comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Euicto aũt amalech: uenit ie¬
trto sccer moysi. adducit seffor¬
am idest ecc̃am. ⁊ utrumq filiũ ex
utroq pplo ꝓcreatum. Dat moysi cõ¬
silium . lxxͣ. semorum: audit eum
mopses.⁊ facit quecumq dicit ei.
ubimagne adimrationis ẽ: ut mor¬
ses ppħa deo plenus. qui cum domi¬
no facie ad faciem loquebatur ab ho¬
mine gentili ꝯsiluiz acciperet. ⁊ fac̾et
omnia quecumq diceret illi: nͥ ut:
formam humilitatis pplorum princi¬
pib daret: ⁊ futuri eacram̃ti designa¬
ret ymagniem sciebat enim qñ fu tu¬
rum: qd̾ per populum ex gentib cõ¬
gregatum: ea que in lege deerant eo
suggente compellerentur ⁊ bonum¬
q et sp̃ualem milłctum affertet ad
legem dei et sciebat qr audiret eundez
legisq diminutio sugg̾ente euãgłio
completur.

Expanded text:
evicto autem Amalech venit Jethro socer Moysi, adducit Sephoram, id est Ecclesiam, et utrumque filium ex utroque populo procreatum, dat Moysi consilium septuaginta seniorum. Audit eum Moyses, et facit quaecunque dixit, ubi magnae admirationis est, ut Moyses propheta Deo plenus, qui cum Domino facie ad faciem loquebatur, ab homine gentili consilium acceperit, et faceret omnia quaecunque diceret illi, nisi ut formam humilitatis populorum principibus daret, et futuri sacramenti designaret imaginem. 2. Sciebat enim quandoque futurum quod per populum ex gentibus congregatum ea quae in lege deerant, eo suggerente, complerentur, bonumque et spiritualem intellectum afferret ad legem Dei, et sciebat quia audiret eumdem legisque diminutio, suggerente Evangelio, compleretur.
Abbreviated transcription (Latin):
monias non relinquet. Itez nõ¬
nunꝙͣ in boue bene oꝑantiũ uita.
nn asino stultorum uecordia fig̾a¬
tur. Quid ẽ ergo ñ arabis inbo¬
ue simul ⁊ asino: Ao si cliceret. fa¬
tuum sapienti in predicatione ñ
sccies. ne per eum qui rem imple¬
re non ualet:⁊ illi qui p̃ualet obsis¬
tat. bouem quippe et asinim si ne¬
cesse fu̾t sit uuusquisq sine detͥ¬
mento operis ninget. Sapiẽtez
uero et stultum. non ut unus p̃¬
dalo quisq comites facit.
Onasligabis os boiis t̾cu¬
rantis. dictũ ẽ quod in bou¬
is nõmine. uita unius cuusq
oꝑantis expruitur. Dicit quo¬
dam in loro apłs paulus reprehẽ¬
deno ⁊ clolõs qd nemo illi comuni¬
cau̾it in rc̃e dati ⁊ accepti. Quid
ẽ in rõe dati et accepti. uͥ qd̾ alio ĩ
lcͦo aperte exposuit dicens. sino
uob̾ sp̃ualia seminauimꝯ. magi¬
hoc significat ñ alligabis os bo¬
uis triturantis. Unde et itẽ apłs
aliolocodicit. Dignus ẽ oꝑario

Expanded text:
monias non relinquat. Item nonmonias non relinquat. Item nonnunquam in bove bene operantium vita, in asino stultorum vecordia designatur. Quid est ergo, Non arabis in bove simul et asino? ac si diceret: Fatuum sapienti in praedicatione non socies, ne per eum qui rem implere non valet, et illi qui praevalet obsistas. Bovem quippe et asinum, si necesse sit, unusquisque sine detrimento operis jungit: sapientem vero et stultum, non ut unus pdalo quisquam comites facit.on alligabis os bovis triturantis, dictum est quod in bovis nomine vita uniuscujusque operantis exprimitur. Dicit quodam in loco aposdens et dolens, quod nemo illi communicaverit in ratione dati et accepti . Quid est in ratione dati et accepti, nisi quod alio in loco aperte exposuit, dicens: Si nos vobis spiritualia seminavimus, magHoc significat: Non alligabis os bovi trituranti. 2. Unde et idem Apostolus alio loco dicit: Dignus est operarius
Abbreviated transcription (Latin):
mus ostende.s cumuita nr̃a sim¬
plex quid innocuum mchoat.: dig¬
num est ut secreti sui uelamina
non relunquat. n eo hoc humanis
cculis qͣi subdito ullere ostẽdat.
ad sola ergo diuina sacrificia boũ
primogenita ouiũq ꝓficiant. ũ
quicquid forte iunccuũ incipimnꝰ.
hoo ad honorem intum iudicio ĩ
aram corclis unmolenius. Od̾ ab
illo proculelubio tantolibencus
accipitur. quanto et ab honumbꝰ
eccultatum in illo laudis appetitii
maculatur. Sepe autem noue cõu̾¬
sationis primordia: adhuc caru¬
ali uite sunt ꝑmxta. Et ideuro in¬
notes c̾e cicius non debẽt : ne cum
lauclantur bõa que placent. deceptꝰ
laude sua animꝯ deprehend̾e in eio¬
pulus excurum cisione positus sb̾¬
ugolegis accipitur. In asino aũt:
ppłs gentium ꝑtinẽs ad euuãgłiũ.
In boue quippe et a sino simularat:
qui si c recipit euanglin ut uidai¬
caru supersticionum. que inum¬
bram ⁊ imaginem p̃cesserant: ceri¬

Expanded text:
mus ostendere. Sed cum vita nostra simmus ostendere. Sed cum vita nostra simplex quid atque innocuum inchoat, dignum est ut secreti sui velamina non relinquat, nec hoc humanis oculis, quasi subducto vellere, ostendat. 3. Ad sola ergo divina sacrificia boum primogenita, oviumque proficiant, ut si quid forte innocuum incipimus, hoc ad honorem intimi Judicis in ara cordis immolemus. Quod ab illo procul dubio 463 tanto libentius accipitur, quanto et ab hominibus occultatum nullo laudis appetitu maculatur. 4. Saepe autem novae conversationis primordia adhuc carnali vitae sunt commista. Et idcirco innotescere citius non debent, ne cum laudantur bona quae placent, deceptus laude sua animus deprehendere in eipulus ex cirjugo legis accipitur; in asino autem populus gentium, pertinens ad Evangelium. In bove quippe simul et asino arat qui sic recipit Evangelium ut Judaicarum superstitionum, quae in umbra et imagine praecesserunt, caere
Abbreviated transcription (Latin):
ua pomiitera. auferetis p̃pucia eorũ.
pomorumq germina in mũda:
etunt ub nec edetis ex eio. ligna
quoq pomifera: sunt oꝑa untutibꝰ
fecunda. Prepucia lignorum au fe¬
rimꝰ: cum de ip̃a uchoationis infir¬
mitate suspecti. pͥmordia operum
nrorum ñ approbamus. Poni autẽ
que gerumant inmũcla existim̃mo.
nr̃isq cibis non aptamus: qr cu
primordia boni laudantur oꝑis.dig¬
nummiẽ ut hoc annuũ non pascat o¬
ꝑantio uedum accepta laus sua¬
uit̾ carpitur. fructuo oꝑio intẽpesti¬
ue comendat᷑.U
inta oiuum. In primogenito quo
boius operan ẽ: bone conu̾satõis
primordia in excercitio publice ac¬
tionis ostend̾e. Ouium queq pri¬
mogenita tonde est: ab occultatio¬
mo sue tegunie bumanis cculis
inchoantia bona nr̃a denudare In
primogenito Et gobouio openi ꝓ
hibemur: atq aprimogenitis oui¬
ui de tondendis compescunur. qr
et si quiel rob tum incipimꝰ exx¬
ercere. hoc in aperto cicius nõ debe¬

Expanded text:
ifera, auferetis praeputia eorum, pomorumque germina immunda erunt vobis, nec edetis ex eis . Ligna quippe pomifera sunt opera virtutibus fecunda. Praeputia lignorum auferimus, cum de ipsa inchoationis infirmitate suspecti primordia operum nostrorum non approbamus. 2. Poma autem quae germinant immunda existimamus, nostrisque cibis non aptamus, quia cum primordia boni laudantur operis, dignum est ut hoc animum non pascat operantis, ne, dum accepta laus suaviter carpitur, fructus operis intempestive comedatur. nita ovium. In primogenito quippe bovis operari est bonae conversationis primordia in exercitio publicae actionis ostendere. Ovium quoque primogenita tondere est ab occultationis suae tegmine humanis oculis inchoantia bona nostra denudare. 2. In primogenito ergo bovis operari prohibemur, atque a primogenitis ovium detondendis compescimur, quia etsi quid robustum incipimus exercere, hoc in aperto citius non debe
Abbreviated transcription (Latin):
On plantabis omne lignuz
uixta altare dei: nec plantes
nemus intr̃a. Int̾licitur quippe ne
nemus conplantetur intemploa.
uemus frondentes arbores es uifr¬
uetuge sunt. solum ad delectatr̃ezi
uisus plautate. Tales sunt et gen¬
ciles quiroem suam u̾borũ docore
componunt: ut ñ conu̾tãt auici¬
is s delecrentatq istuismodi sed¬
uctione persuadeant. Nos autem
secundum p̃ceptũ uix̃ altare dei
nemus non plantamius: si curca
osum. nich audientie seculans il¬
lecebrosum componimꝰ s sola pu¬
ritateu̾itatis scientiam p̃dicatõ¬
ins tenemus. hoc nemꝯ in p̾dica¬

Expanded text:
on plantabis omne lignum juxta altare Dei, nec facies nemus in terra. Interdicitur quippe ne nemus complantetur in templo. Nemus frondentes arbores et infructuosae sunt, solum ad delectationem visus plantatae. Tales sunt et gentiles, qui rationem suam verborum decore componunt, ut non convertant a vitiis, sed delectent, atque istiusmodi seductione persuadeant. 2. Nos autem secundum praeceptum juxta altare Dei nemus non plantamus, si circa osum, nihil audientiae saeculari illecebrosum componimus, sed sola puritate veritatis scientiam paerdicationis tenemus. Hoc nemus in praedica
Abbreviated transcription (Latin):
temptatuo ẽ inheremo. corpo eĩ eiꝰ¬
qd̃ ẽ ecc̃a. necr̃e ẽ temptatoes labor¬
esq paciatur in hoc seculo: quo ad
usq uẽiat illud tempo uͥ po tẽpta¬
ccẽs accipiat consolatr̃es. por ro qd
uestio isrł per tot ãnos in heremoi
nulla uerustate corrupta ẽ.⁊ mor¬
tuieͤ pelles calciamentorum taindui

Expanded text:
tatus est in eremo. Corpus enim ejuquod est Ecclesia, necesse est tentationes laboresque patiatur in hoc saeculo, quoad usque veniat illud tempus ubi post tentationes accipiat consolationes. 3. Porro quod vestis Israel per tot annos in eremo nulla vetustate corrupta est, et morticina pell
Abbreviated transcription (Latin):
Iber deutõnonin: Nepetit̾o
est p̾reclentium qͣtuor libro¬
rum legio. Nain dimuilli in
se ꝓpͥas contineant cãs: iste
tñ replicat ouĩiu.
Habeur autez er
ip̃e ꝓpͥa uinumera
arua pro excercicio lecroris studiu
memoranda. Dentero nonuũ aũt
secunda legislatõ dicitur: qd̾ signu¬
ficat enuangłium. In cuius pͥnci¬
pio notand ẽ. quid in dicet ꝙ unde¬
cun dieb idem deutero nouuũ a
indaice plebis lapsum in euãgłio
per tuinsgressionez decalegi man¬
datoꝵ. ii.¬

Expanded text:
iber Deuteronomii repetitio est praecedentium quatuor librorum legis. Nam dum illi in se proprias contineant causas, iste tamen replicat omnium. Habet autem et ipse propria innumera pauca pro exercitio lectoris studui memoranda. 2. Deuteronomium autem secunda legis latio dicitur, quod significat Evangelium. In cujus principio notandum est quid indicet quod undecim diebus idem Deuteronomium a Judaicae plebis lapsum in Evangelio per transgressionem Decalogi mandato
Abbreviated transcription (Latin):
it ungas. et xꝰ post głie sue dignit̃tẽ
fcũs est obedhiens usq ad morteni: ⁊
ꝓ ip̃am mortẽ caris consumpsit a¬
culeum mortio : attestante ꝓpha.
Ero mors tua omors: ero morsus

Expanded text:
us post gloriae suae dignitatem factus est obediens Patri usque ad mortem, et per ipsam mortem carnis consumpsit aculeum mortis, attestante propheta: Ero mors tua, o mors, morsus
Abbreviated transcription (Latin):
tatis culmine subtrahat. et ꝑ su¬
ꝑbie cumorem sibi sublitum fa¬
cit Dei ẜuus semꝑfallentes di¬
aboli preuid̾e debet insidias: ⁊ maiꝰ gi
in bonis operib cordis debet adh¬
ibere cautelam. ne ꝑ uanãgłia
bõa annitat. que recta a gruto op¬
tunerat

Expanded text:
tatis culmine subtrahat, et per sutatis culmine subtrahat, et per superbiae tumorem sibi subditum faciat. 9. Dei servus semper fallentis diaboli praevidere debet insidias, et magis in bonis operibus cordis debet adhibere cautelam, ne per vanam gloriam bona amittat quae recte agendo obtinuerat
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: ⁊ ꝑ mundi appetitũ aluce
suꝑue illuminationis priua¬
ti ingrecline pocorum fuscant᷑.
Quidam intentionem boneo
pationis metu extingũt in op¬
ie: nec ꝑmittiuitur infirm̃ mẽ¬
te desiterata pfic̾e̾. ⁊ cum uidig̾es
mundo metuunt: agłia suꝑua
semetip̃os algridunt. multis con¬
siliorum argum̃tis insidiati
cio diabolus in acquirenco plu¬
ruia quimpaucis ⁊ moclicis de¬
uerantes se contemptis opponet
igitur in eoru mentes fut᷑as
plura unde sͥ egemo q sufficiat. qͣ¬
theuus his blanomĩtis intẽtõe
bone deuocionis subu̾tat: atꝙ t̃
renis lucris deceptam mentẽ redu¬
cat. Multis argum̃tis insidiat᷑¬
eis diabolus qui renũciant scło:
ut eius se itum amori subst̾nãt.
Grauius aut illos in crcupucẽti¬
io sełi ferit: quos post reuũciatõe
ad mũdi amorem reduxerit. Et
maxime ꝑ cenodoxiam subicit sͥ di¬
a bolꝯ monachum. ut quẽ pro scli
amore retuie ñ potuit: ab himuli¬

Expanded text:
sunt, et, per mundi appetitum a luce sunt, et, per mundi appetitum a luce supernae illuminationis privati, nigredine peccatorum fuscantur. 6. Quidam intentionem bonae operationis metu exstinguunt inopiae, nec permittuntur infirma mente desiderata perficere; et cum indigere in mundo metuunt, a gloria superna semetipsos abscindunt. 7. Multis consiliorum argumentis insidiatur eis diabolus in acquirendo plurima qui paucis et modicis voverant esse contenti. Opponit igitur in eorum mentes futuramplura, unde sibi egenisque sufficiat, quatenus his blandimentis intentionem bonae devotionis subvertat, atque in terrenis lucris deceptam mentem reducat. 8. Multis argumentis insidiatur diabolus eis qui renuntiant saeculo, ut ejus se iterum amori substernant. Gravius autem illos in concupiscentiis saeculi ferit, quos post renuntiationem ad mundi amorem reduxerit. Et maxime per cenodoxiam subjicit sibi diabolus monachum, ut quem per saeculi amorem retinere non potuit, ab humili
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃ãm des. s timent carere ob¬
legctamenta minidi. prouocat
quidem eos amorxͥ: s reuooat cu¬
piditas scłi. qui proin de obluus¬
cuntur uoti: qr capuĩtur ullece¬
bris uanitatis quecumq mẽs
precellis mundi huius inuol¬
uens. lignum conscendere crueis.
ut amari. idẽ tempestate huius
seculi liberes. namnullus te a la¬
disposuit: transgressiomis reatu:
adstringitur siuotummutane¬
rit. atircit̾ einm in oiscꝯsione du¬
uniͥuidicii arguẽli sunt. qui qd̃
professiones ponderant. implere
oꝑe contempserũt. Mira bilit̾
comꝑatur similitudo a uolupta¬
tib muncli conantiᷤ recdire ad de¬
um retinentib eum cupiclita¬
tib seculrei qui dormitans ex¬
surg̾e conatur. et sopore sõpui
deprimitur. Ille enim ad bonuz
nouit redire: et uoluptatuz fa¬
cib non sinitur. iste melio eligi¬
tur iugilare. s soporis torpore
tenetur. A bono in det̾iꝯ lapros:
supra carbones frigidos fiuigr¬
iores. quia torporem mentis
ab igne caritatis dei extincti

Expanded text:
am Dei, sed timent carere oblectamentis mundi. Provocat quidem eos amor Christi, sed revocat cupiditas saeculi. Qui proinde obliviscuntur voti, quia capiuntur illecebris vanitatis. 2. Quaecunque mens procellis mundi hujus involveris, lignum conscende crucis, ut a mari, id est, tempestate hujus saeculi libereris. Nam nullus te a lao renuntiare disposuit, transgressionis reatu astringitur, si votum mutaverit. Atrociter enim in discussione divini judicii arguendi sunt, qui, quod professione spoponderant, implere opere contempserunt. 4. Mirabiliter comparatur similitudo a voluptatibus mundi conanti redire ad Deum, retinentibus eum cupiditatibus saeculi, ei qui dormitans exsurgere conatur, et sopore somni deprimitur. Ille enim ad bonum novit redire, et voluptatum facibus non sinitur. Iste melius eligit vigilare, sed soporis torpore tenetur. 5. A bono in deterius lapsos supra carbones frigidos fieri nigriores, quia per torporem mentis ab igne charitatis Dei exstincti
Abbreviated transcription (Latin):
dolo capit. Non ẽ conseruãdũ sa¬
cramentũ qͦd̾ malumin caute pro¬
mittit᷑. ułuti siquis piam adultẽ
ipetuam cum ea ꝑmanendisidẽ
polliceatur. Colerabilius ẽ eĩ ñ
implere sacramentũ: quam ꝑmͣ¬
nete instupri flagicium. urare
ẽ dei illa prouidentia qua statut
non comilłere statuta penitẽtia
mutauit.

Expanded text:
dolo capit. Non est conservandum sadolo capit. Non est conservandum sacramentum quod malum incaute promittit, veluti si quispiam adulterae perpetuam cum ea permanendi fidem polliceatur. Tolerabilius est enim non implere sacramentum quam permanere in stupri flagitio. 10. Jurare Dei est illa providentia, qua statuit non convellere statuta. Poenitentia mutabit.
Abbreviated transcription (Latin):
non loquit᷑. oie ꝑuirare ñ po¬
tit. qui uirare ñ appetit. Canẽtum
igitur iurationem: nec ea utẽdu
uisi in sola necessitate. nonẽ ꝯ̃ dei
mus. Nunqͣm ergo uiret. quiper¬
uirare tuet. Multi dum loquũt᷑
iurare semꝑ delectantur. Dũ oꝑ¬
teat hoc rantum eẽ inore. est est.
sielem sacram en ts fidem faciant u¬
bi. Sicq fallendo dumꝑiurant
et mentiunturhominẽ incantu
decipiunt. Inc̾clum et flis lacͥmis
seclucti decipim̾. ⁊ c̾clitur clum plor¬
ant: quib c̾clendu ñ erat. Ple¬
rumq siũ uiramento. Loqui dis¬
ponimꝰ. s inc̾clulitate eorũ quiñ
liq neccͣitato iurandi consuetudi
nem facimꝰ. Sunt młti ad creden¬
dum pigri: qui ñ mouent᷑ ad ficẽ
u̾bi. grauit᷑ aũt delinquunt: qui
sibi libent̾ uirare cogũt. Quacq̃
con scientie testis ẽ. It a hoc accipit:
sieut ille qͦui uirat̾ indłigit. dup¬
licit̾ autem reus fit. quiꝰ et deino¬
men inuanũ adᷤsumit: et ꝓximũ

Expanded text:
non loquitur, sic perjurare non poterit, qui jurare non appetit. Cavendum igitur est juramentum, nec eo utendum nisi in sola necessitate. Non est contrmus. Nunquam ergo juret qui perjurare timet. Multi dum loquuntur jurare semper delectantur, dum opteat hoc tantum esse in ore: Est, est.fidem sacramenti fidem faciant verbi sicque fallendo, dum perjurant et mentiuntur, hominem incautum decipiunt. 5. Interdum et falsis lacrymis seducti decipimur, et creditur, dum plorant, quibus credendum non erat. 6. Plerumque sine juramento loqui disponimus, sed incredulitate eorum qui non lique necessitate jurandi conem facimus. Sunt multi ad credendum pigri, qui non moventur ad fidem verbi. Graviter autem delinquunt, qui sibi loquentes jurare cogunt. Quacunque conscientiae testis est, ita hoc accipit, sicut ille cui juratur, intelligit. Dupliciter autem reus fit, qui et Dei nomen in vanum assumit, et proximum
Abbreviated transcription (Latin):
Nam abip̃o ex ordio regum.
cõnutatum sacerdocium in samue¬
lem reprobato heli. ⁊ cõmutatum reg¬
num in dauid reprobato saule : ex¬
clamat prenunciari nouum sac̃¬
docium nouumq regnum reprob¬
ato uet̾ĩ qd umbra erat futur in
domino ihuxp̃o uentinum. Nõne
ip̃e dauid cum panes ꝓpositionis
manducauit quos non licebat:
manducare nͥ solis sacerdotibus.
in una psc̾a utrumq fututum .i. in¬
figurauit e Itaq ip̃a samuhelio
sacerdotis successio: nouumut p̃¬
tote reprobato .i. uidaico sacerdocio
abiecto. Mat̾ queq ip̃a sa muhx¬
lis que pͥꝯ fuit stilio ⁊ postiori fe
sani religionem xͥanam i p̃am pos¬
letatur. Que nicħ aluro in canti¬
co suo ꝓphare uidetur: nͥ mutat̾cẽ
uet̾is cestam̃ti uł sac̾elocii. in nou¬

Expanded text:
Nam ab ipso exordio Regum, commutatum sacerdotium in Samuelem, reprobato Heli; et commutatum regnum in David, reprobato Saule: exclamavit praenuntiare novum sacerdotium novumque regnum, reprobato veteri, quod umbra erat futuri, in Domino Jesu Christo venturum. Nonne ipse David cum panes propositionis manducavit, quos non licebat manducare nisi solis sacerdotibus, in una persona utrumque futurum, idfiguravit? Itaque ipsa Samuelis sacerdotis successio, novum, ut prli sacerdote reprobato, id est, Judaico sacerdotio abjecto. Mater quoque ipsa Samuelis, quae prius fuit sterilis, et posteriori fecsam religionem Christianam, ipsam poslaetatur. Quae nihil aliud in cantico suo prophetare videtur, nisi mutationem Veteris Testamenti vel sac
Abbreviated transcription (Latin):
se. Quid ergo sͥ uult qd̾ ait. arcͥũ
potentiũ fecit infurmũ. ⁊ infirmi
accineti sunt uirtute. plem pani¬
b inmora ti sunt. ⁊ esurientes tr¬
et fetosa infiliis infirm̃tae̾ : Nũ¬
quid ip̃a .uii. peperat qͣmuis stil
fuerit e Unicum habebat: qũ is¬
ta dicebat. S nec postea .uii. pepe¬
rit siue sex quib septimꝯ ẽẽt ip̃e
annulxl. s tres mares et duas fe¬
minas. Deinde millo ppło cumad¬
huc nemo reguaret. qd̾ in extremo
posunt. clat iurtute regib nñs:
er exaltauit cormi xͥ sui: uñ diceb
prole fecunda dei. qd̾ tanto aute
de se ꝓphatum peros huilis pre ma¬
tris agnorit. Confirmatum est
cor meinn in domino.⁊ exaltatũ
ẽ cornumeum in deo salutan mo.¬
⁊ cet̾a. Interea samuhelerat mĩs¬
timis intemplo der. acruictus eph¬
oth. porro filii heli diuina sacrifi¬
cia temerantes peccabant coram
domino: ⁊ cleridebant per eos mł¬
ti sa crificium dei. Unde et heli sacer¬
dos ꝓ eorum iniquittͣe dampuato

Expanded text:
 Arcum potentium fecit infirmum, et infirmi accincti sunt virtute, pleni panibus minorati sunt, et esurientes tr septem, et fetosa in filiis infirmata est? Numquid ipsa septem pepererat, quamvis sterilis fuerit? Unicum habebat, quando ista dicebat; sed nec postea septem peperit, siue sex, quibus- septimus esset ipse Samuel, sed tres mares et duas feminas. Deinde in illo phuc nemo regnaret, quod in extremo posuit, dat virtutem regibus nostris, et exaltavit cornu Christi sui, unde dicebaprole fecunda Dei, quod tanto ante de se prophetatum per os hujus piae matris agnoscit: Confirmatum est cor meum in Domino, et exaltatum est cornu meum in Deo salutari meo. Interea Samuel erat ministrans in templo Dei, accinctus ephod. 8. Porro filii Heli, divina sacrificia temerantes, peccabant coram Domino, et deridebant per eos multi sacrificium Dei. Unde et Heli sacerdos pro eorum iniquitate damnatus
Abbreviated transcription (Latin):
leem: s orumdum in eadem bethle¬
Ergo uolebat bibe̾ non aq̃n fiũis.
sz lauacruz ex la t̾e xͥ fluentez: hocẽ
non aquaru si tiebat elemẽtũ. s
oblatam aꝙͣ. s dño fundit: signi¬
ficans sitire sex̾ sacrificiũ si ñture
fluente. s illud sacrificium uiqͦ ce̾t
remissio pocorum. Illum sitire fontẽ
et̾ium. non ꝗ peticuł q̃reret᷑ aliẽis: s
pencula a liena deleret.
decimnꝰ psalmus in libris regũ
reꝑiat᷑ conscriptus. Nec inmerio ps¬
alius iste inregnorum libris solus
inuenitur: qr regnum illd̾ significea¬
tur uͥ adu̾sariũ non habebimus. Ti¬
culus eĩ eiꝯ ẽ: in die qua en puit euz
dũs de manu õium inimicoru eiꝰ. ⁊
de maini saul. Quis eĩ figuratur ĩceł.

Expanded text:
leem, sed oriundum in eadem Bethleleem, sed oriundum in eadem BethleErgo volebat bibere non aquam fluminis, sed lavacrum ex latere Christi fluentem: hoc est, non aquarum sitiebat elementum, sedoblatam aquam, sed Domino fudit, significans sitire se Christi sacrificium, non naturae fluentum, sed illud sacrificium in quo esset remissio peccatorum: illum sitire fontem aeternum, non qui periculis quaereretur alienis, sed pericula aliena deleret. decimus psalmus in libris Regum reperiatur conscriptus. Nec merito Psalmus iste in Regnorum libris solus invenitur, quia regnum illud significat, ubi adversarium non habebimus. Titulus enim ejus est, in die qua eripuit eum Dominus de manu omnium inimicorum ejus, et de manu Saul. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
salõ uidamtraditorẽ inelligunt.
ꝯuiuiũ ĩ quo corporis ⁊ sãguinis
su figura discipulis cõme̾clauit
⁊ tradidit᷑. Qd̃ demq ĩ ip̃a traditõe¬
tam scelerate cogitatõis int̾no bel¬
lo uastaretur. ⁊ id̾o abxalõ prĩs pax
Tem ip̃e di in prelio philisti¬
norũ cum sitiens cõu̾saret᷑ in
bello: ⁊ aqͣm qreret: ꝗs mͥ inꝗt po¬
tũ dabit de lacu ꝗ ẽ ĩ bethleenie et
ad portas erat it̾ lacuo: ⁊cłł int̾fusꝰ
bostib. ⁊ medio hostiliũ cinxerat sep¬
ta castrorum. Precesẜunt tres uiri
multitudine adu̾sariorum ⁊ ĩple¬
u̾ĩt aqͣm de lacuqui erat inbethle¬
em: ⁊ obtulerunt regi bibendã. S
rex noluit bib̾e. s pfudit illam dño.
giunẽ iurorum qui abierunt ex aĩs
illorumbibam. Uicit ergo naturã:
ut si tiens ñ bib̾e̾t. Exemplum de
se p̾buit: quo omnis ex̾citus toler¬
are si tim disceret. Quoel si alciꝯ ⁊
uelio spectare et introspice̾ iist̾u̾i.
siciebat dauid ñ a qͣ que ẽ in beth¬

Expanded text:
salom Judam traditorem intelligunt, convivio in quo corporis et sanguinis sui figuram discipulis commendavit et tradidit , quod denique in ipsa traditionetam sceleratae cogitationis interno bello vastaretur. Et ideo Abessalon Patris pax tem ipse David in praelio Philisthinorum, cum sitiens conversaretur in bello, et aquam quaereret: Quis mihi, inquit, potum dabit de lacu, qui est in Bethleem? Et ad portas erat iter lacus, et David interfusus hostibus, et media hostilium cinxerant septa castrorum. Praecesserunt tres viri multitudinem adversariorum, et hauserunt aquam de lacu qui erat in Bethleem, et obtulerunt regi bibendam. Rex autem noluit bibere, sed profudit illam Dominoguinem virorum qui abierunt, ex animis eorum bibam. Vicit ergo naturam ut sitiens non biberet, et exemplum de se praebuit, quo omnis exercitus tolerare sitim disceret. Quod si altius velis exspectare et introspicere mysterium, sciebat David non aquam quae est in Beth
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ g̾ebat. quomͦ mltas uxores ⁊ cõ¬
cubinas habuisse scrib̾r. c̃ has res xͤ
et orrescat ⁊ dãpnet: ħ eĩ ꝓfigura
fiebat. Multe eĩ uxores dauid: m¬
ultarũ gẽtiu ⁊ natõnũ imagnne
indicabant. q̃ per fidẽ xͥ eq̃orcio iũ¬

Expanded text:
 gerebat, quomodo multas uxores et concubinas habuisse scribitur, cum has res Christus et horrescat et damnet? Hoc enim pro figura fiebat; multae enim uxores David multarum gentium et nationum imaginem indicabant, quae per fidem Christi
Abbreviated transcription (Latin):
cantem. ⁊ inchoata cũ illa pͥme cõuẽ¬
tiõis noticia. p̾ea ab ea penitus seꝑa¬
tũ cliabłm cocidit: eamq sͥ ꝑpetuo
nubio copłauit. Oderimo ergo pes¬
catum: o ꝓpheciam ñ extingͥamus.
Amenꝯ illum cdl qͣntu amandoẽ.¬

Expanded text:
cantem, et inchoata cum illa primae conuencantem, et inchoata cum illa primae conuentionis notitia postea ab ea penitus separatum diabolum occidit eamque sibi perpetuo conubio copulauit. oderimus ergo peccatum, sed prophetias non extinguamus. amemus illum Dauid, quantum amand
Abbreviated transcription (Latin):
hac rõe uiuit apłica illa sententia.
susferentes inuice in dilett̾̃e. stu¬
dentes ẜuare unitatez sp̃e in uine¬
salientis inuitamet̾nam: que
qui biberit non cͥiciet inet̾nũ. Iã¬
ud quam cliabolum nõis eius
interpretatõe significat: huiꝰ er¬
ãt pessimo coniugio deligati om̃s
quos gr̃a deiliberat: ut eccłia sĩ
macula ⁊ ruga saluatori ꝓp̾o copu¬
letur. Urias namq: interp̃tatur
lux m̃a dĩ. Cetheuo autẽ absciso.
siũ qd̾ inu̾itate non stetit. s alui¬
ce suasuꝑna q̃ de deo habebat. suꝑ¬
bie nuto abscisus ẽ. sine qd̾ cadẽto
uens urib ꝑclititransfigurat se ĩ
angelum lucis: audẽs dõ dice̾. lux in¬
ea dei ẽ. Ergo iste quidem dł sceła
luit penitendo. Uerumptũ ille deside¬
deambulans. qr in sole po̾uit tab¬
nacłm suñ: adamauit eccłam super
tectum se lauantez .i. mũdãtẽ de sor¬
dib scłi. ⁊ domum luteam sp̃uali ꝯ¬
templatẽe transcendentez atq cal¬

Expanded text:
tolica illa sententia: Sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vincsalientis in vitam aeternam, quam qui biberit, non sitiet in aeud quam diabolum nominis sui interpretatione significat? Cujus erant pessimo conjugio deligati omnes quos gratia Dei liberat, ut Ecclesia sine macula et ruga Salvatori proprio copuletur . Urias namque interpretatur "lux mea dei." Chetteus autem "abscisus," siue quod in ueritate non stetit, sed a luce sua superna, quam de deo habebat, superbiae merito abscisus est, siue quod cadendo ueris uiribus perditis transfigurat se tamen in angelum lucis, audens adhuc dicere: "lux mea dei est. " ergo iste quidem Dauid graluit paenitendo. uerumtamen ille desidedeambulans, quia in sole posuit tabernaculum suum, adamavit Ecclesiam super tectum se lavantem, id est, mundantem se a sordibus saeculi, et domum luteam spirituali ctemplatione transcendentem atque cal
Abbreviated transcription (Latin):
Ost mortẽ itaq
saul ungitur łł.
phetam a lũo ita. Nontu
uir sangumũ es. Quid est
igitur qd erga extĩora bell¬
a laboranti cdł int̾dicitur. ne
domus dei ab eo eclifficareturs Tẽ¬
plum quippe dei nos siunꝯ: qui ad
ueram uitamin eius habitatõe cõ¬
truimur. paulo atrestante ꝗ ait.
Templum enim dm̃ sc̃m ẽ: quod est¬
is uos. S uir sangunum templuz
di edifficare ꝓhibetur.qr qui adhuc
actis carnalib incubat: necesse est
ꝯsidenit: oculus quem puliuis gra¬
uat. ec suꝑiectas sordes tͥg̾e nũalet.
manus que lutum tenet .ii.¬

Expanded text:
ost mortem itaque Saul ungitur Daviphetam a Domino ita: Non tu vir sanguineus es. Quid est igitur quod erga exteriora bella laboranti David interdicitur, ne domus Dei ab eo aedificaretur? Templum quippe Dei nos sumus, quia ad veram vitam in ejus habitationem construimur, Paulo attestante, qui ait: Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos. Sed vir sanguinum templum Deo aedificare prohibetur, quia qui adhuc actis carnalibus incubat, necesse est considerat oculus, quem pulvis gravat: et superjectas sordes tergere non valet manus, quae lutum tenet.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ eccͣa. ad huc patitur uumioq ÷ uñ
ille ppecutori quemi uoce mactauit
et in suum corpo traiciens q̃dãmo
manducauit: insonuit de celo. sau¬
le saule qͥ me ꝑgeq̃ris: Qu̾ aut m̾e¬
tur erpi hoc corpo eiꝯ de manu õiũ

Expanded text:
esia, adhuc patitur inimicos? Unde illi persecutori, quem voce mactavit, et, in suum corpus trajiciens, quodammodo manducavit, insonuit de coelo: Saule, Saule, quid me persequeris? Quando autem eruetur hoc corpus de manu omnium
Abbreviated transcription (Latin):
didit. absalon autem sicut ꝗdã int̾¬
pretãtur: intlłr patris pax. Q mir̃
uitet᷑ inhistoria. quẽadinodũ pr̃is
pax posit intlłigi. qr prez bello ꝑge¬
cutuo ẽ.s qui diligent ad allegoriã

Expanded text:
didit: Absalon autem, sicut quidam interpretatur, intelligitur patris pax. Quod mirum videtur in historia quemadmodum patris pax possit intelligi, qui patrem bello persecutus est. Sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
dicant. per uribulationũ presenti¬
um tunsiones crescant. Beneãt
dicitur cum cõcisus clangor inẽ¬
puerit mouebuntur castra. qr:
nimirum cum subtilior ac minu¬
tior p̃dicatõis ẜmo tractatur: au¬
ditorum mentes contra tempta¬
cionũ certamina ardentiꝯ excitãt᷑.
Iam abhinc ꝓmouentur filii isrl
de monte sina: et ranseunt in sepl¬
cris cõrupiscentie.

Expanded text:
dicant, per tribulationum praesentidicant, per tribulationum praesentium tonsiones crescant. Bene autem dicitur, Cum concisus clangor increpuerit, movebuntur castra: quia nimirum cum subtilior ac minutior praedicationis sermo tractatur, auditorum mentes contra tentationum certamina ardentius excitantur. Jam ab hinc promovent filii Israel de monte Sina, et transeunt in sepulcris concupiscentiae.
Abbreviated transcription (Latin):
enerinter expugnari. In istis exctra
omnim extinguitur ne sb̾sistant.
Pcep̃ dehinc ibi lex leuitis omnes
pilos carnis rad̾e. qr hi qui in olseꝗ¬
io assimũtur diuinis. debẽt ante
dei oculos acunctis caris cogitati¬
omb mundi apparere ⁊ ne illicit̃s
cogitatces mens profenat.⁊ pulcr
ani amme spociem q̃i pilis fiucti¬
ficantib deformẽ redelat .ui.
Ostħ iubentur ⁊ fĩ due tube:
quarum elangore ppli moue¬
rentur ad prelium. Sic enimscrip¬
cum est de his ad moysen. Factibi
luas tubas argenteas ductiles.
Et paulopꝰ. cun concisꝯ clangor i¬
crepuerit: mouebuntur castra per
duas eium tubas excercitus ducitur.
qr per duo testam̃ta. siũ per duo p̃¬
cepta caritatio. ad pcunctũ fideippłs
encratur. Que idcuro argentee fien
iubentur: ut pdicatoru uerba elo¬
quii uitore refulgeant: ⁊ auditor̃
mentemmilla sii obsauitate cõ¬
funclant. Idcuro ducales: qr neces¬
se ẽ ut hii qui uenturaz uitam pre

Expanded text:
enerviter expugnari: in istis exercetenerviter expugnari: in istis exercetomnimodo exstinguitur, ne subsistat. 12. Praecepit dehinc ibi lex levitis, omnes pilos carnis radere, quia hi qui obsequiis assumuntur divinis debent ante Dei oculos a cunctis carnis cogitationibus mundi apparere, ne illicitas cogitationes mens proferat, et pulchram animae speciem, quasi pilis fruticantibus, deformem reddat. 13. Post haec jubenturquarum clangore populi moventur ad praelium. Sic enim scriptum est de his ad Moysen: Fac tibi duas tubas argenteas ductiles. Et paulo post: Cum concisus clangor increpuerit, movebuntur castra. Per duas enim tubas exercitus ducitur, quia per duo testamenta sive per duo praecepta charitatis, ad procinctum fidei populus evocatur. 14. Quae idcirco argenteae fieri jubentur, ut praedicatorum verba eloquii nitore refulgeant, et auditorum mentem nulla sui obscuritate confundant. Idcirco ductiles, quia necesse est ut hi qui ve
Abbreviated transcription (Latin):
di a castris eccłe separentur: ne con¬
tagione morum suorũ uitam pol
contra unumquẽq uiciorũ bella
nascinntur ⁊ Ideoq ad pugnam
eligunt᷑: ut hãnt contra libidĩes
conflictũ ne luxuriis supenturr.
dantur: ⁊ a quinqͣgesimo custedes
uasorum fiant. Quid eĩ annũ ꝗn¬
cum ad incesimũ in quoflos uiuen¬
tutis oboritur.nisi contra unũ bel¬
tur: Quiduero ꝑ uasa tab̾na culi
nͥ fidelium aĩe design̾nt᷑. Leuite gͦ¬
toeles fiunt. ñ indelicet qui adhuc
inpugnantiu uiciorum certami¬
na ꝑ consensum dełctatõis tolerãt:
aliorum curam susciꝑe ñ p̾sumant.
Cum uero temptationu bella sub¬
egerint: cum apd̾ se iam de intima
tranquillitate securi sunt: aniuia¬
rum sorciantur custodia. S qui ᷤ
ħ prelia sibi peifecte subigat: cum
paulus dicat uideo aliani legẽ in
membris meis repugnantez legi
mentio mee. ⁊ captiuum me dicen¬
tem in lege põci: S aliud ẽ bella
fortiter ꝑꝑeti: aliud uerins bellis e¬

Expanded text:
di a castris Ecclesiae separentur, ne contagione morum suorum vitam pollcontra unumquemque vitiorum bella nascuntur? Ideoque ad pugnam eliguntur, ut habeant contra libidinem conflictum, ne luxuriis superentur. 9. dantur, et a quinquagenario custodes vasorum fiunt. Quid enim per annum quintum ac vicesimum, in quo flos juventutis oboritur, nisi ipsa contra unumquemtur. Quid vero per vasa tabernaculi, nisi fidelium animae figurantur. Levitae ersorum fiunt: ut videlicet qui adhuc impugnantium vitiorum certamina per consensum delectationis tolerant aliorum curam suscipere non praesumant. Cum vero tentationum bella subegerint, cum apud se jam de intima tranquillitate securi sunt, animarum sortiantur custodiam. 11. Sed quis haec praelia sibi perfecte subigat, cum Paulus dicat: Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati ? Sed aliud est bella fortiter perpeti, aliud bellis
Abbreviated transcription (Latin):
Alum a diabolo non ẽ cͥatum:
qr sine deo scumẽ nichil. Us autez m̃¬
limmi non fecit. Nonqz alicubi aut ali¬
qũerat malum unde fi̾et diabolus in¬
bonus suꝑbiendo effecto ẽ malus. et
omnis aut incõmutabilisut d̾s ẽ. aut
cõmutabilis ut c̾atura ẽ. Malumu̾o
id̾o natura nulla ẽ. qr accedento ĩ bo¬
nãnat᷑a effecit eam uicigam. qd̾ dũ
discedit natura manet: ⁊ malum qd̾
merat nusꝙ̃ ẽ. Exeo qd̾ uiciũ noc
nature agngritur uicium natura

Expanded text:
olo non est creatum, quia sine Deo factum est nihil, Deus autem malum non fecit. Non quia alicubi aut aliquando erat malum, unde fieret diabolus mbonus, superbiendo effectus est malus; et omnis aut incommutabilis ut Deus est, aut commutabilis ut creatura est. Malum vero ideo natura nulla est, quia accedendo in bonam naturam efficit eam vitiosam, quod cum discedit, natura manet, et malum quod inerat nusquam est. Ex eo quod vitium nocet naturae, agnoscitur vitium naturam
Abbreviated transcription (Latin):
homiuis paruã rem demes. s tocio
corporis ingeris feditarẽ. ita et ĩ
uniu̾sit ate c̾ature. si extremũ uer¬
miculũ natura in alum dixeris umni¬
u̾sec̾ature iniuri am facis. Cũcta i¬
malia ꝑ pec̃o primi honiuis ꝓ pẽa
sunt trauslata in uniu̾su genꝯ
la. pamninb̾ seniunt origine. ꝑtiz
culpa. Mala dieunt multa inc̾a¬
turis ꝑu̾si. ut ignẽqr urit. ut ferr¬
noxia: que illi omni ex parte fuãt
ante poc̃m subiecta. Nro uicio. nõ
suanatura. nob̾ mala sunt/ ea q̃ no¬
b nocent. Nam lux dumsit boã. in¬
fuus ccuł noxia ẽ. et tẽ oculoruz
uiciũ non lucis ẽ. sic et cet̾a. Cũ c̾a¬
turarum stimuł ⁊ elem̃toꝵ adu̾sita¬
tib homo u̾b̾a̾tur: peccati ħ exig̾e
penamut deo suꝑbiẽs hõ. ea q̃ i
fraipo sunt paciatur adu̾sa. unide
et in sapientia legitur ꝓ do pugnͣ
nto gͦ pocoru hoc actũ ẽ: ut nat᷑a¬
lit prosꝑa mutentur homini ad
u̾sis. Unde et salomon c̾atura ex¬
ardescit incorm̃tũ adu̾sꝯ miustos.

Expanded text:
hominis, parvam rem demes, sed totius corporis ingeris foeditatem; ita et in universitate creaturae est: si extremum vermiculum natura malum dixeris, universae creaturae injuriam facis. 8. Cuncta mala per peccatum primi hominis pro poena sunt translata in universum genus la, partim nobis saeviunt origine, partim culpa. 9. Mala dicunt multa in creaturis perversi, ut ignem, quia urit; ut ferrnoxia, quae illi omni ex parte fuerunt ante peccatum subjecta. Nostro vitio, non sua natura, nobis mala sunt ea quae nobis nocent. Nam lux, dum sit bona, infirmis oculis noxia est, et tunc oculorum vitium, non lucis est; sic et caetera. 10. Cum creaturarum stimulis et elementorum adversitatibus homo verberatur, peccati hoc exigere poenam, ut Deo superbiens homo ea quae infra ipsum sunt patiatur adversa. Unde et in Sapientia legitur pro Deo: Purito ergo peccatorum hoc actum est, ut naturaliter prospera mutentur homini in adversa. Unde et Salomon: Creatura exardescit in tormentum, adversus injustos,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯi aniuꝯ non ẽ subclitꝰ condito¬
ri. Cunc aũt recte subicumt᷑ ub̾
omina q̃ sub nos sunt: Si nos su¬
bicimur ei. a quo nob̾ illa subiec¬
ta sunt. Nam ⁊ que uidentur ẽe
subiecta ei qui d̾o subiecto nõẽ. il¬
le pociꝯ subicitur. qui suamuolũ¬
tatem subuigat amori eaꝵ q̃ sibi

Expanded text:
si animus non est subditus Conditori. Tunc autem recte subjiciuntur nobis omnia quae sub nobis sunt, si nos subjicimur ei a quo nobis illa subjecta sunt. Nam et quae videntur esse subjecta ei qui Deo subjectus non est, ille potius subjicitur eis, qui suam voluntatem subjugat amori eorum quae sibi
Abbreviated transcription (Latin):
tas cestis ẽ nature bõe. que intm̃ tes¬
tatur ẽẽ boͬam: ut illani d̾s ꝓ malo uĩ
relinqͣt mnultam. Creditur abhr¬
ticis. mẽtẽ adeo: uicia adyabolo fu¬
issec̾ata. uñ.ab ip̃is duenͣture bo¬
na et mala putantur. s uicium
natura ñ ẽ. et dumu̾e a diabolo sit.
malis bone nature decor emineretr

Expanded text:
testis est naturae bonae, quae in tantum testatur eam esse bonam, ut illam Deus pro malo non relinquat inultam. 4. Creditur ab haereticis mentem a Deo, vitia a diabolo fuisse creata. Unde et ab ipsis duae naturae, bona et mala putantur. Sed vitium natura non est; et dum vere a diabolo sit, malis bonae naturae decor emineret?
Abbreviated transcription (Latin):
autem libri uet̾is testamẽti.
q̃sob amorem deetrine ⁊ pietatis
derunt. primi namq legio. idest
moysi libri quinq sunt. Genesis.
nomisũ. hos secͥuntur historici lib̾
et duo mac̾abeorĩ. Super hos ꝓphe¬
ticilibri sedecun: hysaias. ierennas.
ezechiel .xii. ꝓpharum libri singuli.
cantica cantidorir. sul sapientie. et
sieq complentur libri uet̾is cestĩ
mum .iiiͦʳ. euangelia sũt: mathei.

Expanded text:
autem libri Veteris Testamenti, quos ob amorem doctrinae et pietatis derunt. 4. Primum namque legis, id est, Moysi libri quinque sunt. Genesis, nomium. Hos sequuntur historici libriet duo Machabaeorum. Super hos prophetici libri sedecim sunt, Isaias, Jeremias, et Ezechiel, et Daniel, libri singuli: Cantica Canticorum, liber Sapientiae, et sicque complentur libri Veteris Testammum quatuor Evangelia sunt Matthaei,
Abbreviated transcription (Latin):
i. lingue in hoc iũdo erant diffu
bri eent quot uatces: quib ppli ⁊
gentes ad ꝑcipienda fidei gr̃a edi¬
ficarentur.

Expanded text:
 linguae in hoc mundo erant diffusbri essent quot nationes, quibus populi et gentes ad perficiendam fidei gratiam aedificarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
s extoto non iudaire. Non eĩ solũ
in aq̃ nec tñ in sp̃n. s hoc solu addi¬
dit qd inpenitentia baptizauit.
sicut ait paulus apłs inaccibi
apłorum. iohannes baptismo pẽi¬
tamen ido datum est in aquai
descendente et patris uore filius di
palam cunctis ostensꝯ ẽ. Cepit
ergo perfectum baptism̃ a ihu qui
zo in aq̃: mediꝯ autem nĩm stetit.
quem ues uescitis ip̃e uq baptiza¬

Expanded text:
Judaice; non enim solum in aqua, nec tamen in Spiritu, sed hoc solum addidit, quod in poenitentiam baptizavit, sicut ait Paulus in Actibus apostolorum, Joannes baptismo poenitamen ideo datum est in aqua descensione et Patris voce Filius Dei palam cunctis ostensus est. 2. Coepit ergo perfectum baptisma a Jesu; ipzo in aqua, medius autem vestrum stetit, quem vos nescitis, ipse baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
mentu. si prima repetẽs ab
origine pandanr. baptizainit moy¬
ses imibe et iiari. ⁊ intipo ⁊ in
figura. Ita enum paulus ꝓm̃ciat.
habuit ergo mare forma baptisim¬
aq̃: imbes uero sp̃c sc̃i. manna pan¬
is uite. Illic enim sic̃ patiũ exem¬
pla decent. egypciꝰ dimergitur: et¬

Expanded text:
mentum si prima repetens ab origine pandam, baptizavit Moyses in nube, et in mari, in typo et in figura, ita enim Paulus pronuntiat . Habuit ergo mare formam aquae, nubes vero Spiritus sancti, manna panis vitae. Illic enim, sicut Patrum exempla docent, Aegyptius demergitur,
Abbreviated transcription (Latin):
abstinenclum ac ieiunandũ ẽẽ: et
caste continent̾q uiuenduz. licet
et aliud sacramentimisteriu ex pͥ¬
mitur: qd̾ quadraginta dieb eade
ieuinia celebrantur. Lege eĩ moysi¬
aca generalit̾ uniu̾so ppło ẽ pceptũ:
decimas ⁊ primicias offerre domino.
Itaq dum in hac snia principia uo¬
luitatum consuminatẽesq ope¬
rumurorũ refferre ad dei gr̾am am¬
moncaniur: insupputatõe cũ qͣdr a¬
gesime suma ista legaliũ decimaꝵ
eb qi pro tociꝯ anni declinis ad ecele¬
siam cc̾currimus. actuumq nr̃oꝵ¬
oꝑatr̃em deo in hostiam iubilatõis
offeruus. Cuius quidẽ quadra¬
gesime legib. Sic̃ ait nr̃ cassianꝯ.
quiꝰq petfecti st̃ non tenentur: nec
exigui huiuo canonis oubiectiõe
contenti sunt. Quem profc̃s illis
qui per totum auni spacuiz deliciis
ac negociis secularib implicant᷑.
eccłiarum principes statuerunt:
ut uł hac legalia quoclãm̾o neces¬

Expanded text:
abstinendum ac jejunandum esse, et abstinendum ac jejunandum esse, et caste continenterque vivendum; licet et aliud sacramenti mysterium exprimitur, quo quadraginta diebus eadem jejunia celebrantur. Lege enim Mosaica generaliter universo populo est praeceptum, decimas et primitias offerri Domino Deo. Itaque dum in hac sententia principia voluntatum consummationesque operum nostrorum referre ad Dei gratiam admoneamur, in supputatione tamen Quadragesimae, summa ista legalium decimaruebus quasi pro totius anni decimis ad Ecclesiam concurrimus, actuumque noonis offerimus. 5. Cujus quidem Quadragesimae lege, sicut ait noster Cassianus, quique perfecti sunt non tenentur, nec exigui hujus canonis subjectione contenti sunt. Quem profecto illis qui per totum anni spatium deliciis ac negotiis saecularibus implicantur, Ecclesiarum principes statuerunt, ut, vel hac legali quodammodo neces
Abbreviated transcription (Latin):
cepit ex ieiunio moisi ⁊ helie. ⁊ ex
euangelio quia totideieb do¬
minus ieumauit: demõstrãsi
euangeliũ ñ dissentire alege et
pphis. Inꝑcc̃a quippe moisi lex: ĩ
rõa helie ꝓph̾e accipiuntur. Int̾
quos in monte xͦ głosꝯ apparuit.
ut euidentiꝯ emin̾et qd̾ de illo a¬
plẽ dicit. Testimoniũ habens ale¬
ge et ꝓpħio. inqua ergo parte ã¬
ni congruentio obseruatio q̃dra¬
gesime costitu̾ et᷑. nisi confinis et
contigua dominice passionis:
Ꝙ inea significatur ħ uita labo¬
tiga. cui etiam opꝰ ẽ continẽtia:
ut ab ip̃ius mundi illecebris i eiu¬
nemuo.iuuentes in sola manna
ista ꝓpte̾a figunatur: qr denariꝰ
est perfectio beatitudmis nr̃e
Creatura aũt septenario figura¬
tur que adheret creatori .in quo de¬
clanatur unitas trinitatis per
ta. Et quia mundo aquatuor uen¬
tis dilaniatur. aquatuor elemẽtis
uanatur: terem quat̾ clucta in q̃dra¬
ginta consumantur. Qͦ nuo hos¬
tenditur ab oini temporũ dełetatõe

Expanded text:
et ex ieiunio Moysi et Heliae et ex. euangelio, quia totidem diebus dominus ieiunauit demonstrans euangelium non dissentire a lege et prophetis. in persona quippe Moysi lex. in persona Heliae prophetae accipiuntur, inter quos in monte gloriosus apparuit, ut euidentius emineret, quod de illo dicit apostolus: Testimonium habens a lege et proni congruentius observatio Quadragesimae constitueretur, nisi confinis atque contigua Dominicae passionis, quia in ea significatur haec vita laboriosa? Cui etiam opus est continentia, ut ab ipsius mundi illecebris jejunemus, viventes in sola manna,ista propterea figuratur, quia denarius est perfectio beatitudinis nostrae. Creatura autem septenario figuratur, quae adhaeret Creatori, in quo declaratur unitas Trinitus est, quia mundus et a quattuor uentis deliniatur et quattuor elementis variatur, decem quater ducta in quadraginta consummantur, quo numero ostenditur ab omni temporum delectatione
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantia aporo excusat. Nões iã
uite nescuis: non es iam in prudẽs
aut ignaro. Legem quam debeas
sequi disposui: qualis debeas eẽ
descripsi. Cognitionem mautato¬
rumhabes: iamscis quid sit recte
inuere. Uide ne ultra offendas.ui¬
de ne deincep bonum qd̃ nosti des¬
picias. iute ne qd̾ iegendo respicis.
niuendo contempnas. Donum
scientie acceptum retine. imple
ore: ꝗõ di dicistip̃ceptione.

Expanded text:
ignorantia a peccato excusat, non es jam vitae nescius, non es imprudens, aut ignarus; legem quam debeas sequi exposui, qualis debeas esse descripsi, cognitionem mandatorum habes. 523 Jam scis quid sit recte vivere; vide ne ultra offendas, vide ne deinceps bonum quod nosti despicias, vide ne quod legendo respicis vivendo contemnas. Donum scientiae acceptum retine, imple opere quod didicisti praedicatione.
Abbreviated transcription (Latin):
ent opa tuum. qualis fu̾it intẽtio
tua. Qd̃ enin affectui bono dispẽsa¬
tur: hoc accipit deus. Qui cũ teclio
laborib: ministra pauperib. nõ
auferas uni: unde altĩ tribuas.
nec te misericordem ostendas: il¬
ieno spolio. Nicħ prodest sunde u
num reficis : unde alium inanez
facis. Contempñt miẜatio ista:
ñ ꝓpiciatur. Talis misccłia poc̃a ñ
purgat: s amplificat. Bonũ qd̾
facis. miscelie cã nõ iacrantie faci¬
co. Nich studeas ꝓpt̾ laudez. nichil
agis. ꝓ futura age mercede. Et̾ne
remim̾ationis expecratio: te tene¬

Expanded text:
t opus tuum qualis fuerit intentio tua. Quod enim affectu bono dispensatur, hoc accipit Deus; qui autem cum tlaboribus ministra pauperibus. Non auferas uni unde tnec te misericordem ostendas de alieno spolio. Nihil prodest, si alterum inde reficis unde alium inanem facis. Condemnat miseratio ista, non propitiat. Talis misericordia peccata non purgat, sed amplificat. Bonum quod facis misericordiae causa, non jactantiae, facito; nihil studeas propter laudem, nihil agis, pro futura age mercede; aeternae remunerationis exspectatio te tene
Abbreviated transcription (Latin):
be. Non eligas cumifeans: ne for¬
te p̾t̾eas eum qri meretur a cc pere
Incertus es proquo magis placeas
d̾o: uestis ꝓ quo tͥ maior fructꝰiꝯ
affectu tribue. quioquid largnis:

Expanded text:
be; non eligas cui miserearis, ne forte praetereas eum qui meretur accipere. Incertus es pro quo magis placeas Deo, nescis pro quo tibi major fructus affectu distribue; quidquid lar
Abbreviated transcription (Latin):
laam. unde et multimfinem dic¬
ciuri sunt domino. uitutes ĩ tuo
nomine fecumꝰ quib dictꝰ ẽ diĩs.
nescio uos undesitis. Xp̃i aduen¬
tum non tantũ pleb̾ uidee sc̃i ꝓphe¬
tantes expectauerunt:s suisse ⁊̃ ĩ
nationib pleroq scõs uiros ꝓph¬
ecie donumhabentes. ꝗb ꝑ sp̃ozi

Expanded text:
laam. Unde et multi in fine dicturi sunt: Domine, virtutes in tuo nomine fecimus; quibus dicturus est Dominus: Nescio vos unde sitis. 9. Christi adventum non tantum plebis Judeae sancti prophetantes exspectaverunt, sed fuisse etiam in nationibus plerosque sanctos viros prophetiae donum habentes, quibus per
Abbreviated transcription (Latin):
In sp̃usco om̃is grã donoꝵ ꝯsistit. Ip¬
se emm ꝓut uult gram douorũ largi¬
tur. aliis dans ẜmonẽ sapiẽtie: aluis
scĩe. aliis fidem. acq ita unicuiq uͥ
et in ominnb idemumis habet᷑. Ip̃e ⁊̃
ĩ effabilia docet: q̃ proferre humͣmus
et pauci ex omni ppło iusti. donũ scĩ
sp̃e merebant᷑. post aduentũ aũt do¬

Expanded text:
 sancto omnis gratia donorum consistit. Ipse enim, prout vult, gratiam donorum largitur, aliis dans sermonem sapientiae, aliis scientiae, aliis fidem, atque ita unicuique viet in omnibus idem unus habetur. Ipse enim etiam ineffabilia docet, quae proferre humanus et pauci ex omni populo justi, donum sancti Spiritus merebantur; post adventum autem Do
Abbreviated transcription (Latin):
occulte ꝑ sp̃o sco p̃elicabatur adu
u̾o reuelatum patet qd̾ tunc cam̃libꝰ
latebut. Spircalib u̾o notum erat
ñ tñ manifeste diceba̾. eo ꝙ tẽpꝰ os¬
tensionis nõ eẽt¬

Expanded text:
edicabatur advevero revelatum patet, quod tunc carnalibus latebat, spiritualibus vero notum erat, nondum tamen manifeste dicebatur, eo quod tempus ostensionis non e
Abbreviated transcription (Latin):
complacuit sͥ in illo ammamea.
Dedi sp̃m ineum suꝑ eũ: iudiciũ
gentib prost̃. Quãuis ordinem
nr̃e liberationis nescierit dia bolꝰ:
Scuuit tñ qd ꝓ salutatõe hominũ
xp̃ aduenit. s qd̾ sua idemnos ioͣ¬
te redim̾et ignorauit. uñ ⁊ eũ ccci¬
dit. Nam si illexp̃m ꝑ mortẽ redi¬
m̾et hum̃nũgenꝰ sciss. ũ eum uti

Expanded text:
in illo anima mea; dedi spiritum meum super eum, judicium gentibus proferet. 10. Quamvis ordinem nostrae liberationis nescierit diabolus, scivit tamen quod pro salutatione hominum Christus advenit, sed quod sua idem nos morte redimeret ignoravit; unde et eum occidit. Nam si ille Christum per mortem redimere humanum genus scisset, non eum uti