comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
am propħicas & apłicas lectiones. In¬
de & eis uidente popło tradit᷑ codex
pite. & estote u̾bi di relatores: habit᷑i
si fidelit̾ ꝙ utilit̾ impleu̾itis officiũ.
partẽ cum his qui bene inmistraue
rint. Hic quide qui ad hunc gradũ
prouehit᷑. litterarũ scientia debec ẽẽ
instructꝰ: ut & sensũ uerboꝵ intelligat
uim accentiũ sciat. distincte legat. ne
confusione pnuntiationis intellectum
auditorib auferat. Attendat quid sit
indicatiue legendum. quid sub inter¬
rogatione: ubi sit in oratione subdis¬
tinctio. media distinctio: qr & hȩc ma¬
le seruata intellectũ ꝑturbant. & grã¬
maticoꝵ typum ad risũ ꝓuocant.
Aurib enĩ cordi consulere debꝙ lector.

Expanded text:
a propheticas et apostolicas lectiones. Una propheticas et apostolicas lectiones. Unde et eis, vidente populo, traditur codex pe, et esto verbi Dei relator; habiturus, si fideliter impleveris officium, partem cum his qui bene verbum Dei ministraverunt. Qui ad hunc gradum provehitur, litterarum scientia debet esse instructus, ut et sensum verborum intelligat, vim accentuum sciat, distincte legat, ne confusione pronuntiationis, intellectum auditoribus auferat. Attendat quid sit indicative legendum, quid sub interrogatione, ubi sit in oratione subdistinctio, media distinctio: quia et haec male servata, intellectum perturbant, et grammaticorum typum ad risum provocant. Auribus enim et cordi consulere debet lector.
Abbreviated transcription (Latin):
iere qͦs sciunt ẽẽ indignos. Istis cura
÷ ꝙ introitum ȩccłiȩ seruare: & res
accłiȩ ꝑuigili cura custodire. Unde
s ens cum ordinant᷑ claues ȩccłiȩ ab
ep̃o tradunt᷑: & dicit᷑ eis. sic agite cã¬
qu̾a rationẽ dõ reddituri. ꝓ reb qͦ
his clauib recludunt᷑. hoc officium
lo de fumculis facto. uendentes &
ementes de templo eiecit. & cathe¬
oras nummularioꝵ euertit: hoc fac¬
to significans qͦd omnis negotiatio
rerum ȩccłiasticarũ ab eccłia pellẽ¬
da sit. Unde ꝙ ipse ostiariꝰ preterta¬
tus dieit. Ego sum ostium. Per me
si quis introierit ingrediet᷑ & egre¬
diet᷑: id ẽ qui canonice in admins¬
trationẽ eccłiasticȩ rei acceꝑit. ingre¬
diet᷑ idẽ a me recipiet᷑. & egrediet᷑.
quia ꝑacta dispensatione sibi cre¬
dita: a seruitute huius corruptiomᷤ
liberabitur.
Nde promouet᷑ ad officium lectoꝵ: ut
iam ex traditione eccłiȩ legat in eccłi¬

Expanded text:
lere quos sciunt esse indignos. Istis cura lere quos sciunt esse indignos. Istis cura est et introitum Ecclesiae servare, et res Ecclesiae pervigili cura custodire. Unde et eis, cum ordinantur, claves Ecclesiae ab episcopo traduntur, et dicitur eis: Sic agite, tanquam rationem Deo reddituri pro rebus quae his clavibus recluduntur. Hoc officium lo de funiculis facto, « vendentes et ementes de templo ejecit, et cathedras nummulariorum evertit : » hoc facto significans, quod omnis negotiatio rerum Ecclesiasticarum, ab Ecclesia pellenda sit. Unde et ipse ostiarius praetaxatus dicit: « Ego sum ostium : » per me si quis introierit, ingredietur et egredietur, id est, qui canonice administrationem ecclesiastici regni acceperit, ingredietur, id est, a me recipietur: et egredietur, quia peracta dispensatione sibi credita, a servitute hujus corruptionis liberabitur. Inde promovetur ad officium lectorum, ut jam ex traditione Ecclesiae legat in Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
clerici. s ut acephali in clericali mli¬
tia sola queritis lucra tẽporalia. I
hoc enĩ capillos in modũ corone in
sũ mitate capitis raditis: ut & reguũ
spũ ale quo cetis p̃minetis tali figã osten¬
datisͥ ꝙ cure mortalis illecebras frequen¬
ter redeuntes sic amputetis decorde:
sicut crines frequentes resurgentes ab¬
raditis de capite. Residuos aut̃ capilldo
eo ordine p̾cidẽ debetis. ut aures &
ocłos ꝙ alios sensus capitis lib̾os red¬
dant: ꝙ curã extiõꝵ ñ insuꝑfluis de¬
fideriis carnis. s in uecessariis tantũ
exercendã agnoscant. Si gͦ ad ambu¬
landũ in uia dĩ sic̃ p̃taratũ ẽ affecti
maiora militiȩ clericaliꝰ officia ꝓmoue¬
N. Hȩc officia septem gradib sunt diᷤ¬
ancta: qr scã ȩccłia septiformis gr̃ȩẽ
mumere decorata. hȩc officia in pro¬
suȩ exhibenda reliquit: ut forma
q̃ precesserat in capite. representare¬

Expanded text:
clerici, sed ut accephali in clericali miliclerici, sed ut accephali in clericali militia sola quaeritis lucra temporalia. Ad hoc enim capillos in modum coronae in summitate capitis raditis, ut et regnum spirituale, quo caeteris praeeminetis, tali figura ostendatis, et curae mortalis illecebras frequenter redeuntes, sic amputetis de corde, sicut crines frequenter resurgentes, abraditis de capite. Residuos autem capillos eo ordine praecidere debetis, ut aures, oculos, et alios sensus capitis liberos reddant: et curam exteriorum non in superfluis desideriis carnis, sed necessariis tantum exercendam agnoscant. Si ergo ad ambulandum in via Dei, sicut praetaxatum est, affecti majora militiae clericalis officia promoveri. Haec officia septem gradibus sunt distincta, quia sancta Ecclesia septiformis gratiae est munere decorata. Haec officia in prosuae exhibenda reliquit: ut forma quae praecesserat in capite repraesentare
Abbreviated transcription (Latin):
tori aut p̃posuit aut ȩquipauit. Hȩc
dicentes ũ int̾dicimꝰ uob̾ huic uitȩ ne¬
cessaria. s de oblationib. uel de opere
manuum. uel de aliis innocentib ars¬
b conquisita: ñ de usuris. ñ de turpio
lucris. ñ de negotiationib. uel alissu
licitis artib compili̾ta. Sic enĩ trib
leui quȩ infigurã clericalis orcdinisp̃¬
cessit. partẽ ñ habuit int̾ reliquas:
b: s uiuebat de pͥmitiis. decimis e
oblationib quas offerebant aliȩ trb
Si gͦ s uos destipe tẽpli uiuere dispos¬
nitis. si extra dm nichil queritis: qui
si eo contenti fueritis. erit uob̾ amplis¬
simũ & uberrimũ p̃diũ. & salubriter
ad clericatũ accessistis: qr & uita ur̃a
concordat cũ nomine. & ꝓfessio appanti
in oꝑe. Alioquin si pauꝑtatẽ ꝙ hum¬
litatẽ quã p̃fert habitꝰ corꝑis. & figã
capitis i corde ñ habetis : timeo necũ
hippocͥtis sit pars ur̃ã. ꝙ spes ur̃a ab
eterna mercede sit uacua. qui ñ ut

Expanded text:
posuit, aut aequiparavit. Haec dicentes, non interdicimus vobis hujus vitae necessaria, sed de oblationibus, vel de opere manuum, vel de aliis innocentibus artibus conquisita, non de usuris, non de turpibus lucris, non de negotiationibus 263, vel aliis illicitis artibus compilata. Sic enim tribus Levi, quae in figuram clericalis ordinis praecessit, partem non habuit inter reliquas tribus, sed vivebat de primitiis, decimis et oblationibus, quas offerebant aliae tribus. Si ergo et vos de stipe templi vivere disponitis, si extra Deum nihil quaeritis, qui, si eo contenti fueritis, erit vobis amplissimum et uberrimum praedium, et salubriter ad clericatum accessistis, quia et vita vestra concordat cum nomine, et professio apparet in opere. Alioquin, si paupertatem et humilitatem, quam praefert habitus corporis, et figura capitis, in corde non habetis, timeo ne cum hypocritis sit pars vestra, et spes vestra ab aeterna mercede sit vacua: qui non ut
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad illũ tendens ñ diuidaris ab isto
C̃rihat te ad illum dilectio. non diuidat
ab isto elatio. lccirco clamas pat̾ nr̃: ut
intelligas quia fr̃s habes. neq solus es in
Unus homo dixit pater meus: qui utiq
hoc ñ dixisset. si plusquã homo ñ fuisset.
Ubi enim homo fuit: dicere habuit pat̾
nr. Nbi ds̃ fuit: dic̾e habuit pater meus.
ybi enim ds̃ fuit. solus fuit: unꝰ. unge¬
uitus. hdeo dixit pater meus. bi autẽ
homo fuit frẽs habuit neq solus fuit:
ꝓpt̾ea hic dixit᷑ patrẽ nr̃m .q. alibi ite
nuntiate fr̃ib meis: &. iterũ. narrabo
nomen tuum fr̃ib meis. Propt̾ea pat̾
nr qui es incęlis. Pater in celis. pius&
altus. diligens & potens. Si pat̾ es. ꝓdesse
uis: si incelis. potes. Ergo uis. &. potes.
.spt̾ea petentes nichil hesitamus. Nis et
potes. Pat̾ nr̃ qui es in cęlis. Indulge qd̃
postulamus: quia rectum ẽ qd̾ petunꝰ.

Expanded text:
ut ad illum tendens, non dividaris ab isto: ut ad illum tendens, non dividaris ab isto: trahat te ad illum dilectio, non dividat te ab isto elatio. Idcirco clamas, pater noster, ut intelligas quod fratres habes, neque solus es in Unus homo dixit: Pater meus ; qui utique hoc non dixisset, si plus quam homo non fuisset. Ubi enim homo fuit, dicere habuit, pater noster; ubi Deus fuit, dicere habuit, pater meus Ubi enim Deus fuit, solus fuit, unus, unigenitus: ideo dixit: Pater meus. Ubi autem homo fuit, fratres habuit, neque solus fuit. Propterea hic dixit, pater noster, et alibi: Ite, nuntiate fratribus meis . Et iterum: Narrabo nomen tuum fratribus meis . Propterea, pater noster, qui es in coelis. Pater in coelis pius et altus, diligens et potens: si pater es, prodesse vis; si in coelis, potes. Ergo vis, et potes: propterea petentes nihil haesitamus, vis et potes. Pater noster qui es in coelis, indulge quod postulamus, quia rectum est quod petimus.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut .i.c. ⁊ .i.t. Contra accidiam opponi¬
tur quarta petitio. Pane̾ nr̃m .c.d.n.n.
petitio. Dimitte nobis.d .n. Cont᷑ gulã
ed notandũ
qd̾ in hac dm̃ca oratione ante ip¬
sas petitiones quasi captatio quȩdam
Captat namq oraturus pietatẽ appel¬
lans in patre. Si eiĩ pater. ẽ. amat filios.
& pietate mouet᷑ ut exaudiat claman¬
tes ad se .&. prestet qd̾ petit᷑. Igit᷑ qͥ dicit
pat̾. fidutiam significat exauditionis.
Qui uͦ dicit nrͣ. humilitatẽ ostendit: ñ
singłariter presumens de bono qd̾ in
comium datum. ẽ. Qui autẽ dicit qui
es in cęlis. audit quid debeat postulare.
ne forte non petenda requirens. aures
pietatis offendat. Cur enĩ t̾rena petat
qui se patrẽ in celis habere testatur:
Iulic namq querenda ẽ hereditas: ubi
habitat pater. Dic gͦ pater ut inpeten¬
do confidas: dic nrͣ ne de commnuni
bono singłarit̾ te extollas. dic qui es
in cęlis. ut qͥd tͥ petendũ sit intelligs
Habes dm̃ patrẽ. habes hominẽ frẽm.

Expanded text:
t in terra. Contra acediam opponitur quarta petitio: Panem nostrum quotidipetitio: Dimitte nobis debita nostra, Sed notandum est quod in hac Dominica oratione ante ipsas petitiones quasi captatio benevoleCaptat namque oraturus pietatem a praelatis, in patre. Si enim pater est, amat filios, et pietate movetur, ut exaudiat clamantes ad se et praestet quod petitur, Igitur qui dicit, pater, fiduciam significat exauditionis. Qui vero dicit, noster, humilitatem ostendit, non singulariter praesumens de bono quod in communi datum est. Qui autem dicit, qui es in coelis, audit quid debeat postulare, ne forte non petenda requirens, aures pietatis offendat. Cur enim terrena petat, qui se patrem in coelis habere testatur? Illic namque quaerenda sunt, ubi habitat pater: Dic ergo, pater, ut in petendo confidas; dic, noster, ne communi bono singulariter te extollas; dic, qui es in coelis, ut quid tibi petendum sit, intelligas. Habes Deum patrem, habes hominem fratrem,
Abbreviated transcription (Latin):
ouissime succedit luxuria. Caro
siquidẽ infłãmata ꝑ crapulam
continuo ad libidinẽ efferuet. In qua si¬
militer turpitudo ẽ. quantũ msuram
trans gredit᷑. & maior turpitudo qͣntũ
ei actio nulla necessitate excusatuR.
s sine concubitu potest. ẜpt̾ea appe¬
titũ edendi ex natura ortũ ne malꝰ sit
ratio subsequens mod̾atur: appetitꝰ autẽ
concumbendi etiamsi ab actione refre¬
net᷑. in eo ipso tam̃ uitiũ. ẽ. qd̾ ex ratio¬
ne p̾cedente ñ orit᷑. Propterea quidẽ
illi oriri natura ẽ. modũ transire ui

Expanded text:
Novissime succedit luxuria. Caro Novissime succedit luxuria. Caro siquidem inflammata per crapulam, continuo ad libidinem effervet, in qua similiter turpitudo est, quantum mensura transgreditur; et major turpitudo quantum ejus actio nulla necessitate excusatur, sed sine concubitu potest. Propterea appetitum edendi ex natura ortum, ne malus sit, ratio subsequens moderatur. Appetitus autem concumbendi, etiamsi ab actione refrenetur, in eo ipso tamen vitium est, quod ex ratione praecedente non oritur. Propterea quidem illi oriri, natura est; modum tr
Abbreviated transcription (Latin):
peccatrix anima adõ deserta. his quasi
Id uindictã subsequentib punit᷑.
N his gͥ quatuor uitiis pͥma ẽ.
accidia id ÷ tediũ animi qd̾ de fastidio
int̾ni boni nascit᷑ : in qua animꝰ amisso
bono suo. solitariꝰ & desertus manens
sibi ipsi in amaritudinẽ &. dolorẽ com¬
mutatur.
einde sequit᷑ auaritia id÷ immod̾ata
habendi cupiditas: quȩ animũ int̾no
bono carentẽ. &. sibi non sufficientem
ad ext̾iora appetenda compellit. Accidia
gͥ animȩ dolorẽ facit. auaritia laborẽ:
quia illa ꝑ tͥsticiã afficit. & ista ꝑ uaria
desidia scindens in laboriosos conatus
extendit.
Nost auaritiam sequit᷑ gula. Mens
etenĩ ꝑ appetitũ ext̾iorũ fusa. pͥmum
agula excipit᷑.: quȩ necessitate̾ p̾ten¬
dens. familiariꝰ blandit᷑. Quȩ qͥa post
necessitatẽ suꝑfluitatẽ inducit uitiũ
ẽ. qͣm appetitũ & deformat extͣ mensu¬
ram trahens. & affligit ꝑ immod̾atũ
desid̾iũ tendens: & polluit turpi de¬
lectatione inficiens.

Expanded text:
uasi ad vindictam subsequentibus punitur. In his igitur quatuor vitiis prima est acedia, id est taedium animi, quod de fastidio interni boni nascitur, in qua animus amisso bono suo solitarius et desertus manens, sibi ipsi in amaritudinem et dolorem commutatur. Deinde sequitur avaritia, id est immoderata habendi cupiditas, quae animum interno bono carentem, et sibi non sufficientem, ad exteriora appetenda compellit. Acedia igitur animae dolorem facit, avaritia laborem; quia illa per tristitiam afficit, ista per varia desideria scindens in laboriosos conatus extendit. Post avaritiam sequitur gula. Mens etenim per appetitum exteriorum fusa, primum a gula excipitur, quae necessitatem praetendens familiarius blanditur. Quae quia post necessitatem superfluitatem inducit, vitium est; quoniam appetitum et deformat, extra mensuram trahens; et affligit, per immoderatum desiderium tendens; et polluit, turpi delectatione inficiens.
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs hebreoꝵ signatis postib domoꝵ sua¬
rum sanguine agni paschalis in tipo dnicȩ
passionis saluatus ẽ.: secra & ppłs egyptiꝰ
qr hoc signo caruit. in pͥmogenitis suis gra¬
uit̾ ꝑcussus ẽ. Sic apud ihezechielẽ iherłm
ab ĩminenti clade liberanda ẽẽ ꝓmutit᷑.¬
b gementiũ atq dolentiũ id ẽ penitenti¬
um signaret᷑. Postea dat᷑ sal benedictũ
fetore iniquitatis careat. nec auermib
uitioꝵ ultra putrefiat. s incorruptꝰ ser¬
ultra a condimento sapientie desipiat.
neq ret᷑ aspiciat sicut uror loch. Exsuf¬
flat᷑ postea malignꝰ foras: quod misteria
sacra significant. quando paruulus pap¬

Expanded text:
populus Hebraeorum signatis postibus domorum suapopulus Hebraeorum signatis postibus domorum suarum sanguine agni paschalis, in typo Dominicae passionis, salvatus est, et populus Aegyptius qui hoc signo caruit, in primogenitis suis graviter percussus est. Sicut apud Ezechielem Hierusalem ab i gementium atque dolentium, id est poenitentium signaretur. Postea datur sal benedictum fetore careat iniquitatis, ne a vermibus vitiorum ultra putrefiat, sed incorruptus serultra a condimento sapientiae desipiat, neque retro aspiciat sicut uxor Loth. Exsufflatur postea malignus foras. Quae mysteria sacra significant quod non parvulus
Abbreviated transcription (Latin):
cipiat᷑: quib alim̃tis usq ad natiui¬
tatẽ noui hominis in eode utero nutͥ¬
atur: Tria quippe sunt quib usq
ad indumentũ nouitatis baptirandꝰ
tegͥtatẽ puehit᷑. cathecisii scilicet
erocismiꝰ. & orationes. Cathecirantur
ob hoc qui ad fidem uocat᷑: ut ad qͦo
uocat᷑ ꝓprio moueat᷑ uoluntatis abi¬
trio. Exorcirat᷑: ut ab eo diaboli po¬
testas iniqua pellat᷑. Additur pro
eo oratio. ut grã preueniat ꝙ subse¬
quat᷑ : quȩ uires prebeat libero ar¬
bitrio. ꝙ qua ꝓcul fiat uniuersa ma¬
ligni sp̃s illusio. Signat᷑ itaq pͥmo
baptizandus crucis signaculo in
fronte. in pectore. in oculis. in ma¬
uictus ẽ diabolus. & exaltatus ẽ xp̃c
Unde abbachuc dicit. Cornua in ma¬
nib eiꝰ: ibi reposita ẽ fortitudo eius.
Hoc ergo signo muniuntur totius corporis
sensus: cuiꝰ uirtute & omĩa nr̃a sacramenta
complent᷑. & omĩa diaboli figmenta frus¬
trant᷑. Sic cũ pͥmogenita delerent᷑ egypti.

Expanded text:
cipiatur, quibus alimentis usque ad nativitatem novi hominis in eodem utero nutriatur. Tria quippe sunt quibus usque ad indumentum novitatis baptizandus tegritatem provehitur, catechismi scilicet, exorcismi et orationes. Catechizatur ob hoc qui ad fidem vocatur, ut ad quod vocatur, proprio moveatur voluntatis arbitrio. Exorcizatur, ut ab eo diaboli potestas iniqua depellatur. Additur pro eo oratio, ut gratia praeveniat et sequatur, quae vires praebeat libero arbitrio, et per quam procul fiat universa maligni spiritus illusio. Signatur itaque primo baptizandus crucis sifronte, in pectore, in oculis, in avictus est diabolus, et exaltatus est Christus. Unde Habacuc dicit: « Cornua in manibus ejus: ibi reposita est fortitudo ejus . » Hoc ergo signo muniuntur totius corporis sensus, cujus virtute et omnia nostra sacramenta complentur, et omnia diaboli figmenta frustrantur; sicut cum primogenita delerentur Aegypti,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ dicit si fuerit mortuus ante p¬
rificationẽ manere in immunditi
& perire animam illam ex isrł: idẽ acc¬
sortio ppłi dei. Quod quid aliud uulti¬
cere. nisi manere perã illi animȩ etiam
post mortẽ. si dum uiuit ñ fuerit me¬
data isto sacram̃to quo figurat᷑ bapte¬

Expanded text:
d dicit, si fuerit mortuus ante purificationem, manere in immunditia, et perire animam illam ex Israel, id est, a consortio populi Dei. Quo quid aliud vult dicere, nisi manere poenam animae illi et post mortem, si dum vivit, non fuerit mundata isto sacramento, quo figurat
Abbreviated transcription (Latin):
sic ad xp̃ianã militiã sub typo huius
numeri electi. xp̃ianũ agonẽ uirilit᷑
exerceant: & ut coronari mereant᷑. ab
acie ñ recedant. Post tẽ pora uͦ regnũ
regum isrł quinta etate inchoante.
ypter ꝑuersitatẽ pretarati ppłi capiumn¬
te rege babiloniȩ transmigrauit. ex
parte idem ppłs inbabiloniã: & qui con¬
fusioni seruierat uoluntariꝰ. regi babi¬
lonis quod int̾pretat᷑ confusio seruiuit
inuitꝰ. Post septuaginta annos ficien
salem sicut p̃dixerat pͥmo ysaias: de¬
inde iheremias. Quod bene ad statũ
tas angarias quas passa ẽ uel passu
one pacis fruitã ẽ. nulli ultius con¬
fusioni seruita. Unde dicit apłs. Ua

Expanded text:
sic ad Christianam militiam sub typo hujus sic ad Christianam militiam sub typo hujus numeri electi, Christianum agonem viriliter exerceant, et ut coronari mereantur, ab acie non recedant. Post tempora vero regum Israel, quinta aetate inchoante, propter perversitatem praetaxati populi captivante Babyloniae rege, transmigravit ex parte idem populus in Babyloniam, et qui confusioni servierat voluntarius, regi Babylonis, quod interpretatur confusio, servivit invitus. Post septuaginta annos faciente usalem, sicut praedixerat Isaias, deinde Jeremias. Quod bene ad statum tas angurias, quas passa vel passurone, pacis fruitura est nulli ulterius confusioni servitura. Unde dicit Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
mergunt᷑. ꝙ hic repetita ẽ baptismi ꝑ
lignũ salutiferum consecrati significatio.¬
Nam tuba mare rubrũ: rub& & baptis¬
mus xp̃i sanguine consecratꝰ. Hostes a
tergo sequentes moriunt᷑: qr peccata
sua spũalit̾ regnans. & eã sibi obtem¬
ꝑantẽ post tẽꝑa głose coronans. Inde
ta ebdomada quadragesimalis obser¬
uantie. quȩ continentiȩ nob̾ arma mi¬
nistrat. & quarta eiꝰdem ebdomade fe¬
ria. catecirandi e exorcuandi deferunt
ad eccłam. ibi audit̾i & instruendiqua¬
liter contra sp̃ales nequitias sint pug
natĩ : s tamen usq in sabbatũ pasca¬
le baptismus eoꝵ differt̃: hoc attenden¬
te ȩccła. quia qui ad agonẽ in p̃senti
uita uocant᷑: in spe futẽ quietis bap¬
tizant᷑. Sic enĩ contra uisibiles hosteᷤᷤ
pugnat᷑i. ñ antequã in quarta. id ẽ
iuuenili etate ad militiã eligunt᷑:
ut sicut inhac etate pugnat᷑i. uali¬
diores ad uisibiles hostes repellendos:

Expanded text:
bmerguntur: et hic repetita est baptismi, per bmerguntur: et hic repetita est baptismi, per lignum salutiferum consecuti consecratiNam rubet mare Rubrum, rubet et baptismus Christi sanguine consecratus. Hostes a tergo sequentes moriuntur, quia peccasua spiritaliter regnans et eam sibi obtemperantem post tempora gloriose coronans. Inde ta hebdomada quadragesimalis observantiae, quae continentiae nobis arma ministrat, et quarta hebdomade feria catechizandi et exorcizandi deferuntur ad Ecclesiam: ibi audituri et instruendi qualitnaturi: sed tamen usque in sabbatum paschale baptismus eorum differtur, hoc attendente Ecclesia, quia qui ad agonem in praesenti vita vocantur, in spe futurae quietis baptizantur. Sic enim contra visibiles hostes pugnaturi, non ante quam in vita, id est, juvenili aetate, ad militiam eliguntur, ut sicut in hac aetate pugnaturi, validiores ad visibiles hostes repellendos,
Abbreviated transcription (Latin):
cum̃ta: quib ille ppłs tanquã paruulꝰ
est lactatusͥ s circa uniꝰ ueri dei cultum
Unde ab initio scłi om̃i ȩtate sacramenta
ip̃i s eccłȩ celebrata st̃: quib s ille ppłus
mitͥretur: & nr̃e redẽptionis modꝰ insinu¬
aret᷑. Nam pͥma ętate. adam de t̾ra matre
sine terreno patre homo ad eande imagi¬
natũ. sine terreno patre homo ad eandẽ
imaginẽ di reformatꝰ ẽ. Ad eiꝰ rei conso¬
nantiam eade etate de latere ade qui erat
cationis eccła fabricata ẽ. Scda uͦ etate
mundi ꝑ octo animas a sumersione di¬
luuii ꝑ archam liberatas eadem eccłia
figurata ẽ: quȩ in spe octaue idẽ resur¬
rectionis. ꝑ aquas baptismi ñ sine aux¬
lio ligni salutaris. a sumersione exuberan¬
tium tẽptationũ liberata ẽ. Tercia
deniq etate ppłs di ab egyptia seruitute
liberatus transit mare rubrum: cedit
mare uirga moysi ꝑcussum: prebet ui¬
am ppło di. hostes a tergo secunt᷑. ꝯsu¬

Expanded text:
cumentacumentaest lactatus: et circa unius veri Dei cultum, Unde ab initio saeculi in omni aetate sacramenta Christi et Ecclesiae celebrata sunt quibus et ille populus nutriretur, et nostrae redemptionis modus insinuaretur. Nam prima aetate Adam de terra matre, sine terreno patre, homo ad eamdem imaginatum, sine terreno patre, homo ad eamdem imaginem Dei reformatus est. Ad ejus rei consonantiam, eadem aetate de latere Adae, qui eratficationis Ecclesia fabricata est. Secunda vero aetate mundi, per octo animas a submersione diluvii per arcam liberatas, eadem Ecclesia figurata est, quae in spe octavae, id est, resurrectionis, per aquas baptismi non sine auxilio ligni salutaris, a submersione exuberantium tantationum liberata est. Tertia denique aetate populus Dei ab Aegyptiaca servitute liberatus, transit mare Rubrum: cedit mare, virga Moysis percussum: praebet viam populo Dei, hostes a tergo sequuntur, et su
Abbreviated transcription (Latin):
tem in uirũ ꝑfectũ nutrit᷑: spe et̾nitatiᷤ
ineadem fide & caritate solidat᷑. & om̃iũ
sicram̃toꝵ ãministrationẽ ad hunc fruẽ
ieferant. ut intelligant eccłam di tan¬
quã domũ di in fide fundari. dilectio¬
iẽ di & primi tanquã parietes bene sibi
coherentes suꝑedificari: eiꝰdem altitudi¬
nẽ spe et̾nitatis głosissime cumulari.
oc corpus xp̃i licet natiuitatẽ capitis¬
sui consueto nascendi ordine subsecutũ
sit: tam̃ huiꝰ capitis natiuitatẽ inunita¬
te subsecuturi corꝑis queda menbra p̃¬
aeserunt. patͥarche scilicet & ꝓpħe. &
multi iusti. qui ꝓdigiis ꝯ preconiis multis.
natiuitatem capitis ꝙ secuturi corporis
premonistrauerunt. Quod bene ostensũ
est in iacob. minoris ppłi typum gerente:
qui ad orcũ festinans manũ p̃misit. plan¬
tam fr̃is maioris natu manu tenens:
hoc facto significans. qr reꝑbato pͥore ppło
onẽ di patris et̾na hereditate possidẽt.
Iuius quippe tẽꝑis sacram̃ta nr̃a st̃ do¬

Expanded text:
rfectum nutritur, spe aeternitatis in eadem fide et charitate solidatur, et omnium sanctorum administratione ad hunc finem refertur, ut intelligat Ecclesiam Dei tanquam domum in fide fundari dilectione Dei et proximi, tanquam parietes bene sibi cohaerentes superaedificari, ejusdem altitudinem spe aeternitatis gloriosissimae cumulari. Hoc corpus sui consueto nascendi ordine subsecutum est, tamen hujus capitis nativitatem in unitate subsecuturi corporis, quaedem membra praecesserunt, patriarchae scilicet et prophetae, et multi justi qui prodigiis et praeconiis multis nativitatem capitis et secuturi corporis praemonstraverunt. Quod bene ostensum est in Jacob interioris populi typum habentem: qui ad ortum festinans manum praemisit, plantam fratris majoris natu manu tenens , hoc facto significans quia reprobato priori populo, onem Dei Patris aeterna haereditate possideret. Illius quippe Patris sacramenta sunt nostra do
Abbreviated transcription (Latin):
rata in gentib: nec int̃ fideles reꝑtꝰ
est aliqͥs adhulte etatis ñ fidelis. ne
paruuli eoꝵ de hac uita ante ratio¬
nabiles annos exeuntes. alieni rema¬
baptiz arent᷑. & ꝑ altius fidem reconci¬
liarent̃ do: sic̃ ꝑ alterus peccatũ aliena¬
ti erant ado. Institutũ ẽ itaq ad hoc
nouum sacramentoꝵ genus ad cathecizandoᷤᷤ
ppłos. exorcuandos. imtiandos. & demum
baptirandos: in quib ꝓ paruulo audit
eccła. ꝙ ad int̾rogata respondet. & spond&.¬
donec paruulus ad intelligibiles annos
ꝑueniat. & sacram̃ta fidei. caritatis ꝯspei
sibi imposita S. E ꝑ se intelligat. De qͥb¬

Expanded text:
gata in gentibus, nec inter fideles repertus est aliquis adultae fidei non fidelis, ne parvuli eorum de hac vita ante rationabiles annos exeuntes, alieni remabaptizarentur, et per alterius fidem reconciliarentur Deo sicut per alterius peccatum alienati erant a Deo. Institutum est itaque ad hoc novum sacramentorum genus ad catechizandos parvulos, exorcizandos, initiandos et demum baptizandos, in quibus pro parvulo audit Ecclesia, et ad interrogata respondet, donec parvulus ad intelligibiles annos perveniat et sacramenta fidei, charitatis et spei, sibi imposita, per se intelligat. De quibu
Abbreviated transcription (Latin):
unc sensum ii eodem libro idem
doctor aꝑtissime ostendit dicenꝰ.
Quantis gͥ utim̃ eremplis. ut ꝓbemus
non hoc esse qͦd nat᷑a formauit .s qͦd
benedictio consecrauit: maiorẽq u⁊ e̾ẽ
benedictionis quã nat᷑e: quia benedicti
one etiam nata ipsa mutat᷑. Si gͥ ñ st̃
quod natura formauit. ñ sunt qͦd erant:
idẽ non sunt panis & uinũ. Et supiori
igitur sententia & ex ista clare ostendit᷑.
qr quȩ erant sunt. id ẽ non ex nicbilo
fit corpus ꝙ sanguis xp̃iͥ s de his quȩ
erant. non tam̃ st̃ id quod erant: quia
non sunt id quod nata formauit. io
est ñ sunt panis & uinum. s in aliud
cõmutantur. & st̃ id quod benedictio
consecrauit. id ẽ corpus ꝯ sangͥs: quia
benedictione ait natura ipsa mutat᷑
X ad huc attende doctorẽ ueritatis.
Quod si tantũ inquit ualuit sermo
helye ut ignẽ de cȩlo deponeret: ñ
ualebit xp̃i sermo ut species mutet¬

Expanded text:
unc sensum in eodem libro idem doctor apertissime ostendit, dicens: Quantis igitur utimur exemplis ut probemus non hoc esse quod natura formavit, sed quod benedictio consecravit, majoremque vim esse benedictionis quam naturae, quisa mutatur. Si igitur non sunt quod natura formavit, non sunt quod erant, id est, non sunt panis et vinum. » Ex superiori igitur sententia et ex ista, clare ostenditur quia quae erant, sunt, id est, non de nihilo fit hic corpus et sanguis Christi, sed de his quae erant, non tamen sunt id quod erant, quia non sunt id quod natura formavit, id est, non sunt panis et vinum, sed in aliud commutantur, et sunt id quod benedictio consecravit, id est, corpus et sanguis, quia benedictione ait, natura ipsa mutatur. Et adhuc attende doctorem veritatis . Quod si tantum, inquit, valuit sermo Eliae ut ignem de coelo deponeret , non valebit Chri
Abbreviated transcription (Latin):
corruptꝰ uͦ amor ꝑ concupiscentiam
tollit sanitatẽ. Claritas enĩ cognitio¬
nis: quasi quedã animȩ pulchritudo
est. Sinceritas uͦ dilectionis: sanitas
illiꝰ. ꝓpt̾ea maiꝰ uitiũ ẽ non amare
bonũ: quã uerũ nescire. Qd̃ enĩ uo¬
luntatẽ seqͥtur: iuste ꝓ culpa deputa¬
tur. Scire autẽ &. nescire potes nolens:
amare autẽ &. non amare nͣ potes nͥ
uolens. Idcirco id qd̾ scd̃m uoluntatẽ
Ppter hoc in affectu om̃e meritũ con¬
stat: neq iusticia uł culpa nͥ in affec̾¬
tu rationalis uoluntatis inueniri po

Expanded text:
Corruptus vero amor per concupiscentiam tollit sanitatem. Claritas enim cognitionis quasi quaedam animae pulchritudo est: sinceritas vero, etc. Iillius. Propterea majus vitium est non amare bonum, quam verum nescire: quod enim voluntatem sequitur, juste pro culpa deputatur. Scire autem, et nescire potes nolens; amare, et non amare non potes nisi volens. Idcirco id, quod secundum voluntatem rsum est. Propter hoc in affectu omne meritum constat; neque justitia, vel culpa, nisi in affectu rationalis voluntatis inveniri po
Abbreviated transcription (Latin):
statũ habet & sensũ. In illa gͦ quȩ sen¬
su caret corruptio accedens uiolat uni¬
tatẽ: ad illã autẽ quȩ sensũ habet cor¬
ruptio ingͣdiens ledit sanitatẽ. Sꝑita¬
lis autẽ nat᷑e integͥtas inueritate & bo¬
nitate constat: inueritate cũ cognos

Expanded text:
sensum habet, et statum. In illa ergo, quae sensu caret, corruptio accedens violat unitatem; ad illam autem, quae sensum habet, corruptio ingrediens, laedit sanitatem. Spiritalis autem naturae integritas in veritate et bonitate constat: in veritate
Abbreviated transcription (Latin):
naculas delictoꝵ ꝑ alios ex qͥb orti st̃
quã muniat᷑ aduersus hostem inuisibi¬
li. ne ei ĩmunda & noxia ꝑsuadeat
aesderia. Ungit̃ & int̾ scapulas ubiẽ
iuigor portandi oneris: ut fortitudinẽ
iripiat ad portandũ pondus diei ꝙ estꝰ.
sut bonus athleta: & inde exquiritur
ib eo si eredat in dm patrem omĩpoten¬
remissionẽ peccatoꝵ & uitã ȩternam.
uiuere nouus homo: qui scđm din cre¬
atus ẽ in iusticia & scĩtate ueritatis.
in abrenuntiatione pͥoris possessoris
suadente caritate iam uult in legitimi
possessoris transire dnium: in quem
ia expectare. lam expuergatũ est uetꝰ
fermentum. sed nondum est noua cons¬
pertio: nisi sacri fontis sequat᷑ ablutio.
Sub responsione gͥ tͥnę in t̾rogationis.
tͥna mersione cathecuminꝰ a sordib ue¬
tustatis abluit᷑: ꝯ nouũ hominẽ indu¬
tus. tͥduane dñi sepultẽ consepelitur.

Expanded text:
maculas delictorum per alios, a quibus nati sunt maculas delictorum per alios, a quibus nati sunt quam muniatur adversus hostem invisibilem, ne ei immunda et noxia persuadeat desideria. Ungitur et inter scapulas, ubi est vigor portandi oneris, ut fortitudinem accipiat ad portandum pondus diei et aestus, sicut bonus athleta. Exinde exquiritur ab eo si credat in Deum Patrem omnipotenremissionem peccatorum et vitam aeternam. vivere novus homo, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis . In abrenuntiatione prioris possessoris, suadente charitate, jam vult in legitimi possessoris transire domum, in quem ia exspectare. Jam expurgatum est vetus fermentum : sed nondum est nova conspersio, nisi sacri fontis sequatur ablutio. Sub responsione igitur trinae interrogationis, trina mersione catechumenus a sordibus vetustatis abluitur, et novum hominem indutus, triduanae Domini sepulturae consepelitur.
Abbreviated transcription (Latin):
gula. Septimũ luxuria. Suꝑbia ÷
amor ꝓpriȩ excellentiȩ. Inuidia est
liuor felicitatis alienȩ. Ira .eͣ. irratio¬
nabilis ꝑturbatio mentis. Accidia ÷
fastidiũ int̾ni boni. Auaritia est
immod̾ata habendi cupiditas. Gu¬
li ÷ nimius edendi appetitꝰ. Luxu¬
ria ÷ immod̾atũ desidiũ explende
libidinis.
ec gͦ sunt uitia septẽ: de quibꝰ

Expanded text:
bia est amor propriae excellentiae. Invidia est livor felicitatis alienae. Ira est irrationabilis perturbatio mentis. Acedia est fastidium interni boni. Avaritia est immoderata habendi cupiditas. Gula est nimius edendi appetitus. Luxuria est immoderatum desiderium explendae libidinis. Haec ergo sunt vitia septem, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
meo colore caritatẽ significat. sine qͥ
mortuũ ẽ qͥcqͥd fides oꝑat᷑. Cedrus
quoq huic mundationi opitulat᷑.
quȩ imputͥbilis arbor dr̃. & in celsis
montib radicat: & ido spem incor¬
ruptionis ꝙ suꝑnę głȩ significat.
horũ omĩum coniunctione aqua
asꝑsionis consecrat᷑: qr qui mortuũ
terigerat ut dictum ẽ emundat᷑:
qui ab oꝑib mortins id ẽ peccatis or¬
nalib liberat᷑: baptismate sacro i
de mortis xp̃iꝰ ꝙ resurrectionis. cũ s¬
sione karitatis & spei baptirat᷑. ui¬

Expanded text:
meo colore charitatem significat, sine qua meo colore charitatem significat, sine qua mortuum est quidquid fides operatur. Cedrus quoque huic mundationi opitulatur, quae imputribilis arbor dicitur, et in excelsis montibus radicat, et ideo spem incorruptionis et supernae gloriae significat. Horum omnium conjunctio aqua aspersionis consecratur, quia qui mortuum tetigerat, ut dictum est, emundatur, quia qui operibus mortuis, id est, peccatis originalibus liberatur, baptismate sacro in fide mortis Christi et resurrectionis, cum sponsione charitatis et spei baptizatur. Un
Abbreviated transcription (Latin):
fragilitatẽ id ẽ pissibilitatẽ carnis ip̃i sig¬
nificat: rufa ꝓpt̾ sanguinis effusionem.
Quȩ etiam extra castra eiecta ẽ: quo p̃
figurabat᷑ qr & dñs passurꝰ extra ciuitatẽ
ductꝰ ẽ. Quod uero sanguine eiꝰdem tule
septies asꝑgebat᷑ tab̾uaculũ & omĩa ua¬
sa tabnaculi. plenã significat emun
uirtute: corpus uͦ quaterna elem̃toꝵ
cõplexione: quȩ utraq mundata sunt
xpĩ sanguinis asꝑsione. Quod uero
carnes eiꝰdem uitule &corium et
stercora cõburunt᷑: hoc significatũ ẽ
qr tota humilitas ꝙ ignomuua pas¬
sionis. conuersa c̾ in głam resurrectio¬
nis. quod bene ignis significat. qͥ semꝑ
ad suꝑiora contendit: ꝙ qͦd assumit
in se conuertit. Quod aut̃ hysopus
huic asꝑsioni admiscet᷑: hoc significa¬
t᷑. qr infide mortis xpĩ peccata mun
significat : qr cũ sit herba humilis:
firmit᷑ heret in petra. Cocous ideo¬
huic mundationi adhibet᷑: qr flam¬

Expanded text:
fragilitatem, id est passibilitatem carnis Christi sigfragilitatem, id est passibilitatem carnis Christi significat, rufa propter sanguinis effusionem. Quae etiam extra castra ejecta est. In quo figurabatur quod et Dominus passurus extra civitatem ductus est. Qusepties aspergebatur tabernaculum et omnia vasa tabernaculi, plenam significat emundvirtute, corpus vero quaterna elementorum complexione: quae utraque mundata sunt Christi sanguinis aspersione. Quod vero carnes ejusdem vitulae, et corium, et stercora conburebantur, hoc significatum est, quia tota humilitas et ignominia passionis versa est in gloriam resurrectionis. Quod bene ignis significat qui semper ad superiora tendit, et quod absumit in se convertit. Quod autem hyssopus huic aspersioni admiscetur, hoc significat quod in fide mortis Christi peccata mundsignificat, quod cum sit herba humilis, firmiter haeret in petra. Cochuic mundationi adhibetur, quia flam
Abbreviated transcription (Latin):
tuis. ita ꝙ nos in nouitate uite ambu¬
lemꝰ. Si enĩ complantati facti sumus
simil itudim mortis eiꝰ: simul & resur¬
rectionis erimꝰ. hinc etiam beatꝰ ambro¬
sius dic̃ in libro de sacram̃tis. Int̾roga¬
tus. credis in dm patrẽ omĩpotentẽ.
dixisti credo. & mersus es: id ẽ sepultꝰ
es. lterũ int̾rogatus es. credis ꝙ in do
dixisti. credo. & mersus es: iđo & xp̃o
consepultꝰ es. Qui aut̃ xp̃o consepelit᷑:
cũ xp̃o resurget. Tercio interrogatus
es. credis & in sp̃m scm. dixisti credo.¬
& tercio mersus es: ut multiplicem
lapsũ cogitationis. locutionis. oꝑatio¬
nis. aboleret tͥna confessio. Hanc sacͥ
baptismatis emundationẽ in similitu¬
diuẽ mortis xp̃i celebratam. p̃fig᷑abat
aqua asꝑsionis in ueteri lege. qua
emundabat᷑ qui mortuũ tetigerat.
ut in castra reuerteret᷑: cui ĩmixtus
erat cinis uitule rufe extra castra cõ¬
buste. hysopus qͦ coccus ꝙ cedrus. Ui¬
tula quippe illa qr serus femineus est.

Expanded text:
ambulemus. Si enim complantati facti sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus . » Hinc etiam beatus Ambrosius dicit in libro De sacramentis: « Interrogatus: Credis in Deum Patrem omnipotentem? dixisti: Credo, et mersus es, id est sepultus es. Iterum interrogatus es: Credixisti: Credo; et mersus es, id est Christo consepultus es. Qui autem Christo consepelitur, cum Christo resurget. Tertio interrogatus es: Credis et in Spiritum sanctum? dixisti: Credo; et mersus es tertio, ut multiplicem lapsum cogitationis, locutionis, operationis aboleret trina confessio. » Hanc sacri baptismatis emundationem in similitudinem mortis Christi celebratam praefigurabat aqua aspersionis in veteri lege, qua emundabatur qui mortuum tetigerat, ut in castra reverteretur: cui immistus erat cinis vitulae rufae extra castra combustae, hyssopus quoque coccus et cedrus. Vitula quippe illa quae femineus est sexus
Abbreviated transcription (Latin):
spe: qr x ipsa creatura libebabitur
a seruitute corruptionis huiꝰ in li¬
bertatẽ głe filioꝵ di. Per hec omnia
temꝑa ñ defuerunt iusti uiri futẽ
eccłe menbra: ñ defuerunt cuiq tẽ¬
pori congrua sacram̃ta tanquã ppłi¬
di nutͥm̃ta: de quib multa possum
recitari: nisi studeremꝰ breuitati.
Ad ultimũ sexta etate de uirgine
natus ẽ xp̃c : sicut sexta die de t̾ra
uirgine plasmatꝰ est ꝑthoplastus.
mentoꝵ. In plenitudine tẽporis sic̃
dictũ ẽ natus ẽ xp̃c : creuit. ad uirlẽ
itatem ꝑuenit. trigesimo ȩtatis suȩ an

Expanded text:
pe, quia et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis hujus in libertatem gloriae filiorum Dei . Per haec omnia tempora non defuerunt viri justi futurae Ecclesiae membra: non defuerunt cuique tempori congrua sacramenta, tanquam populi nutrimenta. De quibus multa possent recitari, nisi studeremus brevitati. Ad ultimum sexta aetate de Virgine natus est Christus, sicut sexta die de terra virgine plasmatus est protoplastus. ramentorum. In plenitudine temporis, sicut dictum est, natus Christus, crevit, ad virilem aetatem pervenit, t
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i creature : qui credidit & baptira¬
sus fuerit: saluus erit. Nis paucis uer¬
bns docent̃ dñi sacerdotes. apłoꝵ succes¬
sores & uicarii. de quib dicit᷑. ꝑ patͥb
tuis nati st̃ tͥ filii. qualit̾ debeant
rudes ppłos terrem hominis imaginẽ
adhuc portantes catecizare: qualiter
in nouitatẽ uitȩ iu xp̃i conformitatẽ
lauacro aque in uerbo transformare.
hoc ita factũ ẽ temꝑib apłoꝵ ꝙ mr̃m:¬

Expanded text:
baptizatus fuerit, salvus erit . » Hic paucis verbis docentur Domini sacerdotes, » apostolorum successores et vicarii, de quibus dicitur: « Pro patribus tuis nati sunt tibi filii , » qualiter debeant rudes populos, terreni hominis imaginem adhuc portantes, catechizare: qualiter in novitate vitae in Christi conformitatem lavacro aquae in verbo transformare. Hoc ita factum est temporibus apostolorum
Abbreviated transcription (Latin):
oremus nꝰ induci in temptationem.
ne habeamus duplex cor. ñ appetemus
simplex bonũ. quo referamꝰ omiã que
oꝑamur. sed simul tẽporalia & eterna
sectando. Temptationes enim ex hĩ
reb quȩ graues & cabamitose uident᷑
hominib. ñ in nos ualent. si non uale¬
ant ille que blanditiis earum rerumac¬
cidunt. quas homines bonas & letabũ¬
das putant. Sisapientia ẽ qua beatist̃.
pacifici qm̃ filii di uocabunt᷑. oremus
ut liberem᷑ a malo. Ipsa enĩ liberatio¬
nos liberos facit. id ẽ filios di. ut sp̃c
adoptionis clamemꝰ alba pat̾. Amen.
si fidutialit᷑ hoc postulat repulsam ñ
tatum. fidutialit̾. & nos uere possumꝰ
dicere. Significat aut̃ in om̃ib petiti¬
onb istis purissintĩ consentire ueri¬
tatẽ. s indubitanter illis a dñõ confer¬
ri omiã quę rite postulant. qui condi¬
tionis ultimȩ seruare pactũ ñ negli¬
gant.

Expanded text:
oremus non induci in tentationem. Ne habeamus duplex cor, non appetentes simplex bonum, quo referamus omnia quae operamur, sed simul temporalia et terrena sectando. Tentationes enim ex his rebus quae graves et calamitosae videntur hominibus, non in nos valent, si non valeant illae quae blanditis earum rerum accidunt, quas homines bonas et laetabundas putant. Si sapientia est, qua beati sunt pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur, oremus ut liberemur a malo. Ipsa enim liberatio liberos nos facit, id est filios Dei, ut spiritu adoptionis clamemus: Abba pater. Amen si fideliter postulat, repulsam non etatus est fideliter, et nos vere possumus dicere. Significat hoc in omnibus petitionibus istis purissimam consistere veritatem, et indubitanter illis a Domino conferri omnia quae rite postulant, qui conditionis ultimae servare pactum non negligant.
Abbreviated transcription (Latin):
subsequant᷑. Unde & in psalmo canitur.
Desine ii malo & fac bonu. Unde ipsum
qua uetus sacerdotium ñ utebatur.
hoc tanquã iugũ bob arantib aut
tͥturantib collo uixta humeros suꝑpo¬
nit᷑ : ut illud eugłicũ ab eis impleat᷑.
Tollite iugũ meũ suꝑ uos: ꝙ& discite a
me qi mitis sũ & humilis corde. Iugũ
enĩ meum suaue ẽ: & onꝰ meũ leue. hȩc
a collo ꝑ anteriora descendens. dextrumi
latꝰ ornat &sinistrũ: ut doceat sacerdo¬
tẽ ꝑ arma iusticie adextͥs & asinstris.
id ẽ in ꝓsꝑis & in aduersis debere ẽẽ
munitũ. quod ad fortitudinẽ ꝑtinet:
sine qua cȩterȩ uirtutes facile expug¬
Inde ẽ quod stola cũ zona poderis qͥb¬
dam nerib colligat᷑ : qr uirtutes uir¬
tutib adiuuant᷑: ne aliqͦ impulsu
tẽptationis moueant᷑. His om̃ib in¬

Expanded text:
subsequantur. Unde et in Psalmo dicitur: « Desine a malo et fac bonum . » Unde ipsum qua vetus sacerdotium non utebatur. Hoc tanquam jugum bobus arantibus vel triturantibus collo juxta humeros superponitur, ut illud Evangelicum ab eis impleatur: « Tollite jugum meum super vos, et discite à me, quia mitis sum et humilis corde: jugum enim meum suave, et onus meum leve . » Haec a collo per anteriora descendens, dextrum latus ornat et sinistrum, ut doceat sacerdotem per arma justitiae 268 a dextris et a sinistris, id est in prosperis et adversis, debere esse munitum: quod ad fortitudinem pertinet, sine qua caeterae virtutes facile expugInde est quod stola cum zona poderis quibusdam nexibus colligatur, quia virtutes virtutibus adjuvantur, ne aliquo tentationis impu
Abbreviated transcription (Latin):
passionis. ꝯ calicis. & altaris. ꝙ apłoꝵ
qui missi p̃dicauert᷑: apud salomonẽ
legit᷑ in parabolis. Sapientia edifica¬
uit sibi domũ: & subdidit colũpnaᷤᷤ
septẽ: mactauit hostiã suã. miscu¬
it in cratera uinũ suũ. & parauit
uocans cũ ercelsa p̾dicatione ad cra
terã dicens. Qui ẽ insipiens declinet
ad me. Et egentib sensu dicit. Ue¬
nite edite de panib meis: & bibite
uinũ quod miscui uob̾. De relinqͥte
insipientiã. & querite prudentiam:
ꝯ corrigite scientiȩ intelligentiam.
Quod d̾s uenturꝰ eẽt illuminator
genĩs humani & saluator: dr ap̾d
ysaiam. Consolamini pusillanimes:
nolite timere. d̾s iudicium retͥbu&:
ipse ueniet & saluabit nos. Tunc
aꝑient᷑ oculi cecoꝵ: ꝙ aures surdoꝵ¬

Expanded text:
passionis, et calicis, et altaris et apostolorum, qui missi praedicaverunt, apud Salomonem legitur in Parabolis: « Sapientia aedificavit sibi domum, et subdidit columnas septem. mactauit suas hostias, miscuit in cratera uinum suum et parauit uocans cum excelsa praedicaterem dicens: Qui est insipiens, declinet ad me; et egentibus sensu dicit: Venite, edite de panibus meis, et bibite vinum, quod miscui vobis. Derelinquite insipientiam, et quaerite prudentiam, et corrigere scientiae intelligentiam . » Quod Deus venturus esset illuminator generis humani et Salvator, apud Isaiam: « Consolamini, pusillanimes, nolite timere: Deus judicium retribuet, ipse veniet, et salvabit nos. Tunc aperientur oculi caecorum, et aures surdo
Abbreviated transcription (Latin):
telligit᷑. nͥ qͦd psalmus de ꝓͥ natiui¬
tate pͣdint. descendet sic̃ pluuia
in uellus. xp̃m significans uirgmeiᷤᷤ
uiscerib se cęlitꝰ infudisse. sine do¬
lore. siue strepitu. si ne caruis cor¬
ruptione. qͥppe qͥ matͥs uiscera non
uuluerauit. s mundando sacrauit:
Hec de multiplicib future xͥ natim¬
tatis ueluti oraculis pauca huic o¬
pusculo inseruimꝰ: nc̃ ad ipsa ꝓpħa¬
rũ p̾conia ueniamꝰ. preteritis sigui
& eugłicȩ ueritati consonantia: qͥb

Expanded text:
telligitur , nisi quod psalmus de Christitelligitur , nisi quod psalmus de Christitate praedixit: « Descendet sicut pluvia in vellus . » Christum significans virgineis visceribus se coelitus infudisse sine strepitu, sine carnis corruptione; quippe qui matris viscera non vulneravit, sed mundando sacravit. Haec de multiplicis futurae Christi nativitatis velut oraculis, pauca huic opusculo inseruimus. Nunc ad ipsa prophetarum praeconia veniamus, praeteritis signis, et evangelicae veritati consonantia, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
one. & spc̃ seĩ missione cõpleta uideri¬
nꝰ : tͥunc faciliꝰ utroꝵq sacram̃toꝵ con¬
cordiam intelligere possimꝰ. cũ qͦd illa
futurũ fatent᷑. hec ꝓ ut dñs instituit
unitent᷑. Quȩ gͦ diximꝰ appositis testi¬
moniis ostendamꝰ: ut pͥmo umbrã eũ
ueritate consonare uideamꝰ. Ac pͥmo
ueniat moyses in mediũ: in rubosue¬
censo ꝙ nꝰ cõbusto cũ do loquens. Quo
facto figurat᷑. qr de pło iudaico pecca¬
toꝵ spinis obsito. ille erat eriturus
qui in igne deitatis carnis nr̃ȩ peccata
quasi rubi spinã acciꝑet: s in consũp
tã humanitatis nr̃e substantiã. etiã
in ipsa diuinitatis flã ma seruaret.
Itẽ apud eunde uirga aaron quę post
de carue uirginis genitꝰ. amaritudi¬
nẽ passionis in carne tanquã in corti¬
ce ꝑtulit. ꝙ scõꝵ m̃tes int̾ne dulce¬
dinis sue gustu. tanquã nuclei dul¬
cedine passcit. De hinc in libro iudi¬
cũ qͥd inuellere gedeonis cõpluto in¬

Expanded text:
ritus sancti missione completa viderimus, tunc facilius utrorumque sacramentorum concordiam intelligere possimus, cum quod illa futurum fatentur, haec prout Dominus instituit, imitentur. Quae ergo diximus, appositis testimoniis, ostendamus, ut primo umbram cum veritate consonare videamus. « Ac primo veniat Moyses in medium, in rubo succenso, et non combusto, cum Deo loquens . » Quo facto figuratur, quia de populo Judaico peccatorum spinis obsito, ille erat exiturus, qui in igne Deitatis, carnis nostrae peccata, quasi rubi spinam acciperet, et inconsumptam nostrae humanitatis substantiam, etiam in ipsa divinitatis flamma servaret. Item apud eumdem virga Aaron, quae post ade carne virginis genitus, amaritudinem passionis in carne tanquam in cortice pertulit, et sanctorum mentes internae dulcedinis suae gustu, tanquam nuclei dulcedine pascit. Dehinc in libro Judicum, quid in vellere Gedeonis compluto in
Abbreviated transcription (Latin):
merito cũ cũ supramemoratis p̃sũpto¬
rib interibit. Multa de sac̾ dotii dig¬
nitate. multa de indum̃toꝵ sacerdota¬
lium mistica pulcͥtudine uitantes pro¬
lintatẽ sermonis p̾teriimꝰ : hoc inten¬
dentes. qr ad edificationẽ moꝵ. ꝙ ad u¬
tilitatẽ audientiũ ista sufficiunt.¬
eneficia
que ꝓ saluandoꝵ reconciliatioe
saluator in t̾ris exhibuit. longe ante
pat̾archarũ enigmatib presignita
ꝓpłiarum uisionib ꝯ oraculis prenunti¬
ata. ex parce cõmemorare ꝓposui: quȩ li¬
cet eccła dei suis tẽporib annua celebͥ¬
tate recordet᷑: in cotidianis tam̃ missa¬
run. sacram̃tis pia eãdem deuotione
cõmemorat: ut per fidutiã exhibitoꝵ
petrandã indulgentiã cõmissoꝵ. uel
ad consequendũ bonoꝵ p̃mia meritoꝵ.
hȩc imquã ex parte cõmemorare ꝓpo¬
sui: qr cuncta colligere & uires meas
excedit: & fastidiosis auditoꝵ mentib
non expedit. Que aut̃ dicturꝰ sumad
hoc intendunt. ut mediante engłica

Expanded text:
merito cum supra memoratis praesumptoribus interibit. Multa de sacerdotii dignitate, multa de indumentorum sacerdotalium mystica pulchritudine, vitantes prolixitatem sermonis, praeterivimus: hoc intendentes, quia ad aedificationem morum, et ad utilitatem audientiuBeneficia, quae pro salvandorum reconciliatione Salvator in terris exhibuit, longe ante patriarcharum aenigmatibus praesignata, prophetarum visionibus et oraculis praenuntiata, ex parte commemorare proposui, quae licet Ecclesia Dei suis temporibus annua celebritate recordetur, in quotidianis tamen missarum sacramentis, eadem pia devotione commemorat, ut per fiduciam exhibitorupetrandam indulgentiam commissorum, vel ad consequendum praemia meritorum. Haec, inquam, ex parte commemorare proposui, quia cuncta colligere et vires meas excedit, et fastidiosis auditorum mentibus non expedit. Quae autem dicturus sum, ad hoc intendunt, ut mediante ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
engłia in omĩ parte p̃dicauit. Hicor¬
natus soliuis erat pontificis. sicut &s
nunc ẽ apud eos quib uti eo concessũ
est: ꝓpt̾ distantiã maioꝵ & minoꝵ sa¬
cerdotũ. Ita ornato pontifice suppont̃
capiti eiꝰ mitra que alio nomine cy¬
daris uel tẏara uocat᷑: qua regnum
quinq sensuum quo p̃minere ponti¬
fer de bet intelligit᷑. In capite enim
usus habet᷑ omĩum corporaliũ sensu¬
um. qui cũ bene regit᷑ caput uin io¬

Expanded text:
Evangelia in omni parte mundi praedicavit. Hic orEvangelia in omni parte mundi praedicavit. Hic ornatus solius erat pontificis, sicut et nunc est apud eos, quibus eo uti concessum est, propter distantiam majorum et minorum sacerdotum. Ita ornato pontifice, superponitur capiti ejus mitra, quae alio nomine cidaris vel tiara vocatur, qua regnum quinque sensuum, quo praeeminere pontifex debet, intelligitur. In capite enim usus habetur omnium corporalium sensuum quod cum bene regitur, caput viri