metu gravius delinquendi. Unde poenitentia quae dilata est, cum studiosius petita fuenon negetur, ut quoquo modo ad indulgentiae medicinam anima vulnerata perveniat. Quod oporteat eum qui ab illicitis veniam poscet, etiam a multis licitis abstinere. Aliud quidem est debita justa reposcere, aliud propria perfectionis amore contemnere. Sed illicitorum veniam postulantem oportet etiam a licitis abstinere, dicente Apostolo: Omnia licent, sed non omnia expediunt. Unde, si poenitentes habent causam, quam negligere forte non debeant, melius expetit quis ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
Ut penitentie tempora iuxta quali
tatem peccati decernantur
enitentib secundum disfe¬
rentiam peccatorum episcopi
arbitrio penitentie tempora decer¬
nantur Item in eodem. Sacerdos
eum
penitentiam inploranti absque per¬
sone acceptio non penitentie legis
inuingat .i. Quod nulli sit ultima
penitentia deneganda.
era ergo ad dñm conu̾sio
in ultimis positorum mente
potius ẽ estimanda quam temꝑe.
ꝓpħa hoc taliter asserentie cũ conuer¬
sus ingemueris: tunc salius eris.¬
cum gͦ dñs sit cordis in spector. quo¬
uis tempore non ẽ deneganda penitẽ¬
tia postulanti. cũ illĩ se obliget uidicii
cui occulta omnia nouerit reuelari.
De his qui necessitate morcis urgente
penitentiam simul & uaticũ penitet
De his qui obmutescunt ancequam
ad eos sacerdos daturus penitentiã
accedat.
ta gͦ talium necessitati auxiliandũ
est. ut nec actio illis penitentie non
communionis gratia deneget᷑: si eam

Expanded text:
tia, quae principalis est virtus, primo poneretur in loco, restat quoque quidit, secundum differentiam peccatorum, episcopi arbitrio poenitentiae tempora decernantur. » Item in eodem concilio ens dignitatem. In hac, Divinitatis enitentiam imploranti, absque personae acceptione poenitentiae leges injungat. CAPUT II. Quod nulli sit ultima poenitentia deneganda. Vera ergo ad Deum conversio in ultimis positorum mente potius est aestimanda, quam tempore, Propheta hoc taliter asserente: Cum conversus ingemueris, tunc salvus eris.Cum ergo Dominus sit cordis inspector, quovis tempore non est deneganda poenitentia postulanti, cum illi se obliget judici, cui occulta omnia noverit revelari. CAPUT III. De his qui necessitate mortis urgente poenitentiam simul et viaticum petunt; et de his qui obmutescunt, antequam ad eos sacerdos daturus poenitentiam accedat. Ita ergo talium necessitati auxiliandum est, ut nec actio illis poenitentiae, nec communionis gratia denegetur: sic eam
Abbreviated transcription (Latin):
ehis qui fornicant᷑ in ratio¬
nabiliter. id ẽ miscent᷑ pecorib
aut cũ masculis polluuntur
e his qui in pecudes uel in mas
culos aut olim polluti sunt
aut hacꝰtenus hoc uitio tabes¬
cunt.
.uiIIi. De his qui adulteras habent uxos
uel ip̃i adulteri conpbant᷑:.

Expanded text:
his qui fornicantur irrationabiliter, id est, qui miscentur pecoribus, aut cum masculis polluuntur. De hiculos, aut olim polluti sunt, aut hactenus hoc vitio tabescunt.um de his, qui adulteras habent uxores, vel si ipsi adulteri conprobantur.
Abbreviated transcription (Latin):
roturras Post hecͥ duo carualia uitia
id e. uentris ingliuues & lixxuria. suꝑ¬
sunt. sed cunctis liquet quod dle uen
des ingluuie luxuria nascidur e dien
in ipla distributione menbroium. geru
in oidinate reficit᷑: aluid ꝓculdubio ad
contumelias excitat᷑ Bene autẽ duces
orontari dicti sunt exercitus uilulares
quia pͥma uitia decepte menti quasi
sub quabam ratione se in serurn s es
uinuracia que sequunt᷑ dũ hans nest
nno ansamatn ꝑtrahiuit: quasi besti¬
ali laniore confundunt: Prosper de
ais superbie
Ionsideremus gͦ que caule pͥ¬
cedunt: quas uitia subsequãt᷑.
Ait enim ꝓsper. Quod ut ececsbililta
ierati  bepcura diuina consitlua
iesponoeat qnde queita ꝓtulit dicẽs
Initium omnis peccati suꝑbia: ñ
alicuiꝰ s omnis peccati. qm̃ non pet¬

Expanded text:
recurrat. Post haec vero duo carnalia vitia, recurrat. Post haec vero duo carnalia vitia, id est ventris ingluvies et luxuria supersunt. Sed cunctis ltris ingluvie luxuria nascitur, dum in ipsa distributione membrorum ventri inordinate reficitur, aliud procul dubio ad contumelias excitatur. Bene autem duces exhortari dicti sunt, exercitus ululare, qua prima vitia deceptae menti quasi sub quadam ratione se inserunt; sed innumera, quae sequuntur, dum hanc et omnem insaniam pertrahunt, quasi bestiali clamore confundunt. CAPUT II. De vitio superbiae. Consideremus ergo quae causae praecedant, quas vitia subsequantur. Ait enim Prosper: « Quod, ut credibilius videatur, Scriptura divina consulta respondeat. » Unde quaesita protulit, dicens: Initium omnis peccati superbia. Non alicujus, sed omnis peccati: quomodo non
Abbreviated transcription (Latin):
aut̾e uł desperatio futuri
uia gͦ septem pͥncipalia ui¬
tia tanta de se uitiorum
multitudinem ꝓferunt:
cũ ad cor ueniunt quasi subsequen¬
tis exercitus cateruas trabunt. Ex qͥb
udelicet septem quinq spiritãlia.
duo q carnalia sunt Sed unũ quoq
eorũ tanta sibi cognatione iungitur:
ut non nisi unum de altero ꝓferat᷑.
anis ẽ gła. Que dũ opp̾sam mentẽ
corruperit. mox inuidiam gignit:¬
quia nimirũ dũ uani nominis
potentiam appetit: ne quis hauc
alius adipisci ualeat tabescit.¬
quidia quoq iram generat: quia
uanto int̾no liuoris uulnere ani¬
nuis sauciat᷑. tanto etiã mansuetudo
ite actionis manus uelut grauius
x ira quoq tristitia oritur.
quia turbata mens equo in¬
odinate se concitit eo ad dicendo con
as amiserit: nichil hauc nili ex per¬
curbatione subsequens merror paseit¬
consolari alebeat querit & tantomagis
ateriora bona adipisti desiderat. quato
guidiuĩ non habet ad quod intͥnsecus

Expanded text:
uri. Quia ergo septem principalia vitia tantam de se vitiorum multitudinem proferunt: cum ad cor veniunt, quasi subsequentis exercitus catervas trahunt. Ex quibus videlicet septem quinque spiritualia, duoque carnalia sunt. Sed unumquodque eorum tanta sibi cognatione jungitur ut non nisi unum de altero proferatur. anis est gloria: quae dum oppressam mentem corruperit, mox inquia nimirum dum vani nominis potentiam appetit, ne quis hanc alius adipisci valeat, tabescitdia quoque iram generat, quia quanto interno livoris vulnere animus sauciatur, tanto etiam mansuetudo sitae actionis manus velut gravius Ex ira quoque tristitia oritur, quia turbata mens quo inordinate se concutit, eo addicendo confem amiserit, nihil hanc nisi ex perturbatione subsequens moeror pascitconsolari debeat foris quaerit, et tanto magis exteriora bona adipisci desiderat, quanto gaudium non habet ad quod intrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
mus maiora appetere: ut quod potesta¬
te ualueris multos excedere eo etiam
ualeas & plurib ꝓdesse Inde scͥptura
e contra signum uanitatis ostendit
st enim uanitas inflata. quedã
cirta delectationes uarias animi
languentis asfectio petendi honores. aui¬
da simul & nescia morbo excellentie in¬
anis asflata: caua morbida turbulenta
animorum leiuũ dña male fundatis
omnib blanda. repugnantib fumea.
capiendis seductoria captis inuicta. si¬
mulatio quedã urtutum. appetitio
diguitatum: dulcis miseris amara ꝑ¬
fectis. cui seruiunt tumidi. sub qua
iacent

Expanded text:
s majora appetere: ut qua potestas majora appetere: ut qua potestate volueris multos excedere, eo etiam valeas et pluribus prodesse. Sed Scriptura e contra signum vanitatis ostendit st enim vanitas inflata quaedam circa delectationes varias animi languentis affectio, potiendi honoris avida simul et nescia, morbo excellentiae inanis afflata, cava, morbida, turbulenta, animorum levium domina, male fundatis omnibus blanda, repugnantibus fumea, capiendis seductoria, captis invicta: simulatio quaedam virtutum, appetitio dignitatum, dulcis miseris, amara perfectis: cui serviunt tumidi, sub qua jacent
Abbreviated transcription (Latin):
aliud quod in eis debeat caute pen¬
sari: quia sepe quidam humilitatis
decipiuntur specie. quidam uͦ elati¬
onis sue ignorantia fallunt᷑. Idcirco
oportet omnes sollicitos ẽẽ ut ma¬
cule supbe ymbribus lacrimarũ
deleant᷑: & contritio cordis & humilis
Sp̃s omẽm fomitem uitiorũ exclude
& qui ꝓrimis lesionẽ intulit uenie
satisfactione conciliet Rapinam par¬
perum miscdia largitatis diluat:
eisq quib inuiste abstulit. si quid
potest misericordit᷑ reddat. & insuꝑ
elemosinarum fructus minime negli¬
gat: aliisq bonis oꝑib uitã suan cor¬
rigendo apud dñi miscłiam studiose
ꝑ quirat sicut scͥptum ẽ miserere am¬
me tue placens dõ. Idcirco tẽporis me̾¬
suram in agenda penitentia ꝓ uno qͦ
statiunt: quia apud đm non tam uali
mensura temporis quam doloris: nec
abstinentia. tantũ ciborum: quam
mortificatio uitiorum De uitio iuanis¬
ex ratione solet exortari cũ dicit. debe

Expanded text:
aliud quod in eis debeat caute penaliud quod in eis debeat caute pensari, quia saepe quidem humilitatis decipiuntur specie. Quidam vero elationis suae ignorantia falluntur: idcirco oportet omnes sollicitos esse, ut maculae superbiae imbribus lacrymarum deleantur, et contritio cordis, et humilis spiritus, omnem fomitem vitiorum excludat: et qui proximis laesionem intulit, veniae satisfactione reconciliet, rapinam pauperum misericordia largitatis diluat: eisque quibus injuste abstulit, si quid potest, misericorditer reddat: et insuper eleemosynarum fructus minime negligat: aliisque bonis operibus vitam suam corrigendo apud Domini misericordiam studiose perquirat, sicut scriptum est: Miserere animae tuae placens Deo. Idcirco temporis mensuram in agenda poenitentia pro unoquoque statuunt: quia apud Deum non tam valet mensura temporis quam doloris, nec abstinentia tantum ciborum quam mortificatio vitiorum. Propter quod tersatione
Abbreviated transcription (Latin):
mnant. humana iura diuina que con¬
funilunt: honorib intumescunt
aliena rapiunt: & se ipsos suꝑbie cor¬
rupti morbo non capiunt: Est enim
& occulta suꝑbia que ꝓficientes ali¬
quantulum occulte captiuat: quos
in ꝑfundũ malorũ fraudulenta mo¬
dulatione p̾cipitat. & ne unquam
possint exurgere iugiter caliat. Inde
est quod hi qui suꝑb e mentis tabes
prurulenta corruꝑit seniorũ suoꝵ
non obseruant inperata s uidicant:
de sius negligentiis obuirgati aut
rebellant. aut murmurant de loco¬
suo superiori decertant: ꝓferri se
in obsequio reuerentiam, hec su
perbi tumoris indicia quib deus
offendit᷑: & his malis diabolus pastꝰ
umilitas uirtutum omĩũ̾
mater penitus conterit su
nde gregorus inquit. Dicat᷑
Sͤ humilib: qui adu̾se deici¬
uut: ad dĩ similitudiue̾ ascendunt¬
& quid humilitate sublimiꝰ que dũ
se in una depͥmit. auctori suo manẽ¬
ti suꝑ omnia se conuingit. Est tam̃

Expanded text:
mant; humana jura, divinaque conmant; humana jura, divinaque confundunt: honoribus intumescunt, aliena rapiunt, et seipsos superbiae corrupti morbo non capiunt. Est enim et occulta superbia, quae proficientes aliquantulum occulte captivat: quos in profundum malorum fraudulenta dominatione praecipitat: et ne unquam possint exsurgere, jugiter calcat. Inde est, quid hi quos superbae mentis tabes purulenta corruperit, seniorum suorum non observant imperata, sed judicant. De suis negligentiis objurgati, aut rebellant, aut murmurant: de loco superiori deceptant, praeferri se in obsequio reverentiam. Haec sunt superbiae tumoris indicia, quibus Deus offenditur, et his malis diabolus pastusHumilitas, virtutum omnium mater, penitus conterit supnde Gregorius inquit: Dicatur ergo humilibus, quia dum se dejiciunt, ad Dei similitudinem ascendunt. Et: Quid humilitate sublimius? quae dum se in ima deprimit, auctori suo manenti super summa conjungitur. Est tamen
Abbreviated transcription (Latin):
nisi łr contẽptus ẽ: quo eius p̾cepta
calcant᷑. Peniq ip̃e diabelus iuentor
suꝑbie ꝑ ip̃am de celestib corruit:
Quem d fecerat sine ullo percatoias
hec ẽ omniũ malorum causa. hino
ẽ qd idem pͥmus homo suꝑbi sp̃s eleti¬
one corruptus omẽm posteritatem suã
que in illo radicalit̾ fuit neces sitate
corruptionis ac mortalitatis adinxie
de quo dicit apłs. ꝑ ununa bominem
pectatũ intrauit in mundũi ꝑ ꝙ eti¬
atum mors. & ita in om̃s homines mors¬
ꝑcepta contẽpni. & ex angelis demones
ua ꝓpt̾ audiant suꝑbi quia
sunt omnia transitoria q̃
& illud Omnis qui se eraltat humi¬
labitur & iterum. Quuiꝰ suꝑbit terta
e cinis÷ & illud. ante riunam eralta
De eoni quoq capite diabolo septum est
p̃e est rex suꝑ om̃s filios suꝑbie¬
am nins uideamus quib inddieas
posiit suꝑbia deprehendi Aude pate¬
sus pedium: suꝑbos ostendunte Qudi
ere baceruir faties tora teucesocle
er seruo tribilis. nudam suꝑbiam eda¬

Expanded text:
contemptus est, quo ejus praecepta calcantur. Denique ipse diabolus inventor superbiae, per ipsam de coelestibus corruit, quem Deus fecerat sine ullo peccato. Et haec est omnium malorum causa. Hinc est quod idem primus homo, superbi spiritus elatione corruptus, omnem posteritatem suam, quae in illo radicaliter fuit, necessitati corruptionis ac mortalitatis addixit. De quo dixit Apostolus: Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum morspraecepta contemni, et ex angelis daemones apropter audiant superbi: quia sunt omnia transitoria quae Et illud: Omnis qui se exaltat, humiliabitur. Et iterum: Quid superbit terra, et cinis? Et illud: Ante ruinam exaltabDe eorum quoque capite diabolo scriptum est: Ipse est rex super omnes filios supeJam nunc videamus quibus indiciis possit superbia deprehendi. » Unde paulsus pedum superbos ostendunt: quorum erecta cervix, facies torva, truces oculi, et sermo terribilis, nudam superbiam cla
Abbreviated transcription (Latin):
hic u turpit̾ concupiscentia publicat᷑
Sed hec concupiscentia illis uigilantis
bunc elig̾it fluxum: quib per feda
conloquia sordidum commouerit
appetitum. .xuii. De remidio
aulus apostolus t̾ribiliter
ammonet dicens Hxorem
quippe quasi non habendo habet:
qui sic ꝑ illai carnali consolationt
utit᷑ ut tamen nũquam ad praua
oꝑa a melioris intentionis rectitu¬
dine eius amore flectat᷑. Ixorem

Expanded text:
Hic turpiter concupiscentia publicatur. Hic turpiter concupiscentia publicatur. Sed haec concupiscentia illis vigilantibus hunc elicit fluxum, quibus per foeda colloquia sordidum commoverit appetitum. CAPUT XVII. De remedio aulus apostolus terribiliter admonet dicensquippe quasi non habendo habet, qui sic per illam carnali consolatione utitur, ut tamen nunquam in prava opera a melioris intentionis rectitudine ejus amore flectatur. Uxorem