comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bona seo usus ẽ spe. Si enĩ pat̾na uestis ⁊ amil ac si
qd hur inodi tanto carius ẽ posteris. qͣnto erga paren¬
tes maior affectus: nullomꝰ ipsa spnenda sunt corꝑa:
que utiꝙ multo familiariꝰ atq coniuncteꝰ qͣm quęlib
indum̃ta gestamus. Hȩc enĩ non ad ornam̃tũ uł ad¬
uitoriũ qd adhibetur extrinsecꝰ. s ad ipsam naturã
hominis ꝑtinent. Uñ ⁊ antiquoꝵ uistoꝵ funa of¬
ficiosa pietate curata sunt: et exequie eelebrate.⁊ se¬
pultura piusa. ipsiq cum iuu̾ent de sepeliendis uł
se eloserendis suis corporib filiis mandauer: & tobia
sopelendo miortuos. am ꝓiiuuse teste augo Mtebie¬

Expanded text:
ncte usus est spiritus. si enim paterna uestis et anulus ac si quid huius modi tanto carius est posteris, quanto erga parentes maior affectus, nullo modo ipsa spernenda sunt corpora, quae utique multo familiarius atque coniunctius quam quaelibet indumenta gestamus. haec enim non ad ornamentum uel adiutorium, quod adhibetur extrinsecus, sed ad ipsam naturam hominis pertinent. unde et antiquorum iustorum funera officiosa pietate curata sunt et exequiae celebratae et sepultura prouisa, ipsique, cum uiuerent, de sepeliendis uel etiam transferendis suis corporibus filiis mandauerunt. et Tobis sepeliendo mortuos deum promeruisse teste ange
Abbreviated transcription (Latin):
sum̃tes bestias resurrecturis corporibꝰ obfuturas.
quoꝵ capillꝰ capitis non ꝑibit. Nullomͦ dic̾e̾t u̾itas.
sunt occid̾e⁊ si quicqͣm ob ẽe fucure uite quicqͥd ini¬
mici de corpribꝰ occisoꝵ fac̾e̾ uoluissent: nͥ forte qͥspiã
sic absurdus ẽ. ut contendat eos qui corpꝰ oceidunt. nõ
deb̾e tim̾e añ mortem. ne corpꝰ occidant ⁊ timeri
deb̾e pꝰ mortem ne corpus orcisum sepeliri ñ sinant.
Falsum ẽgͦ quod ait cxp̃e. qui corpus occidunt ⁊ p̾ea ñ
hũt qͥd faciant: si hñt tanti quȩ de cadaueribꝰ faciãt̃.
Absit ut falsum sit: qd̾ u̾itas dixit. dictum ẽ enĩ aliqͥd
eos facẽ cum occidunt: qr in corpore sensꝰ ẽ occidendo.
lum eorum quisqͣm acelo ⁊t̾ra separauit: qd̾ totũ im¬
rimi es̃cas uolatilibꝰ celi: carnes scõꝵ tuorii bestiis

Expanded text:
sumentes bestias resurrecturis corporibus obfuturas, sumentes bestias resurrecturis corporibus obfuturas, quorum capillus capitis non peribit . Nullo modo diceret Veritas, sunt occidere; si quidquam obesset vitae futurae quidquid inimici de corporibus occisorum facere voluissent. Nisi forte quispiam sic absurdus est, ut contendat eos qui corpus occidunt, non debere timeri ante mortem, ne corpus occidant; et timeri debere post mortem, ne corpus occisum sepeliri non sinant. Falsum est ergo quod ait Christus, Qui corpus occidunt, et postea non habent quid faciant ; si habent tanta quae de cadaveribus faciant? Absit ut falsum sit quod Veritas dixit. Dictum est enim aliquid eos facere cum occidunt, quia in corpore sensus est occidendo; lum eorum quisquam a coelo et terra separavit, quam totam imtuorum escam volatilibus coeli, carnes sanctorum tuorum bestiis
Abbreviated transcription (Latin):
quodãmꝰ cõminent᷑ ⁊ quamdiu incertũ ẽ quę̧nã eaꝵ
uentura sit quero utrũ satiꝰ sit unã ꝑpeti moriendo
an omnes tuere iuuendo: Nec ignoro qͣm ciciꝰ eligat᷑
diu uiuere sub timore. tot mortiũ: qͣm semel morien¬
do nullã deiceps formidare. S aliud ẽ qd̃ carnis sen¬
sus infirmit̾ pauidꝰ refugit: aliud qd̃ m̃tis ratio dili¬
gent̾ enueleata comuncit. Mala mors putanda nẽ
qͣm bona uita p̃cesserit. Neq enĩ facit malã mortẽ
nisi quod sequit᷑ mortẽ. Nõ itaq multũ curandũ ẽ
eis qui necessario morituri sunt. quid acciditt ut
int̾ lingentium canuĩ linguas. qͣm impii diuitis in
purpura ⁊ bisso: orrenda illa gen̾a mortiũ quid mor¬
tuis obfuer̃: qui bene uixerunt: At eni uitanta stra¬
ge cadauerũ. nec sepeliri potuer̃. Neq istud pia
fides numium reformidat: tenens p̾dic̾tum. nec ab¬

Expanded text:
quodam modo comminentur, quamdiu incertum est quaenam earum quodam modo comminentur, quamdiu incertum est quaenam earum uentura sit, quaero utrum satius sit unam perpeti moriendo an omnes timere uiuendo. Nec ignoro quam citius eligatur diu uiuere sub timore tot mortium quam semel moriendo nullam deinceps formidare. Sed aliud est quod carnis sensus infirmiter pauidus refugit, aliud quod mentis ratio diligenter enucleata conuincit. Mala mors putanda non est, quam bona uita praecesserit. Neque enim facit malam mortem, nisi quod sequitur mortem. Non itaque multum curandum est eis, qui necessario morituri sunt, quid accidat ut inter lingentium canum linguas quam inpii diuitis in purpura et bysso, horrenda illa genera mortium quid mortuis obfuerunt, qui bene uixerunt? CAPUT XIge cadaverum nec sepeliri potuerunt. Neque istud pia fides nimium reformidat, tenens praedictum, nec ab
Abbreviated transcription (Latin):
meruit ab hostibꝰ credi: nõ potuit tam sc̃e pauꝑta¬
eẽ xͥanos fames diuturna uastauit. ħ qͦ in usus
suos bom fideles pie tolerando u̾terunt. Quos enĩ
fames necauit: a mał uitȩ huiꝰ sicut corporis morbꝰ
eripuit. Quos aut̃ non necauit: docuit parciꝰ ui¬
xp̃iani int̾fecti sunt: multi multaꝵ mortuĩ : ua
rietatȩ consumpti. ħ si egre ferendũ ẽ: omĩbꝰ qͥ in
hac uita ꝓcreati sunt utiq cõmune ẽ. ħ scio nemi¬
nẽ fuisse mortuum: qͥ ñ fuerat aliqͣndo moriturus.
Finis aut̃ uitȩ tam longam qͣm breuẽ uitã ħ idẽ fae.
Neq enim aliud meliꝰ. ⁊ aliud det̾uis. aut aliud maiꝰ.
⁊ aliud breuius. qd̾ iam parit̾ nõ ẽ. Qͥd aut̃ urt̾ ẽ que
mortis gen̾e uita ista finiatur: qñ ille eui finitur.
it̾m mori nõ cogit᷑: Cum aut̃ uinicuiq mortalium
sub cotidianis uite huiꝰ casibꝰ in num̾abiles mortes

Expanded text:
meruit ab hostibus credi, non potuit tamen sanctae paupertameruit ab hostibus credi, non potuit tamen sanctae paupertant, etiam Christianos fames diuturna uastauit. Hoc quoque in usus suos boni fideles pie tolerando uerterunt. Quos enim fames necauit, malis uitae huius, sicut corporis morbus, eripuit: quos autem non necauit, docuit parcius uiChristiani interfecti sunt, multi multarum mortium foeda uarietate consumti. Hoc si aegre ferendum est, omnibus, qui in hanc uitam procreati sunt, utique commune est. Hoc scio, neminem fuisse mortuum, qui non fuerat aliquando moriturus. Finis autem uitae tam longam quam breuem uitam hoc idem facit. Neque enim aliud melius et aliud deterius, aut aliud maius et aliud breuius est, quod iam pariter non est. Quid autem interest, quo mortis genere uita ista finiatur, quando ille, cui finitur, iterum mori non cogitur? Cum autem unicuique mortalium sub cottidianis uitae huius casibus innumerabiles mortes
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o nec ꝓd̾e nec ꝑd̾e potuerunt bonũ quo ip̃i boni
erant.Si aut̃ torqueri qͣm mamona iniquitatis
pd̾e maluerunt: boni nõ erant. Ammonendi aut̃
fuerunt qui tanta patiebant᷑ pauro qͣnta ẽẽnt susti
nenda ꝓaͦ: ut eum pociꝰ dilige̾ disc̾ent qui ꝓ se passo̾
ȩt̾na felicitate ditaret: nõ aurũ ⁊ argentũ. ꝓ quo pa¬
ti miserrimũ fuit. seu mentiendo occultaret᷑. seu ue¬
rum dicendo ꝓderetur. Namiq int̾ torm̃ta nemo
xp̃m confitendo amisit: nemo aurum nisi negando
seruauit. Quo cirea utiliora erant fortasse tormenta
q̃ bonũ incorruptibile amandũ docebant: qͣm illa
bona quȩ sine ullo utili fructu dños sui amore tor
duntur torti sunt. & hi forte hab̾e cupiebant. nec scã
uoluntate pauꝑes erant: qͥbꝰ demonstrandũ fuit ñ
gentumq ñ habebant: nescio quidẽ utrũ ciuiqͣm
taliũ accid̾it. ut dũ hre credit᷑ torq̃retur. Uerump

Expanded text:
uero nec prodere nec perdere potuerunt bonum, quo ipsi boni uero nec prodere nec perdere potuerunt bonum, quo ipsi boni erant. Si autem torqueri quam mammona iniquitatis prodere maluerunt, boni non erant. Admonendi autem fuerant, qui tanta patiebantur pro auro, quanta essent sustinenda pro Christo: ut eum potius diligere discerent, qui pro se passos aeterna felicitate ditaret; non aurum et argentum, pro quo pati miserrimum fuit, seu mentiendo occultaretur, seu verum dicendo proderetur. Namque inter tormenta nemo Christum confitendo amisit: nemo aurum, nisi negando, servavit. Quocirca utiliora erant fortasse tormenta, quae bonum incorruptibile amandum docebant, quam illa bona, quae sine ullo utili fructu dominos sui amore torqduntur, torti sunt. Et hi forte habere cupiebant, nec sancta voluntate pauperes erant: quibus demonstrandum fuit, non gentumque non habebant, nescio quidem utrum cuiquam talium acciderit, ut dum habere creditur torqueretur: uerum
Abbreviated transcription (Latin):
quo hostis acced̾e omnino non poss: Uñ paulinꝰ nr̃
nolensis ep̃s. ex opulentissimo diuite uoluntate pau¬
ꝑrimus ⁊ copiosissime sc̃s: quando ⁊ ipsam nolam
barbari uastauerunt. cum ab eis ten̾etur: sic incor¬
de suo ut ab eo postea cognouimꝰ p̃cabat᷑. Domine
non excrucier ꝓpt̾ aurũ ⁊ argentum. Uͥ enĩ sint oĩa
mea tu scis. Ibi enim habebat omnia sua: uͥ eum
cond̾e ⁊ thesaurizare ille monuerat. qui hȩc mala
mundo uentura p̃dix̾at. Ac ꝑ ħ qui dño suo monen¬
ti obedierant. uͥ⁊ quomͦ thesaurizare deb̾ent: nec
ip̃as t̾renas diuitias barbaris incursantibꝰ amiser̃.
Quos aut̃ nõ obedire pefutuit. qͥd de talibꝰ rebꝰ faciẽ¬
dum ȩẽt: si non p̃cedente sapientia. c̾te ꝯseq̃nte exe¬
ꝑientia didicer̃. At enĩ quidã boni ꝯ̃e xp̃iani tornĩ¬
tis excruciati sunt. ut bona sua hostibꝰ ꝓderent: illi

Expanded text:
quo accedere omnino non posset! Unde Paulinus noster, quo accedere omnino non posset! Unde Paulinus noster, Nolensis episcopus, ex opulentissimo diuite uoluntate pauperrimus et copiosissime sanctus, quando et ipsam Nolam barbari uastauerunt, cum ab eis teneretur, sic in corde suo, ut ab eo postea cognouimus, precabatur: Domine, non excrucier propter aurum et argentum; ubi enim sint omnia mea, tu scis.\' Ibi enim habebat omnia sua, ubi eum condere et thesaurizare ille monstrauerat, qui haec mala mundo uentura praedixerat. Ac per hoc qui Domino suo monenti oboedierant, ubi et quo modo thesaurizare deberent, nec ipsas terrenas diuitias barbaris incursantibus amiserunt. Quos autem non oboedisse paenituit. quid de talibus rebus faciendum esset, si non praecedente sapientia, certe consequente experientia didicerunt. At enim quidam boni etiam Christiani tormentis excruciati sunt, ut bona sua hostibus proderent. Illi
Abbreviated transcription (Latin):
sibi fundamentum bonum infuturo: ut app̃hendant
ueram uitã. Eccȩ qͥd de suis diuitus faciebant. magriꝰ
sunt lueris leuia dampna solati. plusq lecati ex his
que facile tͥbuendo tucius seruauer̃: qͣm contͥstati ex
his quȩ tumidȩ retinendo faciliꝰ amiserunt. ħ enĩ po¬
tuit in tra pire. qd̾ piguit inde tͣus ferre. Nam qui
receperunt consilium dni sui dicentis. nolite uob̾ cõ¬
de thesauros int̾ra. uͭ tinea trubigo ext̾minant.⁊i
uͥ fures esfodiunt ⁊ furant᷑. s thesaurizate uob̾ thes¬
aurum incȩlo. quo fur non accedit ireq tinea corrũ¬
pit. u eni thesaurus tuus: illicerit ⁊ cortuum ari¬
bulationis tempore ꝓbauer̃ qͣm recte sapuerint. nõ
contempnendo ueracissimũ p̃ceptorem: ⁊thesauri sui
fidelissimũ inuictissimũq custodem. Nam si musti ga¬
uisi s̃ se ibi habuisse diuitias suas. quo contigit ut
hostis non acced̾et: quanto cerenis ⁊ securiꝰ gaudere
potuerunt. qui monitu di sui illuc migrauerunt.

Expanded text:
tum bonum in futurum, ut adprehendant ueram uitam. Haec qui de suis diuitiis faciebant, magnis sunt lucris leuia damna solati plusque laetati ex his, quae facile tribuendo tutius seruauerunt, quam contristati ex his, quae timide retinendo facilius amiserunt. Hoc enim potuit in terra perire, quod piguit inde transferre. Nam qui receperunt consilium Domini sui dicentis: Nolite uobis condere thesauros in terra, ubi tinea et rubigo exterminant et ubi fures effodiunt et furantur; sed thesaurizate uobis thesaurum in caelo, quo fur non accedit neque tinea corrumpit; ubi enim est thesaurus tuus, illic erit et cor tuum, tribulationis tempore probauerunt quam recte sapuerint non contemnendo ueracissimum praeceptorem et thesauri sui fidelissimum inuictissimumque custodem. Nam si multi gauisi sunt ibi se habuisse diuitias suas, quo contigit ut hostis non accederet: quanto certius et securius gaudere potuerunt, qui monitu Dei sui illuc migrauerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uł inhis adhuc tris ꝓpt̃ us alio dgrine. Illud u̾o qd̃¬
catissimis. ⁊ amplissimis. ac ꝓ largiore miscdia ad capa¬
citatẽ multitudinis electis. p̃t̾ belloꝵ morẽ truculẽti
agere gr̃as. hinc ad ei nn ueracit̾ eurrere. ait effugi¬
ant penas ignis et̾ni. Ad̃ nom̃ multi eorum mĩda¬
cit̾ usurpar̾. ut effu gẽnt penas p̾sentis exieu. Nam
quos uides petulant et peacit̾ insultare seruis xp̃i:
sunt in eis płimi qui illum int̾itũ elademq nõ eua¬
bia atq impiissima ĩsania eiꝰ nõi resistunt corde
ꝑũso. ut sempit̾nis tenebͥs puniant᷑. ad qd̾ nñ ore
uł subdolo confuger̃ ut tp̃rali fruerent᷑ luce. T̃ot
bella gesta consepta sunt uł ante conditam romã.
uł ab eiꝰ exortu uimꝑio. Legant ⁊ ꝓferant sic ab
alienigenis aliqua captam ẽẽ ciuitatem. ut hostes
qui ceꝑant parcerent eis. quos ad dõꝵ suorum templa

Expanded text:
vel in hiis adhuc terris propter usus alios detinere. Hec vel in hiis adhuc terris propter usus alios detinere. Hec catissimis et amplissimis ac pro largiore misericordia ad capacitatem multitudinis electis praeter bellorum morem truculenti agere gratias, hinc ad eius nomen ueraciter currere, ut effugiant poenas ignis aeterni, quod nomen multi eorum mendaciter usurparunt, ut effugerent poenas praesentis exitii. Nam quos uides petulanter et procaciter insultare seruis Christi, sunt in eis plurimi, qui illum interitum clademque non euaerbia adque inpiissima insania eius nomini resistunt corde peruerso, ut sempiternis tenebris puniantur, ad quod nomen ore uel subdolo confugerunt, ut temporali luce bella gesta conscripta sunt uel ante conditam Romam uel ab eius exortu et imperio: legant et proferant sic ab alienigenis aliquam captam esse ciuitatem, ut hostes, qui ceperant, parcerent eis, quos ad deorum suorum templa
Abbreviated transcription (Latin):
eam linguas non mou̾ent. nisi fecrum hostile fugi¬
entes. insaeratis eius locis uitam de qͣ suꝑbiunt inue¬
nirent. An nõ oẽ illi romani xp̃i nomini infesti snt
eruentꝰ seuiebat inimmicꝰ ⁊ ibi accipiebat limiee tru¬
cidatoris furor. illo ducebant᷑ amiserantibꝰ hostibꝰ.
Quibꝰ etiam ext̾ ipsa loca peꝑcer̃: ne in eos meurre¬
rent qui similem miscłiã non habebant. Qui tñ
oẽ ipsi alibi truces atq hosti li more seuientes⁊ p̾ea¬
qͣm ad loca illa ueniebant. ubi fsierat int̾ dictũ. qd̾
alibi belli uite lieuisset: tota feriendr refrenabatur
inmanitas. ⁊ captiuandi cupiditas rangebat᷑. dic eua¬
ĩputant xp̃o nr̃o s facto suo: cum potius deb̾ent si
ꝗd recte saꝑent illa quȩ ab hostibꝰ asꝑa ⁊ dura ꝑpessi¬
tos hominiĩ mores bellis emendare atq cõterere.
Itemq uitam mortalium uistã atq laudabilẽ talibꝰ af¬
flictionibꝰ ex̾cere. ꝓbatamq uł in meliora tranfferre.

Expanded text:
eam linguas non mouerent, nisi ferrum hostile fugientes in sacratis eius locis uitam, de qua superbiunt, inuenirent. An non etiam illi Romani Christi nomini infesti suntcruentus saeuiebat inimicus, ibi accipiebat limitem trucidatoris furor, illo ducebantur a miserantibus hostibus, quibus etiam extra ipsa loca pepercerant, ne in eos incurrerent, qui similem misericordiam non habebant. Qui tamen etiam ipsi alibi truces adque hostili more saeuientes posteaquam ad loca illa ueniebant, ubi fuerat interdictum quod alibi belli iure licuisset, tota feriendi refrenabatur inmanitas et captiuandi cupiditas frangebatur. Sic euainputant Christo nostro sed fato suo, cum potius deberent, si quid recti sapetos hominum mores bellis emendare atque conterere itemque vitam mortalium iustam atque laudabilem affliccionibus excercere probatamque vel in meliora transferre
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ patriarchȩ de corporibꝰ suis uł cõdendis uł tͣnsferen¬
dis. ꝓpħico spũ dicta intelligi uoluerunt. Nõ aut̃ ħ locꝰ
ẽ ut ea ꝑtractemus: cum sufficiant ista quȩ diximus.
S si ea quę sustendadis uiuentibꝰ sunt necessaria. sic̃ uictꝰ
⁊ amictus. qͣmuis cũ gͣui affuctione desint. ñ frangut̃
inbonis ꝑferendi tolerandiq uircutẽ. nec eradicant ex
am̃o pietatẽ. s ex̾citatã faciunt fecundiorẽ : quanto
magis cũ desunt quȩ curandis funeribꝰ condiendisq
corporibꝰ de functoꝵ adhibi solent non efficunt misero ᷤ
in occultis pioꝵ sedibꝰ iam quietos: Ac ꝑħ qño ista cada

Expanded text:
uis uel condendis uel transferendis prophetico spiritu dicta intellegi uoluerunt; non autem hic locus est, ut ea pertractemus, cum sufficiant ista quae diximus. sed si ea quae sustentandis uiuentibus sunt necessaria, sicut uictus et amictus, quamuis cum graui afflictione desint, non frangunt in bonis perferendi tolerandique uirtutem nec eradicant ex animo pietatem, sed exercitatam faciunt fecundiorem: quanto magis, cum desunt ea, quae curandis funeribus condendisque corporibus defunctorum adhiberi solent, non efficiunt miseros in occultis piorum sedibus iam quietos! ac per hoc, qua
Abbreviated transcription (Latin):
insultare xxp̃ianis: quibꝰ ⁊ ipsiꝰ carnis membroꝵq
om̃iũ reformatio. non solum ex terra. uerum g̃e ex
aliorum elem̃torum secretissimo sinu quo dilapsa ca¬
dauera recesserunt. ⁊ intemporis pucto reddend̃a et

Expanded text:
insultare Christianis, quibus et ipsius carnis membrorumque insultare Christianis, quibus et ipsius carnis membrorumque omnium reformatio non saliorum, elementorum secretissimo sinu: quo illapsa cadavera recesserunt, in temporis momento reddenda, et
Abbreviated transcription (Latin):
damcudelicatẽ eoꝵ: qui ista fecer̃. ñ ad eoꝵ infelicitatẽ
qͥ ntta ꝑpessi sunt. Quãuis eni ħ in conspectu hominũ
diuo sepulturȩ. pompa exequiaꝵ: magis sunt uiuioꝵ
solatia. qͣm subsidia mortuoꝵ. Si aliqͥd ꝓdest impio se¬
pultura p̾ciosa. oberit pio uilis aut nulla. Preclaraᷤᷤ
exequias inconspectu hominum exibuit purpurato
illi diuiti turba famłoꝵ⁊ s multo clariores in conspee¬
tu dni ulceroso illi pauꝑi minist̾ium p̃buit angłorum:
qui eũ non extulerunt in marmoreum tumulũ. s in
habrahȩ gremuĩ sustulerunt. Rident ħ illi contͣ quos
defendendã suscepimus ciuitatẽ dĩ. Uerumptam̃ sepul¬
turȩ curam ȩtiam eorum philosophi contempser̃ꝰ ⁊ sepe
uniu̾si ex̃citus dum ꝓ terrena patͥa morerent᷑. uͭ pꝰea
iac̾ent. uł quibꝰ. bestiis ȩsca fierent ñ curar̃: licuitq¬
de hac re poetis plausibilit̾ dice̾. Celo tegit᷑ qui ñ hñt
urnã. Quantominus debent de corꝑibꝰ insepultis

Expanded text:
ista fecerunt, non ad eorum infelicitatem, qui ista perpessi sunt. Quamuis enim haec in conspectu hominum ditio sepulturae, pompa exsequiarum, magis sunt uiuorum solacia quam subsidia mortuorum. Si aliquid prodest inpio sepultura pretiosa, oberit pio . uilis aut nulla. Praeclaras exequias in conspectu hominum exhibuit purpurato illi diuiti turba famulorum, sed multo clariores in conspectu Domini ulceroso illi pauperi ministerium praebuit angelorum, qui eum non extulerunt in marmoreum tumulum, sed in Abrahae gremium sustulerunt. Rident haec illi, contra quos defendendam suscepimus ciuitatem Dei. Verum tamen sepulturae curam etiam eorum philosophi contemserunt. Et saepe uniuersi exercitus, dum pro terrena patria morerentur, ubi postea iacerent uel quibde hac re poetis plausibiliter dicere: caelo tegitur, qui non habet urnam. quanto minus debent de corporibus insepultis
Abbreviated transcription (Latin):
reu̾tar int̾ram. dominus dedit. d̾ns abstulit. sic̃ dno
placuit ita factum ẽ: sit nom̃ d̾ni benedictũ. Ut bo¬
nus seruus magnas facultates haberet. ipsam su dñi
uoluntatem cui pedissecus m̃te ditasc̾e̾t: nec cont̾sta¬
retur eis rebus uiuens relicꝰas. quas eito fuerat mo¬
riens relicturus. Illi aut̃ infirmiores que terrenis
bonis qͣmuis ea non p̃pon̾ent xep̃o. aliqͣntula tam̃
cupiditate coerebant. qͣntum ħ amando peccauerĩt.
ꝑdendo sensert̃. Tantuĩ quippe doluerunt quantũ se
doloribꝰ inseruerunt: sic̃ apłm dixisse supͣ cõmemo¬
ciplina: aquibꝰ tãdui fuerat neglecta uerboꝵ. Nam
cum dic̃ apłs qui uolunt diuites fieri. incidunt in
temptationẽ ⁊ cetã: ꝓfecto in diuitibꝰ eupiditatẽ rep̃¬
hendit. nõ facultatem qͣm p̾cepit alibi dicens. Preci¬
pe diuitibꝰ huiꝰ mundi nõ suꝑbe saꝑe. neq sꝑare in
incerto duutiaꝵ: s in do uiuo qui p̃stat nob̾ omĩa¬

Expanded text:
ar in terram. Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum; ut bonus seruus magnas facultates haberet ipsam sui Domini uoluntatem, cui pedisequus mente ditesceret, nec contristaretur eis rebus uiuens relictus, quas cito fuerat moriens relicturus. Illi autem infirmiores, qui terrenis his bonis, quamuis ea non praeponerent Christo, aliquantula tamen cupiditate cohaerebant, quantum haec amando peccauerint, perdendo senserunt. Tantum quippe doluerunt, quantum se doloribus inseruerant, sicut apostolum dixisse supra commemociplina, a quibus tam diu fuerat neglecta uerborum. Nam cum dixit apostolus: Qui uolunt diuites fieri, incidunt in tentationem et cetera, profecto in diuitiis cupiditatem reprehendit, non facultatem, quoniam praecepit alibi dicens: Praecipe diuitibus huius mundi non superbe sapere neque sperare in incerto diuitiarum, sed in Deo uiuo
Abbreviated transcription (Latin):
uastatione defuerunt: nec uiuoꝵ culpa ẽ qui ñ potu¬
erunt ista p̃b̾e nec pena mortuoꝵ qͥñ possunt ista sen
ħ sane miserrimũ ẽ. si aliquo duci potuerunt: ũ dm̃
suum ñ inuenerunt. Sunt insc̾pturis scĩs huiꝰ &e ela¬
dis magna solatͥa. Fuerunt incaptiuitate tres pueri:
fuit danihel. fuer alii ꝓpħe. nec d̾s defuit consolator
S ic gͦ non deseruit fideles suos sub dnatione gentislie
barbare tũ humanȩ: qui ꝓpħam nõ deseruit nec in
uiseribus belue. ħ quoq illi cum quibꝰ agimnꝰ malut
irridẽ qͣm cred̾e. Qui tamen insuis batt̃is credunt ario¬
nem methimneũ nobilissimũ eitharistã. eũ eẽt deiect᷑
euaui. exceptũ delfini dorso: et ad t̾ras ꝙe ꝓuectũ. Ueꝵ¬

Expanded text:
astatione defuerunt, nec vivorum culpa est, qui non possunt ista praebere, nec poena mortuorum, qui non possunt ista sentucti sunt. Hoc sane miserrimum est, si aliquo duci loco potuerunt, ubi Deum suum non inuenerunt. Sunt in scripturis sanctis huius etiam cladis magna solacia. Fuerunt in captiuitate tres pueri, fuit Daniel, fuerunt alii prophetae; nec Deus defuit consolator. Sic ergo non deseruit fideles suos sub dominatione gentis, licet barbarae, tamen humanae, qui prophetam non deseruit nec in uisceribus beluae. Haec quoque illi, cum quibus agimus, malunt inridere quam credere, qui tamen in suis litteris credunt Arionem Methymnaeum, nobilissimum citharistam, cum esset deiectus e naui, exceptum delphini dorso et ad terras e
Abbreviated transcription (Latin):
litate sedis ȩt̾ne qͣm munc expectat ꝑ pacientiã: quo¬
idusq iusticia conu̾tatur in iudiciũ. deiiceps adep¬
tura ꝑ excellentiam. uictoria ultima ⁊ pace ꝑfecta:
de adusus eos qui conditori eiꝰ dõs suos p̾ferunt fili
lem̃e marcclline suscepi: magnum opus ⁊ arduum
s. as adutor nr̃ ẽ. Nam scio quibꝰ uiribꝰ opus sit. ut
ꝑsuadeat᷑ suꝑbis quanta situirtus humilitatis. qͣ
fit ut omnia t̾rena cacun una t̃prali mobilitate nutã¬
tiat non humano. usurpata fastii. s diuina gr̃a do¬
nata celsitudo transcendat. Rex enim ⁊ conditor ei¬
uitatis huius de qͣ loqui instituimꝰ ⁊ inscͥptura ppłi
sui sententiam diuine legis aꝑuit: qr dictum e. ds
suꝑbis resistit. humilibꝰ aut̃ dat gr̃am. Hoc uero
ꝙ sui in landibꝰ dici. parcere subiectis: idebellare suꝑ¬
bos. Uñ etiam de derrena ciuitate quȩ eum dñari
appetit. ⁊ si ppłi seruiant. ipsa ei dñandi libido dñat᷑

Expanded text:
litate sedis aeternae, quam nunc expectat per patientiam, quoadusque iustitia conuertatur in iudicium, deinceps adeptura per excellentiam uictoria ultima et pace perfectdere aduersus eos, qui conditori eius deos suos praeferunt, fili carissime Marcelline, suscepi, magnum opus et arduum, sed Deus adiutor noster est. Nam scio quibus uiribus opus sit. ut persuadeatur superbis quanta sit uirtus humilitatis, qua fit ut omnia terrena cacumina temporali mobilitate nutantia non humano usurpata fastu, sed diuina gratia donata celsitudo transcendat. Rex enim et conditor ciuitatis huius, de qua loqui instituimus, in scriptura populi sui sententiam diuinae legis aperuit, qua dictum est: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Hoc uero,que sibi in laudibus dici: Parcere subiectis et debellare superbos. Unde etiam de terrena ciuitate, quae cum dominari adpetit, etsi populi ser
Abbreviated transcription (Latin):
guentum pciosum suꝑ mñbra er effudit. atq h ab eũ
sepeliendum fecit. X laudabilit̾ cõmemorant᷑ ineũgħo.
qui corpus eius de crueȩ acceptum. diligent̾ atq hono¬
rificȩ tegendum sepeliendumq curar᷑. Uerũ iste aue¬
toritates ñ ħ admonẽt qd̾ insit ullꝰ cadu̾bꝰ sensa. s ad

Expanded text:
guentum pretiosum super membra ejus effuderit, atque hoc ad eum sepeliendum fecerit : et laudabiliter commemorantur in Evangelio, qui corpus ejus de cruce acceptum, diligenter atque honorifice tegendum sepeliendumque curarunt . Verum istae auctoritates non hoc admonent, quod insit ullus cadaveribus sensus; sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
tes a fide ꝑ errauerunt: ⁊ inseruerut se doloribꝰ młtis.
Qbꝰ gͦ t̾rene diuicie in illa uastatione ꝑierunt: se ens
sic habebant. quẽadmodũ ab isto foris pauꝑe intus
diuite audier̃. id est sic mũdo utebant᷑ tanqͣm nõ utẽ¬
tes: potuerunt dice̾ qd̃ ille grauit̾ temptatꝰ ⁊ minime

Expanded text:
errauerunt et inseruerunt se doloribus multis. Quibus ergo terrenae diuitiae in illa uastatione perierunt, si eas sic habebant, quem ad modum ab isto foris paupere, intus diuite audierant, id est, si mundo utebantur tamquam non utentes, potuerunt dicere, quod ille grauiter tentatus et mini
Abbreviated transcription (Latin):
cendo tͣnscendet ꝑꝑ olimpi u̾ticẽ montis supͣ quẽ
ꝑhibent᷑ nubes ñ posse ꝯc̾sc̾e. q̃ tam sublimis qͣm
celũ sit ut ñ ibi sit aer iste eͣssior. uͥ uenti nebule
ẽẽ t̾ram u̾ticẽ montis. quasi gͥ usq ad illa cęli spa¬
tia t̾ris exaltari licuisse ⁊ aqͥs exaltari ñ licuisse
ꝯtendunt. cũ isti m̃sores.: ⁊ pensores elem̃toꝵ aqͣs
t̾ris ꝑhibeant suꝑiores atq leuiores. Ed itaq
rõnis afferant qͣre t̾ra gͣuior ⁊ inferior locũ cęli
tͣnqͥllioris inuaserit ꝑ uolumina tot annoꝵ ⁊ aqͣ
leuor ac suꝑior ꝑmissa ñ sit ħ face salutẽ ad tempꝰ
exignũ: Dicunt ⁊ ñ potuisse caꝑe arce illiꝰ qͣntitatẽ
am̃aliũ gn̾a tam multa in ut᷑q sexu bina de ĩmũdis
cubita longitudinis. ⁊ latitudinis. L. nec cogitare alid̃¬

Expanded text:
 Olympi uerticem montis, supra quem perhibentur nubes non posse concrescere, quod tam sublime iam caelum sit, ut non ibi sit aer iste crassior, ubi uenti nebulaeesse terram uerticem montis? Quur igitur usque ad illa caeli spatia terris exaltari licuisse, et aquis exaltari non licuisse contendunt, cum isti mens ores et pensores elementorum aquas terris perhibeant superiores adque leuiores? Quid itaque rationis adferunt, quare terra grauior et inferior locum caeli tranquillioris inuaserit per uolumina tot annorum, et aqua leuior ac superior permissa non sit hoc facere saltem ad tempus exiguum? Dicunt etiam non potuisse capere arcae illius quantitatem animalium genera tam multa in utroque sexu, bina de inmundis, cubita longitudinis et latitudinis quinquaginta,
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ ds̃ angłis peccantibꝰ ñ peꝑcit. s carcibꝰ cali¬
ginis inferi retrudens tͣdidit in uiditio puniendoᷤᷤ
reseruari. s potiꝰ de illis qui pͥmũ apostatantes
adõ. cũ dbło suo pͥncipe cecider̃. qͥ pͥmũ hominẽ
ꝑ inuidiã serpentina fraude deiec̃. Angłos aũt̃
fuisse ⁊̃ dĩ homines nuncupatos. eadẽ scͥpt᷑a sc̃ã
locupletissima testis ẽ. Nam ⁊ de ioħe scͥptũ ẽ.
Ecce mitto angłm ñm añ faciẽ tuã. qui p̃parauit

Expanded text:
caliginis inferi retrudens tradidit in iudicio puniendos reseruari; sed potius de illis, qui primum apostatantes a Deo cum diabolo suo principe ceciderunt, qui primum hominem per inuidiam serpentina fraude deiecit. Angelos autem fuisse etiam Dei homines nuncupatos eadem scriptura sancta locupletissima testis est. Nam et de Iohanne scriptum est: Ecce mitto angelum meum ante facie
Abbreviated transcription (Latin):
nemo ꝑmitat᷑ opinari. Iam enĩ gs̾ ita eccłiã reple-¬
uer̃ mundiq ⁊ĩmundiq donec c̾tũ ueniat᷑ ad finẽ.
ita eiꝰ unitas quadã ꝯpagine ꝯtinet᷑. ut ex uno ma
nifestissimo ȩtiã decet̾is quȩ obscuriꝰ aliqno dicta
s̃ ⁊ difficiliꝰ agnosi q̃unt dubitare fas ñ sit. Quȩ
cũ ita sint. nec inanit̾ ista ẽẽ ꝯscͥpta putare qͥsqͣm
ł durꝰ audebit. nec nil significare cũ gesta sint. nec
sola dicta ẽẽ sig̾eatiua ñ facta nec aliena ẽẽ ab ex¬
cłia significanda ꝓbabilit̾ dici pot̾. S mag̾ c̾dẽ¬
dum ẽ ⁊ sapient̾ ẽẽ memoriȩ littasq mandata ⁊

Expanded text:
nemo permittitur opinari. Iam enim gentes ita ecclesiam replenemo permittitur opinari. Iam enim gentes ita ecclesiam repleuerunt, mundique et inmundi, donec certum ueniatur ad finem, ita eius unitatis quaicta sunt et difficilius agnosci queunt, dubitare fas non sit. Quae cum ita sint, sic nec inaniter ista esse conscripta putare quisquam uel durus audebit, nec nihil significare cum gesta sint, nec sola dicta esse significatiua non facta, nec aliena esse ab ecclesia significanda probabiliter dici potest; sed magis credendum est et sapienter esse memoriae lit
Abbreviated transcription (Latin):
feminã. Solet etiam mou̾e ñ nullos. gen̾a hes¬
carum q̃ illic hr̃e pot̾ant am̃alia. q̃ ñ nͥ carne ueᷤ¬
ci putant᷑. utrũ p̾t̾ numeꝵ ibi fuerint siñ tͣnsg̃ssio¬
ne mandati. quȩ alioꝵ alendoꝵ necessitas illic
coegiss includi. an uͦ q̃ potiꝰ ẽ c̾dendum p̾t̾ carneᷤᷤ
aliia alim̃ta ẽẽ potuer̃. quȩ om̃ibꝰ ꝯuenirent. No
gͦ mir̃ si uir ille sapiens ⁊ iustꝰ ⁊̃ diuinitꝰ ad monitꝰ
qͥd cuiq ꝯgrueret. sine carnibꝰ aptam cinq gen̾i
alimoniã p̃paraũ ⁊ condidit: Qͥd ẽ aut̃ qͣ nesei ñ
cog̾et fames : aut qͥd ñ suaue ac salubre fac̾e̾ poss
ds̃ qui iam ut sine cibo uiu̾ent diuina facilitate
donaret. nͥ ut pasc̾ent᷑ etiã ħ implende fige̾ tanti
mistii ꝯueniret: Nõ aut̃ ad p̾fig̾andã ȩccłiã ꝑtiñe
tã multiplicia reꝵ signa gestaꝵ nͥ fu̾it contenciosꝰ

Expanded text:
feminam. 5. Solet etiam movere nonnullos, genera esfeminam. 5. Solet etiam movere nonnullos, genera escarum quae illic habere poterant animalia, quae nonnisi carne vesci putantur, utrum praeter numerum ibi fuerint sine transgressione mandati, quae aliorum alendorum necessitas illic coegisset includi; an uero, quod potius est credendum, praeter carnes aliqua alimenta esse potuerint, quae omnibus conuenirent. Nouergo mirum, si uir ille sapiens et iustus, etiam diuinitus admonitus quid cuique congrueret, sine carnibus aptam cuique generi alimoniam praeparauit et condidit? Quid est autem, quo uesci non cogeret fames? aut quid non suaue ac salubre facere posset Deus, qui etiam, ut sine cibo uiuerent. diuina facilitate donaret, nisi ut pascerentur etiam hoc inplendae figurae tanti mysterii conueniret? Non autem ad praefigurandam ecclesiam pertinere tam multiplicia rerum signa gestarum, nisi fuerit. contentiosus,
Abbreviated transcription (Latin):
siñ ꝯcubitu de qͥbꝰq rebꝰ uł reꝵ corruptionibꝰ nal
ł si fuer̃ sic̃ in domibꝰ eẽ ꝯ suer̃ siñ illo nu̾o definio
ẽẽ potuisse. aut si mist̾iũ sacͣtissimũ q̃ agebat᷑
⁊ tante rei figa̾ ⁊̃ u̾itate facti alit̾ ñ poss imples.
nͥ ut oĩa ibi c̃to illo num̾o eẽnt q̃ uiu̾e in aqͥs na¬
tura ꝓhibente ñ possent. ñ fuit ista cura illiꝰ hol
intͦmittebat. s uenientia ⁊ intͣntia ꝑmittebat. A
ħ enĩ ualet q̃ dictũ ẽ. intbunt ad te ñ scł home
actu. s dñ nutu. ita sane ut ñ illie fuisse c̃ dendͥ
gen̾ent sic̃ muscȩ alia u̾o in quibꝰ nicħ sit maris
et femine. sic̃ apes. Ea porro quȩ sic hñt sexũ ut
ñ hañt fetum sic̾ muli ⁊ mulȩ.mir̃ si fuer̃ ibi ac
ñ potiꝰ parentes eoꝵ ibi fuisse sufic̾et. equinuĩ ui¬
delic atq asininũ genꝰ. i siqua alia s̃ q̃ ꝯmiaetione
diu̾si geñis genus aliqͦd gigunt. S si ħ ad mist̾nĩ¬

Expanded text:
 rerum corruptionibus nasci; uel si fuerunt, sicut in domibus esse consuerunt, sine ullo numero definito esse potuisse; aut si mysterium sacratissimum, quod agebatur, et tantae rei figura etiam ueritate facti aliter non posset inpleri, nisi ut omnia ibi certo illo numero essent, quae uiuere in aquis natura prohibente non possent, non fuit ista cura illius homintromittebat, sed uenientia et intrantia permittebat. Ad hoc enim ualet quod dictum est: Inactu, sed Dei nutu; ita sane, ut non illic fuisse credenda generent, sicut muscae; alia uero in quibus nihil sit maris et feminae, sicut apes. Ea porro quae sic habent sexum, ut non habeant fetum, sicut muli et mutae, mirum si fuerunt ibi, ac non potius parentes eorum ibi fuisse suffecerit, equinum uidelicet adque asininum genus; et si qua alia sunt, quae commixtione diuersi gen
Abbreviated transcription (Latin):
sigc̃at corpꝰ humanũ in cꝰu̾itate ad homines p̾mĩ¬
tiatꝰ ẽ uenturꝰ ⁊ uenit. humani quippe corꝑis longi¬
tudo a u̾tice usq ad uestigia sexies tantũ ht̃ qͣm
latitudo quȩ ẽ ab uno lat̾ẽ ad alt̾ũ latꝰ. ⁊ decies tantũ¬
uentrẽ. ułnt si iacentẽ hominẽ metiaris supmũ
seu ꝓmĩ. sexies tantum longꝰ ẽ acapite usq ad pedeᷤᷤ.
qͣm latus adextͣ insinistrã. uł afinistra in dextͣm.
et decies qͣm altꝰ a t̾ra. Uñ facta ẽ archa. ccc. longi¬
dine. S qͥ hostium in latẽ accepit. ꝓfecto illd̾ ẽ uulnꝰ.
qũo latꝰ crucifixei lancea ꝑforatũ ẽ. Hac quippe ad
illum uenientes ing̾diunt᷑. qr iñ saeram̃ta manauer̃.
quibꝰ cͥdentes iiciant᷑. S qd de lignis quadratis fieri
iubetur. undiq stabilẽ uitã scõꝵ sige̾at. Quac̃q enĩ
uert̾is qͣdͣtum. stabit. W cet̾a quȩ in eiꝰdẽ archȩ cõ¬

Expanded text:
significat corpus humanum, in cujus veritate ad homines praensignificat corpus humanum, in cujus veritate ad homines praenuntiatus est venturus, et venit, humani quippe corporis longitudo a vertice usque ad vestigia, sexies tantum habet, quantum latitudo, quae est ab uno latere ad alterum latus; et decies tamquuentrem. uelut si iacentem hominem metiaris supinum seu pronum, sexies tantum longus est a capite ad pedes quam latus a dextra in sinistram uel a sinistra in dextram et decies quam altus a terra. unde facta est arca trecendine. et quod ostium in latere accepit, profecto illud est uulnus, quando latus crucifixi lancea perforatum est; hac quippe ad illum uenientes ingrediuntur, quia inde sacramenta manarunt, quibus credentes initiantur. et quod de lignis quadratis fieri iubetur, undique stabilem uitam sanctorum significat; quacumque enim uerteris quadratum, stabit. et cetera, quae cum in eiusdem arc
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbientes. ⁊ excitet negligentes. ⁊ ex̾ceat q̃ren¬
tes. ⁊ alat intelligentes. Quod ñ fac̾et si ñ se pꝰ
inclinaret. ⁊ qd̾am descenq̾et ad iacentes. Qd̾ aut̃
etiam int̾itum om̃iũ am̃aliũ t̾renoꝵ uolatiliũq
demntiat magnitudinẽ fut᷑ę cladis effat᷑. ñ am̃an¬
tibꝰ rõnis exꝑtibꝰ tamq ⁊ ipsa peccau̾int minat᷑ exi¬
tiũ. Iã uͦ q̃ noȩ homini iusto ⁊ sic de illo seͥptura u̾i¬
dica loqͥtur in sua gn̾atione ꝑfecto ñ utiq sic̃ ꝑfici¬
endi s̃ eiues eiuitatis dĩ in illa mortalitate qͣ eqbũt᷑
angłis dĩ. s sic̃ eẽ possunt in hac ꝑegͥnatione ꝑfecti.
imꝑat d̾s ut archam faciat. in qͣm cũ ss .i. uxore
in archã ing̾ssa sunt lib̾arent᷑ a diluiui uastitate.
ꝓculdubio fig᷑a ẽ ꝑeg̾nantis inħ scło cinitatis dĩ
ħ ẽ eccłie. quȩ fit salua ꝑ lignum. in qͦ pependit
ra ipsa longitudinis ⁊ altitudinis ⁊ latitudins eiꝰ.

Expanded text:
bientes et excitet neglegentes et exerceat quaerentes et alat intellegentes. quod non faceret, si non prius inclinaret et quodam modo descenderet ad iacentes. quod autem etiam interitum omnium animalium terrenorum uolatiliumque denuntiat, magnitudinem futurae cladis effatur, non animantibus rationis expertibus, tamquam et ipsa peccauerint, minatur exitium. Iam uero quod Noe, homini iusto et, sicut de illo scriptura ueridica loquitur, in sua generatione perfecto — non utique sicut perficiendi sunt ciues angelis dei, sed sicut esse possunt in hac peregrinatione perfecti — imperat deus, ut arcam faciat, in qua cum suis, id est in arcam ingressa sunt, liberaretur a diluuii uastitate, procul dubio figura est peregrinantis in hoc saeculo ciuitatis dei, hoc est ecclesiae., quae fit salua per lignum, in quo pependit ra ipsa longitudinis et altitudinis et latitudinis ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾. qͥd de filio eiꝰ sacra ħ historia dicat intuendũ¬
ẽ. & sech inqͥt natꝰ ẽ filius. ⁊ nominauit nom̃ eiꝰ
enos. hͥ sꝑauit inuocare nom̃ dnĩ dĩ. Nempe cla¬
mat ad testatio u̾itatis. In spe gͥ uuit homo filiꝰ
resurrectionis. in spe uiuit qͣmdui ꝑ egͥnat᷑ ħ cintaᷤ

Expanded text:
pater, quid de filio eius sacra haec historia dicat, intuendue. Et Seth, inquit, natus est filius, et nominauit nomen eius Enos; hic sperauit inuocare nomen Domini Dei. Nempe clamat adtestatio ueritatis. In spe igitur uiuit homo filius resurrectionis; in spe uiuit, quamdiu peregrinatur hic,
Abbreviated transcription (Latin):
dies eoꝵ .c. xex. anni. ñ sic accipiendũ ẽ quasi p̾nun¬
s intelligendũ ẽ tẽ eũ ħ dixcisse. cum cͥca finẽ qͥngẽ¬
toꝵ annoꝵ eẽt noȩ.i. cũ quadringentos octoginta
uite annos age̾t. Quos more suo scͥpt᷑a. d. uocat
t̾ra qui ñ erant digni tali morte defungi.q in
impios uindicatũ ẽ nõ quo qͥ cqͣm bonis qñq
morituris tale genꝰ mortis faciat aliqͥd qd̾ eis
possit ob eẽ pꝰ mortem. Uerumptam̃ nullꝰ eorum
diluuio mortiuis ẽ. qͦs de semine sech ꝓpagatos
sc̃a scͥpt᷑a omeniorat. Sic añ diuutꝰ diliuirii ean¬
sã nairauit. Uidens inquit dñs d̾s qr multe sũt

Expanded text:
entum uiginti anni, non sic accipiendum est, quasi praenunsed intellegendum est hoc Deum dixisse, cum circa finem quingentorum annorum esset Noe, id est quadringentos octoginta uitae annos ageret, quos more suo scriptura quingentterra, qui non erant digni tali morte defungi, qua in impios vindicatum est: non quo quidquam bonis quandoque morituris tale genus mpossit obesse post mortem; uerum tamen nullus eorum diluuio mortuus est, quos de semine Seth propagatos sancta scriptura commemorat. Sic autem diuinitus diluuii causa narra
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩnẽ quẽ feci a facie t̾rȩ. ab homine usq ad pecꝰ.
a reptilibꝰ usq ad uolatilia cęli. qr iratꝰ sum qm̃ feci
eos. Ira dĩ non ꝑturbatio am̃i eiꝰ ẽ. s uditrũ quo¬
urogat᷑ pena pecc̃o. Cogitatio uͦ eiꝰ ⁊ recogitatio
ita dm̃ cꝰqͣm facti sui penitet. cꝰẽ de om̃ibꝰ omino
rebꝰ tam fixa sententia qͣm e̾ta p̾scientia. S si ñ

Expanded text:
hominem quem feci a facie terrae ab homine usque ad pecus, et a repentibus usque ad volatilia coeli, quia iratus sum quoniam feci eos. Ira Dei non perturbatio animi ejus est,  cogitatio vero ejus, et recogitatio ita Deum cujusquam facti sui poenitet: cujus est de omnibus omnino rebus tam fixa sententia, quam certa praescientia. In
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dubiũ ẽ. et hos fuisse eiues t̾rigene socttatis ho¬
minuim. di aut̃ filios qui scãm carnem de sechy
pagati sunt. in hanc societatẽ deserta iusticia ae¬
clinasse. Nec mirandũ ẽ. ꝙ ⁊̃ de ipsis gigantes¬
nasci potuerunt. Neq enĩ om̃s gigantes s mag̾ młti
re placuit c̾atori. ut ⁊̃ hinc ostñdet᷑ ñ solũ pulcͥtu¬
dines uer̃ etiam magnitudines ⁊ fortitudines corpoꝵ
magmipendendas ẽẽ sapienti. qͥ sp̃alibꝰ atq ĩmorta¬
libꝰ longe melioribꝰ atq firmioribꝰ ⁊ bonoꝵ ꝓpͥis ñ
bonoꝵ maloꝵq ꝯmunibꝰ bĩficat᷑ bonis. Quã rẽ aliꝰ¬
ꝓpħa om̃dans ait. Ibi fuer̃ gigantes illi noĩati. qͥ
abinitio fuer̃ staturosi. scientes p̾liũ. non hos eleg̃
dñs. nec uiã scientie dedit illis. s int̾ier̃ qr ñ hũer̃¬

Expanded text:
non dubium est, et hos fuisse ciues terrigenae societatis honon dubium est, et hos fuisse ciues terrigenae societatis hominum; Dei autem filios, qui secundum carnem de Seth propagati sunt, in hanc societatem deserta iustitia declinasse. Nec mirandum est, nasci potuerunt: neque enim omnes gigantes, sed magis multi re placuit Creatori, udines, uerum etiam magnitudines et fortitudines corporum non magni pendendas esse sapienti, qui spiritalibus adque inmortalibus longe melioribus adque firmioribus et bonorum propriis, non bonorum malorumque communibus beatificatur bonis. Quam rem alia commendans ait: Ibi fuerunt gigantes illi nominati, qui ab initio fuerunt staturosi, scientes proelium. Non hos elegit Dominus, nec uiam scientiae dedit illis; sed interierunt, qu
Abbreviated transcription (Latin):
eo q̃ earum occulta origo ñ clarint patͥbꝰ. a quibꝰ usq
ad nos auctoritas u̾atium scͥpt᷑aꝵ c̾tissima ⁊ notissima
ritas. Scͥpsisse quidẽ ñ nulla diuina illũ enoc septi¬
mũ ab adam negare ñ possumꝰ. eũ ħ in epła canonica
udas apłs dicat. s ñ frustra ñ sunt in eo canone se¬
pturaꝵ qui seruabat᷑ in tẽplo hebrei ppłi succeden¬
tium diligentia sac̾dotũ. nisi qr ab antiqͥtate sus¬
cepte fidĩ iudicata funt. nec utr̃ ħ eẽnt que ille scͥ¬
psiss pot̾at inueniri. non talib ꝓferentib qͥ ea ꝑserit̃
successionis reꝑient᷑ rite seruasse. Uñ illa que sub
eiꝰ nomine ꝓferunt᷑ et ꝯtinent istas de gigantibꝰ
fabulas. qͥ nõ hũint hoĩes patres. recte apruden¬
tib uidi cant᷑ ñ ip̃iꝰ ẽẽ c̾denda. sic̃ multa sub
apłoꝵ ab ħeticis ꝓferunt᷑. Que omĩa nomina apo¬
cͥforz. ab auctoritate canonica diligenti examina
atq xͥanas. multos gigantes añ diliuinm fuisse

Expanded text:
enim earum occulta origo, nec patet Patribus, e quibus usque ad nos auctoritas veracium Scripturarum certissima et notissima ritas. Scripsisse quidem nonnulla diuine illum Enoch, septimum ab Adam, negare non possumus, cum hoc in epistula canonica ludas apostolus dicat. Sed non frustra non sunt in eo canone scripturarum, qui seruabatur in templo Hebraei populi succedentium diligentia sacerdotum, nisi quia ob antiquitatem suspectae fidei iudicata sunt, nec utrum haec essent, quae ille scripsisset, poterat inueniri, non talibus proferentibus, qui ea per seriem successionis reperirentur rite seruasse. Unde illa, quae sub eius nomine proferuntur et continent istas de gigantibus fabulas, quod non habuerint homines patres, recte a prudentibus iudicantur non ipsius esse credenda; sicut multa sub ab haereticis proferuntur, quae omnia nomine apocryphorum ab auctoritate canonica diligenti exami. nadque Christianas multos gigantes ante diluuium fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
gantes aũ erant suꝑ t̾ram. in diebꝰ illis. S pꝰ illd̾ eũ
intͣrent filii dĩ ad filias hominũ.⁊ gn̾abant sͥ. illi¬
erant gigantes a scło hoĩes noĩati. ħ libͥ u̾ba diui¬
ni. satis indicant iam illis diebꝰ fuisse gigantes
suꝑ t̾ram. qño filii dĩ acceꝑunt uacores filias houĩ.
cũ eas amarent bonas .i. pule̾s. Consuetudo quippe

Expanded text:
gantes autem erant super terram in diebus illis et post illud, cum intrarent filii Dei ad filias hominum, erant gigantes, a saeculo homines nominati . Haec libri verba divini satis indicant, jam illis diebus fuisse gigantes super terram, quando filii Dei acceperunt uxores filias hominum, cum eas amarent bonas, id est pulchras. Consuetudo quippe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ipsa filia lamech noema. uoluptas int̾ptat᷑. ꝑ
sech aut̃ ab adã usq ad noe denariꝰ insinuat᷑ legita¬
mus numerꝰ. cui noȩ tres adiciunt᷑ filii. uñ uno lap¬
so. duo bñdicunt᷑ a patre. ut remoto reꝓbo.⁊ ꝓbatis
quat̾ni ł qt̃ t̾mi. ipsum faciunt. his ita se hñtibꝰ. uid
ꝯsid̾andũ ⁊ cõmemorandũ ista utͣq ꝓgenies quȩ diᷤ¬
tinctis gn̾ationibꝰ duas insinuat ciuitates. unã

Expanded text:
et ipsa filia Lamech Noemma uoluptas interpretatur. Per Seth autem ab Adam usque ad Noe denarius insinuatur legitimus numerus. Cui Noe tres adiciuntur filii, unde uno lapso duo benedicuntur a patre, ut remoto reprobo et probatis quaterni uel quater terni ipsum faciunt. His ita se habentibus uideo considerandum et commemorandum, ista utraque progenies, quae distinctis generationibus duas ins
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ris ipsoꝵ ꝓpt̾ q̃ sequit᷑ eos q̃ in alio psalmo sc̃pti
ẽ. Dñe in ciuitate tua imaginẽ eoꝵ ad nichilũ redi¬
ges. filiꝰ aut̃ sech. ħ ẽ filiꝰ resiurectionis sꝑet inuocas̃
nom̃ dñi ddĩ. Eã quippe societatẽ hoĩũ ꝑfig̾at. qle
dic̃ ego aũ sic̃ oluia fructifera in domo dñi spali¬

Expanded text:
Propter quod sequitur eos quod in alio Psalmo scriptum est, Domine, in civitate tua imaginem ipsorum ad nihilum rediges . Filius autem Seth, hoc est filius resurrectionis, speret invocare nomen Domini Dei. Eam quippe societatem hominum praefigurat quae dicit, Ego autem, sicut oliva fructifera in domo Dei sp
Abbreviated transcription (Latin):
undi s seruiente offitio ꝓpagandi. ñ familiã fastꝰ
sui s ciues ciuitatis dĩ. quibꝰ annuntiarent tãꝙͣ
angłi dĩ ut pon̾ent in dõ spem suã similes illiꝰ qͥ
natꝰ de sech. filiꝰ resurectionis. ⁊ sꝑauit inuocare¬
nom̃ dm̃ dĩ in qͦ sꝑauit sech eũ ss postĩs. coheredes
ȩt̾noꝵ bonoꝵ:⁊ sub dõ patre frẽs filioꝵ. Non aut̃
illos ita fuisse angłos dĩ ut homines ñ eẽnt sic̃ qͥdã
putant. s homines ꝓculdubio fuisse scͥptura ip̃e
sine ulla ambiguitate declarat. Cum enĩ p̾missũ
eẽt qͣ uidentes angli dĩ filias hominũ qr bone s̃
sumpser̃ sͥ uxores ex om̃ibꝰ qͣs eleger᷑. max adiunctiũ
ẽ⁊ dix̃ dñs ds̃. ñ ꝑmanebit sp̃s m̃s in hõĩbꝰ his in
ȩt̾num ꝓpt̾ q̃ caro sunt. Sp̃u quippe dĩ fu̾ant facti
angłi dĩ. ⁊ filii dĩ. s declinando ad inferiora dñr hoiẽ
serti. Septuaginta qͥpp̃ int̾p̃tes.⁊ angłos dĩ dixer̃

Expanded text:
undi, sed seruiente officio propagandi; non familiam fastus sui, sed ciues ciuitatis Dei. quibus adnuntiarent tamquam angeli Dei, ut ponerent in Deo spem suam, similes illius, qui natus est de Seth, filius resurrectionis, et si; in qua spe essent cum suis posteris coheredes aeternorum bonorum et sub Deo patre fratres filiorum. Non autem illos ita fuisse angelos Dei, ut homines non essent, sicut quidam putant, sed homines procul dubio fuisse, scriptura ipsa sine ulla ambiguitate declarat. Cum enim praemissum esset, quod uidentes angeli Dei filias hominum, quia bonae sunt, sumserunt sibi uxores ex omnibus  Deus: Non permanebit spiritus meus in hominibus his in aeternum, propter quod caro sunt. Spiritu Dei quippe fuerant facti angeli Dei et filii Dei, sed declinando ad inferiora dicuntur hoserti. Et septuaginta quidem interpretes et angelos Dei dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
s singłe sparg̾ent᷑ in singłos. acsic associarent iuitã
diligentiꝰ colligandã. dum płimȩ płimos optiñeis.
Pat̃ quippe ⁊ socer. duaꝵ sunt necessitudinũ noid.
Ut g̾ alium quisq hat patiẽ. aliũ socerũ. num̾osiꝰ
se caritas porrig̾. Utrq aut̃ unꝰ adam ẽẽ cogelu.
bant᷑. Sic ⁊ eua uxor eiꝰ. utͥq sexui filioꝵ fuit s
soerꝰ imat᷑. Iue si duȩ feminȩ fuissent. mat̾ allã
et soerꝰ altã. copiosiꝰ se sociał dilectio colligẽt. pla
deniq iam soror que &̃ uxor fiebat duas cenebial
necessitudines qͥb ꝑsingła distributis ut auuͥt
pia in ducerent᷑ uadres que ñ erant iam soiores
et non solum illd̾ ut fieret nulla necessitas eẽt uer̃ cẽ
sifieret nefas eẽt. Nam si ex nepotibꝰ nepotes pͥmoꝵ
hominũ qui iam consobrinas pot̾ant acciꝑe coniugeᷤ
sororibꝰ matͥmonio iungent᷑. ñ iam due s tres in hoĩe
necessitudines fierent. quȩ ꝓpt̾ caritatẽ num̃siore ꝓ¬

Expanded text:
 singulae spargerentur in singulos; ac sic ad socialem vitam diligentius colligandam plurimae plurimos obtinerent. Pater quippe et socer duarum sunt necessitudinum nomina. Ut ergo alium quisque habeat patrem, alium socerum, numerosius se charitas porrigit. Utrumque autem unus Adam esse cogebatur bantur. Sic et Eua uxor eius utrique sexui filiorum fuit et socrus et mater; quae si duae feminae fuissent, mater altera et socrus altera, copiosius se socialis dilectio conligaret. Ipsa denique iam soror, quod etiam uxor fiebat, duas tenebat una necessitudines; quibus per singulas distributis, ut altopia inde ducerentur uxores, quae non erant iam sorores, et non solum illud ut fieret nulla necessitas esset, uerum etiam si fieret nefas esset. Nam si et nepotes primorum hominum, qui iam consobrinas poterant accipere coniuges, sororibus matrimonio iungerentur, non iam duae, sed tres in homine uno necessitudines fierent, quae propter caritatem numerosiore p