comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qui xp̃m audiuit. ħ didic ut reced̾et
a conu̾satione pͥstina: quã uet̾em homi¬
nẽ nũcupa̾unt ꝓpt̾ p̾teritum ignorãtie
tempꝰ Homo itaq unꝰ atq idem est.
qui si pͥstina uitia sequit᷑ uetꝯ dicitur.
Si aũt innouitate uite ambulat ali¬
enꝰ a sclat errore. qui ẽ siue mactu siue
in sensu. rudis dr̃: non utiq substãtia
carnis aut anmne: s intellectu ⁊ con¬
u̾satione uite. Corruptꝰ tam̃ uetus
homo dr̃. ꝓpt̾ adulterũ sensũ ⁊ turpẽ

Expanded text:
istum audivit, hoc didicit; ut recederet a conversatione pristina, quam veterem hominem nuncupat propter praeteritum ignorantiae tempus. Homo itaque unus atque idem est, qui, si pristina vitia sequitur, vetus dicitur: si autem in novitate vitae ambulat, alienus a saeculari errore, qui est sive in actu, sive in sensu, rudis dicitur; non utique substantia carnis aut animae, sed intellectu et conversatione vitae. Corruptus tamen vetus homo dicitur, propter adulterum sensum, et tur
Abbreviated transcription (Latin):
que utilia & que nõ petenda sũt: ⁊ qñ
danda ⁊ qualia & quanta opꝰ sĩt. ipse
gub̾net ꝓuidentia ⁊ u̾tute sua sibi cre¬
quem sibi ad aptare dignatus ẽ. Inclari¬
tate eiũ filioꝵ gła patris ẽ. Dicente dño
sic luceat lumen ur̃m corã hominibꝰ. u̾
uideant oꝑa ur̃a bona. ⁊ magnificent pa¬

Expanded text:
e utilia, et quae non petenda sunt, et quando danda, et qualia, et quanta opus sint; ipse gubernet providentia et virtute sua sibi crequem sibi adoptare dignatus est. In claritate enim filiorum gloria patris est, dicente Domino : Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et magnificent Pa
Abbreviated transcription (Latin):
dicisse: s spẽ ad utrumq. Fidelibꝰ enĩ
uita: ꝑfidis uͦ ꝓmittit mors q̃ est pena
et̾na. ut siue mors siue uita uixp̃o disca¬
cur. Quia qui eum sequit᷑. ꝑ eũ resurg
id uitam: qui uͦ discernit se ab eoꝑ eũ
mancipabit᷑ gehenne. Ipsoeium iudi¬
cante dãpnabitꝰ: ⁊ qm̃ sunt quidã ĩ ec¬
desia qui sub nomine xp̃i ñ sequũtur
nuhu. ut suta docti sũt ut est u̾itas ĩ¬

Expanded text:
fidelibus enim vita, perfidis vero promittitur mors, quae est poena aeterna; ut sive mors, sive vita in Christo discatur; quia qui eum sequitur, per eum resurget ad vitam: qui vero discernit se ab eo, per eum mancipabitur gehennae; ipso enim judicante, damnabitur. Et quoniam sunt quidam in Ecclesia, qui sub nomine Christi non sequuntur in Jesu; ut si ita docti sunt, ut e
Abbreviated transcription (Latin):
mortuoꝵ: ut quot qͦt cupidierꝰ eeñt
libarent᷑. nec poterant ñ ascende: qͥ
ad ħ descend̾at ut ui potestacis fue
calcata morte cũ captiuis quoꝵ causa
pati se ꝑmisit resurgeret. Qui descẽ¬
dit ipse ẽ qui ascendit suꝑ om̃s celos
ut impleret om̃ia. ħ est qd̾ dic̃ dñs.
Nlemo ascendit incelum. nͥ qui des

Expanded text:
quotquot cupidi ejus essent, liberarentur. Nec poterat non ascendere, quia ad hoc descenderat; ut vi potestatis suae, calcata morte, cum captivis quorum causa pati se permisit, resurgeret. Qui descendit, ipse est qui et ascendit super omnes coelos, ut impleret omnia. Hoc est, quod dicit Dominus: Nemo ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
sumes nom̃ dm̃ dĩ tui inuanũ. Qrtũ
obẜnabis inqͥt salba mea. Qunitũ at.
honora patrẽ ⁊ matrẽ ⁊ cet̾a. S quia pͥ¬
inpͥma tabula contineri subintellegũ¬
tur. Cet̾a ad hominẽ. Ut honoraret
parentos. ñ occidat. nõ fornicet᷑. nõ fu¬
retur. ñ falsũ testimoniũ dicat. neq
quicqm̃ ꝓximi sui concupiscat. Hec
sex mandata in scda tabula iidentur
scripta. Quoꝵ p̾mum ẽ. honora patrẽ

Expanded text:
um. Quartum: Observabis, inquit, sabbata mea. Quintum autem: Honora patrem et matrem, etc. . Sed quia prin prima tabula contineri subintelliguntur, caetera ad hominem ut honoret parentes, non occidat, non fornicetur, non furetur, non falsum testimonium dicat, neque quidquam proximi sui concupiscat. Haec sex mandata in secunda tabula videntur scripta, quorum primum est: Honora patrem
Abbreviated transcription (Latin):
pit largiri. Uincens ẽ enim mortẽ
exaltatꝰ incruce. sic̃ ipse dixat. Ait e¬
ium. Cum exaltatꝰ fuero atta: om̃ia
trabam adme. Expoliauit inferosẽ
captiuos quos exp̾uaricatione ade.aut
ꝓpriis captos peccatis in conditione te¬
nebat: abstulit consentientes sibi. ⁊
ascendẽs inde incelos indux̃. E xqui¬
bus aliquanti resurgentes incorporibꝰ.
multis apparuer ad testimoniũ euc¬
te mortis.I.t qui forte xp̃i resurrec¬
tionẽ credituri nõ eeñt. ex hoꝵ resur

Expanded text:
pit largiri; vincens enim mortem, pit largiri; vincens enim mortem, exaltatus est in cruce, sicut ipse dixerat. Ait enim: Cum exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me . Exspoliavit inferos, cum captivos quos ex praevaricatione Adae, aut propriis captos peccatis in conditione tenebant, abstulit consentientes sibi, et ascendens inde in coelos induxit . Ex quibus aliquanti resurgentes in corporibus, multis apparuerunt ad testimonium evictae mortis; ut qui forte Christi resurrectionem c
Abbreviated transcription (Latin):
qr hec que numerat unitatis sũt. Cõ¬
cordant enĩ inom̃ibꝰ. Patrem tamẽ
dñi. quia nulli debet qd̾ est. suꝑ omnia
Et necesse ẽ suꝑ hec om̃ia sic que ex eo
sunt. ⁊ in om̃ibꝰ nob̃. id ẽ fidelibꝰ. In ub̾
est enĩ ꝑ confessionem. quia eũ fatem᷑
⁊ quia sp̃m suũ dedit nob̾. ꝑ quẽ sine du¬
bio in nob ẽ. In paganis nõ est. quia pr̃
xp̃i ẽẽ negatur ab illis. Unicuiq aũt
nr̃m data ẽ gr̃a scđm m̃ furã donatiõis
dona sunt. putarent᷑ offĩcere unitati.
ħ purgat non ẽẽ contrariũ. qr indoni
officioꝵ du̾sitas ẽ nonnature.I. nicͥ¬
q aũ tantum dari dic̃ gr̃e. quantũ do¬
nare dignatꝰ fuerit dñs. Nontam̃ si¬
ne equitatis insura. quia unicuiq ꝓ
uiribꝰ tribuit. ut tantũ auriat qͣnͣtũ
sitit. Propt̾ qd̃ dic̃. ascendit in altum.
captiuam dux̃ captiuitatẽ. dedit dona
hominibꝰ. hoc scriptum ẽ in psalmo
lxͦ i.iiͦ. dona tam̃ hec pꝰ triumphos ce¬

Expanded text:
 haec quae enumerat, unitatis sunt, concordant enim in omnibus. Patrem tamen Deum, quia nulli debet quod est, super omnia st ut super haec omnia sit, quae ex eo sunt. Et in omnibus nobis, id est, fidelibus. In nobis est enim per confessionem; quia eum fatemur, et quia spiritum suum dedit nobis, per quem sine dubio in nobis est: in paganis non est; quia Pater Christi negatur esse ab illis. Unicuique autem nostrum data est gratia secundum mensuram donationisdona sunt, putarentur officere unitati, hoc purgat non esse contrarium; quia in donis officiorum diversitas est, non naturae. Unicuique autem tantum dicit dari gratiae, quantum donare dignatus fuerit Dominus; non tamen sine aequitatis mensura, quia unicuique pro viribus tribuit; ut tantum hauriat, quantum sitit. Propter quod dicit : Ascendens in altum, captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus. Hoc est scriptum inimo. Dona tamen haec post triumphos coe
Abbreviated transcription (Latin):
ius. qui omibꝰ om̃ia adimplet᷑. Patrẽ
dic̃ filio omnẽ creaturã subiecisse.I
quia om̃ia ꝑipsũ fẽc̾: ipse om̃iũ capt
sic ⁊ diis. Tunc illi om̃ia subiec̃. qñdo
illum ante om̃ia genuit. ut ꝑ ipsum
faceret que non erant. omnẽ eccłam di¬
cens sũmatim totum comp̾hendit qđ
in celo ẽ ⁊ int̾ra: ut innouũ hominẽ
mẽbra eiꝰ efficiant᷑. dum confitentur
hunc eẽ ꝑ quẽ facti adõ sũt. Subicum¬
tur enĩ illi quasi capiti mebra ex qͦ tra¬
hunt originem: ut om̃ia in om̃ibꝰ ad¬
impleantur. Cum enĩ regressa fuerĩt
ad confessionẽ uniꝰ dĩ flectentes genu
xp̃o: ad impletur iom̃ibꝰ ut sint oĩa
quia abipso sunt. Ac ꝑ hoc ipse in eis
ẽ. quia uitute eiꝰ subsistunt. Recedẽ¬
tes enĩ a dõ euacuare illũ uident᷑: und̾
alio loco dic̃. ut crescant om̃ia mincre
mortuos dic: quia eriores scłi sequĩit.
Quic qͥd enĩ ab uiꝰ dĩ ꝓfessione rece¬
dit. mortuũ habetur: quia ñ man in

Expanded text:
. Patrem dicit Filio omnem creaturam subjecisse; ut quia omnia per ipsum fecit , ipse omnium caput sit et Dominus. Tunc illi omnia subjecit, quando illum ante omnia genuit; ut per ipsum faceret, quae non erant. Omnem Ecclesiam dicens, summatim totum comprehendit, quod in coelo est et in terra; ut in novum hominem membra ejus efficiantur, dum confitentur hunc esse, per quem facti a Deo sunt. Snbjiciuntur enim illi quasi capiti membra, ex quo trahunt originem; ut omnia in omnibus, adimpleantur. Cum enim regressi fuerint ad confessionem unius Dei, flectentes genu Christo, adimpletur in omnibus ut sit omnia; quia ab ipso sunt: ac per hoc ipse in eis est, quia virtute ejus subsistunt; recedentes enim a Deo, evacuare illum videntur. Unde alio loco dicit: Ut crescant omnia in incrMortuos dicit, quia errores saeculi sequuntur; quidquid enim ab unius Dei professione recedit, mortuum habetur; quia non manet in
Abbreviated transcription (Latin):
est quia nemo egregiũ ⁊ maximũ
munꝰ ꝑ inlignã mitit ꝑ sonã. Ostẽ¬
dens gͦ quantũ a dõ mereat᷑: hummi¬
liat tam̃ se ut meritũ eiꝰ crescat. Et
illum inẽ que ẽ dispensatio nusterii
absconditia scłis in dõ qui uniu̾sa
creauit. Missum se dic̃ duplicimͦdo
docere gentes misteriũ qd̃ fuit in dõ
ex quo sũt om̃ia: ut ꝑ eum discant
ac inteleͥgant xp̃m semꝑ in dõ ⁊ apd̾
diñ ⁊ qr sine circumcisione. ⁊ ceteraͣ
legis mandata disposuit saluare gs̃.

Expanded text:
egium et maximum munus per indignam mittit personam. Ostendens ergo quantum a Deo mereatur, humiliat tamen se, ut meritum ejus concrescat. Et illuminem omnes, quae dispensatio mysterii absconditi a saeculis in Deo, qui universa creavit. Missum se dicit duplici modo docere gentes mysterium, quod fuit in Deo, ex quo sunt omnia; ut per eum discant ac intelligant Christum semper in Deo, et apud Deum, et quia sine circumcisione et caeteris Legis mandatis disposuit
Abbreviated transcription (Latin):
li qui exeis corrigant. Nos ipsos ser¬
uos suos peccantes patitꝰ neccito aliꝙͣ
ꝑcutit. Sol ñ occidat suꝑ iracundiã
urãm: neq locum detis diabło. Irã
transire uult nec retineri in pectore.
ut die orta cũ die decidat. qr si in aĩo
manserit: dat occasionẽ diabło głan¬
di. Necesse ẽ eñ irat ꝰ animꝰ male
cogitet. qd̾ cupit diabolꝰ. Inuenit
enĩ mentẽ paratam admalũ. cui se ĩ¬
serens effectu suo Decipit hominẽ
factum aduitã. qr hominis cogita¬
re ẽ diabłi implere. Qui furabatur
iam ñ furet᷑. Magis aũt laboret oꝑ¬
ando manibꝰ qd bonũ ẽ ut habeat
unde tribuere necessitatẽ pacienti.¬
Ut noui hominis conu̾satio maneat.
hortat᷑ ne rursũ ad p̾terita uitia ⁊ pec¬
riã pacientibꝰ subininistrare.I.t bo¬
nis oꝑibꝰ deditꝰ rependat que prius
abstulerat: ⁊ decet̾o thesauriz et sibi
in futurũ. Qui enĩ cessat a furto. ueĩ¬
am põt habe nõ głam. Quid enu

Expanded text:
liqui ex eis corrigantur. Nos ipsos serliqui ex eis corrigantur. Nos ipsos servos suos peccantes patitur, nec cito aliquem percutit. Sol non occidat super iracundiam vestram: nolite locum dare diabolo. Iram transire vult, nec retineri in pectore, ut die orta, cum die decidat, quia si in animo manserit, dat occasionem diabolo gloriandi. Necesse est enim iratus animus mala cogitet, quod cupit diabolus; invenit enim mentem paratam ad malum, cui se inserens, affectu suo decipit hominem factum ad vitam; quia hominis cogitare est, diaboli implere. Qui furabatur, jam non furetur: magis autem laboret, operando manibus quod bonum est; ut habeat, unde tribuat necessitatem patientibUt novi hominis conversatio maneat, hortatur ne rursum ad praeterita vitia et pecriam patientibus subministrare; ut bonis operibus deditus, rependat quae prius abstulerat, et de caetero thesaurizet sibi in futurum; qui enim cessat a furto, veniam potest habere, non gloriam. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
Nm̃ irasci quis nõ po̾t ꝓhib̃i: quippecũ
ira motꝰ sit Naturalis. conceptꝰ ex
causis qui solẽt ad ꝓfectum ꝑtin̾e de¬
linqͣntis. Idcirco irascendũ dic̾. s cõ¬
monet ne ꝑ iram peccet᷑. Solemus
enĩ modũ egredi dũ irascimur: ⁊ m̃e¬
nimꝰ ipsi peccare. qui peccantes argu¬
unꝯ dũ plꝰ irascunur. ⁊ ampliꝯ onera¬
mus peccantẽ quã meret᷑. Hoc ergo
docet. ut ipsa ira cũ mod̾atione sic:
neq nuniũ quis iustũ se p̾beat deli¬
quenti. Quia solent quidã sic pecca¬
re. ut tantis plagis adficiendi uideã¬
tur: quantas ñ possũt ferre. ⁊ qui po¬
terat forte corrigi: tollitur deuita:
ñ sine peccato irascentis. Hinc ẽ un¬
de salomon. Noli inquit iustꝰ ẽẽ ml¬
tum. qr ẽ qui ꝑit in suo ito. S imita¬
tores dĩ ẽẽ debemꝰ. qui tẽꝑatã habet
iusticiã. cum enĩ iustũ eẽt plecti im¬
quos: pacientia sua suffert eos ut a¬

Expanded text:
Quoniam irasci quis non potest prohiberi quippe cum Quoniam irasci quis non potest prohiberi quippe cum ira motus sit naturalis, conceptus ex causis, qui solet ad profectum pertinere delinquentis 244 idcirco irascendum dicit , sed commonet ne per iram peccetur. Solemus enim modum egredi, dum irascimur et invenimur ipsi peccare, qui peccantes arguimus, dum plus irascimur, et amplius oneramus peccantem, quam meretur. Hoc ergo docet, ut ipsa ira cum moderatione sit neque nimium quis justum se praebeat delinquenti: quia solent quidam sic peccare, ut tantis plagis afficiendi videantur, quantas non possunt ferre: et qui poterat forte corrigi, tollitur de vita, non sine peccato irascentis. Hinc est unde Salomon: Noli, inquit, justus esse multum; quia est qui perit in suo justo . Sed imitatores Dei esse debemus qui temperatam habet justitiam; cum enim justum esset plecti iniquos, patientia sua suffert eos, ut a
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃e: ⁊ indiummi nouũ hominẽ qui
scdm dm̃ creatus ẽ. inueritate ⁊ iusti¬
cia. Iustum ⁊ uerum ẽ. rectam uiã se¬
qui. hicaũ rectã ui.am sequit. qui de¬
uotus creatori suo inuoluntate eius
ambulat ꝙͣ gentilitas nescit. Innoua¬
tus enim sp̃u m̃tis. nouũ hominem
itur. qui ꝑfidẽ renatus in xp̃o. emulꝰ
atus uideatur. In co enim quis creatꝰ
ẽ in quo sapit. et idõ quia u̾itas ⁊ iusti¬
cia dĩ agentilibꝰ ignorat᷑: cũ enĩ credẽ¬
tes dm̃ agnoscunt creatorẽ seruãtes
mandata eiꝰ ⁊ iusticiã & ueritatem.
creantur. ẜ ropt̾ qđ deposito m̃datio
loquinun u̾itatẽ unusqͥsq cũ ꝓxĩo¬
suo qm̃ sumꝰ inuicẽ membra. Quia
inueritate ⁊ iusticia creati sumꝰ rena¬
ti in baptismate: id circout in co ma¬
neamꝰ. mndatiũ de ponere iubem assũp¬
ta ueritate. Ne dolo aliquid cũ fr̃e.a¬
gere: ut qr uniꝰ corporis membra su¬
mus. causis nr̃is inueritate inuicem
faueamꝰ. Irascimini ⁊ nolite p̾care.

Expanded text:
ini novum hominem, qui secundum Deum creatus est in veritate et justitia. Justum et verum est rectam viam sequi: hic autem rectam viam sequitur, qui devotus creatori suo in voluntate ejus ambulat, quam gentilitas nescit. Innovatus enim spiritu mentis novum hominem tur, qui per fidem renatus in Christo, aemulus eatus videatur: in eo enim quis creatus est, in quo sapit; et ideo veritas et justitia Dei a gentilibus ignoratur. Cum enim credentes Deum agnoscunt creatorem, servantes mandata ejus, in justitia et veritate creantur. Propter quod deposito mendacio, loquiuoniam sumus invicem membra. Quia in veritate et justitia creati sumus, renati in baptismate; idcirco ut in eo maneamus, mendacium deponere jubemur, assumpta veritate, nec dolo aliquid cum fratre agere; ut quia unius corporis membra sumus, causis nostris in veritate invicem faveamus. Irascimini et nolite peccare.
Abbreviated transcription (Latin):
ntie. Gentiles fute resurrectionis desꝑ¬
anone cecitatẽ cordis hab̾e significat. qͣ¬
sicñ ultra ñ futuri. uitã suã ꝯtaminãt
Turpissima oꝑatione. nolentes se subi¬
cere legi fidi: qui a ꝓhibet uoluptatem
ꝓpt̾ spẽ uite futẽ. Quam id circo ridẽdã
censent: ut iure de honestare se ⁊ alie¬
na ad petere auida cupiditate uidean¬
tur: quasi pꝯ hanc transpunctionẽ nul¬
la sit uita. Uos aũt ñ ita didicistiꝰ xp̃m
si tam̃ illũ audistis &. in illo edocti estis:

Expanded text:
ionis desperatione caecitatem cordis habere significat. Quasi enim ultra non futuri vitam suam contaminant turpissima operatione, nolentes se subjicere legi fidei; quia prohibet voluptatem propter spem vitae futurae, quam hi idcirco ridendam censent, ut jure dehonestare se, et aliena appetere avida cupiditate videantur, quasi post hanc transpunctionem nulla sit vita. Vos autem non ita didicistis Christum, si tamen illum audistis, et in illo edocti estis,
Abbreviated transcription (Latin):
firmari. ut ñ ambigant. s magis cre¬
clant xp̃m habitare i se. Quem nõ
uident his odis: ut sp̃s datus hoceis
ꝑ dĩ donũ infundat: ut certi sint de rͦ
Quod uiuit ⁊ filiꝰ dĩ ẽ ⁊ habitat ꝑfidẽ
in cordibꝰ nr̃is: ut cum fidem eiꝰ habe¬
mus incordibꝰ nr̃is. ipsũ habe uideam
tiamꝰ. ut occultare uelet. ꝑ quẽ utiq
ipsum in nob̾ habitare ambigere nõ
debemꝰ. Est enĩ hic aliꝰ paradit ꝯ int̾
quos ꝑsonatũ distantia ẽ non nature.
qr & deen accip̃ ⁊ adõ ꝓced̾. in quibus
enim natẽ unitas ẽ inuicem fui sũt.
Unde dic̃ dñs om̃ia patris me a sũt: ⁊m̃a
om̃ia patris. U: in kantate radicati et
fundati possitis comp̾hendere cum scĩs
om̃ib que sit latitudo ⁊ longitudo ⁊ al¬
titudoꝙ. ꝓfundũ. Hoc pr̃are dic̃ habitã¬

Expanded text:
firmari, ut non ambigant, sed magis crefirmari, ut non ambigant, sed magis credant Christum habitare in se, quem non vident his oculis; ut Spiritus datus hoc eis per Dei donum infundat, ut certi sint de Christo quod vivit, et Filius Dei est, et habitat per fidem in cordibus nostris, ut cum fidem ejus habemus in cordibus nostris, ipsum habere videamur. tiamus, ut et occulta revelet; per quem utique ipsum in nobis habitare ambigere non debemus. Est enim hic alius paraclitus, inter quos personarum distantia est, non naturae; quia et de eo accipenim naturae unitas est, invicem sui sunt; unde dicit Dominus: Omnia Patris mea sunt, et mea omnia Patris . Ut in charitate radicati et fundati, possitis comprehendere cum omnibus sanctis quae sit latitudo, et longitudo, et altitudo, et profundum. Hoc pra
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ingłaur̃a. Manifestata spe que
est in misterio xp̃i. Cõmonet ne scan¬
dalũ patiant᷑ ꝓpt̾ cribulationes q̃ scĩs
aptidis inrogant᷑. Ad głam enim ꝑ¬
tinet illoꝵ. si intribulatione magist̾
ñ fuerint scandalizati discipłi: hac
spe firmati. qr fideliũ pͥssure futuri
scłi gła erigent᷑. Hoc enĩ fideliũ ꝓbati¬
o est. si fidei sue spẽ aduertant. Huiꝰ
rei gr̃a flecto genua mea ad patrem
in celis ⁊ int̾ra nominatur. Ut det
uob̃ scd̃m diuitias maiestatis sueuir¬
tutẽ confumari in sp̃u suo. Hoc flexiꝰ
genibꝰ p̾cari se dic̾: ut quia dignatꝰ
ẽ aduocare gs̃ ad cognoscendũ mift̾iũ
uoluntatis eiꝰ: hoc etiã donet quia di¬
ues est. ut nutu eiꝰ firment᷑ in sp̃u. Hoc
ẽ ut ñ illos ꝑturbẽt carnalia exitia ul¬
lata aꝑfidis: s sint stabiles. expectã¬
tes in futuro huiꝰ rei mercedẽ. In int̾¬
iore homine habitare xp̃m ꝑfĩdem
incordibꝰ ur̃is. In eo petit eos magis

Expanded text:
stra. Manifestata spe, quae est in mysterio Christi, commonet ne scandalum patiantur propter tribulationes, quae sanctis a perfidis irrogantur. Ad gloriam enim pertinet illorum, si in tribulatione magistri non fuerint scandalizati discipuli, hac spe firmati; quia fidelium pressurae futuri saeculi gloria erigentur; haec enim fidelium probatio est, si fidei suae spem advertant. Hujus rei gratia flecto genua mea ad Patrem in coelis et in terra nominatur; ut det vobis secundum divitias majestatis suae virtutem confirmari in Spiritu suo. Hoc flexis genibus precari se dicit, ut quia dignatus est advocare gentes ad cognoscendum mysterium voluntatis ejus, hoc etiam donet, quia dives est, ut nutu ejus firmentur in Spiritu, hoc est, ut 239 non illos perturbent carnalia exitia illata a perfidis: sed sint stabiles, exspectantes in futuro hujus rei mercedem. In interiore homine Christum habitare per fidem in cordibus vestris. In eo petit eos magis
Abbreviated transcription (Latin):
tes ⁊ in cole. s estis ciues scõꝵ ⁊ domesti¬
cidĩ. Admonet illosut memores sint le¬
neficioꝵ dĩ. quia cũ longe eeñt a cogni¬
tione ⁊ tumore dĩ: inͥscd̾a eiuᷤᷤ adiuncti
sunt. ut fierent participes eoꝵ qui ꝓpe
dm̃n erant. ciues facti filioꝵ dĩ. Sic̃ enĩ
quecũq gens romanoꝵ pacẽ sequi desi¬
d̾auit. oblatis donis suscepta ẽ ut eeñt
cuies romani. quẽ admodũ ⁊ tharso cili¬
cienses. unde apls cuiẽ romanũ se dic̃
fic cuicͥs scõꝵ ⁊ domesticꝰ dĩ. Supedi¬

Expanded text:
tes et incolae, sed estis cives sanctorum, et domestites et incolae, sed estis cives sanctorum, et domestici Dei. Admonet illos, ut memores sint beneficiorum Dei; quia cum longe essent a cognitione et timore Dei, misericordia ejus adjuncti sunt; ut fierent participes eorum, qui prope Deum erant, concives facti filiorum Dei. Sicut enim quaecumque gens Romanorum pacem sequi desideravit, oblatis donis suscepta est; ut essent cives Romani, quemadmodum Tharso-Cilicienses, unde Apostolus civem Romanum se dicit : fit civis sanctorum et domestic
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant ꝑ errorẽ: membra efficerentur
uniꝰ corporis noui. cuiꝰ caput xp̃s ẽ. In¬
t̾ficiens inimicitiã in semet ipso. ⁊ ueni¬
ens euglizauit pacẽ nob qui longe et
pacẽ his qui uxta.qr ꝑipsũ habemus
accessum. utriq in uno sp̃u ad patrem
Idem sensꝰ ẽ. Int̾fecit enĩ mimicitiam
inse: dũ ꝓ om̃ibꝰ tam uideis quã genti¬
lib mortuꝰ ẽ. Om̃ibꝰ enĩ ꝓfec̾ mors sal¬
uatoris. Resurges enĩ amortuis. dãp¬
nata morte que tenebat oins. ostendit
quã spem habent credentes ieu̾. hinc
mandauit p̾dicationẽ. qua om̃s comio¬
carent᷑ ad dm̃ patrẽ in unitate sp̃s scissa
discordia. ut siue uidei qui ꝓpe idõ dicũ¬
tur. quia ipsoꝵ patrib facta ꝓmissio ẽ
siue gentiles qui idõ longe dicunt᷑. quia
dĩ legem ñ receper̃ datã ꝑ moy sen. sub¬
lato p̾terito ritu susciꝑent fidẽ xp̃i ꝑ ꝙͣ¬
efficerent᷑ unũ. Eigo iam ñ estis hospi¬

Expanded text:
fuerant per errorem, membra efficerentur fuerant per errorem, membra efficerentur unius corporis novi, cujus caput Christus est. Interficiens inimicitias in semetipso, et veniens evangelizavit pacem vobis, qui longe, et pacem iis, qui juxta; quia per ipsum habemus accessum utrique in uno Spiritu ad Patrem. Idem sensus est; interfecit enim inimicitiam in se, dum pro omnibus tam Judaeis quam gentilibus mortuus est. Omnibus enim proficit mors Salvatoris; resurgens enim a mortuis, damnata morte, quae tenebat omnes, ostendit quam spem haberent credentes in eum. Hinc mandavit praedicationem, qua omnes convocarentur ad Deum Patrem in unitate Spiritus, scissa discordia, ut sive Judaei qui prope ideo dicuntur, quia ipsorum patribus facta promissio est, sive gentiles qui ideo longe dicuntur, quia Dei legem non receperunt datam per Moysen, sublato praeterito ritu, susciperent fidem Chriefficerentur unum. Ergo jam non estis hospi
Abbreviated transcription (Latin):
bile. neq robustũ. qr neq gentilitas
firma reserat. quasi ab homine uiuẽ¬
ta: neq cutũcisio ⁊ neomenie escarũ
⁊ sacrificioꝵ uł sałboꝵ stabilis ⁊ fixa
obseruatio. Sic enĩ data sunt: ut ces¬
sarent. aduemente xp̃o. Quauis enĩ
ds̃ hec dederit: s ad tempꝰ. Fid̾i aũ
firma ⁊ sine successore ẽ p̾dicatio. Legẽ
mandatoꝵ in decretis euacuans. ut
duos cond̾et in sẽ. imimo nouo homi¬
ne faciens pacem. Hoc est qđ sup̃ sũ¬
matim memoraui: quia legẽ que da¬
ta erat uideis incircumcisione ⁊ ĩneo¬
menus ⁊ in escis ⁊ in sacrificus ⁊ ĩ sab¬
bato euacuauit. Hoc ẽ cessare iã uissic.
qr oneri erat. ⁊ sic fẽc pacẽ. unde ptruᷤ
apls dic̃ in actis apłoꝵ. Quid inponi¬
tis iugum sup̃ ceruicẽ frum. qd neque
patres nr̃i. neq nos potumꝰ portare:
ut exibet ⁊ reconsiliaret ambos inu¬
no corpore dõ pcrucẽ. Sublata inimi¬
ut homines ntare uniꝰ. qr du̾si facti

Expanded text:
bilem, neque robustum; quia neque gentilitas bilem, neque robustum; quia neque gentilitas firma res erat, quasi ab homine inventa, neque circumcisio, et neomeniae, escarum, et sacrificiorum vel sabbatorum stabilis et fixa observatio; sic enim data sunt, ut cessarent, adveniente Christo. Quamvis enim Deus haec dederit, sed ad tempus: fidei autem firma et sine successore est praedicatio. Legem mandatorum in decretis evacuans ut duos conderet in seipso, in uno novo homine faciens pacem. Hoc est quod supra summatim memoravi; quia legem, quae data erat Judaeis in circumcisione, et in neomeniis, et in escis, et in sacrificiis, et in sabbato, evacuavit, hoc est, cessare jam jussi sic fecit pacem. Unde Petrus apostolus dicit in Actis apostolorum: Quid imponitis jugum supra cervicem fratrum, quod neque patres nostri, neque nos potuimus portare ? Ut exhiberet et reconciliaret ambos in uno corpore Deo per crucem. Sublata inimiut homines naturae unius, quia diversi facti
Abbreviated transcription (Latin):
scientes plꝰ illum de nobis mereri. quã
quecumq abinimicis possũt inferri.
Ille enĩ cum sit dñs ⁊ nulliꝰ egeat: ob
geremur mori ipso domino serui. Qñ¬
tomagis cum ñ solum illiꝰ s et nr̃a
mors nob̃ prẽt effẽctũ: Ipse ẽ enĩ par
nr̃a qui fecit utraq unũ. ⁊ medium¬
parietẽ macene: soluẽs inmicitias in
carne sua. Pacem fec int̾ circumcisio¬
nẽ ⁊ p̾putiũ passio saluatoris. Inimici¬
tia enĩ que uelut paries media erat: ⁊
diuidebat circuncisionẽ ap̾putio. ⁊ pre¬
putiũ acutũcisione. hanc soluit sal¬
uator. Dans legẽ. ut neq uideꝰ p̾sum̃s
de circum cisione reꝓbaret gentilẽ: ne¬
q gentilis fidus dep̾ͥputio idẽ de paga¬
nitate ab hominaret uideũ. s ut am¬
bo innouatiumꝰ dĩ fidẽ sequerẽt᷑ in
xp̃o. Om̃ia enĩ que docuit saluator.
gẽ factoꝵ ⁊ gentilitatẽ. maceriã siue
sepem significauit: idẽ nõ parietẽ sta¬

Expanded text:
scientes plus illum de nobis mereri, quam scientes plus illum de nobis mereri, quam quaecumque ab inimicis possunt inferri: ille enim cum sit Dominus, et nullius egeat, obtgeremur mori pro ipso domino servi: quanto magis cum non solum illius, sed et nostra mors nobis praestet effectum! Ipse enim est pax nostra, qui fecit utraque unum, et mediumparietem maceriae solvens, inimicitias in carne sua. Pacem fecit inter circumcisionem et praeputium passio Salvatoris. Inimicitiam enim, quae velut paries media erat, et dividebat circumcisionem a praeputio, et praeputium a circumcisione, hanc solvit Salvator, dans legem ut neque Judaeus praesumens de circumcisione reprobaret gentilem, neque gentilis fidus de praeputio, id est, de paganitate, abominaretur Judaeum: sed ut ambo innovati, unius Dei fidem sequerentur in Christo. Omnia enim quae docuit Salvator, gem factorum et gentilitatem, maceriam sive sepem significavit, id est, non parietem sta
Abbreviated transcription (Latin):
tes uerũ it. Idõq non ẽ głandũ nobis
innobis ipsis: s in dõ qui nos regenera
iam renatis decreuit ꝓmissa meream᷑
accipe. Memoria retinentes uos qui
aliqñ eratis gentes incarne. qui dicimi¬
ni p̾putiũ ab ea que dr̃ circũcisio in car¬
ne manu facta. Qm̃ eratis illo in tp̃re
sine xp̃o alienati a conu̾sione isrł. et
ospites testam̃toꝵ.⁊ ꝓmissionis corũ
spẽ non habentes.⁊ sine dõ in h mundo.
Commonet gr̃s ut reminiscẽtes quid
fuer̃. erant eiĩ carnales ⁊ sine spe nul
participes sp̃aliũ cum eeñt carna les
Idõ tam̃ circumcisio ait in carne mau¬
facta: ut significaret aliã nõ manu fac
liqñdo longe eratis. facti estis ꝓpe ĩ sã¬
guie xp̃i. Ad huc donii ⁊ grãm dĩ cõ¬
mendat: cui nos semꝑ uelut obuoxioᷤ
ut quantũ affectũ circa nos habeat ds̃
ostend̾et. qui ꝓnobis filium suñ mori
ꝑmisit: ut ⁊ nos in fide eiꝰ duranteᷤᷤ oĩ¬
bus exitꝰ ꝓ illo nobis illatis nõ cedamꝰ:tus

Expanded text:
tes verum iter. Ideoque non est gloriandum nobis in nobis ipsis; sed in Deo, qui nos regeneravjam renatis decrevit, promissa mereamur accipere. Memoria retinentes, vos qui aliquando eratis gentes, in carne, qui dicimini praeputium, ab ea quae dicitur circumcisio in carne manufacta; quoniam eratis illo in tempore sine Christo, alienati a conversatione Israel, et hospites testamentorum, et promissionis eorum spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo. Commonet gentes, ut reminiscentes quid fuerint erant enim carnales, et sine spe, nulparticipes spiritalium, cum essent carnales. Ideo tamen circumcisio, ait, in carne manufacta, ut significaret aliam non manufactavos qui aliquando longe eratis, facti estis prope per sanguinem Christi. Adhuc donum et gratiam Dei commendat, cui nos semper velut obnoxios ut quantum affectum circa nos habeat Deus, ostenderet, qui pro nobis Filium suum mori permisit; ut et nos in fide ejus durantes, omnibus exitiis pro illo nobis illatis non cedamus,
Abbreviated transcription (Latin):
implet s excedit. nec enĩ claudit᷑. sed
om̃ia intra se b̃t. ut solꝰ meffabilis &
infinitus habeatur. Et gr̃e huic ĩ suf¬
ficient̾ aguntur: qui cũ tantꝰ sit dig¬
natus ẽ ꝑ xp̃m hominẽ uisicare pecca¬
tis ⁊ morti subiectũ. Cognoscere quoq
suꝑeminentẽ scientiã karitatis xͥ. Pt
dĩ patris in finitam ⁊ in ꝯp̾hensibilẽ
cognitionẽ. ⁊ menarrabilẽ demẽtiã:
xp̃i quoq agnosce̾ nos uult karitatẽ.

Expanded text:
et excedit; nec enim clauditur, sed omnia intra se habet, ut solus ineffabilis et infinitus habeatur: et gratiae huic insufficienter agantur, quia cum tantus sit, dignatus est per Christum hominem visitare peccatis et morti subjectum. Cognoscere quoque supereminentem scientiae charitatem Christi. Post Dei Patris infinitam et incomprehensibilem cognitionem et inenarrabilem clementiam, Christi quoque agnoscere nos vult charita
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ uocabuntur. ꝑturbatio enĩ uł in¬
quietudo contentionẽ fac̃. que solet q̃
ea que mala noũ uelle defend̾e. ne cede
indeat᷑. Hinc oritur discordia que cortũ¬
pic pacis federa. Tnum corpꝰ ⁊ unus
sp̃s: ita ut uocati estis in una spe uoca¬
tionis ur̃e. Propt̾ pacem ⁊ concordiã ħ

Expanded text:
Dei vocabuntur . Perturbatio enim vel inquietudo contentionem facit, quae solet etiam ea, quae mala novit, velle defendere; ne cedere videatur. Hinc oritur discordia, quae corrumpit pacis foedera. Unum corpus, et unus spiritus, ita ut vocati estis in una spe vocation
Abbreviated transcription (Latin):
Dr̃ gͦ his pͥncipibꝰ qui errore sunt
incelestib. siue ministris er inceni:
ut aufẽrant portas p̾ncipis sui. id ẽ
diabolo de m̃tibꝰ suis ꝑ quas młtoꝵ
doꝵ ad serendoꝵ error intrauit. Sũt
enim tp̃rales quia om̃is fallatia tpre
danditur. it̾ enĩ impioꝵ ꝑibit. At at
et̾nas portas eleuent hortante iusti¬
cia admonent᷑: quia ueritas in sem
incorruptibile. impii aũt ꝑincredu
manifestat᷑ qr ipse ẽ filiꝰ dĩ: qui unius
dĩ regnũ incelis ⁊ int̾ris eẽ ad condemp¬
nationẽ tyrannidis diabłi p̾dicauit.

Expanded text:
rgo his Principibus, qui in errore sunt in coelestibus, sive ministris ejus in terris, ut auferant portas principis sui, id est, diaboli de mentibus suis, per quas multorum deorum asserendorum error intravit. Sunt enim temporales; quia omnis fallacia tempore clauditur: Iter enim impiorum peribit . Ut autem aeternas portas elevent, hortante justitia, admonentur; quia veritas in sempincorruptibile : impii autem manifestatur; quia ipse est Filius Dei, qui unius Dei regnum in coelis et in terris esse ad condemnationem tyranni
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ ut ⁊ ds̃ hominis causa homo
nasceretur. deinde mor᷑retur ꝓhoĩbꝰ
ut quid nr̃m haberet qui aulliꝰ indi¬
get: Numquid nõ karitas hec suꝑ¬
suꝑ scientiam hominũ ẽ. aut quis hoĩ¬
num hanc poterit karitatẽ alicui exh¬
ibere quãꝙͣ impar sit: ac ꝑħ suꝑemi¬
net humana comiñta. h gͦ uult nos
scire quia sensꝰ nr ad sequi ñ põt: nec
ꝑspicere ꝓfunditatẽ beneficioꝵ xp̃ier
ga nosur pinde semꝑ ei supplicos et

Expanded text:
rationem, ut et Deus hominis causa homo nasceretur, deinde moreretur pro homiut quid nostrum haberet, qui nullius indiget? numquid non charitas haec super scientiam hominum est? aut quis hominum hanc poterit charitatem alicui exhibere; quamquam impar sit, ac per hoc supereminet humana commenta? Hoc ergo vult nos scire, quia sensus noster assequi non potest, nec perspicere profunditatem beneficiorum Christi erga nos; ut perinde semper ei simus
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. ⁊ regressꝰ eiꝰ usq ad sũmũ eius.
Hic gͦ descendẽs exelis in t̾ram: hoo
natuse. Post mortuꝰ descendit ad¬
inferos: ex quibꝰ tertio die resurgẽs añ
om̃s mortales ascendit suꝑ cunctos ce¬
los. ut illu sam mortẽ ostend̾et creat̾e
Et ipse dedit quosdã quidẽ apłos quoᷤ¬

Expanded text:
 usque ad summum ejus . Hic ergo descendens e coelis in terram, homo natus est: post mortuus descendit adinferos, ex quibus tertio die resurgens, ante omnes mortales ascendit super cunctos coelos; ut illusam mortem ostenderet creaturae. Et ipse dedit quosdam quidem aposto
Abbreviated transcription (Latin):
dixer̃. Iuanius dicat ad corinthio. D̾s
deordinatione eccłe disputat: hic uͦ de
Nam apli fundam̃ta iecerũt. I nd̃ dic̃
dñs ad petrũ. Suꝑ istam petrã edifica¬
bo eccłam meã. Hoc in hac catholice fi¬
dei confessione statuo fideles aduitam.
Nam ⁊ dd disposuit domũ dĩ.⁊ signaũ
locũ ubi fieret: salomon uͦ fundauit eã¬
instructura conpacta crescit intemplũ
sc̃m in dño. In quo ⁊ uos coedificamini
m̾abitacłin dĩ in sp̃ii. Hic sensꝰ ẽ unde
meã. Duos enĩ ppłs inse suscep̃ salua¬
tor.⁊ fẽc̾ unũ in dño. sic̃ ⁊ lapis angłaris
duos parietes ꝯtinet inunitate domꝰ
firmatos. Fideles enĩ suꝑficia sũt tẽ¬
plidĩ in sp̃u conu̾santes ut possint he¬

Expanded text:
dixerunt; quamvis dicat ad Corinthios: Deus, de ordinatione Ecclesiae disputat, hic vero de am apostoli fundamenta jecerunt. Unde dicit Dominus ad Petrum: Super istam petram aedificabo Ecclesiam meam , hoc est, in hac catholicae fidei confessione statuam fideles ad vitam; nam et David disposuit domum Dei, et signavit locum ubi fieret: Salomon vero fundavit eastructura, compacta, crescit in templum sanctum in Domino, in quo et vos coaedificamini in habitaculum Dei in spiritu. Hic sensus est, unde meam. Duos enim populos in se suscepit Salvator, et fecit unum in Domino, sicut et lapis angularis duos parietes continet, in unitate domus firmatos; fideles enim superficies sunt templi Dei, in spiritu conversantes; ut possint hae
Abbreviated transcription (Latin):
ita erit ⁊ nom̃. Hoc tam̃ int̾ patrẽ ec
filiũ int̾ ẽ: qr pat̾ a nullo hoc accepit.
Filiꝰ aũ ꝑgenerationẽ om̃ia patrisac¬
cepit: ut inuirtute ⁊ sub̾a & nomine
nichil distet filiꝰ apatre unde dicit.
aliud putat signi ficare. cum uolutate
carnis flagitat: sciat apłm mundã ui¬
tam habuisse. Quia scđ̾m iusticiã legis
conu̾satꝰ ẽ sine querela. S quia ꝑsecu¬

Expanded text:
ita erit et nomen. Hoc tamen inter Patrem et ita erit et nomen. Hoc tamen inter Patrem et Filium interest, quia Pater a nullo hoc accepit: Filius autem per generationem omnia Patris accepit; ut in virtute et substantia et nomine nihil distet Filius a Patre. Unde dicit: aliud putat significare, cum voluntatem carnis flagitat, sciat et Apostolum mundam vitam habuisse; quia secundum justitiam Legis conversatus est sine querela. Sed quia persecu
Abbreviated transcription (Latin):
recedet młtoꝵ dõꝵ opinionẽ suscipiẽs.
It socios illos sue conspirationis esfi¬
ceret: dũ in eadẽ impietate inueniũ¬
tur negantes unũ dm̃. Principem gͦ
hunc erroris idõ aeris dic̃ sp̃m. ut os¬
tendat quia hanc partẽ sͥ usur pauit
ad exercendã dñationẽ. Aliꝰ ẽ enim
aer. ⁊ aliꝰ pͥnceps. Sed quia in mũdo
uł in aere dominat᷑. sp̃s aeris appellat᷑
In quib ⁊ nos aliqñ conu̾sati sumus
in desid̃iis carns nr̃e. facientes uolu¬
ptates caris ⁊ consilioꝵ eiꝰ:. ⁊ eramꝰ
natura filii ire. sic ⁊cet̾i. Pfidiam si¬
gnificat: dũ de sid̾ia carnis memorat.
Uoluntas enĩ carnis ẽ uisibilibꝰ obłe¬
tari. ut elem̃ta que ds̃ gub̃nacła mũ¬
diinstituit dõs appellet. cum hocno¬
menun dõ debeatur ex quos̃ om̃ia
Ut sic̃ nullũ participẽ ht̃ ex his mu̾
tute: ita nullũ habeat consortẽ ĩno¬
mine. Xp̃o aũt id circo hoc nom̃ non
negat᷑: qr sic̃ cominunis eis natura ẽ.

Expanded text:
nionem suscipientes, ut socios illos suae conspirationis efficeret, dum in eadem impietate inveniuntur, negantes unum Deum. Principem ergo hunc erroris ideo aeris dicit spiritum, ut ostendat quia hanc partem sibi usurpavit ad exercendam dominationem. Aliud est enim aer, et aliud princeps: sed quia in mundo vel in aere dominatur, spiritus aeris appellatur. In quibus et nos aliquando conversati sumus in desideriis carnis nostrae, facientes voluntatem carnis et consiliorum ejus: et eramus natura filii irae, sicut et caeteri. Perfidiam significat, dum desideria carnis memorat. Voluntas enim carnis est visibilibus oblectari, ut elementa quae Deus gubernacula mundi instituit, deos appellet; cum hoc nomen uni Deo debeatur, ex quo sunt omnia; ut sicut nullum participem habet ex his in virtute, ita nullum habeat consortem in nomine. Christo autem idcirco hoc nomen non negatur, quia sicut communis eis natura est,
Abbreviated transcription (Latin):
as. Palam factus sũ non querentibus
me. Hoc est enĩ abundare miscda:. ut
⁊ ñ postulantib tribuat. Hec tamen
karitas dĩ ẽ erga nos: ut quia fecit no.
nolit ꝑire nos. Dilig̃ enĩ opus suum.
Idõ enĩ fecit: ut amaret qd̾ fẽc. Nemo
enati: mortui eramꝰ. Grã aũ sua reuo¬
cauit nos: ħ est inuificauit nos inxp̃o.
quia enĩ ꝑ ipsũ nos fecit: uerũ ꝑipsum

Expanded text:
as: Palam factus sum non quaerentibus me ; hoc enim est abundare misericordia, ut et non postulantibus tribuatur. Haec tamen charitas Dei est erga nos, ut quia fecit nos, nolit perire nos; diligit enim opus suum. Ideo enim fecit, ut amaret, quod fecit; nemo enati mortui eramus: gratia autem sua revocavit nos, hoc est, vivificavit nos in Christo. Quia enim per ipsum nos fecit, iteru
Abbreviated transcription (Latin):
uocatione qua uocatiestis. Hortat᷑ eos
ut digne incedentes in p̾ceptis dñi: ad
piissã glam possint uenire. Sic̃ enun
pitus medicꝰ obsecrat᷑ in firmos ut bene
se agentes possint salutarẽ reciꝑe uali¬
tudinẽ: ita ⁊ magist̾ gentiũ hortatur:
ut fidĩ sue digna oꝑa facientes possint
ꝑciꝑe que ꝓmissa sũt scĩs: sciens gle sue
eẽ huiꝰ rei ꝓfectum. Cum om̃i humili¬
tate aninui ⁊ modestia cũ magnanimi¬
tate sufferentes inuicẽ in karitate. sol¬
licite ẜuare unitatĩs sp̃uᷤ: inuuindo pa¬
cis. Nunc dissensionẽ ꝓhibet. Karita¬
tiaũt studendum monet. ne sp̃m uni¬
tatis ⁊ pacis amutant: ac ꝑ h̾ut inui¬
cem se sufferant cum pacientia. Mode¬
stia eiũ ꝓfectũ parit. Quia cũ se mui¬
cem tolerãt cũ lenitate ammni monen

Expanded text:
 eos, ut recte incedentes in praeceptis Domini, ad promissam gloriam possint pervenire. Sicut enim peritus medicus obsecrat infirmos, ut bene se agentes possint salutarem recipere valetudinem; ita et magister gentium hortatur, ut fidei suae digna opera facientes, possint percipere quae promissa sunt sanctis, sciens gloriae suae esse hujus rei profectum. Cum omni humilitate animi et modestia, cum magnanimitate, sufferentes invicem in charitate, sollicite servantes unitatis spiritum in vinculo pacis. Nunc dissensionem prohibet, charitati autem studendum monet; ne spiritum unitatis et pacis amittant: ac per hoc ut invicem se sufferant cum patientia. Modestia enim profectum parit; quia cum se invicem tolerant, cum lenitate animi monen
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ p̾dica re gentibꝰ misteriũ grẽ dĩ.
Scdm reuelation ẽ notum in factũ est
misterium: sic̃ ante scripsi inmodico
cat reuelationẽ misterii dĩ. de quo prĩ
breuit̾ se memorat scripsisse. h est tẽꝑa¬
te ꝓut poterant caꝑe prudẽtiam apli
insacram̃to xp̃i. Quod aliis sdis nõ fu¬
it notum filiis hominũ. sic̾ mĩc reue¬
sum adõ tp̃re xp̃i quod latebat: qui a
g̾s participes future eeñt gre ꝓmisse
in lege. Qd ostensũ dic̃ p̾dicatoribus

Expanded text:
dicare gentibus mysterium gratiae Dei. Secundum revelationem notum mihi factum est mysterium, sicut antea scripsi in modicocat revelationem mysterii Dei, de quo prius breviter se memorat scripsisse, hoc est, temperate prout poterant capere prudentiam Apostoli in sacramento Christi. Quod in aliis saeculis non fuit notum filiis hominum, sicut nunc revesum a Deo tempore Christi, quod latebat; quia gentes participes futurae essent gratiae promissae in Lege. Quod ostensum dicit praedicatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
ep̾o mittence dedarat. Dñs enĩ post
resurrectionẽ fuã apłos suos uice sua
misit p̾dicare: hunc dirgens ad con¬
u̾sionẽ gentiũ. Sic enĩ dix̃ ad eũ. uade
ego longe ad gentos mittã te. Dũco gͦ

Expanded text:
o mittente, declarat. Dominus enim post resurrectionem suam apostolos suos vice sua misit praedicare , hunc dirigens ad conversionem gentium; sic enim dixit ad eum: Vade, ego longe ad gentes mittam te . Dominico
Abbreviated transcription (Latin):
ent. hosenĩ uiderũt: quos agnoscẽt
dudũ uxisse. Quãuis captiui inui¬
ti ⁊ aliem ducant᷑. saluator tam̃ ⁊ su¬
os dix ⁊ uoluntarios. Apparentia eĩ
sua cum lacessit: desid̾antes libari
cepisse illos dr̃. Qd̾ aũt descendit qͥd¬

Expanded text:
quos agnoscerent dudum vixisse. Quamvis captivi, inviti et alieni ducantur; Salvator tamen et suos duxit, et voluntarios. Apparentia enim sua dum lacessit desiderantes liberari, cepisse illos dicitur. Quod autem ascendit,
Abbreviated transcription (Latin):
tis facere possumꝰ: uł in fide erꝰ usq ad
mortẽ ꝑseueremꝰ. Ille enĩ ꝓmagnifĩ¬
centia maiestatis sue ea gessit ꝓ nob̾
que sibi digna sunt. ut ⁊ nos inquãtũ ei¬
possumꝰ famulem᷑. Uc impłamini ĩ
omnẽ plenitudinẽ dĩ. quia fides neq
in solo patre integra ẽ. neq in solo filio
ꝑfecta: idõ ad iecit. ut impleamini in
oem plenitudinẽ dĩ. Tt confessione
& gr̃arum actione sic̃ patriita ⁊ filioh¬
onorificentia reseruat᷑. Et om̃ia que
a dõ patre sũt. ꝑ filiũ facta ⁊ restaura¬
ta credant᷑: ut sic plena ꝑfẽctio diuini¬
tatis in ꝓfessione credentiũ. Nichile¬
nun deerit xp̃iano: qnͣdo dm̃ patrem¬

Expanded text:
e ejus usque ad mortem perseveremus. Ille enim pro magnificentia majestatis suae ea gessit pro nobis, quae sibi indigna sunt; ut et nos in quantum possumus, ei famulemur. Ut impleamini in omnem plenitudinem Dei. Quia fides neque in solo Patre integra est, neque in solo Filio perfecta, ideo adjecit: Ut impleamini in omnem plenitudinem Dei; ut confessione et gratiarum actione sicut Patri, ita et Filio honorificentia reservetur: et omnia quae a Deo Patre sunt, per Filium facta et restaurata credantur; ut sit plena perfectio divinitatis in professione credentium. Nihil enim deerit christiano, q
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃isapientia ⁊ prudentia. Addit
ad gram. quia pꝰ suꝑ̃ memorata benefi¬
cia. donũ accedit sapientie ⁊ prudẽtie
rerũ sp̃aliũ. Ut notũ uob faciat miste¬
riũ uoluntatis sue iuxta placitũ suũ¬

Expanded text:
in omni sapientia et prudentia. Addit ad gratiam; quia post supra memorata beneficia donum accedit sapientiae et prudentiae rerum spiritualium. Ut notum nobis faciat mysterium voluntatis suae, juxta beneplacitum suu
Abbreviated transcription (Latin):
tociꝰ scelerismat̾. Nulli oꝑa bona ⁊ casti¬
tas ꝓderit: si sic ꝑfidus. Pfidia eñi hec
om̃ia maclat. Hinc ẽ qd̾ subdidit. Et e¬
ramꝰ natura filii ire: sic̃ ⁊ ceteri. Nat̾e
enĩ cum mala uoluptas subponit᷑. fit
natura ire. id ẽ que ultiomi subicienda st
immutata nõ sub̾a s mala uoluptate.
hocem̃ deputatur nate. qd̾ sequitur.
Und̾ ait mysaia. sem̃ pessimũ. Et q̃re
sic sem̃ pessimii: subiec̃. Reliquistisem̃¬
ifrłut natura que deserit din: pessimũ
sem̃ dicatꝰ. Degenerare ẽ enĩ ab auctore
recedere. ⁊ cum malũ exemplũ cetens
p̾bec. malũ ẽ sem̃. Eructꝰ enĩ pessimos
facit. Siu̾o redeat ad auctorẽ: bona et

Expanded text:
leris mater. Nulli opera bona et castitas proderit, si sit perfidus; perfidia enim haec omnia maculat. Hinc est, quod subdidit: Et eramus natura filii irae, 235 sicut et caeteri. Naturae enim cum mala voluntas supponitur, fit natura irae, id est, quae ultioni subjicienda sit, immutata non substantia, sed mala voluntate. Hoc enim deputatur naturae, quod sequitur; unde ait in Esaia: Semen pessimum . Et quaro sit semen pessimum, subjecit: ReliquistisIsrael , ut natura quae deserit Deum pessimum semen dicatur: degenerare enim est ab auctore recedere, et cum malum exemplum caeteris praebet, malum est semen, fructus enim pessimos facit ; si vero redeat ad auctorem, bona erit
Abbreviated transcription (Latin):
emplũ salutis credentiũ ꝙ głe: in res¬
rectione saluatoris consiste̾ ꝓficet᷑: ut
erea cognoseant fĩdeles quid eis ꝓmissũ
ẽ. Simili enĩ modo extollentur supͣ ce¬
los futun cum xp̃o: sic̃ ipse dic̃. Pater
uolo ut ubi ego fuero. ⁊ hi mecũ sint. ⁊
uideant głam meã. Hoc ꝓpt̾ incarnati¬
onẽ filii dĩ ut etiã homo factus suꝑ õs
celos ẽẽ dicat᷑. ⁊ suꝑ cunctã creaturam
sedens ad dext̾am dĩ. habens nomẽ dĩ
ꝑnaturã non ꝑ adoptionẽ. ut cogno̾cãt
cẽ illum filiũ dĩ qui illũ crucifixerũt.
Honor enĩ quẽ illi dedit pat̾ ꝑ genera¬
tionẽ tunc manfẽstat᷑ ẽ cum nat. hoõ
passus ẽ ⁊ uicta morte resurrex̃: ascẽ¬
dens unde descend̾at suꝑ om̃s celos.
unde dictũ est quia ueritas de t̾ra orta
est. Quia cñ om̃e uidiciũ pat̾ filio de¬
dit: io cirro ad dext̾am dĩ sedere dr̃ qͣsi
uider. Deniq ipse dic̃ ad discipłos.I.s

Expanded text:
emplum salutis credentium, et gloriae, in resurrectione Salvatoris consistere profitetur, ut ex ea cognoscant fideles quid eis promissum est. Simili enim modo extollentur supra coelos futuri cum Christo, sicut ipse dicit: Pater, volo ut, ubi ego fuero, et hi mecum sint, et videant gloriam meam ; hoc propter incarnationem Filii Dei: ut etiam homo factus super omnes coelos esse dicatur, et super cunctam creaturam, sedens ad dexteram Dei , habens nomen Dei per naturam, non per adoptionem, ut cognoscant esse illum Filium Dei qui illum crucifixerunt. Honor enim quem illi dedit Pater per generationem, tunc manifestatus est, cum natus homo passus est, et victa morte resurrexit, ascendens unde descenderat, super omnes coelos. Unde dictum est, quia veritas de terra orta est . Quia enim omne judicium Pater Filio dedit , idcirco ad dexteram Dei sedere dicitur, quasi judex. Denique i
Abbreviated transcription (Latin):
onis in laudẽ gle ipsis. Laus gle dĩẽ cũ
multi ad quirunt ad fidẽ: sic̃ glamedici
ẽ si multos curet. Idoq ad głam dĩ ꝑti¬
net quia gr̃s uocauit. ut salutis sue me¬
dellã consequeret᷑: ꝑ fidẽ ꝓmissã uideis
signũ habentes redẽptionis atq heredi
Redempti enĩ heredes designati sũt. si ĩ
regen̾atione ꝑdurẽt. Ut fides pͥma ueni

Expanded text:
onis in laudem gloriae ipsius. Laus gloriae Dei est, cum multi acquiruntur ad fidem, sicut gloria medici est, si multos curet. Ideoque ad gloriam Dei pertinet, quia gentes vocavit, ut salutis suae medelam consequerentur per fidem promissam Judaeis, signum habentes redemptionis atque haereditptismum. Redempti enim haeredes designati sunt, si in regeneratione perdurent; ut fides prima veni
Abbreviated transcription (Latin):
ostendet misteriũ uoluntatis sue. tp̃re
quo reuelan illũ uoluit: in agnitione
create̾. Uoluntas eiꝰ aũ hec fuit: ut tũc
ꝓpiciꝰ fieret om̃ibꝰ qui ĩerrore erant. Si¬
ue in cel siue interris. qnͣdo xp̃m mani¬
fẽstaui. ħ donũ eẽ credentiũ. ne illiᷤ in¬
putarentꝰ peccata suscipientibꝰ fidem
xp̃i. Om̃is gͦ creatura incelis ⁊ in terris.
dũ discit agnicionẽ xp̃i. restaurat᷑ ad id
qd̃ est condita. Cum enĩ ad uniꝰ dĩ fi¬
dem imbuit᷑: cognito misterio saluato¬
ris ab errore quẽ ceꝑat restaurat. ꝓ cer¬
michael ⁊ angłos eiꝯ in celo pugnare c̃
dracone. et cũ ex̾citu eis Hec repugnan¬
tia partim deerrore ẽ. partun deusur¬
pate tyrannidis p̾sũptione. In quosor

Expanded text:
sto mysterium voluntatis suae tempore, quo revelari illud voluit in agnitionem creaturae. Voluntas autem ejus haec fuit, ut tunc propitius fieret omnibus, qui in errore erant, sive in coelis, sive in terris, quando Christum manifestavit hoc donum esse credentium, ne illis imputarentur peccata suscipientibus fidem Christi. Omnis ergo creatura in coelis et in terris, dum discit agnitionem Christi, restauratur ad id quod est condita. Cum enim ad unius Dei fidem imbuitur, cognito mysterio Salvatoris, ab errore quem coeperat, restauratur, pro cerMichael et Angelos ejus in coelo pugnare cum dracone et cum exercitu ejus . Haec repugnantia partim de errore est, partim de usurpatae tyrannidis praesumptione. In quo
Abbreviated transcription (Latin):
libꝰ scribit: s ⁊ scis. ut tũc uere fi¬
deles sut. si fuerint scĩ in xp̃o iħu.
Bona enim uita tũc ꝓdest ac credi¬
tur sc̃a: si sub nomine xp̃i habeat᷑.
Alioqͥn ꝯtaminatio erit: quia ad iniuti
iedemit nos: offerens se ꝓnob̾. Benedic¬

Expanded text:
 scribit, sed et sanctis; ut tunc vere fideles sint, si fuerint sancti in Christo Jesu. Bona enim vita tunc prodest ac creditur sancta, si sub nomine Christi habeatur: alioqui contaminatio erit; quia ad injuria nostrum, quia redemit nos, offerens se pro nobis. Benedic
Abbreviated transcription (Latin):
in fide. Hi sunt quos eleg̃ ante mũdũ
in xp̃o: ut sint in contaminati coram
dõ in karitate. hoc ẽ ut amor dĩ scãm
illis faciat conu̾sationẽ. Nemo enim
meliꝯ alicui obtẽꝑat: quã qui ex kani¬
tate obsequit᷑. Predestinãs nos mad¬

Expanded text:
in fide: hi sunt quos elegit ante mundum in Christo; ut sint incontaminati coram Deo in charitate, hoc est, ut amor Dei sanctam illis faciat conversationem. Nemo enim melius alicui obtemperat, quam qui ex charitate obsequitur. Praedestinans nos in ad