comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Antio chus aiuntꝰ contra festinanis ꝑtho lomeũ regẽ austri. idu¬
tetigit : ne occupatꝰ Alio p̃lio ptholomeũ redder& fortiorẽ.
A ntichristꝰ quoq idumea & moabitas ac filios ãmon id ẽ
arabiã relinqu& intactã: quia illuc scĩ ad deserta confugient.
Et mitt& manũ suã int̾ras. & t̾ra egypti ñ effugia. et dominabit᷑ thes¬
auror auri atq argenti. & in om̃ib p̃tiosis ȩgẏpti. Flibiã quoq
& ȩthi opiã transibit. hec antiochĩi exparte fecisse legimꝰ. Sed qõd
seqͥt᷑ ꝑ libiã & ethiopiã transibit. magis nr̃i asser̃t antichristo con¬
uenire. Antiochus enũ libiã quã pleriq africã intelligunt. aethio¬
piãq: ñ tenuit: nisi forte quia in ipso climate sunt ꝓuintiȩ egypti.
& longe ꝑdeserta uicine captis ȩgrptiis &iã istȩ ꝓuintiȩ contͣbatȩ sint.
unde ñdicit qd ceperit eas. sed ꝑ libiã ȩthioprãq transierit. Et fama

Expanded text:
Antiochus, aiunt, festinans contra Ptolemaeum regem Austri, Idutetigit: ne occupatus alio praelio, Ptolemaeum redderet fortiorem. Antichristus quoque Idumaeam, et Moabitas, ac filios Ammon, id est, Arabiam relinquet intactam: quia illuc Sancti ad deserta confugient. Et mittet manum suam in terras, et terra Aegypti non effugiet: et dominabitur thesaurorum auri atque argenti, et in ethiopias transibit. Haec Antiochum ex parte fecisse legimus. Sed quod sequitur, per Libyas et Aethiopias transibit, magis nostri asserunt Antichristo convenire. Antiochus enim Libyam quam plerique Africam intelligunt, Aethiopiamque non tenuit: nisi forte quia in ipso climate sunt provinciae Aegypti, et longe per deserta vicinae, captis Aegyptiis, etiam istae provinciae conturbatae sunt. Unde non dicit, quod ceperit eas: sed per Libyas Aethiopiasque transierit. Et fama
Abbreviated transcription (Latin):
ducib ipsoq antiocho in ꝑside mortuo. saluatꝰ ẽ popłus isrł ꝯnĩs
tochi fuer partiũ. Tuncait hi qͥ quasi int̾rȩpuluere dormiebant
& oꝑtierant malor̃ pondere & quasi insepulchris miseriarũ re¬
conditi ad insperatã uictoriã de t̾rȩpuluere resurrexer̃. & dehu¬
mo leuauer̃ caput: legis custodes inuitã ȩt̾nã resurgentes. & p̃¬

Expanded text:
ddtiochi fuerunt partium. Tunc, ait, hi qui quasi in terrae pulvere dormiebant, et operti erant malorum pondere, et quasi in sepulcris miseriarum reconditi, ad insperatam Victoriam de terrae pulvere surrexerunt, et de humo elevaverunt caput, custodes Legis
Abbreviated transcription (Latin):
ut uideant sẽꝑ. Qui aut̃ docti fuerint. fulgebuN quasi splendor
firmam̃ti : & qͥ ad iustitia. erudiunt multos. quasi stellȩ in ꝑpetuas
rꝰ ẽ in quomortuor dese¬
ribit᷑ resurrectio. aliis suscitatis in uitã
ȩt̃nã. & aliis in obꝓbriũ
sẽprt̃̾nũ s nec potest dicere qͥ fuerint
sub antio cho fulgentes
quasi splendor firmam̃ti. & alii qͣsi
stellȩ in ꝑpetuas ȩt̃nita¬
cia  Quasi contritꝰ colubereleuat caput. & moriturꝰ in eos qͥ mori¬
turi st̃ uenena diffundit. Et hoc inqͥt deantio cho scriptũ ẽ. quia
uadens in ꝑsidẽ lisiȩ qͥ antiochiȩ & fenici p̃erat reliquit exercitũ.
qui adũ sũ uidȩos pugnar& urbẽq eoꝵ ierusalẽ subuerter&: Quȩ
omã narrat iosephus historiȩ auctor hebreȩ. qd talis fuerit tribu¬
atio qualis nũ quã. & tẽpꝰ aduenerit quale ñ fuit ex eo quo gentes
et᷑ cȩpert̃ usq adillud tẽpꝰ. Reddita aut̃ uictoria & cȩsis antiochi

Expanded text:
fulgebunt quasi splendor firmamenti, et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas rus est, in quo mortuorum describitur resurrectio: aliis suscitatis in vitam aeternam, et aliis in opprobrium sempiternum? Nec potest dicere qui fuerint sub Antiocho fulgentes quasi splendor firmamenti, et alii quasi stellae in perpetuas aeternitacia? Quasi contritus coluber elevat caput, et moriturus in eos qui morituri sunt venena diffundit. Et hoc, inquit, de Antiocho scriptum est, qui vadens in Persidem, Lysiae qui Antiochiae, et Phoeniciae praeerat, reliquit exercitum, ut adversum Judaeos pugnaret, urbemque eorum Jerusalem subverteret; quae omnia narrat Josephus historiae auctor Hebraeae, quod talis fuerit tribulatio, qualis numquam, et tempus advenerit quale non fuit ex quo gentes esse coeperunt usque ad illud tempus. Reddita autem victoria, et caesis Antiochi
Abbreviated transcription (Latin):
popłus ductꝰ in captiuitatẽ : Opp̃ssoigit᷑ anti clristo & spiritu sal
t̃nũ. Magistri habebunt similitudinẽ cęli : & qͥ alios erudiert̃ stel¬
larũ fulgori cõparabunt᷑. Non enĩ sufficit scire sapientiã nisi& ali¬
os erudias: & tacitꝰ sermo doctrinȩ aliũ
ñ edificans. mercedẽ otii
recipere ñ potest. Quẽ locũ theo dotio¬
id .ẽ. uulgata editio ita ex¬
p̃ssit. Et intelligentes fulgebunt qua¬
si splendor firmam̃ti. &
deiustis plurimi quasi stellȩ in ȩt̃nũ &
ultra. Solent ñ nulliq rere
utrũ doctꝰ sc̃s & si plex sc̃s eandẽ mer¬
cedẽ habeant & unã in
cęlestib mansionẽ. Vnde nunc iu¬
xta theo dotionẽ dicit᷑ qd
docti simili tudinẽ cęli habeant. &
absq doctrina iusti stella¬
rũ fulgori cõparent᷑: tantũq sit int̃
eruditã scĩtatẽ & scãm rus¬
ticitatẽ. quantũ cęlũ distat & stellę.

Expanded text:
iritu Salvternum. Magistri autem habebunt similitudinem coeli, et qui alios erudierunt, stellarum fulgori comparabuntur. Non enim sufficit scire sapientiam, nisi et alios erudias: tacitusque sermo doctrinae, alium non aedificans, mercedem operis recipere non potest. Quem locum Theodotio et Vulgata editio ita expressit: Et intelligentes fulgebunt quasi splendor firmamenti, et de justis plurimi quasi stellae in aeternum et ultra. Solent nonnulli quaerere, utrum doctus sanctus, et simplex sanctus eamdem mercedem habeant, et unam in Coelestibus mansionem. Unde nunc juxta Theodotionem dicitur, quod docti similitudinem coeli habeant, et absque doctrina justi, stellarum fulgori comparentur: tantumque sit inter eruditam sanctitatem et sanctam rusticitatem, quantum coelum d
Abbreviated transcription (Latin):
ferre historiã. Nrĩ aut̃ extremũ huius uisionis capitulũ suꝑ anti chris¬
to sic exponunt. qd pugnans contra egyptios libiasq & ȩthiopas. & tria
cornua de decẽ cornib conterens. auditurꝰ sit deaqͥ lonis &orientis partib
adũ sũ sebella consurgere. qͦd ueniens cũ magna multitudine ut conte
eminius uocabat᷑. ubi incipiunt iudeae ꝓuintiȩ montana consurgere.
Deniq inde se erigens usq ad monte oliueti ierusolimor̾ regio ascendit᷑ :
& hoc ẽe q̃d scriptura nunc dicit: & cũ fixerit tab̾ naculũ suũ in monta¬
nȩ ꝓuintiȩ radicib: int̃ duo maria mare uidelic& qđ nunc appellat᷑
mortuũ aboriente & mare magnũ incuiꝰ litore cȩsarea aoppe.

Expanded text:
ferre historiam. Nostri autem extremum Visionis hujus capitulum super Antichrisferre historiam. Nostri autem extremum Visionis hujus capitulum super Antichristo sic exponunt, quod pugnans contra Aegyptios Libyasque, et Aethiopias, et tria cornua de decem cornibus conterens, auditurus sit de Aquilonis et de Orientis partibus adversum se bella consurgere, quod veniens cum magna multitudine, ut conteEmmaus vocabatur: ubi incipiunt Judaeae provinciae montana consurgere. Denique inde se erigens usque ad montem Oliveti, Jerosolymorum regio ascenditur; et hoc esse quod nunc Scriptura dicit: Et cum fixerit tabernaculum suum in montanae provinciae radicibus inter duo maria, mare videlicet quod nunc appellatur Mortuu
Abbreviated transcription (Latin):
aduentũ. & anti christi m̃daciũ : Pone enĩ hȩc dici deantiocho.
ed noc& religioni nr̃ȩ : Nũ qͥd & insuperiori uisione ubi in an¬
tiochũ ꝓphetia consũmata ẽ. Aliqͥd de antichristo dicit᷑.
qͥ demonite abseisus sine manib creuerit in montẽ magnũ & orbẽ
impleuerit & qua driformẽ contriuerit imaginẽ. quissit lle fi¬
lius hominis qͥ cam nubib uenturꝰ sit & staturꝰ ante uetustũ dierũ
& dandũ sit ei regnũ qd nullo fine claudat᷑. om̃sq: poplĩ trib ac lin¬
guȩ ipsi seruiturȩ sint. Hȩc quȩ manifesta sunt p̃terit. & deiudȩis as¬
serit ꝓphetari : quos usq hodie seriuire cognoscimꝰ. Etdicit eũ qui sub
nomine danihelis scripsit librũ adrefocillandã spẽ suor̾ fuisse mñtitũ.
ñ quo omnẽ historiã futurã nosse potuerit. sed quo iã facta memo¬
rarit. & inultimȩ uisionis calũ nus immorat᷑. flumina ponens pro
mari & montẽ inclitũ & scm̃ apedon quẽ ubi legerit.nullã potest ꝓ¬

Expanded text:
adventum, et Antichristi mendacium? Pone enim haec dici de Antiocho, quid nocet religioni nostrae? Numquid et in superiori Visione, ubi in Antiocho prophetia consummata est, aliquid de Antichristo dicitur? qui de monte abscissus sine manibus, creverit in montem magnum, et orbem impleverit, et quadriformem imaginem contriverit: qui sit ille filius hominis, qui cum nubibus venturus sit, et staturus ante vetustum dierum, et dandum ei regnum quod nullo fine claudatur: omnesque populi, tribus ac linguae, ipsi servituri sint. 723 Haec quae manifesta sunt praeterit, et de Judaeis asserit prophetari, quos usque hodie servire cognoscimus. Et dicit eum qui sub nomine Danielis scripsit librum, ad refocillandam spem suorum fuisse mentitum. Non quo omnem historiam futuram nosse potuerit, sed quo jam facta memoraret; et in ultimae visionis calumniis immoratur, flumina ponens pro mari, et montem inclytum et sanctum Apedno, quem ubi legerit, nullam potest pro
Abbreviated transcription (Latin):
quasi tẽpestas ueni& contra illũ rexaquilonis incurrib & eqͥtib
& inclasse magna: & in grediet᷑ t̃ras. & conter&. & ꝑ transi& & in¬
troibit in t̾rã gloriosã. & multi corruent. Pquo in t̾p̃tatꝰ ẽ sp̃m¬
machus. & multa milia corruent: theodotio & multi infirma¬
bunt᷑. Multas aut̃ corruere iuxta aqͥlã uł urbes ł regiones ł
ꝓuintias intellige. Et hȩc porphirius ad antiochũ refert. qd
un decimo anno regnisui rursũ contra sororis filiũ ptholomeũ
philo metorẽ dimicauit. Qui audiens uenire antiochũ c̃grega¬
cit multa popłor milia. sed antiocus quasi tẽpestas ualida in cur¬
rib: & in eqͥtib & inclasse magna ingresssit t̃ras plurimas &
transeundo uniũsa uastauerit. ueneritq ad t̾rã inclitã id ẽ iu¬
dȩã quã sỹmachus t̾rã fortitudinis in t̾p̃tatꝰ ẽ: ꝓquo theodotio¬

Expanded text:
quasi tempestas veniet contra illum rex Aquiloquasi tempestas veniet contra illum rex Aquiloin classe magna: et ingredietur terras, et conteret, et pertransiet. Et introibit in terram gloriosam, et multi corruent. Pro quo interpretatus est Symmachus: et multa millia corruent: Theodotio, et multi infirmabuntur. Multas autem corruere juxta Aquilam, vel urbes, vel regiones, vel provincias intellige. Et haec Porphyrius ad Antiochum refert: quod undecimo anno regni sui rursus contra sororis filium Ptolemaeum Philometorem dimicaverit. Qui audiens venire Antiochum, congregait multa populorum millia. Sed Antiochus quasi tempestas valida in curribus, et in equitibus, et in classe magna ingressus sit terras plurimas, et transeundo universa vastaverit: veneritque ad terram inclytam, id est, Judaeam, quam Symmachus terram fortitudinis int
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicabit glãm & dabit eis potestatẽ. & trã diuid& gratu¬
ito: theodotio ita int̾p̃tatꝰ ẽ. Etag& hȩc ut muniat p̃sidia cũ
deo alieno : & cũ eis ostenderit. multiplicabit honor̃e. & domi¬
nari eos multis faci&. & t̾rã diuid& gratis. Prop̃sidus confu¬
gia int̃p̃tatꝰ ẽ sỹminachus: qđ porphrrius ita edisserit. Faci&
hȩc omã. ut muniat arcẽ ierusalẽ : & inceter is urbib ponat p̃¬
signific&. Quẽ cũ illis ostenderit. & ad orandũ ee ꝑ suaserit : tunc
dabit deceptis honorẽ & glãm plurimã. & faci& ceteris qͥ in uidȩa
fuerint dominari. & ꝓp̾uaricatione possessiones diuid&. et dona
distribu&. Antichristus quoq multa deceptis munera largiet᷑.
& t̾rã suo exercitui diuid&. quosq t̾rore ñ quiuerit. subiugabit
auaritia. Et in tẽporep̃finito p̃liabit᷑ ad ũsus eũ rex austri. &

Expanded text:
multiplicabit glmultiplicabit glito, Theodotio interpretatus est: Et aget haec ut muniat praesidia cum deo alieno: et cum eis ostenderit, multiplicabit honorem, et dominari eos multis faciet, et terram dividet gratis. Pro praesidiis, confugia interpretatus est Symmachus: quod Porphyrius ita edisserit: faciet haec omnia ut muniat arcem Jerusalem, et in caeteris urbibus ponat prsignificet. Quem cum illis ostenderit, et adorandum esse persuaserit: tunc dabit deceptis honorem, et gloriam plurimam, et faciet caeteris, qui in Judaea fuerint dominati, et pro praevaricatione possessiones dividet, et dona distribuet. Antichristus quoque multa deceptis munera largietur, et terram suo exercitui dividet: quosque terrore non quiverit, subjugabit avaritia. Et in tempore praefinito praeliabitur adversum eum rex Austri: et
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ñ intellig&. de anti christo facilior int̃p̃tatio ẽ. q̃d ideo
simul & castitate ut plurimos decipiat. Si aut̃ ita legerimꝰ &
suꝑ concupiscentiã feminarũ ut sub audiat᷑ erit. antochi ꝑsonȩ
magis coaptabit᷑. ꝗͥ luxuriosissim fuisse dicit᷑ & in tantũ dedecus
ꝑstupra & corruptelas uenisse regiȩ dignitatis. ut mimis quoq
& scortis publice iungeret᷑. & libidinẽ suã popło p̃sente cõpler&:
dm̃ maorim ridicule porphyrius int̃̾p̃tatꝰ ẽ. ut dicer& inuico
modin unde fuit mathathias & filueiꝰ. antio chi duces iouis
posuis sestatuã. & conpulisse udeos ut ei uictimas immolarent
id .ẽ. deo modin. Qđ aut̃ seqͥt᷑ & dm̃ quẽ ignorauer̃t patres eiꝰ
col&: hoc magis antichristo quã antiocho conuenit. Lieguti
enĩ antiochũ idolor gretiȩ habuisse cultũ: & iudȩos atq sama¬
ritas aduenerationẽ deor̃suor̃ conpulisse. Nec ñ & hoc q̃d in¬
fert. & faci& ut muniat maorim cũ dõalieno quẽ cognouit. &

Expanded text:
rum non intelliget, de Antichristo facilior interpretatio est: quod ideo simulet castitatem, ut plurimos decipiat. Sin autem ita legerimus, et super concupiscentiam feminarum, ut subaudiatur erit, Antiochi personae magis coaptabitur, qui luxuriosissimus fuisse dicitur, et in tantum dedecus per stupra et corruptelas venisse regiae dignitatis, ut mimis quoque et scortis publice jungeretur, et libidinem suam, populo praesente, compleret. Deum MAOZIM ridicule Porphyrius interpretatus est, ut diceret in vico Modin, unde fuit Mathathias, et filii ejus, Antiochi duces, Jovis posuisse statuam: et compulisse Judaeos, ut ei victimas immolarent, id est, deo Modin. Quod autem sequitur, et deum quem ignoraverunt patres ejus, colet, hoc magis Antichristo quam Antiocho convenit. Legimus enim Antiochum idolorum 720 Graeciae habuisse cultum, et Judaeos atque Samaritas ad venerationem suorum deorum compulisse. Necnon et hoc quod infert, et faciet ut muniat MAOZIM cum deo alieno quem cognovit: et
Abbreviated transcription (Latin):
qͥlegis habuere notitiã fulgebunt quasi cȩlũ. & qͥ inferiores
poplõs exhortati sunt ad custo diendas cerimonias dĩ instar astror
splendebunt inꝑpetuas aet̾nitates . Ponit quoq: historiã dema¬
chabeis. inquadicit᷑ multos iudȩor̃ sub mathathia & iuida macha¬
o adhȩremũ confugisse & latuisse in spelincis ed̃ paca uernis pe
deresurrectione mortuor ẽe p̃dicta . Tẽpore aut̃ antichristi
ribulationẽ talẽ fore qualis nũ quã fuit exeo quoger¬

Expanded text:
 habuerunt, fulgebunt quasi coelum, et qui inferiores populos exhortati sunt ad custodiendas caeremonias Dei, ad instar astrorum splendebunt in perpetuas aeternitates. Ponit quoque historiam de Machabaeis, in qua dicitur multos Judaeorum sub Mathathia et Juda Machabaeo ad eremum confugisse, et latuisse in speluncis, et in cavernis petde resurrectione mortuorum esse praedicta. Tempore autem Antichristi talem tribulationem fore, qualis numquam fuit ex eo quo ge
Abbreviated transcription (Latin):
tiplex erit scientia. Qui daniheli multiplicẽ reuelauerat ueritatẽ :
ipse occulta e̾ẽ significans quȩ locutꝰ ẽ. pcipit ut in uoluat sermones
& sign& librũ. ut legant plurimi & quȩrant historiȩ ueritatẽ &
ꝓpt̃ obscuritatis mnagnitudinẽ : diuersa opinent᷑. Qđ enĩ ait ꝑ tran
obscuritate sui uoluminis loqͥt᷑. Et erunt sermones libriistius
quasi ũba uoluminis signati. Qõd si dederint homini nescientilit¬
teras dicentes ei lege. respondebit. Nesciolitteras. Si aut̃ dederint
illud scientilitteras. & dixerit lege librũ respondebit. N possũ
legere. quia signatꝰ ẽ. Et in a pocalrpsi iohannus lib uidet᷑ signatꝰ
sigillis septẽ intꝰ & foris . Cũq nullus poss& signacula illius soluere :
ait iohannes. flebã multũ. Et uenit ad me uordicens Neplores¬
E ece uicitleo de tribuiuda radix dauid ãperire librũ & soluere
signacula eiꝰ. Labrũ aut̃ istũ potest soluere . qͥscripturarũ sacram̃ ta

Expanded text:
itatem, ipsa occulta esse significans quae locutus est, praecepit ut involvat sermones, et signet librum, ut legant plurimi, et quaerant historiae veritatem, et propter obscuritatis magnitudinem diversa opinentur. Quod autem ait: Peobscuritate sui voluminis loquitur: Et erunt sermones libri istius, quasi verba voluminis signati, quod si dederint homini nescienti litteras, dicentes ei, lege: respondebit, 727 nescio litteras. Sin autem dederint illud homini scienti litteras, et dixerint. Lege librum: Respondebit, non possum legere: signatus est enim . Et in Apocalypsi Joannis liber videtur signatus sigillis septem intus et foris. Cumque nullus posset signacula illius solvere, ait Joannes: Flebam nimis. Et venit ad me vox dicens: Ne plores: Ecce vicit teo de tribu Juda radix David, aperire librum, et solvere signacula ejus . Librum autem illum
Abbreviated transcription (Latin):
ad sp̃m uiui ficantẽ. Et uidi ego daniheb & ecce quasi alii duo stabant
ihinc suꝑ ripã fluminis . & alius inde ex alteraripa fluminis. Et
dixi uiro qͥ indutꝰ erat lineis. qͥ stabat suꝑ aquas fluminis. Vsq quo

Expanded text:
 scientia. et vidi ego Daniel, et ecce quasi alii duo stabant: Unus hinc super ripam fluminis, et alius inde ex altera ripa fluminis. Et dixi viro, qui indutus erat lineis, qui stabat super aquas fluminis: Usquequo
Abbreviated transcription (Latin):
sed legatur.p. Qd aut̃ antichrist̾ueniat usq ad sũmitatẽ montis scĩ
& incliti. & ibi pereat: isaias plenius loqͥt᷑. Napitabit dñs in monte
sc̃o faciẽ dominatoris tenebrarũ suꝑ om̃s gentes: & eũ qͥdominabitur
cunctis popłis. et unctionẽ quȩ uncta ẽ contra uniuersas nationes.¬

Expanded text:
sed legatur P. Quod autem Antichristus veniat usque ad summitatem montis sancti sed legatur P. Quod autem Antichristus veniat usque ad summitatem montis sancti et inclyti, et ibi pereat, Isaias plenius loquitur: Praecipitabit Dominus in monte sancto faciem dominatoris tenebrarum super omnes gentes, et eum qui dominatur cunctis populis, et unctionem quae uncta Al. qua unctus es
Abbreviated transcription (Latin):
Et extend& papiliones eqͥ tatꝰ sui int̾maria suꝑ montẽ fortitudinis
sc̃m : & ueni& usq aduerticẽ montis. Theo dotio uͦ sic uertit. Et fig&
tabnaculu suu aphediano in t̾maria in monte sabaa scõ. & ueni&
usq ad partẽ eiꝰ. Aqͥlaita. Et plantabit tabnaculũ p̃torii sui
eiꝰ. Soli septuaginta om̃i se nominis questione liberantes. int̾p̃tati
st̃ & statu& tab̵ naculũ suũ tunc int̃maria & montẽ uolunta¬
tis scm. & ueniet hora consũ mationis eiꝰ. Quos apollinaris secutꝰ
denomine apedno omnino conticuit. Hȩc ideo plixius posui
ut & porphiri ostendã calũniã qͥhȩc omã ignorauit aut nescrre se
finait & scripturȩ sc̃ȩ difficultatẽ. cuiꝰ intelligentiã absq dĩgrã &
doctrina maiorũ sibi imperitissimi uel maxime uendicant. Notan¬
dũ aut̃. qd cũ .p. lit terã heb reus sermoñ habeat sed ꝓipsa utat᷑ f̃ẽ.
cuiꝰ uimgrecũ ꝓ sonat. inisto tantũ loco apud hȩbreos scribat᷑ qͥdẽ p̃e

Expanded text:
 extendit papiliones equitatus sui inter maria, super montem fortitudinis sanctum, et veniet usque ad verticem montis. Theodotio: Et figet tabernaculum suum in Aphedano inter maria in monte Saba sancto, et veniet usque ad partem ejus. Aquila: Et plantabit tabernaculum praetorii sui in usque ad finem ejus. Soli Septuaginta omni se nominis quaestione liberantes interpretati sunt: Et statuet tabernaculum suum tunc inter maria, et montem voluntatis sanctum, et veniet hora consummationis ejus. Quos Apollinarius secutus, de nomine Apedno omnino conticuit. Hoc ideo prolixius posui, ut et Porphyrii ostendam calumniam qui haec omnia ignoravit, aut nescire se finxit, et Scripturae sanctae diffNotandum autem, quod P litteram Hebraeus sermo non habeat, sed pro ipsa utatur PHE, cujus vim Graecum φ sonat. In isto tantum loco apud Hebraeos scribatur quidem PHE,
Abbreviated transcription (Latin):
niens nutriret̃ creauit : sed hos tam̃ futuri regni expectatione
p̃claros reddidit ac nobiles : Vos aut̃ exhonorastis pauperẽ. ꝓpt̃
e hic bene. Nonne diuites ꝑ potentiã obprimunt i¬
trahunt uos adiudicia : Non ne ipsiblas phemant bonũ nom̃ q̃d
inuocatũ ẽ suꝑ uos : Hic ostendit aꝑtius qͥ sint diuites. dequor
humiliatione ac ꝑditione supra disputauerat:. Illinimirũ qͥ
diuitias suas xp̃o p̃ponunt ꝓrsusq a fide eiꝰ aliensin suꝑ & eos
quicredunt ꝑ potentiã ob primunt trah¬

Expanded text:
niens nutriretur, creavit. Sed hos tamen futuri regni exspectatione niens nutriretur, creavit. Sed hos tamen futuri regni exspectatione raeclaros reddidit ac nobiles. Vos autem exhonorastis pauperem. Propter est: Tu sede hic bene. Nonne divites per potentiam opprimunt trahunt vos ad judicia? Nonne ipsi blasphemant bonum nomen quod invocatum est super vos? Hic ostendit apertius qui sint divites, de quorum humiliatione ac perditione supra disputaret. Illi nimirum qui divitias suas Christo praeponunt, prorsusque a fide ejus alieni, insuper et eos qui credunt per potentiam o
Abbreviated transcription (Latin):
peri aut̃ dicatis. tu sta illic aut sede subscabello pedũ meor. In ex
positione sententiȩ huiꝰ beati augustini dictis utam᷑. Si hanc in¬
qͥt distantiã sedendi & standi ad honores ecclesiasticos referamꝰ: t̃
e putandũ leue e̾e peccatũ in ꝑsonarũ acceptione habere fidẽ
dñi nr̃i ihũ xp̃i głȩ. Quis eiũ ferat eligidiuitẽ ad sedẽ honoris
ȩcđae contẽpto paupere instructiore atq sanctiore : Si aut̃ de
cotidianis consessib loquit᷑. quis ñ hic peccat si tam̃ peccat nisicũ
apud sem & ipsũ intus ita iudicat. ut ei tanto melior quanto diti¬
eliores: Non ne đs elegit pauperes in hoc mundo. diui
& heredes regni q̃d reꝓinisit diligentib se. Piuꝑ es uocat humiles. & qͥ
ꝓcontẽptu rerũ uisibiliũ fide aut̃ inuisibiliũ diuitiarũ huic mun¬
Iolite timere pus illus greo quia cõplacuit patri ur̃o dare uobis reg¬
nũ: Tales elegiticũ parentes sibi pauꝑes quor officio in mundũ re¬

Expanded text:
 dicatis: Tu sta illic, aut sede sub scabello pedum meorum. In hujus expositione sententiae beati Augustini dictis utamur. « Si hanc, inquit, distantiam sedendi et standi ad honores ecclesiasticos referamus, non est putandum leve esse peccatum in personarum acceptione habere fidem iasticos referamus. quis enim ferat eligi diuitem ad sedem honoris ecclesiae contemto paupere instructiore atque sanctiore? si autem de cotidianis consessibus loquitur, quis non hic peccat, si tamen peccat, nisi cum apud se ipsum intus ita iudicat ut ei tanto melior, quanto diti divino examine sunt meliores. Nonne Deus elegit pauperes in hoc mundo, divi haeredes regni quod promisit diligentibus se? Pauperes vocat humiles, et qui per contemptum rerum visibilium, fide autem invisibilium divitiarum mundo huNolite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum. Tales elegit cum parentes sibi pauperes, quorum officio in mundum ve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximũ tuũ sicut te ipsũ : benefacitis Si aut̃ ꝑ sonas accipitis. pec¬
catũ oꝑ amini redarguti alege quasitrans gressores: Uidete quẽ
ad modũ trans gressores legis appellat. qui dicunt diuiti sede
hic & pauperista illic Vnde ne putarent contẽptibile ẽe peccatũ
in hac unare legẽ transgredi secutꝰ adiunorit: Quicũq aut̃ totã
legẽ seruauerit. offendat aut̃ in uno: factꝰ ẽ om̃iu̾reus Qui eni

Expanded text:
e ipsum\', bene facitis; si autem personas accipitis, peccatum operamini redarguti a lege quasi transgressores. uidete, quem ad modum transgressores legis appellet, qui dicunt diuiti: Sede hic et pauperi: Sta illic. unde ne putarent contemptibile esse peccatum in hac una re legem transgredi, secutus adiunxit: Quicumque autem totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. qui e
Abbreviated transcription (Latin):
Alege quasi trans gressores. qd cũ ita sit consequens uidetur
nisi alio modo intelligendũ ostendat᷑. ut qͥ dixerit diuiti sede hic
& pauperista illic huic honorẽ ãpliorẽ quã illi deferens. & ido¬
latres & blas phȩmus & adult̃ & homicida & qd longũ ẽ euncta

Expanded text:
lege quasi transgressores. quae cum ita sint, consequens uidetur, nisi alio modo intellegendum ostendatur, ut qui dixerit diuiti: sede hic et pauperi: sta illic, huic honorem ampliorem quam illi deferens, et idolatres et blasphemus et adulter et homicida et ne, quod longum est, cunc
Abbreviated transcription (Latin):
do domala confirm& testam̃tũ dĩ cũ scĩs. & rursũ mediã cessatione uic¬
timarũ ẽe ꝓnunti& subanti christo. quipon& ab hominationẽ de¬
solationis id ẽ idolũ &statuã ꝓpru dĩ intẽplo & erit extrema ua¬
stitas & condẽpnatio popłi ilidȩor qui sprȩta ueritate xp̃i recepe¬
rint anti christi mendaciũ. Asserit autẽ idẽ apollinaris hanc se tẽpor
capere coniecturã. quia affricanꝰ scriptor tẽporũ cuius supra expo¬
sitionẽ posui ultimã ebdomadẽ in fine mundi e̾e testet᷑. nec posse
fieri ut unctȩ diuidant᷑ aetates. sed om̃a sibi iuxta ꝓphetiã dani¬
helis e̾e tẽpora copulanda. Clemens uir eruditissimꝰ presbit̃
alexandrinȩ ȩcłȩ paruipendens annor̃ numerũ. aꝙỹ roꝑsarum

Expanded text:
domas confirmet testamentum Dei cum sanctis, et rursum media cessationem victimarum esse praenuntiet sub Antichristo, qui ponet abominationem desolationis, id est, idolum et statuam proprii Dei in templo, et erit extrema vastitas, et condemnatio populi Judaeorum, qui spreta veritate Christi, receperunt Antichristi mendacium. Asserit autem idem Apollinarius hanc se temporum capere conjecturam, quia Africanus scriptor temporum, cujus supra expositionem posui ultimam hebdomadam in fine mundi esse testetur: nec posse fieri, ut junctae dividantur aetates; sed omnia sibi juxta prophetiam Danielis esse tempora copulanda. Clemens vir eruditissimus, presbyter Alexandrinae Ecclesiae, parvipendens annorum, numerum, 691 a Cyro
Abbreviated transcription (Latin):
tigit ut pagani qui fidẽ xp̃ianorũ uituperant quare
deossuos dereliquissent. post modũ considerantes castã
eor̃ conuersationẽ & inuictũ in ap̃o animũ cessarent eis
detra here:. magis quedm̃ glorificare ac laudare inciperen
qui bonitate ac iustitia cultor̃ suor̃ bonꝰ e̾e ꝓbaret᷑ & iustus.
cant in creduli. cũ uos in stant̃ obstantia pericula sequullũ
ꝑspexerit. Subiecti estote om̃i humanȩ creaturȩ ꝓpt̃d̃¬

Expanded text:
tigit ut pagani qui fidem Christianorum vituperabant, quia deos suos dereliquissent, postmodum considerantes castam eorum conversationem et invictum in Christo animum, cessarent eis detrahere, magisque Deum glorificare ac laudare inciperent, qui bonitate ac justitia cultorum suorum bonus esse probaretur et justus. cant increduli, cum vos instanter inter obstantia pericula illum sequi perspexerint. Subjecti igitur estote omni humanae creaturae p
Abbreviated transcription (Latin):
Nãꝙ hoo distare in hac uita int̃ electos solet & reꝓbos. q̃d electi
peregrini nunc & exules patriã expectant infuturo Tantoq
minꝰ in p̃senti gaudus delectant᷑ caducis quanto futura sinefa¬
ne gaudia se sperant accipere & in ȩt̃nũ regnare cũ ap̃o. At uero
repbi hic habent patriã. cuius solũ uitȩ desideruis norunt ii hiare
deoq post hanc uitã in exiliũ relȩgant᷑ ꝑpetuũ. ubi cunctis careti

Expanded text:
namque hoc distare in hac vita inter electos solet et reprobos, quod electi namque hoc distare in hac vita inter electos solet et reprobos, quod electi peregrini nunc et exsules patriam exspectant in futuro, tantoque minus in praesenti gaudiis delectantur caducis, quanto futura sine fine gaudia se sperant accipere, et in aeternum regnare cum Christo. At vero reprobi hinc habent patriam, cujus solum vitae desideriis norunt inhiare. Ideoque post hanc vitam in exsilium religantur perpetuu
Abbreviated transcription (Latin):
sus animã. Huc usq beatꝰ petrus generalit̃ ȩccłam instruit. ex plicans
uł beneficia quib nos diuina pietas ad salutẽ uocare. uł donaquib:
aliquando iudyos. nẽ aut̃ nos honorare dignata ẽ. Hic diuersas fide¬
dant indignos: Nequi regali ac sacerdo tali uocabulo st̃ in signitiuitio
nerent. Itaq primo liberos & seruos. dehinc mulieres &iuros speci¬
alit̃ allaquit᷑ ac post int̃ locutionẽ generalis exortationis senio res
quoq & ad olescentes qualit̃ sese agere debeant ostendit. Apte aut̃
liberos doc& acarnalib desiderus abstinere. quia sol& libertas uitȩ
remissioris maiora in lecebrarũ titillantiũ tollȩre pericula. Quȩ
militant adũsus animã. Quiadũ concupiscentus blandientib caro
eneruit̃ subingat᷑ ĩa uitior̃ exercitꝰ firmit̃ aduersꝰ animã armat᷑.¬
Quos conpetent̃ aduenas uocat & peregrinos. ut eominꝰ t̃renis reb
animũ sub ponatit: quo se patriã in cylis habere meminerunt.

Expanded text:
s, etc. Hucusque beatus Petrus generaliter Ecclesiam instituit, explicans vel beneficia quibus nos divina pietas ad salutem vocare, vel dona quibus aliquando Judaeos, nunc autem nos honorare dignatus est. Hinc diversas fidedant indignos. Ne qui regali ac sacerdotali vocabulo sunt insigniti, vitiorum nerent. Itaque primo liberos et servos, deinde mulieres et viros specialiter alloquitur, ac post interlocutionem generalis exhortationis seniores quoque et adolescentes qualiter sese agere debeant ostendit. Apte autem liberos docet a carnalibus abstinere desideriis, quia solet libertas vitae remissioris majora illecebrarum titillantium tolerare pericula, quae militant adversus animam. Quia dum concupiscentiis blandientibus caro enervitQuos competenter advenas vocat et peregrinos, ut eo minus terrenis rebus animum supponant, quo se patriam in coelis habere meminerint;
Abbreviated transcription (Latin):
sari quȩ cesaris st̃ & dõ redderequȩ dĩ st. Etbene intalia fratiu¬
tatẽ diligere iub& liberos. ut eosquoq qui tẽporali condition
subiettist᷑. fris sibi ee in xep̃o factos recolant ũ nacũ ꝑsis patrẽ
imitantes eũ quisine acceptione ꝑsonarũ iudicat. Serui subdi¬
trestote in omitimore domims. ñ tantũ bonis & modestis. sed
&iã discolis . discolis indisciplinatis dicit. nomineducto agn¬
co eloqͥo: quia grece scola uocat᷑ locꝰ inquo adolescentes libt¬
ralib studiis operã dare & ad audiendos magistrosuoeoressu¬
lent. Unde scolauacatio int̃p̃tat᷑. deniq inpsalmo ubicani si
uacate & uideteqm̃ egosũ ds̃. ꝓ eo q̃d nos dicimꝰ uacate ingro¬
cohabet᷑ scolatate Scolasticiergo sunt eruditi. discolim
docti & grestes sedutrisq uult obȩdire subditos explo¬

Expanded text:
sari quae Caesaris sunt, et Deo reddere quae Dei sunt. Et bene inter alia fratersari quae Caesaris sunt, et Deo reddere quae Dei sunt. Et bene inter alia fraternitatem diligere jubet liberos, ut eos quoque qui sibi temporali conditione subjecti sunt, fratres sibi in Christo esse factos recolant, una cum ipsis patrem invocantes eum, qui sine acceptione personarum judicat. Servi, subditi estote in omni timoretiam dyscolis. Dyscolis indisciplinatis dicit, nomine ducto a Graeco eloquio, quia Graece schola vocatur locus in quo adolescentes litteralibus studiis operam dare, et audiendos magistros vacare solent: unde schola vacatio interpretatur. Denique in psalmo ubi canimus: te quoniam ego sum Deus , pro eo quod nos dicimus vacate, in Graeco habetur σχολάζετε. Scholastici Graece sunt eruditi, dyscoli indocti et agrestes. Sed utrisque vult obedire subditos, expli
Abbreviated transcription (Latin):
p̃texunt nomine culpã. Potest aut̃ uiata illud apłi paul
generalit᷑ accipi. uos in lib̵ tatẽ uocati estis fr̃s. tantũne liber¬
tatẽ in occasionẽ carnis detis. Liberienĩ recteuo camqui ꝑbap¬
tisma apeccatorũ sumꝰ nexib absoluti: quia ademonica serui¬
tute redep̃ti. quia filudĩ effecti ñ tam̃dono lib̾tatis potiora
peccandi facultatẽ uellicentiã accepimꝰ. quin immo si peccan
m ax libtate ꝑdita serui efficim᷑ peccati. Et quisquis se ob hoo
liberatũ ad noputat. ut licentius pecese. talis suã lib tatẽ inue¬
lam̃ malitiȩ utat. Vult aut̃ nos bratꝰ petrus liberos ee aser¬
uitio culparũ. ut seruicreatoris nr̃iboni& fideles ꝑmanere pos¬
sum. Unde subsequent᷑ adiungit. Sed sic̃ seruidĩ. Om̃s honorate
frat nitatẽ diligite. Dm̃timete. regẽ honorificate. Mon& ergo
congruũ cunctis in pendere honorẽ. & iuxta imperiũ dominiee¬

Expanded text:
praetexunt nomine culpam. Potest autem juxta illud apostoli Pauli praetexunt nomine culpam. Potest autem juxta illud apostoli Pauli generaliter accipi: Vos in libertatem vocati estis, fratres, tantum ne libertatem in occasionem carnis detis . Liberi enim recte vocamur, qui per baptisma a peccatorum sumus nexibus absoluti; qui a daemoniaca servitute redempti, quia filii Dei effecti, non tanto dono libertatis potiorem peccandi facultatem vel licentiam accepimus; quinimo mox libertate perdita servi efficimur peccati. Et quisque se ab hoc liberatum a Domino putat, ut licentius peccet, talis suam libertatem in velamen malitiae mutat. Vult autem nos beatus Petrus liberos esse a servitio culparum, ut servi creatoris nostri boni et fideles permanere possimus, unde subsequenter adjungit: Sed sicut servi Dei. Omnes honorate, fraternitatem diligite, Deum timete, regem honorificate. Monet ergo congruum cunctis impendere honorem, et juxta imperium Domini, Cae
Abbreviated transcription (Latin):
l̃ sicruetigitut pgtrũ habeb ex illa laudẽ dũ ex eoqđ
nã laudis mereat᷑ Nã & hoc intendis se beatũ petrũ in hac
sententia uerba sequentia docent qͥb: dicit᷑. Quia sic ẽ uolun¬
arege dicit missos. dũ ignorantia ducũ in prudentiũ ho¬
nad laudẽ suã ꝑ petiiã bene se agendo utunt᷑. Quasili¬
beri. & non quasi uelamen habentes malitiȩ libertatem.
Quasi liberi bona faciunt. qui quo maiore apud homines
libtate utunt᷑ . eo artius immo liberius diuino famu¬
latui subiugant᷑. Sed & illi quasi liberibrne faciunt. qͥ
in exẽplũ ioseph patriarchȩ tã & si seruitio deprimunt᷑
hominũ serui e̾e uitior̃ nulla arte cõpellunt᷑. At uero lib¬
tatẽ suã in uelamen malitiȩ uertunt᷑. qui quominꝰ humani
famulatꝰ uigo cohibent᷑ eolatius peccator dominio man¬
cipant᷑. Et cũ uitus in pune seruiunt. lib̾tatẽ uocant hoc

Expanded text:
lum, si crucifigit ut Petrum, habebis ex illa laudem, dum ex eo quod lum, si crucifigit ut Petrum, habebis ex illa laudem, dum ex eo quod  patientia coronam laudis meretur. Nam et hoc intendisse beatum Petrum in hac sententia, verba sequentia docent, quibus dicitur: Quia sic est voluna rege dicit missos, dum ignorantia ducum imprudentium, boni ad laudem suam perpetuam bene se agendo utuntur. Quasi liberi et non quasi velamen habentes malitiae libertatem. Quasi liberi bona faciunt, qui quo majore apud homines libertate utuntur, eo arctius, imo liberius divino famulatui subjugantur. Sed et illi quasi liberi benefaciunt, qui in exemplum Joseph patriarchae, tametsi servitio deprimuntur hominum, servi esse vitiorum nulla arte compelluntur. At vero libertatem suam in velamen malitiae vertunt, cum quo minus humani famulatus jugo cohibentur, eo latius peccatorum dominio mancipantur. Et cum vitiis impune serviunt, libertatem vocant. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ti resistit. dĩ ordinationi resistit. Quã creaturã sub sequent̃¬
tã quã ab eomissis. Ideo regitantũ ac duoib ñ aut̃ & domi¬
nis dicit. quia hoc in locg illos specialit̃ ut p̃fati sumꝰ instru¬
it. qui st̃ dominiseruor Subsequent̃ uero & seruos quomo¬
do dominis famulent᷑ admon&. Doc&ergo fideles famu¬
los uidelica ȩt̃ni regis &iã mundipotestatib subdineuel
in hoc fideireligions & p̃ianx possit detrahi. qd ꝑ eã condi
ctũ ẽ om̃i humanȩ creaturȩ. ut significet᷑ & fidelib & in¬
credulis rerũ dominis. Aduindictã malefactor laudẽ
male factores punire uel laudare bonos nouerint sed
ut male facientes coherceat. & beneagentes remuner&
ui aiã sunusteagit si bonos dãpnat. nihilominꝰ ad lau¬
ñtimetepotestatẽ : bonũ fao & habebis laudẽ ex illa :¬
indiat abilla sed ecilla. Quia & si potestas temundana
ni lutdat. inmo si&iã ꝑsequitur sioccidit gladio ut pau¬

Expanded text:
Quam creaturam subsequenttanquam ab eo missis. Ideo regi tantum ac ducibus, non autem et dominis dicit, quia hoc in loco illos specialiter ut praefati sumus instruit qui sunt Domini servorum. Subsequenter vero, et servos quomodo dominis famulentur admonet. Docet ergo fideles, famulos videlicet aeterni regis, etiam mundi potestatibus subdi, ne vel in hoc fidei et religioni Christianae possit detrahi, quod per eam huctum est: Omni humanae creaturae, ut significetur et fidelibus et incredulis rerum dominis. Ad vindictam malefactorum, laudem  vel malefactores punire vel laudare bonos noverint, sed ut male facientes coerceat, ut bene agentes remuneret; qui etiamsi injuste agit si bonos damnat, nihilominus ad laun timere potestatem, bonum fac et habebis laudem ex illa. Non dicit ab illa, sed ex illa, quia etsi potestas te mundana non laudat, imo si etiam persequitur, si occidit gladio ut Pau
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ ꝑ fidẽ sine oꝑib ñ bene in tellectꝰ ẽ ab eis qͥ sic dictũ accepert᷑
& facinoro se flagitioseq uiuerent saluos e̾e posse ꝑ fidẽ. Liocꝰ iste
huiꝰ epłȩ eundẽ sensũ ꝑauli apłi quo modo sit intelligendus exponit.

Expanded text:
minem per fidem sine operibus, non bene intellectus est ab eis qui sic acceperunt dictum, minem per fidem sine operibus, non bene intellectus est ab eis qui sic acceperunt dictum, arentur, et facinorose flagitioseque viverent, salvos se esse posse per fidem: locus iste hujus Epistolae eumdem sensum Pauli apostoli, quomodo sit intelligendus, exponit .
Abbreviated transcription (Latin):
uera & nolunt ea facere sua. qui a ad oꝑandũ pigrist᷑. Gredere aut̃
ipsũ ee dñ. hoc & dȩmones potuer̃. Credere uero indm̃ solinouer̃
qͥ diligunt dm̃. qͥ ñ solo nomine xp̃iani sunt sed & factis & uita quia
sine dilectione fides in anis ẽ. Cũ dilectione fides xp̃ian. sine dile¬
ctione fides doemonis. Qui ergo ñ uult credere xp̃m. ad huc nec dȩ¬
es imitat᷑. Ia credit xp̃m. sed odit xp̃m. Hab& confes
intimore penȩ . ñ in amore coronȩ. Nã & illi puniritimebant.
Deniq beatꝰ petrus cũ dnm̃ confitens dicer& tues xp̃e filius dĩ uiui.
eadẽ poene uerba quȩ & dȩ mones ꝓferre uidet᷑ exore . sed illor con¬
t̃na dilectione ꝓcessit. & iã ꝓbeatitudine remunerataẽ. Uis aut̃
scire õhomo inanis. qm̃ fides sine oꝑib: otiosa ẽ.Abrahã pat̾ nr̃

Expanded text:
vera, et nolunt ea facere, quia ad operandum pigri sunt. Credere autem vera, et nolunt ea facere, quia ad operandum pigri sunt. Credere autem ipsum esse Deum, hoc et daemones potuerunt. Credere vero in Deum, soli novere qui diligunt illum, qui non solum nomine christiani sunt, sed et factis et vita, quia sine dilectione fides inanis est. Cum dilectione fides christiani, sine dilectione fides daemonis. Qui ergo non volunt credere Christum, adhuc nec daemones imitantur. Jam credit Christum, sed odit Christum, habet confesin timore poenae, non in amore coronae. Nam et illi puniri timebant. Denique beatus Petrus cum Dominum confitens diceret: Tu es Christus Filius Dei vivi , eadem pene verba quae et daemones proferre videtur ex ore, sed illorum conterna dilectione processit, aeterna beatitudine remunerata est. Vis autem scire, o homo inanis, quoniam fides sine operibus mortua est? Abraham pater noster
Abbreviated transcription (Latin):
gnũ aliqid facis credendo unũ e̾e dm̃. Hoc & enĩ doemones faciunt.
nec solũ dm̃ patre sed & filiũ dĩ credunt. Unde dicit lucas. Exibant
xiã dȩmonia amultis clamantia & dicentia. qui a tues filius dĩ:
crepans ñ sinebat ea loqui. quia sciebant ipsũ ee xp̃i
credunt. uerũ &iã contrem ¶scunt. Vnde ad illũ legio que hominẽ
obsidebat. supplici uoce clamabat. Quid mihi & tibi ihu fili dĩ sũmi.
Adiuto te ꝑ dẽine me torqueas. Qui ergo dm̃ e̾e ñ credunt uel credi¬
tũ ñ timent. ꝓfecto st̃ dȩmonib tardiores ac ꝓt̾uiores ȩstimandi.
Sed necdũ credere ac contremłscere magnuẽ : siñ & in eũ credat᷑. hoc ẽ
siñ eiꝰ incordeꝰ teneat᷑ ãmor. Aluidẽ enĩ credere illi . aliud credere
illũ. Alud credere in illũ. Credere illiẽ: credere uera ee que lo qͥt᷑.
Credere illũ. credere qd ipse sit ds̃. Credere in illũ. diligere illũ.
red ere uera ee queloquit᷑ multi& malipossunt. Credunt enĩ et

Expanded text:
gnum aliquid facis credendo unum esse Deum. Hoc enim et daemones faciunt, nec solum Deum patrem, sed et filium credunt. Unde dicit Lucas: Exibant autem daemonia a multis clamantia et dicentia, quia tu es Filius Dei. Et increpans non sinebat ea loqui, qcredunt, verum etiam contremiscunt. Unde ad illum legio quae hominem obsidebat supplici voce proclamat: Quid mecum et tibi, Jesu fili Dei summi? Adjuro te per Deum, ne me torqueas . Qui ergo Deum esse non credunt, vel creditum non timent, profecto sunt daemonibus tardiores ac proterviores aestimandi. Sed nec Deum credere et contremiscere magnum est, si non et in eum credatur, hoc est si non ejus in corde amor teneatur. Aliud est enim credere illi, aliud credere illum, aliud credere in illum. Credere illi, est credere vera esse quae loquitur. Credere illum, credere quod ipse sit Deus. Credere in illum, est diligere illum. Credere vera esse quae loquitur, multi et mali possunt. Credunt enim esse
Abbreviated transcription (Latin):
& quia duo decĩ tribub quȩ sunt in disꝑsione scribit. ita fideles mon&
opera fidei facere ut eos etiã qͥ nec dũ crediderant ad fidẽ dominicã
& auaritiȩ manciparint. nec tantũ scelus ꝑ ęnitentia & elerosi¬
nis einundare curarint. Quib ꝓprie conuenit qd ait auaritiã
carnes eor instarignis manducaturã. & quia thesaurizauerint
ibi irã in nouissimis dieb. Hoc enĩ u eis postoccisionẽ ip
nis & ceteror quȩ patrarunt scelerũ. Patientes igit᷑ estote fr̃s
usq ad aduentũ dñi. Postquã suꝑbos & incredulos in crepauetat.
rursus conuertit᷑ ad eos qui taliũ in ꝓbitate fuerant obp̃ssi cohortans
patientiã & insinuans quia taliũ p̃ssurarũ finis ꝓximꝰ u

Expanded text:
 quia duodecim tribubus quae sunt in dispersione scribit, ita fideles monet opera fidei facere, ut eos etiam qui necdum crediderant ad fidem dominicam et avaritiae manciparint, nec tantum scelus poenitentia et eleemosynis emendare curarint. Quibus proprie convenit quod ait: Avaritiam carnes eorum instar ignis manducaturam, et quia thesaurizaverunt sibi iram in novissimis diebus. Hoc namque in eis post occisionem ip quae patrarant scelerum. Patientes ergo estote, fratres, usque ad adventum Domini. Postquam superbos et incredulos increpaverat, rursus convertitur ad eos qui talium improbitate fuerant oppressi, cohortans eos ad patientiam, et insinuans quia talium pressurarum finis proximu
Abbreviated transcription (Latin):
reuersus ẽ. Et ueni& rex aquilonis & conportabit aggerem
& capi& urbes munitissimas. & brachia regis austri non sustine¬
bunt. Et consurgent electi eiꝰ ad resistendũ. & nonerit fortitudo
& faci& ueniens suꝑ eũ iuxta placitũ suũ. & ñ erit quist& contra
faciẽ eiꝰ &stabit int̾ra inclita. & consumet᷑ inm anueiꝰ. Antio
chus enĩ magnꝰ uolens recuperare iudȩã & si riȩ urbes plurimas
scopã ducẽ ptholomei iuxta fontes ior danis ubinunc paneas con¬
dita ẽ in̾ito certamine fugauit. & cũ decẽ milib armator obsedit
clausũ sydone. Ob quẽ liberandũ misit ptholomeus duces in clitos
potuit : donec fame superatꝰ scopas manꝰ dedit. & nudus cũ sociis di¬
uissus ẽ. Qđq ait conportabit aggerẽ. illud significat. qc
scopȩ in arce ierusolimor adnitentib iudȩis multo tẽpore ob¬
pugnauerit & cȩperit & alias urbes quȩ prius aptholomei par¬

Expanded text:
uent. Et veniet rex aquilonis, et comportabit aggerem, uent. Et veniet rex aquilonis, et comportabit aggerem, et capiet urbes munitissimas: Et brachia austri non sustinebunt, et consurgent electi ejus ad resistendum, et non erit fortitudo. Et faciet veniens super eum juxta placitum suum, et non erit qui stet contra faciem ejus: Et stabit in terchus enim volens Judaeam recuperare, et Syriae urbes plurimas, Scopam ducem Ptolemaei juxta fontes Jordanis, ubi nunc Paneas condita est, inito certamine fugavit, et cum decem millibus armatorum obsedit clausum in Sidone. Ob quem liberandum misit Ptolemaeus duces inclytos Epotuit: donec fame superatus Scopas manus dedit, et nudus cum sociis dimissus est. Quodque ait, Comportabit aggerem, illud significaScopae in arce Jerosolymorum, annitentibus Judaeis, multo tempore oppugnarit: et ceperit alias urbes, quae prius a Ptolemaei par
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ : aliis antiocho. aliis ptholomeo fauentib. Deniq: oniassacer¬
dos assũptis uidȩor plurimis fugit in egẏptũ. & aptholo meo hono¬
rifice susceptꝰ accepit eã regione quȩ eliopoleos uocabat᷑ . & con
cedente rege tẽplũ extruxit in egypto simile tẽplo iudȩor̃. qđ
ꝑmansit usq adimperiũ uespasiani annis .ccͦ.L. Ipsa autẽ urbs¬
quȩ uocabat᷑ oniȩ. dimicantib postea aduersũ romanos uidȩis
ad solũ usq deleta ẽ : & neq urbis neq tẽpli ullũ restat uestigiũ.
ub occasione igit᷑ oniȩ pontificis infinita examina iucdȩor ae
tis: erit altare dñi in egypto. &titulus dñi int̾minis eiꝰ. Et hoc
plere iactabunt. sed corruent. quia & tẽplũ & urbs postea destru¬
ct᷑. Cũq antiochus tener& iudȩã missus scopas a&holi filius dux
ptholomei partiũ aduersũ antio chũ fortit̃ dimicauit : coepitq

Expanded text:
batur: Aliis Antiocho, aliis Ptolemaeo faventibus. Denique Onias sacerbatur: Aliis Antiocho, aliis Ptolemaeo faventibus. Denique Onias sacerdos assumptis Judaeorum plurimis fugit in Aegyptum, et a Ptolemaeo honorifice susceptus, accepit eam regionem quae Heliopoleos vocabatur: et concedente rege, templum exstruxit in Aegypto simile templi Judaeorum, quod permansit usque ad imperium Vespasiani annis CCL. Subquę vocabatur Onię, postea dimicantibus adversum Romanos Iudeis ad solum usque deleta est et neque urbis neque templi restat vestigium. Sub occasione igitur Onię pontificis infinita examina Iudeorum ad tis: Erit altare Domini in Aegypto, et titulus Domini in terminis ejus . Et hoc aeceptum se implere jactabunt. Sed corruent: quia et templum et urbs postea destruentur. Cumque Antiochus teneret Judaeam, missus Scopas Aetholus, dux Ptolemaei partium, adversus Antiochum fortiter dimicavit, cepitque
Abbreviated transcription (Latin):
ptholomei ignauia eo q̃d deperir& agathocliã psaltriã fr̃emq
eiꝰ & ipsũ agathodem haber&& concubinũ quẽ postea ducẽ ȩgipti
constituit. in credibilẽ desuperiorib locis babilonis exercitũ
congregauit. & ptholo meo phylopatore mortuo aduersum
filiũ eiꝰ quitune quattuor annor̃ erat & uocabat᷑ ꝑtholomeus epi¬
phanes rupto federe mouit exerutũ. Tantȩ autẽ dissolutionis
& suꝑbiȩ agathocles fuit ut subditȩ prius ȩgypto puintiȩ r ebella¬
rent. ipsaq egyptꝰ seditionib uexaret᷑. philippus quoq texma¬
chedonũ & magnꝰ antiochus pacefacta aduersũ agathoden &
ꝑtholomeũ epiphanen dimicarent subhac conditione. ut ꝑm¬
mas ciuitates regnosuo singuli deregno ptholomei iungerent
thoc ẽ qd nuuc dicit multos consurgere aduersũ regẽ austri.
ptholomeũ scilico piphanen. quierat ȩtate puerili.
& corruent. Pugnantib contrase magno antiocho & ducib
ptholomet. in medio iudea posita in contraria studia scinde¬

Expanded text:
gathoclidam psaltriam, fratremque ejus, et ipsum Agathoclen haberet concubinum, quem postea Aegypti ducem constituit, incredibilem de superioribus locis Babylonis exercitum congregavit. Et Ptolemaeo Philopatore mortuo, adversum filium ejus, qui tunc quatuor annorum erat, et vocabatur Ptolemaeus Ἐπιφανὴς, rupto foedere, movit exercitum. Tantae enim dissolutionis et superbiae Agathocles fuit, ut subditae prius Aegypto provinciae rebellarent: ipsaque Aegyptus seditionibus vexaretur. Philippus quoque rex Macedonum, et Magnus Antiochus, pace facta, adversum 708 Agathoclen et Ptolemaeum Epiphanen dimicarent, sub hac conditione, ut proximas civitates regno suo singuli de regno Ptolemaei jungerent. Et hoc est quod nunc dicit, multos consurgere adversus regem Austri, Ptolemaeum scilicet Epiphanen, qui erat aetate puerili. et corruant Vulg. corruent . Pugnantibus contra se Magno Antiocho et ducibus Ptolemaei, in medio Judaea posita in contraria studia scinde