comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ quẽ admodũ in pi nomine pleñ ẽẽ legi¬
mus baptismacis sacram̃tũ. ita etiã scõ tantũ sp̃u¬
ñ cupato. nicħ desit admistĩ plenitudinẽ. ⁊ ra¬
tionẽ seqͣm. quia qͥuñ dixerit. trinitatẽ signi¬
ficauit. Si ip̃m dicas: ⁊ dm̃ patrẽ aqͦ unꝰ :¬

Expanded text:
utrum quemadmodum in Christi nomine plenum esse legimus baptismatis sacramentum; ita etiam sancto Spiritu nuncupato, nihil desit ad mysterii plenitudinem. Et rationem sequamur, quia qui unum dixerit Trinitatem signavit. Si Christum dicas et Deum Patrem a quo
Abbreviated transcription (Latin):
uł pociꝰ loqͥ ñ ualentes saluari non possunt. qr
loqͥ non possunt. Quis hoc dicat: qͦ nom̃ dm̃ini
inqͦ nos sc̃ĩficari ⁊ saluari oporat. extͣ uocem
querere oporcet. ne forte si illuo in il insola uo¬
ee ponimꝰ scandalũ ueritati faciamꝰ. Notus
titur ⁊ duabꝰ sillabis format᷑ nom̃ dĩ. Uides
mͦ ubi magnitudosit. nominis dĩ. Ubi eñi¬
i magnitudo nominis ẽ : ibi ⁊ ipsũ nom̃ consi¬
derare oportet. Sigͦ magnitudinẽ nom̃is.
magnitudinẽ fame. ⁊ noticie magnitudinẽ

Expanded text:
vel potius loqui non valentes salvari non possunt, quia loqui non possunt. Quis hoc dicat? Ergo nomen Dei in quo nos sanctificari et salvari oportet, extra vocem quaerere oportet, ne forte, si illud in sola voce ponimus, scandalum veritati faciamus. Notustitur, et duabus syllabis formatur nomen Dei. Vides modo ubi sit magnitudo nominis Dei. Ubi enim magnitudo nominis est, ibi et ipsum nomen considerare oportet; si ergo magnitudinem nominis, magnitudinem famae; et notitiae
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃tũ: si fuerit qͥs reuatꝰ infide tͥnitatis.
sine placione uerboꝵ baptiratꝰ. ł qr his qui
baptirauit. loqͥ ñ potuit. siue qr obfestinacionẽ
ł stuporẽ inminentis periculi. siue alia qͣcũq
carsa p̾uentꝰ dũ baptitaret. Locucionis memor
non fuit. Siquis gͦ forte hoc querat: ego dehis
q̃ occulta sunt uulicare nolo. p̃cipue qr nom̃
trinitatis hic ñ audiui. Ubi ⁊ si uera fides fuit:
confessio tam̃ fidĩ ñ fuit. Et hec quidẽ de eo
quidsit sacm̃tũ baptismatis ⁊ de uerbo scĩfi¬
cante. inp̾senti dicta sufficiant.

Expanded text:
sacramentum, si fuerit quis in fide Trinitatis sacramentum, si fuerit quis in fide Trinitatis sine prolatione verborum baptizatus, vel quia is qui baptizavit loqui non potuit, sive quia ob festinationem vel stuporem imminentis periculi, sive alia quacunque causa praeventus dum baptizaret, locutionis memor non fuit. Si quis ergo forte hoc quaerat, ego de his quae occulta sunt judicare nolo, praecipue quia nomen Trinitatis hic non audivi. Ubi etsi vera fides fuit, confessio tamen fidei non fuit. Et haec quidem de eo quid sit sacramentum baptismatis, et de verbo sanctificante in praesenti dicta sufficiant.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ parit̃ indicasti. tam̃ id etiã corde conp̃hendas.
copulet᷑ auctoritas: in sp̃u quoq recte bapti¬
tari nos posse. scriptura indicat. dicente dño.
Unũ opꝰ. qr unũ mist̾iũ: unũ baptisma. qi mors
una pmundo. Unitas gͦ opacionis. unitas p̃dica¬
cionis: q̃ ñ pot̃ separi. Nucusq uerba beati am¬
brosii qualit̾ derecta baptirandi forma sen¬
ciendũsit: manifeste explanant. Uides gͦ qͣlit̃
ñ cupato: plen̾sit baptismatis sacram̃tũ: ⁊ quẽ¬
admodũ sin fide trinitatis. etiã tribꝰ simul
nominatis inꝑfectũ. Sicut eñ ubiq fides in¬
teg̾ querit᷑. sic eadẽ sidĩ integͥtate manente.
sine detrim̃to salutis. sermo uariat᷑. Uer̾tam̃
eccłi astrea consuetudo. hanc potissimũ inbapti¬
zando formã tenere eleg̃. ꝗͣ ab ipso scĩfaacioĩs
auctore. ex institucione prima seruandã ac¬
cepit. Siquis forte querat. utrũ in articulo
necessitatis suffic̃e possit ad plen baptismatis

Expanded text:
 pariter indicas, si tamen id etiam corde comprehendas. copuletur auctoritas, in Spiritu quoque recte baptizari nos posse Scriptura indicat, dicente Domino: Unum opus, quia unum mysterium; unum baptisma, quia mors una pro mundo. Unitas ergo operationis, unitas praedicationis quae non potest separari. Hucusque verba beati Ambrosii qualiter de recta baptizandi forma sentiendum sit manifeste explanant. Vides ergo qualiter sancto nuncupato plenum sit baptismatis sacramentum, et quemadmodum sine fide Trinitatis etiam tribus simul nominatis imperfectum. Sicut enim ubique fides integra quaeritur, sic eadem fidei integritate manente sine detrimento salutis sermo variatur. Verumtamen ecclesiastica consuetudo hanc potissimum in baptizando formam tenere elegit, quam ab ipso sanctificationis auctore ex prima institutione servandam accepit. Si quis forte quaerat utrum in articulo necessitatis sufficere possit ad plenum baptismi
Abbreviated transcription (Latin):
si qđ ille p̃cepit. tu confiteris. Iile uissit ut in
nomine patris ⁊ filii ⁊ sp̃c̃ scĩ baptitates: tu
instituçionis diuine. facis qđ iuissit. ꝑfiteris
cia instituit. S dicis. Quio gͦ. Siquis forte
ꝑignoranciã siue consciencia erroris. hoꝵ uer¬
boꝵ formã ñcenens. tam̃ cũ plena fide hominẽ
baptiraret. dicens. baptirote in nomine pat̾s¬
⁊ filii om̃ipotentis. siue innomine filĩ dĩ.
siue in nomine sp̃e sci. sine etiã qđ in nomine

Expanded text:
si quod ille praecepit tu confiteris. Ille jussit ut in nomine Patris, et Filii et Spiritus sancti baptizares. Tu institutionis divinae, facis quod jussit, profiteris quod instituit. Sed dicis: quid ergo? Si quis forte per ignorantiam sine conscientia erroris, horum verborum formam non tenens; tamen cum plena fide hominem baptizaret, dicens: Baptizo te in nomine Patris omnipotentis, sive in nomine Filii Dei; sive in nomine Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
Terciũ quando institutꝰ sit baptimꝰ. ⁊ detribus
temporibꝰ. Primo. qñ circu̾cisio statũ habuit.
ante baptismũ. Ultimo. quandobaptismꝰ statũ
liabuit post circũcisionẽ. Medio. quando circũ.¬
cisio ⁊ baptismꝰ simul cucurrerunt. aliuo ut
finret᷑. aliuo ut cõfirmaret᷑. Itẽ quando homĩes
obligari ceperunt. p̃cepto suscipdendi baptismi.
Itẽ quio distat int̃ baptismũ iobis ⁊ ip̃i. Icẽ que
fuerit forma babptimi ioħis. Itẽ quesit for ma
baptismi ip̃i. Itẽ. si millus saluari potest. nisi
actualit̃ ꝑcepto sacramento baptismi: Dehis gͥ¬
om̃ibꝰ. multa querenda restant. S nos interi
ꝓtempore pauca scđm niãm possibilitatẽ pro¬
baptismus ÷ aqua diluendis criminibus
esse potest. sacramentũ eẽ non potest. donee acce¬
dat uerbũ ad elem̃tũ. ⁊ sit sacramentũ. Per u̾bũ¬
eñ elementũ scificat᷑ ut iuirtuct᷑ sacramenti ac¬
cipiat. ut quẽ ad modũ elementũ ex naturali

Expanded text:
tertium quando institutus sit baptismus, et de tribus temporibus. Primo quando circumcisio statum habuit ante baptismum. Ultimo quando baptismus statum habuerit post circumcisionem. Medio quando circumcisio et baptismus simul cucurrerunt; altera ut finiretur, alter ut confirmaretur. Item quaudo homines obligari coeperunt praecepto suscipiendi baptismi. Item quid distat inter baptismum Joannis et Christi. Item quae fuerit forma baptismi Joannis. Item quae sit forma baptismi Christi. Item utrum nullus salvari potest nisi actualiter percepto sacramento baptismi. De his omnibus multa quaerenda restant; sed nos interim pro tempore pauca secundum nostram possibilitatem proest aqua diluendis criminibus esse potest; sacramentum esse non potest, donec accedat verbum ad elementum, ut sit sacramentum. Quenim elementum sanctificatur, ut virtutem sacramenti accipiat. Ut quemadmodum elementum ex naturali
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendas trinitatis. sufficiat ad formã
sacram̃ti cõplendã. ⁊ scĩficacionẽ ꝑficiendã.
sine uerboꝵ ꝓlacione. cũ sola fide baptirandũ
inmergẽ. Qui eñ dix̃ ut infide trinitatis hoĩes
baptirarent᷑. ñ quid dicat᷑ docuit. s qͥo credat᷑.
ostendit. Qua ꝑpne fortt insc̾ĩficatione sac̾m̃tii¬

Expanded text:
s, sufficiet ad formam sacramenti complendam et sanctificationem perficiendam sine verborum prolatione cum sola fide baptizandum immergere. Qui enim dixit ut in fide Trinitatis homines baptizarentur: non quid dicatur docuit, sed quid credatur ostendit. Quapropter ne forte in
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ peccatoꝵ conseqͥmur: ego diligenciã fidei
tue neq̃qͣ contempdã enstimo. Quomͦ eñi in ipso
nomĩe baptitare possumꝰ. si nom̃ ipsũ ignora¬
mꝰ Clamamꝰ cotidiȩ scĩficet᷑ nom̃ tuũ. Et qͦmͦ
in nob̵ scĩficabit᷑. sia nob ignoratur: Ꝙ. si uocẽ

Expanded text:
nem peccatorum consequimur, ego diligentiam fidei tuae nequaquam contemnendam existimo. Quomodo enim in ipso nomine baptizare possumus, si ipsum nomen ignoramus? Clamamus quotidie: Sanctificetur nomen tuum . Sed quomodo in no
Abbreviated transcription (Latin):
Nam aquarũ natura in principio tenius ad modũ
leiusq ⁊ inmodũ nebule cuiꝰdã disꝑsa. postquã
diuina uututt ⁊ ussione inunã ut ita dixerim
massã c̃pingi. quodã mͦ acq densari cepit: ipsosuo
ponderi deeisũ uergens in una collapsa a terra.
ercepta: spatiũ illud qdđ desuꝑ usq ad ipsũ firmam̃¬
tũ occupauerat. serenũ purũq dereliquit. Ipsa qͦq
terre suꝑficies aquis om̃ibꝰ int̾ alueos suos c̃clusis
apparere cepit: primo quidẽ luculenta ⁊ lubrica.
nudaq uelut que germina necdũ ulla proculisset.

Expanded text:
Nam aquarum natura in principio tenuis admodum Nam aquarum natura in principio tenuis admodum levisque, et in modum nebulae cujusdam dispersa; postquam divina virtute et jussione in unam, ut ita dixerim, massam compingi quodammodo atque densari coepit, ipso suo pondere deorsum vergens in ima collapsa a terra excepta est, spatiumque illud quod desuper usque ad ipsum firmamentum occupaverat, serenum purumque dereliquit. Ipsa quoque terrae superficies aquis omnibus inter alveos suos conclusis apparere coepit. Primo quidem lutulenta et lubrica nudaque, velut quae germina necdum ulla protulisset,
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ alibi ubiq dictũ. est uidic ds̃ qđ essec bonũ.
Nãsi idõ alibi dictũ. et quia factũ. est: cur eciã hic
dici ñ debuit. si factũ fuit: fortassis. quia binariꝰ sign̾
diuisionis ẽ. qui prunꝰ ab unitate discedit: sac̾mentũ
ali qd hic c̃mendatur. Et ñsunt. saudata oꝑa sccła:
non quia bona ñ essent. s quia malor signũ eẽnt Pͥma
enĩ oꝑa fec̃ dẽ. ⁊ illa omia bona ualde erant. quibꝰ
neq inerat corruptio. nec deerat ꝑfectio. S uenit
de inde diabolꝰ. ⁊ homo. ⁊ fecer̃ ipsi oꝑã sua. ⁊ hec erant
oꝑa scđa : post pͥma. Mala post bona : ⁊ noluit deus
uide oꝑa ista. qr mala erant. s q̃ ꝑsapientiã uidit: per
aque q̃ sub celosunt inloc̃ unũ. Quantũ ad licterã
spectat: locus unꝰ in qͦ congregate sunt aque q̃ sub
celosun. ab yssus magna credit᷑. que ab ipso mundi
exordio interre corpore tante capacitatis facta fuisse
pucatur: ut om̃iũ receptaculũ aquar ẽt. potiusset.

Expanded text:
sicut alibi ubique dictum est: Vidit Deus quod esset bonum . Nam si ideo alibi dictum est quia factum est, cur etiam hic dici non debuit si factum fuit? Fortassis quia binarius signum divisionis est, qui primus ab unitate discedit: sacramentum aliquod hic commendatur. Et non sunt laudata opera secunda, non quia bona non essent, sed quia malorum signum essent. Prima enim opera fecit Deus et illa omnia bona valde erant ; quibus neque inerat corruptio, neque deerat perfectio. Sed venit deinde diabolus et homo, et fecerunt ipsi opera sua; et haec erant opera secunda post prima, mala post bona; et noluit Deus videre opera ista quia mala erant, sed quae per sapientiam vidit, per quae sub coelo sunt in locum unum . Quantum ad litteram spectat, locus unus, in quo congregatae sunt aquae quae sub coelo erant, abyssus magna creditur, quae ab ipso mundi exordio in terrae corpore tantae capacitatis facta fuisse putatur, ut omnium receptaculum aquarum esse potuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
e inde sequebat᷑ ornatus eoꝵ: tus est ar̃odos.¬
⁊ hoc cribꝰ sequentibꝰ itẽ diebꝰ factũ ÷ Quarto
qui fuit primꝰ intribꝰ ornatũt firmam̃tũ: sole ⁊ lu¬
na istellis. Q iunco die qui fuit scds̃ intribus: aer.
inuolatilibꝰ ⁊aq̃ inpiscibꝰ ornam̃ta acceperunt. Serto
die qui fuit terciꝰ incribꝰ. accepit terra bestias. ⁊ ui¬
m̃ta. ⁊ repcilia. ecteraq animantia: que mouent᷑
incerra. Homo auc̃ nouissimo die factus. est. dec̾ta.

Expanded text:
einde sequebatur ornatus eorum, et hoc tribus sequentibus item diebus factum est. Quarto qui fuit primus in tribus ornatum est firmamentum sole et luna et stellis. Quinto die qui fuit secundus in tribus aer in volatilibus, et aquae in piscibus ornamenta acceperunt. Sexto die qui fuit tertius in tribus accepit terra bestias et jumenta et reptilia caeteraque animantia quae moventur in terra. Homo autem novissimo die factus est de
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse iillis ⁊ alit̾ inꝑfectos ⁊ignorantes. ⁊ ñsic̃
oportuit consũmatos ⁊ plenos. qualia face̾ om̃ipo¬
tentẽ nondecuit. ⁊ ꝑfectũ. ⁊ bonũ. S nondiscer¬
nunt. quia adꝑfectionẽ aliquio fac̾e. ut ꝑficiatur
quod ÷ inꝑfectũ. ⁊ idõ inꝑfectũ ut sit primo in¬
ꝑfectũ.: de inde aut̃ ꝑfectũ. ⁊ ut abeo ꝑficiatur
a quo inꝑfectũ factũ : ut ꝑficiatur. non÷ in ꝑfecto
fatientis neq turpitudo facti: qm̃ ⁊ alit̾ potuit

Expanded text:
fuisse in illis; et aliter imperfectos, et ignorantes, et non sicut oportuit consummatos et plenos; qualia facere omnipotentem non decuit et perfectum et bonum. Sed non discernunt quod ad perfectionem aliquid facere ut perficiatur quod est imperfectum; et ideo imperfectum, ut sit primo imperfectum; deinde autem perfectum, ut ab eo perficiatur a quo imperfectum factum est, ut perficiatur; non est imperfectio facientis neque turpitudo facti, quoniam et aliter f
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ. inprima consideratione triplex
nobis discretio occurrit. qm̃ illuminantur
criplicit᷑. uł adtria simpli citer: ⁊ erat trina
cognitio ineis. ut agnoscent qđ factierant. ⁊ aquo¬
factierant: boni ⁊ mali cognitionẽ acceꝑant: ut

Expanded text:
illorum in prima consideratione triplex nobis discretio occurrit. Quoniam illuminabantur tripliciter, vel ad tria simpliciter; et erat trina cognitio in eis ut agnoscerent quod facti erant, sfacti erant. In
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ordinatione deberent. uł quantũ inhis q̃ condi¬
diuinitus sine p̃sũptione ualerent. ꝙ in hunc
modũ sapientes condite sunt ⁊ discernentes. ⁊ in¬
telligentes spĩtales ille substantie: ⁊ tantũ inhis
om̃ibꝰ sapientes. quantũ incipienti nat̾e congru¬
ũ fuit. uł ꝑmerito uututis ad ipiscendo necessariũ.

Expanded text:
rdinatione deberent, vel quantum in his quae condidivinitus sine praesumptione valerent. Et in hunc modum sapientes conditae sunt et discernentes et intelligentes spirituales illae substantiae; et tantum in his omnibus sapientes quantum incipienti naturae congruum fuit, vel pro merito virtutis adipiscendo necessarium.
Abbreviated transcription (Latin):
agens sieut indĩtate una tres nontres diĩsunt
res: quia ieo qđ unũ sunt diuidi nonpossunt.
magis simile eͥeꝰ potist. qͣ unitas: Quomͦ potest
diuidi. qđ mulciplicari non potest: Aut quomͦ
a se recede potest qđ unũ ẽ.: Negͦ mireris si assũp¬
cionẽ cartus que ad solũ filiũ refertur non solus
co cres incarnatos dixeris: quia incarnationẽ
uniꝰ cres oꝑati s̃. quia ⁊ unitas nacure inseꝑa.¬
bilẽ stcit oꝑationẽ. ⁊ ꝓpͥctas ꝑsone singularem
denda non sufficit: sacͥ eloquiĩ auctoritate in.¬
teri fouenda: ñ ratiõe humana diseucienda.
Qua ꝓpt̾ ea que ascĩs patribꝰ de discretione triũ
ꝑsonarũ ind̃itate ana sedm catholice uericatis

Expanded text:
agens, sicut in deitate una tres, non tres dii sunt,agens, sicut in deitate una tres, non tres dii sunt,res, quia in eo quod unum sunt, dividi non possunt. magis simile esse potest quam unitas? Quomodo potest dividi quod multiplicari non potest? Aut quomodo a se recedere potest, quod unum est? Ne ergo mireris si assumptionem carnis quae ad solum Filium refertur, non solusnctus. Neque idcirco tres incarnatos dixeris, quia incarnationem unius tres operati sunt, quia unitas naturae inseparabilem fecit operationem, et proprietas personae singularem denda non sufficit, sacri eloquii auctoritate interim fovenda est, non ratione humana discutienda. Quapropter ea quae a sanctis Patribus de discretione trium personarum, in deitate una, secundum catholic
Abbreviated transcription (Latin):
aliuo brachiũ filii ⁊ aliua biachiũ pattis. alia
uitꝰ sli. alia uirtꝰ patris. cũ ipse filiꝰ ⁊ manus
i brachiũ. ⁊untus sit pactris. Sicut idem ẽ qđ
homo manu facit. ⁊ qđ manꝰ hominis facit. ⁊ qdđ
homo brachio facit. ⁊ qđ brachiũ hom̃is facit.
⁊ qđ homo forciudine facit. ⁊ qd forcitudo hom̃is
facit.: sic idem: qđ pater facit. ⁊ qđ filiꝰ facit. qͥ a
om̃c qđ pater facit ꝑfiliũ facit. Siessentia una ÷
sinatara una. si forcitudouna. si uoluntas una.¬
quomͦ non÷ oꝑatio una.: dicis quia hoc facit pat̃.
i ego dico quia hoc ipsũ filiꝰ facit: hoc ipsũ pat̃.
hoc ipsũ fuis: totũ pater. ⁊ cocũ filiꝰ Ipsũ fac̃e patͥs
siliĩ .ẽ. Noli pensare quasi duas actiones. unã ma¬
iorẽ. ⁊ unã minorẽ. aut forte similis pondis eqͥles.
auas. Unicas ibi: nicdhil multiplices. U na÷ actio
duori. immo criũ. actio una. sicut dĩtas una:
⁊ inactione una tres. nontres agentes sunt. s unus

Expanded text:
achium Patris; alia virtus Filii, alia virtus Patris, cum ipse Filius et manus, et brachium, et virtus sit Patris? Sicut idem est quod homo manu facit, et quod manus hominis facit; et quod homo brachio facit, et quod brachium hominis facit; et quod homo fortitudine facit, et quod fortitudo hominis facit. Sic idem est quod Pater facit, et quod Filius facit; quia omne quod Pater facit, per Filium facit. Si essentia una est, si natura una, si forquomodo non est operatio una? Dicis quod hoc facit Pater, et ego dico quod hoc ipsum facit Filius. Hoc ipsum Pater, hoc ipsum Filius, totum Pater et totum Filius. Ipsum facere Patris, Filii est. Noli pensare quasi duas actiones, unam majorem, unam minorem; aut forte similis ponderis aequales duas; unitas sibi est, nihil multiplices: una est actio duarum in uno, trium, actio una, sicut deitas una; et in una actione tres, non tres agentes sunt, sed unus
Abbreviated transcription (Latin):
edifico sicut tu edificas domũ. ⁊cũ aliasit domꝰ
tua quã tu edificas. alia domus mea quã ego
edifico. tam̃ idem mefad̾e dico qđ cu facis. qm̃ io
qđ facio ego scd̃m aliquid simile est illi quod cu
facis. nonsic intelligo cũ dico quia filius hoc
ipsũ facit qđ fi pat̾ facit. Si aut̃ ego domũ clisi¬
carem. ⁊ tu eandẽ mecũ edificares domũ: dic̃o
quia idem faceres quod ego. Et iã uerus unũ
quia id ipsũ ⁊ non aliud: nec cam̃ uere adhuc
unũ. quia tupartẽ unã ⁊ ego alterã. tu instru
tius. ⁊ ego meis. Demq cuiuribus tiis ⁊ ogo
Et iã nonuait inũ: s. ialio ti ꝑ alia. Nũquio sic
dico. cũ dios quia silius hoc ipss̃ facit. qđͣ pater¬

Expanded text:
aedifico, sicut tu aedificas domum, et cum alia sit domus aedifico, sicut tu aedificas domum, et cum alia sit domus tua quam tu aedificas, quam illa domus mea quam ego aedifico, tamen idem me facere dico quod tu facis, quoniam id quod facio ego, secundum aliquid simile est illi quod tu facis, non sic intelligo cum dico quia Filius hoc ipsum facit quod Pater facit. Si autem ego domum aedificarem, et tuquod idem faceres quod ego; etiam verius unum, quia idipsum et non aliud: nec tamen vere adhuc unum, quia tu partem unam et ego alteram; tu instrumtuis, ego meis; denique tu viribus tuis, ego et jam non vere unum, sed in alio et per alia. Nunquid sic dico, cu
Abbreviated transcription (Latin):
uxoratũ e̾ẽ partam quia filio accepit uxorẽ. Quare
gͦ incarnatus ẽe dicat᷑ pat̃. quia filio suo carnem
uniuit. sicut ipse filius incarnatus dr̃. quia sibi
carnẽ copulauit: Sponsa quippe uerbi caro .c̃.
⁊ assũpsit illã uerdũ sibi. ⁊ pater uerbi similit̃
uerbo suo uniniuit cã ⁊ oꝑatisunt duo unũ. ⁊ fuit
inuno oꝑatio luoꝵ una. Propterea ait. Quecũq
lit̃. Non aliter Nonpoterat unitas oꝑationis
pfectiꝰ demonstrari. Nonalia. Non alit̃. Eadem
ieodẽ mͦ. Si eadẽ oparet᷑ ⁊ ñ eodẽ mͦ oparetur:
aliter in oꝑatione illius. Ostende mͥ aliquio quod
facit pater. si tam̃ querendũ ẽ. quid fac̃ qͥtocũ
facit. Pone cam̃ erempli causa unũ aliqͥs exõibꝰ
que facit pater: dico quia filiꝰ hoc ipsũ facit.
Neq ita hoc ipsũ dico quasi simile illi. s idẽ ipsũ.
Cũ eñ dico idẽ facio qđ tu facis. quia forte domũ

Expanded text:
uxoratum esse patrem, quia filio accepit uxorem. Quare uxoratum esse patrem, quia filio accepit uxorem. Quare ergo incarnatus dicatur esse Pater, quia Filio suo carnem univit, sicut ipse Filius incarnatus dicitur, quia sibi carnem copulavit? Sponsa quippe, Verbi caro est, et assumpsit illam Verbum sibi, et Pater Verbi similiter Verbo suo univit eam, et operati sunt duo unum, et fuit in uno operatio duorum una. Propterea ait: « Quaecunliter? » Non aliter. Non poterat unitas operationis perfectius demonstrari. Non alia. Non aliter: eadem et eodem modo. Si eadem operaretur, et non eodem modo operaretur. aliter in operatione illius. Ostende mihi aliquid quod facit Pater, si tamen quaerendum est quid facit qui totum facit. Pone tamen exempli causa unum aliquid ex omnibus quae facit Pater. Dico quia Filius hoc ipsum facit. Neque utique hoc ipsum dico quasi simile ille, sed idem ipsum. Cum enim dico: Idem facio quod tu facis, quia forte domum
Abbreviated transcription (Latin):
iacm c̾et. s aliud: qm̃ ineo ipso non eadẽ demons¬
traretur oꝑatio. qđ non adeundẽ utrũq facta
probatio relatio. Nunc aut̃ assũptionẽ siue uni¬
onẽ carius. ⁊ pater opatus: qu̾ia carne induit
siliũ: ⁊ filiꝰ oꝑatus quia carne induit semet¬
ipsĩ. Et fuit una unio. ⁊ oꝑatio una. Proptẽa
unio una: quia qdđ unitũ .c̃. uni unitũ .c̃. Prop¬
ptria oꝑatio una : quia qđ factũ. ẽ in uno factũ:
t̃ res opihantur. : ⁊ nontria. s unũ operabantur:
⁊ criũ erat. quantũ ab illis factũ .ẽ. Legitur inlibͦ
iudicũ quia manue uxorẽ accepit. samson filio
suo: nectam̃ sibi uxorẽ accepit. qui filio uxorem
accepit. Et postulat filius pattẽ. ut sibi uxorẽ
accipiat. quasi ꝑse solus. hoc fac̾e nonpossit: ⁊
nemo: qui argum̃tetur ut dicat. si pat̃ filio u.¬
xorẽ accepit. gͦ uxorẽ accepit pater. ⁊ contendat.

Expanded text:
idem esset, sed aliud; quoniam in eo ipso non eadem demonsidem esset, sed aliud; quoniam in eo ipso non eadem demonstraretur operatio, quod non ad eumdem utrinque facta probaretur relatio. Nunc autem assumptionem sive unionem carnis et Pater operatus est, quia carne induit Filium, et Filius operatus est, quia carne induit semetipsum; et fuit una unio et operatio una. Propterea unio una, quia quod unitum est, uni unitum est; propterea operatio una, quia quod factum est in uno factum est. Tres operabantur, et non tria; sed unum operabantur, et trium erat, quantum ab illis factum. Legitur in libro Judicum quia Manue uxorem accepit filio suo Samson , nec tamen sibi uxorem accepit, quia filio uxorem accepit. Et postulabat filius patrem, ut sibi uxorem accipiat, quasi per se solus hoc facere non possit, et nemo est qui argumentetur ut dicat. Si pater filio uxorem accepit, ergo uxorem accepit pater, et contendat
Abbreviated transcription (Latin):
de patre ñ dr̃. quia sudẽ diceret᷑. nonidẽ s aliuo
in telligeretur.: Si eni diceretur pat̾ carnẽ assũp¬
sit. incelligeretur similit̾ qd pacer sibi carnẽ uniũ:
qđ iã idẽ nonẽẽt. s aliuo. Alius quippe ẽc̾t. si pat
caro unita diceretur quã cũfilio unita dr̃. quia
licut aliꝰẽ. inꝑsonapater. ⁊ aliꝰ filiꝰ sic aliud dicit᷑
cũ fuiꝰ incarnatꝰ dt̃ quã sidic̾tur. si pat̃ incaruatꝰ
diceretur. Nongͥ consequens: si filiꝰ carnẽ assũpsit
id circo carnẽ assũpsisse ⁊ patrẽ sicut consequens
non÷ si filiꝰ sibi carnẽ uniuit. carnẽ sibi unisse
⁊ patiẽ. Consequens aũt. ẽ. quia sifiliꝰ carnẽ sibi
ũniuit: eandẽ carnẽ ipsi filio unisse. ⁊ pattem:
quia dũ una utriusq oꝑatio ostendit᷑. nec filius
sine patre. nec pater sine filio oꝑatꝰ demonstrat᷑.
Siau̾t pat̾ carnẽ sibi induisset. ⁊ filius sibi. nonħ

Expanded text:
de Patre non dicitur, quia si idem diceretur, non idem sed aliud de Patre non dicitur, quia si idem diceretur, non idem sed aliud intelligeretur? Si enim diceretur Pater carnem assumpsit, intelligeretur similiter quod Pater sibi carnem univit, quod jam idem non esset, sed aliud. Aliud quippe esset, si Patri caro unita diceretur quam cum Filio unita dicitur, quia sicut alius est in persona Pater, alius Filius, sic aliud dicitur cum Filius incarnatus dicitur, quam diceretur, si Pater incarnatus diceretur. Non igitur consequens est si Filius carnem assumpsit; idcirco carnem assumpsisse et Patrem: sicut consequens non est, si Filius sibi carnem univit, carnem sibi unisse et Patrem. Consequens autem est, quod si Filius carnem sibi univit, eamdem carnem ipsi Filio, uniisse et Patrem; quia, dum una utriusque operatio ostenditur, nec Filius sine Patre, nec Pater sine Filio operatus demonstratur. Si autem Pater carnem sibi induisset, et Filius sibi, non hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quia qdđ indeitate unũsunt inoꝑatione separari
hon possunt. Om̃e gͦ qđ filiꝰ facit. pat̾ facit: quia
induunitate quafiliꝰiẽ. patris. quia cũ patre
unũ. ẽ. nichil facit. sine oꝑatione patris. fecit
quedã inhumanicate scđm ꝗͣ filiꝰ patris nonerat
quia illã nascendo apatre non acceꝑat: que ꝓpte¬
rea ad solã ꝑsonã filii restrunt᷑. quia ea muilla ⁊ se¬
cũdũ illã naturã fecit. ꝗͣ cũpatre cõmunẽ ñ habu¬
it. s solꝰ extempore ꝓpriã singularit᷑ accepit. Ue¬
rũtam̃ om̃ia q̃ indiuinitate fecit. idõ sol ñ fecit.
quia indiuinitate solus ñ fuit. s idẽ cũ ipso fec̃.
quia cũ ipso idẽ fuit. Sigͦ siliꝰ indiuinitate hu¬
manitatẽ assũpsit: quomͦ in eadẽ diuinitate
pacer eũ ipso idem nonfecit. quic̃ ipso idem fuit.
Anforte cũ dr̃ filiꝰ carnẽ assũpsit. ex ui occulte re.¬
lationis qua intelligitur quia sibi uniit. idẽ

Expanded text:
 in Deitate unum sunt, in operatione separari non possunt. Omne ergo quod Filius facit, Pater facit, quia in divinitate qua Filius est Patris, quia cum Patre unum est, nihil facit sine operatione Patris. Fecit quaedam in humanitate secundum quam Filius Patris non erat, quia nascendo a Patre non acceperat. Quae propterea ad solam personam Filii referuntur, quia ea in illa et secundum illam naturam fecit, quam cum Patre communem nit, sed solus ex tempore propriam singulariter accepit. Verumtamen omnia quae in divinitate fecit, ideo solus non fecit; quia in divinitate solus non fuit, sed idem cum ipso fecit, qui cum ipso idem fuit. Si ergo Filius in divinitate humanitatem assumpsit, quomodo in eadem divinitate Pater idem cum ipso non fecit, qui cum ipso idem fuit? An forte cum dicitur: Filius carnem assumpsit, ex vi occultae relationis qua intelligitur, quia sibi univit; idem
Abbreviated transcription (Latin):
queritur. Cũ eñ dicitur quia filius carnẽ assũp¬
sit. opus utique significatur qđ filiꝰ fecit: a quo
oꝑe si pat᷑ exeluditur. non omĩa que facit filius
pater oꝑat᷑. Anforte quia dictũ non÷ omĩa q̃.
facit filius pater facit. s quecũq pat̾ facit. hec

Expanded text:
quaeritur. Cum enim dicitur quia Filius carnem assumpquaeritur. Cum enim dicitur quia Filius carnem assumpsit, opus utique significatur quod Filius facit, a quo opere si Pater excluditur, non omnia quae facit Filius, Pater operatur. An forte quia dictum non est, omnia quae fecit Filius, Pater fecit, sed quaecunque Pater facit, haec
Abbreviated transcription (Latin):
aut idcireo de diuina oꝑatiõe distinguimꝰ: neqͥs con.¬
tra io qđ dictũ . ẽ. om̃ia q̃ fac̃ pat̃. hec ⁊ filiꝰ fac̃ oppo¬
nendũ putet. quia pat̃ gignit. qđ filiꝰ ñ fac̃. ⁊ filiꝰ
gignit᷑ qđ pat̾ nonfacit. Si eñ filius sic̃ pat̾ gigne¬
ret: pat̾ eẽt. Ec sipat̃ sic̃ filiꝰ gigneretur: filiꝰ eẽt. Itaq
neqͥs ꝓpterea quia filiꝰ ñgignit. quod pat̾ fac̃ ensti¬
maret filiũ non pfac̾e. q̃cũq pacer facit: dicunꝰ
quia ħ de illa oꝑatione intelligendũ. ẽ. qualis
creatura oꝑat᷑ ubi qđ nonerat et̃ incipiat. ł inere
atura oꝑatur. ut qđ factũ .ẽ. in eo qđ factũ: sub¬
sutat. Ibi eñi tota truutas inseꝑabilit̾ oꝑatur.
ubi nec pater afilio nec filius a patre nec sp̃c sc̃s
abutroq inoꝑatione separatur. Inoꝑe quippe
oꝑatio ꝓprie designat᷑. llam ineo qđ factũ non .ẽ.
itaq oꝑatione qua carnis assũptio inuenit᷑. qͦmͦ
toli filio conueniat. ⁊ñ patri: non inconuenient̃

Expanded text:
one distinguimus, ne quis contra id quod dictum est: « Omnia quae facit Pater, haec et Filius facit, » opponendum putet quia Pater gignit, quod Filius non facit, et Fil us gignitur, quod Pater non facit. Si enim Filius sicut Pater gigneret, Pater esset, et si Pater sicut Filius gigneretur, Filius esset. Itaque ne quis, propterea quia Filius non gignit, quod Pater facit, existimaret Filium non facere quaecunque Pater facit, dicimus quia hoc de illa operatione intelligendum est qua vel creaturatura operatur, ut quod factum est in eo quod factum est subsistat. Ibi enim tota Trinitas inseparabiliter operatur, ubi nec Pater a Filio, nec Filius a Patre, nec Spiritus sanctus ab utroque in operatione separatur. In opere quippe operatio proprie designatur. Nam in eo quod factum non est, itaque operatione, quia carnis assumptio invenitur, quomodo soli Filio conveniat et non Patri non inconvenienter
Abbreviated transcription (Latin):
ead forte erunt aliqui qui dicant. Si inseꝑ abilia
sunt oꝑa trinitatis: g quicquid facit filiꝰ fac̃¬
⁊ pater Si aut̃ om̃e qdđ filiꝰ facit. facit ⁊ pater.
g si filiꝰ cartiẽ assũpsit : ⁊ pater catnẽ assũpsit. qͥa¬
filiꝰ sine pacte cartiẽ assum̃e ñpotuit. sinebil sine
patre fac̾e potuit. S hic primo considandũ est.
nmirũ oꝑatiõe intelligendũ. ẽ. qua ereaturã suã
c̃dit ⁊ regit. ⁊ disponit conditor. ⁊ opifex aĩ: inqͣ

Expanded text:
ed forte erunt aliqui qui dicant: Si inseparabilia sunt opera Trinitatis, ergo quidquid facit Filius, facit Pater. Si autem omne quod Filius, facit et Pater; ergo si Filius carnem assumpsit, et Pater carnem assumpsit; qFilius sine Patre carnem assumere non potuit, si nihil sine Patre facere potuit. Sed hic primo considerandum estnimirum operatione intelligendum est qua creaturam suam condit, et regit, et disponit conditor et opifex Deus. In qua
Abbreviated transcription (Latin):
ebant᷑. sic̃ ⁊ p̃ceptis eiꝰ modi ñ tenebant᷑. Quic̃q g re
sacm̃ti inside recta ⁊ caritate uera babuert̃. sac̾m̃tis
indicis necessitatẽ: ⁊ auctorisac̾m̃toꝵ tollis potestatẽ.
⁊ negas potestatẽ. Dicismͥ. qi qͥñ habet saẽm̃ta dei
saluari ñ potest: ⁊ ego dicotͥ. qr qͥ hab uirtutẽ sac̃¬

Expanded text:
ceptis ejusmodi non tenebantur. Quicunque ergo rem sacramenti in fide recta et charitate vera habuerunt, sacramentis indicis necessitatem, et auctori sacramentorum tollis potestatem, et negas pietatem. Dicis mihi quod qui non habet sacramenta Dei salvari non potest, et ego dico
Abbreviated transcription (Latin):
to. qi uirtꝰ dĩ ex necessitate elem̃tis ñ subdi᷑. etiã
sigr̃adĩ exdispensatiõe ꝑsac̃m̃ta donet᷑. Hinc ẽ qd
qͦscã etĩ sm̃ ei modi sac̃m̃tis iustificatos legimus.
i credimꝰ saluatos. que ad modũ ieremias in ut̃õ sc̃ĩ¬
ficatꝰ legit᷑. ⁊ ioħs baptista exut̾o matris sp̃usc̃o¬

Expanded text:
 etiam si gratia Dei ex dispensatione per sacramenta donetur. Hinc est quod quosdam etiam sine hujusmodi sacramentis justificatos legimus et credimus salvatos. Quemadmodum Jeremias in utero sanctificatus legitur, et Joannes Baptista ex utero matris de S
Abbreviated transcription (Latin):
nens ñ solũ presens s ifut᷑a anñtiet᷑. Qui t̾rent̃ con¬
ficent̃. plorant ⁊ orant. ⁊ miscłiã inpetrant. Ne¬
mittit᷑ sermo ꝓpħicꝰ. qui nos delongioris uite spatio
indulto certos efficiat: qr eadẽ nos script᷑a de et̾ne
uite ꝓmissiõe consolat᷑ penitentes. q̃ de ꝑpetue
mortis dãpnatiõs. terret inpeccato ꝑsistentes. Appo¬
nit̾ medicina curandis uuln̾ibꝰ nr̃is. q̃ cũex sui
qualitate morbo ꝯ traria ostendit᷑. incurationẽ
egroti ñ medicine. s medentis urtꝰ euidentissi¬
me declarat᷑. Ista medicina ipsast̃ sacm̃ta. q̃dũ

Expanded text:
annuntietur. Qui terrentur confitentur, plorant et orant, et misericordiam impetrant. Remittitur sermo propheticus qui nos de longioris vitae spatio indulto certos efficiat. Quia eadem nos scriptura aeternae vitae promissione consolatur poenitentes quae de perpetuae mortis damnatione terret in peccato persistentes. Apponitur medicina curandis ulceribus nostris, quae cum ex sui qualitate morbo contraria ostenditur; in curatione aegroti non medicinae, sed medentis virtus evidentissime dec
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ. ⁊ missus c̃. adeũ y saias ꝓpħa. qͥeimortẽ inmi¬
nentẽ p̃dic̾et. Quoaudito territꝰ ⁊dolore c̃punctus.
lacͥmas c̃prece fudit. ⁊ misediã inpet̾uit. N enit¬
tit᷑ ⁊tinuorsaias. ut .xU. annos uite illiꝰ additien¬
dos anñtiet. ⁊ adiurtutẽ sacram̃ti ampli conm̃¬
dandã uulner̃ eiꝰ curando nououã mͦ medicinam
ĩꝑaret. Appositaẽ medicina foris. ut iurtꝰ occulta
intꝰ oꝑaret᷑. ⁊ ñ erat sanitas ex medicina. qm̃ sed̾mse
contraria sanitati erat medicina. ut aꝑte monstͣ
ret᷑ qm̃ ex illa nonerat: qđ ꝑillã erat. Magnũ de
sacram̃tis: sac̾m̃tũ ꝯm̃datũ ẽ. E ger÷ genꝰ huma¬
nũ. qł languet. unt ꝑ iniqͥtatẽ. ⁊ foris ꝑ morta

Expanded text:
et missus est ad eum Isaias propheta, qui ei mortem imminentem praediceret. Quo audito terrore et dolore compunctus, lacrymas cum prece fudit et misericordiam impetravit. Remittitur continuo Isaias, ut quindecim annos vitae illius adjiciendos annuntiet, ndandam vulneri ejus curando novam novo modo medicinam praeparet. Apposita est medicina foris, ut virtus occulta intus operaretur et non erat sanitas ex medicina, quoniam secundum se contraria sanitati erat medicina, ut aperte monstraretur, quoniam ex illa non erat quod per illam erat. Magnum de sacramentis sacramentum commendatum est. Aeger est genus humanum, quod languet et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dilectionẽ ⁊ uirtutesalias. ⁊bonꝰ ero ⁊ sufficiet
mͥ. uide gͦ si cuilectionẽ dĩ habe potes. ⁊ p̃cepta eiꝰ
contenpn̾e: Sigͥ dĩ dilectionẽ habes. stude. sata¬
gt. conare quantũ potes ꝑfic̾e mandata cł ⁊isim
uidis innecessitatẽ. quere pietatẽ. Si eñ necossitas
ñẽ. q̃ pretendat᷑. c̃cẽptꝰ nonexcusat᷑. Uide gͦ quia

Expanded text:
ufficiet mihi. Vide ergo si dilectionem Dei habere potes, et praecepta ejus contemnere? Si ergo dilectionem Dei habes, stude, satage, conare, quantum potes perficere mandata ejus; et si incidis in necessitatem, quaere pietatem. Si enim necessitas non est quae praetendatur: contemptus non excusatur. Vide ergo quod
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens ẽẽt. si ñ qd hõ fac̃ hoc etiã face̾t ⁊ ds̃. ds̃ eñ
sine hoĩe ereat. s hõ sine cdõ ñscificat. ut gr̃a quodã¬
mͦ asu̾mo incipiat. ⁊ inimo c̃sumet᷑. ⁊ inħ ipso des¬
census gr̃e. nobis significet᷑. qr nͥ gr̃a descenderet:
iacentes ñ eleuaret. Creauit primũ ds ꝑse. ⁊ insuo¬

Expanded text:
ns esset, si non quod homo facit hoc etiam faceret et Deus. Deus enim sine homine creat, sed homo sine Deo non sanctificat. Ut gratia quodammodo a summo incipiat, et in imo consummetur; et in hoc ipso descensus gratiae nobis significetur, quia nisi gratia descenderet, jacentes non elevaret. Creavit primum Deus per s
Abbreviated transcription (Latin):
ministrata ꝑ dispensatorẽ. Primũ c̾ator ꝑ maiestatẽ
uasa formauit. postea saluator ꝑ institucionẽ eadẽ
ꝓpposuit̃. postremo dispensator ꝑbenedictionẽ ħ ipsa
mundauit. ⁊ gr̃a inpleuit. Q. apparet mirabile.
qr qͥmaior fuit qđ munꝰ erat fecit. ⁊ qͥ minor fuit fec̃

Expanded text:
 dispensatorem. Primum Creator per majestatem vasa formavit, postea Salvator per institutionem eadem proposuit; postremo dispensator per benedictionem haec ipsa mundavit; et gratia implevit. Et apparet mirabile, quod qui major fuit, quod minus erat fecit; et qui minor fuit, fecit
Abbreviated transcription (Latin):
sanante. quia uasa egrotũ noncurant. s medici¬
na. Plongͦ adhoc iasticuta sunt sac̾menta ut ex eis
remediũ p̃ꝑauit. aqͦ languidꝰ occasionẽ morbi acce¬
pit. qr eñ hõ uisibilia ꝯcupiscens. corruptꝰ fuerat.
congruc reꝑandꝰ meisdẽ usibilibꝰ salutis occasi¬
onẽ recipe debebat. ut ꝑeadẽ resurg̾et. ꝑ q̃ corruent.¬

Expanded text:
sanant, quia vasa aegrotum non curant, sed medicina. Non ergo ad hoc instituta sunt sacramenta ut ex eis remedium praeparavit, a quo languidus occasionem morbi accepit. Quia enim homo visibilia concupiscens corruptus fuerat, congrue reparandus in eisdem visibilibus salutis occasionem recipere debebat, ut per eadem resug
Abbreviated transcription (Latin):
et gͥ triplex causa ħ institucionis sac̃m̾toꝵ
o̾iũ. humiliatio. eruditio. ⁊ erercitaciohõis.
trum̃ta. clem̃ta ꝑse ẽẽ ñ possent. Qd eñ elem̾̃ta sac̃¬
mentast̃. ñ nat᷑a pͥma fac̾ s apposita institucio ꝑdis¬
pensationẽ. ⁊ gr̃a infusa ꝑbenedictionẽ. Que duo si
elem̃ta post pͥmã nata᷑m ñ accepissent. sacͣmta ꝓprie
ẽẽ ñ potuissent. Dedit pͥmũ nat᷑a habilitatẽ. ut ħẽe
possent. ad uinx scda institucio auctoritatẽ. ut hoc
fiertt. suꝑ addit t̾cia benedictio sc̃itatẽ: ut beent. Pri¬

Expanded text:
Est igitur triplex causa haec institutionis sacramentorum omnium: humiliatio, eruditio et exercitatio hominis. trumenta, elementa per se esse non possent. Quod enim elementa sacramenta sunt, non natura prima facit; sed apposita institutio per dispensationem, et gratia infusa per benedictionem, quae duo si elementa post primam naturam non accepissent, sacramenta proprie esse non possent. Dedit primo natura habilitatem ut hoc esse possent; adjunxit secunda institutio auctoritatem ut hoc fierent; su
Abbreviated transcription (Latin):
Subsisterent. ⁊ eorũ illic ñ ꝑ̃sciencias scienciaeꝵ a
ic dicemꝰ. quia om̃ia inereatore ab eterno in¬
creata sueruit: que abipso temporalit̃ ereatas̃:
ullic sciebant᷑. ubi habebant᷑. ⁊ eo mͦ sciebant᷑ quo
habebantur: ⁊ ñ cognouit aliquio extrase ds̃. qͥ om̃ia
habebat inse. Nec idõ ibi fuerunt. quia hic futura
illa fuissent: etiã si ista ex illis fut̾a non fuissent.
Tantũ istoꝵ causa ñfuissent: si facã ista ñ fuissent:¬

Expanded text:
subsisterent; et eorum illic non praescientia, sed scientia erat. An dicemus quod omnia in Creatore ab aeterno increata fuerunt quae ab ipso temporaliter creata sunt, et illic sciebantur ubi habebantur; et eo modo sciebantur quomodo habebantur; et non cognovit aliquid extra se Deus qui omnia habebat in se? Nec ideo ibi fuerunt, quia hic futura illa fuissent etiam si ista ex illis futura non fuissent; tantum istorum causa non fuissent, si ista futura non fuissent
Abbreviated transcription (Latin):
modifieata. atq aptata nichil suꝑfluũ. aut
dissolutũ inuita sac̾detis etͥ debeit uitendit t̃¬
hc ebspecicm candouis no is albe setit᷑: quo
munditiã significat muinistreꝵ dĩ. sic̃ scriptũ:
Bistnsi fuat iustificaciones scãs. C aro quippe hõis
mueliciã q̃ grnat̾a ñ habet. stuchio bons adni¬

Expanded text:
um aut dissolutum in vita sacerdotis esse debere ostendit. Haec ob speciem candoris nomen Albae sortitur, quo munditiam significat ministrorum Dei. Sicut scriptum est: Byssinum sunt justificationes sanctorum . Caro quippe hominis munditiam quam ex natura non habet, studio bono adni
Abbreviated transcription (Latin):
bisinã. Donã. tumcã iut̾iciẽ. suꝑ humerale.
incimnaleͥ futiã. ⁊ laminã aureã. quibus si
sein asib  linca queritu sãcro circa renes pon¬
tificis stringebant᷑ adieceris: oc tosunt sacͥ¬
stałaris app ellat᷑. quia acollo usq adsta¬

Expanded text:
 tunicam interiorem, superhumerale, rationale, mitram, et laminam auream, quibus si feminalia linea, quae ritu sacro circa renes pontificis stringebantur, adjeceris, octo sunt saceest talaris, appellatur, quia a collo usque ad ta
Abbreviated transcription (Latin):
sil ᷑ aatingit᷑ ut castitas fat̾dets nullo
incentuuq estũ dissoluat᷑. sieut sitiptũt Sint
lũbi ur̃i p̃cinti. Uestis quippe candiaa munq¬
ciã zona uͦ continencia signtsicat: ut illi nsor¬
descat. hic ñ cifluat uita sp̃itał. heo rina ii.
ueti t estam̃to. quatuoi colorbꝰ distincta ina¬
nit᷑. id: bisso. purp̃ata. iacucto cocco: q̃baria

Expanded text:
titer astringitur, ut castitas sacerdotis nullo incentivorum aestu dissolvatur, sicut scriptum est: Sint lumbi vestri praecincti . Vestis quippe candida munditiam, zona vero continentiam significat, ut illic non sordescat, hic non effluat vita spiritualis. Haec zona in Veteri Testamento quatuor coloribus distincta invenitur, id es
Abbreviated transcription (Latin):
ani usus indumãtis teg̾ebat᷑. necessicatẽ qͣ obcon¬
scruande castitatis ⁊mũdicie significacionẽ.
Neq uͦ enstimandũ. inilło pͥor pͦpło uiros dis co¬
oꝑta aut ñuelata carne pudoris incedere. ut

Expanded text:
tem, quam ob conservandae castitatis et munditiae significationem. Neque vero existimandum in illo priori populo viros discooperta, aut non velata carne pudoris solitos incedere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quod debitũ÷ dispensat: ut nichil in regno suoustã
ordinationẽ euacdat. Nã ⁊ ipsa iniquitas ex hac pui¬
dentia stipẽ habet. ⁊ ñ potuit uł ipsa malitia inob.¬
liuionẽ uenire. ap̾ prouisorẽs om̃iũ. Uisc̾ire q̃sint
iniquitatis ⁊ peccati stipendia. Scriptũ: Scipendia
cati mors: stipendia iusticie uita. Peccato datur
mors: iusticie uita. Culpe pena: uituti gła Unũ¬
qd̃q quod suũ t accipit .ħ. est ꝓuidentia. Utrinq
oꝑat᷑ instio. ⁊ inalieno In suo qđ fc̃: inalieno qđ̃
ꝑmisit. Cuncta illi sabiectasunt ⁊ puidet om̃ibꝰ
p̃sulens om̃ibꝰ: creature gubernationẽ. ⁊ iusticie
ghsicaionẽ. malicie: dampnationem: si r
De dis posicione dixiria. xce¬
imili mͦ disposicio diuina duplicit c̃sidat᷑.
Bona quippe dispositionẽ de suꝑ habent. ⁊ ut
sint quia bonas: ⁊ ut sic sint. quia ordinatasunt.
Mala uͦ ex disposicione suꝑna ñhabent qđ sunt quia¬

Expanded text:
quod debitum est, dispensat, ut nihil in regno suo justam quod debitum est, dispensat, ut nihil in regno suo justam ordinationem evadat. Nam et ipsa iniquitas ex hac providentia stipem habet, et non potuit vel ipsa malitia in oblivionem venire apud provisorem omnium. Vis scire quae sunt iniquitatis et peccati stipendia? Scriptum est: Stipencati mors; stipendia justitiae vita. Peccato datur mors, justitiae vita; culpae poena, virtuti gloria. Unumquodque quod suum est accipit. Haec est providentia: utrinque operatur in suo et in alieno. In suo quod fecit, in alieno quod permisit. Cuncta Illi subjecta sunt, et providet omnibus, praesidens omnibus: creaturae gue damnationem. CAP. XX. De dispositione divina. Simili modo dispositio divina dupliciter consideratur. Bona quippe dispositionem desuper habent: et ut sint quia bona sunt, et ut sic sint quia ordinata sunt. Mala vero ex dispositione superna non habent quae sunt quia
Abbreviated transcription (Latin):
scientia huiꝰ futuri mucata fuisset. s ñ ꝗͣ habita: qe
fucur ñ fuisset. Quod aut̃ p̃destinauit ds̃. facturũ
se disposuit: nec p̾destinauit nͥ qđ facturus fuic. Pres¬
cinit aũt quedã q̃ facturus ñ fuit. quia p̃sciuuit
om̃e qđ futur̃ fuit. in qͦ quedã fucura fuerunt. q̃
facturus fuit: quedã q̃ ꝑmusurus. Propt̃ hoc aliqͥs
ampliꝰ p̃destinatio hab̾e uidet᷑. ꝗ̃ p̃scientia: quia p̃¬
serentia eciã de alieno:. p̃destinatio aũt de ꝓpͥo eͥt¬
cia est. cura eoꝵ que eribendas subiectis. ⁊ q̃ cũmisis.
c̃uenit inꝑtiri. Scriptũ .ẽ. Qm̃ ipsi cura: de om̃ibus.
hec est gͦ ꝓuidentia illa. qua as̃ curat de om̃ibus q̃
fec̃. ⁊ nichil derelinquid ex om̃ibꝰ q̃ ꝑtinent ad ipsũ.
⁊ q̃ subiectas ipsi. s ꝓuidet singłis. ut habeat unũ¬
qđq quod sibi debet᷑: ⁊ c̃uenit. Scd̾m hanc itaq
unuersalẽ ꝓuidentiã cunctoꝵ. ñ solũ suis q̃bonas̃

Expanded text:
ri mutata fuisset; sed nunquam habita, quia futurum non fuisset. Quod autem praedestinavit Deus facturum se disposuit; nec praedestinavit nisi quod facturus fuit. Praescivit autem quaedam qui facturus non fuit; quia praescivit omnem quod futurum fuit, in quo quaedam futura fuerunt quae facturus fuit; quaedam quae permissurus, propter hoc aliquid amplius praedestinatio habere videtur quam praescientia, quia praescientia etiam de alieno est; praedestinatio autem tia est cura eorum quae exhibenda sunt subjectis, et quae commissis convenit impertiri. Scriptum est, quoniam ipsi cura est de omnibus . Haec est ergo providentia illa qua Deus curat de omnibus quae fecit; et nihil derelinquit ex omnibus quae pertinent ad ipsum, et quae subjecta sunt ipsi, sed providet singulis ut habeat unumquodque quod sibi debetur et convenit. Secundum hanc itaque universalem providentiam cunctorum non solum suis quae bona
Abbreviated transcription (Latin):
abintio p̃ꝑauerat. altm temꝑale ⁊ alt̾m
eternũ. utrũq plenũ ⁊ ꝑfectũ. Alt̾m id: temporale
bonũ plenii stati condito apposuit. alt̾m .i. eternum
plenũ post meritũ dandũ ꝓposuit. Illi qđd dederat
custocliã apposuit cũ ꝑuidentia sua p̃ceptũ nat᷑e.
ad alud qđ ꝓposuerat uiã aperuit cũ gr̃asua. p̃¬
ceptũ discipline. Preceptũ aũt nat̾e cria continent.
p̃ceptionẽ. ꝓhibitionẽ. concessionẽ. Preceptio na¬
turalis: discretio naturalis: ꝑꝗͣ inspiratũẽ hom̃i
que sint nat᷑e sue necessaria. Prohibitio uero est
ꝑqͣ insinuatũ : illi que sint nana. Concessio aũt÷
sine periculo ł inconmodo potest. Sigͦ homo p
naturale p̃ceptũ instruct᷑. negligentiã cauere
uoluisset. diuina ꝓuidentia nulla eũ iuolentia
opprimi uł noceri permitteret. x xuiiii
De institucione hominis sedan sosenionẽ Uitam.

Expanded text:
ab initio praeparaverat. Alterum temporale et alterum aeternum: utrumque plenum et perfectum. Alterum, id est temporale bonum, plenum statim condito apposuit; alterum, id est aeternum plenum post meritum dandum proposuit. Illi quod dederat custodiam apposuit cum providentia sua praeceptum naturae; ad alterum quod proposuerat viam aperuit cum sua ceptum disciplinae. Praeceptum autem naturae tria continet, praeceptionem, prohibitionem, concessionem. Praeceptio naturalis est discretio naturalis, per quam inspiratum est homini quae sunt naturae suae necessaria. Prohibitio vero est per quam insinuatum est illi quae sunt noxia. Concessio autem est sine periculo vel incommodo potest. Si ergo homo per naturale praeceptum instructus negligentiam cavere voluisset, divina providentia nulla eum violentia opprimi vel offendi permitteret. CAP. XXIX. De institutione hominis secundum superiorem vitam.
Abbreviated transcription (Latin):
neat ⁊ efficar sit. ad eandẽ sc̃i ficandis conferendã hec
aũt int̾ ẽ uiaet᷑. qd om̃e sacram̃tũ similitudinẽ qͥdẽ
habet exprima conditione: institucionẽ ex suꝑ addi¬
ta dispensatione. sc̃ificationẽ exapposita u̾bi uł signi
benedictione. Ut gͦ inuno sacram̃to eaq de om̃ibꝰ dic¬
tasuint triab̾qualit̃ sint agnoscansꝰ. aqͣbaptismi ꝓer
xmplo assumim: Ibi eñ÷ aque uisibile elem̃tũ: qdłẽ
saeram̃tũ. ꝙ. inuenunt᷑ hec tria mimo. Rep̃sentatio
ex simailituine. significatio ex institncione. uutꝰ ex
sc̃ificatiõe. Q. ipsa similitudo: excreationeẽ. Ipsa insti¬
tacio: ex dispensationẽ. Ipsa sc̃ificatio: ex benedictiõe.
Prima inditapereatorẽ. Seda aduincta ꝑsaluatorẽ.
Tercia ministrata ꝑ dispensatorẽ. Est gͦ aq̃ iusibił sac̃m̃¬
tũ. ⁊ ẽ g̾ra inuisibił res siue uirt sac̃m̃ti. Hab auoĩs

Expanded text:
ad eamdem sanctificandis conferendam. Hoc autem interesse videtur, quod omne sacramentum similitudinem quidem habet ex prima eruditione, institutionem ex superaddita dispensatione, sanctificationem ex apposita verbi vel signi benedictione. Ut ergo in uno sacramento ea quae de omnibus dicta sunt tria haec qualiter sint agnoscamus, aquam baptismatis pro exemplo assumimus. Ibi enim est aquae visibile elementum quod est sacramentum, et inveniuntur haec tria in uno: repraesentatio ex similitudine, significatio ex institutione, virtus ex sanctificatione. Ipsa similitudo ex creatione est; ipsa institutio ex dispensatione; ipsa sanctificatio ex benedictione. Prima indita per Creatorem; secunda adjuncta per Salvatorem, tertia ministrata per dispensatorem. Est ergo aqua visibilis sacramentu
Abbreviated transcription (Latin):
sci. qr sic̃ ħ abluit sordes corꝑm. ita illa mundat inqͥna¬
menta aĩar̃. Et ex hac qͥdẽ ingenita qualitate õĩs aqua
sp̃alẽ gram rep̃sentare habuit. priꝗͣ etiã illã exsuꝑ¬
addita institucione significauit. Uenit aut saluator
⁊ insticuit usibilẽ ꝑ aqͣ ablutionẽ corꝑm. adsignifican¬
iã aqͣ nonex sola natali similitudine rep̃sentat. s ex
suꝑ addita etiã institucione significat grãm sp̾alẽs¬

Expanded text:
cut haec abluit sordes corporum, ita illa mundat inquinamenta animarum. Et ex hac quidem ingenita qualitate omnis aqua spiritalem gratiam repraesentare habuit, priusquam etiam illam ex superaddita institutione significavit. Venit autem Salvator et instituit visibilem jam aqua non ex sola naturali similitudine repraesentat, sed ex superaddita institutione significat gratiam s
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾. qm̃ ⁊ litt̾e sacroꝵ sensuũ. ⁊ forme siue picture
sacrũ rerũ signast̃. quar̃ tn sac̃m̃ta rationabiliter
dici ñ possunt. iccirco supͣ memorata descͥptio ad in¬
terp̃tacionẽ siue exp̾ssione uocis. mag̾ ꝗͣ addisfini¬
cionẽ referenda uidet᷑. Siqͥs au̾t plentꝰ ⁊ ꝑfectius¬

Expanded text:
m et litterae sacrorum sensuum et formae sive picturae sacrarum rerum signa sunt, quarum tamen sacramenta rationabiliter dici non possunt idcirco supra memorata descriptio ad interpretationem sive expressionem vocis magis quam ad diffinitionem referenda videtur. Si quis autem plenius