comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
libenter amplector. Itecenim & si non meii ut ceste tuis me: dñs noster ex¬
Iuod pratrẽ al ypium. In uos tr̃a coniuntiouẽ mansis se
Ut exemplosit fratrib: cures mundihuius uitarȩ cupientib beniuo¬
lentis simaȩ accepisti: ago gratias quas nullis uerbis explicare porsim
ds̃ hoc rependat in animamtuã Omniftaque fratrũ co&us quiapudeos
coepit coalescere tuentatibi praero gatiua obstrictus est uitlocisterrao¬
rum toentũ longe dis iunctis  tee nobis consulueris tamquã prȩsentis¬
simum spm̃ : qua propter praecib: quantum ualemus in cũbimur. utres
num tibi cõmis sum tecũ dñs̃ sustinere dign&ur Nec teus piam desere¬
re. sed adesse adiutor inopostunitatib: fecciens cum ec clesia sua mise¬
ricordiam. ꝑ sacerdotiumtuũ qualem spiritecles uiri ut faciat lacri¬
mãs eum gemitib: quae interpellant : Scias itaeque dne beatissime

Expanded text:
libenter amplector. ita enim etsi non meis, at certe tuis me dominus noster exlibenter amplector. ita enim etsi non meis, at certe tuis me dominus noster exquod fratrem Alypium in nostra coniunctione mansisse, ut exemplo sit fratribus curas mundi huius uitare cupientibus, beniuolentissime accepisti, ago gratias, quas nullis uerbis explicare possim; deus hoc rependat in animam tuam. omnis itaque fratrum coetus, qui apud eos coepit coalescere, tanta tibi praerogatiua obstrictus est, ut locis terrarum tantum longe disiunctis ita nobis consulueris tamquam praesentissimus spiritu. quapropter precibus, quantum ugem tibi commissum tecum Dominus sustinere dignetur, nec te uspiam deserere, sed adesse adjutor in opportunitatibus, faciens cum Ecclesia sua misericordiam per sacerdotium tuum, qualem spirituales viri ut faciat, lacrymis eum gemitibusque interpellant. 2. Scias itaque, domine beatissime
Abbreviated transcription (Latin):
ut non sit inane desideriũ meũ nec infructuosa ecclesi ae xp̃i. at que uti¬
litts fratrũ & conseruorũ meorũ absentia mea: Scio quodillã caritatẽ
prome orantẽ maxime intalicausa nondes picit dñs & eam sicut sacrificium
suauitatis accipiens fortassis breuiore tempore quã postulaui ine saluber¬
rimis consiluis descripturissuis redd& instructum: Ex placri
uagra tia respondere litrers Sc̃itatistuae.cũdiu
hȩsitans non repperirem : Omnia enimuicit affectus animi
mei quẽ iam sponte surgentem. lectio epistolȩ tuae. multo arden¬
tius excitecuit cõmisime tamendõ qui ꝓuirib: meis operaretur inme. tit
ea rescriberem qua e utrique nostrum studio indnõ &curceecclesi asti¬
c& p̃rotua prȩstantia & mea obsecundatione congruerent Atque illũ
primum qđ orationib meis teadiuuari credis. Non solũ defugio uerũ &iã

Expanded text:
ut non sit inane desiderium meum nec infructuosa ecclesiae Christi atque utiut non sit inane desiderium meum nec infructuosa ecclesiae Christi atque utilitati fratrum et conseruorum meorum absentia mea. scio quod illam caritatem pro me orantem maxime in tali causa non despicit dominus et eam sicut sacrificium suauitatis accipiens fortassis breuiore tempore, quam postulaui, me saluberrimis consiliis de scripturis suis reddet instructum. XXII. , AURELIO Qua gratia responderem litteris sanctitatis tuae, cum diu haesitans non reperirem — omnia enim uicit affectus animi mei, quem iam sponte surgentem lectio epistulae tuae multo ardentius excitauit —, commisi me tamen deo, qui pro uiribus meis operaretur in me, ut ea rescriberem, quae utrique nostrum studio in domino et cura ecclesiastica pro tua praestantia et mea obsecundatione congruerent. atque illud primum, quod orationibus meis te adiuuari credis, non solum non defugio, uerum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc modo uvel annuam vel amplius absentiãtuã. Nulla quȩ rela reuo¬
car& Nealius possider& terrã Non animae sed corpori pauperum
neces sariam : Quorũ tamen facmem uiuȩ arboris meae: multo facilius
mihi quae gratius si diligenter colerentur explerent : Curergo ad discen¬
dam agriculturã meã. uocationem temporis tibi defuisse causaris a
Dic mihi quid respondeam: Rogote anforte uis dicam. Senex uaberius.
dumme omnib: rebus instructũ esse crede diss& : Quanto ampliusme:
dilexit. Tantominus discere ista ꝑmisit: Attende omnia ista senex
nec prolucro animae nostrae audeamus offendere : Sic autem mihi
dnm̃ & xp̃mitestem facis in nocentiae . & caritatis & sinceri affectus quem
circanos haber quasi ego non dehis iurare omnib possum ipsa mergo
caritatẽ & affectũ imploro. ut miser e aris mei & concedas mihi adhoc
quod rogecui tẽpus. quantũ rogecui : atque adiuuesme orationibtuif

Expanded text:
hoc modo uel annuam uel amplius absentiam tuam nulla querela reuohoc modo uel annuam uel amplius absentiam tuam nulla querela reuocaret, ne alius possideret terram non animae sed corpori pauperum necessariam, quorum tamen famem uiuae arbores meae multo facilius mihique gratius, si diligenter colerentur, explerent. cur ergo ad discendam agriculturam meam uacationem temporis tibi defuisse causaris? dic mihi, quid respondeam; rogo te. an forte uis dicam: senex Ualerius dum me omnibus rebus instructum esse credidisset, quanto amplius me dilexit, tanto minus discere ista permisit?- Adtende omnia ista, senex nec pro lucro animae nostrae audeamus offendere. sic autem mihi dominum et Christum testem facis innocentiae et caritatis et sinceri affectus, quem circa nos habes, quasi ego non de his iurare omnibus possum. ipsam ergo caritatem et affectum inploro, ut miserearis mei et concedas mihi ad hoc, quod rogaui, tempus, quantum rogaui, atque adiuues me orationibus tuis,
Abbreviated transcription (Latin):
entias aniore uiel mori. utilla uitamonamittatur. Cui un i xp̃i¬
ana corda humilia et mansu&a suspirant: Quomodo autẽ hoc fi¬
eri potest. Nisiquem ad modum ipsed ñs dicit. petendo. quaerendo. pul¬
sando Idest orando legendo, agendo Ad quod nego tium. mihi parum
tempus vel usque ad pascar. imp&rare uolui ꝑfratres. atua sinceris¬
sima & uener aebili caritate Et nuncꝑhas preces uolo: Quid enim res¬
ponsurus sum dnõ iudici. Non poterã istociam quaerere. Cũ ecclesi asti
cis negotis impedirer ¶Siergo mihi dicat. seruenequã. Si uilla eccle¬
siae calumniosum aliquem pater&ur. Cuius fructib: colligendis mag¬
na opera impenditur . Neglecto agro quemrigacui sanguine meo
Si quid agere proea posses apud iudicem terre . Nonne omnibus
consentientibus. Non nulli s &iam iubentib: & cogentib pergeres :
Et si contrate iudicar&ur . Etiam transmare proficiscereris:atq:

Expanded text:
entia saniore uel mori, ut illa uita non amittatur, cui uni christientia saniore uel mori, ut illa uita non amittatur, cui uni christiana corda humilia et mansueta suspirant. quo modo autem hoc fieri potest, nisi, quem ad modum ipse dominus dicit, petendo quaerendo pulsando, id est orando legendo plangendo? ad quod negotium mihi paruum tempus uelut usque ad pascha impetrare uolui per fratres a tua sincerissima et uenerabili caritate et nunc per has preces uolo. Quid enim respcis negotiis impedirer? Si ergo mihi dicat: Serve nequam, si villa Ecclesiae calumniosum aliquem pateretur, cujus fructibus colligendis magna opera impenditur; neglecto agro quem rigavi sanguine meo, si quid agere pro ea posses apud judicem terrae, nonne omnibus consentientibus, nonnullis etiam jubentibus et cogentibus pergeres, et si contra te judicaretur, etiam t
Abbreviated transcription (Latin):
ritastua : Ceste diligis me : Ceste diligis ipsam ec clesiam. cuime sic mi¬
nistrare uoluisti: Et tamencestussum quod & me & ipsum diligis:
Sed puttesme idoneum : cũ ego melius menouerim. qui tamen nec ipse
menos sem. Nisi experiendo didicirsem: Sed dicit fortaesse sanc¬
titastua: Uellem scire quid desit instructionituae : Tam multa au¬
tem sunt ut facilius possim enumerare. Quaehabeam. quã qȩ habere
desidero: auderem enim dicere scireme et plenafide Retinere
Quid ꝑtineat ad salutẽ nram : Sed hoc ipsum quomodo ministrem
adsalutẽ aliorũ. Noñ quaerens quod mihi utile est sed quod mul¬
tir ut saluifiantꝰ Et sunt fortasse aliqua Immonon est dubitan¬
dum es se Inscĩs libris conscripta consilia : Quib: cognitis & ad¬
prehensis. possit homo dĩ rebus e clesiasticis ordinationibus
ministrare Autceste intermanus iniquorũ uel uiuere consci¬

Expanded text:
ritas tua? certe diligis me? certe diligis ipsam ecclesiam, cui me sic miritas tua? certe diligis me? certe diligis ipsam ecclesiam, cui me sic ministrare uoluisti? et tamen certus sum, quod et me et ipsam diligis. sed putas me idoneum, cum ego melius me nouerim, qui tamen nec ipse me nossem, nisi experiendo didicissem. Sed dicit fortasse sanctitas tua: uellem scire, quid desit instructioni tuae. tam multa autem sunt, ut facilius possim enumerare, quae habeam, quam quae habere desidero. auderem enim dicere scire me et plena fide retinere, quid pertineat ad salutem nostram. sed hoc ipsum quo modo ministrem ad salutem aliorum non quaerens, quod mihi utile est, sed quod multis, ut salui fiant? et sunt fortasse aliqua, immo non est dubitandum esse in sanctis libris conscripta consilia, quibus cognitis et adprehensis possit homo dei rebus ecclesiasticis ordinatioribus ministrare aut certe inter manus iniquorum uel uiuere consci
Abbreviated transcription (Latin):
sollestias metũ Resmeas omnino non nouerc̃ Et alicuius momenti
ensarbitrabar : Dñs autẽ in risitme Et reb ipsis ostenderȩ uoluit meip¬
sum mili Quod si nondamnando Sed miseran do fecit: Hoc enimspero
ceste uel nunc cognoui egritudinẽmeã debȩo scripturarũ eius medi¬
camenta omnia ꝑscrutari. Et orando delegendo agere. Ut idonea
ualitudo animȩ meae. Ad tam periculora Negotia tribuatur quod
ante non feci. Qui& tempur non habui : Tunc enimordinatus sum᷑ de
ipso uocationis tempore . ad cognoscendas diuinas scriptur ees cogita¬
remus : Et sic nos disponere uellemus: ut nobis otium. ad hoc negotium
poss& esse quod uerũ est : Nondum sciebam quid mihi deess& tit
taleopus qualeme nunctor qu& & conterit : Quodsi propter ea
Ipseipsa didici. Quid sit homini necessarium. quipopula minis¬
trat Sacramentũ & uerbumdĩ. Ut iammihi non liceat adsequi qđ
me non habere cognoui. Iubesergo ut pͣeam parter ualeri : Vbi est ca¬

Expanded text:
sollertiam et uires meas omnino non noueram et alicuius momenti arbitrabar. dominus autem inrisit me et rebus ipsis ostendere noluit me ipsum mihi. Quod si non damnando, sed miserando fecit — hoc enim spero certe uel nunc cognita aegritudine mea —, debeo scripturarum eius medicamenta omnia perscrutari et orando ac legendo agere, ut idonea ualitudo animae. meae ad tam periculosa negotia tribuatur. quod ante non feci, quia et tempus non habui; tunc enim ordinatus sum, cum de ipso uacationis tempore ad cognoscendas diuinas scripturas cogitaremus et sic nos disponere uellemus, ut nobis otium ad hoc negotium posset esse. quod uerum est, nondum sciebam, quid mihi deesset ad tale opus, quale me nunc torquet et conterit. quod si propterea in re ipsa didici, quid sit homini necessarium, qui populo ministrat sacramentum et uerbum dei, ut iam mihi non liceat adsequi, quod me non habere cognoui, iubes ergo, ut peream, pater Ualeri? ubi est ca
Abbreviated transcription (Latin):
la quȩ nunc patitur genus humanũ ceftas̃ indicia iam dnm eẽ uentu¬
rũ quid est qđ itapostolus cũ dixerint pax & securitas : cũ enĩ dixiss &
euangeliũ arescentib hominib: pr&imore epectatione : Continuo subiun
xit ÷ pã uistutescȩlorũ mouebuntur : &tunc uidebunt filiũ hominis ueni¬
entẽ cũ potestate magna & maiestate : Uideamus itaq: ne foste melius in¬
tellegitur. Non ea modo impleri quae p̃dicta s̃ illis uerbis : sed potius¬

Expanded text:
la. quae nunc patitur genus humanum, certa sunt indicia iam dominum esse uentula. quae nunc patitur genus humanum, certa sunt indicia iam dominum esse uenturum, quid est, quod ait apostolus: Cum dixerint: \'Pax et securitas\'? cum enim dixisset euangeli tunc videbunt filium hominis venientem cum potestate magna et majestate. Videamus itaque, ne forte melius intelligatur, non ea modo impleri quae praedicta sunt in illis verbis, sed tu
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ÷ Agite penitentiã ad ꝓpinquabit enĩ regnũ cȩlorũ : Quod uide
quando dictũ ÷ &x illo quot anni transier & tam̃ uerissime dictũ est
ma. nisi regno ꝓpinquante caelorũ ꝑquã totã horam fiunt quȩ dñs ꝓ¬
pinquante suo regno futurȩ predix: sed hec hora: quanto spatio pro¬
tendatur si a postolis dictũ ÷ ñ ÷ uestrũ scire quanto magir lib& ho¬
mo qualis egosũ modũ suũ deb& agnoscere : Nec plus sapiat quã opor¬
t& sapere: sed confiterinos inquis poena nr̃a cõpellit adee iamfinem
dũ impl&ur qđ p̃nuntitũ ÷ . Arescentib hominib p̃timore & & pec¬
tatione quae suꝑuenieñ uniuerso orbi : Nullã inquis patria nullum
locũ nõis tẽporib ñ affligi aut tribulari cestũ ÷ sic̃ dictũ est prae
timore & &x pectatione quȩ suꝑuenient uni uerso orbi: si esgo ista ma¬

Expanded text:
dictum est: Agite paenitentiam: adpropinquauit enim regnum caelorum. quod uide dictum est: Agite paenitentiam: adpropinquauit enim regnum caelorum. quod uide quando dictum est et ex illo quot anni transierunt et tamen uerissime dictum est. ma nisi regno propinquante caelorum, per quam totam horam fiunt, quae dominus propinquante suo regno futura praedixit; sed haec hora quanto spatio protendatur, si apostolis dictum est: Non est uestrum scire quanto magis quilibet homo, qualis ego sum, modum suum debet agnoscere, ne plus sapiat, quam oportet sapere! Sed confiteri nos, inquis, poena nostra compellit adesse iam finem, dum impletur, quod praenuntiatum est: Arescentibus hominibus prae timore et expectatione, quae superueniunt uniuerso orbi. \'nullam\', inquis, \'patriam, nullum locum nostris temporibus non affligi aut tribulari certum est, sicut dictum est: Prae timore et expectatione, quae superueniunt uniuerso orbi>. si ergo ista ma
Abbreviated transcription (Latin):
quando pas sus ÷ : quare si apparebunt &iam talia si non spiritalit̃ potius
intellegenda s̃: tunc apparebunt quando finis sic appropinquabit utde¬
beint apparere: bellis aut̃ ꝑdiuersa inter ualla temporum. &lo coru¬
quando ñ terra contrita est : Nã utnimis antiqua prxeream sub imperatore
galieno cũ romanas prouintias barbaries usq quaq ꝑuader & quã mul¬
tos frr nostros quitunc erant in carne putamus ꝓpinquum fine credere
potuisse . Quo longe post ascensionẽ dni factumest : Ac ꝑ hoc iam istec qua¬
lia futura sint cũ fuerit omnino fins ꝓximus ignoramus : si tamen hec ñ
ita p̃dictas̃ ut in ec clesia potius intellegi debeant : Duȩ quippegenter s̃
& duo regna : unum scilic& xp̃i alterũ diaboli : dequib: dicipotuit. ex sur¬
g&gens suꝑ gentẽ. & regnũ suꝑregnũ quod non desinit fieri. &x quo

Expanded text:
quando passus est quare si apparebunt etiam talia, si non spiritaliter potius quando passus est quare si apparebunt etiam talia, si non spiritaliter potius intellegenda sunt, tunc apparebunt, quando finis sic adpropinquabit, ut debeant apparere. -Bellis autem per diuersa interualla temporum et locoruquando non terra contrita est? nam, ut nimis antiqua praeteream, sub imperatore Gallieno, cum Romanas prouincias barbaries usque quaque peruaderet, quam multos fratres nostros. qui tunc erant in carne, putamus propinquum finem credere potuisse, quoniam longe post ascensionem domini factum est! ac per hoc etiam ista qualia futura sint, cum fuerit omnino finis proximus, ignoramus, si tamen haec non ita praedicta sunt, ut in ecclesia potius intellegi debeant. duae quippe gentes sunt et duo regna, unum scilicet Christi alterum diaboli, de quibus dici potuit: Exsurget gens super gentem et regnum super regnum, quod non desinit fieri, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
manda uerunt quitunc fuer̃ antequam dnsuenis s& in carnem:
quando nos uidimus solem sic obscuratum: quem ad modũ obscuratus
est cũ mundi lumen pender & inligno Nisi foste defectus solis & lu¬
nȩ quos consuer̃ computatores siderũ annotare atq praedicare.
int̃cȩlestia ꝓdigia numeratumus. qr lunam sȩpius in suam plenitu¬
dine sole uero rarius sed tamen uidimus infinelunȩ secundũ eorũ
cõputũ defecisse : Nonerat talis solis ille defectus quando crucifi¬
xus est xp̃s. &ideo uere mirabilis erat & ꝓdigio sus: Pascha quip¬
pe fuerat iudeorum : quod nonnisi in lunȩ plenitudine celebratur: se¬
cundũ astrologorum aut̃ numeros cestumestͦ quando luna plena est non
pos sedeficere sed quando finis ÷ lunȩ : non quidem sc̃ꝑ sed aliter nũ¬
quam cũ secundũ illas Numero deficit : quid esgotale umquam quis¬
quã memint apparius se decaelo &x quodñs illa prȩdix qualea pparuit

Expanded text:
mandauerunt, qui tunc fuerunt, antequam dominus uenisset in carne? mandauerunt, qui tunc fuerunt, antequam dominus uenisset in carne? quando nos uidimus solem sic obscuratum, quem ad modum obscuratus est, cum mundi lumen penderet in ligno? nisi forte defectus solis et lunae, quos consuerunt computatores siderum adnotare atque praedicere, inter caelestia prodigia numerabimus, quia lunam saepius in sua plenitudine, solem uero rarius sed tamen uidimus in fine lunae secundum eorum computum defecisse. non erat talis solis ille defectus. quando crucifixus est Christus, et ideo uere mirabilis erat et prodigiosus. pascha quippe fuerat Iudaeorum, quod nonnisi in lunae plenitudine celebratur; secundum astrologorum autem numeros certum est solem, quando luna plena est, non posse deficere, sed quando finis est lunae non quidem semper sed aliter numquam, cum secundum illos numeros deficit. quid ergo tale umquam quisquam meminit apparuisse de caelo, ex quo dominus illa praedixit, quale apparuit,
Abbreviated transcription (Latin):
scis se quidem. sed docere ꝓlbitas fuisse quis credatꝰ quam quam si
hoc itaest utiliter nesciunt genter quod dñs docer e ꝓhibuit eos. quor
gentiũ uoluit eẽ doctores: si autem iam compl&es qiam est unctus sc̃r
scorũ iam occisus ÷ xp̃r. ut non ess& ciuitatem eiur. Iam deemplo illo
sublatum est sacrificiũ sublata unctio merito a postolis define queren¬
tib responsum est. Noñ urum scire tempora uel momenta quȩ pat᷑
posuit in sua potestate: Quotempora quae ꝑdanielis ꝓph&iã scire po¬
terant non ad finẽ scli dequo quȩ sierant ꝑtinebant: signa uero decȩ¬
lo & t̃ra nũ quid maiora nos uidimus quam qui fuerunt ante nos : ñ¬
ne sigentiũ legatur historia. tantec mira repperiuntur &c titis sede
cȩlo traq: ut aliqua &iam noncredantur : sed ut multec omittam
quȩ ꝑsequi longũ est. Duoꝰ soles quando nos uidim quos uisos lit teris

Expanded text:
scisse quidem sed docere prohibitos fuisse quis credat? quamquam si scisse quidem sed docere prohibitos fuisse quis credat? quamquam si hoc ita est, utiliter nesciunt gentes, quod dominus docere prohibuit eos, quos gentium uoluit esse doctores. si autem iam completae sunt. quia iam est unctus sanctus sanctorum, iam occisus est Christus, ut non esset ciuitatis eius, iam de templo illo sublatum est sacrificium, sublata unctio, merito apostolis de fine quaerentibus responsum est: Non est uestrum scire tempora, quae pater posuit in sua potestate, quoniam tempora, quae per Danihelis prophetiam scire poterant, non ad finem saeculi, de quo quaesierant, pertinebant. Signa uero de caelo et terra numquid maiora nos uidimus. quam qui fuerunt ante nos? nonne, si gentium legatur historia, tanta mira reperiuntur extitisse de caelo terraque, ut aliqua etiam non credantur? sed, ut multa omittam, quae persequi longum est, duos soles quando nos uidimus, quos uisos litteris
Abbreviated transcription (Latin):
suam : Pot est congruentius intellegi spiritalit̃ quod intribula¬
tionib omnib: est cauendum. Nequisq deuictus ad carnalẽ uitã
despiritali sublimitate descendat : Aut qui ꝓficerat in anterionco
se e tendens deficiendo in postriora respiciat: Quod si in omni
tribulatione quanto magis in illa cauendum p̃cipi debuit qu& alis
futura p̃dicata est illi ciuitati : qualis non fuit abinitio. neq fi&
& si inista quanto magis in illa quae nouissima futura est orbiterrȩ
id est ecclesiȩ toto orbe diffuse : Nam ipse lucas non quidem
quando adiscipulis suis deaduentu suo dñs int̃rogatus est ubi
hoc matheus commemorauit: & marcus sed alio loco ubi pha¬
risei quae sierunt ab illo quando ueni& regnumdi: tale ali¬
madib: agitur: quasi circa tempora prima aduentus dñi com¬
pl&e non sunt : atque in finẽ complendȩ s̃int : hoc a postolus ignorasse ł

Expanded text:
suam, potest congruentius intellegi spiritaliter, quod in tribulasuam, potest congruentius intellegi spiritaliter, quod in tribulationibus omnibus est canendum, ne quisque deuictus ad carnalem uitam de spiritali sublimitate descendat ant, qui profecerat in anteriora se extendens. deficiendo in posteriora respiciat. quod si in omni tribulatione. quanto magis in illa cauendum praecipi debuit. quae talis futura praedicta est illi ciuitati, qualis non fuit ab initio neque fiet, et si in ista, quanto magis in illa, quae nouissima futura est orbi terrae, id est ecclesiae toto orbe diffusae! nam et ipse Lucas non quidem, quando a discipulis suis de aduentu suo dominus interrogatus est, ubi hoc Matthaeus commemorauit et Marcus, sed alio loco, ubi Pharisaei quaesierunt ab illo, quando ueniet regnum dei, tale alimadibus agitur, quae si circa tempora primi aduentus domini completae non sunt atque in fine complendae sunt, hoc apostolos ignorasse uel
Abbreviated transcription (Latin):
tia refelluntur : quia dixisti.: Haec esgo abominatio siiam cõple¬
ta fuerat : quomodo d ñs mon& & dicit. Cum uideritis ab omi¬
nationem desolationis quod dietũm est ꝑdanielem ꝓph& amston¬
tem in loco scõ quilegit intellegat : his uerbis beatitudinistuae:
illi merito corrigendi sunt : qui dicunt eam. Cum hȩc dñ rloque¬
r&ur : uel ante passionem resurrectionemq: eius fuisse cõple¬
tam : Qui aut̃ dicunt sicut aꝑtissime &iamlucas euangelistectes¬
tatur tunc fuis sefactam quando euersa est hierusalem : quid eis
respondeatur uidere debent qui infine scłi uel circa finem asti¬
ment haec futura : quam quam ipsa desolationis ab ominatio ppt̃
obscuritatem dicti. Non uno modo ab homiinib: potuerit intelle¬
gi: & quod dictum est: quiest intecto non descendat tollere ali¬
quid dedomosua : & qui in agro non reuestatur tollere tonicã

Expanded text:
tia refelluntur, quia dixisti: \'Haec ergo abominatio si iam completia refelluntur, quia dixisti: \'Haec ergo abominatio si iam completa fuerat, quo modo dominus monet et dicit: Cum uideritis abominationem desolationis, quod dictum est per Danihelem prophetam, stantem in loco sancto, qui legit, intellegat?\' his uerbis beatitudinis tuae illi merito corrigendi sunt. qui dicunt eam, cum haec dominus loqueretur, uel ante passionem resurrectionemque eius fuisse completam. qui autem dicunt. sicut apertissime etiam Lucas euangelista testatur. tunc fuisse factam, quando euersa est Hierusalem, quid eis respondeatur, uidere debent, qui in fine saeculi uel circa finem existimant haec futura; quamquam ipsa desolationis abominatio propter obscuritatem dicti non uno modo ab hominibus potuerit intellegi. Et quod dictum est: Qui est in tecto, non descendat tollere aliquid de domo sua et, qui in agro, non reuertatur tollere tunicam
Abbreviated transcription (Latin):
sed matheus marcusq dixerunt : adeuersionem hierusał do¬
cuit ꝑtinere alia cum eis dicens apestius dehac eadem requȩ
illi posuerunt obscurius : nam iõ seppus qui iudaicam scripsit
historiam talia mala dicit illi populo tunc accidisse: utuix cre¬
dibilia uideantur : Vnde non in merito dictum est : talem tribu¬
lationem nec fuisse acreaturȩ initio neo futuram: sed & si tem¬
pore antichristitalis autmaior forsitan erit Intellegenduns
est de illo populo dictum. quod ei talis amplius futura non erit :
sienim antichristum illi primitus & p̃cipue recepturi sunt fac¬
turus est Tuncidem populus tribulationem. potius quã pas¬
surus: Non estergo curputemus ebdomadas ꝓph&ȩ danihe¬
lis uel propter dierum breuiationem fuisse turbatirs: uel
illo iam tempore non fuisse complendas: Nonenim ante pas¬
sionem xp̃i impl&e sunt: quod qui putant rectis sime tua senten¬

Expanded text:
sed Matthaeus Marcusque dixerunt, ad euersionem Hierusalem dosed Matthaeus Marcusque dixerunt, ad euersionem Hierusalem docuit pertinere alia cum eis dicens \' apertius de hac eadem re, quae illi posuerunt obscurius. nam Iosephus, qui Iudaicam scripsit historiam, talia mala dicit illi populo tunc accidisse, ut uix credibilia uideantur. unde non inmerito dictum est talem tribulationem nec fuisse a creaturae initio nec futuram. sed etsi tempore Antichristi talis aut maior forsitan erit, intellegendum est de illo populo dictum. quod ei talis amplius futura non erit; si enim Antichristum illi primitus et praecipue recepturi sunt, facturus est tunc idem populus tribulationem potius quam passurus. Non est ergo, cur putemus hebdomadas prophetae Danihelis uel propter dierum breuiationem fuisse turbatas uel illo iam tempore non fuisse completas, sed in fine saeculi esse complendas: non enim ante passionem domini impletae sunt. quod qui putant, rectissime tua senten
Abbreviated transcription (Latin):
do cuers est hieruiał fuis se in illo populo electosdi qui excir¬
cum cisione crediderunt siue fuerant credituri electi ante
constitutionem mundi: propter quos breuiarentur dies
illi ut tolerabilia mala fierent : Nam quidam conuenienti¬
us intellexisse uidentur mala ipsa significata nomine dierũ
sicut dicti sunt diesmali: in aliis diuinȩ scripturȩ locis: Neque
enim dies ipsi mali sunt: sed ea quae fiunt in eis: Ip̃sa ergo
dicta sunt breiuari: ut dõ donante tolerantiam minus senti¬
rentur ac sicq ue magna essent breuia fierent: sed siue isto
modo intellegenda sit dierum istec breuiatio: siue quod ad pau¬
citatem redigerentur. siue quod cursu solis celeriore breui¬
arentur : Nonenim de sunt qui & hoc existiment. Itac scilic&
dictos breuiores dies futuros. sicut fuit longior dies orante
hiesunaue : Lamen lucas euange lista hanc dierum breuia¬
tionem & abominationem desolationis quaeduo ipse non drẋ.

Expanded text:
do eversa est Jerusalem, fuisse in illo populo electos Dei, qui ex cirdo eversa est Jerusalem, fuisse in illo populo electos Dei, qui ex circumcisione crediderant, sive fuerant credituri, electi ante constitutionem mundi, prilli, ut tolerabilia mala fierent. nam quidam conuenientius intellexisse mihi uidentur mala ipsa significata nomine dierum, sicut dicti sunt dies mali in aliis diuinae scripturae locis; neque enim dies ipsi mali sunt sed ea, quae fiunt in eis. ipsa ergo dicta sunt breuiari, ut deo donante tolerantiam minus sentirentur ac sic, quae magna essent, breuia fierent. Sed sine isto modo intellegenda sit dierum illa breuiatio sine quod ad paucitatem redigerentur sine quod cursu solis celeriore breuiarentur — non enim desunt, qui et hoc existiment, ita scilicet dictos breuiores dies futuros, sicut fuit longior dies orante Iesu Naue —, tamen Lucas euangelista et hanc dierum breuiationem et abominationem desolationis, quae duo ipse non dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostender &ur illis uerbis apud alios euangelistar positir
festinationem fugȩ fuisse praeceptum: &peo quod illi po¬
suerunt: & qui in agro erit non reuestatur raro tollere ues¬
timentum suũ Apestius iste ait : & qui in regionib non intrent
in eãdem qe dies sunt ultionir hi ut impleantur omna quasorip¬
ta sunt: Deinde similit̃ &iam iste sequitur: ut pror sus manifes¬
tum sit. Dehac ipsa reiomnium trium eẽ hunc euangelu locum.
Vae autem pregnantib: & nutrientib: in illis dieb & c&̃erã ad hac p¬
tinentu quaeiam commemor aui superius : Lucasergopateft
quod es seporr& incestum: Non ad scli finem sed ad e pugnationẽ
hierusad ꝑtinere quod dictum est de abominatione desolationis
& quod dic tumest dedierum breuiatione propter elector
qr &esi ea ipsenondxit dx tamen apertius c&era dehoc ipso
quo &isttc ꝑtinere monstrauit : non enim debemus ambigere quͥn

Expanded text:
ut ostenderetur illis uerbis apud alios euangelistas positis ut ostenderetur illis uerbis apud alios euangelistas positis festinationem fugae fuisse praeceptam. et pro eo, quod illi posuerunt: Et qui in agro erit, non reuertatur retro tollere uestimentum suum, apertius iste ait: Et qui in regionibus, non intrent in eam, quia dies ultionis hi sunt, ut impleantur omnia, quae scripta sunt. deinde similiter etiam iste sequitur. ut prorsus manifestum sit de hac ipsa re omnium trium esse hunc euangelii locum: Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus et cetera ad hoc pertinentia, quae iam commemoraui superius. Lucas ergo patefecit, quod esse posset incertum, non ad saeculi finem sed ad expugnationem Hierusalem pertinere id. quod dictum est de abominatione desolationis et quod dictum est de dierum breuiatione propter electos, quia, etsi ea ipse non dixit, dixit tamen apertius cetera de hoc ipso, quo et ista pertinere monstrauit. no
Abbreviated transcription (Latin):
itec: Cum autem uideritis ab ominationem desolationis instantẽ
ubi non deb& quilegit intellegat: Tunc qui iniudea sunt sugiant
inmontes : & qui suꝑ tectum non de scendat indomum nec intro¬
eat ut tollat aliquid dedomosua: & qui ina groest non reuer¬
tatur ra&ro tollere uestimentum suum: Clae autem pregnan¬
tib & nutrientibus in illis dieb: &reliqua: Lucas uero utosten¬
den&ur tuno factam fuisse ab ominationem desolatione m quȩ
a danielõ praedie ta est quando &x pugnata esthierutal. Hne
eodemi loco dñi uerba commȩ moat : Cumautem uideritir circũ
dari ab eercitul nerusał : scitote qr add ꝓpinquabit desolatio eiur
Appar& itaq tunc ibi positam desolationirab ominationem dequa
duo illi euangelistie locuti sunt: Deniq &iam iste similit̃ sequit᷑
Tunc qui iniuch ea sunt fugiant in monter expeo quod dixerunt¬
illi. & qui suꝑ tectum Nede scendat indomum pec introeat¬
ut tollat quid dedomo istedixit & qui in medio enuis discedat

Expanded text:
onis stantem ubi non debet, qui legit intelligat. Tunc qui in Judaea sunt fugiant in montes, et qui supra tectum non descendat in domum, nec introeat ut tollat aliquid de domo sua, et qui in agro est non revertatur retro tollere uestimentum suum. uae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus et reliqua. Lucas uero, ut ostenderetur tunc factam fuisse abominationem desolationis, quae a Danihele praedicta est, quando expugnata est Hierusalem, haec eodem loco domini uerba commemorat: Cum autem uideritis circum dari ab exercitu Hierusalem, tunc scitote, quia adpropinquauit desolatio eius. apparet itaque tunc ibi positam desolationis abominationem, de qua duo illi euangelistae locuti sunt. denique etiam iste similiter sequTunc qui in Judaea sunt fugiant in montes. Et qui super tectum, ne descendat in domum, nec introeaut tollat quid de domo, iste dixit: Et qui in medio eius, discedant,
Abbreviated transcription (Latin):
tibus in illis diebi: Critenim pres sure magnec suꝑt̾ram &ira populo
huic & cadent in oregladii: & captiui ducentur in omnes gentes & hie¬
rusał calcabitur agentib donec impleantur temporẽ nationum :
Vnde autem ad hoc uentum est : matheur ituscripsit: Cum ergo uide¬
ritis ab ominationem desolationis: quae diota est adamelo ꝓph&co stan¬

Expanded text:
tibus in illis diebus; erit enim pressura magna super terram et ira populo tibus in illis diebus; erit enim pressura magna super terram et ira populo huic et cadent in ore gladii et captiui ducentur in omnes gentes et Hierusalem calcabitur a gentibus, donec impleantur tempora nationum. Unde autem ad hoc uentum est, Matthaeus ita scribit: Cum ergo uideritis abominationem desolationis, quae dicta est a Da
Abbreviated transcription (Latin):
nere quod dictum est : Cum uideritis haec fieri : scitote qũo pro¬
peest regnumdi÷ Illud autem dictum est: Aue pregnantibus
& putrientib in illis dieb. Orate autem ut non fiat fuga uestrii
hieme uel sabbato erit enimtunc tribulatio magnec qualis non fu¬
it ab initiomundi Neq fi&: sic est positum secundum matheum: & se¬
cundum marcum ut incestum sit utrum de excidio illius ciuitatis.
ande secul finẽ intellegi debeat: sic enim hoc ipsum legitur apud mar¬
cum uae autem pregnantib & nutrientib in illis dieb Orate ut
hieme nonfiant. : Erunt enim dies illi tribulationis tales quales non
fuerunt ab initio ereaturȩ quam condidit dr̃ usq: nunc: Neq fient:
& nisi breuias sor dñs dies illos non fuiss& salua omnis caro sed ppt̃
elector quos elegit breuiauit dies : non dissimiliter & matheus: hoc
autem lucas itaposuit : ut appareat ad illius ciuitutis &cidium ꝑti¬
nere : Nam sicut apud eum legitur : Vae autem prȩgnantib & nutrien¬

Expanded text:
 prope est regnum dei? illud autem, quod dictum est: Vae praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. orate autem, ut non fiat fuga uestra hieme uel sabbato; erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio mundi neque fiet, sic est positum secundum Matthaeum et secundum Marcum, ut incertuan de saeculi fine intelligi debeat. Sic enim hoc ipsum legitur apud Marcum, Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. Orate ut hiemfuerunt ab initio creature: quam condidit Deus usque nunc: neque fient. et nisi breuiasset dominus dies illos, non fuisset salua omnis caro; sed propter electos, quos elegit, breuiauit dies. non dissimiliter et Matthaeus. hoc autem Lucas ita posuit, ut appareat ad illius ciuitatis excidium pertinere; nam sic apud eum legitur: Vae autem praegnantibus er nutrien
Abbreviated transcription (Latin):
nascuntur: Dequo aduentuait : a modo uidebitir filium hominis. ue¬
nientem in nubib : De quib: nubibus dictum est ꝑproph&am. manda¬
bo nubib meis nepluant suꝑ eam : siue de ipso fine inquo apparebit
uiuos iudicaturus & mostuos: Cum iteque signadicat quae
ad tria ꝑtinent : id est ad discidium illius ciuitatis. ad aduentum ei
incorpore suo quod est ec clesia. Ad aduentum eius incapite eccle¬
siȩ quodest ipse quid eorum signorumaaliquid hocum trium re¬
ferendum sit diligenti consideratione cernendum est: nefoste
quod ꝑtin& ad euersionem herusalem adfinem scłi ꝑtin& ad fir
menus ad ciuitatis illius ecidium ꝑtinere: Aut quod ꝑtin& ad
eius aduentum incorpore suo quodest ec clesia dicamus ꝑtinere
adeuis aduentum nouissimumicorporesuo quod est caput ecclesiȩ
aut rursum qđ ꝑtin& ad aduentum eius nouirsimum ꝑse ipsum

Expanded text:
nascuntur, de quo aduentu ait: Amodo uidebitis filium hominis uenascuntur, de quo aduentu ait: Amodo uidebitis filium hominis uenientem in nubibus, de quibus nubibus dictum est per prophetam: Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam — siue de ipso fine, in quo apparebit uiuos iudicaturus et mortuos. Cum itaque signa dicat, quae ad ista tria pertinent, id est ad excidium illius ciuitatis, ad aduentum eius in corpore suo, quod est ecclesia, ad aduentum eius in capite ecclesiae, quod est ipse, quid eorum signorum ad quid horum trium referendum sit, diligenti consideratione cernendum est, ne forte, quod pertinet ad euersionem Hierusalem, ad finem saeculi memus ad ciuitatis illius excidium pertinere aut, quod pertinet ad eius aduentum in corpore suo, quod est ecclesia, dicamus pertinere ad eius aduentum nouissimum in corpore suo, quod est caput ecclesiae, aut rursus, quod pertinet ad aduentum eius nouissimum per se ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ubidicit: &resuscitabo eũ in nouissimo die: Qui quã tu¬
longe᷑ sit conp̃hendi non potest : signa quae in euangelio futura r
secundũ mathe um. & secundum marcum: hi enim tresnassant
quae dixerit dnis : cum in t̃rogatur ess& adiscipulis suis quando
futura essont quaed&empli euersione praedixerat & quod
signium esr& aduentus eius & consummationis sełi : Non enim
discrepant rebur si alius aliquid dicit. qđ alius taceat aut alio mo¬
do dicit: magis autem collata inuicem iubant. ulegentir intellec¬
tus rogatur : sed omnib: disputare n dn longum est: int̾rogantibienĩ
dñs ea respondit : quaeiam ex illo tempore fuerant secutura siue
de&cidio ierusalem : Vnde ostoc est ipsius int̃rogationis oc casio
siue de aduentu suo ꝑecclesiam inquam usq ad finẽm uenire non
cersat: Insius enim ueniens agnoscitur . Dum eius catidie membra

Expanded text:
dominus, ubi dicit: Et resuscitabo eum in nouissimo die. qui quam dominus, ubi dicit: Et resuscitabo eum in nouissimo die. qui quam longe absit, comprehendi non potest. Signa, quae in euangelio futura prsecundum Matthaeum et secundum Marcum. hi enim tres narrant. quae dixerit dominus, cum interrogatus esset a discipulis suis. quando futura essent, quae de templi euersione praedixerat, et quod signum esset aduentus eius et consummationis saeculi. non enim discrepant rebus, si alius aliquid dicit, quod alius tacet aut alio modo dicit; magis autem conlata inuicem iuuant. ut legentis intellectus regatur. sed de omnibus disputare nunc longum est. interrogantibus enim dominus ea respondit, quae iam ex illo tempore fuerant secutura. siue de excidio Hierusalem. unde orta est ipsius interrogationis occasio, siue de aduentu suo per ecclesiam, in qua usque ad finem uenire non cessat — in suis enim ueniens agnoscitur, dum eius cotidie membra
Abbreviated transcription (Latin):
loquens ad illos quidehacre uarie mouebantur: Non enim sicut¬
uor inquit suspicamini hebrii sunt isti. cum sithora diei testia sed
adtendite quõ hoc est quod dictum est ꝑ proph&am iohel: Grit in
nouis simis dieb: dicit dns: effundam despũ meo suꝑ omnem carnem
&c&era : Iamtunc ergo erant dies nouissimi: quanto magis nunc
&iam si tantum dierum remansit usq: in finem: quantum ad hunc̃
diem adñi ascensione trans actum est. uel aliquid siue minus rest&
siue amplius quod ꝓfecto nescimus : qr non est nostrum scire tempo¬
rec uel momentec: quae pater posuit insua potestate : cum tambĩ
sciamus in nouissimir dieb: in nouirsimis temporib: in nouissimahora
nos agere sicut apostoli sed multo magis quifuerunt post illos an¬
te nos & multo magis nos & magis quam nos qui erunt post ros:
donec ad illos ueniatur quierunt si dicipotest. Nouis simorum¬
nouis simi sat̃q idipsum omnino nouissimum quem uult intellegi

Expanded text:
loquens ad illos, qui de hac re uarie mouebantur: Non enim, sicutloquens ad illos, qui de hac re uarie mouebantur: Non enim, sicut, inquit, suspicamini, ebrii sunt isti, cum sit hora diei tertia. sed adtendite, quoniam hoc est, quod dictum est per prophetam: \'Erit in nouissimis diebus, dicit dominus, effundam de spiritu meo super omnem carnem\' et cetera. Iam tunc ergo erant dies nouissimi; quanto magis nunc, etiamsi tantum dierum remansit usque in finem, quantum ad hunc diem a domini ascensione transactum est, uel aliquid siue minus restet siue amplius! quod ra vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate: cum tamen sciamus, in novissimis temporibus, in novissimis diebus, in novissima hora nos agere, sicut Apostoli; sed multo magis qui fuerunt post illos ante nos, et multo magis nos, et magis quam nos qui erunt post nos, donec ad illos veniatur qui erunt, si dici potest, novisnouissimi, atque ad ipsum omnino nouissimum, quem uult intellegi
Abbreviated transcription (Latin):
Non ait ducent uel ducturi sunt : sediam ducunt: Nec putandus est
hoc laco protemporis futuri uerbis. prȩsentis temporis uerba po¬
suis ses quando quidem illas ab eo cui scribiteuita Iriam monebat.
nec tamen frustra dixit: In nouis simis dieb: instabunt tempora
periculosa: Et hinc ea periculosa futura de monstranr: tales ho¬
mines futuror eẽ prȩdixit : Nisi qr tanto plures er ant imagis que
abundabunt : quanto magis propinquatur ad finem : uuidemus ergo
tales nunc abundare : sed quid si ab undantiores erunt post nos &
omnino abundantissimi : quando iam iamq ipse finis instabit qui
quam diu aberit ignoratur : Nouis simi quippe dies dietisunt & in
ipsirprimis a postolorum dieb: cun dñi incȩlum recenserr& ascen¬
pebant am̃mirantes eos qr linguis quas non didicerant loquebant᷑ :
quidam uero inridentes musto plenos eẽ dicebant: Quo die parus

Expanded text:
non ait \'ducent\' uel ducturi sunt\' sed \'iam ducunt.\' Xec putandus est non ait \'ducent\' uel ducturi sunt\' sed \'iam ducunt.\' Xec putandus est hoc loco pro temporis futuri uerbis praesentis temporis uerba posuisse, quando quidem illos ab eo, cui scribit, euitari admonebat. nec tamen frustra dixit: In nouissimis diebus instabunt tempora periculosa et hinc ea periculosa futura demonstrans tales homines futuros esse praedixit, nisi quia tanto plures erunt magisque abundabunt, quanto magis propinquatur ad finem. uidemus ergo tales nunc abundare. sed quid, si abundantiores erunt post nos et omnino abundantissimi, quando iam iamque ipse finis instabit, qui quam diu aberit, ignoratur? nouissimi quippe dies dicti sunt et in ipsis primis apostolorum diebus, cum domini in caelum recens esset ascenpebant admirantes eos, qui linguis, quas non didicerant, loquebantur, quidam uero inridentes musto plenos esse dicebant. quo die Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsos define scłi commoneri: Itemq a libi dicens: hoc autem
scitote quõ in nouissimis dieb in stabunt tempora sȩua uel sic̃
alii codices habent periculosa: De inde qualia futurasint ex¬
primens : Erunt enim inquid homines seipsos amantes amatores
pecuniȩ elati superbi blas phemi : parentib: non obaudienter
ingrati. scelesti: in religiosi sine affectione : d&ractores in conti¬
nentes inmites : sine benignitate: ꝓditores : ꝓcaces cȩcati: uolup¬
tatium a matores magis quam dĩ: habentes speciem pi&atis iuistutẽ u
eius abnegantes: mirum si tales homines aliquando de fuer̃
Deniq qua & tunc erant: adiungit acdicit &hos. euita: Ex his
enim sunt quipen&rant domos: Non ait peneerabunt tamquam & hic
futurum pręnuntians sicut supra dixerat : instabunt temipora pe¬
riculosa: sed ait pen&rant domos: & captiuas ducunt mulier culas

Expanded text:
per ipsos de fine saeculi commoneri. itemque alibi dicens: Hoc autem per ipsos de fine saeculi commoneri. itemque alibi dicens: Hoc autem scitote, quoniam in nouissimis diebus instabunt tempora saeua uel, sicut alii codices habent, periculosa, deinde, qualia futura sint, exprimens: Erunt enim homines. inquit, se ipsos amantes, amatores pecuniae, elati, superbi, blasphemi, parentibus non oboedientes. ingrati, scelesti, inreligiosi, sine affectione, detractores, incontinentes, inmites, sine benignitate, proditores, procaces, caecati, uoluptatium amatores magis quam dei, habentes speciem pietatis, uirtutem autem eius abnegantes. mirum, si tales homines aliquando defuerunt. denique, quia et tunc erant, adiungit ac dicit: Et bos deuita; ex his enim sunt, qui penetrant domos. non ait \'penetrabunt\' tamquam et hic futurum praenuntians, sicut supra dixerat: Instabunt tempora periculosa, sed ait: Penetrant domos et captiuas ducunt mulierculas;
Abbreviated transcription (Latin):
non eẽ erediderunt: quia occidere potuerunt: ueq enim
nihelis tunc & pect&ur implenda nondum credebatur in ploeao:
Iuod autem dengnis euangelicis & ꝓph&icis que fieri cernimus ꝓ¬
pinquum dñi aduentum sperare debeamus : quis negat᷑ cotidie
quippe magis magisq fit pximus: sed quanto int̃uallo ꝓpinqu&
hoc dictum est. Non est urũm scire: uide quando dixit apostolus
Nunc enim ꝓpior est nostra salus quam cum oredimur Nox prȩ¬
ces sit dies autem ad ꝓpinquauit: Ecce quot anni transierunt pec
tamen quod dioxit falsum est: Quanto magis nunc dicendum est. ꝓpin¬
quaredñi aduentum: quando tantus est ad finem factur accersus
a postolus cefte sp̃r inquit manifestedic̃ : qr in nouis simis tempoxib
recedent quidem afide : Nondum utiq erant eadem temporahe¬
r&icorum scilic& talium. quales eodem sermone descripsit sed
iam uenerunt: Ac ꝑ hoc innouissimis temporib: uidemur &iam

Expanded text:
non esse crediderunt. quia occidere potuerunt. neque enim non esse crediderunt. quia occidere potuerunt. neque enim nihelis tunc expectetur implenda, nondum credatur impleta. Quod autem de signis euangelicis et propheticis, quae fieri cernimus. propinquum domini aduentum sperare debeamus, quis negat? cotidie quippe magis magisque fit proximus. sed quanto interuallo propinquet, hoc, dictum est, non est uestrum scire. uide, quando dixit apostolus: Nunc enim propior est nostra salus, quam cum credidimus; nox praecessit, dies autem adpropinquauit. et ecce quot anni transierunt! nec tamen, quod dixit, falsum est. quanto magis nunc dicendum est propinquare domini aduentum, quando tantus est ad finem factus accessus! apostolus certe: Spiritus, inquit, manifeste dicit. quia in nouissimis temporibus recedent quidam a fide. nondum utique erant eadem tempora haereticorum scilicet et talium. quales eodem sermone describit, sed iam uenerunt. ac per hoc in nouissimis temporibus uidemur etiam
Abbreviated transcription (Latin):
erunt dicentes & tempore primi aduentus xp̃i eẽ compl&as :¬
& inde usq ad finem scli totidem rursus eẽ complendas: equidem
uideo quasi primus eas conpleuit aduentur : Neces se est ut secun¬
dus eas compleat quõ ꝓpho&ia illa eẽ non potest falsa : Quiesi tem¬
pore primi aduentur impl&a est : Non cogit intellegiquod &iam
define scł implebitur : Ac ꝑ hoc incestum est &iam siuerum est:
Neq negcendum quidem sed neque prȩsumendum est id futurũ
relinquitur Itaq: ut qui uult cogere. istamꝓph&iam credisȩ¬
culum finem conplendim : contendat quantum potest & ostendat
si potest primo aduentudñi non fuisse conpl&am contratot ex¬
positorer diuinorum eloquiorum : qui hoc non solum computatione
temporum: uerum &iam rebus ipsis conpl&am fuir se de monstraũ :¬
ria eius. idest nonerit eius ciuitatis: quõ sic alienatus est auidȩ¬
is. quieum propter ea saluatorem redemptoremq suum

Expanded text:
erunt dicentes tempore primi aduentus Christi esse completas eerunt dicentes tempore primi aduentus Christi esse completas et inde usque ad finem saeculi totidem rursus esse complendas. equidem uideo, quia, si primus eas non compleuit aduentus, necesse est, ut secundus eas compleat, quoniam prophetia illa esse non potest falsa. quae si tempore primi aduentus impleta est, non cogit intellegi, quod etiam de fine saeculi implebitur. ac per hoc incertum est, etiam si uerum est, neque negandum quidem sed neque praesumendum est id futurum. relinquitur itaque, ut, qui uult cogere istam prophetiam credi saeculi fine complendam, contendat. quantum potest, et ostendat, si potest, primo aduentu domini non fuisse complpositores divinorum eloquiorum, qui hinc non solum computatione temporum, verum etiam rebus ipsis completam fuisse demonstrantnon erit eius, id est non erit eius ciuitatis, quoniam sic alienatus est a Iudaeis, qui eum propterea saluatorem redemptoremque suum
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Qui esgo dic̃ intratat annoserit: tunc falsum diete
si ultraerit : sed quia breiabuntur paucioes poterunt es se
non plures : Recte itaq: dicitur intra hoserit quõ quantũ lib&
breuienter uerum erit : ipsa namq breuiatio. si eo modo intelle¬
genda est ut pauciores fiant ultra eos diem dñi uenire non patit᷑
sed magis magisq: intra eos quanto fuerint pauciores: Nonigitur
isteo breuiatio turbat conputatorem. qui eo modo definierit ut
dicat intratot annos diein dñi eẽuenturum. sed adiuuat potius
quõ quanto magis ad paucitatem redigentur dies. tanto magis
intraerit &ultru eẽ non poterit : Atq ideo uerum erit : quod ita
definitur utdicatur intratot annoserit. quam uis nesciatur quo
anno futurus sit: Pro inde tota quaestio est: utrum danielis eb¬
domades primo aduentu dñi impl&ȩ sint: anfinem scłi ꝓph&a¬
uerint anutrumq ꝑtineant: Neq enim qui hoc saperent de fu¬

Expanded text:
tur. qui ergo dicit: \'Intra tot annos erit\', tunc falsum dicit, tur. qui ergo dicit: \'Intra tot annos erit\', tunc falsum dicit, si ultra erit; sed quia brenon plures. Recte itaque dicitur, Intra hos erit, quoniam quantumlibet brevientur, verum erit: ipsa namque breviatio si eo modo intelligenda est ut pauciores fiant, ultra eos diem Dsed magis magisque intra eos, quanto fuerint pauciores. non igitur ista breuiatio turbat computatorem. qui eo modo definierit, ut dicat intra tot annos diem domini esse uenturum, sed adiuuat potius, quoniam, quanto magis ad paucitatem redigentur dies, tanto magis intra erit et ultra esse non poterit. atque ideo uerum erit, quod ita definitur, ut dicatur: Intra tot annos erit\', quamuis nesciatur, quo anno futurum sit. Proinde tota quaestio est, utrum Danihelis hebdomades primo aduentu domini impletae sint, an finem saeculi prophetauerint, an ad utrumque pertineant; neque enim, qui etiam hoc saperent, defu