comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ecce qui nolu̾at intelligere deum sine miseria miserantẽ. sñ ira
irascentem. sine zelo zelante. sñ obliuione obliuiscentẽ. siñ igracia
nesciente. sine penitentia penitẽtem. Non iste qui scđm u̾bũ dei nͥ¬
loq̃ndo et lras eius nõ congiderando. et uoces ear nõ adu̾tendo. ftũs
ẽ mutus latrator. cecus lector. surdus auditor. Obluuosus in qͥt deu̾
et emortua memortua. artũ posuic̃. in nubibꝰ qui iris dẽ .unde cõmo¬
neatur nõ amplius humanũ genꝰ dele diluuio. quid agat. õino
nesciens. cui merito opus sit a ssiduo monitore. Iste u̾o memoria nͥ set
aĩa mortua quid loquat᷑ nesciens. si in rebus apertioribꝰ calũpniat᷑:
qnͣto magis caliginatur ĩnubibꝰ. et delirare cõpellitur: Cui tñ ut
cito respondea: ita dico deũ se admon̾i uoluisse quãuis no sit obli¬
tus. sicut xp̃s doceri se uoluit ubi lazaruis positus fuerit. ꝙͣuis no ess

Expanded text:
Ecce qui noverat intelligere Deum sine miseria miserantem, sine ira Ecce qui noverat intelligere Deum sine miseria miserantem, sine ira irascentem, sine zelo zelantem, sine oblivione obliviscentem, sine ignorantia nescientem, sine poenitentia poenitentem: non iste qui secundum verbum Dei nloquendo, et Litteras ejus non considerando, et voces earum non advertendo, factus est mutus latrator, caecus lector, surdus auditor. 43. Obliviosus, inquit, Deus et emortua memoria arcum posuit in nubibus, qui iris dicitur, unde commoneatur non amplius humanum genus delere diluvio , quid agat omnino nesciens, cui merito opus sit assiduo monitore. Iste vero non memoria, sed anima mortua quid loquatur nesciens, si in rebus apertioribus calumniatur, quanto magis caligat in nubibus, et delirare compellitur? Cui tamen ut cito respondeam, ita dico Deum admoneri se voluisse, quamvis non sit oblitus, sicut Christus doceri se voluit ubi Lazarus positus fuerit, quamvis non esset
Abbreviated transcription (Latin):
effusus est. cuiꝰ umbre fuerant sacrificia q̃ de pecoribꝰ ĩmaculatis iuᷤ¬
sa sunt ĩmolari:. hoc gͦ de penitẽtia dei ne sic ea putaret accipiendam
ut ex eoꝙ nõ intlligit in blasphemiãrũ lacͣcus Rabido usaniret: ħe¬
bat unde cõmon̾etur ĩ ꝓximo. Ipe quippe cõmemoraũ deu dixisse
.Ienitet me unxisse saul in regẽ. hoc autẽ scriptũ est. samuli scõ
qͥ de homine fieri debuerit .ꝙͣ ille qui hoiem fecit. ubi ꝙ saluberrimũ
est discimus. ut sꝑ diuinũ p̾eeptum. humanũ in nob̃ uncat affec¬
tum. Idem tñ samuel cui dixerat deus penitet me unaisse saul
in regnu: dicit euidenter deum nõ penite. Na ita scriptũ ẽ. et fcm̃
est u̾bũ diũ ad samuel dicens. penitet᷑ ꝙ cõstituerit saul ĩ regem.
qͣm adu̾sus est ame. et uerba mea non custodiuit. et paulo post
sauli dixit ip̃e samuel: dirũpst diis regnũ isrł de manu tua hodie.¬
et dabit illud ꝓximo tuo bono super te. et diuidetur isrł in duo.¬

Expanded text:
t, cujus umbrae fuerant sacrificia, quae de pecoribus immaculatis jussa sunt immolari: hoc ergo de poenitentia Dei, ne sic eam putaret accipiendam, ut ex eo quod non intelligit, in blasphemiarum latratus rabidus insaniret, habebat unde commoneretur in proximo. Ipse quippe commemoravit Deum dixisse: Poenitet me unxisse Saül in regem. Hoc autem scriptum est Samueli sancto quid de homine fieri debuerit, quam ille qui hominem fecit. Ubi quod saluberrimum est discimus, ut semper divinum praeceptum, humanum in nobis vincat affectum. Idem tamen Samuel cui dixerat Deus, Poenitet me unxisse Saül in regem; dicit evidenter, Deum non poenitere. Nam ita scriptum est: Et factum est verbum Domini ad Samuel, dicens, Poenitet me quod constituerim Saül in regem, quoniam aversus est a me, et verba mea non custodivit: Et paulo post Saüli dixit ipse Samuel: Disrupit Dominus regnum Israel de manu tua hodie,et dabit illud proximo tuo bono super te, et dividetur Israel in duo
Abbreviated transcription (Latin):
enter nescit. et ꝙ semper sciuit alii cognoscu. et cũ extĩguitur auegãti¬
by. in extĩguibilis permanz. et tranquille irascit. et confũdi nõ potest
eti a qñ confundr. et nomͥ eius pollui nõ potest: etia qñ polluitur. et
obluusci non potest. etia qñ obluuiscitur. et meminit etia. qñ admo¬
netur. Sic est etia ineffabił. hec eni dedicuntur. de quo nicħ ab hoĩe uł
hõi dici satis digne et satis cõpetenter potest. Que cu ita sint: quis re¬
ligiosus nõ istum exsufflet ut puluem quẽ ꝓhicit uẽtus a facie tre. qͥ
tumens et elatus atq irruens in occlo̾s infirmoꝵ. eosq perturbans
uidetur sibi ad dicere arguendo u̾ba in uetere testam̃to que nõ intel¬
ligit. nec ĩtuendo que ĩ nouo ĩtelligit: hoc aut̃ de penitẽtia dei unde
fcm̃ est ut loq̃remur. cũ cõmemoraremꝰ ꝓphetiã de xp̃o ubi dcm est. qi¬

Expanded text:
enter nescit; et quod semper scivit, aliquando cognoscit; et cum exstinguitur a negantienter nescit; et quod semper scivit, aliquando cognoscit; et cum exstinguitur a negantibus, inexstinguibilis permanet; et tranquille irascitur; et confundi non potest, etiam quando confunditur; et nomen ejus pollui non potest, etiam quando polluitur; et oblivisci non potest, etiam quando obliviscitur; et meminit, etiam quando admonetur. Sic est ineffabilis. Haec enim de illo dicuntur, de quo nihil ab homine vel hominis satis digne et satis competenter dicitur. Quae cum ita sint, quis religiosus non istum exsufflet ut pulverem, quem projicit ventus a facie terrae ; qui tumens et elatus atque irruens in oculos infirmorum, eosque perturbans, videtur sibi aliquid dicere, arguendo verba in Vetere Testamento quae non intelligit, nec intuendo quae in Novo intelligit? 42. Hoc autem de poenitentia Dei, unde factum est ut loqueremur, cum commemoraremus prophetiam de Christo, ubi dictum est, Ju
Abbreviated transcription (Latin):
diuiuitati. et grauẽ pariũt offensione: Cum enĩ de xp̃o uerissime dicat
uos : Ipõs deniq scõs suos cũ precierit et elegerit ante mũdi constitutõe.
quid est ꝙ dicit apls. nũc aũt cognoscentes deũ ymo cogniti a deo. qͣsinc̃
euiͦi. scriptũ est. qui ceditͥ filium ht uita et̾na. qui aũt incredulꝰ est fi¬
lio nõ uidebit uitam.set ira dei manet super eum: calũpniet᷑ et huic
u̾bo iste bͥasphemꝰ et dicat. quał est qui irascitur. cũ scriptũ sit iracũdia
diret: Tamen ĩ eu̾glio qui me ĩquit cõfe̾ssꝰ fuerit et uba mea ĩ gene¬
ratione ista adultera et peccatrice. et filius hõis confinꝰet
usta quia polluer nom̾ diũ dei sui: Et cur dcm̃ est
cũ ueneris ĩ regnũ tuui. Si nichil obliuiscitur. nisi qr nõ insipieter s in¬
telligenter ei dr̃. obliuisceris iopiam nr̃a et tribulatoem nr̃a : gͦ et sti¬

Expanded text:
divinitati, et gravem pariunt offensionem? Cum enim de Christo verissime dicat divinitati, et gravem pariunt offensionem? Cum enim de Christo verissime dicat vos ? Ipsos denique sanctos suos cum praescierit et elegerit ante mundi constitutionem: quid est quod dicit Apostolus, Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo ; quasi nunc i credit in Filium, habet vitam aeternam; qui autem incredulus est Filio, non videbit vitam, sed ira Dei manet super eum ? Calumnietur ergo et huic verbo iste blasphemus, et dicat: Qualis est qui irascitur, cum scriptum sit, Iracundia diret? Tamen in Evangelio, Qui me, inquit, confusus fuerit, et verba mea, in genratione ista adultera et peccatrice, et Filius hominis confundeibusdam, quia polluerunt nomen Domini Dei sui ? Et cur dictum estcum veneris in regnum tuum , si nihil obliviscitur; nisi quia non insipienter, sed intelligenter ei dicitur, Oblivisceris inopiam nostram et tribulationem nostram ? Ergo et sci
Abbreviated transcription (Latin):
iam hõibus et ip̃is carnalibꝰ cũ de deo sermo est. uidẽtur absurda et ĩdi¬
gna. ut cũ timẽtur ista sic accipi quayͦ in homĩbꝰ solent. et discutiũtur
ꝙ̃admodũ do deo b̃n accipi possint: ibi discatur & illa que hũnis sẽsibus
in eifd̾ scripturis do digna uidebant᷑. nõ scdm ħomũ mores intelligi uł
ĩ deum. Set nõ cito uidet᷑ ꝙ mĩa sic hoĩes miserentur nõ cadere ĩ deum.
e x illo gͦ quod reqͥrendũ facetur. discit ħo. et hoc requirere. ꝙ iã suffic̾e ar¬
bitrabatur. Sic gͦ qñ eĩ penitet nõ mutat᷑ et mutat: sic̃ qñ irascit᷑ nõ
mouetur et uidicat. et qn miseretur nõ dolet et liberat. et qñ zelat
nõ cruciatur. et cruciat. Nũquid aũt in libris testam̾ti noui desunt ħ
uba. que si accipiantur sic̃ in hoĩbus accipi selent. nullo mͦ congruũt

Expanded text:
jam hominibus et ipsis carnalibus, cum de Deo sermo est, videntur absurda et indijam hominibus et ipsis carnalibus, cum de Deo sermo est, videntur absurda et indigna: ut cum timentur ista sic accipi, quomodo in hominibus solet, et discutiuntur quemadmodum de Deo bene accipi possint, ibi discatur etiam illa quae humanis sensibus in eisdem Scripturis Deo digna videbantur, non secundum hominum mores intellidetur etiam misericordia, sicut homines miserentur, non cadere in Deum. Ex illo ergo quod requirendum fatetur, discit homo et hoc requirere, quod jam sufficere arbitrabatur. Sic ergo quando eum poenitet, non mutatur, et mutat; sicut quando irascitur, non movetur, et vindicat; et quando miseretur, non dolet, et liberat; et quando zelat, non cruciatur, et cruciat. 41. Numquid autem in libris Testamenti novi desunt haec verba, quae si accipiantur sicut in hominibus intelligi solent, nullo modo congruunt
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nom̃ meũ in gentibꝰ. Non enĩ sicut hoĩem penitet deũ. s sicut dñm
ꝙ̃ ad modũ non sicut ho irascitur. nec sic̃ ho miseretur. nec sicut ho zelat:
s oĩa sicut deus. Penitẽtia dei nõ est post errorẽ. Ira dei nõ h̾e̾t pertbati
animi ardorem. Misccłia dei nõ het cõpatiẽtis miserii cor. Uñ in latina
linga nom̃ actep̃. ⁊elus dei non ht m̃tis liuorẽ. Set penitetia dei dicitur.
rerũ in eius potestate cõstitutarui hoĩbꝰ inopinata mutatio. Ira dei ẽ.
uidcã petĩ. miscdia dei est. bonitas opitulandi. Selus dei ẽ. ꝓurdecia qua
ñ sinit eos quos subditos hẽt: inpune amare ꝙ prohibet. Uñ iste qui tã
ne de deo dici possit. set plurima &. pene omĩa nos de illo dicere loq̃ndi ne¬
cessitate. que magis hoies ei hoibus metiunt᷑. Sic̃ autem ĩtelligenda de
iuna scriptura de illo in effabili loquens. ad quedã etiã u̾ba descendit. q̃

Expanded text:
nomen meum in gentibus. 40. Non enim sicut hominem poenitet Deum; sed sicut Deum: quemadmodum non sicut homo irascitur, nec sicut homo miseretur, nec sicut homo zelat; sed omnia sicut Deus. Poenitentia Dei non est post errorem: ira Dei non habet perturbati animi ardorem: misericordia Dei non habet compatientis miserum cor, unde in latina lingua nomen accepit: zelus Dei non habet mentis livorem. Sed poenitentia Dei dicitur, rerum in ejus potestate constitutarum hominibus inopinata mutatio: ira Dei est vindicta peccati: misericordia Dei est bonitas opitulandi: zelus Dei est providentia, qua non sinit eos quos subditos habet, impune amare quod prohibet. Unde iste qui tam eniri aliquid quod digne de Deo dici possit; sed plurima et pene omnia nos de illo dicere loquendi necessitate, quae magis homines ex hominibus metiuntur, sicut autem intelligenda de entissime Scriptura divina de illo ineffabili loquens ad quaedam etiam verba descendit, quae
Abbreviated transcription (Latin):
nib ur̃is. ecce ꝙ est scdm ordinẽ aaron. cur aut̃ hoc nõ accipiat: addic
et dicit. Quia ab ortu solis usq ad occasũ glorificatũ ẽ nom̃ meum
ĩ gentib. et in oĩ loco ĩcensũ offertur noĩ meo et hostia pura. qr magn

Expanded text:
nibus vestris. Ecce quod est secundum ordinem Aaron. Cur autem hoc non accipiat, addit, nibus vestris. Ecce quod est secundum ordinem Aaron. Cur autem hoc non accipiat, addit, et dicit: Quia ab ortu solis usque ad occasum glorificatum est nomen meum in gentibus, et in omni loco incensum offertur nom
Abbreviated transcription (Latin):
est. Audi ppls meus et loquar tibi isrł. et testificabor tibi. et cetera que
iam supra cõmemoraui. De huiꝰ eni domo. non accipit uitulos. Neq d̾
gregibus eius yrcos. Iste ĩmolat deo sacrificiũ laudis. nõ scd̾m ordinem
abaron. set scdm ordinẽ melchisedech. Ꝙ in eo psalmo positũ est ꝙ̃ dñs
ih̾s ĩ eiuinglio de se conscriptũ eẽ testatur. querens a udeis respõtẽtibꝰ
xp̃m filiũ esse dd. ꝙ solũ de illo carnalit̾ nouerant: quomꝰ eũ dd in
spiritu dixit dnm. Tunc enĩ hꝰ psalmi cõmemorauit exordiũ. Dixit
participes eius: uident tale sacusiciũ nũc offerii deo toto orbe t̾raru.
Dei aũt uratio. increduloꝵ ẽ increpacio. et ꝙ deum nõpenitebit: sig¬
nificatio ẽ qr hoc sacerdotͥum nõ mutabit. Mutauit qͥppe sac̾dociũ scd̃m
ordinẽ aharon. unde alius ꝓph̾a dicit ad eũ qui carnalit̾ est isrł. Nõ est
michi uoluntas iuobis dicit diis oĩpotes. et hostiã non accipia de ma¬

Expanded text:
est, Audi, populus meus, et loquar tibi; Israel, et testificabor tibi : et caetera, quae jam supra commemoravi. De hujus enim domo non accipit vitulos, neque de gregibus ejus hircos. Iste immolat Deo sacrificium laudis, non secundum ordinem Aaron, sed secundum ordinem Melchisedec. Quod in eo psalmo positum est, quem Dominus Jesus in Evangelio de se conscriptum esse testatur, quaerens a Judaeis respondentibus Christum filium esse David, quod solum de illo carnaliter noverant, quomodo eum David in Spiritu dixerit Dominum. Tunc enim hujus psalmi commemoravit exordium: Dixit participes ejus, vident tale sacrificium nunc offerri Deo toto orbe terrarum. Dei autem juratio incredulorum est increpatio. Et quod Deum non poenitebit, significatio est quia hoc sacerdotium non mutabit. Mutavit quippe sacerdotium secundum ordinem Aaron. Unde alius propheta dicit ad eum qui carnaliter est Israel: Non est mihi voluntas i n vobis, dicit Dominus omnipotens, et hostiam non accipiam de ma
Abbreviated transcription (Latin):
catõis duni serit et alt̾a duxit ab himodi pcco absoluimꝰ labe pcc̃i deffẽdi¬
mꝰ. Ambos eni licet altu altero grauiꝰ mechos tñ esse cogscimꝰ. Neq eĩ
ca fornicatõis a uiro dimissã duxit mechat᷑. de uno qͥdem ip̃oꝵ dicimꝰ
ritus dimi ser. Ita cũ ambo sint mechi et ille scilic qͥ dimiser uxorẽ suã
p̾t̾ causa fornicatõis et aliã dux̾it. et ille qͥ ꝓp̃t cãm fornicatõis uxore

Expanded text:
s dimiserit et alteram duxerit, ab huius peccati labe defendimus. ambos enim, licet alterum altero grauius, moechos tamen esse cognoscimus. neque enim causam fornicationis a uiro dimissam duxerit, moechatur, de uno quidem ipsorum dicimus ationis maritus dimiserit — ita, cum ambo sint moechi, et ille scilicet, qui dimiserit uxorem suam praeter causam fornicationis et aliam duxerit, et ille, qui propter causam fornicat
Abbreviated transcription (Latin):
qr exp̾ssa una specie alterã tacuit. facit ad intelligẽdũ difficile: nũꝙͥ ñ
alii generalit̾ idip̃m ita cõplexi s̃. ut de utqͦ poss intelligi: Nã si scd̾m
marchũ sic scriptũ est qͥcũq dimiser uxorẽ sua et alt̾a dux̾it. adult̾iũ
ꝯmittit super eã. et si uxor dimiserit uirũ suũ et alii nupser mechat᷑¬
scđin luchã sic qͥ dimitt̃ uxorẽ sua et alt̾a duc mechat᷑: qui gͦ nos sumꝰ¬

Expanded text:
 expressa una specie alteram tacuit, facit ad intelligendum difficile; numquid non alii generaliter idipsum ita complexi sunt, ut de utroque posset intelligi? Nam secundum Marcum sic scriptum est: Qcommittit super eam; et si uxor dimiserit virum suum, et alii nupserit, moechatur . Lucas: Omnis qui dimittit uxorem suam, et alteram ducit, maechatur . Si
Abbreviated transcription (Latin):
metuendue esse didiscimꝰ ne membra ex anima patiantur: nec pe¬
na dicenda ẽ. si autem humanũ gꝰ sua carnẽ consideremꝰ affectũ.
potuit inte tr̃en uel cõtristari unnus. ꝙ sensurꝰ non erat mortuꝰ. Et
hec erat pena. ꝙͣ dolebat animus id de suo corpore futurũ. ꝙͣuis cũ fiera q̃m̃
non doleret. hactenus eni uoluit diis seruu suum plectere. qui ñ
sua contumacia spreuerat preceptui eius implere s aliena decipiente
fallacia obedire se credidit. qñ non obediuit. Neq enim putandi
ita fuisse interẽptu morsu bestie ut ad suppliciũ tarthareũ eius d̾m̃¬
anima raperetur. qñ quitẽ ipsum eius corpꝰ ioẽ leo qui occiderat custo¬
diuit. Iumẽto etiam qͦ uehebatur illeso. & simul cum illa ĩmanifera
intrepida presencia ad sui domini funꝰ adstante. Quo mirabili si¬
gno apparet. hoiem dei cohercitum potius temporałr usq ad mortem.

Expanded text:
metuendum esse didicimus, ne membra exanima patiantur, nec poemetuendum esse didicimus, ne membra exanima patiantur, nec poena dicenda est. si autem humanum erga suam carnem consideremus affectum, potuit inde terreri uel contristari uiuus, quod sensurus non erat mortuus; et haec erat poena, quoniam dolebat animus id de suo corpore futurum, quamuis cum fieret non doleret. hactenus enim uoluit dominus seruum suum plectere, qui non sua contumacia spreuerat praeceptum eius inplere, sed aliena decipiente fallacia oboedire se credidit, quando non oboediuit. neque enim putandum est ita fuisse interemptum morsu bestiae, ut ad supplicium tartareum eius deanima raperetur, quandoquidem ipsum eius corpus idem leo qui occiderat custodiuit iumento etiam, quo uehebatur, inlaeso et simul cum illa inmani fera intrepida praesentia ad sui domini funus adstante. quo mirabili signo adparet hominem dei cohercitum potius temporaliter usque ad mort
Abbreviated transcription (Latin):
nus integra resurgerent pertineres. et tamẽ ex illo humani corporis
affectu. quo nemo ũquã carne sua adio ħt. si cognoscant hoĩes aliꝙͥ
post mortem sua suis corporibus de futuru quod in sua cuiusq gen¬
te uel patria poscit sollempnitas sepulture. contristantur il homines.
et quod ad eos post mortẽ nõ pertinet: ante mortem suis corporibus a¬
timent. ita ut ĩueniaturꝰ regnorũ libris deũs ꝓphetam minari alteri
qui eius transgressus est uerbum. quod nõ in ferre
diis. Quia inobediens fuisti ori dni. et nõ custodisti mandat̃ ꝙ tibi
p̾cepit dnĩs deus tus. et reu̾sus comedisti panem & bibisti aꝙ̃ in loco
in qͦ precepit tibi ne comederes pane neq biberes aquam: nõ infe¬
retur cadauer tuũ in sepulcrum patrũ tuoꝵ. Quanti hec pena
pendenda sit. si scdm euuꝰ cogitemus. ubi post corpꝰ occisum nichil

Expanded text:
inus integra resurgerent, pertineret. Et tamen ex illo humani cordis inus integra resurgerent, pertineret. Et tamen ex illo humani cordis affectu, quo nemo umquam carnem suam odio habet, si cognoscant homines aliquid post mortem suam suis corporibus defuturum, quod in sua cuiusque gente uel patria poscit sollemnitas sepulturae. contristantur ut homines et quod ad eos post mortem non pertinet, ante mortem suis corporibus timent: ita ut inueniatur in Regnorum libris deus per prophetam minari alteri prophetae, qui eius transgressus est uerbum, quod non inferretudominus: quia inoboediens fuisti ori domini et non custodisti mandatum quod tibi praecepit dominus deus tuus, et reuersus es et comedisti panem et bibisti aquam in loco in quo praecepit tibi, ne comederes panem neque biberes aquam, non inferetur cadauer tuum in sepulcrum patrum tuorum. quanti haec poena pendenda sit, si secundum euangelium cogitemus, ubi post corpus occisum nihil
Abbreviated transcription (Latin):
martiru corpora in gallia canibꝰ exposita. canumq reliquia atq
ossa mortuorum usq ad extremã consuptione ignibus concremata.
eostemq cineres fluuio rodano nequit ad memoriã qualemcũq re¬
linqueretur. inspersos. Quod non ob aliud credẽdu ẽ diuinitꝰ fuis¬
se permissum: nisi ut dicent xp̃iani in confitendo ap̃m dũ contẽpnẽ
hanc uitam: multo magis cõtempnere sepulturã. hoc eniz quod in¬
genti seuicia de corporibꝰ martirum factum ẽ. si eis quicquã noceret
quo minus beate requiescerent. eoꝵ uictoriosissimi sp̃s: Non utiq fi¬
en sineretur. Ee ipsa ergo declaratu est: non iteo dixisse dnim. n¬
nolite timere eos qui corpꝰ cocidunt et postea non b̃ñt quid faciant.
defunctoru fielicitas fieret. nichil inde ad sensum post mortem ui¬
uentiũ perueiret. nich̾ ad detrimẽtu saltem ip̃orum corporii quonu¬

Expanded text:
martyrum corpora in Gallia canibus exposita canumque reliquias atque martyrum corpora in Gallia canibus exposita canumque reliquias atque ossa mortuorum usque ad extremam consumptionem ignibus concremata eosdemque cineres fluuio Rhodano, ne quid ad memoriam qualemcumque relinqueretur, inspersos. quod non ob aliud credendum est diuinitus fuisse permissum, nisi ut discerent christiani in confitendo Christum, dum contemnunt hanc uitam, multo magis contemnere sepulturam. hoc enim quod ingenti saeuitia de corporibus martyrum factum est, si eis quidquam noceret, quo minus beate requiescerent eorum uictoriosissimi spiritus, non utique fieri sineretur. re ipsa ergo declaratum est non ideo dixisse dominnolite timere eos qui corpus occidunt et postea non habent quid faciant, defunctorum felicitas fieret, nihil inde ad sensum post mortem uiuentium perueniret, nihil ad detrimentum saltem ipsorum corporum. quo m
Abbreviated transcription (Latin):
mortui sui qui pro sp̃u eius deo supplicat. qr et p̾cedens affectus locu
eligit sanctum. et illic corpore posito recordatus locus sanctu. eum
qui precesserat renouat et auget affectũ: tñ etiam si non possit ubi re¬
ligiosus animus eligit humare quẽ diligit. nullo mͦ debet a supplica¬
tõibus necessariis in eius cõmendatõne cessare. Ubicũq enim ia¬
ceat uel non iaceat de functi caro: spĩu caro requies adqͥrenda est. qui
cum inde exiret. secum abstulit sensum qͦ int̾esse possit quomͦ quisq
sit. siue in bonis siue in malis. nec ab ea carne expectat adiuuan sua
utaz cui p̾bebat ip̃e uitam quã detrax exedens. et recoiturꝰ est rediẽs.
quoniã nõ caro spui s sp̃s̃ carni ꝙ̃ ip̃ius resurectõis meritũ cõparat.
utrũ ad penã an ad gloria reuiuiscat. legimus in ecc̃stica hẏstoria
quam grete stripsit eusebius. & in latinam linga uertit rufinus.

Expanded text:
mortui sui, qui pro spiritu eius deo supplicat, quia et praecedens affectus locum mortui sui, qui pro spiritu eius deo supplicat, quia et praecedens affectus locum elegit sanctum et illic corpore posito recordatus locus sanctus eum qui praecesserat renouat et auget affectum, tamen etiamsi non possit ubi religiosus animus elegit humare quem diligit, nullo modo debet a supplicationibus necessariis in eius commendatione cessare. ubicumque enim iaceat uel non iaceat defuncti caro, spiritui requies adquirenda est, qui cum inde exiret, secum abstulit sensum, quo interesse possit quomodo quisque sit siue in bonis siue in malis, nec ab ea carne expectat adiuuari suam uitam, cui praebebat ipse uitam, quam detraxit excedens et redditurus est rediens, quoniam non caro utrum ad poenam an ad gloriam reuiuescat. Legimus in ecclesiastica historia, quam graece scripsit Eusebius et in latinam linguam uertit Rufinus,
Abbreviated transcription (Latin):
de membris sui corporis faciunt. ꝙ supplicantibꝰ cõgruit. cũ genua fi¬
gunt. cum extendunt manus. uł etia ꝓst̾nuntur solo. Et siquid a̾
faciunt uisibilit̾: quãuis eoꝵ in usibił uoluntas & cordis intentio dõ
nota sit. nec ille indigeat his indiciis. ut animꝰ ei pandat᷑ humanus
set hinc magis se ip̃m ex̾itat hõ adorandũ gemendũq humilius
atq feruentius. Et nescio quomͦ. cum hi motus corporis fieri nisi d¬
motu aĩ precedente nõ possint: eisdẽ rursus exterius uisibilit̾ factis.
ille interior in uisibił qui eos fecit augetur. ac per hoc cordis affectus qui
ut fierent ista pretessit: qr facta sunt crescit. ⁊scruptamẽ si eo modo qͥs¬
quisq teneatur ueletia ligetur. ut ħ de suis m̾bris facere nequeat: nõ
ideo nõ orat interior homo. & ante occulos dei in secretissimo cubili ubi
conpungit᷑. sternitur. Ita etia cum płimu intersit ubi ponat cõpus

Expanded text:
de membris sui corporis faciunt quod supplicantibus congruit, cum genua figunt, cum extendunt manus uel etiam prosternuntur solo et si quid aliud faciunt uisibiliter, quamuis eorum inuisibilis uoluntas et cordis intentio deo nota sit nec ille indigeat his indiciis, ut animus ei pandatur humanus. sed hinc magis se ipsum excitat homo ad orandum gemendumque humilius atque feruentius, et nescio quomodo, cum hi motus corporis fieri nisi motu animi praecedente non possint, eisdem rursus exterius uisibiliter factis ille interior inuisibilis qui eos fecit augetur, ac per hoc cordis affectus. qui, ut fierent ista, praecessit, quia facta sunt crescit. uerum tamen si eo modo quisque teneatur uel etiam ligetur, ut haec de suis membris facere nequeat, non ideo non orat interior homo et ante oculos dei in secretissimo cubili, ubi conpungitur, sternitur. ita etiam cum plurimum intersit, ubi ponat corpus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt mͥ utiq cognite. Et credo qr nec tibi. S me cõtẽpnis forsita cõfi¬
tentẽ &. ꝓp̃ hoc quoq pecoribꝰ cõparab̾. ego aut mon̾e uł si nõ dignaris
certe admon̾e nõ desina: ut agnoscas possiꝰ cõmunẽ infirmitatẽ in
qua u̾tus ꝓficitur ne ꝓ cognitis ĩcognita p̾sum̾do adueritatẽ perueĩ¬
re nõ possis. puto eĩ esse aliquid ꝙ et tu intellige̾ queris nõ potes. Nͦ
tñ quereres: nisi te posse sperares. ac per hoc et tu uires ĩtelligẽcie tue
nescis qui nature tue sciẽcia profitens: nec mecũ ignorãciã confiteris
Quid dicam de uolũtate ubi certe liberũ anb̾ p̾dicatur arbitriũ: Nẽ¬
pe beatissimꝰ apls petrus uolebat ꝓ dũo aĩam pon̾e. plane uolebat:
rꝯeq enĩ deum id pollicendo fallebat s quãtas uires ħeat quibꝰ tẽpta

Expanded text:
Sed me contemnis forsitan confiSed me contemnis forsitan confitentem et propter hoc quoque pecoribus comparabis. ego autem monere uel, si non dignaris, certe ammonere non desino, ut agnoscas potius communem infirmitatem, in qua uirtus perficitur, ne pro cognitis incognita praesumendo ad ueritatem peruenire non possis. puto enim esse aliquid, quod et tu intellegere quaeris nec potes nec tamen quaereres, nisi te posse sperares. ac per hoc et tu uires intellegentiae tuae nescis, qui naturae tuae scientiam profiteris nec mecum ignorantiam confiteris. quid dicam de uoluntate, ubi certe liberum a nobis praedicatur arbitrium ? nempe beatissimus apostolus Petrus uolebat pro domino animam ponere, plane uolebat; neque enim deum id pollicendo fallebat, sed quantas uires haberet
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ occurr̃. Nũꝙͥ nos nõ eramꝰ qñ id cogitabamꝰ. Nec tñ hoc sumꝰ qd̾
fuimꝰ qñ id cogitare nõ possum. Quid est gͦ ꝙ nescio qͦm subtrahi m̃
negamͥ q nob̾. Itẽq nescio quom ꝓferimͥ ad nos reddim̾q nob̾ qͣsi alii
simꝰ et alibi simꝰ qñ querimꝰ nec ĩuenimꝰ ꝙ ĩ memoria nr̃a posuͥmꝰ u
nos ip̃i ad nos ip̃os ueluti alibi positos peruenire possimꝰ & tuc ꝑueĩ
quasi nõ simꝰ in nob̾ & aliqͦ recesserimꝰ a nobis: Nõne attẽdis et ex¬
horescis tantã ꝓfunditatẽ : Et ꝙͥ est hoc aliud quã nrã natura nͨ qͣlis
fuit s qualis nuc est: Et ecce magis querit᷑ quã cõprehendr̃. Sepe mͥ
pposita questionẽ putaui me itelletur si inde cogitarẽ. sogitaui ñ¬
potui. sepe nõ putaui et tñ potuit. uires itaq intelligẽtie mee non

Expanded text:
mus, occurrit: numquid nos non eramus, quando id cogitabamus ? nec tamen hoc sumus quod mus, occurrit: numquid nos non eramus, quando id cogitabamus ? nec tamen hoc sumus quod fuimus, quando id cogitare non possumus. quid est ergo, quod nescio quomodo subtrahimur negamurque nobis itemque nescio quomodo proferimur ad nos reddimurque nobis, quasi alii simus et alibi simus, quando quaerimus nec inuenimus quod in memoria nostra posuimus, neque nos ipsi ad nos ipsos ueluti alibi positos peruenire possimus et tunc perquasi non simus in nobis et aliquo recesserimus a nobis? nonne adtendis et exhorrescis tantam profunditatem ? et quid est hoc aliud quam nostra natura nec qualis fuit, sed qualis nunc est? et ecce magis quaeritur quam conprehenditur. saepe mihi propositam quaestionem putaui me intellecturum, si inde cogitarem; cogitaui nepe non putaui et tamen potui. uires itaque i
Abbreviated transcription (Latin):
celeriter memorit̾q respondit. Quesiuimꝰ &̃ superiores ut dic̾et dixit
et credimus eũ posse retrorsus recitare uirgiliũ. De quocũq loco uolu¬
imꝰ petiuimꝰ ut facer& fecit. ꝓsam & de quacũq or̃oe ciceronis quã
memorie com̾dauerat ideũ facere uoluimꝰ. Quãtu uoluimꝰ sursu
uersꝰ secutus est. Cum admirarem̃: testatus ẽ deũ nescisse se hoc pos¬
se ante illud experim̾tum. Ita qͣntum ad memoriã attin& tũc se
eius aĩmꝰ didicit. et qncũq discere nͥ tẽptando et experiendo nõ pos¬
s. Et utiq añquã teptaret idẽ ip̃e erat. Cur se gͥnesciebat: Sepe nos
p̾sumimꝰ aliꝙͥ memoria retenturos. Et cũ id putamꝰ nõ scribimus
nec nobis postea cũ uolumꝰ uenit ĩ mentẽ. Nosq penitet credidisse uẽ¬
turu ut litt̾is nõ ligasse ne fugeret. Et sb̾ito rursus c̃ id nõ quera¬

Expanded text:
celeriter memoriterque respondit. quaesiuimus etiam superiores ut diceret: dixit. celeriter memoriterque respondit. quaesiuimus etiam superiores ut diceret: dixit. et credidimus eum posse retrorsus recitare Vergilium; de quocumque loco uoluimus, petiuimus ut faceret: fecit. prosa etiam de quacumque oratione Ciceronis, quam memoriae commendauerat, id eum facere uoluimus: quantum uoluimus sursum uersus secutus est. cum ammiraremur, testatus est deum nescisse se hoc posse ante illud experimentum. ita, quantum ad memoriam pertinet, tunc se eius animus didicit et, quandocumque disceret, nisi temptando et experiendo non posset; et utique antequam temptaret, idem ipse erat: cur se igitur nesciebat ? Saepe nos praesumimus aliquid memoria retenturos et eum id putamus, non scribimus nec nobis postea cum uolumus uenit in mentem nosque paenitet credidisse uenturum nec litteris inligasse, ne fugeret; et subito rursus, cum id non quaera
Abbreviated transcription (Latin):
comparadi petoribꝰ qr id ꝙ sumꝰ nõ penitus ĩuenian. Et cõparãdoᷤ
nos pecoribꝰ putas si ꝙ fuimꝰ obliti sumꝰ. si tñ id aliqñ noueramꝰ: Neq
eĩ nuc aĩa mea trahitur exparentibꝰ aut ĩsufflatur᷑ deo. ytrulibet hoꝵ
fecerit: tuc̃ fecit qu me creauit nõ etiã nũc de me uł in me facit. Act̃
illud atq transactũ est. Nec p̾sens mͥ est nec tecens. Ne id quidẽ scio
utrũ id scieri oblitusq sim. anuͦ nec tuc qñ factũ estꝰ id sentire ac nos
ueri. Ecce modo dũ sumꝰ dii uiuimꝰ dũ nos uiu̾e se
meminisse nos & intellige̾ et uelle c̾ti sumꝰ qui nos nature nr̃e mͣg¬
nos cognitores esse iactamꝰ quid ualeas memoria nr̃a uel intelligẽ¬
cia uel uolũtas oĩno nescimus. Amicus quidã nis iã inde abadolescẽ¬
cia simplicitiꝰ noĩe hõ exellẽtis mirabiłq memorie cũ intrõgatus eẽt
a nob̾ quos u̾sus uirgiliꝰ in om̃ĩbꝰ libris supͣ ultimos dixerit. cõtinuo

Expanded text:
comparandi pecoribus, quia id quod sumus non penitus inuenimus; et comparandos nos pecoribus putas, si quod fuimus obliti sumus, si tamen id aliquando noueramus? neque enim nunc anima mea trahitur ex parentibus aut insufflatur a deo: utrumlibet horum fecerit, tunc fecit quando me creauit, non etiam nunc de me uel in me facit; actum illud atque transactum est nec praesens mihi est nec recens. ne id quidem scio, utrum id scierim oblitusque sim, an uero nec tunc quando factum est id sentire ac nosse potuerim. Ecce modo, modo dum sumus, dum uiuimus, dum nos uiuerememinisse nos, et intelligere, et velle certissimi sumus, qui nos naturae nostrae magnos cognitores esse jactamus, quid valeat memoria nostra, vel intelligentia, vel voluntas, omnino nescimus. Amicus quidam meus jam inde ab adolescentia, Simplicius nomine, homo excellentis mirabilisque memoriae, cum interrogatus esset a nobis, quos uersus Vergilius in omnibus libris supra ultimos dixerit, continuo
Abbreviated transcription (Latin):
extendamꝰ & me si in eis que tetro sunt aliqͥ de mea origine oblitus
su pecoribꝰ comparas cum audias eũdem apłm dicentem que retro
oulitus in ea q̃ ante sunt extẽtus scdo intentõem sequor ad paluiã¬

Expanded text:
extendamus: et me, si in eis quae retro sunt, aliquid de mea origine oblitus extendamus: et me, si in eis quae retro sunt, aliquid de mea origine oblitus sum, pecoribus comparas, cum audias eumdem apostolum dicentem, Quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palma
Abbreviated transcription (Latin):
rii & ꝙ ad interiorẽ hoĩem pertin ignoremꝰ nec tũ pecoribꝰ cõparem̾
Et tu qr p̾terita origine anime mee nõ oĩno nescio s nõ plane scio
psalmo. Mirificata est sciẽcia tua ex me ĩualuit nõ potero ad illam. G
eni adiecit ex me nͥ qr ex se ip̃o quã incõprehensibit esset dei sciẽcia
coniciebat qñ qͥdẽ seip̃m cõprehende nõ ualebat: Rapiebat᷑ apłs in
terciũ celum. et audiebat in effabilia u̾ba que no lic&. hoĩ loqui. et
utrũ in corpore hoc illi accidiss an exͣ corpus nescire se dicit nec a te
paradiso et utrũ esset in corpore nesciebat. Et utiq t̾cium celũ & pa
et hoc nesciebat ꝙ et naturã ip̃ius pertinebat. Quis in tanta occulta¬
rum rerũ sciẽcia tantam sui ip̃ius ignorantiã nõ niretur: Quis po¬
stremo credet nisi qui non fallit hoc diceret: Quid oremꝰ sic̃ oportet
nescimꝰ ubi esse nr̃a marime debet intẽtio ut nos in ea q̃ ante sunt

Expanded text:
riorem hominem pertinet ignoremus, nec tamen pecoribus comparemur. Et tu, quia praeteritam originem animae meae non omnino nescio, sed non plene scio;Psalmo: Mirificata est scientia tua ex me; invaluit, non potero ad illam . Cur enim adjecit, ex me, nisi quia ex se ipso quam incomprehensibilis esset Dei scientia conjiciebat, quandoquidem se ipsum comprehendere non valebat? Rapiebatur Apostolus in tertium coelum, et audiebat ineffabilia verba, quae non licet homini loqui, et utrum in corpore hoc illi accidisset, an extra corpus, nescire se dicit , nec a te paradiso, et utrum esset in corpore nesciebat. Et utique tertium coelum et paret hoc nesciebat, quod ad naturam ipsius pertinebat. Quis in tanta occultarum rerum scientia, tantam sui ipsius ignorantiam non miretur? Quis postremo crederet, nisi qui non fallit hoc diceret: Quid oremus, sicut oportet, nescimus? Ubi esse nostra maxime debet intentio, ut nos in ea quae ante sunt
Abbreviated transcription (Latin):
mulierem nascitur siuie sola caro.Unde adhuc questio ẽ. Omĩa tñ
ex deo unde uulla questio est. Idem et corpꝰ et aĩa et spiritus et ui
ita ut eius uature sint: tñ ex deo sunt. A quo enim creata cõdita
facta sunt: ab illo hñt ut sint. Set dicendo in quit apls. et ip̃e det
oĩbus uitam et sp̃m. deinde addendo fec̾q ex uno sanguine om̃e
genꝰ h̾omũ aĩa et spm originaliter retulit ad auctorẽ corpꝰ ad tͣ¬
ducẽ. ymo u̾o qui non uult temere animar̃ negare ꝓpaginem

Expanded text:
mulierem nascitur, siue sola caro, unde adhuc quaestio est, omnia tamen mulierem nascitur, siue sola caro, unde adhuc quaestio est, omnia tamen ex deo, unde nulla quaestio est, id est et corpus et anima et spiritus et uiita ut eius naturae sint, tamen ex deo sunt. a quo enim creata, condita, facta sunt, ab illo habent ut sint. Sed dicendo, inquit, apostolus: et ipse det omnibus uitam et spiritum, deinde addendo: fecitque ex uno sanguine omne genus hominum, animam et spiritum originaliter retulit ad auctorem, corpus ad traducem. immo uero qui non uult temere animarum negare propaginem
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo mulier et illa mulier que ex uiro. et ille uir qui per m̃lierẽ:
Neq eni ille uir per mulierẽ ex quo uiro mulier. s uir qui natꝰ
est postea ex uiro per mulierẽ que admodũ hodieq nascuntur.
Ac per hoc sicum ista diceret apłs de corporibus loquebatur: ꝓcul
dubio corpora utriusq sexus ex deo. Porro si nõ uult esse ex deo ho¬
minũ nisi aĩas et sp̃s: ꝓ fecto etiam scdin aĩa et sp̃m mulier ex uo
.Et nich̾ iam reliquetur eis qui cõtra aĩaru ꝓpaginem disputãt
Si aũt ita diuidit ut dicat mulierẽ ex uiro esse scdm corpꝰ ex d̾o
si mulieris corpus ita est ex uiro ut nõ sit ex deo: Quaꝓpt ut apłs
scd̾in solĩ corpꝰ fiue scdm totu quo cõstat humana natura. Nich
enĩ hoꝵ tanꝙͣ certũ affirmamꝰ. s quid hoꝵ uer̃ sit adhuc querimꝰ
Et uir per mulierẽ siue ex patre tota hõis natura ducatur que ꝑ

Expanded text:
ex quo mulier, et illa mulier, quae ex uiro, et ille uir. qui per mulierem ? ex quo mulier, et illa mulier, quae ex uiro, et ille uir. qui per mulierem ? neque enim ille uir per mulierem, ex quo uiro mulier. sed uir. qui natus est postea ex uiro per mulierem. quemadmodum hodieque nascuntur. ac per hoc si, cum ista diceret apostolus, de corporibus loquebatur, procul dubio corpora utriusque sexus ex deo. porro si non uult ex deo esse hominum nisi animas et spiritus, profecto etiam secundum animam et spiritum mulier ex uiro et nihil iam relinquetur eis qui contra animarum propaginem disputant. si autem ita diuidit, ut dicat mulierem ex uiro esse secundum corpus, esi mulieris corpus ita est ex uiro. ut non sit ex deo? quapropter ut asecundum solum corpus siue secundum totum. quo constat humana natura — nihil enim horum tamquam certum affirmamus, sed quid horum uerum sit adhuc quaerimus — et uir per mulierem, siue ex patre tota hominis natura ducatur, quae per
Abbreviated transcription (Latin):
sii atq omĩs qui aĩarum ꝓpaginẽ destriuind̃. corpus tantũ mascu¬
linũ et femininũ signi ficauerit apłs dicens. Sicut enĩ mulier
ex uiro ita et uir per mulierẽ. Quia mulier ex uiro facta est ut etiaz
sp̃s set tm̃ corpora utriusq sexus uolebat intelligi: cur continuo sub¬
uixit oĩa aut̃ ex deo. nisi quia et corpora ex deo: Ita quipe ait. Sic̃
eni mulier ex uiro ita et uir per mulierẽ. omĩa aut ex deo. eligͣt
gͦ iste unde sit dictu si de corporibus gͦ et corpora ex deo sunt. Qd
est gͦ quod ubicũq iste in scripturis legit ex deo qͣndo de hoĩbus a¬
agitur nõ et corpora set tm̃ aĩas et sp̃s uult in telligi : Si uo quod
dcm̃ est oĩa aut̃ exdeo et d corpore utriusq sexus et de aĩa ac sp̃u dc̃ꝙ
est. gͦ scdm oĩa est mulier ex uiro. Mulier eĩ ex u̾ro uir per muli¬
erem. oĩa ex deo. Que oĩa nisi de quibꝰ loquebatur. idest et ille uir

Expanded text:
sum atque omnes, qui animarum propaginem destruunt. corpus tantum mascusum atque omnes, qui animarum propaginem destruunt. corpus tantum masculinum et feminiro ita et uir per mu lierem. quia mulier ex uiro facta est, ut etiam animas et spiritus, sed tantum corpora utriusque sexus uolebat intellegi, cur continuo subiunxit: omnia autem ex deo. nisi quia et corpora ex deo? ita quippe ait: sicut enim mulier ex uiro ita et uir per mulierem. omnia autem ex deo. eligat ergo iste unde sit dictum. si do corporibus. profecto et corpora ex deo sunt. quid est ergo. quod ubicumque iste in scripturis legit \'ex deo\', quando de hominibus agitur, non et corpora, sed tantum animas et spiritus uult intellegi? si uero quod dictum est: omnia autem ex deo, et de corpore utriusque sexus et de anima ac spiritu dictum est, ergo secundum omnia est mulier ex niro; mulier enim ex niro, uir per mulierem, omnia ex deo. quae \'omnia\' nisi de quibus loquebatur, id est et ille uir,
Abbreviated transcription (Latin):
tanq̃ filiũ moneo uͥ ꝙ nescit se nescire fateatur neq id ꝙ nõdu
didicit docere moliatur. Ne cõparetur nõ pecoribꝰ set ilł hoĩbus
quos dicit apłs. uolentes esse legis doctorss nõ in telligẽtes neq
que loqũtur neq de quibꝰ affirmant na unde est ꝙ ita scriptu¬
ras de quibꝰ loquitur nõ curat adu̾tere ut cũ legenit homines
deo esse cõtendar: Quod enĩ ait apłs ex ip̃o sumꝰ nõ uult iste ad
corpus s tin ad aĩam et sp̃m esse referendũ. Si gͦ ex deo nõ sut
corpora falsũ est ꝙ scriptũ est: ex quo oĩa per quẽ omĩa in quo oĩa¬
. deinde ubi dicit idem apłs. sic enĩ mulier ex uiro ita et uir ꝑ mulie¬
rez exponat nobis iste qua ꝓpaginẽ sigͥcare uoluer aĩe an corporis
an utriusq. s nõ uult esse aĩas ex ꝓpagine. Restat gͦ ut scđm ip¬

Expanded text:
tanquam filium moneo, ut quod nescit, se nescire fateatur, neque id quod nondum tanquam filium moneo, ut quod nescit, se nescire fateatur, neque id quod nondum didicit, docere moliatur: ne comparetur, non pecoribus, sed illis hominibus quos dicit apostolus uolentes esse legis doctores non intellegentes? neque quae quuntur neque de quibus affirmant. Nam unde est, quod ita scripturas. de quibus loquitur, non curat aduertere, ut cum legerit homines deo esse\' contendat? quod enim ait apostolus: ex ipso sumus, non uult iste ad corpus, sed tantum ad animam et spLitum esse referendum. si ergo ex deo non sunt corpora, falsum est quod scriptum est: ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia. deinde ubi dicit idem apostolus: sicut enim mulie - ex uiro ita et uir per mulierem, exponat nobis iste quam propaginem significare noluerit, animae an corporis an utriusque; sed non uult \'esse animas ex propagine\': restat ergo, ut secundum ip
Abbreviated transcription (Latin):
gine dat. Quia et corporis mnembra et corporis sensus ⁊ corporis for¬
ma et corporis oĩno substancia ip̃e h̾oibus dat ꝙ̃uis ex ꝓpagine
det. Neq enĩ qr diis ait. si fenũ agri quod hodie ẽ et cras in cliba¬
nũ mittit᷑ deus s̃uestit nec ait uestiuit sic̃ primũ qñ instituit.
S& ait uestit ꝙ er mĩc facit: ideo negabimꝰ lilia de origine sui ge¬
neris ꝓcreari. Quid si gͦ sicetia aĩa et sp̃s hoĩs et a deo datur ꝙ̃ diu
datur. et tũ ex ꝓpagine sui generis datur: Quod ego uec defendo
nec refello. s si deffendendu est uel refellendũ ꝑscius nõ ambi¬
guis testimoniis id agendũ esse cõmoneo. Nec ꝓp̃tea sum pecori¬
bus in sensatis cõparandus qr hoc me nodũ sare ꝓnutio. S potiꝰ
cautis hõibus qr nõ audeo docere ꝙ nescio. Istum aut ego uicissi
quañ rependens maledictũ pro maledco peccoribꝰ ñ comparo s

Expanded text:
gine dat. Quia et corporis membra, et corporis sensus, et corporis forgine dat. Quia et corporis membra, et corporis sensus, et corporis formam, et corporis omnino substantiam ipse hominibus dat, quamvis ex propagine det. Neque enim quia Dominus ait, Si fenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit ; nec ait, Vestivit, sicut primum quando instituit; sed ait, vestit, quod et nunc facit; ideo negabimus lilia de origine sui generis procreari. Quid si ergo sic etiam anima et spiritus hominis et a Deo datur, quamdiu datur; et tamen ex propagine sui generis datur? Quod ego nec defendo, nec refello. Sed si defendendum est, vel refellendum, perspicuis, non ambiguis testimoniis id agendum esse commoneo. Nec propterea pecoribus insensatis sum comparandus, quia hoc me nondum scire pronuntio; sed potius cautis hominibus, quia non audeo docere quod nescio. Istum autem non ego vicissim, quasi rependens maledictum pro maledicto, pecoribus comparo; sed
Abbreviated transcription (Latin):
et iuge tempꝰ reuocans nõ de p̾terito et perfcõ prenũtians. Et
quod sũ cessatõe dat semperdat: sicut semꝑ est ip̃e qui dat. u̾ba
eius posui sicut in eoꝵ quos misisti scdõ libro eius in ueni. Ubi
pͥmũ uide quo pergressꝯ fuerit dũ uitit᷑ affirmare quod nescit
Ausus est enĩ dicere deũ nõ nũc solũ atq in isto tm̃ modo sclõ s
ꝑ infinitũ tempꝰ sine ressatõe atq oĩno semper aĩas nascentibꝰ¬
dare. Semper inquit dat. sic semꝑ ẽ ip̃e qui dat. Q dapls dix̾it¬
qr satis apertũ est me intelligere absic ut nege. Quod aũ iste dic
debet etiam in telligere contra fidẽ esse xp̃iana atq ulteriꝰ cauere
dicat. cum enĩ mortui resurexint iam nemo na
i deo tunc non dabit nascẽtibꝰ aĩas. s eas quas dat in isto scło cuo
corporibꝰ iudicab̾. Non gͦ semper dat qͣuis ip̃e semper sit qͥ mĩc dat
iste cõficere nõ eũ ex ꝓpagine aĩas dare. Ipẽ quippe dat &̃ si de ꝓpa¬

Expanded text:
et iuge tempus reuocans, non de praeterito et perfecto pronuntians. et quod sine cessatione dat. semper dat, sicut semper est ipse qui dat. uerba eius posui, sicut in eorum quos misisti secundo libro eius inueni. ubi primum uide quo progressus fuerit, dum nititur affirmare quod nescit. ausus est enim dicere deum non nunc solum atque in isto tantummodo saeculo, sed per infinitum tempus sine cessatione atqdare. Semper, inquit, dat, sicut semper est ipse qui dat. Quiquia satis apertum est, me intelligere, absit ut negem: quod autem iste dicit, debet etiam ipse intelligere contra fidem esse christianam, atque ulterius cavere ne dicat. Cum enim mortui resurrexerint, jam nemo nascetur: atque ideo tunc non dabit nascentibus animas, sed eas quas dat in isto saeculo cum corporibus judicabit. Non ergo semper dat, quamvis ipse semper sit qui nunc datiste conficere, non eum ex propagine animas dare. Ipse quippe dat, etiam si de propa
Abbreviated transcription (Latin):
ũsus Ramos. & si gloriaris. nõ tu radicẽ portas. s radix te. Dicis gͦ.
fracti sunt rami. ut ego inserar. Bene. incredulitate fracti sunt.
du aut fide stas. Noli altũ sapere. s time. Nam si deus naturalibus
ramis nõ pepercit. neq tibi parcet. Uides gͦ bonitate et seueritatẽ
dei. in eos quidẽ qui ceciderũt seueritatem. in te aut̃ bonicatem:
si permanseus iboĩtate. Alioqͥn et tu excideris. et illi si nõ permãse¬
rint ĩincredulitate. inserentur. Iotens est enĩ deus iterũ ĩserere
illos. Nam si tu ex naturali incisus es olẽstro. et cõtra naturaz in

Expanded text:
versus ramos. Quod si gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te. Dicis ergo, versus ramos. Quod si gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te. Dicis ergo, Fracti sunt rami ut ego inserar. Bene, incredulitate fracti sunt: tu autem fide stas; noli alium sapere, sed time. Nam si Deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet. Vides ergo bonitatem et severitatem dei: in eos quidem, qui ceciderunt, seueritatem, in te autem bonitatem, si permanseris in bonitate; alioquin et tu excideris, et illi si non permanserint in incredulitate, inserentur. potens est enim deus iterum inserere illos.
Abbreviated transcription (Latin):
eni dico gentib. ꝙͣ diu qͥdem ego sũ genciũ apls ministeriũ meu
glifico. si qͦ modo ad enuilatõem ꝓuocare potero carne mea ut saluos
faciam aliquos ex illis. si enĩ reiectio illoꝵ recõciliatio ẽ mũdi. q̃ erit
assũptio nͥ uita er mortius:. Si aut̃ delibatio sc̃a est. et cõsꝑsio. et si ra¬
dix sc̃a est &. rami. Re isrłitis quippe ista dicit. de quibs ante iã dix̾¬
at. Quid ẽi ampliꝰ est uideo. Aut que hutilitas cͥ̾cũcisionis: Multũ
per om̃em modũ. primũ quidẽ. qr credita sunt ilł eloqͥa dei. Qd eĩ
si quidam illoꝵ non crediderunt: Nũquid incredulitas illoꝵ fidẽ
dei euacuauit : Deinde hic ꝙ cõmemorare ceperã seqͥtur. et dic̃. Ꝙ
si aliquid ex ramis fracti sunt. tu aũt cum esses oleaster uistus es
in ilł. et socius radicis fractus ess pinguedis olee: oli gloriari ad¬

Expanded text:
enim dico Gentibus, quamdiu quidem ego sum Gentium apostolus, ministerium meum enim dico Gentibus, quamdiu quidem ego sum Gentium apostolus, ministerium meum glorificabo. si quo modo ad aemulationem prouocare potero carnem meam. ut saluos ciam aliquos ex illis. si reiectio illorum reconciliatio est mundi, quae erit adsumptio nisi uita ex mortuis? si autem delibatio sancta est, et codix sancta est, et rami. De Israelitis quippe ista dicit, de quibus ante jam dixerat: Quid ergo amplius est Judaeo, aut quae utilitas circumcisionis? Multum per osi quidam illorum non crediderunt? numquid incredulitas illorum, fidem Dei evacuabit ? Deinde hic quod commemorare coeperam, sequitur, et dicit: Quod si aliqui ex ramis fracti sunt, tu autem cum esses oleaster, insertus es in illis, et socius radicis factus es et pinguedinis oleae, noli gloriari ad
Abbreviated transcription (Latin):
tum ministeriũ fuisse testatur. ubi dic̃ ꝙ ei et barnabe dexteras soci¬
etatis dederant .p. ⁊ iacobꝰ. et ioħs. ut ip̃e quidẽ cũ barnaba ad gẽtes.
illi aũt ad circũsisioẽ irent. et alio loco apertissime dic̃. Quãdiu ego
sũ gentiũ apłs. et multis aliis locis. ꝓpͥo quoda mun̾e doctorẽ gẽtium
se esse testatur. Cum gͦ essent sũ lege tot gentes qͥbꝰ eugłium p̾dicabr̃.
ris uiculũ sic̃ ista pestis arbitratur erroris. a qͦ eos fuisse liberos mag̃
debuit gratulari: Quid opus erat ut ad romanos sic eẽt exorsꝰ. pau¬
lus seruus xpisti ihu uocatus apls. segregatꝰ ĩ eu̾głiu dei ꝙ añ pro¬
miserit ꝓphetas suos in scripturis scĩs de filio suo. qͥ factus ẽ ei ex seĩe dd
scdm carnem: Quare no sibi potius personã inponid̃ illoꝵ: Quare
se facit tanꝙ̃ sub lege. eis qui fuerant sine lege: Ut quid eis dic̃. ub̃̾

Expanded text:
tum ministerium fuisse testatur, ubi dicit quod ei et Barnabae dexteras socitum ministerium fuisse testatur, ubi dicit quod ei et Barnabae dexteras societatis dederint Petrus et Jacobus et Joannes, ut ipse quidem cum Barnaba ad Gentes, illi autem ad circumcisionem irent . Et alio loco apertissime dicit, Quamdiu ego sum Gentium apostolus: et multis aliis locis proprio quodam munere doctorem Gentium se esse testatur. Cum ergo essent sine Lege tot gentes quibus Evangelium praedicabat, ris vinculum, sicut ista pestis arbitratur, erroris, a quo eos fuisse liberos magis debuit gratulari? Quid opus erat ut ad Romanos sic fuisset exorsus: Paulus servus Christi Jesu, vocatus apostolus, segregatus in Evangelium Dei, quod ante promiserat per Prophetas suos in Scripturis sanctis de Filio suo, qui factus est ei ex semine David secundum carnem ? Quare non sibi potius personam imponit illorum? Quare se facit tanquam sub Lege, eis qui fuerant sine Lege? Utquid eis dicit: Vobis