comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
umbͣ p̾t̾ẽunt ñ nͥ mali adipisc̾e̾nt᷑ tͣnsitoria bona ista
atq t̾rena. nec nͥ boni talia pat̾ent᷑ mala. Poss ħ refer¬
ri ad iuidiciũ iustũ dĩ siue ⁊̃ benignũ. ut qui ñ erant
assecuti bona ȩt̾na quȩ faciunt bõs. tp̃ralibꝰ his uel
decipent᷑ ꝓmalitia sua. uł ꝓ dĩ mica ꝯsolarent᷑ bonis.¬

Expanded text:
umbra praetereunt , nonnisi mali adipiscerentur transitoria bona ista umbra praetereunt , nonnisi mali adipiscerentur transitoria bona ista atque terrena, nec nisi boni talia paterentur mala, posset hoc referri ad judicium justum Dei, vel etiam benignum; ut qui non erant assecuturi bona aeterna, quae faciunt beatos, temporalibus vel deciperentur pro malitia sua, vel pro Dei mis
Abbreviated transcription (Latin):
buisse meroribꝰ arbitramur. contͥstet᷑ ille. quẽ uita lauda¬
bił gaudẽ debuisse ꝑsuadet. exeat de iudicio ñ solũ ĩ ultꝰ
ueꝵ etiã damnatꝰ innocens. aut imquitate iudicis p̃ssꝰ
aut falsis obrutꝰ testimoniis. econtrario scȩlestꝰ adũsariꝰ
ualeat. piꝰ lan gore tabescat. latͦcinent᷑ sanissum iuueneᷤ.
et qui nec u̾bo quẽqͣm led̾e potuer̃. diu̾sa morboꝵ attro¬
citate afligant᷑ infantes. utił rebꝰ humanis in mat᷑a mor¬
te rapiat᷑. ⁊ qui uidet᷑ nec nasci debuisse duitissime ĩsuꝑ
uiuat plenus ẽminibꝰ sublumet᷑ honoribꝰ. ⁊ hoĩẽ sine q̃re¬
la tenebre ignobilitatis absc̃dant. ⁊ cȩt̾a hmodi. q̃ qͣs
collig̃. quis enum̾at: qͥuȩ sihrẽt inipsa uelut absur
ditate constantiam. ut in hac uita inqͣ homo sic̃ sacer
psalmꝰ eloqͥt᷑ uanitati simił factus ẽ ⁊ dies illiꝰ ułit

Expanded text:
buisse moeroribus arbitramur; contristetur ille, quem vita laudabuisse moeroribus arbitramur; contristetur ille, quem vita laudabilis gaudere debuisse persuadet: exeat de judicio non solum inultus, verum etiam damnatus innocens, aut iniquitate judicis pressus, aut falsis obrutus testimoniis; e contrario scelestus adversariuvaleat, pius languore tabescat: latrocinentur sanissimi juvenes; et qui nec verbo quemquam laedere potuerunt, diversa morborum atrocitate affligantur infantes: utilis rebus humanis immatura morte rapiatur; et qui videntur nec nasci debuisse, diutissime insuper vivant: plenus criminibus sublimetur honoribus, et hominem sine querela tenebrae ignobilitatis abscondant: et caetera hujusmodi, quae quis colligit, quis enumerat? Quae si haberent in ipsa veluin qua homo, sicut sacer Psalmus eloquitur, vanitati similis factus est, et dies ejus velut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥis. quȩ ger̃ arbitrio uoluntatis. Nam ⁊ demones ne
torq̃antur p̃dicant᷑. Nec utiq inuste uł parcit᷑ eis. uł
in hac uita siue pꝰ mortẽ. qͣmuis nullꝰ hoĩũ agat recte.
nͥ diuino adiuuet᷑ auxilio. Nullꝰ demonũ aut hominũ
agat iniq nͥ diuino eodẽq ustissimo ꝑmutat᷑ iuditio.
dic̃. Inscrutabilia sunt iudicia eiꝰ ⁊ in uestigabiles uiȩ
eiꝰ. Non gͥ inħ libro de illis pͥmis nec de istis mediis
iudiciis dĩ. s de ipso nouissimo uiditio qntũ ipse tͥbu̾it
⁊ mortuos. Istȩ quippe dies uidicii ꝓpͥe iam uocat᷑. eo
qd̃ nullus ibi erit ĩꝑite querele locꝰ. cur ille inuistꝰ sit
felix. ⁊ cur ille iustꝰ infeliax. Omniũ nãq tẽ ñ nͥ bonoꝵ
uera ⁊ plenissima felicitas. ⁊ omiũ ñ nͥ maloꝵ digna¬
ñ apparet diuina iusticia. salutaris ẽ diuina doetͥna.
Nescimꝰ enĩ quo iudicio dĩbonus ille pauꝑ. malꝰ ille
diues. iste gaudeat. quẽ ꝓ suis ꝑditis moribꝰ eruciari de¬

Expanded text:
is, quae gerunt arbitrio voluntatis. Nam et daemones ne torqueantur, precantur : nec utique injuste vel parcitur eis, vel in hac vita, sive post mortem: quamvis nullus hominum agat recte,  diuino adiuuetur auxilio; nullus daemonum aut hominum agat inique, nisi diuino eodemque iustissimo iudicio dicit, inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius. Non igitur in hoc libro de illis primis nec de istis mediis Dei iudiciis, sed de ipso nouissimo, quantum ipsi tribuerit, udicaturus et mortuos. Iste quippe dies iudicii proprie iam uocatur, eo quod nullus ibi erit inperitae querellae locus, quur iniustus ille sit felix et quur ille iustus infelix. Omnium namque tunc nonnisi bonorum uera et plena felicitas et omnium nonnisi malorum dignanon apparet divina justitia, salutaris est divina doctrina. Nescimus enim quo judicio Dei bonus ille sit pauper, malus ille sit dives: iste gaudeat, quem pro suis perditis moribus cruciari de
Abbreviated transcription (Latin):
regnabunt. Nec tam̃ cum illo regnant ⁊izania ꝙͣ¬
uis in eccłia cum tͥtico e̾scant. Regnant enĩ eũ illo
sit incęlis. Postremo regnant cum illo qͥ eo mͦ s̃ in re¬
gno eius. ut fint ⁊̃ ipsi regnum eiꝰ. Quomͦ aut̃ sunt
regnum xͥ. qui ut alia taceã qͣmuis ibi fint. donec col¬
ligant᷑ infine scłi. de regno eiꝰ omĩa scandala. tam̃ illic
adhuc cum hoste confligitur.⁊ aliqñ repugnat᷑ pu¬
gnantibꝰ uitiis. aliqño cedentibꝰ imꝑat᷑. donec ueniat᷑
ad illd̾ paccatissimũ regnũ uͥ sine hoste repugnabit᷑.
et de hac pͥma resiurectione que nc̃ ẽ. lib̾ iste sic loqͥt᷑.
Cum enĩ dixcisset alligari diabłm mille annis ⁊ p̾ea
solui breui tp̃r. tẽ recapitulat᷑ qͥd in istis mille anniᷤ
agat ȩccłia uł agat᷑ in ea. & uidi inqͥt sedes ⁊ seden¬
tes suꝑ eas ⁊ iudicium datũ ẽ. Non ħ putandũ ͤ de
gendi sunt. ꝑ quos nc̃ ęccłia gub̃nat᷑. ludicium aut̃

Expanded text:
, quam tunc regnabunt: nec tamen cum illo regnant zizania, quamvis in Ecclesia cum tritico crescant. Regnant enim cum illo sit in caelis. Postremo regnant cum illo, qui eo modo sunt in regno eius, ut sint\' etiam ipsi regnum eius. Quo modo autem sunt regnum Christi, qui, ut alia taceam, quamuis ibi sint donec colligantur in fine saeculi de regno eius omnia scandala, tamen illicadhuc cum hoste confligitur et aliquando repugnatur pugnantibus uitiis, aliquando cedentibus imperatur, donec ueniatur ad illud pacatissimum regnum, ubi sine hoste regnabitur, et deCum enim dixisset, alligari diabolum mille annis, et postea solvi brevi tempore; mox recapitulando quid in istis mille annis agat Ecclesia vel agatur in ea, Et vidi, inquit, sedes et sedentes super eas, et judicium datum est. Non hoc putandum est de gendi sunt, per quos Ecclesia nunc gubernatur. Judicium autem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrsus latet. qr et qui uidet᷑ stare utrum sit casurꝰ. ⁊ qui
uidet᷑ iac̾e utr̃ sit siurecturꝰ inc̾tũ ẽ. Ab eis at̃ gibꝰ sedu¬
cendis hꝰ int̾dicti uincło ⁊ claustro abl̃s ꝓhibet᷑ atq co¬
hibet᷑. quas ꝑtinentes ad xp̃m seducebat añ uł tenebat.¬
Has enim ds̃ eleg̃ añ mundi constitutionẽ eruere de po¬
testate tenebraꝵ.⁊ tͣnsfene in regnũ filii claritatis suę.
in ȩt̾nam penam. s ñ p̾destinatas in ęt̾nã uitã. qͥs fideł
ignorat: Nec moueat q sepe diabłs seduẽ etiã illos qͥ

Expanded text:
prorsus latet, quia et qui uidetur stare, utrum sit casurus, et qui prorsus latet, quia et qui uidetur stare, utrum sit casurus, et qui uidetur iacere, utrum sit surrecturus, incertum est. Ab eis autem gentibus seducendis huius interdicti uinculo et claustro diabolus prohibetur adque cohibetur, quas pertinentes ad Has enim Deus elegit ante mundi constitutionem eruere de potestate tenebrarum, et transferre in regnum filii charitatis suae, in aeternam poenam, sed non praedestinatas in aeternam uitam quis fidelis ignorat? nec moueat quod saepe diabolus seducit etiam illos qui
Abbreviated transcription (Latin):
dendo subũtit ꝓculdubio iudicauit. Nec sine illiꝰ alto
iustoq uditio. ⁊ inħ aerio cęlo ⁊ in t̾ris. ⁊ demonũ et
hominũ misserrima ẽ uita. eiroribꝰ erumpnisq plenis¬

Expanded text:
dendo subuertit, procul dubio iudicauit; nec sine illius alto dendo subuertit, procul dubio iudicauit; nec sine illius alto iustoque iudicio et in hoc aerio caelo et in terris et daemonum et hominum miserrima est uita, erroribus aerumnisq
Abbreviated transcription (Latin):
iudicii dei quod ipse
donau̾it locuturi.
eumq assert᷑i adu̾sus
impios ⁊ incredulos.
tamqͣm in edificii fun¬
damento pͥus pon̾e testimonia diuina debemꝰ. quibꝰ
betur testimoniũ de litt̾is sacris. aut omnino diuinitꝰ
ẽẽ dictum denegent. Nam nullum exxistimo eẽ morta¬
liũ. qui cum ea sic̃ dicta sunt intellex̃it:⁊ asũmo ac
u̾o dõ ꝑ am̃as scãs dicta ẽẽ credid̾it. ñ eis cedat atq
consentiat. siue id etiam ore fateat᷑. siue aliqͦ̃ uitio
fatim erubescat. aut metuat. uł ⁊̃i ꝑ uicatia simillima
insaniȩ. id qd̾ falsum eẽ nouit aut c̾dit. etiã contentio¬
ultimum diẽ dicimꝰ idẽ nouissimum tp̃s. Nam ꝑ qͣt
dies ħ uidicium tendat᷑ in c̾tum ẽ s scͥptarum more
sc̃aꝵ diẽ poni sołe ꝓ tp̃r. nemo qui illas lit̾as qͣm¬
lib negligent̾ leg̾it nescit. Iõ aũt̃ eum diẽ iudieii
dieat ⁊ ab humani gen̾is initio iudicauit. dimittenᷤ
de paradiso et a ligno uitȩ seꝑans pͥmos hoĩes pecc̃i.

Expanded text:
iudicii Dei quod ipse donauerit locuturi eumque adserturi aduersus inpios et incredulos tamquam in aedificii fundamento prius ponere testimonia diuina debemus: quibus betur testimonium de litteris sacris, aut omnino diuinitus esse dictum negent. Nam nullum existimo esse mortalium, qui cum ea, sicut dicta sunt, intellexerit et a summo ac uero Deo per animas sanctas dicta esse crediderit, non eis cedat adque consentiat, siue id etiam ore fateatur siue aliquo uitio fateri erubescat aut metuat, uel etiam peruicacia simillima insaniae id, quod falsum esse nouit aut credit, contra iultimum diem dicimus, id est, novissimum tempus. Nam per quot dies hoc judicium tendatur, incertum est: sed Scripturarum more sanctarum diem poni solere pro tempore, nemo qui illas litteras quamlibet negligenter legerit, nescit. Ideo autem cum diem judicii nunc iudicat et ab humani generis initio iudicauit dimittens de paradiso et a ligno uitae separans primos homines peccati
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ uiuunt iam sͥ ñ uiuant. s ei qui ꝓ ipsis mortuꝰẽ et
resurreaẽ. Om̃s itaq mortui s̃ in pecc̃is nemine ꝓrsus
excepto siue originalibꝰ siue ⁊̃ uoluntate additis. uł
ignorando. ł sciendo nec faciendo q̃ iustum ẽ. ⁊ ꝓ om̃ibꝰ
mortuis uiuus mortuꝰ ẽ unꝰ. id est nullũ hñs omĩno pẽm
ut qui ꝑ remissionẽ peccõꝵ uiuunt iam ñ sͥ uiuant. s¬

Expanded text:
uiuant, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. Omnes itaque mortui sunt in peccatis, nemine prorsus excepto, siue originalibus siue etiam uoluntate additis, uel ignorando uel sciendo nec faciendo quod iustum est; et pro omnibus mortuis uiuus mortuus est unus, id est nullum habens omnino peccatum; ut, qui per remissionem peccatorum uiuunt, iam non sibi uiuant, s
Abbreviated transcription (Latin):
erdem anni tͥbutum ei relaxauere romani. Locuᷤᷤ¬
tarum ȩtiam in affrica multitudinem ꝓdigiis si¬
milem fuisse cum iam ẽȩt ppłi romani ꝓuintia
litt̾is mandauer̃. Consumptis enim fructibꝰ foliisq
lignoꝵ. ingenti atq inestimabili nube ĩ mari di¬
cunt ȩẽ deiectam. Qua mortua redditaq litoribꝰ
atq hinc aere corrupto tantam ortam pestilentiã.
ut insolo regno masisse. dceͣc. hominũ milia ꝑiᷤ¬
se refrerantur: ⁊ multo ampluis in t̾ris litoribꝰ ꝓori

Expanded text:
eiusdem anni tributum ei relaxauere Romani. Lucuseiusdem anni tributum ei relaxauere Romani. Lucustarum etiam in Africa multitudinem prodigii similem fuisse, cum iam esset populi Romani prouincia, litteris mandauerunt; consumtis enim fructibus foliisque lignorum ingenti adque inaestimabili nube in mare dicunt esse deiectam; qua mortua redditaque litoribus adque hinc aere corrupto tantam ortam pestilentiam, ut in solo regno Masinissae octingenta hominum milia perisse referantur et multo amplius in terris litoribus pr
Abbreviated transcription (Latin):
boues locitos. infantes nodũ natos de utis matil̃
quedam uerba clamasse. uolasse serpentes. femind
qugillimas : ⁊ homines in mascłinum secum fuisse
conusas ⁊ cȩta huiusmodi quȩ ineoꝵ libris ñ fa¬
oulosis s hỹstoritis seu uera seu falsa surt m̃ uifer̃
homuinibꝰ ꝑnitiem s stuporem. s eum pluie t̾ra.
cum pluit ereta. cum pluit lapidibꝰ ñ ut gͣndo
appellari solet ħz nomine. ẜ omnino lapidibꝰ. hec
ꝓfecto etiam grauit̾ ledert potuer. Legunus ap̃o
eos ethineis ignibꝰ ab ipso montis uertice usq ad litꝰ
pcumum deciuentibꝰ ita mare ferbuisse. ut rupe¬
ecurerent᷑ ⁊ ⁊ pices nauium soluerent᷑. Hoc utiq
nõ leuiter noxium fuit. qͣmuis incredibilit̾ mirũ.
Coden rursus estu ignium tanta ui fauillȩ sẽpser̃
obpletam ẽẽ siciliã. ut catinensis urb̃ tecta obruta
⁊ opp̾ssa dirueret. Qua calamitate ꝑmoti. miscdit᷑

Expanded text:
boues locutos, infantes nondum natos de uteris matrum boues locutos, infantes nondum natos de uteris matrum uerba quaedam clamasse, uolasse serpentes, feminas et gallinas et homines in masculinum sexum fuisse conuersas et cetera huius modi, quae in eorum libris non fabulosis, sed historicis, seu uera seu falsa sint, non inferunt hominibus perniciem, sed stuporem. Sed cum pluit terra, cum pluit creta, cum pluit lapidibus non ut grando appellari solet hoc nomine, sed omnino lapidibus, haec profecto etiam grauiter laedere potuerunt. Legimus aput eos Aetnaeis ignibus ab ipso montis uertice usque ad litus proximum decurrentibus ita mare ferbuisse, ut rupes urerentur, ut pices nauium soluerentur. Hoc utique non leuiter noxium fuit, quamuis incredibiliter mirum. Eodem rursus aestu ignium tanta ui fauillae scripserunt obpletam esse Siciliam, ut Catinensis urbis tecta obruta et pressa dirueret; qua calamitate permoti misericorditer
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc mecũ quisquis sine studio partiũ iu¬
dicat facillime agnoscit. ut omittã cet̾a que
multa cõmemoraui. et alia multo plurima
que cõmemorare longũ putaui. si humanũ
genꝰ ante bella punica xp̃ianã reciꝑet discipli¬
nã. et consequeret᷑ rerũ tanta uastacio. quãta
illis bellis europã affricãq contriuit. nullus
taliũ quales nũc patim᷑ nisi xp̃iane religioni
mala illa tribuisset. Multo aut̃ miniis eorum
uoces tołarentur. quantũ attinet ad romanos. si
xp̃ianȩ religionis receptionem ⁊ diffamationẽ. uł
uruptio illa galloꝵ. uł tib̾ini fluminis igniumq
illa depopulatio. uł quod cuncta mala p̾cedit
bella illa cuuilia sequerent᷑. Mala ętiam alia quę
usq ad eo incredibilit̾ acciderunt. ut int̾ ꝓdigia
numerarent᷑. si xp̃ianis temporibꝰ accidissent. qͥb
ea nisi xp̃ianis homnibꝰ tanqͣm crimine obic̾ent.
mitto quippe illa quȩ magis fuer̃ mira qͣm narid.

Expanded text:
et hoc mecum, quisquis sine studio partium iuet hoc mecum, quisquis sine studio partium iudicat; facillime agnoscit ut omittam cetera quae multa commemoraui et alia multo plura quae commemorare longum putaui;: si humanum genus ante bella Punica Christianam reciperet disciplinam et consequeretur rerum tanta uastatio, quanta illis bellis Europam Africamque contriuit, nullus talium, quales nunc patimur, nisi Christianae religioni mala illa tribuisset. Multo autem minus eorum uoces tolerarentur, quantum adtinet ad Romanos, si Christianae religionis receptionem et diffamationem uel inruptio Gallorum uel Tiberini fluminis igniumque illa depopulatio uel, quod cuncta mala praecedit, bella illa ciuilia sequerentur. Mala etiam alia, quae usque adeo incredibiliter acciderunt, ut inter prodigia numerarentur, si Christianis temporibus accidissent, quibus ea nisi Christianis hominibus tamquam crimina obicerent? Omitto quippe illa, quae magis fuerunt mira quam noxia,
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓuidus futuroꝵ. ut ille ipse uiuenis euiꝰ dignita¬
tem ac potestatem fouebat. ⁊ eundẽ ciceronẽ occi¬
dendum antonio quadam quasi concordie pactione
ꝑmitt̾et.⁊ ipsam lib̾tatem rei publicȩ ꝓ qua multũ
ille clamauerat dicioni ꝓpͥe subiugaret. Dõs suos
accusent de tantis mał. qui acpõ nr̃o in grati sunt
de tantis bonis. Certe quo illa mala fiebãt. cale¬
bant are numinũ sabeo thurę. sertisq recentibꝰ
alabant. clarebant sacerdotia. fana retinebat. sacͥ¬
ficabat᷑. ludebat᷑. furebatur intemplis. qnõ passim
tantils cuuum sanguis a ciuibꝰ ñ modo in cęt̾is lo¬
cis. uerum int̾ ipsa quoq d̃oꝵ altaria fundebatur.
nõ elegit templum quo confug̾et tulliꝰ. quia
frustra elegerat muciꝰ. Hi uͦ qui multo indigniꝰ
insultant temporibꝰ xpĩanis aut ad loca xep̃o
dicatissima confugerunt. aut illuc eos ut ui¬
uerent &̃ ipsi barbari deduxeriit. Illud scio

Expanded text:
inprouidus futurorum, ut ille ipse iuuenis, cuius dignitainprouidus futurorum, ut ille ipse iuuenis, cuius dignitatem ac potestatem fouebat, et eundem Ciceronem occidendum Antonio quadam quasi concordiae pactione permitteret et ipsam libertatem rei publicae, pro qua multum ille clamauerat, dicioni propriae subiugaret. accusent de tantis malis, qui Christo nostro ingrati sunt de tantis bonis. Certe quando illa mala fiebant, calebant arae numinum Sabaeo thure sertisque recentibus halabant, clarebant sacerdotia, fana renidebant, sacrificabatur ludebatur furebatur in templis, quando passim tantus ciuium sanguis a ciuibus non modo in ceteris locis, uerum etiam inter ipsa deorum altaria fundebatur. Non elegit templum, quo confugeret Tullius, quia frustra elegerat Mucius. Hi uero qui multo indignius insultant temporibus Christianis, aut ad loca Christo dicatissima confugerunt, aut illuc eos ut uiuerent etiam ipsi barbari deduxerunt. Illud scio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑierunt. int̾ quos ⁊ cicero disertus ille artifex regẽ¬
de rei publicȩ. Pompei quippe uictorem gauĩ cesa¬
rem qui uictoriam cuulem inclem̃t̾ exercuit. suisq
adu̾sariis uitam dignitatemq donauit. tanqͣm
regni appetitorem quoꝵdã nobilium conuiratio se¬
natorum ułut ꝓ rei publicȩ lib̾tate in ipsa curia
trucidauit. huius deinde potentiã multum mo¬
ribꝰ dispar uiciisq omnibꝰ inquinatꝰ atq corruptꝰ
affectare uidebat᷑ antoniꝰ. cui uehement̾ ꝓ eadẽ
illa ułut patriȩ lib̾tatȩ cicero resistebat. T̃une emer¬
serat miserabił indolis adolescens ille aliꝰ cesar. illiꝰ
gai cesaris filus ad optiuus. qui ut dixci postea ap
pellatus ẽ augustus. huic adolescenti cesari ut eius
potentia otͣ antoninũ nutriret᷑. cicero fauebat. sꝑanꝰ
eum depulsa ⁊ opp̃ssa antonii dominatione. instau¬
raturum rei publicȩ lib̾tatem. usq adõ cecus. atq

Expanded text:
perierunt, inter quos et Cicero, ille disertus artifex rei pperierunt, inter quos et Cicero, ille disertus artifex rei publicae regendae. Pompei quippe uictorem Gaium Caesarem, qui uictoriam ciuilem clementer exercuit suisque aduersariis uitam dignitatemque donauit, tamquam regni adpetitorem quorundam nobilium coniuratio senatorum uelut pro rei publicae libertate in ipsa curia trucidauit. Huius deinde potentiam multum moribus dispar uitiisque omnibus inquinatus adque corruptus adfectare uidebatur Antonius, cui uehementer pro eadem illa uelut patriae libertate Cicero resistebat. Tunc emerserat mirabilis indolis adulescens ille alius Caesar, illius Gai Caesaris filius adoptiuus, qui, ut dixi, postea est appellatus Augustus. Huic adulescenti Caesari, ut eius potentia contra Antonium nutriretur, Cicero fauebat, sperans eum depulsa et obpressa Antonii dominatione instauraturum rei publicae libertatem, usque adeo caecus adque
Abbreviated transcription (Latin):
delia bella cuulia om̃ibꝰ bellis hostilibꝰ auctoribꝰ¬
sẽ eorum fatentibꝰ amariora. quibꝰ illa res publica
nec afflicta s omnino ꝑdita iudicata ẽ. longe añ
aduentum xpisti excorta sunt. ⁊ scelerataꝵ concha¬
tenatione causaꝵ abello mariano atq sillano ad
bella sertorii ⁊ catilinȩ quoꝵ asilla fuerat ille ꝓ¬
scͥptus. ille nutritus. inde ad lepidi ⁊ catuli bellũ.
quoꝵ alt̾ gesta sillana rescindere. alt̾ defende cu¬
piebat. inde ad pompei ⁊ cesaris. quoꝵ pompeiꝰ
sectator sillȩ fuerat. eiusq potentiã uł equauerat.
uł iam etiam suꝑauerat. cesar aut̃ pompei poten¬
ciam nõ ferebat. s quia ñ habebat. qͣm tam̃ illo
uicto int̾fectoq transcendit. hinc ad alium cesarẽ
qui post augustꝰ appellatus ẽ ꝑuener̃. quo imꝑã¬
te. natus ẽ xp̃s. Ham ⁊ ipse augustꝰ cũ multis geᷤᷤ¬
sit bella cuulia⁊⁊ in eis etiam multi clarissimi uiri

Expanded text:
delia bella ciuilia, omnibdelia bella ciuilia, omnibetiam eorum fatentibus, amariora, quibus illa respublica nec afflicta, sed perdita omnino judicata est, longe ante adventum Christi exorta sunt, et sceleratarum concatenatione causarum a bello Mariano atque Syllano ad bella Sertorii et Catilinae, quorum a Sylla fuerat ille proscriptus, ille nutritus: inde ad Lepidi quorum alter gesta Syllana rescindere, alter defendere cupiebat, inde ad Pompei et Caesaris quorum Pompeius sectator Syllae fuerat eiusque potentiam uel aequauerat uel iam etiam superauerat; Caesar autem Pompei potentiam non ferebat, sed quia non habebat. quam tamen illo uicto interfectoque transcendit, hinc ad alium Caesarem, qui post Augustus appellatus est, peruenerunt, quo imperante natus est Christus. Nam et ipse Augustus cum multis gessit bella ciuilia, et in eis etiam multi clarissimi uiri
Abbreviated transcription (Latin):
ut cumq defensa ẽ repperire potuer̃. S in illo
colle constitutis. auro uitam saltem uendid̾unt.
qͣm ⁊ si fenro raꝑe nõ possent. possent tñ obsidione
ꝯsumere. Goti u̾o tam multis senatoribꝰ peꝑcerunt.
ut magis mirum sit quos aliquos ꝑ emer̃. at u̾o
silla uiuuo adhuc mario ip̃m capitoliũ qd̾ a galliᷤ
tutum fuit. ad decernendas cedes uictor insedit. ⁊¬
cum fuga marius lapsus ẽẽt. ferocior cruentiorq
rediturus. iste incapitolio ꝑsenatus ętiam ꝯsultũ¬
tam multos uita rebꝰq pͥuauit. Marianis aut̃ par¬
tibꝰ silla absedente quid sc̃m cui parc̾ent fuit. quõ
nucio qui. senatori. pontifici aram ipsam ubi
erant ut aiunt fata romana. miseris ambienti cõ¬
plexibꝰ nõ peꝑcerunt: Sillana porro tabula illa
postrema ut omittamus alias innumerabiles
mortes. plures uigulauit senatores. qͣm goti uł
spoliare potuer̃. Quam gͥ fronte. quo corde. qͣ in

Expanded text:
utcumque defensa est, reperire potuerunt; sed in illo utcumque defensa est, reperire potuerunt; sed in illo colle constitutis auro uitam saltem uendiderunt, quam etsi ferro rapere non possent, possent tamen obsidione consumere: Gothi uero tam multis senatoribus pepercerunt. ut magis mirum sit quod aliquos peremerunt. At uero Sylla uiuo adhuc Mario ipsum Capitolium, quod a Gallis tutum fuit, ad decernendas caedes uictor insedit, et cum fuga Marius elapsus esset ferocior cruentiorque rediturus, . iste in Capitolio per senatus etiam consultum multos uita rebusque priuauit : Marianis autem partibus Sylla absente quid sanctum cui parcerent fuit, quando Mucio ciui senatori pontifici aram ipsam, ubi erant ut aiunt fata Romana, miseris ambienti amplexibus non pepercerunt? Syllana porro tabula illa postrema, ut omittamus alias innumerabiles mortes, plures iugulauit senatores, quam Gothi uel spoliare potuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uastate sunt ętiam tanqͣm uillȩ quedã nobiles
ciuitates. una uero ułut unus reus duci iub̾etur
sic tota uissa trucidari. Hȩc facta sunt in pace
pꝰ bellum. ñ ut acceleraret᷑ obtinenda uictoria. s
ne cotempneret᷑ obtenta. Pax cum bello de cru¬
delitate certauit et uicit. Illud enim ꝓstrauit ar¬
matos. ista nudatos. Bellum erat. ut qui feriebat᷑
si poss feriret. Pax aut̃ non ut qui euaserat iuiue¬
ret. s ut moriens non repugnaret. Quȩ rabies ex¬
t̾arum gentium. quę seuitia barbaroꝵ huic de
cuubꝰ uictoriȩ ciuium comparari potest: qui ro¬
ma funestius. tetrius. amariusq uidit. utrum
olim galloꝵ ⁊ pauloante ex gothoꝵ irruptione
amarii ⁊ sille alioꝵq in eoꝵ partibꝰ uiroꝵ claris¬
simoꝵ tanqͣm suoꝵ luminũ in sua m̃bra ferocita¬
tem: Galli quidẽ trucidauer̃ senatum. quicquid
euis in urbe toto p̾t̾ arcem capitolinam quȩ sola

Expanded text:
hastatae sunt etiam, tamquam uillae, quaedam nobiles hastatae sunt etiam, tamquam uillae, quaedam nobiles ciuitates; una uero, uelut unus reus duci iuberetur, sic tota iussa est trucidari. Haec facta sunt in pace post bellum, non ut acceleraretur obtinenda uictoria, sed ne contemneretur obtenta. Pax cum bello de crudelitate certauit et uicit. Illud enim prostrauit armatos, ista nudatos. Bellum erat, ut qui feriebatur, si posset, feriret; pax autem, non ut qui euaserat uiueret, sed ut moriens non repugnaret. terarum gentium, quae saevitia barbarorum huic de civibus victoriae civium comparari potest? Quid Roma funestius, tetrius, amariusque vidit, utrum olim Gallorum et paulo ante Gothorum irruptionem, an Marii et Syllae aliorumque in eorum partibus uirorum clarissimorum tamquam suorum luminum in sua membra ferocitatem? Galli quidem trucidauerunt senatum, quidquid eius in Urbe tota praeter arcem Capitolinam, quae sola
Abbreviated transcription (Latin):
tuerunt. donec sillȩ sugge̾retur sinẽdos eẽ aliquos
uiuere. ut ẽẽnt quibꝰ possent imꝑare qui uicerãt
Tunc iam coibita quȩ ac atq ac passim furibunda
ferebatur licentia iugulandi. tabula illa cũ magna
gͥtulatione ꝓposita ẽ. quȩ hominum ex utroq or¬
dine splenaido. equestri scilic atq senatorio occi¬
dendorum ac ꝓ scribendoꝵ duo milia continebat.
Contristabat numerus. s consolabatur modꝰ. nec
quia tot cadebant tantum erat meroris. quantũ
leticie. quia cȩt̾i nõ timebãt. s in quibdam eoꝵ qͥ
mori iussi erant. ętiam ipsa licet crudelis cet̾oꝵ
securitts genera mortiũ exquisita congemuit.
Quedam enim sine ferro laniantiũ manis diripuer.
in maniꝰ homines hominẽ uiuũ quẽ bestiȩ solent
discerꝑe cadauer abiectum. alius ocłis effossis. ⁊
particulatĩ m̃bris amputatis. intantis cruciatibꝰ
dui uiuere uł potius dui mori coactus ẽ. Sub¬

Expanded text:
terant, donec Syllae suggereretur sinendos esse aliquos terant, donec Syllae suggereretur sinendos esse aliquos uiuere, ut essent quibus possent imperare qui uicerant. Tunc iam cohibita quae hac adque iliac passim furibunda ferebatur licentia iugulandi, tabula illa cum magna gratulatione proposita est, quae hominum ex utroque ordine splendido, equestri scilicet adque senatorio, occidendorum ac proscribendorum duo milia continebat. Contristabat numerus, sed consolabatur modus; nec quia tot cadebant tantum erat maeroris, quantum laetitiae quia ceteri non timebant. Sed in quibusdam eorum, qui mori iussi erant, etiam ipsa licet crudelis ceterorum securitas genera mortium exquisita congemuit. Quendam enim sine ferro laniantium manus diripuerunt, inmanius homines • hominem uiuum, quam bestiae solent discerpere cadauer abiectum. Alius oculis effossis et particulatim membris amputatis in tantis cruciatibus diu uiuere uel potius diu mori coactus est. Sub
Abbreviated transcription (Latin):
comꝑata. finito iam bello inimiciciis uiuentibꝰ
crudelius in pace grassata ẽ. Iam ȩtiam pꝰ marii
maioris pͥstinas ac recentissimas cedes addite fu¬
erant alię grauiores a mario iuuene. atq carbo¬
ne carundem partium marianoꝵ. qui silla in¬
minente ñ solum uictoriã uerum ȩtiã ipsam
despantes saluten. cuncta suis aliis cedibꝰ imple¬
uerunt. Nani ꝓpt̾ stragem late ꝑdiu̾sa diffusã.
obsesso ȩtiam senatu. de ipsa curia tanqͣm decar¬
cere ꝓducebant᷑ ad gladium. Musenis sceuola
pontifer. qm̃ nicħ ap̃ romanos templo ueste
sanctius habebatur. aram ipsam amplexus oceisus
est. ignemq illum qui ꝑpetua eura uirginum
semꝑ ardebat. suo penȩ sanguine eaetinaẽ. Urbem
deinde filla uictor intrauit. qui in uilla publica
nõ iam bello. s ipsa pace seuiente.uii. milia de
uerat. Inurbe aut̃ tota. quem uellet sillanꝰ qͥsq
feriebat. unde tot fun̾a numerari omnino ñ po¬

Expanded text:
conparata, finito iam bello inimicitiis uiuentibus conparata, finito iam bello inimicitiis uiuentibus crudelius in pace grassata est. lam etiam post Marii maioris pristinas ac recentissimas caedes additae fuerant aliae grauiores a Mario iuuene adque Carbone earundem partium Marianarum, qui Sylla inminente non solum uictoriam, uerum etiam ipsam desperantes salutem cuncta suis aliis caedibus inpleuerunt. Nam praeter stragem late per diuersa diffusam obsesso etiam senatu de ipsa curia, tamquam de carcere, producebantur ad gladium. Mucius Scaeuola pontifex, quoniam nihil aput Romanos templo Vestae sanctius habebatur, aram ipsam amplexus occisus est, ignemque illum, qui perpetua uirginum cura semper ardebat, suo paene sanguine extinxit. Urbem deinde Sylla uictor intrauit, qui in uilla publica non iam bello, sed ipsa pace saeuiente septem milia deduerat. In Urbe autem tota quem uellet Syllanus quisque feriebat, unde tot funera numerari omnino non po
Abbreviated transcription (Latin):
derunt. in ipsa quoq urbe cadau̾ibꝰ uici. platee.
fora theatra. templa completa sunt. ut difficile
uidicaretur. qñ uictores plus fimerum ediderit᷑.
utrum pͥus ut uincerent. an pea quia uicissent.
cum pͥmum uictoria mariana qño de exilio se
ipse restituit. exceptis passim quaqͣ uersũ cedibꝰ
factis caput octauii consulis poneret᷑ in rostris.
cesar ⁊ fimbria domibꝰ trucidarent᷑ asuis. duo
crassi pat̾ ⁊ filius in conspectu mutuo mactare̾t᷑.¬
uł breuiꝰ ⁊numitorius unico tracti sparsis uisceribꝰ
int̾irent. catulus hausto ueneno se manibꝰ inimi¬
corum subtraheret. merula flãmen dialis p̃cisis
uenis ioui etiam suo sanguine litaret. In ipsiꝰ
aut̃ marii ocłis continuo feriebant᷑. quibꝰ salutan¬
tibꝰ dexct̾am porrigere noluisset. Sillana uero¬
uictoria secuta. huius uidelic uindex crudelitatiᷤᷤ.
post tantum sanguinem eiuium quo fuso fuerat

Expanded text:
derunt, in ipsa quoque Urbe cadaueribus uici plateae derunt, in ipsa quoque Urbe cadaueribus uici plateae fora, theatra templa conpleta sunt, ut difficile iudicaretur, quando uictores plus funerum ediderint, utrum prius ut uincerent, an postea quia uicissent; cum primum uictoria Mariana, quando de exilio se ipse restituit, exceptis passim quaqua uersum caedibus factis caput Octauii consulis poneretur in rostris, Caesares a Fimbria domibus trucidarentur suis, duo Crassi pater et filius in conspectu mutuo mactarentur, Baebius et Numitorius unco tracti sparsis uisceribus interirent, Catulus hausto ueneno se manibus inimicorum subtraheret, Merula flamen Dialis praecisis uenis Ioui etiam suo sanguine litaret. In ipsius autem Marii oculis continuo feriebantur, quibus salutantibus dexteram porrigere noluisset. uictoria secuta, huius uidelicet uindex crudelitatis, post tantum sanguinem ciuium, quo fuso fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
depopulata sunt. deinde siciliã oraq maritima.
Quanta ętiam ⁊ qͣm horrenda cõmiserint. pͥmo la¬
cͦcinia. dem̃ ualida bella pirataꝵ. quis ꝓmagi¬
eiuui sanguime iam eruentꝰ multis adusarum sibi
partum ꝑemptis. uictus urbe ꝓfugessi itua pai¬
sulumm respiantem ciuitatem int uerb tullianis
attar suꝑ auit. Postea cinna cum mario. ⁊̃ u uero
clari ssiniis uiris intfectis. lumina euutatis extine¬
ta sunt ⁊  ultus ẽ huiꝰ uictoriȩ erudelitate pꝰea
sula nec dici quidem opus ẽ. quanta dimimttio¬
ne cuuum ⁊ quanta calamitate rei publice. De
hac enim iundicta quȩ ꝑnitiosior fuit qͣm si sceła
que puniebantur inpunita relinquerent᷑. at lui
canus. Excessit medicina modum. nimuiq secuta
c̃. qua morbi dux̾e manus. ꝑiere nocentes. s cum
iam soli possent suꝑ ẽẽ nocentes. Illo bello mari¬
ano atq sillano eacceptis his qui foris in acie ceci¬

Expanded text:
depopulata sunt et deinde Siciliam oramque maritimam. depopulata sunt et deinde Siciliam oramque maritimam. Quanta etiam et quam horrenda commiserint primo latrocinia, deinde ualida bella piratarum, quis pro magciuili sanguine iam cruentus multis aduersarum sibi partium peremtis uictus Urbe profugisset, uix paululum respirante ciuitate, ut uerbis Tullianis utar, \'superauit postea Cinna cum Mario. Tum uero clarissimis uiris interfectis lumina ciuitatis extincta sunt. Ultus est huius uictoriae crudelitatem postea Sylla, ne dici quidem opus est quanta deminutione ciuium et quanta calamitate rei publicae. De hac enim uindicta, quae perniciosior fuit, quam si scelera quae puniebantur inpunita relinquerentur, ait et Lucanus: Excessit medicina modum nimiumque secuta est, Qua morbi duxere manum. Periere nocentes; Sed cum iam soli possent superesse nocentes. Illo bello Mariano adque Syllano exceptis his, qui foris in acie ceci
Abbreviated transcription (Latin):
seruiluis p̃tor.⁊ multo post mareꝰ drusꝰ. quoꝵ omĩu
seditionibꝰ cedes pͥmo iam tẽ grauissime. deinde
socialia bella exarser̃. quibꝰ italia uehem̃t̾ afflicta.¬
⁊ ad uastitatẽ miserabilem desertionẽq ꝑducta ẽ.
Bellum deinde seruile successit. ⁊ bella ciuilia. Quȩ
p̾lia comissa sunt. quid sanguinis fusum. ut om̃s
fere italiȩ uł italie gentes quibꝰ romanũ maximȩ
p̃pollebat imꝑium. tanqͣm seua barbaries doma¬
rentur. Iam ex paucissimis hoc ẽ minus qͣm septua¬
ginta gladiatoribꝰ quemadinodũ bellum seruile cõ¬
tractum sit ad quantum numerum.⁊ qͣm acrem
ferocemq ꝑuenerit. quos ille numerꝰ imꝑatores
ppłi romani suꝑauerit. quas ⁊ quomͦ ciuitates re¬
gionesq uastau̾it. uix qui historiã conscͥpserunt.
satis explicare potuerunt. Neq id solum fuit ser¬
uile bellum. s macedoniã ꝓuinciam pͥus seruicia

Expanded text:
Servilius praetor, et multo post Marcus Drusus, quorum omnium Servilius praetor, et multo post Marcus Drusus, quorum omnium seditionibus caedes primo jam tunc gravissimae, deinde socialia bella exarserunt: quibet ad uastitatem mirabilem desertionemque perducta est. \'Bellum deinde seruile successit et bella ciuilia. Quae proelia commissa sunt, quid sanguinis fusum, ut omnes fere Italae gentes, quibus Romanum maxime praepollebat imperium, tamquam saeua barbaries domarentur! Iam ex paucissimis, hoc est minus quam septuaginta, gladiatoribus quem ad modum bellum seruile contractum sit, ad quantum numerum et quam acrem ferocemque peruenerit, quos ille numerus imperatores populi Romani superauerit, quas et quo modo ciuitates regionesque uastauerit, uix qui historiam conscripserunt satis explicare potuerunt. Neque id solum fuit seruile bellum, sed et Macedoniam prouinciam prius seruitia
Abbreviated transcription (Latin):
indignata qd̃ int̾ dõs in urbe templum nullum
hrẽ meruit. ido iam turbabat tantis tumultibꝰ
ciuitatem. qͣnto atrociꝰ potuit irritari. cum ĩ loco
illuis cedis. ħ est in loco sui oꝑis. aduersarie suȩ
constitutam edem uideret: hȩc uana ridentibꝰ
nob̾. illi docti sapientesq stomachant᷑. ⁊ tam̃ nu¬
mium bonorum maloꝵq cultores. de hac q̃stione
concordiȩ. discordiȩq nõ exceunt. siue p̃t̾miserint
harum deaꝵ cultum. eisq febrem bello namq¬
p̾tulerint. qͥbꝰ antiqua fana fecerunt. siuę ⁊ istas
coluerint. cum sic eos discedente concordia discor¬
uero seditionis obstacłm. edem concordiȩ testem cediᷤ
suppliciiq gracoꝵ contionantibꝰ opponendã puta¬
uerunt. Quantum ex hoc ꝓfecerint indicant se¬
cuta peiora. Laborarunt enim deinceps concio¬
natores non exemplum deuitare gracoꝵ. s suꝑare
ꝓpositum. Luciꝰ saturninus tribunus pleb̾⁊⁊ gaiꝰ

Expanded text:
indignata, quod inter deos in Urbe nullum templum indignata, quod inter deos in Urbe nullum templum habere meruit, ideo iam turbabat tantis tumultibus ciuitatem, quanto atrocius potuit inritari, cum in loco illius caedis, hoc est in loco sui operis, aduersariae suae constitutam aedem uideret! Haec uana ridentibus nobis illi docti sapientesque stomachantur, et tamen numinum bonorum malorumque cultores de hac quaestione Concordiae Discordiaeque non exeunt, siue praetermiserint harum deapraetulerint, quibus antiqua fana fecerunt; sive et istas coluerint, cum sic eos, discedente Concordia, Discoruero seditionis obstaculum aedem Concordiae, testem caedis suppliciique Gracchorum, contionantibus obponendam putarunt. Quantum ex hoc cuta pejora. Laborarunt enim deinceps concionatores, non exemplum devitare Gracchorum, sed superare propositum, Lucius Saturninus tribunus plebis, et Caius
Abbreviated transcription (Latin):
struere. quȩ si eẽt in ciuitate ñ tantis dissensionbꝰ
dilacerata corrueret. nͥ forte scełis hꝰ rea concordia.
quia deseruerat animos eiuium meruit in illa
ede tanqͣm in carrere includi. Cur enim si rebus
gestis congruere uoluerunt ñ ibi potuis edem
discordie fabricar̾: an illa ratio rediditur. cur
concordia dea sit.⁊ discordia dea ñ sit. ut scd̾m
labeonis distinctionẽ bona sit ista. illa uero mala:
nec ipse aliud secutus uidetur. qͣm qd̃ adu̾tit rome
gͥ ñ tantum concordiȩ uerum ȩtiam discordiȩ cõ¬
stitui debuit. ꝑiculose itaq romani tam mala¬
dõ irata uiuere uoluerunt. nec troianum exei¬
dium recoluerunt originem ab eius offensione
sumpsisse. Ipsa quippe quia int̾ dõs ñ fuerat in¬
uitata trium deaꝵ litem aurei mali suppositione
cõm̃tata ẽ. uñ rixa numinum.⁊ uenus uicitrixe.
⁊ rapta elena. ⁊ troia deleta ẽ. Qua ꝓpt̾ si forte

Expanded text:
struere, quae si esset in civitate, non tantis dissensionibus struere, quae si esset in civitate, non tantis dissensionibus dilacerata corrueret? nisi forte sceleris hujus rea Concordia, quia deseruerat animos civium, meruit in illa aede tanquam in carcere includi. Cur enim, si rebus gestis congruere voluerunt, non ibi potius aedem Discordiae fabricaverunt? an ulla ratio redditur, cur Concordia dea sit, et Discordia dea non sit; ut secundum Labeonis distinctionem, bona sit ista, illa vero mala? Nec ipse aliud secutus videtur, quam quod advertit Romae tur modo non tantum Concordiae, verum etiam Discordiae constitui debuit. Periculose itaqdea irata uiuere uoluerunt nec Troianum excidium recoluerunt originem ab eius offensione sumsisse. Ipsa quippe quia inter deos non fuerat inuitata, trium dearum litem aurei mali subpositione commenta est; unde rixa numinum et Venus uictrix, et rapta Helena et Troia deleta. Quapropter, si forte
Abbreviated transcription (Latin):
cõmouerat. eoq cum sociis opp̃sso ⁊ extinc̾to ingen¬
tem cuuum stragem fecerat. cum questionẽ hab̾et
iam iudiciaria inquisitione cęt̾os ꝑsequens tria
milia hominum occidisse ꝑhibetur. ex quo intelli¬
gi pot̾ quantam multitudinẽ mortiũ hr̃e potue¬
rit turbidꝰ conflictꝰ armoꝵ qnõ tantã habuit ui¬
dicioꝵ ułt examinata cognitio. ꝑ eussor graci ipsiꝰ
cap̃t quantum graue erat. tanto auri ponde cõ¬
suli uendidit. hec enim pactio cedem p̾cesserat.
inqua ȩtiam occisus ẽ cum liberis marcus fuluiꝰ¬
fabiꝰ consularis. Eleganti sane senatus consulto.
eo ipso loco ubi funereus tumultus ille comissꝰ ẽ.
ubi tot cuies ordinis cuiꝰq ceciderunt. edes concor¬
diȩ facta ẽ. ut graccoꝵ pene testis concionantiũ¬
occłos feriret memoriamq compung̾e̾t. S ħ quid
aliud fuit. qͣm irrisio dõrum. illi dee templũ cõ¬

Expanded text:
commoverat, eoque cum sociis oppresso et exstincto ingencommoverat, eoque cum sociis oppresso et exstincto ingentem civium stragem fecerat, cum quaestionem haberet jam judiciaria inquisitione caeteros persequens, tria millia hominum occidisse perhibetur. Ex quo intelligi potest, quantam multitudinem mortium habere potuerit turbidus conflictus armorum, quando tantam habuit judiciorum velut examinata cognitio. Percussor Gracchi ipsius caput quantum grave erat, tanto auri pondere consuli vendidit: haec enim pactio caedem praecesserat. In qua etiam occisus est cum liberis Marcus Fulvicaedium condita. Eleganti sane senatus consulto eo ipso loco, ubi funereus tumultus ille commissus est, ubi tot ciues ordinis cuiusque ceciderunt, aedes Concordiae facta est, ut Graccoculos feriret, memoriamque compungeret. Sed hoc quid aliud fuit, quam irrisio deorum, illi deae templum con
Abbreviated transcription (Latin):
solum alioꝵ. uerum ȩtiam dnoꝵ au̾sabant᷑ acceᷤᷤ¬
sum. nõ sine excitio uł ꝑiculo audentis. siquis de
ꝓxcimo urgueret. Quanti mali signum fuit. si ħ
signum fuit. qd̃ tantum malum fuit. si ętiam
signum ñ fuit. Hoc si nr̃is temporibꝰ accidiss ra¬
bidiores istos quam sua illi animalia pat̾emur.
coꝵ agrariis legibꝰ exxcitate. Uolebant enim agroᷤᷤ
ppło diuidere. quos nobilitas ꝑperam possidebat.
S iam uetustam iniquitatem audere cõuellere.
ꝑicłosissimum ymino uero ut res ipsa docuit ꝑni¬
ciosissimum fuit. Quȩ fun̾a facta sunt cum pͥor gracꝰ
occisus ẽ. quȩ ȩtiam cum aliꝰ fr̃ eius ñ longo int̾po¬
sito tempore: Neq enim legibꝰ ⁊ ordine potestatũ.
s turbis armoꝵq conflictibꝰ. nobiles ignobilesq
necabant᷑. Post graci alt̾ius int̾fectionẽ. lueiis opi¬
mius consul qui ad u̾sus eum intͣ urbem arma

Expanded text:
solum aliorum, uerum etiam dominorum auersabantur accessolum aliorum, uerum etiam dominorum auersabantur accessum, non sine exitio uel periculo audentis, si quis de proximo urgeret. Quanti mali signum fuit, si hoc signum fuit, quod tantum malum fuit, si etiam signum non fuit! Hoc si nostris temporibus accidisset, rabidiores istos quam sua illi animalia pateremur.cchorum agrariis legibus excitatae. Volebant enim agros populo diuidere, quos nobilitas perperam possidebat. Sed iam uetustam iniquitatem audere conuellere periculosissimum, immo uero, ut res ipsa docuit, perniciosissimum fuit. Quae funera facta sunt, cum prior Gracchus occisus est! quae etiam, cum alius fratesito tempore? Neque enim legibus et ordine potestatum, sed turbis armorumque conflictibus nobiles ignobilesque necabantur. Post Gracchi alterius interfectionem, Lucius Opimius consul, qui adversus eum intra Urbem arma
Abbreviated transcription (Latin):
conquerant᷑. olim romani hȩc uana contempnunt.
Si aut̃ consuluer̃. respondeatur quid ista ꝓfuerunt. qñ
ꝑ humanas dum taxat leges nemine ꝓhibente licu¬
memoramꝰ. quȩ qͣnto int̾iora. tanto miseriora extiter̃.
Discordie ciuił. uł potius in ciules. nec iam seditioneᷤ.
s oẽ ipsa bella urbana. ubi tantus sanguis effusꝰ
ẽ. ubi partium studia non contionũ dĩsensionibꝰ
uariisq uocibꝰ in alt̾utrum. s plane iam feiro ar¬
misq seuiebat. bella socialia. bella sertulia. bella
cuilia. quantum romanũ cruoeem fuderunt. qͣntũ
italiȩ uastacionẽ desertionemq fecer̃. Namq ante¬
qͣm se ad u̾sus romam sociale laciĩ cõmoueret. cunc¬
ta animalia humanis usibꝰ subdita. canes. equi.
asini. boues.⁊ queq alia peccora sub hominũ do¬
minio fuerunt. subito efferata. ⁊ domesticȩ lenitatiᷤ
oblita. relictis tectis lib̾a uagabant᷑. ⁊ omnẽ non

Expanded text:
conquerantur; olim Romani haec uana contemnunt. conquerantur; olim Romani haec uana contemnunt. Si autem consuluerunt, respondeatur, quid ista profuerunt, quando per humanas dumtaxat leges nemine prohibente licumemoremus, quae quanto interiora, tanto miseriora exstiterunt: discordiae ciuiles uel potius inciuiles, nec iam seditiones, sed etiam ipsa bella urbana, ubi tantus sanguis effusus est, ubi partium studia non contionum dissensionibus uariisque uocibus in alterutrum, sed plane iam ferro armisque saeuiebant; bella socialia, bella seruilia, bella ciuilia quantum Romanum cruorem fuderunt, quantam Italiae uastationem desertionemque fecerunt! Namque antequam se aduersus Romam sociale Latium commoueret, cuncta animalia humanis usibus subdita, canes equi, asini boues, et quaeque alia pecora sub hominum dominio fuerunt, subito efferata et domesticae lenitatis oblita relictis tectis libera uagabantur et omnem non
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Quam illa miserabił rerum facies erat. subito
quemq uͥcũq fuisset inuentꝰ. in agro. in uia. ĩ oppido.
in domo. in uico. inforo. in templo. in lecto. in conui¬
uio. inopinantȩ atq impiȩ fuisse trucidatũ. Quis ge¬
mitus morientium ⁊⁊ quȩ lacrimȩ spectantiũ. forta¬
se &ẽ ferientium fuerunt: qͣm dura necessitas hospi¬
tum non solum uidendi nefarias illas cedes domi suȩ.
uerum etiam ꝑpetrandi ab illa blanda comitate hu¬
manitatis repente nutatis uultibꝰ ad hostilȩ nego¬
tium in pace ꝑ agendum. mutuis repente dicam
omnino uulneribus. cum ꝑcussus in corpore. ⁊ ꝑeus¬
sor in animo feriretur: Num ⁊ isti omnes auguria
contempserant. nũ dos ⁊ domesticos ⁊ publicos. cũ
de sedibꝰ suis ad illam in remeabilem ꝑegrinationẽ
ꝓfecti sunt. quos consulerent non habebant: Hoc
si ita ẽ non hñt cur isti inhac causa de nr̃is temporibꝰ

Expanded text:
est. Quam illa miserabilis rerum facies erat, subito est. Quam illa miserabilis rerum facies erat, subito quemque, ubicumque fuisset inuentus, in agro in uia in oppido, in domo in uico in foro, in templo in lecto in conuiuio inopinate adque inpie fuisse trucidatum! Quis gemitus morientium, quae lacrimae spectantium, fortasse etiam ferientium fuerunt! Quam dura necessitas hospitum non solum uidendi nefarias illas caedes domi suae, uerum etiam perpetrandi, ab illa blanda comitate humanitatis repente mutatis uultibus ad hostile negotium in pace peragendum, mutuis dicam omnino uulneribus, cum percussus in corpore et percussor in animo feriretur! Num et isti omnes auguria contemserant? Num deos et domesticos et publicos, cum de sedibus suis ad illam inremeabilem peregrinationem profecti sunt, quos consulerent, non habebant? Hoc si ita est, non habent quur isti in hac causa de nostris temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. plꝰ nocuisse monstret᷑ tam cito euersa qͣm pͥꝰ
nocuerat. Iam du eu̾sa carthagine ħ toto tp̃r usq
ad cesarẽ austustĩ qui uidet᷑ nõ adhuc uł ipsorum
opinionem głlosam. s contenciosam.⁊ exitiosam.
⁊ plene iam eneruem. ac languidam lib̾tatẽ omĩ
m extorsisse romanis.⁊ ad regale arbitrium cuncta
reuocasse. ⁊ quasi morbida uetustate collapsam
ułuiti instaurasse ac renouasse rem publicã. toto gͦ
macłosum. uolauerant enĩ pulli de cauea ⁊ man¬
cino consuli ut aiunt augurium malum fecerant.
quasi ꝑ tot annos quibꝰ illa exigua ciuitas roma¬
num cucunsessa ex̾citum afflix̾at ipsiq romane rei¬
publicȩ t̾rori eẽ iam ceꝑat alii contra eam malo augu¬
quaqͣm tacuerim. qd̾ mitridates rex asiȩ ubiq ĩ asia
ꝑegͥnantes ciues romanos. atq in numerabili copia
suis negotiis intentos. uno die occidi uissit. ⁊ factum

Expanded text:
sunt, plus nocuisse monstretur tam cito euersa, quam prius sunt, plus nocuisse monstretur tam cito euersa, quam prius nocuerat tam diu aduersa Carthago. Hoc toto tempore usque ad Caesarem Augustum, qui uidetur non adhuc uel ipsorum opinione gloriosam, sed contentiosam et exitiosam et plane iam eneruem ac languidam libertatem omni modo extorsisse Romanis et ad regale arbitrium cuncta reuocasse et quasi morbida uetustate conlapsam ueluti instaurasse ac renouasse rem publicam; toto ergo maculosum; uolauerant enim pulli de cauea et Mancino consuli, ut aiunt, augurium malum fecerant; quasi per tot annos, quibnum circumsessa exercitum afflixerat, ipsique Romanae reipublicae terrori esse jam coeperat, alii contra eam malo auguquaquam tacuerim, quod Mithridates rex Asiae ubique in Asia peregrinantes ciues Romanos adque innumerabili copia suis negotiis intentos uno die occidi iussit; et factum
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃r ibi dixx̃ mores optimos fuisse. ꝓpt̾ea de asiana
luxeuria cõmemorandũ putaui. ut intelligatur ẽẽ
illud a salustio in cõparatione alioꝵ tempoꝵ dictum.
quibꝰ tp̃ribꝰ peiores utiq in grauissimis discordiis mo¬
res fuerunt. Nã tunc idest uit̾ scđ̃m ⁊ postremũ bel¬
heredem feminã faceret. nec uncã filiam. qͣ lege qͥd
inquiꝰ dici aut cogitari possit ignoro. Uerũptam̃
toto illo int̾uallo duoꝵ belloꝵ punicoꝵ tolerabilior
infelicitas fuit. Bellis tantumͦ foris contẽbat᷑ ex̾citꝰ.
s uictoriis consolabat᷑. Domi aut̃ nulle sic̃ alias dis¬
cordiȩ seruiebant. S ultimo bello punico uno imn¬
petu alt̾us scipionis qui ob ħ ȩtiam ipse affricani
cognom̃ inuenit. emula imꝑii romani ab stirpe
deleta ẽ. ac deinde tantis maloꝵ aggeribꝰ opp̃ssa
romana res publica ut ꝓsꝑitate ac securitate reꝵ
unde nimium corruptis moribꝰ mala ista congesta

Expanded text:
tempore ibi dixit mores optimos fuisse, propterea hoc de Asiana tempore ibi dixit mores optimos fuisse, propterea hoc de Asiana luxuria commemorandum putavi, ut intelligatur etiam illud a Sallustio in comparatione aliorum temporum dictum, quibus temporibus pejores utique in gravissimis discordiis mores fuerunt. Nam tunc, id est inter secundum et postremum belheredem feminam faceret, nec unicam filiam. Qua lege quid iniquius dici aut cogitari possit, ignoro. Verum tamen toto illo interuallo duorum bellorum Punicorum tolerabilior infelicitas fuit. Bellis tantummodo foris conterebatur exercitus, sed uictoriis consolabatur; domi autem nullae, sicut alias, discordiae saeuiebant. Sed ultimo bello Punico uno impetu alterius Scipionis, qui ob hoc etiam ipse Africani cognomen inuenit, aemula imperii Romani ab stirpe deleta est, ac deinde tantis malorum aggeribus obpressa Romana res publica, ut prosperitate ac securitate rerum, unde nimium corruptis moribus mala illa congesta