comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
posse putabatus existere. com¬
pellebat aliquas ciuitates posi¬
tas subiure romanotamqs: dm̃
narum. sed & ipsius mortisque
plus c&cris formidatur Neq
tunc ciuitas xp̃i quãuis adhuc
peregrinar&ur interris. & ha¬
ber& tam̃ magnorũ agmina
populorum aduersus impios
ꝑsecuto ressuos. protemporali
includebantur. cedebantur.
torquebantus. urebantur. la¬
mabantur. truciabantur &
multi plicabantur. Nonerat
eis prosalute pugnare. nisi sa¬
lutem prosaluatore contẽpne¬
re Scio in libro ciceronis tertio
pisi fallor dere publica dispu¬
tari. Nullum bellum suscipia
ciuirate optima. Nisi aut fide
aut prosalute. Quid autemdi¬
cat prosalute uelintellegi. quã
salutẽ uelit alioloco de monstran
Sedhis poenis inquit quas &iã
stultissimi sentiunt egestate ex¬
ilio. uinculis. uerberib elabunt᷑.
sępe priuati oblata mortis celeri¬
tate. Ciuitatib autem mors
ipsa pocnaẽ : quaeuid & ur
apena. singulos uindicare
Deb& enim constituta sicesse

Expanded text:
posse putabatur exsistere, conposse putabatur exsistere, conpellebat aliquas ciuitates positas sub iure Romano tamquam dnon solum colendo, verum etiam ris formidatur. Neque tunc ciuitas Christi, quamuis adhuc peregrinaretur in terris et haberet tamen magnorum agmina populorum, aduersus inpios persecutores suos pro temporali includebantur, caedebantur torquebantur, urebantur laniabantur, trucidabantur — et multiplicabantur. Non erat eis pro salute pugnare nisi salutem pro Saluatore contemnere. Scio in libro Ciceronis tertio, nisi fallor, de re publica disputari nullum bellum suscipi a ciuitate optima, nisi aut pro fide aut pro salute. Quid autem dicat pro salute uel intellegi quam salutem uelit, alio loco demonstrans: \'Sed his poenis, inquit, quas etiam stultissimi sentiunt, egestate exsilio, uinculis uerberibus, elabuntur saepe priuati oblata mortis celeritate; ciuitatibus autem mors ipsa poena est, quae uidetur a poena singulos uindicare. Debet enim constituta sic esse
Abbreviated transcription (Latin):
sediam demonstrantur imple¬
te Deromulo autẽ quia con¬
didit romam incaq regnauit.
auditur. legiturue. quod fac¬
tumẽ. Noñ quod antequam
fier& proph& atum sed quod
sit receptus indeos creditum te¬
nent littere. non factũ docent
Nullis quippe rerum mirabili¬
um signis idciuere ꝓuenisse
monstratur. Lupa quippe il¬
la nutrix quoduid&ur quasi
magnum extitisse portentum.
Qualeaut quantũe. ad demons¬
trandum dm̃ Certeenim
& si non mner&rix fuit lupa illa.
sed bestia cocõmune fuerit
ambob. frat̃ tam̃ cius non ha¬
b&urds̃ Quis autẽ ꝓhibitus ẽ
aut romulum. aut herculẽ. aut
alios tales homines deos dice¬
re. & mori maluit quã non di¬
cere Aut uero aliqua gentiũ
coler& inter deossuos romulũ.
nisi romani nominis m&us
coger&. Quisporronume¬
r& quã multi quantalib& se¬
uitia crudelitatis occidi. quã
Xp̃m dm̃i negare maluerunt.
Proinde m&us quam lib& le¬
uis indignationis quẽ ab ani¬
mis romanorum si nonfier&

Expanded text:
sed iam demonstrantur inplesed iam demonstrantur inpletae; de Romulo autem, quia condidit Romam in eaque regnauit, auditur legiturue quod factum est. non quod antequam fieret prophetatum; sed quod sit receptus in deos, creditum tenent litterae, non factum docent. Nullis quippe rerum mirabilium signis id ei uere prouenisse monstratur. Lupa quippe illa nutrix, quod uidetur quasi magnum exstitisse portentum, quale aut quantum est ad demonstrandum deum? Certe enim etsi non meretrix fuit lupa illa, sed bestia. cum commune fuerit ambobus, frater tamen eius non habetur deus. Quis autem prohibitus est aut Romulum aut Herculem aut alios tales homines deos dicere et mori maluit quam non dicere? Aut uero aliqua gentium coleret inter deos suos Romulum, nisi Romani nominis metus cogeret? Quis porro numeret, quam multi quantalibet saeuitia crudelitatis occidi quam Christum Deum negare maluerunt? Proinde metus quamlibet leuis indignationis, quae ab animis Romanorum, si non fieret,
Abbreviated transcription (Latin):
romulum necciuitatem cui ser¬
uiebant deconditore eius offen¬
derent aliter eum nominando
quã roma. Quacid non amore
quidem huius erroris. sed tam̃
amoris errore crediderat. Xp̃s
autem quã quã sit caedestis & sẽ¬
pit̃ nae conditor ciuitatis
Uon tam̃eum quõ ab illo condi¬
taẽ dm̃ credidit Sedideo po¬
tiusẽ condenda qui acredit
Roma conditorem suum iam
constructa. & dedicata ta quã
dm̃ coluit intemplo. Haecautẽ
hicrus alem condirorem suum
dicari. posuit infidei funda¬
mento Illaillum amando eẽ
dñ credidit: ista istum eẽ cre¬
dendo amauit. Sicutergo prae¬
cessit unde amar& illa. & de
amato iam libent̃ &iam falsũ
bonum creder& ita praccessit
unde ista creder&. ut fiderec
ta nontemere quod falsum.
sed quoduerũ erat amar&
Exceptis enimtot & tantis mi¬
raculis quac ꝑsuascrunt dm̃eẽ¬
xp̃m . Proph& iacquoq diui¬
nac fi dedignissimę praccesser̃.
quac milloNonsicut a patrib
ad huc creduntur implendȩ.

Expanded text:
Romulum, ne ciuitatem, cui serRomulum, ne ciuitatem, cui seruiebant, de conditore eius offenderent. aliter eum nominando quam Roma, quae id non amore quidem huius erroris, sed tamen amoris errore crediderat. Christum autem quamquam sit caelestis et sempiternae conditor ciuitatis, non tamen eum, quoniam ab illo condita est, Deum credidit, sed ideo potius est condenda, quia credidit. Roma conditorem suum iam constructa et dedicata tamquam deum coluit in templo; haec autem Hierusalem conditorem suum dicari, posuit in fidei fundamento. Illa illum amando esse deum credidit, ista istum Deum esse credendo amauit. Sicut ergo praecessit unde amaret illa et de amato iam libenter etiam falsum bonum crederet: ita praecessit unde ista crederet, ut recta fide non temere -quod falsum, sed quod uerum erat amaret. Exceptis enim tot et tantis miraculis, quae persuaserunt Dem. prophetiae quoque diuinae fide dignissimae praecesserunt, quae in illo non sicut a patribus adhuc creduntur inplendae,
Abbreviated transcription (Latin):
lum. ut iam doctis hominib ac
tẽporib ipsis eruditis. ad fin¬
gendum uix quicquã e&̃ loci
Antiquitãs enim recipit fabu¬
las fictas. & iam nonnũ quã inc̃¬
dite. Hacc &as autẽ iam exculta
praeseram eludens omñeqđ¬
fieri non potest respuit. Unus
enumero doctis simorum homi¬
num. idemq eloquentissimus
omniũ. marcus. tullius. cicero.
Propterea dicit diuinitatẽ ro¬
muli mirabilit̃ creditã. quod
erudita iam tempora fuerunt
quae falsitatẽ non reciperent
sabularũ. Quis autẽ romulum
đm̃. Nisi romacredidit atq id
parua & incipiens: Tumde in¬
de posteris seruare fuerat neces¬
se. quod acceperant amaiorib
Ut cumista suꝑstitio nein lacte
quodã modo matris ebibita
crescer& ciuitas. atq ad tãmag¬
num ꝑucnir& imperium. ut ex
eiusfaftigio uelut ex altiore quo¬
dam loco alias quoq gentes quib
dominar&ur ac sua opinione ꝑ¬
funder&: ut non quidem crede¬
rent Sed tamen dicerent dmñ

Expanded text:
lum. ut iam doctis hominibus ac lum. ut iam doctis hominibus ac temporibus ipsis eruditis ad fingendum uix quicquam esset loci. Antiquitas enim recipit fabulas, fictas etiam nonnumquam incondite; haec aetas autem iam exculta, praesertim eludens omne quodfieri non potest, respuit.\' Unus e numero doctissimorum hominum idemque eloquentissimus omnium Marcus Tullius Cicero propterea dicit diuinitatem Romuli mirabiliter creditam. quod erudita iam tempora fuerunt, quae falsitatem non reciperent fabularum. Quis autem Romulum deum nisi Roma credidit, adque id parua et incipiens? Tum deinde posteris seruare fuerat necesse quod acceperant a maioribus, ut cum ista superstitione in lacte quodam modo matris ebibita cresceret ciuitas adque ad tam magnum perueniret imperium, ut ex eius fastigio, uelut ex altiore quodam loco, alias quoque gentes, quibus dominaretur, hac sua opinione perfunderet, ut non quidem crederent, sed tamen dicerent deum
Abbreviated transcription (Latin):
renda duritia incredulos flec¬
timus Siuero ꝑ apłos xp̃i ut
cis creder&ur resurrectionem
atq ascensionem praedican¬
tib xp̃i. & iamistami racula
factaesse noncredunt Hoc
nobis unumgrande miraculũ
sufficit. quod cam orbisterra
rum. sincullis miraculisc redidit
Iecolamus igitur &iam hoclo¬
co illud quod de romuli cre¬
dita diuinitate tullius ad mirat᷑
Uerbacius ut scriptas in serã. Ma¬
gisẽ inquit in romulo ad miran¬
dum quod c&eri quidii ex homi¬
nib factieẽ dicuntur minuseru¬
ditis hominũ sacculis fuerunt.
ut fingendi procliuis e&̃ ratio
Cumimperiti facile adcreden¬
dum impellerent᷑: Nomuliautẽ
a& atc minus his sexcentis aunis
iaminu&eratis litteris. atq doc¬
trinis omniumq illo antiquo.
Exinoculta hominum uita erro¬
re sublato fuisse cernimus
Cepdulo post deco dem romulo
italoquitur: quod adhuncꝑti
n& sensum. Ex quo intellege
potest inquit ꝑ multis annis
ante homerum fuisse quãromu¬

Expanded text:
renda duritia incredulos flecrenda duritia incredulos flectimus. Si uero per aposteis crederetur resurrectionem atque ascensionem praedicantibus Christi, etiam ista miracula facta esse non credunt, hoc nobis unum grande miraculum sufficit, quod eam terrarum orbis sine ullis miraculis credidit. Recolamus etiam hoc loco illud quod de Romuli credita diuinitate Tullius admiratur. uerba eius ut scripta sunt inseram. "magis est" inquit "in Romulo admirandum, quod ceteri, qui dei ex hominibus facti esse dicuntur, minus eruditis hominum saeculis fuerunt, ut fingendi procliuis esset ratio, cum imperiti facile ad credendum impellerentur, Romuli autem aetatem minus his sescentis annis iam inueteratis litteris atque doctrinis omnique illo antiquo ex inculta hominum uita errore sublato fuisse cernimus." et paulo post de eodem Romulo ita loquitunet sensum: \'Ex quointellegi potest, inquit, permultis annis ante Homerum fuisse quam Romu
Abbreviated transcription (Latin):
tum. sed &iam mirifica facien¬
tib signa credebant. Homi¬
nes quippe quos unius uelut
multum duarum linguarum
fuisse narrauerant repente
linguis omnium gentiũ loquen¬
tes mirabilit̃ audiebant Cau¬
dumabuberib matris ad corũ
uerbum in xp̃i nomine post
quad raginta annos in colomem
constitisso. sud aria decorporib
corum ab lata sanandis pro¬
fuisse languentib. inuiaqua
fuerant transituri positus
inordine. innumerabiles mor¬
bis uariis laborantes. ut ambu¬
lantium suꝑ cos umbra transi¬
r& continuo salutẽ solere reci¬
pere. & alia multa stupenda
inxp̃i nomine ꝑcos facta. pos¬
tremo &iam mortuos resurre¬
xisse cernebant. Quaesule¬
guntur gestaeẽ concedunt. ec¬
detot incredibilia trib illis.
incredibilib addimus Etut
credatur unumincredibile
quod decarnis resurrectione.
Atq incęlum a scen sio nedicit᷑
multorum incredibilium testi¬
moniatanta congerimus. et
nondum ad credendum. hor¬

Expanded text:
tum, sed etiam mirifica facientum, sed etiam mirifica facientibus signa credebant. Homines quippe, quos unius uel, ut multum, duarum linguarum fuisse nouerant, repente linguis omnium gentium loquentes mirabiliter audiebant; claudum ab uberibus matris ad eorum uerbum in Christi nomine post quadraginta annos incolumem constitisse, sudaria de corporibus eorum ablata sanandis profuisse languentibus, in uia qua fuerant transituri positos in ordine innumerabiles morbis uariis laborantes, ut ambulantium super eos umbra transiret, continuo salutem solere recipere et alia multa stupenda in Christi nomine per eos facta, postremo etiam mortuos resun-exisse cernebant, Quae si, ut leguntur, gesta esse concedunt, ecce tot incredibilia tribus illis incredibilibus addimus, et ut credatur unum incredibile, quod de carnis resurrectione adque in caelum adscensione dicitur, multorum incredibilium testimonia tanta congerimus et nondum ad credendum hor
Abbreviated transcription (Latin):
credunt. tertium resurrectio
Certexp̃i & incelum cum carne
inqua resurrexit ascensiototo
iammundo praedicatus & ere¬
ditur: Sicredibilis nonẽ. un¬
de coto terrarum orbe iamere¬
ditaẽ: Simulnobiles sublimes
docti eã se uidissedixer̃. Et qđ
uider̃ diffamarccũrarunt eis
mundum credidisse Nonmirũ
est. sed istos adhuccredere nol¬
le ꝑdurũẽ: Siautẽ utuerũ ẽ.
paucis obscuris minimis in doc¬
tis eã scuidisse dicentib & scri¬
bentib credidit mundus. Cur
pauci obstinatissimi quireman¬
scrunt ipsimundo iam creden¬
ti. adhucusq noncredunt
Qui propterea numero exiguo.
ignobilium infirmorũ impe¬
ritorũ hominum credidit: quia
intã contemptibilib testib mul¬
tomirabilius diuinitas scipsa
ꝑsuasit. Eloquia nãq ꝑsua¬
dentium quaedicebant. mira
fucrunt facta Non uerba. Qui
enim xp̃m in carne resurrecis¬
se. & cumilla incęlũ ascendisse
Nonuiderant id se uidisse nar¬
rantib Nonloquentib tan¬

Expanded text:
credunt tertium. Resurrectio credunt tertium. Resurrectio certe Christi et in caelum cum carne in qua resurrexit adscensio toto iam mundo praedicatur et creditur; si credibilis non est, unde toto terrarum orbe iam credita est? Si multi, nobiles, sublimes. docti eam se uidisse dixerunt et quod uiderunt diffamare curarunt, eis mundum credidisse non mirum est sed istos adhuc credere nolle perdurum est; si autem, ut uerum est, paucis, obscuris, minimis, indoctis eam se uidisse dicentibus et scribentibus credidit mundus, quur pauci obstinatissimi, qui remanserunt, ipsi mundo iam credenti adhuc usque non credunt? qui propterea numero exiguo ignobilium, infimorum, inperitorum hominum credidit, quia in tam contemtibilibus testibus multo mirabilius diuinitas se ipsa persuasit. Eloquia namque persuadentium, quae dicebant, mira fuerunt facta, non uerba Qui enim Christum in carne resurrexisse et cum illa in caelum adscendisse non uiderant, id se uidisse narrantibus non loquentibus tan
Abbreviated transcription (Latin):
mus Incisdem litteris praedic¬
tum sit ꝑquas credidit mundus¬
didit sicon sider&ur. incredi¬
bilior inuenitur. Ineruditos
liberalib disciplinis. & omnino
quantũ ad istorũ doctrinas
attin& impolitos. non peri¬
tos grammatica. pon armatos
dialectica. Non rethorica in¬
flatos. Piscatores xp̃s cum r&i¬
bus fidei ad mare huius sacculi.
paucissimos misit: atq: ita¬
& exomnigenere tammultos
pisces. &tanto mirabiliores
quanto rariores &iamipsos
philosophos coepit: Duob illis
incredibilib siplac& immo
quia placere deb& ad damus
hoctertium Iamergotria sunt
incredibilia: quaetam̃ factas
Incredibileẽ xp̃m resurrexisse
incarne. & incelumascendisse
cum carne: Incredibilcẽ mun¬
dum remtam incredibilem
tamefficaciter mundo. & in il¬
lo &iam doctis ꝑ suadere po¬
tuisse. Horumtrium incredi¬
bilium primumnolunt isticũ
quib agimus credere. secđm
coguntur & cernere quod non
inueniunt undesit factum siñ

Expanded text:
mus, in eisdem litteris praedicmus, in eisdem litteris praedictum sit, per quas credidit mundusdidit, si consideretur, incredibilior invenitur. Ineruditos liberalibus disciplinis et omnino quantum ad istorum doctrinas attinet impolitos, non peritos grammatica, non armatos dialectica, non rhetorica inflatos, piscatores Christus cum retibus fidei, ad mare hujus saeculi paucissimos misit. Atque ita ex omni genere tam multos pisces, et tanto mirabiliores quanto rariores, etiam ipsos philosophos cepit. Duobus illis incredibilibus, si placet, imo quia placere debet, addamus hoc tertium. Jam ergo tria sunt incredibilia, quae tamen facta sunt. Incredibile est Christum resurrexisse in carne, et in coelum ascendisse cum carne; incredibile est mundum rem tam inctam efficaciter mundo et in illo etiam doctis persuadere potuisse. Horum trium incredibilium primum nolunt isti, cum quibus agimus, credere; secundum coguntur et cernere: quod non inueniunt unde sit factum, si non
Abbreviated transcription (Latin):
mundus. sublatũ terrenũ
sp̃icorpus incaelum. resurrec¬
conem carnis Etascensionem
insuꝑnis sedes. paucissimis rema¬
nentib atq stupentib ueldoc¬
ais uel in doctis Iamcrediderunt
docti. & indocti Sirȩ in credibi¬
lem crediderunt: uideant quã
sint stolidi qui noncredunt. Si
autẽ res incredibilis creditaẽ.
&iam hocutiq incredibilcest.
siccreditumeẽ. quod incredibi¬
leest. Hacc igitur duo inere¬
dibilia. resurrectionẽ scilic&
Nri corporis in a&num Etrem
tam incredibilẽ mundũ eẽ
crediturum Idem ds̃ antequã
uelunum horum fier&. ambo
futura cẽ praedixit. Unũ duorũ
incredibiliũ iamfactum uidem.
ut qđ erat incredibile. creder&
inundus Cur id quod reliquũ
est desperatur. ut &ciam hocue¬
niat. quod incredibile credi¬
dit mundus Sicutiam uenit
quod similiter incredibile fuit.
ut remtam in credibilẽ creder&
mundus Quandoquidem hoc
utrumq incredibile quorum
uidemus unum alterum credi¬

Expanded text:
mundus sublatum terrenum mundus sublatum terrenum Christi corpus in caelum; resurrectionem carnis et adscensionem in supernas sedes, paucissimis remanentibus adque stupentibus uel doctis uel indoctis. iam crediderunt et docti et indocti. Si rem credibilem crediderunt, uideant quam sint stolidi, qui non credunt; si autem res incredibilis credita est, etiam hoc utique incredibile est. sic creditum esse, quod incredibile est. Haec igitur duo incredibilia, resurrectionem scilicet nostri corporis in aeternum et rem tam incredibilem mundum esse crediturum, idem Deus, antequam uel unum horum fieret, ambo futura esse praedixit. Unum duorum incredibilium iam factum uidemus, ut, quod erat incredibile, crederet mundus: quur id quod reliquum est desperatur, ut etiam hoc ueniat, quod incredibile credidit mundus, sicut iam uenit, quod similiter incredibile fuit, ut rem tam incredibilem crederet mundus, quando quidem hoc utrumque incredibile, quorum uidemus unum, alterum credi
Abbreviated transcription (Latin):
la tamexigua potuit aliquid
alesticorpore melius apud se
tenere. ut sensum haber& & uitã.
Etcam sentientem atq uiuentẽ.
dedignabitur caclũ suscipere.
Aut susceptã non poterit sustine¬
re. cumdere sentiat & iuat is¬
tameliorequã est corpus omnecȩ¬
leste Sedideo nunc non fit
quia nondum ẽtẽpus. quo id fic¬
siuoluit. qui hoc quoduidendo
iamuiluit Multo mirabilius
quamillud quo dabistis non
editur fecit Cur enim nonue¬
hementius ad miramur. incor¬
porcos animos caelesti corpore
potiores . terrenis inligari corpo¬
rib quã corporalic& terrena se¬
dib quamuis caclestib tam̃cor¬
poreis sublimari. Nisiquia hoc
uidere consucuimus . & hoc sum.
Illud uero nondumsumus. Neca¬
liquando adhucuidimus Nã
profecto sobria ratione consulta
mirabilioris eẽ diuinio peris rep¬
peritur incorporalib corporalia
quodã modo attexere. Quãli¬
& diuersa quia il lacelestia. is¬
caterrestria. tamen corpora
scorpora copulare
quando. ecce iamcredidit

Expanded text:
la tam exigua potuit aliquid caelesti corpore melius apud se tenere, ut sensum haberet et uitam, et eam sentientem atque uiuentem dedignabitur caelum suscipere aut susceptam non poterit sustinere, cum de re sentiat et uiuat ista meliore, quam est corpus omne caeleste? sed ideo nunc non fit, quia nondum est tempus, quo id fieri uoluit, qui hoc quod uidendo iam uiluit multo mirabilius quam illud quod ab istis non creditur fecit. cur enim non uehementius admiramur incorporeos animos caelesti cpotiores, terrenis inligari corporibus quam corpora licet terrena sedibus quamnis caelestibus. tamen corporeis sublimari, nisi quia hoc uidere consueuimus et hoc sumus, illud uero nondum sumus nec aliquando adhuc uidimus? Nam profecto sobria ratione consulta rairabilioris esse diuini operis reperitur incorporalibus corporalia quodam modo adtexere quam licet diuersa, quia illa caelestia, ista terrestria, tamen corpora et corpora copulare.quando: ecce iam credidit
Abbreviated transcription (Latin):
ne sint ꝓpeccatis elemosine de
quib &iam xp̃i praecur sor ille
dicebat. Facitcergo dignos fruc¬
tus paenitentiae᷑ procu̾l dubio
non inuenientur eas facere.
quiuitam suam usq ad mortẽ
cotidianorum criminum ꝑpe¬
tratione confodiunt Primum
quia mnauferendis rebus alienis
longeplura diripiunt. ex quib
pexigua pauperib largiendo
Ap̃m sead hoc pascere existimañt.
ur licentiãmale factorum ab illo
se emisse. uel cotidie potius eme¬
recredentes. securidampnabilia
canta cõmittant. Quisi prouno
scelere omnia sua distribuerent
indigentib membris xp̃i. Nisi
desifterent atalib fact̾is haben

Expanded text:
nae sint pro peccatis elemosynae, de nae sint pro peccatis elemosynae, de quibus etiam Christi praecursor ille dicebat: Facite ergo fructus dignos paenitentiae, procul dubio non inuenientur eas facere, qui uitam suam usque ad mortem cottidianorum criminum perpetratione confodiunt: primum, quia in auferendis rebus alienis longe plura diripiunt, ex quibus perexigua pauperibus largiendo Christum se ad hoc pascere existimant, ut licentiam malefactorum ab illo se emisse uel cottidie potius emere credentes securi damnabilia tanta committant. Qui si pro uno scelere omnia sua distribuerent indigentibus membris Christi, nisi desisterent a talibus factis haben
Abbreviated transcription (Latin):
nullum ẽ cotidianum quale cũo
peccatum. quod ꝑ illtom non dinit¬
catus cum licimus. Dimittenob
debitanrã. siquod sequitus fa¬
cere curemus: Sicut & nos dimit¬
rimus debicorib nr̃is. Nonenĩ
seddimite & inquic uobis peccata
ura. Qualia cumq ergo uelquan¬
tacumq sint &iam si cõtidie per¬
p&rentus Necabeis uit adiscedat
inmlius comiutata. ꝑelemosinã
uenia.. ⁊ non negata & remitti sibi
posse presumunt. Sed benequod
isti dignas propeccatis elt mosi¬
nas commonent eẽ faciendas: quõ
sidicerent quales cumq scelerũ¬
consu&udine misericordiã posse
inp&rare diuinam. ut ea cotidia¬
na remissio sequer&ur: uideren
serem dicere absurdam atq ridi¬
sant. Sicenim cogerentus fateri
fieri posse ut opulentissimus
homodecim num mulis diurnis
melmias in pensis. homicidia
&adulteria & nefaria quęq fac¬
ca redimer&. Quodsiabsurdis¬
simum atq in sanissimum ẽdice¬
re. profecto siquęratur. quaedig¬

Expanded text:
nullum est quotidianum qualecunque nullum est quotidianum qualecunque peccatum quod per illam non dimittatur, cum dicimus: Dimitte nobis debita nostra; si quod sequitur facere curemus, Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Non enim sed, Dimittet, inquit, vobis peccata vestra. Qualiacunque ergo vel quantacunque sint, etiam si quotidie perpetrentur, nec ab eis vita discedat in melius commutata, per eleemosynam venia non negata remitti sibi posse praesumunt. Sed bene quod isti dignas pro peccatis eleemosynas commonentes esse faciendas: quoniam si dicerent, qualescunque eleconsuetudine misericordiam posse impetrare diuinam, ut ea cotidiana remissio sequeretur, uiderent se rem dicere absurdam atque ridiam. Sic enim cogerentur fateri fieri posse, ut opulentissimus homo decem nummulis diurnis in elemosynas inpensis homicidia et adulteria et nefaria quaeque facta redimeret. Quod si absurdissimum adque insanissimum est dicere, profecto si quaeratur, quae dig
Abbreviated transcription (Latin):
dificio. aurco. argenteo gemineo.
deputabitur. Quomodo autem
potest cos plus amare quam
Xp̃m̃. quos amat utiq prop¬
Destat eis respondere. quidi¬
Icunt a & no igneillos tantũ¬
modo arsuros. quippeccatis
suis facere dignas elrmosinas
Neglogunt: propt̃ illud quod
aita poscolis ia cobus Iudicium
autem sinemis ericordia illi
qui non fecit miscricordiam.
Quiergo fecit inquiunt quãuis
noncorrexerit perditos mores
sed nefarie ac nequiter inter
ipsas suas elrmosinas uixerit
cummi sericordia illi futurũ est
iudicium. ut autdam pr&ur om¬
nino. aut post aliquod tempus
ad ampnatione nouissima libe¬
r&ur Necobaliud existimant
to drino sinarum discr&ionẽ
incerdextros & sinistros esse
facturum. quorum alios in reg
num. alios insupplicium mit᷑¬
tat a&̾num. Ut autẽ cotidia¬
tionẽ quã docuit ipsedñs & suf¬
fragatricem sibi adhibere co¬
nancur & testem Sicut enim
nullus ẽ in quiunt dics. quoa p̃¬
anis haecoratio nondicatur ua

Expanded text:
dificio aureo, argenteo, gemmeo dificio aureo, argenteo, gemmeo deputabitur. quomodo autem potest eos plus amare quam Christum, quos amat utique propestat eis respondere, qui dicunt aeterno igne illos tantummodo arsuros qui pro peccatis suis facere dignas elemosynas neglexerunt, propter illud quod ait apostolus Iacobus: iudicium autem sine misericordia illi qui non fecit misericordiam. qui ergo fecit, inquiunt, quamuis non correxerit perditos mores, sed nefarie ac nequiter inter ipsas suas elemosynas uixerit, cum misericordia illi futurum est iudicium, ut aut non damnetur omnino aut post aliquod tempus a damnatione nouissima liberetur. nec ob aliud extimant ctu elemosynarum discretionem inter dextros et sinistros esse fanum, alios in supplicium mittat aeternum. Ut autem quotidiationem quam docuit ipse Dominus, et suffragatricem sibi adhibere conantur et testem: Sicut enim nullus est, inquiunt, dies quo a Christianis haec oratio non dicatur, ita
Abbreviated transcription (Latin):
hacc inueni& ꝓpt̃ stabile fun¬
damentum Quicũq autem
nondicouxorẽ. cuius &iã com¬
mixtionẽ carnis. ad carnalem
utitur uoluptatẽ : Sed ipsa quae
ab eius modi delãctionib alienas
Nomina pi&atis. huma nomore
carnaliter diligendo xp̃o ante¬
ponit. Noncum hab& infunda¬
mento & ideo nonpignem sal¬
uus erit. sed saliuis nonerit. quia
c̃ẽ cum saluatore non poterit
quamine non ẽ inedignus
Ucrum quihas fccessitudines
sic amat̾ carnalit̃. ut tam̃ eas
xp̃o dño non p̃ponat malitq
ipsis carere quam xp̃o Siad
hul fuerit articułum tempta¬
tionis adductus ꝑ ignem erit
saluus. quia & carum amissio¬
ne tantum necesseẽ urat dolor
quantum heserat amor. Porro
qui patrẽ. matrẽ filios filias se¬
cundum xp̃m dilexserit. ut ad
cius regnum oꝑtinendum. eiq
cohȩrendum illis consulat uel
hoc incis diligat. quod iẽbras
xp̃i: absie utista dilectioreppe¬
riatur. in lignis faeno & supula
consumenda Sed prorsus ae¬

Expanded text:
haec inueniet, propter stabile funhaec inueniet, propter stabile fundamentum! Quicumque autem, non dico uxorem, cuius etiam commixtione carnis ad carnalem utitur uoluptatem, sed ipsa quae ab eius modi delectationibus aliena sunt nomina pietatis humano more carnaliter diligendo Christo anteponit, non eum habet in fundamento et ideo non per ignem saluus erit, sed saluus non erit, quia esse cum Saluatore non poterit, quuerum qui has necessitudines sic amat carnaliter, ut tamen eas Christo domino non praeponat malitque ipsis carere quam Christo, si ad hunc fuerit articulum temtationis adductus, per ignem erit saluus, quia ex earum amissione tantum necesse est urat dolor, quantum haeserat amor. porro qui patrem, matrem, filios, filias secundum Christum dilexerit, ut ad eius regnum obtinendum eique cohaerendum illis consulat uel hoc in eis diligat, quod membra sunt Christi: absit, ut ista dilectio reperiatur in lignis, faeno et stipula consumenda, sed prorsus ae
Abbreviated transcription (Latin):
uis adamꝑnatione uenialia
concremantem ignem transito¬
riae tribulationis inueniant.
non redarguo quia forsitan ue¬
rũ ẽ Potest quippe ad istã tribu¬
lationẽ ꝑtinere &iammors
ipsa carnis quaedeprimi peccati
ꝑ p&ratione conceptaẽ. ut secđm
cuiusq aedificium tẽpus qđ eam
scquitur. ab uno quoq sentiat᷑
Persccutiones quoq quibus
martrres coronatisunt. et
quas patiuntur quicũq xp̃ia¬
ni probant utraq aedificia
uelut ignis Et alia c̃sumunt
cũ ipsis aedificatorib si xp̃min
cis noninueniunt fundam̃tũ.
Alia sincipsis si mueniunt
Quia lic& cum dampno. salui
crunt ipsi Alia ueroñ c̃ sumunt.
quiatalia repperiunt quaema¬
neant in a&̃num. Erit&iam
infine sacculi tribulatio tẽpore
anti xp̃i. qualis nuiquã antea
fuit Quãmulta erunt tunc
acdificia. siue aurea siue fae¬
nea. suꝑ optimum fundam̃tũ
utraq. & dealiis gaudium.
dealiis inferat dampnum:
Ncutros tamen ꝑdat inquib

Expanded text:
uis a damnatione uenialia. uis a damnatione uenialia. concremantem ignem transitoriae tribulationis inueniant: non redarguo, quia forsitan uerum est. Potest quippe ad istam tribulationem pertinere etiam mors ipsa carnis, quae de primi peccati perpetratione concepta est, ut secundum cuiusque aedificium tempus quod eam sequitur ab unoquoque sentiatur. Persecutiones quoque, quibus martyres coronati sunt et quas patiuntur quicumque Christiani, probant utraque aedificia uelut ignis et alia consumunt cum ipsis aedificatoribus, si Christum in eis non inueniunt fundamentum; alia sine ipsis. si inueniunt, quia licet cum damno salui erunt ipsi; alia uero non\' consumunt, quia talia reperiunt quae maneant in . aeternum. Erit etiam in fine saeculi tribulatio tempore Antichristi, qualis numquam antea fuit. Quam multa erunt tunc aedificia, siue aurea siue fenea, super optimum fundamentumutraque et de aliis gaudium, de aliis inferat damnum, neutros tamen perdat., in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Siautem saluifient. ꝓfecto &
addexterã stabunt. & cũc&e¬
ris audient. Uenite benedicti
patris mei. possid&e paratum
uobis regnum. Nonad sinistrã
ubuilli erunt qui saluinoner̃.
Ccideo audient Discedite a me
maledicti inignẽ a&num Ne¬
moquippe abillo igne saluabit᷑.
quia in supplicium a & ernum
bunt illi omnes ubi uermeseorũ
non moritur. & ignis nonextin¬
uitur. quocruciabuntur dic& noc¬
te insęcula seculorum. Post istius
sanccorporis mortẽ. donecad illũ
ueniatur qui post resurrectionen
corporum futurus ẽ damꝑna¬
tionis & remunerationis ultim
dies: Sie st̃ temporis in t̃uallo
sp̃s de functorum ecius modi ignẽ
dicuntur ꝑp&i. quem non señti¬
ant illi . qui non habuer̃ tales
mores & amores in huius corpo¬
ris uita ut corum ligna & fenũ
& stipula consumatur: Aluue¬
ro sentiant quieius modi secũ
aedificia portauerunt. siue ibi
tantum. siuc & hic &ibi. siue
id eohicut nonibi secularia quã¬

Expanded text:
si autem salui fient, profecto et si autem salui fient, profecto et ad dexteram stabunt et cum ceteris audient: uenite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum, non ad sinistram, ubi illi erunt qui salui non erunt et ideo audient: discedite a me, maledicti, in ignem aeternum. nemo quippe ab illo igne saluabitur, quia in supplicium aeternum ibunt illi omnes, ubi uermis eorum non moritur et ignis non extinguitur, quo cruciabuntur die ac nocte in saecula saeculorum. post istius sane corporis mortem, donec ad illum ueniatur qui post resurrectionem corporis futurus est damnationis et remunerationis ultimus dies, si hoc temporis intspiritus defunctorum ejusmodi ignem dicuntur perpeti quem non sentiant illi, qui non habuerunt tales mores, et amores in hujus corporis vita, ut eorum ligna et fenum, et stipula consumatur, alro sentiant, qui eius modi secum aedificia portauerunt, siue ibi tantum, siue et hic et ibi, siue ideo hic ut non ibi saecularia, quam
Abbreviated transcription (Latin):
dificauerunt suꝑ fundamen¬
tum. aurũ argentum lapides
pr&iosos Sedinillum ignẽ
dequodictũ ẽ: Sictam̃ quasi
ꝑignẽ Si hoc modoẽ intelle¬
gen̾dus. utriq mittendisunt. &
extri scilic& & sinistri: Illoquip¬
peigne utriq probandi sunt. de
quodictum est Dies enim decla¬
ribit. quõ inigne reuelabitur.
xunius cuiusq opus qualesit ig¬
hus probabit. Siergo utrumq
probatut ignis. ut sicuius opus
ꝓmanserit. idest non fucrit igne
consumptũ: quod suꝑ aedificđuit
mercedem accipi&: Sicuius op̃
arserit damnum patiatur Pro¬
fecto non est ipse a&̾nus ignis
nillumenim solisinistri fouissi¬
ma & ꝑp&ua dampnatione mit¬
tentur ⁊ ste autẽ dextros ꝓb&
Sedalios eorum sic probat᷑. ut ac
pm. ab eis inuenerit eẽ construc¬
tum nonex urat atq consumat
lios autem aliter idest ut quod
suꝑ aedificauerunt. ardeatdãp¬
numq indepatiantur. Salui
mento stabiliter positum prae¬
cellenti caritate tenuerunt

Expanded text:
edificaverunt super fundamenedificaverunt super fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos? sed in illum ignem, de quo dictum est, Sic tamen quasi per ignem, si hoc modo est intelligendus, utrique mittendi sunt, et dextri scilicet et sinistri: illo quippe igne utrique probandi sunt, de quo dictum est: Dies enim declarabit, quia in igne revelabitur, et uniuscujusque opus quale sit ignis probabit. Si ergo utrumque probabit ignis, ut si cujus opus permanserit, id est non fuerit igne consumptum, quod superaedificavit, mercedem accipiat; si cujus autem opus arserit, damnum patiatur: profecto non est ipse aeternus ille ignis. in illum enim soli sinistri nouissima et perpetua damnatione mittentur, iste autem dextros probat. sed alios eorum sic probat, ut aediundamentum ab eis inuenerit esse constructum, non exurat atque consumat; alios autem aliter, id est ut quod superaedificauerunt ardeat damnumque inde patiantur, salui mento stabiliter positum praecellenti caritate . tenuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quodquisq cogitat quę sunt dĩ
quomo do placeatdõ, quod suꝑ¬
aedificat mercedem accipi&.
idest unde cogitauit hoc sinn&
Sicuius autem opus arserit dam¬
numpati &us. quõ quod dilexc¬
rat non habebit. Ipsc autẽ saluu
erit: quia nullacum tribulatio
ab illius fundamenti stabilita¬
te semouit. Sictamen quasi pe
ignem. quod enimsine inlicien¬
te amore ponhabuit. sincurer¬
te dolore nonꝑdit. Cecequan¬
tum mihi uid &ur inuentus ese
ignis. quinullumcorũ damꝑ¬
ñ &. sedunumdit& alterum
dampnific&. ambos prob&.
Siautem ignem illum loco isto uo¬
lucrimus accipere dequodñs
dicit sinistris. Discedite ame
maledicti inignẽ a&nũ. ut in
eis &iam isticẽ credantus
Qui aedificant suꝑ fundam̃
tum ligna fenum stipulam
eosq ex illo igne posttempus
ꝓmalis meritis imꝑtitum libe¬
r& bonimeritum fund am̃ti
Quidarbi trabimur dextrosqu¬
bus dic&ur Nenite benedicti
patris mei possid&e. paratũ
uobis regnum: Nisi eos quię¬

Expanded text:
quod quisque cogitat quae sunt dei, quomodo placeat deo — quod superaedificauit, mercedem accipiet — id est unde cogitauit, hoc sumet; — si cuius autem opus arserit, damnum patietur — quoniam quod dilexerat non habebit - ipse e autem saluus erit — quia nulla eum tribulatio ab illius fundamenti stabilitate semouit — sic tamen quasi per ignem — quod enim sine inliciente amore non habuit, sine urente dolore non perdit. ecce, quantum mihi uidetur, inuentus est ignis, qui nullum eorum damnet, sed unum ditet, alterum damnificet, ambos probet. si autem ignem illum loco isto uoluerimus accipere, de quo dominus dicit sinistris: discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, ut in eis etiam isti esse credantur qui aedificant super fundatum ligna, fenum, stipulam, eosque ex illo igne post tempus pro malis meritis impertitum liberet boni meritum fundamenti, quid arbitremur dextros, quibus dicetur: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum vobis regnum? nisi eos qui a
Abbreviated transcription (Latin):
nib & pat̾ur dimitt& uobis qua¬
liacumq peccata: Sedait peccata
ura. Cotidiantim quippe orationẽ
docebat. &iustificatis utiq disci¬
pulis loquebatur. Qui dester¬
go peccata urã. Nisipeccata siue
quib Necuos critis quiiustifica¬
i & scificatiestis Ubiergo illi
quiꝑhancorationẽ occasionem
operandorũ cotidie scelerum
quaerunt. Dicunt dñm signifi¬
casse &iãmagna peccata quõ ñ
dicat Dimĩtte uob parua. sed
peccata ura. Ibinos considerantes
qualib lo quebatur. & audien¬
tes dictũ peccataurã: Nihilali¬
ud debemus existimare quãpar¬
ua . quõtalium iam noner̃ mag¬
na. Uerum ta men necipsa mag¬
na. aquib: omnino mutatis inꝰ
melius morib recedendũẽ dimit¬
cantur orantib Nisi fiat qđ ibi
dicitur: Si cut & nos dimittim
debitorib nr̃is Sienim minima
peccata sinequib ponest &iam
uita iustorum. aliter Non remit¬
tuntur. quanto magis multis
& magnis criminib inuoluti.

Expanded text:
 uester dimittet uobis qua uester dimittet uobis qualiacumque peccata\', sed ait: Peccata uestra. Cottidianam quippe orationem docebat et iustificatis utique discipulis loquebatur. Quid est ergo : Peccata uestra nisi \'peccata sine quibus nec uos eritis, qui iustificati et sanctificati estis\'? Ubi ergo illi, qui per hanc orationem occasionem perpetrandorum cottidie scelerum quaerunt, dicunt Dominum significasse etiam magna peccata, quoniam non dixit: \'Dimittet uobis parua\\ sed peccata uestra: ibi nos considerantes qualibus loquebatur et audientes dictum peccata uestra nihil aliud debemus existimare quam parua, quoniam talium iam non erant magna. Verum tamen nec ipsa magna, a quibus omnino mutatis in melius moribus recedendum est, dimittuntur orantibus, nisi fiat quod ibi dicitur: Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Si enim minima peccata, sine quibus non est etiam uita iustorum, aliter non remittuntur: quanto magis multis et magnis criminibus inuoluti,
Abbreviated transcription (Latin):
cotidiedicitur Dimitte nobis
debita nrã: atq: id quod sequit᷑
Nonso lumdicitur sed &iã fit
Sicut & nos dimittimus debi¬
toribus nris Sedquia fiunt᷑
peccata ideodicitur. Nonut
ideo fiant quiadicitur: Per
hancenim nobis uoluit saluator
ostendere. quantum lib& iuste
in huius uitae caligine atq in¬
firmitate uiuamus Non nob̃
deeẽ peccata. proquib dimit¬
tendis debeamus orare &eis
quimnos peccant. ut & nobis
ignoscatur ignoscere. Non
itaq propterea dñs ait Sidi
urã. ut de hacoratione confisi.
securi coridiana scelera face¬
remus. uel porentia qua non
timeremus hominum leges
ud astutia quaipsos homines falle¬
remus. sedꝑ illam disceremus else
u&cris sacerdores. hocipsũ dsdesa¬
enficiis ad monuit. quacius sitcos
primum prosuis. deinde ꝓpopuli
offerre peccatis. Nam & ipsauer¬
ba tanti magistri & dñinr̃i uigi¬
lant̃ intuenda sunt. Non enim
ut Si dimiseritis peccata homi¬

Expanded text:
cotidie dicitur: dimitte nobis cotidie dicitur: dimitte nobis debita nostra atque id quod sequitur non solum dicitur sed etiam fit: sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; sed quia fiunt peccata, ideo dicitur, non ut ideo fiant, quia dicitur. per hanc enim nobis uoluit saluator ostendere, quantumlibet iuste in huius uitae caligine atque infirmitate uiuamus, non nobis deesse peccata, pro quibus dimittendis debeamus orare et eis qui in nos peccant, ut et nobis ignoscatur, ignoscere. non itaque propterea dominus ait: si deccata uestra, ut de hac oratione confisi securi cotidiana scelera faceremus uel potentia, qua non timeremus hominum leges, uel astutia, qua ipsos homines falleremus; sed ut per illam disceremus non pueteris sacerdotes hoc ipsum deus de sacrificiis admonuit, quae iussit eos primum pro suis, deinde pro populi offerre peccatis. nam et ipsa uerba tanti magistri et domini nostri uigilanter intuenda sunt. non enim ait: "si dimiseritis peccata homi
Abbreviated transcription (Latin):
Curillud timendo multicur
ponfratrisuo dicit fatue qui
cũ hocdicit nonipsi frat̾nitati
sed peccato eius infensus est
Alioquin reuserit gehennȩig¬
Xp̃iano porrigit qui non in
eo diligit xp̃m Non autem
diligit᷑ xp̃m. quiuistificari
recusat in xp̃o. Et quẽ ad mo¬
dum. Siquis p̃occupatus
fuerit hoc delicto ut fratrisuo
dicat fatue: idest noneius
peccatũ uolens auferrec̃ ui¬
ti&ur iniuste. Parumest illi
dum elt mosinas facere. Nisi
&iam quod ibi sequitus remedi¬
um reconciliationis ad iungat
Ibicnĩ sequitur: Siergo offeres
munustuum ad altare & ibi reco¬
datus fueris quia frat̾tiuis habe
aliquid ad uersumte. relinque
ibi munus tuum ad altare &lia¬
de prius ieconciliari fratrituo.
& tunc ueniens offers munustuũ
Itaparũ ẽ edemosinas quan¬
tas lib& facere ꝓquocumq sce¬
lere & inconsu&udine scelerũ
ꝑmanere. Oratio uero cotidia¬
na quam docuit ipse ih̃s unde
& dominica nominatur del&
quidem cotidiana peccata cũ

Expanded text:
Quur illud timendo multi curQuur illud timendo multi curnon fratri suo dicit: Fatue. qui cum hoc dicit non ipse fraternitati, sed peccato eius infensus est alioquin reus erit gehennae ig, non Christiano porrigit, qui non in eo diligit Christum; non autem diligit Christum, qui iustificari recusat in Christo. Et quem ad modum si quis praeoccupatus fuerit hoc dicat fatue, id est, non ejus peccatum volens auferre, cojustitiae, parum est illi dum eleemosynas facere, nisi etiam quod ibi sequitur remedium reconciliationis adjungat. Ibi enim sequitur: Si ergo offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adversum te, ribi munus tuum ad altare et uade prius reconciliari fratri tuo, et tunc ueniens offers munus tuum — ita parum est elemosynas quantaslibet facere pro quocumque scelere et in consuetudine scelerum permanere. oratio uero cotidiana, quam docuit ipse Iesus — unde et dominica nominatur — delet quidem cotidiana peccata, cum
Abbreviated transcription (Latin):
putaturum eẽ praedix̃. ut hinc
ostender& quantumualeant
elemosinae ad priora delenda.
nonad ꝑp&ua impunae com¬
mittenda peccata.XXUIiI.¬
ales autem elrmosinas non
dicendisunt facere. quiui¬
tas nolunt a consu&udine
scderum in melius cõmutare
Quia& in hocquodait. quando
uni exminimis meis non fecistis
mihinon fecistis Ostendit eos
Nonfacere &lamquandose face¬
re existimant Sienim xp̃iano
esurienti panem tãquã xp̃iano
darent. profecto sibi panemius¬
titiae quodipse xp̃sest nonne¬
garent Quõ ds̃ non cui d&ur
sed quo animo d&ur ad tendit
Quiergo xpm̃ diligit in xp̃iano.
hocanimo ei porrigit elemosi¬
nam quo accedit ad xp̃m. non
quouult recedere inpunitus
tuatur si noniustificatur
Nonnequidixit. Nisiquis rena¬
tus fuerit ex aqua & spũ scõ
Nonintrabit in regnumdĩ
Ipsc&iamdix̃. uisi habunda¬
uerit iustitĩaurã suꝑ scribarũ
& pharis acorum Non intra¬
bitis in regnum caelorum

Expanded text:
putaturum esse praedixit, ut hinc putaturum esse praedixit, ut hinc ostenderet quantum ualeant elemosynae ad priora delenda, non ad perpetua inpune committenda peccata. Tales autem elemosynas non dicendi sunt facere, qui uitam nolunt a consuetudine scelerum in melius commutare. Quia et in hoc quod ait: Quando uni ex minimis meis non fecistis, mihi non fecistis. ostendit eos non facere etiam quando se facere existimant. Si enim Christiano esurienti panem tamquam Christiano darent, profecto sibi panem iustitiae, quod ipse Christus est, non negarent; quoniam Deus, non cui detur, sed quo animo detur, adtendit. Qui ergo Christum diligit in Christiano, hoc animo ei porrigit elemosynam, quo accedit ad Christum, non quo uult recedere inpunitus tizatur, si non iustificatur? Nonne qui dixit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non intrabit in regnum Dei, ipse etiam dixit: Nisi abundauerit iustitia uestra super scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum caelorum?
Abbreviated transcription (Latin):
docaritatem. quaenonagit ꝑpe¬
ram. aliquideis prodesse non
poss&. Quiergo dignas prosu¬
is peccatis el ẜmosinas facit.
prius facere incipiat ascipso
Indignum ẽ enim ut inse non fa¬
ciat. quifacit in proximum.
cumaudiat dicentẽ dm̃. Dili¬
ges proximũtuũ: tamquã teip¬
sum Itemq audiat Miserere
amma&uae placens dõ. Hanc
elt mosinam idest ut dõ place¬
at non faciens animaesuae.
quomodo dignas propeccatis
suis elt mosinas facere dicen¬
dusest Ad hocenim & illud
scriptũẽ. Quisibimalignusẽ.
cuibonus erit. Orationes
quippe adiuuant elemosine:
&utiq intuendum est quod łe¬
gimus Fili. pec casti neadicias
iterum & dep̃teritis dep̃care
uttibi dimittantur Propt̃
hocergo eltmosinae faciendęs.
ut cum̃ de p̃teritis peccatis dep̃¬
camur eaudiamur: Nonut
ineis ꝑ seuerantes. licentiãmale¬
faciendinos ꝑelemosinas cõpa¬
rare credamus Id coautẽ dñs
& dextris el rmosinas ab eis fac¬
tas. & sinistris non factas. se im¬

Expanded text:
do caritatem, quae non agit perperam, aliquid eis prodesse non potest. Qui ergo dignas pro suis peccatis elemosynas facit, prius eas facere incipit a se ipso. Indignum est enim, ut in se non faciat, qui facit in proximum, cum audiat dicentem Deum: Diliges proximum tuum tamquam te ipsum: itemque audiat: Miserere animae tuae placens Deo. Hanc elemosynam, id est, ut Deo placeat, non faciens animae suae quo modo dignas pro peccatis suis elemosynas facere dicendus est? Ad hoc enim et illud scriptum est: Qui sibi malignus est, cui bonus erit? Orationes quippe adiuuant elemosynae; et utique intuendum est quod legimus: Fili, peccasti, ne adicias iterum et de praeteritis deprecare, ut tibi dimittantur. Propter hoc ergo elemosynae faciendae sunt, ut, cum de praeteritis peccatis deprecamur, exaudiamur; non ut in eis perseuerantes licentiam malefaciendi nos per elemosynas conparare credamus. Ideo autem Dominus et dextris elemosynas ab eis factas et sinistris non factas se in
Abbreviated transcription (Latin):
hoc saluus erit ꝑ ignẽ: Delicias
quippe huiusinddi. amoresq
terrenos propt̃ coniugalem qui¬
dem copulam non damnabilos
tribulationis ignis exur&.
AAdquem ꝑtinent ignem & orbi¬
tates. & quȩcumq calamitates.
quac auferunt hacc Acꝑ hoc
ei quia edificauit erit acdifitio
ista damnosa. Quia non ha¬
bebit quod suꝑ aedificauit &coꝵ
amissione cruciabitur. quib
fruendo utiq l&abatur: Sed
per hunc ignem saluus crit me¬
rito fundamenti: quia & siutrũ
cutore proponer&ur. illud xp̃o
Nonp̃poner&ur. Uide in apłi¬
uerbis hominemaedi ficantẽ
uxoreest inquit cogitat quę sunt
dĩ quomodo placeat dõ. Ulide
alium acdificantem ligna fenũ
scipulam. Quiautẽ matrimo¬
no iunctus est inquit cogitat
que sunt mundi quomodo place¬
mani festabitur. Dies enim
declarabit. Diesutiq tribula¬
tionis. quõ inigne inquit reue¬
labitur Eandem tribulatio¬
nem ignemuocat. sicut alibi
legitur: uasa figuli ꝓbat fornax.

Expanded text:
hoc saluus erit per ignem. delicias hoc saluus erit per ignem. delicias quippe huius modi amoresque terrenos propter coniugalem quidem copulam non damnabiles tribulationis ignis exuret. ad quem pertinent ignem et orbitates et quaecumque calamitates, quae auferunt haec. ac per hoc ei qui aedificauit erit aedificatio ista damnosa, quia non habebit quod superaedificauit, et eorum amissione cruciabitur, quibus fruendo utique laetabatur; sed per hunc ignem saluus erit merito fundamenti, quia, etsi utrum cutore proponeretur, illud Christo non praeponeretur. uide in aperbis hominem aedificantem uxore est, inquit, cogitat quae sunt Dei quomodo placeat Deo . Vide alium aedificantem ligna, fenum, stipulam . Qui autem matrimonio junctus est, inquit, cogitat quae sunt mundi, quo placemanifestabitur; dies enim declarabit dies utique tribulationis, quoniam in igne, inquit, reuelabitur. Eandem tribulationem ignem uocat. sicut alibi legitur: Vasa figuli probat fornax
Abbreviated transcription (Latin):
dificio praeponitus fundam̃¬
to. Quisquis itaq sichab&
incorde x pm̃. ut ei terrena
& temporalia Necca quaelici¬
tasunt atq: concessa praepo¬
nat. fundamentũ hab& Xp̃m
Siautem preponit: & siuideat᷑
habere fidem xp̃i. Nonẽ tam̃
in eo fundam̃tũ xp̃s. cuitalia
p̃ponunt᷑ Quanto magis sisa¬
lutaria praecepta contẽpnens
committat in licita. Non p̃po¬
suisse xpm Sed post posuisse
conuincitur: quem post habuit
imperantẽ siue concedentẽ dũ
contracius imperata. siuec̃ces¬
sa suam ꝑ flagitia diligit e¬
plere libidinem. Siquis itaq
xp̃i anus diligit mer&ricem
ciq adhęrens unum corpus effi¬
citur: iamin fundam̃to non ha
b& xp̃m. Siquis autẽ diligit
naliter. siin morbo concupis¬
centiarum. sicut & gentes que
ignorant dm̃ &iam̃ hoc scđm̃
ueniam concedit apłs. immo
tein fundamento haberex p̃m
Sicnim nihil eit alis affec̃tionis
uoluptatisq prȩponat. quãuis
suꝑ acdific&. ligna fenum stipu¬

Expanded text:
dificio praeponitur fundamedificio praeponitur fundamento. quisquis itaque sic habet in corde Christum, ut ei terrena et temporaria nec ea quae licita sunt atque concessa praeponat, fundamentum habet Christum; si autem praeponit, etsi uideatur habere fidem Christi, non est tamen in eo fundamentum Christus, cui talia praeponuntur; quanto magis, si salutaria praecepta contemnens committat inlicita, non praeposuisse Christum, sed postposuisse conuincitur, quem posthabuit imperantem siue concedentem, dum contra eius imperata siue concessa suam per flagitia delegit expleri libidinem ? si quis itaque christianus diligit meretricem eique adhaerens unum corpus efficitur, iam in fundamento non habet Christum. si quis autem diligit naliter, si in morbo concupiscentiarum, sicut et gentes, quae ignorant deum, etiam hoc secundum ueniam concedit apostolus, immo te in fundamento habere Christum. si enim nihil ei talis affectionis uoluptatisque praeponat, quamuis superaedificet ligna, faenum, stipu