comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ pt̃ illorũ scandalũ facere. & ideo secedere ꝓpt̃ qđ matrẽ habis
it amutumã Nã multirep̃hensi sunt in hac causa. ita ut aliqui
iudeorũ & barnabas consentirent huic simulationi.
dicit. tradi huius modi
IN interrtum
carnis

Expanded text:
propter illorum scandalum facere, et ideo se cedere, propter quod matrem haberet propter illorum scandalum facere, et ideo se cedere, propter quod matrem haberet non minimam. nam multi reprehensi sunt in hac causa, ita ut aliqui Iudaeorum et Barnabas consentirent huic simulationi. DICIT TRADI HUIUS MODI Interitus carnis
Abbreviated transcription (Latin):
dalũ toller&. quia zelũhabebant generis sui. Deniq cũ titus
inquit ersa grecus. ñ est compulsus eircũcidi. Timotheũ autem
qͥa de matre uilex enit sicut dixi ñ sunt passiuidei assumi
int̃ doctores in eireũcisũ. Adhoc illũ assũpat apłs it eu
ep̃m ordinar&. sicut & fecit. Pruditus eium ꝓ pheticre
litteris ad asserendũ xp̃m idoneus magister inuentus
gentilib. segregasse ne illis scandalo essor. Sedhoereo¬
henamm .ẽ. in aplo paero qđ cum aute grecis eredentib ge¬
tilit̾ uiuera aduenientib ab ia cobo iudeis. timori subicetis
ee gecilib indaut are deberedocebit. Hinc audit. Si tucũ sesiui¬
deus gentilit̾ uiuis. quomͦ cogis gentes iudaizare : Dubitas ui
frcerat de euangliea disciplina. qđ erim̃ est dũ quȩ ȩdificaue¬
bnt de struebat. Ideo simulationẽ hanc uocat apłs paulus. quꝰ
constat sicireũcidissa timotheũ. ut ñ tacera rem se suꝑfliũ

Expanded text:
dalum tolleret, quia zelum habebant generis sui. Denique cum Titus, dalum tolleret, quia zelum habebant generis sui. Denique cum Titus, inquit, esset Graecus, non est compulsus circumcidi . Timotheum autem, a de matre Judaea erat, sicut dixi, non sunt passi Judaei assumi inter doctores incircumcisum. Ad hoc illum assumpsit Apostolupum ordinaret, sicut . et fecit. eruditus enim propheticis litteris ad asserendum Christum idoneus magister inuentus gentilibus segregasset, ne illis scandalo esset. sed hoc reprehensum est in apostolo Petro, quod, cum ante Graecis credentibus gentiliter uiueret, aduenientibus ab Iacobo Iudaeis timori subiectus ex gentilibus iudaizare debere docebat. hinc audit: si tu, cum sis Iudaeus, gentiliter uiuis, quo modo cogis gentes iudaizare? dubitari enim fecerat de euangelica disciplina, quod crimen est, dum quae aedificauerat destruebat. ideo simulationem hanc uocat apostolus Paulus, quem constat, si circumcidisset Timotheum, ut non taceret rem se superfluam
Abbreviated transcription (Latin):
Cur apłs paulus petrũ coapłm suũ rep̾hendit. qđ timen
eos qui erant ex circumcisione subtrahebat se agen¬
tilib cum & ipse timens eos qui erant ex circũ¬
cisione. accipiens circumcidit timotheũ. qđ fieri
ꝓhibebat. & ipse ergo reprehendendus est.
ncredibile. ẽ. tantũ apłm in eo alterũ rep̃hendisse. in qͦse scir&
succubuisse. Hoc atã magno uiro factũ non est fascrede. qͥahis
cõpetit qͥ carnalit̾ uiuunt. Car& itaq apłi paulifactũ rep̃hen.¬
sũ. Cũ enim p̃dicar& ñ circũcidi. uolens aut̃ timotheũ secum
assumere qͥess& natus matre uidea. patreaut᷑ greco. & hoc iu¬
heis ess& seandalũ ut ex uidea natũ in eircũcisum assumer&.
tunc subiectioni se sũmisit adhorã. & accipiens circũcidit eum.
Rem gͦ suꝑfluã fecit. ꝑmittente eo qui passus ẽ. Quia enĩ erat ex
mat̾re iudea. eruditus ab infantia i synagogalitteris sacris
idest uoluminib hebrxorũ. ꝑmisit circũeidit se. ut iudeis scan¬

Expanded text:
us Paulus Petrum coapostolum suum reprehendit, quod timens eos qui erant ex circumcisione, subtrahebat se a Gentilibus , cum et ipse timens eos qui erant ex circumcisione, accipiens circumcidit Timotheum, quod fieri prohibebat ? et ipse ergo reprehendendus est? Incredibile est tantum apostolum in eo alterum reprehendisse, in quo se sciret succubuisse. Hoc a tam magno viro factum, non est fas credere; quia iis competit qui carnaliter vivunt. Caret itaque apostoli Pauli factum reprehensione. Cum enim praedicaret non circumcidi, volens autem Timotheum secum assumere, qui cum esset natus matre Judaea, patre autem Graeco, et hoc Judaeis esset scandalum, ut ex Judaea natum incircumcisum assumeret; tunc subjectioni se submisit ad horam, et accipiens circumcidit eum. Rem ergo superfluam fecit, permittente eo qui passus est. Quia enim erat ex matre Judaea, eruditus ab infantia in synagoga litteris sacris, id est voluminibus Hebraeorum, permisit circumcidi se, ut Judaeis scan
Abbreviated transcription (Latin):
contarlearem Sitñ incarnt̃ que ex se .c̃. peccato bisutiq se
ipsũ aduloirr. Sribuslãtit᷑ questibne hane tranifigurare se
sam furoris sui astruat. ꝓmintiat eũ qui fornieat᷑ ñ insuũ
fu pertarer ncatio hoe sit qđ sacrilegiũ. ut talis irexpͥndio
cur peccare sicut quinegat. x p̃m. Q uoa quide infirmul
a fagile. quia exquaun parte herie inlaqueũ & n euacit
Si enĩ qui fornicat in corpus arp̃i pecat. cetera peccata ererun
idolis uł aliudgenus peccati admnittat: quia om̃e peceatufe
eor pus. E. excep̾ta fornicatione.Si aut̃ om̃e peccatũ nonest exte
corpus. sed qđ eũq fuerit ixp̃m admittit᷑ qui fuint᷑ aut qui
piurit. & qͥmentit᷑. qui ꝑcutit frẽm. aut aliud tale admitut¬

Expanded text:
in carnem, quae ex se est, peccat, bis utique se ipsum adulterat. Si quis autem quaestionem hanc transfigurare se sam furoris sui adstruat, pronuntiat eum, qui fornicatur, non:in suum ut fornicatio hoc sit quod sacrilegium, ut talis in Christum dicatur peccare, sicut qui negat Christum. quod quidem infirmum est et fragile, quia ex quauis parte haeret in laqueum et non euadit. si enim qui fornicatur in corpus Christi peccat, cetera peccata non eruidolis uel aliud. genus peccati admittat, quia omne peccatum extra corpus est excepta fornicatione, si autem omne. peccatum non est extra corpus, sed quodcumque fuerit in Christum admittitur, qui. furatur aut qui periurat . et qui mentitur, qui percutit fratrem aut.al
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩi. De iudȩis gͦ. iudx̧os nasciostendit. Deniq in heremo
qui nati sunt. ñ circũ cisi iudȩi erint. Non gͦ cir cũcisio u¬
dȩũ facit. sed natiuitas. sub dĩ creatoris deuotione ꝓgeni

Expanded text:
Judaei. De Judaeis ergo Judaeos nasci ostendit. Denique in eremo Judaei. De Judaeis ergo Judaeos nasci ostendit. Denique in eremo qui nati sunt, non circumcisi Judaei erant. Non ergo circumcisio Judaeum facit, sed nativitas sub Dei creato
Abbreviated transcription (Latin):
atit̾ bonũuł malũ. simplicitas quȩdã est naturalis. quiȩ neq al
uoraderet edmasũ erudita ẽ hoc est ignorantia sine malitia
une. faltu saut̃ dĩaboli hie est. quinatus. mox malis rebus
multos. es̃ deos & his sacrificandũ. quasi mundirectoribus¬
hic si resipiscat ad naturalẽ regressus iustitiã. recipiens
fidẽ xp̃i: erit filius dĩ. ac ꝑ hoc neq fili dĩ sunt qͥnas¬
cunt᷑. neq diaboli. Quid ẽnĩ dicit saluator iudeis. Uos ex
possimus erudiri ad utrũq. ut siue adbonũ sue ad malũ: ips
nobis quodã modo simus auctores. ut lȩtem᷑ in nobis. cũ recte
agentes remunȩram᷑. aut nobis imputemus. si praua sequentes
poenis subiciam᷑. Ideo uditio nr̃o nos duisit. ut neq quȩ ramur
nr̃m habere. ut ñ indigne głiem᷑ de fide quã habemꝰ in dõ. Qui enĩ
potestatis sux ñ est. quicqͥd habuerit alienũ est. ut nec głiari
possit debonis. nec reus constitui de malis. Apłsait. nos natura¬

Expanded text:
tem bonum uel malum simplicitas quaedam est naturalis, quae neque ad bonum neque ad malum erudita est, hoc est ignorantia sine malitia. tatem. filius autem diaboli hic est, qui natus malis rebus multos esse deos, et iis sacrificandum quasi mundi rectoribusHic si resipiscat, ad naturalem regressus justitiam, recipiens fidem Christi, erit filius Dei: ac per hoc neque filii Dei sunt qui nascuntur, neque diaboli. Quid enim dicit imus tamen erudiri ad utrumque, ut sive ad bonum, sive ad malum ipsi nobis quodammodo simus auctores: ut laetemur in nobis, cum recte agentes remuneramur; aut nobis imputemus si prava sequentes poenis subjiciamur: ideo judicio nostro nos dimisit, ut neque queramur ium nostrum habere, ut non indigne gloriemur de fide, quam habemus in Deo Qui enim potestatis suae non est, quidquid habuerit, alienum est; ut nec gloriari possit de bonis, nec reus constitui de malis.
Abbreviated transcription (Latin):
comp̃hendit & feminã quia portio uiri est mulier. Nam om̃ia
ssupradicta facinora quȩ iuolent̾ in seunus qͥsq admitcit. non
ocũ biacalat corpus. Sin gularis enĩpeccat. ac ꝑ hoc solus fit¬
̃ reus hetorui c̾ atiene uñ totũ polluitur corpus. quia consen¬
fus conts macictł. ꝙ uirũ tens etifeminã. ideo graue deli¬
ctits ee formcationẽ. Pessime enĩ peeeitur. eũ quis facinori¬
⁊ sposocun iugit aa ꝑditione. Siemuo beneuiue qł etiapeo
p̃miũ accipit qusrbucrũ fecr et malitsñtantĩuilẽ. sende n

Expanded text:
conprehendit et feminam. quia portio uiri est mulier. nam omnia supra dicta facinora. quae uiolenter in se unus quisque admittit, non totum maculant corpus; singularis enim peccat ac per hoc solus fit reus. in fornicatione enim totum polluitur corpus, quia consensus contaminationis et uirum tenet et feminam: ideo graue delictum esse fornicationem. pessime enim peccatur, cum quis facinori suo socium quaerit ad perditionem. si enim, ut bene uiuens etiam pro eo praemium accip
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e sacrorũ ministeriũ: eodẽ ritu
erercuert̃. ac multo suꝑstitiosius ꝙͣ
gentes. De opinione uͦ monarchiȩ:
innullo etiã ipsi dissentiunt. a paga-¬
nis. Quare constat uos atq uidȩos
sesmata ẽẽ. gentilitatis: cuiꝰ fidẽ
tenentes ⁊ ritus modicȩ quanuis im-¬
mutatos. de sola conuentuũ diuisi-¬
one putatis uos ẽẽ sectas. Porro aũt
sectas siqueras. ñ plus ert̃ qua duȩ:
id̃: gentiũ ⁊ nr̃a. qui eis longe diu̾¬
asentimꝰ. Ita quidẽ oppositi in uicẽ

Expanded text:
omne sacrorum minisomne sacrorum minisexercuerunt, ac multo superstitiosius quam Gentes. De opinione vero monarchiae in nullo etiam ipsi dissentiunt a Paganis: quare constat vos atque Judaeos schismata esse Gentilitatis; cujus fidem tenentes et ritus, modice quamvis immutatos, de sola conventuum divisione putatis vos esse sectas. Porro autem sectas si quaeras, non plus erunt quam duae, id est, Gentium, et nostra, qui eis longe diversa sentimus. Ita q
Abbreviated transcription (Latin):
rim de opinione tractamꝰ: quȩ sic ⁊
paganos de solis cultura fefellit. ilt
de oĩpotentis iudȩos. S nec uestium
quid̃ẽ seisma si me dixeris uerũ est.
qunuis xp̃m uenerer & colam: qͥa
ilio eũ ritu colo. ⁊ alia fide ꝙͣ uos. Scis¬
na uͦ aut nicħ ĩmutare debet ab eo
mñ factũ ẽ. aut ñ multũ: ut puta
ios qui de sciscentes a gn̾tib monar¬
chiȩ opinionẽ pͥmo uob̃cũ diuulsi¬
fis. id ÷ ut omĩa credatis ex dõ. sacͥfi¬
ciauͦ eoꝵ u̾tistis in agapes. ydola in
nartẏres. quos uotis similib colitis.
defunctoꝵ umbras uino placatis. ⁊
capib sollẽpnes gentiũ dies cũ ip¬
sis celebratis ut kalendas ⁊ solsticia:
de uita certe mutastis nicħ. Et sane
scisma a matrice sua nicħ diu̾sum
habens: nͥ conuentũ. Nec ñ ⁊ pͥores
ur̃i uidĩ. segregati etiã ipsi a genti¬
b sculpturas solũ dimisert̃: tẽplauͦ
zĩmolationes. ⁊ aras. ⁊ sacerdotia. ⁊

Expanded text:
rim de opinione tractamus, quae sic et rim de opinione tractamus, quae sic et paganos de solis cultura fefellit ut de omnipotentis Iudaeos. sed nec uestrum quidem schisma si me dixeris, uerum est, quamuis Christum uenerer et colam, quia alio eum ritu colo et alia fide quam uos. schisma uero aut nihil inmutare debet ab eo, unde factum est, aut non multum. ut puta uos, qui desciscentes a gentibus monarchiae opinionem primo uobiscum diuulsistis, id est, ut omnia credatis ex deo; sacrificia uero eorum uertistis in agapes, idola in martyres, quos uotis similibus colitis; defunctorum umbras uino placatis et dapibus, sollemnes gentium dies cum ipsis celebratis, ut Kalendas et solstitia . de uita certe mutastis nihil: estis sane schisma a matrice sua diuersum nihil habens nisi conuentum. necnon et priores uestri Iudaei segregati etiam ipsi a gentibus sculpturas solum dimiserunt: templa uero et inmolationes et aras et sacerdotia atque
Abbreviated transcription (Latin):
na: uũ habere pͥncipiũ dogmatran
his ego ualde contraria sentio. quibo¬
nis om̃ib pͥncipiũ fateor d̃m: contra¬
riis uͦ hylen. Sic enĩ mali pͥncipiũ ac
naturã. theologꝰ nr̃ appellat. Itẽ pagi¬
ni.aris. delubris. simulachris. uieti¬
mis atq incenso: dm̃ colendũ putanst.
Ego ab his in hoc quoq multũ diuer¬
sus incedo. qui ipsũ me simͦ sim dignꝰ
rationabile dĩ templũ puto. uiuum
uitsȩ maiestatis simulachrũ. xp̃m fi¬
liũ eius accipio. aram. mentẽ bonis ar¬
tib ⁊ disciplinis imbutã: honores
quoq diumos ac sacrificia. in solis
orationib ⁊ ipsis puris ac simplicib
pono. Quomͦ seisma sũ paganorum:
Hactenꝰ enĩ ⁊ iudorũ medic̾e poteras
scisia. qr ⁊ om̃ipotentẽ d̃m cola. qͦd
sibi ⁊ uideus om̃is audacit̾ assumst.
cũ non consideres rituũ diu̾sitatẽ qͥ
ame coleret᷑ omipotens ⁊ a uidis: si
tam̃ omĩpotentẽ iudĩ colunt. S inte¬

Expanded text:
na unum habere principium dogmatizant. na unum habere principium dogmatizant. his ego ualde contraria sentio, qui bonis omnibus principium fateor deum, contrariis uero hylen; sic enim mali principium ac naturam theologus noster appellat. item pagani aris, delubris, simulacris?, uictimis atque incenso -deum colendum putant. ego ab his in hoc quoque multum diuersus incedo, qui ipsum me, si modo sim dignus, rationabile dei templum puto, uiuum uiuae maiestatis simulacrum Christum filium eius accipio, aram mentem bonis artibus et disciplinis inbutam. honores quoque diuinos ac sacrificia in solis orationibus et ipsis puris ac simplicibus pono. quomodo ergo schisma sum paganorum? Hactenus enim et Iudaeorum me poterastentem deum colam, quod sibi et Iudaeus omnis audaciter adsumit, cum non considerares rituum diuersitatem, qua a me coleretur omnipotens et a Iudaeis, si tamen omnipotentem Iudaei colunt. sed inte
Abbreviated transcription (Latin):
circa uniuersa. ⁊ uob̃ similit̾ erga
panẽ ⁊ calicẽ par religio ÷: quanuis
eoꝵ ac̾ime od̃itis auctores. hȩc nr̃a
fides est.De qua si querendũ alias
putauis: audies. Quanuis nec illd̾
ad presens minꝰ firmũ sit argum̃tũ:
quo uł tuuel quilibet aliꝰ rogatꝰ. uͥ¬
nã dm suũ credat habitare. respon¬
dere ñ dubitabit in lumine. Ex qͦ
cultꝰ hic m̃s: om̃iũ pene testimonio
confirmat᷑. S nc̃ ad illud. qͥa nosñ
sectã s scisma gentiũ nuncupasti:
scisma nͥ fallor ẽ. eadẽ opinantem
atq eode ritu colentẽ quo ceteri
solo congregationis delectari dis¬
cidio. Secta uero est. longe alia opiran¬
tem qua ceteri: alio etiã sibi. ac longi
dissimili ritu diuinitatis institusseca¬
turã. Que si itast᷑: in ea interĩ ⁊ opino
⁊ cultꝰ longe alia sunt. quã paganor.
De tuis postea uidebimꝰ. Paganiboni
⁊ mala. tet᷑ ⁊ splendida ꝑpetua ⁊ cadu¬
ca. mutabilia ⁊ certa. corꝑalia ⁊ diui¬

Expanded text:
a et uobis similiter erga panem et calicem par religio est, quamuis eorum acerrime oderitis auctores. haec nostra fides est: de qua si quaerendum alias putaueris, audies quamuis nec illud ad praesens minus firmum sit argumentum, quod uel tu uel quilibet alius rogatus, ubinam deum suum credat habitare, respondere non dubitabit: in lumine. ex quo cultus hic meus omnium paene testimonio confirmatur. Sed nunc ad illud. quia nos non sectam, sed schisma gentium nuncupasti. schisma, nisi fallor, est eadem opinantem atque eodem ritu colentem quo ceteri solo congregationis delectari discidio; secta uero est longe alia opinantem quam ceteri, alio etiam sibi ac longe dissimili ritu diuinitatis instituisse culturam. quae si ita sunt, mea interim et opinio et cultus longe alia sunt quam paganorum; de tuis postea uidebimus. pagani bona et mala, taetra et splendida. perpetua et caduca, mutabilia et certa, corporalia et diui
Abbreviated transcription (Latin):
colitis: nͥ quia estis pagani &
gentiũ scisma non secta: Igit᷑ non
abre fũĩt & hoc ipsũ querere. quo
manifestius uidere possimꝰ. uter nr̃m
hoc nomine debeat appellari. Et qͥ¬
dẽ si tibi fidem meã nunc simplicit̃
ut in amicis referã. uidear fortasse
excusationis causa id fingere: aut
diuinoꝵ qͦd absit liminum erubes¬
cere culturã. S tu quidẽ ut cunq
uolueris accipe: me tam̃ dixisse non
penitebit. uel ꝓpt̾ aliquos qͥ hactenꝰ
scire habebunt religionẽ nram. nich
cũ gentib habere cõmune. Igit᷑ nos
eiꝰ. ⁊ sp̃c sc̃i unũ idẽq sub triplici ap

Expanded text:
colitis, nisi quia estis pagani et gentium schisma, non secta? igitur non ab re fuerit et hoc ipsum quaerere, quo manifestius uidere possimus, utrum nostrum hoc nomine debeat appellari. et quidem si tibi fidem meam nunc simpliciter, ut in amicis. referam, uidear fortasse excusationis causa id fingere aut diuinorum, quod absit, luminum erubescere culturam. sed tu quidem, utcumque uolueris, accipe: me tamen dixisse non paenitebit uel propter aliquos, qui hactenus scire habebunt religionem nostram nihil cum gentibus habere commune. Igitur nos e
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ. lucẽ incolẽ credimꝰ su̾mã ac pͥn-¬
cipalẽ. quã paulus inaccessibilẽ uo¬
cat: filiũ uͦ in hac sccła ac uisibili lu¬
Cuiꝰ ex uirib ac sp̾̃ali ꝓfusione t̾rã
quoq concipientẽ: gigne̾ patibilẽ
iħm qͥ ẽ uita ac salus hominũ o̾uo

Expanded text:
cem incolere credimus summam ac principalem, quam Paulus alias inaccessibilem uocat, filium uero in hac secunda ac uisibili lucuius ex uiribus ac spiritali profusione terram quoque concipientem gignere patibilem Iesum, qui est uita ac
Abbreviated transcription (Latin):
lem etiam qui fit sola causa gene¬
randi: s eum qui fit ꝑ incontinen¬
tiam. s tam̃ cum coniuge. Neq
enim concedit᷑ scđm ueniã: nisi pec¬
catũ. Hoc uos de om̃i carniũ cibo
sentitis: hoc & ipsi ab heresi ur̃a di-¬
dicistis. & ur̃os auditores docetis. S
illis quod sit ignoscendũ ꝓpt̾ quod
uobis necessaria ministrant. ut
dixi conceditis non dicentes ñ ẽẽ
peccatũ. s peccantib ueniã largi-¬
entes. Uos aut : ab omi tali tanꝙͣ.
mala & immunda contagionẽ
abstinetis. Ac ꝑ hoc illud quod se¬
quit᷑ ea uerba apłi quib cõme¬
morationẽ huiꝰ capituli termina-¬
sti: ipsũ est. om̃ino qd noᷤ fecit hoc
testimoniũ uob̃ obicere. quod &
tu puto sciebas ut ea uerba pͥmo
non poneres. & nob̃ in extremo di-¬
ceres. qua mente aut consilio hoc
aduersum nos capitulũ ꝓferatis.
ego non uideo cum hoc ipsũ nr̃o
consiliũ tacere. quã cõmemora-¬
re malueris. Cũ eñi apłs dixisset:

Expanded text:
lem, etiam qui fit sola causa genelem, etiam qui fit sola causa generandi, sed eum, qui fit per incontinentiam, sed tamen cum coniuge. neque enim conceditur secundum ueniam nisi peccatum. hoc uos de omni carnium cibo sentitis, hoc et ipsi ab haeresi uestra didicistis et uestros auditores docetis; sed illis, quod sit ignoscendum, propter quod uobis necessaria ministrant, ut dixi, conceditis, non dicentes non esse peccatum, sed peccantibus ueniam largientes; uos autem ab omni tali tamquam mala et inmunda contagione abstinetis . ac per hoc illud, quod sequitur ea uerba apostoli, quibus commemorationem huius capituli terminasti, ipsum est -omnino, quod nos facit hoc testimonium uobis obicere: quod et tu, puto, sciebas, ut ea uerba primo non poneres et nobis in extremo diceres: qua mente aut consilio hoc aduersum nos capitulum proferatis, ego non uideo, cum hoc ipsum nostrum consilium tacere quam commemorare malueris. cum enim apostolus dixisset:
Abbreviated transcription (Latin):
di s significandi gr̃a quod non intel¬
ligitis. & unde iã quantũ sufficere
uidebat᷑. in suꝑiorib partib oꝑis¬
tici. sed catholici edomandi corpo¬
ris causa ꝓpt̾ animã in orationib
ampliꝰ humiliandã. non quod illa
ẽẽ immunda credant. non solum
a carnib uerũ a quibdã etiã terrȩ
fructib abstinent: uel semꝑsicut
pauci. uel certis dieb atq tempori¬
b sicut ꝑ quadragesimã fere omnes:
quantomagis quisq icel minꝰ seuuo¬
luerit seu potuerit. Uos aũt ipsã
creaturã negatis bonã. & immundã
dicitis quod carnes diabolus opere¬
tur feculentiore materia mali: ac
ꝑ hoc eas tanquã immundiora et
truculentiora d̃i ur̃i uincula ex¬
horrentes. abicitis. Auditorib aũt
ur̃is quos tanquã distinctos age¬
nere sacerdotũ dixisti. scdm ueni¬
am hȩc edenda conceditis. sicut
quib dã concedit apls scdm uemi¬
am ñ omnẽ concubitũ coniuga¬

Expanded text:
di, sed significandi gratia, quod non inteldi, sed significandi gratia, quod non intellegitis, et unde iam quantum sufficere uidebatur, in sutici, sed catholici edomandi corporis causa propter animam in orationibus amplius humiliandam, non quod illa esse inmunda credant, non solum a carnibus, uerum a quibusdam etiam terrae fructibus abstinent, uel semper, sicut pauci, uel certis diebus atque temporibus, sicut per quadragesimam fere omnes, quanto magis quisque uel minus seu uoluerit seu potuerit. uos autem ipsam creaturam negatis bonam et inmundam dicitis, quod carnes diabolus operetur faeculentiore materia mali, ac per hoc eas tamquam inmundiora et truculentiora dei uestri uincula exhorrentes abicitis. auditoribus autem uestris, quos tamquam distinctos a genere sacerdotum dixisti, secundum ueniam haec edenda conceditis; sicut quibusdam concedit apostolus secundum ueniam non omnem concubitum coniuga
Abbreviated transcription (Latin):
insitũ est: & demens ꝓfecto ille
non tantũ stultꝰ putandus ẽ. qͥ
id existimet lege pͥuata ꝓhiberi
posse. quod sit publica concessũ.
Dico aũt hoc ipsum nubere. Qua¬
ꝓpt̃ & nos hortam᷑ quidem uo-¬
i lentes ut ꝑmaneant: non ta-¬
men cogimꝰ inuitas ut accedant.
Nouimus enĩ quantũ uoluntas.
quantũ & naturȩ ipsius uis. etiã
contra legem publicã ualeat. ne¬
dum aduersus pͥuatam cui res-¬
irpondere sit lib̃um nolo. Sigͥ hoc
modo uirgines facere sine crimi¬
ne ẽ: extra culpã sumꝰ & nos. Sin
quoq genere uirgines facere
crimen ẽ: rei estis & uos. Iam
qua mente aut consilio hoc ad¬
uersũ nos capitulũ ꝓferatis: ego
non uideo.
Ugustmꝰ respondit. Audi
gͦ quod confiteris te non
uidere qua mente aut consilio
hoc aduersum uos capitulum
proferamus: non quod a carnibus
abstineatis. nam hoc a quib dam ꝙ
primi patres nr̃i fecerisnt sicut cõ¬
memoras. non tamen ea dampnan¬

Expanded text:
insitum est . et demens profecto ille, insitum est . et demens profecto ille, non tantum stultus putandus est, qui id existimet lege priuata prohiberi posse, quod sit publica concessum; dico autem hoc ipsum nubere. quapropter et nos hortamur quidem uolentes, ut permaneant, non tamen cogimus inuitos, ut accedant. nouimus enim, quantum uoluntas, quantum et naturae ipsius uis etiam contra legem publicam ualeat, nedum aduersus priuatam, cui respondere sit liberum "nolo." si igitur hoc modo uirgines facere sine crimine est, extra culpam sumus et nos; sin quoquo genere uirgines facere crimen est, rei estis et uos. iam qua mente aut consilio hoc aduersum nos capitulum proferatis, ego non uideo. AUGUSTINUS respondit: Audi ergo, quod confiteris te non uidere, qua mente aut consilio hoc aduersum uos capitulum proferamus . non quod a carnibus abstineatis; nam hoc a quibusdam et primi patres nostri fecerunt, sicut commemoras — non tamen ea damnan
Abbreviated transcription (Latin):
am thomam. & illum in exꝑt̃e
ueneris int̾ ceteros beatũ ioħem.
qui ꝑ diuersas possessionẽ boni
istius int̾ uirgines ac pueros di¬
uino precomo cecinerunt: for¬
mam nob̃. atq ad eo nobis ipsis
faciendarũ uirgmũ relinquen-¬
tes. Sed hos quide ut dixi pre¬
tereo: quia eos uos exclusistis ex
canone. facileq mente sacrile¬
ga ur̃a demonioꝵ his potestis im¬
portare doctrinas. Non g & de
xp̃o eadem dicere poteritis. aut
de apło paulo: qͥũe similit̃ ubiq
constat & uerbo semꝑ pretulisse
nuptis innuptas. & id oꝑe quoq
ostendisse erga scĩssimam teclã:
Quod si hec demonioꝵ doctͥna
non fuit. quam & tecle paulus &
ceteri ceteris annuntiauerunt
apłi: cͥui credi iam poterit hoc
ab ipso ẽẽ memoratũ. tanquam
sit demonioꝵ uoluntas. & doct᷑¬
na etiam ꝑsuasio sc̃imonii: Non
gͦ est. interim quod uos exiffime¬
tis solos hortamentis. uirgines
facere: & non ꝓhibitione nuben¬
di. Nobis enĩ quoq hoc ipsum

Expanded text:
am, Thomam et illum inexpertum Ueneris inter cetero» beatum Iohannem, qui per diuersa possessionem boni istius inter uirgines ac pueros diuino praeconio cecinerunt formam nobis atque adeo uobis ipsis faciundarum uirginum relinquentes. sed hos quidem, ut dixi, praetereo, quia eos uos exclusistis ex canone facileque mente sacrilega uestra daemoniorum his potestis inportare doctrinas. num. igitur et de Christo eadem dicere poteritis aut de apostolo Paulo, quem similiter ubique constat et uerbo semper praetulisse nuptis innuptas et id opere quoque ostendisse erga sanctissimam Theclam? quodsi haec daemoniorum doctrina non fuit, quam et Theclae Paulus et ceteri ceteris adnuntiauerunt apostoli, cui credi iam poterit hoc ab ipso esse memoratum, tamquam sit daemoniorum uoluntas et doctrina etiam persuasio sanctimonii ? non ergo est interim, quod uos existimetis solis hortamentis uirgines facere et non prohibitione nubendi. nobis enim quoque hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
cepisset: qͥuomͦ displicet quia
non concubuit. & tam̃ peperit:
Uidetis gͦ multũ interẽe. in ter
hortantes ad uirginitatẽ. bono
minori bonũ amplius p̃ponen¬
do: & ꝓhibentes nubere concu¬
bitũ ꝓpagationis. qui solus ꝓpͥe
nuptialis ẽ uehementiꝰ accusan-¬
do. multũ int̾ẽẽ. inter abstinen¬
tes a cibis ꝓpt̾ sacramenti signi-¬
ficationẽ. uł ꝓpt̾ corporis castiga-¬
tionẽ. & abstinentes a cibis qͦs
ds creauit. dicendo quod eos
đs non creauit. Pinde illa do-

Expanded text:
cepisset, quomodo displicet, quia cepisset, quomodo displicet, quia non concubuit et tamen peperit. uidetis ergo multum interesse inter hortantes ad uirginitatem bono minori bonum amplius praeponendo, et prohibentes nubere concubitum propagationis, qui solus proprie nuptialis est, uehementius accusando; multum interesse inter abstinentes a cibis propter sacramenti significationem uel propter corporis castigationem et abstinentes a cibis, quos deus creauit, dicendo, quod eos deus non creauit. proinde illa do
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝓhibetis. Concũbit᷑ enĩ etiam
causa libidinũ: nubitur aut
non nͥ filioꝵ. Nec idõ uos dicatis
non ꝓhibere: quia multos uros
auditores in hoc obedire nolen¬
tes uel non ualentes. salua ami-¬
citia toleratis. Illud enĩ habetis
in doctrina ur̃i erroris: hoc in
necessitate societatis. Hinc est.
quod paulo ante distuleram
dicere: cur uob̾ mors xp̃i uisa
sit uł fallar. & simulata predi¬
canda. & non etiam natiuitas.
Mortẽ quippe tanquã separatio¬
nem animȩ. idĩ naturȩ deiur̃i a
corpore inumicoꝵ eiꝰ hoc ẽ a figm̃-¬
to diaboli p̃dicatis atq laudatis:
ac ꝑ hoc rem dignã fuisse credi¬
distis. quã xp̃c & si non moriens.
tam̃ mortẽ simulans cõmenda-¬
ret. In natiuitate aut̃ qͥa ñ solui
sed ligari potius dm ur̃m credi¬
tis. hanc ne saltem fallacit ima-¬
ginatũ xp̃m credere uoluistis.
ita ut non sit uob̃ maRia displi-¬
ceret. si concubuisset & non con¬

Expanded text:
re prohibetis. concumbitur enim etiam re prohibetis. concumbitur enim etiam causa libidinum, nubitur autem nonnisi filiorum. nec ideo nos dicatis non prohibere , quia multos uestros auditores in hoc oboedire nolentes uel non ualentes salua amicitia toleratis. illud enim habetis in doctrina unecessitate societatis. Hinc est quod paulo ante distuleram dicere, cur vobis mors Christi visa sit vel fallax et simulata praedicanda, et non etiam nativitas. Mortem quippe tanquam separationem animae, id est, naturae dei vestri a corpore inimicorum ejus, hoc est a figmento diaboli, praedicatis atque laudatis: ac per hoc rem dignam fuisse credidistis, quam Christus etsi non moriens, tamen mortem simulans commendaret. In nativitate autem quia non solvi, sed ligari potius deum vestrum creditis, hanc nec saltem fallaciter imaginatum Christum credere voluistis: ita ut non sic vobis Maria displiceret, si concubuisset et non con
Abbreviated transcription (Latin):
ciendũ quod cũ grãrũ actione
ꝑcipitur. Sc̃ificatur eñĩ ꝑ uer-¬
bum dĩ & orationẽ. Hec sunt quȩ
negatis hoc animo. hac uolunta¬
te hac opinione ab escis huius-¬
modi temperantes: quod ñ sig-¬
nificatione s natura male & im¬
munde sint. Qua in re creatorẽ
earũ sine dubio blasphematis.
hoc est. quod ꝑtinet ad doctrinã
demonioꝵ. Nolite gͦ mirari: hoc
de uobis tanto ante ante a spũ
tatẽ sic hortaremini quẽadmo-¬
dum hortatur apłica doctrina.
quidat nuptũ bene facit & qui
non dat nuptũ melius facit.
ut bonũ ẽẽ. nuptias diceretis. s
meliorẽ uirginitatẽ sicut facit
cens. ꝓhibentes nubere. Ille enĩ
ꝓhibet qui hoc malũ eẽ dicit:
non qͥ huic bono aliud melius
anteponit. Deniq uos eum pre¬
cipue concubitũ detestamini.
qui solus honestus & coniugalis
est. & quẽ matrimoniales quoq
tabulȩ pre segerunt liberorũ
ꝓcreandorũ causa: unde uere
nontam concũbere quam nube¬

Expanded text:
ciendum, quod cum gratiarum actione percipitur; sanctificatur enim per uerbum dei et orationem. haec sunt, quae negatis; hoc animo. hac uoluntate, hac opinione ab escis huiusmodi temperatis, quod non significatione, sed natura malae et inmundae sint. qua in re creatorem earum sine dubio blasphematis; hoc est, quod pertinet ad doctrinam daemoniorum. nolite ergo mirari hoc de uobis tanto ante a sancto spitatem sic adhortaremini, quemadmodum hortatur apostolica doctrina — qui dat nuptum, bene facit, et qui non dat nuptum, melius facit — ut bonum esse nuptias diceretis, sed meliorem uirginitatem, sicut facit cens: prohibentes nubere. ille enim prohibet, qui hoc malum esse dicit, non qui huic bono aliud melius anteponit. denique uos eum praecipue concubitum detestamini, qui solus honestus et coniugalis est et quem matrimoniales quoque tabulae prae se gerunt, liberorum procreandorum causa: unde uere non tam concumbere quam nube
Abbreviated transcription (Latin):
qui seipsos inquit spadones fecert
ꝓpt̾ regnum celor: significans uir¬
gines & pueros. qui nubendi ip-¬
sa a cordib suis exsecta cupidita-¬
te. spadonũ uice in eiꝰ eccł̃ia semꝑ
tanquã in domo regia conuer¬
sentur: Quid gͦ. & hoc uob̃ doc̾¬
trina uidet᷑ ẽẽ demonioꝵ e in
seductorio spũ dictũ: Ꝙ quis
erit alius in dõ loquens: si paulꝰ¬

Expanded text:
qui se ipsos, inquit, spadones fecerunt qui se ipsos, inquit, spadones fecerunt propter regnum caelorum, significans uirgines et pueros, qui nubendi ipsa a cordibus suis exsecta cupiditate spadonum uice in eius ecclesia semper tamquam in domo regia conuersentur ? quid ergo ? et hoc uobis doctrina uidetur esse daemoniorum et in seductorio spiritu dictum? et quis erit alius in deo loquens, si Paul
Abbreviated transcription (Latin):
citis filias hominũ: si non in eis
xp̃i uoluntas implet᷑ s demonioꝵͤ
Et tam̃ hoc uob̃ pͥmo respondea¬
tis uelim: utrũ omĩno uirgines
facere doctrina sit de monioꝵ. an
solum ꝑ ꝓhibitionẽ facere nuben¬
di. S ꝑ phibitionẽ: nichil adnos.
Nam & ipsi tam stultũ iudicamus
inhibere uolentẽ: quã nephas &
impiũ satis nolentẽ cogere. Si uͦ
fauere huic quoq ꝓposito & non
reluctari uolenti. id quoq doctͥ¬
nam putatis ẽẽ demonioꝵ. taceo
nunc nrm̃ ꝑicłm. ipsi iam timeo
apło. ne demonioꝵ doctrinam
intulisse tunc iconiũ uideatur:
cum te clam obpigͥeratã iam ta¬
lamo. in amorẽ sermone suo ꝑpe¬
tue uirginitatis incendit. Quid
uero & de magistro ipso dicemꝰ. ac
sanctuonie totiꝰ auctore iħu. ⁊
huiꝰ ipsius ꝓfessionis puellarũ
celite sponso. qui in eũgłio tria
genera taxans spadonum. unũ
natiũ. alterũ facticiũ. t̾ciũ uolun¬
tariũ. eis tamen palmã attribuit.

Expanded text:
citis filias hominum, si non in eis citis filias hominum, si non in eis Christi uoluntas inpletur, sed daemoniorum? et tamen hoc nobis primo respondeatis uelim, utrum omnino uirgines facere doctrina sit daemoniorum, an solum per prohibitionem facere nubendi ? si per prohibitionem, nihil ad nos; nam et ipsi tam stultum iudicamus? inhibere uolentem quam nefas et inpium satis nolentem cogere; si uero fauere huic quoque proposito et non reluctari uolenti id quoque doctrinam putatis esse daemoniorum, taceo nunc uestrum periculum, ipsi iam timeo apostolo, ne daemoniorum doctrinam intulisse tunc Iconium uideatur, cum Theclam obpigneratam iam thalamo in amorem sermone suo perpetuae uirginitatis incendit. quid uero et de magistro ipso dicemus ac sanctimoniae totius auctore Iesu et huius ipsius professionis puellarum caelite sponso, qui in euangelio tria genera taxans spadonum, unum natiuum, alterum facticium, tertium uoluntarium, eis tamen palmam adtribuit,
Abbreviated transcription (Latin):
tis instinctu. olerib uti maluert̃
& leguminib. si demq inuobis
quot qͣt abstinent non ademonibꝰ
impulsi id faciunt. si quadragesi¬
ma sine uino & carnib non suꝑsti¬
tiose a uob̃ sed diuina lege seruat᷑:
uidete queso uidete ne sũme dem̃¬
tie hoc sit a paulo dictũ. putare
quod demonioꝵ doctrina sit absti¬
nentia om̃ĩs ciborũ. & ꝓhibentes
nubere. quẽ admodũ nec illud qͦd
dicit etiam uirgines dicare xp̃o.
demoniorũ eẽ doctrinas. Quod
uos ꝑinde sine consideratione le¬
gentes ut cetera. ad nos subinde
respicitis. nec uidetis hinc & uirgi¬
nes uras demonioꝵ doctrina cap¬
tas notari. & uos ẽẽ antistites demo¬
miorũ. qui certatim semꝑ ad hanc
incitetis eas ꝓfessionẽ suasionib ur̃is:
ut pene iam maior in eccłiis om̃ibꝰ
uirginũ apud uos quã mulierum
numerositas habeatur. Quid gͦ ñ
& uos iam desistitis a talib incep¬
tis : Quid in fraudẽ miseras indu¬

Expanded text:
tis instinctu oleribus uti maluerunt tis instinctu oleribus uti maluerunt et leguminibus; si denique in uobis quotquot abstinent, non a daemoniis inpulsi id faciunt; si quadragesima sine uino et carnibus non superstitiose a uobis, sed diuina lege seruatur: uidete, quaeso, uidete, ne summae dementiae hoc sit a Paulo dictum putare, quod daemoniorum doctrina sit abstinentia omnis ciborum, et prohibentes nubere, quemadmodum nec illud, quod dicit etiam uirgines dicare Christo daemoniorum esse doctrinas . quod uos perinde sine consideratione legentes ut cetera ad nos subinde respicitis nec uidetis hinc et uirgines uestras daemoniorum doctrina captas notari et uos esse antistites daemoniorum. qui certatim semper ad hanc eas incitetis professionem suasionibus uestris, ut paene iam maior in ecclesiis omnibus uirginum apud uos quam mulierum numerositas habeatur? quid ergo non et uos iam desistitis a talibus inceptis? quid in fraudem miseras indu
Abbreviated transcription (Latin):
ria: et seductorii sp̃c fraude
capimini. & in hypocrisi loqui-¬
mini mendatiũ. & cauteriatam
habetis conscientiã urãm : Quod¬
si horũ nichil uos: nec nos igit᷑.
Quid gͦ sibi uult capitulũ hoc.
aut a quo scriptũ putabimꝰ &con¬
tra quos. quod nec ueteris testam̃ti
traditiones. nec noui confirment
scita : Si quidẽ hoc ab om̃ib ut
ex uob̃ ipsis apparet: illud uero
a quibdã quanuis abstinere tañ
docet. Sententia uͦ hȩc ur̃a cunc¬
tam penitꝰ carnalium cibotsi ab¬
stinentiã demoniorũ uult ẽẽ doq¬
trinas. cui si uos creditis eadẽ seps
dixero. dampnate moysen. renun¬
ipsis sententiam. qͥa ut illi semꝑ
a quib dã cyboꝵ. sic uos int̾dũ absti¬
netis ab om̃ibꝰ. Aut si moyses & pro¬
phȩ uob̃ cum escas diuidicant. di
legem sancire uident᷑. & ñ demo¬
niorũ. si damel in spũ scõ obserua¬
uit tres ebdomades. si ananias ara¬
rias & misael pueri diuinȩ men¬

Expanded text:
ria et seductorii spiritus fraude ria et seductorii spiritus fraude capimini et in hypocrisi loquimini mendacium et cauteriatam habetis conscientiam uestram? quodsi horum nihil uos, nec nos igitur. quid ergo sibi uult capitulum hoc, aut a quo scriptum putabimus et contra quos, quod nec ueteris testamenti traditiones nec noui confirmet scita? siquidem hoc ab omnibus, ut ex uobis ipsis adparet, illud uero a quibusdam quamuis abstineri tamen docet, sententia uero haec uestra cunctam penitus carnalium ciborum abstinentiam daemoniorum uult esse doctrinas. cui si et uos creditis, eadem saepius dixero, damnate Moysen, renunipsis sententiam, quia ut illi semper a quibusdam ciborum, sic uos interdum abstinetis ab omnibus. Aut si Moyses uobis et prophetae, cum escas diiudicant, dei legem sancire uidentur et non daemoniorum; si Danihel in spiritu sancto obseruauit tres hebdomadas; si Ananias, Azarias et Misahel pueri diuinae men
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ popło suo. Quid gͦ Et hic mn
doctrina se demonioꝵ magnificat:¬
& de seductorii sp̃s cõmento. głam
captat: De uobis gͦ quid dicã. idr
de.xp̃ianiorib apud uos. quorũ
non nulli quidẽ porcina pleriq
uͦ quadrupede om̃i. alii etiam
cuncto animali penitꝰ abstinent:
fertq obhoc in ocłis om̃is eos ecle¬
sia. & sũma cũ ueneratione sus¬
cipiens. solũ non dõs existimat:
Nec uidetis indociles. quiasi hoc
uerũ & ab apło dictũ testimoni¬
um ẽ: demoniorũ & ipsi sunt
ludificati doctrinis. Quid uͦ &
de illo dicemꝰ. quod sane frust ͤ¬
ri quis audeat aut abnegare:
cũ constet hoc int̾ om̃s & eque
ꝑ orbẽ terrarũ. quod annis om̃ibꝰ
cũ studio celebratur in conuen¬
tu catholieo: Dico au̾t quadrage¬
simã. quã qui int̾ uos rite obser¬
uandã putauerit abstineat ne¬
cesse ẽ. om̃ib his quȩ capłm hoc
adeo ad ꝑcipiendũ nobis ereata
dicit: & demoniorũ insuꝑ doctri¬

Expanded text:
pro populo suo. quid ergo ? et hic in pro populo suo. quid ergo ? et hic in doctrina se daemoniorum magnificat et de seductorii spiritus commento gloriam captat? De uobis uero quid dicam? id est de christianioribus apud uos, quorum nonnulli quidem porcina, plerique uero quadrupede omni, alii etiam cuncto animali penitus abstinent, fertque ob hoc in oculis eos omnis ecclesia et summa cum ueneratione suscipiens solum non deos existimat. nec uidetis, indociles, quia si hoc uerum et ab apostolo dictum testimonium est, daemoniorum et ipsi sunt ludificati doctrinis. quid uero et de illo dicemus, quod sane frustrari quis audeat aut abnegare, cum constet hoc inter omnes et aeque per orbem terrarum quotannis omni cum studio celebratur in conuentu catholico? dico autem quadragesimam. quam qui inter uos rite obseruandam putauerit, abstineat necesse est omnibus his, quae capitulum hoc a deo ad percipiendum nobis creata dicit et daemoniorum insuper doctri
Abbreviated transcription (Latin):
ginib ceterisq generib piscium
carentib squama. non inspũ se¬
ductorio hoc nec indoctrina demo¬
cutos ẽẽ. arbitremini. Igitur ut
hoc tibi interim paulũ dixisse con¬
cedam. uictꝰ tam̃ abste non ante
fuero quã tu moysen dampnaue¬
ris & ꝓpħas: ut quod ratione con¬
uictus & ueritate nunquã fortas
se fecisses. id nunc uentris causa
facere uidearis blasphemare mo-¬
ysen. Est uͦ & aliud de trib pue¬
ris apud uos in damele. quo ue¬
hement᷑ ꝑinde confundemini:
si istud constiterit a cibis abstine¬
re demoniorũ ẽẽ. religio. Illi enĩ
non tantũ ab int̾dictis lege: sed
etiam a concessis abstinuisse le¬
gunt᷑. Quos uehem̃ter mirari
soletis. & in martirib numerare:
cũ sint & ipsi doctrinã assecuti
demoniorũ. si hoc apłi ẽe testimo¬
niũ constat. Ad hȩc & damel ip¬
se trib ebdomadis dierũ ieumas¬
se se ꝑhibet. & carnẽ non edisse
nec bibisse uinũ: dũ exoraret

Expanded text:
ginibus, caeterisque generibus piscium ginibus, caeterisque generibus piscium carentibus squama , non in spiritu seductorio hoc, nec in doctrina daemocutos esse arbitremini. Igitur ut hoc tibi interim Paulum dixisse concedam, victus tamen abs te non ante fuero, quam tu Moysen damnaveris et Prophetas: ut quod ratione convictus et veritate nunquam fse fecisses, id nunc uentris causa facere uidearis, blasphemare Moysen. Est uero et aliud de tribus pueris apud uos in Danihele, quo uehementer perinde confundemini, si istud constiterit a cibis abstinere daemoniorum esse religionem. illi enim non tantum ab interdictis lege sed etiam a concessis abstinuisse leguntur: quos uehementer mirari soletis et in martyribus numerare, cum sint et ipsi doctrinam adsecuti daemoniorum, si hoc esse apostoli testimonium constat. ad haec et Danihel ipse tribus hebdomadis dierum ieiunasse se perhibet et carnem non edisse nec bibisse uinum, dum exoraret
Abbreviated transcription (Latin):
scientiam suã: ꝓhibentes nubere.
abstinentes a cibis quod d̾s creauit
ad ꝑcipiendũ cũ gr̾arum actione
fidelibꝰ. Nunquã plane tibi egohȩc
ab apło dicta ẽẽ consenserim. nisi
antea confitearis ipse moysen et
ꝓpħas doctrinas attulisse de moni¬
orũ. & seductorii sp̃s ac malignifu¬
isse interp̃tes: qui a porcina & ce¬
teris carnib quas immundas uo¬
cant. sollicite doceant abstinendũ.
De his gͦ pͥmo deliberandũ uob̃ ẽ.
& dii multũq cogitandũ. hȩc
quid debeant accipi: in deo ne &¬
ipsi hȩc. an in demonio loquuti
uideant᷑. Hactenus enĩ aut et
moyses & ꝓpħȩ nob̃cũ dampnati
erunt: aut & nos cũ ipsis absoluti.
tentia ẽ: ut nos quidẽ qui solũ in
plebe sacerdotale genus hominũ
demoniorũ doctrine uideamͣ uob̃
assectatores: ur̃os uero ꝓpħas atq
ipsum a do moysen. qui pͥmꝰ ñ anti¬
stitib solũ. s om̃i confuse hominũ
generi suilla int̾dixerit. & lepori
na &ericina carne & sepiis & lolli¬

Expanded text:
es nubere, abstinentes a cibis, quos deus creauit ad percipiendum cum gratiarum actione fidelibus. numquam plane tibi ego haec ab apostolo dicta esse consenserim, nisi antea confitearis ipse Moysen et prophetas doctrinas adtulisse daemoniorum et seductorii spiritus ac maligni fuisse interpretes, qui a porcina et ceteris carnibus, quas inmundas uocant, sollicite doceant abstinendum. de his ergo primo deliberandum uobis est et diu multumque cogitandum, haec quid debeant accipi, in deone ipsi haec. an in daemonio locuti uideantur. hac enim tenus aut et Moyses et prophetae nobiscum damnati erunt aut et nos cum illis absoluti. tentia est, ut nos quidem, qui solum in plebe sacerdotale hominum genus daemoniorum doctrinae uideamur uobis assectatoripsum adeo Moysen, qui primus non antistitibus solum, sed omni confuse hominum generi suilla interdixerit, et leporina, et hericina carne, et sepiis ac lolli
Abbreviated transcription (Latin):
austus dixit. De uob̃ iam du¬
dũ paulus scripsit. quia dis¬
cedent quidã a fide intendentes
spiritib seductorib doctrinis de¬
monioꝵ. in hipocrism loquentes m̾¬

Expanded text:
AUSTUS dixit: De uobis iam dudum Paulus scripsit, quia discedent quidam a fide intendentes spiritibus seductoriis, doctrinis daemoniorum, in hypocrisi loquentes m
Abbreviated transcription (Latin):
austus dixit. Ergo magia
mentatio retorquet᷑: ut magia
& illud fuerit quod utero portatꝰ.
aut quod editus sit. si seminatꝰ ñ
fuit. Extra legẽ naturȩ ẽẽ. con¬
stat uirginẽ peperisse: multoq
magis inuentã etiã post partum
uirginẽ. Quare gͦ ⁊ hoc pret̾ na¬
turam non uis: ut contigerit
pati eũ potusse uolentẽ. sine sor¬
te natiuitatis: Michi crede quan¬
tum ad rẽ attinet utriq in hoc
naturȩ contraria ꝓfitemur: sed
hoc inter ẽ qͦd nos honeste. uos
turpit᷑. Nos passionis eiꝰ rationẽ
aliquã reddimꝰ & ꝓbabilẽ: uos na-¬
tiuitatis aut nullam prestatis
aut falsam. Deniq nos spetietenus
passum confitemur. nec uere mor¬
tuũ: uos ꝓcerto puerꝑiũ fuisse cre¬
ditis. & utero muliebri portatum.
Aut si non ita ẽ. fatemini & uos
quia hoc etiam imaginarie sit
factum. ut uideretur natus : et
om̃is nobis erit ꝓfligata conten¬
tio. Nam illud quidẽ qͦd sepe af¬
firmare soletis. necessario eum ẽẽ

Expanded text:
AUSTUS dixit: Ergo magia mentatio retorquetur, ut magia et illud fuerit, quod utero portatus aut quod editus sit, si seminatus non fuit. extra legem naturae esse constat uirginem peperisse multoque magis inuentam etiam post partum uirginem. quare ergo et hoc praeter naturam non uis, ut contigerit, pati eum potuisse uolentem sine sorte natiuitatis? mihi crede; quantum ad rem adtinet, utrique in hoc naturae contraria profitemur . sed hoc interest, quod nos honeste, uos turpiter; nos passionis eius rationem aliquam reddimus et probabilem; uos natiuitatis aut nullam praestatis aut falsam; denique nos specie tenus passum confitemur nec uere mortuum; uos pro certo puerperium fuisse creditis et utero muliebri portatum. aut si non ita est, fatemini et uos, quia hoc etiam imaginarie sit factum, ut uideretur natus, et omnis nobis erit profligata contentio. nam illud quidem, quod saepe adfirmare soletis necessario eum esse
Abbreviated transcription (Latin):
nde satageret. Gaudebat exeo
quod iã edificatũ uidebat: sata¬
gebat ex eo quod usq ad culm̃ ꝑfecti¬
onis. adhuc edificandũ ẽẽ. sentiebat.
Itaq uos reuera catholicos ñdũ
ꝑfectos. s quodãmͦ ut dixistisemi¬
xp̃ianos: quos fallatis & seducatis
urã ꝑuersitate in sectamin. Sed
siqͥ etiã tales sunt. si uos pseudo
quendos s deuitandos uos ẽẽ. co-¬
gnoscunt. Sicut gͦ ur̃a intentio
ẽ. semixp̃ianos quos decipiatis
inquirere. sic nr̃a int̾entioẽ. pseu¬
do xp̃ianos uos ostendere: ut ñ
solũ xp̃iani ꝑitiores uos conuin¬
cendo ꝑdant: s etiã imperitio¬
res uos cauendo ꝓficiant. Cur
aut̃ serpentẽ. patrẽ nrm̃ dixisti:
An excidit tͥ quomͦ soleatis uitu¬
perare đm. qͥ homini p̃ceptum
in paradisũ dedit: & laudare
serpentẽ qđ ei ꝑsuũ consilium
oculos aꝑuit: Puto iustũ ẽẽ.
ut serpentẽ illũ diabolũ a uob̃

Expanded text:
nde satageret. gaudebat ex eo, quod iam aedificatum uidebat, satagebat ex eo, quod usque ad culmen perfectionis adhuc aedificandum esse sentiebat. itaque nos reuera catholicos nondum perfectos, sed quodam modo, ut dixisti, semichristianos, quos fallatis et seducatis uestra peruersitate, insectamini. sed si qui adhuc etiam tales sunt, si uos pseudocquendos, sed deuitandos uos esse cognoscunt. sicut ergo uestra intentio est semichristianos, quos decipiatis, inquirere, sic nostra intentio est pseudochristianos uos ostendere, ut non solum christiani peritiores uos conuincendo prodant, sed et inperitiores uos cauendo proficiant. cur autem serpentem patrem nostrum dixisti? an excidit tibi. quemadmodum soleatis uituperare deum, qui homini praeceptum in paradiso dedit, et laudare serpentem, quod ei per suum consilium oculos aperuit? puto iustum esse, ut serpentem illum diabolum a uob
Abbreviated transcription (Latin):
si adiciamꝰ querentes quando eum
formauerit. quẽ nunc reformat:
querant ubi se abscondant. ne fabu¬
lȩ suȩ dedecus aperire cogant᷑. Neq
enim dicunt a dõ formatũ uel con-¬
ditum uel institutũ. s de substan¬
tia eiꝰ partẽ ꝓrsus eiꝰ aduersus hoste̾
missã: nec peccato inueteratũ s ne¬
cessitate captiuatũ. ⁊ deformatum
ab inimicis. & cetera quȩ iam te¬
det dicere. Ibi enĩ & pͥmũ hominẽ
cõmemorant. non quem dicit apo¬
stolus de terra terrenũ: s nescio
quẽ suũ ꝓpͥum ex archa mendati¬
oꝵ ꝓsilientem. De quo faustus ta¬
cet omino. cum de homine sibi
ꝓposuerit questionẽ: timens ne
aliquo modo eis contra quos dis-¬
putat innotescat.

Expanded text:
si adiciamus quaerentes, quando eum si adiciamus quaerentes, quando eum formauerit, quem nunc reformat, quaerent, ubi se abscondant, ne fabulae suae dedecus aperire cogantur. neque enim dicunt a deo formatum uel conditum uel institutum, sed de substantia eius partem prorsus eius aduersus hostes missam; nec peccato inueteratum, sed necessitate captiuatum et deformatum ab inimicis et cetera, quae iam taedet dicere. ibi enim et primum hominem commemorant, non quem dicit apostolus de terra terrenum, sed nescio quem suum proprium ex arca mendaciorum prosilientem: de quo Faustus tacet omnino, cum de homine sibi proposuerit quaestionem, timens, ne aliquo modo eis, contra quos disputat, innotescat.
Abbreviated transcription (Latin):
quis catholica ueritate instructꝰ.
ignorat scđm corpꝰ ẽẽ alios homi¬
nes masculos alias feminas: non
scdm spm̃ mentis in quo renoua¬
mur scđm imaginẽ dĩ: Uerũta¬
men utrũq d̾s fecit: rursũ idẽ
apłs testis est ubi dicit. Neq mu-¬
lier sine uiro: neq uir sine muli¬
ere in dño. Sicut enĩ mulier ex
uiro: ita & uir ꝑ mulierẽ. Omĩa
aũt ex dõ. Quid adhec dicit mepta
fallatia hominũ alienatoꝵ a uita
dei. ꝑ ignorantiam que ẽ in illis ꝓpt̃
cecitatẽ cordis eoꝵ : nisi in apłicis lit¬
teris quod uolumꝰ uerũ ẽ. & qͦd no¬
lumꝰ falsum ẽ : Sic delirent mani¬
chei ⁊ resipiscant: ⁊ non sint mani
fatent᷑. ⁊ hoc testimoniũ ultro etiã
ꝓferunt. tunc aut̃ dicit faustus
quod ds faciat hominẽ. quando
interior in dĩ agnitione renouat᷑ :
utrũ eum ipse fecerit qui reficit.
ipse condiderit qui renouat. respon¬
debunt. Ipse. Cui responsioni eoꝵ

Expanded text:
quis catholica ueritate instructus quis catholica ueritate instructus ignorat secundum corpus esse alios homines masculos, alias feminas, non secundum spiritum mentis, in quo renouamur secundum imaginem dei? uerumtamen quia utrumque deus fecit, rursum idem apostolus testis est, ubi dicit: neque mulier sine uiro neque uir sine muliere in domino; sicut enim mulier ex uiro, ita et uir per mulierem; omnia autem ex deo. quid ad haec dicit inepta fallacia hominum alienatorum a uita dei per ignorantiam, quae est in illis propter caecitatem cordis eorum, nisi: in apostolicis litteris quod uolumus, uerum est, quod nolumus, falsum est? sic delirent Manichaei; et resipiscant et non sint Manicfatentur et hoc testimonium ultro etiam proferunt: tunc autem dicit Faustus quod deus faciat hominem, quando interior in dei agnitione renouatur — utrum eum ipse fecerit, qui reficit, ipse condiderit, qui renouat, respondebunt "ipse." cui responsioni eorum