comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seipsũ intellexis se arbitratur. ut cũ quis dicit audio grecos ucisse
trbianos unus patest intellegere quod greci troianos ucerinta
alius quod truiani grecos. & uterq hoc dicentis ipsius sermonibus
rationabiliter inteltegunt. Cũ aũt dico da mihi. quid dare debeat
nullus ex ipsis sermonib ration abiliter auditor intellegit. Quod
enĩ ego non dixi: ille potius faspicabitur qͥuã aliqua ratiane. id qđ
anie ꝓlatũ non est. ꝑspicatter iuideat. Tot igitur modis cũ uo¬
eis diiusio fiat aut ꝑsignificantias. aut ꝑ modũ significationũ
aut ꝑ de terminationẽ in his quȩ scđm significantiã diuidunt᷑.
non solũ diuidendȩ sunt significationes sed & iã diuersas res
esse quȩ significantur diffinitione monstrandũ est. Aristote¬
les enĩ hoc intopicis diligenter precepit. ut in his quȩ dñr bo¬
na. alia sunt bona ut ea quȩ boni retinent qualitatẽ. aliaquȩ

Expanded text:
se ipsum intellexisse arbitratur, ut cum quis dicit ''audio Graecos uicisse se ipsum intellexisse arbitratur, ut cum quis dicit ''audio Graecos uicisse Troianos'' unus potest intelligere quod Graeci Troianos uicerint, alius quod Troiani Graecos, et haec uterque hoc dicentis ipsius sermonibus rationabiliter intelligit. Cum autem dico ''da mihi'' quid dare debeat nullus ex ipsis sermonibus rationabiliter auditor intellegit, quod enim ego non dixi ille potius suspicabitur quam aliqua ratione id quod a me prolatum non est perspicaciter uideat. Tot igitur modis cum uocis diuisio fiat, aut per significantias aut per modum significationum aut per determinationem, in his quae secundum significantiam diuiduntur non solum diuidendae sunt significationes sed etiam diuersas res esse quae significantur definitione monstrandum est. Aristoteles enim hoc in Topicis diligenter praecepit, ut in his quae dicuntur bona alia sunt bona, ut ea quae boni retinent qualitatem, alia quae
Abbreviated transcription (Latin):
uox illa facit intellectu dubitationẽ. ut est homo. Hȩc enĩ uex.
multa sigmficat. Nulla enũ diffinitione conclusa audientis in¬
tollegentiã multis raptat fluctib: errorib: q trans ducit :
Quod eñ quisq: auditor intellegat. ubiid quod dicens loquit᷑.
nulla de terminatione concludit: Nisi enĩ quisita diffiniat
dicens om̃is homo ambulat aut certe quidã homo ambulat:
& hunc nomne si ita contigit designet. intellectus audien¬
utis quod rationabiliter intellegat non habet. Sunt &iã alie
uel quid dare debeat nullus intellegit. nisi intellectus & certa
ratio de terminationis ad datur: uelsi quis dicit ad me uenite.
quoueniat uel quando misi de terminatione non noscitur
Est auit omẽ quidẽ ambiguũ dubitabile. non tamen om̃e dubi¬
tabilt ambignum. hec cnĩ quȩ dicta sunt. dubitalia quidẽ sunt
nontamen ambigua. In ambiguis enĩ uterq auditor rationabilit̃

Expanded text:
uox ulla, facit intellectu dubitationem, ut est ''homo'', haec enim uox uox ulla, facit intellectu dubitationem, ut est ''homo'', haec enim uox multa significat, nulla enim definitione conclusa audientis intelligentiam multis raptat fluctibus erroribusque traducit. Quod enim quisque auditor intellegat ubi id quod dicens loquitur nulla determinatione concluditur? Nisi enim quis ita definiat dicens ''omnis homo ambulat'' aut certe ''quidam homo ambulat'' et hunc nomine, si ita contingit, designet, intellectus audientis quod rationabiliter intellegat non habet. Sunt etiam aliae i'' quando uel quid dare debeat nullus intelligit nisi intellectus et certa ratio determinationis addatur, uel si quis dicat ''ad me uenite'' quo ueniant uel quando nisi determinatione non cognoscitur. Est autem omne quidem ambiguum dubitabile, non tamen omne dubitabile ambiguum, haec enim quae dicta sunt dubitabilia quidem sunt, non tamen ambigua. In ambiguis enim utraque auditor rationabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
nã rem quidẽ significat cuius terminiis inueniri non possit: Sed
hoc dicimus aut scđm mensurã aut scđm multitudinẽ aut scđm
speciẽ. Scđm mensurã. ut est infinitũ esse mundũ. Magnitudi
ne enĩ dicimus infinitũ. Scđm multitudinẽ ut est infinitũ esse
corporũ diuisionẽ. Infinitã nanq duusionẽ. multitudinẽ signi¬
ficamus: Rursus scđm speciẽ ut infinitas dicimus figuras. Infi¬
nitȩ enĩ species figurarũ. Dicimus & iã infinitũ aliquid scđm tem¬
pus ut infinitũ dicimus mundũ. cuius terminus scđm tẽpus in¬
iueniri non possit. Codẽ quoq: modo infinitũ dicimus dm̃. cuius
suꝑnȩ uite terminus scđm tẽpus inueniri non possit Sic igitur
hȩc uox non plura significat scđm se. sed multimode desingulis
predicatur unũ tamen ipsa significans. Alius uero modus est¬
scđm de terminationẽ. Quociens enĩ sines terminatione dr̃

Expanded text:
unam rem quidem significat cuius terminus inueniri non possit, sed unam rem quidem significat cuius terminus inueniri non possit, sed hoc dicimus aut secundum mensuram, aut secundum multitudinem aut secundum speciem: secundum mensuram, ut est infinitum ne enim dicimus infinitum; secundum multitudinem, ut est infinitam esse corporum divisionem, infinitam namque divisionum multitudinem significamus. Rursus secundum speciem, ut infinitas dicimus figuras, infinitae enim sunt species figurarum. Dicimus etiam infinitum aliquid secundum tempus, ut infinitum dicimus mundum, cujus terminus secundum tempus inueniri non possit, eodem quoque modo infinitum dicimus deum, cuius supernae uitae terminus secundum tempus inueniri non possit. Sic igitur haec uox non plura significat secundum se sed multimode de singulis praedicatur, unum tamen ipsa significans. Alius uero modus secundum determinationem. Quoties enim sine determinatione dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut ali qua potestate atq uirtute Ex his & enĩ potentus.
substantia animalis iungitur Vnde fit. ut quiddã simile
habeat huius diuisio & generis & totius diuisioni: Nã quod
quȩ libet euis pars fuerit. anime predicatio eã sequitur.
ad generis duusionẽ refertur. cuius ubicũq fuerit species.
ipsũ mox consequitur genus. Quod aut̃ non omĩs anima
omĩb partib iungitur. sed alia aliis: hoc ad naturã totius
referri necesse est. Restat igitur ut de uocis in significantias diuifi¬
one tractenus. De uocis diuisione. Fit aut̃ uocis diuisio trib: mo¬
dis. Diuiditur enĩ insignificationes ut e qui uoca udl ambigua. Plii¬
resenĩ res significat unũ nomen ut canis plures rursus una oratio
ut dico grrcos uicisse troranos alio aut̃ modo. scđm modũ. hȩc enĩ
non plura significant . sed multis modis. ut cũ dicinus infinitũ u

Expanded text:
sed ut in aliqua potestate atque uirtute. ex his enim potentiis sed ut in aliqua potestate atque uirtute. ex his enim potentiis substantia animae iungitur. Vnde fit ut quiddam simile habeat huiusmodi diuisio et generis et totius diuisioni, nam quod quaelibet eius pars fuerit animae praedicatio eam sequitur, ad generis diuisionem refertur, cuius ubicumque fuerit species ipsum mox consequitur genus; quod autem non omnis anima omnibus partibus iungitur sed alia aliis, hoc ad totius naturam referri necesse est. Restat igitur ut de uocis in significantias diuisione tractemus. Fit autem uocis diuisio tribus modis. Diuiditur enim in significationes ut aequiuoca uel ambigua, plures enim res significat unum nomen, ut ''canis'', plures rursus una oratio, ut cum dico Graecos uicisse Troianos. Alio autem modo secundum modum, haec enim non plura significant sed multis modis, ut cum dicimus ''infinitum''
Abbreviated transcription (Latin):
uidantur. sed quasi animo & ratione. ut uinũ aque mixtũ diui¬
dimus inuina aquȩ mixta hoc actu. Didimus etiam iniunũ
& aquã ex quib mixtũ est sed hoc ratione. Hȩc enĩ iam mixta
scparari non possunt. Fit aut̃ totius diuisio & inmateriã atq
formã Aliter enĩ constatstatua expartib: suis. aliter exmate¬
ria atq forma id est exaere & specie. Similiter etiam illato¬
ta diuidenda sunt. quȩ continua non sunt. Codẽ quoq modo
& ea que sunt uniuersalia. ut hominũ alii sunt in europa alu
inasia alii in affrica : Euis quoq: totius quod ex uirtutibus
consiat hoc modo facienda diuisio est. Animȩ alia pars est
in uirgultis alia in animalib. & rursus eius quę est in ani¬
malib: alia rationalis. alia sensibilis est. & rursus hȩc alus
sub diuisionib dissipantur: sed non est anima horũ genus. sed
totũ. Partes enuĩ he anime sunt. sed non ut inquantitate.

Expanded text:
uidantur sed quasi animo et ratione, ut uinum aquae mixtum diuiuidantur sed quasi animo et ratione, ut uinum aquae mixtum diuidimus in uina aquae mixta, hoc actu, diuidimus etiam in uinum et aquam ex quibus mixtum est, hoc ratione, haec enim iam mixta separari non possunt. Fit autem totius diuisio in materiam atque formam, aliter enim constat statua ex partibus suis, aliter ex materia atque forma, id est ex aere et specie. Similiter etiam illa tota diuidenda sunt quae continua non sunt eodem quoque modo et ea quae sunt uniuersalia, ut ''hominum alii sunt in Europa, alii in Asia, alii in Africa''. Eius quoque totius quod ex uirtutibus constat hoc modo facienda est diuisio: ''animae alia pars est in uirgultis, alia in animalibus'' et rursus ''eius quae est in animalibus alia rationalis, alia sensibilis est'' et rursus haec aliis sub diuisionibus dissipantur. Sed non est anima horum genus sed totum, partes enim hae animae sunt, sed non ut in quantitate,
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur. facienda totius diuisio est. Primo quidẽ si conti¬
nuũ fuerit. in eas partes ex quib ipsũ totũ constare ꝑspi¬
citur: aliter enĩ duusio non fit. Homunis eiũ corpus in partes suas ita
diuideres incaput. manus. t horacẽ. pedes. & siquo alio modo scđm
ꝓprias partes sit recta diuisio. Quorũ aut̃ multiplee est cõposi¬
tio multi plex etiã diuisio. ut animal separatur quidẽ in partes
tas quȩ sibi similes habent partes in carnes in ossa. Rursus in eas
que sibi similes non habent inmanus. in pedes. Codẽ quoq mo¬
do & naues & domus librũ quoq inuersus atq: hos in sermones
hosctiã in sillabas. sillabas in litteras soluimus. Itaq fit ut litte¬
re & sillabȩ & nomina &uersus partes quȩdã totius libriesse
uideantur. alio tamen modo accepte non partes totius. sed par¬
tes partiũ sint. Oportet aut̃ non om̃a speculari quasi actudi¬

Expanded text:
dicatur, facienda totius diuisio est primo quidem si contidicatur, facienda totius diuisio est primo quidem si continuum fuerit, in eas partes ex quibus ipsum totum constare perspicitur, aliter enim diuisio non fit. Hominis enim corpus in partes suas ita diuideres, in caput, manus, thoracem, pedes, et si quo alio modo secundum proprias partes fit recta diuisio. Quorum autem multiplex est compositio multiplex etiam diuisio, ut animal separatur quidem in partes eas quae sibi similes habent partes, in carnes, in ossa, rursus in eas quae sibi similes non habent partes, in manus, in pedes, eodem quoque modo et nauis et domus. Librum quoque in uersus atque hos in sermones, hos etiam in syllabas, syllabas in litteras soluimus, itaque fit ut litterae et syllabae et nomina et uersus partes quaedam totius libri esse uideantur, alio tamen modo acceptae non partes totius sed partes partium sint. Oportet autem non omnia speculari quasi actu di
Abbreviated transcription (Latin):
igitur in diuisione genus totũ est. species pars: Codẽq modo
differentiȩ totũ. Partes: inquas illȩ diuiduntur. Indiffiniti¬
one uero & genus & differentiȩ ꝓartessunt. diffinita uero
species. totũ Sed hec actenus: Nunc de ea diuisione dicemꝰ
quȩ est totius in partes. Hȩc enĩ erat scđa diuisio post gene¬
totũ multi pliciter significamus. Totũ nanq est. quod ec̃¬
tinuũ est. ut corpus. uel linea. uel aliquid huius modi. Di¬
cimus quoq: totũ quod continuũ est. ut totũ gregẽ. uelto¬
tũ populũ. uel exercitũ totũ Dicimus totũ. quod uniuer
sale est. ut hominẽ uel ȩ quũ. hu enĩ totisunt earĩ partiũ
idẽ hominũ uel equorũ. Unde & particularẽ unũ quẽ q
hominẽ dicimus. Dicitur quoq: totũ. quod ex quib: dã uir¬
tutib constat. Quod quidẽ anime alia potentia est sapien¬
di. alia sentiendi. alia uegetandi. Tot igitur modis cũ totũ

Expanded text:
igitur in diuisione genus totum est, species pars, eodem quoque modo igitur in diuisione genus totum est, species pars, eodem quoque modo differentiae totum, partes in quas illae diuiduntur. In definitione uero et genus et differentiae partes sunt, definita uero species totum. Sed haec hactenus. Nunc de ea diuisione dicemus quae est totius in partes, haec enim erat secunda diuisio post genetotum multipliciter significamus: totum namque est quod continuum est, ut corpus uel linea uel aliquid huiusmodi; dicimus quoque totum quod continuum non est, ut totum gregem uel totum populum uel exercitum totum; dicimussunt toti suarum partium, id est hominum uel equorum, unde et particularem unumquemque hominem dicimus; dicitur quoque totum quod ex quibusdam uirtutibus constat, ut animae alia potentia est sapiendi, alia sentiendi, alia uegetandi. Tot igitur modis cum totum
Abbreviated transcription (Latin):
tes aliquid separate extra significant. Unde fit. ut quod cũq nomen
fuerit. illa diffinitione claudatur : Et ubicũq hȩc ratio diffinitio¬
nis aptabitur : illud uonien esse non dubitẽ. Illud quoq: dicendũ ẽ
quod genus indiuisione totũ est. indiffinitione pars. & sic est dif¬
si totũ soluatur in partes. & est similis diuisio generis totius di¬
uisioni. diffinitio totius cõpositioni. Nanq indiuisione gene¬
ris animal totũ est hominis. intra se enĩ cõplectitur hominem:
indiffinitione uero parsest. Speciemnanq genus cũ aliis dif¬
ferentus uinctũ cõponit. ut cũ dico animaliũ alia sunt rati¬
talia. animal & rationalis totũ est. & rursus rationale mor¬
talis & hec trias hominis. Siuero indiffinitione dicã. homo ẽ
animal rationale mortale. tria hȩc unũ hominẽ uingunt.
Quo circa pars ipsius & genus & differentia repperitur. Sic

Expanded text:
tes aliquid separattes aliquid separatfuerit, illa diffinitione claudatur, et ubicunque haec oratio diffinitionis aptabitur, illud esse nomen non dubites. Illud quoque dicendum est, quod genus in divisione totum est in diffinitione pars, et sic est difsi totum solvatur in partes, et est similis divisio generis totius divisioni, diffinitio totius compositioni. Namque in divisione generis animal totum est hominis. Intra se enim complectitur hominem. In diffinitione vero pars est, specie namque genus cum aliis differentiis junctum componit, ut cum dico animalium alia sunt ratia'', animal rationalis totum est et rursus rationale mortalis, et haec tria hominis. Si uero in definitione dicam ''homo est animal rationale mortale'' tria haec unum hominem iungunt, quocirca pars ipsius et genus et differentia reperitur. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
hec sit oratio. tamen est oratio. Quo circa ultinia differen¬
tia que est sine tẽpore. alis differentus diuidenda est. & di¬
cemus uocũ significatiuarũ scđm positionẽ sine tẽpore. ali¬
e sunt quarũ pars extra aliquid significat. hoc ꝑtinet ad o¬
rationẽ. alu quarũ pars extranihil significat. hoc ꝑtin&
ad nomen. Nominis enĩ pars. nihil extra significat Fitigi¬
tur diffinitio sic. Nomen est uox significatiua scđm placitũ
sine tẽpore. cuius nulla pars extra significatiua est separata.
Iides ne igitur quã recta diffinitio constituta sit: Nã quod
dixci uocẽ : ab cęteris sonis nomen disiunxi: quod significatiuã
aꝑposui. nomen abiu significatius uocib separaui. Quod se¬
cundũ placitũ & sine tẽpore. ab naturalit᷑ significantib uoci¬
b: & auerbis ꝓprietas nominis distributa est. Quod eius partes
extra nibil significare. ꝓposui. ab oratione distinxi. cuuis par¬

Expanded text:
sit haec oratio, tamen est oratio. Quocirca ultima differensit haec oratio, tamen est oratio. Quocirca ultima differentia quae est sine tempore aliis item differentiis diuidenda est, et dicemus ''uocum significatiuarum secundum positionem sine tempore aliae sunt quarum pars extra aliquid significat'', hoc pertinet ad orationem, ''aliae quarum pars extra nihil significat'', hoc pertinet ad nomen, nominis enim pars nihil extra designat. Fit igitur definitio sic: ''nomen est uox significatiua secundum placitum sine tempore, cuius nulla pars extra significativa est separata''. Videsne igitur quam recta definitio constituta sit? Nam quod dixi ''uocem'' a caeteris sonis nomen disiunxi, quod ''significatiuam'' apposui nomen a non significatiuis uocibus separaui, quod ''secundum placitum'' et ''sine tempore'', ab naturaliter significantibus uocibus et a uerbis proprietas nominis distributa est, quod eius partes extra nihil significare proposui ab oratione disiunxi, cuius par
Abbreviated transcription (Latin):
est uox significatiua scđm placitũ. Sedrursus mibi non equat¬
ad nomen. Sunt nanq: & uerba uoces significatiue. & scđm
positionẽ. Nonigitur solius nominis diffinitio est. Distribu¬
oiterũ different̾ia quȩ est scđm positionẽ & dico. scđm posi¬
tionẽ uocũ significatiuarũ. aliȩ sunt cũ tempr̃. aliȩ sine tẽ¬
pore. Et differentia quidẽ cũ tẽpore nomini non uingitur.
id circo quod uerborũ est consignificare tẽpora. nominũ
uero minime. Restat ergo ut congruat illa differentia. que
est sine tẽpore. Lungo igitur bas tres differentias generi. & di¬
cõnomen est uox significatiua scđm placitũ sine tẽpore. Sed
rursus mihi non plena conclusio diffinitionis occurrit. P otest
enĩ uox & significatiua & scđm positionẽ & sine tẽpore esse.
& nomen non esse unũ. sed nomuna uincta: quȩ est oratio ut
socrates cũ platone & discipulis. sed quanquã in ꝑfecta quidẽ

Expanded text:
est uox significatiua sest uox significatiua sad nomen. Sunt namque et verba voces significativae et secundum positionem. Non igitur solius nominis diffinitio est. Distribuo iterum differentiam quae est secundum positionem, et dico: secundum positionem uocum significatiuarum aliae sunt cum tempore, aliae sine tempore'', et differentia quidem cum tempore nomini non iungitur idcirco quod uerborum est consignificare tempora, nominum uero minime; restat ergo ut congruat illa differentia quae est sine tempore. Iungo igitur has tres differentias generi et dico ''nomen est uox significatiua secundum placitum sine tempore''. Sed rursus mihi non plena conclusio definitionis occurrit, potest enim uox et significatiua et secundum positionem et sine tempore esse et nomen non esse unum sed nomina iuncta, quae est oratio, ut ''Socrates cum Platone et discipulis'', sed quamquam imperfecta quidem
Abbreviated transcription (Latin):
go nominis deplurib: nominib: p̃dicatur. & est quodã modo
species sub se continens in diuidua. Disfinitur ergo nomensic.
Sumoergo eius genus quod est uox. & diuido. Uocũ alie sunt
signifuatiue. aliȩ uerominime. Uox non significatiua ni hil
ad nomen. Et enĩ nomen : significat. Sumo ergo differentiã
quȩ est significatiua & uingo cũ genere. id est cũ uoce . &
facio uox significatiua : Tunc respicio utrũ genus hoc & dif¬
ferentia nomini sunt ȩqualia: sed nondũ ȩqualia sunt.
Potest enĩ & uoxsignificatiua esse. & nomen nonẽẽ. Sunt enĩ
quȩdã uoces quȩ do lores designant. ali& quȩ animi passio¬
nes naturaliter quȩ nomina non sunt. ut interiectiones
ficans naturaliter nibil ad nomen. uox uero significans positione
hominũ nomini congriut. Quo circa duas differentias significa¬
tuã & scđm positionẽ uingo cũ uoce. idẽ cũ genere. & diconom̃

Expanded text:
go nominis de pluribus nominibus praedicatur et est quodammmodo go nominis de pluribus nominibus praedicatur et est quodammmodo species sub se continens indiuidua. Definio ergo nomen sic. Sumo eius genus quod est uox et diuido: ''uocum aliae sunt significatiuae, aliae uero minime''. Vox autem non significatiua nihil ad nomen, etenim nomen significat; sumo ergo differentiam quae est significatiua et iungo cum genere, id est cum uoce, et facio ''uox significatiua'' et tunc respicio utrum genus hoc et differentia nomini sint aequalia. Sed nondum aequalia sunt, potest enim et uox significatiua esse et nomen non esse, sunt enim quaedam uoces quae dolores designant, aliae quae animi passiones naturaliter quae nomina non sunt, ut interiectiones. ficans naturaliter nihil ad nomen, uox uero significans positionem hominum nomini congruit. Quocirca duas has differentias, significatiuam et secundum positionem, iungo cum uoce, id est cum genere, et dico: ''nomen
Abbreviated transcription (Latin):
generi ac uideo nũ illa differentia iuncta cũ genere. e qualis pos¬
sit esse cũ ea specie quã circũ scribendã diffinitione suscepi.
Quosiminor fuerit species. illã rursus differentiã quã dudũ cũ
genere posueramus. quasi genus ponimus. eãq: in alias suas dif¬
ferentias separamus. Et rursus has duas differentias superio¬
ri generi conuingimus. & si ȩ quauit speciẽ. diffinitio speciei esse
dicetur Sinminus scđam differentiã rursus in alias separamus.
quas oñs conuingimus cũ genere & rursus speculamur si om̃s
differentie cũ genere illi ȩ quales sunt speciei quȩ diffinitur.
Et postremo totiens differentias differentus distribuimus. usq
dũ onĩs iuncte generis speciẽ ȩquali diffinitione describant.
Huius aũt̃ rei clariorẽ facient exempla notitiã. hoc modo. Sit
nobis ꝓpositũ quod diffinire uelimus. nomen. Voc abulũ er¬

Expanded text:
generi, et uideo num illa differentia iuncta cum genere aequalis posgeneri, et uideo num illa differentia iuncta cum genere aequalis possit esse cum ea specie quam circumscribendam definitione suscepi. Quod si minor fuerit species, illam differentiam rursus quam dudum cum genere posueramus quasi genus ponimus eamque in alias suas differentias separamus, et rursus has duas differentias superiori generi coniungimus, et, si aequauit speciem, definitio speciei esse dicetur, sin minus, secundam differentiam rursus in alia separamus. Quas omnes coniungimus cum genere et rursus speculamur si omnes differentiae cum genere illi aequales sunt speciei quae definitur. Et postremo toties differentias differentiis distribuimus usque dum omnes iunctae generi speciem aequali definitione describant. Huius autem rei clariorem facient exempla notitiam hoc modo. Sit nobis propositum quod definire uelimus ''nomen''. Vocabulum er
Abbreviated transcription (Latin):
tione cõplecti & illud quidẽ anulla possit diffinitio demons
trari & quẽ ad modũ ꝑ demonstrationẽ ualeat inueniri &
quȩ cũq: de ea subtilius in postremis analiticis ab aristotele
tractata sunt p̃termittã. solã tamen exequar regulam
diffimendi. Rerũ enĩ aliȩ sunt superiores. alie inferiores.
alie medie. Superiores quudẽ diffinitio nulla cõplectit᷑:
idcir co quad carũ soperiora genera inueniri non possunt. Porro aũt inferio¬
es. ut sunt indiuidua: ipsa quoq specificis differentus carent. Quo¬
circa ipse quoq adiffinitione secluse sunt. Mediȩ igitur quȩ & habent
genera. & dealus uel de geuerib uel despecieb uel indiuiduis p̃di¬
cantur : sub difinitionẽ cadere possunt. Data igitur huuis modispeci¬
e quȩ & genus habeat & deposteriori predicetur. primo eius sumo
genus & illius generis differentias diuido. & ad uingo differentiã

Expanded text:
tione complecti. Et illud quidem, an ulla possit diftione complecti. Et illud quidem, an ulla possit diftrari, et quemadmodum per demonstrationem ualeat inueniri, et quaecumque de ea subtilius in Postremis analyticis ab Aristotele tractata sunt, praetermittam, solam tamen exsequar regulam definiendi. Rerum enim aliae sunt superiores, aliae inferiores, aliae mediae. Superiores quidem definitio nulla complectitur idcirco quod earum superiora genera inueniri non possunt; porro autem inferiores, quae sunt indiuidua, ipsa quoque specificis differentiis carent, quocirca ipsae quoque a definitione seclusae sunt; media igitur quae et habent genera et de aliis uel de generibus uel de speciebus uel indiuiduis praedicantur sub definitionem cadere possunt. Data igitur huiusmodi specie quae et genus habeat et de posteriori praedicetur, primo eius sumo genus et illius generis differentias diuido; et adiungo differentiam
Abbreviated transcription (Latin):
Et rursus triangulorũ alia sunt rectiangula. alia acutos habentia tres
angulos. alia obtusum. Sic igitur generis unius fit diuisio multi¬
plex. Illud aũt scire ꝑ utile ẽ. qm̃ genus una quodã modo multa¬
rũ specierũ similitudo est. quȩ earũ omĩum substantialẽ conueni¬
entiã monstret. atq ideo collectiuũ plurimarũ specierũ genus
est. Disiunctiue uero unius generis species: quȩ qm̃ disserentus
informantur ut dictũ est. idcirco sub uno genere minus duab
specieb esse non possunt. Omũs enĩ differentia indiscre pantiũ
pluralitate constat. Sed de diuisione generis & speciei ꝑplura
dicta sunt MHanc igitur insistentib uiam: promtior ꝑ diuisio¬
nẽ generis adspeciei diffinitionẽ facultas apperitur. Oporta
enĩ non solũ quas ad diffinitionẽ differentias sumamus addis¬
cere sed ipsuis quoq: diffinitionis artẽ diligentis simet cogni¬

Expanded text:
et rursus ''triangulorum alia sunt rectiangula, alia acutos habentia tres et rursus ''triangulorum alia sunt rectiangula, alia acutos habentia tres angulos, alia obtusum''. Sic igitur generis unius fit diuisio multiplex. Illud autem scire perutile est, quoniam genus una quodammodo multarum specierum similitudo est quae earum omnium substantialem conuenientiam monstret, atque ideo collectiuum plurimarum specierum genus est, disiunctiuae uero unius generis species. Quae quoniam differentiis informantur, ut dictum est, idcirco sub uno genere minus duabus speciebus esse non possunt, omnis enim differentia in discrepantium pluralitate constat. Sed de diuisione generis et speciei pdicta sunt. Hanc igitur insistentibus viam promptior per divisionem generis ad speciei diffinitionem facultas aperitur. Oportet autem non solum quas ad diffinitionem sumamus differentias addiscere, sed ipsius diffinitionis artem diligentissima cogni
Abbreviated transcription (Latin):
nec pauciores. ut inse ipsã diuisio sicut terminus conuertatur.
Conuertitur enĩ terminus sic. Virtus est mentis habitus optimus.
rursus. habitus mentis optimus. uirtus est. Sic etiam diuisio.
Om̃e genus aliquid eorũ erit quȩ species sunt. rursus quȩ lib& species ꝓpri¬
ũ genus ẽ Fit aut̃ generis eius de multiplicit̃ diuisio. ut om̃iũ corporũ.
& quȩcũq alicuius sunt magnitudinis. Sic enĩ circulũ insemicircu¬
los & in eos quos greci tõmeas uocant. nos diuisiones possumus dicere
distribimꝰ: & tetragonũ aliãs ductoꝑ angulũ diametro intriangu¬
la. aliãs inparulleo grãmata. aliãs intetragona separamus: ita quoꝙ
genus. ut cũ dicimus numerorũ alii sunt pares. alii impares. & rur¬
sus alii primi alii ñ primi. & triangulorũ alia sunt equilatera. alia
duo sola latera ȩqua habentia. alia totis inequalia lateribus.

Expanded text:
nec pauciores, ut in se ipsa diuisio sicut terminus conuertatur. nec pauciores, ut in se ipsa diuisio sicut terminus conuertatur. Conuertitur enim terminus sic: ''uirtus est mentis habitus optimus'', rursus ''habitus mentis optimus uirtus est''. Sic etiam diuisio: ''omne genus aliquid eorum erit quae sunt species'', rursus ''quaelibet species proprium genus est''. Fit autem generis eiusdem multipliciter diuisio, ut omnium corporum et quaecumque alicuius sunt magnitudinis. Sicut enim circulum in semicirculos et in eos quos Graeci tomeas uocant nos diuisiones possumus dicere distribuimus, et tetragonum alias ducta per angulum diametro in triangula, alias in parallelogrammata, alias in tetragona separamus, ita quoque genus, ut cum dicimus ''numerorum alii sunt pares, alii impares'' et rursus ''alii primi, alii non primi'', et ''triangulorum alia sunt aequilatera, alia duo sola latera aequa habentia, alia totis inaequalia lateribus''
Abbreviated transcription (Latin):
le. aliud incorporale : recte diuisionẽ fecerit. Hȩnanq dif¬
ferentie ꝓprie substantie sunt. Si uero dicat substantiarũ
alia sunt animata. alia inanimata. hic non recte substan¬
tie differentias segregauit. Corporis nanq differentie
sunt. non sub stantie. id est scđi generis non primi. Quare ma¬
nifestũ est scđm ꝓprias differentias non scđm posterioris ge¬
neris primoꝵ generũ diuisionẽ esse faciendã. Quotiens aũt
genus aut in differentias aut inspecies soluitur. post diui¬
sionẽ factã mox diffinitiones aut exempla subdenda sunt.
Sed siquid diffinitionib non habundet: satis est exempla subi¬
cere. ut cũ dicimus corporũ alia sunt animata. subiciamus
ut homines uel ferę. alia inanimata. ut lapides. Oportet
aut̃ diuisionẽ quoq sicut ter minos neq diminutã esse neq¬
superfluã neq plures species quã sub genere sunt oportet apponi

Expanded text:
le, aliud incorporale'', recte diuisionem fecerit, hae namque difle, aliud incorporale'', recte diuisionem fecerit, hae namque differentiae propriae substantiae sunt, si quis uero sic, ''substantiarum alia sunt animata, alia inanimata'', hic non recte substantiae differentias disgregauit, corporis namque differentiae sunt, non substantiae, id est secundi generis, non primi. Quare manifestum est secundum proprias differentias, non secundum posterioris generis, priorum generum diuisionem esse faciendam. Quoties autem genus aut in differentias aut in species soluitur, post diuisionem factam mox definitiones aut exempla subdenda sunt, sed si quis definitionibus non abundet satis est exempla subicere, ut cum dicimus ''corporum alia sunt animata'' subiciamus ''ut homines uel ferae, alia inanimata, ut lapides''. Oportet autem diuisionem quoque sicut terminum neque diminutam esse neqsuperfluam, nam neque plures species quam sub genere sunt oportet apponi
Abbreviated transcription (Latin):
dũ fieri nequit. ꝓpter eam quã supra reddidimus causam.
Multis enuĩ specieb. non sunt nomina. Atq ideo. qm̃ quȩ dam
sunt prima genera. quȩdã ultima. quedã media. primum
quidẽ ut substantia. ultimũ ut animal. mediũ ut corpus.
Corpiis nanq animalis genus est. substantia corporis. Sedneq
suꝑ sub stantiã quic quã inueniri potest quod generis loco
ualeat collocari. neq sub animali. Honio namq species. non
genus est. Quare antiquior uidebitur speciei diuisio. si indi¬
gentia nominũ nonsit. Quod si his non habundamus. prima
genera usq ad ultima conuenit indifferentias separare.
Hoc aut fit hoc modo ut primũ genus in suas differentias dis¬
gregamus non in posterioris: & posterioris rursus in suas. sed
non in posterioris. Neq enĩ cȩdẽ sunt differentie corporis
quȩ animalis. Siquis enĩ dicat substantie aliud est corpora¬

Expanded text:
dum fieri nequit propter eam quam supra reddidimus causam, dum fieri nequit propter eam quam supra reddidimus causam, multis enim speciebus non sunt nomina atque ideo, quoniam quaedam sunt prima genera, quaedam ultima, quaedam media: primum quidem ut substantia, ultimum ut animal, medium ut corpus, corpus namque animalis genus est, substantia corporis, sed neque super substantiam quicquam inueniri potest quod generis loco ualeat collocari neque sgenus est. Quare antiquior videbitur speciei divisio, si indigentia nominum non sit, quod si his omnibus non abundamus, prima genera usque ad ultima convenit in differentias separare Hoc autem fit hoc modo, ut primum genus in suas differentias disgregemus non in posteriores, et posterius rursus in suas sed non in posteriores. Neque enim eaedem sunt differentiae corporis quae animalis, si quis enim dicat ''substantiae aliud est corpora
Abbreviated transcription (Latin):
partes facienda diuisio sed tota huius modi sectio agenere separan¬
da ẽ. Neq enĩ hominis species ẽ seruuis aut dominus. nec numeri. me¬
diũ. aut duplũ. Cũ igit᷑ .iiͦiͦi. sint differentiȩ: affirmationis &mega¬
tionis siñ necesseẽ : sẽꝑ tam̃ relationis reicienda diuisio ẽ. priuatio
nis chabitus & contrariorũ sumendȩ maxime aut̃ contrarictas in
differentus ponenda ẽ Nec non aña priuatio id circo. qm̃ quiddã
õtra habitũ contrariũ uidet᷑ apponere. ut ẽfinitũ & infinitũ. Quã¬
quã enĩ sit priuatio infinitũ. tam̃ contrarii imaginatione format᷑
species anindifferentias rectegenera diuidantur. Diffinitionã¬
q: diuisionis est. generis inspecies proximas distributio . Opor¬
tet igitur scđm naturã diuisionis. & scđm disfinitionẽ inꝓ
prias species semꝑ fieri generis dis gregationẽ. Sed hoc inter¬

Expanded text:
partes facienda diuisio, sed tota huiusmodi sectio a genere separanpartes facienda diuisio, sed tota huiusmodi sectio a genere separanda est, neque enim hominis species est seruus aut dominus nec numeri medium aut duplum. Cum igitur quattuor sunt differentiae, affirmationis et negationis si non necesse  habitus et contrariorum sumendae. Maxime autem contrarietas in differentiis ponenda est nec non etiam priuatio, idcirco quoniam contra habitum quiddam contrarium uidetur apponere, ut est finitum et infinitum; quamquam enim sit priuatio, infinitum tamen contrarii imaginatione formaturspecies an in differentias recte genera diuidantur, definitio namque diuisionis est generis in species proximas distributio. Oportet igitur secundum naturam diuisionis et secundum definitionem in proprias species semper fieri generis disgregationem sed hoc inter
Abbreviated transcription (Latin):
eret duplex. Figurarũ quȩ trilatere sunt. aliȩ sunt equales
aliȩ inequales. Ine qualiũ aut̃. aliȩ sunt duo latera tantũ
ȩqua babentos. aliȩ tria inȩqualia. idẽ omnia. Et cũ dicimꝰ
rerũ om̃ium alia sunt bona. alia mala. alia indifferentia. que nec
mala sunt scilica nec bona. si ita dicerent᷑ gemina diuisio ꝓuenir&. Rerũ om̃¬
ũ alia sunt differentia alia in differentia. Differentiũ aliabona. alia
mala. Itagͣ diuisio om̃is ingemina secaret᷑ sispecieb & differentus
uocabula non de essent : Quartã uͦ obpositionẽ diximusquȩ ẽ scđns
ad aliquid ut pat̃ filius. dominus seruus duplex mediũ sensibile
sensus. Hec igit᷑ nullã habent substuntialẽ differentiã quã se dis¬
crepent. inimo potius habent huius modi cognationẽ qua ad seinui¬
cẽ referant᷑ ac sine se eẽ non possint . Non ẽ gͦ generis inrelatiuas

Expanded text:
eret duplex: ''figurarum quae trilaterae sunt aliae aequales, eret duplex: ''figurarum quae trilaterae sunt aliae aequales, aliae inaequales; inaequalium aliae sunt duo latera tantum aequa habentes, aliae tria inaequalia'', id est omnia; et cum dicimus ''rerum omnium alia sunt bona, alia mala, alia indifferentia'', quae nec bona sunt scilicet nec mala, si ita diceretur gemina diuisio proueniret: ''rerum omnium alia sunt differentia, alia indifferentia; differentium alia sunt bona, alia mala''. Ita ergo diuisio omnis in gemina secaretur si speciebus et differentiis uocabula non deessent. Quartam uero oppositionem diximus quae est secundum ad aliquid, ut pater filius, dominus seruus, duplex medium, sensibile sensus. Haec igitur nullam habent substantialem differentiam qua a se discrepent, immo potius habent huiusmodi cognationem qua ad se inuicem referantur ac sine se esse non possint. Non est ergo generis in relatiuas
Abbreviated transcription (Latin):
littere qlis est animal rationale. alia sunt mortalia alia in¬
mortalia. Volentes igitur diffinitionẽ hominis reddere. diceremus
bomo est .a. littera mortalis. Nã si hominis diffinitio est animal rati¬
ouale mortale : auinal uero rationale ꝑ .a. litterã significatur. ut¬
&idem sit .a. mortale. tanquã si diceretur. Animal rationale mor¬
tale. A. enĩ ut dictũ est. animal rationale significat. sic ergo .a. lit¬
tera & mortali . duob: terminis facta diffinitio est. Quod si reperi¬
rentur in omĩb: quoq: nomina : duob semꝑ terminis tota diffiniti¬
o constitueretur: Diusio uero nominib: positis qm̃ semꝑ induos
terminos secatur manifestũ est siquis generi & differentiȩ cũ
de est ipse ͤ nomen imponat. ut cũ dicimus figurarũ que sunt tri¬
laterȩ. aliȩ sunt aequi laterȩ. aliȩ duo latera habentes aequa
alie tote ine quales. Trinaigitur ista diuisio sisic ꝓferretur. fi¬

Expanded text:
litterae'' quod est animal rationale, ''alia sunt mortalia, alia imlitterae'' quod est animal rationale, ''alia sunt mortalia, alia immortalia''. Volentes igitur definitionem hominis reddere dicemus ''homo est A littera mortalis'', nam si hominis definitio est animal rationale mortale, animal uero rationale per A litteram significatur, idem sentit ''A mortale'' tanquam si diceretur ''animal rationale mortale'', A enim, ut dictum est, animal rationale significat. Sic ergo A littera et mortali, duobus terminis, facta definitio est; quod si reperirentur in omnibus quoque nomina, duobus terminis semper terminis tota definitio constitueretur. Diuisio uero nominibus positis quoniam semper in duos terminos secatur manifestum est si quis generi et differentiae cum deest nomen imponat, ut cum dicimus ''figurarum quae sunt trilaterae aliae sunt aequilaterae, aliae duo latera habentes aequa, aliae totae inaequales''. Trina igitur ista diuisio si sic proferretur fi
Abbreviated transcription (Latin):
grũ uero albi. Sed hoc alias. Nunc aut̃ ita tractandũ est. tan¬
quã sisit aliud oppositionis genus. sicut est in predicamentis. ab
ipso quoq aristotele dispositũ. In contrariis aut̃ generũ multa
diuisio est. Fere enĩ cunctas differentias in contraria ducimus.
Sed qm̃ contraria sunt. alia medio carentia. alia mediata. ita quo¬
q diuisio facienda est. ut colorũ alia sunt alba. alia nigra. alia
neutra. Eieret aut̃ omĩs diffinitio. omĩsq diuisio duob termi¬
nis predicatis. nisi ut supra iã dictũ est indigentia quę̧ sepe exis¬
satit in nomine prohiberet. Quo aut̃ modo utreq duob termi¬
nis fierent. erit manifestũ hoc modo. Cũ enĩ dico animalium
alia sunt rationalia. alia irrationalia. Animal rationale ad
hominis diffinitionẽ contendisset. Sed qm̃ animalis rationalis
unũ nomennon est ꝑponamus ei nomen .a. litterã Rursus a.

Expanded text:
grum uero albi, sed hoc alias, nunc autem ita tractandum est tangrum uero albi, sed hoc alias, nunc autem ita tractandum est tanquam si sit aliud oppositionis genus, sicut est in Praedicamentis ab ipso quoque Aristotele dispositum. In contrariis autem generum multa diuisio est, fere enim cunctas differentias in contraria ducimus, sed quoniam contraria sunt alia medio carentia, alia mediata, ita quoque diuisio facienda est, ut ''colorum, alia sunt alba, alia nigra, alia neutra''. Fieret autem omnis definitio omnisque diuisio duobus terminis praedicatis nisi, ut supra dictum est, indigentia quae saepe existit in nomine prohiberet. Quo autem modo utraeque duobus terminis fierent erit manifestum hoc modo. Cum enim dico ''animalium alia sunt rationabilia, alia irrationabilia'' animal rationale ad hominis definitionem contendit, sed quoniam animalis rationalis unum nomen non est ponamus ei nomen A litteram: ''rursus A
Abbreviated transcription (Latin):
sed &iam circa se ip̃sa priuatũ quẽq disponit. Neq enĩ solũ cȩ¬
citas priuat hominẽ lumine. sed ip̾sa quoq scđm se priuatũ lu¬
ce disponit. Cecus enĩ dicitur ad priuationẽ quodã modo quasi
dispositus & effectus. Hoc quoq aristo teles testatur in phisicis.
Inde fit. ut priuationis differentia. ad generũ diuisionẽ frequen¬
ter utamur. Sed hic quoq: eodẽ modo sicut in contradictione fa¬
ciendũ est. Prius enĩ ponendus est habitus. qui est affirmationi con¬
similis post priuatio quȩ negationi. Aliquociens tamen priuationes
quȩdã habitus uocabulo ꝓferuntur. ut orbus. cȩcus. uiduus. Aliquoci¬
ens cũ particula priuationis. ut cũ dicimus finitũ & infinitũ. equũ
sunt. priuationes secunde. Ac de oppositione quidẽ priuatio¬
nis & habitus. hȩc dicta sufficiant : Contrariorũ uero oppo¬
sitio dubitatur fortasse. an scđm priuationẽ & habitũ esseui¬
deatur. ut albũ & nigrũ. An albũ quidẽ priuatio nigrisit. ni¬

Expanded text:
sed etiam circa se ipsam priuatum quemque disponit. Neque enim solum oculum caecitas priuat lumine, sed ipsa quoque secundum se priuatum luce disponit, caecus enim dicitur ad priuationem quodammodo quasi dispositus et affectus hoc quoque Aristoteles testatur in Physicis. Vnde fit ut priuationis differentia ad generum diuisionem frequenter utamur. Sed hic quoque eodem modo sicut in contradictione faciendum est, prius enim ponendus est habitus, qui est affirmationi consimilis, post priuatio, quae negationi. Aliquotiens tamen priuationes quaedam habitus uocabulo proferuntur, ut ''orbus'', ''caecus'', ''uiduus'', aliquotiens cum particula priuationis, ut cum dicimus ''finitum'' et ''infinitum'sunt, priuationes secundae. Ac de oppositione quidem priuationis et habitus haec dicta sufficiant, contrariorum uero oppositio dubitatur fortasse an secundum priuationem et habitum esse uideatur, ut album et nigrum, an album quidem priuatio nigri sit, ni
Abbreviated transcription (Latin):
ses qm̃ demonstrant᷑ alis argum̃tis. illa quoq scita & cognita
po ubrata sunt. ad alind aliquid apꝓbandũ argumenta ce non
tii uoe aret Sed qͥuia quatuor facultatib: disserendi orear¬
tificiũ continetur. dicendũ ẽ quȩ quib uti nouerit arguan¬
ubentasu quenter appariat. Quatuor igitur facul ttior
tieo uadr i ꝑhnlo sopho sophistȩ. Quorũ quide dialet ticalr
enđ̃ oratot incomuni argumentoꝵ materia uersant᷑. Vtirq
esĩ ine suce ssarta siue minime ꝓbabibia tam̃ sequit᷑ argumta
trator. desola tantũ ueritate de tractant oph llird ae slemona
pbabilia sine nonsi. nibil refert modo dusint ne cessaria
i quoq hisdua neeedneb uatur anguonti que surt parabi¬
beac nec essa rĩ nec essariũ acñ ꝓbabile Latec igitin uinquo

Expanded text:
sed quoniam demonstrantur aliis argumentis, illa quoque scita et cognita, sed quoniam demonstrantur aliis argumentis, illa quoque scita et cognita, monstrata sunt, ad aliud aliquid approbandum argumenta esse non entum vocare. Sed quia quatuor facultatibus disserendi omne artificium continetur, dicendum est quae quibus uti noverit argumenubertas evidenter appareat. Quatuor igitur facultatibustico, oratori, philosopho, sophistae. Quorum quidem dialecticus atque orator in communi argumentorum natura versatur. Vterque enim sive necessaria, sive minime, probabilia tamen argumenta trator de sola tantum veritate pertractant. Atque ideo sive sint probabilia, sive non sint, nihil refert, modo dum sint necessaria; hic quoque his duabus speciebus utitur argumentis, quae sunt probabile ac necessarium, necessar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbat possit accedere . Quadsiquȩ tantũ necessaria sunt ac non ꝓba¬
bilia non ꝓbat ille quiiudicat. neces seẽ ut ne illud quidẽ ꝓbet qđ
ex huius modi ratione conficitur. Itaq euenit exhuuis modi ra¬
iacinatione quȩ tantũ necessaria sunt᷑ ñ ꝓbabilia ñ esse argu
menta: sed nonita ẽ: atq hec int̃pretatio ñ recte ꝓbabilitatis in¬
tellegentiãenet. Casunt enĩ ꝓbabilia. quib: sponte atq: ultro
consensus ad iungitur. scilicet ut mox cũ audita sint apꝓbentur
Quȩ uero nec essaria sunt ac ñ ꝓbabilia aliis ꝓbabilib: ac necessari¬
is argumentis antea demanstrant᷑ : Cognitaq & credita. ad alte¬
musrer dequa dubitatur fidẽ trahuntur. ut sunt speculationes¬
om̃s iđ theoremata quȩ ingeo metria considerant᷑. Nã que illic
ꝓponunt᷑ ñ sunt talia ut hissponte animus discentis accodat.

Expanded text:
probat possit accedere. Quod si quae tantum necessaria sunt ac non probaprobat possit accedere. Quod si quae tantum necessaria sunt ac non probabilia, non probat ille qui judicat, necesse est ut ne illud quidem probet quod ex hujusmodi ratione conficitur. Itaque evenit ex hujusmodi ratione, quae tanta, atque haec interpretatio non recte probabilitatis intelligentiam tenet. Ea sunt enim probabilia, quibus sponte atque ultro consensus adiungitur, scilicet ut mox ac audita sunt approbentur. Quae vero necessaria sunt ac non probabilia, aliis probabilibus ac necessariis argumentis antea demonstrantur, cognitaque et credita ad alterius rei de qua dubitatur fidem trahuntur, ut sunt speculationes, id est theoremata quae in geometria considerantur. Nam quae illic proponuntur talia non sunt, ut his sponte animus discentis accedat,
Abbreviated transcription (Latin):
non necessaria sunt quib: facile quidõ aminuussad quieseit sedueritatis ñ¬
tenent firmitatẽ ut hoo simater ẽ. diligit. Plec ossaria uero sunt ac non¬
ꝓbabilia iquȩ ita quidẽ sese ut dicuntur habere necosse ẽ. sed insfacile non
consentit auditor ut ẽ hoc obietulunaris corporis. solis euenire defectũ¬
Neq: necossaria uero neq ꝓbabilia sudiogonencor nuapinione hominũ. neq in¬
ueritate consistunt ut hoo Habere qus n ꝑdiderit cor nua diogenen. qm̃ba¬
beat id quisq: qđ non ꝑdiderit. Quȩ quidẽ nec argumenta dicipas sunt Ar¬
gumenta enĩ. rei dubiȩ faciunt fidẽ. Exhis aũt nulla fidas est. quȩ neq
in opinione neq inueritate sunt constituta. Dici tamen potest neilla
quidẽ esse argumenta quȩ cũ sint necessaria. minime tamen ab au¬
dientib appbantur Nãsirei dubiȩ nonsit fides cogendus ẽ animus
auditoris ꝑ ea quib: ipse ad quiescit ut conolusioni quoq quã nondũ¬

Expanded text:
quiescit, sed veritatis ntenet firmitatem; ut hoc, si mater est, diligit. Necessaria vero sunt, ac noobabilia, quae ita quidem esse, ut dicuntur se habere, necesse est, sed his facile non consentit auditor: ut, ob objectum lunaris corporis, solis evenire defectuue necessaria vero neque probabilia sunt, quae neque in opinione hominum, neqveritate consistunt; ut hoc, habere quae non perdiderit cornua Diogenem, quoniam habeat id quisque quod non perdiderit; quae quidem nec argumenta dici possunt, argumenta enim rei dubiae faciunt fidem. Ex his autem nulla fides est, quae neque in opinione, neque in veritate sunt constituta. Dici tamen potest, ne illa quidem esse argumenta, quae cum sint necessaria, minime tamen audientibus approbantur. Nam si rei dubiae fit fides, cogendus est animus auditoris, per ea quibus ipse acquiescit, ut con
Abbreviated transcription (Latin):
dentib. Quȩ cũ itasint. eũ prius locũ qui a toto sumit᷑ inspicia¬
mus: Totũ. duob modis dici solet. aut ut genus. aut ut id quod
explurib integrũ partib: constat. Et illud quidẽ quod ut genus
totũ est. hoo modo sepe questionib argumenta suppeditat. ut si
sit questio an iusticia utilissit . stt srllogismus. Om̃is uirtuis uti

Expanded text:
dentibus. Quae cum ita sint, eum prius locum qui a toto sumitur inspiciadentibus. Quae cum ita sint, eum prius locum qui a toto sumitur inspiciamus. Totum duobus modis dici solet: aut ut genus, aut ut id quod ex pluribus integrum partibus constat. Et illud quidem quod ut genus, totum est, hoc modo saepe quaestionibus argumenta suppeditat, ut si sit quaestio, an justitia utilis sit, fit syllogismus: Omnis virtus uti
Abbreviated transcription (Latin):
&iã tullius in hortensio in euisdẽ philosophiȩ usus ẽ de sitsone &
de his quide argumentis que ex substantia terminorũ in questione
positorũ sumunt᷑ claris ut arbitror patefecimus exemplis. nunc
de his dicendũ ẽ quȩ terminorũ substantiã consequunt᷑. Horuero
multi faria diisio. Plura enĩ sunt quȩ singulis substantiis adhe¬
rescunt. Ab hisigit᷑ que  cuius lib& substantiã comitant᷑ argum̃¬
ta ducisolent aut ex toto. aut expartib aut ex causis uiul ẽfficien¬
tib uel materia. uel fine Et est efficiens quidẽ causa quȩ moua
atq operat᷑. ut aliquid explicet᷑. Materia uero ex qua fit aliꝗͥd
uel inqua fit. finis ꝓpt̃ quod fit . Sunt &iã inter eos locos qui ex
his sumunt᷑ quȩ substantiã consequunt᷑. aut ab effectib. aut ex
corruptionib. aut ab usib. aut pret̃ hos oñis ex cõmunit̃ acci¬

Expanded text:
 Tullius etiam in Hortensio in ejusdem philosophiae usus est defensione, et  Tullius etiam in Hortensio in ejusdem philosophiae usus est defensione, et dem argumentis quae ex substantia terminorum in quaestione positorum sumuntur, claris, ut arbitror, patefecimus exemplis: nunc de his dicendum est qui terminorum substantiam consequuntur. Horum vero multifaria divisio est; plura enim sunt, quae singulis substantiis adhaerescunt: ab his igitur quae cujuslibet substantiam comitantur, argumenta duci solent, aut ex toto, aut ex partibus, aut ex causis, vel efficientibus, vel materia, vel fine. Et est efficiens quidem causa, quae movet atque operatur, ut aliquid explicetur; materia vero, ex qua fit aliquid, vel in qua fit; finis, propter quod fit. Sunt etiam inter eos locos qui ex his sumuntur quae substantiam consequuntur, aut ab effectibus, aut a corruptionibus, aut ab usibus, aut praeter hos omnes ex communiter acci