comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meũ. Ite ergo aduendentes magis:¬
& emite uobis. id est uideamus ncͣ¬
quid uos adiuuant qui uobis laudes
uendere consueuerunt. & uos in
errorem inducere. ut non coram
dõ sed ab hominib głam quȩ reretis.
Funtib autẽ illis emere: uenit spon¬
sus. id est inclinantib se illis in ea
que foris sunt. & solitis gaudere
quȩrentibus. quia gaudia interna
non nouerant. uenit ille qͥ iudicat.
Et quȩ paratȩ erant. id est quibus
bonũ coram dõ testimoniũ consci¬
entia ꝑhibebat: intrarunt cum eo
in nuptias. id est ubi munda anima
sempiterno dĩ uerbo. fȩcunda co¬
pulatur. Clausa est ianua. id est
receptis illis qui sunt in angelicam
uitam imitandi. Om̃s emͣi resurge¬
mus inquit. sed non om̃s immuta¬
bimur: clausus est aditus ad regnũ
cȩloꝵ. Non eñi post iudiciũ. patet
precũ aut meritoꝵ locus. Nouis¬
sime autẽ ueniunt reliquȩ uirgi¬
nes. dicentes. Dnẽ. dñe. aꝑi nobis.

Expanded text:
meum. ite ergo ad uendentes emeum. ite ergo ad uendentes et emite uobis, id est: uideamus, numquid uos adiuuant qui uobis laudes uendere consuerunt et uos in errorem inducere, ut non coram deo, sed ab hominibus gloriam quaereretis. euntibus autem illis uenit sponsus, id est inclinantibus se illis in ea quae foris sunt et solitis gaudere quaerennon noverant, venit ille qui judicat, et quae paratae erant, id est quibus bonum coram Deo testimonium conscientia perhibebat, intrarunt cum eo in ad nuptias, id est ubi munda anima sempiterna Dei verbo fecundanda copulatur. Clausa est janua, id est receptis illis qui sunt in angelicam vitam immutati: Omnes enim resurgemus, inquit, sed non omnes immutabimur: clausus est aditus ad regnum coelorum. Non enim post judicium patet precum aut meritorum locus. Novissime autem veniunt et reliquae virgines dicentes: Domine, Domine, aperi nobis:
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ se habere cor:: Inde est
ut a uobis diudicer. aut abhuma¬
no die: sed neq meipsũ iudico.
Quaꝓpter cũ de se quisq aut non
omino aut uix possit uerã ꝑferre
sententiam: quomͦ potest de alio iudi¬
care. cũ sciat nemo quid agatur in
homine nisi sp̃s hominis: Ite magis
ad uendentes. & emite uobis. Non
consiliũ dedisse putandȩ sunt: sed
crimen earum ex obliquo cõme¬
morasse. Uendunt eñi oleũ adula-¬
tores: qui siue falsa. siue ignorata
laudando. inerrores animas mit¬
tunt. & eis uana gaudia tam quã
fatuis conciliando aliquã de his
mercedẽ. siue ciboꝵ. siue pecuniȩ.
siue honoris. siue alicuius cõmodi
temporalis accipiunt. non intelli¬
gentib quod dictũ est. qui uos fe¬
lices dicunt. in errorem uos mit¬
tunt. Melius est autẽ obiurgari
a iusto: quã apeccatore laudari.
Emendauit me inquit iustus in mi¬
sericordia. & arguet me. oleũ autẽ
peccatoris non impinguet caput

Expanded text:
mundum se habere cor ? Inde est mundum se habere cor ? Inde est t a uobis iudicer aut ab humano die; sed neque me ipsum iudico. quapropter cum de se quisque aut non omnino aut uix possit ueram ferre sententiam, quomodo potest de alio indicare, cum sciat nemo, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis? ite magis ad uendentes et emite uobis: non consilium dedisse putandae sunt, sed crimen earum ex oblico commemorasse. uendunt enim oleum adulatores, qui siue falsa siue ignorata laudando in errorem animas mittunt et eis uana gaudia tamquam fatuis conciliando aliquam de his mercedem siue ciborum siue pecuniae siue honoris siue alicuius commodi temporalis accipiunt, non intellegentibus quod dictum est: qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt. melius est autem obiurgari a iusto quam a peccatore laudari. emendauit, inquit, me iustus in misericordia et arguit me; oleum autem peccatoris non impinguet caput
Abbreviated transcription (Latin):
ecce sponsus uenit. surgite obuiã e
Inictu oculi. in nouissima tuba om̃s
resurgemus. Ergo surrexerune
om̃s ille uirgines. & aptauerunt
lampades suas: id est rationes red¬
dendas operũ suoꝵ. Oportet enim
nos exhiberi ante tribunal xp̃i. ut
illic recipiat unusquisq quod gessit
in corpore. siue bonũ siue malũ.
Et dixerunt stultȩ ad sapientes. Date
nobis de oleo ur̃o. quia lampades
nr̃ȩ extinguntur. Quoꝵ enͣi facta
aliena laude fulciuntur. eadem
subtracta deficiunt: & de consuetu¬
dine id semꝑ inquirit. unde gau¬
dere animus solet. Itaq hominũ
qui corda non uident. testimoniũ
uolunt habere apud dm̃. qui cordis
inspector est. Sed quid responder
sapientes : Ne forte non sufficiat
nobis. Unusquisq eni: ꝓ se rationẽ
reddet. Nec alieno testimonio qͥsquã
adiuuatur apud dm̃: cui secreta
cordis apparent. Et uix sibi quisq
sufficit. ut ei testimoniũ ꝑhibeat
conscientia sua. Quis enĩ głabitur

Expanded text:
ecce sponsus uenit, surgite obuiam ei: ecce sponsus uenit, surgite obuiam ei: in ictu oculi, in nouissima tuba omnes resurgimus. ergo surrexerunt omnes illae uirgines et aptauerunt lampades suas, id est rationes reddendas operum suorum. oportet enim nos exhiberi ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque quod gessit in corpore, siue bonum siue malum. et dixerunt stultae ad sapientes: date nobis de oleo uestro, quia lampades nostrae extinguntur: quorum enim facta aliena laude fulciuntur, eadem subtracta deficiunt, et de consuetudine id semper inquirit, unde gaudere animus solet. itaque hominum, qui corda non uident, testimonium uolunt habere aput deum, qui cordis inspector est. sed quid responderunt sapientes? ne forte non sufficiat nobis et uobis. unusquisque enim pro se rationem reddet nec\' alieno testimonio quisquam adiuuatur apud deum, cui secreta cordis apparent, et uix sibi quisque sufconscientia sua. Quis enim gloriabitur
Abbreviated transcription (Latin):
habent dum continenter uiuunt.
nisi in laudibus hominũ. Non ergo
habent oleũ secũ. Nam ipsam letitiã
oleo significari arbitror. Propterea
dõ intrinsecus placet: non habet oleũ
secũ. Prudentes autẽ acceperunt
oleũ secũ in uasis cũ suis lampadib:
id est lȩcitiam bonoꝵ oꝑum in corde
atq conscientia posuerunt. Sic &
apłs monet. Probet se homo inquit:
& tunc in semet ipso habebit głam.
& non in altero. Tardante ergo sponso
dormierunt om̃s. quia ex utroq ge¬
nere continentiũ hominũ. siue eoꝵ
qui coram dõ exultant. siue eoꝵ qͥ
in laudibus hominũ adquiescunt.
moriuntur hoc interuallo tẽporis.
donec sub aduentu dñi fiat resur¬
rectio mortuoꝵ. Media autẽ. nocte:
id est nullo sentiente. aut sperante.
quippe cũ ipse dicat dñs. De die
autẽ illa & hora nemo seit. Et apłi
dicit. Dies dñi tamquã fur. in nocte
ita ueniet. Ex quo significat penitus
latere cum uenit. Clamor factuse

Expanded text:
habent, dum continenter vivunt, habent, dum continenter vivunt, nisi in laudibus hominum; non ergo habent oleum secum. Nam ipsam laetitiam oleo significari arbitror: Proptera uDeo intrinsecus placet, non habet oleum secum. prudentes autem acceperunt oleum secum in uasis cum lampadibus suis: laetitiam bonorum operum in corde atque conscientia posuerunt. sic et apostolus monet: probet autem se homo, inquit, et tunc in semet ipso habebit gloriam, et non in altero. tardante ergo sponso dormierunt omnes, quia ex utroque genere continentium hominum, siue eorum qui coram deo exsultant, siue eorum qui in laudibus hominum adquiescunt, moriuntur hoc interuallo temporis, donec sub aduentu domini fiat resurrectio mortuorum. media autem nocte, id est nullo sciente aut sperante — quippe cum ipse dicat dominus: de die autem illa et hora nemo scit; et apostolus dicit: dies domini tamquam fur in nocte ita ueniet; ex quo significat penitus latere, cum uenit — clamor factus est:
Abbreviated transcription (Latin):
illecebris. Continendus est enim
animini appetitus a uoluptate ocu¬
loꝵ: a uoluptate auriũ. a uoluptate
olfaciendi. gustandi. tangendi. Sed
quia ista continentia partim coram
dõ fit. ut illi placeant interiore gau¬
dio conscientiȩ. partim coram homi¬
nibus tantũ ut gła humana capiat᷑.
quinq dicuntur sapientes & quinq
stultȩ. utreq tamen uirgines. quia
utraq contenentia est. quãuis diu̾so
fomite gaudeat. Lampades autem
sunt quia manib portantur. opera:
quȩ scđm istam continentiã fiunt.
Dictũ est autẽ. Luceant oꝑa ur̃a bona
coram hominibus. Om̃s uero acce¬
perunt lampades suas: & uenerunt
obuiam sponso. Intelligendum est
ergo xpͣi nomine censeri: de quib
agitur. Non eni possunt qui xp̃iani
non sunt sponso xp̃o uenire obuiã.
Sed quinq fatuȩ acceptis lampadib
suis. non sup̃serunt oleũ secũ. Multi
eñi quamuis de xp̃i bonitate pluri
mũ sperent: gaudiũ tamen non

Expanded text:
inlecebris. continendus est enim inlecebris. continendus est enim animi appetitus a uoluntate oculorum, a uoluntate aurium, a uoluntate olfaciendi, gustandi, tangendi. sed quia ista continentia partim coram deo fit, ut illi placeatur interiori gaudio conscientiae, partim coram hominibus, tantum ut gloria humana; capiatur, quinque dicuntur sapientes et quinque stultae, utraeque tamen uirgines, quia utraque continentia est, quamuis diuerso fomite gaudeat. lampades autem sunt, quia manibus gestantur, opera, quae secundum istam continentiam fiunt. dictum est autem: luceant opera uestra coram hominibus. omnes uero acceperunt lampades suas et uenerunt obuiam sponso. intellegendum est ergo Christi nomine censeri de quibus agitur. non enim possunt qui christiani non sunt sponso Christo uenire obuiam. sed quinque fatuae acceptis lampadibus suis non sumserunt oleum secum. multi enim quamuis de mum sperent, gaudium tamen non
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Dñe. dñe. aꝑi nobis. At ille res¬
pondens ait. Amen dico uobis:
nescio uos. Uigilate gͦ. quia nesci¬
tis diem neq horam. Decem utiq
uirginũ quod quinq admittunt᷑.
quinq excluduntur: bonoꝵ & maloꝵ
discretionẽ significat. Quaꝓpter
uirginitatis nomen honorabile est.
cur receptis exclusisq cõmune est.
Deinde quid sibi uult numerus in
utraq parte quinarius: Quid autẽ
significat oleum. mirũ uidetur qđ
sapientes petentib non cõmunicant:
cũ & inuidere fas non sit eas que
ita ꝑfecte sunt ut asponso recipiant᷑.
quo nomine nullo dubitante dñs
qͦd habent. prescribente illa senten.¬
tia eiusdẽ dñi dicentis. Om̃i petenti
te tribue. Quid est autẽ qͦd posset
dando non sufficere utrisq: Hec
maxime augent questionis diffi¬
cultatem. Quãquã & cȩtera diligent᷑
considerata. ut omia in unam ratio¬
nem concurrant. nichilq in unam
partẽ dicatur qͦd impediat aliam:
quinq ꝑtitam continentiam a carnis

Expanded text:
nobis. At ille respondens ait: Amen dico vobis, nescio vos. Vigilate ergo, quia nescitis diem, neque horam . Decem utique virginum quod quinque admittuntur, quinque excluduntur, bonorum et malorum discretionem significat. Quapropter si virginitatis nomen honorabile est, cur receptis exclusisque commune est? Deinde quid sibi vult numerus in utraque parte quinarius? Quid autem significat oleum, mirum videtur. Item quod sapientes petentibus non communicant: cum et invidere fas non sit eas quae ita perfectae sunt, ut a sponso recipiantur, quo nomine nullo dubitante Dominquod habent, praescribente illa sententia ejusdem Domini dicentis, Omni poscenti te, tribue . Quid est autem quod possit dando non sufficere utrisque? Haec maxime augent quaestionis difficultatem: quanquam et caetera diligenter considerata, ut omnia in unam rationem concurrant, nihilque in unam partem dicatur quod impediat aliam, quinquepartitam conti
Abbreviated transcription (Latin):
citas erit. Propter qͦd & spiritalia dicta
sunt. cũ ꝓculdubio corpora sint futura
non sp̃s. Sed sicut nunc corpꝰ animale
drꝰ qͦd tamen corpus ñ anima est. ita
erit. Proinde quantũ attinet ad cor¬
ruptionẽ quȩ nunc aggrauat animã.
& uitia quib caro aduersus sp̃m con¬
cupiscit. tunc ñ erit caro sed corpus.
quia celestia corpora ꝑhibentur.
Propter qͦd dictũ est. Caro & sanguis
regnũ dĩ ñ possidebunt. Et tãquã
exponens qͥd dixerit. neq corrup¬
tio inquit incorruptionẽ posside¬
bit. Quod prius dixit caro & sanguiᷤᷤ.
hoc posterius dixit corruptio. Et
qͦd primũ regnũ dĩ. hoc posterius¬
dixit incorruptionẽ. Quantũ autẽ
attinet ad substantiam. etiã tunc caro
erit. ꝓpter qͦd & post resurrectionẽ
corpus xp̃i caro appellatũ est. Sed
ideo ait. apłs. seminatur corpus ani¬
male. surget corpus spiritale: qmͣ
tanta erit tunc concordia carnis &

Expanded text:
citas erit. Propter quod et spiritualia dicta citas erit. Propter quod et spiritualia dicta sunt, cum procul dubio corpora sint futura, non spiritus. Sed sicut nunc corpus animale dicitur, quod tamen corpus, non anima est; ita erit. Proinde quantum attinet ad corruptionem, quae nunc aggravat animam , et ad vitia, quibus caro adversus spiritum concupiscit , tunc non erit caro, sed corpus; quia et coelestia corpora perhibentur. Propter quod dictum est, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt: et tanquam exponens quid dixerit, neque corruptio, inquit, incorruptionem possidebit . Quod prius dixit, caro et sanguis; hoc posterius dixit, corruptio: et quod prius, regnum Dei: hoc posterius, incorruptionem. Quantum autem attinet ad substantiam, etiam tunc caro erit. Propter quod et post resurrectionem corpus Christi, caro appellata est . Sed ideo ait Apostolus, Seminatur corpus animale, resurget corpus spirituale : quoniam tanta erit tunc concordia carnis et
Abbreviated transcription (Latin):
macri cũ eadem macie. aut pingues
cũ eadem pinguedine reuiuiscant.
Sed si hoc est inconsilio creatoris ut in
effigie sua cuiusq ꝓprietas & discer¬
nibilis similitudo seruetur: in cȩteris
autẽ corporis mẽbris equalia cuncta
reddantur: ita modificabitur illa
in uno quoq materies. ut nec aliqͥd
ex ea pereat. & qͦd alicui defuerit. ille
suppleat qui de nichilo potuit qͦd uo¬
luit oꝑari. Sic autẽ in corporib re¬
surgentiũ rationalis ȩqualitas erit.
sicut est uocũ quib catus impletur.
Hoc fiet cuiq de materie corporis sui
qͦd & hominẽ reddat angelicis cȩtib
& nichil inconueniens ingerat eoꝵ¬
sensibus. Indecoꝵ quippe ibi aliquid
non erit. sed quicqͥd futurũ est hoc
do cebit. quia nec futurũ est si ñ docebit.
Resurgent igitur corpora scõꝵ. sine
ullo uitio sine ulla deformitate. sicut
sine ulla corruptione. onere. difficulta¬
te. In quib tanta facilitas. quanta feli¬

Expanded text:
macri cum eadem macie, aut pingues macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consil o Creatoris, ut in effigie sua cujuscunque proprietas et discernibilis similitudo servetur; in caeteris autem corporis bonis aequalia cuncta reddantur, ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat; et quod alicui defuerit ille suppleat qui de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium rationabilis inaequalitas erit, sicut est vocum quibus cantus impletur, hoc fiet cuique de materie corporis sui, quod et hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens eorum ingerat sensibus. Indecorum quippe aliquid ibi non erit. Sed quidquid futurum est, hoc docebit, quia nec futurum est, si non decebit. Resurgent igitur sanctorum corpora sine ullo vitio, sine ulla deformitate, sicut sine ulla corruptione, onere, difficultate: in quibus tanta facilitas, quanta feli
Abbreviated transcription (Latin):
gitantib. & ideo resurrectionem
carnis non credentib occurrit infor¬
mitas. Sed quẽ admodũ si statua cu¬
ius libet solubilis metalli aut igne
liquesceret aut contereretur in pul¬
uerẽ. aut confunderetur in massan
&e eam uellet artifex rursus ex illius
materiȩ quantitate reparare. mehil
interesset ad eiꝰ integritatẽ quȩ
particula materiȩ. cuiq mẽbro statuȩ
redderetur. dũ tamen totũ ex quo
constituta fuerat. restituta resumeret:
ita ds mirabiliter atq in effabiliter
artifex de toto quo caro nr̃a constitu¬
erat. eam mirabili & ineffabili celeri¬
tate restituet. Nec aliquid attinebit
ad eiꝰ redintegrationẽ utrũ capilli
ad capillos redeant. & ungues ad
ungues. an quicqͥd eo perierat
mutetur in carnẽ. & in partes alias
corporis reuocetur curante artificis
ꝓuidentia. ne quid indecens fiat. Nec
illud est consequens ut ideo diuersa
statura sit reuiuiscentiũ singuloꝵ
quȩ fuerat diuersa uiuentiũ. aut

Expanded text:
gitantibus et ideo resurrectionem gitantibus et ideo resurrectionem carnis non credentibus occurrit informitas. Sed, quemadmodum si statua cujuslibet volubilis metalli, aut in igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam velit artifex rursus ex illius mensurae quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem quae particula materiae cuique membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat restituta resumeret; ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex de toto quo caro nostra constiterat eam mirabili et ineffabili celeritate restituet. Nec aliquid attinebit ad ejus rei integritatem, utrum capili ad capillos redeant, an ungues ad ungues, an quidquid eorum perierat mutetur in carnem, et in alias partes corporis revocetur curante artificis providentia ne quid indecens fiat. Nec illud est consequens ut ideo diversa statura sit reviviscentium singulorum, quia fuerat diversa viventium, aut
Abbreviated transcription (Latin):
coherentia nata fuerant. sed seor sũ
sibi singulis sua membra gestanti¬
bus. quib humani corporis copu¬
liũ creatur caro. sed in quelibet
puluerẽ cynerẽue soluatur. in qͦli¬
bet alitus aurasq diffugiat. in quã
cũq alioꝵ corpoꝵ substantiã. uel in
ipsa elem̃ta uertatur in quoꝵ cũq
animaliũ etiã hominũ cybuͣ cedit.
carnẽq mittetur: illi animȩ huma¬
nȩ in puncto temporis redit. quȩ
illam primitꝰ ut homo fieret. cresce¬
ret. uiueret animauit. Ipsa itaq ter¬
rena materies quȩ discedente anima
fit cadauer. ñ ita resurrectione repa¬
rabitur. ut ea quȩ dilabuntur & in
alteras atq alias aliarũ rerũ species
formasq uertuntur:. quãuis ad corp
redeant unde dilapsa sunt. ad easdẽ
quoq corporis partes ubi fuerant.
redire necesse sit. Alio quin si capislis
redit qͦd tam crebra tonsura detra¬
xit. si ungtub qđ totiens dempsit
exsectio. immoderata & indecens co¬

Expanded text:
cohaerentia nata fuerant; sed seorsum cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis sua membra gestantibus, quibus humani corporis complium creatur caro: sed in quemlibet pulverem cineremve solvatur, in quoslibet halitus aurasque difcunque aliorum corporum substantiam, vel in ipsa elementa vertatur, in quorumcunque animalium, etiam hominum cibum cedat, carnemque mutetur; illi anima humana in puncto temporis reddit, qui illam primitus, ut homo fieret, cresceret, viveret, animavit. Ipsa itaque terrena materies, quae discedente anima fit cadaver, non ita resurrectione reparabitur ut ea quae dilabuntur, et in alias atque aformasque vertuntur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsae sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt redire necesse sit. Alioquin si capillus redit, quod tam crebra tonsura detraxit, si unguibus quod totius dempsit exsectio immoderata et indecens co
Abbreviated transcription (Latin):
ibi relinquantur occidant. impudentia¬
nimia udetur. Ex quo autẽ bomo
potest. Mortuus uͦ ubicũq illi mors
potuit euenire. quomͦ ad resur rectio¬
nem non ꝑtineat mortuoꝵ reperire
non possum. Neq em̃ & monstra quȩ
nascuntur & uiuunt. quãlibet eito
moriantur aut resurrectura nega¬
buntur: aut ita resurrectura creden¬
da sunt. ac non potius correpta. emen¬
dataq natura. Absit eñi ut illũ bimꝰ¬
brẽ qui nuꝑ natus est in oriente de
quo & fr̃s fidelissimi qͦd eũ uiderint
mus prb̃r scriptũ reliquit. absit
ac ñ potius duos si qđ futurũ fuerat
si gemini nascerentur resurrectu
ros existimemus. Ita cętera quȩ sin¬
guli quiq partus uel amplius uel
minus aliquid habendo uel quadã
nimia deformitate monstra dicunt᷑.
ad humane nature figurã resurre¬
ctione reuocabuntur: ita ut singule
anime singula sua corpora obtine¬
ant: nullis coherentib etiã quȩcũq

Expanded text:
ibi relinquantur occidant, impudentiaibi relinquantur occidant, impudentianimia videtur. Ex quo autem potest. Mortuus vero, ubicumque illi mors potuit evenire, quomodo ad resurrectionem nonnon possum. Neque enim monstra quae nascuntur et vivunt, quamlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut vitiata resurrectura credenda sunt; ac non potius correcta emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrem qui nuper natus est in oriente, de quo, fratres dilectissimi, qui eum viderunt mus presbyter scriptum reliquit. Absit, ac non potius duos homines, quod futurum fuerat, si geros existimemus. Ita caetera quae singuli quique partus vel amplius vel minus aliquid habendo, vel quadam nimia deformitate monstra dicuntur, ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur; ita ut singulae animae singula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecumque
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũq qͦd dicitur. Informes uero
aborsus qͥ non ꝓcliuius perire ar¬
bitretur: sicut semina quȩ concepta
ñ fuerint : Sed qͥs negare audeat
& si affirmare ñ audeat id acturam
resurrectionẽ. ut quicqͥd forme defuit
impleatur. atq ita ñ desit ꝑfectio que
accessura erat tempore. quẽadmodũ
non erunt uitia quȩ accessura erant
tempore: ut neq in eo qͦd aptũ & con¬
gruũ dies allaturi fuerant natura
fraudetur: neq in eo qͦd aduersum
atq contrariũ dies attulerant natura
tur petur. sed integretur qͦd nondum
erat integrũ. sicut instaurabitur qͦd
sime quidẽ inter doctissimos queri
ac disputari potest qđ utrũ ab homine
inueniri possit ignoro. quando in¬
cipit homo in utero uiuere. utrũ sit
quȩdã uita & occulta quȩ nondum
motib uiuentis appareat. Nlam negare
iuixisse puerꝑia quȩ ꝓpterea menbra¬
tim exsecantur & eiciuntur ex uteris
pregnantiu. ne matres quoq si mortua

Expanded text:
utcumque quod dicitur: informes vero utcumque quod dicitur: informes vero abortus quis non proclivius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit impleatur? Atque ita non desit perfectio, quae accessura erat tempore, quemadmodum non erunt vitia quae accesserant tempore: ut neque in eo quod aptum et congruum dies allaturi fuerant, natura fraudetur; neque in eo quod adversum atque contrarium dies attulerant, natura turpetur; sed integretur quod nondum erat integrum, sicut instaurabitur quodsime quidem inter doctissimos quaeri ac disputari potest, quod utrum ab homine inveniri possit ignoro, quando incipiat homo in utero vivere; utrum sit quaedam vita et occulta, quae nondum motibus viventis appareat. Nam negare vixisse puerperia, quae propterea membratim exsecantur et ejiciuntur ex uteris praegnantium, ne matres quoque si mortua
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionẽ uͦ facto uniuierso com¬
pletoq iudicio suos fines habebunt
& angłoꝵ & hominũ. Istis uoluntas.
illis facultas non poterit ulla esse pec¬
candi. uel ulla conditio moriendi.
Istis in gcͣna uita uere feliciterq uiuen¬
tibus. illis infeliciter in ęt̾na morte
sine moriendi potestate durantibus.
qm utriq sine fine. Sed in beatitudi¬
ne isti. alius alio prestabilius: in
miseria uͦ illi. alius alio tolerabilius
am uero de resurrectione carnis. ñ
sicut quidã reuixerunt. iterumq
sunt mortui. sed in ȩtͣnam uitã sicut
xp̃c resurrexit: quẽ admodũ possim
breuiter disputare. & om̃ib questio¬
nibus que de hac remoueri solent.
satis facere ñ inuenio. Resurrecturã
tamen carne̾ om̃ium quicũq nati st̃
hominũ atq. nascentur. & mortui st̃
abortaus fecib questio. qui iam qͥdẽ
nati sunt in uteris matrũ. sed nondũ
ita ut iam possint renasci. Si enim
resurrecturos eos dixerimus. de his
qui iam formati sunt tolerari potest

Expanded text:
surrectionem vero facto universo completoque judicio, suos fines habebunt et angelorum et hominum. Istis voluntas, illis facultas non poterit ulla esse peccandi, vel ulla conditio moriendi; istis in aeterna vita vere feliciterque viventibus, illis infeliciter in aeterna morte sine moriendi potestate durantibus, quoniam utrique sine fine. Sed in beatitudine isti alius alio praestabilius, in miseria vero illi alius alio tolerabilius am vero de resurrectione carnis, non sicut quidam revixerunt, iterumque sunt mortui, sed in aeternam vitam, sicutcaro resurrexit, quemadmodum possim breviter disputare, et omnibus quaestionibus quae de hac re moveri assolent, satisfacere non invenio. Resurrecturam tamen carnem omnium quicumque nati sunt hominum atque nascentur, et mortui sunt abortivis fetibus quaestio, qui jam quidem nati sunt in uteris matrum, sed nondum ita ut jam possent renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus; de iis qui jam formati sunt, tolerari potest
Abbreviated transcription (Latin):
empus qͥd inter hominis mortẽ &
ultimã resurrectionẽ interpositũ
est. animas abditis receptaculis con¬
tinet sicut una queq digna est uel
requie uel erup̃na. ꝓeo qͦd sortita est
in carne cũ uiueret. Neq negandũ
est defunctoꝵ animas. pietate suor¬
uiuentiũ releuari. cũ ꝓ illis sacrifiei¬
um mediatoris offertur. uel elemosi¬
nȩ in eccła fiant. Sed eis he ꝓsunt. qͥ
cũ uiuerent hec sibi ut potea posent
Est eñi quidam
uiuendi modus. nec tam bonus
ut ei non ꝓsint ista post mortem.
Est uͦ talis in bono. ut his ñ requirat:
& est rursus talis in malo. ut nec his
ualeat cũ hȩc uita transierit adiu¬
uari. Quo circa hic om̃e meritum
cõꝑatur. qͦ possit post hanc uitam re
leuari quispiã uel grauari. Nemo se
autẽ putet qͦd hic neglexit. cũ obierit
apud dñm ꝓmereri. Non gͥ ista quȩ
ꝓ defunctis cõmendandis frequentat
eccła. illi apłicȩ sunt aduersa sententie
qua dictũ est. om̃s eni astabimus ante

Expanded text:
em quod inter hominis mortem et ultimam resurrectionem interpositum est, animas abditis receptaculis continet, sicut unaquaeque digna est vel requie vel aerumna, pro eo quod sortita est in carne cum viveret. Neque negandum est defunctorum animas pietate suorum relevari, cum pro illis sacrificium mediatori offertur, vel eleemosynae in ecclesia fiunt: sed eis haec prosunt, qui cum viverent, haec sibi ut postea possint Est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus,ut ei non prosint ista post mortem. est vero talis in bono, ut his non requirat; est et rursus talis in malo, ut nec his valeat, cum haec vita transierit, adjuvari. Quocirca hic omne meritum comparatur, quo post hanc vitam possit relevari quispiam, vel gravari. Nemo se autem speret, quod hic neglexit, cum obierit, apud Deum promereri. Non igitur ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia, illi apostolicae sunt adversa sententiae, qua dictum est, Omnes enim astabimus ante
Abbreviated transcription (Latin):
ligant. insuꝑ fideiussores e int̃¬
uentores fenoris cõmodati an¬
piunt. Illa autẽ pauꝑ nr̃a abis
cordis & examinatio uoluntatis.
Et erat sicut in libra positũ cor
beatȩ illius uiduȩ qͦd in ꝓpheti¬
ci sermonis imperio. quasi sub¬
questionis torm̃to interrogabat᷑.
Et anceps inutrumq quo uergeret

Expanded text:
ligant, insuper fidejussores et inteligant, insuper fidejussores et interventores fenoris commodati accipiunt. Illa autem pauper nostra, cordis, examinatio voluntatis. Et erat sicut in libra positum cor beatae illius viduae, quod in prophetici sermonis imperio, quasi questionis tormento interrogabatur, et anceps in utrumque pendebat
Abbreviated transcription (Latin):
nisi pugillus farinȩ quẽ ipsum
cũ labore multo sibi & filiis suis
in ipso tempore aduenientis ꝓphe
pͣparauerat. nichil reliquũ habens.
& eo accepto moritura cũ filiis suis.
Et quid ait ad eam helyas: Accipe
mͥ modicũ aquȩ in uasculo ut bibã
At illa mox abeunte. post ipsam
iterum clamauit. Accipies mͥ &
pane̾ in manu tua. Illa autẽ sim¬
pliciter ei qͦd habebat dixit. hoc
autẽ est qͦd confessa est ipsum qͥd
habebat. Uiuit dñs si est mͥ in rep¬
sito nisi modicũ farine. & exigiñ
olei. Ualde mirabile. qͦd in tanta
escarũ penuria. modicũ ipsum
qͦd ei residuũ erat. non negauit.
Quanti uͦ nunc qui aurũ & argo¬
tum sicut lutuꝰ habent rogentir
ut indigentib opem prestent.
renuunt & non habere se urati
Acsi quando ꝑ multam obsecrato¬
nem plectantur ut prestent sro¬
turas & cautiones ordinant. &
pͣiudicia quȩdam ferro ualidmm
conscribunt: Et illius mutuans
manũ pͥmũ callidis conseriptiore

Expanded text:
nisi pugillus farinae, quem ipsum nisi pugillus farinae, quem ipsum cum labore multo sibi et filiis suis in ipso tempore advenientis prophetae praeparaverat, nihil reliquum habens, et eo accepto moritura cum filiis. Et quid ait ad eam propheta? Accipe mihi modicum aquae in vasculum, ut bibam. At illa mox abeunte, post ipsam iterum clamavit: Accipe mihi et panem in manu tua. Illa simpliciter quod non habebat, dixit; quod auait? Vivit Dominus, si est mihi in reposito, nisi hoc modicum farinae et exiguum olei . Valde mirabile, quod in tanta escarum penuria modicum ipsum quod ei residuum erat, non negavit. Quanti vero nunc qui aurum et argentum sicut lutum habent, cum rogantur ut indigentibus opem praestent, renuunt, et non se habere jurant? Et si quando per multam obsecrationem flectantur ut praestent, scripturas et cautiones ordinant, et praejudicia quaedam ferro validiora conscribunt, et illius mutuantis manum primum callidis conscriptionibus
Abbreviated transcription (Latin):
mentes in tempore necessitatis de
fructib humanitatis ostendat. &
animoꝵ affectiones. oꝑum quali¬
tate discernat. Quod si non fue¬
rint uolentes. aut digni qui
suscipiant scõs dĩ. tunc eos dñs
aut ꝑ aues pascit sicut helyam
in monte secreto. aut ꝑ ꝓphetam
aliunde transmissum. sicut dani¬
helem in lacu leonũ. aut ꝑ mariti¬
mũ animal. sicut ionam ꝑcetum.
aut ipse ꝑsemetipsũ ds̃ pastor ali¬
menta suppeditat. sicut patribus
nr̃is in deserto. Cum en̾i ñ essent
insolitudine qui susciperent filios
isrł. de cȩlo manna esurientibus
ministrabat. & de petra aquã siti¬
entib educebat. Cum autẽ in hoc
mundo scĩ popłis ꝑmixti uersant᷑.
qui & si uideat eos tribulationẽ
ferre ꝑmittit. ut det grãm his qui
circa suos uoluerint operari hu¬
manitatem. ut sibi de presentibus
beneficia fructificent in ȩtͣnam
salutem. Abut gͦ helẏas ad uiduam
illam cui nichil in promptu erat

Expanded text:
mentes in tempore necessitatis de mentes in tempore necessitatis de fructibus humanitatis ostendat, et animarum affectiones operum qualitate discernat. Quod si non fuerint hujus voluntatis aut dignitatis qui suscipiant sanctos Dei, tunc eos Dominus aut per aves pascit, sicut Eliam in monte secretum, aut per prophetam aliunde transmissum, sicut Danielem in lacu leonum, aut per maritimum animal, sicut Jonam per cetum, aut ipse per semetipsum Deus pastor alimenta suppeditat, sicut patribus nostris in deserto. Cum enim non essent in solitudine qui susciperent filios Israel, de coelo manna esurientibus ministrabat, et de petra aqua sitientibus diffluebat. Cum autem in hoc mundo sancti populis permixtim versantur, tunc etsi videat eos pati tribulationem, ferre permittit, ut det gratiam eis qui circa eos voluerint operari humanitatem, ut sibi de praesenti beneficio fructificent aeternam salutem. Abiit ergo Elias ad viduam illam, cui nihil in promptuario erat,
Abbreviated transcription (Latin):
tuta ꝑdiderant. tunc uenit helyaᷤᷤ¬
d illam inopem uiduã. Et qualis
amoris est uiduas etiã in tẽpore
sbertatis pati. Nostis eñi solitas
uiduarũ angustias quȩ ꝓfecto
ingrauescunt. si dilationi iun¬
gantur penuria. Omisit itaq
& amonte descendens uenit ad
istam pauꝑem. Quare autẽ uir
ille qui in uerbo ignem de cȩlo
abduxerat. panẽ sibimetipsi non
deposcit: Numquid non poterat:
Utiq. poterat. Sed ideo ñ fecit ne p̃pa¬
rata ad bonũ opus uidua. hospi¬
talitatis mercedib priuaretur.
Et ꝓpterea ut illum modicũ pugillũ
farinȩ & stillicidiũ olei. benedictio
dñi multiplicaret more suscepti
quie missus est ad eam helyas aut
ut inopia pasceretur. quantũ ut
egentem pasceret. & ut manifestaret
occultũ in corde illius bonȩ uo¬
luntatis affectũ. Hoc facit etiam
scõs qui sunt in hoc mundo ꝑse
tamen suã manũ ab impendio mi-¬
nistrandi. ut adbonũ promptas

Expanded text:
tuta perdiderant.  Tunc venit Elias atuta perdiderant.  Tunc venit Elias ad illam inopem viduam, et quales amoris aestus viduas etiam in tempore ubertatis pati . Nostis enim solitas viduarum angustias, quae profecto ingravescunt, si desolatione puniantur penuriae. Et Deus  descendens, venit ad istam pauperem. Quarem autem vir ille qui verbo ignem de coelo adduxerat, panem sibimetipsi non deposuit? Nunquid non poterat? Utique poterat. Sed ideo non fecit, ne praeparata ad bonum opus vidua, hospitalitatis mercede privaretur, et propterea ut illum modicum pugillum farinae, et stillicidium olei benedictio Domini multiplicaret in ore suscepti quie missus est propheta, ut ab inope pasceretur, quantum ut egenum pasceret, sed ut manifestaret occultum in corde illius bonae voluntatis affectum. Hoc etiam omnes qui sunt in hoc mtamen manum suam ab impendio ministrandi, ut ad bonum promptas
Abbreviated transcription (Latin):
licibus afferebat. non ei uel mpls
& lento incuruata ꝓgressu. al
segetis abseisȩ reliquias serutas
& residuas uel caducas ꝓgresst
messoribus spicas breui gremio
colligebat. In quo uelut de mensa
abi estimatione numeratam
panni spatio. reponebat anno¬
nam. Ad hanc gͦ missus adño
uenit helyas in tempore famis.
quando totus fere orbis terra¬
rum de fectu pluuiarũ siccatꝰ
aruerat. & in opia gignentiũ
tabefactus animantib uictum
negabat. Quando celũ ȩstibus
ignitis exarserat. & crasus aer
nebulosis uaporib caligabat.
subductisq imbribus nubila
refrenata pendebant. Quando
nec herba ne flores nec ulla ger¬
mina pullulabant. ñ spicarum
aristas roscida aura creabat.
quando flumina tenuata imis
alueis breues meatus agebant.
& fontiũ ubera torridi solis di¬
uturno ardore restrinxerant.
e usitatum amari salis tempe¬
ramentũ non indulserat. de in¬
cursu fluminũ. & infusione plu¬
uarũ dulcib aquis maria desti¬

Expanded text:
licibus afferebat. Non ei vel in teet lento incurvata progressu, raras segetis abscissae reliquias sectabatur, et residuas vel caducas progressis messoribus spicas, brevi gremio colligebat, in quo velut dimensam et sub aestimatione numeratam pro anni spatio reponebat annonam. Ad hanc ergo missus a Domino venit Elias in tempore famis, quando fere totus orbis terrarum defectu pluviarum siccatus aruerat, et inopia gignentium tabefactus, animantibus victum negabat, quando coelum aestibus ignitis inarserat, et crassus aer nebulosis vaporibus caligabat, sed subductis imbribus nubila refrenata pendebant, quando nec herba, nec flores, nec ulla germina pullulabant. Non spicarum aristas rosida aura recreabat, quando flumina tenuata rivis, alveis breves meatus agebant, et fontium ubera torridi solis diuturno ardore refrixerant, et usitatum amari salis temperamentum non influentibus de incursu fluminum et infusione pluviarum dulcibus aquis, maria desti
Abbreviated transcription (Latin):
allophylis tradidit. Unde autem
illa mulier illi tam forti uiro pͣua¬
luit: Unde nisi ingenita illi sim¬
plicitate bonitatis. & fibi malitie
calliditate : Non solũ enĩ curiosa
sed & subdola irrepsit inp̃cordia
mariti simplicis. & importunis
obsecrationib. atq illecebris blan¬
diens fatigatũ archano illo uir¬
tutis sue mysterio spoliauit.atq.
ita de rasis crinibus uirtute nu¬
datũ funditus euertit: ut quem
multa milia hostiũ arma nͣ uice¬
rant. hunc una mubiercula sine
armis. dolo malitiȩ armata con¬
ficeret. Propter hoc annuntiat
tibi ꝓpbeta & dicit. A coniuge
tua custodi te. ne manifestes ei
cor tuũ. Dic enim. Quȩ bestia
contra masculũ talia facere ali¬
quando audita est: Quȩ dracena
uult coniugẽ suũ ꝑdere: Uel
quȩ leena marẽ suuͣ iugulandũ

Expanded text:
allophylis tradidit. Unde autem allophylis tradidit. Unde autem illa mulier illi tam viro forti praevaluit, nisi ingenita illi simplicitate bonitatis, et sibi malitiae calliditate? Non solum enim curiosa, sed et subdola irrepsit in praecordia mariti, quem simplicibus et importunis obsecrationibus, atque illecebrosis blanditiis fatigatum, arcano illo virtutis suae mysterio spoliavit, atque ita derasis crinibus virtute nudatum funditus evertit, ut quem multa millia hostium armrant, hunc una muliercula sine armis dolo male armata vicerit. Propter hoc annuntiat tibi propheta, et dicit: A conjuge tua custodi te, ne manifestes ei cor tuum. Dic ergo mihi, quae bestia contra masculum suum talia aliquando meditata est? Quae dracaena vult conjugem suum perdere? vel quae leaena marem
Abbreviated transcription (Latin):
displicuerat uxori: Forte non
erat speciosus. Et quis eo pulchri
or eo tempore uidebatur. qui
septẽ crines sacrato uertice in
septiformis gr̃ȩ imaginẽ p̃fere¬
bat: An uͦ non erat fortis: Et
contemptui ignauiȩ spernebat᷑ :
tquis illo fortior. qui leonẽ ter¬
ribilem ueniente sibi obuiam
solus mnermis iniectis manibus
trangulauit: Et ut scriptũ est.
sicut hedum caprarũ discerp̾it.
equi una de uetustis ossib asini¬
eadaueris arenti maxilla. allophy¬
bos mille uiros ꝓstrauit. Sed pre¬
terea & sc̃s erat. Atq. in tantum
sc̃s. ut cũ stetisset post laborem
pugne in loco sicco. depͣcatus in
defectu anime suȩ dñm. statim¬
& ex ipsa quã in manu tenebat
maxilla. erũpentẽ a quã biberet.
atii. inde sitis ęstum ex eodem mor¬
tui pecoris osse quo uicerat. rectꝰ
extingueret. Et hunc tantũ & talẽ
uirũ & pulchritudine & uirtute
& sc̃itate prestantẽ uxor sua sicut
inimicũ despiciens. & alligans

Expanded text:
displicuerat uxor? Forte non displicuerat uxor? Forte non erat speciosus? Et quis eo pulchrior sub illo tempore videbatur, qui septem crines vertice in septiformis gratiae imagine praeferebat? An vero non erat fortis, et contemptu ignaviae spernebatur? Et quis illo fortior, qui leoni terribili obvianti sibi obviat, solus et inermis innexis sibi manibus strangulat, et ut scriptum est, sicut haedum caprarum discerpsit? Et qui una de vetustis ossibus asini arente maxilla allophylos mille prostravit. Sed praeterea sanctus erat, atque in tantum sanctus, ut cum sitisset post laborem pugnae in loco sicco, deprecatus in defectu animae suae Dominum, statim ex ipsa quam in manu tenebat maxilla erumpente aqua biberit, atque inde sitis aestum ex eodem mortui pecoris osse quo vicerat, refectus exstinxerit. Et hunc talem et tantum virum et pulchritudine et virtute et sanctitate praestantem, sua uxor sicut inimicum decipiens et alligans,
Abbreviated transcription (Latin):
lagina dolorib leniendis accom¬
datũ. o caritatis constans fides.
Dic mͥ mulier. putasne umquã sit
in simili tribulatione positam¬
ille uidisset. tale ad te uerbum
potusset emittere. & non orauo¬
nibus magis & benefactis passior
tuam abstersisset: Non sufficide
loribus & uulnerib eiꝰ gramos¬
morbus accederes. quȩ semptil
illam ꝑblasphemiã peccati acidl¬
ceres penam: An ignoras quod
om̃e peccatũ & blasphemia rent
parem: Damͥ dalilam. Nam &
ipsa fortissimũ samson. illum
urũ suũ nouacula rasum. &
uinctũ allophilis hostib in pͣdã.
a ludibriũ tradidit. Illũ cubilis
su coniugẽ. cũ mollissime blan¬
diebatur. quẽ simpliciter adora¬
bat. quẽ seipsa cariorem carere
existimabat. quẽ hesterno die ut¬
aica cõplectebatur. hodie ut
inimica decepit. Quẽ paulo ante
callidis maleblanda palpabat. ille¬
cebris. uelut diligens: hunc paulo
post morti tradebat inducens.
t quid dicemus: Quib odioꝵ causis

Expanded text:
magnis doloribus leniendis accommagnis doloribus leniendis accommodatus, o charitatis unanimis fides! Dic mihi mulier: Putasne unquam, si te in simili tribulatione positam vidisset, tale ad te verbum potuisset emittere, et non orationibus et benefactis passionem tuam abstersisset? Et non sufficiebat loribus et vulneribus gravior accederes, quae sempiternam illi blasphemiae peccato adduceres poenam? An ignoras quod omne peccatum et blasphemiae remittparem? Da mihi Dalilam. Nam et ipsa fortissimum Samsonem virum suum novacula rasum et vinctum, allophylis hostibus in praedam et ludibrium tradidit. Illum cubilis sui conjugem, cui mollissime blandiebatur, cui simpliciter adulabatur, quem seipsa chariorem habere aestimabatur, quem hesterno die unanimis amplectebatur, hodie ut inimica decipit. Quem paulo ante callidis male blanda palpabat illecebris ut diligens, hunc paulo post morti tradebat illudens. Et quid dicimus? Quibus odiorum causis
Abbreviated transcription (Latin):
dere ad mortẽ. Deniq iustum¬
illũ iob mulier sua ad mortem
tradebat. dicens ei. Dic uerbum
in dnm & morere. O malignitas
ineffabilis. o uoluntas impia. Non
miserata est uiri sui cũ uideret
om̃ia eius mebra atq uitalia uisce¬
ribus ignitis ardentia. & totas
carnes eiꝰ uermib inuolutas. Non¬
flexa est ad miscdiam. uidens eũ
totis dolorib inherere. & duris
crutiatibus constrictũ. a gone
funeris dimicare. Heu ululatu
lacrimali dolores suos ab intentio.¬
ne laterũ tabidoꝵ expressis uo¬
cibus decantare. Non mitigaa
est ad affectionẽ mentis luxur
cũ illũ quẽ in regali quondam
purpura amictũ uiderat: tunc
in aggere stercoris. nudato cor¬
pore iacentẽ uideret. non recor¬
data est pristinȩ cũ eo consuetu¬
dinis sue. neq quanta ꝑ ipsum
gła in diuitus & honorib florus¬
set. sed oblita om̃iũ bonoꝵ. ut¬
stulta ait. Dic uerbu in dñm. &
morere. O grã coniuigalis. omi

Expanded text:
dere ad mortem. Denique justumdere ad mortem. Denique justum Job mulier sua ad mortem tradebat, dicens: Dic verbum in Dominum, et morere . O malignitas ineffabilis, o voluntas impia! Non miserta est viro suo, cum videret omnia membra ejus atque vitalia ulceribus ignitis ardentia, et totam carnem ejus vermibus involutam. Non inflexa est ad misericordiam, videns eum tot doloribus volvi, et duris cruciatibus constrictum, agone funereo dimicare, et ululatu lacrymabili dolores suos intentione laterum tabidorum expressis vocibus decantare. Non mitigata est affectione mentis uxor, cum illum quem regali quondam purpura amictum viderat, nunc in aggere stercoris nudato corpore jacentem videret. Nec recordata est pristinae cum eo consuetudinis suae, neque quanta per ipsum gloria et divitiis et honoribus floruisset, sed oblita omnium bonorum, ausculta quid ait: Dic verbum in Dominum, et morere. O gratia conjugalis, o sermo
Abbreviated transcription (Latin):
malũ est. Intolerabilis uipera. in¬
medicabile uenenũ. Scio ego aspi¬
des blandimentis incantantium
mitigari. & leones & ty grides. &
pardos domita feritate mansuesce¬
re. Mulier eñi mala si iniuriam
patiatur. insanit. & si honorem ac¬
cipiat extollitur: & si potentis alicuiꝰ¬
sit uxor. non cessat nocte ac die
uirũ suũ callidis stimulare sermo¬
nibus. Blanda nequiter & impor¬
tuna uiolenter. donec amente eiꝰ
extrudat patientiam. & ad consensũ¬
sui furoris exacuat: ut similem
sibi faciat maritũ. Im ꝓbis male
suadet consiliis. sicut herodias
fecit herodi. Si uͦ pauꝑem uirũ
habeat. ipsum quoq ad iracundiaᷤᷤ
& rixas incitare non desinit. Et
om̃s passim despicit. & ad omnẽ
audaciam spũ suꝑbiȩ inflatur.
Timore enĩ dĩ non refrenat lin-¬
guam suam. nec infuturũ udi¬
cium ꝓspicit. neq ad dm̃ atten¬
dit. non amicitiȩ iura seruare.
non religionis fidem nouit ue¬
reri. Nichil est ei uiruͣ suu̾ tra¬

Expanded text:
m duplex, intolerabilis vipera, immedicabile venenum. Scio enim et ego aspides blandimento incantantium mitigari, et leones et tigrides et pardos domita feritate mansuescere. Mulier mala et si injuriam patitur, insanit, et si honorem accipit, extollitur. At si potentis alicujus uxor sit, non cessat die ac nocte virum suum callide stimulare, blande, nequiter, importune et violenter, donec mentem ejus extrudat impatientia, et ad sui consensum furoris exacuat, ut sibi similem faciat maritum. Improbis male suadet consilium, sicut Herodias fecit Herodi. Si vero pauperem virum habeat, ipsum quoque ad iracundias et rixas incitare non desinit. Et nes passim despicit, et ad omne mendacium spiritu superbiae inflatur. Timore enim Dei non refrenat linguam suam, nec futurum judicium prospicit, neque ad Deum intendit. Non amicitiae jura servare, non religionis fidem novit vereri. Nihil ei est virum suum tra
Abbreviated transcription (Latin):
Uides quomͦ hospitalitatis mercede
benedicta uidua cito uindemiauit.
Bonoꝵ em̃ laboꝵ fructus głosus est.
& inconcussa radix prudentiȩ.
Audistis omulieres. & malarum
mulierũ actus. & bonarũ uir¬
tutes. Illarum gͦ facinora calcate.
harũ uero exempla sectemini.
Illas execramini. has uͦ imitemini:
ut cũ scãrum feminarũ cursus¬
& in uestigia consecutȩ fueritis.
in carum choro atq. consortio pari
gła. & laude annumeremini in

Expanded text:
o hospitalitatis mercedes benedicta vidua cito vindemiavit. Bonorum etenim laborum fructus gloriosus est, et inconcussa radix prudentiae . Audistis, o mulieres, et malarum mulierum actus, et bonarum virtutes. Illarum ergo facinora calcate, harum vero exempla sectamini. Illas exsecramini, has vero imitamini, ut cum sanctarum feminarum cursum et vestigia consecutae fueritis, in earum choris atque consortio pari gratia et laude annumeremini in
Abbreviated transcription (Latin):
rus. Quid aut̾ẽ digne dicimus
& de beata illa uidua. quȩ suscept¬
ꝓpħam helyam: Quam innulo
impediuit in opia rerum diuias
bone uoluntatis. cui erat neq fra¬
mentũ neq uinũ. neq pulmera¬
riũ. neq aliud ullum terrestris
alimonie genus. ad pauꝑtatis a¬
haste consolationem: Non ager
illi frugifer semen panis p̃belit.
non uinea pendulam fruentiluas
nistrabat: non ei uel in palmo da¬

Expanded text:
ariis . Quid autem digne dicamus ariis . Quid autem digne dicamus et de beata illa vidua quae suscepit Eliam , quam in nullo impedivit inopia rerum, divitem bona voluntate, cui non erat neque frumentum, neque vinum, neque pulmentum, neque aliud quid terrestris alimoniae, ad paupertatis exhaustae consolationem? Non ager illi frugifer semen panis proferebat, non vinea praedulcem fluentibus venam fferebat. Non ei vel in
Abbreviated transcription (Latin):
rit sapientia. qmͣ ñ est caput suꝑ
caput serpentis. & ñ est malitia
suꝑ maliciã mulieris. Et si mul
om̃is quisqͥs habet mulierẽ malã
cognoscat. quia iam iniquitatum
suarũ mercede̾ portat. Non caret
testimonio ueritatis hic sermo.
Audi sapientiam dicentẽ. Mulieri
malȩ & iniquȩ portio dabitur ꝓ
oꝑibus malis. Sed hactenus mͥ de
muliere mala sermo habitus hic
habeat finẽ. Oportet eni nunc
uicissim cõmemorare bonas. ma¬
xime ꝓpter eas que absunt. Bone
autẽ femine. bonarũ uirtutes sicut
ꝓprias imitentur. Illarũ castos la¬
bores. suas coronas esse existiment.
Mulier bona & hospitalis beata suna¬
mites. quȩ uirũ suũ dep̾cata. man¬
riens & diuertens ad eos qͦd facere
consueuerat. secretũ haberet refec¬
tionis locum. Posuit gͦ ei lectum.
ut scriptura declarat. & luceri
uacuũ tegum̃tis. sed habentẽ
competentia stratui indumͣ:
sed cum stupa & oleo habentem
lumen: & mensam non sine pan¬
bus. sed instructam cibis necesi¬

Expanded text:
m non est caput super caput serpentis, et non est malitia super malitiam mulieris. Et semel omnino quisquis habet mulierem malam, cognoscat quia jam iniquitatum suarum mercedem portat. Non caret testimoniis veritatis hic sermo. Audi sapientem dicentem: Mala mulier et iniqua portio dabitur pro operibus malis . Sed hactenus mihi de muliere mala sermo habitus, hic habeat finem. Oportet enim nunc vicissim commemorare bonas, maxime propter eas quae adsunt. Bonae enim feminae, bonarum virtutes sicut proprias intuentur, et illarum castos labores suas esse coronas existimant. Mulier bona et hospitalis beata Sunamitis, quae virum suum deprecata est manriens et divertens ad eos, quod facere consueverat, secretum haberet refectionis locum. Posuit ei lectum ut Scriptura declarat et lucernam vacuum tegumentis, sed habentem competentia strato indumenta; sed cum stupa et oleo habentem lumen; et mensam non sine panibus, sed instructam cibis necess
Abbreviated transcription (Latin):
repleuit bonis. Non deficiet inqͥt
farinȩ hẏdria. & oleũ de capsace
donec det ds pluuiã suꝑ faciem
terrȩ. Et quare usq ad illud tẽpꝰ
finem benedictionis dedit: Neces¬
sariũ utiq oportebat eni noua
gła sicut pluuiã uenientẽ int̾ram.
ueterẽ lege̾ terminũ accipere. &

Expanded text:
replevit bonis. Non deficiet, inquit, replevit bonis. Non deficiet, inquit, farina hydriae, et oleum de capsace, donec det Dominus pluviam super terram. Et quare usque ad illud temporis, finem benedictionis dedit? Necessario utique. Oportebat enim nova gratia sicut pluvia superveniente in terram, veterem legem terminum accip