comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bundant fluctus ⁊ tempestates diuersar̃ tẽp¬
tationũ. in crucifixum crede: ut fides tua lig¬
num possit ascencłe. Hon mergeris. s ligno por¬
taberis. Sic sic in huius secłi fluctib nauiga¬
bat ille qui dicebat. Michi aũt ab sit głari: nͥ
contẽpnit alter ascendit. Qui contẽpnit impu¬
tet sibi. qui ascendit non arroget sibi. Audiuit
enim aueraci magistro. Neno uenit ad me. nͥ
datum fuerit ei apatre. Gaudeat cui datum ẽ.
gr̃as agat danti corde humili ñ arroganti: ne
quod humił meruit suꝑbus amittat. Nam e¬
tiam qui iam in ipsa uia iusta ambulant si sͥ
eam tͥbuerint ⁊ uirib suis. peteunt de illa. Ideo
dicit. Cum timore ⁊ tremore. urãm ipsor salut̃ẽ
oꝑamini. Et ne sibi inde aliquit darent. quia
dirit oꝑamini: ꝯtinuo subiunxit. Us enim est
qui oꝑatur in uobis. Iõ cũ timore ⁊ tremore ual¬
lem facite: imbrem suscipite. Dep̃ssa implentur.

Expanded text:
bundant fluctus et tempestates diversarum tenbundant fluctus et tempestates diversarum tentationum; in crucifixum crede, ut fides tua lignum possit ascendere. Non mergeris, sed ligno portaberis. Sic, sic in hujus saeculi fluctibus navigabat ille, qui dicebat, Mihi autem absit gloriari, nisi contemnit, alter ascendit. Qui contemnit, imputet sibi: qui ascendit non arroget sibi. Audivit enim a veraci Magistro, Nemo venit ad me, nisi datum fuerit ei a Patre meo. Gaudeat, quia datum est: gratias agat danti corde humili, non arroganti; ne quod humilis meruit, superbus amittat. Nam etiam qui jam in ipsa via justa ambulant, si sibi eam tribuerint et viribus suis, pereunt de illa. Ideo dicit, Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini. Et ne sibi aliquid inde darent, quia dixit, operamini: continuo subjunxit, Deus enim est qui operatur in vobis lem facite, imbrem suscipite. Depressa implentur,
Abbreviated transcription (Latin):
rus hic sermo. Quis eum pot̾ audire: Durus
÷ s duris: hoc ÷ incredibilis. s incredulis. Sed
ut doceret nos etiam ipsum credere doni c̃ẽ
non meriti. sicut inquit dixi uobis. nemo
uenit ad me nisi cui datum fuerit apatre
meo. Ubi aut hoc dñs dixerit si suꝑiora eu¬
uangelis recolamus. inueniemus eum
cdixisse. nemo uenit adme. nͥ pater qͥ misit me.
traxerit eum. Non dixit duxerit: s traxerit.
Ista uiolentia cordis sit: non carni. Quid gͦ mi¬
taris: Crede ⁊ uenis ama ⁊ traheris. Ne arbitre¬
ris istam asꝑam molestamq uiolentiam.
Dulcis est. suauis ÷. Ipsa suauitas. te trahit. Nõ¬
ne ouis trahitur. cui esurienti herba monstͭ¬
tur. Et puto quia non corꝑe noͣn pellitur. sed
desicłio colligatur. Sic ⁊ tu: ueni ad xp̃m. Noli
longa itinera mecditari. Ubi credis: ibi uenis.
Ad illum enim qui ubiq ÷ amando uenituꝵ
non nauigando. S qm̃ etiam in tali itinere ha¬

Expanded text:
rus est hic sermo, quis eum potest audire? Durus rus est hic sermo, quis eum potest audire? Durus est, sed duris: hoc est, incredibilis, sed incredulut doceret nos etiam ipsum credere doni esse, non meriti: Sicut, inquit, dixi vobis, nemo venit ad me, nisi cui datum fuerit a Patre meo. Ubi autem hoc Dominus dixerit, si superiora Evangelii recolamus, inveniemus eum dixisse, Nemo venit ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit eum . Non dixit, Duxerit; sed, traxerit. Ista violentia cordi fit, non carni. Quid ergo miraris? Crede, et venis; ama, et traheris. Ne arbitreris istam asperam molestamque violentiam: dulcis est, suavis est; ipsa suavitas te trahit. Nonne ovis trahitur, cum esurienti herba monstratur? Et puto quia non corpore impellitur, sed desiderio colligatur. Sic et tu veni ad Christum: noli longa itinera meditari; ubi credis, ibi venis. Ad illum enim qui ubique est, amando venitur, non navigando. Sed quoniam etiam in tali itinere a
Abbreviated transcription (Latin):
ascendentem ubi erat prius. Quid sibi uult h
uos scandalizat: Putatis quia de hoc corꝑe qͦd
uidetis partes facturus sum. ⁊ menbra mea
conscissurus. et uobis daturus: Quid. Si gͦ
uideritis filium hominis ascendentẽ uͥ e¬
rat pͥus. Certe qui integer ascencde potuit.
consumi non potuit. Ergo ⁊ decorꝑe ⁊ san¬
guine suo dedit nobis salubrem refectionẽ:
⁊ tam magnã breuiter soluit. de sua integͥ¬
tate questionem. Manclucent gͦ qͥ mandu¬
cant ⁊ bibant. qui bibunt: esurrant ⁊ sitiãt.
Uitam manducent: uitam bibant. Illud man¬
ducare refici est: s sic reficeris ut non defitiat
unde reficeris. Illud bibere quid ÷. nͥ uiuere:
Manduca uitam. bibe uitam habebis uitã. ⁊
integra est uita. Tunc aũt hoc erit. id ẽ uita
minum dicentem.Spiritus est qui uiuificat.
caro aũt non ꝓ dest qͥcqͣm. Uerba que locutꝰ
sum uobis: spc̃ ⁊ uita sunt. S sunt in quic
quidam. qui non credunt. Ipsi dicebant: du¬

Expanded text:
ascenascenomini: « Putatis quia de hoc corpore quod videtis partes facturus sim, et membra mea concisurus, et vobis daturus? Quid ergo si videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Certe qui integer ascendere potuit, consumi non potuit. Ergo de corpore et sanguine suo dedit nobis salubrem refectionem, et tam magnam breviter solvit de sua integritate quaestionem. Manducent ergo qui manducant, et bibant qui bibunt; esuriant et sitiant: vitam manducent, vitam bibant. Illud manducare, refici est: sed sic reficeris, ut non deficiat unde reficeris. Illud bibere quid est, nisi vivere? Manduca vitam, bibe vitam: habebis vitam, et integra est vita. Tunc autem hoc erit, id est, vitminum dicentem, Spiritus est qui vivificat, caro autem non prodest quidquam. Verba quae locutus sum vobis, spiritus et vita sunt. Sed sunt, inquit, quidam, qui non credunt. Ipsi dicebant, Du
Abbreviated transcription (Latin):
udiuimus ueracem magistrum diui¬
num redẽptoreni. humanum saluator̃ẽ
comm̃dantem nobis p̃cium nrm. sangui¬
nem suum. Locutus ẽ enim nobis de
corꝑe ⁊ sangune suo. quor corpus dixit escam. san¬
guinem potum. Sacramentum fidelrum: agnoset
fideles. Audientes aũt̃ quid aliud quam qui au¬
diunt: Cum gͦ cõ menclans talem escam. ⁊ talem
potum. diceret. nͥ manduca ueritis carnem meã
⁊ biberitis sauguinem meum ñ habebitis uitam
in uobis. ⁊ hoc dicetec deuita. quis alius qͣm
ipsa uita : frit illi homini mors non uita: qui
mendacem putauerit uitam. Scandalirati st̃
discipłi eius sunt: ñ quidem õs s plurimi di¬
centes. apud se ipsos. Durus hic ÷ sermo. Quis
enim potest audire. Tum aut  sñs apud semet¬
ipsum cognouiss ⁊ murmura cogitationis
audiss: cogitantib nec sonantib uoce respon¬
dit: ut se auditos eẽ cognoscerent. ⁊ talia cogi¬
tare desinerent. Quid gͦ respondit: hoc uos
scandalizat: Si gͦ uideritis filium hominis.

Expanded text:
udivimus veracem Magistrum, divinum Redemptorem, humanum Salvatorem, commendantem nobis pretium nostrum, sanguinem suum. Locutus est enim nobis de corpore et sanguine suo: corpus dixit escam, sanguinem potum. Sacramentum fidelium agnoscunt fideles. Audientes autem quid aliud quam audiunt? Cum ergo commendansanducaveritis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis et hoc diceret de vita, quis alius quam ipsa vita? Erit autem illi homini mors, non vita, qui mendacem putaverit vitam; scandalizati sunt discipuli ejus, non quidem omnes, sed plurimi, dicentes apud se ipsos, Durus est hic sermo, quis eum potest audire? Cum autem hoc Dominus apud semetipsum cognovisset, et murmura cogitationis audisset, cogitantibus, nec voce sonantibus respondit, ut se auditos esse cognoscerent, et talia cogitare desinerent. Quid ergo respondit? Hoc vos scandalizat? Si ergo videritis Filium hominis
Abbreviated transcription (Latin):
E sui. Audiamus gͦ istum istum architectũ que¬
⁊dam noua ꝯstruentem: quedam uet̾a deicientẽ.
Sp̃u in quit ambulate. Houa ÷ ista cõstructio. ⁊¬
E concupiscentias carnis ne ꝑfec̾itis. ueterum est¬
S ista destructio: caro enim inquit cõcupiscit ad

Expanded text:
sui. Audiamus ergo istum architectum, quaedam nova construentem, quaedam vetera dejicientem. Spiritu, inquit, ambulate, nova est ista constructio: et concupiscentias carnis ne perfeceritis, veterum est ista destr
Abbreviated transcription (Latin):
tia maris ⁊ femine: non de illo uincło ꝯcupiscen¬
tie. Sp̃c inquit sanctus suꝑueniet inte: Dictũ
÷ hoc uirguu dictum ẽ fide feruenti: non cõcu¬
piscentia carnis estuanti. Sp̃c sanctus suꝑue¬
niet inte: ⁊ uirtus altissimi obũbrabit tibi.
Q ue tale umbracłi hab̾et: qn ardore libidinis
estuaret: Quia gͦ non qua uenisti ad te uenit:
lib̾at te. ubi te inuenit : uenũdatũ sub pecca¬
to. iacentem in morte pͥmi hominis. trahentẽ
peccatum pͥmi hõis: habentem reatum. anteꝗͣ
hab̾e possis arbitriũ. Ecce ubite inuenit: q̃n
paruulum inuenisti. S paruuli etateni exces¬
sisti. Ecce creiusti: pͥmo peccato multa addidisti.
Legem accepisti: p̃uaricator extitisti. S noli ẽe
sollicitus. Ubi habundauit peccatũ. suꝑ habũ¬
dauit gr̃a: conu̾si ad dñm. Expł. Sino. lxix.

Expanded text:
tia maris et feminae, non de illo vinculo concupiscentia maris et feminae, non de illo vinculo concupiscentiae. Spiritus, inquit, sanctus superveniet in te. Dictum est hoc virgini, dictum est fide ferventi, non concupiscentia carnis aestuanti: Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi . Quae tale obumbraculum haberet, quando ardore libidinis aestuaret? Quia ergo non qua venisti ad te venit, liberat te. Ubi te invenit? Venumdatum sub peccato, jacentem in morte primi hominis, trahentem peccatum primi hominis, habentem reatum antequam habere posses arbitrium. Ecce ubi te invenit, quando parvulum invenit. Sed parvuli aetatem excessisti: ecce crevisti, primo peccato multa addidisti; legem accepisti, praevaricator exstitisti. Sed noli esse sollicitus: Ubi abundavit peccatum, superabundavit g
Abbreviated transcription (Latin):
ciebam. Sic etiam non ait ut sit peccatũ:. ł ut ap¬
pareat ꝓcecatũ ꝑ bonum mͥ oꝑatum est mortem.
Q uam mortem: Ut fiat supra modũ peccator: aut
peccatũ ꝑ mandatum. Adtende supra modum:
peccatũ ꝑ mandatum. Quare supͣ modum: Quia
humanum. a pͥma illius pͥmi hõis. morte. fuxisse.
Et enim peccatum a pͥmo hõie intrauit in hunc mũ¬
dum. ⁊ ꝑ peccatum mors: ⁊ ita mom̃s hõies ꝑtram¬
siit. ꝑtransĩt .auibũ adtendite qd̾ audistis. Consid̾a¬
te. uidete: quid est ꝑtͣnsiit. Pertͣnsiit. Inde est
⁊ paruulus reus. Peccatũ nõdũ fecit: si traxie.
ꝙ enim illud peccatum non in fonte. mansit: s
ꝑtͣnsiit. Non in illum aut in illum: s in om̃s
homines ꝑtͣnsiit. Genuit pecẽores morti obno¬
xios. pͥmus peccator. pͥmus p̃uaricator. Uenit
ad sanandos de uͥgine saluator: qui ad te non
qua uenisti uenit. Hon enim ille de cõcupiscen¬

Expanded text:
ciebam Sic etiam hic non ait, Ut sit peccatum; sed, ut apciebam Sic etiam hic non ait, Ut sit peccatum; sed, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. Quam mortem? Ut fiat supra modum peccator aut peccatum per mandatum. Attende, supra modum peccator. Quare supra modum? Quia humanum a prima illius primi hominis morte fluxisse. Etenim peccatum a primo homine intravit in hunc mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit . Pertransiit, verbum attendite, quod audistis: considerate, videte quid est, pertransiit. Pertransiit: inde est et parvulus reus; peccatum nondum fecit, sed traxit. Etenim illud peccatum non in fonte mansit, sed pertransiit: non in illum aut illum, sed in omnes homines pertransiit. Genuit peccatores morti obnoxios primus peccator, primus praevaricator. Venit ad sanandos de virgine Salvator. Quia ad te non qua venisti, venit: non enim ille de concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
cheorum ẽẽ legis aꝑtissimum laudatorẽ.
Uidete quid adningat. Itaq lex qͥdẽ sc̃a ⁊
mandatũ sanctum: ⁊ iustum ⁊ bonũ. Nũ¬
quid ub̾ius laudari potest: Paulo ante u̾bo
illo qd̾ clixit absit. defend̾at cͥmen: non lauda¬
u̾at. Aliud est cͥmine obiecto defende: aliud
debito p̃como p̃dicare. Crimen obiectum fu¬
it: quid gͦ dicimiis: lex peccatũ est: Defen¬
sio. Absit. Uno uerbo defenditur u̾itas: qr
defendat : Sufficit. absit. An uultis inquit
mors. S peccatum ut apareat peccatum :¬
ꝑ bonum mͥ oꝑatum ÷ mortem. Mors non
est lex: s peccatum ÷ mors. Iam dudum au¬
tem dix̾at sine lege peccatũ mortuũ est. bbi
uos ammonueram: quia mortuũ est dixit.
absconditum latet. non apparet. M uide¬
te: quã uere ita dictũ sit. Peccatum inquit:
ut appareat peccatũ. Non dixit ut sit: quia erat
nesciebam: nͥ lex dic̾et non cõcupisces. Hon ait cõ¬
cupiscentiam non habebam: s ꝯcupiscentiam neᷤᷤ¬

Expanded text:
torem, videte quid adjungat: Itaque lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Numquid uberius laudari potest? Paulo ante verbo illo quod dixit, Absit, defenderat a crimine, non laudaverat. Aliud est a crimine objecto defendere, aliud debito praeconio praedicare. Crimen objectum fuit, Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Defensio, Absit. Uno verbo defenditur veritas; qudefendat? Sufficit. Absit. An vultis, inquit, mors. Sed peccatum ut appareat peccatum, per bonum operatum est mihi mortem. Mors non est lex, sed peccatum est mors. Jamdudum autem dixerat. Sine lege peccatum mortuum est. Ubi vos admonueram, quia mortuum est, dixit, absconditum latet, non apparet. Modo videte quam vere ita dictum sit: Peccatum, inquit, ut appareat peccatum. Non dixit, Ut sit; quia erat nesciebam, nisi Lex diceret, Non concupisces. Non ait, Concupiscentiam non habebam; sed, concupiscentiam nes
Abbreviated transcription (Latin):
matici uel heretici: ad tende qͦd sequitur. Cantate
natur uetus homo. fruice uos inquit ueterem
hominem cũ auctib suis. ⁊ induite nouum qͥ
secłm dm creatus ÷ in iusticia ⁊ sc̃ĩtate ueritatis.
E rgo cantate dũo canticũ nouum. cancate dño oĩs
terra. Cantate ⁊ edificate. cantate ⁊ bene canite. An
nͥ .xͦ eius. Pro isto salutari orabamus inpsalmo.
da nobis. Desid̾abant boc antiqui iusti salutare

Expanded text:
smatici vel haeretici; attende quod sequitur: Cantate smatici vel haeretici; attende quod sequitur: Cantate eterem hominem cum actibus suis; et induite novum, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis . Ergo, Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra. Cantate, et aedificate; cantate, et bene canite. Annjus, nisi Christum ejus? Pro isto salutari orabamus in Psalmo: da nobis . Desiderabant hoc salutare
Abbreviated transcription (Latin):
meum in gaudium mͥ. concidisti saccum meum
⁊ accinxisti me iocunditate. ut psallat tibi gła
mea ⁊ non compungar. facta ÷ gͦ illa pꝰ passionem
delicatio in resurrectione. frgo ⁊ nr̃a mͦ fit edifica¬
tio ꝑ ficlem. ut fiat ⁊ ipsa dedicatio ꝑ ultimã resur¬
rectionem. Deniq pꝰ ipsum psalmum dedicationis
domus. ubi ostenditur resuscitatio capitis nr̃i: aliuꝰ
÷ psalmus post is nim. non ante istum. cuius iste ÷
titulus. quando domis eclificabatur pꝰ captiuitatẽ.
Recolite captiuitatem ubi antea fuerimus. qñ totũ
mundum uelut. massam in sidelium diabolus
possidebat. Propter hanc captiuitatem redemptor
aduenit. precium nr̃m sangiunem suum fudit.
dati. s pꝰea grã uenundati. lib̾ati. Post istam captiui¬
tatem domus mͦ edificat᷑. ⁊ uit edificetur euuange¬
liratur. Sic eñim incipit psalmus ipse. Cantate
domino canticum nouum. Et ne putes domum
istam in uno angulo edificari. sicut edificant sci¬

Expanded text:
meum in gaudium mihi, conscidisti saccum meum, meum in gaudium mihi, conscidisti saccum meum, et accinxisti me jucunditate; ut psallat tibi gloria mea, et non compungar . Facta est ergo illa post passionem dedicatio in resurrectione. Ergo et nostra modo fit aedificatio per fidem, ut fiat et ipsa dedicatio per ultimam resurrectionem. Denique post istum psalmum dedicationis domus, ubi ostenditur resuscitatio capitis nostri, alius est psalmus post istum, non ante istum, cujus sic habet titulus: Quando domus aedificabatur post captivitatem. Recolite captivitatem, ubi antea fuerimus, quando totum mundum velut massam infidelium diabolus possidebat. Propter hanc captivitatem Redemptor advenit; pretium nostrum sanguinem suum fudit: dati, sed postea gratia liberati. Post illam captivitatem, domus modo aedificantur; et ut aedificetur, evangelizatur. Sic enim incipit Psalmus ipse: Cantate Domino canticum novum. Et ne putes domum istam in uno angulo aedificari, sicut aedificant schi
Abbreviated transcription (Latin):
non dum dedicabat. Uidete fr̃s mei quẽ admo¬
dum cũ loca ipsa t̾rena iumelius conuertunt᷑.
alia dirir unt᷑. atq franguntur. alia in melioreᷤ
usus cõmutant᷑. Sic ⁊ nos sumus. Oꝑa carnis
fuerunt in nobis: audistis cũ cõmemorent᷑. Mani¬
festa aũt sunt inqͥt: oꝑa carnis. Que sunt fornica¬
tiones. immundicie. ydolor seruitus. ueneficia
non beneficia. id est non abonis dicta: s auenenis.
Contentiones. inimicicie. hereses. inuidie ebrietates.
⁊ is similia. Deitiencla sunt: non mutanda. Quep̃di
frangenda sunt. In usus aũt meliores uertenda
ipsa corporis nr̃i m̃bra: ut que seruiebant inmun¬
ditie cupiditatis. seruiant gr̃e caritatis. Sed uide
te quiꝰ dixerit. ⁊ diligenter a̾uertit. Oꝑarii d̾i sumꝰ
ad huc edificatur templum dei. In capite suo iam
morte. mortalitate com sũpta. ascendit in celum:
quia scͥptum de illo erat. psalmus dedicationis do¬
mus. Ideo pꝰ passionem dicit. Conuertisti luctum

Expanded text:
t. Videte, fratres mei, quemadmodum cum loca ipsa terrena in melius convertuntur, alia diruuntur atque franguntur, alia in meliores usus commutantur; sic et nos sumus. Opera carnis fuerunt in nobis. Audistis cum commemorarentur: Manifesta autem sunt, inquit, opera carnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, idolorum servitus, veneficia, non beneficia, id est, non a bonis dicta, sed a venenis; contentiones, inimicitiae, haereses, invidiae, ebrietates, et his similia; dejicienda sunt, non mutanda: quae prafrangenda sunt. In usus autem meliores vertenda sunt ipsa corporis nostri membra, ut quae serviebant immunditiae cupiditatis, serviante quid dixerit, et diligenter advertite. Operarii Dei sumus, adhuc aedificatur templum Dei. In capite suo jam morte, mortalitate consumpta ascendit in coelum: quia scriptus de illo erat Psalmus dedicationis domus. Ideo post passionem dicit: Convertisti luctum
Abbreviated transcription (Latin):
ab heretico auditas. saltim con sicłare in codice cir¬
cunstantiuͣm lectionis. Quod si fecerit ibi moxin¬
ueniet unde aduersarium loquacem redarguat:
unde hostes legis rebellesq ꝓsternat.  si enim tar¬
dus est ad intelligenda uerba apłi: manifesta i
tite. Cum enim eẽmus i ncarne ait. passiones pec¬
cator que ꝑ legem sunt oꝑbantur innobis. hiciã
manicheus erigit ceruicem: craltat cornua: im¬
petit te. facit impetum. Ecce inquit passiones pec¬
catoꝵ. que ꝑ legem sunt. Suomͦ bona lex ÷ ꝑqͣm in¬
nostris. ut fructum ferant morti: lege aliqnͣtum
ꝓgrecłe totum. audi totum pacienter. ⁊ si non in¬
telligenter. Hoc enimꝰ ait passiones peccator que ꝑ
legem sunt oꝑabantur in menbris nr̃is. multũ :
ut intelligas. S pͥus esto mecum legis lauclator.
⁊ tunc fieri mereberis. intellector. Clausum cor ha¬
bes. ⁊ clauem accusas. T̃cum interim qͦd intelligimꝰ

Expanded text:
ab haeretico auditas, saltem considerare in codice cirab haeretico auditas, saltem considerare in codice circumstantiam lectionis. Quod si fecerit; ibi mox inveniet unde adversarium loquacem redarguat, unde hostes Legis rebellesque prosternat. Etsi enim tardus est ad intelligenda verba Apostoli, manifesta ibtite. Cum enim essemus in carne, ait, passiones peccatorum quae per Legem sunt, operabantur. Hic jam Manichaeus erigit cervicem, exaltat cornua, impetit te, facit impetum: Ecce, inquit, passiones peccatorum quae per Legem sunt. Quomodo bona est Lex, nostris, ut fructum ferant morti? Lege, aliquantum progredere, totum audi patienter, et si non intelligenter. Hoc enim quod ait, Passiones peccatorum quae per Legem sunt, operabantur in membris nostris, multum est ut intelligas: sed prius esto mecum Legis laudator, et tunc fieri mereberis intellector. Clausum cor habes, et clavem accusas? Ecce interim quod non intelligimus,
Abbreviated transcription (Latin):
sencio. Quem adinodum nos ut ista ꝑcipiatis o¬
ranus. sic ⁊ uos eate. ut ea uobis explicare uale¬
amdis. Si eiuim oratio nr̃a concordet. ⁊ uos facit
incarne ait apłe. passiones peccator que ꝑ legemi
sunt oꝑabantur in menbris nr̃is. ut fructum fer¬
rent morti. Hic uidetur quod non intelligentib
pͥmum ⁊ grande periculum ÷. apłm reprehende
⁊ culpare legem dei. Dicit aliquis. absit hoc abani¬
mo qualiscumq rp̃iani. uis hoc uel in sanus au¬
deat de apło suspicari : T tam̃ sr̃s mei uerba ista
male intellecta: fomitem in sanie furori mani¬
cheor subministrarunt. Manichei enim legem
cłi ꝑ moysen datam. dicũt non a cło datam. ⁊ eã
eugłio ꝯtrariam eẽ contendunt. Et qñ eum eis a¬
gitur his testimonuis apłi pauli que intelligũt.
conantur conuincere. quid dicam catholicos non
intelligentes. ⁊ ñ potius negligentes: Non est enĩ
multum: siquis uelit ẽẽ cliligens. post calumpniã

Expanded text:
sentio. Quemadmodum nos, ut ista percipiatis, osentio. Quemadmodum nos, ut ista percipiatis, oramus: sic et vos orate, ut ea vobis explicare valeamus. Si enim oratio nostra concorin carne, ait Apostolus, passiones peccatorum quae per Legem sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent morti. Hic videtur quod non intelligentibus primum et grande periculum est Apostolus reprehendere et culpare legem Dei. Dicit aliquis, Absit hoc ab animo qualiscumque christiani: quis hoc vel insanus audeat de Apostolo suspicari? Et tamen, fratres mei, verba ista male intellecta, fomitem insaniae furori Manichaeorum subministrarunt. Manichaei enim legem Dei per Moysen datam, dicunt non a Deo datam, et eam Evangelio contrariam esse contendunt. Et quando cum eis agitur, his testimoniis apostoli Pauli quae non intelligunt, conantur convincere, quid dicam, catholicos non intelligentes, et non potius negligentes? Non enim multum est, si quis velit esse diligens, post calumnias
Abbreviated transcription (Latin):
u diuimus concorditera respondimꝰ
⁊ do nr̃o consona uoce cantauimus.
Bcatus uir queni tu erudieris dne.
⁊ ex lege tua docueris eum. Silentiũ
si p̃beatis. auclitis. Non inuenit locum sapientia:
Non enim beatus dictus ÷. quem docit. homo: sed
quem tu erudieris cdomine. Nos plancare pos¬
sumus ⁊ rigare: s cłi ÷ incrementum dare.Lui
plantat ⁊ qͥ rigat. forinsecꝰ oꝑatur. Iui uͭ dat inere¬
mentum: intus opitulatur. Luc nobis lectio de
cilis. quam latebrosa. qu̾a si non intelligatur. aut¬
si male intelligatur ꝑiculosa. puto fĩx im mo scio
quia nobis cun recitaret᷑ audistis. ⁊ fluctuastis.
si aduertistis. Aut si aliqui intellexistis. qũa sit ar¬
duum sine dubitatione uidistis. Hanc itaq lecti¬
onem tõtumq ipsum molestum ⁊ obscurũ. s in¬
telligentib salubrem epłe apłi locum. suscepinus
ad iiuante mised̾ia di exponere dissertudo. Carita
t ur̃e debitores nos eẽ scio. ex auctores nos ẽẽ. seio.

Expanded text:
 respondimus, et Deo nostro consona voce cantavimus: Beatus vir quem tu erudieris, Domine, et ex lege tua docueris eum . Silentium si praebeatis, audietis. Non invenit locum sapientia, Non enim beatus dictus est quem docet homo, sed quem tu erudieris, Domine. Nos plantare possumus et rigare: sed Dei est incrementum dare . Qui plantat et qui rigat, forinsecus operatur: qui dat incrementum, intrinsecus opitulatur. Quae nobis lectio de cilis, quam latebrosa, quam si non intelligatur aut male intelligatur periculosa; puto, fratres, imo scio, quia nobiscum recitaretur, audistis; et fluctuastis, si advertistis; aut si aliqui et intellexistis, quam sit arduum sine dubitatione vidistis. Hanc itaque lectionem totumque ipsum molestum et obscurum, sed intelligentibus salubrem Epistolae Apostoli locum suscepimus, adjuvante misericordia Dei, exponere disserendo. Charitati vestrae debitores nos esse scio, exactores vos esse
Abbreviated transcription (Latin):
cũdũ scientiam: Ignorantes enim d̾i iusticiã. ⁊ suã
uolentes constituere: iusticie ñ sunt subiecti. fr̃s
mei compatimini mecum. ubi tales inueneritiᷤ.
occultare nolite. Non sit inuobis. ⁊u̾sa misecd̃ia.
Prorsus ubi tales in ueneritis. occultare nolite. Re¬
darguite. contͣ dicentes: ⁊ resistentes ad nos ꝑduci¬
te. Iam enim de hac causa duo concilia missa st̃
ad sedem apłicani: inde etiam recͥpta uenerunt.
Causa finita ÷. titinam aliqñ finiat᷑ error. Prgo ut
aduertant monemus: ut instruant᷑ dotemus.
ut mutentur oremus. conuersi ad dnm̃. Expł

Expanded text:
cientiam? Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Fratres mei, compatimini mecum. Ubi tales inveneritis, occultare nolite, non sit in vobis perversa misericordia: prorsus ubi tales inveneritis, occultare nolite. Redarguite contradicentes, et resistentes ad nos perducite. Jam enim de hac causa duo concilia missa sunt ad Sedem Apostolicam: inde etiam rescripta venerunt. Causa finita est: utinam aliquando finiatur error! Ergo ut advertant monemus, ut instruantur docemus, ut mutentur oremus. Conversi ad Dominum, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ cont᷑ occultam. s contͣ aꝑtam grãn
manifestamq contendunt. Ignoscetur tan¬
dem iudeis. Quid o xp̃iani. quare inimici
gr̃e xp̃i. Quare de uobis p̃sum̃tes.: Quare ingͣti.
Quare enim xp̃c uenit:ilunquia natũra ino ñ
erat: Natura non erat. quã multum. lãudaũdo
ait apłe delege: hoc nos istis dicimus denatura.

Expanded text:
qui non contra occultam, sed contra apertam gratiam qui non contra occultam, sed contra apertam gratiam manifestamque contendunt. Ignoscitur Judaeis. Quid, Christiani? quare inimici gratiae Christi? Quare de vobis praesumentes? quare ingrati? Quare enim Christus venit? Numquid natura hic non erat? Natura non erat, quam multum laudando ait Apostolus de lege, hoc nos istis dicimus de natura:
Abbreviated transcription (Latin):
bus nũe reuelate prius occulte gr̃e. tempori¬
bus uẽ in area manifeste gr̃e. que aliquan¬
do latebat in uellere. Paucos intellexisse ui¬
deo : plures non intellexisse qͨ nequa qͣm ta¬
cendo fraudabo. Quidam de antiquis iustis
igedeoni. petiuit ad nõ signum: ⁊ dixit. Pero
domine ut uellus hoc quod in area pono cõ¬
pleatur. ⁊ area sicca sit. factum c̃. Complutũ
÷ uellus. area tota sicca erat. Erpressit mane.
uellus in pelue. qm̃ humilib dat᷑ grã. ⁊ i n
pelue dñs nostis quid fecerit discipulis suis.
Item petiuit alterum signum. Uolo inquit do¬
mine ut uelliis siccum sit. area compluca.
Et hoc factum est. Repete tempꝰ ueteris testa¬
menti. Grã occulta ÷ in nube: tamꝗͣ imber
in uellere. Ad tende mͦ tempus noui testam̃ti
Discute gentem iud̾orum. qͣsi uellus siccum
in uenies. Orbis uero tocus. tanqͣm area illa.
plenus ÷ grã. ñ occulta s manifesta. unde
multum plangere cõgimur fratres nostros

Expanded text:
bus nunc revelatae prius occultae gratiae, temporibus nunc in area manifestae gratiae, quae aliquando latebat in vellere. Paucos intellexisse video, plures non intellexisse, quos ego nequaquam tacendo fraudabo. Quidam de antiquis justis Gedeon petivit a Domino signum, et dixit: Peto, Domine, ut vellus hoc quod in area pono, compluatur, et area sicca sit. Factum est: complutum est vellus, area tota sicca erat. Expressit mane vellus in pelve; quoniam humilibus datur gratia: et in pelve nostis quid fecerit Dominus discipulis suis. Item petivit alterum signum: Volo, inquit, Domine, ut vellus siccum sit, area compluta. Et hoc factum est Judicum IV, 37-40. Repete tempus veteris Testamenti, gratia occulta est in nube, tanquam imber in vellere. Attende modo tempus Novi Testamenti, discute gentem Judaeorum, quasi vellus siccum invenies: orbis vero totus tanquam illa area plenus est gratia non occulta, sed manifesta. Unde multum plangere cogimur fratres nostros,
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a. Nam ei qui oꝑatur. merces non imputa¬
debitum. Te aũt corouat in miseratione ⁊ mi¬
sericordia. Et si tua merita p̃cesserunt: dic̃ tibr
d̃s. Discute bene merituͣ tua: ⁊ uidebis quia
dona sunt mea. hoc ÷ gͦ iusticia d̾i. Quomͦ dr̃¬

Expanded text:
s non imputadebitum. Te autem coronat in miseratione et misericordia: et si tua merita praecesserunt, dicit tibi Deus, Discute bene merita tua, et videbis quia dona sunt mea. CAPUT IX. 9. Justitia Dei, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ysaias. Tollatur impnus: ne uideat claritatem dm̃.
E rgo ⁊ impii ⁊ pii uidebunt formã illã. ⁊ cum fuerit die¬
ta sententia. tollatur impius ne uideat elaritatem
dñi. restat ut cirea pios ⁊ bonos impleatur. qͦd dñs ipse
ꝓmisit. cũ hic in carne eẽt ⁊ uicłetur ñ solũ abonis sed
etiam malis. Loquebatur inter bonos ⁊ malos. et con¬
conspicuus om̃ib. Os occultus est. homo manifes¬
tus. bb̾ regens homines. hõ apparens int̾ homines. Lo

Expanded text:
dicit Isaias, Tollatur impius, ne videat claritatem Dei . dicit Isaias, Tollatur impius, ne videat claritatem Dei . Ergo et impii et pii videbunt formam illam: et cum fuerit dicta sententia, Tollatur impius, ne videat claritatem Dei; restat ut circa pios et bonos impleatur quod Dominus ipse promisit, cum hic in carne esset, et videretur non solum a bonis, sed etiam a malis. Loquebatur inter bonos et malos, et conspicuus omnibus, Deus occultus, homo manifestus; Deus regens homines, homo ap
Abbreviated transcription (Latin):
di solis bonis seruaretur. Quid enĩ accepturi sunt bo¬
ni : Ecce iam dico qͦd paulo ante dixi. ⁊ tñdicendo ñ dico.
Dixi enĩ quia crimus illic saiui: erimꝰ incolumes. erimꝰ
uiuentes. erimꝰ sine penis. crimꝰ sine fame ⁊ siti. erimꝰ
sine defectu. erimꝰ sine orbitate occłor nr̃or. Tocum hoc
dixi. Ex qͥd habebimus plus. Non dixi uidebimus dm̃.¬
Hoc aũt tõtum erat. ⁊ tanta res erit. ut ineiꝰ cõꝑatione
nicħ sit totũ. Dixi qͦd uiuentes erimus. qͦd salui ⁊ ico¬
lumes. qͦd famemsitimq ñ paciem᷑. qͦd inlassitudine
ñ cademus. qͦd somnꝰ non nos p̃met. Totũ hoc quid est.
ad illam felicitatẽ qua dm̃ uidemus. Quia gͦ d̾s ipse
ut ẽ mͦ ostendi ñ potest. qũe tñ udebimus. id̾o qͦd oc¬
cłs non uidit. nec auris audiuit. hoc uidebunt bo¬
ni. hoc uidebunt pii. hoc uidebunt miscd̾es. hoc uide¬
bunt fideles. hoc uidebunt qͥ habebunt bonã sortem.
in resurrectionẽ corꝑis. qͥ habent bonam obedientiam

Expanded text:
summa felicitas. Quid enim accepturi sunt boni? Ecce jam dico, quod paulo ante non dixi; et tamen dicendo non dico. Dixi enim quia erimus illic salvi, erimus incolumes, erimus viventes, erimus sine poenis, erimus sine fame et siti, erimus sine defectu, erimus sine orbitate oculorum nostrorum. Totum hoc dixi: et quid habebimus plus, non dixi. CAPUT Hoc autem tantum erit, et tanta res erit, ut in ejus comparatione nihil sit totum. Dixi quod viventes erimus, quod salvi et incolumes, quod famem sitimque non patiemur, quod in lassitudinem non cademus, quod somnus non nos premet. Totum hoc quid est ad illam felicitatem, qua Deum videbimus? Quia ergo Deus ipse ut est, modo ostendi non potest, quem tamen videbimus; ideo quod oculus non vidit, nec auris audivit, hoc videbunt boni, hoc videbunt pii, hoc videbunt misericordes, hoc videbunt fideles, hoc videbunt qui habebunt bonam sortem in resurrectione corporis, quia habuerunt bonam obedientiam
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. diuinan unitatẽ ẽẽ. tͥnitatem in seꝑabi¬
lem: postposiitiis penitus hereticis. scd̾m apłm
dicentem. hereticum pꝰ unam correptionẽ deuita.
iam fideles nr̃os pͦpłos de ipsa fide catholica con¬
firmemus. Nulle sunt quippe maiores diuitie.
nulli thesauri. nulli honores. nulla mundi hu¬
ius maior substantia. quam est fides catholica: q̃
peccatores homines saluat: cecos illuminat. in¬
firmos curat. catheminos baptizat. sideles iustifi¬
cat. penitentes reparat. iustos augm̃tat. martires
coronat. uirgines. uiduas. ⁊ coniugales casto pu¬
dore con seruat: cł̾icos ordinat. sacerdotes consecrat.
regnis celestib p̃parat. in et̾na hereclitate cũ angłis
scĩs cõmunicat: sicut ipse dom inꝰ ꝓmitendo con¬
strmat. In resurrectione neq nubent. neq uxores

Expanded text:
 esse Trinitatem inseparabilem, spretis penitus haereticis secundum Apostolum dicentem, Haereticum post unam correptionem devita ; jam fideles nostros populos de ipsa fide catholica confirmemus. Nullae quippe sunt majores divitiae, nulli thesauri, nulli honores, nulla mundi hujus major substantia, quam est fides catholica, quae peccatores homines salvat, caecos illuminat, infirmos curat, catechumenos baptizat, fideles justificat, poenitentes reparat, justos augmentat, martyres coronat, virgines, viduas et conjugales casto pudore conservat, clericos ordinat, sacerdotes consecrat, regnis coelestibus praeparat, in aeterna haereditate cum Angelis sanctis communicat. Sicut ipse Dominus promittendo confirmat: In resurrectione neque nubunt, neque uxores
Abbreviated transcription (Latin):
his angustiis molestissime questionis lib̾et. et
me qͥ loquor. ⁊ uos qui audistis. hoc dico. filius
quidem inquam non pater. natus deu̾gine ma¬
ria. s ipsam natiuitatem filii ñ patris deu̾gine
maria. ⁊ pater ⁊ filius oꝑatus ÷. Non ẽ quidem
pater passus s filius passionem cñ filii. ⁊ pater

Expanded text:
his angustiis molestissimae quaestionis liberet, et his angustiis molestissimae quaestionis liberet, et me qui loquor, et vos qui auditis, hoc dico: Filius quidem, non Pater, natus est de virgine Maria; sed ipsam nativitatem Filii, non Patris, de virgine Maria, et Pater et Filius operatus est. Non est quidem passus Pater, sed Filius: passionem
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ facere patrem fine filio. quia omĩa ꝑ ip¬
sum facta sunt. nec quod fem̃: regi sine filio¬
quia ipse est sapientia patris. atingens afine us¬
q a finem fortiter. ⁊ disponens omĩa fuauiter.
Modo mͥ dicis. quasi contra te ipsum loquens. fi¬
lius natus ÷ deuirgine ñ pater. filius passus ẽ.
non pater. filius resurrexit non pater. Eccȩ tenco
fitere patrem etiam natun. passum. mortuũ.
resurrexisse. Aut illud. aut illud dic. Elige u¬
num deduob. Ego neutrum eligo. nec hoc nec
illud dico. Nec aliquid facere filium sine patre
dico. quia mentior si hoc dixero: nec patrem na¬
tum. passum. mortuum. resurrexisse dico. quia
nicħ ominus mentior si hoc dixero. Quomͦi inqͥt
explicalieris ab his angustiuis: Placet uobis ques
quod dico. ut lib̾et ⁊ me ⁊ uos. In una enim fide
mino uiuimus. ⁊ muno corꝑe menbra subuno
capite sumus. ⁊ uno spũ uegetamur. Ut gͦ dñs ab

Expanded text:
nihil facere Patrem sine Filio, quia omnia per ipnihil facere Patrem sine Filio, quia omnia per ipsum facta sunt; nec quod factum est regi sine Filioquia ipse est Sapientia Patris, attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter. Modo mihi dicis quasi contra te ipsum loquens: Filius natus est de virgine, non Pater; Filius passus est, non Pater; Filius resurrexit, non Pater. Ecce teneofitere etiam Patrem natum, passum, mortuum, resurrexisse. Aut illud, aut illud dic: elige unum de duobus. Ego neutrum eligo, nec hoc, nec illud dico. Nec aliquid facere Filium sine Patre dico; quia mentior, si hoc dixero: nec Patrem natum, passum, mortuum, resurrexisse dico; quia nihilominus mentior, si hoc dixero. Quomodo, inquit, explicaberis ab his angustiis? CAPUT IV. 8. quod dico, ut liberet et me et vos. In una enim fide mino vivimus, et in uno corpore membra sub uno capite sumus, et uno spiritu vegetamur. Ut ergo Dominus ab
Abbreviated transcription (Latin):
questio qmͣ in nomine domini. ⁊ eius uolun¬
tate soluendam suscepimus. Si nicħ facit pa¬
ter sine filio. ⁊ nicħ filius sinc patre: non ne
quasi consequens erit. ⁊ it ⁊ patrem dicamus
natum. de uirgine maria: patrem passum
subpontio pilato. patrem resurrexisse ⁊ ince¬
lum ascendisse: Ab sit. Hon hoc dicimus. quia
non hoc credimus. Credidi enim. ꝓpt̾ qͦd ⁊ lo¬
cutus sum. ẜnos credimus ꝓpt̾ qͦd ⁊ loquim᷑
Quid ÷ in fide: Quia filius deuirgine natus :
non pater. Quid ÷ in fide: Quia filius passus
suppontio pilato ⁊ mortuus ÷ ñ pater. Excidit
nobis quosdam male intelligentes uocari
patripassianos. qui dicunt ipsum patrem na¬
tum ęx femina. ipsum patrem passum. ip¬
sum ẽt patrem. qui ⁊ filus. duo ẽe nomina.
non res duas. ⁊ remouit istos eceła catholica
a cõmunione scõr aliquem deciꝑent: ⁊ ut
dixisti nich facere patrem sine filio. neq filiũ
sine patre. ⁊ testimonia descͥpturis ad hibuisti

Expanded text:
quaestio, quam in nomine Domini et ejus voluntate solvendam suscepimus. Si nihil facit Pater sine Filio, et nihil Filius sine Patre; nonne quasi consequens erit ut et Patrem dicamus natum de virgine Maria, Patrem passum sub Pontio Pilato, Patrem resurrexisse et in coelum ascendisse? Absit. Non hoc dicimus, quia non hoc credimus. Credidi enim propter quod locutus sum: et nos credimus propter quod et loquimur . Quid est in fide? Quia Filius de Virgine natus est, non Pater. Quid est in fide? Quia Filius passus est sub Pontio Pilato, et mortuus, non Pater. Excidit nobis, quosdam male intelligentes vocari Patripassianos, qui dicunt ipsum Patrem natum ex femina, ipsum Patrem passum, ipsum esse Patrem qui est Filius, duo esse nomina, non res duas. Et removit istos Ecclesia catholica a communione sanctorum, ne aliquem deciperent, ut dixisti, nihil Patrem facere sine Filio, neque Filium sine Patre; et testimonia de Scripturis adhibuisti,
Abbreviated transcription (Latin):
anobis accepit. quod plus ÷ nobis dedit. Nam ⁊
martuus ẽ ex illo quo filius hominis: ñ sccd̾m
illud qͦd filius d̾i. Morcuus ÷ tñ filius cłi.ẜ. scd̾m
carnem mortuus. non scd̾m u̾bum qͦd caro factũ
ẽ : ⁊ habitauit in nobis. Prgo qͦd ÷ mortuus de
nr̃o mortuus ÷. Quod uiuimꝰ: denatura ipsiuꝰ
uiuimus. Hec ille potuit mori desuo: nec nos

Expanded text:
a nobis accepit: quod plus est, nobis dedit. Nam et a nobis accepit: quod plus est, nobis dedit. Nam et mortuus est ex illo quod filius hominis est, non secundum illud quod Filius Dei. Mortuus est tamen Filius Dei: sed secundum carnem mortuus, non secundum Verbum quod caro factum est, et habitavit in nobis . Ergo quod est mortuus, de nostro mortuus est: quod vivimus, de ipsius vivimus. Nec ille potuit mori de suo, nec nos
Abbreviated transcription (Latin):
tor ⁊ creatus. Creator matͥs. creatus ex matre. Ta¬
lis adnos uenit. Secdm id qͦd filius dĩ ẽ ait. ue¬
niet hora ⁊ nũc ÷ quãclo mortui audient uocẽ
filii d̾i. Non cdixit filius hominis. ueritatem
enĩ cõmendabat. inꝗͣ eqͣlis ẽ pat̾. Et qui audi¬
erint uiuent. Sicut cñi habet pat̾ uitam in
semet ipso. sic dedit ilit᷑am hab̾e in semet ip¬
so: non participando. s in semet ipso. Nos eñi
ñ habemus uitam in nobis ipsis. s ind̾o nr̃o.
Ille aũt pat̾ uitã in semet ipso habet: ⁊ talem
genuit filiũ qͥ hab̾et uitã in semet ipso. Honfi¬
eret uite particeps. s ipse uita eẽt. cuius uite
nos participes essennis. Plane ut hab̾et uitam
in semet ipso. ⁊ eẽt ipse uita. Ut aũt fiłius ho¬
minis. a nobis accepit. filius dĩ in semet ipso.
filius hominis ut cẽt suscepit a nobis. De suo fi¬
lius di. de nr̃o filius hominis. Quod minus est

Expanded text:
tor et creatus; creator matris, creatus ex matre: tator et creatus; creator matris, creatus ex matre: talis ad nos venit. Secundum id quod Filius Dei est, ait, Veniet hora, et nunc est, quando mortui audient vocem Filii DEt qui audierint, vivent. Sicut enim Pater habet vitam in semetipso, sic dedit Filio vitam habere in semetipso: non participando, sed in semetipso. Nos enim non habemus vitam in nobis ipsis, sed in Deo nostro. Ille autem Pater vitam in semetipso habet: et talem genuit Filium, qui haberet vitam in semetipso; non fieret vitae particeps, sed ipse vita esset, cujus nos vitae participes essemus: plane ut haberet vitam in semetipso, et esset ipse vita. Ut autem fieret filius hominis, a nobis accepit. Filius Dei in semetipso; filius hominis ut esset, a nobis accepit. De suo Filius Dei, de nostro filius hominis. Quod minus est,
Abbreviated transcription (Latin):
filii d̾i id ẽ. eugłm. ⁊ qui audierint. id ẽ. qui ob¬
edierint uiuent. id ẽ iustificabunt᷑. ⁊ in fideles
iam ñ erunt. cũ gͦ hoc dixiss: qm̃ uidit docen¬
dos nos cẽ. ⁊ deresurrectione carnis ñ sic relin¬
quendos. secutus ẽ ⁊ ait. Sicut enĩ habet patͥ
uitã in semet ipso. sic dedit filio uitã bab̾e in
semet ipso. hoc ad suscitandas mentes. hoc
ad uiuificandas mentes. Deinde ad iecit. Et po¬
testatem dedic ei iuditium facere: quia filuꝰ
hominis ÷. Iste filius cdĩ. filius hominis ẽ. Et¬
enĩ filiꝰ si filius dĩ maneret. ⁊ filius hominis
non fieret: filios bominũ ñ lib̾aret. Ipse qui fe¬
cerat hominẽ. factus ÷ qͦd fecit. ne ꝑiret qͦd fecit
Sic aũt factus ÷ homo: ut man̾et filius dei.
factus ẽ enim homo suscipiendo qͦd ñ erat: ñ ꝑ¬
dendo qͦd erat. Manens d̾s: factus homo ẽ. Acce¬
pit te: ñ corruptus ẽ in te. Talis gͦ ad nos uenit
filius d̾i. filius hominis. faciens ⁊ factus. crea¬

Expanded text:
 qui obedierint, vivent, id est, justificabuntur, et infideles jam non erunt: cum ergo hoc dixisset, quoniam vidit docendos nos esse et de resurrectione carnis, non sic relinquendos, secutus est et ait, Sicut enim habet Pater vitam in semetipso, sic dedit Filio habere vitam in semetipso. Hoc ad suscitandas mentes, hoc ad vivificandas mentes. Deinde adjecit, Et potestatem dedit ei et judicium facere, quoniam filius hominis est. Iste Filius Dei, filius hominis est. Etenim si Filius Dei, Filius Dei maneret, et filius hominis non fieret, filios hominum non liberaret. Ipse qui fecerat hominem, factus est quod fecit, ne periret quod fecit. Sic autem factus est homo, ut maneret Filius Dei. Factus est enim homo suscipiendo quod non erat, non perdendo quod erat: manens Deus, factus est homo. Accepit te, non consumptus est in te. Talis ergo ad nos venit, Filius Dei filius hominis, faciens et factus, crea
Abbreviated transcription (Latin):
locũ ⁊ ñ inuenies. Quid ÷ acculeus mortis. Luid
ẽ ubi c̃. mors acculeus tuus: ubi ẽ peccatum
queris. ⁊ nusqͣm est. Aculeus enim mortis ÷ pec¬
catũ. Apłi non mea u̾ba sunt. Tunc dicetur.
Ubiest mors aculeus tuus: Hus qͣm erit pecca¬
tum: nec qͦd te capiat. nec qd̾ te impugnet.
nec qd̾ coscientiam titillet. Tunc non dicetur:
debita nr̃a dimitte nobis. S qͥd cticetur: dñe
d̃s nr̃ pacem da nobis: om̃ia enim reddidisti
tione: qͥd restat. nͥ coroua iusticie. Ipsa certe
restat: ł etiam in ipsa uł sub ipsa nõ sit capd̾
turgidum. ut recipiat coronam. Audi adten¬
de psalmum: quã nolit corona illa tͣgidum
capud. Cum dixisses qui redunit de corruptio¬
ne uitam tuam: qui coronat te inqͥt. Iam hic
dicturꝰ eras. Coronat te. m̾ta mea t̾atentur.
uͥtus mea fecit hoc. Debitũ reoditur. non do¬
natur. Audi potuis psalmũ. Nam ⁊ hoc tu di
te coronat: de miseratione te coronat. Hon
enim dignus fuisti. quem nocaret. ⁊ uocatũ

Expanded text:
nvenis. Quid est aculeus mortis? Quid est, Ubi est, mors, aculeus tuus? Ubi est peccatum? Quaeris, et nusquam est. Aculeus enim mortis est peccatum . Apostoli, non mea verba sunt. Tunc dicetur: Ubi est, mors, aculeus tuus? Nusquam erit peccatum, nec quod te capiat, nec quod te impugnet, nec quod conscientiam titillet. Tunc non dicetur: Debita nostra dimitte nobis. Sed quid dicetur? Domine Deus noster, pacem da nobis: omnia enim reddidisti tione, quid restat nisi corona justitiae? Ipsa certe restat, sed etiam in ipsa vel sub ipsa non sit caput turgidum, ut recipiat coronam. Audi, attende Psalmum, quam nolit corona illa turgidum caput. Cum dixisset, Qui redimit de corruptione vitam tuam: Qui coronat te, inquit. Jam hic dicturus eras, Coronat te, merita mea fatentur, virtus mea fecit hoc: debitum redditur, non donatur. Audi potius Psalmum. Nam et hoc tu dica. De misericordia te coronat, de miseratione te coronat. Non enim dignus fuisti quem vocaret, et vocatum
Abbreviated transcription (Latin):
firmati sunt ⁊ spũ oris enis om̃ĩs uirtꝰ cor. Ftite¬
rum. Redde m̃ leciciam salutaris tui ⁊ spiricu
pͥncipali confirma me. Audi hoc idem in eũgło
confirmatum. Dominus xͨ. apłis dicit. Data est mͥ
omĩs potestas incelo ⁊ interra. Puntes baptizate
om̃s gc̃s in nomine patris ⁊ filii ⁊ sp̃s scĩ. Audi

Expanded text:
u oris ejus omnis virtus eorum : et iterum, Redde mihi laetitiam salutaris tui, et spiritu principali confirma me . Audi hoc idem in Evangelio confirmatum: Dominus Christus Apostolis dicit, Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra: euntes baptizate omnes gentes in nomine Patris, et Filii, et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ista sola ẽ. Restat ⁊ corꝑis. Qui resurgit inaĩa.
bono suo resurgit incorꝑe. Non enĩ om̃s resur¬
gunt in anima: om̃s resurrecturi sunt incor¬
pore. In anima inqͣm non om̃s resurgunt. s
qui crediuit ⁊ obediunt: quia qͥ audierint ui¬

Expanded text:
sta sola est, restat et corporis. Qui resurgit in anima, bono suo resurgit in corpore. Non enim omnes resurgunt in anima: omnes resurrecturi sunt in corpore. In anima, inquam, non omnes resurgunt: sed qui credunt et obediunt; quia qui audierint, vi
Abbreviated transcription (Latin):
s qualis sis. Res ista te ualet. Tanti ualet:
quantũ estu. Tela: ⁊ habebis illam. Quid
turbaris: Quid exestuas: Nũ quesiturus
es te. aut empturus es te: Ecce tu quis es.
qualis es. da te illi rei. ⁊ habebis illam. Sed
malus mnquies. ⁊ forte me non accipiet. Am¬
do te illi. bonus eris. Ut huie ficdi ꝓmissioĩꝙ
te des: hoc ẽ bonum eẽ. Cum aũt bonus sueris p̃¬
cium ipsius rei eris: ⁊ habebis non quod dixi solum sa

Expanded text:
t, quantum es tu. Te da, et habebis illam. Quid turbaris? quid exaestuas? Numquid quaesiturus es te, aut empturus es te? Ecce tu qui es, qualis es, da te illi rei, et habebis illam. Sed malus sum, inquies, et forte me non accipit. Dando te illi, bonus eris. Ut huic fidei promissionique te des, hoc est bonum esse. Cum autem bonus fueris, pretium ipsius rei eris, et h
Abbreviated transcription (Latin):
ma resurgit incorꝑe aduitam penã. Quia gͦ
dominꝰ cõmendauit nobis resurrectionẽ aniã istã¬
rum. ad qͣm om̃s debemus festinare: inqua la¬
borare ut uiuamus. ⁊ uiuendo usq in finem
ꝑ seueremus.: restabat ut cõmendaret nobis e¬
tiam resurrectionẽ corꝑum. que fut᷑a : infine
secłi. S audite qͦmͦ ⁊ ipsam cõmendauit. Com¬

Expanded text:
t in corpore ad poenam. Quia ergo Dominus commendavit nobis resurrectionem istam animarum, ad quam omnes debemus festinare, in qua laborare ut vivamus, et vivendo usque in finem perserveremus; restabat ut commendaret nobis etiam resurrectionem corporum, quae futura est in fine saeculi. Sed audite quomodo et ipsam commendavit.
Abbreviated transcription (Latin):
aliquem generantem ⁊ semꝑ eum illo quem genera¬
uit. Sed p̃cessit ille qui generauit. ⁊ secutus c̃ t̃ꝑre il¬
le qui generatus est. Benedicis. nũqmͣ hoc uidi: qͥa
hoc ad illud ꝑtinet. quod occłs non uidit. lueris qͦ¬
mͦ dicatur. ⁊ son pot̾ dici: quia nec auris audiuit.
nec in cor hominis ascendit. Credatur ⁊ colatur. Cum
creditur colitur: cum colitur crescit. cũ creseit capi¬
tur. Ad huc enim in ista carne qͣmdiu ꝑ egͥnamur
a domino. ad angłos scõs qui hec uident. infantes
sumus. lactentes fide. pascendi specie. Sic enĩ dicit
Per fidem enĩ ambulamus. non ꝑ speciem. uenturi¬

Expanded text:
aliquem generantem, et semper cum illo quem generavit: sed praecessit ille qui generavit, et secutus est tempore ille qui generatus est. Bene dicis, Nunquam hoc vidi: quia hoc ad illud pertinet, quod oculus non vidit. Quaeris quomodo dicatur? Non potest dici: quia nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Credatur, et colatur. Cum creditur, colitur; cum colitur, crescitur; cum crescitur, capitur. Adhuc enim in ista carne; quamdiu peregrinamur a Domino, ad Angelos sanctos, qui haec vident, infantes sumus, lactandi fide, pascendi specie. Sic enim dicit Per fidem enim ambulamus, non per speciem
Abbreviated transcription (Latin):
bimꝰ cũ sicuti ẽ. Ecce ad qͦd nutͥmur capiendũ. ecce
ad qͦd nutͥmͣ ꝑcipiendum comedendum. ⁊ tñ qͦd come¬
ditur ñ minuit᷑. ⁊ qͥ comedit uegetatur. Nam mͦ cib
uegetat comedendo. s minuit᷑ cib qͥ comedit᷑. Quan¬
do aut̃e ceꝑimus comedẽ iusticiam. comede sapien¬
tiam. comedere illum in mortalem cibũ. ⁊ nos ue¬
getam᷑. ⁊ cibus ille ñ minuit᷑. Sic osuĩ nouit occłs
pasci luce: nec tñ minuit lucem. Non enĩ minor erit
lux: quia uidetur aplurib. Plurimor occłos pascit.
⁊ tñ tanca ẽ. quanta erat. Et illi pascuntur. ⁊ illa ñ
minuit᷑. Si dedit hoc d̾s luci qmͣ fecit. ad occłos car¬
nis. quid ÷ ipse lux ad occłos cordis: Si gͦ laudaretur
tibi aliquis cib magnꝰ. qũe pransurꝰ eẽs. parares
uentrem. Laudatur tͥ d̃s: para mentem. Ecce qͥd tibi¬

Expanded text:
beatae. Ecce ad quid nutrimur capiendum, ecce ad quid nutrimur percipiendum, comedendum: ut tamen quod comeditur non minuatur, et qui comedit vegetetur. Nam modo cibus vegetat comedendo; sed minuitur cibus qui comeditur: quando autem coeperimus comedere justitiam, comedere sapientiam, comedere illum immortalem cibum; et nos vegetamur, et cibus ille non minuitur. Si enim novit oculus pasci luce, nec tamen minuit lucem: non enim minor erit lux, quia videtur a pluribus; plurium oculos pascit, et tamen tanta est quanta erat; et illi pascuntur, et illa non minuitur: si Deus dedit hoc luci, quam fecit ad oculos carnis; quid est ipse lux ad oculos cordis? Si ergo laudaretur tibi aliquis cibus magnus, quem pransurus esses, parares ventrem: laudatur tibi Deus, para mentem. 7.