comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
os indo ponitur. ioch. he. uay. he. ioht id est
duab ia: quȩ dupplicata meffabile illud &
głosum di nom̃ efficiunt. Dicit᷑ aut̃ in effabilis
ñ quia dici ñ pot̾. s quia finiri sensu & intel¬
lecꝰtu huinano nullatenus pot̾. & id̾o quia d̾o
nichil digne dici pot̾. ineffabilis est. Decimum
pot̃. s a faciendo qͦd uult: ñ apatiendo quodũ
uult. Quod si ei accideret: nequaqͣm e̾̃e̾t omp̃ps
facit enim quicquid uult. & inde omnipoteus.
Solus enim tocius mundi hc imꝑium. Dicunt᷑
aut̃ & alia quedã uido sibstantialit̾ uomina.
ut mmorcalis. incorruptibilis. in cominutabi

Expanded text:
est, duabus Ja, quae duplicata ineffabile illud et gloriosum Dei nomen efficiunt; dicitur autem ineffabilis, non quia dici non potest, sed quia finiri sensu et intellectu humano nullatenus potest, et ideo, quia de eo nihil digne dici potest, ineffabilis est. Decimumpotest, sed a faciendo quod vult, non a patiendo quod non vult. Quod si ei accideret, nequaquam esset Omnipotens; facit enim quidquid vult, et inde Omnipotens. Solus enim totius mundi habet imperium. Dicuntur autem et alia quaedam in Deum substantialiter nomina, ut Immortalis, Incorru
Abbreviated transcription (Latin):
numerorum. Greci enim
thicas ideo pͥmam ẽẽ uo¬
uerunt: qm̃ ipsa ut sit
nulla alia indiget disci¬
plina. Musica aut̃ & geometria & astro-¬
nomia quȩ secuntur: ut sinit atq sub¬
sistant istius egent arxilio. De auctorib

Expanded text:
numerorum. Graeci enim ticas ideo primam esse voluerunt, quoniam ipsa ut sit, nulla alia indicat disciplina. Musica autem et geometria et astronomia quae sequuntur, ut sint atque subsistant, istius egent auxilio. Sci
Abbreviated transcription (Latin):
tyrannus uͦ impius & unmitis. Seꝑtima spe¬
cies diffinitionis ẽ. qͣm g̾ci meta catametaforan.
latuii ꝑtnslationẽ dicunt. ut cycero intopicis.
Lictus ẽ qua fluctus elidit. Hoc uarie trac
tari potest. Modo enim ut moneat. modo
ut designet. modo ut uituꝑet aut laudet.
Ut moneat: nobilitas ẽ uirtutis. modorum
apud posteros sarcina. Ut designet: apex ẽ
arx corporis. Ut laudet: adolescentia ẽ flos
etatis. Ut uituꝑet: diuitie sunt breuis uite
ut bonum ẽ qͦd malum ñ ẽ. iustum ẽ. qͦd in ui¬
stum ñ ẽ. & his similia. Hoc aut̾ genere dif¬
finitionis uti debemus cum contrariũ notũ¬
ẽ: ut sibonum ẽ quod ꝓdest cum honestate.
id qͦd tale ũ ẽ: malum ẽ. Noua species diffi¬

Expanded text:
s.' Septima est species definitionis, quam Graeci cata metaphoran, Latini per translationem dicunt, ut Cicero in Topicis: 'Litus est qua fluctus eludit.' Hoc uatari potest. Modo enim ut moneat, modo ut designet, modo ut vituperet aut laudet. Ut moneat: 'Nobilitas est virtutis maiorum apud posteros sarcina'. Ut designet: 'Apex est arx corporis'. Ut laudet: 'Adulescentia est flos aetatis'. Ut vituperet: 'Divitiae sunt brevis vitae t: Bonum est quod malum non est. Justum est quod injustum non est, et his similia. Hoc autem genere definitionis uti debemus cum contrarium est notum, ut: Si bonum est quod prodest cum honestate, id quod tale non est malum est. 10. Nona species defi
Abbreviated transcription (Latin):
fortuna. ars. usus. necessitas. & concursio rerũ
fortuitarum. Adictis factisq maioꝵ petit᷑
fides. cum pͥscoꝵ dicta factaq memorantur.
Atorm̃tis fides ꝑbatur. pꝰt quȩ nemo creditur
uelle ientiri. Ea uͦ quȩ tractant᷑ in tempore.
quia suis nominib plana sunt: diffinitione
ñ iudigent. Memorie quoq condendum ẽ
topica. oratorib dialecticis. poetis. & iurispe¬
ritis cominunit̾ quidem arguinenta p̃stare.
s qͣndo aliquid specialit̾ ꝓbant: ad rethores
poetas. irisperitosq ꝑtinent: qnͣdo uͦ gene¬
ralit̾ disputant: ad phylosophos attinere
manifestum est. Mirabile planc genꝰ oꝑis.
inunum potuisse colligi. quicquid mobilitas
ac uarietas humauȩ mentis in sensib exqui¬
rendis ꝑdiu̾sas causas poterat inuenire:
conclusit liberum ac uoluntarium intelle¬
ctum. Nani quoc̃q se u̾terit. quasc̾q cogi¬
tationes intrauerit. in aliquid eoꝵ quȩ p̃¬

Expanded text:
fortuna, ars, usus, necessitas, concursio rerum fortuna, ars, usus, necessitas, concursio rerum fortuitarum. A dictis factisque maiorum petitur fides, cum priscorum dicta factaque memorantur. A tormentis fides praebetur, post quae nemo creditur uelle mentiri. Ea uero quae tractantur in tempore, quia suis nominibus plana sunt, definitione non indigent. Memoriae quoque condendum est, topica oratoribus, dialecticis, poetis et iurisperitis communiter quidem argumenta praestare; sed quando aliquid specialiter probant, ad rethores, poetas iurisperitosque pertinent, quando uero generaliter disputant, ad philosophos attinere manifestum est. Mirabile plane genus operis, – in unum potuisse colligi quicquid mobilitas ac uarietas humanae mentis in sensibus exquirendis per diuersas causas poterat inuenire, – conclusit liberum ac uoluntarium intellectum; nam quocumque se uerterit, quascumque cogitationes intrauerit, in aliquid eorum, quae pr
Abbreviated transcription (Latin):
iuuisse nefanduni ẽ. Item arguiũta quȩ¬
ducunt᷑ extruisecꝰ. quȩ g̾ci tecnos. idẽ artis
exꝑtes uocant: ut ẽ testimonium. Testimo
nium uͦ constat ex re: ac diuiditur quinq
modis. Primo exꝑsona. scdo ex nature auc¬
toritate. t̾cio ex temporib auctoritatum.
quarto ex dictis factisq maioꝵ. qͥnto extorm̃¬
tis. Tercius gͦ suꝑior modꝰ qui ẽ extemporib:
inocto sp̃es diriuat᷑. Primum ingenio. scđo
opib. t̾cio etate. quarto fortuna. quinto arte.
sexto usu. septimo necessitate. ocꝰtauo concur¬
sione fortuitoꝵ. Testimonium om̃e ẽ quod
abaliqua ext̾na re suinitur ad faciendã fidẽ.
Psona ũ qualiscũq ẽ quȩ testimonii pondꝰ ht̃
ad faciendam fideni. s iuoꝵ ꝓbitate debet
ẽẽ laudabilis. Nature auctoritas ẽ: quȩ inaxime
uircute ⁊ sistic. Testimonia multa sunt quȩ
afferant auctoritatẽ. id ẽ ingeniũ. opes. ȩtas.

Expanded text:
iuuisse nefandum est?' Argumenta iuuisse nefandum est?' Argumenta ducuntur extrinsecus quae Graeci atechnos, id est artis expertes, uocant, ut est tenium vero constat ex re, ac dividitur quinque modis; primo ex persona, secundo ex nature auctoritate, tertio ex temporibus auctoritatum, quarto ex dictis factisque maiorum, quinto ex tormor modus, qui est ex temporibus, in octo species derivatur. Prima ingenio, secunda opibus, tertia aetate, quarta fortuna, quinta arte, sexta usu, septima necessitate, octava concursione fortuitorum. Testimonium omne est, quod ab aliqua externa re sumitur ad faciendam fidem. Persona non qualiscumque est, quae testimonii pondus habet ad faciendam fidem, sed morum probitate debet esse laudabilis. Naturae auctoritas est, quae maxima uirtute consistit. Testimonia multa sunt quae afferant auctoritatem, id est, ingenium, opes, aetas,
Abbreviated transcription (Latin):
certusq incerta ꝑicula lustret eneas. A
consequentib arguiñtum dr̃. qͣndo posi
suꝑbia uictis. Abantecedentib arguiũ¬
tum ẽ: qnͣdo aliqua ex his quȩ prius gesta
sunt cõꝓbantur. ut cicero ꝑmilone. Cum
ñ dubitauerit aꝑire quid cogitauerit.
uos potestis dubitare quid fecerit: A re¬
pugnantib argumentum ẽ: qͣndo illud
quod obicitur. aliqua contrarietate des¬
oniem hesꝑiem sua sub iuga mittant.
dine communi res quȩ tractatui fieri po¬
tuisse conuncitui. ut cherentius. Ego ñ¬
nichil ueritꝰ sum dudum abste cauere ne
faceres quod uulgꝰ seruoꝵ solet: dolis ut
me deluderes. Ab effectis argum̃tum ẽ. cũ
ex his quȩ facta sunt aliquid approbat᷑. ut
uirgilius. Degeneres animos timor argu
it. Acompatione arginñtum ẽ. quando
ꝑcollationẽ ꝑsonarum siue causarum sen¬
tentie ratio sub imputatione formatur
ut uirgilius. Tu potes eneam manibus
subducere graum. nos aliquid contra rutulos

Expanded text:
certusque incerta pericula lustres, Aeneas? A certusque incerta pericula lustres, Aeneas? A consequentibus argumentum dicitur, quando positsuperbia victis. Ab antecedentibus argumentum est, quando aliqua ex his, quae prius gesta sunt, conprobantur, ut Cicero pro Milone44: 'Cum non dubitaverit aperire quid cogitaverit, vos potestis dubitare quid fecerit? A repugnantibus argumentum est, quando illud, quod obicitur, aliqua contrarietate desomnem Hesperiam penitus sua sub iuga mittant. ommuni res quae tractatur, fieri potuisse convincitur; ut in Terentio: Ego nonnihil veritus sum dudum abs te, Dave, ne faceres Quod vulgus servorum solet, dolis ut me deluderes. Ab ex his quae facta sunt, aliquid approbatur, ut Virgilius : Degeneit.' A comparatione argumentum est, quando per collationem personarum siue causarum sententiae ratio sub imputatione formatur – Vergilius: 'Tu potes Aenean manibus subducere Graium; nos aliquid contra Rutulos
Abbreviated transcription (Latin):
cum declinatur a nomine & fit u̾bum.
ut cicero uerrem dicit euertisse ꝓuniciã.
uel nom̃ a u̾bo. cum latrocinari dr latro.
Nomen ẽ a nomine ut terentius. Int̾cep¬
tio ẽ anientiũ aut aniantium. dum mͦ
distet unius appellationis postremitas:
malia uocis declinatione formata. Scđm
arguinentum ẽ agenere: cum de eodem
genere sententia łr. ut uirgilius. uari¬
um & mutabile genꝰ. Tercium ab specie
argum̃tum ẽ: cum general questioni fidẽ
specieᷤ facit. ut ñ sic frigius penetrat lace¬
demona pastor. Asimili argumentum ẽ:
Suggere tela mͥ ñ ullum dext̾a frustra tor¬
serit irutilos steteruntq in corpore
graum yliacis campis. Adifferentia ar¬
gum̃tum ẽ. qͣndo ꝑ differentiã aliqua sepa¬
rantur ut iurgilius. Non dyomedis equoᷤ
nec currum cerins acyllis. A contrariis ar¬
gumentũ dr. qnͣdo res discrepantes sibi
met opponuntui: ut uirgilius. Mortali ne
manu facte immortale carme fas habeant.

Expanded text:
cum declinatur a nomine et fit verbum, cum declinatur a nomine et fit verbum, ut Cicero Verrem dicit everrisse provinciam; vel nomen a verbo, cum latrocinari dnomen a nomine Terentius: 'Inceptio est amentium, haut amantium' – dummodo distet unius appellationis postremitas in alia uocis declinatione formata. A genere argumentum est, cum de eodem genere sententia ducitur, ut Vergilius: 'Varium et mutabile semper femina.' Ab specie argumentum est, cum generali quaestioni fidem species facit: 'At non sic Phrygius penetrat Lacedaemona pastor.' A simili argumentum est,r, ut Vergilus: 'Suggere tela mihi: non ullum dextera frustra torserit in Rutulos, steterunt quae in corpore Graium Iliacis campis.' A differentia argumentum est, quando per differentiam aliqua separantur – Vergilius: 'Non Diomedis equos nec currum cernis Achillis.' A contrariis argumentum dicitur, quando res discmet opponuntur, ut VergiliusAen. 9, 95: Mortaline manu factae inmortale carinae fas habeant,
Abbreviated transcription (Latin):
dictionum. De topicis. ix.¬
opica ẽ disciplina inueniendoꝵ argu¬
mentoꝵ. Diuisio topicoꝵ siue locoꝵ
ex quib argum̃ta dicuntur. triplex est.
Namalia in eo ipso de quo agitur herent. ali
quȩ dicinit᷑ effecta. que quodam iodo ex
reb aliis tracta noscunt᷑. alia que suminit᷑
extrinsecus. Argumenta quȩ in eo ipso
dequo agit᷑ herent: intrib modis diuisa st̃.
Prima atoto. scd̾a a parte. t̾cia a nota. Ar¬
gumentum a toto. cum diffinitio adhibet᷑.
laus recte factoꝵ iagnoꝵq in re publica
fama meritoꝵ. A partib ẽ argumentum.
cum is quisdefendit aut negat factum:
aut factum ẽẽ uire defendit. Anota est
argumentum. cum ex sui nominis argu¬
mento aliquid elicitur: ut cicero. Consu¬
lem inquã querebã. quẽ in isto magali in¬
uenire ñ poteram. Effecta argumenta ft̾:
quȩ quodanim ex reb aliis tracta noscunt᷑.
Sunnt aut̃ numero quatuordecim. Id est
primum a comugatis arguiuentum est.

Expanded text:
dictionum. § 30 De topicis. dictionum. § 30 De topicis. pica est disciplina inveniendorum argumentorum. Divisio Topicorum, sive locorum ex quibus argumenta dicuntur, triplex est. Nam alia in eo ipso, de quo agitur, haerent; alia, que dicuntur effecta, que quodammodo ex rebus aliis tracta noscuntur; alia que assumentur extrinsecus. Argumenta que in eo ipso de quo agitur herent, in tribus divisa sPrima, a toto; secunda, a parte; tertia, a nota. Argumentum a toto, cum definitio adhibetur laus recte factorum magnorumque in republica fama meritorum'. A partibus est argumentum, cum is, qui se defendit, aut negat factum, aut factum esse iure defendit. A nota est argumentum, cum ex vi nominis argumentum aliquod eligatur, ut CiceroPis. 19: 'Consulem, inquam, quaerebam, quem in isto maiali invenire non poteram'. Effecta argumenta sunt, quae quodammodo ex rebus aliis tracta noscuntur. Sunt autem numero quattuordecim; id est, primum a coniugatis argumentum est,
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit aminal respondeat᷑ homo. Rem
enim quesicam p̃dictum declarauit exei¬
plum. I. Hoc ẽ aut̃ ꝓprium diffiniti¬
oms quid sit illud quod querit᷑ declarare.
querat᷑ quid sit thresis. & respondeat᷑ cui dodras
deat᷑q cui deẽ ut sit arsis. Duodecuna sp̃es dif
finitionis ẽ qͣm g̃ci cata epenon. idẽ ꝑ laudẽ dit̃t.
ut culliꝰ ꝓcluentio. Lex ẽ mens. & amimiꝰ &
tranquilla lib̾tas. fit & ꝑuituꝑationẽ. qmͣ
nis ẽ. catatonros: ut cycero in rethoricis. Ge¬
nus ẽ. qͦd plures amplectitur partes. Itẽ parsẽ.
quȩ sub est generi. Quintadecima species
diffinitionis ẽ. qͣm g̾ci cataetilogiam. lacini¬
scđm rei rationẽ uocant. ut dies ẽ. solsupͣ t̾ras.
nox ẽ. sol sub t̾ris. Scire aut̃ debemꝰ p̃dictas
species diffinitionũ topicis merito ẽẽ socia¬
tas. qm̃ int̾ quedam arguũta sunt posite:
ꝙ non nullis locis commemorant᷑ intopicis.
Nunc adtopica ueniamus. quȩ sunt argu¬
mentoꝵ sedes. fontes sensuum. & origines

Expanded text:
quid sit animal, respondetur: Ut homo. Rem enim quaesitam praedictum declaravit exemplum. Hoc est autem proprium definitionis, quid sit illud quod quaeritur declarare. quaeratur quid sit triens, respondeatur: Cui bes sit assis.' Duodecima species est definitionis, quam Graeci cata epenon, Latini per laudem dicunt, ut Tullius pro Cluentio: 'Lex est mens et animus et tranquilla libertas.' Fit et per uituperationem, quam ui est seruus' et Cicero in Rethoricis: 'Genus est quod plures partes amplectitur,' item 'Pars est quod subest generi.' Quinta decima est species definitionis, quam Graeci cata etiologian, Latini rei rationem uocant, ut: 'Dies est sol supra terras, nox est sol sub terris.' Scire autem debemus praedictas species definitionum topicis merito etas, quoniam inter quaedam argumenta sunt positae, et nonnullis locis commemorantur in Topicis. Nunc ad Topica veniamus, quae sunt argumentorum sedes, fontes sensuum et origines
Abbreviated transcription (Latin):
luxuriosi. auari. crudelis. natura describit᷑.
ut si luxuriosum uolumus diffimre. dicimꝰ
luxuriosꝰ ẽ uictusñ necessa arii s sump¬
tuosi & honoris appetens. indeliciis affluens.
inlibidine promptꝰ. Hec & talia diffiniunt.
luxuriosum. s ꝑ descriptionẽ diffiniunt. Que
species diffinitionis oratorib magis apta ẽ quã¬
dialecticis. quia latitudines ht̃. Quȩ simil¬
tudo: inbonis reb ponit᷑ & in malis. Qunta
species diffinitionis ẽ. qm g̾ce cataantilexin:
latine ad u̾bium diciinus. Hȩc uocẽ illã de
cuiꝰ requirit᷑ noni  ne alio sermone desig¬
nat uno ac singili uocat lari & quodã modo
quid illud sit in imo u̾bo positum uno u̾bo
alio declarat: ut conticescere ẽ tacere. item
cum t̾minum dicimus finẽ. aut populatas
int̾p̃tamur ẽẽ uastiͣtas. Sexta species diffinitio¬
nis ẽ: qm greci catadiaforan. nos ꝑ differen¬

Expanded text:
luxuriosi, avari, crudelis natura describitur; luxuriosi, avari, crudelis natura describitur; ut, si luxuriosum volumus definire, dicimus: Luxuriosus est victus non necessarii, sed sumptuosi et onerosi appetens, in deliciis adfluens, in libidine promptus. Haec et alia definiunt luxuriosum, sed per descriptionem definiunt. Quae species definitionis oratoribdialecticis, quia latitudines habet. Haec similitudo in bonis rebus ponitur et in malis. Quinta species definitionis est, quam Graece cata antilexin, Latine aduerbium dicimus. Haec uocem illam, de cuius re quaeritur, alio sermone designat uno ac singulari, et quodammodo quid illud sit in uno uerbo positum, uno uerbo alio declarat, ut: 'Conticiscere est tacere.' Item cum terminum dicimus finem, aut populatas interpretamur esse uastatas. Sexta species definitionis est, quam Graeci cata diaphoran, nos per differen
Abbreviated transcription (Latin):
cominuni ñ ꝓpͥo nomine possunus dicere.
Hec istomͦ semꝑ efficitur:. Homo ẽ qui ratio¬
nali conceptione & exercitio. p̃est aninalib
cuuctis. Non enim dixit quid ẽ homo. s qͥd
agat. quasi quodã signo innoticiam deuocato.
In ista enim & in reliquis noticia rei ꝓfertur.
ñ substantialis explicatio declaratur. & quia
illa substantialis est: diffinitionum omniũ
obtinet pͥncipatum. Tercia species diffinitio
exemplum tale ẽ. Homo ẽ. quia ingenio ua¬
let. artib pollet. & cognitione rerum: aut qͥd
agere debet eligit. aut aminadu̾sione quod
imitile sit contempnit. His enim qualitatib
ex p̃ssus ac diffinitus homo ẽ. Quarta species
diffinitionis ẽ. quȩ g̾ce ypografice. latine atul¬
lio descͥptio nuncupatur. quȩ adhibita cir¬
cuitione dictoꝵ factoꝵq: rem quȩ sit descͥp¬
tione declarat. Queritur enii quid auarus
sit. quid crudelis. quid luxuriosus. & limu̾sa

Expanded text:
communi, non proprio nomine possumus dicere. communi, non proprio nomine possumus dicere. Haec isto modo semper efficitur: 'Homo est, quod rationali conceptione et exercitio praeest animalibus cunctis'. Non enim dixit quid est homo, sed quid agat, quasi quodam signo in notitiam devocato. In ista enim et in reliquis notitia rei profertur, non substantialis explicatio declaratur; et quia illa substantialis est, definitionum omnium obtinet principatum. Tertia species definitioniexemplum tale est: 'Homo est, qui ingenio valet, artibus pollet et cognitione rerum, aut quod agere debet eligit, aut animadversione quod inutile sit contemnit'. His enim qualitatibus expressus ac definitus homo est. Quarta species definitionis est, quae Graece ὑπογραφική, Latine a Tullio descriptio nominatur, quae adhibita circuitione dictorum factorumque rem, quae sit, descriptione declarat. Quaeritur enim quid avarus sit, quid crudelis, quid luxuriosus, et universa
Abbreviated transcription (Latin):
teticis. Hinc ad dialecticas diffinitionum
species accedamus. quȩ tanta dignitate p̃¬
cellunt: ut possint indicioꝵ aꝑire manife¬
stationes. & quedam indicia dictionum
ostendere.
ostendere. De diuisionibus diffinitionu
ex marii uictorni libro adbreuiato.uiii
isfinitio ẽ plylosophoꝵ. quȩ in rebus
expͥmendis explicat quid res ipsa sit.
qualis sit. & queniadin odum membris
suis constare debeat. Est enun oratio breuis.
unuscuiusq rei naturam a cominunione
diuisam ꝓpͥa significatione concludeus. Di¬
uisio diffinitionum: in partes quindecim
habetur. Prina species diffinitionis ẽ usyo¬
dis. id ẽ substantialis. quȩ ꝓpͥe & uere dr dif¬
funtio. ut ẽ homo aniuial rationale. inortale.
sensus disciplineq capax. Hec eniui diffinitio
ꝑ species & differentias descendeus uenit ad
ꝓprium: & designat plenissinie quid sit homio.
tice d̾r. latine uotio iuncupat᷑. qͣm notionẽ

Expanded text:
theticis. Hinc ad Dialecticas definitionum theticis. Hinc ad Dialecticas definitionum species accedamus, quae tanta dignitate praecellunt ut possint indiciorum aperte manifestationes et quaedam indicia dictionum ostendere. ostendere. De divisione definitionum ex Marii Victorini libro abbreviata . Definitio est Philosophorum, quae in rebus exprimendis explicat quid res ipsa sit, qualis sit, et quemadmodum membris suis constare debeat. Est enim oratio brevis uniuscuiusque rei naturam a communione divisam propria significatione concludens. Divisio definitionum in partes quindecim habetur. Prima species definitionis est οὐσιώδης, id est substantialis, quae proprie et vere diuntur, ut: Homo est animal rationale, mortale, sensus disciplinaeque capax; haec enim diffinitio per species et differentias descendens venit ad proprium, et designat plenissime quid sit homo.  quam notionem
Abbreviated transcription (Latin):
dicatiua particulari abdicatiuum parti¬
culare directun: ut ome iustũ honestum.
quoddam iustum honestum. quoddam gͥ
honestum ñ ẽ malum. Has formulas cathe¬
goricoꝵ syllogismoꝵ qui plene nosse desi¬
derat. librum legat qui periermenias apu¬
ta cognoscet. Distincta eiumi atq cansidãta
adiuagnas iutelligentie uias. lectorẽ p̃stan¬
te dño utilit̾ introducunt. Nunc ad ypote¬
ticos syllogisinos ordiue sequenti ueniamus.
cuni aliqua conclusione: sunt septẽ. Prunꝰ
est gͥ dies. Tercius modꝰ ẽ ita. Non est dies. Est.
& ñ lucet. At qui dies ẽ. Lucet gͥ. Quartus
modꝰ ita ẽ. Aut dies ẽ. aut nox. Utiq dies ẽ.
Nox gͥ ñ est. Quintus modꝰ ẽ ita. Aut dies ẽ.
aut nox. Utiq nox nẽ. Dies gͥ est. Sexcus
modꝰ ẽ ita. Non ẽ dies. Est & non lucet. Dies
autẽ est. Nox gͥ ñ est. Seꝑtimus modꝰ ẽ ita.
Non & dies ẽ ꝙ nox. Utiq nox ũ est. Diesgͥẽ.¬
rii uictorini qui inscribit᷑ desyllogisinis ypo¬

Expanded text:
m particulare directum: ut, Omne justum honestum, quoddam justum non est malum, quoddam igitur honestum non est malum. Has formulas categoricorum syllogismorum qui plene nosse desiderat, librum legat qui inscribitur Perihermenias Aputa cognoscet. Distincta enim atque considerata ad magnas intellegentiae vias lectorem, praestante Domino, utiliter introducunt. Nunc ad Hypotheticos syllogismos ordine sequenti veniamus. cum aliqua conclusione, sunt septem. Primus est igitur dies'. Tertius modus est ita: 'Non et dies est et non lucet: atqui dies est: lucet igitur'. Quartus modus est ita: 'Aut dies est, aut nox: atqui dies est: nox igitur non est'. Quintus modus aut nox, atqui nox non est, dies igitur est. Sextus modus est ita: non et dies est et non lucet: dies autem est, nox igitur non est. Septimus modus est ita; non et dies est et nox, atqui nox non est, diesrii Victorini qui inscribitur de Syllogismis Hypo
Abbreviated transcription (Latin):
ad uiuat adueritatẽ inuestigandã. tantũ
ut absit illi error decipiendi adu̾sarium.
ꝑsophysmata falsarum conclusionum. Fõr¬
mule cathegoricoꝵ idẽ p̃dicatiuoꝵ syllo¬
gismoꝵ. sunt tres. Prime formule modi st̾
nouem. Primus modꝰ ẽ. qui conducit. id
qui colligit ex uniu̾salib dedicatiuis dedi-¬
catiuum uni̾sale directim. ut omne
iustum honestum. om̃e honestũ bouum.
omne gͥ uistum bonum. Sed̾s modꝰ est qui¬

Expanded text:
adiuvat ad veritatem investigandam tantum, adiuvat ad veritatem investigandam tantum, ut absit ille error decipiendi adversarium per sophismata falsarum conclusionum. Formulae categoricorum, id est praedicativorum syllogismorum, sunt tres. Primae formulae modi sunt novem. Primuqui colligit, ex uniuersalibus dedicatiuis dedicatiuum uniuersale directim, ut 'Omne iustum honestum: omne honestum bonum: omne igitur iustum bonum.' Se
Abbreviated transcription (Latin):
scđm placitum sine tempore. cuins nulla
pars ẽ significatiua separata: ut socrates.
uerduim ẽ quod sigrificat tempꝰ. cui parq
nichil extra signficat. s semꝑ eoꝵ quȩ de
alt̾o dicuntur notat: ut cogitat. disputat.
Oratio ẽ uex significatiua. cuiꝰ partium aliqͥd
separatum significatiuum ẽ: ut socrates dis
putat. Enunciatiua oratio ẽ. uox significa¬
tiua. de eo qͦd ẽ aliquid uel ñ ẽ. ut socratesẽ.
socrates ũ est. Affirmatio ẽ enunciatio ali¬
cuuis de aliquo. ut socrates ẽ. Negatio ẽ al¬
cuius abaliquo. ut socrates ñ ẽ. Contradictio
ẽ affirmationis & negationis opposigo. ut
socrates disputat. Socrates ñ disputat. Uti¬
litas periermemarum. hȩc ẽ: quod ex his in¬
t̃p̃tamentis sẏllogisini fiunt. unde & anale¬
tica uocantur: De syllogisu
ecuntur dehinc dialectici syllogismi.
ubi totius artis eiꝰ utilitas & iurtus os¬
teudit᷑. Quoꝵ conclusio plurimum lectorẽ

Expanded text:
secundum placitum, sine tempore, cuius nulla secundum placitum, sine tempore, cuius nulla pars est significativa separata, ut Socrates. Verbum est, quod significat tempus, cuius pars nihil extra significat, sed semper eorum, quae de altero dicuntur, notat, ut cogitat, disputat. Oratio est vox significativa, cuius partium aliquid separatum signiputat. Enuntiatiua oratio est uox significatiua de eo quod est aliquid uel non est, ut Socrates est, Socrates non est. Affirmatio est enuntiatio alicuius de aliquo, ut Socrates est, negatio est alicuius ab aliquo, ut Socrates non est. Contradictio est affirmationis et negationis oppositio, ut Socrates disputat, Socrates non disputat. litas Perihermeniarum haec est, quod ex his interpretamentis syllogismi fiunt. Unde et analytica pertractantur. De syllogismis dialecticis . Sequuntur dehinc Dialectici syllogismi, ubi totius eius artis utilitas et virtus ostenditur; quorum conclusio plurimum lectorem
Abbreviated transcription (Latin):
Itilissimus niiis. & ꝑuarias formas ite¬
rationes q cautissimus: de quo dr̾. Aristoti¬
les qͣndo peririenias scͥptitabat. calamũ iniñte¬
una ẽ. & uuo significat᷑ sermone: aut ꝑ nom̃
significatur aut ꝑu̾bum. Que due partes
orationis int̾p̾tantur totum quicqͥd conceꝑit
mens ad eloquendum. Omnis enin eloquu
tio concepte rei mentis int̾pres est. Hanc
aristotiles uir in rerum exp̾ssione & facien¬
dis sermonib peritissimus periermemam
nominat. quã int̾p̾tationẽ nos appellamus:
scilicet qͦd res niente conceptas ꝓlataͥs sermo¬
nib int̾pretetur ꝑ catafrasin & apofrasin:
id ẽ ꝑ affirmationẽ & negationẽ. Paffirma¬
tionem: ut homo currit. ꝑ negationem: ut
homo ñ currit. In his itaq ꝑiermeniis supͣ
dictus phylosophus de septẽ specieb tractat.
id ẽ de nomine. deu̾bo. de oratione. de enun¬
ciatione. de affirnatione. de negatione. de
contradictione. Nom̃ est uox significatiua

Expanded text:
tilissimus nimis, et per varias formas itetilissimus nimis, et per varias formas iterationesque cautissimus, de quo dicitur: Aristoteles quando perihermenias scriptitabat, calamum inuna est et uno significatur sermone, aut per nomen significatur, aut per verbum, que due partes orationis interpretantur totum quicquid concepit mens ad loquendum. Omnis enim elocutio conceptae rei mentis interpres est. Hanc Aristoteles, vir in rerum expressione et faciendis sermonibus peritissimus, Perihermeniam nominat, quam interpretationem nos appellamus; scilicet quod res mente conceptas prolatis sermonibus interpretetur per cataphasin et apophasin, id est adfirmationem et negationem. Per adfirmationem, ut homo currit; per negationem, ut homo non currit. In his itaque Perihermeniis supra dictus philosophus de septem speciebus tractat, id est de nomine, de verbo, de oratione, de enuntiatione, de adfirmatione, de negatione, de contradictione. Nomen est vox significativa
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ & in subiecto quasi deipso & inpso. Ubi
eium dr de subiecto substantia ẽ. quasi decat᷑
desubstantia. Ubi aut̃ dr insubiecto. acciden¬
tia sunt: id ẽ quȩ accidiuit in substantia. tit
qͣntitas. qualitas. uel figura. De subiecto gͥ ge¬
nera & species. in subiecto accidentia sunt.
Ex his nouem accidentib tria intra usiam st̃.
qnͣtitas. & qualitas. & situs. Hec eni sine usia
esse ñ possunt. Ex tra usiam uͦ sunt: locꝰ tempꝰ.
& habitus. Intra & extra usiã st̃: relatio facere
& pati. Appellatas aut̾ cathegorias constat.
quia ñ possunt nisi ex subiectis agnosei. Quis
enini quid sit homo possit agnoscere. uisi aliqͤui
hominẽ sibi ponat ante oculos quasi sub
iectum homini: Hoc opus aristotuis intell
homo loquit᷑ int̾ decem ista p̃dicam̃ta habet᷑.
ꝓficiet etiam ad libros intelligendos. qui suie
rethorib siue dialecticis apponiuitur.
equitur dehinc liber periermemas sub¬

Expanded text:
autem et in subiecto quasi de ipso et in ipso. Ubi autem et in subiecto quasi de ipso et in ipso. Ubi enim dicitur de subiecto, substantia est, quasi dicatur de substantia. Ubi autem dicitur in subiecto, accidentia sunt, id est, quae accidunt in substantia; ut quantitas, qualitas, vel figura. De subiecto igitur genera et species, in subiecto accidentia sunt. Ex his novem accidentibus tria intra usiam sunt, quantitas et, qualitas et situs. Haec enim sine usia esse non possunt. Extra usiam vero sunt locus, tempus et habitus; intra et extra usiam sunt relatio, facere et pati. Appellatas autem categorias constat, quia non possunt nisi ex subiectis agnosci. Quis enim quid sit homo possit agnoscere, nisi aliquem hominem sibi ponat ante ocjectum homini? 15. Hoc opus Aristotelis intente homo loquitur, inter decem praedicamenta habetur. Proficiet etiam ad libros intelligendos, qui sive rhetoribus, sive dialecticis applicantur. 1. Sequitur dehinc liber perihermenias sub
Abbreviated transcription (Latin):
& patientis significatione consistunt. Nam
scribo uocis actum habet. qũi facientis rem
indicat. Scribor patientis ẽ. qm̃ patise os¬
tendit. In his enun nouem g̾nib quoꝵ exem¬
pligrã quȩdam posita sunt. uel in ipso sub¬
stantie genere qd̾ ẽ usia: innumerabilia re¬
periuntur. Nam & ea quȩ intellectu capimꝰ.
id adalt̾utrum horum decẽ p̃dicamentoꝵ
sermone uulgamus. Plena enĩ sententia
dehis ita ẽ. Augustinus mnagnꝰ orator. filius
illius stans intemplo hodie infulatus dispu¬
tando fatigat᷑. Usia aut̾ substantia ẽ id ẽ
ꝓprium qͦti cet̾is subiacet. Reliqua nouẽ
accidentia sunt. Substantia autẽ dicitur.
ab eo quod omĩs res ad se ipsam subsistit.
Corpꝰ enim subsistit. & id̾o substantia ẽ. Illa
uͦ accidentia quȩ insubsistente atq subiecto
sunt substantie ñ sunt. quia ñ subsistunt. sed
mutantur sicut color uel forma. Desubiecto

Expanded text:
et patientis significatione consistunt. Nam et patientis significatione consistunt. Nam scribo vocis actum habet, quoniam facientis rem indicat. Scribor patientis est, quoniam pati se ostendit. In his enim novem generibus, quorum exempli gratia quaedam posita sunt, vel in ipso substantiae genere, quod est οὐσία, innumerabilia reperiuntur. Nam et ea quae intellectu capimus, id ad alterutrum horum decem praedicamentorum sermone vulgamus. Plena enim sententia de his ita est: Augustinus, magnus orator, filius illius, stans in templo, hodie, infulatus, disputando fatigatur. Usia autem substantia est, id est proprium, quae ceteris subiacet; reliqua novem accidentia sunt. Substantia autem dicitur ab eo, quod omnis res ad se ipsam subsistit. Corpus enim subsistit, et ideo substantia est. Illa vero accidentia, quae in subsistente atque subiecto sunt, substantiae non sunt, quia non subsistunt, sed mutantur; sicut color vel forma. De subiecto
Abbreviated transcription (Latin):
miue eicero. Quantitas ẽ mensura. ꝑquã aliqͥd
uel magnum uel minꝰ ostendit᷑: ut longus
breuis. Qualitas ẽ ut qualis sit orator an rus¬
ticus. niger ancandidus. Relatio ẽ quȩ refer¬
tur ad aliquid. Cum enim dr filuis: demon¬
stratur & pat̾. Hȩc relatiua simul incipiunt.
Damq seruus ac dñs uno tẽpore exordium
nominis sumunt: nec aliqͣndo inuenit᷑ dñs
pͥor seruo. nec seruus dño. Alt̾ eiuim alteri
preesse ñ potest. Locꝰ ẽ: ubi sit. inforo. in platea.
Loci aut̃ motꝰ partes sex habet. dext̾am & si¬
iustram. aute & retro. sursũ & deorsum. Par¬
tes quoq iste sex: duo hñt. longe & ꝓpe. Tempꝰ
ut hodie & heri. Porro situs apositione
dictus. ut quis aut stet aut sedeat. aut iaceat.
Habitus ab habendo aliquid dictus. ut hab̾e
scientiã in mente. uirtutẽ in corpore. circa
corpꝰ uestim̃tum. & cet̾a quȩ ad habendi mo¬
duni designato a doctorib numero comp̃¬
henduntur. Iam uͦ agere & pati. ab agentis

Expanded text:
Quantitas est mensura, per quam aliquid vel magnum vel minus ostenditur, ut longus, brevis. Qualitas est, ut qualis sit, orator an rusticus, niger aut candidus. Relatio est, quae refertur ad aliquid. Cum enim dicitur filius, demonstratur et pater. Haec relativa simul incipiunt. Namque servus ac dominus uno tempore exordium nominis sumunt, nec aliquando invenitur dominus prior servo, nec servus domino. Alterum enim alteri praeesse non potest. Locus est ubi sit, in foro, in platea. Loci autem motus partes sex habet, dextram et sinistram, ante et retro, sursum tes quoque istae sex duo habent, longe et prope. Tempus, ut, hodie, heri. dictus, ut quis aut stet, aut sedeat, aut iaceat. Habitus ab habendo aliquid dictus, ut habere scientiam in mente, virtutem in corpore, circa corpus vestimentum, et cetera, quae ad habendi modum, designato a doctoribus numero, conprehenditur. Iam vero agere et pati ab agentis
Abbreviated transcription (Latin):
ut ab onitate bonus. a malicia malus. Cathe¬
goriarũ aut̃ species decem sunt: id ẽ substau¬
tia. quantitas. qualitas. relatio. situs. locus.
tempꝰ. habitus. agere & pati. Substantia ẽ
que ppͥe & pͥncipalit̾ di. quȩ neq de suinecto
p̃dicatur neq insubiecto ẽ: ut aliquiꝰ homo

Expanded text:
ut a bonitate bonus, et a malitia malus. Cateut a bonitate bonus, et a malitia malus. Categoriarum autem species decem sunt, id est substantia, quantitas, qualitas, relatio, situs, locus, tempus, habitus, agere et pati. Substantia est, quae proprie et principaliter dicitur, quae neque de subiecto praedicatur, neque in subiecto est, ut aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
stantiali tamdui int̾ponere debemꝰ species
& differentias. quam diu seclusis omnib qͦ
hoc idem ee̾ possunt. ad id ꝑueniat᷑. ut ꝓprie¬
tas iam certa teneat᷑. Yagogas aut̃ ergͥco
in latinim transtulit. uictorinus orator. com¬
mentumq eius quinq libris boetius edidit.
tiue p̃dicam̃ta dicunt᷑. quib ꝑua
rias significationes omnis sermo conelusꝰ ẽ
Instrum̃ta cathegoriarũ sunt tria. idẽ pͥma
equiuoca. scd̾a uniuoca. t̾cia de nominatiua
qͣntum ad nom̃ ꝑrinet. & uerus & pittus. &
celestis leo dr. qͣntũ ad diffinitionẽ ꝑtinet alit̾
uerꝰ diffinit᷑. alit̾ pictus. alit̾ celestis. Uniuo¬
ca sunt. qͣndo duarum aut pluriũ rerum
unum nom̃ ẽ. & diffinitio. ut uestis. Nam &
gen̾ib eẽ intelligit᷑. quia & nonĩ & diffiuitio¬
uemdant formis suis. Denominatiua id est
driuatiua dicunt᷑ quec̃q ab aliquo solo df¬
ferentie casu scd̾in nom̃ habent appellatiorẽ.

Expanded text:
stantiali tamdiu interponere debemus species stantiali tamdiu interponere debemus species et differentias, quam diu seclusis omnibus, quae hoc idem esse possunt, ad id perveniatur, ut proprietas iam certa teneatur. Isagogas autem ex Graeco in Latinum transtulit Victorinus orator, commentumque eius quinque libris Boetius edidit. tine praedicamenta dicuntur: quibus per varias significationes omnis sermo conclusus est. Instrumenta categoriarum sunt tria, id est prima aequivoca; secunda univoca; tertia denominativa. quantum ad nomen pertinet, uerus et pictus et caelestis leo dicitur, quantum ad definitionem, aliter uerus definitur, aliter pictus, aliter caelestis. Vniuocum est quando duarum aut plurium rerum unum nomen est et definitio ut « uestis ». Nam et generibus esse intellegitur, quia et nomen et definitionem dat formis suis. Denominativa, id est derivativa, dicuntur quaecumque ab aliquo solo differentiae casu secundum nomen habent appellationem,
Abbreviated transcription (Latin):
uelut in m̃bris suis diuiscrunt: quarũ pͥma ẽ
degenere. scda despecie. t̾cia de differentia
quarta de ꝓprio. quiuta deaccidenti. Genus.
ut animal. Est enun uocabulũ generale. &
cominune omnium animã habentiũ. Spe¬
cies ut homo. Estenim specialitas. qua se ꝑat᷑
a cet̾is ammantib. Differentia: ut rationale.
mortale. Hisenuim duob differt homo acet̾is
Cum enun dicit᷑ mortale rationale. disceruit᷑
abirrationalib mutis. quȩ ñ hũt rationẽ
Cum mortale. discernit᷑ ab augłis. qͥ nesciunt
mortẽ. Propͥum: ut risibile. Homo ẽ enim
qui ridet. & hoc p̃ter hominẽ nullius ani¬
malis ẽ. Accidens: ut color incorpore. doctrma
manimo. Hȩc enim tẽpoꝵ uarietate. & de¬
cidunt &mutant᷑. W est ex omnib his qͥnq
partib oratio plene sententie ita. Homo ẽ¬
animal rationale. inortale. risibule. boni iua¬
liq capax. Sic enim in omni oratione sub¬

Expanded text:
veluti membris suis, dividerunt. Quarum prima est veluti membris suis, dividerunt. Quarum prima est de genere, quarta de proprio, quinta de accidente. 6. Genus, ut animal. Est enim vocabulum generale et commune omnium animam habentium. Species, ut homo. Est enim specialitas, qua separatur a caeteris animantibus. Differentia, ut rationale, mortale. His enim duobus differt homo a caeteris. 7. Cum enim dicitur rationale, discernitur ab irrationabilibus mutis, quae non habent rationem. Cum mortale, discernitur ab angelis, qui nesciunt mortem. Proprium, ut risibile. Homo est enim, qui ridet, et hoc praeter hominem nullius animalis est. Accidens, ut color in corpore, doctrina in animo. 8. Haec enim temporum varietate et accidunt et mutantur; et est ex omnibus his quinque partibanimal rationale, mortale, risibile, boni malique capax. Sic etiam in omni oratione sub
Abbreviated transcription (Latin):
ut̾ponentes differentias. qͦusq ad ꝓpͥum eiꝰ
dequo quermius signata eius exp̃ssione ꝑue¬
niamus: ut puta. homo ẽ animal rationale
mortale. t̃̾renum. bipes. risus capax. Genꝰ aui¬
mal cũ dictum ẽ: substantia hominis declarata
est. Est enun ad hominẽ genꝰ aninial. s qͥa late
ꝑatebat. adiecta ẽ species idẽ homo. Terrenũ
iam exclusum ẽ id qͦd aut ethereuni aut hu
tur: Item rationale. ꝓpt̾ illa ratione quȩ egeat̃.
Mortale aut̃. ꝓpt̾ id quod ñ angs ẽ. Postea dis¬
cretis atq scclusis: adiectum ẽ ꝓpͥum in parte.
postreina. risus capax Est solum hominis qͦd
ridet. Sic ꝑfecta ẽ omiis ex parte diffinitio:
ad hominẽ declarandumn. Cuiꝰ discipline dif¬
finitionẽ plenam existimauerunt aristotiles.
atq tullius. ex genere & differentiis consistere.
Quidam postea pleniorẽ inducendo eiꝰ ꝑfectam
substantialẽ diffinitionẽ in quinq partib

Expanded text:
interponentes differentias, quousque ad proprium eius interponentes differentias, quousque ad proprium eius de quo quaerimus signata eius expressione perveniamus, ut puta: Homo est animal rationale, mortale, terrenum, bipes, risu capax. Genus animal cum dictum est, substantia hominis declarata est. Est enim ad hominem genus animal, sed quia late patebat, adiecta est species, terrenum: iam exclusum est id quod aut aethereum aut humtur. Item rationale, propter illa quae ratione egeant: mortale autem propter id quod angelus non est. Postea discretis atque seclusis adiectum est proprium in parte postrema risus capax: est enim solum hominis, quod ridet. Sic perfecta est omni ex parte definitio ad hominem declarandum. Cuius disciplinae dfinitionem plenam existimaverunt Aristoteles et Tullius ex genere et differentiis consistere. Quidam postea pleniores in docendo eius perfectam substantialem definitionem in quinque partibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ciplina quȩ cursꝰ celestium sydum quȩ figuras
contemplat᷑ om̃s & habituidmes stellarũ. circa se
& circa t̾ram indagabili ratione ꝑcurrit. Por¬
ro actualis di: quȩ resꝓpositas oꝑationib sius
explicat. cuius partes sunt tres: moralis. dis¬
pensatiua. & ciuilis. Moralis dr̃ ꝑ qͣm mos ui¬
uendi honestus appetitur: & instituta ad uir¬
tutẽ tendentia p̃parant᷑. Dispensatiua dicit᷑.
cũ domesticarũ rerũ sapient̾ or do disponitur.
nistratur. De ysagogis porphirii. iiii.
ost phylosophie diffinitiones inquib gen̾a¬
lit̃ om̃acontinent᷑. nunc ysagogas porphi¬
rii expedianius. Yagoga quippe grece.
latine introductio dr: eoꝵ scilicet qͥ phyloso¬
phiam incipiunt. contineus in se demonstra¬
tionẽ pͥmarũ rationum dequalibet re qͥd sit:
suaq certa ac substantiali diffinitione decla¬
retur: Nam posito pͥmo gen̾e. deuide species.
& alia quȩ uicina eẽ possunt subiungimus.
ac discretis comiminidnib seꝑamus: taiidiu

Expanded text:
lis, quae cursus coelestium siderum, quae figuras contemplatur omnes, et habitudines stellarum circa se et circa terram indagabili ratione ro actualis dicitur, quae res propositas operationibus suis explicat. Cuius partes sunt tres, moralis, dispensativa et civilis. Moralis dicitur, per quam mos vivendi honestus adpetitur, et instituta ad virtutem tendentia praeparantur. Dispensativa dicitur, cum domesticarum rerum sapienter ordo disponitur. nistratur. De isagogis porphyrii . Post Philosophiae definitiones, in quibus generaliter omnia continentur, nunc Isagogas Porphyrii expediamus. Isagoga quippe Graece, Latine introductio dicitur, eorum scilicet qui Philosophiam incipiunt: continens in se demonstrationem primarum rationum de qualibet re quid sit, suaque certa ac substantiali definitione declaretur. Nam posito primo genere, deinde species et alia, quae vicina esse possunt, subiungimus ac discretis communionibus separamus, tamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
definitum ẽ: nisi forte cum uoluntate dei
aliquid miraculũ ꝓuenire monstrat᷑. Di¬
uinalis dr. qͣudo aut ineffabilẽ naturã cħ.
aut spũales creaturas ex parte aliqua pro¬
fuudissima qualitate disserimꝰ. Doctrinał
di scientia. quȩ abstractam cousiderat
qͥntitatem. Apstracta enim quantitas dr. quan
intellectu amati̾a seꝑantes uel ab aliis acciden¬
tib ut ẽ par. impar. uel abhuiꝰcemodi iniso la ratio¬

Expanded text:
definitum est, nisi forte cum voluntate Dei definitum est, nisi forte cum voluntate Dei aliquod miraculum provenire monstratur. Divinalis dicitur, quando aut ineffabilem naturam Dei, aut spiritales creaturas ex aliqua parte, profundissima qualitate disserimus. Doctr est, quae abstractam considerat quantitatem. « Abstracta » enim « quantitas dicitur, quam intellectu a materia separantes, vel ab aliis accidentibus, ut est, par, impar, et hujusmodi, in sola ratio
Abbreviated transcription (Latin):
ars artiumi. & disciplinia disciplinarũ. Rursus.
phylosophia meditatio inortis: qͦd iuagis conue¬
uit xp̃ianis. qui scħ ambitione calcata couu̾¬
satione disciplinabili similitudine futurȩ pa¬
partes. pͥnia in inspectiuam. scda in actualẽ.
Alii diffiuierunt phylosophie rationẽ in
duab consistere partib. quarũ pͥma inspe¬
ctiua ẽ. scda actualis. Inspectuia duiditur
nitͥb modis idẽ pͥma in naturalẽ scda doc¬
trinalẽ. itẽ tercia indiuinã. Doctrinalis di¬
uiditur inquatuor. id ẽ pͥma marithineticã.¬
scda ĩ dispensatiuã. t̾ciaicuulẽ. Inspectiua
dr. qua suꝑgͥssi uisibilia dediuinis aliqua¬
id ẽ celestib contemplamͣ᷑. ea que m̃te solũmͦ
nspicimus. qñi corporeũ suꝑg̾diunt᷑ obtutũ.
Naturalis dr. ubi uniuscuuisq rei natura
discutit᷑. quia nichil gen̾atur inuta. s unũ¬
qͦdq his usib deputatur: in quib a creatore

Expanded text:
ars artium, et disciplina disciplinarum. Rurars artium, et disciplina disciplinarum. RurPhilosophia est meditatio mortis, quod magis convenit christianis, qui seculi ambitione calcata, conversatione disciplinabili, ad similitudinem future papartes: prima inspectiva; secunda actualis. Alii definierunt Philosophiae rationem in duabus consistere partibus, quarum prima inspectiva est, secunda actualis. Inspectiva dividitur in tribus modis, id est prima in naturalem; secunda in doctrinalem; tertia in divinam. Doctrinalis dividitur in quattuor, id est, prima in Arithsecunda dispensativam, tertia civilem. Inspectiva dicitur, qua supergressi visibilia, de divinis aliquid inspicimus, quoniam corporeum supergrediuntur obtutum. Naturalis dicitur, ubi uniuscuiusque rei natura discutitur, quia nihil generatur in vita: sed unumquodque his usibus deputatur, in quibus a creatore
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentiaq refrenat᷑. Iusticia. qua recte
iudicando sua cuiq distribuuntur. Logicã
quȩ rationalis uocat᷑. plato sub unxit. ꝑ qmͣ
discussis rerum moꝵq causis uimi edꝵ ra-¬
tionabilit̾ ꝑ scrutatus ẽ: diuidens eã india-¬
lecticã & rethoricam. Dicta aut̾ logica ẽ:
id ẽ rationalis. Logos enim apud g̾cos ꝙ ser¬
monẽ significat & rationẽ. In his quippe tͥb
gn̾ib phylosophie. etiã eloquia diuina ⁊sistunt.
Nam aut denat᷑a disputare solent ut ingene¬
si & inecclesiasten. aut demorib ut in ꝓu̾biis
& in om̃ib passim libris: aut delogica: ꝓ qua
nr̃i theologicam sibi uendicant. ut in cautico
canticoꝵ &̃ in erangłiis. Itẽ aliqui docꝰtoꝵ
phylosophiam innomine & patrib suis ita
diffiuierunt. Phylosophia ẽ diuinarũ hu¬
manarũq rerum in qnͣtum homini possi¬
bile ẽ: ꝓbabylis scientia. Alit̃. Phylosophia ẽ

Expanded text:
concupiscentiaque rerum frenatur. Iustitia, qua recte concupiscentiaque rerum frenatur. Iustitia, qua recte iudicando sua cuique distribuunt. Logicam, quae rationalis vocatur, Plato subiunxit, per quam, discussis rerum morumque causis, vim earum rationabiliter perscrutatus est, dividens eam in Dialecticam et Rhetoricam. Dicta autem Logica, id est rationalis. Λόγος enim apud Graecos et sermonem significat et rationem. In his quippe tribus generibus philosophiae etiam eloquia divina consistunt. Nam, aut de natura disputare solent, ut in Genesi et Ecclesiaste; aut de moribus, ut in Proverbiis et in omnibus sparsim libris; aut de logica, pro qua nostri theoricam sibi vindicant, ut in Cantico canticorum et Evangeliis. 9. Item aliqui doctorum philosophiam in nomine et partibus suis ita definierunt: Philosophia est divinarum humanarumque rerum, in quantum homini possibile est, probabilis scientia. Aliter: Philosophia est
Abbreviated transcription (Latin):
morib agit᷑. Tercia rationalis. quȩ greco
uocabulo logica appellat᷑: inqua disputat᷑
quemadmodũ inrerũ causis uel uite mo¬
rib ueritas ipsa querat᷑. In physica gͥ causa
ca ratio intelligendi u̾satur. Phisicã apud¬
grecos. pͥmus ꝑscrutatꝰ ẽ tales nulesius. unꝰ
exseptẽ illis sapientib. Hic enim aute ali¬
os celi causas atq uim rerũ naturalium
contemplataratione: suspexit. qm pt᷑¬
modum plato inquatuor diffinitiones
distribuit: idẽ arithmneticã. geometri ã
musicam. astrononiam. Ethicã socrates
primus adcorrigendos compoirendosq
mores instituit. atq omne studiũ eiꝰ ad
beneuiuendi disputationẽ ꝑduxit. diuii¬
dens eam in quatuor uirtutib anune. id:
prudentiã. iusticiã fortitudinẽ. tẽꝑan¬
tium. Prudentia ẽ in reb qua discer
mintur abonis mala. fortitudo ẽ q adu̾sa
equauuuit̾ tolerant᷑. Temperautia qͥ libido

Expanded text:
moribus agitur: tertia rationalis, quae Graeco moribus agitur: tertia rationalis, quae Graeco vocabulo Logica appellatur, in qua disputatur quemadmodum in rerum causis vel vitae moribus veritas ipsa quaeraca ratio intelligendi versatur. In quGraecos primus perscrutatus est Thales Milesius, unus ex septem illis sapientibus. Hic enim ante alios caeli causas atque vim rerum naturalium, contemplata ratione, suspexit, quam postmodum Plato in quatuor definitiones distribuit, id est, arithmeticam, geometriam, musicam et astronomiam. 5. Ethicam Socrates primus ad corrigendos componendosque mores instituit, atque omne studium ejus ad bene vivendi disputationem perduxit, dividens eam in quatuor virtutes animae, id est, prudentiam, justitiam, fortitudinem et temperantiam. 6. Prudentia est in rebus, qua nuntur a bonis mala. Fortitudo, qua adversa aequanimiter tolerantur. Temperantia, qua libido
Abbreviated transcription (Latin):
fiuitionem phylosophie ostendere. quo fa¬
bene uiuendi coniuncta. Hec duab ex
reb constare uidet᷑. scientia & opinatione.
Scientia ẽ: cum res aliqua certa ratione ꝑ¬
cipit᷑. Opinatio aut̃: cuni adhuc incerta
res latet. & nulla ratione firma uidetur.
ut puta. sol utrum ne tantꝰ quantꝰ uidet᷑.
an maior sit qm omnis t̾ra. itẽ luna globosa
sit an concaua. & stelle utrũne adhereant
celo. an ꝑ aerem lib̾o cursu ferant᷑. celum
ipsum qua iragnitudine qua mat̾ia coustet.
utrum quietum sit an immobile. an in¬
credibili celeritate uoluat᷑: qͣnta sit t̾re
crassitudo. aut quib fundam̃tis librata
& suspensa ꝑmaneat. Ipsum aut̃ nomen
latine int̾p̾tatum. am̃orẽ sapientie ꝓficet᷑.
sapientiã. Phylosophie species trrꝑtita ẽ.
Una naturalis. quȩ g̾ce phisica appellatui:
inqua de nature inquisitione disseritur.
Alt̾a moralis. quȩ g̾ce ethica dr. inqua de

Expanded text:
finitionem Philosophiae ostendere, quo fafinitionem Philosophiae ostendere, quo fabene vivendi coniuncta. Haec duabus ex rebus constare videtur, scientia et opinatione. Scientia est, cum res aliqua certa ratione percipitur; opinatio autem, cum adhuc incerta res latet et nulla ratione firma videtur, utputa sol utrumne tantus quantus videtur, an maior sit quam omnis terra: item luna globosa sit an concava, et stellae utrumne adhaereant caelo, an per aerem libero cursu ferantur: caelum ipsum qua magnitudine, qua materia constat: utrum quietum sit et inmobile, an incredibili celeritate volvatur: quanta sit terrae crassitudo, aut quibus fundamentis librata et suspensa permaneat. Ipsud autem nomen Latine interpretatum amorem sapientiae profitetur. iam dicunt. Philosophiae species tripertita est: una naturalis, quae Graece Physica appellatur, in qua de naturae inquisitione disseritur: altera moralis, quae Graece Ethica dicitur, in qua de