comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
retur: ergosiquis corrigi uoluisset ab illo schismatȩ inquocũ maximia no
ꝑstiterat. proinde antequã corrigeret᷑ inschis mateerat in quo ꝑstiterat q̃uauis
meo quia intra placitum tẽpus correctus est. ñ ꝑtinacit̾ ꝑstitis set: Nã ẽt posteri¬
orib uerbis paulo post itadistinguis: hiautẽ qui etiã post prȩdictũdiem cũ
ma ecclesiã ꝑdiderunt dicens utiq ꝑtinacit̃ ꝑstiterunt ostendis etiã illos qui
correctis ꝑstitisse sed non ꝑtinaciter: in quosimuloms polata est illa sententia:

Expanded text:
retur ergo, si quis corrigi voluisset, ab illo schismate in quo cum Maximiano perstiterat: proinde antequam corrigeretur, in schismate erat, in quo perstiterat; quamvis in eo, quia intra placitum tempus correctus est, non pertinaciter perstitisset. Nam et posterioribus verbis paulo post ita distinguis: Hi autem qui etiam post praedictum diem cum  et ecclesiam perdiderunt. dicens utique \'pertinaciter perstiterunt ostendis etiam illos qui correcti sunt perstitisse, sed non pertinaciter; in quos simul omnes prolata est illa sententia
Abbreviated transcription (Latin):
mundo scripturis fructificantem atq crescentem. mala tanta iactetis:
Nepropt̃ ZiZania intriticum accusetis ne propt̃ paleam frum̃tadeseratis
nepropter uasa in honorata extradomumagnam remancatisꝰ eccequantum
Nos abste commemoratus beatusciprianus adiuuit cuidebaptis morepeter¬
do siquid aliter sapuit protantis meritis flagrantissimȩ caritatis. corrigen¬
dum proculdubio dñs reuel auit quia in eauit & ꝓmansit tam quã sarm̃tũ.
tanto fructupacis et dilectionis opulentum. ut&iã siquid ineo purgandũ
repperiretur. sinullarealia ceste falce mastirii purgareturꝰ quã quam
itaq aderroremurm conuincendum etsiuolueritis corrigendũ satis suꝑq
potuerint ista sufficere tam̃ nequisquã arbi tretur aliquidte in epistola
posuis se quodrefellere nonualerem. aut inquote nr̃is contra petilianũ
litteris nihilidoneum respondisse demonstrare non possem. sequenti

Expanded text:
mundo scripturis fructificantem atque crescentem mala tanta iactetis, mundo scripturis fructificantem atque crescentem mala tanta iactetis, ne propter zizania triticum accusetis, ne propter paleam frumenta deseratis, ne propter uasa inhonorata extra domum magnam remaneatis. Ecce quantum nos abs te commemoratus beatus Cyprianus adiuuit, cui de baptismo repetendo si quid aliter sapuit, pro tantis meritis flagrantissimae caritatis corrigendum procul dubio dominus reuelauit, quia in ea uite permansit tamquam sarmentum tanto fructu pacis et dilectionis opulentum, ut etiam, si quid in eo purgandum repperiretur, si nulla re alia, certe falce martyrii purgaretur. quamquam itaque ad errorem uestrum conuincendum et si uolueritis corrigendum satis superque potuerint ista sufficere, tamen, ne quisquam arbitretur aliquid te in epistula posuisse, quod refellere non ualerem aut in quo te nostris contra Petilianum litteris nihil idoneum respondisse demonstrare non possem, sequenti
Abbreviated transcription (Latin):
niã humano iudicio separare suꝑba est ista obstinatio et sacrilega prȩsump¬
tio quã sibi furor prauus ad sumit: &dũ sibi sem ꝑquidamplus quã mitis
iustitia deposcit ad sumunt deeclesia pereunt etdũ sein solent̃ extollunt
ipso suotumore cȩcati ueritatis lumeꝵ amittuntꝰ. hiscipriani uerbi sdm̃tim̃tes¬
inecdesias tenerentur. qui uellent ab ca separari propt̃ cognitos malos. quib
uerbisuos damnamini qui separati accusatisetbonos his uerbi sciprianus
et nos tenet indomodicuius decorem dile xit̾ etiã siquod numquã facere po¬
tuistis a uobis accusatos et demonstratus traditores et quos libet alios malos
nos sepossemus. neillã propt̃ uasa facta in contumeliam deseramusꝰ his uer¬
bis etiãuos incatholicãpacem correctos pacificus introducat Nequibus¬
libet peccatis alienis. seuueris seu falsis offensi contraeclesiam xp̃i in toto

Expanded text:
nia humano iudicio separare. sunia humano iudicio separare. sutio quam sibi furor prauus adsumit. et dum sibi semper quidam plus quam mitis iustitia deposcit adsumunt, de ecclesia pereunt, et dum se insolenter extollunt, ipso suo tumore caecati ueritatis lumen amittunt. prin ecclesia tenerentur, qui uellent ab ea separari propter cognitos malos, quibus uerbis uos damnamini, qui separati accusatis et bonos. his uerbis Cyprianus et nos tenet in domo dei cuius decorem dilexit, etiamsi, quod numquam facere potuistis, a uobis accusatos et demonstratos traditores et quoslibet alios malos nosse possimus, ne illam propter uasa facta in contumeliam deseramus. his uerbis etiam uos in catholicam pacem correctos pacificus introducat, ne quibuslibet peccatis alienis seu ueris seu falsis offensi contra ecclesiam Christi in toto
Abbreviated transcription (Latin):
aususes ciprianus et dicerete a uerba quescripsit ad max imums̃. siuidentur in quit
ineclesiacẽ zizania: non tamen impedirideb& autfides autcaritas nr̃a: ut¬
quoritania cẽ inecclesia cernimus ipsideecdesi a recedamus: nob tantũ¬
modo laborandũ est ut frum̃tũ cẽpossimus utcũ coeperit frum̃tũ domi¬
nicis horreis condifructũ prooperenro el abore capiamus: a postolus in
episto lasuadicit: indomoautẽ magna non solũ uasa sunt aurea et argen¬
tea sedeclignea et fictilia : et quȩdã quidem honorata quȩdã ihonoratanos
operã demus et quantũ possumus laboremus. utuasaureũ etar genteum
simus: ceterum fictiliauasa confringeredominosoli concessumest. etuirga
ferrea data est :esse non potest maior domino suo seruus necquis qũa sibi qđ
solifilio pater tribuit uindicare. ut seput& autad aream uentilandã et pur¬
gandã paleã ueluentilabrum iã ferreposseauta frum̃to uniuersãziza¬

Expanded text:
ausus es . _ Cyprianus et diceret ea uerba, quae scripsit ad Maximum: Si uidentuin Ecclesia esse zizania, non tamen impediri debquoniam zizania esse in ecclesia cernimus, ipsi de ecclesia recedamus. nobis tantummodo laborandum est ut frumentum esse possimus, ut cum coeperit frumentum dominicis horreis condi, fructum pro opere nostro et labore capiamus. apostolus in epistula sua dicit: in domo autem magna non solum uasa sunt aurea et argentea, sed et lignea et fictilia, et quaedam quidem honorata, quaedam inhonorata. nos operam demus et quantum possumus laboremus ut uas aureum uel argenteum simus. ceterum fictilia uasa confringere Domino soli concessum est cui et uirga ferrea data est. esse nosoli filio pater tribuit, uindicarit, ut se putet aut ad aream uentilandam et purgandam palam et uentilabrum etiam ferre posse aut a frumento uniuersa ziza
Abbreviated transcription (Latin):
intersunt in licito incestui lenocinium prȩbuerunt dĩ praesidentis arbitrio uniuer¬
salis conciliiore ueridico dãnatos ẽẽ cognoscite post istorum dãnationem inquib
leguntur prȩtextatus adsuritanus et felicianus mustitanus eũ quib ut ante
dixi porro consulares aduersus eos impetratas iussiones concordauerunt.
ceteris in eodem maximiant s schis matȩ constituti s. primiani etiã dãnatorib
tantum quia non inter fuerant maximiani ordinationi dilationem dederunt in eo¬
dem bagaiensi concilio cesto dieitermino definitam quȩ continetur his uerbis eos
autem inquiunt quossacrilegi surguli non polluere plantaria hocest quia maxi¬
miani capite proprias manus uerecundo fideipudore traxerunt. ad matrem
ecclesiam redireꝑmisimus. quantũ enim dereorum moste purgamur. tanto¬
deinnocentium reditugratulamur: acneangustum redeuntib tempus spem

Expanded text:
intersunt, illicito incestui praebuerunt lenocinium, dei praesidentis arbitrio uniuerintersunt, illicito incestui praebuerunt lenocinium, dei praesidentis arbitrio uniuersalis concilii ore ueridico damnatos esse coleguntur Praetextatus Adsuritanus et Felicianus Mustitanus, cum quibus, ut ante dixi, post proconsulares aduersus eos impetratas iussiones concordauerunt, ceteris in eodem Maximiani schismate constitutis, Primiani etiam damnatoribus. tantum quia non interfuerant Maximiani ordinationi, dilationem dederunt in eodem Bagaiensi concilio certo diei termino definitam, quae continetur his uerbis: eos autem, inquiuntmiani capite, proprias manus verecundo fidei pudore retraxerunt, ad matrem Ecclesiam redire permisimus . Placude innocentium reditu gratulamur. ac ne angustum redeuntibus tempus spem
Abbreviated transcription (Latin):
eccalamitas inuiiseorũ etuiã pacis ñ cognouerunt Nonest timordĩ anteoculoseorum
Nollemus quidem tã quã epropriicorporis iunctura prȩcidi sed quo tabescentis uulne¬
ris putredo pestiferat. plus habet in abscisione solaminis. quã in remissione medica¬
minis. inuenta est causa salubrior. neꝑcuncta membra pestilens inrepatuirus. ut con¬
pendiosodolore natũ decidat uulnus: famosi ergocriminis reosuictorianum carca¬
uianen sẽmastianum sullectinum beianũ beianensem. saluium ausarensem theo¬
dorũ musulensem donatũ sabratensem. miggene elefantariensem. prȩtex tatum
adsuritanum saluiũmem bresitanum ualeriũ meltitanum. felicianumustitanum.
et mastialem ꝑtusensem qui funesto opere perditionis uas sor didũcollecta feculen¬
tia glutinarunt: sed etdericos aliquando ecclesiae casthaginis quidum facinori¬

Expanded text:
et calamitas in uiis eorum, et uiam pacis non cognouerunt. non est timor dei ante oculos eorum\'. et calamitas in uiis eorum, et uiam pacis non cognouerunt. non est timor dei ante oculos eorum\'. nollemus quidem tamquam e propriiris putredo pestifera plus habet in abscisione solaminis quam in remissione medicaminis, inuenta est causa salubrior, nependioso dolore natum decidat vulnus . Famosi ergo criminis reos, Victorianum Carcabianensem, Martianum Sullectinum, Beïanum Baïanensem, Salvium Ausaphensem, Theodorum Usulensem, Donatum Sabratensem, Miggenem Elephantariensem, Praetextatum Assuritanum, Salvium Membressitanum, Valerium Melzitanum, Felicianum Mustitanum, et Martialem Pertusensem, qui funesto opere, perditionis vas sordidum collecta faeculentia glutinarunt : sed et
Abbreviated transcription (Latin):
Nũ masiocumexisset legeepiscopaleiudicium. illud aga Iense recitatum est inquo
maximianus damnatur his uerbis maximianum fideiaemulũ ueritatis
adulterum ecclesiȩ matris inimicum dathȩcore et abiron ministrum depacis gremio sen¬
tentiȩ fulme xcussit et qđ adhuc eundem dehiscens terra non sorbuit ad maius suppliciũ
superis reseruab̾it: raptuserum poenã suã conpendio lucrauerat funeris. usuras. Nunc
graui orisolligit faenoris cũ mostuus intest uiuis: deindein illos duodecim ordinatores
eius ita profestur uagaitana sententia: nec solum hunc inquiunt sceleris sui morsius
ta condenat trahĩetiam ad consostium criminis plurimos catenas sacrilegii. dequib
scriptum est. Venenum aspidũ sublabiis eorum Quorum os maledictione et ama¬
ritudine plenumest ueloces pedeseorum a deffundendum sanguinẽ. Contribulatio

Expanded text:
Nummasio cum dixisset, Lege episcopale judicium; illud Bagaiense recitatum est, in quo Nummasio cum dixisset, Lege episcopale judicium; illud Bagaiense recitatum est, in quo ssumus tacere personas. Maximianum fidei aemulum, ueritatis adulterum, ecclesiae matris inimicum, Dathae, Corae et Abiron ministrum de pacis gremio sententiae fulmen excussit, et quod adhuc eum dehiscens terra non sorbuit, ad maius supplicium superis reseruauit. raptus enim poenam suam conpendio lucrauerat funeris; usuras nunc grauioris colligit faenoris, cum mortuus inteius ita profertur Bagaitana sententia: nec solum hunc, inquiunt, scta condemnat; trahit etiam ad consortium criminis plurimos catena sacrilegii, de quibus scriptum est: uenenum aspidum sub labiis eorum quorum os maledictione et amaritudine plenum est. ueloces pedes eorum ad effundendum sanguinem. contribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
suis inquit institutis iniquitasdelectatur et semet ipsã non deserit cũ semel prȩcipi
tata corruerit: idemnamq maximianus coeptã nutrit audatiã et alios sibimet
consociat ad furoremint̃ quos etiã felicianus quidã qui primorecta sectatus depra¬
uationis huius attaminatione fuscatur. inmustitana positus ciuitate dõ omnipo¬
tenti pariea consecratos ecdesi ãuerandã quasi quadam obsessione credidit retinen¬
dam: hunc praetex tatus etiã in adsuritanis pastib. eͥmitatur: sedcũ aequitatis tuȩ
in notesceret potestati consostic̃ sacerdotum. iussisti ut gesta testantur explosoom¬
ni contradictionis effectu sacratissimis sacerdotib a profanis mentib ecclesias
uindicatas opostererestitui: deinde paulo post utidem aduocatus ostendat quid¬
ius sũ sit. recitat nũmasu postulationẽ quã supra cõmemoraui. inqua proconsule

Expanded text:
suis, inquit, instsuis, inquit, insttata corruerit. Idem namque Maximianus coeptam nutrit audaciam, et alios sibimet consociat ad furorem. « Inter quos etiam Felicianus quidam, qui primo recta sectatus, depravationis hujus attaminatione fuscatus, in Mustitana positus civitate, Deo omnipotenti parietes consecratos, et Ecclesiam venerandam quasi quadam obsidione credidit retinendam. « Hunc etiam Praetextatus in Assuritanis partibus imitatur. Sed cum aequitatis tuae innotesceret potestati consortium sacerdotum, jussisti, ut gesta testantur, exploso omni contradictionis effectu, sacratissimis sacerdotibus a profanis mentibus Ecclesias vindicatas oportere restitui » jussum sit, recitat Nummasii postulationem quam supra commemoravi: in qua proconsul
Abbreviated transcription (Latin):
iensi concilio damnatos allegata ꝑ aduocatos eãdem sententia de monstrassent: cũ iuben¬
tȩ proconsule locis quos tenebant pellere conatiminimeualuissent: sic postea susceperunt.
utcumeis in honorib eorum integris cõmunicarent etsimulin pacẽ redactis populis eorũ
ex his quos inschis matebaptirauerant. Nullũ rebapti Zarent extat decretum baga¬
iensis concilii allegatũ apud proconsulem aduocatum prosequente nummasiocũ
ageret ut priam cõmunioni membresitana ecclesia traderetur. expulso saluio qui
eam tenebat antiquitus ubiepiscopatũ meruerat in pastedonati sed pellendus prop¬
terea petebatur . quia eũ dãnatum bagaiensi conciliorecitabat int̃duo decimaximiani
ordinatores. quosidem nũmasius innumero errans undecim dicit hanc nũ masii pos¬
tulationem recitauit posteatitianus ex pressehac nominatimagens a pud eundẽ
ꝓconsulem aduersus prȩtex tatum etfelitianum cuius aduocati uerbaista sunti sed

Expanded text:
iensi concilio damnatos allegata per aduocatos eadem sententia demonstrassent, cum iubente proconsule locis quos tenebant pellere conati minime ualuissent, sic postea susceperunt, ut cum eis in honoribus eorum integris communicarent et simul in pacem redactis populis eorum ex his, quos in schismate baptizauerant, nullum rebaptizarent. Extat decretum Bagaiensis concilii allegatum apud proconsulem, aduocato prosequente Nummasio, cum ageret, ut Primiani communioni Membresitana ecclesia traderetur expulso Saluio, qui eam tenebat antiquitus, ubi episcopatum meruerat in parte Donati. sed pellendus propterea petebatur, quia eum damnatum Bagaiensi concilio recitabat inter duodecim Maximiani ordinatores, quos idem Nummasius in numero errans undecim dicit. hanc Nummasii postulationem recitauit postea Titianus, expresse ac nominatim agens apud eundem proconsulem aduersus Praetextatum et Felicianum. cuius aduocati uerba ista sunt: sed
Abbreviated transcription (Latin):
redeundi ianuam pandebatis. etiã post eandem dilationem cognitum et ad pro¬
batum non rescindistis: quarẽcum uideas nihil atedici potuisse quod non hȩc una
maximianensium causa refellat atq cõnuisi. cat daueniã siquo fostasse uer¬
bodurius emisso te offendi etsia fer in africa tã magnãmaxi mianensium
causam incapite africȩ exostammeis admonitus litteris tam sero requisisti
Nec requisitam salsu narrantib ur̃is sicut iam cernis inuenirepotuisti.
Timetedm̃.: totxp̃ianasgentes tam lata ꝑmundum xp̃iana unitate por¬
rectas ignotorum a frorum gnotisq criminib polite ꝑfundere : et pro
pacexp̃i redite adecclesiam quaenondam naui agnitos.si propace
donati placuit reuocaredamnatos DO GRATIAS ΛMΕΝ¬

Expanded text:
redeundi ianuam pandebatis, etiam post eandem dilationem cognitum et adproredeundi ianuam pandebatis, etiam post eandem dilationem cognitum et adprobatum non rescidistis. quare cum uideas nihil a te dici potuisse, quod non haec una Maximianensium causa refellat atque conuincat, da ueniam, si quo fortasse uerbo durius emisso te offendi, et si Afer in Africa tam magnam Maximianensium causam in capite Africae exortam meis admonitus litteris tam sero requisisti nec requisitam falsa narrantibus uestris, sicut iam cernis, inuenire potuisti, timete deum, tot christianas gentes tam lata per mundum christiana unitate porrectas ignotorum Afrorum ignotisque criminibus nolite perfundere et pro pace Christi redite ad ecclDonati placuit reuocare damnata. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
mo quẽ sacrilegi extra dederant. declaratis et maiores nr̃os uel scãm eccl¬
siã quã tenemus alienis criminib: turificationis & traditionis quãuis
a uobis nũquã probatasint. tam̃ pollui non potuis se cogemini confiteri
quidixistis quod socios maximiani quib ad redeundum dilationem dabatis eius¬
dem maximiani sacrilegisirtuli non polluere plantaria: Vndenos tanto post
natimul tominus essumus ad eundem traditorum et turificatorum originẽ
ꝑtinere. situy pariter uiuentium soci& atẽm aiorũ prõrum maculare non potu¬
itꝰ et ꝓaccutiones quam uis contra ueritatem senissimas nobis facere soleatis
Tameniex aliqua paste maximianenses ꝑ sequutionib correx istis. et eosquã¬
uis non ipsis iamdamnatis datafuerit . tamen post illius dilationis terminum
suscepistis ethaptismum quem foris a ur̃a cõmunione dederant. quib. di latione.

Expanded text:
smo, quem sacrilegi extra dederant, declarastis. et maiores nostros uel sanctam ecclsmo, quem sacrilegi extra dederant, declarastis. et maiores nostros uel sanctam ecclesiam quam tenemus alienis criminibus turificationis et traditionis, quamuis a uobis numquam probata sint, tamen pollui non potuisse cogimini confiteri, qui dixistis, quod socios Maximiani, quibus ad redeundum dilationem dabatis, eiusdem Maximiani sacrilegi surculi non polluere plantaria; unde nos tanto post nati multo minus possumus ad eandem traditorum et turificatorum originem pertinere, si tunc pariter uiuentium societatem maiorum nostrorum maculare non potuit. et persecutiones quamuis contra ueritatem saeuissimas nobis obicere soleatis, tamen ex aliqua parte Maximianenses persecutionibus correxistis et eos, quamuis non ipsis iam damnatis data fuerit, tamen post illius dilationis terminum suscepistis et baptismum, quem foris a uestra communione dederant quibus dilatione
Abbreviated transcription (Latin):
susceperitis et in ecclesiis quas xp̃s ꝑ apostolos propagauit: datũbaptismum
destruatis, proinde quod in fine epistolȩtuȩ omnia que su ꝑlatius abstedicta
sunt breuiter ꝑ currenda arbitratuses quolectoris memoriã recrearss: Cod
ordineaccipe. quã nectenetͦ alios falleredebeas: nametarrogantiae nonefis
uel quȩrere uel ad serereueritatem et qđ nũqũ i patas potuis sedefiniriñ so¬
lũ prudentib et dm̃ timentib definitũ est. sedetiã uos totũ qđ sinefine:
putabatis maximianenses suscipiendo finistiscetuos non ad contentiona
sed ad conlatit aotamus qui maximianen ses etiã ferensib. litib ꝑculistu
sedineis quiinmaximiani scis matebaptizati sunt quam uis nequaqũã illi
baptizari debuerint. tam̃ xp̃ibaptismum cognouistis: et ecclesiȩ fontem
aliter debere intellegi adquẽnisibonus nullus accedit acceptato bapti¬

Expanded text:
susceperitis et in ecclesiis, quas Christus per apostolos propagauit, datum baptismum susceperitis et in ecclesiis, quas Christus per apostolos propagauit, datum baptismum destruatis. Proinde quod in fine epistulae tuae omnia, quae supra latius abs te dicta sunt, breuiter percurrenda arbitratus es, quo lectoris memoriam recreares, eodem ordine accipe, quam nec te nec alios fallere debeas. nam et arrogantiae non est uel quaerere uel adserere ueritatem, et quod numquam putas potuisse definiri, non solum prudentibus et deum timentibus definitum est, sed etiam uos totum, quod sine fine putabatis, Maximianenses suscipiendo finistis. et uos non ad contentionem, sed ad conlationem uocamus, qui Maximianenses etiam forensibus litibus perculistis et in eis, qui in Maximiani schismate baptizati sunt, quamuis nequaquam illic baptizari debuerint, tamen Christi baptismum cognouistis et ecclesiae fontem aliter debere intellegi, ad quem nisi bonus nullus accedit, acceptato bapti
Abbreviated transcription (Latin):
sapiunt fidelit̃ disputatꝰ scriptũ ẽ in quis in aures in prudentis noliquicquam
dicere neifsrideat sensatos sermonestuos. nolitenobis in aures quasi secretam
dicere sinon prudentes putatis: sicut nec xp̃s inaures pharisȩorum dicebat qđ tamep
ad eos refellendos ipsis audientib proferebat : palam nobis ostendite. ut si noncor¬
rigimur. conuincamur: quomodo uos si adunitatẽ uenerius maculẽt orbis xp̃i¬
anus. quosdãnatos non maculat felitianus est scriptũ est noli respondere
in prudenti. secundũ in prudentiã eius. nesimilis fia silli: non neibi sequitus.
sed responde illi contra prudentiam eius nesibi sapiens uid&ur: hoc&uos fa¬
cite. nolite responsioneura nraẽquamputatis in prudentiȩ consentire. sedun¬
depossit redargui respond&ei respondeteinquã. quomod obaptismũ quod ma¬
ximianenses in sacrilego scismate ministrarunt. sinealiqua destructione

Expanded text:
sapiunt, fideliter disputat! scriptum est, inquis: in aures inprudentis noli quicquam sapiunt, fideliter disputat! scriptum est, inquis: in aures inprudentis noli quicquam dicere, ne inrident sensatos sermones tuos. nolite nobis in aures quasi secretum dicere, si non prudentes putatis, sicut nec Christus in aures Pharisaeorum dicebat, quod tamen ad eos refellendos ipsis audientibus proferebat. palam nobis ostendite, ut si non corrigimur conuincamur, quomodo uos, si ad unitatem ueneritis, maculet orbis christianus, quos damnatus non maculat Felicianus. scriptum est: noli respondere inprudenti secundum inprudentiam eius, ne similis fias illi. nonne ibi sequitur: sed responde illi contra inprudentiam eius, ne sibi sapiens uideatur? hoc et uos facite; nolite responsione uestra nostrae quam putatis inprudentiae consentire, sed unde possit redargui respondete. respondete, inquam, quomodo baptismum, quod Maximianenses in sacrilego schismate ministrarunt, sine aliqua destructione
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunicatũ ẽ cũdam natis et dictũ est dealiis sacrilegiis. quicũdanate maximi¬
ano cõmunicabant quod eos sacrilegi surculi non polluere planta taria sideꝑ
sequutioneagitur damnatos ꝑ sequutiestis animosos ꝑsequutionib: correxistis:
sidebaptis moagitur insacrilego scismate datũbaptismũ suscepistis.: Quidad¬
huc inaniter neueritas cognos caturerror que fugiatus diuina ñ intellecta testi¬
monia proferuntur: scriptuẽ siquis seputat contenus̃ nostalẽ consu&udi
nẽnon habemus: sed nec restitutis quicũ saluio mẽbresitano propt̃cellulas et a¬
gellos uteulocis expelleret forensistrepitu controuersia que conflixit conten¬
tiosus habitus est a uobis: quantominus deb& contentiosus putari. qui non pro
usur panda uel auferenda sed pro cõmunicanda hereditate cȩlestium eis quialit̃

Expanded text:
communicatum est cum damnatis et dictum est de aliis sacrilegis, qui cum damnato Maximicommunicatum est cum damnatis et dictum est de aliis sacrilegis, qui cum damnato Maximiano communicabant, quod eos sacrilegi surculi non polluere plantaria; si de persecutione agitur, damnatos persecuti estis, animosos persecutionibus correiistis; si de baptismo agitur, in sacrilego schismate datum baptismum suscepistis: quid adhuc inaniter, ne ueritas cognoscatur errorque fugiatur, diuina non intellecta testimonia proferuntur? scriptum est: si quis se putat contentiosum esse, nos talem con- . suetudinem non habemus. sed nec Restitutus, qui cum Saluio Membresitano propter cellulas et agellos, ut eum locis expelleret, forensi strepitu controuersiaque conflixit, contentiosus habitus est a uobis; quanto minus debet contentiosus putari. qui non pro usurpanda uel auferenda, sed pro communicanda hereditate caelestium eis, qui aliter
Abbreviated transcription (Latin):
sicut credis autcalũniars. uelut inictam eloquentiã sice ãuoluit cõm̃dare. sed magis
utintuerentur quilegereyc talemcẽc ausam. proqua adserenda uel potius demons¬
trandam nullius s facundiae patrocinium requirendumꝰ:. Ecceiam nondico trici¬
pitem uestiõ e forem urm. quasi suauissimas uerborum emendatores. seddico
calũ nam triptitamꝰ necdiconoseitãquã tridentitelo ex hacmaximianensiũ
causa debere resistere. sed dico triptita defensione: necdico in eorũ fronte confi¬
gite autinora coastate sed dicoearum inĩ prudentiã cohib&e. sermonẽque repͥ¬
mite : Nũquid quõ uerba mutata sunt etex translatis facta sunt propria
ideo max imianensiũ causamuta taest c̃uius conpendio sic superamini utnihil
uobis restet sialiquando sapiatis. nisi finita ꝑuicati animositate. pacari. si
de cõmunione agitur. ñ peccatorum alienorum. sed diuinorum sacram̃torũ

Expanded text:
sicut credis aut calumniaris, uelut inuictam eloquentiam sic eam uolui commendare, sed magis sicut credis aut calumniaris, uelut inuictam eloquentiam sic eam uolui commendare, sed magis ut intuerentur, qui legerent, talem esse causam, pro qua adserenda uel potius demonstranda nullius sit facundiae patrocinium requirendum. Ecce iam non dico tricipitem bestiam errorem uestrum, quia suauissimus uerborum emendator es, sed dico \'calumniam tripertitam\'; nec dico nos ei tamquam tridenti telo ex hac Maximianensium causa debere resistere, sed dico \'tripertita defensione\'; nec dico in eorum fronte configite aut in ora coartate, sed dico eorum inpudentiam cohibete sermonemque reprimite. numquid, quoniam uerba mutata sunt et ex translatis facta sunt propria. ideo Maximianensium causa mutata est, cuius conpendio sic superamini, ut nihil uobis restet, si aliquando sapiatis, nisi finita peruicaci animositate pacari? Si de communione agitur non peccatorum alienorum, sed diuinorum sacramentorum,
Abbreviated transcription (Latin):
tiam : Isti autẽ noninuicem apud alios accusauerant. sed aduersus in uicem iu¬
dices sederant: proinde inuicem dã nauerunt dãnaticoncordauerunt ñ in ui¬
demus in pastedonati pacẽdã natorum: siet xp̃ipacem nion respuant inorbe ter¬
rarũ cernis iam ut arbitror quã in anit̃ dixeris qđ uidearis tibiadomnia respon¬
disse quȩ mea epistola continentur: sienim propcerea respondistiquiatacere
amedicta sunt euacuares: Video tequidem admulta respondisse. sednihil te
uideo refellisse consideratis autẽ omnib: quȩ a medictas quod puto facillime
intellegas. ñ deu itande contentionis causa quȩnulla est cũ ueritas uelqueritur
& p̃prouanagloria litigatur. sed causemalȩ diffidentiat uos nobiscũ nollem
conferre: Vtenuĩ hanc solã maximianensiũ causã in mediũ proferamus ni hil
contradiciposse: nunc saltẽ fostasse iam agnoscis unde nonmnihi ađ rogans

Expanded text:
tiam, isti autem non inuicem apud alios accusauerant, sed aduersus inuicem iutiam, isti autem non inuicem apud alios accusauerant, sed aduersus inuicem iudices sederant. proinde inuicem damnauerunt, damnati concordauerunt. non inuidemus in parte Donati pacem damnatorum, si et Christi pacem non respuant in orbe terrarum. Cernis iam, ut arbitror, quam inaniter dixeris, quod uidearis tibi ad omnia respondisse quae mea epistula continentur. si enim propterea respondisti, quia tacerea me dicta sunt euacuares, uideo te quidem ad multa respondisse, sed nihil te uideo refellisse. consideratis autem omnibus, quae a me dicta sunt, puto quod facillime intellegas non deuitandae contentionis causa, quae nulla est cum ueritas quaeritur uel non pro uana gloria litigatur, sed causae malae diffidentia tuos nobiscum nolle conferre. ut enim hanc solam Maximianensium causam in medium proferamus, nibil contradici posse nunc saltem fortasse iam agnoscis. unde non mihi adrogans,
Abbreviated transcription (Latin):
toria dixerit contraeundem uero maximianũ et abeo dissociatus aliquid
forsitan scripserit. inquẽnon sicut ego in illos adulescens laicus catecum inus inciderat:
epistolam primatis nr̃i quia fecisse subeadem urbana obliquitate mentione quã deme
illescripsit iratus cũ in episcoporum concilio probare quod intenderat urgueretur.
eius ipsius sententia secorrigentes et dehacre ueniam postulantis. legã eẽdãnatã:
tuquere utrũ possis legere ubi correctus damnauerit felitianus quaenonaccusats
sed dãnãs dixit. In primianum saltm ipseprimianus euacuauerit quȩdãnans.
dix infelitianum quod siinueneris necsic parerit causa. quia ille accusationẽ
institueratꝰ quã falsameẽ ꝑuidens cũ ueniȩ postulatione dãnauit ñ ad sꝑnans
em̃dationis humilita tẽ dignitatẽ primatus. sed potius recolens prudens qđ
scriptũ ẽ. quanto magnuses tantohumilitate i nomnib: et corã dõ inuenies gra¬

Expanded text:
toria dixerit, contra eundem uero Maximianum et ab eo dissociatus aliquid forsitan scripserit, in quem non, sicut ego in illos, adulescens laicus catechumenus inciderat, t. unde cum ego epistulam primatis nostri, quia fecisses sub eadem urbana obliquitate mentionem, quam de me ille scripsit iratus, cum in episcoporum concilio probare quod intenderat urgeretur, eius ipsius sententia se corrigentis et de hac re ueniam postulantis legam esse damnatam, tu quaere utrum possis legere, ubi correctus damnauerit Felicianus quae non accusans, sed damnans dixit in Primianum, uel saltem ipse Primianus euacuauerit quae damnans dixit in Felicianum. quod si inueneris, nec sic par erit causa, quia ille accusationem instituerat, quam falsam esse peruidens cum ueniae postulatione damnauit, non aspernans emendationis humilitatem dignitate primatus, sed potius recolens prudens quod scriptum est: quanto magnus es, tanto humilia te in omnibus et coram deo inuenies gra
Abbreviated transcription (Latin):
mostuis baptizati sunt: quos in eodem lauacro susceptos denuonon lauistis. sicut
putas illud intellegendũ est: Nam quod inepistolamea cuires pondere tibi uide¬
ris. putas quodi dolicultorem tamquã grauissimi peccati reum tantũ modo ex¬
ceperim et instas uchementer ut probes nullum excipi peccatorem in eoquod
scriptũ cedicis oleũ peccatoris nolo unguat caput meũ: felicianũ et p̃tex tatũ
respiceutrũ peccatores non fuerint quando catena sacrilegii cũmaximiano
ꝑtrahi: tammagno concilio dicebantur: audead serere aude contendere aude
saltem dicerepeccatores quidem fuisse sed occultos quosibilego famosi crimi¬
nis reosquam qua etsileuiter peccauissent et si latuissent. tuhoc testimonio
quod ponis deoleo peccatoris inista sugges extorquere conaris nullum excipi

Expanded text:
mortuis baptizati sunt, quos in eodem lauacro susceptos denuo non lauistis, si, ut mortuis baptizati sunt, quos in eodem lauacro susceptos denuo non lauistis, si, ut putas, illud intellegendum est? nam quod in epistula mea, cui respondere tibi uideris, putas quod idoli cultorem tamquam grauissimi peccati reum tantummodo exceperim et instas uehementer, ut probes nullum excipi peccatorem in eo quod scriptum esse dicis: oleum peccatoris nolo ungat caput meum, Felicianum et Praetextatum respice, utrum peccatores non fuerint, quando catena sacrilegii cum Maximiano pertrahi tam magno concilio dicebantur. aude adserere, aude contendere, aude saltem dicere peccatores quidem fuisse sed occultos, quos ibi lego famosi criminis reos. quamquam etsi leuiter peccauissent, etsi latuissent, tu hoc testimonio, quod ponis de oleo peccatoris, in ista suggestione extorquere conaris nullum excipi
Abbreviated transcription (Latin):
ista scriptũ est. Necsicut putas intellegendum sed numquid ñ est oleũ peccatoris
oleum sacrilegorum p̃tex tatietfeliciani dicis item scriptumẽẽ. quibaptizat᷑
a mostuo quidei prodest lauatio eius: quod necdiligent attendis. necex ipsa
circum stantia lectionis quid sit intellegis: uerũ tam̃ intende quitd sona et diser¬
tissima illa uagaitana sententia optataquidem inquit paciset concordiȩ est¬
in iunctagermanitas. Sicut scriptum est iustitia et pax osculate sunt inuicem sed
ueridicaunda in asperos scopulos non nullorum naufragia proiecta sunt mem
bra egrptiorum ad modũ exemplo pereuntium. funerib. plena sunt litora quib
in ipsa moste maior est poena quod post ex tostam aquis ultricib: animam nec¬
ipsã inueniunt sepulturam: istiergo non solũ mostui. uerũ etiã quod est grauius in¬
sepulti quomod ob aptiz arepotuerunt᷑: quomodo profuit lauatio eius qui ab his

Expanded text:
ita scriptum est nec sicut putas intellegendum. sed numquid non est oleum peccatoris ita scriptum est nec sicut putas intellegendum. sed numquid non est oleum peccatoris oleum sacrilegorum Praetextati et Feliciani? dicis item scriptum esse: qui bapti?atur a mortuo quid ei prodest lauatio eius? quod nec diligenter adtendis nec ex ipsa circumstantia lectionis quid sit intellegis. uerumtamen intende, quid personet disertissima illa Bagaitana sententia: optata quidem, inquit, pacis et concordiae est iuncta germanitas, sicut scriptum est: \'iustitia et pax osculatae sunt inuicem\'. sed ueridicabra; Aegyptiorum admodum exemplo pereuntium funeribus plena sunt litora, quibus in ipsa morte maior est poena, quod post extoipsam inueniunt sepulturam. isti ergo non solum mortui, uerum etiam, quod est grauius, insepulti quomodo baptizare potuerunt? quomodo profuit lauatio eis qui ab his
Abbreviated transcription (Latin):
alia uel similia sed tuomnino eadem confiteris sicut eorũ quos felitianus et p̃tex¬
tatus in sacrilego schis matebaptizarunt uitã et uoluntatem corrigendam ex̃¬
istimastis neillo schismates sacrilego ꝑmanerent non ui olandãm baptismum
licet in dignis simuis ꝑ indignissimos ministratum frustraigitur orema ledico
conscientiam nram tãquã publicatã atq damnatam crimine turificationis
traditionis ꝑsecutionis accusare uoluistiut ex hocuelut probares nos baptis mum
dare nom possctumet falsa iactetis et quomodo seillud habeat cestemaximianensium
sacrilegii criminedã nata conscientia darepotuitbaptismum quem rescindere timu¬
isti et quẽdarietiam aꝑ secutorib posseperuos quoq: ipsos docetur. qui eosdẽmaximi
anenses a cerrime ꝑsecutio non solum baptizatis. seduos solos baptizaredebere
contenditisdicis in legescriptum oleũ peccatoris nolounguat caput meũ qd neq

Expanded text:
alia uel similia, sed tu omnino eadem confiteris; sicut eorum, quos Felicianus et Praetexalia uel similia, sed tu omnino eadem confiteris; sicut eorum, quos Felicianus et Praetextatus in sacrilego schismate baptizarunt, uitam et uoluntatem corrigendam exilicet indignissimis per indignissimos ministratum? CAPUT XV.--17. Frustra igitur ore maledico conscientiam nostram tanquam publicatam atque damnatam crimine thurificationis, traditionis, persecutionis, accusare voluisti, ut ex hoc velut probares nos Baptismum dare non posse: cum et falsa jactetis; et quomodocumque se illud habeat, certe Maximianensium sacrilegii crimine damnata conscientia dare potuit Baptismum, quem rescindere timuistis, et quem dari etiam a persecutoribus posse per vos quoque ipsos docetur, qui eosdem Maximanenses acerrime persecuti non solum baptizatis, sed uos solos baptizare debere contenditis. Dicis in lege scriptum esse: oleum peccatoris nolo ungat caput meum. quod neque
Abbreviated transcription (Latin):
ribus aspidũ ueneno sos. si conscientientia dantis ut possit abluere publi ca
fama eius attenditur legobaptiz asse famosi criminis reos manet adhuc incor¬
porefelitianus cũ illo sunt om̃s ab illo insacrilegio schismatis baptizatiin com¬
munionem autẽurãm recepti pecabillo rebaptizati bontra petilianũ baptizauit
sacrilega conscientia maculosus contratebapti z auit famosicriminis reusqua ra¬
tioneuosquȩso defenditis nisiut quod et nos dicimus ur̃is factis conuicti aliquando
dicatis. quod nec conscientia nec famadantis abluat accipientis conscientiam. sed
fides ipsius accipientis. dantis autem dẽ gratia non hominisquod si et conscientiȩ
bonȩ int̾rogatio inaccipiente non fuerit fidesqueipsa ueltota uelex paste aliqua
baccillauerit mores hominum ẽẽ corrigendos non sacram̃ta destruendaquȩ non

Expanded text:
rsibus aspidum uenenosos. si, conscientia dantis ut possit abluere, publica rsibus aspidum uenenosos. si, conscientia dantis ut possit abluere, publica fama eius adtenditur, lego baptizasse famosi criminis reos. manet adhuc in corpore Felicianus, cum illo sunt omnes ab illo in sacrilegio schismatis baptizati, in communionem autem uestram recepti nec ab ullo rebaptizati. contra Petilianum baptizauit sacrilega conscientia maculosus, contra te baptizauit famosi criminis reus. qua ratione uos, quaeso, defenditis, nisi ut, quod et nos dicimus, uestris factis conuicti aliquando dicatis, quod nec conscientia nec fama dantis abluat accipientis conscientiam, sed fides ipsius accipientis, dantis autem dei gratia, non hominis; quodsi et conscientiae bonae interrogatio in accipiente non fuerit fidesque ipsa uel tota uel ex parte aliqua uaccillauerit, mores hominum esse corrigendos, non sacramenta destruenda, quae non
Abbreviated transcription (Latin):
ettaliore aliquẽ non respuistis. ñ rescidistis nondestrux istis et qui a uerbis
entiam consecrata est ñ mendacem sed ueracem agnouistis atq recepistisate
autẽ queso deisto feliciano cuius tãmala cum incatena sacrilegii baptiz aret
fuerat conscientia quiderat tunc in publica fama atq ipsum conciliũ identidem recito
ubi scriptum est: famosiergo criminis reos. uictorianũ carcabianensem etint̃ c&eros
quos repetere piget prȩtextatum assuritanum etfelitianũ mustitanum qui funesto
opere ꝑditionis uassordidum collecta feculentia glutinarunt paulo post plenarii
concilirore ueredico dãnatos ẽẽ cognoscite: quid adista respondes sinon bapti Zattes
aurã cõmunione seperatus lego baptizas se cũ maximiano ad consortium criminis
tractos si non baptizat qui peccat indm̃. legobaptiz asse catena sacrilegii colligatos
si conscientia scẽdantis attenditur quȩ abluat accipientis. legobaptizasse mo¬

Expanded text:
et tali ore aquam non respuistis, non rescidistis, non destruxistis et, quia uerbis entiam consecrata est, non mendacem, sed ueracem agnouistis atque recepistis. a te autem quaero, de isto Feliciano, cuius tam mala, cum in catena sacrilegii baptizaret, fuerat conscientia, quid erat tunc in publica fama, atque ipsum concilium identidem recito, ubi scriptum est: famosi ergo criminis reos Uictorianum Carcabianensem et inter ceteros, quos repetere piget: Praetextatum Assuritanum et Felicianum Mustitanum, qui funesto opere perditionis uas sordidum collecta faeculentia glutinarunt, paulo post: plenarii concilii ore ueridico damnatos esse cognoscite. Quid ad ista respondes? si non baptizat a uestra communione separatus, lego baptizasse cum Maximiano ad consortium criminis tractos. si non baptizat qui peccat in deum, lego baptizasse catena sacrilegii colligatos. si conscientia sancte dantis adtenditur quae abluat accipientis, lego baptizasse mo
Abbreviated transcription (Latin):
baptit auerunt᷑ quorũ ideo inquis baptisma rescindi nondebuit quia intradiẽ
prestitutum restituti ꝑemptoria sententia ñ tenerentur restituti quo euigila
obsecro dic nobis quorestituti profectodicturuses in eclesiam cui seillos reddi¬
disse dixistĩ quisquã nerestituitur in ecdesiã qui non fuerat ab ecclesia separa¬
tusquisqua neabecclesia non separatus quã libet paucosdies ꝑresistit inschis

Expanded text:
baptizauerunt ? quorum ideo, inquis, baptisma rescindi non debuit, quia intra diem praestitutum restituti peremptoria sententia non tenerentur. restituti quo? euigila, obsecro: dic nobis, quo restituti. profecto dicturus es: in ecclesiam\', cui se illos reddidisse dixisti. quisquamne restituitur in ecclesiam qui non fuerit ab ecclesia separatus? quisquamne ab ecclesia non separatus quamlibet paucos dies persistit in schis
Abbreviated transcription (Latin):
crimina istorum felitiani scilic& et prȩtextati quos trecentiet decem plenario
concilio dam nauerunt similit̃ ignora repotuerunt: ẽt adhucobicis unitati catho¬
licȩ nescioquȩ facta nr̃orũ quȩ aut falsa sunt aut peccata non sunt auteiam¬
siuera atq peccata sunt bonorũ societatẽmaculare nom possunt neq enimboni
cõmunicant peccatis alienis. quib utiq faciendis non consentiunt. quãuis cũ
ipsis qui ea faciunt donecdearea dominica sicut paleauentilabro ultimo sepa¬
rarentur. non eorũ peccata seddi sacramenta cõmunicent : et intra eandem sa¬
genam uelut pisces bonicũ malis usq ad separationẽ quȩinlitore hocest in fine
seculi tamqua in fine maris futura est. non abeis cor porum segregatione seduite
acmorum diuersitate disiuncti sunt. sicut necundecim a postolifustis iudȩcom¬
municabant. et tamencũ illo. idem domino uisibilit̃ cohaerebant eundem ma¬

Expanded text:
crimina istorum, Feliciani scilicet et Praetextati, quos trecenti et decem plenario crimina istorum, Feliciani scilicet et Praetextati, quos trecenti et decem plenario concilio damnauerunt, similiter ignorare potuerunt? Et adhuc obicis unitati catholicae nescio qua facta nostrorum, quae aut falsa sunt aut peccata non sunt aut, etiamsi uera atque peccata sunt, bonorum societatem maculare non possunt. neque enim boni communicant peccatis alienis, quibus utique faciendis non consentiunt, quamuis cum ipsis, qui ea faciunt, donec de area dominica sicut palea uentilabro ultimo separentur, non eorum peccata, sed dei sacramenta communicent et intra eandem sagenam uelut pisces boni cum malis usque ad separationem, quae in litore, hoc est in fine saeculi tamquam in fine maris futura est, non ab eis corporum segregatione, sed uitae ac morum diuersitate disiuncti sint; sicut nec undecim apostoli furtis Iudae communicabant et tamen cum illo eidem domino uisibiliter cohaerebant, eundem ma
Abbreviated transcription (Latin):
clamabat cum a fris ab a fris obiecta crimina nũ quam probata totiens absoluta
orientalib: et occidentalibus terrȩ finibus ignotaeẽ non sinantꝰ ualeat apuduos
baptismus ab optatodatus quẽsicdam naren oliuisti ut tam̃ non fueris ausus ab soluere.
et nonualeat datus baptismus in ecclesiis a postolicolabore fundats corinthiorum
galatarum ephesiorum colo sensium philippensium thessalonicensium ceterarũq
in sc̃is litteris quasetuos legistis conscriptarum ubiceciliani non dico falsum illud
crimen sed foste necuerum nom auditũest. habuerit conscientia scẽdantis optatis
in illauita quamtusicut scriptatua indicant. etiam sipropt̃ nos damnare erubis¬
dm isti tamen propt ab soluere timuisti im illa etiam publica fama ubilatentem tib
ui sum est attendi posse conscientiam et accusetur conscientia tot tantorũq. gen¬
tium xp̃ianarum quia remotissimas lites ignorauit a frorum num quidetiam

Expanded text:
clamabat, cum Afris ab Afris obiecta crimina numquam probata, totiens absoluta orientalibus et occidentalibus terrae finibus ignota esse non sinant; ualeat apud uos baptismus ab Optato datus, quem sic damnare noluisti. ut tamen non fueris ausus absoluere, et non ualeat datus baptismus in ecclesiis apostolico labore fundatis Corinthiorum Galatarum Ephesiorum Colossensium Philippensium Thessalonicensium ceterarumque in sanctis litteris quas et uos legitis conscriptarum, ubi Caeciliani non dico falsum illud crimen, sed forte nec uerum nomen auditum est; habuerit conscientiam sancte dantis Optatus in illa uita, quam tu, sicut scripta tua indicant, etiamsi propter nos damnare erubuisti, tamen propter deum absoluere timuisti. in illa etiam publica fama, ubi latentem tibi uisum est attendi posse conscientiam, et accusetur conscientia tot tantarumque gentium christianarum, quia remotissimas lites ignorauit Afrorum: numquid etiam
Abbreviated transcription (Latin):
noseloquentes etuituperasti eloquentiã. Nam quo modo tehocexa¬
nimo fecisse credam consciam quem admodum p̃dicare soleatis eloquerliã
donati. parmeniani aliorumq ur̃m: qua quid ẽet utilius. sitam largo
dealiis loquarꝰ inteipsõnonne aperuisti quam non ex animo sed excontentione
uituperator fueris eloquentiȩ. cum et c&era quȩ scripsisti ꝑeloquentiã suadere
et eandem ipsam eloquentiã eloquenter accusare conatuses. Nam quod te

Expanded text:
nos eloquentes et uituperasti eloquentiam. nam quomodo te hoc ex animo fecisse credam, cum sciam, quemadmodum praedicare soleatis eloquentiam Donati, Parmeniani aliorumque uestrorum? qua quid esset utilius, si tam largo de aliis loquar? in te ipso nonne aperuisti, quam non ex animo, sed ex contentione uituperator fueris eloquentiae, cum et cetera quae scripsisti per eloquentiam suadere et eandem ipsam eloquentiam eloquenter accusare conatus es? Nam quod te
Abbreviated transcription (Latin):
se traditores nondocuisti Neq enimquia dixisti eẽmultas litteras quib. hoc
possit ostendi. ideo iamostendisse putandus es: deuris autẽ moͬrib. extat
secundi tigisitani concilium cũ paucissim is quidem factum apud cistam
post ꝑsecutionem codicum tradendorum : ut illic in locum defunctiordinaret᷑
ep̃ s ibiquȩ gestasint accipenamquȩ necessaria fuerunt infrascriberecura¬
urdiodeciano UIII. etmaximiano uII ess ini nõ mãre cistȩ cum
secundus episcopus tigisitanus primȩ cathedrȩ consedisset indomourbani

Expanded text:
se traditores non docuisti — neque enim quia dixisti esse multas litteras, quibus hoc possit ostendi, ideo iam ostendisse putandus es —, de uestris autem maioribus extat Secundi Tigisitani concilium cum paucissimis quidem factum apud Cirtam post persecutionem codicum tradendorum, ut illic in locum defuncti ordinaretur episcopus. Ibi quae gesta sint accipe; nam quae necessaria fuerunt infra scribere curaui: Diocletiano VIII et Maximiano VII CSS IIII Non Mart Cirtae cum Secundus episcopus Tigisitanus primae cathedrae consedisset in domo Urbani
Abbreviated transcription (Latin):
distinguntur : Namcum dixissent illos quorum et nomina conscripserunt dam¬
nato sce cognoscite. eos autẽ inquiunt quos sacrilegii surculi ñ polluere plantaria
hocest quia maximiani capite proprias manus uerecundo fidei pudore trax er̃.
ad matrem ecclesic̃ redireꝑmisimus quid planius quid distinctius quid aptius illos
dicunt famosi criminis reosqui funesto opere ꝑditionis uas sordidum collecta fecu¬
lenta glutinarunt dãnatos cẽ cognoscitȩ. hos autẽdicunt quossacrilegi surculi
ñ polluere plantaria hocest quiamax imiani capite proprias manus uerecundo
fidei pudore traxerunt ad matrẽ ecclesiam redireꝑmisimus et quid illis damnatis

Expanded text:
distinguntur. nam cum dixissent illos — quorum et nomina conscripserunt — \'damnatos esse cognoscite\', eos autem, inquiunt, quossacrilegi surculi non polluere plantaria, hoc est qui a Maximiani capite proprias manus uerecundo fidei pudore retraxerunt, ad matrem ecclesiam redire permisimus. quid planius, quid distinctius, quid apertius? illos dicunt famosi criminis reos, qui funesto opere perditionis uas sordidum collecta faeculentia glutinarunt, damnatos esse cognoscite, hos autem dicunt, quos sanon polluere plantaria, hoc est, qui a Maximiani capite proprias manus verecundo fidei pudore retraxerunt, ad matrem Ecclesiam redire permisimus. Jam de his quod di
Abbreviated transcription (Latin):
libere iudicemus: ꝓindecũdicat apłscuius epistolȩ in auctoritate cano¬
nicauigent. quot quot ꝑfectiergo hoc sapiamis. etsiquid alit̃ sapitis id
quoq uobis ds̃ reuelaliit: quandiualit̃ sapuit ciprianus. siscripta eius
cẽ constat quȩ prouob proferenda arbi tramini. quã diuergo dehacre
aliter sapuit quãueritas diligentius considerata patefecit doneceids
id quoq reuelaret in effabilȩ laudecaritatis. unitatẽ pacemq catholi¬
cametiã cũ collegissuis aquib alit̃ sapuit non relinquit: uerba eius ex
epistola adiuuaianũ inseruisti litteris tuis quibus eisplaciuistimons¬
trares baptitandoseosẽẽ inecclesia catholica qui fuerint inhȩresi uel
schismatebaptizatiego huius epistalȩ auctoritate fĩteneor. quia lit¬
tera scrpriani non ut canonicas habeo sed eas ex canonicis considero:
et quod in eis diuinarũ scripturarum auctoritate congruit cũ laude

Expanded text:
libere iudicemus. proinde cum dicat apostolus, cuius epistulae in auctoritate canolibere iudicemus. proinde cum dicat apostolus, cuius epistulae in auctoritate canonica uigent: quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus; et si quid aliter sapitis, id quoque uobis deus reuelabit, quamdiu aliter sapuit Cyprianus, si scripta eius esse constat quae pro uobis proferenda arbitramini, quamdiu ergo de hac re aliter sapuit quam ueritas diligentius considerata patefecit, donec ei deus id quoque reuelaret, ineffabili laude caritatis unitatem pacemque catholicam etiam cum collegis suis, a quibus aliter sapuit, non reliquit. Uerba eius ex epistula ad Iubaianum inseruisti litteris tuis, quibus ei placuisse monstrares baptizandos eos esse in ecclesia catholica, qui fuerint in haeresi uel schismate baptizati. ego huius epistulae auctoritate non teneor, quia litteras Cypriani non ut canonicas habeo, sed eas ex canonicis considero, et quod in eis diuinarum scripturarum auctoritati congruit cum laude