comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iui. Semꝓnins artalus abhr¬
de suo fundum mitalia gaio¬
scio post cecenium declucto
nsu .f. gari iuuffisit. Quero cu
ĩmedio hoc decenn spatio. he¬
res uita defunctus. at. an post
tp̃c decennu plenusfundns:
ad legatatium ꝑtineat:. moui
ficei .s. cesserit. ac ꝑhoc ⁊ ad hrdẽ

Expanded text:
um Sempronius Attalus ab herede suo fundum in Italiam Gaio post decennium deducto usu fructu dari iussit: quaero, cum medio hoc decennii spatio heres vita functus sit, an post tempus decennii plenus fundus ad legatarium pertineat. movet fideicommissi cesserit ac per hoc et ad heredem
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ filiu meũ łortẽ ĩstitru pe¬
toq ate publia clemtana nt
tre tuum uulium uistu tuca
tii ⁊ alis dependas q peo. ꝓqno
tibi usum.t. portionis cu̾s reua
conec m̃tis. ꝯpos. fiat et ꝯnalesex.
que situm ẽ cum filius ineode

Expanded text:
Iustum filium meum heredem institui: petoque a te, Publia Clementiana, uti fratrem tuum Iulium Iustum alas tuearis dependas pro eo: pro quo tibi usum fructum portionis eius reliqui, donec mentis compos fiat et conualescat'. quaesitum est, cu
Abbreviated transcription (Latin):
negidium titiũ dionẽ lib̾tos
meos senes ⁊ infirrnos peto. in
locis inꝗb nucͣ digunͣt sene¬
scere patiam̃ini queto an ex ħ̾
capite lib̃ti suprascripti exfici¬
ꝯ. fructũs locoꝵ inquibꝰ mor̃t
recipe debeant. cum alia q̃ spali¬

Expanded text:
'Negidium Titium Dionem libertos meos senes et infirmos peto in locis, in quibus nunc agunt, senescere patiamini': quaero, an ex hoc capite liberti supra scripti ex fideicommisso fructus locorum, quibus morantur, recipere debeant, cum alia, qua
Abbreviated transcription (Latin):
s. boꝵ meoꝵ itant post obituci
adliberos meos aut ad enqui
exhis iuuet ꝑtineat filii post
aditã hrditatem decesserunt
quesitume mortua matre st̃¬
stite filia cestatricis usus. f utrũ
ad solam tiuamanuo pporaoe¬

Expanded text:
orum, ita ut post obitum eius ad liberos meos aut ad eum, qui ex his uiuet, pertineat'. filii post aditam hereditatem decesserant: quaesitum est mortua matre superstite filia testatricis usus fructus utrum ad solam filiam an uero
Abbreviated transcription (Latin):
abol.. Isqui fundum tecu
ti leganerat post morte eius
petierat plestsait trebatui mn¬
pendisse siarbiterceitis regioi¬
b fundum di insiss eiꝰ peͣctus̃
q tibi obtigit usum fruc tum
mulieti mĩna cxꝑte debi. s ei¬

Expanded text:
atorum.Is qui fundum tecum i› legauerat: post mortem eius petierat.Blaesus ait Trebatium respondisse, si arbiter certis regionibus fundum diuisisset, eius partis, quae tibi optigerit, usum fructum mulieri nulla ex parte deb
Abbreviated transcription (Latin):
que uenał̃ A ibicẽt non sensisse
testatore icemqsut cum eode
testõ itacauĩt ate peto uxor uti
ãnum quintum decimii ꝯtẽ¬
ta sisamus quadringentis ꝙ az
plius fuit rationib hrdum me
oꝵ inferaturan recessum inde¬
atur a supioricapite sccoq uxor
ñampłius hãt exusu fructũ. ꝗ
nuos quadringentos ĩe. satis

Expanded text:
quae venalia ibi essent, non sensisse testatorem. Idem quaesiit, cum eodem testamento ita caverit: "a te peto, uxor, uti annum quintum decimum, contenta sis annuis quadringentis, quod amplius fuerit, rationibus he inferatur", an recessum videatur a superiore capite ideoque uxor non amplius habeat ex usu fructu, quam annuos quadringentos. res
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sticerit. ⁊ideo capitisdimim¬
tionẽ uł morte ꝑite non põt
ꝙ ñ dum bũit idem euenit ⁊
si ꝓprictas declucto usu stuctu
stib olitioẽ legata sit. ⁊ pẽdente
xlitioẽ yrs decesserit. te eͥab ħr¬

Expanded text:
t, et ideo capitis deminutione uel morte perire non potest quod nondum habuit. idem euenit, si proprietas deducto usu fructu sub condicione legata sit et pendente condicione heres decesserit: t
Abbreviated transcription (Latin):
s. cantionem pr̃abr igicur:
usutas nominum inbrdicate
relictoꝵ añ cautione int̾posi¬
tam cebitas uelut sortes inca¬
ntione decluci nec ẽẽ ẽ. nonidẽ
enĩ sortes dumtaeit legatane
mec ẜuite nolo nonindetuir
liquid pt morte cus pclia cu

Expanded text:
o cautionem praestabitur. igitur usuras nominum in hereditate relictorum ante cautionem interpositam debitas uelut sortes in cautionem deduci necesse est. non idem enim sortes dumtaxat legatario meae seruire uolo.' non uidetur l
Abbreviated transcription (French):
Uł Sititio. fundus ⁊ euisdẽ fiz¬
testate cius fundum. inusu .f.
uendicate malit et si fimdũ
elegerit neccĩo ꝑlenã ꝓprictatẽ
habebit. licet ustm ł. a se repy
pprietate fundi repulit. solu
nsum faictum babebit.

Expanded text:
o fundus et eiusdem funtestate eius, fundum an usum fructum uindicare malit. et si fundum elegerit, necessario plenam proprietatem habebit, licet usum fructum a se proprietatem fundi reppulerit, solum usum fructum habebit.
Abbreviated transcription (Latin):
Aĩ. Qurator uentris alim̾ta.
mulieri statuere debet necadrẽ
ꝑtinet andotem bãt. unse su¬
stentare possit. qr udeatut q̃
ita prantut ip̃i prestani qui in
uteroc̾. ¶Curatorꝰ uentri datus¬
ant pignorib p̾tiosis debetur
brde instituto non alit̾ uent̾
inpossone mittitur. ñis ma̾
alum se alcge non possit. ne
force ei qui natus bonoꝵ pos
fũturus e denegasse alimta iu

Expanded text:
ale. Curator uentris alimenta mulieri statuere debet. nec ad rem pertinet, an dotem habeat, unde sustentare se possit, quia uidentur quae ita praestantur ipsi praestari qui in utero est. Curator uentri datusaut pignoribus pretiosis debetur.herede instituto non aliter uenter in possessionem mittitur, nisi mater aliunde se alere non possit, ne forte ei, qui natus bonorum possessor futurus est, denegasse alimenta u
Abbreviated transcription (Latin):
uingi patri suo ncpos nõ põtit s
ue lut cecrancus excludetu. q
non suo nomie. mohe̾s ertitit.
ccũ. S iquisfiliumhẽs ĩpotate
extrincum innepotis locum qĩ.
ercofilio natum adoptet moxfi¬
uumem̃cipet. ñ iuunget bic ie¬
pos filio emancipato. qr desud
esse emancipato cxlibens.¬
iudcamus. finge enim patruo
scripto hõrdi cobrdem datũ hũc
nepotẽ patrẽ aũt ciꝰde̾ p̃citum

Expanded text:
ungi patri suo nepos non poterit, sed ut extraneus excludetur, quia non suo nomine auo heres extiterit.um.Si quis filium habens in potestate extraneum in nepotis locum quasi ex eo fili‹o› natum adoptet, mox filium emancipet, non iungetur hic nepos filio emancipato, quia desiit esse emancipato ex libeuideamus. finge enim patruo scripto heredi coheredem datum hunc nepotem, patrem autem eiusdem praeteritum
Abbreviated transcription (Latin):
fun cmancipati sint ⁊ b̃nt si¬
guli nepotes cuemet ut sigi¬
li insingulos semissesa cum
nẽpotibꝰꝰ sius dundant ita ut
ip̃i quidem quadrances fetãt.
nepotes antem residnos qua¬
drantes Et si alter diros filios
altet tres bãt quadrans unus
unt duos aliiͣs int tres diuida᷑.¬
iquis erne potib suam porti
oncm omirit eueniet ut nõ
pͣtineat. S ⁊ si om̃s̃ nepotes
omittant patruonichil accre¬

Expanded text:
nt emancipati et habeant singuli nepotes, eueniet, ut singuli singulos semisses cum nepotibus suis diuidant ita, ut ipsi quidem quadrantes ferant, nepotes autem residuos quadrantes: et si alter duos filios, alter tres habeant, quadrans unus inter duos, alius inter tres diuiditur.Si quis suam omiserit, eueniet, ut non pertineat. sed et si omnes nepotes omittant, patruo nihil adcre
Abbreviated transcription (Latin):
cos quisut inferioris gradui
nec cos miscebim. ¶ Diane six
sit cxcmancipato nẽ pos ⁊̃ cx
nepote ciusaliõ pnepos dicẽo
crit utrumq ei iungi am bo e̾
insuo loco successerunt ¶Si
post iuminio nepos redietit
dicendum erit cum patri erũ¬
cipato uĩgi ¶ Si ꝑit exduo bo
tetum emancipauĩt ⁊ nepote
exeo in locum filu adoptau̾it ⁊
p̃cento e mancipito decefẜit. de¬
usait nepoti in locum fiuii ado¬
ptaco ẜ succumti oportere ut qi
fius portioe hãt quã hret is
extrancus acoptatus cet. Sic

Expanded text:
eos qui sunt inferioris gradus: nec eos miscebimus. plane si sint ex emancipato nepos et ex nepote eius alio pronepos, dicendum erit utrumque ei iungi: ambo enim in suorum loco successerunt. Si postliminio nepos redierit, dicendum est eum patri emancipato coniungi. Si pater ex duobus teruex eo in locum filii adoptauerit et praeterito emancipato decesserit: Iulianus ait nepoti in locum filii adoptato succurri oportere, ut quasi filius portionem habeat, quam haberet et si extraneus adopt
Abbreviated transcription (Latin):
patiatut. nec eni minꝰ debet fer¬
it nepos inigcum fulu adoptat
q̃ siab extneo eet acoptatus¬
Iud non inͣt ẽ quota portio hr¬
ditatis. ad nepotem ptincat in
pq̃ modica Flam ⁊simodica
prti coicti. ¶ ncet ip̃m filium
alibcros cius duiditut lordi¬
tas sic ut ip̃e dimidium libi
dimidiubant pin pone solũ
et filium emancipatum ce ⁊
ne potes inpocate duos nemi¬
nem pcc̃ita cxlibcris. hebit ean¬
ucipatus dimidiamptẽ hrdici¬
tis ⁊ aliamdimidum duo ne¬
poces ut quadritts ferant S¬
⁊ sisit pretea alius filius eneiet
ut filius hãt dimidiã ꝑtẽ brai¬
catis ex quo nepoces non sunta
alius semisse cũ filius suis ita
ut q̃dratẽ hrditatis ip̃e fetit q̃dr

Expanded text:
 nec enim minus debet ferre nepos in locum filii adoptatus, quam si ab extraneo esset adoptatus.Illud non interest, quota portio hereditatis ad nepotem pertineat, an perquam modicam: nam et si modica parti edicti.Inter ipsum filium et liberos eius diuiditur hereditas ita, ut ieant. proinde pone solum esse filium emancipatum, esse et nepotes in potestate duos, neminem praeterea ex liberis: habebit emancipatus dimidiam partem hereditatis et aliam dimidiam duo nepotes, ut quadrantes ferant. sed si sit praeterea alius filius, eueniet, ut filius habeat dimidiam partem hereditatis, ex quo nepotes non sunt, alius filius semissem cum filiis suis ita, ut quadrantem hereditatis ipse ferat, quadr
Abbreviated transcription (Latin):
patruo scxtante patriuntiamt
ablaturum ¶ Siꝑat emancipt¬
pͥcentis quictant in pot̾ate retẽ¬
ci nepotes. ad mĩttutur. ab sur¬
dum ẽ eni cum patri preterito
uingint᷑ instituto eo uł ersrdi¬
co non admĩtti E ⁊ siꝑatrius
coꝵ quiecat inpotate sit pretit
pat ex brdatus dehent nepo tes¬
coꝵ. ꝓmortuo betut. ¶ Sipaiter
inpocestite mancris ul exbrdat
uł institutus sit nepotẽ ereo siũ
inpotestate manentem sic s
emincipatum.ad bõi. auincq¬

Expanded text:
patruo sextantem, patri unciam ablaturum.Si pater emancipapraeteritis qui erant in potestate retenti, nepotes admittuntur: absurdum enim est, cum patri praeterito iungantur, instituto eo uel exheredato non admitti.Sed et si patruus eorum, qui erat in potestate, sit praeteritus, pater exheredatus, debent neorum pro mortuo habetur.Si pater in potestate manens exheredatus uel institutus sit, nepotem ex eo siue in potestate manentem siue emancipatum ad bona aui neq
Abbreviated transcription (Latin):
dilata s sine possone sit status
ꝯtro nersia dilata s sipossessioẽ¬
quamiusaut pretor uentrem
in possonem mittat. cum bis
accusationem adulterii rescripsit
ne qd ꝑ̃uiditiłim fieret nato.

Expanded text:
t in possessione sit status controuersia dilata, sed sine possessione.Quamuis autem praetor uentrem in possessionem mittat, cum his, accusationem adulterii rescripsit, ne quod praeiudicium fieret nato.
Abbreviated transcription (Latin):
boi sua ꝯfetat. ¶ Hoc cchctum
equisimũ ẽ ut n erpacipatir
solusueniat ⁊ cxciñdat nepote
inpotate manentes n nepotr
ire potestatis obiciantur pt
suosimacoptione datustilins
⁊ħ̾rs instituti. ad hoc editũ
ꝑtim ut ei uingatur nepos q¬

Expanded text:
bona sua conferat.Hoc edictum aequissimum est, ut neque emancipatus solus ueniat et excludat nepotes in potestate manentes, neque nepotes iure potestatis obiciantur patri suo.Et in adoptionem datus filius et heres institutus ad hoc edictum pertinet, ut ei iungatur nepos, q
Abbreviated transcription (Latin):
uentri quoq subuemre p̃tore
debe nondubitam eo taciluisẽ
ꝙ fauorabilior ẽ eãm partus q
pueri paitui eni in hoc fauetiu
ut inlũcẽ ꝓlucatur. ꝓuero uti
fimilĩm inducatut panusei
iste alendus e qui ⁊ sinon tm¬
⁊ parenti cius ec̃ dicitut. ucrum⁊¬
ici .p. nascitut. ¶ Siquis prima
nrore pregnante facta. moxali¬
am duxĩt. camq p̾gnant̃e fece¬
tit diemq suum obierit. edem
ãbabꝰ sufficiet udelicet. cũ ñ eõ¬
ꝯtẽdat nec calumpmatricem
dicit. ¶ Quotic̾ns uit uencer
inpossone mutitur solet mulr
cutatore uentri petẽ solet ⁊ bõis.

Expanded text:
oque subuenire praetorem debere non dubitamus, eo facilius, quod fauorabilior est causa partus quam pueri: partui enim in hoc fauetur, ut in lucem producatur, puero, ut in familiam inducatur: partus enim iste alendus est, qui et si non tantum parenti, cuius esse dicitur, uerumicae nascitur.Si quis prima uxore praegnate facta mox aliam duxerit eamque praegnatem fecerit diemque suum obierit, edictum ambobus sufficiet, uidelicet cum nemo contendit nec calumniatricem dicit.Quotiens autem uenter in possessionem mittitur, solet mulier curatorem uentri petere, solet et bonis.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Pꝯtratinañt siab institutis.¬
sit. pret̾itus uent̾ a substitutis
exlrcus muis institutis mittẽ
negat mittendũ. quia ad cum
grãdum deuoluca prditas. est
aquo exbrdatusẽ ¶Si filiusab
ostib ciptus sit. uxor eius pgnaᷤ
nascitur int̾ suos brdes. futuꝵ
Ut puca sipat̾ cius ap̃ hostes de¬
cedat. G ⁊ siquis uenttẽ ita exħ¬
da̾ss qui michiintra m̃ses ges
mor tis mec natus fuit ad hrs
aut p̾tor musquam uroris in tõ¬
nem fecit Ꝙ ficri põt ut morcis
cp̃r uxor nonfuit q̃ se exco pre¬

Expanded text:
trarium autem si ab institutis praeteritus sit uenter, a substitutis exheredatus, uiuis institutis mittendnegat mittendum, quia ad eum gradum deuoluta hereditas est, a quo exheredatus est.Si filius ab hostibus captus sit, uxor eius praegnnascitur inter suos heredes futurum, ut puta si pater eius apud hostes decedat.Sed et si quis uentrem exheredasset: 'qui mihi intra menses tres mortis meae natus erit, exheres autem praetor nusquam uxoris fecit mentionem quia fieri potest, ut mortis tempore uxor non fu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯnetate magis inpendio qua
augẽ frruct̾ib ꝯme ueru̾nt.¬
It siꝑiculum ẽ. ne intetim tes
usuca piantur. ne debitores
tp libentur idem curare debi¬
Itã. igitut cutam hoc quoq ot¬
fitio ad ministrabit quo solet
curatores atq tutores pupillo¬
ni Eligaturaũt curator ant
cxhis qui cutores dati surit o

Expanded text:
am augere fructibus consueuerunt.Item si periculum est, ne interim res usu capiantur, ne debitores tempore liberentur, idem curare debet.Ita igitur curam hoc quoque officio administrabit, quo solent curatores atque tutores pupillorum.Eligitur autem curator aut his, qui tutores dati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ñ intotum tẽpelli uenter debi.
namq natussolet pat̾er exno¬
uoecc̃o uingi. Et gnaliter quꝰ
caib patsi ungitur natusad
uxoͣr negetut ui nuns. uł ẽẽ ul
cẽdatut cecictum᷑ int̾ ponis. p̃¬
tor ad cxemplum carboniam
ecci⁊ ita diuus adrianiis excla¬
udio ꝓculo p̃tori rescripsit ut
summarĩ dere cogno scet. Et si
manifesta calumpma udebit
cius que uentris noĩc in possorẽ
micti desidetat. nich noñi de

Expanded text:
totum repelli uterus debet: namque natus solet patri ex nouo edicto iungi. et generaliter quibus casibus patri iungitur natus, auxor negetur uel nurus uel esse uel contendatur: decretum interponit praetor ‹ad› exemplum Carboniani edicti. et ita diuus Hadrianus Claudio Proculo praetori rescripsit, ut summatim de re cognosceret et, si manifesta calumnia uidebitur eius, quae uentris nomine in possessione mitti desiderat, nihil noui de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ uis isnascatut qui repellicur¬
¶dẽ cͣnt clicendum ⁊ si mulici
q̃ fuit in pone abortum feciss¬
S ⁊̃ si sub aditioe postbumus
sit cxurdatus pendente glitioẽ

Expanded text:
quamuis is nascatur, qui repellitur.Idem erit dicendum et si mulier, quae fuit in possessione, abortum fecisset.Sed et si sub condicione postumus sit exheredatus, pendente condicione
Abbreviated transcription (Latin):
aut ceitum sit cam non ẽẽ p̃gna¬
tẽ ⁊ si sciẽs prudens q scpreg¬
nantẽ non ẽe ꝯsumpeit de suoͣ
id cam ꝯsupsisse labeoait.
repulsusẽ. discedere debet.

Expanded text:
sit eam non esse praegnatem.Et si sciens prudensque se praegnatem non esse consumpserit, de suo eam id consumpsisse Labeo ait.repulsus est, discedere debet.
Abbreviated transcription (Latin):
possit ut momĩib partib elic¬
ci ꝓ supstite hãtut isqui unt̾o
ẽ ¶nter lum nonpassim set
cum eãc cognitione mittiuẽt
in possõne debi siquis sit qui
ꝯtrou siam teferat. S hoc tiñ
ad eum uentre erit referendu
qui cum libis. ad mittitur. Cetũ
simitatur uñ legitum. ulqua
alia ex parte diceñ dum non ẽe

Expanded text:
posset: ut in omnibus partibus edicti pro superstite habeatur is qui in utero est.Interdum non passim, sed cum causae cognitione mitti uenter in possessionem debet, si qui sit, qui controuersiam referat. sed hoc tantum ad eum uentrem erit referendum, qui cum liberis admittitur. ceterum si mittatur unde legitimi uel qua alia ex parte, dicendum est non esse
Abbreviated transcription (Latin):
sit arbitrium uicdicis indeam
⁊ inte quidem distract᷑a deferti
scedẽ p̃tio recepton om̃imõ re¬
scinde debemis uenditiõem qĩ
libtus uis uendedi ñhũit n

Expanded text:
sit arbitrium iudicis, uideamus. et in re quidem distracta deferri scedere pretio recepto: neque omnimodo rescindere debemus uenditionem, quasi libertus ius uendendi non habuerit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ui inmoris annis deb plãn nec
int̾ ẽ tiitor rec te datis uiuo patͦ
moriatut u aliquo prim legio
excusctur us tutor cẽ non poisit
ip̃ius iprio spnpilli uire teb¬
tur¶ git hrce institato. petur
ne dominus. alienetur. s ut in

Expanded text:
uel minoris annis debet probari. nec interest, tutor recte datus uiuo patre moriatur uel aliquo priuilegio excusetur uel tutor esse non possit ipsius proprio, sed pupilli iure debeatur.Fratre herede instituto petit, ne domus alienaretur, sed ut in
Abbreviated transcription (Latin):
Idq rescriptum ẽ. Quid ergo si
cum brde exparte institũss ita
locutus ẽ peto ut ꝓparte tua ꝯtẽ¬
cus sis lutititi. c amreis petere
poterunt. cohrtos pnt̾e uere dit᷑¬
atis retinente sui pre apiente q
ꝯcctumẽc uoluit defunctus. sm̃
n potuit illud cũibi fidei .ꝯ. pect̾¬

Expanded text:
d ergo si, cum heredem ex parte instituisset, ita locutus est: 'peto pro parte tua contentus sis, Luci Titi, centum aureis'? petere poterunt coheredes partem hereditatis, retinente siue praecipiente quo contentum esse uoluit defunctus. sine m probari potuit, illud, cum ibi fideic
Abbreviated transcription (Latin):
płib uiiiis petẽ non possit. S
⁊ ita demũ petẽ p̾sit unus. si so¬
lus moriẽte eo suꝑ fuit. ¶Si rẽ
tuamq̃ esti mabam meã. ate hr¬
de insticuto titio lege nonẽ neꝰ¬
ratu prisci sine nec ꝯsticutioĩ
locus quacanetur ñ cogendnꝰ
prit legitum sordo nam succũ¬
sumc̃ hrdib necogant᷑ redimẽ¬

Expanded text:
ribus unus pe tere non possit, sed et ita demum petere possit unus, si solus moriente eo superfuit.Si rem tuam, quam existimabam meam, te herede instituto Titio legem, non est Neratii Prisci sententiae nec constitutioni locus, qua cauetur non cogendum praestare legatum heredem: nam succursum est heredibus, ne cogerentur redime
Abbreviated transcription (Latin):
familia reliquerit eiꝰq fidei cõ¬
misent. ut cum excero restitut
ned peti possit dixiata demum
cet ꝙ fundi pretium effitiat.
cuiuoles. anc quibꝰ uoles exfi¬
milia relinquas rem in expech¬
to forẽ Ꝙ si talia u̾ba fuiss
peto ne funditm cetamilia ex¬

Expanded text:
familia reliquerit eiusque fidei commisserit, ut eum extero restituat, sum peti possit. dixi ita demum  fundi pretium efficiat. cui uoles aut quibus uoles ex familia relinquas', rem in expedito fore: quod si talia uerba fuissent: 'peto non fundus de familia ex
Abbreviated transcription (Latin):
tem titu ꝯpetit. Icẽqͣr ẽ ⁊ si mori¬
enit titio lib̾ eẽ iuissusc̾. si tñti¬
tio exꝑte hrde instituto. ẜium
legitus sit ⁊ post mortemeius
lib̾ eẽ uissit. siũ adierit brdit᷑ig
titius sũi nonadierit post cum
Mortẽ lib̾tas cidatas̃ cefuncto co
libertas conpetit᷑.

Expanded text:
si moriente Titio liber esse iussus est.Si tamen Titio ex parte herede instituto seruus legatus sit et post mortem eius liber esse iussus sit, siue adierit hereditatem Titius siue non adierit post cuius mortem libertas ei data est, defuncto eo libertas competit.
Abbreviated transcription (Latin):
tit cadem tacitam indncit con¬
peniatioe Siduos de familia
nonequis portionib hrdes qͥ¬
scciprit ⁊ ꝑtem forte quaitam
exteto enisdem fudi legauĩt
pbis quidẽ portionb q̾s̃ iuẽ
non magis q̃ sialtĩ fundum p̃¬
legass Pro altera uero ꝑte q̃ exte¬
rũcollatae uint lemouisunt de
familia petent ad mifiapo R¬

Expanded text:
tit, eadem tacitam inducit pensationem. Si duos de familia non aequis portionibus heredes scribserit et partem forte quartam extero eiusdem fundi legaverit, pro his quidem portionibus, quas iure non magis quam si alteri fundum praelegasset: pro altera uero parte, quae in exterum collata est, uirilem qui sunt de familia petent admissa
Abbreviated transcription (Latin):
intellec tunõ diuisioe corpis ob¬
tinẽgnoit idẽ iendetur cũdnob
testis generilit bõ legatin na
quii ꝯltãte istero legatami fes
ẽ q̃ nispostea sit alicnatus ab
alt̾o u̾rde citẽ solui no poteĩt
eite q ratio stipulatiols ẽshois
cni legatiim oratioi̾s ꝯpendiosi¬

Expanded text:
diuisione corporis optinent.Non idem respondetur, cum duobus testamentis generatim homo legatur: nam qui soluente altero legatarii factus est quamuis postea sit alienatus, ab altero herede idem solui non poterit: eademque ratio stipulationis est. hominis enim legatum orationis compendio
Abbreviated transcription (Latin):
ent namꝰ incredibile indet̾ it
egisse brtem ut eadem portio. bi
eitẽ cͥcbeatut. s uer̃simile ẽ ce
alta ꝑte cum cogitasse sane̾ ꝯsti¬
tutio principis placuit cide se¬
pe legatum corpnͣs non honea¬
ie hrdes. ad unum it stam̃tñ ꝑti¬
net Oebitoran. non semp ꝙ ce¬

Expanded text:
erit: nam incredibile uidetur id egisse heredem, ut eadem portio bis eidem debeatur, sed uerisimile est de altera parte eum cogitasse. sane constitutio principis, qua placuit eidem saepe legatum corpus non onerare heredem, ad unum testamentum pertinet. debitor
Abbreviated transcription (Latin):
ce desutnifundo segato siheres.
sepelietit estimatio referenda i¬
ent ad totum pretuim fundr e
quo potuit an scpulturamesti¬
man. Quare si fuit solutusact¬
uenatum durare rationis ẽ.¬
Eum quiabuno exhrdib am
solus honeratus fu ent litis s¬
estimationem reilegãte abstu¬
lit. post cedĩcillis ap̃tis ab oĩb

Expanded text:
init.In fundo legato si heres sepelierit, aestimatio referenda erit ad totum pretium fundi, quo potuit ante sepulturam aestimari: quare si fuerit solutus, actlocum alienatum durare rationis est.Eum, qui ab uno ex heredibus, qui solus oneratus fuerat, litis aestimationem legatae rei abstulit, postea codicillis apertis ab omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
steria mutnũt. ⁊ cad̾ sunt in¬
lectiginis aut pedissecis leg¬
aus ¶ Quadringe legatum.
equo postea mortuo ꝑire qda
itac̾dunt sicquus ille decesse¬
rit. quide monstrabãt q̃drigã
Gr si medio tp̃r dimimita su¬

Expanded text:
isteria mutaverit. eadem sunt lecticariis aut pedisequis legatis. Quadrigae legatum equo postea mortuo perire quidam ita credunt, si equus ille decessit qui demonstrabat quadrigam: sed si medio tempore demi
Abbreviated transcription (Latin):
eligẽ cebi ⁊ ei quem elegit frus¬
stta testam̃to suo legat᷑ ꝙ poste
qĩ creitori te lictum/ an q̃ dui
pot mutati uoluntas non rec¬
ret electio fuisse iutetur gedi¬
toris siue mutetur ceneugu

Expanded text:
eligere debet: ei quem elegit frustra testamento suo legat quod postquasi creditori relictum, an, quamdiu potest mutari uoluntas, non recdurat electio, fuisse uidetur creditor, siue mutetur, ex neutro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtote ꝯpesandi animo legatur
a qmͣ maluit utrum inom̃s bor¬
des. an meum solum i quo
legatum ẽ actio eis de dotͥe᷑ dari
a quo legatum ẽ actioẽ dandam

Expanded text:
pro dote compensandi animo legatum gatum maluit, utrum in omnes heredes, an in eum solum, a quo legatum est, actio ei ‹de› dote dari a quo legatum sit, actionem dandam
Abbreviated transcription (Latin):
post morte iugelic̃ cĩ qui pͥmo
clactusẽ. Et ito si clecto uno fig̾
nib fundum cum morietur
siñ infamiha urmneffectu relia¬
retur restitũ¶ Rogo. fundum
cum moriens resfituas cxlib¬
tis cui uoles quo. idnhi attin
ip̃ius erit clectio. necho qmisq̃¬

Expanded text:
post mortem uidelicet eius qui primo electus est.Et ideo si electo uno fideinibus: 'fundum, cum morietur, si non in familia cum effectu relinqueretur, restitui'. 'Rogo, fundum cum morieris restituas ex libertis cui uoles.' quod ad uerba attinet, ipsius erit electio nec
Abbreviated transcription (Latin):
dato si sub editiõe legatum ẽ. añ¬
q̃ cracta pecuma sit legatinus
agẽ non põt. Q sistatimdies.
legtati bedit ut publius tecte pi¬
tat leccitanꝰ agẽ põt ut actiones
prestentur michi.

Expanded text:
dato', si sub condicione legatum est, antequam exacta pecunia sit, legatarius agere non potest: quod si statim dies legati cedit, ut Publicius recte putat, legatarius agere potest, ut actiones praestentur. 51
Abbreviated transcription (Latin):
 si cum forte exfamilia treᷤ¬
tumẽ uoluntati ceten ołitioe
defitiunt s sumo exfamilia
brde insticnͣtõ ille fudus cxtã¬
neo ielictum ẽ ꝑĩn fideiꝰ. exil¬

Expanded text:
que si, cum forte tres ex familia estum est uoluntati, ceteri condicione deficiunt.Sed si uno ex familia herede instituto ille fundus extraneo relictus est, perinde fidei
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ttactantibꝰ no b cͣeͣc ¶ pacita¬
functi ꝑseã. inncutrius specta¬
n cebeat. Et post multas nane¬
tatesu placet. utq nullus c̃ diĩ  ⁊
incinus psona decapacitait q̃nda
p̾fit sinc ullo impedimp̃to. ac¬
ꝗratur legatum brditati atq

Expanded text:
fuerit, tractantibus nobis de capacitafuncti persona an neutrius spectari debeat. et post multas uarietates placet, ut, quia nullus est dominus, in cuius persona de capacitate quaeri possit, sine ullo impedimento adquiratur legatum hereditati atque
Abbreviated transcription (Latin):
diciõe ex hrdari ĩppoĩto nep̃ossi¬
bilis quidem tẽpiti poss ceite
si u̾bis exprimeretur inemp
nonabrẽaũt hoc loco uclud er¬
cessus hic sub iũgetur. Sius
itaq brdib insfitrtis siuo lu¬
erint lrdes ẽẽ nonꝓmittendũ
amnplius abstinẽ se brditate

Expanded text:
condicione exheredari, in proposito ne possibilis quidem repperiri posset, certe, si uerbis exprimeretur, ineptNon ab re autem hoc loco uelut excessus hic subiungetur suis ita heredibus institutis 'si uoluerint heredes esse' non permittendum amplius abstinere s
Abbreviated transcription (Latin):
ant semel hrs extitĩt ẜun non
põt. adiectus efficẽ. ut qui scmel
cros crtitĩt desinit h̃rs esse.
Aul. Si sotim hrs institutu
sit cxasse ⁊ ẜuno coĩ legetur pure
sinclibtãte hoc legatum nons
stitit. ¶Mianc sub ꝯlitioe eiuti¬
lit. ⁊ fin̾lib̾tate legabitur qmͣ¬

Expanded text:
autem semel heres exstiterit seruus, non potest adiectus efficere, ut qui semel heres exstitit desinat heres esse.um. Si socius heres institutus sit ex asse et seruo communi legetur pure sine libertate, hoc legatum non constitit. plane sub condicione ei utiliter et sine libertate legabitur, q
Abbreviated transcription (Latin):
irceliꝰ Iamdubitati non põt
suos quoq hrdes sublac aliti¬
dẽ institui posse ut siuoluifsẽt
alium ꝙ̃ insum fuĩt eis subst¬
itue̾ neccatumq hoc caũ necẽc.¬

Expanded text:
rum. Iam dubitari non potest suos quoque heredes sub hac condicione institui posse, ut, si uoluissent, alium quem uisum erit eis substituere: negatumque hoc casu nece
Abbreviated transcription (Latin):
ne res. ad ministrauĩt. S et
sus qui soluendo non ẽ legi¬
uit. hrs cum creditoribꝰ detidit
ne solidiim soluẽt. ⁊ obeam
decisionẽm fcm̃ sit. ut aliquid
debiturum qͣnicam pecuma
non exh dite s cxdecisione ht̃
nsuras trientes eius sũme que
legata ẽ colligẽñdas.
uł. Emdo legato mͥsubꝰ
ditione pendente legati slitoẽ
stea legati ꝯlitio extitit infalci¬
brditaro s legati. m̃s eẽ ĩtłli¬

Expanded text:
dministraverit. Sed et si is qui solvendo non est legaverit et heres cum creditoribus deciderit, ne solidum solveret, et ob eam decisionem factum sit, ut aliquid debiturum, quia eam pecuniam non ex hereditate, sed ex decisione habeusuras trientes eius summae, quae legata est, colligendas.undo legato mihi sub condicione pendente legati condiciostea legati condicio exstitit. in Falcihereditario, sed legati meus esse intel
Abbreviated transcription (Latin):
dño ea ualitudine affecti fue¬
tint ut cos non posse muere
ccitum eẽt. tñ sipostẽa moriãt᷑
hrditati ꝑisse iensum ẽ nec
aliud in ħis qui subeodem
tecto fueruñt cum dis afam¬

Expanded text:
no ea valetudine affecti fuerant, ut eos non posse vivere certum esset, tamen, si postea moriantur, hereditati perisse responsum est. nec aliud in his, qui sub eodem tecto fuerunt, cum dominus a fam
Abbreviated transcription (Latin):
ta cestõ postea fc̃o obifs atque
pllatum eet ꝓmuintiatum q̃ sicũ
c utrum eri aliem loco pats
midia ab scederet ut residua so¬
ia uidentur fuisse in bonis an
nõ succurri hrdi necĩum ee ui¬
debitur. S indetut succum de¬
be cum adnimus ut igantis
optinedi uotum hac opima¬

Expanded text:
 atque pellatum esset pronuntiatum: quaesitum est, utrum aeris alieni loco pars dimidia abscederet, ut residua sola videretur fuisse in bonis, an vero succurri heredi necessarium esse videbitur. sed videtur succurri debere, cum animus litigantis et optinendi votum hanc opi
Abbreviated transcription (Latin):
p̾stet᷑ iti nes criptus br̃s ampli
uĩt q̃ emancipatus ⁊ legatõru
snodus tempetut ut nich̾ plus
exlegatis ad aliquem ꝑueniat
numidic legatum. ppcuit parẽte
⁊ libos brdes quoq istitutos.
tione tales psoe quãadeñ puetuꝵ¬

Expanded text:
stet ita, ne scriptus heres amplius habeat quam emancipatus, et legatorum modus temperaretur, ut nihil plus ex legatis ad aliquem perueniat, Numidiae legatum placuit parentes et liberos heredes quoque institutos ttione tales personae, quam ad eum peru
Abbreviated transcription (Latin):
qr dies inutilit cedit ¶ Dit cũm
filia ꝓsemiisse brde instituta sic
testam̾to locutꝰ fuat. peto cum nro¬
riens. licet alios quoqr filios su¬
scepis sempnio nepotimeo plus
tribuas ĩ honorẽ nois meinet¬
cĩtis quidem restituẽdi nepotib
s modande portioĩs qm̃ maiorẽ
munios nepotis ꝓsõam ofemc
uolint arbittiũ filic datiuinon
uire tucori dato mat̾ leccanit. fiꝰ
sentiat ut decreto pretoris ꝯfirire
t̾ ⁊ p̾tor non idc̃enm cxistim ac
cõ legati non cenegabitur. ¶ Qñt
mutianã cintioe alicinus ñ faci¬
ẽcdi cã int̾ posuit sipostea fecĩt fr¬
uctus quoq legatoꝵ quos ĩp̃n¬
cipio ꝓmitti nec ẽẽ ẽ restitũe debi

Expanded text:
ia dies inutiliter cedit. Pater cum filia pro semisse herede instituta sic testamento locutus fuerat: "peto, cum morieris, licet alios quoque filios susceperis, Sempronio nepoti meo plus tribuas in honorem nominis mei". necessitas quidem restituendi nepotibus sed moderandae portionis, quam maiorem in unius nepotis personam conferri voluit, arbitrium filiae datum. Non iure tutori dato mater legavit: si consentiat, ut decreto praetoris confirmetur, et praetor non idoneum existimet, actio legati non denegabitur. Qui Mucianam cautionem alicuius non faciendi causa interposuit, si postea fecerit, fructus quoque legatorum quos principio promitti necesse est restituere debet.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ cxcestõ lutu titu fñtestatõr
de buiss ꝓca pteͤ qua alius hr̃s
cxcitiss petiposse nsi euidenter¬
duisum sensisse cum ꝓbaretur. ã
paruminterẽ int hanc spẽm ⁊ ał¬
rit hrs s plane andiendus s¬
erit cobrs si ꝓbare possit eam̃¬
tt testatorẽ hrdẽ ĩstituisse frẽ
suum ut ꝯtentus ĩstitutione.
stam̃to ita scriptumẽ. gaio seio
illud. ⁊ illud hr̃s meus dato ⁊

Expanded text:
ento Lucii Titii fratri testator debuisset, pro ea parte, qua alius heres exstitisset, peti posse, nisi diuersum sensisse eum probaretur: nam paruum inter hanc speciem it heres. sed plane audiendus erit coheres, si probare possit ea mente testatorem heredem instituisse fratrem suum, ut contentus institutione stamento ita scriptum est: 'Gaio Seio illud et illud heres meus dato. et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝙati bonorem. ꝑ ornatum¬
que ciuitatis ꝑtinet. ad horĩ ꝓx̃¬
atumputa ꝙ ad instruendum
for iteatbrum stadiu legue
leg̾am̃t ¶ Ad honorcm puta ꝙ
adminis cẽcdum uenatioem
ludos scenicoͣꝰ ludos circesesi¬

Expanded text:
 ad honorem ornatumque ciuitatis pertinet: ad ornatum puta quod ad instruendum forum theatrum stadium legatum fuerit: ad honorem puta quod ad munus edendum uenationemue ludos scenicos ludos Circenses
Abbreviated transcription (Latin):
publio meio .x.daredampni
tit sabisait titium solum leg¬
itum debiturum nam̃ seum
brdi dare uissus ẽ nonẽ legatai
rcogendus fiteiꝯ missum asere

Expanded text:
Publio Maevio decem dare damnas tit. Sabinus ait Titium solum legatum debiturum: nam Seiumheredi dare iussus est, non est legatarius cogendus fideicommissum a se r
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ uendicabuntiilienus ẜupis
hr̃s institutus legari ip̃e ase n
totus nec ppte põt. ¶ Seruo bre¬
ditano recte legatur licz brditaᷤ
adita non srnt qr brditas ꝑsoẽ
defuncti qui eam reliquent inico
ĩ restituendum ẽ ⁊ infilegatan¬
in poni ẜuiturẽ patiatur petẽt
ci legatum exceptiodoli mali
opponetir siuo fundo legato ẜ¬
uitus non restituat᷑ accõ extcstõ¬

Expanded text:
dicabunt.Alienus seruus heres institutus legari ipse a se nec totus nec pro parte potest.Seruo hereditario recte legatur, licet ea adita non sit, quia hereditas personae defuncti, qui eam reliquit, uice ius restituendum est. et nisi legatarius imponi seruitutem patiatur, petenti ei legatum exceptio doli mali opponetur: si uero fundo legato seruitus non restituetur, actio ex test
Abbreviated transcription (Latin):
bntĩo Orclitatis quam testator er
co ꝙͣ mnũsum hrdis foret.alic
u ꝙ collatum nelut ¶rclia sene
ipo legatum dari non pot aco br¬
de pot. Itaq sifundus legatus
sit ei quiexꝑte dimidia brs i¬
stitutus ẽ et duo b exttaneis ad
horces eius cui legatumẽ sextã

Expanded text:
batio hereditatis, qua testator ex eo, quod uniuersum heredis foret, alicui quid collatum uelit.Heredi a semet ipso legatum dari non potest, a coherede potest. itaque si fundus legatus sit ei qui ex parte dimidia heres institutus est et duobus extraneis, ad heredem cui legatus est sexta
Abbreviated transcription (Latin):
dicatẽ aniussu indeatutadisse
dubitaĩ pot. ĩmo uĩus ẽ ex his.
õi badicionẽ ee introducẽ dami
Dit filio ita scripsit. scio fur qd̾
ꝓtua prndentia minguab lrdi¬
tati delate tibi lutu titu puco ĩsu
patrisadisse Qsimadauit si
expediat adut adito siputat ex¬
pedire. aditoent uissu adiru Si
corã titio iussit. iie Garhittio:

Expanded text:
 an iussu uideatur adisse, dubitari potest. immo uerius est ex his omnibus aditionem esse introducendam. Pater filio ita scripsit: 'scio, fili, quod pro tua prudentia inuigilabis hereditati delatae tibi Lucii Titii'. puto iussu patris adisse. Quid si mandauit: 'si expedit adire, adito'? 'si putas expedire adire, adito'? erit iussu aditum. Si 'coram Titio' iussit adire, si 'arbitrio
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Sccipto brde delibante fi¬
lus exb̾rdatus mortem õbnt
itaq ita scripcus br̃s omisit
brditatẽ nepos exco filio susce¬
ptus auo suuseres eĩt n patͥ¬

Expanded text:
. Scripto herede deliberante filius exheredatus mortem obit atque ita scriptus heres omis‹i›t hereditatem nepos ex illo filio susceptus auo suus heres erit neque pat
Abbreviated transcription (Latin):
tum dedit. cum intamilia imi¬
pme matris eus mancipiã de¬
ce que ꝯfestim post aditam br¬
ditatem incama sempmna uxe¬
ore meaeligi ũolo q̃ mancipa.
cum infamiliã impsit dari
dari uolo. ⁊ si añquam imprit
aliꝙ ex mãcipiis decesẜit. tũc ĩ
locum euus. arbittatu sempne
matris ciusdati nolo dumadca
mat eus nonclegent tẽ ip̃a sibi
que uolet eligat᷑ qitum ẽ cum
mat̾ elegent anca que exhis
mancip̾us añ nptias ignãt᷑ã
s ad pueliam sup̃ mim decẽm
mancipioꝵ legatui intp̃s nup¬

Expanded text:
t, cum in familia nupmproniae matris eius mancipia decem, quae confestim post aditam hereditatem meam a Sempronia uxore mea eligi volo: quae mancipia, cum in familiam nupserit, dari volo. et si antequam nupserit, aliquod ex mancipiis decesserit, tunc in locum eius arbitratu Semproniae matris eius dari volo, dum ad eam mater eius non elegerit, tunc ipsa sibi quae uolet eligat'. quaesitum est, cum mater elegerit, an ea, quae ex his mancipiis ante nuptias adgnata sunt, ad puellam supra numerum decem mancipio
Abbreviated transcription (Latin):
gatum quiã non cet inbdica¬
te quipossit optati Sicitis
legatum ascrepũ &iass pamp¬
ĩlum optate posse legatiun
osrat lic cͥnim manu missione
paphili duc p̃sec ꝯstituerentũ

Expanded text:
gatum, quia non esset in hereditate qui possit optari. si vero Titius legatum a se repudiasset, Pamphilum optare posse legatum constat: licet enim manumissione Pamphili duae personae constituerentur
Abbreviated transcription (French):
brinam steore diĩt exbesse
hr̃s esto qui nonduxit extriete
br̃s esto mnuo testatore ꝯsobriã
detuctaambo adbrditatemi
uementes semisses hẽbunt
tu nupciatum discretos.

Expanded text:
besse heres esto: qui non duxerit, ex trient‹e› heres esto.' uiuo testatore consobrina defuncta ambo ad hereditatem uenientes semisses habebunttu nuptiarum discretos. 25
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm uoluntatem testatoris ꝯua¬
lescir. ¶Siquis te brccm ita isti¬
tuit si sẽ brde instituisses. aut
qd sibi legasses. nicħint ẽ quo
gracdui is atebors institutus sic¬
A quid eilegatum sit dñmo
aliquo gradu id te fecisse ꝓbes

Expanded text:
m uoluntatem testatoris conualescit. Si quis te heredem ita instituit, si se heredem instituisses aut quid sibi legasses, nihil interest, quo gradu is a te heres institutus uel quid ei legatum sit, dummodo aliquo gradu id te fecis
Abbreviated transcription (Latin):
tiner uleins modi marcipia i¬
si cidẽs uoluntas finc. ⁊ dehis
señtictis. Cumquos quis ideo
ꝯparauit. ut illico distrabetet. c¬
mettis magis loco quam suor
hibuisse credendinnẽ. Wĩcꝗtio

Expanded text:
tineri velle eiusmodi mancipia, nisi evidens voluntas fuit etiam de his sentientis: nam quos quis ideo comparavit, ut ilico distraheret, mercis magis loco quam suorum habuisse credendus est. Vicarios
Abbreviated transcription (Latin):
sit sieo tempore nascatur posth¬
uinus quo aliquis exinstitutis
uixit totum cestam̃tũ tuptuẽ
nam tollendo primũ gracdum
sibi locum facit.

Expanded text:
sit, si eo tempore nascatur postumus, quo aliquis ex institutis uixit, totum testamentum ruptum est: nam tollendo primum gradum, sibi locum faciet.
Abbreviated transcription (Latin):
Di filius .t miles mileͬs
nonsit testitui dehis que inci¬
stris acquisierit.mad ca admat¬
tem ꝑtineant indendum est
S ⁊ ñ puto magis eim indi¬
tio̾ militum hoc bntitium con¬
cessume non ut omimo q̃si
pictes familiarum in ea te sĩt
qñ inpendenti est. anquedam
psone piit obstare matti⁊ cai
to mortuo postiumus ci filiu
po cuerit nasci. nec natus fitz ui
mortuus editus ul ⁊ quod filiꝰ
qui in bostium potestate ctat
post limimo non sit teu̾sutus.

Expanded text:
i filius familias miles non sit testatus de his, quae in castris adquisierit, an ea ad matrem pertineat, uidendum est. sed non puto: magis enim iudicio militum hoc beneficium concessum est, non ut omnimodo quasi patres familiarum in ea re sint. Quando in pendenti est, an quaedam personae possint obstare matri, et casus to mortuo postumus ei filius potuerit nasci nec natus sit aut mortuus editus, uel quod etiam filius qui in hostium potestate erat postliminio non sit reuersus.
Abbreviated transcription (Latin):
ħ. PDatrom fiua sumnadopti
paternorum admittituir.
uit ut ius inlib̾tum salum
debitam por estionemattir
satis fatiat inuito tñ aliquid
extorquere conctur quid sta¬
tuendũs ẽ. queritut quid enĩ¬
siexpte instituto .x. preterea le
numictere iniquume ⁊ lega
forte de se male meritum cogt¬
tum manumitte. Od ergo li
solo hrde eo institute id delib¬
tus petietit si substitutum sa.¬
bebit. eque decteti temedium
potierit ꝓcecere ut accepta debi¬
ta portione ceteta pars ad sub¬
patronum brditate liberti a¬
ꝑlectentem ꝑ̾tor qui defidei

Expanded text:
. Patroni filia si in adoptiua paternorum admittitur. 4uit, ut ius in libertum saluum debitam portionem attinet, satisfaciat, inuito tamen aliquid extorquere conetur, quid statuendum est, quaeritur. quid eniita instituto decem praeterea legnumittere? iniquum est et legatforte de se male meritum cogatur manumittere. quid ergo si solo eodem herede instituto idem libertus petierit? si substitutum habebit, aeque decreti remedium poterit procedere, ut accepta debita portione cetera pars ad subpatronum hereditatem liberti amplectentem praetor, qui de fidei
Abbreviated transcription (Latin):
sit caũc̾te se tamilie domum re¬
stitutiinumꝙ sicantio non fu̾it
abco qui primo loco ad missur
puto iuste desidetan q̃uis ncõ
alius ultidr ertamilia illa sr̃¬
sit. Si quidim sunt poitca em¬
ancipiti tractan pot̃ anbii qu

Expanded text:
sit cavere se familiae domum restituturum. quod si cautio non fuerit ab eo, qui primo loco admissus puto iuste desiderari, quamvis nemo alius ulterior ex familia supersit. Si quidam sint postea emancipati, tractari p
Abbreviated transcription (Latin):
restitucre. nonc̾ audiendus:
legitanus legato pocpto sine¬
lit̾ ꝯputartñonem equitis
hoc ꝓbare patitur siꝙ legaton
nõĩe ꝑceꝑit legatinus offeat¬
Cum quidam filio suo expã¬
te hrte instituto. patriuim ci
cohrdẽ ci dediss ⁊ abco petiss
ut filium snum ꝓuitili porti

Expanded text:
restituere, non est audiendus legatarius, legato percepto si uelit computare: non enim aequitas hoc probare patitur, si quod legatorum nomine perceperit legatarius offerat.Cum quidam filio suo ex parte herede instituto patruum eius coheredem ei dedisset et ab eo petisset, ut filium suum pro uirili porti
Abbreviated transcription (Latin):
impatore nr̃o ⁊ antonino agu¬
stino rescriptũ cut ñintotũ pro
manuuissa hec habeat᷑ ut uxordu¬
cta suũ pariat nec mirũ sit exẜ
ua ingenuũ nasci cũ cxcap̃tiua
rescrip tũ sit ingeniui nasci.

Expanded text:
imperatore nostro Antonino Augusto rescriptum, cur non in totum pro manumissa haec habeatur, ut uxor ducta suum pariat? nec mirum sit, ex serua ingenuum nasci, cum et ex captiua rescriptum sit ingenuum nasci.
Abbreviated transcription (Latin):
i. Ouotiens nolens. iliũ br¬
tẽ scribealium scripserit ĩcorpaẽ
hominis errans ueluti fr̃ ĩns̃
dum nust lancẽ relinq̃re uest¬
e leget nenttum debebit̃ hõc
sinẽ ip̃e scripsetit. suic scribẽdũ
dictauĩt. G sinõincorpe eitan¬
erit s in partẽ puta sicũ dictaᷤ¬
s cxemisse aliqũe scribi exqͣ¬
defendiait exsemisse hrdẽ fore
qua siplus numcpitũ sit .
minꝰ scriptum que sentẽtia re¬
scriptis ad uinatur gnãlibus

Expanded text:
.Quotiens uolens alium heredem scribere alium scripserit in corpore hominis errans, ueluti 'frater meus' dum uult lancem relinquere, uestem leget, neutrum debebit hoc, siue ipse scripsit siue scribendum dictauerit.Sed si non in corpore errauit, sed in parte, puta si, cum dictasset ex semisse aliquem scribi, ex quadefendi ait ex semisse heredem fore, quasi plus nuncupatum sit, minus scriptu‹m›: quae sententia rescriptis adiuuatur generalibus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfeit qͣui noncauit᷑. quumdi¬
uidat ¶Si igitut ꝯstet int̾ ꝑtes
quid sit inbonis eiancipati su¬

Expanded text:
fert qui non cauit, quamuis diuidat. si igitur constet inter partes, quid sit in bonis emancipati, su
Abbreviated transcription (Latin):
cum in au̾torio debuis mocl
spc̃ indicasse refeit. B tasidas ꝗ¬
dam lace comonins uirpretori.
cum filussius abuxore diuortõ
effecti fideiꝰ. relictum eẽt eos o¬
emancipanerat post cmacipati¬
oñc fideis petcban t dẽcie uisix
sigitur diuũ matcũ refcitꝰ fiderꝰ.¬
inellecta matris uoluñtate. QQuẽ
qr non crediderat patie cos cinã¬
cipatuꝵ distułat ĩmortem eiꝰ fi

Expanded text:
n auditorio de huiusmodi speci‹e› iudicasse refert: Brasidas quidam Lacedaemonius uir praetorius, cum filiis suis ab uxore diuortio effecti, fideicommissum relictum esset, eos emancipauerat: post emancipationem fideicommissum petebant. decreuisse igitur diuum Marcum refert fideintellecta matris uoluntate, quae quia non crediderat patrem eos emancipaturum, distulerat in mortem eius fi
Abbreviated transcription (Latin):
dicanum testõ suo lib̾m eẽ iꝰsit
hrdes filii p̃tium eĩẜui sorori defĩ¬
cnͣ prare debent lib̾tate fmuore sũ
suaca. Doc aplius ⁊ sugnorass fili
codicillos apatre factos nichilom¬
uꝰ hrces cĩ p̾tiũm pr̃arc debebunt
ne factum. euuisda alt̾idãpnu

Expanded text:
estamento suo liberum esse iussit: heredes filii pretium eius serui sorori defuncti praestare debent libertate fauore sui seruata. hoc amplius et si ignorasset filius codicillos a patre factos, nihilo minus heredes eius pretium praestare debebunt, ne factum ‹cu›iusquam alteri damnum
Abbreviated transcription (Latin):
etat qtiaitam cetinere tota brd¬
tite testitint nec cauit sibi stip̃¬
ulatioe ꝓposita Similem eui
ee aristo. ait ulis quiretẽtiones
qs solas hnt omictunt. S ꝓ¬

Expanded text:
erat quartam retinere, totam hereditatem restituit nec cauit sibi stipulatione proposita. similem eum esse Aristo ait illis, qui retentiones, quas solas habent, omittunt: sed p
Abbreviated transcription (Latin):
rogatus recidẽ ꝙ fuñt hrditatis
frũctus aut non hrditati. s his
reb accepto fcrutur. ¶Sileca¬
tumsit hrti relictum ⁊ iogatios
sit portionem brditãtis festitu¬
ere io solum non debe eum resti¬
tuere ꝙ aquo hrde accep̃. Ccteꝵ¬

Expanded text:
tatis: fructus autem non hereditati, sed ipsis rebus accepto feruntur. Si legatum sit heredi relictum et rogatus sit portionem hereditatis restituere, id solum non debere eum restituere, quod a coherede accepit: cete
Abbreviated transcription (Latin):
aitioẽ post mortẽ płtris ui celib¬
ante sorde instituto de ad cunda
brditate erhrdatuis filins cecert¬
it ⁊ nepos fuĩt natus anump¬
it testam̃tum. Et dicemꝰ testam̃¬
mõi nẽpos deberet abauo quem
pat precedebat plane si forte m

Expanded text:
icione post mortem patris uel deliberante herede instituto de adeunda hereditate exheredatus filius decesserit et nepos fuerit natus, an rumpat testamentum? et dicemus testamesmodi nepos deberet ab auo, quem pater praecedebat. plane si forte
Abbreviated transcription (Latin):
tatiis poterit ẽ ¶Qndies ant
ditio legitim fecit nonuti¬
licatis cr̃timatio s totum pe¬
cetut ꝙ datum̃ ẽ. oĩs siuimo ce¬
statore dies uenit Elitio fuĩt

Expanded text:
tarii poterit. quod si dies aut condicio legatum fecerit, non utilitatis aestimatio, sed totum petetur quod datum est. nec si uiuo testatore dies uenerit aut
Abbreviated transcription (Latin):
apupillo. ut sibi cutorem pe¬
tela nicħilominus durent
Que sententia qnti quoqzo
muti fuit ⁊ uliano ꝓ batũr
coqr iure utimur ut cess cura
ac. Quare sicutores bñt ꝑ fu¬
rorẽ incuna nõ irdigruntur

Expanded text:
a pupillo, ut sibi tutorem petela nihilo minus durent: quae sententia quinti quoque Mucii fuit et a Iuliano probatur eoque iure utimur, ut cesset cura, at. quare si tutores habent, per furorem in curam non rediguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
i. potĩt tutor datisciciuus pater.
in bostium potate c̃ tutorem da
nño p̾se palamẽ ¶ S sidatus
sit. in impedenti sit dato. q̾n
impost patris regressum recid¬

Expanded text:
utor dari. Ei cuius pater in hostium potestate est tutorem dari non posse palam est: sed si datus sit, an in pendenti sit datio, quaim post patris regressum reccid
Abbreviated transcription (Latin):
sit cummagis etati qnam de¬
iñtie. tantis ꝑ sit consulẽdu
Sipupillus pupilla uecum
litẽ agẽ uołt ⁊ curator mneam
rem petitur uttũ ipõs poscẽti

Expanded text:
sit, cum magis aetati quam dementiae tantisper sit consulendum. Si pupillus pupillaue cum litem agere uult et curator in eam rem petitur, utrum ipsis poscenti
Abbreviated transcription (Latin):
HTELA
ẜuius diffunt ius acpotes¬
tas incapite libõ adtuendũ
te se defendere nequid uire c¬
uili data. icpmissa ¶Tutore
aũt sũt. qui cam inm ac potã¬

Expanded text:
tutela, rvius definivit, ius ac potestas in capite libero ad tuendom tem se defendere nequit, iure civili data ac permissa. Tutores autem sunt, qui eam vim ac pot
Abbreviated transcription (Latin):
peciuuio ⁊ alicãto
ul manumisso
ł mortuo legatũ
locum optinet extinguit᷑
cum principales tc̃s ꝑcp̃¬
te fuerint.

Expanded text:
peculio et alienato uel manumisso uel mortuo legatum locum optinent exstinguuntur, cum principales res peremptae fuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
Lp. Sipatronus hrs ĩsticutuᷤ
cedebita parte idierit hrditatẽ
.du ignorit aliq̃ libtũ infrande
suã alienasse. uidcam an succũ¬
n ignor̃ti iusci debeat ne decip¬

Expanded text:
. Si patronus heres institutus ex debita parte adierit hereditatem, dum ignorat aliqua libertum in fraudem suam alienasse, uideamus, an succurri ignorantiae eius debeat, ne decip