comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bus eorum: & indiebus antiquis.
Manus tua gentes disperdidit & plan-¬
tasti eos: afflixisti populos & expu-¬
listi eos. Nec enim in gladio suo pos.¬
sederunt terram : & brachium eorum
non saluauit eos. Sed dextera tua &
brachium tuum & illuminatio uultus
tui. quoniam complaciusti in eis.
Tu es ipse rex meus & ds̃ meus: qui
mandas salutes iacob. Inte inimicos
nostros uentilabimus cornu: & in no-¬
mine tuo spernemus insurgentes in
nobis. Non enim in arcu meo spera-

Expanded text:
in diebus antiquis. Manus tua gentes disperdidit, et plantasti eos: afflixisti populos, et expulisti eos. Nec enim in gladio suo possederunt terram: et brachium eorum non salvavit eos. Sed dextera tua, et brachium tuum, et illuminatio vultus tui: quoniam complacuisti in eis. Tu es ipse Rex meus et Deus meus: qui mandas salutes Jacob. In te inimicos nostros ventilabimus cornu: et in nomine tuo spernemus insurgentes in nos. Non enim in arc
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc rogauerunt eum: ut ibi ma.
nerce aliquot diebus. Audierunt
autem apostoli & fratres qui erant
in iudea. qm & gentes receperunt
Gum autem ascendiss& petrus
iherusolimam: disceptabant aduer.¬
sus illum qui erant ex circumei¬
sione : dicentes. Qouare introisti
ad uiros preputium habentes.
& manducasti cum illis: Incipi.¬
ens autem petrus. exponebat illis
ordinem : dicens. Ego eram in
ciuitate ioppe orans: & uidi in
excessu mentis uisionem. descen

Expanded text:
Tunc rogaverunt eum, ut maneret Tunc rogaverunt eum, ut maneret apud eos aliquot diebus. Audierunt autem Apostoli, et fratres qui erant in Judaea: quoniam et Gentes receperunt Cum autem ascendisset Petrus Jerosolymam, disceptabant adversus illum, qui erant ex circumcisione, dicentes: Quare introisti ad viros praeputium habentes, et manducasti cum illis? Incipiens autem Petrus exponebat illis ordinem, dicens: Ego eram in civitate Joppe orans, et vidi in excessu mentis visione
Abbreviated transcription (Latin):
ne iudeorum & iherusalem: que̾
occiderunt suspendentes in ligno.
Hunc ds̃ suscitauit tercia die: &
dedit eum manifestum fieri non
omni populo. sed testibus pre¬
ordinatis a dõ: nobis qui man-¬
ducauimus & bibimus cum illo.
postquam resurrexit a mortuis:¬
& pręcepit nobis prȩdicare po-¬
pulo & testificari: quia ipse est
qui constitutus est a dõ iudex
uiuorum & mortuorum. Hiuc
omnes prophetȩ testimonium
perhibent: remissionem peccato-¬
rum accipere per nomen eius.
omnes qui credunt in eum. Ad¬
huc loquente petro uerba hȩc.
cecidit spiritus sanctus super
omnes qui audiebant uerbum.
Et obstupuer̃ qui erant ex eircumeisione
fideles qui uenerant cum petro:
quia & in nationes gratia spiritus
sancti effusa est. Audiebant enim¬
illos loquentes linguis: & magni¬
ficantes dm̃. Tunc respondit pe¬
trus. Numquid aquam quis pro¬
hibere potest: ut non baptiren.¬
tur hi qui spiritum sanctum acce.¬
perunt sicut & nos: Et iussit
eos in nomine iħu xp̃i baptizari.

Expanded text:
quem occiderunt suspendentes in ligno. 40. Hunc Deus suscitavit tertia die, & dedit eum manifestum fieri, 41. non omni populo, sed testibus praeordinatis a Deo: nobis, qui manducavimus, & bibimus cum illo, postquam resurrexit a mortuisicare populo et testificari quia ipse est qui constitutus est a Deo iudex vivorum et mortuorum huic omnes prophetae testimonium perhibent remissionem peccatorum accipere per nomen eius omnes qui credunt in eum adhuc loquente Petro verba haec cecidit Spiritus Sanctus super omnes qui a qui erant et circumcisione fideles, qui venerant cum Petro: quia et in Nationes gratia Spiritus Sancti effusa est. Audiebant illos loquentes linguis, et magnificantes Dominum. Tunc respondit Petrus: Numquid aquam quis prohibere potest, ut non baptizarentur hi, qui Spiritum Sanctum acceperunt sicut et nos? Et jussit eos in nomine Jesu Christi baptizari.
Abbreviated transcription (Latin):
omnia quȩcumq tibi prȩcepta
sunt a dño. Aperiens autem pe¬
trus os suum : dixit. In ueritate
comperi : qm non est personarũ
acceptor ds̃ : sed in omni gente:
qui ti& eum & operatur iusti.¬
tiam. acceptus est illi. Uerbum
misit filiis israhel: annuntians
pacem per iħm xp̃m: hic est om¬
nium dñs. Uos scitis. quod fac.¬
tum est uerbum per uniuersam
iudeam: incipiens enim a galilea
post baptismum quod predica-¬
uit iohannes iħm a nazareth.

Expanded text:
omnia quaecumque tibi praecepta omnia quaecumque tibi praecepta sunt a Domino. Aperiens autem Petrus os suum, dixit: In veritate comperi, quia non est personarum acceptor Deus: sed in omni gente, qui timet eum et operatur iustitiam acceptus est illi verbum misit filiis Israhel adnuntians pacem per Iesum Christum hic est omnium Dominus vos scitis quod factum est verbum per universam Iudaeam incipiens enim a Galilaea post baptismum quod praedicavit Iohannes Iesum a Nazareth
Abbreviated transcription (Latin):
t factum est cum introissoe pe¬
trus : obuius uenit ei cornelius.
Et procidens ad pedes eius. ado-¬
rauit eum. Petrus uero leuauit
eum: dicens. Surge. & ego ipse
homo sum. Et loquens cum illo
intrauit : & inuenit multos qui
conuenerant. Dixitq ad illos.
Uos scitis quomodo abhominatũ
sit uiro iudeo: coniungi aut ac.¬
cedere ad alienigenam: sed michi
ostendit. ds.: neminem commiine̾
aut inmundum dicere homine
Propter quod sine dubitatione.
ueni accersitus. Interrogo ergo.
quam obcausam accersisti me.
Et cornelius ait. Anudius quar¬
tana die usq ad hanc horam
orans eram hora nona in domo
mea: & ecce uir stetit ante me
in ueste candida: & ait. Gorneli:
exaudita est oratio tua: & ele¬
mosine: tuȩ commemorate: sunt
in conspectu dĩ. Mitte ergo in
ioppen: & accersi sẏmonem qui
cognominatur petrus. Hic hospi.¬
tatur in domo symonis coriarii.
iuxta mare. Confestim igitur
misi ad te : & tu bene fecisti ueni.¬
endo. Nunc ergo omnes nos in
conspectu tuo adsumus: audire

Expanded text:
t factum est cum introisset Petrus, obvius venit ei Cornelius, et procidens ad pedes ejus adoravit. Petrus vero elevavit eum, dicens: Surge, et ego ipse homo sum. Et loquens cum illo intravit, et invenit multos qui convenerant: dixitque ad illos: Vos scitis quomodo abominatum sit viro Judaeo, conjungi aut accedere ad alienigenam: sed mihi ostendit Deus, neminem communem aut immundum dicere hominem. Propter quod sine dubitatione veni accersitus. Interrogo ergo, quam ob causam accersistis me? Et Cornelius ait: A nudiusquarta die usque ad hanc horam, orans eram hora nona in domo mea, et ecce vir stetit ante me in veste candida, et ait: Corneli, exaudita est oratio tua, et eleemosynae tuae commemoratae sunt in conspectu Dei. Mitte ergo in Joppen, et accersi Simonem, qui cognominatur Petrus: hic hospitatur in domo Simonis coriarii juxta mare. Confestim ergo misi ad te: et tu benefecisti veniendo. Nunc ergo omnes nos in conspectu tuo adsumus, audire
Abbreviated transcription (Latin):
Quem cum inueniss&: perduxit
antiochiam : & annum totum
conuersati sunt in ȩcclesia: & do.¬
cuerunt turbam multam : ita
ut cognominarentur primum
antiochiȩ discipuli xp̃̾iani .xxxi.
N his autem diebus. super uene.¬
runt abiherusolimis prophetę
antiochiam. Et surgens unus
ex eis nomine agabus. significa¬
bat per spiritum famem mag¬
nam futuram in uniuerso orbe
terrarum: quȩ facta est subelaui.¬
dio. Discipuli autem prout quis
habebat. proposuerunt in ministe¬
rium mit tere habitantibus in
iudea fratribus: quod & fecerunt:¬
mittentes ad seniores. per manus

Expanded text:
quem cum invenisset quem cum invenisset Antiochiam. Et annum totum conversati sunt ibi in Ecclesia: et docuerunt turbam multam, ita ut cognominarentur primum Antiochiae discipuli, Christiani. In his autem diebus supervenerunt ab Jerosolymis prophetae Antiochiam: et surgens unus ex eis nomine Agabus, significabat per spiritum famem magnam futuram in universo orbe terrarum, quae facta est sub Claudio. Discipuli autem, prout quis habebat, proposuerunt singuli in ministerium mittere, habitantibus in Judaea fratribus: quod et fecerunt,mittentes ad seniores per manus
Abbreviated transcription (Latin):
spiritu sancto. Si ergo eandem
.T
possem prohibere dm̃: His
auditis tacuerunt: & glorifica.¬
uerunt dm̃ dicentes. Ergo &
gentibus ds̃ pęnitentiam ad ui-
t illi quidem qui dispersi fuerant
a tribulatione quȩ facta fuerat
substephano: perambulauerunt.
usq fenicem. & cyprum. & antio¬
chiam : nemini loquentes uerbũ.
nisi solis uideis. Erant autem
quidam ex eis uiri eyprii: & ey¬
renei. Qoui cum introissent an-¬
tiochiam: loquebantur & ad grę¬
cos: annuntiantes dñm iħm.
Et erat manus dñi cum eis. mul-¬
tusq numerus credentium con-¬
uersus est ad dñm. Peruenit au-¬
tem sermo ad aures ȩcclesiȩ quȩ
erat iherusolimis super istis: &
miserunt barnaban antiochiam.
Qui cum perueniss&. & uidiss& gra-¬
tiam dĩ. gauisus est: & hortaba¬
tur omnes proposito cordis per-¬
manere in dño: quia erat uir
bonus: & plenus spiritu sancto
& fide. Et aͥposita est turba
multa dño. Profectus est autem
tharsum : ut querer& saulum.

Expanded text:
Spiritu sancto. Spiritu sancto. ut possem prohibere deum? his auditis tacuerunt et glorificauerunt deum dicentes: Ergo et gentibus deus paenitentiam aEt illi quidem, qui dispersi fuerant a tribulatione, quae facta fuerat sub Stephano, perambulaverunt usque ad Phoenicen, et Cyprum, et Antiochiam, nemini loquentes verbum, nisi solis Iudaeis erant autem quidam ex eis viri cyprii et cyrenei qui cum introissent Antiochiam loquebantur et ad Graecos adnuntiantes Dominum Iesum et erat manus Domini cum eis multusque numerus credentium conversus est ad Dominum pervenit autem sermo ad aures ecclesiae quae erat Hierosolymis super istis et miserunt Barnaban usque Antiochiam qui cum pervenisset et vidisset gratiam Dei gavisus est et hortabatur omnes proposito cordis permanere in Domino quia erat vir bonus et plenus Spiritu Sancto et fide et adposita est turba multa Domino profectus est autem Tarsum ut quaereret Saulum
Abbreviated transcription (Latin):
Repleti sumus mane misericordia
tua: & exultauimus & delectati
sumus in omnibus diebus nostris.
Lȩtati sumus pro diebus quibus nos
humiliasti : annis quibus uidimus
mala. R espice in seruos tuos & in
opera tua: & dirige filios eorum.
Et sit splendor dñi dĩ nostri super
nos : & opera manuum nostrarum
dirige super nos. & opus manuum
nostrarum dirige. Laus cantici dd.xc.
ui habitat in adiutorio altissimi.
in protectione dĩ cęli commorabitur.

Expanded text:
sumus mane misericordia tua et exultavimus et delectati sumus in omnibus diebus nostris laetati sumus pro diebus quibus nos humiliasti annis quibus vidimus mala et respice in servos tuos et in opera tua et dirige filios eorum et sit splendor Domini Dei nostri super nos et opera manuum nostrarum dirige super nos  et opus manuum nostrarum dirige; laus cantici David qui habitat in adiutorio Altissimi in protectione Dei caeli commorabitur
Abbreviated transcription (Latin):
culum tu es ds. Ne auertas homi-¬
nem in humilitate. & dixisti conuer.¬
timini filii hominum. Qom̃ mille
anni ante oculos tuos : tamquam
dies hesterna quȩ preteriit. Et
custodia in nocte. quȩ pronchilo
habentur eorum anni erunt. Mane
sicut herba transeat : mane floreat
& transeat. uespere decidat indur&
& arescat. Quia defecimus in ira
tua : & in furore tuo turbati sumus.
Posiusti iniquitates nostras in conspe-¬
ctu tuo: seculum nostrum in illu-¬
minatione uultus tui. Qm̃ omnes
dies nostri defecerunt: & in ira tua
defecimus. Anni nostri sicut aranea
meditabuntur. dies annorum nos-¬
trorum in ipsis septuaginta anni.
Si autem in potentatibus octoginta

Expanded text:
 avertas hominem in humilitatem: et dixisti, Convertimini, filii hominum. Quoniam mille anni ante oculos tuos, tamquam dies hesterna, quae praeteriit. Et custodia in nocte: quae pro nihilo habentur, eorum anni erunt. Mane sicut herba transeat, mane floreat, et transeat: vespere decidat, induret, et arescat. Quia defecimus in itua  et in furore tuo conturbati sumus. Posuisti iniquitates nostras in conspectu tuo  saeculum nostrum in inluminatione vultus tui. Quoniam omnes dies nostri defecerunt  et nos in ira tua defecimus. Anni nostri sicut aranea meditabuntur  dies annorum nostrorum in ipsis septuaginta aSi autem in potentatibus, id est in
Abbreviated transcription (Latin):
de te: ut custodiant te in omnibus
uiis tuis. In manibus portabunt te.
ne forte offendas ad lapidem pedem
tuum. Super aspidem & basiliscum
ambulabis. & conculcabis leonem
& draconem. Qouoniam in me spe-¬
rauit liberabo eum: protegam eum
qm̃ cognouit nomen meum. Ela-¬
mauit ad me & exaudiam eum: cum
ipso sum in tribulatione. eripiam

Expanded text:
e te  ut custodiant te in omnibus viis tuis. In manibus portabunt te  ne umquam offendas ad lapidem pedem tuum. Super aspidem, et basiliscum ambulabis  et conculcabis leonem, et draconem. Quoniam in me sperabit liberabo eum  protegam eum, quia cognobit nomen meum. Invocabit me, et ego exaudiam eum  cum i
Abbreviated transcription (Latin):
te in tenebris: ab incursu & demonio
meridiano. Cadent a latere tuo mille
& decem milia a dextris tuis. ad te
autem non appropinquabit. Uerum.¬
ptamen oculis tuis considerabis. &
retributionem peccatorum uidebis.

Expanded text:
daemonio meridiano. cadent a latere tuo mille et dena milia a dextris tuis, ad te autem non adpropinquabit ; uerumtamen oculis t.uis considerabis et retributionem peccatorum uidebis.
Abbreviated transcription (Latin):
autem dñs nocte per uisionem
paulo. Noli timere. sed loquere.
& ne tãceas. propter quod ego sũ
tecum. Et nemo apponetur tibi
ut noceat te : qm populus multus¬
est michi in hac ciuitate. Dedit
autem ibi annum & sex menses.
docens apud eos uerbum dĩ. xluiiii.¬
allione autem proconsule achaiȩ:
in surrexerunt uno animo iudei¬

Expanded text:
autem Dominus nocte per visionem autem Dominus nocte per visionem Paulo: Nli timere, sed loquere, et ne taceas: propter quod ego sum tecum: et nemo apponetur tibi, ut noceat te: quoniam populus est mihi multus in hac civitate. Sedit autem ibi annum et sdocens apud eos verbum Dei Gallione autem proconsule Achaiae insurrexerunt uno animo Iudaei
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec egressus ab athenis: uenit
corinthum: & inueniens quendam
iudeum nomine aquilam. pon-¬
ticum genere: qui nuper uene¬
rat abitalia. & priscillam uxorẽ:
eius: eoquod prȩcepissoe claudius
discedere omnes iudeos a roma.
accessit ad eos. Et quia eiusdem
erat artis: manebat apud eos.
& operabatur. Erat autem sce¬
nofactorie artis disputabat aut̃¬
in sẏnagoga per omne: sabbatum:
in terponens nomen dñi iħu: sua-¬
debatq iudeis & grecis. Gum
uenissent autem de macedonia
sileas & timotheus: instabat uer-¬
bo paulus : testificans iudeis esse
xp̃m iħm. Contradicentibus
autem eis & blasphemantibus: ex.¬
cutiens uestimenta sua:dixit ad
eos. Sanguis uester suꝑer caput
uestrum. Mundus ego ex hoc
ad gentes uadam. Et migrans
inde. intrauit in domum cuius-¬
dam nomine titi iusti colentis
dm̃ : cuius domus erat coniun.¬
cta synagoge. Grispus autem
archisynagogus credidit dño
cum omni domo sua.& multi
corinthiorum audientes crede¬
bant. & baptirabantur. Dixit

Expanded text:
ost haec egressus ab Athenis venit Corinthum, et inveniens quemdam Judaeum nomine Aquilam, Ponticum genere, qui nuper venerat ab Italia, et Priscillam uxorem ejus eo quod praecepisset Claudius discedere omnes Judaeos a Roma, accessit ad eos. Et quia ejusdem erat artis, manebat apud eos, et operabatur erant autem scenofactoriae artis. Et disputabat in synagoga per omne sabbatum, interponens nomen Domini Jesu, suadebatque Judaeis, et Graecis. Cum venissent autem de Macedonia Silas et Timotheus, instabat verbo Paulus, testificans Judaeis esse Christum Jesum. Contradicentibus autem eis, et blasphemantibus, excutiens vestimenta sua, dixit ad eos: Sanguis vester super caput vestrum: mundus ego, ex hoc ad gentes vadam. Et migrans inde, intravit in domum cujusdam, nomine Titi justi, colentis Deum, cujus domus erat conjuncta synagogae. Crispus autem archisynagogus credidit Domino cum omni domo sua: et multi Corinthiorum audientes credebant, et baptizabantur. Dixit
Abbreviated transcription (Latin):
cisti eos dum alleuarentur. Quomodo
facti sunt in desolationem: subito
defecerunt. perierunt propter ini.¬
quitatem suam. Uelut somnium sur-¬
gentium dñe: in ciuitate tua imaginẽ
ipsorum ad nichilum rediges. Quia
in flammatum est cor meum & renes
mei commutati sunt: & ego ad nichilũ
redactus sum & nesciui. Ut iumentũ
factus sum apud te. & ego semper tecũ.
Tenuisti manum dexteram meam: &
in uoluntate. tua deduxisti me. & cum
gloria suscepisti me. Quid enim mi-¬
chi est in celo: & a te quid uolui super
terram.Defecit caro mea & cor meu
as̃ cordis mei. & pars mea ds̃ in ȩter-¬
num. Quia ecce qui elongant se a
te peribunt: perdidisti omnes qui
fornicantur abs te. Michi autem
adherere dõ bonum est. ponere
in dño dõ spem meam. Ut annunti.¬
em omnes predicationes tuas. in por-¬

Expanded text:
ur quomodo facti sunt in desolationem subito defecerunt perierunt propter iniquitatem suam velut somnium surgentium Domine in civitate tua imaginem ipsorum ad nihilum rediges quia inflammatum est cor meum et renes mei commutati sunt et ego ad nihilum redactus sum et nescivi ut iumentum factus sum apud te et ego semper tecum tenuisti manum dexteram meam et in voluntate tua deduxgloria suscepisti me. Quid enim mihi est in coelo? et a te quid volui super terram? Defecit caro mea et cor meum: Deus cordis mei, et pars mea Deus in aeternum. Quia ecce qui elongant a te, peribunt: perdidisti omnes qui fornicantur abs te. Mihi autem adhaerere Deo bonum est: ponere in Domino Deo spem meam: ut annuntiem omnes praedicationes tuas in por
Abbreviated transcription (Latin):
uam bonus israhel ds̃ : his qui
recto sunt corde. Mei autem pe¬
ne moti sunt pedes: pene effusi
sunt gressus mei. Quia zelaui su-¬
per iniquos : pacem peccatorum
uidens. Quia non est respectus
morti eorum: & firmamentum
in plaga eorum. In labore hominũ
non sunt : & cum hominibus non
flagellabuntur. Ideo tenuit eos su¬¬
perbia. operti sunt iniquitate &
impietate sua. Prodiit quasi ex adipe
iniquitas eorum: transierunt in af.¬
fectum cordis. Gogitauerunt & lo.

Expanded text:
his qui recto sunt corde. Mei autem pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei. Quia zelavi super iniquos, pacem peccatorum videns. Quia non est respectus morti eorum, et firmamentum in plaga eorum. In labore hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur. Ideo tenuit eos superbia, operti sunt iniquitate et impietate sua. Prodiit quasi ex adipe iniquitas eorum, transierunt in affectum c
Abbreviated transcription (Latin):
secundum cor tuum. & omne con-¬
silium tuum confirmoe. Lȩtabi.¬
mur in salutari tuo: & in nomine
dĩ nostri magnificabimur. Imple.¬
at dñs omnes peticiones tuas. nunc
cognoui qm̃ saluum fecit dNͣs
xp̃m suum. Exaudice illum de
cȩlo sancto suo: inpotentatibus sa.¬
lus dexterȩ eius. Hi in curribus
& hi in equis . nos autem in nomine
dñi dĩ nostri inuocabimus. Ipsi obli.¬
gati sunt & ceciderunt: nos autem
surreximus & erecti sumus. Dñe
saluum fac regem: & exaudi nos

Expanded text:
tuum: et omne consilium tuum confirmet. Laetabimur in salutari tuo: et in nomine Dei nostri magnificabimur. Impleat Dominus omnes petitiones tuas: nunc cognovi quoniam salvum fecit Dominus Christum suum. Exaudiet illum de coelo sancto suo in potentatibus salus dexterae ejus. Hi in curribus, et hi in equis: nos autem in nomine Domini Dei nostri invocabimus. Ipsi obligati sunt et ceciderunt: nos autem surreximus et erecti sumus. Domine, salvum fac regem: et exaudi no
Abbreviated transcription (Latin):
est dño opus suum. Propter quod
ego iudico non inquietari eos qui
ex gentibus conuertuntur ad dñm:
sed scribere ad eos ut abstineant se.
a contaminationibus simulachro¬
rum: & fornicatione. & suffocatis.
& sanguine. Moyses enim a tem
poribus antiquis hab& in singulis
eruitatibus qui eum prȩdicent in
synagogis: ubi per omne sabbatũ
legitur.

Expanded text:
est Domino opus suum propter quod est Domino opus suum propter quod ego iex Gentibus convertuntur ad Deum, sed scribere ad eos, ut abstineant se a contaminationibus simulacrorum, & fornicatione, & suffocatis, & sporibus antiquis habet in ciuitatibus singulis qui eum praedicent in synagogis, ubi per omne sabbatum legitur.
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis elegit ds̃ per os meum.
audire gentes uerbum euuangelii:
& credere. Et qui nouit corda
ds̃ testimonium perhibuit: dans
illis spiritum sanctum sicut &
nobis : & nichil disereuit inter nos
& illos: fide purificans corda eo.¬
rum. Nunc ergo quid temptatis
dm̃. inponere iugum super cerui.¬
cem discipulorum: quod neq pa-¬
tres nostri neq nos portare potu.¬
titudo: & audiebant barnaban &
paulum: narrantes quanta fecissoe
ds̃ signa & prodigia in gentibus
per eos. Et post quam tacuerunt.
respondit iacobus dicens. Uiri
fratres: audite me. Symon nar-¬
rauit : quem ad modum primum
ds uisitauit sumere ex gentibus
populum nomini suo: & huic
concordant uerba prophetarum.
sicut scriptum est. Post hȩc reuer-¬
tar: & reȩdificabo tabernaculum
dauid quod cecidit : & diruta eius
reȩdificabo. & erigam illud: ut
requirant ceteri hominum dñm:
& omnes gentes super quas inuo-¬
catum est nomen meum: dicit
dñs faciens hȩc. Notum a seculo

Expanded text:
in nobis elegit, per os meum in nobis elegit, per os meum audire gentes verbum Evangelii, et credere. Et qui novit corda Deus, testimonium perhibuit, dans illis Spiritum sanctum, sicut et nobis, et nihil discrevit inter nos et illos, fide purificans corda eorum. Nunc ergo quid tentatis Deum, imponere jugum super cervices discipulorum, quod neque patres nostri, neque nos portare potutitudo: et audiebant Barnabam et Paulum, narrantDeus signa et prodigia in gentibus per eos et postquam tacuerunt respondit Iacobus dicens viri fratres audite me Simeon narravit quemadmodum primum Deus visitavit sumere ex gentibus populum nomini suo et huic concordant verba prophetarum sicut scriptum est post haec revertar et aedificabo tabernaculum David quod decidit et diruta eius reaedificabo et erigam illud ut requirant ceteri hominum Dominum et omnes gentes super quas invocatum est nomen meum dicit Dominus faciens haec notum a saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
t quidam descendentes de iudea.
docebant fr̃s: dicentes qͥa nisi cireũ¬
cidamini secundum morem mo:¬
ysi : non potestis salui fieri. Facta
ergo seditione non minima pau¬
lo & barnabȩ aduersum illos.
statuerunt ut ascenderent paulus
& barnabas. & quidam alii ex aliis
ad apostolos & presbiteros in ihe¬
rusalem.: super hac questione. Iili
igitur deducti ab ȩcclesia pertran.
si bant foenicem & samariam: nar-¬
rantes conuersionem gentium: &
faciebant gaudium magnum om-¬
nibus fratribus. Cum autem ue.¬
nissent iherusolimam. suscepti
sunt ab ȩcclesia & ab apostolis & se.¬
nioribus : annuntiantes quanta dĩ
fecissor cum illis. Surrexerunt
autem quidam de heresi pharise.¬
orum qui crediderant: dicentes
quia oport& circumcidi eos prȩci-¬
pere quoq seruare legem moysi.
Gonueneruntq apostoli & seniores:
uidere: de uerbo hoc. Cum autẽ
magna conquisitio fier&: surgens
petrus dixit ad eos. Uiri fratres:
uos scitis qmͣ ab antiquis diebus

Expanded text:
t quidam descendentes de Iudaea docebant fratres quia nisi circumcidamini secundum morem Mosi non potestis salvi fieri facta ergo seditione non minima Paulo et Barnabae adversum illos statuerunt ut ascenderent Paulus et Barnabas et quidam alii ex illis ad apostolos et presbyteros in Hierusalem super hac quaestione illi igitur deducti ab eccsibant Phoenicen et Samariam, narrantes conversionem gentium: et faciebant gaudium magnum omnibus fratribus. Cum autem venissent Jerosolymam, suscepti sunt ab ecclesia, et ab apostolis, et senioribus, annuntiantes quanta Deus fecisset cum illis. Surrexerunt autem quidam de haeresi pharisaeorum, qui crediderunt, dicentes: Quia oportet circumcidi eos, praecipere quoque servare legem Moysi. Conveneruntque apostoli et seniores videre de verbo hoc. Cum autem magna conquisitio fieret, surgens Petrus dixit ad eos: Viri fratres, vos scitis quoniam ab antiquis diebus Deus
Abbreviated transcription (Latin):
propiciaberis peccato meo: multũ
est enim. Quis est homo qui ti.
m& dnm : legem statuit ei in uia
quam elegit. Anima eius in bonis
demorabitur . & semen eius heredi.¬
tabit terram. Firmamentum est dñs
timentibus eum: & testamentum
ipsius ut manifestetur illis. Oculi
mei semper ad dñm. qmͣ ipse euel.

Expanded text:
ropitiaberis peccato meo, multum est enim. Quis est homo qui timet Dominum, legem statuit ei in via quam elegit. Anima ejus in bonis demorabitur, et semen ipsius haereditabit terram. Firmamentum tutum est Dominus timentibus eum, et testamentum ipsius ut manifestetur illis. Oculi mei semper ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
t duodecĩ propħarũ ossa pullulent
de loco suo. Nã corroborauerunt
iacob & redemerunt se in fide uirtutis.

Expanded text:
t duodecim prophetarum ossa pullulent de loco suo nam rogaverunt Iacob et redimerunt se in fide virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
ante lucem surgere : surgite postqũã
sederitis qui manducatis panem do-¬
loris. Gum dederit dilectis suis
somnum: ecce hereditas dñi filii
merces fructus uentris. Sicut sa¬¬
gittȩ in manu potentis: ita filii ex-¬
cussorum. Beatus uir qui impleuit
desiderium suum ex ipsis. non con-¬
fundetur cum loquetur inimicis suis
in porta.

Expanded text:
e lucem surgere; surgite postquam sederitis, qui manducatis panem doloris. Cum dederit dilectis suis somnum ecce haereditas Domini, filii; merces, fructus ventris. Sicut sagittae in manu potentis, ita filii excussorum. Beatus vir qui implevit desiderium suum ex ipsis, non confundetur cum loquetur inimicis suis in porta
Abbreviated transcription (Latin):
uermis. Non sit in recordatione:
sed conteratur quasi lignum in-¬
fructuosum. Pauit enim sterilem
non fecit. Detraxit fortes in
fortitudine sua: & cum steterit.
eius sunt in uiis illius Eleuati
sunt ad modicum: & non subsis.¬
tent. Et humiliabuntur sicut
omnia & auferentur: & sicut sũ.¬
mitates spicarum conterentur.
Quod si non est ita. quis me potest
arguere esse mentitum: & pone-¬
re ante dm̃ uerba mea:¬

Expanded text:
vermes: Non sit in recordatione, vermes: Non sit in recordatione, sed conteratur quasi lignum infructuosum. Pavit enim sterilem,non fecit. Detraxit fortes in fortitudine sua: et cum steterit, ejus sunt in viis illius. Elevati sunt ad modicum, et non subsistent, et humiliabuntur sicut omnia, et auferentur, et sicut summitates spicarum conterentur. Quod si non est ita, quis me potest arguere esse mentitum, et ponere ante Deum verba mea
Abbreviated transcription (Latin):
& incedentibus absq uestitu: &
esurientibus tulerunt spicas.
Inter aceruos eorum meridiati
sunt: qui calcatis torcularibus
sitiunt. De ciuitatibus fecerunt
uiros gemere: & animȩ uulnera-¬
torum clamabunt. & ds inultum
abire non patitur. Iꝑsi fuerunt
rebelles lumini. nescierunt uias
eius: nec reuersi sunt per semitas
illius. Mane primo consurgit
homicida : interficit egenum &¬
pauperem: per noctem uero
erit quasi fur. Oculus adulteri
obseruat caliginem dicens: non
me uidebit oculus. & operiet
uultum suum. Perfodit in tene¬
bris domos sicut in die condixe¬
rant sibi: & ignorauerunt lucem.
Si subito apparuerit aurora: arbi.¬
trantur umbram mortis. Et sic
in tenebris. quasi in luce. ambulant.
Leiis est super faciem aquȩ. Male.¬
dicta sit pars eius in terra: nec
ambul& per uiam uinearum.
Ad nimium calorem transeat
ab aquis niuium: & usq ad inferos
peccatum illius. Obliuiscatur
eius misericordia: dulcedo illius

Expanded text:
et incedentibus absque vestitu et et incedentibus absque vestitu et esurientibus tulerunt spicas. Inter acervos eorum meridiati sunt, qui, calcatis torcularibus, sitiunt. De civitatibus feceuiros gemere, et anima uulneratorum clamauit, et deus inultum abire non patitur. ipsi fuerunt rebelles luminis: nescierunt uias eius, nec reuersi sunt per semitas ihomicida, interficit egenum pauperem; per noctem vero erit quasi fur. Oculus adulteri observat caliginem, dicens: Non me videbit oculus: et operiet vultum suum. Perfodit in tenebris domos, sicut in die condixerant sibi, et ignoraverunt lucem. Si subito apparuerit aurora, arbitrantur umbram mortis: et sic in tenebris quasi in luce ambulant. Levis est super faciem aquae: maledicta sit pars ejus in terra, nec ambulet per viam vinearum. Ad nimium calorem transeat ab aquis nivium, et usque ad inferos peccatum illius. Obliviscatur ejus misericordia: dulcedo illius
Abbreviated transcription (Latin):
quodcumq uoluit hoc fecit.
Cum expleuerit in me uoluntatẽ
suam : & alia multa similia prę¬
sto sunt ei. Et ideirco a facie
eius turbatus sum : & considerans
conturbauit me. Non enim pe-¬
rii propter imminentes tenebras.
nec faciem meam operuit caligo.
dita tempora: qui autem noue-
G .T̃. Alii terminos transtulerunt: diri¬
puerunt greges: & pauerunt eos.
Asinum pupillorum ab egerunt.
& abstulerunt ꝓro pignore. bo¬¬
uem uiduȩ. Subuerterunt
pauperum uiam: & oppresse¬
runt pariter mansuetos terrę.
Alii quasi onagri in deserto egre.¬
diuntur ad opus suum: uigilan.¬
tesq ad predam preparant pa-¬
nem liberis. Agrum non suum
demetunt : & uineam eius quem
ui oppresserunt uindemiant.
Nudos dimittunt homines indu-¬
menta tollentes : quibus non
est operimentum in frigore.
Quos ymbres montium rigant.
& non habentes uelamen am-¬
plexantur lapides. Uim fecerunt
depredantes pupillos: & uulgũ
pauperem spoliauerunt. Nudis

Expanded text:
quodcumque voluit, fecit. quodcumque voluit, fecit. Cum expleverit in me voluntatem suam, et alia multa similia praesto sunt ei. Et idcirco a facie ejus turbatus sum, et considerans conturbavit me. Non enim perii propter imminentes tenebras, nec faciem meam operuit caligo. dita tempora: qui autem noverus illius. Alii terminos transtulerunt, diripuerunt greges, et paverunt eos. Asinum pupillorum abegerunt, et abstulerunt pro pignore bovem viduae. Subverterunt pauperum viam, et oppresserunt pariter mansuetos terrae. Alii quasi onagri in deserto egrediuntur ad opus suum: vigilantes ad praedam, praeparant panem liberis. Agrum non suum demetunt: et vineam ejus, quem vi oppresserint, vindemiant. Nudos dimittunt homines, indumenta tollentes, quibus non est operimentum in frigore. Quos imbres montium rigant: et non habentes velamen, amplexantur lapides. Vim fecerunt depraedantes pupillos, et vulgum pauperum spoliaverunt. Nudis
Abbreviated transcription (Latin):
ditia manuum suarum. XUII
sermo meus: & manus plage
meȩ aggrauata est super gemitũ
meum. Quis michi tribuat
ut cognoscam & inueniam illũ:
& ueniam usq ad solium eius:
Ponam coram eo iudicium: &
os meum replebo increpatio.¬
nibus. Ut sciam uerba quȩ mi.¬
chi respondeat. & intelligam
quid loquatur michi. Nolo
multa fortitudine contendat
mecum: nec magnitudinis suȩ
mole me premat. Proponat equi.¬
tatem contra me : & perueniet
ad uictoriam iudicium meum.
Si adorientem iero: non appa̾.¬
ror. Si ad occidentem. non intel.¬
ligam illum. Si ad sinistram:
quid agam : non ad prehendam
eum. Si me uertam ad dexterã.¬
non uidebo illum. Ipse ueroscit
uiam meam: & probauit me
quasi aurum. quod per ignem
transit. Uestigia eius secutus
est pes meus : uiam eius custo.¬
diui. & non declinaui ex ea. Q
mandatis labiorum eius non
recessi: & in sinu meo abscondi
uerba oris eius. Ipse enim solus
est: & nemo auertere potest
cogitationem eius & anima eius

Expanded text:
tia manuum suarum. RESPOtia manuum suarum. RESPOsermo meus, et manus plagae meae aggravata est super gemitum meum. Quis mihi tribuat ut cognoscam, et inveniam illum, et veniam usque ad solium ejus Ponam coram eo judicium, et os meum replebo increpationibus. Ut sciat verba quae mihi respondeat, et intelligam quid mihi loquatur. Nolo multa fortitudine contendat mecum, nec magnitudinis suae mole me premat; Proponat aequitatem contra me, et perveniat ad victoriam judicium meum. Si ad orientem iero, non apparet: si ad occidentem, non intelligam eum. Si ad sinistram, quid agam? non apprehendam eum: si me non videbo illum ipse vero scit viam meam et probavit me quasi aurum quod per ignem transit vestigia eius secutus est pes meus viam eius custodivi et non declinavi ex ea a mandatis labiorum eius non recessi et in sinu meo abscondi verba oris eius ipse eniest, nemo avertere potest cogitationem ejus: et anima ejus
Abbreviated transcription (Latin):
subuertit fundamentum eorum.
Qui dicebant dõ recede a nobis:
& quasi nichil posse facere
omnipotens ȩstimabant eum :
cum ille impless&r domos eoru̾
bonis Quorum sententia procul
sit a me. Uidebunt iusti & lȩta.¬
buntur : & innocens subsannabit
eos. Nonne succisa est erectio
eorum: Et reliquias eorum
deuorabit ignis. Adquiesce igi
hȩc habebis fructus oꝑtimos.
Suscipe ex ore illius legem: &
pone sermones eius in corde
tuo. Si reuersus fueris ad omni-¬
potentem ȩdificaberis : & longe
faciet iniquitatem a tabernaculo
tuo. Dabit pro terra silicem: &
pro silice torrentes aureos. Britq
omnipotens contra hostes tuos.
& argentum coaceruabit᷑ tibi.
Tunc super omnipotente delitiis
afflues:. & eleuabis ad dm̃ faciem
tuam. Rogabis eum & exaudice
te : & uota tua reddes. Decernes
rem. & ueniet tibi. Et in uiis
tuis splendebit lumen. Qui
enim humiliatus fuerit erit
in gloria: & qui inclinauerit
oculos. ipse saluabitur. Saluabitur

Expanded text:
subvertit fundamentum eorum: subvertit fundamentum eorum: Qui dicebant Deo: Recede a nobis: et quasi nihil posset facere Omnipotens, aestimabant eum. Cum ille implesset domos eorum bonis: quorum sententia procul sit a me. Videbunt justi, et laetabuntur, et innocens subsannabit eos. Nonne succisa est erectio eorum, et reliquias eorum devoravit ignis? Acquiesce igithaec habebis fructus optimos. Suscipe ex ore illius legem, et pone sermones illius in corde tuo, Si reversus fueris ad Omnipotentem, aedificaberis, et longe facies iniquitatem a tabernaculo tuo. Dabit pro terra silicem, et pro silice torrentes aureos. Eritque Omnipotens contra hostes tuos, et argentum coacervabitur tibi. Tunc super Omnipotentem deliciis afflues, et elevabis ad Deum faciem tuam. Rogabis eum, et exaudiet te, et vota tua reddes. Decernes rem, et eveniet tibi, et in viis tuis splendebit lumen. Qui enim humiliatus fuerit, erit in gloria: et qui inclinaverit oculos, ipse salvabitur. Salvabitur
Abbreviated transcription (Latin):
comparari potest homo: etiam
cum perfectȩ fuerit scientiȩ :
Quid prodest dõ si iustus fueris:
aut quid ei confers si inmacula-¬
ta fuerit uita tua: Numquid
timens argu& te . & ueniet te¬
cum in iudicium. et non pro-¬
pter malitiam tuam plurimam.
& infinitas iniquitates tuas:
abstulisti enim pignus fratrum
tuorum sine causa: & nudos
spoliasti uestibus. Aquam lasso
non dedisti. & esurienti subtra.¬
xisti panem. In fortitudine bra-¬
chii tui possidebas terram : &
potentissimus obtinebas eam.
Uiduas dimisisti uacuas. & lacertos
pupillorum comminuisti. Pro.¬
pterea circumdatus es laqueis.
& conturbat te formido subita.
Et putabas te tenebras non uisu¬
rum. & impetu aquarum in un-¬
dantium non oppressum iri. An
sit. & super stellarum uerticem
sublimẽtur: O dicis. Quid enĩ
nouit ds̃: Et quasi per caligi.¬
nem iudicat. Nubes latibulum
eius: nec nostra considerat: &
circa cardines cęli perambulat.
uiri iniqui: Qui sublati sunt
ante tempus suum: & fluuius

Expanded text:
comparari potest homo, etiam cum perfectae fuerit scientiae? Quid prodest Deo si justus fueris? aut quid ei confers, si immaculatae fuerint viae tuae. Numquid timens te arguet te, et veniet tecum in judicium, Et non propter malitiam tuam plurimam, et infinitas iniquitates tuas? Abstulisti enim pignus fratrum tuorum sine causa, et nudos exspoliasti vestibus. Aquam lasso non dedisti, et esurienti subtraxisti panem. In fortitudine brachii tui possidebas terram, et potentissimus obtinebas eam. Viduas dimisisti vacuas, et lacertos pupillorum comminuisti. Propterea circumdatus es laqueis, et conturbat te formido subita. Et putabas te tenebras non visurum; et impetu aquarum inundantium non oppressum iri  Alsit, et super stellarum verticem sublimetur? Et dicis: Quid enim novit Deus? et quasi per caliginem judicat. Nubes latibulum ejus, nec nostra considerat, et circa cardines coeli perambulat. alcaverunt viri iniqui? Qui sublati sunt ante tempus suum, et fluvius
Abbreviated transcription (Latin):
& initium & finis. Qut enim
dum lȩtantur insaniunt: aut¬
certe uaticinantur falsa: aut
uiuunt iniuste: aut peierant.
eito. Dum enim confidunt in
y dolis quȩ sunt sine anima: male
iurantes noceri se non sperant.
U traq ergo illis euenient digne
qm̃ male senserunt de do arten¬
dentes idolis: & iniuste iurauer̾t
in dolo. contempnentes iustitiam.
Non enim iurantium eheranbulat
dea peccantium pena perambulat
sempec an iniustorum preuarica¬
tionem.

Expanded text:
et initium et finis aut enim et initium et finis aut enim dum laetantur insaniunt aut vaticinantur falsa aut vivunt iniuste aut periurant cito dum enim confidunt in idolis quae sunt sine anima male iurantes renoceri se non sperant utraque ergo illis evenient digne quoniam male senserunt de Deo adtendentes idolis et iniuste iuraverunt in dolo contemnentes iustitiam non enim iurantium est virtus sed peccantium poena perambulat semper in iniustorum praevaricationem
Abbreviated transcription (Latin):
eta per speciem operis. eum
qui ante tempus tamquam ho.¬
mo honoratus fuerat: nune adm̃
estimauerunt. Et hȩc fuit uite
bnimane deceptio: qm̃ aut affe:¬
etuis aut regibus deseruientes
homines. in communicabile no.¬
men lapidibus & lignis in posu.¬
erunt. Et non suffecerat errasse.
eos circa dĩ scientiam: sed & in
magno uiuentes inscientiȩ bello.
tot & tam magna mala pacem
appellant. Qut enim filios suos
sacrificantes. aut obscura sacrifi.¬
cia facientes. aut insaniȩ plenas
uigilias habentes. neq uitam.
neqͦ nuptias mundas iam custo.¬
diunt: sed alius alium per inui.¬
diam occidit: aut adulterans
contristat: & omnia commixta
sunt: sanguis: homicidium: fur.¬
tum & fictio: corruptio & infide.¬
litas: turbatio & periurium. tũ.¬
multus bonorum: dñi in memora.¬
tio: animarum inquinatio: nati¬
uitatis inmutatio: nuptiarum
inconstantia: mechatio & inpudi¬¬
ticia. Infandorum enim idolorũ
cultura. omnis mali causa est.

Expanded text:
ta per speciem operis eum ta per speciem operis eum qui ante tempus tamquam homo honoratus fuerat nunc deum existimaverunt et haec fuit vitae humanae deceptio quoniam aut adfectui aut regibus deservientes homines incommunicabile nomen lapidibus et lignis inposuerunt et non sufficerat errasse eos circa Dei scientiam sed et in magno viventes inscientiae bello tot et tam magna mala pacem appellant aut enim filios suos sacrificantes aut obscura sacrificia facientes aut insaniae plenas vigilias habentes neque vitam neque nuptias mundas iam custodiunt sed alius alium per invidiam occidit aut adulterans contristat et omnia commixta sunt sanguis homicidium furtum et fictio corruptio infidelitas turbatio et periurium tumultus bonorum Domini inmemoratio animarum inquinatio nativitatis inmutatio nuptiarum inconstantia moechiae et inpudicitia infandorum enim idolorum cultura omnis mali causa est
Abbreviated transcription (Latin):
erunt in perpetuum. Super.¬
uacu̾itas enim hominum hoc¬
adinuenit in orbem terrarum.
& ideo breuis illorum finis
inuentus est. Acerbo enim lu.
ctu dolens pater: cito sibi rapti
filii fecit imaginem. Et illum
qui tunc quasi homo mortuus
fuerat. nunc tamquam dm̃ eo.¬
lere ceꝑit: & constituit inter
seruos suos sacra & sacrificia. De¬¬
inde interueniente tempore.
conualescente iniqua consuetudi:¬
ne. hic error tamquam lex custo.¬
ditus est: & tyrannorum imperio
colebantur figmenta. Et hos
quos in palam honorare non
poterant homines. propter quod
longe essent. e longinquo figura
illorum allata. euidentem ima¬
ginem regis quem honorare.
uolebant fecerunt: ut illum
qui aberat tamquam presentẽ
colerent sua sollicitudine. Pro.¬
ueait autem ad horum culturã
& hos qui ignorabant: artificis
eximia diligentia. Ille enim uo¬
lens placere illi qui se assumꝑsit.
elaborauit arte sua ut similitu.¬
dinem in melius figurarce. Mul¬

Expanded text:
erunt in perpetuum superverunt in perpetuum supervacuitas enim hominum venit in orbem terrarum et ideo brevis illorum finis invectu dolens pater, cito sibi rapti filii fecit imaginem; et illum, qui tunc quasi homo mortuus fuerat, nunc tanquam deum colere coepit, et constituit inter servos suos sacra et sacrificia. Deinde interveniente tempore, convalescente iniqua consuetudine, hic error tanquam lex custoditus est, et tyrannorum imperio colebantur figmenta. Et hos quos in palam homines honorare non poterant, propter hoc quod longe essent, e longinillorum adlata evidentem imaginem regis quem honorare volebant fecerunt ut illum qui aberat tamquam praesentem colerent sua sollicitudine provexit autem ad horum culturam et hos qui ignorabant artificis eximia diligentia ille enim volens placere illi qui se adsumpsit elaboravit arte sua ut similitudinem in melius figuraret mul
Abbreviated transcription (Latin):
non essent uacua sapientiȩ tuę
opera: propter hoc etiam exiguo
ligno credunt homines animas
suas: & transeuntes mare: per ra-¬
tes liberati sunt. Ab initio enim¬
cum perirent superbi gigantes.
spes orbis terrarum ad ratem
fugiens. remisit seculo semen na-¬
tiuitatis : quȩ manu tua erat gu-¬
bernata. Benedictum est enim
lignum: per quod fit iustitia.
Per manus autem quod fit idolum.
maledictum est : & ipsum & qui
fecit illud. Quia ille quidem
operatus est: illud autem cum
ess& fragile. ds̃ cognominatus est.
Similiter autem odio sunt dõ. im.¬
pius & impietas eius. Et enim¬
quod factum est: cum ill qui
fecit tormenta patietur. Propter
hoc & iddolis nationum non erit
respectus: qm̃ creaturȩ dĩ in
odium facte sunt. & in temꝑta.¬
tiones anime hominum. & in
muscipulas pedibus insipientium.
nitium enim fornicationis est
exquisitio idolorum: & adinuen-¬
tio illorum. corruptio uite est.
Neq enim erant abinitio: neqꝙ

Expanded text:
non esset vacua sapientiae tuae non esset vacua sapientiae tuae opera propter hoc etiam exiguo ligno credunt homines animas suas et transeuntes mare per ratem liberati sunt sed ab initio cum perirent superbi gigantes spes orbis terrarum ad ratem confugiens remisit saeculo semen nativitatis quae manu tua erat gubernata benedictum est enim lignum per quod fit iusPer manus autem, quod fit idolum, maledictum est et ipsum, et qui fecit illud: quia iloperatus est illud autem cum esset fragile Deus cognominatus est similiter autem odio sunt Deo impius et impietas eius etenimquod factum est cum illo qui fecit tormenta patietur propter hoc et idolis nationum non erit respectus quoniam creaturae Dei in odium factae sunt et in temptationem animis hominum et in muscipulum pedibus insipientium initium enim fornicationis est exquisitio idolorum et adinventio illorum corruptio vitae est neque erant ab initio neque
Abbreviated transcription (Latin):
illud. & confirmans illud ferro
ne forte cadat. prospiciens illi:
sciens qm̃ non potest se adiuuare.
mago enim est. & opus est illi ad.¬
iutorium: & de substantia sua. &
filiis suis. & de nuptiis suis uotum
faciens. inquirit ab eo. Non eru-¬
bescit loqui cum illo: qui sine
anima est. Et pro sanitate qui-¬
dem infirmum deprecatur : et
pro uita mortuum rogat. Et
in adiutorium inutilem inuocat:¬
& pro itinere petit abeo qui
ambulare non potest: & de ad-¬
quirendo & operando. & de om¬
nium rerum euentu petit ab eo
qui in omnibus est inutilis. Iterũ
alius nauigare cogitans. & per
feros fluctus incipiens iter facere:
ligno portante se fragilius lignũ
inuocat. Illud enim cupiditas
adquirendi excogitauit: & arti.¬
fex sapientia fabricauit sua. Iua
autem pater gubernat prudentia:
qm̃ dedisti & in mari uiam. &
inter fluctus semitam firmissimã:
ostendens qm potens es ex omni.¬
bus sanare : etiam si sine rate
aliquis adeat mare. Sed ut

Expanded text:
illud, et confirmans ferro, illud, et confirmans ferro, ne forte cadat, prospiciens illi, sciens quoniam non potest adjuvare se: imago enim est, et opus illi adjutorium. Et de substantia sua, et de filiis suis et nuptiis votum faciens inquirit non erubescit loqui cum illo qui sine anima est et pro sanitate quidem infirmum deprecatur et pro vita mortuum rogat et in adiutorium inutilem invocat et pro itinere petit ab hoc qui ambulare non potest et de adquirendo et de operando et de omnium rerum eventu petit ab eo qui in omnibus est inutilis iterum alius navigare cogitans et per feros fluctus incipiens iter facere ligno portante se fragilius lignum invocat illud enim cupiditas adquirendi excogitavit et artifex sapientia fabricavit sua tua autem pater gubernat providentia quoniam dedisti et in mari viam et inter fluctus semitam firmissimam ostendens quoniam potes ex omnibus sanare etiam si sine rate aliquis adeat sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
erunt scire ut possent estimare
seculum : quomodo huius dñm
non facilius inuenerunt: xu.¬
nfelices autem sunt. & inter mor¬
tuos spes illorum est. qui appel.¬
lauerunt deos opera manuum
hominum : aurum & argentum:
artis inuentionem: similitudines
animalium: aut lapidem inutilẽ:
opus manus antique. Aut siquis
artifex faber de silua lignum re.¬
ctum secauerit. & huus docte
eradat omnem corticem. & arte
sua usus diligenter fabricoe uas¬
utile in conuersatione uitȩ: reli-¬
quiis autem eius operis ad prepa.¬
rationem escȩ abutatur: & reliquũ
horum quod ad nullum usum
facit. lignum curuum & uer¬
ticibus plenum sculpat diligen-¬
ter per uacuitatem suam. & per
scientiam artis suȩ figurae illud.
& assimil& imagini hominis. aut
alicui ex animalibus illud compa.¬
r&: perliniens rubrica. & rubicun¬¬
dum faciens fiico colorem illius.
& omnem maculam quȩ in illo
est liniens: & faciat ei dignam
habitationem. in pariete. ponens

Expanded text:
erunt scire ut possent aestimare erunt scire ut possent aestimare saeculum quomodo huius Dominum non facilius invenerunt infelices autem sunt et inter mortuos spes illorum est qui appellaverunt deos opera manuum hominum aurum et argentum artis inventionem similitudines animalium aut lapidem inutilem opus manus antiquae aut si quis artifex faber de silva lignum rectum secaverit et huius docte eradat omnem corticem et arte sua usus diligenter fabriceutile in conversationem vitae, reliquiis autem ejus operis ad praeparationem escae abutatur; et reliquum horum quod ad nullos usus facit, lignum curvum, et vorticibus plenum sculpat diligenter per vacuitatem suam, et per scientiam suae artis figuret illud, et assimilet illud imagini hominis, aut alicui ex animalibus illud comparet, perliniens rubrica, et rubicundum faciens fuco colorem illius, et omnem maculam quae in illo est, perliniens; et faciat ei dignam habitationem, et in pariete ponens
Abbreviated transcription (Latin):
am sunt autem omnes homines
quibus non subest scientia dĩo &e
de his quȩ uidentur bona non
potuerunt intelligere eum qui est
Neq operibus at tendentes cogno¬
uerunt quis essoe artifex. sed
aut ignem. aut spiritum. aute ei
tatumꝰ aerem. aut gyrum stella.¬
rum. aut nimiam aquam. auis
solem. aut lunam: rectores orbis
terrarum deos putauerunt. Quo.¬
rum si specie delectati. deos puta-¬
uerunt : sciant quanto his domina-¬
tor eorum speciosior est.Speciei
enim generator: hȩc omnia con-¬
stituit. Qut si uirtutem & opera
eorum mirati sunt : intelligant
abipsis. qm qui hȩc constituit
fortior est illis. A magnitudine
enim speciei & creaturȩ: cognosei¬
biliter poterit horum creator
uideri. Sed tamen adhuc in his
minor est quęrela. Et hi enim
fortassis errant. dm̃ quȩrentes
& uolentes inuenire. Et enim
cum in operibus illius conuer-¬
sentur : inquirunt & persuasum
habent. qm̃ bona sunt quȩ uiden-¬
tur. Iterum autem nec his debo
ignosci. Si enim tantum potu-¬

Expanded text:
m sunt omnes homines quibus non subest scientia Dei, et de his quae videntur bona, non potuerunt intelligere eum qui est; nec operibus attendentes, agnoverunt quis esset artifex; sed aut itatum aerem, aut gyrum stellarum, aut nimiam aquam, aut solem, & lunam, rectores orbis terrarum Deos putaverunt. 3. Quorum si specie delectati, Deos putaverunt: sciant quanto his dominator eorum speciosior eenim generator haec omnia constituit aut si virtutem et opera eorum mirati sunt intellegant ab ipsis quoniam qui haec constituit fortior est illis a magnitudine enim speciei et creaturae cognoscibiliter poterit horum creator videri sed tamen adhuc in his minor est querella et hii enim fortassis errant Deum quaerentes et volentes invenire etenim cum in operibus illius conversentur inquirunt et persuasum habent quoniam bona sunt quae videntur iterum autem nec his debet ignosci si enim tantum potu