comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑfectius habitando: faciat te ꝑfec¬
tum. In hoc intelligimꝰ qm̃ in eomane¬
mus. et ipse in nobis: qm̃ de spũ suo cde¬
dit nob̃. Hoc ipsũ qͦd de spũ suo dedit tͥ
unde cognoscis: Interroga uscera
tua. Siplena sunt caritate habesspm̃
cdĩ. paulo teste qui ait. Quia caritas
datus ẽ nobis. Et nos uidimꝰ & cestifica¬
te desꝑet qr si magni sunt morbi scele
idem filiꝰ di qui uenit mitis ut salua¬
ret: uenturꝰ ẽ districtꝰ ut iudicet. Qͥ¬
cordis confessionẽ dicit: que nec ma¬
le suadentiũ hereticorũ possit fraude
corrumpi. nec ꝑsequentiũ paganorũ
tormentis conquassari: nec carnaliũ
fr̃um exemplis. nec ꝓpͥe fragilitatis seg¬
nitia titubare. Sunt & enĩ qͥ etiam ub
negant iħm ẽẽ filiũ di: quales multi
fuisse ꝓduntur. eo ipso cempore quo
hec scͥbebat ioħs. Sunt enĩ qͥ confitent᷑
u̾bis: & factis negant. Unde bene qͥ nẽ
ait. qͥcũq confessus fuerit qm̃ ihc est

Expanded text:
ut perfectius habitando faciat te perfecut perfectius habitando faciat te perfectum. « In hoc cognoscimus quod in eo manemus, et ipse in nobis, quoniam de spiritu suo dedit nobis. » Hoc ipsum quod de spiritu suo dedit tibi unde cognoscis? Interroga viscera tua, si plena sunt charitate, habes spiritum Dei, Paulo teste, qui ait: « Quia charitas datus est nobis . Et nos vidimus et testificate desperet, quia etsi magni sunt morbi sceleridem Filius Dei qui venit mitis ut salvaret, venturus est districtus ut judicet. Qucordis confessionem dicit, quae nec male suadentium haereticorum possit fraude corrumpi, nec persequentium paganorum tormentis conquassari, nec carnalium fratrum exemplis, nec propriae fragilitatis segnitia titubare. Sunt etenim qui etiam verbis negant Jesum esse Filium Dei, quales multi fuisse produntur eo ipso tempore quo haec scribebat Joannes. Sunt item qui confitentur verbis, et factis negant. Unde bene quod nunc ait: Quicunque confessus fuerit quoniam Jesus est
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ inqua ds̃ manet ab iecta et desidiosa
quadam mansue tudine. immo ñ
mansuetudine s remissione et
negligentiareseruari. Nonẽ ista
caritas. s languor. Fuerat caritas ad
mali emendent᷑: corrigant᷑. S: si funt¬
tate: ds̃ in nobis manet. oꝑibꝰ quidẽ
ipsuis caritatis manifestatꝰ: quam¬
ius nondum usibilit apparens. Et
caritas eiꝰ in nobis ꝑfecta ẽ. Queren¬
cdũ autẽ qͦmͦ dicat ꝑfectionẽ diuine
caritatis in mutua dilectione consis¬
tere: cũ dñs in euangłio ꝓnuntiet.
ñ eẽ magnũ si diligamꝰ eos qͥ nos dili
gunt: nisi ad inimicos etiam de quibꝰ
hic penitꝰ tacere uidet᷑. eadem dilectio
mus. Uidelicet ut non semꝑ ini mici
remaneant: s resipiscant adiaboli
laqueis nobisq gerinano federe soci¬
entur. Si diligamus inquit inuicẽ.
ds̃ in nobis manet: et caritas eiꝰ in no¬
bis ꝑfecta est. Incipe dilig̾e: et ꝑfectꝰ eris.
Cepisti diligere: cepit inte ds̃ habitare

Expanded text:
nem, in qua Deus manet, abjecta et desidiosa nem, in qua Deus manet, abjecta et desidiosa quadam mansuetudine, imo non mansuetudine, sed remissione et negligentia reservari. Non ista est charitas, sed languor. Ferveat charitas ad mali, emendentur corriganturque. Si tate, Deus in nobis manet, operibus quidem ipsius charitatis manifestatus, quamvis nondum visibiliter apparens. Et charitas ejus in nobis perfecta est. Quaerendum autem, quomodo dicat perfectionem divinae charitatis in mutua dilectione consistere, cum Dominus in Evangelio pronuntiet, non esse magnum, si diligamus eos, qui nos dgunt, nisi ad inimicos etiam de quibus hic penitus tacere videtur eadem dilectio emur, videlicet ut non semper inimici remaneant, sed resipiscant a diaboli laqueis, nobisque germano foedere socientur. « Si diligamus, inquit, invicem, Deus in nobis manet, et charitas ejus perfecta est. » Incipe diligere, perficiens coepisti diligere? coepit in te Deus habitare,
Abbreviated transcription (Latin):
ocłis uisibilit̃ apparebat: & iniusibilẽ
se contuendũ mundis cordibꝰ ꝑmute¬
bat. Q diligit me diliget᷑ apatre meo:
illi. hec quippe nat᷑a eius equalit̃ cũ
pat᷑ inuisibilis. sic̃ equaliter incorrup¬
cibilis ẽ: que continuatĩ apłs expo
suit dicens. Regi aut̃ scłorũ inuisibi¬
li. incorruptibili: duunã substantiã
qua potuit hoĩbꝰ p̃dicatioẽ cõmen¬
dans. Ds gͦ res inusibilis: neq ocło
s mente querendus ẽ. S quemad modũ
si solem istum uidere uellemus ocłm
corporis purgaremꝰ. unde uidi lux potest.¬
sic uolentes uidere dm̃: ocłm cordis quo
ds uidi potest purgemꝰ. Beati enĩ mun¬
do corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Uerũ
qr hec uisio infut᷑o sꝑatur. quid agen¬
dum ẽ nobis dum ad huc constituti
incorꝑe ꝑegͥnamur a dnõ. quo solatio
utendũ uͥ dituna uisione nec dñ licet
ꝑfrui  Si diligamꝰ inuicẽ: ds̃ innobis
manet.S nemo putet hanc dilectio¬

Expanded text:
oculis visibiliter apparebat, et invisibilem oculis visibiliter apparebat, et invisibilem se contuendum mundis cordibus promittebat: Qui dil. » Haec quippe natura ejus aequaliter cum Patre invisibilis, sicut aequaliter incorruptibilis est, quia continuatim Apostolus posuit, dicens : Regi autem saeculorum invisibili, incorruptibili, divinam substantiam qua potuit hominibus praedicatione commendans. Deus ergo invisibilis, neque oculo, sed mente quaerendus est. Sed quemadmodum si solem istum videre velimus, oculos corporis purgaremus, unde lux videri potest: volentes videre Deum, oculum cordis, quo Deus videri potest, purgemus. « Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . » Verum quia haec visio in futuro speratur, quid agendum est nobis, dum adhuc constituti in corpore, peregrinamur a Domino? Quo solatio utendum, ubi divina visione necdum licet perfrui? « Si diligamus invicem, Deus in nobis manet. » Sed nemo putet hanc dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
commutabilit̃ ꝑmanente. Po autem
mͦ quo uidetur sicuti est: nc̃ fortasse uide¬
tur a quibꝰdam angłis suis scĩs. Anobis
autẽ tunc ita uidebit᷑. cũ eis facti fueri¬
mus equales. Et post aliquanta. exponeis
sententiã scĩ ambrosii. Om̃ enĩ inquit:
nemo uidit umquam. Uel inhac uita
sic̃ ipse ẽ: uel etiam in angłorum urita.
sic̃ iusibilia ista qͦ corporali uisione cer¬
nuntur. Quia unigenitus filius qͥẽ in
simi patris: ipse narrabit. Unde qͥa
non ad oculorũ corporaliũ. s ad mentiũ
uisionẽ dictum ẽ ꝑtinere que narrat.
itẽ pꝰ multa. Ad eam uͦ uisionẽ inquit
qua uidebimꝰ eũ sicuti ẽ: mũdanda
corda cõmouit. Quia enĩ corporali con¬
suetudine loquendi uisibilia nomi
pus eẽ credat᷑. Neq corda munda sue
substantie contemplatione fraudabit.
cũ hec magna & summa merces
dnm colentibꝰ et diligentibꝰ ꝓmitat᷑.
dicente ipso dño quando corporalibꝰ

Expanded text:
commutabiliter permanente. Eo autem commutabiliter permanente. Eo autem modo quo videtur sicuti est, nunc fortasse videtur a quibusdam angelis suis sanctis. A nobis autem, tunc ita videbitur, cum ei facti fuerimus aequales. Et post asententiam sancti Ambrosii, Deum, inquit, nemo vidit unquam, vel in hac vita sicut ipse est, vel etiam in angelorum vita, sicut visibilia ista quae corporali visione cernuntsinu patris ipse narrabit, quia non ad oculorum corporalium, sed ad mentium visionem dictum est pertinere quod narrabit. Item post multa: Ad eam vero visionem, inquit, quia videbimus Deum sicuti est, mundanda corda commonuit, quia enim corporali consuetudine loquendi visibilia nominpus esse credatur. Nunquid corda munda suae substantiae contemplatione fraudabit, cum haec magna et summa merces Deum colentibus, et diligentibus promittatur, dicente ipso Domino, quando corporalibus
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ uideant faciem pacris. Hanc aũ
sententiã: ꝙ in euangłio suo ponit idẽm
ioħs. Ubi etiam qͣmͦ ds̃ uicłi possit: con¬
sequent̃ ad iungit dicens. Unigenitus
filiꝰ qui ẽ insinu pat̾s: ipse narrabit.
Quod beatus pat̾ ambrosius: ita expo¬
eam que indohabitat plenitudinẽ di¬
ninitatis nemo conspęxit. nemo mente
aut oculis comp̃hendit. Uidit enĩ: ad
utrũꝙ referendũ ẽ. Deniq cũ additur.
uni genitꝰ filius qui ẽ insinu patͥs ipse
narrabit: mentiũ magis quã ocłoꝵ
uisio declarat᷑. Species enĩ iudet᷑: ur¬
tus uͦ narrat᷑. Illa ocłis: hec mente con¬
p̃henditur. Item beatꝰ augustinꝰ in libͦ
de uidendo deo: de eadem disputans
questione. Proinde inqͥt narrante uni¬
genito qui ẽ insinu patris narratione
iusibilia corporis sensib. nota: dm̃ ne¬
mo uidit umqͣm. Qm̃ si aliquando
eo mͦ ususẽ: non sic̃ ista nat᷑a uident᷑:
ẜ uoluntate ususẽ.Specie qua uoluit
apparens: latente nat᷑a. atq in se in¬

Expanded text:
s videant faciem Patris. Hanc autem sententiam et in Evangelio suo ponit idem Joannes, ubi etiam quomodo Deus videri possit consequenter adjungit, dicens: Unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse enarravit . Quod beatus pater Ambrosius ita expoeam quae in Deo habitat plenitudinem divinitatis nemo conspexit, nemo mente aut oculis comprehendit. Vidit enim ad utrumque referendum est. Denique cum additur: Unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse enarravit, mentium magis quam oculorum visio declaratur. Species enim videtur, virtus vero narratur. Illa oculis, haec mente comprehenditur. » Item beatus Augustinus in libro de videndo Deo, de eadem disputans quaestione: « Proinde inquit narrante Unigenito, qui est in sinu Patris narratione visibilia corporis sensibus nota, Deum nemo vidit unquam, quoniam si aliquando eo modo visus est, non sicut ista natura videtur, sed voluntate visus est, specie qua voluit apparens, latente natura atque in se in
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ eius: ut et uos sicut ille fecit pacient̃
sufferatis omĩa. In omĩ pacientia et longa¬
nimitate cum gaudio: in xp̃o iħ̃u dño nr̃o
Ibi enĩ uera longanimitas & pacientia ex hi¬
benda: uͥ malicia ab aliquo exercetur.

Expanded text:
tem ejus, ut et vos sicut ille fecit patienter tem ejus, ut et vos sicut ille fecit patienter sufferatis omnia. In omni patientia et longanimitate, cum gaudio, in Christo Jesu, etc. Ibi enim est vera longanimitas, et patientia exhibenda, ubi malitia ab aliquo exercetur.
Abbreviated transcription (Latin):
r̃s: Non cessamus prouobis orantes
et postulantes. Id est. ex quo audiui¬
mus dilectionẽ urãm. et caritatẽ et fidẽ:
qͣm habetis indm̃: noncessamus orare
ut impleamini uirtutibꝰ spiritalibꝰ deqͥbꝰ
et sequit᷑. Ut impleamini agnaitione uo¬
luntatis eius: in omĩ sapientia et intellec¬
tui spiritali. Sapientia et intellectu im¬
pletur: qui nonsolũ historiam. s spĩtalẽ
intelligentiã cognoscit. Ut ambuletis dig¬
ne deo ꝑ omĩa placentes. Illi ambulant
digne deo.qui ꝑomĩa ei placent. exercen¬
ces se: sic̃ subditur. in omĩ oꝑe bono fruc¬
tificantes: et crescentes inscientia dĩ. Hic
aꝑte ex posuit: qͦd suꝑiꝰ obscure dicebat.
qͥmͦ ds det. et bene uelle. ⁊ bene posse. lit
possint fructificare uirtutibꝰ. et inuete¬
ratam uincere consuetudinẽ: siue in pas¬
sionibꝰ carnis. infirmitatẽ suꝑare men¬
tis. In omĩ urtute confirmati: scđm po¬
tentiam claritatis eiꝰ. Id est scđ̾m uolunta¬

Expanded text:
 Non cessamus pro vobis orantes et postulantes. Id est, ex quo audivimus dilectionem vestram et charitatem, et fidem quam habetis in Deum, non cessamus orare, ut impleamini virtutibus spiritalibus, de quibus et sequitur: Ut impleamini agnitione voluntatis ejus in omni sapientia et intellectu spirituali. Sapientia et intellectu impletur, qui non solum historicam, sed et spiritualem intelligentiam cognoscit. Ut ambuletis digni, Deo per omnia placentes. Illi ambulant digni Deo, qui, per omnia ei placentes, exercent se sicut subditur. In omni opere bono fructificantes, et crescentes in scientia Dei. Hic aperte exposuit, quod superius obscure dicebat, quomodo Deus det et bene velle, et bene posse, ut possint fructificare virtutibus, et inveteratam vincere consuetudinem, sive in passionibus carnis infirmitatem superare mentis. In omni virtute confirmati secundum potentiam claritatis ejus. Id est, secundum volunta
Abbreviated transcription (Latin):
plum. &e cet̾a. Notandum attentius . ꝙ
sume conditionẽ seruiorũ głificet: quos
bene facientes. et absꝙ culꝑa uapulantes
adñis crudelibꝰ et imꝓbis: imitatores
eẽ dnĩce passionis affirmat . łc e.b. Iacobi¬

Expanded text:
 etc. Notandum attentius quam summe conditionem servorum glorificet, quos benefacientes et absque culpa, vapulantes a dominis crudelibus et improbis, imitatores esse dominicae passionis affirmat. Audis aute
Abbreviated transcription (Latin):
tus subiigat. ꝙ si hominibꝰ uistꝰ apparet.
indiumno examine ñdũ ꝑfecte iustꝰẽ.
Uerũ aptiꝰ potest intelligi. qđ adnõ dic¬
tate. delinquentẽ iudicat: etiã si iuste
iudicat. usticiã tam̃ dini examinis
in quã ꝑ curbatio cadẽ nescit: imitari
non potest. Propt̾ quod abicientes om
nem immunditiã & habundantiam
malicie: in mansuetudine suscipite
insitũ u̾bum. Primo & corpꝰ et mentẽ
a uitiis iubet ex purgare : ut digni
existere possint. qui uerbũ salutis ꝑci¬
piant. Qui enĩ non declinat pͥus ama¬
lo: non potest face bonũ. Omẽm qͥppe
im munditiã & carns et anime num¬
cupat. Malitia autẽ: ꝓpͥe ad int̾io¬
ris hominis prauitatẽ respicit.
Suscipite in quit insitum u̾bum.
Idest uerbum di quod ur̃is cordibꝰ
p̃dicando imponimꝰ. uos discendo
suscipite: uel certe ita sentiendũ.¬
Uerbum quod nobis indie redemptionis
insitũ est. quando uoluntarie genuit

Expanded text:
tus subjugat, et si hominibus justus apparet, tus subjugat, et si hominibus justus apparet, in divino examine nondum perfecte justus est. Verum altius potest intelligi, quod a Domino dictate delinquentem judicat, etiam si juste judicat, justitiam tamen divini examinis in quam perturbatio cadere nescit, imitari non potest. Propter quod abjicientnem immunditiam, et abundantiam malitiae, in mansuetudine suscipite insitum verbum . Primo corpus et mentem a vitiis jubet expurgare, ut digni existere possint, qui verbum salutis percipiant. Qui enim non declinat prius a malo, non potest facere bonum. Omnem quippe immunditiam, et carnis et animae nuncupat. Malitia autem proprie ad interioris hominis pravitatem respicit: Suscipite, inquit, insitum verbum, id est, verbum Dei, quod vestris cordibus, praedicando imponimus, vos discendo suscipite, vel certe ita sentienVerbum quod nobis in die redemptionis insitum est, quo voluntarie genuit
Abbreviated transcription (Latin):
int᷑ oris septa eiꝰ cohibeamꝰ impetũ: &
ex acta hora discriminis. liberiꝰ eã ad
integrum a nr̃o corde ꝑcemp̃ expurge¬
mus. Uel certe tardos aduam nos eẽ
p̃cipit. ut non quaslibet obcausas
serenitatẽ nr̃i uultꝰ in austeritatem
uertamꝰ: s certa ex istente ratione.
Uerbi grã. Si alit̾ corrigi ꝓximos. ma¬
xiie qui nobis cõmissi sunt. nonposse
cernamus. seueritatẽ erga eos u̾bi uel
etiam uidiciĩ districtionis exhibeamus.
manente cam̃ quantum nat᷑a humana
patit᷑. statu nr̃e mentis sereno. Credo fi¬
nees samuhel. helyas. et petrꝰ tardi fue¬
runt adiram. & tam̃ peccantes. uel u̾bo
uel gladio: ꝑemerunt.S. & moyses cũ
eẽt uir mutissimꝰ exiit apharaone quẽ
incorrigibilẽ uidit: iratꝰ minis. Com¬
minatꝰ ẽ ei penam: quã & oꝑe patrauit
Ira enĩ uiri: iusticiã di non oꝑat᷑. fãcilio
ẽ sensus. qr qui iracundie uitio se incau¬

Expanded text:
intra oris septa ejus cohibeamus impetum, et intra oris septa ejus cohibeamus impetum, et exacta hora discriminis liberius eam ad integrum a nostro corde per tempus expurgemus; vel certe tardos ad iram nos esse praecipit, ut non quaslibet ob causas securitatem nostri vultus in austeritatem vertamus, sed certa existente ratione, verbi gratia, si aliter corrigi proximos, maxime qui nobis commissi sunt, non posse cernamus, severitatem erga eos verbi vel etiam judicii districtioris exhibeamus, manente tamen, quantum natura humana patitur, statu nostrae mentis sereno. Credo Phinees Samuel, Elias et Petrus tardi fuerunt ad iram, et tamen peccantes vel verbo vel gladio peremerunt. Sed et Moyses, cum esset vir mitissimus, exivit a Pharaone, quem incorrigibilem vidit, iratus, minis comminatus ei poenam, quam et opere patravit. Ira enim viri justitiam Dei non operatur. Facilis est sensus, quia qui iracundiae vitio se incau
Abbreviated transcription (Latin):
re docenti: sero autẽ addocendũ aꝑire.
Quia stultũ est quem libet que ipse non
didicerit: aliis uelle predicare. Qui gͦ
sapientiã diligit: pͥmo ut supͣ ammo¬
nuit. hanc ado postulet. De hinc ma¬
gistrũ ueritatis: humilis auditor in¬
quirat. Et int̃ hec agendũ ut suã cautis¬
sime linguam non solũ ahbitiosis sermo¬
nibꝰ coherceat: uerũ et ipse quã nuꝑ di¬
dicit ueritatẽ p̃dicandã contineat.
Hinc salomon de distantia temporũ sc̃¬
bens ait. Tempꝰ cacendi: et tempꝰ loquen¬
di. hinc pitagoriei: naturalis scientiȩ
magisterio p̃diti: auditores suos ꝑ qͥn¬
quen niũ iubent silere: & sic demum
p̃dicare ꝑmutunt. Et̃ tardus adiram.
Quia maturitas sapientie: ñ nͥ tranqͥula
stulti requiescit. Non ita uelocitatem
ire uetat: ut huiꝰ tarditatẽ approbet.
s ħ potiꝰ ammonet: ut e eiꝰ horaꝑtur.¬
bationis aclitiũ. ne nobis ira subripi¬
at : caueamꝰ. Aut si forte subripuerit:

Expanded text:
re docenti, sero autem os ad docendum aperire: re docenti, sero autem os ad docendum aperire: quia stultum est quemlibet quae ipse non didicerat aliis velle praedicare. Qui ergo sapientiam diligit, primo ut supra admonuit, hanc a Deo postulet, dehinc magistrum humilis veritatis auditor inquirat, et inter agendum suam cautissime linguam non solum ab otiosis sermonibus coerceat, verum et ipse quam et nuper didicit veritatem praedicandam contineat. Hinc Salomon de distantia temporum scribens ait: Tempus tacendi, et tempus loquendi. Hinc Pythagorici, naturalis scientiae magisterio praediti, auditores suos per quinquennium jubent silere et sic demum praedicare permittunt. Et tardus ad iram. Quia maturitas sapientiae non nisi tranquilla on ita velocitatem irae vetat ut hujus tarditatem approbet, sed hoc potius admonet, ut et ejus hora perturbationis ac litium ne nobis ira subripiat caveamus; aut si forte surripuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
it. quod sue beneficio uoluntatis. ꝑ aqͣ
regenerationis defiliis tenebrarũ: nos
infilios lucis mutauerit. Ut simꝰ ini¬
cium aliquod creat̾e eiꝰ. Ne in eo qͦd
ait genuit hoc nos fieri putaremus
quod ipse ẽ: ideo pͥncipatũ quendã
creaturam nobis. hac ad optione con¬
cessũ ostendit. hos et enĩ uersiculos
qͥdã ita tͣnstulit. Uolens genuit nos
uerbo ueritatis: ut simus pͥmitie
create eius. Io est ut cet̾is quas cernimꝰ
creat᷑is: simꝰ meliores. Pmitias namq
frugũ uel animantiũ: dño consecrari
lex precipit. Primitias auri et argenti
ad opus cab̾nacłi iussit conferri: id
optima queq in metallis: Et de. an¬
tiquo di ppło cdixit ꝓpħa iheremias: sc̃s
quod anobis ipsis habuistis ad uitia
labi a dnõ aut̃ uos illustrari ñ urã
ad audiendũ: tardus autẽ ad loquen¬
dum et tardus adirã. Hic auditorẽ mo¬
ralibꝰ instituit p̃ceptis. et recte pͥmo am¬
monet. aurẽ quemꝙ citius accõmoda¬

Expanded text:
is, sed suae beneficio voluntatis, per aquam regenerationis de filiis tenebrarum, nos in filios lucis mutaverit. Ut simus initium aliquod creaturae ejus. Ne in eo quod ait, genuit, hoc nos fieri putaremus quod ipse est. Ideo principatum quemdam, in creatura nobis hac adoptione concessum ostendit. Hunc etenim versiculum quidam ita transtulit: Volens genuit nos verbo veritatis, ut simus primitiae creaturarum ejus, id est ut caeteris quos cernimus creaturis, simus meliores. Primitias namque frugum vel animantium, Domino consecrari lex praecipit. Primitias auri et argenti ad opus tabernaculi jussit conferri, id est, optima quaeque in metaliis . Et de antiquo Dei populo dixit propheta Jeremias: Sanctus quod a vobis ipsis habuistis ad vitia labi, a Domino autem vos illustrari, non vesad audiendum, tardus ad loquendum, et tardus ad iram. Hinc auditorem moralibus instruit praeceptis, et recte primo admonet aurem quemque citius accommoda
Abbreviated transcription (Latin):
s etiam discolis. Discolis: indisciplina¬
tis dicit. nomine ducto: agreco eloqͥo.
Quia grece sõla: uocat᷑ locus in qͦ ad o¬
lescentes litteralibꝰ studiis oꝑam dare.
et ad audiendos magistros uacare so¬
lent. Unde scola: uacatio interpretat᷑.
Deniq inpsalmo uͥ canimꝰ. Uacate et
uidete qm̃ ego sum ds̃. Pro eo quod nos
dicimus uacate: ingreco habetur sco¬
lasate. Scolastici: ego st̃: eruditi. Bisco¬
li: indocti et agrestes .S. utrisq uult
obedire subditos. explicans aꝑtius
les habet. Et sc̃s antistes fulgentiꝰ in
opusculis sius sic ponit. Seruientes
cũ amore: non tantũ bonis & modes¬
tis s etiam difficilioribꝰ.S sibene facien¬
ces: et pacientes: sustinetis. hec est enum

Expanded text:
sed etiam dyscolis. Dyscolis indisciplinased etiam dyscolis. Dyscolis indisciplinatis dicit, nomine ducto a Graeco eloquio, quia Graece schola vocatur locus in quo adolescentes litteralibus studiis operam dare, et audiendos magistros vacare solent: unde schola vacatio interpretatur. Denique in psalmo ubi canimus: Vacate et videte quomodo ego sum Deus, pro eo quod nos dicimus vacate in Graeco habetur scholaste. Scholastici sunt ergo eruditi; dyscoli, indocti et agrestes; sed utrisque vult obedire subditos, explicans apertiules habet, et sanctus antistes Fulgentius in opusculis suis sic ponit: Servientes cum timore non tantum bonis, sed etiam difficilioribus. Sed si bene facientes, et patientes sustinetis. Haec e
Abbreviated transcription (Latin):
soluti. quia a demoniaca serrritrte
recdempti qr filii di effecti. non tam̃
dono libertatis. potiorem peccandi
facultatẽ uel licentiam accepimus.
quin immo si peccamꝰ. mox lib̾tate
ꝑdita: serui efficimur peccati. Et qͥs
licentiꝰ peccet. talis suam libertatẽ:
inuelamen malitie mutat. Uult aũ
nos beatus petrus lib̃os ẽẽ aserrutio
culparum: ut serui creatoris nr̃i.
boni et fideles ꝑ manere possimus.
Unde subsequent᷑ ad iungit .S. sic̃ serui
di: om̃s honorate fr̃nitatẽ diligite.
Dm̃ timete : regẽ honorificate. Monet
gͦ congruũ cunctis impendere honorẽ
et iuxta imꝑium dnĩ. cesari que cesa¬
ris sunt: et deo reddere que di sunt.
Et bene int̾ alia frat̾nitatẽ dilig̃e iubet
liberos: ut cos qͦ qui cemꝑali conditio¬
lant. una cum ipsis patrẽ inuocantes
eũ: qui sine acceptione ꝑsonarum ui¬
dicat. Serui subditi estote: inonuĩ timo¬
re dñis. Non tantũ bonis & modestis:

Expanded text:
soluti, quia a daemonica servitute soluti, quia a daemonica servitute redempti, quia filii Dei effecti. Non tamen dono libertatis potiorem peccandi facultatem vel licentiam accipimus; quinimo si peccamus mox libertate perdita servi efficimur peccati; et quislicentius peccet, talis suam libertatem in velamen malitiae mutat. Vult enim nos beatus Petrus liberos esse a servitio culparum, ut servi creatoris nostri boni et fideles permanere possimus: unde subsequenter adjungit: Sed sicut servi Dei omnes honorate, fraternitatem diligite, Deum timete, regem glorificate. Monet ergo congruum cunctis impendere honorem et juxta imperium Domini Caesari quae Caesaris sunt, et Deo reddere quae Dei sunt. Et bene inter alia fraternitatem diligere jubet liberos, ut eos quoque qui temporali conditiolant, una cum ipsis Patrem invocantes, eum qui sine acceptione personarum judicat. Servi subditi estote in omni timore dominis, non tantum bonis et modestis,
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantiã. hec ẽ gͦ laus bonorũ. ad qͣm
duces a rege dicit missos: dum ignoran¬
cia ducũ imprudentiũ. Boni ad laudẽ
suã ꝑpetuã bene se agendo: utunt᷑. Qua¬
si lib̾i et non quasi uelamen habentes ma¬
litie: lib̾tatẽ. Quasi lib̾i bona faciunt.
qͥ quo maiore apud homines lib̾tate
utuntur: eo arcius immo liberius
diumno famulatui subningant᷑.S. et
illi quasi lib̃i benefaciunt: qui in exem¬
plum ioseph patͥarche tam̃ et si seruitio
depͥmunt᷑ hominũ: serui eẽ uitiorũ
nulla arce compellunt᷑. At uͦ lib̾tatẽ
suam inuelamen malicie uertunt:
cũ quominꝰ humani famulatꝰ irigo
cohibentur. eo latrus peccator dił̃o
mancipant᷑. & cum uitiis impune ser¬
iuunt. lib̾tatem uocant: hoc p̃text̃
nomine culpam. Potest autẽ uixta
illud apłi pauili: generalit̃ accipi.
Uos in lib̾tatem uocati estis fr̃s. tan¬
cũ ne lib̃tatem in occasionẽ carnis de¬
tis. Lib̃i enĩ recte uocam᷑ quia ꝑbap¬
tisma apeccatorũ nexibꝰ sumus ab¬

Expanded text:
ientes, etc. Haec est ergo laus bonorum, ad quam duces a rege dicit missos, dum ignorantia ducum imprudentium, boni ad laudem suam perpetuam bene se agendo utuntur. Quasi liberi, et non quasi velamen habentes malitiae libertatem. Quasi liberi bona faciunt, qui quutuntur, eo arctius, imo liberius divino famulatui subjugantur. Sed et illi quasi liberi benefaciunt, qui in exemplum Joseph patriarchae, tametsi servitio deprimuntur hominum, servi esse vitiorum nulla arte compellusuam in velamen malitiae vertunt, qui quominus humani famulatus jugo cohibentur, eo latius peccatorum dominio mancipantur, et cum vitiis impune serviunt, libertatem vocant: hoc praetexunt nomine culpam. Potest autem juxta illud apostoli Pauli generaliter accipi. Vos in libertatem vocati estis, fratres; tantum ne libertatem in occasionem carnis detis. Liberi enim recte vocamur quia per baptisma a peccatorum sumus nexibus ab
Abbreviated transcription (Latin):
duene latine. grece dicunt᷑. ꝓseliti.
Quo nomine appellabant iudei:
eos qͥde gentibꝰ nati indm̃ credẽ eiusq
circumcisione accepta: iudaico more
iuxta dĩ legẽ. uitã ducere uoluerunt.
Dequorũ numero fuere quidã eorum:
qͥin die scõ pentecosten quo apłi spm̃¬

Expanded text:
ti. Quo nomine appellabant Judaei eos qui, de gentibus nati, in Deum credere et, circumcisione accepta, Judaico more, juxta Dei legem vitam ducere maluerunt. De quorum numero fuere quidam eorum qui in die sancto Pentecostes, quo apos
Abbreviated transcription (Latin):
mundana non laudat. immosi etiã
ꝑsequit᷑: si occidit gladio ut paulũ.
si crucifigit ut petrũ. habebis ex illa
laudem. dum ex eo quod illa malefa¬
cit inte uistũ. & innoxium. tue uirtu¬
tis pacientia: coronam laudis meret᷑.
Nam & hoc intendisse beatum petrũ
in hac sententia. uerba sequentia
docent : de quibus dr̃. Quia sic ẽ uo¬
luntas clĩ: ut benefacientes obmutes

Expanded text:
mundana non laudat, imo si etiam mundana non laudat, imo si etiam persequitur, si occidit gladio, ut Paulum, si crucifigit, ut Petrum, habebis ex illa laudem, dum ex eo, quod illa malefecit, in te justum et innoxium tuae virtutis patientia coronam laudis meretur. Nam et hoc intendisse beatum Petrum in hac sententia verba sequentia docent, quibus dicitur: Quia sic est voluntas Domini, ut benef
Abbreviated transcription (Latin):
les famulos: uidelicet ȩt̃ni regis etiam
inundi potestatibꝰ subdi: ne uel in hoc
fidi et religioni xp̃iane possit detrahi.
qͦd ꝑeam humane conditionis lura tur¬
bent᷑. Nam ce ita potest recte intelligi qͦd
dictum est omĩ humane creaturę. ut
significetur & fidelibꝰ et incredrilis.
reruni dnĩs. Ad uindictam malefactoꝵ.
laudẽ uͦ bonorũ. Non quod om̃s qͥa re¬
gi bꝰ missi duces sunt. uel malefacto¬
res punire. uel laudare bonos noue¬
rint: s que ẽẽ debeat actioboni ducis
simplicit̃ narrat. hoc ẽ ut malefacien¬
tes coherreat:et bene agentes remime¬
ret qͥetiam si in iuste agit. si bonos dã¬
nat nichi lominus ad laudem eorum
ꝑtinent que fecit: si pacient̾ eiꝰ imꝓbi¬
tatem colerant. & sapient̃ eius stulticie
resistunt. Unde & paulus dicit. uis¬
inquit non cimere potestatẽ: Honũ
fac & habebis laudem exilla. Non dicit
ab illa: s exilla. Quia si potestaste

Expanded text:
les famulos videlicet aeterni Regis, etiam les famulos videlicet aeterni Regis, etiam mundi potestatibus subdi, ne vel in hoc fidei et religioni Christianae possit detrahi, quod per eam humanae conditionis jura turbentur. Nam et ita potest recte intelligi quod dictum est, Omni humanae creaturae, ut significetur et fidelibus et incredulis relaudem vero bonorum. Non quod omnes qui a regibus missi duces sunt, vel malefactores punire vel laudare bonos noverint, sed quae esse debeat actio boni ducis, simpliciter narrat, hoc est, ut male facientes coerceat, et bene agentes remuneret. Qui etiam si injuste agit, si bonos damnat, nihilominus ad laudem eorum pertinet quae facit, si patienter ejus improbitatem tolerant, et sapienter ejus stultitiae resistunt. Unde et Paulus: Vis non timere potestatem, bonum fac et habebis laudem ex illa, non dicit, ab illa, sed ex illa. Quia et si potestas te
Abbreviated transcription (Latin):
q contingit ut pagani qͥ fidẽ xp̃ianoꝵ
iutuꝑ ab ant. quare dõs suos derelin¬
quissent: postmodũ considerantes cas¬
tam eors conu̾sationẽ & inuictũ in xp̃o
animũ. cessarent eis detrahere: magis¬
q dm̃ głificare ac laudare inciꝑent. qͥ
bonitate ac iusticia cultoꝵ suoꝵ: bonꝰ eẽ
ꝓbaret᷑ et uistus. Glificent in quit dm̃:
li. cum uos instant̾ ꝑ obstantia ꝑicła:
illum sequi ꝑspexerint. Subiecti estote
omĩ humane creat᷑e: ꝓpt̾ dm̃. Omni
humane creature dicit᷑: omĩ dignita¬
ti hominũ. omĩ ꝑsone. omĩ pͥncipatui:
cui uos diuna dispositio subdi uolue
cdi ordinationi resistit. Quã creat᷑am
subsequent̾ exponit: adiungens. Siue
regi: q̃si precellenti. Siue ducibꝰ: tamꝗͣ
ab eo missis. Ideo regi tantum ac ducibꝰ.
non autẽ ce dnĩs dicit: qr in hoc locoillos
specialit̾ ut p̃fati sumꝰ instruit: qͥ sunt
dnĩs famulent᷑ ammonet. Docet gͦ fide¬

Expanded text:
que contigit ut pagani qui fidem Christianorum que contigit ut pagani qui fidem Christianorum vituperabant, quia deos suos dereliquissent, postmodum considerantes castam eorum conversationem et invictum in Christo animum, cessarent eis detrahere, magisque Deum glorificare ac laudare inciperent, qui bonitate ac justitia cultorum suorum bonus esse probaretur et justus. Glorificent inquit Deumli, cum vos instanter inter obstantia pericula illum sequi perspexerint. Subjecti igitur estote omni humanae creaturae propter Deum. Omni humanae creaturae dicit, omni dignitati hominum, omni personae, omni principatui, cui nos divina dispositio subdi voluerDei ordinationi resistit . Quam creaturam subsequenter exponit, adjungens: Sive regab eo missis. Ideo regi tantum ac ducibus, non autem et dominis dicit, quia hoc in loco illos specialiter ut praefati sumus instruit, qui sunt nis famulentur admonet. Docet ergo fide
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ: qm̃ in cole nos sumus. apud
te int̾ra. et ꝑegͥni sic̃ om̃s patres nri. Ad
nos quoꝙ epłas beati petͥ scͥptas credẽ.
et quasi nobis missas leg̃e debemus.
Abstinere uos a carnalibꝰ desideriis: qͣ
militant adu̾sus animam. Dũ concu¬
piscentiis blandientibꝰ caro eneruiter
subiuigat᷑. iam uitiorum exercitꝰ firmi¬
ter ad u̾sus animã armatur. Quoscõ¬
petent̾ aduenas uocat & peregͥnos.
ut eominus ter renis rebꝰ animum
subponant: quo se patͥam in celis.
habere memineit. Namq hoc solet¬
distare in hac uita int̾ electos et reꝓbos:
quod electi ꝑegrini nunc &e exules. pa¬
tͥam expectant infut᷑o : tantoq minus
inp̃senti gaudiis delectant᷑ caducis. q̃n¬
to futura sine fine gaudia se sꝑant acci
desideriis norunt inhiare. Idõq p̾t hanc
uitã in exilium religantur ꝑpetuũ: u
cunctis carentes uoluptatibꝰ. sola intor¬
nientis paciant᷑ aduersa. Ut in eo qͦd de¬
tractant de uobis tamquam de malefac¬

Expanded text:
possumus, quoniam Incola nos sumus apud te in terra, et peregrini, sicut omnes patres nostri; ad nos quoque Epistolas beati Petri scriptas credere, et quasi nobis missas legere debemus. Abstinete vos a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam. Dum concupiscentiis blandientibus caro enervatur, subjugatur, jam vitiorum exercitus firmiter adversus animam armatur. Quos competenter advenas vocat et peregrinos, ut eo minus terrenis rebus animum supponant, quo se patriam in coelis habere meminerint; namque hoc distare in hac vita inter electos solet et reprobos, quod electi peregrini nunc et exsules patriam exspectant in futuro, tantoque minus in praesenti gaudiis delectantur caducis, quanto futura sine fine gaudia se sperant accdesideriis norunt inhiare. Ideoque post hanc vitam in exsilium religantur perpetuum, ubi cunctis carentes voluptatibus sola in tormentis patiantur adversa. Ut in eo quod detractant de vobis tanquam malefac
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ hereditatẽ pot̾it ds ꝑat̾ dare nobis. qui
non pot̃ mori : Se ipsum utiq dabit. ut sicut¬
ipse est immortalis. et incorruptibilis: ita et nos
simus immortales incorruptibilesq atq im¬
commutabiles. chesauros qͦq sapientiȩ et scientiȩ
diuinitatis sue. heredes quidemdi: coheredes
pace meã cdouobis. Quid plura dicam: Omĩa
que ipse imp̃senti scło. siue imp̃dicatione. si¬
ue inmiracłis. oꝑatusẽ: omĩa nob̾ reliquit

Expanded text:
ergo haereditatem poterit Deus Pater dare nobis, qui ergo haereditatem poterit Deus Pater dare nobis, qui non potest mori? Seipsum utique dabit, ut sicut est immortalis et incorruptibilis, ita et nos simus immortales, et incorruptibiles, atque incommutabiles, thesauri quoque sapientiae et scientiae divinitatis suae. Haeredes quidem Dei, cohaeredes pacem meam do vobis . Quid plura dicam? Omnia quae ipse in praesenti saecule, sive in praedicatione, sive in miraculis operatus est, omnia nobis reliquit
Abbreviated transcription (Latin):
in celis. Nemo enim paganorum: hoc pre
sumit dicẽ. Abba hebreumẽ et sirum:
pat̃ grecum et latinũ. Preuidens gͦ apłs
utrosq ppłos ad fidem colligendos: posuit
duo nomina sub una significatione. ut
illi qͥ credunt ex hebreis et syris. dicant
abba miserere nr̃i. Qui exgrecis aliisq
om̃bꝰ gentibꝰ credunt: dicant pat̃. Tale
quid in ecgłio marci habetur: dicente
dño. Abba pat̾: si possibile ẽ transeat ame
oꝑa bona agimus deo seriuentes: sp̃c sc̃s
um incorde. poccultam inspirationem.
sine strepitu uocis: ꝙr filiĩ di effecti sumꝰ
inbaptismate. non ꝑnat᷑am. s ꝑ adop¬
tionem: et qͦd talia faciendo ꝑseuerabi¬
mus in eius filiatione. Si aut̃ filii: et he¬
redes. Seruus non meret᷑ acciꝑe heredita¬
tem: filiꝰ accipit. Et nos si filiĩ di sumus.
hereditatẽ merebim᷑ acciꝑe. Hoc quoꝙ
considerandũ ÷ qr hereditas in morte pa¬
tͥs confirmat᷑: scdm humanas leges. Quã

Expanded text:
in coelin coelunc locum: ABBA Hebraeum est et Syrum, PATER Graecum et Latinum. Praeuidens ergo Apostolus utrosque populos ad fidem colligendos, posuit duo nomina sub una significatiilli qui credunt ex Hebraeis et Syris dicant: Abba, miserere nostri; qui ex Graecis aliisque omnibus gentibus credunt, dicant: Pater. Tale quid in Evangelio Marci habetur, dicens, Domino: Abba  Pater, si possibile est, transeat a me opera bona agimus Deo servientes, Spiritus sum in corde per occultam inspirationem sine strepitu vocis, quia filii Dei sumus effecti in baptismate, non per naturam, sed per adoptionem, et quia, talia faciendo, perseverabimus in ejus filiatione. Si autem filii, et haeredes. Servus non meretur accipere haereditatem, filius accipit: et nos, si filii Dei sumus, haereditatem merebimur accipere. Hoc quoque considerandum, quia haereditas in morte patris confirmatur secundum humanas leges. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
cepistis spm̃ ad optionis filioꝵ in qͦ clama¬
mus abba pat̃. Iudei quibꝰ ista scribebat apłs
acceꝑ ant inpatribꝰ sus spm̃ seruitutis inti¬
more. id est legem ab spũ scõ dictatam. et
scͥptam. que eos cogebat ꝑtimorem ad obser¬
nantiam sui: minans et dicens. Si qͥs hoc uł
illud fecerit: morte moriat᷑. Ipse etiam sp̃s sc̃s
quã illi acceꝑunt quando dataẽ lex: coge
uitutis. qui uos cogat ꝑcimorem ad serui¬
cium omĩpotentis di. s accepistis grãm
euangłii uͥ non cogitur aliqͥs uenire ad
fidem x ꝑtimorem. accepistis qͦ spm̃ ad¬
optionis. siue electionis filioꝵ di. qͥuos
inpartẽ dĩ uocauit adlib̾tatẽ. ut iam
non sitis seruentes do.timore seruili: s
amore et timore filiationis. qͦ seruit bo¬
nus filiꝰ patͥ: cimens eum offendere. Qͦs
enĩ sp̃m scm̃ cempore baptisiatis acce¬
pissemus: nequaquam auderemꝰ dm̃
omĩpotentẽ factorem nr̃m patrẽ clama¬
re.clicentes in oratione diũca: pat̾ nr̃ qͥes

Expanded text:
 clamamus-Abba Pater. Judaei quibus ista scribebat Apostolus acceperant a patribus suis spiritum servitutis in timore, id est legem a Spiritu sancto dictatam et scriptam, quae eos cogebat per timorem ad observantiam sui, minans et dicens: Si quis hoc vel illud fecerit, morte moriatur. Ipse etiam Spiritus sanctus, quem illi acceperunt quando data est lex, cogebvitutis, qui vos cogat per timorem ad servitium omnipotentis Dei, sed accepistis gratiam Evangelii, ubi non cogitur aliquis venire ad fidem Christi timore. Accepistis quoque spiritum adoptionis sive electionis filiorum Dei, qui vos in partem Dei vocavit ad libertatem, ut jam non sitis servientes Deo timore servili, sed amore ac timore filiationis, quo servit bonus filius patri, timens eum offendere. Quod enim Spiritum sanctum tempore baptismatis accepissemus, nequaquam auderemus Deum omnipotentem factorem nostrum Patrem clamare, dicentes in oratione Dominica: Pater noster, qui es
Abbreviated transcription (Latin):
sustenta magistrum. qr si non habes ex p̃¬
etiam impetrare mutuo a uicinis: defu¬
turo. Que enĩ seminauit homo: hec et
metet. Hoc ẽ. qualia fecerit: talia recipi¬
et. Quos agros habemus: corpus et sp̃m.¬
Id est.si seminauimꝰ incarne. io est si car¬
nalia oꝑa egerimus. et carnalia deside¬
ria secuti fuerimꝰ: de ipsa carne mete¬
mus corruptionẽ. hoc ẽ. dampnationẽ
accipiemꝰ. et tradem᷑ indie iudiciĩ penis
inferni: uͥ corrumpam᷑ a ũmibꝰ et igne¬

Expanded text:
sustenta et magistrum, quia si non habes ex praesustenta et magistrum, quia si non habes ex praeetiam impetrare mutuo a vicinis de futuro. Quae enim seminaverit homo, haec et metet, hoc est, qualia fecerit, talia recipiet. Duos agros habemus, corpus et spiritum. Si seminavimus in carne, id est si carnalia opera egerimus, et carnalia desideria secuti fuerimus, de ipsa carne metemus corruptionem, hoc est, damnationem accipiemus, et trademur in die judicii poenis inferni, ubi corripiemur a
Abbreviated transcription (Latin):
ordinauit de euangłio uiu̾̃e: qͥ euangłm
ad nunciant. Possumꝰ et ꝑu̾bum. intellig̾e
deuotionis fructum. et remboni oꝑis. et
studui: ut illud moysi. Qm palam factũ:
u̾bũ istud : Referamus hoc ad discipłm.
fructu deuotionis discipłs qui catherirat᷑
magistro qui se instruit bonis: et docibilẽ
y obedientẽ in omĩbꝰ bonis. que deo non
displicent. Poterat aliquis discipłorũ
dicere. Non habeo quid impendam ma¬
citate aruit: uinea mea gͣndine con¬
sumpta. oues pestilentia corrupte sunt.
sues in guine cumescente mortui sunt.
Sed ut apłs omẽm occasionẽ exluderet.
dixit. Nolite errare: ds̃ non irridetur.
hoc est nolite mentiri: quia homo pot̃
mendacium susciꝑe. ds̃ u non potest. Et
ds̃ qui omĩa secreta cordium penetrat:
non potest falli. Dicis o auditor quicũꝙ
p̃bere p̃nimia egestate: nolite deciꝑe. qͣsi
fallere possis dm̃. S unde cu uuus. inde

Expanded text:
ordinavit de Evangelio vivere qui Evangelium ordinavit de Evangelio vivere qui Evangelium annuntiant. Possumus et per verbum intelligere et devotionis fructum, et rem boni operis et studii, ut illud Moysi: Quomodo palam factum est verbum istud ? Ut referamus hoc ad discipulumfructu devotionis discipulus, vel qui catechizatur magistro qui se instituit bonis, et docibilem et obedientem in omnibus bonis quae Deo non displicent. Poterat aliquis discipulorum dicere: Non habeo quod impendam macitate aruit, vinea mea grandine consumpta est, oves pestilentia correptae sunt, sues sagina tumescente mortuae sunt. Sed ut Apostolus omnem occasionem excluderet, dixit: Nolite errare, Deus non irridetur. Hoc est: nolite mentiri, quia homo potest mendacium suscipere, Deus vero non potest: et Deus qui omnia secreta cordium penetrat, non potest falli. Dicis, o auditor quicunquepremente te nimia egestate: noli te decipere quasi fallere possis Deum, sed unde tu vivis, inde
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩs enĩ creat᷑a que non adheret illi qui
semꝑ habet eẽ: nichilẽ. Opꝰ aut̃ suũ pro¬
bet unus quisꝙ hoc ẽ. considet quid boni
habeat factum: et sic in corde suo gaucdeat
eo quod placet creatori suo: et non que¬
rat alt̾uis laudem. Unusquisq enĩ: onus
suũ portabit. Contraria eẽ. uident᷑ hȩc u̾ba
suꝑioribꝰ. ubi dixit: alt̃ alt̾us onera portate.
S: sciendũ e. q illa ꝑmanent ad tempꝰ p̃sentis
uite. ista uͦ ad diem mortis: uł gen̾alit̾ ad
diem iudicii. Et est sensus. Qualia fecerit
et ad electos et adreprobos ꝑtinet. Onus
scõr: erit magnitudo głȩ. Onus reꝓborũ:
ineffabilis miseria & cruciatus. Cõmunicet
instruit᷑ et docet᷑ u̾bo doctne: cõmunicet
uł ãministret ei magistro et p̃dicatori in
om̃ibꝰ bonis. qͥse instruit & docet. dudito¬
res ⁊ discipłos ammonet. ut doctoribꝰ suis
aqͥbꝰ accipiunt u̾bum uite et fidĩ. ĩpende
studeant bona tẽꝑalia: ħ est uictũ et uesti¬

Expanded text:
quae non adhaeret illi qui semper habet esse, nihil est. Opus autem suum probet unusquisque, hoc est, consideret quid boni habeat factum, et sic in corde suo gaudeat, eo quod placeat Creatori suo, et non quaerat alterius laudem. Unusquisque enim onus suum portabit. Contraria videntur haec verba superioribus, ubi dixit: Alter alterius onera portate. Sed sciendum quia pertinent illa ad tempus praesentis vitae, ista vero ad diem mortis, vel generaliter ad diem judicii, et est sensus: Qualia fecerit  ad electos et reprobos pertinet. Onus sanctorum erit magnitudo gloriae: onus rebroborum ineffabilis miseria et cruciatus. Communicet instruitur et docetur verbo doctrinae, communicet vel administret magistro vel praedicatori in omnibus bonis qui se instruit et docet. Auditores et discipulos admonet, ut doctoribus suis a quibus accipiunt verbum vitae et fidei, impendere studeant bona temporalia, hoc est victum et vesti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽtnam accipiemus. Bonũ aut̃ facientes
nondeficiamꝰ: id est abono oꝑe quod incoa¬
iumus non cessemus. s. in eo ꝑseueremus
ut salutẽ conseqͥ meream᷑: qmͣ dñs pro¬
misit inquiens. Qͥ ꝑseuerauent usꝙ in
finẽ : hic saluus erit. Temꝑ enĩ suo mete¬
congruo cemꝑe⁊ oportuno metemꝰ. hoc
Indie aut̃ udicii. uł indie mortis nr̃e: erit
tempꝰ messionis et collectionis. Illa collec
mino manet. annisq uoluentibꝰ: illa seꝑ
iuuenescit et pollet. Ergo dum cempꝰ ba¬
bemꝰ: oꝑem᷑ bonũ ad om̃s. Cempꝰ seminandi
& oꝑandi uirtutes. p̃sens uita ẽ: qr post istã

Expanded text:
aeternam accipiemus. Bonum autem facientes non deficiamus, id est a bono opere quod inchoavimus, non cessemus, sed in hoc perseveremus, ut salutem consequamur quam Dominus promisit, inquiens: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Tempore enim suo,congruo et opportuno, metemus, hoc in die autem judicii vel in die mortis erit tempus messionis et collectionis. Illa nunquammino manet, annisque volventibus illa semper juvenescit et pollet. Ergo dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes. Tempus seminandi et operandi virtutes, praesens vita est, q
Abbreviated transcription (Latin):
humana. fauor cerrenus: de qua dicit
mea nichil ẽ. Que recte in anis dicitur.
qr uacua ẽ. ab onuĩ utilitate. Est tm̃ et gła
utilis: de qua dñsdicit. Qui me głificau̾it:
głificabo eum. Qui sunt gͦ cupidi. et appeti¬
dem et̃ni mun̾is abeo reciꝑe: s głam et
Isti tales audient in die udicii: recepistis
mercedẽ ur̃am. Quia st̃ multi qͥ ñ solum
ꝓbono querunt laudari: s etiam ꝓ malo.
et ñ solum ab aliis .s. in suꝑ ipsi se extollt̃:
et ab illo mercedem expectet. et gaude¬
at incorde qͦd placeat creatori suo. Et ita
agat bonum quo oꝑat᷑. ut opussit inpu¬
blico: et intencio in occulto. Qui hoc fac̃:
ille non est cupidꝰ in anisgłȩ. s plene. In¬
uicẽ ꝓuocantes uos adiracundiã. ad lite̾.
ad contentiones: in uicẽ inuidentes uob̃̾.
Erant apud galathas quidam seducti a
pseudo apłis et aiudis: contendentes de
genealogiis. et questionibꝰ legis: ex qͥbus
quidam dicebant. Melior ẽ. circumci¬
sio: quam baptismus. et econtra alii.

Expanded text:
humana, favor terrenus, de qua dicit mea nihil est . Quae recte inanis gloria dicitur, quia vacua est ab omni utilitate. Est tamen gloria utilis, de qua Dominus dicit: Qui me glorificaverit, glorificabo cum . Qui sunt ergo cupidi iremunerationis ab eo recipere, sed gloriam et . Isti tales audient in die judicii: Recepistis mercedem vestram , quia multi sunt, qui non solum pro bono quaerunt laudari, sed etiam pro malo: et non solum ab aliis, sed insuper ipsi se extollunt et ab illo mercedem exspectet, et gaudeat in corde quod placeat Creatori suo, et ita agat bonum quod operatur ut opus sit in publico, et intentio in occulto. Qui hoc facit, ille non est cupidus inanis gloriae. Invicem provocantes vos ad iracundiam, ad lites, ad contentiones, invicem invidentes vobis. Erant ex Galatis quidam seducti a pseudoapostolis et a Judaeis, contendentes de genealogiis et quaestionibus legis. Ex quibus quidam dicebant: Melior est circumcisio quam baptismus. Et e contra alii:
Abbreviated transcription (Latin):
uiuimus deo sp̃italit̾ debemꝰ conuersari
et uiuere: ambulantes de uirtute in
uirtutẽ. urtutes sectando: uicia respu¬
endo. Uita anime fidesẽ: qua credimus
dm̃ omĩpotentẽ. Et sic̃ corpꝰ iuuit anima:
ita aĩa uiuit fide. iuxta quod ꝑ ꝓpħam¬

Expanded text:
vivimus Deo, spiritaliter debemus conversari et vivere, ambulantes de virtute in virtutem, virtutes sectando, vitia respuendo. Vita animae fides est, qua credimus Deum omnipotentem: et sicut corpus vivit anima, ita anima vivit fide, juxta quod p
Abbreviated transcription (Latin):
dodonante continens es. et bonis cemꝑ alibꝰ
abundas: porta onꝰ meũ. Uide comꝑationẽ
ceruoꝵ in epła ad colosenses: ꝙͣ beatꝰ augus¬
tinus ex hoc donat. Et si in aĩalibꝰ ratione
ñ utentibꝰ. illud fit. quantomagis in homi¬
nibꝰ debet fieri: Si inquit hoc feceritis. ad
ipse dedit. discipłis suis dicens. Hoc ẽ precep¬
tum meũ ut diligatis inuicẽ: & mandatũ
meũ douobis: ut diligatisuos. Nã si qͥs exis¬
timat se aliquid eẽ. cum nichil sit: hẽ qͥ
confidens in suis uirtutibꝰ et meritis. dedig¬
natur onus frĩs portare. sastigando cum
su auitate & ad monitione dulci. cum sit
ipse se seducit. et decipit. Ideo aut̃ dr̃ ni
chil eẽ. quia non ad heret illi qͥ substantia¬
lit habet eẽ. et qui nr̃e fragilitati condoleis

Expanded text:
Deo donante, continens es et bonis temporalibus Deo donante, continens es et bonis temporalibus abundas, porta onus meum. Vide comparationem cervorum in Epistola ad Colossenses quam beatus Augustinus ex hoc donat. Quia et si in animalibus ratione non utentibus illud sit, quanto magis in hominibus debet fieri? Si, inquit, hoc feceritis, adiipse dedit discipulis suis, dicens: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem ; et mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem . Nam si quis existimat se aliquid esse, cum nihil sit, hoc est, qui confidens in suis virtutibus et meritis, dedignatur onus fratris portare, castigando cum suavitate et admonitione dulci, cum sit placent, ipse se seducit et decipit. Ideo autem dicitur nihil esse, quia non adhaeret illi qui substantialiter habet esse, et qui nostrae fr
Abbreviated transcription (Latin):
tari: et p̃ueniri a peccato. sic̃ et ille. Et
dũ con sidaueris posse te cemptari et
inpecca tum ruere: sicuti te uelles corri¬
pi si calia ageres et castigari: ita cũ lenita¬
ce mentis corripe: et ad mone illũ. Alter
gemxͥ. Sunt onera alicuiꝰ pondis. et sunt
onera pecc̃oꝵ: de quibꝰ dicit psalmista. Qm̃
iniquitatesmee suꝑ egresse st̃ caput meũ:
sicut onus graue grauate sunt suꝑme. De quo
onere: et hic dr̃. Et est sensus. Sic̃ ius pacient̃
portari et sustineri si peccas. et cũ modatione
corripi: porta similit̾ pacient̾ frẽm tuũ. si pec¬
cau̾it. Poc̃ et alit̾ intelligi. scd̾m sensũ beati
sheronimi. Ait̾ alt̾ius onera portate. hoc est.
qui abundatis diuitiis. bonisq temꝑalibꝰ.:
sustentate frẽm panꝑ ẽ. U̾bi gr̃a. Habeo soro¬
rem pauꝑrimã. cuiꝰ pauꝑtatis onus meũ ẽ:
sustento onꝰ meũ. Habeo uxorem qr ñ possũ
eẽ. continens. s egestate nimia p̃mor: tuqͥ

Expanded text:
tari et praeveniri a peccato sicut et ille: et tari et praeveniri a peccato sicut et ille: et dum consideraveris te posse tentari, et in peccatum ruere, sicuti velles corripi, si talia ageres, et castigari cum lenitate mentis, ita corripe et admone illum. Alter e. Sunt onera alicujus ponderis, et sunt onera peccatorum, de quibus dicit Psalmista: Quoniam iniquitates meae supergressae sunt caput meum, et sicut onus grave , etc. De quo onere et hic dicitur; et est sensus: Si vis patienter portari et sustineri si peccas, et cum moderatione corripi, porta similiter patienter fratrem tuum, si peccaverit. Potest et aliter intelligi secundum sensum beati Hieronymi: Alter alterius onera portate, hoc est, qui abundas divitiis bonisque temporalibus, sustenta fratrem pauperem. Verbi gratia: habeo sororem pauperrimam cujus paupertas onus meum est, sustento onus ejus. Habeo uxorem quia non possum esse continens; sed egestate nimia premor: tu qui,