comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
smne mutatione sui. habet mutabilia disponere. sine
du̾sitate sui. diu̾sa agere. sine cogitationum uicissitu¬
dine. dissimilia formare. Qui &e ubiq est. & absq ubiq
totus: quia &e omnium creaturarum ipse est suꝑior. ip¬
se inferior. ipse interior: ipse exterior. Suꝑior est regen¬
do. inferior portando: interior replendo. exterior circũ¬
dando. Intra cuiꝰ iudicii omnipotentiam. cuncta coar
quia celsitudo diuinitatis eiꝰ. nec cepit esse nec desinit:
e nec ꝑ inicium nascitur: nec termino coangustatur.
intueri. Quis enim digne loqui potest. quomͦ de et̾no
natus est coeternus: & quomodo ante scła existens. eqͥ¬
lem sibi genuit:. & quomodo natus gignente posterior
non est: quod est pater hoc genuit: deus dm. lux lucẽ
inmensus inmensum. in comprehensibilis in comprehen¬
sibilem: omp̃c ommipotentem: unum secum &e coet̾nun
sibi. Qui natus ex patre sine tempore. ex matre nasci
dignatus est in tempore: & ad electri similitudinẽ. unꝰ

Expanded text:
sine mutatione sui habet mutabilia disponere, sine diversitate sui diversa agere, sine cogitationum vicissitudine dissimilia formare. Qui et ubique est, et absque loco totus, quia et omnium creaturarum ipse inferior, ipse interior, ipse exterior Deus, superior est regendo, inferior portando, interior replendo, exterior circumdando. Intra cujus judicii omnipotentiam cuncta coarctranscenditur; quia celsitudo ejus divinitatis nec coepit esse nec desinit, et nec per initium nascitur nec termino coangustatur. intueri. Quis etenim digne loqui potest quomodo de aeterno natus est coaeternus? et quomodo ante saecula existens aequalem sibi genuit? et quomodo natus gignente posterior non est? quod est Pater hoc genuit: Deus Deum, lux lucem, immensus immensum, incomprehensibilis incomprehensibilem, omnipotens omnipotentem, unum secum, et coaeternum, sibi coaequalem. Qui natus ex Patre sine tempore, ex matre nasci dignatus est in tempore, et ad electri similitudinem, unus
Abbreviated transcription (Latin):
Totum itaq uolum̃ quo uita scĩ continet᷑ eligii. a sum¬
mis ad ima usq solerti ut iusseras cura quidem ꝑcurrens.
nichil omnino qd adicere. emendareq deberem. usqͣm yo¬
tui repꝑire.. s magis potiꝰ qd̾ admirarer: uen̾arer. p̃ferrẽ et
p̃dicarem. Et ut uere fatear. pinxisse mͥ illic uicłis sc̾itatistu
Immoq beatissimi antistitis eligii integerrimã formã.Itan
nichil ꝓrsus defuerit ex cunctis scĩ uirtittib. qd̾ ñ potentatu
u̾boꝵ ꝑ singła inuestigau̾is. uentilau̾is celsoq in sublime fa¬
ro sustuleris. Unde eqͥdem aĩo iam meo ex eiꝰ ub̃tate refoco
exemplaria etiã integ̾rimi uoluminis fr̃ib mͥq ꝯfecto. douls¬

Expanded text:
Totum itaque volumen, quo vita sancti continetur Eligii, a sumTotum itaque volumen, quo vita sancti continetur Eligii, a summis ad ima usque sollerti, ut iusseras, cura quidem percurrens, nihil omnino quod adicere emendarique deberem usquam potui repperire, sed magis potius quod admirarer, venerarem, praeferrem et praedicarem. Et, ut vere fatear, pinxisse mihi illic videris sanctitatis tuae immoque beatissimi antestitis Eligii integerrimam formam, ita ut nihil prorsus defuerit ex cunctis sancti virtutibus, quod non potentatu verborum per singula investigaveris, ventilaveris celsoque in sublime faro sustuleris. Unde equidem, animo iam meo ex eius libertate refoto, exemplaria etiam integerrimi voluminis fratribus mihique co
Abbreviated transcription (Latin):
hec ce ꝑ hec omnia. mea lingua pio ut ualet affectu reddit
pconũ: qui contulisti p̾sidiũ quo posset patrare opꝰ optatũ.
ibi gͦ laus. tͥ gła. tͥ honor creatori ⁊ recreatori hominũ. iħu¬
omino sc̃o. & a nobis in caritatis uinculo iugit̾ ampis¬
ctendo. rodob̾to pape. dado salutem. Uitam beat
sepositis paululum curis exteriorib studium illic adhibras
qͣmtotiꝰ. Et si quid forte. aut mea aut notarioꝵ incuria. in
u̾bis. uel sillabis. incompositũ aut minꝰ aptum dep̾henders
iuxta prudentiã tͥ collatam. studiose emendes. nob̾q demũ
emendata restaures. Uale in dño: &e noli frat̃ differre quoa
queso.¬
dis omnib uenerabilit̾ p̃ferendo. domno & patri
dadoni. pape. rodobertus peccator. Decreuerã quidẽ gra¬
tifice uissioni ur̃e. uenerabilis pat̾ obtemꝑare: nisi imꝑicie
mee.prudentia ur̃a indictandi studio tantoꝑe obuiasset

Expanded text:
haec et per haec omnia mea lingua pio, ut valet, affectu reddit haec et per haec omnia mea lingua pio, ut valet, affectu reddit praeconium, qui contulisti praesidium, quo posset patrare opus optatum. Tibi ergo laus, tibi gloria, tibi honor, creatori et recreatori hominum IesOMINO SANCTO ET A NOBIS IN CARITATIS VINCULO IUGITER AMPLECTENDO HRODOBERTO PAPAE DADO SALUTEM. Vitam beati ergo, ut, sepositis paulolum curis exterioribus, studium illic adhibeas quantotius, et si quid forte aut mea aut notariorum incuria in verbis vel syllabis inconpositum aut minus aptum depraehenderis, iuxta prudentiam tibi conlatam studiose emendes nobisque demum emendata restaures. Vale in Domino et noli, frater, differre quod quaeso.DIS OMNIBUS VENERABILITER PRAEFERENDO, DOMNO ET PATRI DADONI PAPAE HRODOBERTUS PECCATOR. Decreveram quidem gratificae iussioni vestrae, venerabilis pater, obtemperare, nisi inperitiae meae prudentia vestra in dictandi studio tantopere obviasset.
Abbreviated transcription (Latin):
raui. Unde nunc queso nemo de uobis deroget. qd̃ laudem
nominis eiꝰ crebriꝰ ingeminat̾ĩim: cũ scriptum sit. Laudemꝰ
uiros glłosos. Et cum has easdem laudes flagrans amoris mag¬
nitudo exigeret: quia reuera nec est lactantie deputandũ
s gr̃e. quicqͥd ñ uirtuti hominis ascribit᷑. s de dei mimere
predicatur. Dei est inquam dei omne qd̃ ꝑ eiꝰ famulos ge¬
ritur: qm̃ ex illo uite fonte trahitur: quicquid inp̾sentiaꝵ
hauritur. Porro ne lectorem stili latioris copia fatigarem.
compẽdium facere uolui: ut subnexis capitulis. qd nosse qͥs
uelit. mox sine tarditate inueniret. Necñ & illud utile ac
salubre ꝓspexi consilium: ut queq testimonia uirsc̃s diui¬
ne lectionis p̾dicans memorabat:. queq etiam equidẽ memi¬
nisse potui. uelut p̾qosas abiciens geminas: opꝰ patratum
oldarem. atq exornarẽ. His itaq singulis ita dispositis.

Expanded text:
ravi. Unde nunc, quaeso, nemo de nobis deroget, quod laudem ravi. Unde nunc, quaeso, nemo de nobis deroget, quod laudem nominis eius crebrius ingeminaverim, cum scriptum sit: Laudemus viros gloriosos. Et cum has easdem laudes flagrans amoris magnitudo exigeret, quia re vera nec est iactantiae deputandum, sed gratiae, quicquid non virtuti hominis adscribitur, sed de Dei munere praedicatur, Dei est, inquam, Dei omne, quod per eius famulos geritur, quoniam ex illo vitae fonte trahitur, quicquid inpraesentiarum hauritur. Porro nec lectorem stili latioris copia fatigarem, conpendium facere volui, ut, subnexis capitulis, quod nosse quis velit, mox sine tarditate inveniret, nec non et illud utile ac salubre prospexi consilium, ut quaeque testimonia vir sanctus divinae lectionis praedicans memorabat, quaeque etiam equidem meminisse potui, velut praetiosas adiciens gemmas, opus patratum solidarem atque exornarem. His itaque singulis ita dispositis,
Abbreviated transcription (Latin):
scirem indignum esse.tam luculente rei. exiguum pull¬
lumq fieri auctorem. S cum sim debitor decem milium
talentoꝵ. uel exiguum donum a quo accepi. reddere fe¬
stinaui: culpam scilicet silentii metuens incurrere. si ag¬
uita miracula ut piger seruus tacendo occulerem. atꝙ
iclip̃m ꝑarui fomitis nutrimentũ. qd̾ in me potuit don
celestis olei repꝑiri: nefas esse putaui. muti tenacitate si
inderẽ cautiꝰ custodire: culpa dfosse pecunie ñ carerẽ. Idcuto gͦ
siinũ fore putaui: ut ipsam talenti extguitatẽ. quam ab om¬
in potente accepi. in laude sc̃ĩ ad głam omnipotentis expen¬
derem. Et qd̾̃ dei munere sumpsi. dei deuotione consumma¬
um. Atq id qd̾ ab eodem indignꝰ accepi: eidem subiectus
impenderem. Quamuis etenĩ hunc beatum uirũ. consul¬
tusmͥ fuerit mirari qͣm loqui: tñ ardore dilectionis actus.
plus in illo quid uelimꝰ. quam in me quid possim conside¬

Expanded text:
scirem indignum esse tam luculentae rei exiguum pusilscirem indignum esse tam luculentae rei exiguum pusillumque fieri auctorem. Sed cum sim debitor decem millium talentorum, vel exiguum donum a quo accepi reddere festinavi, culpam, scilicet, silentii metuens incurrere, si agnita miracula ut piger servus tacendo occulerem, atque idipsum parvi fomitis nutrimentum quod in me potuit doni coelestis oleo permanere, nefas esse pensabam, muti tenacitate silnitor cautius custodire, culpa defossae pecuniae non carerem. Invidiae Optimum fore putavi, ut ipsam talenti exiguitatem, quam ab omnipotente accepi, in laude sancti ad gloriam omnipotentis expenderem, et quod Dei munere sumpsi, Dei devotione consummarem, atque id quod ab eodem indignus accepi, eidem subiectus inpenderem. Quamvis etenim hunc beatum virum consultius mihi fuerit mirari quam loqui, tamen, ardore dilectionis actus, plus in illo quid velim quam in me quid possim conside
Abbreviated transcription (Latin):
ea cedem exercuit. ut sanguinis riuuli defluentes ĩ
rem: ut naturali claritate remota. ꝑegrino magis
quam ꝑprio colore ruberet. In humatis tunc etiam
sanctorum corporib. unda prebebat tumulũ: quo
redintegrata compage membroꝵs. futuro ea rep̃¬

Expanded text:
a est, ut sanguinis rivuli defluentes in terent , ut, naturali claritate remota, peregrino magis quam proprio colore ruberent. Inhumatis etiam tunc sanctorum corporibus unda praebebat tumulum, quo, redeunte grata compage membrorum, futuro eam repr
Abbreviated transcription (Latin):
hec plebs: sicut oues quib non ẽ pastor. Commendo tͥ oues.
quas mͥ credidistr: & familiam omnem. qͣm ꝑ minist̾ium officii
tur auxilio: tuo gub̾nentur nutuꝰ. & tuo dirigant᷑ imꝑio. O
nira eligii caritas: &e magnifica bonitas. Recessurꝰ iam de mũ¬
do. sui quodam mͦ cura neglecta: alioꝵ sicut semꝑ consueu̾at.
gerebat adminicular. Sic enim eximi hac luce cupiebat. ut do¬
mino iubente ad illa clara et̾nitatis habitacula transiret: u¬
di ei parabatur gaudium sempit̾num. nulla umqͣm uetusta
t ꝑiturum. Et nichilominus illuc tendens. gregis sibi cõmissi
familieq adepte. magnam ut consueuerat sollicitudinem
gerebat: commendans utiq dño cum fenore. qd̃ ab ipso ac¬
ceꝑat talenti munus.ii xxxiiii¬

Expanded text:
haec plebs sicut oves quibus non est pastor; commendo tibi oves, haec plebs sicut oves quibus non est pastor; commendo tibi oves, quas mihi credidisti, et familiam omnem, quam per ministerium officii r protegantur auxilio, tuo gubernentur nutu, et tuo dirigantur imperio. O mira Eligii charitas et magnifica bonitas! recessurus jam de mundo, sui quodammodo cura neglecta, aliorum, sicut semper consueverat, gerebat adminicula; sic enim eximi hac luce cupiebat, ut, Domino jubente, ad illa clara aeternitatis habitacula transiret, ubi ei parabatur gaudium sempiternum nulla unquam vetustate periturum; et nihilominus illuc tendens, gregis sibi commissi familiaeque adeptae magnum, ut consueverat, sollicitudinem gerebat, commendans utique Domino cum fenore quod ab ipso acceperat talenti munus.
Abbreviated transcription (Latin):
sens fuero. sp̃u melius presens ero. & quãquã ego nusquã sima
deus semꝑ est. Illi uos cõmendo: ipsiq ur̃i curam cõmito. Ego
uero siquid boni agere potui: ur̃is ꝓfectib militaui. Et cognos¬
cetis hoc in illa die. cũ iudicabit dñs occulta hominũ:⁊ cum
reddet unicuiq scdm oꝑa sua. Scio quidem. quia inutilis
ut si qua nob̃ erga me caritas ẽ. si mͥ uicarium rependitꝰcd¬
lectionis affectum.: mandata & instituta mea seruare cu¬
rate: & in quo unusquisq ur̃m p̾ualet. de monastiolis mesꝰ
que xp̃o auspice edificaui. mercedẽ & sollicitudinẽ habea¬
te: & ualete uiscera mea. Post hec u̾ba u̾gente iam die
ad uesꝑm. ꝓcidit subito in pauimento: ce fixis genib an¬
te dei uultum ꝓuolutus orat supplicit̾. gemens atq susp¬
rans. ut sua benignissima pietate ꝓuideat pastorem: qui
regat modeste suam plebem. Ne fiat inquit et̾̃ne paste

Expanded text:
sens fuero, spiritu melius praesens ero, et quanquam ego nusquam sim, sens fuero, spiritu melius praesens ero, et quanquam ego nusquam sim, Deus semper est, illi vos commendo, ipsique vestri curam committo: ego vero si quid boni agere potui, vestris profectibus militavi, et cognoscetis hoc in illa die, cum judicabit Dominus occulta hominum, et cum reddet unicuique secundum opera sua . Scio quidem quia inutilis ut si qua vobis erga me charitas est, si mihi vicarium rependitis dilectionis affectum, mandata et instituta mea servare curate; et in quo unusquisque vestrum praevalet, de monasteriolis meis, quae Christo auspice aedificavi, mercedem et sollicitudinem habetote; et valete, viscera mea. Post haec verba, vergente jam die ad vesperam, procidit subito in pavimento, et fixis genibus ante Dei vultum provolutus, orat suppliciter gemens, atque suspirans, ut sua benignissima pietate provideat pastorem, qui regat modeste suam plebem: Ne fiat, inquit, aeterne Pastor,
Abbreviated transcription (Latin):
ilinquas plebem. Moueat pietatem tuam luctꝰ iste: quo
impetres apud dñm. suꝑstes adbuc in corꝑe ẽẽ. Talia eos de¬
flẽtes piissimꝰ ille pastor audiens. ub̃tim faciem lacrimis rigabat
quas magnitudo pietatis. indices clementissimi cordis effude¬
rat. Gaudebat quippe de sua uocatione: merebatq ad tempus.
mire ilł compatiens de eoꝵ destitutione. Et cũ ess pius. esset ꝙ nimĩ
qͥem desiderabundꝰ. nec hos ad momentũ deserere. nec a xp̃o uolebat
diutius seꝑari: Illum uidelicet insatiabilit̾ sitiens. illũ inhiant̾
desiderans: illumq ocuł ac mente tota semꝑ cõplectens. Tandem¬
ergo int̾ amaras lacrimas dictaq merentia: resumens u̾bũ
ait. Nolite ex hoc usq qͣ contristari: ⁊ me queso amplius noli¬
te fletu uexare. De abscessu meo. ⁊ si uere sapitis. gaudere uos pe¬
tius conuenit quã lugere: qr equidem ⁊ si presentia corꝑis ab¬

Expanded text:
relinquas plebem, moveat pietatem tuam luctus iste, quo relinquas plebem, moveat pietatem tuam luctus iste, quo impetres apud Dominum superstes adhuc in corpore esse. Talia eos deflentes piissimus ille pastor audiens, ubertim faciem lacrymis rigabat, quas magnitudo pietatis indices clementissimi cordis effuderat: gaudebat quippe de sua vocatione, moerebatque ad tempus mire illis compatiens de eorum destitutione, et cum esset pius, essetque nimium requiem desiderabundus, nec hos ad momentum deserere, nec a Christo volebat diutius separari, illum, scilicet, insatiabiliter sitiens, illum innianter desiderans, illumque oculis ac mente tota semper complectens. CAergo inter amaras lacrymas, dictaque moerentia resumens verbum, ait: Nolite ex hoc usquequaque contristari, et me, quaeso, amplius nolite fletu vexare de abcessu meo, et si vere sapitis, gaudere vos potius convenit quam lugere, quia equidem etsi praesentia corporis ab
Abbreviated transcription (Latin):
ingenti rugitu uocem leuantes: uixq int̾ crebros singultus
uerba formantes: consona om̃s uoce deflebant dicentes. Cui
nospat̾ deseris: uel cur tam cito a nobis recedere cupis: cui
aluimpnos tuos orbatos relinguis: aut cui pastor optime gre¬
gem quem ex gentib congregasti. fouendũ committis: Sci¬
nus quidem olim desiderare te xp̃m: s salua tͥ manent tua
p̃ͥmia. nec si diutiꝰ in mundo cõmoratꝰ fu̾is minuent᷑. s aucta
potiꝰ in clies intrementant᷑. Ideo quesumꝰ si fieri potest. dis¬
tr exitum: ne abscessu tuo. om̃s patiamur exitiũ. Senium
N non compellit ut migres: qͦs deseris potius nr̃i miserere
dutsi mauis abire: uel socios nos tue mortiassume. Meliꝰ
ifecto tecum mori ducimꝰ: qmͣ te absente in mundo uiuere.
absentiam tuam ferre ñ possumꝰ: quia tui similem ñqmͣ
habebimꝰ. Doleat gͦ tͥ pastor bone: ne tam cito orbatam

Expanded text:
ingenti rugitu vocem levantes, vixque inter crebros singultus ingenti rugitu vocem levantes, vixque inter crebros singultus verba formantes, consona omnes voce deflebant, dicentes: Cur nos, Pater, deseris, vel cur tam cito a nobis recedere cupis? Cui alumnos tuos orbatos relinquis, aut cui, pastor optime, gregem, quem ex gentibus congregasti, fovendum committis? Scimus quidem olim desiderare te Christum, sed salva tibi manent tua praemia, nec si diutius in mundo commoratus fueris, minuentur, sed aucta potius in dies incrementantur; ideoque, quaesumus, si fieri potest, differ exitum, ne abscessu tuo omnes patiamur exitium; senium te non compellit ut migres; quos deseris, potius nostri miserere; aut si mavis abire, vel socios nos tuae mortis assume; melius profecto mori tecum ducimus, quam te absente in mundo vivere; absentiam tuam ferre non possumus, quia tui similem nunquam habebimus. Doleat ergo tibi, pastor bone, ne tam cito orbatam
Abbreviated transcription (Latin):
tione amatis. diuina uissa adimplere contendite: ihi las¬
ꝑ suspirate. p̃cepta eiꝰ ur̃is mentib figite. Si uere mei anai¬
res estis. xp̃i nom̃ sicut ce ego amate: incerte conditionisu
tam cotidie ancipitẽ retractate. dĩ tremenda iucdicia luo¬
ter formiclate. Quales eritis in die iudicii p̃sentande solis¬
ta consideratione pensate. Ego enim scd̃m eloquia scͥpturaꝵ:
gradior iam uiam uniu̾se terre. Iam itaq amodo ab̃sq me
his dictis cum om̃s flerent & eularent: e uocatis ille singul¬
latim ꝓpriis u̾naculis. constituit eis monastĩa int̾ cet̾a excellen¬
tissima: ad que pt suum discessũ. singuli quiq ꝓperare debe¬
rent. Et dixit ad eos. Ecce hodie in manꝰ ur̃as: cõmendo salu
neo assidue agite: hec sapite. hec retexite:. & memoriã meam
uob̃cum semꝑ ubiq portate. Eligiꝰ enim migrat: ⁊ iam ñ erit
in hoc scło uob̃cum. Cum hec gͥ dixisset. om̃s qui aderant cũ

Expanded text:
tione amatis; divina jussa adimplere contendite, Jesum stione amatis; divina jussa adimplere contendite, Jesum semper suspirate, praecepta ejus vestris mentibus figite; si vere mei amatores estis, Christi nomen sicut et ego amate; incertae conditionis vitam quotidie ancipitem retractate, Dei tremenda judicia jugiter formidate, quales eritis in die judicii praesentandi sollicita consideratione pensate; ego enim, secundum eloquia Scripturarum, gradior jam viam universae terrae; jam itaque amodo absque me His dictis cum omnes flerent et ejularent, evocatis ille singulatim propriis vernaculis, constituit eis monasteria inter caetera excellentissima, ad quae post suum discessum singuli quinque properare deberent; et dixit ad eos: Ecce hodie in manus vestras commendo salutneo assidue agite; haec sapite, haec retexite, et memoriam meam vobiscum semper ubique portate: Eligius enim migrat, et jam non erit in hoc saeculo vobiscum. Cum haec igitur dixisset, omnes qui aderant cum
Abbreviated transcription (Latin):
uir beatꝰ ultima decumberet egritudine: eiꝰq infirmitas ꝑ qͥn¬
q uel sex dies ꝓtelaret᷑: itadumtaxat. ut semꝑ eandem deam¬
bulando. baculoq regente. infirmos artꝰ sustentando. dissi¬
mularet: nec sic quidem a dei oꝑe cessabat. bonam hanc uͥ¬
tutum suarũ consũmationem existimans. si ad finẽ usꝙ ꝑ¬
duceret. id qͦd ꝑ longa uite spacia. iugi instantia tenuisset.
Dnox enim in orationib & uigiliis. membra fatiscentia spiũ
seriure cogebat: & m̃te qͦdammͦ ad memoriam futeͤ beati¬
tudinis transiens. nimiũ letus cupitum iter expectabat.
Interea cum iam ꝓpinquare ꝓfectionis salutaremdiem sen¬
tiret: congregatis pridie kalendaꝵ decembriũ cunctis un¬
incipiebat relinquere orphanos: ita exorsus est adeos. uli¬
mam dilectissimi paruitatis mee audientes sententiam a¬
tima amatoris ur̃i gratifice ꝑcipite u̾ba. Si me uicaria alle¬

Expanded text:
vir beatus ultima decumberet aegritudine, ejusque infirmitas per quinvir beatus ultima decumberet aegritudine, ejusque infirmitas per quinque vel sex dies protelaretur, ita duntaxat ut semper eamdem deambulando, baculoque regente infirmos artus sustentando, dissimularet, nec sic quidem a Dei opere cessabat, bonam hanc virtutum suarum consummationem existimans, si ad finem usque perduceret, id quod per longa vitae spatia jugi instantia tenuisset; pernox enim in orationibus et vigiliis membra fatiscentia spiritui servire cogebat, et mente quodammodo ad memoriam futurae beatitudinis transiens, nimium laetus cupitum iter exspectabat. Interea cum jam propinquare profectionis salutarem diem sentiret, congregatis pridie Kalendarum Decembrium cunctis unincipiebat relinquere orphanos, ita exorsus est ad eos: Ultimam, dilectissimi, parvitatis meae audientes sententiam, ultima amatoris vestri gratifice percipite verba, si me vicaria dilec
Abbreviated transcription (Latin):
finem dierũ suoꝵ palam facere: ac sicut semꝑ consueue¬
nt. int̾ cetera p̾clicare pacem semꝑ habendandam. pacẽ
ib icustodiendam: &e caritatẽ precipue tenendam. ĩ qua
unitatis &e concordie uincłm. Deinde euocato balderedo.
usie tornacensis abb̾e: dixit ad eum. Rem tͥ fr̃ non celabo:
si certissime fore didici. Ego quidẽ sccłm tenorẽ patrũ¬
gradior uiam meam: te uͦ moneo. ne ultiꝰ tornacũ redire appetas.
s esto hic contentꝰ cum fr̃ĩb tiuis: cum eisdem degens. Nam si
oblitꝰ uerba mea. illuc deinceps accesseris: noui ꝓ certo. qd̃ uiuꝰ
inde ñ redies. Itaq ut tumᷤ p̾dixit: ita pꝰt eiꝰ obitum contigit.
Nam p̾fatus balderedꝰ negligent̾ excedens u̾bum istud. post
mortem beati uiri. ad p̾dictam urbem sine cunctamine ꝓpe¬
rauit. Et ñ post multos dies. irruente suꝑ se turba uehem̃ter
ce sus: adultimum int̾emptus ẽ. Igit᷑ ut dicere ceꝑam. cum

Expanded text:
eis finem dierum suorum palam facere, ac, sicut semper consueveeis finem dierum suorum palam facere, ac, sicut semper consueverat, inter caetera praedicare pacem semper habendam, pacem fratribus custodiendam, et charitatem praecipue tenendam, in qua est unitatis et concordiae vinculum. Deinde, evocato Balderedo, Ecclesiae Tornacensis abbate, dixit: Rem tibi, frater, non celabo quam certissime fore didici: ego quidem, secundum tenorem Patrugradior viam meam; te vero moneo ne ulterius Tornacum redire appetas, sed esto hic contentus cum fratribus tuis, cum eisdem degens; nam si oblitus verba mea illuc deinceps accesseris, novi pro certo quod vivus inde non redies. Itaque ut tunc praedixit, ita post ejus obitum contigit; nam praefatus Balderedus negligenter excedens verbum istud post mortem beati viri, ad praedictam urbem sine cunctamine properavit, et non post multos dies, irruente super se turba, vehementer caesus, ad ultimum interemptus est. Igitur ut dicere coeperam, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Exigit enim nature conditio: ut post multiplicia uite huiꝰ
oblectam̃ta. tandẽ iam ꝑgamus ad ueniam. S &e uob̃ expe¬
dit. ut cum effectu nequeatis: uel sola tamen uoluntate. dei
in hoc uoluntati ñ discrepetis. quia ꝓculdubio tempꝰ iam
pͣfmnitum ẽ. Porro ad hec uerba cunctis in merorem conũ¬
ubꝰait. Nolite ob id filioli contristari. s potius gaudete. &
congratulamini: quia olim hoc tempus desiderabam. olĩ
hanc messionẽ. post longam uite erumpnam ꝑciꝑe cupie¬
lam. Illis itaq suspirantib atq in angorem conu̾sis: nichi¬
lominus & rei ambiguitate detentis. ab huiꝰmodi colloqͥo
tessatum ẽ. Nec mora post hec: & leuissima febre corꝑi infusa.
epittediare. Tunc certiꝰ quid diuina ꝓuidentia de sua
uorte condiscens: iussit conuocari om̃s famulos ⁊ ministros¬
uos. quos ipse longo iam temꝑe alens instituerat. & cepit

Expanded text:
exigit enim naturae conditio ut post multiplicia vitae hujus exigit enim naturae conditio ut post multiplicia vitae hujus oblectamenta, tandem jam pergamus ad veniam; sed et vobis expedit ut cum effectu nequeatis, vel sola tamen voluntate Dei in hoc voluntati non discrepetis, quia procul dubio tempus jam praefinitum est. Porro ad haec verba cunctis in moerorem conversis, ait: Nolite ob id, filioli, contristari, sed potius gaudete et congratulamini, quia olim hoc tempus desiderabam, olim hanc messionem post longam vitae aerumnam percipere cupiebam. Illis itaque suspirantibus atque in angorem conversis, nihilominus et rei ambiguitate detentis, ab hujusmodi colloquio cessatum est. Nec mora, post haec et levissima febre corpori infusa coepit taediari; tunc certius quid divina providentia de sua morte decrevisset condiscens, jussit convocari omnes famulos et ministros suos, quos ipse longo jam tempore alens instituerat; et coepit
Abbreviated transcription (Latin):
onem sui corꝑis imminere: cepit quadam die cum dilci¬
pulis. nouiomo in oppido deambulare. Et fortuitu conbp¬
ciens eminꝰ. uidit ex fronte basilice scĩ medardi. pariettn
ex parte dissipatum: cripturãq imminens ruinam mini¬
tantem instare. Iussit gͦ continuo artificem uocari ae pa¬
rietis infirmitatem. ilico cũ limamentis solidare: Cui dẽ
discipuli dic̾ent. oportunũ dñe tempus expectet᷑. u. cũ
facilius ac solidius emendetur: ille respondit. Sinise
hucusq filioli: qm̃ si mͦ non emendatur: me iam suꝑstite in cor¬
pe non emendabitur. Ex quo u̾bo cuncti pene tabefacti. atq
n angorem u̾si: ceꝑunt mutus suspirantes dicere. Non contin¬
gat domine famulis tuis. hec uidere que loqueris: s magis an
atitudinem tuam hic u̾nare ꝑmittat. Ad hec ille supplices
celo aspectus dirigens: atq ex imopectore longa suspiria tra¬
henbait. Non ur̃a ex hoc. s potius dñi in me fiat uoluntas.

Expanded text:
onem sui corporis inminere, coepit quadam die cum discionem sui corporis inminere, coepit quadam die cum discipulis Noviomo in oppido deambulare, et fortuitu conspiciens eminus, vidit ex fronte basilicae sancti Medardi parietem ex parte dissipatum cripturamque inminens ruinam minitantem instare. Iussit ergo continuo artificem vocari et parietis infirmitatem ilico cum liniamentis solidare. Cui cum discipuli dicerent: 'Oportunum, domine, tempus expectetur , ut tum facilius ac solidius emendetur', ille respondit: 'Sinite huc usque, filioli, quoniam si modo non emendatur, me iam superstite in corpore non emendabitur'. Ex quo verbo cuncti paene tabefacti atque in angorem versi, coeperunt mutuo suspirantes dicere: 'Non contingat, domine, faatitudinem tuam hic vernare permittat. Ad haec ille, supplices coelo aspectus dirigens, atque ex imo pectore longa suspiria trahens, ait: Non vestra ex hoc, sed potius Domini in me fiat voluntas;
Abbreviated transcription (Latin):
seriem uite eiꝰ descripsisse. Iam enim ut sꝑo. &e si sensu rustiq
ꝓlixum ꝓduximus sermonem: qͣmqm meritis eiꝰ digna pte¬
conia. nullatenꝰ narrare suffecerimꝰ: iunc gͦ dignum puto
obaudientium edificationẽ: quo ordine ex hac uita mig̃¬
uerit. paucis explicare.
actum est autem in dieb illis. postquam eligius ciu¬
cta mundi huiꝰ adu̾sa. cunctosq labores equanimt̃
tolerauit: post uite temporarie ad ministrationĩ
bene transactam. Post multiplicia miscłie oꝑa. post dulcia
uite exempla. post mnumera captiuoꝵ agmina liberata:
post monachoꝵ uirginumq multitudinem copiosã. deo
traditam: cenobiisq inancipatam. post inmensam molẽ
substantie. elemosinis distributã. post fidelissime dispen¬
sationis credite sibi pecunie. undiq merita cumulata:
uergente iam in senio etate. cum ẽẽt annoꝵ ampliꝰ septi¬
aginta. cunctis bonis oꝑib refertꝰ. sentiens iam dissoliti¬

Expanded text:
seriem vitae eius discripsisse. Iam enim, ut spero, etsi sensu rustico seriem vitae eius discripsisse. Iam enim, ut spero, etsi sensu rustico prolixum produximus sermonem, quamquam meritis eius digna praeconia nullatenus narrare sufficerimus, nunc ergo dignum puto ob audientium aedificationem, quo ordine ex hac vita migraverit, paucis explicare.actum est autem in diebus illis, postquam Eligius cuncta mundi huius adversa cunctosque labores aequanimiter toleravit, post vitae temporariae administrationem bene transactam, post multiplicia misericordiae opera, post dulcia vitae exempla, post innumera captivorum agmina liberata, post monachorum virginumque multitudinem copiosam Deo traditam coenobiisque mancipatam, post inmensam molem substantiae elemosinis distributam, post fidelissimae dispensationis creditae sibi pecuniae undique merita cumulata, vergente iam in senio aetate, cum esset annorum amplius septuaginta, cunctis bonis operibus refertus, sentiens iam dissoluti
Abbreviated transcription (Latin):
re imitabilem uirum. o semen abrahe benedictũ: o p̃feren¬
dum omnib eligii exemplũ. Iure itaq abrahe filius nun¬
cupatur: dum ordinem głe pat̾ne dignitatis exequitur. Me¬
nto in quam abrahe soboles asscribitur: ficde scilicet ñ gen̾e.
mitatione ñ ꝓgenie. deuotione ñ styrpe. Nempe abrahe
inedictio meruit filium : eligiꝰ uͦ benedictus tranffertur
nnumero filioꝵ. Ille dño optulit filium: iste potiora donis
aimib. optulit semetipsum. Et abraham quidem tradidit
heredem. hic nichilominus hereditatem. Ille sobolis innocen¬
lur hic omnẽ substantiam. Necesse gͦ est: ut similitudo
Etioꝵ. similitudinẽ conferat meritoꝵ. Postremo abraham
quod habuit pignus exhibuit: eligus uͦ totum quod hab¬
re in mundo potuit. ñi urt arbitrioq commisit. S quia
ꝑ alt̾nas temꝑm uices discurrens oratio. pene iam ad fineu.
&e felicem eiꝰ transitum ꝑduxit stilum:. sufficiat int̾im hucus

Expanded text:
re imitabilem virum! o semen Abrahae benedictum! o praeferenre imitabilem virum! o semen Abrahae benedictum! o praeferendum omnibus Eligii exemplum! Jure itaque Abrahae filius nuncupatur, dum ordinem gloriae paternae dignitatis exsequitur; merito, inquam, Abrahae soboles ascribitur, fide, scilicet, non genere, imitatione, non progenie, devotione, non stirpe: nempe Abrahae benedictio meruit filium, Eligius vero benedictus transfertur in numero filiorum; ille Domino obtulit filium, iste potiora donis omnibus obtulit semetipsum; et Abraham quidem tradidit haeredem, hic nihilominus haereditatem; ille sobolis innocentiam, hic omnem substantiam. Necesse ergo est ut similitudo officiorum similitudinem conferat meritorum. Postremo Abraham quod habuit pignus exhibuit; Eligius vero totum quod habere in mundo potuit, Domini juri arbitrioque commisit. Sed quia per alternas temporum vices discurrens oratio pene jam ad finem et felicem eius transitum perduxit stilum, sufficiat interim huc usque
Abbreviated transcription (Latin):
ad paradysum remouebat. illic uidelicet transferens. ubi fru¬
ctus caperet possessionis et̾ne: ille thesauros abscondens. ubi
smꝑ felicit̾. głoseq uiueret sine fine. Erat preterea hic idem
uir beatus. in fide xp̃i firmꝰ in oꝑe ustꝰ. in uidicio ꝓuidusꝰ. i
humilitate ꝑfectus. in deuotione p̾cinctus: morib su auissi¬
mus. sensu doctissimus: animo pacificus. corde piissimus. Te¬
nebat iugit̾ in actib sinceritatem. in corde puritatem:. in
oꝑe uirtutem. in morib disciplinam. Gerebat insimplici¬
tate innocentiam. in caritate corcordiam: in humilitate
modestiam. in administratione diligentiam. in aduiuan¬
dis laborantib uigilantian. in fouendis pauꝑib miscdiam:
in defendendis dogmatib constantiam. Eratq sermo eiuis
semꝑ cum caritate & lenitate conditꝰ: quo mentes audien¬
tum. tanquam luminare lucidissimũ irradiabat. Oue¬

Expanded text:
ad paradisum removebat; illic videlicet transferens, ubi fruad paradisum removebat; illic videlicet transferens, ubi fructus caperet possessionis aeternae; illic thesauros abscondens, ubi semper feliciter glorioseque viveret sine fine. Erat praeterea hic idem vir beatus in fide Christi firmus, in opere justus, in judicio providus, in humilitate perfectus, in devotione praecinctus, moribus suavissimus, sensu doctissimus, animo pacificus, corde piissimus. Tenebat jugiter in actibus sinceritatem, in corde puritatem, in opere virtutem, in moribus disciplinam: gerebat in simplicitate innocentiam, in charitate concordiam, in humilitate modestiam, in administratione diligentiam, in adjuvandis laborantibus vigilantiam, in fovendis pauperibus misericordiam, in defendendis dogmatibus constantiam; eratque sermo ejus semper cum charitate et lenitate conditus, quo mentes audientium tanquam luminare lucidissimum irradiabat. O ve
Abbreviated transcription (Latin):
t int̾ cetera bona. sermo qͦ ei sapientie atq scientie :
E
consolationis: affiuent̾ collatꝰ erat. Humilitatẽ autem
supramodũ. & caritatem: equalit̾ possidebat. Non ꝓponebat
in honore locupletem pauꝑi: nec pͥncipem uł nobilem sub¬
iecto uili p̾ferebat. s his se austeriorẽ exhibens: illis modestio¬
rem p̾stabat. famulos qͦ ñ ut seruos. dominoꝵ more afflige¬
bat:s benigne & modeste fr̃na caritate diligebat. Iam uͦ in
barbaris tolerandis: equanimitas qͣnta. & qͣnta patientia e¬
rat: Instabat nimirũ. incredulos ad fidem suadendo fletẽ
obsequio ingratos lenire: contradicentib lenit̾ responder
suꝑbos humilit̾ supportare. Ex istebatq ad omnẽ toleral¬
tiam fortis: ad sustinendam iniuriam mitis: ad faciendam
misccłiam facilis. T̃ribuebat egenis substantiam. cõmittenl
xp̃o pecuniam: ut ab ipso et̾na p̃cipet p̾mia. Dicebato s e
ndo egenis condens: cunctam suppellectilem iusta oꝑatione

Expanded text:
t inter caetera bona sermo quoque ei sapientiae, atque scientiae, et consolationis affluenter collatus erat, humilitatem autem supra modum et charitatem aequaliter possidebat. Non praeponebat in honore locupletem pauperi, nec principem vel nobilem subjecto et vili praeferebat; sed his se austeriorem exhibens, illis modestiorem praestabat. Famulos quoque non ut servos dominorum more affligebat, sed benigne et modeste fraterna charitate diligebat. Jam vero in Barbaris tolerandis aequanimitas quanta, et quanta patientia erat! Instabat nimirum incredulos ad fidem suadendo flectere, obsequio ingratos lenire contradicentibus leniter respondere, superbos humiliter supportare, existebatque ad omnem tolerantiam fortis, ad sustinendam injuriam mitis, ad faciendam misericordiam facilis; tribuebat egenis substantiam, committens Christo pecuniam, ut ab ipso aeterna perciperet praemia; dicebatque res ndo egenis condens, cunctam supellectilem justa operatione
Abbreviated transcription (Latin):
q ad humani exordii pudorem: & pannoꝵ illuuiem:
dum suo de latere aqͣm cruoremq produxit. uirginẽ
inmaculatamq ecclesiam sibi exhibuit: sanguine re¬
demptam. latice emundatam: ne aut maculam habe¬
ret ꝑ crimen. aut rugam ꝑ duplicitatem: mortisq &
manifestum exhibens. cum eis conu̾sando. quadragei¬

Expanded text:
que ad humani exordii pudorem et pannorum inluuiem dum suo de latere aquam cruoremque produxit, virginem immaculatamque ecclesiam sibi exhibuit, sanguine redemptam, latice emundatam; ne aut maculam haberet per crimen, aut rugam per duplicitatem. Mortis namqmanifestum exhibens, cum eis conversando, quadragesi
Abbreviated transcription (Latin):
fore ꝓtestaret᷑: eia inquit elignis eia ꝓbabis hoc in die illa
ccum te illuc coram populis & principib. uisurus sum
in palam. Uerum ptꝰ breue tempus: sequit᷑ effectus eius¬

Expanded text:
fore protestaretur: Eia, inquit, Eligius, eia, probabis hoc in die illa, fore protestaretur: Eia, inquit, Eligius, eia, probabis hoc in die illa, cum te illuc coram populis et principibus visurus sum in palam. Verum post breve tempus sequit
Abbreviated transcription (Latin):
dos ꝓperat qmtotiꝰ. Et ñnullos ex eis reꝑtos ad cenobium
reduxit: aliquantos tamen longiꝰ ꝓfugatos. nusquam
comprehendere potuit.
lio uͦ temꝑe. cum eligiis monasterium suum in t̾¬
ritorio lemouicino uisitasset. atq inde rediens bi¬
turicas deuenisset: uoluit uidere quẽdã qui illic moraba¬
tur inel usũ. nomine ebrigisilũ. cuiꝰ bona fama ab om̃ib
tunc biturice urbis hominib. celebrabat᷑. Qui uidelicet
inel usus. indiscrete institutionis sue rigorem seruans:
nec faciem quidẽ suam eligio tunc p̾buit uidendam. s
solummͦ ꝑ fenestram. & ipsam infecto uitro clausam: sicut
cet̾is consueuerat. elogrum reddidit. Eui eligius ptꝰ aliqͣn¬
tulam collocutionem. cum uidere eũ non quiuisset: ulti¬
mo ualefaciens ait. Hic te frat̃ uidere ñ potui mͦ: uidebo
ꝓculdubio gto in aula regis clipiaco. Atille cum id ñqͣm

Expanded text:
dos properat quantocius, et nonnullos ex eis repertos ad coenobium dos properat quantocius, et nonnullos ex eis repertos ad coenobium reduxit, aliquantos tamen longius profugatos nusquam comprehendere potuit.Alio vero tempore cum Eligius monasterium suum in territorio Lemovicino visitasset, atque inde rediens Bituricas devenisset, voluit videre quemdam qui illic morabatur inclusum, nomine Ebrigisilum; cujus bona fama ab omnibus tunc Bituricae urbis hominibus celebrabatur: qui, videlicet, inclusus indiscrete suae institutionis rigorem servans, nec faciem quidem suam Eligio tunc praebuit videndam, sed solummodo per fenestram, et ipsam infecto vitro clausam, sicut caeteris consueverat, elogium reddidit: cui Eligius post aliquantulam collocutionem, cum videre eum non quivisset, ultimo valefaciens ait: Hic te, frater, videre non potui modo, videbo procul dubio cito in aula regis, Clipiaco; at ille cum id nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Tu hic securꝰ consistis. s monast̾ium tͥ cõmissũ uehe¬
ment̾ inimici impulsu quatit᷑: ac demonũ ꝓcellis forttes
conquassatur. Nidi enim in iusione noctis. flumen ingens
multa ui suꝑ eum irruere: & non nulla edificia funditus.
ad solum usq diruere. Quamobrem ꝑge queso nͥ onerosũ
est: & uide utrum erga frẽs cuncta ꝓsꝑe agantur. Eunc
abbas sollicitudine cumulatꝰ: ꝓtinus itmere arrepto. regres¬
sus est ad cenobium. Et priusqm ingrederetur monaste¬
rium: nuntiatum ẽ ei duodecim fere frẽs. demonum in¬
stinctu ꝓposito monachi relicto. clancule de monasterio
fuisse egressos: & hucillucq uagari incertos: scl̃iq actib
ẽe iam deditos. Sic gͦ p̾fatus abbas. eligii u̾ba ñ sine max¬
ima admiratione reminiscens: dñi in eo gr̃am mirabatur
uiffusam. Int̾im uͦ de salute fr̃m sollicitꝰ᷑: ad eos inuestigan¬

Expanded text:
dixit: Tu hic securus consistis, sed monasterium tibi commissum vehedixit: Tu hic securus consistis, sed monasterium tibi commissum vehementer inimici impulsu quatitur, ac daemonum procellis fortiter conquassatur; vidi enim in visione noctis flumen ingens multa vi super eum irruere, et nonnulla aedificia funditus ad solum usque diruere; quamobrem perge, quaeso, nisi onerosum est, et vide utrum erga fratres cuncta prospere agantur. Tunc abbas sollicitudine cumulatus, protinus itinere arrepto regressus est ad coenobium, et priusquam ingrederetur monasterium ei nuntiatum est duodecim fere fratres daemonum instinctu proposito monachi relicto clancule de monasterio fuisse egressos, et huc illucque vagari incertos, saeculique actibus esse jam deditos. Sic ergo praefatus abbas Eligii verba non sine admiratione reminiscens, Domini in eo gratiam mirabatur diffusam. Interim vero de salute fratrum sollicitus, ad eos investigan
Abbreviated transcription (Latin):
migrauit de mundo: & ecte mͦ iam felix qui sacerdotio sor¬
titur. missos ad nos destinauit. ut eiꝰ parti solatium prebe¬
amus. Cum ipsis quidem nunc loquebar: solliciti gͦ nunc
estote. haut ꝓcul enim sunt. Dixit & conquieuit: ce ecce pͥt¬
eiꝰ uerba. cum lux diei daret initium: ceꝑunt repente pre¬
dicti nuntii. uestibulum domꝰ pulsare. Qui ilico ingressi.
nuntiant ep̃i mortem: cuncta que ita esse gesta. sicut iam
eligius predixerat. Tunc uͦ offerentes ei copiosam pecuniã.
a felice pro adminiculo ep̃atꝰ missam: nullatenꝰ suadere
potuerunt. ut quippiã ex eadem accipet. s protinꝰ ingre¬
sus ad principem. gratifice cuncta que petierant optini¬
it: & fic demum eosdem ad ꝓpͥa remeare fecit. Accidit et
gr̃a ad eum quondam ꝓfectꝰ: diutiꝰ apud eum comino¬
raret᷑. Cui eligiꝰ nocte quadam ptꝰ quietem secretiꝰ euocato

Expanded text:
migravit de mundo, et ecce modo jam Felix qui sacerdotio sormigravit de mundo, et ecce modo jam Felix qui sacerdotio sortitur, missos ad nos destinavit, ut ejus parti solatium praebeamus; cum ipsis quidem nunc loquebar; solliciti ergo nunc estote, haud eius verba, cum lux diei daret initium, coeperunt repente praedicti nuntii vestibulum domus pulsare; qui ilico ingressi nuntiant episcopi mortem cunctaque ita esse gesta, sicut iam Eligius praedixerat. Tunc vero offerentes ei a Felice pro adminiculo episcopatus missam, nullatenus suadere potuerunt ut quidpiam ex eadem acciperet, sed protinus ingressus ad principem gratifice cuncta quae petierant obtinuit, et sic demum eosdem ad propria remeare fecit. CAPUT XXIX.gratia ad eum quondam profectus, diutius apud eum commoraretur: cui Eligius nocte quadam post quietem secretius evocato,
Abbreviated transcription (Latin):
quem uos ap plauditis uiuũ: scitote sceleri int̾netione.ma¬
le fore mor tuum. Eui cũ causam huiꝰ inmutationis
ꝑtuntarent᷑: aꝑtius ilico p̾nuntians. ait. Hec ideo dixi: qͥa
uir ille uerus dei cultor. mortuus ad tempus uidet᷑. s iam
bne fine felicit̾ uiuitꝰ. fiauadꝰ uͭ qui ꝑ prolixa temꝑa ui¬
uere putatur: infra hos decem dies. male ut dignus ẽ mo¬
rietur. Ita gͦ factum est: sicut ipse p̾dixit. Nam septem dieb
transactis: fortuitu flauadus ꝑcussus. iuxta sententiam iuir
adhuc sub laicali habitu ẽet. p̾sãgus futura p̾nunti¬
auit. Ex quib nocte quadã. dum consuetas orationes ex¬
plesset: p aululum in discubitu requiescens. cepit subito in
sompnis uehement̾ satagere. Quem mox clericus extitum.
cum causam uisionis illiꝰ int̾rogaret. huiꝰmodi ab eo respon¬
sum auduit. Nuꝑ inquit simpliciꝰ lemouie ine urbis ep̃t

Expanded text:
quem vos applauditis vivum, scitote celeri internecione maquem vos applauditis vivum, scitote celeri internecione male fore moriturum. Cui cum causam hujus immutationis percunctarentur, apertius illico praenuntians, ait: Haec ideo dixi, quia vir ille verus Dei cultor mortuus ad tempus videtur, sed jam sine fine feliciter vivit; Flavadus vero, qui per prolixa tempora vivere putatur, infra hos decem dies male, ut dignus est, morietur. Ita ergo factum est sicut ipse praedixit; nam septem diebus transactis, fortuitu Flavadus percussus, juxta sententiam viri adhuc sub laicali habitu esset, praesagus futura praenuntiavit; ex quibus nocte quadam dum consuetas orationes explesset, paululum in discubitu requiescens, coepit subito in somnis vehementer satagere; quem mox clericus excitum cum causam visionis illius interrogaret, hujusmodi ab eo responsum audivit. Nuper, inquit, Simplicius Lemovicinae urbis episcopus
Abbreviated transcription (Latin):
quos secum equi uehebant. in comptos pauꝑib iam sine di¬
latione pro refrigerio sue anime tͥbueret: hoc ei solum astru¬
ens prodesse: illa uͦ que in thesauris relinquebat. ꝓculdubio
anime sue obesse. S ille sicut semꝑ rapidꝰ ita tenax ce auarꝰ᷑:
dum moras dilationis longiꝰ innectit. repente miser sp̃m ex¬
alauit. Ciuiꝰ corpꝰ eligiꝰ secum ꝓ misccłia referens. sepulture
tradidit: ac sic u̾ba sua cunctis manifeste completa ostendit:
flauadi crudelissimi uiri. fr̃ib prenuntiauerat. Nam
cum p̾fatus tẏrannus. uiullibadũ xp̃ianissimũ uirũ. bur¬
gundie patriciũ innoxie int̾fecisset: atq eiꝰ mors eligio nun¬
uata fuisset. ille ad hec econtrario ista narrantib. respon¬
dit clicens. Nos quidem asseueratis uiullibadũ mortuum.
fauadũ uͦ uiuũ: ego autem illũ quẽ uos dicitis int̾fectũ.
noui ꝓ eximiis meritis meliꝰ nunc uiuere in celũ. illũ uero

Expanded text:
quos secum equi vehebant incomptos, pauperibus jam sine diquos secum equi vehebant incomptos, pauperibus jam sine dilatione pro refrigerio suae animae tribueret, hoc ei solum astruens prodesse, illa vero quae in thesauris relinquebat, procul dubio animae suae obesse. Sed ille, sicut semper, rapidus, ita tenax et avarus, dum moras dilationis longius innectit, repente miser spiritum exhalavit; cujus corpus Eligius secum pro misericordia referens, sepulturae tradidit, ac sic verba sua cunctis manifeste completa ostendit. Flavadi crudelissimi viri fratribus praenuntiaverat: nam cum praefatus tyrannus Willibadum Christianissimum virum, Burgundiae patricium, innoxie interfecisset, atque ejus mors Eligio nuntiata fuisset, ille ad haec e contrario ista narrantibus respondit, dicens: Vos quidem asseveratis Willibadum mortuum, Flavadum vero vivum; ego autem illum quem dicitis intefectum novi pro eximiis meritis melius nunc vivere in coelo; illum vero
Abbreviated transcription (Latin):
ibiq aliquot dies commorarent᷑. ita ut dudum p̾dixerat ain¬
tigit. Deniq quadam nocte. cum alto sopore om̃s quiesc̾en
fortuitu eligius eg̾ssus tab̾naculum. dum foris ante uestibu¬
lum deambularet. ac de psalmis nescio quid secum uolueres
uidit subrto columpnam ignis e celo descendere: cubichn¬
ꝙ herchenoaldi uehement̾ penetrare. Et tacite secum
uentum rei considerans: interitum bestie illiꝰ. diacono suo
qui forte solus cum eo tunc inuentꝰ erat. indicat. Confestim
u herchenoaldꝰ ultione diuina ꝑcussus: cum subito inint̾nis
iuscerib uasto cremaretur incendio. iussit ꝓtinus ad se uoca¬
r eligium. Qui cum uocatꝰ affuisset. ce uideret eum uehem̃¬
ter angi : cepit eu suadere. ut quia iam ei uiuendi non
aderat fiducia. uel hoc faceret moriturꝰ. qd̃ ñ fecerat sponte
uiuus: scilicet ut sacculos copiosos metallo auri refertos.

Expanded text:
ibique aliquot dies commorarentur, ita ut dudum praedixerat conibique aliquot dies commorarentur, ita ut dudum praedixerat contigit. Denique quadam nocte cum alto sopore omnes quiescerent, fortuitu Eligius egressus tabernaculum, dum foris ante vestibulum deambularet, ac de psalmis nescio quid secum volveret, vidit subito columnam ignis e coelo descendere, cubiculumque Herchenoaldi vehementer penetrare, et tacite secum eventum rei considerans, interitum bestiae illius diacono suo, qui forte solus cum eo inventus erat, indicat. Confestim vero Herchenoaldus ultione divina percussus, cum subito in internis visceribus vasto cremaretur incendio, jussit protinus ad se vocari Eligium; qui cum vocatus adfuisset, et videret eum vehementer angi, coepit ei suadere, ut quia jam ei vivendi non aderat fiducia, vel hoc faceret moriturus quod non fecerat sponte vivus, scilicet ut sacculos copiosos metallo auri refertos,
Abbreviated transcription (Latin):
ante p̾nuntiaret. Ad quod declarandũ: necessarium reor uel
pauca de plurimis enarrare.
palatii p̃posito: quandã obcausam. ꝓcul ab oppido se¬
cum ꝑgere in comitatu. Atille secum multa reputans: renue¬
bat predictum iter. eo temꝑe cum ipso arriꝑe. Cogebatur
uͦ a seniorib &e abbatib ciuitatis sue: ut qͦ quomͦ satisfaceret
uoluntati eiꝰ. ne ꝓ excusatione itineris. offendiculũ itł in¬
micitiam. tam p̾stantissimi incurreret uiri. Tandem autẽ
ab eis in ꝓpatulo respondere compulsus: ait. Quid necesse
est frẽs: quod nob tantam uexationem conamini ingerere :
Ego ꝓculdubio noui. qd̾ uos omnino nescitis: qm̃ si illuc ꝓꝑa¬
uerimꝰ: magnam ibidem inuiriam passuri sumꝰ. Hinc enĩ
homo ꝑgens uadit illuc: s uiuus ex inde non reu̾tet᷑. Ilit
ceenim moriet᷑. Porro post paucos dies complet᷑ sermo eiil
Et cum uix acturi simul ad destinatum p̾̃dium ꝑuenissent

Expanded text:
ante praenuntiaret, ad quod declarandum necessarium reor vel ante praenuntiaret, ad quod declarandum necessarium reor vel pauca de plurimis enarrare. palatii praeposito, quamdam ob causam procul ab oppido secum pergere in comitatu rogabatur; at ille secum multa reputans renuebat praedictum iter eo tempore cum ipso arripere; cogebatur vero a senioribus et abbatibus civitatis suae, ut quoquo modo satisfaceret voluntati ejus, ne pro excusatione itineris offendiculum vel inimicitiam tam praestantissimi incurreret viri. Tandem autem ab eis in propatulo respondere compulsus, ait: Quid necesse est, fratres, quod nobis tantam vexationem conamini ingerere; ego procul dubio novi quod vos omnino nescitis, quoniam si illuc properaverimus, magnam ibidem injuriam passuri sumus; hinc enim homo pergens vadit illuc, sed vivus exinde non revertetur, illic etenim morietur. Porro post paucos dies completur sermo ejus, et cum vix acturi simul ad destinatum praedium pervenissent,