comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tio sed ab hoc appellatum cura non deesset si qua ad uerum uia i¬
quirentem ferret. Nunc fame rerum standum est. Ubi certam
derogat uetustas fidem & lacus nomen ab hac recentiore insigni¬
tus fabula est. Post tanti prodigi procurationem eodem anno de
hernicis consultus senatus cum feciales ad res repetendas nequicq̃
misisset primo quoq die ferendum ad populum de bello indicen¬
do hernicis censuit. populusq id bellum frequens uissit. L. genutio
consuli sorte ea prouincia euenit. In expectatione ciuitas erat.
quod primus ille de plebe consul bellum suis auspicus gesturus es¬
set. Ferinde ut euenisset res ita cõmunicatos honores prospere
aut secus consulto habitura. Forte ita tulit casus ut genutius ad
hostes magno conatu profectus in insidias precipitaret. Legioni¬
bus nec opinato pauore fusis consul circumuentus ab inscis quem
interfecisset occideretur. Quod ubi romam est nunciatum nequa¬

Expanded text:
tio sed ab hoc appellatum. cura non deesset, si qua ad uerum uia intio sed ab hoc appellatum. cura non deesset, si qua ad uerum uia inquirentem ferret: nunc fama rerum standum est, ubi certam derogat uetustas fidem; et lacus nomen ab hac recentiore insignitius fabula est. post tanti prodigii procurationem eodem anno de Hernicis consultus senatus, cum fetiales ad res repetendas nequiquam misisset, primo quoque die ferendum ad populum de bello indicendo Hernicis censuit populusque id bellum frequens iussit. L. Genucio consuli ea prouincia sorte euenit. in exspectatione ciuitas erat, quod primus ille de plebe consul bellum suis auspiciis gesturus esset, perinde ut euenisset res, ita communicatos honores pro bene aut secus consulto habitura. forte ita tulit casus, ut Genucius ad hostes magno conatu profectus in insidias praecipitaret <et> legionibus necopinato pauore fusis consul circumuentus ab insciis quem intercepissent occideretur. quod ubi est Romam nuntiatum, nequa
Abbreviated transcription (Latin):
tam egisset. Fodem anno seu motu terre seu qua ui alia forum me¬
dium ferme specu uasto collapsum in imensam altitudinem dicit᷑.
neq eam uoraginem comectu terre cum prose quisq gereret ex¬
pleri potuisse: prius ꝗ̃ deum monitu quaeri ceptum quo plurimũ
populus.r. posset. Id enim illi loco dicandum uates canebant.
Si rem p. romanam perpetuam esse uellent. Tum.M. curtium uiue¬
nem bello egregium castigasse ferunt dubitantes an ullum mags
romanum bonum ꝗ̃ arma uirtusq esset. Silentio facto tem¬
pla deorum imortalium quae foro imminent capitoliumq intuen¬
tem & manus nunc in celum nunc in patentes terre hiatus ad deos
manes porrigentem se deuouisse. Equo deinde ꝗͣ poterat maxime
exornato insidentem armatum se in specum immisisse. Donaq
ac fruges super eum a multitudine uirorum ac mulierum conges¬
tas lacumq curtium non abantiquo illo titi tacu milite curcio me¬

Expanded text:
tam egisset. eodem anno, seu motu terrae seu qua ui alia, forum metam egisset. eodem anno, seu motu terrae seu qua ui alia, forum medium ferme specu uasto conlapsum in immensam altitudinem dicitur; neque eam uoraginem coniectu terrae, cum pro se quisque gereret, expleri potuisse, priusquam deum monitu quaeri coeptum quo plurimum populus Romanus posset; id enim illi loco dicandum uates canebant, si rem publicam Romanam perpetuam esse uellent. tum M. Curtium , iunem bello egregium, castigasse ferunt dubitantes an ullum magis Romanum bonum quam arma uirtusque esset; silentio facto templa deorum immortalium, quae foro imminent, Capitoliumque intuentem et manus nunc in caelum, nunc in patentes terrae hiatus ad deos manes porrigentem, se deuouisse; equo deinde quam poterat maxime exornato insidentem, armatum se in specum immisisse; donaque ac fruges super eum a multitudine uirorum ac mulierum congestas lacumque Curtium non ab antiquo illo T. Tati milite Curtio Met
Abbreviated transcription (Latin):
habiturum se eum extemplo transfixurum minatur. Pauidus
tribunus quippe qui ferrum ante oculos micare se solum inermẽ
illum preualidum iuuenem & quod haud minus timendum erat
stolide ferocem uiribus suis cerneret adurat in quae adactus est uer¬
ba. Et prese deinde tulit ea ui subactum se incepto destitisse. Nec p¬
erinde ut maluisset plebs sibi suffragii ferendi de tam crudeli & super¬
bo reo potestatem fieri. ita egre habuit filium id pro parente ausũ.
Eoq id laudabilius erat quod animum eius tanta acerbitas patria
nihil a pietate auertisset.Itaq non patri modo remissa causae dic¬
tio est sed ipsi etiam adolescenti ea res honori fuit. Et cum eo an¬
no primo placusset tribunos mil. ad legiones suffragio fieri nã
& antea sicut nunc quos rufulos uocant imperatores ipsi faciebãt
secundum in sex locis tenuit: nullis domi militieq ad concilian¬
dum gratiam meritis ut qui rure & procul cetu hominum uiuen¬

Expanded text:
habiturum, se eum extemplo transfixurum minatur. pauidus habiturum, se eum extemplo transfixurum minatur. pauidus tribunus, quippe qui ferrum ante oculos micare, se solum inermem, illum praeualidum iuuenem et, quod haud minus timendum erat, stolide ferocem uiribus suis cerneret, adiurat in quae adactus est uerba; et prae se deinde tulit ea ui subactum se incepto destitisse. nec, perinde ut maluisset plebes sibi suffragii ferendi de tam crudeli et superbo reo potestatem fieri, ita aegre habuit filium id pro parente ausum; eoque id laudabilius erat quod animum eius tanta acerbitas patria nihil a pietate auertisset. itaque non patri modo remissa causae dictio est sed ipsi etiam adulescenti ea res honori fuit et, cum eo anno primum placuisset tribunos militum ad legiones suffragio fieri—nam et antea, sicut nunc quos Rufulos uocant, imperatores ipsi faciebant—, secundum in sex locis tenuit nullis domi militiaeque ad conciliandam gratiam meritis ut qui rure et procul coetu hominum iuuen
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Qum contra se quoq parenti causam inuidi& atq criminũ
esse egre passus ut omnes du hominesq scirent se parenti opem la¬
tam ꝗ̃ inimicis eius malle capit consilium rudis quidem atq agrestis
animi & quamꝗͣ non ciuilis exempli tamen pietate laudabile. in¬
scientibus cunctis cultro accinctus mane in urbem atq a porta domũ
confestim ad.M. pomponium tribunum pergit. lanito ri opus
esse sibi domino eius conuento extemplo ait nuntiaret.I. manlium
.L. filium esse. Mox introductus & enim parcitum ira in patrem
spes erat aut criminis aliquid noui aut consili ad rem agendam de¬
ferre. salute accepta redditaq esse ait quae cum eo agere arbitris re¬
motis uelit. procul inde omnibus abire uissis cultrum stringit. &
super lectum stans ferro intento nisi in quae ipsi concepisset uerba
iuraret se patris eius accusandi causa concilium plebis nunquam

Expanded text:
mus; quin contra se quoque parenti causam inuidiae atque criminum mus; quin contra se quoque parenti causam inuidiae atque criminum esse aegre passus, ut omnes di hominesque scirent se parenti opem latam quam inimicis eius malle, capit consilium rudis quidem atque agrestis animi et quamquam non ciuilis exempli, tamen pietate laudabile. inscientibus cunctis cultro succinctus mane in urbem atque a porta domum confestim ad M. Pomponium tribunum pergit; ianitori opus esse sibi domino eius conuento extemplo ait; nuntiaret T. Manlium L. filium esse. mox introductus —etenim percitum ira in patrem spes erat aut criminis aliquid noui aut consilii ad rem agendam deferre—salute accepta redditaque esse ait quae cum eo agere arbitris remotis uelit. procul inde omnibus abire iussis cultrum stringit et super lectum stans ferro intento, nisi in quae ipse concepisset uerba iuraret se patris eius accusandi causa concilium plebis nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
ac sanguine suo ipso exerceret. Criminiq ei tribunus inter cetera
dabat quod filium iuuenem nulluis probri compertum extorrem
urbe domo penatibus foro luce congressu equalium prohibitum
in opus seruile prope in carcerem atq in ergastulum dederit. Ubi sũ¬
mo loco natus dictatorius uiuenis quotidiana miseria disceret ue¬
re imperioso patre se natum esse. At quam obnoxam: quia infa¬
cundior sit & lingua impromptus. Quod nature damnum utrũ
nutriendum patri si quicquam in eo humani esset an castigandum
ac uexatione insigne faciendum fuisse: Nec mutas quidem besti¬
as minus alere ac fouere siquid ex progenie sua parum prosperũ
sit. At hercule.L. manlium malum malo augere filii & tarditatẽ
ingenii insuper premere & siquid in eo exiguum naturalis uigoris
sit id extinguere uita agresti & rustico cultu inter pecudes habendo
Omnium potuis his criminationibus ꝗͣ ipsius uiuenis irritatus est ani¬

Expanded text:
ac sanguine ipse suo exerceret. criminique ei tribunus inter cetera ac sanguine ipse suo exerceret. criminique ei tribunus inter cetera dabat quod filium iuuenem nullius probri compertum, extorrem urbe, domo, penatibus, foro, luce, congressu aequalium prohibitum, in opus seruile, prope in carcerem atque in ergastulum dederit, ubi summo loco natus dictatorius iuuenis cotidiana miseria disceret uere imperioso patre se natum esse. at quam ob noxam? quia infacundior sit et lingua impromptus; quod naturae damnum utrum nutriendum patri, si quicquam in eo humani esset, an castigandum ac uexatione insigne faciendum fuisse? ne mutas quidem bestias minus alere ac fouere si quid ex progenie sua parum prosperum sit; at hercule L. Manlium malum malo augere filii et tarditatem ingenii insuper premere et, si quid in eo exiguum naturalis uigoris sit, id exstinguere uita agresti et rustico cultu inter pecudes habendo. omnium potius his criminationibus quam ipsius iuuenis inritatus est ani
Abbreviated transcription (Latin):
perium erat solemne claui figendi translatum est. Intermisso de¬
inde more digna etian perse uisa res propter quam dictator ere¬
aretur. qua de causa creatus. L. manlius perinde ac rei gerende
ac non soluende religionis causa creatus esset bellum hernicum at¬
fectans delectu acerbo uiuentutem agitauit. Tandemq omnibus in
eum tribunis pl. coortis seu ui seu uerecundia uictus dictatura abut
N eq eo minus principio insequentis anni seruilio ahala. L. genutio
consulibus. dies manlio dicitur a. M. pomponio tri . pl. Acerbitas
in delectu non damno modo ciuium sed etiam laceratione corpo¬
rum lata partim uirgis cesis qui ad nomina non respondissent pa¬
rtim in uincula ductis inuisa erat. Et ante omnia inuisum ipsum
ingenium atrox cognomenq imperiosi graue libere cuutati abos¬
tentatione seuitie ascitum quam non magis in alienis ꝗͣ proximis

Expanded text:
perium erat, sollemne claui figendi translatum est. intermisso deperium erat, sollemne claui figendi translatum est. intermisso deinde more digna etiam per se uisa res propter quam dictator crearetur. qua de causa creatus L. Manlius , perinde ac rei gerendae ac non soluendae religionis gratia creatus esset, bellum Hernicum adfectans dilectu acerbo iuuentutem agitauit; tandemque omnibus in eum tribunis plebis coortis seu ui seu uerecundia uictus dictatura abiit. neque eo minus principio insequentis anni, Q. Seruilio Ahala L. Genucio consulibus, dies Manlio dicitur a M. Pomponio tribuno plebis. acerbitas in dilectu, non damno modo ciuium sed etiam laceratione corporum lata, partim uirgis caesis qui ad nomina non respondissent, partim in uincula ductis, inuisa erat, et ante omnia inuisum ipsum ingenium atrox cognomenque Imperiosi, graue liberae ciuitati, ab ostentatione saeuitiae adscitum quam non magis in alienis quam in proximis
Abbreviated transcription (Latin):
repetitum ex seniorum memoria dicitur pestilentiam quondam
clauo ab dictatore fixo sedatam. Ea religione adductus senatus
dictatorem clauifigendi causa dici uissit. Dictus. L. manluis impe¬
riosus. Is. L. pinarium magistrum equitum dixit. Lex uetusta
est. priscis litteris uerbisq scripta. Ut qui pretor maximus sit idi¬
bus septembribus clauum pangat. fixus fuit dextro lateri edis io¬
uis optimi maximi. ea qua parte minerue templum est. Fum cla¬
uum quia rare per ea tempora littere erant notam numeri anno¬
rum fuisse ferunt. Eoq minerue templo dicatam legem quia nu¬
merus mineruae inuentum sit. Uolsinus quoq clauos uidices nu¬
meri annorum fixos in templo nursie etrusce dee comparere dili¬
gens talium monumentorum auctor cincius affirmat. Horatius
consul ex lege templum iouis optimi maximi dedicauit. anno po¬
st reges exactos. A consulibus postea ad dictatores quia maius im¬

Expanded text:
repetitum ex seniorum memoria dicitur pestilentiam quondam repetitum ex seniorum memoria dicitur pestilentiam quondam clauo ab dictatore fixo sedatam. ea religione adductus senatus dictatorem claui figendi causa dici iussit; dictus L. Manlius Imperiosus L. Pinarium magistrum equitum dixit. lex uetusta est, priscis litteris uerbisque scripta, ut qui praetor maximus sit idibus Septembribus clauum pangat; fixa fuit dextro lateri aedis Iouis optimi maximi, ex qua parte Mineruae templum est. eum clauum, quia rarae per ea tempora litterae erant, notam numeri annorum fuisse ferunt eoque Mineruae templo dicatam legem quia numerus Mineruae inuentum sit.—Uolsiniis quoque clauos indices numeri annorum fixos in templo Nortiae, Etruscae deae, comparere diligens talium monumentorum auctor Cincius adfirmat.— M. Horatius consul †ex lege templum† Iouis optimi maximi dedicauit anno post reges exactos; a consulibus postea ad dictatores, quia maius im
Abbreviated transcription (Latin):
intexta uersibus iactare coepit. Unde exodia que exordia postea
ppellata consertaq fabellis potissimum attellanis quod genus lũdo¬
rum ab oscis acceptum tenuit uiuentus. nec ab histrionibus pollui
passa est. Eo institutum manet ut actores attellanarum nec tribu
moueantur & stipendia tamquam expertes artis ludicre faciant.
Inter aliarum parua principia rerum ludorum quoq prima origo
ponenda uisa est. ut appareret ꝗͣ absano initio res in hanc uix opu¬
lentis regnis tolerabilem insaniam uenerit. Nec tamen ludorũ
primum initium procurandis religionibus datum aut religione ani¬
mos aut corpora morbis leuauit. Quin etiam cum medios forte lu¬
dos circus tiberi superfuso irrigatus impedisset id uero uelut auer¬
sis iam dus aspernantibusq placamina ire terrorem ingentem fe¬
cit. ltaq.c. genutio. L. emilio mamerco iterum consulibus cum
piaculorum magis conquisitio animos ꝗͣ corpora morbi afficerent

Expanded text:
intexta uersibus iactitare coepit; unde exodia postea intexta uersibus iactitare coepit; unde exodia postea ppellata consertaque fabellis potissimum Atellanis sunt; quod genus ludorum ab Oscis acceptum tenuit iuuentus nec ab histrionibus pollui passa est; eo institutum manet, ut actores Atellanarum nec tribu moueantur et stipendia, tamquam expertes artis ludicrae, faciant. inter aliarum parua principia rerum ludorum quoque prima origo ponenda uisa est, ut appareret quam ab sano initio res in hanc uix opulentis regnis tolerabilem insaniam uenerit. nec tamen ludorum primum initium procurandis religionibus datum aut religione animos aut corpora morbis leuauit; quin etiam, cum medios forte ludos circus Tiberi superfuso inrigatus impedisset, id uero, uelut auersis iam dis aspernantibusque placamina irae, terrorem ingentem fecit. itaque Cn. Genucio L. Aemilio Mamerco iterum consulibus, cum piaculorum magis conquisitio animos quam corpora morbi adficerent,
Abbreviated transcription (Latin):
tata. uernaculis artificibus. quia hister tusco uerbo ludio uocaba¬
tur nomen histrionibus inditum. qui non sicut ante fescennino ue¬
rsu similem in compositum temere ac rudem alternis iaciebant.
sed impletas modis satiras descripto iam ad tibicinem cantu motu¬
q congruenti peragebant. Liuius post aliquot annos qui a satiris
ausus est primus argumento fabulam serere idem scilicet id quod
omnes tum erant suorum carminum actor dicitur cum sepius reuo¬
catus uocem obtudisset uenia petita puerum ad canendum ante ti¬
bicinem cum statuisset canticum egisse aliquanto magis iugente
motu. quia nihil uocis usus impediebat. Inde ad manum cantari¬
deuerbia histrionibus ceptum. Deuerbiaq tantum ipsorum uoci
relicta. fostquam ad legem fabularum abrisu ac soluto ioco resa¬
uocabatur & ludus paulatim in artem uerterat. inuentus histrio¬
nibus fabellarum actu relicto ipsa inter se more antiquo ridicula

Expanded text:
tata. uernaculis artificibus, quia ister Tusco uerbo ludio uocabatata. uernaculis artificibus, quia ister Tusco uerbo ludio uocabatur, nomen histrionibus inditum; qui non, sicut ante, Fescennino uersu similem incompositum temere ac rudem alternis iaciebant sed impletas modis saturas descripto iam ad tibicinem cantu motuque congruenti peragebant. Liuius post aliquot annis, qui ab saturis ausus est primus argumento fabulam serere, idem scilicet—id quod omnes tum erant—suorum carminum actor, dicitur, cum saepius reuocatus uocem obtudisset, uenia petita puerum ad canendum ante tibicinem cum statuisset, canticum egisse aliquanto magis uigente motu quia nihil uocis usus impediebat. inde ad manum cantari histrionibus coeptum diuerbiaque tantum ipsorum uoci relicta. postquam lege hac fabularum ab risu ac soluto ioco res auocabatur et ludus in artem paulatim uerterat, iuuentus histrionibus fabellarum actu relicto ipsa inter se more antiquo ridicula
Abbreviated transcription (Latin):
rem urbis roman e ferrent. Et hoc et insequenti anno.T. sulpitio
potito.C. licinio stolone consulibus. pestilentia fuit. Eonihil dig¬
num memoria actum nisi quod pacis deum exposcende causa tertio
tum post conditam urbem lectisternium fuit. Et cum uis morbi
nec humanis consiliis nec ope diuina leuaretur uictis superstitione
animis ludi quoq scenici noua res bellicoso populo nam circi modo
spectaculum fuerat inter alia celestis ire placamina instituti dicun¬
tur. Coeterum parua quoq ut ferme principia omnia & ea ipsa res¬
peregrina fuit. sine carmine ullo sine imitandorum carminum ac¬
tu. ludiones ex etruria acciti ad tibicinis modum saltantes haud in¬
decoros motus more tusco dabant. Imitari deinde eos uuentus sim¬
ul inconditis inter se iocularia fundentes uersibus cepere. Nec abso¬
ni a uoce motus erant. Accepta itaq res sepiusq usurpando exerci¬

Expanded text:
rem urbis Romanae ferrent. et hoc et insequenti anno C. Sulpicio rem urbis Romanae ferrent. et hoc et insequenti anno C. Sulpicio Petico C. Licinio Stolone consulibus pestilentia fuit. eo nihil dignum memoria actum, nisi quod pacis deum exposcendae causa tertio tum post conditam urbem lectisternium fuit; et cum uis morbi nec humanis consiliis nec ope diuina leuaretur, uictis superstitione animis ludi quoque scenici—noua res bellicoso populo, nam circi modo spectaculum fuerat—inter alia caelestis irae placamina instituti dicuntur; ceterum parua quoque, ut ferme principia omnia, et ea ipsa peregrina res fuit. sine carmine ullo, sine imitandorum carminum actu ludiones ex Etruria acciti, ad tibicinis modos saltantes, haud indecoros motus more Tusco dabant. imitari deinde eos iuuentus, simul inconditis inter se iocularia fundentes uersibus, coepere; nec absoni a uoce motus erant. accepta itaque res saepiusque usurpando exci
Abbreviated transcription (Latin):
inde imposita est senatui ex patribus iubendi ediles curules creari.
Primo ut alternis annis ex plebe fierent conuerat. postea promiscu¬
um fuit. Inde. L. genutio & .q. seruilio consulibus & ab seditione &
a bello quietis rebus nequando a metu ac periculis uacarent pesti¬
entia ingens orta. censorem edilem curulem tres tribunos pl. mor¬
uos ferunt proportione & ex multitudine alia multa funera fuis¬
se. Maximeq eam pestilentiam insignem mors ꝗͣ matura tam a¬
cerba. M. furii fecit. Fuit enim uere uir unicus in omni fortuna.
Princeps pace belloq prius ꝗͣ exulatum iret clarior in exilio uel de¬
siderio ciuitatis quae capta absentis implorauit opem. uel felicitate
qua restitutus in patriam secum patriam ipsam restituit. Par de¬
inde per quinq & iuginti annos tot enim postea uixit. titulo tan¬
te glorie fuit. dignusꝙ habitus quem sccundum a romulo condito¬

Expanded text:
inde imposita est senatui ex patribus iubendi aediles curules creari. inde imposita est senatui ex patribus iubendi aediles curules creari. primo ut alternis annis ex plebe fierent conuenerat: postea promiscuum fuit. inde L. Genucio et Q. Seruilio consulibus et ab seditione et a bello quietis rebus, ne quando a metu ac periculis uacarent, pestilentia ingens orta. censorem, aedilem curulem, tres tribunos plebis mortuos ferunt, pro portione et ex multitudine alia multa funera fuisse; maximeque eam pestilentiam insignem mors quam matura tam acerba M. Furi fecit. fuit enim uere uir unicus in omni fortuna, princeps pace belloque priusquam exsulatum iret, clarior in exsilio, uel desiderio ciuitatis quae capta absentis implorauit opem uel felicitate qua restitutus in patriam secum patriam ipsam restituit; par deinde per quinque et uiginti annos—tot enim postea uixit— titulo tanae gloriae fuit dignusque habitus quem secundum a Romulo condito
Abbreviated transcription (Latin):
NNUS HIC ERIT INSIENIS NOUI NO¬
minis consulatu. insignis nouis duobus magistra¬
tibus. pretura & curuli edilitate. Hos sibi patricii
quesiuere honores. pro concessu plebi altero con¬
sulatu. Plebs consulatum. L. sextio cuuis lege par¬
tus erat dedit. Patres preturam sp. furio edilitatẽ
rum gentium uiris gratia campestri ceperunt. L.sextio collega ex pa¬
tribus datus .T. mamilius mamercus principio anni & de gallis qu¬
os primo palatos per apuliam congregari iam fama erat & de her¬
nicorum defectione agitata mentio. Cum de industria omnia ne
quid per plebeium consulem ageretur proferrentur silentium om¬
nium rerum ac iustitio simile otium fuit. Nisi quod non patienti¬
bus tacitum tribunis quod pro consule uno plebeio tres patricios
magistratus curulibus sellis. pretextatos tamquam consules seden¬
tes nobilitas sibi sumpsisset. preturam quidem etiam iura reddentẽ
t collegam consulibus atq usdem auspiciis creatum uerecundia

Expanded text:
nnus hic erit insignis noui hominis consulatu, insignis nouis duobus magistratibus, praetura et curuli aedilitate; hos sibi patricii quaesiuere honores pro concesso plebi altero consulatu. plebes consulatum L. Sextio , cuius lege partus erat, dedit: patres praeturam Sp. Furio M. filio Carum gentium uiris, gratia campestri ceperunt. L. Sextio collega ex patribus datus L. Aemilius Mamercus . principio anni et de Gallis, quos primo palatos per Apuliam congregari iam fama erat, et de Hernicorum defectione agitata mentio. cum de industria omnia, ne quid per plebeium consulem ageretur, proferrentur, silentium omnium rerum ac iustitio simile otium fuit, nisi quod non patientibus tacitum tribunis quod pro consule uno plebeio tres patricios magistratus curulibus sellis praetextatos tamquam consules sedentes nobilitas sibi sumpsisset, praetorem quidem etiam iura reddentem et collegam consulibus atque iisdem auspiciis creatum, uerecundia
Abbreviated transcription (Latin):
sautios milites curandos diuidit patribus. fabiis plurimi dati. nec
alibi maiore cura habiti. Inde populares iam esse fabii. nec hoc ul¬
la alia re nisi salubri rei publice parte. Igitur non patrum magis
ꝗͣ plebis studus. cn. fabius cum tito uirgineo consul factus neq bel¬
la neq delectus neq ullam aliam priorem curam agere ꝗ̃ ut iam a¬
liqua ex parte inchoata concordiae spe primo quoq tempore cum pa¬
tribus coalescerent animi plebis. Itaq principio anni censuit prius¬
q̃ quisquam agrarie legis auctor tribunus existeret occuparent pa¬
tres ipsi suum munus facere. Captuium agrum plebi ꝗͣ maxime equ¬
liter darent. Uerum esse habere eos quorum sanguine ac sudore par¬
tus sit. Aspernati patres sunt. questi quoq quidam nimia gloria
luxuriare & euanescere uiuidum quondam illud cesonis ingenium
Nulle deinde urbane factiones fuere. Uexabantur incursionibus equo¬

Expanded text:
saucios milites curandos diuidit patribus. Fabiis plurimi dati, nec saucios milites curandos diuidit patribus. Fabiis plurimi dati, nec alibi maiore cura habiti. inde populares iam esse Fabii, nec hoc ulla nisi salubri rei publicae arte. igitur non patrum magis quam plebis studiis K. Fabius cum T. Uerginio consul factus neque belli neque dilectus neque ullam aliam priorem curam agere quam ut iam aliqua ex parte incohata concordiae spe, primo quoque tempore cum patribus coalescerent animi plebis. itaque principio anni censuit priusquam quisquam agrariae legis auctor tribunus exsisteret, occuparent patres ipsi suum munus facere; captiuum agrum plebi quam maxime aequaliter darent; uerum esse habere eos quorum sanguine ac sudore partus sit. aspernati patres sunt; questi quoque quidam nimia gloria luxuriare et euanescere uiuidum quondam illud Caesonis ingenium. nullae deinde urbanae factiones fuere; uexabantur incursionibus Aequo
Abbreviated transcription (Latin):
legati rapto consules corpore patefecissent una porta hostibus uiam.
Ea erumpunt consternatoq agmine abeuntes in uictorem alterum in¬
cidunt consulem. Ibi iterum cesi fusiq passim. Uictoria egregia par¬
ta tristis tamen duobus tam claris funeribus. Itaq consul decernẽte
senatu triumphum si exercitus sine imperatore triumphare possit
pro eximia eo bello opera facile passurum respondit se familia fu¬
nesta quinti fabii fratris morte republica ex parte orba consule alte¬
ro amisso publico priuatoq deformem luctu lauream non acceptuꝵ
omni acto triumpho depositus triumphus clarior fuit. Adeo spreta
in tempore gloria interdum cumulatior redit. Funera deinde duo
collegae fratrisq ducit. Idem in utroq laudatur cum concedendo il¬
lis suas laudes ipse partem maximam earum ferret. Neq immemor
eius quod initio consulatus imbiberat reconciliandi animos plebis

Expanded text:
legati rapto consulis corpore patefecissent una porta hostibus uiam. legati rapto consulis corpore patefecissent una porta hostibus uiam. ea erumpunt; consternatoque agmine abeuntes in uictorem alterum incidunt consulem; ibi iterum caesi fusique passim. uictoria egregia parta, tristis tamen duobus tam claris funeribus. itaque consul decernente senatu triumphum, si exercitus sine imperatore triumphare possit, pro eximia eo bello opera facile passurum respondit; se familia funesta Q. Fabi fratris morte, re publica ex parte orba consule altero amisso publico priuatoque deformem luctu lauream non accepturum. omni acto triumpho depositus triumphus clarior fuit; adeo spreta in tempore gloria interdum cumulatior rediit. funera deinde duo deinceps collegae fratrisque ducit, idem in utroque laudator, cum concedendo illis suas laudes ipse maximam partem earum ferret. neque immemor eius quod initio consulatus imbiberat, reconciliandi animos plebis,
Abbreviated transcription (Latin):
dante multitudine freti subtracta subsidia mittunt ad castra oppug
nanda. In quae haud magno certamine impetu facto dum prede
magis ꝗ̃ pugne memores tererent tempus. triarii romani qui primã
irruptionem sustinere non potuerant missis ad consules nuntus que
loco res essent conglobati ad pretorium redeunt & sua sponte ipsi
proclium renouant. Et manlius consul reuectus in castra ad omnes
portas milite apposito hostibus uiam clauserat. Ea desperatio tuscis
rabiem magis q̃ audaciam accendit. Nam cum incursantes quacunq
exitum spes ostenderet uano aliquotiens impetu issent globus uiuenũ
unus in ipsum consulem insignem armis uadit. prima excepta acir¬
cumstantibus tela. sustineri deinde uis nequit. consul mortifero uul
nere ictus cadit. fusiq circa omnes. tuscis crescit audacia. Romanos
terror per tota castra trepidos agit. & ad extrema uentum foret ni

Expanded text:
dante multitdante multitnanda. in quae haud magno certamine impetu facto, dum praedae magis quam pugnae memores tererent tempus, triarii Romani, qui primam inruptionem sustinere non potuerant, missis ad consules nuntiis quo loco res essent, conglobati ad praetorium redeunt et sua sponte ipsi proelium renovant. et Manlius consul revectus in castra ad omnes portas milite opposito hostibus viam clauserat. ea desperatio Tuscis rabiem magis quam audaciam accendit. nam cum incursantes, quacumque exitum ostenderet spes, vano aliquotiens impetu issent, globus iuvenum unus in ipsum consulem insignem armis invadit. prima excepta a circumstnere ictus cadit, fusique circa omnes. Tuscis crescit audacia; Romanos terror per tota castra trepidos agit, et ad extrema uentum foret ni
Abbreviated transcription (Latin):
ne est dignum pugnando potius ꝗͣ adhortando accendamus militũ
animos. Sic in primum infensis hastis prouolant duo fabii. totam¬
q mouerunt secum aciem. Proelio ex una parte restituto nihilo seg¬
nius in cornu altero. en. mamilius consul pugnam ciebat. Ubi pro¬
pe similis fortuna est uersata. Nam ut altero in cornu quintũ fa¬
bium sic in hoc ipsum consulem manlium iam uelut fusos agentem
hostes & impigre milites secuti sunt & ut ille graui uulnere ictus ex
acie cessit interfectum rati gradum retulere. Cessissentq loco ni con¬
sul alter cum aliquot turmis equitum in eam partem citato equo
aduectus uiuere clamitans collegam se uictorem fuso altero cornu
adesse rem inclinatam sustinuisset. mamilius quoq ad restituẽdã
aciem se ipse coram offert. Duorum consulum cognita ora accẽdũ
militum animos. simul & uanior iam erat hostium acies. Dum abũ¬

Expanded text:
ne est dignum, pugnando potius quam adhortando accendamus militum ne est dignum, pugnando potius quam adhortando accendamus militum animos.' sic in primum infensis hastis prouolant duo Fabii, totamque mouerunt secum aciem. proelio ex parte una restituto, nihilo segnius in cornu altero Cn. Manlius consul pugnam ciebat, ubi prope similis fortuna est uersata. nam ut altero in cornu Q. Fabium , sic in hoc ipsum consulem Manlium iam uelut fusos agentem hostes et impigre milites secuti sunt et, ut ille graui uolnere ictus ex acie cessit, interfectum rati gradum rettulere; cessissentque loco, ni consul alter cum aliquot turmis equitum in eam partem citato equo aduectus, uiuere clamitans collegam, se uictorem fuso altero cornu adesse, rem inclinatam sustinuisset. Manlius quoque ad restituendam aciem se ipse coram offert. duorum consulum cognita ora accendunt militum animos. simul et uanior iam erat hostium acies, dum abun
Abbreviated transcription (Latin):
Inter primores genus fabium insigne spectaculo exemploq cuubus
erat. Ex his quintum fabium tertio hic anno ante consul fuerat¬
principem in confertos uehientes euntem ferox uiribus & armoꝵ
arte tuscus incautum inter multas uersantem hostium manus gla¬
dio perpectus transfigit. Telo extracto preceps fabius in uulnus a¬
biit. Sensit utraq acies unius uiri casum. cedebatq inde romanus.
cum. M. fabius consul transiluit iacentis corpus. obiectaq parma
hoc uirastis inquit milites fugientes uos in castra redituros: Adeo
ignauissimos hostes magis timetis ꝗ iouem martemq per quos uiras¬
tis: At ego inuiratus aut uictor reuertar aut prope te hic quinte fa¬
bi dimicans cadam. Consuli tum gauis fabius prioris anni consul.
uerbis ne istis frater ut pugnent te impetraturum credis : du impe¬
trabunt per quos uirauere. & nos ut decet proceres ut fabio nomi¬

Expanded text:
inter primores genus Fabium insigne spectaculo exemploque ciuibus inter primores genus Fabium insigne spectaculo exemploque ciuibus erat. ex his Q. Fabium —tertio hic anno ante consul fuerat—principem in confertos Ueientes euntem ferox uiribus et armorum arte Tuscus, incautum inter multas uersantem hostium manus, gladio per pectus transfigit; telo extracto praeceps Fabius in uolnus abiit. sensit utraque acies unius uiri casum, cedebatque inde Romanus cum M. Fabius consul transiluit iacentis corpus obiectaque parma, 'hoc iurastis' inquit, 'milites, fugientes uos in castra redituros? adeo ignauissimos hostes magis timetis quam Iouem Martemque per quos iurastis? at ego iniuratus aut uictor reuertar aut prope te hic, Q. Fabi , dimicans cadam.' consuli tum Caeso Fabius, prioris anni consul: 'uerbisne istis, frater, ut pugnent, te impetraturum credis? di impetrabunt per quos iurauere; et nos, ut decet proceres, ut Fabio nomi
Abbreviated transcription (Latin):
eunt in pugnam irarum spciq pleni. Nunc iubent etruscos pro¬
bra iacere nunc armati sibi quisq lingua promptum hostem offer¬
ri. Omnium illo die qua plebis qua patrum eximia uirtus fuit.
abium nomen fabia gens maxime enituit. multis ciuilibus certa¬
minibus infensos plebis animos illa pugna sibi reconciliare statu
unt. Instruitur acies. nec uehiens hostis etrusceq legiones detrec¬
tant. prope certa spes erat non magis secum pugnaturos ꝗ̃ pug¬
nauerant cum equis. Maius quoq aliquod in tam irritatis animis
& occasione ancipiti haud desperandum esse facinus. Res alite
longe euenit nam non alio ante bello infestior romanus. Adeo
hinc contumelis hostes hinc consules mora exacerbauerant. Proeli¬
um iniit uix explicandi ordinis spatium etruscis fuit. cum pilis in¬
ter primam trepidationem abiectis temere magis ꝗͣ emissis pugna
iam ad manus iam ad gladios ubi mars est atrocissimus uenerat.

Expanded text:
eunt in pugnam irarum speique pleni. nunc iubent Etruscos proeunt in pugnam irarum speique pleni. nunc iubent Etruscos probra iacere, nunc armati sibi quisque lingua promptum hostem offerri. omnium illo die, qua plebis, qua patrum, eximia uirtus fuit; Fabium nomen Fabia gens maxime enituit; multis ciuilibus certaminibus infensos plebis animos illa pugna sibi recount. instruitur acies, nec Veiens hostis Etruscaeque legiones detractant. prope certa spes erat non magis secum pugnaturos quam pugnaverint cumcurn Aequis; maius quoque aliquod in tam inritatis animis et occasione ancipiti haud desperandum esse facinus. res alitelonge euenit; nam non alio ante bello infestior Romanus—adeo hinc contumeliis hostes, hinc consules mora exacerbauerant—proelium iniit. uix explicandi ordinis spatium Etruscis fuit, cum pilis inter primam trepidationem abiectis temere magis quam emissis, pugna iam in manus, iam ad gladios, ubi Mars est atrocissimus, uenerat.
Abbreviated transcription (Latin):
portis. ingerunt probra. Egre abstinent quin castra oppugnent.
nimuero non ultra contumeliam pati romani posse. Totis castris un¬
diq ad consules curritur. Non tam sensim ut ante per centurionũ
principes postulant. Sed passim omnes clamoribus agunt. Ma¬
tura res erat. tergiuersantur tamen. Fabius deinde accrescente tu¬
multu iam metu seditionis concedente collega cum silentium clas¬
sico fecisset. Ego inquit istos gnee mamili posse uincere scio. uel¬
le nescirem ipsi fecerunt. itaq certum atq decretum est non dare
signum nisi uictores se redituros ex hac pugna uirent. Consulem
romanum miles semel in acie fefellit. deos nunquam fallet. Cen¬
turio erat.M. flauoleius inter primores pugnae flagitator. uic¬
tor inquit. M. fabi reuertar ex acie. Si fallat iouem patrem gra¬
diuumq martem aliosq iratos inuocat deos. Idem deinceps om¬
nis exercitus in se quisq uirat. luratis datur signum arma capiũt.

Expanded text:
portis, ingerunt probra; aegre abstinent quin castra oppugnent. portis, ingerunt probra; aegre abstinent quin castra oppugnent. nimuero non ultra contumeliam pati Romanus posse; totis castris undique ad consules curritur; non iam sensim, ut ante, per centurionum principes postulant, sed passim omnes clamoribus agunt. matura res erat; tergiuersantur tamen. Fabius deinde ad crescentem tumultum iam metu seditionis collega concedente, cum silentium classico fecisset: 'ego istos, Cn. Manli , posse uincere scio: uelle ne scirem, ipsi fecerunt. itaque certum est non dare signum nisi uictores se redituros ex hac pugna iurant. consulem Romanum miles semel in acie fefellit: deos nunquam fallet.' centurio erat M. Flauoleius , inter primores pugnae flagitator. 'uictor' inquit, ' M. Fabi , reuertar ex acie'; si fallat, Iouem patrem Gradiuumque Martem aliosque iratos inuocat deos. idem deinceps omnis exercitus in se quisque iurat. iuratis datur signum; arma capiunt;
Abbreviated transcription (Latin):
bus non consulibus. Externa & domestica odia certare in animis
tandem superant externa. Adeo superbe insolenterq hostis elude¬
bat. Frequentes in pretorium conueniunt poscunt pugnam. postu¬
lant ut signum detur. Consules uelut deliberabundi capita confe¬
runt diu colloquuntur pugnare cupiebant. Sed retro reuocanda
& addenda cupiditas erat. ut aduersando remorandoq incitato se¬
mel militi adderent impetum redditur responsum immaturam rẽ
agi. Nondum tempus pugnae esse castris se tenerent. Edicunt in¬
de ut abstineant pugna. si quis inussus pugnauerit ut in hostes
animaduersuros. Ita dimissis quo minus consules uelle credunt er¬
escit ardor pugnandi. Accendunt insuper hostes ferocius multo
ut statuisse non pugnare consules cognitum est quippe impunc
se insultaturos non credi militi arma. Rem ad ultimum seditio¬
nis erupturam finemq uenisse romano imperio. His freti occursant

Expanded text:
bus, non consulibus; externa et domestica odia certare in animis. bus, non consulibus; externa et domestica odia certare in animis. tandem superant externa; adeo superbe insolenterque hostis eludebat. frequentes in praetorium conueniunt; poscunt pugnam, postulant ut signum detur. consules uelut deliberabundi capita conferunt, diu conloquuntur. pugnare cupiebant, sed retro reuocanda et abdenda cupiditas erat, ut aduersando remorandoque incitato semel militi adderent impetum. redditur responsum immaturam rem agi; nondum tempus pugnae esse; castris se tenerent. edicunt inde ut abstineant pugna; si quis iniussu pugnauerit, ut in hostem animaduersuros. ita dimissis, quo minus consules uelle credunt, crescit ardor pugnandi. accendunt insuper hostes ferocius multo, ut statuisse non pugnare consules cognitum est: quippe impune se insultaturos; non credi militi arma; rem ad ultimum seditionis erupturam, finemque uenisse Romano imperio. his freti occursant
Abbreviated transcription (Latin):
rebantur ne rem committerent eo ubi duae acies simul timende es¬
sent. Itaq castris se tenebant tam ancipiti periculo auersi diem tẽ¬
pusq forsitan ipsum leniturum iras sanitatemq animis allaturũ
uehiens hostis etrusciq eo magis prepropere agere. Lacessere ad pug¬
nam primo obequitando castris prouocandoq. postremo ut nihil
mouebant qua consules ipsos qua exercitum increpando simulatio¬
nem intestine discordiae remedium timoris inuentum. Et consules
magis non confidere ꝗͣ non credere suis militibus. Nouum seditio¬
nis genus silentium otiumq inter armatos. Ad haec in nouitatem
generis originisq qua uera qua falsa iacere. Haec cum sub ipso ual¬
lo portisq streperent haud egre consules pati. At imperite multi¬
tudini nunc indignatio nunc pudor pectora uersare & ab intesti¬
nis auertere malis. nolle inultos hostes. nolle successum non patri¬

Expanded text:
rebat ne rem committerent eo ubi duae simul acies timendae esrebat ne rem committerent eo ubi duae simul acies timendae essent. itaque castris se tenebant, tam ancipiti periculo auersi: diem tempusque forsitan ipsum leniturum iras sanitatemque animis allaturum. Ueiens hostis Etruscique eo magis praepropere agere; lacessere ad pugnam primo obequitando castris prouocandoque, postremo ut nihil mouebant, qua consules ipsos, qua exercitum increpando: simulationem intestinae discordiae remedium timoris inuentum, et consules magis non confidere quam non credere suis militibus; nouum seditionis genus, silentium otiumque inter armatos. ad haec in nouitatem generis originisque qua falsa, qua uera iacere. haec cum sub ipso uallo portisque streperent, haud aegre consules pati; at imperitae multitudini nunc indignatio, nunc pudor pectora uersare et ab intestinis auertere malis; nolle inultos hostes, nolle successum non patri
Abbreviated transcription (Latin):
patrum consiliis partim patientia plebis. lam ad extreina uenisse.
duas ciuitates ex una factas. suos cuiq parti magistratus. suas leges
esse primum in delectibus seuire solitos cosdem in bello tamen pa¬
ruisse ducibus. qualicumq urbis statu manente disciplina militari
sisti posse. lam non parendi magistratibus morem in castra quoq
romanum militem sequi. froximo bello in ipsa acie in ipso certami¬
ne consensu exercitus traditam ultro uictoriam uictis equis. Signa
deserta imperatorem in acie relictum. in uissu in castra reditum.
Profecto si instetur suo milite uinci romam posse. Nihil aliud opus es¬
se ꝗͣ indici ostendiq bellum. Coetera sua sponte facta & deos gestu¬
ros. He spes aetruscos armauerant multis inuicem casibus uictos
uictoresq. Consules quoq romani nihil preterea aliud q̃ suas uires¬
sua arma horrebant. Memoria pessimi proximo bello exempli ter¬

Expanded text:
patrum consiliis, partim patientia plebis, iam ad extrema uenisse. patrum consiliis, partim patientia plebis, iam ad extrema uenisse. duas ciuitates ex una factas; suos cuique parti magistratus, suas leges esse. primum in dilectibus saeuire solitos, eosdem in bello tamen paruisse ducibus. qualicumque urbis statu, manente disciplina militari sisti potuisse; iam non parendi magistratibus morem in castra quoque Romanum militem sequi. proximo bello in ipsa acie, in ipso certamine, consensu exercitus traditam ultro uictoriam uictis Aequis, signa deserta, imperatorem in acie relictum, iniussu in castra reditum. profecto si instetur, suo milite uinci Romam posse. nihil aliud opus esse quam indici ostendique bellum; cetera sua sponte fata et deos gesturos. hae spes Etruscos armauerant, multis in uicem casibus uictos uictoresque. consules quoque Romani nihil praeterea aliud quam suas uiressua arma horrebant; memoria pessimi proximo bello exempli ter
Abbreviated transcription (Latin):
nus omnes aliquos tamen ex tribunis rei.p. ac senatui conciliarent.
Preceptis appii moniti patres & uniuersi comiter ac benigne tribunos
ippellare & consulares ut cuiq eorum priuatim aliquid uiris aduer¬
sus singulos erat partim gratia partim auctoritate obtinuere ut tri¬
buniti.ae potestatis uires salubres uellent rei.p. esse nouemq tribunoꝵ
aduersus unum moratorem publici commodi auxilio delectum con¬
sules habent. Inde ad uehiens bellum profecti quo undiq ex atruria
auxilia conuenerant. non tam uchiẽtium gratia concitata ꝗͣ quod
in spem uentum erat discordia intestina dissolui rem romanam posse
Principesq in omnium aetruriae populorum conciliis fremebant. eter¬
nas opes esse romanas. nisi inter semetipsi seditionibus seuiant. Id
unum uenenum eam labem ciuitatibus opulentis repertam. ut mag¬
na imperia mortalia essent. Dui sustentatum id malum. partim

Expanded text:
nus omnes, aliquos tamen ex tribunis rei publicae ac senatui conciliarent. nus omnes, aliquos tamen ex tribunis rei publicae ac senatui conciliarent. praeceptis Appi moniti patres et uniuersi comiter ac benigne tribunos appellare, et consulares ut cuique eorum priuatim aliquid iuris aduersus singulos erat, partim gratia, partim auctoritate obtinuere ut tribuniciae potestatis uires salubres uellent rei publicae esse, quattuorque tribunorum aduersus unum moratorem publici commodi auxilio dilectum consules habent. inde ad Ueiens bellum profecti, quo undique ex Etruria auxilia conuenerant, non tam Ueientium gratia concitata quam quod in spem uentum erat discordia intestina dissolui rem Romanam posse. principesque in omnium Etruriae populorum conciliis fremebant aeternas opes esse Romanas nisi inter semet ipsi seditionibus saeuiant; id unum uenenum, eam labem ciuitatibus opulentis repertam ut magna imperia mortalia essent. diu sustentatum id malum, partim
Abbreviated transcription (Latin):
ars qua ciuem regant ꝗͣ qua hostem superent. Consul romam redi¬
it. non tam belli gloria aucta ꝗͣ irritato exacerbatoq in se militum
odio. Obtinuere tamen patres ut in fabia gente consulatus mane¬
ret marcum fabium consulem ereant. fabio collega. Ex. mamili¬
us datur. & hic annus tribunum autorem legis agrariae habuit.
Tacius pontificius fuit. Is eandem uiam uelut processisset spurius li¬
cinius ingressus delectum paulisper impedut. Perturbatis iterum
patribus appius claudius uictam tribunitiam potestatem dicere
priore anno in presentia re ipsa exemplo in perpetuum. quando
inuentum sit suis ipsam uiribus dissolui. Neq enim unquam defini¬
rum qui & ex collega uictoriam sibi & gratiam ielioris partis bonec
publico uelit quesitam. Et plures si pluribus opus sit tribunos ad
auxilium consulum paratos fore & unum uel aduersus omnes satis
esse. Darent modo & consules & primores patrum operam ut si mi¬

Expanded text:
ars qua ciuem regant quam qua hostem superent. consul Romam rediars qua ciuem regant quam qua hostem superent. consul Romam rediit non tam belli gloria aucta quam inritato exacerbatoque in se militum odio. obtinuere tamen patres ut in Fabia gente consulatus maneret: M. Fabium consulem creant; Fabio collega Cn. Manlius datur. et hic annus tribunum auctorem legis agrariae habuit. Tib. Pontificius fuit. is eandem uiam, uelut processisset Sp. Licinio , ingressus dilectum paulisper impediit. perturbatis iterum patribus Ap. Claudius uictam tribuniciam potestatem dicere priore anno, in praesentia re, exemplo in perpetuum, quando inuentum sit suis ipsam uiribus dissolui. neque enim unquam defurum qui et ex collega uictoriam sibi et gratiam melioris partis bono publico uelit quaesitam; et plures, si pluribus opus sit, tribunos ad auxilium consulum paratos fore, et unum uel aduersus omnes satis esse. darent modo et consules et primores patrum operam ut, si mi
Abbreviated transcription (Latin):
rum delectum consules habent. Ad duo simul bella exercitus scri¬
negotii cum cunbus ꝗͣ cum hostibus fuit. Unus uir ille ipse consul
rem.p. sustinuit. quam exercitus odio consulis quantum in se fuit
prodebat. Nam cum consul preter cocteras imperatorias artes quas
parando gerendoq bello edidit plurimas ita instruxisset aciem ut so¬
lo equitatu emisso exercitum hostium funderet insequi fusos pedes
noluit. Nec illos & si non adhortatio inuisi ducis suum saltem fla¬
gitium & publicum in presentia dedecus postinodo periculum si ani¬
mus hosti redisset cogere potuit gradum accelerare. aut si aliud nihil¬
instare instructos. In uissu signa referunt. mestiq crederes uictos exe¬
crantes nunc imperatorem nunc nauatam ab equite operam rede¬
unt in castra. Nec huic tam pestilenti exemplo remedia ulla ab im¬
peratore quaesita sunt. Adeo excellentibus ingenus citius defuerit

Expanded text:
rum dilectum consules habent. ad duo simul bella exercitus scrirum dilectum consules habent. ad duo simul bella exercitus scrinegotii cum ciuibus quam cum hostibus fuit. unus ille uir, ipse consul, rem publicam sustinuit, quam exercitus odio consulis, quantum in se fuit, prodebat. nam cum consul praeter ceteras imperatorias artes, quas parando gerendoque bello edidit plurimas, ita instruxisset aciem ut solo equitatu emisso exercitum hostium funderet, insequi fusos pedes noluit; nec illos, et si non adhortatio inuisi ducis, suum saltem flagitium et publicum in praesentia dedecus, postmodo periculum, si animus hosti redisset, cogere potuit gradum adcelerare aut si aliud nihil, stare instructos. iniussu signa referunt, maestique—crederes uictos—exsecrantes nunc imperatorem, nunc nauatam ab equite operam, redeunt in castra. nec huic tam pestilenti exemplo remedia ulla ab imperatore quaesita sunt; adeo excellentibus ingeniis citius defuerit
Abbreviated transcription (Latin):
uestalis damnata in cesti poenas dederit. Quintus fabius deinde &
.C. tullius consules facti. eo anno non segnior discordia domi & bellũ
foris atrocius fuit. Ab equis arma sumpta. Uehientes agrum quoq
romanum populantes inierunt. Quorum bellorum crescente cura
ceso fabius & spurius furius consules fiunt. Orthonam latinam ur¬
bem equi oppugnabant. Uehientes pleni iam populationum romam
ipsam se oppugnaturos minabantur. qui terrores cum compescere de¬
berent auxerunt insuper animos plebis. Redibatq non sua sponte
plebi mos detrectandi militiam. Sed spurius publius licinius tribunꝰ¬
plebis uenisse tempus ratus per ultimam necessitatem legis agrarię
patribus in iungende susceperat rem militarem impediendam. Coc¬
terum tota in uidia tribunitie potestatis uersa in autorem est. Nec
in cum consules acrius ꝗͣ ipsius eius collegae coorti sunt. Auxilioq eo¬

Expanded text:
Uestalis damnata incesti poenas dederit. Q. Fabius inde et Uestalis damnata incesti poenas dederit. Q. Fabius inde et C. Iulius consules facti. eo anno non segnior discordia domi et bellum foris atrocius fuit. ab Aequis arma sumpta; Ueientes agrum quoque Romanorum populantes inierunt. quorum bellorum crescente cura, Caeso Fabius et Sp. Furius consules fiunt. Ortonam, Latinam urbem, Aequi oppugnabant: Ueientes, pleni iam populationum, Romam ipsam se oppugnaturos minabantur. qui terrores cum compescere deberent, auxere insuper animos plebis, redibatque non sua sponte plebi mos detractandi militiam, sed Sp. Licinius tribunplebis, uenisse tempus ratus per ultimam necessitatem legis agrariae patribus iniungendae, susceperat rem militarem impediendam. ceterum tota inuidia tribuniciae potestatis uersa in auctorem est, nec in eum consules acrius quam ipsius collegae coorti sunt, auxilioque eo